dt s DIESES BUCH WURDE DER UNIVERSITATSBIBLIOTHEK BASEL GESCHENKT von Herrn Dr,.Fritz Ἡ 30 nusner om: a] ; ᾿—— να-το Π «| E] | Lj] | !:| |. || A ε Ἐ s e * .* w * | 3 ' à ον * LÀ Φ Φ ὲ É Pi t t m“|] 2 ζ -& * i E ἒ έ * τ Ἢ ἀξ ἀρνὸς, ἘΠ τὰς d n" Δ ῷ ὥ) εἶ| ἯΙ- 2. das" "] ; 3 i 8 EC O M IV M ο P.E R V M t DI v'pr ΕΡΕ. HIER Ο ΝΥ MA $9 T:RID ONENSSs. 'TOMVS5 A vID*BLICET ΕΑ R A P AI N ΩΤ * Q V ΔῈ A D ν τ Τμ V REC TE INSTITV BHMNDAM PER" e TINENT ολο» C TEENS v NA C VM A R G V MEN TISIA ET SCHOLIIS 5 B.8. ER A S,M I R ο TER OD A M I Cvilvs ὅν πα PO T I 3/8 I M vM S£ MENDAT A^$SVNT Q vOAE AN ΤΕ HA C ER ANS DEP RA : εν A Tr l''SsS1MIA e ᾱ- INST Α ΥΕΑ g|, TA BÀ QV AE PIRIVS E R AUN T M V. T LA. r ΄ APVD INCLYTKHM B RSILESRMXM x"ANICvVRATISSINMA OFFI-^ GINA FR OBEN ERAN Δ. jo p | PRIVILE υπο DECIMVS, PONTIFEX. ROMANUS av QVI- HOC OPVS VSPIAM INTRA: PROXIMVM-Q.VIN QVENNIVM AVT OPERIS PARTEM FORMIS IMPRESSERIT DIRIS DEVOVET, VT |» IN LITERIS CONTINETVR,| MAXIMILIANV& CAESAR AVGVSTVS VET? NE QVISQVAM,IN SACRA κομᾶν-" | IMPERII Df: js HAEC DIVI HIERONYMI VOLVMINA ς ABHINC QVINQ VENNIVM AVT SEORSIM AVT ΓΑ τΥ PIS EXCVDAT, «EL ALIBI EXCVSA. IMPORTET SVB POENA a. LIBRORVM AMISSIONIS, εν DECEM MARCHARVM: AVRI E" PVRI. P QVARVM DIMIDIVM FISCO 7; . CGEDET IMPERIALI,^.» TYPOGRAPHIS RELIQVVM, VT TABELLAE E CAESAREAE CONCESSIONIS Εν 81ν 8 DECLARANT," Γἶνεδθε Φρόνιμοι ὧς οἱ oo(e»;|» $c s s δν ἱ(ο τ a δν “221(biowr«ρηάνση suspnig :2-" ἀκέραϊοι ὡς ca τρισόραι. WM ERASMVS ROTERODAMVS SACRAE"LÉEOLO: GIÁE PROFESSOR REVERENDISSIM O PA' "TRI AC DOMINO DOMINO GVLIELMO VVARAMO- ARCHIEPISCOPO CAN TVARIENSI: TOTIVS ANGLIAE *-: PRIMATI ET EIVSDEM,REGNT τ. JCANCELLARIOg48WVMMO-^7 7: Ata femper fuit litterarü apud ethnicos quoq; ueneratio, d'Gulielme prafalum dés, δὲ uirtütum aclítterará antíftes, iut difciplínarum omnium orígínes,haud alijs cj dijs autho P V Aribusconfecrandas ducerent: cag; cum primís cura[τος| ac llorentíffimis regibus digna uideretur, fi excellentium uírorá libros, quo pluribusufui efle poflent, in diuerfas linguas tranfFerédos curàárét: ]| hinc uídelicet& fibí ueríffimam certiflimama laudem,& regno prci^ MI puum ornamentum/cceíTurum rati, fi bibliothecam, cg optimis fimul B || δὲ emendatiffimis&odicibus pofterítati traderent. INec ullam grauíoré f iacturam accidere f iudicabant;cp fi quid exid genus opibus inter- B cidiffet.Proindeate quí fuis ingenijs.fuifqy uieilijs, tantopere de morta-|; libus uaiuerfis teriti fuiffent, horüi memoria, íniuría temporü níhil no |-oblitterantium iritermoreret, authores ipfos ftatuis ac picturis expref | fos, paffim ín portifbus acbibliothecis ponebant, qua certe lícuít.illos | ab ínterítu uíndícantes. Tum eorundem apophthegmata, marmorí, | ariq, paffím infculpta,iertalium oculís ingerebant.Libros íngenti re^ B 9 demptos precio,magrfig fide uel religione potíus defcríptos, cedrínís|E ]| indufos capfulis.tum&edri fucco oblitos.in templís reponebant,partíti ut reitam faaraftamqy díuína: cuftodía;nó alíjs ὅρ ipfis numínibus con s créderecurjpartim nequid fitus aut caries illa monumenta uítíaret,qua| f*la prínéipum gloríam a fitu caríegy queunt afferere,& impune inter^ (6 morerentur, qux preftant omnibus immortalítatem. Fuerunt quí nec haccóntenti diligentia,codices cu thefaurum íncomparabilem,in ali^ [τίς terralatebrís reconderent,tanta cura,ut nec íncendijs, nec bellorà A T α 2 procellis, EPISTOLA NVNCVPATORIA. procellis,quibus omnía facta prophanaqy mifceri folent interirent;& pofteris certc fi upereffena ᾿ Nimirum perfpexerunt hoonon minus fapíentía cp regno dari príncipes.barbarícum effecaz dauera defunctorum unguentis oblíní, ne computtefcant: cum ea ne referat quídem feruarís.: quippe íam Multo igítu cfigurá oris aut corporis(maginé referétía, quod faxez tame faciunt mS fic Spine quíscum.M. Tullo(ut hunc exempli caufa nominem)coplureís annos domeftícá egiflet confuetudínem, minus nouerit Ciceronis, cj faciunt hi quí uerfandís Ciceronis fcriptis, cum anímo illiuscotidíe confabulantur.| Porro fi hic honos eft habítus, fuperfticiofis etiam uoluminibus,uelutí Numz ac Sibylla:aut retuín ab hominibus gefta-um memoríam comple étentibus,uelut apud Aegyptíos: aut aliquam humana fapientia: portíonem tradentibusue-. luti Platonis δὲ Aríftotelis, quanto iuftíus eft idem facere principes chríftianos& epifcopos ín fruandis eorum monumentís:quí facro afflati fpíritu.non tanlibros dj oracula nobis relique runttEt tamen haud fco qui fatum Mis alía ín re magis ceffatum uideatur a maioribus factura,qua tantum efficíat, tit mínus erudíti fimus noftris.Sit fane leuis ethnícorü authorum aut mínus eloquentes, non ut minus píj.(Ca bus,quos nobís uel erudita dedít Graxía,uel huítis xmula prodidit Italía, uel olím ftudijs flo rentilfima produxit Gallia.uel íngeníofa peperit Aphríca.uel laboris patiens didit Hifpania, tara quadam eruditione fufpiciendos,eloquentía daros, αίτα fanctimonía uenerandos, quefo te(p pauci faperfunt;cafu feruatí magis cj noftro beneficio:atq; hí rurfum ipfi, cg fcede mutili, cp cotamínati,cj prodíeiofis mendís undícy fcatentes,ut non magni referat fic fupereffe.Equi dem ut non afpernor pier uulgí pietatem, ita non poffum non mírarí tam prepofterum multitudinis iudici. Calceos fanctorü δὲ fudaríola mucco fordentía exofculamur,& eorundé libros.fanctiffimas δὲ efficaciffimas díuorü πε τον νῷ patimur. Tuniculam, aut indufiolum diui;aureis gemmatifzy thecis reponímus,& librosab illis elaboratos,ín quibus, id - quod illorum fuit optimum,nobis adhuc uíuít fpiratqy,cyrricibus,tineis, ac blattis ímpune τον dendos relínquimus.INecy uero difficile fit huíufce rei caufam coiectutís affequi.Pofteacg príncipum mores plane íam ín barbarícam quandam tyrannidem degeneraffent;tum epífcopi prophanam dítionem magis coepiffent amplecti, cj ab apoftolis traditum docendi munus mox uníuerfa docendi prouíncia,ín iftos quofdam eft relegata ,qui charítatís& relíoionís coenomé, hodie ceu peculiare fibi uíndicant:íam neelíoi ceptx bonx littera faftídita Gracanici fermonis peritia,multocg magis Hebraídi fpretum eloquétia ftudium,quin& ipfa língualatína ficcon- fpurcata eft;fubínde noua barbarie,ut íam nihil mínus effet Gp latína,.INec híftoriz,nec Geogra phíz;necantiquítatís ulla cura, lantum ad fophifticas quafdam argutías contracta res littera, tía: δὲ eruditionis fumma, penes fummularios quofdam collectores ac excerptores effe ccepit: hocnímítum impudentíores,quo mínuseruditos.Proínde ueteres illos fcriptores, facile uel an tiquatí paff fantiuel quod uero propius eft;ipfi abolendos curarunt, ut! ᾿ς Mlos ínteríre,ne quando uel ρἰασῆ couinceren£uel infcitiz.Scilicet canti erát antíquarí Clemen tem, HirenzuniPolycarpum,Orígenem,ut horum uice, Occam,Durandum, Capreblum,Lyranum,Purgenfem,& hísetíam índoctiores legeret orbis, Sub horü igitur diutína tyranníde, tanta fuítbonarum litterarum acbonorum authorum πανολεθρία ut e doctorum ordíne pellere tur,quí uel paulumlitteratura melíorís attioiílet.Hlis rebus factü eft,ut tot orbís lumína, quo^ rum títulos duntaxat;necíd fine lachrymis legimus,funditus interíerínt. Et fi quos contigit fuis fupetefle fatis,hi ficmodis omnibus deprauati fant;adeo ttuncátí.contemeratiq»ut felices uide εί pofTint,qui perierunt. Δες; id profecto cum mihi uehementer indienumuidetur ín omnibus "truditis;tum longe indiguiffimü in Hieronymo, cuius tam mul tang; eximi dotesprome^- cebantur, | it iuftius eam curam,ín excellentium uitorumlibros tranfferri;ín quibus oxbi fuperfunt etíam defuncti:& íta fuperfunt;ut δὲ pluribus δὲ efficacius loquantur mortuí cg uíaí. Con» fabulantur, docent;adhortantur,deterrent.confulunt, erigunt, confolantur, fic ut nulli necfidez. lius, πες paratíus. Deníc; tum nobis uetíffime uiuunt; pofteacy fibi uiuere defierunt.Equidem: erum ex tot exímíjs uerecs facrofanctis authoti^ quosíam fruftralege^. tent;nimírum his rebus deftituti.fine quibus illi non queant intelligi. Et tamen ex illis παπα decerpta quzdam.fuís commentatíjs admifcierunt, qua gratía magis etiam ín rem iftorü erat Ὁ Dog ———— dq EPISTOLA NVNCVPATORIA. tebantur:utucl folus€ totus δὲ incorruptus feruaretur.INam catetorü quidem alios;aliz com mendant dotes,ín hocuno edv ut aiunt, coiunctum fuiteximíum fuít,quicquíd in alijs per parteís míramur.Et cum ín fingulis eoreoium effe,magnum fit ac rarum híc fic excelluit ín om. nibus,ut longe pracutrat ín fingulis.fi illum cum cxterís conferas: fin ipfutn fecutn componas, ín nullo prxxmíneat. Tanta eft rerum omnium fummarum temperatura,Etením fí naturz feli citatem expendas, quid illius ingenio, uel ardentius ad difcendum, uel acrías ad íudicandum, uel fcecundius ad inueniendum:? επί; quíd dexterius aut feftiuíus.fi forte res delectationem defyderet τ Sin eloquétix laudem requiras,in hac certe Chriftíanos fcriptores uníuerfos. tanto FS fe reliquit interuallo:ut nec hi cam Hieronymo confertí queant;quí uitam omnem in uno e dicendi ftudio contriuerunt: acproríum tantum abeft.ut quifcg fit noftre relioionis fcti^ ptor.quem cam hoc poffis componere:ut meo iudicio, Ciceronem etíam ipfum,(ufiragfis om. nium eloquentiz Romanz principem, nonnullis dicendi uirtutibus fuperet: quod quidem ín ipfius πίτα copíofius demon[trabimus. Mihi fane hoc ipfum folet ufu uenire ín Flieronymo, - quod olim in. M. Tullioxcam quo fi qué cótulero;perfe quantumuís difertum,repenteuelut ob, mutefcere uíde£:& cuius línguá;citra cotentioné uehementer admíror,ad hunc cópofitus& ad^ motus, elínguís uídetar δὲ balbus. Sin doctrina exicas, quefo te, quem habet uel erudítiffima Gracia; ficabfolutum in omni doctrina: genere, ut cum Hieronymo fit commiíttendus? Quis unc pati felicitate,omneís totíus eruditionis parteis cóiunxit& abfoluit? Q uis unc in totlin, guisantecelluitunus? Cui tanta hiftoríarü;tanta Geographia, tanta antiquitatis notícía con» εἰσίε uncp? Quisundpfacrarum δὲ prophanarum omnium litterarum,& parem δὲ abfolutam fcientiam eftaffecutus?Sín memoríam examines.quis author feu uetus feu nouus, quem illeno ia promptu habuerit? Q uis angulus diuina fcripturz, quid tam abdítum, quid tam uaríum, quod ille non uelut ín numerato habuerit τ Sin induftriam, quís und tantum aut euoluít aut fcripfit uolumírtüz Quis fic uniuerfam diuinam fcripturam edidicitimbibit;concoxit,uerfauít, medíta? eft? Quís tque fudauit ín omni doctzínz genere? Iam fi morá fanctimoniá fpectes, quis Chrifürm fpirat uiuidius? Quis docuít ardentius? Deníq; quis eum uita magis expreffit? Poterat híc unus pro cunctis füffitere latinís,uel ad πίτα pietatem, uel ad theologicz rei cogni/ tionem, fi modo integer δὲ incolumisextaret. At nunchaud fcio;an quíftg omnium tractatus fitindignius.Bona pars uigilíará illius intercídit.Quod fupereftnon deprauatü erat, fed pror^ fus extinctum δὲ oblitteratum:idq partím quidem illitteratorum uitio fcribarum,qui folent ex emendatis ínemendata defcribere,ex mendofis mendofiora reddere, pratermittere quod non legunt, corrumpere quod nó intelligunt ,uelut Hebrza Graccaq; uocabula; qua frequenter ir termífcet Hieronymus: fed multo fceleratíus, a facrilegis haud fcío quibus, ftudio detruncata permulta;addta nonnulla, mutata plaraqy, deprauata, fordidata, confufa pene omnía:ut uíx ulla fit periodus, quam eruditus ínoffenfe poffit legere.Imo quod eft peftilentiffimum uítíahdi genus,perínde quafi parum effet;tot infulfiffimas nugas iuxta infantes atq íneruditas, ín ho^ mínís eloquentiffim?paríter ac doctiffimi nomen actitulum contuliffe, medijs illius commen tatijs,paffim admifcuerüt fuas nznías.ne quís ἰὼ νῷ poffec. INam librum falfo infcríptum: permulta funt quz coarguant,Caterum fragmenta fparfím íntermíxta, uelutí fruméto confu^ fam lolíum,quo tandem cribro repurget aliquis? Atq; hzcomnía fic efTe facta, docebimus mox ín operam illius catalogo, tum fecundí Tomi duabus prafatíonibus ac cenfutís.. Commouít itaq; mepartím tam infignis ecdefiz: doctoris non ferenda cótumelía:in cuíus im mortalía mo/ numenta, fic mpune debacchati fint ifti plufc$ aprí Calydonij, partim publica ftudioforum utilitas quos uídebam a tam exítnijs epulis hifce rebus fubtnoueti, ut epiftolarum uolamina: quz quo plus habebant eruditionis& eloquentíz,hoc fcedius erant depravata, pro mea vírilt reftituerem:haud quad ignarus, dg duram δὲ arduam adirem prouíncíam.Iam prímum ením ipfa totuoluminum ínterfecollatío,quantum habeat tedij;norunthi, quibus ufu uenit ín hoc pifttíno uerfatos effe.Etfape cum hís uoluminibus erat res, qua uellegere non medíocrís effet nceodij, quippe litterarum figurísuel caríe fituqy oblítteratis,uel tinearum ac blactarum iníuría femírofis ac mutílis;uel Gothorum aut Logobardorum more depictís,ut ín formís etíam no^ α 3 fcitandis: ru e δν σ' mus, libros faos,nec agnofceret nec intelligeret. quod maxíma pars authorum e quorü fontibus fua mutuatus eft Hieronymus interíjt: quo» EPISTOLA NVNCVPATORIA. fcitandís míhí fuerit repuerafcendum:ut ne commemorem ínterím, quod dlud ipfam animad" tiertere;ac uelut olfacere,fi quid parum refipiat germanam ac ueram lectionéhotnínis effe, mea fententía,nec ínerudítí,nec(tupidi,nec ofcítantis.A tquí faperzclonge ditficillim eft, aut ex uaríe deprauatis,quid ab authore pofitum fuerit conijcerezaut ex qualibufcunc; fieurarum fra £mentis ac ueflíetjs,prímam díuínare lectionem. Ac rurfus ea res,cum ubíg; plurímum babeat dífficultatis,tum uero potifTimá ín libris Hieronymianis.Idq; pluribus decaufis acidit.Prímiz, ᾿ quod ipfum dicendi genus, haud quaj tríuiale fit, fed fententijs uaríegatum, epiphonematís argutum,ftrophís obliquum acuafrum, argumentis denfum& inftans;allufionibus feftíuutm, ' nónundj uatijs rhetorá fchematisueluti lafcíuiens;ubiq doctum,& artifice pracfe ferens. Vnde ᾿ factum eft: ut quo longius huíus oratío, abefta uulgi intelligentía/hoc pluribus mendis fuerít contamínata,dum híc(cribit: non quod legít.fed quod intelligit: ille deprauatum exiftímans, ᾿ quicquid non affequitur,utcancp uifum fuerit, mutat fcripturam, animi modo fui fectus fom: nium. Rurfum alias forte deprehendens,corruptam effeferíptura dum ex leui coniectura niti : taremendare, pro unico mendo, gemínum inducit:& dutn uulnu£ulo mederí ftudet,uuInus ínflieit íÍmmedicabile. Accedit ad hzxcuaría quzdam& admirabilis omniam rerum míxtura, ' quam affectauít etiam Hieronymus.fed omníno feliciffime,pía nímirutrfambitiong, δὲ fancta ᾿ quadam ofteritatíone íactitans opes fuas, quo magís ueternü nobis excutíat;& ofcitabundos - adarcanz fcriptura ftudium expergefaciat. Q uíd ením eft ufcp inullo uel authorá uel líttera rum genere, qd' ille paffim non afpergat;incalcet.infulcíatzHebraica; Grxca,latína, Chaldaica, facra, pphana,ueteta;noiia.Quíd nonzSic ille uelut piel per omnía circumuolítans, ex uno quoq quod effet eximium,ad opetis fuí mellifiim congeflit, ex uaríjs flofculis hínc illincdeeerptis ferta cócinnanssaut uclut ex uerficoloribus teffellís» mufaícutm opus cotexens. Et ín hís quod maxime retrufur eft;jd libentiffime cofueuit intertexere.Q uíd em tam abditum ín pro, hetarum inuolucrisjin totíus ínftrumenti ueteris myfterfis, quid in euangelici aut apoftolícís itterís,quod ille non ceu notumadhibeatnónungy ficalludens ut nec anifhaduertatàr, nifiab eruditís δὲ attentis? Quid in Hebrzorü aut Chaldxorü mogumentis quid ín rheftorü.cofmo, graphorü;poetarü,medicorü, philofophorá deníq; haretícorü libris unde non alíquid fuoat; texat uolumíni? Ea cum intellíei n6 queant;nifi undiquag doctis,etíá fi forent emédatiffimaz quid fieri credís,cum íta uítiata,mutilata,confufacg fant omnia: ut fi ipfereuíuifceret Hierony» Rm hacotnia, fuit& illud íncommodum, rum prafidijs utcuncy farciri poterat;quod erat íam toties deprauatum,aut οείατη omiffam. Si quídem ín extremis rerum difficultatibus,ad hancceu facram ancoram cofugere folent eruditi. Nam mequidépofteacj neq, οἰοεία neq; quaftus gratía laborís hoc fufcepimifsnon perinde mouebatqd' alium fortaffe procul ab huíufmodi negocio capefTendo deterruiffet. Quid iftuc inquies? Nempe quod. ur non alíus eft labor. qui plus adferat tedij moleftízq»ita rurfum nul. luseftunde mínusad fuam redeat authoréucl Sene uel σταεία, propterea quod omnis huius laboris utilítas;fic redit ad le&torem,ut non modo non fentíat noftros fudores, quibus fruitur, fed nefuutn quidem commodum nifi fiquís forte noftra cam uulgatis codicibus cotulerít. Ac düm[είν pratis amcenifTimis ocíofus erratludit;& currit inoffenfus haud aftímat, Φρα. dg 'odiofe nobis luctandum fuerit cam fpítiís ac uepribus,dutm illi campum hunc repurgaen?. Nec expendit,cgdíu uel unica uocula nonnundy torferít emendatoré:nec uenit ín mentem ἅρ multa nosoffenderint;hoc molientes;ne quid fit quod illum remore£-Quantis difficultatibus parata fit illa facilitas.quantís moleftíjs coftiterit; quod ille nihil fentit moleftiz:. Sed ne moleftus fim, omneis huius negocíj moleftías perfequés,unum illud& uere dícam δὲ audacter;minoris Híe, ronymo,füos conftitífle libros conditos, δρ nobis reftitutos:& paucioribus uieilijs apud illut natos fuíffe,cs apud nos renatos.Iam ex hoccatera fibi quif. 4 conijciat. Quíd hiccommemorem íngratiflimam quorundam hominum ímperitiam;qui nihil omnino nouarí uolunt in bo-nis authoribus:quí cutn ipfi nihil agant;aliorum praeclaris conatibus femper obftrepunt: homi rics adeo píngui íudicio,ut his mendofum fit, quícquíd rectum eft: nitidum& elegans, quod " RC fordídiffime EPISTOLA NVNCVPATORIA, . fordidiffime cofpurcatü:ad haec adeo ανν εἶ eruditis no patían£ effe iusmaono ftudio deprauata corrígendi,tamé ijdem quibuflibet nebulonibus permittant,impune f uo arbitratu, ' fummorü uírorü libros contamigare, fcedare,perdere.Proinde neceffum eft fierí;uta ρίαν qe ᾿ nullam referas gratíá;ab hís poftremis, malam etíá pro bono officio eratíá reportes. At qux, ftum quidem, facile negligit generofus animus.gloríam δὲ laudem fadle cótemnit chríftianus, . Porro gratíam pro meritis expetunt δὲ optimi quícy. Quuís ferat, pro beneficio rependi ca^ lumníam? Hzxcomnia cum non ígnorarem,tamen apud me tantum ualuít Hieronymí aíndi candi ftudium,tantum utilitas eorum,quibus cordi funt arcanz lítterz, tantum deníq; tux οοἶ - fitudinís& íudícium& uoluntas, quem prz caterís affiduum huius negocij€ ímpullorem ha^ bebam& efflagitatorem, ut contemptis difficultatibus omnibus, Herculano quodam anímo ᾿ laborioffimá quidem 7fed pulcherrimá adirem prouincíam,unus propemodum cum tot men, . datumportentís depugnatutus. INecením tantundem laboris exantlatum arbitror, ín paucís tdomandís monftris Herculi,$$ míhi ín tollendis tot mendarum milibus. Neq; uero paulo. | plusutilítatís híne orbi prof&&turá exiftimo, dg ex illius omníum ore celebratis laboribus. Pri^ mum ením complurium, fed prxcipue ueterum collatíone uolumínum, nonnunc$ ex apicum ᾿ ueftigíjs addininantes mendas fuftulimus, δὲ germanam repofuímus fcripturam. Graca qux: uelomiffafuerant,uel perperá Mddiueimus quod idem fecimus& in Hebraicis, uerü hac fane in parte, dd mínus noftro Marte poteramusalíor( fuppetijs prxftitimuspraxcipue fratrür ' Amerbachíorü,Brunonis Bafili,& Bonifacij, ds optimus pater Iohannes A merbachíus uelut ' ínftaurandis bonis authorib? eenitostriü línguarü perítía curauit inftruédos, Atq; hi fanepa térnü animü& expectationé uicerütetiá;nihil antiqui? ducétes Hieronymi οἰοτία, δὲ hac eratía ᾿ necímpédio parcétes.nec ualetudíni. Q uorü equidé auxilio libéter fum ufus, quod hebrzzorr litteras deguftaffem ueríus cg didiciffem.Et tamé curauím?,ne quid deeffet auido lectorí;etíá fi quid εί nobis: quodq ποῇτίς uiribus erat díminutü, íd ex aliorü fappetijs abunde farfz mus.Cur eii nos pusleat íd facere,ín uíndicando tanto authore, dd haud pudet facere fümmos monarchas ín recipiendís,imo in perdendis oppidulísz Adiecimus fineulis libellis aut epiftolis arguméta,ueluti fores aperiétes,iforedi uolentibus.Deínde qri nó omnib? cótioit.tot linguarüt : A NM cognitio,fi quíd remorarí poterat lectoré mediocriter erudítii,id fcholijsadditis illu ftrauímus, quz gemináutilitaté adferantalterá jd tam ínfignis author. quí antehac necab eru ditiffimísleoi poterat;pofthac a femidoctis poterit íntellíeisalterá, dd iam nó perínde prodiue fuerit cuidís deprauare,quod ab alíjs eft reftitutá. Κος Πίο cótenti,quacungy falfo Hieronymi tá tulo círcüferebant, eaq; magna ex parte talía, ut nó Flieronymü authoré/fed impudentiffimü fimul& infulfiffimü rabulam opificé pra: fe ferrent;nó recidímus,ne quid omníno defyderaret. auidus magis 45 elegans le&or:hoc eft,ut dicá craflius,ne nó haberét fimiles labra lactucas, fed in faürelegauimus loci:nullo alioquí dna loco.Deníq; totá opus,de ea loquor portione,quá Robis proprie fampfimus, ín quatuor digeffimus uolumína. Prímo ἥϑαινεῖικὰ ig) 9a complexi; quod corum qua ad uitam ínftitiendam pertínent, oporteat prímam efle c tam. Secundum ín tres díuifimus daffes, ín quarum primá retulimus, quzdam non ínerudi^ ta quidem illa, necíndigna le&u, fed tamen falfo infcríipta Hieronymo. In proximam aliena, fed qua fuis títulis authorem teftentut. In tertíam uelut ínfentinam reíecímus, ineptíffimas ᾿Ιπερείας impoftorís haud fcio caius:de quo merito dubítesiinfantior ne fitan indoctioran iav pudentior. Is míhí certe quifquis fuit, uidetur díeniffimus,quem publicis odijs profequantur omnía fxcula, qui de omnium atatum ingeníjs, tam male fenferít,ut fpetarít nemine futurum, qui poffit infaní rabul nxníasab eloquentiffimi, doctiffimi, fanctiffimíg; uiri libris digno fcere. Tertiam uolumen dedítmus ἐλεγκτικοῖς δὲ ἀπολογετικοῖς, nimirum hís qux ad refellendos hacretícorum errores,& maleuolorum calumnias pertínent, Quartum tribuimus ἐξεγκματικοῖς, aídelícet quac faarorum uolumínum habent enarratíonem. Non diffimilí ftudio nu^ oer dedimus nouum ínftrumentum,adíectis annotationibusnoftris,cuíus lucubratíonís nur cupationem Leoni Pont. Max. tuzq; celfitudíni communem facere uífüm eft, quo nouum opus, duorum totíus orbísfummatum nomíne, tum munitius, tum commendatius exiret ín dA« 4. manusomníü EPISTOLA NVNCVPATORIA. manus omnium, At Hieronymá uelut ab inferis ἐπ lucem reuocatutn,tibi proprie dícatum effe uolumus,uel quodcítra exceptionéuníi tibí mea debeam omnía:uel quodtu Hieronymi eloriz foleas uníce fauere: nimírü prudenter intellicens, nihil effe fecundi euaneelicas& apoftolícas litteras, dignius quod legatur a chriftíanis. Equidem crediderím ipfum Hieronymum fibí nonnihil hoc nomíne gratulari, quod fauftiffimis tui nominis auff picijs mundo reuíxerít.tam ínter. theologos fummus, tu inter laudatos epifco pos nulli fecundus. Etenim ut ille doctrínz: or^ bem, numeris omnibus feliciffime abfoluít: ít tu uirtutum omnium epifcopalium círculum δέ harmoníam,mite temperaftí. Cartera quídem pulchre congruunt;unum illud uercor,ne noftra medíocrítas non facifsceri uel Hieronymi dienícatí, uel tux celfitudini. Necenim αἱ magis ingenioli mei tenuitatem fentío, Gg ubí contendo tuís exímijs uírtutibus,& ampliffimís ín me metítísutcund refpodere.Sed quíd facerétotac tantís nomínibus obítfictus tibi, ut ne capítís quídem auctione facta fim ulli portioní foluendz: par futurus: Feci, quod folét,qui c prorfus foluendo non fint.data quantulacung; xrís portíone, fefe magis etiam aftríngunt:& rem,non animum fibi deeffe teftificantur, mala fortuna: potíus,cj mala fidei debítores:& ob hocipfum iudicum fauoré emeteri folíti,quod miferi fint uerius qp ingrati. Atc ín hocfanegenere rerum, una eft referédc οτατία ratio,(i quís íngenue libentergs debeat:& agnofere credítoré ex parte retuliffe eft.Imo ut qd'fimilius eft coferam.eorá cofiliti fecutus,quí malunt uerfará facerc.cj im neruü itezab Hlieronymo fumpfi mutud, dd tibí dependeré.Quancj cur id iam mutuíi uideaf; acnó potius πεῖς Ac multz res foliuel occupatione ucl prarfcriptione,demigrant ín ius aliend. Caterü ín hoc rerum genere Hieronymusí pfenobis legem prafcipfit:in ea prafatíone quáli brís Regum przpofüit,íterá atc íterá illud opus fuá appellans, ppterea qd' quícquid corrigé; do.legehdo,crebroq; uerfando noftrü fecimus,id iure nobís uíndícam?. Hac lege curnó& ipfe míhi ius uíndicé ín Hieronymíanís librís,ds totíam fzculis p derelictis habitos;uelut in uacaii ueniens,non aftímandis fudoribus,uera theologiz ftudiofís aeri Auream flumen habet, locupletíffimá bibliotheca habet; quifquis unum habet Hieronymü. Atqyhuncrurfam nó Πα. bet,quifquís habet,cuíufmodi ferebatur ante hac.undiquacy confufum δὲ contaminatum, Non quod aufím confirmare, nihil ufcg ueterum mendarum, hot eft, nulla príftinz ruinz ueftigía tefidere: quod haud fcío an ipfe praftare queat Hieronymus: nífi contíneant exemplaría ca^ ftigatiora.cj nobís adhuc habere lícuít.Illud fummo adníxi ftudio confecuti fumus: ut nó mul tum füperfit Et ut nihil aliud.certe nofter conatus nónullos extimulaturus efbne poft hacnaL. lo delectu, quicquid in libris offenderínt, quantumuis corruptum a quocanig impoftore απο cunq título fübdítum;amplectantur/lecant;approbent;ac uelut oraculum citent. Atq; utinam erudítí omnes totís uírib?ín hoc incambant negocijut quicquid nobis extot naufragijs,utciiqs reliquum eft bonorum authorum,id quoad fieri po tefbpríftinz integrítati reftieatur. Nolim tamen hanc adire prouínciam,nifi qui non mínus fide;religione iudicio,curag; polleant,dg era ditíone:quod nulla fit acerbíor bonorum uoluminum peftis, cj femidoctus aut ofcitabundus; aut praceps, aut infelici iudicio caftigator. Vtínáq; principibus cunctis eadem mens effet, qua tibi.utomiffis infaniffimis pariter ac miferrimis bellorá tumultibus: ad(culum fuum pacis ας. tibus illuftrandum conuerterent animum:& ad huiufmodi(aluberrimos labores, eruditorum ftudid.pramiis accenderé&. Videremus nímitü íd breui toto orbe ficri, qd'hifce non ita mulcís annis ín tua factum eft Britannía, qux íam olím uiris, opibufg potens, nuper etiá relíeione, iufticía, uite cultu: deníg, líitterará ueterum omní genere)fic exculta eft. fic enítuit, fic effloruit, ἰάφ tua potílfimü opera.ut ab orbe femota ínfula,culciffimís dq regionib?ad honeftiffimará τε ftudium calcar addere poffit. Bene Vale ín Chrifto lefü,pracfulum ornatiffi me;quem ille inftaurandz ρίετατί,ας prouehendis bonis litteris, cj díutiflime feraet incolumem. Bafilez, Anno falutis. M.D.X VI.Kalei.April, EPISTOLAE NVNCVPATORIAE FINIS, οὐ ————— É EXIMII DOCTORIS HIERONYMI STRIDONENSIS | VITA EX IPSIVS POTISSIMVM LITTERIS CONTEXTA PER DESYDERIVM ERASMVM ROTERO - DAMVM. fententiz* ut pium δὲ officiofum effe ducerent, incommodum publícum, apte confíctís narrationibus abuti: nempe uel ad | uítam recte pie inftituendam, uel ad erígendos δὲ inflammandos | ad honefti ftudium ceffantíum animos,uel ad fulciendam quorundam imbecilliratem,uel ad terrítandos impíos.quos neq ratío corrígit, neq; mouet charitas,uel ad ílluftrandam míraculis fanctorum hominum elo ᾷ tíam. Atq; hoc fuci genus;nec Platoni dífplicuit,nec Otigeni, nec horá doema fecutís.Certe obijcit hoc Hieronymus Ruffino;atq; hicuiciffim ἡ in Hieronymum regerít.tpalens alterum eodem confputcare luto, p in fe coniectum lutum abftergere.Eft quídem míra quedam uulgi cred, lítas.imo nefcio quíd penitus ínfitum anímís mortalíum,ut ficta lube, tíus audjant cj gefta:& comentícijs fupraq; ueri fidem fabulis, libétius af[entíantur cg ueris: adeo ut olim uírí prudentes quícquíd uehementer commendatum efTe vellent multitudini, id fabulofis miraculis celebra rent:uelut numínum religíonenporigínes urbium aut gentíutn,exordía l| nobilium familiarum,exempla dariffimorum príncipum.Hoc igitur im peritorum affectu, ad ipforum abuti commodum,permíttebant illí.fed ἠἉ non nifi fapienti uiro; propterea quod huius rei fructus omnís pereat, MI(ifemelfüboleatartificium mentíendi. Verüá hac quídem ín parte haud grauatím ín Auguftini fententíam pedibus eo,non folum ob eam caufagi, quá ille fane grauéadducít;ne fi femel in chríftianorü litteris fubory | ta fuerit mendacij fufpicio;fiatut nec hís habeatur fides, quor authori| tatem modis omnib? indubítatá& incouulfam εἴτε oportet, fed multo| magís quod || 71 Quidem haud fum nefcíus, lerem permultos in hac fuiffe | IO.FROBE: TYPIS EX^ CVDEBAT. MOMHZETAI: ΤΙΣ OAZZON H MIMHBZEI DERI cii EE E pU. fanus paterfamilías, fimiles fi DIVI EVSEB.HIERO.VITA titagís,quod meo iudício,ne poffit quidem uir probus ac fapiés effc; qui tam mále fentiat, tum de fanctis uíris,tum de lectoribus. De fan&tis quidem, quos aut ufa; adeo iudicarint propria domeftíced, laudis inopes;ut alienis médacijs putarínt illuftrandos,aut adeo κενοδόξους ftulte gloriofos, ut Aefopiczcornicilz rítu, uclut ín profcenío gaudeant oftentari,, ficticijs laudibus ceu plumis alíenís adornatí.De lectoribus auté, quos omnes aut íta ftupidos ac muccofis nati, busarbitrati(int, ut cum uetítas femper habeat fuam faciem,nullis imitabilem fucis,nó queant €xcogítatam artificio fabulama uero dignofcere, aut certe adeo gratis etíam nequam& petuer fos,ut Ícientes acuolentes faueant uanitati. Q uod fi uítari non poteft; quo mínus iftiufmodi ο. fabulamenta mífceantur noftris uolumínibus;certe quod proxímutn efb,optarim. Quid iftud Ínquies?INimirum plaften eximium ac prudentem,catumq; mentíendi artificem/Quandoquidem íuxta Socratis fententíam,nemo fit ad mentiendum accómodatíor, qp quíad uera dicen, dum eft appofitiffimus:quod eiufdem artificis parteis efTe ducat,certiffime uerídicá e(Te,& nihil omníno uetí dícere. Hoc quídem confilio,(nam hiftoríam contexuit Herodotus.Hac ratione Xenophon Cyri defcripfitínftitatíonem,non ad hiftoria fidem,fed ad exemplum probí príncipis.INecaliofpectaffeuidetur Flomerus íllequem íure fabuldtü oceanum poffis dicere. Verà hiquemadmodum íngenij quidem δὲ eloquétíz laudem fingendo promeríti funt;ita dum tma. lumuiírtatís exemplar effinguntac proponunt,non mediocriter offecerunt uítz: mortalíum.Sí , quidéHerodotus ftultos ρίατοίᾳ facit príncipes. Xenophon,uafrum quépíam δὲ ἀγκυλομῆτιμ᾽ expteffit; potíus cg uere prudenté ac falutaré príncipem.Homerus eiufmodi facit deos ,cuíut^ modinolitmagiftratusbene morata cíuítas. Deindetales depinxituxores deor ,qualénemo probus cíuis, coniugem aut oper domi fuz, aut ferat.Deniqy tales finxit deorü filios,ut nemo iliberos uelit obtíngere;ut non abs re Plato locutn illi negarit irr fua republica, Neg; uel tantillum eratcaufz,cur Alexander ille magnus ínuideret Achillitalem ο, laudum praconem, fi penítus íntellexitfet, quid fit uere magnum ac falutaré agere príncípemn. ΠΡ Egonihilarbitror effe rectíus,cg eiufmodi defcriberefanctos,cuiufmodi fuerunt ipfi, ín quor ος πίτα fi quid etíam errati deprehenditur,hoc qs nobisuertitur ín exemplum píetatís. Cxte^ τς tum i quísomníno figmentis delectetur,is{ι| ,. Domínenon facco;dilício,flaerís,prodigiofis eiunijs.uígilás non credendis, fed ex ipfis Chrifti -.. dectetisficut primum chriftianz pietatis uím penitus habeat cognítam acperfpectam,deinde prudenter effingat ρῆ uiri fimulacrum,quocungg fcíte illius exprímatímagínem, is míhí fortafle tolerabit, Etiamfi quantumuís gemmz nítoré ...ἃς lucem effingat artifex, certenatiuam gemma uím nundj aflequítur ímítatío. Habet fuam bá ds ueritas, quánullum zquatartificium.Ar iftos quis ferat.qui plufcg anilibus delíramen, , tisinfantibusindoctísíneptis,diuos nobis non celebrant.fed contamínant? At diuus Hieto^ . hymusnifi quod abunde iuxta gracorum prouerbíum,&vroo&vrop Kowesp hac parte parum erat felix: propterea quod unus pracipue dígnus effet, ut parí doctrína patíq, facundía, poteris , commendaretut, quítam erudito tamqy mellito ore Chrifti fanctorumcp praconía ceciniffetz -, haud fco quonam fato;in rabulam quendam incidit.fic undi q fuí fimilem,& Hieronymi diffi . milem,ut nefcias quíd ín eo potiffimum admiíreris,linguz ne prodíeiofam ínfantíam ac balbu τ tiemaninfignem litterarum infcitíam,an míram mentiendi impudentíam. Hominé profecto . dignum,quem fi uiuat publícitas omnes omníum mortalium manus faxís obruant, quí morta . lesuniuerfos pro faxís,non pro homínibus habuerít. Quis ením illias legens nznías, ní plane , truncus fit, no protínus fentíat perfonatii hiftrionem: qui Vertamnü quendam aut Proteum .. Bobís referens, nunc Eufebíus eft Cremonenfis,nunc Cyrillus)nunc Auguftinus.nunc Ambro. fius;nónund filibeat Damafus,aliquoties ipfe.fi faperis placet, Flieronymüs.Sed quibufcungs ,, pliimísnobisopertus prodituoxubíq: fui fimilem coccycem arguit.Idem ubiq; dicendi lepos, adem fermonis uenus.Cuíus ftupor&ut nihil accedat hínccerte palam cernere eft,quod Hie " tonymum pauloante mortem.facit Damafo commendantem fuos commentarios, quem ipfe . Hieronymus non uno ín loco teftatur ante fc deceffiffe uita. Sed hic de quo plura dicent alías, οὖς tam índoctus& elínguis, ut tebus quamlibet aris, ingenij fui culpa tenebras poffit offundere, ος amflupidus; ut ne ucríflima quidem ueri(imiliter queat efferre,rídicula míraculorá portenta, & impudentiffíme Ne tig PER ERASMVM ROTERODAMVM| &impudentiffims uanitatis fabulas confert ín Hieronymü, nec has tam£ αὖ fe repertasin quo nónulla laus fuiffet ingenij fed e uuleatiffimis hiftorijs huc non mínus ridicule, cs improbe de^ tortas.O fortunatü tam ínfieni prazcone Hieronymü.NNecp uero defuit díoní patella: operai lum.Repperithic fcriptor fuos lectores, repperit a quib? cítetur:& quo magis míreris,eruditos, Platínam δὲ Volaterranum, quoSequidé uel hinc fufpicor ea nuni legitle: fed aut audiffe in concionibus,aut excerpta uidiffe.Imitati funt ímpudentiflimü fcriptoréunus& item alter: fed adeo pradare;ut eiufdem hominis uideri poffint omnía. In quibus níhil agnofcas;nec eruditio nís,neceloquétiz, nec prudentíz,nec diligentia:faper hxc omnía nihil minus,dj id quod in pri; anis exigitur ín híftoriographo,nempe fidem. Vtrü quefo iftud eft, diuorü uítas defcribere,an contamínare potius?INos ioítur,licet ímpares areumento,tum nullis adiuti cómentarijs, quib? fidi poterat, tamébona fide, quag, licuit diligétia, uitam fanctíffimi uíri,ex Profpero,Seuero; Orofio,Ruffino,tametái calüníatore:& fi qui lunt alij n6 omíno coténenda: fidei authores colle gimus/fed potiffimü ex ipfius Hieronymi libris,Hieronymü eueftigauimus. Quís em rectius nouerit Hieronymü,dp ipfe FlieronymuszAut quis eum fidelius exprefferít?Si rerum a fe ge» ftarum certíffirus author eftiiulius Οίας, quanto iuftius eft Hieronymo, fua narrantií fidem habere?Ex huíus ígitur libris omnibus luftratis,qd' fparfim annotare licuicin narrationis ordi nem tedegímus,nihil admentientes, qd' arbitremur abunde magnü efTe miraculi, i ffe Hie» tonymáü totegregís uoluniinü monumétis fefe nobis exprímenté. Q uod fi cui nihil abfqy mi táculorü portentis placete poteft, is legat Hieronymiíanos libros: ín quibus tot pene miracula funt,quotfententí. TNatus eft igitur uír eximius Hieronymus, anno ab orbe redempto;tre^ centefimo trigefimoprimo, fub imperatore Conftantino, oppido Strídonís, quod iam tum a Gotthis omnía populantib? euerfum fuiffe,teftis eftipfe ín catalogo fcríptorá illuftriurm,olim Dalmatix Paunonízq cofinium.Id hodie nónullí,quorü de numero Blondus eftidé effeuolunt cá eo,qd' hactépeftate uuleus Sdrigná appellat;oppidulá in Hiftria.Ttaliz regione.fitum inter Petra pilof31j, Portulam δὲ Primonté&uthorü téporü utamur uocabuliís, Addunt ín hui? rei fidéibidéoftendi monumétá Eufebíj patris,cá epitaphio laminis infculpto,nimirü id agen tes,ut Hieronymü Itali ἔμπας uindicent. Mihi ftudiü& affectus iftiufmodi pará dignus uíde£ .«grauib?uitis;imo íntotum chriftianis. Qui in[δείς Flieronymíanis erit diligétiflime uerfatus, quí uítam Hieronymíaná proxíme exprímet.is fibi iure uíndicet Flieronymü, etíá fi porro ul^ tra Britannos natus fuetit.Erat illi frater natu mínor,notnine Paulínían?:mam fororís nomé ta^ dent E Madii μῶν cuit. Matertera Caftorína,cá qua diffidij ποίείο quid intercefferat,ob rem(ni fallor) familiare: quá tamé humaniffimis litteris ad concordiam ínuitat.Patri nomé fuiffe Eufebio,dedlarat ipfe, quod graxísa píetate dictum eft,non abfq prafagío:quod pulchre conueníat,ut ex pio nafcaz tur ille facrí nomínís heros.INam id(ον Ἱερώνυμος, Atq ea demum eft digna chríftiano nomi^ nis eloría,quz go ex ftemmatísaut ímaginibus,nó ex oppidis euerfis,aut concífis copíjs.fed ex uita píe fancteq; acta nafcitur. Cxterá nihil addit; plebeius ne fuerít an patrícíus, tenuís anlo^ cuples,príuatus an magiftratus, cam hoc quídam affingant,illum nobiliffimís ortum parenti» bus, fed ut eadé opera potuerínt illum urbís prafectum facere.Confentaneum eft autem, ante ditutam patríam,medíocri loco fortunacy fuiffc. Matris nomen nufcg zdídít: non tacens tamé fe parente utroqy chriftíano genítum.Ab hís domi diligenter inftitutus;ina um Bonofo inter ipfos ftatím parentum amplexus,& nuttícum blanditías, Chriftum imbibít:ac mox chriftíanz: pietatis rudímentis imbutus, fimulcy bonís litterísquarü ea tum atas capax efTe poterat, puer adhuc R'omam miffus eft, uelut ad prímaríá eo fzculo, tum religionis, tum eruditionis magi" A, ,,. ον" dfe 4; WE Cs 714 ftram.Quamuis ením illis temporibus& apud Gallos, Hifpanos,& Afros, florerent littera^ rum ftudía, tamen ín prouíncijs pro gentís ingenio, nonníhil degenerantes, Romx uclut ít fuo fonte puríores adhuc erant& íncorruptiores. Atq; hoc nomíne Ruftíci monachí matrem. collaudat ipfe, quod poft Galliarum licet lorentíffima ftudia, filium Romam miferit, quo (ατα: díctionís nitorem acluxum, Romana grauiítas temperaret. Intellexi(fe uídentut prudentíffimí parentes, plurímum refette, ínter quos prímum& a quibus inftítuaris. Qux. funt optíma, nunc difcuntur felicius; cj rudibus illis annis, δὲ non minus tenacibus., i Ye quícquí 27 / 7 2ς Τ./ 7 “7 "--- DIVI EVSEB.HIERO.VITA quicquid infculpferis,cs in omne fequacibus habitá. Itaq; perinde quafi iam tum intellicerent 2 7 1 fefe puerü eum orbícomuniter genuiffe,nó fibi;ita publicisutilitatibus.no faís príuatís affecti $0] wes n 272 f«abus educandii curarüt. Graecas ac latinas litteras, ab ípfis ftatim incunabulis didicitquéadmo-^ ^4lum ipfeteftat:& hoc didicit felícíus;quo maturius.Sentías enim nefcio quíd duríufculum,& | fubacerbum in his qui[στίας fe cotulerüt ad difcendas littefas. Proinde no abs re(ibí eratulat Hieronymus,quod a pueto inter grámatícos δὲ rhetores faerit detrítusquorá alterí docuerunt εἰ emendare pureq loquizalterí.f; e M fapíéter.Horá ínftitutíoni debem? incom parabilem εκ εἴτα doctorénó loquaciü fophiftará fcholis. Quuisnon íam nuncín fümmá cere» ctus fpem,nouum quíddam de hoc prafagíat puero?Prímum reputanstalem parenti anímü, 4 deínde feliciffimá indolem,ingenium fcecundü ac facile, pectus atdens& ínfaticabile;Praterea t j L vendo 4. eus Romam cducatricé;id temporís,alíquáto Ὁ nuncincorruptíoré, Denigs praceptoreseximíos, — Donatü ín grámaticis, Victorinü in rhetorícis. Étíafi uideo quofdam ambigere,num hicfuerit Donatus illecuíius extant in Terentii ac Marone eruditiffimi comentarij. 1 uman Víctoríno praceptore fit ufus,nó fatis líquet ex Hieronymi uerbis quib? utríufa; memínitín annalib? Eu fcbíanis/hunc ín modum. Victorínus rhetor& Donatus ámfaticus,praceptor meus, Roma infignes haben£:e quib? Victorínus etíá ftatuam ín πρὸς Mine meruit. Hactenus Hieronymus,magis exprimens alterí;nempe Donatü fibi prxceptoré fuiffe Gpgtrüq». dicturus alioqui priceptores meí, Ad eandem cóiecturá facit;quod idem nec in catalogo fcriptorit illuftría;nec ufc alibi quantum cómemiíni, Vi&toríni faciens mentíoné, praceptoré appellet.(μία totam Victorini dictioné,parü approbaffe uíde£ Hieronymus:id qd haud quacg obfcure dedarat ín epfà quá fcripfitad Paulini monachá, cü aít:Indyto Victorinus martytío coronatus,dd ínteL. rne non pót, Etrurfum íncataloeo fcríptorá illuftria. Victorinus(inquit)natíone Afer, Romz fub Conftantío principe rhetorícam docuít:& in extrema fenectute; Chrifti fe tradens fidei. fcripfit aduerfus Arríum libros more díalectico,ualde obfcuros,qui δὲ ab eruditis nó íntel licantur. Verü de Victorino quidélectorís facio iudici; Caterü ipfe de Donato dubitatione omnéademitin Ἀροϊοσία priore aduerfus Ruffinü,hifce uerbis:Puto quod puerlegerís Afpri in Vergiliía δὲ Saluftium comentaríos, V ulcatij ín orationes Cíceronis, Victorini in díalogos | cíus,& ín Terentij comoedías.prxceptorís mei Donati,qce in Vercilium,& aliorum ín alios. j Sub huiufmodi praceptorib?,íam adultior ín bonislítteris, null doctrina: genus íntactá reli, quít. Porphyrij ἰισαγωγίὼ, Atíftotelicá,Platonícá,Stoícá ac ctetorü oim philofophiam attipítVerü hzc delibauit,no his femet addiíxit;necin hís uelutad Ícopulos Síreneos cofenuit: quib? . hodíeplatíq; ímmorimür.In rhetorica tamen fefe ftudiofius exercuit.deguftatis omnibus,fed hís ptzcípue qux propíus ad eam coferant facultatéhiftoria,cofmographia,& antiquitatis no ticía:partím dd íntellieeret apud latinos ad id αἱ téporis pene infanté effe theologiam, δὲ ob hanccaufam permultosa diuínorü uoluminü abhorrere lectione fperans futuyá: ut plures fa^ ctís litteris delectarent,(i quis theologíz: maíeftaté dienitate fermonis aquaflet:partim ut effet aliqri dd ethnicis obíjci poffet.chriftianos ut infantes δὲ elingues defpiciétib9. Tefta£ id multis in locis:& fi nó teftare£, libri clamitant;illum ín dedamatoria paleftra diligentiffime uerfatum. fuiffe; pueri ín fictis cotrouerfijs,& obliquis rhetorá ftrophis lufiffe, Studiorá fodales inter τα. SL“4, 4»»:$ ed, A teros,hos przcípuos habuit, Pammachium fummo natü loco, poftea Paulz gener ü,Paulinz —— ::——————————————————————— maritü:qui defuncta uxore, monachi fumpfit inftítutá:tandem ad epifcopi munus afcitus.Boy f . nofüm,& hunc fümmo generepoftea monachü.Heliodorü qué deínde fua uírtus ad ορί[τορί | functioné pertraxit.Hic ínterím apparet Hieronymü Chrífto renatü, ín illius iurafffuerba,ut boccerte nomíne Roma,iure fibi poffet huncuirum afferete: quandoquídéa baptifmo ἀεπίας cenfemur chríftiani.Id fatis indicat ín epiftola quadá ad Damafum papam.teftíficans fefe eius urbís fidem uelle fequí, ín qua Chrifti ueftem accepiffet, INecem de ptefbyterío fentít opínor, fed ín baptifmo ueftís candida dabatur.fymbolum innocentiz, δὲ lotis mandaba£ ut candoré ueftium faará illabatam feruaré. Igitur ín prophanis litterís,quas quidá fzeculares uocant.ad plenü eruditus,ad grauíora ftudía íam adijciens anímü:hacetíam parte[απαζα ίππος uíros eft| ímítatus:uelut Pythagora, Platoné Apollonii, ut luftrandis regionibus fapictia: νεος : readaderet PER ERASMVM ROTERODAMVM. tedderet auctioré, Gallias omneis fic undig; luftrauit,ut nonnullis locis habitaffe uideat:adeo & locotü fitum acnomína tenet, δὲ multorü fibi coailiauit amicitiam.Et in epiftola quadam ad Florentíc.teftat fe Treuiris, ingens Hilarij uolumé de fynodisfuapte manu defctipfiffe,quod aliquáto poftiubet fibi remitti,íamin eremo qux Syriam a Saracenis dirimit agens. Atq hui? peregtínatíonís comítem habuít Bonofum:ut alicubi dedarat ipfe. Ad hunc ítaq; modum, ftu diofe luftratis bibliothecis omnibus,& congteflus cá hís:quos ucl eruditío,uel ínteerítas morü reddiderat ínfignes:& undíquaq, nónihil decerpens, quod ad chríftianü ínftitutá facere uide, batur:tandé uelut induftríus& auidus necocíator,no auro ditíor.fed ufu rerum lítterís, ac ρίς» tatís ardore locupletior, utramqy reuifit patríá:& eam ín qua natus fuerat,& eam ín qua rena tus,Sub hzccoepít de dcligendo uit genere; deq, loco commodo cogitaresquod haud nefcirec híncprzcipuam hominís pendere felicitaté: fi inftitutü ingenio accómodum iudicio, non caa fumeret. Sunt ením qui fe przcipites dant itfuitz rationem, ρεία(5 fibi noti fint ipfi.Et funte díuerfo,quos cunctantes ac deliberátes, mors occupat.Reputabat anímo,Romá adhuc ueteré fapere paganifmum:& ínter eius urbís delítías parü effe tutam adolefcentíam,ut quam alicubi Babyloné appellet:deínde fugm quoq patríá barbaricis uoluptatibus effe corrupta: quod ípfe nou diffimulans in epiftola quadá:In mea(ínquit)patría rufticítatís uernacula, deus uenter eft, & ín diem uiuitur, δὲ fanctior eft ille, qui dítior eft.Proínde comunicato cá fodalibus cófilio, de fecefTu cogitauit; quo lfberíus& expeditius, fc totá facris ftudiis& Chrifto dedicaret. Iam tum pium adolefcentis animü offendebat mundus, quí ea tempeftate chriftíanos,ethnicis habebat admixtos. Vnde fieri nece(Tum erat:ut quí Chriftum profitebant, ρἰατίαρ título magis d uita effent chriftiani:& uere probís métibus,pie uiuendí uotum adefTet ueríus cg facultas, In matri^ monío,ut nihil aliud accíderet,certe libertatis naufraeiü pfpiciebat.Ad hac derícora δὲ epifco^ porum ftatá,quod hos quoq uolentes,nolentes honos,opes, δὲ ποσοςία mundi inuoluerét ac tranfuerfos raperent;erauí(limís periculis obnoxíü effe.Et multorü uíta difplicebat: íam prifca illa pietate facerdotà ad tyrannídé acfaftum degenerante.Penfítatís ígitur omnibus accircumfpectis, monachi placuit ínftítutü:quod ne quís ín hocerret, id temporis longe díuerfum erat, ab hoc quod hodie ufdemus;cerímonijs obftríctutmiimo quibus maxime libertas erat cordí,hi monachi profeffioné fufcipiebant.Primü em res manebat integra manebat comíerandi remi? 51,442, mI bio 27; erandiq quo uellent poteftas: manebat dulci[imü acliberrimü ocium ad ftudíü,iciunia.pfal-. 055..."Hora mos,uioili Í" anímo:aut exéplís ínuítaban£,non cogebant homínü con ftitatiunculis. Veftitus erat fimplex:necís tamépra:fcriptus,fed fuo σφ arbítrío fumptus:non qui prodicíofa nouitate faceret infigné,& ἀἰσίεο notandü:fed quí fimplicitaté chríftíaná pra: fe ferret. Votorü nulla uincula.Deníg; fi quem forte fuí inftítuti ρορπίτσηεία coepiffet; tota demü poena erat,incoftantix nota.Cuíus rei fi quís fidem requírat.leoat Hilarionis uitam: legat infti tutíoné monachi ad Ruftici,& item ad Paulinü:legat ín epíftola,cuíus ἱπίεϊΠ: Audi filía,defcri prm triplex aptid Aceyptios monachori genus. Q uín ínter alía pra-ftabat& hzc commoda, illud uítz genus.Huíus prztextu honeftius licebat ab affinium δὲ cognatotü uínculís temet ex^ cutete, grauí nímírü οποτε, οἱ σαί níhil dulcius ocío ftudiorá:a publicis functionibus,a muníjs & officijs imperialis atl, prorfus habebantur excufatí, Poftremo mínus patebant epífcopo^ rum quorundam íam tum ínfolefcentíum tyrannidí. Iam hictitulus neca functione derícatus quiccg remorabatur: δὲ ex nullo ordíne fxpíus deligebant epifcopi. Necaliud quicáj erat tunc monachi profeílio, cs prifca: liberzeqg uítz meditatío,ac pure chriftianze. Γῖας obiter admonéda duxi,ne auí mos eft plzrifgy.Hicronymá fui inftitutí faciant author&;ad quos ille nihil attínet. Conatus eft ad eandé uítz rationé capeffendam fodales alit pellicere. Verü Pammachius ín ftudiorü contubernio femper unanímís,ín uítz cenere delicendo plurimü di(fentiebar.Híeronymo placuit fammalibertas Pammachíus coníuetj uinculis innecti maluít.Bonofus οοιπροίϊ "tis rebusrelícta patria. patétibus δὲ amicis.folis lbrís comitatus,in defertam infulam, δὲ undíqs citcumfrementibus undis horridam feceffitzac prxuolauit quidem Hieronymü:& príor mundi laqueis extrícatus;in libertaté fe recepít Chrifti fed ab Hieronymo primum inflammatus. De quo cim alías meminit:tum ín epiftola;cuíus initium:Plus deum,Donofus inquiens cus, imo j, β meus 9]* T.| IY sy 2 7a 1 47... E ( OY 774474 0-7?$ 14274. * J-— e E 0523 p, 1» ES Ire Εξ 75 ;$4 7 Neh Moa,, ag πων πω ERE: WT vnde& ; μ΄ εκοτταέλίο, δὲ petegtínatíonis moleftía grauiter affligeret: monachorü qrundá humanitate τεῖο» DIVI EVSEB. HIERO. VITA meus:& ut uetíus dícam,nofter,fcalam prafagatá fomníante Iacob,íam fcandit. Portat crucem fuam,necdecraftíno cogítat,nec poft cereum refpicit. Seminat ín lachrymis, ut ín gaudío me^ tat:& facramento Moyfi.ferpenté ín eremo fufpendit.Cedant huícueritati, tam Graco cg Ro^ mano flilo mendacíjs fícta míracula.Ecce puer honeftus,fxculi nobífcutm artibus inftítutus:cai opes affatim, dignitas adpríme ínter quales erat:contempt£ matre δὲ fororibus,& chariffimo: fibi eermano;ínfulam pelago circumfonante naufragam, cuíus afpera cautes,& nuda(faxa,& folitudo terrori eft: quafi nouus quídam paradifi rm, infedit. INullus ibí agrícolarü;nullus monachorü,ne paruulus quidé qué nofti O nefimus,quo uelut fratte ín ofculo frueba£,in taz tauaftítate adhzret laterí comes. Et aliquanto poft: Vt ego δὲ ille paríter ἃ tenera infantía, ad forenté ufqy adoleuerim? xtatéut ijdem nos nutrícá finus.fjdem amplexus fouerínt baiuloráz δὲ dum poft Romana ftudíaadirem femibarbaras ripas,codé cibo.pari frueremur hofpitio:ut ego prímus cceperím uelle te colere. Memento quefo hunc bellatoré tu&,mecii quondam fuiffe tyroné.Et hactenus quídé Hieronymi uerba recéfuímus, quí δὲ ín alía ítem epiftola,Bonofum laudibus uehít;fuam folitudinécum illius uíta conferens.At nó multo poft Bonofi feceffum,or dínatis domi rebus,conflato uíatico:cum prímíis auté locupletiffiga bíbliotheca,fummo ftudio comparata,Syríam adiit; Heliodoro.tum itínerís comíte,tum propofití conforte.Qué alicjdíu cum eo cómoratí ín Syría, quibus de caufis(ποοτεῖ.οσερίε eíus uítz peenítudo: nó quod dara, naretfed quod pro uaríetate ingeníorü;alijs alia magis cogruüt. INec máenírefert,quo tramíte curras,modo ad Chriftum properes.Heliodorus ítag; mutato confilío,reuerfus eft ad fuos: ad qué paulopoft elegantiffimá illam fcripfit epiftolam delaudib9& cómodis uíta: folítaríz, mita. ubíqy cíuilitate,fufpitíoné inconftantiz depellens ab amíco,& fuis imputans cómiffis,quod ille difceffifTet:ut obíter δὲ hoc laudis annotem ín Hieronymo:qué quídá e fuis moribus aftimantes,"etticum quépiam δὲ íncíuilem fuifTe fomniant: cam eo níhil uncg fuerit,nec humanius, nec urbaníus.Síc ením fcribit ad Iulianü diaconum:Sanctus frater Heliodorus híc adfuít:qui cum mecü uellet íncolete,meis fceleribus fugatus abíce(fit.Et propemodá colligere lícet, illos prim una uifile Hierofolymá:& luftratís facrís locís,redemptorís adoraffe ueftigía. Eratauté íd cem poris;urbís Hierofolymitanz tanta apud omnes relígío: ut parü píus ΠΡῚ uideret, qui Hierofolymis no fuiffet.Deinde deftítutus fodali chariffímo: cum,& morbis ob cceli uleq; nouitaté élllatus efoprafertim Euagrij:cui?ctiá hofpitío alícgdiu eft ufus. R eftítutus priftinz ualctudini, toto pectorís ardore ad fufceptá Chrifti mílitiá accin&tus, procul in horrídá folitudine ab idit feequa inter Syros δὲ Acarenos,nunccorrupto uocabulo.Saracenos díctos, uaftum limitem ducít:ín qua prater feras δὲ ferpentes& fparfim habitantium monachorü ereges,nullus íncolebat.Quanéij hucquoq, femotum,crebro folitus eft(παίζετε Euagríus. Inter hacc Ruffinus, qui poft ex intímo fodali, factus cft hoftís acerrímus, monachus& ipfe, Nitríam Aegypti fefecon tulerat: cuius aduentum gratula£ in ea quam modo citauímus epiftola.Eam Ηᾶς finit daufula: Obfecro tene amicü quí díu απατίτης, δὲ uíx ínuenítur, difficile ferat, paríter cam-oculis mens amittat. Et paulo ínferíus:Amicítia qua definere potuítnuncg uera fuit:ceu iam tum prafagiés futurü,ut ab amícitía defcifceret Ruffinus,Sub ídem ferme téporis, Hieronymi foror,uíreinís inftítutá atripuitinftigante Iuliano quodá:fed multá δὲ hoc diffimile;ab hará códitione,quas hodie ferteís cancellís, ceu feras índomitas indufas tenent. Non quod datmnem publicá Γεια cófuetudíné fed quod doleam huc deníqy delapfam chriftianorá píetatéut uirginü íntegrítas, dauftris ferreis& repagulís muror ít extorquenda: cum ea demá τοἶίοίο fit accepts Chrifto, non quxuí extundítur,fed quz ultto a uolentibus offertur. Eius τοί memínit ín epíftola, cuius inítíum,INon debet charitas díuí dere:fignificans illam a Iulíano couetíam, οί ueheméter illam comendatacati lubrícz omnía etíá tuta tímens. Quín innuít eam παπί etiam fuifTe lapfam, rímís annís adolefcentiafcribens ín hac uerba:Hanc míhí lefus pro eo uulnere,quod díabo^ m inflíxerat;pra'ftitit;uiuam reddendo pro mortua.Neq, uero fatís compertá eft;quo tépore Pauliníanus, Hieronymi frater natu minor;huíc propofito accefferít, qué tefta£ fibi«αν νᾶ fuiffe,& Syríam adeunti fuilTe comité etiamnum adolefcenté& in Bethlehemítico monafterío pariter PER ERASMVM ROTERODAMVM, patiter feruifTe Chrifto. Mihi probabilius uídetur,id fecundo ín Syriá redítu factü,quod T ronymus affirmet epiftolam ad Heliodorüicuíus ínítíum, Quanto amore,fibi adolefcenti 4c pe ne puero Ícríptá fuiffenifi íorteíam admodü feni,erádíor ctíá αἴας puerítía uidebatur, Veri ís Paulíníanus iuuenis adhuc hoc eft uix triginta natus annos prefbyterij meruit honorem, quo nomíne poftea calumaíà Hieronymo ftruxit lohannes epifcopus Hierofolymitanus,quod ín fra legitimam statem,ad hoc honoris effet euectus:uerum illíus calumnijs abunde refpondit Hieronymus.Porro fratris mentionéfacit δὲ in epiftola.cuíus ínítiii, Sanato uulnerí.Compulfi fumus,inquít.fratrem Paulíníanü ad patríam míttere;ut femírutas uillulas,qux barbarorum ef fugerunt manus, ac parentum comunia habent cineres;uenderet. Rurfus in epiftola,cuíusexordium,Diute Romz.Paulinianus;inquínecdü e patría reuer(us eft, pato quod eum Aquile^ οἷα apud fanctà Chromatíü papam uíderís.Sed plura fuper hocín epiftola,cuíus inítium,Epí ftolatua haredítatis. Caterü quancj ín proclíui non eft, quo quícq; temporc acciderit ad liqui dum perfequí;tamen Éxuarijs Hieronymi fcriptis coníectare lícec;illum ubi prímum in Syriam demigrarat;non ftatím uno fedífle loco.fed aliunde alio uettifíc fedem: quo tandem circáfpectis omnibus,habitaculü fuís accómodum uotís delíoeret:& primum aliquádiu υἱχίῆς Hiero» folymis,nonnihil temporis Antíochiz: fed hinc demiíerafle, partím offenfutn celebritate loci, partím quod Antiochena ecdefia a tribus epifcopis;Miletío, Vitale;ateg Paulíno diftraheretur. INec ía Chalcidis folitsdíne, ná ín hac federe conatü,indícatín Abdix cométaríos prafatío,da batur tranquilla fedes.ob uíciniá Campenfiü, quí cum Tharfenfibus Arríanis fentiebát.Horü Ímprobiítate uir fancti(fimus mire diucxabatur, dum quotidie cítatus, examínatur de fidei ra; tione:exieuntur treís hypoftafes nondum audita latínis uocabula,quod fatís indicat ín duabus ad Damaíum epiítolís:quarum alterí príncipium eft, Quoniáuetufta:alterí Importuna in eu& gelío.obreftans illum δέ obfecrans ut fibi prxfcribat;cuí debeat ín Syría comunicare, cum uix uícj confpiceret Romana: fidei fyncerítaté. Denícy ficagitatus eft his turbís, ut non femel pce; nítucrít ατα; Syríx. I andé uelut ín femotiffimá eremum abdidit fefe, quz Syríam, ut: dictum eft a Saracenis dfftermínat.facius effe ducens, cam feris ac przdonibus barbarís habere comer: είτε Ορ cum eíufmodli chriftíanis.Flic annos quatuor abhominü frequentía femotus,cü folo daos fand. /7 7 Chriftounc; librís habebat commertíum:acferío iam δὲ totísut aiunt, neruís quod deftina-/,. 4: 7 αι a: 12, rat agebat,utnobís egregium illud'chriftianz píetatís exemplar abfolueret. Primáü crat Πα, me adolefcétíalapfus,lachrymará hymbre diluere,& laborá afperítate,ueluti nítrí acrímonía deter gere.Inedía.uigilijs δὲ incredibili totíus aufterítate uíta rebellanté carné, δὲ fubinde repullulantem acatislafciuiam cohercebat;corpus fpírítui feruíre docens:ne quid obftreperét affectus coeleftem moliéti uitam,ipfe fibi rígidus exactor fupplícij,& inftantiflimus penforum efflaeitator atq; eyed ixcio ut uocat alicubi;proríufc iuxta Paulá,ratíonalé uíctímam immolabat deo,cal^ ο tum longe gratiffimü. I empus omne ftudíjs δὲ oratíonibus partíebatur, boná ctíá noctíüi pat»«κών, Ίνα ας temhís operis sddens: míníma portío daba£ fomno,.minor cibo.nulla.ocío. Studijlaffitudíné 44 3» ἄς uid s recteabat oratio,authymn?,mox uelut ínteger ad íntermniffam lectioné redibat. R elegebat uni/ 77: ueríam bibliothecam fuam;ueterum ftudíorü memoriá fibi renouans,facras litteras ad uerbá ediícebat.Meditabatur ín prophetis, ín eruendís oraculorü myfteríjs uigilantiffimus.Ex euáge licis€ apoftolícis litteris.uelut ex purifTimis fontibus, Chrifti philofophíá hauríebat. Primus eim ad pietatem gradus eft, fcire authorís ταί dogmata, Catteros interpretes adhibito delectu iudiciog; lecebat;nullü omnino fcríptoré practermittens,unde nó aliquíd dccerperet, nó ethniz cos,non hareticos.INouerat ením uír prudentíffimus ex fterquilinio legere aurü, nouerat e fratícibus melleá defuere fucct;aranez fua relínqués uenena:& iam tum ab Accyptíjs quicquid poterat couafabat;hoftíü opibus domini templá locupletaturus.Q πού certior cflet memoría & paratior ufus:quícquíd legerat,íd in locos dígerebat:compofitís finoulis,at affinitatis aut puenátíz ratío poftulabat.Felicibus íngenijs,dictu mirum, quátopere fauerit, prxfertím qua fac diz quoq, dos cómendabat.adeo ut haretícos etíam laudibus ornaret, libenter, fí lícuiffet, fidei uitium eruditíoni condonaturus,cum prímis autem Οτίσοπίς quem fuum appellat, δὲ cuíus ho milías aliquot adolefcens adhuc latinitate donauit. Lectioni mífcebat fcrbendi μα, ceu íam ri:: Bi tum — mem ian i e metn- i Mur ELLE ERR ND MEDIE, E uni——— p— Ω" DIVI EVSEB. HIERO. VITA tum ucditansacpralader:s tractandis lítterís diuinis. ΩΣ feliciterautem praluferit indicat uel unus ille libeilus,cto fodalem Heliodorü defyderat:ín quo fic licet agnofcere tyroné, ut tamen apparcatqualis fit futurus imperator.Hoctépore(ni fallor) allegoríce interpretatus eft pphetá Abdiam,cíi hiftoríá n6dum intelligeret:quéadmodá palam ipfe teftaf ín prafationc pofterio ris interpretationís,qua iauenilem illam pracípitationt[Ἀγίας penfatsidqg magnorü uírorum exépla fecutus.Quo quídé inloco,cü alia multa pradare;tum illud feftíuiflime fcripfit: Fateor, miratus fum,qd' Qgtumuis aliquis male fcipfetit;inuenit fimilem lectorem fai. Tlle praedicabat, ego erubefcebam.]Ile quafi myfticos íntellectus ferebat ad coclutmn:ego demifTo capite confiteri mcü pudoré prohibebar.Quid multiszINihil omnino pratermíffum εἴν, 4’ ad indytá ες εἴα; doctoréacuere magnáü theologü ínftituendü pertinebat: ne quíd ufcj deeffet eruditíoni: aut nccubí uíta parü emédata,doctrínz miínueret δὲ eleuaret authoritate. Proínde ci ipfa re com^ pertum haberet /líttetas arcanas nec intelliei poffc,nec tractari quéadmodá oportetinifi coonitis hís linguis, quibus prímum nobis proditz funt. fermonis Hebraici'dífficultatem improbo : ftudío peruíciti& barbara: ρετοστίηα ο; linguasno folum intelligétíam ,[εά& peculíaré fonii ac Προ bove μια nemaculi fiidoré eft aflecutus;ufusad eam rer doctíflimis Hebrazorá:quos ingenti mercede 1 tmpnttl 2, v p». Coduccbarmarfupiim exhauries,ut pectus eruditione locupletaret.FIorü neminé nominatim ο defienat,prater απ Bar hanina, quétamé poft íam natu erandis adhibuit,quí illi Nicodemü quendam exhibebat,ut ipfe fcribit:qd' nocturna homínis opera foleat u*í:nó tam ob cam cau, fam,qd' puderet chriftíanü a ἱπάπο difcere(Tantus ein erat ardor difcendi, ut undeciiq; difce-| re;magnificum δὲ gloríofum exiftimaret)tg qd' homo iudxus inuidiam fuz gentis dedinarct,fi rem chríftiana adiuuare uideret. Id ftudiu,qd' plurimü haberet fudorís actedij, in prxfatíone| quadá,ipfe píftrínà appellat.INechis cotentus, Chaldaicá ítem ποτά Hebrzz finitimá ασοτεῖ| « μήνες fus eft; qd' Daniel& lobcung hísalij nonnulli ueteris inftrumái librilitteris quíde Hebraicis, | fed amé Chaldzo fermone defaipti fint.Caterá hancquod íntellíeret eius ufum nó perinde| λα κ late ρατοτς, hactenus modo fecutus eft: ut intelligere poffet ueríus δρ fonare. Qs ín& peculiare S)ψυνά φί Syrorülinguáattigit ob eentís coómercía,nónihil& hanchebrao fermoní cortfinem:cuius teft moni alíquoties adducit ín enarratione nomínü,uelutín mammona.Inzer hzc uero dum im modíco quodá δὲ íuueníli calore;& puerilium amore ftudierá plus fatis indulect.exprimendis M.Tullij, Platonifq; díalogis,nam id tum(ní fallor) agebat δὲ hos magis nítitur effingere, δρ fermonéapoftolíci,fomnio díuinítus ímmiffo, raptus ad tribunal dei,accufatus quod Cicero níanus effet, non chriftíanus:denig; plagis emédatus, fibi reddítus eft.ut ipfe refert in epiftola: cuíus ἐπί, Audi filia.Qua de re quid fentíam fortaffenonnihil dicturi fumnus,cá ad eum locit erít uentá, In his fanctillimis laborib?, in hocuitazrigore;cíi annos aliquot duraret:tamé fate£ nullá uíta genus fibi fuiffe(acundius.Paulatim ern(ut fit) qd' initio durum& afperá uidebaf, dulcefcebat:& quod per fe erat optimü.reddebat affuetudine iucundiffimü:& adeo nó defyde rabat Romanas delítías,ut fibi frequéter uíderet':nó in eremo uerfarí fed intex ffe choris ange lorum.Nam ftulte quídam tríftem quandá fingunt uíta folitudiné qua ferarü potíus eft ὅ ho iminü:& infanü reddat cítíus, qs pium. Vifeba£ nónundj ab amiculis,uícínos monachos ínuifebat aliquotíes:& litteratü uiciflitudine fruebat amicis abfentibus Porro quang hoc ocíum ílle perpetuum oprabat,ut felicius ac tranquillíus:tamé e re chriftíanorü omniü erat, tam infignem athletam Chrifti alíqr produci in arená, neq; cómítti,ut tam exímíum orbis lumen díutíus fub modio condere£.Itaqy licet ínuítus ac renitens,díuíno cófilio rebus humanis profpiciéte,e Syria Romam etractus eft,idqy per Epiphaniü Salamina Cyprí, δὲ Paulini Antíochena; urbís epí fcopum:qs ob certas ecdefízc neceffitates,imperator Romá exciuerat. Híc íam indíes augefcéte, tum eruditionís,tum fanctímoníx fama, prefbyterü ordínatü arbitror. Sunt quí tradant eum uiginti πατῇ annosad hoc honorís uocatü;ab Liberiotum Romanz urbis epifcopo: quod qi mihí parü copertü efb;necy refellere;neqs probare eft cofilium.Caterá quod addunt prefbyte, rum Cardinalé ordínatü:ut οἵ omniü pace díxerím,mihi fane cómentíciá uidet cum illis tem, poribus,ne nomen quídem Cardinalís rear audit fuiffe. Tantá abeft,ut ἐς fuerit Cardinalium fplendor acdíenítas, quá bodie cernimus. Ipfe Hieronymus prefbytericoguomé multís locis |.. agnokit PER ERASMVM ROTERODAMVM. agnofcit.cardinalis nufqs.Cxterum ín epiftola.cuíus initium eft;In uetere materia, teftatur fefe iüuenéetiamnü,Damafo pontifici Romano a libellis fynodicis fuiffe. Ante annos,inquit, pluri mos,cum ín chartis ecdefiaíticis iunaré Damafum Romanz urbis ορίζοορ, δὲ orientis atq; oc cidentis fynodicis confultationibus refponderé.Proinde deplorat alibi, quod eremo relicta, de; nuo mundo feruiffet.Interea nobili matronarü familiaritatem eft nactus:ín prímís Marcella, quz príma feminarü aufa eft Romzx monachz inftitutü profiteri: cam id uocabuli uehementerinuifum effet Romanis auribus. Conceperat autem mulier hanc ardorem potiffimum ex Athanafio, ac cxteris Aegypti facerdotibus, qui tum Arríanx factionis perfecutíionem dc, dinantes, Romam uelut. ad tutiffimum communionis fuz portum confugerant. His ením referentibus Antonij uítam,(cuíus etíamnum uíuentis mira fuít nomínís celebrítas;) ac mo^ nachorum ín Thebaide uerfantíum,uirginum ítem acuíduarum didicerat ínftitutum, Eadem autem ad xmulationem propofíti fui, complureis allexit, tum matronas, tum uírgínes, cam prímis autem Sophroniá, Principia Paulam δὲ Euftochiutn:ac breui tantus accreuít numerus, mundi centemptü profitentíü foemínarü;ut quod prius ob nouítatem inuídiofum erat, poftea coeperit effe eloriofum.Has dtmneis Hieronymus ad diuínz fcriptura Πα inflammauit, in^ flámatas fua doctrína prouexit;quo fcedíus effer ab epifcopis facros libros neglíoi, quos fexus: infitmior amplecteretgr. Marcella: ftudium teftatur in ipfius epitaphío, hífce ferme uerbis. Et quía tuncalícuius nomínis effe exiftimabar.fuper ftudio fcripturarü nundg me conuenit, quin de fcríptutis aliquid interrogaret; Ac paulo ínferíus,Hoc foli dícá;quod quicquid ín nobís lon^ go füít ftudio congregati,& meditatione diuturna; quafi in naturá uerfum;hoc illa libauic di^ dícit atqp poffedítiita ut poft profectioné noftram fi in aliquo teftimonio fcripturarü effet οὖν. orta contétío,ad íllà iudicé pergeretur.Fifce rebus ficindaruit apud uniuerfos, Hieronymíani gloría nominis, ut omniü fuffragtis dignus acdamaret qui Damafo fuccederet. Verü utumbra nud εἴ αἱ ci adeft lumen:ita celebrítas fan&tiffimi uirí;nó caruit inuidia. Vrit enim fplédore fuo,quí przgrauat artes infra fe pofitas, Nó deerant quí primá(16 in Syríá feceffum calumníarentur,&abfentem,ujrulentz linguz telís peterent. Ceterum Romx Damafo pontifici prater exteros charus& in ρταείο habitus;ad hac Melaniz& Paulz primaria nobilitatis foeminis,tri/ enniü arctiffima familiaritate continctus,maíores inuidia faces excítauit; δὲ totiam exandatis laboribus, Herculis rítu, cóperit excetrá fupremo fine domandá: ut ínquít Oratíus.qua: prim tecte uitus fü afflabat. donec fimulata beneuolentía in magná erumperet incendii. Irrepferát danculá in utbé Atríanze fa&ionís quídá;fed mutato iam nomíne Origeniftas ut díuerfus effet títulus,error ídem.li quo fuas patteís comunirent,in ποδί! matronarü familíaritaté& amici» tíam infinuare fefe,&t dogmatis fuis uenenum fpargere, Mere quodis Orícenís ingenio prater xtcros delectatus, laudibus extuliffethominé,in fux faétíonis confortíum pertrahere, hocnocentíoreg inimici, quod fub ammicítiz pratextu plufcj hoftilia molirentur, adeo ut defe" rendz Roma confilíü ceeperit.NNam quoda nónullis litteris prodítü uideo, de(πρροΐῖτα uefte muliebrizquácum imprudens pro fua índuiffet Hieronymus, atq ad eum ornatus modurn,it tcetü ecdefiaftícii noctu prodi(Tet,& rifum δὲ ftupri fufpitioné fibi conflauerít, mihí no fit uerift mile. Nec effi ufqy adeo fuisaduerfarijs parcere folitus eft Flieronymus,ut hac de re tá infigni tecontutneliofa,nullá omnino facturus fuerít mentíoné: prafertím ο id ad tuendá innocentia famá tantopere pertineret,ut diffimulare taciti hominis fuerit parum bene fibiconfcij. In epi^ ftola.cui principit,Si tibi patem,multa querens de uaríjs ínuídorum ín fe calumnijs, fuper hac re tuillá terbum facit, Verum ínter alià multa hac cómemorat.Ego probrofus, ego uerfipellís& lubrícus,ego mendax& fatanz atte decipiens.Quíd em eft cutius, hacc uel credidiffe uel finxiffe de ínfontibusan etíá de noxiis credere noluiffe?Ofcalabátur mihi manus quídá;& ore uipereo detrahebant,& dolebant labijs.corde gaudebát. Ac mox,alíus inceffum meü calumníabatur,& tifum:illenultui detrahebat;híc in fímplicítate aliud ΕΚ utde Roma relínquéda cogitaret, multas caufas fuiffe crédideriim. Prim ocij príftini defyderiai,& guftata: femel tran quillítatis memoria, deinde moleftam urbis celebritate, moleftiores delícías, luxum, ac fafüin, harü rerum comité. Jam tum enim paulatim crefcentibus opibus ecdetie dee ertae it ns E npn Ih CO» fon er& lira 11»[ 4 δέν με^v$e ) δω/ RI (yz mt 2» μ----| ὑγδο vella^ DIVI HIERO. EVSEB.VITA fimplicitas. Turn indies magis ac maeis gliífcéti Origeniftarü aduerfim fe inuidia:prefertím cum id tépóris Ruffinus ageret ín urbe nundy ille quídé fyncerus amícus, ut ego fentio,tü infi, díatorpeftiléntiffimus.INcq; tnediocré ínuidíam conflauerac. FHicronymo,liber ad Επομ. 4 : de uíteinitate,quod ín eo falíiffime taxet,dlerícos δὲ monachos acuíreínes fuo indíenas nomí.πο[ουν eouefaniz proceffit res;ut íllicrímen impingerentquod in Paulam Euftochij matré ᾿αεροτίτοι, οὗ intímá cum illa uit confuetudiné fed eam píetatís δὲ fanctiflimorü ftudiorücom mertío concilíatánon turpi uoluptatís cófortío. Qua de re ficipfe meminit ín ea quá modo dtauímus epiftola. Pene certe tríenniü ο eís αἱχί, Multa me αἱ rgínü crebro turba circüdedit:diui hoslibrosut potuí.nónullis epe differui, Lectio affiduitacé.aífiduitas familiaritaté, familiari tas fiducia fecerat. Diícát quid uncj aliter ín me fenferint,cg chriftianü decebat? Pecunia cuiufds accepi? Vlunera uel parua uel magna non fpreuítin manui mea zcs alícuias infonuítz Oblíquus fermo,oculus petulans fuit? Nihil mihi aliud obíjcitur nifi fexus meus.Exacerbabat odiá huius tumoris monachorü tiomen,tum apud plurimos ínuifam,quibus haud ferendá uidebatur tot primarías eíasurbís feeminas,relieionis pratextu fubduci familia, fubduci affinibus. Id prope triodum indícauit Hieronymus cum addit;eodé qué modo τειν loco. Et hoc nunc obijcitur, hifi cum Hierofolymá Paula& Melanía proficifcuntur.Indicat ibidé fabornatá ab amulís;ali ' quemutopinorex Paulz feruis.qui Hieronymíi infimularet ftupri, δὲ fcedum rumor. in uuL. gus cbuccinarct,At idem ad quaftioné aocatus,ínter torméta negauit: fübijcit ei in hunc mo; dum.Ifti ediderunt mentienti;cur nó credunt neganti?Idem efthomo ipfe qui fuerat fatetue - infontem,qui dudum noxium loquebatur, Et certe uetítaté raagis exprimunt torméta cg rifus, αἰ quod facilius creditur,quod aut fictum libérer auditur, auc no ficti ut| fingatur impellitur, Antedg domü fanctz aulz noffem.totius in me urbis ftudía confonabant; omni pene íudi^ cio dienus.fümmo facerdotío decernebar.Beatz: memorize Damafus meus fermo erat,dicebar fanctus dicebar humilis δὲ dífertus.Nüquid domáü alicuius lafciuiorís íngrefTus fum? Nunquid meueftes ferícz,nitétes oma. picta faciesaut aurí rapuit ambitio? Nulla fuitalia Roma ma tronarü,quz meam Mia edomate mentemnífi lugens atq; íeiunans,fqualens fordibus;fletu pene cxcata,quà contínuis noctibus mífericordíá dni deprecanté(οἱ fepe deprehendit. Cuius cantícá,pfalmífermo;euangeliü:delítie,contínentía:uita;ieiinid.INulla me potuit delectare ni, fi illa quá manducanté nunc uidi: fed pofteacj eam pro fuz merito caftitatis uenetarí;colere, fufpicere ccepi,omnes me ilico deferuere uírtutes.O inuidia prímü mordax tui.O fatana: callidi tas femper fancta perfequés, INullz alia: urbi Rota fabulá prabuerüt nifi Paula& Melania, qua contemptis facultatibus, pignoribufa; defertís,crucé diii quafi quoddam pietatísleuauere ticxillum.Et in hanc fententia illic plura,qua: ne longíor equo fim;practermitto.Hifce de caufis Hieronymá tandem urbís odium cepit índignz tam eximi uiti cofortío.Itaq; relicta Roma, . Sytíam repetíjt,àn una cum Melania& Paula; parum mihi líqaet:nifi quod conijco matronas priores illuc fecótuliffe;& aut mox fecatü Hieronymü,aut díuerfo itinere eodé perueníffe. Re, ditü(πᾶ quandoquidé δὲ hunc calumniatus eft Ruffinus, ipfe defcribit in Apoloociía uerbis his. Visnoffe profectionis mez deutbe ordinéznarrabo breuíter. Menfe Augufto, flantibus Εις» /fijs.cum fancto Vincentio prefbytero δὲ adolefccte fratre, δὲ alijs monachis qui nunc Roma có; morátur,nauím ín Romano portu fecurus afcendí;maxima me fanctorü frequentía profequé& te. Veni Regium,in Scylleo littore paulü ftti, ubi ueteres dídici fabulas,& pracipitem fallacis Vlyflis arfum, δὲ Sirenarü cantica,& infatiabilé charybdis uoragíné Οἷα míhí accola illius lo ci multa aarrarent,darentq; confilium,ut non ad Protei columnas, fed ad Ionz: portü'nauíga^ tem:huncem fugientíà& turbatorü;illá fecarí hominis effe curfum, malui per Maleas& Cyda das Cyprum pergere. Vbi fufceptus a uenerabili epifcopo Epiphanio,caíus tu teftimonio elo; tíaris.ueni Antíochía;ubi fruitus fum cómuníone pontificis confefTorifg; Paulíni,& deductus Ab eo media hyeme δὲ frigore grauiffimo,intraui Hicrofolymá:uidi multa míracula,& quzpríus ad me fama pertulerat,oculorü índicio comprobaui.Indecontendi ín Aecyptum,luftrauí mo^ naftería INítría:& ínter fanctorá choros,afpídes latere perfpexi.Protínus concito gradu,Bett lehé meá teuerfus fum, ubi adorauí prefepe,& incunabula faluatoris. Vidi quoq famofiflimü. ᾧ ΠΣ cao gs e dti e dont € PER ERASMVM ROTERODAMVM. lacuminec me ínetti tradidi ocio;fed multa dídici quzsante nefciebam.Hactenus ille. Verg erit fortaífis qui putet hzcad prímam illam Hieronymi ín Syríam profectionem perti nere: thihí probabilius uídenturad pofteriorem referri:tum ob íd quod cum Hieronytnus pene pucrut ipfe fcribit;adierít Syríam, non admodum confentaneum eft,illum δὲ ignotum δὲ id xtatís,can to honote fuiffe exceptumab epifcopis;eíus regionis celeberrímís: tum quod huíus profectio: nís& luftratz Syrie atq Δεργρεῖ defctiptío,mire congtuat cá itínere Paula;quod ín illius de Ícribít epitaphío: catum Hieronymáü fuiffe comitem,ex ípfa narratione lícet deprehédere. INec enim animi caufa fufcipiebat hune peragrandi regiones laborem, fed partím,ut ex pluribus attiperet exempla pietatis; partim ut ínfpectis locis quorum ín díuínis litteris fit mentío,penítius intellíceret quod effet fcriptum, ut ipfe teftatur ín prxfatione quadam.INec píetatís,nec facrae fcientíz fibi magifter effe uoluit; díucs difcendum putauit, quod doceret: a multis difcere cura. uitfed a fammis.At rurfum fichorü doctríná eft amplexus, ut quorundá contétíofum dogma πό fequeretur.Q uandequide illo factiofiflinio fvculo, uix quifcg eximie doctus. hxrefeos fu. fpitione carebat.Gregorium Nacíancenü ptaceptorem fuum αρρεῖ[ας,& hocínterpreta ntefe facras didícifTe litteras teftatur. Verum ubi nam audierit homínem,aut quanto tenipore, par mihí compertum eft.Nam ἐς Sitz mutauit ínftiturum,X fponte cedens ορί[εορί locum,turi ab/ 7 ditas,monachí uitam exegit; authore Hieronymo ín Catalogo uirorum illuftrium; Apollina; ríü-Autíochenz apud Sytosecdefiaepifcopá, frequéter audiuit Antiochiz,& domefticá κ il loconfuctudiné egít.adhortante Paula,& fumptuá, ut coníjcio.pattem fuppeditante, uerum id iam:ctate prouectior.Poftremoeiufdem ímpulfu, Alexandríam fefe contulit, iam femicanus, quo uidelicet ex Dídymi confuetudine, quem quod a puero captus effet oculís.uidentem appel lat.futnmá imponeret nianá ftudio facrarü lítterarü. Etíam fi Ruffinus calumniatur Hierony^ má nóplusmenfe;Dídymi confuetudine ufum fuiffe fed ridicule camen.ut íam uere.INec enim réfert quanto tempore uerferís apud praceptoré, fed quantü proficías. Ruffinus fex illis annís quos íactat,& tot egregiis praxceptoribus,quos Elieronymus ne de facic quidé noffet; fuperior, ipfataméerudítigne multo eft ínferíor. Demum afcito Bar hanina Iudxo,quod ín litteris He^ braicísaut díminutum erat aut exciderat, fuppleuit.& ínftaurauít. Iam itaq; longo rerum ufu comparata prudentía;multorüq; doctíffimorü homínü congreffu ία eruditione collecta;ad ttactandas díuínas litteras accinxit&fe.Flís inftructus prafidijs uir pradentiffimus, Theologi P d 7 ἔ Το 2 ην, dafs/ -fhunus ageteflus eft: cum hodie quídam omniübonarü litterarum prorfus rudes& ἄμουσοι, pauculís fophifmatibus;& male deguftata Aríftotelis philofophia freti; pedibus ac manibus il lotís irruant ín theolooiz profeffioné.Bethlehem iuxta domini fuí prefepe, uenturz fenectutí fedem delegit. Quemlocum íam relíoíone celebrem orbi,fcríptis δὲ uirtutibus fuis Ίοπος cele^ berrímum reddidit. Is abeft ab Hierofolymís fex pafluumn milibus cotra meridíanam plagam, iuxta uíá quz ducit Chebron,eftq cíuitas Dauid ín tribu Iuda.Iuxta hác Paula quatuor condi díttmonaftería:tría mulierü;quibus ípfa prafuítiquart uírorü,in quo díuus Hieronymus,cum 'pijsac doctis amtculís δὲ(tadíorum adíutoribus;non minus iucundam cf fanctam uítam mul 'ts egítannis,ut ipfe teftaturín epitaphio Paule: qua uiginti annís pie peractis Bethlehem, fortem ímmortalítate comutauit. Melania qux fe eodem contulerat incertum quibus de cau fis,mutata fententia; R'omam repetijt.Ruffinus calumniatur illi paratn conueni(le cam Hiero» 'nymo.Etconfentaneü eft opera Ruffini díffidium incidifTe, ad quem mulier defcifcens, poftea iparteís azmulorü adíuuit:& haud fcio an hxc fit ía quá[Hieronymus locis alíquot oblique fto^ : tnachatur,nomen nígredínis notans. Marcella tametfi& ipfa Bethlehemítico rure relicto, Ro^ ^fiamfe rétepít metu barbarorum,omnía pafTimuaftantium ac populantíii, tamen ín amícitía fideliffimeperftitit,Hieronymíanas parteis acerríme defendens, Cuíus opera, Oríceniftarum ' factio fenfim infinuans fefe, Roma prímü δὲ prodita eft, ορρτεία. lic omne uite tépus aut facris dabatur pfalmis,aut uertédis facrís uoluminibus.ant edifferédís diuinis lítterís,quas frarí ; busacmulieribusa(fidue przleccbat.Ruffinus obijcit, illum δὲ nobilium pueros fibí comiflos, “ἢ Poetarum ac Rhetorum lítterís ínftitui(fe Et id crimen adeo non tímet EHHícronyta EK UA Κους DIVI HIERO. EVSEB. VITA tefellere dinetur Etenim cum Paulus oloríetur fe omnía factum omnibus, ut omneis Chrifto lucrifaceret:quod flagítium,fi diuus Hieronymus omnibus prodeffe capíens ,omnibus natío nibus,omni fexuí,omni atati femet accommodauit ς Confluebat hucex toto undíq; terrarum orbefrequens bomínum multitudo, quos omneis pro fuis facultatibus, uír fanctiffimus,chri ftianaaccepit benígnitate,nemínem arcens a fuo contubernio, prxter palam hxrefeos ínuftos cauterio.Prorfus exoptanda uita, ni felix ocium,tot haeretícotum δὲ calumníatorum infultusla befactaffent, Quoníam aduerfum multorá errores acerrime fcripferat:nullus erat harefiarcha, qui non Hieronymum pro hofte ducetet:quem quif[οί male confcius,etíam intactus( utaít Qratius)horrebat δὲ oderat;aliorum exemplo territus. Nullum fuít uncg fzculum feditiofius, neq, confufius:& ficomnía contaminarant hatetícorü errores,ut magnz cuiufdam artis fuerit orthodoxum effe. Verum ín prímís Arríanorü factío litterisjarmis,& imperatorum ρα ασ, totum orientem,imo totum orbem ín diffidium pertraxerat.Id nali utcung; fopitum, poftea mutato cognomíne, per Oríeeniftas reatum efb;ut ante dixi,& ín ipfam ufq; Romanam ur^ | bem mire irrepferat:non ὧν fed cuniculis quibufdam fefe furtim infinuans: cuíus reí dux , acfignifer Ruffinus Aquileienfis, cum quo pueto puer Hieronymus, arctí(fimá habuerat co i| fuetudiné,& mírus quidam amor intercedebat: id quod facile líqeet ex epiftola, cuius initium, In ea mihi eremí patte. Verum euenít iuxta prouerbíum Aríftotelicum: ut qui fefe impefiffime dilexerant;acerrímis item odíjs profequerentur. Poft prímam fimultatem,uteung reditum eft | ín eratíam,Hieronymo quidem modis omnibus adnítente, ne uel cafus aliquis maleuolentiae |-. fulpitioné praberet:&diffimulante ínterím dancularías illius machínas&uiírulentas obtrecta tiones.Czterum ubi íam fidei quoq; labem harefeos afpergere niteretur Ruffinus,& Híerony mum n fuz infamíz confortium inuoluere, redamante uíro fancto, δὲ figuratas ut ípfe uocat laudes.famma libertate reijciente,refciffa eft male farta oratía:& infyncera neceffitudo, ín aper tam erupit fimulratem:ac diruptis omnibus pudoris ac modeftíz uínculís,uterqy ín alterum fic debacchatus eftiut ín Hierónymo propemodum fateare uerum effe, quod Publius ille mimo, eraphus fcrípferat Furor fit lxfa fzpius patientia. Primum, ipfa fcrípta damitant Hieronymo ε΄ ᾿ uehemens δὲ ardens fuiffe inpeníum,humaniffimü quídem fed liberum:hoc impatíentíus con» uoo(Mp Jrph^f» tumdiz quod nulli malum moliretur. Deinde harefcos ca eft infimulatio, in qua tolerantem 4 te Condos rl effe.impietas fit,non níttus. Accedebant ad hac tot faces, quiz uel leniffimü ingénium ualeant irrítare.Sunt quí Ruffino nóníhil tribuant. Mihi nec eruditio fatiffacit;& mores olfacere uideot [ uirulentos acuafros mínimeqy liberales, Certe cam Hieronymus illum talibus pinxetit colori bus,infantíam,imperítiam;ac MEUM homínisubig ridens& infectans, aut talem Ruffinüà fateamur oporteat,aut Hieronymü Sycophantam faciamus. Quo magís admiror quid Gen. nadío uenerít ín mentem,quí non cótentus Ruffinum immodicis uexiffe laudibus huiufmodi coronidern adiedit;ni fallor, ἐπ Flieronymü. Sed& obtrectatorí opufculorum fuorum, refpon^ dit duobus uolumínibus,arguens δὲ conuíncens fe deí íntuítu δὲ ecclefia: utilítate;auxiliante do» mino, íngenium agitauiffe: illum ueto aemulationis ftimulo íncitatum, ad obloquium ftilum uertifIe. Conftat Ruffinü duobus libris inuectum ín Hieronymü: nec dubium eft quín de his fenferit Gennadius: qui cam Ruffínum ínter praxcipuos ecdefiz: doctores ponat, Hieronym obtrectatoré facít,& Ruffinianí nomínís ínuídentem eloríz. Dolebat(dpínor) homini Gallos Vieilantius ab Hieronymo parum fuauíter acceptus,& Palladius locis aliquotarreptus mordi cus,quor uicem hacratione uoluit ulcifci.Sed ut ad id quod inftítueram recurrat oratio, nihil nó machínatus eft in Hieronymü Ruffinus. Subornarat permultos,qui uítum excellentiffimá conuícíjs lacefferét, Vieilantium Gallum,Palladium Galatam, tum Magnum oratosem urbis Romz.Deníq; Domníonem δὲ Pammachíum,qui libros Hieronymi fupprefTerunt, ne περί” | rent ín manus homínum:& admonuerunt lítterís; ut quzdam emendaret ín xdítis uolumíni^ | bus: ρα[ετείτν ín quibus propenfior uideretur ín laudem uirginitatís:& huius ftudio nuptijs ! íniquíor cj uellent pleríq;. Quibus íta refpondet,ut ipfis parcens;acriter infecte£ eos,a quibus l fentíebat illos fübornatos δὲ ímpulfos.Actantáü ualuit xmulorü maliciofa calliditas,ut nec ipfe diuus Auguftinus Hipponenfis epifcopus, optime fenfiffe uidea£ de fide Hieronymi, priufcg Ἢ propíus PER ERASMVM ROTERODAMVM. propius& interíus noffet homínís δὲ uítam& eruditioné quorá utrücy fufpicere atq; emularí debebat Auguftínus,nó uellícare;folo epifcopatus honore fuperíor:cxterü ut ταῖς, τα δὲ cate» tís dotibus omnibus inferior.Hincilla de mendacio cauillatio.híncliber de animarum oricíne, hincinterpretationís ex Hebrao fugeillatio,hincfimultatis cá Rufino deploratío:quib9aduer fus Hieronymü ceuuelitabat euocare cupiés ad dogmatis fui profeffioné.Id fabodoratus uir miníme ftupidus,diu grauatus 4t ea refpodere,tandé refpodet acerbius, parüq; blande. Verás fimulatq; uterqy alteri penitus ccepit effe copnitus,iunctis animis ac ftudijs,cómuni opera fidé catholicá aduerfus harefiarchará ínfultus tuebant:& minus fibi placuit Aueuftin?,ubí Hiero. nymí magnitudine pernouerat,ex exploratore factus difcipulus. Itaex inito qualícüqy. fumma inter illos coflata eft neceffitudo.Cxterü οὔ Ruffinianis plane, qd' aiunt, ἄασονδος πόλεμος etat, quorü uefanía eo dai efLut fictam epiftolam uelut ab Hieronymo fcriptá;in uuleus fpar gerentiín qua deploraret uítz fuperíorís errores, ac damnaret operá olim infumptá, uertendis ex Hebrao facris uolpminibus:uelut huc inductus a iudzis nónullis tmpoftoribus.Sed actum effet de rebus humanis,fi malícíz par anímo fappeteret nocédi facultas.Stilum Hicronymíanit hiftriones illi affequi no poterant;illo fzculo nulli(ficut opinor) imitabilénedum Ruffini foda libus.Quod fipotuiffent, paorfus Hieronymíana fuiffet epiftola. Iam quantü uírulentiz: fit(v libris illis Ruffini,quos in fancti(fimü uirum fcrípfit, quifquis legerit.facile perfpicit. His addi, deratepiftolá prater índigniffima cóuicia; diras mínas.iudicía;exilii, morté deníqy denuncian^ tem,ni taceret.Ea quánd intercidit tamé ex apología Hieronymi Cj atrox fuerit/lícct conficere, Eodé e fonte profectá eft diffidíü illud acerbiffimü, qd" illí fuit cá Iohanne epifcopo Hierofo.lymitano;ad cuíus díocefim attínebat Bethlehem: adeo ut ipfe cum fuis abftineret ab epifcopi comuníone, quod ís ín manifeftam ueniflet fufpitioné Arríanx factionis;/homo Sycophanta, uafer,ac lubricus, δὲ tyrannícz cuíufdá infolentíz.Ad hac hulcera accedebant, quí frígidá απο; (quéadmodá dici folec)fuffunderét& exafperatü tot íníurijs animü lítterís infuper fuís ínftiga .sent.híncRiparius,illinc Marcella;aliunde p erm er Ea & prater hosalíj cóplures, purga famatn,cópefceharefim fuccutre fideí.Sicuifutm eft Chrifto: ut inclyti militis uírtus tot exagitata procellis.daríus enitefceret: acuelut aurum igní probatum, perpetuis excercítu$ malis, per ínfamiam δὲ boná famá eraffaret ad ímmortalítatís brauium. -Aderatluctàntíqui periculis obiiebat: δὲ idem uíres dabat,qui daturus erat przmiíuim.Hinc illeuelut annofa ualido cum robore quercus;andíq propellentibus calumníatorum uentís,aut Marpefia cautes,quz fluctibus undiq, tunditur, pectore inuícto infractog; ftabat:& adeo nó dimouebat ab honefto:ut quo magis oblatrabant τί, απο moleftíus obftrepebant ínuídi, hocacríus extímularet ad ftudíü pietatis. Aduerfus hareticorü uim δὲ infidias noníhil adiutus eft ín Syría;ab Epiphanío,ac Theophilo Alexandriuz urbis epifcopo.R oma, Marcella,Pam machío, Chromatíog;.quos fib uel ob Paulz affinitaté habebat admodá fauentes, horá etíá benignitate fubleuaba£. Quis ín huiufmodi uíta martyrium requírat: qux quid aliud fuit, cg diutiná ac pefpetuü martyríum*?Et repetías qui morté poffint cotemnere,cótumelíam nó ροί» fint. Triginta totosannos ín díuinarü lítterarü meditatione fudauit,ut ipfe teftat alicubí;& ad extremáufq, fenectá,docédi fcribendiq laboré,iuuenili robore fuftinuít.Paulá difcipulá& pa^ tronam fuá,praemífit ín coelü:cuí cgdiu fuerit fuperftes,nó fatis líquet.In illi? epitaphio dedarát fefe iam tum ín extrema fenectute fuiffe.Cü ea uíxit Bethlehem annos uípíntí:& ab illius obitu . permulta fcripfitad Euftochíü,ut materna pietatis ftudij ορ, ita& ín FHíeronymü beneuolétize PPM ΖΑ haredé. Tandéuítz curfu feliciffime pera&to;ad immortalitatis laureá eft euocatus, anno Σία” 5 uu; P tis fuz monagefimoprímo:anno uero falutis humana, quadríngétefimo uigefimofecundo, fub 2 TE oor, ]” zd γώ 1-8 Flonorio δὲ Conftantio íam ín ἱπηρετῆ cofortiá affumpto.Feruntoffa poftea Romam tráílata 577,0 42. fuiffe.Siquídé&hodie monumentü illi?moftrat ín Exquilijs apud dem uírgini matri facram, iuxta przfepe Chrifti.Is qui uitá ílli? cofcripfit, Cyrillinomíne;no infacete comentus eft;eü íam morti uícínü przdíxifTe fore,ut Romáaliqn rediret. De níraculís no libet quícij attíngere,iam uuleatifTimisfi quis eiufmodi fabulis delectet. Ad hocqd referunt de digefto per Herren B s; otio E cta Wadi JT MEE NE EE mui — ως E DIVI HIERO. EVSEB. VITA. officio diuirio, deq; duobus uerficális(η calce fingulorum pfalmorii adiectis, an uerütn fieec: ne,non mághi referiunum illud palam eft, epíftolaim qua; teftatur id factum;a nebulone con fictam alieno títülo, Tantum illi fara& autboritatís pepererat uita integritas, fed praecipue libri;.doctrínám inimitabilem prx fe ferentes,& doctrínz parem eloquétíam: ut erudita quoqg Graxía qui confueuit omneis omníüra gehtíum litteras faftídireunias Hieronymi cotnmen^ taríos ín fuam linonam tranfferédos curarit:nec puduerit totíuS orbis femper magifttam; poft totexímíos fcriptores ab homíne Dalmata difcere, íamq, ad antrum Bethlehemiticü nó fecus atq; ad publicá totius chriftiani orbis oraculum πάϊς carrerct.fi quid quem torqueret ín diui riis lítterís. Crebrzepiftolz;crebri nuncij huccómeabát;ex Iralía;ex Hifpanijs,e Gallijs,ex ulti ma Germanía, ex Afríca. Cofulebat ab ορί[οορίδ.α nobilibus matronís;a prímatib?. Quifquis chríftianaim üitam anímo deftinalfet príus ab hocuítz ínftituenda rationéefflapitabar. Mul᾿ς tosnontamlocirelíoío, c5 Hieronymi uidendi fitis in Syriam attrahebat: Libebat nimirum facii illius accodleftis animi, quem ín libris confpectum adorabant, thecam ac domíciliam íti2 tueri, Vifit huncprater innumeros alios, Alipius;mittente Aueuftino;ut falté per íntíimá ami «uni; ieronymü copietereeor quandoquidem ipfilícet capientinoneratinteerum tantum itineris emetiri. Vidit Paulus Orofius hiftoriográphus,ab eodémtit opinor)millus:ut indicat incalce fuz hiftoríz,nonulla referés;quae ex illius colloquio didiciffer. Vidit Sulpicius Seuerus; qui magnificis prconijs effert homínem,fed tamen illias non affequitur meríta. Vifit Apode^ míus;ex Gallia. Cunq; hís compluteis alij, quorum ín litterís fuis meminit.' Equídem uideo quofdam magnapere contendere Hieronymi uireínitatis illibata: fuiffe. quod affirimare,quór | fümn attíneat, non uideo: cum ipfe duobus ín locis palam ac inoenüe fateatur fefe lapfüm ia ΄ 1adolefcentia;& haclaudis parte caruiffe.Pfimü ín epíftola,cuíus initium; Q uod ad te hucufag s ,non fcripfieftatar in hunc modum:Virgínitatem autem in ccelum feroznon quía habeam,fed (quia πιασίς mírer quod non habeo.Ingenua& uerecunda confeffio eft, quo ipfe careas iri alijs predicare. Nunquíd quía eraui corpote terrae onerofus hzereo, aum non mitor üolatas?neqg columbam przdico,quod radit iter líquidum,celeres πές commouet alas? Hadgenus quidem ille. Necg uero medám eft, quofdam hunc fic interpretari locii,quafi Hieronymus fibi uirgíni, tatis laudem adímeis,modeftíz caufa fefe deiecerit. Quemadmodum Paulas,cum plus otrini . büslaboraffet feipfüm tamen mínimum apoftolorum üocat j& índíenum apoftofi uocabulo. Atd; hiccoloralíbi fortaffe locum liabeat;cxterüm híc ftülticize füerat íd dicere, cum officeretei quod agebatur. Cum ením ad inuidiam uf laudibus uexíffet uíroínítatem, occurrere ftuduit quorundam calumnízc;qui fic díctitabant.Quiftg laudat;quod ipfe eft:coníueati eaudenc law dari matrímoniim:& fi liceat, facramentorü omnim prímum cupíant efficere. Monachi faurn efferuntinftitutum.Sacerdotes& epifcopi,de muneris huius excellentía libenter audiunt.Q ui uirgínitatem fequitur,gaudet eam cum angelortm xquarí purítate.INec iftud eft fauere uírtuti, fed(uís queris laudibus applaudere:& honefto pratextu feipfum íactare.Proinde ne quid éa calürnía uirginitatem prxdicantis fidern eleuaret;ingenue fatetur fe non effe quod laudat:nec Πάπα agere negocii. fed ueritati patrocinari. Rurfus in epiftola,cuíus initium, Non debet char | τα; dedarat idem hifce uetbís: Scitís ipfilubrícutn adolefcentiz íter:ín quo& οσο lapfus fuin;& tiosnon fine timore tranfiftis.Quod fi non poffumus nifi uirgínem amare? nec apoftolos; nec patriarchas amabímus. Eftautem(ιά quibufdam ftudium, in fpeciem quidem pitiim.fed ea^ rien ineptum fanctorum laudes ín imimnenfüm attollére; dum illis trbbuuntinon quantam ad, fuit, fed quantum illis optent adfuiffe«ΗΙ Chriftum fi queant, maíoreth δρ eft; cupiant red. dere: deínde Παίς pene parem Mariam,& factiofe fuum quifq; diuum attollit. Mitotítis, tiun fatis laudatüs Francifcus. alijs Benedictus, αἰῆς Auguftinus, At expeditetíam fepe 'nümero,commiffum aliquod ceu cícatrícem ín fanctis aenofcete. Fitením nefcio quo pacto, . Utefficacíus ios eorum exempla permoueant; quibus ex uitíofa uíta contícit ad pietatem ré» fipifcere. Quanto plureis pellexit ad bonam frugem, peccatríx illa Magdalene; Chrifti de. Miti; cp Ted perpétuá intiocentía, qua ex tot homínum milibus uix ulli contingit? Magis protuit PER ERASMVM ROTERODAMYM, «profuit uitz mortali; Dauid deplorans quod admiferat: nof; poft errata docens tefipifcere, E. n: aliorumrfemper inculpata uíta.Lapfus eft Hieronymus, fed primis illis annis;&ut atbitrót;; , ante Cj baptifmo renatus effet ín Chrifto(Solent em tum fere adulti baptifmü fufcipere;nifi fi . quem uítz perícalum hucadegiffgt:& lapfus efteo uítío,quo fere folet ínuolui puerítía;priufeg iti effe nouerit. At quotannís.quas peenas;ob puerile erratis a fefe exegit? Ὁ uib9 fupplícijs, ,eam pueritíz uoluptatulam eft ultus?Hieronymi praconium amplectantur,quibus uiroinitás ,cotdí eft. Exempli Hieronymi fequan£, qui baptifmíi ueftem nónihil cómaculatá pochitentía: .Rítro cupiunt candídaresmultog; maois íftiqui maxímá uítz: parté,turpíbus uoluptatibus de^ dicarüt.Ad hxc fant,quos noníhíl offendit fermonis acerbítas:quod ín(οτί ptis fais acríus non». nunc uideat incandeftere δρ pro chriftiana manfuetudine, planeq; ueterís comcediz quidda referre, multos mordicus arrí piens.Inhac fententía θε olim Auguftinus,& noftra memoria fi Áuperis placet; Francifis Philelphus,uir illequidé eruditus.fed nonund plus fatis φίλαυτός, At ;hí mihi parü expendere uíden£, negocij círcüftantias patríá;incenia. fui fiduciá;asmulorü im. probitatécotumelía: genus nulli ferendum. Pofttemo nec illud Terentianü:Ta fihicalíterfem tías. Nulli fuam cotumelíanfferunt impotétiuscj quí ín aliena funt lentiffimi.Acriter inaectas eft in Ruffinü fed ille cómeruerat acriora.Hlic harefeos crímen fortiter depellit.ille carnifice mi aítatur:& fictis flaeitis famam inceffit.Et nemo feuit grauius, cp οτί no licuit efle manfücto. At quífi quis attentíus ac ενα infpiciat ος libros,ín quibus uelis equífa;(quod aiunt)inuehi£ án aduerfarios, totacy libertati uela laxat, mira deprehendet humaniffimi mítiffimico ingenij ueftigia.Ludit fzpenumero,& feftiuis fali b? agit magis G uirulétis, INonulla dcdit fuo faculo, & amicorü affectib?:& ita crím£a fe depellitsut fi fieri poffit, cupíathofti parcere. Multa fciens: ac prudens fupprímit, pudori chriftíano malens obfequi;, cj; animo laceffito: uelat ín epíftola: aduerfus lohanné Hierofolymitanii, quantá tribuit faz uerecundiz,quantü ορί[οορί título,ut? fereprimit:Et fi quid incidit odíofius.fzpe nomína fappritnít, nónuncg fictis abutitur aocabur lis uclutín areuméto de matre& filia recacilíandis, ín diaconi im pudíciin Sufanná lapfam.. Quin etíáin Ruffing δὲ huíus focios, GrunníjLufci Lauínij;Calphurnij Lanarij, Scorpij,Caz: nis Alpini,& id genus alijs aut fictis aut obfcurís nomínibus ftomachaf." Iam uero piget οί. meminífle, quod audimus qtidietquofdam impie relipiofos,& infcite doctos nobis ad autem: pbeanníre,id ín Hieronymo calumníantes, quod ín eo pulcherrímáü eft:nimírum docttíná, ut ipfi uocant immodícá,& plufcalü eloquentia, cj theologá deceat. Neq; απίοδῥ omníno norunt: deHieronymo,nifi quod Ciceroníanus dictus uapularit. Veram huius rei,quoniá ab erudítiffi: mís abunde refpofum eft; Laurétio Valla,& Angelo Politíano, δὲ nos olim adolefcétulí, mino... res annis uiginti, lufimus ín iftorü ftulticiá in díalogis, quos antíbarbaros infaipfimus,unum: illud hocadijciam loco: ubí deterret uíteunculá ab ímmodico ftudio librorü prophanorü,;ne-gat fuifTe fomnáii, fed experrectá repperiffe fcapulas liuentes.At idem Ruffino ref; pondens.faj. tis rídet homínís cutíofitatécui nó fatís efTet obferuate quid uieilans diceret aut ageret:uerum-. etíam quid dormiens fomniarers& adeo fatetur fuiffe fomnium,ut illud conferat aim prodieíó: fis illis noctium ludibríjs quibus aliquotíes fibi uideret alatus uolare cam Dxedalo per maría,. nonundj comatulus effe, cutn effet caluafter:ínterdum fumpta toga; caufam dicere pro roftris. Expedíant ioíturífti, qui fimul utrung; uerum effe poffit, aut eligant utro ín loco malint Hie: ronymo habere fidem, illic ubí de fide nattationisnon agitut, fed quocunq; modo deterretue, adolefcentula: an hícubi caufa agitur δὲ crimen depellitur:qua ín re uerítas oratíonis etíam iu^ reiurando folet exíei. Quomodo commento Pythagoras rudes homínesa carnium ingluuie. deterrüít, fic& parentes commenticis terriculís, puetosa peccando fubmouent. Praterea ai. deant utrum credere malínt(επί αη adolefcentí. Somnium non fuifle;cripfit adolefcentuluss. fomnium fuiffe fcripfit fenex. Aut hunc nodum explícent. Dixit apud tribunal: Si an cg ha^. buero libros fxculates, te negaui: cur poft hccnon refellit Hieronymus, quod obíjcit Ruffi^ nus de Cíceronís díalocís, quos maiore mercede fratribus fcribendos locarít: de poetís, quos: prakgit pueriszFt ín hac accufationis partc,ita uerfatur,ut ludat magis cj refellat;/nimiri crime iudicans díguius, quod ríderetur cg dilueretur. Vbi deínde negat aut diffimulat Εν s Viri dui a s ms ib ífuifíc | | Ι πα με Í } v jerog rojnja, 992746 p s 1-677 1 αν, ο ΧΩ ) : tu —À »Συ! dein$€A DIVI HIERO. EVSEB. VITA fibi fuifTe libros fculares? Aut fi negaffet, quis fanus illi fuerat crediturus: nifi forte cofentanea .ueto putemus,cum ín libro de optímo genere interpretandi plurímos uerfus ad uerbü ex Cice rone referat: eum hos omneis ex adolefcentiz memoria defcripfiffe, no de codice.Poftrerno fi crimé eft habere libros fxculares:& fi Chriftü negauit gqfquis bos legit, cur folus uapulauit Hie ronymus: Cur hodie ín theologorá fcholis celebrior eft Aríftoteles,c Paulus aut Petrus? Ve tum de re puetili acridicula íam pluribus cj fat eft.Eco certe(ut finiam)malím cá Hieronymo WEG melle perunei cü iftís:quos adeo fcilicet terret Hieronymianü forni, ut ab omní bus bonis litteris fanctiflime temperét:at nó téperantes interím a uitijseorít,quorü libros reli . gioníscaufa no'audentattíngere.. Sunte díuerfo quidá;quí cj arroganter fibi plufcg theologi ὁ uident,tam impie theologum negant efTe Hieronymi. Primü qd' no fatístheologice«oft, | quá prímá theologiz doté autumant:deinde quod nufcj argute£ quo Capreolus, Alexander, ς Aegidius, Scotusinec uftg adducat theologicas códufiones,rythmos ftlícet belle cócinentes: | quod nó arepet maíoresac mínores, quod nufc fophifticis argutijs,ac puerilibus captiunculis ! ineptíat, qd'non ín anxtjs quaftiunculís torqueat fefe, quod nó paffim ínfulcíat philofophum. ' Acaquü erat hac quidé ín re ueniam dare Hieronymo. INam qufiufpicari potuit uírille, fore ut nouum hoctheologorá genus nafceret apud chriftianos? Cum nihil fimile necin díuínís& apoftolicis librís coperíffet,nec apud etuditiffimos που ínterpretes:przcfertím cum a Paulo di dici(et huiufimodi quaftiunculas ad nihil utiles, nifi ad fubuerfioné pietatis effe deuitandas« Qui potuit diuinare futurosqui cotam theologíam;a capite(quod aiunt) ufq; ad calcéretexez rent:& ex diuina facerét fophifticam,aut Thomifticá;aut Scotiftícá;aut Occanifticáz Ac qui fi hanc ob caufam ín theologorü fenatü nó recipiunt Híeronymü:ne Paulum quidéaut Petrum recipient:neg; quencp omníno quí ante quadríngétos annos uíxerit. O miferü illud fzzculum, Ὁ calamitaté orbis chriftiani;qui plus mille annos abfq theolocís fteterit: pracfertim cum illis. téporibuslatiffime patuetit religio chiriftíana;nunc ín arctum cotracta: ut tot eraditorü haret£ corum turrmz libris effent reuincédaona fafciculis. Minore ftudio liceret bis magiftri noftri paz rare títulum, cj Hierotymíaná affequí dictioné:niullus inficías ibit ín bonis litteris exercitatus: At illetotlinguís excelluit. Vt omíttátam multadifciplinara adminicula:fine quibus in diuinis uolumínibus neceffe fit paffim hallucinarí, quis uncj facras litteras fic ex ipfis haufit fontibus Quisaltius imbibit? Q uís fimili axta edídicitz ΕΣΡ procinctu(quod aiunt) ἷ habuit? Quis citauitaut ΤΗΡΗΣΕ edifferuit doctius? Quis tractauit fan étíus, aut felicius? Quis eruditiffimos illos iriterpretes euoluit diligétius? Quís hxretécorü do^ gmata refellit efficaci?? Quis Chrifti philofophiá penítíus cognità habuitzQuís eam uíuidíus; . autlitterís expreflitaut uita?FLec quefo te,utrü theologi funt an non? Anídeo theologus non erít:quia nobifcü non balbutíat;ne dicam ineptíat? An ideo grammaticis annumerabi£,& Sco« tíftis ín fablimi cathedra tonantib? Hieronymus ad horüpedes ín imís fedebisubfellijs quod: diuína maluit dicere; cj hominü fornnía:quod inter uernantia fcriprararü prata uerfari maluit, dj inter horü fpineta luctari:quod nó frigidiffimis diftinctionibus omnid confuderit, fed uelut: aureum quoddá flum ire maluerit, multas fimul opes fecá deferens?Tn fingulis uetbis fepenur meto finguli funt fyllogifmi. Num ideo par eftacutus:quia nos illius acuménó affequimur? Tractauit eas queftiones,qua tum ín eclefijs ac fynodis uerteban£:& íta tractauit;ut nemo co piofius,nemo neruofius,nemo magis theologice, nihil addiuínás a theologorá facris arcédoss quí de formalitatib?,de inftantibus.de quidditatib?,de ecceítatibus,deqy αἰῆσ id eenus areutijs nó difputaret?O perepreciá eft audíre cenfurá ποτ, qui cuncta ad certam numetá redegerát.: Doctores ecdefíz: quatuor effe libuít:& quatuor ítem fcripturz diuinz fenfus:nimir(i at refpo, deant quatuor euáeelíftis. Gregorio tribuunt tropología;Ambrofio allegoríá, Auguftino ana gogen, Hieronymo(ne nihil habeat) relinquunt littera;& fenfum crámaticit.Sic em hasuoces diftinguunt,cá treis fuperiores indifcrete fumat Flieronymus.Primá ex tot eximiis doctorib?; qtuor effe duntaxat uoluerunt, dep candore dá magis Οδ ex anímo,ne nullos ueteri recipere Gíderen£:cjip nec hos admodá legunt;nifi uelut apocryphos íácy antiquatos.Largiunf hís ali quíd, uctítates interím fibi feruátes. Gieftit anim? paucis iftos,qui fic de Hieronymo fentiát. cit | πο. Ko dO ος ον PER ERASMVM ROTERODAMVM, Hieronymo cófetreifzd reprimam me;ne qd'in nebulones dixero, probi theologi ín fe di&tum - exiftíment, Vnum illud tacere no poffum,tot(είς uolumínib9quíd ualuerít,dedarauit Hiero nymus.Si φαί iftorü,unícii Hieronymi uolumen fuo marte poffit intellicere.(i quadracinta iftius factionis theoloci.cómuni opera.conflatifqg ftudijspoflint unici excu lere libelli qui fit ullo modo cá Hieronymianis córendusrímo cá his quos díctauit Hieronymus,no(τρία. tebímur Hieronymáü nó efle heologam.| Sed íftorü iudici minus demíror,cum maoís mirá . foretfi probarét quod nec didicerunt, necíntellieunt.Iuftius ín hos ftomacho, qui cum bonas tofitcant litteras,parum candíde(ne dícam arroganter)de tanto uíro pronuncíant. Francifcus hilelphus arrepta ueluti cenforía uírgula, Auguftino tribuit díalectíca: palmam, eloquentim σα;»»:, N da E Hicronymo.INon eft meü Auguftini laudibus φαίςζ decerpere: ucrum illud ipfa res damitat, Morro. Peste, den. Hicronymü Auguftino nó mínus antecelluifTe dialectica, cs praceffit eloquétia: nec mínus cru Mddoinpd: s dci ies: e À oe didis iba bud dine ditione fuperiore fuiffe,co dicendi laude.Síquide Hieronymus,eraci ferhonis callentiffim?:no , modototü Ariíftotelefn fed ceteros item philofophos omneis euoluerat. Auguítinus,id quod & ipfe fatet,& indícát libri, duos duntaxat A ríftotelís líbellostum forte ín latínü uetíos fermo nem,de prxdicamétís,acde enuncíatione.Et ut ingenue dícam;arguméta£ alíquáto perplexíus ac moleftius Auguftinus:afquanto folidius,quanto alijs neruis Hieronym? 7 Quand ego nec de uitz genere prorfus accedo Philephi íudicío. In fe quídé rígidior Hieronymus, cj Augufti nus,at ín alios lenior:secuncj Hieronymus fuís exegít fratribss, quod a(uis dericís Aueufti E nus. lamuero dictu mírum, ri celebre£ ínter eruditos. prafettim ín IralíafeftiuiffLe Lo Cox, 7 mum illud, δ merü attícifmü fpirans'heodori Giazz dictum; Apud qué cum Beffarion ING aedes tiae τ ceaus,przfente Plethone Bizantio,primá cloquétía laudé tribueret Hieronymo,uel hoc argu»«[ihe mento,quod ceu Ciceroníanus fuiflet accufatus ξιφωνεύωρ ille refpodit, Hieronymü prater me» títum uapulaffenímiri innuens íllum non fatis efTe Cíceronianü. Verü an hoe ínter familiares effutierít Gaza;necnehaud ita magni refert.Equidé οἱ uíro tant in lítterís tribuo, quantá aíx alteri καἰ ζρίπες candor illius,quo pradítü accipio.finit.ut id ab eo dictum credam. Alioqui ne E Gazx quidécoticeflerím,ut homo grzcus Hieronymíanz facundíx cenforéaeat:qui Ciceroni : quoq tam fuerit iniquus: ida magis ftudío gentis fuac cg ἰπάίείο.[ιτ demiror. Γαία δία píam& ftultáufq;adeo plaufibilé uideri doctis:prafertim cá eam Petrus Crínítus;nóadmodü auis author,referat,prímü aded frípíde:ut ftatim illud audire mereac;nifi fingcres,nó fícnarrares Crinite:deínde tam uane, ut ueluti forex fuo fe prodat indicio: dedarans fefc necleciffe, nec íntelligere quod narrat,audítum opínor alicubi ín concilíabulis,aut ínter pocula.INeq; uero huíus eftloci;quid ín totà de Críniti litterís iudícioq; fentiendà fit explicare. Certe libri ceftan^ tur homíné fibi nequacg difplicentem,chartís& ocío abundafle: fed quo rectíus ac erauíus uti potuerit. Q uod ad hancrem pprie facit;paucis attíngam.Dictá(inquit) celebre eft l'heodori Gazz dediíuo Hieronymo, eiufq; eruditione;affectü fuifTe iniuríaHieronymü a Ruffino, qd eum pro Cicesoníano accufet. Atq; idé(qm bellum erar fcilicet)paulo poft repetit δὲ inculcat.Et fimul íníuría hac inquit o Beffarion, infignis in Hieronymü facta eft a Rufino ,plagafg illas nullo fao meríto tulit, Difpeream(i Crinitus legerat hoc fomniü,uel ab Fieronymo narratü;ia epíftola ad Euftochiji, ucl obiectà a Ruffíno;ac rurfus ab illo dilutá& írrifum.Exením cá ipfe Hieronymus teftetur fe uapulaffe,quod Ciceroníanus effet,nó chriftianus,qua nam atrox illa iniuría,quam Rufinus fecerit Flieronymo:INarratíonís author acteftís eft pfe Hieronymus, plagarum author deus.Nec obijcit R.uffinus plagas,fed petíurium:quod execratus feipfum, fi poítea[ibros haberet prophanos: non prafftíterit quod apud tribunal aterní iudícis deíerarat. Si falfo dictus eft Cíceroníanus.fi prater merítum Hagrís cx fus eft, deum iudicem ín íus uoca repar eft, non Ruffínum. Bellam me herde facetíam, qua:qy attícum teftetur íngeníum,& cui certatím applaudant eruditi. Ad hzc ínter multa qua cum íure poíim exagítare, prudens dit fimulo:ne moleftus fim lectorí.Scribít ía hunc modum: Quando δὲ affectat nímís eloquen, tíz, pro Ciceroníano δὲ habitus fit δὲ accufatus. Ὁ uíd αἷς Crínite?Ttane Ciceronis eft affectata eloquentía: cui Fabío iudice, peculiaris eft illa felicilTima facilitas? Iam haud me praterít, alíud fcníiffe Crínitum cg uerbis exprefferituidelicet accafatum hoc nomíne Hieronym guodpls 4 j2306deéz t Ww Ὕι--------ασε.-—— τον ον ον TONES Ee. e na DIVI'EVSEB. HIERO. VITA fatis affectatet eloquentiam. At ubínam hícilla Romani fermonis purítas* Quis Romane fcícns;ad eum loquif modum,habitus eft affectati regni? Acmox fübíjcit, ín quo Theodorus dicitur rífum mouifle: ut qui foret ín Romana etíam eloquentía cenfor acerrimus. Quíd οσο audio? Num cenforís acerrímíi eft mouere rífum?At fenfit illi motum fuiffe rífum, A tq, id ipfe propemodum addiuinabam. Verum hoccíne Romaná eft;puíufmodi flofculis luderezEt ta^ men híc fcriptor, fic alienus a Romana facundia: ut necelegantíam przftet.Audi quanta cum authorítate,quantoq; fupercilio pronuncíetde Hieronymo,ut.M. Varronem quempíam loqui putesinon Petrum Crínitum. Neqs prorfus negauerím( ínquít) quzdam effe ín Hieronymo, ἡ qux non ufg;quaq; Romanam ín dícédo purítatem;atqy elegantíam probant.Quod equídem uitium,fi íd uitium eft:non homíni.fed tempori,& profeffioni tribuendum exíftimo.INam in^ ter chriftíanos homínes,non eloquentía,fed uita accufantur αἰτία, Eeregíum uero Hieronymi patroni. Quz nam ifta Romana purítaszINum eodé more dícere ἥ dixit Cafar, aut. M. T ul. lius? At qui fierí potuít,ut Hieronymus de rebus longe diuerfis loquerfs,fdem tamen uerbís uteretur«Αλία relíoío,alius cultus,díuerfi authores, nouata omnía:& tu me negabis eloquenté, nifi perinde loquar,quafi Ciceronis atate uíuam:cum prarcipua dicédi laus fit apte dícerez Nifi forte param Romanus uídebor./fi pro co quodolím dicebant. fait Iuppiter optímus, maxi mus: díxero,faxit Chriftus Iefus, quod ad hunc modum non fit locatus. M. Varro,aut.C. Cz faraut.M.Tullíus. Jam quideft hoc quodait, ímputandá Hieronymí feculo? Nam faclum hoc putat illo facundius? Aut quz nam eft(Πα profeffio,cui condonarí uult ínfantiamzINec em adeo ftultus eft opinor,ut exíftimet Hicronymáü fuiffe monachum huías generís, quod hodie receptum eft. An Chrifti profeffio puenat cam eloquétía? Quid autem uetat.fi Cicero de fuis damonibus dixít eloquenterquo minus chríftíanus ítem de píetate ποτά; relíoíone dicat elo^ quenter?Sed dícam ínuítus, quod tamen ueriffimum effe comperi, effe permultos fic prophanís addíctos litterís:ut ineruditum,ut infans, ut fordídum uideatur, ubícunq; chriftianz: pro^ feflionis uocabula uiderint. Romuli, Camilli;Fabrici;.Iulij nominibus delectantur:ad Chrifti, ad Pauli, Dartholomxi uocabula naufeant.Hos nihilalíud offendítin Hietomymo, nifi quod ingenue chríftianus eft. At nos fi quando uideri uolumus eloquentes,de rebus facrís,deum im mortalem ὅρ prophane dicimus? Neq; uero probem ín homíne chríftiano, anxíam eloquétiac affectationéqua necphilofophís,nec Senecz;neculli erauí Βίτο unc probata eft, Atq; adeo ne fierí quídem poteft, quín de religione uerba faciens, facrorum uoluminü teftimonijs utare: quorü phrafím ínnouare rídiculum(it faftidire ímpíü.Ad hac interdum eos cítes oportet,qui^ bus defuit elegantía fermonis, quales nobís Bonauentura, Thomas, Scotus: Hieronymo Iouiníanus, Vieilantius, Ruflínus. Aiunt Pomponium Latum,ín omné ufq; uítam a Gtacis abftinuífle litterís,ne qua perecrínítas,Romani fermonis caftímoníam uícíaret. Ac díuus Πίο. ronymus ín totlíneuas cognofcendas partitus operam δὲ oleum,turm ín huíufmodi uerfans ar gumentís:qua non fadile fplendeícuntnec recipiunt orationis nítoré deníq; permulta díctans, tamen eloquentia tantum prarftítit, ut nemo fuerit noftra memoría, quem hac ín parte cum eo conferre poffimus. Ettamen exímíos uítos, noftra uidit xtas: δὲ qui ne Ciceronis quidem fculo ínter elíngues habiti fuiffent, quorum pracipui fant, Laurentius Valla, Hermolaus Barbarus, Angelus Politíanus,Iohánes Pícus,& nofter Rodolphus Agrícola.Sunt& alijquos haud quacj cotemno, fed ex hís quoniam ínfignes funt.res xftimabitur.Hieronymus ex parte contempfit eloquétíam, ram multis diftractus eft ftudijs qua dícendí politiem rubigine folent obducere.Hi per omnem aatem ín hís modo ucrfati fant litterisque ad dicendi faciunt ornamenta: δὲ tamen detur ídem argumentum, fit eadem chríftiane loquendi lex: uidebímus nec horum quempíam Hicronymíanam eloquentiam affequi. Prímum ením cum pracípua pars eloquentiz fit& fons, ut ínquit FHoratíus, res de quibus dicturus fis,penítus habere cognitas, quís non ftatím íntellieit, quam multís partibus hícpotiorfitFlieronymus?^ Adhax quis exordírur dexteríus? Q uís proponit abfolutíus? Quís narrat euídentius? Quis expatíatur uel ameeníus uel appofitíus? Quis collíeit neruofius? Quís telum in aduerfarium torquet acrius, aut exceptum retorquet mírabilius 7 Quis illigat tenacius? Quis ín ΤΗΝ iucundíor, PER ERASMVM ROTERODAMVM, íucandior? Quis it πάθεσι concitandis grauior? Quísín fchematifmís florulentior, aut pictura tior? Quis fententías ínterferít aptius? Quis epiphonematibus pungitargutíus?Quís hypo typofes effingit rectius? Quís aut attollít maenificentíus,aut deíjcit humilius? Quanta ordínis ratio? Quod confilium?Q ux tranfitíonü delitiz, quas fzpenumero per fententíam contexit? Ως parata latini fermonís copía Qua uocum emphafis,qui delectus? Q uanta rerum füpel, lex?Qua authorü agmína* Ὡς αδία; deníus& ínftans fibi?Q felici mixtura contexit;concía natacítruit omnía? Praterea qui nerui, qui lacerti, qui uígor, quí actus orationis acuíta? Vt nuftj ceffat.nuftg dormitatnufd íacet;nuftj refiftiut ubícp properans,audítorem fecum τα. it? Vt femper aliud exalío pendet:& gemma gemmá trahit? ΟΣ modulata, ép numerofa to» tíus orationís compofitío, Cj mírecommatis δὲ colís rotatur ac uoluítur oratío? Q uíd dícam de feftiuítate, qua res tríftiTimas etíam ille mírifice condit? Poftremo quod pectus.quanta caufa: fiducia* Q uís docet apertius 5 Q uis delectat utbanius? Quís mouet apud Q uis laudat candídíus?Quis fuadet grauius? Quis hortatur ardentius τ(Ὁ uís recenfet fublimíustQuisin, ftítuit fanctius? Quis cum amícís fabulatut humanius ς Nullum eft ením argumenti genus,ín quo illenon luferit:nufcg fuidiflimilis.FTxc non admodum míren£,quí ín hanc paleftrá nuncg defcenderínt. Czeterü magnarü uirium eft, tractare facra tam fplendide, fimplicia tam erudíte, ínculta tam políte,retrufa tam dilucide;a íeisfü cómuni abhorrentía tam populariter;perículofa tam libere feuera tamplaufibiliter.Aliud cft epíftolam fcribere ad Ciceronis exemplar: δὲ decé | felectis uoculís, Ciceronis fimium agere:alíud ín grauiffimis argumétistot excudereuolumina. Aliud eft ín fí&a controuerfiola dedamare:aliud ἐπ feríjs fideí negocís utrifay fatiffacere:& hís quí nihil requitunt prater fcríptura diuina Tcientiá: δὲ hís quí tantum ingeni] uires expectant, Atq; hzc qui preftat;parum Cíceroníanus eft?Síquidem quid aliud eft effe Cíceroníanum, cg optime dícere,etíam fi díuerfe dicat?Quandoquidé ipfi Ciceroni fecus dicédum foret.fi Hiero/ nymus effet. Alias dicendi uírtutes mireris ín αἰῆσ: in uno Hieronymo tot parítet dotes cum lata: fant,ut ín eo reperire liceatquod& ín. M. Tullio defyderes.Loqui£ Cicero.tonat acfulmi^ nat Hieronymuk:illius linguá míramur,hui? εἰ pectus.Q uid quod noftro fzculo ανα fat feliciter repullularütbonz lítterz:tri dedamandi prorfus extíncta eft exercítatío: ut hoc ipfum quid fit eloquenter dícere,nó queat nifí a pauciffimis iudicari: cam ca res magísufu conftet,£j praceptís. Vt iuxta Graxorü prouetbíum, INon una hyrundo uer effícitta non una quxpíam dos.facit eloquenté.Inter tot egregíos authores:quorü ingenio defenfa eft,& illuftrata Chrifti relígio:alijs defunt fculares littera,alijs(acra: fcriptura: cognítío.In hocingeniü defyderat Hie ronymus,ín alío lucem oratíonís:ínhoc neruos ín illo plendoré.Multis defuit línguarü peritia, nónullis fidei fynceritas quibufdam uítz íntegrítas.ieronymus,& unus Hieronymus.ficom^ nía prafftití:ut fi non ad unam alíquam uírtuté, fed ad omníü concentum δὲ fummá refpícías: dicam audacter fed uere;nihil habet uel ipfa Gracia quod noftro opponat Hieronymo.Profe tat fi poffit,& hex fententíz non pígebit paliínodíam canere. Et tamen huncuírum,quem ne fummi quídem queant affequí;no ueren£ calumníari δὲ mediíocres.INotatur a Laurentío.quod inlibris aduerfus Iouiníand,fic Iouís ftatorís fecerit mentioné, ueluta ftando dictus Πε,& non potíus a fiftendo, Quafi ueto illic hoc agat Hieronymus,unde dictus fit Iuppiter ftator, ac non magis ridendi Iouiníani quafiuctit aníam.lNifi forte cum fcribit Martíalís:Dicemus ficus quas (cimus ín arbore nafci: Dícemus ficos Cecilíane tuos:uere fenfit hanc effe πος differentíam.Et tamen fiue a fiftendo deducitur ftator, fiue a ftando, nihil eft ín quo reprehendas Hicronymü, Q uid en eftalíud fiftere,cj facere ut ftetaliquid? Quod eiii eras uníca uox dedarat Ἱοάναυ ία latini duab? explicant. fed ínter fe cognatís.Proínde cá Iuppiter fit ftator.huncoffendere uíde£ q federe gaudeat. Atqy hac qualífcáqg uocá ac rerü affinitas.fatís erat captanti rifum, V erü nà paulo infolentíus taxat Hieronymü Philippus Beroaldusqui Ruffiná reprehenderít,qd'copa tandi uerbo abufus fit.pro emere. Vnde míror( inquit JHieronymum nímís ardenter,ne dícam irtimícitercarpfiffe Ruffinü.Imo tu nimis audenter ne dícam ineptiter Beroalde, uírü tanto te δὲ melíoré& etuditioré lagcllas.Hodíe quídé uulgus Italorü cóparare dicitemereeumq; uerbi abufum,íam tum Híeronymi faculo natum fuiffe, dedarat non folum híc apud Ruffinü locus, ucrutuctíam Sec AES DIVI EVSEB. HIERO. VITA. uerumctíá quod Sophronius ín catalogo fcriptorá illuftríicoparauitab Hieronymo pofitit, uertetít ὠνήσατο, Caterü quac Beroaldus citat ex Catone,netantul( quidé faciunt aduerfus Hie ronymü. Nec, ei fi przdiü recte copararí dici quodemítur,cótinuo nihil íntereft ínter emere & coparate. Comparádi em uerbü latius patet, nímirü ad οἵα qua: quocüq; modo pariné Gur dono.finte opera fite το, Οι bello;fie corpore;fiue furto deníq;. Ac Ruffinus ficufus fuerat ea uocc,ut nihil alíud effe poffet quá emere. Sed hocfortaffe codonarí poterat aetatíscalori,quod: comentaríos in Suetoni( iuuenís opínor fcripferit. At idem ín hís comentaríjs,qs fenex σας in afinum Apulei, rurfus cedit Hieronymum. quod pexam ueftem pofuerit.pro detrita;uiligg, cum Floratíus fitufus pro noua& eleganti. Ne nimii operz ponam in huiufmodi nuocís, Pri^ mum Eícronymus hocloco nó interpreta£ quíd fenferit Horatíus, πε alludens quídé apertius ad íllius aerba. Neq ftatím Beroaldo concefferím,;pexam ueftem effe nitidam δὲ eleganté:quím ucro propíus eft;genus fuiffe ueftis quod uíllos haberetquod genus funt lanez nó attonfz, Át fubucula íam uillís attrítis parü coneruít cum tunica pexa Neq; Hieronymus pexam tunícam, & πίστα fubuculam oppofuít;nouze& clegantí.fed lineis /fetícís;ac candidis, quxtum ín delítijs. erantzadeo ut atate Plinij a barbaris ímportata, no fatis dí gnauirís Romanís haberent:& no tatí fantímperatores alíquot;quod holofetícis uteren£.Id íta e. ipfa Hieronymi uerba deda rant. l'unc pexatuníca δὲ πίστα fubucula.ueftiebarís fordídat?& pallidus,&callofam opere ge^ ftitansmanü:nunclíneis& fericís ueftibus,& Atrebatü ac Laodiceze indamétis ornatus íncedís. Proinde pexa ueftis.fiue noua fit.fiue uetus, fiue uilis, fiue precíofa, certe lanea eft. At feríca li^ neagy lanea non funt, δὲ candore potíffim comendant. Et quand nunclíneará ueftíium ufus uilis fit ac pEebeíus, taméis olím nobiliü erat. δὲ honoris caufa prímá datus eft facerdotib?, ac pindenalli monachorí coceffus;nifi inter obeiida facra. Iam illa quz notauit Baptifta Píus ία píalmo prímo pro Y uertendü fuiffe acá aut ftipulá;nó pulueré& in Hieremía peus non lamentatríces, fed praficas prorfus indigna duco qux refellan£ tantis abeft ut exiftimem nó pofle defendi. Atq; ad hac ipfa diluenda;uix eloqui poffim,cj inuítus defcenderim.Doterá illud e tríuío refpodere;ab aquila non cerni mufcas,uerum paucis oftendere ubluí: nec ín hís mí: nutíífimís ceffaffe;nirum undecungy doctíffimü. Illud hactenus offecit HAieronymo,quod uta plarífg non legit:íta a pauciffimis intellioit. Alioqui uerá effe fateremur illud egreotj pictoris εἰοσίαστι, μωμέσεται τις θᾷοσορ ἢ αἵμίσεται, At pofthacquando per uniuerfam orbem chriftianiz reuixerunt bonz litterz,& nó pauca bona fpei íngenía ad ueteré illam ac germaná theologiam expetgifci cceperüt,Hieronymá ueluti renatum comunibus ftudijs cóplectamur omnes: hunc finguli fibí ceu peculiaré uindicét. Olim Homerü fepté urbes fibi certatim afferebant. At Hiero nymum uicínitatís iure rapíat,hinc Dalmatia, μίας Pannonia,hínc Italía, Stridon fibi eratuletur:qua tam eximíum οτί lamen produxerit. Triplici nomine fibi eratule£ Italia;prímü quod erudíerít, deinde quod per baptifmü eenuerít Chtifto, poftremo quod fanctifimi corpufculi pignus apud fe feruet.Hunc ut fuum agnofcant Gallíz, quas omneis fic peragfauit.quafcy tot libris nomínatím dedícatis inftituit. Huncfibí aíndicent Hifpani, quos aliquot epiftolís ad illos fcriptis illuftrauit.Hunc exofcule£ Germanía,quá unico licet uolumine fatis δὲ docuit& nobili, tauít. Hunc gemíno nomíne cóplecta£ Gracia. Prímü ob liigua cómerciü:deinde quod orbís magiftra huius uíti litteris uíciflim adinta fit Complecta£ Acoyptus, quá toties inuifit, quzq; ex doctiflimo nobis reddiderit doctior. Amplectan£ Arabes& Saracení:quos fua uicinítate reddidit daros.Hunc colant Hebrzi, quorü fermoné δὲ litteras tantís fadoribus pararit, Hunc omnis quídérapíat Syría,ín qua magnáuítz fuz parté exegit, fed praxcipue Bethlehosn bís fc» lícíffima:& quod ín hac Chriftus natus fit mundo:& quodín eadé Hieronymus natus fit ccelo, Huncomnis fexus,omnís tas difcat, euoluat,imbibat. Nullá doctrina: genus eft, quod híne hon queat adíauarí, nullum aítzx ínftitutum,quod huíus praceptis non formetar.Soli hazrctídd Hieronymum horreant& oderint; quos ille folos femper acerrímos hoftes habuit, HIERONYMI VITAE PER ΕΚΑΞΜΥΜ ROTERODAMVM FINIS, INDEX OMNIVM OPERVM HIERONYMI CVM CENSVRIS IN QVINQVE DIGESTVS ORDINES PER ERASMVM ROTERODAMVM, [ Am uero quo magiseerfpicuum fiatquantum Chtiftianus orbis debeat Hierony 23«| mo,uifum eftíndicem omnium qua fcripfit attexere, quem ín φαίη dieeffimus ΕΥ̓ EA" ordines. Prímus habebit γνέσ]α, de quibus nulla dubitatio fit, quín ab Hierony Pid! mo fint xdita. Secundus habebit ἀμφιβόλως vto; de quibus iure quís addubitet illiasfintnecne. Tertius, γευδεπίγραφα, qua falfo titulo Hieronymum authorem mentiuntur, átq; huíus ordínis,tres erunt daffes, Príor indicabit erudita necíndígna lectu. Secunda impu dentiíffime tributa Hieronymo autalíjs authoribus. Tertia docta fed fuís títulis authorem te^ ftantía;quz tamen Hieronymianis lucubrationibus fuerant admíxta./ Quartus oftendetex Hiceronymíanis δὲ aliehiís cómixta,feu ut ueríus dicam confufa. Quintus indicabit ea quc aut culpa temporutn íntercíderunt,aut certe nondum prodierunt in lucem,ut híncad ucftigandum incitentur ftudiofi.| PRIMVS ΤΩΝ ΓΝΗΣΤΩΝ, ID EST EORVM QVAE VERE SVNT HIBRONYMI.| Ad Hdiodorá exhortatio delaude uítz folitaríz. Quanto amore. Tomo prímo. Folio. De uita clericorum ad Nepotíanum.| Petisa me. Toa. Fof 7 Fpitaphíum Nepotianíad Heliodorum auunculum. Grandes materías.— To.i fo. is Inftítutio monachí ad Rufticum gallum. Níhil chriftiano. toi fo. 29 Ad Florentíum monachü familíaris. Ὁ uantus beatitudinis, ἴοι fo. sj Adeundem familíaris. Ineamihiparte...—^. toi fo. 3j Inftitutio filiz ínfantula ad Lztam.: Apoftolus paulus.^ o4 fo. sé De cuftodía uírgínitatis ad Demetríadem. Inter omnes matetías. to. fo. i9 De feruanda uíduitate ad Saluinam.| Vereor ne officium. toi fo. 5j Deuiduitate feruancà ad Furíá.| Obfecras lítterís.: toi fo. 37 De monogamía ad Gerontíam. In uetere uía. toi fo, 41 Inftítutío infantulz,ad Gaudentíum,| Caufa difficilis. toi fo. 4$ Inftítatio monachi ad Paulinum. Bonus homo. to: fo. 47 Delaudibus Afellz ad Marcellam.| Nemo reprehendat. toi fo. τὲ Marcell uíidux epitaphium ad Príncipiam. Szpe δὲ multum.| ᾿ς to4 fo. 54. Ínuitatío ad feceflii bethlehemitici fub noie Paul:& Euftochij.Méfurá charitas. to fo. 6 Eadem dere ad eandem fuo nomíne.| Ambrofius quo.| toi fo. 59 De xeníolís mi(fis ad Euftochíum. Paruafpecie.— toi fo.$9 Eadem deread Marcellam.| Vt abfentíam οοτροτῖ. ἴοι! fo. 6o Laus integra fenectutís ad Paulum Concordienfem. Humana uita: toi fo. co De aiftodía uírginitatis ad Euftochíum, Audi filia. to: fo. 62 De conuerfíone Ble(illz ad Marcellam.| Abraham tentatur. toi fo. 6$ De exitu Lex ad Marcellam.| Cum hora ferme. to1 fo. γὸ Epitaphium Blefillx filz ad Paulam.| Quis dabít capiti. p toi fo. 7o Confolatio fuper obitu uxoris ad Pammachíum, Sanato uulneti. toi fo. 74 Epitapfum Paulz ad Euftochíum filiam, Sí cuncta corporis. toi fo. 8i Exhortatio ad perfectam uítam ad Lucínum Betícü.. INecopinanti. toi fo.$8 Epitaphíum[παπί Betíci ad Theodoram uxorem. Lugubri nuncio. toi fo.$9 Epitaphium Fabíolz ad Oceanum. Plutesanní funt. toi fo. 99 Familiarís epiftola ad Theophilum. Exeo tempore. toi fo. 92 Confolatio cxcítatís ad Abigautm prefbyterum.. Quáuismihi multorum. toi fo. 9i Eadem de read Caftrutíum. Sanctus fllius meus. toi fo. 9 Confolatío in rebus aduerfisad Iulianum.| Filius meus frater, toi fo, 94 » Derdinquédo EORVM QVAE VERE SVNT HIERO.INDEX, Derelínquendo feculo ad Exuperantium. Inter oninia qua. 00 TToafo ον Reconclíatio materterz Caftorínz. Iohannes idem apoftolus. toi fo. ος Familíarís ad Iulianum díaconum. Antiquus fermo. to: fo. ος. Familíarís ad anachorítas Syríz ad Theodofium. ΟΣ uellem. toi- fo.. 96 Familiar ad uirgines Hermonenfes. Chartzexíguitas.^|'toa fo, ος Gratulatío de aduentu Ruffini&laus Bonofi, Plus deum tribuere.' to: fo; 97 Familiarís ad INitíam amicum. Turpilius comicus.| 5,80. f 9. 98 Laus Bonofi ad Chromatium. Nondebetcharta.— v cor.meM Ro 98 Familiarís ad Chryfogonum. Ομ cítca te affectus; ex vara θα fO. 99 Dehumílitate ad Antoníum. Domínusnofter. s τς ἴσα, fo. 99 Denó díuellédo matrímonio abfq; mutuo cofenfu ad Ruftici; Quodignot?.toa fo. τοο Deuitando fufpecto contubernio.: Retulit mihi quidam.€ rur EOM. fO, 10 ContraSabínum uirginis facra: follicitatorem.. Samuel quondam... tos fo. 104 De miraculo mulieris feptesictz;ad Innocentium amicum, Sapeame^— toa foi(07 Vita Pauli eremítz. Inter multosfxpe: y Lj... fo. fo. τοῦ Vita Hilarionis monachi. Scripturus uitam. Ms to: fo, ας Vita Malchi captiuí monachi, Qui maualipralio.. Ss τως ς ὅσα 10...€ Catalocus fcriptorum illuftríum ad Dextrum.| lortarisdexter,—— ὀ«03 fo.— m9| ldem opus Grace uerfumn a Sophronio...... ος Hte ΟΝΕ for. H9 De perpetua uírginítate Μανία aduerfus Fleluidium. Nuper rogatus. Tos fo. ν᾿ Defenfio uireinitatis aduerfus Iouiínianum.. Pauci admodum.| to. fo, 9 | Aduerfuseundemliberfecundus. Secundaptopofitio.— ὁ|*&o fo ὃὁὃκ B Aduerfus eundem ad Pammachiumapologia. Quodadtehuafeg. τσ; fo. 45 | | Aduerfus defenforem Iouíniani ad Domnionem.—Litterz tue&amoretm. to3 fo. σε| Exhortatio ad ftudíum díuinz fcripturz ad Pámachiü. Chriftiani interdü.«to. fo. 4 Velitatio ín errores Vigilantij galli, ad Riparium.| Acceptís primülittegis. to. fo. τᾷ Aduerfus Vigilantium de uigilijs adfepulchra martyrá. Multainorbe,— to; fo. 5$ Aduerfus errores Montaní ad Marcellam.| T'eftimonia de Zoannís;"tos fo.$8 AdRiparíum de hzrefibusexpugnandis. Chriftiteaduerfum.— ας fo. 9 Adueríus Arríanorum hypoftafes,ad Damafum. Quoniam uctufto, το, fo. 6o | Eadem deread eundem. Importuna ín euangelío.| ες^"tós fo.^e ,| De poenitentia lapfi epifcopi δὲ rebapticandis dialogi. Proximeaccdiít,^ tos ἕο. ex ἤ De erroribus Origenis Δα Auitum. Anteannoscirciter,^ fos fo. 68 ἢ Adueríus loannéHierofolymítanü epífcopü ad Pámachiü, SiiuxtaPauli το; fo; 74. Ὡ Aduetfus eandem ad Theophilum. Epiftola tua.(o3 fo. 84 Aduetfus Origeniftas ad Pammachium. Schedulz quas. to fo. 3se Expoftulatio cam Ruffino de figuratislaudibus. DiuteRhomx.—^ tos fo. 99 Aduerfus Ruffinum apologiaad Pammachium δὲ Marcellam, Etuefttis. το; fo; 90 | Aduerfus eundem liber fecundus, Fucufg; de críminibus,| to3 fo. 97 " Refponfio ad duas ínuectiuas Ruffini,. Lectis lítreris. io! ο,^(4 |-. Aduerfus Pdlagianosad Ctefiphontem.| Nonaudacter,: 103 fo. ἧς Aduerfus eofdem díaloeus primus. Scripta íam. A Ta M ii Adueríus eofdem dialogusfecandus. Multa quidem, to3 fo. 8 Id Adueríus cofdem díalogustertius, Delectatus fum.— tt νυν 4i Familiaris ad Marcellam. Vttam paruam. Eos fo hi Aduerfas Vigilantij conuitía, Iuftum quidem fuerat. S"baa[o. μα i Q uatenuslegendus Origenesad Tranquillum.— Maiora fpiritus. ee fo ταν in Aduerfas Arríanos de fua fide,ad Márcum.| Decreueram quidem. to3 fo. 144. di De oppreffione Oticeniftarü p Theophilá ad Pámachiü. Rurfamotictalib?. to; fo. 144. d^. DePelagianis oppréffis, ad Auguftinum& Alipium. SanctusInnocétus. to3 fo. 14$ M Ad eundeta EORVM QVAE:VERE SVNT HIERO. INDEX,. Ad eundem dere fimili. Omní quidem. eura i£ Το Rurümadeundem. Mulíutoq ο ο ο 6 00| to3 Qui fcripferunt de origine anima: ad Marcellinum. Tandem exafricá, ο De matrimonio poftbaptifmü imputatoad Oceanum..INundgfili..|— ο. τὸ Quatenus adhibend littera σοπε adoratorem magnü. Sebefiü nofttü, to De eradibus preíbyteri δὲ diaconi ad Euagríum. LegimusinEfaià Λου. De diffidio Petri δὲ Pauli ας de mendacio ad Auguftinum, Ties fimul, to3Inuítatío ad mutuum amorem ad Auguftinum.. In ipfo profectionis.—. to Simüidereadeundem. Crebrasadme.; 5 soos: τό β Familíatís ad eundem... Vírumhonorabilem.|.^. ο. το Decuirbítain Ionaadeundem. Cumafancto,..-.- πο Aduerfuscalumnías:Srnulorum ad Afellam.--Θί αδί putem, S ζο.3 Aduerías Onafum obtrectatorem librorum fuorum,. Medic quos. τ τὸ} Deoptímo genere ínterpretandíad Pammachium, Paulusapoftolus.^^ to Aduerfus calumníatores emfndatz(criptur fac ad Marcellá.. Poft prioré. το D* ftudio díuínz fcriptutz ad Paulíaum.| Frater Ambrofius. lo.4 Inpentateuchum uerfum ρταατίο.. Defyderíj mei. to. 4Infofue przfatio. Tandem finito pentateucho. to.4Inlibros Regum prafatío.. Viginti& duas litteras.. to.4.Τα Paralipomena prafatio: δὲ feptuagíntaínterpretum.—'' toi4Altera in idem opus przfatío ad Domníonem.. Quomodo erxcorum. to;4In E(drá& INeemíá pfatio ad Domnioné& Rogatianü. Vtrá difficilius fit.. tó.4. IuTobíam prafatío ad Chromatiü&Heliodorum.| Mirarínon defino... to.4In ludith prxfatio.. Apud Hebrzosliber Iudith. didam« 0p In eíterprafaso. LibrumHefteruatig. 0000 000 to InIobprafatío. Cggorper fingulos. ME uM Λο... In Iob e feptuagínta uérfum fedaddítis notulis.-Siautfifellam.—-^..«to.4 laProuerbiaSolomoniís. lunga epiftola."ds- t9.4In Ecdefiaften uerfum prafatio. Meminimeante: ο. za| tOi4-In Efaiáex Hebtao uetfam pfatio ad Paulá& Euftochiü. INemo cii;pphetas.to.4. InHieremiá uerfum prafatio, Flíeremiaspropheta- ο.. ers η Εθνή-.. In Ecechíelem ριεατίο, Egechíel propheta.—(rabie ois Qu In Danielem prafatio. Danielem prophetam. Lee bs(ο. ᾱInduodecim ptophetas uerfos prafatío. INoneftidemordo;—.^^. to JnIohelem prafatío. Sanctus Iohel.. Ὁ|ui:£0, In quatuor euaneclía caftíigata ad Damafuüm. INouum opus.. ss f0.4Detribus quaftionibus ad Damafüm.| Poftcg epiftolam. Coo σι Τε Meldifedek ad Euagríum.|. Mififti uolumen, to.4Dequadragíntaduabus manfionib? ad Fabiolá, In feptuagefimo feptimo,— to.4De ueftibus facerdotalibus ad.Fabíolam,[ορ hodie in lectione...(ο. Deterrapromiffionis ad Dardanum. Quazis Dardane.: ἴον 4: DeEphodbad ad Marcellam,| Epiftolare officium eft. to.4De iudico puerí Solomonis ad Ruffíinum, Multum ín utráq;.. t0.4 De Solomone& Achag ante tépus patribus ad Vitalem. Zenon naudetus,. to,4De Tharfis ín ueterí teftaméto ad Marcellam.| Nuper cum Rhetícij. ENT De ordíne ac títulís pfalmorutm ad Sophroníum. Sdoquofdamputare,- ἴο.4. Emendatio pfalteríj ín ccrtís locís ad Suníam δὲ Fretelam. Verein uobís. ἴο.4 De dccem myftícis.nominibus dei ad Marcellam,: Nonagefimum píalmü,^ to.4. Quid fint Alleluia, Amen, Maranathaad eandé;| luper cá pariter effemus.| to.4f fo. fo. fo.: ο. fo. fo. fo. fo. fo. Vs fo. fo.. fo. fei fo.. fo. fo.-? ὌΨΑ fo. - fo. fo. fo. οι. i fo. fo. fo. fo. fo. fo. [οι [ο ἴοι. [οι fo. - fo. fo. 145 MS 145. 14-9 150 155 1$ 5$ i60 ici 166 166: 169 o coq wo ο, do ue ec s XE oucmk πῶς ἃ iun s MM 4 4i Ue πὸ dm — M— | Eurasian οι,» À δεν. δες Ó— M το ης ον creme. €— PR EORVM.QVAE VERE SVNT HIERO.INDEX. Quidfit felaihoceftdiapfalma adeandem. Qumaceperis.| To fo 4s Explanatio pfalmi Sachen ad Cypríanum. Príuste Cypriane. το4. fo. 43 Explanatío palmi quadragefimidrtí ad Príncipiáuirginé. Scio meprindpia.to.4 fo. 46 Expofitío pfalmi centefimi uicefimifexti ad Marcellam. BeatusPamphilus, to.4. fo.| so Expofitío prim» uifionis Efatzad Damafum. Erfactumeft.— to. fo... 5 . Deferaphim δὲ calculo ardenti ad eundem.| Septuaginta. to.4. fo,.$4. . Quid fonet Hebrzís ofannaad Damafurmn.| Multi fuper hoc. to.4 fo..$$ De prodíco filio apud euangeliftam ad Damafum.| Beatitudinis tuz, ἴο.4.. fo...“65 Detribusquzftioníbus ad Amandum.| Breuis epiftola. 22,7 10.4.. fo... δο De quatuor quxftíonibus ad Marcellá. Magnisnos prouocas quzftionibus. to.4.. fo.. σ᾿ De blafphemía ín fpiritum fanctam ad eandem. Breuis eftquaftiuncula. το.4. fo... 6z Ad duodecim quxftiones Hedibiz. Tonota uultu. c to.4. fo...63 Ad undecim quaftiones Algafiz.- Filius meus.|“Το. fo. 7o In Cantícü cantícorü homilíz dux ex Orígeneuerfz. Origenescü in cxteris, to. fo, 80 . Expofitio loci apud Paulum,omnes quídem dormiemusfed non Gómnes&c.In ipfo iam profe ctíonis artículo. Ad Míneríum& Alexandrum. E:| 0.4. fo. 86 D: duabus quzftiunculís ad Paulinum.| Voce me prouocas....to4 fo.$9 Epiftola familiarís ad Defyderíum.| Lecto fermone. to.4-.fo. ο ᾿ Interpretatio alphabeti Hebraíd ad Paulam Vrbícam. Nudiuftertiuscum.| to.4. ἔοι. 9o Quaffliones feu traditiones Hebraicx ín Genefim. Qui in prindpijs to.4. fo. .9t INonnihil fufpicor hoc opusa ftudiofo quopiam abbreuiatum fuiffe. Nam id plarifq;(ία eft,omniaad compendium redigere,propterea quod Hieronymus in lods Hebraicis fabinde relegans nos huc;teftatur fc copiofius quxdam ín hoc libro tractaffe,cum ea aut prorfus non inueniantur,aut pauciffimis attacta.| NES Lh Loca Hcbraica uerfaex Eufebio. Eufebíns qui a beato.;. sfo4 fo. ia INomina hebraica fecandü ordinem litterarum ex Philone.fed ος τις πα τα in mutatís,demum additis nongullís a Hieronymo,ut ipfe teftatur in prxfatíone, Círaturab eo locis aliquot, liber Hebraicorü nomíná,& quedam ínterprztationes reprehéduntur quas τὰν men inuenimus in hoc opere, Inítium operis eft,Philo,irdifertiffimus.^ to,4. fo... s ᾿ Efaias propheta iuxta tranflationem Septuaginta,& iuxta ueritatem hebraícam una cutn com mentarijs Hieronymi ín octodecim uolumina digeftissquorum ínítíum eft.. Expletis longo uixtempore. AdEuftochium.—"—. EUN Ίος fo. 3 “ . In Hieremiam íuxta utrácg«ditionem comentariorü libri fex ad Eufebíum.[αἰτίαι ΡΟΣ explanationes duodecím.— T:. tos fo. nsi ln lamétatioes Hieremix libritres ad Eufebíü, Initia.Flabes in amétationib9,to.s fo. τὸς In Ecechiclem iuxta πετᾶ xdítionem libri quatuordecim.Initium. Fínitis in Efaíam decem δέ octo. Ad Euftochíum. dur m to. fo. 177 In Dauiclem commentarij ad Pammachium δὲ Marcellam,| Contra propheram Danie.—' lem.| d s to;- fo. 267 - In Ofeelibri cómétariorá tres ad Pámachiü. Initia. Siinexplanationibus. To.s fo. a Ínlohelliber unus ad Pámachium. ἴοι idem eftordo. tos fo. 36 ; In Amoslibritresad eundem.| Amos propheta qui fequitur, to fo. 3. In Abdiamliber unusad eundem.| Cum effem paruulus.. to.s fo.«ο In Ionam liber unus ad Chromatiü.. Tríenníum circiter fluxit.(14. 106, fo."s ᾽ In Micheam libríduo ad Paulam δὲ Euftochit. Micheasin quemnunc, τοις fo, Ὅδο In Nahum liber unusad eafdem: Iuxta Septuaginta interpretes. tos fo. 74 In Habacuclibri duo ad Chromatiíá.. Prímum Chromati. tos fo..à ' In Sophoniáliber unusad Paulá& Euftochiü..| Antec Sophoniá aggrediíarto.s, fo. 95 In Aggxum liberunusad eafdem. Secundo anno Darij. to.s fo. τοὶ | In Zachariam EORVM QVAE VERE SVNT HIERO. INDEX. In Zachariam libritres. Vltimoiamautumni. ὁ To.s fo. ος. In Malachiamliberunus. Vltímum duodecim prophetarum,. ,to. fo. ο. In Ecdefiaften comentaríorü liber inus ad Paulá& Euftochía. Memínime.To.; fo. κα In euangelium Matthziad Eufebium.| Plures fuiffe qui... porc WTO0s fo..€6 In epíftolà Pauli ad Galatas lbs tres ad Paula& Eufto. Pauci admodü dies. o:9 fo. Τὸ In epiftolá ad Ephefios libri tres ad Paulà δὲ Euftochia. Si quíccp eft Paula.. to.9 fo. τοὺ Inepiftolam ad Títumliberunusadeafdem. Licetnoníintdipni.|,^ to.9 fo; μ8 In epíftolam ad Philemonemliberunus. Quíuoluntinterepiftolas Pauli. τοις fo. 55 Defpititufancto liber unus Didymí;interpreteHieronymo.| Initíá, Οἱ ín Babylone. O pus ipfum. Omnibus quidem qua. E odo. fo.- τϑἱ Chronica Eufebij Hieronymo ínterprete,ina cam hís qua: ipfe adiecit Hieronymus, δὲ poft hunc Profper& alij nónullí, per quos mihi uide£ operis«δία ratio;nihilà obftáte adíuratio ne quam operí prazmiferat,. Initium. Vetus ille difertorü mos faít; Ο ρεείς initium, Moyferi gentís Hebraica. B. V. τι In ieremíam homilia quagjuordecím.In Ececbiclem tredecim ab Hieronymo uerfz. Quácg haud fcio quo[μετ fit cofilio.ut homilijs ín Hieremiá adempta fir Hieronymi prafatio;cü alterís adfit faa. Certe ftilus nó redamat effe Hieronymi: δὲ ipfe ín Catalogo faríptorum te^ ftatur fe uertiffe uigintifepté homilias in Hieremíam δὲ in Ecechielem:porto quatuordecíri & tredecim,uicintifeptem conficiunt; unde de hís níhil addubitandum. e Homilíz in Lucam trígíntanoué ab Hieronymo tráflatz: ín prafatione. Hieronymi numerus erat otniffus.Síc autem refertur híclocus a Ruffino inuectiuzx fux libro fecando.. Saltem cri gintanouem, Adamantíjnoftríin Lucam homilías,ficutín Graco hab&ur ínterpretor. Inepíftolam Pauli ad Rhomanos,comentaríorum Origenis libri decem,Hieronymo interpre te.Initíum.Volentemmepamo.|-—...:: Vetusteftamentum omne hebraícz reddidit ueritati. Tametfi ea qua nuncutimur zdíto nori uidetur eraditís ufggquaqs íncorrupta, quod quzdam illic deprehendantur addita, quz Hieronymus περ apud Hebrzos haberí:quadam fecus uerfa cs Hieronymus fcripfit fuiffe uertenda,ut femel atqy íterü. fulgindícauimus ín fcholijs,qua: traditionibus hebraicis addidi; tnus.Q υᾶζρ ex libris Efdre uidetur unum dumtaxat uertiffe, iuxta Flebrzos; Neemíam& Efdram unico uolumíne coplectés. Sicením fcribít ín prafatione.. INec qué moueat quod unus a nobis liber eft zditus,nec apocryphorü tertij δὲ quarti libri fomnijs delectetur. Tobiá qué ínter hapgiocrapha recenfet, ex Chaldzo uertiffe uidetur quemadmodum δὲ Iudith. Pfalteríá bis correxít ex editione Septuagínta,obclo fignatís qua fupereffent;afterífco qux ex hebraicís uolumínibus addídiffet. Teftis eft prafatío cuíus inítium. Pfalterium Rhomza dudum pofitus.| Prouerbia Solomonis δὲ Ecdefíaften ex hebraica uerítate tranftulit. ΑΝΦΊΙΒΟΛΩΣ NOOA. SECVNDVS ORDO. "m V« pofthac dicuntur eiufmodi funt.ut ambioi poffit Hieronymi fiit necne; Y Cum in urbeleges.Stilus nullo modo refipit Híeronymá, fimilior Auguftiníano; πε daufula quidem epiftolz cócordat cum Flieronymí cofuetudíne: Ad quod nos nene: perducat qui uíuít& regnat ín fzcula fzculorü Amen,——— lo: fo. ος Anno przteríto.In hac Alipium cum papam appellet,eundem tamen frattem nomínat, Alio quí ftilus non admodum difIonat ab Hieronymíano. los fo. ie; INefcio qua tentatione, Apparet ab aliquo familiarium Hieronymi fcríptam fuifle.fortaffe no/ mine Hieronymi. ΓΝ character noníhil díffidet.Hláctr fuo reliqtnusloco. Το. fo. o Meminit beatitudo tua. In hísaliquot epiftolis Theophili ad Híeronymum, Hieronymi ad Theophilüannotanda eft zqualítas ac fimilitudo ftii. Cum Theophilus αἱ fallor ein M Pom Y. 3 plerits EORVM QVAE DVBIO SVNT TITVLO INDEX. pferitzapparet hacexactís fynodicis,aut certe actorum uice fuiffe defcripta. Veri libérá efto fum καί iudiciuminos níhilímmutauimus.— Tos fo. mi δζ proximo. Liber ifte.Prafatiuncula ín Baruch.Non opinor effe Híeronymi;nec eft in tomis.fed in bibiijs apponuntur fingulis prophetis mínoribus uaríz prxfatíones, quz partím ambieuz fanr,qd adauthorem attinet; partim ex príma illa prafatione cuíus ítitium ,Frater Ambrofius, decer, pra:eo guod effent minutala,non curauímus figillatím recenfere. In Machabeorum libros prafationes dux eodem ínitío:Machabeorum librí,mihí non uideri». tureffeHieronymi. ὁ T'aditiones hebraicz ín libros Regum δὲ Paralipomenon. quácg Hieronymus in prfatione quá prafixit traditioibus lebraicis in Genefim,polliceri uidetur fe fimilia traditurü ín omnes facra:(cripturz libros.tamen mihi non uídetut hoc opus effe Hieronymi, cguís crudítum δξ: ad cognítionem facta fcriptura: uehementer conducibile.Prímum nulla prafatio teftaturau; thorem:deínde f!ilus dilutior eft acfacilior Hieronymíano. Ad hc Hieronymus diligentius docet,& plus inculcat erzcarum δὲ hebraícarum uocum. Pofttemo hic γαίῃ fait alícubí pro^ pemodum fatetur fenefciffe hebraica. Proindean hace στο fortaflis Eufebij doctusali^ quísuertetít;,an ex Hieronymíanis& aliorum cómentaríjs collecta fint, omiffis his qux lecto ré latíne tantá fermonis gnará torquere poterant,alijs coiectandü relinquo."To... fo. τὸς Locaex actis apoftolorum. Hoc opus ob eruditionem míhi plane Hieronymi aideretur, nifi quodam ín loco citaret Hieronymum: uetü hoc ipfum haud fcíoan e marginali fpacio anno tatá ín cótextü traductü fit,quéadmodü fzpenumero factá deprehédimus. το.4. fo.— 4. Symbolum fidei ad Damafum.| Credimus in deum. tos fo..57 Symbolum fidei ad Cyrillum. Credímusiín unum deum. tos fo. 57 In Genefim homiliz feptédecim ex Origene uerfz, incertü per qu£, Gennadius in Ruffino in^ ᾿ dicattres fuiffe operum Orígenis interpretes Ruffinum δὲ Hieronymum,quorü utercy pra^ fatione addita. faa fibi uíndicarit. T'ertiu nefcio qué qui prologos addere noluerit. uodfi ue rum eft;nimirü liquet has homilias nó effe uerfas ab Hieronymo,cá careant prafatíone, etíá fi Aldina xdítío teftetur noníhil prologorum ín nonnullis repertum exefaplaribus, fed adeo elegantium ut pudítá fitapponere.Mirum autem aim Hieronymus teftetur alicubi fe iuuenem aliquot Origenis homilías tranftuliffe;nullam huius rei ab eo fier mentionem ín Cata: logo fctiptorum illuftrium,quem fcripfit non admodá iuuenis;nifi forte maluit ea fupprimi quéadmodum fuppreffit príores ín Abdíam comentarios. InExodü homilíz tredecim,&ha carétes pfatioe;neqy ftilo p fe ferétes interpreté Hieronymü. In Leuítícum homiliz fedecím,& μα fine prologo. In Numeros homilix uígíntiocto fine plogo,quas omnes Merlinus interpreti Hieronymo tri᾿ buicímpudentíus dj eruditíus.| In Icfum Nauebomiliz uígintifex, Addita eft his prafatio, fed qux: magis Rultlinü referat cf Hieronymü.Et haud fcioan ínuetuftis exéplarib? Ruffini nomé fcriptá habeat, quorüi dum bxcnobis fcriberent nó erat copia.Certe Merlini iudicio nó admodá fido hac fane ín parte. In libros ludicam homiliz nouem, fine prxfatione,necuident effe Hieronymi interpretis.— Cómentaríoram ín Iob libri tres,nullo interpretis título. Caeterum prafatio fatis indicat nom effe Fiieronymi. i|| In Matthzum homiliz trigintafex Origenis,etiáfi in zditione Badiana fint trigintaquinqs po^ ftremis duabus utí ςοπῆςίο ín uná confufis,adeo prolixa eft. Hieronymus ín prafatione quá prafixit Origenicis homilis ín Luca fe uerfis,indicatfe fuiffe ropatü a Blefilla, ut eas latinas facercttomos appellans non homilías.Eftem plus eruditionis in tomis Origenis cp ín homi lijs. An poftea uerterít.incertum:nam ín Catalogo non meminit,& quoniam híc nulla addi prafatío,uero propíus eft;alium huius operis fuiffe interpretem. Dua prafationes ín Pfalteríum, quarum altetíus initiam, Dauid filius Ieffealteríus liber pfaL morum, míhi non uidentur effe Flieronyrni. [απ prafationes EORVM QYAE' FALSO INSCRIBVNTVR HIERO. INDEX. Dux prafationes in Prouerbía Solomonis, alteríus ínitium, Tribus nominibus: alterius, trea libros;mihí non uidentur efle Hieronymi. ΕΙΥΔΕΠΙΓΡΑΦΑ DO OCT A. Nhhocordine quz felfo fuerant ínfcripta Hieronymo, fic dioeffimus, ut erudita E paulatím definant in ea que He ad proximum pertinebant: fed maluimus in E hancpecare partem. In fecdo l'omo Cenfuras noftras adiecimus fineulisiquae Κολ ficuinon(atíífaciant.fuo quifzy iudicio fruatur. Vetus fcripturz celebrata. To... fo. 49.^ Character palamarcuit non effe Híeronymí, Qpuisauthorem pra fe fert eruditum δ eloquenté. Dicerem effe Paulíni ,fed huius ad diuum Auguftinum epiftolz,non habent eundem fermonis nitorem. Vehementer conuenít phra» fiscum ea quz ín fecundo Tomo, primum habetlocum. Interra quidem habitaffe Iob. Praefatio ín Iob, uerum falfo tributa Hieronymo, ín Tomis non habetur. fed ín uuleatis codicibus, quos uulgus biblía uocat.| Marcus euangelifta.| Ῥιοοίρείο ín Marcum,nó eft Hieronymi licet fit erudita. A pparcte gr^ co uería. Et ín uetuftífTimis codicibus manu fcriptis non erat affcriprum Hieronymi nomen. LucasSyrus. Prafatio in Lucz euangelium, ipfa fatis ateuít ab interprete non optimo uer^ fam eíÍe e graco.ficutí docuimus pleníus Tomo quarto. fo. 5| HiceftIohannes. Prafutio in lohannis euangelium, falfo infcribitur Hieronymo: cuíus no^ men non erat afkctíptum ín uetuftiffimis codicibus.quemad modum nec ín fuperiore. Addi tur& altera nomíne Auguftini. fed hoc quoq; falfo;ni fallor. In Prouerbía Solomonis.libti tres:quos uel híncapparet non effe Hieronymi ,quod in hís di^ tetur Giregoríus, quami δὲ alioqui omnia longe lateq; díífident ab Híeronymianis.Ts quí adornauít Venetam xditíoné, graue putat areumentum,;quod hínc quzdam citantur ία epi ftolis decretalibus Hieronymi nomine. Sufpicatur autem a Beda e díuerfis collectum opuss cuiconíecturZ non admodum redamo.Initíum. ParabolzSolomonis.^to. fo. 2. In euangelium Maiti,cómentaríus:ín quo nihil ínueníes quod iure tribuas Flieronymo.Quod ní quzdam admixta fuiffentnon indigna cognítu, ín proximum ordínem eram reiecturus. Initium. Omnis fcriba doctus ín regno coelorum. to.9 fo. 45 Deuirginitate ad Demetríadem;cui Cen(uram noftram appofuimus. Si fummo ingenio pa τα. to2 fo.$ Ad Getuntij filias de contemnenda hzreditate.. Cuncti mei fenfus. to» fo. s Confolatío ín aduerfis ad Marcellam. Magunamhumilitatinoftta.(ου fo. 1s Confolatio εχ. Si deus acdomínusnofter. IT''"α fo c» Confolatio cerotantís.(9374; certiffime nouerim: pus to; fo. τῷ De uiro perfecto. Ecce iteram ad te. ἸῺ to2 fo. 3 De«cognitionediuinzlegís. Prafumptionem meami tos fo. 3: Treis quodammodouirtutes.. De tribus uirtutibus. to. fo. 36 De Ν᾿ M deiparz uirginis. Cogitís me, ἴοι; fo. 38 Eadem derefermo.| Scientesfratres. toi fo. 44 Dchonorandis parentibus. Parentum meritis,| toz fo. 4$ De feptem gradibus ecdefiz. Sufficere quidem. to» fo. 4$ Delaudruirginitatis: Quantam incceleftibus.——— mr to; fo.«ο De metbris dei. Omnípotens deus.^ ἴοι; fo.$4 Decereo pafchali.. INulla res uetus. Vide Cenfuram noftram; ἴοι; fo. e$ Deuera círcumdifione,| Superiore epiftola,[ο fo. 4o De celebratione pa(chz qua eadé extat ínterepfas Auguftini. Lectislitte*istuis. τοις fo.77 InSufannamlapíam. Putoleuiuseffe. toa fo. 982 Ad Euagríum obiureatio. Nifiuerererbeatiffime,.——— toz fo.$4 T 4 Dedecem ἡ ΗΝ totum - zu ATA πο m ιο PME e. i KI ERE CIRCE ————É——— À bL. t m^ EORVM QVAE FALSO INSCRIBVNTVR HIERO. INDEX De decem tentatíonibus Ifraclitarum. Hixcfuntuetba.^^^^^^— τος fo. uo Expofitío pfalmí quadragefimniprimi. Omne pfalterium.- voto ἡ τούς fo. ὃς Expofitío pfalmi centefimí decimifeptimi. In omni pfalmo. to. fo.$7 De muficis organis. Cogora te.“| ἴοι; fo. 88 Derefurrectíone domini. Exultacelum.—- e toc fo. 88* Denatiuítate Chrift. Hodieuerusfol.-: tote fo. yo* Dequadragefima. Quomodo miles femper. ᾿ tos fo. οο' Decfuagni. Hodie fratrcs. 1.) ipid to2 fo. οι De refatrectíone domini. INon queo.''' to2 fo. 9 Deuinculis Petrí.| Sepíflimo rogatu. to: fo. 9 Deobferuatione uígilíarum. Dignum eft fratres.*: to; fo. 94 quod aiunt amuffi, quíduís corigerens, qtio longisreddetetuolumet. ἢ Et fienotustibifimfade. Demilitando Chrifto."—':(ος fo. ος Hic libellus operarum errore tran(latus erat ínlocutn alienum, cam adiunei debuerit eí,cuíus initium eft, Sí deus ac dominus. to.:. fo.17.quemadmodum& dux fequentes.quarum alte^ rius inítíü eft, Admírabile díuinzc. Alterius, Omnium quídé de fcripturis. Hoclectoré admo nítumuolebam propter Cenfuras noftras,qux cum hocordíne parum confentiunt:& annotaram quídé in mareinali fpatío,n quélocum tranfferrí uellem,uerum id non eft animaduer fum ab hís,quí tum abfente me negocíum hocagebant. Ex hac homilia bonam partem tranffaipfit ín regulam monachorum Lupus quífpiam,;alba Quizxthíopem. Exhortatío..|— fo2 fo. 97 Depanítentia.| Ad te furgo.! to fo. 97 Degenetibusleprarum. Admirabilediuínx.—- ὧ to. fo. 98 De Πίο prodigo. Omnium quídem. bei ἴοι; fo.:99 In Cantícacantícorum homiliz quatuor;abfcy prxfatione, ín nonnullis exemplaribus Híero^ nymum authoré prafercbant, quemadmodum teftatur& Merlínus authot ditionis apud Lutetíam Parthifiorum, operum Orígenís, Verum Hieronymi non e&e,prímum ipfe ftilus palam arguit:deínde quod nulla fit addíta prxfatío, quomodo ín duas homilias non negle^ xít.Neq; uero Híeronymusin Catalogo teftatur fe fcripfitde quatuor homilias in Cantíca,fed duas duntaxat: nítnírum ex Origene uerfas.Praterea an Origenis fit hoc opus, addubitarí poteft, quod Hieronymus ín prafatione quam prafixít duabus illis a fe tranflatís teftatur Oriígenébis fcripfiffe ín Canticumcanticorü;adolefcenté homilias duas:deinde copíofiffimü comentaríti, decem explícitü uoluminibus.Hoc auté quatuor abfolutü eft homilijs, nífi forte.' prafationi tribuuntur duo uolumina,& fingula: homilia, bína uolumína complectuntur. Commentarij ín epíftolas Paulí;collecti a ftudiofo quopíam non indocto, fed admixtis qui buídam alteríus parum eruditi:fed prxfationem addiderat nefcío quís,ad FItliedorá Hiero nymi nomíne,uehementer infulfam δὲ infanté,cuius initi eft, Litterístuís. to.9 fo, με Commentarij ín Iob itidem a ftadiofo quopiam e uarijs collecti fortaffis a Beda:nam liber ca» ret prafatione,cuius ínítíum, Iob quídolensuel magnus interpretatur.(ο fo. s Reperíuntur δὲ alij commentarij ín Marcum Hieronymi título, fed ín hís deprehendun£ qua dam e Gregorio decerpta.: LI PETARBBRITPASA INDOCTA.:. 21 INhiísqua proxímus habebat ordo,quadam inerant lectu digna, quzdá utcanqs £] ferenda:nonnulla in hunc magis ordíné reíjcienda.Caterum in hoccatalogo nihil reperies, quod non fit ex xquo índoctum,infans,& impudens.Proínde mea qui (e ris, dem fententía,nüllum ómnitro lectionis opereprecium. Sed ínuecta eft imperito rum homínum pertínacía, cuí plus fatís datum efta nobis,in huíus opetís ditione, magneqe nobísconftatalíena ftulticía. Adiecimus Cenfüras:quac(i οτί nó probabunt, nó fcripfimus illi. De morte δ BORVM QVAE FALSO INSCRIBVNTVR HIERÓO. INDEX. ; Demortefilizconfolatio. Benedicto&dilectiffimo.——- s Toa fo. ο . Defetendisopprobrijs.. Diuerforumopprobría. ο... to; fo. 19 Deuitaclericorum.| Sophronius Eufebius. ne. χο fo. dog .. Damafus Hieronymo,& Hieronymus Damafo.falfifTimo utrunqy título. to.» fo. 1956 Defaiptoribusalíquot ecdefiafticis.. Vis nuncacríter. tot. odo fo. δ΄ . Deuirtute palmorum. Quíameduldffimas to; Ío. 197 . Deoblationealtaris. INoueritfanctaauthoritas.- iot τον. fo... 197 Regula monachatum. Tepefcens ín membris, Em to. fo. 198 Impudentiffimus impoftor.quifquisis fuit, fingit hanc regulam ab Hieronymo centario fcri, | pratm.cum Profpertradat eum unum& nonagínta natum annos,uita deceffi(Te;nifi forte re. uíxit, at hanc etíam tam bellam fcriberet regulam. OR E Vor Denatíuitate uírgínisfVlariz,cum duabusficticjsepiftolis. Petítisame. τοι: fo. τος ' Demorte Hieronymi, nomine Eufebij.' Patri reuerendiffimo..oo^f9a(ο. 309 Detranfítu&laudibus Hieronymi, nomine Auguftini. Cloriofi(Timi chriftiana: fidei ath leta.. SU das d-: τρ£9 fo. 223 De míraculís Hieronymi nomine Cyrilli. Venerabili uico, e τος fo. 254. . Vita diui Hieronymí incerto authore... Plarofqy nítnirum. toz fo. 235 Reppetim?& alia quxdam infcripta Hieronymo,prorfus indigna quouis Hieronymi αἀῑίρα» ᾿ς lo.Quandoqüidem apparet hocfolennefuiffe libraris,ut huius uníus titulo quemlibet libr ᾿ emptorícomendarét:uerü ea quoniá antehac nunc fuerant excufa formulis, addenda nó pa tauím?. Nihil a nobis pratermiffurm eft eorü qux priores habebant xditiones. Nimis multa funt addíta huius fane generis. Inuíti dédímus, hoc illorá iudício,qui nullo fantíudicio. Sed . quorfum attinet aduerfus torrenté níti.Spero fore ut αἰ fzeculü expereifca£,id fi fiat, bona pars laborá ftudiofis adímetur, non nifi in optimís authoribus bonas horas bene pofituris. Comperímus martyrologium, prafixa Hieronymi prafatione,Locobardicis fcriptum lítterís: fed alía quadam liteua(f latina, hífpanica opinor, plxrifq; uocibus in aliam formá deflexís - acdeprauatis. E iade σον EM A LIEN A. «i Ofthoc fuccedunt qux fuerant íntermixta lucabratíonibus Hieronymianis, fed ji fuístamen títulis,qua neca nobis funt amputata,fed ín(aum femota locam; iDfio dilectiffimo. Epiftola EpiphanijSalaminz Cypriepifcopi. to fo. 7: Scio cpplurímos. Prafatio Ruffini in libros Origenis περὶ«exp, quam adiunximus,quo facilius intelligerentur αροϊορία fancti Hieronymi.^ to3 fo. 86 Sanctusaliquís. Epiftola Pammachij& OceaniadHlieronymum,^ tos fo. ὃς ᾿ Dfisquilocutuseft.| Epiftola Theophili Alexandrini ερίζορί ad Epiphanii, co; fo. 144 Nundjzquequifj. Epiftola i es ad Hieronymum.: to3 fo.. ἐπ Habeogratíam, Eiufdemadeundem.^^ to fo. i Exquocepíadte, Eiufdemadeundem.^- too fo. 5 Audiui perueniffe./ Eiufdem ad eundem. idi C-*$04 fo. 57 OQxzuis esiftimem. Eíufdem ad euridem. τ e(ο; fo. 159 Sicutprafens. Eiufdem ad eundem. ὦ-' mee τὸ£93 fo."i lIamprídem charitatítux. Eiufdemadeundem)— ᾿ to3 fo. 16i Dormientemte. DamafusHieronymo.^^^.——! to-4 fo. 14 " Commentariacumlegerem. Idem ad eundem.| to- fo. 5$ Euangelíum Lucx fine commentarijs, fed ex uetuftis exemplaribus alíquanto emendatius ,íra hocadditum,ut refpondeat Canoni quatuor euangelijs communi.^ to9 fo. 53 " Euangelii | | | | | i-um Mesue ma iS BRA Ia 35. MB COM RM ο-— δε » ᾿ ὦ. dl irum ALIENÜRVM'YNDEX. 5. 7507000 τῆς Euangelium Iohatnis,eodem adíecturh confilio;fine commentarijs......;^ Τοιο fo; e$; Domínzdebitís, Epiftola Augu(tiniad Iulizaam Demetriadis matrem ο fo... καὶ! Damafi fymbolum.| robes toi fo." κα" Ruffini fymbolum. τν να να lip στ να, to.» Ío.-59: Epiftola Paulini ad Sebaftianum eremitam.: San&tó δὲ merítos^. ito foc το Apoloeiía Pamphili pro Orígene.. Cogaofcendzueritatis...^ o: to αν: πολ. De adulteratis'Origenislibris Ruffinus. Inhísquzinfupetiorilibro,— ο fo. π᾿ Eadem de reex Oígenis epiftolis. Verba Origenis.. εν τοσα. ἔσει: ned Libri περὶ ἀρχῶν Origenis Ruffino interprete... eio Gpplurímos.- to;.fo.. v7 Ruffini epiftola ad Anaftafium pro fide fua... Audiuíquofdam. to. fo.-«9 Anaftafij epiftola de Ruffino.| Probatz quídem affectionis,.— to. fo... no Inucctiuarum Ruffini ín Hieronymum libri duo.- Perlegiferipta;«. to.-[ο. no Aueuftini quaftío ex epiftola Iacobi.. Quod ad te fcripfi.| 2o toaofo. a Eiufdem derationeánimx. Deutrnoftrumqui.....;.otoa fo. 146 Eiufdem de origine animarum. ΟΣ 5 tua fanctitatís,|. to.» fo. 145 Eiufdem depaftoribus. Spestotanofira.|.^—^. πη toa. fo. 14$ Deducendauxore.título Valerij. Loquiprohibeot,..: 2 to fo. agg Catalogus fcriptorum illuftríum per Gennadíum. lacobusprefbyter. τοι; fo.£57 Regula monachorü ex Hieronymi fcriptis cofarcinata,per Lupum quendam Oliuetanü, cum . approbatione Martini pontificis, Fratreschariffimi.—^——— to.» fo. 154. Dialogus Hieronymi& Auguftini per quendam ineptum, ex ipforü fcriptis collectus. Cum apudnosccleftis.—. T"is| τρις fo. 19 Homilía de corpe& fanguine Chrifti, incerto authore, Magnitudo καἰ εἰξία, to. fo. 8; Homilia faper euangelium Matthai;icerto authore.| Sanctus ceuangelifta. to. fo.:97 Laudatio Hieronymi per Petrum Vergerium. Sanctiffimü doctoré, Ὁ« toa fo. 187 SEQVVNTVR ΕΔ-ΩΨΑΡΕ FALSO TITVLO NON VNIVS SVNT AVTHORIS. INter míxta recenferi poterat regula monachorum, nn ex Hieronymíanís tantum coLlecta fcríptis,uerum eam alíoloco pofuímnus. Commentarij quos habemus ín omne pfalteríum Fiieronymi titulo,palam ipfi prz: fe feΓης απού non fintuníus authorís.Sí quís autem meum requirat iudicium,nihil illic e(Te arbi tror Hiíeronymíuerum una pars efthominisquifquis fuit plane docti;& fermonis expolitillon: getamen dilcrepantís ab Hierony míano.INam hic minus habet nítoris ac lenitatis, plus nerao rum,.deínde ubiqs copíofior,ac diligentior, δὲ magis oftentans fuas opes. Altera pars eft locu tuleí caíufpíam;ac pene dixerim rabulz, δὲ nifi me fallit nafus, eiufdem quí fermornes fuos Aurz uftíni nomíne nobis dedit; prater alíá multa bella. Cuius rei fi quís euftum cupiat fümere, in ipfa ftatim prafatíone, conferat ínitíà cum fine δὲ uidebit fubito nouum fcriptorem. Qz cg& ea coníectura afeuebat non effe Hieronymianü opus quod nec títulus, necepiftola cuiufcg ba beat nomen, Vnde füfpicor.illum fua nullo zdidi(Te titulo;& librarios Hieronymi nomenad didiffe.Et fortaffis hic eft ille caius memínit Gennadius, quem aít nonnulla uertiffe Oricenis, fed data opera titulis ademptis: cuíus effe fafpicor δὲ annotationes in libros Regum ac Paral pomenon:fed ut quod ceperam;abíoluam: quí uoluérít ímpofturá deprehendere/lepat atten: te, commentaríum ín pfalmum feptuagefimumfeptímum. Rem quidem ille fumpfit ex com,' mentarijs ín Matthaum, cxterum eam fuis ornauít flofculis, Ineptit fuis díalogifmis, delyrat. exdamaríonibus,balbutit acyroloetis faperfluit prior in pfalmum octogefimum, in pfalmum nonagefimum,ubi docte fcilicet exponit,quic fit cji os cum plures cadunt. εν tum ut ín genere dicam, ipfa battología& dictionis character homínem ubicy arguít. Idem mihí facturn uidetur ín commentarijs Atieuftini iri pfalmos: nam príora, alteríus cuiifdam' yidentur,lícet hominis eruditi. Di a ΤῊΣ νε [i Poftremo er δν. Bw AP EORVM QVAB PERIERVNT INDEX. PER Ofiremo loco recenfebím?,qux uel temporum iníuría,uel hominum incuria, ul zmulotum ínuídía intercíiderunt.: ο ΩΡΝΗΙ Gaudentio.cuius operis memínit, ín peroratione commentariorum Oríeenis, in epíftolam ad Romanos.! dm . Interpretatio in prophetá Abdíam prior, quam fcripfit adolefcens:& nondum fatis in diuitiis - exercítatus litterís. Meminit huíus operis in przfatione quam pramifit poftetioribus ín eun .- demprophetamcommentarijs.— κ ο bed i Libri quatuor περὶ αρχῶν Orícenis, quos teftatur a fe uerfos: deínde cotruptoslibraríorum - uitioad Pamrnachij préces denuo tranftulít:quos opinor ob innídiam Origeníani nominis fuppreffos:snam quos hodie legimus Ruffini fant interpretis. crois Dun Epiftola quzdam ad Prulam cui annexucrat indicem fiue elenchon omnium operum Ορος» - mis, conferens ea cam operibus Marci Varronis πολυγεαφωτάτου: cuius& alibi meminit. Ex . eo Ruffinus hacrecenfet fecundo inuectiuz(uo libro; Quarítis uidelicet ,utad Adamantiá . nofttumay calcenterum ueffíamus: qui tanta in fanctarum fctípturarum labore fudauit, ut - íufte Adamantíj nomen aceperíc Vultis noffe quanta ingenij fui reliquerit monumentazfe^ - quenstítulus indicat; Scripfit in Genefim libros δὲ cxtera.[Nam extat liberin Tomo huius - operis feaindo inter aliena. inn diens"o irn T Euangelium Hebraicam, Nazarenorü, fiue Ebionítarum;quod fibi exhibitum ex bibliotheca Calaríenfi, tranftulít ín linguam Gracam aclatína;& ex eo.locis cóplutibus ασ adducit. Inlibro Flefter quem uettit ex Hebrzis, alphabetum addiderat ex minio ufqy ad theta litte^ ram díuerfis ín locis.ad cam modum, ordíné Septuaginta notans ftudiofo lectorí: cam ipfe Flebraicim ordínem fequi mallet. Ata hacc laboris pars nobis períjt.: Librum Iob bisuertit:Primum ex zdítione ϑερεπαρίηια,οἰεἰί5 iugulans, qua apud Hebraos non haberentus& afterífcis illuftrans, quz ex hebrzorum uolumínibus effent addita. Atq; huíuslaborís,qui ngbís períjt,extat tam teftis prafatio, cuius ínitiam: Sí aut fifcellam iun co texcrem.Rurfus ex ipfis fontibushoc eft; Hebrao, Arabico.Syroq; fermone;quod is liber mixta quadam ings confcriptus fit.Fluius laboris extat prafatío teftis, cuíus ínitium: Co gor per fingulos.FHocobíter admonere uífutm eft, quod in uuleatis codicibus inuerterínt has prafationes.Caterumn hxczditio qua nuncutimur,utra fit;mihi parum liquet. Pfalteríum bís correxitprímum Romx agens. Rurfum ín Bethlehemiítico rure, obelís& afte^ riícís notans, quz fupereffent ín zdírione Septuaginta: aut qux ipfe ex Hebraorum fonti^ bus addidiffet. Q aancg funtqui dicant hunclaborem extare.: Prouerbía Solomonís δὲ Ecdefiaften príus ex zditione Septuaginta caftigarat per obelos δὲ afterifcos.Qu&labor nobis perit. T'eftatur in prafatione: cuíus initium, Iungat epiftola. Danielem Hebraicis fcriptum litteris, fed fermone Chaldao,ex ipfo fontetranftulit: fed obelo áugulatis) hiftoria Sufanna; hymno trium puerorum,& fabula Draconis. Notas abíecimus. Nouumteftamentü Girzcx fidei reddidit: qui labor fi extaret, aut non fuiffet nobís eadem ία re laborandum:aut cette illius ftudio plurímum fuiffemus adiuti. Condídit& canonem quatuor euangeliorum,quid ínter illos conueniret,aut difTonaret, quid cui deeffct. In Catalogo fcriptorum ílluftríum teftatur fe fcripfifz tractatus fex a pfalimo decimo, αἴ ad decimumfextum,;hoc eft,in fingulis illius ordínis tractatus fingulos. Sic ením legitur in uetuftí(limis exemplaribus,atfentiéte δὲ interprete eraco Sophronío. Id operis apparet interifTe. NNecením has breues quas habemus annotatiunculas ín pfalmos, uero confentaneum eft ab eo tractatus uocarí:maxime cum habeamus aliquot eiufdem tractatus, uelut ad Cypríaz num,ín pfalmum octogefimumnonum, Ad Principíam, in quadracefimü. Ad Marcellam, ἔτι centefimü uígefimüfextü. Atq huius fuiffe eenerís probabile eft, quos ibi díxít tractatus. Scripturam diuinam fuz língux homínib? tradidit, hoc eft,Dalmatice uertít. At hodie ρίας lum exíftimant,facras litteras uulgata legí lingua. Libri Clementis apoftolorum cornítis ínlatínum uerfi fermonem, efflaeitante. TUER | ] QulmEew mu mE EE A se aer HR δρ» E. — M——M EORVM QVAE PERIERVNT INDEX.. ᾿ Theophili liber pafchalis eruditus δὲ eloquens ab Hieronymo uerfus, ut indicat in epiftola; cuius ínitíam, Exeo tempore. Canon hebraice uetítatis.cuius memínit ín epiftola ad Lucinum. Emendauít ditionem Septuagínta,ut teftatur in eadem.: Bis fcripfit ín Matthacum,ut índícat ín epíftola:cuíus initum, Satís miror. - Saepius mihi monendus eftlector,nc protinus ftomachetur δὲ redamet,ficubí ἃ noftro differi tit(udício.Sunt enim quídam indoctiores, cj; ut hífce de rebus íudicare poffint: δὲ tamen nulli omniíü iudicant prafractíus.Sunt quídam adeo pracipites,ut pronuncient,antecj rem expen^ dant. Legant príus noftras in fecandái Tomum praffationes.legant Cenfuras: mox loca con^ ferant,idqy integro anímo,femota contentione, ftadio;aut odio, quibus rebus omne íudicium exoculatur: atqj íta demum aut nobifcá fentíant, aut a nobis diffentíant. Nos quod nobis ui^ fum efb;ín cómune propofuimus;nec omnino fupine ni fallor,necarroeunter. Si quis ficnoftra reijciet ut adducat meliora.uolentes ac libentes amplectemur. Tantum abeft;ut ertorem οὐ, natetueri uelíimus.Sedulo bona fide laborat efta nobís,& optimis fratribus Amorbachijs, ut díuus Hieronymus Φριπίπίπις deprauatus,aut contamínatusfexíret in manus ftudioforum, nonaufim affirmare nos affecutos οποία. Illud non uerebor dícere, íntra trícínta annos nul^ lum opus excufum typís;pati fide;paricura pari impendio. Proinde zquum,ut quam nos ad^ hibuímus diligentíam ín reftituendo, eandem cxterí quocp praftent ín tuendo,quod reftíturü eft. Alioqui fi licebit impune deprauare, mifcete,, confundere principum ecdefix libros, nulla certa faerít ullius authoritas ín librís excadendis: quoníam protinus unicum exemplar ín duo milía propagatur, ut fingula errata;bís millefíant. Maxime conueniebat Irenei obteftationé prafigere,quam chronicis Eufebíj prazmifit Flieronymus.Ea efthuiufmodi,—: ADIVRO ΤΕ QVICVNOVE HOS DESCRIPSERIS. LIBROS, PER. DOMINVM. NOSTRVM.IE8VM.CHRISTVM, ET ,GLORIQ* $VM. ADVENTVM..EIVS$, IN.Q.VO. VENIET IVDl» CARE: VIVOS ET MORTVOS,*'VT CONFE2 "RAS Q.VOD:'SCRIPSERIS, ET ΕΜΕΝ» DES AD EXEMPLARIA, EA'' DE QVIBVS SCRIPSE, RIS DILIGEN, TER, ET ''“ Πο ADIVRÁ^ τΩς: TIONIS GENVS TRANSSCRIBAS, ET TRANS/ FERAS IN. EVM"CODICEM QVEM DESCRIPSERIS, INDEX IVXTA ORDINEM TOMORVM. INDE Xx.PRIHMI T. O M à Ἢ Petisa meINepotíane. ᾿ Inftitutío deríci.. Ad Nepotíanum. ΓΑΡ) A Grandes materías. Epitaphium NNepotíani. AdEHeliodorum. Er Nihil chriftiano felicifis. ἀρ monachi. AdRufticum gallum. Quantus beatitudinis tux. Familíarís epiftola. AdFlorentium. Ineamihiparte, Familíaris& hac. AdFlorentium.,——— Apoftolus Paulus fcribens. Inftitutío infantulz./ Ad Lxtam. Interomnes materías.. De feruanda αἰτοίπίταιο. Ad Demetríadem. Vereorneofficium. Deferuandauíduitate. Ad Saluinam. Obfecraslitteris. Deuiduitateferuanda. Δα Furíam. Inuetereuia; De mapogamía. Ad Gerontíam. Caufa difficilis: Deeducatíone ínfantule.| Ad Gaudentium. Bonushomo. JInftítutío monachi. AdPaulinum. Vetusícipturz. Inftitutio guatrisfamilias.íncerto authore. Ad Celantiam. INemo teprehendat.. Laudes Afellz. Δα Marcellam. Sape& multum flagitas. Marcellz uidux epitaphium. Ad Príncipíam uirgine. Moenfuramcharítas. SubnominePaulz ὃς Euftochij;/ Ad Marcellam.| Ambrofius quo chartas. De fugiendo fxculum.. Ad Marcellam. Paruafpece. Dexeniolis| AdEuftochium, Vtabfentíam corporum. Eadem dere, Ad Marcellam. Humanzuítz breuítas. Laus familíarísfenis. Ad Paulum Concordienfem. Audifilia. Inftítutío uirginis facrz. Ad Euftochium. Abrahamtentatur. Deconuerfione Blefillze. Αά Marcellam Cumhoraferme,| Demorie Lez. Ad Marcellam. Quis dabitcapitimeo. Confolatio fuper mortefilix.. Ad Paulam. Sanato υπο. Cóhfolatío fuper morteuxoris. Ad Pammachíum, Sicunctacorporís meí. Epitaphgim Paule. Adeuftochíum. INecopinantímihí. Exhortatio ad píam uitam. Ad Lucinum. Lugubtínundo. Epítaphíum Lucíni Betici. Ad Theodoram. Pluresannifunt. Epitaphium"abíole. Ad Oceanum.— Excotempore. Familíarisepiftola. Ad Theophilum. uís míhí multorum.| Confolatio cxcitatis. Ἆά Abigaum. Sanctus filius meus. Confolatio cxcitatis. Ad Caftrutíum. Filius meus.frater tuus. Confolatío ín aduerfis. Ad Iulianum. Inter omnía quz mihi. Exhortatio ad Chrifti militíam. Διά Exuperantium, Iohannes ídem apoftolus. Reconcilíatio offenfarum. Ad Caftorínam. Antiquus fermoeft. Familiaris&íocofa. Αά Iulianum. Qzuedlem. Familiarís&pía. Ad'Theodofium. Chartz:exiuitas. De obtrectatione. Ad uirgines Hermonenfes. Cumímurbeleges. Familíarís eft. Ad Auguftínum. Plus deumtribuere. LausBonofi. Ad Ruffinum, Τρί Comícus. Familiatís. Ad Nítíam, INondebetcharta. Exhortatío exemplo Bonofi. Ad Chromatium, Qui citcate affectus meus. Familiaris. Ad Chryfogonum. Domínus nofter. Demodeftía. Ad Antonium. uodívnotus. Cafligatio τεἰαρῇ. Ad Rufticum, Retulítinihiquidam. Vítandum uírgíni fufpectum contubernium. Samuelquondam. OQbiurgatio Diaconi impudid. Ad Sabiníanum, xg Vanto amore& ftudio. De laude uitz folitariz. Ad Heliodorá fodalé. fo. fo; fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. 16 20 2 24. 26 29 33 37 4 45 47 49 43 54. $9 $9 σὸ σὸ 6i 69 79 σι 74. 8. $$ $9 οὐ ὉΣ 92 9$ 94 9$ 96 96 96 96 96 “97 98 98 99 99 joo ΓΟ 1042 ὁ ϑαρεδιηέι INDEX SECVNDI TOMI.. Scpeame. Demulierefepties icta... Ad Innocentium, fo. 17 Inter multosfrpe. Vita Pauli eremíta.-! fo.«$9. Scrípturusuítam. VitaFlilarionis. fo. m Quuínaualípralio. Vita Malchi captivi monachi. js fo. us Hortarís dexter.. Caralogus fcriptorum illuftrium;| Ad Dextrum: fo. ng Idem ueríus a Sophronio etaxe.. fo. ο. INDEX S-HOCOVNDI T OHM T, 2-1 T fumrno ingenio. Deuirginitate; Ad Demetriadem. fo. 5 ἈΞ τ Domiínz debitis. Superiotís epiftolzcaftígatio. Adlulindm. fo. κυ» Y Ww Cuncti meifeafus.. Decotemnéda hzteditate.. Ad Getuntijfilias. fo. ες ΚΕ Magná humilitati noftre, Confolatio inaduerfis. Ad Marcdlam. fo. τσ Si deus ac dominus nofter. Confolatíoexili. Ad üírginem quandam. fo. 17 Quanéj certiffime ποιοί. Confolatio. Adamicum egrotum. fo. 19 Ecce iterum ad teferibo.| Deutro perfecto. Ad amicum egrotym. fo. 5 Praíumptíonem meam. Decognitione díuinz legis. Adamicum quendam.— fo. 3 reis quodammodo uirtutes. De tribus uirtutibus,— fo. 35 Cogitís meo Paula. Deaffumptionebeatz: Marix fermo. Διά Ραμίά& Euftochiá. fo. 35 Scientes fratres... Eadem dete fermo.! ρε ον“44. Parentum tuerítís fubíugans. Dehonorandisparentibus.. fe. 45 Sufficere quidem. Deeptem eradibus ecdefiz. fo. 4$ Quantam ín cccleftíbus.| De laude uíreínitatís.| fo.-. Omnipotens deus. Demembrísdei, fo.$4 Credimus inunum.— Symboli explanatio.|. Ad Damafum: fo. ss Credimus indeum. Symbolíexplanatio. Ad Damafum. fo. 57 i Credimus ín unum deum.| Explanatio fidei, Ad Cyrillum; fo.$75 Hi Mihi quidem. SymbolumRuffini...: fo.*9 INullares uetus. Deecreo pafchali. AdPrafidium.— ς fo.«s Superioreepiftola. De uera circumcifione.: fo. 7o | Lcctislitterístuis.. Decelebratione Pafchae.| fo. 77 T Putoleuíuseffe. In Sufannamlapfam.| fo. 8: rd INifi uererer beatíffime. Obiurgatío.| Ad Euacrium, fo.$4. 7 Fixcfuntuerbá. Τε decem tentationibus Ifraelitatutn,|f. ὃς íi Omnepfalerium.| Expofitio pfalmi quadragefimiprími. fo se ᾿ ἴῃ omnípfalmo. Expofitio pfalmí centefimi decimifeptimi, e fo.$75 |, Cogorate. Demuficisorganis. Ad Dardanum. sek fo. ss 1 Exultacxlum. Derefutrectione domini fermo. fo. 88 d Hodiíeuerusfol| De natiuitate domini fermo.| fo. 90 p. Dies Epiphaníorum. DeEpíphania domini fermo. fo.| 9o ἡ Quomodo milesfemper. De Quadragefima fermo. fo. 5o | Flodie fratres charíffüni. Deefu agni.| fo. οἱ " Non queo fratres charíffimi.| Derefurtectionedomini,| fo. ο i| Sapiflimo rogatu. Deuiaculis Petrí. Ad Euftochiutn. e fo. e| "T Dignumeftfratres.. Deobferuatione uigiliarum. fo. 94| 1 Etlipnotustibifim. DemilitandoChfto. ο e ος οὓς| | Wd Qui zthíopem ínuitat. Exhortatío. AdPammachium& Oceanum. fo. 97 "m; Adtefurgo hominem. Depeenitentía.—— fo. 97 Admirabile diuínac difpofitionis.:D'e generibus leprarum.' fo. 5$ Omníum quídem. Defilio prodígo.. ἐλ E τότες fo..99 " ἘΠΕΦΥ€| Sancto K metíto. » ee: x T'eítimoniía delohannis. De Montanierroribus. Ad Matcellam. aA4NDEX TERTII TOMI. Sancto&meríto.. Pauliniad Sebaftianum eremitam epiftola.- do. da "Cognofcendzuerítatis.. Apología Pamphili pro Origene.': fo. τοὶ Inhisdinfupiorilibre. Ruffinus de adulteratioe libror Origenis. Ad Macariü. fo. τς Verba Oricenis. Eadem de re ex Origenis epiftoliís.| fo. ué Scio qp plurímos. Libri περὶ«9X5» Origenis, Ruffino interprete. Ad Macarium. fo. τοῦ Audiui quofdam. Ruffiniepiftolaprofidefua. Ad Anaftafium.—^ fo. uo Probatx qdéaffectiois." Anaftafij epa de Rufino." Ad Hierofolymorüepifcopü.fo. ο Petlegifcriptatua. Inuectiuarum Ruffini in Hieronymum, liber prímus. fo. no! Superiore quidem libello. Inuectiuarü Ruffiniín Hieronymü.liberfecandus.^^ fo. 59: Quodad tefcipfi.| Aucuftíni quxftio exepiftola lacobi. AdIHieronymum.— fo. 99. Deum noftrum qui. Eiufdem derationeaníma. Ad Hieronymum.| fo. 143 Qzuístuzfanctiratis, Eiufdem deorígineanimz.|. Ad Optatum. fo. 14$ Spestotanoftra. Eíufdem de paftoríbus hotnilía.: fo. 148 ᾿ Loqui prohíbeor. Valeriasdenon ducendauxore. Ad Ruffinum. fo. x$ lacobus prefbyter coonomanto.| Catalogus fcriptorü illuftríum per Gennadium. fo.|:57 Martínus epifcopus. Regula monachorum ex Hieronytni fcriptis confarcinata, per Lapum ' quendam Olíuetanum,cum approbatione Martini pontificis. fo.. 163 Cumapuduoscaleftis. DíalogusHieronymi& Auguftini per quendam ineptum ex ipfo» rum fcriptis collectus. in fo. 18 Maenitudo celeftiá brficiorü.: Homilia de corpe δὲ fanguine chrifti incerto authore.fo. 15$ Sanctus euangelifta. Hornilía fuper euangelium Matthari, íncerto authore. fo. 187 Sanctiffimum doctorem. Laudatio Hieronymí per Petrum Vergerium.— fo. 187 Benedicto& dilectíffimo.: Confolatio fuper mortefiliz./ Ad Tyrafium. fo. 19 Diuerforum opprobría.. Defcrendísopprobrijs. Ad Oceanum. fo. 19$ Sophronius Eufebíus.. Deuíta derícoram, Ad Oceanum.| fo. 19$ Damafus epifcopus. Ad Hieronymum, título Damafí. fo. 196 Beatiffimo Papz. Ad Damafüm, título Hieronymí.|| fo. 196 "Visnuncacriter. Catalogus fcrigtorum ecdefiafticorum.| Ad Defyderium. fo. 196 Q uía me dulciffimze filix. De uirtute pfalmorü. Ad Paulam& Euftochíum.—— fo. 197 ' INouetít fanctaauthoritas. Deoblationibus altarís: Ad Damafum. fo. 197 "Tepefcens ín membris. Regula monacharum.: fo. 19$ Dile&tiffimo fratrí.- De natiuitate beatz Mariz Heliodori δὲ Chromatij quzftío. Αά ο, ronymum. omes. Ío.' 205 Domínisfanctis. Super eadem quaftionerefponfio." Ad Heliodorum. fo. 268 Petítisame. Denatiuítate uirginis María; He fo. 26$ Patrireuerendiffíimo. De morteHieronymi.. Ad Damafum. fo. 209 Gloriofiffimi οποίας. Detranfitu&laudibus Hieronymi. Αάθγηαπι,— fo. 2: Venerabiliuiro. De miraculis Hieronymí. Ad Auguftinum. fo. 224. - Plarofgy nimirum.| Vita diui Hieronymí,íncerto authore. fo. u$ INDEX TERTII TOMII στ Vperrogatus. Deperpctuauirginitate Marix. Aduerfus Heluidi. fo.— s ο n Pauci admodá. Deexcellentía uireínítatís. Adueríuslouiníianum. fo. 9 Ss e|Seainda propofitio. Aduerfus Iouinianum,liber fecandus. fo.» o d Qd'adtehucufqg. Αροϊορία fupetíorü uoluminü. Ad Pammacdhiü. fo. 48 * Lítterz tuz δὲ amorem.| Aduerfascalumniatores. Ad Domníoné. fo.^$ Chríftíaniinterdum. Aduerfuseofdem. Ad Pammachium. fo.-$4. * Acceptis primum lítterís,. Aduerfus Vígilantium uelítatio. Ad Riparium. fo. 54. '' Multaínorbe. Aduerfus Vigilantium. Decolendís martyrutn relíquíjs. fo. 5$ fo.$8 δ΄,» Chruftiteaduerfum INDEX TERTII TOMI. Chrifti teaduerfam.| Exhortatío aducrfas hereticos. Ad Ripatium.|. fo. HNeício quatentatione. Símileareumentum. AdApronium.^^^ fo . Quoníamuetufto. De hypoftatibus Arríanorum. Ad Damafum,"fo: Importunaineuangelio. Eadem dere, Adeundem.- Les ode Proximeacidit. Aduerfus Luciferíanos. Díalogus.—^ τ fo. Anteannos circiter. DeOrigeniserroribus. Ad Auítum. fo. . Domino dilectiffimo fratrí, Aduerfus Oriígeniftas. AdIohanne Hierofolymi. fo. Síiuxta Paulum. Aduerfus Iohannéepifcopum Hierofo.fufpectum Arríanum,^. fo. Epiftola tua haredítatis. Aduerfuseundem. Ad Theophilum.^^.^^^ fo. So dj plurimos.. Prafatio Ruffini ín libros περὶ ἀρχῶμ. p X ον .Sanctusaliquis, Excitatío ad defenfionem fui. Ad Hieronymum.— fo. .Schedulz quas. Aduerfus Oríceniftas. Ad Pamtrnachíum& Oceanum;——^ fo. DiuteRomz. Expoftulatio defieuratalaude. AdRuffinum,^ Et ueftrís& multorü.| Aduerfus Ruffini calumnías.liber primus.' AdPammachiü. fo, Hucufcp de criminibus. Aduerfas Ruffini calumhías,liber fecugdus. ᾽| fo. "Lcctislitteris. Eademdere:| Adípfum Ruffinum. He τν sse, INonaudacter. AduerfusPelagianos. Ad Ctefiphontem.^^^.. fo. Scriptaíam ad Ctefiphontem. Aduerfus eofdem Díalogoratmliberprímus.^ fo. Multa quidem de fcriptutis:| Aduerfus eofdem,liber díaloeoruni fecundus. ΄. fo. Dcelectatusfum tuotum.| Aduerfus eofdem/liber díalogorumtertius.—^ fo. Dominus quílocatus.. De dammandis Origeniftís."l'heophilus. ὁ| fo. Meminit beatitudo. Eademdere. Hieronymus.—^.| fo. Sanctus epifcopus Agatho. DedamnatísOrígeniftis. Ad Hieronymum.[ο. INuper tuz beatitudinis. Eadem dere. Ad Theophilum. ὦ tuo. Duplicem míhigtatiá. Eadem dere. Ad Theophilum. ὦ i: fo. Didici quod&fanctitas. Eademdere. AdHlieronymum.—— fo. Generalisepiftola. Eademdere. EpiphaníusHieronymo.|—.*——— fo. Vtramparuam. Familars. AdMardlam.. ὃς τ΄. tis de. Tuftum quidem faciat. Hortaturutrefipifat. Ad Vigilantium.————. fo. IMaíorafpirítusuincula.. Quatenuslegendus Origenes. Ad' Tranquilinum.^ fo. Decreueram quídem.| Fídei faz dedaratíio.. Ad Marcum.: bow fo. Rurfumoríentalibus.| Deopprímendis Orígeniftis.« Ad Pammachium. fo. Sanctus Innocentius." De extincta Celeftiana harefi.: Ad Auguftinum. fo. Omni quídem tempore. Extímulat aduerfus hazretícos.. Ad Auguftinum. fo. Multíutroq.. Eademdere. Adeundeim.: 5 fo. Tandemex Aphrica. Familiarisepiftola. Ad Marcellinutri. fo. Nuncpfilí Oceane.— Anquialteram uxorem a baptifmo duxetit; poffit fieti facerdos. :Qeeatnum, τ.| we s|| fo. Sebefium noftrum. Quatenusutendum litterisprophanis: Ad Magnum.'^ fo. LegímusínEfaía. Degradu prefbyteri δὲ diaconi. Ad Euagríum. ὦ| fo. INufcp zquequifig. Demédacio& tranflationeexhebraica yitate. Auguftinus. fo. Habeogratiam. Eademdere. Auguftinus. fo. Ex quo cepi.. Eadem dere. Auguftinus.' fo. Treisfimul. De mendacio inlitterísfacris: Ad Auguftinum: fo. Audiuí perueniffe.. Excufatio; Auguftinus Hieronymo. fo. Inipfo profectionis. Satíffactio. Pina ATE: rfe. Crebras ad πιο. Familíarís epiftola. Hieronymus Aueuftíno. fo. Qzuis exiftimem. Adhortatío ad concordíam. Auguftinus. ᾿ fo. Viram honorabilem. Familíaris& πας. ΔΑ Auguftínum.| fo. Siícutprafens. Familiaris. AuguftinusPrafidio. 6 iam. d fo. fo. 39 6o 60 σι δ: 71 4 .84ro $6. $6 89 9ο 97 τοῦ n9 p$ D$ 14x 141 144 143 E 14. 1L τ45 14-414-4. 145 14$ 1$ 14:5. Ad 146. 149. 150 I51 152. 53. ud 157. ss. 58. ο. 160 E ον-—- WP, Ps INDEX QVARTI TOMI. Cumàfancto fratre, Adhortatío ad concordiam,| Hieronymus Aucuftíno. lampridemcharítati.. Rurfum de mendacio. Auguftinus Hieronymo. Anno prxteríto.. Commendatíoamid. Ad Auguftinum.— ὁ Si tibi putem. Deprecatur crimen amorisín Paulam. Ad Αίας. Medic quosuocant. In Onafitmobtrectatorem. Hieronymus. Paulusapoftolus,| De optímo genere interpretandi. Ad Pammachium. Poftpríorem epiftolam. Defenfio interpretationum.| Ad Marcellam. INDEX QV AR TI TO Mj. »EIRater Ambrofius. De ftudio diuínz fcripturz.— Ad Paulinum, JDefyderij mei. Pravfatio in Pentateuchum uerfum, id Tandemfinito. InIofueuerfüm prafatio. Lus Vieinti&guas. Inlibros Regum uerfos ρτα[αείο. Siieptuaginta. InParalipomena ποια prafatio. SM grecorü. Alterainídem opus prafatio.. Ad Domníoné&Roga. trum difficilius. In E(drgm δὲ INeemíam prafatio.. Ad eofdem. Mirarinon defino. In Tobíam prafatío. Ad Chromatium&EHeliodorum. ApudHlebrzos. In Iudith prafatio. Librum Hefter.. In Hefteruerfun prafatio. Cogor perfingulos. In Iob prafatio ex Hebrao uerfumn. Siautfifzellam. In IobeSeptuagínta uerfum prafatío. lungatepiftola. In Prouerbía Solomonís pracfatío, Memínime, InEcdefiaften uerfum prafatío. INemocum. InE(aíam exhebraouerfum prafatío. Ad Paulam&Euftochium, Hieremías propheta. In Hieremiamuerfum praffatío. Ecechíel propheta. In Ecechíelem uerfum pra'fatio. Daníclem prophetam. In Daníelem uerfumn praffatio. INoneftídem. In duodecim prophetas uerfos prarfatioSanctuslod. Inloclem prafatjp.: Nouumopus. Inquatuoreuangelía caftigata przfatío. Ad Damafum. Dormíentem. Quaftiones tresueteríslegís. Damafi. Poftig epiftolam. Ad fuperioresquaftionesrefponfio. Ad Damafum. Mififtiuolumen. DeMelchifedek. Ad Euagríum. Infeptuagefímo. De quadraginta manfionibus Ifraelitarum.| Ad Fabíolam. Vía; hodie. Deueftibus facerdotalibus. Ad eandem. Quzrís Dardgne.. Deterra promiffionis. Ad Dardanum. Epiftolareoffium. DeEphod;Bad. AdMarcellam. Multum inutramq».. Deíudído Solomonis puer... Ad Ruffinum. Zenon Nauderus..DeSolomone& Achagante tempus patribus. Ad Vitalem. INaper cam Rhetícj. Ὡς Tharfis. Ad Marcellam. Scio quofdam. Deotdine& titulis pfalmorum. Ad Sophronium. Vereínuobís. Emendatío pfalterij ín certíslocis. Ad Suníam δὲ Fretelam. INonagefimum pfalmum. De decem myflícis nominibus dei. Ad Marcellam. [προς αι pariter. Quid Hebrzis fit alleluía. Ad eandem. Quazcaceperís.. Quid fit ela. Ad eandem. Priuste Cypríane.. Expofitío pfalmi octogefiminoni. Ad Cyprianum. Sco mePríndpía. Expofitio pfalmí quadragefiímíquarti-. Ad Príncipiam. Beatus Pamphilus. Expofitio pfalmi centefimí uígefimifexti. Ad Marcella: Etfactumeft. Expofitio primzzuifionís Efaia. Ad Damafum. Septuaginta, DeSeraphím δὲ calaulo ardent. Ad eundem. Commentaría. Quaftío de Ofanna, Damafi. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo: fo. [οι fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. fo. ιν εἰσὶ 161 16$ 15$ 166 166 169 O v v velo.» Ὡ» τὸ $$ ΔΑ j Multi fuperhoó DusEaec emm Nr τον Ὁ εαν e INDEX QVINTI TOMI. Multi fuperhoc.. Super eademquaftionerefponfio. AdDamafum.— fo. s Beatitudínis. De fruci& luxuríofo filio. Ad cundem. ο."α΄ Breuísepiftola. Detribus quzftionibus.. Ad Amandum fo.'so Nlaenísnos. Dequatuorquaftionibus. Ad Marcellam.| fo. i Breuiséft.. Deblafphemíain fpiritamfanctum.| Adeandemis fo.«σι lenotauulta. De duodecim quaftionibus. AdHedibíam.-. fo. δ: Filiustmeus. Deundecim quaftionibus. Ad Aleafiam. fo. Το: Origenescum. Fomiliz duz Origenísa Hieronymo ποτ."Ad Datmafum:— fo. 80. In ipfo profectionis. Expofitiolocapud Paulum ín epiftoclam ad Galatas. Ad Minerium '& Alexandrum.; fo. ες. Vocemeprouocas. Deduabusquzftiunculis.| Ad Paulinum.: fo.$9 Lecto fermone. Epiftola familiaris. Ad Defyderíam. e fo... 95. INüdiufterus. Interpretatioalphabeti Hebraici.: Ad Paulam Vrbicatmi. fo. 90. (Ὁ αἰτίη príncipijs.'Traditíones feu quaftiones hebraica ín Genefim. fo o Fuituirunus. Traditiones feu quaftiones hebraice ín libros Regum.- fo. τος Ebernatífunt."Traditionesfeu quaftiones hebraicx in Paralipomena. fo. τι4. Eufebíusqui. Locabllebraica.'; fo.. τος Acheldemach.| Loca actorum. fo. μ4. Philouir. INormína Hebraica.| fo. us. INDEX O0VvINTI TORMI,': τει Xpletislongo. In Efaíam cómétatiorum liber prítnus:íuxta utram; tranflatio^ il! nem. AdEuftochium.! fo. 5. 3 FinítoínEfaíam. In eundem commentariorum, liber fecatidus. fo. 9 ἐπε, τὰς(07 Sufficit tnihi. Ineundem commentariorum/libertertius.^— fo. 14 Inzquales díctamus. In eundem commentatíoram, liber quartus.-: fo. zo Plürcsanni fant. In eundem commentariorum/liber quintus. fo. sy tod ín precedenti. In eundem commentaríoram/iberfextas....—*— fo. 34 Septímusliber. Ineundem commentatiorum,liberfeptimns. cro eel“45 Sextus&feptimus. In eundem commentaríorum,liber octauus.' fo. 47 Varijs moleftijs. In eundem commentatíorum,liber nonus. fo. s Decimusliber. In eundem commentatíorum,liber decimus.. ες ο...«ο: Difficleímo. Ineundem commentariorum,liberundecimus.—" fo.«ς INullus tam ímperítus.. In eundem commehntaríorum,liber duodecimus. fo. sx Multicafus. In eandem commentariorum,liber tertíufdecimus.|: fo. 79 Domínus. Ineundem commentariorum, liber quartufdecímus. i fo.$5 Crebro Euftochium. In eundem commentaríorum,quintufdecítnus. fo-.9 Ἑστεσία, Incundem commentariorum, libet decínutfextus. fo.$$ Quanta myftería.. In eundem commentariorum,liber decimuffeptimus;^^^ fo. τος Duodeuicefimus. Ineundem commentariorum, liber decímufoctauus. fo. 5. Poftexplanationes. In Hieremíam commétariorü/liber primus. AdEufebium. fo. nz Secindumfrater.. Ineundem commentaríorum,liber fecundus. fo. 19 Lernzumanguem. In eundem commentariorum, liber tertíus.- j fo. s7 Semper diabolus. Ineundemcommentariorum.liberquartus.—— e o6 Q'uíntuscommentaríorum. Ineundem commentaríorum, libet quíntus,. fo. a Prolixitas. In eundem commentartíorum,libet fextus,': fo.: 159 Habes. Primuscomtmentaríorum ínlamentationes Hieremía. fo. 16$ Primam partem, Secundus commentaríorum in lamentationes Híeremiz. fo. 176 Extremusliber."Tertíus commentariorum inlamentationes Hiíeremiz. fo. 174 Poftiamentationem. Prafatío commétariorum ín oratíonem Hieremía. fo. 176 Finitísin Efaíam. In Egechíelem commentariorü,liber prímus. Ad Euftochium. fo. 177 Secundiexplanationü. INDEX SEXTI TOMI. Secandiexplanationum. Ineundem commentariorum, δει πάς. fo. 3$; Nihillongum. Ineundem commentaríorum,liber certíus;"fo, 87 Vellem fifierí.. In cundem commentariorum;liber quartus. fo. 194." INelibrorum numerus..In eundgtn commentariotum.liber quintus.— fo. 1o6 Putabam quod. In eundemcommentaríorum liber fextüs.| fo. 1o$ Olím puer. In eundem commentariorum, liberfeptimus. ο. fo. zi Quidalísprofit. Ineundem commentariorum, liber octaudis. fo. ει Confequenserat. In eundem commentatiorum,libér nonus. fo. 1:4. Vellemut. Ineundem commeraríorum, liber decimus... DA fo.(330 Vndecitmus. Ín eundem commentatíorum, liberandecimus,— fo. x6 Trepidatíonem. In eundem commentaríotutm, liber duodecimus.-— fos 244 'Tertíafdecinus. In indem commentariorum, liber certíafdecimus.—.ὄ fo. si Quodin ρείπαἱρίο. Τη eundem commentariorum líber quartufdecítnus. fo. 160 Contra pphetá Danielé* Cómentarij ín Danielé. AdPammachiía δὲ Marcellà; ἴθ. 157 : E τν ες SsSEXTIiI το κ.| xw] In explanatióib?, Liber prím?cómétariorü in Ofee.. Ad Pammachiü. fo.& jmbd! Quifzpenauigat. Liberfecundus commentaríorü in Ofee. fo. ιὸ Y Non ignoro Pammachí.| Liber tertíus commentaríorü ín Ofee,. fo. 1$ lNoneítidem ordo. Commentarijin Tocem. AdPammachium,— fo.— à$ Amospropheta. Liber prímus commentariorum ín Amos. Adeundem., fo. αὶ Leciínquadam. Liberfecundus commentariorum in Amos.: fo. 38 Prapoftero ordine. Liber tertíus comimentaríorum in Amos. fo. 43 Cum effem paruulus.. Commentatij ín Abdiam. Adeundem. fo. τὸ 'Triennium.. Commentarij ínIonam. Ad Chromatíium. ὁ.| fo.$4 Micheas. Libétprímus cómentariorü ín Mícheam. Ad Paulam& Euftochium. fo.—«6 Semperínuidis. Leber fecundus commentariorum in Micheam, fo. 67 Juxta Septuaginta. In Nahum commentarí| Ad eafdem. fo. 74 Primum Chromati. Prímuslibér cómentaríorum ín Habacuc, Ad Chromatiü. fo.$i Alterum mí. Secundus liber commentariorum in Fabacuc. PE fo.$7 Quaftiones ín Habacuc.íncerto authore. fo. 9 Antec Sophoníam. Commentarij ín Sopheniam. AdPaulam&Euftochíá. fo. ὁὲ Secundoanno. Commentarijín Agexum. Adcaídem. fo. ioi Vltímo íam.. Liber prímus coómentaríorum ín Zacdharíam. AdExupetium, fo. 10$ Ab obfcuris.. Liber fecandus commentaríorum;ín eundem. fo. m Vireet me fratét. Liber tettíus commentaríorum,ítreundem. fo. ni Vltímü duodecim. Commétarij in Malachíam. AdMineríum δὲ Alexandrum. fo. ι:9 IND E X /S.HPTIMI. TOMI.| σι Arabolz Solomonis. Commentarij ín parabolas Solomonis. fo.* | Memini me. Cómentarij inEcdefiaften. Ad Paulam& Euftochiü. fo.— si j Epíthalamíü libellus. Quatuor homili ín Cantica, noie Origenis. fo. 49 μά| Iob qui dolens. Commétarij ín lob. AdVecteriüíncextoauthore, fo. δὲ «9] N DE X οὐσ ΤΑΙ ΝΟ T O.M- Hh Proxime cim Origenis. Commentarij ín Pfalteriumn.. fo. Ὁ Sio quofdam. Plterium iuxta Hebraicam ueritatem.: fo. 106 ΝΑΡ ΕΚ NONI TOM I. sw: Anones cuangcliorum Eufebij. fo. à 2 Pluresfuiffe.| Commentaria Matthzum, AdEufebium. Ὁ fo. 5 4 Omnis fcriba. Commentarij in Marcum.! fo.| 43 Eo spi Quoniamquidem. Euangeliam iuxta Lucam. fo.«7 endo. 69 tíncipio. Euangelium íuxta lohannem. INDEX IVXTA ORDINEM LITTERARVM. Paudadmodum.| Liberprimuscommentaríotum ín epiftolam ad Galatas.^ Ad Paulam& Eultochíam,—^:;| | fo.^49 Quodiín prímo. Commentariorum fecundus,in eandem;: fo.. 85 lertiumad Galatas, Commentariorum tertíus,ín eandem, fo. 94. Siquici. Liber prím9cómétariorá in eplamad Ephefios. Ad Paul& Euftochiü. fo. 150 Secundum orationibus. Seaindus commentaríorumn eandem.—- fo. το Satís abundecy. Tettíus cotiimentaríorum,ín eandem. fo. uz ͵ Licet nó fint. Commentarij ín epiftolam ad Titum. Ad Paulam& Euftochium.(ο. 1o Quinolunt, Commentarijín epiftolam ad Dhilemonem. Ad eafdem,—.. fo...7 Litteris tuis. Commentaríj ín ornnes Paulínas epiftolas,íncerto authore. fo aa . Cum ía Babylone. Didymi de fpiritufanc&to,libera Hiíeronymouerfus. ο. fo. agi INDEX IVXTA ORDINEM LITTERARVM DIGESTV S. z(Am quo promptíus fit lé&torí quod quatit inuenire, t&ftium adiecimus índícem j lingulorum librorum,aut epíftolarum ínítijs, iuxta lítffrarum ordinem digeftis: ut 4 fi quid occurrerit ex Hieronymo citatum ad hunc modum,Hiíeronymus ín epifto.282 la.Sí tibípatem, mox per huncíndicem ín poomptu fuerit locus. Atq; hzcctandi ratio mihífane uif eft tum breuíor,tum expedi tior, illa per tot numeros partium,tractatuá, : epiftolarum,& paginarum:ut pro uníca,triplid fito pus memoría. | A| Abrahamtentatar. De conuerftone Dlefillz.|. Ad Marcellatn:: Tos fo. 69 Abobfuris. Prafatío fecundi commentariorumin Zachariam.— tos fo. ns Acceptis prímumlitterís. Velitatio ín errores Vigilanij. AdRipatium.^ to; fo. σα Acheldemach ager. Locaexactis apoftolorum.: to.4 fo.. 54. Adtefurgohomínem. Depcenítenra."«—* toa fo..97 Admirabile diuínz difpofitionis. Degeneribus leprarum.*.to2 fo. ο8 Alteram mí Chromati.| Przfatío fecundi commentariorum ít Habacuc. to. fo. 87 Ambrofiusquo.| Inuítatío ad feceffum Bethlehemiticum. to: fo.$9 Amosproph:ta.Prafatío prími commentariorum ín Amos. tos fo. sz Antiquus fermo eft... Familíarisad Iulianum díaconum. to: fo. 95 Antreannoscircter. Deerroribus Orígenis. Ad Auitum. tos fo.«8 Anno ργαϊοείιο. Commendatío amíd. Ad Aueufítinum.«tos fo. 16$ Apoftolus Paulusfcibens. Inftítutio ínfantule, Ad Laxam,; to: fo. 5:5 Apudidebrxos. Prafatio ín libram Iudith.: to.4. fo το Audifilia. Decuftodia uirgiínitatis. Ad Euftochium. σα fo. δες Audíutquofdam, Ruffiniepiftolaprofidefüa. Δα Anaftafium. to, fo. ng Audíuiperueniffe, Excufatio. Auguftinus Hieronymo, to3 fo. i7 | B: Deatiffimo papa. Título Hieronymi ad Datnafum.| to2 fo. ος Beatus Pamphilus.| Expofitío iere centefimi uicefimifexti. to.& fo.«ο Beatítudinistuz. Defilio prodigo. Ad Damafüm, to.4 fo. ss Benedicto X dilectiffimo. Confolatío fupermortefiliz. Ad Tyrafium;— too fo. τος Bonushomo. Inftitutio monachi. AdPaulinum. to: fo. 47 Bicuisepiftola. Detribus quzftionibus. to.4 fo. 69 Breuis cft quaftiuncala.. Deblafphemiain fpiritumfandtum, to.4. fo. ci Caufa diffidlis, Inftitutio infantule./ Ad Gaudentium. toa fo. 4; (ορίες meo Paula. Deaffumptione beat Marix. Ad Paulá δὲ Euftochi. to. fo. 35 Cogorate. Deinftrumentis organícís. to; fo. 88 Cognofcendz ueritatis. Apología Parnphili pro Origene, ,75af02. foc ios : ᾿ Commentatía "t Cogorpet fingulos, Prafatío ín Iob.: INDEX IVXTÁ ORDINEM LITTERARVM, ! b.: em το fo.. 10 ' Commentaria cum legerem. Qe deOfanna. AdHieronymum.|. To fo.. ὡς Contra prophetam Danielem.| Prafatio commentarij ín Danielem.. tos fo. 267 Confequens. Prafatío nonilibzi cómentariorum ín Ecechiclem. to. fo. 224. Chartz exiguitas.' Familíaris ad uirgines Hermonenfes." to1 fo. ος Chriftiani interdum.| Aduetfas calumníatores ad Pammachium. το fo. 54. Chriftite. Exhortatío adueríus ματειίοοϑ ad Ríparíum.| to fo...59 Crebro Euftochium.Prafatio ín decímá quíntá librá cómentariorü in Efaíam.to.s fo. ᾿ 95 Credimus ínunum. Symboli explanatio ad Damafum. ctos foc se Credímusin unum deum. Symboli explanatío ad Cyrillum. tos fo. 7 Crebrasad me.| Familíarís epiftola ad Auguftinum. to3 fo. πῇ Cumbhoraferme. De morte Lez ad Martellam.. toa fo. γὸ '' Cumínurbe. Epiftola familiaris ad Auguftinum. to: fo. 965 ' Qundtimmeífenfus. De αχ υγγ. hareditatead Geruntij filias; ο fo. τι ' Cüapuduos. Dialogus Hietonymi δὲ Auguftini εχ ἱρίοτᾶ fcriptiscollectus, ου fo.— i8; Cumafancto. Adhortatío ad concordíam ad Auguftinum, toa fo... 1δὲ Aumeffemparuulus.. Prafatio cómentaríorum ín Abdiam.|(ος fo.“6 ' CumínBabylone. PrafatioinDidymum.^^^^—. to.9 fo. τὸς Damafus epifcopus. Título Damafi ad Hieronymum. os fo. ο Daniclem prophetam.| Prafatío ín Danielem.| fo. fo.-— an Deumnofttum. Auguftinus deratione animx ad Hieronymum;|£o2 fo, 14x , Delectatus fum tuorum.| Tertius liber contta Pelagianos. tos fo. 55 Decreueramquídem. Aduerfus Arríanos defide Ka. AdMarum, τοῦ fo: 144. Decimusliber."Prxfatio ín decimü librum c67mentariorü ín Efaíam. tos fo. σα Defyderijmei. Praffatio in Pentateuchum Moyfi. to. fo. 6 Dies epiphaniorum. Deepíiphagía domíni fermo, tos fo.. 96 Difficile. Prafatío ín undecimum librum cómentariorum ín Efaíam; tos fo. σά Dignumeftfratres.. Deobferaatíoneuigiliarum. fo. fo. 94. Diuerforum opprobria. Deferendísopprobrijs. to. fo. 15 Dilectiffimo fratrí, Denatiuítate beate Maria. ἴοι; fo. zog, DiuteRhomz, Expoftulatio de figurata laude. tos fo. 349 Dicmihíi Critobule. Liber prímus contra Pelagianos, to; fo. τῷ Didiiquod δὲ, De damnatis Orieeniftís. tos fo. 144 Dominus. Pfxfatio ín decimüquartü librum cómentariorü ín Efaiam. to; fo. 36 Dominus nofter. De modeftíiaad Antonium. to: fo. 99 Domiínz debitis ín Chrifto. Ad Iulianam. tos fo, a Dominis fanctís. De natiuitate beatx Mariz, tos fo. 08 Domino dilectíffimo."Aduerfus Oriceniftas.|| to fo. 7: Dominusquilocutus. De damnandís Origeniftis.| to fo. 14 Dormíentemte. Tresquxftionesueteríslegis. ὁ tou. fo. τᾷ Duodeuicefimus. Prafatío ín decímüoctauü librü comentariorü inEfaiam, τος fo.^ u$ Duplicémihieratiá. DedamnandísOrigeniftis. to; fo, 14 Eber natifant:"Traditiones Hebraica in libros Paralipomenon. To4 fo. n4 Ecceiterumadte. Deuiro perfecto. tos fo. ac regía difertiffimi. Prafatio in decimáfextá librü cómétaríorü inEfaid. τοις fo. 98. Epiíftolatua. Aduerfus loannéFlierofolymitaná. to3. fo. 84 Epíftolareoffium. Deephod badad Marcellam.| to. ίσο, 30. Epíthalamíum. Prafatio quatuor homiliatum in Cantícacantícorum. to.7 fo. 47 é$5 E:(iígnotus Ber Tes INDEX ΙΨΧΤΑ ORDINEM LITTERARVM. Etfifenotustibi. Demilitando Chrifto. Et ueftris δὲ multorum,| Aduerfus Ruffini calumnias, Etfactumeft, Expofitio prímze vifionís Είαία, Eufcbius quí abeato.| Loca hebraica.! Exeotempore, Familiarís epiftola ad Theophilum. Ex quoccpi. Demendado ad Hieronymum. Auguftini, Exultacoclam.|| Dercfürrectione domíni fertno. Expletiís ία. Praffatío in prímü librum cómentariíorum in Efaiam; Extremuslabor. Prafitío ín tertium librá Lamentatíonum Hietemize, Egechíel propheta. Prarfatío in Ecechielem. Filius meus£ater tuus. Confolatio ín aduerfis. Filius meus Apodemíus.| Adundecim quaftiones Aleafiz. Fíníto. Przfatioín fecundum librum cómentariorü ín Efaiam. Finítís. Przfatio ín prímá librum cómentaríorü ín Ecechíelem. Fratres chari(Timi. Recula monachorum. Frater Ambrofius. De ftudio díninz fcriptura. Fuituirunus. Quaftiones hebraícz ín libros Regum. G Generalis epiftola. De damnatis Origeniftís. Gloríofiffimichriftianz. De magnificétijs Hieronymi. Grandes materías.. Epitaphium Nepotíani. Η. ε Habeo gratíam. ΌΟε ιπισπάαςϊο δὲ tranflatione ex hebraicamerítate. Habes. Prafatio ín prímü librum comentaríorü ín lamentatíones Hieremis. to.; fo. Hixcfüntueiba. De decem tentationibus Ifraelitara. Hictemíaspropheta. Prafatio ín Hieremiam prophetam. Fodieuetus(οἱ, De natiuitate chrifti fermo. Hodie fratres charíffimi, De εἴα agni, Hortarís dexter... Catalogus uirorum illuftríum, Hucifgqypapa. Prafatío ín quintum librum cómentaríorü ín Efaíam. ἙΠυκυίῳ decríminibus. Apologiz Hieronymi aduerfas Ruffinü liber fecidus. to. fo. Humanzuite. Lausintegrzfenectutis.— I Tacobusprefbyter.. Catalogus fcriptorum illufttium per Gennadium. Iam pridem charítatí.. De mendacio. lonotauultu. De duodecim quxftíonibus, loannesidem, Reconcilíatio offenfatum. Iob dolens. Cótnentaríj ín Iob. Importuna ín euangelio. DeIHypoftafibus Arríanorum. Ineamihí. Familiarís ad Florentium. Inter omnes materías.. Deferuanda uirginitate, Inter omnía. Exhortatío ad Chrifti milítíam. Inomnípfíalmo. Expofitío pfalmi centefimi decimifeptimí. In ipfo profectionisarticalo. Satiffadtio. Inipíoíam profectionis, Expofitioloa apud Paulü ín epiftola ad Galatas: to. fo. 90 to.4. fo. 4 to.4- fo. mz tox fo. οι to3 fo. 1:5 to. fo. 89 to. fo. 1 to. fo, 174. εο.- fo. U Του fo. 94. to.4-- fo, 7ο tos fo. 8 tos fo. 177 to.» fo. 164. to.4 fo, ς to.4. fo. τὸς "to, fo. 143 το. fo.-, ἴθι fo. as Tos fo; ix ass to; fo. ὃς to.4 fo. κα to; fo. 99 to2 fo. οι toi fo. ug etos Ὁ. ag 97 toa fo. 6ο Το. fo. s to3 fo. 16: to. fo. 65 toi fe. 96 to7 fo.& tos fo. δε . to1 fo. 14. toa fo.-— 29 toa fo. ος toi fo. 57 to; fo. 158 to.4- fo.$6 Inaquales INDEX IVXTA ORDINEM LITTERARVM. Inzquales dictaus. Prafatio ín quattü librum cómentariorü in Είδα; To.; fo. Inhís quxinfuperior. Ruffinus deadulterationeoperum Orígenís.. to... fo. Intertmultosfzpe. Vita Paulí eremíta. RE i toa. fo. Tn feptuagefimofeptimo. De quadraginta manfionibus. joo folk. foi In uetere uía. De monogamia.. ο οι fo.. Tuftum quidem fuerat. Flortaturut refipifcat. ἣν εν tos fo. Iungat epiftola. Prafatío ín Prouerbía Solomonís.- τοῖο fo... Iuxta. b fatio cómentariorum ín Nahum.—| qua tour. fo. : L Ledtislitteris.' Decelebrationepafce. siemens ro ρω fo, Lcátis litteris, Adaerfgs Ruffinicalumnías.— je sut. t9. fo. Lectoférmone. Epiftolafamiliarisad Defyderim.——^ to.4. fo. Lcoímus in Ε[δία. Deoradu prafbyteri δὲ diaconi.|*to4 fo. H» d Lernzumanguem. Prafadgintertíülibrü comentaríorum in IHieremíam, τοις fo. Librum Hefter.- Prafatio in Hefter. ἴον4. fo. Licetnonfint; Prafatio comentatiorum ad Titum. E-to.9 fo. Literistuis. Przfatío cómentaríorum ín omnes Paulinasepiftolas.^^ τον fo. Litterrtux. Adueríus calutnníatores."s docs tos fo. Loqui prohibeor. De non ducenda uxote. E ἴο.:. fo. Lugubri nuncio. Epithaphíum Lucini Betíci: tpe- toa. fo. M Magnam παι ται, Confolatio in aduerfis. Το.:. fo. Mlaenítudo codle&ium. Decorpore δὲ fanguinechrifti homilia. to» fo. Maiorafpititus. Quatenus legendus Origenes. TERT- to3. fo. Magnisnos.De quatuor quaftionibus. εδω,. to.4. fo. Medici quosüocant. In Onafum'obtrectatorem.| á'to3 fo. Memínítbeatítudotua. Dedamnandis Origeniftis: to3 fo. Memínime, Prafatío in Ecdefiaften. to.4. fo. Mifurácharítas. Inuitatío ad feceffü Bethlehemitici ποῖς Paule:&Euftochíj. τοι fo. Mihi quidem fideliffime. Symbolum Ruffini, to; fo. Micheas. Prafatiocomentariorum ín Micheam.| to.s fo. Mirarínondefino. Prafatíoin Tobíam.—— to.4. fo. Mififti uolumef Ὡς Mekhifedek. ose to.4. fo. Mültícafus.Prafatío ín decímü tertium librum comentariorü inEfaíat."^ to. fo. Multa ín orbe, Decolendis martyrum reliquijs.: js.to5 fo; Multa quídem.De fcripturis aduerfus Pelagíanosliber fecundus, tos fo. Multi utrocg daudicant.. Extímulat aduerfus hzreticos. ο.| to; fo. Multum inutrág ματι. Deiudicio Solomonis pueri.:|». to. fo. Multifuper. De Ofanna.: to.4. fo. *: Ν Ne librorutn numetus.Prafatío in quiptá librü comentarforü in Egechiclem; Tos fo. INecopínantí.. Exhortatío ad píam uítam.| to: fo. INemo.reprehendat. Laudes Afellz. toa fo. INemo cum prophetas. Prafatío ín Efaíam uerfum. to.4. fo. Neto quatentatíone. Exhorratio aduerfus hazreticos tos fo. Nihilchriftíano. Inftitutío monachi.: ii crea 1. 26 ΟΠ 108 18 4 14-2 π .74.. τοῦ, 9o. 57: ΤΟ no. Br. $2 155. . 89 16 αϑ8ῷ 2M 166 14: TE $6 $9 6 o ΙΟ 55. n$ 14.5 35 $5 88 43 5 60 20 Nihil longá, ον σης αρ» ERE INDEX IVXTA ORDINEM LITTERARVM, INihillongü.| Przfatio in librá terti comentaríotü ín Ecechielems, INihil mírum. Apologia Pamphili pro Origene. INifi ποίεε Obíarcatio ad Euagrium. INon debetcharta..| ÉExhortatio exetnplo Bonofi, lNonignoro. Prafatío ín tertium librum comentatíorum4n Ofce INoneítídem. Prafatio commentariorum in Ioelem. Non queofratres.. De refurtectione Chrifti. Nonaudacter.| Aducrfas Pelagíanos. Nonagefimum pfalmum,| De decem nomínibus dei, INon eftídem ordo. Prffatio ín duodecim prophetas. INouetitfancta. Deoblationibus altaris, Nouumopus, In quatuor cuangelía caftígata prafatio,| INudiaftertíis cum. Interpretatio alphabeti Hebraici.| INullaresuetus. Decereo pafcali. Το.ς fo. τοι fo, to. fo. ἴοι fo. to.s fo. τος fo, to. fo. to; fo. to.4. fo. to.4. fo. to.4- fo. to.4. fo, INullus tam imperítus. Prafatioín duodecimülibrü cómentaríorü inEfaíam.to.s fo. Nund fili Oceane.. De ímputato matrímoníoa baptifmo. Nundj;zque. De mendacio& tranflatíone ex hebraica uctítate, Muperrogatus.. De perpetua uirginitate Maria. lNupertux. De damnatis Oriceniftis. Nupercumrhetícj. De Tharfis in ueteri teftaméto, DNuper cum paríter.. Quíd Hebraiis fit Alleluia, ο Obfecaslitteris, Deuiduitate feruanda. Olím pueri. Prafatío in feptímum librum cornentariorum ín Ecechielem, Omnípotens deus. De membris dei. ibit Omnepfalterium.| Expofitío pfalmi quadragefimi primi, Omniíumquídem. De filiis fruci δὲ prodigo.. Omníquiídemtempore. Extímulat contra haretícos, Omnisfcíba. Prafatio cómentaríorurn in Marcum. Origencscum íncaterís.. Homilizduz Oríoenís a Hieronymo uctfz, p Parua fpecie.De xeniolis miffis ad Euftochium. Parentum merítis, De honorandis parentibus. Parabolz. Inítium cómentariorá in Parabolas Solomonis; Patri reuerendiíflímo. Demorte Hieronymi. Paucdadinodum. Deexcellentía uiteínitatís aduerfus Iouiníanutn.: Paud admodum. Prafatío in prímá librum cómentariorum ad Galatas, Paulus apoftolus. Το optimo genere interpretandi. Petísame Nepotíane.. Inftitutío derici. Petlegifciptatua, Inuectiuarum Ruffini in Hieronymum liber primus. Philo uit dífertiffimus. Nomína hebraica. PIxrofas nimirum. Víta Hieronymi íncerto authore. Plurcsannifunt. Epithaphium Fabiola. Plus deum tribuere... Laus Bonofi.| Pluresannifant. Prafatio ín quintum librum cómentatiorum ín Efaíam. Poftexplanationes.. Prafatio in prima librá comentariorá ín Hieremiam. Poftpríorem. Defenfio interprctationum. tos fo. to3 fo. to. fo. (ο; fo. to.4- fo. to.4. fo. Toa fo. to. fo. το fo. το. fo; to. fo. tos fo. ἴο.9 fo. to.4. fo. eor fo, to. fo. to.7 fo. to. fo. to3 fo. to.9 fo. to; fo. ἴοι fo. ἴο.; efo. to.4- fo. το.[ο. toi fo. toi fo. ἴο.ς fo. to.; fo. to3 fo. 187 102 $4. 98 1$ 92 u$ 4» 12 197 12 90 6$ 72 14-6 ji 14-2 EL. 4: mal 37 211 $4$6 99 E 43 90ο S 59 45 209 8 79 166 120 126 23$ 9o 97 26 123 169 Ρο INDEX IVXTA ORDINEM LITTERARVM. .Pofteg epiftolam.| Ad tresquaftiones ueteríslegis. Prafumptionem meam. Defcientía diuinz legis. Prapoftero ordíne.. Prafatio in tertíum librü cómentariorum in Amos. Primum Chromati.. Praffatío ín prímá librum cómentariorum ín Habacuc Ίο.4 fo: to. fo. (ος fo. τος fo. * Prímá part.. Prafatio ín fecandü librü cómentariorà lamétationü Hieremíx. to. fo. 'Priuste Ογρήαης. Expofitio pfalmi octogefimi noni. 'Probatz quidem. Anaftafij epiftola de Rufino. :Prolixitas. Prafatio ín fextutn librum comentaríorum in Hieremiam, Proxime cutn Origenis.. Prafatio ín cómentaríos pfalmorum.! Proximeacddit. Aduerfus Luciferianos dialogus.|: Putabam. Prafatioínfextum librum comentaríorum in Egechielem, Putoleuíusefle, InSufannam lapfam..: ο. Quamuis ανα πιαΐζοτατα, Gonfolatio cacitatis, Quamuellem. Familiaris ad Theodofium. Q uáuis exiftímem. Adhortatio ad concordiam. Quáuíistux. Deorigine anima. Auguftini. Quand certíffime nouerim. Confolatio egrotantís, Quanto amore. Delaudeuítz folítaríz. i Quantus beatitudinis, Familiarís epiftola ad Florentium. Quantam ín cxleftibus.| De laude uíreínitatis. Ἶ Quanta myflería.| Przfatio in decimüfeptimü librü cómétariorü in Efaiam. Quoniáquidein. Euangelium iuxta Lucam.| Quzac«eperís, Quíd fic Sela. Quaris Dardane.' Deterra promifionis,: Οία alijs profit, Pifefatío in octauü librü cómentatiorum in Ezechíclem, Quis dabit capiti. Confolatío fupgr morte fila. Quicicate. Familíarís ad Chryfogonum.| Quiathíopem ínuitat. Exhortatío ad Pammachium. Οία me duliffimz. Deuirtute pfalmorum. Qui naualí pralio. Vita Malchi.: Quiínprindpijs. Quaftiones Hebraice in Genefim. Quiíntuscómentaríorü.. Prafatio in librü quintà comentariorü Flieremia. Quífepenauiggt. Prafatio in fecandálibrü cómentariorum in Ofee.| Q ui nolunt.?rafatío ín cómentaríos ad Philemonem; τὶ Quodignotus,. Caftigatío relapfi. Quod ad tefoipfi, Auguftini quaftío ex epiftola Iacobi, Q uod ad tehuaifgy. Apologíaad Pammachium.| Quod ín prxcedentí. Prafatio in fextá librum comentariorü in Efaiam; to.4. fo. £0.2 fo. τοις fo, to.$ fo.: to3 fo.. to. fo. Xoa fo. to3 fo. to; fo. toa fo. toi fo. to. fo. tos fo. to.9. fo. to.4 fo. to.; fo. ἴοι fo, to: fo. (ο. fo. to. fo. toa fo. to.4. fo. to.$ fo. to. fo. το. fo. tos fo. tO.» fo. το. fo. to.$. fo. Quod ínpríndpio. Prafatio ín decimüquartü libr cómétariorü in Egechielé. τους fo. Quodínprimo. Prafatio ín fecundü libram cómentariorü ad Galatas. Quomodomiles. De quadragefimafermo.-| es Quomodo Graxorum,|[n paralipomena caftigata prafatio: Quoníamuetufto. De hypoftafibus Arríanorum.. td R Retulitmihiquidam, Vitandumuirginis contubernium, Ὁ το. fo. to. fo. to.4- fo. το; fo. 59 ἘΣ 14. 3, 43 δε 170 4 | 3410 Y 2, 62 20$ θε p 96 159 145 19 22 50 τος 4 29 218 7t 99 97 197. n6 at IO. 57 100. 59, 46 3. 260. 86 99. 6o: Rufum REM, PEE T uunc πτῶως πος ἐπ ων κ ην. INDEX IVXTA ORDINEM LITTERARVM; | Rurfumorientalibus.. Deopprimendis Orieeniftís, 5 Samucl quondam. Obiurgatio diaconi impudici, Sanato uulneri, Confolatío fuper morte uxorís. Sanctus filius. Confolatío ín aduerfis. Sancto δὲ meríto, Pauliniad Sebaftíanum eremitam epiftola, Sanctüs euangelífta, Flomilia fuper euancelium Matthaí, Sanctiffimum doctorem. Laudatío Hieronymi per Petrum Vetgerium. Sanctusalíquís. Excitatío ad defenfionem fui. Sanctusepiltopus. De damnatis Origeniftis. Sanctus Innocentíus.. De extíncta Celeftiana ματοῇ,. SanctusTIohel Inlohelem praffatio. Satisabun deq. Prafatío ín tertium librum cómentaríorum ad Ephefíos, Sebefium noftrum.| Quatenus utendum lítterís prophanis. e| Secunda propofitio eft. Aduerfus Iouinianum liber fecundus. Secundum frater... Praffatío ín fecundá librá comentariotü ín Hietemíat. | To. fo. 104. Secundiexplanationü. Prafatío ín fecandü librü cómentatíorü in Ecechíel&. το.ς Secundoanno Prafatío in comentarios ín Agceum. Secundü oratíonibus. Prafatío ín fecandá libra comentaríorá ad Ephefios, Semperdíabolus. Prafatío ín quartü[δε cómentatiorü ín Hiererniá, Semperínuidis. Przfatio in fecandum librü cómentariorá in Micheam, Sape δὲ multum. Marcell epitaphium. Sxpeame. Demuliíerefepties icta. Sapiíífimo rogatu. De uinculis Petri. Septuaginta&. Deferaphím. Septimusliber.. Prafatio ínfeptimum librum cómentariorá in Efaianf, Sextus& feptimus. Prafatío ín octauá librum comentagiorá ín E(aiam. Schedule quasmififti.| Aduerfus Origeniftas. Ἢ| Síautfifcellam. Prafatio ín Iob.| Sicunctacorporis. Epitaphium Paul. Si deus ac dominus. Confolatio exilij. Síinexplanationibus. Prafatío ín prímum cómentariorü in Ofee, Siiuxta Paulum. Aduerfus Ioannem epífcopum Hierofolymitanutm. - Sicut przfens rogaui.. Familíarís Aueuftini ad Prafidíam.| Siquic. Prafatio ín prímum cómentariorum ad Ephefios. Sitibiputem, Deprecaturcrímen amoris in Paulam. Sifeptuaginta, Prafatío ín Paralipomena. Sifummo íngenio. De uireínítate ad Demetríadem, Sdentesfratres,. Deaffumptíone beata: Maria. 5Sdo meptincipía. Expofitio pfalmi quadragefimipritni. Sio Cpplurímos fratrum. Przcfatio Raffini in libros περὶ ἀρχῶμε So cpplurímos. Libri περὶ ἀρχῶμ Origenis, Sdo quofdam putare. Deordine& títulis pfalmorum. ᾿ Scipturusuítam.' Víta Hilarionis. iv. Scíptaíam, Aduerfus Ρεϊασίαπος. SophroníusEufebius. Deuíta derícorum. Spestotanoftra. Auguftinus de paftoribus. ἴδει fo. 74. to: fo. 9 ἴοι; fo. ΤΟΊ ἴοι; fo. 187 ἴοι; fo. ι87 ιο; fo.$6 to; fo. i4 to5 fo. 14; to. fo. κα to.9 fo. 12 to3 ÍO. 149 to5 fo. to. fo. 129 fo. 1$; to.6 Το. IOI “Το fo. ος “ος fo. 14.4. to.6 fo. 67 toa fo.-$4ἴοι! fo. 107 ο; fo. 92. to.4. fo. 44. to.s fo. 4.0 tos fo. 47 to5 fo. ss. τος, fo.^ E το. fo.. δι to. fo. 17 : to. fo. 2 tos fo. 4 e 605 fo. I6: to.9 fo. τοο tos fo. 16$ to. fo.- s toz; fo.^; to; fo.^44. to.4 fo. 46 tos fo.$c το.“Το. n7 to.4 fo. 34. to: fo.«m to; fo. πο to. fo. τος ἴοιΣ fo; 14.8 Sufficit INDEX IVXTA ORDINEM LITTERARVM, Suffidt mihi. Prafatio ín tertium librum commétariorum ín Efaiam, Tos fo. 14 Sufficerequidem. De feptem gradibus ecdefiz. to; fo. 4$ Superiore epiftola. Deuera circumcifione. to. fo. Το Superiore quidem libello, Inuectiuarum Ruffini in HieroJliber fecundus. του fo. πὰ T 'Tandem ex Affríca.| Fatnilíaris ad Marcellinam, tos fo. 145 Tandemfinito. Prafatío in Iofue. ἴσῳ. fo. 7 Tepefcensín membris. Regula monacharum. to. fo: 18 Teftimonía. De Montani erroribus.| to3 fo.«8 Tertíufdecím?explanatíoná. Prafatio in tertíádecimü cómétaríorü ín Ecechielé, to. fo. 25x Tertíum ad Galatas. Prafatio ín tertíá librum cómentaríorü ad Galatas. ἴοι fo. 94. Treis quodámodo. LD'etribus uírtutibus. too fo. 35 Tresfímul. De mendacdo ín lítterís facris. tos fo. ss Trepídatíonem. Prafatio ín duodecimü libri cómentariorü in Egechíelem.— to.s fo. 24.4. 'Trienníum círciter. Prafati&ín comentarios in Ionam,[ος fo. 54 Turpilius Comicus. Familiarís ad INítíam. tou fo. 98 V Varíjs moleftijs.-Prafatio in nonumlibrum cómentaríorum in Efáam. Ίος fo. 5 Vellem fifieri,| Prafatio ín quartum librum cómentaríorü ín Ecechíelem,— to.s fo. 194. Vellemut.| Prafatio in decímá librum cómentariorum in Egechiclem. to. fo. 339 Venetabiliuiro. De mitaculís Fieronymí, to. fo. az4. Vercor neoffidum. Deferuanda uiduitate. tos fo. 3 Veteinuobís, Emendatío pfalterj, incertíslocis,— to.4. fo. s Vetus fctipturz.| Inftitutío matríffamilías. to: fo. 49 Viginti& duas literas. Prafatío ín libros Regum. to. fo. 7 Vis nuncacriter.. Cátalogus fcriptorum ecdefiafticorumad Defyderíum,(οι: fo. ος Virumhonorabilem. Famílíarisad Auguftinum. to. fo. 160 Vocemeprouocas.. De duabusquaftíunculis. to.4- fo.$9 Vlrímo íam autumni, Prafatío ín primá librá cómentatiorü ín ZZacharíam, to.s fo. τὸς Vltímum düodecim. Prafatío in cómentaríos in Malachíam. to. fo. n9. V ndecim? ín Ezechíelé,| Prafatío in undecimü librü cométariorü ín Ezechielé. τοις fo. 5 vrget.. Prafatio in tertium librutn cómentaríorum ín Z:acharíam. toc fo. nz v/tabfentíam corporum. De Xeniolís ad Marcellam., to1 fo.|. 6o x/ttam paruatry Familíarís ad eandem. to3 Ío. 142 vtrum diffialius. Prafatio in Eídram δὲ INeemíam. to. fo. 9 7 "Zenon Naudetus, DeSolomone& Achagante tempus patribus;^ to.4 fo. 3 RINIS. ο diae ος εννοω, αν, ρε» πον-- m-— x τε MEI e |$0. I A EPISTOLAE SIVE LIBRI EPISTOLARES DIVI HIERONYMI VETVSTISSI |"MORVM CODICVM COLLATIONE DILIGENTISSIME RECOGNITAE /J"AB ERASMO ROTERODAMO SACRAE THEOLOGIAE PROFESSORE ET EIVSDEM: ARGVMENTIS AC SCHOLIIS ILLVSTRATAE, !- Hieronymus Helíodorum fodalem ad Eremum ínuitat, Vanto amore δὲ ftudio cótenderím:ut paríter in eremo moraremur:cofaá.; JO» Qum rj mutuz charitatis pectus agnofcit. Quibus lamentis:quo dolorequo gemi) /J^pofatrer& narra, tu:te abeunté profecutus fim:íftz quocg littera teftes funtsquas lachirymís erm cernis ínterlítas. Verum tu quafi paruulus delicatus,contemptum roeantis per blandimenta fouifti:& οσο incautus:quid tunc agetrénefciebam. T'ace;— ah rem? Sed quod ardenter uolebam: moderate diffimulare nó poteram.I/ penfius obfecrarem? Sed audire nolebas:quia fimiliter no amabas, Quod unum potuitfpreta charitas fecit: Quem psefentem retinere nó ualuit:quxrit abfenté.Quoniá igitur& tu ipfe abíés poftularas:ut poftea cj ad deferta mieraffem: inuitatoría ad te fcripta tráfmitterem:& coome. ο΄ ls facturum promiferam:Inuito.Iam propera.— Nolo priftinarü neceflitudinü recorderís. INu; nr σσ dos amat ctemus. Nolo te lomginqua peregrinationis terreat dífficultas.Qui ín ΟΕ eediss| 03 νην ΠῚ vie ᾿& eius crede onte Quee primü regnü deí:& hzc omnía apponentur uobís. δύση pe/, tatibi fumenda:nó uírga eft. Affatim díues eft; quí ci Chrifto paupet eft.Sed. quid ago? Ru» στ fus improuídus obfecro? Abeant preces:blandímenta difcedant.Debet amor la-fus írafci. Qut 4 rogantem contempferas:forfitan audies obiureanté Quid facis ín paterna domo delicate mi/&» les? Vbi uallá? ubi foffa? ubi hyems acta fub pellibuszEcce de coelo tuba canit:Ecce cum nubt ἡ bus debellaturus orbem;lmperator armatus egreditur:Ecce bis acatus eladius ex recís ore pro/ cedés: obuía απο; tnetít:& tu mihi de etie ad aciem:tu de umbra ecrederís adi folet Cor/ 1e pusaffuetà tunicis: lorícz onus nó fert, Caput opertü linteo, galeam recufat.Mollem ocio ma num,durus exafperat capulus. Audi zdictum γοοίς ταί Οἱ non eft mecitcontra me eft:& quí 1l p meno colligi qpargit Recordare tyrocinij tai díem:quo Chrifto ín baptifmate confepultus(S 7 i errore in facramenti uerba íurafti:pro nomine eíus non te patrí parciturü effeznon matri.Ecce aduerfa. e, tíüs ín pecore tuo: Chriftü conatur occidere, Ecce donatiuü quod milítatarus aceperasthoftl 775i [ία caftra fufpirant.Lícet paruulusex collo pendeat nepos:licet fpatfo críne δὲ fciffis ueftibus: e. m! hreriop M. ubera quibus te nutríerat tnater oftendat: Lícet ín limine pater íaceat:percalcatü perge patrés ὁ" ficcís oculis ad uexillum crucis euola,Solum pietatis genus eft:in hacre effe crudelem. V eníet:| J€/* p 1 her yt o0 ueníet poftea díes:quo uictor reuertarís in patriam:quo Hierofolymá coeleftem uit fortís coto/ ti$ natus íncedas. Tunc municipatum cum Paulo capies. Tunc δὲ parétibus tuis,eiufdem cíuitatís|:;4 ius petes. l'üc δὲ pro me rogabíssqui teutuínceres:íncitaui. INeq; uero nefcio,qua te dicas πᾶς| A compede przpediri-Non eft nobis ferreü pectus:nec dura precordía.Non ex filice natos Hyr/ canz nuttíere tigrides-Et nos per ifta tranfiuimus.INunc tibi blandis uídua foror hxreclacertís:| nüc illi cum quibus adoleuifti uernulz,aíüt: Cuí fios feruituros relínquís? Nunc&gerula quon dam: íam anus:& nutrícíus fecundus poft naturalem pictatern pater, damítat:Moorítutos expe cta paulífper:& fepeli.Forfitan& laxis uber pellibus mater:arata rugis fróte;antiquum referés xif/ mámzclallare;coeerinet. Dicant fi uolunt δὲ erámatici:In te omnis domus indinata recumbit. Δ ρθα Fadle rápit hacuincula amor dei:& eehennze tímor.|| Ac cótra fcriptura βείρίε parentibusob/ J? fcquendü,Sed quícüqs cos fupra Chriftà amat:perdít animá fuam.Gladiü tenet hoftís nme 2« perimat:& ego de matris lachrymis cogitabo? Propter patrémilitià Chrifti deferam:cui fepul-, turam Chrifli caufa non debeo,quam etíá omníbus eíus caufa debeo? Domino paffuro tímide τς Petrus confülens fcandalum fuic.Paulus retínentibus fe fratribussne Híerofolymam pergeret: refpondit, Quid facitis plorantes,& conturbantes cor meü Ego enim nó folü ligari,ízd δὲ mo/ tin Hierufalé paratus fü pro noie ἀπί Iefu Chrifti. Απίοο ifte píctatís,quo fides quatítur: eud τς eelíj retundendus eft müro, Mater mea δὲ fratres mei hí funt;quícungy faciunt uoluntatem Ρα). tris πποί,ἠυ ín coelíseft.Si credunt in ΟΠΗ, faucant mihi pro eíus nomine pugnaturo.5í non z$ &eduntzmortui fepeliantmortuosfuos. Sed hocaísin martyrio. Erras frater erras: fi putas 2 6.τ ἡ à "3"n -. / / / I bac? LE Mes * 153 bab erem(ma, 7^ m pen 272 Fr 3 “Ὁ 4 4,“: lo bey nmt , e ς μ- μέ le Mi. ies^1 rs a ΠΌΣΙΣ erm( tul LE HIERONYMVS AD HELIODORVM ----'"Δ.-»--" ὖ"^;. t. unc Chriftianá perfectione nó ρα. Tunc maxime oppugnarís:fi te oppugnari ποίοις. Ad; uerfaríns nofter tandg leo rugienstaliquem deuorare quxrens círcumit,& ta pacem putas? Se^ dct in ínfidijs ο diuitibus:ut ín occultis interficíat ínnocenté: Oculi eíus ín pauperé refpiciunt: Infidia£ ín occilto ficutleo ín fpelunca fua:infidíat ut rapíat pauperem:& tu frondofz arbo; rís tet? umbraculomolles fomnos: futurus praeda, carpis? Inde me pfequic ici Indeaua/. rica conatur irrumperc: Inde uenter meus uult mihi deus ες» Chrifto: Copellitlibido ut ha; bitarté in me fpiritü fanctü fugem:ut εοπηρί eius uiolem:Perfequitur ínquá me hoftís:cui no mini millemille nocendi artes:& εσο infelix uíctorem me putabo:dü capíor? Nolo βαιετεμῶ, 2j tiffitme examínato pondere delictorü:mínora credas idololatria crímine effe, qua: díximus.] mo apoftoli difce fententía;qui aít: FToc enim fcitote intellioétes:quía omnis fornícator:aut im/ mundus aut auarus:aut fraudator: quod eft ídolorü feruítus: nó habet haredítatem ín regno lolatria fit:cui ornía idola mancipantur:tamen δὲ ín alío loco fpeciatím:nomínatimq, determi nat dices: Mortificate membra ueftra qux funt fuper terrá:deponentes fornícatíonem:zimmun diciam:& cocupifcentiá malam:& cupiditatem:qua funt ídolorü feruítus:propter quz uenit ira deí.Non eft tantum ín eo feruitus idoli:fi quis duobus dieitulis:tbura ín buftum ara íaciatraut hauftü patetz poculo fundat merum.INeget auatítíam efle idololatram:qui poteft triginta genteis dominum uenditü:appellare íuftítíam. INeget facrilegium ín libidine;fed is:quí mebra Chrifti& hoftiam uiuam placenté deo:cá publicarum libidiná uictimis,nefaría colluuíone uio lauit. Non fateatur fraudem idololatríam effe:fed fimilis eorum: quí in actibus apoftolorum .ex patrimonio fuo partem preci referuantes prefenti periere uindicta. Animaduerte fraterno tibi licet detuís quiccj habere rebus.O mnís( inquit díis)qui non renunciaucrit cüctis qua pof fidecnon poteft meus effe difcipulus.Cur timido anímo Chriftianus es? R.efpice Petro relíctát , rhete:Refpíce furgétem de telonaco publicanum ftatím apoftolü.Filius hominis nó habet;ubí 3| capat redínec& tu amplas porticus:& ingentia tectorum fpatía metírís?FHareditaté expectas τὸ fixculí: cohzeres. Chrifti efle nó poteris. Interptare uocabulüi monachi:hoc eft nomé tuü.Q uid ἐν ΄ ^ -* ς fadsinturbaqfoluses?^ Ecthoceco;no inteerís rate uel mercibus: nec quafi ienarus fluctua 4 ον νο 4 δ remoneo:fed quafi nuper naufraoío eiectus in littusitimida nauígaturis uoce denuncio.In il remo Charybdis luxuria: faluté uorat.Ibi ore uíreineo:adeoudicitiz perpetranda naufragía: Scyllacxü renidés/libido bladitur. Hicbarbarü littus:Hic diabolus pyrata,cá focíjs portat uín/ cala capiédis. Nolite crederenolite effe(curi. Licet in modü ftagni fufum zequor arrideat: licet uix fumma iacétís eleméti fpiritu terga crifpéturrmagnos híccampus πιῦτος habet.Intus indu fum eft perículüzintus eft hoftis, Expedice rudétes,uela fufpédite:Crux antennz figat in frontí 54- bus. Tranquillitas ífta tépeftas eft,— Sed forfitan dicturus es.Quid πλῷ Quicüq; in duitate fun::Chriftiani no funt?INo efttibi eadé caufa qua cxterís.D nim aufculta dicété:Si uís pfectus eéuade,uéde omnia tua:& da pauperib?,& ueni fequere me, T u at pfectum te fore pollicitus es.INà cá derelicta militia;te caftrafti ppter regna coclonzquid aliud dg perfectà fecut? es uítá Perfectus aütferuus Chriftinihil preter ΟΠΗ habet. Aut fi qd pter Chrift habet: perfect? nó eft. Ec fi pfectus nó eft:cü fe pfectü forc deo pollicitus fitante métitus eft. Os àat quod mé títur,ocíditanímá.Toitur:ut codudá:Sí perfectus esscur bona paterna defyderas? Drm fefel; lifti:fi perfectus no es.Diíuínis euácelíà uocibus cotonat: INon poteftis duobus ἀπίς feruire: Et audet quífquá mendacé Chriftà facere: Mámonz δὲ dio feruíendo? Vociferatur ille fxpe: Sí quís uult poft me uenirezabneget femetípfum:& tollat cracé fua,& fequatur me. Etego onuftus auro:arbitror me Chriftà fequi Qui dicitfe ín Chriftà eredere:debet quomodo ille arbulauit &ipfeambulare.— Quod fi níhil habes(utte refponfurü fcío)cur tam beneparac?ad bella, n6 milítas?Nifi forte in patría tua tearbitrarís hocfacere:cü ín fua diis figna non feceric.Et cur idz Cü authoritate fume ratíonem.Nemo ppheta ín patría fuahonorem habet.INo quaro,inqui es honoréSuffiat mibí cofcientía mea.N eque diis quarebat:quippe qui nea turbis rex conti tueretur,aufugit. Sed ubi honor nó eftibí contépt? eft. Vbi contéptus:ibi freques iniuria. Vbi aucem iníuriazibi& indignatio. Vbi indignatio: ibi quies nulla. Vbí quicsnon eftzibí mensa Chrifti& dei.Et qu ág generalíter aduerfü deü fapiat,quicqd diaboli eft:& qd'díaboli eftido^Ὡὼω ς -- DE VITA EREMITICA$0. 2 " A. propofito fxpe deducitut. Vbiautem per inquietudinem aliquid aufertur ex ftudio:minus fit ) ab co quod tollitur.Ec ubi mínus eft:perfectum nó poteft dici.Ex hac fupputatione,illa fumma nafcitursmonachum perfectum in patría fua effe non poffe.Perfe&tum autem efTe nolle, delin/ quereeft. ϑεά dehoc gradu pulfus:prouocabis ad derícos.An de his aliquid audeam dicere: qui certein fuis urbibus commorantur? Abfitut de hís quicquam finiftrum loquar:qui apofto lico graduí fuccedétes, Chrifti corpus facro ore cóficiunt:per quos& nos Chriftiani fumus, Qui x. daues regní celorum habentes:quodámodo ante íudícij díem íudicát:qui fponfam domini fo/ x| pan Ll. eh»" bria caftitate conferuant. Sed alia(ut ante perftrinx() monachorum eft caufa: alía derícorum. //(j ber 220. fin i Clerici pafcunt oues: ego pafcor.Illi dealtarío uiuüt: míhi quafi infructuofzarborifecutis po/ 34.— ὃν εὐ nitur ad radícem:fi munus ad altare non defero. Nec poffum obrédere paupertatécum ín euà clio anum uiduá: duo qux fola fibi fapererant,ata mitrentem Jaudauerít dominus. Mihi an. te prefbyterum federenon[ίσον fj peccauero:lícet tradere me Satana ín ínterítum carnís: ut fpiritus falus fit.Et ín ueterí quidemlege;quicung; facerdotibus non obtemperaflet: aut extra caftra pofitusapidabatur a populo:aut oladio ceruice fubiecta,contemptum expíabat cruo/ re.Nücuero inobedíens, fpírjgali mucrone truncatur:aut eiectus de ecdefia, rabido daemonum. ph/ e ore difcerpitur.Quod fite quoq; ad eundem ordinem.pía fratrü blandíméta follicitant: eaude κα lo Epah ndm | bo deafcenfu:fed tímebo de lapíu.Qui epifcopatum defyderat:bonü opus defyderat. Scimus—“Ον ifta:fed iunge,quod fequítur: Oportet autem huíufmodi ítreprehenfibilem efle: uníus uxorís i uirum.fobríum,pudicum,prudentem,ornatum,hofpitalé,docibile, nouinolentutm,non percuf forem:fed modeftum:& cxteris qux de eo fequuntur explicitis:nó minorem in tertío eradu ad hibuit diligentiam dícens:Díaconos fimiliter pudicos:no bilingues:nó multo uíno deditos:no turpilucros: habentes mínifteriutm fidei ín confcientía pura.Echí autem probentur primum:& fic miniftrent;nullum crímen habentes. Vxh illi homíni,qui ueftem non habens nuptíalem,ín p gredíturad cenam. Nihil fupcreftnifi ut ftatím audíat:Amice quomodo huc íntraftiEt illo obmutefcente dícatur míniftris: Tollite illum:ligatis manibus& pedibus:& mittite eum ín cene bras exteriores:uBi erit fletus& ftridor dentium. V xh illi qui acceptum talentum iri fudarío li gans:cxterís lucra factntibus,id tantü quod acceperat referuauít.Ilico indignantís domini da more ferictur:Serue nequam:quargnó dedífti pecuniam mcam ad menfam:& ego ueniens cà ufuris exegiffem eam*Id eft,depofuiffes ad altare,quod ferre non poteras.Dum ením tu igna tius ncgociator denaríum tencs;alteríus locá qui pecuniam duplicare poterat: occupafti. Qua obré ficuti qui bene míníftratboni eradü fibi acquirít:ita qui indigne ad calicé ἀπί accedít:reus:| vL erít ἀππίοί corporis δὲ fanguínís.IN6 orünes epifcopi,epifcopi füt.Adrédis Petrü:fed δὲ ludá ofi, CSvoco 5p dera. Stephanum fufpicis:fed& Nicolaum refpicesquem dominus in Apocalypfi,fua damnat: 577 cJ n? cing$4 fententía:Quií tam turpía δὲ nefanda commentus eftt INicolaitará harefis ex illa radice nafcatur. Probetfe unufquifqy:& fic accedat. ING facit ecdefiaftíca dignitas Chriftianum. Cornelius, centurío adhuc&hnícus: dono fandi fpíritus müda£. Prefbyteros Danicl puer iudicat. Amos ruborum mora díftringés:repente propheta effectus eft.Dauid paftor eligitur ín regem. Mini, mum difcipulum Iefus amat plurimum Inferíus frater accumbe:ut τίποτε adueniente, furfum. iubcarís afcendere,Super qué dris requiefcit:nifi fuper humilem& quietum,& trementé uerba fua? Cui plus creditur plus ab eo exigitur Porentes potéter torméta parienrur. Ρος[οί quif decorporís tantum mundi caftítate fupplaudat:um omne uerbum ocíofum quodcunq; locuti icrínt homínes:teddíturi fint pro eo rationem ín die iudicium etíam conuidumínfrarem,——|[[ ο. homicidi fit reatus. Non eft faale ftare loco Paulí:tenere gradum Petriiíam cá Chrifto regná/(ος el;" ds nna tíum: ne forte ueníat angelus,qui fcindat οί templí tuí: qui candelabrum tuum de loco. ja ων] moucat. Aedíficaturus turrím,futurí operis fumptus fupputa. Infatuatum falad níhil eft uti ας 674^» alf le:nífi ut proijcíatur foras,& a porcis coculcetur. Monachus fi ceciderít:irogabit pro eo facerdos Pro facerdotís lapfu,qsrogaturus cft?— Sed quonia c fcopulofis lods enauigauít oratio: in,; κα ter canas fpumeis fluctibus cautcís/fragilís in altü cymba proceffitexpandenda ucla[ἅτ uétísz δὲ quzftionum Ícopulís tráfuadatis: lzxtantíutn more nautarum:epiloot celeutma cantandá eft. Q defertum, Chrifti floribus uernás. O folitudo,ín qua illi nafcütur lapídes,de qbus ín Apo/ 5 Ae didi aud : AD HELIODORVM C calypfi ciuitas magni regis extruitur, Ὁ eremus familiarius deo gaudens.Quidapisfraree— in fcculo:qui maíor es mundo? Ὁ uádiu te tectorum umbra: premunt? quamdiu fumofarum urbíum carcer índuditz Crede mihi nefcío quid plus lucis eo Tibe farcína corporis abi ἐλ, δά purum atherís euolate fuleoré.Paupertatem tímeszSed beatos Chriftus pauperes ap: 9 4. 6x DXCInmag 1/1 γνλδνε. cO) afi dg ο, ΄ o ἢ D L Κά E pellat.Labore tetretís?At nemo athleta fine fudore coronat. De cibo cogítas^fed fides famé non timet. Super nudam metuis humü exefa ieiuniis membra colliderecfed dris tecum íacet; Squalidi capítís horret inculta cxfaricszfed caput tuutn Chríftus eft.Infiníta eremí uaftítas te terret?fed tu paradifum mente deambula.Quotiefcung, ílluccogitatíone confcenderís:totíes ín eremo non erís. Scabra fine balneis attrahiturcutís:fed quí ín Chrífto femel lotus eft: non illi neceffe eft íterá lauare.Et ut breuiter ad cuncta audias Apoftolü refpondentéINoó funt(ía quít)condigna: paffiones huíus σαι! ad fuperuenturam gloríá,quz reuelabitut ín nobís.De; licátus es frater,fi δὲ híc uís gaudere cii fxculo:& poftea regnare cà. Chrifto. Veniet ueníet illa ͵ dícs,qua corruptiuá hoc δὲ mortaleincorruptioné índuat& ímmortalitaté Beatus feruus qué diis inuenerit uigilantem. Tunc ad uocem tuba: pauebít terra cum populís,& tu gaudebis, Ti dícaturo diio, lueubre mundus immugícet: tribus'ad tribü pectora feríét. Potentiflimi quoni dam reges,nudo latere palpitabunt.Exhibebítur cum prole fua Venus. Tunc ignitus luppiter adducetur:& aum(uis ftultus Plato difcipulis. Aríftotelis arguméta nó proderunt. Tunc tu ri fticanus δὲ pauper exultabís,& rídebis:& díces:Ecce arucifixus meus:ecce iudex:q obuolutus ρᾷ nis ín prefepio uagiit.Hiceft ille operarii δὲ queftuaria: filius:hic qui mátris geftatus finu;ho; míné deus fugit in Aegyptii: híc ueftitus coccinozhic fentibus coronatus:hic magus damoniüt η habés δὲ Samarites.Cerne manus ludze quas fixeras:cerne latus Romane quod foderas: Vi dete corpusan ídem fit:quod dicebatís dam nocte fuftuliffe difcipulos.Dilectio tua me com 2B pulíczut hac tibi frater dícerem:ut hís tum intereffe cotingat;pro quibus nunc labor durus eft; ARGVMENTVM ERASMI ROTERODAMI THEOLOGI IN EPISTOLAM δ PRAECEDENTEM.€ δ Vmdiuus Híeronymus,Eremüadiffet:Helíiodorum fodalem chariffímumtqui fe offícij MI caufa fuerat profecutus, ut alíbí teftatur, conatus eft apud fe retinere:quod cum nó po/ weh tuíffet efficere:lítterís ad íllá datis, hortatur ad foli(ría uíta focíetate, R.efellens fingulaz el jy qui ed uelab Eremo deterrere:uel ín urbíbus remorarí poffent.Oftendensq; iinon fíttu. Bi emeamslll τῇ epifcopi munus füfcípere:à df non facile tuerí fuíceptá. Deínde uelut ín peroratione: eremítíca uítz felícitate decantat:acfupremí íudicij terrorem ob oculos ponít.Hluíus epiftola nomína tím mentíone facit ín Catalogo operíifuorü,& exhortatoríam uocat. Scripfit autem admodum adolef cens ac pene puer,queadmodü ín proxíma teftatur epíftola,íllud addes,ícfe ín hac calentíbus adhi rhetorü ftudijs, p illus zetatís raríoe,fcholaftíco flore lufiffe. Droínde fcatetmetaphorís,allegortjs,etía fabulofis:epiphonemiatís, dilemmatis,ac relíquís íd venus oratíonís ornametis. Conatus artís eíufmodi eft,uttyrone, fed fumma fpeí tyroné poffis agnofcere, Caterum argumenti genus πεοτρεήκὰμ eft,de quo paulo poft dícemus,| SCHOLIA: Es SU Vanto amore.) Hic locus ufcpad íllum: Nolo príftínarum, procemij loco eft, Comple;. : ΣΑ W Ctiturautem& propofitione& narratíonem,admifcens nonnihil& de affectíbus, f Lay. j| chrymís ínterlítas.) íd eft, paffim deletas, alíno, unde& lítura,deletío fcríipturz; 4/Priz. |ftínarum neceffitudínum.) Quidam codíces habebant, neceffítatum, Vtercy fenfus quar. αλα drat, Si neceffitudínü legis,íntellige de affectíbus amícorum,quos effet relícturus: Sí ner ceflitatum,de hís accípe uítz coómodís, quíbus carent ín Eremo uerfantes, Quag& neceffítudíne pro ὁ neceffítate legimus, Veri magís placet,ut de affedtíbus accipíatur. 4 Affatim).í.abunde/ Vallá&fof ὁ fa) Vocabula funt mílítaría.Nam hís duabus rebus muníuntur caftra,uallo, hoc eft trabíbus ac palís có. geftis, ἃ fofía.(/ Sub pellibus,) Caue díctum putes de cute homínís,ut quídam magni nomínístheof T ogus,quem hohorís caufa non nomíno, uerba prophetze Abacuc: Turbabuntur pelles terrae Madían, interpretatus eft de cute Bartholemeí excoríatí, Pelles appellat tentoría,quae quondá e pellibus confíi ciebantur, Solent milites rígete bruma ín hyberna fe recipere,hoc eft ín oppídum aliquod comodius, Duriffímum autem erat& hyemem fub pellíbus non fub tectís agere, quod tamen erat alíquotíes mí]: ? litífaciundum. ή Caput opertum línteo.) Olímlínteorá ufus& barbarícum habebatur,& paráü uíro Í dígná,ut abunde teftatur Plíníus, ᾷ Afluetum tunícz.) Tunica delícatíor erat ucftís,& ín ocío agen 7 tíum, Sagum erat milítarís,& hoc duríorloríca.( Exafperat capulus.) Capulus hocloco ea gladíj pars: : eft;qua tenetur,{ Recordare tyrocínij.) Apte comonefacít;olím fufceptí facramentí,Sí quídem fere Πε σε Chríftíani,quoníam puerí baptícantur,non admodá memíneríntquíd ín baptifmo iurauerínt,n£ finouumalíquod uotá accefferít, Cá non poffít alíud fan&íus aut relígíofiu s cffe uotur,d íd quod,ín "a 4 |. t, IN EPISTOLAM AD HELIODORVM SCHOLIA$0. 3 baptifmo fufceperunt,quotquot chríftíani uocabulo eloríantur. At fi monachus fornícetur,omnes da mant uíolatá effe ποιῇ, Silaícus líbídinat,fi pecunía anteponít Chrífto,nemo tragoedía mouet de nà preftíto fan&íffimo íllo& prímo quo fefe aftrínxít ín baptifmo:adeoq níhil illud ad nos ptínere credi mus,ut uíx quifi fit qui ínquírat quid fit illud,quod in bapti(mo Chrífto fit pollicítus, etíam cá execra tionibus, perinde quafi íufiurádd illud folennítatis cuíufda fit;jnó fería:nec magis ad rem pertíneat, qs í£ufiurandum quod ín Academiis publicis ex more faciunt,magnificà íllam feptem artíum profeffione/ fufcipíentes.("Tyrocinij tuí.) Tyrocínium,eft id tempus quo rudís adhuc miles, hoc eim eft tyro,ad ὦ pugnam exercetur,nondum expertus Marte. Quemadmod(ü ueterani, quí pluribus ín bellís nauar&t operam.(/In baptífmate cofepultus.) Allufit ad locá Paulinum ín epiftola ad Roin.ca.vj. Confepulti^" ením fumus cum íllo per baptifmü,Itemad Cof.capí.ij. Cofepulti ei ín baptí(mo,ín quo& furrexiftís, Quodautemhon fimpliciter díxít díuus Hieronymus,baptígatus:fed Chrífto confepultus ín baptif) tno: pulchre quadrat ad hoc qd' hícagit de facrameto militize. Síquíde non foli comori Chrífto;uerü] εἰ cofepeliríhoc ípfit eft,quod ín baptifmo uouemus,abíurantes Sataná cá fuo mundo,cág; pompís δὲ nequitíjs illius,(ln facramentí uerba,) Sacramentü eft íufiurandum,aut quotíes ínterpofitis facrís ἡ oblígamur, Vnde&facramentum mílítare uocatur:quo qui fuíffent folutí,dícebantur exauctoratí.Da batur& donatíuum, uelutí pígnus& auctoramentum. Nec pugnare fas erat;nifi facramento adactíst neclícebat exauctoratís ín aciem defcedere, V íde quantü religionis adhíbebàát gentiles ín re prophaj na δὲ ímpía, cum chríftíani paffím,nulla nec fide,necg religione bello conflictentur, Deníq fignabany tur punctís, dabantnomína,coftceptís uerbís iurabatfe ad omnía Ducis ímperata Ρίο futuros,& nec mortem pro republíca recufaturos, Porro forma íurífiurádi,que díGabatur;extat apud V egetíum. A ueterum ígitur rítu,fluxerüt hz cerímoníz quibus Chríftíani in baptífmis utímur. Exígitur fubínde nomé,baptícadi, Dictantur folenía uerba,Imprímitur nota crucis, abíuratur hoftis Chrífti díabolus f Solü píetatís eenus.) Haud fcío an pro(οἱ, legend fit folida. Qd ἃ(οἷᾶ, probe quadrat,fi aduer; ὁ δῖα ΠΟ nome:ut íntellígas,píetatís genus effe, crudelem fuíffe:(ed ín hac duntaxat caufa, hoc eft cd paretes obftant,quo mínus adhzreant Chrífto,Etíam fí míhí uidetur,& hoc non níhilad fuum nego; H cíü torquere Híeronymus.Nam íd quíde loci habet,ubí parentes ethnící uetant quo mínus fias Chrá.(3/290 re ia vL ΩΣ quay feront: ftíarius:non ut defertís parentíbus,quíbus opus eft fortalís tuo fubfidío,ín Eremü aut ín monafteriá temet abdas, Cum poffísapud chriftíanos parentes,chríftíanam agere uítam,fi modo purgarís anímá mundanís affectibus, V eri huiufmodí detorfio probatur ín exhortando,aut deterrendo. Sed alij paf fim δὲ ferío: quícquíd de mundo,hoc eft de müdana uíta díctum e(t:íd detorquent ad comune Chríg ftíanorum υἱτᾶ: quod de fequendo Chríftum,íd trahuntad monachorum uítam.Olím cum maxíma mortalíum pars faeificaret idolís, Chríftíani afllí&tí ab είς, δὲ nó ferentes quotídíanas ín ΟΠΠ blaf phemías,fugiebant ín fplitudínes,& mundum ímpíü ac pernícíofum,íure uítabant, Nunc cum ubi colatur Chriftus,quoríum attínet fugerezSí mundum uocas affectus a Chrífto alienos: puta,faftum, auaricíam, ínuidíam,líbídínem:híc mundus ou te eft;ateipfofugías oportet, Alioquín& ín mona fterijs quatülibet Íemotus,müdum ínueníes,(Licet paruulus εχ.) Nepotíanü intelligit:ut íple teftay tur ín huíus epítaphío,qui fuít Helíodorí ex forore nepos.{ V eniet,ueníet,) Nullamallegoríz parté] omiífit. Propofuít milítze labotes,oftendít obligationem ex facramento& donatíuo,oftedít perícuy lá,ní(ífortíter pugnet, Nüc ἃ premíj magnítudine Wi C C nefcío.) Propofuít quzattra r hát,nunc refellít ea qua poffíntretraherexquorü prímü eft cognatorü& familíaríá affectus, 4/ V ídua s foror.) Fizec erat mater INepotíaní,cui? alibí memínit,{ Non ex filíce natos.) Allufitad catme Maro ε. nís.Sed durís te cautíbus horrés Caucafus, hírcanzg ádmorunt ubera tigres,«νι quibus adoleuíy v fti uernaculí.) Fortaffe uernulz legedum eft. Nam uernaculus adíectíuum eft: Sunt autem uernzfery uí,nónempticij, ed domí tuz natí,quí chariores erant,& prope líberorü uice habebantur. Magís aüt amamus eos,cum quíbus adoleuímus,(( Cui nos moríturos.) Flunclocuto,non uno modo confafum.-ac deprauátutn,ex peruetufto quodam exemplarífic reftítuimus.Morituros expecta paulifper& fe pelí.Forfitan& laxis uberum pellíbus arata rugis fronte, mater antíquü referens Mámze, lallare, con? gemínet. Allufírautem ad carmen Perfianum quod eft ínfatyratertía, Ac curnon potíus tenerogg palumbo. Et fimilis régum puerís,pappare mínutum pofcís,& íratus Mámzelallare recufas? Pappare puerilis eft uox:idem fíenificans,quod edere.Plautus ín Epídíco:quod pappet, dabitur. Vnde& pue tílem cíbum pappum uocant. Itídem lallare uox ea uídetur,qua nutríx ínfantem,ad la&endum ínuíj tat.Porro Mammáantiquí matrem uocabant,ut auíam,tatham, Dícütur autem a Perfío ín íuuené de]. lícatum, cuí matrís adhucopus fit blandicijs.(( Referens,) reprefentans,& ín memoríam reducens, y ( Congemínet.) Nam hícmos nutrícíbus congemínare uerba: heec{ρία uerba, congemínatís(γ΄. bís fíca funt;pappare,lallare. 4/ Dícát etfi uolüt eráma,) Nam ad grámatícos pertínet enarratío poocta",l rü; Eft em Maronís hemíftíchium quod fequitur,In te omnis domus ínclinata recumbit. Quo loco fcíolí quídatm' fcrípferant,erandiloqui pro grammatici,(αὐ fepult.ch. c,non deb,) Refpexit ad íd β quód eft apud Lucam Cap.íx. de eo quí cá fuffus fequi Chriftum refpondiffet: δίως príus fepelíam patrem meii& matrem,audíuit, Síne mortui fepelíant mortuos fuos,(Αίος í(te píetatís.) Aríes hoe C loco bellicum eft ínftrumentum,quo αἱ adacto,moenía quatíuntur, Vnde ὃς aríetare, pro ímpellere, Píetas hic accípíenda eft,non pro relígíone,fed pro affectu ín parentes,qua concutít anímum euntís ad Chriftum,(/Si creduntín ΟΠ.) Dílemma eft rhetoricum.(| Inde me perfequítur laxuría.) ὃς Vides alíud effe luxuríam, alíud líbídínem,.Nam mox fubdit libídínem.Eft ením luxuría;fíue luxus. imimoderatus rerum ufus, Líbído ad fecdas uoluptates pertinet,{ Compellitlibido,u.h.(.m.) Alluy Γ de τ αμ ΠΑ Mai IN EPISTOLAM AD HELIODORVM SCHOLIA, C-fitadidquod fcribit Paulus prímae ad Corínthíos.ca.íij.Nefcítis qa ερί dei eftís,& fpirítus dei habf tat ín uobís? Si quís aute téplá dei uíolauerít, dí[perdet{Π8 deus. I'eplá ein dei fan&ü eft,quod eftís à uos, Rurfum ca,vj. An nefcítís, quonia mebra ueftra teplá funt fpaffancti,qui ín uobís eft?(/ Cui no; mína mílle.) Retulit Vergilij carme de furía Aledone,exlíbro Aencídos.víj, Tibí nomína mille mil ἡ fenocendíartes.(' Quí membra Chríftí.) Allufit ad Paulí uerba, qua funt ín epiftola ad Romanos , ca.xfj.Obfecroítaq; uos fratres p mífericordía ἀεί: ut exhíbeatís corpora ueftra, πο uíiuete,fancta,. { deoplacentem, Ratíonabíle oblequía ueftrá, // Publícarülíbídinum.) Proftíbulas íntelligit, Eft aute E líbído,uíctíma quaedam díabolí: ficut caftimonia corporis& metís,uíctíma Chrifto grata. f De Τεῖο. nzo,) Τ εἰος grace, uectigal eft, Teloní, fiue Telonxü loc:ubi ucctigal colligitur, T elones,ís q colli l git.( Charybdís luxuríz,) Duo füt marís perícula celebratíffíma pocetís.Charybdís,quaenaues attra ctas abforbet,& Scylla fax, fpecíe uírgínea procul íntuentíbus,ín quod ία naues,frangütur, V trácg I deícríbít V ereilius libro Aeneídos tertío.FHomer? Odyffex duodecímo.Memínit ἃ Plínfuslibro ter 1» tío, 4{ Scylleü renídens.) Οίαδ codíces habent Scylaced. At ipfe magis probo,Scyleü.Nà Scylaceü ' τοἰοπία eft Átheníenfid;quod V ereilíus naufragum appellat, Scylleum autem díxít aduetbialíter,íd ^ eft more Scyllz,& renídens.í. refpledens.Ita líbído blandít,ut perdat.(f Et cur íd.) Authorítas erat, quod Chriftus íd non fecerat. Ratío,quod nullus prophetes fit ín precío apud fuos.(δα uero mírü, quz porteta uerbor(i hocloco fuppofuerínt quídà impudentiffími. Nempe hac: Cur íd cum authoríta te fima defendís? Sume refpofione, O audacíam íllítteratorá, nihil no audentia. d ín ueteri quíde o lege.) Síceimlegímus Deuteronomij ca. xvij. Quíaute fupbíerít,nctes obedire facerdotis ímperio, ? qeoteépore míní(trat dno deo tuo&c.f/INo turpílucros.) Expreffit erzca copofitíone αισχροκερδεις INA p hocuerbí pofuit Paulus. í.turpíter queftuolos. f/ Bonum gradum fibí acquírít,) Allufít ad uerba Paur li, fcribentis ad T'ímotheü epiftolz prímze ca.ítj.QQuí em bene miniftrauerínt, eradum bonü fibi acquá Ρ rent. 4| Non omnes ερίζορί.) Nam epífcop? grace;infpe&or eft& curator. Ergo qui fibí uíuát, falfo || dicuntur epifcopi, Non εί ἐπισκοποῦσι.« Stephanü fufpícis,) Sufpicere eft admirari, quod uerbü plae τας índoctí deprauant,uertetes ín fufcípere. Caeteríi, eodem tepore creati funt díaconí, Stephanus, & INícolaus: quorum alter prímus poft Chríftum martyr effe meruit: alter hzrefcos auctor extitit, X Deutrog,legesactuü apoftolícorü ca.vj.{ Neophytorü haerefis.) Quída codices habent:Nícolaita/ rum.De quibus fit mentio ín decretís,caufa.xxíír.qft.íij. Quorü error fuitut uxores effent cómunes, Sed copíofius dehís Auguftínus;inlibro de hzrefibus ad Cyuoduultdeum. Fít horum mentio, ín A pocalypfi.ca.ij. Sed hoc babes,quía οὐ ΠῚ facta Nícolaitarü, qua& ego ο, ή Ans ruborü mora.) D$Locusadquemalludít,eft apud huncípfum prophetà.ca.vij.Non fum propheta& non fum filius p^ pheta:fedarmetaríus ego fum,uellícans Sycomoros. At Hieronymus ín prafatíowz, qua totíus cano? nícz fcripturae copledítur argumeta,fcríbít ad Πᾶς modd. Amos paftor& ruftícus,& ruborü mora de^ ftríngens, paucis uerbís explícari non poteft, Rurfus ídem ín hunc prophetz locum. Porro quod ait uellícans Sycomoros,uídetur nobís rubos dícere;quí adferunt mora,& paftorii famem ac penuríam coníolatur.Eft autem hebraíca uox G'vV,quam uaríe tranftulerunt interpretes. Aquila& Symmach? uertít συκοµώρους: T Πεοάοίίο, συκαμίνους, Quidam putat fycamínü arborem effe,quz ín Palzftínz palu| ftríbus nafcatur,G agreftes adferat ficus: quz finon uellicentur, amariffímas carycas facíant,& a σαί! cibus corrüpatur.Proínde nó maznopere laborat Hieronymus, fycomoros legamus,an ruborü mo; ra:nífi quod magís probat pofteriore lectione, quod neget ín ea folitudíne, ín qua morabatur Amos, € nullam huíufmodínafcí arborem. 4 Quifcíndat uelum.) Intelligit epífcopatum auferendum ab(πα; ( gno.Eft autemlocus ín Apocalypfí,( Epijogí celeuma,) Argumetatíones appellat,fcopulos,& loca cóíragofaiín qbus laborat a nautís, INà argumeta plus habent difficultatis, mín? amoenítatís. Epílogus Á genus eft conclufionís, quo fümatím repetuntur,quzefufius funt dí&a.{ Celeuma.) Vox eft nautará ^ ánuicem[είς adhortantíü, Qua fignificantalacrítatem,cum ín portum íngredíütur. Nam κελεύω íubeo Y eft,& κελευσής dícitur tríremís prínceps.4/ De quibus ín Apocalypti.) Deícríbitur haec myftíca cíuitas /^4 Apocalypfis ca.xxj.(/Tríbus ad αν) Tacite allufit adlocü Efaíz ca.xv$. Vlulabít moab ad. moab, hoc eft,popul^ad ροραΐθ: πε αθίορ Πε ululatus, 4/ Nudo latere palpítabunt.) Nam híc fatellítijs ftípatá ./€ínctíqg,nemínem timent:íllíc deftítuti fuís lateroníbus,trepidabunt,Stípator eim aut affecla,dícítur claudere latus. —— : ARTIS ANNOTATIO Coeterum quando díuus Híeronyrmus ín proxíma epiftola fatetur ín hacfe rhetorum flofculís lufiffe; fortafíe no alíenü fuerít artís quocy rationem, qua fecutus eft íodicare,fed paucís,neq: nímís anxíe,ne duo paríter íncomoda nos fequantur: ut& moleftí fimus lectorí,G falubríbus huíus uírí praceptís po dus ac fidem detrahamus.Miínus em mouere folent anímos,qua nó ex anímo,fed ex arte fcrípta pur tant. Atq; ut prímtü de argumentí genere,nóníhílattíngam?,exhortatoríü cft.ficut ante dí&tü.id adeo cofine eít fuaforío, ut Aríftoteles nó putarít ab eo feparandü. T amet(i meo iudicio nó parü íntereft. Suademus ein,ut quís uelítshortamur, ut audeat& poffít.Suademus hafitanti, hortamur ceffantem, Suademus ο oftedím?,quíd expedíat fíerí: hortamur cá addimus anímá, Cü em imperator comiffuy cM τας cü hofte, mílíte exhortatur, no hoc agít,ut miles intelligat effe pugnádü,fed addit calcar,ut quod uult,aufít& poffit, Quad partes fere coueni(it utríufq: generís,nempe,honeftü,utile,laudabile,poffí bile,neceffaría, facile, iucundum, δὲ Π quz funt alíze, Ab hís eim omís argumentatío petitur, Habet hoc peculiare exhortatío,quod ardentíor eft,& multá laudís habet admíxtif,qua tame híc nó utít Hiíero nymus,Duab? ein rebus hoies potílimü extímulátur, laude ὃς ígnomína metu. Sunt aüt huíufmodi IN EPISTOLAM AD HELIODORVM SCHOLIA«.“ο. 4. A libellinihilaliud ᾧ Chríftíanz declamatiGes, Etein ci uideret zeloquetiá rem εξ pulcherrím3, fimul& utili(límá:necs decorum exí(tímaret ínter pphanos rhetores,ín nugaciffímis argumetísexercerízui] delicetan I(thmus debeat íntercídi,an Alexander Oceani íngreffus,longius progredí debeat:totam| declamádi ratíone,ficutí Socrates philofophía,ad morü ínftítutione traxerüt:quoq res magís effet fe| ría,mutato declamatíoís nomíne,libellos,aut ερίοϊας uocauerüt:ut eade opera,geminà utilitate cofe queretur:dü ἃ xloquetía exercet, q citíffíme arefcít:ut ait. M. Τ ΠΡ, ἃ falubrib?monitis,ad píctate ex. hortatur,(Quanto ftudio.) Cin ín hoc genere no adhibetur exordiü,cuíufmodi folet ín genere(ια] cialí:necopus eftnarratioe, Που teftatur& Quuintilianus:& τῇ oportet uníufcuíufgs reí Te effe ἐπί, Hieronymus fere femper, ppofitíone qua füimá reí copleítur,cá alíqua narratióís ἢ pecíe coníá ít. Cá em exponít,queadmodi Heliodorus ín Eremá abeunte fe fit pfecut?, utq; fruftra rogauerit,ut fc maneret,narratio 848 eft, Deínde cüaít, hoc fe lítterís agere,ut relictís urbib? Eremáü petat,propo fito et. Nec ín hístn friget, uerü ardet ubíq díu? Hieronym?,uír acrís ut apparet íngeni),& ín utraqg parte uxhemetis, Laudat emardéter quos amat, infectat acríter qbus infefus eft,Mírü eft atit gb?nume rísomné oratione coponít,quib? períodís oes abfoluit fentétías, Iac; membris, íincífis, coparibus ftra cta füt oia, Quato ftudio δν amore cotenderim,ufq ad eü locii,uertü tu,gemina períodus eft,fex abfo/ luta membrís, Rurfum has duas, alía tertía camulauit,quze duobus mebrís,& quatuor conflat íncifis, Vetü hzc qm ppetua füt,no eftfententía, /Tacerem.) Elegàáter mífcuit, Dubitatione,cá fubiectione, 2. Eftaüt paríter δν dilemma, Subfunt ín fingulís partib? fingula fentétia,fed ad pfonà accommodata, quas íta poffisabfolute dícere,NNemosquod ardeter uult, diíffimulare pot.Et no audít,q no amat:& amor ami τί abfentís defyderío crucíat.(| Inuítoía, ppera.) Flac eftppofítío,qua fima argumeti exponit.(f No: J lo príftínaráneceffitudíni.) Hoc eft caput& ueluti lime argumetatioís,íd ages,quod ín altera díuifioif iudicialis pte folet, Prímü eim amolit ea,q uideat illá ab Eremo poffe deterrere. Affe camícorü& par.' reti, Difficultas pegrínatioís logínqua, Amor& comodítas díuitíarü.Dorro parteis has enthymematif coplectit,€ Afatim diues.) Et μᾶς parte claufit epiphonemate, ficuti fere gaudet claudere oes,nó fol Κ΄ exordía, uer etía,fed& tráfítíones,& narratíones,& argumentatióes,G f qdalíud eft,quod períodá atq; orbe alique habet. Facít aüt hoc epiphonema gratíus, ἐναντιώσεως acceffio, quz eft in uocibus inter fc pugnátib? pauper ἃ díues,(Sed quídagot) Apte p corre&tíone ingreffus eft prímá argumetatíoy 6 nís parte, nempe de affectíb? amícorü: Admifcet& fententia, Debet amor lus írafci, did qcquid ufa loquit díuus Híeronymus,fere fentetía eft.Notataüt hoc Quuintilían?ín declamando,quod A ftatím ín initio íncandefcunt, ἃ íta couícíant, quaft díffentíat,cui conantur fuadere,(í Debetamor laus íraj Λ fci.) Tranfitü quog; fecit fententía, cuíus reí memínit& Fabius. Adeo ín declamando quibufdà pla; cuít fententía,ut οὐφ ία; no admifcerent.«' Quid facis ín paterna domo.) Ardétíore faciüit oratione, à hac íchemata,ínterrogatio,repetítío, Ge comata. Grandiore εί ac íucundíoré metaphora, uel potíus Allegoria. Síquídé utit*metaphora ferme ppetua.Habet aüt hoc fere ppetuá Hiíeronym"?,ut ín ínítijs [ος alíque tractet, ὅ maxíme plaufibile& amoenü, quo lectore uoluptate allícíar,& ínuítet ad cartera libentíus legenda.INullus em nó attentus eft ad ea quz de!ectet,Id aliquoties facít;per egreffíone, quá Ecbafin grzcí uocant. Εἅ multí ppofitíoní ftatím fubijciebát,ut teftat ἃ Fabi?, V erá haec ixgeos adeo quadrat cá ipfa re,ut pars fit armumetatíois, fed pars amoeníor.Sumit aüt haec pars a recto, aut fi mauís aneceffarío, Et rectü eft em,& nó poteft no fequi ducem fuit, quí femel ín illius uerba íurarit,«Πο; o cate miles.) Quo occultiortieiricaie, hoc eft feftíuior:níhil ein minus couenít τει, δρ delícatum effe, t mollicie folutá.« De cubículo ad acíc.) Multü addüt gratíz,cotraría comode ínter fe relata,cubícu: J^ [ῦ, acíem,umbra,folem.Nec pari acrímonize de,repetítü,ac mebra afyndeta, Atq adeo ín fequétíbus infunt cotraría,tuníca ἃ loríca,línteü δὲ galea,molle& durus. Cua ín his pofterforíbus,tacítá etíam eft Enthymema, Nec illud omíttendá,emphafim effe nonulla ín coíunctione,&,ad e modum pofitaz preterea ín prondtnine tu,quod nó addunt íj quí latínzíciunt,nifi aut difcretíois,aut emphafis caufa, Quín& mihí, pnomen hocloco níhil fignificat, fed feftiuitatís caufa addítá eft,uel potíus ftomachum habet;Poítremo nó eftocíofum aduerbí& ecce,quod rem uelut abfurdam oculís fubijcít, Ac Paulo fui perius,cü aít,obuía quz metít,ex uníus uerbí metaphora quantü ἃ íucunditatis fimul& magniítudi.. nísaddíditoratíoí?(Audiadi&a.) Perfeuerat etíaná ín metaphora τ Πίος, ΝΑ iperatorü eedícta uo|! cátur. Chríftus,eft dux huíus milita. Chriftíanus,miles, Tyrocínia,baptifm?, Sacramétü mílitíz, pfef fio uítz Chriftíanz,Donatíuü,gratía baptífmo collata,Hoftis,müdus fcu díabolus. Annotadà eft illud, cj milítaríbus εἰ uerbís ubíg; utatur,cá ad militia alludít,«í Ecce aduerfaríus.) Oftendít duas pugna í caufas:altera ut defendat ímperatore Chrifti, que aduerfaríus conatur occídere:alterá ne donatíuü ueniat ín rganus hoftíü, IN3 hoc quog; folet milítá anímos ad gnauiter pugnandí inflamare. Vnde Ve gctíus monet,ut mílítá peculíá feruet apud uexilla,quz fequatur alacríus, ff Lícet paruulus ex collo.).|2 Flac omía ptínent ad metaphorá milítize, Solet em hac fierí,(í quado miles ad belli pfecturus,fuos re línquit,Lícet em Hieronymus poftea fcríbatfe de Nepotíano uatícínatü fuiffe,nó tn narrat ferío,per/ inde quafi gefta, fed p ὑπο]ύπωσιμ depíngit, quz foleat ín huiufmodi negocío fíerí, C)uís att pictor me líus poterat rem oculís exponere, híc,nepote puerü de collo pendente,Datré ínlimíne fparfum, né nifi calcato eo exeat filíus, matre folutís capillis,laceratís ueftíbus,oftentante ubera, per nutrícatío nís beneficíá obteftante, Subfunt δν íucundi affectus, quos grací uocant i», Latíní morcs uocant, V rà fermo aut carmen ín quo híj recte exprímütur, moratus dícit.Horatíus, Morataq; recte fabula, i| Ad ucxillá crucif.) INífi crucís addídiflet, allegoria erat. Nà uexílla dícütur figna milítaria.Eft aüt laudatiffi inum metaphorz genus,quotíes ppría tranflatícijs admífcent,ut indicat ἃ Quintilianus,(/ Sold ρίς! /; tatís genus eft,) Subeíttacítá argumentd ,(umptüa finitíoe;mutatur eim reí uocabulá,fímulg epiphg! 4 ἃ. IN EPISTOLAM AD:HELIODORVM SCHOLIA,' Z C|t nema efl;nó fine gratía ἐναντίώσεως quo parte hancabfoluit, A eníet,ueníct.) Rurfum coduplícatíóe;'.i. .&repetitíGe,feruentioré fecít oratíone. V t fuperior pars ab honefto,fíc hecab utili fumitur, Nà huic «tía laudabile fubíjcít Fabíus,& íucid.Oftendit eim quae gloría,quz cómoda uíctore cofequatur.Glo: tíofum efi redíre ín patríá c uíctoría, magnifica pcedere ín tríápho,egregía fibi fuífq;íus ciuitatis: I$:«Romanz cófequí.INà hoc quoq; praemii dabat olím, f Hierofolymá caclefte.) Híc metaphora explír | 4:cuít;cü addít,coelefte. //Coronatus.) Allufitad coronas cíuícas, murales, obfidíonales,(f Incedas.): |^ fncedit proprie,quí in pompa procedit. f Neq; uero neícío.) Hactenus tractauít ἰος amoena meta; phorz,de milítía.Nüc ferío rem acereditur de uíncendís parentü& cognatorti affectib?,Et híc locus, €cufequetís argametatíóís ueftíbula,allufioe& hypotypofifeftíu? eft, Allufíoes füt,hyrcane tígrídes;: “ὃς{η ἐς ois,& mama lallare, Flypotypofis,cüre tota,no narrat,fed uelutí depíctá oclís fubijcít. Nec tii oino recedít a metaphora milítiz, Síquíde- ubí demoftrauit facrametü, oftendít prid, docet quó fit 1δ*pugnádi.(/ Náctibi bládís&.) Híclocus π folá Hypotypofin habet pfonaríi,quz rem oculís fubij/' ít, ποτ etía fermone cuícy fui míre οἵ decoro affingit.Sororí ob pudorem geftü attribuít no fermor ne. Vernas de mutádo dno follícítos facít.Nutríx& nutrícíus, fenes p morte uícína obteftátur, Mater:. anus,nutrícatióís olim exhíbítz comonefacít.Grámaticí aliquíd e pocta obijcíunt, que íllí aliquado p: legerant,Facíüt ad affectus i,& epítheta. Mouet foror,fed magis'uídua: mouet nutríx fed ualdíus,. |? anus:mouet mater,fed magís(ἃ decrepíta, 4/ Facile rüpit.) Et hoc uelut epíphonema fubíecit, Nulla f» emoratíóís parte no abfoluít huíufmodíclaufülis. Τ ΑΕ cotra.) Cofutatío eft;& obíectío a recto füpta 2^ eft.'( Sed qcung.) Attíngít qualitate comparatíud, Nam hac quoq; θποίαθε ín fuaforíjs. Obtemperar 'dü parentíbus,fed magís Chrífto.Mouét maternzlachrym:e fed acríus urget uíta perícula.Facit aat hoc more Tullíano,ut plaráüg colligat per ínterrogatíone,quo res fít ardentíor: Ne talís fit argumen; tatio,qualis eft noftratíá Theologorá, qbus nulla glacíes poteft effe frígidior, Anímaduertendá, ut ín: coparatíoe parte altera extenuarít;altera exaggerarít, Extenuat,cíi aítmatrís,no patrís,& lachrymís; Quauís ei de reflet mulíerculz, pfertím matres. Rurfü cüait,cogitabo,fienificas nec cogitadi fpaciü e(le.Exaggerat cifaít:Gladíü tenet hoftisut mc perímat,atrocibus uerbis exafperàs perículá praffens; & τε uelut ob oculos ponens, Subeft aute parabola qua ad probatiorie quoq; facit,nedü ad pfpícaítaté , aciucüditate,quá íta poffís explícare.Sícut miles ín eo perículo negligit maternas lachrymas,ita ΟΠΗ 21 ftíanusnó refpícít affectus parentíi,cü de uíta agítur terna, 4/ Propter patre.) Hoc fumptüa mínorí p coparatione. Sí lícet patre ínfepultá relínquere,ciad Chriftü eft eüdá,multo magis uíuüllícet relíng qrc.Eftautefeflíuà oratío fígurís,iteratí uerbí,quá tiaductíone qdà uocat, Chrifti Caufa,& debeo;dej Στ beo.Eftatit gemínüenthymema míra: tortü acrímonía,(Dro paffuro.) Ratíoes cófirmat exempliís, z5 qua nónundj& p cóparatíone tractatur, V ε íd hocloco Eds fíerínon poterat.( Aríes ífte.)' Vtmemínít pugna.Ftrurfum argumentatíone uelut epiphonemate daufít, pofineeratíafíguremej οἱ Ξ 4taphorá cü propríjs mífcentis. 4f Mater mea.) Floc argumentüfumpfit à fínítioe. A dmifcuitqg finitíog 24 níauthoritate, 4/Si credunt ín ΟΠΗ,)Elegantíffímo dílémate eft ufus. Aut credunt;aut n6 credunt: fi credunt fauebunt,no obftabunt:íi no credát,níhil ílis debéo.Sed ín príore dilemmatís parte,fubeft Ξ argumentum a cóofequentíbus,ín fecüda afinítione,(| Sed hoc aísín tnartyrío.) Rurfus obíjcít quod confutet,neg fine fchemate. Cá aduerfaríá loquénté facítqueadmodà& paulo fi uperíus, At cotra fcrí 2^ ptura peípít.£Erras frater.) Addídítargumento affeueratíone, quz nonund argumetí pod habet; Ipfumautéargumentü fumpfít a fínitióe;dà totà Chriftiani uítà oftendit effe martyríü. η! INolofrater *$ chari(fíme.) Einitione cófirmat collatione& authoritate,(/ Nó eft tantá ín eo feruítus.) R efellit fini) 27 tione aduerfaríord,& fuá cófirmat.«ἲ Negetauarícía.) Niíre addiditfíducia argumeto,cü quod refcl Lo lit pponít tádj abfurdiffim. T'ractauít aüt hecab euentis fiue effe&tís,(TOis inqt.) Authoritatí copu . lat exepla.Quorüpoftremü traGat,p cóparatíone, ut fit uehemeti?.Fili? hois&c. /(Flarediítatéexpe τε RS ο τα ια ΕΕ px 31 éans,) Hoc addidit uelut epiphonema huf'argumetatíóís,ín quo ti admífcuit pbatíone a repugnan 3* tíbus, fInterpretare uocabulü.) Negat Fabius anoie ducí ídonea argumeta, Quad ualent ín exhortá do,ueluti,fí qs Iuli: pontifice exhortas ad bellá fufcipiendá aduerfus gallos dícat;[ulíus es, Iulia agas oportet, V er hocloco finítíoís fpeciétractat, quá etymologíam uocát. Monachus a folítudíne dicit. 3} Monachus ígít nó eftquí uíuít ín turba. f Et hocegono integris.) FAdclocü ímítatus eft ex oratione: Ciceronís p Murena. T'radataute locüiab euctu. T otüq hüclocáallegoríjs acmetaphorís codecoraf 3tuit. ff'Tranallítas ifta tepeftas eft.) Rurfus árgumetatíone claufitepiphonemate,lépide eX contraríjs 3$ cóflato t: Quid ergo?) Rurfut háccofutatíone p fubiectionetractat, 4 Sed ubí honor noti }έ ει.) Indu&tíoni decus& gratía addídit,ex gradatíoe,fic em uocát hoc genus exornatióís,Etía fí mag ina huius argumetatíóís pars,ut íngenue dícam,refipít tate, ín qua Flíeronym? Πᾶς fcrípfis epiftola; i^ f[Clericí oues pafcunt.) Cótentío eft, díuerfis rcb^ínter fe coparatis, f/ Sed qm efcopulofis,) Vt ubiqs 2$ cófulit lectoris faftidio. R.efecerat an ,pbatíone, quae(guis eft utilis ac neceffaría:tn mínus habet uolu^ ptatís.Nüc peroratíoe denuo uelutífatígatü recreat.Sed míhí uídet hic trafit? parü cocínnus,ac niimís abruptus. Pracípít ei Quíntilían?,ut quotíes alío tranfeundü eft, demus operá,ut extrema pars eor εἴ quz díxímus,cohzreant alíquo modo οἱ hís qua dícturífumus, Sed habet Hieronymus&alías trá fitíones duriufculas.Porro οἵ antehacarecto;àlaudabilí,potiffimü aute a tuto fumpt erít pbatioes,ín poratione tractat partéa íucüdo,coferens Eremíuoluptates,cü oppídorü íncomodiís.(f Daupertate ὃν tímes?) Hic uereargumetatíonü eft epilogus, INà pars qua pceflít,& quz fegtur ad affectus ptínet; q e potíffímü ín poratíone tractarí cofueuerüt. 4 Τς ad uoce.) Hic tentat eos affectus quos uocát pathe.' . 1l INempe uxhementíores,rem atroce uerbís atrocíbus exaggerás. ή Cerne manus.) Ad magnos affect? facit& Apoftrophe, ficut índícat QuíntilianuszEanücutitur, poft exafperatosoesaffectus,--.-“1 COMM Heec cp, c N00 AUN ἃ IN EPISTOLAM AD HELIODORVM SCHOLIA*«|—$0.$ . Diíu& Hieronymá cá ín uíuís effet;no caruiffe calünía,uelipfiuslítterze declarat,ín qbus paffím canít bus fuis,fic ein ille uocat,cogítur refpodere.Quín& hodie coperi nonullos effe; prefertím apud Italos: parü zquos,huíc tà íncoparabilí uíro,q fabulà nefcío quà plane ftultíffíma"T heodorí Gacz noie fparfa ín uulgus,g díxerit ε falfo accufatá fuiffe quod Ciceroníanus effet,mírum dj amplectütur, dq; exofcu lantur.Quí míhí uídetur,no alía ob caufam infenfi Híeronymo,nífi quod huius lítterz,magís fapiunt Chriftá;magis fpirant fandímonia dj illí uellent:q Neoptolemi exeplo, Chríftíanü effe probat;nímia εἴς Chriftiani no probát, Qua ade de re,fuo loco diximus. Ad hac uídeo effe nonullos huíufcemodi ingenío,ut c apíicula ad omne flofculi, ad omne aduolas frutíce,tantü íd excerpat,quod ad mellificia fit conducibile:ípfi folá hoc uenetur;fi quid fit,quod alíquo pacto calüníarí poffint. uo malo potí(fí; málaborát ifti,g ín fpinofis dífputatíoib?,G ríxofa quada T'heología cofenuerüt. Flís mos eft e Οτο[ή bro quatuor aut qng; uerba decerpe;atg ín εἰς calüníandis oftedere,dgtü íngenío polleat.NO animad, uertüt,qbus téporíbus,cuí,qua occafíoe,quo anímo fcrípferít ille, Neg; confer&t quíd precefferít, quid fequat,qd alíoloco,eade de re fcrípferít.'antü urget ac premütquatuor ílla uerba;ad ea machínas om neis admouet fyllogifmor&, Detorquet,deprauát, alíquotíes à no íntellecta calíníant. Proínde mihi uifus fum facturus rem no alíená.fi Ícholijs meís, Antídotum adíecero,quo lector pramunít?citra ulla offenfam ín hui? uere díuíni uíri lectíoe uerfarí poffitzno quod ín huíus fcriptis ulla Πέ ueneni fufpicio, cui?lucubratioes oés,fine exceptioe coprobarit authoritas ecclefiz,fed aduerfus calüníz uenen& para; uímus antídotum, Igitur ín hag epiftola, qua adolefcens luferít magís(p fcrípferit, ficut ípfe teftatur; nó oportet ad uíuü exígere,fi quid exhortandí caufa fcrípfit ushemetíus,uclut illud; quod ab oibus Chriftianis uídet exigere paupertate, cíiaít: Anímaduertefrater,no licet tibí ααίοζβ habere de rebus tuis.Oinís, inquit, dns,qno renücíauerít oibus quz poffídet,nó poteft meus effe dífcipulus, Nec eim uidet hoc exigere ab Heliodoro uelut amonacho;cum íd a Ruftíco monacho non exígat.Et quod de quouis fenferít Chriftíano,índícat qua fequütur: Cur timído animo Chríftíanus es? Quare fíc accípie dà arbitror, ín exhortado plus dixiffe Hieronymá,& hyperbole ufum,uclutí Paulus ad Hebrzos fcri bens,quo deterreret eos q Chrifti pfeffíone fufcepiffentab iterandís peccatís,aít ímpoflíbile effe,q femel E{Π meltuiffent illuminati, relapfos{η peccatum,renouarí ad poenitentia, cü quotídíe Chríftíanos rela: 'plosreftítuat ecclefía. tanonüd íníqui petímus,utzequü feram?,pfertím ubí nó leges aut decreta pro. Ρ quu pe q P 5 P ferunt, fed exhortatio,cofolatío,admonitío, p ratíoe teporís ac plonze tractat. Autcerte ficaccípiedü. [νο lícet tíbí, ut fubaudíaS coditione fi uís pfe&? effe. C) uadp euagelícá pceptü,no tà de pdijs,ac nimis abijciendís loquitur d$ de affectibus, Ille preclare abíecitopes,quí nec pudet accumulandis,nec dolet ablatís,nec gaudegaffluetíbus,nec ullo ín pcío habet.Poftremo α iuxta Paulá fic poffidet;quafi no poffi deat; Alíoquí qd dícem? de tot,egregijs epiícopís,qui uel c®íbus certare poflínt opu entia: Quuid decaterís Chriftíanístlitiffímis,quorü nemo non gaudet Chrífti uocarí dífcípulus? Quid em alíud eft effe Chriftí dífcípulum, dj efleChriftíanums RENS. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS, ES Epotíano,quí fuit Heliodorí ex forore nepos,pícribit uíuendí forma, quá clerici& epifco IM pifequíi debeant, faluberríma quada pcepta tradens, de fpernedis díuítijs,& fugieda fami) 8 liarítate fzcularíü,& pcípue foemínarü.De doctrína pietatís:de frugalítate,cultus, edificio I ὙΓ κα ἃ uictus:defugienda laude homínü:de fugienda obtreciatíoe:de fíde filentij: de fui La M giedis Ke diífpeíandís in pauperes eleemofynís. Eft aüt gen?parznetíci,ín quo míre ualet diu?Híeronym? ficut& ín caterís,Ex hac epiftola multa cítatur ín decretís,copluríbus locís, ἌΛΛΩΝ|». SCHOLIA.: MID| Etísa me.) Hacpars ἃ príncípij uíce ροπίξ, ppofitione& narratione coplectit. 4 Dà ef) 24 fem.) Captatlocá comune, ín que fuo more expatíet, anted aggredíat argumetationem: a.d idq;anonullís factitarí folíitum,teftat& Fabíus,Porro locus eftínfenibus potíffímü Bore 9] re fapíentía.larn tametfi negat fe breuiter cóclufis.íepiphonematis dtí;ad fíngula capta, tii hís etía utítur ín hac epiftola dp parcius,ut illud: perículofe tíbí míniftrat,cuíus uultá frequeter attédís,(/Et pendetíb?.a.m.p,) Quod Vergil? de boue ἀίχίε, Et crurü tenus a mento palea/ c ría pendét:hocrefertad mentü(σης, Να palearía dícunt pellis,quae dependeta meto ín pectus bouis. Ide accídít ín fenibus,ut carne cofumpta laxa cutís pendeat.(t Frigidus obfiftit.) Carme eft Maronis in quarto georgícó. Sín has ne poffím naturzattíngere parteís.Frígidus obftiterít círca pcordía fanguis, Seri? affcríbít phyficos dícere:ftultos& ebetes,fanguínis effe frígidiorís prudentes,calídiorís:& ideo fénes ac pueros mínus fapere, qd his nodá caleat fanguís,illis aetate ià refrixerit. Plínilibro.r. Anímalía fortíora effe,gb" fanguis eft craffíor,fapetíora, qb?tenuíor, proinde pínguíffimá effe afinís,hot(επί má«Οία fert&.) Eft ἃ hocapud Marone ín egloga cuí títulus Muaxris.Fert, pofuit pro aufert. Quad e αἴας accedens adfert comoda, decedens aufert,{ Anímü quoq.) δατίας ením fenefcit animi uígor, dj Γ "n corporís:nempe,áno quadragefimooctauo;cü corporís uígor languefcat:poft trígefímüfextü annü au core Aríftotele,(l Obliíta.) paffíue díxít,"t Dauíd annos.n.f.) Hac referunt, libro Reegü tertío.ca.r. ' fDe mimo.) Mímíuocant uerfus fceníci,&c(ρῆί qmímos fcribüt,mimi dícat, À μιμέομαι grace, quod eft iímitor. Nam híftrió tantü agít. Mímí quod fcribunt, hocíde agüt.(/Atellanarum.) Atellana genus eft comaedíc lafcíuiorís ἃ obfcoeníoris;fíc uocata ab Atella cíuítate ofcor: ut teftatur Liuius líbro.8. Vü&obfcená dictá uolunt, // V.iucbat adhuc Bethfabee.) Apparet Dauid quatuor uxores eode δα; : f. 4 tem ems Cur J)tah qo vu Paru i l'on Herren e. E cde “η” Ι !| oed // nDyprr po Hy ny Lp" 7) νιν“δ Mibreesy ”--- 0 έ 1 t ! » IN EPÍSTOLAM AD NEPOTIANVM SCHOLIA, C buiffetépore:Bethfabee,quá abduxerat ab Vtía:Michol,qua tti nupfit altecí; Abygail, uxore Nabal: "η. ἃ Achinoen,quá accepíta lefrael,' V íde prímilíbri R.egüi.ca.25. 4 Taceo de prioríb?,) De hís multa » gencíeos.ca,s.(] Et pacificus bellatorís.)Míro decore cofüxít pugnatía. f/ Chameuniz.) Grzce díxít, duod latíne nó poterat comode dicí, χαμαὶ humí xw cubile.Inde eui, Ci qs£n nuda humo cubat, ^ Eleemofynz.) Hác uoce fraudamus una fyllaba.Nà dícendá eft eleemofynaebsxcootirerce,quod no. P bisfonat míferícordia.*/ Plato octogefimo.) Auctor Tullíus ín Catone maiore, 4“ EtMocrates.) H üc ᾿ Lucianus faríbit uixíffe unde centá anos, M. Tullíus ín Catone maíore,refert libr qui füfcribít Pana thenaicus ab hoc fcríptá,áno quarto& nonagefimo,ac poftea quínqueníum fuperuixiffe, 4/ Pythago 4| ram.)[s nonagínta uíxítános,authore Laertio. ή Democrítü.) Abderíte intelligit phyficá, q quatuor v füpra centü uíxítános,ut fcríbít Lucianus ínlogeuis,a nobís olím uerfis,«/ Xenocrate.) Hic Platonís Σ΄ dilcipuP,octogíntaquatuor uíxít annís. 4/ S-enonem.) Hic ftoícus,nonagínta octo, Lucíano authore, Γη Cleanthes.) Q'uí,fi Lucíano credímus,uíxítad annum centefimá, 4 Homera.) Et hunc mxoní& fe Ὁ nem uocant pocetz., 4 Fefiodum.) Huíus longauítas, etíam prouerbío locum fecít ἠσόδψομ Ύδρας, íd ε΄ eft; Hefiodía fenectus,de quo uíde noffras Chiliadas.(Γ Simonídem.) Híc pocta lyrícus octogefimo anno,& docuífTe fe carmína,& ín certamen eorum deícendiffe ἱρῖς gloríat, Author Valeríus, libro . octauo.ca, de ftudío ἃ índuftría, Hunc Lucianus ín Macrobíjs tradit ultra nonagínta uíxí(fe annos, JJ([Stefichorá.) Εἰς eft, cuí uítuperata Helena;oculos ademít, laudata reddidit: V íxít ferme ad anna 3 cetelimum,ut refert Suidas, 4 Cygneum πε[οίο qd.) Grzcís ín puerbío eft,dwdop ou, íd eft, c?nea Al)! À le cátío,de fenilí facundía.Nà íta pooctarü ferme ormníü lítterís celebratüeft,cygníruícína morte dulcíffi ἷ 4 mecanere,cünemo canenteaudíerít.4 Sophocles.) ΗΠ ς Tragoedíarü fcriptor, uíxítannos nonaginta 1 qng,authore Lucíano.Q)uod auté narrat Flieronym?,refert a V alerío,libro feptímo, a.M, Tullio ín ? Catone maíore, //Cato romaní genetís.) Εἰς latínas etía lítteras fero didícit,ut teftís eft Valerí?Max. Delíngua Ne C fed multo feríus gracas,Cenforíus aute eft cognomínatus, ob cenfará feueríus gefta. 4i ὃ ftorís.) Híciuxta Homerü treís homini uixit ztates,hoc eft.ut qdam interpretatur,centü& quínqua gínta annos:de cuíus mellíta facundía,extat Hlomerícá illud. Elogíum,líbro llíados prímo, τοῦ καὶ ἀπὸ ὑ γλώσησ μέλος γλυκίωμ ep ἀυδή, id eft, cuius& a língua melle dulcíor fluebat uox.(( V erbum fupflui.) Grzce quidem anceps περίαοσύ, quod& fuperuacaneü figníficat,& egregiüateg exuberans, Vnde Hie ronymus de graca fentít,non de latína.4/Hí fant quí ue.)Hoc αἰ eft; de cognatione Ícríbarü,quí ca D netesatg μὲ οὐμιώρο tabernaculís comorabatur. Hifunt ínquít, Cíneí,quí uenerüt de calore patrís domus Rachab. Paralipomenonlibrí prímí,ca.2./ Et qd uolo nifi ardeat?) Ex antíquo exemplari,fij , mulg gracis codicibus germana reftítuímus le&tíone.Ft dj uolo,ut ardeat:fícut admonuímus,& ín an ) notationibus noftris ín nouü teflamentü,(/Et per fínes capítulord.) De epiphonegyatís fentít;& argu* { tísacclamantíunculís,de qbus alías dium ef ε ΣΣ Ὁ.€.) Vulgata zditío qua hocloco con^ ἐν fentít cii hebraís,fic habet. Eft em apud Flíeremíam pphetà.ca.is, Semínauerfit tríticá& ἢ pínas mef; fuerüthareditate acceperüt,& nó eís proderít. Altera,nempe f poigid habet. Semínaftís trític,&e meffuiftís fpínas,clerící eorá, no proderüt είς, Vnde coíjcío legéndü derí,non deríci,id eft,harreditar ν tes, ἃ ita fcriptü reperímus ín antíquís exeplarib?, Nó em folü nihil pdeft honos epifcopalís,uerüetía * officitnifiaccefferít facra doctrína,caterzqg uírtutefepifcopo dígnz,{Ἂς medicos: tab.) Sentít phar f" δι" , imacápolía,ín gbus uelut& ín tonflrínís cofidet ab ocíofis ὃς garrulísq mos& hodie durat apud Vene « tos.(| Calamíftro.) Calamiftrü acus eft magna,qua calefacta crípant capilli. 4/Sí acolytus,fi pfaltes, ἀκώλιῆος grace dícit,no phíbitus,hoc eft admíffus:atq; íta uocabat,q ípe ede nó pagebat myftería fed nó excludebat cü caterís,qd'ígne;aut file qddà ad facra πες(αεί afferebat.Opae pciü eft ridere nou& Ifidorí ínterptametá,in decretís diftin&tioe. 1. Acolyti ínqt erzce,latíne dícütur ceroferarij,& fimili ín Ícítía metropolin ínterptat menfura cíuítatü,cü graece Πὲ/κκτρόπολις,π6 με]ρόσσολιο. Atc huf?erroré[τα ^ magifter fniagz,caecí caec?,(αίεος.) gracü eft, 4x7», latíne cantor.(ΓΑ princíipib? Chfi(tíanís.) Anno; tádü hocloco p ímperíales leges clerícos phibítos olím fuiffe ab adeundis hareditatíb?.Doftremo qd' tota hac epíftola diu?Hieronym^uult facerdotes effe pauperes opib?,díuítes doctrína& píetate,no fa εἰς couenit cí publíca tépeftatís huí?perfuafioe,qua credát ecclefía hifce díuítijs, maxime& fulcirí,& 9 ornarí,(| Cauteríü.) Inftrumetü,quo uítía ínfanabilía exurun£, a x&o quod eft uro, Alludit ad íd quod ? diciü eft;«Bonaslegesa malís moríbus effe natas. // Fídeícomiffari?.) Dicit no uerus hzeres,fed είδα) F bitrio hereditas admíniftrat:de hís multa métío ín pandectís.4/ Imperatorü(cíta.) Scíta leges uocat ἡ&inftituta./ Milio.) ΜΗ leguminis genus eftuiliffima,(/ Cíbarío pane.) Cibaríus panís, non óino purgat^a furfure,que eüde à fecüdaría appellat.INà íd qd críbro reddit puríffima,flore appellat ín filí Y eíne,pollíne ín trítíco:qd' fecüdo,fecüdari ti; qd'poftremo,furfure. T eftís Plínélibro.ig. 4. Símjla& mel ho Simila íde ferme quod flos.í, candidíffima farínze pars,q magis in codimetís adhibebat, ín ραπ 5 busimel uíno addebatur,ut mulfum fieret,quod olím ín delícíjs erat.{η quo littore€ocha.) De oftre ές& echínis fentit. Alludit ad íd qd fcríbit luuenalís, Lucrínü ad faxit Rutupíno ue ατα füdo Oftrea callebat prímo depredere morfu.Et femelafpecti dícebat lítt? Echíní.De hís uíde apud A ulà gellía lí] * Brí,7.ca.s.(| Acdána ipa.) Quia magno empta.Tuxta íllud[uuenalis ad quod allufit: Magif illa íuuát,q V plurís emütur. 4 Matul.) Matula fiue matella uas eft;ín quodlotíü reddiít.Erat aüt fordiffími feruulí mun"matul porrigere dno. V n puerbíalíter dícebatur:Indign?eft;q íllí matulà porrígat,ut in Οία Z3, dib?explícuim"copíofi?. 4 Mathufalc.) Hocnemo díutíus uixít:uixít ei nongetísanis& noue// Ob ^y tinecüq) Refertuerba Pauli ad T ítà. // Permane ín.h.q.d.) Ita Pau ad Timotheü.,(ατού femp.) ^3 laPeti?inpríma epíltola,ca.s,(/Si pater futn ínqt.u.e.a.m.)Ita Malachías. ca..Fili?honorat patre fud, &ícruus dnm fuum, Si ergo pater ego fum,ubí eft honor mec Et fi dns ego fum,ubi eft tímor meus IN EPISTOLAM AD NEPOTIANVM SCHOLIA; ὁ$o. 6 Scità eft illud oratorís Domitij.) Ὁ ποά Hieronymus Domitio tribuit, Valeri? affcribit Tucio Craffo,. fumme dignitatís& adloquetize uíro:cuí cá. L. Philippus conful ín fenatu manü ínijci iuberet, reíecto líg ctore. ΝΟ es,ínquit,mihí Philippe conful:quía nec ego tíbí fenator fum.libro. vj.ca. de líbere díctís. «Attríta frons.) Impudens& perfrícta,quod jpuerbíü Γαρίς, Sabbatü δευτερότρωϊομ.) íd eft, fecádo 4 rímü.lNa erzcis díctio eft copofíta;ex fecido δὲ prímo, ppterea qd Lucas alohàne uídet díffentire de díerefurrectíóís lefu Chrífti:que lohánes fcribit refurrexítfe pma fabbatí,& mulíeres admodà ma ne ueni(íe ad monumetá, Cot ας tradít eas fabbato qetc ecí(Te,& fabbato pacto, ueníffe caro;. matíb?, Hoc loco& alías uidet effe nónulla ínter euageliftas díffenfio:fed hac de re no eft hui?locí dífj ferere.( Pro Quínto gallo.) Flac oratío no extat, Etlocus híc Híeronymí míhí uíde£ nó oino uaca| re mendo.(/ Quátos plaufus.) Ε εἰ tam abfurdze,tii uulgus applaudebat.Plíníus ín epiftola quada, Scí c to ínquít e peflíme dícere, q maxíme laudabítur.Id náif magís uerü fuít, cj hís teporíbus,(/ Veftes ὁ pullas.) Pullanígra dícuntur, Vnde pullatíq lugent, quod in luctu nígrís uteretur. Cotra,candída olím principa eratac tríáphantíd,«(Et fordes,) Inter ογπα& fordes,medía eft müdicies. Non abíqyamí,( &ulíneo.) Línceorü ufum,olím uíx uiro dígnü ΒαΡίεα, fuperi?indícatü eft:& de precío líneorü,multa ἈΠ σετ níus, 4 Vt matronarü ín eo facculi ptrahatur.) Eft& altera lectío: V t maíores ín eo pifculí ptrahátur., - fed prior míhí magis arrídet, dd nec illa prorfus uacare medo uidet.« Hoc nó eft ofculü porríeere.) "Olímofculo falutabát,coful imperatore, difcipulus pceptore. ή Κα frumento coficitur.) Plíníus libro? chelíá: Aegyptíj,zuthum,(/ Οδ! decoquütur.) Hydromelí fignificat, quod fit ex aqua& melle tan^; τα V ide Plínialibro.14.ca.17.Floc utebátur Phryges. 4/ Aut palmarü fructus.) Hocgenere Parthíquo{ dà utebatur; δν Indí& oriens totus:authore Plinío.Z/ δίας pomotü fucco.) FHoc pomatíü uocàt. V ero| líus: Atqp acídís ímítátur uíteaforbis. //Coctifgs frugibus.) ΝΑ fit ex alijs quogg herbís ἃ leeumínibus, 1 Dehis uide Plínía líbro.14..ca.ts,(( Et nefcio utrá apud nos.) Graecus fenar?? fíc habet,zray(a γαβήρ λεπ/ 1 Top ὂν Τὰ véop,íd eft; pínguís ueter,tenue nó parit mente, Ft fi mauís σαντα, γε αἱ carmínc. Subtilepea? ucter obefusno parit. Porro quod Híeronymus follícítus eft, de uenuftate graecanící carmínis:fcíat Ie] ctor lepore effe,ínambíguitate Παγῖ uocum,pínguís& tenuis, Να píngue, ut fignificat obefum,íta Πα} pidum actardumaut ebetem fignificat. Itetenue fignificat macílentü,& fubtíle,Nà dícitur tenue cor? pus.Et Oratíus ín Satyrís,res tenues díxít acutas actubtiles.Cü ígitur dicítuenter pinguis,obefum fiy gniíficat:cumaít, mente tenue,acutà íntellígit: Ge deflexitalludens tii ínterím ad uoce pínguís, fí Non» calíce fed concha.) Vergil. Vt concha biíbat,G&e Serrano dormíat oftro.Fft aute delícíofíus concha bí bere,d calíce,(Phylactería. Dícuntur extrema ueftiü orz, quod eam tueátur ac feruent: uel potius ὃ quod ín hís feruargtur madata legís ínfcrípta, ne exciderent anímo, lufferat em Mofes, ut ín quatuor anguliís pallíogz Hebrzí híacynthínas;fimbrías faceret:ut ficut círcücifio ín corpe,íta hoc ín uefte effet fignü Ifrahelítze, lta ffperftítiofi faciebant erandes fímbrías,& acutiffímas ín εἰς fpínaslígabat:ut ucl ficadmoneretur cultus díuíní. 024 ghylactería quidam ρε mebranas,ín quibus defcríptum Moyt fi decalooá[η fronte geftabát. Que more ὃς ad fua quoq tepora duraffe,fcrípfit Híeronymus ín Mat] thaum.(| Hís coeli plagís hac quadríga.) Alludítad quadríga ΕἸ εἰ εἰ pphetzede qua Regum,4.,ca,, o Hippocrates.) Éxtat hoc híppocratís facrametá ín libris medícorá:& uulgatí^eftig ut híc fitrefere] q dà. //Beatíus eft dare.) Flac fententía cítatur Actuü ca.20.ín eundem fenfum a díuo Paulo.4/De πιο} t nogamía.) γάμου, graece ζοπίπρί ποςαίατ, μόνος folus. Non admiíttítur aute ad facerdotíG,cuí bis fic du cta uxor,ctía fialterá habuerit ante baptilmü:quadp antíquitus facerdotes no uocabantur nifi epifcopi, & ijdem píbyteri,tametfí poftea prefbyterí ceperunt a facerdote díftínguiEt δύγαµοι graecís dícuntur, quibus bís ducta uxor,no bigamí,: ANTIDOTVS. linhacepiftolaín quano exhortatur fed uiuedí pfcribít leges, uídetur oino a clerícís,hoc eftafbfi byterís acfacerdotíb* epiífcopís,exiígere paupertate,ciaít:; Quí dnm ροαος δὲ cum ppheta dicit: Pars mea dns,níhil extra dim habere poteft. uen fiquíppíaaliud habuerit, ptee diim,pars eíus non erít dns. V erbí gratía: 5ί αγ, argent, fi pofíeffíoes,li uaría fupellectíle:cum iftis partíb?,dns pars eíus fíeri non dígnatur. Quid aís fanciíffime Híeronyme,negas efle clerícos;negas cd hísdüm parte habere uelle,gbus funt pdía, qbus aurá ín fcrínfis,obus areetá ín marfupio, quibus fupeli lex domi: ΕΕ fi ftaobuenerínt hzreditater τα facíes tot Chriftíanís facerdotibus, adeo locupletír bus;ut hís ínuídeant mundani príncipes? Οία epifcopís,quí tot oppída poffident,ut ne dícam de pre dijscQuíd fummis potíficíbus,q pro cenfu,predtis,etía belligeraturs Atquí hos adeo nó ímprobamus, 14..Ca, ultímo. Eft& occídetis plís fua ebríctas, fruge madida: hüc potá gallí Ceruífia uocabát. Hif, ραπ 3 . utnecte ínter bonos uíros poneremus,nifi[ον oraculís coprobatü. Per hos Chriftíaní fumus omes, "Horüarhítratu Chrífto íungímur,aut a Chrifto fegregamur.Et nó fol dnm cü hís parte habere credí) 4nus,ueg etía fpírít Chrifti ín íllorá finu latere pfuafum habem?.Et adeo no offedunt nos ín íllis,regtis famptíbus ín coelum fubftructa palatía, famulo examína;ferro armatií fatellítes,equítum turmasomia .gémís,auro,purpurag renídentía,ut huncrerü flrepítum,ad ecclefíz dígnítate ptínere credamus, V e rum ego, faluoalíoríi iudicio, quod Híeronymus hocloco fcrípíit,ínter cofilía ponedum eífe puto,no nter precepta,Etob íd ín hanc partem fuíffe umhementiore,quod íllíus aetate, ia labafcente uera clerí) coruta píetate,magna parsad mundanum faftum,ad díuítíag: cupiditate effet ppenfioricum ppríe fa cerdotü díuítía fint coeleftes rion terrenze, Nempe facra doctrína,anímus omnii quz ftultum uulgus míratur contemptor, uíta ínculpata, lucrum,plurímos traxíífe ad Chríftum,tríumphus martyríuni, Querítur autem& alíbí díaus Hieronymus accrefcentíbus ecclefíz opibus, ueras íllas opes fuiffe díminytas, Vnde glifcentí morbo fuccurrendum putauít, ὃς ín-hauc partem cohatus eft trahe C IN EPISTOLAM AD NEPOTIANVM SCHOLIA ve,ut nihil poffíderent,quo faltem in medío confiflerent,& moderato díuitíarum ufa effent cóntentl, ALIVD Ineadem,probatlegem ímperatoría, qua cautü erat olím,ne monachí aut clerící,caperet hxredítates,cü ea tame íníqua uideatur. απ! ínnuitide ab euaneclío pracípi;qd leges ímperatoriz iubebant,caít; Et quafi maíora fint ímperatorum Ícíta,dj Chrifti: leges tímem?,euágelía cotemnim?, ALIVD— Quodauté fequítur:Gloría epifcopi eft, pauperü opíbus prouídere:signomínía omníi facerdotü eft, ρρεῆς ftudere díuitijssno oino condénat facerdotes η díuítías habet,fed q illis Πάσης, Studen? aüt εἰ reí,quá plurímí facímus,quáq; magno conatu nobis parare cotendím?, Codenat ἃ epi fcopos,quí ín pphanosaut ímpíos ufus collígüt opes,quas ín pauperü fuftetatíone oportebat recodi, Poftramo ín hifce rebus habenda eft ratío temporG.Permultü enim intercftínter prímam íllam ας γα de Chrifti ecdefíam,& hanc noftri temporís.'uncomnibus huíus mundi commodís deftituta folis Chriftí pollebat opíbus,atq; hís tanto gloríofius florebat, quo longíus ab íllis aberat. Deínde pau latím accefferunt opes, acceffít príncípum, íam Chríftianorum fauor: deníg: acceffít cenfus, accefy fit ímperíü:qua resan cum Chrifti philofophía cohareant,aliorum efto ἐπα οί Nos fcholía fcríbím?, non dogmata. Certe píarum metíum eft,optare:ut hís pofteadj contigerunt,pofteadg recepta funt: fi nó poflunt abijcere,non ad fatum ac libidínem,fed ad publíca ecclefiz utantur utílítatem,& habeant uclutínó habetes,nec putent ea ad ornandá Chrífti relígione,fed onerádam maeís ptínere. Proinde ueteres íllifanctí uírí,quonía propiorcs erat apoftolorü temporíbus,& adhuc fpirabant purum íllá& nullís mundi bonís ínquínatá ΟΠ, pmulta fcripferunt,ab hor temporü forma longe late; difcre antía:ueluti Híeronymus, A mbrofius,Bernardus,ut omíttam Girzcas omneís:qua tame no couenít faim ín calumnía uocare:fed potíus ad uitz correctíone trahere, magis habere fi ufpectos mores no ftros, qui tantopere díffídeata fanctiffímorü uírorü monitis, qui Chrifti& apoftolorá fecuti decreta, αἱ Chrífti afflatí fpírítu,ea prodiderüt,cum quibus an noftra cocinant decreta nefcío,certe no cocor Tu uíta,Eaqy uítz ratione ínftítuamus;ut no fit neceffe Chrifti doctrína ad noftros mores,& ad homi nü tradítíones detorquere.Sed potíus ad uerd illud ac fyncerü Chriftiarchetypa,noftrá uítam omne, noftrag inftítutaaccomodemus, Neq; uero dubíto,quín coplures fint bonz metís epílcopíjatg ín prà mís, hícnofter Leo decímus,uir omnibus εστεσῇ pontificis, dotíbus,egregie cumulatus,permulta αἱ deantque uelint mutarí:fed occurfantibus anímo tot negocíj difficultatíbus,uerentur,ne parü felící; ter tentata remedia,uergant ín maíus perículá,magís optantes quod optimá fit, exigentes, quod ipfi quoc; Paulo íam tum accídít,prafcribentes, no quod Chrifto fit pxímum,fed quod ab hys teporít bus poflítobtíneri, 2. HIERONYMV$ AD NEPOTIANVM DE VITÀ CLERICORVM ET SACERDOITVM e| Etísa me Nepotíane chariffime lítterís tranfmarinis,& crebro petis: ut tibi bte ι)&À IS) ui uolumine digerá pracepta uiuédis& qua ratice,quií fzculií milítía derelicta, ᾧ 4,40] uel monachus coeperit effe,uel dlericus;rectà Chriftítramitem teneat:ne ad di/ eskeksd ucrfa uitiorü diuerticula rapiatur.Dum effem adolefcens,immo pene puer:& primos impetus lafciuiétis tatis, eremi duricia refrenarem:fcripfi ad auunculüi tuum far ctum Heliodorum exhortatoríam epiftolam,plenam lachrymis qnerimonir q:& qua de; ferti fodalís monftraret affectum.Sed in illo opere pro atate tunclufimus:&écalentibus ad, hucrhetorum ftudiis atq; doctrínís quzdam fcholaftico flore depinximus,Nunciam«ano capite,& arata rugis fronte,& inftar boum pendentibus a mento paleatibus:, Frioidus ol» fiftit circ przcordiafanguis.— Vnde&ínalioloco ἰάξροσετα canit. Omiafert ztasani, muniquoq. Etpoftmodicum. Nuncoblita mihítot carmina,uox quo E: Morin. lamfugitipfa. Quodnede gentili tantü litteratura proferre uídeamur,diuinorá ποία minum facraméta cognofce. Dauid annos natus ptas tror us quondá uir:fenectu/ te frigefcente,no poterat calefieri,Quaritur tag; puella de uníuerfis finibus Ifrael Abifac ft namitís:quz cum rege dormiret:& fenile corpus calefaceret.IN onne tibiuidetur:fi occidentem fe πα μϑιρυόδε. figmentum εἴτε de mimo,uel Atellanatum ludicro? Frigidus fenex ob; ques ueftimentís:& níficoplexuadolefcentul non tepefcit. Viuebat adhuc Bethfabeez fupererat Abígayl:& reliqua uxores eius,& cócubinzequas fcriptura cómemorat.Oés quafi frigida repudiátur:& ín uníus tantá adolefcétul erádcuus calefcit amplexib?. Abrahá mul to Dauíd fenior fuit:& tri uiuéte Sara,aliá non qua'fiuit uxoré. Ifaac duplices Dauid ános ha buít:&cü Rebecca iáuetula nundg friguit. Taceo de priorib?an diluuiá uirís:q poftános non gctos;nó dico fenilibus fed pene ἰᾶ cariofis artub?:nequacy puellares quaiete amplexus.Certe DE VITA CLERICORVM: 90; 7-τῇ|: tit A Moyfes dux ifraelitic pplícentá&uigintiános habebat:& Sephorá nó mutauit.OuaeftigiÉ— 7 N ifta Sunamitisuxor& uírgo:tam ferués,ut frigidum calefaceret:tá fancta,utcalenté ad libidiné Ν᾿ non prouocaret?Exponat fapientiffimus Salomon patris fui delítias,& pacificus, bellatorís uíri 3| Ἢ narrecamplexus.Poflide fapientiam:poffide intelligentia. Ne obliuifcaris,& ne dedinauerísa 10 γῇ m Nunnah n p uerbis oris Marc o eue d eA te:amailla,& feruabit te.Príncipium fa. Τὸ, qu etr erg X pientíz;poflide fapientiam:& ín omní poffeffione tua; poffide intelligentiam: αἰτοῖίαα illam,& οὔτις 55^: Né» Ἢ exaltabit te:honora íllá,& amplexabit te:ut det capiti tuo coronam gratiarum. Corona quoq; m elitíarum protegat te.O mnes pene uirtutes corporís,mutantur in fenibus:& crefcente fola fa;€ τ-f píctia:decrefcüt cxter: uirtutes ieiunia,uieiliz,& eleemofynz,chameunia:huc illucg; dífcarfus, δῆς eai d ein ^ petegtínorá fufceptio,defenfio pauperum nftantía orationü,perfeuerantia,uifitatio languen; ἵν. Joc Rd n 5 tium labor manuü:unde przbeantur eleemofynz.Etne fermoné longíus protrahá:cücta quz genie Ἢ, peteorpus exercentur:fracto corpore minora fiunt.INec hoc díco:qd ín iuuenibus δὲ adhuc foli;! ἀ αἰϊοτίϑ ztatis:his dütaxat qui labore δὲ ardentiffimo ftudio:uitz quoq; fanctímonia:& oratío; t nisad diim Iefum frequentia fcientiá confecatí fant/frigeat fapientia: quz ín ρἰατί[ορ fenibus 4&tate marcefcit, Sed quod adolefcentiía multa corporis bella fuftineat: δὲ inter incentíua uitio; : tum,& carnis titillaiones: c quafi ignís in lienisuiridibus fuffocetur:& fuum non poflit explica/ τ re fuleorem.Senectus uero:rurfus eorumqui adolefcentiá fuam honeftis artibus inftruxerunt, i& inlege domini meditati funt díe acnocte:tate fit doctior,ufu trítiorproceffu temporis fa— Ὰ pientíor;& ueterum ftudiorum dulciffimos fructus metit. Vnde δὲ fapiens ille uir Grzcie The ην» yd y i miftodesscam expletis,centi& feptem annis.fe moti cerneret ἀἰχίΠς fertur fe dolerequod tüc^neem^7 ἥ egrederetur de υίτα’αμᾶαο fapere copiffet.Pláto octogefimo primo áno fcribens mortuus eft. d Et Ifocates, nonaginta X nouem annos, in docendi fcribendiq; labore compleuit. Taceo cate; T B fos philofophos,Pytháporam,Detrloaiti, Xenocraté,Z énoné, Cléanthé: uiííamatatelonge—:]: τχτμια{η fapientia ftudiis floruerunt:ad poceta πα ATE THO NER EA RU a. Sod" rum:quí grádes natu, cyZneü nefcío quíd;& folito dulcius,uicina morte;cecinerunt,Sophodes cum propter nímíam fenectutem& rei familiaris negligétíam,a filijs accufaref amentia:Oedip pi fabulam(quá nupct faripferat)recitauit iudicibus:& antá fapientiz in xtate íam fracta fpe címé dedít:ut feueritaté tribunalíunwín theatri fauorem uerteret, Nec mírum:cum etíam Cato Cenforius, Romani generis difertiffimus iam& fenex,erxcas litteras difcere;necerubuetit;nec defperauerit, Certe Homerus refertsquod de línguá Neftoris,íam uetuli& pene decrepiti,dul | cor melle oratio flüxerít. Sed& ipfius nominis Abifac facramentü fapientíam fenum índicat, ampliorem.Interpretatur ein,pater meus fuperfluus,uel patrís nei rugitus, Verbum fuperflui ambiguá eft fed in prxfenti loco uirtutem fonat:quod amplior fit ín enibus,& redundas ac larga fapientía.In alio autéloco fupfluus,quafi non neceffaríus ponitur. Abifacauté.id eft;rugi tus ppríe nuncupgtur:cum maris fluctus refonat:&(ut τα dicam)de pelago ueniens fremítus auditur. Ex quo oftenditur abundantíffimü:& ultra humaná uocem díuíni fermonis ín feni; bus tonitruü comorarí. Porro Sumanitís in língua noftra,cocínea dicít:ut fignificet calere fa; piétiá δὲ diuina lectice feruere:quod lícet dici anguínis indicet facramentü:tn& feruoré ofte/ dit fapientia Vnde δέ obftetrix illa ín Genefi cocciná ligat ín manu Phares:qui ab eo quod pa tietem díuiferat:duos ante populos feparantédiuiforis,id eft Phares fortítus eft nome, Er Ra hab meretríx, in typo ecdefiz reftículà myfteriá fanguinís cotínenté:ut Hiericho ράενηις ἀὸ imus cíus faluaret;appédit. Vnde& ín alío loco de uíris fanctís fcriptura cómemorat:Hilfunt;q uenerüt decalore domus patris Rechab.Et dris nofterin euágelío:Ioné inquit ueni mittere in tetrá;& quáuolo utardcat. Quií ín diífcipulorü corda fuccéfus,cogebat eos dícere:INóne cor no ftrü ardens erat ín nobis,dü loqueret ín uía:& aperiret nobis fcrípturas?| Quorfum hac tá lóco repetita príndpio? INe a me qras pueriles dedamatioes.fentétían flofculos,uerborà leno cinía:& p finescapitulom fíngulorü acuta qdá breuitera; códufa:quae plaufus δὲ damores exci tétaudíétiü, Amplexe£ me modo fapiétia:& Abifacnoftraqua nüc fenefcit,in meo reqefcat finu,Impolluta eftuíreínitatífcg ppetuz,& qua in fimilitudíné Marix curn quotidie generet: Ícmperqj patturíat: incorrupta eft.Hincreor dixifIe δὲ Apoftolum:Spirítu feruentes.Et in cuá HIERONYMVS AD NEPOTIANVM C gdiodomíná pradicaffe,quod in fine mundisquando iuxta pphetam Zachariam: ftultas pa ftorefle ceperit. fapiétia decrefente,refricefcet charítas multorü. Audi igitur:ut beatus Cypría nus aít:non díferta,fed fortia. Audi fratrem colleeio:;patrem fenio,qui te ab íncunabulis fidei ufq; ad perfectam ducat xtatem,& perfingulos eradusuíuendi przcepta conftítuens,ín te ce tetos erudíat,Scio quidem ab auunculo tuo beato Heliodoro:qui nunc pontifex Chrifti eft:te δὲ didiciflequa fancta funt:& quotídie difcereznormam qp» uitz eius, exemplü habere uírtutü,' j Sed& noftra qualíacung funt:fufcipe,& libellá hunc:líbello illius copulato:ut atm ille te mo QUELS a 7/5, nachumerudicrit:hicderica doceateffeperfe&tü.— Igitur clericus quí Chrifti feruit ecdefiaz nf fim»*ph^h^ interpretetur prímo uocabulü fuum:& nominis definitione prolata,nitatur cffe quod dicit, : Stem deros grace forslatíne appellatur:propterea uocantur derícizuel quía de forte fant diis ucl quía ipfe diis fors,id eft pars,clericorum eft. Qui autem uclipfe pars dri eftuel dim parté—/ habet.talem fe exhibere debet:ut& ipfe poffidcat diim,& poffideatura diio. Qui drim ροή det& cim ppheta dicit:Pars mea düs:nihil extra drim habere poteft.Quod fi quippiá aliud habuerit practer drim,;pars eíus non erit dominus. Verbi gratía:Si aurum,fi argentü,fi poffet fiones.fiuaríam fupellectilécum iftis partibus diispars eíus fierínon dignabitur, Sí autéego parsdii fum:& funiculushareditatis eíus:nec accipio parté inter cateras tribus, fed quafi leuita : δὲ facerdos uiuo de decimis:& altari feruíens,altarís oblatione fuftentor:habés uictum& ueftí; sl Murfe jn a n^e tüjhíscotentus ero:& nudá aucénudus fequar.O bfecro ítaq; te& repetens,iterüq; iterüqy mo; (nw'rhnn 9». nebomeoffidüderícat?genus antiqua militiz pütes,id eft;nelucra faculí in Chrifti quartas mi js tepr mivmormy{φὴς plus habeas cp quando deriaus efle ccepifti,& dicatur tibi:Cleri eorum non proderunt m" y eis, Nonnulli enim funt ditiores monachí,d fuerant fzculares,& detícíqui poffideát opes fub ᾿ Chrifto paupere:quas fablocuplete δὲ fallace díabolo nó habuerant:ut fufpiret eos θα d D uites: quos mundustenuítante médicos.| Menfulàtuá pauperes& peregrinit& ci illis Chri ftus conuíua nouerit: Negocíatorem derícum,& ex inope diuitem:ex ignobili eloriofum, qua; fi quandá peftem fuge.Corrumpunt mores bonos cofabulationes pe ima. Tuaurum cotem/ nísalíus dilicit:tu calcas opes,ille fectatur:tibi cordi eftfilentium,manfuenido,fecretum:illi uet: bofitas,attrita frons:cuí nundinze, fora placent δὲ platez;ad medicorunftabernaIn tanta mo; dia Fyces— rumdifcordía quz poteftefleconcordia?— Hofpitiolum tuum,aut raro,aut nunc mulierá d στη 4l. ΤΡ; Σπ"DE Δ.’:. s;: 4: ἡ omnib diqoM pedes terant.Omnes puellas& uirgines Chrifti;aut equaliter ignora,aut xqualíter dilige.N e fub eodem tecto manfites:nec ín prateríta caftítate cofidas.IN ec fanctior Dauid:necSalomo ne potes efTe fapientior. Memento femper, quod paradifi coloná,de poffeffione fua mulier eie οοτίε, Aegrotanti tibi quilibet fanctus frater affiftat;& eermana,uel mater,aut probatz quali/ betapud omnes fidci.Quodfi huiufcemodi non fuerint confanguínitatiscaftimonizq; perfona:multas anus nuttit ecdefía: qua: δὲ officium prabeant,& beneficium accipiant miniftran/ do:ut ínfirmitas quoq tua fructü habeat eleemofynz. Sco quofdácoualuiffe corpei& animo xerotare ccepifle, Periculofe tibi miniftrat:caius uult frequéter attendis.— Si ppter offica derícatus,aut uidua a te uifitat;autuírgo:nücg domü folus introcas:Tales habeto focíos:qiio rum cótubernio nó infameris.Si lector,fi acolytus.fi pfaltes te f. equitur:non ornétur ucfte,fed moribus:neccalamiftro crífpent comas.fed pudicitia habítu polliceátur.Solus cum fola,fccre to& abfq arbitro,uel tefte, nó fedeas.Si familiarius eftaliquíd loquendü:habet nutrícé maío Εξ domus:uireínéuiduá;uel marítatánó eft tam inhumana:ut null prater ce habeat:cui fe au : deat credere. Cauete omnes fafpitíoes:& quicquid pbabiliter fingi poteft,ne finga£;ante de; δι νῆσος eis veda Uita.Crebramunufula&fudariola,& fafcíolas,& ueftes oríapplícitasac deguftatos cibos:blá v faf nnn frala ihn dafa; δὲ dulces litterulas,fanctus amor no habet. Mel meü.lumé πιεῖ, meü defyderíü: omes ΓΟ ΩΣ{ delítias,& lepores,& rífa dígnas urbanitates:& cxteras íneptías amatorü,in comoedrjs erube/ fcim?:in fzculi hoibus deteftamur:qntomagis in monachís δὲ in derícís:qR: δὲ facerdotippo fito:&ppofitü orna£ facerdotio?INec hoc dico,qd'aut ín te,aut ín fanctis uiris ifta formide:fed d'inomippofito:in omi gradu δὲ fexu,& boni& mali reperíant:malorüq; códénatio,laus bo η Pudet dícere.facerdotes idolom:mimi,& auriga, δὲ fcorta, haredítates capiüt: folís dericis δὲ monachis hoc lege phibet:& phibet nó a pfecutorib9,fed a príncipib? Chriftianis. ὃ DE:VITA CLERICORVM,.$0. t^ A Necdelegeconquetor, fed dolco:cur meruetímus hanc legemn.Cautétium bonum eft:fed quo Y mihi uulnus,ut indígearm cauteriozProuida feueracy legis cautío:& taménecficrefrenaturaua ids ticia.Per fidei τα legibus illudímus:& quafi maiora fint mperatorü fcita 5 Chrifti: leges tay timemus,euangelía contemnímus. Sit haces, fed mater filiorum,id eftereeis fui.ecdefiaxqua: il die. losgenuit;nutriuít& pauit. Quíd nos inferimus,inter matré& liberos? Gloría epifcopi eft;pau Qut, perü opibus prouidere.Ienomiínía omníü facerdotü eftproprijs ftudete díuitijs.INatus ín pau"AA y Jm y sonent tt pere domo& ín tugurio rufticano:qui uíx thilio δὲ cibatio pane,rugienté faturareuentrem po/ j^ jo emp a Ím M teram:nunc fimilam δὲ mella faftidio.Noui& genera& nomina pifcium:ín quo littore concha. a£ /»^re ii fecta ficcalleo:faporibus auium difcerno prouíncías:& aborum meraritasac nouiflime daa ιν." μὲ» f c dis ipfa delectant.,,. Audio praterea ín fenes,& anus abía; liberísquorundam turpe feruitiü.Tpfi eir ἐν pem des^ wi) epe); ap onuntmatulá, obfident lectum, purulentíá ftomachi;& phlegmata pulmonís,manu ppría foem dn ἜΣ ἢ(0 fufdpiunt. Pauentad introitum medici: trementibufq, labijs an cómodiíus habeantfcifcitáturz/ ,.;,,,5,,, ij 4773*&fipaululum fenex uegetior fuerítperiditantur:fimulatag; lxtícia,mens íntrínfecus auaratorr—^ (i quetur. T iment ením,ne perdant minifteri&:&uiuacem fenem, Matfíufalé annís cóparant.O q quantaapud deüimerces: fi in prafentí preci non fperarent.Quantis fudoribus haredítascaf; Ml n] "(ἃ expetitur? Minori labore margarítum Chrifti emí poterat.— Díuinas fcrípturas fepius oie.| ἡ lege,íimmo nundg de manibus tuis facra lectio deponatur. Difce quod doceas:obtíné eum quí ffnpe rm ii feandü doctrínam eft, fidelé fermonéut poffis exhortari in doctrína fana:& cótradicentes re αἱ uincere. Ρεγηιαθς ín hís quz dídicifti&credita funt tibisfciens a quo didiceris:Paratus femp ad Mt fatiffactioné,omnii pofcenti te rationé de ea qua in te eft fpe& fide.INon cofundant opera taa Ἢ fermonem tuum:ne cü ín ecdefía loqueris tacitus quilibet refpondeat:cur ergo haec qux dicis, ü B iplenonfads?Delicatus magiftereftqui pleno uentre de iciunijs difputat. Accufare auarícíam hi& latro poteft.Sacerdotís Q Chrifti os;mens,manufcy concordét.. Efto fubiectus pontifici tuo, s δὲ quafi animz parentem fufpice. Amare filiorum,timere feruorü eft. Sí pateP fum inquít: ubi 2 eft honor tneustoi dominus ego fum:ubi eft timor meus:Plura tibi{η eodem uiro obferuáda t funtnoia:Monachgs pótífex,auunculus tuus,q teíam in ofníbus qux fancta funt docuit.Illud. etiam dico:qd'epifcopi facerdotes fe effe noueríntnon domínos:honorentdericosquafider; ες /. Ml. B cos:ut& ipfis a στίς quafi epifcopís honor deferarur.Scitum illud eftoratoris Domitii: Cr dde E " egotejinquit habeam ut príncipematim tme non habeas ut fenatorem? Quod Aaron δὲ fi; ái[ios eius:hocepifcopü δὲ prefbyteros effe nouerím?: Vnus dris,unum templà unum fit etíam M mínifterium, Recordemur femper quid apoftolus Petruspracipíat facerdotibus. Pafcite eum M qüí ín uobis eft ercgem dri prouidentes non coacte fed fpontanee fecandü deü:neqy ut urpis i luci gratía fed uoluntarie:neg; ut dominantes in derü fed forma facti gregi exanímo:ur ο ap : paruerit princeps ρα[ζοτᾶ: pcipiatis immarceffibilem eloríz coroná. Peffima:cófuetudínis eft ν ín quibufdam ecdefíjs,tacere prefbyteros:& prefentibus epifcopis n6 loqui, quafi autínuídeát, J aütnon dignentvs audite, Ft fi alij(inquit apoftolus Paulus)fuerit reuelatum fedentí;prior τα’ ' cca: Poteftís ením per fingulos prophetare:ut omnes difcant:& omncs confolentur:& fpiritus J prophetatü. prophetis fabiectus eft. IN6 eidiffenfionis deus fed pacís.Gloria patris eft filius fapiens, Gaudeat epifcopus iudicio fuo,cum tales Chrifto elegerit facerdotes.^ Docenteteín exdefia non damor populi-fed gemítus fufcitetur. Lachrymz auditorá laudes tux fint-Sermo | prelbyterí fcripturarumlectione conditus fit.INolo te dedamatorem effe& rabulam garruliqg |“27 Ἠπεταπίους: fed myfteriorum peritum:& facramentorü dei ταί erudítiflimü. Verba uoluere: A A. RU TE SCA aum η 17327123 721.: M ΤΣ NI di | ΤΊ& celeritate dicédi apud imperitá uulgus admiratione fuí ξιςοτε πάοεϊογί homínü eft, Attri/ Αμα 4m | ta frons,interpretatur fepe quod nefcit:& cü alíjs petfuaferítfibí quoq ufurpat fcientia Pracce/ |(00 prorquodá me? Gregori? Nazázenus,rogat?a meut exponeret:qd fibi uellet ín Laca(αρα. : Φευ]φόπρωτον εἰοσᾶτον lufit:Docebo te inquies fup hacrein ecdefia:ín qua mihi omi populo acda | mante;cogerís inuítus[είτε quod nefcis. Aut certe fifolas tacuerís folus ab omnibusftulticiecó,, ο"a demnaberís. Nihil tam ἐμαῖς, δρ uilem plxbeculam δὲ indoctam contionemiínguz uolubilita, δρ» od el; 7" te decipere:qux quícquíd non íntelligitplus miratur, M. Tullius in quem pulcherrímá illud do"^"rem Έ----giü ef;Demofthencs tibí prxrípuitzne efles ρτίπιως orator:tu illne fol?:in oratione;p Quínto ος Ir b. f Li Ca μις vt feros 5, ——/ 1-— FAL ο ynuMn e vevea C ceo ma Mnmemehny /""p Aug 72 709, D Í]-- ΓᾺ Ne Ya 2»{Π|} m uen M µ 227] ΠΟΥ’ 72m» AW ple» s N uy prodere ap λ γίνης ΝΕ ie 1 7t Y T^ ΠΕΣ 2}. γ24441Φ 270 VA!(f Δρα S ewe| eRé m HIERONYMVS. AD NEPOTIANVM Gallo,quid de fauote uulgi:& de imperitis concionatoribus loquatur: attende: ne his fraudi busludarís.Loquor enim,qua: fum ipfe nuper expertus. Vnus quidam poeta nomínatus fio . mo perlitteratus:cuius funt illa colloquía poetarum ac philofophorum:cá facit Euripidem& Menandrum ínter fe:&alioloco Socratem atq; Epicurum differentes: quorum atates non ---,.; 0 ᾽«A-1: . ünis.fcd facculis cimus effe difiunctas:quátos ἐς plaufus& damores mouet? Multos ein codi; fcipulos habet ín theatro:quí fimullitteras non ααίοοιᾶι,^ Veftes pullas que deuita,ut cà dídas. Ornatus ut fordes parí modo fugiédz: funt:quía alterá ddlítíassalerum eloríam redo let.INonabf. T. amíctu lineo incedere: fed precium ueftium linearü non habere laudabile eft, Alioquin rídiculá δὲ plenum dedecoris eft;referto marfüpio,q» fudarium oraríüq; nó habeas gloriari. Sunt qui pauperibus paulum tribuunt,ut amplius accipíat,& fub pratextu eleemofy na quarüt diuitías: quz magis uenatío appelláda eft: cg cleemofyna: een?.Sic beftizfic aues, fic capiuntur& pííces.Modica in hamo efca ponitur:ut matronarü ín eo facculi protrahantur. Siatepifcopus,cui comiffa eft ecdefia quem difpenfationi pauperum ατα; praficiat. Melius eft non habere quod tribuam: impudenter petere quod recondam.Sed δὲ σος arrogany εἴας efl:clemétiore te uelle uíderí;cg pontifex Chrifti eft.IN6 omnía poffumus omes. Alius ir ecdefia oculus eftalius lingua;alius manus,alius pesauris uenter;& cxtera. Lege Pauli epi; ftolam ad Corínthios:quo diuerfa membra unum corpus efficiunt. Nec rufticus tamé& fim plex frater ídeo fe fanctum putet fi nihil nouerit:nec peritus& loquens Jineuazftimet fan, &itatem,Multoq: melius eft e duobus imperfectistufticitatem fanctam habere:ci xloquen/ tíam peccatricem,^ Multiadificant parietes:& columnas ecclefiz fubftruunt;marmora nicent,auro fplendent laquearía,eémis altare diftinguitur,& miniftrorum Chrifti nulla electio eft.INeq: uero mihi aliquis opponat:diues ín Iudza templum;menfam lucernas, thuribula,patellasfcyphos,mortariola,& cxtera ex auro fabrefacta/ Tunc hac probabán tura domíno:quando facerdotes hoftías immolabant:& fanguis pecudum erat redem, ptío peccatorü, Ορ hzcomnia pracefferint in figura:Scrípta funt autem propter nos, in quos fines fzcalorum deuenerunt.N unc uero cum paupertatem domus fuz pauper . domínus dedícatít;cogitemus crucem eíus,& díuitias lutum putabimüs.Q uíd miramur quod Chriftus uocat íníquü mámona?Quid fufpicimus δὲ amaraus:quod Petrus fe πὸ habere, gloríofe teftat? Alioquín,fi cm litterá feqmup:& in auro atq, díuítijs fimplex nos delectat híftoría:cum auro obferuemus δὲ catera. Ducant pontifices Chrifti;uxores αἰτοί nes:Qzuísbonx métís fit qui cicatrícem habuerit,& deformis eft, príue£ facerdotio: lepra corporísanima: uítijs przferatur: Crefcamus δὲ multiplicemur,& repleamus terram,nec immolcimus agnum,nec myftícum pafcha celebremus:quía hxcabfq templo.fieri lege p/ hibentur.Figamus feptímo menfe tabernaculum, δὲ folenne íciunium buccina concrepe/ mus,Quod fi hzc omnia fpiritualibus fpirítualia com parantes,fcientefq; cá Paulo, φ lex Ífpüalis ef:& Dauid uerba cantantís:Reuela oculos meos,& confyderabo mirabilia de le; ge tua:fíc intellieimus:ut dris quoq; nofter intellexit:& interpretatus eftfabbatum:aut au/ rum repudiemus cum caterís fuperftitionibus Iudzorum:aut, fi aurum placer, placeant δὲ Judai: quos cum auto:aut probare nobis neceffe eft:aut damnare,^ Conuiuía tibí uítáda funt fzcularid:& maxime eorü,qui honoribus tument. Turpe eft ante fores facerdotis Chri fti crucifixi& pauperís:& q cibo quoq; uefcebatur alieno:lictores confulü,& milites excuba reiudicemq puinciz melius apud te prandere;cg in palatio, Quod fi obtenderis te facere haxutroges pro mífetís atq; fubiectis:iudex(culi plus deferet clerico continenti, di/ αἰεί δὲ magis fanctitaté tuam uenerabitur:i opes, Aut fi talis eft,quí n6 audiat derícos p quibuflibet tríbulantibus,nifi inter phyalas:libéter carebo huiufcemodi beneficio:& Chri [tum rogabo pro iudice:qui magis δὲ citius fubuenire poteft, cg iudex: Melius ením eft confidere ín domino, cj confidere ín homine. Melíus eft fperare ín domíno, dj fperare ín um porrigere: fed uinum propínare. Vínolentos facerdotes δὲ Apoftolus damnat,&ue praxipibus,. Nunédj uinum redoleas: ne audías illud philofophi;Ho£ non eft ofcur .tuslex prohibet: Quialtario defcruiunt:uinum& ficeram non bibát,Sícera hebrao fermo v Dora ull ttis ia ry 1$, It mur (n) T$ itj T ne 7) la 1 lr ai u il DE VITA CLERICORVM$0. 9 2: ticomnispotio nuncupatur qua: inebriare ροτοῖῖ.Πας illa qua frümento conficitut, fiue po/ morum fucco:aut cum faüí decoquuntur ín dulcem δὲ barbaram potionem:aut paltharum fructus exprimuntur ín liquorem:coctifd fruibus, aqua pínguior coloratur,Q uícquid ine briat,& ftatum mentis cuettít:fuge fimiliter ut uínum.INec hoc díco,g; ἀεί a nobis creatura damnetur.(Siquidem δὲ dris uíni potator,eft appellatus:& Tímotheo dolenti tomachum, modica uíni forbitio relaxata eft:)fed modum pro atatís,& ualítudinis& corporü qualita, te,exigimus ín potando, Quod fi abfcg uino ardeo adolefcentia;& inflámor calore fangui; nis,& fucculento ualídoc; fum corpore,libenter carebo poculo in quo fufpitio uencní cft. Pulchre dícif apud gracos,& nefcioan apud nos aque refonet. Pínguísuéter,nó οἰσπίε mété teriué, Tantü dbi ieíuniorü modü ímpone,quátü ferre potes.Sint tibi pura cafta.fim plica moderata,& non fupftitíofa ieiunía, Quid prodeft oleo non uefci:& moleftias quaf dam difficultatefq; ciborum quacrerc;carycas, piper, nuces palmarü fructus fimilam,mel, piftacia? Tota hortorum cultura uexatur:ut cibarío non uefcamur pane,& dum delítias fe caniura regno celorum retrahímur.Audio praterea quofdam cótra rerum homiínumq; naturam,aquam non bibere:nec uefci pane fed forbitiunculas delícatas& contrita olera,be tarumq, fuccum,non calice forbere.fed concha.Proh pudor,nó erubefcimus iftiufmodi ín/ eptijs:nec tedet fuperftitionis?Infuper etíam famam abftinentiz in delitijs quxrímus. For tiffimum ieiuniü eft;aqua δὲ panís.Sed quía eloriam nó habet,& omnes pane& aquauíui mus:quafi publicum δὲ comune íeiuniü no putatur. Cauenehominü rumufculos aucu; perís:ne offenfam dei, populorum laude cómutes.Si adhuc(inquit Apoftolus) hominibus placeré: Chrifti feruus non effem.Defrt placere hominibus:& feruus factus eft Chrifti.Per boná famam δὲ malam,a dextris& a finiftris, Chrifti miles graditur:neclaude extollitur:nec uituperatione frangítur.INon díuitis tumet,non contrahítur paupertate, lxta cotemnit δὲ triftia.Per diem(οἱ nó urit eum,neq; luna per noctem.INolo te orare in angulis plateará;ne rectum iter precum tuarum, frangat aura popularis. INolo te dilatare fimbrías:& often; tui hábére phylactería,& cofcientia repugnante,;pharifaica ambitione circundarí.Quáto me líus erat hxcznon ín&brpore fed incorde geftare:& deü habere fautorem;non afpectus ho; mínum^Inde pendet euágeliü:indelex& prophetz.fiue facra&apoftolíca doctrina. Melius eftem hzcormiía ín méte portare; ín corpore.Fidelis mecum lector intelligis: quid taceam, δὲ quíd magis tacendo loquar. Totte regula; quot fpecies gloríará percurrant. Vis fcire qua les domínus quxrat ornatuscHabeto prudentíam,iufticiam,temperantíá fortítudinem.Hiís cceli plagís indudere:haec te quadriga uelut aurigam Chrifti ad metam cócita ferat, Nihil hoc monili preciofius, nihil hac gemmarü uarietate diftinctius.Ex omi parte decoraris, cíngeris, atc protegerís;&t ornamento tibifunt δὲ tutamíni:gemmz uertáturín fita.| Caue quogs. neautlinguam,autaures habeas prurientes,id eftnc aut ipfe alijs detrahas,aut alíos audías de: trahentes. Seden$.inquit;aduerfus fratrem tuum loquebaris:& aduerfus filium mattrís tux po. nebas fcandalum:hzcfecifti& tacui. Exiftimafti ínique,quod ero tui fimilis: arouá te& ftatua contra facieni tuam. Parcea detractione linguazcuftodi quede tuos:& fato quía per cuncta, qua de alíjs loquerís, tua confcientía íudicaris:& in hís ipfe deprehenderis, qua ín alijs ar/ guebas. Neq; ueto illa iufta eft excufatio:referentibus alíjs;iniuríam facere non poflum.Nemo inuíto auditorí libenter refert.Sagítta ín lapidem nundj figiturtinterdum refiliens percutit díri entem.Difcat detractor,dum te uidet no libenter auditenon facile detrahere.Cum detracto; ribus(ait Salomon)ne mífcearíssquoniá repente ueniet perditío eorum,& ruinam utriufay quís nouítztam uidelicet eius qui detrahit: cj illius qui accómodataurem detrahenti,— Offiaij ταί eft uifitare languentes:nofle domos matronarum:acliberos carum:& nobilium uírorü cuftodi tefecreta.Offiaij ταί eft:non folum'oculos caftos feruare,fed&linguam.INuncj de formís muy [οτι difputes:nec quid agat ín alía, domus alia per te nouerit. Hippocrates adiurat difcipulos m 5a ad νο γγγρν dà Noe dira [NI 200») YU ἡ nores auno ον Jy Vi Veo 4^ que Y'a M j Jerm C Ὑς ὀχ αν, ^^ εν: yan t AN) | fuosantecg doceat;& ín uerba fua íurare compellitextorquet facramento filentium,fermone, inceffam habitum, morefq; prafcríbit, Quanto magís nos quibus animarü cura commíffa eft: omniü Chriftianorü domos debem uafiproprias? Confolatores potius nos ín τος b — C f dL sderg: N i la rte^4 ofr 6}77 Nd La DE VITA-CLERICORVM ' d, AERE; S): n:: ν ru a x, M mx: (Cen"*— Ὁ rorbusfuisiconuiuasin profperísnouctint.Facile contemnitur derícusqui fepeuwocatusad., δια«nt ena prandíum, ire non recafat. INuncj petentes: raro accipiamus rogati.Beatíus em eft magis day. ως ἢ τε acipere. INefcio em;quomodo etíam ipfe quí deprecatur ut tribuat, cum acceperís,uilioré inm ,/ teíudicat:& mírü ín modum fi eum rogátem contempferis:plus te pofteríus ueneratur.Pradi Nlr- ye p hi Cator contínentiznuptías ne conciliet. Quí Apoftolum leeít:fupereft ut quí habent uxores:fíc fint quafi non habeant:curuírginem cogit ut nubat? Qui de monogamiía facerdos eft;quare uí duam hortatur ut dígama i Aii ado& difpenfatores domorü alíenarü atc uillarumz quomodo poffunt ellederíciqui proprías íabentur contemnere facultates?Amíco quippiá ra perefurtum eft. Ecdefiam fraudare facrilegium eft. Accepiffe quod pauperibus erogandü fit,& E efaríentibus plurímís uel cautá effe uelle;uel tímídut:aut(quod apertiflimi fcelerís eft) aliquid » 5 tm jo heres inde fabtrahere: omnid pradonü crudelítatem fuperat.Ego fame torqueor, δὲ tu iudicas quan: M j s/ L τὸ ὑγῆγτ τῷ uentri mco fatis fit? Aut diuide ftatimquod acceperíssaut fí timidus difpenfator es, dímitte AY aur yr δη, largitorem:utua ipfe diftribuat,INolo fub occafióe mea faculus tuus plenus fit. Nemo me me Z—/ Ἃ,, liusmeaferuare poteft. Optimus diífpéfatoreftqui fibi nihil referuat.Coegiftí me INepotíane an Epp 7 chariffime:lapidato í uireinitatís libello,qué fanctx Euftochio Roma fcripferam:poftannos decemturfus Bethleem ora referare:& E ante melínguis omníü prodere.Autem nihil fctibendum füit:nehomínü iudicium(ubiremusquod tu facere prohibuiftiaut fcribentes nof fe.cunctorum aduerfum nos maledícorm tela torquenda.Quos obfecro ut quíefcant δὲ defi fissis addant nant maledicete, INon em ut aduerfarijs: fed ut amicis fcripfimus.Necinuecti fumusin eos g peccát: fed ne peccent monuítm?. Neq, ín illos ti fed& in nofipfos feueri iudices fuimus. V ole; τοί feftucá de oculo alteríus tollere: noftram prímü trabem eíecim?.INullá lfi;nullius nomé mea fcriptura defignatü eft, INeminé fpecíalíter meus fermo pulfauit. Generalis de uitis αρα; p tato eft.Quí tníhi írafcí uolueritipfe defe quod talís fit.confitebitur. ὦ| arn pon- ΄ EPISTOLAE SEQ. VENTIS ARGVMENTV M E Eliodorum monachum& Epifcopü: confolatur fuper morte Nepotfani monachí& pre; a BA F4 lbyteriex forore nepotís. Acprímü poft propofítum argumen ii, expatíatur ín locum íü E Ew Eicundum ac plenum affectibus,de morte a Chrífto deuicta.Deínde confolatíonem agere i e ejidíens, uaríjs exemplís oftendit, quatenus Chrifti&no fit ín amícorü morte dolendá.Deía απο δῆ dc intermiffa confolatione,Nepotíani laudes;partíb?demoftratíui generis explícat.Poft rcgredíens ad íntermíffam confolatione,oftenfa mífería& breuitate huius uíta,tum aute publíca cala/ 'mítate temporü, hortaturad contemptü uítz,& ad morü correctione, ρα SCHOLIA, ΕΤΕΙ T ilus eft, cuíufmodi ferme ín caterís epiftolís,ardes ac uaríus, Compofíitio,comatis,colis; ac períodís ubíqy rotunda, Schematís pracipue gaudet,contrarijs,& cotentíoníbus, Aid inomínatíones raríus adhíbet,fed aptiffímas, Sententias δίς captat,fed felícíter: preferi tím ín claufulís epiphonematis loco. Tráfitíones crebras habet, propterca,quod díuerfis ΔἸ ex reb? díuerfifq; auctoríbus,uelutí centones ac rhapfodías cocínnat.^Nec eas tame ocíoy fas;aut frígídas effe finit: fed locís comunibus,affectíbus,ac fententijs explet, T'otus híc eft ín affectíb? llis erauíoríbus,quos πάθη uocant, Vndefepenumeto fígurís tragoedíarum utitur.- rj 'SI GENVS argumétirequíras,epitaphion eft.Differt aute epítaphíonauctore Seruío,ab Epícedío, quod hocín funcre foleat adhiberi illud poft fepultura. V trag; uox gracca eft. Nam τάφος fepulchrü eft, μῆσος dolor, quíbusaccedit prpofitío t.Míxtum eft hoc genus,ex eo quod appellant ἐπιδαντικὼ fiué ή]-— teouiesi«op id eft,demonfltratíuá, aut laudatoríi,& ex eo quod σαραμυθητικὸν τά eft,confolatoríum ug], Alb. Bn-| A cant.Nam azquíore anímo fcrímus morte noftrrorum,fi cumlaude decefférínt;| Girandes materías;) Pars eft exordíalís,reddít em attentíores,cü flatím oftendit reí magnítudínem tantam,ut íngenio con/ b fequínon poffit., Sufferunt.) Tranflatum eft,ab ἥς quí onus ín bumeros füfcípiunt. Allufit autem ad Hloratíanum íllud ín arte poatíca, Quueríte materíam,ueftrís qui fcríbitís aptam V iríbus,&fuerfate díu, c ad ferrerecufent, Οία ualeant humerí,| Explícare.) Explicamus nó(απεῦ,οῦ quod fentímus uerbis V efferimus:uerüetía οὔ rem difficile expedim?, coficimufqs.: INepotíanus.) μας eft ppofiítío,fummá ar (;gumentí complectens: nó nuda tri,fed ardeaffectib?, Na(οτε hoc gen^ín affectib? eft pofitá, Μες 'tuus,nofter.) Hac íncífa, uelut a fingultiete pnuncíatur, Habentaüt Emphafim fingula. Prímü em per Tegrauis emphafis eftín nomínibus proprtjs,quod genus,fi quís dícat:O rem nouam, Tartareto no pla - cet Cícetonís oratío, T ü illud apud Quuíntiliani.li.r.ca.de ufu argumetorti, Quín, Varíus Succonenfis 'aíttAemílium Scaurum rem po. R o.prodídiffe, Aemilius Scaurus negat. Meus autem ὃς tuus,nofter,af f feduum pronomína funt,. Imo Chríf!f.) Duplex corre&ío eft. Nam perínde quafi pre dolore perpet tam uocaffet fuum;addít Chriftildqg curfum corrígít fubijelens, Et tanto plus nofter. Propterea quod yg n Yt δ (ἡ wl ly IN EPITAPHIVM NEPOTIANI SCHOLIA,$o. Io ín illo nihil aliud amarent,d ipfum chríftum:quí quídem amor,demü eft Chríftíanus. Reliquit Sej 2 nes.) πάθος εἴ, círcüftantía zetatís.Nam iuuenum mors, míferabilior ac flebilior effe confueuít: pro; τ. pterea quod ímmatura,prefertim fenibus: quorum omne folatíum eftín nepotibus. laculo uulnera/| tos.) Addit φείνωσημ metaphora.Genus autem hocaffectüs,a definitione uocat Macrobíus, Satur.li.4.. 1. Quem haredem.) Epíphonema e(t,quocconclufit exordíum,| Cuí íam meum.) Excurrítfuo mo; E re poltexpolitíonem,ín campum íucundísac píjs affectibus plenum:exaggerans mortís feuítíam ac tyrannídem;ut magís appareat quantum debeamus lefu Chrifto,quí folus eam fua morte domuit.Ha betaütaffectü defyderatis& interrogatíones fíguratz.Ouídíius.Cuí colar infelxz- Defudabit.) Me 7 taphoraacorpore ad anímü defledens uocem.| Geftíet;) Duplex eft metaphora:ut,Ferrüqs armare.^» ueneno, Nam cupere lítterulas, tranflatícium erat: geftíre uero quod eft. corporís,bís tranflaticíum εἴ. διώκτης.) ld eft, fectator, Nam διώκεμ fectari fiue perfequi fignificat.Ambiguü uerbü,queadmo]^»? dum& em latínos,Porro Nepotíanus adeo ftudiofus orat emulandí Hieronymáü,ut moríens etíam—. ἀῑίας uerba referret, Που mox índícabímus. Cygneo.) De Cygni cátu;fuperi^díctü eft. V fus eft aüt» graca poffeffiui uoce,quod cygnus graca fit dictio κύκνος, unde κύκναοο, INam latína funt,olor,& οἰοτίι nus, Stupet anímus á&c;) Commata funt,& ασύνδε]α, Deinde comparía:quafchemata míre conue)^ níunt affectibus; Deinde di(tríbutíonem habent íucundiffímam, cum anímo tríbuít ftuporem, παπί; bus tremorem, oculis caligínem,línguzebalbutíem.Solent autem hac,ín ímmodíco dólore accídere. Mutum.) Infans& ínzloquens uocat. Suggerit ern facundiam audítor quogy;. Stílus ipfe.) Auda; j^ 4 cem& hyperpolícam metaphoram mítígauit adíungens,quafi. Quamd banc αος Fabíus permittit grauíoríbus atfectíbus,. Rubí. fitá.) Rubígínem ad ftilum,quí ferreus effe confueuít,refert:fitum ad* cerá, Nam olím ín tabulis eratis fcríbebant.— Epitapbijflores.) Allegoría erat;nifi epítaphij,hoc eft 5 propríam uocem admifcuíffet. Porro mos erat antíquís,coronare defücorü pyramides,ac fepulchrís Ὁ Hores,pracipueuiolas,ob colorem ferrugíned,& αργεί frondes íofpargere. V nde Perfíanum illud... Non nüc e tumulo, nónüc e maníbus(ές, Nafcetur uíolz, Et Prudentíus ín exequíalícarmiíne.Noste cta fouebimus offa, V(οἰ το& fronde perhenní.Hocautem loco ραϊᾷ oftédit epítaphíü effe,no ερίςς! díü, Attota haec Ὑποτύπωσις€o fpectat,ut exaggeret, quod díxerat defyderij íaculo uulneratos..Moj t τίς.) Pathos eft;a modoreí.Nam prepofterum eft,ut parentes fuperfintliberís,eogy acerbíus. Βασαν, Ρε.) Quas Nxnías uocant. Vnde Horati?, Abfint ínaní furiere Naeníz, Fxtatin hoc genere oda hui*; Quis defyderío(it pudor aut mod? Extát alíquot Statíj epícedía, Extat Daphnís V ergilíana,& apud T heocrítá Adonidís epítaphiíá, En.) Hicnó demoftrantis eft,fed affectuiferuit, Quod exhibui yy ὅς.) Εἰεσᾶς eft μεταβολι.έ. comutatío, INO edunt, ut uíuát,fed uíuüt,ut edat, Quid ígitur facíac) ᾿ς Schemata,fubíectío, ac dubitatio, fímulcg dílema.NNam utráq; partem refellit, Siquide& dolere pro; d hibet fídes,& gaudtre nó finit dolor. Dormíentes.) Eftín prímaad Thheffalonícenfes epiftola.ca.4..] Nolum? uos ignorare d*dormietíbus.Ite príma ad Corínthíos.ca.1s,Ergo q dormier&tín Chrifto ρε Ὁ rícrunt. Atq; íníbí paulo poft: Nücauté refurrexít Chriftus a mortuís,primitiz dormíentid, Non eft z mortua.) Eft apud Matthai.ca.9. Cut?t íefus difcuffa lugentium ac tumultuatium turba, príncípis filía ad uítam reuocat. Non erat mortua chrífto,cuí facílius erat excítare mortuam, dj σαί mortalíí exper efacere dormíente. Lagarus.) Eft apud lohanne.ca.n. Lacarus amícus nofter dormít, fed uado uta Ὁ. το excítem ει. Νεα; folum arcanzlítterz dormíctes appellant,uíta defunctos, propter fpem rej" furrectionís:uerüctíam Homerus ὕπνομ νὴ θάνατομ, id eft, Somnum& morte, fràtres effe fingit, ἵν ῦ ὕπνῳ ούμβλιν]ο κασιδήτῳ θανάτοιο. Rurfum alibí mortem x&axsop ὕτενομ, id eft, ferret fomnü appellat. Atq íterü, ὕπνῳ καὶ θαμάτῳ did usos; p,multá uídelícet fimilitudínem mortís& fomní fignificans, Item alío ín loco ᾿ς pifgeros Kd'isoo θανάτῳ ἄσχισα tole. Noti eft& illad Diogenis,quem cá medícus fomno preffum excítaf] fet.rogaffetg; ni quid fentíret malí, níhil, ínquít. Nam frater fratrem occupat, fignifícans fompum ed eífe mortís ínitíurs, Adducít ín hunc fenfum& alía nónulla,Plutarchus ín líbello confolatorío ad Apol loníum.Quin etíam Horatíüs ín odís,morté perpetuum foporem uocat.Ergo Quintilíü perpetuus fo por urget. Et Maro.In eternam clauduntur lumína noctem.]tem Ouídíus ín amerib?. Stulte quid eft fomnus,gelídz nifi mortís mago?Longa quíefcédí tempora fata dabüt.Et Ca tullus, Nox eft omnibus una dormíenda. O morsqua&c.) Tempeftíua exclamatío poft tot locos affectu&. Allufit autem ad 4uerba Ofee prophetas;qua funtapud illum. cap.i.Confolatío abícondíta eft ab oculís meís,quía ipfe; nímírum ínfernus,inter fratres díuídet. Aít fele ínconfolabílíter dolere,cum oda mortís tyranníde. ac feuicíam,ctíam coníanctíffíma díftrahentem.Porro ín naturz uínculis,níhil fratrum charítate copu latíus, Vnde fratre,quafi fere alterum díctü,exi(tímant grammatící,G Graecís dA poo, quaft ὁμιόδελφοο.. Sedfortíora funt uincula fpírítus δρ carnís. Rurfum nulla coniunctío arctíor ij corporis à anímí;atqg omnia hzc diftrahít mortís ínclzmentía,cuí propríum eft difiungere quod bene coníunctü erat. V.nr de graccís μόρος díciturragd τὸ usigo quod eft partíorac díffeco. Proinde meríto(πα Chrífto,qui om nía concílíat,quíq charítas eft,omnía ο ης ης. Socíatos diffocías.) Et contraríum eft,& προσονοµια e(a,id eft.adnomínatío.. Crudelísac dura.) Hocaddiídit uclutí per exclamatíone: míícet aute fua uer$ ba prophetzuerbís. Adducíturentem&c.) Verba funt eíufdem pphetz ex eode loco,uatícínantís 6 de Chrífto quo pacto morte,íua morte fupatur"effet. De deferto,) Quía díctá eft per Abacuc pphe ή tà.Deus abauftro ueníct,& lfanci?de mótePhará. Atq; híc eft& ín ἀείετίο, ἃ ín meridíe fitus. V erü fe cundüallegoríam defertum uocat πέσε María, Vnde cítra culturam humani coíugi natus cft flos ílle ὦ mírabilis,^ Síccauít uanas.) V anas& fontem,peccata uocat:quíbus fublatís, mors uires amittat opor tct.Porro fíccare propríá eft uentí urentis, Charitas aute operít multitudinem peccatori, ανα 9 IN EPITAPHIVM NEPOTIAN1 SCHOLIA. C quidemTonam.) Notiffíma eft hiftoria apud ipfum prophetam.Nlyfteríi exponit Chríflusipfeapud—; atthard.cap.r.cum pharifzís& fcríbís fignum querentibus,refpondet ad hunc modum: κοκ mala& adultera fignum querit, ὃς fignum non dabitur εἰ, ἰῇ fignum lonz propheta, Sícut ein fuit Io nas ín uentre cetí tribus diebusac tríbus noctibus: fic erit filius homínis ín corde terra tríbus diebus actribusnoctibus.Moxq; facit mentíonem Níníuitarum,ad quos míffus fucratlonas;— Deuoraftí q dem lonam.) Accómodat híftoríam lonzad Chriíftum.Mortuus eft Chriftus, paffus eftfe deuorarí, ]e Sed ín utero tuo.uí.f.) Ad híftoríam,Ionas uíuebat ín utero ccti,multifg; uerbis de uentre cetíclama uítad domini, At Chriftus quo modo αίω” fuít ín corde terraznífi uel propter proxíme ínftantem re .. furrectíonem,uel propter anímam illius depopulantem ipferos,uel propter díuínítatem,neca corpo] [| tenec abanímafeparatam, EtNiníue noftra,) Mundus totus, que lNiníuen uocat, ín malígno pofi; tus, At Níníuítz,audiíto praeconio[onze poenítentíam egerunt. Müdus accepto Chrífti euangclío,cru [2 cem cius fequí coepít,' Fugitiu?propheta.) lonas fugerata T harfis, Chriftus relicta patrís arce,ín hoc exílium uenít. Quz fequátur,fumpfit ex Hícremíz.cap.r..R elíquí,ínquít,domáü meam, Dímifi hzerey . ditatem meam,Dedi dilectam anímam meam ín manus ínímícorum eius, Verum an hac uerba pprie [5 quadrentad hunclocum,non opínor exactíus excutíendum ínallufione, Per Ofez.) Ex eodem lo co,quem Paulo ante índícauímus.Hoc quod aliq mínatus eft fecít. Hunc locd adducit Paulus ín prí ma epíftola ad Corínthíos capite. is. Abforpta eft mors ín cotetióe. V bí eft mors uíctoría tuaz V bi eft mors ftímulus tuus? Stímulus aute mortis, peccatum eft. V irtus uero peccati, lex.Deo autem gratías qui dedít nobís uictoríá per lefam Chriftum,Quo quídem loco annotadum eft, diuü Híeronymü cá exponit hunc ín Ofea locum, ín contentíone legere,non ín uíctoría.Porro grace véxx per s&íota,con tentionem figníficat: períota tátum νίκκ uíctoríam, Aptam habent feftíuítatem contraría& adnomina. tiones in hís uerbis, mors mors,morfus,& morte mortua,& uiuímus morte,deuoraftí deuorata: cum mortí ínfultet, fuo(quod aiunt) gladío íugulatz, Subeft& metaphora. Alioquí quí morit,quod nó αἱ uítrIta dicímus morí famam, δν fepultam gloriam. ΕΠ δὲ Synecdoche qualis eft,cá dicimus: Με ἀεώ, [7 Ft,uírtutis peftís,eft pecunía.Nam teínomen proauthore ponítur, Adunco dente.) Allufit ad re hamumt:detem autem, quía díxerat, morfus tuus,& hamí quoq dens dicitur. V idetur aute refpexíffe . adeaquafuntlob.cap.4-o.In oculís eíusquafihamo capiet eum,& ín fudibus perforabit nares eíus, n extrahere poterís Leuíathan hamo, fune lígabíslínguam eius? Nunquíd pones circulü ín nari; [f bus eius,autarmilla perforabís maxillam eíus?^ Gratíastibi Apoftrophz maxíme conueniunt era uioríbus affectibus, prafertim,fi uertatur oratio ΤΟ SP fuit illa ad mortem inulta tío.Íneft autem δὲ προσωτοποιΐα, quz quo audacior eft,hoc magis congruít[ummiís affectibus, Expro^ brauít mortí crudelitatem: exprobrauit quod uícia eft, NGc fimili Apoftropha,gratatur Chrifto, cuí? uníus uírtute, tam ímmanís belua cófecta eft. Sic Homer? Hedorís uírtutem atébllít,ut Achillislaus Jf augeat. Síc Turni amplíficat Maro,quo crefcat Aenez uí&oris gloría, Q&iís ante te.) Sí quid licet tefragantibus exemplatíbus, equídeém hoc loco libenterlegerím: Οία ante míferíus hominec Cur id malím,attentus lector facile diuínabít.Prímü,quíd ante ChrífftimzDeínde,ad quem pertínct bzec mi εν. fería;autfelícítas,nifi ad hominügenus?Horum ut nihilobftet:tamen neutrum gcnus magís coueníe |Λ:16 bataffedtib?; Viuedifenfum ἃς.) Epíphonema eft. Regnauít ein mors.) Ex hís uerbís qua funt Paulí ad Romanos,cap.s.Híeronymus uídetur oftendere,mortem rcgnaffe paríter ín omes,& bonof :& malos:etíam fi diuerfa fentít Ambrofius, Nam fi de morte ín telligas fecunda,ea no regnauít ín ρίος 15 ludzos.Si de cotporís morte,ca regnat etíam poft Chriftum. Sed mors fecunda regnauit,non ínocs, fed ín cosquí peccauerunt:non ín neun p. adam,hoc eft per contemptum ἀςί,[εα uícti affediíj bus carnís multog; leuíus.Q'uadj ín omes eatenus regnauít,ut píos fimul atqy impias ad inferos detray, 9 heret,nímírum,occlufo paradifo. Atq ita fenfiffe Hieronym, declarant ea qua equuntur: Sí Abrahá o Maac&lacob&c, INon eft deus,) V erba funt palmi decími tertij.Intellígit ímpíoG& οί genere fce 2 lerumínquínatos, ΜΙ ad unum.) Id eft, Chríftum,íta ut hunc unum excludas, perínde quafi dícas, 2. ufgad mare. Quodfi.) Diluitobíectíunculam, Nam refponderí poterat, Lacarus medícus ín euani gelío uifus eft a diuite ín finu Abrahasctíam ante Chríftí mortem. Confitetur quídem ρίος fuiffe in lo co refrígerij,& a cruciatibus ímpíorum imunes; fed tame apud inferos. Multü auté íntereffe ínter ín| feros&'regna coelorum. Illíc píj non crucíabantur, at non fruebátur fummo ο bono,^ Ante Chrí/ 21 ftum.) Emphafis eftín nomíníbus, Latronís& Abrahz,Inferorü ἃ paradifi.Coftat autemfermo totus 24 ex contrarijs,habetq; ντ epíphonematís,(ας híerufalem.) Epítheton addidit explícans al } ή ᾗ ἘΣ 4 legoríamparadifi, Εἰορίαπι.) Elogium uocat, ppterea quod Paulus ad Ephefios,cap.s.uelut ab alío ἥ ΧΑ. ἃ" dictum adducit, δίς ením habet, propter quod diícit;Surge qui dormís,& exurge ὅς, δίας, quía lege! 1 1» rit hoc ín apocryphís pphetarü: Síue,quía more prophetarum, íta locutus ἐπ: ας dícít dómin?,cum árruente fpirítufancto,ín ea uerba prorumperet:ut fentít díuus Hieronymus μᾶς enarrans locum, ubí refert quídem,at non probat comentum cuíufdam,quí putarít, haec effe uerba Chrifti de cruce ad Ada 1 fub cruce fepultum,Namís αγ γαι quod apud gracos ambiguü eft contíngetínterpretabatur, Perfo. 2 mat.) Apteperfonat,quíppe uox clamantís& praco Chrifli, In carne non.) Carnem& corpus Pau; € fus fzpius accípítpro humanís affectíbus,perínde quafí dícat:ín terrís uíuentes,& tamen coucrfatione. ὃ habentes ín coclís,& qua furfum funt queretes,& fapientes,no quafupterrá, Regnüdeíiíntrauos.)| Sicapud Lucam cap..refpondet Chríftus pharífzeís, percontantíbus quando uenit regnum deíz ING. ueniet, ínquít,regnum deí cum obferuatione,neg, dícent:ecce híc,ecce illíc.Ecce em regnum dei íntra. uos eft. δίς ἃ orare íubemur:Adueniat regnum tuum, Deuictis carnís affectibus,regnat ín nobís Chrí, IN EPITAPHIVM NEPOTIANI SCHOLIA.$0. II. ftus, Addequod.) Siregnum dei eft,cum agnofciítur& colítur, colebatur& fub lege Mofaíca.Co^ c lebatur quídem utcung, fed duntaxat ín ludza,hoc eftarctíffimo orbís angulo. Nam anguftís ludez, alío quodà ínloco contemnit Híeronymus. Nec hís tamé paucis lícebat ínferos effugere. À t poft Chríj ftum|n omnem terram exíuít fonus euangelij, quod przdícatáü eft omní creatura. ee fub lege Mo: faica,pauculí íllí quí legem obferuabant,ín aduentum Chríftí feruabantur:fed ita tame,ut ínterím apud ínferosagerent. R elíquus orbís uníuerfus,(inelege períbat, Inludzaa.) Νες, uocabulum conüenit agnoícentibus deum& colentíbus.Nam ludza,confeffíonem fonat:Ifrael,uírum uídentem deum.Nlof fe uidentis eft, Colere cofitentis. R etulít uerba pfalmi,7s, Vbí tunc.) V íuídíus eft per Ínterrogatío 9 nem,acfubíectam refponfíonem.| AbIndía,) Indíextremí fantoríentís.Brítáni tametfi feptentríona j, les funt:tamenad occidentem uergunt.Flos Horatíus, extremos orbis appellat. Et ultímos orbis Brítá;* nos, Vergilíus extra orbís termínos ponít.Et penítus toto díuifos orbe Brítannos, Solínus uelut alter& orbemuocat. Atlantící Oceaní,) Extremam occídétís parte defignat. Nam íuxta Gades,Occanus fe! fe ínterras ínfundít,omnes qua ueníente expauere demergens:ut ínquít Plíníus.luuenalis.Omnib? ín terrís qua fit a Gadibus ufcqg, Aurorá& gangen. Feruores dixi οὗ xítüacfragorem:ut V erg.Feruetqs fretísfpumantíbusequor. Arígída feptentr.) Septentrionale Scythíam fignificat,& Ríphzisobno Ρ xíam íiugís: qua regío,ut aít Solinus,a coelo nihil accepit;prater hyemem perpetuam.Hac parte Taj naím orbis termínü faciüt cofmographí, Et Hora. Extremü Tanatm fibiberes lyce. Attígít igitur, quaj tuor orbís metas, quái ratíone plagarum no anxie feruata.Indiam ab exortu,Brítáníam ab occafu. ΝΑ ín eam ut díxí partem uergít:Hyperboreas, a feptétríone: Mare Atlantícü a merídíe,quod tametfi eft occidentale,tamen uergít noníhilad orientem folem, ΟΟΣ uarielínguís.) Síc Vergilius libro octauo| defcribens Aenezeclypeum.Incedunt uíctz logo ordíne gentes, ΟΣ uaríz linguis habítu tam πείς&& armís,Hicnumídü genus& difcínctos mulciber Afros.Hic lelegas;carafqy,fagittíferofq; Gelonos,Fín^ xerat&c,— Dedicauít.) Nam hís tríbus línguis Pilatus fcripferat títulá lefu, atq; has quíde getespetr 1» occupatione recenfuít, Pythagoras fomniauit.) Propter μετεμ.ύχωσιμ, ἰά eftaanímarü tranímigratío v nem.Etením dum exíftímat anímá ex alío atq; alío corpore, ín aliud demigrare, leuiter ac uelurí per fomníum fenfifle uideturjanímam corpori fupereffe.. Democrítus non credit.) Híc philofophus faít o Abderítes,cuíus, íllud egregíum eft fomnium deatomís.[s putauít anímam fimul ínterire cum cor] pore. Nam hunc potíffímum fecutus eft Epícurus:cuíus fimilis e(t de anímarum interítu fententía.Indí catídem Lactantíus libro tertío.ca.18.cum recenfens eos,qui felícíoris uítz fpe fibí mortem cofciffent, Nam Democrítus ínquít,In alía fuít perfuafione:fed tame is fua leto caput obuíus obtulít ípfe. Ini dícat&. M, T'ullíus, 1 ufcula.queft.libro prímo.C)uamó ín nonnullis exemplaríbus, Democritus crei didít,ínueníofcrípgum. Inconfolatíonem.f.d.f.d.i,c.) Extat híc díalogus Platonícus,cuí títulus Phae Ρ don,ín quo Socrates,mox bibíturus uenenum,cum amícís dífputat de anímarum ímmortalítate.. Indus. pería, go. hil.) Hasgentes uelutí maxíme barbaras nomínat,& a phílofophíz ftu; J dijs,longiffímefemotas,Nam extremg eft Indía. Perfarum& A egyptíorum luxus celebratiflímus eft; Gothi barbaríze nobiles. Gotthos quídà putat.effe,quos nuncuulgo Líuoníos,& prufios appellát,aut Sarmatas ipfos,aut farmatis finitímos, quz gens εἰ nüc mírá barbarie fpirat, Οὐ de hís uaríz funt do Cori hominü fentetíz. Necad hüclociimagnope pertínet. Annota lector,aptiffimá partíá collatione; Philofophorü eft de animae immortalitate dífputare,no barbarorá:Sed ex pcipuís philofophis, Pytha goras fomníauit duntaxat, Democritus non credídít íllíus fomnijs.Socrates,uelutí dubítàs dífputauit, ídgy magís ad folatíum fuze damnatíonís, dj ex anímo, At poft euulgatum euangelium Chrifti, femotif] fima quoq acbarbaríffimz natíones,de ijs non dífputant,fed philofophatur,Nec cítra Emphafim bar: barís& índoctís, philofophádí uerbum attríbuít,| Befforum ferítas.) Pergit cómemorare gentes,no x barbaras tantum,fed etíam ímmanes: quas tamen euangclij przdícatío maníuefecerít, Siquídem Beffi funt ín T hracía ídkta Strymone amne,ad dextrum accolenteslatus,authore Solíno. Thracum autem barbaríé, notat Furípedes ín Hecuba cum polymeftori dícit Agamennóo,'exix&oa dp καρδίας τὸ ῥάρβαι eop λέγε. ΕΓ Horatíus ín odís,Natís ín ufum lzetícíze Scyphís,pugnare Thracum eft; Tollíte barbarü mo». rem.luuenalís íte T'hraces,cum Sarmatís coníunxít,ut pari barbaria, neq; Sarmata,nec T brax,g fum: pfit pennas, Qf ad demonftrandam Thracum ferítatem fuffícíebat Díomedís Παδι μα, Porro Beffos. ut fínítímos Getís,íta getíca ímmanítate fuiffe praedítos, oftendít Ouidíus ín libris de tríftibus. V tuere j míferü cft inter beflofc; getafcy.Illá, quí populi femp ín orefuít, Et pellítora tur.po.) Pellíitos uocat€ ταγῖ pellbus amíctos.Semotíores germaníz populos fignificare uidetur,De quíb?íta meminít Cor! nelíus T'acítus ín libello de populis ἃ rítíb? Germaníz, Tegume omníbus fagum,fibula:aut fi defit, ρὲ na confertim. Catera íntectí; totos dies íuxta focum atq; ienem agunt:locupletiffímíi uefte díftinguat, non flyítante,ficut Sarmatae aut Parthí,fed ftrí&ta,& fingulos artus exprímente,Gierant& ferarum pell les,proxímí rípzeneglígenter,ulteríores exquifitius:ut quib?nullus p comercía cultus. Flígunt feras,& detracta uelamína,fpargunt maculís pellibufgs beluarum, quas exteríor oceanus atq; ígnotum mare gí gnít. Necalíus foemínís dj uírís habítus. Atqg ídem paulopoft, de Fennís Germania populis. Fen; nís,ínquít,míra foedítas, foeda paupertas,non arma,nó equí,non penates, uí&tuí herba, ueftítuí pelles, cubile humus, Hactenus Tacitus, Q'uadj leguntur tum alíbi tum apud Indos,fuiffe populos,quibus fe rarüpelles,amíctus erant.Anímaduerte qua uerborü Emphafi,barbaríem exaggerat harum natíoni, Nam uxhamentíus& figníficatíus eft Befforü feritas, ft Beffos feros,dixiffet.lam eim feras ímagínor nó homínes,Porro cum turbam pellítorá populorum dicít, οἰεσῆτον exprimít incondítam,& beluará more degentem multítudínem.^ Quuíquondam.m.ín.h.ín.) Et hoc argumento ímmanem iftorum: & ímpíam barbariem exagecrat,qui non modo manibus à umbrís defunctorum, perínde 5 díjs facrí } et 1 ! y Lanes z C V s Ζ D μὲ Lnd $ 3 IN EPITAPHIVM NEPOÓTIANI SCHOLIA. ficarint,fed Ποῖος etia iniolarínt.Nà fuí cuíq; progenitores;poftéeadj uíta decefferantnutminü loco eràátz Verum míhí magís probatur:ut legas inferíjs,non ínferís,Inferíz dícuntur parentalía,feu íufta quz de fun cis perfoluütur.Fam uoce quàád grámatíci putantab ínferís díctam,ego magís arbítror díctam ab ínferedo,ut graccà uoce expretferíntlatíní, ἐναγίσματα,ηυα apud illos íde Tni inii apudnosín; feríz. Mos híc multís barbarís fuit ut umbrís hois defuncti madtarent hoies,ucl ut placarent íratos,uel ut gran faceret. Nà& Achillis manes Polyxenz fanguíne, placant apud Tragícos.Etapud Vergilíá Vitens,uíuentes rapít ínferías,quos ímmolet umbrís.Ft apud Homerülíbro llíados penultímo, Achil les ín Patroclí paretalibus, duodecím íuuenes Troíanos ímmolat, praterea canes alíquot ἂν equos,ín gratíaamící defüctí, De Tauríca Díana apud Scythas& uet?& notíffíma eft fabula. Carfar bellí gallíci comentarío fexto: teftat Πᾶς publícá gallíará fuiffe more,ut ín grauíoríbus morbís,aut bellí perículís; Po uíctímís homínes ímmolaret,quod p uíta hois,nó nífi uíta homíníis, placarí nume poffe crederet; orro defuneríbus eorí íta fcríbít.Funera funt ρ cultu gallorá magnifica,& famptuofa, Oinía quz uíj uis cordí fuíffe arbítrátur,ín igne ínferát,etía anímalía:ac paulo fupra hanc memoríá feruí& clíentes, quos ab hís dilectos effe coftabat, íuftís funeríb? cofectís, una cremabátur.— Strídore(αᾶ.) Et Plíníus comemorat gentíbus barbarís,nonullís nuti&nonullís ftrídore effe loco uocís humana. Strídor aütbe]-. luarum eft,& quíde imaníü. Et míre,ftrídorí oppofaít melos. Nam melos,cantus eft modulatus& con. cínnus,aures fuauítate delíniens,&z τῶμ«sap id eftamembrorü corporís cogruentía dictus/fi credí; mus gracís etymologís,Et perfius, Cátare credas per pegafeum melos, Vnde& poetae Melíci, Tant igítur ualuít Chriftí mors:ut homínes tam imanes,fuü,id eft naturale ftridore fregerínt,hoc eft mollíei rínt,ín dulce melos crucís,hoc eftín uocelongeanaturaaliená,^ Ettotíus.m, u.u, Chrí.eft.) ος eft Epiphonematiís loco addítü,quo períodü claudat fuo more, cá fínt tam ínnumera línguarü dífcrímina; Vnde δὲ μέροπες, apud gracos poetas,appellantur hotes:tame ín uníus Chrifti laudes,nüc míre cofeni tiunt omnes.Necfine figura gratía, dixit, Chríftü uoce omnífignifícans eum omníum uoce laudari, Quíd agímus.a,) Flactenus excurfus,de quo fuperius admonuí. Nüc quod eft huíc ερί Ποία propriá agereditur,boc eft,ut confoletur Helíodorá,& laudet Nepotíanü. Οδό) ea laus confolatíoís pars eft. ἘΠ πε color ín Tragoedijs frequés,ut fuo ci anímo colloquat αἰίας, eag; grauíoríbus affectíb? pcípue cogruens, QQuod genus eft íllud Senec.(Οία fegnis aníme,tuta cofilía expetís? Sumptü apparet ex Homero 740i κραδύκ. 1, T olera cor. Cuí fínítímü& illud; Αλλὰ τίν μοι Ἰαῦ]α φίλος διελέξατο θυμὸς; Poffüt aüt accípí,quíd agím"aníma,uel ut fint corrígetís dígreffíone longíufcula,uel ut fint dubitatís, unde po; tíffímü debeat íncípere.Sícem Therentían?Phzedría. Q)uíd agím?? Cofulensac dubítás loquít. Recen Τε huíufmodí dubítatío ínter exornatíoes rhetorícas:couenít ait maxíme príncípijs generís demoni ftratíui. Nec híctranfitus,quo ab excurfioe dígredit ad exepla,uacat affectibus:ut artís oblíuío, quam puer ímbiberat,imenfi dolorísfitargumentti, Anaxagorz.) Hícphilofoph?fuít Clacomenius, Ana; xímenís dífcípulus, Archelaí pceptor.Huíccíi qdà filij morte nüciaffet,ís mínffne comotus, nihil ínqt, nouiaut ínexpectatíi nücías, Ego em ill ex me nati, fcíebà effe mortale. Refert Valeríus maxímus, lir broqnto.cap.ro. Refert Cíc.libro Tufcu.queft.s; Ας Telamonís.) Vídet hzceade Anaxagorz uox anonullís,certe Tragícis tríbuta Telamoní Salamínío,ci Aíacis filij morte audiffet. Na Cícero T ufcu. ueft.líb.;. T'elamone hunc cítat ex Sophoclís Tragoedía,qua noftris temporibus nó extat.Itacg cum Dileus, inquit, illeapud Sophode, T'elamone an de Aíacis morte cófolatus effet, ἐς ct audíffet de fuo filio rac?eft. Alibi rurfuf ín eode libro. Οία ergo?hui?ne uítz,ppofitio,& cogitatíoaut Thyefteleua re poterít,aut Getam,de quo Paulo ante díxí,aut T'elamone pulfum patría,exulantéatq; egentem&c; ecimus Crantore,) Híc ueterís Academic nobilíffímus phiílofophusfuit:ut teftís eft Cic. T'ufcal, E Xenocratís auditor, cuíus meminit Horatíus ín epeke and ek philofophí.Qui,gdfit pulchrü, quíd turpe,qd utile,quíd no, Pleníus ac melíus Chryfippo ὃν Crantore dícít.Eíus sig come] 'taríj no extant:tri fubínde cítantur,a Cícerone ín Tufculanís queftíonibus, Ex cofolatíoís libro,nomíj natím íllud refert. Símile quídda, ínquít, eft ín cofolatioe Crantorís.Aít em T'ermanxü quendà Elyfid, '«ü grauíter filij morte maereret,ueniffe ín Sycomátit, querete,qua faíffet tátze calamítatís caufa; Fluíc ín tabellís,treis huiufmodi uerficulos datos.Ignarís hoies ín uíta mentíbus errant.Euchínous potitur fa tor munerelxto.Sic fuit utilíus fíníri,ípfics tibíq;. Cítatur& híc Crantor aPlutarcho ín líbello cofolato tío.Is teftat eü fcrípfiffe ad Hippoclem, cofolans ε fap morte ΕΠ γᾶ, Οίας uolu.ad.f.d.c.c,) Hoc quoc Cíceronís opus,cü alijs permultís hís teporibus defyderat, Platonís.) Recenfetauthores,qdé ὁ cofolatíoe fcrípferát,ínter quos admíror,non numeraffe Seneca:cuíus extant duo ín hocgenere líbrí, 'alter ad Martia, alter ad Albína matre fua, Nífi forte alteri? füt ílla no Seneca. Platonís extat Phzedonz Extat ἃ Axiochus,fi modo ís Platonis eft, ín quo Socrates Axíocháü egrotàte cofolatur. Latínus fac? a Rodolpho Agricola noflro,que multís nomíníbus uníuerfz Germaníz decus optímo iure poffumus ἡ appellare, quá íngenío díuíno,doctrínaq;& facüdía incoparabilí,mírum ín modü ílluftrauít. Díoge & nís.) Fluíus níhíl extat,fed ínter cíus opa Laertíus coómemorat opufculü demorte. Clítomachí.) Híc Carthagínenfis patría, gentili noie uocatus Afdrubal:facceffít ín fchola Carneadí,cuíus auditor fuerat; "Authore Laertío. M, T'ullíus,libro T'uf.queft.líb.s.teftat Πᾶς uoluptate οἵ honeftate copulaffe,(ας A neadis.) Is Cyrenaicas,níhil fcríptá reliquít, prater aliquot epíftolas,ad Aríathe Cappadocía rege.In, ter quas cofentaneü eft;alíquot fuíffe cofolatorías,ut íd fignitícarít Flíeronym?, ci aít,uel líbrís, uel epá ὃ ftolis. Poffídonij.) Hic Stoícus fuit, Zenonís dífcipulus, Quad hui"quoq librí omes ínterciderunt, o9 Perídem.) Príncipe Atheníenfid,qui quod dícedo tonare ac fulmínare uíderet, día? eft Olympíus; ^ Hic íntra quatríduü duobus mírifícis adolefcetibus,Paralo& Xantíppo Ηϊῆς fpolíatus,hís ípfis díeb?, & uultu priftíni habítü retínete,& oratíoe nulla ex parte ínfractiore,cocíonatus, Ille uero caput απού IN.EPITAPHIVM NEPOTIANI SCHOLIA.-$0. 12 eC A folito morecoronatáeerere fuftínuít:ut nihil ex uetere ritu domeftíc uulnus detraheretauthor Var. iy leríus Maxinlibro.s.cap.ro. Meminit& Plutarchus ín cofolatíoe,cítans Protagoriauthoré, Xeno[e Sit honte Socra.) Hic Atheníefis fuít dux,Socratís dífcípulus:cuí pxímüa Platone locum tríbuít Vale Sud E GESTAM facrífícía perageret,e duobus filijs maiore natu,Gryllá noie, ut teftis eft Plutarchus vig ín cofolatíoe,íuxta Valeriü Sylit;apud Mantíneà cecídiffe cognouit. Nec ídeo facrü ínftítutü omitte^ dij dum putauit, fed tantümodo corona deponere cótentus fuit, quá í pfam, percontatus quonà modo oc; Ἢ cídiffet:ut audíuít fortíffime pugnante interíffe,repofuít: teftatus deos qbus facrifícabat, maíore fe ex lij filij uirtute uoluptate,c$ exmorte dolore fentíre. Author Valeríus Maxi.eode,quod modo cítauímus " capíte.Seneca ínlibello confolatorío ad Martía.Nec minus,inquít,admíret Gracía illá patré,q ín ípfo vit factificio,nücíata filij morte,tíbícíne tantü tacere íuffít,& coroná capiti detraxit. Catera ríte perfecit, ni' Puluillus.) Horatíus Puluíllus,conful,cá ín capítolío louís edet, potiífex dedicaret:interg; nuncupa // tíone folenníü uerborí, poftem tenes mortuü effe filíü(α audíffetzneg; manum a pofte remouít,ne üultáa religíóe ad príuati dolore flexít. Author Valerius Max.Seneca ad Martía,Puluillus hoc fecit potífex,cuí poftem tenetí& Capítolíii dédícantí, mors filij nücíata eft:qua ille exaudífTe díffímulás,& folénía pontífícalís carmínís uerba οδοςρίε, gemítunó ínterrumpente precatione;& ad filij fuí nome á loue ppícíato ἅς,|... Paulus) L.Paulus Aemylíus, Magni Paulífilius, q apud, Cánas occubuitex| e quatuor filijs duos ín Cornelía Fabíagy gente p adoptione dederat. Cateror&alter quatriduo ante tríy » umphü,que deuícto Perfe Macedonürege pulcherrímü egít,defüctus eft. Alter in tríáphali curru có e fpectus, poft díé tetti expirauit.Deínde ca uideret populi de fuo cafu follicitá,prodijtín concione, d& oratíone quà de rebusa fe geftís habuit, hac claufula fínijt. Cá ín maximo jpuentu felícítatís ueftrze, n Quírítes;tímerene qd malí fortuna molíretur,lonem opt. Max.lunonéq; regína,& Mineruam precar " tus fum:ut fi quíd adueríí populo Romano ímmíneret;totum ín meà domü couerteret, Qua propter b bene habent fe res, Annuendo er uotís meís id ecerüt: ut uos potius meum cafum doleatís, dg ego ue u ftrü íngemiífcere.authores, Valeríus eode capite.Plutarchus in ipfius uíta.Seneca ad Martía,qui ínter t catera illud elegáter£ziocvt, Vídes d$ magno anímo tulerit,orbitati fuz gratulat? ο. Pretermitto.)| νε Per occupatíone congerít tarbà exemplorif,quaeno explícat.| Maxímus.) ἑτέρωσῖο cft numerí, feftí q uítatis στατία, Vteft illud Martialis, Pythagoras X'enonas,inexplícitofcg Platonas. Οζ nó ínficíor lt hís noibus cóplures fuiffe, Significat aute. Eos Fabíü Maximiü:cuí cognomen conctatotí:quí cá fili J uir confulare,& egregiis clari geftís amífiffet,ipfe coful,apud populit oratioe filia laudauit, Fág oraj i tione,poftea xdídit. να Plutarchus{η huíus αίξα[ς uídiffe teítat. Meminit μυίας Cic.libro epiftola η tá familíaríá quarto,fcribens Seruío Sulpitio. Rurfum T'ufcu.queft.librotertío. Catones.) Catone n Maiorem índícat, genios díciá: cuí cíi maíor filius obíffet, fummo íngenío íuuenís,jumma uírtute, y B praterea prator delignatus,;níhilo fegníusrem publíca geffit.Memínit| lutarchus ín ei? uíta, M. Tul I lius in epíftola,quá modo cítauí.Ide íter Tuf.queft.libro tertío atq etíá ín Lelío. Caios.)Ita qdàhai /$ i bentcodíces.De Caío czfare memínít Seneca ad Martíá hís aerbís.C, Cafar,cí Brítanià peragraret, X necapto anno felícitate fuá contínere poffet,audíuít deceffiffe filía,publíca fecá fata ducente.Tn oculis " eratíam Cn, Pompeíus, non quo laturus anímo qued αἰ effe ín rep.magnü,& modü ímpofiturum ἡ íncremetís,quonía grauía íllí uídebant,à cá in comune crefcerent: tn íntra tertíum díem ímperatoria Ó obfjt munía, δὲ tam cíto dolore uícít, δρ omía folebat.Sed míhí magís placet,quod ín antíquis lego, Gal 1 los no Caíos, Nà ínter ceteros quos híc recenfet Híeronym?, Cicero galli quoq; memorat,in dícta ad ; Sülpítíá epíftola.Eüg, fui appellat,ceu familíare. Pífones.) Permulti fuerunt huíus nois uírí claríffít ό΄ , τα Quad nihil adhuc memíni legere,quod ad luctü attinet, V aleríus Maxímus líbro quarto. Caí 7 fone ínter exepla coftátíz ροπίε.Εαίε&,L.Pifo. C.cafarísfocer,& Ρίο Craffipes.Prior Cíceronís ge;. ner,cexmatrímonío Τί, Brutos.) Delunío Bruto,q duos filíos,quod Tarquínios ín urbe reuoca JA | re molíren£,pro tffbunali uírgis cafos,& ad palálígatos;fecurí percutí iuffít,notíffima eft híftoría,Me mínít Valeríuslíbro.s.cap.s. X Sceuolas.) Hiíftoría de Mutío Sceuola,notíor eft, dj ut hícfit referem Jé da; dif equide fentío T ulii dealío«υορί Sceuolafuíffelocuti,^ Metellos.) Multorülitterís nobili Ϊ9 | tata cít,Metellí numídíci fortítudo, εἴ Smyrnz exularet:ubí cá ín Theatro fedetilítterz effent allatz, 'qbus reuocabatur,no príus dígnatus eft easlegere,dj fpectaculit effet finitum; Author prater alíos Plí nius fiue Suetonius de uírís illuftríbus. Verum an de hocfentíat Hiíeronymus,nolím affirmare, Nam fucrunt huías quoq; nomínís permulti,^ Scauros.) De, M. Aemylío Scauro,quí filím cum alíjs e bel 2.0 lo profugum,ad mortem fpontaneam adegiít,cum díceret fe libentíus occurfurum offíbus eíus ín bel/ lo czfi,df ipfum tam deformis fugze reum uifuram:Memiínít Valeríus líbro quínto.cap.s. ,Matíos.) Ζ. Plutarchus ín ípfius uíta, Marij tolerantíami laudat,quod cum ex utro; crure laboraret, fortífime paf) fus fit fectíonem, Tum autem, quod ne ín hoftium manus ueníret ultro fibí mortem cofcíuerít: ut ín αίεα Sylla. Quamüf ego certe, Martíos legendum arbitror, ut íntellígas de Quínto Martío,cuí cognoj men índítum R.egí.Is cum effet fuperioris Catonís ín confulatu collega, filium fummo píetatís, magnae Tpei,poftremo,unícii amífít.Ed calum,anio adeo ínfracto tulít,ut ftatíma rogo iuuenis curíá peteret, i M quem eo díe legem habere oportebat, euocaret. Author prater alíos, V aleríus libro qn; tocapítuLio. Marcellos.) M. Marcellus uír confularís quod díuerfis partíbus fauerat, Cafarís íuffu, 22 ::exulabat Mitylenis. Quem Brutus ín libro de uírtute, teftatur fe illic uidíffe,utuentem adeo feliciter adeogplítterará cupídü,ut ipfe fibí uíderet exul,cü ab eo dílcederet. Memiínít Seneca ín cofolatíoead Albína. Craffos.) Quátoanio Craffus tulerít morte filij;a Parthis occífi, diligenter explícat Plutar^ 2; hus ín ipfius uíta.Nam cü hoftes íuuenis caput pilo ρει χα horrendo clamore dj poet accedetes“ IN: EPITAPHIVM NEPOTIANI SCHOLIA. C Rommnísoftentarent,& per contumelíam rogarct, quo nam genere ortus effet, tuuenís tam flremias, Craffus pater,níhil confternatus eft eo dolore,fed per omnes ordínes círciiuectus, clamabat, Meus eft- T» 7 4 hicptíuatus dolor Romani:publíca cíuitatís falus ὧν gloría,ín ueftra íncolumítate fita eft, Aufídíos.) 1 De Aufidijs nihil occurrítín prafentía memorabile quod ad hücattíneat loci, Quod fi extaret Cícero 2f nísliberde Confolatione,non magno negocío,locus híc Hieronymí poterat explícarí, Alíena ἅρποι ftra.) Ethnícorü exempla uocat alíena; oftra,quz a facríslítterís depromuntur,Obiíter notans cos,q gentilium exemplís nímíum ímpenfe folet uti, nífi forte breuiter quis utatur,ídg; ín fugeillatione uítze “ποῆτα,Π ποπ prxftamus Chriftiani, quibus ímmortalítas expectatur,quod ucl ob gloríam,uel ímpulfu nature prarflíterunt ínfideles,Hoc eft nímirum quod fcríbítad Paulam,Erubefce,Éthnícz comparatío/ ᾽ν ne fuperarís. Melior díaboli ancilla, gj mca eft&c.Eftautem tranfitus ad díuerfum exemplorum genus,. 20. Non phng am cum.[a.& da.) Rerjcit& íudzorum exetpla. lacob.) Quantopere lacob luxerít Κι Δ .. Mumfuumlofeph,habetur genefeos.cap.57.Scíffifqg ueftibus,ínquít,índutus eft cílícíoJuges filiüm fud ., multotempore. Congregatísautem cácís liberís eius utlenírent dolorem patrís,noluít confolationem 2 accipere,fcd ROME Wie ad filíum meum lugens ín ínfernum,| Dauíd.) Regum líbro fecüdo. ca, 5.Dauíd luget Ammon a fratreoccifum. Sed ἃ rex,ínquít,& omncs feruí eíus Heuerunt ploratu πια] gno nímís. Ας paulopoft:Luxit ergo Dauíd Ammon filium fuum multís diebus. Rurfus eiufdem líbri, caag.deflet Abfalom interfectá, Cotriftatus itaq rex afcedit cnaculum portae, Reuit,& fic loqueba£ . uwades.Filí mí Abfalom, Abfalom filí mí. Οίς míhí tríbuat ut moríar protez Abfalom filí mí,filí mí Abfa 20 lom. in euangelío.) Alludítad eos quos Chríftus ín euangelio uita reftítuít,luctt uerfo in gaudíum, ^. Nam Luce.cap.7. V íduz mulíercula filíá unícá,quí íam efferebat uíuum reftítuít: ὃς dedít,inquít,illg matri fuz. Eleganter Dauíd& lacob iudaís,opponít Chríftum:legi, euangelíum:moríetibus, refurgen tes:planctum,receptíoní;ut totus fermo ex cotraríjs ínter fe relatis conftet, Videtur autem alludere ad uerba Paulí,quz funt ín epiftola ad Hebraos,ca.n. Acceperüt mulieres de refarrectíoe mortuos fuos, ludzorum luct.c.g.s.) Velut epiphonema eft, poteft bífaríam accípí.Iudaorum eft lugere, Chríftía . norum gaudete. Autunde lugent iudzií,ceu carnales:Inde gaudet Chriftiani fpírítales: nempe ob mor j| tem piorum, ín coelos demígrantíum ex hísmiferijs,.. Ad uefperum.d.£) Confirmat id quod dixit, ^. ludxorum effe luctum, Chríftíanorum effe gaudium,teftímonío pfalmí uígeíimi noni. V efpera, temi pusante refurrectíonemquo tenebris obtecla fueríit omnía,& apoftolí ín etu ac eemítu morabatur; D}Σ-, Inmatutíno.) Nempereíurrectíois,cum exhilarata funt οὐσία, τὰ ferme díuus ieronymus& Au; - guftínus. Quad uefpera,totus huíus uítz curfus intelligi poteft. Matutínum,generalís omníum refurj }) tectio.. Nox praceffít.) Accomodatad eadem ífententía,uerba Paulí ad. R.omanos.cap.i.Nox, Mo; faicelegís.Dies,euangelíczeuerítatís& refurrectíonis. Quod modo uefperam appellabat,hícnoctem 31 wocatiquod modo matutínum,hícdíem,: Vnde& Mofes&c.) Adíungitallegoramteftímonis.Mo— ίςς fymbolum gerens íudaícz uitae, plangítur: lofue quí euangelij praffert typátm,nó plangítur,De Mo [c habes Deuteronomij.cap.ultímo. Fleuerüt,inquít,eum filij ifrael ín campeftribus Moab trígínta díe bus. De lofuc habes,lofue ultímo ítem capiíte.Et poft hec mortfius eft lofue filíus Nun,feruus domíní, centum à decem annorum:fepelieruntogg ed ín finibus poffeffionis fuz ín Thanathfare, quz eft fita ín monte ephraím,Mofes ítag; fepultus eít;ín ualle terre Moab contra phogor,Iofue ín monte:ut íllic in telligas legis ueterís humilítatem,ín carneaclíttera íacentís:hic euangeli] fublimitatem, a carnalíb?ad 55 fpiritalia,aterrenís ad cocleftía fubuehetís, Νε uídeamur practeríta.) F go pratriítalego non prateríy ta;aut certe pertríta,G obolíta,no abolíta,id eft,ante tríta anobís,& uetufta, Nam ín epiftola qua Pau lam confolatur, eadem ferme tractat qua hactenus tractauit ín hac,& íjídem ferme utítur exemplis, 36. Sícutaudíuímus.) Ex pfalmo.4.7. Sicut audíuímus ín prophetiís,fic uidimus ín euangelío& ín eccle A fla:fícut audiuimus fide,tic uídim?iruitíone,^ Quáto illefelícíor.) Mire torfit argumentü ín díuerfam parte. No eftnobís lugedus Nepotíanus, cá fitfelix,ímo tanto magis lugemus,no ἐπα,[πα noftrá uice, ;* ΠΟ fimus ο illofimulfelíces,"Tali bono.) INO ad ipfum Nepotíanü refert:fed ad famm& bonum; . quoilleíamfclíx eft, Quad fi quís malit ad Nepotíanü referre;no admodüdígladíabor. Fleuerunt δὲ A37 foe:) Ottendít d díuerfa ratío fit Betus Chriftianorá δὲ infídelía.lefus ubi uidit forores lentes& :9 fudzosfletes,prímü ínfremuítdeínde adductus ad monumetüjachrymatuseft; Etalibí.) Aut,ínibi J legenddá;aut Hieronymus memoría lapfus αἰαςζ. Να utrücs eodem ín loco fccibít Paulus ad Philíppen fes, ca.1, Magnífícat;ínquíens, Chriftus ín corpore meo: fiue per uitam, fiue per morte. Mibi ein uíueg. re Chriftus eft,&morílucrá, Q'uod(i uíuere ín carne;híc mihi fructus operís eft,& quíd elíga,ígnoro. Coartor aüt e duobus, defyderíü habes díffoluí,& effe οὔ Chrifto multo magis melíus:permanere aüt íncarne,neceffaríü ppter uos.lgítur díuus Paulus,qui ufq; adeo no metuebat morte,ut εὖ pptaret: τῆ ᾿ἡπεάς epíftola pxímo capíte,teftatur dnm fuí mífertü fuiffe, ᾳ Epaphrodítü Philippenfii apoftolá, ue collegam& comilítone uocat,a mortis perículo reftítuerít;ne triftícíam haberet fuper triftícíam,. uidi codíces Epaphras;habent. Pleríqg; Epaphrodítum,& íta legítur ín exemplaribus σταςίς, Ne e 2 v ^ quídnímis.) μηδέν yap.Flancfententía Aríftoteleslíbro Rhetorícorü tertío, tríbuít Bíantí. Díogenes 2 AR DA MGRRRECRA ín Chilíadíb? de hoc.copíofius,. Cernas.) δυνητκῶο díxít,íd eft,modo por Az tetíalí,quafi dícas,cernerelícet. Adumbrata, nó expre(a,) Significat fefe nó exquifita,fed rudi ἃ ἐπ condita oratíóe defcripturü laudes Nepotíaní, Alludens ad príícà(Πᾶ& rude pícturam, quae coepit ab umbra rerü,líneís círciducta.Nec alíud fuít pma pictura. Deínde cultíorearte(λονοχρώμιατα CCeperüt, íd eft fingulis coloríb?depicta. Deinde lume& umbras adieccrát,dífferetía colorá alterna uice fefe ex; cítante.Deínde adiectus eft fplendor,alíus híc.dj lumen,quem. τόνον appellant. Commíffuras& tranfí; tus colorum, ἀρμογήμ, Flzc Plíníus libro trígefimo quínto. Ergo adumbrare,eft umbram rei dumtaxat "liy "Sf dy) diy dy tua * Uie uli Tatio) κ τ}. tj Jg ) ἃ, rj libr ct Ab ty, li qu ad los, (li Dor ΠΙΝ EPITAPHIVM NEPOTIANI SCHOLIA:$0. 13 'reprefentare,G& quafi delíniareExprimere uero, modís omnibus effingere.Eft autem hoc exordíofuth uoddam partis encomíaftíce,quz fequitur. Praicepta rhetorü funt.) Fabiuslibro tertio. ca. de lauj 45 qx δ, uítuperatíone,fummam laudatíonís,ín tría tempora,& ín treísbonorum ordínes díuídit.Interca qua prateríti funt temporís,ín prímís comemorat, patríam,pareétes,maíiorefq: Οποτε duplex inquit, tractatus efl:aut em relpondiffe nobilítati pulchrum erít,aut humilíus genus ílluftraffefactís.Hocad;—^ fcripfi, quod Híeronymus Fabij uerba, díeíto notaffe uideatur, cum aít:& aut no degenerate a bonis, aut medíocres ipfe ornaffe uídeatur. Ergo carnís bona.) Laudat eum a bonís externís,fed per occu; 1 patíone,& hoc colore,nó quod habuerit,fed qd cotepferít. INà à Epictetus putat fortunae corporiíqs bona feu mala;níhilad hois laude fiue uítuperatíone attínere,^ Cá Abraham.) Contra uulgatam fen 4-5 tentíam fortes creantur fortíbus,declamat,ex bonís parentíbus malos progíenílíberos, rurfum ex ma lis bonos. Genefeos.ca.1s. Abraham ex Agar ancílla generatlfmahelem: de quo pradictum eft:Flíc etit ferus homo,Manus eíus cotra omnes,& manus omníum cotra eum:t& e regione uníuerforum fra trum fuorü fíget tabernacula. EtIfaac.)Híftoría eft Genefis.25.de geminis lacob à E(au,de'gbus pro 4 Auncíauít deus apud Malachíam lacob dilexí,Efauautem odíohabuí. E regíone.) Id eft,contra,aut 44A €díuerfo, lepte.) Fílius galaad,ex muliere meretríce natus,reíectus a fratrib? ex matrímonio natísz poftea rebus urgentíbus, dux Ifrael conftítuítur,ac rem geffít fumma cá laude. Híftoría refertur ludi cG libro.ca.:t. Paul ín epíftola ad hebraos,lepte quoq; ínter fanctos recefens aít:Deficiet em me tépuf «narráte de Gedeon,Barach, Sampfon, lepte, Dauid, Samuel& pphetis,quí per fidem uícerüt regna, operatífuntíufticíam ἅς,— Anima,q.p.) Verba funt Ecechíelís.ca.ig. Locus eft aute argumentí,a con/ 8 trarijs. Beníamin.l.ra.) Setít non ímputanda peccata ante baptifmáü comíffa, V erba funt ífrael bene; 49 dicetis filijs fuís,de Beniamin filío. Ea díuus Auguftínus accómodat ad Paulum, príusperfecutorem,^ mox àcerrímü Chrifti precone, Et Hieronymus ín quzftioníbus hebraícís fuper Genefim,confirtnat de Paulo predíctum fuiffe.Iuxta Allegoríam aute accípi de facerdotíbus, químane imolant hoftías, . einde diuídunt accepta a populo,quod altare ín quo ímmolabantur hoftía& uíctímarü fanguís,ad bafim íllíus füdebatur, ín parte Beniamín fuit. Díctum eftaüt inane& uefpere,pro eo quod eft, príus & pofteríus,^ Ananíx.c.() Fliftoría hec de Paulo;eft in atibus apoftolorá.ca.o.— Alíusfortaffe.) foa "Mira occupatione laudat& auunculum& nepotem. Porro ex hoc loco collígitur,cum díuus Híeroi nymus prímum ín folítudínes fecederet,Heliodorum fodalem fuum,oflicij caufa tum fuiffe profecuj tum: a quo cum non dímítteretur,pollícítum fuiffe, fefe rebus domí ordínatís, Eremá repetíturü.Itacg quem ín epíftola príma fubíncufat:hic bláde defendit, quafi id fecerít;nonalia ob caufam, ut forore, aut certe ex forore nepotem, Chrifto lucrífaceret,|—Lícet paruulus ex collo.) Hac uerba funt ín ρε! "ma epíftola,quam modo cítauím?, Vatícínatum fe dícít;non quod íd temporís,nodum effet natus,fed quod prafentiffet taturum,ut ab eo domí retíneretur.— Chlamyde& can,l.) Chlamys toga mílítarís C €ft,.. Candentílíno,) Pínum duabus rebus potíffimii commendatur,candore& mollícíe: V fus illi us d moliior apudantíquos, ὅ ut uírá decesct. V ndea Palatínís ufurpatus, penes quos ofís uítz luxus, V ἢ de apud Plíníum líbrí.i9.ca.». C) uínetia(ἢ potífícum decretís partis prímze dif.9s. Conftantínus ἱπιρό rator, dum Romanum pótífícem milítaríbus ornametis inftruít,candidí phrygtj,& candídi ulonís, δὲ candídz ueftís fubínde meétíonem facít.[tag; quod nunc ecclefiafticum eft,id olím aulícum Ες uide tur, Cíngulum.) Baltheum íntelligit,militáà infigne. Cornelium cent.) Actuít.ca.10, Hic ceturío re uligiofus ac íuftus appellatur,moxq; a Petro baptilmáaccípit, Deuotus.)Deuotü in bonam parte díj e xit,pro addícto ac certo, Verbum autem eft milítare,quod milítes facrameto fefe aftríneant,nec mor τε formídaturos ímperatorif caufa, Sígna,uexiílla uocat mílítaría. Baltheo pofito habituc; mutato.)^ Balthei milítiz infigne accípit,& habitü,ornatá milítaré puta paludamétü,^ Peculíücaftrenfe.) Qd'i miles fibí ín caftrís colligit. De peculíoferuorum,de peculio caftrenfi,& quafí caftrenfi, pluríma funt| apud ueteres ἰητέδδίηϊτος,' Nec mundícijs,nec fordibus,) Inter luxum t fordes,media eft mundiíi; cíes,id eft, nitor moderatus,Horatíus, Símplex mundicgs, Các arderet quot.) Quonía íd teporís J ímperíü plerüg; penes ethnícos,aut certe haretícorü fautores erat, pij feceffus captabant.Itags uaftasg illas folitudínes,harenafcy diíffufas:quas propter fitím ac fterilitate,perículofiffimamg; ferpentíü abun dantíam,couerfatío humana nó noflet,magna habítantí monachorum multitudo cópleuerat:ut tefta tur Orofi?libro(ερείπιο. ΣΤΗ Ea pars eft Syríz.fic dícta, quod fit inter Tigrim& Fuphra té. Dalmatíz.) Hac patría fuit díui Hieronymi, ΝΔ Strídon olim Pánoníz, dalmatíaeg; confiníum fuit. Vnde addit certe, íd eft, faltem,tand íd fit proclíuíus propínqua petere. Attíngit aute Dalmatía, lilyrícos, δὲ Adríatícü finum,ín quo plurima funt ínfule,quemadmodum& hodíe íuxta V enetíam. ᾿ς Altínofreto.) Αἰππί ορρίαί ín paludibus fitíomemínit Strabo, Geographía fuz libro quínto, quod o aít, fimilem habere Πε, qualem habet urbs Rauéna. Ab hoc oppído uídetur Altínüfretáappellatum, quod propteranguftíam freti uocat,ídeog, adiecít,tantum,míníma interuallum fignificans.Memínit & Stephanus graccusauthor de Alto oppído, δὲ Altijs populís:eos aít,no loge abeffe a T heffalonica; Nec putarím equíde ocíofam díftríbutionc, dum monaftería Aegyptí uocat, anachorítas fignificans., [να monafteríüa folítudíne nome habet, Mefopotamíz choros,coenobítas índícas, gregatím uíuentef, sppter regíonem cultíoré.Etad ílla pergere cupiebat,uelut alijs relí&tís, choros ínuifere, S olítudínes, quod íllíc nullíadhuc habítarét monachí,occupare.Occupat ein,gfqs prím?ín uacuá uenit, Anímaduer tedus aüt eftordo. Nà cü ea tractet quz ad pfens tépus ptínet, íuxta rhetog: epa p atatíis eradus cur. rit,fedalía ratíóe.Nà ín baptifmo demá παίοίξ, In fzecularí milítía ε405 puer cít,ímbecillis adhuc& pará Anaturad milítia Chrift&deinde cái monachíjppofitücapeffit,íà ueluti adult?eft íauenís:dà ín clericooz y) IN EPITAPHIVM NEPOTIANI SCHOLIA. C collegidafcifcitur,quafi uir eft.Porro prefbyter,íam atate eft maturíori.Ná ín Chrifto fenecta n6.eff.. VF— Midimus Tímotheum.n.t.) T ímotheum Paulusfilíum uocat,ín fecunda ad ipfum epiftola. Tu er; o ΕΠ mi confortare.Ex quo apparet illum aetate iuuenem fuíffe.Deíndc cum ínibí monet, ut iuueni] [ία defydería fugíat,iuftícíam fe&etur.Hunc Paulus ípfe a puero inftituerat, V nde ín eadem epiftola, Tu uero permane ín hís qux dídíci(tí,& credita funt tíbí,fcíens a quo dídíceris. Et quía ab ínfantía fa; cras lítteras noftí&c, Hoc tii íuuene, Paulus uclutí collega utebatur,ut οποίον calidi Nam 4 prefbyterícollegz fantepifcopi. Canos ín fapiétía.) Alludit ad id quod legítur Sapíetíz.4.. Senec? em uenerabilis eft,non díuturna,neg; annorü numero computata. Caní autem funt fenfus hois,& atas fenectutis uíta imaculata.nee μερος, grace fenior eft.Seníor ergo íuuenís,& canus:nó capillitio,fed fa, V píentia, Subueníre,) Non refert, utrü haec ínfíníta per Enallagen accípías,an per Synecdoche, ut $. fubaudías,folebataut coepít,autalíudfimile. In aurígz: modum.) Namaurígz plauftrorü onera non , aliunde dj ex uiribus equorá metiuntur, Alíoquí fi plus aequo farcínará ínfulcíant,fit nonüdg,ut& plau ^ flrumrumpatur,& equí ledantur. Suícipere.) Proapprobare eracaníce αίχιε,αποδέχομαι,"T ertul » líani.) Híc carthagínefis patría,fub Seuero.príncípe ἃ MEC REG d quondàá magní nomínís, uthüc Cypríanus magíftrü appellare folítusfit,quotíes líbros{Πα legendos pofceret. Lege Híerony t müdeuírisilluftríbus. Cypríani) Et híc Afer fuit. Martyr,cuíus extant hodíeq; nonulla. Recte[πο [7.uyp Ὑ funxít, Afrum afro,dífcipulum preceptorí.^ Lactantij,) αἱ& Fírmíanus eft dí&tus.Extát& huius (mag. Ὁ cl /$ opera. Hilaríj.) Hicepifcopus Píctauorü fuit,cuíus multa extát etíam hodie. Miínutiusfelíx.) Ro y ma caufidícus ínfignís πν[αιρης díalogá ethnící& Chriftíani.Ferebatur ὃς alius aduerfus mathema *z. tícos,dífertus quíde& ille,fed a fuperíoríslibrí(]ο díuerfus.Huíus nüc níhil extat, Vídtorín?.) Ερί Ícopus píctauíenfis, Martyr,multa fcripfit ín explanatione facrarü litterarü:fed σταςί fermonisdg Ro! $ manícallentíor.Nec GU extat,pratter cometaríum ín rhetoríce Cíceronís| Arnobíus,) Lai ^ éantíjpraceptor fuit: Scrípfitaduerfus gentesque 1 4 απ ímitatü fuíffe pbabile eft,cá fimíle fum píerít argumenti, Haec omnía μιμιθικῶς dicuntur,ateq índe gratíora funt. Collígere lícet hínc Nepotía: nülítteras graecas íenorafle,qui no cítarít,nifi latínos.Deínde,no delectatá fuiffe nifi fac&dis.INà quos hactenus noiauit,fingularí fuere facundia, At nüc nullus fcriptor pleeteit qui fophiftíca oleat,acfae πω. “4 debalbutíat:fi qd müdi? aut elegatíus,íd poefim appellát, Profodalítate auáculi.) Hoc addídit,quo mítígaret arrogatíus alíoquí díctü. Nam ín príma& fecunda epiftola, fe fodale Heliodorí uocat. Mei $ dítatíone,) Id eft, exercítatioe. Nà íd ρρτίς fignificat meditari, quod grace μελετᾶμ, Praecedít aute le; ..€ío: deínde meditatio. Nam q fcríbít, quí docet,meditatur:hoc eft, exercet eaquxlegít:imultomagís ó autequítmoribusexprímít ὃς uita, Bibliothecam.) Floc uelut epiphonemate,condufit hanc oratíoís A partem, INocturnii petítore.) De poftulatore, quíímprobitate fua treís panes accepít ab amíco,loc? δ᾽ eítLuce.cam. Etínterpellatrícem durí íudicís.) Significat uíduá,qua frater defunctí marítí recufat ducere uxore; Haclex íubet improba effe;ut uel odío uíncat iuuene,adígatqy'áid matrímoniü. Perget, £nquít,mulíer ad portam cíuítatis,& ínterpellabít maíores natu, Paulog; poft: Sí refpoderít,nolo ea ac cíperc,accedet mulíer ad εἴ cora fenioríbus,i tollet.calcíamentü de pede eíus, fpuetqg ín facie fli? δις, ᾿ 9 lege Deuteronomij caput uígefimü quíntü.. Aeternz memoríx,) Vtprafenfit Hieronymus fua fcri . ptafemperuíctura.Porro cá aít: Cofecrauí;alludítad monumeta:quz quo díutíus feruarentur,numíní Je alícuí cofecrabantur.Ea uocabàt ἀναθήματα,μέ quae nefas effet mouereloco,|.Croefi opes.)(γαίας εχ Lydiízfuit.logeopuletíffímus,poftea captus a Cyro,ut narrat Herodotus. Porro díuitize Croefi, Μία, .. Craffi ín puerbium abíerüt,queadmodü Codrí& Irí paupertas. V nde Statíus. Et Lydo dítíor auro.: || Darij) Regis perfarü, Apud quosaurei mótes effe ferebatur.Plautus in Stícho.Neg ille fibí mereat Ὁ perfarü motes, quí effe aurei perhibent, Et Ariftophanes«ἄχε]εμ ὀκτὼ μῆνας ἐπὶ χρυσῶμ ὕρωμ.. Mícille.)-[- Adremretulít,non ad perfona, Nam ad utrq; poteft. Nam uíncímus aduerfaríd,& uíncímus caufam, Ρ.Minuserat.) Id eft,defyderabatur& deerat. Vnde ἃ dímínutü dícímus,quod nó'atiffacít. Marfu 2 pium.) Graeca uox, aei iop fed íam olím a latínís recepta, fignificat coríaceum facculü quo feruantur j$ nümi..Suffocantes.) Eleganter abufus eft hocuerbo,hoceft,ita implentes,ut loculus non capíat, Ὥ. Schedulas,) Apte dímínuít,ut aurí conteptum exaggeret.Nà fchedz per fe dícéitur tabellae uílíores, ín'qbusalíquíd mox delendit;aut caftígandü fcríbímus, V nde σχεδία, εἴ rem rude delíníare.Et Apu leíus ín daemonío Socratiís,In ífto fchedico,ínquít,& incondíto.Et Qyuintilíanus.Nam quí oes εἰ[πα [A gras lectione fchedas excutít&c.Bís igítur mínuít cá fchedulas díxit, Formiíca,culíce.) ας ornía de genere funt ínfectorü;De íngenío,índuftría,polítía formícarum, plufij míra narrant authores,nec mít nus comperta tamen, leges apud Plíníü libro undecímo.cap.3o.Idem cíufdem líbrí, cap.z. contemnit Elephantos prz culícís míraculo.In magnís fíquídem corporíbus,aut certe maíoríbus,facilís offícína fe quací matería fuít.In hís uero tam paruís,atq;tam nullís,quz ratío,quanta ας,(ζῇ ínextricabilis pfectíoz Vbitot fenfus collocauít ín culíce? Etfunt alía díctu mínora, Sed ubí uifum ín ea pretendíte V bí σαν flatumapplícauit? Vbí odoratum ínferuít? V bí uero trunculentam íllam& portioe maxímam uocem íngenerauíte Qua fubtílírate pennas adnexuit?Pralongauit pedum crura? Difpofuit ícíunam caueam, utí aluum? Auídam fanguínis& potiffimum humani fitím accendit? T elum uero perfodíendo tergoi τί quo fpículauít ingenío? Atq ut ín capací,cum cerní non poffít,exilitas,íta reciproca eemínauít arte, Fe IRR IPSE aríter,forbendoq; fiftulofum eflet, Quos T'eredíni ad perforanda robora, cum fono tefte-dentes affíxít, potíffímumq; e ligno cíbatum fecit? Sed turrígeros elephantorum miramur humeros, Taurorumg; colla;& truces ín fublíme iactus,'Tígríum apínas, δὲ Leonum iubas,cum terum natura nui magis, t ín. mínímís tota fit. Hac Plíníus,ex mulca, quod aíunt, fa^ » ri Um Il fy Na "NU Ed dy D ut μι ety itis On [ub uy : IN EPITAPHIVM:NEPOTIANI SCHOLIA« ΚΣ I . ciensplufdp elephanti... Vermículis.) De teredínibus,quas etíam Plíníus admiratur, aut de bombyy ἐς, uerme Indico, δὲ filorum ορίϊοίο nobilí,de Cantharidibus fentít opínor: de quíbus Plíníus libro: que modo cítauímus míra comemorat. Ac míre,dí&turus quedam minutiora,ne dormítaret lector,ue/ lutexordíolo excítauit:ídqy ex arte, qua fubet ut ín rebus cotemptíoríbus, ab attctíone potí(fíimü con; 4. [8 ftítuamus exordíum,Eft autem ín omni tranfítu mírandus Hieronymus, Adeo nó ocíofas, nec ínamoe. nas habet fubínde tranfitiones,.. Quuíntá Fabium.) Híc cítatur a multis authoríbus,prefertím Quíntí líano. Nam íllud eft íllius:]ta felíces artes futuras:fi de his folí artifices íudicarent,Hüc Plíníus ínter ro; manos pictores prímo loco cómemoratlíbro.55.ca.4., Apud romanos quoq, íngt, honos mature huic artí contigit. Síquídem cognomína ex co píctorum traxerunt Fabij claríflimz gentis, ρτίποςρίαρ eíus cognomíníis,ípfezdem falutís pínxít. Anno urbís condítz.cccc.]. qua pictura durauit ad noftra memo; [? ríam zde Claudij príncípatu exufta.. Befelehel noftrum.) Noftrumadíecít, quod Fabíus effet ethní Ζ ὁ cus.De hoclegís Éxodi.ca.3t. Locutufqg eft dns ad Moyfen,dícens:Ecce uocauí ex nomíne Befelehel, filium Buri,filj Fur, de tríbu íuda,& impleuí eum fpírítu dei, fapíentía, ὃς íntelligentía,& fcíentía ía omiopere ἅς, Flyram.) DeHyramhabes.fecüdo líbro Regü.ca.5. Mifit quoc; Hyram rex tyrí nd cios ad Dauíd,& líena cedrína, artifices lignorum,artificefqy lapidum.Idem Hlyram,mortuo Dauíd adíuuat Solomone,ad«dificatíonem templí πια matería& artificíbus:ut habetur tertío R egi. ca. s; .Lxtzfegetes,) Culmí quafí calamí,fuftinent aríftas.Immodiícá fegetís luxuríe docet caftígare Ver eilíus, deductis aquís:sprímo georgícon. Quid, quod ne grauídís procumbat culmus aríftís Luxurícm CHR tenera depaícít ín herba, Cum prímáü fulcos zequant fata, Eft ígítur no agrí modo,aut arbori, fed etíam íngeníorü, ac ftilí luxuríes quzdam,& ímmodiícafelicítas.. Philofophus ílle,) Híppíamin dicatfophi(tam,que Hieronymus no appellat,ut exemplum fit commendatíus.Híc Eleus fuit, díuerfa rumartium cgregíe perítus,díalectíces,geometríz,aftronomíz,mufícz,aríthmetíca, V aluít& in ρί «στα ας ftatuaría: author, Flauíus Philoftratus, prímo líbro,de uítís Íophiftarum.Huuíus balneum una «ü fupellectíle ab{ρίο fabrícatum, deícríbít Lucian^ín Hlíppía,& Flüc ímítatus Apuleius ín Borídis q anulí quoq; memínit,& pallij purpuref,& ftrieilís,alíarüqs.rerü minutarü. Gloríat?eft) Qm ínolym pijs oftentabat;ut ídem refert. Ac negat ín íllo fpectaculo fuiffe quícdg aeque fpectandum.— Bafilícas eccl.) Bafilíce,grzcís Regiam fonat, Nam βασϊλεύο,ΓεΧ. ΠῚ quícquid fplendídum ac magnificum eft, ἃ ᾿βασιλικὸμ uocant, Latíní domos amplas ac fpacíofas,ín quíbus agebantur caufz,conciones,& alía íd ge B nuspublícaBafilícas uocabant. Nam ecdefia,latíne cocíonem fi nificat, AConcilíabula.) Couentus. Namadfepulchra fíue relíquías martyrum conueniebant Chriftiani, ídqg noctíbus, ut palam índícat ej 225 --ra £ Mw zÉ Hieronymus ín epiftola aduerfus V ígílantíá, Pampínís.) Id eft;uírgultís uíteís,cum ípfis folijs. νὰ ΖΛ hacpampíní uocantur.| Adumbrarit.) Paulo díuerfius hícaccípit dj fuperíus,nempe pro obtexerit, 2 9 Difpolitione) Dfto funt quz delectat oculos; ípfe rerá color,t apta collocatío,D'electat per fe gem"ὁ tna,fed refert,ubíínfertafít, Macte uirtute.) Verum epíphonema,quo claudit Nepotíaní uítam,fíj mulg gradum facit,ad mortís expofitíonem. Ad huíufmodiacdamationem,precípue uox ea couenit, Macte,qua uírtutem abfolutam fignifi&imus, Sed rurfum míre per fententíam fecit tranfit uer acco modatam ad perfonam. Namabfoluta erat, Cu? egregía funt ínítía,eíus oportet& fine egregíü effe. 30 ^. Cuíus tal.p.q.e..) Mírum,ut paríter,& excítatlectore,ad partem fequentéinempe de morte: ἃ obí 5 -terlocos comunes attíngít,nectinít ocíofos aut frígídos effetranfitus,^ Quíd te fubtrahís?) Apoftro 12. 'phe;affectíbusaptiffíma,|Ornis caro foenü.) Efaías.ca, 4.0. Oris caro foenum,& omnis gloría ef^, quafi;; flos αστί, Exíccatum eft foenum,& cecídít flos. Item lacobus.ca.r. Qin fícut os foeni tratibít: exort?eft ein fol cum ardore,& arefecít foeni,& flos eíus decídít,& decor uultus eíus deperíjt.Rurfum Ecdefía; "ftíci.ca.s.Omnís caro ficut foenum ueterafcet;& fícut folium fructífícans ín arbore uírídí, Alía eenera tur,& alía deijcíuntur.Síc generatío carnís& fanguínís.Item Petrus ín epiftola príma, Οία omnís ca/ :to;ut foenum ἅς, Gieterü E efiaftíc fímilitudo de folijs pulchre couenít,cáeo quod dícít Flometus. llíados fexto.s/u περ φύλλωρ yerellyróm δὲ nod ἀνδοῶρ φύλλα Τὰ μὲν τ ἄνεμος χαμάδις χέειἄλλα δέ B ὕλκ τελεθόωσα -φύφ-(α eft, Tale quíde genuseft Ποπ, quale eft(οἰοσᾶ, Quorum πες uentus bumí fundit, rurfum if la uírefcens,Profert fylua. V títur ídem eade fimilítudíne.llíados.s. Indumento.) Nam corpus,ueftif ;ac domícilíá eftanímí, iuxta Platone ín Phaedone.Et notus eft focus ille, ἰησεπίϊ Galbae male habitare, quod cá effet dífertus, deformís tamen erat, Flanteauftro lilium,) Aufter peculíaríter ínímícus eft Borib?, Vnde Vergilius ín Alexíde. Eheu quid uolui mífero míhízBoríbus auftrá Perdítus,& liquidis .mmí[i fontíbus apros. Nec mínus peftillens corporíbus humanís.Floratíus ín odís.Fruftra per autünos 'ocenté corporíb?,metuemus auftrum, Vnde& jppheta περ urente uocat, ac unas ficcante. Οία -etíam Ecechíel,ca.27. V entus aufter contríuít te, Hieronymus admonet hebraíca uoce, S" Jlatínís uertí poffejuentá urente,pro quo auftrálegimus.DPorro ο omnís gratía lorum fit fugax, apte tn nomi mat{Π|& uíola:quorü íllud candore,hac purpura delectat,uterqg; Hos mínime durat. Quà ob caufam Horatíus ín odís.Breue lílíá díxít.Ac míra fimílitudíne,expffit forma nítoré paulatím morbo fqualefce té. WVanarüfontes.) Phyfice díxít.Nà íuxta medicos,febris cordís& fanguinis íncenfio eft, Latus '34:€ràt&c.) Vtomnia píngit,& ob oculos ponít. Intellígeres&«c.) Focepiphonematisloco, poft ὑποτύ "resp. Voluütur peroralachrymae.) ΕἸ íterum tráfitus eft,excítans ad ca quz fequütur.Expectamus jo :emmagnum quíddam, cuf? recordatío Híeronymo ucl ínuito lachrymas excuflerít, Actate ρα, τὰ] 'trícollegío.) Moríens Nepotíanusalludítad uerba quz funt ín líbello fuperíorí, quem Híeronymus adípfum fcrípferat. Acetate patrem, fratrem collegio: ut hínc uel maxíme appareret, illum etíá tum cum :anímam agerct(ludíorum fentire dulcedinem, quo tempore uulgus homínum,nec feípos fentiunt. ΄ H 26 Ἢ € :8 4o IN EPITAPHIVM NEPOTIANI SCHOLIA, C41. Pariter) íd ες εχ equo.Dícíturemaparí, Manumauunculi.) Et hocad VrroTvrociy pertínet,Nam 42 hic mos moríentíü,ut hoc índício fupremo,fienificet fe fentíre,quz dícuntur& aguntur, Sdoquod ὁ 7j noluerís.) Hactenus expofuit quzead praffens tempus, iuxta R.hetorum praecepta, pertínebát. Nunc tranfitu perfententíam,ut folet quefito:tranfit ad ea quze futuri(ant temporis,íd eft,quz fint poft mor; f[temconfecuta, Sic.) Id eftín lu&tu.Siquídem ín aduerfis,potiffímá apparet,qui fint amící,ut ínquít,| 4-$ Tragicus:fed nemo optat,ut fícamícos probet, lucundías,Gratíus.) Indícat dítterentíam ínter íucun dü& gratü,quá explícat Laurentius uala,elegantiarum libro. 4. Totus autem fermo quí íequítur,fcatet fchematü flofculís:quz pretermítto,ne le&orem onerem.| Meditatíone mortís.) ld mírifice tra&at Socrates apud Platone ín Phadone, níhil aliud effe philofopharí,ij mortís mediítatíone,hoc eft,exer citationem& praeparatione ad morte. Mors abducit anímta corpore.Phílofophía femouet anim ab amore reríi corporalíü,erígens ad ea qux uere funt,hoc eft íntellígibilia.Ita fit ut Philofophi animus Ια bes emigret e corpore, cíab ímperatore uocat:qppe íamante a(fuetus abeffea reb? corporeís,& μᾶς feparatione díu mediítatus. Cótra,ftultí mortem horrent, quod anímus altíffíme corpor fit ímmerfus, & infolens fíta corpore feíungi.Inepte craffulí quídà hanc Platonís fententía fic ínterpretant,quafi Pla 44 toíufferít nosaffídue memíní(fe mortís, In coelá n coel ufcg ferunt.) Augethoc per hyperbolen, ut magís creícat, quod adducturus eft ex Paulo. R edit autem paulatím,ad confolatione íntermiffam. Οπου» 4$ dic inquit moríor.) Fortíus eft quotidie mor, dj medítari morte. Quac Paulus hoc loco,dícít fe quotí ie morí,quod fefe quotídíe certíffímis uíte perículís obijceret;pro falute Corinthíorü. Arguens ením futurum,ut mortuí refurgant,negat fe fübíturum fuíffe totíes uítze dífcrimen, nífi certü fciret fe refurrey cturd.Pracediítením: Quid& nos períclitamur omní horac Quotídie moríor pro ucftra gloría,qua ha beo ín domíno.lllud obíter admonendum,In gracís codícibus legí adhüc modum, τί καὶ sig κῳδυνεύοι μεν, tp ὥραμ καθηµέραμ αιθθνῄσκω,ν) τὴν ὑμετέραμ καύχ καί, sp ἔχω p x prs hoc eftquíd& nos períclítamus omhí hora, Quotídíe moríor,per ueftrá gloría,ut,p.fit adiurantis:ut, νὴ τὰ δία íd eft, per Ioue, Id quod ante nos índícauít díuus Auguftinus& Laurentius Vala. Οδ Ambrofius propter gloríam;aut pro eloría legít. Sentít autem Apoftolus gloríam,qua fuis perículis fibi pepererat,ex falute Corínthíorum. 29 με νά eftín príma epíftolaad Corínthíos.cap.r.^Conarí.) Εχροηίς, χαία dixerit meditari. Quod af; o fcrípfiquíauulgus exíftímat ídem effe medítarí,quod cogítare. V elimus nolímus.) Figura prouer) "^ bíalís,qua neceffítas íneuitabilis(ignificatur,. Ante diíluuium,) Nam Adam uíxít nongentos trígínta 9A. 7 77 D ὅπος, Seth, duodecím füpra nongentos. Enos,quing& nongentos. Caínam,nongentos decem, Alíjgs ? permultí prodígiofze uíuacítatís comemoratur Genefis.cap.s. Mathufalem.) Hicannosnat?feptíni centos octogínta duos generauit filías: V íxitános nongentos fexapínta noue. Itag; fuperauit híc oes C longauítate, Optíma quzq;.) Oftendit dj fugax fit hac υέτα, ἅρρ mífera,quo mínus molefte feramus 3 mortem.Carme«t Maronís exlíbro georgícontertío. Príma.) Adolefcentiía ífitelligit, quz ut opti ma eft,ítà fugaciffíma: uelutí Hos aeuí. NNam Pythagoras apud Nafonem,líbrd metamorph.rs. puerítía confert uerí; íuuetuté eftatí,autumno uírilé ztate,hyemi fenectutem.Prímam igitur fic defcribit. ΝΕ tener& lactens, pueríg fímíllímus auo, Vere nouo eft:tunclferba nítés,& roborís expers: Turget& ínfolído eft,& fpe delectat agreftes.Omnía tum forent, florumqy coloríbus almus, Ludit ager. Macro; δίας cómentarío ín lomníü eni, gradus omnes humani uítz,reuocat ad feptenaríos. Poft bís fe ptem,pubertas íncipít.Poft ter feptem,genas flore ueftít íuuentazídemg; annus finem ín longum crez fcedi facit. Poft quater feptem,ín latum etíam crefcere definimus, Qyuínta ebdomas,uíríum íncremen; tum abfoluit, Sexta, tuetur uires ante collectas. À fexta ad feptímam,fit occulta paulatím uíríü díimínu tío. Septíma,totíus homínís maturitatem adfert,etíam animi, Decíma,uíta metà prefcríbít. At Serui? Tullíus, ut refert ex Tuberonís híftoría Gellius líbro.1c, V itam oem ín tres diftríbuít partes:ut puerí cenferentur ufq; ad annos fepte decem, Iuuenes ufq; ad annüi quadragefimüfextá, V Itra hüc feniores., Sed Aríftoteles ín Polítícís putat corporís uígoré mínuí poftannum trígefimüfex€3. Anímí, poft duo X dequínquagefimü, Miferís.) Hocepítheton freques eft apud Hefiodü ἃ Homer, δαλοῖσι βροτοῖσι, Quot autem gradibus extenuat humaná uítam:cuíus quod eftoptímü,id prímum,príufcg intelligas tui ipfius bonti,abít, ímofugít,nó abít,hoc eft perníciffíme:ut etía fiuelís,no poffís rememorari.Nec , fatís,quod fuafponte fugax eft: Accedunt morbi,qui fenectutem per fe moleftam,accelerant. Poftre; f mo mors inexorabilis, rapít,no aufert, Neuíus poeta,) Hic fcriptor fuit tragoedíar&.E(t aute carmen 4 trimetrum íambícum.Patí neceffe eft,multa mortale mala, INiobam.) Que ob fpretam Latona,om: ^, nibuslíberís orbata fuit: ípfa uerfa ín marmor, quod affídue uelutí lachrymís madere cernítur. Fabula ᾗ narrat Ouídíus,líbro πιείαπιοτρῆ. 6. Εξ díuerías beftías.) Opínor hüclocü non uacare mendo. ται : nàcj Niobe comutata fuít ín díuerfas beftías,cum ín lapide fit uerfazFortaffís legendum,In lapídem,&e alíos ín díuerfas beftías comutatos finxít atíquítas:ut intelligas, de Alcyonib?, cygnís,& íd'genus alijs; ι EtHefiodus nata.) Níhil huíufmodilegít ín operibus Hefiodí poeta, quz quíde πᾶς extant.For! taffíslegendum eft; Heniochus:quos opínor aut thracíz populos,aut DRE IE EL thracíbus au tc,apud quos luctuofa fint puerpería,ut recentem παι luctu pares excípíat:Cotra, leta funera:ut uín cos gaudijs profequáturzmemínit Solínus ín defcríptíoe T'hracix: Valeríus Maxímus líbro fecüdoz Quintilianus libro qnto,cüc hís alij pmulti,, Plaebs.) Vt plebes legas,ratio fenarij poftulat, At Enníus qde nó extat;uerü hac funt uerba, Agamemnonis ín Euripidis Iphigenía aulidenfí. ἃ δυσίένεια d ἔχατί Χρίσικομ.καὶ you δακρῦσαι ζαδ']ως αὐτοῖς ἔχει Ανολβάτιιπεῖμ, τῷ δὲ γενναίῳ φύομμ,Δπαντα ταῦτα, trg05 XINu fe τοῦ Bou τὸν δημομέκομεμιδος, Quae nos fíc aertím?, Át gencris ipfa obfcurítas:ut quíddà habet.Et comodü profecto.& exoptabile,Nam liberd illís,lachrymas profüdere, Queríqs mífera.Stírpeat ílluftri fatis, Cá -! Quoi Quoi Ta lure, ul Ini Aur quod [pto fm, Xf Ur) vint lig Xinj o ut yti ttd Ν tà T0) d TU η ht IN EPITAPHIVM NEPOTIANI SCHOLIA.$0. 1$ ἄλλ haec negata. Sed arbitri uite leuem populi obtínemus&c.| ert anid aso Der correctionem ὦ captauít Tranfitum, ad commemoranda publícx calamitatis exépla, Quado quíde híc effícaciffímus eftín confolandolocus, Conftantíus.) Coftantini fílius Conftantis frater,ab Arrío,tractus eft ín hae 9» tefim Arríanam,ut quofídá ín deo gradus crederet.Hoc Parthicís bellís occupato, lulíanus,quí gallícís elatus fucceffíbus,ímperíj ΕΠ σία ufurparat,Italíam lllyrícumeg peruadít, Conftantíog; partem adímít imperij.Id ubi cognouit Conftantíus: omíffa Darthíca expeditione:dum ad cíuile bellá reuertítur,ín ítinere ínter Cilícíam Cappadocíág; defüctus eft, Mopfi uículo.) Stephanus índícat uícü effe(ή v lícía iuxta Ruuíum Pyramít, cuí nome fit Mopfi domus,a Vue uatequopíá Tirefiz Π]ίο, etía Π dif fentítStrabo. Hofti.relíquít.ímp.) lulíanü fignificat. Nam Conftantíü íam ante dolís fuftulerat Ma; o gnentius,[ulianusprod.anif) Quonía defcíuítafide Chríftíana.Nam dá defcifcít a Chrífto,cui príus dederat nome, fuam ípfius falute prodídít hoftí Satanz.(Πα íug.ex.) Dum magno api paratu belli aduerfus Parthos molíretur,Chriftíanorü fanguíne dijs fuís uouifle legit: palam perfecuy turus ecclefías,fi uictoría contigi(fet. Quín à Amphiítheatrü Híerofolymís extrui fuflerat,ín quo re; uerfusa Parthís,epifcopos, Monachos,omefq eíus locí fanctos,beftijs,etía arte fxuíoríbus obt]ceret, fpectaretg;laníandos. In Media.) In gallia míffus fuerat a Conftantío ubi res profperríme geffit.Ft» (hcceffa rerum ebríus,neglexit Chríftum.In Medía fenfit ultorem.Nam motis a Ctefiphonte caftrís, dolo cuíufdam tranffugz ín deferta perductus, cá αἱ fitís& ardore folís,atqy infuper labore harenarü confectus,períret exercítus,Imperator tanto rerum perículo anxíus,dum per uafta defertí íncautíus uagat, ab obuío quodam hoftium equíte,cóto ictus ínterijt. Propagare.) Subactís Parthis. ΕΠ aüt 6 iucunda adnomínatío,propagare,& propagatos, louínianus,) Na isfucceffítluliano.^ Guftatístan€ ti.) Nam períjt o&auo ímperij fuí menfe.' Fetore prunarü fuf.) Nam pactus cái hoftibus, ἰῶσα, fe; v. dere neceffario magis ὅδ honefto,dum per Galatíam íter agit,ín lllyrícum rediturus, ο{η cubiculum ἡ quoddáa nouü fefe recepiffet cubítü, calore prunaríi,& nidore parieti nuper calce íllítoríü,agerauatus,. & fuffocatus interíjt,"Valentínían?.) Is dic pater Gratíani& louíníanofucceffít. WVaftatoeenítali V.5 folo.) Pannoníá apparet fuíffe, Siquidem cii Sarmatafefe per Pánonías diffunderet eafq; uaftaret, ifgg fuccurfurus,bellá ín eos pararet, apud Brigitionem oppidum, fubita effufione fanguinis, quz graece y J Ι A» ἀπόσλισις uocatur,fuffocatus interjt^ Valens.) Valentem fratrem, partícipem fecerat imperij.Hiíc cá 4 Mlpba.$^? Gotthos cóturbatos ab antíquís fedibus expuli(fet,rurfus in fidem recepti funt, Mox Gotthí, Maxími ducís auarícía,& íníurijs exafperatí,denuo mouerüt arma: uícto V alentís exercitu, per Thracíam fefe mí(centes,fímul omnía czdíbüs,íncendijs rapínifqg foedarüt, V alens ín T'hracía cum Gotthís con ereffus infelícíter,per deuía fugientibus caterís, ipfe cum fagitta faucíus, egre ín cuiufdam uillulze cel; lam deportatus lateret,ab ínfequentibus hoftíbus depreheníus, fubíecto ígní cofumptus eft: atq; íta Cómutitcaruitfepultura, Gratíanus.) Valentíníani filius, patri fucceffítzaliquadíu cum patruo Valen .té,& Valentíníano fratre, tenuit imperii, Deínde Theodofium in imperij cofortíum afcíuít, Ludi, c brio hofti fuít.) Maxímá fieníficat,quíín Brítánía ab exercítu creatus ímperator, ín Gallíam tranfíjt, ubí Gratíani Auguftum fübíta incurfione perterrítum, atqp ín Italíam tranfire parantc, dolís círcuen tum ínterfecít,fratreg; eius Valentíníanü[talaexpulít. Lugdune.) Apoftrophen facit, eftq; hyppal 4 lage numeri, Sunt autem Lugduní ad Rhodaní Kípas ín allia. Siquidem oinís Gallía comata,ín treís partes díuídítur, Belgícam,qua eadem eft Lugdunenfis.Et Aquítaníam, olím Aremoríci díctam, δὲ lNarbonefem. AuthorPlíníus, Adolefcens Valentiníanus.) luníor Gratíani frater,opera Theodofij«ὦ ceftítutus ín(πηροτίῆ, extíncto Maximo eíuíc Πίο Víctore,que ímperatorem Gallijs ipie dífcedens prafecerat,In Gallíam tranfíjt:ubí cum pacata uíderentur omnía,apud V íennam dolo Atbogaftís co; mítís fuí ftrangulatus eft.Infaper ut uoluntaría fibí morte cofcíuite uideretur, laqueo fufpentus eft. Procopíus.) Tyrannus,a Valentíníano Valentis fratrefuitínteremptus.| Maxímus.) Ethic ínuaj|-$ for ímperíj,alíoqu? uir ftrenaus, Theodofíanis armís oppreffus eft:de quo fuperius díctum eft.— Eu; eníus.) Et híc T'yrannus,uíctore TTheodofio occifus eft. Arbogaftes hu?comes,& cuíus opa ímperiü l RN adeptus, fua manu fe percuffít.Exercítui parcítum eft. σαι aliquís.) A οδιταγίο quafiuit tra 1 fitum,ab ímperatorum exemplís,ad ínferíorum magiíftratuum fortunas. Feríuntg; fummos.) Retu/ E lít Horatíand carme ex odís. Celfz grauíore cafu Decidüt turres, feríütq; fummos Fulgura motes. Maj xíma quac dígnítas, maxímís periculis obnoxía eft. Porro fi qs uolet de hís copíofi"cognofcere,legat feptimü Pauli Οτοίή librum.INos ea recenfenda putauímus, qua ad huíus locí explanatione proprie tíncbant, Abundantius egens exulat.) De hoc cófulari uiro quí fuerít;níhil adhuc comperí, Allufit| aute Híeronymus ad nomen,cü aít, Abundantíü,no íam abundante,fed egentem. Exageerat per στὰ) dus calamítate, Nam egere per fe míferum eft. Miferíus in exilío.Miferrímü fi exules longíus ae ím manesbarbaros, PítimitzJIn nonullís codicib? fcriptá ínuenio,ponto. V nde fortaffe Bíthyni) legeni»»} dum eft.Ea cíuítas eft Bí thyníz, Porro Bíthynía ín Ponto eft. Rufini caput.) Flíc oríctalís aulae maj νη) ifter fuít, Stilíco occídentalis,.Deínde imperia affectauít.—Pilo.) Pilum haftam R omanam uocat, o “ταί autem ea ígnomínía fumma,| Con(lantíno olím.) Quod hic fedes effet oríentalis aulze,cuí praei jp fectusfuerat, Abícíffa manus.) Círcüferebatur fortaffís amendíco quopíam,ín ígnomínía extíncií, 2 aut ipfe medícabat mani amputatà,círcüferens ad oftentatíone calamitatis.— Αα.) Afcze legendum 1 opinor, Nà íd eft oppídá Arabíz,quondá a Romanís capt. Memínit Strabo líbro.is. Co uadp eft Δία, uicus T hracíz,& Afea uícus Arcadíe,tefte Stephano.— Nó calamí.mí.) Tranfítus eft ad comunem 6 tegionü afflictione,^ Coftantinopolím,) Quídam Βγ απ efle putant.Eft autem ín"T hracía cíuítas£ maritima,^ Alpeslulías).Díuería funtalpíum nomina, pro locorum uaríctate, lulías quídam putant Ὁ c : 2 IN EPITAPHIVM NEPOTIANI SCHOLIA, η Ον effeproximas Rhetijsqua per T eruífiana urbe, íter fitín ltríam& Auftria, Sc thia, Thra.Mace.y ἱ — Nonmediocrem habet gratíam,haclocorü& gentíum ac uerborum congeríes ἀσύνδεῖος. Conuenitgs- ᾖ , orationi tam concítatíort,S& ad finem properantí, Sunt at omnes Europae regiones ínter fe finitimi,| 1 Scythía.) A Tanaí ferme medía eft Scythía,(Nam rclíqua pars,qua uergit ad oríente ín Αα eft) pontici laterís.Hínc ín Aegeí fam contínens, Thracia ac Macedoní adiungitur, Author prater ὁ ceteros,Pomponíus Mela. Dardanía.) Fa quad a Geographís ín Afía.poniítur: tamen eft fínítíma x ThracíaIn hac Pomponíus Mela fcrípfit effe fepulchrum Achillís.Plínius Πᾶς gentem feram aocat, ^. Dacíam.) Dací fiue Dace tráfrhenaní funt,Danubío Ruuío,& Auartíjs,fylazqs Flerícínae fínítímí, Seruius Dacas Scythíz ροραϊᾶ facítexponens e&locá que ex Maronís octauo fuperíus attígít Híe; ronymus.Indomítíg Dacz.Quidam Thracíae Scythíag finítímos putàát,aut etíam utríufq portíone, ?, heffalonícam.) Macedonis partem effe fcribunt, Plíníus ín quarto,& Stephanus graecus author. ζ Achaia.) Qui olím Αἰσίοϊος dícia eft:ea pars eft gracíz ín. qua eft Corínthus. Lege Plíníum líbro.4.: ῦ cap.s. Epírus.) In Europa pars eft Acroceraunídis,de qua pluríma Plíníus libro.4.cap..^ Cücta ;, Pannonías.) Fortaffis legendum,cunctág; Pannoníam.Nífi forte Pannonías ut Gallías dícímus.Nam fuperíor ad Danubíum uergít.Inferíor ad Dacíam,& Dalmatíam. Gotthus,Sar.&c.) Hac eft ílla col luuíes barbaror(i,qua tot annos Romanum exercuit imperíum, Pluríma mortís ímago.) R etulít car 2 men Vergílíand. Multus ubíg pauor,& pluríma mortis imago. Romanusorb.) Sí Komanü ímpe; ! ríüruít,quod ocs ztternüfore putabàt, quíd erít perpetuüín rebus humanís?—Corínthíos.) Fas gra n€i& partes nominat,quz przeter cateras imperij eloría floruerunt,cü nunca barbarís fubactz, feruíant frigeantqg,ut reca mnilerie diuturnum ín rebus mortalium,^ Immunísab hís malis.) Captauit - tranfitum ut dígredíaturad Afizcalamítates.| Etecce.) Apte dere fubita& improuifa. Exultímís ^» Cauca.) S aut Scythís finítímos fignificat. Nam caucafus Indíae mons eftaltíffímís rupíbus, η΄ quauergítad Septentríonem Scythíam attíngens, INO íam Arabíz.) Non eft dubítádum, quín re tulerít locum,quí eft apud Abacuc prophetam.cap.r.Leuíores pardís equí eíus,& uelocíores lupís ue fpertínís.Quelocum íta uerterunt(eptuaginta: Exilíent fuper pardos equí eíus,& uelocíores erunt lu pís Arabíz. Rurfum apud Sophonía capite tertío.Príncípes eíus ín medio eíus,quafi leones rugíenr tes:ludices eius lupi uefpere,& non relinquebant ín mane. Quod íta uertunt feptuagínta: Príncipes eíus ín ea uelutí rugíentes leones:ludices eíus ficut lupí Arabiz,non dímíttebant ín mane, V erba díui D Hieronymíin huncprophetzlocum funt hac.Sed íudices cíus capientes munera,uendenteíg; íuftíy cíam,noóne recte appellanturlupi Arabíz uel uefpertíní,ficut Symmachus tranftulít? Rurfus ín loc , Abacuc hacaffcribit:Lupí autem Arabízíd eft,uefpere,hi re&e uocantur, quíbus couerfatío peffíma . occubuit Reddiderat paulo fuperius caufam, cur lupiuefpertíní dicerentur,quod lupi uelocíores effe 3: dícatur noe uícina. Cur autem Arabíz lupi dícatur,nullam omníno caufam reddit. Vnde míhi fufpí ᾿ cio nafcítur, utroc;loco quem modo cítauí, Arab legí debere,ut Híeronym? Kebraícam uocem pofue; rít:przfertim cum ín Abacucaddat,íd eft,uefpere. V erü hac ínterpretandí uaríetas híncaccídít,quod 335 apud hebrzos uefpetam fignífícet, 375 totídem confonatftíbus, uaríatís tantum uocalíá notulís, Arabíam regíonem.Hanc ígitur pofteríorem interpretationem, Híeronymus hocloco libenter αὐτί! o puít:nimírum aptam ad allufionem,quandoquídem de regionibusloquítur. Antiochía.) In Afía Sy^ Γ ría pars eft,quafe Cilícíz comíttít,olím ac díu potens, ut fcríbít Mela. Hlalys.) Fluuíus ex Taurí mo tis radícíbus orítur.Interluít Cappadocia, Septétrione uerfas.Inter Paphlagonas currens,ín pontá Eu xínüexít, Cydnus.) Cilícíz fluuíus eft, Tharfum Cilícíz urbe díuídít,ut author eft Iuftínus& Mela: 4| cuíus ortum fcírí,negat Solinus... Orontes.) Antíochíafluuíus eft,tefte Mela,«. Euphrates.) Orítur t ín praefectura Armeníz maiorís Babylonem díuídit,tandem exít ín mare rubrum, Lege Plínij libri. s. $ cap.z44| Arabía.) Pars Afizultra Pelufiacum Mare,ad Mare rubrum pertíngens.| Phoeníx.) Αθ Ε΄ trorlegendum,Phonníce,non Phoenix. Quandoquídem regio,gracís fimul& latínfz qorix« uocatur, v. Palzftína,) Vtrag pars eft Syría, Phoenice& Palaftína.Nam ut teftatur Plíníus libro quínto. Syría qua contíngít Arabes, Palzftína uocatur,& ludza;& Cocle,Deín Phoeníce.Et quarecedit íntus Dama & fcena, ac magís etíamnum merídíana;Babylonía.— Non míhi fi.l.) Vergilíani uerfus funt, ex fexto. ^V Aeneidos. ασ ἃς Sab) Duos híftoríz príncípes nomínat,alterum gracz, alterum Roma; ὁ. nz.Nam ὃν Fabíus Thucydidí opponit Saluftíum:Herodoto,Líuíum.—Miferílfraelíta.) Quad per | nomínádi cafum: tame exclamatíue día eft, Vt& illud fuperíus:Felíx Nepotíanus,quí&c.- Nabu ^4 chodonofor,feruus.) Eft apud prophetam Híeremíam.cap.25.Et Nabuchodonofor regem aquílonís , feruü meum, Vocauitautem feruum,ut exponít ínibí Hlíeronymus,quod ín fubuerfione Hiíerufalem il bius mínífterío uteretur, Ecechías agít poení.) Hec híftoría eft Efaíze.cap.37.de Sennacherib rege Af , fyríorum,& Ecechía rege ifrael. Egreflus eft;ínquit, Angelus ἀπί& percuflit ín caftris Affyriorà, cen C tum octogíntaquíng milía, Etfurrexerunt mane,& ecce omnes cadauera mortuorum. ᾿ lofaphat,) De hoclegís.2.Paralípo.cap.r7. quemadmodá per uníueifas cíuítates luda ,dímiffis leuítisacfacerdo , tibus,quílegem dominí docerent,adeo terrorí factus fit hoftíbus,ut paffím ultro munera ad íllum mit terent. Mofes cotra male.) Híftoría narrat Exodí.capaz.Síquádo remífiffet brachía Mofes oràs, { uíncebantur Ifraelíta&c.| Si erígí ποία.) Indícat Chriftíanis non oportere prafidíum effe ín armis, fed ín auxilío díuíno.E(t autem fucundus color excontrarijs.— Vígrad íncredulítatem.) Ambiíguus ὦ eft fenfus, Aut ením intelligis adeo ftolidam:ut uíx credí poffit. Aut adeo ftolídam:ut diffidant ρε f diodeí, Mens.)Rurfus exclamat p nomínandi cafum.— Fugíent mille.) Efaíze funt uerba. cap. 3o.Sí teuertatmíni ὃς quiefcatis, falui erítís.In filetio ὃς ín fpe, erít fortitudo ueftra. Et noluiftís ἃ díxitis:Nej Min, Ng, Date iit gr Diti Ri Iliotg. hor X04 id h Nin la ci litar pel ly δ πμ aut b, ΠΙΟ Sue tla deny ips dioi "t1 xi it efe fi 4 d ls, i Y ὖ " , uti Nhi A ὅ -ς NT. NT ΄ ᾽ ΄ ΄-- 2? Deuoraiti quidé Tonifed.& in utero tdo uíuus fuit.Portafti quafi mortuá:ut tépeftas mundi IN EPITAPIHVM NEPOTIANI SCHOLIA,'$0. I6 fequent uos. Mille homínes ἃ facíc terrorís unius, a facíe terrorís quíngs fugietís. Pilís fagíttís.) Ρί t lum hafta eft Romana, qua ut torqueatur,uírum defyderat. Sagíttís Parthí Scythae fidebant, quíbus zeminus pugnatur,& a fugientibus, Tíaras gal.) Tíara, Phrygíus eft píleus,ac delícatus,macís deco; tus uírís qj foemínís,Nam buccas quog; tegebat, Caballí.) Maíores equi dícuntur,ut màání delicatío 7 ves. Xerfíes ille.) Híc,fi στοροίς hiftorícís eft habéda fides, deduxít ín Girecíam,quínquíes mille milía,^; & ducenta octoginta duo milía feptíngentos& fexaginta. Lubitá eft illi quoda die, fpectare multitudi . né qui ducebat: cücs íntueret omne Hellefpontü nauibus obductum,omnia líttora,atg; Abydenorü plana,uírís referta,beatá fe íactauít,mox fleuít, Rogatus caufam fubítae mutatíonís, Refpondit,fibí ue; nífe ín mente,humanz códitíonis, quod ex tá ínnumera multítudíne,nullus effet poft centü annos fu pfuturus.Hiftoría eft apud Herodotü libro feptímo&coctauo. Redeamus ad nos.) Alíus eft Tranfi^ tus,p correctione:cuiufmodi fuit proxím? ille, Exceffim?cofoládí modü.—Etquafí e coelo.) Alludit ad. more Homerícii,q fic mífcet poeltm fua, ut πᾶς ín coelo uerfet apud deos,nüc rurfus ad hotes defcedat, ANTIDOTV S.Nemo mírabítur,fí díuus Híeronymus laudi tríbuít Nepotíano,quod T'ertullíani, nó folü legerít,uerü εἰ cítauerít,que coftat ín Motaní Hlarefim fuifTe prolapfü, cü μᾶς ob ínfigne eru dítíone Cypríanus magiftrá fui uocare fit folitus:& díuus Auguftinus, in líbrís de doctrína Chríftíana nó dubitarít, Theologízregulas ex homínís& infantis& haretící fcriptis citare. Lícebat hocillis tem] poríbus,erudítiois gratía, e quíbuf líbet líbrís,fi qd íneffetutile,decerpere.Ita Híeronym? prater alíos. multos,legcbat Oriene t interpretem, nó ut dogmati(ten. Vt ígitur Orígenís íngenio fauít Fiíero: nymus,íta fauít& T ertullaní,que fcríbít ad Motani fa&íone defciuifle,coómotü ínuídía clerícorü:ut íd malí magis imputet clerícis,quí talem uírá fua ínuídentiaa fe alienarínt. HIERONYMI AD HELIODORVM EPI. TAPHIVM NEPOTIANI. Randes materías ingenia parua nó fuftinét:& in ipfo conatuultra uíresaufa, fuc; cumbunt:quantoq; maíusfuerítquod dicendü eft:táto magis εν ἀφ magní ;; Rm€ 3: T s&; SS tudínem rei uerbís nó poteft explicare. Νερο” meus, tuus,nofter,imo Chriftíz Rosa. s olerabilí dolore Αν üem haxredem putauímus,funus tenemus.Cui ἰαπὶ meum fuz [2] E Pg 4"s, Ὁ»;) Z dabitíngenium: Guilitterulz placereeeftient? Vbi eft ille Φιώκης nofter:& cycneo canore uox 'dulcior?Stupet anímug,manus tremit.calieant oculíllingua balbutit. Quicquid dixero(quia il/) lenon audit) mutü uídetur.Stilus ipfe quafi diffentiens,& cera fabtriftior,uel tubigine,uel fiu obducitur.Quotienfcung, nitor ín u&rba prorumpete:& fuper tumulü eius,epitaphij huíus Bo) res fpargere:totiensimplentur oculi,& renouato dolore;totus ín funere fum,| Morís quondá Ϊ fuít:ut fuper cadauera parentü defunctorü ín οδείοπε pro roftris laudes liberi dicerét, δὲ inftar quad:fed ad equos fagiemus:Ideo fugietis. Et fuper ueloces afcédemus:Ideo uelocíores erüt,quiperi.^ | 2) « jd etquía Chrifti, idcirco plus nofter.reliquit fenes:defydetij fui iaculo uulneratos, 8ξ ον ον s. ----΄ Jp yprmeat» / * ᾽-» Pd ΄: D d,- P f- ΄.:/ lugubri carmíná ad fletus δὲ gemítus audiétiüi pectora concitarét.En reri in nobis ordo mu/| ur Ln p pre tatus efi;& ín calamítaté noftram perdidit fua iura natura. Qdod exhibere fenibus iuuenís der^«7 buit:hoc iuueni exhibemus fenes. Q'uid igitur facia? Iungátecü lachrymas?Sed. Apoftolus p/ hibec;Chriftianorü mortuos, dolmíentes uocáns.Et diis ín euangelio. Ροή eftinquít mortua: puella.fed dormi&Ladarus quoq; quía dormierat fufcitatus eft. Later δὲ eaudeam:quíaraptus eft:ne malícía menté eíus mutaret:quía placuerat deo aníma illius?Sed inuito δὲ repugnanti p enas lachrymz fluant: ínter przxepta uírtutü refurrectionifq; fpem,credulà menté, defyde/ fr. ffect O ἴδοις qua fratres diuídis:& amore fociatos,crudelis acdura diíífocías. A ren rfranoíta us.. "--- A-- 2(""uu ΓΡ») A H- dduxiturenté uentü dris de deferto afcédentéqui ficcauit daznas tuas:& defolauit fonté tu: pre eee. cóquiefceret:& ἢ Nidliüe nolira,illius praconío faluarc. Ille ille te uicit:ille te ugulauit.Fugitidus pphetaqelíqtdomáü fuá;dimifit hzreditaté fua, dedit dilectà animà(πᾶ in manib? αμαξι cü.Quí p Ofec'quódá tibi rígídus minabat: Ero mors tua o mors:ero morfus tu?inferne.]lli? morte, mortua es:illius morte nos uíuím?. Deuoraftí;& deuorata es.Düq, affüpti corporís follicítaris illecebra&auidis faucib? pradá putas:ínteriora tua, adutico dente cófofTa füt, Gira: tías tibi, ΟΠ faluator, tua apímus creatura, quod tam potétéaduerfariü noftrü dum ocdde risoccidífti. Quid ante niferius homíne:quí zcternze mortis terrore proftratus: uiuédi fenfam/^ ad hoctrm acceperatzut periret? edhauit em morsab Adam ufq; ad Moyfen, etia fup eos, q n6 peccaucrütín fimilitudiné puarícatioís Ada.Si ABfahá Ifaac& Iacob ín inferno, qs ín coe/ lorü regno?Si amici ταί fub poena offendentis Adam:& qui non peccaucrant,alicnís peccatís tenebant obnoxij:quíd de hís credendü eft,qui dixerüt in cordibus fuis,non eft deus? Qui ς 2 ) ]-----΄ Q lueritg pna C Vómvos E 4, (rnba- bowzisg 1^ / Il-1-γώ: SH Ht«ηψ bere n d com --4 P$ /Iueray N12 D Go foe dale HIERON, AD.RVSTICVM MONACHVM,.. cortupti δὲ abominabiles fa&ti fant;iin uoluntatibus fuis.Qui dedinauerunt:fimul inutiles, ων ε 7" ΄ ΄--- x à Ld 21 ε. J p ἽΝ facti funt:nó eft q faciat Βοπᾶ,πό eft uf. 4 δά unü,Q uod fi Lacarus uidetur ín finu Abrahz; locog; refrigerij: quid fimile infernus& regna codlorá? Ante Chriftá Abrahá apud inferos; poft Chriftá latro ín paradifo.Et idcirco ín refurrectione eius,multa dormien tium corpora. furrexerunt:uifag funt ín cocleftí Hierdfalé Tüc impleta eft illud dogiü:Surge quí dor: tnis,& eleuare,& illuminabit te Chriftus Tohitesbn ne ín eremo perfonat: Panítentíam: agiteappropinquauit em τεσ colorü.A diebus em Iohánis baptifta: rcenü codlorü uim pati&:& uíolenti diripiüt illud.Flámea illa romphea cuftos paradifi,& pracfidétia foribus che: tubim,Chriftireftincta& referata fi unt faneguine.INec mirü hocnobis ín refurrectione pmit. tí:cà o€s qui ín carne:nó[οσα dü carnem uiuimus:municipatü habeamus in coelo:& híc ad, huc pofitís dicatur ín terra:Reofiü dei intra uos eft, Adde quodante refurrectioné Chrifti, notus tanti in Jud&a erat dedsín Ifrael magnü nomen eíus.Et ipfi qui nouerant eü:tamen ad inferos trahebátur. Vbi&inc totius orbís hoíes,ab Indía uf. q ad Britanniá:a rigida fepté trionís plaea,ufqy ad feruores Acdantici oceaní: tam ínnumerabilcs populi& tantará get tium multitudines, Quá variz linguis habitu,tam ueftís δὲ armís:pífciü ritu ac locuftarüz & uclut mufcz δὲ culices coterebátur:(Abfq; noticia em fui creatoris, omís homo pecus eft). nunc paffionem Chrifti,& refurrectionem eíus,cüctarum gentíü&uoces δὲ[ίτεοτα- fonant; Taceo de hebrzís,eracís,& latinís:quas natióes fuz, crucis título dris dedicduit. Immortalé animá:& poft diffolutioné corporis fubfiftéréquod Pythagoras fomniauit; Democritusno credidit:ín cofolatíoné damnatióís fuze,Socrates difputauit in carcere:Indus,Perfa,Gotthus Acgyptiusphilofophan£.Befforü ferítas,& pellitorá turba populorá:qui mortuorü quon. datn τη πῆς Ποῖος ímmolabát:ftridoré fuü in dulce crucis fregerüt melos:& totíus müdi una. uox Chriftus eft. QuidágimusaniazQuo nos uertimuszQuid prímá affumimustQuid taccmus?Exciderüt netibí pracepta rhetorüz& occupataluctu:oppreffa lachrymis:prepedi ta fingultibus:dicédi ordiné nó tenes? V bi illud ab infantia ftudi lítterarü,8& Anaxagora, ac T elarhonis femp laudata fententia? Scicbam me genuiffe mortale. Legimus Crantoremz. Jui?uolumé ad cofouendü doloré fuü,fecut? eft Cicero.Platonis, Diogenis, Clitomachi, Cátaneadis Pofidónij ad fedandos luctus opuftula pcurrímus:qui diuerfis tatibus diuerforumluctá;uel libris,uel epiftolís minuere funt conatí:ut etiá fi noftrá areret íngeniü ,de illorum. HESS fontibus irrigari.Proponüt innumerabiles uiros:& maxime Períde& Xenophontem: »ocratici:quorü alter amiffis duobus filijscoronatus ín concione differuit:alter cà facríficans: filíum audiífet occifum,depofuiffe coroná dicitur:& eandé capíti repofuifTe, poftca fortiter in acie dímícanté repperit cocidiffe. Quid memore Romanos duces: quor uirtutibus quaft quibufda ftellisatinz micant hiftorizzPüluillus capitolià dedicans,mortuüi ut nuncabaturfubito filiá fe iuffit abfente fepeliri.L.PAulus fepté diebus inter duorü exequias filiord trium: hans urbé inereffus eft.Pratérmitto Maxímos, Catones, Gallis, Pifdnes, Biütos,ScÉuolas, M deellos,Scauros, Marios, Cralfos, Marcellos atqs Aufidiosquom: nó minor ín luctu qj in bel lís uir:?fuit:& quorü orbitates ín cofolatiois libro Tullius explícauit:ne uidear poti?aliena dg. noftra quzfiffe:Q uácg& haxin fugillationé noftri breuiter dícta fint:fi non praftet fides qd exhibuitinfidelias.— Igit ad noftra ueniamus,INo plangá οἵ Iacob& Duid filios ín legemoriétes:fed ο Chrifto ín euágeli o recipiá refurgétes.Tüdaorü luctus, Chriftianorà gaudia. eft. Adliefperá demorabit fletus:&ad niatutínü lxtícia.Nóx peeffit.dies at appropinqua: uit, Vnde& M ὀψίες moríens plágitur,lefus αδ αρ funere δὲ lachrymis ín montefepclit-Οαῖς. quíd de fcripturisfup lamétatioe dici poteft:in eolibro quo Paulam Rom cófolati fumus; breuiter explícauímus.Nücnobis p alía femítá ad eundé locii perueníendü eftiné tideamur pratrita& obolita quondam calcare ueftigia.— Scimusquidem Nepotíanum noftrum effe cam Chrifto, δὲ fan ctorum mixtum chorís: quod hic nobífaim eminus rímabatur ἐπε tctrís,€ zftimatione quarebatibi niídenté cominus dícere:Sicataudiuimus:fic& uidimus; in cíuitate ἀπ uirtutum;in ciuitate deí noftri: fed defyderium abfentíc eíus ferre non poffus mus:nó illius fed noftrá uícem dolentes, Quafto ille felícior:tanto amplius nosin dolore, g» ; lalicaremus bono.F lebant δὲ forores Lagarum:qué refurrecturum nouerát, Et ut ucros hois M Vtde. nin ου Ui doy, "tam. nu Uf 0 de du: lic 1 m T lari sd) 114 tak 5 hug uot iut] Jud xdi 0tg, ett V "t "un ttn 4 i AD HELIODO.EPITAPHI.NEPOTIA.$o. 17/ A. exprimeretaffectusiipfe faluator plorauit quem refufcitaturus erat. Apfus quoq; eíus q díxit: Ca do eec N^ pio diffolui δὲ effe cá Chrifto.Etalibi:Mihi uiuere Chriftus eft:& mori lucrumeratias agit.qd'Epa Eu ένα./^s phras de mortis fibi uicinía reddítus Πες haberet trífticia fup trífticia mon íncredulítatis metu:fed defyderio charitatis, Quáto magis tu δὲ auüculus& epifcopus:hoc eft,& in carne& ín fpü pater:do les abeffe uiífcera tua:& quafi ἃ te díuulfa fafpiras?Sed obfecro,ut modum adhibeas in m tne/ mor illi? ieideerg: nímís:Obligatog; parüper uulnere;audías laudes ei?:cui?femp uirtute Le tat?es.Necdoleas,qd'talé amiferis fed gaudcas,qd'talé habueris Ex ficut hí q ín breui tabella terrazz fitus pingüt:ita ín pinu ifto uolumie certas adumbrata,no expfla figna uirtutü: Sufcipiafc a no/ bisnóuiresfeduolütaté.— Prcepta füt rhetorü:ut maiores ei?g laudádus eft, δὲ eorü gefta altius repetátur fici ad ipm p gradus fermo pueniat:q uidelicet, auitís paternifa; uirtutibPilluftrior fiat: 2 n». ΄"». t—f f & aut nó degenerafle a bonis:aut medíocres ipfe ornaffe uidea£.Egótamis bona:qux femp& ipfe{»7»»} πο rmer cótépfit.ín aníz laudib? nó requírá:Necme íactabo de genere,id eft. de alienis bonís:cii Abraha&(οσα^o cla I(ác fancti uirí:Itmaelé,& Efau pecatores genuerint;Et éfegioe,lépte ín catalogo iuftorü;apft uo, ce nüeratus,de meretríce fit natus, Afiía inquit,qux peccauetit,pa moríct.Ergo quz nó peccauerít: ipfauíuct.INccuirtutes,necuítía parentü liberis imputátur.Ab eotpe cenfemur,ex quo ín Chrifto renafcimur.Paulus pfecutor ecdefiz:& mane lupus rapax, Bénttamin,ad uefperá diuiditefcam, Ana nia ouífübmittens caput. Toit δὲ Nepotianusnofter, quafi infantulus uagíés:& rudis puer, fubíto nobis;dfi de Iordane παίταέ. Alius forfitan Ícriberet,qd'ob falute illius oriété eremüqg dimiferis:& me chatiffimá fodalétuá, redeüdi fpe lactauerís:ut primü(fi fieri poffet) fororé cii paraulo uíduá: deínde.fi cofiliá illa refpueret:falte nepoté duldffimü coferuares. Hic eft em ille de quo tibi quodà L uaticinatus fum:licet pd ex collo pe nepos. Referretinquá;alius,quod in ραϊατῆ militía;| C t“κ.1’ ᾿* t o-—- ᾽."n fub chlamyde δὲ candétilino;corpus ei?cilicio trítà fit, Quod ftás ante fxculi poteftates:lurída ieíu níjs ora portauetit:qd'adhuc füb alterius índumétís,alteri militauerit,Et ad hoc habuerit απο, utuiduifpupillis,orphanis,oppflis,miferifay fabueniret. Mihi nó placé dilatioef[ες impfectze fer uítutis dcí:Et centuríoné Córnelíü,ut tego iuftü:ftatim audio baptigatü. Verütü uelut incunabula quzxdá nafcentis fidei coprobem?: utq fub alienis fignis deuot? miles fuit:donádus laurea fit,poft Gp fuo regi cceperít militàre.Baltheo pofito habitucg mutato, quícquíd caftréfis peculij(ίνα pau o o peres eroeauit. Legerat sus uult gfectus effe:uédat oia qua habet, δὲ det pauperib?:& fequaf me.Et itera: N69 poteftís duobus dnis feruire,deo δὲ mámona:Excepta uilí tuníca:& operimento parí:quo tecto tim.eor pefrigus excluderet:níhil fibi ampli? referuauit. Cultus ipfe, puinciz mor fe qués,nec müdicijsmec fordibus notabilis erat. αγ arderet quotídiezaut ad Aegypti monaftería —. ptite ——---.----, ͵ ΄-- J,--“Ὁ—- D pgere:aut Mefopotamíz ínuifere choros,ucl certe ínfalar Dalmatia: Altino tm freto diftát:fo/ licudines occupare: auunculü pótíficé deferere nó audebat:tot ín íllo cernens exépla uirtutü:domí; ορ habésunde difceret.In uno atq; eodé;& imitaba£ monachü,& epifcopii ueneraba£.INo(ut plc rifcs accidere folet offiduítas familiaritaté farnilíarícas coteptit illius fecerat:fed ita e colebat,qua fi parentétita admirabaf quafi quotídie nouü cerneret.— Quid multatFitdericus& p folítos ora dus pfbyter ordinat, Iefu bone,q eemít?,q eiulat? quz cibi interdictio,qua: fuga oculorá omnid. Τα prima&(οἱ auunculo iratus cft. Quereba£ feferre no poffe:& iuueniléactaté íncógruá facer; dotío caufabat,Sed qnto magis repugnabatitáto magis in fe ftudia oiurp cecitabanrsr merebatne gádo,qd'eflc nolebat:eog; digníor erat, quo fe damabat indignü. Vidimus Tímotheü noftri tem porís,& canos in fapientía;electü q; a Moyfe pfbyterü:qué ipfe fciret effe pfbyterü. Ioi£ dericatum nó honoté íntelligés fed onus:prímá cur habuitzut humilitate fuparet inuídiá.Deínde ut nullam obfcceníin fe ramorís fabulá daret:ut q mordebant ad ataté eius ftuperét ad cótinétía.Subuenire paupcribus:uifitare languétes, puocare hofpitio.lenire bláditijs,eaudere cii eaudétibus:sRere cam fentib?.Cxcom: baculus,cfurientiü cib?,fpes miferorá folamé lueétiü fuít.Ita in fingulis uirtutib? emíncbat: quafi ceteras no haberet.Inter pfbyteros δὲ cozquales, primus ín ope:extremus in ordi ποις boni fecerat;ad auunculü referebat,Si quid forte aliter euenerat dj putarat:illá nefcíre, fc errafíe dicebat. In publico epifcopü;domi patré nouerat:grauítaté morü,hilaritate frotís tépera bat. Gaudíü ín rífu,no cachínnü ineelligeres Virgines& uiduas Chriftihonorare ut matres: hor! tari ut forores, ο οί caftítate. là uero ροζ; domü fe cotulerat:& relicto foris deríco,duritia: fe tradiderat monachorü: creber ín States in pcando.Lachrymas deo;nó hoibus offere. Ρατίοίωπία iri auriga: modá p laffitudinc δὲ uiribus corporisattempabat.Menfx auunculi interec j lf Vtt^d ΄ C ὙΥγ1 fum | rmm ὦ A» Nirgohome ἐγυνε ἡ τδε f " / Hi εἴν μεν», ór οὗ/ av y fone 410,5 US Nimes^ us D fm paren Vilxy Den my,: / fp» 777904 Up M fU eabyie Ld 1 / AD HELIODORVMrat& ficappofita quzzq; libabat:ut& fupftitioné fugerec& cótinentiá fetuáret.Sermo ei? p omne cóniuía de fcripturis aliqd pponere,libéter audire,refpodere uerecüde recta ΟΗΕ n6 ααί’ tet cofutare difputanté cotra fe magis docere,cy uincere, Et íngento pudore;q orna ,&orinus:in μᾶς modá eft locui? Y ῳ:?"u LI ΄ 3:* ΄, γ'- ΝΜ-» ferebat ín medium-Lectioneg affidua,& meditatione díuturna:pectus fuum bibliothecá fecerat: Chrifti. Quotiés ille tráfmarínís epiftolis depcatus eft:ut aliquid ad fe fcriberéz Quotíés noctürnü de euágclío petitoré& interpellatrícé duri iudícís mihi uíduá exhibuit? Cüq: ego filentío magis cg litteris denegaré& pudore reticétis,pudoré fuffunderé poftulátissauunculà mihi oppofuit pcato; réqui& liberi? Ῥ alio peteret,& p reueyétía facerdoti facilius impetraret. Fed ergo quod. uoluít;&. breuilibello;amícitías noftras zxternzc memoriz cófecraui. Quo füfcepto, Croefi opes,& Darij diui. tias fe Liiciffe íactabar.Illà oculis,illii manibuss;illá finu.illá ore tenebat.Cüq; ín ftratu frequenter euoluetet:fup pect?foporati dulcis pagina decidebat.Sí ucro pegrínorü fi αιπίσοτς qfpíá uenerat, ltaba£ noftro fe fup teftimonio.Er qcq d linus ín opuículo erat. diftínctióe moderata,& pnücia tiois uarietate penfabat: ut ín recitádo. iloipe ucl placere ἥτε οἰ difplicere uideret. Vnde hicfer uor;nifi ex amore dei: ἢ legis Chrifti indefeffa meditatío,nifi ex defyderio ei? q leoé deditz Ali nümü addát nümo:& riarfupiá faffocates:matronarü opes uenent obfequijs:fint dítíores mona chí; fuerát fculares:poffideát opes fub Chrifto paupe:qs fub locaplete díabolo nó habuerát:& fufpiret eos ecfia diuites: ds tenuit müd?ari médicos.Nepotian?nofter aurá calcás,fchledulas cofe état. Sed ficut fuí in carne cotéptor eft:& pauptate incedit ornatíor:íta totü anie iueftíeat ornati. . Adcóparationé qdé fupiore modica πηι, ἢ dicturi fum?:fed& in paruis ἰάξ animus oftendit, Vtem creatoré πὸ ín ccelo tin míramur,& terra fole,oceano,elephantis, camelis, equisbubus, par is,urfisleonib?:fed& in mínutis dq; aialib? fornica;culice;mufcis,uermiculis,& iftiufimodí gene; «το, qR: magis fcim?corpa d noía:eádéq, in cüctis ueneramur folertíá:íta mens Chrifto dedita, ad :& ín maiorib?,& ín minorib?intéta cft.fcíés etíá;p ociofo terbo,reddédá cé rome. Erat ergo follicit?, finiteret altare /fi paríctes abfay fuligine.fi pauimenta terfa,(i anítor creber ín porta,uela femp in oftíis/fi facrariüi müdü fi uafa luculéta,& ín οὔϑ cerímonias pia follícitudo difpofita;nó mín?nó ma ius περ! ρος offici. Vbícüq; εἴ drercs.ínecdfia inuenies. N obilé uir Q."abiti míra£ antíqtas, -q ctiá Romanz fcriptor híftoríze eft:fed magisex pictura dj ex litteris nomé inuenit:& Befelehel noftrü plenü fapia& fpü dei fcriptura tefta£:Hyrá dq fili mulieris Tyría;q, alter tabernaculi: alter tépli fapellectiléfabricati int.Quó efr latz fegetes,& uberes agri interdü aulmis.ariftifag lu/ ! mua poa ingenía,& més plena uírtutib?in uaríarü artíü redudat alegátià, Vri&apud era hil ———— ÀÁ——— */-cos phí lofoph?illelauda£:q ome quterct ufq ad ραϊπ δὲ anulá, manu fua[ας glia? eft.Hoc - idépoffum?,& deifto dicere;q báfilicas ecdíae, 8 martym: cocilía ila. diuerfis floribus,& atbon: co mis uiti; pápínis adumbrarit:ut qeyd placebat ín ecdiia:tà difpofitione cj difu:pfbyteri laboré .&ftudiü teffaret.|. Ma&téuírtute:cui?talia príncipia lis finis erit?O miferabilis hana códítío: .& fine Chrifto uanii ome qd'uíuim?. üid te fubtrahis"qd tergiuerfaris oratio? Quafi em morté | illius differre poffim?:& uítà facere lorigioréfictimem? ad ultimü pueníre. Oistaro fcenü,& ois glia cius jfi flos feni. Vbi πᾶς decora illa facies,ubi totíus corpís dígnitas,q ueluti pulchro ítidu/ mento,pulchrítudo aníz ueftiebat,Marcefcebat ph dolor flante auftro lilii:& purpura uíola:in . palloréfenfira migrabat.Cüg; febrib? acftuaret,& uénarü fotes hauritet calor,affo anhelitu trifté auüculü cofolaba£, Et? erat uult?:& uniuerfis circa plorátibusfolus ipe ridebat.Profjcere pallia, man? extédere uidere qd'alij nó uidebát:& αΠ ín occurfum fe eríoés falutare ueniétes.Intellioeses illu no emori fed emigrare:& mutare amícos,nó relinquere, Voluat pora lachrymz, δὲ obfirma, to anío;nó queo doloré diffimulare qué patior. Quis crederet ín talí illá tpenoftra neceffitudinis recordarí;& luctáte ania ftudion: fcire dulcedíné? Apphéfa auüculi manu hác(inquít) tunícá qua utebar ín mínifterío Chriftimitte dilectiffimo mihi;ztat£ patr fratrí collegio:& qcqda te nepoti debebat affe&9ín illátráffer,quémccá pariter dilicebas. Atq; ín talia uerba defecítauaculittianü, mei recordatíoe cotrectás Sdo/d nolueris amoré ín te ciuiü fic, bbarc:& affectü patria: magis ἢ! fifIe in pfperis.Sed huiufcemodií officia in bonistücüdi? eft:in malis gratius. T ota hüc ciuitas:tota plaxit Iralia Corpus terra füfccpitzaia Chrifto reddita eft-Tu nepot grebas:Ecdia facerdotc. Pra at ataté quid. cui?effet fimpliciter cofiteri.Atq; ín μῆς modü eruditiois gloríá dedinádo,cruditíflimus habéba£,. Tllud(aicbat) l'ertulliani iftud Oypríani hoc Lactanti; illud Hidárij eft.Síc Mitutius Felix:ita Vi; inobi?. Me quoq;.qa,p fodalitàte auüculi diligebainterdá p; EPITAPHIVM NEPOTIANI. So. I8 Dim A ceffitte füéceffor τ d'a etas;lle poft te iudicio omní(i,merebat. Atq, íta ex una domo duplex tig potificatus egteíla eft dignitas, dü in alteto gratulatio cft,quod tenperít:ín altero meror,quodra. ἣν puus fit,ne teneret.- Platonis fentétía eft.oém fapiétiü uita, meditádioné effe mottís.Laudáthoc, Δ rds T M^p tV philefophi,& ín celá ΜΕ fortius ΡΗΝΟ p gloríá noftrá. Mta yr drA ty Aliud eit em conarí,aliu agere, aliud uiuere moríturii, aliu morí uicturG.Ille moríturus eftex 4| ra gloríaifte morit feinpad gloria.Deb cmus igit, δζ nos anío pmeditariqd'aliqn futuri fümus:& qd* M. S3 Xin;- uelímüs nolimus;abcfle logíus nó Fei fi nongentos uítz: excederemus ánosmtante diluuíü αἱ ri μρν. ὦ NS- uebat humanü genuss& athufalé nobís tpa donarené:tri nihil eflet pterítalooitudo,d effe defif: | i fec. Eteffi íüter eti q dec uixit ános:&L εἴ q mille;poftcg idem uítz finis aduenerit: ὃς irrecufabilis i fronisneeffesveritct one εδ qd eneemagisennihe prios profit^ lids Optima queq; dícs míferis mortalibu gui Príma fugit fubeüt morbitriftifqy fencétus.: Et Vita 9r nm labor,& dura: rapít ιν να"gius poeta: Pati( inqc)neceffe eft mlta mortalé mala. Vii fugoniar ni& INiobáqa multá rds apidé& díuerfas ΟΕ ómutatá finxit antíqtas. Et Hefiod? nata. n L: hoi pbi n etí funere, prudéterqs.Enni?Plebes(it) ipee anteftatlocoJlicet Lachty hid iare p et honefte nó lícet Vt τερίε[ς epo;irno mínPepo& regi.Illeem nolentib? pefthícuo ci letibusii le terrore fubijcit:hic feruituti donat iille corpa cuftodit ad mortéhíc anías feraat ad uiti,: s In tc oculíomniü dirigat domus tua,& couerfatío;dfi in fpecula cóftítuta;magiftra eft publiccdi f; I Vio γνη fers ἐ m, Kies Qoid fecetís:id fibi οὓς faciédü putát.Caue ne οὐ πίτα η aut q rephendereuolütdig^ ,,,/7,,, ,,,^. il ge lacerafle uideat aut q imitari,coganÉ delingre. Vince δρεῖ potes,ímo plus cj potes,mollicié ani 7 ye st ini tuis ubertim fluétes lachrymas teptime,negrádis pietas(η nepotéapud incredulas métes, de i fpetatio putc£ ín deü.Defyderád?eft tibi qfi abfens,no moriar illà expectare;nó amifitle ui ai dearis. Venzqdago:medés dolori quéíá reor,&tpe& róne fedatüac nó poti?replico tibi uícinas ὅς—"kegümiferias,& noftri tpís calámitates:ut nó tà plagendus fit,q hac luce caruerit, ῷ eratuládá ei, gv C, ᾿χ{ε tátismalís euaferit? Cóftátius Απιίαπα fautor hafefeos, d cótra inímícü parat:& cócit?fer£ d| adj fy 7 pugná:in Mopfi uiculo moríés,magno dolorehofti reliqt iperiá.Iülian? pditor anix fux,& Chri(C enn dre Mex] lis p ftaniiugulator exerritus, Chríftá fenfitín Medía,qué primü in Gallia denegarat:diüq; Romanof^«^ naf mag muc ppasare uult fines pdidtt;ppaeatos.Iouínianus guftatis tim impalib? bonis ctore prunarü fuffo on catus interíjt;oridés oibus,qd fit hang potétía. Valétinianus uaftáto echitali(olo:& inultá patriá Es l.c| kt-derelinqués:uomitu fanguinis extinct? eft; Fui? german? Valés Gotthíco bellico uict?in Thracia: πο.$75] lehd.eüdélgcá δὲ mortis habuit;& fepulciri.Gratían? ab exercitu fuo pdit?:& ab obuijs utbíb? nó rece uli ,ptustdudibrío hofti fuit;cruétzéqy manuf ueftígía;paríetes tui Luedune teftát.Adolefcés Valéifiía ju, tus δέ pene puer, poft fugá poft exilía; poft recaperatüi mlto fanguíne ímperiü:haud paul ab urbe, τι fraterna mortis cofcia,necaeft:& cadauer exaníe fufpedío infamatü, Quid loqr de Précopio,Nlá Pi. ximo,Eugenío:q utíq; dü rez potité£tetrori eétibus eráat?Oés capti fteterüt an ora uictori:&(qd* wu) à; potétiffimis quódámiferrímü eft)príus ionominía feruítutís,cp hoftili mucrone cofoffi(πε. Dicat TO VN. " ,. alíqs.Regü talis cohditio eft:feriuntg; fummos fulgura montes. Ad príuatas uenia dignitates:nec /yvateye qun, kis. dehis loquar qui bienníü excedützatq(ut cxteros praxtermíttá fufficit nobís trí nuper cofulariá CL a στη» díuerfos exitus fcribere. Abundántius egens Pítimitz exulat. Ruffini caput pilo Conftantinopo; Πτι geftatü eft:& abfciffa manus dextera ad dedecus infatiabilis auarítiz:oftíatim ftipé médicauit. hu"Timafius papítatus repe de altíffimo dignitatis eradi,euafiffe fe putat,qd" Αα uiuit inglorius ", Nó calainitates míferorü fed fragilé hüanz códitiois narro ftatá-Forret animus téporü noftrorü : SM H en ΄"NM Άρη ΄- ew,». Q1: 4 ruinas profequí. Viginti& οο amplíus áni füt,g» ínter Cóftantinopolím,& alpes lulías:qtídie Ro HV. ,-. τὰ P n 5'- ον ee C. T5./: . snanus fanguis effüdit.. Scythia, Thr ἃ Macedoníá, Dat dani, Dacia, T heflalonicá, Achaia, Epi ima ros,Dalmacíá;cüctafq; Pánonías,G tthus,Sarmata, Quadus, Alan? Hunní, V uádali,Marcomá; . níuaftátcrahüt rapíüt.Quot matronz,qtuirgínes ἀεί,& ingenua nobiliag; corpa,hís beluis fucte - ludibrio? Capti epí interfecti pfbyterí,& díuerforá officia E. Subuerfz ccdefíz, ad altaría ' Chrifti ftabulati eq; martyrü effoffz relig. Vbicy luctus ubíqy gemit?& plíríma mortís imago. ᾿ Róman?orbís ruít:&th ceruix noflra erecta no flectit.Quid putas nücaními habere Corinthios, - Atheníéfes, Lacedaemoníos, Arcadas, cüctáqs Gracia; qb? imperat barbari?Et certe paucas urbes ᾿ποίασί, ín qb? olim fuere τέρμα πὸ modíca.Immunís ab his mafuidebat oríéss& cr nücijs cofter/ at? Ecce tibi ἄπο pteríto exultimis Caucafi rupib? imifl in nos,no ià Arabiz,fed feptétriois lupis ] 1 δ Zl[a.Am A Ππωσ ΦΥΡ} C D AD HELIODO. EPITAPHI.NEPOTIA. tátas breuí prouincias percurrerunt. Quot monafteria capta? Quante fluuíorum aqua humano: cruore mutatz funt? Obfeffa Antiochia:& Jirbesreliqua quas Hali$ Cydnus Orontes, Euphra/ τοῖς pterfluüt: Tractiereges captiutorü:Arabía,PhernicePalzftína, Aegyptus tímore captiuae INon mihí fi língux centum fint; oraq; centüFerrea uox: Οἵα poenarum paurere. noia poffim, Neq; eim hiftoria ppofui fcriberesfed noftras breuiter flere miferías.Aliogn ad hac merito expliy. - Y," T,." zu ya,-; B. Ι cáda:& Thucydides δὲ Sallufti? muti fint.Felix INepotían?,q hzcnó uidet:felix q hzc nó audit. |ς org mà^ js. INosmiferiqautpatimuraut patiétes fratres noftros táta pfpicim?.Et tri uiuere uolumufieofq; q "UP 77 pe^* hiscarétflédos potius dj beatos putamuf. Olim offéfum fentim?:nec placam? dei, Noftrís pátif barbari fortes fat. Noftris uitis Romanus fupat exercit?,& jfi no hacfufficerét dadib? plus pene bélla ciuilia,ci hoftilis mucto cofüpfit, Mifeti{τ εἰίτα: ad dg» copatione Nabau chodonofor fera? dici£.Infelices nos,q tin difplicemus deo:ut p rabíé barbarorà,illius ín nos ira deízuiat.Ecechías. agit pniam:& cétüioctogintaqngy milia Affyriorü ah uno angelo,una nocte; deleta funt.Iofaphat laudes diii concínebat:& diis p laudate fapabat. Moyfes cótra Amalech,nó gladio fed oratione pugnauit.Si erigi uolum?,pfternamur.Prohpudor,& ftolida ufa! ad incredulitaté nés. Roman? exercítus:uictor orbís δὲ dns:ab his uinci£, hos pauet, hor: tetre£ afpectu:q ingredi nó ualét.Qui fi terrá tetigerínt:fe mortuos arbitran£ Et nó íntelligimus pphetari oe ΟῚ milleuno pfe/ ἐπὶ τ' ec amputam? caufas morbí:ut morbus pariter auferat:ftati mq cernam?faoittas pilis: tíaras galeis, caballos equis cedere. Exceflimus cofoládi modi:& dá unius morté flere phibe mus:toti?/orbís mortuos pláxímus.Xerxes ille rex potentiffimus,qui fubuertit mótes,maría con ftrauiticá de fublimi loco infinítá hominá mltitudiné& innierabilé uidiffet exercitá:Beffe dici£ poftcentü annosnullus eorü,ds tác cernebat fupfutui? effet.O ἢ poffemus ín taléafcendere βρεκαϊτκας quníuerfam terrá fub noftris pedib? cernerem?. Lá tibi oftenderé totíus orbís ruinas, feruítutétrahichicnuptiasibi planctü:illosnafci,iftos mori:alios affluere delitijs, alios médicare: gentes gentib?,& regnis regna collifaalíos torqueri;alios necari,alios abforberi fluctib?,alios ad & nó Xerxis tm exercitü:fed toti? müdi hoies qui nücuiuüt,in breui f; pacio defuturos. Vincit fer ob:: η 7— Fe- 27 v vd ες-“mo rei magnitudine, δ mínus eft ome qd' dicim?.Redeam?igi£ ad nos:& qfi e coelo defcédétes, fi fenex fact?fis? Quotidie morímur,dtídie com τιδζ τῇ xtternos noseécredim?, Hocipm qd dí&o,qd'fcribié,qd'relego,qd'emédo,de uita mea tollit. Quot p&cta notaríjtot meoR: dána funt téponsScribim^atq refcribimus:tráfeunt maría epPe:& fcindéte falci carína;p fingulos flu Cusatatis noftrz mométa mínuüt. Solü habem?lucriiqd' Chrifti nobis amore fociamur.Cha 2, ritas patíés eft;benigna eft:charitas nó cela£,nó agit pperá;no inflattoia fuftinet;oía credit,omía. fperat,oía pati£. Charitas nig excidit.Haccfemp uiuit in pectore:xob μᾶς Nepotíanus nofter ab; Íens pris efb& p tanta terram fpacia díuifosutrag; coplectitur manu.Habem?mutuz obfidé cha ritatís:Iügamur fpü:fttingamur affectu:& fortitudiné métis quá beat?papa Chromatius oftédit in dormítíóe germaní: nos ímítemur ín filio.Illá noftra pagella decátet:illà δῆτα littera: foné. Q ué corpenó ualem?, recordatióe teneam? Er cá d loq nó poffum?:de eo log nüc definam?, * ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. i Ee Vtici galli;monacht,eruditá adolefcente docet, queadmodá oporteat inftítuere uíta,eo di PLU gnà cognomine, Admonet ín prímís uitandá fufpectarü foemínari cofuetudine. T'utíus auté ( ς« £T d ἡ uenfendd,obtrectator familíarítate modis oibus fugieda, Ac p fingula taxat eos,q fub ptexy jj ta actítulo monachí,fuís indulgent αἰεῆς,; SCHOLIA IN EANDEM, A ta obnoxia eft;q tii nó fit alienus ab areumeto e iftole, Atq; bácparte uarrjsallegoríjs tractat iil a allufioib?.(/ Totüqd' apphefa.) Admifcet inloco comuní,ppofitione,qua foliteft ín ínítío 1lul ponere. Porro apphefa manu dixít,qd' íta foleam?feorfim,ac familiariter libereg; monere amá xs oM cá{7 Stiuatencs.) Stíua ea pars aratrí eft,qua manutenetq arat,quag; moderat aratrü. Porro tacíte allufít ad illud Euangelicii, Nemo quí pofti manü ad aratrüm mifit,retro refpexerít,aptus eft regno * dei. lamtectumat folaríü.) Quod actuá capite decímo refertur de Petrí uífione,& de Cornclío Cen; * turíone, míre trahít ad allegoríam: quà qui cupíet ad pleni intellgerezocü eum relegat.(/ Scylli obtre f catorum canes.) Scylla faxum eft ín marí promínens,quod procul íntuentíbus puel fpecíem prabeat,, ,lumiragor affultantíum undarü,latratü canü ímítatur. Vnde poeta fingunt eà pubeténus cínctà canibus latrantibus,tefte Marone; Candida fuccinctamlatrantíbus ín guína monftris,[tacp ín príma epiftola Scyly, cM paulífper noftra uideam?.Sentís ne obfecro τε αἲ infans,qii puer,qn iuaenís,qn robuftz tatis,. 4| efe iuuene ín coenobio, d ín folitudine uítà agere, ΤΠ fero ad docendá& fcribedos libros e& ἡ Chríftíano.) Rurfum fuo more íncípitaloco comuni,de perículís uarijs,qb? Chríftíaníui ἢ ἢ f 4 t&dt Tu jm] ux 4 (exi Yi fat [0 yi u enl [έ Jl, Ἢ IN EPISTO.AD RVST.MONA.SCHOLIA. τ᾿ οσο, 19 láad uoluptatá illecebras retulít, híc canülatratá,ad obtrectatione trahit; f Libycis ínterdá fyrtibus.) ο^. Syrtes,loca marís funt, harenís flu&uantibus uadofa,qua uel tranquillo mari, pernítie adferunt nautís, ,— 4 Latentib?faxís.) Cautes funt;qux hoc magís formídadz funt nautís,quod no emínet, Vada funt;cá fube(t Fidusaltíor,nec fatís eft aquz,fuftinendís nauib?, 4/ Felix curfus. Elegater curfum uocat nauí» t gatione, Significat aüt p allegoría,bene nobífcü agí,fi díuturno ftudio,tande perueníamus ad pfecta pietate.(/ Candetía margaríta.) Nam uníones:ut tefta Pliníus,potíffíimü candore cómendant. Mar£ garítü díxitín neutro genere.(/ Necueterís comaedíz,) V etus comaedía, cu? generís extant adhuc! ] Aríftophaníce,nomínatím quofüis magna libertate taxabat. Qua rabíes poftea lege cohercita e(t; Vnde& puerbíiapud graecos, De plauftroloq. Apud latínos aüt loco ueterís comoedíz, fucceffit Sa tyra,mordax& hoc fcríptí genus.( ΑΠαπᾶ tumore.) Tría funt dicendi genera, Attici quod preffum;;; eft, ppterea quod Athenis iuberent δίς prooemijs& affectíbus dícere. Afíani,;tumíidü& redüdans, pro gentis íllius.moríbus,faftu turgídi,& luxu rerü fuperfluentís. Rhodíi,medíü& ex utrog; tempe] ratá, Author Cícero ἃ Quintilian? ultímí librí.cap.penultímo.Gallícá ígít dicedí eenus,ci Aftano co fert. Vnde ἃ alibí;Gallíco,ínquít, cothurno attolli Romanü cá Attíco.(/INO calcaribus fed freno.) ἡ Allufitad apophthegma lfocratís de Ephoro ac Theopompo.Ite Platonís de Aríftotele ac Zzenocrate quod alter plus fatís ardens, freno opus haberet: alter tardíor, calcaríbus, 4] Luxuríantes flagellis o uíneas,) Flagella uocat fammos uítíum ramos flexiles. Luxuríat autem,quod prater modü latum eft. Pampíní uero uítíá Folía funt.(/ Libertíni enerís.) Vt hoctítulo pratexant libídíne quod adolefcetá J^ bus líbertínis,fínt uelutí patronze4/ Cíbuslocuftz.) Plíníus non uno loco,teftat populos quofdà locu».) ftis uíuere,fole ficcatis.Pudet aute referre, dj ínepte hac de re íneptíant quídam, quafi uzhementerle' dat fama díui lohánis Baptifta, fi dícatur hoc anímante uíctítaffe,tam αὐ cíbo,quafí uero magís coue nerít,eá placetís ac murenís aluiffe,(| Filij prophetarü.q.m.) INO quod cuculli haberent, fed quod fer v moti ab oppídorü frequetía,uítà ageret ín folítudine,(/ Cellulà pro paradífo.) Paradifus gracis, horti 5 figníficat.In hortís adt olím uoluptatibus dabatur opera. Vnde& de hortís Epícureis,frequeps apud authores mentío.{{ Filij lonadab.) Hiftoría habetur apud Híeremía pphetam, de filijs lonadab: quဠinuitatí ut biberet uinü,recufarunt:nec zdiíficarunt domos,nec fementem facíebant,nec plantabant ui neas,íta εὐοδία patre:Donec copulfi ab exercítu Nabuchodonofor& exercitu Chaldaorít, eoferret fcfe ín ciuitate Hicrufale,Porro quod prími ducti fint captíui,id πα legít,necín pfalmis, necín alijs lítterís:nífiquod collígítur e título pfalmí centefímí trígefimí prími,g eft huíufmodí, τῶμ j&p ιωναδοβ, καὶ τῶμ πρῶτομ αιχιαλω]ιοθένωμ, id eft filiorü lonadab,& hís quí prímí captíuí fuerüt.INec ín eo pfalmo fu per hacre ulla Πε mctío:ut teftat& díuus Au uftínus./ De fingularítate cenfemur.) Nam hínc gracís o monachí uocabulá, quafi dícas,unici ἃ fíngulare.NNome aute índe fumptü, quod olím pij quida homi; ncs,partím no ferenfes σε ín Chríftá blafphemias,partím afflictíab ínímícis Chríftíanz fídef, p, fugeretaliquo in uaftas flítudínes,atq; ibi uíueret:altj gregatím, quos coenobitas uocat:alij femotím, quos appellat anachoritas, //Paftor ouíd.hí.f.o.p.) Feftiua uícínitas πος, ín ouíü δὲ hominü,De Moy fe habes Exoditertío& fecádo.(( Lacuteenecareth.) Loc?eft Lucz.cap.5. V bí ChrifP^ita log£ petro, y Nolí tímere,ex hoc íam hoieseris capiens.(! Etratíonabile hoftia of.) Allufít ad locum, quí eft apud 3 Pauláad R omanos.cap.r;,Exhíbeatis corpora ueftra,hoftía uiuente,fanctá,deo placente, rationabile: obfequíü ueftrá.Hieronymus no níhil detorquens πᾶς Daulí locá,allufítad graeca uoce λογικήν, quod a: fermone quoq ducí poteft: ut íntellígas colí det pradícando Chríftá. De hocuíde noftra ín Paulüri fcholía."i Plufq; aut mínus.) Vbí coplures una facíüt íter,fi qs fuerítlentíor,ab alijs pergentib? utcüqs(1 protrahít:fi quís equo pperantíor,a caterís retardat, Cotra,q folus facit íter,aut ftudio pueníendi ví mí feftínat,aut tedío itínerís refidet& obdormifcít alícubí, Rurfum,quífolus ambulat,nonüd aberr zat.Inter multos,fi quís aberrat,no deeft,quí comonftret uía, Idem accidit ín uíta folítaría,& gregaría.: (In folítudíne fito. ΝΟ ἐς ferme codíces habebát cíto,per.c.nec míhi dífplicet oino,fi modo accípías cí^^ to.p facile,«ἲ Alíenosferuos,) Ita Paulus ad Roma.ca.4. Tu quís es q iudicas feruialienum?(! Delu c do.) Ludá híc Ícholá uocat. ΝΆ tyrones ludi habebát,ín quo príus rem bellícá dífcerent, 4 Qf fpecír ὁ men.) Specímen uocat deguftatione,unde relíqua poffínt eftímarí,(f Damon cóotrafe.) Mirum, ut.( olím etía f1crít hzc impoftara.Nà hodíe quoq; füt,pfertím ínter eos quí folítaría agunt uít3, q uifioes, & damoní ínfeflatíoes an fíngant ncícío,certe narrant,(f: Stípes.) Id eft,mínutulos nümos,quos accír β píüt médici, Eft at tacíta allufio πος ín ftipes,& ftírpi. g Τ Ὡς[ειτ,) Allufit ad híftoríá Heliczí, quae οὶ babet quarto τεσῖ, ca.c.fÍ Inter palmar&ar.) Níhil em huf? arborís fructu dulcíus quas palmulas uocat 5 (V tangelus.) Mifcuít híftoría INabal,quz eft prímo líbro R.egü.cap.25.cum dícto euangelíco, quod.; εἶξαριτά Lucam,cap.iz. Quídá codices non habent,angelus peffímus,fed angelus,quod magís placct, quod illíc legimus illí a deo díctum,nifi angelum accípís pro ΤΝ adfertur,(fFifcellà texeiuni ἔ co.) Fífcella fportula eft ruftícana,qua recentem cafeum,aut arbor( fructus,aut fimile quíppíam porta bant,Dímínutíuda fifcína, V erg. V írídí fi(cellà texit híbífco.Et rurfum,Et rubea texatur filcína uírga,. flLentis.) Id eftflexilíbus, f/Sarríatur humus.) Sarríre eft farculo frangere glebas ac repurgare terra. ὁ, f/Arcolz.) Díminutiuü eftab area, δίς aute uocat fectas ín quadrum planícíes ín hortís, quas uulgo tio ftratesIectulos uocant. Límítes appellat femítas, quib? areolze difcernütur.(/ Ecce fupercílío.) Ηή uer fus funt apud Vergilí prímo Georgíconlíbro.Nec fine caufa díxit Híeronym^?, Spectator affiftas, Na poetacum dícít ecce,uclut ad fpectaculü ínuítat;& ípfa carmínís copofitío pene ob oculos ponít ac rej: prefentat,aquà afummo díuo exiliente,celerítate dactylorum;Hlícit,illa cadens.Deínde per obflantía. faxa cii murmure non níhilluctantein, Raucum per leuía murmur.R urfum peragrum,nunc ccleríus,. nc tardíus,utcücplocí comodítas,aut íncomoditas occurrerit, huc ὃς illuc dílcurrente,Scatebrífas aret o »(ρω. zm ::: IN EPIPTO.AD RVST.MONA.SCHOLIA. C» tíatemperatarua,(ínferántur infru&tuof.) Nónulli codices babent,fructuofz, Míhí magis probaf;^ P» utlegamus,ínfructuofz, Nam fructuofum,nefcío an latíne dící ροίε.Ο αδῷῃ& ad fenfum magís quaj drat, ínfru&uofie, Síquídem ínferí dícitur, non folum id quod immiíttítur,uerü etíam arbor ín quà ím; mittímus,Ipferunt aüt ínfrugiferz,uclutí platanus,phagus,ornus,ut arte fíant frugiferz,quo maíorem ^ adferant uoluptate fuo cultorí, Vnde Flaccus. Vt gaudet,ínfitíua decerpens pyra. 4/ V εἰ eemís uel fur culís.) Veteres tradíderát tría ínfítionü genera, Vinum, quo refecta& fiffa m feu planta,recipit in medullam ímmíffum farculá, Alterá,cü refecta inter librü δν materíam recí pit femína. Γεντί οἴ gémae ínfoditur furculus.Gemmaaute ruftíci uocabant,tumorem cortícís,a quo rupto prodeunt nouz fron; f" des.(/ Dulcia poma.) Equídem malím, dulcía praemía,nífi refragarentur exemplaría,(] Solomonís pro ἡ uerbía.) Sícem legís Ecclefiaftící capíte undecímo.Breuís ín uolatilibus eft apis,& ínítía dulcoris hat v betfructus eius,(Ac regíá difciplina.) De polítía apüadmiírabili,refert V ergiliGeorgícon libro quar 5 to,& Dlínius. 4/ Diuarícet pedes fuos.) Allufitad id quod eft apud Ere ch e φὰς ERICOR pedes: € tuos,omnítranfeunti:utens fimilitudíne proftítuta,quz quemuís admittit ad coit, 44 Quintiliani acu mína.) Tríbuít Quintiliano acumen: Cíceroní copíam,& facilitatem,quafiq;&uxum:Plinio lenitatem, quod copofitus Πε, ἂν mínus acríbus affectibus. De Frontone,memínit& luuenalis, Frontonis plataní, Ὁ couulfag; marmora clamant.In fumma fentít,poft(tudía rhetoríces.(/ Nulla continentia.) Contínetía K hícuocatabftínentía cibí,potus ἃ fomni,4/ Claud dauo.) Grzecum prouerbíü eftquotíes malá malo,p ΓΝ pellitur,uclutí fi quis mpudentía ímpudentia retundar, // Leui ufitatog.) Quídà codices pro ufitato, 5 haben,tcítato.V tracplecitío tolerabilis eft.47. Sutgrabbis Proncrbi eft erecü,cü quís no ex anímo 4 loquítur,ut ín Chílíadíbus noftris oftendímus, 4 Quafiadferentes feci.) Silícetaliquíd refragantíbus exeplaríbus ímmutare,malím íta legí, quafi offeretes fe cif lucro nofiro atq; copendío, Quídam ei ob L id no gaudet hofpítáaduentu,quod daní noníhiladferre uídeant reí domefticz, At, quos intelligüt la crum adducturos,eos apprehenfos retínet,nec finunt abíre,(/ Ordine lítterato.) V olantes em εχρτί munt alpha A.Síceim píngebantantíquí,ut V ínuerfum referat, De απο Dlínius libro.io.cap.21. 6 Duof C fratres.) Romuli& Remü. Romulus Remáü occidit, quod moenía tranfilíffet, atcp íta Fraterno prími Ὢ maduerunt fanguíne murí,quod Híeronymus dedicatione appellat, 4/ In quais Bran) Quís.i.quany t tüuís,Sígnüaute dat imperator tuilítib?,íneüdí pradlíj;tv figno dato iubet defiftere,(jPeníum.) Id eft, modü operís pícríptá,Sumptüa pefo lanarü,qd'certí poderís fingulis puellis dabat.(íInordíne tuo.) Ita quondalaborantes monachí,uícifíim pfalmá alíque recitabant,ut alíorü opus no íntermítteretur, de B fempauditetaliquíd facrí.Nunc ocíofi;nihílalíud faciunt monachí noftrates. ή Aurü comeditur.) Aut tituocat rem magno emptam:ut Chriftus ín euangelío,rapínas ín catínís, uocat precíü rapina partum, D, Et examína,) lta uocat numerá ínnüerabilc. Ft Hloratius,dítís examen domus,ab apum exatmínibus Ν» A. { ductafimilitudine.4/ P ompatü ferculís,) Pompa dicütur,publícz oftentatíoes,ut ín ludis folenníb?,ín tríiumphiís,ín funerib?, Fercula uero dícátur currus:qbus círcaferütur fpectattda: íma gínes deorüaut fi mílía, Vnde Naío, Aurea popa uenit; graeco uerbo πέμπω, quod eft duco.(/ Canina facüdía.) Síc Αρ. píus,uocare cofueuit,maledíca ας rixofam zloquentia:ut teft€ Noníus Marcellus ín αἰδιος Rabula, Saluftíü adducens.Sumpti eftauté a canü ríxa.Qouín& ipfa uox ríxa,a caníbus,hoc eft a canínalíttera y rho,deducia eft. ή Cornícantes.) Allufitad Perfianüíllud ín Satyra qnta,Et claufo murmure ασ”, Ne DINI.--: fsioqdtecügrauecornícarís ἱπερῖς,(Οποά grací uocát κροῖι, Eft aüt míra pfonze ὑποῖόττωσϊο, 4| Verba ^» trutinant,) Retulítloci,qeftapud Perfiü Satyra tertía,Obftipo capíte,& figetes lumína terze. ἘΠῚ mura cá[εςῖϊ, δὲ rabiofa filentía rodüt: Atq; exporrecto trutínant uerba label o, Síqde quod aít Perfi?, » Obftipo capíte:Flíeronymus explícat, ftupetib?ín terrà oculís,(/ Iniufta copendía.) Copendia hoclo^ € colucrauocat,ut pugnet cüi dífpendíjs.(/ Oblítus praterítorá,) Allufitad íd quod eft apud Paulum ín epíftola ad Phílippefes.cap.s.Eorá qua retro funt οί” ín ea quz ante funt&c.Nónihil tà ímmutauít Paulí fententía, INacy fic habet ille, τὰ μδὺ ὀπίσσω tasiAetowo nov O^, τοῖς ὃ ἔμυπροόθεμ tt κτανόμιομθ», íd eft, eaquaza tergo funtobliuifcens,ín ea quza fronte funt enitens. Eft ei metaphoraa currentíbus ín fla díoíumpta. Αγοραμόμιους.) αγγορὰ[ΟΓΙΓΩ,μόµος lex. Inde díctus χιτ q mercatuilcee ρισεϊδαε, Aediles quoq; apud Romanos fimilía curabant,fi mefura mínor,fi precíü íniquíus,fi ρατᾷ(τετ olea P fuiffet.{ Aut cíconíarü.) Allufit ad Perfianá íllud.O lane a tergo,que nulla cíconía pínfit. Nec manus 4| aurículas,ímítata eft mobílís albas.INà hís geftib?írridebata tergo.ff Aut xftuanté.) Sequit apud Pery {{ eode ín loco, Autlínguasquantü fitíat canís Apula táti.Nà boc quoq geftu derídemus.(/ T: eftudi v neo Grünius.) Quonía a uero noie uoluítabftínere,factícío eft ufus, Nà Grunníus a grunníédo deduci tur, quz uox cft porcori, Ad eundé ferme modü loquátur,q faftu turgídí,uoce ex ímo promunt guttu te. Extabat olím ludícrü argumentü,cuí títulus erat, Grannr) corocottz teftametàá, Porcello hufafmodi noie,& cognomíne afficto,utrac uoce factícía, Extat hodíeg; Gryllus Plutarchí,quod grací grunníre dicat grygín,De teftameto Grunnij corocottz,memiínit Hieronym? ín pfatíoe duodecímí cometarío rülibríin Efaía, Facete ín una pfona duo cóoíunxit anímatía, fue ὃς teftudíne,quorá alterü reprefentaj bat uoce ex ímo gutture promens,& alterum ínceffu lento acfaftuofo,perínde quafi lunonis facra fer] $ ret.([Creticii diceres Longínd.) Nec híclocus uídet carere médo.De Lógíno Caffio,& docto& diu. te,memínít T'acítus, que ob ínuídía opá,ad quas erat euec? maxímas, Nero íuffit ínterficí, Meminit δὲ luuenalís,Lógíni. Et magnos Senec pdiuítís hortos. Cretícorü ges apud Romanos erat,ínter pri mas nobilís ac potes, Vnde íde Satyrícus.Et metuas,ne tu fís Cretícus aut Camarír?. V erü haud fcío, an crítícus legendum fit, Vocabantur em Critici, doctí quídam, quí de fcríptís aliorum iudícabant,rer ponendane effent ín templo Apollínis,an reíjcíenda.Nam cum hoc quadrat quod fequitur: Ceforeqs t Romana facüdíz, // Cenforiiq; Roma.) Nonullí codices liabebàt cefore,alíj ceforínü. Sed recti?eft ce | roy iq η ly ite Iul bii lim, lg fiy Qnis tri f TO 1 pedis TM item Pri Vai fta μα Δη 0 Πλ eo) tl Cxpri Duf primi quay def, lup) turi hu rtu, hibut (^in ati (d bui, ftri , M εἰ m Tit, C IN EPISTO- AD RVSTI, MONACH. SCHOLIA, οὶ 2ο forid,ut intelligas Catone maiore, quí cenforíus dictus eft, Quafi dícas Aríftarchum toti? rei litteraríz, Et elegáter adiecit, Romana facüdiz,quafi íd effet ín Romana facüdía,quod Cato fuit ínü Romana tep. (Defenatu doctorü.) Nam hoc quoq lícebat cenforíbus Romanis,fenatu expellere: quemadmodá, Ὁ Portíus Cato, T ítü lamínfum fenatu mouit:luníus Brutus, Lucíá Antoníd.lte alíos alíj:fícutí refert Va leríus Maxímus,líbro fecádo.cap.de cenforía nota.(/ ές bene nümatus.) Díues erat;& laute accípíe,« : bat homínem. Vnde magís placebat ín prandío, Φ ín dícendo: δν melíor conuíuator, df orator. (Nec mirum.) Hunc locum ín omníbus,quaz uidere contígít exemplaríbus repperí deprauatü. E quíbus tamen mihi uídeor germanam deprehendiffe fcrípturam.INec mírum,fí quí multos ínefcare fc lítus erat,fa&o cuneo procedebat ín publícum: íntus Nero,forís Cato, Lautis conuíufjs concilíabat faj uorem multorum.luxta Perfíanü íllud, Calidum[είς ponere fumen.Scís comítem horrídulum,tríta do nare lacerna. 4/ Intus Neto.) Obluxum uítz:forís Cato, ob fupercilíü& feuerítate ínceffus& habítus 3 (f Viamrelinquere regíam.) Regíam publícá ac rectà uocat, alludens ínterím ad locü,quí eft ἐπ Nume ὁ ris.cap.zo, Mofes miflís nücijs ad Edom,petit tranfitum per íllius fínes; Hac, ínquit,mandat frater tuus Ifrael, Ac poft paucula: Non ibimus per agtos,nec per uíneas,nec bibem? aquas de puteis tuís,fed erai díemur υἷα publíca,nec ad dextram,necad finiftra declínates,donec tráfeamus termínos tuos. dui funículo increpationis.) CQ'uedam exemplaría fíc habebant: Quíabfíg funiculo ἃ increpatíone, cathe ἐν dras uendentíum columbas, id eft, dona fancti fpírítus menfafq; fubuertit.NOnulla fíc habebat: Cui fuy nículo íncrepatíonís&c, V erum priorlectío míhí magís arrídet. Eft em argutior.Etením amoto auro αγρίους» πος eft auarícía matería; fübmouerat& auarítíam,ídeg fine íncrepatíone.N3 quorfum opus - flagello, c& fubducta fit peccádi materíazIllud ánotandá,qd' diu? Hieronymus tátopere laudat ín ερίῃ Ícopo,quod facra uafa,ín paupetü erogarít alímentá,& templi dei fpoliarit ne deeffet pauperíbus: Cá πᾶς plerícy plufcg facrílegium effe ducant, alíquíd de ἀοπαγής facris tollere,etíam fi uníuerlí pauperes, faguntína,quod aíunt fame laborent.: um. ANTIDOTV S.Nequem illud offendat,quod ín hac epíftola,ficutí nec ín fuperioribus, díu? FHíero; nymus níhil eorum pracípít, quz hís temporíbus a monachís exiguntur. Permíttít poffeffíionem reí familíarís, modo ΠΕ moderata, Pérmiíttit uitam agere cum matre, cum forore: deníg; cum απ bet uírís aut mulíeríbus, modo fugíat fufpectam ac perículofam confuetudínem. Hortatur, non exigit, ut fimalít peregre uíuere,in contubernio multorum, patrís alícuíus arbítrío uíuat, potíus d rd fuo. De monaíterío certo, de fígara,aut colore, aut matería ueftís, nulla ufi mentio. Tan i tum eíufmodí ueftítum uult effe, ut nec fordibus hypocrifim, nec nítore fatum przfe ferat. lam de tríbus íllís uotís:qua uocant folennía,ne uerbum quíde ullum:Laudat ín hoc zloquetía ftudi&,quodqg litterará gratía,proculfemotas adíerítregíoes, Sed memiínitfe debemus, íd quod palàlíquet ex hui? fcríptis,zetate HHíeroilymi nondum fuiffe boc monachorum genus, cuíufmodínoftra tempeftate αἱ] demus: quos οὓς utína taih píos haberet müdus,dj habet multos:& íta fanctímonía cxterís antecellen^ tes,ut ornatu dífferunt.Nam(ές temporíbus monachíníhil aliud erant, dj uíta feueríori mundí cont temptum profitentes,nihilomínus ερί[ζδρο fuo parebant ficut caterí,& clerícorum munere fungebany tar,fícut δὲ caterí.Porro monachís olím non fuífe ínterdíctam rerum fuarum poffeffionem,uel Augur ftínus eftteftís.ín libro de hzrefib? ad Quoduultdeum, cuíus hac funt uerba: A poftolící,ínquit,qui fe í(to nomíne arrogantí(fíme uocauerunt, eo quod ín ftam coómuníonem non reciperent utentes con; iugibus,& res proprías poffídentes,quales habet catholíca ecclefia,& monachos& clerícos plurímos.: [dem ín regula fuorum clerícorum,prohíbet,ne fit notabilis illor& habítus,nec ueftíbus affectent place re, fed moríbus:hoc eft,fí melíores uelínt uideri ceeteris,non id agant nouo colore,aut forma ueftís,fed probitate uítze, Non ígítur mírum,fi níhil de hís memínerít Híeronymus, qua nondum erant ínftítu; ta, Et haud fcio an nunc quoq; magís expedíret ecclefiz chriftíanzefi pauciora forent monaftería,quo; . tum magnam partein,ad mores parum relígíofos prolapfam uidemus:effetq; omníü ídem cultus,eede preces, eademq uíta ratío, Poftremo ij mínímum feruítutís ac cerímoníarum: quz magís ad ludaos pertínent d ad Chríftianos,& fuperftitíofum facerepoffunt,píum non poflunt. HIERONYMVS RVSTICO MONACHO VIVEN A D1 FORMAM PRAESCRIBIT.| heh Ihil Chriftiano felicius:cui promittitur regnum coelorá. Nihil laboríofius:qui απο» |[9 tidie deuita períditatur.INíhil fortíus:qui uincít díabolum.NNihil imbecillius: qui a M carne fuperatur. V triufqy reí pura νι pluríma,Latro credit ín cruce:& ftatím -A d meretur audire: Amen I tibí:hodie mecum erís ín paradifo.Iudas de apoftola; ᾿ tus faftigío,ín perditionis tartarumlabitur:& necfamiliarítate conuiufjnec intinctione buccel/ lx:necofculi eratía frangitur:ne quafi homínem tradat,quem filium dei nouerat. Quid Sama títana uilius? Non folum ipfa credidit: δὲ poft fexuíros unum ínuenít dominá: Meffiamq; cognouit ad fontem: quem Iudxorum populus ígnorabat: fed& auctor fit falutís multo/ rum:& apoftolís ementibus cibos,efürientem reficit, laffumqy fuftétat; Quíd Salomone fapien tius? Attam£infatuat amoribus mulíerá.Bonü eft fanullücg facrificí abfap huiusafperftone ^ μὰ Ἱ εν" ΤΗ ^-- j^ ^ua Ms oe. Von, Cil ZA hn em oT γὸ{συν(Nut fers mna hi) usd. ΜΗ| bauen$ 2mub vlr ΩΣ 2 τὺ ὦ ἦ Hs* 77 ἢ 23500 n Hoy hey a 27 HIERON, AD. RVSTICVM MONACHVM. τι-C fufdpitur.Vnde& Apoftolus pracipitSermo uefter femp in gratia fale fit conditus.Quod(i infatuatur foras proijciturntantumqy perdit nominis dignitatem:ut ne in fterquilinium quí, . demutilefit:quo folent credentium arua condiri& fterile animarü folum pinguefcere. Haec di, címus,ut príma te fili Ruftice fronte doceamus,magna coepiffe, δὲ excelfa fectari:& adolefcen; tía ímo pubertatis íncentiua calcantem:perfectz quídem ατατίς eradum fcandere: fed lubríci iter effe per quod íngrederís: nectantü fequi gloríz poft uictoriam, qtum ipnomínía poft rui. nam,INon míhí nunc per uirtutum prata ducendus eft riuulus:nec laborandum, ut oftendam tibi uaríorü pulchrítudinéflorá:quid in felilia habeat puritatissquid rofa uerecüdize poffideat: quíd uiolz purpura promittat in regno:quid rutilantium fpondeat pictura gemmarü.Iam eim propítio deo.ftiuam tenes.Iam tectum atq; folarium cum Petro apoftolo cofcendifti: qui εἴων riens ín Iudzis, Cornelijfaturatur fide:& famé incredulitatis eorum,eentium couerfione reftín gitatq, ín uafe euangeliorum quadrangulo:quod de ccelo defcédít ad terram docetur& difcit, omes homines pofle faluari.Rurfumay quod uíderatiin fpecie candidiffimi línteaminis in fup na tranffertur:& credentium turbam de terris ad coelum SA pollicitatio domini complea; tur:Deati mundo corde:quoniam ipfi deum uídebunt, Του quod apprehenfa manu ity finuare tibí capío:quod quafi doctus nauta, rudem conor inftruere uectoré:illud eft:ut in quo linge pudicitiz pirata fit noueris:ubi Charybdis δὲ radix omnium malorü auaricía: ubi Scyli Ixi'obtrectatorü canes:de quibus Apoftolus loquitur:IN e mordentes inuicem,mutuo cofuma/ míní:quomodo ín media tranquillitate fecuri, Lybicis interdum uitiorum fyrtibus obruamurs quid uenenatorum animantíum,defertum huius fxculi nutríat.INauigátes rubrü mare:in quo optandum nobis eft,ut uerus Pharao cum fuo mergatur exercitu:multis difficultatibus ac peri culís ad ubem maxímam perueniunt. Vtrogy in littore gentes uagx:ímo beluz habitant fe/ rocíflimz,Semper follicitifemper armati totiusanni uehunt cibaria. Lateritíbus faxis uadifas duriflimis plena funt omnía:ita ut fpeculator doctus,in fumma mali arbore fedeat;& inde τε, gendz δὲ aircüflectenda nauís dictata pradicet. Felix curfus eft:fi poft fex menfes fupradictz urbís portü teneant:a quo fe íncipit aperire oceanus:per quem uix anno perpetuo ad Indiam peruenitur:& ad Gangem fluuium(quem Phifon fancta(críptura cómemorat)qui circiit totá terram Euilath:& multa genera pigmentorum de paradi^i dicitur fonte deuchere. Vbi nafcitur carbunculus δὲ fimaragdus:& margarita candentia:& uniones quibus nobilium foeminarum ar [e) det ambitio:montefq PEDE adire propter Gryphas δὲ dracones:& imméforum corporü i monftra hominibus impoffibile eft:uc oftédaturnobis quales cuftodes habeat auarícia.Q uor fumiftazPerfpicium eítfi negocíatores fzculi.tanta fuftinentsut ad incertas periturafq; οί). tías perueníant;& feruent cum anímz difcrímine,quze multis periculis quafierunt:quid. Chri; [ti negodáatori faciendum. Eepiecndieis omia quar piedeffiumum margaritum? qui totis fubftantia fuz: opibus emit agrum:in quo reperíat chefauri:quem ner fur effodere:necla tro poffitauferrez io me offenfurum efle cg plurimos:qui generalem de uítijs difputatio/ nem,in fuam referunt contumelíam.Er dum mihi irafcuntur:fuam indicant confcientíam:mul toq, peius de fe;cg de me iudicant.Ego enim neminem nomínabo:nec ueteris comoedia licety tia,certas perfonas elígam ata; perftrínga, Prudentis uiri εἴ ας prudenti fceminarum diffi mulare: tmo emendare quod in fe intelligant:&. indionari fibi magis tg mihi: necín monito; rem maledicta congerere.Q ui etfi rifdem teneatur criminibus:certe ín eo melior eft: quod fua eímalano placent,^ Audio religiofam te habere matrem,multorum annorü üíduam:qua aluít:qux erudíuit ínfantem:ac poft ftudia Galliarum: quz uel florentiflima funt: mifit Ro mam,non parcens fumptibus:& abfentíam fili fpe fuftinens futurorum:ut ubertatem gallici nitorem fermonis, grauítas Romana condiretneccalcaribus ín te:fed frenis utereturzquod & in difertifTimis uiris Girxciz legimus:qui Afianü tumorem Attíco ficcabant fale:& luxurian tes flagellis uineas.falcibus reprimebant:;ut zloquentia torcularía;non uerborum pápinis:fed fenfum quafi uuarumexpreffionibus redundarent.Hanctu fufpice ut parentem:ama ut nu trícem:uenerare,ut fanctam. Necaliorum ímiteris exemplurm:quí relinquunt fuas:& alienas appetunt:quorum dedecus ín propatulo eft:ifub nominibus pietatis: querentium fufpecta ST ἣ qu r3 Xy lii vhi n [ides inen Ji d ἐμ dí, itl D iy ῃ qu 'VIVENDI FORMA.$o. 2I confortia.Noui ego quafdam iam maturiotis xtatis libertini generis adolefcétibus delectari & filios quarere fpirítuales:;paulatimqs pudore fuperato, ficta matrum nornína erumpereínli centíam marítalem,Aliz-forores uirgines deferünt:&externís uiduís copulátur.Sunt qux ode runt fuos:& rion fuorum palpantur affectuquarum impatíentia,iíndex animi, nullam recipit excufationé& cafla impudicitia uelamenta,quafi aranearum fila dirumpit. Videas nónullos acainctis renibus,pulla tunica;,barba prolixa;a mulieribus non poffe difcedere:fub eodem tma; nere tecto:fimul inire conuiuia:ancillas iuuenes habete in minifterío:& prater uocabulum nu» príarum,omnía effe matrimonij.N ec hax culpa eft Chriftiani nominis:fi fimulator religionis in uitio fit: Quinimo confufio centiliutn:cum ea uident ecdefijs difplícere: qux omnibus bo/ nisnonplacent, luuero fi monachus effeuis;/nonuiderihabeto caram: non reí familiaris, cui renunciando;hoc eflecpiftiifed anima tux.Sordida ueftes,candida: mentis indica fint: uilis tuníca,contemptum fzeculí probet:ita dumtaxat;ne animus tumeat:ne habitus fermo ορ. diffentiat,Balnearum fomenta non quzrat:quí calorem corporis,ieiuniorum cupít frioore ex] tínguere.Quz δὲ ipfa moderata fintine nimía,debilitent ftemachum: δὲ maiorem refcctíoné j polcétia,erumpant ín crudítatem:qua parens libidinum eft. M odicus actemperatus cibus:&| carni δὲ anima utilis eft. Matrem íta uide:ne per illam alías uidere cogarís:quarum uultus cor;] dituo hzreanti&tacítum uiuat ub pectore uulnus. Ancillas qux illíin obfequío funt:tibi fciaf j eflc in infidijs.Quia quanto uilior earum conditio:tanto facilior eft ruina.Et Iohannes bapti/ fta fanctam matrem habuit:pontificifq; filius erat:& tamen nec matrís affectu;necpatrís opí/ busuincebatur:utin domo parentum cum perículo uíueret caftítatis, Viuebat ín eremo:& oci lís defyderátibus Chriftum:nihil aliud dignabatur afpicere. Veftis afpera:cona pellicéa ,cibus locuftz;melq fylueftrexomnía uirtuti& contínentíz prxparata.Filij pro phetarü(quos monia chos ín ueteri teftamento legimus) xdificabant fibi cafulasppter fluéta Iordanis:& turbís ur Βία derelictis;polenta δὲ herbis agreftibus uictiabant.^ Quádiuin patríatua es: habeto cellulam pro paradifo:uaría fcripturarum potma decerpe:his utere delicijs:harum fruere com plexu.Si fcandalica te oculus;pes,manus,proijce ea. Nulli parcas:ut foli parcas anímae. Quí αἱ derít(inquit dris) muliefem ad cócupifcendá cá:iá mocchatus eft eam ín corde fuo.Quis eloria bitur caftá fe habere cor? Aftra non junt munda in confpectu dnií:quáto magis hoies,quorü uita tentatio eft? Vxh nobís,qui quoties concupifcímus, totíes fornicamur. Inebríatus eft(in, quit)gladíus meus ín ccdlo,multo amplius ἐπ terra:qua fpinas δὲ tribulos generat. Vas electio nís,ín cuíus ore Chriftus refonabat:macerat corpus fuum,& fubijcit feruituti:& tamé cernít na turalem carnís ardorem,fuz repügnare fententía:ut quod non uult;/hocagere compellatur.& quafi uím patíens,uociferatur,& dicit: Mifer cgo homo: quís me liberabit de corpore mortis huius: Et tu te arbitraris abfqy lapfu;& uulnere pofle tranfire:nífi omni cuftodia feruaucrís cor tuum:& cum faluatore díxeris:Mater mea δὲ fratres meí hí funt:qui faciunt uoluntatem patrís mei? Crudelitas ifta, pietas eft.Imo quídtam pium, cj fancta matrífanctum fili cuftodire? Optat& illa te uíuere,& non uíderead tempus:ut femper cum Chrifto uideat. Anna Samue; lem,non fibi, fed tabernaculo genuít.Filij Ionadab,qui uínü δὲ ficeram no bibebant:qui babi/ tabant ín tentoríjs:& quas nox cotpulerat.fedes habebant:fcribunturin pfalmo,quod prímí captiuitatem fuftinuerint: quí ab exercitu Chaldaorum uaftante Iudaam:urbes introire com pulfi fant. V íderint quid alij fentíant. Vnufquifcy ením fuo fenfu ducitur. Míhí oppídum cat cer:& folitudo paradifus eft.Quid defyderamusurbium frequentiá:quí de fineularitate cenfe mur? Moyfes ut praeflet populo Iudaorü,quadraginta ánís erudi tur in eremo:paftór ouium, hominum factus eft paftor. Apoftoli de pífcatione lacs Génegareth: ad pifcationé hominü tranfierunt, lunc habentes patrem,rhete,nauículá fecuti dominum, protínus omnía relíque/ runt:portantes quotídie crucem fuam:& ne uirgam quidem in manu habétes.Hzec díco:ut etíá fi dericatus te títillat defyderium:difcas quod poffis docere:& ratiónabilé Βοριᾶ offeras Chri/ fto:ne miles απεοζβ tyro:ne prius maoifter fis,cg difcipulus, Non eft humilitatis mez,neq; mé fuz, iudicare de derícís,& de míniftris ecdefiarü.finiftrum quippiam dicere-Flabeant illí ordi, nem δέ gradum fuum;quem fi tenueris:quó tibi in eo uíuédum fitzditus ad INepotíanü liber, 3 d docere uf] ενος, ΄: p vg, πα 20. (: rare gn ΓῺ v»? ^M eoa τ» Mom(5 Z Δ ᾿--.-Jm Ε CAY m ordeis AD RVSTICVM MONACHVM, C doceretepoterit.— Nuncmonachi incunabulamorefqy difcatimus:& eíus monachi,;qui libe; ralibus ftudis eruditus ín adolefcentia,iuoum Chrifti collo fuo impofuít.Prímumg; tractan; N mes dumeftutrum folus an cum alíjs ín monafterío uiuere debeas. Mihi quídé placet;ut habeas 2||^" I» /Mon^ ,, fanctorü contuberníumt:nec ipfe te doceas:& abfq doctore ingredíarís uíam,quá nüc ποτοῦ 7 fep, fus esiftatimqy tibi ín partem alteram dedinandum fi:& errori pateas:plufc; aut minus amba ERE^. lesip necefle efiine aut currenslaflerís:aut morá faciens,obdormias.In folítudíné fito.fübrepic fuperbía:Etfi parumper ieiunauerit:hominéq; non uídcrít:putat fe alícuías effe momenti, Ob; litufgg fui unde,& quo uenerít:íntus corde:ingua forís uagatur.ludicat contra apoftoli uolun/ tatem alienos feruos:quo eula uoluerit, porrígit manum: dormit quantá uoluerít:nullum ue; retut:facit quod uoluerít:omes ínferiores fe putat:crebriufq; ín urbibus, cg ín cellula eft:& ínter | fratres fimulat uerecundíá:qui platearum turbis colliditur, Quid igiturzSolitaríam uítam rep γιος br t»», hendimus?Minime:quippe quá fxpe laudauímus.Sed deludó monafteríorum,huiufcemodi UR»ηνόνο νος— uolumuseeredi mílites:quoseremí dura radímenta non terreant:qui fpécimen conuerfatíionis velo hire /Me,. fümulto tempore dederíntqui omníá faerínt míními;ut primi omníü fierent:quos nec οἴ! trm Πίος aliquando,nec faturitas fuperauit:Qui paupertate ltantur.Quorü habitus fermo,uultus; inceffus,doctrína uirtutum eft; Qui nefciunt fecandà quofdá ineptos homines,datmonum pu/ gnátíü cotra fe portenta, cofingeremut apud imperitos& uulgi hoies,míraculá fuí facant:& ex "πάς[πιστα fectentur. Vidimus nuper δὲ pláximus,Croefi opes uníus morte de rehenfas:urbifag ftipes,quafi ín ufus pauperü congregatas ftirpi& pofteris derelictas. Tunc fetrum quod late; bat ínprofundo,fupernatauítaqua:;& interpalmarü arbores, myrrha: amarítudo monftrata eft. Nec mírutm:'alem δὲ focum δὲ magiftrum habuit: quí egentium famem fuas fecit effe di; αἰείας: δὲ miferis derelicta, in fuat referuauít miferíam. Quorum damor tandem peruenít ad celum, δὲ patientíffimas dei uícit aures: ut miffus angelus peffimus,INabal Carmelo dice re;Stulte hac nocte auferent anímá tuam teque autem praparaftí;cuíus erunt? Volo ergo te,& propter caufas quas fupra expofui;non habitare cam matre;& pracipue, neaut offerenté D deélicatos cbos.renuendo contríftes:aut fi acceperís,oleum ἰσπί adijcías:& ittter frequentià pud larum per diem uídeas,quod noctecogites, Nundg de manu& οαβίς tuís recedat;liber:di) / Ícatur pfalterium ad uerbum,oratío fine intermiffione;uígil fenfas,nec uanis co gíratíonibus pà tens.Corpus patíter δὲ anímus tendatur ad drim.Iram uínce patientia: Ama fcientíam fcríprw N. d det arp, ramm,&carnís uitíanon amabís.Necuacet mens tua uarijs perturbationibus.Qua fi Qr oM. eti oho ínfederint:dominabuntur tuí:& te deducent ad delictum maxímum.Faciro aliquid operís: [. inueni(apoftoli habentes poteftatem de cuangelío uíue; τ---- είς-diab [2 iai Ως reJaborabant manibus füis:ne quem grauarcnt: alijs tribuebant refrígería:quorum pro fpiri & talibus debebant metere carnalia:curtu ín ufus tuos ccflura non przpares? V εἰ fifcellarà texe οι anl, v»4 iunco uel caniftrum lentís plecte uimínibus: farríatir humus, arcol aquo límite diuidátur: . opv^ Inquibuscum olerum iacta fuerint femina:uel plantae per ordínem pofitz:aqua ducantur ír/ rígux:ut pulcherrimorü uerfuum fpectator afliftas.| Ecce fupercilio.diuofi tramítis undam Elícit.illa cadens raucum per leuía murmur Saxaciet/ícatcbrifq, arentía temperat arua. Infe rántur ínfructuofz arbores, ucl oémís,uel furculístut paruo poft tempore,laboris ταί dulcá po ma decerpas. Apum fabricare alucaría;ad quas te mittunt Solomonis prouerbía,& monafté; riorum ordínem,ac regíam difciplinam,in paruís difce corporibus, T'exantur δὲ[πα capiédis pilcibus:fcribantur librizut δὲ manus operetur cibum:& anímus lectíoe faturetur.In defyderíjs |^ eftomniís ociofus. Aegyptiorum monaftería hunc morem tenent:ut nullum abfq operís la; bore fufcipiant: non tam propter uíctus neceflitatem,dj propter animx: falutem. INe uaget ^ Νο pernítiofis cogitationibus mensi inftar fornícantis Hierufalem,omní tráfeunti díuarícet pe v ται of rmi, desfuos. Dum eflem iuuenis&folitudinis me deferta uallarent:íncentíua uitiorum ardo/ 5 Hose eoo remq naturzferre nó poteram;quem cum crebris íeíunijs frangerem:mens tamen cogitatio cmm?n 07h". nibusaftuabat.Ad quá edomandam:cuídam fratri qui ex Hebrais crediderat:me ín difcipli nam dedí:ut poft Quintilíani acumina, Ciceronis fluuítos, grauítatemq; Frontonis,& lenita tem Plínij;alphabetum difceremi& ftridentia anhelantíag; uerba meditare. Quid ibí laboris tos ínfumpferíms δίῳ Idi teni dit p τηΐ pd 5 β ton y) " «ο. UT EA "NU Κουν ἴψμἊ, -/ CO; adag f/oddinabisj y: Á'' infumpferim:quid fuftinuerim dífficaltatis:quoties defperauerím,quoticfc ceffauerim:& con επίσης difcendi rurfus incceperim:teftís eft cofcientia:tam mea quí paffus futn,cg corum quí ' mecii duxeruntuitam,Et gratías ago drioquod de amaro femine litterarum, dulces fructus ε '«arpo.Diícam& aliud,qd" in Aegypto uíderim, Gracus adoléfcens erat in cenobio: quí nulla. 7. E. v ᾿ d d M-»^— . contínentía:nulla operís magnitudine flammá poteratcarnís extínguere.FTunc períditantem,' 77 Cvm ort t ' tur hominé& poft irrogatam íníuríam,prímus ueniret ad querimoniam. V ocati teftes, pro eo ' loquebantur,quí contumcliá fecerat;Flere ille contra mendacium. IN ullus alíus credere ueritati: Solus pater defenfionem fuam callide opponere:neabüdantiori tríftícía abforberetur frater. Quid multa?Tta ánus duct?eft.Quo expleto;interrogatus adolefcés fup cogitaticib9priftinis: an adhucmoleftiz aliquid fuftineret.Papz,;inqt, Viuere míhi nó licet, δὲ fornicari libeatzHic fi pater monafterij hacarteferuauit.Imperat cuidam uiro erauí:ut ἰατσῆς, atqj couitjsínfectare; ιν γοῦν» ho rin j^ jn E ] ' folus PRESE adiutore faperaffet?Philofophi(σου folent amorem ueterem,amore nouo,: 2 ἈΞ I:| quafi dauü daüo expellere. Quod δὲ Affuero reci feptem principes fecere Perfarum:ut Vafthi ΠΣ ᾿ tegínz defyderium,aliarum puellarum amore compefcerent.]lli uiti uitío, peccatüqs peccato medicantur:nos amore uírtutü,uitía fuperemus.Dedína(ait)a malo,& fac bonum:Quzere pa^ τι cem,& perfequere cam.Nifi oderímus malum:bonum amare nó poffumus.Quin potíus facié dum eftbonum:ut dedínemus a malo.Pax querenda,ut bella fugiamus.INec fuffidit eam quz ^ reremnifi ínuentá fugientéq; omni ftudio perfequamur:qua exuperat omné fenfum:ín qua ha. Ep m -bitatío dei eft:dicente propheta:Et factus eft ín pace locus eius.Pulchreq; perfecutio pacis dicii. /*^77 rers turiuxta lud apoftoli:Hofpitalitatem perfequentes:ut non leui ufitatoq; fermone:&(ut íta p la$m "loquar)fiimmis labijs hofpites inuitemus:fed toto mentis ardore teneamus, quafi offerentes a: . fecumlucro noftroatq; compendio.| INullaarsabfgy magiftro difcitur.Etíá muta anima; E lia&ferarum greges ductores fequitur fuos.In apibus principes funt. Grues unam fequun£. » ordíne litterato.Imperator unus.ludex unus prouincia. Roma ut condíta eft; dáos fratres fi " mulhabetereges nópotuít;& patrícidío dedicaé. In Rebeccz utero, Efau,& Iacob bella eef;—/ fcrunt.Singuli ecdefiagi epífcopi finguli archípfbyteri finguli archidíaconí:& omnís ordo ed' V» remm clefiafticus fuis rectorib?nititur.In naui unus gubernator:in domo unus domínus: ín quáuís« 2777 Auer 'grandi exercitu unius fignum expectaturEt neplura replicando faftídium legenti faciá: per hzc omia ad illud tendit oratío: ut doceam te;non tuo arbitrio dímíttendü:fed uiuere debere ín monafterío fub unius difciplina patrís,confortioq; multor&utab alio dífcas humilitatézab. alio patientiá.Hicte filentium, ille doceat ntanfüetudinénonfacas quod uis:comedas quod, iuberis:ueftíare quod acceperís,operis tui penfum ΜΗΝ ατί πό uis:laffus ad ftra: tum sensa ulanfq; dormites:& necdum expleto fomno,furgere compellarís. Dicas pfal mut ín ordíndtuo:ín quo non dulcedo uocis.fed mentis affectus quzritur:dicente Apoftor- NS lo:P(allam fpiritugpfallam δὲ mente:Et, Cantátes in cordibus ueftrís drio.Legerat em efTe praz E ceptá:Pfallíte fapienter.Seruías fratribus;hofpità laues pedes:paflus iniuríam taceassprzrpo/ à fitum monafterij tímcas,ut endisse parente Cres tibi falutare quicquid ille przce; br ΡΟ ΗΚ Εστίας de maiorá fentétía iudices:aui? officij eft obedire,& implere qux iufla funt: Dicente ο δούλου ον oyfe:Audi ífracl& tace. T antis negotíjs occupatus:nullis uacabis cogitationibus:& dà ab. alio tranfis ad aliud,opufqy fuccedít operízillud folum mente tenebis quod agere compelle;, bm y h^, tís.. Vidi ego quofdam: quí poftcj renunciauere faculo,ucftimentis duntaxat&uocis pro.(7)"e$ e V feffione non rebus,nihil de príftína couerfatione mutarunt. Res familiaris magis setas imi ἐπι xv yb y obey nuta.Fadem míniftería feruulorü:idem apparatusconuiuij.In uitro& patella fictili aürü coy,^: 62»c; Indo sf meditur:& inter turbas&€xamína míniftrorum,nomcen fibi uendicát folítarij, Q ui uero pau peres funt& tenuí fubftantíola,uidéturq fibi. fcioli:po mparum ferculis fimiles procedüt ín publicum:ut caníná exerceant facundía. Ali fublatis in altum humerís:& intra fe nefcio quid, cornícántes: ftupentibufgy ín terram oculís,tumétía uerba cütinantutfi przconemaddide ο.{ ris,putes incedere prafecturá.Sunt quí humorecellarum immoderatif q; icíunijs: tedio fol(ὦν Mame ΤΑ ΕΣ tudítiis ας nimía lectione,dum diebus ac noctibus auribus fuis perfonant: uertuntur ín fne/- η lácholiam:& Hippocratís magis fomentis dj noftrís monitis indien Plon qoartibus δὲ ngo EP 2 cíationibus Yoon] τ[' δη, 5 js(εν ntt ^ } 02 oporrit εἰρννβ E zx zT. T e[7^[ρρ2ωγ Au δὲ clivo Tovree fo nO D Loy teoSedoyey AD RVSTICVM MONACHVM. cationibus priftinis carere nó poffurit:mutatifq; noibus inftitorum,eadem exercét cómertiar nóuictum& ueftitá(quod Apoftolus prxcipit)fed maiora dg fzculi hoies,zzmolutmenta fecta tes Et príus dé ab xdilibusquos ἀγορανόμους grt appellant,uendentiü coercebatur rabíes:nec erat imputie peccati, Nuncautem fub religionis titulo,exercentur iniufta compendia:& honor nomínis Chriftiani frandémaeis facit, cj patitur, Quodq: pudet dicere:fed neceffe eft,ut(αἰτῶ ficad noftrum erubefcamus dE ia extendentes manus.pannis aurum tegímus 3: có: tra omníü opinionéplenis facculis morimur diuites,q quafi pauperes uiximus; Tibi cá in tno| nafterio fueris, hacc facere non lícebit:& inolefcente paulatim confuetudine: quod prímü coge baris,clle incipies:& delectabit telabor tuus:oblitufcj prateritorii, femper priora fe&aberis:nequad confyderans quid alij mali faciant:fed quid boni tu facere debeas.— INeqy uero peccá tium ducaris multitudine:& te pereuntium turba follicítet:ut tacítus cogites. Q uid?Ergo omes. peribütqui in urbibus habítantzEcce illi futur fuis rebus:miniftrát ecdefijszadeuntbalneas: unguenta non fpernunt: δὲ tamen in omníü ore uerfantur. Ad quod& ante refpGdi:& πᾶς bre; uiter refpondeo: τις in prafenti opufculo:mon de derícis difputate, fed monachum inftituere. ὦ Sancti on derici:&t omniü uita laudabilis.Ita ergo age,& uiue ín monafterío: ut derícus effe mercarís:ut adolcfcentíam tuam,nulla forde cómacules: ut ad altare Chrifti, quafi de thalamo uirgo procedas:& habeas deforis bonum teftimoniü:fceminzeq; nomen ταῦ nouerint& uult tuum nefciant.Cum ad perfectáztatem cenerís(fi tamen uíta comes fuerit)& te uel populus,' ucl pontifex ciuitatis, in derum elegerít: agito quac derici funt:& inter ipfos fectare meliores:^ uia in omníconditione δὲ g:adu,optimis cix:a funtpeffima,— Ne ad faibendá cito profu fs eui ducaris infanía.Multo tépore difce quod doceas.INecredas laudatoribus tuis: imo irtiforibus aurem ne libenter accómodes:qui cum te adulationibus fouerint:& quodammodo* impoté métis effecerint: fi fibito refpexerís:aut ciconiarü deprehédes poft tecolla curaarizaut manu auriculas αοίτατϊ afiniaut MATRE canis ptendi lineuá.INulli detrahas:nec ín eo te(an; ctum putes.fi cateros laceres. Accufarus fepe quod facimus:& cótra nofinctipfos difertiin no ftra uitia inuehitmnur:muti de zloquentibusiudicantes. Teftudineo Grünius incedebat ad lo; quendá gradu: per interualla quzdá uix pauca uerba carpebat:ut εἴ putares fingultire,no proloquí.Ettamen cum menfa pofita librorü expofuiffettftruéadducto fupercilio.cótractifgs naribus;ac frontc rugata:duobus di gitulís cocrepabat:hoc figno ad audiendü difripulos pro^ uocans. Tum nugas meras fundere:& aduerfum fingulos dedamare.Creticá diceres effe Lon; ΜΕΝ Romanz faaindia. Notare qhé uellet:& de fenatu doctorum exdudete, licbéne nümatus plus placebat in prandijs.Neemirá, fi quí multos inefcare folitus erat:facto cuneo cítcüftrepentíum earrulorü, procedebat in publicum:intus INéro.forís Cato:Totus ari. biguus:ut ex cótrarijs díuerfifqy naturísunum monftrü πουᾶα; beftíam diceres efTe copactá: iuxta illud poctícá.Prima leo poftrema draco,medía ipfa Chímara.| INuacg ergo tales ui, deas:nechuiufmodi hominibus appliceris: nec dedines cor tui in uerba malitizz,& audias:Se dens aduerfus fratrem τι loquebaris:& aduerfus filium matrís tuz;ponebas fcandalum. Et iter:Filij hominü:dentes eorum arma& fagittze, Et alibí:Mollíti funt fermones eíus fup oled, & ipfi funt iacula:Et apertius in ecdefiafte:Sícut mordet ferpens in filentío:fic qui fratri fuo oc, culte detrahit.Sed dices:Tpfenon detraho: alijs loquentibus quíd facere poffumzAd excufarv dasexcufationes ín peccatis ifta ptendimus.Chriftus arte nó illuditur.Nequacg mea:fed apo/ ftoli fentétia eft: INolite errare:deus nó irrídetur.Ille incorde;nos uidemus ín facie,Solomo lo/ quitur in Prouerbíjs: Ventus aquilo díffipat nubes,& uultus tríftis.linguas detrahentia. Sicut em fagitta fi mittatur cotra duram materiam:nonnüdy ín míttenté reuertitur:& uulnerat uul; nerantéilludcy cópletur:Facti funt mihí ín arcá prauá: Et alibi: Qui. mittit in altá lapidem:re cídet ín caput eíus:ita detractor cá trifté faciem uiderit audientis:imo ne audientis qdem: fed : obturantísaures fuas;ne audíat iudiciü fanguínis:ilico cóticefcit; pallet uultus) ha-rent labia(αἱ ua ficcatur. Vnde ἰάξ uit fapiés:Cü detractoribus,inquit;ne mífcearis,qm repente ueníet per^ dítío eorum:& ruinam utriüfq; quis nouit? Tam fcilicet eius qui loquitur: cg illius, qui audit loquentem. Veritas angulos nó amat:nec quartit fufürrones. T imotheo dicitur: Aduerfum pre Íbyterum VIVENDIFORMA.:$o. 23 RE Δ fbyterum acafationem,cito nie receperis.Peccantem autem coram omnibus argueiut δὲ ceteri νὰ metü habeant.Non eft facile de prouecta atate credendum: quá& uita prateríta defendit:& ὡς honoratuocabulum diíenítatis. Verum quía homines fumus:& interdum cótra annor matu hy ritatem,puerorü uítíjs labimur:fi meuis corrigere delinquétem,aperte increpa:tantá ne occul; (ii te mordeas:Corrípíet me iuftus in OR RAMS increpabit.Oleum auté peccatotís non ταν, δύ Ρίπσπει αρας meü.Quéeri diligit drs.corripiticaftigat aüt ocm fili; qué recipit.Et per Efaía Itti clamat dris:Populus meus,qui beatos uos dicunt:feducunt uos, δὲ femítas pedum ueftrorum Qo fupplantát.Quíd ei mihi prodeft:fi alijs mala referas meazSí me nefciente, peccatis meis,imo bris detractionibus tuis alium uulneres:& cum certatím omnibus: narres: fic fingulis loqua/ be tís,quafi nullí dixeris alterí? Εῖος eft non me emendare: fed uítío tuo me nm od düs oris eccantes in os argui debere fecreto:uel adhibito tefte:& fi audire noluetint, referrí ad κίον hes Brichabendo Íq ín malo pertínaces ficat ethnicos& publicanos.Hac expreffius loquor;mit ado d lefcentem meá,& lingua: δὲ auríü prurigíne liber&ut renatum ín Chrifto,fine ruga& macula; Urn, quafi pudícam uírginem exhibeam,caftam tam mente dj corpore:ne folo nomine glorietur: I& abfq oleo bonor operüextincta lampade,exdudatura fponfo.' Habes íftic fanctá do; Ato étíffimüc pontificem Proculü:qui uiua& prafenti uoce noftras fchedulas fuperet: quotídia/ uio hifcp tractatibus iter tuum dirigat:nec patia£ te ín partem alteram dedinando,uíam relíaque lis re tcgíam:per quá Ifrael ad terram repromiffionis properans.fe tranfiturü effe promittit. Atqg ts utinam exaudíatur uox ecdefiz ímplorantís:Drie paccm da nobís.O mnía em dedifti nobis. tfi Vtínam quod renuncíamus faculo,uoluntas fit, non neceffitas: δὲ paupertas habeat expetita it gloriánó illata crucíatà, Ceterum íuxta miferías huius temporís,& ubiqs gladios fauientes:| ". fatis diues eft, qui panenon índiget.Nimíü potens eft:qui feruite nó cogitur,Sanctus Exupe/ Έ ον, peras I» Eye] at vius Tolofzepifcopussuiduz Saraptenfis imitator,efuriés pafcitalios:& ore pallente ieiunijs,^— 755 o n fametorquetur alienazomnemgqy fübftantíam, Chrifti uifceribus erogauit.Nihil illo ditius:qt. moe n corpus dominícaniftro uitmíneo,fanguiné portat ín uitro:Quíauaríciam cíecite lo.Qui[; ci " abf. q funiculo& ifcrepatione,cathedras uendentiü columbas:íd eft,dona fanctifpiritus men/ HOMI. P s ἐς"pn sj[ορ fübuertit mammóna:& nümularíorá ατα dífperfit:ut domus dei,dormus uocetur oratio, ,77 Fries fadus f B nis&no latronum fpelinica.Fluíus e αἰσίπο fectare ueftígía:& cxterorü qui uírtutà illius fimi 1 DEP. με 7 μ pes " les funt:quos facerdotium,& humiliores facit& pauperes. Aut fi pfectadefyderassexicü Abra ο). Ὁ wr umen " ham de patria δὲ cognatióe tua,& perge quo nefcis,Sí habes fabftanti&uende,& da pauperi,- pr 6e n Cavafiro Ti t: bus.Si non habes:erandi onere li eratus esstnudum Chriftum,nudus fequere.Durü, grande,| Ene fh peri porte Ἢ difficile.ed magna funtpramía.-::: " Loses LU IN EPISTOLAM$EQ.VENTEM ή Faniilíatis eft ερίοϊα,πος ἐρεῖ argumento,prefertím tam breuís, i! M IRA SCHOLION. 5; cC bane 1 Dennatís,ut aíunt, pedíbus) Ita figníficabant miram celerítatefumpto prouerbio a Mercutío cuius ; pedibus alas addídere poetz,. ἘΠ ΐ t d." HIERONYMVS AD FLORENTIVM. S FS ó|«yl, Vantus beatitudinis tua rimor,díuería populorü ora compleuetitthinc poteris j«ftimare:qd' ego teante íncípío amare; noffe. Vt em ait Apoftolus: quorüdá | homínü peccata manifefta funt,pracedentiía ad iudiciü:ita ecotrarío tux dilectio a—-eml| nis fama difpergitur:ut nó tantá laudandus fit illequí te amat, cg fcelus pute£ ἔα eere illequí nó amat:Prarermiítto ínnumerabilessin quibus Chrift fuftentafti, pauiftí, uefti ftiuifitafti.Helíodorí fratrís a teadiuta neceffitassmultorá ctíá poteft ora laxare: quibus gra/ tijs:quo ille ρεαοοπίο percerínatioísincómoda, te fota referebat?[τὰ ut ego ille tardíffimus, que intolerabilis láeuor uexat,pénatís(ut aiunt)pedibus,certe charítate& uoto tefalutaueritm: & ctíam cóplexus fim, Gratulor itaq; tibí:& nafcentem amicitiam, ut dominus cofcederare di; gnctur,pracor.Et quía frater Ruffinus:qui eum fancta Melaniaab aegypto Hierofolymá ue/ niffe narratur:indíuídua míhi eermaniítatís charitate cónexus eftiquaxfo ut epiftolà med Παίς Γ ,. epiftolz tug copulatam, eíredderenon grauctís.INolí nos cíus xftimare uirtutibus, In illo οὖν^ d 3/ o*há f— A AD FLORENTIVM. fpicies expreffa fanctitatis ueftigia: δὲ ego cinis δὲ uiliffima pars luti:etiá fauilla:dü uertor. fatis habeo.fi fplendoré morá illius,iimbecillitas oculorü meorá ferre fuftineat.Ille modo fe lauit;& müdus eft,& tanc nix dealbatus:ego cüctís peccatorü fordibus inquinat?,diebus ac noctib? - opperíorcum tremore,reddere nouiffimü quadranté.Sed tamé quia diis foluit compediítos;& fup humilé& trementé uerba fua;requiefcit:forfitan δὲ mihi in fepulchro fcelerum iacentí dicat: Hieronyme ueni foras.Sanctus prefbyter Euagrius,plurímü te falutat:& Martínianü fratrem iuncto falutamus obfequio:qué ego uidere defyderans,catena languoris ínnector. 2 IN EPISTOLAM SEQ.VENTEM.; ' Et hacfatilíaris eft,neceget argumeto, ne fcholijs quidem. Nifi quod ex haclíquet, díutí Hierony! "ταῦ apud Treuíros,alíquadiu fuífle comoratéü:utapud quos grande uolumen Fiílarij de fynodís defcrí pferit fuís ipfius articulis. ΕΠ atit Treuítorum metropolís;ínter ímperíales Germaníze cíuítates, uel ín prímis ínclyta,ad Mofelle ripam,plurímá adhucobtinens antíquitatís, Cue míhí iure optimo gloríarí poffe uídetur,quod tam;exímíum uírum,hofpitem habuerít,atq íd quide no exíguo teporis fpacío; HIERONYMVS AD FLORENTIVM. j| Nea mihi parte eremi comorantísqua iuxta Syríam Saracenis iunoitur:dilectio, dd nistuxfcripta perlata funt. Quibus lectis:ita redaccéfus eftanimus Hierofolymá δε ὁ profidfcendí:ut pene nocuerit propofito,quod profuerat charitati.Nuncigit quo ie Ee, modo ualeo.pro me tibi litteras reprefento:& fi corpore abfens,amore tamé δὲ fpi rítu uenío: impendio expofcens: ne nafcentes amícitiassqux Chrifti elutíno coharferunt: aut temporísautlocorum We diuellat:quín pus fcederemus eas reciprocis epiftolis.Tllaz ínter nos currant;illz fibi obuient,llz nobifcum loquantur.Non multum perditura erít chari; tas, fi talí fecam fermone fabuletur. Ruffinus autera fratet(ut fcribís) nec dum uenit. Etfi ue nerít:non multum proderit defyderío meo: cum eum íam uifurus non fim. Ita ením δὲ ille longo interuallo feparatus εἴξας hucnon poflit excurrere:& ego arreptz folitudinís termínis arceor:ut coeperit íam mihi non lícere,quod uolui.Ob hoc& ego obfecro:& tut petas pluri; mum quafo:ut tibi beati Rhetitij Auguftudunenfis epifcopi comentarios ad fcribendum far; gíátur:ín qbus Canticü cantícorum fublimi ore dífleruit&cripfit mihi& quidam de patría fu pradi&ti fratris Ruffini,Paulus fenex, T'ertulliani fuum. codicem apud eum effe: quem uehe/ menter repofcit.Et ex hoc quzxfo: ut cos libros, quos me non habere breuís fubditus edo; "cebitlibrarij manu ín charta fcribi íubeas.Interpretationem quoq pfalmorum Dauidicorurm: δὲ prolixum ualde librum de fynodis fancti Hilaríjquem οἱ apud" l'reuítos,manu mea ipfe de faripferam:ut mihi tranfferaspeto.TNoftí hoc effe anima pabulum: fi in lege domini medite£ die ac nocte, Cateros hofpitio recípis/folatío fouesfumptibus iunas. Mihi fi rocata. praftite/ rís:cuncta largítus es.Et quoniam largiente domíno, multís facrz bibliothecz codicibus abun damus: impera uíciffim: quodcungy πίστα. ες putes míhí graue efle ffi iubeas. Habeo alumnos:qui antiquariz artí feruiunt. Nec uero beneficium pro eo quod pollíceor, poftulo. Heliodorus frater mihi indicauit: te multa de fcripturís quzrere, nec inuenire. Aut fi om/ nía habes:íncipit fibi charítas uendicare,plus petere. Magiftrum autem pueri tui(de quo di; gnatus es fcribere: quem plagíatoré eius effenon dubium eft) fepe Euaeríus prefbyter dum adhuc Antíochix e(lem,me prefente corripuit. Cui ille refpondit:Ego nihil tímeo.Dicit fea do, Amino fuo fuiffe dímiffum:& fi uobís placet,ecce hic eft:tranfmittite quo uultis. In hoc arbitror menor pecare:fi homínem uaeum nonfinam longius fugere.Q ua propter quía οσο: ín hac folitudíne conftítutus,non pollum agere quod íuflifti;rogauí charilimum mihí Euagríumz uttam tui Cg mei caufa.inftanter negocium profequatur.. fus uy ον) ts digg tm (ΟΝ dela 0η lii icio; B IN.EPISTO.AD-LAETAM SCHOLIA.——$0. 24. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS; dec nu: | Aetam hortatur,ut βλία íam índe ab ipfis íncunabilís ínftituat ad pietatem Chríftíana:& ΜΗ ullís ínfícíatur uítijs,fanctas ímbíbat cantíones,ut& ínter bladícías nutrícit, JUNI Δ. lufuspucllares, Chriftí guftum hauriat. Deínde de cultu,de uíctu,& quomodo 13 ado; ἜΡΟΝ lcícens ita fzcularíum arceda contagio,de ftudio díuinz fcrípturzsde fugiendis apocry d phis, faluberríma tradít prcepta,adhortàs ut mature míttatur in Bethlehem, antedj ulla. : macula contamínetur,fe& magí(trum& nutrítíü fore ρο][ίσεης. Ηᾶς Laetam, T'oxotíus Paula filius du xetrat uxorem,ex qua filíam nomine Paulam fufcepit, qua auía Paula, uírgínítatí deftínarat: ut teftatur «Hieronymus ín epítaphioPaulz.Ipfa mater Lata,mortuo T'oxotío,monítis& exemplo focrus,ín uíi : duítate perfeuerare decreuerat, SCHOLIA: i poss Andifícatus eft em.) Locus eftapud diuá Paulá ín priore ad Corínthíos epíftola,ca.7. Inantíquis exemplaríbus repperímus fcripti, ín uíro,nO per uírü:& ín uxore,no per mui dli lierc: Sic em habet graeca, riesci yovp 6 ἀνήρ ὃ ἄπεῖσος tp τῇ γυναικί, νὴ Ἱγέασαι ἣ γυνὴ i ἄπισου tp δν 8 αν δρί, τά eft.fanctíficat? eft ením uir íncredulus ín uxore:& uxor íncredulaín uíro.Porto Em 4M] quod addít ínterpres,fideli& fideli, explicidí caufa fecít. De ímparí matrímonío.) Ob ' dd nífallor, qd" ex altera parente Chriíftíana;alteto gentili nata fit.Id ein mox índícat, cum aít, Vt. non : defperesparentísfalutem,| Derepromíffione martyris.) Apparet Albínum pradixiffe futurum,ut pareret, Allufit ad Ifaac quí& ípfe natus eft ex repromiffíone, queadmodum& Chríftus,& Iohannes b. ptífta. Candidatus eft fidei.) Nondábapticatus,fed qui íam ambíret,ac poftularet baptifarí. Nà : candídatí uocabantur olím, quí peterent magíftratá,quod ἡ, απο magis effent cofpícui populo, candií; * dauefteambibant, fingulos falutantes; V nde Fabíus filium iuum,auítze zloquentíz candidatü fcribit, : quod ε etfi nondüaffecutus,tamen affequi conaretur, Et Seuerus ín uíta Martíni.Necdü,ínquit, tame : regeneratus ín(Πο, agebat gendo bonís operíbus,baptíímatis candídatü, Ad eunde modü& huncfidei candídatá uocat,quod íta uíueret,ut baptíímate dignus effe uideret,^ Etíam ipfum Ioue.) Non uídetur híclocus uacare mendo, quorfum em huc índuceret louem? V εν díuínare poffum,quid v fcríbendum fit.Fortafíe prolouelegendü eft proauü.—Fiantnonafcütur Chriftiani.) Partem enco; . míaftícam claufit epiphonemate, ficutífolet,: Auratum fqualet.) Hic ingreditur ín locáí comune, de "gentilítate paffím ín toto orbe abolefcente,G Chriftíana religíone ubíqy magís ac magís efflorefcente. Verü hanc gloría rurfum WC HR Mn bL ρεοεῆιν Chriftiani nomínis,ín arguftit cotracta : efthísteporibus,& ínter hos ípfos per pauci funt, quere fint Chriftiani. Turcífqg mínamur bellá, quafi uero ferro foleantfierí Chri(tíani,cü ipfi Turca inpectoregeramus.— Capitolia.) In quo omnii deo; «yum fimulacra habebantur loue prafídente,. Propínquus uefter Gracchus.) Gracchorum familia Ro : mz nobilí(fima fuít,uncte Paulá quoq; duxíffe genus,teftat ín illius epitaphio, Gracchorü foboles Aga menhnonís ínclyta proles,: Praefectura gereret urba.) Nam multa prafecturarü genera, uerü ργρίε utbís,plurímü{στίς obtínebat,adeo uf abfente ímperatore,imperatorís haberet authorítate, None - fpecii Μπα.) Quad híclocus prope modd deprauatíor eft;in oibus exemplaríbus, dj ut ad plenum reftítui poffit:tameluce alíqua oftendam,ac uíam aperíalectorí,quo fenfum utcüc percípíat. Veteres octo deos faciebant: íene,aquá,terra, coclü,lunam, fole,mithram,nocte, Míthrà aute Perfz,eunde ρα) tabanteffe cáfole,quem ín prímísea gens ueneraba£,Huíus fíimulacrü íta fíngebant,ut facíé haberet : leonís, utraqgg manucornua bubulà coprímens.R em díuína íta factítabant,ut facerdotes bouem e fpe * cu cornibus educerent,eumdq; Mithrze mactarent, Vnde δὲ Híeronymus,de fpecu memínít. Ea facra Mithríaca uocabátur. Martíanuscapella eundé exíftimat,quem ali] Phoebum appellent,alij Ifaeum,&e quém Nili accola uocent Serapím:Memphiítíci, Ofirim:Perfz, Mithram.Plura de hís Flerodotus, δέ Strabo,uerü haced huíus locíexplanatíonem fuffícíunt,' Quibus corax.) Gentiles deos fuos,effigie : beluarum colebant,uelut Aefculapíum fub imagine ferpentís, Mercuríum canis, Panem hírcí, praferi tím apud Αεσγριίος, gentem ad ínfanía ufq; fuperftítiolam,apud quos taurus,quem Apídem uocant, τ cebus, ea eft fimía caudata,crocodilus, íbís,aquila,lupus,canis,coruus:deníg;& cepe,& uentrís crepít? : habentnume, quemadmodü apparct, cum ex plurímis alijsrerum fcríptoribus,tum maxíme exHero : doto,Plínío, Díodoro Sículo,luuenale,cuíus& de hís rebus Satyra decímaquinta:Lucíanus de facrifii * ες; Verum híclocus íta deprauatus eft,ut ad reftítuedum,Delio quopíam fít opus.Nostamen quan; taffequí coíectura potuímus índícabímus.- Corax.) Populus eft inter Callipolím ὃς Naupactà, Co» rax autem graece coruum fonat,quá auem nonnullí pagani riumínís uíce colebant,unde ἅς coracína dí; cta facrasqueadmodum teftatur& díuus Ambrofius enarrás epiftolà Paulíad Romanos.| Níphus.) INónullí codíceshabebat Nymphus,Sufpícor legendá Nibís,qua cíuítas eft Aegyptí,authore Stepha -no,quz ab Ibíde nome habere uídet, Miles.) No dubiü,quin miles uox fit adulterína. Quare legedi arbítror,uel Mylon,quz cíuítas eft Aegyptí,ucl Mylax,qui popu? eft Epirí,uel(quod míhí magis plat : cet) Thmuís,quod nome eft cíuítatis Aegypti: ficab hirco dictas quod apud Aegyptíos hírcus θμοῦίς uocetur:ut teftatur díuus Híeronymus,ín Efaíam capite quadragefimo fexto. Leo.) Leon legendá -opínor.Eft ἃ hocnomíne populus;a Leone díctus,cuíus memínít Híeronymus ín eo que modo cíta! - uimus loco.Memínít& Plinius Leontopoleos,in defcríptíone Aegyptí,líbro quínto capite nono:me mínít& leontí:nífíforte pro Leonlegedü eft Lycon,qua cíuítas eft Aegypti, cuíus memínit Hierony mus ín eodé qué pauloante cítauíloco..Helíus.) Díuus Hieronym? ín epitaphio Paulz,índícat Híe] «güfale cíuítate μας trínomíne,Iebus, Salem, ὃς Hierufale:deinde ab Adríano,Helía uocata,Flelíus aüt : id IN-ÉPISTO.AD LAETAÁM SCHOLIA. 1 C folem fignificat. Sed quonia ηδη codices habebát:Heliodromis,nonulti;Heliodromius, poteft fieri ut cíuítas fueríta folís curfu uocata: χυλῷ híc de portétís agít. Vndean Perfes hocloco mendo uacet, nonnihil addubíto, C)uz cítra emendatorü exemplaríü auxílíd,ad plenum reftítuínon poffunt, Nos in tatitís tenebris, lectori noníhil lucísaperuímus,& plura conícctandí,míniftrauímus anfam,Non omnía poffumus omnes, Sed illud mírum eft,díuum Hieronym hoc loco nó facere mentíoné eíus cíuítatis, ' queacane,quem adorat,nomen habet xóp,cum huíus memínerít,ín Efaíze cometarijs, Meminit& ΡΙ híus Cynopoleos,& Lycopoleos. Aegyptíus Serapis.) Apim,bouem íntelligit que Aeeyptij míra luperftítione colere confueuerunt. Nam ἐς ὃν Serapis apud fcriptores appellat. De quo permulta paf? lim apud authores,nomínatím apud Herodotü ac Pliníum,acmox Hiíerotymü.^ Marnas Gacaeluj gct.) Gaga cíuítas eft Palftínzefínitíma Aegypto,quà Syrí Acam uocant;ut teflat Stephanus.Strabo ος»; Gagam Syríz partem facit, ludex contigua. Qui Acam uocant, díctà exiftímant,ab Acone Her; cülís EGEUS Gacam nomínant;a loue conditam aíunt.Nome íridítü;quod illíc Iupiter fuas Opes repo/ fuerit,quas Pérfxfualíngua,gacam uocant.Hic Iouis templi fuíffe teftant,quod íllí fualíngua Marnan aocitilludetes opínor ad Cretícá uoce;quod Cretefes uernaculo fermone Marnan appellet uírgínes; Nam templá hoc, Cretei louís effé credítum eft; Memínít huíus reí Hieronymus ín comentartjs,gbus enarrat prophetam Efaíam hís uerbíssSíue deftructa Idololatría extruct euangelii. Hoc& noftrís tem poribus uidemus effe copletum,Serapís in Alexandria,& Marna teplü Gagz,ín ecdefias dni furrexe; tint,& cíuitates Aroer,euagelicis Prégibus preparata funt.— Quuotídíe turmas.) Feftiuíffime uerbi imilítare traxít ad monachos,quod ab hís regíonibus,unde milità cohortes folent erumpere;nunc mo] nachorum examina míttarit.. Etcurrente rota.) Allufitad Horatíanü illud ín arte poetica, Amphora ccepit ἐπ εί currente rofa,cur urcéeus exít? Nam amphora lato ore eft,urceus angufto. Id propemoi dum prouerbij uíce dícit;quoties oratíonís ínítííno couenit c extrema parte. Sed tamen hoc loco dí uus Hieronymus cupiens a faa Ecbafi,redíre ad argumenti, hac eft ufus correctíóe,qua non raro fole imus ít ttafitu utí;queadmodü oftendimus,& ín Comentarijs de copíà.. INe oderit ftudía.) Hoc prae cipiendá íneptis noftra tempeftatis lítteratoríbus, quí clamoribus, minís,couitijs, plagis mort afperíta te, docendí pplexa ínafnabili ratíone,níhil aliud efficíunt,nifi ut paerí in omne uítà oderínt litteras, ΝΟ fintfortuíta.) Idem obferuandá erít,ín^Thematís,qua puerís a praeceptore pponun(: ficutí nos quoq; admonuímus ín libello de Inftítuedís pueris., De Matthzo Lucag.) Nam πῆ duo Chrifti ge/ nealogíam defcribüt, dii non eode modo.^ Líbraríorum uilítate.) Apparet olím líbraríos, lítterarü clemeta puerís monftrare folítos.Extat epiftola grca apud Αὐ Gellíü,qua Philipp? Alexandrá ad; huc ínfante, Aríftotelí uelut ín eremíü tradit,litterís inftítuendá, Vnde addídit uilítate,quod tátus phí lofophus eo fe demíferít:quod uilium librariorum effe munus cofueuít, Gracchorü aloquétíz.)' Cor δε ἃ intellige fororem Aphrícaníi,matre Gracchorü:cuíus extabant olim epíftol;faultum zloquentíz 5fe fcrentes:ut teftís eft Quíntilíanus, ex quo Híeronymus Πᾶς locum mutud fumpfit. Prateriit auté EH e exemplá de|. οἱ filía,cuíus eodeloco meminit Οία»,.. Hortenfij oratio.) Flíc ín zloquentíz campo, Cíceronís armulus fuít,üel huíus magís Cicero:que tamen breuí fuperauit.Fluíe & pátrem xloquehte fuiffe apparet:nífi forte, quod fufpícor,Flortenfía legédum eft:ut intelligas Flor] tenfij filia; cuf?olim extabat oratío apud triumuíros habíta:qux legebatur,notántá íti fexus honoretn, ut ínquít Quíntílíanus, Lanarum conchylía.) Conchylía,purpura appellat. Siquidem& purpura ρὲ [είς cftnomen,utí murex,e quorum fucco purpura tíngítur, δίς ἃ conchylíatas appellantueftes, con; Chylíj fucco ímbutas. Recens téfta.) Allufit ad illud Horatíana. Quo femel eft ímbuta recens,ferua: bitodore, Tefta díu,^ Leonídís.) Ethuíus híftoríz meminit Quintilianus. eonídes aute erat Alexá drí pzdagogorum prínceps:ut teflatur& Plutarchus.Fabíus Diogenem Babyloniíit cítat authorem, - Prodiíuis eft.) Hanc períodá claufitepíphonemate. Rofam ex[ς παιᾶ.) Nonullí codíces habebat, Rofamecclefíz natágaudeat. Etnoletialleluía.) Addídítnolentí quonia ethnicü feníficat; Etalte tá auia.) Eft em paterna auía,eft materna auía, Auía altera,intellieitPaulá,ó amítà Euftochíü,id qd'ex fis quz fequentur,maeís líquebít, etía fi amita proprieforor eft patrís.Nà quod fequit,cuí ímperatorí; Chriíftüni fallor intelligít,& exercítü, grege uirginü milítantíüi Chrifto. Addídit alteram,quod illas uel gentiles haberet,uel certe müdanas.Sed míhí magis placet,utalíalegas pro alterà,íd quod ín nonullis teperit exemplaribus, ΟΥ alía.í, cp díuerfam, ὃν d alijs morib?:ut referas alí3,no ad Paula, fed ad auum ventile, Adillastibi mini.) Exptfit ínfantíü more, q offenfi mínantur ad auíam fugíturos ἔξ δία hís minís delectatur paretes.^ NNeaurcis,) Olím delícatae mulíeres,ab auribus pforatís gemmas fufpende bnt. Vr Iuuenalís.Cü uírídes gemás collo círcádedít,& cái Auríb? exterfis magnos comífit elenchos; . Ceruffa& purpuríffo.) Colores funt,qbus fefe fucant fcemínz. Cerutfa«δα δε uult, purpuríffo.ad dunt rubore.Eft aute íucunda emphafis ín his uerbís,depíngas, premas,onerces,írrufes. Quid em ftuli tíus, d facie habere coloríb? depíctacQyuíd mínus couenít;cj collá,quod oportet ín coeli erígi, auro& inargatitis deprímí? Aut caput onerarí,quod baíulorti eftzFeftíuiter autem torfit, de capíllíti tínctura; adignem gehennz. Rufus ením color ígneus eft. Mundano morepexuit.) Quídam habent,nexuítr utradj lectio fatís quadrat ad fententíam. Hac uerba frangentem.) Id eftfragore quodam ínfonante; queimadrnodum folent íratí:nífi mauís legerc,frendentem,ut quaedam hàbebantexemplaría,— luxta fententíam domíní.) Dextrum d finíftrum pro bono pofuit& malo. Caeterum ubí dí&tum fit hoca do mínó,no füccurrít ín pradfentía locus, nifi fortaffís ín euangelio,cum píos ad dextram pofüít,ímpíos ad finíftram.— Malleus uníucríz. T.) Refpexít ad locum quí eftapud Hieremiam capite quínquag efí ino. Quomodo contrítus cft malleus uniuerf cerra? Sic enim prophetauocat Satanam, Dc ame AE: calice 4 te IN EPISTO.AD LAETAM SCHOLIA.-:$0. 25 | D.AÀ calice) Ethíclocus eft apud Híeremis.ca,uinzua"ef moprímo, Calix aureus babylon ínebríás oém—|. ss tertam:de uíno eíusbiberüt gentes, Cá Dina.) Quomodo Dínafilía'acob f'uprata fuer íta Siche, is legis Genefeos. cap.34- Pythagore:líttera.) Y.fi níficat,de ua extat carme Marcís título, Littera py: m thagorz difccimine fea bícorní.Humanzuítz fpeciem praferre uidetur. Huius dextra pars,abruptü- scd P habet áfcenfum, δὲ uírtutís uíam índícat: finiftra, facílem,& uítiorum oftendit uíam, T::m autem ad ἸῺ ὦ m huíuslítterz bíuíum peruenitur,cum pet ztatem íncípímus delíbe:are, utram uíam potíus fequí de,. ! N beamus:quemadmodá dc Hercule fínxít Prodícus,Sed apparet olím huíus elementi δν τί ah híl'díuerfam fuiffeab ea,quz nunceft. In exemplum fponfi.) Sic em Lucas de puero lefu;quod cre; j Ay ueritetate,fapíentía,gratía. Dergat ad templi.) Totum hunclocum de puero lefu,reperto ín téplo,| ἐμ δὲ πὖ inuento ín comitatu, trahít ad allegoríam. Nifi ἢ adyto.) Adyta;funt arcana loca ín téplís,qua: o9 fubíre fit nefas. Ex adytis olim reddebà: oracula. Graeca uox eft,4vo,fübeo fignificat; partícula eft prí; rtm uatíua,dZvroy,quafi non fubeundüá,| NNundf exeat.) Retulít,quod eft C:tícorum.cap.s.Inuenerüt me slt; cuftodes cíuítatís ὅς,"Licet quídam putent.) In hac opinioefuít Plato quíreprehendit Lacedemo s níorut ínftítuti;quod iuuenes fuos tantum aduerfus afpera przpararent:nó exercerent etíá,ut ín me Stt dijs delítijs acuoluptatíb^t:p rarefi ipoffent.^Aegre reprandas.) lambic?eft trimeter,e comcedía for quapía,ficuti uídet, V ide ne fortelegendá fit nó reprandas/fed repellas,| Perículofa tenerís,) Hiero trj nymus uír tam feuerze uíta;tamca tenezam attatc;-: non ult uexarí ieiunijs,íd quod multí Chríftíaná cano nücexigunt, Brachmanes.) Philofophi funt apud Indos, de ποτ tolerantía,prodígiofa quada tra; lion duntauthores:fimila ferme dc gymnofophiftisficappellatis,quod nudi philofopharen£,: Origa.) no Otdeí genus cft, unde ptífanariüi conficiunt hodic,. Si tanti uítrum,) Hlocalijslocísaliquot Hiero; (odi nymus prouerbíj υἷος cítát,Si tanti uitr&,quanti margarítütut oftendimus ín Chiliadibus, V ítrüm ap| ole pellat philofophor& inftituti.Marearítii, Chriftíanori,aut illorm praemium:nempe gloríam,uítrü uo pta cat, Chríftíanorü;margarítum. Adagio fignificatur,(umma rerum ínzqualítas.Nam uitrum uiliffímá rít imitatur gemmas, quz pracíofiffímae funt, δὲ ín hís pracípue uniones:utteflaturPlínius. Floribus. ὭΣ, carptz.) Pro carptum,nonnullí codíces habebant, fertum,forte,fartum legendüautconfertü, Difcat imt gracorü.) Hieronymus ad rcm pertínere putat,ut uirgo grace calleat. Theologí uix exiftímat ad rem ipd pertínere,ut dífcantlatíne, Netranfuerfum.q.u.) Hoc dícto prouerbíali,fignificabàt mínímá Πραεία: ní qucadmodü& illís, Latá dígitá pede,quod tranfuerfo ungue foleamus metírí mínuta. Bombicum ἡ telas.) Hí uermes ferícum texunt,unde tanto erefibíplacent magnates. Serüuellera.) SeresIndize A populus eft,de qbus Vergilíus, V elleragy ín folíjs depe&üt tenuía Seres, Vnde& Serícadicta.[ση (v b teícens.) Namarte efficíunt,utaurá flecti poffítficatícaterafila,^ Cibus efus olufcu.) Satís conftat τὰ hunc ἰοςᾶ effe corrugtü.Sic em habebatur ín ρίατγίίορ: Οἶδιας eíus olufculum fit& fímila,carog et pífci/ " culi. Porro cá Hieronymes hícluxá dedocere conet: 5i pmíttat carné& pífcículos,quzefo quíd omifit Hit prater placentas? Equíde coníjcío legend, Cibus eíus olufculá fít,& efimila,garoqp pífcículi:ut intellí gas permitti olera,& pifcículos,fed nonequoflibet,nec opipare conditos,fed mínutos,ac uiles,eofqg co dítos garo& fimila.Síquíde fimilam ín condímentis admiceri folere, declarat& Martialís.Garus aute pilcíum líquame eft falfum, Fítaüt potiffimum e fcombris, ut teftat Strabo libro tertío:qui pifcís olím cótéptíflimus eft habitus. V.nde Perfius. Nec fcombros metuétía carmína,nec thus. Huíufmodi fant P pifcículi quos V enetíuulgouocant Sardellas,[Πὲς& cybeles.) fis apud Acgyptíos colítur. Cybel d le mater erat omní& deorái, cuíus facerdotes galli uocabantur. Hj ín díes alíquot proferebant ieíuníis, 9& deinde phafianís auibus explebantur.Síc ei híc uocat aues phafidas, a Phafide Scythia Παυίο, uni lit d de prímü ímportatz: putantur, Cerealía dona.) Frumentü íntelligít,a quo ill abftínebant,ne Cerere n deam offenderent,cuma lautíoríbus non ab: ínerent.Plutarchus ín líbello de Ifide& Ofiríde, oftedit l horá facerdotesa uno quoq abftínuiffe,^ Hocín perpctuo íeíunio.) Varíe legitur ín exemplarib?, K Fortelegendü eft,hoc ppetuü ín íeíunío praeceptum fict íntelligas hoc praeceptü generale,ubígs ha; 1 bere locum ín omní íeiunio.C)uod fi nó placet mutare fcríptura,intellige ppetud,ín aliquot dies conti ὗ Ώυατῖ, Inpríma mZfione.) Manfióes uocant interualla a díuerforío ad díuerforid,(η qbus coquiefcit,: 1 Gracíuocant σάθμους,..| Cxterü ín quadragefima,utante fcrípfi.)[ας uerba,ut an fcripfi, mihí uident j addiíta,a nefcio quo pariatteto, Vela pandcda.) Duplíciufus eft metaphora, Nautz aperíüt aclaxát ucla cá feftínat:à aurígzlaxant habenas,cii admíttunt equos ad curfum.— Et ín cochlearum morem.) Allufit ad{πα Plautinü.Suo uíctítant fucco:qd' dí&ü eft de parafitís ín fame durátíb?, donec οδείπσας ; lautior coena, δίς Cochlez cótínent fefe íntra tefta, fuog fucco fe fuftínent, donec acciderít pluuia, Τ᾽ UON prorepunt& amplíter pafcunt. Aqualiculá parat.) Aqualículi Perfius uocat uentré przturgídum.& | obefum,a uafe fumpta metaphora.^ Suosadmiíttzt.) Admittidícütur cquí,quü laxatís habenís finun; tur currere, Ouídíus.NO opus admíffo fubdere calcar equo,— Anímos uírori.) Cá mébra& uíres de polueríntanimü tame ὃς uolu:tate no depofuerüt,ímo quo mínus poffunt,hoc magísappetüt. Prae ferant foedítate.) Occurrít ei eas habuiffe rem cüuíro.— Pellís babylonícz.) Fluiufmodi pelles nunc mittit Hifpanía, V ermículaia dícát,mínutulís notulis,uelut emblematib?diftíncta, Apocrypha.) Grae cerecodíta uocátur,quod príuztím& occulte legerent, ΙΝδ δά dogmatü ueritate.) Dogmata decre ta dícuntur δὲ certz fententíz, Neq, em a ped deducit ut quídà illíterati putant,fed a greco uerbo d'ox&y,quod fignificat opinar; Ad fignorüreuerentía.) Coficta funt em,ceu fabula quzda:fed ín hoc cofictasut lacrüaligd fignificet, Quor&titulís,) Infcríbuntur Petro Paulo,nonulla ipfi Chrifto,uelut epíftolalefu ad Abygarumregé,^ Aurüínluto.) Apophtlegma Maronís,cá Enniüleges, diceret fe αυτ e fterquilínío colligere, Sígnificans íllíc plaracg fordíde fcrípta,nonulla tamen felíciter Ἢ e. , actaucrís IN EPISTO. AD LAETAM SCHOLIA.: Abladauerís cá Ifaac.) Habes Gencfiís.cap.21.quod ablactato Ifaac, pater exbibuerít erande conuí; uiü:íd Flíeronymus trahitad allegoríam,cum proficimus,ab impfectis ad maíora.. Et ucftierís cii Say mucle.) De hoclegis, prímo R.egii.ca.2.Samuelautem míniftrabat ante faciem domíni puer, accín; cus ephodlínco. Et tunícam paruam faciebat οἱ mater fua, quam adferebat ftatís diebus δις,- Με teauía& amiítz,) De his fuperius díxerat:dífcat ftatím,quà auíam habeat,qua amítam,. Etcuhís e fu uagientís.) Intelligit futi monafteríd,aut certe Paula íuxta domíní prefepe.. Et prímís míretür ab annís.) R.etulít Vergilianü Hemíftíchium éx Aeneide,' In cuíus coronam.) Locus híc míbínidetur τ n6omnino carere mendo. Allufit at ad trigefimü,fexagefimü,i cetefimü fructü:quorü prímáü phtàát, ad coníugatos pertínere,fecundü ad. calíbes caftos,tértiá ad uírgínes, Significat quotídie uírgínes ad íungí choro Paule ἃ Euftochij. Nam. Paula tría uírgínum ínftituít monaftería, ín quíbus omnís natío nís& conditionis uírgínes d$ plurímas educabat:ut alíará uírgínitas,illí quze uírgo no erat;ámputaret. In paruis corpufculis.) Nempe quía mulíeres erant.Símulq, allufit ad V ergiliana illud de Apibus dí ctá.Ingeteis anímos angufto ín corpore uerfant.- Felix uírgo,) Felíx Paula.Na hoc nome puella qua πε er hata, auízereferes uocabulü. Socrus& cognatam.) Paulalztz(ος, Euftochtü cognata fignificat, ppter affinitate.Nà hzc ppríe cognatos facit, Príma deifentetia,) Nempe íllà: Crefcíte de multíplícamini..Secüdaeuagelij.) Nam hos uocat beatos, q fe caftrauerínt;ppterregnü ἀεί, Nec tu paruípenderes.) Nec,no negat hocloco,fed WEEDS auget,perínde quafi dícas,no(οἰ paruípen deres ὅς, uerü etíateipfam offerres.. Müdi Philofopho.) De Ariftotele fentít,cuí Alexander Maj gnus,puer adhuc traditus eft educandus,ut eraca teftatur epíftola,quz extat ín noctibus Gellíanís. Babyloníco peritur&uen.) Fuít fufpitio,ficutí teftat Plutarchus, Alexandri Magnü ueneno perijf^ . fesid ab Aríftotele fuiffe ραταεᾶ, ὃν per Antípatrum miffum. V enenü aute πῆς Ariftotelisingenio díi gnü,nempe aquam quandá gelídiffíma,quam e rupe quapíam Nonacríz defudare narrant, Ea colligüt ungula equína.INá alío uafe cotínerí non poteft;tanta eft frigorís uís, Author Plutarchus ín Alexandri uita; ὁ: p aur. Mis Ep. n E.: p HIBRONYMVS AD LAETAM DE INSTITVTIONE FILIAE. η Poftolus Paulus fctíbés ad Corinthios:& rudem Chrifti ecdefiá facris inftitués ^| difciplinis:inter cetera mandata hoc quoq; propofuit, dicens:Si qua mulier ha; 1/2:2N bet uirum infidelem:& hic confentit habitare cum ea:nondímittat uirum, Sancti Με Ὁ ficatus eft em uir infidelis in uxore fideli:& fanctificata eft mulicr infidelis, in uito fideli. Alioqui filij ueftri immundi effentnuncautem mutadi funt. Si cui forte hactenus uide; banturnímium difciplinz uíncula laxata,& prceps induleétía praceptoris:confyderet domü patris tui. dariffimi quidem& eruditiffimi uiri:fed adhuc ambulátís ín tenebris:& intelliget c/ filium apoftoli illuc profeciffe;ut radicis amaritudiné, dulcedo fructuü copenfaret:& uiles uít/ culz;balfama peofa fudarét. Tu es nata de impari imátrimonio,Dete δὲ Toxotío meo, Pau»: la generata eft. Quis hoccrederet: ut Albini potíficis neptis de repromiffioe martyrís nafceret ut prafente δὲ gaudente auo: paruulx adhuc lingua balbutiens,Chrifti alleluia refonaretzut uitgínem dei in fuo eremíonutríret fenexzEt bene felíciterg; expectauimug. Sancta δὲ fidelis domus,uirá fanctificat infidelem:Iam candidatus eft fidei;qué filiorum& nepoturn credens turba circádat. Eeo puto etíam ipfum Touem fi habuiffet talem cognationé:potuiffe ín Chri ftum credere, Defpuatlicet& irrideat epiftolam meam:& me uel ftultum,uel ínfanü damitets hoc& gener eius faciebat antecj crederet.Fiunt;non nafaintur Chriftiani. Auratü fqualetcapé tolium.Fulioíne δὲ aranearum telís;oia Romz tépla cooperta funt. Mouet urbs fedibus fuis: & inundans populus ante delubra femiruta.curtít ad martyrü tumulos.Sí non extorquet fidé prudentia:extorqueat faltem uetecundia.Hoc Lata relicíofiffima in Chrifto filía dictum fit; utnon defperes parentis falutem:& eadem fide qua meruifti filiam, δὲ patrem recipias:totaqs dom? beatitudine pfruaris:fciens illud a dio repromiffum:Quaz apud homines impoffibilía. apud deü poffibilia fut. ΝΩ͂Ε eftfera couerfio, Latro de cruce tráfijt ín paradifum.Nabucho donofor rex babylonís,poft efferationé corporis& cordis&beluarü ín eremo couíctü,mété re cepit humaná.Et utomíttá uetera:ne apud íncredulos nimis fabulofa uidean£:ante paucos an nos propinquus uefter Gracchus,nobilitaté patritíá fonans nomíne:ci prafecturá oereret αι), baná:nonne fpecam Mythra:& omnia portentuofa fimulacra: quibus Coráx, Niphus miles; Leo,Perfes,Hdios,Bromíus pater inítiátur fubuertit fregit exu(fit:& hís quafi ΤΝ E | DE 5|"m tepramíffis- l(ot t πᾳ$ et, Kty (ut 1 ette lide Vbi, Bites Dis forie Butt piod dl q nii ted 2 irüpty rM nis, peri Πα! olli ndr Iss DE INSTITVTIONE FILIAE φρο. 26 A té przmiffis inrpetrauit baptifmü Chrifti, Solitudíné ρατίταν& in urbé oéilias. Dij quon dánationüicum bubonibus,&noctuís in folis culminibus remanferát. Vexilla militum,cru: cis infienía funt. Regü purpuras& ardentes diadematii eemmas, patibuli falutarís pictura códecorat.]à δὲ Aegyptius Serapis, Chriftíanus fadt? cft. Marnas Gacx luget índufus,& euer 'fionem templi iugiter pertremifcit.De India,Perfide, Aethiopia,monachorum quotídie tur; 'tnas fafcipimus, Depofuit pharetras Armeníus,Huni difcüt pfalteríum:Scythi frigora fer/ uentcalorcfidei:Getarum rutilus& flauus exercitus;ecdefiarutm circüfert tentoría:& ideo for fitan contra nos xqua puenant acie;quía pari relíoione confidunt. Pene lapfus fum ad alíam 'Toateria:& currente HAC urceü facere cogitooamphoram finxítmanus.—Propofitü em míhi erat fan tz Marcell,& tuís precib? inuítatü;ad matré;d eftad te fermoné dirigeres& docere quomodo ínftítuere Paulá noftrá debeas:qux príus Chrifto confecrata eft cg eeníta: 'quáante uotís,dg utero concepífti. Vidimus aliquid temporibus noftrís de prophetalibus li brís.Anna fterílitatem alui fcecunditate mutauit. Tu luctuofam fecunditatem uitalibus libe 'ríscommutafti.Fidens loquor,accepturá tefilios:qux prímü foetum ἀπο reddidifti.Ifta fune prímogeníta,quz offeruntur in lege.Sic natus eft Samuelfic ortus Sampfon eftfic Iohánes Baptifta ad introitum Maríx exultauit&lufit, Audiebat em uerba domini per os uirginis pertonantiS:& de utero matrís.ín occurfum eíus geftiebat erumpere-Ioitur qux de repromif/ fione nata eft:dignam habeat ortu fuo ínftitutíonem parentum,Samuel nutritur ín templo. Iohannesin folitudíne przparatur.]lle facro críne uenerabilis eft:uinum δὲ fíceram non bibit: adhuc paruulus,cum domino fermocínatur.Hic fugit urbes: cona pellicea cingitur, locuftis alitur ac melle fylueftrí:& in typum poenitentíz przdícandz,;tortuofiffimi animalis ueftítur: exuuijs.Sicerudíenda eft anima qux futura eft templü dei:Níhil aliud difcat audiremnihil lo qu ψνηρο δ E a quínifi quodad tímoré dei pertinet. Turpia uerba no íntellicat:cantíca müdi ien oret, Adhuc 4 4,414, 7! p deed teneralineua,pfalmís dulcibus imbuatur.Procul fit etas lafciua puerorá:ipfe puella δὲ pedi fequza fzcularibus confortijs arceantur:ne quod male didicerínt;peíus doceant.Fíant οἱ litte τα: ποὶ buxez,uel eburnez;& fuis noibus appellent.Ludat ín eis:ut δὲ lufus ipe eruditio fic.Et nó(οἰ ordíné teneat lifterarü,ut memoria nominü,in canticü tranfeat:fed& ipfe ínter fe cre; bro ordo turbetur:& medijs ultíma:prímis medía mifceant:ut eas non fono tantü:fed δὲ uifu tioucrít.Cum uero ceperit trementi manu ftilum ín cera ducere: uel alterius fuperpofita ma nu,tenerí regant artículí;uel in tabella fculpan£ eleméta,ut per eofdé fulcos indufa margínib? trahátur ueftigia:ut foras non queant euacarí.Syllabas íungat ad premiíi:& quibus illa«tas deliniri poteft;munufculis inuítetur.Habeat δὲ ín difcendo focias quibus inuídeat:quarü lau; dibus mordeatur.Non obíurganda εἴ, tardior fit:fed laudibus excitandü eft íngeniü:ut δὲ üícifle gaudeat:& uicta doleat. Cauendü ín primís,ne oderit ftudia,ne amaritudo eorü praece tepta in infantia,ultra rudes ános tranfeat.Ipfa nomina per qux cofuefcit paulatím uerba co; texerc;no fint forttiita:fed certa δὲ coaceruata de índuftria;pphetarü uidelicet atq; apoftolonz, & oisab Adàá patríarcharü ferícs,de Matthaco Lucaq; defcendatzut dá aliud agit;futurz me: morirprepareé, Magifter pbacatatís δὲ uitz atqy eruditíonís eft igdoseee puto erube cet uir doctus,id facere ín propínqua,uel nobili uirgineiquod Ariftoteles fecitín Philippi fi/ lio:ut ipfe librariorum uilitate, initía traderet litterará.INo funt cótemnenda quafi parua:fine quibus magna cóftare non poffunt:Tpfe elementorà fonus:& prima ínftitutio praceptorárali ter de erudito: aliter de ruftíco orepfertur. Vnde& tibi eft puidendü,ne ineptis blanditijs fc minarum,dimidíata dícere uerba ilia cofuefcat:& in auro atq; purpura luderesquorum alterá lingua:alterü moribus officine difcat ín tenero,quod οί poftea dedifcédü eft. Gracchorü xlo quentizmultü ab ínfátía fermo maris cotuliffe fcribi£. Fortenfij oratio;ínter paternos finus toaluít. Difficulter eradít,qd rudes aními pbiberüt.Lanarü cochylia qs in príftinà cádoré re! uocet?R ecés tefta,díu& bep t& odoré.d prímü imbuta eft. Greca narrat hiftoria, Alexádrü potétilfimü regé orbifq; domítorem, δὲ ín morib?,& in inceflu,Leonidis padagor οἱ fuí nó potuilTe carere uítijs,qb?adhuc paruul? fuit infect. Prodiuis eft em malosramula tio:& drà uirtutes afleq neqas:cíto imítarís αἰτία. Nutríxipa no fit temuléta: no lafciua,nà C * uat moy ΡΟ(|. /"3 Cit typ he omi H "d Vi hor βφ»»" ἐπ"m vel σίχεν νή τον AD LAETAM earrulathabeat modeftam gerulá;nuttitium etauem.Cü auü uiderít,in pectuseius tráfiliat:de collo pendeat;nolenti, alleluía decantet. Rapiat eam auía:patrem rifibus agnofcat: fit omnibus amabilis:& uniuerfa propinquitas,rofam ex fe natam caudeat.Difcat ftatím quá habeat& αἱ; ter auíam,quá amítam:cui imperatorí:cuí exercitui tyruncula nutriatur.Illas defyderetad illas tibi míníteturabfceffum: Ipfe habitus δὲ ucftitus doceat ο καὶ promiffa fit. Caue ne aures eius perfores:ne ceruffa& purpuriflo confecrata Chrifto ora,depíngas:nec collum auro& margari/ tis premas,nec caput gemmis oneres,neccapillum írrufes:& οἱ aliquid de echennae íenibusau fpiceris.Flabeat alias maroarítas quibus poftea uéditis,emptura eftpredofiffimum margari; vam. Prztexata nobiliflima quonda focmína iubée uiro Hymetío:quí patruus Eaftochijuiroi είς fuit:habitum eius cultumq; mutauit:& neglectum crínem,mundano more pexuit: uincere cupiens δὲ uirginis propofitum,& matrís defyderium:& ecce tibi cadem nocte;cernit ín fomnis ueniflead fe angelum terribili uoce mínitantem poenas:& hxcuerba frangentetm: Tu ne aufa cs uiri imperíü przfetre Chrifto: Tu caput uirginis dei.tuis facrilegís attrectare manib?:qua: ἰᾷ nunc areícent:utfentías excrucíata quíd fecerís:& finito menfe quínto,ad inferna duceris.Sínau tem perfeuerauerís in fcelere:S marito fimul orbaberis δὲ filijs.O mía per ordiné expleta funt: δὲ feram mifera: peenitentíam,uclox fignauít ínterítus.Siculcifcitur Chriftus uiolatores templi fuificeémas& preciofiffima ornamenta defendit. Ec hoc retuli: non quod ínfultafeuelim cala mítatibus infelicium fed ut moneam cam quanto metu,& cautione feruare debeas, quod deo fpopondifti.Heli facerdos offendit deum,ob uitia liberorá.Epifcopus fieri nó poteftqui filios habuerit luxuríofos,non fubditos. At ecótrarío de mulícre fcribitur: quod falua fiet per filíora generationé/fi permanferít ín fide,& charitate,& fanctifícatione οἴ pudicitia. Sí perfecta actas δὲ fuí arísmputatur parentibus:quátomagis lactens δὲ fragilísiqua: iuxta fententiá diüi,igno/ τά: dextrá δὲ finiftrád eft boni δὲ mali differentiam Si follicíta prouiídes:ne filia percutiatur a uipera: cur non eadé cura prouideas:ne[οτίαξ a malleo uníuerfa terr? ne bibat de aureo cali; m bylonis?ne egredíatur cum Dina: δὲ uclit uidere filías regionis alienzc?ne ludat pedibus, ne trahat tunicas? Venenanon dantur, nífi melle circülita:& αἰτία non decipiunt;nifi fub fpecie utnbrag uirtutum,Et quomodo,inquícs peccata patrum filijs non redtluntur:necfiliorum pa rentibus:fed aníma quz peccauerít,ipfa moríetutzHoc dchis dícitur,qui poffunt fapere: deg; busin euangelio fariptum eft: Aetatem habet:loquatur pro fe.Quí autem paruulus eft,& fapit üt paraulus:donecad annos fapientia ueníat:& Pythagorz littera. Y eum perducat ad bíuís tábona cíus dj mala, parentib? ímputátur.INifi forte exiftimas Chríftianorü β]ίος ἢ baptifma non recepetínt:ipfos tantü. reos efle peccatí:& no εἰ fcelus referrí ad cos,quidare noluerint: maxime co tépore,quo cótradiícere non poterát qui accepturi erant:ficut e regione falus infan; tium,maiorum lucrumeft, Offerre nec nc fili poteftatís cux Ἀπ alía fit tua códitío, qua: prius οὔ που, condperes)ut autem oblatam non neclíeas:ad periculum επ pertínet. Qui daudá δὲ mutilá& qualibet forde maculatá obtulerit hoftia facrilegtj reus eft: quátomagísqui partem DR fui& illibata: animz puritatem,regís amplexibus parat:fi ii fuerit;pu nietur? Poftc grandiufcula efle coeperit;& ín exemplum[ροπή fui crefcere fapientia,atate, δέ gratía, apud deum δὲ homines,percat ad templum uerí patrís;cum parentibus fuis: fed cam illis non eeredíatur e templo. Qu. eam ín ítínere fxculí, inter turbas& frequentiá propin; quorá:& nufcj alibi reperiát;nifi in adyto fcripturarum,prophetas& apoftolos de fpírituali, bus πηρεῆς fcifcitanté.Imítetur Mariáquá Gabriel foláín cubículo fuo reperít:& ideo forfitan timore perterrita eft:quía uírü qué nó folebat afpexit. Aemuletur eá de qua dicitur:Orniís glo ría cíus fili reeis ab intus. Loqua£& ipfa clecto,charitatis iaculo uulnerata.Introduxit me rex ín cubiculum fuum.INücg exeat foras:ne inueníát cá quí círcieüt cíuitatem:ne percutiát& uul/ nerent:& auferant theriftrum pudicitiz:& nudam in fanguíne derelínquát:quin potíus ci ali quis oftíum eíus pulfauerit,dicat:Ego tmurus:& ubera mca turrís:lauí pedes meos:nó poffum inquínare eos, ση uefcatur ín publico, íd efLín parentum conuiuío:ne uideat cibos,quos de/ fyderet.Et licet quídá putent maioris effe uírtu tís,prafentem contemnere uoluptatem: tamen cgo arbitror fecuriorís cótínétiz eflenefcire quod quaras.Legi quondáin fcholís puer. Acgre reprendas lr ODEINSTITVTIONEFILIARE;—:::7 ο, 2 "mh— A Feprendas quod finisconfuefcere,- Difcatiam nunc&uinum noni bibere ín quo eft luxifía.“Ὁ t Ante annos robuítx xtatís,perículofa eft tenerís δὲ grauis abftinentía: Víqy ad id tépus.fi πολ tali ceffítas poftulauerit;& balneas adeat:& uíno utatur modico propter ftomachü:& carniü edu tsi lio fuftentetur:ne príus deficiant pedes cp currere incipiant. Ethoc dico iuxta induleentíá: non. Tay iuxta imperium:tímens debilitatem, no docens luxuríam:Alíoquín quod ludaíca fuperftitio, Rib ex partefacit ín reiectione quorundá animalíum atq; efcarum: quod δὲ Indorá Brachmanc: m& Aegyptiorü Gymnofophiftx ín polentz:&origz,& pomorum folo obferuant cíbo:cur uir. Xi go Chrifti;non facíat in toto? Si tanti uitrum:quarc non maíoris fit precíj maregarítum? Qua, TM ᾿ς mátaeft ex promiflione:ficuiuat;ut illi uixerunt,quí de repromiffioe generati funt, Aequa era Moms| tía, equum habeat& laboré.Surda fit ad oreana. Tibía/yra,cithara,cur facta fint;nefciat. Red Utaf dattibi penfum quotidie de fcripturará floribus carptutm.Diífcat erzcorum uerfaum numerü. /m Sequatur ftatim& latina erudítio:quz fi non ab ínítio os tenerum compofuetít: ín pereerinü As fonum, língua corrüpitur;& externis uítijs fermo patríus fordídatur,^ l'ehabeat magiftrás, tin terudis miret ínfantia: INihil in te, in patre fuo uidear,quod fi fecerit; peccet. Memétote'uos ἮΝ parentesuirginismagis eam exemplis doceri poffe c uoce. Cito flores pereunt:cito uiolas.& ng) ilium δὲ crocum.peftilens aura corrumpit, Nufcg abíqy te procedat in publicum. Bafilicasmar» ids£yrum δὲ ecdefias.fine matre nó adeat, Nullus οἱ iuuenis:nullus cincinnatus arrídeat, Vioiliará dies& folennes pernoctationes fic uirgeuncula noftra celebret:ut ne tranfuerfuin quídé uneué, ἽΝ ex Cu dle P: | a matre difcedat. INolo de ancillulis fuis, aliquá plus diligat: caius crebro auribus infufurret, e Quicquid uniloquitur.hoc omnes fciant.Placeat εἰ comes,non compta neq; formofa ανα: la im fcida:quacliquido ἐμάς carmé dulce moduletur: fed grauis pallens.fordidata,fubtriftis.Pra: ER ponatur εἰ proba deiacmorü& pudicitia uírgo ueterana:qua illam doceat:& affuefcat εχξ;$n 1 i plo ad orationes δὲ pfalmos,nocte cofurgere:mane hymnos canere;tertía fexta;nona hora fta- 3 dix te ín acíe quafi bellatrícem Chrifti;accenfacg lucerna reddere facrificium uefpertínum.Sícdíes——: " B tranfear:fic nox inueniat laborantem.O rationi lectio lectioni füccedat oratio.Breue uidebitur— " tempus:quod tantis opgum uaríetatibus occapatur,— Dífcat& lanam faccre,tenere colum, i ponere ín gremío calathum,rotare fufum,ftamína pollice ducere,Spernat bombícum telas:Se. idi rumuellera,& aurum ín fila lentefcen$ Talía ueftimenta paret, quibuspellatur fríeus: no qui? T in busueftita corpora nudentur, Cibus eíusolufculá fit,& e fimila, garoq; pífcículi.:t ne gue p; bus cepta longius traham:de quib?ín alio loco; pleníus fum locutus:ficcomedat,ut femper cfuríats xin üt flatím poft cibum,poffit legere& pfallere.Difplicent mihí(in tenerís maxime atatibus)ylon; 7 irit a& ímmoderata íeíunía, in quibus iunguntur hebdomades,oleum in cibo,ac poma uetan£, E er opsp- j ys it Experímento didici,afellum ín uía cum laffus fuerit,díuerticula quarete, Faciant hoc cultores οἱ,,, Zr Menem ἥ ju lYfidis δὲ Cybeles:qui eulofa abftinentía Phafides aues:ac fumantes turtures uorantne fcilíceg ο 5, η t| Qi. cerealia dona cótamginent,Foc ín perpetuo ieiunio fit przxceprü:ut longo itinerí,uíres perpetes P| sg fuperentzne ín príma máfione currentes,ín medíjs corruamus, Caterum(ut ante faripfi)in quà iol dragefima continentia: uela pandenda funt,& tota auriga retínacula,equís laxanda properan: a tibus.Quád alía fit condítío fzccularíü, alía uirgínutn δὲ monachorü. Scularís homo,in qua» E Je./ Lohr" 1 m^ απ dragefirna,uentris ingluuié decoquít:& ín cochlearü moré fucco uictítas fuo, futuris dapib?ac dL ἡφήσρωνε n TR μα fagina;aqualiculü parat. Virgo δὲ monachus fic ín quadragefima fuos admittat equos:utfibí-- νο. Jii memínerint femp effe carrendü.Fínítus labor maíor:infinitus moderatíor eft.Ibienim τείρίτα 77/ NP 7/08 frr mus:hícperpetuo íncedímus.- Si quádo ad fuburbana pereiísdomi β]ίαπι no relinquas: ne/, d fciat fine tenec poflit uiuere:& cum fola fuetít;pertímefcat: Non habeat colloquía fivculariuim, κ nó malatü uírginü cótubernía. ING ínterfit παρεῆς feruulorá;neqy familia perftrepétislufibus Jj mifceat.Scio pracepiffe quofdá;ne uirgo Chrifti, eunuchis lauet;nec cá matítatísfoeminisi| ἡ quíaalrj no deponant anímos uírorum:alíz tumentibus uteris praferant foeditatem.Mihi om, /,,,454 s jm yer n níno in adulta uírgíne/auacra difplicent:quz feipfam debet erubefcerez& nudam uideenon ον ήν " poffe.Si em uígilijs& ieiunijs macerat corpus fuü,& in feruitutem redíoit:fi flammam libidinis: d& íncentiua feruentis actatis, extíneuere capitcontinentiz frieore:fi appetitis fordibus, turpa/ " rc feftinat naturalé pulchritudinem: cur econtrario balnearum fomentis fopitos ignes fufcitat£. DE C ΖΦ: ΄ / 41e MY 25b κ EE{ ] 220 Hq2A / ΐ AD LAETAM ΡΕ INSTITVTIONE FILIAE. Pro gemmis δὲ feríco, díuinos codices ametzin quibus, non auri& pellis Babylonicze uerjmiculata pictura:fed ad fidem placeat emendata& erudita diftinctio.Difcat prímo pfalteriü: his fe canticís auocet:& ín prouerbijs Solomonís erudiatur ad uitam.In Ecdefiafte confuefcat qua mundi funt calcare.In Iob,uírtutis δὲ patientíze exempla fectetur.Ad euangelía tranfeat,. nundj ea pofitura de manibus. Apoftolorum acta δὲ epiftolas,tota cordis AH uoluntate, Cüq pe&oris fui cellarium,his opibus locupletauerit:mádet memoria prophetas Détateuchit δὲ Regü δὲ Paralipomenon libros, Efdrz quos δέ Hefter uolumina, Ad ultímü fine perículo dífcat Cantícum cantícorü:ne fi ín exordio legerit:fub carnalibus uerbís;fpiritualium nuptiarü epithalamiü non intellíoens, uulnerctur.Caueat omnia apocrypha.Et fi quando ea,non ad do gmatum uerítatem:fed ad fíenorum reuerentiam legeré uoluerít;fciatnon eorum effe quorum titulis prenotantur:multaq; hís admixta uítiofa:& erandis effe prudenti, aurum in luto qua: rere.Cypríani opufcula femper ín manu teneat. Achanafij epiftolas& Hilarij libros, inoffenfa. decurrat pede.Illorum tractatibus,illorum delectetur ingenijs,in quor libris pietas fídeí non uacillet. Cxteros fic legat:ut magis iudicet; fequatur.^ Refpódebis. Quomodo hacomnía mulíer fzcularis;ín tanta frequentía homínü; Roma cuftodire potero?INolí ergo fubíre onus, quod ferre nó potes:fed ρος ablactaueris eá cá Ifaac& ueftierís cum Samuele:mitte auíx δὲ amit. Redde pracíofiffimá gemmá cubiculo Mariz,& cunis Iefu uagientís impone, Nutria£ ín monafterio:fit ínter uíreínit choros,iurare rion difcat;mentirí facrilegium putet;nefcíat faccus lum, uiuat angelíce, fit ín carne fine carne; omne hominü genus fuí fimile putet, Et(ut cxtera taccam)certe te liberet feruandi difficultate δὲ cuftodia periculo. Melius εί eft defyderare ab. fentem,cg pauere ad fingula:quid loquatur:cum quo loquatur:auí annuat:quem libenter afpi/* ciat. Trade Euftochío paraulam:cuius nunc& ipfe uagitus,pro ες oratío eft. rade comité far &titatis,futurá haredem.Illam uideat;illam amet;illam primis miretur ab annís:caíus&fermo δὲ inceffus δὲ habitus,doctrína uirtutum eft.Sit ín eremío auíz:quz repetat ín nepte,quicquid praemificin filiaxquze longo ufu didicit nutrire feruare;docete uírgínes:in cuíus coronam, cente natij quotídie numeri caftitas texitur.Felix uirgo,felíx Paula Toxotijqux p auíz amitzq; uít/ tutes,nobilior eft(anctitate;cg genere. O fi tibi contingeret uidere focrum& cognatam tuam δὲ in paruis corpufculis íngentes animos intueri»pro fafita tibí pudicitía;non ambieerem, quin pracederes filiam:& primam dei fententiam fecunda euangelij lege mutares. Nec tu pat/ uipenderes aliorá defydería liberorü:fed teipfam magisofferres πὰρ αν quía témpus eftam plexandi,& tempus longe fierí a cóplexibus:& uxor non habet poteftaté corporis fui:& unufz απο; ín qua uocatíone uocatus eft;in ea permaneat ín dro:& qui fub íugo eft;ita debet curre teinein luto comítem derelinquatstotum redde ín fobole;quod ín te ínterím diftulifti.Anna fi lium quem deo uouerat:poftcg obtulit in tabernaculo;nuncg recepitrindecens arbitrata,ut fw tutus propheta,ín eíus domo crefceretiqua adhucalíos filios habere capídsat.D'enigy poftcg concepit δὲ pepetítinon eftaufa ad templü accedere:S uacua apparere corá domíno,nift prius redderet quod debebat:taliq; immolato faaríficio,reuerfa domum,quing; liberos fibi genuit uía primogenitum deo pepererat. Miraris felicitatem fanctze mulieris? Imitare fidem. Τρίο. p míferis:& magiftrum δὲ nutrítium fpondeo:Geftabo humeris:balbutientia fenex uet ba formabo:multo eloriofior mundi philofopho:qui non regem Macedonü, Babylonio peri turum ueneno:fed ancillam δὲ fponfam Chrifti erudíam:regnis coleftibus offerendam.ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. Laudat Demetríadem uirginem, ulianzfilíam,neptem Probz,quod fe Chrifto confecrarít, hortás, ut perfeueret,utcp ftatím obfiftat ínftínctíbus díabolí follícítantís ad turpía.De ftudío,de íeíunío, de obcdientía,de fugíendis íocís, caterífqs rebus,qua ad uirginis ínftítutá pertínent, praecipit. In hac epí Ποία ftíilus nonníhil dífcrepata caeteris. Mouent& alía quaedam. V erum de hoc ín praffentía non το! 'huncíabo:donec compertíus alíquíd ero nactus, Scripfit autem(am fere decrepítus,ut teftatur ple. M SCHOLIA. Proborum& Olíbríori.) Auunculus alter erat Probus,alter Olíbrius,tertíus Probínus:que ποπ natum nobílíum erant Romx. Vefte polymita,) ld eft, uerficoloríbus cótexta filis, Nam wfTop gra εί filum appellarft,& πολὺ multi, uafi dícas,multifilam ueftem.| Ecomni retro.) Retro uocat, quod íam praterijt,hoc eft/fuperiori.-Filíarum Philippi.) Hücactuum.cap.21.Lucas euangeliftà appellat, fcribens οἱ quatuor fuiffe uírgines prophetantes,| Pronuba.) δίς uocatur mulíer, qua parar€a quae ad nuptíarü lice üt Yi Rf Ufa la, tud μῳ lua Jnd quom ἵνα γῇ det com t ny; ud uri tci Gt med traf tir τί ἣν y ct tg ntu gut, up das αἱ pi ud μα eut tá 0 dt qi pn fc pti iti οἱ lil qe n IN EPISTO;:AD DBMETRIA.SCHOLIA.«οι 29 À adnuptíaram títum,& fponíam ínflruendam pertínent, Feícéenína.) Id eft;carmina nuptíalía,a Fefce nío oppído campanízxficdícta. Procacía.) Solent huíufmodí cantiones effe petulantíores, Vnde C4 tullus,fefcennína licentía uocat. Cofentaneü eft aüt,apud barbaros multo petulantíoreseffe,— Tullia; níRlumínís.) Tullo tribuit copiam tuentem, Demoftheni uím& acrímonía,& apte cotorta enthyme|j mata. Magalía.) Apte ufus eft puníca uoce,de Afríca loquens.Eter rurcftrís domus,ea língua Maj E uocatur. Vergilius, Miratur molem Aeneas, Magalía quondam, Apud eundem legímus& Mapai ía, Et rarís habítata Mapalía tectís,de cafulís ruftícanís loquens. Vnde fiue legas magalía, fiue mapa; lia,níhilrefert. Non fic poft Trebíam.) Trebía,Quuíus eft iuxta placentíam Romanorum clade ín; fignís.Nà íllicfecido iam cá Hannibale cogreffi, infelíciter pugnarunt Romaní, fufi paulo ante ad T ící nüamne, AdThrafymenü.) Ad huncfluuíum rurfus Romanus exercit? fufus eft,ab Hannibale cir; cüuentus,temerítate ducís Cafj lamínij. Ad hzc fex milía,perfidía Hannibalis uínctafunt,^ Cánas.) Hic caa leguntur, Romanorum quadragínta quíng; milia. Cafus eft& Paulus Aemylíus uír exímíus, una οἵ fenatoríbus nonagínta,confularíbus atc prztorijs,aut zdiílícijs triginta. Author T ítus Líuíus. . Tantíut dícítur,uítrum,) Vfus eodem ínfuperíiorib? epiftolís. V trum ímítatur gemas,cum fit uílif fima. Si nonlocas homíni fponfo,nifi íntegram,quanto magis conuenit íntegrà confecrare Chrifto uir] gínem,quí tanto przftat homíní,quanto emma uítro?Olím Margarítis fummus erat honos inter ge^ mas, Afancta Chrífti Synoríde.) Q'uxdam exemplaría uetufta fic habebant:a fanctís foemínís,non detractum,fed uírginítradítum.| Nefponfo fieret.) Sponfum uírgínís Chríftauocat, Proba illa,) Proba,nomen eft propríum hoc loco. Mater fuit tríum confulariü, A uía ficutí uidetur Demetríadís, Caffa nomína,) ld eft,ínanía nomína,cum re fínt eculares,— Sífractus íllabatur.) μας Horatíus in odís,de Stoico fapíente(crípfit. Brenus noftrítempo.) Sícuocat ducembarbarum,alludens ad Bren num íllum gallorü ducem,a quo Romanífalute auro redímere funt coactí:teftatur íi uíta Camilli Plu» tarchus. o illud.) Carme eft Maronis.Nata deo:nà V ergílíus habet,nate deo,| Qui eft voa.) νοῦς grace mentem γεν τν eftfummáaanímí partem,qua intellígímus ea, que maxímz abfunta fcnfib? corporeis, Alienis capillis.) Id eft;appofitícijsquo res magis fit rídícula:& elegátiffíme díxit, firuereuerticé.. Cadore margar.) Nàuníones pcíipue comendat candor& leuor:ut teftís eft Dlínius, . Maris profunda.) Quod ín cochís nafcatur hzc gemma, pracipue ín marí Perfico,^ Cerauníorá.) Ceraunos gra fulmen eft. Hínc gemma datum nomen,quod fulgur quoddam íacere uideatur. Hiíaácynthorü pelago.) Quod undas ímítentur. Smaragdorü uírore.) Οπου níhil hís compara/ tum, magis uíret,ut ínquít,Plíníus. μεσότι]ας ἀρεῖ ὑπερβολάς κακίας ἔινω.) Id eft, mediíocritates αἰτία! tes,exceffus uitia effe, δίς em ad uerbum reddí poffunt.Et Horatíus, V írtus eft medíü,uitíiorü utríngs redactum, μιαδὰ ap.) Id eft;nequíd nímís. Vtitur Terentius ín Andría,^ Nec erubuít cenfor, nec defperauít fenex.) Nihil dící potuit uenuftíus.Cato litteras aggreffus eft fenex, Graecas autem lítteras extrema atate,íam feptuagenaríus, Síaudieris,non írafcarís.) Irafcarís,adulterína uox eft. Forte lege dum,ínefcerís,aut aliud fíimile. Cenforium,) Tanta erat Catonís feuerítas,ut eo pracfente,no poffent agi floralía:cum nec ille uultum mutare poffet,necilliauderenteo fpectante ágere.— Illum díco.) INà multí fuere Catones, Maíor díctus eft Ceníoríus,mínor Vtícenfis, Marcum Craffum.) Híc Crafj fus Lícinius,fuít auus. M,(γα! ín Parthis ínterempti,quem Lucilíus Satyrícus,ob morum feueríta; tem,femel ín uíta rífi(fe fcríbít:teftes Plinius&.M. Tullius, ΕἸΠΕ autem díctum íllud, Símíles habentla bralactucas,ficutí retulímus ín Chilíadibus noftrrís.| Ornatum nó fentíentia.) Sícem emendauímus, Nam ornant columnará capíta,perínde quafi fentíant ornatum, fentíentía Chrifti membra negligunt. Prater pfalmorum.) Et híclocus,non uno modo deprauatus erat ín exemplaríbus: Forte fic reftítui poterat:utlegas, prater píalmorü ordínem,& oratíonís penfum,quod tibi ἅς,— Qua apoftoli uoce.) Sic em Paulusfcríbít ad Romanos,capíte prímo:Prímü quíde gratías ago deo meo per lefum Chríftü ro omníbus uobís?uod fides ueftra annuncíatur ín uniuerfo mundo.— Anaftafius epífcopus.) Híca ὌΝΩΝ fuit tertíus: híc uetuít ne peregríni πιαχίπηες; tráfmaríni,recíperentur ín numerum clerícorü Romanorum,nífi quíng; epífcoporum chírographo coómendatí, ídg; propter Manicheos excluden; dos. Dítíffima paupertatis.) Feftíuíter copulauit duo contraría, Cenfu pauperrímus erat,erudití one díues Nunc alíquotíes contíngunt Romaní pontifices, rario locupletiflími: apoftolícís opí/ bus hoc eft, facra doctrina ,& pietate nudiffímí. De hacHlareli plura leges ín epítaphio Paulz, ' Cuíusíambici metrü.)Eft ením graciís fenaríus íambícus: ex Menandri comoedía φθείρουσ]μ fx κακο 1 ὁμίλίαι κακαὶ, Carme fat comode reddi poterat ad Πᾶς modi. Mores bonos, colloquía corrumpunt ma; ΙΔ. Cíncínnatulos.) Cíncínnícapilli funt arte íntortí, Díminuit autem,cincínnatulos,ut mollicí:m ex aggeret, Calamíftratos.) Quorum capíllí,acu candente,qua calamiftrü uocant,crífpatí funt.— Pere; gríní murís,) δίς ením uocant hoc genus anímatís:cuíus pellícula míreolet, De quíbus íllud Arbítrí eft.) Aut memoríalapfus eft Hieronymus, aut uerfum hüc Martíalis ab arbítro Petronio mutuat^eft; Extat ei apud Martíalem,ín Neuolum,Neuole non bene olet,quí bene femper olet. Plautus ítem fcri pfit muliere eam optíme olere, cuz nihil oleret:xquemadmodum δὲ Plíníus fcríbít,cam aqua effe optíg mam,quaníihil fapíat:heceftem aquznatura.— Vírgínesacuiduas ασουδάσικαῖα.) Sic ferme codíces omnes habebant:aut certe avóv/«zi, qua uox ftudíü fignificat:ín uno dütaxat legi fpudafmena:unde fufpícor legendum tavov βασμένα,(α eft, elaborata fíue elucubrata, ANTIDOTV S.In hacepiftola uídetur non perínde magnifacere,pietatem iftoríi, quí pecunías fuas erogant,extruendís& exornandiís ecclefijs.Nam& rem narrat, odíofius, Alfj ínquíéns,zdífícent eccle fias,aeftíant paríctes,marmorum cruftís,columnarum moles aduchant,earumdg dcaurent capita, pra FA :AD DEMETRIADEM, C ciofamornatánonfentiente ebore&c.Cum emaddiít;non fentíente ebore:fignificat,ornat effe fup. uacancum,Et cum adíecit deníq: Non reprehendo,non abnuo:unufquifcy ín fuo fenfu abundet: Me; lius eft hoc τοῖο, repofitís opíbus íncubare:cum ftomacho loquí uídetur,uclut ínuítus approbans, neq conferens ἰά factum,cum hís quz pía funt,fed cum hís qua fcelerata: quemadmodéülaudare folet Digamíam,praferens illam publícís proftíbulis,non conferens cum melíoríbus.Símile quíddà fcrípfit ín libello de obítu Paul, V eráaut nó loqtur híc fimplícíter de íjs,quí extruüt des facras fed quí ad fa; ftum extruunt magís quáad píetatem:aut fímplícíter uerum eft, prarftare, opes ín pauperes,hoc eft ín uíua ἀεί templa,dj ín no fentientes ftructuras effundere:etíam fi nuncmultis fecus uídetur; prafertím magnatibus. HIERON YMVS AD DEMETRIADEM DE SERVANDA VIRGINITATE, «d INiter omnes materías,quas ab adolefcentía ufqy ad hane actaterm,uel mea;uel no; | tator fcripfi manu:nihil prafenti opere diffialius.Scripturus ením ad Demetría ] dem uirginem Chriftiqua δὲ nobilitate& diuitiis prima eft ín orbe Romano: fi Cd y] cuncta uirtutibus eius congrua dixero;adularí putabor:fi quacdam fubtraxero;ne. incredibilia uíde&turdamnü laudibus eius, mea facíet uerecundia.Quid ígitur faciam? Quod implere non poffum,negare non audeo:tanta eft auíz eius δὲ matrís;infigníü foemínarum,in iubendo auctoritas,n petendo fides,in extorquendo perfeuerantía. Neg; em ut nouü& pra cipuá quiddam a me flagítant: cuíus ingenii ín huiufcemodi materijs fzepe detríitum eft: Sed neuocismezepro uírili parte defit teftimonium in eius uirtutibus explicandis: cuius ut inclyti. oratoris utar fententía:;fpes maeís laudanda eft;cj res. Quácj puellares annos fidei ardore fu perarit:& inde coepetít,ubi alíjs defiffe perfecta: confummatzg uirtutis eft. Sit procul obtre/ étatio.Faceffat ínuidía. Nullum in ambitione fit crimen. Tenoti ad ignotam fcribimus,dumta; xat iuxta faciem corporale. Alioquin interíor homo,pulchre fibi cognít? eft, illa noticia qua δὲ Paulusapoftolus Coloffenfes multofq credentium nouerat:quosante nó uíderat. Quantü fitapud me merítü,imo miraculi uirginis noftra:hinc poteftarftimariiquod occupatus ín οχ/ planatióe templi Hiegechielis: quod opus ín omnibus faripturisfanctis,uel dífficillimá eft:& ín ca parte delubrí,ín qua fancta fanctorü.& thymíamatís altare defgibié:malui parüperuti. hoc diuerticulo:ut de altari tranfitem ad altare; δὲ hoftiam uiuam, placentem deo, ac fine ulla macula:zterna pudicitiz confecrarem. Sco quod ad imprecatíone εν uit/ ginale fanctum operuitcaput.Et illud apoftolicx uocis infigne;celebratum fit: Volo auté uos. omnes uirgínécaftam exhibere Chrifto.Quando aftítit regina a dextris eíus,in ueftítu deau Gne E uaríetate.Qua uefte polymiíta,& multarü uírtut diuerfitate contexta indutus fuit δὲ Iofeph:& regum quondá utebantur filiz. Vnde& ipfa fponfa latatur ac díciIntrodu. xit merex in cubiculum fuum.Sodalíumq, refpondet chorus:O mnis oloría filíz: regis intrín fecus. Sed δὲ noftra oratio,dabit aliquid emolumenti.Equorü curfus. fauore pernícior fit.Pu/ gilum fortitudo, damoríbus íncitatur:paratas ad praclíá acies, ftríctofqy maxcrones.fermo im/ peratoris accendit.Igítur δὲ ín opere prfentí;auía quidem materq, plantauerunt: fed& nos rigabimus,& dris incrementü dabit.—Rhetorü difciplina eft,ab auís δὲ atauís, δὲ omni retro nobilitate,ornare qué laudant:ut ramorum fterilítareradix foecunda cópenfet:& quod ín fru ctu nó teneas,miíreris ín trunco.Scilícet nunc mihi Proborum& Olibriornm dara repetenda. fitt nomína:Etílluftris Anítij fanguinis cenus:ín quo aut nullus autrarus eft, quí non me/ ruerít confulati. Aut proferendus Olibríus uírgínís noftra patersqué immatura morte fub/. tractü, Roma cógemuit. Vereor plura dicere;ne fanctz matrís uulnus exafperé& uírtutü ei? recordatio.fiat doloris inftauratio.Píus filius,uir amabilis, dames diis,cíuis affabilis,coful qui dé in pueritía:fed morü bonitate fenator illuftríor, Felix morte fua,q nó uídit patría corruété, Imofeliciorfobole,q Demctríadíspauiznobilitatéinfignioré reddidit, Demetríadis filie ppe tuacaftitate, Μετ qd ago? Oblítus ppofiti:dá admiror iuuenélaudaui alíqd bonorá ία «τί: τ ín eo mihi uírgo magiís noftra audáda fit,qd'hecuniuería cotep ferit:qd' feno no bilénó díuitijs ppollent&fed hoíem cogítarit.Incredibilis aními fortítudo,inter gétnas δὲ feri cü:intereunuchorü& puellan: cateruas,& adulationé ac míniftería familiz pftrepétis χα” fitas epulas,quas ampla domus pbebat abundantia appetiffe e íciuníorá laboréafperitaté ucftiü uictus continentia. Legerat emn diii uerba dícétisiQui mollibus ueftiuntur;in domib?" regum ΠῚ t, Dfobin: dares li fri ur UC n leti bd ttj rera tif Xetofe Qui fumi Apte [Sed | itdyi lore Lobtte lum qui uni sit Td pti ne m ur εις dat ditus τοί! iri Ἵ voit χη (0 inf "d DE VIRGINITATE SERVANDA.$o. 29 A tegüfunt.Stupebat ad cóuerfationé Helix:& Iohánis Baptiftz: qrüuterq; cona pellícea aftvín xit€ mortíficauit lumbos fuos:alter ucnifTe narratur ín[Ρ& uirtute Helizpracurfor drin utero pphetans parétis:& ante die iudicij iudicis uoce laudatus. Anna fili: Phanuclis míra; ba£ ardoré oratíóib? atq; ieiunijs ufq; ad ultímá fenectutéin téplo diio ferui cbat.Quatuor uirgínü filiarü Philippi def; yderabat chorá:& unà fe íllará effe cupiebat:quze pudicitía αἱ τοί! nali,prophetiz eratiá cofecutz funt. Hiis δὲ huiufcemodi co gitationib?, pafcebat animü: nihil ita metués, Gs auíá matrég; offendere.Quarü cá incitaretur exéplo:xuoluntate& ftudijs terre; bat:nó quo difpliceret eis fanctá ppofiti:fed qd' p reí magnitudine;optare id& appetere no auderet. Aeftuabat Chrifti ο derat ornatü fuum:& cá Hefter loquebatur ad diim: Tunofti qd'oderím infigne capitis mei, hoc eft,diadema quo uteba£ qfi regina, δέ tantz ducá immüdiciz,uelutpannü menftruatz, Aiunt fancta& nobiles fceminz;qua: cá uiderequz no runt;quas de littore Gallíarü;ad habitatione fanctorü locorá, hofti per Africá cópulit fieua tépeftas:noctibus& fecreto,cofcijs tantüi uirginib?dei:qua:ín matrís δὲ auia: comitatu erár:nü 6p eálínteamíne;nücg plumará ufam mollicie:fed ciliciolà ín nuda humo habuifle p ftratu: iugibus facie ene lachrymís:faluatoris tnéte genubus aduolutáut(τῇ reciperet ppofitum: ut impleret defyderiü:ut auíz anímii matrif. ορ molliret, Quid ultra differoz Cà ià nuptiarum appropínquaret díes,& futuro matrímonio thalamus parareturifecreto δὲ abfq arbitris, πο; ἐξέᾳ habés p folatio:talib?fe fertur artnaffe cófilijs.Quid apis Demetrías? Cur pudicitía táto pauore defendis? Libertate opus eft& audacía, Quz fic ín pace metuís:qd faceres ín martyrio ppetrando* Quz tuorü uultá ferre no potes:quo fuftineres tribunalia pfecutorü^Si te uiro exépla nó puocát:horte£ facíatag fecurá,beata martyr Aenes:quz& actat£ uicit& tyrannü:& titulà caftitatis;martyrio cofecrauit,Nefcis mifera,nefcis cui uireinitaté tuá debeas.Dudü ínter barbaras tremuíftimanus,auiz mattif. qp finu,& pallijs teeebaris, Vidifti te captíua,& pudicitia tuá;nó tux poteftatis.Horruifti truces hoftiü uultas:raptas uíreínes deí;eemítu tacito cofpexi fti. Vrbs tua quondá orbis caput, Romani populi fepulchrá eft;& tu in Libyco líttore;exulem uigzexul ipa accipits? Quá habitura pnubá*quo deducédacomitatucStridor Punica: línguz, procacía tibí Fefcénina cátabit.Rumpe mores oés.Derfecta dei dil ectío foras mittit timore, Af fume fcutá fidei,loricá iufticize, gale falutis,pcede ad pradlíá. Habet& pudicitia fermata. mar; tytiü fuü.Quid metuisauiácqd formidas parentézForfitan& ípa uelint; qd'te uelle nocredát; His& alis y pluribus ínflámata ftimulis:oém corporis cultá,& habítá fcularé quafi ppofi ti fuí ímpediméta proiecit. Preciofa monilia, δὲ grauescenfibus uniones,ardétef. qp gemma,red dunt fcíníjs:uili tunica induit ,uiliori tegit pallio:& ínfperata auía: genub?repéte puoluit fle; tu tantum δὲ planctibus qua effet oftendit, Obftupuit fancta& grauis fcemina, alienü habi; tü ín nepte cofpíciens, Mater gaudio ftabat attoníta. Vtraq; uerü nó credere,qd'uerá effe cu; piebat. Hafit uox faucib?,& inter ruboré& pallorémetüq atq; latícia, cogítatíoes uaria nuta bant.Succumbendá eft Παίς loco:neq; narrare ΓΗ diícédo minus facá, Ad explícá dam íncredibilis caudij magnitudiné:& Tulliani Hauius fíccare£ incenij:& cotorta: Demofthe nis uibratzq; fentétíz,tardius láguidiufg; ferrétur.Quicqd poteft cocitare animus:quícqd fer, mo poteft explícare:illo ín tempore factum eft. Certatim ín ofcula neptis, filie mater,& auía ruunt. Vbertit flere prz gaudio,íacenté manu attollereamplexari q; trepídantéAen ofcere ín illius ppofíto menté fuá:& gratulari,qd' nobilé famili;uirgo uirgínítate fua nobilíoré faceret, Inueniffe eà quod pftaret generi quod Romanz urbis cíneres mitigaret.Iefu bone, quid illud ín tota domo exultatíoís fuítzQuafi ex radice fcecunda,multz fimul uireínes pullularunt:ex/ emplüq; patronz δὲ domínz,fecuta eft dientü turba atq famulará, Per οὓς dotnos feracbat uirgínitaris pfeflto:quarü οὔ ímpar effet in carne códitio,unü erat premia caftitatis.Parum lo; quor. Cáctz p Afrícà ecdefize,quodá exultauere trípadío.INo[οἱ ad urbes,opida;uiculofcqg: fedad ipfa quoq; magalía,celebrís fama penetrauit,Oé£s inter Afríca Italíáq; infulas hoc umo; το copletzfunt:& inoffenfo pede,loeius eaudía cucurrere.Tüc lugubres ucftes Italia mutauit: & femiruta urbís romz moenia, priftinii ex patte recepere fuleor&ppitíü fibi exíftimátes dei, in alumna couerfione pfccta.Putarescxtínctá Gotthorü manii,& colluuié pfugarü atq, feruo i ADDEMETRIADEM. C rüdiüidefup inton&tis fulmine cócidiffe.INó fic poft Trebia/'hrafymenü δὲ Cannás:ín qbus lods; Romanorum exercituum cxfa funt milia, Marcelli prímum apud Nolam prelío;fe popu lus Romanus erexit. Minori príus gaudío ftrata gallorü agmiína,auro redempta nobilitas,& femínarium Romaní σοποτίς ín arce co nouit.Penctrauit hic rumor orientis líttora:& ín te^ díterrancis quoq; urbibus, Chriftianz cae triumphus audítus cft, Qux uirginum Chrifti non huíus fe focictate iactauit? Quac mater nó tuum Iuliana,beatum clamauit uterum? Incer/ taapud infideles fint premía futurorum. Plus interim recepifti αίγσο.ζ obtulifti. Quam fpon fam hominis una tantum prouincía nouerat;uírginem Chrifti totus orbís audiuit. Solent mí; fcri parentes,& non plena fidei Chriftianí,deformes δὲ aliquo membro debiles filias: quía dir gnos generos non ínueniuntuireínitati tradere. Tanti(ut dicitur) uítrum: quáti margaritum? Certe quí relieiofiores fibi uídentur,paruo fumptu,& quí uíx ad alímenta fufficiat;uircinibus dato:omnem cenfum ín utroq fexu.fxcularibus liberís largiuntur. Quod nuper ín bac urbe diues quidam fecit prefbyter:ut duas filiasin propofito uireinali ínopes relinqueret: δὲ alior ad omnécopíam filiorü luxuriz atqy delítijs prouidcret. Fecerüt hoc multz(prohdolor)jnoftri propofiti foemina:atqs utínam rarum effet exemplá:quod quanto crebríus efttanto ifta: feli cores: que ne plurímará quide exempla fecutz: funt. Fertur,& omniü Chriftianorumlaude ce lebratur:quicquíd fucrat nuptíjs prparatum,;a fancta Chrifti Sinoride uíroini traditüi:ne fpó/ fo fieret íníuríasimo ut dotata príftinis opibus,ueniretad fponfum: E in rebus müdi pe ríturum erat:domcefticorum dei fuftentarct ínopíam.Q uis hoc cedat? Probaillaomnium dienítatü,& cunctz nobilitatis ín orbe Romano nomen illuftrius:cuius fanctítas δξία uniuet/ fos effufa bonítas,etíà apud barbaros uenerabilis fuít:quá tríü liberorü,Probíni,Olibrij,& Pro bi,nó fatigarunt ordinarij cofulatus:& cá íncéfis direptifq; omnibus ín urbe captiuitas fit,nunc habitas uenundare díc£ poffeffióes:& facete fibi amicos de íniquo mámona,qui fe recipíat ín aterna tabernacula, ut erubefcat οἷς ecdefiaftici mínifterij eradus:& caffa noia monachorü emere ρταράία, εᾶτα nobilitate uendente. Vix barbarorü effugerat manus:& auulfas de coplexu fuo uirgines fleuerat:cü fubito intolerabili, quod πρ tímuerat;amangflinii filij otbitate pet; cutiturz& quafi futura uirginis Chrifti auía/fpe futurorum mortiferum uulnus excepit: probás in feuerum effe,quod in lyríco carmine faper íufti prxcofiío dicitur. Si fractus illabatur or/ bis, lImpauidum ferient ruina, Legimus in uolumíne Iob: Adhuc ífto loquente: uenit alius nuncius.Et ín codem:Tentatio:fiue(ut melius habetur in hebraico) militia, eft uíta ho/ mínis fuper terram. Ad hocením laboramus,& ín παι huíus pericitamur militía:ut ín fu curo£xculo coronetnur. Nec mírum hoc dehomínibus credere, cum dominus ipfe tentatus fit. Et de Abraham fcriptura teftaturiquod deus tentauerít eum, Quam ob caufam,& ἄρον ftolus loquitur: Gaudentes in tríbulatione,& fcíentes, quod ttíbulatio patientíam operatur: patíentía, probationé: probatio.fpem:fpes autem non confundit. Et in aliqoco:Quis nos fe/ parabit a charitate dei tríbulatío, an anguftía?an perfecutio?an fames? an nudítas? an perí/ culum? an gladius: Sicut fcriptum eft: Quía propter te mortificamur tota díe, xftímati fu; mus,ut oucs ocdfionís, Et Efaías huiufcemodi homines cohorta£, dicens: Qui ablactati eftis ala&e:qui auulfi ab ubere:tribulationé fup tribulatione expectate:fpem,.fup fpem.INon funt códigna paffiones huíus temporis ad futurá gloríá qua reuclabit ín nobís.Cur ífta replicauc/ rím:fequés fermo ΑΟ e de medío marí fumanté uíderat patria, fragili cymbz: fa) luc£ fuá fuorüqy cómiferat:crudelíora inuenit Africx littora.Excipit em ab co qué nefcías,utrü auaríor,an crudelior fuerít:cui nihil dulce prater είπα δὲ preciü:& q fub occafíone partiü: dz métiffimi príncípis, fxuíffimus omniü extitit tyrannorü:&(ut aliquid loquar de fabulis pocta rum)quafi Orcus ín tartaro,non tricipitéfed multorü capitum habuit Cerberü:qui cuncta tra heretac laceratet.Hic matrü gremíjs abducere pactas;negocíatoríbus δὲ auidiffimis mortalíá Syris ποθι puellarum nuptías uendere:nó pupillarum,no uiduarum,non uirgínum Chrifti inopíz parcere,magifq; man? rogantiü fpectare cj uultus.FHácferá Charybdím,Scyllág, fuc cínctam multis canibus fugiens barbaros matrona fuftínuit:qui nec naufragijs parcerent;nec captíuitatibus flecterétur. Imítare crudelis faltem hoftem Romani impertj.Drennus ποῆτί τῷ ; 2 porís ttg Copy ins n ftt Cui Ty I fo "Ot qj dua dy itum Yitiby lc tffe alor] Jof x fri μέ teri idi Itm fiet KD nu pri hori pu t pt γί tuf oU T t1 iu nus ho Tar οὐ | ui (ΙΙ dii Vt v uhi atti (Gt ota n dá |n— e ἘΞ --- ἜἘΞΞA DE VIRGINITATE SERVANDA.«ο. 30 otis tantum quod inuenerat tulit:tu quzris quod non ínuenis.Et mirantur zmuli(uírtus em femper inuidia patet)cur tantarum fccum pudicítíam tacita pro fcriptione mercata fit: cum δὲ ille partem dignatus fit accipere, qui totum potuit auferre:St haec quafi comiti negare non aufa fit:qua fe intelligebat fub noie priuatz dienitatis tyráno feraientézSentio me ínimícorüi pate re morfibus, quod adulari uídcar darifTimz: δὲ nobiliffimz foemínz:q accufare nó poterunt.fi/ me fcient hucufqy tacuiffe.Neq; em laudaui ín ea unc antíquitaté generís:díuitiarum& poté ti: magnitudine uiro uiuente ucl mortuo:quz alíj forfitan mercénaría oratione laudauerunt. Mihi ppofitum cft ftilo ccdefiaftíco laudare auíá uirginis mea: gratías agere, quod uolunta ει tem cius fua adiuuerit uoluntate. Alíoquín cellula monaftetijuilis cibus,ueítifqg contempta: atas uicina iam mortíbreuifqg téporis uíaticü;carent omni affentatióís infamía.Deníq, ὑπ τοὶ» quis partib?,ois mihi fermo ad uírgíné ἀτπίσεε, δὲ uirgíné nobilé& nobilé nó tínus fanctítate, éjgenere:cuíus quáto fublimíor aícenfus eft:tanto lapfus periculofior. Vni illud ribi nata deo:preq omnibusunum. Przdicam,& repetensiterüqpiterumq; monecbo,ut anímá tuit (acrx le&tíóis amore occupes:nec ín bona tetra pectoris ταί fementé lolij auenarüq fulcipíase ne dormíente patrefamilías qui cft νοῦο id eft;animus deo femper adharens:inimicus bomo ci/ nia fuperfemínet:fed femper loquarís:In noctibus quafiui quem dilexit aníma mea,ubí pa: fcis;ubi cubas ín meridíe?Et,inharfit poft te aníma mea:me fufcepit dextera tua. Iliudq; Hie: remix: Non laboraui fequens te:zneq em cftdolor in Iacob,neclabor ín Ifrael. Quádo eras íi fxculo,ea qua erant fxcculí HMM S fadiem purpurifTo:& ceru(Ta ora depingere, ornare crinem,& alienis capillis turrítum uertícé ftruere. Vt taceam de ínauríü precijs,cádore marga/ titarum,rubri maris profunda teftantíü,fmaragdorü uirorc,cerauniorü flámís hiacynthorum pelago:ad que ardent& infaniunt ftudía matronarü Nunc auté quía facul relíquiftii& feci do poft baptifmum gradu,inifti pactum cum aduetfarío tuo,dícens eizRenundo tibi díabo; lc& fculo tuo, pompa tuz, X opibus tuís:Serua fedus quod pepigiftis& efto confentiens, acumq; aiftodíens cü aduerfarío tuo,dutn es ín uia huius fxculíne forte tradat te iudici:& te de fuo aliquid ufjrpaffe conuíncat:tradarífqy míniftro:qui ipfe eft,& inimicus€ uindex:& mitrarís ín carcerem,& í& tenebras exteríoressquae quanto ἃ Chrifto uero lumine feparamur: táto nos maiori horrore círcüdant:&L nó inde exeas,nífi foluas nouiffimü quadranté;id eft,mi nímüqdq delictü: quía δὲ ρ odo(o fietbo reddituri füm?ratíoné ín die iudicij.Hac dicta fint, nó infaufto cótra te uatícinio:fed pauidí cautíqy monitoris officío:ea quoq; ín te,qua tuta funt formidá:ís.Si f, püs;inquit poteftate habentis afcéderit fup te,locum tuum ne dimiferís. Quafi in rrocinctu,& ín ade ftamus femp ad pugná. Vult nosloco tnouete hoftis,& de gradu. dece dere:fed folidanda ueftigía[απο δ dicendü:Statuít fupra petrá pedes meos, petra refagiü le orib?,Pro quo multi Flerinacios legüt,animal parui, fugax,& fpinarü fentib? perauatá. Sed ideo Iefus fpiniscoronatus eft,& noftra delicta portauít,& pro nobis doluit:ut de fentib? & tribulationibus fcemínard, ad quas dicitur:In anxictatibus,& doloribus paries mulíer:& ad. uirü cóuerfio tua& ipfe ταί diabitur:rofa uirginitatís,N lilia caftitatis nafcerenc. Vnde δὲ fp fus pafcítur ínterlilía,& ínter eos quí ueftiméta fua no coinquinauerunt;uirgines em perman/ ferunt,audieruntqy praceptum:Candída fint femper ueftímenta tua: quafi auctor uírginita/ tís& príncepsoquítur confidenter.Ego flos campí,& lilium conuallium.Petra igitur leporum eft quí ín perfecutionibus fugiunt de ciuitate ín ciuítatem:INec tíment íllud prophetica: Pertt fugaa me. Montes auté excelfi ceruís:quorü colubrí cibus funt:quos cducít puer paru ulus de foramíne,quádo pardus& hadus reqefcunt fimul:& bos& leo comedunt paleas:ut nequadg bos difcat ferítatem:fedleo doceat manfuetudinem, Reuertamur ad propofitü teftimonium. Si fpirítus poteftatem habentis afcenderít fuper(ολο tuum ne dímiferis.Poft quod fequi tur:Q uía curatio quíefcere facit peccata maxima. Quií uerficulus hunc habet fenfum.Sí ín cogi tationcs tuas coluber afcenderít,omní caftodía ferua cor tuum. Etaum Dauidcanito: Ab oc cultis meis munda me domíne:& ab alienis parce feruo tuo: X adpecatü maxímü quod ope! re perpetratur,nequaquam perueníes:fed incentíua uitiorum ftatim ín mente íugulabís:& par uulos Babylonis allides ad petramiín qua ferpentís ucftigia non reperiuntur: cauteqg domí/ € 4. nopto AD DEMETRIADEM. A dap dn no promíttes: Si mei non fuerint dominatí: tanc immaculatus ero,& emundabor a delicto. maxímo,Foceft qd'alibi(criptura teftaf: Peccata patrü reddáiin filíos,in tertía& quartá eene. rationé:ut cogitationes noftras métiía decretá;no ftatim puníat fed reddat ín pofterís,id eft; in malís operib?,& ín delictorá píeuerátiasquoniá p Amos logtur:Sup tribus& qtuor impie; tatibus íllius,& illius ciuítatís,none auerfabor οἳ ες curfim quafi de prato pulcherrimo. ἴλην &az fcripturan:paruos flores carpfiffe fufficíat;p comonitióe tuit δὲ daudas cubícalá pecto. rís:& crebro fignaculo crucis munías frontem tu&ne extermínator Aegypti ín te locü reperíatz, Íed prímocenita,qua apud Aegyptios pereüt;ín tua méte faluen£& dicas ca ppheta: baratü cor meü deus,paratíi cor meü:cátabo δὲ ρίαϊϊα. Exurge gloría mea,exuree pfalteríü& cithara, Qs afIumere itbetur δὲ Tyrus,multis peccaton:cófofla uulneribus:ut agat peenítentía, ma; v^ ἘΞ[ ἀρ Qlaspriíftínz fcedítatis, cà Petro amarís lachrymís abluat, Verá nos ignorem? pernitentíá;ne Jano PARS TEE τῆς peccemus.Illa quafi fecada poft naufraciü míferis tabula fit:ín uirgine íntegra ferue£na, fern PR^ uis, Aliud eft quaerere qd'pdideris:aliud eft pofliderc q d'nücj amiferís. Vnde& Aplüs caftíga 2d bat corpus fuüi,& in feruítuté redigebat:ne alíis pdícás, ipfe reprob*'inuenítet:corporifay,ex p/ fona genetís humani ínflámatus ardorib? loquebat:Miífer ego homo,qs me liberabit de cory. pore mortis huíus?Et iterü:Scio qanó habítatín me,hoceft,n came mea, boni: Velle em adía cet mihí:ut facia aüt bonii;nequacj.Neq; em qd' uolo bonü:fed qd'nolo mal hocfacio.Et de 2 nuo:Quíín carne funt;deo placere nó poffüt. Vos aüt no eftis in carne fed ín fpi: fi tamé fpüs EN“3 μ᾿ uy βενφεθρίεν deí habitat in ποδία. Poft cogítationü dilíoétiffímá cautioné;ieiunior: tibi arma fuméda fantz δὲ canédü cà Dauíd:Hüilíaui ín ieiunio aiam meá.Et,cínere τὰ pané máducaui.Et,cíi molefti erat mihí, índuebar cilicio, Eua p dbáà eíecta eft de paradifo.Helías ddraeínta dien exercitat? [ο[υπίο,ίρποο curru rapi£ ín cceli. Moyfes qdragínta díeb?acnoctib? familiaritate& fermone dei pafcit:ín fe ueríffimü pbás qd'dict:INó ín folo pane uiuit ho:fed ín omi uerbo qd' pcedit de ore dei.Saluator eeneris humani; uírtutü δὲ couerfatioís fuz nobis reliqt exéplü:poft ba; Ρα ftatím affumit a fpü:ut puenetcótra diabolü,& oppffum atq; cotrítü,tradat difcipulis coculcandá, Vn& Apfüus genet cóteret fataná fub pedib9noftris uclociter.Et tamé ho ftísantíqu9poft draginta dier: ieiunii, p αρ molít infidías,& αἰεί δι filius dei es:díc ut lapi des ifti panes fiant.In lege, méfe feptímo poft dangoré tubam: decimo die méfis:toti?pétis e brex íeiuniá eft:& extermínaf illa ania de populo fuo,qií faturitaté ptulerit cotinétix. In Iob fcriptü eft de dracone: Virtus eius in lumbis ei9,& fortitudo illius fup umbilicá uétris eius. Ad; uerfum íauenes δὲ puellas;tatís ardore hoftis nofter abutic,&inflámat rotam natiuitatis no/ | Í; ftrz:& implet illud Ofex:Oés adulterantesquafi dibanus corda eorum:quz dei miferícordía, Yir tabe 2n,&icianiorü frigore reftínguüt.Hac funt ignita diaboli íacula:quz fimul& aulnerát&inflam, LA. Mm uf n buy mát:& a rege babylonio,tribus i tü,habés& ipe fepté hebdoma ítíoné n(i Sed quo modo ibi quart?fpecié habes quafi filij hois,imefos mí tígauit ardores:& ínt£r camini xftuan, tis íncendiü docuit flámas caloré amittere:& aliud oculís comínaríaliud pbere tactui: fic& ín animo uíreínali;rore coelefti δὲ ieiuniorü rigore;calor puellarís extineuif:& in humano corpe, angcloríi impetrat couerfatio.Quáobré& uas electioís de uirginibfe dicit drií no habere pee ptü:qa cotra naturá,ímo ultra naturá eft;non exercete qd' nata fis:ínterficere[η te radice tuá:& - folauireinitatis poma decerpere:nefcire thorü;oém uitorü horrere cotactü,& ín cotpe uiuere 4.^',,Ctorpe Nep uero immoderata tibiim xeramíciunía:S enormé cibor: abftinétia, qbus ry Πρ) fri, ftatimcorpora d: tiícata frangunf:& ante xgrotare incipiüt.cp fanctz couerfatíois iacere funda cec o.reornbo, meta Philofophor quoq; fentétia eft μεσό]ντας ἀρεῖας ὑπερβολάς κακίας ἦναι, η latínus íta pót fer; £n» 9o ήαπο ror, morefonare, modcratas cffe uírtutes:excedétes modü atcg méfurá, inter uítía deputari. Vi δὲ peri p προ. ums de fepté fapientibus t tss id εἴας qd(ait)nimis, Quod tam celebre facta efisut Co, míco quoq, uerfu exprefTum fit.Síc debes ieíunare,ut non palpites,& refpirare uix poflis:&co ᾿ mítum.tuarum,uel porterís,uel traharis tnanibus:fed ut fracto corporis appetítu,nec ín lectío/ ne,necin pfalmís,nec in uieilijs folíto quid minus facías.Ieiuniutn non perfecta uírtus: fed. czz/ &rarum uirtutum fundamentá eft,& fanctificatio atq; pudicitia:fine qua nemo uidebit deum, DAMEN iy Gradus T:: ἕπτ pal"d il. γυτη νι vimm S.: e A Gradusprabet ád fumma fcandétibus:nectamé fi fola fuerit,uirginé poterit coronare. Lega; "η mus euáoelíá fapientiü δ ftultará uirginü:quará alia cubículü fponfi íngrediunt alix bonone. TUN. DE VIRGINI. SERVAN..$o. 3| tiny'operü oleá nó habétes,extinctis lampadibus exdudunt, Latus eft fup ieiunijs campus:in quo Ttt Ín& nos fzpe cucurrímus,& multorü pprij haben librí:ad quorü tc mittimus lectioné&ut difcas EN qd boni habeat cotínétia:& qd ecotrario malifaturitas.— Imitare fpófum tuü.Efto απία ma; γη, tríq; fubiecta.Nullá uitorü δὲ maxime iuuentinifi cá illís uideas.Nullà fcías,qué illi nefciát. Sa. i ns τὶ MC cularís quoqp fentétía eft.Eadé uelle,& cadénolle,ca demi firma amícitía eft, Vt appeteres uir Tema emma Vile, gínitatéut Chrifti cepta cognofceres:ut fcires qd tibí expediret,qd deligere deberes: illará te Un. exépla docuerüt:fancta domi inftruxit cóuerfatio.INo igi£(οἱ putes ταῦ effeqd'tuüeftfed ea. ltr τῇ, ας fua in te expflere pudícitíá: δὲ honorabiliü nuptiarü,cabilifay ENT peiofiffimü, fen, cermínauete te floréq pfectos afferet fructusfi humiliaueris tefüb potéti manu dei:& fcripti. lsafis femp memíneris:Superbis deus refiftit humilibus aüt dat oratíá. Vbí αὔτ gratía:nó operü re/. Án tributio:fed donátis eft lareítas:ut impleat dictü Apli: INO eft uolétis;necy currétís:fed dei mi. ἮΝ feréis. Εεταπιξ uelle& nolle noftrá eftipfumqg qd' noftreftfine dei miferatióe noftrü nó eft.. al Eunuchorá quoq; tibi δὲ puellará ac fcruulorü mores;maeís eligatur cj uultuá elegantía:quia δη ín omi fexu& xtate X truncatorü corporü uíoléta pudicitía:animi cofyderádi füt:q amputari, né nifi Chrifti tímore no pnit.Scutrilítas atq; laftiuíate pfente;nó habeat loca. Nac uerbü inho ὟΝ neftü audías:aut fi audícris,nó inefcerís. Perdita: métes hominüiuno frequéter leuíq; fermone, 1 md tétát dauftra pudicitia. Ridere& ríderi,f.&cularib?derclínque. Grauítastuá pfoná decet.Cato/ nr néquoqyllá dico Céforíi)& μετα; quódá urbis príncipéq extrema atate graxas litteras, nec on erubuit cenfor,nec defj perauit fenex difcere. EcM.Craffum femel ín uita, fcubit rififfe Lucilius.|| i. Í πα Fuerit illa affcctata feuerítas, δὲ gloríá quarés autág; popularénos affectus& perturbatíoe SA We irn erroe m cgdiu in tabernaculo co rporís huius habitamus,& fragili carne circidamurmoderari δέτεροις 0o ἐζ rine | à h poffumus:amputare nó poflumus.Vnde& pfalmifta dicic Irafcimini,& nolíte peccare, Quod πη Β Aplus edifferés. Sol, ínqt.nó occídat fup iracüdiá ueftráquía& irafei hoís οἰ, δὲ fin£ itacudiz: ES. ii imponere Chriftiani.| Superfluü reor te monere cotra auaríciá: cà generís tui fi;& habere. ὦ NE. ud^.&calare diuítías:& Aptus doceatauariciá effe idolorü cultá:düfg; refpondeat(cifcitáti: Magi(ez Á fori ish fter bone,qd boni faciens,uítá xterng poffidebotSi uis efle pfectus,uade uende omía qux ha/ his bes,& da pauperib9,& habebísthefaurá ín coclís& ueni fequere me. Apoftolíci faftioij eft pfe B ένα, uirtutis,uendere omía,& pauperibus diftribuere:& ficleué atqy expeditü,cà Chrifto ad 50) tacleftia fubuolare.INobís, imo tibi, diligés credita eft difpefatio:cgcg in hoc,omni tati οἴπίας- οἱ με xi perfonze libertas arbícrij relicta fit.Si uísinquit,efTe pfectus:INo cogo.nó impero;fed ppono S es pA. yd luy palmáoftédo primía:tuü eft eligere ffi uolueris in agone atq; certamíne coronarí.Etcofydete 4... d orna 5, d mus dj fapienter fapientia fit locuta: Vende qua habes, Cui ífta pracipiunturz Nempe illicui ign díétü eft:Si uís effe pfectus. INó partébonorü tuorü uende:fed omía.Cüq; uendideris quid fe Uy quítur? Etda pauperibus.ING diuitibus,non propínquis,no ad luxuríá,fed ad neceffitaté.Siue gu ille facerdos fit, fiue cognatus& affinis, níhilin illo aliud cofyderes, quá paupertaté. Laudét te I éfuriétiü uifcera:no ructantíü opuléta couiuía.In actib?apoftolorü:quádo ἀπί noftrí adhucca ja lebatcruor,& feruebat recens ín credentibus fides:uendebant oés pofleffioes fuas, precia ea; ἐᾷ γα] ad apoftolorü deferebant pedesuut oftenderent pecunías effe calcandas:dabaturg; fingw πὸ 0 " lis;putaiíq opus erat. Ananías& Saphyra difpenfatores tímidi,imo corde duplicit&(deo co S Jl nma ΘΖ M ὃ " demnatí:quía poftuotum obtulerunt quafi fua:& non eíus,cui femelea uouerantspartéq; fibi— lira 777. Ww di alíenz: fubftantiz referuauerüt, metuentes famem:quá uera fides non tímet:prafentem merue Ἓἲ. teuíndictá: no crudelitate fententia fed οοιτερτίδία exemplo.Denícg δὲ Apoftolus Petrus ne/ Ya a^. µε, quacj imprecatur eís mortem:ut ftultus Porphyrius calumniatur:fed deí iudicium prophetico. b pelo(ρᾶ annuncíatiut poena duorum homínü,fit doctrína multorum.Ex eo tempore quo uírgini/ ὦ a ia δ Í z tatí petu cofecrata cs:tua,non tua funt:íto ucre tua:qa Chrifti effe cccperü t:qua auía uiuéte ) y fh Με ucl matre,ipfarum arbítrío difpéfanda funt.Sínauté obierint δὲ fomno fanctorü requícucrint, / ὌΦΙΣ(fcio eii& hoc illas optare;ut te habeát fupftité)cum atas maturior fucrít:& uoluntas grauíor: labi»,, firmiorq; fentétía.facies qd'tibi uifum fucrítímo qd'dnis imperat:fcítura nibil tc habiturá: nifi vb;&Qd'inbonisoperib? erogaueris. Alij xdificent ecdeftas,ueftiant patíetes matinorü cruftis,co/, ] lumnarum mole esti p* 5 AD DEMETRIADEM. No duel e [amnarura moles aduehantzearumqs dcaurent capita: preciofum ornatum non fentientia: cT un P iH,.€boreargentoqg ualuas.X gemmis aurata diftinguant altaría.N on reprehendo, non abnuo. p dd 77 a Vnufquifay in fenfu fuo abundet, Meliufg eft hocfacere;dg repofitís opibus incubare.Sed tá E bialiud propofitum eft.Chriftum ueftire ín| pauperibus, uifitare ín languentibus, pafcere ím efurientibus,fufcipere ín hís qui tecto indigent,& maxime in domefticis fidei;uireinum alere ] h^ Ξε ej v ᾱ monafleria:feruorum dei, pauperum fpiritu babere ουτά-αμί dícbus& noctibus feruiunt »osdÀsh[mens— dominotuo:uíínterra pofitiimitanturangelorum conuerlationem,& nihil aliud loquunt, nifi quodad laudes dcí pertinecihabentefag uictum δὲ ueftitum/hís gaudent diuitijs:qui plus habere nolunt/fi amen feruant propofitum.Alioquin fi amplius defyderant:his quoqs quae neceffaría funt;probantur indigui Flac ad uirginem díuitem,& uirginem nobilem fam loa tus,. INunctantum ad uirginem loquar, id eft, non ea qua extra te, fed ín te funt confyde; rans, Prater pfalmorum δὲ oratíonís ordinem:quod tibi hora tertía,fexta, nona,ad uefperi, medía nocte δὲ mane femp eft exercendá:ftatue quot horís fanctá fcripturá edifcere FER quanto tempore legere;no ad laborem:fed ad delectationem δὲ inftructíonem anima. Cá hax finierís fpatía,& frequenter te ad figenda uie follictudo anímza fufcitauerit:habeto la Ere Senn?— mamfemperin manibusuelftaminis pollicefila deducito,uelad torquenda fubtegmina in al I ucolis fufa uertantur:alíarumqg neta, aut ín efobum colliee, aut texenda compone. Qua texta funt,infpiceiquz errata,reprehende:qua acenda,conflitue. Sitantis operum uarietati; bus fueris occupata:nuncj dies tibi longí erunt:fed Gsuis zcftiuis tendantur folibus, breues ui, debuntur, ín quibus aliquid operis pratermiffum eft, Hxc obferuans,& teipfam faluabis,& C.| cay alías,& eris magiítra fanctz conuerfationis:multarü q eaftitaté lucrum tuü facies,fcriptura di/ CQ ove η ήν, cnteIndefyderíseft omnís aníma ociofi. Nec idcirco tibiab opere ceflandum eftquía deo oua ΚΕ 1. Za, pro pitio nulla re indiges:fed ideo ci oibus laborandü eft:ut per occafio né operis;nihil aliud. A Iri pA Df cogitcs,nifi q uod. ad diii pertinet feruíturem.Simpliciter loquar.Quáuís omné cenfum tuü ín q: And. υπ»— pauperes diftribuas, nihil apud Chriftum erit preciofius: nífi quod manibus tuis, ipfa con; / D fccerís,uel in ufus proprios,uelín exemplá uírgínii csterarum,ucl quod auta: matríq; offeras, maíora ab cís ín refectionem pauperü precía receptura.— Pene practérij, quod uel pracipuü eft.Dum effes paruula,& fanctze acbeatz memori Anaftafius epifcopus Romaná regeret ec clefiam:de orientis partibus hareticorü fua tempeftas.fimplicitatem fidei:qux apoftoli uoce laudata eft;polluere δὲ labefactare conata eít.Sed uir ditiffima:: paupertatis& apoftolícz folli citudínís ftatim noxium pculitcaput:& fibilantia hydra ora compefcuit, Et quía uereor, imo rumore cognouiín quibufdá adhucuiuere δὲ pullulare uenenata plantaría:íllud te Ρίο chari; tatís affectupremonenda puto:ut fancti Innocé&ijqui apoftolice cathedtzc,& fupradictiuíri fucceffor& filius eft;teneas fide πος perceriná,cguis tí bi prudés callidaq; uídearís doctrina rer --&ipias,Solétem huiuftemodi per angulos e tare:& quafi iufticía(οἱ querere.Cur illaania γε" s ἔμ: id in illa eftnata prouincia? Quíd caufz extitit:ut alij de Chriftianis nafcantut parétibus:alij in, ter feras δὲ fcuiflimas natioes,ubí nulla dei notícía eft? Cüq; hoc quafi fcorpíonis ictu fimpli, ces quofq percuferint:& fiftulato uulnereJlocá fibi fecetínt;uenena diffundunt. Putafne fru ftra infans paruulus: δὲ qui uíx matrem rífu, δὲ uultus hilaritate cognofcat: quí nec boni αἴί quid fccit nec mali, dzmone corripitur, morbo opprímit regio: ea fuftinet,quz uidemus im píos hoíes no fuftinere,& fuftinere deo feruiétes?Sinaüt iudicía funt(inquiüt)dni uera, iuftifi cata in femetípfis,& nihil apud deü íníuftá eft:ipfa ratione compellimur: ut credamus animas Εις ín coeleftibus:& propter quadá antiqua peccata damnatas ín corporibus humanís: δὲ ut italoquamur.fepultas,nofay ín ualle lachrymará pcenas luere ueterá peccator. Vnde& pphe ta dicit:Priufcg humiliarer ego peccauí.Et,educde carcere anítmá meá.Et,ifte peccauit,ut cxcus ex uteto nafcereturzan parétes eiusz& cxtera his fimilia.FHzec impía& fcclerata doctrina olim in Aegypto δὲ orientis partibus ucrfabatur:& πᾶς abfconditc,quafi ín foueis uiperarum apud plarofqy uerat:illaráqy partíü polluit purítaté:& quafi hareditarío malo, ferpit ín paucis: ut perueniat ad plurímos:Quá certus fum, quod fi audierís non recipías. Habes enim apud ded magiftrassquarü fides norma doctrina: eft.Intellieis quid loquar.Dabit em tíbide? inoibus intellectá. INcc ftatim aduerfum fcuiflimá harelim,& mlto hís neqora qux dixi,rfionéhois Ne ἐνερ κάτι aduer e REY.flagitabis ΤΕ VIRGINITATESERVANDA.|.$0. 32 ii ES S làm A—fhgitabisinenon tam ptohibuiffeuidear,cg cómonuiffe:cti pracfentís opetísfitínftruereuiroi-| Vt Sel néno hareticis refpodere. Caterü οὖς fraudulétías corum: δὲ cuniculos quibus nituntur fub/| Ni uertere uerítatem,ín alio opere deo adiuuante, fabuertimus: quod fi uoluerís prompte liben; mde, terqy míttemus; Vltroneas ením,aiunt, putere merces& precía facilitate decrefcunt: quz[ερ 7. 1:04 in rárítate maiora funt.Solet inter ρἰστο ία effe certamen:utrum folitaría;an cum multís uita. ΐ Á Jana κα eA bay melior fitxquarü prior praffertur quide fecunda::fed fi in uirís;perículofa efneabftratiabho 077 Predator RM minum frequentia, fordidís& ímpijs co gitationib us pateant: plení arrogantía:& fupercilij, TN cunctos defpiciantarmentqy inse fuas,uel derícis, ucl alijs monachis detrahendo: de qbus (um»' rectiffime dicitur: Filijhominü,dentes eorum arma€ fagittz:& lin ua eorum eladíus acutus: COnfjd quantomagis in foerníníssquarum mutabilis flactuanfgp fententia: fuo arbitrio relínquatur, ufi cíto ad deteriora delabi£?^ Noui ego ín απο fexu,per nímiá abítinentiamcerebri fanítaté, ΠΝ qu ib ufdam fuiffe uexatam. Pracipueq; ínhís, qui ín humectis& frigidis habitauerunt cellu/;: (i lis:ità ut nefcirent quid agerent,quoue fe uerterent:quid loquí;quid tacere deberent.Certe fi ru.] Fa eese o teer beo des faularium litterarum, de tractatibus hominá difertorum quippiam legerint: uerbofitaté ην Fey bn ape| nini folam difcunt;abfq; noticia fcripturarum:& iuxta uetus elogium:cum loqui nefcíant, t tacere DO Zero δι Maul ud- τη, a: gus 2"-" 347 Ly Á eft^| Qu pofl nedocentcg cripturas quas non intellig unt cam alrjs per faaferínt:erudítorá fibi αι... ΡΣ| munt fapercilium:prius imperitorá magiftricg doctorum difcipuli, Bonum eft igitur obedire.| m maioribus parere perfectís:& poft regulas fcripturarum uit fux tramitem;ab alijs difcereznec. n praceptore uti peflimo fcilicet przfumptione fua, De talibus fcemínis& Apoftolus loquitur: "i Q ud circüferuntur€ omniento doctrinz:femper dífcentes,& nücg ad fcientíá ueritatis perue. dy níentes. Matronarü, maritis ac ficculo feruientititibi cófortía dedinentur:ne follicitetur anim?'" ia& audías quid uel maritus uxori;uel uxor locata fit uiro. Venenatz funt huíufcemodi confabu i T Mà- latíones.Super quarum damnatione fcularem uerfum aflumens Apoftolus, fedt eclefiaftu.“ i B caum.Corrumpunt mores bonos;confabulationes peffimz. Cuíus Iambici metrum,dum uer/: ! Ἢ bum feruat ex uerbo;nequadg exprefhi latina tráflatio. Graues fceminx,& maxima uidux,ac is uirgínestibi comités eligantur:quarum probata eft conuerfatío: fermo moderatus:fancta ue/ 7 x n recundia.Fuge lafciuíam puellarü:quz ornant capíta,crínesa fronte demittuntcutem poliüt, ΄ Ψ ὠσὶ pell: di utuntur pigmentis,aftrictas habentenanicas,ueftímenta fine ruga focofq; crifpantes: ut fub. 2^7»: ή: o»: un nomine uirginali,uendibilius percant. Mores em δὲ ftudia domínarü plxrücp ex ancillarü& zlii comítü moribus iudicantur, Illa cibi fit puleia, illa: amabilis, ílla habenda interfocias: que fe. 5,[. ai iei nefcit effe pulchram:qux negligit forma: bonü:& procedens ad publícum,non pectus δὲ colla/ 5 τ 0. d ad denudat:nec pallio reuoluto cetuícem aperít:fed quac celat fadem:& uix uno oculo,quí ui ne» dii ceffarius eft patente; ingreditur. Dubito an loquar:fed uelím nolim,quia crebro fit.dicendum mnm£ftnon quo hac ín te timere debeam:quae ífta forfitan nefcías,necundg audieris: fed quo per ai occafionem ταί, ποτα: pramonendx fint, Cincinnatulos pueros δὲ calamiftratos:& peregrini:(5 νέων» ἦν murís olentes pelliculas:de quibus illud Arbitri eft:INon bene oletquí bene femper olet: qua/. p UH m fi quafdam peftes,& uenena pudicitia uirgo deuitet:ut taceam de cxterisquarum importuna 27 uifitatio,& fe infamat& alías:ut etíá fi nihil mali perpetretur:taméhoc fit uel maxímü malum, iid fruftra patere maledictis& tnorfibus ethnicom Nec hoc de omnibus dícimus:fed de hís quos si ecdefía ipfa reprehendit:quos interdá abijcit:ín quos nónundj epifcoporá δὲ prefbyterorü cé T fira defuit:ut prope perículofíus fit lafciuis puellis ad loca religionis, j ad publícii procede». ju ge. Quz uiuunt ín monafterío:& quarü fimul magnus cft numerus:nuncg fola,nücj fine ma/ gut tre procedant.Deagmine columbarum,crebro accipiter unam feparat:quá ftatim inuadat δὲ CQ, νι Pe j^. Je p lacetet: cuius carnibus δὲ cruore faturetur.Morbída: oues, fuü relinquunteregem:&luporum—« e ή jn faucibus deuorantur,Scio ego fanctas uírgines,qua diebus feftis,propter frequentiam popu/ lim lorum,pedem domi cohibent:nec tunc egredíuntur,quando maior eft adhibenda cufto dia:& ul pes penitus deuitandum.Ante annos dircíter trípínta,de uírginitate feruanda zdidi li, 2 sd ny 1"IA, su rüm:ín quo neceffe fuít mihí íre contra uitia:& propter inftructionem uirgínísquam mone; y(ada ley Jr lá;bam,díaboli infidias patefacere.Qui fermo offendit plurímos,dum unufquifq, infe intelliges bu.quod dicebat:nó quafi πιοπίεοτξ libéter audiuit:fed quafi crimínatore fui operís auerfat? eft. ois Vetütanzen AD DEMETRE: DE VIRGINESERVAN. C Verütamen quid profuit armafTe exercitum redamantium,s& uulnus confcientiz:dolote πιδλ ftraffcz? Liber manet;homines praterierüt.Scripfi ad plerafay uirgines ac uiduas ὁπουδάσμαϊα, & qcquícd dici Ροτογατ,ίη illis opufculis defloratü cft:iutaut fupfluo eadem a nobís repetanf; aut nunc pratertmifTaplurimü noceant, Certe δὲ beatus Cypríanus,cgregíum de uíreinítate / ( Ἶ uolumen xdidit:& multí ali; tam latíno fermone G C id mniíumgqp gentium lítrerís atqg " gy ος linguís;in eclefijs.Aenes uita laudata eft; Sed hoc ad eas pertíneat:qua necdum eleeerunt | παν(972) uireinitatem:& exhortatione indigent:ut fciant quale fit, quod eligere debeant. INobis cle; η»»»: étaleruanda funt:& quafi ínter fcorpiones& colubros íncedendáut accinctís lumbis, calcia/ tis pedibus& apprehenfismanu baculís;iter per infidias huius fculí,& inter uencna, facíam9; ut poflimus ad dulces Iordanis peruenire aquas,& terram repromiffiois íntrare:& ad domü dei aícendere:ac dicere cum propheta:Domíne,dilexi decorem dorus tuz;&locü habitatio, nis gloría:tuz.Et illud! Vnam petija domíno,hancrequiram:utinhabitem ín domo domini, omnibus diebus uítz mez.Felíx illa confcientía δὲ beata uírginitas:in cuíus corde;prater ano rem Chrifti: qui eft fapientía,caftitas,patíentía ατα; í ufticia,czeterzq uírtutes,nullus alius uer; fatur amor:necad recordationem homínisaliquando fufpirat:nec uídere defyderat: quem cá uiderit;nolit dimittere, Sanctum uírginum propofitum,& coeleftís angclorumqp familie elo riam,quarundá non bene fe agentium, nomen infamat.( Quibus aperte dícendü eft:ut aut nuj bantfi fenon poffunt continere:aut contíneant.fi nolunt nubere.Diígna res rífu: imo planctu, incedentibus dominis,ancilla uirgo procedit ornatíor:ut pro nimía confüetudine quá íncom;. ?[— ptamuideris,domínáfufpiceris. Nonnullz: feparata δὲ abfq; arbitris, querunt hofpitia: ut ui; b| gout ber x gae uant licentius:utantur balneis:faciantq; quod uolunt:& deuitent confcientias plurimarü. Hac f A asd j Y P^/S"^. uidemus& patimurz& fi aureus námus affulferit;inter bona opera deputamus.Fínem íungo (0 7mm UP? 9 prindpionecfemel monuiffe contentus fam:Ama fcripturas fanctas,& amabit te fapientia:di líge eam,& feruabit te:honora illam,& amplexabítur te.Hac monilía in pectore,& ín auribus tuís hxreant. INihilaliud nouerit lingua;nifi Chriftum.INihil poffit fonare;nifi quod fanctü cft. Auíz tua tibi fcmper ac matris in ore dulcedo uerfetur.Quarü imítatíc; forma uircutís eft, zm ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS. i i£ 4| Aluína mulier nobilí(fima, puella adhuc íuuenegi marítum ac nobilem amiferat,relícto E. Ws NNebrídío puero ἃ huíus forore. Marítum laudat Hieronymus,liberos fuperftítes,ut dili «5 EA genter educet,admonet. Quibus ratíoibus caftímoníam ὃς famam tuerí poffít,docet:aly 2746.1, iterandisnuptijs uchementer deterret. eR DH DIO TOM. SCHOLIA, TM HU jl V ius uenerabiliorem.) Alías uíduas,atas& forma fufpectas reddit;hac íta uiucbat,ut hog jj effet uenerabílíor,quod adolefcens etíam caftítate amplecteretur, Sícfleuit,) Mírecon |{χίε haec duo:officíum Πάρε coníugís, dum lachrymas dat maríto defuncto:& fortítudíné i animi Chríftíani, dum ftatím poft fepulturam,fic fe gerít;ut uideretur marítus no mortu* 3$ fed aliquo profectus, δίς extulit.) ld eftad fepulchrum detulít.Defyncti dicuntur effer; rí quod olim m extra moenía fepelírí confuerínt cadauera. τί íudícís.) Eft Deuteronomíj. cap.25.de quo diximus fuperíus.. Paludamentum& Baltheus.) Paludametum, ueftís eft mílítarís:unde quí ad bellum exeunt, paludati uocantur.Baltheus,cíngulum eft militare. Camelum perforame acus,) Quij dam Theologií,cutintellígant abfurde díctum,de Camelo tranfeunte per foramen acus,acum faciunt üná ς portís urbís líerufalem. Verum Camelus grzcís ambígua uox eft, fignifícans& animal íngens; ac díftortá:& funem ab huius fimílitudíne díctá, que latíni rudente uocarit, Atquí nec iftud(ínquíes), fierí poteft.Fateor, uerum cum de rudente accípís, abfurdítas fermonís adempta eft, non ὁ ἀδύνα]ομ, Namiín hocípfum Chríftus hocadhibuit,ut oftenderet ídfierí nó poffe, quemadmodum paulo poft palam explícat. Tametfi Suídas wduinop,cum eft rudens per íota fcribít,non pet, x, differétíze caufa:nà quam ípfa uox babeat,fed quá grammatící,prarfertím graci,fuo arbítratu foleat addere. Mírum eft auj té necHíeronymumanímaduertífe defune. /Imahelítae nego.) Locus eft ín genefi,cap.ss.Et feden tes ut comederent panem,uíderunt Iímahelítas uíatores uenire de Galaad,& camelos eorum portan; tes,aromata δὲ refínam, δὲ ftacten. Per hos feruatus eftlofeph.| Docet& Acfopífabula.) Foratíus in epíftolishunc apologum tranffert,ad uulpem& muftelam. Forte per anguftam tenuís uulpecula rít mà R epferat ín cameram frumentí,paftag, rurfus Ire foras pleno tendebat corpore fruftra: Cuí mufte la procul,.fi uís,aít, effugere íftínc, Macra cautirepetas arctum,quem macra fubifti,| Honorís Infula, Imperatorízaulz proceres,ut paludamentum,íta ínfulam honoris caufa geftabat.Eft autem ínfula αἰαὶ dematísnifallorgenus. Sed ex xqualítate.) Refert locum quí eft apud Paulá ín epiftola ad Córínf thíos fecunda.cap.g. Sed ex aqualítate ín ργαίσηί tempore; ueftra abundantía.íllorü ínopía furia E T ut à illorü Tli Atti ασ qui liz ᾧ ET pln Lion auti rs "m ium inta auri landi vid ἽΝ esutdi doct ath Aire {||} mot? Td pai equa fint yt qui ᾗ ἡμῖν μμ (μό (hat (da yat qtu μή εν ih) jd prin lat "i IN EPISTO.AD SALVINAM SCHOLIA. So. 33 “ἃ ut&illorumabundantia,ueftrz ínopíz fit fapplementum,ut fíat zqualítas, Scriptorum more Graeco εἴ.) Vox hzcfcríiptorum,míhí uídetur eradenda. T'axat autem Girzcorum adulationem,| Quz uxor Eunuchí,) Nam ea qua follícítauít lofeph ad cocubitiü, uxor Putifarís Eunuchí Pharaonís fuit, Quod autem uerecunde actecte Híeronymus ínnuíthuíufmodi eft.Nulla eft uxor,fí marítum habeat Eunu: chü,hoc eftfegne& ígnauü ad coítü;qua no gígnat ex adultero,cü marítus fit fterilís.| Quz res etía exter.) Mír?amor ἰὰ τον ex focíetate Πιάἀίοβε,ας Germar? etía Hifpanü aut Gallá dílígat,que ín litte εἰς habuerítfocíü, Furua tunica.) Furuü,antíquínígrüacfufcá dicebát. Difficile πα.) Híc puto p gloría,fcribedá effe,ínuídía, Pufio.) Dímínutíu& efta puero, Sícoculos.) Carmé eft Maronís:que admodáü& quod fequítur,Ingentes anímos:quod míre ab apíbus ad pueráü traxit,| Vxor haeres pudi ci.p.eft.) Id eft,quod marítus uxorem fcripfit hzredem,ín hoc retulit gratía illius pudícitíz, teftatufqs effe repperiítíe pudíca, Rofarum& lilíorü calathus.) Hocloco míhí uidetur eradendü,florís,quod ín uulgatís codicibus perperam addítum eft. Síquíde díuus Hieronymus, díuerfa mctaphora,bís íde figníficauit,In eadem filía,fimilitudínem patrís& matrís, uocat, calathum rofarum ὃς liliorü:rofas ad pa trem,lilíaad matrem referens, Rurfum comertíum eborís& οτί. Alludes ad íllud V ergilianum: V el ebur confundítur oftro.Ebur;candet:oftrum,hoc eft,purpura,rubet.V t ígítur ín calatho míxtolílijs ἃς rofis apparet uterqy color,ítem ín míxtura eborís& purpuraíta ín eade puella fimilitudo matrís ac pa; τίς, Vtaduenuflate.) Venuftas mulíerü eft magis qj uírorum. Símilis erat uultu patri,fíc tamen,ut gratía forma magís exprímeret matrem:& tamen utríufq parentís fimilitudíne agnofceres.(Οία debeas nomíní tuo.) Id eft,uídua:Et cum Paulus fanctam uíduam defícríbit,illa uírtutü fuarum Catalo gum audíuít,quztalísfituidua. XPhafiídes aues, craf.tur.) Ea precípua turturum laus,ut píngues fint, alioquí pará gratz. Vnde Martíalís, Cá pínguís míhi turtur erít.lactuca ualebís,| Attagen lonicus.) Attagenauís effolím ínter raras epulas habita.Ionícum addít Híeronymus,ímítatus Horatíá& Mar, tíalem:quorum ille ín odís.Non Attagen lonícus:híc ín epigrámatis.Inter fapores fertur alítü prímus, [onícarum guftus Attagenarum.(κει lonícus uocatur,ab lonía Afiz parte,in qua eft Ephefus,quod illic laudatiffimze habeatur. Quai. M. Varro apud(εἰ prímam laudem tribuat Phrygiis,Phrygiía, ínqt,Attagena: Sícem dedínat, haec Attagena:didg Horati? illi fexá mutauit, Patrímonía auolant.) Feftíiuiter díxitauolant,pro cofumuntur,cü de auíbus loquatur, ín quas, res domeftíca ímpeditur. llle meos prímus.) Ita loquítur Dído apud Vergilium,nolens Aenea nubere,ne prímo maríto Sícheo fa cíatíníuríam, Sítantíuilíffimü.) Flocufurpat ín epíftola ad Demetríadem,tani prouerbío dici folír tum.Si tantí(ut dícít) uítrum,quatí margarítü:De precío margaritorum,quos δέ uniones uocant,niul ta Dlínius. V ítrum ímítatur gemmas, etíam fi uilíffímum.Hoc fermone fignificabant fumma ínaequalíta tem,reí cotemptiffímz, quale eft uítrum:& pracíofiffímz,quale eft margarítum. V itrum autem gem; masímitatur,—Quuasfignificantíus grace προπαθείας.) πάθος graeci uocant, quod nos nücaffedtü,nunc. perturbatíonem,nunc mofum,aut morbum anímí dícímus, πρὸ fignificat, ante, Vnde prímos affectu motus προπαθείας appellant,qua non funt noftrí arbítrij, Medíam aníma fluctuare.) R efpexítadloci qui eft ín príoread Theffalonícenfes epstola.cap.s. Vt integer fpírítus uefter,ut anima,ut corpus fine querela ín aduentü ἀπί noftrí lefu Chrift feruetur.Partítur em homínís anímá ín treís parteís:ín fum]; mam ac deo proxímá,quam uocat fpírítü:ín imam qua trahítur ad turpía,qua appellat corpus:ín aníma medíam,qua dilízímus parentes ἄς, τα de re copiofius differuím? in Enchírídio militís Chriftíani, Nam uítijs nemo.) Carmen eft ex SatyrísHlorat. Velutfí.) Hocaddiít exalíoloco, nempe ex fa έγτα, Non quía moecenas. Neuus macula eft;quales aliquando ínnatos uídemus uultui;aut brachijs ho; mínü. Archytz Tarentíní.) Hicphilofophus fuit pythagoricus,cuf? meminit Horatí?ín odiís, Quàád hocdictüaffcríbítur& alijs. Prímus Lamech.) Hícfuit filius Mathufale,qui duas duxit uxores om; níü prínus, Ada,& Sella.ls genefiís.cap.s.fic alloquítur uxores fuas: Quoniam occídí uírum ín uulnus τεῦ, ἃ adolefcentulym ín líuorem meum, feptuplum ultío dabítur de Caín,de Lamech uero feptuaJ ieffepties, Μηδ coftam.) Eleganterallufit ad allegoríam. Deus non nifí unam coftam eduxit de οὐδ Adam: ueluti fígnífícans eum uníca uxore contentum effe debere, Οεῆτο líbídínís.) Oeftrá pi$ ftímulo pofuit.Nam genus eft mufcz, quam eandem V εἰσ ας Afylum uocat.Ea boues& equos ín rabiem agít. Vnde quí magno anímí motu rapíütur,Oe(tro percítídicátur.—Díabolü capite trüca uit.) De Holopherneloquíiur,que díabolá,humaní generíshofte ínterpretatar, De Anna filíaPha nuelís.) Legis apud Lucam ín euangelío.cap.z. Occultáülegentís.) Tímet ne uídeatur captare fauot rem potentís foemíng,quod idem dixerat ín fronte huíus epíftolae.: HIERONYMVS AD SALVINAM DESERVANDA VIDVITATE, πῇ Ereor neofficium putetur ambítío:& quod illius exemplo facimus,qui ait:Difcite s ame,quía mitis fum& humilis corde:oloriz facere appetitione dícamur:& n6 ui; 4| duam alloqui ín anguítía conftitutam,fed aulz nos infinuare regali:& fub occafio ne fermonis,amicitias potentium quxrere.Quod liquido non putabit, qui fcierit effe praceptü: Perfonam pauperis nó accipies in iudicio:ne fub prattextu mifericordiz, quod iníuftum eftiudicemus. Vnufquifg; enim non homínum,fed rerum pondere iudicandus eft. AD.SALVINAM. pes/fi οἷς bene utatur:fiec pauperem egeftas commendabiliorem facit fi πὶ P jj/ C RNecdiuiti obfunto cftas coti Mi| l: Ρ:| s ἴα fordes& inopiam,peccata. non cadcat.Ad utriufqy nobis reí teftimonium, Abraham ρα’: D b oor triarcha,& quotidiana exempla fuppeditàt: quorum alter ín fummis diuítijs, amícus dei fuit: : alij quotídie in fceleribus deprehenfi;poenas legibus foluunt.Alloquímur ígitur díuitem pau peret nefcíat ipfa qua poffidet.INeq; enim marfüpium eíus difcutímus:fed anímzae purítar tem, Loquímur ad eam,cuíus faciem ignoramus, uírtutes nouímus:quá nobís fama commé dat:cuíus uenerabilíorem pudicitiam, adolefcétía facit. Qua mortem iuuenis mariti fic fleuit: utexemplum coníugij dederit.Sicextulít,ut eum profectum crederes,non amíflum.O rbitatis y maenitudo,rclícionis occafio fuit. Nebridium fuum fic quxrít abfentem:ut ín Chrifto prafen "n 6. os n] ing aM. fem nouerit. Cis ergo ad eam fcribimus quá ignoram?* Triplex nímírü caufa eft. Príma,quía M bm f" bot pro officio facerdotij,omnes Chriftianos,filiorum loco diligimus:& profectus eorum, noftra | efteloría. Altera,quía pater defuncti,íntima mihi neccffitudine copulatus fuit. Extrema(quz δὲ ualidior)quod filio meo Auiíto roganti;nceare nihil potui: qui crebrís litteris interpellatricé duri iudicis fuperans,& multorum miíhí;ad quos ante fuper eadem matería fcrípferam,exem, pla proponens: íta fuffudit pudorem negantis:ut plusconfyderarem,quid ille cuperet, ζ qd me facere conueniret,— Alius forfitan laudet INebrídium,quod de forore generat? Augufta & ín matertera nutritus finu,inuictiffimo príncipi ita charus fuit;ut ei coniugem nobiliflimam quxteret:& bellis ciailibus Africam diffidetem;hac uelut obfide fibi fidá redderet, Mihi a prin cipio ftatim illud cft przdícanda;quod quafi αἰοίπα: mortis pracfcius;inter fulgorem palati, δὲ P honorum culmína qux xtatem anteibant:fic uíxit,ut fe ad Chriftum crederet profecturá.Sa/ "d CIN(s"n]/ Pp A^y cra narrat hiftoria, Cornelium.centurionem cohortis Ialicz;intantü acceptum deo: utangelü B- ad eum miítteret:& omne myfterium,quo Petrus de círcücifionis aneuftijs tráfferebat ad prz D putijlatítudinem,ad illius metíta pertíneret:quí prímusab apoftolo baptícatus,falutem get | tium dedicauit.Scriptáq, eft de eo:Erat uir quídá ín Cafarea,nomíne Cornelius, centurío co; hortis quz dicitur Italica;religiofus,& timens deum ο omní domo fua, faciens eleemofynas multas plzbí,& orans deum femper.Q uíicquid de illo dícitur:hoc nomine cómutato,in INebrí D y 7 Nds(nf obe 1 dio mco uendico.Sic relíciofus fuit,& amator pudicitíe:ut uirgo fortireturuxorem:fic timens dcü οἵ omní domo fua:ut oblitus dignitatisomne cofortíii cum monachis haberet& detícis: tantafqy cleemofynas faceret in populis:ut fores eíus, pauperü ac debilium obfiderent exami» ina. Certe fic femper orans deü:ut illí quod optímáü effet,eueniret. R aptus eftne malítía muta rctmentem eius:quía placita erat aníma illius deo. Vnde& ego poffum fup eo uere abutí apo; Ítoli uoce,dicentis:In ueritate cognouí,quoníá nó eft perfonarü acceptor deus: fed in omni;p/ pofito qui tímet dea,& ορεταέ iufticiá;acceptus eft illi. Nihil nocuit militant paludamentü,& baltheus& apparitorü cateruz:quia fub habitu alteríus;alteri militabat.Sícut econtrario αἰῆσ. hihil prodeft uile palliolum.furaa tuníca,corporis illuuíes,& fimulata paupertas:fi nominis di/ gnitatem,operibus deftruant, Legimus δὲ ín euangelio de alio centurione ἀπί teftimoniü:Nec εἰ ΠΩΣ Ε. M d. ἴῃ Iíracl tantá fidem inueni.Et utad fuperíora redeamus:lofeph quí ín egeftate,R ín diuitíjs pg{ /r Fs γῇ: dedit experimenta uirtutum:qui δὲ feruus& dis, docuitanima libertatem:nóne poft Pharao ^ nem,regijs ornatus infignibus:fic deo charus fuit:ut fuper omncs patríarchas duarü tribui pa P) 7 tcr fieret? Daniel& tres pueri fic przerant Babyloniz opibus: δὲ fic erant inter principes cíui/ vmm tatíssut habitu NNabuchodonofor,deo mente feruirét.Mardocheus δὲ Hefter inter purpuram, Terícum δὲ gemmas, fuperbíam humilitate uicerunt:tantíg; fuere merítíut captíui, uictorib? imperarent.Hac illuc tendít oratío:ut oftendam íuuenéth meum, coniunctionem fanguínis rcgalis,& affluentíam diuitíarum atq infignía poteftatis;materiam habuifTe uirtutum;dícen te ccdefiafte:Siait protect fapientia.fic protegit δὲ pecunia. Nec ftatím illud huic teftimonio putemusaduerfum;: Amen díco uobis:diffiale díues intrabit ín regnum ceclorum.Et rurfum díco aobis:Facilius eft camelum per foramen acus tranfire,dp diuitem íntrarein regnum cce/ lorum:Alioquin Zacheus publícanus, quem dítiffimum cómemorat fcriptura:contra hanc fen tétíam faluatus uidebítur.Sed quomodo quod apud hoies impoffibile eft,apud deü poflibi; lefiat: Apoftoli confilium docet fcribentis ad Timotheum: Diuitibus huius fxculi przcipes *; no fuperbe DE VIDVITATE SERVANDA.|.$o. 34. nó fuperbe fapere: necfperate in incerto díuitiarü fuarü:fed ín deo uitio,quí praftat nobis oía abundanter ad fruendum Benefaciant fint díuites ín operibus bonis facile tribuant:cómuni centithefauricent fibi boná fundamentá ín futurum,utapprchendant ueram uitam. Dídicim? quomodo camelus introire poflit per foramen acussquomodo anímal tortuofüm,depofito ρᾶ dere fardnarum,affumat fibi pennas columba::& requiefcat ín ramis arboris,quz de finapis ἴω mente fuccreuit. Legimus ín Efaía, Camelos Madiá& Epha δὲ Saba,aurum δὲ thus ad urbem ἀπί deportantes,ín typo horü camelorum.Ifmahelit negocíatoresftacten δὲ thymiama,& re finam,quz nafcitur in Galaad,& cuté uulneribus obducit, Aegyptiis deferuntitantaegy felicita tis fantut emant δὲ uendant Iofeph,& mercímonium eorü mundi falus fit.Docet δὲ Aefopi ἕν bula,plenum murís uentrem,per anguftum foramé egredi non ualere.Erco[ουσίας meus quotidie illud reuoluens:Quí uolunt diuites fierí;incidunt ín tétatione,g laqueum diíaboli,&' defydería multa: Quicqd& imperatoris lareitío,& honoris infulz dederát,in ufus pauperü cov ferebat.Nouerat em a domino effe przceptu:Si uis perfectus effe:zuade,uende omnia qua ha; bes,& da pauperibus:& ueni fequere me.Et quía hanc fententiam implere nó poterat, habens - uxorem,& paruulos liberos, δὲ multá familíatn:facicbat[οί amicos de íniquo mámona: qui fc reciperent ín aterma tabernacula, Nec femel abijciebat farciná: quod fecerüt apoftolí,patre, rhete;nauiculam relínquentes:fed ex xqualítate;aliorü ino Ρία, fuáabundantíam communica/ bat:ut poftea illorá díuitiz,huíus indicentíam fuftentarent. Scit ipfa cui libellus hicfcribítur, menon ποία(ες audita narrare:nec exalíquo ín me bencficio.fcriptorum more otzcorü στα) :. mfi 1: f P: σον Ὅ-tíam lingua reddere.Procul a Chriftianis ifta fu gro pides uictum& ueftitü,his contétí fumus. Vbiuile olufculum:& cbaríus panís,& cibus potufq; moderatus:ubi diuitize fuperua cuc, ibi nulla adulatio: qux uel prxcipue fructü refpicit.Ex quo colligit fidele effe teftimonia, quod caufas non habet mentiendi. Acne quis putet:me folas in INebrídio prxdicare eleemofy nas,cpcp δὲ has exerciiffe fit magnü:de qbus dicit: Sicut aqua extinguit iené: itaeleemofyna extinguit peccatü:ad ceteras uirtutes eius ueníá:quas fin bci in paucis hoibus deprehédim?, Quis fornacem regfs Bapylonij.ine aduftione íngreffus eft? Cuíusadolefcentis, Aegyptia do mina pallam non tenuít? Qua uxor Eunuchí nullos creat liberos uoluptate tranfacta? Quem hominü dífputatio illa non terreat: Video alíá lege ín mébriís meis,repuenantem lei mentis me:xe& captiuü me ducentéin lege peccati:qua eft iti mébris meis? Mirá dictu eft, nutrítus in palatio,cotubernalís& edis Auguftorü:quorü méfz míniftrat orbís,& terra ac maría feruíát:ínter reri omnit abüdantiá,in primo atatís flore;tantz uerecüdiz βίας uireinalé pu doré uíncerez& ne leuem qdem obfcceni rumoris in fe fabulam daret.Deinde purpuratorum propinquus fociuscofobrinus:rfdem cà ambobus ftudijs eruditus(qua res etiá externorü mé tes fibi cocilíiat):no eft inflatus fuperbía:nec exteros homines adducta fronte contépfit:fed εν &tis amabilis:ipfogprincipes amabat ut fratres:uenerabatut ut drios:& ín illorá falute fuá falu tem pofitá fatebatur.Miniftros auté eoríi,& uniuerfum ordiné palatij:quo regalis frequenta ambitio:fic fibi charitate fociarat:ut η merito inferiores erant,officijs fe pares arbitrarentur. Dif fice factu eft,oloriá uírtute fuperare:& ab his diligi,quos pracedas.Qua uidua non huíus au xiliofaffentateftz Quis pupils non ín eo repperit patre: I'otíus oríentís epifcopi ad hunc mílerorum preces,& laborantium defydería conferebant. Quicquid ab imperatore pofcebat: cleemnofynaín pauperes, precíü captiuorii;mifericordía in aflictos erat, Vnde& ipfi principes libenter prxftabant, quod fciebant, non uni fed pluribus indulegeri.Quid ultra differimusz Omníscaro fcent;& omnis eloría eius,quafi flos fceni. Reuerfa eft terra in terrá fua, dormiuit ES .---- Ps Jremmyha ja OMA, Á is Γ —ue! On lovin Yarn fuf ΩΣ / » C lam“33 in drio:& appofitus eftad patres fuos.plenns díerá ac luminis, δὲ nutrítus in fenectute bona. /*»* Jerst- ens: i Cani em hominis funt, fapíétía eíus.In breui etatetempora multa cópleuit. T'enemus pro eo dulciffimos liberos. Vxor hxres pudicitiz preciá eft. Nebridius pufio,patré quxrentibus exhi bet.Sic oculos fic ille manus,fic ora ferebat.Scíntilla uigorís paterní lucet ín filio:& fimilitudo morum per fpeculum carnís erumpens:ineentes animos,aneufto in pectore uerfat. Iungitur εἰ germana;rofarü δὲ liliorum calathus:eboris,oftric comertíà.Sic refert ore patrem:ut ad ue; nuítaté propenfior fit,Sicmatré mixta fimilitudine píngít:ut ín uno Corpore ον ' 4 Δίῳ, pla C "A T d wy| ο, Λι nia ^ D ναῷ ντι p max d e»nmn f^ ut 2/2 Kun vias diee CAduay Jd vision: fr C odherteter Quid facit uidua ínter famili multitudinem?Inter míniftrorü greges? Quos nolo cotemnat, AD SALVINAM. Tra fuauis eft;& mellitula;ut honor fit omniü propinquorum.Hanctenere nó dedignatur Au;'' uftus.Hanc fouere in finu;regí na lxtatur.Certatím ad fe omnes rapiunt.Pendet ex collo, hae ret ín brachijs fingulorá.Garrula atq balbutiens linguae offenfione fit dulcior. Habes ἰσίέ Sal uína quos nutrias,in quibus uírá abfenté tenere te credas. Ecce harreditas dnií.filij merces, fnw ctusuentris.Pro uno homíne,duos filios recepifti,auctus eft numerus charitatis. Q uicquíd de bebas maríto;redde filijs, Amore prafentiü;abfentis defyderíü tépera, INo eft parui apud deü meríti,bene filios educarc.Audí Apoftolü cómonenté: Vidua eligatur,n6 mínus annorü fexa; inta:quzz fuerit uníus uiri uxor,ín bonís operibus habens teftimonium fi filios educauitfi ho ἡ fpitalis ἐπί fanctorü pedes lauit.fi afflictis abundanter prabuit/fí omne opus bonü.fubfeca' tact. Didicifti catalogi uírtutá tuarüi,quid debeas nomini tuo:qbus merítís fecundü pudi ᾿εἰεία eradü poffideas.INec temoueat,quod fexagenaria dun ín uiduá,& putes adolefcentw las ab apoftolo reprobarí.Et te crede elígi ab eo,qui difcipulo dixerat:INemo adolefcentía tuá contemnat, nó continentia, fed ztatem. Alioquin οὔ quzcante fexaginta annos uíduatse funt: haclege accipient maritos.Sed quía rudem Chrifti inftituebat ecdefiá;& omí ordini puidebat: prxcipuecp pauperibus:quon: οἱ cuta οὔ Barnaba fuerat demádata:illas uult ecdefizc opibus fu ftentarí:qua proprijs manibus non queunt laborarequa uerz πάσα funtiquas& atas pbat, & uita.Hcli facerdos offendit dei ob αἰτία liberorü.Ergo ecótrario placatur deus,uittutib?eor rü.fi pmáferint ín fide δὲ charitate,& fanctitate οἴ pudicitía.O Tímothee,teipfum caftá cufto/ di, Abfitut finiftrá αρρίᾷ mihi de te fufpicarilíceat:fed ex abüdátia lubrica xtaté monuifle pie! ἡ tatis eft. Qua dicturus fum:nótibi.fed puellaríbus annis dicta intellige, Vidua qua ín ddlitijs ᾿ eftuiuens;mortua eft: Hoc uas electíóis loquit: δὲ de illo;pfer£ thefauro,quí cófidenter aiebat: ἡ An experimentü quarítis eius,qui ín me loqui£ Chriftus?Hocille pnuncíat,qui liberefub p/' fona fua fragilitaté humani corporis fatebatur.INó eir quod uolo bon, hoc operor: fed quod ᾿ nolo mal.Ft pterea fubíjcio,& redíoo ín feruítuté corpus meüne alijs praedícás,ipfe repro; bus ínueníar.Si ílletimet:quís noftrum poteft effe fecurus?Si Dauid amicus ἀῑί,δὲ Solomon' amabilis ci? uicti funt quafi homines:ut δὲ ruínze nobis ad caution; pctnitudinis ad faluté exempla praberent;quis ín lubrica uía lapfum nó metuat:?Procul finta couíuijs tuis Phafides aues,cral i turtures,attagen lonicus:& οὓς aues, quibus anpliffima patrímo::ía auolant. Nec ideo te carnibus ποτ! nó putes.fi fum,leporü,atq; ceruorü,& quadrupedü animantiü efculé;' tías reprobes.INó ei hac pedá numero:fed fuauitate euftus iudicant. Scim? ab Apoftolo di; ctum:O mis creatura dei bona eft:& nihil reíjciendü, quod cá eratíarü actione percipitur. Sed idem loquítur:Bonü eftuínü non bibere:& carné non manducare,Et in alío loco: INolíte ine, bríari uíno.ín quo eftluxuría.Omnis creatura deibona eft. Audíant hc mulieres,qua follíci tz funtquomodo placeant uírís. Comedantcarnes,qua carni feruiüt:quarum feruor defpu — mat in coítum:qua maritis allieatz.;eenerationi acliberis dant operá.Quarü uteri portant fce' tus.carü& inteftína,carnibus impleantur. Tu uero qux ín tumulo mariti fepelifti omnes pati: ter uoluptates:quzlítam purpuriffo δὲ ceruffa faciem fuper feretrü eíus lachrymis diluifti: qu* pullam tunícá;nigrofqp calceolos:candida ueftís δὲ auratí focci depofitione fumpfiftinihil ha bes neceffe aliud;nifi perfeuerare in iciunio.Pallor δὲ fordes gemmae tu fint: plumarü molli cies,uenílía membra nó foueat;Balnearü calor,nouü adolefcentula: fanguinem nó íncendat,: Audiíqd ex perfona uíduzecontínentis ethnicus Poeta decantet.. Ille meos,primus quí me fi bííunxitamores. Abftulitille habeat fecum feruetq; fepulchro. Sitanti uiliffimü uitrum, quanti prazcíofiffimü margaritüSíi comuni lege naturx, damnat omnes gentilis uídua uolu/' ptates:quid expectandá eft auídua Chriftíana:qua pudicítía fuam nó folá εἰ debet;qui def; ᾽ étus eft:fed δὲ eí,cum quo regnatura eft? Quàrfo tene generalía monita& coueniens puel,' lari fermo perfonz, fufpitionem tibi íniuríz moueant: δὲ arbitrerís me obiurgantís animo fcribere,nó tímentis:cuíus uotum eftte nefcire qux metuo. T enera res in fcemínis fama pudíci tic eft:& quafi flos pulcherrimus cíto ad leuem marcefcít aur&leuiq flatu corrüpitur,maxime ubi&«tas cofentít ad uítium:& marítalis deeft auctorítas:cuius umbra tutamen uxoris eft. üt famulosz DE VIDVITATE SERVANDA.-. 6ο. 39 ty ἣν& utfamulosfedutuíros erubefcat. Certe fi ambitiofa dom?,hac officia flagitat:praficíat hís fe; ΝΑ οί honeftis moribus:cuius honor, diix dignitas fit:Scío multas.daufis ad publicü foribus: p mn uh. 4 sfr nó catuife infamia feruulorá:quos fufpectos faciebat;aut cult? immoderatus,aut craffi corpo] ΄ εν ΩΣ Y. Jill tis nitoraut:«tas apta libidini;aut ex cofcientía amoris occulti.fecurus anímí tumor:qui. etíam Ouen ii bene diffimulatus frequenter erumpit in publici:& coferuos,quafi fcruos defpicit.Hocex abá dátía dictá fit:ut omni diligentia cuftodías cor tud:& caucas,quícqd de te fingi poteft, Nó am. ΣΉ ΡΣ T n bulet iuxta tecalamiftratus pcurator,non híftrio fractus ín fceminá;nó cantoris díabolíci uene f^ 26“νότια lii nata dulcedo;non iuuenis cultus& nítidus. Nihil artium fcenicarü;nihil tibí in obfequijs molle. lini iüngat. Habeto tecü αἰαματῆ& uírgínü choros, habeto tui fexus(οἰαεία.Εκ ancillarü quoqg Τὰς tioribus dominz iudicant. Certe εἴ tecum fancta fit mater:& lateri tuo amíta hxreat uírgo tis perpetua,non debes peticulofe extertiorum οδίοτεία quzrere,de cuorü focietate fecura.Semp zs ín manibus tuís fit,diuína lectío:& tam crebrz oratíones:ut omnes cocítationum fagitta qui/ ills bus adolefcentia percuti folet; huiufcemodi dypeo repcllantur. Difficile eft quin potius ímpof : bileperturbationis ínitíjs carere quempiá:quas fignificantius gracci προπαθείας uocát, nos,ut uet bum uertamus e uerbo, antepaíTiones poffumus diícere:co» quod incétíua uítiorü, omniü εἰ] 1 Es lenc animo st quafi in meditullio noftrü iudicium fit;ael abíjcere cogítata,ucl reci pere. Vnde id& naturx düs,in euangelío loquébatzDe corde excunt cogítatíóes m ale; homicidia;adultería, ἄμ férnicationes furta.fa fa teftimonia;blafphemiz.Exq uo perfpicua eft,iuxta alteríus libri tefti| n moníum:procliuíus efle cor homínís a pueritía ad malü:& inter opa carnís δ fpüs, qu Άροι... E El !"i ftolus enumerat:mediá anímá fluctuare,nüc hzcnuncilla cupienté.Nam uitijs nemo fine na/ ὃ mnis. 2 o(ron 4 - ον{[έ, Optimus ille eft;qui minímís urget;uclut fi egregio ínfperfos reprehédas corpore neuos. E by Hoceft quod alijs uerbis propheta fignificat: T'urbatus furn,& nó fum locutus.Et in eodem uo.* iei lumine:Irafcimini,& nolíte peccare.Et illud Archíta: Tarentini,ad uillicà neglicenté.Iam teuer: E 7"^— DP berbuseneaffemnifi iratus effem.Tra em uiri,iufticia dei nó operat.Quod de una perturba/ 1 μι tione dictum eft,referamus ad cxteras.Sícut irafci hois eft,& irá non perficere Chriftiani: fic li omnis caro toneubitiequidemen que eunisfuntt quibufda illecebris,ad mortiferas animá τ uoluptates trahit: fed noftrá eft;uoluptatis ardoré, maiore Chrifti amore reftinguere: Klafci,( 77 p[:. F Ux uia iumétum frenis inedia fubiugare:ut non libidínem,fed cibos quarat ac de ydere&[οί." ri ΤᾺ rif" dii rem fpiritum fanctd, moderato atq; cópofito portet inccílu. Quorfum iftat Vt hoiem effe te y Ίο κ"n i nouerís;& palfionibus humanísnifi caueris fubíacere.D'e eodem cuncti facti fumus luto,fiídé 7 δὶ compacti exordijs, In feríco δὲ in pannis,cadem libido dominatur. INec τεσ purpuras tímet: tit ncc médicantíá fpernít fqualorem, Multoq; melius eft/ftomachum dolere;£g mentem: impe; s tare corporí, Cp feruire:greffu uacillare;cg pudicitia, Nec ftatim nobis poenítentía: fubfidía blan. itr díantur:qua funt ínfcliciá remedía.Cauendü eftuulnus,quod dolore curatur. Aliud eft inte. mo ranaue& faluíssnercbusportum falutis intrare:aliud nudü harere tabulze,& crebris fluctui: sp tecurfibus ad afperríma faxa collidi.INefciatuidua dígamia: induleétíá:nec nouerít illud Apo 1 Yberfater ud ig ftoli: Melius eft nubere, dj uri, Tolle quod peíus efturí& per fe bonum nó eritnubere. Pro.^ 12» emn a, ih«ul fint haretícorá calumnia. Scimus honorabiles nuptías,& cubile ímmaculatü,Etíam de pa: Y nii radifo expulfus Adam,unam uxorem habuit, Prímus Lamech tnaledictus δὲ fanguínaríus,& ἡ de Caín ftirpe defcendens,uná coftá diuifitin duas:& plantaríá dígamizprotínus diluuij ρας v na fubuertit, Vnde illud Apoftoli: quod fornicationis metu, indulgere compellit:fcribés ad τῇ Timotheum: Volo adolefcentulas nubete/filios procreare,matreffamilías efIe;nullà occafio, " né dare aduerfarío,maledicti caufa: cur indulferit,(tatim fubiecit: 14 quadá declínauerüt poft Mi fatanam. Ex quo íntelligímus: illum non ftantibus coroná, fed íacentibus manum porríeere. " V τάς qualía fint(ecanda matrímonía:qux lupanaribus praferuntur:quía dedínauerüt qux; jm) dam poft fatanam.]deo ad olefcentula uídua,qua fe non poteft contincre,uel non uult, mari di τῇ potíusacipíat;cj diabolum. Pulchra nímírü& appetenda fes,qux fatanx comparatione πὶ fuícipitur. Fornícata eft quondam& Hierufalem,& diuaricauit pedes fuos ,omni traníeutiti. n In Aegypto prímum deuirgínata eft,& ibi fracta funt namma eíus.(Περ ad deferta uenif 7 fct:& morarum Moyfi ductorís impatiens, quafi ocftro libidinis furibunda dixifler:Inti funt AD SALVINAÁM. DE VIDVITATE SERVANDA. V dituil(raekquiteeduxerunt de terra Aegyptizaccepit precepta non bona: δὲ íuftificationes|| peflimas:in quibus non uíueret, fed puniretur.Quid ergo mirum,fi& lafciuientibusuíduis:de— quibus ín alio loco Apoftolus dixerat:Dumluxuriatx fuerint ín Chrifto,nubere uolunt: ha; bentes damnationem:quía prímam fidem irrítam fecerunt:conceffit dígamía przcepta. πόθο 4 ΄ naX iuftificationes peflimas:íta fecundum indulgens maritum: ut δὲ tertium fi liberet: etíá αἱρ. cefimum:ut fcirent fibi non tam uíros datos, δρ adulteros amputatoszHac filía ín Chrifto cha tiflima inculco,& crebríus repeto:ut pofteriorum oblíta:in priora te extendas,habens ταί ordi nis quas fequarís:Iudith de hebrza hiftoria,& Annam filiam Phanuclis de euangelij charita/ te:qux diebus& noctibus uerfabantur ín templo,& orationibus atq; ieiunijs,thefaurum pudi. αἰτία: conferuabant, Vnde& altera ín typo ecdefiz,díabolum capite truncauít:altera faluatoré mundí prima fufcepit:facramentorum confcía faturorurij. lllud ín calce fermonis quafo,ut bre. uítatem libellitnon de inopia zloquij;uel de materíae fterilitate: fed de pudoris magnítudíne exiftimes accidiffexdum uereor me ígnotís diu ingerere auribus: δὲ occultum legétium iudici. pertímefco.: ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS, a Furíam uíduá T ítíanz filía,Probí confulís nut, hortatur;ut ín ccelíbatu pfeueret,nec íteret matrímo níd,& quoníam adhuc uíréti erat atate, quibus modis pudicítíam fimul ας Πτα tueri debeat, pracipít, ! 7 SCHOLIA," χη Camillo.) Apparethanc a Camillo Romano duce duxiffe genus:cuíus pranomen-ha* 4l bet.Dictus eft ením ille Furíus Camillus. lratufcg Chremes.) Feftíuíter intertexuit car men Horatíanum exarte poetíca,^ Confurgunt proceres.) Hemíftíchíum eft. Par [1 trícía turba.) Nobíles Romas quíq plebeij no effent,patrícijuocabantur. In terras ulti Mi mas.) Erat olím poena εναν rg pe ínínfulas defertas.. Dní meítitulá,) Nà Chri: ftum ludzí Samarítaná ín euangelío uocant,per cótumelíam.. Faceffat ínuídía.) Inuidíam hocloco, d non ufurpauít uulgato illo more,quo fignificat dolorem ex alíena felicítate,fed odium& atrocítatem, quo premitur ἐς qui maleaudít.(Coturnícum carníbus.) Allufitad híftoríam exodí. Acefcetes.) Id em accidit ín crudítate,cá ftomach?cibü acceptá;nó poteft cócoquere. Aduolutabrü.) Rectereddír D dit taeca κύωμ Ἐπιδρέψας Ἐπὶ τὸ Id'iop ἐξέρακα, hod ὃς λουσακένκ ae κύλισμα. βορβόρου, íd eft, Canís reuerfus ad» prium uomítum,& fuslota ad uolutabrum coení.. In eafdem pedícas.)Floc& grato prouerbío teftaj tum eft ovx ἀνθις αλώτοιξ, id eft, non íterá uulpes,fubaudí, capítur, Pufionem'q c.) Mirís modisrem uerbís deíecít. Quippe εἰ.) Ironíce legendum eft. Vt hoc aliquíd fit, dare patrí pueri, quí pectus ili lius ftercore línat, necomnibus íd contíngit: Aut fi contíngít,nSn femper contíngunt liberi fimiles ma iorum, Exhiíbuiít Cíceronís filius, Cícero filius Cíceronís,nulla ín re retulít patrem,praterdj ín face, tía:quemadmodü teftatur Seneca in cotrouerfijs. Temuletus erat, obliuíofus,ínfans,índocP Nihil cá λὲν geffít,nullum fuz αἰγεαείς monumentum relíquít, Cornelíaueftra.) Paula duxit genus a Grac chis,ut teftatur Hieronymus ín eíus epitaphio, Gracchorum foboles Agamennonis inclyta proles, Et Furíam Paulz cognatá fuíffe,teftatur ín hacepiftola:ob íd addídit; ueftra, Legendus eft,& híclocus p. ironíam.Nam uterg; Cornelia filíius,calamitofe perijt. Siquidem Tiberius Gracchus per tumult occít. fus eft:corpus ín Tyberím abíectum, Caíus ítem Gracchus cü peteretur ad necem:fua manujaut cer] te ferui ínteremptus εί, τε mater non fit gauifa fe tales genuiffe,tà fedítíofos& reíp.peftilentes, Εἰ dículum eft fperare.) Vteleganter gradus conftítuít argumentorum.Prímus eft: Nen maenü fi contím at pufio,quí ftercore pectus auítum collínat. Secundus: Nec hocipfum omnibus contíngít, T'ertíusz ΕΠ contíngít, plerum; tales nafcuntur líberi,ut poeníteat fcecunditatís, Quartus: Vt maxime cotíngát. quales optas, mors erípit,& orbitas molefta eft. Cuínata.)Feftíuiffima προσονοµασία,[η nata& renata, De corío tuo.) Hoc eft;tuo malo,tuog perículo.Eftaute fermo puerbíalis, Solane erpetua πιορ/rens.) Hís uerbís Anna ímpellít Dído forore, ut affentíat nouo coiugío apud V ergilía, Aeneidos quat to. Quicquídno tulerint.) Tulerínt p ímpetrarínt fiue acceperínt pofuít.. γ δίζαςρ uiderínt Chri ftíanum.) Locus quí fequítur,ín omnibus exemplaribus deprauatus eft. V er coníecturís hínc,& hínc collatístlegend& opinor, V bícüqs uíderínt Chriftíanum, ftatím íllud de tríuío, ὃ reafixàg θεοκρΐνκο,(ἃ eft, T'ragicus I'heocrínes, δίς em reperio ín gracorü adagiorü colle&taneís, Addüt Demofthene eo ufum aduerfus Aefchynem. Theocrínem autem calumníatore& Sycophanti fuíffe, Vnde prouerbíum qua drat,ín reprehenfore faftuofum& magniloquá. Síc autem uocabant per cotumelía Chríftíanum:quod ipfe malus, tamen ín alor uítía declamaret,fimulatione fanctimoniz. Nifi magís placet, à τραγικός mide xoó,id eft, Tragíca fimía:quod ín eade oratíonea Demofthene αἰ eft ín Aelíchyneque fimía uocat, qd'fimularet probü cíue,cü nó effet. Tragícüaute,quod ho nihili fplendidís uerbís ἀτελεῖ, Quidà nà índoctus,affcripferat hocloco,;5 γραικὸς ἐπιθεῖκο,ία eft; graecus impoftor, quod nó ímprobarim, fi modo tzitéro ín eo figníficatureperít apud graecos.— Illud de tríuío.) Subaudí dícüt.De tríuío fumptü dící£ quod eft uulgarí fermone íactatum. V nde δὲ triuíalía dícuntur,uulgaría& protríta.Caterá hac uerba, uocant ímpoftorem,uídentur adíectícía,nec habent ín uetuftíffimis exemplaríbus| Exitfama de mér datio.) Allufitad illud Maronis. T'am fictí prauíq tenax, dg nücía uerí, Nam aliquando uel de nibilo in gens. ith τ) ἐάν. dy iod, di 1 μὴ Ato Ut be " dii trí cipit 1}| v Ἢ e IN EPISTO-AD-EVRIAM SCHOLIA.-$o. 36 gens orítur fama,— Prouíncías penetrat.) luxta íllud;Parua metu prímo,mox fefe attollit in auras; V íperínis coloribus.) Nam plaríc ferpétes maculís picti funt. Cuidam codíces habebàt, uíperínís orbíbus,ut deoculísíntellimas, Dentíbus pumicatís.)[d eft,candidís ac politís, Nam pumice polie bant.Et hoc uiperínum,níueo dentículo latale uírus ínfundere, Hicalíquis cuí.) Refert uerba Perfij efatyra príma ín effoemínatá recítatore.L«na genus eftueftís delicata. Hiíacynthína,íd eft, colore hía cynthí florís, Et uenufte addídit, Chorus,alludens ad choros T'ragocedíarum,ín quibus multorum una uoxeft. lunguntur noftri ordínís.) Id eft,qui funt eiufdem inftítuti, Sentitautem de derícís ac moi nachís, Terentíus:Mei loci at; ordínís homíne:ídq; Hieronymus non fine allufione díxíffe uídetur. Qué honoris caufa nomíno,) Hoc foleníter addere folet oratores,fi que ín publíca cotíone nomínaf fent. Vtamorem concedam.) Vt,hocloco concedétis eftpofitum pro etfi, fiue quáuís: ut,feruí ut tajccant,íumétaloquetur. Impleat nomen fuum.) Apparet appellatum fuiffe,Latü.— Quín potíus do leat.) Nihil hac correctione feftíuíus.— Nec habuit crifpates.) Mítra,barbarum capítís ornamentum. Vergí.Maonía mentum mitra crínemqs.madetem fubníxus, Crífpantes dixit,ob rueas arte ínductas mitrz Stridentes calceolos.) V el ob ornamenta addita,uel ob foleam(οτε fuppactam,quod prcf fum ftrídet, Necorbes.) Vídelicet oculorum. Stibíum lpís eft,qui adhibetur dilatandís ac píngen dis nígrore oculís, Vi fuliginatos díxít, pro nígrifactos.INà fulígo πίρτου eft adhzerese fumo.(τα lachrymis cutem.) Id em ufuuenít fuco píctís,ut lachryma fulcos facíat per coloressfaciemg; tectorio fuciíncruftatam aperíat, Vnde Iuuenalis. Tandem apetít uultum,& tectoría primareponit, WVíuens mortua eft.) Híc palam diftínxít, hanc partem a fuperíoríbus:uulgus em fic accípít: V idua quz ín deli τής eft uíues, ea mortua eft,cá fit fenfus. V ídua qua delítíofe uiuít,uíues no uíuit, ficut ín ánotatíoibus noftrísíndícauímus, Quorundam homínum.) Locus eftapud Paulum ín príma ad Tímotheü epi ftola.cap.j. Sedíncentíuaaffero.) κέντρου graece ftímulus,& κεντεώ ftímulo.Inde latíní maxime Chrifti aní uocem hanc compofuerunt, qua fignificant írrítamenta. Híclocus diuerfus habetur ín exempla ribus, Nonnulli feríptum habent íncentíua affero uoluptatum: nonnulli, íncentíua affero effe. Ego plane legendum ceníco,íncentíua aufero uoluptatum,| Aetnzíignes.) Aetna mons eft Síciliz,quon dam perpetuo flagrans incendío.De quo Plíníus.Mons A etna no&turnís mírus iíncendfjs. Mülta fup hoc Claudian? ín raptu proferpíng,| V.ulcanía tellus.) T'herafiam fignificat ínfulam,quae fita eft ínter Liparam δὲ Sícilíam,Cuí poftea mutatum eft nome, díctag Hiera,id eft,(acra, quodfacra effet V'ulca no:ín ea collis eft nocturnas euomens flammas. Auctor Plíníuslibrotertio, Non Vefeuus& Olym pus.) luxta hunc montem períjt Plíníus maíor,ut ín epíftola quadà hui?nepos defcribit.Eft aute ín Ca panía haud procul a Nola,quondá A etnz more flagras: Nüc frígidus, queadmod&& A etna, μᾶς quí/ dà Vefuai& uocant. V ergili?, Vícína Vefeuooraíugo. FEtolymp?.) Sufpícor hzc duo uerba addítaa: quopti.Nec eii adhuc apud ullumlegere memíni Olympumardere. Eftaüt mons Theffalíz, prodír giofzaltitudinis, Nec Solínus αίοζβ memínit de íncendío,cum huíus montís míracula perfequítur, Argi.) Hunc luno addídít cuftodemyzaccze, íi quá Iuppíter uerterat puellam. Et propter uígilitíam dictus efthaberecentum oculos. περὶ ὑγίνῶμ.) Id eft, de falutaribus,hoc eft, de tuenda corporis faníta te,Id opus Galení adhuc extat,acíam dudum ín maníbus eft Thomz Línacro medíco Brítanno, uiro undeciíg doctíffimo,breuí,ut fperolatínum prodíturum.Eft eodem título liber Ρα Aeginítze que Gulíelmus Copus Bafilienfís traduxít.Eft& Plutarchí,quem nosnuperuertímus,—Pítuíta.) Flumor eft(aperuacaneus,quí ín feníbus abundat ob ínopíam calorís,quí huíufmodi concoquerefolet, Ν εἰ tcra uina.) Quoníam ea maxíme calefacíunt,etíam Varronetefte, Cuíus finis eft.) Comoedía fpecu lum eft humanz αἱτα tac; Comícus hoc agít,ut etatá, fexus, condítíonís ois, affe&us& íngeníü reprae fentet.. Síne cerere δ libero.) Id eft,abfqs cíbo& potu. Eft ín Eunucho T'erentíana. Bonüeft uíná n bibere.) Híclogus eft ín epíftola Pauli ad Romanos,quádp hüc díuus Hieronymus, fancte quíde ac falubríter:fed tame íoleter detorfit aliorfum δρ Paulus fcripfit. Sentit ein illic Apoftolus p fe nó effe ma lá uefcí carnibus,aut bibere uínü:fed offendículü αδίορ uítadum, Símilíter& eá locá,quí[τα de εἴα; olerá,detorfit ad fuii ufum. Nec em Paulus íllicloquit de infírmítate,qua pclíues fum? ad líbidíne:fed. deopíníone,qua putat alíquís fibi no lícere uefcí carnib?,cü nefas no Πε, Malo apud te&c.) Malo uí derípartiuerecüde loquí,dj ea tacere, qua ad rem neceffaría funt, Subtegmine impleuerís.) Allufit ad pefum puellará texentíü, INà tel pars eft fubtegme, Porro pefum calatho ímponebat.^ Sta íuxta Fliere.): Retulít quod eft Hieremía. cap.e. State fup uías,t uídete& ínterrogate de femítís antíqs, uz fituía bona,& ambulate ín ea,& ínueníetis refrígeríüi anímab? πείς, Comede fimila& olea.). llufít ad locá,q eft Exodi.ca.29. Tolle υἱέ! de armeto,& arítes duos,imaculatos,pancfq; acymos,&e cruftulá abfgg fermeto:qua cofperfa fit oleo,lagana quoq; acyma oleolíta, Veftíre cü lofeph.) Refpe xítad íd quod legit Genefeos.s7.Ifrael adt diligebat lofeph fupra οὓς filíos,eo quod ín fene&tute genuif fet eii, fecitqs οἱ tunícà polymita. Polymítà uocat uefte uerficolore,& pluríbus texta licijs.Nà πολὺ grae ce multá fignífícat,& μίτος ΗΠ], Perforent aures tux.) Refpexítad hoc,quod delícatae matrona ex au tíbus pforatís fufpendüt baccas& fmaragdos. Iuuenalís, Et cum auríb?exterfis magnos οὐ πε elen; chos. Vídet aütallufiffe ad id qd' fcripfit Flíeremías,cap.». Vade& clama ín auríb?Híerufale. ΝΙΠ ma; uís referre ad ferui cupíente ultro feruíre:cuf'aures fubet pforarí fubula,Exodi,ca.24.(ας ης medíi cáte.) Admonet opes,nó qbuflibet elargiedas effe,fed dütaxat ΟΠΠ paupib?. Alíoq q cognatís dát, cá nó egeat,alíenas opes auget,cíí Chríftus ín fuísmembrís egeat, Spadonum praeunte.) Spadonef uocant,qbus exectí funt teftes.Hij quida potetibus matronis ín delícijs erant.^ Víduaráicircüferrí,) V idualibera eftab imperio marítí,Ea libertate non debet ín hoc abutiut paffim uagetur per uías,-' PF T f 4. Coladane? C | ἢ X js pahes mor IN EPISTO.AD FVRI.SCHOLIA. Collactaneus.) Delícato uerbo, fignificauit quale..' Candídulus& rub.) Nam rubor candokí mfi tus,prscípua form: laus eft.- Apparat? Neronás ὃς Sard.) De luxu Neronís,multa luuenalís, Sarda napalus Afyríorum rex fuít,uoluptatum ftudío nobílitatus.. Nepos loquebant,) Apte abufus eft uerbo loquebantur, pro íridicabát, Vt Cícero:Nequítia clamítàt, detüra quopíam additum;forte pro obícoena,le&endum,ob feníum,. Rogus prope) Rogus ígnís; quó olím cadauera cómburebátur,. Símulabitur mariti.)Signiíficat marítum, hoc cofilío íllam ductu rum,ut hzres illi fit:ídeg utí confequatur;finget morbum: codíto teftamento,íllam fcríbet heredem, ut uxor prouocata exemplo, ídem facíat, fi/contíngat eene. Nam eft& hoc captádarum hzrediíta; tum genus, Omne genus comoedia.) Nam pluríma funt genera,ut oftendit Donatus ín prarfatíone cómentaríorü in Terentíum: Mímographí,) Ὁ αἱ mímos fcríbunt,íd eft,uerfus agendos ín fczna. Cómunes rhetorumlocí.) Aliquando dícuntur locí cómunes,quí tractantur per affectus:ut contra luxuríam,contra ftuprii; cotra odium nouercale: de hísfentithocloco.| Declamabunt.) Sunt cóplu ics declamatíones hocargumento,de príuígno& nouerca.. Vt uenefíca.) Quafi ueneno ἀδέο, ποτ bumfecerís.: Sídederísmalefíca.) Quuafiuenenum pro cíbo dederis, fí contíngat eum morí. Nam malcfícía dícuntur alíquarido; quae malís actíbus fiunt,ut ueneno aut íncantameétís, Superftítem ho; fpitem.) Sentit Helíam prophetam.- Capfaces.) Vafis enusleartiquo uerbo& alíbíi ufus eft Flíe; ronymus,& ítem'Cypríanus,. Granum em íbí mor.) A Nam Chriftus ín ludza fuit occifus. V(dua, íntellígit gentilitatem. grace fcíentibus,magex«AG confolor, unde& paracletus. ΄ H ANTIDOTV δ.Ια haccitatlíbrum Iudith,& addit:Si cui tamen placet uolumenrecipere,quafí dubi tans de authorítate huíus uoluminís,cü íd íntercanonicas fcrípturas, habeat ecclefia, V erum omníno. liber hícapud hebrzos pondus olím no habebat,ín hís quz uenírent ín cotentíionem: Chaldxo tame fermone confcríptus,ínter híftorías numerabat,Deníg in Nícena fynodo,ín numero fanctarü fcriptug:. rarum compütatus eft,ut teftatur Hieronymus ín huíus prafatíone. Apparet igítureaztate quofdam adhuc de eo dubítaffe;nec íllud Synodi decretá,apud omnes ufu receptum fuiffe.Deníg; an uere der crctum fuerit, dubitare fe; fubfignificat, cumait,legíturcomputaffe. Et fi maxíme recepít Synodus op* illud,refert quo ahímo receperit,an ut pondus habeat ín contentíone,an ut eflet exemplü uíduítatis,..' HIERONYMVS AD FVRIAM DE VIDVITATE SERVANDA, 4 W uiuere debeas;& uiduitatis coronam;illafo pudicitiz nomine coferuare. Gaudet χὰ animus,exultant uifcera;eeftít affectus, hoc te cupete effe poft uirum, quod fan; eeu] Ct memoria matertua Titiana multo tem pore fuit fub marito. Exaudítz: funt preces δὲ orationes eíus.Impetrauit in unica filia quod uiuens ipa poffederat.Habes praterea gencris tui grande priuilegium,quod οχί nde a Camillo,uel nulla;uel rata ueftrz familiae fcribi tur fecundos ποίζς concubitus:ut non tam laudanda fis.fi uidua poe geom f id. Chriftiana non ferues:quod per tanta fecula; gentiles foeminae cuftodierunt, l'aceo. de. Paula δι Euftochio,ftirpis ueftra floribus:ne per occafionem exhortationís,illas laudare uidear.Ble/. fillamq; pratereo:qua maritum fuum,cuum fecuta Germanum,ín breui uítz fpaciotempora uirtutum multa compleuit. Atq; utínam prxconia foemínarü, imitarentur i£írí:& rugofa fene; étus redderet,quod fponte offert adolefcentia.Sciens δὲ uidens ín flammam mitto manü, ad; ducentur fupercila,extendetur brachium, Iratufqgy Chremes tumido defzuiet ore. Confur/ gent proceres aduerfus epiftolam meam,turba patrítía detonabit,me magum, me feductoré clamitans,& in terras ultímas deportandum. Addant.fi uolunt,& Samaríté: ut ἀῑί mei titulü recognofcam. Certe filiam a parente non díuido:necdico illud de euangelio: Sine, ut mortui (epelin| utíq; quomodo ille ambulauit;& ipfe ambulare.Faceffat inuidia, quá nomíni Chriftíano, ma/ lcdicorum femper genuínus infigit:ut dum probra metuüt,ad uirtutes prouocét.Exceptis epi ftolisignoramus alterutrü.Solaq; cauía píetatis eft,ubi nulla carnís noticia eft.Honora patré tuur;fed fi4 tea uero patre non feparat. Γαία fcito fanguinis copulam,cgdiuille fuum noue tíitcreatorem.Alioquí Dauid protinus tíbi canet: Audi filia δὲ uide,& indína aurem tuam,& obliuifcere populi,& domum patris tuí:& cocupifcet rex decoré tuum,quoniaim ipfe eft domi; nus tuus, Girande przmíum parentis obliti; Concupifcet rex decorem tuum. Quia αμα, quía uidifti,quía indínafti auré tuam,& populi tui,domufqg patrís ταί oblita es: idcirco cocupit Ícet rex decorem tuum, δὲ dicet tibí: Tota pulchra es amica mea,& macula non eft ín te, Quid “΄ Ζ Ὡ ἢ ronte obícoena.) Obfcarna mihí ui lufítad epe NR granum frumenti,-ux nobís fonat.) INobís, íd eft, ΕΠ] Bfecraslítteris,S fuppliciter deprecaris:ut tibi refcribam;imo(críbam, quomodo íant mortuos fuos, Viuít emis quang credit in Chriftum.Et quí ín illum credit: debet ] (^ ῄ in Chrifta,&hacambitione;pergit ad Íponfum:eundé habés diim,qué& uirá. ftiarü habeant nuptias dídicifti ín ipfis nuptijss& quafi coturnícü carnibus,ufq; ad naufeá fatu tata es:amatifTimà choleram, tuz fenfere fauces. Egeffifti acefcentes δὲ morbidos cibos: rele; ν p. color), br DE VIDVITATE SERVANDA.$0 537 A Qaidpulchissanima qua dei filia appellatur,& nullos extrínfecus quarit ornatus? Credit uafti xítuanté ftomachü.Quid uís rutfutn ingerere,quod tibí noxium fuit? Canís reuerte Quíd angu ns aduomitü,& fuslota;ad uolutabrü luti.Bruta quoq» animalia& πάσα aues,ín eafdem pedícas thetiag; non íncdüt. An ucrerís,ne proles Furíana defícíat.& ex te parens tuus,non habeat pu/ lonem:qui reptetín pectore,& ceruícé eíus ftercore linat? Quippe ni omnes habent filios, quí habuere matrímonia?& quibus nati funt liberi fuo generi refponderüt?Exhibuit Ciceronis fu lius,patré ín loquentía? Cornelía ueftra pudicitia fimul& fcecunditatís exéplar, Gracchos fe eüuiffe lxtata efte Ridículü eft fperare pro certo,quod multos,& n6 habere uídeas:& cum ha E ρονασθε Cl dímiíttes tantas diuitias? Chrifto,quí mori no poteft. Qué habebis ha: redézIplum,qué& drim.Contriftabitur patet.fed laxtabitur Chriftus:lugebit familíafed an li gratulabuntur.Facíat patet quod uult de fubftantía fuasnó es eius,cuí nata es: fed cuí renata oe σε & quite VW redemit fanguíne fuo.Caue nutríces& ecrulas,& iftiufimodi uenenata animalia:qua de corío tuo faturarí uentré fuii cupiunt. ING fuadent quod tibi fed quod fibí p. fi Ec fepeillud obeániunt. Sola tte perpetua moerens carpere íuuenta?.. INec dulcesnatos, Venetis nec premía noris?. Vbi pudicitiz: fanctitasibi fragalitas eft. Vbi fessi dána. feruulorá. Quicgd non tulerint fibi ablatum putát:nec cófyderát de quáto,fed quátá acipiát. Vbicüqs uíderínt Chriftíaná;ftatím illud de tríuío,S γραικὸς ἐτιθέϊνο, uocát impoftoré detrahüt: Hi,rumorcs türpiffimos ferüc: δὲ quod ab ipfis egrefum eft:id ab alíjs audifTe fe fimulant:ijdé στον-au&tores δ exaggeratores. Exit fama de mendado:qux cum ad matronas peruenerit, δὲ ear | liriguís fuerit uentilata, prouincias penetrat, Videas ρἰσταίορ rabido ore(xuíre:& tíncta facie, B^" uipctinis prbib9,détibus pumicatis carpere Chríftianos. Hicaliqua;cui circa humeros híacyn thínalxria eft, Rácidulü qdd&balba denare locuta: Perftrepit, ac tenero fupplátat uerba. palato... Omnis ébnfopat chorus,& latrant uniuerfa fubfellia.Juneuntur noftri ordínis,qui& rodütur& rodunt.Aduerfus nos loquaces,pro fe muti:quafi& ipfi aliud[ως Ορ monachi:& no vare ange fhar νη. ως DARE^ j dete] ων iere ad. frac ορ. aa d 221 ντ quicquíd ín monachos dicit,redundet in derícos,qui patres funt monachorü. Detrímentü pe Εν m ΤΣ Jen»| NS coris páftoris ignomínia eft; Sicut e regionc,illius monachi πίτα laudanda eft;quí uenerationi$nenarboy vie Hh habet facerdotes Chrifti:& non detrahit eraduí; per quem factus eft Chriftíanus.Hacloaitus| /A noni funi ín Chrifto filiajnon dubitans de propofito tuo(nácg em exhortatorías litteras poftula; resfi ambígeres de bono monogamiíz fed ut nequitiá feruulorüi, quí te uenalem portát,& ín.. fidias affiníum;acpium parentis errorem intellígeres:cui ut amorem ín te tribu&;atnorís fcien/ είδη rion concedo:dícens aliquid cam Apoftolo:Cofiteor, celum dei habent:fed nó feeandum Ícientiam.Imitargpotius(crebro eii ídipfum repetá)fanctá matré tuam,cuíus ego quotíes Το cordor:uenítín menté ardor ín Chríftü, pallor ex ieíunijs,eleemofyna ín pauperes, obfequía. in feruos dei humilitas ueftium δὲ cordís;atq, in cunctis fermo moderatus. Pater tuus(quetn. honoris caufa nomírio,nó quía confularís& patritíus,fed quia Chriftianus eft) impleat nomé füum.Latetur filiá genuifle Chrifto;no fzculo.Quín potius doleatquod& uirginitaté fruftra. aimíferís,& fructus perdideris nuptíarum. Vbi eft maritus qué tibi dedit?Etíá(i amabilís.fi bo/ nus fuifTet,mors rapuiffet omnía:& copulam carnis foluiffet interitus, Arripe quafo occafione, δὲ fac de neceffitate uírtuté, No quarun£ in Chriftianis initia, fed Πίο. Paulus male ccepit.fed, bené finíuit.Iudx laudant exordía:fed finis proditione damnatur, Lege Eccch icléTuftida fti no liberabit eum,in quacüq die peccauerít.Et impietas impíj nó nocebit εἰ, η quacüq; die. conuerfüs fuerit ab impietate fua. Ifta eft fcala Iacob,per quam angeli confcendat δὲ defcen/ dunt: cuí domínus ínnítitur, laffis porrigens manum: δὲ[ο[]οο afcendentíutm gradus fuí coty: témplatione fuftentans.Sed ficut nonuult mortem peccatorís tantum,quantum ut conuerta/ tür& uiuatiita τορία ος odít, δὲ cíto εἰ naufeam faciunt. Cuí:plus dimittitur, plus diligit. Με retrix illa in euangelio baptigata lachrymís fuis:& críne, quo multos ante decoeperat: pe/ des. domini.tergens, faluata.eft. INon.habuit crifpantes mítras: nec ftridentes. calceol nec S ro ΡΟ. one,| ΩΣ porto ie nhfvgeng' N o τιν o}(d: 5, CX arajya ofont νο[fa d i ἘΞ wf TC) Προ αν. d n μὰ γ2107 μα AD FVRIAM. nec orbes ftibío fulicínato$, Quanto fcedior, tanto pulchrior. Quid faciat it fade Chrifti nz;purpuriffus& ceruffaz Quorum alterum, ruborem, eenarum labiorum ο; mentitur: alte; rum, candorem oris δὲ colli: ignis iuuenum, fomenta libidinum ,impudícz mentís indi, cia, Quornodo flere poteft pro peccatis fuíssqua: lachrymis cuté nudat:& fulcos ducit ín facie Ornatusifte nó diii eft: uelamen iftud antichrifti eft,Qua fiducia eríeít ad coeli uultus:quos conditor nó agnofcit? Fruftra obtendiítur adolefcentía,& τὰς dies afferitur. Vidua qua matíto placere definit& iuxtaapoftolü uere uídua eftinihil habet neceffarium,nifi perfeueran tíam.Meminit príftínz uoluptatis:[εἰς quid amiferit: quo delectata fit. Ardentes diaboli faj gittz iciuniorá, δὲ uiciliarum rigore reftinguendx funt. Aut loquendi nobis eft, ut neftici fu mus: autueftiendi, ut loquímur.Quid aliud pollicemur,& aliud oftendimus?Lingua pfonat. caftitatem,& totü corpus prafert impudicitia.Hoc quátü ad habitü pertinet,& ornati. Creten: uídua quz in delítijs eft(nó eft meüifed Apoftoli)uiuens mortua eft. Quid δέ uulthocquod ait: Viuens mortua eíl? Víuere qdé uidetur ignorantíbus,& nó effe peccato mortua:fed Chri; fto,qué fecreta non fallunt,mortua eft. Anima quz peccauerit,ipfà morietur. Quorundá homi ná peccata manifefta funt;przcedentía ad íudiciü: quofdam auté δὲ fubfequuntur, Similiter & facta bona manifefta funt;& quac aliterfe habentabfcondi non poffunt. Quod dicit;iftiuf; modi eft.Quidam tam libere δὲ palam peccant:ut poftcj eos uideris ftatim intelligas peccato res, Alíos auté quí callide occultant uitia fua:ex fequenti cóuerfatióe cognofcimus. Símiliter& bona apudaliquosin pppatulo funt:in alijs εν ufu difcimus.Quid ergo neceffe eftnos iar &are pudicitíam:qua fine comitibus δὲ appendiciis fuis,corminentia δὲ parcitate fidem fui face renon poteft? Apoftolus macerat corpus fuum,& anima fubijcit imperio:ne quod αἷῆς praeci pít.ipfe non feruet:& adolefcentula feruente cibis corpore, de caftitate fecura eftz INecg uero hxc dicens condemno cibos quos deus creauit ad utendü cum eratíarü actione:fed iuuenib? & puellisncentiua aufero uoluptatum. INó Actnzi ignes,nó gnam tellus,nó Vefeuus€ tantis ardoribus zftuantut íuueniles medulla: uino plenz,& dapibus inflamatz, Auaricía calcat a ρἰατί[ορ-δὲ cum marfupio deponitur.Maledicà linguam,itidictum emédar Π/ lenti, Cultus corporís,& habitus ueftiu:unius hora fpacío comutatur.O ría alía pecata exi trinfecus funt:& quod forís eft facile abijciturzSola libido infita a deo ob liberorü procteatío/ nem:fi fines fuos cerea fuerit;redundat in uitid:& quadá lege naturz;in coítü geftit erampe; re. Grandis igítur uirtutis eft,& follicita: diligentia fuperare quod nata fis:in carne,non carna; liter uiuere:teci pugnare quotídie,& indufum hoftem Arei(ut fabula ferunt)centü oculis oly feruare.Hoceft,quod ApoftoPuerbis alíjs loquebat: Ome pecatá,quod fecerit homo,exrra corpus eft.Qui aüit fornica£;in corpus fuü peccat. Aiunt medíci,£ qui humanorü corporü fari Ρίετε naturas:pracipueqs Galenus ín librisquorá titulus περ ὑγνῶρ, puetorá,& iuuenü,ac pet fectz xtatisuirorü,mulíerüqs corpora infito calore feruere,& noxios illis effe cibos atatibus,g caloré augeant:fanitatiq; MEHR quzq; ín efu& potu fumere.Sicut ecótrario fenib?, quí pítuíta laborant& frigore;calidos cibos,& uetera uína prodeffe. Vnde& faluator: Attendi tc,ínquit;uobis: ne forte erauentur corda ueftta in euh δὲ ebrietate, δὲ curis huius uit. Et Apoftolus: Vínà ín quo eft luxuría.Nec mirum hoc ἤρα! fenfiffe de uafaulo,quod ipfe fabii catus eft:cü etíá Comicus cuíus finis eft humanos mores nofle;atqy defcribere dixetit:Sine cer rere& libero friget Venus.Primü ioítur/fi tamé ftomachi fitmítas patituridonec puellares ati nos tráfcasaquá in potu fume:qua natura frigidiffima eft. Aut fi hoc imbecillitas phíberzaudi .eum Tímotheo:Víno modico Sue ftomachü,& frequétes tuas infirmitates. Deinde ít ipfis cibis calida gu den ING folü de carnibusloquor:fup qbus uas electionis pfert fent& εἰᾶ, Βοηᾶ eftuinü nó bibere,& caménó máducare:fed etíá ín ipfis leguminib9inflantia qua: δὲ grauía dedináda funtinihilg itafcías códucere Chriftianis adolefcentib?,ut efum olerü. Vi & in alío loco:Quí infirmus eftait, olera manducet: ardorq; corporum, frigidioribus epulis temperandus eft, Sícautem tres pueri& Daniel, leeumínibus uefcebant. Pueri erant: necdü adfartaginem uenerant, in qua rex Babylonius fenes iudices frixit. Nobis nó corporis cultus, qui in ilis(excepto príuilegio grati dei) ex huíufcemodi cibis enítuerat; fed anima: igo — quatit: ην ly US int i his dag, VN kii ζ p TU lx d lily Sit tij Κῶ lif Ini Yin ds 0 111} τὰ, ὙΠ vili tet uy fer] "T Vr ila y hi aj αὐ zh μ vü $dU d 7) ti 1 t di dí 15 qt | puta.Parcus cibus& uenter femper cfuriens,triduanis iciunijs prafertur. Et multo mclíus cft DE VIDVITATE SERVANDA.$o. 38 Δ. quaritutsqua carnis infirmitate fit fortior.Indecft,quod nónulli uitam pudicá appetentíum, ' án medio ítínere corruunt: dum(οἱ abftinentia carnium putant:& leguminibus onerant fto; o | fnachum:qux moderate parceq; fumpta,innoxia funt.Et(ut quod fentío loquar)nihil(ic inflà mat corpora,& títillat membra genitalia ficut indieeftus abus tuctufg; cóuulfus. Malo apud tefiliauerecundía parumper, caufa períclitarí; Quícquid facit femínaríü uoluptatü;uenenü quotidie parum,d raro fatis fumere.Pluuía illa optima eft: qua fenfim defcenditin terram, ubítus& nimíus imberín przceps,arua fubuertit, Quando comedís,cogíta,quod ftatím tibi orandum, ilíco δὲ legendum fit. De fcripturís fanctis/habeto fixum uerfui numerü:Iftud pen fum domino tuo redde.INec ante quíeti membra concedas;cj calathum pectoris ταί, hoc fub tegmine ímpleucris.Poft fcripturas fanctas. doctor homiínü tractat?lege:corü dütaxatquo ΕΠ fides nota eft. ING neceffe habes aurü in lüto querere, Multis marearitís,uná redime mar; garítá,Sta iuxta Hieremiájn uijs pluribus: utad illà uí&; qua ad patre ducit, puenías. Amore monilià atq; gémarü ferícarüg; ueftiü,tranffer ad fcientíá fcripturarü.Ingredere terrá repro» mi(Tionísacte δὲ mellemananté. Comedc fimilam δὲ oleum:ueftire cü Iofeph uarijs indumé tís:perforentur aures tux, cum Hierufalem fermone- dei: ut precíofa ex illisjmouarum fegetum, erana, dependcant. Habes fanctum Exuperíum, probate atatís& fidei: quí te monis fuís frequenter inftituat.Fac tibi amicos de iniquo mammona:qui te recipíant ín xterna taberna; cula, Illis tribue díuitias tuas:quí non Phafides aues.fed cibaríum panem comedant:qui£v mem expellant;non qui augeantluxuríam.Intelliee fuper egenum δὲ pauperem.O mni peté/. ti te, da:fed maxime domeftids fidei:nudü uefti;cfuriente ciba;xerotanté uifita. Quotienícaqs manum extendís, Chriftum cogita. Caue ne mendícante domino dco tuo:alíenas díuitias au/ geas." luuenum fugeconfortiaComatulos,comptos;atqy lafcíuos,domus tux tecta nó ui/ deát. Cantor pellatur,ut noxíus.Fidicinas& pfaltrías,& iftiufmodi chorà díaboli,quafí mor; tifera firenarum carmina proturba exzdibus tuis.Noli ad publícum fubinde pcedere:& fpa donum exercitu psxeunte, uíduarum círcüferri libertate; P eflima confuetudinis eft:cum frac lis fexus δὲ imbecilla xtis.fuo arbitrío abutitur:& putat licere; quod libet, O mnía quídem licéc, fed non omnía expediunt. Nec proairator calamiftratus,necformofus collactancus:nec can; dídulus& rubícundus affeda;adhzreat laterí tuo.Interdum anímus dotminarü ex ancillarum habitu íudicatur.Sanctará uírgínü δὲ uíduarum focictatem appetc.Et fi fermocinandi cum μέ είς incubuerit neceffitasarbitros ne deuites:tantaq; cofabulandi fiducia fit:ut intrante alío;nec. paueas,nec erubefcas.Speculü métis eft fades:& taciti oculi;cordís Γατοπέ arcana. Vidimus nu. perígnomíniofum quendá per totum orientem uolitafTe ramoréEt xtas,& cultus,& babít?, & inceflus,& indifcreta focietas,exquifit epula;regius apparatus, Neronis δὲ Sardanapali,. nuptías loquebantur. Aliorum uulnus,noftra fit cautio.Peftilente flagellato.fapiens fapicn; tior erít.Sanctus mor.ímpatientíam non habet.Falíus rumor cito opprimitur:& uita pofle. tior;iudicat de priore.Fierí quidem non poteft;ut abfq; morfu homínum,uitz huius curricula quis pertranfeat: malorumgy folatium eft/bonos carpere, dum peccantium multitudine, pu« tant culpam mínui peccatorum: Sed tamen cíto ígnís ftipule conqaíefcít,& exundás flamma, deficientibus nutrimentispaulatím emoritur. Sianno prateríto fama mentita eft:aut certe íi uerum dixit:ceffec uitium,ceffabít δὲ rumor.FHac díco:non quod de te finiftrum quid metuam fed quod ρίοιατίς affectu,etíam que tuta funt pertímefcam.O fi uideres fororem tuam:& illud facri orís cloquíum,coram audire te contíngeret:cerneres in paruulo corpufculo.ineentes ani/ mos. Audires totam ueterís€ nouí teftamenti fupellectilem ex illius corde feruere, Ieiunía pro ludo babet, oratíonem pro delítijs. Tenet tympanum ín exemplum Maríz, δὲ Pharao; ne merfo,uírginum choro przcínit:Cantemus domíno,eloriofe enítm maenificatus eftequum & afcenforem deíecit ín mare. Has docet pfaltrías Chrifto, has fídicinas erudit faluatori. Síc dics, ficnox ducítur:& oleo ad lampades prxparato, fponfi expectatur aduentus. Imítare ego& tu confanguíneam tuam, Habeat Roma:quod auguftior urbe Romana poflidet Be; chem. Habes opes, facile tibi eft indipentibus uictus fubfidía míniftrare. Quod luxuria; parabatur, A Se m) — Soerehteg Menard TL } l(222 Γῷ, 1. Viaeere "ua perharefo4 cho«{ ms fh ο. ada τρ». Ύσν ph» 4 δες D vidua gae Hm) 5“ 1 A Hu by ΄ L Nergefena Vioua ᾽ν 4d, vd 7]» 2) 7ῶ prophe(να ἌΧ PALA ,AD FVRIAM.. parabatur, uirtus infumat:nulla nuptias contemptura, timeat egeftatem. Redime uirgines, quas ín cubículum regis inducas.Sufcipe uiduas,quas inter uirpínum lilia, martyrum rofas, quafi quafdam uiolas mífceas:pro corona fpinea,in qua Chriifus tnundií delicta portauit, ta/ [ία ferta compone.Latetur& adiuuetur nobiliffimus pater tuus:dífcat a filia,quod didiceratab uxore.Íam íncanuítcaput.tremunt genua,dentes cadunt:& fronte ob(επί rugis arata,uicina eft mors ín foribus, defienatur rogus prope. V elímus,nolimus fenefcimus. Paret fibi uiaticá: uod longo ítinerí neceffarium eft.-Secum portet;quod inuitus dimiffurus eftimo pramittat in ccclum.Quod fi negaucrítterra fumptura eft.Solent adolefcentulz uíduz:quarutm nonullz abierunt retro poftfatanam,cum luxuríatz: fuerínt ín Chrifto,nubentes dicere: Patrímoniolü mcü quotídie perítsmaiorum hzreditas diffipatur:feruus contumeliofe locutus eftzimperium ancilla neglexit. Quís procedet ad publicum?quis refpondebit pro agrorá tributis? Paruulos meos quis erudiet;& uernulas quís educabit?Et hanc(proh nefas)caufam,opponüt matrimo nij:qua uelfola debuit nuptias impedire.Superducit mater filijs:no nutritiü,fed hoftem:non parentem,fed tyránum:Inflámata libidine,obliuifcitur uteri fui:& inter paruulos,fuas miferias nefcientes lugens dudum,;noua nupta componitur.Quid obtendis patrímoniüz Quid fuper biam feruulorü? Cófitere turpitudine.Nulla ídcirco marítü ducit:ut cum maríto no dormíat. Aat ficertelibido non ftimulat:quzetanta ínfanía οἴ ἴῃ moré fcortorum pftituere caftitatem, utaugeátur díuítiz:& ppter rem uilem atq; perituram,pudicitia,qua δὲ preciofa ὃς aterna eft, polluaturzSi habes liberos;nuptias quid requíriszSi no habes:quare expertá nó metuis fterili tatem:& rem incertam certo praffers pudoriz?Seribuntur tibi nücfponfales tabulz:ut poft pau lulum teftamentum facere compellaris.Simulabitur mariti infirmitas:& quod te moritura fa, cere uoletipfe uicturus faciet: aut fi euenerít;ut ex fecando marito habeas filios: domeftica orítur puena;inteftinü prelium:INon licebit tibi amare liberos: necaquis afpicere oculis,quos enuifti:Clam porríges cibosinuidebít mortuo:& πί odetis filios,adhuc eorutn amare uide erís patrem.Quod fi de priore uxore fobolem habens,domü te introduxerítetiam ἢ clemé; tiflima fuerisiomnes comaedi,& mimographi δὲ comunes rhetorum loci, ínnouercam fuiffi; má dedamabunt.Si priuignus laneuerit,& condoluerit caput:infamaBerís,ut uenefíca.Si non dederis cibos,crudelis:fi eua us dícerís, Oro te,quid habent tantum boni(εσας nu ptiz;ut hxc mala ualeant compenfarer Volumus fcire, quales effe debeant uidux? Legamus cuangeliá fecandà Lucam:Et erat.ínquit, Anna prophetiffa filia Phanuelis de tribu Afer. Any na interpretatur,eratía.Phanuel ínlíngua noftra refonat,uultü dei. Afer,uel ín beatitudine, uel o, ín diuitias uertíitur.Quía igiturab adolefcentía ufq; ad octoeintaquatuor annos,uiduitatis onus fuftinuerat:& non recedebat de templo dei, diebus ac noctibus ínfiftens ieiunijs& οὓς; crationibus:idcirco metuit eratiam fpiritalem:& nuncupari filía uultus dei: δὲ ataui beatitudi, ne diuitijfcg cenferi. Recordemur uiduz Sareptanz:qua δὲ fuz δὲ filiorum faluti, Helia: pre tulit famem:ut ín ipfa nocte moritura cum filio,fuperftitem hofpítem relindueret:malens uità perdere;cg eleemofynam:& in pugillo farris feminariá fibi meffis ἀπίως praparauit, Farína feri tur,& olei capfaces nafcitur.In Iudza frumenti eft penuría.Granum eim trítici ibi mortui fue; tat:& ingentia uíduz olei fluenta manabant.Legímus in Iudith(fi cuí tamen placet uolumen tecipere)uiduam confectáieiunijs:& habitu lugubri fordidatá,qua non lueebat mortuum ui; tum:fed fqualore corporis,fponfi quarebat aduentum, Vídeo armatá gladio manum:cruentá dexterá.Recognofco caput Holophernís de medíjs hoftibus reportat. Víncit uiros foemina, δὲ caftitastruncat libidinem: Habituq repente mutato,ad uictríces fordes redit,omnibus ἔσαν li caltibus mundiores, Quidá ímperite,& Deborá ínter uiduas numerát:ducemq; Barach αν bitrátur Deborz filium:cum alíud fcriptura commemoret.Nobisad hoc nominabítur,quod prophetiffa fuerí& n ordine iudicum fupputetur.Et quía dicere poterat: Quá dulcia gutturi meo aloquiía tua:fuper mel δὲ fauum ori meo:Apís nomen accepit, fcripturarum floribus pa; fta:fpüffancti odore perfufa:& dulces Ambrofia: fuccos prophetalí ore coponés.INoemi,qua: nobis fonat σαρακεκλημένσαμᾶ interpretari poffumus,confolatam:marito δὲ liberís peregre mor . tuis, pudicitiam reportauít ín patríam:& hoc fuftentata uiatíco, nurum Moabiítídem tenuit. Vtiíllud ^DE VIDVITATESERVANDA. ὁ$o. 39 A. Vtillud Efaiz uaticinium compleretur:Emitte agnum diie driatoré terrz, de petra deferti, ad monté filiz Sion. Venio ad uiduá de euangelio: uiduam pauperculà;omni Ifraelítico populo ditiorem:qux asperum finapis:& mittens fermentum ín farinz fatis tribus patrís δὲ filij confeflionéfpirituflancti eratíatemperauit:& duo minuta mifit ín Gacophylaciü. Quíc/ quíd habere poterat ín fubftantia fua:uniuerfafcy díuitias in utroqy fidei fuz,obtulit teftaméj to.Hacfunt duo feraphim ter elorificátia trínitatem;& ín thefauros ecdefiz condita, Vnde δὲ forcpeutriufq; teftamenti;ardens carbo VERRE A labía peccatorís.Quid uetera re/ petam, uirtutes foeminarum de libris proferam:cum poffis multas ante oculos tibi propone re in utbe qua uíuísiquarum ímitari exemplum debeas?Et ne uídear adulatione per fingulas Te Rede tibi fancta Marcella:qua refpondens generi fuo, aliquid nobís de euangelio ret li. Anna feptem annísa uirgínitate uixerat cum marito: ifta feptem menfib9.Tlla Chrifti expe ctabataduentum:ífta tenet,quem illa fufceperat.Illa uagientem cernebat:ífta przedicat trium phantem Illa loquebatur de co omnibus,qui expectabant redemptionem Ifrael:haxc cum re, demptis gentib? dlamitat:Frater no redimit, redimet homo. Et de alio pfalmo: Homo natus eft ín ea:& ipfe fundauit eam altiffimus.Scio me ante hocferme biennium,xdidiffe libros conv tra Iouiníanum:quibus uenientes econtrario queftiones: ubí Apoftolus concedit fecunda ma/ trímonia fcripturarü auctoritate contriui.Et non eft neceffe eadé ex intregro fcriberexcii poflis inde quz fcripta funt mutuarí.Floctantü;ne mod eeredíar epiftola, admonitá te uolo. Co; gíta quotidie te effe moríturam,& nun de fecüdis nuptijs cogitabis. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. PW! Frontíam uiduam dehortatura dígamía,hoc eft fecádis nuptijs:refellens eos,quí ex uer; v wall bís díuíPaulí probabant íteratas nuptías.Epiíftola eft,cum prímis erudita& zloquens, |[2| Prímam partem habet laudatoríam,uelutí per excurfum,quo fere folet utí.In fecüda tra; 7 Is Ctat argamentís rem ípfam. In tertía rurfum expatíatur ín locum coómunern,de calamita; εν Αἱ tibus rerum humanarum, Sed mírum, dj(cíteutrácg dígre(fionem ad ppofitum argumen tum accomodet, optíg» artifex, . SCHOLIA. ΤΗ Nuetere uía.) Id fignificat, quod ín arte poctíca pracipit Hloratíus:ut uulgatum& a multis E5/64| tractatum argumentum, íta tftictemus,ut nouum reddatur, Publíca materíes, príuatí iurís | 7 Wei crit ἃς, Vía publíca eft,quam grací uocat Asogésop. Semíta uía eft anguftíor,& a publíca dí; EE e J| uertens. AdGerontíam.) Nomen huíus foemínz, uaríe Ícríptum reperítur ín omníb?exe plaríbus, Quadam habent Geruntíam,quadam Gerutíam,quxdam Ageerochíam,alía Acherufia,Nec magnopere pertínebat ad rem,quo nomíne uocarctur,nííí quod mox fubijcít: Quae quodam uatícínío futurorum,ac ἀεί prafidentís auxilio, nomen accepít.Fortaffe legendum, Gyrutíam, propter íd quod moxfequítur: Qua matrís,auía,amitzg probatarü ín Chrífto foemínará, nobilísin Chrifto turba οὖν cüftat.Gyrus eim círculus eft. Aut Gerutíam,ut a greco fermone ducatur, γέρας ením grace honoremac premium fignificat, Aut certe Agerufíam, a graeco uerbo ἁγείρω, quod eft congrego,& concilio, Inuej nío& apud Orofiuns Gerontíum quendam, a quo Conftans Conftantíni filius interfectus eft, Vnde Gerontía dícta uiderí poteft,ab honore:a quo ueteres dixere γήοντα. Quarü auía.) Ne intelligas μᾶς effeauíam eará, quas modo nomínauit: fed quarum,pofuit diftríbutiue, pro ínter quas,fiue ex quibus: uclutí cum dícimus,quoráü fuit Plato,íd eft,de quorum numero faít, Soror Celeríni patrís.) Ethíclo; cus in omníbus,qua quídem uíderím exemplaribus deprauatus habetur. Verum non obfcurü eft, quo modo reftítuendus fit.Nímirum ut legas, Soror Celeríní patrís,qua Gerotíam nutríuit ínfantem,d ín fuo natam fufcepit gremío, p ános uigíntí, mariti folatío deftítuta:erudít neptem,quod a matre didícít. Síquídem auía Gerótíz, Metronia uocabatur,mater Benígna, Pater Celerínus:amíta,hoc eft, Soror pa trís,cducauít neptem Gerótíam.Nifi quod opinor affcríptum fuiffe nomen amítz,qua Agerontía, aut fimilequíppíam,díctumuídetur.(QQuoda matre.) Incertum an a matre Gerótíz,an a fua:fed uerifimá líus efthanca forore dídící(fe,quod neptem doceret fuam.— Pofthumus.) Pofthumí uocantur,quí pa tre defuncto nafcuntur, Marítus igitur Gerotíz, Simplicius eft dícus:quod nome indítà eft filío,ut ρα! tremreferret etíam nomíne,nec uíderetur perdídífíe fuum Símplícíü mater. Locíhauíus cótinentia.) Contínentíam uocat,non materíam, ut uulgus loquítur índoctum,fed contí guítatem:;contínens em αἱ είτε, απο adharet& contíngít.Sentít autem fe uelle explícare,quz locum hunc proxíme pracedunt & quz fequuntur,quo melíus íntelligatur,| Netranfuerfum quídem.) V nguem latum intellígít, quod puerbío folet dící,pro minímo fpatío. Hoc em κατασρενϊάσωσϊ, graec".[0 sewip eft lícenti?& immode ratíus agere,quod míbí uidetur comodíffíme reddí poffe,fi dixerimus lafcíuire. Vocem compotità pu tant, παρὰ ósseip,quod eft auferre δὲ Ἰμία, id eft, habena:ut tranflatum fít ab anímantibus brutis,qua fre no,ucl habenís reuullis,fuo feruntur arbitrio, paftu ferocictía no obtemperat babenis, δίας a sea, & στι ὌΝ E use fo RE g a ,2:- 9» gaje- D) 1 d NM IN EPISTO.AD-GERONTIAM SCHOLIA. C quodcftdurü,ppterea,quod ía intractabiles fint,nec regí poffínt.Deinde ppofitío κατὰ addíta ín c6/. pofiticne, fienificat íncómodá alíquod eíus quí apponitur ín genítíuo. Síquíde hzc ppofitío,quotíes hunc aícíícít cafum, reddit uerbá relatíuü,& fere fignificat ín malam partem:ut καταφρονεῖν& κατα] Ἴσμαι,[ά eft,fentío ín contempt alicuíus,& fero futtragium aduerfus hupc aut íllá.Ita κατασρννᾶμ τοῦ xgi sov, cft lafcíutre ín contumelia& íníuríam Chríftí,feu ferocíre aduerfus Chríftü, cuius pratextu,alíta funt uftg ad íntemperantia. Ambrofius utítur huiufmodi traductíoe,( em ín delítijs cgerínt ín Chrá Íto,nubere uolunt. Proínde míror,unde ínuaferit hoc uerbum fornícata fuerínt, Magís quadrat,quod habetur ín xdítíone uulgata ,luxuríatz, Aliud em luxuría,alíud líbído. Sed de hís copíofius differuí; mus,ín Annotatíonibnoftrís ín πουᾶ tcftametüzditís, ΕΠΠτ& arguto.) V erfus eft ex Εἰεσῆς amato rijsOuídij. Inboue&afino.) Hocludzis erat prohibitü;ne ararent ín boue& afino:ut patet Deute ronomij.cap.2c. Qué locum díuus Híeronymus traxít ad allegoría ímparís matrímoníj,fic em uocauit fuperíus,quod fidelem copulat cum ínfídeli,|INetuníca nuptíalís.) Eft ín code capite:ne fas effet uti uefte,partím ex lana,partím exlíno cotexta, Non mínus fexagenaría.) Paulus ín epiftola ad Τίπιο! theum príma.cap.s. uctat ne qua uídua recípíat ín mínífteríü ecclefiz,mínor fexagíntaannís,^ Qux uere uiduz funt,) Refpexítad etymologíam uerbí:nam latínís prífcís,uíduare erat fpolíare& orbare, Vnde& uiduertatem, calamitatem appellant.Et graecís χήρα dícítur,a χωρῶ, quod eft feparo: aut a χαρὰ quod eft gaudíum, καζαμτ/φρασιμ, quafi fit oibus oblectamentís orbata. ᾽ Corban.) In euangelio Mat theí. capas.&'Geplegítur, íd eft, donum. Híceronymus híc Hebraicam addídít uocem 3, quod ea: figníficet,non quoduis donum,fed proprie quod templo dícatur. Vnde& locum ín quo dona huíufmo. dí feraabantur, corbanam uocabant,.— Inferíarum offícíum.) Inferías parentalia uocant, ab ínferen. do,ultímum íllum honorem que cognati exhibent defunctis, V etat autem lex Moyfaica facerdote co tàmínari ullíus funere, nífi uxorís,matris,filíz& fororís,fi uirgo fuerit. Caftítatem repperít perdítri cem.) V οἱ αἰτία debilítato corpore,uel quía ímpía fít,&níhil coferens adfalute, Hierophanta.) Grae. Ce ἠροφάντκς dícitur,qui oftendit& ordínat myftería facrorum,ab Ἱερὸν facrum, δν φαίνω oftendo. Ponitur. & pro facrifico,nonund prozdítuo.| Euíratuírum,) Ita quídem confentíüt exemplaría. Ego tamen legendum arbítror,euiratur:ut íntellígas híerophantam,hoc eft,facerdotem apud Athenietes caftra; τί, δὲ execarí,ne libidíne contamínetur: cuíufmodi funt σα] Cybelís facerdotes. At nunc nó admíttü; tur,nifi hac quoq; parte íntegrí, Flamen.) Flamínes erant facerdotes quidam R omz, fic dícti, quafi fi lamínes,quod ín fummo uertíce lanea fila geftarent, Alij putáta pileo díctos,quafi pileamines. Ἴδα! rí Aegypti.) Apím bouem íntellige,que olím Aegyptij,numinis loco colebant;De quo per multa He P D rodotusín Thalia, Veftzuirgínis.) Veftales uocantur, qua aternum ígnem feruabant:harum fi qua ínceftus Οία fuíffet,uiua FORME a quibus copiofiffime Plutarchus ín uíta Numz.De facer dotelex extat apud Senecam. Sacerdos pura fit e purís,cafta ecaftís. lunoníftg Achíuz.) Opínorle gendum, Areíuz pro Achíuz:cuíus métíonem facit& Vergilius. Apollinis.) De Apollíne ἃ Díana teftatur Horatíus ín Odis,Díanam tenera dícíte uírgínes.Intonfum puerí dícíte Cinthíum.— Hafdru balís uxorem.) Haud dubíum,quín de Sophonifba Hafdrubalís uxore fentiat,quam Matffíníffa uifam ftatím adamare coepít,ac factis nuptijs uxorem habuit. À cuíus amore,cum auocaretur caftígante Scíj pione,uíderetqy(ibíno lícere eam retínere, uenenum illi mifit: quo mox epoto,mulíer ínterrjt. Authoi τες Títus Líuíus decadís tertíelíbro decímo,& Plutarchus ín uíta Scípionis Afrícaní. Nec mírandum fi Flieronymus híftoríam uaríauít,alium quempíam fecutus.Et non raro folet huíufmodí narrandí ua; tíctasoccurrere, Caeterum Lucretíz fabula, quz fibi fua manu necem confcíuít,notíor eft, d ut híc fit re cenfenda, Regínam Carthagínís.) Dídonem íntellíoít, qua ο procum Híarbam fpreuíffet,& ab Ας' nca defereretur,gladíum adegit pectorí,morí malens,dj procos contemptos rurfum fequi,corpus ex aníme rogo íimpofítum,quem ípía extruxerat, Narrat V εγσίας ín quarto Aeneídos, Gens Theutoj nutm,) Hzc híftoría narratura Valerío Maxímo,libro memorabilíü fexto,capíta Ίς pudícítía,fed pauj. lo díuerfius d$ Hieronymus. Ait ením uxores Címbroruma uíctore pctífle,ut uírgínibus ueftalíbus dono mítterentur,nec mínus cafte,d illas fe uíCturas.ld cum effet negatum, mortís cofilium coeperüt. Refert Plutarchus ín uíta Martj, δν Florus ín epítomate Líuíanze híftorízlibrí.ss.fi quis forte pleníus de hís edocerí cupíet, Cererísacuenerís.) Sufpícor híc fubeffe mendum,etíamfi adhüc modum con ftanter habent exemplaría, Arbítror pro V eneris fcriptum fuiffe, Vefta:quam uocem cum fcíolus ille quífquif Γαίε ίπ[πο Catholiconon rcpperíffet, Veftam mutauítín Venerem. Síquide Cererí quoqga purís mulíeribus facra fiebant,adeo ut nefas effet,uíros íntereffe, Ipfa dígítorum coíundtio.) Vt πᾶς calculis, íta quondam dígitorum notís fupputabant,ut teftatur Juucnalís,Plíníus& Donatus ín Adel: phos T'erentíj:hoc eft, explicítís aut contractís dígítis.nmumerum quem uolebàt fignifícabant. τα ται tío computandí manet hodíe quoq; fed díuerfa, Porro ueteres molliter coníácts digitis, tríeínta fiení ficabát: relíquís dígítís uno fuperiore preffís, fexaginta, Porro poft nonagínta nouem,a fíníftra ad dex tram tranf.ercbatur fupputatío,íjfdemq dígitís,fed non eadem manu,uclut ín círculum computatio recurrebat. Flac ad hunclocum íntellígendum fatís funt.(Ὁ μἱ plura uolet cognofcerc,legat noftra ín prí/ mum aduerfus louíníanum líbrum fcholía, Herodíímpitjffímo.) Chríftusapud Lucam admonítus ut fecederet,quod Herodes εἴ pararet occídere.lte,ínquít,& dícíte uulpí illi: Ecce eijcío damonía δὲ fanítates perfício hodíe& cras. V ulpes autem habent fuas latebras ín fpínetís, V nde,uulpes foueas ha -bent, Mundi amatores neglecto fermone díuíno,ín díuítíjsacquíefcunt.— Publicarum libídínii αἰδῇ mas.) lífdem uerbís& fuperíus fíegníficauit paffím proftítutam pudícítíam,^ Ante annos plurímos.) «Εκ hoclocoapparet díuum Híeronymumalíquando Damafo ἃ facris libellis fuiffe, quem nunc fecrei taríum E» iS eff j d ἴῃ $ ial tae dio My qui hg, δίῃ dori it pedi it v Ρο Po fit 5 ah adit ἡ $ Tn "E Wim Mr ri apti pau lum t dis qu γι T Qu nia alt tor ip η) yl i ja T mu [iu yii (A IN EPISTO.AD. GERON. SCHOLIA.«ο. 4o taríutn uocit,in hís quz pertínent ad confultationes Synodícas. Pofttantas rudes.) Nifi locus depra uatus e(t,fentít totíes libertatem reddítà,mortua uxore feu maríto. Nam rudís,uírga,qua gladiatores mí(lionem accípíebanta fanguínarío ludo. Vnde& milítes ab onere milítia απο, rudíarfj uocatur, Fítautem líber marítus,fí moríatur uxor,& αμα ταῖς donatur, Quem quís prior efferret.) Elegan tíus erat,uter utrum efferret. SCA hac loquedíforma reperítur apud authores. Caeterum efferrct, profepelíret, elegantíflíme dixit, Verum totus hic locusín exemplaríbus habebatur confufiffimus, necuno modo deprauatus.Nos collatís ac penficulatís diligenter omníbus,íta legend cenfemus:Po(t tátasrudes, que quís príor efferret,uícit marítus:& totíus urbís populo cofluente,coronatus:& palma tenens adoríamqp, per fin ᾿ξυῖος fibí acclamantes,uxorís multínubz feretrum praecedebat.Nam ueteres gloríam feu uictoríam,adoríam uocabant, Quo uerbo ufus eft,& ín Odís Horatíus:ab ador, quod íllí far dícebant,& palma uíctorís ínfigne erat. Porro uíctori ín tríumpho íncedenti,acclamabatur undíq:: Totríiumphe.Huclepídeallufit Hieronymus.Feftíuiter autem nouauít copofitionem huíus uerbi mul tínubae,graccos ímítatus oaov, ficut fuperíus nouam uocem finxít, nuptíator:cü ca nud fit apud authores, Quarum tíbí abüdans.) Sílíceretab exemplaribus confentíentíb? díffentíre,malím,abun delegí. Ineo facilior eft;) Nonnullí codíces habebant, ín cofelicíor:utrag; lectio tolerabilis, Erunt duo ín carné una.) Vídes Híeronymum non íta cítare hunclocum,uthabetur ín uulgatís exemplarí; ' bus, Erüt duo ín carne una:fed ín carnem unam. Sícením fcribendum effe fatis declarat quod fequit, Et nó ín duas,nec ín treís, Et graeca refpodent, καὶ ἔσονται οἱ δύο tig σάρκα ufop,ut íntellígas e duobus,uclut unum homínem fieri matrímoniío. Quai hunclocum,nonníhil torquet Hieronymüs, Qd Chrifti concilíabula,) Quid ad hunclocum dícent,quí concilíabulum ínterpretantur díabolí concilium, quafi per contemptum dícatur concilíabulum?' Híeremías captíuítate prod.) Hoc legítur apud hunc pro^ » phetam.cap.is, Mortua eftínquít.) Ec hunclocum nonníhil torquet Híeronymus. Eft autem apud fpfum prophetam, cap.24.. Locutus fum ergo ad populum mane,& mortua eft uxor mea ucfi pere ἅς, Nec ductur?uxorem.) Híeremías ducturus erat,nífí fuiffet prohibítus.Ecechiel duxerat, fed líbera; tus eft;utexplícaret enigma,| Modo audít Petrus.) Ex hocloco díuus Hieronymus uídetur ín hac ' fuiffe fententia,ut putaret Chriftíanis nonlícere bellarezquod utínà omnibus perfuafum effet, Mar, cíon calumníator.) Híc Herefiarcha,fuít Cerdonís dogmata fecutus.Is duo príncipía inter fe pugnan; tía fínxít,eum quí deus eft legísac prophetarum,negauit patrem effe Chrífti:quod Chrifti pater bo; nus effet, ílle íuftus effet,non bonus:atqy íta feparauit legem& euan gelíum,quafínecab eode profectaz ᾿ ἃ illaeffet iufticize hoc bonitatís. Auctor Auguftínus inlíbro de hzrefibus ad Quoduultdeü,| Prín εἰρίο ἃ ἔπε.) Magis arrídet, quod ín fcriptis ínuenio codícíbus,príncípíum& finís:ut eundem deum dícat príncípium,& finem,alpha& o.Príricípium ín lege Mofaíca,finem ín euangelío,| Feruente foe cunditate.) Ita habebant exemplaría, quz uíderím. V erum dubíum non eft,quín legendum Πε: Fene; na. Helchana duas habuit uxores, Annam& Fenennam.A nna poft díutínum tedíum fterilitatis,tande peperít Samuelem tatum uírum.Hiíftoiga eft ín prímoregumlibro.cap.i. Licet monogamía,nos,) "μόνος graece folus,,4j.os coniugíum fignificat:inde monogami,qui femel& uní dumtaxat nubunt. Nec €mlfaacalíam habuít uxorem,nec Rebecca alíiuirü,(σαίας folíus partus.) Nullí cotígit erauídae, ut domínus pradíceret quíd effet futurum, Duo, ínquit, populi ex utero tuo díuídentur,& minor füpera bít maiorem.Et fola Rebecca perfe confuluít domínum,quíd effet quod fentíret ínfantes ín utero con certantes. Defcorto prophetíco.) Eft ín Ofee,deuxore fornícaría& filijs fornicationis. De Annz confílío.) Intelligit ínutile& perníciofum cofilium.Anna foror Dídus,apud Vergilium ín quarto libro Aeneidos,eam ímpulít ínamorem Aenez,ptextuconíugij. Promiffa Síchei.) Síc habebant omhía exemplaría: Verum Seruíus admonet legendum Sícheo,pro Sicheío,ut fit adíectíua.Hoc admonuí, ne quis ftatim depraget hunclocum.| Si T'ímotheo dicítur.) Et huícloco nonnullam-uím&cit díuus Hicronymus,Nec em íllíc agít Paulus de perículo quod ímmíneat pudícítía Tímotheí:fed de uíduís qu fint fufcípíendze ín curam ecclefize,& ecclefiaftíca ftipe fuftinendanec cft grace deuíta,fed παρα! τοῦ, id eft,reijceacrefuta,fiue ne admiíttas, Pyram, Gladíü& íncendíum.) Pyram,íd eft, roeum que Dído domí extruxeratad exurenda monumenta Aenez. Gladíum,ab íllo relíctum,quo fe cofodit, Et incedíum,hoc ex híftoría ut opínoraddídit Híeronym?.Nam V ergilíusalíter rem narrat. Sororem mulíerem.) Hoc fcríbít Paulus prímo ad Corínthios capite nono,quod«οἴ Cephas relíquígs apoftolí, círcáducerent mulíeres,qui fumptus ad euangelium fi ubmíníftrabant,ipfetame noluerit ídem facere, ut pure pradícaret Chrífti;abfc ulla απο” fufpitíone,| Viníus uncíolze.) Affís uncía, cetera huíuf] modínomína,comuniía funt ad pódera,mefuras& numeros,| Malítía fua.) Xaxfa, quod mífería απο; fignificat.Malum apud latínos alíquando fignificat non uícíum, fed incómodum. Malícía non item. At 'κακ[α apud graecos utrüqg, Et magís conuenicbat híc mífería, lubet ením ne follicítudine futuri fim? mir feríante tempus,& calamítatem uítz duplícemus,— In nomíne domíní,) Verba funt Petrí ad daudü Adcuü.caps. De Megarenfibus.) Megara graca cíuítas,media ínter Peloponefum,Attícá& Booci tíam.Hij quondam male audiebant,íd quod dedarat& prouerbíum,quo díctum eft, Megarenfes nej queres e(fe,neg; quartos,nec ín ullo numero.Díctum eft autem hoc ín eos,quod zdificarent magní ice,& fidem uíuerent uítam uoluptaríam: íta fruentes gaudijs uitze,quafi poftrídíe e uíta mígraturí, Auídíus ei fruímur íjs,quíbus mox caríturi fumus. Quítenebat de medío.) Refert Daulí uerba ex "epiftola fecunda ad Theffalonícenfes,cap.z. Tantum ut quí tenetnunc, teneat, donec de mediío fíat, 'Hoc quídam de Nerone díctum accípiunt,Híeronym?alío uídeturdeflectere.| Refidemus.) Díxít ip refidui feu reliqui fumussunde& refidem dícimus,| Inter alpes ὃς Pyreneum.) Nam galliará fínís uh g^ ο[ mons b , i IN EPISTO.AD GERON.SCHOLIA. C eftmonspyreneus, qua fpe&tát Hífpaníam. Alpíbus ab[talía díuiduntur, Rheno a Germanía,Etaltero.—.] latere T'ufcum pelagusattíngunt,altero Oceanü,ut refert Pomponíus Mela. Sentít ígítur uníuerfam Galliam, Quadus Vuandalus.) Et de nomínibus harum gentíum,& unde ucnerínt,magna apud fcri : ptores díffentio eft. Satís conftat ex ultímís Germaníz Gallíarumqy finibus exortos: no folum Gallías,. ΛΑ..., uerüctíam Italíam,Panponías,Hífpaniam,Gracíam,peruafiffe.De quíbus quí pleníus uolet cognofcei ; re,legat feptímum Orofianz híftoríze librum,Scholijs breuítas couenít, Etolugedarefpublíca.) Hic ánterpofuít exclamatíonem,quod ipfe Pánonijs fínítímus effet,ut teftatur ín Catalogo fuorum oper, Strídonís oppídum,ín quo natus fuit, Pánoníx Dalmatízg; confiníü fuiffe, fubuesfum a Gotthís, Quà; €f híclocus, míhí non uidetur uacare mendo.Sufpicor legendum,& o lugenda res, ac publíca additum fuilfea fcríptore parum crudíto.Porro quod hoftes,híc addídít,quafi íllí hoftes no fuerínt, ad Empha; fim facit,eos hoftes effe,quos coueníebat effe amícos,utpote Romano fubditos i mperío, Etei ΑΠ furuenít.) Retulítlocum ex pfalmo octogefimo fecundo,ubí comemoratís multís hoftíum nomínib? Idumaís,Ifmaclítis, Moabítis, Agarenís, Gebalitís, Ammonítís, Amalechítis, Alienigenis, Tyrijs,ad fümià uelut acerrímü hoftem fubíecit. Etením affur,ínquít, uenit cum ἀίς, Factí funt ín adíutorium fi Iijs Lot.Ita dolet Pannoníos adíunctos fuiffe barbarís. Magontíacá.) Extat hodíernís quoq; temporí bus inclyta cíuítas Magotía, fiue Magontiacü(απο; emapud Orofíum legitur)cum plurímis alijs ín fignís dotíbus:tum uero archíepifcopali fede pramínens,celebrí bonarü líitterarü Gymnafio nobilis,ac amultís adhuc antíquitatís uífenda monumentis.Poftremo non folum ueterum, hoc eft;alienís clara Πε; tcrís,fed& fuís íngenijs ílluftrata:quíppe quae cutn alíos permultos omní doctrínze genere praeftantés uíros edídít, ti uero przcipue Theodorícum Grefmundü homíneab ipfa natura,ad humanítatem,ad bonas lítteras,ad zdoquentía illam uere Attícam,fculptum acfactum.Huíc urbí omnes bonarum líttera rum ftudíofi,non parum debent,ob εστεσίῇ íllud ac pene díuínum ínuentum,ftanneís typís excuden dílibros,quod íllíc natum affirmant, Gens olím annumerata Gallijs,utpote cíteríorem Rhení rípam ín colens,nunc& dítíone,& cultu,& língua,deníg(quod eft przcipuü) που quogy humanítate, mode ' fíafide fic Germana,ut nonalía Germaníor. xtremíg; homínum Moríní.) Maronís Hemiíftichíd fetulít ex octauo Aeneídos.Hos Solínus ad Gallicum Oceanum extremos orbís facít, nífi fequeretur . infula Brítánía,uelutalterorbís.Extat,ímo extabat, hoc nomíne ín Pícardía cíuítas epifcopalis,quam uulgus Terrouanam uocat.Ea cum hac fcriberemus,magna ui oppugnabatura duobus regibus,Henrá co octauo, Brítannízx príncípe,&e Maxímilíano ímperatore, adíuuantíbus δὲ Burgundíonibus noftra/ | tíbus. Dedítio facta eft: dímíTi milítes incolumes: poftea noftrís, opínor, agentíbus oppídum ín; digne deletum eft.— T'ornacus.) Hic cíuítas, ut ín hoc catalogo fuccedít Morínís, íta ín calamí| D tatefucceffit. Mox eim a Morinís deletis, Tornacum opulentíffímum acflorentí(fímum oppídum,obfí deri ceptum, Et quoníam parum conueníebat ínter plabeíos& nobiles, deditío facta eft, ut omnibus E faluís ín dítíonem Brítanorum uenírent,cíuítas alíoquí líbera: cuíufmodi funt aliquot ín confinijs Frani cz dítíonís& Burgundicz. Sed quoníam uidebatur femper ín Gallos propefiores fuiffe, d ín noftros, & quía bellum oppídum,bello tentatum ες ποι euerfum, T enetur etíamnum ab Anglís. τα utínam " Chtiíftíaní príncipes, quos maxíme conueniebat authores pacís effe, fi modo uere Chrifto adhareret, - uel decímam partem earum pecuníarum,follícítudínum,laborum,perículorum ínfumerett ad pacem tuendam,ad remp;bene admíniftrandam;qua nunc ín teterrímum bellum ínfumunt: nímíríi, aut nulla effent bella,aut certe paucíffíma. Nemo nefcit, Morínum alterum, mínorís extruí potuifle dj obfeffum fuit;& tamen uíx duos menfes ea durauít obfídío. Nec und ad manus uentum eft,neg; ením unicum íl lud prelíum,quo proceres aliquot Gallorum ín Brítáníam abducti funt, nomínatím exímíus[uuenis, dux Longeuillentis,& prafectus Claremotanus, prelium appellarí poteft. V erum hzc alías deplorabi ánus;nuncfcholíorum memíniffe preftíterít,, Nouemg; populorum.) At Plíníus plures etíam com; memorat Lugdunenfis Galliz populos. lrruptíonis Címbricz.) De qua fuperius dictum eft,cum de Theutoníbusloqueremura Mario deuíctís, Nemetz.) Hos nunc Spírenfes effe, doctorum confen; Mo 11/0 fus eft, Vrbs hodíe ínter Germanicas haud quad poftremi nomínís: neg; folü epifcopalí fede ínfignis, ucrumetíam templo admírandz ftructurz,& Regum Germaníz fepultura nobilítata. Argento| pu robe ratus.) Flac cíuítas hodíe ínter Germanícas,ucl Rorentíffíma eft:non folum opibus,ac non Rheno tan Ek tum praterfluente: libertate perpetua, díuturna pace,qua íam olím fub clamentíffímo Cafare Maxi milíano femper augufto,fruunt; uer multo magís cíutum moribus, magíftratuum prudetía,fimul δὲ ántegrítate:quorü opera fít,ut quemadmodü olím a Matfilíenfiü, itanuncab Argentoratorü republí; ca,uníuería uírtutum δὲ recte ínftitutz cíuitatis exepla petere poffís. Ad hac, quod ego fane,uelín príj ma nobilítatís parte pofuerím,[η nulla gente plus honorís habetur,uelegregía uírtutí,uel excellentib? ángentjs. Vnde fít,ut nonalía magis abundet fümís uiris, ín quibus δν eruditionem comendat morá ' íntegrítas,& moríi íntegrítatem ornat erudítío, V ulgo nüc Straíburgum appellant,nonullí argentíria: cui fíquís ex re nomen comutare πε, non abfre díxerít Aurentínam, Huius nüdf(δείς laudatae urbís laudibus díutíus ímmorari líberet,nífi uererer,ne ας me dict Scholiorü oblítum,fcsíbere panegyrí Ὑόνς iom cá, Vangiones.) Hospleríq; V uormacíenfes uíderí uolüt. Roma Brennus.) Brenus dux erat Gal i:. lor&,aquíbus olím Roma capta fuít.Sed hos Camíllus,dum aurum quod erat pactum appenderetur, expulít urbe, Narrat Plutarchus ín uíta Camíillí ,& Líui? prímze decadíslíbro quínto. o Mg Quáalío nomíne Galatía uocàt, Gracíz pars eft; quá Gallí occuparát. Semibarbari prodítorís,) INifi fallor íntelligít Rufinum,aut certe Stiliconem,de quo fuperius dictum eft.Eundem notauit ín epiftola 'adDemétríadem.| Flannibal de Hifpanía finibus.) Prímá erm tranfito,contra foedus Ibero flumine, faguntá ru ᾿ unit fet) Lips ἢ tp tilii qut lis aun Ui T ofr) ΤΠ Δ] Vn sta 010, uito get not Msi wit p ft pf a ni yis ut qn CUI, (i. Ni fol yif ytí —ANTIDOTV S.Inhacepifto IN EPISTO:AD GERÓN. SCHOLIA.$0. 41 Saguntum Hifpania oppídum ,Romanís focíetate íanctum,expugnauit.Caterutn ípftim Háníbalem tempeftatem uocat, Quod autem híc narrat Híeronymus,íd accídít poft Caánenfem pugni,iín qua cej cíderunt Romanorü quadraginta quíngg milia. Tantaq; Roma cofternatio fuít,ut fi Hanníbal Mahar; balis confilí& fecutus,c& uictore exercíturecta Romam,qua iam ín confpectu erat perrexíffet, actum fuiffet de ἱπιροτίο Romano. Vnde cü poeníteret Hanníbalem,quod ea nó effet ufus occafione, dictá eft illud: Vincere[είς Hanibal síctoría uti nefcís. Aut potius cum uía Appia pfectus ad Aníenem fluj uíum,tertío ab urbe milíarío cofedít,magna omni cofternatíone.Sed religione quadà abftínuít,quod díceret capienda urbís,modo no darí uoluntate, modo nó darífacultatem,utteftat& Orofius,| Pyr rhum tanta.) Hícrex fuit Epírotarü,longo bcllo coflíctatus cum Romanís:quí ad uigefimü ab urbe[αι pide caftra pofuit; Olím a mari Pontíco.) Locus hícnoníhíl uidetur deprauatus,duis cofentíunt ex emplaría,quz quídem uíderím, Arbitror íta fuiffe fcríptía Hieronymo: Olím a marí Pontíco;ufq; ad : Alpes lulías, non funt noftra,quz noftra funt,& per ὅπος trígínta.fra&to Danubijlímite,in medijs Ro/ manilImperijregionibus pugnatur. Aruerunt&c.) Oftendit em hoc malü tam díutínü effe ac uetus, ut exhauftz fintlachrymz,longo fletu. Alter toto orbe.) Hannibalem íntellige,qui apud Prufiam Bí thyniízregem,ueneno fe peremít,cum depofceretura Romanis.^ Bonos exitus.) Id eftíuftos: Nam Hanníbal crudclís male períjt:alter ob reuerentíam Romanz urbí habítam,ín regno occubuit. Aut bo nos,íd eft,felíces,quía neuter uícít Romam.Nam hoc explícant que CIC utríufg; prouíncíae Romanípopulíuectigalesfunt. Ardes poeta.) Id eft Lucanus,quod fit cócitatus& uehemes, NO míhífilinguz centum.) Maronís carmen, mutatis aliquot uerbís,ad fuam accómodauít fententíam, Fugiturü an pugna.) Εἱεσᾶς dilemma, di íd quod redet erat,cogítationi relínquít,utfit àtrocíus. Eftem ἃ hocrhetoríci fcliematís genus.. Profefcenníno.) Id eft;pro nuptíalí carmíne:de quo fupe; ríus díctü eft. ΩΩ πα ocíofz& curíofze.) Hís uerbís de(críbít Paulus uíduas, quz nó funt uere uíduze, Malarum focíctate palpentar,) Id eft,demulceantur. Vnde& palpones uocamus adulatores, quod adulantes caput demulceant,& eodem modo blandímur equís.Subeft autem fententía, qua uulgo trí tí(fima eft, miferum effe folatij&enus,focíum habere miferíz. ls duríufcule ac pene cotumelíofe ínfectatur dígamíam,cum eam extra numerum ponítnegans íllam ín terra bona nafcí,fed ín fpínetís:nec per fe bonas uíderí uult fecundas nuptías,ctíamfi turpíoríbus anteponütur.lllud fortaffe uidebitur cotumelíofius: Si ícortís melior fit,fi publícarum libídínü uíctímas fuperet,fi uní proftítuta Πε, pluribus.Et ín fíne epíftolz,palà malas uo «at dígamas: Et malarum, ínquít,focíetate palpentur.Nam ecclefía tantá honorem habet etíam fecüdis actertíjsnuptijs,& facrametü uocat. V eri diuus Hieronym?;ardetiffímo απο amore pudícitíz,no; nund íníquíor eft matrímonío,potíffimü fiíteretur:Et haud fcíoan illa etate ecclefía matrímoniü nu/ merarit ínter fácramentadCerte Dionyfius cum ex profeffo de hís tractet,matrímonij nullam facitme tíonem.Praterea neceffe erat Híeronymá ín hancpartem effe uehaemetíorem,quod ad líbidine fatís ipfi ferímur:& exoriebatur ílla tempeflate, quí matrímoní& pene anteponeret coclibatuf. Q'uín hodíe πος I heologi qdam,plus fatís, meo quíde iudicio laxant babenas coníugatís,cá Hieronym? ínter] pretetur cubile ímmaculatü,quotíes uír& uxor ftudio caftítatís, in matrímonío uírgínítate imitatur, "ALIV D.Ineademapparetín hac fuiffe fentetíaut exiftímaret ín lege Mofaíca licuíffe bellígerari,í cuágelica no ídem permíttí, cum Chriftus iufferit Petrum recondere gladíum, Quod ütínam fimplíci ter Chriftíanís omnibus cflet perfuafum,ut nulla purgatione fit opus, quíbus hodíe nímiíü placet beb lum, Nam hzc Chríftí mens omníno fuiffe uidetur,ut tolerantia füperent Chriftíani,no armís, ALIV D οἴη eademícribítlaicos eademlege teneri, qua facerdotes,nempe monogamíax, Quod πῦ ac cipi debet uclutí decretum,fed uelut ab argumentante díctum ad prafentem utilitate caufz. "ALIV D In Paulo duas ponít uoluntates. Alterà qua uoluít,id quod uere,pbauit, hoc eft monogamíá, Alterá qua nolens doluit, hoc eft pmífit,qd' non probauít,ne quid deteríus accideret,ut dígamia, Sed hííce de rebus plura dícemus,ín libros aduerfus louíníanum, | AD GERONTIAM VIDVAM DE ΜΟΝΟΩΑΜΙΑ. 71 INuetere uía,nouam femnítam quarimus:& ín antiqua detrítagy matería,nudé ar 24 cupías,multa copendía.Szpe ad uiduas fcrípfimus,& ín exhortatíonécarü mul; est UV] ta de fcripturis fanctis exepla repetétes,uarios teftimoniorü flores,in unà pudici/ tix coroná texuím?.Nücad Gerontiá nobis fermo eft:qux quodáuaticinio futuronzac dei p fidétís auxilío,nomé accepit. Quá auíc,matrís, amítzcp pbatarü ín Chrifto feeminarü;nobilis - tutba circüftat: Quarü auía Metronia;p q dragínta áanos uídua pfeuerás, Anná nobis filiá Pha ' muelís de euáelío retulit.Beniena mater, quartü δὲ decimü uíduitatís im plés ánd, centenario uíreinü choro cingit. Soror Celerini patris Gerontía:qua paruulá nutríuít ínfantem,& in fuo natá fufcepit eremio:p ános uiginti marítifolatio deftituta:erudit nepté,docés qd'a matre di/ dícit. Fc breui fermone pftrínxi:ut oftenda adolefcentulà meá;nó pftare monogamíá generi fuo, fed reddere:nectá laudandá effe fi tribuat;cg oibus execrandá fi negare tétauerit: pfertim €ü pofthumus Οίας Simplicius, iomé patrís refcrát:& nulla fit excufatio deferta: ac fine πατε g5 bus $9] tís excogitamus elegantíá:ut nec eadé fint, δὲ eadé fint. Vnü íter,& pueniédi quo Esp C: -ΣΩΝΣ etos crm Up C TUN RR T NN 3 Lu JM e, nube uf ( MÀ f Απ CO 44 10 perefbut.& q μαθές uxores.fic fint, quafi nó habeát: fed dehís uíduis difputat: qua[ποτ nu D CAD GERONTIAM. bus domus:fub quorái patrocinio,interdum fibi libido blandit: quod pter ínt&perantíarü fuá faciit uidean£ facere defydetio liberorá.Sed quid ego quafi ad retrectanté loquor: εἴ au) díam eá multos palatij procos,ecdefix uítare praidio:quos certatim diabolus περ αὖ duz noftra caftitatem probent:quá& nobilitas& forma,& xtas,& opes faciunt cunctis appe tibilem:ut quáto plura funt,quz ímpuoenant pudicítíam: tanto uíctricis tnaíora fint premíae , Etquíanobís dé portu egredíétibus quafi quidá fcopulus ορροπίξμις poflimus ad pelagi tuta decürrere:& apfi Pauli fcribétis ad 1 imotheü;pfertur auctorítas,in qua de uíduis difpu/ tans ait: Volo aüt iuniores nubere filios pareare;matreffamilias effe:nullà occafionem daread ucrfario,maledicti eratía:Iam em quadáabíerüt retro poft fatanátoportet prímü fenfum tra/ έλατο praceptíz& omnéloci hui? cótínentiá difcutere:atcy ita aptícis ueftíeris infiftenténe tranf uerfum quídé(ut dici folet) ungué ín parté alterá dedínare.Supra fcripferat, qualis uidua effe deberet:unius uírí uxor:qua iem educauít:qua: ín bonis operib?habuit teftimoniü:qua: tri bulatís de fua fubftátiola fubmiíníftrauit:cai?fpes deus eft:& quz: pmanet ín obfecatione,& oratíoibus nocte ac die.Poft qua íügit cótraría:Qua at ín delítíjs eft;uíu&s mortua eft, Sta είπα; infert, ut dífcipulá fuii muníat omní arte doctrinz:: Adolefcentiores aüt uiduas deuita, qua cülafciuierínt in Chrifto,nubere uolit: habétes dánationéqd' primá fidé írrítá fecerüt, e has igi£;qua fornicatz funt in iniuríauiri fuí Chrifti(hocem κα]ασρινίάσωσιμ End ro fieníficat):uult Aplus alter matrímoniü:pferés ἀἰσαπιίᾶ fornicatíói: fecandü ín ulgentià dütaxat,nó fecüdü imperiü.Simulcy fingula teftímonij uerba tractáda funt. Volo,inqt;adole fcéulas nubere.Cur quafo?qa nolo adcleícérulas fornicarí.Procreare filios.Quá ob caufam? INe metu partus ex adultetio.filíos necare cogant. Matreffamilias effe. Qs obfeao? Quia multo tolerabilius eft digamá effe,cp fcortii& fecandü habere uirü, cg plures adulteros. In al, tero.em miferían: cofolatio,ín altero poena peccati eft.Seqtur:Nullá ocafioné dare aduerfario maledicti eratía:in quo breui accínctoq; pcepto,multa fimul monita cótinenf.Ne ppofità ui dix exqfitior cult?infamet.Ne oculorü nutib? δὲ hilaritate uultusiunenum poft fe ereges trà hat.Ne aliud uerbo;aliud habitu pollíceat:& coueníat οἱ uerficulus ille uulcatus, Rifit& at/ guto quiddá pmifit ocello.. Atq; ut οἷς nubédi caufas,breui fermone coduderet:cur hoc pre cepiffet oftédit,dicés:Ià em quadá abíerüt retro poft fataná, Ideo ergo fecüda:&(fi neceffe eft) tertía,incotínentibus aperit matrimonia:ut a Satana abftrahat:ut magis mulieré qualiciq; ui ro iunctá faciat efTe,cs díabolo.Sed δὲ ad Corinthíos tale qd loqtur: Dico aüt innuptis δὲ αἱ! duis:bonü eft illis.fi fic permáferint ut ego.Si aüt nó fe cótínéc;nubát: Melius em eftnuberedg tiri. Cur AplezStatim intulit,quía peíus efturi:Alíoqui abfolutum bonü eft:& fine coparatio/ nc peíorís,efIe quod Apfus eftzíd eftfolutü no líeatü:nec feruü fed li berü:cogitáté eaquz dei funt, non ea quz uxoris, Et protínus ín confequentibus: Mulier(ingtjlligata eftuiro,cgdía uir eíusuíuit:quod fi dormierituir eíus,libera eft:cuí uult nubat,tantü ín dpo.Beatior aüt etít, fi fic pmáfetítfecundá cofilium meü:Puto aüt qd'& ego fpíritii dei habeá:& in hocídem fen; fus cft: qa idem fpüs:Diuerfz epiftola:fed unusauctor epiftolará, V iuéte uíro,mulier alliga/ ta eft,& mortuo foluta.Ergo matrimoni uínculá eft,& uíduitas folutio. Vxor alligata eft ui, ro:& uiruxori alligatus eft:intantü,ut fuí corporís no habeát poteftaté:& alterutrá debitü red, dát:Nec poffint habere pudiciti libertaté:q feruiát dnatuí nuptíarü.Q uodq; addidit, tantà ín driojamputat ethnicorü coíugia.De qbus δὲ ín alío loco dixerat: Nolite íugü ducere cü infi delibus.Qua eim participatío iuíticia: cà iniqtatez Aut quac focíetas luci εἴ tenebris? s con uentio Chrifti cá Belial?Aut quae pars fideli cá infideli? Qui cofenfus téplo dei cá idolis? Ne fcilicet aremus ín boue& afino:ne tuníca nuptíalís,uarío fit texta fubtegmine.Extemploq; tol/ lit quod concefferat:& quafi pceníteat οὔ fentétíz fuz, retrahít:Beatíor erit, fi fic permanferít: fuícy hoc magis effe confilij.Q uod ne cotemna£ ut hois:fpüffancti auctoritate confirmat: ut non índulgés homo fragilítatí carnis humana:fed ín Apoftolo fj püffana?pcipiés audiat.INec fibi ineo annorü puellatía debet uidua bládíriquod nó mínus fexagenaría dig pepit: Nege reue eft: Su em ínnuptas,uel iuuenculas cogít;ut nubant;q de nuptíjs quog; loqtur:Tépus tiunt m da Mattei M Py UN ιδ Yn; mis d ida d qu ope d ΓΝ ΠῚ fter μι liri Qui αἰ Qu d hti ti quu t a did) 550 qi ud ή da ju ifl titi T: jul du μ {π| pu M T un M ή jut B τὸ AC ex laicis f. Ae SESS& laicustenetur mádato:per quod. ad facerdotiüi puenit. DE'NMONOGAMIÁ. So 42 A triuhf alimétisque filiorà& nepotü ceruicibus imponunt. Quibus imperat;ut díftantdomá 10 fiácolere:& remunerarí patétes, fufficienter eis tribueret nó orauet ecdcfia:xt poflit certís ui duís miniftrari, De qbus fcríptá eft:Flonorauiduas, quz στα uiduz funt:hoc eft,qux omi fuo τῷ auxilio deftitutz:qua: rhnanib?fuís laborare nó poffiít:quas paupertas dcbilitat:atafcy cofir cit:gbus deus fpes eft;,& omne opus oratio.Ex quo datur intcllicí;adolefcentulas uiduas:exce/ ptis hís quas excufat ínfírmitas,uel fuo labori;uel liberorü ac propínquorü minifterío delega, ri.Honor aiit imprzfentíarü, uel p eleemofyna,ucl p tmunerc accipitur:ut eft illud: Prefbyterí duplici honore díení habeantur,maxíme qui laborant ín uerbo δὲ doctrína,Et in euágelio diis difTerit mandat legísiín quo dicitur:Honora patrem tuum,& matré tuam:non ín uerborü fo no;quí ínopía parétii caffa poteft adulatiGe fruftrari:fed in uictus neceffarijs miniftrandis de: bere intelligi. Iubente eri dio:ut filij alerét parétes pauperes:& redderét beneficia fenibus,que aruuli acceperant:fcribx δὲ pharifxi ecótrarío docebant filios,ut parentibus refponderét:Cor ih hoceft,donum quodaltarí pollicitus Πτι δὲ in templi dona pmifi:fi tu a me acceperís ci bos:uertetur ín tuum refrigerium. Atc íta βεβαίας egentibus patre δὲ matre,facrificium. offer «entfilij;quod facerdotes fcribaeg; cofumerent.Sí ergo Apoftolus pauperes uiduas(eas tamen qua adolefcentula funt,& nulla debilitate franguntur)cogit fuis manibus laborare:sne grauc£ ecdefia,& poflit anus uiduas fuftentarexqua excufatione utetur,qua: opibus müdi affluitqua: j pen etia αἰῆσ miniftrare:& de íniquo mámona fibi facere amícos,quí poffint ea ín terna ta;|,€ ernácula reciperetzSimulg; cófydera quod uídua n6 elígatur;nifi uníus uiri uxor:& nos puta Wd n Lin L. NAM Ω͂ bamus facerdotü hoctantü effe priuilegiumn:ut nonadmittatur adaltare;nifi qui uná habuerit. S ovt EH uixoré.INó folü em ab officio facerdotij digamus exdudit fed& ab eleemofyna ecdefie da inj //,^; ligna putaturftipesqux ad fecunda οδίποία deuoluta eft. Quad lege facerdotali teneat& lai S ΟΡ vang rus:qui talé prxbere fe debet,ut poflit εἰίοί ín facerdotíü.INon em eligitur.fidigam?fueritPor*/ ὁ ---...ν Vaso pL “δ£3 Aliud eft quoduult Apoftolus:alíud quod cogit uelle, Vt concedat fecunda mattímonia:mez: eft incontínentíz,non illius uoluntatis. V ult οὓς effe ficut feípfum:& ea cogitare qux deí funtz &folutos nequacj ultra alligari. Sed fi labétes, per íncontínentiá ad barathrü ftupri uiderit p ueníre:dieamiz porricitmanum:ut&um una magis, cj cum pluribus uolutétur.Q uod nequa; (p utamare dictu: cotra Apoftoli rceulá fecüdus nuptíator exaudíat.D ux em funt apoftolí uolütates. Vna qua praxepít: Díco aüt ínnuptís& uiduis:bonü eft illis fi fic permáferint,ficut £go. Altera qua indulget Si αὔτη fe cótínent)nubant.Melíus eft em nubere, dj uri. Primü qd gelít: deinde quid cogatur uelle, demonftrat. Vultnos permanere poft nuptías ficut feipfum: Et propofitz beatitudinisapoftolicü ponit exéplá.Sín auténos uíderit nolle quod ipfe ault: Íncontinentiz noflrz tribuit índuleentiam.Q uà e duabus eligimus uoluntatem:quod magis ὑπ! δ΄ quod per fejponü eft:an quod malí coparatíone fit leuius:& quodámodo nec bonum eft: quía prafertur malo? Ergo fi elíeíimus, quod Apoftolus nonuult: fed uelle compellítur: imo acquíefcít deteríora cupientibus: non Apoftoli, fed noftram facimus uoluntatem. Legi; mus ín ueteri teftamentozSemel marítatas filías facerdotum,fi uidux fuerint: uefcí debere de facerdotalíbus cibis;mortuifqy fic, a patre exhibendum ínferíarum officium. Sínautéalíos ui ros acceperínt:alienas eas,S&a patre& a facríficijs fieri,& inter externas debere deputari. Quod quidem obferuat δὲ gentilítas.in condemnationem noftrí:fi hoc nó exhibeat ueritas Chrífto, «uod tribuit mendacíá diaboloiqui δὲ caftítaté repperit perditricé.Hieropháta apud Athenas. 7 n id, ο euiratut:& acterna debilitate fit caftus.Flamé uníus uxoris ad facerdotíum admitti£:Flaminea μὰ Wi ΩΣ Á i 212 quoq uníus maríti elícitur uxor. Ad ταυτί Aegyptij facra femel marítus affumítur. Vt omit: tam uírgínes Vefta:& Apollinis Iunonifq; Achiuz:& Díanz ac Minerua: qux: perpetua fa cerdotij uireínítate marcefcunt:Stríneam breuiter reginam Carthaginis: qua: magis ardere uoluit;cg Híarba regí nubere:Et Hafdrubalis uxorem:qux apprehenfis utraq; manu liberis: án fübíectü fe pcipitauit íncendíü:ne pudicítía dána fentíret:Et Lucretia; quac ατα οἴία cafti/ tatís,noluít pollutz confcientíz fuperuiuere. Acne multa longo fermone contexá: qux potés de prímo contra Iouíníanü uolumíne ad xdíficationé tuam futnere unum tantíi quod ín par Eon g 4"ία tua " nf ey L5. E ΜΑ V Masliw 7^ A38 n(λων eF Vile () na Νο dti yf E^ ως egi a b Ἢ η v jJ D * παρ΄ [. ne yr ον hara ba, Vo 0 VAR) ἤρεμον 20 ες v /— 0-|-Cuotas from"f difendere ph. tibus.Rem dicturus fum incredibilem:fed multorü teftimonijsapprobabo.Ante annos pluri |. εἰ ση] ία: 22 Ντ Ὄ AD GERONTIAM, tría tua eeftum efbrepetàm: ut fcías pudicitiam etíá barbaris acferís& fanguinarijs gentibus eflc uenerabilem, Géns Theutonum ex ultitnís Gallorum oceaní atq; Germani profecta lit, toribus,oém Gallíam ínundauit:f:&piufq; cxfis Romanis exercitib?;apud aquas HER Μα, tío puenante fuperata eft, Quorü trecentz: πιδιτοπαισαπι αἰήϑ fe uiris οαρείίεαεί conditione, tradendas efle didiciffent:prímum confulem deprecatzefunt;ut templo Cererísac Veneris in feruitium traderentur, Quod cum non ímpetrarent,fubmoucnte eas li&ore,paruulís cxfis libe tis:mane mortuz funtrepertae;fuffocatis laqueo faucibus:& mutuís complexibus fe tenentes, Quod igitur barbara caftítati;non potuit inferre captiuitas:hoc matrona nobilís facietz& ex, períetur alterum uírü:qux priorem aut bonum perdidit,aut malü experta eft: ut rurfum cótra iudicium dei. facere nitatur? Quid fi ftatim fecundi perdiderit forcic£ δὲ certium& fi ille dor mícrít,ín quartum quíntüq; procedet:ut nihil fitquo a meretricibus differat? O mi ratíone ui dua prouidendum efte caftitatis primos excedat limites.Quos fí excefferi εδ uerecundid ra; perit matronalem:in omnem debacchabitur luxuríamiíta ut prophetam mereatur audire di, centem:Facíes meretricís facta eft tibi:Impudorata estu.Quid ícitur?Damnamus fecüdama trímonía? Minime,fed príma laudamus, Abijcimus de ecdefia digamos Abfit: Sed mono, camos ad contínentiá prouocamus. Inarca INoe non folum munda,fed δὲ immunda fuerunt anímalía.Habuit homines, habuit& ferpentes.In domo quoq; magna,uafa díuerfa funt: alia in honoretmialía ín contumelia, Eft crater ad bibédum,eft δὲ matula ad fecretiora natur, Να cum ín femente terrx bonacentefimü δὲ fexagefimum δὲ trigefimum fructum, euangelía do; ceant& centenaríus pro uíreginitatís corona,prímü eradum teneat:fexagenarius μιν υἱὸν υἱ duarum,in fecundo fit numero:trícenaríus fcedera nuptíarum,ipía digitorum ςοηίαπέθίοπείε ftctur:digamiía in quo erit numero?Imo extra numerum.Certe ín bona tetra non otítur: fed in uepribus,& fpinetis uulpium,qua Herodi impijfIimo comparátur:ut ín eo fe putet effe lau dabilé/fi fcortís melior fit:fi publicarum libidinum uictímas fupetet:fi uni fit proftituta, nó p mos:cum ín chartis ecdefiaftícis iuuaré Damafum Romanz urbis epifcopum:& orientis ate , ocídétis fynodidis confultationibus refponderéuidi duo inter fe paria ,uiliffimorum e plabe hotnínü comparata:unum qui uiginti fepelíffet uxores:alteratm qux uicefímumfecundum ha/ P g le buiffetmaritum:extremo fibi(ut ipfi putabant)matrimonio copulatos.Summa omnium ex/ Y τρεῖς Ici$t :. M:; γ᾿ Ἐτοὶ. A pectatío,uirorum pariter ac foemínaram:poft táfitas rudes,quis quem príus efferret. Vicit ma ritus:& totíus urbís populo cófluente,coronatus& palmam tenens adorcamqy, per fingulos fibi acdatmantes:uxorís multínuba: feretrum przcedebat.Quid dicemus tali mulíerícINempe illud,quod diis Samarítanz: Vigintiduos habuifti tmaritos:& iftea quo fepclierís,non eft tu?, Ίνα αρ obfecro tetelieiofa in Chriftofiliasut teftimonia ifta non nouerís: quibus íncontinenti/ bus,& miferis fubuenitur:fed illa potius lectites,quíbus pudicitia coronatur. Sufficit tibi quod prímü perdidifti uirginitatis eradum: δὲ per tertíü uenifti ad fecundum,id eft;per officium có iugale,ad uiduitatis cótínentíam.Extrema,imo abiecta;ne cogites:nec aliena δὲ loge pofita ex; empla,perquiras. Habes auiam,matrem,& amítam, Quarum tibi abundans ímitatío atq; do Ctrina:& praxepta uíuendi,norma uirtutum οἴ δι em multz ín coniugio,uiuentibus adhucui risintellieuntillud Apoftoli:Omnialicentfed nó omnia expeditint:& caftrant fe propter re gna cclorum:uel a fecunda natiuitate poftlauacrá ex confenfu uel poft nuptías exardore fU deícur uidua qux: iudicio dei, uirum habere defi ijt:non illud lztabüda cogeminet: Domín? - dedit, diis abftulit& oblatam occafionéarripiat libertatis:ut fui corporis habeat poteftaté πες surfum ancilla fiac hois?Etcerte multo laboríofius eft;nó frui eo quod habeas, cg defyderare quod amiferis. Vnde δὲ uirpinítas in co facilior eft:quod carnis íncentiua no nouit:& uiduitas - ineo follicitior, quod praterítas animo recolit uoluptates:maxíme ἢ fe uirum putet perdidifle, - non przimífiflesquorum alterum dolorís,alterum eaudij eft.Prímihominis creatura nos do; ceatplures nuptías refutare. Vnus Adam,& una Eua,imo una ex eo cofta feparatur ín feemi/ nam, Rurfümq; quod díuifum fuerat, nuptijs copulatur: dicente fcriptura: Erunt duo in car/ nem unam: non ín duas,nec ín treís. Propter quod relinquet homo patrem& rnatrem:& ad, hatebit diy i XM εἰν "Qr Sad 3 η πας Án à ipi di del SU in A hztebi Ῥ DE MONOGAMIA.$0. 45 t axoti fux:certe non uxoribus, Quod teftimonium Paulus ediífferens;ad Chriftum re. X| CEN prc de ————SMÓàXÓ”.: C X -...* fert& ad ecdefiam:ut primus Adam ín carne:fecundus ín fpiritu monogamus fit SitunaEua, fraua- s] pte 3 plim Iohannis fynagogx magis diaboli appellanda funt;cg Chrifti coaliabula,Legím? ín car mínü libro fexaginta füt regina,SC octoginta cócubinz,& adolefcétulquarü nó eft numer?. Vna eftcolumba mea,perfecta mea:una eft matri fuz;clecta genitrici fux. Ad quà fcribit ídé Tohannes epíftolá: Senior electa: drizz, δὲ filijs eus. Sed δὲ in arcam quá Petrus apoftolus fub. typo interpretatur ecdefiz:INoe am tribus filijs fingulas,nó bínas uxorcs introduxit. Etiam*^ 4. mater canctorá uiuentium:& una ecdefia parens omníü Chriftianorü. Sicut illá maledictus το o εἰ οἳ aM Lamech in duas diuifit uxores:fic hanc hzretíciin plutes ecdefias lacerant:qua iuxta Apocaly yo) vA eve.) ? No/ n J 1} de immundis anímalibus bína fumuntur,mafculus& foemína:ut ne ín beftijs quidem.ferpen 7"hol T λον αἰθυίῳ κτοςο{5 ac lacertís,digamía habeatloaitn.Quod fi de immundis feptena ponunt id eftimparía:& in hoc uírginítatís ac pudicitiae palma monftrat. Eereffus em de arca INoe:deo uictimas immolauit:nó utíq; de ρατί,[ο de impari numcro:quía alter fetibus atq; coiugio: alterum facríficio praeparatum eft. Et patríarchae non fingulas habuerüt uxores:imo δὲ concu; binas habuere plurimas.Et(ne hoc pará fit):Dauid multas, δὲ Solomon habuit ínnumerabi, les.Judasad Thamar, quafi ad fcortum íngredítur.Et iuxta occídentem litterá, Ofce ppheta uodil exr10D musad omnes fceminas:& ín exéplum Sodoma: δὲ Gomorrz;ab ultimo diedeprehendamur à Ν à";^-», ΄ s P UI - onfolum meretrici:fed ctíam adulterz pale Quod fi& nobis iure cocedíturzadhinnía/ ΤῊ at- ἐν η νο ^, s ho hs ri ro /t " uendentes δὲ ementes:nubentes& nuptui tradentes:& cunc fit finís coníugij, quado termínus ΟΣ uítz Quod& fi poft diluuium:& ante dilunium uiguit ifta fententia:Crelcite δὲ multíplicami ni,& replete terram:quid ad nos,ín quos fines fxculorum decurretunt,quibus dicitur: Tépus ' breue eft:& iam fecuris ad radices arborum pofita eft:qua fyluam legis& nuptíarum,euangeli τ ca caftitate fuccidat? Tempus amplexandi:& tempus loge fierí ab amplexibus. Hieremías ca/ ! ptiuitate ppinqua,.uxoré prohibetur accipere. Ecechicl in Babylonesmortua eft(ínquit) uxor - mea:&apertum eft os meum.INec ducturus uxorem,nec ille qui duxerat;poffunt ín opere con[ Ξ νεὸς Jl. at JU fer 6a iugalílibere pphetáre. Qlím οἱοτία erat illum audite uerficulum:Filij ταί fícut nouella oliua; rü.in dircüítu menfz tua:S uidcas filios filiorü tuorá.Nuncde cótinétibus dicit: Qui adhaeret " diio,unus fpiritus eft.Et;adhafit anima mea poftte:me fufcepit dextera tua. T'uncociláü pro : oculo:nuncuerberanti maxillam,przbemus& alterá.Illo tempore bellatoribus dicebatur:Ac cingere eladío tuo fuper femur tuü potentifIirne: modo audit Petrus: Conde gladíü ταῦ ín uagínam.Qui em eladío percutit;eladío tioríetur,Hxcdicimus,non feparantes legem δὲ ου gelíum:ut Marcion calumníatur:fed unum atqj eundé füfcipientes deü:qui p uaríctate tempo "τὰ atq; caufará principii δὲ finísifetít;ut metat;plantat;ut habeat quod fuccidat. Tacit fundamé ' tum:utzdificationí, cofümato fxculo; culmen imponat. Alioquí fiad facramenta ueníamus '& futurorü typos,non noftro arbitrío:fed Apoftolo difleréter Agar δὲ Sara,uel mons Sína δὲ x: Si6,duo teftaméta fieníficant.Lia lippíétibus oculís,& Rachel quá Iacob amabat plurímü:fy! 654. ror. eo fh, ὦ /(or Apud Vile fec oro Ms fagogam ecdefiáq; teftantur. Vnde δὲ Anna príus fterilis,Fenénz: ubertate foccundior eft. Li!| 1,5774 Flor cet& monogamia nosín Ifaac& Rebecca pracefferít:cuíus folíus partus diii reuclatío eft. INec ullaalía feminarum deü per feipfam cófulit, Quid loquar de Thamar: que Efron,& Phares gemínos fudit ínfanteszIn quor natíuítate díuifa macería,duos populos fepatauit: Etlígata Tnanus coccíno,confcientiam iudzorum,íam tunc Chrifti paffione refperfit: Ac de fcorto pro/ ,phetíco:cuíus fimilitudo uel ecdefíam fignificat degentibus congregatá:uel(quod ipfiloco ma | Gisconuenít) fynagogam prímum affumptam de ídololatrís per Abraham δὲ Moyfen:Deit depoftadulterium,& negationem Saluatorís:fedentem plurímo tempore fine altarí:facerdoti bus ac prophetis:& uiti príftiní confortium praftolantem: ut poftcp fubíntrauerit plenitudo centíum:tunc omnis Ifrael faluusfiat.^ Quafi ín breui tabella latíffimos terrarü fitus ofteh/ dere uoluí:ut pergatn ad alías quaftíunculasquarum príma de Annz confilio eft, Sola ne perpetua moerens carpere íuuenta? INec dulceís natos, Veneris nec pramíanorís? Id ἀπο, ei fe ad d. rem,aut manes credís curarefepultos?(Οὐαί breuiter refpondeat ípfa qua: pafla eft, Tu la; chrymís euicta meisitu priua furentem.. His germana malis oncras, atqj obíjcís hofti i. SAIS ον. bro όντος Non 5, ου. ps I t 7] 1 "1 If 4 21] 4 I Η ἢ Η E li | á T I ! I | ᾗ: TEM | η 1 | ] / AD GERONTIAM. INon licuit thalami expertem fine crimine uitam Deseo mote fetze, taleis nec tate]^ recuras, νοι feruata fides cineri promi(fa Sícheo. roponis mihi gaudia: nuptía; tum:ego tibi opponam,pyram.gladíum,& incendium. Non tantum boni eft ín nuptijs quod Dune af, c JP» à : f^ fe VS η ed Pan p» E — -L Íperamu ssquantum malí, quod accídere poteft δὲ tímendum eft. Libido. tranfa fuí relinquit poenítudinem, nuncj f. atíatur:& extincta redaccenditur. Vfu crefcit,& deficit necrationi paret,quac ímpetu ducitur.Sed díces: Ample opes δέ difpéfatio reí familiarisegent auctoritate uírí.Scilícet perierunt domus ccelibum:& nifi cum feruulis tuis ipfa feruietiszfami/ lí tua ímperare non poterís.Auía tua,mater δὲ atníta,nonne auctoritatis priftinz, honorífeg maíorís funt:dum eas& tota prouíncia,& ecdefiarum principes fufpiciüt?Ergo milites& pere erinantes fine uxoribus fua hofpitíola non Rn nec ínuitant ad couíuia, necínuitantur? Quafi non poflis probata: tatis habere famulos,uel libertos:in quorum nuttíta es manibus: qui prafint domuí,ad publicum refpondeant;tributa perfoluátquín te fufpiciant;ut patrona: dilieant;ut alumnam:uenerentur,ut fanctam.Quare Free regnum deí:&hazc omniaadij, centur tibi.Si deuefte cogitauerislilia tibi deeuangelío proponütur.Si de cibo,reritteris ad aucs quz non ferunt;neq; metunt,& pater tuus coeleftís pafcit illas.Quantz: uíreínes δὲ nidua abf; ulla forde rumorisfuam fübftantiolam gubernaruntz Caue ne iungaris adolefcentulis: ne his adhareas: ppter quas Apoftolus cócedit fecunda matrimonia,& füftineas in media trá quillitate naufragiu. Sí Timotheo dicit: Adolefcétiores uiduas deuita. Et iterum: Ama anus, ut FF E GRUT: ut forores cum omni caftítatexquare tume commonentem: non au/ dias?Fuge perfonas,in quibus poteft malz cóuerfationis effe fufpitio:nec paratü habeas illud tríuio:fufticit mihi confcientíamea: nonc curo quíd de meloquátur homines.Et certe Apofto lus prouidebat bonaznon tantum coram deo,fed etíam coram hominibus:ne per illum nomé dei blafphemaretur ín gentibus.Habebat utíq; poteftatem fororem mulierem cítcüducendis fed nolebat fe iudicari ab infideli confcientía. Et cum poflet de euangelio uiuere: diebus ac noctibus laborabat manibus(uís,ne quem grauaret credétium.Sii fcandalicat(inquit)efca fra tremiin aternum carnem non manducabo.D camus δὲ nos:Si Ícandalicatforor,uel frater: n5 unum δὲ alterum fed totam ecdefíam:nec fororem uidebo,nec fratrem. Melíus eft rem fatnilia/ rem mínuí,quá falutem anímz perire. Melius eft amitterz:quod(uelimus,nolimus) aliquádo ΄ periturum eft. Melius eft fponte dimittere, cj íd amittere, pro quo omnia. dimittenda funt. Quis noftrum, non dicam cubitum(quod enorme eft):fed unius unciola decimam partem ad fjcere poteft ad ftaturam fuam?Ec(olli fumus: quíd manducemus, aut quíd bibamus? Ne cogitemus ergo de craftíno.Sufficit diei malicia fua.Iacob fratrem fugiens,magniís ín patris do mo díuitijs derelictis,nudus pereit in Mefopotamiam:& ut nobis fortitudinis praberet exem plum:lapide capiti fuppofito,uidit fcalam ad coelum αἱ fubrectam:& dominum innitentem [uper eam:per quam afcendebant angeli,& defcendebant:ut nec pecator defpetet faluté, nec iuftus de fua uírtute fecarus fit. Atq;(ut multa prateream)(neg ením tempus efb,ut affumpti teftimonfj omía xdifferam)poft annos uiginti díues domínus,& patet ditior:quí dudum Lor danem ín baculo tranfierat,cum tribus turmis gregum in patríam reuertitur.Apoftoli toto ot/ be peregríni:nonas ín cona,non uítgam ín manunon calieas habuere ín pedibus:& tamé di, cere poterantzNíhil habentes,& omnía poffidentes.Etaurum& argentum nó eft nobís: quod autem habemus, hoctibi damus:ín nomíne Iefa Chrifti NNacarení.furee δὲ ambula. Non em erant díuitíarum farcina praerauati.Et ideo ftantes cam Helia in foramine petras per angu/ ας acus tranfire poterant,& pofteriora domini contemplari.Nosuero ardemus auaricia;& contra pecutías difputantes,auro finum expandímus:nihilq: nobis fatis eft.Et illud, quod de Megarenfib? díci£ iure miferis coaptari poteft: Aedíficant quafi femp uicturi:uiuiit afi altera die moríturi.Et hac faci mus:qa dni uerbis nó credímus:& quia atas optata cunctis no. uícíniá D D 2371... 774 QRMDEE BUS ig T muy a HU mottíssqux debet mortalibus lege natura:fed caffa fpeánorum nobis fpatía pollice£. Nemo. enim tam fractís uiribus,& fic decrepitz fenectutis efl:ut non putet(e unum adhuc annü cffe. uicturum. Vnde fübrepítobliuio conditionis(πας terrenum animal,& iam iág; foluendum, erígatut in fuperbiam,& animo colum teneat,| Verum quid ago£Fracta naui de.merabus ' EE| i rus difputo ao :|.. DEMONOGAMIA: ο.$0. 4.4. ἐν Á difputo.Qui tenebatde medío Πεδίου intelligimus Antichriftum appropinquare:qué diis Je mde d S Nia, Icfus Christe fpiritu orís Cin premens nutríentibus ín illa díc:quorum 0»"ή Jj ἷκανντα-: d utrüq, de fructibus nuptiarum eft. rzfentium miferíarum pauca percurram.Q uod rarí huc shes rhrim, Agpmq " ἣ ufq; refidemusinon noftri meriti,fed dii mifericordiz: eft-Innumerabiles& ferocifTima: natío: tig, nesuníuerías Gallias δν γας Quisquid ínteralpes δὲ Pyrenaü eft:quod Oceano δὲ Rhe wr in no induditur: Quuadus, Vuandalus, ama elm Gipedes Fleet Senones Resin Γ» μην γ΄; Pe Alemani&(o i refpublica)hoftes Pannonij uaftarunt.Etením Affurucnitcuillis.Ma;——,(7/ Mei pinum nobilis»quondam ciuítas,capta atq; fubuerfa eft,& in ecdefia multa homínum tmi AL M. ᾖ hi[ία trucidata. Vangiones longa obfidione deletí.Remorum urbs prapotens, Ambiani, Atreba 4 τ΄ ἐς ap fen i fev Tte tz,extremiq; hominum Moríni, T ornacus,Nemete, Argentoratus:trá(lati ín Germanía, Aquí ifa Epe» bt tie taniz,nouemq populorum Luedunenfis:& Narbonenfis prouíncíz; Prater paucas urbes po AX alis omes Jie fr, T pd pulata funt uncta. Quas& ipfas foris eladius intus uaftat fames.Non poffum abfqy lachry;.^^ A Fronenun πμ mis Tolofz facere mentíoné: quz ut hucufq; non rueret:fancti epifcopi Exaperij meríta prae Qtr ftiterunt.Ipfz Hifpania íam íág; periturze;quotidie cotremífcüt;recordantes irruptionis Cim M bricz:& quicqd αἰή femel paffi funt;illz femp tímore patiuntur, Cxtera taceo;ne uídear de ἀεί. εἰσ defperare dazmentía, Olima mari pontíco,ufcy ad alpes Iulias, erát noftra, qux noftra(ἅτ, trii Et perannos tríointa fracto Danubij límite, ín medijs Romani imperij regionibus pugnaba Md ay tut. Aruerunt uetuftate lachryma. Prater paucos fenes, omes in captíuitate,& obfidione gene 1a zati:non defyderabát quá non nouerant με μος credet? Qux digno fermone hi/ bes ftoriz,comprehendent? Romam ín gremío fuo:non pro eloría fed pro falute pugnare?Imo t ne pugnare quídem:fed auro& cuncta fupellectile;uitam redimere? Quod non uítio príncí;. muy püá:q udlrelieíofiffimi funt:fed fcelere femibarbari accidit prodícotís:qui noftrís,cotra nos opi dnd busarmauit ínímícos. Aeterno quondam dedecore Romanü laborabat imperíü,quod Gallis lg B cunctauaftantibusfufog apud Italiam exercitu/Romam Brennus intrauít. Nec príftiná po/ tah terat abolere ienomínia, donec& Gallías genítale Gallorá fola:& Galloerzciam, in qua cot fni federant oríétis occidentifqy uíctores.fuo imperío fubíugaffet. Hannibal de Hifpania finibus in orta tempeftas.cü uaftaifet Italiá:uídit urbem,necaufus eft obfidere.Pyrrhum tanta tenuít Fo ld maní nois reucrentía:ut deletís oibus;c propinquo recederet loco:necaudebat uíctor afpícere, nn quá regü didicerat cíuitaté.Et tamé pro hac íníuríainon em dicà fuperbía:qux: bonos exitus mi habuitzalter toto orbe fugitiuus:tandé Bíthyniz, mortem ueneno repcrít. Alter reuerfus in pa " επί fuo regno occubuit. Et ίσα; prouíncíz; populi Romani uectivales funt. INüc ut οἵα un profpero fine eueníant:przter noftra quz amifimus;no habemus quod uictis hoftibus aufera κε mus.Potentíá Romanx urbísardens Poeta deferibens;ait:Quid fatis etfi Roma parum eftz in Quod nos; alio mutem? elogío.Quíd faluü εἰ, Roma perit? NN6 mihí filíngux centü fint, vs oraqy centá: Ferrea uox,omnes captorü dícerepeenas:. Omnía cxforá percurrere ποῖα pof/ i" fim. Ethacipfa dux dixi periculofa funt:tam loquentibus,cg audientibus:ut ne gemiítus qui^: "i dé liber fitnolentibus,ímo necaudétibus nobis flere,qux patimur, Refponde mihi charíffima ni ín Chrifto filia:inter iftaynuptura es? Q ué acceptura uirü;cedo?fugiturü;an pugnaturü? Quid E.| ΑΗ Por fe, ᾗ m utrüqy fequat intelligis.Et pro Fefcennino carmíne: terribilis tibirauco fonítu buccína cócrepa a] gna Lbs bersoflam η bit:ut quas habes pronubas,habeas forte lugentes. Aut qbus delítijs affluas: quz poffeffionü^. pss RU MAE ip(ματ redítus perdídiftiqux obfcffam familiolá tuá, morbo δὲ fame cernís contabefcere? Sed.. d í. s 4 7 j 5 ma abfit;ut de te talía fentiá: ut finiftrü quippiá füfpicer de ea,qua:[πᾶ απο anímá cofecrauit, INO— ii WS.; tá tibí,& fub tuo nomínealijs fum locutussqua ocíofz,& curíofx;atq; uerbofx domos circüe/ S! μενει, untmatronarü:quarum deus uenter efb& oloría ín confufione earü:quz nihil aliud de fcriptu re fua defyderia confolátur:ut quod w^ Losvt risnifi dígamía pracepta nouerunt:qu ín alieno corpo dd— f*r3 ipfz feceruntalías facere uídeant:& malarum focietate palpentur:Quarum cum impudentia "MEQUE: propofitiones,apoftolicarum fententiarum ínterpretatione contriueris:legíto quomodo είν uy' biínuiduítateferuanda uíuendum fit.librumad Euftochíum de uirginitate feruanda, δὲ alios t; ad Furíam atqy Saluinam:Quarum altera Probi quondam cófulis nurgs:altera Gildonis,qui ή Africam tenuit/filia eft, Hic libellus de monogamia fub nomine tuo,titulü poflidebít, ος Lat 15» Ἢ AUN s EM ; C TA ο V e MT nm 5 e € Aet t [S el Is f ny AN tnseda JE Palla aJ haz: 6 e", t πὶ IN EPISTO.AD GAVDEN:SCHOLIA. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS. τ Adpreces amici Gaudent docet, qui^us rudímentís ímbuenda fit rudís atas puclla,uírgínitati de ftinatz,príuldj boní malíq; díícrímen nouerit, εν η ΄ SCHOLIA. DT ἐν ἘΞ Aufa difficilis.) Caufam pro re fiue negotio pofuit, Oratorís exodium.) Ita uocat fenten & T S tiam cclebratam:fumpta metaphora,acantoribus, Οσα placentas defyderat.) Infantulís 944! placentula,cruftuloue blandírí mos erat, Nec ἐς cibus faciebat ad contínentíam, Hoc epi i esi[Το]. Díminuit,ficut Pacatula dímínutü cft rome. Interím modo.) Modo p tantümo) dodixit,/ Cruftula.)Panis genus erat.Sic& Horatíus; Vt pucrís quondam, dant cruftula bládi docto res,clementa uelínt ut dífcere príma., Mulía premía.) Οία codices;habet,mulfiprema:ut intelligaf offulas mulfo intínctas, μα mulfo quoq; puellís bladiebat,(2d'blandit in puppis.) Puppae factíciae qj dà erat ímagunculz puellará, qbus oblectat ztas príma pucllara.Perf?, Nem peídqd' Veneri donate auirgíne puppa.—Furuooperíre pallío.) Furuü nígrum eft,fiue fufcá,ut& pulla,^ Auferrelínteami na.) Ethícuídeslínteor&ufura olím in delítijs fuiffe: ficut admonuímus alíbí, Φιλόκοσμομ genus focmi neum.) κόσχκορ ornatus, fiue mundus repofítus,& φιλῶ amo, Hinc φιλόκοσμος, αὐίοίας& auídus ornat?, Illos uítare poenítendo.) Qui guftauerüt uoluptate, dü poenítet guftaffe,magis uítant infidiofam dul cedínem Cífternas luparum.) Lupas meretríces& proftíbulas appellat. Vírgocs.) luxta Paulí fen tentíam díftínguít uocabulum, uírgínís& mulíerís,Diíuifa eft mulier& uírgo. Indufamg Danaen.): Danaen pucllà ne uíolaretur,pater Acrífius arez turrí íncluferat. Hanc luppíter per ímpluuíum παρ; fus, pecie imbris aurcí corrupit.Híeronymus accomodat fabulam,ad uírginem,qua dorní ínclufaali tur, Aquaínarcola.) Sentit deareolís hortorá,ín qbus fulco facto,dígiti ἀπ, fequitur quo uelis ajua. Etcum damenter.) ld eft;blande& comiter. Acgre reprehendas.) Trímeter eft lambícus, quo ufus eft& alibi, Hlabuero neglettur procos.) Quadam exemplaría habebant,nobilíores habítà rz procos:utrag; lectío probe quadrat. Deferunt Hclenze;) Helenas uocat,quz illius grece Helenz ΙΤ eft ρεορεί maritü deferentes, Alexandr fiue Paride, hoc eft adulteráü[τησ tur. 1 iuímus quafi altera díc.) Hoc αἰ eft ín gentem quandi:fic auide rapiunt occafione uolupta τῇ, quafi poftridie hís caríturí: fic edíficat, quafi femper uicturi HIERONYMVS$ AD GAVDENTIVM DE PACATVLAB INFANTVLAE EDVCATIONE. 4X j F; S 3| Aufa dífficlisparuulz fcribere:qua non intelligit,quid loquarisscaius animü ne; fcias:de cuius uolütate perículofe promittasut fecundü przdari oratotis exodi(: fpes in ea magíslaudanda fi τῷ res.Q uid em horterís ad cotínentíá;qua placeni jtas defyderatzquz in finu matris,earrula uoce balbutit:cui dulciora füt mella,dg i i * AN uerba? Audiat profáda apoftoli,qux anilibus magis fabulis delectatur Prophetatü znigma ta fentíat,quá tríftior ecrula uultus exagitat?Euaeclij intellieat maieftatem,ad cuius fuleura, omnís mortalium fenfus hebetatur Vt parenti fubijciatur horter: quz: manu tenera,ridenté ucrberat matrem?Ttaq; Pacatula noftra, hoc épiftolium poftle&ura fufcipiat. Interím modo litterarum elementa cognofcat:iungar fyllabas,dífcat nomína,uerba confocietzatq, ut uoce tín nula ifta medítetur:proponátur οἱ cruftu la;mulfz'premia,& quicqd guftu fuaue eft:quod uet nat ín lloribus:quod rutilat in gemmiís:quod blandítür ín ice acceptura feftinet. Interím &tenero tentet pollice fila ducerestumpat fepe ftamina,ut aliquando non rumpat: poftlaboré lufibus geftíat:de matrispendeat collo,rapiatofcula propinquorum:pfalmos mercede decan; tet:amet quod cogítur difcere:ut non opus fit fed delectatio:non neceffitas,fed uoluntas. Sor lent quzdá cum füturá trien fpoponderint;pulla tuníca eà índuere,& furuo operire pal; líoauferte linteamina:níhil ín collo;nihil in capite auri finere:reuera bono cófilio:nehabere di/ fcat ín tenero,quod poftea ponere compellatur. Alíjs pero ecótra uídetur. Quid enim,aiunt, fi ipfa non habuerit/habentes aliasnon ui debitzencxocuop genus foemineum eft:multaf. q;ctíam infignis pudicitiz,cguis nulli uirorum:tamen fibi fimus libenter ornarí.Quiín potius haben FROMAGE DE) alias,qux ifta non habcát.Meliufcy eft;ut fatíata cotemnat, qs nó habendo habere defyderet. Tale uero quid δὲ Itraclitico feciffe populo dominà:ut cupiétibus Aegyptías carnes,uf. q; ad naufeam& uomiítum praeberet examina coturnícü:multofq; feculi priushomincs facilius carere experta corpis uoluptate;cg eos quí a puerítía libidinem nefciát: k Abalis em nota cakari;ab alíjs ignota appeti.Illos üitare pernitendo fuauitatis infidías;quas | fugerunt AD GAVDEN.DE INFANTV.EDVCATIONE.«ο, 4.3 Δ fugerunt Hos carnis illecebras, dulci títillatione corporís blandicteis:dum mella putantuene——--: na noxía reperire, Mel enim diftillare labía meretrícís:quod ad tempus impínguat uefcentiüi(ων ἘΠῚ δν μη y"e fauces:& poftea felle amariusinuenitur, Vnde& ín dni facríficijs,mel non offerunt:ceraqy con AA Ὁ Te, tempta,quz mellís hofpicium eft:oleum accenditur ín templo deí:quod de amaritudine exprí x iit οἰ πατῇ, Pafca quoq; cá amarítudínibus comedií,in acymis ynceritatís δὲ uerítatís: quas NS mes quí habuerít.ín fzcculo perfecatíoné fuftinebit, Vnde δὲ propheta myftice cantat; Sedebam fo lore nr fon magLUN lus,quía amaritudine repletus fum. Quid igitur? Luxuríandum eft in adolefcentía: ut poftca Αἱ titi luxuría fortíus contemnatur? Abfit uero ínquíunt. Vnufquifq; c ín qua uocatione uocatus—— us/*3 ii eftín ea permaneat. Circücifus quísid ef,uireo uocatus eftinon adducat prxputíü,hoc εδ Jo je vont fer"d h 3 Ὃν quzrat pellíceas tunicas nuptíarü:quibus Adam cicctus de paradifo uírgínitatisiindutus eft.^» be à Álgorvre ΣΝ In przputío quís uocatus eft:hoc eft habens uxorem, δὲ matrímouij pelle circdatussnon qux 2» 12/7 H(? li rat uírginitatis δὲ zterna: pudicitiae nuditatem,quam femel habere defiuit:fed utatur uafe fuo Ξ lif in fanctificatione δὲ pudicitia)bibatq; de fontibus fuís:& non quarat ciífternas luparum diffi P εν À patas:qua puriffimas aquas pudicitiz;contínere non pofTunt. Vnde& idem Paulus in eodem," Ὧν άγονα uirginitate& nuptíjs difputans:Seruos carnis uocat ín matrimonio conftítutos. 3 ΤῊ Liberos eos,qui abfq; iugo nuptíarü.tota drio feruiunt libertate.Quod loquimur:no ínuniuer| Tat far loquimur: fed in parte tractamus. νος de omnibus fed de quibufdam dicimus.Ad utrüg;: m ἂν ein fexum:nó folum ad uas ínfirmü;nofter fermo dirigitur Virgo esquíd te mulíerís delectat z ls Jen Je ph Kt focíctas: Quid fragilem δὲ futilem ratem, magnis comitis lactibus:& grande perículum naui.&Xz. habeo nus itii gationis incertz fecurus afcendís? Nefcis quid defyderes:& tamé fic οἷς iungeris:quafi autante. s, i] pu b f Kt; defyderaueris:aut(ut leuiffime dicam)poftea defyderaturus fis.Sed ad minifterium ifte: fexus eft aptior.Elíee ergo anü deforméelioe probatz ín diio continentía. Quíd te adolefcentula, quíd pulchra,quid luxuríofa delectat? Vteris balneís,cute nitida.rubicundis cenis incedís,car/ D— nibus uefceris, affluis diuitijs pciofa uefte círcadaris,& iuxta ferpenté mortifera, ἔδοτε dormi. tete credis? At no habitas ín eodem ποζρίείο. In noctedütaxat.Cxterum totos dics in huius cófabulatione confumisqQuare folus cum fola,& non cum arbítris fedes:ut cum ípfe non pec/ "«(5,415 peccare uidearís:ut exemplo fis míferís, qui nominis ταί auctoritate delínquant? Tu ὃ smi quoq; uirgo uel uídua:cur tam ks fermone uiríretineris? Cur cum folo rclícta nó metuis? Na: d e Jy menn trn Saltem alui ἐς, δὲ uefícz: cogat neceflitas,ut exeas foras:ut deferas in hac re eum:cum quo lícety /7;, ,- Virqie nion bo, mj tius,cp cü germano: multo inuerecüdíus dg cum marito cgífti.Sed de fcripturís fanctís aliquid^, rf nr ey ts ínterrogas.Interroga publíceaudíant pedifTequx;audiant comites tux. Orne quod manifefta; e fi tur,lux eft.Bonus fermo/fecreta nó quaritquin potíus delectatur laudibus fuís,& teftimonio dn plurimorá. Magifter egregius cotemnit uiros, defpicit fratres:& ín unius muliercalacfecreta eru; nni ditione defudat. Dedinaui parumper de mea difputatione, aliorum occafione:& dum infanté ma Pacatulam inftítug, ímo δὲ nutríosmultarum fubito míhí male pacatarü bella fufcepí. R euer/ huit tar ad propofitum. Sexus foemíneus fuo iungatur fexui:nefcíatimo tímeat,cum pueris ludere, m INullá ímpudicum uerbü nouerít.Et fi forte ín tumultu familia: dífcurrétis alíquíd audíat:nó ín m tellivat. Matris nutum,pro uerbis ac monítis,& pro imperío habcat, Amet ut parentem,fubij T cíatur ut dria:timeat,ut magiftram.Cum auté uireunculá rudem δὲ edentulam, feptimus acta; NS “ἢ είς ánus exceperit,& coeperit erubefcere:fcire quid taceat:dubitare quid dícat:difcat memoriter C2,,,.] ΚΣ γήρει i pfalterium,& ufqy ad annos pubertatis libros Solomonis,euancelía,apoftolos,& prophetas edo eoe Nhu! ιό fui cordís thefaurum faciat: Nec liberius procedat ad publicum:ncc femper ecdefiarum quarat. ui celebritatem. In cubiculo fuo totas delítias habeat. INundg íuuenculos, nundg cíncinnatos e uídéat, uocis dulcedines per aurem animam uulnerantes puellarum ορ lafcíuía repellat Quae n quanto licentius adeunt: tanto difficilius cuítan£: δὲ quod dídicerunt,fecreto docétincufamqg "m Dana&uulei fermonibus uíolát.Sit οἱ magiftra comes pedagoga cuftos.INon multo uíno de i dita:non iuxta Apoftolum ocíofa atq; uerbofa fed fobria,erauis,lanifica:& ea tantum loqués, (d qux anímum pucllarem ad uirtutem inftituant. Vt enim aqua ín areola digitum fequitur pra: íi cedentem:íta etas mollís δὲ tenera ín utráq; partem flexibilis eft:& quocáq; duxerís trahitur.: ai Solent lafciui& comptuli iuuenes blandimentis affabilitatemunufculis,aditum fibí per nu/ qul h tríccs. ] E η ls B hr M ok Loon ἑ, ἯΙ"Rperibay ἡ τε 2» Ay ἔ---ι--ι” y ΩΝ vna δή V//204 7 ned y ^0 ey AD GAVDEN.DE INFANTVLAE EDVCATIONE. tríces aut alumnas quaterc,Et cum daeméntet intraucrint,de fcintillis incendía concitarepaula timq; proficere ad impudentíam:& nequads poffe prohiberi,íllo ín fe uerficulo comprobatoz Aegre reprehendas,quod finis confuefcere.Pudet dicere,& tamen dicendum eft: Nobiles foemi nz,qux nobiliores habuere neglectui procos,uilíflima conditionis homínibus δὲ feruulis co, pulanturzac fub notmníne relíioionis& umbra contínentiz,interdum defcruntuiros Helenz, fe; quütur Alexandros,Menelaos pertímefcunt. Videntur hacc, planguntur,& non uindican£:quia multitudo peccantium,peccandi lícentíam fubmíniftrat.Proh nefas,orbís terrarum ruit,in noy bis peccata nonruunt. Vrbs ínclyta δὲ Romani imperij ΜΗΝ haufta eft incendío, Nulla eft regío,qua non exules Romanos habeat.In cineres ac fauillas,facrze quondam ecdefíz,cond ; derunt:& tamen ftudemus auarícíz, V iuírnus quafi altera die moríturi,& zdificam?quafi fem. dus atq; efuriens ante fores noftras Chriftus ín paupere morítur.Legimus Aaron pótificem ille obuiam furentibus flammís,& accenfo thuribulo,dei iram cohíbuitTe.Stetit ínter morté& uítam,facerdos magnus:necultra ucítigía cíus,ionis procedere aufus eft.Moyfi loquitur deus: Diímítte me,& delebo populum iftum.Quando dicit,dímitte me:oftendit fe teneri poffe;ne fa ciat quod mínatus eft:Dcei em potentíam ferui preces impedicbant.Quis putas illefub colo eft quínuncirz ἀοί poffet occurrere? qui obuíare flammiís?& eum Apoftolo dícere: optabam. .ego anathema efTe pro fratribus meís?Pereunt cum aftoribus greges: quía ficut Ον | d hup"7T 7* ρογία hocfeculo uícturí.Auro paríctcsauro laquearía;auro fulgent capita columnarü:& nu; facerdos. Moyfes compaflionis loquebatur affectu:Si dímíttis populo huic, dimitte: Sinauté, dele me delibro tuo. Vult perírecum pereuntibus:nec propría falute contentus eft, Gloría qp peregísmultitudo populi.Fís Pacatula noftra nata eft temporibus. Inter hac crepundía pri; tam carpit atatem:antelachrymas fcitura dj rifum:príus fletum fenfura,cg gaudium, INecdá introítus,am exitus. I alem femper putet fuifTe mundum, INefciat prateríta fugiat praffentía, futura defyderetHacut cumultuarío fermone díctarem:& poft neces amicorum, luétágy per/ ΜΗ fenexlongo poftlíminio fcriberem:tua Giaudenti frater impulit charitassma; --αίορ parum, dy nihil omníno pofcentí dare:quía in altero uolátas oppreffá luctu,in altero ami (ἰτίας diffimulatio eft. Γ᾿ ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. (ej Aulínus luuenís,zloquens& monachus,ut tum quídem erant monachí,Híeronymum lit Fe] terís, cum alijs nomínibus: tum hís pracípue laudarat,quod fenex ín fanctís ageretlocís, 56-4 Milcratunalibrum,quem ín de'enfionem Theodofij imperatoris fcrípferat: rogans, ut νι, fibi przffcriberetquam αἵτε formam potiffimum fequi deberet. Hunc ígítur collaudatum, veas, ob infignem zloquentíam,hortatur,ut arcanarü litterarum fcíentíam adíungat. Híc Pauli nus,Paulzní fallor cognatus,poftca INolanze cíuítatís epífcopus fuít:ut teftatur Genadíus.Puto díuer? fum ab eo,qué díuus Híeronymus ín epitaphio Marcellx,teftatur Antíochena íp Syría epifcopü fuiff fe:aquo Romam cü Epíphanío retractus eft,cuíus memiínit t ín epítaphío Paula,: SCHOLIA. ZEE T ultimam partem conuiíuij.) Allufitad euangelícam admonitionem: Cá fuerís ínuitaj NES tus,accumbe ín extremo&c. Cygorcligiofifiimus princeps. Scripfit em panegyrícum j ad Theodofíum ímperatorem,utiteffatur Gennadíus. Frater charíffime,) Fratrem uo E Bed cat,monachus monachum,fed nódum epífcopum.| Quos ípfe fcíret effe prefbyteros.)' δη Α) Italegísín Numeris,capite.u. Cogrega míhí feptuagintauiros de fenioribus Ifrael,quos ἡ tünoftíquodfenespopulifant, Etnodum in'ormis latí.) Verfus eft Maronis exlíbro duodecimo; In qua munícipatü,) Refpexit huc, quod Paulus municeps effet Romana cíuítatís: ut ipfe tefla£ in Actibus, At ídem uocat Hierufalem matrem fidelíam:llla quze furfum eft Hierufalem libera cft, quae f eftmaternofltra,[Νεος(η monte Gacaríim.) Mons eftludez, ἃ refpexítad íd quod ín euangelíolo; h hannis, Chriftus díxít mulieri Samarítanz,—Siccato ludezeuellere.) Quod lcgimus de ucllere Gedeo | nísadallegoríam traxít."T'emplü dii.) Apud Hieremíam,cap.7.domínus rcijcít eos,quí fideretcet E εἰπιοπῆς ἃ fanctímoniz locorum, dícetes: Templum dní, templum dní,templum dni,cum ínterím im píeuíuerent, EtdeHícrofolymís.) Apparet ills temporíbusad modum barbaram fuiffe habitam; cum díuus Híeronymus Híerofolymis loco fanctíffímo, Britanniam opponat,ceu regíonem maxíme prophanam,& Híerofolymís diffímillimam,Nec uno ínloco nomínat hanc ínfulam,fed quotíes de bar « baríciseft mentío. Nunc Gallorá& Germanorü íncurfionibus,medíocríter culta eft. Vno tantum dic.) At hodíe complures,etíam ex eorum numero quí uídentur fapere, ab extremis mundi Im. Π ummo M30 προ Mutin i Ni NM ἡμίῃ tn E nrc l iti Pli eli "tja ni egi ig Jy pda yr tta dna yt gati ΡΝ vr ΗΝ htt fpi riri d nr rada yn jc dit TN vtt jet qm abi d suit um “1 μή IN EPISTO.AD PAVLINVM. SCHOLIA.$o. 4.6 fummo fumptu,fummo uítz difcrímiínejnonnundf& morum,ad ea curruntloca:liberis& uxore doi mirelictís:prafertím cum omnía Chríftíanz uítze ueftigia,aut prorfus híc deleta fiíntaaut commentícía quadam íncertag; moftrentur, Et mírum quz relígío fitab hoc uoto tam grauatím abfoluere R oinaj nos pontífices, cum multí fic eant,ut magís pium fit non íffe, Alíoquí fi tam píum eft uífere Híerofoly: mam, parum ρίας Hilaríon,quí uícínus femel duntaxat adijt:& íd'non religionís caufa,fed neloca fan cta contemnere uideretur,| Bathamutíco.) Híeronymus expones octauum caput Ecechíelís, índícat* hebro(γγος fermone wem Thamus diíci,quem nos uocamus Adonídem, Quo nomíne illí menfem etíam lulíum uocent, quod ín hoc putent extínctum Adonídem V eneris amafium, Fabula notíor ΕΠ, ἅαἲ Μίς ΠΕ referenda,— Inurbe celeberríma.) Mírum eft tum quoq; Hícrofolymáadeo celebrem s fuiffe,cá effeta Romanis príncipib? funditus euerfa, Sed Hadríanus reftituit, Fraterne ínterrogas;) ὁ Id eft,amíce: ob id aperte tecum agam& libere,quod uerbis Paulínís díxít reuelata facie,^ Camillos j^ Fabricios.) Feftiuíter commutauít numerum uníitatís ín numerum multítudínís, Fílij Rechab,) De 4 is legis Hieremíz. cap.ss. ficut índícauímus ín fuperíoríbusfcholijs.— Filiorum Rechab.) Híceftti τ' tulus feptuagcfimíi pfalmí,ín quo laborat díuus Auguftinus, quod nufd fifi; Rechab legantur ductí ín aptíuítatem, Ifte eftlonadabfilius.) Locus eftlibro regum quarto.cap.decímo,queadmodáü Heu, ὁ Jonadab filium K'echab, forte obuíum, data dextra ín currum fuum fuftulerít, habiturus eum celí fuí& teftem&cadíutorem, Fídelís& famofus tuorum.) Hiícfamofus ín bonam accepit partem,ut& alibi€ famofaqueftío. Inftítorem.)[d eft,negocíatorem feu mercatorem.| Et ínterdum pifcículos.) Quo) v. híam rem eádemalrjs explicat uerbis fuccurit ín epiftola ad Laetam:cuf ínítiá, Apoftolus Paulus: V bí^ confjciebamus fcríbí pofle, e fimila garocg pífcículi, magis effelegedum,ad hunc modum: Cibus ei?olu. fculum fit& fimila,rarog pifciculí:ut ines comedípífcículos ceu delítías,& raro füumendos,| V.e^ v rum Chríftítéplum,) Rurfum extenuat illorum píetatem.quí fuas opes ín templorum ftructuras;aut' ornamentaconferunt, Líberalítasliberalítate.) Cíceronem uirum prudentiffímum appcllat, quonia ἐ fanctum uocare non potuit.[s em ín fecundo de officiis libro fcripfit ín hunc modum: τα benignitas benignítate tollitur, Eleganter autem ínterpretatus eft hanc uocem benignítas,qua propríe ad benc fa ciendilargíendícs promptítudinem pertínet,cum illiterati putent effe clamentíam& humanitatem. " Refpícereadphaleras.) Retulit carmen efatyra,| Egote íntus& ín cute noui.) Perfianum Hemifti 4. chíum,quod complufculís ínfulcít locís, Signífícat idem quod íntus& forís; Sus Mineruam. Id eft, c $ndoctus doctum, prouerbíü eft,ut ín Chílíadíbus índícauímus. Ingredíentem pelagus.) Et hac Πέ^ lítudíne Cíceronís fubínde gaudet utí,de eo quí defunctus nauígatione,monet íngceffurum mare, Ita fenexadmonetluuenem. Facultatem meam requírí.) Requiri pofuít pro defyderarí,quod idem faj v.— cit. M, T ullíus, Defyderamus autem quod fignifícamus deeffe, Senfus híc eft: Sí non fcripfiffem roga; tus,putaffes míhí uoluntate defuiffe. Nüc οἵ utcüg fcribo,intelligis me nó potuíffe pftare potius dj no; luífle íd quod rogafti. Fro Lheodolio» Apparet non tam panegyricum fuíffe, cg Apologíam aduer f fus calumnías.Id& fuperíus fignificauit;sü aít:lllo ore,quo relígíofiffímus prínceps defendítur, Sub díuifio placuit.) Difficillimum eft apte díuídere.Siquide nifi propofítíones fcíte reperta fuerint,nullo ὁ modo recte partíti potes, lam íllísrepertís,eft alíquíd apte collocare.Et ne ftatím nímís anxía fectione^ moleftusfis,quadam poftea fuo loco rurfus funt díuídenda,quod híc appellat fübdíuífíonem. Sed&|, ipfum genus zlogutj.) Legant hac barbari íftí)balbi& ínfantes Theologí,quantopere uírfanctiffímus| ín monacho quoq, laudet xloquentíam,& T'ullanam adloquétíam,| Preffum ὃς nítídum.) Quod erat 1 Attícorum,cum Cícero,nonnihil habeat Afiatícum, Dífficile eft autem haec duo coníungere,prarffum ,, íllud quod uocat,& perfpicuitatem.^ lacet em oratío.) lacere dícitur, quod friget, quodq; caret actu ἔ uítagy δὲ uígore,Horatíus huíufmodi ferípta nugasappellat canoras, Magna eftrerum confequetia,)] Hoc praftat apta dífpofitío,utalíud ex alío fequat:qua uírtute Calígula defyderabat ín Seneca: Cuíus oratione folitus eft uocare;arenam Πως calce. Cícero, fcopas díffolutasappellat, Per.Sion,Itabiríum^ & Sina.) Motes funtludez,qui ín díuínis litteris fignificat afcenfum ad culmen uera píetatis.Caterá modefte fignificat Paulino alíoq facüdiffímo defuitl: fcíetía arcanze fcrípturze, quà fibí uíndícat,& opti» «mo fure uíndícat Híeronymus.| Per manus myftería tradere.) Prouerbíalifigura dictum cft;per ma;; Anus tradere,íd eft,quod ab alijs dídící,uíciffím docere, Cuod docta graccía.) Significat erzecís, null^ fuiffe temporibus íllis,qui ínfígnem zloquentíam,cum infígnidiuinarü litterarum cognítione coiunxíf fet. Quizdere uultnudleü.) Mire Plautínum díctum,ad rem facram accómodauit,| Extrema may[; nus.) Id eft;perfectío, Symmyften.) Symmyftz dícütur ijdem initiati facrís,ac myfterijs:ut Chriftia] ius Chríftíano, facerdos Ve Mr monacho Symmyftes eft... Arcem tenere noftrorum.) κα Jd eftlatínorum.Dorro arcem dixít pro príncípatu,fiue fummo loco,nec ídfine prouerbíalí figura. Cum lacob.) Ailufít ad duo;ad fcalamlacob,& ad ceenaculum Síon,in quod diílcípuli leguntur afcen 5 diffe poftafcenfionem, Cane ín domatibus.) Allufit ad euangelícá illud.Qyuod ín aurc audiftis, praec dícatefupertecta, Wilfinemagno.) Carmen eft Horatíanü efermoníbus, Anted fubeàt morbi.) v; Fthos uerfusaffuít ex V ergilij Georgicís fumptos, p ETT e d"ὦν Ay p δι 39 lon ds ; 7 / — AM Mws No» forie μὰ rata inm fr bei ( ks olt D ---,α, ΄ dura a lon f4^(το/βίντη A lih eee 4 vidrot: prr nA Mon gd AD PAVLINVM. HIERONYMVS AD PAVLINVM ΡΕ INSTITVTIONE MONACHI. ὁ «&3] Onus homo,de bono cordis thefauro,profert ea qux: bona funt:& ex fructibus ΩΣ 25] arb or cognofcitur. Metírís nos dr Ma tuís,& paruos, magnus extollis: ulti E A gi mamq partem conuiufj ocpas:ut patriffamilias íudicio proueharis, Quid em pe A in nobisaut quantulá eft,ut doctz uocis mereamur praconiü: Vt illo ore quo religiofiffimus prínceps defenditur:humiles modídiq; laudemurzTNoli igitur frater chariffime annorü nos zflímare numero:nec fapientíam canos reputes,fed canos fapientiam:Solomone| tcítante: Caní hominis prudentia eius.'Nam& Moyfes feptuaginta prefbyteros iubetur eli; gere:xquos ipfe fciret effe prefbyteros:utiq: non«uo,fed prudentia iudicandos, Et Daniel ad; hucpuer,longzuos íudicat:atq; impudicos fenes,xtas lafcíua condemnar.INoli inquam fidem penfare temporibus:nec me idcirco melíoré putes,quod prior ín Chrifti exercitu coeperím mili tarc.Paulus apoftolus,& uas electionis de perfecutore mutatus:nouiffimus ín ordíne, prímus:. ín meritís eft:quía extremus lícetplus omnibus laborauit.Iudas qui quondá audierat: Tu au tem homo,qui fimul mecü dulces capiebas cibos, dux meus& notus meus,in domo dei ambu lauímus cum confenfu:proditor amíci δὲ magiftri,Saluatoris arguit uoce:& ΠΟ informisloe. tí;trabe nectit ab alta; Econtrarío latro crucern mutat paradifo:& facit homícidij poenam mary tyrium.Quantí hodie diu uíuendo portant funera fua:& quafi fepulchra dealbata, plena funt oflibus mortuorum?Subitus calor/loeá uíncitteporéDeníq, δὲ tu audita fententía Saluato; rís:Si uis perfectus effe,uade δὲ uende omnia quz habes,& da pauperibus,& ueni fequere me:.. uctba uertís ín opera:& nudam crucé nudus fequés:expeditíor& lenior fcandis fcalam Iacob. Tunicam mutas cà anímo:nec pleno marfupio,oloríofas fordes appetis:fed purís manibus& η cándído pectore;pauperé te& fpitítu& operibus eloríaris.INihil eft ei i grande.trifti& lurida facic,uel fímulare;uel oftentare iciunia:poffeffionü reditibus abundare,& uíle íactare palliolü,.. Cratesille Thebanusshomo quondá ditíflimus:cum ad philofophandum Athenas pergeret. maení αυτί podus abiecit. Nec putauit fe fimul poffe,& uirtutes& díuítías poffidere.Nos(αῇ farcinati auro, Chriftá pauperem fequimur:& fub prtextu eleemofgnz, priftinis opibus inca bantes:quomodo poffumus alicna fideliter díftribuere:qui noftra tímide referuamuscPlenuf uetiter/facile de ieiunijs difputat.Non Hierofolymis fui£e fed Hiíerofolynis bene uixiffeJau «απ eft.Illa expetenda eft cíuitas:no qux occidit prophetas,& Chrifti fanguinem fudit: fed quá flumínis impetus lxtíficat:quze ín monte DER no poteft:quá matrem fanctorü ἄρον ftolus damítat.In qua fe minícipatá cum íuftís lata£ habere.Neqs uero hoc dicéssmemetipm incoftantíz redareuo,dánoq; quod fadio:at fruftra uidear ad exemplum Abraham:& meos& patría relíquiffeifed nó audeo deí omnipotentiá;angufto fine codludere:& coartare paruo ter/ rx loco qué nó capit coclá.Singuli quíq; credentíii,nó locará diuerfitatibus fed fidei merito po deran£.Et ueri adoratores,neq; FHierofolymís,neq; in mote Gatarím adorant patréquía de? fpiritus eft:& adoratores eius in fpíritu/& ueritate adorare oportet.Spüs fpirat ubi uult. ΟΠ eftterra δὲ plenitudo eius.Poftcg ficcato Iude& uellere;uniuerfas orbis ccelefti rore pfufus eft: & multi de oriente δὲ occidente uenientes recabuerüt ín finu Abraha:defigt notus εἴς tantum in Iudaxa deus:& ín Ifracl maenü nóimen eíus:fed in omne terrá exiuit fonus apoftolorá:& in fines orbis terrz uerba eorum.Saluator ad difcipulos loquens:cíi effet in téplo: Surgite, ínqt, abeamus hínc.Ecad IudxossRelínquet uobis domus ucftra deferta.Si coclà δὲ terra tráfibüt:. utíc tranfibunt omnía quz terrena funt.Et crucis igitur& refurrectionis loca profunt his, dee à portant crucé fuam,& cü Chrifto refi ureunt quotídie:qui díonos fe tanto exhiberit habitacu Cxterü qui dicant: Templá dnitemplum drií,audíant ab Apoftolo:Vos eftis téplum dni,& fpirítuffanctus habítat ín uobis, Et de Hiérofolymis δὲ de Britannía,zqualiter patet aula cole ftis. Regnum em dei íntra uos eft. Antoníus,& cuncta Acgypti,& Mefopotamiz Póti, Cap/,: padociz,& Armeníz examína monachorum,non uidere Hierofolymá:& patet illisabíqy hac urbe paradífi íanua.Beatus Hilarion cum Palxftinus effet;& in Palaftína utueret:ino tátum εἷίς uidit ierofolymam:ut nec contemnere loca fancta propter uíciníam: nec rurfus domínü loco daudere uideretur. Ab Hadríani temporibus ufq; ad imperium Conftantini, per annos Lo PE Ῥ d di circiter AMI, χ fd Qi ly 0fe ῃ ; dur, Sy, Dag Vati ipei leis edm δη tomis Of pus Nm gy lr Ιῃ fini] (tii ον ή Jus pisa us Dini ux nfudei br d ne qid {εὐ ! loro (ua )^ [s usd bash yc τὼ ΤΠ} jii D rd & dráter.centitoctoginta:inloco tefurrectionisfimulacrum Touis:in crucis ruze, ftatua ex mar DE INSTITVTIONE MONACHI.$0. / more Veneris gentibus pofita colebatur:exiftimantibus perfecutionís authoribus:quod tol. Ma γος βονν 5 lerentnobis fidem refurrectionis δὲ crucis/fi loca fancta per ídola pollen Bethlehé nune noftrá& anguftiffimü orbis loci:de quo pfalmifta canít: Veritas de terra orta eft, lucus inum brabat Thamus, íd eft, Adonidis:& ín fpecu, ubi quondá Chriftus paruulus uagijt, Veneris»" amafius plágebatur. Quorum inquíes hacc, cam longo repetita principio? Videlicet,ne quicdf fidei tux deefTe putes,quía Hierofolymá non uídiftiznec nos idcirco meliores exiftíimes,quod huius locí habítaculo fruimur:fed fiue Πίς ας alibi;cqualé te pro operibus tuís apud dominà noftrá habere mercedé R e uera,ut fimpliciter motus mentis me fatear,cofyderans& propo/ fitá tud,& ardoré quo fzculo renunciafti:dífferentías in locis arbitror:fi M RA& frequétia urbíá derelícta;in spe habites:& ΟΠΠ quartas ín folítudine:& ores folus in móte c lefu: Νε, fanctorumq tantá locorá uícínitatibus pfruaris:id eft,ut& urbe carcas,& propofitü monachi nonamíttas.Quod loquor:non de epífcopis,non de pfbyteris,no de derícis loquor: quorum aliud officíá εἰς[κά de monacho:& monacho quondá apud fzculü nobilí:qui idcirco precium pofleífioná faar&ad pedes apoftolorii pofuit,docens pecuniá effe calcandá:ut humiliter δέ fe acto uictitans,femper'cótemnat,quod femel contépfit.Si crucis& refurrectionis loca,no effent ín urbe celeberríma: in qua cutia,in qua aula militi, in qua fcorta, mimi fcurrz: δὲ ornía funt, quz folét ín cxterís urbibus:uel fi monachorü tu rbís foliimodo frequétarct: expetédü re uera huiufcemodi cüctís monachis effet habítaculá.INücuero fumma ftulticíz eft,renuncíare fca lo.dimíttere patríá;urbes defereremonachü profiterí:& inter maiores populos peregre uiuere £p cras uicturus in patría.Detoro hucorbe cocurritur.Plena eft ciuitas uníuerfi genetís homi; nü& tanta utriufcp fexus cóftipatioxut quod alibi ex parte fugiebas,híc cotü fuftinere cogarís. Quía igitur fraterne interrogas,per quá uíá incedere debeas:reuclata tecum facie loquar.Sí officiu uis exercere prefbyterifi. epifcopatuste,uel opus,ucl honor forte delectat:uiuein urbi bus δὲ caftellis:& alior falutem.fac[ποτ animae tux, Sínautem cupis effe,quod diceris mona». chus,id eft.folussquid fadsin urbibus:quz utíg nó funt folorü habítacula.fed multorum?Ha. fi betunüqu ed ppo itü;príncipes fuos.Romani duces imitentur Cahmillos, Fabritios, Regu Qualia ye bu los,Scipiones. bile proponang fibi Uringoram Sete Dont Axíftotelem, Poeta: γος hi prmnpis zmulentur Homer, Vergilii, Menandri erentiá.Hiftoríci, T hucydidé, Saluftium, Hero». dotum, Liuium, Oratores, Lyfiam, Grachos,Demofthené, T ulli.Etucad noftra ueníamus: Epifcopi δὲ prefbyterí habeát ín exemplü apoftolos&apoftolícos uíros:quorü honore pofl! dentes, haberc nítantur δὲ merítü.INos auté habeamus jppofiti noftri principes, Paulos& An; toníos.Iulianos,Hilarioné, Macatios.Et utad fcripturarü authorítatem redeam: nofter prín; ceps Helias; nofter Helifeus,noftri duces filij prophetará:qui habitabantin αοτίς δὲ folítudini bus:& faciebant fibí tabernacula ppe fluenta Iordanis.De his fant& illi filij Rethab:qui uiná & ficcram nó bibebaut:quí morabantur ín tétorijs,qui deí per Flicremíá uoce: laudantur:& p/ míttítur eís,quod non deficíat de ftirpe corá uir ftans corá diio. oc reor δὲ feptuagefimi pfal ἐπί títulá fignificare filiorü Ionadab:& corum qui prímí in captiuitatem ducti funt.Ifte eft I5; nadab filius Rechab, qui ín regnorá líbro fcríbitur, currum afcendi(fe cum Hieu. Et huius filíj funt, ín tabernaculo femper HM extrem, pptet irruptione Chaldaic exercitus, Hic rofolymá intrare cópulfi:hanc prímí captiuitaté fuftinuiffe díciturquod poft folitudinis liber tatéurbe quafi carcere funt redufi, Obfecro itaq te:ut quoníá(anctz fororis tuc ligatus es uírt culo:& nó penitus expedito pereís gradu:fiue hícfiue ibi,multitudines homínü δὲ officia& fa lutatíones δὲ couiuia,uelutí quaídá catenas fugias uoluptatü,—Sít uilis δὲ uefpertínus cibus: holera& legumina:ínterdumqy pífciculos, p fümmis ducas delitijs. Quí Chriftum defyderat, & illo paneuefcitur:non quxrit magnopere de dj prediofis cibis ftercus coficiat. Quícquíd poft culam no fentítur:ídem tibi fit quod panís& legumina.Flabes aduerfus Iouíníanü libros de conteinptu uentrís δὲ eutturís plenius differentes.Semper ín manu tua facra fit lectio. Frequé/ ter orandum flexo corpore,mens erígenda ad dominü. Crebre uigiliz, X uentre uacuo fxpius dormíendum.Rumutfculos δὲ elotiolas& palpantes adulatorcs,quafi hoftes fuge. Pauperibus : HER cu μι ΠΠ 2d(MAH bóng. Ar/ δ fm a Ms ome --due(mman dot "i lobo[. τν M ὍΡΩΝ Ρε Aum : f? para im Af[ἵ C nang l(γα!{" irn obuiy Ilariay ADPAVLINVM. δὲ fratribus, tefiioería futmptuiimanu ppría diftribue Rara eftin hominibus fides.INó cedis— uerum effe ME díco? Cogita Iudz loailos.Humilitatéuefti;tamenti anímo n6 appetas.Sa" | culariü& maxíme potentiü confortíü deuita. Quid tibí necefle eft ca uídere crebrius:quorü có ,temptu monachus effe coepiftiz Soror precipue tua,matronarü dedínet cófortía, INec inter fe; ticasueftes δὲ oémas circüfedentiü foeminarü fe fordidatá;aut doleat,aut miretur, Quía alterü propofiti poenitentíazalterum íactanti fcminariti eft. Cauc ne quafi fidelis& famofüs tuorü quondá difpéfator,alienam pecuníá díftribuendá accipias.Intelliis quid loquar.Dedit em ti, bi dns ín omnibus intelle&tum.Habeto fimplicitaté columbze,ne απίζῃ machinerís dolos:& fer pentís aftutí&;ne aliorá fupplanterísinfidis.INo multi diftat ín uitío,uel decipere poffe;uel de «ipi Chriftianü. Qué fenferis tíbi,aut femp aut crebro de nümis loquétéexcepta eleemofyna: qux índifferenter omnibus patet:ínftítorem potíus habeto c monachum.Przter uictum& ucftitum δὲ manifeftas neceffitates.nihil cuicg tribuas:ne filior panécanes comedát, Verum Chriíti templi anima credentis eft:illá exorna,illa ιοί, offer donaría,;ín illa Chriftum fufzi pe. Qua utilitas eft paríetes fulgere gemmís:& Chríftá ín paupere fame periditari? Iam non funt tua quz poffides:fed difpenfatio tibi credíta eft. Memento Ananíz δὲ Saphirz:Illi fua tí míde feruauerunt:tu confydera,ne Chrifti fabftantiá imprudenter effundas:íd eft,ne ímmo;. derato íudícío rem pauperum,tribuas nó paupetíbus:& fecundü díctum prudentiffimi uiri li, beralitaté liberalitas pereat.INoli refpícere ad phaleras,& noia uana Catonurn, Ecote, ínquit, intus& in cite nouí. ΕΠς Chriftianum grande eft;nó uideri Et nefcio quomodo plus placent. mundo,;quí Chrífto dífplicent.Hac no.ficat aiunt,Sus Míneruam:fed ingredientem pelagus, amícus amicum monuií:malens a te facultatem meá requiti;cg moluntatéut ín quo ego lapfus , fum,tufitmo pereereseradu.— Librum tuum quem pro T heodofio príncipe prudenter oma [ teg cópofitum tráfmififtidibenter legit& precipue mihi ín€o fuBdiuifio placuit, Cüg ín pri ΄ RT, ΄ 1 ἜΡΩΣ ΄,, 7 ΄: D - mís partib? uincas alios:ín penultimis teipfum fuperas.Sed& ipfum genus zloquij preffum eft,& nítidum:& cá Tulliana luceat purítate,crebrii eft ín fententijs.Iacet eim(ut ait qdam) ora tío,ín qua τἀπεῖ uerba laudantur.Praterea magna eft rerum cófequentía: δὲ alterum pendet C^et| 17[^^v| exaltero.Quicquidaffumpferis ucl finis fuperiorum,uel initium fequentium eft. Felix Theo: o nr fM"-^ dofiussquia talí Chrifti oratore deféditur.Illuftrafti purpuras eíus:& utilitaté legum, futuris fxculis cofecrafti. Macte uirtute,qui talía habes rüdímenta,qualis exercitatus miles eris? O fi tnihi liceret iftiufmodi ingenium, non per Aoníos montes& Helíconis uertíces, ut poetz ca/ nunt:fed per Sion& Itabiríum,& Sina excelfa ducere:Sí co ntíngeret docere,qua didicii& qua fi per manus myftería tradere fcripturarum: nafceretur nobis alíquid,quod docta erzca non haberet.— Audi ergo miconferue, amice germane, aufculta paulifper,quo in fcripturis fan; &is calle eradíaris, Τ otá quod legimus ín diuínislibrís:nitet qdem,& fuleet età ín cortíceifed dulcius in medulla eft. Quí edere uult nudeutm, frangat nucem. Reucla(ínquit Dauid)oculos meos:& confyderabo mírabilía de lege tua. Sí tátus ppheta tenebras ignorantiz confite£:qua nos putas paruulos δὲ penelactentes ínfcitíz nocte circádarizHocauté uclamen;non folá ín facie Moyfi:fed& in euangeliftis,& in apoftolis pofitum eft. T urbis faluator ín parabolis lo; quebatur:& conteftans myfticum effe quod dícebatur:aicbat: Quí habet aures audiendi, au/ diat. Nifi aperta fuerint uníiuerfa qux fcripta funt ab co,quí habet daué Dauid: quí aperit δὲ nemo dauditidaudit;& nemo aperít:nullo alío referáte pandent.Si haberes hocfüdamentü: imo.fi quafi extrema manus operi tuo inducere£:níhil pulchríus,nihil doctius, nihil dulc?ni hilq; latinius tuís haberem9uoluminib?, Tertullian?creber. eft ín fentétijs:fed difficilis ínloqué do.Deatus Cypríanus inftar fontis puríffimi,dulcis incedit δὲ placdus:& cum totus fit ín exer; citatione uírtutum,occupatus perfecutíonum aneuftíjs de fcripturís diuinis nequadj differuit. Indyto Victorinus martyrío coronatus:quod intellieit loqui non poteft. Lactantius, quafi. quídam fluuius aloquentíz Tullíanz, utínam tam noftra cófirmare potuiflet,& facile aliena deftruxit, Arnobíus inzqualís& nimíus:& abf. ορ opetisfui partítíoneconfufus.Sanctus Hila/ rius callicano cothurno attollítur:& cum grxcic Horibus adornctur lonois interdum periodis inuoluitur:& a lectione fimpliciorum fratrum procul eft, Taceo de cxterís, ucl defunctis, ud j Wb Σγὰ etíam Noi Det ON lon/ « x pe lis lj bist egli cta A nii ᾿ m bn] JN fitíty lii uj ja i l5 μι 1s m li tn gi y : pis npe Ἢ" 1:01 $M {ἢ DE INSTITVTIONE MONACHI.$o. 48 A etiam adhuc uigentibus:faper quibus in utráq; partem poft nosalij iudícabunt.Ad teipfum ueníam Symmyfté fodalem meum δὲ amícum:amicum ínquá meum antedy notüm: δὲ preca bor,neaffentationé ín neceflitudine fufpiceríssquin potius ucl errare me exiftimato,ucl amo; γε ἰαἶοί, δρ amicum adulatione decipere. Magnum habcs ingcnium,& ínfinitam fermonis fu/ pelletilem:& facile loqueris δὲ pure:facilitafcy ipfa δὲ purítas mixta prudentis eft. Capite qp; e fano,omnces fenfusuigent. Huic prudenti δὲ eloquentiz. fi accederet,uel(tudium,ucl intcl/ licentia sss στ te breui arcem tenete noftrorum:& afcendentem cum Làcob te étü Sion.canere ín domatibus quod ín cubilib? cognouiffes, Accíngere qu:efo teaccíngere, Ni Μας magno laboreuita dedit mortalibus. INobiletm te ecdefia habeat,ut prius fenatus ha; buit.Praparatibi díuítias;iquas quotidie erogess& nunc deficíant.dum uiget atasdum non; dá canís fpargitur caput:antecj fubcant morbítriftifcg fenectus.Et labor,& díra rapiat indie mentía mortís.Nihil ín te mediocre effe contentus fum:totum fummü,totum perfectum defy dero, Sanctum Vigilantium prefbyterum qua auiditate fufceperim: melius eft, ut ipfius ucr, δίς, δρ meis difcas lítterís:qui cur tam cito a nobis profectus fit;& nos reliquerít:non poffum di cere,nelxdere quempiam uídear. T amé quafi prxtereunté& feftinantem paululum retínuí,&. guftum ei noftra amícitíz dedí:ut per eum dífcas,quid in nobís non defyderes.Sanctam cor, euam tuam, tecum domino milítanté per te falutarí uolo, A| IN EPISTOLAM SEQ.VENTEM. τε. τσ Elantiz matronz, quomodo fe debeaterga marítum ὃν familia gerere, pracribít: illud ad Jh|/'monens,ín matrímonío perpetua contínentíz uotum nó effe fufcipiendü,nifi ex utríufqs 9G CET| cofenfu. Epíftola cum prímis loqués δὲ erudita, ueri ab Híeronymíano ftilo plurímum PI Bl diícrepans.Coníecturis aliquot hucadducor,ut exíftíme effe Paulini. Prímum,quod talis Ls mal huíus dícendí character fít,qualem íllíus ín fuperíorí epíftola depínxít Hieronymus. De] nde, quod ínter Paülíni lgcubratíones,epiftolarum quas de mundi contemptu fcrípferít ad fororem, meminit Gennadíus.Sunt ὃς alíz quzdam quas ftílus arguít eiufdem effe authorís. Admíxtas-autem Ftieronymisn fric confentaneum εῇ ucl quod zloquentíam íllius propemodum zquent:uel quod confimilía tra&ent argumenta,uelut xmulante praeceptorem Híeronymum Paulíno:uel quod οὗ famí liarítatem, qux íllí cum díuo Flíeronymo fumma fuít,conuenire uífum fit,ut adíungerentur, Atc πεῖ! nam omnes qua.díuí Hieronymi título círcüferuntur,huiufmodí fint.Hanc unam hocloco ínferen; dam duxímus,partím ob affinitatem argumentí,partím ut fi fortelector requírat,fpecímen aliquod ha beat zloquentía Paulíníanz,tantopore ab xloquentíffímo Hieronymo laudata. Caterz,quas huíus ffe fufpicamur,fuü habebunt tomum, Quadoquídem anímus eft;níhil eorum prorfus amputare,quae falfolícet Flíeronymií título recepta funt.Eruditís ac mediíocrib?fuus dabitur locus, Porro;quax edes quís data opera fuppofuít,blaterameta ueríus;dj libros aut epiftolas,fi quís forte requíret,ó haec ín fuo reperíetordíne, Qui fuerít,íncertü.Illud cert, prodígiofum rabulà& impoftorem fuiffe:cuí praecípuü (μα aclíbído fuíffe uídet,ut queadmoddá Coccyx oua fia ín nídos fubdit alíenos,íta fuas nenías, no mínus íneptas& ínfantes;dj íneruditas, Hieronymí, Auguftini, Ambrofij fcríptís admífceret, Να eunj dem effe;los uídelícet ac lepos fermonís arguít,Proínde fi cuí tantü erítocij,aut certe hoc anímí,ut ím poftorís índocta blaterameta,d eruditas(anctorü lucubrationes legere malit,age, nec hunc fua frauda 'bím?uoluptate,Dabit fua Cyprío bouí mereda. R.eperíet huíus epiftolas alíquot pbellas,reperíet mo! nácharü regulam, reperíet S Lii míracula, Cyrilli, Auguftini, Eufebi título Jede πίγραφα, Flís affatím expleat fefe,cuí tales placent delítíze, Cyuod Π quí ftomachabunt ín me,q príftínos títulos aufus fím couellere:hí filíbet,cofde auro bracteatís reponant lítterís, CQ)uod fi parü uidetur hoc quoq, díui Lucz,aut Pauli títulos Γεροπᾶς, fi blateronís íneptías,cupíüt magnínois umbra comedare ftultís.Cery te no dubito, φαίη erudítís acnon omníno deploratis íngenijsfuo loco fim fatíffactur?, Effícíam ein ut íntellíeant me, non anímí mei fomnía, ed multas ac certítfímas coníecturas hac ín re fecutum fuíffe,cü ift nihil habeant, nifi titulum, Quafi uero magní negocféfitnomen quoduís affcríbere libro. multa paffim ín omnífcríptorum genere falfís notata títulís,ftili dütaxat índícío refjcíuntur. Inter edloquentes etíam Híeronymuslíbros quofdam uindícat ab ijs, quorum habebant ínfcríptíionem, δ proprijs domí τίς afferít. Libri Pamphíli,que alij negabat effe pamphili,uníco dütaxatargumeto cofirmat ας effe: Vn,ínqtícíam,qd' Pamphili(ít? V ídelícet ftilus& faliua docere me poterüt, Tot homíntü milía,facíei díícernículo dígnofcís,uoce díftínguís. At paucíora funt uultus& uocís difcrímína, dj íngeníorü, Nec pínde facíes hois relucet ín fpeculo,ut íngenij uís ín filo. Tu formofum a formofo orís líneametís ἀκα! dicas:& nobís ínícríptís pala díuerfis,ome íudícadí ius adimís: nec υἱς fímíam, Bon fafcrípta Ve x T ier aede i.-ᾱ- iomíne Ι δν ΤΥ ”---- C 34 wh f eire D νε /("uo b IN EPISTO.AD CELANTIAM SCHOLIA. homine dígnofcere? Hieronymus ftilí(aliuam fecutus,zloquente ab aloquete, uelut a lufcinía lufciniz, erudítü Fin ab crudíto:& tu negas ullis notis díftíngui poffe a lufcínía Coccycem,ín'&ante ab alo, quétíffímo,rabulam ab expolíto, índoctum ab erudítiffímo,deníc a uíro fanctíffímo nebulone? Nam quo potíus appelles nomine tam perfríctz frontis híftríionem: ut plane barbarus& ínfans,uiri omnid doctiffimi fimul& zloquentiffimi títulum fibí non uerítus fit imponere, Cumaná etíaafinum,de qua eft in proucrbíjs,(aperans?Et fub huíus nomíne, metítur fe raptá ultta τουτί coelum;& plus uidiffe,cg undj uíderít Paulus. V fcgadeo putauít nemíne mortalium futurum, cuí quicdf effet emunct narís,De hac epíftola cuíus fít,nolim pronunciare:íllud ínterím certiffímü eft, Hieronymi no effe. Candídior eft fermo dj Hieronymían?,non mínuslucídus,fed facilíor,ac lenius Ruens:ille multo ardentior, tum den; fior ín íncalcandísremotíoríbus díuínz fcrípturze locís,ad hoc falfíor, δὲ fatyrícum quíddam referens, Poftremo non perínde zquus atq; híc eft, matrímonío Híeronymus. V erum notulas, quibus Hierony, mílucubratíones,ab aliorum fcríptís ceu ly dío lapíde, dígnofcí queant,fuo loco diligentíffime demon,' ftrabimus.Nunc ΟΠΠ(απ Cíceronem audíamus. es AD CELANTIAM MATRONAM DE RATIONE PIE VIVENDI. FORTE PAVLINI NOLANI EPISCOPI EPISTOLA. η Etus fcripturz celebrata fententía eft: Effe pudorem quo gloría inueníatur& 7[M oratia:& εἴς rurfus pudorem,qui foleat parere peccatum. Cuius dicti uerítas, cod Ψ ΑΟ) latisad omniü iateligentiá ipis fui luceat darítate:mihi tamé nefcío quomodo ín: Ελ At prafenti caufa propius innotuit. Prouocatus em ad fcribendü litteris tuis:quae mi ris hoca me obfecratióibus flagitabant:diu fateor de refponfione dubitaui:filentíüi mihiimpe rante ucrecundia, Cui camé fortiflime refi(tebat& uim faciebat, preci tuarumfidelís atnbítío, Pugnabatq acriter cum haffitatione meahumilitas obfecrantís: δὲ magna quadam fidei uio, lentía;orís dauftra pulíabat.Cüq; fic animum utroq; nutantem,cogitatio diuerfa libraret: pe/.. ne pudor exdufit officium. Sed me illa, quam fupra pofui fapientis fententia, armauit ad de; cllendarn inutilem uerecundiam,& damnofum filentiumn refoluendum:cum utíg, ipfam feri peer caufam, tam honeftam uiderem effe,tam fanctam: ut Weed mecrederem fi tacerem:.. illud mecum fcripturz reputans: Tempus tacendi,& tempus loquédi.Et iterum: INe retíneas ucrbü ín temporc falutis.Et illud Petri:Parati femp ad fatiffactioné omi pofcentiuostationé, Ὁ Petís náq;&follicite ac uiolenter petís:ut tibi certá ex fcrípturis fanctís prxfiníamus regulam: ad quà ordínes curfum uitz tux:ut cognita dfi uoluntate:inter honores fxculi& diuitiarum illeccbras,morü magis diligas fupellectilem:atq; ut ροή: in cóiugio conftituta:nó folam coa iugi placere:fed etíá οἱ qui indulfit coníugiü.Cui tam fanctz petitioni táq; pio defyderio,non.. faiffacere:quid aliud eft;cg profectá alteriusnon amare:Parebo igitur peibus tuísiteg; para tam ad implendam ἀπί uoluntaté ipfius nítar incitare fententijs.Idem em uerus omniíü domi nus ac magifter:qui nos placere fibi iubetzetíam docet quomodo placere poffimus. Ipfe itas te ínformetjipfe te doccat:quí interroganti in euangelío adolefcenci quid faceret ut mereretur uitam xternam:díuína cotinuo mandata proponit:oftendens nobis eius uoluntate effe facien. daina quo fperamus& premía.Propter quod alio teftatur loco:IN6 omnis qui dícit mihí do. míne dnejntrabit in regnü ceelorum:fed qui facit uoluntaté patrís mei quí in ccelis eft,ipfe inv trabit in regnü celorü.Q uo manifefte illud oftenditur,nos nó fola dei cofeffione táti premij. magnitudinem promereri:nífi fidei& iufticíz opera coiuncta fint.Qualis em eft illa confeffio: quz fic deo credít:ut pro nihilo eius ducat imperii: Aut quó ex animo,ac uere dicímus,dfie.domíne:fí eíus quem drim cófitemur.praxepta coremnímus? Vnde ipfe in euangelio dicit: Quid auté uocatís me ἀῆς dric,& nó facítís qux díco?Et iterum:Populus hiclabijs me honorat: cot auté corü longe eft a me.Et rurfum loquit perpphetá:Filius honorificat patrem,& ferius do^. mínü fuum tímet.Et fi pater ego fum:ubi eft honor meus?& fi dris ego fum:ubi eft timor me: us?Ex quo apparet:nec honorari ab eis drim,nec tímerí,q ei? pcepta no faciüt.Et ad Dauid ex , preflius dicit; qui peccatum admiferatEt pro nibilo duxifti ded:& ad Fleli fit fermo ἀπί: honoríficat me,honorificabo εἴ: quí autem pro nihilo me habent;ad níhilü redigérur.Et nos fecuro acbono anímo fumus:qui per fingula quzeqy peepta,ínhonorátes deü dacmétíffimiiad iracundia prouocamus:eíufq; imperiü fuperbifTime cotemnédo,in tátx maíeftatís ímus íníu.. riá? Quid em undg táfuperbü,qd uero tà íngratü uideri poteft;cg aduerfus ei?uiucreuolüta/ t&a quo ipfum üíucre acceperis? dp illius praxcepta defpícere;quí ideo aliqd imperatzut A abeat [ιο Αη] à tk iri Oy m de, Tui a har hs Mid lim it dcn u Fit x d ALES ELSE ay Ta NT qas tii Vins, fit W Ft "m pini tte ΤΙ Sft ἐν ne tn) de jid as qu Phat vid jii pem Y fd rtt μῶ y m Juin t "m fu fir ui pol DE INSTITVTIONE MATRISFAMILIAS.$0. 4-9 A habcatremunerádi? Nec effi obfequij noftri deus indiget:fed nos illius indigemus ímperío. Mandata eius defyderabilía fuper aurum δὲ lapidem preciofum nímís, dulciora fuper mel& fanum:quoniá ín cuftodiendis illis retributio multa.Et ídeo nobis irafcitur: idcirco magís illa immenfa dei bonitas offenditur:quía eam per tanti ctiá premij detrímenta contemnimus: nec folá imperata: fed etíam pmiffa illius pro nihilo ducimus. Vnde fxpe,ímo femper,illa nobis düi reuoluenda fententia:Si uís ad uítá ueníre,ferua mádata,Hoc em tota nobifcü lege agit, Hocprophetz;hoc Apoftoli docent:hoca nobís,& uox Chrifti δὲ fanguis efflagitat:Quíideo V; if Ja tyheriahe ro omnibus mortuus eft,ut quí uiunt:íam nó fibi uiuant fed εἰ, αί pro illis mortuus eft. Vi] 5» ej Les nns uere aut illi:nó eftaliud, dj ei? peepta feruare: qu: nobis ille quafi certi quoddá dile&tíonis (ax pignus feruanda mandauit:Si diligitisinquit;mesmandata mea feruate.Et qui habet man data mea,& feruat eazille eft quí diligit me.Ac rurfus:Sí quis diligit mefermoné meü feruabít: & pater meus diliget c:& ad eum ueníemus,& manfioné apudi eum faciemus,Quií nó diligit me/fermones meos non feruat. Grandé uim obtínet uera dilectio.Et quí perfecte amatur,totà fibi amantis uendicat uoluntaté. Nihil eft imperiofius charítate. Nos fiuere Chriftum dilíoi mus:fi eius nos redemptos fanguine recordamur:nihil magis uelle;níhil omnino debem? age re Οδ quod illum uelle cognofcimus.Duo auté funt genera mandatorü íi quibus daudítur to ta iufticia.Prohibendi unü eft;iubendi alterá. Vt et mala prohibétur:ita pracipiütur bona. ιν nad Ibi ocium operatur,híc ftudium.]bi coercetur animus,hic íncitatur.Hicfcciffe;illic n6 fcciffe,cul pabile eft, Vnde& ppheta dícit:Quis eft homo quí uult uit;& cupit uidere díes bonos? Pro/ hibe des tuáa malo,& labía tua ne loquátur dolum.Dedína a malo,& fac boná.Ec beat? Apoftolus:O dientes malü;adhzrentes bono.Hoc tag; duplex díuerfum ay praceptü.prohí bendi fcilicet& imperandi,equo omnibus iure mandatü eft.INon uirgo;non uídua;no nupta, ab hocimperio libera eft.In quouis propofito,ín quouis graduxquale pecaatá eft, ucl phíbü taadmíttere;uel iuffa non facere. Neq; uero eorum te feducat error;quí ex arbitrio fuo eligunt: qua potíffimü deí mandata conténát:quac ue quafi uilía ac parua defpiciant: Nec metuunt:ine fecundü díuínam fentetgiá;minima contemnendo,paulatim decidant.Stoicorü quídé eft pec catorü tollere dífferentía,& delicta omnia paría tudicare:nec ullum ínter fcelus δὲ erratum dif; crímen facere. Nos uero δὲ fi multü ínter peccata diftare credimus quía& legím us:tamen fatís prodeffe ad cautíoné dícimus,cetíam mínima pro maxímis cauere. l'anto em facilius abftine/ musa quocüq, delicto:quáto illud magis metuímus.INec cito ad maiora proereditur,quí etía parua formidat.Et fane nefcio:an poffimus leue aliquod peccatum dicere,quod ín deí contem pum admittitur. Eftq; prudentiffimus:qui non tam cófyderat quod iuffum fit,cj illum quí iuf ferít:nec quantítatem imperij fed imperantis cogitat dignitate, Aedificanti ítagy tibi fpiritualé domü:no fup Leuitatéarena fed fup foliditaté petra:innocentiz in prímís fundamentü pona/ rur:faper quod faglíus poffis arduü culmen iufticia: erígere, Maximá em partem azquitatis im pleuit,quí nulli nocuit εστω eft;quí poteft cá fancto Iob dicere:Nulli noaxi hominü: iufte uixí citomnibus. Vnde audéter]& Es loquebatad dim: Quis eft ille, q iudicet mec: id eft,qs ταῦ aduerfum me poteft ím lorare iudíciü,ut fe lzfum a me couíncat: Puriffíma con fcientia eft.fecure canere cà ppheta:Perambulabam in innocétía cordis meí: in medío domus tux. Vnde idé alibi dícit:INo fraudauit cos deus bonís,q ambulant in ínnocétía,[τὰς malicia, odíá atq; inuidia:qux uel maxima,ucl fola femína funt nocendi, Chriftiana a fe propellat ἀπέ. ma:neq; manu tantü,aut lingua:fed corde quoq; cuftodíatínnocentíámecopere modo,fed uo to ctiá nocere formidet, Quantü ein ad peccati ratíoné pertínct;nocuít δὲ q nocere díípofuit. Multi nomé íllud abfolute atq; integre definiát,innocété:q ne ín eo qdé ulli noceat quo,pdeffe defiftat.Q d'fi eft ueríi:tü demü latare de innocentia cofciétia:fi cü potes adíuuare no definas. Siuero diuifa inter fe ifta τῳ diftíncta funtaliudqy eft nó nocere qd femp potes,aliud pdefle εἴ poflisaliud malü nó facere;aliud operari boná:illud tbi rurfum occurrat:nó fufficere Chri;: ftíano:fi ρατεξ und iufticize ímpleat:cui utrücg praipit.Neg; em debem? ad multitudinis exé pla refpicere: quz nullam harü difciplina fequens, nullum uiuendi tenens ordínénó tam ratío ne ducitur.dj quodam impetu fertur. Nec imitandi nobis illi funt, qui fub Chríftiano nomine Bd». ΟΝ το. ιν.gentilem V i j ΄ ς Jub 10877 171775 )unerenta Verus mmemny d AD CELANTIAM. gentilem υἱεᾶ agunt:& aliud pfeffione;aliud cóuerfatione teft&turatqi(ut Apoftolusait) deii cofitenturfe nofTe factis auté negant. Inter Chriftíanü δὲ gentilénó fides tantá deber fed etia uíta diftinguere:& diuerfam relioioné;per diuerfa opera monftrare.INolíte(ait Apoftolus)iu, eum ducere cá infidelibus.Q ua: em partícipatio iufticíz ci iniquitate? Aut quz focietas lucis ad tenebras? Q ux autem conuentío Chrifti ad Belíal?Aut qua pars fidelí aam ínfideliz Qui autem confenfus templo deí cum ídolís?Sít ergo inter nos δὲ illos maxima feparatio. Difiun, gitur certo difcrimine error& uerítas.]lli cerrena fapíant,qui coeleftía promíffa non habent.]lli breui huic uítz fe totos implícent,quí aeterna nefciunt.Tlli peccare non metuant;quí peccatorü impunitatem putant.]Illi feruíantuitijsqui non fperant futura premia uirtutum, INos uero η puriffima confitemur βάστοπ ο hotínem manifeftandum effe ante tribunal Chriftiut re; cipiatunufquifq; propria corporís fuí,prout ecflit.fiue bonum,fiue malum: procul effe debe; mus a uitijs,dicente Apoftolo:Quií enim Chrifti funt,carnem fuam crucifixerunt ci uitijs& co cupifcentijs. Nec turbam fequátur errantem,quií fe ueritatis difcipulos confitentur. Duas certe coueríationis uías,& diftíncta in díuerfum itinera utuendi,faluator in euágelio oftendit, Quá. m RT RA(inquít)fpaciofa uia ucit ad cmm:& multi funt quí intrant per eam. Et rutfum: Quà DER 1 Σο 4 ey mre Ke mie y scettr M x : Ἢ a V Mn jq y, op e Wh j*m, hn 4 foam ifs Mya artauía& angufta eft,quz ducit ad uitam:& pauci funt quí ínueníunt eam. Vide quanta inter has uías feparatio fit,quantüqs difcrímen.Illa ad mortem,;hac tendítad uítam.Illa celebratur & terítura multis:haccuíx inuenitur a paucís.Illa em uítijs per confuetudínem,quafi dedíuior acmollior,& uelut quibufdam amoena floribus uoluptatum:facile ad fe rapit cómeantíüi mul, títudínem:FIxcuero ínfueto calle uirtutum tríftior atqy horridior:ab his tantum elíoítur quii bus non tam delectatio ítínerís cordi eft;cg utilitas manfionís. Afperam ením nobis,& infua/ uéuírtutum uíam,nímía facit uitiorum confuetudo:qua fi ín partem alteram tranfferatur:in uenietur(ficut fcriptura dicit)femita íufticiae leuis. Ponamus ergo iam ratíonem uitz noftra: & per quá potiffimum gradíamur uiam,confcíentía tefte difcamus.Omne ei quod agimus: omne quod loquímur, aut de lataaut de angufta uía eft. Si cam paucisaneuftum iter& fub; tilemquandam femítam ínuenimus:ad uítam tendimus.Síi uero multorum cornitamur uiam: fecundü απ fententíam imus ad mortem.Si ergo odío atq; ínuídía poffidemur:fi cupiditati& zauariciz cedímus.fi prafentia cómoda futuris praferimuts:per fpaciofam uíam íncedimus.Ha. | bemus enim ad haccomitü multitudinem:& late fimilia ftipamur agmínibus. Si iracundia li -bídinemq; explere uolumus:fi íniuriá uíndicamus:fi maledicenti remaledicimus;& aduerfum ínímicü ínímíco anímo fumus:zque cum pluribus ferímur.Sí uel adulamur ípfi,uel adulanté libenter audimus: fi uerum dicere στατία ímpedímur:& magis offendere animos hominum tí - metnus,cp nó exanímo loquí:de multorü ítem uía Pili ον noftri funt focíj: quot extraneí t uerítatis, At econtrarío,fi ab omnibus uítijs fumus extraneí:fi purü acliberum anímá ισα» mus,& oii cupiditate calcata, folis ftudemus diuites effe uirtutibus:per ageuftá uíá nitimur. Couetfatio enítm ifta paucorum eft.Eftq; perrarumatqy difficileidoneos huíus itineris comír tes reperire. Quínetía multi hacírefe fimulát;& p diuerfa errorü díuerticulaad uiá multitudi τίς reuertütur.Ideoq tímendü eft:ne quos duces re&tí huius ítínerís habere nos credimus:eos comítes habeamus errorís.Sí ígitur inueniuntur exempla:quz nos per hanc ducant uiam,& re cum cudoelijtramítéteneant:fequenda funt. Sin uero ea ucl deficiunt;ael deficere putantur: apoftolorü formauniuerfis ppofita eft.Clamatuas electionis Paulus:nof. Φ quafi ad anguftà hocíterconuocans dicit:Imitatores mei eftote:ficut& ego Chrifti,Certe quod eft amplíus om nibusiipfius dri relucet exemplum,quí ín euangelío ait: Venitead me omnes qui laboratis δὲ onerati eftis,& ego requiefcere facíá uos. Tollite iugum meü fup uos,& difcite a me,quíamitís fum,& humilis corde.Sí periculofum eft imitari illos,de qbus dubitas an imitádi fint:hunc cer. te imitaritutiffimü εἰ τα! cius ueftígia fequí;q dixit:Ego fum uía;ueritas δὲ uíta.INGdj eim et! rat,quí fequít ueritaté Vnde δὲ Apoftolus Iohánes αἰτ αἱ dicit fe ín Chrifto manere, debet ficit illeambulauit,& ipfe ambulare.Et beatus Petrus aít:Chriftusp nobis paffus eftxuobis re linqués exemplum, ut fequatníní ucftigia eius:quí peccati non fecit: neceft inuentus dolus ín ore eius, Quí cum maledíceretur, non maledicebat:cum pateretur,non commipabatur. Τὴν " ἐν f debat [dy "Itin ipn Sp leu; invi [αἱ ΠΠ ital lim αι Miri tin í atat ΠΠ’ 4 Thur nsi nit yat ndi C usd (ntt ΤῊΝ ri DE INSTITVTIONE MATRISFAMILIAS.$o. So debatautetm iudicant fe íniufteQui peccata noftra,ipfe pertulit in corpore fuo faper lignums utpeccatís mortui iufticix uíuamus. Ceflet omnís excufatio errorum. Auferantur pecandi fce - da folatía. Nihil omnino apgimus,qui nos per multitudinis exempla defendímus:& ad confola tionem noftram,aliena fxpenumerantes uítia: deeffe nobis dicimus, quos debeamus fequi. ff E fores Ad lius exemplum míttímurquem omnes fatemur imitandum. Atq, ideo prxcipua tíbí cu/ ta fitlegem noffe diuínam:per quam poffis,quafi prafentía cernere exempla fanctorum:quid pour fit quídue uitandumiillius confilio difce. Maximum ením ad íufticiam auxilium, :eft implere díuinis aloquijs animü:& quod opere exequi cupías femper corde meditari, Ru, -diadhucpopulo,& homínibus ad obedientíam infuctisper Moyfen imperatura dotníno: ut ín fignum memoria; qua przcepta domini recordentur:per fingulas ueftímentorumfimbrías, ^habeantcutm cocco híacynthíni colorís infignia:ut etíam cafu hucillucq; refpicientibus oculis, .snandatorum cocleftium memoriía nafcatur.De quibus fimbrijs pharifzi redareuütur a domi "ποι πο 4 eas peruerfo ufu,non ad commonítionem praxceptorum deí: fed ad oftentarionem fui habere ceepetínt: ut fcilicet quafi de maíorís obferuationis diligentia fancti a populo iudi 'carentur. Tibi uero feruanti:non íam litterz: przcepta.fed fpiritus,diuinorum mandatorü me xmoría fpíritualiter excolenda eft. Cuí non tam frequenter recordanda funt pracepta domíni, Δ femper cogitanda.Síntergo diuínz fcriptura: femp in manibus tuis,& iuo ente uoluá. tur. Nec füfficere tibi putes mandata deí memoría tenere,& operibus obliuifciSed ideo illa co € P—À— M" fed factores legis iuftificabuntur. Latus quidem&ímmenfus díuinz legis campus extendi/ tur.Qui díuerfis teftímonijs ueritatis uelut cceleftibus quibufdam floribus uernans: mira ob; lectatíonelegentis animü pafcit acrefouet. Qua: omnía femper cognofcere.fecücp reuoluerc, ingensad conferuandá íufticiam beneficium eft.Sed quafi ad compendiofum locum,quoddá 'cómonítoríum.illa tibí euangelij eligenda fententia eft:& fuperfcriberda cordi tuo:qua ad to tius iufticize breuiarid;driico ore profertur:O mnía quacung; uultis ut facíát uobís homínes: hzc& uos facite illis: Cuigis przcepti uires exprímens,iungit ac dícit:Hecc em lex δὲ pphetz.Infi itx nág funt fpecies partefc itifticia:quas no modo ftilo perfequi:fed cogitatione etíam ca pere Pr je eft.Quas omnes vna ac breui fententía comprehendit:& latentem homínü confcientiá fecreto animi iudicio,aut abfoluítaut damnat. Ad omné igitur actum,ad omne uer bum: ad omné etíácogitatü, hacc fententia retractetur: qua: tibí quafi fpeculum quoddam pa; ratum, δὲ ad manü femper pofitum,qualitatem tuz uolütatis oftendat:ac etíam uel de íniufto opeteredarguat, uel de iufto lxtíficer. Quotiefcácg em talem ín alterum habuetís animum, qualem ín teab altero feruari cupís:zquitatís uíam tenes, Quoties uero talís erga alterum fuer rís,qualé ín te uís nemínéíter iuftíciedereliquifti.En tot illud diuinz legis arduam totumqg difficile.En ob quágaufam dura impería.Domiíno reclamamus,& dícímus nos,uel dificulta; teuelímpoflibilitate mandatorü premi. INec fufficitquod íuffa nó facimusnifi etíam iubente, iniuftum pronunciemus:dum ipfum zquitatis authorem:non modo dura δὲ ardua:fed etíam impoflibilía prxcepiffe conquerímur.O mnía,ínquítquacunqg uultís,ut faciant uobis homí; nes,hxc& uos facite illis. Coniunoi uult ínter nos atq; cónecti;per mutua beneficía charitate, Omnefcg homines uicarío ínteríe amore copularí:ut íd unoquoq prarftante alterí,quod fibi neg raftari uclít:tota iuftícía: δὲ prxceptum hoc dei,comunis fit utilitas homínum, Et o miram Praten ue domíni,o ineffabilem dei benígnítatem, Premiüi nobis pollicetur, fi nos inuícem dilicamus:id eftfi nobís ea pracftemus ínuicé quorü uíciflim indigemus. Et nos fuperbo fimul& íngrato anímo, cíus renítímur uoluntatí:cuíus etíam imperium beneficium eftzNulliuncg omnino detrahas:necaliorum uítuperatione te laudabilem uiderí uelis. Ma/ οἵᾳ uitá tuá ordinare difce,cg alienam carpere. Ac femper fcriptura: memor efto dicentís: INolí diligere detrahere:ne eradícerís.Pauci admodum funt,quí huíc uitio renuncient:raro gy inueníes,qui ítauitam fuam írreprehenfibilem exhibere uclint:sut non libenter reprehendant iini ii huíus malí libído;mentes hominum ínuafit: ut etíam quí procul ab alijs uitíjs receflerunt: in iftud tamen quafi ín. extremum diaboli laqueum incídant, Tu uero πα facias quicquid faciendum didiceris.INon em auditores legis iufti funt apud deum: hoc "nm— Myron LETT . d ς εν ( Omumsn. Mf (-)λρή-ΩγίτΟ AD CELANTIAM, 7 Θα. ἀμ ,.» Η γΟ hoc malum ita effuge:ut non modo ipfa non detrahas: fed. ne alij quidem detrahenti; Λογος Τὰ dax— aliquando credas. INec obtrectatoríbus auctoritatem deconfenfu tribuas: ne corum uitium | nutrías annuendo. INolí(inquit fcriptura) confentaneus effe cum derogantibus aduerfus proximum tuum:& non acipíes fuper illum peccatum.Et alibisSepiaures tuas fj pínis:& noli audire linguam nequa. Vnde δὲ beatus Dauid,diuerfas innocentíx fpecies í ufticieqy dinume/ rans:de hac quoq uírtute non tacuít,dícendo:Et opprobrium nó accepít aduerfus proxímos fuos:Propterea quod ipfe non(οἱ aduerfatur,fed etíam perfequitur dctrahenté. Ait em:De, trahentem fecreto proximo fuo,hüc perfequebar.Eft fane tale hoc uitium:quod uel ín primís extíngui debeat:& ab οἷς qui fe fancte inftituere uolunt, prorfus exdudi.INihil em tam inquie tat animum:nihil eft quod(τα mobilé mentem acleuem faciat; facile totum credere:& obtre Ctatorumuerba,temerarío mentis affenfu fequi.FTinc enim crebra diffenfiones:hinc odía iniujfta nafcuntur.Hoc eft quod fxpe de amiciflimis etíam inimicos facit:dum concordes quidem, fcd credulas animas,maliloqua lingua diffocíat. At cótra,magna quies aními maegnaq eftmo rum grauítas;non temere de quocj finiftri quid audire.Beatufqs eft,qui íta fe contra hocuitíü armauít:ut apud cum detrahere emo audeat.Quod fi hzc in nobis effc diligentia;ne paffim obtrectatoribus crederemus:íam omnes detrahere tímerent:ne non tam alíos, G feipos uiles detrahendo facerent.Sed hoc ídeo malum celebre eft:idcírco ín multís feruet hoc uitium: quía / Ι l. Ι Mere ΕΜ 2 E* ab omnibus libenter auditur. Adulatorum quoq; affentationes:& noxia blandíméta fal os foi lacizuclut quafdam peftes anima: fuge. Nihil eft quod tam facile corrumpat métes hominü: 78 níhil quod tam dulci& molli uulnere anímum feriat. Vnde& quidam fapiens ait: Verba adu latorum mollía:feríunt autem ínteríora uentrís.Et dris loquitur per prophetam: Populus me? qui beatificant uos, feducunt uos,& femítas pedum ueftrorum diffipant.In multisifto maxi) me tempore,regnat hocuítiam:quodq, eft erauiffimü, humilitatis ac beniuolentiz loco ducit Eo fitut qui adular nefcítaut inuídus,aut füperbus putetur.Eftfane eráde δὲ fubtile artificis laudarealterum in cómendationem fui,& decipiendo,animum fibi obligare deceptí: quod; hoc maxime uítio agi folet:fictas laudes;certo precío uendere, Quz: lc tanta. eft leuitas áni/ mí:qua tanta uanítas:relicta propría confcentia,alienam opinione fequí:& quide fictam atq; fimulatamzRapí uento falfz laudationis, gaudere ad ci&üuentionem fua:& illufioné pro be; ncficio accipere? Tu ergo fiuere laudabilis effe cupis:laudem hominü ne requiras. llic; przpa ra confcientiá tuá:qui δὲ illuminabit abfcondita tenebrari,& manifeftabit confilia cordium;& tunc laus tibi eríta deo.Sit igitur intentus acuigilans,& aduerfus peccata femper armatusani Vm ereeNvabw— mustuus.Sermo ín omnibus moderatus&; parcus:& quí neceffitatem magis loqui indicet,dg Anais η σαν— wolütatem. Ornet prudentiá uerecundía:quodq; prxcipuü in foeminis femp fuitcunctas inte f uírtutes pudor füperet.Díu ari confydera,quíd loquendü fit:& adhuctacens prouide;ne qd di xifIe poeniteat, Verba tua ponderetcogitatio:&linguz officit; animi libra difpenfet. Vnde fcri ptura dicit: Areentá δὲ aurü tuü confla,& uerbis tuis facito ftathera,& frenos ori tuo rectos,& attende ne forte labarís língua, INücg malü uerbü de ore tuo procedatiqua: ad cumulá beni; enítatís,iuberis etiá maledicentibus benedicere. Mifericordes(inquit)modefti, humiles,nó red! dentes malá pro malo,neq; maledictü pro maledicto:fed εοδετατίο benedicentes.Mentiri ue/ /| lon Ν"rert τὸ atq iurarelineua tua prorfus ienoret:tantufq ín te fituerí amor:ut quicquid dixeris iurat αἱ(onm utes.De quo faluator ad difcipulos ait:Ego'auté díco uobis,nó iurare omníno.Et paulopoft: - autem fermo uefter,efteftnon;non: Quod αὔτ his abundátius eft;a malo eft.In omni ígié áctu atq; uerbo, quícta mens& placida feruetur:fempqy cogitatíoni tuz,dei prafentía occur rat:fit humilis anímus;ac mítíss& aduerfus fola uítía erectus.Nuncj íllum,aut fuperbía extol : lataut auarícía inflectataut ίτα przcipitet. Nihil em quietiusinihil puríus,nihil ἀσπίς pulchri? Vera fep ld ead. tamente effe debet:que ín dei habitaculum praparanda efiquénon. auro tépla fulgentia,nó Witte; gl her gemmis altaría diftincta delectant: fed anima ornata uírtutibus.Ideo& emplá dei, fanctorü boy! iron mh corda dicáturaffirmáte Apoftolo,qui ait:Sí quís templá dei uiolauerít,dif, perd et illum deus. ΘΙ ΓΖ Templü em ἀεί fanct eft,quod eftis uos. Nihil habeas humilitate pftantíusnihil amabilius; 9—— Haceftenim pracipuacoferuatrix,& quafi cuftos quedáuirtutü omnid, nihil eftiquod nos τα ὃς Ζ. AH voa vb Bj brisa y? rh: inii fri ny lon; 004 iai tnt imi qm Kt 8 iu - DE INSTITVTIONE MATRISFAMILIAS,: |$0. SI "ita& oibus gratos& dco θείας, ζῇ fi uítzz merito magni humilitate infimi fim?. Propter qd fcriptura dícít: Quáto magnus es humilía te ín omnibus,& corá deo inuenies eratíam.Et diis loquitur per prophetam:Super quemaliumrequícfcam,nifi faper humilem,& quíetá,& trcmé tem uerba mea: Verütamen humilitaté fequercinon quz oftendituratqy fimulatur ecftu cor, 7: porísautfracta uoce uerborü:fed qux puro affectu cordis exprimitur. Aliud eft em uírtutem haberealiud uirtutis fimilitudinem:aliud eft rerü utmbrá fequi;aliud ueritatem. Multo defor, funtuitía,qua uírtutá fpecie celantur, INullí teuncj de generis nobilitate prxponas:neq; ob; fcuriores quafq; δὲ humiliore loco natas.te inferiores putes.INefcit religio noftra perfonas acdí pere:nec conditiones hominü.fed anímos infpicit fine ulorum. Seruum δὲ nobiléde moribus 'pronuncíat.Sola apud deum libertas.eft non feruire peccatis.Sumnia ἀρ deü eft nobilítas, tnior ílla eft faperbía:qua fub qbufdam humilitatis fienis latet.INefcio em quomodo turpíora Arlon X ferme -"n""- e» n2""- RE: x X-.— 7 dar efle uirtutibus. Quid apud deü ín uirís nobilius Petro,qui pífcator& pauper fuit?Quid lio; AL rej éín foeminis beata Maria illuftríus qua: fponfa fabri defcribiturzSed illi pifcatori& paupetí, - ΄ .«celeftís regnía Chrifto credütur daues.Hac fponía fabrí;meruit effe mater illius, a quo ipfa daues datz funt. Elegit em deus ienobilia& contéptibilia huius mundiiut potétes ac nobiles, ad humilitatem facilius adduceret. Nam& alías fruftra fibi aliqs de nobilitate generis applau dici uniuerfi parís honoris, eíufdem apud deum precij fint,qui uno Chrifti fanguine funt -fedemptitnecintereft qua quís conditione natus Πα omnes ín Chrifto zqualiter renafca/ q q fnür.Nam& fi obliuifcimurquia exuno omnes generati fumus:faltem id femp meminifTe de bemus, quía per unum omnes regeneramur. Caue ne fi eíunare aut abftinere ceperís,te pu o tes efleiam fancta.FLec em uírtus adiumentum εἴποι perfectio fanctitatis.Magifa; id pro»(ειν al Ina uidendum eftne tibi hoccum licita contemnas:fecurítatem quand illicitorá faciat. Quicquid Jpla eva Mo fupra iuftícía offertur deo:non debet impedire íufticiá fed adiuuare. Quid autem prodeft tc/ nuatí abftinentía corpus.fi anímus íntumefcat fuperbía? Quá laudem merebímur de pallore feiunij fi inuidia liuidi fimus? Quid uirtutis habet uíüum non bibere:& ίτα atq; odío inebria £i? l'uncinquá przdara cft abftinentia:tunc pulch ncinqu: ai antía:tunc pulchraatq; magnifica caftígatío corporis: cum ' eftanimus íeíunusa uitijS. Imo quí probabiliter ac fcienter abftinentíze uirtutem tenent: eo af fligunt carnet fuam:quo anímz frangunt fuperbíam: uc quafi de quodam faftídio contem; ptus fui atq; arrogantíze defcendant ad implendá 4Π| uoluntatéqua maxime in humdlitate p ficic. Idcirco a uarijs cborü defyderijs mentéretrahüt,ut totà ei?uim occupét ín cupiditate uir/ tutá. Iáq; mínusieiuniorü&abflinétix laborécaro fentítanima efuriéte iufticia. Nam δὲ uas electionis Paulus dum caftigat corpus fuum,& ín feruítuté redigitnealíjs predicás ipfe repro bus ínuenía£: non ad folá(ut quidà imperiti putant)hoc facit caftitaté:INo em huictantü mo| // do.fed oibus omnino uirtutib? abftinétía opitulat. Neq; magna aut tota apoftolí leri eft,«ιν hó fornicari: fed hocagit, ut caftigatione corporís,erudiat animustquátoq; nilexuol o .----..»-..--..-. ἐδεπρίίαίε: tátomagts poflit de uirtutibus cogítare:ne pfectionis magifter, imperfectà aliquid in fe oftendàt: ne Chrifti ímitator,extra praceptá quictg,aut uoluntatem Chrifti facíat:neue tnínus exéplo,cg ucrbo doceat:cáqy αἰῆς pdicauerit;ipfe reprobetüraudiatq; c pharifzis:Di/ cunt em δέ nó faciunt, Apoftolíci uero,& praecepti eft,& exempli:ut habeamus ratíonéno cori/ Ícientíz: cant. fed etíá famae, Non füperflua δὲ a fructu uacuü;gentiit magifter hoc docet. Vult em ctia extrancos ad Πάξ hoíesper fidelíü opera pficere:ut rclí gione ipfam,relicionis difcipli; na cómendet.Et ídeo ficut lumínaría ín mundo lucerenos iubet;in medio natíóis praua:& per ucrízx:ut íncredulz mentes errantium,ex noftrorü actuum lumine,ienorátix fuz tenebras de/ .prehendanc Vnde& ipfe ad Romanos aít:Prouidétes bona:non folum coram deo.fed etíam coram hominibus. Et alibi: Síne offéfionc eftote Iudzís,& eentibus,& ecdefiz ἀεί, σας ego p o ἔς orbes 4 ep 2 omíaomnibus placeo: nó quzrés quod mihi utile εἴς{εἰ quod multis.Beatus eft quítam fan. τ Je efr o ejes or &citácp grauiter difpofuit uítá fuá:ut de co finiftri aliquid,ne finoí quidem poffitdum aduer| 77/7 ve oy us obtrectatorü libidinem puenat meríti magnítudo:nec fingere quifcj aufus eft;quod a nul Io putat efle credendum.Quod fi íd affequi ditficileatq; nimis arduum eft: faltem hanc adhi lac mentes, occafionem ínueníant detrahendi. INe ex beamus uítzx noflra diligentíam: ne ma ΐ ποδίς ^ heel eli no Ί Meg Mes yn ΗΛ δῥνκεγβν δη mala vita n[«ή 5253 hA γι ἢ '(Cm fmm ἦν dM ropa boh | βου vto H. D de A ermamitr 2014M A5» 911! ἡ yp rofrnj« Vy, : or hM sot Vorum —“ ^w c A τε AD GELANTIAM. nobis fcntillá peedat: per quatn aduerfus nos finiftra: fama Πάνα confle£. Mioquifrüftra íra. fcímur obtrectatoribus noftris fi eífipfis obtrectandí materíatn míniftramus. Si autem nobis diligenter atq; folliciteomnia ad honeftatem prouidentibus,cunctifq; actibus noflris tímoré deipraferentib?,illi nihilominus infaniunt:confoletur nos cófcientía noftra:qua tunc maxime tuta eft:tunc optime fecura eft,cum ne occafionem quidem male de fe fentíendi dedic, Illis em. ux dicitur per prophetam, quí dícüt,quod bonü eftmalum,qui lucem appellant tenebras:& quod dulce eftamarü uocant, Nobís ergo faluatorís aptabitur fermo:Beati eftís cá uobís ma ledixerínt hoies,mentientes.Nos modo íd agamus:ut male de nobís nemo loqui abfq; men; dacío poflit.Ita habeto follicitudinem domus:ut aliquá tamé uacationé anima tribuas.Eliga£ tibi opportunus, aliquátá a familia Πτορίεα remotus locus:ín qué tu uelut ín portü, quafi ex multa tempeftate curarü te recipias:& excitatos forís coeitationü fluctus fecreti tranquillitate coponas, 1 antü ibi fit díuinz lectionis ftudiü:tam crebra orationü uices:tam firma& preffa de futuris cogítatío:ut omnes reliqui temporis occupatiócs facile hac uacatíone cópenfes. Nee hocídeo dícimus: quo te retrahamusa tuís,imo íd agimus:ut ibi difcas;biqy mediterís,qualem tuísprabere te debeas, Familíá tuá[τα rege& cofouc:ut te matrem magis tuorü,cg diam uide τί uclís:a quibus benignitate potíus,cj feueritate exige reuerentiá.Fidelius δὲ gratius femp ob; (ει eft:quod ab amore;cg quod a metu proficifcitur.Precipue autem ín cóiugío uenerabili atq; ímmaculato;apoftolice regulx ordo teneatur.Setuetur ín prímís uiro authoritas fua: to taq ate difcat domus quátü illi honoris debeat. T u illum diim obfequío tuo:tu magná illum tua humilitate demonftra:tanto ipfa honoratíor futura,quáto{ΠῚ amplius honorauerís. Caj putem(ut aít apoftolus)mulierís,cftuír:nec aliunde magis reliquü corpus ornatur,cg ex capi/ εἰς dignitate. Vnde ídem alibi dicit: Mulieres fubditz eftote uírís.ficut oportet ín dro. Sed δὲ beatus Petrusapoftolus aít:Similiter auté mulíeres fubditz fint uíris:ut δὲ fi qui no credüt uet bo:per mulieris conuerfationé fine uerbo luaifiant.Si ergo ctíam gentilibus maritis debe£ ho Dor iure coníugtiquatomagis reddendus eft Chriftianis? Atq; ut oftendar, quibus ornamen tís etíam uíris iüctz foeminae decorari debeant;aiQ uarü fit nó extrínfecus capillatura;aut cíg cidatío αὐτί λυ ueftimentorü cultus:fed qui abfconditus cordis eft nomo: incorruptibilitate quieti δέ modefti fpirítus qui eft ín confpectu dei locuples.Sicem aliquádo δὲ fanctz mulieres fpcrantes ín ἀπο ornabant fe,fübíectz proprijs uíris:ficut.Sara obediebat Abrahzedrim fuum uocans.FTecauté prxcipiens,nó eas iubet fqualore;fordibus,& horrentibus pannorá affumeri tís tegí:fed ímmoderato cultui,& nimis exquifito ínterdicit ornatui,fimplicem qs cómendator natum atq, habiti. De quo& uas electionis;aít:Similiter auté δὲ mulieres in habitu ornato,cá uerecundía δὲ fobríetate:ornantes nó ín tortís crinibusaut auro,aut margarítís,ucl uefte pra; ciofa:fed quod decet mulieres,promíttentes caftitatem pet opera bona.Kepperí uero te mira fidei ardore fuccenfam,alíquot íam ante annos contínentíà propofuiffe:& reliqui uita tuze t& pus.pudicitz confecraffe.Maeni hoc animi fignum, δὲ perfecta: uirtutis ífídiciü eft;renundiare fubito expert: uolu tatífugere notascarnís EP calentís adhuc aatis flammas fidei amore reftínguere, Sed illud quoq; fimul didíciquod me nó mediocriter angit ac ftimulat:te uidelicet tantü hocbonü,;abfg; confenfu& pacto uiri feruare coepiffecum hoc apoftolíca om; nino ínterdicat authorítas; quz ín hac dütaxat caufa,nó modo uxorem uiro:fed etíam uírumi uxoris fubiecit poteftati: V xor(inquit/fui corporis poteftatem nó habet,fed uir.Similiter auté uir poteftaté no habet fuí corporísfed mulier, Tu uero quafi oblíta fcederís nuptialis pactígs huius ac{τίς fmmemor;ínconfulto uíro uouifti drio caftítaté.Sed perículofe pmittitur, quod adhuc ín alterius poteftate eft.Et nefcio Gp fit gratà donatio.fiunus offerat rem duorum. Mul/ ta iam per huíufcemodi ignorantiam, δὲ audiuimus,& uidimus fcifla coníugía: quodqy recor dan piget;occafione caftítatís adulterium perpetratü.Nam dum una pars fe ctíam a licitis abr ftinecaltera ad illicita delapfa eft.Et nefcío ín talí caufa,quís mais accufarí,quis amplius cul/ pati debeatutrum ille qui repulfus a coniuge fornícatur: an illa qua repellédo a fe uírum,eum fornícatíoni quodammodo obijcít. Atq; ut fuper hac caufa, quid ueritas habeat agnofcas:pau ca mihi de diuina authoritate ponenda funt. Apoftolíc doctrina: rcgula:nec cum Iouíníano || quat (t td i is; tg tli bf, ἴη M nd, Il d ts fri de η} ijt TM ἀπίῃ de τα ua poi I fini idm yt oma ἐν ot lid nim jit Ἢ Ἶ qu ( ῄ nu jp i d DE INSTITVTIONE MATRISFAMILIAS... Φος,$5 A uquatcontinentiz,opera nuptíarum:nec cum Manichzo coníuoía condemnat.Ita uas electio nis ac magifter gentium ínter utrq temperatus incedit ac medius:ut remedium incontinen/ tí: indulgeat:& ad prazmíü prouocct continentia. T otufa; ín hac caufa eíus hic fenfus eft: ut ex uttíufq; fententía proponatur caftítas:aut certe ab utroq; debitum commune foluatur.Sed ipfaíam Apoftoli uerba ponamus:totamq; hanccaufam ἃ fui princípio retractemus. Loquic enim ad Corínthios:De quibus autem fcripfiftis mihizBonum eft homini mulierem non tan/ gere.Et cgi hic laudauerit caftitatétamen ne aliquibus uideatur prohibere coniugia fubiun git Propter fornicationem auté unufquifq{πᾶ uxorem habeat. Vxori uir debitum reddat:fi tnilíter auté δὲ uxor uiro: Mulier autem fui corporis poteftaté non habct,fed uir. Ft uír fui cot; poris poteftatem non habet,fed mulier.Nolite fraudare inuícem.Ac rurfus: ne tanta pro nu/ ptiarum parte dicendo,uideretur excludere caftitatem ges forte ex confenfü ad teny/ pus:at uacetís orationí.Ft ftatím quafi recufat hoc;quod dixit: Ad tempus:ne non tam perpe; tuam,cg temporalem ac breuem continentíam docere uideatur. Ait em:propter íncontínentía ucítram.Hocautem dico fecandü índuleentiá;no fecundü ímperiü. Vnde hoc quod dixítad tempüs:docet meditationem debere fieri caftitatis:ut per certa interualla temporü,quafi explo tatis continentiz fixe uiribus fine perículo αἰτίᾳ promittant:quod femper eft ab utroqy feruá dum.Quid uero abfolute uclit;manifefte dicit: Volo autem omnes homines effe ficut meipm, id efLin iugi ac ο caftítate uiuere, Vides ne cj caute;cp prouide, cj fineullius occafione Ícandali,magifter firmauerít de caftitate fententíam:nolens tantum bonum in unius temeríta; tenutare,quod líeare& confirmare debet confenfus amborum.Et re uera, quid ea caftítate fír/ -míus eft, quidue tutíus,quá qux ex duorum cepta fenrétia;ab utroq; uelut in cómune fcrmat? INecde fetantum pars altera follicita:mutuo fe ad uirtutis anímet perfeuerantiam. Hoc enim, ficutalía quod bona;non tantum coepíffe/fed perfecifíe laudandum eft.Iamdudum(ut íncelli; gis)fcopulofo difficilia; in loco uerfatur oratio:nec audet ín alterutrá dediínare partem, dum &qualiter utrüq; formidat:fed ex noftra difficultate, tuum agnofce difcrimé.Maluímus em te contriftate forfitan uera gícendo,cj ficta adulatione ducere, Duplex,ut uidesmalum, xquale δέ anceps periculum eft.Ex utroq; arctarís,ex utroq; co nftríngerís. Cotemnere omnino uirum atq; defpicere,aperte contra Apoftol»fententíá eft:Prodere uíro tanti temporis caftítatem,& deo non reddere quod promíferas:timendum atq; metuendum eft. Vc uuleo dícitur: facile ex amico inimicum facíes,cui promiíTa non reddas.Sicut em fcriptura dicit: Quod fi uouerís uo/ τῇ diio deo,n6 moreris reddere illud:qa querens quzrít illud diis deus abs τς: τίς em ín peca τα, Aitergo: Debitam honoríficentiá uiro exhibe:ut ex utroqydfio debitum quod uouifti,red/ dete poflís;De cui?confcientia nó diffidimus,fi paululum expectaffessnon quo tea bono cafti tatis retrahamus:fed huíus anímü ad caftitatis oraculum totís uiribus incitemus:ut uolunta/ tium facrificium offgrat deo,in odorem fuauitatís:ut exuta mens a cunctis retínaculis manda/ nísatqy corporalibus uoluptatibus fit;ut ualeas pleníus inhzrere diiicís prxceptís.Quod τα’ ien nequid a nobis neglicenter efTe dictum arbitreris diuinarum fcripturarü teftimonijs edo cuimus:ficutetíam Apoftolus dicicEt erunt duo ín carne una:iam nó una caro fed unus fpás. . Hocfacramentum dh efl arduumqy eft iter caftítatís fed maena funt przmía. Vocatqg tios dris ín cuangelio,dicens; Venite benedicti patrís mei;poflidete przxparatum uobís τοσα ab originemundí.Idem ípfe dris dicit: Venite ad me omes qui laboratis& onerati eftis,& ego uos reficiam, T ollíte iugum meum fuper uos, difcite a me,quia mitís fum δὲ humilis corde;& inuenietis requiem animabus ueftrís.Jugum em med fuaue eft,& onus meum leue. Dicit ei idem dominus hís,qui ad finiftram eíus erunt:Difcedite a me maledicti ín ignem aternü:qué praparauit pater meus díabolo& anoclís eius:nefcio uos operari; iniquitatís.Erit ibí flet? δέ ftrídor dentíü ΠΠ utícy omes planoét, illi lugebüt;q ita curis fe uitze pra-fentís inuoluüt;ut obli uifcantur futuram:quos fomno quodá ἱσποταητία, δὲ malx fecuritatís oppreffos fluctibus drii cóprehendet aduentus, Vnde ipfe ín euangelio aít: Attendite uobís,ne forte erauentur corda ueftra in crapula& ebrietate,& curis huíus uíta:INe forte fupérueníat ín uos repentina dies il/ la:tancg laqueus em fi uperueníet ín omnes,qui fedent fuper fadem omnis terrz.Et rurfam: Vi :gilate& orateinefcitis em quando tempus fit.Bcati funt,quí ita expectantjta illum fpcculan/ 42? tur / prse dA e [s vé: M^ t; 1 infi(2j Lt g fn b» binh D AD CELAN.DE INSTITVTIONE MATRISFAMILIAS., tut ἀΐεις fe ad eam quotidie prxparent:qui non de pratterita fibi íufticia blandíentes:fecun dum Apoftolum per dies fingulos íi uirtute renouátur.-Tufticia em non proderit εἰ, quo díe iuftus effe defierít.Sicut etíam iniquo non nocebit iniquitas fua;a die quo fe abiniquitate con üerterit, Nec fanctus ergo(cael debet; cgdiu in huíus uítz agone uerfa£:nec defperarepec cator:quí fecundum prxdictam prophetz fententiá;uno die iuftü fe efficere poteft:fed totum quo tenditur fpaciü uítaz tuae: ut pe poffis iuftici&inec de pteríta iuftícía cofidens,remif) fior efficiarís.Sed ficutdicit Apoftolus:Pofteriora obliuifcens,ad ea autem qua anteríora funt fne extendens:ad deftínatum perfequar brauíü fupernz uocatíóís/fciens fcriptum effe, cordis infpectorem detim.Et idcirco fatagitutanimá mundam habeat a peccato.Propter quod fcri, ptum eft: Omni cuftodía feraa cor tuum, Etíterum:Diligit dris müda corda. Accepti ait funt εί oés immacülatí; Idcirco age;ut ordines reliquü tépus uítz tux fine offenfa:ut poflis fecureca nerecü pphetaiPerarnbulabá ín innocétia cordis meíiín medio dom? mez.Et iterü:Introibo adaltare deízad deii qlxtíficat iuuentuté meá.Q uía inchoafle nofufficit:fed pfeciffe iufticia eft, ARGVMENTVMEPISTOLAESEQ VENTIS. diu Ater Afella fomníarat fe ín uítrea phíala uídere puellam uírgüculam.Eam natam,& ante annos pubertatis uírgínitati confecrauít,flammeo uírgínali te&am.Ea protínus poft duo d decímum annum monacha uítam arrípuít,aac Roma perínde quafí{η eremo utxít, Fui? 291 laudes ad Marcellam íllius familíarem fcribit,ne uíderetur affentarí,quod uiuente adhuc «8 tantopere laudaret, | SCHOLIA. δ sc Ee Vrenulam uulgus uocat.) Nímírum a fimilitudíne pífcís. Pronegociationis aufpicio y ἢ] Quíauendídit ornamenta mundana, ut emerct ueftem monacha:felíci aufpicío euangeli s d Vade& uende omnía&c. Metallo ín uirgulas lentefcente.) Metallum aurá uocat;aliog ἢ uenze uide aurífatq; argentum,& huíus generís alía proferuntur, metalla dícütur, Lentefce ὃ re cit exile fierí:íta ὃς alías Hieronym?, Aurum ín filalentefcens, Pene ínuí(a properabat.) Inuífam f ; mentíus à acríus íeíanium, quod alijs temporíbus Fiíeronymus uulteffe moderatíus, mínufg perpe ! díxit non odíofam,fed nó uífam.Ita clanculum íbat,& celeríter redíbat,ut uíx a quotg uideretur, να αἱρῇ fuí uela tendebat.) A nautís famptum,quí uela pandunt, uelocíus curfurí.Significat autem uchej tuum.- Crucíaretur íníuría.) Iníuríam eleganter uocat moleftíam;& offenfam: unde& coeli dícímus $ íníuríam.« Seuerítate íucundíus.) Míro decore coníunxit contraría.Flabet hoc uera pietas,quaa fpí títu Chrífti proficilcítur,ut íra quoq fapíat amorem, fcueritas habeat{πᾶ íucundítatem:contra,íucuti dítas,habeat fuam trífticíam,hon triftem.In humanís affectíbus,aut fimulatís, fecus eft.— Sermo fi lens.) Parí íucunditate íunxít pugnàntía. Idem femper habítus.) Flabítum uocat híc no cultum, fe uultus fpecíem,ut nec tríftíor effet;nec hilaríor.Idem tradunt de Socrate phílofopho. s HIERONYMVS ADMARCELLAM DELAVDIBVS ASELLAE..-.ἢ Emo reprchendat,quod ín epiftolisaliquos aut laudamus,aut carpímus: cum δὲ (4 d in areuendís malis.fit correptio caterorum:& ín optímís prxdicandis, bonorum ] ad uirtutem ftudia concitétur.Nudiuftertius de beat: memoria Leaaliqua dixe^ E S Hd ramus.Ilíco papugit animum:& míhi ucnít ín mentem,non debere nos tacere de uiteíne:qui de fecundo ordine caftítatís locutí fumus.Teitur Afell noftrz lita breuiter expli candá eft:cuí quafo ne hanc epiftolam legas.(Grauatur quippelaudibus fuísyfed his potius, qua adolefcentulz funt.egere Rina ad exemplum eius fc ínftituentes,conuerfationé illi?, pfectx uitz normá arbitrentur. Pratermítto,quod ín matrís utero benedicitur ei, antedg nafca tur:quod ín phíala nítentísuitri,& omni fpeculo puríorís patrí uireo traditur p quiete. Quod adhucinfantíz iínuoluta pannis,& uix απ decimü xtatís excedens:honore futura: beatitudi hiís cofecrat. Sit gratiz omne,quod ante laborü fuit: licet deus prafcius futurorü,& Hicremia fanctíficct ín utero:& Iohanne ínaluo matris faciat exultare;& Ρα ante conftitutioné mun di.feparet ín cuangeliü filij fui. Ad ea uenio,qux poft duodecímü annü fudore proprio elecit, arripuit,tenuít,ccepítimpleuit. V nius cellula daufa anguftijs/atitudine paradifi fruebar. Idé terra folum,& oratíonís locus extitit& quietis.Ieiuniü pro ludo habuit,inedíam pro refectio: ne.Et cá eá non uefcendi defyderíum.fed humana confectio ad cibum traheret: pane δ΄ fale;& aqua ftíeída conditabat magis efuríé; cj reftínguebat.Et quía pene oblítus fum,quod ín princ Ρίο debui dicere:Cum ρωσ hocpropofitü arríipuítaurum colli fuisquod quide murenulam uuleus uocat: quod fcilicet metallo ín uírgulas lentefcentequadam ordinis flexuofi catena cotexit;abfgs parétib?uédidit,& tunícá fufcioréquáa matre impctrare nó poterat induta, pío. negocíatíois aufpicio fe repéte diio cofecrauit:ut intellieeret uniuerfa coenatío,no poffe alíu εἰ extor Usi in πα Pty ἯΙ Ut ftn ttn i ei quii BET ἢ iin ἡ ulia; CTI Splits Ux πο, fiit tay utis lur; cu, ἡ img ni ii det d yii um A 'AD MARCELLAM DE LAVDIBVS ASELLAE.$0.$3 ᾿ eiextotqueri, qux ἰᾶ fieculüi dánaffet in ucftibus. Sed(ut dicere ceeperam?)ita fc femp moderate babuit,& intra cubiculi fai fecreta cuftodíuitzut nácj pedé pferret ín publica;nüdg αἰτί noffet allo qni Er qd magis fit admirádd.fororé uirziné amaret potíus,cg uideret. Operaba£ manib? fuis, ciens fcriptü e(le:Qui n6 opat,nó manducat.Spófo aut orás loquebataut pfallés.Ad martyr LJ* ΄& ΄:- ΄ d limína pene inuifa pperabat.Et οἴ gauderet ppofíto fuo:ín co uchemétius exultabar,qd' fe nul luscognofceret.Cüqs p o£mannü.iugi ieiunío pafcere£ biduo tríduoq; fic pmanens:tá uero ín T[ /"lr N, LP ΄- ΄---ι. quadragefima,nauieij fuí uela tendebat: οὖς pene hebdomadas uultu latáre cotungés.Et quod impoflibile forfitan eft hoibus ad credendü:deo aüt pftante peffibie eft: itaad quinquagena,^» b] είᾶ puenit ztaté;ut nó doloret ftomachus,nó uifcerá cruciaret iniuria, nó ficca humus íacétia me bra cófringeret, nó facco afperata cutis,fetoré aliqué fit qs cótraheret:fed fana corpore;anima(a : niorffolitadíne putaret efle delitias:& in urbe turbida, inuenitet eremü tnonach orü,Et hac qdé tu meli?noftia qua pauca dídicim?:& cui?oculís durities de genub?cameloz,ín illo fancto corpu fculo pra orádi frequétia obcalluiffe pfpecta eft.Nos qd' fcire poffam?, explícamus.Níhil illius eucritaté iucandíus,nihil fuauítate tríftiusnihil trifticia fuauius.Tta pallor ín facie eft:ut cii con; tínentíá indícet,no redoleat oftétationé. Sermo filens,& filentiü loqués. INeccitus,nec tardus ín; €effus.Idéfemp habitus.Neglecta máüdícies,& inculta ueftis:cultus ipfe.finecultu.Sola uita fuae aqualítate pmeruít:ut ín urbe pompz:lafciuiz: delitiará,in qua humilé effe mifería eft;& boni cá pdícent,& mali detrahere nó audeát, Νάμα: cam ímiten£& uíreines. Maritatz colant,noxía tí meant,füfripíant facerdotes.— ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. SC 7H Arcellaprimznobilitatis puella feptimo a nuptijs mefe uíduata fuerat. Deinde Cercale có P mv$ fule nuptías illPambiente, ptínacíterreíecít,decreta íam ín relíqua uítà uidualí τα πιοηπία, !" FauaJMonachz uit, príma nobilia foemínarü aufa eft R.omze qpfiterí,ac multas ad íde ínftítutü p Bow δ᾿ traxít. ἃ díuo Hieronymo díuínas litteras dilígétífíime dídícit,ca effet Roma: abfenti[5 a d pe ícripfit,& ed opibus fuisadíuuit. Hui? mulieris opa/factío Origeniftarü, qua Hicrofoly: mis coeperat ínualelcere, proditaatg; extíncta eft. Ρεγής feliciter paucís díeb? pofturbe Roma a Gotthís direpta, Scribit ad Príncipiá uirgine, Marcell quondá cótubernalem ac dífcipulam, - SCHOLIA, Otrtaris fpote currete,) Prouerbíalíter dí& eft,ubi qs ed íncitat,q fatísardet fua fpote.Ad a ditfe dolere,qd' íncitet tátopere,quafi grauatim alíog fatur, Stémata p cófules.) Stem b 1 ΕἸ] mata funt ínfígnía πο, imagines, ftatuz,coronze.Erat hacc ex pconfulib?& praetorío prae E fectís pgeníta. δίῳ longzuus.) ld eft(enex.Hac fpe coplures puella nubüt fenibus,ut-c iA TRE) xi νι[lis extínctís,nubatía díuites,cui uclint, Marítü uerere,) Quafi fenex nó fit marít?, qp ὃ peno ídoneus gignedisliberís. Οὐδίς populus fuít.) Quod rad illicnoeffetpuíncía, Palma tá) ld cít,nufi plurauítía,— Malienitatis& infamiz.) Malignítas opponít candorí,cá fini(tre& iníque ς ínterpretamur.Infamíá pofuit Ρ ínfamatíoe,hoc cft illata famznota,| Rubri marís,) Να ας potíffím Ἢ nafcunt margaríta:qua grana uocat, ob fimilítudíne,qd' ín conchís ceugrana reperíant, δίς ἐν Horatius j baccas uocat:nífiforte p granís mauís germína, Fragrare mufco mure.) Hunc alías,peregrínum mure i uocat,cuíus odor& hodie ín delítijs eft-Couída habebat;murice fed medofe, Legendá arbítror,uel mu fco;ucl mure, Nà mucus gracis parui mure fignificat, ύσκος a μῦς. Quod fi probas mufco mure:n:ure ad ία: ως de muíco accíperem"adharente faxís& arborib?, INo mébra inudaret.)De multícíjs fentít,quae 7 qi pellucebát,no tegebat corp?,fedlafcíuíus oftentabát.— Etípfas eraues.) NO quaflibet uíduas,fcd p4 bata uítz,quod multa effenr,cíí qbus nó effet tutü habere cófuetudíne eí,qua decreuiffet cafte uíuere, Pugnat cotratíneas,) Quippe qua ín fcrínijs tantü habeat ucftíá ferícarü,ut uix poffit a tíneís defeny»»; de E re. Etuilein populís.) Vile cotemptum díxit, prafertím ín populís,hoc eft Romz,ín maxía totius or 5 bisfrequetía, Nonnulli codíces pro use, habebant uclata,fed uilemagís placet— Illud Enníanüaptati po o (οί) Sígnífícat moleftíam quam attulerunt Orígeniftx.Eft autem ínítíum carmínis Enníani,cx tragoer día Medea.In quo Medez optat pedífequa,ut nundf ueníffent ín Colchídem argonautz., V furpatur alí; quotíesa Cícerone,uelutí prouerbízte, quoties[γης orígínem malí,híncaut hínc profectam. Carmen integrum fic habet: Vtínam ne ín nemore Ῥοΐίο, fecuríbus Carz cecídiffent abíegnae ad terram trai bes, Neue{πάς nauís ínchoandz exordíü: Cocpiffet,quz πᾶς nomínatur Argo, catera, Porro uerfus hosobíd adduxít, quod harefís ea uenerit ín Italia ab ultramarínís regioníb?:ficuti teftatur alibi. A qua pon fuit alienus Rufinus, Nauím ígít cà quz aduexerat haretícos,confert οἵ Argo nauí,quz aduexerat argonautas ín pernície Medea."T urrita nomeaccepít.) Magdalü ein, hebraís turrís dícit. Magdalena: pp turrítafiue muníta, Infuareciperet.) Síceratfcriptü ín uetuftis& mínus deprauatís exemplaríb*,atcqg 4 italegüt Grací;uc τὰ Ἰδία, id eft,ín propría:quafí dícas,ín numerü rerü fur, δῷ ad fenfum non admo; dü refertfualegas,an fua. Meditatione mortís,) Nà mors abducítanímá a corpore: philofophía ab; Y ducítanímüa rebus corporeis ac fenfibilib?ad intelligibilia& eterna. V nde fít,ut aním? phílofophí,a(fue tus abeffe a corporeis rebus ἃ affectibus, no admodá ínuitus auellat a corpore,cá mors aduenerit;Qud Chriftiani quog; uocat cómorí Chrífto, Quotidie morior pro ucftra falute,)In epiftolaad Corínthíos 4 » τ. í 3 prítna qp uitio c Ε / H-----΄ Lx ον en hy ER. I τς ΙΝ EPISTO.AD PRINCIPI.SCHOLIA. CQ príma.cap.rEx grecorü[οἰποῖῆς apparet hunc locá bifaría legi, νὴ τὴ ἡμε]έαμ καύχησιμ,[4 eft per noftram - gloría;ut íntellíigas Paulá iurare perfuá eloría,qua gloríabat in pdícatíóe euagelrj.Et, διὰ τὴν ὑμε]έραμ nody toop.i. ppter ueftrá gloría, hoc εἴ πε poflítís gloríarí de Chrifto,quod illíus fitís& uos.Flieronym^uíde£: pro καύχκαιμἰεσεις, σω]νςίαμ.Porro,nofter Apoftolus díxit,ppter Platone ethníciíque modo citauerat, F:Etdnfíuxtaantiqua exeplaría.) In hocloco nulla uaríetas eft{η exeplaríb?,nifi quod Lucas addít, quoti díc.Vnde conijcío hacc ucrba,íuxta antíqua exemplaría, referenda ad lo cá Paulí,utlegamus ad Πᾶς mo dü:quotídie moríor pro ucftra falute, íuxta antíqua exemplaría, Et dis&c.INifi forte lector alígs,uídens aliter citaría Hícronymo, dj uulgata habcat zdiítío,addídit ín margínalí fpacio:ziuxta antíqua exeplaría; V caqi uerba poft fcríba parü attent?ín contextü retulit, Difertíffímigg praceptü Satyríci.) Nempe Perfij, X quouídet impendío delectatus Hieronymus. Offerens hoftía ratíonabile,) Quod ímmolaret feipam, *, uclutíno pecude brutá,fed uíctímà ratíonale, λογικήρ,αΕ admonuimufalías, Quafi ín naturà uer(um,): Y Ariftoteles fcripfit affuetudine,uelat alterá effe natura.Hoc folí contígít íeronymo,ut díuinas fcripta f ras penítus ímbíberet,& ínculcaret, Caterí fere latíní;fcribendo dídícerunt,^ Libauit,dídícít.) Mírefer uauít gradus. Líbamus deguftantes: dífcímus,quod íam pbauím?:poffídem?,quod memoríz ínfixímus; 4| Quodappellant philofophí, τὸ πρέπομ.) Id eft,decens fiue decorü.Eft aüt caput artís,ut inquit Fabius, decere qd' Ecias. Sit em quxdà eíufmodí,ut nemine deceat, nífi certü hoiem,ut eleganter docet Quintí b líanus.cap.de pronuncíatione. Netranfuerfum quide unguem.) Id eft,ne mínimo quíde fpatío:quod Γ alísuerbís dícát,pedemlatá,& unguemlatá. Ruselectü.) Nó quoduís rusfed elect&, quod maxime femotü effet ab homínü frequetía, Ab huiufmodi feceffib?,oia fere monaftería natafunt, Obuíare epi ftolís.) Obuíare pro obuíabat;£c&oco eft,ut fít modus uerbí pro modo. Aut obuíare folet,ut fit ecípfis, «^ Intanta trangliítate.) Hícaperít quod paulo fuper? díxít opertíus,utíná ne ínnemorePelío. Nauíim. plená blafphemíara.) Prouerbialiter dictáe,ficem Homer? llíados.. si γὰρ αμϕοῖ“ροισιμ oveld cox μυθήσεσθαί, “πολλὰ μάλουλαμ νκῦς ἐκα]σζυίοο ex 0o. ἄφοι]ο. Liucíanus fimili fígura díxít, ὅλας ἁμάξας βλασφνμϊῶμία eft, tota 3 plauftra couitiorü.Nà ἰά grace fonat βλασφημία, Ῥτοσίπης patella operculum.) Et hoc prouerbium eft, quodalíbí fícextulít, ίσο patella cooperculü,cá dífcípulus cotíngít dígnus praceptorí:cuíufmodií eft h& illud:Símíleshabentlabralactucas. V erberetnares.) Círculatores à fcurrz circüforaneí fingunt ín fpecta manu fe díuínaturos,deínde no obferuantí& alibi íntento,pugnáü ín nares impíngüt,atq íta rífum 1 mouent populo. Etobtorto fufte.) lubebat ut quífpía fufte morderet,uelut& hoc ad díuínatione pert t neret,deíinde íntorquebat apprehenfum dentíb?no fine magno malo tenentís. Librorum περαρχῶμ.). l ld eft, de prín Mice cil híctítulus cíus librí,queab Orígene fcríptü uerterat Ruffinus, Ὡίς palà often D*ditíede Ruffíino& ílliusfactíonis ceterís loquí.' Tunc dífcípulus ὀλβῖος.) Id eft,beatus, Notat nefcio qué,ípfum opínor Ruffíntiqui ín eá harefim inductus eft,a magíftro quopia; V nde fubijcít,uere fuí no mínis,íd eft,uere beàt?,nifi íncídi(Tet ín magiftrü hzretícá. Siquide ímpegitfet díxít,p incídiffet,"Tüc ^» noftrorü διαλήρωμ cOtradíctío.) Ο πίαᾶ codices íta fcríptü habebat,q uox nihil ad hunc locá facít:fortaffe legedá noftrogz διαλλαγῶν cotradictío. Díallagze, cocilíatio eft fige amícitía, feu foedufzut íntelligas Hiero nymü no agnouíffe amícii,aut collega R uffin,ficem ille uocabat hüc,pofteadj fenfiffet ed cum hareticif cofpíraffe.In nonullis erat fiexTix6p,quod epitheton Paulus tríbuit epífcopis,ob docedí munus.Idg; mí » Βί απο maxíme pbat,pfertím cá fequat ptínus,pharígzos fchola- Iam ad cülmína,) Clanculá fuppo nítur ignís, deinde paulatím ínualefcens,occupat fumma tecta, qux culmína uocat. Quedíu Roma ha ὃ bere no meruit.) Sedit em tresannos& díes pauculos,cui facceffít Innocetíus,cíus nois prímus,ad qué V fcribít&alías.[νε orbis caput.) Romá íntelligít,quaefub Innocetío capta ac dírepta fuit,^ Qus emen: 4 data manufcorprj.) Rutfínd intellíeít,propterlatens uenenü.INà fcorpíus ui ocere non poteft,fed obre pit:& cetero corpore ínnoxíus,ín cauda gerít uenenü, Hufafmodií fuít illorí doctrína,fícutí claríus nae rat ín epitaphio Daulz, Catterü emedata díxítupowxGe, cüí manus emedatorís effet fcorpíus,hoc eft uene ΣΥ ná, Caputhorü& caufa bonorá.) Intexuit hemíftíchiü Maronís. VtBarnabas quoq.) Habes in epí Ποία ad Galathas.cap.z.de fímulatioe Petrí,cuí Barnabas quoqy affenfus eft, refiftete Paulo.Innuit Rutfi t nüpr?amícd. Dühzcagüt ínIeb?,) Iebus eft Hierufale,eade Sale,Solyma,& Helía. Nocte Moab ca v pta eft.) Verba füt Efaía:.ca.1$. Quía nocte uaftata eft Ar, Moab cótícuit; ΕΠ aüt Moab cíuítas Arabíz,fic olím díctaab uno filíog Lot,poftea mutatüi e nome Areopolí.Ide eft uocabulü toti? puíncie Moabitícez ues(ρα cíuítas nome hoc ceu ppríü poffedit,dícta 2;Yà Wa? rabba Moab.í.erádís Moab, Quis dade p ill? noctis.) Verfus funt Maronis ex fecádo Aeneídos,cui? ὃς illud hemiftichíá, Sit mihi fas audítalog. " A4 Pn! ADPRINCIPIAM VIRGINEMMARCELLAEVIDVAEEPITAPHIVM, ᾿ | Aepe& mult flagítas uirgo Chrifti Príncipiasut memoría fanctx foemina Marcel Iz Jitterís recola:& bonü,quo diu fruiti fumus,etía cxteris nofcédá imitádüq, defcrit bam.Satís doleo,qd'hortaris fpóte currenté:& me arbitraris índíeere peibus,quí ne. xeu, 4f] tibi qdem in eíus dilectioe concedá:multo 4 plus accipiá;dg tribuábeneficij,tantard: recordaríoe uírtutá, INà ut hucufgy retíceré;& bienniü prateríté filentio,non fuit diffimulatiois, üt male exíftimas fed trifticiac íncredibilis:quac ita meü oppreffit anímü:ut melius iudícaré tace. S,[| ect pope, re imprafentíari p nihil dignü illius laudibus dícére.Neqy uero Marcellà tuá,imo meaá:S(utue abes e μίνι βυβε- rius loquar)noftrzomníüg; fancto;& ppría Romanz urbis indytü decus: ínftitutís rhetorüt joa o ral a f». pdicabo:t exponáilluftréfamiliam,alti fanguinis decus,&(témata'p;pconfüles δὲ pfectos pre. AR:-— ak uttter tora * le JA Jan Eh E) Ng, tilt Vut Fl d Iti Tio d lUo iig η Io Qt fec det naci T AD PRINCIPLMARCEL.EPITAPHIVM. οσο.$4. torio decutrentía. Nihil in illa laudabo,nifi qd propriü eft:& co nobilius, quod opibus δὲ nobili/ tatecótempta:facta eft paupertate δὲ humilitatenobilior Orba patrís morte: uiro quoq; poft nuptías feptimo πιξίς príuata eft. Cáq; eá Carrealís(cuíus darum ínter cofules nomé eft) ppter. ataté δὲ antiquítatéfamilía: δὲ infigné(quod maxime uiris placete cofueuit)decoré corporís;ac morü téperantià ambitíofius peteret.fuafq; lógauus pollicere£ diuitías:& no quaf, in uxoré fed quafi ín filia uellet donatione tráffundere:Albinaqs mater tà dará p/idiíü uiduatz domus ultro appcteret;illla refpondit:5í uellem nubere,& nó terna: me cuperé pudicitiae dedicarezutíqs mari lufit.Iuuenis qdé poteftcito mori fed fenex dia uíuere n6 poteft, Qua fentétia repudiatus,exem plo&terís fuít:ut eiusnuptias defperarent. Legimus ín euágelío fecandü Lucá:Eterat Anna p. phetiffa filía Phanuelís de tribu Afer:Et h&c puectz atatís ín dicbus plurímis. Vixeratqy cü ui/ .£o fuo annis fepté a uirgínítate fua:& erat uidua annis octogintaquatuor:necrecedebat de term plo:leiunijfqs δὲ obfecratíonibus drio feruiens nocte ac díe.Ncc mírü.fi uidere meruit faluatorz:— qué táto labore quzrebat, Cofer am? feptéános.fepté menfib? fperare Chriftá δὲ tenere,narum.(m yeu 2]n Am t cofiteri,X ín crucifixü credere, fanctas feminas αἰβειδιίᾳι nónulli ínter fanctosuiros δὲ ecclefiarü principes,ftulte facere co fucucrüt fedillo tendit affertio:ut quará unus eft labor und δὲ en fit.Diffiile eft in maledi: ca ciuítate,& in urbe in qua órbís quondam populus füít,palmaq; uitiorum,fi honeftís detra herent, pura acmüda macularent:nóo alíquá ΠΠ rumorís fabulá cótrahere. Vnde quafi rem difficillima, pene impoffibilé optat ppheta.potíufc pfumit;dícés: Beati ínimaculati in uía:g ambulát inlege dri.Immaculatos in uía huíus ἔτσι! appellatquos nulla obfcceni rumoris αυτα macularit:q opprobríü nó accepetínt aduerfus pximos fuos.De quibus Saluator ín euangelíoz. Efto,inquit;beneuolus:fiue bene fentiés de aduerfarío tuo;dü es in αἱα ci da uncp dehac mulierezqd' difpliceret,audiuit& crederet? Quís credidít,ut nó magis feípm malighítatis& infa tniz códemnarct£ Ab hac prímü cófufa oétilitas eft:dum oibus patuít:quz eflet uiduitas Chrí/ ga f& arefe rn aruulü πό negare,& uírü gaudere regnanté; Nó facio ullam intcr Jobrechy rui ΙΕ: Ms το) ftiana,quá δὲ cofciétía&ghabitu pmíttebat.Illz eim folét purpuriffo δὲ ceruffa ora depíncere feri P l/s v;!} io cis nitere ueftib? fplédere gémísaurü portare cetuicib9,& auribus pforatis.rübri marís pciofiffi, ima grana fufípédere,fraerare mufco fnure,maritos ita plágere:ut tádé driatu cor fe caruifle laté tur:quarátgy alios:nó Dus iuxta dei fententia feraíant. fed qbus imperét. Vnde δὲ pauperes cli gütut nométantii αἰγοῖς habere uideant:q patiéter riuales faftineát:fi muflitauerint;lico píjci endi. Noftra uídua talib? ufa eft ueftib9 abus arceret frígus;non ttiébra nudaret:aurá ufq, ad αἱ| hulí fienaculü repudiás;& magis ín uctrib? egenoR» c in marfupijs recodens.INufcg fine matre, INullà deríconzaut monachon(qd' ample domus interdü exigebat neceffítas)uídit abf. cp abi/ trís.Semp ín cotmítatu fuo uírgines,acuiduas,& ipas graues fcemínas habuit: Ícienis ex lafciuía pucllarü fxpe de dian: moríb?iudicariz& qualis gie fit;taliá cofortio delectari. Diuinarà fcri pturam ardor erat íncredibilis:Sempc, cátabatzIn corde meo abfcondi cloquía tua;ut nó peccé tibi.Etillud de pfecto uiro:Et ín lege diii uolütas euss& in lege eius meditabi£ die acnocte.Me dítationé gis no ín replicádo,qua fcripta fant:ut Iudzore exiftimát pharifzi fed in opcre íntel Ρεν» CAP“-."Pu"Yu d d“ἂν(2, ΄-^ T v--— ν ΄ ligcs:iuxta illud ΡΠ σα: δίας comeditis.fiue bibitis,fiue qd aeitis:oia in eloriá dii faciétes.Et;p: ἃς————.-phetz uerba;dicentís:A mandatis tuis intellexizut poftig mandata copleflet:tüc fe fcíiret mereri íntellieentiá fcríiptutan Quod& alibilepimus:Quia cepit Iefus facere& docere. Erübefcit en cpuís pdara doctrína quá ppría rephendit cofcientía.Fruftraqy eius lingua pdícat paupertaté,& docct ΓΈ ΕΣ: kc aic tumet: Viliq; opertus pallio: puenat cótra tífteas ucftíüi feri carum, Moderata ícíanía,carniü abftinentia:iíni odor tnagís, cp euftus:ppter ftomachum δὲ frequentes ínfirmitates.R aro peedebat ad publíci;& maxíme nobilium matronarü uitabat do mos:ne cogeret uidere qd' cotépferat:apoftolog: δὲ martyrü bafílicas fecretis celebrans orationi/ bus:& quz populon: frequentíá dedínarent. Matri íntantü obediens:ut interdum facerct, quod nolebat. Nà cum ílla fuutn diligeret fanguíne,& abfqy filijs& ncpotibus,ucllet ín fratrís liberos uníuería conferre:ífta pauperes elígebat:& ramen matrí contraire non poterat:monilía,& quic, dd fupellectilis fuit diuitibus peritura cócedens:magifq; uolens peciníá perdere,dg parentis ani mü cotríftare.INulla eo tpe nobili faemírage nouerat Romx ppofitá monachon:nec audebat: : í' 4. propter ΛΑ la acer ex dye Pre N/ Ἱ“1. : tü quererénó hzreditaré.Illog; mandáte;poffe& fenes díu τίποτε, δὲ iuuenes cito morílegáter^ viva ofa It Een Len 7 lud bay dimer mila mirAe s Yn 1/ love mde Ver^^pa D /|[ redi Here f "i bs. Ξ Drmnpa m! Ί lov, alla bah hM ο TA Kun« AD ΡΕΙΝΟΙΡΙΑµΜ. L2] Άρτος rei nouitatéienominiofum(ut tunc putabat)& uileiín populis nomé affumere.Hcab Alexandtínis facerdotib?,papaq; Athanafio,& poftea Petro T pfecutioné Arríanze Πατείοος dedínátes,quafi ad tutiflimü comunionis fux ροτεῖ Rotá cófugerát:uítá beatí Antonij adhuc tücuíuétismonafteriorüq; in Thebaide Pachumij,& uíirgínü acuíduarü didicit difciplina. Nec erubuit pfiteví;qd' Chrifto placere cognouerat.Hác multos poftános imítataeft Sophronía& alía:qb? rectífime illud Enníanü aptari poteft: Vtínáne ín nemore Pelio.Hui? amicitijs fráita eft Paula uenerabilis.In hui*cubiculo nutríta Euftochíü uireínitatis dec?:ut fadlis aftimatio fit: dlís maciftra,ubi tales difcipulee Rideat forfan infidelis lector,me ín muliercular landib9immo rarí:q fi recordet fanctas foemínas,comites ἀπ faluatoríssqua miniftrabát οἱ de fua fubftantias & tres Marías ftantes antecrucé,Mariáq;“τρις Men ob fedulitaté& ardoré fidei, turríta: noméaccepít:& príma ante apfos, Chríftü uidere meruit refurgentéfe potius fupbiz cg nos condénabit ineptiarü:q uirtutes nó fexu.fed anímo iudicam?:cotemptzq; nobilitatis ac d uitiarü maioré eloriá ducim?. Vnde δὲ Iefus Iohanné euangeliftà amabat plurímü:q ppter gel nerís nobilitaté;erat notus potífici,& Iudzorü ínfidias;no tímebat:Intantü,ut Petrü íntroduce rct ín αἰτία, ζ ftaret folus apfon: ante crucé: matréq; faluatorís in fuà reciperet:ut hxreditaté uit, cinis driimirginé matré filius uireo fufciperet.Annís igit plurímis fic fua tranfeoit ztatéut ante fc uetulá cerneret;cj adolefcétulá fuiffe meminiffet: laudans illud Platonici,q philofophià me ditatíonem| tnortis efTe dixit. Vnde δὲ nofter Aptus:Quotidie morior ppter ueftrá falute.Et dris iuxtà antíqua exéplaria:lNifi qs tulerit crucé fuá quotidie,& fecutus fuerit me,nó poteft me? effe díícpul?: Multoqs ante p pphetá fpáffétüs:Propter te mortificamur tota die:zftimati fum?,ut oues ocifióis.Et poft multas aetates illa fentétía:Meméto femp di mortis, nücg peccabis.Dij fertiffimicp pcept fatyrici: Vine memorlecti fugit hora:hoc qd'loquor, inde ef E ergo(utdice re cceperamus)xtaté duxit:& uíxit,ut femp fe crederet effe moritura. Sic induta eft ueftib9iut me míniffet fepulchrízofferés lioftía rationabiléuiuá placenté deo, Denícg ci 8: me Romá;dá fan; cis pontificib? Paulino& Epiphanío ecdefiaftica traxiffet neceffitas:quorü alter Antiochenam Syriazaltet Salaminíá Cyprí rexit ecdefiá:& uerecüde nobili(ορια: ocfos dedlinaréita οοίε (οοπα Aplm,importunc oportüc: ut pudoré mcü fua fuparet induftria. Et qa alicui? tác nois οξ exiftimabar fup ftudio fcripturar:nücg cóuenít,qn de fcripturis aliqd interrogaret: nec ftatim acqeíceret.fed moueret ecotrario quaftiones:nó ut cótenderet.fed ut quxrédo difceret eame folu tíóes,quas opponi poffe intelligebat. Q uid ín illa uirtutü,qd ingenij gd fanctitatis qd puritatis inuenerímuereor dicere;ne fidecredulitatis exceda;& tibi maiore doloré incutiá recordáti quáto bono caruetís.Hoc folà ἀϊοᾶ: 4 qeqdí n nobís longo fuit ftudio cogregatii,& meditatióediutut na,quafi irnaturá uerfum:hoc illa libàuit,dídicitatq; poffedit, Ita ut poft pfectioné noftrá,fi in alíquo teftimonío fcripturam: οξε oborta cótétío:ad íllà iudicé pergeret.Et qa ualde prudés erat: & nouerat illud,.qd' appellátphilofophi,cà«péz«»i.decere,qd'facias:Sicad íneerrogata rridebats ut etíá fua, nó fua diceret:ifed. uel mea, uel cuiuflibet alteri?:ut ín eoipfo qd'docebar,fe difcipulá fateret.Sciebat em dictü ab Apfo: Docere aüt mulieri nó pmítto:ne uírili fexai,& interdum fv cerdotibus,de obfcurís& ambiguis fcifcitantibus facere uideret iniuriá.In noftrá loci.ftatim aw diuímus te illius adhazfiffe confortio, δὲ τ ab illa,ne tráfuerfum qdé unguéut dicit, receffiffe. Eadé domo,eodé cubículo ufam:ut oibus in urbe daríflima notá fieret;& te matré.& illa filiá rep periffeSuburbanus ager uobis;p monafterío fuitt& rus electum pro folitudineMultoq, ita αὖν xíftis tpexutex ímítatíoe ueftri;couerfioóe multarü,gauderem?R omá factà Hierofolyma.Crebra uíreinü monafteríamonachom: innumerabilis multitudo:ut.p frequétía feruientíi deo,qd' pri? ignorníniz fuerat,effet poftea ην αἰ[οπίᾶ noftrí;mutuís folabamur alloquijs:& qd' carne nó poteramus.fpt reddebamus:Semp obuíare epiftolis.fupare officíjs, falutationib? pv ueníre.Nó multii pdebat abfentia:qua: íugib? fibi litteris áeebat. In hac trangllitate,& diit fer/ uitutehzretíca ín hís puíncfjs exorta tépeftas,cücta turbauit:& ín tátà rabiem concítata eft: ut necfibínecullí bonord parceret.Et quafí ρατΏ effet/híc uniucrfa cmn plená blafphe: míarum Romano íntulit portuí. Inuenítq protinus patella operculii:& Romanze fidei puriffi; mü fontécceno lutofa pmifcuere uefticia. Nec mírü.fi in plateís,&ín foro τοῖς uenaliit fict9arío/ lus tulo uerberet naress& obtorto füftedétes tnordétiü qcíat:cü aenenata fj purcaq; doctrína | M Roma t "t UM bli ty dish Tto b, il, lii ᾳ iplo; UT Its ig tp tnlin εἰδῇ ή thy a uy ida dn knit xin tí Nui tid tin hija set an joi ΠῚ yd di lit ini do MARCELLAE VIDVAE EPITAPHIVM.«ο.$5 E.) Romz inuenerít,quos induceret. Ὡς librorü«s ἀρχῶν infamis interptatio:tücdifcipul? ὄλβιος» uere nois fui,fi ín talé maciftrü nó impeciflet. T üc noftrorum διδαντικῶμ contradictio,& phari fxorü turbata eft fchola. Tácfancta Marcella,quz díu cohibuerat;ne p aemulatione quippíá facereuíderec:poftcg fenfit fidem apoftolico ore ἰλυκἰΑ μία pig uiolarí: taut facerdotes ,quoq;& nónullos monachorü,maxíimezy fxculí hoies,in affenfum fui traheretac fimplicitati illaderet ερί[οορί, αμ de fuo ingenio cxteros aftimabat:publice reftítít;malens deo placere, dj hoibus. Laudat faluator ín euaneelío uillcum íniquítatis:quod cótra dim qdem frauduléter, attamen pro fe prudéter fecerit, Cernétes hzxretíci de parua fcíntilla maxima íncédia cocitari:& fuppofità dudà flammá;iá ad culmina puenifle:nec poffe latere,quod multos deceperat:petát & impetrát ecdefiaftícas epiftolas:ut comunícantes ecdefizdífceffiffe u iderétur. ING multü cé pus in medío:fuccedit ín pontíficatü,uir infignis Anaftafius:qué díu Roma habere πὸ meruit: «ne orbiscaput.fub tali epifcopo truncare£:]mo idcirco raptus atq; tranflatus eft:ne femel lata fententia precibus fuis psa conaret.Dicente drio ad Hieremíam: INe orauerís pro populo Áfto:neq; depreceris in bonü: Quía fi ieiunauerint;no exaudíá pces eorü;Et fi holocaufta δὲ αἱ &ímas obtulerínt;no fufcipiam eas.In eladio em& fame& peftilétía οσο cofutná eos. Dicas, quid hzc ad laudé Marcelle: Dánatíonis harétícorü hacfuit principiü:dum adducit teftes,q priusab εἰς eruditi:& poftea ab hacretico fuerát ertóre correpticdü oftendit multitudiné dece, prorü:dá impie wi αρχῶμ ingerituolumina:quasemédata manu fcorpij;monftrabant:dum ac fiti frequentibus lítreríshareticixut fe defenderét, uenire nó funt aufi:tátacg uis cofcientiz fuítz utabfentes dánari;cg prafentes coargui maluerint.Huius tá eloriofz uíctoríx origo Marcella εἴξας caput horá& caufabonorü.ícis me uera narrarequa: nofti;uíx de multís pauca me di/ xerenelegenti faftidíü faciat odiofa replicatio:& uidear apud maliuolos fub. occafione laudis: alterius;ftomachü πιεῖ digerere.Pereá ad reliqua.De occidétís partibus ad oríenté turbo trát? greffus,minitaba£ plurimis maena naufragia; Tücimpletü eft:Putas ueniés filius hois fidé ín; ueníet fuper terráz Refrígerata charitate multorü;pauci qui amabát fidei uerítaténoftto laterí iungebátur:quom» publíoe petebat caput:cotra quos opes oés parabátur:íta ut Barnabas quo qp duceret ín ill fimulationé ímo αροτεῖ parrícidiü:qd no uíribus;fed uolütate cómifit. Et ecr. ceuniuerfa tépeftas,drio flante deleta eft:expletüqy uaticiniüi pphetale:Auferes fpirítü eon:,& deficient;& in pulueré{πᾶ reuertétur.In illa die peribunt oés cociítatíoes eor;.Et illud euangeli, éum:Stulte hacnocteauferet aníma tua a te:qux aüit prxparafti cui? erüczDü hac agütur in, lebus;terribilis de occidente rumor affertur,obfideri Romá δὲ auro faluté ciuíü redími: fpolia toíq; raríum círcüdari: ut poft fubftátia; uit quoq; pderét.Haret uox,& fingultus intercipiüt ειδα dictátis. Capit urbs,qua totü ccepit orbéiimo fame perít;antecp gladio,& uix pauci qui? caperent inu&i funt. Ad nefandos cibos erupit efürientiü rabíes,& fua inuícé mébra laniarüt: «vr^e MY 7 E h AES y"m j (χει A rA ΧΩ; d. ΄.. ΄* D- d dü mater non parcialactentí ínfantía:;& recipit utero, qué paulo ante cffuderat. Nocte Moab: capta eft;nocte cccídít murus eius.Deus uenerüt gentes ín hacreditaté tuá;polluerüt templum fanctü tud.Pofuerüt Hierufalé ín pomorü cuftodia:pofuerüt cadauera fanctorü tuorü efcas üolatilib?ccelícarnes fanctorü tuorü beftíjs terrz:Effuderüt fanguíné eor:ficut aquá ín circi tu Hierufalé;& nó erat q fepelíret. Quis cladé illiusnoctís qs funera fando explicetaut poffet: lachrytmís zquare doloré: Vrbs antiqua ruit; multos diiata per annos.Plurima perqy uías fpar pee ínertía paffím Corpora, pq domos,& pluríma mortis imago. Cü interim, ut ín táta οὖν fioe rerá, Marcelle quoq; domü,cruentus uictor inereditur,Sit mihi fas audítaloquí:mo a. fanctis uirís uífa narrare: qui interfucre prafentcs;qui te dicüt ín perículo quoqy εἰ fuiffe focia;: tá.Intrepído uultu excepiffe díci£ introgreffos. Cüqs pofcere£ aurü,& defoffas opes,uili excu; faret tunica:nó tamen fecít fidem uolütaríz paupertatis. Cafam fuftibus flagelli(qyaiunt non, fenfiffe tormenta:fed hoc lachrymis)hoc pedibus eorum proftratá egiíTe:ne te a fuo confortío. Ícpararentzne fufcineret adolefcentía, quod fenilís actas tímere non poterat. Chriftus dura cot; da molliuit:& inter cruentos eladíos,ínuenit locum pietas.Cüq;& illam,& te ad apoftoli Pau li bafilica barbari deduxiffent:ut ucl(aluté uobis oftenderent,ucl fepulchrum: ín tantá lxtíciá dicitur etupi(Te:ut eratías ageret deo,quod te íntegrá fibi referuaffet:quod pauperéillá non fe cflet raptiuitas fed iueniflet:qd egeret quotidiano bo:qd'faturata Chrifto,nóo fentiret efurié: ἐν us quod IN EPISTO.AD MARCELLAM SCHOLIA. C qd'& uoce&opeloquerec:Nuda exiui de utero matris mex, nuda δὲ redeá: Sicut diio uifum eft,ita& factü eft:Sit nomé dni benedictü.Poft aliquot dies fano,integro;uegetoqs corpufcu, lo obdortníuit ín dio:& te pauptatula fuz:imo p te pauperes dist hatedes:daudés ocos in manibtuis:reddés fpiritü ín tuís ofculis:dá interlachtymas tuas illa rideret cófcientia uítz bo, na, δὲ pmijs futurorá.Hactibi Matcellauenerabilís,& tibi Principia filía:zuna δὲ breui lucubra;, tione ἀξ δαί: eloquij uenuftate,fed uoluntate ín uos aními gratífTimi:& deo& lccentibus placere defyderans.! E. J ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS.: Ἴ Paula& Euftóchíum,quz íam demígrarant ín Bethlehem, hís lítterís adhortantur Marcellam,nobi; lem foemínam:ut Roma,quam Babylonem uocant,rclícta,ad loca fancta fefe coferat,fruítura tot Chri ftí monumentis. Stilus palam índícat mulíeres ín hac epíftola díuí Hieronymí opera ufas fuíffe, i SCHOLIA, E. a; Vsartíumrepertrícem.) Id eft, Míneruam.Graci fic efferüt, ὃς τὴ ὀθέννμ, id eft,fus Minen ο uam.Etapte mulíeres relígíofz funt ufz perípbraft,ne uiderentur ethnícum agnofcere nuj cT 9| men.—Cofufionís urbe.) Babel em cofufione fonat. V nde Babylon dícta. ohoboth.) iu A) an fiquide Hebrais fignifícat plateas, fiue latíitudines:ut íntellíeas uíam latam,per quá ὃ multi eunt ín pdítíone,| Sennaar ín quo&c.) Legis Genefis.cap.undecímo. Porro 3730 língua hey braorum fonat,fetor cor(iut íntelligas fuperbía maxíme dei offendi,ut cótra,gratíffímus odor eft hu; Ὁ milítas. Poftgurgítem grauem Chobar.) Grauem uocat,quí íllíc captíuus ínter captíuos erat, Non f rígatur ut Aegyptus deorfum.) Negant ín Aegypto plaere:fed regionem írrígarí Nilo, ftatís anní usei 4 busexundante. Holeralanguentiá cíbos.) Allufitad íllud Paulínum: Quí infirmus eft,holus madug b cét. Allophylo quondam hofte.) Allophylus graecis alienígena eft:fentítautem Philíftaeum,a Dauid . confectum, Vnde decantatum eft ín chorís: Percuffit Saul mille,& Dauíd decem mílía. Legis primo V regumlíbro,capíte decímooctauo.— Frontís audacía.) Sígníficat Golíad fuperbum,a Dauíd ín fronte F percuffum,| InOrnzlebufzorum regís.) Dauíd íuffu domíni per Gad, emít ab Orna aream,íbíq; có ftruxít altare domíno:quo ínloco poftea codítaHiíerofolyma,quódam lebus díctaa lebufzís,quí eam } incolebant. Sed hís expulfis,Dauid eam totíus ludea metropolím eft fabricatus.L ege paralipomenó ^" cap.n. Sedíngentiíbus.) Quiaalienam emítaream. Regem 1 Salem.) Quidam íta putant,olím Mel chífedec regem eius urbis fuiffequa tum dícta fuerít Salem:unde ἃ Híerufalem. Eadem dicta fuitle; * bus,alebuíaís, Εἰ η(ΠΠ de cruce ftillans;) Flíeronymus enarrás quínt& caput epíftolae Pau línzead Ephefios,refert[είς hoca quodam apud populum concíonante audífle,remg; magno omníum "affenfu fuiffe exceptam,etíam(i negat hoc cum caterís Paulí uerbís quadrare. Sermo Apoftoli ? cus.) Incertum an Paulus e propheta fumpferit hec uerba,quí non extet, an ipfe prophetíco afflatus fpirítu hzc díxerít. Myfterium noftrum.) ld eft, Chríftianorum.V ernaculum autem dicitur εἴ loca, 4 quo natum eft alíquíd, Prímá nome calcata,) ld ením,hebrais fonat lebus;^ Secundum pax.). 54 x lem pacemfonathebrzorumlíngua.^ T'ertíum uifio pacís.) Flíerufalem,| Etfactus eftín pacelocus 1. είς.) Pfalmo feptuagefimo quínto fecundumlítteram díctum eft de cíuitate Hlierufale, ut eum enae ' ranslocumteftatur Flíeronymus, Apud hebrzos ením haberí:Et factum eftín Salem umbraculá εἴας. Y Síquídem ín hac natus eft Solomon,qui geffít figuram Chrifti. Rexregum á& do.) Hacuerba Pau X lus ín epíftola ad Tímotheum príma.cap.fexto,tribuit deo.— Metropoli uíndícatur.) Id eft;attríbuít, *. ΑἈκίρόπολις autem prímaría ciuítas, uelutí mater omníum,non a menfura ut putat-Ifidorus. Sudaríii 3 conuolututm.) lohannes,cap.uígefimo:oftendit fudaríum quo tectum fuerat caput, repertum fuiffe fei ' paratíma cateríslinteamínibus,conuolutum, Q'uadj hocloco nonnulli codíces Hábebant, caput fudar jtíoconuoluti, Summam,ut dícítur,manum,) ta uocant perfectionem. Ab artificibus ftatuaréüi fumi ptum, quí prímum fingunt rude fimulacrum: deínde dolant, poftremo políunt, quz fumma manus 4 uocatur,' Noathenís,fedlíbya.) Quadam exemplaría fcríptum habebant, Lílybei. Neutrum admoy dumquadrat:forte legedum:Lílez, quae cíuítas eft ín Phocíde, Athena funt ín medítullio gracía,Pho 1 ceníes íta graecí(ant, ut abfint ab Athenís:queadmodü Roma germana eft Italía, Sícilia[εα]ία eft ucluti ^ graciffans. Abfg Athenis noftrís.) Itauocat Híerofolymáa: unde nata fít Chriftiana relígío. Quod q dam non íntelligentes,locum hunc íta deprauarüt ín nonnullís codícibus,abfg; athenís quemd nofttü. c Síínreligione procefferít,) Apparet híc Anglos eo tempore nuper Chrifti fidem accepíffc,necom ἡ ΕΣ adhuc fuíffe Chriftianos, Nam procefferít, dixit, pro profecerít,& prouectíor fuerít, Fertilemo ἡ nachorum.) In huíus ením folítudíníbus, maxímí monachorum greges erant,ut oftendímus αἰ δι. € Syría Cx yría Cole.) Eft campeftrís Syríz pars,qua coele,íd eft,caua εὐνὰς grace xoi,- Contínentiía fur quze huíuímodí fere,quoníam ad cerímonías pertínent,comítarífolent. Neminem fubleuant.) Id eft, nemíní profunt,fi alíoquí parum fit píus.Et defertur,ín eundem fenfum díxít,íd eft, datur, priuilegium aut honos παρείς ας forma monachorum plurímum ab huíustemporís monachís abeft,apud quos | ab inzqualíbus zqualía exiguntur,& ex hís zeftímatur omnis fererelígío,ates ex hís etíam leuiori/ ? bus,puta cultu;aut colore. Suo domino ftat unufquifq.) R.etulít uerba Paulí,q nemine uoluit íudica V ri,ex cibo,aut potu,aut fimili re quapíam quz poffít effe comunís bonis& malis. Miferorü poenís.) f percilij.) Contínentíam uocat abftínentíam a cíbís e uoluptatíbus, Supercílium appellat arrogatíam; Vel quod ex pícriptorá,aut mul&atorü opib? edificabant, V el qd" dánatí,ín huiufmodi fubftructíoib? t laborare cogebant,- Quíd de mulícre purpurata.). Locus eft ín Apocalypfi,ca.17. ubí ppemodü aft quís d ἴῃ η “ἴδῃ lul. loni, n ity C uif Ms M rh UN Pli αὐχήν e, ἢ η νι Utd Aim ditior nai ία piti ole v Ya nea (oda heil mi pit ena xdi pnt IN EPISTO.AD:MARCBELAM SCHOLIA,$0.$6 qs ís fuit, depinxit urbenr Romam;fub.typo mulíerís ínfidentís beftíz, cui fepte erant capita, quae fepte mótes ínterpretatur. Romaautem fepticolliseft.^ Lagarü fafcijs collígatum.) Eft ín tribu luda, decir ὦ moquínto a cafarea lapíde, Bethanía, ubí monftrabantur aqux falubres,— Ad lauacrum domini; 55 Fluuiusper fe lympídus& amoenus& falubríbus aquís, qp día non mífcetur marí mortuo.Sed huncpu giorem τὰ ímagínatur,poftead ín eo baptigatus eft domínus,quafi nó amnís purgauerit Οία, fed Chriftus amnem, 1n Dauíd orare Mautoleo.) Id eft,fepulchro. Hac erantloca,qua tum ín Iudza 5» oftendebátur,ueterü fanctorum& Chrifti ueftigis infignia. Ad AbrahamIfaac,) Horum fepulchra ὁ oftendebantar ín Arbe,qux eadem dícitur Chebron.Eit in tríbu luda, Tríum quoq ílluftríum foemi i» tiarum.) Ní fallor íntellígit, Iudith; Hefter,&e Deboram.^^ Veltabernacula Bee IE Often; y) Ss educ dies TUA cent . debat quercus Abrahz, ufq; ad Coftantíní príncipís imperium:& Maufoled eiufdem ín Chebron, de quo fupra memínímus.Ea abeft ab Helía, duobus& uigínti ferme mil.paf.Híc cum ecdefiam extru; xíífent Chriftíani,tamena finitimis centibus T'erebínthus fuperftitiofe colebatur,quod füb ea arbo; ré angelos accepiffet hofpitío, Rurfus fecundo ab hac T'erebíntho lapíde;oftendebatur tabernaculá Abrahz; Fonteminquo Philippus.) IuxtaBethfuram íntribuBeníamín oftendebatur fonse tcrra τ bulliens,quí ab eadem abforbebatur terra:ín quo Eunuchii Cadacís regínz a Philippo baptícatü putàt, cufreí metío fitín actís apoftolícis, Samaría pgere.) Qux poftea Sebafte dícta eft:In hac habeban£ καὶ telíquiz Iohánis baptiftz,& czterorü,quos híc memorat. Ingredí fpeluncas;) Να ídaccídít ín Sama: Ε τ. Hiftoría refertur tertio regumlibro.cap.iS. Inde cernítur Cana.) Eft ín tríbu Affur,ín Galilea σῶν tium.Nam eft& altera eiufdem nomínís, non eiufdem cognominís;| Pergemus ad Itabyríá.) Hunc. íta feptuagínta uerterüt, T'habor mós eft,ín medio Galilez míra rotunditate fublímis.In hoc traffigura: uit fe lefus:& Petrus errás,dixít:Domine facíamus híctríatabernacula,/ Ad marce uenierus Geneqa; Ὁ rcth,) Nàm íuxtá hoclegítur íd míraculí peractum,^ Oppidum Naím.) Aberat a monte Thabor 4 duobus paff.míl.ad merídíem.Hermon ἃ Endor fontes haud procul abfunta monte Thabor. Híftoi tia refertur ludici. cap.4.. de Sífara deuícto alahel& Debora. Capharnaum quoq.) Oppidum eft| haud procula ftagno Genecareth,ín Galílza,ubí domín? complura prodidit míracula:& ídcírco fubíe ἡ cit: Et omís paríter Galílaa, Na ín hac pluríma comonftrabátur Chríflíueftígia, Siílo.) Fluc mífit cx Cum,it reciperet oculos.QQuo loco SER conftructa eftecclefía;| Bethel.) Híc dormíuit Iacob,cum iret Mefopotamíam:quo loco poftea conftructa eft xdes fácra,ut alibí teftatur Híeronymus.Nam Bej tbelfonat domus dcí.:: δν ο ED E: : PAVLA ΕΤ EVSTOCHIVM MARCELLAE '. VT COMMIGRET BETHLEHEM, |: j Enfuram charitas non habet:& ímpatientía nefcit modum:& defyderiutn non fu/ JJ ftinet. Vnde δὲ nos oblita: uirium noftrarum:& non quid poffimus, fed quid ueli/ jid mustantum cogitantes, raagíftram cupimus docere difcipula:& ut eft uuleáré EL. 32:39€) prouerbium,Sus artium repertrícem.T u quz primam fcíntillà noftro fomiti fub.. iecifti:qua ad hocftudium nos δὲ fermone hortata es& exemplo:& quafi eallína congregaftí fub alas pullos tuos:nuncnos libere abfq; matreuolitare paterís: δὲ accipítrís pauere formídi;. tiém:& ad omnem umbram prateruolantíum auium formidare? Igitur quod folum abfen; tés facere poffumus;querulas fundimus preces: δὲ defyderíum noftrum,non tam fletibus eiulatibus conteftamur:ut Marcellam noftram nobis reddas,& illam mitem,;illam fuanem;il lam omní melle δὲ djilcedíne dulciorem:non patíarís apud eas effe ríoídam, δὲ triftem rugare frontem,quas affabilitate fua;ad fimile uítx ftadium prouocauit.Certe fi fünt meliora quz po fcimus,non eftimpudens defyderium.Si cuncta fcripturará uoces noftra fententiz congruüt non facimus audacter ad ca te prouocantes, ad quz tu nos fepiffime cohortata es.Príma dei j^ / γᾶν es A^ tioxad Abraham:Exi ínquit,de terra tua,& de cognatione tua,& uade ín terram quam mot“72 γα») ftrauero tibí.Iubetur patríarchzad quem prímum de Chrifto facta eft repromíflio: ut relin: quat Chald:vos:relínquat confufionisurbem,& Rohoboth,id eftJatitudiné eias:relinquat ον pum Sénaar,in quo fuperbía ufa; ad coelum erecta turrís eft:& poft fluctus huíus, faculi, poft flumina fi uper qux federunt fancti,& fleuerunt cum recordarentur Síon, poft gurgítem ὁ] uem Cobar:de quo Ecechíel capillo uertícis lerem peace üfcg tranffertur: habitet terram tepromííTionis: quz non rigatur, ut Aégyptus deorfum, fed defurfum: nec facit hó lei lánguentíum cibos: fed temporaneutn δὲ ferotínumn de codo expectat ímbrem.Hlzcter, ra montuofa,& in füblimi fitasquantü a delítijs feculi uacat:tanto maíotes habet delítías fpüs, Deníq& Maria mater domini poft ad eam αποοῖί facta eft promiffio:&t uterum fuum íri tellexit effe domá filij dei:derelictis cam peftribus ad montana perrexít.De hac utbejallophy lo quondam hofte fuperato,& diabolici percuffa frontis audacia:poftcj ille in faciem ον arp exultatíum (2-2 FA , 3 1“νο!^ x. 1 Lb paulo, TZ. e mida 4 nabh c f^ M ὩΣ τα je e b d.(e :-"AD MARCELL XM. exultantíutn animarum türba proceffit:& concinens chorus decem milium, Dauid noftri it; &oríam pradiícauit.In hacangclus gladium tenens,& totam impietatis deuaftans urbem: in Orne lebufzxorum regis area;téplum domini defignauit:íam cuncfienificans ecdefíam Chri;: ftino ín Ifrael:fed(η eentibus confurgentem.Recurre ad-Genefimr& Melchifedecregem Θα; lem huius principem inuenies ciuítatis:qui íam tuncin typo Chrifti panem δὲ uínum obtulit: δὲ myfteríum Chriftíanum,in faluatorís fanguine& corpore dedicauit. Τασία forfitan mente reprehendcs:cur non fequamur ordinem fcripturarum, fed paffim: δὲ ut quícque obuíam ue, nerit.turbidus fermo perftringat.Et in príncipio teftatz: fumus,dilectionem ordínem nó habe. rc;& impatientíam nefcire méfuram: Vnde& ín canticocanticorum,quafi difficile pracipiturs Ordinate ín me charitatem:& nunc eadem dicimus:nos nonignoratione,fed affectulabi.De nid; ut multo ordinatis aliquid proferamus:antiquiora repetenda funt. In hacurbejmo in hoctuncloco,& habitaffe dicitur,& mortuus effe Adam. Vnde& locus;in quo cruafixus eft do mínus nofter, Caluaría appellatur:fcilicet;quod ibi fit antiqui hominis caluaría condita: ut fe; cundus Adam,& fanguís Chrifti de'aruce ftillans:primi Adam δὲ íacentis protoplafti peccata dilueret.Et tunc fermo ille Apoftoli compleretur:Excitare qui dormis, δὲ exurge a mortuis, δὲ , llluminabítte Chriftus.Quantos hacutbs pphetas quantos emiferit fanctos uiros: longum eft recenfere. Totum myfterium noftrum,iftius prouinciz: urbifqs uernaculá eft.In tribus μοὶ minibus, trínitatis demonftrat fidem. Iebus, Salem,& bi appellatur. Primum no; men calcata feaindá pax.tettii uifio pacis, Paulatim quippe petuenimus ad finem:& pofteó) culcationem,ad pacís uifionetm erígimur:ex quo Solomon:id eft,pacificus,in ea natus eft,& fy ctus eft ín pacelocus cíus.Et ín figura Chrifti.fub etymologia urbis dris driantium,& rex tegi nomen acepít. Quid referemus de Dauíd,& tota progenie eíus,qux ín hac ciuitate regnauit; Quáto erm Iudea cxteris puincijs:táto hac urbs,cücta fublimior eft Iudza,Et(ut coactius diffe ramus)totíus puíncia: gloría, Metropoli uindicat:& quicqd ín membris laudis eft,omereferé ad caput.lamdudum te cupíenté ín uerba prorumpere,ipfi litterarum apíces fentiunt:& uenié/ tem contra;charta intelligit quaftionem.R efpondebis quippe,& dices hoc olim fuiffe,quando o uec Qr bis lbs dilexitdtisportas Sion, fuper omnía tabernacula Iacob:& fuerunt fandamenta eíus ín mon/ Yuan Ja»2in Lame. tibus fanctís:licet δὲ hzc poffint altius interpretari, Poft&g uero confurgentis ἀπί uox illa Ρατ! tonuít:Relinquetur uobis domus ueftra deferta:& ruiná eíus flebiliter pphetauit,dicens:Hie/ rufalem Híerufalem,qua ocidis pphetas,&lapidas eos quí ad te miffifunt:quoties uolui con erceate filíos tuos ficut gallina coerceat pullos fuos fub alís,& noluifti:Ecce dimittetur uobis domusueftra deferta:& poftéj uelum templi fciffum eft:& circádata ab exercitu Hiierufalé& driíco cruore uiolata:tuncab ea angelorum prafidía δὲ Chrifti eratíam receffiffe.Deniq; etiam Iofephü quí uernaculus fcriptor eft Iudxorum,afferere:illo tempore quo crucifixus eft dis:ex adytís templi,uirtutum cceleftíum erupiffe uoces,dicentiü: Tranfmigremus ex hís fedibus. Ex quibus& alíjs apparere, ubi abundauit eratia;ibí faperabundaffe peccandi: δὲ poftcs audie/ runt apoftoli:Euntes docete omnes gentes:Et ipfi apoftoli dixerunt:Oportebat quidem uot bis primum annunciare uerbum deisquoníam autem noluíftis,ecce tranfimus ad entes: tunc omne facramentum Iudea:& antiquam deí familíaritatem,per apoftolos ín παείδες fuiffe traf latam. Valída quidem quzfftío,& qua: poffet etíam eos qui fcripturarum aliquid attigeruntcó cutere;fed perfacile foluitur.Nuncj cam fleret domínus corruentem,nifi diligeret.Fleuit δὲ Lar kr ee a ιβ Here»ie carumiquía amabat eum.Et hoctamen príma fronte coenofcito,non locí,fed hominumfuiffe ] A-.----..-—— o peccdtum. Verum quía interfectío populi,captiuitas ciuitatis eft:propterea urbem deletam,ut populus puníretur.Ideo templum fubrutum,ut typice hiftoríz tollerentur. Cxterum quantü ad locum pertinet; per profectus temporum multo nunc auguftior eft;cg ante fuit. Venerabá tur quondam ludi fanctafanctorum,quia ibi erant Cherubím,& propiciatorium,& arca te! ftamentí,manna,uirga Aaron,& altare aureum.INonne tibi uenerabilius uidetur fepulchrum domíni: Q uod quotiefcq; íngredimur,toties iacere in findone cernimus faluatorem:& pau lulum ibidem commorantes,rurfum uídemus angelum federe ad pedes eíus,& ad caput fuda ríum couolutum, Cuíus fepulchri eloría;multo antedg excideretur a ofeph,fcimus Efaía: uatí Ξ:: εἰπίο Ui "yn Iti ie ἴῃ bis" ut s li) T fusi i Tort) S ty ti qn Adj si et My ud yia] bui T. ls μι tua αἱ} ΤΊ, n ait vit p yn f "i qu jo ἂμ a i VT COMMIGRET BETHLEHEM.$0.$7| Δ΄- απῖο prophetatum,dicentis:Et erit requies eius honor:quod falicet fepulturz diii locus,effet ab i honorandus,Sed dicis quomodo ín Apocalypfi Iohannis legimus: Et ocídet ἐν los(haud dubium quín pphetas) beftía qua afcendit ex abyffo,& corpora eorü íacebunt in plateis ciuitatis magnae, qux uocat fpirítaliter Sodoma& Acgyptus:ubi δὲ diis eorá crucifixuf eft:Sícein ait. Ciuitas magna,in qua crucifixus eft απο, πα eft alía nifi Hierufale, Vbi autem crucifixus eft diis fpiritaliter Sodoma appellat& Aceyptus.Ergo Hierufalem Sodoma eft δὲ Aegyptusin qua crudífixus eft dris.Prímü te fcire uolumus,oém fanctam fcripturam nó poffe fibi efle contraria,& maxíme unum aduerfum fe nó difcrepate librá:& ut plus adijcíamus,eun; dé eiufdéq; libri locum in Apocalypfi, de qua nuncteftímonium ptulifti.Ante decem circiter uerficulos fcribit: Surge& metire téplá dei,& altate,& adorátes ín eo. Atrium aüt quod eft fo ris téplum,eíjce foras,& ne metiíarís illud,quoníá datum eft gentibus:& ciuitaté fanctam calca; bunt méfibus quadragintaduobus.Si ei Apocalypfis multo poftpaffione dii fcripta eftaIo háne,& in ea Hierufalem fancta cíuitas appellatur, quomodo rurfum fpiritaliter Sodoma uo catur δὲ Aegyptus?TNec ftatim potcs dicere fanctam dici Hierufalem coeleftem qua futura eft, δὲ Sodomá quz corruit appellari:quía de futura dicit, quod beftia qux afcenfura eft de abyfi fo.faciet aduerfus duos prophetas bellü,& uíncet illos δὲ occider,& corpora eoríi iacebunt ín platea ciuitatis magna: De qua ciuitate& in fine eiufdélibri cribitur:Et ciuitas in quadro pofí tacft:& longitudo eius& latitudo tanta eft,quanta& altitudo:& menfus eft cíuitaté de arun/ dine aurea per ftadía duodecim milia:Longitudo δὲ latitudo δὲ altitudo eiuszqualia fant.Et menfus eft muros eius ΝΑΙ cibitorum,menfura ποια, αμα eftange ἡ li.Eterat ftructura mutícíus ex lapide iafpide,Ipfa uero ciuitas auro müdo&c. Vbi quadrum eftibineclongitudo;neclatítudo appellari poteft.Et quz cft ifta menfura:ut tanta fit longitu do& latitudo,quanta altitudo eius,& muti de lapide iafpide:& tota ciuitas de auro mundo,& fundaméta,& plate cius de lapidibus precíofís:& duodecim porc fulgentes marearitísz Ca ergo hacnó poflint carnaliter accipi(abfurdü quippe eft per duodecim milía ftadiorü tantá ον eula:& ciuitaf magna quá uidelicet príuszdificauit Caín,& nomínauit ed ex uocabulo filij fui, híc mundus intelligendus eft:qué accufator fratrü fuoz díabol? δὲ fratrícida Cain periturus ex truxítuítijs fceleribus códídítiniqtate cópleuítsqua fpiritaliter appellat Sodoma,& Accypt?, uitatis longitudine& latudiné quant& altitudinem pdicari).fpiritaliter intelligéda funt fin ὦ Ἁ. Dequa Sodoma cribit: Reftituet Sodoma in antiquí:quod fcilicet ita reftítuend9fit müdus,^ /^* 777 Αν utante fuit. INecem poffumus credere rurfum zxdificandà Sodomam& cacteras, Gomorrá(αἱ cet δὲ Adamá δὲ Seboím fed ín perpetuos dineres relínquédas, Αοογρεῖ auténücg pro Hieru falem legimus:fed femp pro hoc mundo.Et quia longá eft de fcripturis innumerabilia exépla cógerere,unum teftímoniü pferamus,ubí maniífefti(lime müdus hic, Aegypt? appellat.In epi ftola canoníca Iudas apoftolí frater Iacobi fcribit;dicens:Cómonere aüt uos uolo,fcíés femel oia:quoníá efus populi de terra Aegypti faluans,fecundo eos qui nó crediderunt, perdidit.Et ne putares de Iefu dici filio INaue,ftatim fequit; Angelos uero q nó feruauerunt fuum principa tum fed dereliquerunt fuum domiciliü,ín iudici maení diei,;uinculis aternís fub calicine refer uauit.Etut credas ubíciq; fimul Aegyptus& Sodoma δὲ Gomorra nomínantur,nó loca fcd mund hunc ínterpretari ftatím fübiungit exemplum:Sicut Sodoma δὲ Gomorra δὲ finitima ciuitates.imili modo fornicata:& abeuntes poft carné alteram facta funt exéplum,ignis acter/ ni poenam fuftinentes.Et quíd neceffe eft plura coquírere:cum poft paífioné δὲ refurrectionem/ Jr ud yy ru[ di| zi dni Matthzxus euáeelifta cómemoret:Et petra(οἰ Γης δὲ fepulchra aperta,& pluríma cor! ph. perretdeq- fes ota dormientiü fanctorá furrexerunt:& egrediétes de fepulchris poftrefurrectionem fuam, ?}η hstrmeme4 ínereffi funt fanctam cíuitatem,& apparuerunt multis.INec ftatím Hierofolyma coeleftis,ficut FEjnpes f m deor pliríq rídicule atbítrantur,in hocloco intellieitur:cum Ποπ nullum effe potuerít apud homi,^! Ἀλλ hin, error nes dni refurcentis,fi corpora fanctorum ín cadlefti Hierufalem uifafunt. Cum ergo& euan; δν ni εἰ gelíftas,8 oés fcripturz Hierofolymam fanctam nominent duitatem:& plaimifta pracipíatz utadoremus ínloco,ubí fteterunt pedes eius: ne patíarís eam appellari Sodomam& Aegy: prum,per quá dris iurate uetat:quia fit ciuitas magni regis, Maledictam terrá nomínant,quod ngog^N τ Fia becallsm- ώσ, b χο^ A levss 9; Ho, o k Crdore "γη;m defe jójaem eC Wen, t sb, FN l^ rr My Vo be 6) j 4 ^N vh poni v. 50 din“πὶ ferr ημίν» ο Sees. ἘΣ n/ dan f /orig agnos. Sup hoe εν vi, qui emtept cof, phe ffe deliutfe ΤΑ͂Σ MARCELLAM.' µ eitorem dii hauferit.Et quomodo benedicta loca putátin quibus Petrus& Paulis,Chrifty 7;|| 4S, PA ΛΑ. niexercitus duces fansuínem füdere pro ChríftozSi feruorum& homínü eloriofa pfeffioeft, AE nth ὃ xo^ rdüi&deinó fi eloriofa confeffio?Et martyrum ubíq; fepulchra ueneramur:& fanctam fa Mace vmm Ps uillam oculis apponétes, fi líceat, etíam ore contingímus:& monumétum,ín quo dris conditus Voy Qoo. γον». eft;quidam exiftimant neglícendum:Si nobís non ctedimus,credamus faltem díabolo δὲ an PNE mg ees: ges eíus: qui quotiefciq ante illud de obfeffis Corporbus expelluntur, quafi in confpectutri 7s pi v»sfM-— bunalis Chriftiftantes contremifcunt.rugiunt& fe dolent crucífixiffequem tímeant.Si poft |- paflionem Chrifti(ut fcelerata uox cocrepat)hic deteftabilis locus eft:quíd fibi uoluit Paulus Hicrofolymá feftinareut ibi faceret pentecoftézQui retinentibus fe locutus eft,dícés; Quid fa , εἰς Bentes δὲ conturbantes cor meumtEgo eii non folum lígari,fed δὲ morí in Hierufalé pa; ratus fum pro nemine diii Iefu, Q uid cxteri fancti& illuftres uirítquorum uota& oblationes boc pi) T^*"H*4 poftprzdicationem Chrifti ad fratres,quí erant Hierofolymis deferebantur? Lóoum eft nüc £f«——— Δ: T—À—:—— m- T;; 4 Á Ξε bo"- abafceniu domini,ufqs ad prafentem diem, per fingulas aetates currere,qui cpsporimqn * TEX' t ttn ΄"' 7 E, "Ὁ martyrum,qui zloquentiü in doctrína ecdefiaftica uirorum uenerínt Hierofolymá: putantes minusfereligionísminus habete fcíétíze,nec fumma( ut dicit)mianum accepiffe uirtutünifiin Sl| illis Chriftum adoraffent locis:de quibus prímá euangeliá depatibulo corufcauerat.Certe etiá ess Ilo fipradarusorator,reprehendendü nefcio quem putat, quod litteras erzcas non Athenis, fed Lilybai:latinas nó Romz,fed in Síalía didíceratquod uidelicet una qug; prouíncía habeat , aliquíd propríii,quod alia eque habere nó poflit:cur nos putamus abfq? Athenis noftrís,qué Ὁ ad ftudiorü faftigía peruenifle?INechoc dicimus, quod renuamus regnü ἀεί íntra nos efle: ᾽ ἃ anctos uiros etiam effe in cxteris regionibiis:fed quo hocafferamus,uel maxime eos quiin , toto οἵδε funt prímíhuc paríter congregarí:ad qu nosloca nó ut prími:fed ut extremi ueni; mus:ut prímos ín eís omníü genti cerneremus.Certe flos quidá δὲ pracciofiffimus lapis ínter .cdefíaftíca ornamenta,monachorü δὲ uíreínum choruseft.Quuíciq, in Gallía fuerit prímus, γ' 3 dii n?on"—Bucproperat. Díuifus ab orbenoftro Britannus.fi in religioe proceflerít,occiduo fole dímiflo, / γι f ΓΗ. D queden fama fibi tiri& fcripturarü relationecognitum.Quíd referamus Armeníosquid|, AV es mhi bu vi— Perfasquid Indizqd Aethiopum populosipfaing iuxta Acgyptü fertilé monachorá;Pon. on iuh Ap tum Cappadocia;Syríá Ceclen,& Mefopotamíá cunctag; orientisexamina? Quz iuxtafal,—| Τογνητ κε Pevclom——Íuátoriszdloquium,dicentis: Vbicüqs fueritcorpus, illuc congregabunt aquilz:cócurrüt ad hac? 6".| σα m rs"?— loci& diuerfarum nobis uirtutum fpecímé oftendunt. Vox quidé diffona fed una religio. Tot μὰ 7. ^ JBoniesn fn^* penepfallentiü chori,quot gentíü diuerfitates, Inter hzc qua uel príma ín Chriftianis uírtus a vl wr ος θα. eftnihil arrogant fibi de contínentía fupercilij:Humilitatis inter omes contentio eft. Quicigg m /' Tri a ἦν nouiflimusfuerithic prímus putatur, Inuefte nulla ι difcretío,nulla admiratio. Vtcüqs placue; isl.. Wítincedere;nec detractionis eft nec laudis. Ieiunía quoq; tiéminé fubleuant;nec deferé inedia, 1; M|— 4, δες moderata faturítas condemnatur.Suo diio ftat unufquífgy aut cadit. Nemo íudicat alte A οἱ enar f£ rum,ne a domino iudicetur. Et quod ín plarifcy puincijs familiare eft:ut genuino dente felace mat 2" 77"* 7"— renthícpenitus non habetur.Proculluxuría procul uoluptas:tanta ín ipfa urbe orationumlo ca:it ad ea pagranda díes fufficere non poffit, Verum ut ad uillulam Chrifti,g Maria diuet/ foríum ueníamus(Plus em laudat unufquifq; quod poffidet)iquo fermone:qua uoce fpelutv ,cátibi poffum? faluatoris exponere? Et illud prxfepe;in quo infantulus uagijt.filentío magis, 5 infimo fermone honorádum eft. Vbi(untlatz porticus? Vbi aurata laqucaríaz Vbi dom? Imiferorum poenís,& damnatorü labore πείσας Vbi inftar palatij opibus priuatorum extr ^[ooa} exbafiliceut uilecorpufculü hominis profiusinambulct& quafi mundo ααίοζ; poffit effe JOsfpd c: ην ornatíus tecta maoís fua uelínt afpícere cj coelü Ecce in hoc patuo terra foramíne,ceelorü con Ζ ditor natus eft:hícinuolutuspánis;hic uifus a paftoribus,híc demonftratus a ftella hicadora? amagis.Ethiícputo locis fanctior eft l'arpeia rupe;quz deccelo fepíus fulminata oftendit, quod diio difpliceret.Lege Apocalypfim Iohannis:& quid de muliere purpurata,& fcripta ία eius fronte blafphemia.feptem montibus, aquis multís,& Babylonis cantetur exítu,contuere, 'Exite(inquít dris)de illa populus meus,& ne participes[είς delictorum eíus,& de plagis ei? n6 acipíatis.Fugite demedio Babylonis,& faluateunufquifqs animam fuam. Cecidit εἰ edd E Ca|; ἐς UM inj s xh, s UN lit P 50 UN und Prag is. nunt mi dei ki hie frs ΤῊ} ttai tiui D. ting rini fist Wi zii 0.4 V ὃ In ad Md d d ἡ. f 'VT COMMIGRET BETHLEHEM.$0.$8 A Babylómagna:& facta eft habitatio d:emonii,& cuftodia fps imüdi.Eft qdé ibi fandta ecde(7. Ng magno[Ptr| t Don ume εν d ͵"-(e* eo— hs fia.ftit trophea αρΐοις;, δὲ martygcft Chrifti ueracofeflio,eft ab apfo pradicata fides,& eetilita Ἰψδγ-α Aerei me. ἢ tecalcata;in fublime fe dtídie erígés uocabulü Chriftianü:fed ipa ambitio,potétíaamagnitudo|. λον^7 comme urbís,uiderí δὲ uidere falutari δὲ falutare,laudare δὲ detrahere,ucl audire uel prolog: δὲ tátá fre uétíam homínü falcé inuitü uíderea ppofito monachorü δὲ quiete aliena funt. Aut em αἱ! quen ueníentes'ad nos,& filentíum perdimus:aut non uídemus,& fuperbiz arguimur Inter; düq; ut uifitantibus reddamus uícem,ad fuperbas fores pergímus:& inter linguas rodétium míniftrorum,poftes inoredímur auratos. In Chrifti uero(ut fupra e Sudans πλεῖον pfalmis fe auocat,& curua attondens uítem falce uinitoraliquid Dauidicii ca nít.Flac funt ín hac prouíncía carmína:ha(ut uulgo dícitur)amatoriz cantiones. Hic paftorá fibilus/hxcarma cultura. Verü quid agirnus,nec qd deceat cogitátes,folü quod cupim?hoc ui, demus?O quádo illud tépus adueniet,cü anhelus nunciü uíator apportet, Marcellam noftrá ad Paleftinzlittus appullam:& totí monachorum chorí,tota uiteinum agmina cócrepabunt? Obuiam iam iamq; geftímus occutrere:& nó expectato uehículo;cocitü pedibus ferre corpus. Tenebimus manus,ora cernem?:& a defyderato uix auellemur amplexu.Ergo ne erit illa dies: quando nobis liceat fpeluncá faluatorís íntrarezIn fepulchro diii lere cum forore,flere cü me tre? Crucis deíndelambere ligná,& in oliuetí tmonte cum afcendente diio,noto€ anímo fuble;/ .^,-- u,, 4)---, e. uarí? Videreexire Lagárü faícíjs collieatum,& fluenta Iordanis ad lauacrü dri puriora.Inde er»(0r --: ΄ d ᾽ Ld--. σ΄ M.. ad paftorü caulas pergere,in Dauid orare Maufoleo? Amos prophetam etíánüc bucdna ρα) πὸ 4s Jrpf ri ftoralí ín faa confpícere rupe dangentézAd Abraham Ifaac δὲ Iacob:trium quocp illuftriá foe σον 77 ffontmínarü,uel abernacula/pperare;uel memorías: Videre fontem,in quo a Philippo eunuchus eft tínctus?Samaríam pergere,& Iohannis baptifta:;Heli(zi quocp δὲ Abdia pariter cineres adorare? Ingredi fpeluncas,in quibus perfecutionis,& famis tempore prophetarum agmina funt nutrita? Ibimus ad Nagareth:& iuxta ínterpretationem nominis cius florem uidebímu Galilez.Haud procul inde cernitur Cana;in qua aquz ín uinum uerfz funt.Percemus ad Ita; byrium,& tabernacula faluatorís,non ut Petrus quondá uoluit ci Moyfe δὲ Hia: fed cü pa tre cernem? δὲ fpititufancto.Inde ad mareueniemus Genegareth:& de quing;& fepté panib? uidebímus in deferto quing;& quatuor homínü milia faturata, Apparebit oppidum Naim,' ín cuíus portís uiduz filius fufcitatus eft. Videbitur& FHermonim& torrens Endor,in quo ftv pres Sifara. Capharnaum quoq fignorá dii familiarís,& omnis paríter Galilaza cernetur. it τς comítante Chrifto cá p Siló& Bethel& extera loca,ín quibus ccdefiz,quafi απ ui/ &oríarü düifunterectauexillazad noftrá fpeluncá redierimus,canemus iugiter, crebro flebi/ mus,índefinenter orabimus:& uulneratz íaculo faluatoris ín comune dícem?;Inueni qué qua fiuítaníma mea:tengbo eum, non dímittam illum, ARGVMENTVMEPISTOLAESEQ VENTIS. Marcellam uíduam,íam monachorí ínftítutá fequente,hortatur,ut Roma relicta Bethlehem fe cori ferat:per contentíone oftendens,& quantü habeat Roma moleftíará,& quantü comrmodiítatü habeat rus Bethlehemiticum, SCHOLIA. Mbrofius quo chartas.) Híc príus Marcíonites fuerat,fed ab Origene correctus, ecde a η[ize diaconus,& orthodoxus eft factus, uir locuples, nec ínelegantís íngenfj: cuius fum) iJ ptu& hortatu Orígenes per multa díctauít uolumína,teftat Hieronymus ín Catalogo VA Ícriptorum,| Adamantíus,) Ab adamantelapíde,qui nulla αἱ domarí frangiue poteit.^ δε) Vnde ab índomíta αἱ nome habet apud gracos.ld cognominis olim tríbutum eft Di ymo gramatíco,ob índefatígabilem fcribendi inftantía,ab hoc traflatá eft in Origene. Et Chalcen^ c ter? nofter.) Chalceterá uocat, ab ínte(tínis zreís;ueluti praedurii, χαλκὸ«s feu ferri, Ge ἔντερα uifcera, 1 índe χαλκέιἹερος.Ροττο fat uocat,no qd' dogmata fequat,fed qd' ingenio delectet, Νᾶς tremulin Y( bele.) Qin anus eft,qppe mater omníü deorá, Vnde tremore corpís,uelut ob feníárepfentabat, Sed ínnocetes οίνος.) Οία nolaníantur pecudes& aues,Ita Prudétius ín carmíne Lyríco.Sínt fera getíb?€ indomitís prandía de nece quadrupedd.INos holerís coma nos filíqua, foeta legumíne multímodo paue rítínnocuis epulis,^ Brumales níues.) Bruma pars eft hyemis, cum díes funt breuíffímí,^ Lígnanon 5 coemáa.) Ob tepore regíonís,quae uix hyeme ullàfentít... Vilius non algebo.) ld eft; bícmihí minoris : su 2 coitabi tas:& extra pfalmos filentium eft.Quocü q; te uerterisarator ftiuam tenens;alleluía decantat.. τ. 7777— C», conflabít,ut n6 fertiam frígus,& mínore ienífuerítopus. Arena feuíat.) Propter efadíatores qui[Ὁ E μι É coy σά Δρα E IN EPISTO.AD MARCELLAM SCHOLIA. arena producebantur,ut mutuo laníatu perírét,— Círcus ínfaníat,) In círco agitabantur certamína;uay ri generís,magno fumptu. Vnde ínfanía uocat, ínfanít em quí modü no feruat, T heatra luxuríent,) Hic agcbant comoedia& tragcedíze, magna oflentatione barbarícarü opum. Etquía denoftrís díce » dà.) Noftrís,id eft,monachís,q nobiles matronas,folent quotídie uelut offícij caufa ínuifere, Vnde Δε fenat(i matronarü dícít,quod ílle quocs fuà haberent maieftate. Et H cliogabalus, mulíerá fenatá ínftíi Ἢ tucratque appellabat fenatul&,ín quo matre uoluít prafídere.| Míferorü poenís& dánatorü labore.) V εἰ quod ex mulctis xdíficant uel quod damnati cogütur illc laborare, At nunc príncípes nonüdy ex Ὁ íünnocentíü ciui expilatíóe fubftruüt fua palatía,^ T'ecta fua magís.) Píngebantteftudínes auro,sem mis, coloribus,cá coelum pulchríus Περί ftellís,quod comune tectá eft omníbus mortalibus, Sani f&ior rupe Tarpeia.) In hac erat fuperbü illud Capítolid,quod aliquoties fulmíne tactá eft,cü ín eo lu j piterprafiderct.— T'ota rufticitas eft.) Quídà habebat tuta,fed tota:míhi magís probatur, hoc eft,me ra ruftícítas, δίς em Hieronymus& alías aliquoties loquítur, Quamd tuta quoq; quadrat, quía dixerat de tnitiiftris rodentibus.Porro ruftícítatem fimplícítatem appellat;abfq faftu nobilium. ἱ HIERONYMVS MARCELLAMINVITAT AD RVS BETHLEHEMITICVM, y"| Mbrofius,quo chartas fumptus,notaríos míniftráte: tà innumerabiles libros ue; ὕω το Adàmantius, δὲ Chalcenterus nofter explicauit,in quadam epíftola quá adeum ui dem de Athenis fcripferat:refert nácp fe ibü Orígene prafente fine lectióe fum pfiffeznücs iniffe fomnü, nifi unus e fratrib? facris lítterís perfonaret. Hoc dicbus tale uncj fecimus? Quos fi uel fecunda horalegentes inuenerit;ofcítamus: manu faciem defris cantés,contínemus ftomachum:& quafi poft multum laborem, mundialibus rurfum negodjs ocupamur. Pratermítto prandía, quibus mens oncrata premitur. Pudet dicere frequen; /^ ΄ νιν εν στυδ ον νη 7'Itiam falutandi, qua aut ipfi quotídie ad alíos pergímus: aut ad nos ueníentes, cxteros ex, Sport Verres mona D Koo monedane M ie ors»» 0» C f. M ΐμ tpectamus, Deinceps itur in uerba, fermo teritur, lacerantur abfentes,uíta alíena deferibitur: '& mordentes inuicem, confumímur ab inuicem. Talís nos cibus occupat δὲ dímittít, Cum dero amid receflerínt, ratiocínia fupputamus. Nunc íra perfonam leorís nobís imponit: πᾶς cura fuperBua ín annos plurímos duratura pracoeitat, Nec recordamur cuangelij,dicen; . tis:Stulte hac nocte auferent anímá tuáa te:quz auté prxparaftí;cui*erunt? Veftes no ad ufus 1 tantü,fed ad delítías coquítütur. Vbícüq; compendia eft;uclodor pes,cítus fermo,aurís atten ( tlor.Si damnü(ut fxpe ín re familiari accidere folet)fu erít nunciatü,uultus moerore deprimit. Latamur ad numtnü,;amiffo obolo contriftamur. Vnde cá inuno hoic,anímorü ram díuería ; fit facies,propheta dim deprecatur, dicens: Γῆς ín ciuitate tua,ímaginé corü dilfipa.Cü enim ad imaginé δὲ fimilitudiné dei.conditi fimus:ex uito noftro pfonas nobis plurimas fupindu; éimus.Et quomodo ín theatralibus Ícenis,unus atq; idem hiftrío,nüc Hercailé robuftus often dit:nuhc mollis ín Veneré frangítur,nunc tremulus ín Cybeléiita&nos(quí fi de mundo aon éffenius,odiremur a müdo)tot habemus perfonarü fimilitudines quot peccata. Quapropter quía multa iam uitz fpatía tranfinifimus fluctuádo:& nauis noftra,nuneprocellarü concuffa turbíne,nüc fcopulorá illifionibus pturbata οὔ, prímá lícet;quafi portá quenda,fecreta ruris ántremus;Ibi cibarius panís,& holus noftris manibus írrígatü& lac«οἰ τίς rufticana:,uiles qui dé fed innocétes cibos prabent.Ita uiuentes;nó ab oratione fomnus,nec faturítas a lectíóe re? uocabit.Sí ftas eft fecretü arboris umbra prabebít.Sí autünus,ipfa aeris tetnperíes,& ftrata fubter folíallocà quietísoftendüt. Vere ager floribus pingit& inter querulas aues, pfalmi dul/ ciuscátabun£. Si frigus fuerit& malos níueslionaà nó coemá,& calidi?uieilabo,uel dormíá, ,; 1:» i Certe quod fcía;uilius nó"algebo. Habeat fibi Roma fuos tum ultusarena fzuiat;circus infa» niat.theatra luxurient: δὲ quía ἀξ noftrís dicendá eftmatronarum quotídie uifitetur fenatus. Nobis adharere drio bonü eft,& ponere ín drio deo fpem noftrá:ut cii paupertaté πᾶ cclorá tegna mutaucrínt,erüpam? ín uoc Quid em mihi eftín ccelo, a te quíd uolui fuper terrá? Qo fcilicet εἴ tanta reperíamus ín coelo: parua δὲ caduca quafiffe nos doleamus ín terra. Ve/ rü ut ad uillà& ad Marix diuerforíü ueníamus. Plus laudat ei unufqfq; quod poffidet:quo fcrmone:qua uoce,tibi fpeluncá faluatoris οχροπᾶ-Έι illud przfepe;in quo infantulus uagijt, filentio magis,cp infímo fermone honorandü eft, Vbi funt lata portícus? ubí aurata laqueq/. tíazubi domus miferorü ponís,& damnatorá labore ueftitxzubíinftar palatij priuatorü E. tructae ἐρί[ς ucl noctibus,ut& lectio orationé excipetet,& oratio lectioné.Quid nos uentris anialia; di Βία Hd ας trs kimi (d ίᾳ Ctm; doi ἡ oon hin id πό ἐμ αὐ] dM 1 (hd ni: Ὶ AD BVSTO.DB ACCEP.AB EAMVNVSCVLIS. So.$9 A παᾶδα bafilicx:ut uile corpufculá hominis preciofiusinambulet:& quafi müdo αυίοζ; poffit εἴϊε ornatius:tecta fua magis uelint afpicere cj colum.Bethlehem ecce in hoc paruo ter fora Fa 575p; p c nl, 3 mine;cclorum conditor natus εξ, ΕἼίς inuolutus pannís:hicuifus a paftoribus:híc ἀεπιδῇγαιθ νε η /opies p rh a ftella:hicadoratus a magis:& puto fanctior locus eft rupe Tarpeíaxquz de coelo(epi? fulmi,“οὖ 43 97 ffs pA nata,oftenditqd deo difpliceat. Eft quidem ibi fancta ecclefia, funt trophea apoftolorá δὲ mar tyrum:eft Chrifti uera cofeffio,eft apoftolorü pradícata fides:& eentilitate calcata;in füblime quotidíe erigitur uocabuli Chríftianü.Sed ambiítío,potentía, magnitudo urbis,uíderi δὲ uide rc falutari& falutare laudare& detrahere,uel audire uel proloqui,& rantá hominii frequentíá uídere:a propofito monachorü,& a quiete aliena funt, Aut em uidemus ad nos ueniétes,& fi lentíü perdimus.Aut fi non uídemus,füpbia arguimur.Interdum utuifitantibus reddam? αἱ cem:ad fuperbas fores pereimus. Inter línguas rodentíum míniftrorum, poftes ineredíimur deauratos, In Chrifti ergo uilla(ut fupra diximus)tóta ruftícitas eft. Extra pfalmos(leri eft, Quuocííq, te uetterís, arator ftíuá tenens alleluía decantat,Sudans meffor,pfalmís fe auocat;& curua attondens uítes falce uínitor;aliquid Dauidicum canit, Hac func in hac prouíncia carmí na:ha(ut uulgo dicitur)amatoría: cantiones. Vale. .ARGVMENTVM ET SCHOLIA INEPISTO.SEQ.VENTEM, «| Vit in hacepíftola,fanctís quibufdam iocís, Euftochí ín natalí díuí Petrí, X eníola quzdá mífít Híeronymo.Ea myftíca ínterpretatioe,trahít ad morü ínftitutionc,cuíufmodi debe» ΞΕ rent effe Chríftíanorum íocí,ut píetatem faperent pariter& eruditionem. ££.«| Etquoníimel.) Lcuitíci,capite.z.uetat deus ullum mel aut fermentá adolerí ín facrifícío, a Rurfus alibi íubet,ut nullá facríficiá offeraturabfzs fale, Feftíuius cft folito codíendus.) Nam ín die; ῤ bus feftis,lautius folíto prandetur. Cardínem.) ἰοςαπ,[εὐ Chriftíano more. Cü amaritudínib?.) rExodí.r», Cum lactucis agreftibus,qua fubamarü quiddam habet. Armillis ín Ecechícle.) Cap.6.In; ὁ ter relíqua ornamenta myftíca, quz ἀίς comemorat,Et dedí,;ínquit,armillas ín manibus είς, Quída coy díces hocloco proarmatur habebátornatur. Baruch epiftolas accepit.) Habes apud Hieremía,capí e te trígefimofexto.Baruch iuffu Híeremizfcríbit epiftola ἃ defertad populi. Priftini libelli.) Signíy fF ficat libellum de aírgínitate que fcripfit ad candem quoníam mordacíor eft:multorá coflauit οὐ Fiieronymo,ficutí teftaturípfe, INouacula rex prophanus.) Pro nouacula,noftra zedítío habet,ícalpclj 4 lo fcríbae. Locus eft.cap.5sque modo cítauímus,quemadmodá rex epíftolà,fíue ut habetur uolumen, difcíffam fcalpello coíecerít ín ignem. Allufit at Hícronymus tacíte ad íllud Pauli ad Corínthíos: Epi/ ftolanoftra uos eftís fcrípta ín cordíbus.Et paulopoft: Quonia epiftola eftís Chrifti, míniftrata a nobís ἃ fcrípta no atraméto,fed(ρᾶ ἀεί αἰμί ἅς, Δα fimilitudíne ephraím.) Italegís Ofez,cap.7. Et factus /; . eft Ephraím,quafí columba feducta,no habens cor. Verüne uídear.) Quoniam nó fecerat mentíor i nemceraforü,^ Virginal(uerecüdia.) Οσα maturefcentía uírefcüt, quadá flauefcunt: cerafum,mo E κ& cornum rubefcüt maturitate,mox nigrefcüt,prater haecetía oliuz,^ Vteanüca Lucullo.) Statím| utreícüt cerafa, δὲ ut díxí grat? ille rubor, no manet,nifi recetíb^,nec adeft nifi matutís.De Lucullo íta líníus libro decímo gnto.cap.25. Cerafí ante uíctoría Míthrídatíca, L. Luculli no fuete ín Italia, At ur bísanofexcentefimo octogelimo,ís prímü ínuexit e Ponto:annifq centá uigíntíi,trans Oceanü ín Bríj tannía ufqy puenere,eade in Aegypto nulla cura potueregígní,^Caníftrü ficís plena.) Italecís FAíet v remíx. στα, ὃς duob? un rerom alter habebat ficus bonas bonas.í,ualde EE a e ma las. í. ualde malas, δί δίας huiufmodi coduplicatíoe uerbi, epítafin facit Hebra.| Cotra templü de» funt.) ld eft,e regioe teplí,ut íntelligas fruci?pietatis.Loc? eft, que modo índícauí:quád ibi uterq; cala^ thusanteplüoftedit.[n eo gd'allatáeft;) Quídà(ic habebat:In eo quoallatü eft;íd quod allatáno eft^ predícamP?, Qm de calatho fit ín pphetís metío,de cerafis no fít,fed de Ποίς, Vnde ex occafíoe calathí, laudat ficos no allatos, p cerafis allatis. Alíj(ic habebat,In co qd'allatii e, íd qd'allatá nó eftpraedícam?z AD EVSTOCHIVM DE ACCEPTIS AB EA MVNVSCVLIS, (ei Arua fpecie fed charitate funt magna:munera accepifTe a uirgíne,armillas, epifto 2 là&colübas.Et qin mel ín dei facrífícijs no offer:nímia dulcedo arte mutata. eft: i9] δὲ quadá(ut ita díca)piperis aufterítate códita.A pud deü em nihil uoluptuofum, im. 1-4 nihil tantü fuaue placet;nifi qd'ín fe habet mordacis alígd, uerítatis. Pafca Chrifti εἴ amarítudinib? manducat. Feftus eft dícs,& natalis beati Petri feftiuius eft folito codiédus: íta τῇ ας fcripturará cardínéíocularís fermo nó fugíar. Neca Ρίαίρεο palvftrznoftrx longíus euagemur.Artníllis ín Ecechiele armat Híerufalé.Baruch epiftolas accipit ab Hiieremía. In co; 4$ erzafir lübz fpecie fpüffanctus allabi£. τας ut te aliquíd δὲ piperis mordeat,& priftini libelli etíá ας tecorderís,cauene operís ornaméta dímiíttassqua uera armilla funt brachíorü:ne epiftolà pe coris tui Ícíndas,quá a Baruch tradítánouaculd tex pphan? indditne ad fimilitudiné Ephra/ im per Ofcx audías;Facta ος ínfipiens,ut columba. Nimíum refpondebis Rule qud fer :; 2 onó AD MARCELLAM DEJACCEP.MVNVSCVLIS. C ftonócGueniet diei. Talibus ipfa muneribus prouocaftídum dulcibus amara focíatá(απο a nobis paría recipies:laudé amarítudo comitabítur. Veri ne uídear dona mínuiffeaccepim? δὲ caniftrum diri refertü:talibus δὲ tam uireínali uerecidía rubentibus:ut ea nunca! Lucullo delata exiftimaré.Siquidé hoc genus dins din& Armenia fubiugatis,de Cerafunto pri, mus Romáppertulít. Vnde δὲ de patríaarbor nomen accepit. Ἰσίέ quía in fcripturis,caniftra fi) 'eis pleni legimus, Cerafa uero no inuenímus:in eo quo allatü eft:id quod allatü n6 eft;predi; camus, Optamufq te de illis pomis fieri, quae cótra téplii dei funt: δὲ de qbus dedii Quia bo 'na bona ualde.Nihil qppefaluator medii amat.Et ficuti frigidü nó refugiens,calidis delectat; iítatepidos ín Apocalypfi euomere feloquit. Vnde nobis follicitius prouidendü eft:ut folen, nédiénó tá cborá abüdantía, gg fpüsexultatióe celebremus.Quía ualde abfurdum eftnímig ΄ faturítate uelle honorare martyré;qué fcías deo placuiffe ieíunijs.Ita tibi femp οοπιεάξάϊ eft, urcibü& oratío fequa£,& lectio.Quod fi aliquibus difplicet:apoftoli uerba cantato:Si adhuc homínibus placerem, Chrifti ancilla non effem..; i τ ARGVMENTVM ET SCHOLIA, m s A. Χεπίοϊα míffaa Marcella,fibí& Paulx filie; hui?,per íocá ínterpretatallemsoricos, Offertis mufca δ ría.) Ea cófícíütur uel e pennísauíá,uel e chartís,ad abígedas mufcas; Quíamufcze moritura.) SicEc c dlefíaftes,ca.1c, Mufcx moríentes,perdüt fuauítateunguentí. In peruerfum licet.) Id eft,ín malà parj tem,Nüc em eade ínterpretatur,ut coueníant& ín peccatorem qualem feuíderí uult. Ὁ AD MARCELLAM DE ACCEPTISMVNVSCVLIS. zl Ι abfentíam corporá,fpüs cofabulatióe folemur:facit unufquifqy quod pramalet; MI Vos dona tranfmittitis:nos epiftolas remittímus eratíarü.Ita tn:ut quía uelatarü 3j| uírein& munus eft;aliqua in ipfis munufculís effe myftería demóoftremus, Saccus, AA At orationis fignà atq ieiunij eft,Sella,ut foras pedes uirgo nó moueat. Cereí,ut ac, cenfo ἱμιπίπο.ῇ pont expectet aduétus.Calíces,mortíficationé carnis oftendüt,& femp anímü ad martyríü prasparatá. Calix quippe dfi ínebrías,cg pdarus eft.Quod aüt& matronis offer; D tísmufariaparua paruis animalibus euentilàdís:clegans fignificatío eft,debere luxuriá cito reftinguereiqa mufct moriturz,olei fuauitatéluxuriofz cito cá ifto igeríturz: müdo,oleü uita fuauioris extermínát.Hic typus fit uirginü:harc figura matronarü:In puerfum licet;munera ue ftra cóueníat.Sedere aptü eft ociofis,ín facco iacere pcenítétib?,calices habere potátib?.Licer& pter nocturnos met?;& anios femp malo cofciétia: formidátes,cereos qq; accédifTe fit erat, wolcus ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. Paulá Cócordíenfem centefimü agente án&i,& tame adhuc íntegro uírentíg corporelaudat,& libros aliquot ab co petít cómodato.E(t aüt feftíuis iocís,nec mínus fanctís plena epiftola. || SCHOLIA. i: Z3 canti adduxit impietas.) Locus eft Genefis.ca.s. In hebrzo pro Gigantib?,cadentesfia. 6 m qoe. Symmaclruertít uíoletos,[llis teporib? tas hois erat, centi uigínti ani, Tátü 3, em datü eft poenítedi fpatíd:Sed crefcétíbus índíes uítíjs, αἰ αὐ ípfecutüeft. Purgatí | baptííma mdi.) Nà ut nos baptíímo purgatí renouamur,íta tác máüdus díluuío purgatus Ee uidebat, Etgemíno bellá.) Verfuseft Horatíanus,exarte poctíca,pene ,puerbíali íoco. ufurpatus,quotíes rem logíus repetimus d oportet. V eluti fi quis bellü troíanü fcrípturus, exordíatue nóoapximil bellí caufis, hoc eftab Helena rapta, fed a partu Ledze, qua íuxta fabulaf duo peperít oua ex louis cócubítu:e quorü altero prodíerüt Caftor δὲ pollux, ex altero Helena,qua poftea pbuit bellí ma. δ terià, Ad Chrifti(imilitudine.) Cadidus em apparuit Chriftus tríb?dífcipulis.Et agnus dei uocat?eft; € Exempla meditaris,) Eleganter ufus eft uerbo medítarís.]am em ceperat effe,quod ín refurrectíone futurus erat,hoceft íncorrupto corpore fempq;florentí,/ Memoríz tenacítate.) Nam banc primum 2 ímpetítfenedus,tefte Plínío. Frígídfanguts.) Ita V ergilíus:Frígidus obftiterit circi pracordía faa guis, Et Ariftoteles putat ín frígídis plus effe animi, minus íngenij. EIC ídem fcríbit,qbus fanguis ) eft.cratfior,ís mínus effe íngenij: Afínis aute cratfíffímus eft, homini fubtiliffimus,^ Per curuos ce/ { ταῦ Nam olím ín ceratís tabulís,ftilo xrco fcríbebant,^ Refurrectíonís uírorem.) Nonnullí-codíces. f habebant, uigorem:utrag lectío quadrat. Sed uírorem magís probo.— Víuentes pramoríuntur,) De ficientibus oculís,putrefcentibus dentibus, aut etíam elabentíbus: obfurdefcentíbus auríbus,euane/ fcente memoría;quíd alíud eft homo,dj uíuum cadauer? Et Plínius negat hos annos uítae ímputat/ * doseffe, Inalíenaztate mentirís.)Míre ufus eft uerbo metirís ín bonà parte ,p imítarís,Id mollíus eft ín rebus, ín perfonís, V tfi dícas,impudens loquacitas,metítur zeloquetía. Et aliena atate uocat, nó alte ríus hots,(ed ut Vereílius,Alíenís menfibus zflas,id εἢ πὸ fuís:uelutí quí fenex amat,alíena atateama ^re dícít, ᾿ Cometaríos Fortunatíani.) Is παείδε Afer,epífcop?Agleiefis,ín euágelía títulís ordinatís,bre. γη uí ruftícog fermone fcripfit cometaríos. Ingenita leuitas.) ΕΠ íllinatíoní natiu& ac gentiliciü mald,le uitas ac facilítas,G erudita uanitaf, V anitas medacitas e, Vni luuenalís.Et ατα graecía medax,.Huíc cg' : η εν cedat, i^ ats ΠΝ (ντ maii tuse [nri 0 Ν 14 digi enti ἽΝ opp εὐ eui erit jd Ξ ᾿ Ἐξ urat yp ord ρε Cypríanns, "AD PAVLVM CONCORDIENSEM.$0. 60 €edat,erudítío,qduis poffít,attollere, Aurelij uíctorís.) Hic decím"tertiPRomanz urbis epifcop? fuit, ὁ Epiftolas Nouatíaní,) Híc Romana urbis prefbyter fuít:fed Nouatíanotü hzrefim fecutus, Schifmatí p :«um uocat, quod aduerfus Cornelíum facerdotalem cathedram conatus fit üuadere, Bíbamus Ani tidotá.) Antidot?em φρτίς aduerfus uenena dat, Nouatus echarcfis author, fancti Cypríaní prefby; ter fuit.Is negabat poft baptífmü relapfos ín peccat effe recípiédos ad poenítetíà, Aducríus hunc fcri Ότο fenípauli.) Sentít Pauli monachiuità, In deijcíendo ftilo.) Atalijlaborant τ 5 "ín erigedo ftilo:c& huíc laboradü fuerit,ut peius díceret,— Alia οσα.) ld eft,repofita: fignificas non c “εἴτ uulgaria, nec; qbuflíbet comunía.Ita V ergílíanus paftor[σᾶ pignus comedat. Nec dü illís labra ad mouífed codiítaleruo. Spásfanctus afflauerít.) Apta ufus eft metaphora, afflauerít. Spirítus em e(t v flare. Cá addat nauígabüt;id aít,quodnífi per mare mittí nó poterant.: HIERONYMVS AD PAVLVM CONCORDIENSEM. B Vmanz uítz breuitas,dánatío delictorá eft.Et in ipfo fzpelucis exordio:mots fe cuta naícenté/labentía quotídie ín υἱεί fxcula pfitet. Nácii prímü paradifi colo/ B nüuiperínis nexibus ppeditá coluber deduxiflet ad terraszternítas mortalitate mutatá,ín CSS& co amplíus annos fecunda quodámodo immortalitatem cti hois díftulerat eloeiü.Exinde paulatim recrudefcente peccato,toti? orbis naufracià———/ 11t o SEL A. nr;;; 3:5 3: ᾽; m.: οἰραητᾶ adduxit impictas.Poft illud(ut ita díxerim)purgati baptifma müdi,in breue tempus Joy?: “τε — [. 77 homíni uita cótracta eft.Hocquoq;fpatiü fceleribus noftris femp cotta diuina pugnantibus,;4o» γυῖα Ρ peneperdidino Quos eif qícy aut centenaríá tráferedi£ atat&aut nó ad εᾶ fic puenit;ut p/ uenifle pceniteat:fecundü qd' in libro pfalmorà fcrípturateftat: Dies uitz noftre feptuagínta anní:fi aüt multü,octogínta: quícgd reliquà eftlabor& dolor. Quorfíum,aís;ifta tam alto re, petita principío:& íta procul coepta:ut meríto quís Horatiano de nobís poffit fale ludere. Et gemino bellü Troíanü ordíturab ouo— Videlicet ut fenectuté tua δὲ caput ad Chrifti fimi) ο tudiné candídü.dienis uocibus pdícemus.Ecceíam centenus xtatís T am: us uolui :SCtu femp C Sora aM. Γpeepta dni cuftodiens:futurz beatítudiné uita: per pfentía exépla meditarís.O culi puro limi nre f του tte uícent:pedes imprimütcerta ueftioía:auditus penetrabilís dentes candidi, uox fonora,cor;, 5 folida,& fucci plenü,cani curn rubore difcrepát uites cá xtate diffentiunt. Nó memoria té racitatéut ín plrifqy cegiimus,antíquíor fenecta diffoluit,INo calidi acumé dide guís obtüdit.INo cótractá rugis facie, arata frons af perat.Nó deníq; tremula manus p curuos cerz tramítes erranté ftilü ducit.Futurz nobis refurrectionís uiroré in te díis oftendit:ut pecca tí fciamus effexquod cxteri adhacuiuétes pmoríunf ín carne.Tuftíciz,qd'tu adolefcétíá ín alíe/ na atate métíris,Et cgcj multis iftà corporis fanitaté etía p&tóribus euenire uídeam?:tame illi hoc diabolus míniftrat;ut peccét:tibi diis praftat,ut oaudeas.Doctiffimi quíq; Graccorü:de q bus pro Flacco agens luculenter Tullius ait:Ingenita[cuítas& erudita uanítas:regum fuorü ac principü laudesaccepta mercede,dicebát:Hoc ego nüc faciens, preciü pofco p laudibus. Et ne putes modíca efle qux depcor:margaritü de εὐλβεῖίο poftularisEloquía driíaloqa cafta:argé επίσης PRO, ἀν terra, pureatü feptuplü:fcilicet cométaríos Fortunatíaní:& propter troticiá pfecutíonü Aurelij Victoris hiftoriá:fimfas epiftolas INotatianiut dá fchifmatici hois uenena cognofcímus:lí bentíus fancti martyrís Cypriani bibamus Ántidotü.Mifimus ínterím té tibí:íd eft,Paulo feni Paulá fenioré in quo ppterfimplíciores quofq; multü in deijcíédo fer; monelaborauimus.Sed nefcio quó:etíá fi aqua plena fit:tamen eundem odor la ena ferat, quo dum rudis effet mbuta eft.Si hoc munufculü placuerit habemus etíá alía odit: qux ο plurimís orientalibus mercibus ad te fi fj püffan&us afflaücrít;nauigabunt.: ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS,. ied] V ftochíü ex omnib? Paulz liberis, ppetuà uírgínítate eft amplexa: folaq; matrí Bethlehem l| demígrantí comes fuít. Sub hu igit perfona,qm apud Romanos prímze nobilítatís fuít,uie (4 τῷ. δε] gines oes docet,quo Πε uíuendd.Ft ficut eft boní preceptorís officia, non folum índícatfor rius,d delícatze quorüdaaures ferre poffent. V n alíbí fcríbit libellá Πᾶς Romana illictcripfit)fuitfe la, pídati:& ín epiftola ad Demetríade,índícat multos hoc offenfos fuiffe.Et Rufinus ínter cetera crímíg na,hoc quoq; uíro fanctífíímo ímpíngit,qd' ínftitutíone uírgínis pfeffus,omníü oia crímina pdídiffet, Memínit huf?& Seuer?Sulpíti?in díalogo quoda fed cá laude. V erá hic liber dj male tractat malos mo nàchos ὃς clerícos,tà male uíciífím ab íllis tractatus fuít, Adeo nág; médofutn repperímus,ut pro unícó uítio exprobrato,decem medas índuxiffe uídeant. SCHOLIA,. l1| NNerefpexerís ingt.) Allufit ad hiftoríà Lot fugíctis e Sodoma, ἵν eos g forís funt.) Ita díu? PaulPap Δ.^. k 4— pellat .— N|nà,quam oportcat fequí,uerüctia,pdit& aperíttechnas ac fucos uírgínü, monachorü, δὲ M ra ovy ἂν Á cericogz,qui fub pretextu caftímoniz,uetrí& auarícíz(eruiebàt, Lufit δῆς in hís depíngedis paulo[ία /;,,/,"ὁ ΓΞ fe fari (ον 5 IN EPISTO.AD'EVSTOCHIVM. SCHOLIA. c pellatalienósa profeffione Chrifti. Quid mihi de his quaeforis funtiudicare?— Efcze efus electa; Apud Habacuc capíte btno,Díabolus pifcatorí cofert,quí illicit fca homíncs& attrahít uelut hamo, ὁ Nam efca proprie dícítur,quod hamo. prafigitur,unde αἰ eft& ínefcare,— Et deuorato luda.) Iam ei pactus erat de prodendo Chrifto. V erba Chriftí ad Petrum funt,Luca capíte uígefímo fecundo, C Timeamusillà prophetiam.) Eftapud Amos,cap.s. In illa díe uírgínes deficiet pulchra,Porro«alg f gracis& bonü fignificat& pulchrü,—Defcende,fede ín terra.) Verba funt E(aiz.cap.4.7,— Nudabi£ ? ἃ pofteríora.) Ita comipat deus Hícremiz,cap.s.—Diíuarícafti pedes tuos omní tranfeuntí,) Locus ς; eftapud Ecechiele.cap.is. Etufq ad uertíce polluetur.) Ita Peres capo En quoq; Mempheos & Taphneos cóftuprauerüt te ufc ad uertícem, V nde ego nudabo& reuelabo foctmora& pofteríora | tua cotra facícm tuam,& apparebit ígnomíníatua. Et Sírenz nídifícent.) Locus eftapud Efaíam,ca, £ 34i de uocabulís portentorum no níhil uaríant ínterpretes. Et ante homíne fui.) Hiíclocus ín om níbus quz uíderím exeplaríbus erat deprauatus. Quadam habebat,& quíde uetuftíora:Et ante homi nem fud,íam carne pmortua, Οὐ íta:Et ante homíne,fua íam carne pramortuü. Alía rurfum:Et am omnem cfíum,íam carne praemortua.Fortaffe kgendirines fínum,íam carne pmortua,aut íntra homíj nem fuü,íam carne premortua:ut íntellígas libídinem ín fola mente uíuere,cá ín carne fít mortua. Aut ante hoiem fuü.í.antefenectá. Inde nafcütur Moabítz.) Nempe ex ínceftu.Locus eft Deuterono; mij.cap.13.ubí deus uetatne Jfraelita foedus,aut pacem íneant undj c Moabítís&& Ammonitís,neue finant illos uenire ín ecclefià,quod illis ex Acgypto ueníctib?,no occurrerípt cá pane& aqua:quodgs ^ Balaam, adüerfus illos coduxerínt,ut maledíceret populo.| Panís Collyrída.) Locus efttertío Regü líbro,capíte uígefímo nono.INónullí codíces habebat, Collyre. Eft autem Collyra genus panís fiue cru. ftí,a quo dímínutiud Collyrís. Vnde Collyridas ín Leuítíco legímus,quz fríxa eft farípa;autalio quo ὦ » uíshumorecohareps. Códitum οἱ merum.) Mulfum fignificat,quod olim erat ín delitijs,uel potíus ὃ quod grací uocat, órop ἀρωμμα]ῆν uulgo Flíppocratícum appellat. Cotufione mutatas.) Cofundunt F em contufas carnesac mifcent,ut forberi quoq; poffínt,& nó uídeàatur effe carnes.— Maran ín dulcedi 4 nc.) ΝΑ Mara hebrzis fonat amarítudíne, Loc? eft Exodí decímoqnto.[Νες πῦ& illos.) Locus y€ftlibro Regá.4.ca.c.' Díuínarefpofa.) No Sed interrogati fínt dícta,fed quod fimpliciter oracula f refpofa dicatur. Sup fydera ínímicus fupbus)Nam ita mínaturapud Efaía.ca.14. In coeli cófcenda:fu € paftra ἀεί exaltabo ΤΙΣ πιο, Etludentib?pedib".) lta depínxít lafcíui& fractá puellar& ínceffum:z v quodalíbí quoq; ludere pedíb?uocat; Alízuero fterílitatem praebet.) Videt deefle,fibí. Vt íntelligas «---fterílitate no a natura αἀατ,(Οἱ pharmaciís accerííta,quo cítra perículü coceptus,fornícetur:& híc nodá ^X matü uocat,nodá coceptü.INà coceptus abortío occídit,de quo mox dícet. Volütuiuere.) Quidá co díces habebat,uideri, V iuere aiit híc uocat;uoluptaríe uíuere,ficuti Catullus, V iuam? mea Lefbía.Por .. tolepide acfeftíue dixít,quod illas tetrícas ἃ illepídas appellare foleat,qua: feuerius uiuat.— Mifera Y& Manícheam uocát.) Miferá ob fordes, Maníchea quod Maníchei cü turpiffíma cómítteret flagítia tamen nec carnibus,necouís uefcebantur. Negabant ením ullo mortuo corpore uefcendum effe,quo: índe fubftantía díuína receffiffet. Nec uínum bíbebant,quod dícebant effe fel príncípís tenebrarum, ὁ Vuístamenuefcebantur,ut teftatur Auguftínus ín libroad Quoduultdeum. Εἰ cofequeter.) ld eft, A congrue ἃ mcríto,Síc ením aliquotíes Híeronymus utitur hocaduerbío. Purpura tantum ín uefte tenuis.) Depíngít uírgínem delícatam& fibi parum coftantem,cum quadam caftimonía pra fe ferant, [ quadamlafcíuíam índícent. Purpura tenuís,íd eft,minus ardes,cü pulla ueftís magís coueníat uere uir gíní. Etlaxíus,ut crínes.) Cü oporteat uirgine comam radere,hac tantü laxíus allígat:íta tame,ut hac C occafione capillos oftentet, Soccus uilíor.) Soccus delícatü erat calcíamentiü:uirgines oportebat nu; ὁ dis íncedere pedibus. At illae foccis utebantur,nífi quod paulo uilioríbus,| Et per humeros híacynthí/ nalena.) Híc quoq locus ín oibus erat deprauatiffímus. Forte legedum:Et per humeros lena forte uoli tis. Nam lena pallíü cft foemíne ac delícatum.Forte uolitans díxít,quod no effetaftrícta ficut cateris, € fed temere uolítaret,negleCtum magís dj fanctimonía índícans, Succínctze maníce.) Obijcíturapud Marone Troianís ueluti delícati;quod tutiícae haberet manícas. Hc uírgo hoc tantum diftabat,quod manícas haberet,non pendulas,fed aftríctas brachijs.. Solutís geníbus.) Nam hoc quoq; putabàt ad ᾽ uírgínítate ptínere,cá fit lBíciuum, Animaduerte lector, íta depínxit hácuírgínem,ut quod mínusad rem pertíneret,ín hoceffet aliqua üírgínis imago, uclut ín focco uilíore,ín laxius allígato capite.In hís üero qua propíus ad rem pertínebàt,ut ín fermone,ín cíbo,ín ínceffu.appareret impudicus anímus, $8 Vndeinecclefías Agapetarü peftís.) Αγαπ graece fignificat dilectam.Eo uerbo Paulus líbeter uti h tur. Vnde hacuocei(tí abutebaturad pratexendumturpe comercíüfuum.| Vnde meretrices απίμέ j£z.) Vniuírz,quas grací uocat μονογάµου,,— Vtfubnomineuirginalilucrofius.) Proderat em illís uiri gínís títulus ad lucrü;nó ad fanctímonía:atqg heclectío magis probatur,quod alías fimile quíddá fcrii pfit Híeronymus. Et íta quzdà habebat exemplaría. V ide nü legedd, Lurcofius,hoc eft perditíus,aut certe lícentíus pereant, Nam citíus quod ín plarífzp fcríptum erat, mihi no probatur,neq; multo magis | arrídet Lurcofíus.Lucrofíus,ut díxíamaxíme pbo— Fraterforore.) Mírum eft,ut íftí quí grammatice, ceu rem tríuíalem ὃς humilem afpernantur,&fophifticis argutis freti,nihil nó pofle fefe putár,ínuer/ tantormía, Locus híc íta díftínguedus eft,ne repetam,quot modis fuerit cofufus.Frater fororem uirgíf né deferit,coelibem fpernít uírgo germaná, Fratre querit extranei. Atq hunclocü nomínatím Seuer? Ἢ) Sulpítíus cítat, Explofís ígitur& extermínatís,) Aufim deíerare,& extermínatis, fubditicía effe uet ba:& aut addíta effe,ab audaculo quopía,aut Ὁ hís fcripfiffe Híeronymü,& exibilatis. V trüq; tranflay tüefta Theatrís,ín gbus fabula quz populo diífplícuiflet, fibilís& ftrepítu pedü,eijcíebat.^ Caucas ^ baftarnari,) Baftarnz aues(Πε olim ín delitijs habitz, ficuti pdíces.NNomé& hodic ap d' uulg?^ :, rdo » NUN lud à ἂ Vii Qa fs oy Sud Cini Dind fti Life [πίῃ οι IN EPISTO.AD EVSTOCHIVM SCHOLIA.$0. 6I . Otdofeimiuitorü.) Aut eunuchos íntellígít,quoriü mínífterío nobiles matronae caudebant:aut míní 3 ftros molles acdelitijs effoemínatos,(λα uocantur& nonna.) Ita nunc quoq; uulgo uocatur mona p cha uírgínes. Apparet hoc uerbi ab Aegyptrjs,ín uulgí fermonem ueniffe.Solent eim alíquoties res,ci? gentís fortíríuocabula, ín qua przcípux fuerínt,aut unde natzfint, Acgyptusautem przter czeteras D uíncías,monachorum gregibus abundabat. Q'uorum língua, puto monachos ἃ fanctos,Nonnos fuifle uocatos;monachas& uírgines INonas.Nam memínít Suídas Nonni cuiufdam Aegyptij,qui Partheni Theologum,uerfibus fit iínterpretatus.Et parthenos grace uírgíne fonat,quafi uírgo fcripterít ín αἰτοί nem.Deníg in hac eade epiftola aliquanto ínferíus,ctt de monachorü agít generibus, Aegyptijs utítur uocabulís, Etpoftconam dubía.) καὶ etulít uerba T'eretij ex Phormíone, Coena dubía apponitur. Du, bía uocat opiparam,ubí dubítes quíd fumas potíffímü.^ Libidínum pompa.) In pompa círcüferütur, ux delectentoculos.Et libídínes,fuam habent pompá,cum oftendunt cómoda matrímonfi,& animo. ubfjcíunt uaría cofugij delectamenta. Omnes adulterantes.) Ita leeís Ofeze cap.7. Omnes adulterà: tes,quafi clibanus fuccenfus a coquente. Nam ad eum πιο, defcribit ftus ímpiorum, Sed habet alii felícem zftum& ρῆ, cum díuíazefcrípturae Hagrantamore,[ἢ{πιὰ gíne perambulat.) Allufítad uerba€ pfalmí.58. V erütamen ín ímagíne pertranfit homo: Sed& fruftra conturbatur.In ímagíne perambulát, quí fecundum fpírítá uíuunt,non fecundum carnem. Iuxta fpírítum& anímum,ad dei imaginem códí. ti fumus,quí fpírítus eft& inuílibilís: iuxta carnem,ad pecudum accedímus fimilitudínem,^ Mulieris V íftalex eft,non mea.) Quafi uírgo mulíer non fit,quod dícat Paulus:Díuifa eft mulier& uírgo. Efto* cícada noctíü.) Cícadze no canüt,nífi feruefcente folezmane uefperí,& noctu mutz funt:& cum canüt,flrídore quodam lugubri ftrepát. Αερή noctu maxíme canunt.Et cícade rore paícütur,Pij lachrymís, » Ροζ de durítía nationd.) Allafit fimul& ad euangelícum illud;Potes eft deus de hís lapídib?(οί; y tarc filios Abrahas& adlocum prophete,| Pertranfeunt quippe πιᾶαί huíus turbínes.) Allufitad myrj fticas rotas Ecechíelís, Cofuanttunicas.) Matres cogütur parare tunicas prolí, At Chrifti tunica fuít/A inconfutilis,fímplicítatem fignificás uere Chriíftíaní homínís,níhíl curantís,nifií bonam mente, At dee ἱ pupfit,hanc perdídíttunicam,diflracta ín uarías curas.— Fletu lugentes quod natí funt,) Quamád fere confentíunt exemplaría, quz quídé ipfe uíderím,tamen quonia omníno no cófiftit hzc lectio,non dui bítem mutare ad hunc modum:QQuos uagítus delectat infantí,ín ipfo lucís exordío fletu lugentíum quod natí funt. Aut,flentíum quod natí funt. Síc& Plíníus,A fletu uitam aufpícamur, Nam príma uox. naícentís homínís,ploratuseft, Etadf(ímilítudínem dei uníone foecunda.) Q'uíd dígnum ímprece/. rmur fophíftícís Theologís,qui nihil non deprauaruntzINon fuccurrentíbus exemplaribus, íta legendá atbitror; Nullo extrínfecus,coherente germíne,fed ad concha fimilitudínem,deí unione foecunda, Sír quídem gemma eft unío,quam& margarítum uocant.Ea nafcítur ín conchís puríffímís,non aliunde co cepta,quam ex ípfis conclits,quíbus coheret. Plíníus erore σοῖς! concípí putat,ac míram habere cá calo cognatíonem. Lege Plinij caput trigefímü quíntum librínoní, Porro quodaít: Dei unione:aut ín terpretando díxít per appofitíonem, foecunda uníone,quí deus cft: aut uníone deí,cuí coniuncta fuit infufione díuinz naturz: fímulg fitallufíoad uocem unionís,qua gemmam fignífícat.Paulo poft,me: mor huíus fímilítudínis,lego ínquít de fpinis rofam,de terra aurum,de concha margarítum,(Quod ὁ ῬὈίδαετγαι.) Quod,nempe habere calígas, Calíga calcíameti genus eft: Nam hoc calígarü genus quo nunc utímur,ueteres nefciebant.Prohibet Chríftus,ne calcíamentü haberent apoftolí, Et tame Petrus ínactíbus ab apgelo íubetur calcíare fe calígís fuís. Vnde hecnon adlitteram accipienda funt,fed eate. nus,utíntellicamus omníum rerum corporearum follícitudínem abijcíendam,ijs quí uelínt apoftolíco fungímunere, Nüquíd quíarattota dícarabít?) Locus eftapud Efaíam,capíte uígefímo octauo,que v trahítad matrímoníum à uírginítatem:ut íntellízas arandí& ferendi tempus prateríffe,nüc effe tem: pus collígendi fructug. Fructus autem matrímonr) uírgínítas.. Neq; em audiendi funt.)Quidam ορὲ natífunt Paulo uxorem fuiffe,quá in epíftolís fororem appeilás,faluere tubet,&e comendat, Nouell:e olíuarum,) Quuídam codíces habebant, ficut nouellatío oliuarum,| Vtde typi taceant.) Innuens i]? ^ --la alíud fignificare, dj fonent. Atq íta duplíci repellit argumeto,prímum quod typum habeant:deínde^ quod una cum Mofaíca lege defierínt,ficutí bellum ὃν alía pleraqg. Díuifa eft mulier& uirgo.) Et híc ἢ fecus cítat,dj nos uulgo legímus,ut índícatü eftalíbí, Et Ambrofij noftrí.) Noftrü addídít,quod Ter 1 tullíanus Afer fuerít,ut& Cyprían?*: Damafus,Hiífpanus: Ambrofius,[talus,aut fi mauís Gallus, Thef: riftrum fiue Theriftría.) V eftís eft genus,cuíus memínit lulíus pollux, Apparet fuiffe ueftem zfiíuà. am θέρος aeftatem fignificat. Populus meus íntra.) Locus eft apud Efaíam,cap.:e.| Daníel ín ccena; culo.) Eftapud ipfum,capíte fexto. Coenaculum autem eft pars domus fi uperíor,quam uulgo folarium» uocant, WNeínanísgloríz ardore.) Forte legedum eft pro ardore nídore,uclutí fumo,quíad tempus s delectet,non expleat anímum,ut nídor carnium, Εἰ dígíto monftrerís.) Allufít ad Perfíanum iliud,« At pulchrum eft dígíto monftrarí,& dícíer,híc eft.^ Facíes eunuchínas.) Nam eunuchí,cum ucftem p habeant uírilem,tamen ímberbí mento.fpecíé foemína prae fe ferüt. cíngulí loco,catenís ferreís utebantur ad oftentatíonem fanctímoníx,^ Contra Apoftolum,) Qui[crí v ferít índecorum effe uíro,fi comam nutríat. Et nudí ímpatíentia frígoris pedes.) Aut legendum;$ Nudí patíentía frigorís pedes,aut tumídi(mpatíctía frígorís pedes, Talem olím Antoníum.) Dehís c tacíto noie figníficauit ín epíftola ad Ruftícum monachá,' Calamiftrí ueftigío.) Nam calamíftro εἶτ! o cüuoluti;poftea feruit illius ueftigíd,í crífpireddítí,—Etaltilis geranopopa.) V íx loc? hícreftítui ροῇ| x lit,cítra fuppetías exeplaría. Ex ueftígijs medofz fcrípturze,puto fic effe legedà:Prádia nídorib?jpbat; altilís Κ uod uíderís catenatos.) Quí| 7l sm IN EPISTO:. AD EVSTOCHIVM SCHOLIA.' C altilis;uulgo pipico nominatur,ut íntelligas íd demi prandíü illi lautum effe,quod altilium habeat ní; D dorem, Et ob íd pípíconem uulgo díctum,quod ρίρί,αοχ fít auíum cortalíum, ut teftatur& Aríftopha , hes.Sedunde geranopopa? Nam quídam codíces nó habent.Fortelegendum, γερανοπέπα, geranopej V pt2;a coquendís gruíbus,quz tum ín delítijs erant,"Thracij regís german&.) Germanus plus eft;d fra ΄ ter,hoceft fímillímus.Sentít autem Díomedem Thraciz regem,quí hofpítü carne folítus eft pafcere ' 3 equosfaos,Hc Hercules cofecít,fi fabulís credímus. C)uaerubore frontis attríto.) Lego abflríto,aut 4€erteabfíterío. Parafitosuíncunt mímorü.) Mímos uocat fordídas à uulgares comoedías,ín quíbus | índucuntur parafitíabíectíffíme affentantes.— Mí catella.) Imítatur blandímenta mulíercule, Cum r ante annos plurímos.) Hac eft illa fabula, quam memoríter tenent omnes etíam ἡ quíne uerbum quídem πη legerunt ín fcríptís Flíeronymíanís, Vapulauit, ínquíunt,Híeronymus,quod Cíceroné legerít, Ac míra quadam relígíone fícab omníbus bonís abftínent lítterís,ut necattíngant,ne forte έπη prudentes íncídant ín aliquod uerbum Cíceronís,& cum Flíeronymo uapulent:& ti fibí uidentur apo ftolís proxímí,fi quam fpurcíffíme loquantur, At díuus Hieronymus cum R.uffíno locum huncobíjcíe tircípondet,fomnit uocat,etíam fi híc fomníi fuiffe neget. Nec hocundg fenfit Fíeronymus Cíceroi nemnon effelegendum;fed ín hoc dütaxat,ut díuina rectíus íntelligam?,&e coómodíus tractemus, Alío quí quid fibí uult, quod fcríbít ad Oratorem Magnum? At íftí,cum uníuerfam uítam ín nugís[ορθή εἰς δὲ ínaní(fimís quaftíuncularü ríxís confenefcant,fibí placet,quod níhíIattígerínt bonos authorum, Vnde recte ftatuit Leo decímus,qui cum hac fcríberem Romana tenebat fedem,ne quis ín fcholis pu blícis,quas uníuerfitates uocát,ultra quíng; annos fic ín rhetorícís,aut poetícís litterís ftadíum oíne coy fumeret,ut níhil attíngeret falutaríum litterarum. V erum quod πετσί ín poetícís,ídem uetuít ínphilo; fophícís, Nos quoc pueri quodam líbris alíquot íftorá ftolídam fuperftítíone explofimus,quí pratex/ tu rclígíonís polítíores litteras,quía no dídicerínt,infectantur, Hís acceptum ferimus,quod authorum, ut σαί eftle&u dígníffimus,íta deprauatíffímü habemus.Horü opera factum eft,& ut ínreftítuendo Híeronymo,doctís alíquot plus fudorís ímpenfum fit,d ipfe ínfumpferít fcribendo, Quin ínfuper facri legí tant ac tam facrum uírum,audet uocare poctícum,parumqg relígíofum,quod non fcríbat quaftío nes Scotíco ftílo. Quafi uero Paulus aut prophetz,aut omníno απ ueterum ac uere Chríftum fpíra tíum T'heologoríi,ad íftum fcrípferít modum.Ne ípfe quíde Aríftoteles homo gentilísnecínter phí lofophos probatz uítze,quí tantum aurí relíquerít,ut a Plínío ínter Croefos& Craffos referatur:deínde talíaargutíarit pater,unij tam fophiíftice nugatus eft, dj nugantur íftí, quí fe díuínarü lítterarum doy ἡ&tores ἃ ínterpretes uocant. Non delumbeni matronarüfalíuam.) Delumbem uocat mollem& ef; foemínatam.Et faliuam guftum& opíníonem,quam alíquís prímis ímbiberít annís, Sumptum eftab in fantíbus,quí abhorrenta falíua,cui non affucuerínt;& eum faporem putant effe fuauiflímum,que pri ἃ inanutríx praemanfo cibo índídít. R etulít autem Satyrícíuerba,| Omne juod nafcitur.) Id eft, απίς; quíd eft naturale,quícquíd non eft adulteratum artificío. Et eleganter díxít,adulteríumlínguo.—[nta lem íncídere quxftíonem.) Quuaftíones dicuntur etíam crucíatus quíbus uerí confeffio exprímitur,. ^ Pannostrahít.» Panos uocat ueftes trítas aclaceras.(η δά fapene ἀγάπη dílectío eft fiue cha € ῃ rítas,Síc& hodíeapud uulgus Italíze, Gallia& noftrá denícg,uocat eleemofgnam charítatem,Nec fine “ caufa uoluit hoc uerbo utí,cum defcríbat,quam non amanter dent,quod uocat dílectionem. Οσοι |. Βίος.) κοινὸς coómunís,£foc uíta fiue uíctus.ld a Pythagora fluxíffe tradunt;cuíus eft illud: Amícorá co E munía effe omnía.Flanc uítam κοινόβιομ appellabant tefte Gellio.| Anachorítae.) Αναχωςῖιμ fecedere. ]: Vtnemo quíd poftulet,nemo no habeat.) Nonullí codíces habebat: V t nemo quíd poftulet,nemo dehabeat:utrág lectionem quís nó uídeat effe mendofamz'Síc autem legendum cenfeo, Vt nemo qd ^» poftulet,habeat,íd eft,ut non fit neceffe quícquam petere,— Copletís opufculís.) Prarfcríptas operas » uocat opufcula,nífi mauís,opeculís. A pentecofltc.) Pafcaletempus quínquagefíma eft,quz grace dí €ítur a/J««osx,cuíus extremus díes eft,quo datus fuit fpírítus πε ἀπ paíca uero ufq; ad. Afcenfione'' dní uetabat íeíuníum ecdlefíaftíca confuetudo,(icutí teftatur ὃς decreta.Ex hocloco palam patet,olim cum íeíunarent Chríftíani folítos dífferre cibum, ufcg ad uefperam. Et monachí,ne uideretur íeíunare, cibum capiebant ín merídíe,quod uulgo nuncfacíunt ín quadragefíma ietunantes."T'ales Phílo Plato e nícífermonis,) Híc Phílo ludzus futt,de quo díctum eft, illud tefte'Híeronymo ἢ φίλω πλατων 4} y“πλάϊωμ φιλωνίλφ, μος eft;aut philo ímítatur platonem,aut plato phílonem. Etlofephus Graecus Líui?, Scrípfit em Grace,tametfi ludaus natus,fed zloquentí(iíme, l'antá ín alíena profeceratlíngua, Effe! ἡ nosrefert;) μῑς deprauarant pro effenos,effe nos debere. E(fení populus eft ínteríorís ludea,uergen τίς ad occídente:nouum philofophorü genus, Cü foemínís nullum commertí&,palmulís uíctítát, pecur níam fpernunt,conuenarü affluxu,propagatur populus.Nemo tamen admíttítur, ullius culpae, uel leuif fimze fibi confcíus.Flaec ferme Plíníus.Nec admodum díuerfa tradunt lofephus& Philo. Phygelo δὲ v Alexandro.) Ηί defcíueranta Paulo, fícut alíbí monftrauímus.- Cum angelo fabulatur.) V enufte 5 ufus eftuerbo famílíarí.Fabulantur ením ínter fe famílíares,cü liberius colloquuntur. Factibí Tomü t grandem.) τόμους graccí uocant uolumíra:locus eft apud Efaíam,cap.octauo. Sume tíbí librum erani em, fcríbe ín co ftilo homínís,uelocíter fpolía detrahe,cíto prdare, Ac paulopoft fequítur: Et ac Y ceffíad prophetíffam,óe concepit& peperítfilíi&c.^|Cum María mater ἀπί,) Εχοσί.τς, cap. María prophetíffa foror Aaron tympanü tenes,pracínít mulíerü choro,quod híc torquet ad María uírgíne. ΑΝΤΙΡ ΟΤν 8, Videtur ín hac Satyríca mordacítate inuehi ín uírgínes ὃ monachos ac clerícos,de argutíus illorum uítam depíngere, Verum quado nemíne carpit nomínatím, ὃς malos vipretiendana : probos IN EPISTO.AD:BVSTOCHIVM SCHOLIA.$o. 6L s A: probos;illis imputádum eft, quí fic uixerunt,nó Hicronymo, quí íllosfuís depíinxítcoloribus,..|^. à ΑΓ HAEC.Videt hícquog quzdà durf'dicere ín matrímoniü,cuí Híeronym^nó admodü fauítíimo— ad táto magis fauít,qd ποιαῖς ET mínínie gaentdhbidane e reina aiti Nonam gud T. à. dic deris Tegusemp id Le fempus oí ler Ma ERES us. igni s ín 5 an ge η ege;tep? TN effe abftínendí a complexibus. R i im ΐ lud, Cofuant tu: atera:quafi ἡ ΐ nicam non ha l "NN beant, qux nupferínt. Item illud: Et ut ícías ΗΝ enatura,nuptías pofl peccati, Sieníficat lr. coítum effe natura corruptas no condita Sunt s sia quze quis inique excutíat, diti entire uíderent a ""i uulgata Theologorá opíníone, qui mamme S esr unum e Enter faci entis Verü haec omía ᾳ d νὰν. quoanímo fcriplit Híeronymus,eo legantur,nibi a ent, quod quemd offendat. ilt, ἰὼ:"HIERONYMVS AD EVSTOCHIVM DE:: pe 3 "i εναν.. CV$TODIA VIRGINITATIS.-| cà iul YuSWEE ναι filia& uide,& indina autern tuam, δὲ oblíuifcete populum tui,& domi pal εν jid pr a vd B n ΤΟΝ tris tuis& concupifcet rex decorem tuum. In. quadragefimo quarto pfalmo deus γγ,| 7;"prote m Gp V ad animá loquitur humanáut fecídà exemplii Abrahas, exiens deterra Γι, δὲ de 7» 7 77v ay; BAM Ὁ cognatione fua,.relinquat Chaldzos,qui quafi datmoniía ínterpretitur:& habitet tsi-snregioneuiuentium,quáalibi propheta fufpirat;dicens:Credo uiderebona düi,in terra uiué m€i. Verá nó fufficit tibi exire de terra tua;nífi oblíuifcarís populi tuí;& domus patristuiut cag| Ds{ tig) ne cótempta fponfi iungaris amplexibus.Nerefpexerís(inquit)retro:nec fteteris in omni círca ο A/ hys d) tiri. regione:fed(η monte faluü te fac;neforte comprehendarís, Non expedit apprehenfo aratro,: Fin e pofttergum:nec de agro reuerti domü:nec poft Chrifti tunici;ad tollédum aliud ue; ^:-ftimentütecto defendere. Grande míraculü:Pater filíà cohortatur,ne meminerit patrís fai, rini 7Vos de patte diabolo cftis,& defyderia patrís ueftri uultis facere:dicirurad Iudaos. Et alibi: ra Quifacit peccarü,de díabolo eft. T'alí primi parente generati nigri fumus:& poft poenítentía, I jecdum culmíne uirtutis afcenfo dicímus:Níara fum,fed fpeciofa fili: Hierufale.Exiui de do; im Β«mo infantíz mez:oblita fum patrís meí,renafcor in Chrifto.Quid pro hoc mercedis accipio?.: "h^- 3jSequitur:Et concupifcet rex decorem tuum, Hoc ergo illud magnü eft facramentum, Propter /»»«a ἰι nuphay "" hocrelinquet homo ρα δὲ matrem fuam,& adhzrebit uxori fua:& erunt ambo, íam non, οὐ ΡῈ, vini ntibi;inunacarne/fed ín uno fpiritu, ING eft fponíus tuus arrogans,nó fuperbusethiopiffam di duxit uxorem.Statím ut uolueris fapientíá audire uerí Solomonís:& ad eum uenerís,confite; m bitur tibi cancta que πουίοδὲ inducet terexin cubiculum fuit, mirum ín modum colore mu; πῇ tato.fermo tibi ille conueníet: Quz eft ífta,qux afcendit dealbata?.. FIzc idcirco domina mi ttn Euftochíü fcribo(domíná quippe uocare debeo fponfam ἀπί mei)tut ex ipfo principio lectio ut ,nís agnofceres,non me nunc laudem uircinitatis effe dicturum,quá probafti optíma,& confe; «ta essnecenumeraturü moleftías nuptíarü, quomodo uterus intumefcat,infas uagíat;cruciet apti pellexdom? cura fqjlícitet:& οἷα quz putant bona, mors extrema przcidat(Habét em δὲ ma; feit 4títatz ordine fua; honorabiles nuptías,& cubile immaculatü Sed ut intelliceres tibí exeütí de us ASodoma,timendü effe Lot uxorís exemplü.INulla eft ef in hoc libello adulatío. Adulator'qp a pobládus inimicus eft. Nulla erít rhetoric pompa fermonís:qua te οὔ ínter angclos ftatuat: πῆ δὲ beatítudíneuíreinitatisexpofita, πιᾶα fubijciat pedibus tuís.Nolo tibi uenire fuperbíam si«ας propofito fed timorem.O nufta incedís auro,latro tibi uitandus eft. Stadium eft hac uíta JI[ ve , ἵ αροιτα θιι5:}}|ς contendimus,utalibi σογοποιηαν, Nemo ínter ferpentes& fcorpiones fecurüs— 25: ὁ»: m dnce.Etínebríatus eft(inquit dris) gladius meus in cclo:& tu pacéatbitrarís in tetra: quae »:tribulos CACHE fpinas,quá ferpés comeditzINo eft nobis colluctatio aduerfus carné δὲ fan; yt$uínéfe Mdeeros prndpae poteftates huíus müdi,& harü renebrará:aduerfus fpüalía ne ia sti in coleftib?.Maenis inimicorü circadamur agminibus hoftíü plena funt oia. Caro fragí im lis.& cinis futura poft modicá, pugnat fola cà plutibus.Cà aüt fuerit diToluta,& uenerit prin; d£epsmundi huíus,& inuenetít ín ea nihil:tücfecura audies per prophetá:Non tímebís a tímo; T, xe nocturno:À fagitta uolante per diíéza negocio perambuláte in tenebrís:ab incurfu δὲ dazmo/ if Πίο merídíano.Cadenta latere tuo mille,& decem milíaa dextris tuís, ad te autem non appro; i pinquabunt. Quod fi corum te multitudo turbaucrít:& ad fingula incitamenta uitiorum Copperis. AD EVSTOCHIVM. C cepctisaftaare& dixerittibi co gitatio tua:quid faciemus?refpondebit tibi Felifeus:Noligp 6 à mere quía plures nobifcum funt, dg cum illiss& orabit,& dicet:D nie aperi oculos puellae tuz;ut. uídeat:& apertis oculis uidebís ieneum curtum,qui tead exemplum Helia in aftra fuftollar:& tunclata cantabis: Anima noftra ficut paffer erepta eft de laqueo uenantium:Laqucus contri) tus cft:& nos liberati fumus.Quádiu hoc fragili corpore detínemur:cgdiu habemus thefaurüz iftum ín uafis fictilibus:& concupifcit fpiritus aduerfus carnem:& caro adueifus fpirítumnul A| Jo| lan ela la eftcerta uíctoría.Aduerfaríus nofter diabolus,tancf leo rugiens aliquem dcuorare quarés, δ ns ΠΣ circüit.Pofuifti ait Dauid,tenebras:& facta eft nox.In ipfa pertranfibunt omnes beftix fyluz, V: Carulileonum rugientesut rapíant,& quaranta deo efcam fibi.INon quatit diabolus homi; ncs infideles:non eos qui foris funt,& quorum carnes rex Aflyríus ín olla fuccendit, De ecde fia Chrifti rapere feftinat. Εἴτα: eíus fecandum Flabacuc elect funt. Iob fubuettere cupit: ME o δὲ deuorato luda: ad aribrandos apoftolos expetit poteftatem. Non uenit faluator pacem QUÜZXLLAL mittere fuper terrá fed oladíum.Cecidit Lucifer,quí mane oriebatur:;& ille qui ín paradifo delí: nA ας” P 8 ς tíarum nutrítus eft;meruítaudire:Si exaltatus fueris ut aquila:inde detrahamte,dicit diis. Di;' xerat erm ín corde fuo:Super fydera coeli poná fedé meá:& ero fimilis altiflimo. Vnde quotidie: ad eos qui per fcalam, Iacob fomniante, defcendunt: loquitur deus: Ego dixi dij eftis:& filijal, tiTimi omnes. Vos autem ficut homínes moríemíini:& cancj unus de principibus cadetis, Ce) ' cidit em prímus diabolus:& cum ftet deus ín fynagoga deorum:in medio autem deos difcer) v zl* Ξ L. Ani nat,Apoftoluseis qui dij effe definunt fcribit: Vbi em in uobis funt diffenfiones δὲ aemulatio; sy eb fenersske oclo, eS: none homines eftis,& fecundum homínéambulatis?Si Apoftolusuas electionis δὲ fepay 5 per? ratus ín euangelium Chriftiob carnísaculeos δὲ incentíua uitiorum γορτίπε corpus fuum, δὲ feruitutí fubijcit;ne alijs prxxdícans ipfe reprobus ínueníatur,& tamen uidet aliam legem ín mé bris fuis repugnantem legi métis fuz:& captiuum fe in legem duci peccati:Si poft nudítatem, ieiunía fames,carcerem,flagella fupplicía,in femetipfum reuerfus exclamat:Infelix ego homo: quis meliberabit de corpore mortis huíus:tu te putas fecurá effe deberezCaue quafo!e σα|; do de te dicat deus: Vírgo Ifrael cecidít,& nó eft qui fufcitet eam. Audenterloquar: Cá omnia— poffit deus:fuícitare uíreiné nó poteftpoft ruina. Valet quidem liberare de poena. fed nó uult coronare corruptá, Timeamus ill pphetiá;ne in nobis etíá copleatur: Virgines bonz deficiét. Obferua qd dicat,& uirgines bonz deficiet; quía funt& uirgines malz.Quí uiderít;inqt,mulie réad cocupifcendá εᾶ,( moechac?eft cá ín corde fuo. erit ergo,& méte uirpinitas Ift funt uir nes malz uirgines carne, nó fpiritu:uirgines ftultz qua oleü πό habétes,exdudütur a(ρδ[ο. m aüt& illx qux uíreines funt,ob alías τῇ culpas,uírginitate corporü non faluantur:quid fict illis,quz proftituerunt membra Chrifti,& mutauerunt templum fanctifpiritus in lupanar:]lí co aee dde in terra uíreo filía Babylonis: fede in terra;no eft foliá filiz Chaldzo rum:non uocaberis ultra mollis,& delicata. Accipe molam,mole farinamelifcooperi uelamen tuum,denuda crura,tranfí fumina;reuclabitur ignominia tua;apparebunt opprobría tua. Et hoc poft dei filij thalamos poft ofcula fratruelis& fponfi, illa de qua quondam fermo prophe ticus concinebat: Aftitit regina a dextrís tuís,in ueftitu deaurato círcüdata uarietate: nüdabif, & pofteríora eíus ponentur ín faciem ipfius:Sedebit ad aquas folitudinis,pofito uafe,& diua; ricabit pedes fuos omni tranfcüti,& ufq; ad uertícem polluetur. Rectius fuerat hominis(δή fc coniugium,ambulaffe per plana;cj ad altiora tendentem,in profundum ínferni cadere. INe fiat obfecro ciuitas meretrix,fidelis Sion:ne poft trinitatis hofpitium,bi daemones faltent& fi renz nidificét,& hericij. NG foluat fafcia pettoralisfed ftatim ut libido títillauerit fenfum:aut gy et[ensi tale ΄— E" Vim Am blandü uoluptatis incendii, dulci nos calore perfuderit,erumpamus in uocem:Dffis auxiliatot meus,nó tímebo quíd faciat mihi caro. Cum paululum interior homo intcr αἰτία atq; uírtutes /^N f 1 ceeperít fluctuare;dícito:Quare tríftis es anima mea:& quare cóturbas mecSpera ín domino, |-? aw: V quia cofitebor illi falutare uultus meí,& deus me?.— Nolo finas εναν αεί, Nihil ia Afr. ΜΗ, te abylonidinihil cofufionis adolefcat.Dá paruus eft hoftis interfice:nequitia,ne cicanía cre cát.elida£ in femine.Audi pfalmiftadicenté:Filia Babylonis mifera,beatus qui retribuet tibi rettibutioné tuá Beatus quí tenebit,& allidet paruulos tuos ad petram. Quíaein impoffibile , eft ín SN i: ; ὮΝ Ust Dm η un ls; Dre tty Μὴ εἰ tsp qud S deis Qj& mii ii h ! fim) b it, d ui Jot di uà pui ΙΙ aii i ma Ἰὼ ἐμ ΤῊ n mud Jus jit i αἱ μ jt Tt yt di ni yi j di ἂν v/naber- 2 dure vei 222 DTGmr-" : DE CVSTODIA VIRGINITATIS.$o. 63 tus:q ut coeperit coeitare fordida ftatim interficit cogitat?,& allídit ad petrá:petra aic Chrift? ,eft.O quoties egoipfe in eremo conftítutus:& ín illa uafta folitudíne:qua: exufta folis ardori; Δ᾽ eftinfenfüm hominis non irruere ínnatü medullarum calorem. Ille laudatur;ille prxdícat bea —|— Tbushorridum monachis przftat habítaculum:putabam me Romanis interefle delitíjsSede; Covazog orm) ;bam folus,quia amaritudine repletus eram.Horrebant facco membra deformia,&(qualida cu. 7/5» deryfnee 'tís,fitum athíopice carnis obduxerat. Quotidie lachrymz, quotidie gemiítus:& fi quádo repu. rhet^v muero £enanté fomnus íimmínés oppreffiffe:nuda humo,uix offa harentía collidebá.De cibisuero&:775(^/ vs fehibet[potu taceo:cum etíam languentes aqua frígída utantur:& coctum aliquid: accepiffe luxuria fit. , ferarum: fxpe choris intereram puellaríi, Pallebant ora icíuntjs,& mens. defydetijs eftuabat * Ille igitur egoqui ob gehénz: metá tali me carcere ipfe damnauerá fcorpioná tantü focius& in frígido corpore:&'ante homine fuum íam carne prxtmortua,fola libidinü incédía bulliebát: Itaq; omni auxilio deftitutus:ad lefu íacebam pedes;tígabam lachtymis,críne tergebam:& re. £pugnanté carnem, hebdomadarü ínedía fubiugabá ΝΟ depudefco infidelitatis mez:quín po 17,0 4j» s Ζ tíus plango menon εἴϊο, οί fuerím.Memíni me damantédié crebro iunxiffe cá nocte: nec 4/07, VoM ss Vr... (prius a pectoris οο[α[ῖς uerberibus,c rediret ἀπο increpante tranquillitas. Ipfam quoq cell; Pm meam,quafi cogitationum mearum confciam pertimefcebam.Et míhimet iratus δὲ τίσίι *dus.folus deferta penetrabam.Sicubi concaua uallium,afpera montíum,rupíum pratupta cer nebam:Ibi me orationis locus,ibí illud tníferrímz carnis ereaftulum:&(ut ipfe mihí teftis eft | diis) poftmultas lachrymas:poft celo inharétes oculossnonüdg uidebar mihi íntereffc agmíni bus angelorü:& lxtus gaudenígy cantabam: Poft te ín odore unguentorü tuorü curremus.Sí aüthoc fuftinentilliqui exefo corpore;folís cogitationibYoppuenátur:quid patic puella,qua: delitíjs fruitur? Nempe illud apoftoli: Viues mortua eft.Sí quid itaq; ín me poteft effe coíilij, fLexperto creditur:hoc prímü moneo;hocobteftor,ut fponfa Chrifti uinu m. fugiat pro uenc/. no.Hacaduerfus adolcfcentiá;pritma arma funt damonum.INon fic auaricía quatít,inflat fup; bia.delectat ambitio. Facile alijs carem? uitijshic hoftis nobis inclufus eft. Quocüqs pereím?, nobifcá porram?ínimicii V inü δὲ adolefcentía duplex incendiü uoluptatis.Quid oleü Re adijcimus: Quid ardentí corpufculo fométa ἰσπίῆ miniftramus?Paulus ad Tímotheá:Ià noli (inquitjaqua bibere:fed uíno modíco utere;propter ftomachum tuum:& frequentes tuas ín/ firmitates. Vide quibus caufis uiní potío concedatur:ut ex hoc ftomachi dolor,& frequens me deatur infirmitas Et ne nobís forfitan de xerotationibus blandiremur,modicum prxcepit effe fumendutm:medic potius confilio; apoftoli:licet Apoftolus fit medicus fpirítalis: Ecne Τὺ motheus ímbecillítace fuperatus,euangelij prdícandi nó poffet implere difcurfas, Alioquín fcdixiffe meminerat: πᾶ ín quo eftluxuría: Et bonum eft bomíní υπ nó bibere:& carnem. nó manducare.INoe uínum bibít;& ínebríatus eft, Poft dilunit;rudi adhuc fzculo:& tunc pri; 3 ini, yx Har. ΟΡ ips δ /YYY14 το ει 9 on 7 y$ 4 ny: 1"uuye Veleront* i. afwr de e n 7 n?", D TT qe rg ds ΄]. YA 7 mum plantata uíneg inebríare uínum forfitan nefciebar.Ecut intellieas fcrípturz ín omnibus Jules e fon ly facramentü( Margaritü quippeeft fermo dei:& ex omní parte forari poteft poft ebrietatem: nudatio femorü fübfecuta eftibído iuncta luxuriaPríus em uenter extéditur,R fic cxtera mé bra concitátur.Manducauit em populus,& bibit,& furrexerüt ludere. Lot amícus ἀεί ín monte. faluatus:& de tot milib? populi folus íuftus inuétus,inebriatur a filiabus fuís:& licet illa: puta/ rent gen?homínü defeafle:& hoc facerent liberorü magis defyderío,cg libidinis:tamé fciebác uirum íuftum;hocnifi ebrium nó cfle facturum. L)eníq; quid feceritignorauit:& δρ ον uolun; tas non fitín crímíne;error ín culpa eft.Inde nafcuntur Moabitz:& Ammonitz inimici Iízacl: quí ufq; ad quartá& decimá progeníc;& ufcg in xternum,nó íngrediütur ín ecclefiam dei. Εἴς lias cum Iecabel fuceret: δὲ fub quercu iaceret laffus: ueniente adfeancelo fufcítatur:& dícícur. ",,""9, o ei:Surge& manduca.Refpexit;&t ecce ad caput eíus panis collyrída,& uas aqua. Reuera nó po -- ΄᾽-^ VW--, D- m e 3, Zu”-- d terat deus códitü οἱ merü miíttere,& electos cibos,& carnes cotufioe mutatas. ΕἸ elífxus filios p^ ἔτι ρα! T"i ie phetarum ínuítat ad prandíum:& herbísagreftibus eos alens,confonü prandentíumaudit da /—*: torem: Mors ín ollahomo dei. INon íratus eftcocis(lautíoris em menfzx cofuetudínem non habebat):fed farina defuper íacta;amarítudinem dulcorauit:eadem fpiritus uirtute,qua Moy: PM e fes mutaucrat maram in dulcedínem, Necnon&llos quí ad eum.comprehendédü uenerant, l oculís a δημ ην 'AD EVSTOCHIVM.. C oailis paríteracmente cacatostcum in Samaríam nefcios induxiffetqualibuseosepulis τῆ|| imperauerítaufculta.Pone císpanem& aquá,manducent& bibant,& remittantur ad. dim fuü. Potuit& Danieli de regiis ferculis,opulentíor menfa tranfferriifed Flabacucei mefforum prandium portatarbitror rufticanum.Ideoq; δὲ defyderíorum uit appellatus eft:quía panem dcfyderij non manducauiti& uinum cócupifcentiz nó bibit, Innumerabilia funt de fcripturis diuina refponfa,quz gulam damnent,& fimplícescibos probé,^ Verü quía nunc nó eftpro ^ T.pofitá de ieiunijs difputare:& uniuerfa exequi,fui δὲ tituli fit δὲ uolutminis:hac fufficiant pauca ve pira Cju[z deplurimis. Alioquin ad exemplum horum,poterís tibi ipfa colligerexquomodo primus de pa. / radifo homo, uentri magis obediens,cg deo,in hanclachrymarum deiectus eft uallem.Et ipm .domínum Satanas fame tentauerit ín. deferto. Ec Apoftolus clamitet: Εἴτα uentri,S& uenter efcis:deus autem hunc& illas deftruet.Et de luxuriofis: quorum deus uenter eft. Id ením colit unufquifqy,quod diligit.Ex quo follícite prouídendum εἴξας quos faturitas de paradifo expu/ lit;reducat efuries. Quod fi uolueris refpondere:te nobili ftirpe generatam,femperin delitijs, femper ín plumis;non poffea uino& efculétioribus cbís abftinere;nec his legibus uíuere. Di ftrictius refpondebo.Viue ergo lege tua, quz dei non potes.'Non quod deus uniuerfitatis crea tor δὲ düsjinteftínorum noftrorum rugitu δὲ inanitate uentrís,pul Imonifq; delectetur ardore, Ὁ x L fed qd'aliter pudicitia tuta effe non|poflit.Iob deo charus,& teftimonio ipfius immaculatus δὲ L. Nw m Y Í, fimplex: audí quid de diabolofufpicetur: Virtus cius in lumbis,& poteftas eius in umbilico, pow t. Fonefteuiri mulierifq eenitaliaimmutatis funt appellata nomínib?. Vnde δὲ delumbís Da ως effe feflurus.Et feptuaginta quinq; anima: íntroierüt ín Aegy ptum, qua exierunt de femore Iacob. Ac poft colluctante nq. fetnotis eius emat cuít:a liberorum opere ceffauit. Et quí pafca facturus eftaccinctis mortificatifag lumbis facere prxcipitur.Et ad Iob dícit deus:Accinge ficut uir lumbos tuos.Et Iohannes cona pellicea cingi tur, Apoftoli iubentur accínctis lumbis,euangelij tenere lucernas. Ad Hierufalem ueto,qux re D(perfa fanguine,in campo inuenitur errorís,in Ecechiele dici£: IN6 eftpracifus umbilicus tuus. Omnes igitur aduerfus uiros,diaboli uirtus,in lumbis eft:Omnis íngimbilico contra fcemínas. X eof lk. fortitudo. Vis fcire íta efle ut dicimus? Accipe exempla.Sampfon leone fortior δὲ faxo durior ii Mg qui& unus& nudus mille pfecutus eft armatos, ín Dalila mollefcit amplexibus, Dauid feaarr n"uh dum cor domini electus:& qui uenturum Chriftum fancto fxpe ore cantauerat:poftcg deam S Donjon bulans fuper tectum domus fuz; Bethfabez captus eft nuditate:zadulterío iunxit homicidium. Em d Vbi& illud breuiter attende,quod nullus fit etíam in domo,tutus afpec&tus. Quapropter ad 1 domínum poenitens loquitur: I ibi foli peccauí,& malum coram te feci. Rex ením erat;alíá no Na emen tímebat.Solomon per quem fe cecinit ipfa fapientia:qui difputauit a cedro libani ufqg ad hifo/ pum,quz exijt per paríctem,receffit a domino: quía amator mulierum fuit. Et ne quís fibi de fanguinis propinquitate cofideretin illicitum Thamar fororis Amnon frater exarfit incendíü. Piget dicere,quot quotidie uirgines ruant:quantas de fuo gremio mater perdat ecdefiaifuper : cl: qua fydera,inimicus fuperbus ponat thronü fuum: Quot petras excauct;& habitet coluberin Y et τῶ} 2. foraminibusearum.— Vídeasplarafq; uíduasantecg nuptas,infelicem cofcientiam mentita r phrt AM jt Vf, tantumuefte ptegere, Quasnifi tumor uteri, infantum prodiderit uagitus,erecta ceruice, jn aug focoosi«y— ludentibus pedibus incedunt. Alia: uero fterílitatem prebenti& necdum natí hominis homi/ Aimee poen Lh cídíum faciunt.INónullz cum fe fenferint concepifle de fcelere;abortij uenena meditantut:& fre ; quenteretíam ípfz cómortuz,tríum criminum rez;ad inferos perducütur,homícida fui, Chri «Τί adulterz;necdum nati filij parrícidac Ift funt qua folent dicere.Omiía müda mundis. Suf | ficit mihi confcientía mea.Cor mundum defyderat deus.Cur me abftineam a cibissquos crea/ uit deus ad utendum: Et fi quando feftiue& lepide uolánt uiuere: ubí fe mero ín urgítauey ἷ rínt.ebrietati facrilegium copulantes;aiunt: Abfit;ut ego mea Chrifti fanguine abftineam. Et quam uiderint pallentem atq; trí(tem,miferar& Maniíchzam uocant.Ec cóhequenter: Talí | ením propofito íeíuníum hzrefis eft.FTa(πας per publicum notabilíter incedunt,& furti/ uis oculorum nutibus:adolefcentíam greges poft fe trahuntquz femper audiunt per ,pphe/ 4 NI| p) a. 2), tam;Facies meretrícis facta eft tibiiimpudorata es tu.Purpura tátum ín uefte tenuís:& laxius, gu ut crines 342 qu Er PN bte ing dy ty νά i ris A Wt tti il ay Ι dis luv) iig Jr t; is uni αἰ) Lig δαν lir un at Qu ftris ju Nim yd Alit | i] fi [oi Vir: mu αι} lut yi hy "n u^ PI p ps qi | DE CVSTODIA VIRGINITATIS. va ferte vohtong$o. 64. Ih] C S ἮΝ.: ΘΔ υπαίπςς décdantligatum caput focus uilior,& per humeros hiacynthinalena forte ποϊίζαηο; Sucinctz manícz brachijs adherentes,& folutiseenubus fractus inceíTus:t Tuc eft apud illas tota uírginitas.Flabeant íftz: huiufmodi laudatores fuos:ut fub edt nomine,lucrofius pe teant. Libenter talibus non placemus.Pudet dicere(prohnefas). Trífte fed uerum eft: Vnde ín ecdefias agapetardim peftis inttoijt? Vnde fine nuptijs aliud nomen uxorum?Imo unde no; uum concubinarum cenus:Plus ínferam: Vnde tmeretríces uniuirz Eadem domo,uno cubicu lo.fepe uno tenentur& le&tulo:& fufpitiofos nos uocant.fi aliquid exiftimamus.Fratef fororé uirginem deferít,ceelibem fpernit uirgo zermanum,fratrem quacrít extraneum: δὲ cá ín codé propofito effe fe fimulent:quarunt alienorum fpírítale folatium:ut domí habeant carnale co; mertíü.Iftiufmodi homínes Solomon ín Prouerbíjs fpernit;dicens:Alligabit quis ín finn 1igné: & ueftimenta ci?non cóburentur? Aut ambulabit fuper carbones ignís:& pedes illius nó arde bunttExplofis igitur δὲ extermínatís his qu nolunt effe isis ed uiderí:nunc ad te míhi Vor πού δε Ην fis A pen v omnís dírigaturoratio,^ Qua quanto príáma Romana urbis uirgo nobilis effe ccepifti:tan; pre d E 2; to tibi amplius laborádum eft:ne& pra'fentibus bonis careas,& futuris. Et quidem molcftias nuptíarum,& incerta coniugtj domeftíco exéplo didicifticum foror tua Blefylla tate maior, fed propofito minor:poft acceptum marítum,feptimo menfe uiduata eft.O infelix humana condítío δὲ futuri nefcia Et uíreínitatís coronam,& nuptiará perdidit uoluptatem.Et quácy fe eundum pudicítiz eradum teneat uíduítas:tamen quas illáà per momenta füftínere exiftimas cruces:fpectantem quotidie ín forore,quod ipfa perdíderít:& cum difficilius experta careat uo luptate,minoré cotínentíz habere mercedem^Siít tamen& illa fecura,fit gaudens. Centefimus B fexagefim? fructus deuno funt femine caftitatis. Nolo habeas confortíü matronarü:No lo ad nobilíà domos accedas:Nolo te frequéter uídere,quod conténens,uíroo effe uoluifti. Sic. fibi folentapplaudere mulierculae de iudicibus uirís,& in aliqua pofitis dignitate.Si ad impera torís uxorem concurrit ambítío falutantium:cur tu facís iniuriam uito tuo? Ad hominis con; íugem,dei fponía properas?Difce in hacparte fuperbiam fanctam:fcito te illis effe meliorem. eq; uero earum tantunte cupio decdínare congreffus:qua: maritorum inflantur honoribus: quas eunuchorut ercees fepíüt:& ín quarum ueftibus attenuata ín ΗΠ aurí metalla texáturz —— PG τὰ Δ ab αν Joran$ Dy ^ ΄: / y dun, a^ vm$i hires mere: U"Z"gm e fed etíam eas fuge:quas uíduas neceffitas fecit;non uoluntas:Non quod mortem optauerint T^^ v;. La ἼΣΩΣ marítorum:fed quod datam occafionem pudicitiz;non libenter acc ucíte mutata príftína,non mutatur ambítio. Przcedit caueas bafternarum,ordo. femiuirorü: δέ rabentibus buccis,cutís farta diftenditur: ut eas putes marítos non amififle,fed quzrere,Ple na adulatoribus domus plena conuiuis.Clerici ipfi quos δὲ magifterío effe oportuerat pariter ceperínt. Nunc uero tátum δὲ tímori,ofculantur capita matronarum:& extenta manu,ut benedicere cos putes uelle, fí ne». Ícías.precía accipiunt falutandi. III interim,quz facerdotes fuo uideríntindicere prarfidío:eri/ gütur in fuperbíamy£t quía maritorum expert dominatum,uiduitatis praferuntlibertatem: caft uocantur δὲ INonna:& poftecenam dubiam,apoftolos fomniant. Sint tibi focia,quas iciunía tenuant,qbus paller ín facie eft,quas δὲ atas probauit& uíta:qua quotídie in cordibuf fuís canunt: Vbi pafcis?ubi cabas ín meridie? Qua ex affectu dícunt:Cupio diffoluí,& effe cá Chrifto,— Efto fubiecta parentibus: ímitare fponfüm tuum. Rarus fit eereffus ín publi, cum. Martyres tibi querantur in cabículo tuo.INunc caufa deerít procedendi:fi femper quan: do neceffe eft;proceffura fis.Sít tibi moderatus cibus:& nuncj uenter expletus.Plures quippe funt:qua cá uino fint fobriz: c:borum lareiítate funt ebrízz, Ad orationem tibi nocte furgenti, non índigeftío ructum facíat fed inanítas. Crebrius lege;difce cj pluríma, Tenenti codícé fom nus οὕτοραϊ δὲ cadentem faciem,pagína fancta fufcipiat.Sint tibí quotidiana ieiunía,& refe/ ctio fatictatem fugiens. INihil prodeft bíduo tríduoc; tranfímiffo,uaciim portare uentrem:fi pariter obruatur:fi compéfetur faturítate ieiunium. Illico mens repleta torpefcit,& írrígata hu mus fpínas libidinum germinat.Si quando fenferís exteriorem homínem florem adolefcétize fufpirare:& accepto cibo,cum te ín lectulo cópofitam, dulcis libidinum pompa cócufferít:arri;, pefcutum fideí:in quo ignit diaboli extínguuntur fagitta. Omnes adulterantes,quafi diba/ nus corda eorum.Attu Chrifti comitata ucftigijs:&(ermonibus cíus intenta,díc: Nonne cor la noftrum ES» ve 72 τς V1 ες vt UN Οδ, CNN voro 7 Áo e^[233 D» hm ET 4771 ex ἦ γα 3 5 Cobre/ an Γ K^ AD'EVSTOCHIVM,. C, noftrü ardens erat inuía;cit aperiret nobís Iefus fcripturastFt illud:Tenitá loquiá tuum;se/VLeYAfirada roro / 1 " IE—i e»rÍn par hor : aM: US 1 2 δ rap hoy Nvabarbos δν Vom Αν. if ( D Ι on ἊΣ iyd fonlin | Ícruus tuus dilexit illud. Difficile eft humaná anímá aliquíd n6 amare:& neceffe eft,ut in quof ος; mens noftra trahatur affectus. Carnis amor fpirít? amore fuperat.Defyderiü defyderio rcftineuítur. Quicgd inde minui hinc ee Qn potíus femp ingemína,& dícito fup lectà ευ: In noctibus quxfiui qué dilexit aníma mea. Mortificate ergo,inquít Apoftolus;mebra ue ftra qua: funt fuper terrá. Vnde& ipfe poftea cófidentcr aiebat: Viuo autem,íam nó ego,uiuít: uero ín me Chriftus.Q αἱ mortiíficat mébra fua,& ín ímagine perambulat:nó tímet dicere; Fay étus fum.ficut uter ín pruina. Quicquid ín me fuerit humorís;excoctü eft,& infirmata funt: im íciunío genua mea:& ablítus fum manducare panem τεῦ, uoce gemítus mei adhaferát of) fa mea catní mez-.Efto citada noctiü. Laua per fingulas noctes lectum tuü/lachrymis tuís ftra. tam tuü ríga. Vieila δὲ fito ficut paffer ín folitudine:Pfalle fpiritu pfalle δὲ fenfu: Benedic ania mea dfüm;& ne obliuifcaris omnes reributiones cíus:quí ppítíatur cunctís íníquítatibus tuís:Qui fanat o€s infirmitates tuas,& redímít ex corruptioe uitá tuá, Et qs noftrá excordedicere poteft:Quía cíneré tá; pané máducabá;& potioné meá οἵ fletu mifcebáz An nó flendü eft;no. gemendü,aim me rurfus ferpens inuitat ad illicitos cibos? Cá de paradifo uirgínitatis eiecti, tunícis uultueftíre pellíceis:quas Helías ad paradifum rediens proiecit ín terram: Qu mihi& tolaptati,qux breuí perít?Quíd cà hoc dulci δὲ mortiífero carmíne firenar;TNolo í i fubíacere fentétíz:qua ín hoiem eft illata dánatio:In doloribus,& ín anxíetatib? paries. Mulierislex ifta efGnómea.Etad uirum cóuerfiotua.Sít couerfio illius ad maritü,qua uirum non habet Chri» ftum:Et ad extremü, morte moríctís.Finís ifte coniucij:meü propofitum fine fexu eft. Habeát nuptz fui tépus,& titulü. Mihi uireínítas ín María dedícatur& Chrifto,^ Dícat aliquis:Et audes nuptijs detrahere;qua a deo benedicta funtzINon eft detrahere nuptiis,cá illis αἱγοίπίν tasantefertur.INemo mali bono cóparat. Gloríen£& nuptazcü a uírgínibus fint fecanda:Cre Ícite(ait)& multiplicamíni,& replete terrá. Crefcat δὲ multiplice ille quí impleturaseftterram.. T πᾶ agmen in coelis eft, Crefcíte δὲ multiplicaminí:hoc expletur zdíctà poft paradifam& nu ditatem,& ficus folía;aufpícantia pruriginem nuptíarum.lNubat δὲ eubatur ille,qui ín: fudore. facící comedit panem fuum:cuíus terra tribulos& fpínas eenerat;& στίς herba fentibus fuffo catur, Μοῦ femen,cétenaría fruge feecundü eft.ING οὓς capiunt uerbü deí:fed hí quibus. datá: eft. Alium,eunuchum neceffitas faciatime uoluntas. Tépus amplexandi,& tépus abftinendía coplexibus:tépus mittendi lapides,& tépus colligendi Poftas de düritiaiationü cenerati fiit. filij Abrahascceeperunt fancti lapides uolui fup terrá.Pértranfeunt quippe mundi iftius turbi) fies:& in curru deí;rotaxü celeritate uoluuntur.Cofuant tunícas;qui inconfutá defurfum tunica perdíderunt:quos uagitus delectat infantiü;in ipfo lucis exordío fletu luoétiit quod nati funt. Eua ínparadifo uirgo fuít:poft pelliceas tunicas;initiü fumpfit M ERR regio paradifus eft.Serua quod nata es,& díciReuertere anima mea ín requíé tuá.Et ut fas uíreinitatem effe naturz,nuptías poft delíctü:uíireo nafcitur caro de nuptijs:ín fructu reddens, quod ín radice perdíderat.Exíet uírga de radíce iefle,& flos de radice eius afcendet. Virga mater eft dii fim plex.pura.fyncera;nullo extrinfecus νο, coharéte,& ad fimilitudiné dei unione fcecunda. Virez flos Chriftus eftdicés:Eeo flos campi,& lilium couallium.Qui δὲ ín alio loco,lapis prae dicatur abfciffus de monte fine manibus:fienificante pheta;uírginé naíciturü effe de uirgine; Manus quippe acipiuntur p opere nuptíartiut ibi:Síniftra eius fub capite meo:& dextera il/ lias amplexabitur me.In huíusfenfus coruit uoluntaté οί íllud:quod anímalía qua ín arca INoe bína inducunt;immunda funt.Impar nutmieruseft müdus:Et Moyfes δὲ Iefus Nauenu dís ínfanctam terram pedibus iubentur íncederc:Et dífcipuli fine calciamentorüi onere,& uit culís pellium ad predia ene noui euangelij deftinantur.Et milítesueftimentís Iefu forte diui. fis:calígas nó habebát quas tollerét.NNec em poterat habere dris, quod;phibuerat feruis.Laur donuptías,laudo coitigiá:fed quía mihi uírgínes generátileoo defpinis rofam,de terra aurum, de concha margarítii.|Nüquid quí àrat;totadie arabitzINóne& laboris fui fruce lxtabitzPlus honorátur nuptíz;quádo qd' de illis nafcit;plus amatur.Quíd inuídes mater filie: Tuolacte nutríta efbtuís educata uifceribus,in tuo adoleuit finu. T u{14 uíreinéfedula pietate εν μην σσ Tuoadoicuc ting dala:: di qs Iu [mir t si yw mox tas ui iud “Ὁ μη any DE CVSTODIA VIRGINITATIS.$o. 6$ A Indignarisquod noluit militis effe uxor fed regis? Grande tibi benefici praftitit.Socrus dei efTe ccepifti.De ΗΝ ἀπί nó habeo, Cur? Quía& ipfeut effet Un fuitimperij,fed ppriz uo untatís.Neqrein audiendi funt,qui eum üxoré habuifle cotingunticü de contínéía diflerens δὲ fuadens perpetuá caftitaté;intulerit: V olo aüt οὓς effe ficut meipfum. Et infra.Díco aüt ínnuptis&uiduis:Bonü cft illis.fi fic permaneat ficut& ego. Et ínalío loco:Nunquíd non habemus poteftaté circaducendí mulieres,ficut δ ceterí apofto/ lí?Quare ergo no habet ἀπί de uirginitate pceptü? Quía maíoris eft mercedis,qd' nó cogit,& offertur.Quia fi fuiffet uirginítas imperata:nuptiz uídebanf ablatz.Et duriffimü erat contra naturácogere:angelorüq; uità ab hominibus extorqueres& id quodámodo dánare,qd' condi/ τῇ eft. Alía fuit ín ueteri lege felícitas.Beatus q habet femen in Síon,& domeftícos in ίνα! lé Εξ maledicta fterilísqua non paríebatEtfilij ταί ficut'nouellz oliuarum,in αἰτοῖίσα πιεπία: tuz.Etrepromíflio díuítíarü.Et,nó etít infirmus ín tribub9tuis.Nunc dicit:Ne te ligni arbítre rís aridá.Habes locá;p filijs& filiabus,in coeleftibus fempiternü. Nunc bndicütur pauperes:& Lacatus díuiti pfertur ín purpura.INGc quí infirmus eft/fortior eft. Vacuus erat orbis:&(ut de typicistaceá) fola erat benedictío liberori. Propterea δὲ Abraham iam fenex Cethurz copula/ tur,Et Iacob mandragorís reditmnit:Et códufam uuluam ín ecdefix figura Rachel pulhracom— ,,— * ᾧ: Σ- UN;^.. P."-/ queric.Paulatím uero íncrefcéte fegete;meffor ímmiflus eft. Vireo Helias Helifeus uíreo,uírei 4l: / nes multi filij pphetarü.Híeremíx dícic:Et tu e uxorem. Sanctificatus in utero,captí uítate propinqua,uxoré jphibetur accipere. Alíjsuerbis idipfu Apoftolus loqui&:Exiftímo hocbonü effe;ppter inftanténeceffitaté, quonia bonü eft homini ficeffe.Qua eft ifta(οσον tas,quz aufert eaudía nuptíarü? 1 épus breuíatü eft: Reliquü eft:ut δὲ qui habent uxores.fiüt -quafi nó habeát.In pxímo eft Nabuchodonofor.Promouit fe leo de cabili fuo.Quo mihi fu, pbiffimo regi feruitura coiugia?Q uo paruulos,quos ppheta cóplorat, dicens? Adhafitlíngua lactentís ad fauce ipfius in fiti.Paruuli poftulauerüt pané,& q frángeret eís;nó erat.Inuenieba turergo(ut diximus)in uírís tantá hoc cotínétíz: boni,& in doloribus iugiter Eua parturíebat. Ροζ; uero uírgo concefit ín utero,& peperít nobís puerd:cuíus principatus ín humeros eíus, deü fortépatré futuri fxculí:foluta maledictio eft. Mors per Euam:uita per Maríam.Ideoq; δὲ diutius uireínitatis donü fluxit in foemínas:quiía ccepit a foemina. Statim ut filius dei ingreffus, 7eft fuper terrá:nouá fibi familia inftítuit:ut quí ab angelis adorabaf ín ccelo, haberet angelos & interrís, TücHolofernís caput, Iudith cotínens amputauit. 1 ἄς Aman,quí VEMM iníq tas.fuo cóbuftus eft igni 1 ὥς Iacob? ὃς Iohánes relicto patre;theti,nauícula,fecutí funt faluato réaffectü fanguínís δὲ uincula fzculi,& curá domus pariter relínquentes, Tüc prímü auditum eft:Qui uult uenire poft me:abneget femetípfum:& tollat crucé fuá;& fequa£t me.INemo ením miles ci uxore pereit ad prelíá. Dífcipulo ad fepulturá patris ire cupienti,nó permíttítur. Vul/ pes foueas habét,&molucres cceli nidos,ubí requiefcant:filius auté hoís,nó habet ubí caput fuü reclínet.Ne forfitan cótrifterís,fi angufte manferís.Qui fine uxore eftfollicitus eft qua ἀπί füt, quomodo placeat diio.Quií aütcüruxore eft follicitus eft,qua funt mundí:quomodo placeat uxori.Díuifa eft mulier,& uirgo.Q uz nó eft nupta;cogítat qux funt dni:ut fit fancta corpo re& fpírítu.NNam qux nupta eftcogitat qux funt müdi:quomodo placeat uiro. Q uátas mole Τίς habeát nuptíz,& quot follicitudinibus uínciant,in eo libro qué aduerfus Heluidiíum de .beatz María ppetuauireinitate zdidímus:puto breuiter expffum.NNunceadé replicare perló .gum eftEt fi cuí placet,de íllo poteft haurire fonticulo. Verá ne penítus uídear ος; nunc díci,quod ci Apoftolus Πως íntermíffióe orare nos iubeat:& q in cóíugio debítü foluít orare nó poffitaut oramus femp,& uíreínes fumus: aut orare definimus,ut coiueío feruíamus.Ft fi nupferít(ínqt)uírgo;no peccat: T ribulationé tamé carnishabebüt huiufmodi.Et ín príncipio libelli prafatus fum,me de aneuftijs nuptiará;aut nihil omníno,aut pauca dicturü:Et nüc ca déadmonco:ut fi tibi placet fcire quot moleftíjs uirgo libera,quot uxor aftricta fit:legas Ter; tullianá ad amícá philofophá:& de uíreínitate alíoslibellos,& beatí Cypriani uolumen egre, gium:& Papz Damafifup hac re,uerfuprofag; cópofita:& Ambrofíj noftrí qua nup fcripfit ad fororé opufcula.In qbus táto fe effudit xloquío:xut quicquíd ad laudes uirgínü pertinet ex quifierit;exprefferit,ordinarit..Nobís diuifo tramíte ínccdeadum, Virginitatem nó tantü effe/ ENS de Ó 3 rimus; fed Jet diam« fmt 5: vsorem (nr vmm fas| Ι. Tehn ΗΛ hpis bre fe 1/77 l 1322 Fyitey fro, phis Ver guy ferit| D perm ES sh Γd hh,? nuph x : s o fen Hit aM.£e )terca δὰ ahy ls 7 - C Un LA n fon ᾗ 277 pubem ΔΆ. δϑ ad ἜΣ Vroo orla Ai^ el pana ad vm 7 mh A forem phare vos Do ΑΗ Viri no uwredAD EVSTOCHIVM rimus fed feruamus. Nec fufficit fcirejquod bonü eft:nifi cuftodíatur attétius,quod electá eft; Quia illud iudicij eft/hoclaboris:& illud cómune οὔ pluribus hoc cum paucis.Qui pfeueraue,. rit(ínquitufcs in finéhic falus erít.Et multi uocatí;pauci αὔτ electí.Itaqs obteftortecorá deo,| δὲ Chrifto Iefu,& electis angelis eius:ne uafa tépli dri, qua folís facerdotibus uidere coceffum. eftfaclle ín publici pferas:sne facrariü dei,quifcg pphanus afpiciat,O ga arcáquá non licebat tangere attineens,fubiíta morte pftratus eft. Neq; em uas aureü,& argenteü tà charü deo fuit, ΖΡ téplum corporis uirginalis.Praceffit umbra,nücuerítas cft. Tu qdem fimpliciter loqueris,& ignotos quofcy blanda nó defpicis:fed aliter uident ímpudici oculi. Nó norunt anima pulchri. tudiné cófyderare fed corporü.Ecechías thefaurii deí,monftrat Affyrijs:fed Affyrij non debue.... runt uidere,qd'aiperét.Denícy frequétibus bellis Iudxa couulfa,uafa prímum diii capta ats trá(lata funt. Inter epulas δὲ cocubinarü greges(quia palma uitiorü eft,honefta polluere)B thafar potat ín phíalis.Ne dedínes aurétuá ín uerba malitize, Spe ein indecés aliqdloquétes, tétant métis atbítrii fi libenter audias uírgo qd'dicit':fi ad ridicula qu foluarís.Quicgd di xetíslaudant:quicqd negaueris;ncgant:facetá uocant δὲ fanctá;& in qua nullus fit dolus. κε. uereancilla Chrifti, dicétes:Ecce tota fimplicitafzNó ut illa horrída,turpis,rufticana,terribilis:& qua: ideo forfitan marit nó habuít:quía inuenire nó potuit. Naturali ducimur malo. Adula;. toribus noftris libéter fauemus,& ὁ ὁ nos refpódeamus indignos,& calidus rubor ora pfüny. datzattamé ad laudé fuá;intrínfecus aníma lactatur.Sponfa Chrifti arca eft teftamenti,intrinfe. cus& extrínfecus deaurata,cuftos legis díii.Sicut ín illa nihil aliud fuit;nifi tabula teftamenti: ίτα& in tenullus fitextrinfecus cogitatus. Sup hoc ppiciatoriü quafi fup cherubím,federe uult diis, Mittit difcipulos fuos,ut ín te ficut ín pullo afina fedeat.Curis te fzularibus foluat:ut pay leas& lateres xgypti derelinqués,Moyfen fequaris ín eremo:& terrá repromiffionis introeas,. INemo fit quí;phibeat;nó mater,nó foror,non cognata;nó germanus:Dris te neceffaríá habet,. Quod fi uolueríntimpedire,timeát Bagella Pharaonís:qui populü αεί ad colendá εἴ nolens. dímíttere,paflus eft ea qua fcripta funt. efus ingreffus ín templü,ea quz templinó erant, proie cit. Deus ei celotes eft,& πό uult patrís domü fterí doct latronügAlioqui ubi ra numera. tur,ubí fant cauex columbarii,& fimplicitas enecat^ubí ín pectore uíreinali zeculariü negodo/ rum curazftuat ftatim uelum templi cindi£:fponfus cofurgit íratus,& dicit: Relinquet uobis domus ueftra deferta.Lege euangeliü:& idc uome María ad pedes diii fedens, Martha: ftu Eo]-— ΄. Η ΄- ΄ ΄ dio praferatur.Et certe fedulo hofpitalitatis ofticio:diio atq; difcipulis eíus,couiuium prepara bat. Martha(inquit) Martha follicita ος, δὲ turbaris erga pluríma:pauca auté neceffaría funt,ut unii: María boná partéclegit,que non aufereturab ca.Efto& tu María;bis praferto doctri/ nam.Sorores tuz curfitent,& qu:xrant quomodo ΟΠΗ hofpíté fufpiciant. Tu femel facul oncte proiecto.fede ad pedes díii,& dic:Inueni eii qué quxrebat anima mea:tenebo εἴ,& non dimiíttá:& illerefpondeat: Vna eft columba mea perfecta mea: una. eft nmtri fua;electa gent tríci fuzicoelefti uidelicet Hlierufalé,— Semp te cubiculi ταί fecreta cuftodíát femp tecü fpofus ludat intrínfecas.Oras/loqueris ad fpofam:lceis,ille tibi loqui£:Et cá te fomnus opprefferit,ue nict poft parietem, míttet manü fuam perforamen,& tanget uentré tuum. Et expergefacta confurges,& dices: Vulnerata charitate ego fum:& rurfus ab co audies:Hoortus condufus fo/ ror mea fponfa:hortus códufus.fons fienatus.Caue ne domum exeas,& uclís uidere filas re/ cionís alienz:quáuis fratres habeas patríarchas,& Ifracl parente lterís.Dína egreffa.corrum. pitur.Nolote fponfum quazrere per plateas.INolo te circüíreangulos ciuítatis:dícas lícet:Sur, cam& circüibo cíuítatem,& ín foro,& in plateis quaeram quem dilexít anima mea,& interro; ges:INü qué dilexít anima mea,uidiftis?nemo tibi refpodere dignabitur. Spófus in plateís,nópoteft inuenírí. Arta δὲ angufta uía eftquz ducitad uitá.Deniq; fequitur:Quarfiui ed,& ποπ: ínuenícocauí eum,& non refpondit mihi.Atq; utíná nó ínuenifle fufficíat, Vulneraberis,nuda. berís,& gemebüda narrabis:Inuenerunt me cuftodes,qui circüeunt ciuitatem:percufferüt me, & uulnerauerunt me;tulerunt tHeriftrü me mihíi.Sí auté hoc exíens patítur illa,qua dixerat: Ego dormio,& cor meü uigilat,& fafciculus ftactes fratruclis meus míhi,in medio uberá meo: rum commorabítur:quíd de nobis fietque adhuc adolefcentule fumuszquz fponfa intran/: tecum fponfo remanemus extrinfecus?Z clotypus eft Iefus,non uult ab alijs uiderí facié tu&. : ἐπε ius 7 Excufes ὮΝ (ori à 4 Gd lon ἰὼ Ἢ ἀγῃ qui m Td | ἯΙ: T Kai qz ma yd "s it d fei oi ist tortut «x mut (cis An anui jt n 14 (mt! ἼΩΝ 71 a DE CVSTODIA VIRGINITATIS,$o. 66 A Excfeslicet atq; cauferis obducto uclamine;ora contexi,& quafiui te ibi& dixi: Annücia mt hí,qué dilexit anima mea:ubi pafcís,ubi cubas in merídieznequando efficiar ficut operta fuper greges fodaliü tuorum:indignabitur,tumebít,& dicet:Sí nó cognouetís teípfam o pulchra ἐπὶ ter mulieresegredere tu inucftieíis gregü;& pafce hzedos tuos in tabernaculis pafton:. Sís li cet pulchra& inter οὓς mulíeres fpecies tua diligatura fpofo:nifi te coonouerís,& omní cufto/ día feruauetís cor tuü,nifi oculos iuuenü fugeris:eeredieris de thalamo meo,& pafces πράος, q ftaturí{τὰ finíftrís.Itágy mi Euftochíü MEORUM MATE(aliud em atatís,aliud tme rití;aliud relioionis/hoccharitatis eft nomé)audi Efaiam loquenté Populus meus íntracubicu lum tuum.Claude oftium tuá,abfcondere pufillum aliquantulü:donec tranfeat íra ἀπί. Foris uacentur uíreínes ftultx:tu intrinfecus efto cá fponfo:quía fi oftium dauferís:& fecandü euan celij peeptá in occulto orauerís patré tuum:ueníet δὲ pulfabit,& dicet:Ecce ego fto ante íanuá, & pulfo.Si quis míhí aperuerítíntroibo δὲ ccenabo ci eo,& ipfe meciiz& tu ftatim follícita re fpodebis: Vox fratruelis mei pulfantís: Aperi mihi foror mea, pxíma mea,pfecta mea.Necef/ Íe eftut dicas:Difpoliaui metunica mea:quomodo induáillazlaui pedes meos, quomodo iín/ —— CVv»»r0 d Virg p, 7 : ΄ oris(22η 2224nY 757 Ab /ronchto ie quinabo eos:llico confurge δὲ aperí,ne te morante pertranfeat:& poftea conqueraris,& dicas: Aperui ego fratruelí meo;fratruelís meus pertranfiuit.Quuid em neceffe cft;ut. cordis tui oftia daufa fint?Sponfo aperíantur Chrifto:daudantur diabolo fecundü illud:Si fpiritus poteftaté habentis afcenderit fuper te;ne dítmiferis locum tuutm.Dahiel ín ccenaculo fuo re in fu, períoribus(neq; em manere poterat ín humilí):feneftras apertas ad Híerufalem habuit:Et ta habeto apertas feneftrasfed unde lumen íntroeat,unde uideas ciuitate ἀπί, Ne αροτίας illas fe; neftras de quibus dícitur:Intrauít mors per feneftras ueftras.Illud quoq; tibiuitandameftne κα f. Dre J^ γῇ Ξ ^ ΄ 3 L4* ΄* s ΄(1 LJ-." LA D inanís glorize ardore capíaris. Quomodo(ínquit Iefus)poteftís credere gloría ab hominib? ac Yj4v νγῆε,ν»ε ei cipientes? Vide quale malá fit quod quí habuerit;nó poteft credere.Nos uero dicamus:Quo, níácloriatío meatu es.Etqui eloria£ in diio elorie£.Et.fi adhuchoibus placerem, Chrifti fer uus nó effem.Et, mihi αὔτ abfit eloríarínifi in cruce dii noftri Iefu Chrífti:per qué mihi mun dus crucifix?eft,& ego méido, Et illud:Intelaudabimur tota dien diio laudabi£ aníma mea. Ζ χὰ Cüfacis eleemofynádeus folus uideat.^ Cüciunas lata fit facies tua. V eftis nec fatis müda,; Ιω, 7: P nec fordída,& nulla díuerfitate notabilissne ad te obuíá ptereuntii turba cofiftat;& digito mo] ornidioin y: fteris.Frater eft mortu? fororis eft corpufculü deducédu:caue ne dá hacfepius facisipa mo ríaris.INcc fatis religiofa uelis uideri;nec plus humilis c ποςοῆς eft;ne eloríá fugíédo quaras. Plures ei paupertatís mifericordiz atqj ieiunij arbitros dedínátes hoc ipo capiunt placere,qd? ——— I 993. placere conténunt; δὲ mírü ín πιο laus dü uítatur,appetit. Ceteris pturbatíonib?,qbus ho; minis mens gaudet,xerefcit,fperat;& metuit, plures inuenío extrancos.Hocuitío pauci admo dà funt, caruerát:& ille eft optimus:q quafi in pulchro corpore,rara neuorü forde refpereit. Ne. uero monco,we de díuítijs elorierís,& ne de generis nobilitate te íactes,ne te ER ». ras.5cío humilitate tuá.Scio te ex affectu dícere:Dnenon eft exaltatü cor imeti;neqy clatí funt oculímei.INoui apud το, δὲ apud matré tuáfupbiam p quá diabolus ceciditpenitus loci n6 ha;' bere, Vndead te fup ea fcribere fupfluü fit.Stultiffimü qppe eft docere; qd" noueritillequé do ceas.Sed ne hocipmtibí íactantí generet,qd" fxculi iactantia contempfiftiine cogitatio tacita fabrepat,ut quía ín duratís ueftibus placere defifti, placere coneris in fordidis:& quádo ín con; uentü fratrá uenerís uel fororü;humilíus fedeas:fcabello te cauferis indigná:uocé ex índuftría, quafi cofectá íciuníjs,tenues:& deficiétis mutata ereffum,humeris innítarísalterius. Sunt qp. pe nónullz extermínátes facies fuas:ut appareát hoibus íeiunátes:quz ftatím,ut aliqué uide; rintíngemifcunt,demíttüt fupciliü:& operta facie;uix απ oculá liberát ad uidédü. V eftis pul/ la.cíngulü facce,& fordidis manib? pedibufqy uenter folus:quía uidetí nó poteft;acftuat aboz His quotidie pfalmus illecanié: Dis diffipabit offa homínü fibi placentíá. Alia αὐτί! habitu, ucfte mutata,erubefcüt effe quod nata funt:críiné amputant:& ímpudenter erígüt facíes πα chinas.Süt qux cilicijs ueftiun£& cucullis fabrefactis:ut ad infantia redeant;imitant noctuas & bubones.Sed netantü uidear dífputare de fcemínís:uiros quoq; fuge;quos uideris catena tos,quibus fcemíneí cotra Apoftolum crines,hírcorum barba,nigrum pallium,& nudí patíen/ tía frigoris pedes.ELzc omnia argumenta funt díaboli, Talem olim Antonium,talem nupet "::“0 1.4. ϑορβιοπίαμι" τδυνγβορεν fuac το, Wl vta m“τ 3 F- fa Had] 72222 heh fion py ἈΞ T LA LTEM | δνύνττα foe lob Eu. pevna hg. qua(' : 237 Τον qat E ou 7i 97 | P» I a py, A(2 ὑπ Mrs mra i μη Mf TN ον Pn anal vegula z mt, μ Fas Vira ρη γοῦνα δηρόν as! -εδ^" ΑΠ EVSTOCHIVM. Sophroni& Roma cógemuít. Qui poftci nobiliá introicrát domos, deceperüt muliercilas|. oneratas peccatis femp difcétes,& nücj ad fcientia ueritatis pueniétes,trifticiá fimulant:& qua/ filongaiciunia/furtiuís ποστ cibís ptrahunt, Pudet dicere reliqua:ne uidear potius inuchi,dg moncre.Sütalij(de mei ordinis hoibus loquor)q ídeo pfbyteríà δὲ díaconatü ambiunt;ut mu liereslicétius uideant.Ois his cura de ueftibus fi bene oleant.fi pes,laxa pelle,no folleat.Crines calamiftriueftigio rotan£ digiti de anulis radiát:& ne plátas humídior uia fpargat,uix impri; iunt fumma ueftíoía.T ales cá uíderís,fpofos magis exiftimato cg clerícos.Quidá ínhocom/ ne ftadiü uítàm αρ pofuerunt:ut matronarü ORC dert cognofcant.Ex qbus unü q huíus attís eft prínceps,breuiter ftrictimqy defcribá:quo facilius maciftro coeníto,difcipulos recoenofcas.Cü fole feftinus exuroít/falutandi οἱ ordo difponit;uíarü copendia requirunt,& pene ufgy ad cubícula dormientiü.fenex importunus íneredit.Si puluillà uíderít,fi mátile ele, gans.fialiqd domefticz fupellectilislaudat,mira£;attrectat,& fe hís indigere coquerens:no tà impetrat;cp extorquet: quía fingula: metuünt ueredaríü urbis offedere.FHuic initnica caftitas, inimica ieiuna; prandiá nídoribus pbat,& altiliS γεανοπείτεπιο: uulgo pipigo nominat.Os bar barü& procax,& in conuitía femp armati. Quocicy te uerterís prímus ín facie eft: Quicquid που infonuerít,aut auctor,aut exagoerator eft fama. Equi per horarüi momenta mutant; nitidi cancg feroces,ut T hracij regís illum putes effe germanü. Varijs callidus hoftis pugnat ínfidijs:Sapíentior erat coluber omnibus beftijssquas creauerat díis fup terram, Vnde& Apo : Mri E ΜΗ cíus aftutías, Necaffectatz fordes;nec exquifitaze munditia cóue/ niunt Chriftíano,Sí quid ignoras:fi qd de faripturis dubitas:ínterroga ed, qué uíta cómendat: excufat ztas.fama nó reprobat: qui poffit dicerezDefponfaui em uos uni uíro,uírginé caftáex hibere Chrifto.Aut fi no eft quí poflit exponere:melius eft aliquid nefcire fecure;cg cá periculo difcere.Memento,;quía ín medio laqueorü ambulas,& multa: ueteranze uiroínes,caftítatis indu bítatz,ín ipfo mortís limine coronam perdidere de manibus.— Si qux ancillulz funtcomi/ tes;ppofiti tuí:ne ers aduerfus eas,ne inflerís ut dria. Vnü fponfum habere capiftís:fimul pfallitis:Chrifti fimul corpus accipitis:cur mefa díuerfa fit? Prouocert£& alia: Honor αἰτοίπᾶ. fit ínuitatio cxterarü.Quod fi aliquá fenferis infirmioré in fide:fufcipe;cofolare,blandire δὲ pu dícitía illius faclucrá tuü.Si qua fimulat fugiens feruítuté:huic aperte Apoftolü lege: Mdius eft nubere dj uri.Eas aüt uíreines δὲ uíduas:qux ociofx δὲ cutíofe domos círcieunt mattona/ rü:quz rubore frontis abfttito,parafitos uincunt mímorü,quaft quafdá peftes abíjce, Corr punt mores bonos,cofabulationes peffimas. Nulla illis nifi uentris cura eft;& quac uenti funt p xima, Itiufmodi hortari folent,& dícere:Mi catella,rebus tuís utere,& uíue dà uiuis:& nüquíd filis tuís feruas? Vinofz ata; lafeiuz,qduis mali infinuátac ferreas quoq; mentes ad delítias emollíüt. Et cá luxuríatz fuerint ín Chrifto;nubere uolüt,habétes danatíoné,qd'prímá fidem írrítáfecerunt, νος tibi diferta multá uelís uideri;aut ἱγγίαί feftiuo carrmínís metro ludere, ING delumbé matronará faliuá delicata fecterísqua: nunc ftríctis détibus:nunc labiis diffolu tísbalbutienté línguá in dímídiata uerba moderan£;rufticü putátes ome,qd'nafcit. Adeo il/ lisadultería etíà lingua placet. Qua: em comuniícatio luci ad tenebras?Quí confenfus Chrifto εἴ Belial? Q uid facit cá pfalterio Floratius?cü euágelijs Maro?cü apoftolis CicerozINóne fcd dalica£ frater.fi te uiderit ín idolío recübentézEt licet oia müda müdis,& nihil reíjciendd, qd cü gratíarü actíoe pcipitur:tamé fimul bibere no debemus,calicé Chrifti,& calice dasmoniorü. -- p::; 7; 2 κ- cao"": Referátibi mea ínfelícitatis híftoríá, Cà ante ános plurímos domo,parentibus forore,cogna/. tís& qd'his diffiali?eft;cofuetudine lautíoris cibi;ppter ceelorü me regna caftraffem:& Hiero folymá militatur?peerébiblíotheca, quá mihi Romz fümo ftudío aclabore cófecerá carere nó poterá.Itaq; mifer ego lecturus Tulliá ieiunaba. Poft ποστ crebras uigilias,poft lachrymas: quas mihí pterítorü recordatio pcton: ex imis uifceribus eruebar;Plautus fumebat ín man? Sí quando ín memet reuerfus pphetas legere ccepifTem.fermo horrebat íncultus.Et qa lumen cxcís oculis no uídebá,nó oculorü putaba culpá effe fed folís.Dum íta me antiquus ferpensil luderet:ín medía ferme quadragefima medullis infufa febris corpus inuafit exhauftum:& fine ulla requíe(quod díctu quoq; incredibile fit)fic infelícia mébra depafta eft,ut offibus uix hare tem.Interím parantur exequía: X uitalis anima: calor, toto frigefcente.íam«orpore,ín folo tantum Ver Ttg tgo Eu lay Dh, ls uj qo) Ted (aj rz liy ha dii ὑπαὶ afit --Ξ3-ῷἨ ip) IM uf] isi] rut ἊΝ mei] :|} vs DE CVSTODIA VIRGINITATIS.$o. 67 & tantütepéte pectufcilo palpitabaticü fübíto raptus ín fpiritu ad tribunal iudicis ptrahor:ubí ^ santü luminis S tantü erat ex circüftantíü daritate fuleorís:ut piectus ín terrá furfum afpíce; renon auderé. Interrogatus de conditione: Chriftíani me effe refpondi.Et ille quí prfidebat: Métítis ait: Ciceronían? ος, Chriftíanus: Vbi em thefaur?tuus,ibi δὲ cor tuü.Ilico obmutui & inter uerbera(ná cxdí me íufleratcofcientíz maeis igne torquebar:illü mecá uerficulá repu rans:In ínferno auté qs cofitebitur tibi? Clamare αὔτ coepi δὲ eiulans dicere: Miferere mei die; mifereremei.FIxc uox ínter flagella refonabat, Tande ad pfidentis venua puoluti q aftíterár, precabátur ut uenia tribueret adolefcétía,& errori loca poenítétiz: como daret: exacturus dein de cruciatü.fi gentili litterará libros aliquádo legiffem.Eeo q in tanto coftríctus articulo:uely lem etíámaiora pmíttere:deierare ccepí,& nomen eíus obteftans dicerezDirie fi uncg habuero codices fzculares:fi legero,te negaui.In hzc facraméti uerba dítifus,reuertor ad fuperof:& mí rantíbus cüctis;oculos aperío:tanto lachrymarü imbre perfufos:ut etíá incredulis fidem faceré nal illud,ante quod íacui:T eftís iudicíü trífte;quod timuí.Ita mihi nund cotíngat ín talem ín» /o»« 77" f^ ΤΩΣ ἘΞ cidere“σε habuifle fcapulas,plaeas fenfiffe poft fomná,& tanto dehinc ftudio: 5) οι afi mz diuina legifferquáto nó ante mortalialeeeram.^ Auaticiz tibiquoq; uitandá eft malum:nó(5^ ffe i: utaliena nó appetas(hoc em& publíceleges puniüt):fed quo tua;qux funt alícna non ferues. Si ínalieno(inquicfideles nó fuiftís:quod ueftrum eft;quís dabit uobis? Aliena nobis auri αν’ οξεία fant pódera:noftra poffeffio fpiritualis eft:de qua alibi dici£: Redéptío animx uiri pro/ Ρτία: diuítiz. Nemo em poteft duobus dotmínís feruire:aut em ὑπ ο ίες δὲ alte amabit:autc ex dolore.INecucto fopor ille fuerataut uana fomnía, quibus fxpe deludimur. Teftis eft tribu|^ ον ἐσ ργήρηον“ἢ unü patíetur,& alter( οστοιτπου.Νύδ poteftis deo ferire,& mámonz ία οἵδ, díuitijs.Nam gen- ἡ M is e d:Q 21. Re.-: POSUISSE REM"D: ᾽ ͵ ata c8 tilí Syrorü lingua,mammona díuitiz n&cupant. Cocitatio uictus.fpínz funtfidei, Radix auar nahe nem ríciz;cura gentilía, At dícís:Puella fum delicata:& qux manibus meis laborare non poffum.Si ad fenectà uenero:fí xerotare ccepero:quís mei míferebit? Audi apoftolis eren lefum:Ne cogitctís ín cordeueftro,quid máducetisine; corpori ueftro,gd induamini. None anima plus B eft Gp efca,& corpus plus ueftimentüzRefpicite uolatilía coelixqm non ferunt,neq; metunt, περ cógregant in horrea,& pater uefter cocleftís pafcit ílla. Si ueftis defuerit/lilia pponant.Si efarierís;audías beatos pauperes& efurientes.Si alíquis te afflixerit dolor legito:Propter hoc complaceo mihi ín infirmitatibus meís: δὲ datus eft míhi ftímulus carnis mez;anoelus fatanz, quí me colaphicet;ne extollar. Laetare in omnibus iudiciis dei:Exultauerunt ením fili ludz ín oibus íudicijs tuis απο. Πα tibi femp ín ore uox refonet:INudus exíuí deutero matrís mez,nu/ dus redea.Ecnihil íntulímus ín hüác mundü;neg; auferre qd poffumus.At nüc plerofqy uideas armaría ftipare ueftibus:tunicas mutare quotídiet& tamé tíneas nó poffe fuperare. C reli,)n ias je lf. y m iofior fuerít;anü exterítueftiméti:& plenis arcis pánós trahit.Inficiitur mébrana:colore pu«r^"ην: pop pureo. Aurá líquefajt ín lítteras,eémis codices ueftiunt,& nudus ante fores corü Chriftus emo rítut, Cá manü egentí porrexerintbuccinát,( ad agapé uocauerínt praeco coducit. Vidi nur per(nomé taceo,ne fatyrá putes)nobiliffimá Romanarü mulíeré ín bafilica beati Petri femiíui/ rís antecedétibus,ppria manu;quo relígíofior putaretur,fingulos n(imos difpertite pauperib9' Interea(ut ufu nofle perfacile eft)anus quxdá ἅπίς ραπί[ορ obfita peucutrít:ut alterü nümü acr ciperetzad quá c ordíne pueniffet;pugnus porrigitur p denarío: δὲ tanti críminís reus faneuís effüditur. Radix omní&i malorü eft auarícia:Ideo ο; ab Apoftolo idolorá feruitus appellatur. Χ εν» 7 Quare prímü regnum deí:& haec οἷα apponent tíbí, ING occídet fame animá iuftà dris.Iunior fui& fenuí,& no uidi iuftà derelictü;neq, femen ei? quxrés panéHelías coruís miniftrantibus Hi, E paíci£. Vidua Sareptana ipa cá filijs nocte moritura, pphetá pafcit efuríens.Et mirü ín modá Marspíana capface copleto;q alédus uenerat;alít.Petr? aplus inqt: Argétà& aurü nó habeo:qd'aüt habeo JO hoctibi do.In noie ἀπί Iefufurge& ambula, At nüc multílicet fermone taceát;ope loquun Fidé& mifericordíá n6 habeo:qd'aüt habeo,argentü& aurü,hoctibí nó do4-abétes αὐταί| ctum& ueftitü;hís contenti fimus. Audi Iacob;quíd fua oratione poftulet.5i fuerit dris mc?" B mccü,S feruauerít me inuía bac per quá ego íter facio:& dederít míhí panéad manducadii,St ucftitum ad ueftiendum; Tantum neceffaría deprecatus eft:& poft annos uiginti diues Ke pul 7- EDU UIN ΤΣ Ἶ;& ditior | "AD'EVSTOCHIVM. C&ditiorpatetad terram reuertitur Chanaan. Infinita de fcripturis exempla fu ppeditaneque^.[| auaríciam doceant effe fugiendam. V erum quia nuncex parte de ea dicitur:& fuo(fi Chriftus annuerít)uolumini referuatur:quíd ante non plures annos INitríz geftum fit,xeferemus, Qui, λα| dam ex fratribus parcior,magís cp auaríor,& ΑΗ argenteís dominum uendítum; EC. ἡ πηγὴ centum folídos quoslína texendo acquífierat, moriens derelíquit, Initum eft ínter monachos Oui ν΄ roy" confilium(nam ín eodem Loco circiter quínq, milía díuifis cellulis habítabant)quid facto opus {7 ΩΣ fel eflet. Alij pauperibus diftribuendos effe dícebant:Alij dandos ecdefia:nonnulli parentibus re miíttendos,Macaríus uero δὲ Pambo δὲ Ifidorus: δὲ caterí quos patresuocant: fancto ín eis lo quente fpiritu,decreuerunt ínfodiendos effe cum eodem,dícentes: Pecunia tua tecü fit ín pet dítioné. Nechoccrudeliter quifcs putet factum:tantus cunctos per toram agyptum terror ity 1 uafit:ut unum folidum dimififfe fit criminis.Et quoníá monachorü fecimus mentionem:& te Ício libenter audire,qua: fancta funt:aurem paulifper accómoda,— Tria funtín Aegypto gei | E f Alo m: 4 ὰ meramonachorum.Prímü cenobítz,quod illi faufes gentili lingua uocant:nos in comune ui; ” uentes poffumus appellare. Secu ndü ahachoritz;qui folí habitant per deferta:& ab eo quod procul ab homínibus recefferint)nuncipantur, Tertíum genus eft quod remoboth dicuntide; terrímü atq; neglectá:& quod ín noftra prouindia;aut Reps prímü eft. Hi bini uel terni, nec multo plures fimul habitant.fuo arbitratu ac ditione uiuétes.Et de co quod laborauerint, ín medium partes coferunt:ut habeant alimenta comunia.Habírant autem Gp plurími in urbi bus,& caftellis:& quafi ars fit fancta,nó uita:quicquid uendiderínt maioris eft precíj Inter hog. fpe funt íurgía:quía fuo uiuentes cibo;non patiütur fe alícui effe fubiectos.Reuera folentcer tarcícíunijs:& rem fecretí;uictoría: faciunt. A pud hos affectata funt omnialax manicz.cali; g« follicantes,ueftis craffior crebra fufpiria,uifitatio uíreinidetractio derícorum:Et fi quando díesfeftus uenerit faturantur ad uomitü.His igitur quafi quibufdam peftibus extermínatise p Ueníamus ad eos q plures funt;& ín cómune habitát;id eft,quosuocari ccenobitas díxim?.Pri l ἰ, ma apud eos cófcederatio eft,obedire maioribus,& quicquid iufferínt facere.Diuifi funt per de pono curías atq centurías:íta ut noué hoibus decimus praffit, Et rurfus deg: ppofitos,füb fe cétefim9 habeat. Manentfeparatí.fed iunctis cellulis: Vf. ορ ad horam nonam,ut inftítutum eft, nemo pergítad alium:exceptís hís decanis, quos díximus:ut fi cogítatióibus forte quis fluctuat;illi) confoletur alloquijs.Poft horam nonam in cómune concurritur, pfalmi refonant. fcriptura: re) dantur ex tnore.Et completis oratíonibus:cunctif. qp refidentibus,medius quépatrem uocant, incipit dífputare.Quo loquente,tantü filentium τις nemo alium refpicere:nemo audeat ex; creare, Dícentís laus,in fletu eft audiétium.T'acite uoluuntur per ora lachryma& ne ín fingul, tus quidé erumpit dolor.Cum uero de regno Chrífti,& de futura beatitudine,& de gloría cc perít annuncíare uentura:uideas cunctos moderato füfpírío,& oculis ad ccelum leuatis intra. fc dicere:Quis dabít míhí pennas ficut columba, δὲ uolabo,& requiefcam Poft hac concilium foluítur,& μπας, decuría cum fuo parente pergítad menfam:quibus per fingulas hebdo; tadas uiciffim míniftrant.INullus ín cibo ftrepítus eft.|NNemo comedens loquítur. Víuitur pa/ ἫΝ"— netleguminibus& holeribussqux fale folo condíuntur. Vínü tantü fenes accipiüt:qbus& pat PE d uulís fpe fit prandiü:utaliorü feffa fuftente£ atas,aliorü no frangat incipiés. Dehínc confur güt paríter,& hymno dicto;ad píepiaredeützibiufqy ad uefperá cü fuis ππαίσ[ας loquit;& dij cit: Vidiftis illá δὲ ΠΠ τ Quáta in ipfo fit eratiazquantá filentíü dg moderatus íncefluszSi itv firmü uíderíntcofolant.Sí ín dei amore feruenté,cohortant ad ftudiii.Et qa nocte extra ora tiones publícas ín fuo cubili unufafqy uieilat;circáeunt cellulas fingulorü:& aure appofita qd facíát dilioéter explorát. Qué tardioré deprehenderint:nó inarepant,fed diffimulato quod no/: runt,cü fpius uifitant:à prius íncipiétespuocant magis orare Cj cogunt, Opus diei ftatá eft, quod decano reddítü fert ad οροοποππῖ,η& ipfe per fingulos menfes patri omníá cá magno tremore reddít rationem.A quo etíam cibi cü factí fuerint przeuftant:& quía non licet, dicere cuicp:tunícam δὲ i dii textag; iuncís flrata non habeo:ille tauniuerfa moderatur:ut nemo: quod poftulet, habeat. Sí quis uero coeperit zerotare:tranffertur ad exedram latioremz δὲ tantofenum mínifterio confouctur,ut nec delitias urbium, nec matrís quarat affectum. ; Dnicis CN ( Qj Toy. fit t TM LM m η r rl "m uM ng titt bog; fitu neis ille {μὴ itg mi iti frd dm ἐμ! pnt tux ΤΠ a5 oin ; i i sip t tid (μι. ΠῚ ἡ A 4 10 DE CVSTODIA VIRGINITATIS.$0. 68 A Dominicis dicbusorationi tantum& lectionibus uacant:quod quidem δὲ omní tempore com pletis opufculís facit. Quotidie aliquíd de fcríptarisdifcitur.Ieiunium totíus anni zquale eft, excepta quadragefima,ín qua fola coceditur diftri&tius uiuere. A pentecofte,ccenz mutantur in prandía:quo δὲ traditioni eccdefiaftice fatiffiat:& uentrem cibo non onerent duplicato. Ta; lesPhilo Platonici fermonis imitator:tales Iofeph? eras Líuius,in(εο 44 Iudaicz captiuita εἰς híftoria;Effenos refert, Verum quía nunc de uirginibus fcribés, pene fuperfluum de mona .chis dífputauizad tertium gens ueníam quos anachoritas uocát:qui& de ccenobijs exeuntes, excepto pane& fale ad deferta níhil perferunt amplius.Fuíus uita author Paulus:illuftrator Antonius:& ut ad fuperíora confcendam,prínceps Iohannes baptifta fuit. Talem uero uitü Hieremias qe] propheta defcribit,dicenssBonum eft uiro eum portauetit iugum ab adole, fcentia(ua.Sedebit folitarius& tacebít: quoniam fuftulít fuper fe iugum:& dabit percutientí fe maxillam:faturabitur opprobrijs: quíano in fempiíternum abijciet dris. Florum laborem δὲ .conuerfationem ín carnenon carnís:alio tempore fi uoluerisexplicabo.| Nuncad propofitüt redcam:quía de auarícia differens ad monachos ueneram.Quorum tibi exempla proponens, non díco aurum,atq argentum, cxteras opes:fed ipfam terram δὲ colum defpicienss& Chri fto copulata cantabís:Pars mea dominus.Pofthac Ορ Apoftolus orare nos femper iubeat:| δὲ anctis etíam ipfe fit fomnus oratio:tamen diuifas orandi horas debemus habere:ut fi forte. σα aliquo fuerimus opere detentí:ipfum nos ad officium tempus admoneat. Horam tertíamfex δὴν 4) o» X prar tam, nonam.diluculum quoq;& uefperam;nemo eft quí nefcíat, INeccibi fumantur;nifi ora; tione prarníffa:nec recedatur a menfa;nifi referatur creatori oratía. Noctibus bís(σταρ furgen; :dum,reuoluéda qua de fcripturís memoriter retínemus.Eerediétes de hofpitio;armet oratío: 1egrediétib?de platza, oratio occurrat απτοζβ feffio:nec príus corpufculà requiefcat;cg aníma pafcatur.Ad omnem actum: ad omnem inceffum, manus píngatcrucem,— INulli detrahas, necaduerfumfilíum matris tuz ponas fcandalum. Tu qux es,ut alienum ferum íudices?Suo xliio ftat,aut cadit.Stabít autem:Potens eft em diis ftatuere illum,INecfi biduo ieiunaueris, pu (os fU 23 ὃν j fri cha Véleris fent testenon ieiunantibus effe meliorem. T'u ieíunas,& irafceris:Ille comedit,& forte bláditur. 1 u oon uexationem mentís& uentris efuriem, rixando digerís: ille moderatius alitur ,& deo στά) ΩΣ tíasagít. Vnde quotidie damat EfaiascNon taleieiunium elegi dícit dominus.Et iterum:In die busiciuniorum ueftrorum ínueníuntur uoluntates ueftra:& omnes quí fub ucftra poteftate funtftimulatis.In iudicis δὲ litibus íciunatís:& percatítis pugnis humilem. Vt quíd mihi ἱείαν natís?Quale illud potefteffe ieíunium:cuíus iram non dicam nox occupat.fed luna íntegram derelínquitz Teípfam cófyderans:noli in altetíus ruina, fed ín tuo opere eloriarí. Nec íllarü tibi «exempla proponas, quz carnis curam faciétes,poffeflionum reditus,& quotídíanas domus im penas fapputant.Necg ením undecim apoftoli, Iuda: proditione funt fractiinec Phyzelo δὲ Alexandro facientilgus naufragium:cateri a curfü fidei fübftiterunt.INec dicasiilla& illa fuis zebus fruitur:honoratur ab homínibus: fratres ad eam cóueníunt δὲ forores. παπί ideo uír Ss /Fecla lac σο effe defiuit?Primum dubium eft:an uírgo fittalis.Non enim quomodo uidet homo,uídet voor jdeus.Homo uidet in facie: deus autem uídet ín corde. Dehinc εἰ fi corpore uirgo eftzan fpiri tu uírgo fit;nefcio. Apoftolus autem ita uirginem definiuit: Vt fit fancta corpore& fpiritu. Ad extremum habeat fibi eloríam fuam. Víncat Pauli fententiam: delítijs fruatur δὲ uiuat. Nos melíorum exempla fectemur.Propone tibi beatam Maríam:que tantx extítit puritatis: ut mater domini effe mereretur.Ad quá cum angelus Gabriel inuirí fpecie defcendiffet,dir cens:Aue gratía plena,domínus tecum:confternata& perterrítarefpondere non potuít. Num &j e a uiro fuerat falutata. Deníg; nunciá difcit& loquitur: δὲ quz hominéformídabat,cà S 2» m, 2-. angelo fabülatur íntrepída,Potes δὲ tu effe mater domini. Accpe tibi tomum magnum,nouü; & Ícribe ín eo ftilo homínis:uelocíter fpolia detrahe:& poftég acceflerís ad prophetiffam:& co ceperís ín utero, δὲ pepereris filium,dic:A timore tuo domine concepimus,& doluimus,& pef perímus fpiritum faluationís tue:quem fecimus faper terram, Tunc δὲ filius tuus tibí refpon debít,& dicet: Ecce mater mea& fratres mei. Et mírum ín modum: illum quem in latítudi/ ne pectorís ταί pauloante defcripferas: quem ín nouítate cordis, ftilo fignaueras: RR ἐν ES έ. Ἰρομᾶ ex (TA M4 d ΐ th bo pora } LS Em ^- 1144 4 72Γ(Δ : 2m 7 V έ "jon Γ2257 / /bao1:/A fwvfn Wjpa -----, si oh esf. ι PAL I7» fa, ma/"m(^ AD EVSTOCHIVM fpolia ex hoftibus receperit: poftcg denudaucrit principatus δὲ poteftates,& affixerit eas cruciiconceptus adolefcit,& maior effectus fponfam te incipit habere de matre. Grandis lar bor, fed erande prazmíum, effe quod martyres, effe quod apoftoli,effe quod Chriftus eft, Quz quídem aníuerfa tunc profunt,cum ín ecdefia fiunt;cum ín una domo pafca celebramus: fi arcam ingredímur cá INoe:fi pereunte Hiericho;Rahab meretrix iuftifícata nos cohtínet, Cz terum uirgines:quales apud diuerfas harefes:& quales apud impuriffimum Manichaum effe dícuntur,fcorta funt exiftimandze,no uíroines,Si em corporis earum author eftdíabolus: quo/ modo poffunt honorare plafmationé hoftis fuízSed quía fcíunt uírginale uocabulum glotío/ fum,fub ouíum pellibuslupos tegunt:Chríftum mentitur antíchriftus:& turpítudíné uítz fa] [ο nomínis honore conueftiunt. Gaude foror,gaude filía;gaude mi uireo:quía quod alíz fim. lant.tu uere effe ceepifti. Εας οἵα qux digeflimus,dura uidebuntur ei, qua non amat Chri; ftum.Quí autem omné fxculí pompam pro purgamento habuerit,& uana duxerit uniuerfa fub fole,ut Chriftum lucrífaciat:quí cómortuus eft domino(ο, δὲ confurrexit,& crucifixit cati nem cum uítíjs δὲ concupifcentijs libere prodamabít:Quiís nos feparabit a charitate deizan tri bulatío?an anguftiazan perfecutio?an fameszan nudítaszan perícalumzan gladius?Et íterü: Certus fum: quía neg; mors,neq; uíta;neq; angel?;neq; príncipatus,neq; poteftates, neg; ín/ ftantía;ineg ἔπειτα, πες fortítudo,neqy excelfum,neqs profundum;ney alía creatura poterit nos fepararea charitate dei quz eftin Chrifto Iefu domino noftro.Dei filius,pro noftra falu; tehois factus eft filius, INouem menfibus ín utero ut nafcatur,expectat.Faftidia fuftinet.aué tus cgredítur,pannis inuoluitur,blandicis delínitur:& ille pueillo mundá índudens.prafepis contínetur anguftijs, T aceo quod ufq ad triginta annos ignobilis,parentum paupertate coty tentus cft:uerberatur,& tacet:crucifigit;& pro crucifigentibus deprecatur. Quid igitur retribuá domino,pro omnibus quz retribuit míhí? Calicem falutarís accipiam,& nomen is inuocabo. Preciofa eftin confpectu diiimors fanctorü eius.Hlacc eft fola. digna retributio,cam fanguis fanguine cópenfatur:& redempti cruore Chrifti pro redemptore libenter occambimus.Quiís * fanctorum fine certamine coronatus eftz Abel iuftus ocídítur. Άρα παπι uxorem peridita£ ς amíttere.Etneín immenfum,uolumen extendam,quare,& inuenies finoulos aduerfa perpef? | fos.Solusín delitís Solomon fuit;/& forfitan ideo corruit, Quem citi diiit dominus corripit, | Caftígatautem omnem filium quem recipit.NNóne melius eft breui tépore dímicare ferre ual ατα fumerelaffefcere fub loríca:& poftea gaudereuictoré cg ínipatiétia uniShorz feruire ( ppetuotINíhil amantib9durü eft;nullus difficilis cupiéti labor eft. R ef; píce quanta Iacob p Ra e————L-————-—— chel pacta uxore füftinuit.Et feruiuit(inquit fcriptura)Iacob pro Rachelannís feptem.Et erát íncofpectu eius,quafi dies pauci. Vnde δὲ ipfe poftea memorat:In díeurebar zftu,& celu no f&c. Amem?& nos Chriftü,cíufay femp quaramus amplexus,& facile uídebif ome dificilebre | uía putabímusuníuerfa qua: longa funt:& íaculo illius uulnerati,per horagum momenta dice; ἷ mus, Heu me quía peregrinatio mea prolongata eft a me.INon funt enim condigna: paífiones huíustetporís ad futuram eloríam qua reuclabitur in nobis,Quía tríbulatio patíétiam ope £ ratur,patientía autem probationem:probatío autem fpem.fpes autem non confundit. Qu" ᾽ dotibigraueuidetur effe quod fuftines:Pauli fecundam epíftolam ad Corinthios lege:Inlabo T tíbus plurima ín carceribus abundantius;ín plaeís fupra modum,in mortibus frequenter. A | Iudxisquinquies quadragenasuna mínus accepi;ter uireis cafus fum,femel lapidatus fum,tet ; naufragium fecíinocte δὲ die ín profundo marísfui.In itineribus Ízpius,perículís fluminiperi culis latronum perículis ex ecnere,periculis ex gentibus periculis in ciuítate, periculis in defen ς to perículis ín marí,perículís ín falfis fratribus:in laboribus,in miferijs,in uígilijs multis, infa)^ me& fitiin ieíunijs plurímis,ín frigore δὲ nuditate.Quis noftrum faltem mirtímam portíoné , decatalogo harum fibi poteft uindicare uírtutumtOb qua ille poftea cofidenter aiebat:Cut uem confummauí fidem feruauí.Supereft mihi corona iufticize,quam retribuet míhíi ín ílla die | απο(ία iudex. Sí cibus ínfulfior fuerit, contriftamur:& putamus deo nos aliquod praftare f beneficium,cum aquatíus uínum bibím?, Calix frangítur,menfa fübuertitur, uerbera refonát: ,&aquatepidior fanguine uíndicaf.— Regnum celorum uim parítur,& uíolentirapiüt nd ifi Y Xi, ἀπε, Tf llt dig. If ασ ης ye files id pte: Lion m iid sry wj χὠ ms mu Venta amy sedi »| I umo m niti [ssl un μ΄ md pu DE CVSTODIA VIRGINITATIS.... φρο, 69 A Nifiuim fecerisccelorum regna non capies. Nifi pulfauerís ímportune;panem non acipies fa cramenti, An nó tibi uidetur uiolentía:cá cato cupit effe quod deus eft:& íllucunde angelí cor; ολα iudicatura confcendít?Eeredere απαείο paulífper de carcere:& ριε[σηεῖς labo; tisante oculos tuos;tibi pínge mercedem:quá nec oculus uidit,necaurís audi uit,necín corhois. " Me."NE SNO L4 E o. 2. d aícendit. Qualis erít illa dics,eum tibi María mater drii;choris occurret cotnitata uirgíneísccutm poftrubrum mare,fübmerfo cum fuo exercitu Pharaone, tympanáü tenens precínet refponfu rís:Cantemus diio,eloriofe em honorificatus eftzequum δὲ afcenforem proiecit ín mare, Tunc Thecla íntuos lta uolabít amplexus. Tunc& ipfe fponfus occurret,& dicet:Surgeueni proxi 7... ey, ma mea,fponfa mea,columba mea,quía ecce hyems tranfiuit;pluuía abiit fibizTunc angeli mi; rabuntur,& dicent:Quz eft ifta profpiciens quafi dilucalum,fpeciofa ut luna,electa ut folz Vi debunt te filiz,& laudabunt regina, δὲ concabínze pradicabunt.Hinc δὲ alius caftítatís chorus occurret.Sara cum nuptís ueniet, Filía Phanuelis Anna,cum uiduis.Erunt ín díuerfis regibus carnís δὲ fpirítus;matres tux. Latabiturilla quod genuit,exultabit ifta quod AERE. uere fup afiná diis afcédet,& coclefté ingrediet Hierufalé/ Tunc paruulí de quibus ín Efaía faluator effatur:Ecce ego δὲ puerí quos mihi dedit deus palmas uictoria fubleuantcs,confono ore can tabunt:Ofanna ín excelfis:sBenedictus quí uenit ín nomine düi,ofanna in excelfis. Tunc cent quadragintaquatuor milía in confpectu throni δὲ feniorum tenebunt citharas,& cantabunt cantícum nouurm.Et nemo poterít dicere cantícum illud;nifi numerus definitus.Hi funt qui cá mulieribus fe non coinquinauerunt;uíreines em permanferunt.Hi funt quí fequuntur agnum quocuncy uadit. Quotíenfeiiay te uana fxculi delectauerít ambitio:quoties ín mando aliquid uideris eloriofum:ad paradifum mente tranforedere:effe incipe quod futura es,& audies f; po fotuo.Pone me ficut umbraculum in corde tuo,fícut fienaculum ínbrachio tuo:& corpore parí ter ac mente muníta damabís,& dices: Aqua: multa non poterunt extinguere charitatem,& flu mína non operíent cam. ARGVMENTVM EPISTOLAE- SEO. VENTIS. Blefilla Paula filía,mortus maríto,admonita ualída febrí,totà fe fe conuertítad Chriftum:& mona; cham profiteri ccepít,no fine magna ínuídía ὃς oblatratíone cognatorum:quorum cauillatíonibus híc tefpondet díuus Hieronymus, Aes SCHOLIA. luítiarum fafcíjs.) Hiftoriam Lacaríreuocati ad uitam,accomodat ad alleeoríam, θέ ὁ {| uerba.) Quíbus ante adhortabantur,ut mundum fequeretur,opes, honorem, uoluptate, δ 1 in fumma, felicitatem pollícentes,hoc eft,ínaníffimas nugas, Nihil uilius eft locuftís.);J| Vbifuntíftí quíftultíffimos mouent tumultus, quod fcríbatur lohannes locuftís ahíman; exei tibus ucícífolitus,& elocuftís conantur louís,quod aíunt,cerebrá reddere:ne tantus uir. cibo parum opíparo uídeatur alí?Híeronymus fatetur,eo cíbo níhil faíffe uílíus,ída; putat ad íllíus lau de pertínere, Facíesgypfez.) Olím e gypfo ftatuz quocp fiebant,(τα uulgo uocant plaftre.Gypfeas ὁ ergo facies uocat, ζεί oblítas& uelut íncruftatas:hoc ipfo deformes,quod nihil habeant ruborís, Vnde nonullzpurputíffum adhíbebant, Trementes uíreunculz.) Ironíce díxít,anus íam,ut quibus v fint filij filijgy filiorum,& tamen perínde quaft uirgunculefint pratenerítudínetrementes,comütur δὲ políuntur, Miítellíscrífpantibus,) Mítellam fecita mítra,quod eft capítís ornamentum:crífpantíbus, jquía thorulís íntortzefint,^ Artabatur Ínnoxíus.) T'orquebant caput mítrís,níhil comeritü,cü alía v membraforetcrucíanda, Facies pfímmíthío.) Quod latíní uocát ceruffam, grací Luis Infuo^ moríentí puluere.) Ad hunc modit habebant exemplaría, Quad, ípfe cenfeo legendü pure Ὁ puluere,: apus,quod pro ueneno noni accipitur. Flor. Rupulí pus atq; ueneni, Et ín praffatíoe quada ín Efaía Hieronymus tjfdem ferme uerbís utítur de pure Gícorpío, Impoftor& graecus,) Impoftor eft,quí ar ἔ te decípít,Grací olím male audíebant apud Romanos,ut hínc quoq apparet, Huíus prouerbíj memi| oo 122 us Vini ut ponds Vere» nít&alibí,^ Vafriora.) Id eft,falfiora,magífq; mordacía, Pínguí aqualículo.) Videlícet obefos,q mu 5) lierem íeiunijs macílentam rídeant, HIERONYMVS, AD MARCELLAM DE AEGROTATIONE BLESILLAE. Toni] Braham tentatur ín filio,& fidelior inuenítur.Iofeph ín Acgyptá uendítur:ut ρα) il cím annorum fpatío protelatur ad uítam.Petrüs apoftolus dii paffione concutí/ S89 2d] tur; amariter flensaudit,Pafce oues meas,.Paulus lupus rapax,& Beníamín ado lelcentíor in extafi caccatur;ut uídeat:& repentíno tencbrarum horrore círcüdatus, diim uocat: E j n"|/ 0j rervjer pua. per Faberla / ἣν Τις rav, CA ferit | trem pafcat& fratres.Eccchías uicína morte terretur,& fafus ín lachrymasquínde βλ, wol Inr»[^ Nes! k Auc bi C / poles Áogem Yeuemh ΄) M MT TS οὶ o low é χ'| 0$ gun 4^ mns"n Tuc Ide amm : mj entr D yim oeedfs CIE w 4(νεα αἶνον f t^ oun AD MARCELLAM DE AEGROTATIONE BLESILLAE, quem dudum ut hominé perfequebatur.Tta& nunc mí Marcella Blefillam noftram uidimus. atdore febrium per triginta ferme dies iugiter arftuaffe:t fciret refjciendas delitiascorporisiqd!| paulopoft uermibus exarandá fit. Venit& ad hanc dris Iefus,tetigítqy manum eíus:& ecce fur ens miníftrat εἰ, Redolebat alíquíd neelieentiz:& diuitíarü fafcijscollígata,ín faculi iacebat f puldhro.Sed infreriuít Iefus,& coturbatus in fpiritu damauit,dicés:Blefilla ueni foras. Quae uocata furrexit,& cereffa cum ἀπο uefcitur.Judai mínentur& tumeant:quarant occidere fufciy tatáfoli apoftoli eloriétur.Scit fe uitam fuam οἱ debere, qui reddídit.Scit fe eíus amplexari pe ᾿ des:cuíus paulo ante iudicium pertímefcebat.Corpus pene iacebatexanime,& anhelos artus mors uícína quatíebat. Vbi tunc erant auxilía propinquorü?ubi uerba omní inaniora fumoz INihil cibi debet o ingrata coenatioxque mundo períjt,& Chrifto reuíxit. Qui Chriftianuseft, gaudeat:qui írafcítur,non fe efle indicat Chriftianü. Vidua quz foluta eft uínculo maritali;ni hil neceffe habct;nífi perfeuerare. At fcandalígat quempíá ueftis fufcior?Scandalícet Iohánes: quo ínter natos mulíerum maíor nullus fuit:quí angelus dictus,ipfum quoq; drimbapticauit: uía camelorum ueftitus tegmíne,cona pellicea cingebatur.Cibi difplicent uiliores?nihil uilius eftlocuftis.Illz Chríftianos oculos fcandalígent potíassqua purpuriffo,& quibufdá fucis ora oculofqy depingunt: quarü facies ογρίοα: δὲ nimío candore deformes,idola mentiuntur. Qui; bus fi forte improuidis lachrymaru ftilla etuperitfulco defluitsquas necnumerusannorü po; teft docere,quod uctulz fint:qua capillis alienis uertícem ftraunt:& prxterítam iuuétutem in rugis anilibus políunt:quz deniq; ante nepoti eregem.trementes uírgunculz cóponütur;Eru beícat mulier Chriftíana.fi natura: cogít decorem fi carnis curam facit ad. concupifcentíamiin qua qui funt/fecundá Apoftolum Chrifto placere non poffunt. Vidua noftraante motofius ornabatur:& die tota quid fibí decfTet,querebat ad fpeculü.Nuncloquit cofidenterNos auté omnes rcuclata facie οἰοτίᾷ drií fpeculantes,ín eádem ímagíné tranfformamur,a gloría in glo tíáquafi dni fpiritu. Tunccrínes ancillula: difponebant:& mitellis ORA uertex artaba£ innoxíus:nuncneglectum caput fcit fibi tantá fufficere,quod uelatur.Illo tempore plumarum quoq; dura mollicíes uídebatur:& in extructis thorís iacere uíx poterat: Nüc ad orandá feftir na confurgit:& tínnula uoce cxteris alleluia prxripiés:prior incipit laudare dnm fuü.Flectátur genua fuper nudá humü:& crebris lachrymis facies pfinimithio ante fordídata pureatur.Poft orationé pfalmi concrepant:& laxa ceruíx poplites uacillantes,in fomnüq; uergentes oculíini; inío mentís ardore uíx ímpetrant,ut quiefcat. Pulla tuníca;minus cum humi íacueritfordi/ datur.Soccus uiliorauratorü precium calceorá egentibus largitur. Cíngulá nó auto gemmifag diftinctá eft,fed laneum,& tota fimplicitate puriffimü:& quod pore magis aftríngere uefti/ menta, cj cíngetc. Sí huic ppofito inuídet fcorpius:& fermone blando de uetíta rurfum atbo re comedere perfuadet:illidatur οἱ pro folea anathema:& ín fao morienti puluere dicatur: Va deretro Satana: quod ínterpreta£aduerfe. Aduerfarius qppe Chrifti eft& antíchriftusscai pi cepta difplicét Chrifti.Oro te quid tale uncs,quale Apoftoli fecímus:ut meríto fcandaligent? Patré fenem cam nauícula& retí dímíttunt.Publicanus a telonzo furgit,& fequit faluatoréuo lens difcipulus reuertí domü,& fuis ante renuncíarc, magiftri uoce prohibetur.Sepultura nóda tur patrí:& pietatis eenus eft,impíü effe p domino.INos quía feríca ucfte no utimur, monachi iudicamur:quía ebrij no fumus,neccachínno ora diffoluímus,continentes uocamur& tríftes. Si tuníca non canduerít:ftatím illud e MP: poftor&eracus eft. Cauilléur uafriora lícet:& pínguí aqualículo.fartos círcüferant homínes: Blefilla noftra rídebit: nec dignabitur loquaciü ranarü audire conuitia:cü dris eíus dictus fit beelgebub. ro b ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS.| Lezquz uírgíni monafterío prafucrat morté,ci cofulís defignatí quí fub íde fere tepus obierat die, morte coponít:oftedens,quantü ínterfit ínter exitü fanctorü,& interítü eorü quos híc máüdus ut felíces SCHOLIA. πῇ Ontemere memínit interrupta interpretationis, Síquide defecerat hymni Dauid, perti! E nctadluctá de morte Lez. Ft íllud:Sí narrabo fic, ecce natíone filíoráü tuorüi&c, pertinet lad utrüqrad Leam traflatáad ímmortalitate,& ad gentile díuítem ad inferos pracípítatü. Qua fracto uafe teftaceo.) Ita uocat corpufculáü hoc, Ecclefíaften fecutus, quí per απ DES pma corpus hydríam uocat, V t conteratur,ínquithydría fuper fonte,àe cófrín κὰν rota uper Ati νο απ (tis tenu mE hisp πὶ pum diu γαῖ Su Vui qu gd wil jai dit Jutta μην nii M ri xil dai μα” sui ull yo f it ΄ πμ μι jd A AD MARCELLAM DE EXITV LEAE. φρο.“ΤΟ fup cífterná,& reuertat puluis ín terrá fud unde erat, ἄς fpírítus redeat ad dei χαί dedic illa Significat autem díuus Híeronymus,perpaucos effe,quí mortem non horrcant. Defignatum cófulem.) Defii Í gnati dicebantur, íam quídem creatí,fed qui nondum iníffent magíftratum:& idcirco addit, de fuís fzy . Culís detrahentem,quod interceptus fuiflet anted íneundí magiflratus díes ueniffet, Non palma; rtum cófulem.) T'oga confularís palmas habebat,quemadmodum& tríumphátis.Ea candida cofaeuit ele, prafertím candidatis.— Atratum.) Allufit ad magiftratuum petítores,qui ob candidam ueftem,« candídatí(uocabantur. Inlacteo coeli palatio.) Allufit ad lactea uíam,qua poetae fíngunt íter effe ad Io ὁ uís arcem,reliquorum deorü palatfs,hincatq hínc dífpofitís.^ Vt uxor mentitur.) Nam erat ethnici Z maríti uxor ethníca, Vnde iuxta gentílíum morem in deos relatum fíngebat.Memínit huíus ín epifto la ad Paulam de morte BlefilIz. onm codíces pro mentítur habebant,commentatur: utrag lectío probe habet, Nam commenti, figmentü uocamus. Vnde coómentarí,| Nó duabustunicis.) Mire to^ ὃ tum hunc euangelij locum ad allegoríamtrahít.^ Duplíci ueftíamur fide.) Vtpartím fidamus Chrí; fto,partim müdo.FHlancepiíftolam fcrípfit ab eremo Romam reuerfus,cü Marcellà erudiret ín facris líteterís,ut in illius teftatur epitaphío, HIERONYMVS AD MARCELLAM DE EXITV LEAE. ea] Vm horafermetertia hodierna diei feptuagefimü fecundü pfalmü.id eftterrij lí, y 4 bri principià legere ceepiffemus,& docere cogeremur,títuli ipfius partem ad finé AX)(caundilibri partem ad príncipiü tertij libri pertínerexquod fcilicet defecerüt hym/ “δ ni Dauid filij IefTe finis effet prioris: pfalmus uero Afaph, príncipiü fequentís:& ufqs ad eülocii pueniffemus,in quo iuftus loquítur: Dicebá:fi narrabo ficecce generationé fi líorü tuorü prauaricatus fum,quod ín latinís codicibus nan ita habemus expreffum:repente nobis nunciatü eftfanctiffimà Leam exifIe de corpore.Ibícy íta te pallui(fe cofpexi:ut uere aut : A SS;* enis paucaaut nulla fit anima:quz fracto uafe teftaceo;non tríftís erumpat.Et tu quídem,no quod /1rraec[s οκ futuri íncerta efles dolebas: fed qd' trifte funeri obfequiü nó dedi cs.Deníg in medijs fabu;^r»» berriont lis.rurfum didicimus relíquías eius íam O ftíam fuiffe delatas. Quaras,quo pertineat ífta repli catio? Refpondebo tibi uerbís apoftoli,multum per omné modum. Prímüquod uníuerforá audijs pfequenda fit qua: calcato díabolo,coroná iam fecuritatis accepit.Secundo,ut cius uita guum. explicetur, T ertio,ut defigitatü confulem de fuis fzculís detrahenté,effe doceamus in tartaro.Et quídé couerfationé Lex: noftraqs poffit digno alleuare praconiotTra camtotá ad dim fuifle conuerfam,ut monafterij prínceps,marer uirgíná fieret, poft molliciem ueftium fae... roce ----co membra(τας, Infomnes orationibus duxiffe noctes,& comites fuas plusexemplo docuif^&5 a, f fc cg uerbis, Humilitatis fuit rant τᾶφ fubiectz,ut quondam diia plurimorü ancilla omni putarctut:nífi quod co Chrifti magis effetancilladum dria hominum non putatur. Inculta ue ftís,uilis cibus,neglectum caput:íta taméut cum omnía faceret; oftentatione fugeret fingulo; rum,ne reciperet ín prafenti fxculo mercedem fuam.Nunc ícitur pro breui laborexterna bea; titudine fruitur,excipitur angelorü chorís:Abrahz finibus cofouetur,& cum paupere quon/' dam Lagaro,diuitépurpuratü& non palmatü confulem fed atratum,ftilla dieiti mínoris cer; nit inquirere.O quantarerum mutatio:]lle qué ante paucos dícs dignitatum omníü aumina|^7/; hs V geh pracedcbantsqui quafi de fübíectis hoftibus tríumpharet;capitolinas afcendit arcesquem μία?7// iiy fu quodam& trípudío populus Romanus excepitad cuíus ínterítum urbs uníuerfa commota eft:nunc defolatus δὲ nudus,non in lacteo cadi palatio,ut RT mentitur ínfelix:fed ín forden. tibus tenebris continetur. Hac uero quá unius cubiculi fecreta uallabant:qux pauper uideba£ & tenuiscui?uíta putaba£ amentia, Chríftü fequit,& dici: απο audiuímus:íta δὲ uidim? ín ciuitate dei noftri: relíqua. Quapropter moneo, flens emeníq; cóteftor,ut dá hui?mü, di uia currímus,nó duàbus tunícis,id eft,duplici ueftiámur Á e.IN6 calciamétoríi pellb9,mor/ ὦ tuis uídelicet operibus pragrauemur: Non diuitiarum nos pera ad terram praemat: INon uit; ga;id efbpotentiz fzcularís quxratur auxilium:non pariter,& Chríftum uelímus habere δὲ fac culum:fed pro breuibus& caducis,xte£na fuccedant:& cum quotidie(fecandü corpus loquor) pramoriamur ín cxterís,ion nos perpetuos exiftimemus,ut poffimus effe perpetui. ^ moa / JA(| de VA ” fh( e bug ey M) C να, IN EPITAPHIVM BLESILLAE SCHOLIA. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS. ὡς m Aule prímogenita filiafcptímo poft nuptías menfe marítum amífit, deinde pertjt& ipfa, pa nomínc Blelillaamaternae auíz uocabulum referens.Huius obitum íntemperantíusac fij. BJ m Ya ncfine plorantem Paulam Híeronymus confolatur:atq; etíam acríter obiurgat,oftendes i: πω ΟΣ noneffe Chriftíanorü tantopere delere bene uita de'uncios.In ípfíus autem epitaphio, Dies Daulx,uití hoc ílli tribuit Híeronymus,quod ímpenfiflíme dilexerit liberos fuos.Huius epiftola mentíonc facit ín co quod modo cítauímus epitaphío,teftans Roma fcríptam fuiffe,nímírum, co tempore cum ílluc per Epiphania,& Paulinum epifcopos e Syría rctractus, Marcella caterííog πο. bílíbus foemínís innotuíffet, à ἐν SCHOLIA. 5. vx Itorem lingua.) Hieronymus ín mulíercula laudat elegantiam fermonis, cá hodie fapié; b tcs ífti pulchrum ducant fpurceloquí,& Chríftíanum: hominem decere línguz fordes; Di In Origene queg, íllo.) Illo addídít ob emphafim.Nam fi ín tam íncomparabilí uíro mij «I ratur Gracía, qiod unam Hebrzam linguam adíecerat fuz quanto magís mirandum, inp Εἰς foemínam effe trílínguem:? T eftatur alijs alíquot locís Hieronymus,Orígene Hebraicas didiciffe lítteras,ut diffifus feptuagínta, ueterís teftamentí ueritatem ex ea perueftigaret,prafertím ín Tomis, ín quíb?accuratíus dífputat.INà ín Flomilíjs uulgata utíturaedítíoe.^ Cum matre contende C set.) Cótenderet díxítín bonam parté pro certaret,non quod uere certarct, fed quod eo profecerit,ut V"certare poffet, Tumentes anímos.) Anímí pluralí numero,ferocitatem fignificat δ faftum, Arguei Notinullí Codíces fcriptum habebant: V acillabat zgrotatióe feffa. V trag; lectío probe habet,nifi quod ? pofteriormihímagísarridet, Palleatem ac trementem.) V τᾶς confequífolet morbá, Pallor ob uir tíatos humores,& exhauftum fanguínem:& tremor ob uíres extenuatas.. Etíemíanímem ín lectuy lum.) Hunc locum ín omníbus ΗΝ exemplaribus,íta reftítuímus:Et femíanímz lectulum ual; ] pum fe baptífmo.) Significat illí{η abímo fuiffe,monacham fierífed morte preuentam,nondum adif Y Τε moriafterium,. Irafcerís Paula.) Apteadaffectus induxit Profopopeíam,dum Chríftum ipfumlo; ) ο " día. T eftís Laertius,in cíusuíta. I heombrotum.) Legendum eft Cleombrotum, Is fuít adolefcens ἀλεόμ BpoTop ἀμ βρακϊώτηρ μιμοῦ, οὶ τέγεωμ cdi δέμας xx oA sop. Qood fí uelis íaugenem Cleombrotum Am bracíotam ímítare,&.detectís tuum corpus demítte,| Catone.) V tícenfem,quí gladío ín uentready rarís.) Hancapparet fuiffe cognatam Paule, cuíus memínit ín epiftola,cuíus ínítium: Cum hora ferme tertía,üt üxor mentiítur ínfelix, Mos autem eratgentilibus,ut uxores,manes marítorum pro dijs cole fi plan&ulegís Deuteronomíj capíte ultimo.De lofue fepulto abfqy letus mentíonc.lofue capite αἰεί! 4 go Coníequenter.) xxoAo/fGo,id eft,congruenter& merito,qua uoce ad eidem modumutitur& αἰ}. j€o.Sup patre quoq; fuo& matre,non contamínabitur,nec egredietur de fanctís,ne polluat fanctuaríd t dorníní,quía oleum fanctz unctíonis deí fui fuper eum eft. δυο blandíor.) Blandíor hoc loco uerb (* defuncta. Nüdj ín meís morítura eft.) Vídeut íntellexerit díuus Hieronymus,fua Ícrípta femper uí, &tura,ín quíbus immortalem famam pollicetur Blefiliz, Neqy ein cft ipfa fibi incognita uirtus. Prafenfit * batpofuit pro índícabat,ut V ergilius, Degeneres animos timor arguít,— Vacillabant egrotatíone.) } faret círculus propínquorum.| Mariti orbítas,) INoue díxit Marítí mortem,mariítí orbitatem. Pto! quetem facit.. Habeat Zenonem.) Zeno{ΠῚ mortem conícíuít,ut quídam putant laqueo,;ut alij ínej. Ambraciotes,quí de tecto fe pracipitem dedit, ut patet ex graco epigrammate, rid θέλεις τὸν παῖδα acto,ac manureuulfis uifceríbus períjt,ut refert Plutarchus ín eíus uíta,. Echnícae comparatione fupe Ῥ éent;& ín lararío haberent,quafi íam effent ín deorum numerum relati. Moyfes plagítur.) De Moy v bi. In Leuítico.) Cap.uigefimo prímo,legis de huíufmodi. Etde fanctis ínquít,) Eft codem ín lor v eft,non nomen.(πας ης exíftímas.) Inducít alteram profopopeiam,cum filiam loquentem facít & praedixit Horatius ac V ergilíius íngenij fuí monumenta perpetuo uíctura, Pradenfit ὃς Ouídíus.; HIERONYMVS AD PAVLAM' SVPER OBITV BLESILLAE FILIAE.. ΄ y Vis dabitcapiti mco aquam,& oculis meis fontem lachrymarum& plorabo:non | uc Hieremías aít,uulneratos populi mei,necut efus mifería Hierufalem:fed plo rabo fanctitatem,mifericordiam,innocentíam,caftitatem:plorabo omneis paríter 2-41 inunius morte defediffe uirtutes. Non quod lugenda fit illa quz abijt.fed quod no bis impatiéhtius fit dolendum,qui talem uidere definimus. Quis ením ficcis oculís recordetur, uigintí annorum adolef. centulam tam ardenti fide crucis leuaffe uexillum,ut maoís amiffam uirgínitatem,Gp mariti doleret interitü: Quis fine fineultibus tranfeat orandi inftantíam,nito rem,lingua Trig "χα ἰοὺ Oli UN de f dd Nil tog itis Ηθη nlt nto) TN Um, Àm Της γα milis bm ἢ (n, In "| rotum τν, hort ody a ' Doy cipit Ην ü I4 dmiti [xod nimi legt: M ds jut μ μι! ud yo Ϊ p ue 4A SVPER OBITV BLESILLAE FILIAE, So.^7I tem linguz,mémoriz tenacitatem;acumen ingenij? Sí erxce loquétem audif(eslatine e n&" miror IL“ ἢ ; zs: d 3 CBE mrt) s {είτε putares.Si ín Romanum fonum língua fe uerterat:nihil omnino pereetíni fermoredole/.^"'^f70 fa Jn bat. lam uero(quod ín Orígene quocp illo, Ώταεία tota míratur)ín paucis nó dicam méfibus, fed dicbus:íta Hebrx lingaz uicerat difficultates,ut in difcendis canendif qp pfalmis,cum ma trecontenderct, Humilitas ueftium non(ut ín plzrífq; foler)mentes animos arguebat fed cum interiori fe mente deiecerat:inter ancillarum uirginum caltum dornínamq; nihil medii, nifi quod in COLS dígnofcebatur,quod neglectius incedebat. Vacillabánt ποτοτατίός οτοῖ{γω ὑπ θώκο fus:& pallenteni ac trementem faciem,uix collum tenue fuftínebat:& tamen aut prophetá;auc 7972 ef euangelium femper ín manibus tenebat.Lachrymís ora complentur.fineultus ocaipat uocem: δὲ harentem linguam,uifcera commota non laxant, Cum fanctum corpufculü febrium ardor excoqueret,& femianiniz lectulum uallarct circulus propinquorum:hacc ín extrema uerba má; dabat:Orate dominum Icfutn ut mihi ienofcat:quía implere non potuí,quod uolebam., Se; cura efto mi Blefilla:confidimusprobasuera quz dicimus: INücg eft fxra conuerfio. Vox πας primum dedícata eft ín latrone: Amen dico tibi hodie mecum erísin paradifo.^ Poftej auté farcina carnís abiecta,ad fuum anima reuolauit authorem:& in antiquam poffeffionem diu peregrínata cófcendít:ex more parantur exequix:& nobilium ordine prxeüte,aureum ferecró uclamen obtenditur. Videbatur mihi τᾶς damare de ccclo: Nó aenofco ueftes,amictus ifte nó eft meusthic ornatus alienus eft.Sed quid agimus? Matris prohibitu τί lachrymas,pfi planei; mus, Cófiteor affectus meos,totus hic liber fletibus fcribitur.Fleuit δὲ Iefus Lacar,quia ama batillum.NNon eft optímus confolator:quem proprij uíncunt eemítus:cuíus uifceribus σατο tis. fracta in lachrymis uerba defudant. T eftor mí Paula Tefurm,quem Blefilla nunc fequitur:te ftor fanctos angelos quorum confortío fruiturzeadem me dolorum perpeti tormenta qux pa terís:patré effe fpiritu urriti charitate, interdum dicere:Percat dies illain qua natus fum. Et heu mihi mater: ut quid cenuifti me uit, qui dicerer difcrimen omni terra. Ft illud: Iuftus cs drie;uerütamen íudicía loquar ad te.Quid eft,quod uia peccatorü pfperátur?Et,mei quoqs 1;| er M ox ied pene inoti funt pedes,pepecffüfi funt ercflus mei. Οία celauí in peccatoribus;pacépeccatom;, ο ντ. 71 uides.Et díxi:Quomodo cognouit deus,& fi eft fcientia ín excelfo«Έτος ipfi peccatores& abun dátes ín fieculo;obtinuerüt diuitias. Sed rurfus illud occartít:Si natraueto ficecce generatione filiorum tuorum prauarícatus fum. Nanquid& in mcam mentem,non hic fxpíus fluctus illi» ditur? Quare fenes impij feculi diuítijs perfrauntur?quare adolefcentía rudís,& fine peccato po mmaturo flore metitur? Quid caufz efG;ut fxpe bímuli trímuliq;& ubera materna actentes a dxzmonio corripiantur: repleantur lepra, morbo regio deuorentur?& econtrario, imptj,adulteri, homicide, facrilegi;uegeti atq; fecuri de fua fanitate,in deum blafphement? Prafertim cum iniufticia patris non redundetad filium:& aníma qua: peccauetitipfa moría/ tur.Autfi manet uctus illa fententia peccata patrumin filios oportere rcttítui;iniquum fit lon »xui patrísinnumera delicta in innocentem infantiam repenfarc.Et dixi:Ergo fine caufa(με) fani cor neum,&[αυ ínter ínnocétes manus meas, factus fum flaeellatus tota die.Sed cum haccogítarem,ftatím didici cam propheta:Et fufcepi,ut cognofcerem:hic labor eft ín confpe; ctu meo:donec íngredíar fanctuarium dei,& intelligam ínnouíffima eorum. Tudicia ením do, míni abyflus multa.Et,o profundum diuitíarum fapientiz& fcientia deí,cg infcrutabilia fant iudicia cíus,& ininuefticabiles uia eíus.Bonus eft deus,& omnía qux bonus facit, bona fint necefle eft,^ Maríti orbitas irrogaturplango quod acídit.Sed quía fic placet domino,gquo anímo fuftinebo. Vnicus raptus eft filius,durum quidem fed tolerabileiquía fuftulit ílle,qui dederat. Sí ccus fuero,atmíci me lectio confolabitur.Si audítá quoq furdze aures negauerint, uacabo a uítíjs:níhilaliud;nifi domínum cogitabo.Imminebit fuper hzc δὲ dura pauperies, frigus languor,& nuditas:extremá expectabo morté,& breueputabo mal, quod finis melior fubfequatur.Confyderemus quid Ethics ille pfalmuis fonet: Iuftus es domíne,& rectum iw dicium tuum,FHoc non poteft dicerenífi ille,qui ad uníuerfa qua patitur,magnificat domini | S RUE m 3 fuo δα ἘἘΞ t Jede ΣΕ Ί0 Α΄ nn duty y^ ! 1104 my ΠΣ- dom «uis je AQ(4 re γοη] |! AD PAVLAM. e s fao metito imputans;in aduetfis de eius damentía eloríatur.Exultauerunt enim filie lude ο ín omnibus íudicijs domíni.Sí Iuda confeffio interpretatur:confitens autem omnis aníma ας a 23; δὲ big is: 3 7) ont Ίπ fum,eratías refero creatori.Laneueo,& ín hoclaudo domini uoluntatem.Quando enim - infirmor,tuncfortis fum: uírtus fpírítus ín carnís infirmitate perficitur.Patítur& Apoftolus ] aliquid quod nó uult, pro quo ter domínü deprecatur.Sed dicitur εἰ: Sufficit tibi στατία mea: | quía uirtus ín infirmitate perficitur:& ad reuclatíonum humilíandam fuperbíam,monitor Ἰ quídam humanz ímbecillitatís apponitur, ín fimilitudinem tríumphantium,quibus ín cur; i ru retro comesadharebat per fingulas acdamationes ciuium,dicens:Hominem te effe memen to.Cur autem durum fit,quod quandoq; patiendum eft:Et cur dolemus quem mortuum? ἔβα hocením πατί fumus,ut mancamus aterni? Abraham, Moyfes,Efaias,Petrus,Iacobus, Io, | hannes,Paulus electionis πας, δὲ fuper omnía filius dei, morítur:& nos índignamur aliquem ζ οχίτς de corpore, quí ad hocforfitan raptus eft, ne malitía mutaret intellectum eiustPlaci, I taením erat deo áníma eius. Propter hoc properauit educere eam de media iniquitate;ne : t longo uita ítínere,deuijs oberraret anfractibus. Lugeatur mortuus.fed ille, quem| gehen — egi jna DOR tartatus deuorat;in cuius poenam aternus ignís aftuat. INos quorum exi (OX m mmc, um angelorum turba comítatur,quibus obuíam Chriftus occurrít: erauemur magis/fi diu) ] tíus in tabernaculo ifto mortís habitemus.Quia Φράία híc moramur,peregrinamur a domi/ t πο. Πα illanos cupido teneat:Heu mihi,quia peregrinatío mea prolongata eft a me habita; 'uícum habitantibus Cedar,multum percerínata cft aníma mea.Si cedar tenebra funt,& mü dus ifte funt tenebrz:quia lux lucet in tenebrís,& tenebrx eam nó coprehenderunt:faueamus Blefillz noftrz:qua de tenebrís mierauit ad lucem,& inter fídeí incipientis ardorem, confum matí operís percepit coronam, Reucra fi fzculare defyderium:;&(quod deus a fuis auertat) delitias uita: huius cogitantem,mors immatura rapuiffet:plangenda erat,& omní lachryma rum fonte ploranda. INunc. uero aum, propitio Chrifto, ante quatuor ferme menfes, fecu D, do quodámodo propofiti fe baptifmo lauerit:& ita deinceps uíxerit: ut calcato mundo;fem; per monafteríum cooítarít, non uererísne tibi faluator dicat: Irafcérís Paula: quía tua filía, tea facta eft filia? Indienaris de iudicio meo,& rebellibus lachrymis facis íniuríam poffiden/ ti?Scis ei quid dete,quid de caterís tuís cogítem, Cibum tíbí denegas, nó íeiuniorü ftir dio.fed dolorís.INon amo frugalitatem iftam. Ieiunia ifta aduerfarij meí funt. Nullam aní; mam. recipio:quz, me nolente/feparatura corporc. Tales ftulta philofophía habeat marty/ res,habeat Zenonem, Cleombrotü, uel Catonem.Super nullum requiefcit fpiritus meus;nifi fuper humilem δὲ quietum,& trementem uerba mea.Hoc eft quod mihi ín monaftetío pro/ míttebas? Quod habítu a matronis caterís feparato, tíbí quali relieiofior uidebaris? Mens ifta qua plangit,fericarum ueftium eft. Interciperís& emorerís, δὲ quafí non ín meas ma/ nus uentura fis, crudelem iudicem fugis. Fugerat quondam δὲ Ionas afiímofus propheta, fed ín profundo marís meus fuit, Si uíuentem crederes filiam,nuncg plangeres ad melio, ra mierafle.Hoceft quod per Apoftolum meum iufleram:ne pro dormientibus ín fimilitu/ dínem gentíum triftaremini,Erubefce, ethnice comparatione fuperaris, Melior diaboli an cilla,cg mea eft.Illa infidelem marítum tranflatum fingit ín ceclum:tu mecum tuam filiam commorantem,aut non credisaaut non uis,Sed dicisiquomodo lugere me prohibes:cum δὲ 7 TN Iacob Iofeph ín facco fleuerít: congregatifqs ad fe omnibus propínquís noluerit confolari, | dicens:Defcendam ad filium meum lugens,ín infernum?Et Dauid Abfalon cooperto capi/ o» teplanxerít;repetens:Filius meus Abfalon, Abfalon filius meus:quís dabit,ut moríar pro te Αι j 74 cicMaron filius meus-Abfalonz Moyfi quoq;€ Aaron:cxterífq; fanctorum folennis fitluctus exhibi/ tis? Perfadlis ad ifta refponfio eft. Luxíffe Iacob filium, quem putabat occífutn: ad quem " / ην Ρος oen Ne n/ yita:::: p f& ipfe eratad ínferos defcenfurus, dicens: Defcendam ad filium meum lueens ín infernum. "Quia necdum paradifi íaguam Chriftus effregerat; Necdum flammeam illárompheam& uertiginem SVPER OBITV BLESILLAE FILIAE,$o ΤΣ is οἰ Δ uertiginem przfidentium cherubim fanguis eíus extinxerat, Vnde& Ab raham licet ín loco NN reftigerijtamen apud inferos cum Lazaro fuifle fcribitar.Et Dauid íufte fleuiffe filium parri? NN cidam:qui sls peciam poft ut uíueret impetrare non potuít:quía fciebat non pecafle,--|a E dpi non fleuit.De Moyfe uero δὲ Aaronxquod eis ex ueteri morefit planctus exhibitus)non mí/ v ay ferm; NM randum eft;cum& in actibus apoftolorum íam euangelio corufcante, ΣΤΗΝ fccerínt 4΄ vetviomm TN Hierofolymz fratres planctum magnumcEt πεία, planctus magnus,non ín plangentíum ex/ ibsi. animationeut tu putasifed ín pompa funerís,S exequiarum frcquentía intelligendus fit. De dins, níq; de Iacob fcriptura fic loquitar:Et afcendit Iofeph fepelire patrem fuum:& afcenderunt cü iy co omnes puerí Fharaonis,& feníores domus eius,& feniores omnis terra: Aegypti,& omnis li ihi domus Iofeph δὲ fratres eius.E poft paululur:Et afcenderunt cam eo quadrigx& equites i à facta(untcaftra grandia nímís. Ac deinde:Er planxerunt eum planctu magno,& forti nímís, |"i Planctus iftefolennis,non longas aeyptijs imperat lachrymas.fed funeris monftrat ornatum, iin luxta quem modum Aaron quoq;& Moyfen, fletos effe manifeftum eft. Nequeo fatis[αεί bap:, puirz laudare myftería,& diuinum fenfum,in uerbis licet fimplicibus admirari,quid fibi uelit M quod Moyfes plangítur,& Iefus INaue uír fanctus fepultus refertur:& tamen fletus effe non.| ume fcribitur. Nempe illud quod in Moyfe;id eft jn lege ueteri fub peccato Adam omncs tencban; Seb ἣν quem mei, sia turelogío:& ad ínferos defcendentes, confequenter lachryma profequebanturfecüdum Apo— 4 omen iis ftolü,qui ait:Et regnauit mors ab Adam ufq; ad Moyfen:'etíá fuper eos quí non. peccauerüt, rdg In lefu uero;id eft;in euangelio:per quem paradifus eft apertus,mortem gaudía profequütutz us flentefg; hodic Iudxi,& nudatis pedibus ín cinere uolutatifacco mcubant. Acne quid deíit Ls fuperftitioni,ex ritu uaniflimo pharifzcorum,prímum cibumlentis accipiunt,uidelicet often tata dentes qualí edulio primogenita perdiderint,^ Sed merito,quía ín refurrectionem domini—;(,——/ Usar] non credentes,antichrifti prxparantur aduentui. Nos uero qui Chriftum índuímus,& fadti V«^ era 727/677. dun fumus(iuxta Apoftolum)genus regium δὲ facerdotale,non debemus fuper mortuos contrifta un y, fe 2η έτη aisi γί Εἰ dixit(ínquit) Moyfes ad Aaron δὲ Eleagar& Ithamar filioseíus,qui relicti eran:Caputue.“ soja ftrum non denudabítis,& ueftimenta ucftra non fcindetís,ne moríamini,& fuper omnem fy, iau nagogam ueníat ira. INofte(inquit)fcindere ueftimenta ucftra,& luctum exhibere gentilem, np ne moríaminí. Mors noftra peccatü eft: Et(quod forfitan crudele alicui uideatur fed fidei ne; uci«effarium eft)ín eodem Leuítíco fcribitur: quomodo facerdos magnus ad patrem,matrem.fra ΠΤ. trefay,uel liberos mortuos prohibeatur accedere:ne uidelícet aníma dei facrificijs uacans,& to/ T tain illius myfterijs occupata;aliquo impediatur affectu. Nonne alíjs uerbís ídipfutm ín euan/ sm;gelio pracipitur: ut non renunciet domui difcipuluszut mortuo pattí non exhíbeat(ερυίταν {πον ram? Et de fanctís(inquít)non exiet,& non contamínabitur fanctificatío deí eius: quía fan; sd"τα oleum unctionisa deo fuper eum eft. Certe poft credímus ín Chríftum,& olco unctio - nis eíus accepto,illum portamusin nobis:non debemus exíre de templo,id eft, de propofito pg Chriftíano:non foras egredi incredulitati uidelicet gentilium commifcerí;fed effe femper ín, dimi trínfecus,id eftuoluntatí domini míniftrare.|. Flac ídcirco dícímus:ne ignorantía fcriptuta/, εἰ'rum authoritatem tibí preberet ín luctu,& uidererís rationabiliter errare.Et adhuc fic locutus "T füm,quafi unam de turbís conuenerim Chriftíanam.Nunc uero cun fcíam totí te renuncíaffe uir mundo:& abíectís calcatifcy delitiis fzculi;/orationi;ieiunijs/lectioni uacare quotídie: cum ad il exempl Abraham cupías exíre de terra tua,& de cognatione πατε& Chaldzís& Μείο, um: pra derdli&tis, τειτᾶ γοργοτίϊιοπίς íntroeas: cum omnem fübftantiolam, aut pauperi/ mé us dilargita fisaut filijs ante mortem mundo mortua dederís:míror teca facere,qua fi[αν à s cerét cxtera:;reprehéfione dign uiderétur. Redit tibi ín memoríá cofabulatío eíus)blanditíz, s""fermo;cofortiü:& quod his careas patí nó potes freie: matris lachrymis fed modü qua, i fg in yy " rímusín dolore.Si parte cogíto,no rephendo qd: plangis.5í Chriftíana& monachájftisno/ 7(εν gend im:mínib? mater exdudit.Recés uulnus εἴτ: δέ tactus ifte quo bládior,nó tá curat;cg exafperat.A/| i imas ism i9 tamé qd'tépore mítígandü eft;cur ratíóe no uíncit?INà& INoemi famé fugiés in terra Moab, μή. ":-marítü pdidít& filios.Et cà fuon; auxilio οὖε deftituta, Ruth al ἰσπίσοπα ab ερ idi Nero, Afris C. Av Lm μὲ k E H AD PAVLAM. je?^ εν ρολ» C Videquáti meriti Πε defertz praftitiffe folatid.Ex eius femine Chriftus orit RefpiceTobqug) ὁ[|i Ρε ta füftínuít,& uidebis te nimii delicatam:illü erectis ín coclá oculís;inter ruinas domtis poenas| ulceris, innumeras orbitates,& ad extremü uxoris infidías,inuictam renuifle patientiam.Sdo| quid refponfura fis: Hoc illi quafi iufto ad pbationé eueniffe: Ettu e duob? eliee;quod udis: aut fancta es,& probarís: aut peccatríx ,& iniufte quereris, minora fuftinens, quam mere; tis. Quiduetera replicem?Prafentía exempla fectare.Sancta Melanía noftri temporis in, E ul—- τοῦ Chriftíanos ucra nobilítas:cum qua tibí domínus,mihíq concedatín diefua habere pát ' ΠΣ fore^"!. tetn,calente adhuc mariti corpufculo, δὲ necdum humato,duos fimul perdidit filios, Rem [0 fha prepernt fum dicturus incredibilem, fed tefte Chrifto, non falfam.Quis illam tunc non putaret mo; re lymphatico.fparfis crinibus, uefte confciffa, lacerum pectus inuadere? Lachrymz eutta non fluxit/ftetítímmobilis:& ad pedes aduoluta Chrífti,quafi ipfum tenerer,rrifit. Expedi, tius(inquit)tibi feruitura fum domíne,quía tanto της onete liberafti, Sed forfíitan fuperatur ín cxteris. Quinimo quaillos mente contempferít,in uníco poftea filío probat: cui omni quá habcbat poffeffione conceffa,ingruente íam hyeme, Hierofolymá nauipauit.Parcé quarfo tibi, - parce filia ci Chrifto iam regnanti:parce faltem Euftochío tua: cuius parua adhuc tas: 8 αι! n dis pene infantía,te magiftrante diri gitur.Sauitnüc diabolus:& quia uná cernit de tuis liberis ἐν triumphantéobtrítum fe effe condolens: quxrít ín remanente uictoría quá in przeunte iam i Ten Ἢ Ζ|* perdidit. Grandis ín fuos píetas impietas ín deum eft, Abraham unicum filium Lbxtus interfe/ | nis ΣΝ JIanais in iuo VÀ ELE sh. cit&tuunam de pluribus quereris coronatam?INon poflum fine gemítu aloqui,quod di ir cturus fam, Cum de medía pompa funeris,te exanímer referrent:hoc inter fe populus ταῦ fitabat:INonne illud eft quod fxpíus dicebamus:Dolet filiam ieiunijs ínterfectam,quod non ucl dc fecundo eíus matrimonio tenuerit nepotes.Quoufg; genus deteftabile monachorum non urbe pellitur?non lapidibus obruítar?non pracipítatur ín fluctus? Matronam mifer bilem feduxerunt: qux ἅ monacha cffe noluetít: hinc probatur, quod nulla gentilium ita fuosuncj fleucritfilios.Qualem putas ad íftas uoces Chriftum habuifle trifticiam?Q uomor do exultaffe Satanam,quí nunctudim animam eripere feftinans,& prj tibi proponens dolo; τίσ illeccbram: dum ante oculos tuos, filíz femper imago uerfatur, cupit matrem fimul ne/ care uíctricis,m folitudinetm fororis inuadere relictas. Non ut terream Io quar.fed ut míhi teftis eft domínus, quafi ante tribunal cíus affiftens;in hzc te uerba conuenio. Deteftandz funt 3{Πα lachrymas ρίεπα facrilegío,incredulitate pleniíffimz:quz non habent modum, qux ufq xar"ve r^ Ὁ ad uiciniam mortis accedunt, Vlulas δὲ exdamiítas,& quafi quibufdam facibus accenfa,quan γέρον 50 Γή» tuminteefttuifemper homicida es. Sed ad talem damens ingreditur lefus,& dicit: Quid vwndulaskrMme ploraszNon eft mortua puella fed dormit.Irrídeant circüftantes. Ifta infidelitas Iudaorum cft. Τὸ quoq; fi ad fepulchrum filix uolueris uolutaríangelus increpabit: Quid quais ui/ uentem cum mortuis? Quod quía María fecerat Magdalena; poft uocem domini fe damani tis agnouit,ad eius prouoluta pedes audit:INetetioerís meinecdum enim afcendi ad patrem meum, id eft, non mererís tangere refurgentem: quem mortuum exiftimas in. fepulchro. CES nuncexiftimas Blefillam noftram pati crucesqua ferre tormenta;quod tibi(με ; no uidcatfübiratum?Clamatnuncilla lucenti,fiundg me amaftí mater fi tua ubera füxi.fi uis itv ὃς Ζω Hmmm ey ftituta fum monitís:ne ínuídeas glorix mex: nec hoc agas,ut a nobís ín perpetuum fepare Elm fent P, mur.Putaseffeme folamzHabeopro te Maríam matrem dri. Multas híc uideo,quas antené "iil boy fciebam. O quanto melior eft ifte comitatus. Habeo Annam quondá ín euangelio prophei tantem:&(quo magis gaudeas)tantorum annorü labores,ego in tribus menfibus confecuta fum. Vnam palmam caftitatís accepimus, Mifereris meí,quía mundá reliqui? Atego ueftri for tem doleo: quos adhuc fxculí carcer indudit quos quotídie in acíe pralíantes,nunc ira, nunc auarícía,nunclibido,nunc uaríorum incentiua uítiorum,pertrahunt ad ruinam.Si uis,ut ma; ter mea fis:cura placere Chrifto. Non agnofco matrem, meo domino difplicenté. Loquitur illa& alia multa,qux taceo,& pro te drim rogat: míihíq; ut de cíus méte fecurus fim, ueniá ίπν: petrat peccatorü:quod monuí,quod hortatus fum,quod inuidiá propinquorum,ut falua effec | E. excepí Qus ! Ud, nr timi d Vis dt "A B SVPER.OBITV.BLESILLAE FILIAE.!$o.^75 ἐκοερί.ἴεαορ dim fpiritus hos artus regit:dum uitae huius fruimur commeatu fpondeo,pro; mitto polliceor,illam mea lingua refonabítilli mei dedicabuntur labores,illi meum fadabíc ít &enium:lNulla erit pagina,qux non Blefillam fonet. Quocunq; fermonís noftrí monumenta petuenetínt:illa cá meis opufculis pereerínabítur.Flác in mea mente defixà legent uiroínes,ui. duz,monachí facerdotes Dreuís uit: fpatium,zterna memoría compenfabit. Qua: cum Chrij ftouíuit ín ccelís,in hominum quoq; ore uíctura eft. Tranfibat& prafens atas:fequétur fzecu/ la poft futura:quac fine inuidia iudicabunt. nter Paulz: Euftochijq; nomé media ponetur. ING ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS, : Paulína Paulz filia; poft Blefillam,natu maxíma,nupferat Pammachío Iuueni docto cff primis& no; bili. Qua defuncta,monachi propofitum fufcepit,opes fuas ín pauperum fubfídíum elargíens, Laudat Flieronymus uxorem defunctam,adhortans marítum,ut ín fancto propofito pergat:uerecunde fignifi cans,ut in Bethlehem fe coferat, anguftía reí familíaris laborantem:& Paule focruí, Euftochíog; cogna. -tzfefe adíungat.Flac epiftola tametfi breuís eft, tamen multum babet& erudítíonis& zloquentiz,ut pote ad uirum eruditum& zloquentem fcrípta,a uíro omníum& doci(fímo& aloquentifiímo:Scrii bíitad eüdem ὃς alía permulta. Π A..SCHOLIA.-. τ Ὁ,:* ἘΠ Lavs3m dolorís inftaurat,) Plagam doloris habet quz quidem uiderím exemplaría,fed' ἃ ΣΕ] mendofe οἱ fallor, Nondum cin de uulnere aniímí loquítur,fed de plaga corporís, Nan δι deanímí plaga mox fubíjcit. Vnde legendum opínor,plagz dolorem, Cum ením plaga “ἢ ipfum uulnus fignificet,& dolor animí Πε uulnus,non poteft dící plaga dolorís, níli ρε 34] appofitíonerm:ut íntelligas dolorem renouatum,quí eft anímí uulnus. At non íteratur x bicuulnus,fed priftini AUN dolor recrudefcít comemoratíoe cícatrícem refrícante, Tempore δ ,& ratíone,) Duo funt quz dolorem anírmií leníunt, tempus ípfum, díes ením adímit egrítudínem, & ratio,— Szcus confolator.)|Szrus, uel quía poft longum tempus, uel quía poft tempus. De c filice excifa przcordía.) Rurfum allufit ad Maronís carmep,quod fuperíus índícauímus, Scd durís ὁ genuit te cautibus horres Caucafus,Hyrcanzg admoruntuberatígres.— Paulínz tua.) T uz dixit,€ guod'olím fuerituxor,& affectum addidit pronomíne, ΤΚ Ην Corymbum uocat f ftígíatum mucronem rofz recentís,quze nondum explicuit fua folía. Vnde& parturíentem appellat, , quod uelut ad partum turgeat. Papíllatam ítem a fímilítadíne papíllarum foemínearum, In Calathum ὁ . fundatur.) Rofam folijs explícítam,ob fimilitudinem calathum uocat, Quemadmod( V ergilius ín ca£ míne de Rofa,fi modo illíus eft. Nec mora,rídentis calathí patefecít honorem.Prodens ἐπα τη femíf na denfa crocí,;Folíorum pandatur ambitíoe.) Nam folía numerabátur ín rofis,ut author Plíníus, V t^ de uenufte uocauít ambitíonem rofze,uclut oftentantís fuas opes, Coparat rofx,tiondum adulta puel . lamadhucteneram., E8hoc ímítatus ex Marone.lam medítans folijs fe numerare fuís. Precíofiflimi 1 '"Margarítum.) Gemmarum precía mütantur cum atatíbus, ficut& ceterarum rerum, Summum autem .. precium olím fuiffe margarítís,hoc eft uníonibus,abunde teftatur Plinius.^ Virens fmaragdí.) Ner ῥ gàt quicif aeque uírere, ας fmaragdum,;cuíus zemma propría commendatío eftuiror. Verum Ege chíclís,) Cherubím Hebrzís plenítudinem fcíentíae fonat:cuíus myftíca defcríptío eft apud Ecechíe . lem. Totumfibiuendicat.) Οία pro una filía,tot Π]ίας uirgines habebat fpíritales.Nam Chriftus ía^? euangelío centuplum pollícetur, Imo frater.) Ita Paulus{η cpíftolís fuísuxorem fuam,fororem appel^ Jat,utfentíunt fj, quí credunt Paulo füíffe uxorem.^ Nobilitatís portas.) Itauocat ftrepítum& fplem o dorem amplzfortunzealludens ad nobilium palatía,quz portas| ics potíufj fores,"antíduxfoe ᾿ mína.) Venufte quod Maro ἀἰκίε de Dídone torfítad Paulínam, ασ uíro fuo dux fuítad píetate am plectendam,&: contemnendum mundum,— Crebrís abortíjs,) Sepíus aborfum fecerat Paulina.Non 4 abortít autem,nífi quae concepít,etíam fí uítio alíquo,uel corporís,uel femínis fít,ut foetus nondum ma , turus efjcíat.Ex abortijs ígítur íntellexítfeno effefterile, Rachelísexeplo.) Rachel peperít ΤΩ Y Beníamín,quod hebraice fonat filium dextra, quo nomíne pater ínfantem uocauít. Nam ípfa moríens dolore partus appellauerat.*397Ta Benonií,íd εἴς, ΗΠ dolorís πιεί, Vírü defyderij fui) Pammachid ὁ . íntellige monachá.llla ín uotís habuít,quod filíus fuít,unde ἃ defyderg uocat heredem,— Ichabod.) c "a3" Ichabod Hebraíce fonat,cecídit gloría,Nà íd nome mater moríes ímpofuit, Refert, prími Reg . gü cap.quarto. Ὡς príma ples Beníamín.) ld eft,de Rachele,quz ín partu perijt. V nde moríes ma V . fer uocauit filium, Benoní, id εἰ, tilium dolorís meí. Scd pater commutauit illi nomen ἃ uocauít εἰ eníatnín &.:: — Jl er(3goort- Hye E Gp inmeis iforitura eft libris. Audiet me femper loquentem cum forore,cutn matre,| ΟΣ fe fern : ud ynA/Im^ ju | | | IN EPISTO.AD PAMMACHIVM SCHOLIA. Cr. Beniamín,id eft,filium dextrz.Hiftoría refertur Genefis.s. Exarcae cognomine) Quodarca effet D capta;ob íd mater cum uocauit, Ichabod,íd eft, cecidit gloría:fic ením fonat Hebraice, Pofthumá.) Pofthumí dícuntur,quí patre fepulto nafcuntur. Nam matre defuncta, Paulínus dum Πε monachus, ὁ quafinafcíturecclefiz. ᾿ Eleemofynís díuítem&c.) Feftíuíter contexuit contraría. Αγχισρα]νγόο,)|d eft;prímus dux. Tráflatuma milítía, Qut praecedit uniuerfum exercítá, uocatur SexiseoTwyóo Archiftra ^ tegus. Salutantíüturbas.) Domus potetü, falutatorü officiis mane celebrant. Allufit at Hieronym? | ad carmé Vergilíana. Mane falutátü totis uomit zedib?unda. In hís aát oibus eft íucüdíffíma rerá defcri ' ptio."Tumenti aqualículo.) Hydropícá fignificat. Feftiuíter aüt díxit parturít,ob tumoré uentris& € mortem,ob morbü peneímmedícabílem,^ Debílítatusa aruo.) Taxatcrudelítatem quorüdam quí puerís membra diftorquent,ac frangunt,ut per hos mendicent. Vnde addídít,non fibi mendícat.fed ὃ ἥς,α quibus producítur, Morbo regio.) Quem σεαζί,ετίςαπι uocant.Idem& aurigo dícitur,a.co; lore,quem bilís per omne corpus díffufa gígnit: unde putrefcat fümmü corpus neceffe eft, Etlícet díq € tíusaliquado uíuant:tamen cadauer potíus,dj corpus círcüferunt. τν) Munera τῇ dicebantur,quí munus,hoc eft,ludos,aut fpectaculum aliquod zedebant populo:quos gtzci uocant, Agonothetas,quafií dícas certaminum pofitores.Itag; Pammachíum uocat muneraríü pauperü,quod ut olím quí magíftratum petebat,populi fauorem,zdítís muneribus captabant,Ita híc pauperum faug rem concilíare largítionibus uíderetur,ad emerendü rn um deí.Et ob íd addidit,egentium candida, tus, quod per illorum fuffragía ambíret,non magiftratá,fed coelum, Nec cítra emphafím dixit fe(tinat, Nam exeneratus farcína diuítíarum,quas femel ín pauperes erogauerat,celeríus fre poterat, Danie, ;[ίς σου.) Síc em cofulit regí INabuchodonofor capite quarto, Quatmobre rex confiliá med placeat tibi,& peccata tua eleemofynís redíme,& iníquítates tuas miferícordijs pauperum:forfitan í nofcet ὁ deus,delíctístuis. ΕΠ& mater.) Paulínam íntellígit& Paulam, Conful pronepos.) No litate exprimít Pammachtj,quí proauum habuerit confularem.Ide dixerat EP ponis ἃ coníugís noy b bilitateclarum, EtFuríanigerminis.) Vult e&aFurío Camillo genusducere. Έα tuníca,) Furud ,. apud ueteres nígrum ται, με proceres,olím candídís ueftiebátur:monachí nígro,uclutílugentes, VK— Quafiurbem zneam.) Locus nonnihil díuerfus habetur Ecechielís.cap.s.Ecce dedi faciem tuam , ualentíorem facíebus ου, δὲ frontem tuam duríorem frontíbus eorum:utadamantem& ut(ilicem dedi facíemtuam, Infulas proconfulares.» T vara genus erat,ínfigne nobilítatís,ut nunc torquem au/ J ream collo geftant," Quauis darus honos.) Quauis díxít pro quantüuís:&e quidem eleganter,ne quis mfífcíolus fcrípturam mutet, Per manus patrícías.) Nonnulli codices habebant, patrícijs,& τείας ní fal lor:ut íntellígas infignía nobilítatis,olim fucceffíone folere cotíngere.Nam hoc eft per manus tradete: ^ cum alíus alij tradit per fucceffíoném.^ Quo conful Maríus.) Maríus quía nouus erat homo,quem admodi ὃς Cícero, uidebatur indignus clauo confularí,quádf totíes uíctor,tot a&is ex hofte{ἀρ δ, δ Quod Scipío ultraannos.) Scipio Africanus ob egregiam uírtutem,afite annos legítímos cofulat P effatfecutus, Fulgens palma.) Opinor pro palma penu palla,ut íntellígas ueftem fenatoríam, Quá non ignoro palmatam togam olím fuiffe ueftem tríumphalem,qua fortaffe nobiles honoris cau ἢ fautebantur. Foenore Chrifli.) Eleganter ufus eftuerbo. Nam foenus quoda ferendo dicitur,ppríe ΕΠ aruorum,quz plus reddunt dj acceperunt.Poftea coepit cotra paturam,pecunía pecuníam parere, t.[ntalíagro.) ld efttamfertili, qui centuplum reddat. Significat autem perfectionem euangelícam, 4, Lentísuaporibus.) Hoc eft,exíguo ígni,& aulatím;quemadmodum quz cruftís trítíceís ínfepulta nunc coquuntur ín clibano,ut pars delitíará Πε εἰ ín ratione coquendí,nedumíngenerecibí, Εει! f uentes burícos mános.) Mánínobilíá equi uocabant,gbus per urbe obequiítabàt nobiles, Horatíus.Et Ἀρρίᾶ manis terít.Feruetes uocat,alacres& bene paftos, Nà alíog máni ρθη affueuetínt, Quída codíces habebat burícos,quídà borícos,quídà omíttüt hácuoce.Forte Burícos appellauíta cíui tate Achaíx Burís,quod íllínc laudatíffímí mitterentur.— Pars facrilegij.) Pr.rtem uocat genus fiue fpecíem,Sacrilegíum eft furtum reí facra, At quod pauperibus eft deftinatum,íd ueluti Chrifto díca/ Δ tumeft. Crates Thebanus.) Cynícus fuít,quiferuos proíjcere aurum ín media íuffit Líbya,quía tat Γ díusirent,ppteronusíegnes. Et Antífthenes.) Híc Cynícefecte prínceps fuit& author.Porro Cyr 5 nícorum erat níhil habere, prater pallium,peram ὃς baculum. Sínautem adamauerís capt, δίς.) Hac * lexrefertur Deuteronomij,capíte uígefimo prímo,^ Cothurnatam.) ld ef5turgídam& tragícam A cothurno calceamentotragíco. More puerorum,) Significat epiphonemata,quib? ipfe díuus Flíe/ ronymus líbenter utítur, Nec bíc reprehedit,cum ait: More puerorum,fed oftedít hzca pucrís potí(fí mum δὲ folum affectarí,quí tate ílla rhetorum fBofculís ludebant, A uirís íam prouectís non ítem, C Indaufulís.) Id eftín fíne narratíonís,uel argumentatíonis. Nam híc adhibentur epíphonemata. ὺ. Grandis tumor.) Quod eft corporum:tranftulít ad ftílum, Satíus eft habere corpus preffum& far num,dj tumídum δὲ malís dí(tentum humoribus.[ta oratío melior eft,quz preffa eft; cg exuberans ac € tumens, Errorís mutuí.) Fatetur fe non recte rífiffe optímam fententíam,quam fenex uzhementer f probat. Athenarum.) Locus erat Athenís Míneruze facer,ubí fuasartes finguli profitebantur:quem locum hodíe Roma fophíam uocant. Híc accipit Athenzum pro quouís loco, ubí traduntur litter, Felíces ínquít,) Quíntilíanus hoc dí&um citat,nomine Fabij Píctorís, Dogmatum uaríetates.) Decretafeu placíta phílofophorü dogmata uocant, Sunt aute alía dogmata Stoícoríi,alía Perípatetico , rü,alía Epícureord,—Chriftí myftes.) Myftz dícunt,q facrís alicui?numiínis funt ínitíatí, Symm flag | jfde myfterijsfütinitíatí:| Amos tibi buccina.) Allufitad hoc,qd' eft apud Πᾶς pphetà.ca.z, κα : infonítu ἀΐῳ [αν tii ( Org Ἶ id ist M riy ge bles Met Slots iday Dam tangi tis tid di i Por iut laii tg M boi dou) yn ja dius Ji x T μι int berti pod ntu tur lt! ri un m h Mt ii IN EPISTO.AD PAMMACHIVM SCHOLIA,$9^74. ín fonita moab,in clangore tubae Et rurfum,capíte tertío:Sí clanget tuba ín cíuitate,G& populus non ex b pauefcetzIntelligit aute ardorem& ímpetü ad díuinas litteras, Paruulus ífte.) Alludít adlocá Eaíze, capite(ερείπιο, De puero,cuf nomen emanucl,quí butyrum ἂν mel cómefürus dicítur: uídelícet, ut ἐίτο grandefcat, δὲ fcíat reprobare malurm,& eligere bonum,& Affyríos popularí&c, Commifcuit autem híc multos facrz fcriptura locos. Ex cantíco amatorío ,ex pfalmís,ex Efaía,quí omnes huc fpe &ant:ut affidua fanctorum uolumínum cuolutíone medítationeg paretur folida quaedam erudítío, ἢ non bracteata. Xenodochíum.) ξεμοδόχιομ locus eft,quo recipiuntur hofpítes,qua uulgo hofpítalía uocant,trító uocabulo magis, dj probo:a ξέρος hofpes, δέχομαι τεείρίσ, De Arbore Abraham.) Re^ fpexitad hiftoría, qua refertur Genefis,cap.iz. de Abranam,tres angelos excipiente hofpitío:& fub arbore, εἶδος relíquag; hofpitalitatís officía exbibete. Huíus arborís(quercü auté aíunt fuiffe) ueftigía fua tate extitiffe, fcribit Hieronymus ín epitaphío Daulze, Quuín& Aeneas cum ex fatalis craftí men; εἶδε agnofceret Italiam fub arbore capíebatcibü, Cruftís fatalibus.) Retulít fabula;quz eftapud Ver eilíum libro Aeneídostertío, Celeno harpya,pradíxerat fociis Aenes futuríi,ut Italia adírent,fed nó príus conderent urbem, íllos díra fames Ambefas fubígeretmalis abfumere méfas,]dqp íta euení(fe, parrat ín feptímo, Cofumptis híc forte alijs, ut uertere morfus. Exíguá ín cerere penuriaadegít edens dí. Etuíolare manu, malifg; audacíbus orbem Fatalis cruftí;patulís nec parcere quadrís Heus,etíà men; fas confumímus,ínquit,Iulus:Nec plura alludens,ea uox audita laborá Príma tulítfinem.^ Euge nor ὁ γ fler.) Sermo eft fauentís&applaudctís. Prímum patríarcham.) Nempe Abraham,quí prínceps cft P patríarcharum:Is montana elegít& ardua, Campeftría eligat.) Díuifus eft Lot afratre fuo,proptc^ ἠ tea quod ob íncrefcentem familíz gregifg; numerum, non caperet íllos eadem regío.Lot declínans ab orícte,elegít fibí regionem círca lordanem,undig írrígam: Abraham conceffít ín terra Chanaan, Refertur Genefis.cap.s. Tuínarduis& faxofis.) De Sara fepulta ín hebron,ín fprianeriess Gene ἢ" o Ον Iuxta fit cíuitasfitterarum.) Significat, Caríath fephor,quod hebrzís σσ. Ἐἐ π. 2 0r n ΄ ΄]; ΄ ΄ rum.Porro uícum hunc uícínum fuiffe hebron,fatís índícat ín epítaphio Paula. Απαρ inde,ínquít,cony furgens confcedít Flebron,hac eft Caríath arbe.Moxq fubijcít: Noluit pergere ad Caríath fephor, id nat,cíuitas lítteray$ eft;uículumlítterarum. Deletifg; gígantibus.) Monftrauítíorum íntelligit.De híslegímus Numero€ tí decimo tertío,cap. Populus que afpeximus procerz ftaturz eft.Ibí uídimus monftra quaedá filíorá Enak,de genere giganteo:gbus cóparatí,quafi locufta uidebamur, Sonat a^ v3y Enakím hebrais,fory tes,aut potentes:ut intelligas contemptum faftum nobilium,^ Haereditatem g.ciír.) faac haeres fij y líus erat Sarz,íd hebraícefonat gaudíum fiue rífus.Ex durís& arduis laboríbus,mentís bene fibí con; Ícíz gaudíum paratur. Ratíonabílcobfequíum.) Girzce eft τὴ λογική λα]ρέιαμ id eft,aními ποσα Y delícet utteípfum offeras hoftíam quiratíonalís es uíctíma.Id Paulus díxítad díftínGíonem pecud brutarü quas ímmolabantlujaí,—Sirccte offeras.) Apparet hanc fuiffe conuerfionem feptuaginta, Y cum Hebraíca fecus habeàt,ut índícat díuus Híeronymus,ínterpretans Genefis caputfecüdi. Οσα” 4 lus fis cecorum,) Allufitad locum Iob. cap.29. Oculus fuí caco,pes claudo.| Sui comparatíóe fortíca j fe» id eft, fi fecum ípfe conferantur: reputeturq; quales nuncfínt,& quales alíquando fuerínt,uídent aliquanto fortíores feípfis.^ Lucernas concínnant.) Id eft,adaptant& componunt.— Propter extruy à cto.) Hicaduerbíum eft propter, non ppofítío,ut T erentíus.Interdum propter dormíet.| Ecmodo ὃ non ínueníat.) Quoníà olím non erat íllís locus ín díuerforío,& ídcírco reclínarüt puerum ín praefepío. Fratrem Daulíníanum.) Híc índícat díuus Flíeronymus fibi fuiffe fratrem nomíne Paulínían&, quot C níam addit, communíum parentum. Huíus δὲ alíbí memínit.Hlabuít& fororem,quà commedat alícur. bifuís amicis. Et femirutas uillulas. Nam ípfe ín catalogo fcríptorum illuftríum, oftendít oppídá t Stridonís,ín quo natus fuerat,a Gotthís fubuerfum fuíffe.Hlíc uerecunde rogat,ut Pámachíus fuís ορὲ busBethlehemiítícos fumpt?adíuuet,& íllic acad in Italía extructo Xenodochio facíebat. In du? as actreís.) Allufit ad*proportíoes Aríthmetícas.Quíng no poffunt díuidi ín duas equas parteís,fed ín duo& tría, Quatuor erant Paulz filíze, quarum Euftochíum dátaxat fuperfuit. Mater ígítur una cum filiabus quínaríum effícíebat:tres erant defuncta uíta, duz fupererant,Paula& Euftochtum:nífi forte ) Pammachíum uult effet quíntum,ut excludas R uffinam,qua ftatím ín prímo uítz exortu periit, Tu /duarum medíus,) V erecunde ínuítat Pammachíum, ut ín Bethlehem commígret,& Paulx focruí Eu^ flochíog(είς adíungat.Nam Romz non perínde comodum effe Cbríftum fequi. AD PAMMACHIVM CONSOLATIO SVPER OBITV PAVLINAE VXORIS. ΡΕ Anato uulneri& in cicatricem fuperductz cuti, fi medicina colorem reddere uolue; NB ridum pulchrítudínem corporis quarit.plaga doloris inftaurat.]ta δὲ ego fztus ς Wd confolator,quí importune per biennium tacuí;uereor, ne nunc ímportunius lo; {5.7.5} quar:& attrectans uulnus pectoris tui, quod tempore δὲ ratione curatum cft, commemoratione exulerem. Qux: ením aures tam durz, qux de filice excifa. praxor ᾽-]" ͵ M] día:& Hyrcanarumtigrium lacte nutríta, poflunt fine lachrymis Paulina tux audire no : ET men, | (δ μι ἡ | | | ΑΡ AD PAMMACHIVM: ΤῊΣ Ἄνα portenvs C.. ment Quis parturientem rofam ὃς papillatum corymbur, antequam in ΕΝ funda. tur orbís,& tota rubentium foliorum pandatur ambitióne,ímmature demeffum,zquis odi lis marcefcere uideat? Fractum eft preciofiffimum margarítum, Virens fmaragdi eemma cor tríta eft. Quid boní habcat fanítas/languor oftendit, Plus fenfimus quod habuímuspoftdg habere defiuimus, In agro terrz bonz, tres fructus legimus,centefimum,fexagefimum,& trí/ cefimum.In tribus mulieribus δὲ fanguine& uirtute coniunctistría Chrifti prazmía recogno/ D L4 f^ o, Íco.Euftochíum uirgínítatis ores metit.Paula laboriofam uiduítatís arcam, terít.Paulina ca, p ocejfr00-c[v"^ ftam matrimonij cubileferat. Tali filiarum materfulta comitatu, totum ín terris uíndicat FA» πα» τὸ quod Chriftus promifit ín ccelo-Et ut quadrigam domus una emitteret fanctítatis,& femi Ὑπ λτερη Dh Ι;,,, marum uirtutibus refponderent uirí;additur comes Pammachíus:uerü Ecechíclis Cherubim, , cognatus gener, marítus,imo frater amantiffimus:quía fancta confortía fpiritus, uocabula nó tenent nuptíarum.Huic quadriez Iefus prafidet.De hís equis& Habacuc canit: Afcende fup: equos tuos,& equítatio tua falus, Imparí curfu,parí anímo ad palmam tenditur, Difcolores equí.fed uoluntate concordes,unum aurígx iugum trahuntinon expectantes flagelli uerbera, fed ad uocis hortamenta feruentes. Dicamus alíquid δὲ de philofophis.Quatuor uirtutes de fcribunt Stoicí:íta fibi inuicem nexas,& mutuo cohzrentes:ut qui unam no habuetit,omnibus dg caca; prudentiam,íufticiam,fortíitudínem,temperantiam.Has omnes fic habetís finguliutta p» ἪΣ ha) 4^ sd. menamiíncatis in fingulís.Prudentía ín ce,in matre íufticiain uirgine fortíitudo,in nupta tem, " D perantía prdicatur.Quid em eo fapientíus,qui contempta mundi ftultícía, Chriftam fecatus πα 2 fov l^ eft.dei uirtutem δὲ dei fapientia? Q uíd matreiuftius qux ínter liberos opibus diftributis dor aM V... M)£u. cuít díuítias contemnendo,quid filij amare deberentz Quid Euftochío fortíus quz nobilitatis Ε΄ ἰ portas:& arrogantíam generís confularis,uírginali propofito fregerít:& ín urbe príma;prímü genus fübíugauerit pudicitiacz Qu Paulína temperantíuszquz legens illud ApoftolicHono: rabiles nuptix δὲ cubile íimmaculatum:nec fororis felicitatem,nec matrís contínentíam aufa ap petere:maluit ín humilioribus tuta pergere;cs pendulo eradu ín fublimiorib?fluctuare. σῷ illa femel ἱπίτο matrímonio:nihil aliud díebus ας noctib? ςοοίταιιοιίς αἱ ut reddito fructu nw ptíarum:fecüdá caftímoniz gradum arríperet:& tanti dix formína facti;uirum propofito fuo iungeret,non relinquens falutis comíté fed expectans?zDumqy crebris bortij S,& experta fae. dítate conceptuum,non defperat liberos,& focrus auiditaté,marítíqy trífticíam prxponit imbe cillitati fuz:paffa eftaliquid de Rachelis exemplo.Pro filio dolorísac dexterzs;uirum defjdei tij fui peperit haredem.Certifqy authoribus didici illam,non prímz fententíz dei: Crefcite δὲ multiplicamini,& replete terram:nec officio coíugali feruire uoluiffe,fed ad hoc optafle filios: ut Chrifto uírgínes pareret. Legimus& uxoré facerdotis Phinees audíta captiuitate arce ἀπ, fabito uterí dolore correptam, zdídifle filium Ichabod:& ínter manus δὲ officía foeminarum, anímam emiífife cum prole.De príma, Beniamín,hoc eft filius uirtutis ας dextera. De fecüda, inclytus facerdos deí;ex ar&z cognomíne nafcitur.'Nobis poft dormitionem fomnumq; Paulí nz:Pammachium monachum ecdefia peperit pofthum um,& patrís δὲ coníugís nobilitate pa tritium,eleemofynísdiuité humilitate fublímem.Apoftolus fcribit ad Corínthios: Videte fra tres uocatíonem ueftram;quía non multi fapientesno multi nobiles.H oc nafcentis ecclefia ru/ dímenta pofcebant,ut eranum finapís paulatim ín arborem crefceret:ut fenfim euágelij fermé tum,totam ecdefiz matlam altius eleuaret.INoftrís temporibus Roma poffidetquod müdus ante nefciuít, Tunc rarí fapientes,potentes,nobiles, Chriftiani: Nunc multi monachi fapien/ tes, potentes, nobiles. Quibus cunctis Pammachíus meus fapientíor, potentior, nobilior: ageeney 0x— magnus ín maenís, primus ín ρείπι(ς,αρχιορα]νγὸς monachorum. Tales Paulína morte fua πο! "—^ bisliberosdeditquos uíuens concupiuerat poflidere.Lactare fterilis quz non paríserumpe δὲ Du. dàma,quz non parturíssquoníá quot Roma funt pauperes:tot filios repente genuifti, ΔΗ m ΗΑΕ dentes gemmz,quibus ante collum δὲ facíes ornabantur,egentium uentres faturant. V eftes(ο): 7 rica& aurum in fila lentefcens, ín mollia lanarum ueftimenta mutata funt:quibus repella£ Εὖ gus,non quibusnudetur ambítio.Delitíarum quondá füpellectilem,uirtus ínfumit.Ille cvcus extendés manum, fzpe ubí nemo eft;damitans:hates Paulína;cohares Pammachíj eft. Πα, E truncum . hada mnn η’ C abra D SVPER OBITV PAVLINAE VXORIS.$9 75 Um fni| Nis A. truncum pedibus& toto corpore fe trahentem,tenerz: puella fuftentat mgnus.Fores que pri. vola s fm, us falutantíü turbasuomebantinunca miferís obfidentur. Alíus tumentí aqualiculo tnortem A fgeba. z-27 3 ug, b. parturitzalíus elinguis δὲ mutus:&ne hoc quidé habens unde roget,magís rogat, dum togare ὟΝ non poteft. Hic debilitatus aparuo,non fibi mendicat ftipem.Ille putrefactus morbo regio,fu tg, peruíuit cadaueri fa o.[ση mihi filingux centü fint,oraq; centü: Omnía peenarü percur/. Di. rete nomina poffim.. Focexercítu comitatus íncedít:in hís Chriftum confouethorum fordi| m bus dealbatur. Muneraríus pauperá,& egentíá candidatus.fic feftinat ad ccelum. Carter mari,. 1 ig tífuper tumulos coníugü fpargunt uiolas,rofas/ilia,floref: qp purpureos: δὲ dolorem pectoris; Tm his officijs confolantur. Pammachius nofter fanctá fauillá offag: ueneranda, eleemofyna: bal. m fam ísrigat.His pigmétis atq; odoribus fouet cíneres quiefcentes,fciens fcriptüSicut aqua ex/ µ γα; tínguit ignéita eleemofyna peccatum, Qantas uires habeat milericordia ὃς quibus donanda:] θα fit pramijs:beatus Cyprianus grandí uolumíne executus,& Daniclis confiliü pbat: qui regé| "m impijílimá fi fe audire uoluiffet:fcit pauperà fuftentatione faluandü. Gaudet huiufcemodí fij. V ti liz mater herede. INon dolet opesad alium perueniffe:quas cernit ij(dem quibus ipfa uolue: hip: raterogarí. Quin potius eratulatur abfq; labore fuo,fua uota compleri.Non ein fub(tantiz di umm mínutio,fed οροτατῆ cómutatío eS efi hoccrederetut confulü prónepos,& Furíani ger dig mínis decus,inter purpuras fenatorii, furua' unica pullatus íncederet;& no erubefceret oculos. Ios fodalíü;ut derídétes fe derideret?Eft confufio qua ducit ad morté& eft cofufio,quz ducitad. mis uítam.Príma uirtus eft monachí;contemnere homínü iudícia;& femper Apoftoli recordarí,di.' tini céíssSi adhuchominibus placere uellem,Chrífti feraus non effem, T'ale quid δὲ dis loquitur.| i ad prophetas:quod pofuerit facié eorü,quafi urbem zneam,& lapidé adamantini,& column:: Niue nam ferream,ne pauerent ad iniurias populi:fed impudentiá fubfannantiü frontis ríeorecon.| firn tercrent.Ingenía liberaliter educata facilius uerecundía c metusfüperatEtquostormétanon,——| ug uincuntiinterdum uíncit pudor.INon eft parü,uíri nobilem uirum difertum,uirum locapleté,|&»7/,;, fo] wg, potentiüín plateis uítare comitatü,;milcere fe turbisadharere pauperibus,rufticis copulari,de. 1..»»»γ}}» Wim^7— prindpeuuleü fierí.Sed αμᾶτο humilíor,canto fublimior eft. Lucet marearitü in lordibear) yia fuleor gemmxpurifTimz,etíá ín luto radiat:Hoc eft quod diis repromifit: Giloríficátes τς, οἷον| γαῖ tificabo.Alij μος πεεϊ!ίρηης de futuro:quando meeror uertetur ín gaudíü,& tráfeunte müdo,| pui fanctorü corona non tranfit:Ego& ín prafentíarü uideo fanctorü: promíffa copleri. Antec]| ni: Chrífto tota mente feruíret:notus erat ín fenatu.fed multi alij habebant infulas procofülares,] (uie! T otus orbís huiufcemodi honorib?plenus eft.Primus erat.fed ínter prímos.Pracedebat alios-| alis dignítate,fed& alios fequebatur.Q uáuís daru$ honor,uilefcit ín turba:& apud uiros bonos ín i tan digníorfit ipfa dignítas:quá multi índigni poffident. Vnde egregie de Cafare T ulli?, cá quof.| — dá(aít)ornare uoluít;non illos honeftauitfed ornamenta ipfa turpauit. At πᾶς o&s Chrifti ec;| Did defiz: Pammachiü loguuntur. Miratur orbís pauperé qué hucufq; díuité neíciebat.Q uid con; ndi fulatu illuftrius? Annuus honor eft,& poftág alius fuccefferit;prior definit.Latent in multítudi| na ne laurea: tríphí interdum,tríüphantiü fordib?pollu&tur.Quod ante per manus patrítías Vir! tradebatur,& fola nobilitas poffidebat,quo conful Maríus,uictor INumiídizc& Teuthonüatqs| Mm Cimbrorü, ob ignobilítaté familia: putabatur iíndígnus:quod Scipio ultra annospro uírtute| m meruit,ncfola milítia poffidet:& aereftía dudum corpora.ful gens palma circadat,Plus ergo| M accepímus,cg dedimus. Parua dímifimus,& erandía poffidemus.Centuplícato foenore Chri.| ftipmiffa reddun£-In talí& Ifaac quondá agro feuerat;q paratus ad mortéante euágeli,eud/. gelicaportauítcrucé.— Si uís(ínquit)pfectus efTe, uade& uende omia qua habes,& da paupe ribus, fequere me,Sí uís perfectus efle.Semper grandia in audienti ponuntur arbítrío. Et ς 1ν.»». ἐ"o Ppp ideo uírginitaté Apoftolusnó ímperat:quía dris difputans de eunuchís,qui fe caftra(fent ρον 4» 7 7L"prn lag pterregna coclorü;ad extremáü íntulit:Qui poteft capere;capíat.Non eft em uolentísineqs cur/ o. ME rentis ed miferétís dei.Si uis perfectus efTe.INon tibí imponitur neceffitas,ut uolütas prxmiíát cófequatur.Si uís ergo efTe perfectus,& defyderas effe quod pphetz,qd' Apoftoli quod Chri ftus eft:uende;nó parté fübftantíz,ne tímor penuri infidelitatis occafio fit:& cum: Ananía&. d Sapphira percas,fed.uniuerfa qua; poffides. Cás uendiderís,da panperibus.no Jocupletíbus,. non AD PAMMACHIVM. C nonfuperbis.Da quo neceffitas faftentetur, non quo augeátut opes. C; Ἱεσεῆς illad Apo; ftoli:Boui tríiturantí os non alligabis:Et, dignus eft operarius mercede fua:Et;quí altario mini; ftrant;de altarío partícipantur:memento quoq huius fententiz:Habentes uictum& ueftitii, Quz Aud.—iscontenti fimus, Vbi uíderís fumare patínas,& Phafides aues lentís waporibus decoquí,ubi von p ss drm atcéti pondus,ubi feruétes Buricos mános,comatulos pueros precíofas ueftes, pícta tapetía, ibi ditior eftlargitorecui lareiendá eft.Pars facrilegij eft;.rem pauperum dare non pauperibus: Et tamé non cít fatis perfecto δὲ confummato uíro opes conténere;pecuniá diffipare,& ρῆσοι te quod ín momento;& perdi δὲ inueniri poteft. Fecit hoc Crafes Thebanus fecit Antífthenes, fecerunt plurímí,quos uitíofiffimos legimus.Plus debet Chrifti difcipulus praftare,cg mundi philofophus,eloríz animal, popularis aurz atq; rumorü uenale mancipíü. Tíbi nó fufficit opcs contemnere;nífi Chriftum fequaris.Chriftum autem fequitur,qui peccata dimittit, S uir. b. Ι.. tutum comes eft.Chriftum fcimus fapientiam.Hicthefaurus in agro fcripturarü πα[είευε/νας (^y^ HA» dos ers gemma multís emitur margaritis,Sínautem'adamauerís captiuam mulíerem,id eft/fapientiá ΚΖ fendi 4«*— fxcalarem,& eíus pulchritudine captus fueris:decalua eam,& illecebras crínium atq; ornamen -Ξ ^— ilh— QUEE— E—m I— M- σ. "m bar ernóndA tauerborü cum emortuís unguibus feca.Laua eam prophetali nítro,& tuncrequiefcens cíi illa dicito:Siniftra eius fub capite meo,& dextera illius amplexabitur me:& multos tibi fcetus ca» ptíua dabitacde Moabitide efficietur Ifraelitis.Chriftus fanctificatio eftfine qua nemo uide; bit faciem ἀεί, Chriftus redemptio,idem redemptor& preci.Chriftusomnía:ut qui omniap pter Chriftá dímiferitunum inueníat pro ornnibus,& poffit libere proclamare:Pars mea dor mínus. Sentíote diuinisardere doctrinisnec temeritate quorundá docere quod nefcias.fed ante dífcere,quod docturus fis.Simplicesepiftolz tux olent prophetas,apoftolos fapiüt. Νά /[44]^-?---- ΄ ΄ H D 7| pho 12: cothurnatá affectas xloquentiá;nec morepueroríi argutas fentétiolas,ín daufulis ftruis,Cito y" u gs"Ἢ, tutgens fpuma dilabitur,& guis grádis tumor;cótrarius fanítati eft.Scità eft illud quog Ca/ CR, P edu aA- E Tob 25 ^ tonis:Sat cito/(i fat bene.Quod nos quondá adolefcentulí ε a perfecto oratore in prafatiuny cula díceretur,tifimus.Meminiffe te puto erroris mytuíquando omne Athenzá fcholaftico/ tum uocibus confonabat;Sat cíto,fi fat bene Ελ πα uit Fabius)effent artes fi de illis foli at tifices iudicarent.Poetá nop poteftnoffe;nífi qui uerfum poteft ftruere.Philofophos nó intd ligit.nifi qui fcit dogmat&'narietates.Manufacta δὲ oculís patentía;magis pbant artífices.Nor ftra cj dura fit neceffitasshinc potes animaduertere,quod uuloi tandum eft iudicio:& ille in E. y, turba metuendus quem cumuideris(ΟΠ, defpicías. oc prateriens tetigi:ut eruditis contem 1 und imp. tus auribussnon magnopere aires, quid imperitorum de ingenio tuo rumufculí iactítentfed p Yueg Yam[rh phetarü quotidie αμα bibas.Chrifti rüyftes,patriarcharü fymmyftes..— Síue legasfiue fcribas fiue uigiles,fiue dormias, Amos tibi femper buccina ín auribus fonet. Hic lítuus excitet animátu&:hoc amore furibundus,quare in lectulo tuo qué defyderat aníma tua,& loquere có fidenter:Ego dormio,& cor meü uigilat.Cáq inuenerís eum δὲ tenueríse dímittas.Et fi pau xillum dormítanti elapfus fuerit e manibus,nolí protinus defperare.Egredere in plateas;adiu, ra filias Hierufalem:repeties eum cabanté ín merídieJaffum, ebrium, noctís rore madefactit;. inter greges fodalíü,in aromatü uaríetatibus,inter poma paradifi. Ibi εἰ da mammillas tuas, fugat decrudíto pectore,requiefcat inter medios deros;penna: columba deargentatz,& inte/: riora ei? in fulgore rare ame ifte& puer,qui butyro δὲ melle f: agínatur,qui inter cafeatos nutrítus eft montes;íto crefcit ín íauenem,uelocí terín te hoftes f, poliat,mature pradatur Da/ mafcum,& regem uíncit Aflyríum.^ Audio te Xetodochium ín portu feaffe Romano,&uir gam dearbore Abráham ín Aufonio plátaffe littore. Quafi Aeneasnoua caftra metarís,& fu. perundam ΗΝ ubi ille cogente quondá penuría;cuftis fatalibus δὲ quadrís patulís nó pe percit:tu uículum noftrum,id eft,domü panis zdificas,& diuturnam famérepentina faturitar tc cópenfas, Euge nofler,ínitía ΗΝ tenes de radice peruenis ad αν men:prímus ínter monachos,in príma DEATH fequerís patriarcham Lot,quod interpre tatur dedínans,campeftri elígat, δὲ iuxtal ythagor litteram facilía maoís ac finiftra fecte: tur, Tu ínarduís δὲ faxofis cum Sara tíbí monumentum para. Tuxtd fit ciuitas lítterarum:dele tilq; gigantibus filijs Enakim,hereditatem tuam,gaudíum δὲ rífas excipiat.Díues P^ Abra; ΐ am auro, ro rm C Ἐχ ze.*(c — TT oclo een αν σα: Y m : MA dh hi t Xo(f titi Min E qa b ftu; eto quan, iun μά iis n m duda isti ostii tits "S t6 nt τ I tst ὦ bu tsi Js Ju dai μὴ noii qs jit fur da pna ur Ji mu í ΜΠ μμ” ἴω SVPER OBITV PAVLINAE VXORIS.$o."776| A ham auto;argentopecore;pofleflione;ueftibustantá habebat familiam,ut ad fubitos nücios ων. Ly ύ ll. a iauenibus ele&is,armare poffet exercitum:& quatuor reges quos quínqy reges fugerát ín Dan confecutos occíderet:& tamen poft tam crebra hofpitalitatís officíadum nó refutat hormínes, fafcipere meruit deum.Non feruis,& ancillulis imperabat,ut miniftrarent hofpitibus:nec boy num quod exercebat per alios mínuít:fed quafi reperta przda,cum Sara fua humanitati folus incubuit. Ipfe pedes lauit;ipfe pingué uitulá portauit humerís de arméto,Stetit ut feruus pe, trinis prandétibus,& σάτα manib?coctos cibos,icíunaturus appofüit. Hxc moneo frater chiv riffime pietate qua te dilíico,utnon folum pecuníam fed teipfum Chrifto offeras)hoftíam ü/ o 5 E A- ͵ ΄ ΄ 2 E- lr 4 uam fanctam,placentem deo, ratiofabile obfequium tu:& irmiteris filium Vip πο uenit miniftrari,fed miniftrarc.Et quod patríarcha alienis,hoc dífcipulis δὲ feruís magifter ex hibuit& dris.Coríum pro corío,& omnía qua homo poffidet,dare poteft pro aníma fua. Sed tange(inquit díabolus)carnes eius,nifi in faciem benedixerit tibi.Scit hoftis antiquus,maíus οὗ tínentíz c nummorü effe certamen.Facile abijciturquod Πατεῖ extrínfecus:inteftinü bellum erículofius eft. Coniuncta difglutinamus,unita diffuimus.Z acheus díues erat;apoftoli pau peres Reddidit ille quadruplü quod γεν μη pauperibus medictaté fubftantia: fuz qux remanferat: fufcepit Chriftum hof, pitem,falus facta eft domui eius:& tamen quía par/ uulus erat,& apoftolícx procctítati fe non poterat extendere,nó fuit in duodecim numero apo ftolorü. Apoftoli autem quantü ad diuitías nihil,quantà ad uoluntatétotum mundum pari; ter reliquerunt.Si offeramus Chrifto opes cum aníma noftra/libenter fufcipiet.Si autem qua foris funt deoxqua intus funt diabolo demus:non eftqua partítio,& dicitur nobis:Nonne fii rede offeras,& non recte díuidas,peccafti? Quod patritij generis prímus inter prímos monà/ chos efTe coepiftíznon tibi fit tumoris, fed humilitatis occafio.fcienti filium dei factum filium homínís. Quantumcung, te deíecerís/humilior Chrifto non eris.Efto,incedas nudis pedibus, fufca tuníca ueftíarís;equeris pauperibus,inopum cellulas dignanter íntroeas,cecorum oar] lus fis,manus debilium,pes daudorum,ipfe aquam portesligna concídas, focum extruas, ubi uincula?ubí alapaczubi fppitazubi flagella?ubi patibulumzubi morstEt cum omnía qux dixil feceris,ab Euftochío tua Tni) uínceris,fi non opere,certe fexu.— Ego quidem Romz non eram,& tunc me tenebat eremus. Atqg utínam pertenuiíTet,quando focero tuo uíuente Τοχο» tío fzculo fetuíebam,Sedtamen audio,qux immundicias platearum ferre non poterant,quae p s 2. aT ede eunuchorum manibus portabantur,& inxquale folum moleftius tranfcendebant,quibus feri à o Bep fad PNE QA τοῖν tun-m TEair ἢ ca ueftis oncri erat,& folis calor íncendium:nuncfordidatz& lugubres,& fui'tomparatioe fot; J/5,./5| η 4m ticulz;uel lucernas concinnant,uel fuccendunt focum,pauímenta uerrunt,müdant legumina, X Effe i holerü fafciculosin feruentem ollam defjciunt;apponunt menfas,calices porrieunt,effundunt ἐπὶ fefe. cibos,hucillucg; difcurrunt. Et certe magnus uirginum chorus cum illis habitat, Num huiuf)«i7 77 cemodi míniftería alijs émperare non poterant? Sed nolunt uinci ab hís labore corporum: ΤΕ^^ quas ipfx fuperant uirtute aními.Fl1zc díco;non quod de ardore mentis tux quicdg dubice,fed'"^* quo currentem impellam:& acriter dímicanti,feruorem fauore augeam, Nos ín ifta prouincia/» xdificato monafterío,Sdiuerforío propter extructo,ne forte& modo lofeph cum María ín ἡ 1 Bethlehem ueniens non ínueníat hofpitium,tátis de toto orbe cofluentibus turbis obruimur monachorum,ut necceeptum opus deferere,nec fupra uires ferre ualeamus, Vnde quía pene nobís íllud de euangelio contigit,ut futurze turris non ante computaremus expenfas,compul/ fi fumus fratré Páuliníaná ad patríam mittere,ut(emírutas uillulasquae barbarorum effuge: runt manus,& parentum cómuníum cenfus uenderet:ne cceptum fanctorum mínifterium de; ferentes;rífum maledícis δὲ mulis prxbeamus.In calce epiftola: recordatus fum quadríez ue: ftx δι propofito quintam deefTe Blefillam pene oblitus de ea loqui,qux prima de uobís prz cefleritad domínum, Vere nücquínqy ín treís;ac duas uídemus effe diuifas:illa cà forore Pau lina dula fomno fruítur:td duarum mediusad Chrifturn leuius fubuolabís. n 2 »ἷ-»14 τοι.» : Um'y ,»" τὴν»»: b Jem tec iiia eene DM EE AMEN ὕὺ IN EPITAPHIVM PAVLAE SCHOLIA. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. κ.α. ἡ:|f C Aula Romana, prímariznobítitatís mulier, patre Rogato,matre Blefilla,nupta fuit Toxo:-; P4 tio:cuí quatuor zdíidit filías,Blefillam,Paulínam,Euftochíum,quae eadem dícta eft[ulía;; 3 à Ruffinam: unum filid,paterno nomíne Toxotíum.Maríto defuncto,mundií contem; ΑΦ] ptü coepit profiterí, atq; ín eo ppofito uixit Roma annos quíng;. Deínde peragratís(aj; E mE cris ludcz locis,peragrata Aegypto ad Alexandríam αἰ, ἴη Bethlehem confedit,Ibí qua tuor inftítuít monaftería. Vnum uirorum, tría uírgínum: ínter quas uígintí peractís annis, felíciteg! obijt díem.Huíus epítaphium,Híeronymus fcríbít ad Euftochíum filíam,ín quo declarat quatam har buerít totíus díuínz fcriptura fcíentíam,& dj paratam promptamg; memoríam, | SCHOLIA.|., | ΠΟΡΟ Racchorum ftírps.) Non fine figura ftirpem uocat de ftirpe ortam.Duo Gracchi fuerunt,! y(49 Ns Tiberius& Caíus,quos nobilítiimos fuiffe,teftat luuenalís, Malo V enufina, d te Corne M f Γ ΤΑΙ lía mater Gracchorum,fi cum magnís uírtutíbus adfers Grande fupercilium,& numeras h τ ín dotetríumphos.— Scipíonumíoboles.) Fuerunt& huíus nomínís atq; gentís alíquot t darí;praecípue Scípío Aphrícanus ab Aphríca deuícta reperto cognomíne.Scípío Afiati d ὁ. cusab Afia deuícta,Scípio INafica,uír optímus íudícatus.^ Pauli Hzres,) Paulum Aemylium fentit, ᾿ A patrem Scipíonís Aphrícani,cuíus uítam defcrípfit Plutarchus. Ματίς Ραργτία.) Hanc Paulus Ae?( mylíus duxerat uxorem, Mnafonís uiri confularís filíam,ex qua Scípíonem Aphricanü fufcepit. Quár f dj uxorem poft diuturnum conuíctum repudíauit,nec repudij caufam faterí uoluit,nífi quod often ü {ο calceo nouo& bello,negabat alíos fcíre,qua parte ftríngeret pedem fuum: fígnificans uxorís íngei ü € nium,cum fuís moríbus parum conueníre.Ita plutarchus, Vera& germana.) Quod grací γνῄσομ uo P ^ cant, contraríum εί, quod dicunt νόθορ, illad genuínum poffís uertere,hocadulterínum, Paulam autem Pos germanam uocat, quod ab eíus mulierís nobilitate, nequadg degeneret. Necabfurdum fit, Germa; q porum gentem híncappellatam uíderí:quos ἢ! cum relíquís conferas nationibus, minimum fucí,plurís ει mum antíquz fyncerítatís ac fideí& ruftícanze(ut dici folet)uerítatísobtinet.—Peromneís fere. Gray t 6 cías.) Gracías dixit, ut nos Gallías& Pánonías,Hifpanías,Brítanías,quod harum regionum unaquaq; f A ínplureis portíones diffectafit, luliusa magno.) Intertexuít heroícum Maronís carmen,quí. C.Tulíü ῄ ὃ Caíaré uoluítab[αἷο Aenezfilio duxiffe genus.— Vt intelligeres.) Addidit Epiphonema,huicnae—, 4 9 rationísparti, lta planxít.) Elegans ex ςδιγαγῆς cóflata fententía,|^ Ως Clinícorü.) Plzríg codices L habebat clerícorü,nonullí deprauatius Clunícorü:fed tame propíusad germaná ac uera fcríptura.Clír( nícorü em haud dubie legendá eft.Nà κλίνη grace lectus eft,ut íntellíeas ob debilítate ςογροτίς, εῶο í .. affixos:cuiufmodi funt podagrící,paralytícicy, Vnde& medícori gen? notne habet εοτ,ᾳ lecto deci ᾗ N bentescurant. Sí quitdi debilis.) Debiles funt, uel mutílí,uel manco membro,aut alíoquin ínutilí, E; Dímíttere loquebatur.) Sí mihi permittatur ín exemplaríum confenfu mutare fcríipturam,malim t $ocabatur,dj loquebatur;ut íntellígamus Paulam,hoc uclutí ioco folere placare querímonías amícori, e íta dicentem: Non facio uobís damnum, ímo lucrum, comparo eleemofynis miílerícordíam deí,quam j; uobís relinquam hareditatís uícc,rem loge precíofiorem pecunía,aut pradíjs. Imperíales lítterz.)' Miírum eft atate diui Híeronymi tantam etíamnum imperatorum authoritatem fuiffe Romzaeut illo f «um lítterís oríentís atq erm epífcopí Romam contraherentur,ac non potíus Romani pontífi cis,prafertím cum Conftantínus,íam Sylueftro ceffiffet ímperíum,fi uera eft fama.Sed ín alía quadam[ -—12 epiftola teftatus eft, olim omnes epifcopos ínterfefuiffe equales.— Salamínze Cypri.) Nam ín Cy pro ínfula Salamís,fiue Salamína eft,ut alibi teftatur Híeronymus, que poftea Conftantía dícta eft: l^ QuorumEpiphaníum.) C)uorum pro e quibus díxít.Híc Epiphanius uír loquens& erudítus,mul ta uolumína conícripfit aduerfus haretícos:quae a doctís legebantur ob rerum cognitionem, ab índo IK&ísob fermonís elegatiam. V íxítad decrepitam atatem,utteflatur Suídas,| Antoníorum atqj Paulo tum.) Feftíuitatis caufa mutatus eft numerus, Síeníficat autem fanctos monachos Paulí at; Antonij .. fímiles,quí uere monachífolítaríam uítàm exigebant,procul ab omní mortalíum femoti commertíoz I^ Aperto marí,) Veteresabftínebant a mari mefibus hybernis, quod pracípit Hefiodus quog;, Nunc ἜΞΞ EN bruma, ftudíum lucrí Chríftianos per οποία trahít maria. Dicítur autem aperírí mare, lf cum fit nauígabilejníimirum a uernís Fauonijs, Paruus Toxotíus.) Hic erat filíus Paula, mínimus na tu ínter liberos. Vnde confentaneum erat íllum teneríusab ea dilígi,uel quía folus mafculus, uel quía poftremus omníumnatus, Eftautem hocloco iucunda rerum hypotypofis, non fine affectíbus, ut 1 obíter hoc índicet dearte.. Quod magnam uínceret charítatem.) Pro Charítatem quídam codíg ees habebant píetatem,quamif híc locus míhí uídetur non omníno uacare mendo. Fortaffe fic eratley 2.4gédum, Cum dolore pugnabat píctas,ín eo admírabilior,quod magnam uínceret píetatem.5 íquidem c utaffectus ín deü píetas uocatur,fic& amor erga paretes aut líberos,píetas dicitur. Adiínfulam Pó tíam,) Aboftío Tyberíno ín maríltalico, duzoccurrüt Infula, Pontía& Pandatoría: ín quas apparet olím a Romanís míttí folítos relegatos, Addit autem delata,quafi no fuerít omníno huc deftínatus οὖν fus,fed uolente dco ποπ huc ímpulerínt,ut uíderet ueftíga fanctarum mulierum, Infularum memíne ^| runtomnesfcre Cofmographi,nomínatím Ptolomaus ὃς Mella, Inter Scyllam ὃς Chad Αη — gite Dus í o die γ᾿. m IN EPITAPHIVM PAVLAE SCHOLIA.$0. 7 Ww A guftumeft frctam,per quoda marí Tyrrheno,uenítur ín mare Adríatic.— Venit Mcthonam.) Me] 22 T thona cíuítas eft,líttoralis Laconiceut Stephanus. Meffeniz,ut Ptolemaeus, Addít aute quafí per fta ἮΝ gnum,quod íd mare mínímá fentíat zftus, Nam mediterraneum mare,locís alíquot,nullo zftucrefcit, m aut decrefcít,non magís dj lacus, Cum ín Oceano locís quibufdam,furgat ad octonos cubítos, prafer] i tíimapudfeptentríonales. Etfaletabentes artus.) Intertexuit uerfus Vergilíanos, hemíftíchijs hínc 2 iti atq illincconfarcínatís; Per Maleam.) Malea promontoríü eft Laconíz,quod non fine perículo prae 24. μὰ ternauígabatur,íd quod graeco quoq; teftatum eft prouerbio. Refert Strabo libro octauo. Id ín mare Ῥ x tendítur ad quíncy paffuum milía,ut teftatur Seruíus ín quíntü librum Aeneidos. 25 Et Cytheram.) Fa 7. f eft ínfula oppofita Crete. Coíungít auté ἃ Homerus, Maleam ac Cytheram,Odyfíez libro nono, cá V lyffes narrat feuentís ad Maleam,atq; Cytheram fuiffe depulfum.Et Pliníus libro quarto. Cythera, lifts ínquit,cum oppído,ante Porphyrís appellata.Hc fita eft a Malez promotorío quíng; milibus paffua, TIN propter anguftías ibi naui ambitu.z4Sparfafg per quor.) Cyclades ΜΟΝΟΝ Shui ín maj 2-6 ty rí:a círcuítu díctze, quod neceffe fit eas longo ambítu círcuíre,fi Seruío credím Quad diffentit Pom liis poníus,Flz ad leuam funt una cum Sporadibus,praterlegenti Cretam ad dextram.Hemiftichía funt " h extertío Aencídoslíbro. Concíta terris.) Nam(ífeuíus eft mare,terra fepe íntercurrete. Poft Rho zAzs$ iis dum δὲ Lycíam.) Rhodus nobilíffíma ínfula eft, oppofita Lyciz,qua pars eft Afiz líttoralisolím fe M ptuaginta cóplectens oppida, tefte Plínío.Porro R-hodus abeftalittore uiginti milibus paffuum,olím LN Ophíufa dícta.Hàcalibi Hieronymus unam,e Cycladíbus facit. Tadem uídit C y prum.) Aduerbiü 2.9 ini tandem,non folum índícat longam δὲ moleftam nauígatíone:uerum etíam defyderíum Paule, cupíctís, Jul) Ms uidere(uum hofpitem,nempe Epiphaníum.Cyprus ingens& nobilis eft ínfula ad dextram occurrens, s emenfismare Pamphylíum,| Inbreuicurfu,) Siquidem ab ínfula Cypro,ad contínentem Syríz,non je n admodum longus eft traíectus,íd quod apparet ín tabulis Αν Seleucia cíuitas eft "n gobilís ín promontorío Syríz, Dequa afcendes, Antiochiam.) Poft Seleucíam occurrít Antiochia, 7 A: quz eft Syríz Coeles. Nam funt αἷίοε complures huíus nomínís.In hac Paulinus erat epífcop?,ficut(πα his catum eftantea, Quin etíam haec Syría pars,qux Seleucíam complectítur Antíochía dícta eft,ut tefta Ln tur Pomponíus. Modícum charítate detenta,) Paula feftínabat ad loca fancta:tame hoc tribuit cha; 12 um rítatí Paulíní,ut illic paulííper comoraretur, A ddídít detenta,ut íntelligas retínente Paulíno, non fua ud fponte manfiffe, Cum hoc Romz confuetudinem habuerat,ut índícat alíbí díuus Hieronymus, Apud que duos reperíes Paulínos,alterum monachum celebrem, poftea Nolanum epífcopum:cuíus extant B alíquotepíftole fcriptzad diua Auguftínt,& ad hücuna díuí Híeronymí. Alterum de quo hocagit lo co,ls faít Antíochenz ecclefiz epifcopus, nonís opínor, quí numeratur uigefimus fecundus, medíus ínter Phílogonü& Euftathíum, fed quem Lucifer ab exilio reuocatus,accítís duobus alijs cofefforib?, Antiochíz epifcopü fecít, Bnftathij epifcopi prefbyterü,quí fe nundj hretícorü cómunioe polluerat. . Medía hyeme.) Apparet tatam zílatem nauígatíone confumptam.Eleganter retulít contraría,Bru 322 mam δὲ ardorem εἰ: σα& mox,eunuchorum manus,& afellü; Baryto Romana Colonía.) μας$ eft ín ora SR Antíochenz,fübíecta Libano,ut teftatur Pomponíus Meila.Memínít& Strabo, Eade í dig día eft felix lulía, ut teftat Plíníus libro quínto,capíte uígefíimo, Syrie Coeles ὃς Phoenícis.) Phoe j4 n] jin níceslego non Phoenícís. V trag; pars eft Syrie. Nam íuxta Plíníum Syría,qua contíngit Arabas,Palc^ T n ftína uocat, Deínde eratIudaa& Coele, poftea Phoeníce,& qua recedít interíus, Damafcene,ac ma;| tg gís etíam merídíana, Βαδγίοπία, Dícta eft aute ea pars Coele,quod gracís cauam fonat,quod campe Ei igi ftrís(ít δν humilís regio.| Non em hodoporícá.) Id eft,[είπεγατίθ,οδ ος graece uía eft, πορεύομαι ambug Ty ῃ nij lo.Inde$4ozápo uíatores,aut fter facientes à ὁδοιπτορικῷ opus cófcríptum de hís quz ín ítínere accídát,' i dc In Sarepte.) Cíuítas Sídoníorum íuxta publícam uíam fita, quondam habítatío Flelíz, ut teflatur alí Pd lj ἐμ bi.Quo loco, ficut uídetur xtate díuí Hiíeronymií,folebat oftedí turrís prophetz,ob memoríàa egregii 1 Da míraculí,quod refertur tertío libro Regum,capíte decímofeptímo.NNec caret Emphafí,quod addiít,an ᾿ n tiqua urbe Sídone derelícta.Nam Sídon fxpe nomínatur inlítterís prophetarum, fed ut opulenta δὲ£ ή W fuperba. Magis(ο/ζ placuít(anctae mulíierí turrícula,qua paupertatís admoneret,quà díucs illa Sidonz: J ΕΡΕ cum ípía relíctís díuitijs, ad paupertate properaret. ΕΠ autem Sídon urbs Phoeníces,termínus Chana neorum ad aquílonem,íuxta Líbani montís ortum Παζ τα cecídérat quídem ín fortem tribui Affur: uctum non fuit poffeffa,quod incolas non ualuerínt expellere.Plíníus fignificat artificío uitrí quonda fuiffe nobile.Idem memíniít& Sarepte. In quibus genua.) Tyrus metropolís eft Phoeníces ín tríbu jà Neptalím, uícefimo ppe.mílíarío a Re reus enu quod aít,p arenas T yrí/fignificat,id quod narratur ín. Actis apoftolícis, capíte uíeefíimo primo. Paulum cum T'yro nauigaturus effet Ptolemaí dem:pofitís geníbus ín littore oraffe, Peruenítad Cod.) Quuídam codíces habebant Cob,cíuítas eft 79 Judzz marítíma, prope montem Carmelá,cuí nomen ímmutatum a Ptolemzo quopíam Ptolemaís, ΄ Per campos Mageddo.) Híftoría extat quarto Regum líbro,capíte nono.De Ocochíaa Híehu ín1 4:0 ter'ecto,quí períjt ín capo Mageddo. Obuenerat hzc pars[οτί tríbuí Manaffe,uerünon potuít prifti'. nos habítatores depellere, I erram Philiftijm.) Ὀίσας Híeronymus ín Hebraícís quxftíonibus Phíj 4líftzxos putat effe,quos nos corrupto uocabulo Palzítínos appellamus. Alibí fcribít Phíliftijm uocatam fuifle Afcalonem,& oppofitam regíoniPaleftínz,^ Mírataruínas Dor) Olím cíuítas erat,nouem mí A. z [ία paífuam díftans, a Caffarea Palzetínze,proficifcétíbus Tyrum.Hieronymus ín locís Hebraícis,ofte id dit hanc fuís temporibus fuiffe defertam, Vnde híc quogy ruínas dícit, Ὗ erfa uice Suaronis terim, 4 ΠΣ"|: Ua vy 4 Vera σα E E Ξ ες τ Ξ τι IN EPITAPHIVM PAVLAE SCHOLIA. € ει uíce,id eft,ecótrarío.Sicut Dor olím celebrís,nunc extíndla ἐπεί turrís Stratonís olím oppídu' lum ígnobile,extructa eftín preclaram urbem.HancHiícronymus putat olim uocatam Accaron, Plíj níus indícat díctam fuiffe Apolloníam,Deínde ab Herode rege conditam, Czcfaream nomínatam:poj ftremo Coloníam prímam Flauíam,ab ímperatore V efpafíano deductam.— Cornelij domum,) Pauj lus falutat in epiftolis ecclefiam, quz fit ín Cornelij domo. De domo huíus Corncelij,legis ín actís apo Af ftolorum,capiíte:c..ErPhilíppi xdículas.) De hocfit mentío ín actís apoftolícis,capite uígefimo príj 6 πιο, Δά hunc Paulus díuertit.Fuít autem unus ex euágeliftísfeptem,| Cubícula quatuor.) Nam ín eo 2: demloco tradítur quatuor Philippus habuiffe uírgínesprophetantes,— De patrís nomíne.) Nempe Antípatrí fuit em Antípatrís cíuítas Palzftínz,qua Híeronyn? alíbí dírutam fuiffe teftatur atate fua, 4. EtLyddam ueríam.) Et hzc marítíma cíuítas eft Paleftínz,poftea commutato nomíne uocata Díof 29 polís.í.louis οἰαίτας, Memínit& Plíni? Lyddz;libro χαίητο, Dorcadísatq; Acneze.) De Dorcadead ^ uítama Petro reuocata,legís ín actís apoftolorum,capíte nono.ld autemaccídít,non ín Lydda,fed ín Joppe:quod& ípfum eft oppídum Palzftínz marítímum,haud longe a Lydda:ín qua pauloante íde Petrus fanauerít Aeneam, octo íamannos affixum grabato οὗ paralyfím,ut ín codem capíte narratur, Porro Híeronymusaít Lyddam utrog; nobilem,quod Lyddz nücíatum effet Petro de morte puellz, &,ut díxí,non longe abeffeta Ioppe. Alioquí poterat memoría lapfus uíderí. Ac fanítate inclytam,) Quidam codíces pro fanítate habebant fanctítate,fed mendofe.Nam quod ait,refurrectione,ad Dori cadem refertur,qua reuíxit. Quod aít fanítate,ad Aeneam pertínet paralyfiliberatum. INobeutbem quondam fa.) Hanc Doeg[Idumzus funditus euertít,trucidatís octogínta quíng uirís ueftítís Ephod lineo,interfectís ἃς mulíeríbus& puerís: ut legimus prímo Regum líbro,capite uígefímo fectdo, Hac cíuítas erat olím facerdotíbus feparata. Portumlone.) loppe memínit& Plinius, Ioppicam eam uo; cans, Portumlonz uocat, quodlonas propheta cum fugeret Tharfis,híc nauím cofcenderit:ut legitur apud hunc ípfum,capíte prímo. Porroloppe portum fuiffe ludezeteftátur Regum δὲ Paralipomenon librí:ad quem rex Hiram lígna de libano ratíbus tranfportabat,ut illínc terreftrí ítínere Flíerofolyma deucherentur.Eft autem oppidum Palaftinz marítímum ín tribu Dan,| Religataead faxum.) Fabula de Andromada ad faxumallígata,ut beluz marínz exponeretur,quam Perfeus eo periculo liberauit, extat apud Ouídíum libro Metamorphofceon quarto, Fleganter autem Híeronymus díxít ἔρεξα! cem. Siquidem,ut refert Pomponíus Mella, oftendebat olím loppenfes clarum ueftígíum Andromai desa Períeo feruatzac beluz marínzeímmanía offa:atqg hís areumentís contendebant hoc oppídum ante díluuíum fuíffe.Díuus Híeronymus ín Ionz commentarijs, fcribit fuís ad huc temporibus(η[τον te oftendifolere faxa,quibus Andromada fuiffet allígata.Plínius prodídít, Ioppen ín colle fitam effe, praíacente faxo:ín quo uínculorum Andromadz ueftigía oftenderetur. Eam illic colífabulofam ceto. R.epetítocg itínere.) Vel quod ibí quíeuerít,uel quod íam magís defleftat ad merídiana Syría pac tem. Qd Plinius& Ptolemaus Neapolím habent,fed alíam ab hac.Hiíeronymus ínlocís Hebraicis, indicat hanc inclytam fuíffe ciuitatem Palaftínx,patríam Cleopha: De Neapolí poftea memínerit, $$ Cleophzdomum.) Apparetillíc ecclefiamoftendi folere,qua fuerít aliquando domus Cleophz,ín 6 qua Chriftus,ut facerdos fregit panem,atq; ita dedícauít; Bethoron fuperíorem& ínferiorem.) De Bethoron fuperíore& inferiore condita a Sara, habes prímo Paralipomenon capíte:& fecundi capíte octauo, quod Solomon extruxeriít Bethoron fuperíorem& ínferíore,ciuítates muratas,habetes por JA tas,& uectes&feras.&c, Αἰαίοη ἃ Gabaon.) Cíttítates funt ínter fe fínítímze De hac uíctoría Iofue, & quomodo fol& luna pugnante íllo fteterínt ímmotií,legís lofue capíte decímo.Híeronymus índe; ᾿ fcriptíone luda uocat Haíalon,fí modo codex non eft mendofus. Effe autem uallem& praruptü fup quod orante lefu,quondam luna ftetít íuxta uillam.Nomen manebat etíam ztate Híeronymí contra oríentem Bethelís, T ríbus ab ea mílíbus díftat;haud procula Gabaa,& Rama Seulísurbíbus, Etcon 58. cubína ín frufta diuifz,) De uxore leuítz nefaríe conftuprata aBeníamítís,& ad mortem ufq; muli torum líbídine defatígata, ded eíufdem cadauere ín duodecim díffe&o partes, qua fingulz ad fingulas tribus míffz funt: deg; Beníamitíca tribu propemodum ad íínternítíonem deleta,legís ludícum,capite 79. decímo nono, à ítem capíte uigefimo... Propter Paulum apoftolum,) Hocadíecít,quod Paulus Bei ^ hiamitícz tribus fuerit,ut ipfe teftatus eft. Vnde& illud ín íllum accómodatur:Beníamínlupux rapax. óc Qux Adiíabenorum regína.) Hocadiecit,ne putaremus de Helena Argíua díctum,Porro Adíabey niin Affyría funt.Síquídem Syríz pars ultra Armeníam,olim Adíabene uocabatur, Stephanus often dit medía fuiffe ínter Euphrate& T'ígrím. V nde& Meffene fit dí&ta. Q'uídà hínc uocabulà ἱπαϊεῦ pu tant Adíabene,quod ob frequentíam occurrentíum fluminum tranfiri facile non poffít, In hac Suidas putat ínuenírí Naphthàa, íd eft,bituminis genus. Item fauces,quas uocant,&oeroy σόµιομ, quod hínc lali tus exeat adeo peítilens, ut non folum animantia terrefltría;fi accefferínt, uerum etíam fuperuolantes aues ínterímat, Quiífi fpargeretur,regíonem prorfus ínhabitabílem redderet. Nunc recs fertur ín fublíme,ac mox refractus deorfum reflectítur.Ita fít ut necea quz fint ín aere admodá fublimi ledant, necqua ín ambitu uerfantur. Maufoleum magnífícum monumentum uocanta Maufolo Caríz rege, cui uxor íncredíbili fumptu monumetí extruxit, hauftís etíam ín potu maríti cineribus, V nde poftea oia monuméta Maufolea dící coepta: cuíufmodi ob merítá Helenze uídetur íllicere&um.^ Vrbemtrí β Ι nomínem.) Olím dícta eft Salem,ut putat lofephus. V nde Melchifedck dictus eftrex Salem:& ínfle Xo nomine uocata eft Salyma: deínde Solyma,Eade dicta eftIebus,a Iebufcís íncolís,Q)uíbus er :- rex Daui s ty ay lites LUN CM Ite à 100 ᾗ νη ydf, loa i it ling Orte νὰ ἐγ Ya ne Tut lero nf blivg diim | tefte Hieronymo. Atc ítauocat Hierofolymam,non íuxta hiftorí 3 IN EPITAPHIVM PAVLAE SCHOLIA.-$0.“9: rex Dauid eam totíus Iudez metropolim fabrícatus eft,| Ab Helío poftea Hadriano.) ApparetHa 6z dríanum ímperatorem prenomíne Helíum fuíffe díctum:atq; hínc cíuitatem Helíam,fiue Aclíam fuif fe uocatam, quod háca Tito deftructam,fic ínftauratam auxerit, ut loca refurrcctíonís& ínuentae cru cís,qua m extra mornía fuerant, atate díuí Flíeronymí,feptenttíonaií muro círcüdatrentur,ut ipfe teftaturalibí, In Chronícís Eufebíanís, teftatur Πᾶς urbem ab Helío Hadríano condítà fuíffe,& ín fron te eius porta qua Bethlehe uerfus erat íter, fus babebatur marmorí ínfculptus,fignifícans Romana po teflati fubíacere ludaos.Dorro contumelíofo fymbolo,per(ποπ reprefentabant populum ludaorum, uod ca gensa fuillis carnibus fuperftítiofiffime abhorreat. Sunt quí putát hanc non ab Helio Hadría X no,fed a Títo Helío V efpafíani filio extructam fuíffe,— Síon, qux ín arcem.) Síon Hebraíce fonat ar^ 6; cem fiue fpeculam.Nam Síon mons eft,ínquo fita eft Híerufalem,ut teflatur Híeronymus ín cómenj taris Efaíz. Arielíd eftleo dei.) δίς εἰῷ Hebrais fonat Aríel,& íta uerterunt Aquila& Symmachus ὁ... a, fed iuxtaallegoríam;alioqui Arícl cíuítas eft diuerfa ab Híerofolyma. Hác quídam putát effe quam uocant Areopolim,quod Martís ído lum adhuc ibi coleretur. Sed quomodo hancexpugnarít Dauíd,& eandem rezdifícarít:quoníá paucis explícarí non poteft, quí cupíet cognofcere, legat interpretationem díui Hieronymi, ín hunc locum Efaíz,capite uigefimo nono. Nam diffenfus interpretum facít,ut alij íntelligát expugnatam& captam, alijínftauratam, Supracentum& uigíntí.) Id narratur a Luca ínapoftolorum actis, capite prímo. ὅς Vt loelís uatícínii comp.) Quod eft apud Πᾶς prophetà,capite fecüdo, Sed& fuper feruos meos 6 ó δ ancillas,ín diebus íllis efundam fpirítum meum,^ Perrexitad Bethlehem.) Oppidum eft diftans 6/4 ab Híerufalem fexto mílíarío,contra merídíanam plagam,iuxta uíam quz ducít Chrebron,tefte Her ronymo. Adfepulchrum Rachel.) Locus eft haud procul aBethIlehem ín Ephrata,cuí nomen ἐπα! 6 4 tum e(t,fepulchrumi Racbel,quod illic fepulta fit,ut teftatur Hieronymus ín Matthaeum:& εξ ín Hier remíam, InquoBeníamín mater.) Rachel cum eníteretur Beníamín,feg; fentíret dolore morí,uocat 6 o uít eum Benoní,íd eft;filium dolorís meí, Sed pater ínflexít nomen ín melíus aufpicíum,& uocauit eü T Beníamin, quod fonat filius dextra. Ita legis Genefis, capite trígefimo quínto.^ Specum faluatoy 7. εἰς.) Quod illic putetur fuiffe natus Chriftus, In eodem propheta.) Nempe Efaía,cuíus hzc uerba ή| funt;capitetrígefimo fecundo.Beatí qui femínatís fuperomnes aquas,ímmíttentes pedem bouis& afi ni, V trig; uero propheta locum detorfítad hancrem,feftiuíter magís dj ferío.Nec ením de hocafino aut boue locutus eft propheta.Q'uín ἃ íllud annotandum,alíquanto fecus Híeronymum hunc loci cítare,cj habeatur apud βίαιη, Cernere fe oculís fidei.) Ad huncrefpexítlocum quí librum illum:/» confcripfit,cuíus ínítíum eft: Cogítis me o Paula& Euftochium, quífquís ἐς fuit(nam Hieronymum authorem non effe,fuo docebímus loco)cum aít; Ad prefepe quog o Paula,te tefte nato puero,& ταὶ teraquxfequuntur. Bethikhe domus panis.) Hocem Hebrais fonat Bethlehem, A(Salue Ephrata.)| As Hebraís Ephrata fertilc;autfrugifera fonat. ΕΠ adt Bethlehe ín Ephrata,ut paulo fuperf?oftenfum eftz & palam teftatur Hieronymus, exponens pfalmü centefimum trígefimum prímum, Regío ínquíens .. Bethlehem αἰ hodíe appellatur Ephrata,Huíus reí δὲ alíze fcrípturzeteftes funt: Ephrata ípfa eft Be7 thlehe, Αἰ καφποφόρε.) Id eft, frugifera, καρπὸς fructus eft, φέρω, fero.Inde καρκοφόρος, ferax fiue fer t A ς tilis, Zodquippe.) Varíe deprauatus eft híclocus,ob utríulcg fermonis Hebraíci Graecígs ínfcít(ae A4 Nonullícodíces habebat Zop,nonullí Sod,nonullí^ Vau.FHebrzí gen? nois aut pfonze, appofitícía lít tera notant, non pronomine ficuti Grací& Latíni. Proinde fifcríbat cá adíectione n he ΛΘ, fir gniíficabít audiuím?ea,genere foemíneo. Sí cü adíectione V au 3niy'a S. fignificat audiuimus cü,cer nere mafculíno, Quad in Hebraícís paríter& latínís exeplaríb? habetur híc locus genere femíníro p mhe miyav.i. audiuimus ea,& ΟΡΟ Ὦ, ἰά eftínuenim? eam. Ite ἠκούσαμεμ αυΤὴμ uod εύρομεμ αὐτί, INeC huiufce reí mentíoncgn facít Flíeronymus huncenarrans píalmum,fí uel íllius,uel certe íntegrí funt íilí ' comentarij. Vnde ίσοι ad íd data opera detorfiffe,ob locí huíus commoditatem.— Vtte docente LA dídicí.) Hoc ítalegendü eft,ut accípías Paulam, hac loquí prefente Híeronymo,ad quem uerterit ora tíonem,& a quofermonem Hebraicum dídícerit, quemadmodum teftatur& poftca. V el ex hocloco coníjcere lícet,díud Hieronymum Paula totíus huíus peregrínationís comítem fuiffe, Adar,) Nam 44 €a uox Hebraís fignificat,gregem uel populum.Hiftoríam hanc legís, Gencefeos capíte uigefimo no no. Quídà putant Ader efle locum ín quo fuit xdíficatum templá, T urrím Ader,íd cft, gregís appella tam,ob congregatione totíus gentís, Díuus Hieronymus ín Hebraícís quarftíonibus putat effelocum íuxta Bethlehem, ín quo grex angelorum cecínít in ortu domíní, uel ín quo Iacob pecora pauit, atq; hínc índítum nomen. Memínit huíus locí Mícheas. Et tu turrís nebulofa filía Sion,^ Lítus 4o ín poftíbus.) Litus partícípíá efta líno,quod fignificat ínunctus. Allufitad híftoria Exodí. Peruíam^ . uetere.) Sicappellatur ín facrís lítterís, Nec temere addídíthoc cognome:nímíg: ínnuens ueterís effe 8o . uítzno Chriftíanz, ftadere diuítijs.^ Quae ducit Gaca.) Nà Gaca quodà Phoeníces poft Paleftínz cé δ᾽ uítas fuit,fíqde Stephano credímus:de qua díctü eft alibí.Porro Giaca perfica língua díuitíaffignificatz qua uoce tame fint ufi latíní, uelut Horati? ín odís.[ccí.Beatís nc Arabá ínuídes Gagíis, quod ca gens opulétía ímmodica fuerít ínfamís. Pomponi? Mella, pdídít(ας perficalíngua fonare araría,& híac nomé índítá huícurbí,quod c Cambyfesarmís Aegypti peteret, huc belli à opes& pecunía cótulif fct, Voce barbara ufurparunt latín Ὁ thefauro.Porro quod Hieronym?addiídit,uel potentía dei,bucp n4 tínet A—Q( τως IN EPITAPHIVM PAVLAE SCHOLIA. tinet,quod eadem cíuítas dicta eft Aca.Porro Aca Hebrais fignificat, robufta feu fortís, remoto: ^ Eunuchus Aethíops.) Allufítad hoc,quod refert Lucas ín Actís apoftolorum,capíte octauo, Angelus autem domíní locutus eft ad Philippum, dícens:Surge& uade contra merídíanum,ad uíam quz defcedít ab híerufale ín Gacam: haec eft deferta&c. Nec temere mernínit de Acthíopis mutata pelle, quod. locusquemlegebat Eunuchus haberet ílla:Ft ficut agnus coram tondente&c.Símulg refpexit ad illud. ? Hieremíx,capíte.n.Sí mutare poteft Aethíops pellem fuam ἅς,— Vetus relegít ínftrumetum.) Hoc. t refertad uíam ueterem, quae quafí notabat uetus ínftrumentum,| Fontem repperit,) Velut aquam uí l uam d πουᾶ, qua renaíceretur, Et apte dífcedít a Gaga, futurus Chriftíanus, De fonte uero mox dícà, 0 ABethfuruenit.) Hacatate Híeronymí uocabat Bethfura:uícus eft ín tríbu Iuda,obuíus uígefimo lapide euntíbus ab Híerofolyma Chebron. Iuxta hunc fons eft ad radíces montís ebullíens,quíab ea; dem ín qua gígnítur humo Een hoc fonte putant eunuchum Candacis regínz baptícatá fuiffe, € Efcol.) Opinor banceffe Efcaul,quam Flíeronymus índícat obuíam ad feptentríonem ab Eleuthero polí proficílcetíbus Nícopolím.Efcol autem ΟΙ Hebraíce fonat botrum,Díuus Híeronymus ínHe braícis quzeftíonibus,oftendít Mambre& Ffcol fratres fuiffe amicos Abrahae. Vnde nome índítum eft locís. Sarzcellulas.) Id eft;paruas zedículas, quz íllíc monftrabantur,ob míraculá antiquítatís,ín qui^ ) busgenuitlaac. Acueftigía quercus.) Nempe apud Mambre, de qua díctum ín fuperioribus fcho lijs. Veftigía uocat monumenta, quz díuus Híeronymus alibi teftatur extítí(fe ufq ad tempora fuz ínj fantíz:quamdi ibíterebínthum uocat. Απ(πάς confurgens.) Nam Chebron haud procul abeffe a , conualle mambre,ín qua deum uídit Abraham,legímus Genefeos,capite decímo tertío. Hec uillula di !&a eft ἃ Charíath arbe. Abeftab Híerofolyma uigínti duob? ferme paffuü milibus,^ Caríath arbe.) Caríath arbe fonat Hebrzís uícum,ueloppidum quatuor uírorum,quod íllí putant illic quatuor effe fe ultos Adam, Abraham,lfaac& lacob. Porro eüdem fuíffe locum Chebron& Charíath arbe,teftatur με θὰ caput decímumquartá. R ατίαπι líbrí Judícum,caput prímum. Antíquítus dícebatur Caríath ar 4 be,poftea comutato noie díctus eft Chebron. Adam magni.) Síc enlegís Iofue,cap.14.. Adam maj | xímus íbí ínter Enakím fitus eft, Sed de hís díxímus alias. Caleb quartü putet.) Híc erat filius lepho ne, cui οἵας montem Chebron poflídendum tradídiít,ut habetur eo quem modo cítauí loco, Monta ^; nam ei fuífferegionem fignifícat, cáaít,afcédit Chebron.^ Caríath fepher.) Quod Flebrzrís fonat, uículumlítterarum,Hunclocum olím Dabir uocatum fuiffe, poftea díctum Caríathfepher, teftatur Tu v» dícumlíbri,caput prímum,& eundem nó procul abfuíffeab Chebron.— Lítterá occídentcin.) Allufit e ad illud Paulinum. Líttera occídít,fpírítus autem uíuificat; Othoníelfilius lepho.) Quemadmodum Axa uxor Othoníel,fuafu marítí(eren a patre fuo Caleb,írríguü fuperíus& ínferíus,pro rente ter] D^ τὰ Auftralilegislofue,cap.s.|^ CapharBarucha,) Sonat uíllam benedíctíoís. Quomodo Abraham p duxerítangelos euntes Sodomà,legís Genefeos,capíte decímo octauo. A pparetín montelocum effe, Latam defpícíens.) Nímírum e monte:& defertum eftad merídíem.|^ Acterram quondam 5οάοι mz.) Quondam dixít, quía nunclacus eft peftilensquem mortu& uocant mare, Cateri lacum Afphalti ten,a bítumíne quod foli gíenít. Apud Strabone Sírbonís ní fallor appellatur,de quo prodígíofa quaj dam prodídít libro decímo fexto, Addens Sodomam'metropolím fuiffe regionis olím tredecim oppi dis habítata: qux deínde terremotu fit abforpta, quod terra fuerít ígnea.Eratofthenes putat íd lacuum v inundatíone contígíffe,quífubínde erumpentes terram contexerínt. Balfamíuineas.) De uínea ΕΠ] gaddi fit mentío ín Cantico catícorum, Botrus Cypri dilectus meus mihi ín uineis Engaddi., Híeronyi mus ín Hebraicis quzftioníbus oftendit grandem uícum fuiffe ín tríbu Iuda, palmarum& opobalfamí fertile, príus dictum Afafon T hamar,íd eft,urbs palmarü,Immínet mari mortuo.| Cuíusopusfunt.) Significat ínceftum cocubítum Lot, cum αὐγὰς filíaze quarum altera natus eft Moab prínceps eíus po pulí:exaltera Ammon,author prímus eíus gentís. Vterg; populus íllaudatus ín d iuínislítteris, EtSe t goruitulum conternantem,) Segor cíuítas,fola fuperfuit ex íncendío ααίπορ cíditati Sodomorá. Imi mínct mari mortuo, díuídit Moabítas a Philíftzís. Hieronymus teftatur ín hac pofítum fuíffe prafidia R.omanorá,luxta hanc gígní balfamü,& poma palmarum, príftinz ubertatís índícía. δάση) uocata fuítBala, quod Hebrais fonat abforpta:quod tertío terrarü motu fuiffet proftrata, Vnde& Lot ei loco diffidebat. Segoraute Hebrais fonat paruulam feu íuttiorem.Syrorum autem língua Z.oara dícíturz uoce íde fienitícate íllis, quod ludzis Segor. Porro quod adíecit;uitulà cóternante,uoce nímírüa teri níone coficta,qd' apud Hebraos habeat mo 5t fumpfit ex Efaíze,cap.is. V ectes ei?ufg ad Segor uít tulà coternante.— Spelunce Lot.) Apparet oftendifolere fpeluncá ín qua fili Lot,cü co cocubuerüt, Deícenderat ein ín fpelunca diffifus urbí Segor:& ob οὗ caufam díuus Hieronymus nó putat excufan dü Lot,ut cuí dis promíferít ín Segor tutüforeab íncedio;^ Díu hzreo ín merídíe,) Significat banc parte Auftrale fuiffe, Quiída codices habebat: Deinde díuertít ad meridíe:uerü príor lectio plus habet feftiuítatis,propter phantafia híftoríca.Imagitatur ein fe ín hís locis uerfarí,quos defcribit,& uelut aní mo obambulat, Pofíunt δε hzc uerba ad Paulá accomodarí,ut ε íta loquente facíat: Díu herco ín me; ridíe,uclut offenfam memoría rerí pará ltar, praefertím cà illic dormíat fponfus ín cá tícís,que magís. expediít ín nobís uígilarc, Porro de lofeph qui íuffit adeffe fratres fuos,ut fecum conuiuium agerent ín merídie, legis Genefis,capíte.45, Cuíus conuíuij fimulg; capitís híc eft finís:Biberuntqs& inebríati funt cum co. Àb hís ígítur male omínatís locís τε είς fe ad montem Olíueti, feiert οποία s euertart Len mik i — A τῷ - να.” cedit — AR Qt μῆς, A I P e ῃ Tit ἡ Jii 3 Uy uj tipi JEn, "gy ὉΠ γε à 1} Kr dla Hit xia ydisy , yis mi nux xal IN EPITAPHIVM PAVLAE SCHOLIA. ΕΣ 79 Reuettar Hierofolymam,) Ab extrema merídíana parte, reflectít ad feptentrionem& occíden x tem. Et per Thecuamatq; Amos.) Duo montes funt ín confpectu redeuntibus a marí mortuo y Hierofolymam, ultra m oltendit fe mons Olíuetí, T'hecua buccínam,fonat. Amos fortem, Rui tilantem montis oliuetícrucem.) Apte dixitrutilante,ob ruborem fanguínis.[Νορ codíces Ρ crucé ὁ Ícriptà habebát luce,ut íntelligas delaceafcedétís ín«αἰ εἴα, Inquopàános fingulos.) δίς habes ín«ὶ iNumerís.ca.:g. Dequo faluator afcedit ad patre.) Monte olíuetí,torrens Cedron ínterfl uit, ec diui b «lítab Híerofolyma ad exortü folis, ubi ultíma ueftígia dní humo ímpffa;adhuc atate díuí Flíeronymi anonftrabant,ut ípfe litterís prodídít,non abfq; memorabilí míraculo. Etem cüterra eadem, quotídíe a credentíbus hauríretur, nihilominus fancta ílla ueftígía,cotínuo príftínü ftatum recipiebant, Addit i alíud míraculum,cum eo ín loco cenderetur ecdlefía, fummum illus cacumen nundf potuít contegi neq concamerarí,(cd(emper ab ima terra αἱ ad fummü coelti patuít íter,qua domínicü corpus afcen? derat ín codlum. Ad huíufmodi ígítur fpectacula properabat Paula. Abeft mons ab Híerufalem,ítínere fabbatí,ín hoc Chriftum afcendiffe, teftatur Lucas ín actís,capite príno. Deteéplo tranfmigrantes.). c Ὡς Cherubim migrátíbus, ἱερίς apud Ecechielem,capíte decimo. Rurfum de nouo templo, per quo viult intelligi Chríftíanam ecclefíam,legís apud eundem, capite quadragefimo. Refert fimile quiddam & lofephus de tranfmigratíone uírtutum etemplo, Sepulchrum Lagarí.) ld oftendebatur ín Betha i nía.Ea eft uilla ín latere montís olíuetí fecundo lapide ab Híerofolyma. Quo ín loco extructam ecde; fiam fuíffe,teftaturalíbí Hieronymus Lacari fufcítatímonumentum,^ Betphage uillam.) Betphage uículus etat facerdotum, ín móte Olíueti(itus, Sonat autem ut uídetur Hebraíce, domus maxiíllarum, Sicením exponit Hieronymus enarrans euangelium Matthai.Ex hocloco Chríftus mífit fuos αεί, pulos, quí adducerent pullum fina quem nunctrahítadallegoríam.^ Rectog ítínere defcendeba Ρ Hierícho.) Recto,quía ante hacob montes obuíos,nó níhíl círcumacta eft, Catterum Híerícho dícta eft& oca, Eft ín tribu Ephraím, oppidum δίς fubuerfum,bís item ínftauratum.Hoc domínus lefus dí; gnatus eft fua illuftrare praedícatione. Cogitans ilum de euangelio: V íaquz ducit ab Hierufalem ϐ ín Hiiericho fuít olím ínfamís latrocínijs, De parabola uulneratía latroníb?,legís Luca, capíte decímo. Etlocá Abdomím.) Flebraís ením fonat fanguínem. Etarborem Sycomorutm.) Idaccídíffe íux ἢ ta ciuitatem FHiericho,teftatur Lucas,capíte decímonono. Apparet arborem adhuc monftrarí folítam xtate Híeronymí. Peccata calcabat.) Quod Zacheus arborem fycomorum afcendiít,utí lefu uíg t deret,legís Lucae decímo nono, ídg accídít ín Híerícho. Sycomorus autem fonat fatua ficus,quanm Hieronymus ínterpretatur peccata, loetalíter dulcía.Ea calcat, quífeftinans ad Chríftum,erígítfe ín αἱ! tum,& príus amatas illecebras fpernít. Cacorumloca.) De duobus czcíslegímus apud Matthzuta capite nono. Veram hos duos nó íllumínauit príufcj reuerfus eflet ín domum fuam,hoc eft Nacareth. "Caterum Barthíneum, T hísnei filium fanauít ín Hiericho;peruíctus íllíus ímprobís clamoríbus,ut re fert Lucas,capíte decímooctauo;ubí palam índícat hocaccidiffe ín uía,quae ducít Híerícho.^ Funda ἰ ἀπ Hafel ín Abíram.) Ita lofue,capite fexto,imprecatus eft; poftig hanc urbem euerterat. Maledíctus àtír coram domíno,quí fufcítauerit δν xdificauerit cíuítatem Híericho.In prímogeníto fuo fundamen 'ta illias íacíat;& ín nouíffímo líberorum ponat portas eíus.Hanc ením lofue fubuertít fundítus. Et 5 áceruum przputíorum.) Nam Hebrazis Galgala fonat collem praputíorum, uel collem círcücífionís, Fic uocabatur fecunda círcücifio facta per lofue,ficuti refertur lofue,capíte quínto:cíq: loco nomen eft índítum Galgala, quí factum teflaretur.Hucrefpexít Híeronymus,cum aít: fecunda círcücifionis myfteríum,ínterpretans euangelíum,quze circücífío eft non carnís,fed affectuum anímí.Oftedebatur setate Híéeronymí locus defertus,eorum,qua illic fecit Iofue ueftigía retínens,míro cultu habítus ab il; lius partís íncolís,hoc eft oríentalibus, Et duodecím lapídes.) Duodecímlapídes quos Iofue;premo v fiítus a deo,íuffít ab eledís e fingulis tríbub? uiris deportarí,e Iordane fublatos/legís Iofue,capíte quin to ín ipfa ftatim fronté, Etfontem quondam legís.) Hoc prímum míraculum fecít Helifeus,poft ar o teptum ínaera Helíam,atqy id temporís habitabat Híerícho.QQuz cíuítas cum effet accommoda ínco lis, fed aquas haberet fteríles& ínfuaues, Hielífeus fale ímmiffo ín fontem, reddídít eas falubres ac fex 'tiles,utlegisquarto Regum líbro capite fecundo. Verum autem Helifeum,Chríftum ínterpretatue Hieronymus quí amaram ὃς ínutilem Moyfi legem,fua gratía condulcauít δὲ falutíferam reddidit. ' Feruentiffímoz(tu,) Subeft tacíta ἐναντίωσῖς, ín nocte& zftu feruentífíimo, íam nondum orto fole jp 'támen illa feruebat,& ídeo properabat ad umen, Quomodo ín medío lordanís.) C)uemadmodá 4 aquz Iordanís ínferíores ín mare defluxerínt,fuperíores conftiterint, montís ínftar íntumefcentes, álueo quíín medío erat ficco relícto,doncc facerdotes portantes arcam foederís una cum populo tran firent: Legis Iofue;capítetertío.^ Longum cftfiuelím de Achor.) De Achan lapídato a filijs Ifrael, v emníibus illius facultatíbus igni exuftís, propterea quod fuffuratus fuerat de rebus hoftíum,lege lofue ^ ' eàputfeptímum. Achorautem ínterpretatur turbatíonem,quod lofue díxerít οἱ quí peccarat: Οία 'furba(tí nos, exturbette domínus ín díehac.^ Bethel domo deí.)[d enim fonat apud Hebraos Be 8 thel.De Iacob legís Genefis,capite uígefíimo octauo:quomodo fuppofíto capití lapíde dormíens οἱ derit myftícam íllam fcalam, Conexuit autem huíus lapídís allegoríam,cum eíus allegoría,de quo fcrí bít Zacharías,capite tertío,Q)uía ecce lapís que dedí coram Iefu,fup lapidem unum feptem Sel VR : epulchra it— Üo—á IN EPITAPHIVM PAVLAE SCHOLIA. CC. Sepulchra quoq.) De lofue fepulto ín monte Ephraim:dec Eleagaro filio Aaron,& illic fepulto, legis lofue capite ultímo.Porro mons Ephraím uergít ad deferta,ín quo cíuítas eft"T hamnafara, fiue T hamna: ín hac Hieronymus índícat fuís.quoq; temporíbus magnum fepulchrum oftendi folere, Ὁ Porro mótis nome eft Gaa. InGabaa.) Gabaath eft ín tribu beníamín,urbs Phínees,| Quod diftribu ,4 tor poffeffionü&c.) Nam Iofue ín fua poffeffíonelegitur fuiffe fepultus.Ea fita eft ín monte Ephraim, ” ΧΑ ἘΞ mírata eft Paula, χαία fibí uoluerit Iofue, quod tmotuofa& afpera fibí fumpferít,cá ipfi ín manu effet;cápeftría quz fertilíora füt deligere, Síue quod id effet fingularís cotínentíae neg, em huitéporis ., príncipes melíora tátü fumeret,fed fi poffent oia uendícarent, Síue quod fubeft myflteríü,uirtute no ín mollíbus,fed ín durís& arduís rebus effefitam. Etraptü Sabínarum.) Romaní per fpecíeludorü fole níum, Sabínorum mulíeres rapuerunt,ne noua cíuítas,ínopía mulíerum períret,ut refert T ítus Líuíug libro prímo.Itídem& Beníamítaene periret tribus,qua propter conftuprationem uníus mulíerís ρε) . nedeletafuít,rapuerüt puellas alíarum tríbuutm: folenes choros ducentes ín Silo. Hiíftoríam legis[ια y eum capíteultimo.— Altare dírutum,) Quuoníam Beníamíta facrifícantes ex ínfidijs adoríebantur, /3. Pracucurrít.) Velquíatempore príor,ucl quía uíolentíor. Certe fimilís αεί, caufa: fimilí occay 4 fioneutrípfantufi.— Tranfiuítfichem.) Ea fuít cíuítas lacob,(ic uocataa filío Emor regis fuí, Eft auj tem ín Samaría,non procula íepulchro lofeph.luxta hanc domínus Iefus collocutus eft cum mulíercuy la Samarítana. Quo quidem ín loco poftea ecclefía extructa eft;ex latere montis Gacirím,Eam fuísad huctemporíb?extítíffe,teflatur alíbí díuus Hiíeronymus.De Neapolí memínít Plinius& Ptolemaus, | Caterum in locísHebraícís Hieronymus hanc urbem Síchar uocat;nífi corruptus eft codex,| Dofij theí errore.) Is hereticusfuítludaigans,— Sebaften,íd eft, Samariam.) Samaría regalis erat cíuítas trí bus lfracl,ín uertíce Somer montis fita, medía inter Galilaam& ludzam. Vnde quondam omniís ílla regío Samaría fuít dicta,Ciuitas ípía ab Herode Antípatri filio,graco uocabulo σεβαοί dícta eft, quod latine fonat augufta.Nam latíní uocant auguftum,quod maíeftatem quandá przfe ferat;id quod gray γ εἰ uocant febafton,auerbo σέβομαι, quod eftuenerorá&'adoro.— Abdías propheta.) Extat híftoría lij ὃ bro Regum tertío,capite decímooctauo.^ Nutrículam domíní.) Vndedictus eft Nagareus:& olím Chrí(tíani probro Nacareí uocabantur.Nagareth autem eft uicus ín(αἰ σα íuxta montem Thabor, *.. Chanaan& Capharnaum.) Nam ín Chanaa galílez mutauít aquam ín uínum, Et in Capharnaum demígrauít reiícta ΤΗ tentatus fuíta díabolo,atqg illic aufpiícatus praedícatíonem re^ ní deí:& ín eadem cíuítate fanauitfilíü Centuríonís paralytícum, Porro Chanaa oppidum fuít ín trí; u Affurgalílez gentíum,Capharnaü oppidá eft haud procula ftagno Gene«areth ín galla στην, D ΕΙ fitá in finibus Zabulon,& Nepralím, ut ínlocis Hebraicís índícat Híeronymus,^ Lacum Tybería dís.) lordanís quí ex Penade forte oritur íuxta mótem Antilibanii,ubí príma conuallíá obtigit occa fio ínlacá fe fundít,longü fedecím milía paffuá:latá fex mil. Genefareth,(jue genefará uocant, Amozi nís oppidis círcüfept?eft, Rurfum ín alueo fuo alíquádiu ppgreffus,laci Tyberíadis facit.Etíam ΠΡΙ; níus,libro quínto,capíte.rg. uídetur ex utrog; unum facere lacum.Nouiffíme decurrít ín lacum Afphal $ títenrquem eundem, ut díxí,mare mortuum uocát.^ Scandebat montem Thabor.) Non temere addídit,fcandebat, Eft ením mons míra rotunditate fublímis,ficut alib dixímus ín medio galilez, diris ἡ mensttribus lfachar ἃ Neptalím, Eundem uocantltabyríum.| Camposlatíffímos galilez.) Eftením . mons Thabor,ut díctum eft ín medio galílez. Etab hoc monte delcehdit exercitus Barach pugnatuj 4 rusaduerfus hoftes.Hiftoríam legís ludícum capíte quarto.'Torrens Cifon.) ΕΠ iuxta motem Tha bor.Hocloco dímícatü eft cum Sifara: ut teftatur ín locís Hebraicis. Eft& cíuítas Cífon ín tríbu[ία F char feparataleuitís. Etoppídum íuxta Naim.)[uxta,hoc loco aduerbíum eft, Naím autem díftata Thabor monte,fecundo milíarío contra merídíem iuxta Endor.De β]ίο uíduze ín uítam reuocato, le/ l gís Luczcapitefeptímo.^ Tranfiboín Aegyptum.) Nam omiffo ítínere refle&títad occidentem me γη rídíonalem. Etín Socoth.) Híc fuít príma manfío filiorum Ifrael exeuntiumfex Acgypto:ctíam(i » Hieronymus ín explícandís manfíonibus ad Fabíolam,hanc fecundam facít,^ Apud fontem Samy fon.) Oftendebatur,ut apparet,locus díctus fons Sampfon,ob fontem,quem illi fitíentí deus elícuit e dente maxillzafíní. Vnde díctus eft locus fons ínuocantís de maxilla:ut legis ludícum, capite deci, o'moquínto, Vtrefocillatus uídeam.) Allufit ad hoc quod fcríptum de Sampfone: Quibus hauftís P tefocíllauit fpírítum&uíres recepít.^ Morafthi.) Hic eft uículus Paleftínz,haud procul ab Eleu theropolií fitus,patría Malachíz prophetz,unde& Morafthítes cognomínatur. Eodem ín loco mon ἢ ftrabaturillíus fepulchrum;— Etexlatere derelínquam.) Hasregíones ut ímpíasnón ínuifit, fed ad * leuam relínquít. Chorreos.) Horum fit mentío in facris lítterís. letheos.) A letheth quz eftregio $ príncipum Edom,ín Gabalenz,hoceftIdumaa;— Idumzaam.) Huíc poftea commutatum eft nomen Gabalene. Regío quondam Efau, a quo uocabulum índítum Idumza,quod ílle Edom uocatus fit.Pli t níus item, Idumcam partemfacít marítímz Syríz.^ Lachis.) Vna eft ecíuítatibus,quas caepit lefus, v regecíusínterfecto.— Et per arenas molliffímas.) Huíufmodi defcribit Lucanus ín Líbya. Ad Ae A gyptí fluuium Síor.) Opinor hunccffe quemalij Nilumuocant./ Geffen.) Híc habítauit lacob cum, ^ yliberís. Ἐξ campos Thaneos.) De quíbus legís pfalmo feptuagefimo feptímo, Hic Moyfes δὲ ^ Aaronadiderütíua prodigia.Et híc habitarüt Flebrari, quí moetu Babyloníorü fugerapt cá Fere bu: eria€ vii E Pte ls γι it thy TT dn this; Qi ! T UON, lant 1i ty fini tta : gíam uírtutem obnoxíam effe ínuídiz, In eundem fenfum T'ítus ΤΙΝ EPITAPHIVM PAVLAE SCHOLIA,$o.$0 - Veifaéft in Alexandríam.) Alexandria cíuitas eft Acgypti, inter Aphrícam Ἀξργρίμιη δὲ mate;« quafi auftrum pofita:ín qua corpus díuí Marcí euangeliftee conditum, fua tate a fidelibus honorarí folere,teftatur díuus Hlíeronymus. V erfam ἀίχιε οὗ nome commutatum ab Alexandro magno,quí eà aut condidit,aut ínftaurauít:cuíus meminít Pliníus,libro quínto.^ Et oppídum Nítríam.) Allufitad^ nitrum,quod olím adhíbebant ín cluendís ueftíum maculís,ob acrímoníam:cufus uice nüc utuntur οί’ nere ac lixíuío,fiue fapone, Apparet autem hoc oppídum nuper couerfum fuiffe ad religionem(η| fti, lfidorocofeffore.) Is epifcopus fuit Pelufiotarü,uír erudítus,qui librís epiftolaríbus ínterpretat?^ eft facram fcrípturam,ut teftís eft Suída.| Macaríos, Arfetas.) Nomína funt ílluftríü apud Aegyptíos c monachorum, Sed feftíuítatís gratía,numerum fingulare,mutauitín pluralem.^ DePclufio magna.) ὁ Pclufiá eft uná ex oftijs nili, proxímü ludez. Apparet terreftrí ítínere peruenífle ufgiad Alexandría ἃ Nitríam:deínde ob íntolerabile regionis aeftü,ab oftío Pelufíaco renauígaffe ín ludacam. Catterü pro magna,quida codices habebant, magná:quídam Maiomá,nonnulli Naguma. A pud Stephanü reperío Magná infulà Libyz Nec de Maíoma,aut Naguma Seid ínuenío,quod ad hoc íter facíat. Aut igit íti telligendá eft(14 magna nauígatíone, hoc cft;perpetuà re iffe:ficut dícímus,magnís ítíneríbus hucco tendít, Aut Maíoma,fiue Naquma portus eft nomen,ad que appulerít rediens ín Judzagn.| Genuíno€ me femp&c.) Genuíni détes füt,q fub gena latent,q& caníni dict. Vnde q mordacíus obloquütur,ge nuíno dícunt rodere.Perfius.Ft genuinü fregit ínillis. Corníce Aefopi.) Sentit de Apologo Acfopí, FÉ apud qué cornícula furtíuís τ plumís fe ueftierat: Cc prímü effet oibus míraculo,ob ínfolítà colorü uaríetatem,demum fuam quíbufq; reuellentibus plumam,nudata rífuífuíit,—Verfuram quogr fepe.) 5 Quidam haud conténendí codíces pro uerfuram, habebant ufuram,fed mendofe.Nam uerfuram latíní üocant,cum zs alíenum re alíeno díffoluitur.Ita Paula cum deeffet pecunía,mutuo fumebat ad afura, Eamad díem praícriptum cum rurfus non effet quo refolueret,denuo fumebat mutuum abalío,quo fu períus as alienum redderet,credítore tantum mutato,manente níhilomínus oblígatioe, Exempla funt apud T'erentíum, Donatum ínterprete& Senecam; ὃς Buccínatoríbus.) Miíram δὲ gratíam ὅς^ mphafím addídít metaphora. Nam Buccínatores funt, qui buccína canunt.Et buccína admonetur po) pulus,ut audíat przeconíum,aut zdíctum publícum. Vnde ambítíofos laudatores,buccínatores uocat. Feríütq; fummos.) V erfus eft ex odís Horatíanis,quem Hieronymus eo detorfít,ut fígnifícet xgref 1 PN eR Nue ígnís,alta petít. Quad Horatíus ín alíam fententíam díxit:inempe magnam fortunam expofitam effe triftíbus ca l fibus; Adadidumxam.) Híc Adad puer fugerat ín Aegypti, interfe&tís a Dauid onibus mafculíni 7 genetís Idumaís.Inde mortuo Dauíd,íam grandior factus,& adíutus opíbus Pharaonís,negotíum ex híbuit Solomonií, utlegíslibro Regum tertío,capite undecimo, V idetur autem fignificare Ruffínum. Allophylís.) Hoc eftalíegígenis.De Iacob quomodo ob ínuídíam fratrís Efau tugerít ín Mefopota; l míam,legís Genefis,capite uígefimo octauo, De Dauíd,quó a Saul inuídente fuz gloríz,profugetit ad AchísPhilifted,legis Regit prímilibrí capíte uígefimofeptimo. Patiensem uír.) Sichabet SolomO"»»} ín Prouerbíorum,capíte C MEME φὰ patíens eft,multa gubernatur fapientía:quí autem ímpar tiens eft,exaltat(tultícíamfuam.^ T'oxotij fuí.) Fíc erat filíus Sum minímus, Etmatrís dolo!» rem.) Nonnulla exemplaría habebant, matrícís dolore:utragg lectío tolerabilís,ní(í quod argutíor eft matrís:ut íntellígas affectum maternum,quoníam de filíarum obítu,paulo ante memínít;—Conuení o liomínem;) Error quem coarguit, partím fapít Orígenem,uel potíus Platonem,& uídetur Ruffínum fübnotare tacíto nomíne,— Chríftíflammeo.) Flammeum eft quo foemínzetegunt fua capíta,— Prae Ρ̓ fens υτηαίῳ ποῇτί íntentatur naufragium.)[τὰ conftanter habebant exemplaría:neg; cuítg obfcurum:] eft,quin híclocus fit deprauatus. Arbítror íta legendum, Prafcns utríq; noftrum íntentatur naufragíd,| ut intelligas Euftochíum& Híerpnymum paríter Paul obítu fuiffe períclítatos,cum ílla uíua fuíflent felíces. ἌΡΕΙ δείπυρίϑιθοπο& malo.) Ita fcríbít Ecclefiaftes capíte nono:eo quod uníuerfa aque eue] Y níant,íufto& ímpio,bono δὲ malo,mundo δὲ ímmundo,ímmolantí uíctímas,&e facrifícía cotemnentí, Sícut bonus,fic& peccator:ut períurus,íta quíuerum deierat. V erà Noemí.)"2y3 NoemíHebrai$ ce fonat pulchram, ucl confolatam. ld trahít ad Paulam, Porro locus eft Ruth, capíte prímo. Nunc tíbilibram.) Ad Euftochíum filíam loquítur, non ad Paulam. Ad duas lucubratíunculas,) f Dictamus,cum ipfi non fcríbímus,fed notarío fcríbendum pronuncíamus,hoc e dino tantü utimur noftra,manu aliena.Et mírum eft fenem, ut apparet pene decrepítum, tantü ροές duabus díctatíun culis,prafertím luctu occupatum.| Exegí monumentnm.) Εκερί,ρτο perfecí díxítsmonumentum uo cat hunc librum,quem de íllíus fcrípfit uirtutibus. R.etulítautem Carmen ex odís Horatíanís, Exegi monumentá zre perenníus. R egalíqy fitu pyramídumaltíus.C)uod non ímber edax,non aquilo ímpo tens poffit díruere;aut ínnumerabilis. Annorü feríes,autfugatemporü. Acre perenníus.) Nam anti quítus ponebantur arez ftatua, aut títuli ín s incídebantur,ad propagandam ín pofteros defuncti memoriam. V eri huíu(fmodí monumeta, fí tempeftatis,aut hominum iníuría non demolítur,certe té pus ipfum omnía confumens,abolet.Ingenij monumenta,fola perpetua funt,& ín omne durant aeui, ' Agamenonís ínclyta.) Maternum genus duxerata Scípíonibus& Gracchís, paternum ab Agame| Y none. Díuitíasfobolem,) Poft hoc carmen,quídam codíces addítum habebat hunc uerfíum,Hiís ταί, ἡ tura locísfclíx ubí dona magorüi, Mihí uídetur faperetfe.“ ANTIDOTV S.Offendet fortaffís nonnullos híclocus,quo díuus Hieronymus uidetur non fatís trí1 buere,hís qui facras»edes fuis famptíb?,uel extruüt,uel ornat:cá his teporíbus ρἰατίῳ(fummaá μᾶς effe S. pietatem qd 4-0 Ἢ | C ) N e Ll 6 An^ n |: Cert i, ς s re: NA T^$ 22TH D: C. av, Ερήνα E^ zi hte UVvor sl: hr ID YT ἢ Hr Ὑ})γ85 fer Aro 2» dttte fa 22:10} γ0 v? IN EPISTO. AD EVSTOCHIVM SCHOLIA. pietate exíftiment: fint nonullí principes, quí tot bella;tot czedes;tot facrilegía;tot totíus uíta facio. ra fimulatq; flagítía,probe compenfata putent,fi facram aliquam zdículam,ucl alíenís fumptíbus cura.. rínt extruendam,utnequíd dicat de epifcopís. Et audías paffim, facerdotes tantum tríbuentes donat Γῆς templo dícatís,ut ínexpíabile facrilegíum fore clamitent,fi quís hínc alíiquíd ín pauperá fubfidium fame pereuntíum detrahere conetur:;atq ία fi fíat; Chriftum ipfum,aut uírgíne Maríam fuís bonís foo. líarí aocíferentur. Quafi uero Chriftus eíufmodí gaudeat oftctaculís,quí ipfe pauperrímus, opes íftascalcadas effe docuít:aut fanctiffíma María,nugís eíafmodí gaudeat,cum uíua femper neglexerít, Aut: quafi decorum fit ea oftentaríín templis Chriftianorum,ín quibus hzc docentur effe fpernenda Chri. fti difcipulis.Non damnauit ígítur Hícronymus elegantem templorum ftructuram:non reprehendit. ornatum mundum fed ín hís negat effe UNT uirtutis: prafert eleermofynam,quaz ín uíua dei tem,. pla,hoceft ín Chrífti pauperes erogatur. Sed ípfius Híeronytí uerba fubnotabo: Nolebat(ínquit)ín. híslapídibus pecuníam effundere,quí cum terra δὲ fzculo tranfituri funt:fed ín uíuís lapidibus, quí πο}. uuntur fuper terram:& catera quae fequuntur ín hanc fententíam, Rurfum aliquanto inferíus,cum aít, lactentalij pecunías,& ín corbonam ἀεί ara congefta,funalíbufq; aureís dona pendentía;non. ímptoy; bat eos,quí munera templís dícant,fed quíd magis probet ínnuit,: .AD EVSTOCHIVM VIRGINEM EPITA“΄ περα: ευ άνρα ha. PHIVM PAVLAE MATRIS.| Up Icunctacorporís mei membra uerterétur in línguas,&t omnes artus humana üoy, cerefonarentinihil dignü,fanctz acuenerabilís Paul uirtutibus dicerem. INobi;. e» iod lisgenere fed multo nobilior fanctitate:spotens quondam díuitíjsfed nunc Chri: DAE fi paupertate ínfignior.Giracchorü ftirps, foboles Scipioni, Páulí hares,aius uà. cabulá trahit, Martix Papyríz matris Africani;uera δὲ germana pgenies;Romz pratulit Be; thlehem,&auro tecta fuleentía,informis luti uilitate mutauit.INon moceremus quod talé απ. fimus:fed eratías agímus,quod habuímus,imo habemus.Deo em uiuunt omnía,& quicquid. reuertitur ad drim;ín famili numero cóputatur.O uácg amíflio illius,cocleftíis domus habita. tio ας δρα incorpore ΡΜ ε[ὶ a dno,& uoce femper flebili querebatur dices; Heu míhiquía peregrínatío meaprolongata eft habitaui cum habitátibus Cedar,multü pere. grínata eft anima mea. INec mírü.fi plxerit fe uerfari in tenebris(hoc er Cedar interpretatur) ci mundus ín malíeuo pofitus fit:& ficut tenebrz illius,ita δὲ lumerf eius.Luxqy ín tenebris lu. ceat,& tenebrae cá non coprehenderunt. Vnde& íllud crebríus inferebat: Aduena fum& pete, grina ficut omnes patres meí.Et íterü: Cupio diffolui& effe cam Chrifto.Quotíes auté infit. mítate corpufculi(quá incredibili abftinentia,& duplicatis contraxerat iciunijs)uexabatur hoc in oreuoluebat;Subijcio corpus meii,& in feruituté redigo,ne alijs przdícás,ipfa reproba inue niar,Etbonü eft uinum non bibere,& carnem non manducare.Et,humilíaui ín íeiunio animá: meá,X rotü lectum meü uetfaftiín infirmitate mea,& uer(ata fum ín mifería,dá mihi configi£: fpina. Atq, inter doloris aculeos quos mira patientia fuftinebat, quafi apertos fibi celos albi ceret loquebatur:Quis dabit mihi pennas ficut columbacz& AE. δὲ requiefcam?'eftor Ie. fum& fanctos eíusipmq, propria angelum qui cuftos fuit δὲ comes adfairabilis foeminz,me: níhil{η grati&;nihil more blandíentium loquí:fed quicquid dicturus fum:pro teftimonio dice. re:& mínus eíus efle merítís,quá totus orbis canít:íacerdotes mírantur,uireínum chori defy; derantmonachorü& pauperum turba deplangüt. Vis lector eíus breuiter fcire uirtutes?Om nés fuos pauperes pauperíor ipfa dimifit, Necmirum,de proxímís δὲ familiola quá ín ἀτός. fexu de feruís δὲ ancillis ín fratres fororefq; mutauerat,;ifta proferre:cü Euftochiü uirgínéj& dej uotam Chrifto filiam ín cuíus confolationeé libellus híc auditur, procul a nobili eenere fola fidc δὲ gratía díuité reliquerit... Carpamus igitur narrandi ordinem. Alij altius repetant,& a cuna bulis cíus;ipfifqyut íta dícam)crepundijs matremPlefilla;& Rogatum proferant patrem:quo rü altera Sdpionü, Gracchorüqs progenies eft: Alter per omnes fere Girécas ufq; hodieft& matibus& diuítijsac nobilitate Agaménonis fertur fanguiné traherexquí decennali, Troiam obfidione deleuit.INos nihil ιο ία od ργορπίῇ eft,& de puriffimo fancta: mentis fonte profertur.Quá(j diis atcp faluator ín euangelio doceat apoftolos fcifcitantes quid fibi redditurus fitqui fua pro nomíne eius dimiferunt;centuplum ín przfentíarum receptutos, & in futuro uitam aterná Ex quo intelligimus,non[audis effe pefiidere diuitias ed pro Cli idu Ὁ eas dM y μι UN / EPITAPHIVM PAVLAE MATRIS.$o. SÍ. fto eascohténere.Non tuinere ad honores/fed pro dei fide;eos paruipendere. Vere quod pol, * licitus cft feruis fais δὲ ancillis/faluator reddidit in prafenti.NNam qua uriius urbis contempfit. loríam,totius orbis opinione celebratur. Quam Rom habítantem;nullus extra Romam no l εἰ ph dis pas CX bold, : à s: νο τοσσ σελ:? ueratdatentem ín Bethlehem& barbara δὲ Romana terra miratur, Cuíus ein gentís homini]( ad fancta loca non ueniunt? Quis autem ín fanctís locis przter Paulam,quod plus inter ho mines míraretur inuenit?-Tc ficut inter multas gemmas preciofifTima gemma mícat:& iubar folis;patuos igniculos ftellarum obruit& obfcurat:íta cunctorutn uirtutes& potentías,fua hu milítate fuperauit.Minima«p fuit ínter omnes,ut omnium maior effet.Et quáto fe plus deijcie; batitantomagis a Chrifto fubleuabatur.Latebat,& non latebat.Fugiendo eloríam,eloríá mc; tebatur:qua uírtutem,quafiumbra fequitur:& appetitores fui deferens,appetit cotemptores. Scd quidago narrandi ordinem praterinittens? Dum in fingulis teneor,non feruo pracepta dicendi.—Talíigiturftirpe generata,iuncta eftuíro Toxotio;quí Aenex δὲ Iulíórum αἰεί; mur fanguínem trahit. Vnde etíam filia eius Chrifti uirgo Euftochium Iulía nuncupatur,& ipfe, Iuliu$a magno demiíffum nomen Iulo. δε hxc dícimus,non quod habentibus grádía ^i nt fed quo contemnentibus mírabilía, Szculi homines fufpiciunt eos, qui hís pollent príai; legíjs.Nos laudamus quí pro faluatore ifta defpexerint:& mírum ín modutn quos habentes paruipendímus, fi habere noluerínt contemnentes, prz dícamus.Hiís ínquá orta maíoribus,& fecunditate ac pudicitía probata:prímum uiro,deínde propinquis,& totíus urbís ceftimonío, cum quínq, liberos zdidi(Tet:Blefillam fuper cuius morte,eam Rom:e confolazus fum:Paulína qux fanctum δὲ admirabilem uirum,& propofiti δὲ rerum fuarum Pammachíum relíquit haredem: ad quem fuper obítu eíus paruulum libellum zdidimus:Euftochium qux nunc ín fanctís locis,uirgínitatis δὲ ecdlefiz: monile preciofum eft:Ruffinam,qua: ímmaturo funere;píit matrís anímum confternauit: δὲ T'oxotium, poft qué parere defijt:ut iftellieeres eam,no díu feruire uoluifle officio coiugaliifed mariti defyderio,q maré optabatliberos xdidi(le: poftca ui mortuus efl:íta eum plánxit;ut prope ipfa morercturzíta fe conuertit ad domini feruituté: uteíus mortern uíderetureptafle.Quíd ego referam: ample& nobilis domus,& quondá opu lentíffimas, omnes pene diuítías ín pauperes crogatasz Quid ín cunctos clamentiffimum ani mum,X bonítatem etíam ín eos quosnuncj uiderat euagantem* Quis ínopum moriens no illius ueftimentis obuolutus eft? Quis dilicorum non eius facultatibus fuftentatus eftzQuos éuriofiffime tota urbe perquirens.damnum putabat fi luifcg debilis δὲ efuriens cibo fuftenta/ retur alterius.Spolíabat filios,& inter obíureátes propinquos, maiorem fe οἷς harediítatem, Chrifti mífericordíam,dímittcre loquebatur,— INec díu potuit excelfi apud fzeculum genctís, δὲ nobiliflimz familia uifitationes& frequétíam fuftinere.Moerebat honore fuo,& ora laudá tium dedlínare ac fugere feftinabat. Πορ oríentis δὲ occídentís epifcopos,ob quafdam ecdefia/ rim diffenfiones Rojnam imperíales litcerz contraxifTent:uidit admirabiles uiros, Chriftiqg pontifices, Pauliná Antiochenx urbís Epifcopü:& Epiphaniíá Salamínx Cypri, qua nüc Con/ ftátía dícitur:Quorü Epiphaníü etíam hofpitem PR Paulinum ín aliena manenté domo, quafi propríum,humanitate poffedit. Quorum accenfa uírtutibus,per momenta patríam defe rere cogítabat.Non domus,non liberorum,non familia, non pofleffionum,non alícuíus reí, uz ad fxculum pertínet;memor: fola(fi dící poteft)& incomitata ad eremü Antoniorü atq; doit pergere geftiebat. Tandemq; exacta hyeme,apérto mari,rcdeuntibus ad ecdlefías fuasepifcopís,& ipfauoto cum eísac defyderío nauígauit. Quid ultra differo? Defcendit ad portum,fratre,cognatisaffinibus:&(quod Ηίς maíus eft)liberis profequentibus,& damentiffu. mam matrem pictate uíncere cupientibus. Iam carbaía tendebantur,& remorum ductu na; uis in altum protrahebatur.Paruus ToXotíus fupplices manus tendebat ín littore. R uffina íà hubilís:ut fuas expectaret nuptías,tacens fletibus obfecrabat.Et tamen illa fíccos tendebat ad. éclum oculos, pietatem in filíos, pietate ín deum fuperans. INefciebat fe matrem,ut Chrifti probaret andllam. T orquebantur uifcera,& quafi a fuis memb τί diftraherentur,cum dolore pugnabat:ín eo cunctis admirabilior,quod magnam uíncerct chátitatem. Inter hoftium ma; nus& captíuitatís duram neceffitatem,nihil crudelíus eft;cg parentes aliberisfeparari.Hoc có; : Θ traiura [C fcc He bof yao / ; : c3 l,;[| c 1—Q«s.[] 1 (α V c pagnolae pitag)n ἐδ AOrvovo by ez:^ ᾽ mann Vor neri- pua * | Ἱ 7 n pauperi ofhn 5 fus 221 J^« da| 7 δι μα α SOME Na«« tara AjcinduaM geri ο “όρο e& 5n [^ 5 pietrtenm | | j ἡ i 4 m»nypttzm ρα νά ΠῚ .-Hmm rmt F N m 4l: E CH AHlyoahvm fi n0 (ρε Vir E D : ες^"AD'EVSTOCHIVM. 2) tra iura naturze plena fides paticbatur,ímo eaudens animus appetebatr:& amoré filiorurtr mg. ἡ iore ín deü amore contemnens:in fola Euftochio,qua δὲ propofiti& nauígationis eius comes. erat, acquícícebar. Sulcabat interím nauis mare,& cunctis qui c ea uchebantut littora refpicié: tibus, ipfa auerfos tenebat oculos,ne uideret; quos fine tormento uídere nó poterat.Fatcor,nul. la fic amauit filios quibus antecg proficifceretur,cupcta largita eft:exharedas fe in terra ut hay xiltiam,quá daríffimz quondá foemínarumr. fub Demitíano principe pro confeffione nominis Chriftiani, Flauíz Domicillz: nobilitauit: exilium:uidenfcg cellulasn quibus illa longum martyríum duxerat, fumptís fidei alis Flieror tediítatem inueniret ín caclo.Deelata ad ínfulam P: folymam,& fancta loca uidere cupiebat. Tardí erant uentí,& omnis píera uelocitas.Inter Soyl làm& Charybdím, Adríatico fe credens pelago, quafi per ftagnum uenit Methonenyibig: fcfocillato paululü corpufculo: Ft fale bentes artus ín littore ponens: Per Maléái,& Cy theram fpatíafqy perzequor$ Cydadas,& crebris freta cócítà terris: Poft Rhodum& Γγαᾶ. tandem uidit Cyprüm. Vbi fan&ti& uenerabilis Epip haníj pedibus prouoluta,decem ab eo: diebus retenta eftinon ín refectionem, ut ille arbitrabatur:fed ín opus deí,ut re comprobatum: eft. Nam oiía illius regionis luftrans monafteria, pro ut potuit;refrigería fumptuü fratribus. dereliquit,quos amor fancti uiri,de toto illuc orbe conduxerat, Inde breüi curfu tranffretauit Seleuciam:de qua afcender Antiochiam fancti confefforís Paulini modiaim charitate detem ta:medía Hyme,calente ardore fidei fcemina nobilíssquee príus eunuchorum manibus portar baturafello fedés profecta eft. Omitto Cocle Syríz& Phéthices iter(neq; em hod&poricom eius dífpofui(cribere):ea cantü loca nomínabo:qua faarís uoluminibus cótínétur.Bátyto Roy fnana colonía,&antiqua urbe Sidofié derelicta,in Sareptz littore, Helia: eft ingreffa turricu; lam:ín quaadorato domino faluatore,per arenas Tyri,ín quibus genua Paulus fixit peruenit ad Cóth,qux nunc Ptolemais dicitur:€ per campos Mageddo, lofiz necís confcíos, intrauit terram Philiftigm.Mirata ruínas Dor,urbis quondam potétiffima:& dérfa uice Stratonis turj fim ab Herode rege Iudaez,ín honorem Cxffarís Augufti Cafaream nuncupatam,in qua Cor tíclij dom, Chrifti uidit ecdefiam,& Philippi zedículas,& cubículd: qvatuor uirginü propheta rum.Deinde Antipatrída femirutü oppidulum,quod de'patris nomíne Herodes uocaueratz & Lyddátierfam in Diofpolím, Dorcadis atq; Aenez refurrectione ac fanitate indytá.Haud procul ab ca Arimathíam uiculum Iofeph,quí dfim fepeliuit:& INobé urbem quondam facet dotum,nüctümulá occíforum. Ioppen quoq, fugientis portum Iona:;&(ut aliquid perftringá de fabulis poctarü)religdé ad faxum Andromades fpectatrícem, Repetito Qqp itinere INico/ polim,qua príus Emaus uocabatur,apud quam in fractione panís,cognitus dns,Cléophz do Γη in ecdefiam dedicauit, Atq inde proficifcens,afcendit Bethófon ínferiorem δὲ fuperiorem, utbes a Solomoneconditas.fed uaría poftea bellorum tempeftate deletas:ad dexteram afpír cieris Ηαίαϊοή δὲ Gabaon, ubi Iefus filius INaue cotra quinq; reges dímiaans,foli imperauit δὲ lunz:& Gabaonitas ob dolos& infidías fcederis impetratí;in aquatios ἰσπατίοζα; damnauit. In Gabaon urbe ufq; ad folum diruta paululü fubftitit;recordata peccati eíus,S concubine in. ΕΠ diuifze, δὲ tribus Beniamin trecentos uiros, proptet Paulum'apoftolum referuatos.: Quid diu moror? Adleuam maufoleo Helenzederelicto,qua Adiabeniorum regínain fame populum frumento íuuerat: ἱποτοί]α eft Hierofolymam urbem: trindm inéebus,SalemHier. rufalem,qua ab Heliói poftea Hadríano,de ruínis,& cíneribus ciuitatis in Heliam fufcitata eft, Cüq proconful Paleftinz, qui familíá eius optíme noueratpremiffis apparitoribus iuffiffct parari prztoríam:elegit humilem cellulá;& cuncta loca tanto ardore ac ftudio círcüiuit,ut nifi ad reliqua feftinaret,a prímis non poflet abduci.Proftrataq; ante crucem,quafi pendentem da minum cernetet;adorabat.Inereffa fepulchrum,refurrectionis ofculabatur lapídem,quem ab oftio monumenti amouerat anoclus.Et fum corporís locutm,ín quo domínus íacuerar,quaft 2 ᾿ n n n ΕΣ L fitícns defyderatas aquas.fideli orelambe at.Quid ibi lachrymarum,quantum gemítui;quid dolotís effuderit,teffis eft cuncta Hícrofolyma,teftis eft ipfe dris,quem rogabat. Vnde egre? diens afcendit Sion;quz ín arcem uel fpeculá uertitur, Hanc urbem quondá expugnauit δὲ τοῦ &dificauit Dauid.De expugnata fcribitur: Vac tibi ciuitas Atiel,id efto deit& quondam fort i ut t il ἡ itj fi lí ls | ls δ ln t li inda |" Uo yi μη m από EPITAPHIVM PAVLAE MATRIS..$0. ΟΣ A uffimzquáexpugnauit Dauid.De ea qux xdificata eft dictá eft:Fundaméta eius in montib9: fancti: diligit dominus portas Síon.fupet omnía tabernacula Iacob, INon eas portas, quas. hodíecetnimus ín fauillaim δὲ cínerem difTolutas:fed portas quibusnon przualet infernus,* per quas credentium ad Chriftüm ingreditur multitudo. O ftendebatur illi columna,ecdefia ortícum fuftinens, infecta cruore domíní,ad quá uinctus dicitur δὲ flagellatus. Moriftrabatur ocis,übt fuper centum uiginti credentium animas fpiritus fanctus defcendiffet, ut loelís uati) cíníá copleretur.Deínde facultatula fi ua pauperibus atq cóferuis diftributa perrexit: adBethle "s n;; o 9;;»h&& ín dextera parte ítíneris ftetít ad fepulchrum Rachel,in quo mater Beníatnin,nó ut uoca ---ττ: 1 ΄ Η H P ses"-$37 uerat moriens, Benoniíhoc eftfilius dolorís mei fed ut pater propheticauit in fpiritu,filià dex terz: pereauít. Atq inde Bethlehé ingreffa& in fpecü falüatorís introiens poftcg uidit facrum b" uirginis diuerforit,& ftabuli in quo agtiouit bos poffeffore fua, δὲ afinus ptafepe dii fuizut ᾿ illud impleretur quod ín έδαξ propheta fcripta eft:Beatus qui femínat fuper aquas,ubí bos&: afinus calcantzme audiente íurabat,cernere fe oculis fidei,infantem pannis inuolutum:uagienté' inprafepe domínii;magos adorantes ftellam fulgentem defüper,matrem uirginem, πα fxdulum,paftores nocte uenientes,ut uíderent uerbum quod factum erat:& íam tunc euanoey: lif Iohannis principiü dedicarent,In príncipio erat uerbum,& uerbü caro factum eft:Paruu/ los interfectos;/Herodem fuientem, Iofeph ὃς Maríá fugientes in Acgyptü.Mixtífq; eaudio lachryimisloquebatur:Salde'Bethlehem domus panís,in qua natus eft ille panís, quí de coclo defcédit.Salue Ephtáta regio uberrima,atqg καγποφοζε επί fertilitas deus eft.De te quondam' Michzas uaticinatus eft:Et tu Bethlehem domus Ephrata,nó mínima es in milibus Iuda: Ex te mihi agredieturqui fit prínceps ín Ifrael:& sereflus eius ab initio a diebus xxternitatis.Dro; pterea dabis eos[ορ ad tempus parientis.Paríet,& reliquia: fratrum eius,conuertentur ad fiy: lios Ifrael:In teem natus eft princeps, quianteluciferü ecnitus eft:cuius de patre natíuítas,otny ΄ nem excedit atatem:Et cam diu ín ce Dauídici genetís orígo permanfit,donec dir pareret,& reliquiz populi credentís ín Chríftum,conuerterentur ad filios Ifrael libere pr bis oportebat prímü loqui uerbum deí:fed quonia repuliftis illud,& indíenos uos iudicaftís icarent: V o* &termz uítze,ecce conuertimur ad eentes:Díxerat emi deus:Non uení nifi ad oues perditas do» mus Ifrael Et eo tempore Iacob fuper eo uerba completa funtzNon deficiet prínceps ex Iuda, & dux de femoribus eius: donecueniat;cui repofítü eft:& ipfe erít expectatio genti.Bene Da uid iurabat;bene uota faciebar,dicens:Si íntroíero ín tabernaculi domus mez: ἢ afcendero in letum ftratí mei fi dedero fomnü oculís meis, δὲ palpebris meís dormítationem,& requiem téporibus tneis,donec inueniam locum domíno,tabernaculum deo Iacob:& ftatitn quíd defy, deraret expofüítzatq; oculis prophetalibus,quem nos uehiffe iam credímus;ille nenturumeffe cernebat. Ecce audiuimus εἴ ín Ephrata,inuenimus e ín campis fylua. Vt quíppe fermo he; braícus,ut te docéte didiciznon Maríá matrem domíni,hoc eft fed ipfutm,id eft;xvrop, figni/ ficat: Vndeloquiturconfidenter.Introibimus in tabernaculum eíus, adorabiiiius ín loco, ubi fteterüt pedes eius.Et ego mifera,atqy peccatrix dígna fum iudicata, deofculari prafepein quo dis paruulus uagijtzOrare ín fpelunca,ín qua uíreo puerpera dominá fudit infantem: ας requies mea:quía domíní meí patría eft.Hic habitabo,quoníam faluator elegit eam.Paraui lu ccrnam Chrifto meo; Aníma mea ílli uiuet;& femen meü feruíet ipfi.Haud procul inde defcen dit ad turrím Ader id eft.gregís:iuxta quá Iacob pauít ereges fuos,& paftores nocte uigilátes audíre meruerunt; Gloria ín excelfis déo:& faperterrápax homínibus bona: uoluntatis.Düqe fcruant oucs,ínuenerunt agnum dei, puro δὲ mundiffimo uellere:quod ín aríditate totius terrae cceleftirore complutü eft; δὲ cuius fanguis tulít peccata mundi, δὲ extermínatorem Aegypti, 2204.:," 7 ΄ e. ΔΑ"2 litisin poftibus fugauit.Statimq; concito graduccrpit per uíam üeterem pergerexquae ducit Gacarh;ad potentiam,uel ad díuítias dei,& tacita fec uoluerexquomodo eunuchus Aethíops gentítim populos prafigurans,mutauetit pellem fuam: δὲ dum uetus" releeit nftrumentum, ontcm repperit euangeiij. Atcy índe ad dexteram tranfit. A Béthfur uenit Efcólzqua: ín Βοιιᾶ ucrtitur. V nde ín teftimonium terra fertiliffimas,& in typm eius quí dicit: l'orcular calcauí(ο) lus;& de centibusnon eft uír mecum: exploratores botrum(πίτα magnitudinis portaueiunt; B. 9-2 Nec ^ 754 LN EET mts* PresáaesÜ — a Lorsg υγ D Jedem lol 3| i S L do / ."AD EVSTOCHIVM VIRGINEM,; Nec poft loneum fpatium intrauit Sa ellasuidens incunabula Ifaac& uefti gia quera: Cmm bro pam Abraham fub qua uidit diem Chrifti,<atus eft. Atq inde cónfurgens afcendit Chebron, baceft Cariáth arbe;id eft,oppidum uirorum quatuor, Abrahá Ifaac Iacob, Adam magni, quem ibi códitum,iuxta librum Iefu INaue/Habrazi autumantlicet plaríq; Caleb quartum pa tent,cuiusex latere memoría móoftratur.Hlis infpectis,noluít pergere ad Cariathfephor,id eft, uiculum litterarum:quía contemnens ocidentem litteram,reppererat fpiritum uiuificantem, Magifq; mirabatur fuperiores δὲ inferiores aquas, quas Othoniel filius lephone,Z'enes pro auftrali terra,& arída poffeffione fufceperat: δὲ aquarü ductu.ficcos prioris ínftrumenti agros faciebat írríguos:ut redemptionéucterum peccatorü,in aquis baptifmi repperirent, Altera die . orto iam fole ftetit in fupercilio Caphar Barucha, id eft,uilla benedictionis:que ad loci Abra; ham domínü profecutus eft. Vnde latamdefpiciens folitudinem,ac terram quondam Sodo/ mz δὲ Gomorrz, Adamz,& Seboim,contemplata eft balfami uíneas in Engaddi,& Seeorui tulam conternantem: qua príus Bala uocabatur:& ín Zoaram,id eftparuulam,Syro fermo; ne tranflata T n fpelincx Lot,& uerfa in lachrymas, uirgines focías admonebat, cauendum effe uínum,in quo eft luxuría:aiíus opus Moabita funt δὲ Ammonitze Díu hateo in merídie,ubi fponfa cabantem repperit(ponfum,& Iofeph ínebríatus eft cum frattibus fuis, ΝΣ[όσα Yecrhp Reuertàr Hierofolymam,& per Theaiamatq; Amos,rutilantém montis olíueti crucem afpi/ ; 2 7 T 4n. , íam.De quo faluator'"afcendit ad patrem.In quo per annos fingulos uacca ruffa ín holocau; Al ha. 2^ ftum domíno cremabatur:& xus cinis expíabat populá Ifrael: in quo iuxta Ecechielem Che rubím de templo tranfmigrantes,ecclefiam diii fundauerunt.Poft ingreffa fepulchrum Lagar ri, Maríz& Martha: uidit hofpitium,& Bethphageuillam facerdotalium maxillarum:& locá inquo pullus lafciuiens gentium,dei frena ΝΤΟ ftratus ueftibus,mollia ter r σα prabuítad fedendum:re&toq, itinere defcendebat Hiéricho:recogitans illum de" euanger lio uulneratum:ac facerdotibus& leuítís, métis feritate pratereuntibus,damétiam Samaritz,| : id eftcuftodis: qui feminecé fuo iumento ímpofitum,adftab ulum ecclefiz: deportauit.Et loca Adoíhim quod interpretatur fanguinum, quía multus ín eo fangdiscrebrís latronum funda/ . batur íncurfibus.Et arborem f, Gmorü Z achzi,id eftbona pornítentía opera:quibus cruenta dudum& noxía rapínis,peccata calcabat:Excelfamay diim de excelfo uirtutum intuebatur.Et iuxta uíam cxcorum loca,qui receptís luminibus utriuf φ populi;credentis,in domínü facramé taprzmiferant.Inereffa Hiericho uidit arbem, quá fundauit Hácd ín Abiram prímogeníto (uo,& cuius portas pofuit in Segub nouiffimo filiorum.Intuita eft caftra Galgala;S&aceruum piam fecüda circicifionis myfterium:& duodecim lapides,qui de Iordanís illuctráf ati alueo,duodecim apoftolorum fundamenta firmauerant:& fontem quondá legis amarifli/ mum,& fterilem:qué uerus Helifxus,fua condíuit fapientia,& in dulcorem ubertatemq; cóuet tít. Vix nox tranfierat feruentiffitno σα uenit ad Iordanem.Stetit in εἶβα fluminis δὲ orto(ο [ο(οἷτο iufticiz recordata eftquomodo in mediolamnis aluco, ficca facerdotes pofueríint ueftü cia:& ad Helia:& Helifzi imperium,ftantibus exutrag, parte aquis,ter unda prabuerit: pol latafq; diluuío aquas,& totius humani generísínterfectione maculatas.fuo dris müdaueritba ptiftmate, Longum eft íi uelim de ualle proe efttumultus atq; turbarü,in qua(πᾶ δὲ auaricía condemnata eft:& de Bethel domo ἀεί, η qua fuper nudam humum,nu dus& pau per dormíuit Iacob,& pofito fubter caput lapide:quí in Zaachatía fepté oculos haberedefcribí tur:& ín Efaia lapis dicitur angularís:uidit fcalam uf cy ad ccelum tendentem,ín qua dis defup innitebatur, afcendentibus porrígens manü, δὲ negligentes de fublímí pracipitansSepulchra quog ín móte Ephraim lc filij Naue,& Eleagari filij Aaron facerdotis,eregióe uenerata, eft, quorum alter conditus eft ín Tánathfarea feptétrionali parte montis Gaas:alter in Gabaafy Iij ixi Phínees:fatifg; mirata eft, quod díftributor pofleffionum,fibi montana δὲ afpera delegit fct, Quid narrem Silo,in quaaltare dirutum hodieg; móftratur,& raptufn Sabínarum a Ro/ mulo:tribus Beníamitica pracucurrit. Tranfiuit Sichem,non ut ρἰατίορ etrátes legunt Sichar: quz nunc INeapolís appellatur,& ex latere montis Garícim extructam circa puteum Iacob intrauit ecclefiam:fuper quo refidens dominus.fitienfqg δὲ efuriens, Samaritanz fide ps eitque £a. ἘΣ(£3 Ὡ-. Ξ 09» ἘΞ£3. 3 uml Ist tont Vip san ec: ncs i mi jan m yi? dues m. st vi Guy "m i n d EPITAPHIVM-PAVLAE MATRIS.$o. 5] A eítque quinq Mofaicorum uoluminum uiris, fextoqy quem fe habereiactabat:errore Dofij.—.᾿ theí derelicto, uerum meffíam,& uerum repperít faluatorem. Atq, inde díuertés, uidit duodey.: cim patriarcharum fepulchra, δὲ Sebaften,id eft, Samaríam:qua ín honoré Aueufti abHero;. Nanrána degraco fermone Augufta eft nomínata.]bi fiti func Helífzus,& Abdias ppheta:squo ma iorínter natos mulierum non fuit) Iohannes baptifta. Vbi multis íntremuit cofternata mirabi: Llibus. INág; cernebat uaríjs dzmones rugíre cruciatibus& ante fepulchra fanctorum,ululare /Uogrss ront homínes moreluporum,uocibüs latrare canum,fremere leonum,fibilare ferpentii;mueite tau/ ἡ w^ jr ΓΞ rorum, Alíos rotare caput,& poft tergum terram uertíce tangere:fufpenfifqs pede fceminís,ue; ftes defluerein faciem. Miferebatur omníum,& per fingulos effufis lachrymis, Chrifti dame) tíam deprecabatur.Ft ficut erat inualida;afcendit pedibus montem,in cuius duabus fpelunas. petfecütionis δὲ famis tempore, Abdias propheta,centum prophetasaluit pane&aqua. Inde cito ítínere percuayrrít INacareth nütrículam domini: Chanaa& Capharnaum,fignorum eius. Majora- j familiares.Lacuni Tyberíadis,nauigante domino fanctificatum:Et folitudinem,ín qua multa. Con f η populorum milia;paucis faturata funt panibus: δὲ de relíquijs uefcentíum,repleti funt cophiná νο. duodecim tribuum Ifrael.Stcandebat montem Ibaborin quo tranffiguratus cft dris. Afpicie/ μων batprocul montes Hermon&Hermoní, δὲ campos" latiffimos Gialilzz, ín. quibus Sifara δὲ otnnís exercitus eíus,Barach uíncente proftratus eft. Torrens Cifonqui mediam planicem di;(γον(/m uidebat,& oppidum iuxtà Naim,in quo uídux fufcitatus eft filius,monftrabatur.D ies me pri/ usd fermo deficio fi uoluero cuncta percutrere,qua: Paula uenerabilis, fideinaedibili perua,,,,——» gata eft; Tranfibó ad Acgyptum,& in Sochoth,atq; apud foritem Sampfon uem de molar ἡ,| s lag phu from e maxillz dente produxit.fubfiftam parumper:& arentía ora colluam,ut pen Ἐνὰ uídeà Mo(ug dba Nob ra(thim.fepuchrum quondam Michez pphetz, nunc ecdefiam.Etéx latere derelinquá(Ηδη. Jem reos, Gerheos,Marefa,Idümzam,& Lachis:& per arenas molliffimas,pergentíum ueftigía fubtrahentes.latamq eremí uaftitatem, ueníam ad A. Syfti fluuium Sior, quí interpretatur. turbídus:& quinq; Aegypti tráfeam ciuítates,qua loquüturlingua Chananítíde,& terrà Gef; fen,&, campos Taneosjn quibus fecit deus mirabilia.Et urbem INo,quz poftea uerfa eft in /| P, ΄ H- 9 H ΄,, J» H L4 m B Alexándriam:Et oppídum ἀπί Nitríam,;ín quo puriffímo uirtutum nítrofordes lauátutquo/ Ζ| F a4| tidie plurímorum.Quod cum uidiffet;ocurrente fibi fancto δὲ uenerabili epifcopo Ifidoro có;. feflore,S& turbisinnumerabilibus monachorum,ex quibus multos facerdotalis δὲ leuitícus fub limabat eraduslctabatur quídem ad gloriam domíni fed fe indignam tanto honore fatebat. Quid ego narrem Macaríos, Arfetas, Serapionas, δὲ reliqua columnarum Chrifti nomínaz Cuiusnon íntrauit cellulam?quorum pedibus non aduoluta eftzPer fingulos fanctos Chri;, ftum fe uidere credebat;& quicquid ín illos contulerat drim contuliffe[xtabatur. Mitus at/ dor,& uix ín foemina crediíbilis fortitudo. Oblíta fexus& fragilitatis corporez,inter tot milia. monachorum cum paucllis fuis habitare cupiebat. Et for(itan cunctis eatn fufcipientibus impe: traíTet:ni maíus fanctorü locorum retraxifTet defyderium. Arq; propter feruentiffimos ασ. dePelufio Maioniá nauigatione perueníens;tanta uelocítate reuerfa eft;ut auetn putares.INee EO 7 wl(my multo poft ín fancta Bethlehem παπα perpetuo;angufto per tríenníü manfit hofpitioloz donec extrueret cellulas ac monaftería,& díuerforum peregrinorum iuxta uíam conderet mar fiones:ín qua María& Iofephhofpítíum non inuenerant.FTucuf íter eíus defcriptü fit, quod multís uíreínibus& filia comite peragrauit,| INuncuirtus latíus defcribatur,qua: ipfius pro/ pria eft:3cín qua exponenda,deo iudice ac tefte profiteor,me nihil addere;nihil ín maíus attol/ lere morelaudantium:fed ne rerum exceda fidem,multa detrahere:& ne apud detractores& genuíno me femper dente rodentes fingere puter,& cornicem// Aefopí alienis coloribus ador/|, ὃ A nare. Quz príma Chriftianorü uírtus efGtanta fe humilitate deíecitzut quí eá nó uidiffet,& p^ N Mr nay mnprt- Ms celebritate nominis uidere eftiffetipfam effe nó crederet.fed ancillarum ulttmat.Et cumfrez. ire στ i fomo quétibus chorís uirgínum cingeretur,S uefte,& uoce δὲ habitu& ínceffu mínima omníü erat: don| ni nunc poft uíri mortem ufq; ad díem dormitionis fux cum ullo comedit πίτο, cguís eum fan; cum& ín pontificali(είγος culmine conftitutum.Balneassnífi períditans,non adijt.Mollia,ctiá in grauiflima febre,lectuli ftrata non habuít:fed fup duriffimá hum ftratís ciliciolis εαν ο 72 1tarmer ..AD EVSTOCHIVM VIRGINEM, C fitamenillaquies dicenda eftiqua iugibus pene orationibus dics ποέξείᾳ iungebatilludim,..||" ν΄. yof á je plés de pfalterío.Lauabo per fingulas noctes le&ü med. lachrymis meis ftrati mei rigabo.In| ᾿ per fonda qua fontes crederes lachrymarita leuía peccata plangebat:ut{8 grauíffimorü criminü crede| res rea. Cü Φ anobis crebrí?moneret:ut parcerct oculís,& eos feruaret eudgelicelectiSraieban ῄ "Turpáda eft facies,quá cótra dei prceptü purpuriffo δὲ ceruffa& ftibio fxpe ἀερίηχί, Affligé: | dü'corpus quod multis uacauit delítijs.Longus rífas.perpeti copenfandus eft fletu. Mollia lin; Ed η. teamína δὲ ferica preciofiffima,afperitate cilicij commutanda. Qua uíro δὲ Ízculo placuí:nunc i '"(^ 4 μας f le Chrifto placere defydero.Si inter tales tátafqy uirtutes caftítate ín illa uoluero pradicare.fup, i Ἶ fluus uídear:ín qua ctíá cá fzcularis effet,omniü Romz matronarü exemplum fuít: qua ítafe L 7 geffit:ut nunc de illa etíá maledicorü ηοῦ; auderet fama οὔίπρετς.[ΝΙΗΙΙ animo eíus damen f tíusnihil erga humiles blandius fuit. INó appetebat potétes:nec tamé fapbos δὲ gloríolà que| ! N^.—.fétesfaftídio defpiciebat.Si pauperé ΕΡΜΗ büfaciendü cohortabat, i Boa mue Liberalítas fola excedebat modü.Et ufuras tribuésuerfurat quo ο; fxpíus faciebat:ut nulli fti r ,«Ζ-ηδενννίνταν( pérogantíü denegaret.Fateor erroré πιεῖεἴ ín largiendo eflet pfufior,arguebá: illud pferens Í de Apoftolo: Non utalíjs refrigeríü. nobis adit tribulatio,fed ex zequalítate ín hoc tépore,utue r ftra abüdantia fit ad illorá inopiá;,&illorá abundantia fit ad ueftrá inopia.Et hocde euange; r lio faluatorís:Qui habet duas tunicas,det alterá no habentí.Et puídendü effe;ne quod liben,: ter faceret femp facere nó poffet;multaq; huiufcemodi:qux illa mira uerecundía, δὲ fermone b parciífimo difloluebat:teftem ínuocans deü fe pro illius noie cácta facere,& hoc habere uoti,( ut mendicans ipfa moreret:ut unü nümü filiz nó dimitteret,& ín funere fuo, aliena findone inuolueret, Ad extremü inferebat: Ego fi petíero,multos ínueníá quí mihí tribuát:ifte mendi 1 cans fí ame nó acceperit:quz οἱ poffüm etíá de alieno tribuere,& mortuus fueríta quo eíusani Ἱ ; ma τοαίτοί Ἔσο cautior in re familíari effe cupiebam fed illa ardentior fide,toto faluatori ani i U mo íuncebatur:& pauperé drim,pauper fpiritu fequebat;reddens οἱ quod acceperat pauperp f tra|λιιηΙ ipfo effecta. επί, cofecuta eft vm optabat,& ín grandi ατο alieno filiá dereliquit:quod huc E D s debens,non fuís uiribus, fed Chrifti fe cofidit miferícordia redditurá.Solent plereq; ma] tronarü bu&inatoribus fuis dona conferre,& ín paucos largitate pfufa,manum a cxterís rera...|.& here:quo illa omnino carebat uítío.]ta em fingulis fuam pecuníá diuidebatut fingulis neceffa | rium erat.INó ad luxuriá;fed ad neceffitaté,INemo ab ea pauperáü uacuus reuerfus eft. Quod :'obtinebat;nó díuitíarü magnitudine,fed prudétía dífpéfandi:illud femp replicás:Beati miferi P 7^.] fs| cordes:quoniàá ipfi mifericordíam cofequétur.Et ficut aqua extinguit igné: ita eleemofyna exr ΝΠ tínguit peccatü.Et facite uobís amicos de iniquo mámona quí uos recipíant ín ατεῖπα taberna p cula. Et, date eleemofyná:& ecce οἵα müda funt uobis.Et T Daniclis,regé Nabuchodono/ [4 V ee] 4 for monentís,ut eleemofynis redimeret peccata fua. Nolebat ín hís lapidibus pecuniam effury uet Tonga dere,quí cum terra δὲ faculo tranfituri fant:fed ín uiuis lapidibus,qui uolwantur fuper terram; De quibus ín apocalypfi Iohannis,ciuitas magni regísextruitur:quos ín faphirum& fma ragdü& iafpidem,& cxteras gemmas effe uertendos, fcriptura cótmemorat, V erü haec poflunt efle cómunía ci paucís,& fcit díabolus,no in fummo uirtutü culmíne pofita, Vnde loqturad drim,poft amiffá Iob fubftátia; poft euerfá domü;poft liberos interfectos,coríü;p corio,& oia qua habueríthomo,dabit ,p ania fua. Sed extéde manü tua;&tange offa ei?& catnes;nifiin fa cé bridixerít tibi.Scim? ρίατοίᾳ dediffe eleemofyná fed de Ῥρτίο corpe nihil dediffe:porrexif fc egentibus maná, fed carnís uoluptate faperatos:dealbafle ea qua forís erát:& intus plenos ,| ἜΣ. fuilleoffib? mortuorü, At no Paula talíssqua táta: cótínétía:(πίεσε ρε menfürá excederet:& Jv/, /"Am a^n^ -. REP-2 o 2 p σι. δα ro la dia iu" oct Γ---e— 0 HF debilitaté corporis, nímijs íciunijs aclabore cotraheret.Quzc exceptis dicb? feftís uix oleum ít m har muahne cibo caperet:ut ex hocuno aftimetur,quíd de uíno δὲ líquamine,& pifcibus,& melle,& ouís,& reliquis qux guftui fuauia funt iudícarít: In qbus fumendis qdam fe abftínentiffimos putant: & fi hís uentré ingureitauerint,tutá pudicitíafufpicanf. emp qdem uittutes fequi£ ínui/ dia feríütq: fümos fuleura montes. Nec mirü.fi hoc de hoibus loquar:cü etíá diis nofter Phari [οτί celo fitcrucifixus,& οὖς fancti xmulos habuerint:ín paradífo quo cpferpens fueritzcuius inuidía mors introiuit in orbem terrarü.Sufcitaucrat ei dis Adad Idumaii,qui eà colaphiga/ : ret,ne —^ Pw»».-^»ΞΖ,ὄΟἭ.ῷὼῦ«5 TM ntl ui tii is s Sw qus Cs Iu y On dy qui de ta t qoas uai day quà ims tn isa di vin: ivi hoi und etta mi d heri o3 sali qu ᾿ vt ps yr hi io ἡ A rene fe extolleret:& quafi quodá ftímulo carnis fzpius ammonebat,ne magnitudo uíttutüim patri ufqg ad morté& mortem crucis: utnos fua paffione faluaret?Tob nifi certafTet,& uíciflet| fcientía,quod nó ppter peccata patíamur:& afflictio in fculo,matería prxmiorü eft.Si quam| “ΕΡΙΤτάρΗΙνΜ PAVLAE MATRIS.$o.$4 altius raperet:&alíarü uítijs foemnínarüfe ín excelfo crederetcoftítuta Eco aiebam,líuori effe ce - denda;& dádü infanix loci,qd' fecifTet Iacob ín fratrefuo Efau,&]Dauid in ptínaciílimo inimi - orü Saulquorum alter ín Mefopotamíam fugerit;alter fe Alloph* ERA τὦ bus dj ínuídis fubíacere. At illa refpondebat:iufte hec diceres.fi diabolus contra feruos dei δέ a orn a Ynfio ylis tradiderit, malens hofti . andllas nó υδίᾳ pugnaret:& ad omnía loca fugientes non przcederct:fi nó fanctorü locorum^ Spera Ut- εν, ———— 9-- Ἱ.]- 3 να- ͵ ͵: amore rctínerer,& Bethlehem meá inalía reperire poffem parte terrárü. Curem nó patientía 70 recvwn— liuorem fuperé: Cur n6 humilitate frangá fuperbiá,& percutienti maxillà offetam altetá? Di, céteapoftolo Paulo:Vincíte in bono malü. None apoftoli gloriabátur:quádo p diio fant paf fi contumeliázINóne ipfe faluator humilíauit fe,formam ferui accipiens, factus eft obediens ín prelío:non accepiffet coronam íuftíciz:nec audiffet a drio:Putas me aliter locutum tibí;cj ut apparetes íuftusz Beati dicütur ín euágelio,q pfecutioné patíuntur ppter iufticíá.Secura fcit có Ί 3 - do procacior fuiflet inimícus,& ufq; ad uerborü iurgia profiliflet:illud píalterij decatabat. Cá -Xófifteret aduerfum me pecator,obmutui δὲ filui a bonis.Et rurfum:Ego aüt quafi furdus nà' "audiebam,& quafi mutusnó aperiens os πῇ, Et factus fum ficut homo non audies:& non ha] l|| -bensín ore fuo íncrepatióes.Intentationibus, Deuteronomij uerba uoluebat: l'entatuos diis(e^ fh Ὁ fabula μή σις ueftet:ut fciat fi diligatis dim deü ueftrü de toto corde ueftro, δὲ detota anima ueftra. j . Intribulationibus δὲ in anguftijs Efaiz replicabat zloquía:Qui ablactati eftís a lacte;qui ab/ » λαέ! ab ubere,tribulationé fup tribulatione expectatefpem fup ἢ pemadhuc ρα Ῥριαΐ "malítíalabiorü,ppter linguá maliená. Et fcripturz teftimoni in cofolatíone fuá edifferebatz Ablactatorü efle,cerü fcilicet qad uírilé xtate pueniffent,tribulationé fup tribulatione fuftine ret fpem faper fpem mereant accipere.Scientes quoniá ribulatío patíentiá opera£: patíen/ tíaauté pbationé:probatio uero fpem:fpes auténon cofundic.Et,quod fi ís qui foris eft hone] nofter corrumpa£ ille qus íntus eftínnouetur:& ín prafentiarü leue& momentaneü tribula/ 'tionís ueftrz,zterna iere pondas operat ín uobis;no afpicientibus quz uidentur, fed qua tio uidentur. Qua: em uídentur,temporalia fant:que auté nó uíden£;xterna. INec longü fore tépus:etiá fi humanx impatiíétiz tardum uideatur,quin dei ftatim uideat auxilii, dicetis: T pe/: ἔπ "oportuno exaudíui te:& ín die falutis auxiliatus fum tibi. INec dolofa labia δὲ linguas iniquomz /;770i.^» [fe metuédasscum diio adiutore latemur,& ipfum debeamus audire p,pphetam mon&é.No ds ον Δὰ lite tímere opprobríahomínd,& blafphemias eon: ne metuetítis Sicut em ueftimétü, fic come diteos uermís:& ficut laná fic deuorauit eos tinea.Et;per patientíá ueftrá poffidebitís anímas «ieftras.Etnon funt condigna paffiones huius temporís ad futuram gloriam, qux reuelabit| in nobis.Et alibi: l'wibulatíonem fuper tribulationem fuftínere:xut patienter agamus in omni bus quz accidunt nobis, Patiens ením uír multum prudens.Qui autem pufillanimis cft;uehe nenter ínfipiens.In languoribus δὲ crebra infitmítate dícebat:Quando infirma fum,tüc fortis füm.Et habemus thefaurü iftum ín uafís fictilib9:donec mortale hoc índuat ímmorcalitaté,& corruptíuum hocueflíatur íncorruptione.Et íterum: Sícut fuperabundant paffiones Chrifti án nobis:íta& per Chtíftum abundauit δὲ confolatío.Ac deinde: Vt focij paffionum eftís, fic eritis δὲ confolatíonis.In moerore cantabat:Q uare tríftis es aníma:& quare cóturbas me?Spee— P taín deo,qm adhuccofitebor illi,(alutare uultus meí,& deus meus.In perículís loquebat: Qui alt uenire poft mée;abneget femetipm,& tollat crucé fuá;& fequa£ me.Etíterü:Quií uult ani/ Ter. 3máfaá faluá facere perdet ea. Et, perdideritanímá fuá ppter me.faluá eá faciet.Quádo difpé A^ ΩΣ"tn díarei familíaris δὲ eucrfio totíus patrímontj nücíabat:aicbat.Quid em pdeft bomíní fi totü?/^ iA iboeítrerda, ΠΠ lucrífecerít,& animze fuz: damnü habuerit? Aut quá dabit homo cómutatíonéproani—{πὶ 77^ Y:nà fuacEt nudus exíui de utero matrís mez,nudus& redeá, Sicut dro placuít,ita factü eft.Sit nomen diii benedictü.Et illud:INolite diligere mundüneq ea qua funt ín mundo.Quoníam omne quod ín müdo cft, defyderiü carnis eft,& concupifcentía oculorü& fuperbía ία huius: μη eft ex patie,fed ex murido.Et mundus tranfit,& concupifcentía eíus. Scío em fcriptas| rasa τελος:^ o4 inflrmítates J i ^ ( ra No Hr M η, jurrenm;» nh o γ γον δέν 5] ΓΤᾺ d Menag, Eo Ne Rbldhoin || Co οἱ. 49A att) ΑΡ EVSTOCHIVM'VIRGINEM. ": rot uc": t».». ,: SP* t3 infirmitates erauiffimas liberorum,& máxime Toxotij fui, quem diligebat plurimum, οἵᾳ: illud uirtute compleffet; carbata fum, δὲ non fum locuta, ín hac uerba prorupít,Q ui amat. filium aut filiam plus ὅδ me, non eft me dignus. Ec orans ad domitium loquebatur: Pof, fide domíne filios mortíficatorum: quí pro te quotidie inortificant corpora fua... No. ui fufurronem quendá(quod genus hominü pernitiofiffimum eft)quafi beniuolum nundáaffe: uodpro nímío feruore uírtuti quibufdá uíderetur infana,& cerebrá illius dicerent cofouen;: um.Cuí illa refpóditz Theatrü facti fumus mundo,& angelis δὲ hominibus.Et,nos ftulti pro. ter Chriftü fed ftultum dei fapientíus eft hominibus, Vnde δὲ faluator loquitur ad patrem: (s fcis infipicntià meá.Et itera: T andy prodígiü factus fum multis& tu adíutor fortis, utiu; mentü factus fum apud te,&ego femper tecum.Q ué ín euangelío,& propínquí quafi mentis: impotem ligare cupiebant,& aduerfarij fuggillabant,dicentes:Damoniü habet,& Samarita;: nus eft. Et,ín Beelcebub príncipe dximoníorü eijcit dazmonía. Sed nos audiamus apoftolun cohortantem:Hac eft elotía noftra.teftímoniü confcientiz noftrx:quoniá ín farictítate& fyn cerítate,& in eratía dei conuerfati fumus ín muindo.Et dri dicentem ad apoftolos:Ideo mur dus odít uos,quoníá non eftís de mundo.Si em effetis de mundo;amaret utíqy mundus quod fuum erat.Etad ipfam dominü uerba uertebat: Tu nofti cordis abfcódita,& haccomniía uene; runt fuper nos,nec fumus obliti tuínecinique egimus ín teftamento tuo,nec auerfum eft rer: trorfum cor noftrum.Et propter te mortificati fumus tota die. Reputatí fumus,ut oues οσο. nís. Sed dris auxilíator meus,non tímebo quid faciat mihi homo.Legi em:Filí honora domi;. num,& confortaberís,& extra drim nullum tímuerís. His δὲ talibus teftimonijs,quafi armaai/: ta οί, δὲ aduerfus omnía quidé uítía,fed praxcipue inftruebat fe contra inuídíam fauientem: δὲ patíédo iniurías furorem rabidi pectoris mitigabat, Deniq ufq; ad diem mortís:& huiuspar tientía,& aliorü celus omnibus patuit: qui ταῦ rodítauthorem,& dum amulá lxdere nititur; in femetípfum proprio furore bacchatur.^ Dicam δὲ de ordíne monafteríj,quomodo fanc&to rum contínentiam ín fuum uertetit lucrü.Semínabat carnalía;ut meteret fpiritalía:dabat terre/ na,ut celeftía tolleret:breuia concedebat;ut p hís«terna mutaret, Poft uirorum monafteríi, quod uíris tradiderat eubernandü. plures uirgines quas e díuerfis prouincijs congregarattam nobiles;cg medij,& infími generis, intres turmas monafteríaqs diuifit: ita dütaxat,ut ín opere & in cibo fepatata:pfalmodijs δὲ orationib?iungetentur.Poft alleluia cantatá(quo figno uoca bant adcollectá)nulli refiderelícità erat.Sed prima feu inter primas ueniensrczterarü operie δαέ aduentü; pudore δὲ exéplo ad laboré eas prouocans,non terrore, Mane,hora τοπία, fexta, nona,uefpere,noctís medío:per ordiné pfalteriá cantabant.INec licebat απ fororíi ignorare pfalmos: δὲ nó de fcripturís fanctis quotidie aliquid difcere.Die cm driico ad ecdefia proceder bát.ex cui? habítabát latere. Et unáquodqy agmé,matré propríá fequebat atq; inde paríterre uettétesinftabant operi diftributo,& uel fibi;uel caterís indumenta faciebét.Si qua erat ποδί! lís,nó ptníttebatur de domo fua haberecomiténe ucterü actuü memor,& lafciuiétis infantíz, ertoré refricaret antiqui,& crebra cófabulatióe renodaret. Vnus omnid habitus. Línteamine ad tergendas folüi manus utebátur.A uirís tanta feparatío:ta fpadonibus quoq; eas feiunge ret:neullá daret occafione Πίστα: maledicz, quac fanctoscarpe folita eftin folatiü delinquédi. Siqua uel tardior ueníebat ad pfalmos:uel erat ín opere pigrior,uaríjs eá modis ageredieba£, Si erat íracáda, blandítijs.Si patiens,correptione:illud apoftoli ímítans.Quid uultis?In uirga uenia ad uosan ín fpiritu lenítatis& máfuetudiniszExcepto uíctu& ucftitu,nullá habere qc quá patíebat,dícéte Paulo:Habétes uictum δὲ ueftitü,his cotenti fumus:ne confuetudine plus habendi praeberet locá auatícía:quac nullis explet opibus:& quáto amplius habuerit;plusteq Ὁ rít:& neq; copía, neg; inopía mínuitur.Tureantes inter fe; fermone leniffimo fcederabat.Lafar uieütéadolefcentularü carné crebris ὃς duplicatís frangcbat ieiunijs,malés eis ftomachü dolere Gp menté.Si uidiffet aliquá cóptiorem,cótractióe frotís, uult?trífticía arguebat erranté,dicés: müdíciá corpisatq; ueftit?,animz effe ímüdicia.Et turpe uerbü;atqy lafciuá nücj de oreuirgi neo pferédü qb?fionis libidinofus anim?oridit:& p exterioré hoiem,iterioríshois uita demó ftrt. Quàálinguofa gatrulá ac pcacé τἰχί[α; pfpexerat delectari; μμ die IH y í x *£- ἘΦ RB ἘἜξ--. τ...-«. x a τὸ£T tei ἥ Its Πα (ιδ 10 d ES Vcn) Vg nis V Voti tz ru (mat e tiq tid ipud uut ia nts 1. viti jn pst ΠΡ TL T to SBPITAPHIVM;PAVLAE MATRIS.$o.$5 A siinterultimasátextra conuentum fororum,ad fores trídinij orare faciebat;& feparatím ci:bum capere:ut quá obíurgatío non correxerat,emendaret pudor.Furtum quafi facrilegium detefta/ batur Et quod ínter fzculi homines,uel leue putatur,ucl nihilihoc ín monafterís grauíffimum dicebat efle delictum.Quid memorem dmentíam δὲ fxdulitatetn ín agrotantes, quas mírís . obfequijs,& minifterijs confouebat? Cüq alijs languentibus b przberetomnía,& efum ο/: . quocp exhiberet carnium,fi quando ípfa aerotaflet.fibi non induleebat:& in eo inxqualis ui; ὦν mary recle! . debatur,quod in alijs dmentíam,;ín fe durítíám commutabat. Nulla iuuenum puellarum fa; "ο& uegeto corpore,tantz: fe dederat cótínentiz, quát ἱρία fracto,& fenili debílitatogy corpu fculo.Fateor,in hacre pertinacior fuít;ut fibi non parceret,& nulli cederet admonenti. οί . tam quod expertus fum, Menfe Iulio feraentiffimis zcftibus incidit in ardorem febris:& poft . defperationem cum deí mifericordía refpiraffet,& medici perfuaderent ob refectionem corpo : risuíno opuseffetenui& parco;neaquam bibens in hydropem uerteretur;& ego dam beatü - papam Epiphaníum rogarem:ut eam moneret,ímo compelleret uinum bíberezilla(ut erat pra . dens δὲ folertís íngenij)ftatím fenfit ínfídías:& fubridens,meum effe quod ille diceret;intima/ . uit. Quid ματια beatus pontifex poft multa hortamenta exiflet foras: quarenti míhi quid egiflet,refpondit. Tátum profeci,ut feni homini pene perfuaferit ,ne uínum bibam.H.xc refero,non quod ínconfyderanter,& ultra uires fumpta onera probem:monente fcriptura: Su , perteonus neleuauetis:fed quod mentís eíus ardorem, δὲ defyderium fidelis anima, ex hac quocy probare uelím perfeuerantía,decátantis: Sitiuit anita mea ín te, multipliciter tibi ca . ro mea.Diffiale cft modum tenere in omnibus, Et uere iuxta philofophorum fententíam, ἐλεσότηο ἣ ἀρεῖ ἠκακία ὑπερβολὴ πίλεϊα![4 eft,modus uírtus efLuitium nímietas re utatur. Quod nos . una& breui fententiolaexprimere poffumus:Ne quid nimis.Q uz ín contemptu ciborum tas tam habebat pertínacíam:ín luctu mítis erat,& fuorum mortibus frangebatur,maxime libero; rum.Nam δξίη αἱτί δὲ filiarum dormítione femper periditata eft.Et cum os ftomachumq; fu gnarct,& matrís doloré;crucis niteretur impreffione leníre:fuperabatur affectu,& credulá men . tem,parentís uífcera coftermabant:animoqy uíncens fracilitate corporís uíncebatur.Quam fe/ " . mellanguorarripiens,longo tempore poffidebat:ut& nobis ínquietudinem,& fibi diílerímina . offerret. In quo illa lztabatur per momenta cómemorans:Mifer ego homo, quís me liberabit - decorpore mortis huíus? Dicat prudens lector,pro laudibus me uítuperationem fcribere. T e, , ftorIefum;cui ílla feruiuit,& ego feruire capio:meutráq, ín parté níhil fingere, fed quaíi Chri/ . ftianum de Chriftiana,qua funt uera proferre;id eft hiftoriam fcribere:non panegyricam:&iil liusuitia;aliorum effe uirtutes. Vitía loquor.fecandum anímum meum,& omnium fororüiac |: fratrum defyderíum,quií illam diligimus,& abfentem quarimus.|^ Caeterum illa impleuit cur, - fum füum,fidemq; feruauít:& nücfruitur corona íufticie:fequiturqg; agnum quocung; uadit. Saturatur quía efusiuit,& lta decantat:Sícut audiuimus,ita δὲ uidimus in ciuitate diii πίτταν tum,ín ciuitate dei noftrí.O beata rerum cómutatio,fleuit,ut femper ríderet:Defpexitlacus co tritosut fontem domínü reperíret. Veftita cilicio eft;ut nuncalbís ueftímentis uteretur, δὲ dice ret:Scídifti faccum meum,&(πα melatícia.Cineré ficat panem manducabat,& potionem fuam cam fletu mífcebar,dícens:Fuerunt mihi lacbrymz mez panes die ac nocte:ut ín aternüt pane angelorum uefceretur,& caneret: Guftate& uídete, quoniam fuauis eft dris.Et,eructauit . cormeum uerbum bonum,díco ego opera mea regí.Et Efaízímo domini per Efaíam ín fe cer .. neret uerba compleri: Ecce qui feruiunt mihi manducabunt, uos autem efurietís Ecce quí fer; . uiunt míhí bibent,uos autern fitietis.Ecce quí feruíunt mihi lztabuntur;uos autem confunde/ míni.Ecce,qui feruiunt mihi exultabunt,uos autem clamabitis ob dolorem cordis,& propter . contritionem fpíritus ululabitis.. Dixeram lacus eam femper fugiffe contrítos:ut fontem do . mínum reperiretzut poffet leta cantare:Sícut cetuus defyderat ad fontes aquarum,íta defyde; . tataníma mea ad te deus.Quando ueníam& apparebo ante faciem deí? I angá ergo breuíter quomodo hareticorü ccenofos deuitauerit lacus,& eos inftar habuerit ethnicorü.Quiídá uete rator callid?,atqy(ut fibi uidebat)doct?& fciolus,me πε[οίξες cepit ei pponere quatftióes,& di cere:Quid peccauít infás,ut a demone corripíat?Inqua atate refurrecturi fum?75í ín ipa qua :;"^. morímut: mds: ΔΕ Sonia. Y0*n m3» Hah p C v) had ΓΔ’ ρα rp ἧς X h: | E || T t ey AD EVSTOCHIVM- VIRGINEM.. l. M. JM DAR C tnoarimut:ereo nutticibus poft refurrectioné opus etit.Sin aliter,nequacf erit refurrectio mor., p Αν ῥωτυ n η ὑπ δ. tuorum.fed tranfformatío in alios.Diuerfitas απο; fexus πιατίς acfoemínze erít,aut non eritz: 7» F^ vofer wwe^ Sietitfequentur δὲ nuptiz,& concubitus fed& generatío.Sií nó erit fublata díuerfitate fexus,, i eadem corpora non refurgent(agerauat erf terrena inhabítatio fenfum multa cogitantem:| fed tenuia erunt& fpiritalía dicente Apoftolo:Seminatur corpus animale furoet corpus f piro t tale.Ex quibus omnibus probare cupiebat tatíonales creaturas ob quadá uítia,&antiqua peo. i cata ín corpora efle delapfas:& pro diuerfitate& merítis peccator, tali uel tali conditione 2) ἢ nerarí:ut uel corporü fanitate eauderent,& parenti díuitijs acnobilitate:uel in morbídas ca;, nes δὲ domos ínopum ueníentes,pocnas priftinorá luerent delictorum: przfenti fcalo atas. corporibus quafi carcere dauderentur.Quod cum audiffet,& ad me retuliffet,indicans homi,, nem,míhíg, incubuiflct neceffitas nequiffima uipera: ac mortiferz beftiz refiftendi:de quibus.. n falmífta commemorat dícens:Ne tradas beftijs anímas confitentíum tibi:Et;increpa domíne. í enis calamí;qui fctibentes íniquítatem,loquuntur contra dim mendacium, eleuant ín ex;: í /.—, τει ος fuum:conueni homíné,& den cíus,quam decipere nítebatur,breui ínterro;. ἢ Tops mhrrego m gatione condufi. Vtrum crederet futuram refurrectionem mortuoríian nonzQui cimfe ac μ a. fe rive» το! dererefpondiffetintuli:Eadem refargentcorpora;an altera? ΟἿ díxiffet adé: fcifcitatus fum:. ος bhewhmrs— Ineodemfexuan ínaltero?Ad interrogata retícenti;& inftar colubrí huc atq; ílluc tranffereny ν᾿ ti caput;ne feríretur:quia ind VAR mihi pro te refpondebo:& cofequentía infera. Si non: rcfurget mulier,ut mulier,neg; mafculus,ut mafculus:non erítrefürrectío mortuorü:quía fexus. i j mébra habet:membra aüt tot corpus efficiunt.Si anté fexus δὲ membra nó fuetínt,ubi erit te. | furrectio corporü:qux fine lexu non conftant€ membris:Porro fi corporum nó-fuerit τοί." rectio,nequacj erit refürrectio mortuorü.Sed& illud quod de nuptíjs obijcis:St eadem mem." bra fueríntfequi nuptias:a faluatore diffoluitur.Erratís nefcientes fcrí turas,neq; uírtuté dei...* In refurrectione em mortuorü;non nubent;negy nubentur,fed erant piures angelorum, Vbi—, D: iiitaron nubentneq; nubenturfexuum diuerfitas demonftratut.Nemo eim delapide& li:' à gno dicitnon nubent neq; nubentur, quz naturam nubendi nó halfent:fed de his qui poffint.-: { nubere:& gratia Chrifti acuírtute non nubant. Quod fi Loppofuerisquomodo ergo erimus ἔν. queam f S| miles angclorum:cü ínter angelos, non fit mafculus δὲ fcemína. Breuiter aufculta:NNon fubftà)- i Wem dmg yy tíánobis angelorüfed conuerfationé, δὲ beatitudiné dris repromittit. Quomodo δὲ lIohánes..; baptifta antecj decollarc£ angelus appellat? eft:& oés fancti ac uirgines dei,etíà ín ifto fzculo π uità{η fe exprímuntanoelorá, Quando em dicitur:Erítis fimiles angelorü fimilitudo promit,. titur,non natura mutatur,Símulq; refponde:quomodo illud interpreterísquod Thomas do mini refureentis tetigerít manus,& uiderit[ancea latus eius perforatü Et Petrus inlittoreftan temuidetit drim,& parté affi pífcís,acfauum mellís comedentéz Qui ftabat,profecto habebat.:" pedes.Qui monftrauit latus uulneratum,utiq; δὲ uentrem, pectus habtit fine quibus non. funt laterauentrí& pectori cohattétía. Qui locutus eftlingua δὲ palato ac dentibus loquebaf..: δίκας εἴ plectrum chordis:ita lingua illiditur dentibus, uocalem reddit fonum.Cuíus ραῖρα-: tunt manus,cofequéter δὲ brachía habuit, Cá igitur omnía membra habuiffe dícatur,necef, fc εί, μενου corpus habuerit, quod cóficitur ex membris:non utíq; femine fed uitile;id eft, --....|(^ rz eiufdéfexusin quo mortuus eft. Quod fi obtenderis,ergo& nos poft refürrectionem comede ὦ N o my ugs mus^Et quomodo daufis ingreffus eft íanuis:contra naturam pínguium,& folidorum corpo»-| d AN^er, rum?Audies:Noli propter cibum refurectionis fidem ín calumníam trahere. Nam δὲ archify! fAysomeaag maurs nagogi filiz refufcitatz íuffit cibum dari.Et Lacarus quatríduanus mortuus,cum ipfo fcribitut: inilTe coniuium,ne refurrecto eorum phantafma putaretur.Sinautem daufis íngreffus eft ia; nuís;& idcirco fpiritale& aereum corpus niterís approbare:ergo δὲ antecj pateretur,quía con/ ἡ tranatutá grauiorü corpot( fup mareambulauit fpirítale corpus habuít.Et apoftolus Petr?:- í q&ipfe fup aquas pendulo ínceffit Eee corpus habuifle credédus eft:cüi potétia ma οἷς δὲ uirtus oftédat deí,quádo fit aliqd cótra natura Etut cias in fignorá maid na i turz mutatione fed dei omipotétià demóftrarí:Qui ambulabat fide,ccepit infidelitate(πετσί,' nifi εἴ man?dni fableuaffet,dicétis:Modicx fidei:quare dubitaftic Miror aiit te obdurarefrom ᾿ i WE Lu tem;loquente Alitte lta h MM ts s "ul Hi, ie L ]] lens lr etl itm με Mn Dt fer übt ΤῊ} lor elit quit idol bt Tnt! lito phi 1061} η lip dnt ni ἰ n0 La uo jr qni uil yf qm EPITAPHIVM/PAVLAE MATRIS.$0. S6 A teémloquente dio-Infer digitum tuum huc& tatige manus meas:& porrige manum tuam,&— C J mitte in latus meum;& nolí effe incredulus fed fidelis. Et alibi: Vídete manus meas,& pedes 4 meos;quia ipfe eoo fam.Palpate δὲ uidete,quía fpiritus carnem δὲ ofla non habet, ficut me ui detis habere.Et cum hoc díxiflet,oftendít eís manus δὲ pedes. Offa audís δὲ carnem,& pedes; & manus:& globos mihi Stoicorüi;atqy αοτία quedam deliraméta confingis. Porro fi quaris: fla η ΡΕ Y 3 &urínfans a dxmone corrípíatur,qui peccata nó habuitaut in qua atate rcfurrecturi fimusi Qo^ eye,| díuería xtate moríamur:ineratis faltipics;udica deiabyflus. multa.Et,o altitudo díuitíara faj, 20172 ἀ dry 1 píentiz& fcientiz: dei, cg ínfcrutabilía funt iudicia eius,& ininueftigabiles uix eius.Quis enim.£ ,,, 7 eve fe tognouit fenfum dri:aut quís confilíaríus eius fuit? Aetatum autem díuerfitas non mutat cor, το ρει γένν, 59 1 porum ueritatem, Cum em corpora quotidie noftra fluant,& aut crefcant,aut decrefcant:ereo.| toterimus homínes,quot quotidie commutamur:aut alíus fui cam decem ánorum effem;alius tum trigínta;alius cum quínquaginta;alius cam íam toto cano capite fumz Ieícur iuxta εκ εἴτα. τῇ traditiones:& apoftolum Paulum,illud eft refpondendü:quod in uírum perfectü,& in mem furam«tatis plenitudinis Chrifti refurrecturi fumus.In qua& Adam Iuda códítà autumat: Et dominü faluatorem legimus furrexiffe:& multa qua: de utro q; teftamento,in fuffocatíoné: ἥ hzretíci protuli.Ex quo die τα coepit hominem deteftari,& omnes qui eiufdé dogmatis crátz üt eos uoce publíca, hoftes ἀπί prodamaret.Et hxc dixi:non ut breuíter hzrefim coufutaremz. cuí multisuoluminibus refpondendü eft fed ut fidem tanta foemínz oftenderem:qua maluit inimicitíashomínü fubire perpetuas.cg dei offenfam,amicitijs noxtjs prouocare. Dícam ergo ut cceperamnihil ingenío eius docilius fuit. arda erat ad loquendum,uelox ad audiendü: inemor íllíus precepti: Audi lírael,& tace. Scripturas fanctas tencbat memoriter. Etcum ama,| tet híftoríam:& hocuetitatis diceret fundamentü:magis tamen fequebatur intelligentíam fpi j titalem:& hocculminedificationem animx protecebar. λεπίς compulit me,ut uetus δὲ πο} aum ínftrumentá,aum filía;medifferente,perlegerct. Quod propter uzrecundiá négans:pro/] preraffiduitatécamen δὲ crebras poftulationes eíus praftítí;ut doceré quod didíceram:nona:—^: b erii p meipíoidefta przfümptigne peflimo praceptore,fed ab illuftribus ecdefia uiris Sicubi πα tabá,& neícíre me íngenue confitebar:nequadg mihi uoluit acquíefcere fed iugi interrogatione cogebat: ut e multis uaríjfa; fententijs:qua mihi uideretur probabilior,indicarem. Loquar&|: aliud,quod forfitan mulis uidcatur ποιοα δες, εργα linguam,quáego ab adolefcentia, 7 Ini f ή multo labore ac fudore ex parte didici,& infaticabili πιοαίταείοης non defero;ne ipfe ab ca dc; Nr«li ΩΣ [εται, αἰί[εοτο uoluit:& confecuta eft:íta ut pfalmos hebraice canerct:& fermonem abfq ulla la; neo, Εις είπες lingua: proprietate perfonaret.Quod quidé ufq; hodie ín fancta filía eíus Euftochio cer^ fímus:qua(τὰ femper adhafit matrí,& cíus obediuit imperijssut nundg abfq ca cubaretinüdgs procederet;nundg cibá caperet,ne unum quidem nummum haberet poteftatis fuafed& pa^ terná& materná fubGantiolam,a matre diftribui pauperibus ltarctur:& pietatem ín paren^ t&hzreditaté maximá δὲ díuitías crederet.Non debeo filentio prateríre,quáto exultauerit gau dio;quod Paulà neptem fuá ex Lata& T'oxotío eenítá;ímo uoto δὲ futur uiroínitatis repro: mifTione conceptam:audierat in cunis& crepitaculís balbutientelineua;alleluía cantaretauizeqg δὲ amítz nomína,dímídíatís uerbis franoere.In hoc folo patría: delyderíum habuit:ut filium; nurü, neptem,renuncíafle fzvculo, δὲ Chrifto feruire coonofceret Quod δὲ impetrauit ex parte, INam neptis Chrifti flamineo referuatur.INurus aternac fe tradens pudicitiz, foctus opera.fiz, de,& cleemofynis fequítur:& Roma conatur exprimere, quod Hierofolymis illa compleuit; ,,,——: . Quídagímus aníma?Curad mortem cius uenire formídas?TIamdudum prolixior liber cu ἫΝ εὐνξ Cup M» dituridü timemus ad ultíma perueníre:quafi tacentibus nobís:& ín laudibus illius occupatis X nv» dr n differri poflit occubitus,Flucufq; profperís nauigauimus uentís,& crifpantía maris xquora la/: bens carína fulcauit.Nuncin fcopulos ἱπαιττίε oratío:& tumentibus fluctuum motibus, pra^ {σης utriq; noftrum intentatu naufragium: íta ut cogamur dícere: Pracceptor faluos nos fac, perímus.Ec illud:Exurge,ut quid.obdormis domíne?Quis em poffit[είς oculis Paulam nar/ tare moríentem 4 Incídít ín grauiffimam inualítudinem, imo quod optabat ínucnít; ut nos defereret,& plenius domino iungerctur, In quo languore, Euftochi] fili;pbata femper íi :| matre »n1u1 A ug 41?) ε, * C QS, ux 2222 YrfimA δν D (ιν M9 vernm ῄ τοὺ wrtf, LT. Κο jn permpofe. fipehmr frabta Jr Je AD EVSTOCHIVM, matre pietas,maoís ab omnibus comprobata eft. Ipfa affidere lectulo;flabellüm tenere füften tate caput puluillum fupponete;frícare pedes,manu ftomachum confouere;mollía ftrata com/ ponereaquam calidam temperare;mappulam apponere,omníum ancillarum prauenire offi εία, δὲ quicquid alía fecifTet,de fua mercede putare fubtractum, Q uibus illa precibus quibus la; mentís δὲ gemiítu,inter iacentem matrem& fpecum dii dífcurtít;ne priuaretur tanto contuber; nio,ne illa abfente uíueret:ut eodem feretro portaretur?Sed o mortalium fragilis,St caduca na tura:& nifi Chrifti fides nos extollat ad coclum,& acternítas anímae promíttatur,cum beftiis ac iutnentis,corporut una conditio cft.Idem occubitus iufto& impio,bono δὲ malo; mundo ac immundo, facrificanti& non facrificanti. Sicut bonus,ita& quí peccat.Sicut qui iurat;ita& is quí iuramentum metuiít.Símiliter δὲ homines& iumenta,ín fauillà& cinerem diffoluuntur, Q uid diu immoror,& dolorem meum differendo facío longiorem?Sentiebat prudentiffima foeminarum adeffe mortem,& frigente alía parte corporís atq membrorum, folumanimz te porem, ín facro pectore palpitare:& níhilominus quafi ad fuos peroeret, alienofag defere; ret;illos uerficulos fufurrabat:D omine dilexi decorem domus tux,& locum habitationis; glor ríz τας Et,quá dilecta tabernacula tua domine uirtutum,concupifcit& deficit anima mea in atria domíni.Et,elegi abiecta effe ín domo dei mei,magis cj habitare ín tabernaculis peccato; rum.Cüq a me interrogaretur,cur taceret;cur nollet refpondere,an doleretalíquid.Graco fen mone refpondit,níhil fe habere moleftia,fed omnia quieta δὲ tranquilla perfpícere. Poft hac obmutuít,& daufis oculís,quafi iam mortalía defpiceret;ufq; ad expiratíonem animz;eofdem repetebat uerficulos: ut quod dicebat,uíxaudire poffemus.Digitumq ad os tenens,cudis fü gnum píngebatin labíjs.Defecerat fpiritus,&anhelabat in morté. Anímagq; erumpere geftiés, ipfum ftridorem,quo mortalium uita finitur,in laudes domini conuertebat, Aderant Hiero» folymarum δὲ alarum urbium epifcopi,& facerdotum inferiores eradus;ac leuítarum innutoe rabilis multitudo.Omne monafteriü;uirginum& monachorum chori repleuerant. Statimgs ut audíuit fpofum uocantem:Surgeueníiproxima mea,fpeciofa mea,columba 1 tea: Ο μου. ecce hyems tranfijt& receflit. pluuia abijt fibi: Lata refpodit:Flores vifi funt in terra, tempus fe " cionis aduenit. Et,credo uidere bona domíni ín terra uiuentiü.Ex hínc non ululatus,no plat &us:ut ínter[εσυ] hoies fieri foletfed pfalmorü linguis diuerfis examina cocrepabant. Γιά latag; epifcoporum manibus δὲ ceruícem feretro fubíjcientibus,cum alij pontifices lampadas cereofcqy praferrentaalij choros pfallentium ducerent,in media ecdefia fpelunca: faluatorís eft pofita. l'ota ad funus eíus,Paleftinarü urbium turba conuenit. Quem monachorum latentíü in eremo cellula fua tenuít? Quam uírgínum,cubiculorum fecretatexerunt?Sacrilegium puta/ bat.qui non tali foemina ultimum reddidiffet officium. Víduz& pauperes ín cxemplá Dorca dis,ueftes ab ea przbitas oftendebant.Omnís ínopum multitudo matrem,& nutritiam fepet didifle damabat. Quodqy mium fit;nihil pallor mutauerat facieim:fedita dignitas quzdam & grauítas ora compleuerat:ut eam putares non mmortuam,fed dormientem.Febrzo, Graco, Latíno Syroq fermone pfalmi ín ordíne perfonabant: nó folum trídüo, donec fubter ecdefiá, & iuxta fpecum dni enean»er omhié hebdomadam.cunctis qui áenerant,fuü funus; & proprias credentibus lachrymas, ora uíteo filia cíus Euftochíum, quafi ablactata fuper matrem fuam,abftrahia parente non poterat:deofculatí oculos,hxrere uultui,totum cor pusamplexari,& fe cum matre uellefepeliri,—"Teftíseft Iefus;/neunum quidem nummumab. ca filiz derclictá:fed ut ante iam dixi: derelictüi magnum ass alienü:&(quod his difficilius eft) fratrü δὲ fororü immenfam multítudiné quos fuftentare arduum,& abíjcere impium eft.Quid bac uirtute mírabilius foemina nobiliffima familiz, magnís quondá opibus:tanta fide oia di lareitam:utad egeftatem pene ultimam perueniret: Tact& alij pecunías,& ín corboná dei ατὰ congefta.funalibufay aureis dona pendentía.Nemo plus dedít pauperibus, qux fibi nihil re feruauit. Nunc ílla díuitijs fruítur,& hís bonis:qua nec oculus uídit;nec auris audíuit,nec in cot hotnínís afcenderunt.Noftram uicem dolemus,& ínuidere potíus oloriz eius t uídebímur fi uo. luerímus díutius flere regnantem.5ecura efto Euftochium,magna hareditate ditata es. Pars tua diis,& quo magís gaudeas,mater tua longo martyrío coronata eft. Nonfolum ein effüfio fanguínís * Utt ἡ i A Yi Tt, pedi br ahud ung ms tyi dai hm altes: unit [η ὑπ ἡμῖν. T tit ku jut | fis A yd EPITAPHIVM PAVLAE MATRIS$0.$7 A fanguinisin confeffione reputatur. fed deuotz: quoq; mentis feruítus immaculata, quotidia num martyrium eft, Illa corona derofis δὲ uiolisplectiturjfta de lilijs. Vnde δὲ ín cantico fcri bitur cantícord:Fratruelis meus candidus δὲ rubícundus:& ín pace,& ín bello, eadem prxmiía uincétibus tribuens. Mater inquá tua audiuit cam Abraham:Exi de terra tua,& de coenatione ᾿ tua δ ueni interram quam oftendam tibí. Et per Hieremiam domínü pracipienté: Fugite de medio Babylonis,& faluate animas ueftras.Et ufq; ad díem mortis fuzno eft reuerfa ín Chal, dxam:nec ollas Aeeypti,& uítulentías catnium defyderauit,fed chorís comitata uirgíneis, ci uis eft faluatoris rn de paruula Bethlehé codeftia regna confcendens,dicítad uerá INoe mi:Populus tuus populus meus:& deustuus,deus meus.— Hüctibi librum ad duas lucubra; OIN. qué tu fuftínes dolore,dictaui. Nam quotienfcungy ftilà figereuolui,& opus exarare promíflum:totíens obrieuerunt digití;cecídit manusfenfus claneguit. Vnde δὲ ínculta oratío,uotum fcribéís abfcy ulla elegantia δὲ uerbon: lepore teftatur. Vale o Paula,& cultorís tai ultímá fenectutem,orationibus iuua.Fides δὲ opera tua Chrifto te fociant;,prafensfacilius quod poftulas impetrabis.Exegi inonumentum tuá το perenníus, quod nulla deftruere pof fit uetuftas.Incidi elogium fepulchro tuo,quod huícuolumini fubdidi:ut quocuncp nofter[ες mo peruenerit:te laudatam,te ín Bethlehem conditam lector agnofcat. Sequitur titulus fepulchri, In fronte fpeluncz, Sdpio quam genuit, Paula fudereparentess— Afpicis angufti prxcfa rupe fepulchrüz Gracchon: foboles,A&eaménonisidytaples:^ Hofpitium Paule eftcocleftía regna tenétis, Hociacetin tumulo, Paulam dixerepriores:— Fratrécognatos-Romá patríáq; relínquens: Euftochíj eenítrix: Romani príma fenatus Diuitíasfobolé Bethlehemiíti condit antro, Pauperíem Chrifti&Bethlehemiticaturafe^ Hicpfepe tuü Chrifteatq híc myftíca magi cuta. Munera portátes, homíníq; deoq; dedere, Dormiuit fancta δὲ beata Paula,[ερείπιο Kalendarum februaríarü,tertía fabbati poft folís oc cubitum. Sepulta eft quinto Kalen. earandem.Honorio Augufto,& Areftíno confulibus. Vi xítín fancto propofito, R&mz annos quinq; Bethlehem annos uíginti.O me uítz: tem pusim pleuitannis quínquagíntafex,méfibus octo,díebus uiginti. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. Hic Lucínus natíone Betícus,deftínarat adíreBethlehem,& opíbus[τίς iuuerat Híeronymi grege: fanctum íllíus propofitum collaudat,hortans,ut pergat quo cpít,ad perfectam uírtutem, R efpondet ad quadam de quíbus fcrípferat Lucínus., SCHOLIA. rez] Viti ab oriente& occidente.) Síue quod uere conuerfus effet ad Chrí(tum,rebus omnib? A j| cotemptis.Síue,quod undíg Bethlehem concurreretur e lorigínquísregíoníb?, Pulcher/ dl rímum Aurati,) Aurata pifcis eft, a colore dí&us,qui nome fuum hodied; apud uulgus lta & A's» licumobtíget. Leuíathan regnante.) Ita defcríbitur apud Iob. Nunquíd extraham I euía c thanhamo? Ad montana feftínan$,) puru adhiftoríam Lot,qui iuffus eft ad montana fugere, ἡ Sodomaardente— Nearatríftíuam.) Varijs allufionibus ínferfit háclocum.Prímüallufit ad íd quod e eft ín euágelío: quí míffa ad aratrüí manu retrofpexerit,non effe ídoneum regno ἀεί, Deinde ad mulíe rem,quz tacta fímbríalefu,(anata eft a fluxu fanguínis.Item alludít ad íllud quod eft ín Cantícís, Caput meum plenum eft rore, δὲ cíncínní meí guttís noctíum, Rurfus ad illud euangelícá,quod ín die ílla uc; tat,ne de tecto deícendat,ut tunícam recípíat,quí nudus fugere coeperít. Ruríum de Lot& Abraham, quí díuifi fant. Abraham elegit montana, Lot campeftría, Poftdj dulces aquas.) Plíníus líbro quín/ ῤ to,capite decímo quínto,prodídít lordanem amne amoená, falubríbus effe aquís,donec poft longos fle xus, uelut ínuítus Afphaltite lacuí πιο. Ibí perdítlaudatas aquas peftilentibus míxtas, Dixímus ο lacá mortui mare dící.Sígnificat at uere Chriftíanü,ab uniucrfis huius mundi curís,liberá effe oporte τε, INoeftínuídus Agonotheta.) Agonotheta gracís,eft quí certamíni prarfidet,propofitís prarmifs. j &yop certamen, rx. pono, Remdolorís patíor.) δίς ἃ apud Therentíü,Dem:a lachrymat pra gau dio. Ruthínlachrymís,) ΕΠ Ruth,capíte prímo.Flent enrnurus Noemí, non dolore,fed amorc. Sí! í τους; profectz(untín Bethlehem, V nde tacite fignifícat díuus Hieronymus optare fe confortía Lucí/ ní,Sed fufpícor hunclocá effe deprauatü:legendü aüt, Ruth pro uerbíslachrymz prorumpunt. Quad &alteralectío tolerabilis, Hebraeus,id ΕΠ}, περώϊκο.) περᾶν grace,eft tranfire,fiuc fupare aut tranfmítte 7 re.ldem Hebraís fonat Hebraus, Meloten reliquít ín terrís.) μέλο[ν pellís eft ouílla, fiue exauíam| uellerís ου, μὕλομ em ouem fignificat, Crates Thebanus.) Hícaur&abíecít ín mare:de quo díctum ν) eítalías, Antifthenes Cynícusfuít,ftrenuus cotemptor omníü reri, Acredítuü.) Aredeüdo dícunt, W nonareddendo, Ouídíus, T'urpe thoríredítu,cenfus augere paternos, Quod αὐτὸ fructus ex re qua; p píam | AD LVCINIVM.| C υ piicolligitur,id ex earediredicitur, Si paragrammata.) παραγοάμμµαῖα dícere poffis lítfetas perperg-^" b pofitas:sefupalíttera,& prapofitio παρά in malam fere parte Ítgnificat. Et fanciíDídymí.]n huius— J catalogo teftat fe uertíffe librum de fpírítu(απο. Excepto octateucho.) Octo grace octo,& rio ᾧ , uolumen.lta díftínguít a ρεπεαϊουςπο,χαίηῳᾳ coplectente ποϊσανίηα Moyfi,cü haec pars octo cópledtar--( f Y tur. Amphimali-) T'unicaeft Gaufapína,utrínq; uílloshabens. Quotídianz fymbolía poenitet.) e'4xboAopalíquando fignificat fignum:Inde dímínutiuü fymbolíum. HIERONYMVS AD LV CINIVM. í «m! Ecopinanti mihi fubito litterz tux redditz funt:qua quáto infperatetantogau| κα J: B diorü plena;quiefcenté anímáfufcitarunt:ut ftatím amore cóplecterer,qué oculis i B». NB ienorabá,& illud mecá tacitus muffitaré: Quis dabit mihi penas ficut columba,: d Ar ἡ Stuolabo& requiefcatn,ut ínueníat,qué diligitanima mea: Vere nuncínte domi κ nícus fermo completus eft.Multi ab oriente& occidente uenient,& recübent ín finu Abraha, Cornelíus centurío cohortis Italícx:íam tunc Lucínij meí prafigurabat fidé. Apoftolus Paulus E fcrbens ad Romanos:Cum,inquít;in Hifpaníam proficifci ceepero.fpero quod preteríens ui! deam uos,& a uobís deducar illuc: tantís fluctibus approbauit,quiíd de illa prouíncía quate;[ ret.In breui εοπΆροτς ab Hierofolymís ufqy ad Illyrici euaneclij íaciens fundamenta, Romam t uínctus ingredítur:t uínctos fuperftitionis erroribus liberos faciat. Manet in hofpitio οοπάα" cto per bienníii: utnobis utriufc; inftrumentiaeterná reddat domum.Pifcator hominü,miffo^^| ῃ rete apoftolíco:te quoq; quafi pulcherrímü Auratam,inter ínnumcra pifcium genera traxít ad| ΐ {{πει15.} οἰίαί amaros flu&t?, falfos eurgites.fifTuras montiü,& Leuíathan regnanté ín aquis, ἷ εἴ lefu deferta expetens cotempfiftiut poffis illud pphetica canere:In terra deferta,& ín inuio, i& inaquofo, ficín fancto apparui tibi.Et iterum:Ecce clongaui fugiens,& παπί ín folitudine,- i |, Expectabameum quí faluum me fccíta pufillanimitate fpirítus δὲ tempeftate, Obfecrote& ᾿ ΐ ^[ην uid ll 7 monco parentis affectu:ut qui Sodomam requi fti ad montana feftinans,poft tergumnete/- Í S ghe γε fpidasnearatri ftiuam, ne fimbría faluatoris,e cindinnos eíus noctís rore madefactos, qus.:]., femel tencte cepifti;aliquando dímittas.INe de tecto uirtutum príftína quafiturus ueftímenta.-: defcendas;ne de agro reuertarís domum,ne campeftría cum Lot δὲ amoena hortorum σας»| ᾿ς quz nó írtígant de codlo,ut tetra fancta.fed de turbido flumine Iordanifipoftag'dulces aquas, T marís mortui comixtione mutauit.Copiffe multorü eftad culmen perueniffe paucorü. Qui| ἐπ ftadío currunt,omnes quidé currunt:fed unus accipit brauíü.At contra de nobis dicitur:ic t. curríteut apprehendatis.Non eft ínuídus Agofiotheta nofter: necalteríus paltna;alteri parat EB o pvo, ignomíníá.O mnes athletas fuos defyderat coronari. Gaudet aníma mea,& magnitudinelzti i Uu Kd» pro m" cía;rem moctorís patior. Rüth ín lachrymas uerba prorumpüt.Z'acheus publicanus ad unius: E e ev prappt- hora conuerfionéhofpitem habere meruit faluatoré. Martha δὲ María cóuíuio praparato ἆοη ᾿ mínü fufcepere.Meretríx lauat fletibus pedes,& uneuentís bonorü οροετῇ, ἀΠίαί corporis dedi; í cat fepulturá.Simon leprofus inuítat magiftrá cum difcipulis,& nó contemnitur. Abrahz dir i citur:Egredere de terra tua,& de cognatione tua, de domo patris tuí,& uade ín terrá quá mo flrauero tibi.Relínquit Chaldzárelínquit Mefopotamiíá:quarit quod nefcit, ne perdat quod Ν ínuenetat.Non eri arbitratus cft fimul fe habere pofle,& patriam δὲ diim:fed íam tunc illud pphetz Dauid opere cóplebat.Aducna ego füm apud te& peregrínus, ficut οὓς patres πιεῖ.^ Hebraus;id eft, περώτις atq; tranfitor: dum nó eft prafentí uirtute contentus,fed preteritorum- ἤ obliuifcens, ín futurá fe extendit, ὃς fcit illud:Ibunt de uírtute ín uirtutem:myftícá fortítus eft- í nomen,& uíam tibi aperuit,quó nó quaras ea qua tua funt. fed qux aliena.Et illos putes paré π tes fratresaffinesatq cognatos, tibí ín Chrifto copulati funt. Mater,ínqt,mea δὲ fratres mei í funt híqui facíát uoluntaté patrís mei, FHabes tec príus ín carne:nüc ín fpírítu fociá,de coníu-; ge germaná: defcemína uírü:de fubíecta paré,qua fub eodé iugo ad cceleftía fimul regna fe;! [tínat. Cauta reí familíarís difpefatío,& ad calculos rediens,non cito deponit.lofeph ci tunica, Acgyptíam effugere non potuit. Adolefcens ille q opertus findone fequebat Iefum:quia ten;: tus fuerat a,míniftristerrenü abijciens operimentü,nudus cuafit.Helías ioneo curru raptus ad.; . ecelá,;meloten relíquít ín terrís.Heliífxus boues& iuga príorís operís uertit in uota. Loquit fa/ li pientilTimus αὐ αἱ tágitpicem inquínabi£ ab ea.Quádiu uerfamur ín reb? faculi;& pics: |:: noftr Magy e ΠΤ GER n fin Obl dos Sue stt Vds TE puri pots ü Mrd: qua παν μη ἡ» AD LVCINVM.$o.$8 V A noftrapoffeffionü acredituü procuratione deuincta οἴ, ἄς deo libere cogitare nó poffumus. ux em participatio iufticiz cum iníquitate,aut qua focíetas lucís ad tenebras?Quí cofenfus Chrifti ad Belial? Q ua parsfideli c infidelí?INon poteftis(inquit dns)deo feruire δὲ mámo/ mx. Aurum deponere incipientiü eft;no perfectorü. Fecit hoc Crates Thebanus fecit Antifthe nes.Seipfum offerre deo, pprie Chriftíanorü eft&apoftolorü:quí duo cum uídua.pauperta/. tís fux in eacophylaciü acra mittentes,totü cenfum qué babuerüt diio tradiderunt:& merétur - audire:Sedebitis fuper duodecim folia, iudicantes duodecim tribus Itrael.Hxc δὲ ipfe intellíois quo anímo replícé:& quod fub alijs uerbís,te ad fanctorü locorá inuité habitaculà. Abüdantia tua multorü inopia fuftentauít:ut& horü díuitia ín tuá indigentiam redundarent.Fecifti tib amícos de iníquo mámona,qui te reciperent ín acterna tabernacula. Laudanda res,& ape corü temporü uirtutibus coxquanda:quádo uenditis pofle(Tionibus fuis,credentes afferebane pecuníasatq, fundebát ante pedes apoftolorü:oftendentes auarícíá efle calcandam. Sed düs magis quxrít animas credentíü, dg opes.Legimus:Redemptio anima uiri, ppríx díuitia. Ροζ fum? φαξ diuitias pprías intelligere:qua: π de alieno;non de rapinis funt:íuxta illud: Hono ta deum de tuisiuftis laboribus: fed melíor eft íntelligentía,ut díuítías proprías cognofcamus thefauros abfconditos:quos necfur poflit fuffodere, neclatro uiolentus erípere. Opufcula nea qua nó fuí meríto, fed tua bonitate defyderare te dícis:ad defcribendü hoibus tuis dedi: & defcripta uidi in chartaceís codicibusrac frequenter monuí;ut coferrent dilicentíus,& emen; darent.Ego eim tanta uolumina prx frequentia cómeantiü,& peregrínorü turbis relecere non potuí:& ut ipfi probauere prafenteslonco tentus incomodo,uix diebus quadragefimz: qbus. ipfi pficifcebantur,refpirare coepi. Vnde f paragrámata reppererís,uel minus alíqua defcripta funt;qua fenfum legentís ímpedíant;no mihí debes imputare fed tuis,& imperítiz: notariorü librariorüg; incurix:qui fcribüt no quod inueniunt;fed quod intelligunt:& dá alienos errores emendare nituntur,oftendüt fuos.Porro ofephi libros,& fanctorà Papía δὲ Polycarpi uolu/ mina, falfus ad te rumor pertulit a me effe tráflata:quía nec ocij meí;necuíríü eft,tantas res ea dem ín alterá línguá exprfmere uenuftate.O rízenís& fancti Dídymí pauca tranftulimus,uo/ lentes noftris ex parte oftendere,quíd eraca doctrína retineret. Canone Hebraícx ueritatís ex cepto octoteucho;qué πῆς ín manibus l'iabeo,puerís tuís δὲ notaríjs dedi defcrbendii.Septua gínta ínterpretü xdítíoné,& te habere non dubíto,& ante annos plurimos dilicentifTime emé datam ftudiofis tradidí:nouü teftamentü erac reddidi authoritati, Vt em ueterü librorü fi; des de Hebrais uoluminibus examinanda eft:íta nouorü erxcí fermonís normam defyderat, Αν. ῷ Ζ ἂν: :-"DeSabbato qd' quarís.utrü ieíunandü fit:& de euchariftía;an accipienda quotídíe,quod ἡ f? beo Yun Romanz ecdefix δὲ Hifpanix obferuare perhibétur: fcripfit qdem& Hippolytus uir difertif; ή), 7h. 7, AS fimus,& carptim diuerfi authores ο uaríjs authoribus adídere.Sed οσο illud te breuiter admo nendü puto:traditioBes ccdefiaftícas(prafertím qua fidci non officíant)ita obferuandas, ut a maíoríbus traditz(απο δες aliorü confuetudiné;aliorü contrario more fubuerti, Atq; utinam omni téporeiciunare poflimus,quod ín Actibus apoftolorü díebus Pentecoftes,& díe dniíco, apoftolü Paulü,& cii eo credentes fecifTe legimus. Nec tamen. Manichex harefeos accufandi funt:cá carnalís cibus praferrí πό debuerit fpiritali.Euchariftíá quoq; abfq; ódemnatione no; ftri,& pungete cófcientía femp accipere,& pfalmiftà audire dícenté: Guftate δὲ uídete, quoníá fuauis eft dris:& cü eo canere:Eructauít cor meü uerbü bonü.INec hoc dico,quod dnias díeb? ícíunandá puté& contextas fexaginta diebus ferías auferá:Sed unaquxqypuínca abundet ín fenfu fuo:& pcepta maíorülcees apoftolícas arbitretur.D'uo palliola,& amphímalum de tuís ufibus ucl utenda, ucl(antis danda fufcepi: Εσο infignia paupertatis, δὲ quotídíanz fymbo; lía penitentia, tibi δὲ forori tuzc mufí, quatuor cilíciola apta propofito, δὲ ufibus ueftrís:& co/ dícem,hoc cft uífiones Efaíz,ualde obícuriffimas:quas nuper híftoríca explanatioe difleruí:ut quotícíciqs mea opufcula uiderís;totíens amici dulciffimi recordatus,nauigatíoné quam parü; pet díftuleras,pares.Et quía non eft ín homíne uia cíus:& a diio erclTus hominis diriguntur:fi forte(quod procul abfit)aliquid fuerit impedimentí:quxfo ux. quos charitas iungíterrarü lon gitudo nó feparet:& abfenté Lucinü noftrü, femp prafenté litterará uiciffitudine fentiamus, AD THEODORAM,: | ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. oT b : Theodoram Hifpaná uíduá cófolatur de morte Lucíni Betíci maríti, fed que fratrís habuerit foco, SCHOLIA. ΕΕ ΤΙ On fumus Gracus& barbarus.) Ita Paulus ad Galatas, capíte tertío,Quiícüqg: ín Chrifto ba, (J| pticati eftis, ΟΠ Πα induiftis. Non cft ludas, neq; gracus:nó eft feruus,negy liber:nen eft S] maículus,neq; foemína. Omncs eim uos ἀπ eftís ín Chrífto lefu,(υᾶαο dicít,no nubet.). 3:3! De hac Harefi dífputat ín epitaphio Paulz copíofíus. Bafilidis Harefi.) Bafilides ín cz; terís Simoníanus,trecentos fexagínta quínd fabrícatus eft coclos,ut teftat díuus Auguftín? in líbro ad Quoduultdeum., Inde myftícá illud nome n dífcípulís comendabat ἄβραξος. INà his lítterís iuxta erg cam fupputatíonem,híc numerus fignatur,« δὲ p, fignificant unü& duo, ἃ«centá ἃ unum,£&«dui centa& un, c qua feptima eft ín hac díctioe littera, fignificat RP LIN fumma redduntur, trecenta fexagínta quing;.Proínde mund bunc& homine negabat a deo condít&,fed a trecentefimofexagefij mo quínto codo.Ide negabat ípfum Chriftá a Iudziís fuiffe crucifixi, fed ei'loco Simone Cyrenefem,q iuxta Matthaü coactus fuít baíulare cruce dni. Díuus Híeronym"enarras tertíü Amos pphetz caput, prodidit Bafilídem hoc portentofo uocabulo ded appellaffe,qué gentiles alijs lítterís,fed eundé redde tibus numer, μύθραμ appellent, Mythran aute illi folem appellát, quí hoc dícrif numero,curfum annuü coficit.Memínít íde huíus pdigioli uocabulí Abraxas,enarrás prímii Abdíz caput, Cate íllud Arma il, Barbelon, Balfamum, Leufibora,confimílís ínfanize funt uocabula:ín hoc confícta,ut ἀιῶνας, hoc eft zecula fignificent,lítterarum notís:quae rídícule comentus eft Valentinus& Marcion, trígínta confti» tuens ἀιῶναο, quadradas, octoadas,& duodecadas, atq; huíufmodií prarftígijs uerborum, plabecule fimplící& imperíta οουᾶς imponcre:qua peregrína magís míratur:& quae mínus íintellígít, plus eredit habere myfteríj. V nde q rídículas pfitent artes, magi, notoria, Graeca quadá& Hebraíca:nonulla có ficta uocabula inculcantníhil fignífícatía. Memínít hor uerborü Híeronymus ὃς in líbro aduerfus Ví Sir εξ ín cométarijsín Efaia, Quafide Hebraícís fontib*.) NO quod Hebraica fint,fed quo plus aberétauthorítatis,hínc fumpta uíderí uolebàt,ex occultís íllorá T halmudícís,aut Caballifticis librís { haberétq; nóníhil tale,qualeapud Hebreos nome ἀεί tetragrámaton. Bafilídís Gnoftíci.) Hoccogno minis fibi uíndícabát,ob arcana myfteríorá(cíetíá, fed recti^ijde βοφβορΐται füt dicti a coeno,ob turpítuj dine quà exercebant ín fuís myfterijs. Hírenazusuit apoftolícogz teporii,) Hlíc uolume fcrípfitaduer 5 fusquíng harrcfes, ut teftat ín catalogo fcriptor Hícronym?,ubi mentíone facít δὲ Ῥαρίᾳ, IndePy; B 7 qe Jer tmerfe Ariymi 2555} Corel:[2 4«ta Ην. jner hia[7 merm rena.) Montes em Pyrenzi Gallías dírímüt ab Hífpanijs. D Vthír.qui uígil.) Habes Daníelis,cap.4., HIERO. AD THEODORAM EPITAPHIVM LV CINI BETICI. | Veubri nuncio confternatus fup fancti δὲ uenerabilis tihi dormitióe Lucini, uix Ὁ ΚΣ breué epiftola dictare potui. Nó quod cíus uicé doleá:qué fcío ad melíora tranfif/ eco fe,dícéte Moyfe: Tráfiens uidebo uifioné Πᾶς magná:fed quo torquear defydetio, oj Ex πό meruiffe me ci? uiri uidere facié: qué in breui tépore huc uentum effe credebá, Verü eft illud fup neceffitate mortíspphetale uatícinid,quod fratres diuídat,& chariffima ín; tcr fe noia crudelis& dura diffociet:Sed habemus cofolationé:quia ἀπί uoce iugulat;per quem ad cá dicitur:Ero mors tua o tnors:ero morfus tuus infernc.Et ín cofequentibus; Adduceturen téuentü diis de deferto defcendenté qui ficcabit οὔθ uenas eius,& defolabit fonte illius. Exiuit em uirga de radíce icffe;& flos de uírginalí frutíce pullulauít.Qui loquit ín cantícocanticorum: Eco flos campi,& lilia cóuallid.Flos nofter mortís interitus:ideo cy δὲ moktu? eft,utmors illius torte morerct, Quod aüt de deferto dícitur adducédus,uirginalis uterus demonftrat,q αὐίαρ toitu,& femine uiri deü nobis fudit ínfanté, Qui calore fpüs fanctí,exiccaret fontes libídina:& caneret ín pfalmo: In terra deferta& inuía δὲ inaquofa, fic ín fancto apparui tibi. Aduerfüm. ergo mortis durítiatn δὲ crudeliffimam neceffitatem hoc folatio crigimur,quod breui uifuri fui mus cos,quos dolem?abfentes. eg ein mors/fed dormítío& fomnus appellat. Vnde δὲ bea c tus Apoftolus,uetat de dormíentib^co Ü otríftaríiut quos dormíre nouimus fufcitarí pofle creda/ mus:& poftdioeftü foporé uigilare ci fanctis,& εἴ angelis ditere: Gloria in excelfts dco:& fup terrá pax hoibuf bona uolátatis.In coclo ubi nó eft peccatézeloría eft,& ppetua laus,& indefef fa βοοπία, Interra aütubi fedítio,bella atq; difcordiz, pax ímprecanda eft;& pax nó ín oibus; fcd in hís q bonz uolütatis funt: δὲ falutationé audiüt apoftolíca: Gratía uobís δὲ pax a deopa tre& diio noftro Iefu Chrifto multiplicetur:ut ín pace fit locus eius,& habitatio ei? ín Sionid eftin fi pecula,in fublimitate doematá atq; uirtutü,in anima credétis:cuíus quotidíe angelus ui det facié dei,& reuclato uultu eloriá deí cotemplatur, Vnde obfecro te,€ currenté(ut aiunt)im o Ld- ΄ ΄ pello:ut Lucinü tuü defyderes quidéut fratié.fed eaudeas regnare cà Chrifto:quía raptus eft né fnalicia ímmutaret ment eius.Pladita eiii erat deo anima illius:& in brcuí fpatio tempora multa "———— mE ἘΞ —— 3 T—€á .-- t» L—-— TORT MÀ Jue αν, ἐπι 1 tenti decis hn duca ilis pmo nas Ms vidis fd ᾿ν EPITAPHIVM LVCINI BETICI. ἘΠῚ$0. 89 A! multa ΟΝΕ ftamus in prelio peccatorum,uitíjs fordida ko aM»» ferra mur:acdipimus uulnera:& de ocíofo uerbo reddituri fumus ratione.Ille iam fecurus δὲ uictorte afpicit de excelfo,& fauet laboráti:& iuxta fe locii przparat,eodé amore& eadé charitate, qua oblitus officij coíugalis:in terra quoqp fororé te habere ceeperat;imo tu illá fratré;quia caíta co iunctio, fexá no a nuptialé.Et fi adhuc ín carne pofiti δὲ renatíin Chrifto,nó fumus ora cus δὲ barbatus, feruus δὲ liber, mafculus δὲ foemína:fed omnes in eo πη fumus:quantomaeís εἴ corruptiuü hocinduerit íncorruptioné& mortale hocínduerit ímmortalitaténon nubent, neq; nubentur:fed erüt ficut angeli ín coelís? Quádo dicitzno nubent;neg; nubétur:fed ert fi eut anoeli ín coclís:nó natura δὲ fubftantía corporü tollitur.fed οἰοτία: magnitudo monftratur. Neq; em fcriptum eft: erunt angeli.fed ficut angeli. Vbi fimilitudo promittítur, ueritas dene; gatur.Erunt(inquit)ficut angelí;id eft/fimiles angelorü.Ergo hoíes effe nó definent.Indyti qui/ dé&angelico fplendore decoratí:fed tamen hoies:ut Apoftolus,Apoftolus fit:& Maria Ma/ tía:& confundat hzrefis, qux ideo incerta& magna promittit:ut quzcerta& moderata fant, auferat.Et quía harefeos femel fecim?mentioné,qua Lucinus nofter digne&loquétix tuba p; dicarí poteft; qui fpurciffima per Hifpanías Bafilidis hzrefi fzuiente,& inftar peftis δὲ morbi, totas íntra Pyrenzü δὲ Oceanü uaftante prouíncías fidei ecdefiafticze tenuit putítaténequadg fufcipiens, ArmagilBarbelon, Abraxas Balfamü,& ridiculà Leufiboram:ceteraq; maeis por/ tenta quá nomina:quz ad imperítorü& muliercularü anímos cocitandos, quafi de Hebraicis fontibus hauríunt:barbaro fimplíces quof; terrentes fono:ut quod nó íntelligunt;plus míré; tur, Refert A uir apoftolicorü tempon:,& Ραρία auditoris enágelifta lohanis difapu lus,epifcopusecdefiz Lu gdunenfisquod Marcus quidàá de Bafilidis enoftici ftirpe defcendes, primü ad Gallías uenerít:& eas partes per quas Rhodanus δ΄ Garumna fluuntfua doctrína maculaucrítimaxímecg nobiles fcemínas,quxdá in occulto myftería repromittens, hoc errore, B feduxcrít:magicis artibus& fecreta corporü uoluptate,amoré fui cocilians, Inde Pyfenz tran fien s/Hifpanias occuparit:& hocftudio habuerit;ut díuítü dom?,& in ipfis foeminas maxime appeteret: qua ducunturguarijs defyderijs femper difcentes,& nuncg ad fcientia ueritatis per; uenientes.Hoc ille fcripfit ante annos circiter trecétos.Et fcripfit ín hís librisquos aduerfus οὖσ hzxrefes doctiffimo& xloquéíffimo fermone cópofuít.Ex quo perpendat prudentía tua,qua Lucinus nofter laude fit dignus:q daufit aur&ne audiret iudicia fanguínis:& omné fubftantíá:—«0»^y lied peto ὦ; Pie ας 227 ri t γ΄ / fuá diífperfit δὲ dedit pauperibus,utiufticia eius maneret ín acternü. Nec patríz fuxlareitateco ἃ /, νε tentusmifit Fierofolymarü& Alexandrinz ecdefia tant auri:quáto multorü poffit inopiae fubueniri. Quod cà multí mírentur δὲ predicét: ego ín illo magis laudabo feruoré& ftudiü fcri pturará: Quo ille defyderío opufcula noftra flagitauit:& milTis fex notaríjs(quía ín hac prouím cía latíni fermonis fcriptorüq; penuria eft)defcribi fibi fecitquacüq; ab adolefcentía ufa in p» (ens tépus dictauimys?INó nos honorauít,q paruuli δὲ mínimi Chriftianog omníü fumus,& ob cofcientía peccator, Bethleh emitici ruris faxa incolimus:fed Chrifti,qui honorat ín feruís fuís:& apoftolís repromíttitdicens: Ὁ αἱ uos recipiüt,me recipiunt.Et quí merecipiütrecipiüt eum químe mifit.Itag; charíffima fila hancepiftolà amorís mei in illum habeto epitaphia:& quícquid poffe me fcieris in opere fpiritali,audacter impera:ut fciant fecula poft futura,eá quí dicit ín Efaia:Pofuit meut fagittam electam,in pharetra fua abfcondit me: duos uiros tantís marís atqy terrará inter fe fpatijs feparatos.fuo acumíne uulnerafe: ut cum mutuo ín carne fe neícant,amore fpírit?copulétur.Subfcriptio.Sanctá te corpore& fpiritu feruet ille Samarítes, id eftferuator δὲ cuftos:de quo ín pfalmo fcribitur: IN6 dormítabit,neq; dormiet,qui cuftodít ΄ Ifraelut Hii Ínterpretatur i iai defcendit ad Daniel,ad te quoq; ueniat:& poflis dice; te:Ego dormio,& cor meum uígilat. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. Fabíolam nobilem foemínam[audat quod poft lapfum ad Chriftum conuerfa, fan&tíffímam ueregy Chrí(tíanam egerít uítam,gloríofumqg meruerít uítze fínem,Scrípfit ad hanc de ueftibus Aaron: cuíus epíftolz ínítíum eft, Vfq; hodíe,quam ín fuo reperíes Tomo.Item alteram de manfionibus. P5 7) | | } | | | | IN EPITAPHIVM FABIOLAE SCHOLIA. SCHOLIA, A: Ξη Arentisaffectus.) Parentis, refertur ad Paulam Blefille matre:auunculí, ad Heliodorá Neg BC 2 potiani auunculum:marítí,ad Pamachíum Paulínz marítá, Scholke memor.) Dedamaj Ti TSseser 1] toría fcholam íntellígc.Porro praecepta fubent ín genere laudatorío a maíorü laudibus or, e AEN αὐτί,"Wnusquinobís.) R etulít V ergilíanum carmen exlíbro Aeneidos fexto,quod ille ab Ennio mutuatus tradit. Díctü eft hoc de Quínto Fabío Maxímo,q cótatione fua Hannibale fregit, remq; Romanam pene ad extremam defperatíone redactam reftítuít, Vnde& contator díctus eft, ^ Etquía flatímin príncíp.) Hocad confilid pertínet:quod& admonet Quintilianus, ut fi quíd fuerit, , quod ad caufam uideat obftaturü, íd amolíamur nó obferuata ratíone comuníü preceptor. Id quod' € fecit. M, Tullius ín oratíóe habita pro Milone.. Corporís fuí ínfamare parte.) Corporís parte mari; τὰ uocat,quod uír& uxor πη corpus appellet Paulus.Hoc addídít,ne uideret uel fauore tacuiffe, ue] mcetu,fed humanitate. Hocadmonendáü putauí, ne quís híc ínepte argut?,alíquíd obfcoeníus fomníet, f cum nihiltale fignificet Hieronymus. In Bafilíca quondam Laterani.) Indícat unde bafilica Latera; $ nenfís,quae Romz fumma fuít,nomen inuenerit. Aaron facrilegid,) Legis Exodi,capite uigefimo fe; lj cundo. Fraternas preces, Moyfi preces íntelligit. Q7 Achab.) De peccato Achab,& de huíus poeni t tentía legis tertío libro Regü,cap.uígefímo prímo.(σία Montana.) V elhinc apparet,iftos Chri [tianis poft baptifmülapfis,negabaffe per poenítetía redítüad gratía Chriftí:deceptos ορίπου occafio ne uerbo Pauli ín epíftola ad Hebrzos.Impoffíbíle eft&c.Et lohánis íp príma epiftola: ΕΠ peccatüad morte,no pro íllo díco,utroget quís.Ex hocloco potes anímaduertere,olím cofeffione fuifle publícae & de notis comí[fís, publícam ítem fati(factíone, Et apparet Hieronymi tépore nondü ínftitutà fuiffe [εςτεἰᾶ admítlorü coteffione,qua poftea ecclefia falubríter(πίεσε, modo recte utantur ea,& facer, ᾿ dotes& laici. V erü ín hoclabuntur Theologí quídà pará attentí,ut quod ucteres ill de huiufmodi pu blíca& generalí confeffioe, quz nihilaliud erat, dj fignís quíbufda& píaminíbus ab epifcopo indicis, , fe peccatore, bonorü cómuníone índígnü agnofcere,trahunt ad hanc occultà& longe díuerfi σεις tris. Sedítfup carbones ígnís, Allufit ad carbones defolatoríos Dauid:& carbone uíuü,quí purgauit LlabiaEfaíz. Etrefpondesgenerí.) Refpondes elegáter dixít pro coueníens& par.Erat em ut nobili ^» fima,ita& dítiffima,^ Nofocomion.) Ita lego ín plarifq; exmplaríbus, V ide legedum ne fit, μοσουντοκώ! u.iop,quod latíne fonat languentía uícul&, INà poctip xgrotare eft, κώμη uicus feu caftella. ΜΕ forte ma» είς, μοσοκομήομ,α uerbo κομάω, quod eft,curo feu nutrío,pro loco quo nutríuntur ac fouentur egroti:atqg hoc míhí magis placet. Neq; em admodüi me mouet ínterpretatio graec uocís,quà ín quíbufda codici; D» bus affcrípfit nefcio quís, Exilefoemur,crura tur.) Allufít ad Horatíanü illud. Ec femur tumetibus Exíj € A E P pediículare, quo perijt.L.Sylla. Spírans cadauer.) Quafiuíuens íam mofzuus fit: hocfuperíus alijs di 4. xituerbís,de morbo regío RE e fanerífuperuíuit, ἰ[|π coeli laudíbus fero,) Prouerbíalis ἔ eft hyperbole,pro co quod eft,uchemcterlaudare, Clínícá.) Id eft,q ob morbü lecto decübit,ut alíi S8 bídíximus, Abultíma Meotíde.) Q'uead Scythas pertíngít. Vnde& ea gens Meotici uocantur. a t palude Mceotíde, qux a Bofphoro,ad T'anaím ufq; detlectít,authore Mella. Glacíale Fanaím,) Qd V-Bume hocob regionis frígus fzepe cócrefcateelu,^ Maffagetas.) Populus eft Scythíz,íntra Caucafí ru X pescodlufus; Alexandr clauftta.) De portís Caucafijs fentít,quas magno errore Cafpías uocatas, ad -., monet Plín??, libro fexto,cap.u. Itelíbro.s.cap.27.Flac de re q plura cupíet cognofcere,legat líbrá Stra Y bonísundecímü, Tales ultra beftías.) Noue dixit, pro eo quod eft, magis feros,(int ipfa beftía: níy ^5 fi malís, ultra propoft hac. Tyrus fe uolesaterra.) Tyrus metropolís Phoeníces,abeft uigefimo pro pemilíarío a Caffarca Philippi, quonda ínfula,mari praalto feptíngentis paffibus díuifa:fed ab Álexan 4 dro magno cotínens facta, comportatís aggeríbus,ut ipfe teftat alibi Hieronymus. Incuría pacís;): In pace neglígütur ea quad bellüptínet.| Obfídebat Antíochía.) De cíuítate Antiochia fentit,qua C fita eftín Coelefyría,^ Quuaetotaíp farcínis,) Hieronymus ἄς Paula cum fuís uírgíníb?cogebátur may . nere,quod illic íam zdificauerant. δὲ Fabíola, quor oia fua in farcinís habebat,no ín zedífícis aut fun^ dís, poterat fugere. Hoc adíecít,ne uideretur relíquíffe Bethlehem, uel quod pará íllí coueníret cü cav à terís,uel quod ínftítutípoeníteret.— INecd dictü,íam factü.) Hoc prouerbíali dícto,míra factí celeri t ταῖς fignificabát. Vergilius.Díco ciítíus tumida zquora placat. In Infula Mitylene.) Infula eft oppor fita Afíze,in qua Paulus excuffít uíperam:& ín qua Publíus eíus ínfulz prínceps, Paulá tríduo benigne “ excepit hofpítío,cui?patre fanauít dyfentería laborante,ut legís ín actís apoftolicís,cap.s.: INecótradit $&ioní.) Vtexcludá, quodforte quis obíecturus fit, Publíü ín plures hofpitale fuiffejnempe in unà nz j, uím,quz Paul&uehebat.| Dídícit Brítánia.) Brítannía nomínat,ut quz longíffíme femota fitab Aer ΄ gypto.Adco uclox fuít fima,ut qd' uere cognouerát propínquí Aegyptij,id eade arftate, ramor ad Brir t tannos extremos orbís peruexerit, πο modo uoluit.) Hoc eft pauper,ídem optabat. Εἰ íamfar E ma uolans,) Rurfus íntertexuít uerfum Maronís,|^ Quatíebatalleluía,) Annotandü eft alleluía, caní | folit& ín fanere Chriftíanorü,ueluta gratulantíbus,quod euolaffentad fuperos, Hic Iuuen& chorus.) Carmé eft Maronís ex octauo Aencídos libro.Hic Iuuenü chorus,ílle[Ἐπ quí carmíne laudes Hercu ^ leas& facia ferüt.Herculeas Híeronym*uertítín foemínzas. ΝΟ fic furíus.) Furiü camíllá fentít,g gal ἡ los prxterfpem exurbe Roma depulit, INO Papyríus.) Papyríus curfor,egregíam de Samnitibus uí Ctoría rctulit,czfis eode díe, Samnítíü tríginta mílíbus,trecetis quadragínta,captis quatuor milíbus,fe ptuaginta feptem. Captiís íte fignis militarib?,nonagínta feptem. Author Tiítus Líufus príma decadiís *libro decimo, INO Scípío de Numantía.) 5είρίο Aphrícanus, Numantià acerrímeobfíedit.Ipí ciues ne ín € le furís additá.Id autefolet eueníre tumídis& hydropícís. V ermículos bullíentes,) SEU morbá E —MÀ ος m7 UU" £2. τα. ΤΕ co fX LEX. πε e-— À— ua LL Mae^ bus RT e sao LA — j "sd j M OR nist, δαν "etn, Vari ἣν; ftue lh" feti(s γα "roi ftu infini AD OCEANVM EPITAPHIVM FABIOLAE, 6ο, 9o nc ín manus uictorís ucníret, ínuíce fefe trucídarunt, Scipio tande capta urbe fundítus deleuít;deqrea triumphauit, Depontígentíbus.) Cneus Pompeíus T igrane Armeniorüregem ín deditione acce/ J^ pít. Mithridate fzpíus prelio uid,& fugíente per oinía perfecutus, ad fumédü uenenü adegit. Denícg Afiam ín prouíncíz forma redegit.. In unü populos.) Vel quía feptícollis eft urbs, uel quía uarías hay] ' betínfenationesurbs Romana.— Sípaterfamilías,) Chríftum íntellígít,quí benígnítate fua dígnatus x ; eft hoc honore,quz refipuít poftlapfum,| Ínferías dedi.) Inferío dícütur facrifícía,aut munera quxín s bonorem defunctorü inferuntur, za HIERONYMVS AD OCEANVM 'ΕΡΙΤΑΡΗΙΨΜ FABIOLAE; ΚΕΠ Luresanni funt, quod fuper dormitióe Blefillz, Paulam uenerabilé foeminá,recen el adhucuulnere cofolatus fum.Quartz aftatís circulus uoluitur,ex quo ad Fidio: x 2) dorü epifcopü Nepotiani fcribens epitaphiü,quicqd habere potui uiríü in illo τᾶς 1942 dolore cofumpfi. Ante hocfermebienniü;Pámachio meo Ὁ fubíta pereerínatioe Paulinz,breuem epíftolá dedi,erubefcens ad difertiffimü uirá plura loqui,& οἱ fua íngerere:ne - notam cófolari amicü uiderer,dg ftulta iactantia docere perfecta.INüc mihí fili Oceane uolen " Tantapríor maritus αἰτία habuiffe narratur:ut ne fcortá quide δὲ ule mancipià ea fuftinere : pe fi uolucto dicere:perdá uírtuté foeminz,qux maluit culpá fübite díffidij.cj epo ο - tí& ultto appetenti,debitá munus ímponís:quó pro nouitate uirtutü:ueteré matetíá πουᾶ£v - ciam Tn ills em uel parentis affectusuel moror auunculi;uel defyderíü mariti temperandum - fuít:& pro díuerfitate perfonará, diuerfa de fcrípturís adhibenda medicamina.In prafentíar& - tradís mihi Fabiolam,laudé Chriftianori;miraculá gentili,luctum pauper folatí monay,/ thorum.Quícquid primü arrípuero.fequentíá cóparatione uilefcit.Ieiuniü przedicézSed prz; . ualefcüt eleemofynz.FHumilitaté laudem?Sed maíor eft fidei ardor. Dicam appetítas fordes, & ín condemnatione ποία ferícarü plebeii caltum,& feruilia induméta quafita?Plus eft ani; mii depofuiffe c cultum.Difficilius arrogantía, dy auro caremus δὲ gemmis. His em abíectis, interdum eloríofis tumemus fordibus: δὲ uendibilé paupertaté;populari aurz offerímus. Ce - fara uirtus,&confcientía fota fecreto:deum[οἱ iudicem refpicit. Vnde nouis míhi eft efferen; da przconíjs:& ordínerhetorü ptermiffo,tota de couerfionis ac peenítétízc incunabilis affumé da. Alíus forfitan fcholze memor, Q.Maxímum. Vnus'quí nobis cunctando reftituit rem: δὲ Fabiorü genté proferret ín mediü, diceret pugnas:defcriberet pradía:& per tantz nobilitatis eradus Fabiolam ueniffe iactaret:zut quod in uirea no poterat,ín radicibus demonftraret. Ego díuerforíj Bethlehemítici, δὲ prafepis απί αιπατοτ.ίη quo uírgo puerpera de fudit infantem, ancilla Chrifto de nobilitate ueteris híftorize fed de ecdefiz: humilitate producá,— Et quía ftatim inpríncipio quafi fcopulus quídá;& procella míhí obtrectatorü eíus opponitur,quod fe cundá fortíta matrímoniü,príus reliquerit:tnon laudabo cóueríam,nifi príus ream abfoluero. hri ris fui in amare parté,& maculas ci?detegere.Hoc folà pferá,quod uerecüda matrona& . Πίαπα: fatís cft. Praxcepit drisuxoré nó debere dímittiexcepta caufa fornicationis: δὲ fi dímiffa faerít;manere iínnuptá. Quícgd uírís íube£,hoccófequéter redundat ín fcemínas. INeq; em ad/ ültera uxor dímittéda eft:& uír mocchus tenendus.Sií q meretrící íungit;unü corpus facitiereo & quz fcortatori impuroq; focíaunü cum eo corpus efficit. Alía: funt leges Carfari, alia: Chri ftizaliud Papíníanus,aliud Paulus nofter pepít. Apud illos uirís impudicítiz frena laxan£:EC folo ftupro atq; adulterio códemnato,paffím p lupanaría& ancillulas libido permittit:quafí culpá dignitas facíat,no uolütas.Apud nos, quod no licet foeminiseque nó lícet uirís:& cadé feruítus patí codítíone cenfetur. Dimifit ergo(ut aiuntjuítiofum:dímifit illius δὲ illius crimínis : noxiü: dimifit(pene díxi)qd' damáte uicínía;uxor fola non prodidit, Sinauté arguitur: quare ὃ? repudíato marito non innupta permanferit:faaile culpá fatebor;dá tamen referá neceífitatem, Ε&rujat- ἐν qe ve Mdius eftínquít Apoftolus)ynubere dj αεί, Adolefcétula eratuíduitaté πᾶ feruare non poter J.-L 5 are rat, Videbat aliam legé ín mebrís fuis repugnante leet métís faz,& fe υἱπότᾶ& captiuá ad coi/ 5»^57 tá trahi, Meli? arbitrata eft apertecofíteri imbecillitate fuá;& umbrá qu ádá miferabilis fubire toíugij, dg fub gloríauniuirz opaexercere merctrica. Idé Apoftolus uult uíduas adolefcétulas P4 nubere; Coma 14 da ho Een δὲ τα qv per; 4 Alm I.(C 7,| AD OCEANVM. C nubetc filios procreare:nullam date occafionem aduerfario maledicti οταιία, Et ptotinus cur hocuelitexponit.Iam er quxdam abietunt tetro poft fataná, Ioítur δὲ Fabiola,quía perfuafe rat(ibi,& putabat a fe uír iure dimiffum:nec euangelij uígorem nouerat:ín quo nubendi uai uerfa caufatio uiuentibus αἰείς foeminis amputatur:dum multa díabolí uítat uulnera, und in cautauulnusaccepit.^ Sedquíd egoin abolítís&antiquis WU excufare culpam: quíus poenítentía ipfa confeffa eft? Q uis hoccrederet,ut poft morté fecundi uíri,in femet reuer } hen fes vd,«€— fasquo tépore folentuiduz negligentes iugo feruítutis excuffo agere fe liberius,adire balneas, uolitare per plateas, uultus circáferre meretrícis faccum índueret:ut errorem publíce fateretur: (—&totaurbefpectanteRomanaante ἀξ pafcx in bafilica quondá Leni Cafariano trun ὢν Men γρονήίζενλ catus eft oladio:ftaretín ordine pcenítétiü,epifcopo.prefbyterís,& omí populo collachryman tibus, fparfum críné&ora lurida,&fqualidas manus.fordida colla fubmitteret? Quae peccata fle T 1)»"s tus ifteno purget? Quas DEM maculas hac laméta nó abluant: Petrus tríná negatione, Eun trína confeffione deleuit. Aafon facrilegiti;& conflat ex auro uitulí caput, fraterna: correxere 2m preces.Dauid fancti δὲ manfuetiffimiuirí homicidià pariter δὲ adulteriü:feptem dierum emen dabat fames. Iacebat ín terra, uolutabat ín cínere:& oblitus regia poteftatis]umé quxrebatin tenebris.Illumq tantü refpiciens qué offenderat.achrymabili uoce dicebat: T ibi foli peccauí, δὲ malum coráte fedi.Et;redde mihi ltícíam falutaris tui,& fpiritu principali cofirma me.Atg; | ἔτα factum eft:ut qui me príus docuerat uíttutibus fuisquomodo ftans non caderem: docet i yid per poenitentía,quomodo cadés refurgerc. Qd tam impium legimus ínterreges dg Achab: ἢ dc quo fcriptura dicit:INon fuit alius εαὶίσ,αε Achab:qui uenundatus eft,ut faceret mali incon fpectu driizHiccü ppter fanguiné INabuthzccorrept? fuiffet ab Felía:& audiffet iram diii per pphetam:Ocddifti& infuper poffedifti:& ecce ego inducam fuper te mali,& demetam pofte riora tua,& reliqua:fcidit ueftimenta fua,& opetuit cilicio carne fuá;ieiunabatq ín facco,& am fti Achab humiliatum coram me?Quía ergo humilíatus eft mei caufa: non inducam malum : indiebuseius.—O felix peenitentía,qua ad fe dei trahit oculos:quae furentem fententiá dei, Mo jo confeffo errore mutauít.Hocidem δὲ Manaffen in Paralipomenon:& Niníuen feciffe legímus DN"mt in propheta: publicanum quoq; ín παν quibus primus non folá induleentiá fed& re aM o Mina p recipere meruit, Alter ímpédenté dei fregit iram. guns pectus uetberans pugnis, oay E oem osnon leuabatad coclum.Et multo íuftíficatior receffit publicanus humili confeffione uitiotü, "u v--Ορ pharifus fuperba iactatioe uirtutum.INon eftloci huíus,ut poenitentiá ρτααίσειη δὲ quafi contra Montanum INouatüq fcribens:dicam illam hoftiam diio effe placabiléEt facríficium dco.fpiritá cotribulatum:Et,malo pcenitentíá peccatoris, cp mortem:Et,exurge,exurge Hieru/ falem,& multa alia:qua prophetarü dangunt tubz.Hoc unü loquar:quod& legentibus utile fit:& prafentí caufz conueniat.Non eft cofufa dim in terrís:& ille eam ng cofundetur ín celo. Aperuit cunctis uulnus fuum, decolorem in corpore cicatricem,flens Roma cofpexit.Diffuta habuit latera:snudum caput,daufum os.Non eftinereffa ecdefiam domini:fed extra caftra cá Maria forore Moyfi feparata confedit:ut quam facerdos eíecerat,ipfe reuocaret, Defcendit de folio delitiarum fuarum: accepit molam, fecit farínam,& dífcalciatís pedibus tranfiuit fluenta lachrymarum.Sedit fuper carbones ignís.Hi οἱ fuere ín adiutorium.Faciem per quam fecun; ; do uiro placuerat,uerberabat;oderat Gemmas,[inteamina uídere non poterat,ornamenta fw giebat.Sic dolebat,quafi adulterium commiífiffet:& multis impendijs medicaminum unum uulnus fanare cupiebat,— Diu morati fumus ín poenitentía: ín qua uelut ín uadofis lo είς refedímus:ut maíor nobis δὲ abfq; ullo impedimento fe laudum eius campus aperitet.Re' cepta fub oculís omnís ecdefiaz communione;quid fecitzScilicet in die bona malorum non obli ta cf:& poft naufragiü rarfurm tétare noluít pericula nauicádi.Quuín potius oém cenfum qué habete poterat(erat ας ampliffim?,& ref περ εε βσθα eius)dilapidauit,ac uédidit,& ín pecu nià cogregatü,ufibus puero pparauit,& príma omníü μόσοκομξιορ inftituitzin quo xgrotantes colligeret deplateis: ὃς cofumpta languorib? atq» inedia miferone mébra foueret. Defcribá ego nücdiuerfas homíná calamitates trücas nares;clloffos oculos, fcmíuftos pedes luridas man? ὅς: tumentes τ ΜΔ^nómt pe» "0------444"6a j94 Yora ᾧ bulabat demiffo capite. T'unc factus eft fermo dei ad Heliam Thefbiten,dicens: INonne uidi, m M d -Ξ--ἘΞΞ. ἜΞΞ. .-'. -.----“ζ΄ o EB--2 55 ἘΞ:---e—— c αν.— nec pv-ἅΘξ:Ἐ- ῖ᾽ωΨ.σρΠῇ το ή au- Ὧν 0 Tubi lh| ur t ᾧ E bl ἂν AUS a 1 η T(ἢ) : hi| Imi] bris trj men 7. ἂν emo αὶ exis n alti vend ii fd unis qt yn απ ἡ] ω ἡπῷ |&ut d qu "T tuno Qa A pumentes aluos,exile femur eura turgentía;& de exefis ac putridis carnibus, uermiculos bul/ EPITAPHIVM EABIOLAE. cecs S9 9I hiciste*-^ LI*^^" lientes? Quoties morbo regío& pedore cofectos humeris fuis ipfa penam Quuotíes lauít ρα rulentam uulnerum faniem: quà alíus afpicere nó ualebat? Prabebat cibospropría manu, δὲ fpiran cadauer forbitiüculís itrigabat.Scio multos díuites δὲ religiofos ob ftomachi anguftià exercere huiufcemodi inifericord i peralíena míniftería: δὲ dementes efle pecunia, no manu. Quos equidénó reprobo: tenetítudiné animi nequadj interpretor infidelitaté.Sed ficut im/ - bedillicati ftotmachi ueníá tríbuo,fic perfectae métis ardorem in coclá Laudibus fero. Magna fi/ des ifta cótemnit.Scit quid in Lagaro diues purpurat? aliquádo nó fecerit,quali fuperba mens tettibutione damnata fit.Ille qué defpicimus, qué uidere non poffumnusad cuíus ἱπεαί nobís gomítus erumpitnoftrí fimilis eft:de eodé nobifcá formatus eft luto:fjfdem copactus elemen tís.Quícquid patitur,& nos pati poffumus. V ulncra cíus exiftimem? ppría: δὲ omís anítmi ir alterü durítía.dxmenti ín noftetipfos cogitatione frangetur.. INómihí fi lingue centá fint, oraq;centü:-Ferreauox. Ο ἤλία morborü percurrere nomina poffim:Quz Fabiola in tan/ ta miferorü refríeería cómutauit:ut multí pauperü fani.languentib?inuiderent.Q dp illa fimi li liberalitate erga derícos δὲ monachos acuirgínes fuerit. Quod monafleriü non illius opibus fuftentatü eft'Quénuda& dinícam non Fabiolz ueftímenta texerunt?In quorü fe índigen/ ' tiáno effudit prazceps,& feftina largitio*Angufta miferícordix eius Roma fuit. Peragrabat ergo infulas δὲ totà Ethrufcum mare, Volfcorücg prouíndam:X recondítos cutuorü littorà fi; ' nus:ín quibus monachorü cófiftunt chorí;uel pprío corpore,ucl tranímiffa per uiros fanctos - acfideles munificentia circüibat. Vnde repente δὲ contra opinioné omníü Hierofolymá naui{τύ ec Je low asd. gauítubi multorum excepta concurfu;noftro parumper ufa eft hofpítio:cuius focietatís recor . dans,uídeor mihi adhucuidere quam uidi.— Iefu bone,quo illa feruore, quo ftudio íntenta - erat díuínís uoluminibus?& ueluti quandá famem fatiare defyderans:per pphetas,euangelía pfalmoíq; currebat: quaftíones δὲ proponens, δζ folutas recondens in fcriniolo pectorís fui, - Necuero fatiabatur audíédi cupidine, fed addens fcientia;addebat dolor&& quafi oleá flam mz adiecerís, maioris arderís fométa capiebat. Quodá die cü ín manibus Moyfi Numeros te : peremus,& me uerecunde togaret,quid fibi uellet nominü tanta cogeríes:cur fin ulz tribus ír ὃ ᾿αἰήϑ τῳ alijs locis uaríeíungerenturquomodo Balaam aríolus/ficfutura Chrifti myftería jp/ phetaritut nullus propemodà pphetará tam aperte de eo uaticínatus fit: refpondi ut potuí, δὲ uifus fum interrocationi eius atiffacere, Reuoluens ergo librá,peruenit ad εἴ locum,ubi ca talogus defctibitur omniü manfionü;per quas de Aegypto egrediens populus peruenit αἴας - utgere,& quafi no mihi liceret nefcirequod neício,expoftularezac fe índigná tátis mylterijs dí»«« ad fluenta Iordanis.Cunq caufas quzreret δὲ rationes fingulari ínoffenfo cucurrí pedc,in plarifqy fimpliciter ienorantíá cofeffus fum, l'uncuero magís coepit SQ pluracExeorfit mihí negandi uerecüdíam:ut proprii εἰ opus huiufcemodi difputa tiunculz pollícerer,quod ufq; ín pfens tépus,ut πᾶς íntelligo,dni uolütate dilati;reddetur me/ q P 8 moríz illius:ut facerdotalibus príorís ad(e uoluminis índuta ueftibus;per müdi hui? folitudi/ ᾿ négaudeat fe ad terrá repromíflionis aliquádo ueniffe,^ Verü quod ceepímus pfequamur, Quern nobis dígnü tantz foeminze habitaculá,cá illa íta folitudiné cuperet, δὲ diuerforío María carere nollet:ecce fubito difcurrentibus nuncijs oríens totus intremuit,ab ultima Mao; tídeínter glatialem Tanaín,€ Maffagetarü immanes populos,ubi Caucafi rupibus feras gen * tes Ale&andri dauftra cohibent,erupitle Flunnorü examína,qux pernicibus equís huc illacqg " wolitantía,cxdis paríter ac terroris cuncta complerent.Aberat tunc Romanus exercitus:& bel/ lís cíuilibus in Italía tenebat.Flanc genté Herodotus refert fub Darío rege Medorá uícíntiaa his orienté tenuiffe captíad,& ab Acgyptijs atq; Aethiopib?annuü exegiffe uectigal. Abigat Icfus ab orbe Rotnano rales ultfa beftias.Infperati ubíq; aderát,& famá celeritate u incentesz - nórdligioní;nó díenitatib?,nó ατατί parcebárno uagiétís miferebátur ínfátíae. Cogeban£ mori g nódü uíuere cceperát:Et nefciétes mal fuü:ínter hofti manusactela ridebát.Cofonus ínter omnes rumor, petere eos Hierofolymam,& ob ními am aurí cupiditatem ad hanc urbem pet/ cutrere. Muri neglecti pacis incuría,fartiebátur;Antióchía obfidebatur, I yrus fe uolensa terra j: Ι abrumpere n quibufdá hafitauijnalijs| (A rurat-, 2 ea du , /^ Ἐς UEM Qo ft mon rv oerovievik ro 1322 A dxmeirnat—Á τότ ἡ lul Ξ. 1 dc p ML. Oan oa jars, t es An la bac /ris Con, ἌΣ rrr Ae Dom i aM f qun dh drin Thomeradet^ poti ἡ Ni» 4» her fun fft mino mW ΤῊΝ ANO OOBED UA Ἢ" fm n Σκι ή“ Lu Ρ'/ W A 7 7 AD OCEANVM EPITAPHIVM FABIOLAE. abrumpere;infulam quarebat antíquá. Tunc& nos compulfi fumus parare naues, effe in litto7 re:aduentum πο przcaucre:& feuientibus uentís,maoís barbaros metuere dp naufraoiii:. non tam ppríc[αἰειτί, 5 uirginum caftimonia prouidentes.Erat ín illo tépore quadam apud nos diíTenfto,& barbarorü pugná,domeftíca bella fuperabant. Nos ín oríente tenueruntíam. Είχα fedes,& inueteratü locorü fanctorü defyderium.Illa quz tota ín farcinis erat,& ín omni urbe petegrína, reuería eft ad patriá,ut ibí pauper uiueret, ubí diues fuerat:manens ín alieno, quz multos príus hofpítes habuit:&(ne fermoné longi?protrahá)in cofpcctu Romanz urbis pauperib? erogaret;quod illa tefte uendíderat.Nos hoctantüi dolemus,quod préciofiffimü de fanctis locísmonile pdídimus.Recepit Roma qd'amiíferat;ac procax& maledica lingua ocnti lia; oculogzteftímoníio cofutata eft. Laudét cxterí miferícordià eius/humilítaté/fidé:ego ardoré animipluslaudabo.| Librü quo Heliodorum quondam iuuenis ad eremü cohortatus fum; tenebat memoríter:& Romana cernens πισεπία, indufam fe effe plangebat. Oblíta fexus fragi litatis ímmemor,ac folitudinis canti cupída;ibí erat,ubí animo morabatur. Non poterat tene ri confilijs amicorum:ita exurbe,quafi de uinculis eefticbat erumpere.Difpenfatione pecunia, δὲ cautam diftributioné genus infidelitatis uocabat. Non alijs diftributioné eleemofynarü tru buere fed fuis pariter effufis;ipfa pro Chrifto Πέρος optabat accipere.Sic feftinabat.fic ímpa; tiens erat morarum,ut illam crederes profecturam.Itaq; dum femp paratur,mors eam inueni; τε nó potuít imparatá. Inter laudes foemiínz fübíto mihi Pammachiíus meus exoritur.Paulina dormiít;ut ifte cuieilet.Pracedit marítü;ut Chrifto famulá derelinquat.Hic hares uxoris,& hae redítatís alij poffefTores. Certabant uír& foemina, qs in portu, Abrahae tabeinaculá fioeret: δὲ erat hac ínter uttüqy contentío,quis humanítate fuperaret. Vicit uterqy,& uterq; fuperatus eft; Ambo feuíctos& uíctores fatentur,dum quod alter cupiebat, uterq; perfecit.[Jungunt opes; fociant uoluntates:ut quod aemulatio diíffipatura erat,cocordía crefceret. Necdum dicti, am factum.Emitur hofpítium, δὲ ad hofpitiü turba cocurrit. Non eft em labor ín Iacob,nec dolor in Ifracl.Adducunt maría,quos ín eremío fuo terra fufcipíat. Mittit Romg properantes, quos VEG ὑϑ molle cofoueat.Quod Publius femel fecit ín infula Mytilene erga unü apo ftolumn:&(ne'cótradictioni locá tribuam)ín una nauí:hocifti& frequenter faciunt;& in plutes: nec foli(πορτα neceffitas fuftentatur.fed prona in omneis muníficentía aliquid δὲ habentib? prouidet. Xenodochíü ín portu Romano fitum,totus paríter mundus audiuit.Sub una xftz; te didicit Británid:quod Aegyptus δὲ Parthus nouerát uere.Quodfcríptá eft: Timétibus dim omnía cooperan£ in bonii, in obítutantz femine uidimus coprobatum.Quodá prafagio fur turorü ad multos fcripferat monachos,ut uenírent:& fe graui onere laboranté abíoluerent, fv ceretqy fibí de íniquo mámona amícos,quí eam reciperent ín xterna tabernacula, Venerüt,ami εἰ facti funt,dormiuit illa quomodo uoluít:& depofita tandem farcína, leuíor uolauit ad(εἰ: uantii haberet uíuentís Fabiola: Roma miracüliin mortua demonftrauit, Necdum fpi? rit exhalaucrat:necdd debitá Chrifto reddiderat anímá, Etíam famduolans,tanti pranum cia luctus:totíus urbís populü ad excquías cógregabat.Sonabant pfalmí,& aurata tecta tet plorü;reboans ín fublime quatiebat alleluia. Hic iuttend chor?,ille fena qui carmíne laudes fos míneas& facta ferát.INó fic Furius de Gallis,nó Papyríus de Sánitibus,no Scipio de Numan tía,non Pompeíus de Ponti entibus triumphauit.llli corpora uicerant:hax fpírítuales nequi tías fubiugauit.Audío przcedentíü turmas, cateruatím ín exequíjs eius multitudiné coflu& tem.INon platez;nó portícus,nó ímminentía defup tecta capere poterát profpectantes. Tune fuos ín unü populos Roma cofpexit:Fauebant fibi omnes in eloría pcenítétis.INec mírü fi de eius falute homines exultarent,de cuius couerfione angeli lxtabantur ín coclo.Hoctibi Fabio/ la ingenij mei fenile munus:has officiorü inférías Fior uc Mai uirgines uiduas,acma rítatas,quarü femp fuere candida ueftiméta:quz fequütur agnü quocüqy uadit.Felíx pconid, quod nulla totíus uíta forde maculatur.Procul liuor faceffat;abfit inuidia.Si paterfamilias bo nus eft:quare ocuPnofter malus eft? Quz inciderat ín latrones, Chrifti humerís reportata eft. Multz manfiones fant apud patrem. Vbi abundauit peccatum fuperabundauit eratía, Cu£ plus dímittitur;plus amat. a EA:, ῃ I it e m tti πὰ Tory lie baci "M Vu 1985 Bun AD.THEOPHILVM....:| σος, ΟΣ s'.. ARGVMENTVM ET SCHOLIVM: di: Xcufat fe Theophilo papa Alexádrino,quod Πε illíus pafcalem,erudiítü pariter& eloquent tem,feríus uerterít: impeditus partím obitu Pauls partím fuo morbo. luncto pafcalílibro,) 4 Vtínam extaret híc liber, qué tantopere pbat díuus Híeronymus.Nà deniís duobus quos repi Ι perímus ínter illius opera,quíd fentiendá fit, fuo dícemusloco.— Non effetrífté xloquentía.) Eft ei ut,ínquit, M. Tullius alumna pacís zloquetía,& latís ac traquillís rebus efflorefcit.Ite Ouíidíus, Carmína proueníunt anímo deductafereno,| Demofthene atg; Platonem.) Hoceft fummum orato C. cem cum Íummo philofopho.—-*: HIERONYMVS'AD THEOPHILVM. X eo tempore quo beatitudinis tuz accepí epiftolas: iuncto pafcali libro,ufcy ἱπ B 4 hincinde rumoribus exagítatus fum:ut uix uolumen tuum potuerim in atinü fer/ prafentem diem:íta δὲ moerore luctus,€ follicitudine,ac diuerfis fup ἡ ετεῖοιας monem uertere. Optime ením nofti iuxta ucterem fententíam,non efle triftem aloquentíam: maxime fiad egritudínem anímí,accedat corporís egrítudo.Et hancípfam epiftolá febre ασ, ans, δὲ quintum íam díem decumbés lectulo:nímia feftinatione dictaui:breuiter indícans bea; títudinituz,magnum me laborem fuftinuife in tranflatione eíus:ut omnes fententías pari ue nuftate tranfferrem: δὲ grzcz xloquentia:latiná alíqua ex parte refpoderet aloquíti.In prínci pío philofopharís:& generaliter agés dà oés erudís,unü iugulas:ín reliquis aüt quod ucl diffi -, Η Η ͵ Ω τ i s-- H 4 Ι τε cillimá eft.rhetoricz zloquentiz,iuneis philofophos,& Demofthenéatq; Platoné nobíscom(217744^ Ps (ocias,O quáta dicuntur in luxuríam quantis praconíjs extollitur continentía,& de íntimisfa /r T η, 7 ΟΡ, Y Vh. ientiz dilciplínis, diei ac noctis, luna curfus ac folis ratío,mundi íftíus natura defcribitur:& 57a ads vtm wi hanc ipfam difputatíonem ad faripturarum refers authorítatem,ne ín pafcali libro uídearis de fzcularibus quícd fontibus mutuatus.Quid plura*Tn hís laudare te uercor,ne aflentandi cri mcn íncurram.Optímus liber eft,& in phlofophis,& agens fufceptam caufam, abíq; inuidia. erfonarum, Vnde obfecro te íenofcas tardítati etíam meas. Ita em fancte δὲ uenerabilis Pau pronum fum dormitione,ut abfq; tranflatione huius líbriufcy in prafentíarü, níhil aliud diuíni operis fcripferim.Perdidimus em,ut ipfe nofti repente folatium,quod,ut confcientiz no ftra teftis eft drisinó ad,pprías ducimus neceffitates.fed ad fanctorü refrigería, qbus illa follici te feruicbat.Sancta δὲ uenerabilis te filía tua Euftochíü, quz nullá p matrisabfentía recipit có folationéte uníuería fraternítas fupplíciter falutat.Libros quos dud(Πρες nuncíafti, ucl legendos nobis,ucl uertend os tranfmitte. Vale ín Chrifto. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS. Abigao prefbytero Hifpano, excufat fe quod no fcrípferit.Eundem confolat,ne molefte ferat ceci taté corporís,cum anímo cernat; Huíus íntegrítate laudat. SCHOLIA. x Rebro uíncefermone.) Quídá codíces pro uínce habebant íunge:fed magís mihí proba£ 4 B uínce.. Qyoldam εἰ müdí.) Democritum íntelligít Epícurü,& ποτ dífcipulii Metrodo rüquí fecerunt mádos ínnumerabíles,| NNabuchodonofor&c.) Hoftes barbarí,quí fubuet ὃ i Σο terunt Hiíerufalem,populo ín captíuitate abducto: uerum Zorobabel, cum lefu caterífcp,' memínít Aggeus,cap.prímo ἃ fecüdo,ruínas ciuítatís reftítuerüt. Animus eft templü def, e quíbus uítía hoftes,uírtutes ínftauratrices, Síc em ínterpretat díuus Híeronymus.—[Nec míttís mercedes.)(C Aggeus,capíte prímo.Et q mercedes cógregauit, mifit eas ín faccul& pertufum. V íde eius locí ínterpre tatione, d huncrectíus íntelliges. Ad monte Naboth.) Naboth em Hebraís feffione fignificat.Ea eft A anímze quíes& trangllítas,quà parít pfecta αἰτίας, Allufitaitad manfiones,quasalibí eft ínterpretatus. . Secüda ín Galgala.) Chríftíanos: eft fecüda círcücifio,quorii eft amputare οὓς affeci*:no folü turpes,€ uerüctía müdanof& corporeofcratfofckg, Allufit aüt ad circücifione qua fecít lofue in loco cuí a re nome eftíndítá Galgala,quod Hebraíce fignificat collem preputíorá,"VtíllíFlíerícho.) Q'uó feptem tubis canentíb? feptem facerdotíb?,fundítus ruerínt murí Hiericho,legíslofue.ca.s.^ AdonícedcK.) Flic ἡ fuit unus ex quíng regíbus,quos cófecít lofue,ut legíslofue,cap.o, Haí& Acor.) De Hai capta,ha Ὁ bes eodem cap. De Acor exuftaflammís,opulentíffíma cíuítate,legís lofue, capite undecímo, 4 HIERONYMVS AD ABIGAVM,; Z| Vamuís míhi multorü fitm cófci? peccatorü,& quotidie ín oratioe flexis genib?lo Y quar: Delícta iuu&utis mez,& ígnorátías meas ne memincris:tamé fciés fcríptü | efTe ab Apoftolo:ne inflatus fuperbía íncídat ín íudicium díaboli:Et ín. alío lo/ co fcriptum:Superbis deus refiftitihumilibus autem dat gratíam,uihil ita a pueri ' i* tía conatus NL. ΠΣ ;: joo, cla enahg ΓΛΥ m Í m CRUTR ^/ . 2?729M$ hilo bey Fanta AD ABIGAVM CONSOLA.DE CAECITATE. tia conatus fum uitare Cs tumentem animum,& ceruicem erectam, dei contra fe odium pro; uocantem. INouí ením magiftrum δὲ dominum δὲ deum meum ín carnis humilitate díxiffe: Difcitea πιο, ατα mítís fum δὲ humilis corde:& ante per os Dauid ceciniffe:Meméto doimige Dauid, δὲ omnis manfuetudinis eius. Et ín alio loco legimus: Ante gloríam humilíabitur cor uírí& ante ruínam eleuatur.Itaq; obfecro tene me putes fumptis litteris tuísante tacuiffe; δὲ aliorum,ucl infidelitatem,uel neglíeentíam ín me referas.Q uíd ením caufz erat,ut prouoca tus officio tacerem,& amícitias tuas,meo filentío repellerem: quí ultro foleo bonorum appe/ tete neceflitudínem,& me eorum íngerere charitati? Quía meliores funt duo δρ unus,& fi αἱ) ter cecidetítab altero fulcietur.Funiculus triplex nó facile rumpitur:& frater fratrem adiuuans, exaltabitue. Scribe ergo audacter:& abfentíam corporum,crebro uínce fermone.INec doleas ἢ hocnon habeas quod! formículz,& mufcx,& ferpentes habent;id eft;carnís oculos:fed illumte oculum habere latare:de quo ín cantico dicitur cantícorum: Vulnerafti me foror mea fponfa, uno de oculis tuísquo deus uidetur:de quoa Moyfe dicitur: T ranfiens uidebo uifionem hanc magná.[λεπίς quoídá etíam mundi philofophos legim?:ut totam cogitationéad mentis co/ eerent puritatem.fibi oculos eruiffe.Et a propheta dicitur:Intrauít mors per feneftras ueftras, Et Apoftoli audíunt:Qui uiderit mulierem ad cócupifcendum eam,& reliqua. Vnde pracipié eís,ut leuent oculos δὲ uídeant fegetes candidasque praparatz funt ad menda d αμ) té precarís, utnoftris monitis Nabuchodonofor,& Rapfaces,& INabugardan, δὲ Holofernes in te occidantur:nuncj noftra auxilia poftulares,fi in te uiuerét.Sed quia illi inte mortui funt, & cum Zorobabel;& cum Tefüfilio Iofedech facerdote magno, cum Ecra quoq; δὲ Neemía rui nas Hierufalem zdificare ceepifti:nec mittis mercedes in pertufum facculum,fed thefauros ti; bi in cceleftibus paras:idcirco noftras appetís amicítias,quos Chrifti famulos arbitraris. Satv ctam filiam meam T heodorá fororem beate memoríz Lucini per fe commendatam,meo fec mone cómendo: ut ín cepto ítínere nó laffeturutad terram fanctam multo per eremum labo; re perueniat:ut non pritet perfectam effe uirtutem exiffe de Aecypto,fed per innumerabiles i fidías ad montem INabo,& ad Iordanem fluuium peruenire:ut accipíat fecandamin Galgala circücifionem:ut illi murí Hiéricho corruantfacerdotalíum tubarum fubaerfi dangoribus: ut iuculet Adonicedek, ut Hai/s Agor pulcherrima quódam corruant cíuitates.Fratres qui no bi in monafleríolo funt te falutát. pner qnos diligere dignant per te,oppido falutam?, ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. , Caftrutiumi Pannoníum confolatur de cacítate oculorum,docens eam alíquoties a deo propítío immittí, SCHOLION. Ciffam ufq.) Quidam codices habebant, Aedíffam. Ego legédum cefeo Iffam, fiue Iffum:id eft,opi ἃ líttorale, ínter Cilícíam& Syríam. Vnde& mare dictum eft Iffícum.In hoc Alexander uícít Da 7 1 e proIffo mutatum eft nomen Nicopolís, Author Stephanus, HIERONYMVS AD CASTRVTIVM. Δ Fox] Anctus filius meus Heradíus diaconus mihi retulit πο 4 cupiditate noftri Ciffam Ν I d|| ufq; ueniffes:& homo Pannonius;id efGterrenü anímalnon tímuerís Adríatici ma [557 A ris xftus& Aecei atq; Ιοπῆ fübire difcrímina, Et nifi te pius fratrum retínuiffet af fcctus:uoluntatem opere compleffes.Habeo itaq; etatías,& in acceptum refero. In amícis em non res quxrítur fed uoluntas.Quia alterum ab inimicis fxpeprabet:alterum fola charitas tri buit.Simulg; obfecro:ne imbecillitatécorporis quá fuftines:de peccato tibi exiftimes eueniffe, Quod quidem& apoftolí fufpicantes de eo quí natus erat caecus ex utero ínterrogantefq; do/ mínum faluatorem:Ifte peccauitan parentes eius,ut cecus nafceretur,audiunt: Neq; bic οσα! uít,necparétes eíus, fed ut manifeftent opera dei. Quátos em cernímus ethnícos atq; Iudzos, hzretícos,atqy díuerforum doematü homines, uolutari ín cceno libídinum,madere fanguine, feritate lupos,rapacitate miluos uíncere,& nihilominus flagellum non appropinquare taber nacilís eorum;neceos cum hominibus uerberari:& idcirco fuperbire contra deum, δὲ tranfire ufcy ad coelum os eorum?'Curn fanctos econtrarío uiros, fcíamus zerotatíonibus, miferijs δὲ zgcítate torqueri,qui forfitan dicunt:Ego fruftra fanctificaui animam meam,& laui íüterinno i. centes p tig (d s ei lis [εἴ qui lim n Pu Qtt NO del ON "ti Ue LUN πμ SN NES Sii [ῆῃ Ν αν n pu Ir o πὶ hn tre y ca ir Mr ή me Aw CONSOLATIOÓ SVPER CAECITATE. So. 93 A centes manus meas.Et ftatim fe reprehendentes aiunt: Sínarrauero ficecce nationem filiorá tuorum reprobaui,Si cxcítatís caufam putas effe peccatü:& id dei inferre iram, quod acbro medic remedíantur:infimulabis Ifaac;qui intantü lucis huíus expers fuit:zut ctíá cui nollet, ον, S, p es, al 2» tore deceptus benedicerct. Referes crímen ín Iacob,cuíus calígauerat ades:& cum ínteríoribus—, oculis,& fpiritu pphetali longe poft fatura profpiceret:& Chriftá cerneret de ftirpe rcgía efle uenturü, Ephraim δὲ Manaflem uidereno food inter reges Ιο[ία fanctius? Acgyptío mucrone ínterfectus eft.Quid Petro:xquid Paulo füblimius? INeroníani eladiü craentarunt. Et(utde homínibus taceam) dei filius fuftínuit ienomíníá crucís:& tu putas beatos,q felicitate iftius feculi& delitiis perfruüturs Magna ira eft, quádo peccantibus non írafiitur deus. Vnde & in Ecechiele ad HierufaléIam,inquit;no ἰγαίτατ tibi,celus meus receffit ate, Qué em dilioit ἷ diis,corripit:& caftigat omnéfilíá qué recipit, IN erudit pater,nifi qué amat. Nó corrípit may ᾗ gifter difcipulü,;nifi εἴ qué ardétioris cernit ingenij. Με ceffauerít curare, defperat. Quod fi refpóderis:quo modo Lagarus recepit mala ín uita fua: libéter πᾶς torméta patíat: ut futura míhi eloría referuet.INó em uíndicabit diis bis in idipm.Iob uir(απάτης δὲ ímtnaculatus,& ít: o ftus in generatione fua:cur tanta perpeflus fit;ipfius uolumine cotinetur.Etne ueteresteplican do híftorias,longü facíam,& excedam menfura epiftolx:breué tibi fabulá referam,quz ínfan/ tix rez téporíbus accídit.Beatus Antoníus cá a fancto Athanafio Alexandria: epifcopo pro;) 77 5“ 17 halt P -΄ vn rójo/^t/? rwn pter confatationé haretícomín utbem Alexandria effet accitus, δὲ ifletad εἴ Dídymusuírera 2«^ I by]; a. Mui dítiffimus,captus oculís:inter cxteras fermocinationes quas de fcripturis fanctis habebát:aam eius admiraretur ingeniü:& acumen anímí collaudaret:ícifcitans aír:INum tríftis es, quod oc lis carnis careas? Cumille pudore reticeret:fecundo tertío c; interrogans:tande elícuit:ut moero tem aními fimpliciter fateretur. Cuí Antoníus:Miror(ait)prudenté uirü eíus rei dolere dánoz quá formíce δὲ mufcz δὲ culices habent:& nó Ictari illius poffeffione:quaá fancti foli δὲ Apofto lj meruerüt.Ex quo peruídes, quod multo melius fit fpiritu uidere cj carne:& illos ocalos pof fidere:in quos peccati feftuca no poffit íncidete.INos,licet hoc anno no uenesís:tamen nó defpe ramus aduentü tuü.Quod fi fanctus díaconus portitor litterarü tuis amplexibus fuerit irretí/ ;^ 9-"E 3M ᾽ ἢ;-;: B tus&illo comitante hucuenerís;libenter fufcipiam dífpenfationis πιοτᾶ, magnítudine fceno; ris duplícati. : ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. Tulíanus díues& potens, íntra paucos dics amífit duas filias& uxorem, Mox íncurfantibus barbaris, boni poffeffíonü partem perdidit. Hunc coparatíone Iob confolatur,& exemplo Pámachij Ραυ]ίωσας adhortatur ad pfe&am uítá,hoc eft ole máüdi ρδικαψφιᾷ, uídelícet huc uocante etía ipfa fortuna; CHOLIA. Εἰ Ilíus meus.) σα ΗΠ uocat,fenex íuuene, illius fratrem, ob equal ztaté, fiue quod ger,^ manuseffet, lamdimiffo Synthemate,) Synthema grace,copofitíone fignificat, Vn; b de ueftís genus e uarijs copofitae quz& Synthefis dícitur:& Synthefiíati quí hac índutí effent. Martíalis, Synthefibus dum gaudet equus, ἀπ[ορ feruatus,Ft ra iin em ma, E E στ fynthefis unafacít. Apparet hancueftem fuiffe potentü tv nobilia uíce toga, quam híc deponit confcenfurus equum,| Equus publícus.) Id honorís caufa fiebatnobilibus, Fueiens ur| C fum íncídat.) Italegís Amos,capíte quinto. Ue fi fugíat uira facíe leonís,& occurrat οἱ urfus; Et ingredíatur domü,& ínnítatur manu fuper paríete,& mordeat eum coluber, Punícea índatum,) ὁ Purpura& baltheus,ínfignía quondá erát procerüaulicorá,^ Mufica ín luctu.) Muficam hoc loco.uo ὁ cat rhetoríca,oratíonísfuauítate, Si fractus illabatur orbís.) Duo ueríus funt ex odís Horatfj,de uíro f£ Stoíco,que nulla res comouere poffit,"T'otísadueríum te cunejs,) Cuneosacíe uocat, quod hac fpei 4 εἷς foleant acíes conflígere ínftru&a.| Dítíor pater.) De Tob fentit, quí díues erat poffeffioníbus, fed;. beatíorerat numero liberorü. αδίάφορα,) ld eft,índifferentía,Síc em uocant Stoící omnía praeter uíri 1 tute& turpítudíne, qd' ílla nec mala fint nec bona,ueluti paupertas, αἰτίας, regni feruítus,uíta,mors; Vnde eft Nabutha.) De Naboth per dol occílo quod credítus effet maledíxiffe deo& regi, legis ἔ libro Regátertío,cap.z. Panegyrícís.) Panegyríci erat oratíocs folenes, quz ín frequentíffimo toti?| populi couentu,recítabanturínlaudemaliícuíus,^ Síínfublimí tecto.) Locus eft a pud Marcü, capíte v; decímotertío, Duobus uerbís índícauítallegoría, Tecta eft RA euangelícz pfectionís, ueftímenta mundíopes, Aegyptíam domína.) Quod eft ín Genefi de lofeph follícitato ab impudíca dna,trahít ἡ adtropologíam. V E& Helías.) Locus eftquarto Regülíbro,cap.fecído, Ad paradifi regnatra Δ hentem.) Quia praceffít δὲ mortua eft. Nónullí codíces habebant,tendentz. Sed trahenté míhí magis probatur,[nuilibus.) Quafi(Οἱ hoc maneret ex opi bus,quod ín pauperesfueríterogatü,—lunctz p dponío.) Quíaíam ín codo fint; In díuítías(ororís.) Sentit de uera Iulíaní forore,cuíus metíone facit i s q ín calce' | | | | | bu | | Y ἘΞ I ας E i. ον 3 :AD IVLIANVM-CONSOLATIO,: ín calce epíftole,| Excufes nobilitate.) Excufamus íllí,cui negamus quod petit. Excufamns eutmpro quo reípondemus. Éxcufamus rem,ut ualetudínem,occupationes,atatem,culus praetextu nos excufa mus.Foc admonuí, quod ín plarífq; codícibuslocá hunc deprauarat ínelegantes quida hacoffenfi ele seantía. Equibusunus.) ld narrant de Cratete philofopho,cuíus alibi fxpenumero memínit, Vile. inancípíam,) Accoómodat exemplum per collatíone. Mancípiü uocat,philofophü quod feruiat fama C popularí,& huíus gratíanihil nofacíat.. lepte obtulit uíeginc.) Refertur ín epiftola paulí ad Hebraos, e, , quarís. . 220 n y Z "I Qvo eng{πολέ ν ínter fanctos lepte,cá fucrit fpurius.De uírgíne filia οχ uoto ímmolata,legis Judícá,capite undecimo, Profcríptío tollere;) Profcriptío fuit olim atrocíffímü damnatíonís genus,qua fubito facultates alij *.cuíuspublícabant,—Patríarcha parente.) In cui?finufoueturutfilius, Et Athletzefuís íncítatorib?,) .Athletze dícátur quí no coductí fed gloría caufa certant. Quí hos certantes extimulant uoce, uocat inj cíitatores, Sancte Verz.) Hancapparet effe Iulíani forore,cufus ante memiínít.In calce huíus ερίῇοι lx affcríptum erat ín quibufda codícibus: Tribuat tíbí Chriftus ut audías,ut taceas,ut intelligas,& ficlo Qua: quoníá adíecta uidebantur a quopiam,& níhilad huíus epíftole pertínebant argumenti, teíccui,prafertim cum ín uetuftis exemplaribus non haberentur, P. HIERONYMVS AD IVLIANVM. απ![lias meus ,frater tuus, Aufoníus ín ipfo iam profectíóis artículo:cum mihí przfeny Mn tiam fui tarde dedifIct,& cito abftuliffet,ata; in puncto temporis.falue pariter ua B3 ΕΑ leq; dixiffetuacuá fe redire arbitrac? οί fi mearü aliquíd adad ce nugarü.cumul disi tuarío fermone portarct.Iam demiffd fynthemate equus publicus fterneba£,&no bilem íuuené punicéa indutá tunica baltheus ambiebat:& camé ille appofito notario cogebat loqui,quz uclociteradíta:uelox cofequeretur manus,& linguze celerítaté prenderent figna uer; borü.Itaq; non fcribentis diligentia, fed dictantis temeritatelonegü ad tc filentíü rumpo, offe rens tibi nudá offiajuoluntaté. Extéporalis eft epiftola,abfq; ordine fenfuum:fine lenocinio δὲ .εδροΐαδε uerborüut totá ínilla amícá;níhil de oratote reperias.In procinctu effufam putes, -& abire cupienti ineeftü uiatici. Díuína fcriptura loquitur: Mufica in luctu,intempeftiua nar; ratio. Vnde& nosleporé artís rhetorícx contemnétes, puerilis atq plaufibilis eloquij uenu ftatéad fanctarü(cripturará grauítaté cófugimus:ubi uera uulnerü medicina eft:ubi dolorum. .certa remedia:ín qbus recipit unicü fili mater in feretro:ubi turbz dicit circüftáti:INo eft mor; tua puella,fed dormit. Vbi δὲ quatriduanus mortuus ad uocé índagnantis dii ligatus egredit. Audio teín breui tépore, duas uírgunculas βίας itis peneextulifle funeribus,& pudiciffimá acfidiffimá coniuge tuá Fauftiná,imo fidei calore germaná:ín qua fola poft amiffos liberosac quiefcebas: fubíta tibi dormitióe fubtractam: quafi fi naufragus in littore latrones reperíaz& iuxta aloquía pphetará fugiens urfum:incidat inleonem:extendenfg; manü ad parieté aco lubro mordeat.Cofecuta reí familiarís damna:uaftationétotius barbaro hofte puíncia: δίῃ comuni depopulatioe príuatas pofleffionum tuarum ruínas:abactos armentorü ac pecorum greges: uínctos occifofqy feruulos:& in unica filia quá tibi tam crebrz orbitates fecerant cha/ tiorélectü nobiliffimü generü: ex quo(ut οἵα taceam)plus moerorís,j gaudij fufcepifti Hic τῇ Fil dà tentation tuarum:hxccü Iuliano tyrunculo Chrifti puena hoftis antíqui.Que Vy hd. νὰ rti D C acbaless Woht- ΠΡ lh Ta Hn fe M P 2,l 7 7 7t. bM obtenu j3ob.[τν elo o: fiad te rcfpicias;orandia funt.Si ad bellatoré fortiffimü ludus δὲ umbra certaminis.Beato Job poft malog: examinauxor peffima referuata eft:ut p cá difceret blafphemare. Tibí fublata eft MÀ MÀ optima:ut miferíarü folatíà pderes.Alíud eft fuftinere quá nolis:aliud defyderare quá dilioas. Ille ín tot mortibus filiorá domus fuz ruínam unii habuit fepulchrá:&(εἰς ueftibus(ut paré .tis monftraret affectá)procidens ín terrá adorauit,& dixit:Nudus exiuí deutero matris mez, nudus& redeam. Diis dedit, düs abftulítficut dro placuit;ita fact eft:fit nomen ἀπί benedi ctum. Tu(ut parciffime dicam)inter multorá officia propinquorá:& cofolátes amicos:tuorum exequias profecutus es.Perdídit ille fímul omnes díuitias:& fuccedentibus fibi malorá pücijs ad fingulas plagas ferebatur imobilis:cóplens in fe illud de fapiente przconiü:Sí fractu 5 illaba tut MC CEA HM ferient ruínzs Tibi maíor pars derelicta fubftantíz;ut cantum tenterís, quantü ferre potes.INecdum ei ad eum peruenifti eradum:uttotís aduerfum te"cuneis dimi cetur.Diues quondam ας, δὲ ditio? pater:fubito orbus& nudus eft. Cüq in omibus hís que . contigerantei: nó peccaflet coram domíno:nec quicdy locutus efíct infipiens: exultans diis in uictoria famuli fui:& illius patíentíam fuum ducens triumphum:dixitad díabolum:Anímad/ uettifti famulum meum Iob:quía non eft quic ei(imilis fuper terram?Flomo innocs ues : n deí cultor, επ Qi hi) AD IVLIANVM CONSOLATIO.$o. 94. A deicultorabftinensfeab omni malo:& adhucperfeuerans ín inn occtía.Pulchre addidit.Et ad htc perfeuerans ín ínnocentíasquía difficile eft preffam malis ínnocentíam, non dolere:& hoc ipfo fide non pcriclitariquod fe uideat iniufte fuftinere quod patítur.Ad qua refpondens día bolus diio aít:Coríü pro corío,& οἵα que habuerithomo dabit pro aníma fua, Sed extéde ma pum tuam,& tange oífa δὲ carnes eíusnifi in faciem benedixerít tibi. Callidiflimus aduerfarius & inueteratus dierü malorum,nouit alía effe qua extrinfecus fint,& philofophís quoq; mundi adiaphóra: hoc eft indifferentia:in eorum amiffione atqj contemptu perfectam non efle uir; tutem:alia qua íntrínfecus& defyderata cogant dolere perdentem., Vnde audacter deí renuit pradicationéi& dicitinequacj eum debere laudari:qui nihil de fe fed cotum extra fe dederítiq(07i 7 1s? 3 pro corio fuo coría obtulerit filiorum,depofuerit marfupium:ut fruatur corporis fanitate, Vny^o^ γιὰ /7de intelligat prudentía cuaufcg ad huncterminum perueniffe tentationes tuas:& dediffe te co tíum procorio,pellem pro pelleomníaq; qux habes.parü efIe dare pro aníma tua. Necdum auté extentá in te mánü deí:nec tactas carnes:necoffa cofracta, Ad quorum dolor difficile eft non íngemifcere:& ín faciem deo benedicere;pro eo quod eft maledicere. Vnde δὲ INabutha im Regum libris dicitur benedixiffe de& regem,& idcirco lapidatur a populo. Sciens auté dris athletam fuum,imo uirum fortiffimum etíam ín ifto extremo perfectoq; certamine non pofle fuperari.Ecce,ínquít;trado{{Π 3 tibiztantü anímam illius cuftodi.Caro uiri fancti daturín día/ boli poteftaté,& anima fanitas referuatur,ne fi illud percufiffer,ín quo fenfus eft mentifag iu/ dícia:non effet culpa peccantís:fed eíus quí ftatum πιξείς euerterat,^K Laudent ergote alij:& tuas cotra diabolü uictorias panegyricis profequátur, quod lato uultu mortes tuleris filíará; quod ín quadragefimo die dormitiois earum lugubrem uefté mutauerís:& dedicatio offium martyrís,candida tibiueftimenta reddiderit:ut non fentires dolorem orbitatis tux: quem ciui tas uniuerfa fentiret:fed ad triumphum martyrís exultares,quod fanctiflimá coniugem tuam non quafi mortuá, fed quafi profiafcenté deduxerís.Ego te nequacdg adulatione dicipis nec lubríca laude fupplantabo. Loquar illud potius quod tibi audite coducit.Fili accedens ad fer; uítutem deí: preparato afímam tuam ad tentationé,& cum omnia fecerís,dícito:Seruus inuti' lís(atn, fecí quod facere debui. T ulifti liberos,quos ipfe dederas. R.ecepifti ancilla; quá mihi ob breue folatium cómodaueras. INo cótríftor,quod recepifti:fed aco eratiasquod dedifti.Quo dam díues adolefcens omnia qua ín lege praccepta funt,fe implefle íactabat. Ad qué drisin cuá σε]ίο. Vnum,inquit.tibí deeft.Sí uis perfectus effezuade uende omnía que habes,& da paupe ribus:& ueni fequere me.Qui omnía fe feciffe dicebat:in prímo certamíne díuitías uincere no oteft. Vnde& difficile intrant diuites in regna coclorü:qux expeditos δὲ alarum leuítate fub; níxos, habitatores defyderant, Vade,inquit,& uende:nó partem fubftantia fed uniuerfa quae offides,& da:nó amicisnon confanguineis,no propinquis,non uxorí,non liberis. Plus aliqd addam:Nihil tibi exsribus metu ínopíz referuás:ne cum Ananía damnerís δὲ Sapphira:fed da cuncta pauperibus:& fac tibi amicos de iniquo mámona:qui te recipiant ín zxterna taberna cula:ut me fequaris,ut drim mundi, poffeffionem habeas:ut poflis canere cam propheta:Pars mea diüs.Etutuerus leuita nihil de terrena hacreditate poffideas.Et hoc hortor:Si uis effe per; fectus, fi apoftolicz dignitatis culmen capís.fi fublata cruce Chriftum fequi:fi apprehenfo ara tro non refpicere poft terzum,fi ín fublimi tecto pofitus.priftina ueftímenta contemnís:& ut euadas Aegyptiam domíná feculi pallium derelínquis. Vnde δὲ Helías ad coclon: regna feftí» nans,non poteft írecum pallio,fed mundí ín mundo ueftimenta dimittit.Sed hocais Apofto; [ίας dignitatis eft:& eius qui uelit effe perfectus.Cur autem δὲ tu nolis effe perfectus? Cur quí zl ν in fxculo prímus es,no ín Chrifti familía primus fiszAn quía uxorem habuerís? Habuit& ο, trus,& tamen cum retí eam δὲ nauícula dereliquit.Prouidentiffimus dns,& omníum falutem defyderans:malenfq; poenítentíatn peccatorís tg mortem,abftulit tibi hanc excufatíonem:ut non illa te retrahat ad terras fed tu eam fequarís ad paradifi regna trahentem. Bona liberis pa res:quz te ad dominü pracefferunt:ut partes earum non ín diuitía$ fororis proficiant: fed ín redemptionem anima tuxatq; alímenta tníferorum.Hac monilía fili tu ate expetunt: hís gemmis ornari capita fua uolunt.Quod petíturü erat ín feríco,uilibus pauperü tunicis ferue£ qa Repetüt d yp Gora Lh fs b y loue 29 — ed f^(γα(ΓΡ Αα ΝΟ 5 f—^: 7 IAS 9 27) debo][42] tL 1$! τὰ Ρ cr) b: ! r ο ΕΞ MÀ 9]—— T pies i a mai at uei nte te tme ——— E € bx eye a UT Af γε yf a prb"M M(να Η΄ fh τν Hem /' fem i N An Awijs9m? dC μ AM I AD IVLIANVM CONSOLATIO: Repetunta te patteis fuastiunctz: fponfo ποίας uideri pauperes& ignobiles propria ormamé, tadefyderant.— Neceft quod exaifes nobilitatem& díuitiarum pondera. Refpice fanctum. uirum Pammachiutn δὲ feruentíffima: fidei Paulinum prefbyterum, quí nó folum díuítias:fed fcipfos domino obtulerunt:Q uí contra díabolí tergiuerfationem: nequatp pellem pro pelle; fed carnes& offa δὲ anímas fuas domino confecrarunt:Qui te δὲ exemplo& zloquío,id eft,& opere δὲ língua poffunt ad maiora perducere.INobilis es,& illi: fed ín Chrifto nobiliores, Dij ues δὲ honoratus:& illímo ex díuítibus& honoratís pauperes& inglorij: δὲ idcirco dítíores& magis indytí:quia pro Chrifto pauperes& inhonorarí.Et tu quídem benefacis, quod fancto; rum diceris ufibus míniftrarefouere monachos,ecdefijs offerre cgplurima. Sed harudimen ta funt απ τείας tux. Contemnís aurum, contempferunt δὲ multi philofophi. E quibus unus (at cxtetos fileam)multarum poffeffionum precíum,proíecit in pelagus:Abiíte dicens in pro; fundum malx cupidítates: οσο uos mergam,ne ipfe mergara uobis. hilofophus eloríz ani/ mal,& popularis aurz uile maticipíum:totam fimul farinam depofuít: δὲ tu te putas ín uirtuy tum culmine conftitutum:fi partem ex toto offerasz Teipfum uult dris hoftiam uiuam, placen tem deo. Te inquam,non tua.Et ideo uaríjs tentatíonibuscommonet:quía multis plagis&do loribus erudítur Ifrael.Et quem diligit domínuscorripit.Flagellat autem omnem filium qué recipit.Paupercula uídua duo ara minuta mifit in gacophylaciü.Et quía totum obtulit quod habebat;omnes dicitur ín oblatione munerum dei faperafTe locupletes:quae non ροπάςις fui, fed offerentium uoluntate péfantur, Vt multís erogauerís cenfum tuum: δὲ quídam tua gau deant liberalítate:tamé multo plures fant,quibus nihil dedífti.NNeg; ením Darij opes:& Croy fi diuítiz ualent explere pauperes mundi.Quod fi teipfum domino dederís: δὲ apoftolica uit tute perfectus.fequí cceperís faluatorem:tunc íntelliees ubi fuerís,& in exercítu Chrifti, quam extremum tenueris locum.INon planxifti filias mortuas,& patema ín eenis lachryma: Chrifti tímore ficcatz funt. Quanto maíor Abraham,quí unicum filium uoluntate íugulauit:& quem haredem mundi futurum audícrat:non defperat etíam poft mortem effe uicturum, Tepte obi tulit uirginem filiam:& ídcírco ín enumeratióe fanctorum ab Apofftolo ponítur. Nolo tantü ea offeras domíno,qux poteft fur rapere; hoftís ínuadere, profcríptio tollere: quae δὲ accedere poffunt δὲ recedere:& inftar undarum ac fluctuum a fuccedentibus fibi dominis occupantur: atq;(atuno cuncta fermone comprehendá) qux uclís,nolísin morte dímiffurus es. Illud offer, quod tibi nullus hoftís poffit auferre:nullus eripere tyrannus, quod tecum pergat ad infetos, ímo ad regna ccelorá;& ad paradifi delítías,Extruís monaftería,& multus a te per infulas Dal inatíz fanctorum numerus fuftenratur.Sed melíus faceres fi δὲ ipfe fanctus inter fanctos uiue tes.Sandi eftote,quoníam ego fanctus fum,dicit dris. Apoftoli eloriantur,quod omnía dimi fcrínt,& fecuti fint faluatorem: δὲ certe prater retía, δὲ nauem nihillegímus eos dimififfe: δὲ taf men teftimonio futuri iudicis coronantur. Quia fe offerentes, totum dístiferant quod haber bant.Haxcloquor non ín fugillationem operum tuorum,uel quod extenuem liberalitatem δὲ eleemofynas tuas:fed quod te nolim ínter fzculares effe monachü:& ínter monachos fxculu tem. Totumq a te expetam:cuíus audío mentem díuino cultui dedítam. Si huic confilío ΠΟΙ firo,uel amícus,ucl affeda;uel propinquus renítítut,& te ad delitías fplendétis menfa reuocat intelligito eum non de tua anímajfed de fuo uentre cogitarer& omnes opes lautaq; conuiuia; (πίτα morte finiri.O cto δὲ fexannorum,íntra uiginti dies duas filias amififti:& arbitraris fe; nem diu poffeuíuere?Cuíus ut atas longa tendatur;audi& Dauid: Díes uíta: noftre feptua/ gíntaanní.Sí autem amplíus,octogínta:& quícquid fupereftlabor δὲ dolor eft. Felix& omni dígnus beatitudine:qué fenectus Chrifto occupat feruientem:quem extrema dies faluatori Ιπ! πηπούκ--.....-........-.-.--ο----.ςς-.-.üenerit mílitantem:qui non confundetur cum loquetur ínimicis fuis in porta:cuí in introitu pa. radii dicetur: R ecepifti mala ín uita tuasnuncautem híc lxtare.Nec ein ulcifcetur bís diis ínca dem re.Díuítem purpuratum gehennz flamma füfcepit.Lacarus pauper δὲ ulceribus plenus: cuíus carnes putrídas lambebant canes,& uix de micis menfx locupletís tif: erabile fuftenta/ bataniímam,in finu Abrahz recipitur:& tanto patriarcha paréte latatur.D Jifficile πιο impof fibile ef:ut δὲ prafentibus quis δὲ futuris fruatur bonís:ut δὲ híc uentrem, ibí menté impleat: ut de Kc w^ A^ utdedelitijstranfeatad delitias:ut ín utrocy[ταιΐο primus fit:ut δὲ in ccelo δὲ{η terra appareat CAE lone ero EDI n | Py hil lin) dig ii TI Ἢ T5 y dn ἔχῃ; Wir Qt sii Mi "1 i ian AD EXVPERANTIVM.$0. 9$ ——-loriofus.Quod fi tib tacíta cogitatio faupuli moucrit:cur monitor ipfe nó talís fim: qualem"^ te efle defydero: δὲ nónullos uideris in medío itínere corruiffe: illud breuiter εν non: mea e[Ie qua díco:fed dii faluatoris. INó monere quod ipfe poffim/fed quid debeatuelle,qui feruus futurus eft Chrifti. Et athlé& fuísincitatoribus fortiores funt: δὲ tamen monet debilior, ut pugnet ille qui fortior eft.INoli refpicere Iudam negantem fed Paulum refpice cofitentem, Iacob ditiflimi patris filius, folus δὲ nudus ín baculo pergit Mefopotamiá: iacet laffus ín itíne/ το: δὲ qui delícatiffime a Rebecca matre fuerat FRU CARR ad caput pro puluillo utitur. Ví dítfcalam de terra ufa; ad coelum,& afcendétes per eam angelos δὲ defcendentes,& defuper in nitentem díim:ut laffis manum porrígetet,ut afcendétes[1ο ad laborem prouocaretafpectu. Vnde& uocatur locus ipfe Bethel,id eft,domus dei, in quaquotidie afcendíturatqy defcendi/ tur.Et(ancti em corruüt fi fuerint negligentes:& peccatores príftinü recipiunt gradi, fi fordes fletibus lauerint, Hoc ídeo díxéut non teterreant defcendentes:fed prouocent afcédentes. Ni dg excapli a malis fumitur, Etíam ín feculi rebus femper a meliorí parte incitamenta uírtutü fant. Oblítus propofiti,& epiftolaris breuitatís, plura dictare cupiebam( Ad materiz quippe dignitatem,& ad merítum perfona: tuz;parum eft omne quod dicítur:& ecce tibí nofter Au; fonius ccepit fchedulas flaeitare;urgere notarios:& hinnitu feruentís equi, ingeníoli meí(εί; nus arguere tarditatem. Memento igítur noftri;& cura ut ín Chrifto ualeas.Atcy ut cxtera ta/ ceam domeftica fant Verz exempla fectare, quac uere fecuta Chriftam:peregrinatiois mo; leftías fuftinet:& fit tibi tantí dux foemína facti, ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS. M Exuperantíum adhortatur,ut relí&a milítía ímperíalí, conferat fe ad perfectam Chriftíani uitam: unaq cum fratre(uo Quíntilíano Bethlehem comígret, SCHOLIA. ΕΡΕ V b paludamento.) Paludamentum ucftis eft milítarís. Vnde paludati uocantur.[ἢ doy X e mate conftítutus.) R.efpícit ad illud euangelicá,quo uetamur e tecto defcedere,ad tollen Ἐ2] daueftímenta,.Stíuam dímíttere.) Stíua pars ea eftaratrí,quaregitur ac tenet. Refper | xítad loci illd euangelícum:Nemo míttens manüadaratrü&cc,— Qua camelorum pra; At fimplex fit oportet, quí uelítfequi Chríftá.^ Autadhuctenuís.) Eleganter tenuem uocat paupe rem. Erogandanonqueras.) Venufte ufus eft fchemate ἀντι μεϊαβολῆς, Πα quídam uocant commuy tationem,| Chriftus agnofcit.) Agnofcímus,quzrecipimus δὲ approbamus. AD EXVPERANTIVM HORTATORIA. M es Nter omnía quz mihi fancti fratrís Quintiliani amicitíz praftiterüt:hoc πεῖ πᾷ τὰ E ximü eft,quod te mihi ἰξμοιά corpore, mente focíauit, Quis em nó dilíeat ed, quí 4(ub paludamento δὲ habítu militari agat opera pphetarü:& extetíoréhominem ki 1x] aliud promíttenté,uíncat ínteríorí hoie,q formatus eft ad imaginé creatorís? Vn; de& prior ad offici puoco lítterarü,& precor,ut mihi occafioné tribuas fxpíus refcribédi:quo de cxtero fcribá audsicius. Illud aut& prudentia tux breuiter fignificafTe fufficiat:ut memineris aplícx fentétize: V inctus es uxori:ne quartas folutionéfolut?es;ne quxras uxoré;d efballieatio néqux folutiói cótraría eft.Qui ἰστέ feruítofficío coiugaliuinctveft:q uinctuf eft. feru9cft.Q ui aüt folut?eftiber eft. Cá ergo Chrifti gaudeas libertate,& aliud agas;aliud repromittas,ac p/ pemodá in domate coftitut?fis:nó debes ad tollendá tunicá tecto defcédere:nec refpicere poft tergü:necaratrí femelarrepti ftíuá dimíttere.Sed fi fierí poteft,imitare Iofeph:& Aegyptia: do mínze pallíü relinque:ut nud?fequarís diim faluatoréq dicit ín euágelio: INifi qs ditmiferic oia, & tulerit crucé fuá,& fecutus me fuerit;nó poteft meus efTe difcipulus.Proijce farcíná fxculi: ne queras díuitíassquz camelorü prauítatib*coparan£, Nudus& leuís ad οοοἰ euola: ne alas uít/ tutü tuarü αὐτί deprímát pondera.Hoc aüt dico:nó quo teauarü didicerim: fed qd'íntelliea, idcirco adhuc militiz operá dare:ut impleas faccalá:qué euacuare diis prxcepit.Sí igit quí ha bét poffeífiones δὲ díuitias;iubent οἷα uendere,& dare pauperib9,& fic fequi faluatorédiena tio tua,aut diues eft:& debet facere qd'pceptü εἴξας adhuc tenuís;& non debet qrere,qd' ero gatura eft,Certe Chrift?p anímí uolütate oia in accepti refert.]N emo apoftolís paupíor fuit, δὲ nemo tantü p diio dereliquit. Vidua illa in euangelio paupercula:quz duo tnínuta mifit ín gagophylacium:cunctis prafertur diuitibus:quia toti quod habuit dedit.Er tu igitur erogam/ q 3 danon b d ni S 45} uiítatibus.) Preuum eft quod íntortá eft. Camelorü corpora díftorta,& gíbbo montuofa. i| 4! E NE UE nu τ το MPs rmt ee tet": ides", AD CASTORINAM. C danonquarasifed quafita iam tribue:ut fortiffimü tyrunculá fuut Chríftus agnofcatut lay. ἡ} tustibí delongiffima regione ucnienti occurrat pater:ut ftolam tribuatut donet απα[ῆτας imy. pi molet pro teuitulá faeinatü:ut expeditü cá fancto fratre Quintiliano ad nos cito faciat naui a. gare.Pulfaui amícitiarü fores:fi aperuerís,nos crebro habebis hofpítes. dan ε b ARGVMENTVM ET SCHOLIVM.|, Λ e$ Xipfa epiftolanólíquet ad quà fcripta fít, Τίγα]ως tame índícat fcripta ad materterá Cafto t! j rína: cii bac apparet Hieronymo fuiffe diffidij nefcio quíd.Rogat ígítur,ut tande fecü rei αι &| deatíngratía, lohannesídeapoftolus.) ΝΟ fine caufa addídit,ídem apoftolus& euápeli M «i| fta. Partím quod π oes epiftolz ohánís fint lohánís cuagelíftz. Partím quo plus póderís Yt habcat fententía,a ffcribít títulos authorítatis.INec em leue uíderi poteft,quod Ícripfit,is q fimul faerit ἶ &apoftolus& euagelífta.— Irafcímíni& nolíte peccare.) Sí contígerit írafcí,ne finas iram exíre ín ma, lcdíctum aut fcelus,aut ín fimultatem. AD CASTORINAM MATERTERAM, Ohannes ídem apoftolus δὲ euangelífta ín epiftola fua aít:Quuícüg; odit fratrem Pu fuum,homicida cft:& recte:Cum em homicidium ex odio fpe nafcatur:quicügy odit:ctíam fi necdü eladío percufferit:animo taméhomicida eft. Cur aístale prin P |( cipium*Salicetutucterí rancore depofito:mundü pectorís deo paremus habit;" culá?lIrafcimini(inquit Dauid)& nolite peccare.Hoc quíd uclit intellioi,A poftolus pleniusiny ὦ d terprctatur.5ol nó occídat fuper íracundiá ueftrá.Quid agemus nos ín die iudicij:ftrper quoi| rum(τᾶ πό unius díei:fed rantorü annorü fol teftís occubuit? Diis loquítur ín euan dios ofr a fcrs munus tuum ad altarczibíq; recordatus fucrís quía frater tuus habet aliquid E tez E. relinque ibi munus ταῦ ante altare:& uade reconcilíari príus fratri tuo:& fic offeres munus tui] adaltare. Va: ία mifero:ne dicam δὲ tibi:qui tanto tépore,aut nó obtuli munus ad altarcaut i ira permanente fine caufa obtuli. Quomodo in quotidiana prece unc díximus: Dímitte no;"S bis debita noftra ficut δὲ nos dímittimus debitoribus noftríssanimo difcrepante cá uerbístora F tione diffidente cü fa&tis? Precor tac(quod& ante annü prioribus litteris rogaucrá) ut pacé|" quá nobis reliquit dris,habeamus:& meum defyderiü, δὲ tuá mentem Chri(tus íntueatur. In S D breuíantetribunalcíus;reconcilíata feu(τίΠ]α concordía:aut premium recuperabit, aut poená, in Qd'fi cu(quod paul abfit)nolueris,eco liber eto.Epiftola me hzc mqa cá lecta fueritabfoluet.| τ ji ARGVMENTVM ET SCHOLIVM,.,; TM ὦ Ancícripfit luuenís ex eremo,quá primü relícta patría adit, Heliodoro comíte.Familíarifeft— ii epíftola,& ex parte locofa. Loco mot.) Quí ceditloco, fignificat fe uelle componere líte, N Eftaüt fermo mílitarís. Egrotatío.) Fleganter egrotatíone tribuít corporí,anímo egrítudíi] ot A. E ne,cimoleftíafeu morbus ad utrüqipertíneat,^ Oratorío more.) Prímü argumentís rem probant:deínde iubent cítarí teftes. Nam argumenta ex ípfa re colligít orator. T'eftímonía funt extra caufam, Meiísfceleríbus fugatus.) Cíuiliter ímputat fuís fceleribus quod ílle nó remanferít,ut amícá líberetfüfpítíoneleuitatís. Sorore mea.) Apparet forore Hieronymi uírgínítatís propofit arrípuif fe,quá& alías cómendat amicísfuís. Hiíbera excetra.) Significat obtrectatore alque uírulentii, να excetra dícta eft hydra,quà cofecít Hercules, Addidit híbera,quod illa faerít Argíuorü, Hibera aute πε díxít, uel quod Hífpanus effet obtrectator, uel quod portentofus, e( AD IVLIANVM DIACONVM.! b em INtiquus fermo eft.Mendaces faciüt:ut necuera dícétibus credat. Quod míhía te a id οσο obiurgatus de filentío lítterarü accidiffe uídeo.Dicá:Szpe fcripfi, fed negligé ῇ (AP Wi tia baiulorü fuit?Refpondebis:Orníi no fcribentíá uetus ifta excufatio eft.Dij p ΑΕΛ cam,no repperi quí epiftolas ferret? Diceshinc ifthuc iffe c plurímos.Contendá, Ί t me etíá his dediffezAc illi quia no reddiderüt,negabüt: δὲ crit ínter abfentes incerta cognitío. t Quid igitur faciazSine culpa ueníá poftulabo:rectíus arbítrans pacem loco motum perere d I quo gradu certamina concitare:ddp íta me iugis tá corporís xerotatio, 5 aníma&orítudo En cofumpfit:ut morte imminéte,nec mei pene memor fuerim. Quod ne falfum putes: oratorío] u mote poft arguméta teftes uocabo.Sanctus frater Heliodorus híc adfuit,q οἵ πος eremü uel ΐ let íncolere:meis fceleribus fugatus abfceffit. Verü o£m ουρά prxfens ucrbofitas excufabit.INà lh utaít Flaccus ín Satyra. Omnibus hocuítiü eft cátoríbus,ínter amícos Rogati ut nüdj cat tentiníufTi nácj defiftant.Ita te deinceps fafcibus obruá lítterarü:ut οοδιτατίο íncipías rogare, nc fcriba.Sororé mcá filia in Chrifto tuá; gaudeo te prímü nücíáte in eo pmanere,quod«Ὄρε rat.Hiícem ubi nüc fum:no folü qd agat in patría fed an ipfa patría pftet;ignoro.Et lícet me(ij níftro Hibera excetra ore dilaniet:no timebo hominá íudiciü:habiturus iudice mer a ἣν ud quo AD:THEODOSI VM.$o. 96 A Indqd'quidáaicSifractusillabat oibisiImpauidá ferient ruínz.Qrapropter quao ut apo LN ftolici memor przceptí,quo docet opus noftrü permanere debere:& tibí a dotníno przmiü ín : illius falute parcs:& me de cómuni ín Chrifto gloría.crebrís reddas fermonibus lztíoretn. ARGVMENTVM ET SCHOLIV M. ς lei- Apparet hác fuiffe fcríptà cá prímü adiffet erem, ὃς ín Syríz folitudínib?íncómode ageret,nec mane CM te poffet, ob uexatione regionis, necredire, qd' famaggreffus effet hoc uítz genus, Ex título magís tj libe ex epiftola cognofcímus, hac fcrípa ad Theodofid,& caterosanachorítas. Omí crímíne caput.) Ca! ps νὴ putíeipm uocat,ut p toto hoie,caput dícímus. Nec regredí ualeo.) Οία fufcepat monachippofiítü, tlnj;, nec pgredí,qa obftabat multa íncomoda.". AD THEODOSIVM, «qmi Vam uellé nücüeftrointereffecóuentui,& admírádü cofortiü:licet ifti oculi no me By ὁ ΤᾺ Ἢ reant afpicere:tota cá exultatioe cóplecti.Spectaré defertü omi amcenius ciuitate. ti J l'Viderédefolata ab accolis loca, qfi ad qddá paradifi inftar feto: ceetib?obfideri, tts IA Ver: qa hoc mea faciüt delictaine cófortio beaton: inferat obfeffü omi crímine ca iti put: idcirco obfecro(qa uos impetrare pofle nó ambigo)ut me ex ifti?tenebris fxculí ueftrolibe ir: tctis ofatu.Etut ante dixerá pfens,& nüc p litteras uotü indicare no ceffo,qd'més mea omi ad Set íd ftudiá& capíditate rapiaé-Nüc ueftrü eft:ut uolütaté fequat effect?:Meü eftutuelim.Ob ἥκῃ fecrationá ueftrán:eft;ut qd'uelim& poffim.Ego ita fum,quafi acücto erege morbida aberráf y i^ euísQuodnifime bon? paftor ad fua ftabula humeris impo(itü reportariclababütgreffus,& It ín ipfoconamineueftigia cócident affurgétis.Ego fum ille pdigus filius:q omi quà míhí pues: suy érediderat portioe pfufa:necdü me ad eenítoris genua fubmifi:necdá coepi príorísa me luxu/ ilg; ria blandiméta depellere.Et qa paululii nó tà deftui a uitijs.cg coepi uelle definere: πᾶς me πο! Dini uis diabolus ligat retibus:nüc noua impedíméta proponens: maria undiq circádat.& undígg furis pontü:nücin medío cóftítutus eleméto:nec regredi ualeo:nec peredi poffum:Supeft ut oratut itin aeftro fanctifpiritus aura me prouehat:& ad portum optati littoris profequatur. Mz ARGVMENTVM ET SCHOLIA, NDS A d T b Apparet hoceffe fragmetü longiorís epiftolae, Scrípferat ín charta pufilla,ob ínopía:&etame minutis ) bi]^ η-» ΄»4.,*" ae- ΄ n ὯΝ litteris,quo plus πετϑοβεςδρίεδετγεῖ. V idet humaniter except^fuiffe a uirgíníbus qbufda.Hís gratías DR agít,quod ipfe fanctze,fe peakatoré nó cotepferínt.Nec híc títulus addít? eft ex epíftola.Infcríbít eim ad uírgínes Hlermonefes,quas apparet fuiffe ín móte Hermon, Dico em lafus.) Apparet alique obtre/ μὰ ctatore mínuere conatü piaione illius apud hasuírgínes, Nolite iudícare.) V tít duplicí argumeto» nont INemo defpiciedus. Quíícis em an malus fit? Fallí£ ín multís bominum iudicía, Et fí malus eft,fierí po^ qi te(t,ut conuerfus fit ín αἰ uírum.Hunc cum dcus recípíat,cur faftídíant homínes? etin Nen HIERONYAVS ADVIRGINESHERMONENSES. T ΣΕ Hartzexíguitas indic folitudinis eft:&cidcirco long fermoné breui fpatio coarta rid PX ui. υἱὰ δὲ uobífcü uolebà οκ” loq:& anguftía fchedulz cogebat tacere.INüc igit v: Ds dl ingenio cft uicta pauperies.Minutx qdé litterasfed cofabulatio lóga eft.Et ci ín hoc it e€» 0T?» σον**"- Ἷ"" mo à"" Lo ncceffitatis articulo animaduertite charitaté:cá necpenuría faiptiois ualuerit phibere ne fcribe té, Vos aüt ignofcite obfecto doléti. Díco em Eefus,dico lachrymás:ne unü qdé apicé;toties uo bis tribuéti officia preftitiftis,Scio qa nulla cómunío luci& tenebris eft:nulla cum ancillis dei, jniit paóti fodetas. Attamé δὲ meretrix drio pedes lachrymis lauít:& de diione micis canes edüt. Et "" ipe faluator nó uenit íuftos uocare,fed pctóres. ING egent fani medico.Et magis uult peenitétíá εἰ petórís qs mortéEt erráté ouículá fuís humeris tefert.Et pdigü fili reuertenté;excipitlat?pa» uvas E. Η Η Η Η ͵--- ͵]- Ah" πό kun potius Apoftolus αἰ οί τε iudícare ante cépus, Tu em quís es q alienü feruü iudi ων"—"", ΄΄ μ΄ ccs?Suo diio ftat;aut cadit. Etq ftat;uideat ne cadat, Et ínuícé onera ueftra portate. Aliter foro Wes*:"Y"»-1* Η" ΄ ͵-,,,, ui reschatiffima homiínü liuorzaliter Chriftus iudicat,[Non eadé cft fententia tribunalís eíus, δ , í aneuli fufurroná, Multze hoibus uíz uident iufta:quae poftea reperient praux. Et ín teftaceis d uafculis thefaurPfpe recodit.Petrá ter negátéamare infuü locü reftítuere inire CH pP? ssi dimitti£,plus amat. De toto grege filec,& ob uni?morbidz pecudis faluté angeli ltátur ín coe Hm lo.Quod fi cui uidcf indignüaudiat a diio. Amice, fi ego bon?fum:re oculus tuus nequá eftz vid; ARGVMENTVMIET SCHOLIVM. Ἢ ij: Necaquo fcriptafit hzc, necad que fatis líquet,ftilus Auguftind magís refipít ᾧ Híeronymaá,| Cd " ín urbemleges.) Legij funt ín Pánonía,quz fínitíma eft patríz díuí Flieronymi. Legeda eft ín Africa, i v 3| Vnde magís uídebit effe fcripta ab Auguftíno. AD AVGVSTINVM, i οὐ£^. Vm in urbe Leges anteríorí tépore comeaffem:nimiíü fum cótríftatus, uod te totü| «t i i 4 oc LT ὃ Padel",— mA Η m-, ἡ d wed ibidem mínime potui γοροτίτο, Inueni em te mediü(& ut ita αἰοβ)ρατεξ anímae tua: 4 4 Ícuérüm Los —— VERI AD AVGUVSTINVM. C Seuetum chariffimum,de quo ex patte gauifus fuim.Perfectz: enim gauderem, fitetotum ig, ἢ T: ueniré Vnde ex parte qua te reppererá eratulabar:& ppter parté tuá,quá ned cernebá,oib?" modis cotriftabar.Proínde dixi animx mex:Quuare ες es:& dre cóturbas me?Spera ín deo, κ. & faciet pfenté amiícü qué diligis. Vnde cofido in diio& fj pero.quod me faciet de tua uífioe ma| ἡ tulari. O fi oculis cerni dilectio poffetzpfecto uideres quanta apud te noftra effet dilectio. Aur" eii eqparans dilectioni tux: magná tibi afferret gaudiá:aut fi maior effetmagnü tibi afferret" imítatíonís ftudiá.Ergo quia ín drio te diligo,dilioe diligentem.Et ut cxteri tecü dilioat, per ec- T defiafticà authoritate hortare. INá quod petís in litteris tuíssut ego pro te orem:íd recte face;" rem fi egoipfe a peccatis liber effem,ut pro alijs liceret orare.Et ídeo te admoneo:ut orationes|" affiduas anímí tui pro me emíttas ad díim:& memor profeffionis:illam ante oculostuos con.*|; ftituas diem:ín qua iuftus ab auditu malo nó timebit:& ideo íuftus non tímebit:quia non au" dict: Vadeín ignem aternum.Sed ueni benedicte patrís mei; percipe regnü. Ad quod nos pery. f. ducat,qui uiuit®natín fxculafzculorum.Amen..——| Ür ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS.: 4 B Ieronymus ο prímüreli&is cognatís ὃς amícis Syría adiffet, Heliodor?aliquátifper apud ᾿ εἴ comoratus,reuerfus eft ín patría,Innocentíus febri períjt.Euagri folíus& Hlyla contu d bernío fubleuabatur.NNam Bonofus,cíi quo paríter ab infantía fuerat educatus,& ín líttey d εἰς ínftítutus, qué ad monachí propofitü príor ínflámauit, folus ín ínfula quadáhorrída,. ᾿ dd µ á l|(anctà agebat uítá, Ac rebus hocloco ftantíbus,tande íntellexit Ruffínum: que& ipfum s habuerat ftudíorü facrog: fodale,ín Aegyptü coceffiffe.Hlüc igitur ínuítat ad[ς, ὃς de fuo ftatu deg Bo nofi fodalís fuí uítareddít certiorem,— SCHOLIA.« zl V daci οτί fatís uoto.) Audax uotum appellat, ci optat alíqs,quod uíx poffit impetrari: p | Prafentíz mentíremur.) Rurfum metirí ponít pro effingere& imaginari aut ímítarí; d δη! Nam mutuís lítterís quafi colloquímur abfentes.Plus ígit obtipít,dy aufus fuerat optare,| ΔΙ ci ipfe Ruffinus adueníretín Aegypti.|^ Coelefte ín terrís.) Sentít coetus monachorá,. a as» a coclefte uítà interrísagentíi. Philippíad Eunuchü.) Quuoangelusmiferít Philippum.|[ D obuíam Eunucho ut baptícaret,legisín actis apoftolorü,cap.8. Hlabacucad Daníele.) DeHabacuc: Γι quíattulít prandí& Danieli ínclufo,legis Daníelís,cap.ra. Ν Velerrauitaliquádo.) QuodeodeOríge!'||, nís ftudío duceretur.Ite alibí:Errauím?íuuenes,emendemurfenes,— Ruffínü& effe Νίο») Ea cíuitas eft íuxta Alexandríam,tum recens ad Chriíftücouerfa. Semp íncertüm£re.) NO folá hybernís meni} ὦ fibus, Ná πας(οείρΠε αΠαίο,— T'ücmíhícaruleus.) Intertexuít uerfus ex Aeneíde Vergiliana.Signi ni ficat(ibi obortas tenebras δὲ rerü defperatíone,ob dízreffíone fodalís.(Οὔ me T'hracía pontus.) Mir" to copendio cóplexus eft iterfuü,quo peruenít e Dalmatía ín Syríam.Prímü ei occurrit Thracia, ít ἷ qua eft Coftantínopolís;ab hac tráfmíflo freto Ρεοροπείαίς, ριπεπίε ín mínore Afía:ín qua occurrítPói: tus, Bíthynía, Galatía,& Cappadocía.Naa Ciílícía proxíma eft Syría.| E duobusoculis.) Vehemetet. πι charü amícá oculü uocat, amantíum more.—Nuncuno&toto.) Toto,quía no fupereft αἰίας σταῖας, μέ Erat nobifcü.) Hylas, Áptum famulo aocabuli, Nam ἐς fuít mínífter Flerculís. Necdáü obdudt&.) m Intelligi uult recente dolore ex obítuInnocentij. In ofculo fruebatur.) Hoc díxitalludens ad uocem eracam ὀνέομαι, id eft,fruor. Vnde díc? eft Onefimus,| Quá apoftoli nifi.) Matthaeus, cap.r7.& Mar:[ cus cap.9.quorá ille addit feorfum, híc folos,oftendens ín folítudine montis hanc uífione apoftolís ex^ hibítam fuiffe, Νουα cíuitatís cenfu.) Cenfus agebatur quínto quoq; anno. T i mos erat fingulos dar ἆ renomína,—Sedfic melíus.) Nímírum mínus onuftus corporís mole, Nulla Furíporum,) Ευείρος l olím nobiles gaudebat habere in hortís, ficarte factos, ut aqua fubíto immitteret& emitteret:& miris ᾿ uícibus huc δὲ ílluc lueretacreflueret,ad exemplar Eurípí marís.| Ad exemplum lohannís.) Nam is| credítur Apocalypfim ín Pathmos infula fcrípfiffe,(τας πᾶς díabolá,) Refpexítad hoc quod Chri. ᾷ ftus tentatus fuítín deferto. Ad Rheniífemibarbaras rípas.) Admonuím?alibi Ηεγοηγιν ín Gallia 1d cómoratá,nomínatiím T'euerís:licet hz regíones nüc Germaníz noie ferant, Semibarbaras uocat,qd'( €ultíores effent extrema Germanía. Quuín& alibí Gallíarü ftudia, florentiffíma uocat,^ Qui docuerit a Y & no fecerit.) Hoc ad fe refert,quí bonos omnes ínflígarít ad hanc uitam, etíam fi ípfe no poffit eande ψ [εασί, Ῥοπιραίίςίς ferculís.) ΟίΡ” ín publícís ludís ac pompis fpectacula ftatuarü,aut fimilíaoftenta— fh cula círcüferebátur. Quadj locus híc míhí uídet nó uacare medo. Charítasno poteft.) Admonet Ruf E fínum,ut perfeueret ín amícítía, quafi íam τ praíagíes futurü;ut eum alíquando fentíret hoftem, l HIERONYMVS AD RVFFINVM,. i «f Lus deü tribuere cj rogat:& ea fpe cócedere:qux nec oculus uiditinec auris audi i E^, 7| uitinecín cor hominis afcenderütilicet ex facrorü mínifterio uoluminü ante cogno/ ΓΙ : uerím:tamen ín caufa propría nunc probauí Ruffine chariffime. Ego em qui auda/: εἰ ficti fatisuoto credebam:fi uiciffitudine litterarum imaginem nobis prafentiz: mentíremur: l5 audio te Aegypti fecreta penetrare, monachorum ínuifere choros:& cceleftem ín terrís dit: cuníre familiam. O fi mihi nunc dominus Iefus Chriftus, uel Philippi ad δρ :"Habacuc Itt Uy m pL M ilte' t Uu ὶ EUN Un Vies dm labis li γα fitim fiat lr Syd Tt Da Dies lex Ἴων μα) t Tini κα γώ {044 151017 AD RVFFINVM.$0. 97 A Habacrcad Daniclem etanflationem repéteconcederet,dg ego nunc tua ardtis ftríngerem col lacomplexibus,cj illud os,quod mecum uel errauít aliquando uel fapuit.impreffis figerem la bijs. Verá quía no tamte fic ad me uenire, dg ad te ficíre nó mereor,& ínualídü etíam cà(απ eft corpufculum,crebri fregere morbíthas meí uícarías,& tibi obuías mítto,qux te copula amo τίς innexum, ad me ufq; perducant.Príma ΑΗ ab Heliodoro fratre míhi eft num ciata felicitas, Non credebam certum quod certum effe capiebam: prafertím cá δὲ illeab alio fc audiffe díceret:& reí nouítas fidem fermonis auferrct.Rurfum fufpenfam uoto nutáte men; tem:quidam Alexandrínus monachus,quí ad Aegyptíos confeffores:& uoluntate íam marty/ res, pío plbis iam dud fuerat tranfmiffus obfequio,manifeftus ad credulitaté nücij author impulerat.Fateor δὲ ín hoc meam labaffe fententíam.INam cum δὲ patríam tuam ígnoraret& nomen:ín eo tamen plus uidebatur afferre,quod eadem afferebat qu: iam alius indicauerat. "Tandéplenü ueritatis pondus erupit.Ruffinü em Nitríz: εἴϊε:δζ ad beatü perrexiffe Macaríü: crebra cómeátíü multitudo referebat. Hlicuero tota credulitatis frena laxauí:& tüc uete e τοι efTe me ἀοίαί,Εε nifi me attenuati corporis uires quadá copede pra pediffent:nec media feruor aftatissnecnauígátibus femp íncertü mare, pía οἴ feftinatioe gradient ualuiffet obfiftere.Cre das míhi frater:non fic tépeftate iactatus portü nauta profpectat;non fic fitientia imbres arua defyderant;non curuo aflidens littori anxía filià mater expectat.Poftig mea tuo latete fübi, tus turbo conuulfit:poftcg glutino charítatis haerentem impía diftraxit auulfio: Tunc mihí cxruleus fupra caputaftítitímber."Tuncmaría undiq;,& undiqg coelum. Tandem ín íncerto peregrinationis errantí:cum me Thracía,Pontus atq; Bithyníatotüqy Galatiz: δὲ Cappado; cia iter,& feruido Cilicum terra fregiffet απ: γτία míhi uelut fidiffimus naufrago portus oc currit. Vbi ego quicquid morborü effe poterat expertus:ex duobus oculis unum perdídi.Inno centíü ein part£anima mex» repentinus febriü ardor abftraxit.Nuncuno δὲ toto mihi lumíne Euagrio noftro fruorxui ego femper infirmus ad laboré cumulus acceffi.Erat nobifcum δὲ Hy las fancti Melanij famulus, quí puritate morü,maculá feruitutis abluerat:& híc necdum obdu ctam refcidit cicatricem. Werü quía de dormientibus contriftari Apoftoli uoce prohibemur:& himía είς moerorís leto fuperueniente nuncio temperata eft: indicamus hacc tibíut fi nefcis,dif cas:fi ante cognouíftí;patíter gaudeamus, οποία tuus,imo meus:&(ut uerius dícam)nofter, fcalam prafagaram Iacob fomníante íam fcandit,portat crucem fuam:nec de craftíno cogitat, nec poft tergum refpícit.Seminat ín lachrymís,ut in gaudío metat.Et facramento Moyfi fer pentem ín eremo fufpendit.Cedant Παίς ueritati;tam grzco tf Romano ftilo;mendaajs ficta miracula, Ecce puer honcftis fxculi nobifcum artibus inftitutus:cui opes affatim, dignitas αρ! poe aquales erat:contempta matre/fororibus,& chariffimo fibi eermano,ínfulam pe/ ago circüfonante naufragam:cui afpera: cautes& nuda faxa δὲ folítudo terrori eft, quafi qui; dam nouus paradifscolonus incedit. Nullus ibí agricolarum:nullus monachorum: ne paruu/ lusquidem,quem nofti, O nefimus,quo uelut fratre ín ofculo fraebatur: ín tanta uaftítate ad; hzret laterí comes,Solus ibí,imo íam Chrifto comitante non folus:uidet eloríam dei, quam ctíam Apoftoli;ifi in deferto non uiderant.Non quídem confpicit turritas urbes:fed ín nouzz ciuitatís cenfü,dedit nomen fuum. Horrent facco membra deformi. Sed fic melíus obuíam Chrifto rapíetur in nubibus.Nulla euríporü amcenitate perfruitur, fed de latere domíní aqua uitz bibít.Proponatur tibi ante oculosaríce dulciffime:& ín prafentíam τοί totus animo ac mente conuertere, Tunc poterís laudare uíctoríam,aum laborem pradíátis agnouerís. l'otam circa infulam fremít ínfanutn mare,& finuofis montíum íllifum fcopulis equor redamat.INul/ lotetra otamíne uíret,nullis uernans cápus denfatur umbraculís. Abruptz rupes,quafí quen; dam horrore carcerem daudunt, Ille fecurus, ínttepidus,&totus de Apoftolo armatus: nunc dcum audít dum diuínarelegitznunc cum deo loquítur cü diim rogat,& fortaffe ad exemplum Iohánís aliquíd uidet, dum in infula cómoratur. Quas nücdíabolü nectere credis trícas?quas parare arbitrarís infídiaszForfitan antiqux fraudís memor,famé fuadere tentabit.Sed(ἃ illi re fpofum eft:INó ín folo pane uiuít homo.O pes forfitan cloríág: proponet. Sed dice£ illi: Qui cupiüt diuites fierííncidüt ín mufcipulá& tentatiocs.Et,míbi gloríatío ois ínChrifto eft.Feffa membra 4 ΝΕ E c : ESSE pem eot n(tu ———X — LP mne " AD NITIAM:; membra;ieiunrjs morbo erauante concutiet:fed apoftoli repetcutietur aloquio: Qno ef infirmor,tuncfortior fum.Et uirtus ín infirmitate perficitur.Miínabitur mortem fed audiet Ca pio diffolui;& cffe cam Chrifto.Ieníta íacula uibrabit fed excipientur fcato fidei. Ete multa replícem,impuenabitSatanas.fed tutabitur Chríftus.Gratía tibi dre Ieftu,quod ín díe tua ha; beo;q pro me te poflit rogare.Scis ipfe(tibi em patent pectora fineulorü,q cordís arcana rima; rísqui antz beftiz aluo indufum prophetá ín profundo uides)ut ego δὲ ille patítera tenera infantia ad florentem ufq; adoleuerímus xtatem:ut ijdem nos nutrícu finus,ijdem amplexus fouerint baiulorum. Et cam poft Romana ftudia ad Reni femibarbaras ripas: eodé cibo pari frueremur hofpitío:ut ego prímus coeperím uelle te colere. Memento quafo hunc bellator tuü mecum quondam fuiffe tyroné.Habeo promiffum maíeftatis tua. αἱ docuerit δὲ non fe cerittmínímus uocabitur ínreeno ccelorü.Q αἱ aüt docuerit δὲ feceritmaximus uocabiturín re no cclorum.Fruatur ille uirtutis corona:& ob quotídíana martyría ftolatus agnum fequaf, Mula: ením funt manfiones apud patrem:Er ftella a ftella differt in daritate.Mihi concede,ut inter fancton: calcanea caput poffim leuare:ut cá ego uoluerím,ille pfecerít:míhi ígnofcas,quia implerenon potuí:illi tríbuas premiá quod merctur.Pluta fortaffe cj epiftola: breuitas patie, batur longo fermone protraxerím:quod míhi femper accidere confueuit: quando aliquid de Bonofi noftri laude dicendü eft.Sed ut ad illud redeam unde difcefferá: obfecro te ne amiaim quí diu quztítur,uíx inuenítur:difficile feruatur:pariter cum oculis mens amíttat.Fuleeatcuíli bet auro:& pompaticis fetculís corufca ex farcinis metalla radíent.Charitas nó poteft compa; rarí.Dilectio precíüi non habet. Amicitia quz definere poteft;uera nuncy fait, Vale ín Chrifto, ARGVMENTVM ET SCHOLIVM. δη Xpoftulat οἵ Nítía hypodíacono Aquileíz,qd' nihil fcribat,uelut immemor recétis ami» ci.Exemplo Chromatij& Eufebíj hortatur,ut aliquando fcríbat.Hic Nítías Híeronymo 3! fodalís fuit delícíarü,& peregrínatíonü comes, Quad ad que fcripta Πε epiftola, etítulo: liquet,non ex ipfa. T'urpílius.) Flác Eufebius teftatur fuiffe teporíbus Ροπιρεῆ, Quà^ ἢ) Ο nullaíngenti fuí monumeta nobís relíquít, qua quíde extent.— Quad ínre no uera.) Nam comoedía rcs Πα eft.Et tamen ín fíctís fabulís uerze dícütur fententíz, Cuidam no intelligentes hunclocum,ut quíníhil íntelligunt,nifí quod redactá fit ín forma fyllogifi, p hís uerbís, qiii ín renon uera, mutaucrant, quà ín fe nouerat, μον Caícos Enníus appellat.) Prífcí cafcii uocabat uetus, ΠΩ] gua Sabínorü, Enníanü carme adducít Marc? Varro. Quá prímü Cafcí populí caruere latíni.Eft& pi πεδία ín Chilíadibus noftris, Cafcus cafcam ducit.í.uetulus uetulà, Feríno rítu,) Ω αἷα glandíbusui/ citabant, Ante αγία) Membranz conficiuntur e pellibus, charte elínteís, Ε lígno codícillis,) Tabulis ceratís,aut cortícíb?arborum; Vnde codíces dícunturlíbrí,a codíce feu caudíce arborü, Tu moa nobís,.)Modo.íd eft pauloante. Quo graui? eft tà cíto defiffe meminíffe abfentís amíci, Scíndís potíus dj díffuis.) Díffuímus paulatím dífcíndímus repente.Docet autem. M, Tullíus ín Ladlío,díffue| dá effe confuetudine,non difcíndendam,fi quado ínciderímus in amicítía,nobís ρα ídotieam, HIERONYMVS AD ΝΙΤΙΑΜ. "ή Vipilius comicus tractans deuicifitudine litterarum:Sola iquit,res eft qua ho Cd mines abfentes prafentes facit.INec falfam dedit,cgcg ín re nó uera fentétiá. Quid ΠΕ em eft(ut íta dicam)tam prafens inter abfentes,cj p epiftolas,&alloqui δὲ audite BE ή quos diligas? INà& rudes illi Italie hominessquos Cafcos Enníus appellat: q fibi (ut ín rhetorícís Cicero aít)rítu feríno uíctü quxrebát:ante chartz:& mébranarüi: ufum: aut ítv dedolatíselíeno codicillisaut ín corticibus arborü mutuo epiftolarü alloquía míffitabát. Va de& portitores earü tabellarios:& fcriptores a libris arborá librarios uocauere. Quáto magis igitur nos expolíto íam artibus mundo:íd non debemus omíttere, quod illi fibi praftiterunt: apud quos erat cruda rufticitas:& q humanitaté quodammodo nefciebantzEcce beatus Chro matíus cum fancto Eufebío non plus natura, cg morum aqualiítate germano: litteraríome prouocauit officio, Tu modo a nobis abiens, recentem amícitíam fcindís potíus ᾧ difluís. Quod prudéter apud Ciceronem Lalíus uetat. Nifi forte(τα tibi exofus eft Oríens:ut litteras quoq, tuas hucueníre formídes.Expereifcereexpereifcere,euigila de fomno:prarfta unà char/ tz fchedulam charitati-Inter delitías patríz,& communes quas habuimus percerínatíoncslí quando fufpita. Sí amas, fcribe obfecranti.Si irafcerís,iratus licet fcribe. Magnum& hoc defy/ derij folamen habcbo:fi amíci lítteras,ucl indignantis accipiam, [mz P Y, jai om as fh dv ui í ^^ As qu atit rio foi "AD CHROMATIVM.|$o. 98 ARGVMENTVM EPISTOLAE SEOQ.VENTIS; m Hromatíus& Eufebíus fratres,una cá Iouíníano amíco& matre,nec non fororibus uíreíni 8A bus,eadem ín domo(ande uiuebant,Hís omníbus una epíftola fatiffacít Flíeronymus,co: τῇ probat laudcs Bonofi,de quo fcripferant.Sororem fuam ills comendat,& fanctum íllorum Bl contuberníum laudibus uehít. SCHOLIA. EX V e inter Syros ac Saracenos.) Hos díaus Hieronymus pto Agarenis Sarracenos cortu | pto uocabulo díctos putat, Gentem aute effe feram ὃς íncertís uagante fedibus, infeftam 3 M finitímisomnibus. In Hebraicis quzftíonibus fignificat Sarracenos ab lfmahele ortos, dí COP ctosa Sarram,quod Hebraíca língua fonat onagrum,Suntautem ín cófinío Syríz& Ara AAA bízadmerídíanam plagam.' Marcellí apud Nolam.) In Canenfi pugna multa Roma; norum milía cecíderant uíctore Hannibale, Rurfus apud Nolam Marcelli aufpicijs, Poeni grauiffíme εδεί funt. Narrat Líuíus decadís tertizlibro quarto.. Aut barbarus femifermo.) Cófentíüt quide ex emplaría,uerü arbítrorlegédum, femibarbarus fermo,quod parum Syríace illícloqueretur. Aut barba ríffímus fermo,aut barbarus míhifermo.| Aegypto miniftrante cómertía.) Víde num legendum fit, Aegypti míniftrante cómertío. Nam híncaduehebátur chartz fiue papyrus, quz alíunde fíebant quá ex mébranis.Aut fi nó placet mutare fcripturam,íntellige chartas e T yro,ubí prímü ínuentz putantur dcuchíín Aegyptü."l'amérex Attalus mébranas.) Leuiter allufit ad híftoria,qd? ob emulatíone círi. ca bibliothecas Ptolemaeus non paffus fit exportarípapyrü,& ob id chart ab Alexádro repertae(ες Dcínde Pergami ínuentze membranae, quarü magná uim Attalus rex Romà mífit. Quafifili?pifcís.) Quodpífcis amet aquas.[s iocus quonia frígidior erat,addidit Híeronym?,ficut fcribítís, oftendens. il, lorum effe nonfuum.| Nos priftína.) Bonofus elegerat infulam, undíg; marí círcáfluam,Híeronymus uerfabatur ín arenis Syríz. Porro regulus,quem grací bafilifcum uocant& fcorpíus,ín arídís locis ma; Χίπἂς reperíuntur,ut ín Líbycisarenis. Nosferpenti.) Italegis Genefis tertío. Super pectus tuü gra) díerís,& comedes terram omníbus díebus uítze tua. Peccator aute pabul eft díabolí.| Summum gra duum pfalmum.) Allufit ad quíndecím gradus,quí funt ín quíndecim pfalmis. Trans Euphratem.) Hiclocusad que alludit,eft apud Híeremíam, capíte decímotertio.— Rufticitas uernacula,) Quod σγατί uocant ἐπύχώριομ, hoc eft propríum alícui loco. C)uídam codices fcriptü habebant, ruflícítatís ueri macula. Lupícínus facerdos.) Epifcopü intelligit dígnü talipopulo.—Scitís lubrícum.) Híc palam confitetur Híeronymus fe[αίΠς lapfum ín adolefcentía,& alibi fatetur, fe uirginitatem non habere. . Gentilis poeta.) Síc Vergilius ín quarto libro Aeneídos.Omnía tutatímens.| Símilem habentlai bra.) Lactuca mollis eft, Ας afinus quonia habet labra dura:quod nobis eft lactuca; hoc illi eft carduus, herba fpínofiffíma,. ι εν HIERONYMVS AD CHROMATIVM. ἜΑ] On debet charta díuidere,quos amor mutuus copulauít: nec per fingulos officia $4 ΕἾ mci funt partienda fermonis:cum fic ínuicem uos ametis: ut non minus treís charí [ἢ] tas iungat;cj duos natura fociauit;quin potius fi reí conditio pateretur:füb uno lit AB terulzapice;nomína indíuifa conduderem,ueftris quoq ita me litteris prouocatv tibus: uc&ín uno treís,& in tribus unum putarem.Nam poftcf fancto Euagtío tranfinitten/ το, ín ca ad me eremi parte delatz funtiquac inter Syros acSarracenos uaftum límité ducitfic gauifus fum:ut illü diem Romanz felicitatisiquo prímü Marcelli apud INolam prelio poft Ca nenfem pugná Hanfibalis agmina conciderunt,ego uícerím.Et lícet fupradict?frater fxpe me uifitet, atq; me ίτα ut fua ín Chrífto uiícera foueat:tamé lógo a me fpatío feiunctus:no mínus mníhí dereliquit abeundo defyderíum,cg attulerat ueniendo latíciam, Nunccü ueftrís litteris fabulor:illasamplector,illz meci loquuntur:illz híc tant latinae ciunt, Hic em aut barbarus femifermo dífcendus eft;auttacendum, Q uotienfcüc, chariffimos mihi uultus;notz: manus re fcrunt impreffa ueftigía: totíés aut egohicnon fum,autuos hic eftís.Credite amori ueta díc& ti:& ci has fcriberem,uos uidebam.De quibus hoc prímü queror: cur tot ínteríacentib?fpatijs marísatqy terrará tam paru epiftolá miferítis;nifi quod ita meruizqui uobís(ut fcribítis)ante nó fcripfi. Chartá defuiffe nó puto Aegypto miniftráte cómertía, Ec fi alicuí Ptolemzus maría daufiflet:tamé rex Attalus mébranas a Pergamo miferat:ut penuría chartz pellibus péfaret: Vir& pergamenan: nomé ad hüc ufqy dí tradéte fibijnuicé pofterítate fcraatü eft.Quíd igit? Arbiítrer baíulum feftínaffe Qzuis lógac epiftolzz una nox fufficit. An uos aliqua occupatioe .detétos? Nulla neceffitas maior eftcharítate;R.eftát duo. Vt aut uos píguerit,aut ego non me/ tueríim.E quibus magís uolo uos íncufare tarditatis,dg me códemnare non merit.Facilius em :neglígentia emendari poteft, αρ amor nafci. Bonofus(ut fcribitis)quafi filius ἰχθύος,(4 eft; pifcis RT. aquofa m 1.71. ἘΣ n eoe 54 s AD CHROMATIVM. C aquofa petít.Nos priftína contagione fordentes:quafi reguli& fcorpionesarentiaqueg feta ἢ jn mur.Ille íam calcat fuper colubri caput:nos ferpentí,terrá ex diuina fententia comedéti, adhuc i cibus fumus.Tlle iam poteft fummü graduum pfalmum fcanderesnobís adhuc ín primo afcen, fu flentibus:nefcio an dicere aliquando contíngat:Leuaui oculos meos ín montes:undeueniet: auxilíum míhí. Ille inter mínaces(σα! fluctus ín tuto ínfüla:hoceft ecdefia: eremío fedens; ad exemplum IohannisJibrü forte íam deuoratteco ín fcelerum meorum fepulchro iacens: Reed uíncuilís collieatussdomínici de euangelio expecto damoré:Hieronyme ueni foras: i onofus MR fecundá pphetá omnis diaboli uirtus in lumbis eft)trans Euphratem tu. n lit lumbare fuüubi illud ín foramíne petra abfcondens:& poftea fciffum reperiens,cecini:Do í mine tu pofledifti renes meos.Dirupifti uincula mea:tibí facríficabo hoftíam laudis. Me uero INabuchodonofor ad Babyloné.id eft;/confufioné mentis mez catenatum duxít:ibi míhi capti uítatis iugum ímpofuitiibi ferri circulum naribus meis ínnectens:de canticis Sion cantare pray cepit. Cuí ego díxi;Diis foluit compeditos:dris illuminat cxcos. Vt breuiter ceeptam di(limili tudínem finíam:ego ueníam deprecor:ille expectat coroná.Soror mea.fancti Iuliani ín Chri; fto fructus eft. Ille plantauit;uos rígate:dris incrementum dabit.Hanc mihi Iefus pro eo uul/ nere,quod díabolus ínflixerat praftitít,uiuam reddendo pro mortua.Huic ego(utait gentilis pocta)omnía etíam tuta tímeo.Scitis ipfi lubrícum adolefcé&iz iter,ín quo δὲ ego lapfus fum, & uos non fine tímore tranfiftis.Hocilla nunc maxíme ingrediens:omníü eft fulcienda praece ptís:omniü eft fuftentanda folatijs, íd εἴ, τεσ τί ueftrz fanctitudinis epiftolis roboranda, Et quía charitas οἵα fuftínet:obfecro ut etíam a papa Valeríano ad eam confortandálítteras exi; atis.Noftis puellates animos hís rebus parum folidari:fi fe intelligant curz effe maiorib? ἃ mca ením patría rufticítatis uernacala:deus uenter eft& in diem viuitur,& fanctior eft ílle, qui ditior eft. Acceffit huic patellz(iuxta trítum populi fermone prouerbíum)dignum operai lutn:Lupicinus facerdos.fecüdü illud quoqy,de quo femel ín uita Οταν ait εἰπῆς Lucillius: D fimilem habentlabra la&ucamfino carduos comedente:uidelícet ut perforatam nauem dej bilis gubernator regat:& cxcas czecos ducat ín foueam.Talifay fit rector:quales illi qui regunf, 1 Matrem cómunem,quz cum uobis fanctítate focieturzín eo uos pruenit: quía tales genuit,” cuius uere uenter aureus poteft dici:eo falutamus honore quo noftissuna quoq; fufcipiendas à cunctas fororessqua: fexum uícere cum fzeculo:quz oleo ad lampades lareíter przparato:fpo n fi opperiantur aduentu.O beata domus,ín qua morantur Anna uídua:uirgines prophetiffz, P geminus Samuel nutrítus ín templo. O tecta felicia,ín quibus cernimus Machabeorá: marty: PT rim coronis cínctam martyrem tatrem.INam lícet quotídie Chriftum cófiteamini,dum eius δ precepta feruatis:tamen ad priuatam eloríá publíca Πας acceffit uobis& aperta cofeffio,quod 1 p uos ab urbeueftra Arríani quódá dogmatis uirus exdufum eft, Et míramíni forfitan,quod: ín fineíam epiftol rurfus exorfus fim.Quid faciam? Vocem pectori negare non ualeo:epifto É [σε breuítas,compellit tacere: defyderium ueftri cogit loqui. Praproperus'Termo.Confufa tur;: batur oratio: amor ordínem nefcit. ARGVMENTVM ET SCHOLIVM. un ej] Xpoftulat cum Chryfogono Aquileíz monacho, quod níhil fcríbens,oblítus uideatur ab ορ| fentis amici,idcg tam cíto,& eius quem nuper amícum habere cceperít,, Sed tu quod nat Ἢ tura lyncef.) Plíníus tradit Lyncibus hanc íneffe obliuíonem,utíi ínter edendum fubito E.| refpexerint,oblítz cíbí quíadeft;alíum quarát, Quam ín corde Chrifti.) δίς er Paulus' ad Corinthíos epiftola fccunda cap.tertío Epiftola mea uos eftís[χείρα ín cordíbus&vc,— Parua ται ἘΝ ta.) Litura delet fummi quor cerzsa líinendo ἀφ At tum folent apparere nonnundj alíqua líttera/ rum ueftígia, Caterum quod penítus aboletur,imís cerís eradi dicitur.: HIERONYMVS AD CHRYSOGONVM MONACHVM. à Vi ditca te affectus meus fitchariffímus ambobus Heliodorus tibi potuit fideli| ter nunciare:qui non minorete diligit amore& ego dílíeo:ut femp ín ore meo nomen tuum fonem:ut ad primam quáq; confabulationem íucundiffimi mihí PR e| confortij recordet,ut humilitatem admírer:uirtutem efferam, pradicem charíta/ η tem. Verum tu quod natura lynces infitum habentzne pofttereum refpicientes meminerint T príorum:[ir It ὌΝ tat x dog: femi Odi mo: ides ἡ tini ties puni nar niunt vina nn Cni [ην du ju (αἱ μι "m pat (imi P po AD ANTONIVM DE MODESTIA.$0. 99 A priorum: mens perdat quod oculi uidere defieríntiíta noftrz es necefficudinis penítus οὗ tust illa epiftola quá in corde Chriftianorum fcriptam Apoftolus refert:n$ parua litura: fed imís(ut aiunt)cerís eraferís. Et ille quidem(quas díximus)ferz:fub frondente captantes arbo; rs ramo fugaces capreas:aut tímídü ceruos anímal comprehendunt:currentemqy fruftra prz dam,dum hoftem fuum fecum uchít:rabído defüper ore dilaniant:& ισα meminere prxdan αἰ gdiuuenter uacuus ficcum fame guttur exafperat. Vbi uero fanguine pafta ferítas uifcera díftenta compleuerít: cum faturitate fuccedit obliuío: tádíu nefcitura quid capiat: donec me; tnotriá reuocaucrit efuríes, I u necdü fatíatus e nobís: cur fine iungis exordío?cur amittís ante; -ΖΡ teneastINifi forte negligentia femper excufatione focía,afferas te non habuilfe quod fcribe, tesxcum hocipfum debueris fcribere:te non habuiffe,quod fcriberes,| SCHOLIVM SEQ VENTIS, xs Ontrafophíftas.) Sophiftas intelligit fapientiz profeffores. At nuncut díuitías& impe A 7. SiS rium, itafapíentíam quoq; plufdá müdanam libenter amplectimur,cum Chríftus amet effe Ed! purusab omnicontagío mundí, Cumtune motum,quídem.) Quídam codíces habebat ἯΙ motum,quídam mutum, quídam nutum. Coníjcio fcríptum fuiffe ne my quídem,fiue ne m,pro eo quod eft,ne mínímü quíde πετᾶ, M. V arro refert hunc uerfum, ni ον Ennían, Dicit quod mínímá eft,nedqy,ut aíunt,my facere audent. De quo plura ícripfim?ín Chilíadíbus proucr biorum. Alíquís ímperítus,cá no intelligeret, quid fibí uelletfacere mu,caftígauit, hoc e(t deprauauit, mutum,quod alíus rurfum offenfus abfurdítate fenfus,uertít íü motum. T ertius quíipiam cuí nec hoc faciebat fatís,ex mutum fecit nutum, Atq hac fane ledío tolerabilior eft, HIERONYMVS AD ANTONIVM DE MODESTIA.: mw] Omínus nofter humilitatis magifter.difceptantibus de dignitate difcipulis: una apprehenditeparuulis,dicens:Quicüq; ueftrum non fuerit couerfus ficut infansz non poteft introire ín regnum cerlorum.Q uod ne tantum docere,nec facere uide δν rcturimpleuit exemplo:dum diífcipulorum pedes lauat:dum traditoré ofcalo ex; cipitidum loquitur cum Samarítana:dum ad pedes fibi fedente María, de celorum difputat tceno:dum ab ínferis refifroens,prímum mulierculis apparet. Satanas autem ex archaneelíco faftigio;non aliam ob caufam nífi ob contraríam humilitati fuperbiam tuit. Et Iudaicus popu lus prímas cathedras, δὲ falutationes ín foro uendícans:deputato antea in ftillam fitule genti popülo fuccendente,deletus eft. Contra fophiftas quoqy faculi δὲ fapientes müdi Petrus& Ia cobus pifcatores mittuntur. Cuíus reí caufa fcriptura aít:Superbis deus refiftit, humilibus dat gratíam. Vide frater,quale malum fit;quod aduerfarium habet deum, Ο quod ín euan gclío δὲ pharifzus arrogans fperniturz& humilis publicanus auditur.Decem iam(ifi fallor) epifto; las plenas tam officij c precum mifizcum tu ne nutum quidem facere dignarís:& ἆῆο loquen/ te cut feruis frater cum fratre non loqueris. Nimis inquies,contumeliofe. Crede mihi,nifi fili ucre&indía prohibefet:tanta lxfus ingereremiut ínciperes mihi refcribere;uel γάτα, θεά quo/ niam& ἰγαίςί hominis eft,& iniuriam non facere Chriftiani: ad antíquum tnorem reuertens: turíus precor:ut& diligentem te diligas,& conferuo fermoné cóferuus impartías, Vale in diio. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS, Quidam ex confenfa uxoris, inftituerat ab ufu matrímontj abftinere, Sed per occafíonem domeftíj €x confuetudínís relapfus eft ad coítum.Illa poenítes fe contulerat ad loca fan Ca.Híeronymo rem nar) tat. Adhortatur ígitur marítá ut uxorís exeplo poeníteat,& facra uífat loca. Opínor nome eíus, ad qué Ícríbít,data opera ab Hieronymo pratermiffum,ne famam illíus notaret, uad haud fcio quís affcri^ plitad Ruftícum, SCHOLIA. πανε Bícq; humore& rheumate.) οὖμα grace fluxus eft.Pítuíta& humor,corporís defíccatue 2; EY inedía,Et corpore exucco,líbído extínguítur,ld refert ad hoc quod fcríptá eft,In ínuio ἂ2 (£F. Qi jínaquofo.— Sicut Adama ponamte.) Àdama& Seboím duz cíuítates(unt íuxta Sodo y, ERA 3 mam, ex[ης quas ignís corleftís abfumpfit. Οία paleísad frumenta.) Eftapud Híerei ALAS jmíam,cap.z."Tantíduxfoemína facti.) Hemiftichíum eft Maronís,quo díuus Hiero: nymus|líbenter utítur,(Candidatus es fídeí.) Quíaferuatur uír infidelis ín mulíere fidelí, Vt cadída ti nonddaffecuti funt honorem,fed proxímum eft ut confequátur;ita uicínus eft falutí,cuius uxor íant praceffít ad uere Chríftíanam uítam, "n MW] IN IE € EE x E."* AD RVSTICVM." τ U HIERONYMVS AD RVSTICVM.“με v Vod ignotus ad íonotum audeo fcribere:fanctz: andlla chrifti Hedibia& filie | Ὗ mex,coniugis tux Artemix;imo fororís ex coniuge atqy conf: cruz, fecit deprecaj ἢ tío. Qua nequacp propría falute contenta:tuam δὲ ante quarfiuit in patria:& nié 21 in fanctis locis quarít:imítari cupiens, Andrez& Philippi apoftolorumbeneuo; lentíam:quorum uterq inuentus a Chrifto,fratrem Símonem& amicü INathanael inuenire defyderat:ut alter cor: mercat audirezT u es Simon filius Iohána, tu uocaberís Cephas,quod interpretatur Petrus: Alter donum deí(hoc enim língua noftra fonat Nathanael), Chrifti ad fc loquentis teftimonio fübleuetur.Ecce uere Iraelíta,in quo dolus non eft. Optauerat quoty dam δὲ Lot cum filiabus faluare coniugem fuam,& de incendio Sodoma δὲ Giomorrz pene fcmíuftus erumpés,educere eam,qux priftinis uítijs tenebatur aftricta:fed ea defperatione tre pida:refpicierifay poft terum:aterno infidelitatís título condemnatur.Et ardés fides pro una muliere perdíta:totam Scgor liberat ciuitaté.Denícq, poftcg Sodomiticas uallesac tenebras de relinquens,ad montana confcendit,ortus eft οἱ fol ín Segor,qua interpretatur paruula: ut par; va fides Lotquía maíoranon poterat.faltem minora feruaret, Neq; ei Gomortz quondam & εἰτοτίϑ habitator, ftatim ad merídié poterat peruenire,ín qua Abraham amicus domini cii αποεῖίς fufcepit deum:Et Iofeph fratres pafcit ín. Acgypto,f| pent fq; audita fponfa: Vbi av baszubi pafcis in merídie?Samuel quódam plangebat Saulé:quia fuperbia: uulnera porníten tix medicamine non curabat.Et Paulus lugebat Corinthíos:qui fornicationis maculas lachryr mís delere nolebant. Vnde δὲ Ecechiel librum deuorat fcriptum íntus δὲ forís:carmíne δὲ plan &u& ux. Carmíne fuper laude iuftorum:planctu fuper peenítétibus: Va fuperhis dzquibus fcriptum eft:Cum uenerit impius ín profundum malorum,contemnit. Quos oftendit Efaías, dícens: Vocauit dris fabaoth ín die illa ad fletam,& planctum δὲ decaluationetn δὲ accinétioné cilíciorum:ipfi autem fecerunt lxtícíam δὲ exultationem,mactantes uítulos& occidentes oues, ut comederent carnes, dicentes: Manducemus δὲ bibamus,cras enim moríemur, De quibus& Eccchiel loquitur: Et tu filí hominis díc domui Ifrael:fic locuti eftis,&ícentes: Errores noftri& iniquitates noftrz fup nos erü& ín ipis cótabefcimus:& quomodo falui effe poterimus?Die cis: Viuo ego dicit dris: INolo morté impíj fed ut conuertatur a uia fua, Ft íterü: Reuertimini recedentes a uía ucftra:quare moricmíni domus IfraclzNihil cam offendit deü,dp defperatior nemeliorü haere priorib?,Lícet ipfa defperatío incredulitatisíndiciü fit. αἱ em defperat fa lutem,non putatfuturü effe iudicium.Quod fi metucret,utíq; bonís operibus fe iudici prepa rarct, Audiamus per Hieremíam loquentem deü:Conucrte pedem ταῦ a uía afpera, δὲ guttut tui a fiti.Et iterum: Nunquid quí cadit non refurgetzaut qui auerfus ef;nó reuertetur?Et pet Efaíam:Quando conuerfus ingemuerís:tunc falus οτί, δὲ fcies ubi fueris.Scíre non poffumus eerotationis mala,nífi cum fuerit fanitas cofecuta.Et quantü boni uírtus kabeat,uitía demon; ftrant: daríufu fit lumé comparatione tencbrarum.Ecechiel quoq ifdem uerbis: quía eodé & fpiritu: Conuertimíni(inquit)& redite ab iniquitatibus ueftris domus Ifrael,& non erát uot Ρίο ín tormentü impictates.Proíicite omnes impíctates ucftras quibus impie cgiíftis aduerfum me: δὲ facite uobis cor nouum δὲ fpírit nouum:Et quare morícmini domus Tíraelz Nolo em morté peccatoris dicit diis. Vnde δὲ in confequentibus loquitur: V íuo ego-dicít düs:INolo mot tem pecaatoris,nifi ut reuertatur a uía fua δὲ uiuat,ne mens incredula de bonorum repromíffio, ne defperet:& femel perditioni animus deftínatus,non adhibeat uulnerí curationem:quod ne, quad exiftimat pofle curari. Idcirco iurare fe dícit:ut fi non credimus promittentí deo: creda/ mus faltem pro noftra falute íurantí.Quam ob caufam íuftus precatur,& dicí:: Conuerte nos deus falutarís nofter,& aucrte furorem tui a nobis.Et iterum:D rie ín uoluntate tua praftítifti decori meo fortitudinem. Auertifti faciem tuá a me,& factus fum cóturbatus.Poftq; em fcedi tatem delictorum meorum uírtutum decore mutaui:infirmitatem meam tua gratia robora; fti. Ece audio pollícentem: Perfequar ínímicos meos,& comprehédam illos,& nó reuertat, donec defíciant:ut qui te ante fugicbam,& inimicus eram:tua comprehendar manu. Nc ceffes a perfequendo, donec defiiam a uía mea peffima, δὲ rcuertar ad. uirum meum priftínum:qui ja mibi. AD RVSTICVM.$o. Ιοο A mihidabit línteamina mea, δὲ oleum,& fimilam,& cibabit me pínguifTimis cibis. Qui idcirco i obfepfit,atq pradufit uías meas peflimas,ut eam inuenírem uiá;qua dícit ín euangelio: Feo i fum uía,ueritas& uita, Audi pphetam loquentéQui feminantin lachrymis ín gaudío metét, εἰς Euntes ibant& flebant; portantes femina fua: Venientes αὔτ ueníent ín exultatione portantes i ἢ manipulos fuos.Et loquere cü eo:Lauabo per fingulas noctes letum meü.ín lachrymis meís i. ftratü meü rigabo.Et iteg:Sícut defyderat ceruus ad fontes aquarü:ita defyderat anima mea Ti ad te deus.Sitíuit anima mea ad te deü fontemuíuü,quádo ueníá& apparebo ante facíé ἀεί, t Factz funt míhi lachryma mex panes per diem& nocté.Etín alioloco: Deus deus meus;ad ἡ Rt te de luce uieilo.Sitiuit anima mea ad te; dj multipliciter tibi caro mea.In tetra deferta δὲ inuía t& inaquofa.ficin fancto apparui tibi. Quádj em fitíerítteaníma mea:tamen multo te plus car ns nís mex labore quaffiuí,& tibí ín fancto apparere nó potuínífi príus ín terra deferta a uítijs,& ta inuia aduerfarijs poteftatib9,& abfq; humore δὲ rheumate ullius libidinis cómorarer.Fleuit δὲ Mi diis fup ciuitatem Hierufalem:quía non ecifIent peenitentia:& Petrus trínam negationé ama in, ritudine abluit lachrymarü: impleuitqy illud ppheticü:Exítus aquarum deduxerut oculí meí. iu Plangit& Hieremías populü pcenítentía non agentem,dícens:Quuís dabit ζαρίεί meo aquá,& sint oculis meís fontem lachrymarü,& plorabo populü iftum per diem δὲ noctem? Cur auté plat "iT gat,& defleat:fequenti fermone demonftrat.Nolite flere mortuum, neq; plangatis eum. Flete "ts planctu quí egreditur:quía nó reuertetur ultra. Nequadp igitur gentilís planoedus eft;atqy Iu; ᾿ ἐμὰ dzus: qui ín ecclefia non fuerüt,& femel mortui funt, de quibus faluator dicit: Dímitte mor Ἰ Vl tuos/fepelire mortuos fuos:Sed eos plange,qui per fcelera atq; peccata xerediütur de ecdefia,|| sg δὲ noluntultra reuerti ad eam damnatione uitiorum, Vnde& ad uiros ecdefiaftícos: quí muri i tir δὲ tutres ecdefiz: nuncupantur: loquitur fermo propheticus, dicens: Muri Sion proferte lachry 1 Adr- masimplentes illud Apoftoli: Gaudere cum gaudentibus;flere cum flentibus: ut dura corda bs Ηθη peccantid ueftrís lachrymís prouocetís ad fletum:ne perfeuerátes ín malítia,audiant:Eeo plan jl eai tauí teuíneam frugiferam, omne femen ueri: quomodo uerfa es ín amaritudinem uitis alíe/ 1 σε πα Ἐξ iterum:Ligno dixegunt pater meus es tu:& lapidí,tu eenuifti me,& uerterüt ad me dor B fa&nonfacies fuas.Et eft fenfus.Noluerunt ad meconuerti,utagerent poenitentíam, fed pet cordís duritiam ín íniuríam meá fua terga uerterunt. Quáobrem& diis loquitur ad Hieremia: Vidifti quz fecerunt míhi habitatio IfraelzAbierunt fuper omné monté excelfum,& fubter omnelignum frondofum,& fornicati funt ibi:& dixí:Poftaj fornícata eft δὲ fecit hzc omnia:. ad mereuertere,& non eft reuerfa.O daemétía dei,O noftra durítia: dum δὲ poft tanta fcelera i tos prouocat ad falutem.Et ne ficquidem uolumus ad meliora conuerti. Sí reliquerit, inquit, uxor uirum fuü:& alij nupferit;& uolucrít poftea reuerti ad eü;nunquid fufcipiet eam,& no de teftabíturzPro quo fcripti efb;íuxta hebraícam uerítatéiquod ín orzcís δὲ latinis codicibusrió habetur,& tu reliquiffí me:tamen couertere,& fuícipíam te dicit dns. Efaías quoq; in eundem fenfum tjfdem pene loquitur fermonibus:Conuertimíni qui profundá cofiliü cogitatis δὲ ini, quum filij Ifracl;reuertere ad me,& redímá DER deus,& non eft alius prxter me,iuftus δὲ fal, uatornon eftabfq; me.Reuertímini ad πας, δὲ falui erítis,qui eftís in extremis terra: Recordami ' ni horü,& ingemifcíte,& agite poenítentiam quí erratis. Couertimíni corde,& mementote prío tum a fxculo: quoníá ego fum deus,& non eftalíus abfay me. Scribit δὲ Iocl, Conuertímíni ad me ex toto corde ueftro,ín ieiunio& lachrymis δὲ planctu:fcíndite corda ueftra,& nó ποι, menta ueftra.Miferícors eim δὲ miferator eft dris:& agens poenítentíá fuper malítijs.Quátz au tem fit míferícordiz:& quam(ut íta loquar)nímiz ineffabilifq; demétiae, Ofee propheta nos doceat: per quéloquítur deus:Quid tibi facíá Ephraim? quomodo te ρτοτοσᾷ Iírael?quid cíbí incj facamzSicut Adama ponam τε, δὲ ficut Seboim,Couerfum eft cor meum ín me:& cótur; bata eft peenítudo mea.Nequadg facíam fecundum iram furorís mei, Vnde& Dauid loquítue ín pfalmo:Non eft(4 morte quí memor fit tuí:ín inferno autem quis cofitebitur tibi? Et ín alío loco:Peccatü meü notum feci,& iniquitatem meá non abfcondí.Díxi pronuncíabo contra me inquitaté meà drio,& tu dimififti ímpietatem cordís mei.Pro hacorabitad te omnís fanctus intépore oportuno, Verütamen in diluuío aquarü multarü ad eum nó approxímabunt, Vide dee rer ἃ; quata AD RVSTICVM. C quanta magnitudo fit fleruum:ut aquará diluuio coparetur. Quos quí habuerit& dixeritdg— Ἢ Hieremía:Non fileat pupilla oculí meí:ftatím ín illo complebit:Miferícordía δὲ ueritasobuiay—| uerunt fibi íuftícía& pax deofculatz funt:ut fi ce iufticía δὲ ueritas feruauerínt, míferícordia δὲ-| pax prouocent ad falutem, Totam poenítentíá pecatorís oftendit pfalmus quinquagefimus: quádo ἰποτοί[ως eft Dauid ad Bethfabea: uxoré Ψτία Ethei,& a Nathá pphetantecorreptus re(pondit:Peccaui. Statímq; meruit audire: Et dis abs te abítulít peccarum. Adulterío enim iunxerat homícidii:& ramé cóuerfus ad lachrymas: Mifererc(aít)mei deus fecandá magnámi| *— fericordiá tuá.Et fecandü multitudiné miferationü tuarü,dele iniquitaté meá.Magnü em pec| catü,magna indigebat miferícordía. Vi iungit& dicit: Multi laua me ab íniqtate mea,&a pec cato mee munda me.Quoníá íníquitaté meá ego agnofco,& delíctü meü cótra me eft femp, Tibi foli peccaui(rexem eram,alium non tímeba)& malü coram te feci,ut iuftificeris in fermo; nibus tuís,& uíncas cum iudicaris. Codufit em deus omnia fub peccato,ut omibus mifereatur; Tantüq pfecit,ut dudum peccator δὲ pcenítens tráfierítin magiftrá,& dícat:D ocebo iniquos. uiastuas,& impijad te conuertentur. Confeffio em& pulchritudo coram eo:ut qui fua confef fus fuerit peccata δὲ dixerit:Putruerunt δὲ corrupta funt cicatrices tnea a facie infipientíz: mez, T fceditatem uulnerü ín fanitatís decorem cómutet.Qui em abfconditíníquítatem fu&nonpro;—| fperabitur. Achab rex impijffimus uineá INabuthac cruore poffedit:& cà Hiecabel n6 tamcój {ποίο{0,05 crudelitate coniuncta, Helix increpatióe corripitur.Flac dicit drisOccidifti& pofr fedifti. Et iterü:Inloco ín quo línxerüt canes fanguiné Nabuthz,ibi ην fanguínétuum:&. Hiegabel canes comedent ante muros Tegrael. Quod ci audiffet Achabfcidítueftimentafua— δὲ pofuit faccum füp carné fuá.ieiunauitcg& dormíuit ín cilicio.Factufgy eft fermo ἀπί ad He liam,dicens:Quoniá reucrítus eft Achab faciem meá,nó inducá malü ín dicbus eius. Vná fce lus Achab δὲ Hiegabel:tamen cóuerfus ad peenítentíam Achab,perna differturinpofteros:&—— Hiecabel ín fcelere perfeuerans:prafenti iudicio códemnatur, Loquítur δὲ dris in euangelio: Vi n τί INíníuita furgent in iudici cum generatione hac& códemnabüt eam,quiía egerüt porniten' tíam ín prxdícatione[οπς. δύση enim ueni uocare íuftos.fed peccatpres ad pcenitentíam.Dra chia petí:& tamen inuenitur in ftercore.N onagíntanouem oues relinquuntur{η folitudine, & una ouís quz aberrauerat;paftoris humerís reportatur. Vnde& lxtícía angelorum eft fuper uno peccatore agente poenítentiá.Quanta felicitas,ut de falute noftra exultent ceeleftía?De α/ , bus dícitur:Pernítentiaagite;appropinquauit em regnum coclor. Nullum ín medio fpatium.| Mors δὲ uita fibi cotraría funt:& tamen paenítentía copulantur Luxuriofusfiliustotampdege—^ rat(ubftantíat:& procula patre,uíx porcorü cibís inedíam fuftentabat. Reuertítur ad paren| téitmmolatur οἱ uítulus faginaws, ftolam accipit& anulum,ut Chrifti recípíat ueftimentum,-| quod dudum polluerat: δὲ audire mereatur: Candida fint femper ueftímenta tua. Receptogg fignaculo dei, prodamet ad dfim:Pater peccauí ín coclum,& coram te:& reconciliatus ofculo di|! cat ad eum:;Signatum eft(aper nos lumen uultus tui diie.lufticia iuftinon liberabiteü inqua cunqy die pecauerit:& iniquitas iniquí non nocebitei,quacüq; die cóuerfus fuerit. Vnüquégs iudícat/ficut ínuenerít. INec prateríta confyderat, fed prafentia:fitamé uctera crímina nouclla cóuerfione mutentur.Scpties cadit iuftus,& refurger,Si cadit,quomodo iuftuszSíiuftus,quo! modo cadítzSed iuftí uocabulum nó amittít,qui per peenítentiam femper refurgit.Et no fol feptics.fed feptuagiesfeptíes delínquenti,fi couertatur ad pornitentiam,peccata donantur.Cul plufdímittic plus diligit. Meretrix lachrymis pedes faluatorís lauat,& crine detergit:& in typi ecdefiz: de gétibus cógregata: merc£ audire: Dimíttütur tibi peccata tua.Pharifzi iufticía perit fuperbía:& publicani humilítas.cofeffionefaluatur.Per Hicremiáconteftatur deus: Ad fummá loquar contra genté& regnü: uteradicem& deftruam,& difperdam illud.Si pocnítentiá egerit gens illa ἃ malo fuo, quod locutus fum aduerfum eam:agam δὲ ego pernitentiá fuper malo, quod οοοίταυί ut facerem eí.Et ad fummáloquar fuper genté& regnü ut xcdificem,& ut planté íllud.Si fecerít malá in cofpectu meo:ut non audíat uocem mcá:poenítentíá agam fuper bono quod locutus fum,ut facerem eí.Statímqy infert:Ecce ego fingo cotra uos malu,& cogito cotra. uos cogitatione, Reuertatur unufquifqy auía fua mala:et dirieite uías uctras&(tudia μα SES Piu tdi rg ine; vdd us| t Ἴ bc AD. RVSTICVM,. $0. IOI A QuidixerüsDefperauimus;Poft cogitationes eii noftras ibímus:& unufquifq: poft prauíta/ tem cordis fuí malü faciemus, Symeon íuftus in euangelio loquítur:Ece híc pofitus eft ín rui; pam,X ín refurrectionem multorü:in ruínam uidelicet peccatorü,& in refurrectionem eoram qui agüt poenitentia. Apoftolus fcribit ad Corínthios;Auditur ínter uos fornicatio,& talis for/ nicatio,qualís ne ínter gentes quídéiita ut uxorem patrís aliquis habeat. Et uos inflati eftís,se non magis luctum habuiftisut tollatur de medio ueftrum,qui hoc opus fecit,Et ín fecunda ad - eofdem epiftola: Ne abundantioti trífticia pereat,qui eiufmodi eft:ireuocat eum& obfecrat, ut ófirment fuper illá charítaté:ut quí inceftu perierat, poenitentia cóferuetur. Nullus quidé mà dusa peccato:ne fi unius quídem diei fuerituíta cíus:numerabiles autem ἅπί uítz illius. Aftra quoq ἱρία non funt munda ín confpectu eíus, Et aduerfum angelos fuos petüerfum quid ex cogitauit.Sí ín ccelo peccatüi,quátomagis ín terra7Sí delictum ín hís qui carent tentatione cor porea,quáto maeís in nobis, qui fragili carne círcüdamur,& cá Apoftolo dicimus:Mifer ego, quís me liberabit de corpore mortís huíus?INó er habitat ín carne noftra bonum,ne quod uolumus.fed quod nolumus:ut aliud anima defyderetaliud caro facere: copa --fi quídá íufti appellantur ín fcipturis,& non folum iufti.fed iufti in confpectu deítiuxta illam jufticiam appellantur íuftiiuxta quam fupra dictum eft:Septies cadit íuftus,& refurget.Ec iux «ta quod íníquítas íniquí non nocebit ei in quacung; die cóuerfus fuerit. Deníc; δὲ Zacharías: pater Iohannis quí fcribitur iuftuspeccauit ín eo quod non credídít,& ftatím filentio condem! natur.Et Lob qui iuftus δὲ ímmaculatus ac fine querela in príncipio uoluminis fuí fcri bi&poft .ea,& dei fermone,& cofeffíone fui, peccator arguitur. Si Abrahá.Ifaac&I acob, pphetzx: quoq: & Apoftoli,nequacj caruere pecaato:fi puriffimü trítícum habuit míxtas paleas:quid. id de nobís iibi cn dici poteft,de bus illud τηρεῖ eftzQuid paleis ad fr Π dicit dns? Et tamé palex futuro releruantur incendío: cícanía hoctépore míxta funt fegetibus frumentorum, donec ueníat B quihabetuentlabrum ín manu fua& purgabit aream:ut cógreget trítici ín horrea, δὲ quifqui; lias gehenna igni comburat. Ηἷας omnía quafi pulcherrima fcripturarum prata VO Ep unum loci uolui congrefare:& de fpeciofiffimis floribuscoronátibi texere poenitentia quá ím. ponas capítí tuo,& allumas pennas columbz,& uoles& requiefcas,& dementiffimo reconcilie! Tfíspatríi, DlNarrauít mihi uxor quondá tua,nuncforor atq; conferua, quod íuxta prceptum -apoftoli ex cofenfu abftinueritís uos ab opere nuptíarum,ut uacaretis orationi. Tuaq; rurfum ucftigia,quafi ín falo pofita fluctuaffe,imo(ut apertíus loquar efle prolapfa.Illam auté audit feadüocum Moyfe: l'uuero hícfta mecá:& dixiffe de domino: Statuit fupra petram pedes | Im concidit? fc.Porro illius perftare ín diio,& fuum tibi hofpiti non negare: ut cuí príus coniunctus fuc/ rascorpore,nunc fpirítu copuleris.Quí em adharet drio,unus ἢ pírítus eft cum eo, ή αρ uos ra; bíes barbarorü,& ifhminens captíuítas fepararet.füb iurifiurandi teftíficatione pollícitü: ucad fancta tranfeunté loca;uel ftatím ucl poftea fequereris,& feruares anímá tuá,quá uifus facras ecgligentia perdidiffe. Redde ígitur quod prafente deo fpopondifti.Incerta eft uíta mortali, neante rapíaris, C tuam ímpleas fpofionem, Imitare eam quá docere debueras, Proh pudor, fragilior fexusuincit fcculum,& robuftior fuperatur a(culo. T antí dux feemína facti eit:& no fequetís eam,in cius falute candídatus es fidei? Quod fi te reí familíarís tenent reliquíz:ut fcilí .€et& mortes amícon& cíuíü uídeas,& ruinas urbium atq; uillará:faltem ínter captíuítatís ma la.& feroces hoftíum uultus& prouíncíz tua infinita naufragía,teneto tabulam peenitétia: δὲ memento conferux tug, qua: tuam quotidie fufpirat nec defi perat falutem, T u uagaris in pa; tríaímo non patría,quía patríam perdidifti.Ifta pro te ín locís uenerabilibus refurrectíonís& erucis ,& incanabulorum domiíni falutorís:ín quibus paruulus uagtjt, ταί nomínis recordatur: teqy ad fc orationibus trahítut fi non tuo imerito, faltem huius falueris fidc, lacebat quondam meos. Tuádomü.qux fundamenta fidei folida non habcbat: poftea díabolí tu paralyticus ín lectulo:& fic erat cáctís artubus difTolutus:ut nec pedes ad ingrediendtinec ma; nus mouere poffet ad precandi:& tamé pfertur ab alijs,& reftítui£ priftinz fanítatí:ut porca ᾿ ret lectulum,qui dudum portabatur a lectulo.Et te igitur abfenté corporc,prafentem fide,of fert coferua tua dito faluatori.Et dícitcum Chananza;Filía mea imale uexatura damnoriío, Re K 2 2 cie em ς agimus tur. Quod, | | AD RVSTICVM. &te eif appellabo animá tuá filiam anima eíus;qua: fexus nefcit diuerfitatéquíate quafi par" uulutnatq lactente,& aecdum ualentem fumere folidos cíbos,ínuitat ad lacinfantia,& nutri dis tibi alimenta demonftrat:ut poffis dicere cá ppheta:Erraui ficut ouis perdita:quare feruum' tuum,quoníam mandata tua non fum oblitus.; ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. a oh Docet uiduís& uirgiínibus uitandam effe domeftícam confuetudinem, eorum unde Πέ perículum; ucl pudicítíze, ucl fama. Argumentum epiftolc narrat ípfe.In calce huíus libelli fubfignificat hoc argu^ mentüa fe declamatorío more Γης(πηρε& tracatá.[de ínnuít ín alía quada epiftola. V nde πες Μις. ullum nomen admífcetur ufdj. V erfatur ín genere fuaforío. T'amen plurímí íncídunt locí coíecturales,: ín quibus míre lufít Hieronymus, V títur crebrís dílemmatis ín argumetando. Multüm ítem admifcet. Πε». ὁ SCHOLIA. εν iu Ἐφ ΞΦΑ͂Ι Vcílianum quiddà retulit.) Palamallufit ad íd quod Horatius fcrípfit de Lucilio fatyrii' 7 ΓΕ co. At ídem,quod fale multo Vrbem defrícuít,charta laudatur eadem, Salem uocat día 293(la ac mordacia.Et defrícare, pro taxare& tangere pofitíeft. largantíbusatqy negant. ?(MI tibus cunctis) Etením ή confentíentes uníuerfi;negent fe tales, quales tu predicas:nímíf 1L d] rum quod uides,non uídes:à quod audís,non audis. Veftram euaríare.) Quidam cor. díces habebant,orare.Egolegendum cenfeo curare,— Surdís narrare fabulam.) Prouerbíum eft, übi quís níhílagítfuadendo.—Venena ferpentína.) Serpentína feu ferpentíno fapereft:legendum,uener na tolluntur antídoto, Coram te uocat.) Corà híc aduerbíum eft. Et omnestecü&c.) Et híclocus,: uaríus habebatur ín exemplaríbus.Opinor íta legendum:Et omnes te, cá alíquíd εοτ quaefuadent,dey; trc&ans fecerís,puram,fimplícem&c,^ Legimus ín fcholis.) Exemplü eíus quí amore contabuít,cuí? flatua pofíta fuerat ín publíco.Spírantía díxit, quafi uíua,quod uelutí uíuí homínem reprefentaret.]ta" Vergilius. Excudentg alij fpirantía mollius zra.. Sed rofulá& ín fordíbus.) Ω αἰαᾶ codices habebant: Troffulá: legendum cenfeo, T orofulum:ut íntellígas homíne nó exhauftá uígilijs& iciuntjs,fed bene curata cute& obefo corpore, etíam fi parum nítíde cultum alías, Antíquí,equítes Romanos Ttoffulos. appellabant: quz: quídem appellatío uidetur ín ἰοςῦ prouerbíalem abífle, Perfius. Troffulus exultat: tibi per fubfellia leuís.Sed torofulus magis placet, llle parafitum.) zoga íuxta,& σῖτος cibus, Vnde α΄ libenter cíbo uefcuntur alieno, parafitíuocabantur. fte impoftorem.) Quí arte fallunt, ímpoftores. appellantur:delut quí uítreas gemmas pro natíuis uendunt. Hic heredipetam.) Id eft, captatore tel flamentorum. Portare matulam.) Quadam exemplaría habebant mapulam:nonnulla mattulam.E. gemíno mendo conijcere lícet, legendum effe matulam.ld eft uas,ín quod redditur lotíum,Erat abíer Giffímum obfequíj genus porrígere matulam. Memínít hac de re ín epíftola ad Nepotíianum, Να] lo nítro.) Locus eftapud Hieremíam,capite fecüdo. Si lauerís te nítro,& multíplícauerís tibi herbam: Boríth,maculata es ín íniquítate tua coram me.Porro Boríth índícat Hieronymus feptuagínta uertif]. fc herbam fullonum.Borith autem effe herbam,qua ín paleftína nafcatur locis humnectís,habes eandé. ferme uím quá habet nítrum,Nítrü autem quíddam eftnó díffimile falí, quod ob acrímoníam olím α΄ lauandas ueftes adhiberi confueuít.— Ft tertíus ille.) Grarca uox hoc loco uaría fubíjcítur ín exemplar ribus. Nec magni refert,aliorum errores percenfere, Dubíam non eft quín legendum fit γκροβόσκος, SiC: ein grace uocatur,qui fenilem aetatem parentís,aut amíci fouet ac fuftínet, Et γροβοσκξιμ, alere fenems À γβρας fenectus ὃς βόφκω pafco. ^ ^€ DE VITANDO SVSPECTO CONTVBERNIO. εἰ 1 Etulit míhi quídá frater e Gallia fe habere fotoré uirgine, matréq; uidud:qua iit l| eadé urbe diuifis habitarent cellulis:& ucl ob hofpitij folitudinem,uel ob cufto/ dU a díendas facultatulas,prafules fibi quofdam derícos affumpfiffent:ut maiore dej ΚΩ ο] decore iungerentur alieníscg a fe fuerant feparatz.(Πορ ego íngemifcerem, δὲ multo plura tacendo cj loquendo fignificaré:Q uxfo te,inquít;corripias eas litteris tuís,& ad concordíá reuoces:ut mater filíam,& filía matré agnofcat.Cuí ego:Optímá, inquá,mihi iníun/ ois perníciem:ut alienus concilíé,quas filius Rare non potuít.Quafi uero epifcopalem cathe drani teneam,& non daufus cellula;ac procul a turbís remotus,ucl praterita plágam uitía, uel uítare nítar prafentía.Sed&íncongruü eft latere corpore,& lingua per toti orbem uagati. Et ille;nimid αἷς, formídolofüs es. Vbi illa quondá conftantía,ín qua multo fale orbem defricans Lucilianum quippíam retulifti? Hoceftaío quod me fugat,&labra díuídere non finic.Poftd em arguendo crímina factus fum críminofus:& iuxta tritü uulei fermone prouerbíü: Iurganti bus δὲ negantibus ainctís;necaures me credo habere, nec tactum τί ρ[ίαρ parietes ín me maledi cta rcfonarüt:& ín me pfallebantqui bibebátuínücoactus malo,tacete dídici;rectius effe arbi trans, jp |: DE ΨΙΤΑΝΡΟ.5νΕΡΕΟΤΟ:ΟΟΝΤΥΨΒΕΚΝΙΟ.^-^$0. Το» i A trans poriere aiftodiá oti meo,& oftiá munitü labijs meis, cp dedinare cormcü ín uerba mali,. ὟΝ ca:& d carpo uitía;in αἰτία detractiois incurrere.Quod c dixiflem.ING eftínquicdctrah ere, uerü dicere: nec priuata correptio, generalé facit doctríná:cá aut rar? aut nullus fit,q fub hui?: cülpz eati non cadat. Quacfo e tene metanto itinere uexatii fruftra uenifTe patíarís, Scit eii dis qd'poft uifioné fanctom locorá,hancuel maxíme caufam habui:ut cá ταῖς lítteris foro.. Y rimedercr ac matri.Et ego:íam íanrinquá quoduís facíá:nam δὲ epiftolz tranfmarínz funt,& fpecialíter fermo dictatus,raro poteft inuenire quos mordeat. T e auté obfecro,ut dam fermo: nem hüchabeas.Cüq portauerís οί pro uíatico:fi auditus fuerit latemur pariter, Si ait con,: téptus fucrítquod& magis reor,ego uerba pdiderím,tu itineris logitudiné.^ Prímü uos fcire S cipio foror& filía;me no idcirco(cribere,qa aliqd deuobis finiftrà fufpicer fed ne cxterí fufpi,| céntur,ueftrá me orare concordíá. Alioquin(quod abfit)fi peccator: uos exiftímaré elutíno co/: hzfiffe;ndg fcriberé.fcirégs me furdis narrare fabulá.Deínde hoc obfecro,ut fi mordacíus qp. tls Wo m»—piáfeipfero:nó tam mea putetis aufteritatis effec morbi.Putrida: cames ferro curan& cau. αμ térío. Venená ferpentina pellátur antidoto.Quod fatis dolet;maiorí dolore expellitur. Ad ex in trem hoc dícoxquod fi etiam μας cotiícientía crimínis uulnus non habeat:habet tamen fama: ni Emm Mie& filia nomina pietatis officiorum uocibula;uincula natura-fectida poft Fic eum fcederatio.INon eft laus;fi uos diligitis:fcelus eft,quod odiftis.Domiínus Icfus Chriftus: Án fübicctüs crat parétibus fuis:uenerabatur matré;caius ipfe erat pater.Colebat nutrítium,qué "S. mutriueratoeftatumqy fe meinínerat,alteríus utero,alteríus brachíjs. Vnde& in cruce pendens: is commendat parentem difcipulo,quam nunc ante crucem dímiferat. Tu uero filia(íam enim να defino ad matrem loquí, quam forfitan&«tas& imbecillitas ac folíitudo excufabilem facit):tut T ínquarm filia;eius domum anguftam iudicas:cuius non tibi füítuenteranguftus? Decem men "^ fibus utero claufa uixífti,& uno díe in uno cibículo cum matre nó duras? An oculos eius fetre n tion potescFt qux omnes motus tuos,tpote illa quz genuit, qua aluit,& ad Πᾶς adduxitata. n tein facilius intelligit;teftem domeftícam fugis?Si uirgo es quíd times diligentem cuftodiamz ws B^ Sicortuptaxurnon palanfhubíscSecunda poftnaufragium tabula eft,quod male coperis.fal. xut teth hocremedio téperare.N eq; uero hoc dico,qd'poft peccatü tollá peenitentiá:ut quod ma/ "Th le ccepit male perfeuerct:fed quod defperem ín iftiufmodí copula díuulfionem, Alioquin fi ad "T tnatrem mígraueris poft ruínam facilius poterís cum ea plangere, quod per illius abfentiam. "ναὶ erdidifti.Ouod fi adhucínteera es,& non perdídifti,ferua ne perdas; Q uíd tibi neceffe eft ἐπ. xb o. poti ea aerfàri domo,ín qua necefle habes quotidie,aut períre,aut uincere? Quisundg mortalium. im íuxta uíperam fecuros fomnos capit? d etfi non percutíat;certe follicitat,Securius eft perire. non poffe: iuxta perículum non perí.Inaltero tranquillítas cft, in altero gubernatio. 10. eaudemus:hic euadímus.Sed forte refpondeas.INon bene morata mater cft, res(πα cupit; amat díuitíasipnoraeieíunium,oculos ftibiolínituult compta procedere,€ nocct propofito. mco: nec poffum cum huíufmodí uíuere. Prímum quídem: etiam fi talis eft,ut caufarissmaius ὦ habebis premium, fi talem non deferas. Illa te díu portauít in utero, díu aluit: δὲ difficliores infantia morcs, blanda píetate fuftinuít, Lauit pannorum fordes,& immüdo fzpe foedata eft ftercore. Affedit xerotanti:& qua pro te fua faftidía fuftinuit: tua quoq paffa eft: Ad hanc perdüxit aetatem: ut Chriftum amares docuit, INon tibí diífpliceat eius conuerfatío, quz τε. [ροπίο tuo uírginem confecrauít. Quod fi ferre non potes, δὲ delítías cíus fugis: atqy(ut hoc aulgofolet dici)fzcularis eft mater: habes alías uirgines, habes fanctum pudicitia: chorum; Quíd matrem deferens,eum diligis qui forfitan fuam reliquit fororem δὲ matrem: α diffici, lís:fcd ifte facilis.IlIa iurgatrix:ergo í(te placabilis.Quxro utrum uírum fecuta fis: an poftea, ínueneríszSí cum fccuta es,manifeftum eft,cur matrem reliqueris.Si poftea repperifti, ofter dis quid ín matris hofpitio non potuerís ínuenire. Durus dolor,& meo tnucrone. tme uulne/ rans, Qui ambular,ínquít.fimplicíterzambulat cohifidenter, T acerem,fi me non. morderet con; ii fcientía,& ín alijs meum crímen non reprehenderem:nec per trabem oculi: mei alteríus feftu, i cam uíderem.INunc autem cum ínter fratres procul habítans: corumqy fruens contubernío; yu honefte fub arbítris,& uideam rato;& uidear: impudentifimura cft cíus te uerecundíam Fs t 4— non eri hig od ent mu jn? ΡΕ VITANDO SVSPECTO CONTVBERNIO. non fequi cuius fcqueris exemplum. Quod fi dixeris:Et inihi fufficit confcientia mea:habeg deum íudicem, qui mex uítz eft teftis: non curo,quid loquantur homínes:Audi Apoftolá(aj bent&Prouídentes bona:non folum coram dco,fed etíam coram omnibus homínibus.Si quis tecarpít,quod(is(παπα, quod fis uirgo: non cures:quod ídeo dímiferis matrem,utin mo naftcrío inter uirgines uiucres:'alís detractio laus tua eft. Vbi nó luxuría in puella dei,fed dy, títia cárpitur. Crudelítas ifta pietas eft.Illà em prafers matrí: qué prz:ferre iuberís& animz tux. Quem fi δὲ ipfa pratulerit, δὲ filiam te fentíet δὲ fororem, Quid igiturzfcelus eft fancti viri habere contubernium? Obtorto collo me in ius trahís:ut aut probem quod nolo;aut multog; inuidiam fubeam, Sanctus uír nundj a matre filiam feiungit. Vtráqs fufcipit,& utrác; uenera tur.Sic quamlibet fancta filia,mater uidua indicium caftitatis eft.Sí coxuus tuus eft ille ποίτίο , quíssmatrem tuá honorctut fuam. Si fenior te,ut filiam dilícat,& parétis fubijciat. diícipling, Non expedítamborü famaplus te illum amare cj matréne non uideatur ín te affectum εἴίσε το(οἆ xtatem.Et hacdicerem.fi fratrem monachü non haberes.fi domefticis careres prafidiis, INuncuero prohdolor ínter matréatq; germanü,& matré uiduá,fratrem q; monachum: στίς alienus interferit?zBonum quídem efG,utte& filiam nouerís δὲ fororé,Sí autem ütrüc no po; tes,& mater quafi dura refpuítur faltem frater placeat. Si frater afperior eft,mollior fit illa qua genuit. Quid palles?quid σι χε αν uultum rubore fuffundís?& trementibus labíjs,impa tientíam pcctoris coteftarís?INon fuperat amorem matris& fratrís,nifi folius uxorís affectus. Audio praterea te fuburbana rura,uillarü amcenítates cá affinibus atcg cognatis δὲ iftiufmo; ' dí generis hominibus circüire.Nec dubíto quín uel cofobrína,uel foror fit: ín quarü folatium, noui generís ducaris affeda.Abfit quippe,ut guís proxímíi fint& cognati,uitorum te fufpicr captare confortía.Obfecro ergo te uírgo,ut tnihi refpondeas. Sola uadis ἐπ comítatu propity qun cum amafio tuo? Quáuis fis impudens,fxcularíü oculis εἴ ingerere non audcbis. i em hocfecerís,& te& illum familia uniuería cantabít, Vos cunctorum digiti denotabunt.. Ipfa quoq foror aut affinis fiue cognata:qux ín adulatíonétui fanctum nónüdp coram te πο! cantum fe paululum auerterint;portentuofum rídebunt marítune.Sín autem fola ierís(quod δὲ magis exiftimo):utíq inter feruos adolefcétes,inter marítatas fceminas atq; nupturas ínter laíciuas puellas,& comatos linteatofqy iuuenes.furuarü ueftíum puella gradieris. Dabittibi barbatulus quilibet manum.fuftentabit laffam: δὲ preffis diítís, aut tentabítur, aut tentabit. Erit tibi inter uíros matronafq; conuiuium: fpectabis aliena ofcula,preguftatos cibos.Etnon ' abfq fcandalo tuo in alijs ferícas ueftes,auratafa míraberís.In ipfo πο; cóuiuío ut uefcaris - catnibus,quafi inuíta:cogeris. Vt uinü ψπλᾳτὸ mua sens Rie qno laues balneis fordib?: dctrahetur.Etornes te;cà aliquid eorü qua: fuadent fi retrectans feceris, puram,fimplicé domi , n&& uereingenuá códamabüt.Perfonabit interim aliquís cantor ad mefam:& ínter pfalmos . dukimodulamiriecutrentes:quoniá alienas non audebit uxores:te que cuftodem no habes, - fepíusrefpectabít. Loqueturnutibus,& quicquid metuit dicere, fienificabit affectibus. Inter has tantas illecebrasuoluptatü:etíam ferreas menteslibido domat: qua: maíoré in uírpínibus | patitur famédum dulcius putat omne quod nefcit. Narrant gentilium fabula:cantibus firena rum nautas ífIeín faxa prxcipítes: δέ ad Orphei cithará;arbores beftíafayac filícum dura mol líta.Difficle ínter epulas feruatur pudicitía.INitens cutis,fordidà oftendit animi. Legimus ín -fcholís pueri,& fpirantía ín plateísarra perfpeximus:aliqué offibus uix harenté: illicitis arfiffe amoríbus:& ante πίτα caruifTe cg pefte. uid tu facies puella, fani corporis, delicata, pínguis,tu bensxítuans ínter carnes,inter uína, δὲ balneas, iuxta marítatas, iuxta adolefcentulos? Qux ἡ&fi rogatanon fecerísitamen deforme putes teftimoniü fi rogeris.Libidinoía mens ardétis honcfta perfequi£:& quod non licet, dulcius fufpicatur. Veftis ipfa uilis& pulla,animí tacentis indícíá eft:fi rugam nó habeat.fi per terrá ut altior uidearis trahatur,fi de índuftría diffuta fit tuníca: ut aliquid íntus apparcat:operíatq; quod fcedü eft,& aperiat quod formofum. Caliga quoq; ambulantís nigella acnitens,ftrídore ad fe iuucnes uocat.Papilla: fafciolis comprimun/ tur:& crifpantí cingulo;anguftius pectus arctatur.Capilli;uel in frontem,uel ín aures defluunt. Palliolum interdum cadit, utcandidos nudet humeros, δὲ quafi uideri noluerit, pisi i | quod uolens ||| ΄ zt P, H T^ ΄ 5» νι Δ quoduolens ἀετοχεται.Εε quádo in publico quafi per uetecundíam operit facem:lupanaríum Νὴ tiit i d: Lit, sil, y Nd: lio lod Est utile fn idtm jo ois: AL loi πμ tat "ma s ΠΗ, ed DE VITANDO,SVSPECTO CONTVBERNIO,.$o. IO$ artcjid folum oftendít,quod oftenfum magis placere poteft. Refpondebis: Vnde menoftizEt quomodo tam longe pofitus;actas in me oculos tuos:Fratrís hoc tuí mihí narrauerüt lachry; max,& intolerabiles Ti momenta fingultus. Atq; utinam ille mentítus fit,& magis tímens hoc Gg arguens,díxerit, derit,illá clamítent fubtraxiffe, Querulü feruulorü cenus eft;& quantacüq; dederis femper εἰσ mínus eft.INó ern cofyderát de quáto.fed quantü detur:dolorég; fuá folís(quod poffunt) ob; trectationibus cofolantur.Ille parafiti,ifte tmpoftoréhic heredipetá:alius nouo quolibet ap pellat uocabulo.Ipfum íactant affidere lectulo,obftetrices adhibere languéti, portare matula, calefacere lintea; plícare fafciolas.Facilius mala credát homines:& quodcitq; domí fingitur, ru; - tnorín publicá fit.INec mireris fiancilla: δὲ feruulí de uobís ifta confingant:cü mater quoq; id; ipfum quxratur& frater.Facioítur quod moneo,quod praxcor: ut prímü matri, dehinc fi íd fic/ rinon poteft.falte frattirecocilieris. Aut fiifta tam chara nomína hoftiliter deteftarís, dinidere . ab eo quétuís dicerís pratulifle.Si auté δὲ hocnó potes,reuerere certe tuos.Si nó potes defere; re,uel honeftíus fodali tuo utere.Separentur domus ueftrz, diuidaturq; couíuiü: ne maledici ᾿ homínes fub uno tectulo uos manentes.lectulü quoq; crímnínétur habere comuné.Potes& ad neceffitates tuas quale uoluifti habere folatia,& aliqua ex parte publica carere infamia, Quas cauenda fir macula,qux nullo nitro fecundà Hieremiá:nulla fullonü herba elui poteft. Quan do uís ut teuideat& ínuifat,adhibe arbitros, amicos.líberos;feruulos.Bona cofcíentía nullius ' oculos fuit.Intret intrepidus, fecurus exeat. T acíti oculi,& fermo filens,& totíus corporis habí tus,ucl crepidationé ínterdü,uel fecurítaté loquütur, Aperí quafo aures tuas,& damoré totíus ciuitatis exaudi, Iam perdidiftis ueftra uocabula;& mutuo ex uobís cognomína fufcepiftís: cu íllius dicerís,& ille tuus.F1gc mater audit&frater:paratíq; funt, δὲ precantur uos fibi diuidere, & príuatá ueftrz cóiunctionis infamia laudem facere cómunem, Tu efto cum matte fit ille cam fratre. Audentíus diliges fodalem fratris tui honeftius amabit mater amícum filij αρ fili fuz. uod fi nolueris,fí mea monita rugata fronte cótépferís, epiftola tibi hac uocelibera pdama bit: Quíd alienum feruá obfideszQuid miníftrü Chrifti famulü tibi facis? R efpice ad popu: lum:fingulorá facies intuere.Ille in ecclefia Ιοοίε[η te afpiciunt uniuerfi:nifi quod pene lícentía cóiugali de tua infamia eloríaris.Necíatn fecreto dedecore potes efle cótenta.Procacitaté liber taté uocas.Facíes meretricis facta eft tibi:nefcis erabefcere.Iterü me malígnü:iterü fufpitiofum δὲ rumigerulü damitas.Eeo ne fufpitiofuszego ne maliuolus?qui ut ín principio epiftole pra fatus fum:ídeo fcripfi quianon fufpicabar. An tu neglioés,difToluta,cotemptrix:qua annos na ta uiginti quíng; adolefcenténecdü bene barbatulü:ita brachijs tuis, quafi caffibus indufiftiz Optímá reuera pedagogum,quí te moneat;qui afperítate frontisterreat.Et αρ Ορ in nullís πα! tibuslibido fit tuta:tamé uel cano capíte;ab aperta defendit ignominia. Veniet,ueníet tépus, dies em allabi£ dá ignoras,& ifte formofülus tu?(quía cito{οποίος mulieres;maxíme qux iux ta uiros funt)uel dítioré reperiet uel iunioré. T'ácte poenitebit cofilij tui: δὲ tedebít pertínaciz, quádo δὲ rem δὲ famá amilerísquádo quod male iunctü fuerat, diuide£ bene.Nifi forte fecura es,& coalefcente tátí téporis charítate,diflidiüi non uererís. Tu quoq; mater qux ppter etatem maledicta non metuis, noli fic uíndicare ut peces. Magis a te difcat filia feparati,c tu ab il/ la fcíungi.Fabes ΗΊ& filia& gener, imo δὲ cóturbernalé filz tux. Quid quais alíena(οἷα, tía,& ones íam fopítos fufcitas?-oneftíus eft tibi falté culpá fili fuftentare,cg occafione tuae quarere.Sít τες filius monachus, pietatis uíduítatiq; prafidii. Quid tibi alienum homínetm quxrís:ín ea przfertím domo:quzx filium δὲ filíam capere non potuit? Eius íam atatís es, ut poflis nepotes habere ex filía,Inuita ad te utrüqy. Reuertatur cum uiro, quz fola exierat, Vi/ tum díxínon marítum, Nemo calumníetur.Sexum fi eníficare uolui, non coníueíum. Aut fi etubeícit δὲ retractat, δὲ domum in qua nata eft arbitratur anguftam, uos ad eius hof pi E tíolum edmihícrede: nemo mentíens plorat. Dolet fibi przlatum iuuenem, non ὁ . quidécomatü, non ueftíü ferícarü: fed torofulü,& ín fordibus delícatü:qui ipfe facculü fignet,' . textrinü teneat; penfa diftribuat;regat familid,emat quicquid de publico neceffaríü eft:Difpen fator δὲ dris,& prxueníens officía feruulorü:qué omnes rodant famuli:& quícquid dria non de ROUIUtt DÉMO EE NI 1N EPISTO.AD SABINIANVM SCHOLIA... C tiumpergitequamuisarctum fitfacilius matrem& fratrem capere poteftég hominem alie; num, cum quo certe ín domo una fine cubículo;cafta manere non poterat. Sint ín una do mo duz fcminz, δὲ duo mafculi, Sí autem& tertíus ille γκροβόσκος tuus;abire non uult&(c ditíones ac turbas concitat fit bíga fit tríga frater uefter ac filius δὲ fororem illi exhibebit& ma Éem, Alij uitrícii δὲ generi uocitentiille nutrítium appellet δὲ fratrem. Ρας ad breuem lua bratiunculá celeri fermone díctaui;uolens defyderio poftulantis fatifracerez& quafi ad fcholay ftícam materíam meexercens.Eadem em die mane pulfabat oftíum,qua profecturus erat, Sij inulq; utoftendcrem obtrectatoribus meísquod& ego poffe quicquid ueniret ín bucam dicere. Vnde& defcripturis pauca perftrínxí,Nec orationem mea(ut ín cxterís libris facere foli tus fum)illarum floribus texuí. Extéporalis eft dictatío, δὲ tanta ad lumen lucernulz facilitate pfufa, ut notariorum manus lingua pracurreret:& figna ac furta uerborum uolubilitas fetmo/ num obrucret. Quod idcítco díxi:utqui non ignofcít íngenío,ienofcat uel tempori. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS, Diaconus quídá ímpoftorfugíens marítum,cuíus uítíauerat uxorem, epífcopí[αἱ lítterís Hieronyj mo comendatus,uenerat ín Bethlehem:fímulans fe uelle monachum fíerí. Receptus eft. Hic ín ípfis fa/ crís locís aufus eft uírgíne quandam ad ftuprum follícítare.Deprehefo δὲ ueníam petentí,ignouit Hie ronymus.Is deínde paffim coepit obtrectare famze fancti uírí, Admonet igitur cut íngreffus monafté ríam alíquod,poenítentíz laboríbus expíet fua comíffa, Apparet hoc quog; thema, declamatoría ratíoj ne tractatum ab Híeronymo, SCHOLIA, v zx T folída plaga inflagella.) Locus eft ex pfalmo.72.tametfi fecus habet zditío uulgata,etía Ὁ Δ] erzcorum, Hebraitic habet obs 32) δρ firmum palatium. δέ ἐπ uírídílígno.) Verba 3543! funt Chriftí Lucz uigefimo tertío.Se Chriftus uíríde ση uocat, ut íuuene& ínnoxíd, à E x» oM uirtutüfrondíbusuiíretem.^ De oretuoloquítur.) ld eft,tuísuerbís. Nam íta fentís ut íll loquuntur, QQuídam codices habebant,choro pro orc. Locus autetn eft apud Malachíam,cap.tertio, Qui comoedís.) Comodí quí agunt comoedías, Lyrící uerfus, quí ad lyram canuntur. Mímí,quí fcri buntueifus ín Ícena repraffentandos. Et Lentulís,) Explicat quíd díxerít mímís,quod Lentulus ínter prímos celebrís mímographus fuerít. Quadam exemplaría pro Lentulís;babebant clíentulís fed men dofe, INícolaus Antíochenus.) Hic unus ex fepte prímis díaconís fuit electus,ut habes ín actís apo! ftolorá. Cseterum pro neophytarum,& ophítarum,quas uoces ín codicibus repperí, fcribendum Níco laítatum.C)uorum memínit Auguftinus ínlíbro ad(uoduultdeum.Fít fem mentío ín decretis ponti ficum. INecmímus effíngere.) Et carmé ípfum mímus uocatur,& fcríptor,& híftrío,qui pron(cíat:a ucrbo μιμέω,αποά eftímítor,quod híftríones etíam cítra uoce alíquotíes geftículatíone corporís quid uísreprefentent, Etmiferícordía fanguinis.) Locus hícut deprauatus,díuerfus habebatur ín exemi plaríbus. Quadam habebát:Et hemínam fanguínís,ut íntelligas mínímü fanguinis, Cyuzeda mífericory díam fanguínis,utaccípías uulgus hís uerbís folere deprecari capítís perículü,Oftendit em uerba uult. gi effe& ínepta,non fua, cum adijcít, Vttuis uerbísutar,— Paratus líbithynz.) In omníbus, quz quidé üíderím exemplaribus habebatur, Paratus libídíne.Sed refragantíbus(ές non fum uerítus mutare lib thynz.Síceri mortem uocant poetz. Hor. Nifi quod líbíthyna facrauít,^ Vbí mareillud.) Ciceroni mare tríbuít,ob copía. Demoftheni torrentem,ob uím& impetum.| Nec Attellanus,) Attellanus dí; cítur obfccenarum fabularum obfcoenus geftículator, ut alibi díctum eft. Détes puluere terís.) Puluí fculum íntellige,confectum ex aromatíbus,quo olím delícatí díuítes purgabantdentes.| Raros ín rui bentí caluaría.) Magís rídiculum erat, comendí capillíti ftudíofum effe,quí pauculos haberet pilos, Addidit rubentí,uel quod bene paftus effet, uel quod caluís fere rubet caluaría. Porro digerís dixit p difponís&ordínas,—Mutasbalneas.) Id eft,fubíndealía δίῳ alía adís balnea, Quarüt ufus putat obfla ἐξ ne fyluefcat pilí,& lue feruare corp?.lta ΒΡ ει», Elíxafqg nates labefactes forcípe adunca, Domá fua & hzredítatem.) Allufítad uerba Híeremíx.capíte duodecímo, R.elíquí domü mea, dímifi haereditate meá,dedí dilectà&c. luxta Híeríchofanatífuntczcí,^Síaccítusab eo,fordída.) Luca decímo οἶδ! uo,cap.legís caecum accerfítá a lefu: íta fanatum; Ftícies ubi fuerís.) Quod ut ccí,fic& impii ín tenebrís ambulent, nefcientes ín quatís uerfentur malís,nífi deus íllis aperuerítocalos, Pertraáetlu inínum tuorum.) Apud Matthaum, capíte nono,lefus tangit oculos cecorum,atq ita fanat.|[n terra Naím.) Allufit ad uocem Hebraícam, Naim eim fonat luctum, fiue cómotíone, Eft oppídü ei? nomínis ín[udza, ín quo Iefus fufcitauít filium uíduae A pud graecos ítem σάλος undarüí motum& íactationem fignificat a σαλεύομαι, Vnde poeta mare falum uocant, Cà Madíanítíde.) Hiftoría eft inlibro Nume roríücap.uigefimo quínto. Q'uídá codíces habebant, fero hafta οὔσας. Cuidam, ferro ματα, Quidam Syromafte.| Qui plufip Thamar.) Amnon uítíauitfororefua Thamar,ut legím? Regü libto fecüdo cap. is. At facra uírgo plufdp fororeft. Verfus in Abfalom.) Nam ἐς perfequebatur Dauíd patre, aquo tame ficamabat, ut mortu& defleuerít: Abfalom filí mí,filími Abfalom.^ Solemus mala dom?.) luxta illud Iuuenalís, Dedecus ílle domus fcíet ultimus. Vtfubantem& lafcíuientem.) Subare eft nítí ad coitá,Floratíus.làq; fubando,teta cubilía,tectagy rumpit. V fus eft hocuerbo Plautus quoq;.Plaríq co! dices habebátdeprauatüt;pro fubante,fudante, Inter Samnítaslatrones,) Cá hís crebro ρυσπατῆ eft i a Romanis AD SABINIANVM;^«ο, Io4. tà Δ sRomini. Nauigío fecredís incauto.) Pro íncaüto quídá habebat, intuto.S ignifícatparü tuti&íni^ ^ cautá nauíeatíone, aut nauím mínustutà, Scená operi.) E Scena prodíbznt actores,q fabulá repre? ur SM DRE comaedízx fcenís diftínguuntur. Etíam fcenam umbram uocant.Illud aüt fentit,fe uítá M illias obfcuram,in medíum protuliffe,& publícaffe,:: m ο OBIVRGATIO GRAVIS IN SABINIANVM DIACONVM.| dai zx] Amucl quódam lugebat Saulem, quía pocenituerat drim,quod unxiflet εἴ regem Mi«d fuper Ifrael. Ec Paulus Corínthíos, in quibus audiebatur fornicatio: δὲ talís for Tit| nicatío,qualis nec ínter gentes: quidé uoce flebili commonebatdicens: Necum Yl A d rurfum ucnero,humiliet me deus apud uos,&lugeam multos ex hís quí ante pec! Uh cauerunt,K non egerunt pcenítentíam fuper ímmundítijs,quas gefferunt in impudicítía δὲ for Lh^^ nícatione.Sihocpropheta& Apoftolusnulla ipfi labe maculati;dlzmenti in cunctos mente fa ε t cicbant,quantomagis egoipfe peccator,ín te debco facere peccatore,quí non uís erígi poft ταί! Bio nam,nec oailos ad celum leuare:fed prodíta patrís fubftantia porcorum filiquis delectarís:& Fi faperbía przrupta cófcendens,praceps laberis in profundá?Deü uentié uís habere:pro Chri/ mi fto fctuis libidini;eloríaris in carne& cofufione tua:& quafi pinguis hoftía ín mortem ρτορτίᾶ qM faginaris,imitarifcg eorü uitam:quorü tormenta non metuisíenorans, quoniam benignitas 4:^^ deiadpeenítentiá tehortetur.Secundü auté duritíam τᾶ& cor impcrnítens, thefauricas tibí beh íram in díeirz.An idcirco iínduratur iuxta Pharaonem cor tuum,quia non ftatim percuterís,& ij differísdiuad poenam? Et ille dílatus eft:& decem plagas, non quafi ab irato deo, fed quafía dm patre commonéte fuftínuit, donecin peruerfum acta poenitentia, populum qué dímiferat per in deferta fequeretur:& ingredi auderet maría:per quz fola doceri potuit,tímori habend eum: n cuí etíam elementa feruiunt, Dixerat& illeNon noui drim,neq; dimitto Ifrael, Quem tu ímíi/ [ni tans loquerís: Vifio quá híc uidet,ín díes longos eft,& in tépora longaifte prophetat.Propter — quod dicit ídem propheta.Fiac dicit Adonai dns:Non prolongabütur amplíus omnes fermo sinis nes mcí,quofciq; loquar:quía loquar uerbum δὲ facíam.Sanctus Dauid de impijs δὲ de fcele/ bici deat bn p fisdiit: quorumtupars non modica fed princeps es:quod fzculi fclicitate fruerentur€ díce/ rent: Quomodo cognouítdeus, E fi eft fcientía ín excelfo? Ecce ipfi peccatores δὲ abüdantes ira ἴχευϊο obtinuerunt díuitías:pene ἱαρίο pede& fluctuantiueftigio caufabatur, dicens: Ergo fi, ne caufa iuftificaui cor meum, δὲ lauí ínter ínnocentes manus meas.Pramiferat em,quía zzmu/ latus fam fuper íniqua agentes, pacem peccatorá uidens:quía non eft refpectus mortí corum, δὲ folida plaga in flagella corá.In laboribus hominá nó funt,& cá hoibus non flagellabütur; Propterea tenuit cos fupbia.círcüdati funt íniquítate δὲ impietate fua. Egredict ficut exadipe iniquitas eorü:tranfierunt ín affectü cordis, Cogitauerüt,& locuti funt mala, íníquítaté ín ex/ ut celfo locuti funt. Pofuerüt ín ccelá os uci,& língua eorá ptranfijt fuper terrá.INóne tibi uidetur τὶ dete oimís pfalmus effe cópofitus? Vegeto quíppe es corpore, nouus antichrifti Apoftolus, inti cü ín una notus fucrís ciuitate, tráforederís ad alíá. ING indiges fumptibus,non pe fortí per il cuteris.Etcü hoibus,qui πό funcuttu írratíonabilia umenta,corrípi nó mercrís. Propterea ela/ prit tuses in faperbia,& ueftimentum ταῦ fcedat luxuria:& quafi ex aruína pingui δὲ quodá adipe e eructás uerba mortífera,no te refpicis efTe moriturü:necundj poft expletá libídínem peeníten » tía remorderis.Tráfiftí in affectü cordís:& ne tibí folus uidearís errafle,fimulas nefanda de fet "m uis deínefcíés qd'iniqtaté ín altá loquaris,& ponas ín ccelá os ταῦ, Nec mírá fi a te qlefcügy fer uti ni dei blafphemétur:cá patréfamilías beclgcbub uocauerint patres tuí.ING eft difcipulus fupra dic maeiftrá;nec feruus fupra drim fuü. Si illi ín uiridi ligno táta fecerüt;tu ín mearidoligno quid ἣν factutus es? Tale quid δὲ ín Malachía plabs fcandaiígata credentiam,de ore tuo loquit', Díxe μιν süt:uanus cft qui feruít deo.Et qd pluszquía cuftodíuimus mádata eíus,& quonia iuimus fup " plícantes ante facíé dei omnipotétis. Et nüc nos beatos dícimus alícnos. Rexdificant oés, qui pos facit íníqua. Aduerfati funt deo,& falui factí funt, Quibus poftea dié iudicij dris comínatur, δὲ quíd ínter iuftum δὲ íniuftum futurum fit, multo ante prznuncíans ait: Ec conuertimíniz δὲ uidebitis quid fit inter iuftumn,& íníuftum: inter feruientem domino,€ non feruien/ tem domíno. Hactibi ridícula forteuídeantur, qui comccdis& lyrícis fcriptoribus, mímis& AD SABINIANVM, C lentulis dele&taris, Φε ne ifta tibi quidem pra nimia cordis hebetudine intellieenda conj cefferím. Prophetarum uerba contemnas: fed refpondebit Amos: Ft in tribus δὲ ín qua; tuor ímpretatibus, nonne auerfabor eum dicit dominus? Quoníam enim Damaftus, Ga; ga, Tyrus, Idumza, Ammonítz, δὲ Moabiítz, Iudxi quoq; δὲ Ifrael fxpe ad fe ἀεί uatici Πίο deftinato, ut agerent aliquando peenitentiam, audire contempferunt:ira fuge quam ἴα! turus eft dris caufas íuftíffimas profert, dícens:In tribus& quatuor ímpictatibus none auería bor eos: Sceleratá eft(ínquit)mala cooitare:coceffi.Nequius eft male cocitata uelle pficere: δὲ hoc pro tnea miferícordía benignus indulfi. Nunquid δὲ opere ímplendum peccatum fuit?& mea fuperbe calcanda daementía? Tamen δὲ en factum:quía malo poenitentiam peccatoris Gp mortem(INon ei(ani opus habent medico, fed male habentes):íacenti manü potrígo:& confpcrfum in fanguíne fuo,ut proprijs fletibuslauetur exhortor, Quod fi nec fic penitentia uult agere:& fracto nauígío tabulam per quam faluati poterat;non retentat,cogor dicere:Sup tribus& quatuor impíctatibus: nonne auerfabor eum dicit dris? Auerfionem ducens pro por, na, dum fua: peccator relínquítur uoluntati. Inde eft quod peccata patrum ín tertíam δὲ quartá generationem reftítuit:durh non uult ftatím punire peccantes: Sed ignofcens prímis, poftre; ma condemnat. Alíoquí fi protínus fcelerutn ultor exifteret:& multos alios,& certe Paulum apoftolum ecdefiz non haberent. Ecechiel propheta cuíus fupra fecimus mentionem,dei uer bum ad fe fa&tum referens aít: Aperi os tuum,& manduca qux ego dabo tibi.Et uidí,inquit& ecce manus extentaad me,& ín ipfa uolumen libri.Et reuoluit illud in confpectu meo:& in ipo fcriptum erat, a facie δὲ retrorfum, lamentum δὲ carmen,& ux. Prima fcriptura adte pertinet fi tamen uoluetis agere peenítentíam poft delictum.Secunda ad fanctos,qui ad dei canticum prouocátur.INGeft em pulchra laudatío ín orepeccatorís. Tertía ad ταί fimiles:qui defperátes, femctipfos tradiderunt ímmundíciz,& fornicationi,& uentri& hís quz infra uentrem funt: 4 putant omnía morte finiri:& nihileffe poft mortem,& dicunt:'empeftas fi tranfierit;non ue) niet fuper nos.Liber illequem propheta deuorat,omiis feries fcripturarü eft.In quibus δὲ ρα! nítens plangítur,& iuftus canítur:& maledícitur defperans.Nihil t2 repugnat deo, d cor ínv penítens,Solá crimen eft,quod ueníá cófequi nó poteft.Si enim ei ignofcitur poft peccatum, qui peccare defiftit:& ille flectit iudicem qui rogat:impeenitens autem omnis ad iracundiá pro uocat iudicantem:folutn defperatíonis crimen eft,quod mederi nequeat. Porro ut fcías deum quotidíe peccatores ad poenitentiam prouocare: qui fi rigidi perftíterínt,de dlméte eum fee rum& trucem faciunt: Audi Efaiz uerba dicentis:Et uocabit,inquitdomin9Sabaoth ín dieilla ad fletum,& planctum magnum,& decaluationem,& accnctionem aliciorum.Ipfi uero fecerüt lxticiam δὲ exultationem,mactantes uítulos,& ímmolantes oues,ut comederentcarnes,& bibe rentuínum,dicentes:Manducemus δὲ bibamus;cras em moriemut.Poft quas uoces& perdit mentís audaciam fcriptura cómemorat,diccs:Et reuelata funt Παροίη auribus domini Sabaoth, non remíttetur uobis hoc pecatum,donec moríamini.Síem peccato mortui fuerint:tunceisre mittetur peccatum.Quod didíu in peccato uixerínt;non dimittitur. Parce quafo anima tus Crede dei filiutn futurum effe iudicem. Recordare a quo epifcopo diaconus ordinatus fis. Net mítum cuis fanctum homínem:tamen ín homíne delieédo potuiffe falli:aum δὲ deum ρα teat,quod Saul ín reg£unxerit:Etin duodecim apoftolis Iudas fit proditor repert?:& de quot dam ordinis ταί homínibus INícolaus Antíochenus,immundíciarum omnium,& lNicolaitarü harefzos author extitiffe referatur.ING tibi illa nácreplico:quod plures αἰγοίπες ftupraffe nari rerís:quoda te nobilium uiolata matrímonía,publico cxfa fint ποιημοῦ per lupanaría imi purus,& helluo cucutrifti. Magna quidem ifta funt pondere fuo, fed fiunt eorum qua: íllaturus fum comparatione leuíora. Rogo quátum crimen eft;ubi ftuprum δὲ adulterium parum eft? Infeliciffime mortalium:tu fpeluncam illam, ín qua dei filius natus eft, δὲ ueritas de terra orta eft:& terra dedit fructum fuum,de ftupro condicturus ínerederís. Non timesne de prafepí infansuagiat;ne puerpera uírgo te uídeat;ne mater domini contempletur?Anoeli damant, pv ftores currunt;ftella defuper rutilat, Magi adorant; Herodes terretur,Hierofolyma cóturba& & tu cubiculum uirgínis, decepturus uíreinem irrepis?Paueo mifer,& tam mente,cj eR perhorreico PEDAL ο we Www wn. *— M'"ἑ mU€ -—— V . ritus coarta£. Vbi mare illud aloquétiz SOLLICITATO.VIRGINIS AD STVPRVM.^ Φο. Io$ pethotrefco:ponere tibi uolens ante oculos tuos, opus tuutn, Tota eclefia nocturnis uigilijs Chriftum düm perfonabat:& in diuerfatum gentium linguis,unus in laudibus dei fpírítus οὖ, - cinebat. Tu inter oftía quondam prafepis drii;jnuncaltarísamatorías epiftolas fulciebas:quas poftea illa miferabilis,quafi flexo adoratura genu, inueníret& legeret. Et ftabas deinceps ín - horo pfallentium:& impudicis nutibus loquebarís.Prohnefas,no poffum ultra progredi.Pro rumpuntlachrymz antec uerba, ind rene pariter ac dolore;in ipfo meatu faucium fpi ullíanz? Vbi torrés fluuius DemoftheniszINüc pfe cto muti ε[οείς ambo,& ueftra lingua torpefceret.Inuéta eft res:quá nulla xloquétía explícare queat. Rerpertü eft facínus,quod nec Mímus fingere;necScurra ludere nec Actellanus poffit effari, Moris eft in Aegypti δὲ Syriz monafterijsiut tà uirgo cg uídua qua fe deo uouerint;& fzculo renuncíátes oes delitias fzxculí concalcarínt,críné monafteriorü matribus offerant defe candü,non íntecto poftea contra Apoftoli uoluntate inceTura: capíte;fed ligato pariter acuela to, Nec hocquifpíam,;prater rondentes nouit δζ tonfas:nifi quod quía ab omnibus fit,pene fci turab omnibus.Hoc autem duplicem ob caufam, de confuetudíne uerfum eft in naturam: ucl . quíalauacrum non adeunt:uel quía oleum,nec piene ore norunt:ne a paruis anímalíbus, qua ínter cutem δὲ crínem οίσηί folent δὲ cocretis fordibus,opprímantur. Videatmus igitur, cu uir bone ínter ífta quíd fecerís.Puturo matrímonio;in fpelunca illa uenerabili,quafi quofdam obfidesacipis capillos.fudariola infelicis,& cíngulum dotale pígnus deportas,iurans οἱ te nul lam fimiliter amaturü. Deinde curris ad paftorü locum,& en um defuper ftrepítu conci, nente;ín eadem uetba teftarís, Nihil dico amplius,quod ín ofcula raerisquod amplexatus fis. Totumquidem detecredi poteft:fed ueneratío ρτα[ορίς&cápi non me finunt pluscredere,cg ᾿ teuoluntate tantü& animo corruifle.Mifer:INonne quando ín fpelunca cum uíreine ftare cce pifticaligauerunt oculí tuilíneua torpuit.conciderunt brachia, pectus íntremuiítnutauit íncef . fuszPoftapoftoli Petri Bafilicam,in qua Chrifti lammeo confecrata eft:poft crucis& refurre; étíonís δὲ afcenfionís dominica facramenta;in quibus rurfum fe ín monafterío uicturam fpo/ ponderat:audes crínem g«ipere tecum noctibus dormiturz, quem Chrifto meffuerat ín] fpelunca? Deinde a uefpere ufq; mane feneftrz illius affides:& quía propter altitudinem, hae, rere uobis cominus non licebat; per funiculum,uel accipís aliquid,uel remittis, Vide quáta dili entia dii fuerít;ut nücj domi uírgínem,nifi ín ecclefia uideris:& cum talem uterq; ueftrü ha/ pu uoluntatem,nifi per feneftram nocte facultas uobis non fuerit colloquendí, Oríebatur tibi(ut poftea didici)(οἱ ínuíto. Exanguís,marcidus pallídus,ut fufpitione omní careres,euáge lium Chrifti quafi diaconus lectitabas. Nos pallorem íeiunij putabamus:exangue os contra inftitutum ac morem tuum,quafi confectum uigilijs miírabamur.Iam tibi& cale per quas de/ poneres miferá parabantur,iam iter dífpofitü, decreta nauícía,condicta díes,fuga animo pet/ tractata:& ecce angelus ille cubiculi María: íanitor:unarum domíni cuftos,& infantis Chrifti gerulus:coram quo tanta faciebas;pfe te prodídit,O funeftos oculos meos:o diem illum om; Ωί maledictione digniffimum: ín quo epiftolas illas quas hucufcy retínemus,confternata men. telegi. Quz ibiturpitudines? qua blandítiz?quanta de condicto ftupro exultatio? Haccine díaconum,;non dícam loqui.fed(cire potuiffe? Vbí mifer ifta didícifti;qui ín ecdefia te nutritá efle íactabas?Nifi quod ín eifdem epiftolis iuras te nuncg pudicum, nundg fuiffe díaconutm.Si negare uoluerísmanus tua te redarguet:ípfi apices prodamabüt. Habeto igitur interím lucrá fcelerís:non poffum tibi íngerere qua: fcripfifti.Iaces itaq; aduolutus genubus meis, δὲ miíferí/ cordíam(ut tuís uerbís utar) fanguínís deprecaris. Et o te miferum: neglecto iudicio deí: metantum quafi uíndícem tímes. Ienouí fateor. Quid enim aliud poffum tibi facere Chrí/ ftianuszHortatus fum ut ageres poenítentíam,& incilicio δὲ cinere uolutareris:ut folitudínem peteres,ut uíueres ín monaíterío:ut dei mifericordiam iugibus lachrymís ímplorares.At ti bo nz fpei columen,excetrz ftímulis ínflammatus factus es mihi ín arcum peruerfum,& contra me conuítíorum fagíttas íacis.Inímícus tibi factus fum,uera dícens.Nó dolebo de maledictis, Quis ením nefcíat,nihil nifi fllagitíofum tuo ore laudari?Hoc planco,quod te ipfe non pláoís: quod te non fentís mortuum,quod quafi gladiator paratus libíthyna: ín propríum fanus ora |$ τίς, Amíciris —n / IN SABINIANVM. C ris. Amiciris linteis díoitos anulis oneras,dentes puluere terís aros ín rabenti caluaría εσείς capillos;taurína ceruíx torís adípeis intumefcens:nec quía propter libidinem fracta eft, inclina tur.Super hacunguenta fragras,mutas balneas,& contra renafcentes pilos pugnas:per forum ac plateas,nítidus ac politus amator íncedis.Facies meretricis facta εἰς tibi, nefcis erubefcere, Conuertere mifer ad dfim: utad te dfis conuertatur. Ace poenitentíam,ut δὲ ille agat porníten tíam fuper oibus qux locutus eft malís,ut faceret tibí.Quid neglecto uulnere proprío alios híterís ínfamare? Quid me benetibi δὲ fedulo confulentem, quafi phrenetícus morfu laceras? Efto,ego flagitiofus fim,utuuleo íactitas faltem mecum age poenitentiam. Criminofus, ut fi mulas:imitare lachrymas criminofi. Nut mea peccata uírtutes tux: funt? An malorum tuorü putas folatium,fi multos ταί fimiles habeaszFluant paululutn de oculis lachrymazintet ferici δὲ linteamina quibus tibi uiderís fuloidus& ἐν ταν ην τν ὃς te nudum,confciffum fordida; tum,mendícantem.Nund eft fera eren Quamuis de Hierofolymis defcenderis: δὲ fis ín tinere uulneratus:índe te Samarítahus ímpofitum iumento:carandumg ad ftabulum το feret.Sed δὲ fi mortuus íaces ín fepulchro:tamen δὲ fetentem domínus fufcitabít.Imitare falté cxcos illos, propter quos faluator dímíttens domum fuam δὲ haereditatem fuam,Fliericho uc) nít.Sedentibus ín tenebris& umbra mortis lux orta eft εἰς, Quí poftc prxteríre dominum cognouífTent,cceperunt damare,dícentes: Filí Dauíd miferere noftri.Poterís δὲ tu uidere;fída tnes.fi accitus ab eo fordída ucftitmenta proijcías.Cum conuerfus íngemuerís:tunc faluus eris, & tunc fcies ubi fueris. Tangat modice cícatríces tuas,pertractet luminum quondam tuorum ueftigia. Licet ab utero fic genitus fis,& in delictis conceperít te mater tua: afpergette hyfopo, δὲ mundaberis:lauabít te,& fuper níuem dealbaberis.Quid íncuruus terra haeres: δὲ totus ín caeno íaces:Tlla quam decem δὲ octo annís fatanas uinxerat:poftif a faluatore curata eft, cadit erecta fufpexit.Quod ad Caín dictü efttibi dictum puta:Pecafti;quiefce.Quid longius rece dis a facie dei,& habitas ín terra Naím*? Quid totus ín falo fluctuas,nec ftatuís fupra petrá pe dem tuum: Caue nete Phínees cum Madíanitide fornicantem fua hafta configat: quí plus £p Thamaruírginem frater δὲ confanguíneus polluifti:zerfus ín Abfalom,occidere eum cupis, quíte rebellantem plangit& mortuutm.Clamat contra te fanguis INabuthaz& uínea Iegrael, hoceft feminis deí:quá in hort uoluptatis,& lafciuíz holera conuertíftí:dignam de teultioné tepofcic. Mittitur tibi Heliastormentum δὲ ínterítum nunciás.Incuruare,& facco ueftire pau lifper:& de te poterít dicere deus: Vidifti quia reueritus fuerit Achab a facie mea?TNó(αραιά malítíam ín diebus eius.Sed forte blandiris tibiquoda tali epifcopo díaconus ordínatus es, Iam fuperius dixi, nec patrem pro filio;nec filium pro patre puniri. Anima em qua peccauerit, ipfa morietur.Et Samuel habuítfilíos qui recefferunt a tímore deí:& abierunt poft auaríciam & iniquitatem.Et Heli facerdos fanctus fuit:fed habuit filios:qui(ut ín Flebrzorum ποίαν tibus legimus fornícabantur cum mulieribus ín tabernaculo deí:& ín firnilitudinem tui,impu dentet fibí dei mínifteríum uendicabant, Vnde& locus tabernaculi ipfe fubuerfus eft:& pptet uitía facerdotum dei fanctuarium deftítutum eft.Quádg& ipfe Heli dum eft nimium lenis in filios,offendit deum. Tantumq abeft;ut teualeat epifcopi tui iuftícía liberare:ut tímédum fit, ne propter te de folio fuo corrués, pereat infanabilis.Oga leuites arcam drii,quá portare ipe de buerat,quafi ruenté fuftentare uoluit percuffus eft.Quíd de te futuri putas:qui ftanté arci diii pracipitare conatus es? Quáto magis epifcopus quí te ordínauit pbabilis eft:tanto tu am plius deteftandus, quí caléhomíné fefellifti.Solemus mala dom? noftrx fcire nouiffimí;aclibe rorum δὲ coniugum uitía,uícinis canentibus ignorare. INouetat te omnís Italía. V niuerfi tefta te antealtare Chrifti ingemifcebant.INectu tam callidus eras;ut prudenter tua uítía eclares.Sic aftuabas fic fubantem te& lafciuientem huc atqp illuc rapiebat uoluptas:ut quafi quofdá trit phos.palmamqy uítíorü de expletis libidinibus fubleuares.Deniqy inter eladios barbari mari/ ti,& matíti potentis excubías,impudicitía flamma terapuit.Non tímuifti ín illa domo adulte tiá facere,in qua fine iudicelafus uir fe poterat ulcifci, Ducerís ad hortulos:ad fuburbana pet traheris:tam libere δὲ infanete agis:ut abfente maríto uxorem te putes habere,non adulteram. Vnde per quofdam cunículos dum illa tenetur, erumpis. Romam occultus íngrederis, latitas : j ínter πρ ttis In; hn thi sut rd EN. tans inui: deis εἶμ: μα jur y mus di imis ui lut 0}! iit εἰ μι! τ ἐμ did 5/ » | SOLLICITATOREM VIRGINIS AD STVPRVM.$0; 106 - inter Samnitaslatrones:& ad primum maríti nuncium,quod nouus tibi ex alpibus Hannibal defcendiffet:nauigio te credis intuto. Táta fuga celeritas[πίεσε tempeftatem terra duceres tur tiorem. Venifti utcüqy Syríam:inde te uclle Hlierofolymá tranfcendere:& feruíturum domino ollicerís.Quis non fufciperet eum,qui fe monachum promittebat: prafertím ignorans tragoe dias tuas:& epifcopi ταὶ comédatitías ad cxtetos facerdotes epiftolas legenszA« tu infelix tráf figurabas te ín angelum lucis:& mínifter Satanz, miniftrum iufticiz: fimulabas. Sub ueftítu ouíum|latebas lupus,& poft adulterium hominis,adulter Chrifti effe cupiebas.Hlac idcirco re tuli:ut totam tibi cenam operum tuorum,quafi in breui depingerem tabella:£ eefta tua ante oculos tuos ponetem:ne miíferícordiam domini nimiamqg damentíam, materiam exiftimes deli&torum: rurfum crucifigens tibimetipfi filium dei:& oftentui habens, δὲ nonlegens illud quod fequitur. Terra ením uenientem fzpe fuper fe bibens imbrem: δὲ generans herbam op: portunamillis aquibus colitur,accipit benedictionem a domíno. Proferens autem fpinas δὲ tibulos,reproba eft δὲ maledicto proxima:cuius confummmatío fit ín cobuftionem. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS.& X2 ΕΠΟΝ Erccllz, maritus quidam uxorem ínnoxíam detulerat adulteríj: conijcítur ín carcere una 2 eft,quod non admíferat. Mulier conftanter negauit. V ter; damnatus ducitur ad fupplii DJARI cum iuuene,quem accufarat marítus;admouentur tormenta, Iuuenís ímpaties, confeffus cium:ille occídítur.Flac fxpíus icta uixít, demit admoto iugulo mucrone, uífa eft morí, 5 Sublatum cadauer reuíxít. Huíc cum ad fupplíciü requíreretur Euagríus, ab ímperatore libertate fuís precíbus ímpetrauit, Lufit ín hac epiftola díuus Hieronymus artíficío(cribéda híftoría & ftilum íam ícríbendi defuetudine torpefcentem,hac exercítatíuncula repouauit, SCHOLIA. Ngenij rubigo.) Cato contulit íngeníü bois cíi fi exerceas,ufu quíde nonní^ hilattérít. Sí no exerceas,magis cofumit rubigine. Príftínifucceffitadloquij.)Níhil em citi?exarefcít d; fons zloquetiz., Et duríufcule gemína metaphorá ín eade coplex? eft fen tétía,ferrí&fontis. INO poffibilítate.) Graece magis dixít quá latíne, Q'uadf philofophís |& Theologis híc fermo cocedit τὸ δυναϊὸμ.- Neq poffe eü uerba deficere.) Quidà codí ces habebant,eá ín uerbo deficere. Quida,ei uerba deficere, Quídam, eum uerba deficere, quod poi firemum ego fane potíffímum approbo: ut] defícere uerba addítus fit accufandi cafus. Superonerar εξ nauím,) Quzdá exemplaría fcríptá habebát,oneraríá nauím:qua quíde pofteriorlectío míhí magis probatur. Síquidé onerarías naues uocant maíores ill:s oneribus uehendis paratas, Sunt ením ἃ actua εἴα, Porro plus eft perículi Π pereat nauís onufta mercibus, V nde ea non folet,nífi perito nauclero com míttí, Scalmum ínlacu.) Mínores cymba, Scalmíuocantur,—Fuxiínimarís.) ldem Pontícum uo/ cant,íncipit a Bofporo T'hracio,hoc undofius& feruentíus,quod mínus profundum,neclíttora habct arenofa aut mollía,raras ftatíones, V nde ob feuiciam& íncommodítatem ἄξενομίά eft; inhofpítum αἱ! xerüt accola: deínde omínís caufa díctum eftiv&o íd eft,bene hofpitale,Et pulchre díxít credor, de τε perículofa. Euanefcentíbus terrís.) δίς ein apparet procul íntuentíbus, Nam progreffo,terrz coni diuidentur& paulatim uíderídefinunt,|Codum undíg& und.) Hemíftichiá eft ex Aeneide Ma: ronis, Nuncunda tenebris ínhor.) Imítatus eft íllud V ergilianum.Et ínhorruít unda tenebrís, No &e nímborum.) Allufitad illud Maronis. Ollí czruleus fupra caput aftítít Ímber. Noctem hyeme ferens. Noctem uocat calígínem denfiffímam,& nocti fimillimam,| Spumeífluctus canes.) Vt lufit , uerbís poeticís,id quod lícet ín híftoríanonnundi,'Tumída malo.) Ob finus uento díftentos, Cut fum profequente.) Curfum uocat nautícum,quotíes uclís ímpellítur nauís.Et fpírítus, hoc eft flatus fi prolper eft,curfum adíuuat, Adoptatos portus.) Venufte díxít afftus appulerit,hoc eft ípfeundarit ímpetus,non ars mea, Et propríe nauís appellitur,fiue appellit, Oratíonis anfractus.) In Euxíno mari multi funt líttorum anfractus& flexus perículofi nauítís, Perfiftít adhuc ín metaphora.^ Facultaté forte.) ld eft,íntelliges míhi defuíffe facultate no uolütatem. C)uod conat? fum, declarauí me uoluíífe fatíffacere:quod non fim affecutus,hínc eft quía non potuerím,^ Vercellzlígurum.) Lígures ea pars Italíz ín qua funt lenuefes, proximí alpibus Gallícís. Quondam mulíerculam.) Ex hocloco palam ap paret adhucartate díuí Híeronymí,adulterium capíte folere punírí. Nunc magnatum lufus eft. Et futt :tur paffím ín míferos fures. Cum nec Dràconís leges,nec Romana; nec ulle gentilí,nec pfe Mofaícae legesfimplex furtü fupplício capitis uíndicauerínt.Sed auaricía noftra facít,ut αἱ adeo fim? ínfenfi fu ríbus,& ideo magnum malum exíftíimamus furtum,quía pecuniam fummi boniloco ducímus, Com pendío mortis.) Ad quamlongior erat uía per crucíatus.Et ínterim tractat locum coníecturale;a quae ftionibus.Ille confeffus eft crímen,quod non admiíferat,ímpatientía tormentorum. llla morí maluit, dj deíe mentiri Nonrelíquit innoxía.) INam íllíus confeffío,quafi praciudícia erat mulieri, RS urat ? 51 modica τ τ του e "DE MULIERÉ SEPTIES PERCVSSA. C modice fanguinem.) Quadam habebant exemplaría, Rafurz modíco fanguíne; Tmbellemmantipee cuffor expauít.) Nonnullí codíces fic habebant, Afperfit fine bello ímbellem manum.Sed mendofe ni^ fallor. Corjtío affcripfiffe quempíam ímbellem,íd eft,fine bello:& interpretamentam ab alio reda füíffein contextum,| Mucro delabitur.) Quídam habebant, debilitatur:fed delabitar magís probo, Duni totas expedit uíres.) Quidam Babebant éxpetít:quidam,exerít.Exerít probo,fed magís arri, det expedit. Expedímus em quod explícamus& promímus ad altquídagedum.- Fibulam qua Chla mydis.) Fibulís aftríngunt extremas oras ueftíum. Míre depinxít hunc carnificem,cum fuo paludame to,cü fibula aurea. Decentiffíma uero ufus eft metaphora ín mordebat oram,quod ueluti morfu αἰτίῃ gat. Tértíus íctus fruftratas,) Fruftratus patfíue díxit profruftraadactus. Sacrametum erat.) Hz; bebat myfteríam δὲ figni'icationem diuíniterníonis.: Etneparum effet.) Opinor legendum,Et ceu - parum effet,hoc«ft quafi paruth effet. Corporí conderetur.) Condímus quod occultamus& abfcon dímus.Ferrum ínfixum corporí,condi dícítur.| Círca quorum Saraballa.) Saraballum Parthorumlin συλ, πε τς genus eftfluxz, Vtitur hoc uerbo díuus Hieronymus ín Daníclem,cap:tetertio, Celerío re curfu natura.) Flíc locus uaríe fuerat déprauat?, Quída habebant:Et miferícordia ἀπί celeríor matu ta nocteaduenít, Opínor ítalegendü, Et miferícordía domíni,celeríor curfu naturze nox aduenit:ut íny tellígas per mífericordíam dei factum, ut nox adueníret celeríor dj folito natura curfu,- Et o uereius fummum.) Hunc quoq; locum fcíolus aliquis deprauauerat.Síc em mutatü erat; Et o uere íus fummi, & fumma lztícía.Non dubíum eft;quín fcríbendum Πε, Eto uere fummum íus, fumma malícía, Cirat em επί(Παν illud adagíum;Summaá íus;fumma malícía: quo fignificatum eft,níhil effe peíus,d íus ην mís exacte feruatum, Expofuímus copíofius in Chilíadíbus m Ad Euagríj noftri,) Fluíus huma nítate fignificauit fe fubleuatum fuíffe,cum prímum ín Syri folíitudines commigraffet.... Auxentium Mediolanís íncubantem.) Significat herefiarcham cui fucceffít Ambrofius,oppreffum diligentia Eua. rij. Romanumepifcopum.) Vídes apud ueteres non appellarí fummum, fed Romanü,| Verum. del ipfe equidem.) Verfus fant ex Georgicis Maronis. Spatijs íníquis.) Floc fentit)fibí non füpper . terc tempus,ad hzcomnía referenda, E, AD INNOCENTIVM DE MVLIERESEPTIESICTA. ἡ Ἢ Aepea me Innocenti chariffime poftulafti:ut de ei?rei miraculo,qua noftra ata IOS teacciderat;,non tacerem,(αρ egoid ucrecunde& uere; ut nunc experior, aa Fe V rem: το affequí poffe diffiderem.fiue quia omnis fermo hüanus inferior eflet. ΕΣΑΣ laude cocleftí:fiue quía.ocium quafi quxdá ingenij rukigo.paruulam licet faculta. tem priítini ficcaffetzloquij:tu econtrario afferebas,in dei rebus non poflibilitatem infpici de bere fed animü: neq, pofTe οἴ uerba deficere;qui credidiffet in uerbo.Quid igitur facia? Quod implere non poffum;negare nó audco.Super oneraríam nauem rudis uector ímponor. Et hó/ mo qui necdum fcalmum ín lacu rexí, Euxini maris credor fragoribus.INunc mihi euanefcenti bus terrís;celum undíq,& undiqs pontus:nunc unda tenebrís inhorrefcens:& cca noctenim borum fpumcei fluctus canefcunt.Hortarís uttumída malo ucla fufpendam: rudentes expli . cem,dauum regam.Pareo íam iubenti: δὲ quía charitas omnía poteft/fpiritu fancto curfum p fequente confidam:habiturus ín utraq; parte folatium.Si me ad optatos portus αίμα appu/ leri gubernator putabor.Sí ínter afpetos oratíonis anfractus,impolítus fermo fubftiteritzfv cultatem foifitan requítes,aoluntaté certe flacitarenó potcrís.— loit Vercelle Ligurü duitas baud procul a radicibus αἱρί fita;olim potens,nunc raro cft habitatore femiruta.Hanc cá ex -more confularís ínuiferet,oblatam fibi quàádam mulierculam una οἵ adultero(nam hocarimen ^marítus impegerat)pcenali carceris horrore círcádedit,INeqg multo poft,cum líuidas carnes ua | gua cruenta pulfaret,& fulcatis lateribus dolor quzreret ueritatem: infeliciffimus iuuenis uo/ ens compendio mortís longos crucia'us uítaredum ín. fuum. mentitur fanguínem, accufauít alienum:folufq; omnium mifer,merito íuffus eft percutí;qui non reliquit ínnoxíz,unde poflet negare. At uero mulier fexu fortior fuo,cum eculeus corpus extenderet:& fordídas foetore cat/ ceris manus poft terum uincula cohiberent:oculis quos tantum tortor allíeare non poterat: fufpexitad coclum,& uolutís per ora lachrymis: T u,inquit;teftis es domine lefu: cui occultum hihil eft:quíi es fcrutator renís& cordís: non ideo me necare uelle, ne peream, fed ideo mentiri polle,ne peccem.Attu mífer homo.fi interíre feftinas:cur duos interímís innocentes? Equidé & ipfa cupio mori,cupío ínuifum hoccorpus exuere fed non quafi adultera.Prafto iugulum, micantem íntrepída excipio mucronem; innocentiam tamen mccum feram, δύση morítut, quifquis uicturas octiditunTeicur confularís paftís cruore. luminibus, uc fera; qua gon DE MVLIERE SEPTIES ICTA. τ ο, 107 d» A femdfanguinem femperfitit: duplicari tormenta iubet: δὲ feuum dentibus frendens, fimilem là.^. carnifici minitatus cft poenam:nifi confiteretur fexus infirmior,quod non poterat robur uírile EN'Tetícere,Succurre domíne Iefuzad unum homínem tuum,complura funt ínuenta fupplicia, Cri ^— mesliganturadftipitem:& toto corpore ad eculeum fortius alligato,uícinus pedibus ignis ap; l is poniturtrücy latus carnifex fodít:nec papillis dantur induciz:itmota mulier manet:& a do; lit lore corpotis fpiritu feparato:dum confcientia: bono fruitur:uctuit circa fe euire tormenta.Tu ntu, dex crudelis, quafi fuperatus attollitur. Illa deum deprecatur: foluuntur membra compa. de, gibus.Illa oculos ad coelum tendít:qua(i de communi fcelere alius confitetur.Illa pro confiten/ Da te negat;& peridítans ipía;alium uendicat períditátem, Vna interim uox eft: Cxde,ute, lacera, "à ἢ non Essi dí&is tollitur fidessueniet díes,qua hoccrimen diligenter difcutiatthabeo iudicem ihi, ineum. Iam laffus tortor fufpirabat, íngemit: necerat nouo uulnerílocus. Iam uicta fauítía, ἐπ corpus quod laníarat horrebat.Extemplo íra excitus confularis: Quid miramíni;inquit, circi. nim ftantes:íi torqueri mulier mauult,c perire? Adulteríum cette fine duobus committí non Ρο’. T tuít:& efTe credibilius reor:noxíam ream negare de fcelere;cp innocétem iuuenem confiteri.Pa/ Yi riicitur prolata in utrq fententia,damnatos carnífextrahít:totus ad fpectaculum populus V Ri| P ρθῳ prorfus quafi mígrare cíuitas putaretur:ftipatís proruens portís turba. défatur. Et quidem miferrími iuuenís ad primum ftatím ictum amputatrur eladío caput, trunci ín fuo fanguineuolutatur cadaucr.Poftcg uero ad feeminam uentum eft, flexis in terram Ρο! plitibus fuper trementem ceruícem micans eleuatus eft gladius: δὲ exertam carnifex dexteram totis uiribus concitauít:ad prímum corporís tactum ftetit mucro lctalís:& leuiter perftríngens aitem,rafurz modice fanguínem afperfitimbellem manum percuffor expauit:& uictam dex/ teram eladio marcefcente miratussin fecundos impetus torquet. Languidus rurfus in foemi/ nam mucro delabitur:& quafi ferrum eam tímerct attínoere:circa ceruicem torpet innoxiam. Itaq; furens δὲ anhelans|líctor, paludamento ín ceruícem retorto:dum totas expedit uíres:fibu Ma lam qux chlamydis mordebat oras, in humü exculfit:ignaruf. q rei,enfem librabat in uulnus. m En tibi ait mulier exhumero aurum ruít;collíoe multo quxfitum labore;ne pereat.Proh rogo 0B que eft ifta fecurítaszImpendenté non tímet mortem:lxtatur percuffa carnifex pallet,oculi ola: " dium non uidentes fibulam uídét.Et ne param effetquod non formídabat interítum,pra'ftat beneficium fxuientí.Iam igitur δὲ tettíum ictum facramentum fruftrauerat trinitatis. Iam fpi culator exterrítus& non credens ferro,mucronem aptabatín íugulum:ut quí fecare non pote/ rat, faltem premente manu corpori conderetur. O ofnibus res inaudita ficculis.Ad an? la dius reflectitur:& uelut domínum fuum uictus afpíciens,confeflus eft fe ferire non ea hucmihi trium exempla puerorum,quí ínter frícidos flammarum globos hymnos zdidere p fletibus: circa quorum faraballa fanctamqs cxfariem:innoxium lufit íncédíum,.Hucbcatí Da; fiiclís reuocetur híftoríasiuxta quem adulantibus caudis, przzdam fuam leonum ora tímue/ runt.INunc Sufanna nobilis fíde,omnium fubeat mentibus:que iniquo damnata iudicio: fpiri T 18 dari ama Vents ms tu fancto puerum replentc.faluata eft. Ecce non difpar in utraq; mifericordía domini. Illa libe rant tatà per iudicem,ne íret ad gladíum:hzca iudice damnata;abfoluta per gladium eft. Tandem his ergo ad feeminá uindícandá populus armatur.O mnis atas,omnis fexus carníficé fugat: δὲ cce/ ga tu ín círculá coeunte exdamat. INó credít pene unufquifcg quod uidet. T urbatur talí nuncio nt urbs propinqua:& tota líctorum turma elomeratur,E quibus medius: ad quem damnatorü' 1)^' curapertinebat erumpens;& canícié imm undáperfufo puluere turpans:Quin meü,ínquit,o ci' nir ues petitis caput?me illi uícarium datis?Si eftís mifericordes.fi:ementes eftis, fi uultis feraare fent damnatam: innocens certe perire non debeo.Quuo fletu üuleí concuffus eft animus,moeftufqs n fe per ofes torpor ínfinuat:& mírum ín modum uoluntate mutata:cum píetatís fuiffetquod ju) ante defenderant:pietatis uifum eft eenus,ut paterentur occidi. Nouus igitur enfis:snouus per; m ciffor apponítur.Stat uíctíma:Chrifto tátum fauente munita.Semcl percuffa concutitur:íterz "o γορτείτα quaffatur:tertío uulnerata profternítur;O diuina: potentía fublíim anda maíeftas,qua i piíus fuerat quarto percuífa,nec lxfa:ideo poft paululuim uifa eft mori:ne pro ea períret ἵπποι. $ 9 xíus,Clerící IN VITAM PAVLÍI SCHOLIA. C xius.Clerici quibus id officij erat,cruentü linteo cadauer obuoluunt:& foffam hümülapidibus|| conftruentes,ex more tumulum parant. Feftínato fol curfu occafutn petít:& mífericotdiadni,— ccleríore curfu naturx nox aduenit. Subíto fceminz palpitat pectus:& oculis quarentibus lumen,corpus anímatur ad uitam.Tam fpíratiiam uídet:íam fubleuatur,& loquitur.Iam in illà poteftuocem erumpere.Dominus auxilíator meus,no tímebo qui faciat mihí homo. Anus ínterím quadam,qua ecdefix fuftentabatur opibus:debitum ccelo fpiritum reddidit:& quafi de induftria ordine currente rerum: uícaríum tumulo corpus operitur.Dubiía adhucluce: ín. lictore diabolus occurrit:quarit cadauer occifz,fepulchrum fibí monftrarí petituiuere putar, quá moti potuiffe miratur. Recens a derícis cefpes oftenditur:& dudum füperiecta humus, di hísuocibus ingerítur flagitanti.Erue fcilicet ofla iam condita.Infer nouum fepulchro bellum:& fihoc parum eftauibus ferifc lanianda membra difcerpe.Septies percuffa,deber aliquid plus . morte perpeti. Tali ereo inuidia carnifice cofufo:dam domi mulier refocillatur.Et ne forte arc ber medici ad ecdefiam cómeatus fufpitionis panderet uíam:cum quibufdam uirginibus adfe ctetíorem uillulam fecto ctíne tráfinittitur. Ibi paulatim uírili habitu uefte mutata,ín cícatricé uulnus obducitur.Et o uere íus fummum,fumma malícia:poft tanta tníracula adhuc fauíunt legcs.En quo megeftorum ordo pertraxit. Iam ením ad Euagrij noftrí nomen perueniemus, Cuius ego pro Chrifto laborem.fi arbitrer a me dici poffe,non fapiam.Si penitus tacereuelim: uocc in gaudium erumpente non poffim. Quis em ualeat digno canere praconio, Auxentiü Mediolanis incubantem,huius excubijs fepultum,pene antec mortuumcRomanum epifco/ pum íam pene factionis laqueis irretítum:& uiciffe aduerfaríos,& nó nocuiffefuperatis?^ Verum hacipfe equidem fpatijs exdufusiniquis. Pratereo;atqy alijs poft me memoranda relinquo. Prafentís tantü reifine contentus fum. Imperatorem de índuftria adit, predbus fatigat; merito lenit follicitudine promeret ut redditam uitz,teddetet libertati. Fabi ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. De ortu ἃ uita obítu Pauli prímí, ficuti putát Eremítz,& quomodo fuerit fepultus a diuo Antonio monacho, Tanta eratín exemplaribus uaríetas,ut appareat Hieronymum fzpius ídem argumentum alijs tractaffe uerbis aut alíum exercenda copia caufa,hoc feciffe, Videt δν hoc Hieronymus exerci tandi ingenij gratia lufitfe. SCHOLIA. Mathas ueto&.) T'es celebrantur Antonij díícipuli; Sarmata, Amathas& Macaríus, uorum Sarmata,a Saracenís íncurfantíbus fuit ínteremptus.— Quíd non mortalíape Cora cogís ὅς.) Carmen eftex Aeneide Maronís. Inftabat crudelítas.) Nam religio: nís pretextu, fzuiebant ín Chriftianos,& ímpij uocabantur, apud quos folos erat píetas, 2S] Furtíuz moneta.) Ad eundem ufum paratí fuiffe putarím,quod hodíe Cumiísoftendi turantrum Síbyllz, Olím fignata uífebantur.) INonnullí codíces pro uífebantur fcríptum habebant, cudebantur. lgítur adamato.) Feftíuíter díxít adamato,cum fentíat eum loco delectatum,| Cíbum & ueftímentum.) Nam fructum habet'iucundiffimum,quem palmulas;alíj dactylos uocant, Et arbot efthírfutafrondibus.| Quíncg carycís.) Fícos fíccos carycas uocant. Etíam fi poftea graecí carycas uot care coeperuntcibí genus,ex contufís carníbus confectum.— Flíppocentaurum.) Superne homines funt, ínferneequí:unde nomen índítum 106 equus,xevp f(tímulare.Plíníus teftatur huíufmodi mon/ ftrum Romam alíquotíes allatum, fpectaculí eratía.Nonnullí codices habebant,onocentaurum.Non; nullícentaur&, Frangens potíus.)[d eft, fragore quodá promens.. Inter horretía ora.) Híclocuslia bebatur díuerfus ín exemplaríbus.NNec ulla lectío míhifaciebatfatís,^ Offenfo ín lapídem pede.) Sic em legendum arbítror,cum híc locus uarie deprauatushaberetur.—Talía perftabat.) V tlibenter dii uus Hieronymus ínferít uerfus Vergilianos.— Ex ínteftatí bonís.) locatur, quod Paulus utpote paul perculus,ínteftatus decefferít,hoc eft,non condito teftamento,(αί fua patrímonía,) Pauperis eft numerare pecus,ut ínquít Ouídíus, Et exílís domus eftubí non& multa fuperfunt:& fallunt domínos & profunt furibus, Qui uno filo.) De margaríto gemafentít, quod uníco filo infuítur ucfti,& tame precium eft multorum predíorum,: VITA PAVLI EREMITAE.|| VES Nter multos fxpe dubitatum eft, a quo potiffimum monachorum eremus habij Bey I| tari coepta fit. Quidam ením altíus repetentes:'a beato Helía δὲ Iohanne fumpfere Rt principium. Quorum δὲ Helias plusnobís uidetur fuiffe;cg monachus:& Iohan i, nes ante dips tan dy VITAPAVLIEREMITAE: ο...$0. 10$ Δ nesante prophetare ceepiffe cj natus eft. Alíj autera(in quam opinionem uulgds omne. confentít)afferunt Antoníum huíus propofití fuiffe caput: quod ex parte uerum eft. Non ei tam ipfe ante omnes fuít;dg ab eo omnii íncitata funt ftudía. Amathas uero δὲ Macaríus. i.- à Mic- Ne|€- Ξ diícipuli Antonij: quorá fuperior magiftri corpus fepeliuit: etíá πᾶς affirmant Pauli quendá Thebaü principe iftius rei fuifTe: quod nó tam nomíne,cg opinione nos quoq coprobamus. Nonnulli δὲ hac& alía prout uoluntas tulit iactitant:fübterraneo fpecucrinità calcaneotenus. homínem fuiffe:& multa qux perfequi ociofum eft;inaredibilia fingentes. Quorum quia im. pudens mendacium fuit, nerefellenda quidem fententía uídetur.Igitur quia de Antonio tam ὦ Graeco ᾧ Romano ftilo diligéter traditum eft:pauca de Paulí principio δὲ fine fcribere difpo, fuí:magis quía res omifTa fuit;c fretus íngenío. Quomodo autem in medía atate uixetit,& quas Satanz pertulerit infidias, nulli homínü compertü habetur.Sub Decio& Valeriano p. fecutoribusquo tempore Cornelius Romz, Cyprianus Carthagine, felici cruore damnati, funt: rnultas apud Aegyptum δὲ Thebaidam ecdefias,tempeftas(αμα populata eft. V oti τᾶς Chriftianis era; pro Chrifti nomine gladio percuti. Veram hoftís callidus tarda ad mortem füpplícia conquirens:animas cupiebat íugulare, non corpora. Et ut ipfe,qui ab eo paffus eft, Cyprianus ait:uolentibus morí,non permittebatur occidí, Cuíus ut crudelitas notior fiat: duo memoriz caufa exemplí fubiecimus. Perfeuerantem igitur ínfide martyrem:& inter eculeos la minafqy uictorem,iuflit melle perunpi:& fub bii i fole, ligatis manibus poft Rm refupinari:fcilicet ut mufcarum aculeis cederet, qui ignitas fartagines ante fuperaflet. Alium iuuenili etate florentem:in amceniffimos Aera pracepitabduci.Ibicy interlilia candentía & rubentes tofas, cum leni iuxta murmure aquarum ferperetríuus: δὲ molli fibilo arborü fo; lia uentus praftringeret:fuper extructum plumis lectum refupinari:& ne fe inde poffet excute te:blandis ferico nexibus itretitum relinqui. Quo cum recedentibus cunctis,meretríx fpeciofa ueniffet:ccepit delicatis ftringere colla complexibus.Et,quod dictu quoq; fcelus eft, manibus attrectare uirilía:ut corpore in libidinem concitato,fe uictrix impudica fuperiaceret, Quid age ret niles Chrifti;& quo fegiertetet nefciebat. Q uem tormenta non uicerant, fuperabat uoltv ὦ tas, Tandem codlítus infpiratus:pracifam morfu línguam in ofculantis fe faciem expuit:ac fic ibidínis fenfum fuccedens dolorís magnítudo fuperauit.Per idem ergo tempus quo talía gere bantur apud inferiorem Thebaidam:cum forore iam uiro tradíta:poft mortem amborum pa rentum in hareditate locupleti, Paulus relictus eft annorum circiter quindecím,litterís tam erae cis cp Aegyptíacis appríme eruditusmanfueti animi,deum ualde amans. Et cum perfecutio; nis procella detonaret:ín uillam remotiorem δὲ fecretiorem feceffit, Verum quid non morta; lí pectora cogis autí facra fames? Sororis maritus ccepít prodere uelle: quem celare debue/ rat. ING illum uxoris lachrymaz;non cómunio fanguínis;non fpectans cuncta ex alto deus, ab Ícelere reuocauít.Ad hax inftabat crudelitas qux píetaté uideba£ imitari. Quod ubi prudétifft mus adolefcens intellexit: ad montium deferta confugiens: dum perfecutionis finem prafto/ laretur:neceffitatem in uoluntatem uertít:ac paulatím progrediens:rurfufcy fubfiftés, ata; hoc idem fxpíus faciens:tandem repperit faxeum montem: Ad cuius radícem haud di erat feuda canc pide daudebat. Quo remoto(ut eft cupiditas hominü occulta cogno; cere)auidíus explorans, anímaduertit intus gráde ueftibulum:quod aperto defuper cclo,pa; tulis diffufa ramis uctus palma contexerat:fontem lucídiffimum oftendens:cuius για tantá modo foras erumpétem: ftatím modico foramine,eadem qux genuerat aquas terra forbebat. Erant praterea per exefum montem haud pauca habitacula, ín quibus fcabrae iam incu/ des& mallei, quibus pecuníz olim fignatz uifebantur. Hunc locum Aegyptiorum lítterae ferunt furtíux monetz officinam fuifTe:ca tempeftate qua Cleopatra íunctus eft Antoníus. Icitur adamato(quafi quoda deo fibí offerretur)habitaculo,omnem iíbídem in orationibus δὲ folitudine duxit xtatem. Cibum δὲ ueftímentum οἱ palma prabebat. Quod ne cui im; poflibile uideatur: lefumn teftor δὲ fanctos angelos cíus in ca eremí parte qux iuxta Syri; am Saracenis iungitur: uidiffe me monachos: de quibus unus per triginta annos daufus,. $ 4)hordeaceo dina ciem Αα a" ΄ αι, να, ETENIM ic ii US eie lenti ------- VITA PAVLI EREMITAE. C hordeacco pane& latulenta aqua uixit. Alter in cifterna ucteri(quam gentilifermone Syrie[|! bamuocant) quíngs caricis per fingulos dics fuftentabatur, ΕἸας igitur incredibilía effe aide n "buntur his qui non crediderint: quía omnia poflibilia funt crcdentibus, Sed ut ad id ie, Ao: ' deamind: digreffus fum,cum íam centá tredecim annos beatus Paulus uitam cceleftem: age[ τοῦ interríss& nonagcnarius ínalía folitudine Antonius moraretur(ut ipfe afferere folebat): ῇ hzc in mentem cíus cogítatio ínciditsmullum ultra fe perfectum monachum ín eremo confedif Γ fc. Ac illi pernoctemquiefcenti rcuclatum efteffealium ulterius multo fe tneliorem:ad quem i uifendá deberet proficifci.Tlico erumpente luce:uencrabilis fenex infirmosartus baculo regety" το fu(tentans:corpitire uclle quo nefciebat.Et íam medía dies coquéte defup fole feruebatinec ü 'tamenia coepto itínercabduccbatur;dicens:Credo in deü meü;quía quod míhi feruo fuo pro; ἢ mifit;oftendct.Necplura hís;confpicit hominem equo mixtü: cui opinío poetarum hippocéty" tauro uocabulum indidit.Quo uifo.falutaris impreflione figni;armat fronté.Et heus tu inquit, P quanam ín parte híc feruus dei habitat Ac ille barbarum nefcio quíd ínfrendens,& frangens ῇ Ροτίας uerba, dj proloquens:inter horrentía ora,fenis blandum quaffiuit xloquiü,Et dexetz—| κα protenfione manus,cupítü indicat iter:& fic patentes campos uolucri tranfmittés fuga;ex oav i lis mirantís euanuit, Verum hxc utrá diabolus ad terrendum eum fitmulaueritzan(ut folet)ere fo mus monftruoforü animali ferax iftam quoq; eígnat beftíam,incertum habemus,Stupens n itaq; Antoníus,& de co quod uiderat fecum uoluens,ulterius progreditur. INecmora;inter faxo 3 famconuallem haud grandem homunculü uidet:aduncis naribus: fronte cornibus afperara: ῇ cuíus extrema pars corporis ín caprará pedes definebat.Infractufqy δὲ hoc Antonius fpectaat ἵ lo.fcutumfidei& loricam fpei, ut bonus praliator αττίραίο Ν ihilominus memoratü animal, B palmarum fructus cidem ad uíaticum quafi pacis obfides afferebat. Quo cogníto gradi p 1 P n fit Antonius:& quifnarm eflet ínterroganshoc ab co refponfum accepit.Mortalis ego fum;& i anus ex accolis eremí:quos uarío delufa errore gentilitas, Faunos Satyrofgy& incubos uo/|| ὦ p“Ὁ colit.Legatione fungor gregis meí, Precamur ut pro nobis cómunem deü deprecerísqué— n pro falute mundi ueniffe copnouimus:& in uniuerfam terram exíjt(pnus eius. Talia eo loqué& ba tc longauus uíator ubertim faciem lachrymis rígabat: quas magnitudo lxtíciz, indices cordis, cffuderat. Gaudcbar quippe de Chrifti eloría,& de interitu Satanze.Síruleg admirans quod Η eius poffct intelligere fermonem,& baculo humum percutiens aícbar, Va: tibi Alexandríaqua Ἢ pro deo portenta uenerarís, Vac tibi cíuítasmeretríx:zin quá totíus orbís damonía confluxetei Ἢ Quid nunc dictura eszBeftiz Chriftum loqüuntur:X tu pro dco portenta uenerarís.INccdum" uerba copleuerat: δὲ quafi pénigero uolatu;petulcum anímal aufugit.Hoc ne ου; ob inaedü/ á litatem(παρα! moueat, fub rege Conftantino uniuerfo mundo tefte defendic. Nam Alexati ᾖ driamiftiufmodi homo uiuus perductusmagnum populo fpectaculá prabuit:X poftea cada í terexaníme,ne calore acftatis diffiparetur fale infufum, Antiochiam ut ab imperatore uidere;. allatum eft.Sed ut propofitá pfequar,Antoníus captam regíoné pergebatiferarum tantá uer, fticía intuens,& eremi latam uaftitatem, Quid ageret;quo uerterct oradum nefciebar, Jam al í tera efluxerat dies. R eftabat unum,ut deferi fe a Chrifto non poffe confideret, Pernox fecuti á das in oratione exeeit tencbras;& dubía adhuc luce, procul intuetur lupa fitis ardoríbusan ἡ hclan:em;ad radicem montis itrepere.Quá fecutus oculis,& iuxta fpeluncam cum fera abijflet ἀ áccedens,intro coepit afpicere:nihil curíofitate pro ficiente,tencbris arcentibus uifum. Verum(ut; fcriptura ait)Perfezta dilectio foras mittít tímorem:Sufpenfo gradu δὲ anhelítu téperato, cali" lidus explorator ingreffus:ac paulatim progrediens,fz ρίας fubfiftens,fonum aure ca tabat, Tandem percxcx noctis horrorem procul lumen íntuitus:dum auídíus properat: of enfo i n lapidé pede ftrepitum concitauit. Poft cuius(onitum:beatus Paulus oftium quod patebat od ί cludens.fera obfirmauit. T'uncuero Antoníus pre foribus corruens, ufq; ad(extam, δὲ eo am á plius horam,adítü precabatur, dicés:Qui fim,unde,cur uenerím noftísSco me nó mereri pe—], étü tuü:tamen nifi uidero,nó recedam.Qui beftías recipis:hominé cur repellis? σαί, δζίαι, Η ueni.Pulfo,ut αροιίαξ Ὁ d'fi nó impetroshic moriar ante poftestuos:certe μην a s een auct; | ἢ Tot tí E tls SN ἴῃ τ Ming Lb Sh ri rj bs& visi: ΝΕ gi qua ixi irs 11100 indi mui niai ane jon 1 pii um dul mil vi I ray ἢ dia uit; T, wit yu ji ει VITA ΡΑΨΙΓΕΠΕΜΙΤΑΕΒ...$0. 109 A dier; Talia pftabatimemorás/fixufq; manebat: Ad qué refpofum paucis ita reddidíthe ros.: Nemo fic petí,ut mínetur: nemo cum lachtytnís íniuríá, uel calumníà facit.Et mírarísíi ' nó recipiam, ο moríturus aduenetís? Sicarrides aulus patefecit ingreflum.Q uo aperto,dà - ét tnutuos miífcentur smpleiss propnis fe falutauere- nomínibus:gratix: domíno ín commu; - pereferuntur. Et poft fanctum ofcilum refidens Paulus,cum Απεοπίο ita exoríus eft:En qué tantolabore quafifti,putridís fenectute membris operit ínculta canícies.En uídes hominé pul üerem mox futurum, Verum quía charitas omnía fuftentat: narra mihi quxfo quomodo fe habeat humanum genus. An ínantíquís urbibus noua tecta confurgant: quo mundus rega/ ' turímperio:an füperfint aliqui,qui demonum errore rapíantur. Inter has fermocinationes.fu fpiciuntalitem coruum in ramo arboris confediffe:qui inde leniter fubuolabat;& integrum pa nemante ora mírantium depofuit. Poft cuius. abíceflum: Eia;inquit, Paulus:dominus nobís prandium mifit;uere pius, uere míferícors.Sexaginta íam anní funt, quod accipio dimidi fem/ per panis fragmentum:uerum ad aduentum tuum; militibus fuis duplícauit annonam, leitur - domino gratíarum actione celebrata:fuper uitrei marginem fontís uterqy confedit. Hic uero, "quis frangeret panem,oborta contentío;pene diem duxit in uefperum,; Paulus more cogebat hofpitij: Antonius iure refellebat aatis. Tandem confilium fuit: ut apprehenfo e regione pane:dum ad fe quifq; nititurspars cuíq; fua remaneret ín manibus. Dehinc paululum aqua: ínfonte prono ore libauerunt:& immolantes deo facrificium laudís, noctem tranfegere e lís.Cáqy íam effet terrae redditus díes:beatus Paulus ad Antoníum ficlocutus eft.Olím te fra/ ter ín iftis regionibus habitare fciebam:olím te conferuum meum mihí promiferat deus. Sed quía íam dormitionis tempus aduenit:& quod femper cupiebam,diffolui δὲ effe cum Chrifto: peracto curfu fupereft mihi corona iuftíciz:tu míffus es a domino,quí humo corpufculii meüt tegas,ímo terr terram reddas. His Antoníus auditis, flens& eemens ne fe defereret, atq; ut -tomítem talís itínerís acciperet,precabatur.Et illezNon debes,inquit;quxrere qua tua funt, fed ᾿ quxalicna.Expedit tibi farcína carnis abiecta;agnum fequi. Sed δὲ cxteris expedit fratribus: -utttio adhuc ínftituanturexemplo.Q uamobrem quzfo perge;nifi moleftum eft& pallitim, quod tíbí Athanafius epifcopus dedit, ad ínuoluendá corpufculü meü defer. Hoc autem bea tus Paulus rogauit; non quod magnopere curaret utrum tectum putrefceret cadauer: an nu/ "dum(quíppe quí tanto temporis fpatio;contextis palmarum folijs ueftiebatur):fed ut a fe re 'cedentí;moeror fux mortis leuaretur.Stupefactus ergo Antoníus,quod de Athanafio& pal/ lio eius audierat:quafi Chriftum in Paulo uidens,& ín pectore eius de uenerans:ultra refpó/ :derenihil aufus eft:fed cum filentío lachrymans,ofculatís eíus oculis manibufcq, admonafte; ríum quod poftea a Saracenis occupati eft;regrediebatur.Neqy uero ereffus fequebanturani mutn.Sed dguís corpus ínane ieiunijs feniles etiam anni fregerantitamen anímo uincebat ατα’ tem, Tandem fatigatus& anhelus ad habitaculum fuum confecto ítínere peruenit. Cui cam duo difcipuliqui ei longo íam tépore miniftrare cofueuerant,occurriffent dicentes: Vbi tádía moratus es pater? Refpondit: Va mihipeccatori qui falfi monachí nomen fero, Vidi Heliam, uidí Iohannem ín deferto,& uere uidi Paulum ín paradifo.Et fic ore compreflo,manu uerbe/ rans pectus ex cellula pallíü protulit.Rogantibufq; difcipulisut plenius quidná rei effet expo neret:aít: lempus tacendi,& ps loquendi. Tunc egreflus foras,& ne modícíi quídem cibi fu. més,per αἱᾶ quauenerat regreflus eft:íllá fitiens,illá uidere defyderans,illà oculís ac méte cor templans. T imebat em quod euenít;ne fe abfente Chrifto debítum ἡ τᾶ redderet. Cá q íam dies alía illuxiffet:& tríum horarum fpatio uíam remeauifTet:uidít int angelorum choros,in/ ter prophetarum& apoftolorum populos,níueo candore Paulum fulgentem ín fublime con fcendere.Et ftatím ín facíem fuam procidens.fabulum capiti fuperíaciebat: ploransqy& cíulás aiebat, Cur me Paule dítníttis?Cur ínfalutatus abísz Tam tarde notus,tam cíto recedíszR efe rebat poftea beatus Antonius tanta fc uclocitate,quod relíquum erat ία; οποιος ut inftar auis peruolaffet. INec immerito. INà introgreffus fpeluncam:uidit cenubus complícatís;erecta, ceruíce, extenfifqs ín altam manibus, corpus exanime. Ας prímum δὲ ipfe uiuere euni cre/ dens, pariter orabat, Pofteg uero nulla(ut folebat)fufpiría precantis audiuit, in flebile ofav e MEL ics: 2^ lum tués; VITA PAVLI EREMITAE. C lum tuens: intellexit quod etíam cadauer fancti,deum(cui omnía uíuunt)officiofooeftu pre . cabatur. Igitur obuoluto δὲ prolato foras corpore: hymnos quoq;& pfalmos de Chrifti 'à traditione decantans, contriftabatur Antonius, quod farculum quo terram foderet non haberet:fluctuanfq; uario mentis zftu,& fecum multa reputans,dicebat:Si ad monafteriumre tiertar,tridui itercft.Si híc mancam,nihil ultra proficíam.Moríar ergo,utdignum eftiuxta δεῖ latorem tuum Chrifte ruens extremum halitum fundam.Talia eo anímo uoluente: ecce duo leones ex ínteriorís éremí parte currentes uolantibus per colla íubís, ferebantur. Quibus afpectis exhorruit, Rurfufgy ad deum referens mentern,quafi columbas uideret,manfit intre pidus.Et ílli quidem dírecto curfu,;ad cadauer beati fenis fübftiterunt:adulantibufay caudis cie ca eius pedes accübuere:fremítu ingenti rugientes,prorfus ut intelligeret eos plangere,quomo/ modo poterant.Deinde haud procul coeperunt humum pedibus fcalpere: arenamqy certatim cgcrentes:unius homínis capacem locum foderunt. Ac ftatim quafi mercedem pro opere p ftulantes,cutn motuauríum ceruice reiectaad Antonium perrexerunt:zmanus eíus pedefqlín entes. At illeanímaduertít benedictionem eosa feprecari.INec mora,ín laudationem Chrifti cffufus: quod muta quoq; anímalía deum efle fentírétait:D omine fine cuius nutu,necfolium arboris defluit:nec unus pafferum ad terram cadit:da illis ficut tu fcis. Et manu annuens eis abirent imperauit. Cág illi receffiffent, fancti corporis onere, feniles caruauit humeros.Et de pofito eo ín foffam: defuper humum congregans: tumulum ex more compofuit, Poftig autem alia dies illuxit:ne quid pius hares ex inteftati bonis non poffideret, tunicam eius(ibi uendícauít;quamin fportarum modum de palma folijs ipfe fibi contexuerat.Acfic ad mong fterium reuerfus: dífcipulis cancta ex ordíne replicauic:dicbufqy folénibus Ραίας δὲ Pentecor ftes:femper Pauli tunica ueftítus eft, Libet ín fine opufcili eos interrogare;qui fua patrimonia ignorantqui domos marmoribus ueftíunt:qui uno filo uillarum infaunt pradia:huicfeni nu do quid uncj defuit? Vos gemma bibítis,lle natura: concauis manibus fatiffecit. Vos in tuni, cis aurum texitis,ille ne uiliffimum quidem indumentum habuit mancipij ueftri.Sed econtra, tío íll( quidem pauperculo paradifus patet:uos auratos gehenna fuécipiet. Ille ueftem Chrifti nudus lícet;tamen feruauit:uos ueftiti fericis,indutnétum Chrifti perdidiftis. Paulus uiliflimo puluere coopertus íacet refurrecturus ín eloriam:uos operofa faxi fepulchra premunt camue ftris opibus arfuros.Parcite queo uobis parcite falté diuitíjsquas amatís.Cur δὲ mortuosue ftros auratis obuoluitis ueftibus? Cur ambitio inter luctus lachrymafqy no ceffat?An cadaue ra díuítum,nifi ín feríco putrefcere nefciunt? Ob bfecro quíciq; hacclegisut Hieronymi peccato τίς memiínerís:cui fi domínüs óptioriem daret,multo magis elieeret tunicam Pauli cum meritis €íus.cp regum purpuram cum pornís fuis. Ξ uv ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS. ^ Paulus& Hilarion,díuerfo uítz generc;parem affecuti fant laudem.Ille per omnem uitam latítauit, "hocípfo tiotíffímus,quod nullí notus fuerít. Flíc dum huc ὃς illuc difcurrens fugitat famam:quo magis fugit homínü notícíam, hoc magiís ínhotuit omnibus. |;| ος SOHOLIA. «mI Otuere attollere.) Magni referta quo píngarís,aut a quo tua uíta lítterís pdatur. Vd iej| aríctem.) Italegís Daníelís,capíte octauo:Etením aríes ftabat ante paludem. Quad ex δι his aríetíbus alterum ínterpretatur Daríum auunculum Cyrí,alterum Daríum que dei E(/M|uícit Alexandermagnus,— Velpardá.) Pardum appellat Daníel,capíte.7.Pofthacin exits quíens,afpicieba,& ecce alía beftía quafi pardus,& alas habebat quatuor fup fe,& quai tuor capíta erant ín beftía,Porro rege huncalatá pardum facít,quod íncredibili celeritate mund pera ratít, Caterü p quatuor capíta,quatuor íntelligi uult duces,q fupprefferát Alexandrá, Ὀεοϊσπια δει cuc, Philippa, Antígong. Velhírcü caprará.) De hírco memínít,capíte.s. Illud mírandum,hícHie ronymüueluti dubitare, per quá har beftíarü fignificatus fit" Alexander, οὔ íllíc ínterpretet& Ange! lis&hícipfe, Ad Achíllistumulum.) Is erat fepultus ín Troía, Cenotaphíum erat ín Cherronelo, Achillislaudes extulít Homer? ín lade. Et Alexáder íá puer amabat ρααασοσ Leonidé,qui fe Phot nícé appellare folitus eft Philippa, Pelei. Nectamé contigit Alexandro praeco qualé optabat. Etením εἴ Appelle nactus effet píctore, ftatuaríüi Lyfippum,fummos artifices: Cherylum habuít malá poetae - Salaminz Cypri.) Eftein ín ínfula Cypro metropolís Salamína,fiue Salamís, de qua fentít hoc loco. Locis cómunib?.) Taxat eos q laudát nó ad fíde hiftoría,fed ad exeplü:quo Xenophon laudauít Cy iü,tametíi mali exeplar nobís ppofuít."Fauore magifqy.) Nequís putaret&mulatioe factá, qd re HE ronymus ας ἣν; m το.» Pe, Sp Qon ΠῚ ἄγη; my: vat, lang ctis [zt]e ἢ ort να osi Ami mu lian: and agi IN VITAM HILARIONIS SCHOLIA:$o. πο b| A ronymus ide tractaret argumetü qd tractauerat Epiphani?, Ná fuere uídet, d abfoluít quod alíus coe pit. Necdiifaluatorís.) Hoc eftqd Chrifl^ipfe teftat ín euagelio: Cecíním?uobís,& nó faltaftís:plan xím?,& no luxíftís. Scylleos canes.) Allufit ad fabula Scyllz,quà poeta fingüt pubeten?cínctà caníb? oblatratáundag, Obturataaure.) Refpexít ad fabulá V lyffís q cera fociorü αυτοίς obturauit,ne catu Sírenarü auocaret. Rofa de fpinís.) Rofis apud prífcos,príma gloría fuít ínter lores, Et tamé haec ín fpínofo nafcít frutíce, folijs etíaaculeatís.| Círci furoríb?,) Romzín círco agebatur certamína.A n| notandá ab Hieronymo notarí, quod hodíe príncípes Chriftiani preclarü in prímísac uere regíá ρα! tant,armatos haftís ínter fe concurrere,magno perículo,nullo fructu. Cuidam codíces poft bac uerba, círcifuroribus habebant,non artificis furía:quie puto addita ab índocto quopíam,quí conatus fit ínter) pretarí quíd díxiffet círcifurores,^ Non arenz fanguine Síquídem ín arena commíttebantur οἷα, diatores:fpectaculum homíne prorfus índígnum.— Non Theatríluxuría,) Luxuríam díxit propter oftentatíonem barbarícarü opum. De qua meminit ὃς in epiftolis Horatíus. Vel exempli uel fi up plicíum,) Supplícíum,fi punití funt nocentes:exemplum,ti emendati funt qui fpectarunt.— A Maio! nía Gagzeemporío.) V εἰ hínc apparet Maíoníam fuiffe littoralem,quod eam uocet emporíum Gagze, 'uelutopportunam ímportationíbus. Επιροτί ením gracís eft,quod nobís mercatus,ab ímportando, Ependyten.) tad fro gracis dícitur intíma ueftis,quam íntufium, fiue fubuculam uocant latíní, Vox qua ftatím hoc loco fequebatur ín codicibus, eracíaften,ín plarífq; exemplaríbus non habebatur, nec uídeo quíd fibíuelít. Poftfolís occafum.) Hoc erat antíquís íeíuníum,nihil capere cíbí toto díe, Perztatem peccare.) Nonnullí codíces pro peccare habebant calcare, Cede manus.) Atrocem percuffionem uocat cedem, Quidam habebát ceffionezopinor fcriptum fuíffe cefione,per fímplex,fz . Perarftus índagabo.) Non uideo quíd hocloco fibíuclit índagabo,putolegendum,agam.^ laces fortius.) Exemplo Moyfi,quí orando felíciffíime pegnauít.Iacentem uocat proftrratam& fupplícem ín. oratíoe. Quod íunco& caryce.) Carex herba eft agreftís,fed fpínofa cá íuncus fitleuís& enodis, Lentís fextaríum.) Lens legumínis eft genus uile& plzbeíum. Sextaríus menfure tiomen, Eleutheropolítana.) Eleutheropolís cíuitas eft S d Prefectus pretorío.) Nam erant& prefectá ararío,& prefe&tí urbís,| Hemitrítzo paríter.) Híc quídam non íntelligentes hunclocum pro hemí4 trítzo mutarant,& merítí,fed prorfus rídícule,Síquidem ut claríffíme docet Cornelíus celfus líbro ter tío,cap.ítem tertio. T'ertíanzefebrís duo funt genera:alterum quod codem modo quo quartana& íncá pit δι definit,necaliud dí(crímen eft, nífi quod unum tantum dícm preftat íntegrum, tertío recurrít, Altcrumlonge pernícíofius,quod tertío quídem díe reuertítur,ex octo autem ὃν quadragínta borís,fe tc fex& trígínta per acceffíionem occupat,ínterdum etíam uel mínus uel plus:necex toto ín remíffíoe defiftítfed tantum leuíor eft morbus. Et ob íd medící ἠμττρ]αῖομ appellarunt,quod ímperfecta fit ter, tíana,& propíusad quotídíagam accedat.. Gacam δὲ Marnas.) Marnas deí nomen eft,uel damonís potíus,quí illic colebatur:de quo díctum ín fuperioribusfcholis.^Rínocorure.) Quidam codíces ha bebànt Rínochz: uerum αὐγάς lectío mendofa eft, legendum eft autem Rhínocurarz. Id eftop/ pidum Aegypti,fic appellatum,quod olím íncolafummas nares haberet ποίας, íd quod nunc uidem? ín equís quibufdam. Author Stephanus.Propíus ad ueram lectíonem accedebàt,quí habebant R.ínoy corure, Síafinosuínceret.) Nam horum eftgeftare onera:hominís eft íngenío ualere magís quam corpore, Meum Palaftrítam.) Palzftra lucta, Palzftrítes luctator. Gagcaríus Maramites.)| Quiídam habebant, canamenus Manumítes,| Infaxa durefcentíbus.) Símile quídda uídemus ín Brí; tannía apud Londinü, Nempe límum margínís defluete fubínde aqua,paulatím ín faxa darefcere,ma tente tamen príftínalimífpecie.^ Perdítta&um.) Subaudi príftínum,.Non eft ídem tangentí,& tai men ídem eft afpectuí; Maleficum Chríftíanorá.) Malefícum uocat,non fimpliciter εὖ qui male facít,fed quí magiícís& fmprobatis utítur artíbus. Chriftiani quondam laborarunt hac ínfamía,propter míraculorum nouítatem.— Ad fupplícíum pofcunt,) Non admodum refert commemorare, dj uaríe fuerít híclocus deprauatus. V erum collatís díuerfis deprauatíonibus,ita leeendum effe deprehendi: mus: Porro furentes aduerfaríj Hilaríonem maleficum Chriftíanü ad CK pofcere. Indubitata ergo uíctoría, íllís& multís retro Círcenfibus,plurimís fidei occafio fuít. Senfus eft, Occafioe huius uíctoríz,plurímos ad fidem Chriftí fuiffe conuerfos,non folum ín íllis ludís Círcefibus,quí tum agebàá tur,uerum etíam alijs multís ordínefecutís. Oppídouírgínem dei.) Oppido hocloco ní fallor aduer bíum eft,pro ualde:& deperire pofuít,pro adamare.^ Moríturx uífrgínítatís.) Vt eleganter lufit íri derbi metaphora. Sunt em apud medícos.moríturí hois índícía quaeda: íta funt ὃς uírgínitatis, Per rexit Memphím.) De hac urbe Aegyptí prodigiofiffíma memoratur fuper illufíonib?daemonü& πια] gorüoftetis, Acfculapt]uatib?.) Hitj magícís íncatamentís pollícebant remedía morborü,quales funt hodíe quoq ínter Chríftíanos,tà ímpudetes,ut aufint eíufmodí promíttere:& reperíüttà ftultos,ut cré dant illos poffe preftare| INO remedíatís.) Remedíari ἀίκίε pro mederí.(d' uerbí,no recordor ufcf lcgiffe me:nífi quod híc eode utít aduerfus louíníanü,addito ut híc quoq facit,accufandí cafu. Aeris Cyprij.) Gen? eft arís,mollíus&'ad fculpturá magísaccómod&.— Quuilícío& lamína.) Lícia fila funt, quíbus ímplícatur(tamen.Fa detracta e ftamíne, putabat ín maleficijs efficacíam haberc. T'eftís Vergi lius.Et item Plíníus oftendit lícíum tele detractum,& feptenís nodis allígarí folítum, ficut ad fingulos nodos uíduam alíquam nomínarent.ld exí(tímabant remedío effe morbis ínguínum.^ Et lamíj na,) Υπο res mollis, filum δὲ lamína cupríjerís: in quo magicz imagínes erant depícta, ígna C IN VITAM HILARIONIS SCHOLIA. Signa iubere perquíri.) V elut deprehenfurus an uera díxiffet demon.Miírum eft autem,quod híc de una uírgíne narrat Híeronymus:fed atate noftra rem uídímus multo prodígiofiorem,in frequenti uírgínum monafterío,quod eft ín Hannonía.uulgo dí&tum Keynout. Fares no medíocríter torquebat humaniffimum prafulem& uere patrem, epíícopum Cameracenfem Hlenrícum, ínter ínclytos illos Berganz ftírpís heroas, tum natu maxímum,Nam apud hunc(4 temporís admodum íuuenís uíueba, Qua gyminafia uír ille fuper hac re non confuluít? Quos no adduxit,quos exíftímaffet,uelerudítíone pollere,uel fan&ímonía? Nemo non ftupefactus difceffít.Nec príus extínctum eft hoc malum, ex, tínctís ad unam uírgínibus,quafueranta dzemone correpta.— Candidatus Conftantij.) Candidatum uocat, quod ambíret apud ímperatorem honore mílítíz. Rutílus coma.) Hínc Horatíus.Necfera ce (ίσα domuít germanía pube. Inter Saxones& Alemanos.) Háchodíe uulgo nó Francíam,fed Fran coníam appellant. Neq em accípí poteft de Fraücía Gallíará, ea parteín qua funt Parífr.^ Francam tantum& latínam.) Francamlínguam Spec eam quanunc eft germanica, Νου ídíoma.) δίωμα gracís propríetas eft. Habet uníufcuíufg; gentís fermo,neícío quíd fut& peculíare. Bactrum came lum.) Addídiít nomen gentís, quod ἠῑίως maxímí mítterentur. Submíffumq caput.) Nam camelína; turafunterecto ἃ ρεαϊῦσο collo. Etad profectum anímz.) In nonullís fcríptum erat,pro affe&uani mí, Quamuíshumilem.) Quamuis dixít,pro quantüuís,utalías admonuimus,^ Cades.) Fa dícit Cades Barna Eft ín deferto,cofungitur cíuítatí Petreín Arabía,^ Peruenít Pelufium.)Pelufium ciui tas ín extremo Nili oftío oríétem uerfus, V erum magís míhí placet, quod ín alijs erat exeplaríbus,Elu fam. Fa cíuítas eft nunc Palzftínze quondam Arabíz,tefte Stephano. Nam Pelufium ín Aegypto eft, Ob Luciferá.) Que ἃ hefperü uocant.Flanc eim ftellam, V enerís effe putant. Syra Barach.) Alij fcríptum habebant Barecho. Líneam mítteret.) Id eft,ut ducta línea círcáfcríberet locum extruéda ecclefiz:quod olím ín urbib?quog; codendis religiofe fiebat, Τη manfione poneret.) In alijs habebat, ín máfionum ordíne poneret.Manfiones autem uocat,ubí quíeícíturín ítínere,— Vaftítas& ludícig,) Sic habebant exemplaría permulta, fed palam cft(ει effe legendum.luftítíum autem eft, quani do dícbus nefaftís nihil agere publice lícet.Hlic longs tranftulít,ad omnium rerum omiíffionem,& uafi publícumluctum.| Id eftpoftfolísor.) Rurfum ínterpretatur,quíd fit ieíunium:nempe totum qum a cibis abftínere. Απορία uocat habere uíatícum,non egere cibo. Quídícítur Lychnos.) Inno nullís exemplaribus habebatur, Lith pro Lychnos.Ft pro Theríbatum Thabotum. Phílemonem, Plxríq; codíces habebatPhílonem.^ Et Dromedís.) Dromadas uocat anímal ad curfumidoneum& híncuocabulum. Pretereaín fublímí.) Hiíclocus díuerfus habebatur ín exemplaríbus.In quibufdam íta fcriptum erat: δῇ per cochleam afcendentíbus, ut arduae ualde,duz eíufdem mefurz cellule υἱν debátur.In alíjs fic erat: Quafi per cochleam afcendentibus,ut arduo ualle adnífu, eiufdem menfura celi luleuífebantur. Martyrium fabrícaretur.) Martyríum appellat monusentum,aut facellum martyri dicatü,ut Ανάκφομ& fimilía apud graecos.— Plus mínus.) Italoquímur, incertum fignificantes utrá pau lo plus fuerít,an paulo mínus.— Ad folas infulas.) Solas uocat defertas. Nam& locus folus dicitur, ín uo nemo uerfatur,ut apud Ouídíum.Loca fola nocent,loca fola caueto. ᾿ Ad extrem conuaftatus;) quom hunclocum íta deprauarant: Commendatís fratríbus eí,quí εἰ miffa detulerat. At dubíumnó cft, quín fcribendum fit conuafatís.Eft ením conuafare ín farcínam componere, quod uelís afportare, ' ftaferuus ílle Terentíanus. Aliquid conuafaffem& fenis ultus effem íracundíam.|^ Pachynum.) δία! líatría habet promontoría, Pachynum,quod gracíam fpectat,Lílybeum quod Afrícam,Pelorüquod ad Italíam uergens, Scylleaduerfum eft,^ Audiuít Methona.) De Methona díxímus ín Epitaphío Paulz. Quídam codices habebant, Methono.Habetur autem& huíus nomínís cíuítas ín Arabía, Vi [ία populus fcruta.) Allufitad íllud Horatíanum ín epiftolís. V ilia uendentem tuniícatofcruta popello. Boas uocát.) Nímírum a graeca uoce, Pozo, qua boues fignificat. Duobus haud paruís myoparonij bus.) Myoparo fiue ut grací Myoparon gen?nauígfj eft,ad curfum& celeritatem parati. Híncinde Buc? occurreret.) Eft em círca Maleam promontoríü perículofiffima nauígatío,quod graeco quoq te/ ftatum eftprouerbío, Nobilem carmínibus.) Nam ipfam Venere Paphíam appellat, quod illic olím coleretur, Floc Coríon,hoc Lapíthe.) Hixcnomína uarijs modís erant deprauata,ut στίς, uenerat ín mentem, íta mutata fcríptura. Verum haud dubíum eft quín legendum fít,Curíum à Lapethos,fuxta . defcriptionem Ptolemzi.Sígnificat em uníuerfam ínfulam Cyprum,cuíus pracípue funt urbesquasre cenfuit, Salamína ad oríentem,Paphos ad occidentem, Lapethus ad feptentríonem, Curíumad mer diem. Quxuocantur Buccolía.) Quafi dícas bubulcorum loca fiuefedes.—'antos agoníftas.) Sic - habebant ρἰατία; codíces. Alij pro Agoniftas mutarant, quos defyderabat. Ego nó uídeo qd hocloco uclít,táto,quafi uel maiores effent hí cterís,uel plures. Vnde coníjcíolegedum:pro tátos Agoniftas, - antagoníftas,quod gracís fignificat aduerfaríum certaminis ἀνα γωνϊ σὴς. Vtdilígenti cuftodia fufpitio nem oculis tollerct,) δίς habebant alíquot exemplaría. V erum ex alijs non mínus,fed aliter depraua/ tís,collígo legendum: V t dilígentís cuftodíz fufpítionem accolís tolleret:ut hic fit fenfus,Eutn obídfii mulaffe uelle commorari fe ín eo hortulo,ne alioqui uenírct ín fufpítíonem accolís eíuslocí, quod tam diligenter obfideret δὲ obíeruaret fepulchrum. |—m an 2E“5 νὰ M ἐν» £T Αμ- r Σπ. EE 1 T TI— 2- $0. um M.! mil bres. VITA. SANCTI HILARIONIS.€ αν ΔΙ NC Cripturus uitam beati Hilarionis:habitatorem cius ínttoco fp irítum f. anctum:ut "à ha δ qui illi uirtutes largitus eft; mihi ad narrandas eas fermonem tribuat: ut facta di ἮΝ γρ)| ctis exzquentut. Éorum eim qui fecere uírtutes(ut ait Crifpus)tanta habétut meri ΤΥ iud ta:quantü ea uerbis potuere attollere pradara ingenía. Alexander magnus Mace uA do:quem ucl aríetem,ucl pardum.uel hírcum caprarum Daniel uocat:am ad Achillis cumulá tài perueniffet felicem tc(ait)iuuenis quí magno fruarís pracone merítorum: Homerum uidelicet ti κα fignificans.Porro mihi tantí ac talis uiri conuerfatio, uítagy dicenda eft: ut Homerus quoq fi im: adeffet,ucl inuideret matería,ucl προς em fanctus Epi phani Salaminz: Cy/ ως pri epifcopus qui cum Hilarione plurimum uerfatu seft.laudem eius| τει epiftola fcripferit, rm qua uuleo legitur: tamé alíud eftlocís cómunibus laudare defunctá: aliud defuncti proprías m narrare uirtutes, Vnde& nos fauore ik d illius ὁ iniuría,ceeptum ab eo opus ageredientes, T maledicorum uoces contemnimus:qui olím detrahentes Paulo meo:nunc forte detrahent δὲ Mus Hilarioni:illum folítudinis calumniatihuic obijcientes frequentíam: ut qui femper latuít,non m fuiffe:quí a multis uifus eft;uilis exiftimetur.Fecerüt hoc& majores eorum quódam phari(xi: bur quibus nec Iohannís eremus ac íeíunium:nec domini faluatorís turbz;ibí, potufq; placiete, hg Verum deftínato operi íimponam manum,& Scylleos canes obturata auretranfibo.— Hil - tion ortusuico T habatha, quí circiter quíngy milía a Gaga urbe Paleftínz: ad auftrum fitus — eft: cum haberet parentes idolis deditos: rofa(ut dicitur) de fpinis floruit. A quibus mífus iom Alexandriam, grammatico tradítus eft: ibiq; quantum illa patiebatur«tas,magna ingenij δὲ Lj morü documenta prabuit:in breui charus omnibus δὲ loquendi arte gnarus.Quodq hís ma; Pim ius eftomnibus,credens ín dominum efum,non Circi furoribus,non arena: fanguine;nó thea fmi tri luxuría delectabatur, fed tota illi uoluntas ín ecdefiz erat congregatione,^^ Audiensauté Pin B tunccelebre nomen Antonij quod per omes Ae γριί populos erebátur,íncenfus uifendí eíus is ftudio petrexit ad eremum,Et ftatim ut eum uídit;mutato príftíno habítu,duobus fere men/ icd fibus iuxta eum manfit, centemplans ordinem uítz eius morum gy grauítatem. Q creber ín tst oratíóe,cj humilis ín fufcípiendis fratribus feuerus ín corrí piendis:alacer in exhortandis effet: & ut contínentíam cibiq; eius afperitatem,nulla unc infirmitas frangeret.Porro frequentíam corum,qui ad eum ob uarías pafliones aut impetus ἀπ cócurrebant: ultra non ferens, neccongruum effe ducens, ρατί ín eremo populos ciuitatum:ficqy fibi magis incípiédum effe, ut ceepíffet Antoniusillá quafi uírum fortem uictoríze prazmía accipere:fe necdum tmílítare coe piffe.Reuerfus cft cum quibufdam monachís ad patríam:& parentibus íam defunctis,partem fubftantia fratribus,partem pauperibus laroítus eftinihil fibi omnino referuás:& tímens íllud dcactibus apoftolorum,Ananiz& Sapphire, uel exéplum,uel fupplicium: tnaxímeq domí; hící memor dícentis: Quí non renuncíauerit omnibus qux habet;non poteft meus eífe difci, pulus(eratautem tuncannorum quíndecím):fic nudus δὲ armatus ín Chrifto /folitudíné qux ín feptímo miliarío a Maionía Gagz emporio per littus euntibus Aeeyptü ad leuam flectit, ingreffus ες Οὔ effent cruenta latrocinijs loca,& propínqui amiciq; eius ímmínens perículá " denuncíarent:contempfit mortem,ut mortem euaderet.Mírabantur omnes anímáü: míraban tui tur xtatem:nifi quod lamma quzdam pectoris δὲ fcintilla: fidei in oculís relucebant. Lenes μαι erant cenz,delicatum Sp δὲ tenue:& ad omnem íníuríam ímpatienssquod leui ucl frigore, d uelzítu poffetaffligi, loitur facco tantum membra coopertus,& pellíceum habens ependy; ΜΠ tcn: quem illi beatus Antonius proficifcenti dederat: fagumq; ruftícum,inter mare& paludé, jd uafta& terribili folitudine fruebatursquindecim tantum carycas poft folis occafam comedens: e» Et quia regio latrocinijs infamis erat,nundj in eodem loco manfitans.Quid faceret diabolus? T ki quo feuerteret? Qui eloriebatur ante dicés:In ccelum afcédam:fuper fydera ceclí ponam thro num meum:& ero fimilis altiflimo: cernebat fe uincí a puero: δὲ príus ab eo calcatum fuiffe, c peratatem calcare potuíflet. Títillabat itagy fenfus cíus,& pubefcentí corpori, folita uolupta; tutn íncédía fugoerebat.Cogebatur tyrunculus Chrifti cogitare quod nefciebat:& eius reí aní/ mo pompam uoluere,cuíus experímenta non noucerat.Jratus itaq(ibi,& pectus puenís μεὺς t— tans,quafí VITA HILARIONIS EREMITAE. C rans, quafi cogitatioties cede manus poffet excludere:Ego;inquitafelle faciam,ut non αἱώ tres;necte hordeo alam fed paleis.Fame te coficíam δὲ fiti:graui onerabo pondere:per aftus in dacabo& frigora:ut cibü potíus cj lafciuíam cogites.Herbarü ergo fucco& paucis carycis;poft "triduum uel quadriduum deficientem animam fu ftentabat: orans eene δὲ pfallens,& raftro humum fodiens:ut ieíuniorum laborem labor operis duplicaret:Simulgg fifcellas iun; (Ὁ texenstzmulabatur Aegyptiorum monachorum dífciplinam:& apoftoli fententiam dicen) τίσ: Οἱ autem non operatur,non manducet:Sícattenuatus,& intantum exefo corpore, ut offi busuixhareret.— Quadam noctecocpít ínfantum audire uagitus balatus pecorum, mugitus boum,planctum quafi mulierum leonum rugítus;murmur exercítus:& rurfus uaríarum por) tenta uocum:ut ante fonítu cg afpectu terrítus cederet.Intellexit dsmonü ludibría:& prouolu L] tus genubus Chrifticrucem fignauit in fronte:taliq; armatus caffide,& lorica fidei circüdatus, iacens fortius praliabatutzamodo uidere defyderans,quos horrebat audíre: δὲ follicitís oculis hucillucqp circáfpiciens.Cum interím ex improuifo,fplendente luna,cernít rhedam feruétibus equís fuper fe irruere, Οὔ ῳ índamaffet Iefum:ante oculos eíus repentino terra: híatu pompa omnis abforpta cft. Tuncilleait:Equum δὲ afcenforem proiecit ín mare.Ft.hi ín curribus&hi ín cquís;nos auté ín nomíne dei noftrí magnificabimur,| Multz funttentatíones eius,& die noctuq uaríz da moná ínfidía:quas fi οἷς narrare uelim,modü excedá uolumínis.Quotiesil linudz mulíeres cubanti: quoties efurienti largiffima: apparuere dapes:Interdü oranté lupus ululans,& uulpecula ganniens WC AMC θρα gladiatorü pugna fpectaculá prabuit& unus quafi ínterfectus,& ante pedes eíus cormuens/fepulturam rogauit. Orauít femel fixoin terram οαρίες, δὲ ut natura fert hominü,abducta ab oratíóe mens,nefcio quid alíud cogitabat: Infilijt dorfo eius fcftinus gladíator:& latera calbus,ceruicem flagello uerberans, Eía, inquit, cur dormítas? cachinnaníq; defup.cii defeciffetzan horde uelletaccipere,fcifcitabaf.^ leif afextodecimo ufq ad uicefimü fux xtatis anná atus, δὲ pluuias breui tuguriunculo dedina uít:quod iunco δὲ caryce texerat. Extructa deinceps breui cellula quz ufq; hodie pmanetdatij tudíne pedí quatuorltitudíne pedá quíng;:hoc eft ftatura fua hugniliore. Porro logitudine paulo amplíore,cg ei?corpufculá patieba£ ut fepulchi potíus c dom crederes:capillü femel inanno díe pafcz totondit, Super nudá humáü ftratüq; iunce;ufq ad morté cubitauit.Sacdü quo femel fuerat índutus, nundj lauans: δὲ fuperfluum effe dicens, mundicitías ín cilicio qua rere, Nec mutauit alteram tunicam;nífi cum prior penítus fcifIa effet.Scripturas quoq; fanctas memoriter tenens:poft oratíones& pfalmos,quaft deo prafente recitabat.Et quía longum eft P diuerfa tempora carptím afcenfum eius adicerezcomprehédam breuiterante lectoris oc los uítam eíus parítet exponens:& deinceps ad narrandi ordinem regredíar,— Vícefimo pri tno anno ufq; ad uicefimü feptimü;tribus annís dimidium lentis fextaríum madefactà aqua frigida comedit:& alijs crbus,panem aridum cum fale& aqua.Porro a uigefimo feptimo ufq ad trícefimü herbis agreftibus:& uirgultorü quorundá radicibus crudis fuftentatus eft.A trice fimo autem prímo uy ad tricefimü quíntü, fex uncias hordeacei panís,& coctum modice ho lusabfq, oleo ín cibo habuit.Sentiens auté caligare oculos fuos,& totü corpus ímpetígíne, δὲ putnícea quadam fcabredine contrahí,ad fuperiorem uictum adíecit oleum:& ufqy ad fexage! fimü tertíü uita fux annü, hoccontínentíz cucurrit gradunihil extrínfecus aut pormorü,aut le eumínís,aut cuíuflibet rei euftans.Inde cum fe uideret corpore defatigatum, δὲ propinquam putaret ímmínere mortem:a fexagefimo quarto anno,ufq ad octogefimü pane abftinuit, πὶ credibili feruore mentís:ut eo tempore quafi nouus accederet ad feruitutem diií:quo cateri fo lent remí(Tius uiuere.Fiebant auté οἱ de farína δὲ cóminuto holere forbitiunculz:cibo& potu uixquínq, uncias appendentibus:;Sícq; complens ordinem uítz,nuncj ante folis ocafum,nec ín diebus feftis;nec ín grauiflima ualetudine foluit ieiunium.Sed íam tempus eft, ut ad ordiné teuertamur.— Cum habitaret adhuc ín tuguriunculo annos natus decem δὲ octo: latrones ad eum nocte uenerunt:uel exiftimantes habere aliquid quod tollerent, uel ín contemptü fuí re/ putantes fieri, fi puer folítarius eorum impetus nó pertímefceret.Itaqy inter mare δὲ paludem, auefpere ufqy ad folis ortum difcurrentes:nuncg locum eíus cubiculi inuenire potuerunt. Por: *.---:— a—^"... to dara ΞΘ Ἐξ; τὸ € m mt zum Tt Ny ὧν 1, Itti Mur Mor i, nad m di nhi ty lani fte iis Lut ioi «sou d.| πὰ e pna map sapi biais itd qu m ἐμαὶ δ} omi np n V au oot o gut linis qi p? ^ ) VITA HILARIONIS EREMITAE.$o. IX "à A rodaralucertepetto puero,quafi pet iocum:Quuíd inquiunt faceres/fi latrones ad te uenirentz Quibus illerefpondit:Nudus,latrones nó tímet.Ft illi:certe aiunt occídi potes: poffam,inquit, poffum.Er ideo latrones non títmeo;quía morí paratus fum. l'uncadmírati coftantiam eius δὲ fidem,confeffi funt noctis errorem cxcatofcqy oculos:correctiorem deinceps uitam pollícétes, Viginti δὲ duos iam in folitudine habebat annos.Fama tantum notus omnibus: per to/ tas Ραϊα λίπα: uuleatus urbes,cum ínterím mulier quzdam Eleutheropolitana cernens defpe; &ui fe habería υίτο οὗ fterilitatem(iam em per annos quindecim,nullos coniugii fructus dede raty;prima irrumpere aufa eft ad beatum Hilarionem: δὲ nihil tale fufpicanti,repente genubus eíus aduoluta:ignofce(inquít)audacix: ἰσποίος neceffitati mex, Quid auertis oculoszquíd το’ Οτο fugiszINoli mulierem afpícere fed miferam. Hic fexus eenuit faluatorem. Non habent e opus medico.fed quí male habent. Tandé fubftitit,& pofttantiü temporis uifa muliere, ín terrogauit caufam aduentus eíus ac fletuum.Et poftéj didicit: Leuatís ad coelum oculis fidere iuflit:zeuntemc lachrymis profecutus,exacto anno uiditcumfilio. Εῖος Πσποτ eíus prin tipium: maiusaliud fignum nobilitauit. Arifteneta,Helpidij qui poftea praefectus pratorío fuit uxor,ualde nobilís inter fuos:& ínter Chríftíanos nobilior,reuertens cam marito δὲ tribus liberisa beato Antonio, Gacz jppter eorum infirmitatem remorata eft. Ibi em fiue ob corru/ ptum aerem fiue(ut poftea daruit)ppter eloríam Hilarionis ferui dei hemitrítzo paríter arre, ptíomnes a medicis defperati funt. Iacebat ululans mater,& quafi inter tría filiorü difcurrens cadauera:quem príus plangeret,nefciebat. Cognito autem quod efTet quidam monachus ín αἱ cina folitudine:oblita matronalis pompae: tantum fe matremn nouerat;uadit comitata απο lis& eunuchís. Vixq; a uíro perfuafum eft: ut afello fedens pereeret. Ad qué cam perueniffet: per cgo te(ait)Iefum daxmentiffimum deum noftrum, obteftor per crucem δὲ fanguinem, ut reddas mihi treis filios: δὲ elorificetur ín.urbe eentilium nomen domini faluatorís: δὲ íngre/ diaturferuus eíus Gagam δὲ Marnas corruat.Renuenteillo δὲ dicente runcj fe eereffurum de ceella:nec habere confüetudinem:ut non modo ciuitatem.fed ne uillulam quidé íngrederetur: proftrauít fe humi crebro&amitás:Hilarion ferue Chriftisredde mihi liberos meos. Quos An toníus tenuit ín Aceypto:a te feruétur ín Syría.Flebant cuncti qui aderant, fed& ipfe negans flebat.Quid multa? NG príus mulier receffic, qua ille pollicitus eft fe poft folis occafum Gacam introiturum.Q uo poftca Seinen lectulos& arentía membra confyderans,inuocauít lefum.Eto mira uirtusquafi de tribus fontibus fudor patíter erupit: Eadem hora acceperunt tiboslugentemq; matrem cognofcentes δὲ benedícentes deum:fancti manus deofculati fant. Quod poftij auditum eft.&longe lateq; percrebuit:certatim ad eum de Syría& Aegypto co flucbant:íta ut multi crederent ín Chriftum,& fe monachos profiterentur. Necdum eim tunc tonaftería erant ín Palzftina:nec quifq monachum ante fanctum Hilarionem ín Syría noue rat.]lle fundator& eruditor huius conuerfationis& ftudij ín hac prouíncía fuit. Habebat domi nus Iefus ín Aegypto fenem Antonium,habebat ín Paleftína Hilaríonem íuniorem.— Faci dia uicus eft Rínocorur urbís Aceyptí;De hoc( fant decem íam ání)cxca mulícer adducta eft ad beatum Hilaríonem,oblataq; eia fratribus(íam em multí aum co monachi erant)omnem fc fubftantíam expendiffe aítin medicos. Cui refpondít:Si qux in medicis perdídifti dediffes RR CME α te uerus medícus Iefus, Clamante autemilla,& mifericordiam deprecatv te:expuit ín oculos eius:ftatimqy faluatorís exemplum uírtus eadem profecuta eft. Autiea quoq; Gagenfis ín curru percuflus a dzzmone,totus obríguitita ut necmanum agitare;nec cer tícem poflet relectere.Delatus ergo ín lecto,cum folam linguam moueret ad preces:auditnó prius poffe fanarí Cj crederet ín CMM fe fponderet artí priftínz renunciaturi. Credidit,.fpo/ pondit/fanatus eft: Μαρίῳ de aníma ζρ de corporis falute exultauit,Praterca fortiffimus íu/ uenis nomine Merfitas de terrítorio Hierofolymztátum fibí applaudebat ín uiribus:ut quín decim frumentí modios díu longeq, portaret:& hanc haberet palmam fortitudinis fuz fi afi; nos uínceret.Hic afBlictus peffimo dazmone,non catenas,non compedes,non dauftra oftiorü integra patíebatur:multorü nafum& aures morfibus amputauerat.Horum pedes,illorum eu lam fregerat: Tantumg terrorem onibus incufferat:ut oneratus catenís δὲ αν diuet, : tz nítentíum VITA HIEARIONIS EREMIT AB, s fa nitentium, quafi ferociffimus taurus ad monafteríum pertraheretut:quem poftdg fratres;^| 1: uidere perterríti(erat enim mir ποσῶν ficut fedebat iuffit eum adfe pertrahi δὲ dímitti.Solutoq;:indína(ait)caput δὲ ueni. ἃ remere ille,& ceruícem flectere; nec FEAR contra aufus:omniíqy ferocitate depofita, pedes ccepit fedentis lambere. Audiura, tus ίτα dzmon δὲ tortus quí íuuenem poffederat.fcptima die eereflus eft,. Sed necilludta cédum eft,quod Oríonus uír prímaríus δὲ dítiffimus urbis Ailz,quz mari rubro immínetale, gione poffeffus damonü ad οὔ adductus eft.Manus, ceruíx/latera,pedes ferro onerati erát; fu tarifa feuitiá.corui oculi mínabátur.Ciq; deambularet fanctus cam fratribus:& de fcripturis nefcio quid interpretaretur: rupit ille de manibus fe tenentíü;& amplexus eum poft teroü ín fublime leuauit. Clamor ortus ab omnibus: T imebant em ne cófecta iciunijs membra collíde rct.Et fanctus arrídés: Sinite,inquit;,& mihi meü pala-ftritam dímittite, Ac fic reflexa fuper hu; meros mianu,caput eíus tetíigit:apprehenfo ορ αἴης ante pedesadduxít:ftringens eregioneam bas manus eíus,& plantas utroq; calcans pede:fimulqy ingemínans,torquere damonum tur; ba.Cüqy illeeiularet,& reflexa ceruice terram uertice tangeret:Domine,ínquit, lefu folue mife, rum folue captíuum. Vt unum,ita& plures uíncere tuum eft.Rem loquor ínaudítam: Exuné homínis ore, diuerfa uoces;& quafi confufus populi damor audiebatur.Curatus ítag; δὲ hícná poft multü temporis,aim uxore δὲ liberis uenít ad monafteríum,pluríma,quafí eratiáreddita rus,donaafferens.Cuí fanétus.INó legifti(ínquit)quid Gíegi, q d Símon pafli fint: quorü alter accepit precium alter obtulitut ille uenderet gratíá fpiritus fancti, hic mercaretur? Cüg; Otio nus flens díceretzaccipe δὲ da pauperibus, R eipondit;tu melius potes tua diftribuere:qui peru bes ambulas,& nofti pauperes.Ego quí mea reliquí:cur aliena appetam? Multis nomen pau/ perum,ocafio auarícia eft. Mifericordía uero atté non habet.INemo melíus erogat; dj quí fib nihil referuat. Trífti autem δὲ in terra íacentí:nolí;ínquít,contriftari fili. Quod facio pro me,& prote facio:Sí em haccaccepero:& ego offendá deü,& ad telegíoreuertet.|^ Quísuero poffit, filentio pterite;quod Gaganus Maramites haud longe a monafterio eíus lapides ad acdifican dá de ora marís cudens, totus paralyfi diffolutus:& ab operis focii delatus ad fancti, ftatim ad opus reuerfus eft: Etenim líttus quod palzcftinz Aegyptoqy prxtendítur:per náturá molle; arenis ín faxa durefcétibus afperatur.Paulatímqo coharrefcens fibi glarea; perdit tactum.cünà perdat afpectá. Sed δὲ Italícus eiufdé oppidi municeps Chriftianus aduerfum Gagenfem, duumuirum,Marnz ídolo deditum, Círcenfes equos nutríebat( hoc fiquidem ín Romanis üt/ bibus íam índe feruatura Romulo): ut propter felicem Sabínarü raptum,ab ipfo quafi coni filiorum deo,quadrigz fepteno currant circüitu:& equos partís aduerfz fregifle;uictotia fit, Hicitaq; xmulo fuo habente maleficum,qui damoníads quibufdam ímprecationibus huius impediret equos,& illius incitaret ad curfum:uenit ad beatum Hilaríonem:& non tam aduet farium Ixdí,dp fe defendi obfecrauit. Ineptumn uifüm eft uenerando fení;in huiufcemodi nugis orationem petdere, Curnq; fubrideret. δὲ diceret: Cur ením non magís equorum precum pro faluteanímz tua pauperibus erogasc Ille refpodit functionem efle publicam:& hocnon tam fc uelle;c οοσί: nec poffe hominem Chríftianum utí magicis attíbus, fed a feruo Chrifti potius auxiliüi petere;maxíme cotra Gagenfes aduetfaríos deí:& nó tam fibi&j ecdefi: Chrir fti infultantes. Rogatus ergo a fratribus quí aderant:fcyphum fictilem quo bibere cófueuerat aqua íuffit impleri;cícg tradi. Quécü accepiffet Italícus,& ftabulü& equos& aurígas fuos.rhe dá;carcerq repagula afperfit.Mira uulei expectatío.Nam δὲ aduerfaríus hoc ipfum irridens diffamauerat:& fautores Italici fibi certam uictoriam pollicentes exultabát, Toitur dato figno hiaduolantjfti prxpedíuntur.Sub horum curru rotz feruent: illí preteruolantium terga uix ccrnüt, Clamor fit uulei nimius:ita ut ethnici quoq, ipfi cócreparét, Marnas uictus a Chrifto eft.Porro furentes aduerfarij,Hilarionem malcficum Chriftianum ad fupplicium pofcere. Tn dubitata ergo uíctoría;& illis& multis retro Circenfibus plurimis fidei occafio fuit.-- Eiufi dem Gagenfis emporij, oppído uirginem dei uicínus iuuenis deperíbat. Qui cum frequentes tactuiocis,nutibus.fibilis,& cxteris huiufmodi, qua folét moritura uirginitatis effe principias ad uirginem 4 nihil profeciffct;perrexit Memphim:ut confeffo uulnere fuo;magicis artibus rediret armatus, da — 2—- T CO m e Nap ee me uua, ade T«“Ξ- Qu o“ἘΣ σος T 4S QUITO τὸν ——"A, à"-———$ó-—€ 10 4070 --«αὐ ͵Ἱκ΄ OP» να... Loo E.G. CERE δὰ z Wt^ Uti: ism "ds diui St inm ΠΝ δα! ! Nn πα ur ety ΙΙΙ; y ΗΝ ια δι (ndi thin ung n Nas p i dod jones ntu 1 β wi ra. «i T ins fii^ fup ως NITA HILARIONIS EREMITAE.$0. II &, ad uitgínem. Igitut poft annü doctus ab Aefculapij uatibus non temedíantis animas;fed per ἿΝ dentis:uenit przfumptum anímo fluprum geftiens: δὲ fubter limen domus puellz, tormetita : quzdáuerborü,& portétofas figuras fculptas ín στίς Cyprij lamina defodit. Ilico infanire uir o,& amictu capitis abíecto rotare crínem, ftrídere dentibus; índamare nomen adolefcentís, Mea quippe amoris fe in furorem uerterat.Perducta ergo a parétibus ad monafteria, feni traditur: ululante ftatim δὲ cófitente dasmone:uím fuftinuiinuitus abductus fum,cg bene Memphis fomnijs homínes deludebá. O cruces,o tormenta, qux patíor,Exire me cogís,& li, gatus fubter límen teneor, ση exeo;nifi me adolefcens quí enet,ditmiferit, Tunc fenex,eran, disait fortitudo tua,qui lico& lamina ftríctus teneris. Dic quare aufus es ingredi puellá deiz Wtferuaretn(inquit)eam uirginem. Tu feruares proditor caítitatis? Cur nó potíusín eum,qui te mittebates íngreffus? Vt quid refpódit intraré ín eum, quí habebat collegá πλεῖ amoris daz monemzINoluitautem fanctus antecj purgaret uirginem,uel adolefcentem figna iubere per/ uiri:ne aut folutís íncantationibus receflifle dmon uideretur:aut ipfe fermoní eius accomo; | dati fidem:afferens fallaces effe daemones, δὲ ad fimulandum effe callidos:& magis reddita(αν tiítate increpuít uirginem,cur feciflet talia,per qua: dazmon intrare potuiffet, Non folum atv tem ín Palaftina,& in uícinis utbibus Aegypti uel Syrí:fed etiam ín longinquis prouincijsfa ma eíus percrebuerat, Νορ candídatus C EE imperatoris rutilus: coma:& candore cor, poris indicans prouincíam(nter Saxones quíppe δὲ Alemanos gens eíus non tam lata, c uali/ da:apud híftoricos Germania: πᾶς uero Frácía uocat antiquo,hoc eft ab infantía poffeffasa damone, quí noctibus eum ululare;íngemifcere, fremere détibus copellebat:feceto ab impera/ tore euectionem petijt: caufam οἱ fimpliciter indicans. Et acceptis ad confularem quoq; Pa; lxftínz litterís,cá ingentí honore δὲ comitatu Gagam deductus eft. Qui cuma decurionibus illius loci nico) habitaret Hilaríon monachus:tetriti Gagenfes,& putantes eum ab im; peratore miffum:ad monafterium adduxerunt:ut& honorem commendato exhiberent:&(3 quid ex prateritís iniuríjs in Hilarionem effet offenfijnouo officio deleretur. Deambulabat tunc fenex ín arenis mollibus:& fecum de pfalmis nefcio quid. fübmurmurabat, Videnfa tatv tamturbam uenientem Πας. Et refalutatis omnibusmanug; eis benedicens: poft horam exteros abíte pracepit,llum uero cum feruís fuís,& apparitoribus remanere.Ex oculis eim eius δέ uultu,cur ueniffet agnouit.Statím ergo ad ínterrogationem fi ufpenfus homo: uix terrá pedi bus tangens,& immane rugiens:Syro quo ínterrogatus fuerat fermone, refpondit: Videres de ore barbaro:& quí Francam tantum, δὲ Latinam linguam nouerat,Syra ad purum uerba re; fonare:ut non ftrídor,nonafpíratio;non idioma aliquod Palaftini deeffet αἰσαμής Confeffus eft ítagy quo ín eum íntraffet ordine.Etut interpretes eíus intelligerent, qui gracam tantum& latínam línguam nouerant, Grace quoq; εἴ interrogauit.Quo fimiliter δὲ in uerba eadem: te; fpondente: multafq incantationurh occafiones, δὲ neceffitates magícatü artium obtendente: INon curo(aít)quomodo íntrauerís:fed ut exeas ín nomine domini noftri Iefa Chrifti impe/ Κο.(Πορ curatus effet: fimplícítate ruftica decem auri libras offerens, hordeaceum ab eo pané accepit: audiens quod qui tali cibo alerentur,aurü pro luto ducerent,| Parum eft dehomíni/ busloquí.Bruta quoq, anímalía quotídíead eun furentia pertrahebantur:in quibus Bactrum camclum enormís maenítudinis,qui iam multos obtríuerat,tríginta& eo amplíus uiri diften tum folidiffimis funibus cum damore adduxerunt.Sanguinci erant oculí, fputnabat os, uolui bilíslingua turgebat:& fuper omnem terrorem rugitus perfonabat ímmanis.Iuffit ígitur eur dímitti fenex.Statím uero& quí adduxeranc& qui cum fene erant, ufq; ad unum omnes de; fugere.Porro ille folus perrexit obuiam: δὲ fermone Syro:non me(inquit)terres diabole tanta molecorporísEt in uulpecula,& ín camelo unus atq; ídem es.Et ínterím porrecta ftabat ma; nu. Ad quem dum furens:& quafi deuoratura eum belua perueniflet, ftatím corruit: fübmif) fumqy caput terr cozequauít: mírátibus cüctis qui aderant:poft tantá ferociam tantá fubito máfuetudinem. Docebat autem fenex homínum caufa,díabolum ctíam iumenta corripere; tanto corum ardere odio:uttion folium ipfos: fed& ca. qua ipforum eílent, cuperet interire, i t3 Huíukg Ψ VITA-HILARIONIS EREMITAE.: C Huiufq tei proponebatexemplum:quod antecj beatum Iob tentare permítteretur: omnem. fubítantíarn eíus ínterfecerít.INec moucre quempíatm debere,quod domíni íuffione,duo milia.. T porcorum a dxmonibus ínterfecta funt.Siquidem eos quí uiderantinon potuiffe aliter crede. re cxiffe de homine tantam damonum multítudinem:nifi grandis porcorüi numerus:& quafi á multís actus pariter corruiflet, Tempus medeficiet.fi uoluero uníuerfa figna, qua abeo. perpettata funt dícere.In tantam en a domino fucrat eleuatus gloríam:ut beatus quoq; An^. tonius audiens conuerfationem cíus,fcriberet ei libenterq; eíus epiftolas fumeret. Ét fi quádo.. de Syríz partibus ad fe languentes petrexiffent,dícerct eis:Quare uos tam longe uexare uolui ftis.cum habeatis ibi filium meum Hilarionem?Exemplo ítaqg eius,per totam Palzftinam ín numerabilía monaftería effe ceeperunt,& omnes ad eum monachi certatim currete. Quei ille cernens laudabat domini gratíam:& pro affectu animi fingulos cohortabatur dicens:Prateri,. τὸ figuram huius mundi:Et illam effe ueram uitam quz ατα pra fentis emeretur íncommodo. Volensautem exemplum eís dare, δὲ humilitatis δὲ officij, ftatis diebus ante uíndemíamla ftrabat cellulas monachorum. Q uod poftáj cognitum efta fratribus, omnes ad eum conflug bant:& comitati talí duce;circitibant monaftería habentes uiatícum fuum:quía interdum ufq; ad duo milía homínum congregabantur.Sed& procedente tempore:unaquzqy uillula,uicinis X monachís ad füfceptionem fanctorurm gaudens,cibos offerebat Quantum autem fuerit ín eo. ftudiut nullá frarré cguis humilé cpuís pauperé prateríret:uel illud índícío eft,quoduadésin defertum Cades, ad unü de difcípulis fuís uifendd, cá infinito agmine monachorum peruenít Elufam:co forte die quo anníueríaria folennítasomnem oppidi populum ín templum Vena tiscongregauerat. Colunt autem illam ob Luciferum,cuíus cultui Saracenorá natio dedita eft, Sed& ipfum oppidum ex magna partefemibarbarü eft propter loci fitü. Ioítur audito, quod fanctus Hilarion prateríret(multos ei Satacenorum arreptos a dazmone frequenter curaue rat) gregatim εἰ cum uxoribus& liberís obuiam proceffete,fubmíttentes colla,& uoce Syra Ba rach,id eft;benedicindamantes.Quos ille blande humilíterqy fufcipiens, obfecrabat, ut deam magis dj lapides colerent.Símulqy ubertím flebat,colum fpectans,& pollicens fi Chrifto are; derentzad eos fe crebro effe uenturum;Mira dfi gratía:non príus abire paffi[τηε δρ futurz eo defiz lineam rítteret: δὲ facerdos eorum,ut erat coronatus, Chrifti figno denotaretur,— Alio quoq; anno cum exíturus effet ad uifenda monaftería:& digereret in fchedula:apud quosma nere,quos íntranfitu uífitare deberet:fcientes monachi quendam de fratribus pardioré fimul. cupíentes uítío eíus mederí,rogabát.ut apud eum maneret.Et íile: quíd(inquit)uultis& uobis iniuriam, δὲ fratrí uexationé facere? Quod poftcj frater illeparcus audiuit:& annitétibus cav &tísuix ab inuito impetrauit;ut fuá quoq; monafteriá ín manfionü ordiné poneret.Poft diem ergo decímum ueneruntad eum: aiftodibus iam in inca, qua uenírent illi difpofitís:qui aum lapidibus δὲ glebarum iactu fundzq; ucrtigine accedentes deterterent:fine efu uuzz;mane omi nes profecti funt,rídente fene,& dillimulante fcire quod euenerat.Porro fufcepti ab alio mona cho,cui Sabas uocabulum eft(debemus quippe parci tacere wocabulum,largi dicere)quia dor. mínicus erat dies,inuitabantur ab eo uníuerfi in uíneam:ut ante horam cibi; uuarum paftu lar "borem uix fublcuarent.Et fanctus:Maledictus(ait)quí prius refectionem corporis, cj anima quafierít. Oremus.pfallamus,reddamus domíno officium,& ficad uíneam properabitis.Có pleto itaq; mínifterio,in füblimi ftans benedixit uinez,& fuas ad pafcendü dimifit oues.Erant autem qui uefcebantur, non mínus tribus nillibus. Cáq; centum ἱαροπίς arftimata fuiffet inte graadhucuínca,poft dies uiginti trecétas fecit.Porto ille parcus frater multo minus folito col, n id quod habuerat uerfum ín acetum fero doluit.Hoc multis fratribus fenex ante füturüdixerat.— Deteftabatur adit pradpue monachos;quí infidelitate quadá ín futurumre feruarent fua;& diligentiá haberent, uel fumptuti;uel ueftítusaut alícuíus earum rerá quz cá fxulo tranfeunt.Deníc unü de fratribus in quinto ferea fe milíarío manentem:quía compe íebat hortuli fui nímís cautum tímídüq, cuftodem;& pauxillum habere nummorti,ab οα ' abegerat.Qui uolens fibi recócilíari fené.frequéter ueniebatad fratres,&:maxíme ad Hefychíü quo " i e W its d tdg, dtm intere, yuli [πη quisi Cum mpl "ο £m qu Tunt "bat: (i Cri tiis qut, aug totis itii nit m dits pni ΠῚ d yrutt p ys [6 T d "s iati εἰμ! ΓΙ, qué| ( dnm EJ VITA HILARIONIS EREMITAE.$0. Πά. A. quoilleachementiffime delectabatur. Quadá igitur die cicerís fafcem uirentis ficut ín herbis erat detulít, Quem cum Hefychius pofuitfet in menfa ad uefperum:exdamauit fenex fe puto/ rem eíus ferrenon poffe: fimulaqg unde effet rogauit. Refpondente autem Hefychio: quod fra; ter quídam prímítías agelli fui fratribus detuliffetzNon fentís,inquit; putorem teterritnum:& ín cicere fetere auaríciam? Mitte bubus,miítte brutís animalibus, uide an comedát.Quod εἴ ille iuxta prxccptum in przfepe pofuiflet:exterríti boues,& plus folito mugíentes ruptis uíncu lis ín díuerfa fugerunt.Habebat em fenex hanc gratiam:ut ex odore corporum ueftíüq, δὲ ear rum rerum quas quís tctígerat.fcíret cui dxmoni, uel οτί uitio fubiaceret. Ieitur fexagefimo tertío uítz fuz áno,cernens erande monafteríum δὲ multitudinem fratrum fecum habitantiü: turbafc eorum,qui diuerfis languoribus& immundis fpiritibus occupatos ad fe deducebát: ita ut omní genere hominü folítudo per circüitum repleretur: flebat quotídie,& incredibili de fyderío.conuerfationís antiquz recordabatur. Interrogatus fratribus quid haberet:cur fe οὖ ficere: Aitrurfum ad fxculum το, δὲ recepi mercedem meam in uíta mea.En homines Pala; ftínz δὲ uícinz prouincíz,exiftimát me alícuius effe momenti:& ego fub pratextu monafterij, ad difpenfationem fratrum,uilem fuppellectilem habeo.Seruabatur autem a. fratribus, maxi tne ab Hefychio,quí míro amoreueneratíoni fenis deditus erat. Cá q ίτα uixiflet lugens bien; níum,Ariftzneta illacuius fupra fecimus mentíonem,prafecti tunc uxor,fed nihil de prafecti ambitu habés,uenit ad eum,uolens etiam ad Antonium peroere.Cuí ille flens,uellem(ait)ipfe quoq íre/fi non carcere huius monafterij daufüs tenerer:& fi eundi fructus effet. Biduum em hodie eft;quod totus mundus talí parente orbatus eft. Credidit illa,& fubftitit. Et poft paucos dies ueniente nuncio, Antonij dormítionem audíuit.^ Mlitrentur alij figna quz fecit. Mir rentut incredibilem abftinentíam,fcientíam,humilitatem. Ego nihil ita ftupeo,dy oloríam illá δὲ honorem calcare potuifle.Concurrebant epifcopi prafbyteri,derícorüm δὲ monachorá gre/ ges,matronz quoq; Chriftianorum grandis tentatio,€ híncinde ex urbibus& agris uuleus ignobile:fed& potentes, uiri& íudices,ut benedictum ab eo panéucl oleum acciperent. At ille nihil aliud, nifi folitudiínem meditabatur, intantum ut quadam die proficifci ftatuerit:& ad; ducto afello(nímis quippe exefus íeiunijs,uix ingredi poterat): íter arripere conaretur, Quod tum percrebuiffet:& quafi uaftitas& iuftícium Palxftina: índicereturplus αν decem milía ho/ tnínum díuerfe atatís δὲ fexus,ad retínendum eum congregata funt.Immobilis ille ad preces, δὲ baculo arenas difcutiens loquebatur,fallacem domínü meum non faciam: non poffum αἱ, dere fubuerfas ecdefias:calcata Chrifti altatía filiorum meorum fanguínem. Vníuerfi auté quí &deranc.íntelligebant reuelatum εἰ quiddam effe fecretí,quod nollet confiteri,Et nihilominus cuftodícbant eum,ne proficifceretur,Decreuit ergo,publíca omnes uoce conteftans,no cibi fe, non potus σαῖς fumere,nífi dímitteretur.Et poft feptem dies inedíastádem relaxarus ac ua; ledícens plurímís:cum ínfiníto agmíne profequentium,uenit Betilium:ubí pfuafis turbís ut re uerterentur:;eleoit quadraginta monachosquí haberent uíatícum,& poflent ieiunantes ingre; did eftpoft(is occafum cibü VOR NR igi£ είς uenit Pelufiü,uifitatifq; fratribusqui in uicína eremo erát:& ín loco quí dícitur Lychnos, morabátut:perrexit poft tríduá ad caftrá "Theubatum,ut uideret Dracontíum epifcopum δὲ confefforem quí ibi exulabat.Quo íncredi biliter confolato tanti αὐτί pracfentia: poft aliud triduum multo Babyloné labore peruenit,ut uíderet Philonem epifcopum& ipfum confefforem.^ Cóftantíus em rcx, Arríanorum faués harefiutrüqy ín ea loca deportauerat, Inde egrediens poft tríduü:uenit ad oppídum Aphro; diton: ubí conuento díacono Baiífane: quí locatis camelis δὲ dromedis,ob aqux ín eremo pe/ nuríam,confueuerat euntes ad Antonium ducere:confeffus eft fratribus inftare diem dormítío nis beati Antonij:& peruígilem nocté ín ipfo quo defunctus fueratloco,a fe οἱ debere celebra; ri. Tribus igitur diebus per uaftam δὲ horribilem folítudinem: tandem ad montem alti(fimá perueneruntrepertís ibí duobus monachis,Ifaac δὲ Pelufiano: quorü Ifaac interpres Antonij fuerat, Et quía fe prabet occafío,& ad íd loci uenímus,di gnumuídetur breui fermone habita; culü tátí uíri defcribere,Saxeus δὲ fublítmis mons per mille circiter paffus,ad radices fuas aquas 'exprímít:quarü alías arenx ebibunt:aliz ad inferiora delapfz,paulatím ríuum efficiunt:fuper qué ex utracy rípa palma ínnumerabiles:multü loco δὲ amocnitatís ὃς cómodi tribuunt. Vide * ung t4 tesíene VITA HILARIONIS EREMITAE. res fené hucatqy illuc cá difcipulis beati Antonij difcarrere.Hic aiebant pfallere;hic orare;hic.. operari,hícfeffus refidere folitus crat.Has uites;has arbufculas ipfe plantauit.Illà areolam ma; nibus fuis ipfe copofuit.Hanc pifcina ad irrícandá Ποιοί mnulto fudore fabrícatus eft.Iftum. farculá ad fodiendá terrá pluribus annis habuit.Iacebat ín ftratu eíus:& quafi calens adhucca bile deofculabaf, Erat αὔτ cellula no plus menfurz p quadrí tenens, q homo dormiíés extédi poterat.Practerea ín fublími montís uertíce,quafi per cochleam afcendétibus,arduz ualde,duz eiufdé méfurz cellule uifebátur:in quibus ueníentíü frequentía:& difcipulorá fuorü contuber; niü fugiens, moratus eft. Verum hz ín uiuo excifz faxo,oftía tantü addita habebát.Poftàg au. téad hortulü uenerát: V idetís ínquit, Ifaac hoc pomaríü arbufculís cofitá,& holeribus uirens.. Ante hocferme triéníü cá onagrorü grex uaftaret: απ e ductorib? eorü ftare iuffit: baculog;: tundens latera:Quare(ínquit)comeditis quod nó feminaftís?Et exínde acceptís aquís;ad quas potandas uentitabant,nundj eos nec arbufculá;nec holera contígiffe.Praterea rogabat fenex,. ut fibi locá tumuli ei?oftéderét. Qui cà feorfum εἴ abduxiffent:utrü moftrauerínt necne;ieno ratut, Caufam occultandí iuxta praceptà Antonij fuiffe referentes,ne Pergamus,qui ín illis lo,-cis ditiffimus erat fublato ad uillà fuá fancti corpore,martyríü fabricaretur.— Igitur reuerfus. » ad Aphroditon;duobus fecum ταπεῖ retentis fratribus,ín uicina eremo moratus eft, canta ab; ftinentía& filentio:ut tunc prímá fe coepiffe Chrifto feruire diceret.Porro iam triennium erat,. quod daufum coel illas terras atefecerat: ut uulgo dicerent, Antonij morté etía elementa luge re. Nólatuít fama Hilarionís,accolas quoc illius loci:& certatim uirilis ac muliebrís fexus ora: luridi;& attenuatí fame,pluuias a feruo(ΙΙ(4 eft;a beati Antonij fucceflore deprecabátur.. Quos ille cernens,míre doluít.Eleuatifq; in ccelá oculis, utrafqy ín fublíme erígens palmas:-. flatim imperauit quod rogauerát. Ecce αὔτ fitiens arenofagy regío,poftcy pluufjs irrorata eft... tátá ferpentü& uenenatoru anim alíü ex improuifo ebullíuit multíitudíné:ut percuffi ínnutme/ rabiles,nifi ad Hilarioné concurríffent,ítatim interírent. Benedicto ítaq; oleo,uníuerfi agrico lx atcp paftores tangentes uulnera,certam falutem refumebant..— Videns etíam ibife mitís; 2m; tut ᾽: o;, honoribus afficí;perrexerít Alexandriá:índe ad ínteríorem O fam eremü tranfiturus. Et quía nund ex quo cocperat effe monachus ín urbibus manfcrat, díuertít ad quo(dá fratres notos fi/ bin Brutío,haud procul ab Alexandría:quí cam míro gaudio fufcepifIent fené, δὲ iam uicina nox effetrepente audiunt difcipulos eíus afíná fternere,illüg; parare proficifci. Itaq aduolati pedibus,rogabant ne hocfaceret:& ante límen proflratí;cítius fe mori cj tanto carere hofpite teftabantur.Quibus ille refpondit:idcirco abíte feftino,ne uobis moleftíá generem. Certe ex ofteríoribus cognofcetís,non fine caufa me fubito ambulaffe. Ioítur altera díe Gacenfes cum itoribus profecti(nam pridie εἴ ueniffe cognouerát):íntrantes monafterium,cü illà minime ínueni(Tentínuícem loquebátur, Nóne uera[πο στα: audiuimus?magus eft,& futura co fcit. Vrbs auté Gaga,poftcg profecto de Palaftína Hílarione,Iulíanus ín ímperiü fucceflerat: deftructo monafterio cius,precibus ad ímperatoré datís,& Hilarionis δὲ Hefychij morté itm petrauerat:amboq; ut quarerétut;toto otbe fcriptü erat.Eereffus ergo de Brutio,perínuiá foli tudinem intrauit Ofam,ibig; anno plus mínus exacto,quia illuc quoq; fua fama prauenerat, quafi íam ín oríente latere nó poffet,ubi multi illá δὲ opiníonc,& uultu nouerát; ad folas naui/ e infulas cogitabat:ut quem terra uulcauerat.faltem maríacelarent,^ Eodéfermetépore ΄ adríanus difcipulus cius de palacftína fuperuenit,dicés Iulianü occífum,Chriftíanü impeta/ toréregnare cepifle,reuertí eü deberead monafterij fui relíquías.Quod ille audiés,deteftatus* eft:& conducto camelo peruaftà folitadíné peruenit ad marítimá urbé Lybix Paretoníüubi Hadrianus infelix uolens Palxftíná reuerti,& príftinà fub nomine magiftri quxrens gloríam,: multas οἱ fecit[πίμτίας. Ad extremü, couafatís quaa fratribus οἱ miffa detulerat,nefciente illo pfectus eft.Sup hoc quía alter locus referendi nó eft:hoc tantü díxerim ín terroré corü;qui m: giftros defpiciüt,quod poftaliquantulü téporis cóputruerít morboregío.. Habensigi fer nex Gaganü fecü;afcendit daffem,qua Síciliá nauigabat.Cüg; uenundato cuágelíorü codice, qué manu fua adolefcens fcripferat,dare naulü difponeret: ín medio ferme, A dríz,nauderi fu lius arreptus a dzmone;damare ccpít δὲ dicere:Hilaríon ferue deízcur nobis perte&ín pela go tutos effe non licet? Da mihí fpatium donecad terrá ueni&ine hic eiectus pracipiter in abyf : fum, Cui e ΔΑ ΘΑ ἃν στ νὰ"Ὁ 5 η"T Ἑ ἘΠ Δ— EN. Lum To CuEXO um ——— s ως. Gate 1 RR " VITA HILARIONIS EREMITAE:;$o. I$ MES m& fumCui illeSi de? meus(ait)tibí cócedit ut: maneas,mane,Sin auté íllete eíjcit,qd mihí inuidia Ἢ ἠϊ facis homini pecatorí atq; médico?Flocaüt dícebat;ne naut& negocíatorcs q ín nauí erant, les h fe cá ad terrá pueníff ent;pderent, Nec multo poft purgatus eft puer, patre fidé dante, cxterís m 54 aderant;nulli fc fap cíus nomínelocuturos. Inereffus ait Pachynü ppmontorí 5íciliz, obtu hi; lit naucero euangeliü pro fubuectióe fua δὲ Ωαςαπί. Qui nolens accipere, maxime cü uideret e ni illos,excepto illo codice& hís qbus ueftiti erant,amplius nihil habere:ad extremü iurat fe non] ἮΝ accepturü. Sed& fenex accenfus fiducia pauperis confcientic, ín eo magís lztabaf x qd'nihil Phi haberet(και! ὃς ab acolís íllius locí médiícus putaret.- Porro recogítans ne negocíatores de P oriente ueníétes fc notum facerét, ad mediterranea fucit loca.íd eft, uícefímo a marí milíarioz n ibiq in quodá deferto agello.lienorü quotidie fafce alligans, imponebat dorfo difcipuli, Quo v. ín pxima uilla uenüdato,& fibi alimonia,& hís q forte ad eos ueniebant pauxillulü panís eme Uh^^ bátSeduereiuxta quod fcríptá eft:INo poteft ciuitas latere fup monté pofita. Scutaríus qdà "U^^^ ciinbafilícabeati Petri Roma torqueret:damauit ín eoimmüdus fpíritus Ante paucos díes quai Sicilia ingreffus eft Hilarion feruus Chrifti:& nemo εἴ nouít,& putat fe efle fecretü:ego uadá ptt&.pdáillü.Statímq; cá feruulis fuis afcéfa in portu naue;appulfus eft Pachynü:& deducéte fe. dir damone,ubi ante tuguriü fenís fe pftrauit;ilico curatuseft. Hocínitiü fignorü cíus ín Sici; πι liasinnumerabilé ad εἴ deinceps eerotantiá fed δὲ relioioforü homínü adduxit multitudine: denm;; intantü;ut de primoribus quidá tumés morbo intercutis:eodé díe quo ad εἴ uenerat, curatus bre fit. Qui poftea offerens ei infinita munera;audiuit dictá faluatoris ad difcipulos: Gratis acce dri iftiseratis date.Dü hac íta gerunt ín Siícilía;Flefychius difcipulus eíus,toto fené orbe quxre/ asp Pm littora, deferta penetrans.Et μᾶς tantà habés fiducia, quía ubicicg effet,díu latere smu^^ nonpoffet.Tráfacto igitur ἰᾶ triennío,audiuit Methonz a quodá ἱμάσο, uilia populis fcruta αἶα uendéte;pphetá Chriftianorü apparuiffe in Sicilía:táta miracula& figna facienté;ut de ueteri edu bus fanctís deputarc£. Interrogatus itaq habitü eíus,ínceffum& linguá;maximeqy ataté;ni/ mis B^ hildicerepotuic.Illeeim c εαν famáad fe ueni(fe tantá hois teftabat, Inereflus igitur A; usi: ἀπίᾶ, pfpero carfu uenit Pdchynic& ín quadá curui líttorís uillula,famá fenis fcifcitat?.confona 1504 uoce omnííi cognouítubí eét,qd ageretinihil ín eo ita cüictis admirátib?,cg qd'pofttáta figna int atq; míracula;ne fragmé qdé panís a quodj in illis locís accepifTet. Et ne longü(ἀεί, fanct? uir T" Hefychi?ad magiftri cenua puolutus,plátafq; ei?lachrymis ríos: randé ab eo fubleuat?,poft Mm biduí triduiq; fermoné audita Gagano, nó poffe fenem ἰᾶ illis habitare regionib? fed uelle ad W^ barbaras quafdá pereere natióes, ubí& nomé δὲ fermo fuus incognit? foret... Duxit σας íllà ot ad Epidaurü Dalmatíz oppidü,ubí paucis dieb? ín uícino agello manfitás,nó potuit abícon ili di-Siquidé draco πιίτα: magnítudinis(quos gentili fermone boas uocant: ab eo qd'tà grandes ἯΙ fint,ut boues glutire foleant)omnélate uaftabat;puínciáz& nó f: olum armenta& pecudes,fed “ὦ agrícolas quoq;& paftores tractos ad fc αἱ fpiritus abforbebat. Cuí cá pyrá(μες pparari,& hint: oratióe ad Chríftü miffa,euocato populo pcepíffet ftruem lígnog fcandere,ignem fuppofuit. ur Tumiítaq; cuncta fpectante plabe,immané beftiam concremauit. Vnde acftuans quíd faceret: " quo fe uertetet,aliam parabat fugam: δὲ folítarías terras mente perluftrans, moerebar quod ta/ p cente defe líneua,miíraculaloquerent.^ Eatépeftate;terremotu totíus orbís quí poft Iulía/ i μ» αἱ morté accidítmaría de aH termínos fuos:& quafi rurfum deus diluuiü mínaretur,uel imi in antiquü chaos redirent omnía, naues ad prxrupta de latere montium pependerunt. Quod i cumuiderent Epidauritani,fremétes fluctus& undarum moles,& montes euroítum littoribus ἀμ ínferri:uerentes quod íam eueniffe cernebát;ne oppídum funditus fubuerteretur: ingreffi funt ui ad fenem:& quafi ad pralium proficiícentes,pofuerunt eum ín littore, Qui cu tría crucis fi; "m gna pínxiffet in fabulo,manufqy contra tenderet íncredibile dictu eft ín quátam altitudinem ων» íntumefcens marcante cum fteterit: ac díu fremens,& quafi ad obicem índignans: paulatim eu? in femetipfum relapfum eft.HocEpidaurus δὲ omnis illa regio ufq; hodie prxdícat.Matrefqg p docent liberos fuos ad memoríam ín pofteros tranfmittédam. V ere illud quod ad apoftolos jut dictum eft: Sí credideritis,dícetis huic monti,tranfi ín mare,& fiet,etíam iuxta litteram impleri ui poteft: fi tamen quis habuerit apoftolorü fidem:& talé qualem illis habendá diis imperauit. (M Quid em intereft;utrum mons defcendar in mare: an immenfi undarum montes repente ob; y^ t 5; rígucrínt, VITA HILARIONIS EREMITAE. rieucrínt,& ante fenis antü pedes faxci ex alía pr mollíterfluxerint,^ Mirabatur omnis" uerat. Quod intellíeens fenex, ín breui lembo: uitas,& maenítudo fieni Salonís quoq; percre dam nocte fugit:& inuenta poft biduum oneraría naui, perrexit Cyprum.(Πορ inter Malea & Cytheram pyratz derelicta daffe ín littore, que nó antemna,fed cóto regítur, duobus haud paruís myoparonibus occurríffent,& denuo híncínde fluctus occurrerét:remíges omes qui in nauí erát trepidare, flere;difcurrere,pparare contos:& quafi nó fufficeretunus nücius,certatim feni pyratas adefTe dicebant.Quos;lle procul intuens fubrifit.Et cóuerfus ad difcipulos dixit: Modiícz,inquit.fidei quare trepidatís?INüquid plures funt hí& Pharaonis exercitus? tamen omnes deo uolente fübmerfi funt. Loqueba£ Πίο δὲ nihilominus fpumantibus roftris, hoftiles turmz ímmínebát;íactu tátü lapidis medio.Stetit ergo in prora nauis, porrecta cótra ueníé, tes manu;huaifayaít)uenifTe fufficiac.O mira rerá fides.ftatim refiluere nauicul:& impellen tibus contra remis,ad puppim impetus redit. Mirabantur pyratz;poft tergü fe redire nolentes totocp corporís níxu,ut ad παπίο( pueniré& laborátes,uclocius multo δρ uenerant;ad littus fc rebátur,— Praxtermitto catera:ne uidear in narratíóe fignorü,uolumen extendere.Hocfolum dicá,quod inter Cycladas nauigans,híncinde damantíà de urbib?& uicis,& ad littora concur, rentíü,immüdorà fpítítui uoces audiebátur.Ingreffus ergo Paphum urbé Cyprí nobilé car; mínibus poctarü:quz frequéter terrzmotu lapfa:nüc ruínarü tantü ueftiorjs quíd olím fuerit oftendit.In fecüdo ab utbe miliario habitabat ignobilis,eaudenfq; quod paucis diebus quíete uiueret. Verü nó ad plenü uiginti tranficre díescum per omné ΙΙ ἐπί] quícüq; ímmüdosha bebát fpirit?,dlamare ceeperüt,ueniffe Hilarioné feruà Chrifti:& ad οὔ fe debere pperare. Hoc Salamina;hoc(εί, μος Lapetha,& urbes reliqua codamabát plarífq; allcrécbofire feqdé Hilarioné,& uere illá effefamulà dei, fed ubi effet ienorare.Intra trígínta igitur nec multo amy ps dies,ducentí ferme:tam uirí δρ mulieres,ad eum RDAROH funt, Quos cum uidiffet,do; ens quod fe non paterentur quiefcere,& quodammodo in ultione fuí fzuiens: tanta eos ora/ tionum ínftantía flagellauit:ut quidam ftatím,alij poft bíduum tríduumue: omnes uero intra anam hebdomadá curarentur.— Manens itaq; ibi biennio,& femper de fuga cogítans, He; fychíü ad fe uetís tépore reuerfurü, Palatina ad falutationé fratrü δὲ monafterij fui cineres αἱ! fendos mífit.Qui cü reuertiffet, cupienti rurfum ad Aegyptü nauigare,hoc eft ad ea loca, que uocátur Bucolia,eo quod nullus(οί Chriftíanorü effetfed barbara tantá δὲ ferox natio:fuafit utín ipfa magís infula ad fecretíoré locá cofcenderet.Qué cá diu luftrás omnía repperiffet;per duxit ei duodecim milibus a mari procul inter fecretos afperofas montes:& quo uíx reptádo manibus genubufqy poffet afcédí.Qui introgreffus,cotemplatus quide eft terribilé ualde& re] motülocitarboribufqy hincinde circüdatá;habenté etíá aquas de fupailío collis irríguas;8 hor τα] peramcen,& pomaria plurima:quom fructü nüdg ín cibo fumpfit:fed δὲ antigffimi iuxta tépli ruin&:ex quo(ut ipe referebat& eius difcipuli teftantur) tam innüerabiliüi p noctes& dies dxtmmonáü uoces refonabant,ut exercitum credetes.Quo ille ualde delectatus,quod fcilicet arta goniíftas haberet ín proximo: habitauit ibi perannos απίπορ,δὲ fxpe inuifente fe Hefychio;n hocextremo íam πίτα fuzctépore refocillatus eft,quod,ppter afperitaté díffícultatéq; loci&um brarü(ut ferebat uulgo)multitudíné:aut nullus,aut rarus ad fe uel poffet;uel auderet afcende! re. Quodá αὔτ die ecreffus hortulü,;uidít homínétoto corpore paralyticá íacenté ante fores, Interrogauíte; Hefychiü quifná effet;uel quomodo fuiffet adductus.Qui refpondensait;pat ratoré fe fuiffe uillula:ad cuius cófinía hortulus quoq; ín quo ipfi erant;pertínerct. Et ille colla chrymás tendéfqy ad iacenté manü. T ibi(inqt)díco ín noie ἀπί noftri Iefu(ΠΡΙ(τος 8 qm/ bula. Mira uelocítas.Adhuc uerba ín ore loquétís uolucbátur:& iam membra folídata ad ftan dà homine furrígebát.Quod poftá auditü εἰ, εἰ difficultate loci,& iter inuíá plurimorum uicit neceffitas, Nihil per círcáitá cunctis uillis obferuátibus,cg ne quo modo claberef.Diffemi nauerat em hocdeco rumor díu εἴ ín eodéloco manere nó poffe. Q d'ille non leuítate quadá aut puerili fenfu uictus faciebat fed honoré fugiens& importunitaté Semper eri filentíá& uí tam íenobilédefyderabat. Ίσιέ octogefimo atatís fuz áno cá abfens eflet WS teftamétí uíce breuem manu Ῥρτία fcripfit epiftolá;oés diuitias fuas οἱ derelinqués.Euágelium fcilícet;S tunicá facceá,cucullà& palliolü.INà mínifter εἷας ante paucos dies obierat. Venerunt [γαρ ad VITA.MALCHI MONACHI.$0, I6 Iti)' e» Εν V λον" ΄ ρα- LC".hà A itaqadzgrotanté de Papho multi relioiofi uírí:& maxime quod ε d ixiffe audierant, ía fe ad v. Mt diim miratur,& dé corporis uinculis iberádü.Sed δὲ Coftantía quxdà fancta fcemina, cui? Jl hil P" à,;,::" ἢ- 5» 2. ἂν ΩΝ&filiam de morte liberauerat unctione oleísquos omnes adiurauit: ut ne puncto qui; iN lem hótz poft mortem referuaretut:fed ftatím eum in codem hortulo terra operírét ficut ue/ SS T ftitüserat ín tunica cilícína& axculla,&fago ruftico. Ίαπιαρ modícus calortepebatín corpo/ jn te;nec prater fenfum quic uíui hominis fapererat:& tamen apertis oculis loquebatur: Egre; MD dere quid tímeszegredere απίπια mea quid dubitas: Septuaginta prope ánís feruifti Chrifto, C—&mortétimeszIn hacuerba exhalauít fpiritum. Statímq; humo obrutum,ante urbi fepultá, tl Gg mortuum nundauetüt.| Quod ροίϊδ; Palaftinz fanctus uír audiuit Hefychius,perrexit ti ad Cyprum: fimulans fe uelle habitare in eodem hortulo:ut diligentis cuftodia: fufpitionem hiis accolís tolleret:cum ingenti uita: fuz perículo,poft decem fere menfes corpus eius furatus eft. tty Quod Maioniá déferens,totís monachorü δὲ oppidorü turbis profequétibus:ín antíquo mo/ titt] naítetio condidit;llafa cunica;cuculla& pallíolo:& toto corpore quafi adhucuiueret,íntegroz duh tantífq, fragrante odoribus,ut delibutum unguentis putaretur.— Non míhí uidetur in calce iz; libri tacenda Conftantia illius fan&tíffima: mulierís deuotio, qua: perlato ad fe nuncio, quod πιὰ corpufculum Hilarionis Palzftinz effet, ftatim exanimata eft:ueram ín feruum deí dilectioné quits etiam morte comprobans.Erat erii folíta peruigilesin fepulchro eius nocteis ducere:& quafi Lodi ci przfente ad adiuuádas orationes fuas fermocionari. Cernas ufq hodie mirá inter Palati; [πὰ nos& Cypríos cotentionéhis corp?Hiilarionis,illis fpiritü fe habere certátib?.Ettamé ín utriuf ty ορ lods magna qtidícfigna fit/fed magis ín hortulo Cypri forfitan qa plus illá loc dilexerit. BN Ce. P... CARGVMENTVM ET SCHOLIA. x ic. Depínxitfolítarium,depínxit celebrem, OC híc captiíuü& agitatum, Lufit& ín hoc argument m to/íngenij exercítandí gratía. Cxterá uaríetate lectioís,apparet nó cafu, fed ftudio alicui? accidiffe,— Tm ud pA Vinaualí.) Hanc σταςί uocát αυμαχίαμ, Subfignificat aüt hoc argumentü nó effefería,. sum D| fed exetcítandi(tili caufa fumptum.. Ferreas manus.) Fliacones uocant,quíbus ín mn B icctisattrahuntnauim,comiflurí, QCuímeus fermo fup.) Ruttinü nifallor fignificat, a ed l| quo omnía íllius carpebantur, Fugientem me.) Mutarat ením locum,cedens aduerfa C AN rio,ficutalibíteftatuseft. Abaduentu.) Opus quod híc pollícetur de οἰατίς fcriptorí) ἡ; bus, reperies fuo tomo,"^ Etpoftij ad Chriftianos ρείπείρες,) Ουσία díceres Flieronyme,fi nunc aol uideres ecclefiam, totregnís, totopíbus, tot bellís, tot ederíbus, pene obrutam.— Maronías.) Quá | dam habebant Maroníanus, fed deprauate. Apud Ptolemaumlegímus Maíoníam,& couenítlocus, FOX 100:- 2 ΄ P ΄ 1291 ΄» 8 2 e Papa Euagríj.) Hunc oftendít& alías fibí ubfidío fuiffe.|» Malchus.) Hebrais 3 fonatregem, ορ Indelíbrí Malachim dícuntur.— Thebaftonís índígena.) Hic locus non uno modo deprauatus fuít. E ΝΠ ueftigis putolegendum effe ad hunc modum, Syrus& natione& língua& reuera ἀυτόχθωμ. Porro indi m.gena eiuslocí, a(fcrípferat alíquís,uolens exponere,quíd effet αυ]όχθωμ.^^ Chalcídos.) Chalcís eft ad M eptentríonem Syriz:Effa feu Ifa littoralís eft.Imma interíoradoríentem.^ T'enebrofior folito.) In Im omníbus exemplaribus pro folíto habebaturfolíitudo. Et pnubantenobis.) Pronubz eft dictareuer/ mi ba nuptíalía,bene ominata, At quí híc malís omíníbus iníbatur matrímoní(i ut uterg alter deteftaret, "E pronubari dixit, p pronubz officío fungí. Ob maeftítíam.) Οίαᾶ habebát íuftícia, alij trifticia:mihi "M morftícíam magísprobatur, Rurfus cumtímore.) Locus híc plane deprauatus eft,nec unomodo. ni Videnum ficlegedá fit, Rurfum tímore labor,lingua balbutít,& quafi dlamante domíno,mutire no au (e deo. Vtfenfus fit, Malchü ínter narrádum patí denuo, quod olím ín ípfa re fuiffet paffus. Aut fic, tímo igi telabor,língua balbutít,& clamante drio mutíre non audeo. V t ieeT Es eum euocantí dio pra metu ind, nóaufum fuiife refpondere.. Dromedaríos.) Dromoser grace curíüs eft.— Praterítoscibos.) Ru/ - finant ením camelí, Sed uíde num praftet legere pratrítos,— Sítarcia.) σῖτος cibus, 6gxtip fuffícere, d: HR ΐ DE VITA MALCHI CAPTIVI MONACHI. nl d.-»" D ΄ Η" ΄ vel η 2 νά E uy Vi nauali pralío dimícaturi funt;ante ín portu& in tranquillo mari fle&unt eu "i Ἂ Yi bernacula,remos trahunt.ferreas manus,& uncos praparant:difpofitüd; per τάν ur J| bulata militem;pendente eradu,& labente ueftigio ftare firmiter confuefcunt:ut ni am] quod in fimulacro pugna didicerínt: in uero certamine non perhorrefcant. Ita δὲ μα εσο quí αι tacuí(filere quippe me fecit,cui meus fermo fuppliciá eft)príus exercerí cupio ín par e&0 opere:& uclutí quandá rubigine lingua abftergere:ut uenire poflim ad latiorem hiftoriam. d Scribere ením difpofui(fi tamen uitam domínus dederít,& fi uítuperatores mei faltem fugien [ιν τοπιὶπις, ζίπεϊαίατα perfequi defierínt)ab aduétu faluatorís ufay ad noftram tatem, id eft,ab ἡ,,,: Φ ume S ju apoftolis ufq; ad nofttí temporis fecem: quomodo& per quos Chrifti ecclefia nata fit:& ad; ulta píecutioíbüs VITA MALCHI MONACHI. C ulta perfccutionibus cregetitmartyrijs coronata fit: Et poftcjjad Chriftianosprindpesmeni;— p, potentía quidem δὲ diuitijs maior, fed uirtatibus minor facta fit. Verá hacalías, Nuncquod immínet explicemus.Maronías triginta ferme milibus ab Antiochia urbe Syríz, haud gran dís ad orientem diftat uículus.Hic poft multos,uel dominos,uel patronos:dum ego adolefzg tulustmoraret inSyría:ad papae Euagríj neceffaríj mei poffeffionetn deuolutus eft: quem idcir co nuncnominauiut oftenderem, unde noffem quod fcripturus füm, Erat ígiturillíc quidam fenex nomíne Malchus(quem nos latine regem pofTumus dicere),Syrus natione& lingua:& reuera$wr/xhóp, Anus quoq; ín eíus contubernio ualde decrepita:& íam torti proxima αἱ debatur: tam ftudiofe ambo religiofi: δὲ fic ecdefize limen terentes: ut Zachariam& Hd - Sabeth de euangelío crederes:nifi quod Iohannes in medio non erat.De his cum cüríofeab ac colis quxzrerem,qua nam eflet eorum copula,matrímonij fanguinís,an fpiritus: omes uoce co) , fona.fanctos δὲ deo placitos:& mira nefcio qux refpodebant, Qua cupiditate illectusadortus fum homínem:& curiofius fcifcitans rerum fidemihaccab eo accepi-Eeo,ínquit, mi nate Maro, níaci agelli colonus:fed folus parentibus fui.Quí cum me quafi ftirpem eeneris fui:& haredé 'familiz fu ad nuptias cogerent:monachum potíus me uelle effe poni Quas pater mi "nisquantis mater blanditijs perfecuti fint,ut pudicitíam proderem: hac res fola indico eft, :quod&domum δέ parentes fugi.Et quiaad orientem ire non poteram propter uícinam Perfi dem,& Romanorum militum cuftodíam:ad occídenté uerti pedes:pauxillulá nefcio quid por tans uíatici:quod meab inopia cantum defenfaret.Quid multazPerueni tandem ad etemum Chalddos:quainter Immá δὲ E(Tam magis ad auftrü fita eft. Ibi repertis monachis, eorüme magifterío tradidi,manuum labore uictum quaritans, lafciuiamgg carnis refrenans ieiunijs, Poft multos annos incidit mihi defyderiü, ut ad patríain pereerem.Et dum adhucuiueret ma ter(íam ením patrem mortuum audieram):folarer uiduitatem eíus:& exinde uenundata p p fefliuncula: partem erogarem pauperibus: partem monafterio conftituerem(quid erubefto D confiteri ínfidelitaté meam?):partem ín fumptuum meorum folatíareferuarem.Clamareag——|! pitabbas meus diaboli effe centatíonem,& fub honeftzrei occafione, latere antiqui hoftis infi días.Hoc effe reuerti canem ad uomitum fuum.Sic multos monachorum effe deceptosnufdg diabolum aperta fronte fe prodere. Proponebat mihi exépla de fctipturis pluríma: inter quz illud quod initio Adam quoq; δὲ Euam fpe diuinitatis fupplantauerit, Et cá perfuadere non pofle&prouolutus eenubus obfecrabat;ne fe defererem,ne me perdereminec atatrum tenens, poft tergum refpícerem, Να mifero mihi,uici monitorem peffima uictoría, putans illum non meam falutem fed faum folatium quarere.Profecutus ergo me de monafterio,quafí funus ef ferret:& ad extremuim ualedicetis: V ideo(ait)te fili Satana cauterío notatü:non quxro caufas, excufationes noti recipio.Ouis qux de ouilibus eereditur.lupi ftatim morfibus patet. De Be/ tiaad E(Tam pergentibus: uicina eft publico itineri folitudo, per qua Saraceni incertis fedibus hucatq illuc femper uagantur.Qua fufpitio frequentiam ín illis locís uíatorum congregatzut immínens periculum auxilío mutuo dedinetur.Erant in comitatu meo uiti, feemínz, fenes, iy uenes paruuli, numero circiter feptuaginta.Et ecce fubíto equorü adero feflores Ifmaeli/ tz irruunt;crinitis uíttatifcy capitibusacfeminudo corpore;pallia δὲ latas calieas trahétes pen debant ex humero pharetrz,laxos arcus uibrantes;haftilía αι portabant, Non em ad pu/ gnandum.fedad prxdám uenerant.Rapimaur,difpergimar,in diuerfa trahímur. Ego eim logo poftlíminio hzreditarius pofle(Tor:& fero meíconfilij poenítés,cum altera mulíercula ín unius heti fetuitutemfortitus uenio.Ducimurimmo portamur fublimes ín camelis, per uaftáerel. mum femp ruínam tímétes,pendermus potíus cg fedemus.Carnesfemicrudz cibus,& laccame lorum potus erat. Tandem erandí amne tranfmiffo:peruenimus ad ínteriorem folitudinem, übi dominá liberofai ex more gehtis adorare íuffi,ceruices flectimus.Hic quafi dlaufus carcere, mutato habitu,id eft)nudus ambulare dífco.Nam aerís quoq íntemperiesinihil aliud prater. pudenda uelati patiebatur. l'raduntur mihí pafcendz oues:& ín malorum comparatíone hoc fruor folatio, quod dominos meos, δὲ conferuos rarius uideo. Videbar mihi aliquid habe! ἐς fancti Iacob, Recordabar Moyfi: qui& ipfi ín eremo quondam fuere paftores. Vete b— τὰ "ΞΖ“:..’τὖνΨουΠἘ Ἐεἰ ς-» σ΄"-ΞῷἍ ΞΞ τοῪο,.σαοαὸῪὸ-9 τα, τῷὸθὸ τὠοό τό ον -—Á4á2 oT. TUA ΦὯῚ..4 c x— u— μμ. EUM EZ ν.μ Oud. amah U^ 5 LEM. bar rccenté ) i, A iS bl Stn, En STi| ls TN Vitis ἰ ἰὼ m male tsi lutte ra (qiie Wm P η imam easi dunt ndn quiis pt) "^ l ἡ 12,45 [ΙΙ quus yr T ab ἐν μι} pato qi | i ui VITA MAECHI MONACHI. νο, Ἡ bar recéiti cafeo δὲ lacte. Orabari iugiter; canebam: pfalmos, qdos ín monafterío didice; ram. Delectabat me captíuitas mea. Agebam ἀεί iudicio erarías, quod monachum quem in patría fueram perditarus, in eremo inueneram. Ὁ nihil undp tutum apud díabolum,O multiplices δὲ ineffabiles cíus infida. Sic. quoq; latentem me inuenit inuidía. Domínus ui dens gregem füuum.crefcere: nihilo ín me deprehendens fraudulentiz(fciebam επί Apo/ ftolum pracepifTe: Domínís fic quafi deo fideliter feruiendum),& uolens me remunerare; quo fidum fibi magis faceret: tradidit mihi illam confernam meam,aliquando captiuam. Ec cum ego refutarem,díceremqy me Chriftianum:necliceremihí uxorem uiuentís maríti accipe/ re(fiquídem captus nobifcum uír eius,ab alío domino fuerat abductus):rurfus ferus ille& itn; placabilis in furorem uerfus,euaginato me ccepit petere gladio.Et nifi confeftim brachía ten/ dens mulierem przoccupaíIem: ilico fadif[et fanguiné. Iam igitur uenerat tenebrofior folíto, & mihi nimium matura nox. Duco ín fpeluncam femírutam,nouam coniugem:& pronubáte. nobis moefticia;uterg; deteftamur alterü;nec fatemur, T uncuerefenfi captiuitatem meam,pro ftratufq; humí;monachü cepi plangerequem perdebam,dicens:Fluccine mifer feruatus fum? Adhocme mea fcelera perduxerunt:ut incanefcente íam capite, uirgo marítus fierem? Qd prodeft parentes patríam,rem familiarem contempfiffe pro domíno:fi hoc facío,quod ne face/ rem;ílla contempfi:nifi quod forte propterea haec fuftineo,quía patriam defyderaui? Quid aeí mus anima?perímus an uíncimus:Expectamus manum domíni,an proprío mucrone confo, dímutz Verte ín te gladium,tua magís mors tímenda eft;cj corporís.Habet& feruata pudici, tía fuum martyríum:íaceat infepultus Chrifti teftís ín eremo:ipfe míhi ero perfecutor δὲ mar/ tyr.Sic fatus,eduxi in tenebrís quocp mícantem gladium:& acumínecontra me uerfo, Vale in; quam infelix mulier:habeto me martyrem p otíus,cp maritum, T'uncilla pedibus meis prouo luta: Precor te(inquit)per Iefum. Chriftum: δὲ per huíus hotz neceffitate adiuro, ne effundas fanguínem tuum ín crímen meum. Vel fi morí placet: ín me primum uerte mucronem: Síc nobis potius coniungamur.Etíatn fi uir meus ad meredierít.feruarem caftitatem,quatm me ca ptiuitas docuít;ucl ínterírem potíus cj; perderem.Cur moreris, ne míhí iungarís? Ego more; zer.fi mihi iungi uelles. Habeto me coniugem pudícitíz:& magis ariímz copulam amato, djs corporís.Sperent domíni maritum, Chriftus nouerit fratrem.Facile fuadebímus nuptías, cum nos uíderint fic amare.Fateorinquit,obftupui:& admiratus uirtutem foemínz, cóiugem plus amáuí.Nunéj tamen illius nudum corpus intuitus fum:nundj eíus carnem attigí:tímens ín pa ce perdere, quod ín pralio feruaueram. I ranfeunt ín talí matrímonio dies plurímí,amabiliores qos domínis fecerant nuptíz.INulla fuga füfpitioiínterdum& menfe toto aberam fidus ere; eis paftor per folitudinem.Poft grande interuallum dum folus in eremo fedco:& prater. coc; iom tetráq; nihil uídeo: κερί mecum tacitus uoluere:& inter multa,contubernij quoq; mona; chorum recordari: maximeqy uultü patrís meí,quí me erudierat, tenuerat, perdíderatqs. Sícqg cogitásafpicio formicarum eregem angufto calle feruere: ferre onera maíora,ds corpora. Alia herbarum quzdatn femína forcipe orís trahebantalíz egerebant humum de foueís:& aqua; tum fneatus aggeribus excludebant.Illzc uenturz hyemís memores:;ne madefacta humus ín. herbam horrea uetteret:illata femína pracídebant. Ha luctu celebri, corpora defuncta depot; tabant,Quodq; magis mirum eft ín tanto agmíne,eeredíens non obftabat íntrantí: quin po; tius fi quam uidiflen: fub fafce δὲ onere concidifTe,fuppofitis humeris adiuuabant.Q uid mul, tat Pulchrü mihi fpectaculá dies illa tribuit. Vnde recordatus Salomonis,ad formicarü foler;, εἰᾶ nos mittentís,& ρίστας métes talí exemplo fufcitátís:coepi tedere captiuitatis,S monafteríj cellulas quaerere: ac formícará illarum fimilitudínem defyderare ταδί laboratur ín medium: οἵᾳ nihil cuiufcs propríum fit: omnium omnía funt, Reereffo ad cubile occurrít mulier: trí/ fticiam animí díffimulare non potui. Rogat cur íta exanimatus fim. Audit caufas: horta tur fugam. Peto filentij fidem, non afpernatur;& iugi fufurgo inter fpem δὲ metum medij fluctuamur. Erant míhi ín grege duo hírcí tmírz magnitudinis, Quibus occífis utres facío, corumq cames uiatíco prxxparo. Et prímo uefperíputantibus nos domínis fecrero cubíta/ re;uinyadimus ὦ y } VITA MALCHI MÓNACHI. C ré:inuadinius iterutres δὲ partes camium portantes. Cumqs perueniffemus ad fag, (nam decem milibus aberat):inflatis cofcenfifqy.utribus, aquis nos credimus, paulatim pedi bus fubremigantes: ut deorfum nos flumine deferente,& multo longius δρ confcendera, mus, ín alteram tios exponente ripam: ueftigium fequentes perderent. Sed inter hac ma, dcfa tz carnes,& ex parte làpfz, uix trídui cibum pollicebantur. Bibimus ufq; ad fatietatem, futurz nos fiti prxparantes.Currímus poft tergum femper afpicimus:& magis noctibus prg uchímus, cj dicbus:uel ppter ínfidias late uagantium Saracenorum, uel ppter ardorem folis nimíü.Paucfco mifer etíà referens,& fi tota méte fecurus:toto tamé corpore perhorrefco, Poft dié ucro tertiü: dubío pfpectu procul afpícimus duos camelis infidentes uenire concítos, Sta tímc; mens mali prafaga:putare coepit domínum,meditarí mortem folem cernere nigtefeen, tem,Dumq; tímemus,& ueftioijs nos prodítos per arenas intellieimus: offertur ad dexteram fpecus.longe fub terram penetrans.Toítur tímentes uenenata anímalía(nam folent uiperz,te/ guli.& fcorpiones, cxteraq; huíuf. cemodi, feruotem folís dedínátíaumbrà petere):intrauimus quidé fpelunc&:fed ftatim ín ipfo introitu finiftra nos foucz: credimus:nequadj ultra peredi& tes:ne dum mortem fugímus,incurramus in mortem.Illudqy nobifcum reputantes.fi iuuat do minus miferos habemus falutem.Si defpicit peccatores, babemus fepulchrá, Quid putas fuif fe nobís anímí?quíd terrorís: cum antefpeaum haud procul ftarét domínus& conferuus,&ug ftigio indiceíam ad latebras perueniffent?O multo erauior expectata,cg illata mors, Rurfus cum timore δὲ laborelíngua balbutit:& quafi damante domino,mutíre non audeo. Mittit fet uurn,ut nos de fpe trahatiipfe camelos tenet,& euagínato eladío,noftrum expectat aduen/ cum.Interea tríbus fere uel quatuor cubitis introgreflo famulo:nobis ex occulto tereum eiusui dentibus(nam oculorum íftiufmodi natura eft:ut poft(olem umbram intrantibus,cxca(int omníayuox per antrum fonat: Εχίες furciferi, exite moríturi. Quid ftatis? quid moramini? Exite. Domínus uocat, patíenter expectat. Adhuc loquebatur: δὲ ecce per tenebras afpici tnus le&nam inuafifle hominem,& eutture füffocatum,cruentum íntro trahere. lefu bone, ἡ D quid tuncterrorís nobis, quid egaudij fuit Spectabamus domíno nefciente, hoftem noftium períre.Qui cim uideret illum moras facere,fufpicatus eft duos uni refiftere, Sed iram differre non ualens:ficut tenebat gladium ad fpeluncam uenit:& furore rabido ferui increpans:uecor, diam: príus a fera eft tentus cj ad noftras latebras peruenirct, Qui funt quí hoc crederentzut ante osnoftrü,beftía pronobis dímicaret? Sublato aut illo metu:fimilis ante oculos noftros uerfabatür interitus:nifi quod tutíus erat rabiem leonís,qg iram homínis fuftinere, Pauemus intrínfecus:& ne mouere quídem nos aufi, prxftolabamur euentum reí:ínter tanta pericula pur dicitízz tantum cófcientía pro muro feptí, Lezena infidias cauens,& uifam effe fe fentiens, appre henfos tnordicus catulos effert;/nobifqy cedit hofpitium.INeq; tamen fatis creduli,(tatim erum. pes: fed expectantes diu, δὲ egredi cogitantes: illius nobis figurabamus occurfum, Sub ato etgo horrore,& alía tranfacta die egredímur ad uefperá: uídimuf: qo camelos(quosob ni míam uelocítatetn dromedarios uocant)prateritos cibos ín ore uoluere:& ín aluum miffos ite tum retrahere, Quibus afcenfis,& noua fitarcía, id eft;ánona refocillati: decíma tádem diead Romana per defertum caftra uenimus.Oblatíq; tribuno,rem ordine pandimus:inde tranfmif fiad Sabinum Mefopotamiz ducem: camelorü precium accepimus. Et quía íam abbas ille meus dormierat ín domíno: ad hacc delatus loca me monachís reddo,hanc trado uirginibus, diligens eam ut fororetn:nó tamé εἰ me credens ut fororí.Flac mihi fenex Malchus adolefcetv tulo retulít.Flzc ego uobis narraui fenex,&caftis hiftoriam caftitatis expono. Virgines caftita tem cuftodire exhortor. Vos narrate pofterís:ut fciant inter eladios, δὲ ínter deferta& beftías, pudícitíam πυρ effe captíuam:& hominem Chrifto deditum poffe mori, non poffe fupe! rarí, X PRIMI TOMI FINIS, Ht mie WM LV, tene VUL hin ἱ μάν emit AW) -————M"SR——-- M—— 4 o.— ------- ᾱ..-- Γον, o AXP-— αν. GO Lo kl BP.£ Κα i ΞΕ:-8Ξ εΞϑῷ£z ΞΕ£2 τα C€——€. C2 Q4 ὣ ο) b— οσοι CL“ΤΑ 0£004 0&9 οτι£2 4 LP "HIERONYMI EPISTOLA AD DEXi . TRVM PRAETORIO PRAEFE^ .CTVM ,E LATINA LINGVA ΕΝ GRAECAM TRANS τς ΣΥΆΤΑ ᾿ΗΙΕΚΟΝΥΜΥΒ. DEXTRO, H quens.ecdefiafticos fcriptores ín ordinem dígeram, δὲ quod ille ἐπ lentimerandis getilium litterarum τίς fecit illuftribus, ego ín πο τί faciam, id eft;uta paffione Chrifli, ufcp ad decimiiquartum Theodofij itmperatorís annii, omnes qui defcripturis fanctis memoriz aliquid prodíde runttibibreuiterexponam.| Fecetünt quídé hocídem apud Gracos,Hermippus peripa^ teticus, Antigonus Caryftíus, Satyrus doctus uir,& longe omnium doctíffimus, Aríftoxe^ nus muficus, Apud latínos autem Varro,San tra, Nepos, CE ad cuius nos exempl uis prouocare ἶ ranquillus, Sed nó mea& illo rum fimilis eft conditio, illi ením uetetes hí ftorías annalefqy replicantes potuerunt quà έ fi de ingenti prato, paruam opufculi fuí coro» namtexere,— Ego quídacturus, quí nul. lum prxuium fequens.peffimum, ut dicitur, magiftrum memetipfum habeo? Quáquam Eufebíus Pamphili;in decem ecdefiafticx hi ftoríz libris;maximo nobis adiumento fuerit, & fingulorum de quibus fcripturi fumus ποία mína,zetates authorum fuorum fxpe teftátur. Iraq; drim Iefüm Chrifti pcor, ut quod Cice totuus qínarce Romanz ftetit cloquétize, no eft facere dedignatus in Bruto, oratorü latina lingux texens catalooü, id ego ín ecdefiac illi? ' fcriptorib? enumerádis digne cohortatíoe tua impleam. Si quí autem de hís qui ufq; hodie fariptitanta meín hoc uolumine pratermif7 fifunt, fibí magis G5 mihi debent imputare. Neq; ením celantes fcripta fua, dehis qua no legi, noffz potuí. Etquod aliis forfitá fit ποι, mihi ín hocterrarü angulo fuerit ígnotü.Certecum fcriptis fuis daruerínt,non magnopere noftri filentii difpendio fufpirabunt. Difcant ergo Celfus, Porphyri? Iulianus, rabidi aduer fus Chrifti canes, difcát eorum fectatores,qui putát ecdefiam,nullos philofophos& eloquétes,nullos habuifTe doctores, quanti δὲ quales uiri eà fundauerínt,extruxetitit, δὲ ortiaüuerínt, i& definant f Ortaris Dexter,ut Tranquillá fe. E ΡΩΝ μοῦ knÍrzTOAH ΠΡΟΣ. . ΔΈΞΤΡΟΝ ΒΠΑΡχόῖν ΠΡΑΙΤΩ ;PIO: Απο ῬΩΜΑΊΚΩΝ ΕΙΣ ΒΑ .AHNIKA METABAHOEIZA '“ΙΕΡΩΝΣΜΟΣ ABSTPÓO ΣΙ! Povocani Φέξ]οε, Go τεἸραγκύλῳ iod PT με, τοὺς Ἐκκλησιασικοῦς συγ. AA| γφάφέας κατὰ τἄξιρ Ἐλθέβαι, καὶ δ᾽ dp[mie ἐκᾶνος Δαγαριθριούμενος Τούς πε φιφανξίς ἄνδρας, Τούς Ta ἐθν!κὰ συντά/ ᾿ξανταῷ πσεσοίκκε, δ γὼ ον τοῖο ἃ μεΤέροις τσοι έσω, mU 7 prot wis T σω]ῆρος ἄχρι Ἱεύσαρεσκαι δέκα ΤΟ ους Θεοδοσίου δασιλέως, πάντας τοὺς ἐκ df 34 ' Op γραφῶμ συγγφαψαριένους τι, ἡ TE. Manu ede» "Φωκδτάς; διὰ δράχέωμ φανερῶσω« επ ήκασι μὲμ » ὂυμ Tor αυτο, aya"eie ἕλλησιμ,ἔρμτσποῦ Tigres au Ἰικὸς ανίγονος κάρύοιδο,σά]νρος ἀιρέρ τσολυμαδς,"ἢ ποδλῶμ wá διφασκαλικώϊερος, ἀρισδξένος ἐλϑσϊκδος AS Tolo ξωξιαίοις, ἀξξωῤ,σάνγας, νέπως, ὑγῖνος CY ὃυ ἔιο ὑπόδειγμα ἡμᾶς Geox A G3 du ξούλα,τραγκύ/ λος, αλ οὐκ sip ἐμοῦ Reli, o Διοία ἢ&ietee xd : Vor dp οἱ; ταλαϊᾷο Ἰσοξίας ν) Τὰ ἑκάσο ἔϊους ἀνακυλί ᾿ Off δυνάγμιαϊα, Ἐδυνήθησαμ Ὡσανεὶ Ἐκ μεγάλου Ad μμῶνος,ἑλάΧισοµ γοῦμ ΤΘ ὀικείου ἔργυ σέφανομ τλέ ^O ξαι,Εγὼ σὲ Τί d'icu edito peti γουμδμῳ ἑπόιενόο oud'é VIA aw? κάνσου,ὣο ὃ λόγος φησὶ, διδάσκαλόν * ἔχων,Ει) Ta κάλισα ξυσέξιος ὃ τταμφίλόυ tio δέκα d Ἐκκλκσιαθικῆς Ἱσορίας βίβλους, μεγίσημ RUXTU wogi/ σχεῖο 6οήθζαμμὴ τὰ ἑκάσου περὶ ὧν συγγράφει μέλι Ἄομεμ τεύχη, ὑπὲς diy δικείων d μαφτυρίαμ παρέξξ e! Χβόνωμ, Τοιγαφοῦρ T xügits ἡ μῶμ coU Χρισοῦ δά €? c; ASH,& 5 Σ΄ dé ESL 0A LU 0€$9 0 σος Χ' X£00/,0 qd ακφῳ Gode ᾿ ξυγλωηίας Ἱσά ενος, ποιῆσαι! ὂνκ δντνξίωσεμ tis Ggou Top, Pp div ζηϊόφω Τῇ ῥωμαϊκὴ γλῶημ ewi&dop κά T&Ao'yop, ToU? tfi ον Gd ἀπταριθμήσαρη)ν τοῖο ey“5 γραφέαϊ ὃ αὐτῷ ἐκκλασίαο, ἐξετολκρώσω διὰ(δὴ σῆς Togo ls Ei δ έγινες, ἐκ ΔΙ ἄχρι Ἱήμερομ αυγγεγφαμ/ μέν wies ᾧ Ἰῷδε Sd Tii xa Ποελείφθκοῖ, ἑαυρῖς μᾶλλον ὃἐμοὶ ἔα γραφέ]ωσαν.ὂυ δὲ 3/8&woxevTi[ όν ^ Top vt Τὰ ἴδια συγίφάμματα,Γνῶναι Ἐδυνήθημ cr auxi ieTvxcop V) ὅπες ἄλλο! αὶ t3 ὅγε Γνωσὸν Tuy xvi ἐμοὶ qU Ti. κόσμν Τούτο fiie, ἄΓνωσομ ὑ πῆρξεμ, όμως o Tou ”: 3 ᾿ κατάδηλοι διὰ f oriop Γένων]α! συοφα μμιά]ων, ον ὡρ Τὰ 4£f 150 δλαθένΤες ἢ Ἡμε]έραμ Ἐπισενάζουσι cie) i& RM ' wp. Mold oca Toi'yagov p κέλσος,πτὀφφύφιοο.Ίονλια/ υὸς-οιλυσσῶσᾧο xaTa Xgis s κύνερ,καθέ]ωσαν 01 Ἰού[ων / Nx,)" ἀκόλσθοί,θι vou/T0VT«o T3 ἐκκλκσίαν, μήτε φιλοσόφθἡ W) ευφφαδᾶς, J£ Ίινας ἐσχλκέναι διδασκάλουο; ὅσοὺ “ἢ πκλίκοι yd eto Ιαύ]ημ θεµελιώσαι]εο,ᾠκοδό μον " ἃ Τε δὲ WS i εν ας ας, ITE WEBER TENER RS ID Met 5 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ δὲ definantfidénoftrá ruftice rantü fimplicita tísarguere, fuamq; potíus impítia agnofcant. ἘΞ Ξ Imon Petrus filius Ioánis,prouinM cia: Galilez, uico Bethfaida, frater e» Ἡ) Andrez apoftoli,& princepsapo ροκ) ftolorum, poft epifcopatum Anti ochenfis ecdefiz,& pdicationé difperfioniseo^ τῇ qui de circücifione crediderát,inPoto, Gala tía, Cappadodí, Afia,& Bíthynía, fcdo Claudíjanno;ad expugnádü Simonémagü Rho^ má peítibíg: uiginti qnagánis cathedrá facer idcft dedmá quarc, Α d&affix? auc marty rio coronatus efl,capite ad terram uerfo,& ín fublime pedibus eleuatis;afferens fe indigni, ut fic crucífigeretur, ut domínus fuus Scripfit "duas epíftolas,que catholice nomínátur, qua rum fzainda a plarífqy eius cfle negatur,prop ter ftili cum príoredifonantíam. Sed& cuan gelium iuxta Maraim,qui auditor eíus δὲ ín/ terpres fuit; huius dícitur.Líbri auté eius e quí bus unusactorutn eíus infcribitur, alius euan^ ΗΝ praedicationis, quartus Apocalyp IS, quíntus iudicij,inter apocryphas ferípturas reputant Sepultus Rhomz ín uaticano iuxta μίᾶ tríüphalé;totius urbís ueneratíóe celebraf. Dia? Hieronymus non recenfuitnífi fcripto res. At Sophroníus reliquos ítem apoftolos adiüxit.Eanos latina fecimus δὲ adijdenda αι. tauímus, nenó cogrucrent eraca cum latínis, INdreas frater huius, ut maiores no^ fti prodiderunt, Scythis δὲ Sogdia; nís,& Sacs przdicauít euangelium dii noftri lefu Chrifti, δεί Augufta ciuitate Pdicauít,quz cognomína£ magna.ubi cft irru ptio Apfari,& Phafis fluui?,illicicolüt Aethío pes iterioresSepult? éaüt Patrís cíuitate acha ize, cruci fuffixus,ab Aecea pfecto Edefenoz. I Acobus,qui appellatur frater dominico omento iuftus,ut nonnulli exiftimát, ofeph, exaliauxore,ut auté mihiuídet María fororís matris dni, cui? Ioánes inlibro fuo memínít fili? poft paffioné dni, ftatim ab aplis Fiierofolymorü epifcopus ordínat?,uná tantü fcripfit epiftolá, qux de fepté catholicis eft,qux& ipfa ab alio quodáfub nomine eius zdita afferítur. Licet paulatím tempore proce dente obtínueritauthorítatem.FHegefippusui cínus apoftolicoríi temporum, in quínto com/ 4nentariorum libro,de Iacobo narrans ait. Sufcepit CATALOGVS Τε καὶ διεκό σμησαρ»κοὴ τσαύσον]α! ml Ἡ μετξαμπί, οιμ,διγφοικικῖς ἐνθύὕ' μόνον Graci πἰὼ ὀικείαμ μᾶλνομ ἀμαθίαν ἔτει γνωσόμενοι: EEUUESUTSE pop πέτρος&uwósoAos joe dt» ασαρέμτωρ, ἐκ οθὶ περιτομῆς wisturürrop move τῳ,γαλατίαᾳ,καπ-παδονίᾳ,ασίᾳ C βιδυνία͵ Gd dort qua κλαυδίου ἔτει, tio τὸ ἐκπτολεμῆσα! σίμωνα ἐμ μά!; γορ,τῇ ῥώμη Ἐφίσαται,ἔνθα ἔικοσι πέντε ἐνιαντούς ἦν Ξρόνον οδ] Ἱερωσύνκς κατέσχερμνἕως τῷ τελεταῖα tray ΤΟ) νέρωνος,τουϊέσι, τὸ τεασαρεσκαιδεκάτ, kei ET δαυρωθέις ἐμλαρτύρκσε, τ κεφαλή κατὰ fiip ἔχων, Τοὺς τούδαρ δὲ ,ᾧν μ]εώςῳ, φάσκων ἀνάξιορ ξαυτὸμ εἶναι ᾧ ὅμοιομ τρόπομ σαυρωθῆναι TS) πάν]ωμ κυρίῳ, Εγραψε δύο Έτσι σολ ds Tao ὀνομκαϊομένας Ἀαθολικαο, aq ὧν rli Φευτέραμ or τελείους, oux ἐγκρίνουσιμ auTO Ἰυγχάναμ, διὰ ἐν χαρακτῆρα, καὶ alio διαφωνίαμ οθὶ πεῶτιν V πισολῆσ ἀλλὰ νὴ ὁ κατὰ μαρκὸν ἐναγγέλιομ, ὃς μα] Oris ἂυτο κ) ἐρμιανδυτὴς Ἐγ dre, Tov rov λέγεται ἔμαι, τὰ δὲ συγγράμματα, TovTést ασρῶτν, ὃ Έσσιγἐγγαῆ]αι πράξας T, δεύ]ερομ, ἐναγγέλιομ, cpi P png yit THagru, ποκάλυφινπέμ[ομ κρίσις, Ὡς ἀπόκρυφα ὄντα ἀποδοκιμιάζεται. Κνδενθὲις δὲ qi ἑῶμᾳ qu βατικάνῳ,τσλκσίομ q9| ὁδοῦ Tijg Ἐπσίκλημ Ἰριουμφαλί ας, μεΤὰ παμτὸς τῷ σεράσματοο,ταφὰ qv ἑωμαίοβ θρησκευεῖα!,': πϑρέας ὃ ἀδελφὸς rol, ὡς ὃν πεὸ ἡμῦμ ἠναφεδὤκασι μγολύθαις κ) σοῦ διαν C cix xeug ἐκήρυξε ὁ ἔναγγἑλιομ τῷ κυρίου Np ΤΗΣΟΥ XP1ZTOT.M9)) οὗ σεδασοτσόλα ἐκήρυξε T μεγά. e A 4; Ag. ὅσον Kp ἠφεμθολὴ δι ers νὴ φάσις ὃ τοϊαμον Ἡ^, Ν 3 sb» ἔνθα οἰκοῦσι» ἀιθίοτοες or Ἐσώ]εροι, θάτῃ Ίαι 5 ᾧ πᾶϊς͵ ^ ΄ Q9) ἀχαΐας, saved ἠφαθοθέις Vae Gufsd τὸ θασιλεως . Ἐδεσηνῶμςε ᾿Δμωξος ὃ ἀδελφὸρ τοῦ κυρίου» ἀπόσολοῦ i9 ἐπίκλην d'íxeuo, ὥρ τινες ὑπολαμθάνουσι, ᾿ τῷ Joco, ἀτὶ ἄδικο γαυαικδος δὲ tuoi φαῖε i ταὶ, μαφίας ἀδελφῆς qO| µιντρ ὃς τῷ κυρίου, TH μέμυκται παρὰ τὸ τοάϑΘ7 τοῦ κυῤίου, Ἐνθὺς σα’ g& ον ἀπποσόλωμ»,ἱεροσολύμωμ Ἐπίσκοτσου κατασά” θὲιο,(μία μόνην σωυεγράψατο Ἐπσισολὴν,ἵτις T LE καθολικῶμ τυγχάνᾳ. Καὶ τῖνες σα ἑτέρου τινὸς v ὀνόματι&y TO Ἐκδιεδ'ὅδϑαι ταύταν φάσκουσι,(9) καϊᾶ Α- 4, βραχὺ T γόνου προϊόντος, αυθεντίας τινὸο Ἐπσελάθεν, Ηγήσιπτες γείτων T ἀτροολικῶμ aO rop qu Ἰὼ π ἐμ]ῳ Ada dfi ὑπομνημάτων ο Ιακώθυ duryol duos 9h visita | itg fe Y Yi "M u T AM Nisi m. ANE Ἢ^: *. | yl ir iM LAM M tja, n Tits ! darti AT RIT hk Mte: d ζ nt Ἢ vd! οὐ το t) T | TT. | 24 d, Lil mua n" du “ποτ dni Iacobus,cognométo iuftus, dem lacobí uocabantur. Hicde uteto tmatrís )/^ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, Sufcepit ecdefiá Hierofolymxpoft apfos ρα. ulti fiq. fanctus fuit, nínum& ficeram non bibit, carné nullam comedit,nüdg attonfus efb,nec unctus unguento, necufus balneo. Huicfoli licitum erat ingredi fancta fanctorum ,Siquidem ue^ ftibus E nó utebatur, fed líneis,, folufq; in grediebatur templutm,& fixis genubus, p po^ pulo deprecabatur, íntantum, ut camelorum duritie[]ε cíus oe ederentur. Di^ cit& alía multa,quz enumerare lógü eft. Sed & lofephus ín uicefimo libro antiquitatum re fert,& Clemési feptimo Hypotypofcon;mor tuo Fefto, qui Judam regebat, miíffum a INe rone effe fuccefforem eius Albínum, quí cum necdum ad prouinciam perueníffet, Ananus, inquit pontifex adolefcens nani filius,de ge nere facerdotali;accepta occafione ἀναρχί es οὖ, αἰ congregauit,& copellens publice Iacob ut Chriftum deí filium dencearet, contradice tem tem lapidari íuffit,quí cum przcipitatus depia "tos 2. natempli cofractis cruribusadhuc femiuiuus tendens ad celum f ccret, Domine ig nofce eís,quod enim fadunt nefciunt, fullonis fufte,d rudiaueftiméta extorqueri folét;i cere! bro percuffus interijt, Tradit ítem lofcphus /7tàntz: eum fancLitatis fuifTe, ὃς celebritátís ín ποία(ου πὶ. Hiceftde quo Paulus apoftolus feribitad Galatas, Alium autem apoftolorum uídi nemínem, nifi Iaco bum fratrem domíni. Et apoftolotum fuper ! hoccrebrius actateftantur. Euágeliumn quo 4 quodappcllat fecandá Hebraeos,& a me ni pin grau latínücg fermoné tranflatá eft, δὲ Origenes fxpe uti£, poft refurrectioné(Ασα, toris tefert.Dris aüt ci dedi(Tet findoné feruo facerdotís,íuít ad Iacobum& apparuit eí.Tura ucrat eni Iacob? fe non comeftuz pan ab illa hora, biberat calícé ἀπ, donecuideret εἴ re^ furgentéa mortuis Rurfufc; poft paululü. Af ferte aít dis menfam& pané.Statimq, addit. Tulitpané, δὲ benedíxit;ac fregit,& dedit Ia cobo iufto δὲ dixit οἱ, Frater mí comede pané tuii, quía refurrexit filius hominis a dormienti bus. Ttícinta itaq; ános Hierofolymis rexitec defiáid eft;ufqy ad feptimá INeronís anná, δὲ iuxta téplumubi δὲ pracpiítatus fuerat fepultus eft. Titulum ug: ad obfidione Titi& ulti má HaSCRIPTORVM ECCLESIAST. Ἐδέξατο abo ἐκκλησίαμ Ἱεροσολύμω perd τοὺς ἀπὸ δόλους, ϑελφὸς Τὸ Κυρίου Ἰάκωθος,$ ἘπΙκληθεὶς δύ καιοθ,δὲὰ τὸ πολλοῖς Xe Gd au Ἰακώθουφιδυτος Ek γεν 120 € 3- iy 3.» ái ἡ "ύμτῖς ἅγιος ἥμ, οἰνομ νὴ σίκερα ovx ἔτοιε, κρεῶμ δὲ ovde ἑτέρου Sv19,0v μετέλαδε πώποτς, συδὲ ἐκείρατο; ὀυδὲ OO el ot pli λούβοῖς“πφοσώμίλκσεμ,ἔθοο δὲ ἦν αυτῷ ξισελθέν εἰς τὰ ἅγια PI] yop, teli rt Ἰρεΐνα μὴ tex le, ἀλλὰ Al, μόνῳ τε ἀντῷ σὴ ες op ναὸρ τσὶ ναι, γόνατα κλίνωρ,ὑπες τὸ λαοῦ“ροσήυχετο;το/ .σοῦτομ, ὥστε Τὰ γοναῖα ἂντο ὑστεζβαί ἐμ νομίζεδδαι, Y*" ΘΑΥΝ 4 ΄ Ψ* cf Li[4]; roig df καμέλωμ τύπους,λέγᾳ νά) ἕτιρά τινα, ἃ μα κρὸρ ti καταλέγεσδαι, Kou oup καὶ Ἰώσντσος qu ad" ξικοσῷ ὃ ἀρχαιόλογίας λόγῳ, C κλήμικο qu Sd. ἕξ δ Qua ο) ὑπο]υπώσεωμ ξιρήκασι, μετὰ vh) vA Tl ᾿φήσου τὸ alo Ἰουδαίαν d'i£movroo, πεμφθίῶαι παρὰ "ψέρωνος διάδοχο αντ) ἀλθῖνομ, κο) aep i τοῦτομ Q9] ἐσαρχίας Ἐπιοίϊδαι, ἄνανός φκσὶν[C V£o6«y d € M/ tou ἦδο, γένεος Ἱάρατι κα, up ἀφορμὴν ἀναςχίαρ, ii ἘΠ 000 2... An 39, 'σαμεδρίου γενομῦμου,νάγκαϊε sop Ἰάκωδομ Φεμοσία ἵνα Top Xeis du 0 p ἡδμ τῷ Θεοῦ ἀρνάσεται,αυτιλέγου’ τα δὲ λιθαδθίναι«προσέταξεμ ὃς tx τὸ Tlvyls τοῦ ναοῦ κρημνφθείς, κατεαγότωμ ἀυτοῦ dh σκελῶμ, ἃ 7 quibu sio ἐπάρας VE bugowdy τὰς χέρας, λέγᾳ, κύριες σύγγνωθι αντοῖδ, ὃ you ποιοῦσιμ αγνοῦσι,τότε κνα] Φικῷ μοχλῷ ᾧ τὰ Ἱμάτια Ἐκπ]άλαμ Ἰιώθασϊ, κατὰ τῷ Ἐγκέφαλόμ κρουφθεῖς, ἀνεπαύσατο, τιροστίθησίμ 6 ἂυτὸς Ἰώσηπου, τοσαύτας ἀντὸρμ γεγενῆσθαι ἅγιο J στο qr dà πο Ἀφνσκείας vraed"Sd λαῷ, ὡς διὰ 3p &vroV! ϑάνατον wena πάντας τὰ Ἱεροσόλυμια ασετσοφθῆ δα), Περὶ τούτου το) Ὁ ἀπόσολος τσαῦλοδ "πρὸς τοὺς γαλάτας λέγη op Ἐκ δὲ ἀποσόλωμ οὐ ένα Sd op, εἰ μιὰ Ἰάκωθομ τομ Sd App τῶ κυρίου, καὶ δν, ἀποδόλωμ περὶ τούτου ἐιαρτυφοῦσιμ ET ae ἕφοικαι δ᾽ ἐυαγγέλιομ δὲ ὁ ἐπ]γράφομ καθ τβραίουο, ὅπερ ὑπέμοῦ νά τις alo ἑλίωϊκιὼ νοὶ Goa lia γλῶῆαμ μετεβλήθη, ᾧ 92) ὠριγένκο πολλάκϊο κἔ», χρῆται, μετὰ alo ἀνάσασιμ τὸ σωτῆροο,λέγψ,ο δὲ κύριος δεδ.ωκῶς cid dva. δρ. δούλῳ ΤΟ Ἱερέως, ers εἰ θῶ πρὸς Ἰάπωθομ, liboiÉcp ἀυτῷ. ὡμωμριόκᾳ γα Ἰά/ κωβορ μὴ γεύσα δ]αι άρτου, ὃς Ἐκεύνκο.οδὶ ὥρας ἁφὰς ’ ΄ ς 4[7] e»^» week δ᾽ ποτήφιομ o κύριος, ἕως ὃυ idw χυτὸμ ἄνα/ βάντα Ἐκ νεκρῶμ»Αὖθις ὁ μικρὸν Vstgop δότε φησὶν ἃ κύριος pela 4)&erop. Eb0Uo δὲ προστίθεται, Ad.» , JU ΄ xp ἄρτο μνξυχαριδέσας ἔκλασε, δεδωκὼς Ἰακῶ^ βῳ"Gd δικαίῳ,λέγα ἀντῷ,ΑΔελφέ ov Uus p ἄς ^ 4» ͵*t«a m» ΄ 2 τομ τομ σόμ, εγερῦν Ὑουρ o ἦος τοῦ ανθρώπου tx νε/ κρῶμ.τρΙάκοντα roryagod)«υιαυδυο, τί Ἱεροσολν/ ,, 2 ἑκὼν κυβόρνήσας ἐκκλκσίαρ,ρυτέσιμ ἕως ἰθδόμου qui^ αυτοῦ νέρωνοο, πλησίομ τοῦ ναοῦ eere nou à DE ξίφθη, Τίτλορ ἄχει οθὶ τίτου πολιοςκίας,κοἳ) οθὶ Τελθν uz Τα/ας ἀδοια € KATAAÓrO-Z: mam Hadríaninotiffimum habuit.Q uida e noftris ín monteolíucti eum putaueruntcon dítum;fedfalfaeorüopinioeft. ο ᾿ Atthzus qui& Leuí,ex publicano aplus,prímus ín Iudxa ropter eos À quiexcírcücifione cediderant,euan eelium Chrifti hebraicislitteris uerbifqg cópofuit. Q uod quís poftea in Grac tranftulerít, non fatíscertumeft.Porro ipfum Hebraicum habetur ufgy hodie in Cacfarienfi bibliotheca, quam Pamphilus martyr ftudiofiffime confecit. Mihí quoq; a Nazarais, q ín Beroea urbe Syri hocuolumine utuntur,defcribedi facuL tas fuít.In quo animaduertédü.quod ubícüg cuangelifta.fiue ex perfonafua,fiue ex perfo^ na dominí faluatoris, ucterís fcriptura tefti^ moníjs utítur,non fequatur Septuaginta tráf/ latorum authorítaté.fed EHebraicam,e quibus illaduo funt. Ex Aegypto uocaui fium meü.. Et, quoníam INazarausuocabitur. B^ Acob9 Zebcedxifili?,duodecim tribub9 qux erát ín difperfioe,oib? pdicauit cua σοἰα dni noftrilefu Chrifti. Interfectus eftaüteladioab Herode tetrarcha ludos. * Hilippusapoftolus,in Phryeia pra dicat euáecliü dni Iefu.Sep τ Hicz rapolícum filiabus honorifice. Artholomzus apoftolus, Indis ijs q dicun£ fortunati; pradícauit euange^ líum Chrifti;& euancelíü quod eft fe cüdum Matthaum eis tradidit. Dormiuít au/ tcm Albanopoli, oppido maioris Armeniae., Homasapoftolus, quemadmodum traditum eft nobis,Parthís& Medis (M.&Perfis& Germanis&Hyrcanis δὲ Dactris ὃς Magis pdicauit euangelíü diii. Dor miuít ín ciuitate Calamina, quz eft Indía. Y Imon Cananaus, cognomento ludas, frater Iacobi epifcopi,qui δὲ facceffic illi in epifcopatü;poft obítà Jacobí cogno^ mento fuftí, Vixit annos uiginti fupra cétu, Grucifixus autem fub Traiano pracfecto,mota perfccutione graui, dormiuit, W Atthíascumunus effete numero fe^ f ptuagínta;allectus eft ín ordiné un^ A decim apoftolorü,in locá[μασ[οα.riotz,qui fuit pditor.In altera Aethiopia,ubi eft irruptioApfari& Hyffi APER cuá οἰ, effent hoftes agreftes. Et illic dormiuit & illic fcpultus eft,ufq ad hodiernum diem. Meam*3. limotheus CATALOGVS - cafa id elowoU ἔπίσαμομ VXsp.Op ἄνερ PTT ᾧ (δ ὅρα τῷ tA eu τεϑϑό)αι νομίζουσι, ἠθιδοῖς; Ove qO| τούτωμ ὑπσονοίας,: Ατδαϊθ» o"93 Aulo, απ όσολος bb τιλῶ νῶρ, κ τῇ Ιουδαία πρῶτος d'id τοὺς ἐκ σε! οἵτομῆς τεισείσονγαο ἐναγγέλιορ τῷ τὶ Στοῦ γράμμασιμ Ag) ξήμασιμ ἑθραϊκοῖς σωυέταξῃ, . ἀγνούμθηου τῷ μετὰ ταῦτα s ἑλνἰωικὸμ τοῦτο με» τάφφάσαντος, τὸ δὲ ἑθραϊκὸρ ἄχει τήμερόμ ἄξιν ᾧ τῇ βιθλιοϑήκῃ καισαρείας φδὶ παρὰ wap. QAO μάρτι; '.ο8 περιασουδάσως κατασμθυαόδείσκο, Εμόι δὲ d . dl ναϑωραίωρ div qv βεροίᾳ«δὲ συοΐας τούτῳ κέχρν -. pop, ἆδαια πταρεῶς ἐν D) τούτου μεταχεαφῆς, d f H ov&Gip ακριθῶς τσειδίδαι,ὣς ἔνϑα ἂρ δ. ἐναγγελισὴς ὦ ἐ τε Ἐκ προσώπου Ὀἰκείου, si τε ἐκ προσώπου ΤΩ κυρίου : ἡμῶμ ΙΗΣΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ Vg) σωτῆροο ταῖς μαρτυρίας κα]ακέχρηται diy. ταλολῶμ γραφῶμ, μὲ χκολουϑᾶρ τῇ ἀνθεντίᾳ δν Εβδομήκοντα ἐρμαηνδιτῶμ, διὰ τῇ ἐν. CETT ROT τὰ δύο(ip ἐκᾶνα.σ αι γύηι ου ἐκάλει. σα τομ ἥομ μου, κο ὅτι ναϊωρ θ΄ κληθήσεται. ΄. 'Ακωβθ) ὃ τὸ γεξεβαίον, ταῖς δ ὥδεκα φυλεῖς Ἰαῖς qf τῇ διάδαπσοςῷ, πᾶσι ἐκήρυξε ὁ ἰναγγέλι op T9 κυρίου jsp ΓΗΣΟΥ ΧΡΙΣτογ ἀνέβα δὲ pale. VT? Ἡρώδου TET dg xau PW Ἰουδαίωμ— 'Σλιπτσος 0(705008 qu φρυγία κήρύσα ἃ o tvacf Zuop TOÀ. κυρΐ ov ΤΗΣ Ox. θαγγέταν ᾧ ε φαπόλα μετὰ dV θυγατέρωρ ὠδόξως, ; Αφθολομκοϊθ)» ὃ ἀπεόσολορ εἰνδοῖς τοῖς κα λα ρῆθοις ἓνδ αἵμ.οσι μ,εκήρυξε τὸ ἐναγγίλι op TÓ xe1zror,C τὸ κατὰ μματθαῖομ L2) τοῖς ἔναγΎέλιομ ἔφωκεμ, ἔκοι μήϑα δὲ qu ἀλθανοτό! * λ8 983 μεγάλης ἀρμενΐας. , 7 ouis 0 ἀσόσολος,κάθῷο ἡ παράδοσις vs διέχαιτσάρθοις wg) μήδοις κα] πέρσαις Οἳ γερλιανοῖς πο ὑρκανοῖδ νοὶ βάκτροις 0] ͵ Ἄ? ἐκάγοις Ἐκήρυξε τὸ Evan uot κυρίου,Εκοι μήδε qd τσόλα καλαμίνη τῆς Tid Ii Ιμμωμ ὃ κανοὺ ος, Ἐσικληϑεὶς Ιούδας, ἀδελλ 5. 4 φὸς Ἰακῶξου TP ἐπισκόπου,ὃς(o ποὺ) τὸν 305), 1 x δ. pop Tie Ἐπεισκοτοῆο ἐδέξατο μετὰ TQ) ra f ^,* LJ 2 ov τοῦ δικαίου κοί μικσὶ με£1 εκατὸμ Ἐικοσιμ ἔτι “Σταυρῶ δὲ παφαδοθεὶς ἐπὶ τραϊανοῦ τοῦ βαοϊλέως, διωγμοῦ μεγάλον κινκθένθος Ἐκοιμάθης Ατθίαο ἕξις ὧν ΔΕ ἑϑδορήκοντα, σνγκοῦα) 3 m 4, φιθμιμθεῖς δὲ uà τῶμ ἕνδεκα αποδόλωμ» : ΛΕ vci oso: τοῦ Ἰσκαρϊῶτου τοῦ προϑότά γενομθύου, ον τῇ δθυτέρα ἀιθίοτσία, ὅτσου ἡδεμβολὰ ceo, o) Vasov Άι μ[ὼ, ἐκέρυξε τὸ ἐνατΓέλιορ, geil οις ἀνθρώτσοιο δυσὶ, πο) Ἐκ ἐκοιμήθα, καὶ ἔκᾶ ἐτάφη ἕως τῆς φήµόρορ, IG HC n Tiu. d008 zrrrbÁOÉON EkxARztÁzTIkON. Orio Vr Ἐ μακαρίου sod Aou, JL Ἐθνῶμ ij» Mui$ λοφ,γούθετῶμ el) καλίὼὺ ὁμολογείαμ τῷ Φοϑέντ Θ7 ITO Ἐπίσκοπος κράτη, αυτ Ὁ ταις TrsgiÉ γέσοις,ἐκήφυξε T6 kay λιομ T ΧΡΙ . ἃυτῷ χαρίσματος φυλάξας, ὃς tg) ἡ φόξως ἐκέϊ Ἐῶ Ρίσκκο ο f αδλίαις ἐκήρυξε Ῥξυαγγέλρομ» κ΄. κο) ἐκᾶ trápr ἰυνοῦχ^ κοωδάκκο«Θὲ βασιλίοσκς Ἐνθιόπορμ, ᾧ ἄραβία τὴ Ἐν P m 3 Σαμ^: διά ἐοβῚ, κο) qW τῇ προδάνα νήσῳ τῇ S τῇ ερυθρᾶ Ἐκή ρνξε ὁ ἔνατΓ ἑλιομ ΤΟ) κυρίου, Λόγος δὲ περὶ χα, Ὡς πο) ἐλεῤλαρτυρκκέναι αντὸμ. ἐκδινο) ἐνδόξως ταφὶδαις Ούδας ἀδελφὸς Ἰακώβου, ἐλαχίδίω X τις ἐκ TH ei[à καϑολικῶμ ἐξ Ἐτεισολίυ καταλέ» Aorep(gà) ἔπείπτες too τῆς βίθλου tox, τῆς, ἀποκρύφου τυγχανούσχο προσλαμβάνεται ᾧ ἂν^ τῇ μαςτυρίας, παρὰ roZ Ἐκδάλνεται, ἄλλ ὅμως τῇ ἀρχομότντι νο τῇ τῆς χρήσεως ἀνθεντίς Αξιών ταῖς Θείαις γραφαῖς συγκαϊαφιθμθίδαι, AVA ὃ ἀπτόσολοο ἔξω τὸ ἀριθμοῦ δή) δώ ικα ἀποσόλωμ τυγχάνωρ, ἐκ φυλῆς Bev/ (ul ο) κώμς γισχάλωμ Τῆς Ἰουδαΐας, ὁρμώμονος τοορϑηθείσας παρὰ ΠΩ ῥωμαίωμ τῆς&v^ τῆς κώμκο, μετὰ τῶμ δικείωμ γονέωμ εἰς ταρσὸμ Tio κιλικίαθ κατῴκησεν, ὑφ ὧν 5αλεῖς διὰ σἰὼ ἄσκνσιμ ταῦ νό ου tig Ἱδροσόλυμα, τροςὰ yai ia αυδοὶ δι δῥασκαλικωτάτῳ, ov«9“λουκᾶς μέμνκται, Ἐφοί^ τησερ, αλ yit τοαρὶζ τῇ σφαγῇ σεφάνου τοῦ μάς/ τυροο,λαξὼμ ἐπισολᾶς ΤΟ Ἱερέως ἐπὶ διωγμῷ δν qu V) ἸΗΣΟΥ͂ ΧΡΙΣΤΩ πιδΏσάντωμ,Ἐπισὰς τῇ δα’ ὁκῷ ὃς ἁποκαλύμεως i σἰὼ πεί 5ίω alu ᾧ ταῖς πρά Seri. ἀποδόλωμεγγεγράμθμίω jte σκεῦος ἔκ A0 γῆς&re δϑιώκτε μετινέχθα, πισεύσανο δὲ πεῶτομ tue al» τότου κήρυξι σε γία so A ἀνθυπάτου τῆς Uπτίωμ ος v? ὅτ) ἀυὸμ τῇ τίσει ὃ Χρισῖου ὑπέτα/ Bsp Exe? ὀνό ματς παύλα, C συῖεύξας tawJ δαρ νάδαμ,πορδ,αῖς τε πόλεσιμ Ἐπισὰς ἀναξεύξας tug Ἱερο/ ELTE πέτρα νὴ fade Ὁ ἰθνῶμ Ὀπόσολος καθί Sam, Ἐπεὶ τοίνων qu Ταῖς πράϑεσι δν χποδόλωμ dier Ts Thru διαγωγῆς πολιὰ ἔρμα, τοῦτο ὄνομ λέξω. ὁτιπΐο μεῖα δ᾽ πάθος Y κυρίου ξικοσῷ miu[o ἔτα Τα τίσι ῥφθτέοῳ νέρωνος, ἥνίκα φῆσοο ὃ τῆς Ἰουδαίας Ἐρ mi?port: 2usd(Ere φήλικα.ις ζώμιν δέσμιος πέμπε Tat, κο) tri do φυϊαυτουο qu Ἐλθυθέρᾳ pfufop Ἴραφυ Ati AE Ἰυδαίωρ fol ἐλεύσεως ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ t 7 A[7]:^€: ἐκάσοτε dLM kam A ὃ ξιδέναι ὅτι qV Τῇ πρώτη ἄπο’ V^^^; λογιφ μήπω τῆς τοῦ γέφωνος βασιλείας οφφεωθείσκς: elmtug τμόθεβθ) δὲ o Ἐπίσκοπος Ἐφέσου κατασα”. ε LIE^^» Sox Ex"Torr O40 sio Y) τοολλιὰ μιαρτυφᾶ ταῦ Στοτ.Εκἂ ἐκοιμήθα γῇ ἐτάφν qp xgftTi. SCRIPTORVM ECCLESIASTICORVM, nt Imotheus ας Ephefiorum epifcop? ordínatus a beato Paulo,ex gétibus. erat,no ex cítcücifione,De quo muL-. tateftatur Paulus,admonens ut honeftápro feffioné dati fibi doni feruaret, quí ct eloriofe. üictetificatuset,^s Toc. ᾱ- itusepifcopus Cretz,in eadé& ín cic cüfacentibus infulis pradicauit euan R. cdi Chrifti lbidéautem& dormi uit,& fepultuseft, nempeinCreta..— Refcens in Gallijs przdicauit euanoe lium,& illic fepultus eft;Eunuch? Can — daces Aethiopü reginz, in Arabiaco enomentofelici,Etin CONGR ANERR marisrubri przdicauit euangelium domini, Aíüt autem cum δὲ ibidem. martyrium pertuliffe,achonorifice fuiffe fepultum... ο.$T V das frater Iacobi paruá qdéquz de fe; ptem catholicis eft, epiftolam reliquit, Er quía de libro Enoch,q apoayphus eft.ín eaaíTumit teftimoniü,a plzrif: q rctjcit. tamen authotítaté uctuftate íam& ufu meruit;& itcr. fanctas fcrípturas computatur. dum Aulusapoftolus,q ante Saulus,extra nutneg: duodecim apoftoloz;, de trí bu Beníamin& oppido lude Gi. Íchalis fuit, d a Rhomanis capto,cíi parétibus fuis Tarfum Ciliaz comígrauít, a quibus ob ftudia legis miffus Hierof. olymá, a Gatnalic. le uiro doctiffimo,;cuíus Lucas memínit,erudi tuseft. Cum autem ínterfuiffet neci martyrís Stephaní,t acceptis a pontifice tépli epiftolís, ad pfequendos eos η Chrífto crcdiderát, Damaícü peeret,reuclatione cópulíus ad fidem, qux ín actibus apoftolorá fcribit, jinuas electi onis de pfecutore tráflatus eft. Οὔ prima ad pdicationéeíus Sergius Paulus pcoful Cypri credidiffet,ab eo φεῦ Chrifti fidei fü begerat, fortit? eft nomé Paul?,et iuncto fibi Barnaba, multísurbibus paetatis;rcuertenfqy Hicrofolymá,a Petro Iacobo 4 δὲ Ioanne σερ apo... ftolus ordinat Et qa ín actibus apoftolon: ple nifTime de eíus coueríatione fcriptü efthoctm dícá,quod poft paffioné düi uiccfimoquinto anno, íd eftfecüdo INcronis,co tempore quo Feft? peurator Iuda: fi ucceflit Felici, Rhomà uínctus mittit, δὲ bienniü ín libera manens cu ftodia, aduerfus Iudaos de aduentu Chrifti. quotidie dífputauit. Sciendá aüt in prima ία ti[Iactione,necdá Neronis impcriorzoborato,: . Uu. 3 necín ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ μῆτε Vio τοσαύτας'uroU πράξας, ὅσας ἂι ἱσοςί o d£govei p ὀεελκλακότός,τσαῦλος παρά νέρωνος vss AvSiS toi ὁ ἐναγγέλιον τΏΗσος ΧΡΙΣΤΟΥ. i τοῖς ἑασερίοις μεέρεσῖμ κκρύξαι,, καθὼς γράφα Ἐμ τῇ Φτέρᾳ πρὸς τί μιόθεον ἔπισολῃ ἐμ Gd καιρῷ, tp ᾧ μοὶ ἔσαϑεμ, δὰ ἓμ τοῖς δεσμοῖς Op, ἐπισέδναλέ "yop- Ep τῇ πρώτη μου ἀπολογίᾳ, ουδείς μοι συμ (εγένετο κο) εἰδύδδκμ ix σόματίθ)” λέοντι“σαφῶς διὰ σἰὼ ὠμότητα, νέρωνα λέγωρ, Α]οθόμθυθ” γον δελονότὶ ἐστ κασϑας αντῷ τὸ μιαρτύρϊομ ᾧ τῇ ἂν“ τῇ ἐπισολι προβπελέγωμ. εγὼ youp OW ασεύδο/ μα, ο) ὅ καιρὸς Ol tuu, ἀναλύσεως ἐφέδπκερ. Οµόιως τοίνυρ πο) ἀυτὸς τεοσαρεσκαιδεκάτῳ νέσ ρων)" quiav td, τῇ avril ἡμέρᾳ ἢ κ) πέτρθ” ᾧ ζώμῃ ὑπὲρ ΤΗΣΟΙ ΧΡΙΣΤΟΣ ἀσοκεφαλδείς, απο Sécu qu τῇ 04, τῇ λεγομᾶύν ὀσκνσία, ἔτονο με” τὰ τὸ 74307 τοῦ κυρέου ἡμῶν ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ, qp ionosoV' ἐβδόμον, Εγφαψε δὲ twisoAao tyv£d, aec ἑπτὰ Ἐκκλησίας ὄντως, πρός ζωμαίους μΐαμ» “σαφὲς κοφῖνθίους δύο,πφοο γαλάτας υἱαρ,πρὸς[74 οἵους αΐαρ,πρὸς φιλί THIS pap, πρὸς κολασσᾶς piapyngós θεσσαλονικᾶς δύο, πο) προ το Ve δικείουφ μαϑκτάρ, τί μοϑέῳ δύο, τίτῳ αμ, φίλήμονι Mil αμ. rb δὲ πρὸς Ἑβραίους tarisoA p, τινὲρ νομίϑου» οἳ μὰ vot ἀντοῦ, διά ve τμ χαρακτῆρα, νο) τὰν TOU. λόγου διαφωνίαμ, ἀλλὰ βαρνάβα κατὰ TOU τερτυλλῖανὀρ,τον λουκᾶ i τοῦ ἐυαγγελϊσοῦ, κάϑα! τισὶ d'ox&, ἢ κλήμεντοο τοῦ τῆς Ἐκκλησίας: ζῶ να ὕρερομ ἐπισκόπου, 0p φασὶ τὰ ἀποφϑέγμια/ τα παύλου, δικείῳ σαυτάξος καὶ κοσμῆσαι Ἄδγως 3 τόγε μᾶλλομ παῦλος γράφωμ ποὺς Ἑβραίους, διὰ τὸν φϑόνον ὧν πρὸς αυτὸρ, σιὼ τοῦ&wosó/ λου ἐπ᾽ γεαφὴν«V ἀρχῇ«θὶ τφοσχγορίας γραφῖ/ ναι, 0UX Ἐδοκίμάσεμ, ᾿ Εγεγράφ4 γουβ ὡς ἑβραῖος ἑβραϊσὶ, τουτέστ ὃι ὦ κείᾳ φράσᾳ Ἰλλογίμως, ποὺ) ἅστερ ἐυφραδῶς cuo τέτακτο τῇ ἑβραΐδι διαλέκτῳ, ἐνφραδέσερομ tue ἑλληνϊίκὴρ μετεφράδη, καὶ ταύτημ ἕνναι mb αιτί/ αμιτοῦ ó189at διαφωνᾶιμ ταῖς ἄλλαις τσαύλου ἔτσι) βολαῖς. τινὲο δὲ, καὶ σἰιὺ πρὸς λαοδίκας ἀναγινώ^ σκουσὶμ, ἀλλὰ παρὰ πτάντωμ ἐκβάλλεται, Ἀρνάβας κύπριος, ὅ καὶ Ἰωσίῳ λθυΐτης, μετὰ παύλου div Ἐθνῶμ Ἠπόδολος κα τασαϑέις; μίαν πρὸς δικοδομίὼ οθὶ ἓν/ κλκσίας Ἐπισολὴμ σαυέταξεμ, ἥτιο εἰς τάς ἀπο) κρύφους γραφάς ἀναγίνώσκετος, οὗτος ὕσερομ διὰ Ἰωάννημ δ» μαθιτῖν, ὃς πο] μιάρκος Ἐκαλᾶτο Χωςι εἰς παύλου, ovd ep i dop ΤΘ ἔναγ γελικοῦ κὴ γύγματςς ἔργορ, ἐαγὲμ Gu Ug. ἐπλήρωσεμ» Δουκᾶς CATALOGVS nec in tanta erüpente fcclera,quanta de eo nag rant híftoríz, Paulum a IN erone dimiffum,ut euangeliá Chriftiin ocdétís quoc partibus pdicaret,ficut ipfe faribit ín fecüda ep ad Ti, motheü, eo tépore quo& paffus eft,de uincy lis dictat epiftola.In pum mea fatiffactione, nemo miíhíaffuit,fed omnes me dereliquerür, nonis imputetur, Domínus auté míhí affuic & confortauit me,ut per me pradicatio cóple^ retur,& audirent omnes oétes,& liberatus fam de ore Iconis ManifeftiErae leoné ppterau delíitatem INeroné fienificans. Et in fequenti, bus.liberatus fum de oreleonis.Et ftatim,libe; rauit me domínus ab omní opere malo,& fal uauit me ín regnü fuum ccdlefte,quod fcilicet P fens fibi fentiret ímminere martyríü. Nam δὲ in cadem epiftola prxmiferat.Eoo enim iáim molor,& cempus refolutionis mex inftat. Hic ergo decimoquarto Neronis anno,eodemdie quo Petrus, Rhomz pro Chrifto capite trum catus fepultufqy eftín uia Offtienfi, anno poft paffioné domini trícefimofeptimo.Sarpfitau ténoué ad fepté ecdefias epiftolas,ad Rhoma nosuná;ad Corinthios duas,ad Galatas unà, ad Ephefiosuná, ad Philippenfes una;ad Co. loffenfesuná;ad T heffalonicéfes duas. Prate rea ad diícipulos fuos, Timotheo duas, Tito uná,Philemoni unam. Epíftola aüt qua fer ad Hebrzos.nó eius creditur, propter ftili feri monifq; diftantiam, Sed uel Barnaba iuxta Tertullianum, nel Luce euangelifta iuxta quofdam, ucl Clementis Rhomanz poftca: ecdefiz epifcopi, quem aiunt(zntentías Pav li proprio orale& ornaífe fermone, Vd cette quía Paulus fcribebat ad Hebraos, δ [ropes inuidiam fuí apud eos,nominis ται! um in principio falutatíonis amputauerat. Sctipferat ut Hebraus Flebrais hebraice, id eftfuo eloquio differtiffime,ut ea qua eloqué ter fcripta fuerátín Flebrao, eloquenti? uet/ terent ín Graxii;& háccaufam iras act terís Pauli epiftolis difcrepare uideat. Legunt quidá δὲ ad Laodicéfes, fed ab oib?explodit: 7M Arabas Cypri?,q δὲ Iofeph luites, cá Paulo gentíü apts ordínatus, und ad«dificationé ecdefiz ptínétem epl ftolá cópofuit, quz iter apocryphas fcriptutas legit. Hic poftea ppter loanné difcipuli, 4 δέ Mar uocabaffeparat? a Paulo, nihilomin? euágelice pdicatiois iniactü fibi op? o "i Ud ys" li tni Mm, Iis Shi φᾷ Stat ΠΠ [ία ad Gs nlsi sia) dod dug pus [Bani pna) nm Mp A t a dt | ao Jie urn ig “ Τὰ y , ΣΙΓΓΡΑΦΕΒΩΝ EKKAHZIAZT; Ουκᾶς Ἰατρὸς ἀντοχεύο, καθώς τὰ σὺγ^ Δ γράμματα rov. δηλοῖ, τὸ ἑλλανϊκοῦ ovx ἄπέρος, σσονδασὶς παύλον ἀποσόλον,μοὴ τάσις ἄντ q9). ἀλλοδαπῆο ἀκόλουδορ ε συυέτα; Sip ἔναγγέλιομ; περὶ ὃν ἀντὸς παῦλος, ἀτεεσείλων pM φισὶ σὺ Suri op ἀδελφὸμ» ὂν Ὁ ἔπαινος ᾧ (δ υαγγελίῳ κατὰ τιάσας τὰς ἐκκλησΐας. πο) agis τοὺς κολασσᾶς, αασάζεται ὑμᾶς λουκᾶς δ Ἰατρὸς ὃ αγαπκτὸς» Wo) πρὸς τιµόβεομλουκᾶς δε μείεμον" μόνος. καὶ ἕτερομ δὲ dL ios τεῦχος Ὀξαίετομ, ἔατγφάφημ πράξας απσοσόλωμ, ovk V) sogía ἕως duersiag Φιάγοντος« τῇ ῥώμῃ παύλα ἐκτείνεταξ.,, τουτέσϊμ ἕως τετάρτου νέρωνος qua, T0. doy wewslopida ᾧν τῇ&uril oA, πὼ Dt/ βλομ σωωτετάχϑας. H 2002 περίοδος ταύλου ο) Θέκλαο, C τᾶς ὃ μιῦθος ὥσανέι λέοντος βαή]θέντος, Uo τὰς ἀποκρύφους γραφὰς ἠνοι δή σεται ου δὲ A qXxógl τὸν ἀχώρϊσομ τῷ Ἀπσοσόλου, μεταξύ τῶμ λοισσῶμ ντο) πράξεωμ τοῦτο ἀγνοικέναι« Αλλὰ Wg)) τερτυλλαγὸς ἐκᾶνομ Pp χρόνορ,ἀναφέρᾳ mesa" βύτερόμ τίνα ᾧ τῇ αοΐα,απουδαοᾶμ τοαὔλου io^ θόλου, λιγχθέντα ἐπὶ Ἰωάννου, δια παζᾶντο) σαν) ταγείσνς βίβλον, Ὡμολογκκέναι φίλτρῳ κατεχό quovop. παύλου, τούτο«σεσσοικκέμαι, διὸ καὶ ἔκβε/ βλῆδαι τοῦτον τινὲς ὑπολαμβάνουσιμ. Οσάκϊς yo aUAOo« ταῖς δικείαις ἐπισολαῖο λέγγκατὰ τὸ ἐναγγέλ]ομ μου,δῆλορ ὧν περὶ τῷ τιύχους Τῷ κα] τὰ λουκᾶμ σημιαίνφ,κο) λουκᾶμ ὃν μόνομ παρὰ τον" ἀποσόλου παύλου μεμαϑχκέναι τὸ Ἐναγγέλιορ, δια μετὰ Τῷ κυρίου τηνϊκαῦτα qV Ὧδ' σώματι μὴ γενο ῥλύου, ἀλλὰ καὶ παρὰ dV λοιπῶμ ἀποσόλωμ, ὅπερ ο) αυτός ἐμ τῇ ἀρχῇ Τῷ Ἰδίου σωτάγματος ws εἰφανῶς λέγφ, καθὼς τοαρέδοσαμ ἣμῖμ δι ἀπαρχῆς δυτόηαι.τοιγαροίῦ δ' ἐναγγέλϊομ καϑὼς ἀκήκοεμ ἔγραψειτὰς δὲ πράξας Tiv ἀποσόλωμ, καϑὰ isógu] ep ἀντὸός, χρὴ συνέταξε, Ηνέχϑε τὰ λείψανα rod! ποὺ απσετέθνεμ κωνσαντ]νουττόλε,, to Np woA TU Gd ικοσῷ κονσαν]ίνου Ἐνϊαυτῷ, 3 τούτου σῶμα pala Ἀογανῶμ ἀνδέον τῷ Ἀποδόλου μετινέχ δν Άρκος μαθητές 39) φοϊωρτὴς wit ko] 0g To τέτρον ὄκγουμθῄου ακήκοε, ara ρακληθεὶς ey T ἑώμα παζὰ δν ἀδελφῶμ, βραχύ σαυέταξεμ ἰναγγέλιομ, ὧτες ᾠτυχώμ πὲρ apos ἐδοκίμασε,κ) Τὰ ἐκλλησία ἀνα γνωδθήσομμονομ ἂν ᾿ θεντίσας δ ἔδωκε, καθὰ σαυεγράψαν κλήμχᾳ qu"Sg ἕκτῳ Df) ὑσοτυπῶσεωμ λόγῳ, καὶ τραπίας Ἱεράπο/ λίτης ἔτίσκοτεοο, tir Tot τούτου τοῦ μάρκου, 9) rios v τῇ πρώτη tmisoAn, tu ὀνόμματι βαξυλῶνοο, xou ζώμίω σνμαίνωρ,Δασάτεται ὑμᾶς φκσὶν ἡ ᾧν βαθνλῶν; SCRIPTORVM ECCLESIAST, 12 . Vcas mediaus Antiochenfis,ut ei? fcri .— ptaindicant, Grad fermonis no ίσπα» * ΄, o —^ rusfuit.fectator apoftoli Pauli,& om/ nís peregrínationis cíus comes, fcripfit euange lium,de quo ídem Paulus, Mifimus inquit; cá 2(ρω 3 illo fratrem,cuíuslaus eftin ἐπαποοίίο per om nes ecdefias, Ec ad Coloffznfes, Salutat uos Lucas medicus chariffimus. Ecad Tímotheum, Lucas eft mecum folus. Aliud quoq; edi^ dit uolumen ceregium, quod título ze&£is&o οόλωμ przenotatur,cuius Rs νο ad bienníum Rhomz commorantís Pauli peruenit, id eft υἱῳ ad quartum INeronis annum, Ex quo intelligimus ín eadem urbe librum effe compofitum.loítur το ςἴόθους Paulí,& Thedz, & totam baptizati Leonis fabulam;inter apoy, cryphas fcrípturas computamus.Quale ením ef;ut índiuíduus comcs apoftolí,ínter cxteras cius res,hoc folum ignorauerít? Sed& Tertul lianus uícínus cog temporü,rcfert prefbyterit quendá in Afia azov^esliv apoftoli peo ctum apud Ioánem,quod author effet δ τί, δὲ confeflum fe hocPauli amore feaffe, δὲ οὗ íd excidiffe quidam fufpicantur, quoticfcung im epíftolis(uis Paulus dicit iuxta euangeliü me um,;de Lucx fignificare uolumine. Et Lacá no folumab apoftolo Paulo didiciffe euanoclii, quí cum domíno in carnenon fucrat, fed a(αὶ terís apoftolísquod ipfe quoq; ín príncipío fui uoluminis dedarat,diícés.Sícut tradiderunt nobis quía príncipio ipfi uiderunt,& miíniftri fuerunt fermonis. Ioítur euangelium ficut au dierat fcripfit. Acta uero apoftolorum ficut ui Gb Ὁ derat,cópofuit, Vixit octoginta& quatuoram ως 84. io nos,uxoré non habens.Sepultus eft Cóftanti ποροῖί, ad quá utbéuicefimo Conftantij anno,offa cíus εἴ relíiquíjs Andrea: apoftoli trat? lata funt de Achaia;: E Acus difcipulus& interps Petri, iv M xta quod Petrü referétem audierat, rogatus Rhomz a fratribus, breue fcripfit euangelí.Q uod cum Petrus audífIet, bauit,& ecdefia legendü fua authoritate edí qom. Clemés in fexto ὑποτυπώσεωμ libro fcr bít. Et Ῥαρίας Hierofolymitanus epifcopus, memínit huius Mardi, δὲ Petrus in epiftola rima, fub nomíne Babylonis, figuralíter poma fignificans. Salutat uos qux ín Ua Babylone ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ Ῥαξυλῷνι σιὼ τῇ Ἐκλεητῇῆ, πο)“ἄρκος ὃ ἔμὸρ ἧσο, Ss. p» e,^ x 1j, LR TM* f C λαθὼν τοιγαρ o. ἐυαγγέλιομ ὀ-σερ ἄυτος σαῦε^ ταξε, καταλαµδάνα hb&iyvilop, πο ποῶτθ» ᾧ 92 Sow esit ἸΗΣΟΥ͂Ν ΧΡΙΣΤΟΝ κκρύ]ωρ» κατεσσα/ S lr ιν 2 LR;,.. τὸ Ἐκκλκαιᾶμ, rogat Tg παι δ εύσα καὶ βου- καρτερίᾳ διέπςεψεμ, ὥς τυπκάν]ας ποις ἀκολουθοιζῶγαρ VS xpr: ΣΤΩ ἔσεσθαι τῇ τούτου διαγωγῇ, οθεμ καὶ QiAop$ T iovf'aíoy Ἰλλογιμώτανο, oap qu ἀλεξανδοεῖᾳ πώ 5 UNT 4. ᾿! Τμ εκκλκοίαρ ἔτι Ἰουδα] ουσαμ,ωσανει tao ἕπαινομ t 2 ΄* Ἢ,^ οικείου ἔθνους, G16Xop"ib 45) τούτων διαγωγῆς dass Ὑκάψατο.καὶ Gorep λουκδίς δινγᾶτοι τοὺς qU Ἱερόσο^ ’ WI. Li uy ME 2 Π cx. ως Ἄυμοις πΙσευσομΊας πάντα Ἐθςνκέν ας κοινα, ὀύτως κακᾶνος ὅπερ αλεξανδεεία Ἐπὶ(λάρκου t διϑασκά ἡ Aou Σῶρα γιό ffo pc νέα τσαρέδωκε; TAG TÉ^ σας δὲ Gd od ou T véeov(G" ἔτει, ἀπετέϑη qi αλέξαν dera. δια δεξα μβλου αυτον ἀνοψίον,^ μεν ἐ ''Ωἄννηο ou ΤΗ͂ΣΟΥΣ πάνυϊιγάπησεμ,ἣὸς Ἱεδεῦ-αἲ ^ ου, ἀδελφὸς Ἰακῶδου τὸ Vae Ἱρώδου T τὸ πᾶ c θος ΤΟ ἀυφίου ατσοκεφάλι do έντος, Cot τοῦ τάν!^ Top ἔγφαψερ Έναγ y X0] meo Quis ie τσαρὰ δή) οδ]ασίὰς Ἐπισκότωῳμ,Ααὶ VLA κηοῖύθον 19)) ἄλλων απρετι7 κῶν; Ὁ μιάλισᾳ tlvai ro τῷ Ἐμδιωνιτῶμ δό 9771.20 τὸς ἀνακύψαντος, ὃν; φασκόντωμ τὸρ XPIZTON πρὸ μμαρίας μὴ γεγεννῆος, d gregi ἄναγκάδεν σἰὼ Θείαμ Y : m.;, νμσὶ 4 αυ Gr pco ἀλλίω δὲ αντί αμ Τούτου τῷ συγ ps 1 PA ͵ ΄ γράμμλατος φέρουσι μ, κναγνοὺς γου μλαϊδαίου, μάρι Am.^» A’*, N^. cf^ κου, 0d λουκο τα τεύχη, ἐδοκίμασε AJ) τὸ ὕφος τῶν 1sogiG p. Mod AA αυτοὺς Ἐισκκέναι Ἰδιδαίωσεμ», ἕνδο A» nro το. 3 fr^: δὲ Ἐριαυτοῦ ιόνομ, Kp GiWod ἔπαθε, μετὰ Tho quXa/ κι Ἰωάννον' τί Ἱδορίαμ eor dq kásao τοίνω τὸμ ἔμιαν fp ὃν τὰ trem cc pudo. παρὰ dv τριῶμ dioec£05, τοῦ ἀνωτέρου Χφδνου, πεῖ! καὶ ej Ἰωάννίω ἐμθληϑῆναι tala tiec, τὰς ράξειο d θέτο. καθὰ cadlwidivoy d'uvicérot τοῖς Ἐπιμελῶς τοῖς τέταρσιμ ἔναγγε λίοιο Ἐρτυγχάνουσιρ, ὅτεες("τί διαφωνία πἰὼ d'of ᾿ κοῦσαρ ειναι tov με]ὰ ο λοιπῶμ ἔιφγει ἔγφαψε 5) CATALOGVS Babylonecü electa,& Marc?fili?me?, Affipro ítaq; euágelio qd ipfeconfecerat,prexit Aegy. pti;& prímusAlexadriz: Chrift απ Πας co ftituít ecdefiá; tantae doctrinae& uítz cohitinen tíaut omnes fectatores Chrifti ad exemplum. fuí cogeret. Deníq, Philo difertiffimus πάχος rum,uídens Alexandriz prímá ecdefia adluic: iudaizantem,quafi in laudem gentis fuz libri fuper eorum conuerfatione faripfit,& quomo;. do Lucas narrat Hierofolymzc credentes om nía habuiffe cómunia, fic ille quod Alexádriz ὁ fub Marco fietí doctore cernebat; memoríz tradídit.Mortu? eft aüt octauo Neronis ἄπο, & fepult?Alexandriz;fuccedente fibi Aniano, Oannesapoftolus,qué Iefusamauit pla rimum.filius Zebedxi frater Iacobi apo ftoli,qué Herodes poft paffionem domi ' ni decollaueratnouiffimus omniü fcripfit eua celíü, Nm ab Afi epifcopís aduerfus Ce: rínthinaliofaq; haeretícos,& máxime tücEbio/ nítaR dogma cofurgés,q afferüt Chriftà ante Maríá non fuiffe. Vnde& copulfus eft diuina cius natiuitate edícere,Sed δὲ aliá caufam hui? fcriptura ferit, quod cá legiffet Matthazi, Mar c& Luce uolumína, pbauetit qdé textü hífto rízc,S uera eos dixifT» firmauerit,fed unius tn anní,in quo δὲ paffus eft poftcarceré Ioánis hí ftoríá texuifIc.Pratermiffo ítàgy anno, cuius actaa tribus expofita fuerat fupioris tpis ante, Gp Ioánes dauderet ín carceréeefta narrauit,. ficut rmanífeftü effe poterit his qui diligéter d tuor cuágelion uolumia legerit. Quares eti δ]γαφωνίαρ, quae uidetur Ioannis effe aim cate ris tollit, Saipfit autem δὲ unam epiftolau? exordium eft.Q uod fuit ab ínítio,quod audí, uímus& uídimus oculís noftrís,quod pfpexii tus& manus rioflrz cotrectauerüt de uerbo uita; quz ab uníuerfis ecdefiafticis& eruditis. uítís pba£.R'eliquz αὔτ duzequam: prínapít eft,Seníor clecta: dria δὲ natís cius,& fequetu tis, Senior Caio chariffimo, qué ego diligo ín. uctitate, loannis prefbyteri afferuntur, cuíus δὲ hodiealterum fcpulchrum apud Ephefum oftenditur,& nonulli putant duas memorías eiufdem Ioannis euanoeliftz effe, fup qua te. cà p ordinéad Papia auditoré eíus uentü fue είς, dífferem?.Q uartodecimo git ἄπο, fccdá| oft INeroné pfeautioné mouéte Domitianoí Md infulárcleeatus, fcripfit Apocalypfim μία ἐπιδολί ἐς hex eor, ὃ np rarae ilo, ἅτις T πάντωμ αν Ἐκκλησιασικῶμ πο πεπαιδιμθύωμ ἂν» ^ L3 ΄ δρῶν ΕγκοίνεταιΑἳ δὲ λοι di doy Ἡ ἀρχή ὅξι πώ; ^ e: 5» τας AU, ὁ-πεεσθύτερος ἐκλεκτῇ κυρία ἢ δΘτέφας, ὁ πϑεσβύτερου γαῖῳ Tag ἀγαπητῶ» Ἰωάννου πφεσβυ» 4, fU u^«ως- P"3.3 τερου Az'yOVTOR,0U Ἐτ Wy) V,€ T£90J μνήμια ἐμ TN ἐφε di: ΄' ἡ^d oe y σῳ τυγχάνφικαί us e νομίζουσι; τὰ dvo μυκρεξία 16), " άμα»^-"^ y*. ἄννου tyodi τῷ ἐυα γγ ελιδοῦ, περὶ ὃν ἡνίκα κατὰ τά/| vini σαπ]αμ Top Ἰούτου eoi? ly ἐλθωμιον dry 2^ Y- f 4 F σόμεθα, τοιγάροῦμ τεοσαφεσκαιδεκάτῳ ἔτει, δεύτε/ ;. 2.^ Αν AE ni HAN: φομ τετ νέρωνα διωγμό xivovV roo δομετιανοῦ, tre πσάΓμκομ νῇσομ τοϊρϊοριδϑεἰς,σασέταϑερ ἀποκάλυψημ, D»^^; P Xp με]έφρασεμ, Ἰουσῖνος(μάρτυς(99) Μεζυαῖος,σφαγέν V ii' qe di quá iterptát Iuftin? martyr δὲ Hirena?, Inter. :|.- fectoaüt MN: ᾿ ν᾿ na! ΤΝ ιο. IC adn EL ΗΝ ou ΔΙ ἢ ἕ ΓΙ d qui 10 Nus;: ΣΥΓΓΡΆΦΕΩΝ ἘΚΚΛΗΣΙΑΣΤ, £toaüt Domitíano,& actis efus ob riimiá enu delítatéa fenatu refciffis, fub Pertinace pricipe redit Ephefum, ibiq; ufqy ad Traianü princi pem pfeuerans,totas Αίας fundauit.rexitqy ec defias,& confectus fenio;fexagefimo octauo poft paffionem domíni anno,mortuus íuxta eandem urbem fepultuseft,— ETE Ermáai?? apoftolus Paul? ad Rhomanos fcribés memínit. Salutate Αν . X fynaitü Phlegóté Hermá, Patrobá, Hermen,& quí cü eís Cd fant, afferunt au/ thoréeffelibrí,qui appellat paftor,& apud qf dà Graci ecdefias οἰ publice legit. Reucra utilisliber;multíq; de co faríptorum ueterum | nfarpauerunt tcftimonía. Sed apud Latinos pene ignotus eft.: Hilo Iudaus,natíione Alexandrínus, degenere facerdotum,idcirco a nobís inter fcriptores ecdefíaftícos ponitur, quía librá de príma Marci cuanoeliftz apud Alexandri faribés ecdefia;in noftrorü laude uerfatuseft.NO foli eos ibi.fed in multis quo qj ,puíndijs effe memorans,& liabítacula eor" dicés monaftería. Ex quo apparet talé prímü Chrifto credentíü fuiffe ecdefiam, quales nüc monachí effe nítun£& cupíát,ut nihil cuíufcg propri fic, nullus ínter eos díues, nullus paw per patrímonía eges diuídunt;oratíóí ua catur,& pfalmís,doctrínz quoq; δὲ contínen tia, quales δὲ Lucas refert, prímum Hierofoly tz fuiffe credentes. Aiunt hunc fub Caio caligula Rhomz peridítatá;quo legatus gentis fuz miffus fuerat. Cà fecunda uíce ueniflet ad Claudíii,in eadéurbelocutü effec apoftolo Petro;eiufqg habuiffe amicítías,g ob πᾶς αν fam etía ecdefiam Marcí,difcipuli Petri, apud Alexandríá fectatores ornaffe laudib9. Excát huíus pradara δὲ innumerabilia opera ín qn^ €plibros Moyfi. De confufione línguarum li ber unus.Denatura& inuentione liber unus. De hís quz fenfü precamur& teftamur,li. ber nus. De eruditione, líber unus. De Βα! tede diuinarum rerum liber unus. Dediuifi/ one xqualium δὲ contrariorum líber unus. De tribus uírtutibus liber anus, Quare quo/ tundam ín Ícriptutís mutata funt nomína ,' liberunus.Depactislibríduo.Deuita fapién» tisliberunus.De gíeátibusliber unus. Q uod fomnia míttantura deo libri quíng;. πα. onum& folutionü in Exodo;libri quíng;.De mus| tabema«culo ,SCRIPTORVM ECCLESIAST) 1 τος δὲ δομετιανοῦ,«9) δν πράξεωρ αὐτοῦ διὰ σιὼ τοολλνὴμ Ώμότιτα, σαρὰ συγκλήτο ἀκυρωϑάσωμ,ἐαὶ "toI pcxoo tio ἔφεσομ ἀναφεύϑαςρ, ἕως τφραϊανοῦ ἆ βὰ σ)λέως Ἐκέϊσε ΦἸατελέσας,τ toco Tao ὃ ἀσΐαο t9 λίωσε wo) ὠκοδόμκκεμ toO of at, λίαν γκράσας 2 81^s n^| $95 ο γδ.όῳ ἐνϊαυτῷ, μεϊὰ ὁ woe κυρίου τελθὺ/ Metri 68 a7».“1 Ἰίσας πλεσίομ ὃ προφρχμκίνκα τοόλεωρ ᾿ξϊώθη qO| xod f dui-— jl diete. Τξ μᾶς οὗ ὃ ἀπόσολοι πρὸς ζωμαίους γράφωρ uim), aas dads of seit φλέτυϊα, te» up robo Gase p, A Eye) αυθέντης η εγενῆ όδαι βίθλου, ἐπιγραφούσις“ποιμήν, ἂς ἐν ἂσηρ ἄνα» Ῥλικαΐο Ἐκκλησίακο, docto ἀναγὶνώσκε,), και ἀλκὴ S86 χρήσι μι θ ὁ λόγθ΄, ἀῷ ov πολι αν παλοκῶῤ συγ/ραφέωρ,ὑπέκλεψαμ μαρτυρίας, λνὰ wage τοῖς ξωῤκαΐοιο ἄγνωοθ ξιναι δοκᾶ, In hoc τα p ecétíb? leoitfe uidet octib?, IAop lové' o1" vex io ον αλεξανδρεία,γέ» $ voveo EH ὡμ,δ᾽ αὐτὸ red hu Sp μεταξύ τῶμ ἐκκλκσιασικῶμ συγγραφέωμ τάσσεται ,ἐπεῖ/ στρ πι ο) Te TG μάρκον ἐνὰγγελισοῦ ᾧ ἄλεξον Ὁ deca ἐκκλησίας γράφωμ, tia ἔπαινορ ἡμετέρων χὼ φεί,ον μόνομ ἀυτόθι eive tO& πο) ον a0) ας vm Χίαις ἔνναι φάσκω βονοὴ τὰς οι έσῳς utl oA Gp μὰ vasíeia ud ip δελοῦται τιαύτίω ὃς ἀρχῆς τῶμ d" ΧΡΙΣΤΩ πῖοθιφάντωμ ἐκκλκοῖαμ γεν ἐδϑαι, ὃσοῖοι ὃς νὰ μοναχοὶ εἶναι Τκλοῦ σι νὴ ἐπιδυμοῦσίρ, Go τε κ.” δὲν ἴδιομ ἔχαμ Qva uudt εἶναι tio ντους«σλούστομ πένη]α,τὰς δὲ ὀυσίας τοῖς ἔῶνεσὶ διανέμονγεο, tux ats qo Cove καὶ γαλμοῖο, τσαιδεύσα τε καὶ Ἐγκρατεία, ᾿ ὅιους ποὺ) Λουκᾶς ἀναφέρει, ὁ πρῶνμ ᾧ Ἱεροσυλύμοις, DJ 3. 1-.»"Ὕ M 41 τοὺς 7r150UG γεγενῆδσδαι.Λέγουσϊ τοῦ tol γάϊου 4, 2"c"Y^ ᾽ 4 -καλδνίγόλα qU τῇ ῥώμη κινδιοεῦσαι, ori) T:^ » 1 2,» à*.€7 : GÉcis ΤΟ οικείου ἔθνους xs SAN«MU ὅτε τὸ δεύτερο z»^- 7 8A πρὸς κλαύδιομ qv τῇ αυτῇ τόλᾷ διαλεχδίδαε Vo αποσόλῳ-σέτρῳ,κοὰ τούτου Ἐδςκέναι Φγλίαρ, CY ^^.^» 1 T διὰ τοῦτο οὖς axovd'asde(λάρκου T μαϑ νοῦ wi, MuR"-; qV ἀλεξανδοεία Ἐπεσῖ κεκοσμκλέναΣ, ΕἸσὶ τούτου πε) giqowi πο) ἀναςΐ p.i cac σωτάγματα, ue T elTe Ad Ύους μωὐσέως, ὄντως περὶ συγχύσεως γλωσσῶμ λδ ος tie περὶ φύσεως πο) ξυρζματθ)”, περὶ ὧν κατᾷ , 4 ΄ Hl ^ Vodo Ἐυχόμεθα καὶ απομαρτυρόμεϑα,λόγθ εἷο, πῷ el παϊδεύσεως λόγορ εἶα, περὶ κληρονόμον diy Seop “Ξαγμάτωμ λόγος Eig. regt μόρϊσμοῦ Ίσωμ Kod qoe τίωμ λόγος tice ose] τρῶν d'eo&psep λόγος εἷο, T el δὲν ζναδιαγασῶμ γραφῶμ παρά τινωμ λόγος Sie τσερὶ σαυθκκῶρ λόγοι δύο, περὶ βίου Φιλοσοφικῷ λό ye se. περὶ Ὑγἠγάντωμ λόγος εἷς, wel τοῦ τοὺς ὀνείρους παρὰ Θεοῦ τ ἐμιπτόϑαι λόγοι πέντε, D p Tep C ἑρμίωθικἄ]ωρ dO) od ov Adr tre, ael ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ tabernaculo& decaloco,libri quatuor. INecnó dc uictimís δὲ repromifficib?, fiue maledictis, de prouidentia, de Iudzis,de coucrfatione uitx,de Alexandio.dicéte,g; priá tationé mu^ taanímalía habeát, et quod ois infipiés feru? fit; ct de uíta noftror libri, de quo fupra dixi mus;íd eft de apoftolicis uírisqué& infaipfit: ii Ge ϑεωρητικῦ xe, quod uidelicet cocleftía οὖν téplent.& femp deum orent;& fub alijs indici bus,de agricultura duo, de ebríctate duo, Sát & alía cíus montiméta ingenij, qua ín noftras manus nó puenerüit.De hocuulgo apud(ται cos dícitur, πλάτωμ φιλωνίφ4,}} φίλων vAcTov oid eft;aut Plato Philoné fcquit,aut Platoné Phí lo.tanta eft fimilitudo fenfaum& eloquíj. Vdus Anneus Seneca Cordubéfis So tíonís Stoíci difcipulus& patruus Lucani poctz;cotinétifTimze uita: fuit, qué nó poneré in catalogo fcton:nifi meilla: ep£c puocrét,q ra aplurímis,Paulí ad Senecá δὲ Senectad Paulü.In qbus cá effet INeronis magifter,& illi? tpís potétiffim?, optare fe dicit cíus efIeloci apud fuos,cuíus fit Paulus apud Chriftíanos.Hícante bíenniü(p Pen?& Pau lus coronarét martyrio, a Nerone iterfedt?& Ofeph9?Mattathíx fil?,ex hierofolymís facerdos,a Vefpafiano captus,cum Tito filio cius relíctus eft, Hic Rhomam ue/ níens,feptem libros Iudaíce captiuítatís ímpe ratorib? patri Πίος obtuli, η& biblíothecz publíce traditi füt.Et ob ingenij eloríam, fta, tuam quoq; meruit Rhomz, Scripfit auté& alíos uícínti antíqtatü líbros;ab exordío mun diufcg ad decimüquartü ánü Domítíani Ca farís,& duos«exoiévwes aduerfum Appionem Grammatícum Alexádrínü, quí fub Calieu lalecatus miffus ex pte gentilíu,cotra Philoné etíalibrum,uitupationem gentis Iudaicz con/ tínentem fcripferat. Alius quoq; liber eius quí infcribitur,zs; ἀνρκράτρος λογισμϑ, ualde elegás habe£;in d& Machabacor: fiit digefta marty tia.Hicin dedo octauo antíqtatü libro, ma; nifefti(Time cofitet, ppter magnitudiné fieno/ rá,Chríftü a pharifxis interfectü,& Ioáné Ρα) ptiftáuere pphetá fuiffe,&; ppter ínterfectioné Iacobi apoftolí.dirutá Hierofolyma, Sari/ pficaür dedo ín hücmodü.Eodé tpe fuit Ie/ fusuír fapíens,fi tri uírá οὔ oportet dicere.Erat em ταί γα patrator open:,& doctor con: q Aibéter uera fufcipiüt, plurímos ἅς tam deTu q CATALOGVS «9| σκδυῆς tg) δεκαλόγου,λόγοι τέ a5. 9:0, 7rtel fug) Gy, ο! ὕττοος ἔσεω ει κα]αρῶρ, πο) πϑονοίας, πα) T, Φαΐωμ, asl διαγωγῆς βίου»Ποὶ ἀλεξάνδφου, wg) ὅτι '' ἴδιον λογϊσμιὸρ ἔχει τὰ ἄλογα, ὅτι πᾶς ἄφρῳμ doit λοι tsi, ir διαγω γᾶς dI) Ἱετέρωρ,ηἱ ὃν Tum) dp Ero fu, rovri£si Ὁ ἀτοοσόλωμ λόγος εἷς, utut γγαψε,περὶ Bou θεωρκτικοῦ ἐκετῶμ,τοντέοιμ, ὅτι τὰ ἐπουράνια ἀτενΐφουσὶ το) ἀεὶ ἔνχονται"t 3:5, πρὶ γεωργίας λόγοι δύο,τσερὶ uto δύο, ΕἸσὶ 19) ἵπρα ὧν τῷ ουγγφάμμαϊα,νπω ἔις τὰς ἐμὰς χᾶραρ Ὠλδόν» ταυπερὶ τούτου Gd ἥδοιμία df Ἑλλίωικῶρ ἔπλά! : 49, 9 L4 eut ev LL Top QAcvi λει Φίλων Acron Wyeeadri ip ouo 'ὅτης Q9) τε διανοίας nod φράσεων e E Ovxioa ἄννεως σέγεκα κόρδουθίώσϊος, σώοι» A τος 5ωϊκοῦ paso) θᾶος“πρὸς vod E00 A Ὁ T» 1 01025 E κιανδ T 7r0LNT 0s ἄνυ Ἐγκρα]ὴς Op ὃν πάντως κατκρίθμουμ qu Gd" καταλόγῳ div ἁγίωρ, ἓι μὴ δ Ἐπισολὰι τούτο πεοέτρεπομ,ἂι παρὰ τοολιῶμ Gay νωσκόµιουαι, τοαύλου ἀτσοσόλου πρὸς evene ig) ob νεκα πρὸς τραῦλομινέρωνορ ὢμ δίαδάσκαλος, hold Ἐκᾶνο καιροῦ διωαὸς,ύχετο τοιοῦτον ἔχεν παρὰ tfi - Ἰδίοις TÓwop,oiop«V λος παρὰ τοῖς χοϊσϊανοῖς, ὧν τος πρὸ ψψυιαυδῇν δύο τῷ rap πος χισοσόλονο πὲ. τον ηρὴ παῦλομ,ταφὰ νέρωνος ἐσφάγι. 6 Ὡόνποὸ ματϑίφυ ἥδε, ἱσροσολύμωμ ἱερεύς, σαὶ φὰ ὀνεασασϊανοῦ λοι, μετὰ τέτου τῷ ἡοῦ av^ τῷ κατελείφϑκ,ὃρ tre ζῶμίω CASO, tia M I, γαι(Ὁ) Ἰουδαϊκῆς ἁλώσεως, τοῖς δύο βασϊλεῦσι τῷ . τεπατρὶ πο) Gd" ἡῷ προσίώεγκερ, δι ἄνερ κα) τῇ δι»| . ῥοσίᾳ βΙθλΙοθήκη Ἀνεδόθεσαμικρὶ) διὰ Τὸ δόξαμ i ἐυφυΐας,ανδρϊάντος ἀξιώθν, ἔγραψε δὲ καὶ(9) ἄρχαι ολογΐας λόγους ἔικοσι, χτοὸ(δ) τῷ κόσμου ἀρχῆον ὦ ἕως τεοσαρεσκαιδεκάτε ἔφυς δομετίαγοῦ xatadgot, Qd δύο ἀρχαιότητος κα]ὰ ἀπττίωνος γραμ ματικοῦ 908 . ζανδρέως ὃς Ἐπεὶ καλλιϊ γόλα πρεσβντις ἀπεοάλε πα. g& Τῷ μιέρους Pf) ἐϑυϊκῶμ,κατὰ φίλωνος λόγομ περι! έχου]α κα]άγνωσιμ T Ἰουδαίωμξἔγραψε, Es] Ελ ἄλλος &vt λόϊος περὶ ἀυθκράτρος ΆογΊσμ.οῦ ἐξαίρετος rM, que(9) τῷ τσάβους Τῇ ακκαθαίωμµ ἐμνήδηιοὗτος qu δ ὀκτωκαι δεκάτῳ οδὲ αφΧαιολογίας λόγῳ, ''Φανερῶς ὁμολογᾶ, d'i τὸν oyxoy τῶμ ονμείθμ» τὸρ XPIZTON ἐσφάχδαι wogd qogioulop, ig) Ίω ἡ ἀννίω ἐν. oif islib ἀλκδῶς γεγενῆϑαι περοφήτίω, 19) διὰ alb. σφαγιὼ tiov τῷ ἀτοσόλυ τὰ 0! «σόλυμα πεπορδήθαι,Εγραφε δὲ πο) πατρὶ τοῦ κυρίου ὕντως, γΐνεται δὲ WI τοῦτ, τὸ Χρόνομ ΤΗΣΟΥΣ σοὶ φός ἀνής, εἴγε ἄνδρα Ko Top λέγερ Xpfei γαβ παρα” ᾿ δόξω ἔργωμ ποικτήρ, διφάσκαλος ἀνϑρώσωμ τῶμ Mori va Φεχομδ/ωμ, το) πολλούς μὴν Ίου” E E: daiost ín " μι ἅι ΣΙΓΓΡΑΦΕΩΝ EKKAHZIAZT. dais cg de gétibus.fui habuit fe&tatores,& cre debatur efle Chriftus. Cüq, inuídía noftrorü princpü,;crud εἴ Pilatus addixiffet, nihilominusq eum prímü dilexerát;pfeuerauerüt. Άρι paruit eim eis tertía die uiuens. Multa& hzc δὲ alia mírabilia,carminib? pphetam de eo πα, cnantibus,& ufa hodie Chriftianorum gens ab hocfortita uocabulum, non defedt,—: W Vitus Tiberiéfis, de puíncía Galilza;co nat? eft& ipe ludaican: rerü hiftoríá te! xere,& quofdá cómentariolos de fcriptu ris componere,Sed hunc Iofzphus arguit mé dacij. Conftatautem illum eo tempore fcripfif fe, quo& lofephus. | Lemens,de d apfs Paulus ad Philip: penícs fcribens, ait, Cá Cleméte& cx teris coopatoribus meis, quorü noia faipta funtin libro uitz.quartus poft Petrum Rhomz epifcopus. Siqdé fecüdus Linus fuit, & terti? Anadet?, Taetfi ρἰατίαρ Latínon: fecü dü poft Petr apoftoli putent fuiffe Clemen té.Scripfitex pfona Rhomanz ecdefiz, ad ec defià Corínthion: ualde utilem epiftola, quz & in nónullis locis publice legit, quae tnihí uí/ detur characteti epiftola quae fub Pauli noie ad Hebrzos fertur conuenire.Sed δὲ multís de eadé epiftola, nó folá fenfib?.fed iuxta uerbo τ dqp ordíné abutitur.Oino grádís ín utrag fimilitudo&Fertur δὲ fecunda eíus noie epifto la.quzaueterib? reprobatur.Et dífputatio Pe tri& Appionislógo fermóe cófaripta, quá Eu febi? i tertio hiftoria: eccfiaftice uolumie coar guit.Obijt tertío Traíani áno,ct nois ci? méo ri ufcy hodie Roma extructa ccdía cuftodit. Gnatíus Antíocheng ecdefiz,terti?poft Petrü apoftolii epus,cómouéte pfecutio né Traíano,dánat? ad beftías,rhorná ui &us mittit. Cüg, nauígans Smyrná ueniffet, ubí Polycarpus auditor Ioánis epifcop? erat, faipfituná epiftoláad Ephefios, alteram ad Magnefianos,tertiá ad Ί rallenfes, quartáad Rhomanos& inde egrediés fcripfit ad Philadelpheos δὲ ad Smyrnaos,et pprie ad Poly^ carpü;comendás illi Antiochenfem ecdefiam, inq etdeeuágelioquod nup a me tráflatá eft fup pfona Chrifti ponit teftimonium, dicens. ou urrectioné i carne eü uidi, &aredo qa fit Et qr uenitad Petrá δὲ ad eos quí cá Petro erant, dixit εἰς, Ecce palpate me, &idcte quía ng fum damoníá corporale,Et E ftatim SCRIPTORVM ECCLESIAST. n4 -' Lj- LJ: δαίους, πολθοὺς δὲ wg) τὸ Ἑδακυϊσμοῦ ἐπκγάγετο, 6 ΧΡΙΣΤΟΣ Üvroc lip o) ἀυτὸν ζυδείξα τῶμ πρώτων Sud eap waplipTu,Saup ἑσιτετιριυκότος πιλἄτου, LE 4&^ KA SA" oux επαύσαντο, 0) Τὸ ηφῶτομ QVTOJ αγατσήσαντες e ἐφάνκ γὰ&vroio apéeup ἔχωμ ἡμέραρ, du p 3p, ᾿ Ῥείωμ προφνφν ταῦτα καὶ ἄλνα μυρία τοὶ Gv TO trek κότωμ, to τε VÀO TF Χρισιανῶμ απ τ δὲ ovo emos oux ἔλιπε τὸ φύλομι: OV s" τιδεριάδορ,ξσαρχίας γαλιλαίας, ἔπε! ἢ H M 2:11. 3"ER.. 4 Xeiguas AO. wo) uio Tovd*arixlo tsogiap σι, τάξαι,καί ἀνα ὑπομνήματα ποιγράφεν, ἀλλὰ TOU rop Ἰώσνπ O4 Ἐλέγχα γι σάμθηορ, ποὺ) γο ον ἢ» κείνῳ Gd. καιρῷ σαυέγφαφεμ, ὅτε το) Ἰώσηπος, Δήμο, οὶ ὃν παῦλος ὃ απόσολθ πρὸρ QU Ἀ.... Ἀιππκσίους γφάφωρ λέγε, Md κ) κλή μου» Ῥο.τέταςτο μετὰ πέτρομ ξώμας Ἐπίσκοπος, | dei eee" à λῖνος ἐγγύετο, τρίτος ἀνέγκλητος et πα) qw 00i dV ζωμαίωμ ὑποολαμιθάνουσ], δεώτεφομ μετὰ p ἀππόσολομ γεγενῆθβαι κλήμοντα,Εγφαψερ Ἐκ aeo 4, « σώτσου q9| ἐκκλησίας M πρὸς vlà)«V κορίνθῳ tx^ κλκσίαμ VerisoAlio τοάνυ Δαυμασήρ,ἅ τις SU φανεροῖς τότεις δημοσία ἀναγινώσκεται, d χαρακτῖρί ὃ πρὸς Ἑβραίους ἐπισολῆς τγαύλου σαυάδουσα, ov µόνο νοκ f ἐλασὶν, GNO καὶ λό*yo10, 49) 96A Go μεγίσκὄξι ον ἕκα τέρα 044019016, Φέρεται κο) ἑτέρα dt Ὀνόμματοο χυτοῦ ἕιναι ἐττοολή, τις pd. σάντωμ ἀποδοκὶμ dej. gl] διάλογος τοέτρου πο) ἀττοίωνος μακρῷ λόγῳ σαυ]α Ύξσα.ἅμ ἄνα ἐυσέβιος ξυθωνα qu ρε τρίτῳ φϑὶ bou οτασικῆς. Ἱσορίαο τεύχ. τελθυτᾶ d τρίτῳ φυ ταυτόν, ""UN' L,»”,& ν τραϊανοῦ,(oJ) TU τούτου quí up ἄχρι τήµερορ, i qu τῇ ῥώμη Ὀικοδομιθᾶσα ἐκκλησία φυλάπᾳ: Γνάτος qu ἀντίοχεία Ἐκκλησίας με]ὰ πέξορ Ἐν ἀτόσολομ Ἐπίσκοτσορ, δίω yu dp κινήσαν/ τος Τραϊανοῦ, ϑκρϊομαχῆσαι x odas tue i pup 5έλλεται δέσμου, λέω δὲ 9) ἐπισὰς τῇ 1 5 r» ιν, να 0/AUgV8 ,SW ἃ πολύκαρπος ἀκροατηο Ἰωάννου tw]/ 3» 3. 5 Á, ᾽“' σκοπος p, ἔγραψε πρὸς ἔφεστους Ἐασισολίὼ Mio. ἄλλην πρὸς ἐλαγνκσ᾽ανούς, τρίτημ πρὸς τραλλϊανούον τετάρτχμ πρὸς ζωμαίους, κακᾶθεμ σιἸὼρ, ἔγραψε QE λαδελφεῦσὶ,καὲ σιμυφναίοις, ug?) Ἰδικῶς πρὸς πολύκαρ Τσο, παρατ]δέμθυος qi ἂν bo. rub qv αντίο χειὰ Ἐκ f xAuciap, qu&"οὐ περὶ τοῦ ἐναγγελίου τοῦ πρώ! Ημ μεταφραθέντος, tx προσώπου ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ png soin) λέγωρ,Εγω δὲ δὶ μετὰ δ ανάσασ]μρ q σώματϊ av Gd op, xat πισεῦω ὅτι ἔσι, Θ ὅτε ᾖλθομ πρὸς πέτρον Qvo ca αυτῷ ὄντας, trop avito, Ἐν λαφήσατξ µε ὅτι οὐκ EA] δαιμόγιομ cope Dj KG "εἰ τὰ T ἐνθέως ὡς τος m ᾿ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ftatim tetíoerát ed,& crediderüt. Díenü auté uidetur,qa tanti uiri fecin? métioné ,& de ep ftola ei?,quá ad Rhomanos fcribit pauca po; nere.DeSyríaufq; ad Rhomá pugno ad be ftías,in marí& ín terra;nocte dieg;. ligatus cü . decem leopardis,hoc efGmilítibus,q me cufto . diunt,qbus& cá benefecetis, peiores Πᾶν. Ini^ . quítasaüt eon, mea doctrína eft. fed nó idcir co iuftificatus fun, Vtínàá fraar beftíjs,qua: mí hí funt pparata; quas& oro mihi ueloces effe ad interítü& ad fu pplícia,& allíci ad comedé dü mene ficut δὲ alíon: martyrü no audeant corpus attíngere. d'fi uenire noluerínt, ego uitn facíáut deuorer.I gnofcíte míihí filiolí, qd mihi pfit,ego fco. Nücíncpio Chrifti effe di; fcipulus;nihil dehis quz uídétur defyderás.ut Tclü Chrifti inueníá,Jenís,crux,befti,. cófra ctio offiti;mébron: díuifio,& toti? corpís cotri 3tío,& tota torméta diaboli,ín τις ποπ, ut | Chrifto uar Cg íam damnatus effet ad be ftías,ardore patiédi οἴ rugiétes audiret lcones ait, Frumétü Chrifti fum,;détibus beftiag: mo tpanis müdus ínueníar. Paffus eft anno «xi. Traíani, Reliquíz corpis ei? Antíochiz ia cent,extra portam Daphniticá.ín coemiterio. Olycarpus,Toannís apfi difcipulus,& ab co Smyrnz eps ordinatus, totíus Afix princeps fuit. Quippe q nonnul losapfons& conzq uiderant drim, magiftros habuerit&uiderit.Hic pptcr δα fup die pa Khz quaftioes, fb impatore Antoníno pio. ecdefia ín urbe regéte Aniceto,Rhomá uenit, "ubi plurímos dice: Maronis ὃς Valenti ni pfuafione deceptos, reduxit ad fidé.Cüq ei fortuíto obuia fuiffet Marcion,& díceret, Coenofcis nos?Riidit, Coenofco prímoegenitum díaboli.Poftea uero reenáte.M.Antoníno δὲ L.Aurclio Cómodo;qrta poft Nerone pfecu tione,Smyrnz ,fedéte petule&uniuerfo po . puloín amphitheatro aducrfus οἴ pfonante, - gni tradítus eft. Scripfit ad Philippenfes ual. js utilem epiftolam, qua ufq; hodie ín Afizc conuétulegitur.— M ApiasToàánis auditor Hieropolitan? epifcopus ín Afia.qng eim fcripfit uo/ L.— lumina que pnotauit.explanatio fer, monü diii.In qbus cá fe ín prffatione afferat , Bo uarías opíniGes feq, fed aplos authores ha ᾿ bereait,Cofyderabá qd Andreas, qd Petrus , dixiffentquid Phiipp?,quid Thomas, quid ! Jacobus C€ATALOGVS'^ ''Ὠθίως ἅψαν» αυτο, 49) Ἐπίθθισαμ,αξίομ δὲ φαίνδαι; Ἐσείτσεφ Ῥιούτου ανδρὸς τοεποιήμεδα μυΐμιω κα -Ἐπιοολῆς ἀντο) q9| πρὸς ξωμιαίους γραφείσις, ολίγα ἐκθέδη, δὴ συρίας ἄχεϊ ῥώμης, θνοομαχῶ ᾧ θαλάσᾳ νὴ qu γῆ,νυκδο C dpa Δέκα συυδεδεμξγοο λεοπάρ - 4-/ . δοιο,τουτέθϊ, Sei roue τοῖς φυλάοσουσί 1.01 τῖνες «ΜΑ μετὰ ἐνεργεσίαμ Χείρονες γίνονται, Gu γον utat. αυδίν, τταίδθυσίο μοι tsi ATO ὃν διὰ Te'ingy ὥϑεμινοῦ) ἔιθε ἀπολαύσω df) Ὀκοίωμ dfj ἐντρεσιδη TOJ μοι) ἅ τινα ἔνχομαι ὑξύτατα ξιναι(^oi εἰς από Adopt) qud AexiQap tie alib ἐν κατάξρωσῖμ, μὴ . Tro6 ὃμ πρότοομ ἐπὶ δὴ) ἄλλων ἐλαρτύρωμ, μα τολμά, ..σωσί τῷ σώματόο μου dado, ΕἸ 300) art μὲ θελίσαστρ, ἐγὼ β᾽άσομαι,τοθὼμ καταξφωϑίσαν, ziy 4 d o ab ΄ Ara ev» "Ὑνωτέ μοι CERVI GP συμφέρομ(X01,^y Q0 διϑα,νῶ d^ A040 oz μαθντίς, ovdtp το Prop Tüp ὑφωμδύῳμ . ἐπι aU, ἵνα Τὸ» IHZOYN ΧΡΙΣΤῸΝ Suo e Tv, Sdt^ 2: ος, θηρία, σύγκλασις o5 cep) dV μελῶν δίασσα . μὸς ηρὴ aou Po τῷ σώματος σωρτριβή, vo) βάσανοι τῷ δ]αθόλου,ἓις ἐμὲ VA Bop ἵνα THX OY ΧΡΙΣΤΟΣ) τσολαύσω,Κατακριθεὶς τοἶνων ϑηφιοληχῆσαι,(ποθ T0 παδξ,ακούσαο τῷ βρυγμοῦ ον λεόντωμ ἔφα: σι τος ΙΗΣΟΣ: ΧΡΙΣΤΟΣ. tiui, 92) Ένχομκαι τοῖς οδοῖσι TW Selon ἀλεθίβδαι ἵνα ἄρτος καθαρὸς ξυρεθῶ, ἔσω θε δέκατῳ ἔτα τραϊανοῦ, τὸ δὲ λείψανον ἔξω οθ) δαν τ QWIIWUS το ύλας ντο M qu Τὰ κοι Ανρί. ολύκαρ 0’ Ἰωάννα χποσόλυ(καθετής, κ) πὶ. τοαξὰυτο, ο) σμυρναίωμ Ἐπίσκοπος xaxa Salo τοάσιο qO| ἀσίαο ἀρχηγός γέγονε, διὰ τὸ πολδοῖς δῇ" ἀποσόλωμ πο) δν τὸν ΧΡΙΣΤῸΝ ἑωφακότωμ σαυτετυχκπέναι, δὶ διδασκάλους££^ ναϊιοὗτΘ διά Qvae οἄτίας τῷ πάσχα, βασιλεύοντος ἀντῶνΐου Τὸ πίου, ἐπισκοποίδιος q9) ἐκκλισίας có 4486 ἀυϊκάτδ, Eo ésu τῇ ῥώμῃ, ον ᾗ Croce δ᾽ d^ γιατὶ μαρκίωνος κ) βαλεντίνν πιεύσαντας ἄνεκαν λέσατιΔτσαν]ήσαντε ὃ αὐτῷ Ἐξ ἀυτόμιάϊα ἀιαρκίανορ, * TM^ bU ^ V trenes αὐτῷ, γνώφιδε ἡμᾶς; Απεκρίθη γνωρίζω Tage Dd, EAE τότοκο T διαδόλο, πεταταῦτα βασιλεύον»ῃ μᾶς - 1 rovs, C uns αυρκλίν κομιόδὈ,τετάρϐ μεϊὰ νέρωνα διωγμοῦ κινκθένηο, qi σμύρνῃ θεωρδνε T tula ... πάτουρὴ τρανὸς T lus ᾧ"e. ἀμφιδεάξῳ xot : 13 9 M. ᾿ βοῶντος, τυρὶ ἠδεδόθη, Εγγαφε aede Φιλιππισῖοις 7 . τοἀνυϑαυμαπὴμ Ἐπισολίδ»ἵτιο ἄχρι Το) τσαρόντος, S τὴ ασιαν] σαυόδῳ ἀναγινώσκεται, Απίας Ἰωάννο ἀκροατής, Ἱεραπολίτης C a ' τ΄. ἂρ Ἐσσίσκοτρο, τσ έντε ἁλόντος στυέταξε λόγον ους X) ἐπέγραψ' ἔκθεσις Ad yop κυρία, qol λέων qu"1001/410lg μὶ oA S Ep ποικίλαις φήμαιϐ» ἀλλὰ δυο ἀποσόλθο Oxo γορϑξο, tox, κατενόοῦ ἽΓ ἀνδρέᾳρ,τί E κασῃ]ΐ Quare SOGuSTE e Ἰάκωδος SCRIPTORVM ECCLESIAST, Tacobus,quid Ioánes,quid Matthaus,uel ali? uilibet difaipulon: ἀπί, quid etía Aríftion: δὲ enior Ioannes,difcipuli dri loquebátur.Non enim tantü míhí libri ad legendá profunt,qn; tum uia uox, ufcy hodie ín fuis authoribus p fonans. Ex quo apparct ex ipfo catalogo no^ minü;alium efle Tamen inter apfos poni tur,& Αἰ fenioré Ioanné, qué poft Ariftioné enumerat. Hoc αὔτ diximus propter fuperiore opinioné,quáa plerifq retulimus tra itá,du/ as pofteriores epiftolas Ioannis non apoftoli e. d prefbyteri.Hic dici£ mille annos: Tu daicá zdidiffe«θυτέρωσΊ,, qué fecuti funt Irenzus& Apollinarius,& cxteri;qui poft refur^ tectioné aíunt ín carne ο fanctis drim regna/ turá. Tertullian? quoq; ínlibro defpefidelia, & Victorinus Píctauienfis, δὲ Lactantius hac opíníone ducuntur, Vadratus apoftolor: difcipulus,Pu blio Athenan: epifcopo, ob Chrifti fidé martyrio coronato, in locá eius fabftituit,& ecdefiá erandi ter; rore dífocrfam fide δὲ induftria fua cógreeat. Cüq; Hadríanus Athenís exegifíet hyemem, inuifens Eleufiná δὲ oibus pene Graciz facris ' initiatus, dediflet occafione hís,q Chriftíanos oderant,abíqy pracepto ímpatorís uexare cre détes, porrexit εἰ librii pro relígione noftra co pofitá;ualdeutiléplenüq; rationis δὲ fidei,& apoftolíca doctrina digni, in quo&antíqui tate fuz xtatís oftendens,ait,plurímos a fe ui. fos,q fub diio uaríjs ín Iuda oppífi calamita tibus fanati fuerát,& qa mortuís refurrexerát. Riftides Athenienfis philofoph? elo quentíffimus,& füb príftíno habitu : difcipulus rans rino d do/ Euas ratione cotínens,eodé tpe quo€ Qua ratus Hadriano principi dedit, id eft apolo δες p Chriftianis, quod ufq hodie pfeue/ rás,apud phílologosingeníj eius indiciis eft. Grippa,cognométo Caftor, uír ual de doctus,aduerfum uicínti quatuor Bafilidis hzretící uolumina, qineug geliü cófecerat fortíffime differuit prodens ci? uniuerfa myftería,& pphetas enumerás,Bar/ caban δὲ Marcob,& ad terrorem audientium alía quzdá barbara noia,&«ἰοῦ maximá eius Abraxas qui dfi annü cotínens,iuxta Graco; rum numen fuppute£, Mortuus eft auté Bafi lide 5,4 quo Gnoftic ín Alexandria téporibus Hadriani ΣΙΓΓΡΑΦΕΩΝ EKKAHZIAZT, 12$ Ἰάκωθος.τί Ἰωάννης,τί Macr loo o) 01 Aorer ot TO Κυ glov Lora, τῇ δὲ αρισίωμ καὶ o aere Um qoo Ἰωάννης μαδντᾶι ΤΟ κυρίου ἐλάλκσαμ. οὐδὲ γάρ µε τοσοῦτομ BÍeAo us ἀνάγνωσϊν ὠφελοῦσιμ,ὅσομ Ίῶσα φωνὴ,* ds ἄχεϊ TO παρόντος διὰ δν, συγραφαμθήωμ cdi Qe δελοῦται δὲ δὲ wo τῷ καταλόγου δῇ» ὀνομά^ T ἄλλον ἔιναι Ἰωάννίω ἀπόσολορ,ὴ ἄλλομ ἔναι πρεσ Εύτερορ Ἰωάννίω, ὁ» ἄνα Vspop μιεϊὰ qbp&eisiovo. καὶ ταρϊθμᾶται, ταῦτα δὲ ugiko μον διὰ τὰ προαναφερό (θύα, οὖν οἷς ξιπομιον,Τὰς δύο ὑσέρας Ἐπισολῶς, μὴ ζε ναι Ἰωάννου τῷ ἀτοοσόλου, ἀδιὰ τῷ πρεσθυτέφου,οὖτε λέγεη XiA op ζυϊαυῦ Ἰουδαϊκιὼ tad ed'ondvai A68 ρωσ μι ἠκολούθασ' ξιρηναῖος V) ἀτρλλινάρϊ νὴ δι Aorer, ὅι ἄνες μεϊὰ τ ἀνάσασιμ φάσκασιμ qo Ὧδ' σώματι µε τὰ δῇ) ἁγίων τμ κύριομ βασιλεύᾳν, κάῑ περτυδλϊανός δὲ qvo τῇ βίθλῳ τῇ 7:01 οθ) ἐλπίδος d τοϊσῷ» 9) βΙκτωςῖνος πεταθῖνος, καὶ λακτάντιος ταύτη τῇ d'o/ κήσα ἔίλκαυται Ουαδρᾶτος dA) ἀποδόλωμ 4.6 Wr do, παθόν/ κ τος πουσλίουϑίωῶμ ἐτϊσκότου ὑπὲρ του! ΧΡΙΣΤΟΣ, εις τομ αυῇ τόπομ ὑπεισέρχεται, καὶ τἰὼ ἐκκλησία, ον μεγάλῃ ταραχῇ διασκορπι» é9dcay σῳυάγᾳ, Mg) io αδοιανὸς ᾧν ἀδίναιο Vel) μαζερ ᾧ Avery ys, μλούος, ο) πάντα Xsd'op τὰ ὃ Ἑλλάδος Δλυδήρια μιυκθεὺὺ, d'éd'oxep ἀφορμίὼ ἐπὶ τὸ tUe μἰσοζύτας τοὺς Χριδιονοιὶς, wy) δίχα βασιλικᾶς κελεύσεως κολάσαι,ξτεέδωκε βΐδλομ ὑπες ο) ἡμετὲ φας Ῥρησκείας σαυτεὸ σαμ,τσάνυ X$NSMU, πο) γέμου» eap Aofieu d QN wissoo, KÉfap τε qO| icmrosoAu kilo ar ca δεύστως, ἢ γὴ ποὺ αρχαιότητα ο) Ἰδίας ἡλικίαο δα KW ἔφκ,πολνούς ἑωρακέναι τοὺς rcd τῶ κυρίου ποικἁ δεν ὦ τῇ Ἰουδαίᾳ κἄμνονταο νόσοιο Ἰαθένταο,«9) ὅτι ἀνὲς ἐκ vene Gp ἀνέσησαμ, PistidWo Ἀθίωσίωμ φιλόσοφος ivpead ilo y 49) WA ab meorégap διαγωγίὼ, κακὲς, ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΟΥ, τεῦχος δόγματος Ἡμικτέ». ρου, ἀνάμεσο, λογίσμοῦ, καὶ Ἐκξῖνο καιρδ, ἐμ ὦ X) κα ϑρᾶτος ad'eicw is"6 ῥασιλᾶ ἐπέδωκε, rov ésip ἀπο AoyxTixdp irse δν, Χριδιανῶμ,ὅπες ἄχρι T παρόντα 79€ τοῖς Φ[λολόγοις σώθεται, 4 ΕΝ,| rei 709,0 ἐπίκλίω κάσως ayip πάνυ πε’ παιδϑιμϑλίος, ή Pf εικοσιτεοσάρωμ Pact λείδου διρετικοῦ λόγωμ δν tic ὁ Ἐναγγέ» Auop adv aioipeaód top Γενναίως δ κγήσαϊο,πάν τα ἄυτῷ τὰ μυσήρια Ἐκφαΐνωμ, καὶ rove προφήταις σι απ Ιθμουμθύους βαρκαξᾶν ἡ) μαφκώβ, πρὸς φό Cop PA ᾽ακροωμθμωμ,ἕτερά Qvo Ράρθαρα ὀνόμια]α, CN TF μέγιοομ cif θεὸν ἄέραξάσ, cla tiavt πἰριεχόντα xA T ἀριθμὸν Ὁ γζαϊκῶρ ψκφλ)δμονον.τελθυγῶννοε βασὶ λείδυ Γιωσικὸι ἐν αλεζανδρεία ἐκλήθισ. ip Tio χρό"y X&d glavoy! I |! ως ος CATALOGVS| Hadriái,3 tépeftate& Chochib?dux Iudaicz factiois, Chriftianos uaríjs fupplicijs enecauit. Gefippus uicín? apoftolicon: tépon:, —& oésa paffione ἀπί, ufqy ad fuam ata 4^ tem,ecdefiafticon actuü texens hiftori as,multaq, ad uulitaté legentíá ptínétía, hínc inde cogregans,quíngy libros copofuit.fermo/ ne fimplici;ut quoR: uítà fectabat ,dicédi quoq exprimeret characterem. Afferit fe ueniffe fub Aníceto Rhomá,qui dedimus poft Petrü epus fuit,& pfeueraffe ufqy ad Eleutheríü eíuf dem urbis epifcopü;qui Aníceti quondá diaz conus fuerat, Praterea aduerfum idola αρα» tás,ex quo prímü etrote creuiffent/fubtexit hi ftoríam, ex qua oftendit, qua floruerit atate. Aicem, Tumulos mortuis templag; fecerunt, ficat ufq; hodieuidemus,e quibus eft δὲ Anti^ nous feruus Hadríani Caffarís,cuí& gymnic? agon exercetur,apud Antínoum cíuitaté, quá ex eius nomine condidit, δὲ ftatuit prophetas ín templo. Antínoum autem ín delitijs habw ifle Cacfar Hadrianus fcribitur.| Vftinus philofophus habitu ἅφ philo/ í fophon:ícedés,de Neapoli urbe palzfti nz;patre Prifco Bacchio, p religióe Chri fti plurímü laborauít,intátá ut Antonino ἅα; Ρίο δὲ filijs ei?,& fcenatui librá cótra gentes[αἱ τῇ daret, gnomíniágs crucis no erubefceret, etaliü libra faccefforib? eiufdé Antonini. M. Antonino ucro,&,L. Aurelio Cómodo.Extat cíus& aliud uolumen cótra gentes,ubi de da monü quoqj natura difputat, X quartum ad» uerfus gentes,cui títulum pranotauít ἐλέγχου, fed& alià de monarchia dei, δὲ alium librum, qué prznotauit Pfalten, δὲ alia de anía.Dialo eus cótra Iudxü,quem habuit aduerfus Try» phoné principé ludo, fed& cótra Marcioné infignia uolumína, quom: Iren? quoq; ín quínto aduerfus hzrefes libro meminít,& alium líbrá cotra οξς harefes,cuius facit métíoné in apologetico, quédedit Antonino Pío. Hic οἴ in urbe Rhoma haberet τὰς^idgi$36,8 Crefcenté Cynicü;qui multà aduerfum Chrift^ nos blafphemabat, redareueret, gulofum,& mortis tímidü luxurizq;& libidinü fectatore, ad extremum ftudio eius δὲ infidijs accufatus φ chríftíanus effet, p chrifto fanguíné fudit. Elíto Afianus, Sardenfis epifcopus, Ν]-- imperatori.M. Antoníno κε. to;g Frótonis oratoris difcipul fuit, pro Chri KATAAÓrFOXZ ἁδφιανοῦ, ὅτε wo] χόχιθος ὃ P Ἰουδαίωρ νγοήρθος πολλοὺς PW γεισιανῶμ,ποικίλαις ἡριωκίαις μεέίλωσι, ες Ηὶ γέστσπος PN Χρόνωμ TW ἀποδόλωμ asd t σας Vie T0) πάθους τῷ κυρίου, ἕως Ma υβόνωμ, δν Ἐκκλισιαθικῶμ πράξεωμ iab vop Ἷ septa, No) πολλὰ ἕΊερα tig ὄφελοο df ἄναγηω, σκόντωμ σαυτείνοντα; πανταχόθεμ eA yap mre συέθικε βίξλουο,απλουσέρῳ λόγῳ,ὥς τε then: Γέσασθαι χαρακτῆραό,ωμ[^y βίῳ diocl φάσιᾳ δὲ Ἐπ.οϊδαι τῇ oou ἐπὶ ἀνικάτου,το μετὰ τέγρῳ; δεκάτου ἐπισκό 500,09) διατετελεκέναι ἄχρι Vb gov ἐπίσκόπου οθὶ προζρκμδώνο 60,00 ἀνικήτου δι ἄκονος ἐγέγονα.κὰὶ 1 δν ειδώλωρ δ κγού μος, κ΄. ποίας πρῶτομ πλάνκο Ἰνξίθν, σωυέταξεμ ἰσωρίαμ, νέο QU ποίοις ἀῴθκοε καιροῖο.φάσκα 300) dvrae, τίμ É €ovo τοῖς νε κροῖς, Kod ναούς Ἐποιή σαντο,καθὰ άχρϊ d: δεῦρο oe GA, p ὄξὶ κοῦ ἀντίνουε, ὃ Φοῦλος ἄδεια νοῦ καίσαςος, οὗ dog vg) γυμνϊκὸς eryap, qr ciat vo ἐπιτελᾶται,νοὴ 4 δίκαιομ(δὴ πόλεως, Ἐκ οθὶ wr ποσκγοςίας ἔτυχε, νὴ) πϑροφήταρ tp ἴῷ ναῷ ἴσισι, bay ἀντένοιυ ἓμ"Gd: μεταξὺ dl οἀδιλικίωμ Vind voy d eiavop(ες συγγράφονται, quiis d Ουοῖνος Φιλόσοφοο, 19)(^) 9 ματ d. Q^ 0 coop Χεώμθρος, re(δὲ veccmro udi Vregxie «6 παλαιοίνηο, ἔκ πατρός ay eos βακχείον. Voip? θρχσκείας div xgisiavGp πάνυ Ἐκοτσίασερ Με: 1:J 4* κ | περὶ) ἀντωνΐνῳ ὧῥ' Eolo wie Mg) τοῖς τούτο εὖσι, νοὶ τῇ συγκλήτῳ,βίθλου Κον εονῶμ carey: cp ἐπιδοίδύαι,τὸμ ὀνεδἴσμ.ὀμ ΤΟ 5αυρον μιὴ uod ος, xd ἀλλίω β/ξλομ τοῖς τὸ&vTO Ἀντωνίνου δια, Φόχοις,τουτέοι μάφκῳ ἀντωνΐνῳ Brea, C λουκίῳ ἂν pfo κοµιόδ, EST νὴ CON Gt βίβλος, IA δν η tp ᾗ περὶ οδὶ φύσεως[ν᾽ δαιριόνωμ διαλέγεταιθΊν ταρτοµ λόγομ ὁμόϊωρ LA d ἐθνῶργομ ἐπέγραγεν ἔλεγχος, και ἄἈνομ"iei οδὶ τὸ 3:5(μοναρχίας, ἄλ. Aop ὠνόμασε{άλτίω,(2 ἕτερομ aisi«δὲ ψυχῆρι Aida, γον γ{ δν Ἰουδαίωρ ο xA WA τρύφωνος Soy. ΔΝ Ἰουδαίωμι οὗ μιἱὼ ἀλλὰ w) Καὶ μαρκΐωνος Vou. TUXISOp(ep καὶ τιρκναζος tp ορ πέμηῳ λόγῳ, κατὰ d) διρετικῶμ μέμνηται, πο) ἄλλκν βίξλος ΜΠ πασῶμ T διρέστωμ,ἣς μέμνηται ἐμ ῷ ἀπολο κῶς , e D wl€ ἘΝ . Sp ἔδωκεμ ἀντωνίνῳ"Sd πίῳ.οὔτε kp τή ῥῶμῃ EXUD τὰς διατρτβὰς, ενθώνωρ κοίσκκμ Q p καυϊκὸμ TOU. 4 δν Χρϊσιανῶμ βλασφημοίστα,κοὶ καλῶρ&O p d μαφγομ,μοὶ ἐμ θάνατομ φοξούμονομ νἀσωτόρ πὶ v) ἀκόλασομ; τέλος τῇ τούτου ἐϊσρ γεία Mod) VariecuAR E Χρῖσϊανὸς Vasse T9 ΧΡΙΣΤΟΣ ἔτσαθεμ» Ελίτωμ ἀστανός,σάρδεωμ ἐπίσκοπος, gie. TE“, Es ὅλομ βασιλᾶ μάρκῳ ἀντωνίνῳ Figu 08 : D φρόντωνορ ΤΟ ῥέτορος pair do ἐγεγόὂθ» ὑπὲρ τῷ -ι.“ἘΞ ΞΕ- ἘΞ ἘΞ2 ἘΞ-Ξ τὸόῊἥΙ“τἪἍ LT Ί us là SIITPABEQN ΕΚΚΛΗΣΤΑΣΗ,. gro Cliriftiano dogmate dedit. Saripfit quoc & alía,de quibus ifta funt,qux fubíecim?. De páícha libros duos.Deuita pphetarum librá unü.De ecdefialibrá απ. De die dnicalibrá unü,De fenfibus librü unü.Defidelibrá unü. De plafmate libr unü.De ania δὲ corpelibrà nnà. De baptifmatelibrü unà. De ueritateli/ brá uni, De generatioe Chrifti librá unü.De qpphetia fua libra unü.De philoxenia librum unii, alium librü q dauis infcribi£.De diabo [ο(ο: unà, De apocalypfi Ioánis libr unii, Gag! Ἐνσωμάτε θε libr unt.Et ἐκλογῶμ libros fex. Hui? elegás δὲ dedamatori ingenii, T er^ tullianus ín feptem libris, quos fcripfit aduer/ fusecdefiam pro Montano,dicit;eum a platif qj noftrorum prophetam putari: "1Heophilus fextus Antiochenfis ecde fizepifcopus.fub impatore. M. ἄπ; toníno Vero,librum contra Mardo^ πὲ copofuit,q ufq; hodieextat. Feruntur eíus δὲ ad Autolycum tría uolumína,& contra hz^ refim Fermogeniís liber un?,& alij breues ele; gáteíqy tractat? ad xdificationé ecdefizz ptiné tes.Leoi fub noie ei? ín euágeliü δζίπ puerbia Solomonis cómétaríos, q mihi cái fupionz uoluminá elegátía,& phtafí no uidé£ congrue. Pollínarius Αα Hierapolitanus 2 fcop?.fub impatore.M. Antonino fe; eundo floruít,cui δὲ infigne uolumen pro fide Chriftianon: dedit. Extant eius δὲ alij qna aduerfum gétes libri, δὲ de ueritate duo, & aduerfum Cataphrygas tuncprimum exor toscum Prifcilla& Maxímilla infanis uatibus incipiente Montano. Lo0 un Ionyfius, Corinthion: ecdefizepifco pus.tantzeloquétize δὲ indaftriz fuicut no(οἷα fuz ciuitatis& ,puíncíac populos.fed& aliam: urbiá& puincan: epos, epiítolis exudiret.E quibus eftuna ad Laced moníos,alía ad Athenienfes, tertia ad Níco^ medéfes,quarta ad Cretenfes,quinta ad ecde; fiá Amaftriana,& ad reliquas Ponti ecdefias, fexta ad Gnoffianos,& ad Pinytü,ciufdéur bis epifcopü. feptima ad Rhomanos, quá fcri pfitadSoteréepm eor; Octauaad Chryfoη foeminá.. Claruit fub impatore .Antoníno Vero,&.L, Aurelio Cómodo. Inytus Cretenfis, Gnoffiz urbis ejs,: Ícripfit ad Dionyfium Corinthi epm, ualde eleganié ερί[οϊᾶ, ín qua docet, no femp SCRIPTORVM ECCLESIAST. ne ὑπὲρ τῶ Ἀρισιανῶμ δόγματος Ἐπέδρκεμ Έγραφε δὲ V) ἕτερα, ἃφ ὧν Ἰάδε ὑτσετάξαμϑυ, του! wá a λόγος δύο, οὶ βίου φοφηΤικοῦ Ad^yop ἕνα, τα) Ἐκκλκσίαο Ad "you Ένα, orte] ἡ μέρας κυριουτικῆς Ad. yop ἕνα, οἱ δια. volto λόγομ ἕνα, οὶ df πισῶρ λόγου ἕνα, πο) Aot ως ἕνα, πο) ἠυχῆς ν) σώματος ἕνα, aif βαη]ίσματος ἕνα,τσερὶ αληθείας ἕνα, περὶ γεννήσεως ΧΡΙΣΤΟΣ ἕνα, περὶ προφκτείας Ἰσίαο ἕνα, περὶ φιλοξενίας ἕνα, πο) ἕτερομ λόγομ, ὃς ἐπιγράφεται κλείο, περὶ δ]αβόλου vu.^ Ένα, ΟΙ rox eoo Ἰωάννου ἕνα, 9) περὶ τῷ ἔνσω- μιάτου ϑεοῦ λόγορ ἕνα, Ἐκλογῶμ λόγους£2, τούτα 4"y» «ἰὼ ξυφυΐαν Ἐπαινῶ τῷτυλλιανδο ἓμ τοῖς ed[à λό2 "yos, ovg ἔγραψε ἠδ] οθ) Ἐκκλησίας ὑπὲρ μοντανοῦ,λὲ Yeti*0AA qv Ἀμετέρωμ νομ[]ουσιμ αυτὸμ toa “εοφήτηβ. CN td: Eo QIAo0£x Po, 7 tp ἀνΤιοδέείᾳ ἐκκλησίας Ἐπὶ 8 σκοπος,βασιλεύοντος d. gxou&vrovivov Pi» ee BIGAop κατὰ μαρκΐωνος σασέταξεμ, ἥτις. »; à,,'"Rd e τήµερορ τυγχάνει, τούτου φέρεται CV πρὸς ἂν Ἱόλυκομ Ίγία TEVXOGN) κατὰ οθὶ αιρέσεως ἑρμκογθήους. λόγος sie,€ ἄλλαι βραχᾶαι βΐθλοι,ἔις δικοδομίὼ ἃ Ἐκκλησίας ἀνήκουσαις Ανέγνωμ Ἐτέόνόματι ἄντ ἒις ἐναγγέλιορ νὴ tro ασαφοιµείας σολόµιωνος ὑτσομνήμα^ ς/»» d». τος& τινά μοι ὀυδοκοῇσι συμφωνᾷν τῇ ξυφυΐα, νὴ τῇ Φράσα diy agodenpduop συγγραμμάτωμ. πολλ]νάφιος época όλεως ἡ ἀσίας ἐπίσκολ ποο,βαοϊλεύοντοο(λάρκου ἀντωνίνα Pius -ᾱ- ἰώρησερ,ᾧ dri νὴ ἐπίσκμομ τεῦχος ὑτοὲρ ὃ δή) Χαισιάνῶρ πίσεως ἐπέδωκεμ. Ele νὴ ἕτεροι πέντα αὐτὸ κατὰ do 3p λόγοι, το ἀλχϑείας δύο, καὶ xi iy φρυγῶμ τότε πρῶτομ ἀνακυψάντωμ,ἁ μα ib σκίλλα"ἢ μαξί μίλλα ἀνοσΐοιο προφήταις, ἀρδαμιέ» VOU 4A0VT QVoV,. 1 ονύσ]ος τῆς WIÀ κό prio Ἐκκλησίας Ἐπίσμο» δ΄ ποριροθομ tupead'iis C ασ sd'atoc Ἐγγύετο, ὥς T£ μιὰ e^óvop τοὺς λαους τῆο ἰδίας πόλεως ) ἐποχίας, ἀλλὰ) ἔτέ ep ἐν χιῶμ Xj adAcop δ᾽ δὲ κείωμ ἐτσιδολῶμ πεσταιδθυκέναι, ἀφ ὧν 13) μία πρὸς λακεδιαιμονίσο, ἄλλη πεὸς ἀθνναίους; δν πρὸς νίκομη φᾶς, τετάρτη πρὸς κοῆτας,τοέμ τῆν πρὸς&4.aSe iow ὼ, Ἐκκλησία μ,νοὶ rd ἡντου ἢ Γη δ MM9J ἐτέφας πόντου Ἐκκλκσίαο ἔκταν 7$08.. Ve os uoUs o) τοϊνυτομ ο) αυτο τσόλεως Ἐτείσκο[ Tropytéd dun πρὸς ζωμιαίους, lp ἔγραψε πτὸς σωτῆρα τὸν τούτωμ Ἐπίσκοτοομ, γδόμ πρὸς λϑυσοφόφαρ tuj λαθῆ γαυοβικᾶ, δΙέπρεψε ἐπὶ(λάρκου αντωνΐνου Bil govitg) λουκίον αυρκλίου κομιόδου, Ινύτοο κρίήτης κνώσσοῦ QO| τοὔλεως twrloxo^ Ww πορἔγραψε πρὸς διονύσιομ κορίνθου Ἐπίσκο] πορ πάιν κομ]ίὼ EmisoA lio, qu did&cxe, X i FIT$8 auo GTOKAYAWATOSN ΠῚ nó Capa lactepopulos nutrcndos, ne quafi paruuli ab ultímo occupent die, fed& folido uefci debere cibo,ut ín fpírítualé proficiant. fc. nectutem.Et híc fab.M. Satonitó Vero oL. Aurelío Cómodofloruit.... Atíanus,qui primum oratoríam do cens, non paruá fibi ex arte: rhetoricà lori cóparauerat,, uftini martyeis fectator hi. florens in ecdefia,cgdiu ab. ei? Ia terc no difceffit. Poftea uero inflatus elequeti, tí tumorc,nouá códidit harefim;quae tyre dici; qua poftea Seuerus auxit, a quo eíufdé p hacretici.Seuetíani ufq; hodie appellat. orro Tatían? infinita fcripfit uolumina, e q bus unus cótra oétes florétiffimus extatliber, qui ínter omnía opera eíus fert infignis.Et híc fub imperatore. M. Antonino Vero, δι". Au relio Comodo floruit. Hilippusepifcopus: Cretenfis is, be eft utbís Gortynz ,.cuíus Dionyfius ín epiftola fua. meminit, quam faipfit ad eiufdem cíuítatis ecclefiam, praedarü aduer, fum Marcioné didit librá, temporibufq;. M. Antoníni Veri, S, L. Aureli] Comodi daruit. . Vfanus,nó ignobilis íntereos, 4 de ecdiaftíco dogmate fcrípferunt, fub .ímpatore.M. Antoníno Vetojcófe^ cit ἡ ὦ aducrfus quofdá fratres, q de.ecdefía ad Encati itarum hzrefim dedinaueratit,. ὃ. Odeft?& ipe fub ipatore.M.Anto» níno, S. L. Aurelio Cómodo,aduet/ A fü Mardoné fcripfi itlibr;q ufq; ho, die pfeucrat Ferü£ fub noie ei? δὲ alia συγγγάμή ea, fed ab eruditis qfi ἠδιδεπίγραφατορμαϊίᾶε: |& Ardefanesin Mefopotamía dai? ha ἣν bítus efl, quií prímü a Valentini fecta^ A. P cor,deinde confutator,nouá hxrefim δα Aedens eíusa Syrís prdicatur- íngeniü,& in difputatione uehemés. Scripfit infini ta aduerfum o€s pene hzreticos, 4 zctate.cíus pullulauerant.In quibus daríffimus illeeft& fortiffimus liber,quem.M. Antonino de fato tradídit,& multa alía fuperp perfecutíone uolu/ mína,qua fectatot:s eius de Syra língua,uer-terunt ín gracam..Siautem.tanta uís eft δὲ ful/ gorín interpretatione, quantam paramus ín fermone proprío?. χάρη certidídecitns Rhomaneu ur bís eps./fup quxftioe pafchze, δὲ alía quin ων opufcula,rexit eccfíá fub Seucero CATALOGwYVS::(x .rOux δὲν φᾶν eG χαοὺο γάλακτι Ῥέφεσνον᾽ ofi ig - Vistos τῇ ες άτη καταληφθῶσι ἡ ἡμέρα, νὰ ig): σι” d βεφώματι; ἵνα ip πνϑυματικὸμ πρκόμοε γῆρας," τ καὶ δυτοῦ turi Τῇ αυτῶν lijünosp,- Y Ἑδτιονς,ὁ πφώίω TY ξιτορϊκὴν δαν, oux Ἐλαχίοΐω ἐκ 45) η τορῖκῆς, talsfiue' δόξα μ ὠνήσατο, 1 ουείνου τῷ(μἄρτυρος ασε: '"ασὴο γέγονε, διαπφέπωμ qu τῇ Ἐκκλησία, ᾧ ὅσῳ ης : πούτου πλθυρᾶς bus ἀπέσν, Vstpop δὲ Qo τῆς . πραϊδεύσεως Ἐπαφθεῖς, καινὴν σωυτοήσα]ο διρεσίψ, λέω: εἰ δὰ δῇ) ἐγκρατιτῶρ, ἣν μέτέπατα cielo din] ^esp&q ὃυ Gas τὸ παρόντος; ὃι τοῦτου τῷ μέρους διε; τί κὸι, σεθκρτον isdu ὀνομιἄλονται,, Ο δὲ προαριμθίθ». “τατίανδι πάμπολλα σπυεγράψατο τεύχε,&d Gp Κη᾿ A ἀφ diy κατὰ δὴ) ἐϑνῶμ λόγος εἰς πάνυ Ῥαυμασότ ο μεταξὶ. πάντωμ TO ο) μι Ἐπίσημός[7 - évroo Bar Aclorme μ.άρκου ἀντωνίνου βάφουμρὴν ἀρ λίου xop.dd'ou ἰὥϑησεμε: Aisen Q^ ἐπίσκοτοος κρώτης πόλεως yop) Q viov Q4 MioweYG ᾧ τῇ ἐπσϊσολῆ ἀντ Σ με.» ἀἀέμνκτοι μ ἔγραψε“πρὸς al Ἐκκλισίαμ ''“φθ] προεῤκμϑύκο τοδλεωο; ἔνδοξο τσ ἄνυ κάτα ΓΝ των δξέδωκε βίδλομ, qi τοῖς παιφοῖς dfi"yet : νων δ͵έπζεψεμε; ;'Ovcowoe,o vx&d o O^ μεταξὺ δῇ" περὶ ἐν. κλησϊασικοῦ δόγματος. enisi, '-ᾱ- V. Med μάρκου ἀντωνίνου Ρίου κατεσκεύων "et" 6λοµ πρός daa Ἀδελφοὺς, V 8 GTP Orbogueia, dA ali δν ἐγκρατιτῶμ Sd κα]ανεύδωῆας,. i. ο φεσθ)» καὶ ἀυτὸς Vert ἀντωνίνου iuste ἀόφου κατὰ dag coc; eub έταξε βΙθλοᾷρ ἥτις: X ως ὑστάρχα* φέρεται φῇ, 3 ^ Pr ἄντα συγράμματα, ἃ Qua mea dI. as did dle μδύωμ,& ὡθ ἠ δείγμα ἀποδοκίμάζεται,. Αὐδασάνκς ᾧ qu μεσοποταμίᾳ λαμες eu Velo, πρῶτον ΓΝ βὰλεύτίνου avosdasiotl MÀ δὲ αντίπαλος, kou ἄιρεσῖρ cii D ya T σύφῶμ Répunc TW surgen ἔνφυ] ἃ - qu διαλέξα σφοδρο]ά τηΕγραής πάµπολνα κα]ᾶ πὰ «σῶν Sel op d αιρέσεωρ, δν ἐπὶ OW. Sao vp ἀυτῦ aya κυξασῶμ; qv οἷς«φαν d(Δ-γενναῖος ἐκβίνος o λὸ ^y 0b;0p μάρκῳ ἀντωνΐνῳ wigl μοίρας ἐπέδωκε, ἀλλὰ πνοὴ ἄλλα σοδνὰ iis Hey τεύχε, ἅπερ or τον "τον agovd'asdi xad eO σύφας tg ὑλλενϊκὴρ di : μετέφίασαμεπου δὲ τοσαύτη Ίος Vo Ki ug) λαμπρ. "Ho qU τῇ Figulusie,-πσόσίω Milia qu T8 o οικείῳ λό vo ἔχαμ ἀφετήμ; í bero spent inene ς ῥώμιο ἐπΙοκοπ» περὶ ο) τῷ wáXe φατάσεωρ,ρὴ ἄλλα τὴ συνέταξε τεύχκἐκυθέρννοε nli ἐκκλκοίαμ βασϊλένοντθ” ὃς.“3 Ὀχέχ Στ 5—— uu I——» 9 σαὶ τὸ' e. wee. το, 9 ΟΞ fc— r3 ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ BEKAHEZIAZT, Seueto priricipe annis decem. WW RenxusPothini epi 4 Lugdunenfem ín Gallia regebat ecdefiá, prefbyter,a - martyribus eiufdéloci ob quafdá ecde fix quaftíones.legatus Rhomá miffus,ho^ norificas Πρ nomíe fuo,ad Eleutheriá epm pfertlítteras. Poftea iá Pothino ppe nona: genario ,ob Chrifti martyrío coronato ,ilo cá eius fubftituitur. Conftat aüt Polycatpi, cuíus fupra fecímus métíonem,facerdotis& martyris hunc fuiffe difcipulum.Scripfit qn qp aduerfus hzrefes libros,& cótra gétes uo» lumé breue, δὲ de dífciplinaaliud, etad Mar tíanü fratré de apoftolica pradicatíone, et li . brüuarion: tractatui& ad Blaftü de(chi mate,& ad Florínü de monarchia fiue ο de us nó fit coditor malons& τ ἐδ)$4 essa c στορία cométarit,in cuius fine fignificans fe aplicog:tépon: uicínum fuiffe, fic fubfcripfit, Adiuro te;quí εσείς librum iftá, p drim lIcfam Chriftum,&p eloríofüm cius aduen tü,quo íudicaturus eft uiuos δὲ mortuos, ut cóferas poftcg tráffcripferis,& emédes illum ad exéplar.unde fcri pfifti diligétiffime,hanc quoq obteftatione fimiliter tráfferasut in^ uenífti ín exéplarí.Ferunt eíus& alizad Vi ἐἰοιξερί[οορᾶ Rhomani.de quaftioe pa^ fchze epiftol,ín quibus cómonet eü,non fa cile eim unítatécollegtj fcindere. Siquidé Victor multos Afix& orientis epos, qde^ cimaqrta luna οὔ Iudzis pafcha celebrabàt, dánandos crediderat.In à fentétia hí qui dif erepabantab illis, Victori nó dederunt ma; nus.Floruit maxime fub Comodo príncipe q. M.Antoníno Vero ín íimpiü fuccefferat, Antzn? Stoice fectz philofoph?, iuxta quandá ueteré ín Alexandría cofuetudiné,ubi a Marco euangeli fta fcmp ecdiaftii fuere doctorcs,tátx: pu dentíz δὲ eruditionís,tam ín Ícripturís diui^ his, Gp in feculari litteratura fuít,uti India ἃ 3 rogatusab illius gétís Ιοσατίο,α Demetrio lexandríz epo mittere£,ubí repperit βαν» tholomzxum de duodecim apfís.aduentum domini Iefu iuxta Matthzi euangelii prz dícaffequod Hebraicis litteris fcripti, reuet/ tens Alexandria fecü retulit. Hui? multi qdé ín fanctáfcrípturá extát cómentatij, fed magis uíua uoce,ecdefris pfuit.Docitq; fub Se ucro príncipe, X Antonínocognomeéto Ca^ racalia, τς Bhodon SCRIPTORVM ECCLESIAST, ng. )» βασιλεύοντος σεβήρου ἐπεὶ ἔτι δέκα, τφανοαζίορ,τοθανοῦ τῷ ἔπισκόπου λθγδιόνων, οδὴ qu γαλλίαις ἐκκλεσίας τοςεσθύτερος, wd ga dÍV. μὰρτύρωῤ dO) Ἐιρκμϑκο πόλεως, διά ἡ ἂνας ἐκκλησιασικᾷο ozriag»πρεσθόυτὴς uo ξῶμινν σα Ace, t ὀνόματί δικείῳ δεξάμδὑος Ἐπισολᾶς γέμον, σας Quis ase c Ἐλεύθερομ ἔτείσκοπομ ῥώμας ἀπινέγ» κατοιμετὰ δὲ ταῦτα ποϑανοῦ,(εδὸμ φυενηκόνταετῶς ὦ μαφτυρίσαντοο, tie Top τούτου τόπου ὑπεσέφχεται. ὦ Ὡμολόγνται dE τσολυκάρα:9, δυ ἆνος τοροεμνήσθεμδμ, γεγενίόδαι μάδητίς, εγραψε as rm κατὰ δῇ) διρετι» κῶμ βίθλουο, ο) κατὰ δῇ" ἐθνῶν τεῦχος βραχύ, κο) ἡ τα toisijus ἕτερομ, Κάῑ πρὸς(μαρκϊανὸμ«δελφὸμ περὶ τὸ αασοσολικοῦ XNpU^y M. PO. Καὶ βίθλομ ποικΐ^ λων δαϊλιῶμενον) τοφὸς βλάσομ πα ο(ἥματος, νὴ πρὸς ^" 4 νς/-* sarta Φλωρῖνωμ πο) ἐλοναρλζῖας, καὶ ὅτι ὁ 3:06 vTistio, xa 2. νον ον 13- 5. Lo νι ἱ ου ts, Kat πο! ογδοασῶμ ὄξαίοεεμ σταγμα ον Τῷ TÉ τῷ αντ σαυτάγιατος, ὑπτέγραψεμ ὀντώς, ἡ Οῥκῶ σε ἐμ μεταγρἄφονϊα ταύταν alo βίθλομ,κατὰ& ΤΟ κυρίου ἡμῶμ TRZOY ΧΡΙΣΤΟΥ͂, Καὶ κατὰ τῆς ζυδό,"^ », ᾽ 3 Ὁ» mL* hoNot ξου Ἐλεύσεως αὐτο), QV ᾗ κρῖναι Terres wg) VeKeOUO;(vot ἀντιβάλις μετὰ τὸ γράψαι, nod xd Togo"$00 τὰ ὁ ἀντίγραφα, ῷ op ἔγρα f^ Ετσι μελῶον πο Ἰαύτημ αἰὼ ὦ λατάκρισιμ ὑμιοίως μετὰ γρᾶ γκο, καθώς εὗρες ᾧ τοῖο ἀντιγράφοις, Φέρονται αυτο» πο] ἄλλαι 8606 βίκτωϊ qa ἐπίσκοπομ Gau τς! Ἰντήσεως TO πάσχα ἐπισο[| λαζ ον αἷς Toad ἀυτῷ, μὴ ῥαδίως ὀφε/λάμ ali ἕνώ/ "m ΐ ͵ Ἶ 4 ANM σὶρ τῆς ἑταιρότητος διασχίσαϊ-Κάι γον βΐκτως πολ λους τῆς ἀσίας δὶ τῆς ανατολῖς Ἐπισκόπους SS^ λερ,δι ἀνε τὴ πεοσαρεσλαιδεκάτη τῆς σελήνκο, μετὰ C Ν᾽ ΄*} 3 f$, 4 a wt x». Tf) Ἰουδαίωμ ἡ πάσχα ἐπσετέλεσαμ, ταῦτῃ δὲ τῇ γνώ (3 τοὺς διάφωνήσαντας μιὰ σωυομνέσαϊ Gi KToei, Rv/ θησεμ μάλισα ἐπὶ κομόδ βασιλέως, ὃς Qo tio τό: Top ^ ἀντωνίνου βήρου Vas dei A cp. Άνταινος 5ωϊκοῦ δόγματο QUAOcoQo0 Kod LE παλαίαμ dh ἀλεξανδοέωμ swollen ὦ ᾗ ἀπὸ μάρκον τοῦ Ἐναγγελῖσοῦ ἐκκλκσιᾶοι xài γεγζύασι, διδάσκαλος, mre rie σοφ/ας ποῦ ται” δεύσεως, το UU ον τοῖς ϑείαιο γφαφαϊς, τοῦ ὃ(9) €f es κοσμτκοῖο"yeu uo p ἔντο γέγονεμ» ὥς τε περὶ 104&/To. Gp πο TW). Ἰνδίαο vwesaDuT£pop, vus o δὲ» ἐικτρίου αλεξανδρείας ἐπισκότσου,έιο lb Ἰνδίαμ ἀπο SB pau tp ἢ εἶρε βαφθολομιοῖζομ ἔκ τῶμ Φώφεκα ἄπο ϑόλωμ,τίὦ Ἐλθυσὶρμ τὸ κυρίου ἸΗ͂ΣΟΥ κα]ὰ τὸ ματ. ϑαίου Ἐναγγέλιομ Κηρύξου]α, ὅττερ Ἑβραϊκοῖς y duo q.i γεγφαμμένομ, tuo i αλεξανδεείαμ ἀναφεύξας, ᾿ μιεϑδέαυτο ἐκόμῖσε, τούτο aoAAd ὑπομνήματα, tg τὰς ϑείας γράφας τυγχάνα, χλλὰ μᾶλλον 162 qo fà τὰς ἐκλλησίας opus tid ade tur] σεδήρου κ). ἀνωνίνου ΤΟ ἐπίκλην κλακάλου, Χ 3 ῥόδωβ UE I ETT X E iR XATÀAÁAOrOZ Hodon.genere Afianus,a Tatiano, de quo fupra diximus, Rhomz ín ^. fcriptutis eruditus, edidit pluríma, przcipuüqy aduerfus Marcdoné opus, ín quo refert, quomodo ipfi quoqy inter fe Mardoníitz: difctepent,& Apellem fene aliá hzretícà a fe quondá fuiffe conuentü, δὲ rífui habítum,eo quod dcü qué coleret,ígnorare fe diceret. Me» minit ín eodé libro, qué fcripfit ad Calliftione Tatiani feRhoma fuiffe audítorem.Sed& in Hexaemeron elegantes tractatus copofuit, δὲ aduerfum pues infigne opus, T époribus q; Cómodi& Seueri floruit. γ΄. ALemés,Alexádriz ecdefiz prefbyter, - Pantzní;de ᾗ fupra retulim?,auditor, oft eíus morté, Alexandtíz ecdefiaftícá fcholátenuit, δὲ κα]νχίσε' magifter fuit.Fe run£ eius infignía uolumína,plenag; erudítío nis δὲ eloquentíz,tam de fcripturís diuinis, dg de fzecularis litteratura inftruméto.E qbus illa funt σρωμαῖᾶς libr i octo, ὑσο]υπώσεωμ libri octo; aduerfus gentes liber un?,Padagogilibri tres, Depafchaliber un?,De ieiunio difceptatio.Et alius q ínfcribit,Q uifná díues ille[ε.α faluet, Deobtrectatíoeliber unus, De canonib? ecde fiafticis,& aduerfum eos q Iudzon: fequütur erroré liber unus.qué pprie Alexádro Hiero folymon: epo«oci csp,IMemínit aüti ftro matibus fuisuolumínis Tatíani;aduerfus o tes,de d fupra diximus,& Caflianí cuíufdá xo νογζαφίας; quod opufculum inuenire nó potui. INecnó δὲ de ludxis Ariftobulü quendam,& Demetrium δὲ Eupolemá fcriptores aduerfus centes refert,quí ín fimilitudínem lofephí ἂς» χαιογονΐας Moyfi& Iudaicx gentís affeuerant, Extat Alexandri Hierofolymitarü epifcopi,q cum lNardíffo poftea rexit ccdefiam, epiftola fuperordinatíone Afclepíadis confefforis ad Antiochenfes, ilii i eís, in qua po^ nít ín fine.FIzcuobis düi ac fratres fcripta tráf . mífi.per Clementem beatum prefbyterum, uí rum ílluftrem,& probatum, quemuos quoqs fcitis;& nunc pleníus recognofcetis,quí cu.huc ueniffet iuxta puidentiá δὲ uifitationé dei,co» firmauít δὲ auxít domíni ecdefia. Conftat Ori genem huíus fuiffe difcipulum.Floruit aüt Se ueri δὲ Antoníni filij eius temporibus. : Iltiades.cuíus Rhodonin opere fuo ./ B quod aduerfa Montanü,Prifcillam, | Maximillág copofuit,recordat, fcri : pfit cotra CATALOGVE--''. Od'op ἀσιάνδε, παρὰ rao ug(apo. μένω, tp τοῖς θείαις γρὰφ αἷς ratd 6st, ὀξέδοκε no ardere αἰρεῖο pd μῶν Τὰ μαρκίωνοο Gd roy uos ὃ ον γᾶτοι, on καὶ ἂν. κι εἰς ἑαυτους μιαρκιωνιδὰι δὲ αφωνοῦσι,ηρὴ LT) Ald ἐμ γέροντα ομοίως ἃιρε]ικὀρ,σων]ενκνκέναι ἂν. τῖς,ὁ κα]αγέλαδομ γεγενβὂβαι,ξιρηκότα ὅτι Top δι Goo ὃν Op c'£&e iy roO, Mid niu ἐμ TE αὐτῇ βίξλῳ, Bp Ἐγραν. ψε πρὸς Χαλλιρίωνα, τα]ιανοῦ γεγενῆθαι Ἐμ τῇ dug &xeoaTilo, 9) ἔις 13 ἑξαήμσρο p δὲ nou ao ὃ μ]λίας di. νέταξε, C xoTa δν φρυγῶμ ἔταίσκμομ ἔργομ, ἀνϑήσαφ: kai dI) γβόνωμ κοικόδου κ) σεθήφον, Δήμο ἀλεξανλρεῖ ας φεσξύἹεροὁ,πανταῖιου! s dif οὗ πφοείτσομιερ», ἀκροα]ίο, ὃς μα alot Toi Τελθυ τὰς d'iccpiéds qv ἐμ Stud gie Ἐκκλκοίας καϊέσχε, C oTi tae p διδάσκαλος γέ» Ὑονεν,ἐπίσημά Ἱε Ted xu παιδεύσεως, twyAoqias αν. νάμεδα συ ἐταξε,Ἱοῦτο μοὺ VN Βείωρ, τοῦτο II κοσμτκῶμ, ud op ὅξι τά δε, σρωμια]ξις οκ]ώ, vasca: στωμ λογὸι ὁ κἸῶ, καϊὰ qIV ἐθνῶμ παιδαγωγὸν ΠΣ περὶ τὸ τάσχα εἷς, wsei νησείαρ διάλεξιο, ο) ὅτε! goo Ἐπιγφάφομ, rio ἄρα τολούσιος σωθήσεται, περὶ κα) , T e 1*"o κολογίας,λόγθ) εἷο,τσερί κανόνωμ Ἐκκλκσίασικῶρ, Wo) κατὰ τῶμ ἀκολουθοώντωρ τῇ dV Ἰουδαίωρ πλά» ", m m; is Ao yop,op riva Ἰδίκῶς ἀλεξανδφῳ Ἐτισκόττῳ igol: 4 n PREX PA σολύμιωμ προσεφώνησε, πέμνκται δὲ qu τοῖς Ἰδίοις Sp ἀλασιὼ ΤΟ τεύχους τατ]ανοῦ ΤΟ προερημδλίον κατὰ --—.^ DL: τῶρ$3VGp, καὶ καοσιανοῦ τινὸς λβονογραφίας, ὅτσες 2^^ Ld|[A] ᾧ τοῖς παλαιοῖς tue& p οὐκ ᾿δασήθεμονιοὐδὲρ δὲ Kel 4? n- 1 το Wg)) Ιουδαίους αφισόδουλόμ ἄνα, καὶ δημκτρίομῇ 9* e à Ἁ ξυπόλεμομ ἀναφέρει, δια xaTa? ἐθνῶρ συσίφαψαμένος 393 ὁμοιότητα, Ἰωσήπου, αρχαιογονίας μωθσέως, ^ e".. LET)**** W9)) τοῦ Ἰουδαϊκοῦ Ἐθνούς, Est wo) αλεξάνδεουἱερο ἡ 4 E 2 m σολύμωμ Ἐπ]σκότσου, ὃς μετὰ νἄφκίοσομ ὕσερομ mol ἔο ο) ἐκκλησίαις, ἐπιθολὴ περὶ χαφοτονίας ἀσκληαι» xd ες t 3 /,, 9^ αὖ ου ὁμολογκτον, vwe0Q ἀντιοχέας,συγχαιφοντῶ”' E- 32^ 4.€. a" e &vrofo, ο ἡ tio τὸ τέλη δυτως λξγάνταῦτα Ve Mp κύριοι ἀδελφοί τε τὰ γράμματα wisouqis ^^: δια τοῦ ἐυλαβεσάτε κλήμοντος ανδφὸς περφαν νοῦς, Νο) δεδοκϊμκασμένον, op wg) ὑμᾶς 1st, gd é' πλέομ ἔπιγνώσεδε, ὅς τις ζυταῦϑα Ἐλθὼμ κατά , ᾿ MUS M πρόνοιαν πο) Ἐπειφοίτκσιμ δεοῦ, ἐδερέωσε ng) US : uid 3.3,€, MEAT) δὲ TOU κυρ[ου lu) Ἐκκλησίαμ, ρλολογκται τομ ὢ! *(ΔΑ φιγένεν,τούτου γεγενῆσθαι porq V ἴνθασε δὲ bal σιλθιόντωµ σεβήρου πο) ἀντωνΐνον τῷ ἠοῦ UTOR Dri us, ov τ[νὸς ῥόδωμ qv"Sd da ovy γράμματι Ὅδ' κατὰ ovTog "ἢ μαξιμίλλας ew turco gd Je xot ύ PIiPIPADEON ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΗ, bfitcótra eofdem uolumé ριναραθ.Εε aduet b. gentes Iudxofq;.libros alíos,& príncipib? illius tpísapologetícum dedit. Floruit at. M. Antoníni Commoditemporibus. Pollonius uir difertiffim?, feripfitad^ uerfus Montanü,Prifcillani,& Maxi | Xomillá infigne&longü uolumen, in q affert Montanum,& ínfanas uates, perifTe fu fpendío,& mKa alía,in qb?de Prífcllla&Ma xímilla refért.Sí negant eas accepiffe munera, confiteantur non efle prophetas quí accipíüt, & mille hoc teftib? approbabo.Sed& ex αἰῆσ fructibus probantur prophetz. Τίς míhi, ar^ nem fucat prophetes?Stybío oculos línit?Pro pheta ueftibus δὲ gemmís ornantur? Prophe tes tabula ludit& tefferís?Propheta fcenus ac cipitcRefpondeant, utrum hoc fietí liceat; an non? Meum eft approbare,quod fecerint. Di^ citín codem libro, quadragefimü effe annum αἱ ad tempus,quo ipfe fcribebat librum, ex quo hzrefis Cataphrygarum habuetit exordí uim. Tertullianus fex uoluminibus aduerfus ec defiam zdítis, quos fcripfit τοὶ ἐκσάστως, feptí mum proprie aduerfus Apollonium elabora uit.ín quo οἵα quz ille arouít;/conac defende/ o^ re. Floruit autem Apollonius fub Comodo, Seuerog;príndpibus.—^': Απερίου undecimo Cómodií impato^ |risanno, Antíochíz épifcopus ordina^ tus. fcripfit epiftolà ad Carinum δὲ Pon tium,de hzrefi Montaní;in qua& hzc addit. Vtautem fcátis falfi hui? dogmatis,ídeft no ux: pphetiz;ab omní müdo infaniáreproba^ ri;mifi uobis Apollinaris beatiffimi,qui fuit i Hierapoli Afia epifcop? litteras, Ad Domnüà quog»quí pfecutionís tempore ad Iudzos de dinauerat,uolumen cópofuít,& alíum de euzz fes fub nomíne Petri fertur, Librü ad Rhofenfem Cilicia ecdefia, ἢ in hzrefim eíus lectione díuerterat, Legunt δὲ fparfim ei? bre ues ορ authorís fuí ασκίσα& uitae cogruétes. uw Pollonius Rhomanz urbis fenator; fub Cómodo prícipe;a feruo Scueto pdiítusquod Chriftíanus effetímpa to utrationerm fidei fuac redderet, ínfigne ο. lumen compofuít,quod ín fenatu legit, δὲ nihí lomínus fententía fenatus,pro Chrifto capite trücatus eft,ucteri apud eos obtínételeoe;abfq negatione non dimitti Chriftíanos, quí fe^ melad corum iudicium pertracti effent. NR eei Theophi? βήρου, ὁ SCRIPTORVM ECCLESIAST,. 29 Je καὶ xui) τεῦχ Θ᾽ d αίρετορ» πο) κατὰ qM. εὐνῶν re μαὶ Ἰουδαίωμ λόγους ἄθνους, Ἐτσέδωκε δὲ gg ταν v pe mE ΄ ΄ f. " γικαῦτα βασιλᾶ ἀπολογκτικόμ, ανϑήσοις Ἐν TÓT6 236} Vots Jg oU ἀντωνΐνου κολιόδ ov, ND πολλών!» ἀνὴρ ἐδλογιμ. ὥτατορ ἔγραφε κατὰ μοντανοῦ πεϊσκίδνας καὶ μαξιμίλν Aaey ya vo) ἐπίσημομ τεῦχος, ef ᾧ φησὶ -'- μοϊανόμ ποὴ τὰς μιαινον ἕνας πφοφήτιδ as af, dang) ἕτερα τσολλὰ q οἷς eter ποισκίλλας Dy: ξιμίλλας λέγα,Βὶ αρνούται ἀντὰς Ἐιληφέναι δρα, ε qu πο p: Y 1 ὁμολογήσονσι AU sivc προφήτας, τοῦς δεχομένους δῶρα; κο) διὰ χιλίωμ τοῦτο Ἐλέγχῳ μαρτήρω pa i9) 4 ἑτέφωρ ἔργων, προφῆται d'oxtpddoiTon ins€ rà,?. ͵ Y*$4^* ἐοινίομκεμ ῥά[ασφοφήτεςιδυβίῳ τοὺς οφθαλμούς dérasweodpií ruo tod faac πο) μαργαρῖταις κοσμᾷ» ται; προφήτης τάῤδλὰ καὶ βολίοις παίξα,τό κους Ad βάνει σροφήτης,οσοκριθῶσιμ Ἐι τοῦτο γενέσθαι duop ».,. 3 DEP 72 Mu’ ἢ wg) 4f kod. Ἐμὸμ ὅξι ἐλέγξαι ὅτιπερ'σετσοιέκασι:ν Atl qu ἀντῇ τῇ βίξλῳ,τεασαρακοσὸμ ἕιναι qiie Ope ἕως τῷ καιφοῦ, qi à νοὴ ἄντὸς συγγράφεται, ἀφ᾽ ὂν Arbo exl ἐδέξατο ἣ ἄνοεσις ἣ κατὰ φεύγας, τερτυὰν ;: Ala οἱ P λιανδο δὲ Ἐκδεθωκωὼρ λόγους££, κατὰ ο) ἐκκλησίαο πε εἰ ἐκθάσεως Tp ἔθδομομ Ἰδικῶς κα]ὰ Ἐπολλωνίου σὺν 'γέταξερ, quà wolle ἅπερ tx&voo tyBavdyr P tx Got δὲ πολλώνιός Varr κοµόδου χρὴ σε Ἀρατσίωμ G9. δεκάτῳ«νἹαντῷ κομόδου τοῦ βασιλέως Χαροτονθεῖς οθ) ἂντιοχέωμ Ἐκκλη ,, ΤῸΝ» 5. 1^ ciao tari oro, γφαψεν&zriso 2p πρὸς καρῖ : 2^^ Voy W) πόντιορ,τσες! ἡ αἱρέσεως μιονταιοῦ,ταῦτα τοφοσ' Sus. ἵνα δὲ γνῶτε alo βλάσνμ τὸ Φόγμιατορ τούτου, q9| καινῆς λέγω πξοφκτείας, xd ali qu ὅλῳ 6d. κό uo μανίαμ αποδολιµασέαμ ὑπάφχάρ, ἔπεμψα ὑμῖμ ἀπολαιναρίου P μακαριω]άτου ὃς γέγονεμ Ἱεραπολί/ οὐκ ἀσίαρ ἐπίσκοπτοο γφάμμαϊα, καὶ 06 δόμινο ΠῚ ;(δ᾽ καιρῷ τὸ διωγμοῦ πρὸς τοὺς Ἰουφ.αίους κα]ανεύ/ σαν]α σαν έταξε Τεῦχοο.κάι ἄλλο-σερὶ T0) ἐναγ γελίϑο ὅπερ ἔπονόμοαῖι πέτρου φέρεϊαι; καὶ πρὺς alu ᾧ φόσῳ δν su op ἐκκλησίαμ βίθλομ,ἅ rig te σἰὼ ἄιρεσιμ &vr ὀξεσράφν, xad Quas ts ἀνά γιὼσιν ὁ Té cs αιρέσεως μεΤήνεΓ κεμ.αναΏνώσκοντ ἢ νὴ αποράδµ θραχύτα ἂν T tuisoA o! Tl ἀσκήσει νὴ S) βίῳ oT σανάδ σαι, Πολλών]ος ῥώμας συγκλ]ικὸς ἐπὶ κομιὸ) δν T βασιλέως παρὰ T δούλυ πρὰ σεθέρῳ προδοθεὶς γϑισιανὸρ ἔιναι, ἔτ Παγεί o τε ὃ ὃν κείας 5c d ὅναι Actop, p.£f a Τεῦχος σαυέ]αξεμ,ότεφ quj συγκλήτῳ ἀνέγΓνωορὴ ὄντως ovdtp ἡπίον. ἀτσοφάσ 4 συγκλήο,ὑπερ ὃ xP1Z TOY Go c] agnos a ous τ αὐ ἀυρῖς κατεχ ὅσις σαυηθείας, δίχα, αρν άσε ἀφεθῆναι 1 2 Ly 2 d m^[1 Ty T oaIsiioUs Us mra usd) ἂν ἀκρόασιν ελκυφ ένας X^ Geox MM es -” ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ. Heophilus Cxfarex Palzeftina(qux olim turris Stratonís uocabaf)) epus, ' JR. fubSeuero príncipe aduerfum cos q decimaquarta luna ci Iudas pafcha faciebát, cum cxteris epifcopis fynodicam ualde utilem cópofuit epiftolam. Acchylus Corinthi eps,fub eodé Seuero príncipe darus habit?,de pafcha exomniíü qui ín Achaía erant pn porum ΜΜ librum fcripfit. | Olyarates Ephefiore epifcopus, ci ca teris epifcopis Αα; φαί ἰσχία quandá ucteré cofuetudínem cum Tudxís de^ cimaqrta luna pafcha celebrabant, Saiípfitad uerfus Victorem epífcopü Rhomanü epíftolàfynodícá, ín qua docet feapoftoli Ioánis δὲ ueteri authoritatem fequi, de qua hac pauca excerpfimus. Nos feit inuíolabilé celebramus díem,neq; addentes aliquídieq; demétes.Et^ etn in Afia clementa maxima dorimicrüt; quz refurgent ín ας domíni, quando uenturus eft de coclis,ín maieftate fua,&(ufcitaturus omes... fanctos.Philippum loquor de duodecim apo ftolís, quí dormiuit Hierapoli, et duas filías eius,qua uirgines fenuerunt,& aliam eíus fili απιστία fpiritu fancto plena, ín Ephefo ocatbuit.Sed& Ιοᾶπες, απ fup pectus diii recubu it,& pontifex eíus,aureá lamíná in fronte por^ tans,mnartyr δὲ doctor ín Ephefo dormiuit,& Polycarpus epifcopus& martyr Smyrna au bat. Thrafeas quoq; epus& martyt de Eune πία ín eadem Smyrna requíefcit.Q uid neceffe eft Sagaris epí δὲ martyris recordari,q in Laodiceafoporat,& Papyrij beati, δὲ Melitonis in fancto fpírítu eunuchí;q femp diio feruiés po fitus eft ín Sardís.& expectat in aduentu eius 'rcfurrectioné? Hii oes Sam pafcha di 'em decimaquarta luna;ab eudoelíca traditioe ín nullá parté dedínantes,& ecdefiaftiaam fe^ quentes canoné.Ego quoq; minimus oim te^ ftrá Polycrates.feaindá doctrina ppiínquorà meoR:,quos& fecutus fum(fepté fiquide Πιο. tunt propinqui meí epifcopí,&ego octauus) femper pafcha celebraui,quando populus ludaongazyma facebat.]Itag; fratres fexaginta qnq;ánosatatis mez nat? ín diio,& a multis extoto orbe fratribus eruditus,pagrata omni fcriptura,non formidabo eos,qui nobís mínà tur. Díxerüt enim maiores mei, Obedire deo magis oportet Cg hominibus, μας propterea | pofi - slip με]ὰ ἑτέρων σαυέταξερ, CATALOGYvS:Eo QA καϊσαρείας«oA dlsine, vis aed" 0. iw πύργου εράτωγος Ἐκαλᾶτο, Ἐπίσκοπου, Ἐπὶ σιθέρου τοῦ βασ]λέως,κατὰ δ) tvite Aodorop ὃ πάχα μεϊὰ dy Ἰουδαίων τῇ Τεθσαρεσχαι δεκάτῃ ο oclo uvod"ilio ἐπισολὴμ πάνν βάνμᾳ Ακλυλος κορίνθεα ἐπί σἰκοπος, ὁμοίως σεβή, gov βασιλεύοντος λαλεηοὸς ὑπάρχωμ,πεὶ τῷ wédca Ἐκ προσώπου τ ἀντὼρ 4f] ᾧ ^ καΐᾳ ἐπισαδττω, ϑαυμασὴμ συμέταξε βίδλοβς ὀλυκράτης, tios Ἐσίσκοπος, ped ΔΝ λον ὦ wy σίας ἐπισκότω,, ἐπιπλοώτωμ ἢ ξωρσίὼ τῷ τσάδζα μετὰ di Ἰουϑαΐωμ τῇ τῷ δαρεσκαιδεκάτῃ οδὴ σελήνπο, καϊὰ β/ κΊωρος atico} που ῥώμης ἐπιϑολὴμ σαυοδΙκὴμ διέδωκε; ϑιδάσλωμ ὀφείλαμ Ἰωάννου ΤΟ ἀποσόλου,ηρὴ τῇ ταλαιᾷ dus XoAovSGp αυϑεντία, ἀφ ἧς ὀλίγα δίκγήσομαι, Ἡμᾶς τοίναυ, uero p Veri A oU uev ala togrip, udi ἤρου Τιθέντεσ, μικδὲ ὑπεξαιροθτες Ka y? ᾧ τῇ ασίᾳ μεγά λα sorx&a ἔκοι μέν, ἅπες ἀνασήσεται qu τῇ ἡμέρα κυρίου, drop ἔλθκ ἐκ Tp ουρανῶρ qU τῇ ὀικείᾶ dO, y γείφωμ πάνϊας Τοὺς ἁγίουο, φίλιππομ' λέγωϊκ τῶμ δώδεκα απποδόλω p, ὃς ἐκοιμέθν qu Ἱεραπόλαμρ) τάς δύο δυγατέρας ἅν ἄνες πταρϑένοι ᾿γήφασαμμρὴ τί. - api ἄυτῷ δυγατξρα, ἵ τις ᾧν ἁγίῳ ανεύμαν em) ge s Ἐφέσῳ ἐπλαώθα, io) Ἰωάννης ὃς ἐπὶ τὸ οἷ.» 805 ΤΟ) κυρίου ἀνέκλίθη, 49) Ἱσρείς αυτα γέγονε qu dod) wéraAo! ᾧν V" μετεώτσῳ βασάζωμ, ug a διδάσκαλος qu τῇ ἐφέσῳ xoi ήθη, go) oA kae O4 Ἐπίσκοπος 4) μάρτυς qu τὴ σμύρνῃ καὶ dae ιο) μιᾷ δέας Ἐσσίσκοπος νὴ μιάφτυς car ὸ ἔυμήσυείας ᾧ τῇ cuti ὀμύρνῃ ἀνε ἄυχ, box ἔσιν ἀνάγκκ σογάςἓν ἐπισκόων τοὺ(μἄφυρος ἀκεμινῆόθοι, τῶ ey λαοδίύκείᾳ orae) '.μθύουρὴ πατσυρίου T μακαριωϊάτου, vgl) μελῆονος qi df) ἁγίῳ πνεύματι Ἐννούχου,θο τῖο tel Gp κυίῳλα! Ἑεύωμ. qt σάςδεοὶ καπεθέθη, δ᾽«ο μον Ti t d cá alb ἀνάσασι.Οὗτοι πάντες ποαρέφύλαξαμ TY iud gau τῷ ποάσχα, τῇ vcosaesoaud'exderg ὁ σέλήνηο, i ὁ ἐναγγελικῆς τοαρα δόσεως, uo δυδὲμ μέρος ατσονείον! Τες,νὴ) ἐκκλκσιασικῷ κανόνι ἔπόμνοι. κἀγὼ AE Sog t$àVIop ὑμῶν ποολυκράταρ, κα κα Θφιφαχὴμ ἣν - πλήσιομ uxore C ὀξκκολόθησα,ὴ y5 πὰ tor 9 συγγενᾷο μὰ Ἐπείσκοτρι, κἀγὼ of d'oos, ti ὁ τεάοχα ἘΠ λεσα, ὅτε ὃ P Ἰσδαίων λαὸς Τὰ ἄθυμα tero( prof ag ἀδελφὸι ξξηκονγαπτένγε ἄγωμ ἔτκ£p κυρίῳ; κο) φαρὰ “ολλῷρ ἐκ πάσης(δὴ ὀικουμιένκο ἀδελφῶμ-εδθι δ Θες, ἐντυχὼν πάσῃ γραφῇ, ὃν Φφλιάσω τοὺς mov! [2 εν ις 4, ἐλκένουρ RIA Tu Epuaad Ὑουβ Or πῖροχγησάμενοι μον r6 --^ fo n^“ Ἑ ϑαρχῶρ μᾶλλορ 2: d Gk ανθρώποιο ταῦτα Φιαῖτὰ Eu ub ο EMT-Ὕ-ι-----zx. ες. τὸν ο. ρα πεις ΞΖ ἘΞ ἘΦ — à ur Mii y 3s fiis j|!| mes SS "I ! " d| ^l / εν VT e) indt "itt d EMG ee Y Sh 1 . W Vn zrribÁeFON ἘΚΚΛΗΣΙΑΣΤ, pofiiiut ingenium δὲ authoritatéuiri;ex par^ tio opufcilo demonftrarem.Floruit temporibus Seueri príncipis,eadem axtate;qua INardf fus Hierofolymx. Eradius,fub Commodi Seucrig; impe Πο ίη apoftolum cormétarios com^ pofuit.|"o M Aximus fub ijfdé principib?, famofam quaftíonem infigni uolumine AR uentilauitunde malum,& quod ma traadefitaf ο τ: 4*4 Vndidusregnátibus fupra fciptis,in Hexaemeron pulcherrimos tractatus adidit.- 5| Ppion füb Seuero principe, fimiliter in Hexaemerontractatus fedt.'' ' Ε΄ Extus/fub imperatore Seuero, libr de "refurrectione fcripfit. y Rabíanus. fub eodem pricipe didit w quidain opufcila ad Chriftianum H JPdogmaperinenia.———^— " Vdas de feptuagirita apud Danicléheb domadib? plenilfime dit utauít,& chro JR nographíam fuperiorum temporü ufqg ad decimü Seueri perduxitannü.In qua erro» τίϑ atguítut,qd' aduétum Antíchrifticirca fua £&pora futurum effe díxerítfed hoc ídeo.quia magnitudo perfecutionum.prafentem mun diminabaturocafüm.| yg 3 Etullianus prefbyter,nácdemü primus poft Victoré δὲ Apolloniá La^ εἰποῖς poni£, puíncize Afríce,cíüita^ — tís Carthagínenfis, patre Centuríoe proconfularí. Hic acrís δὲ uchementis ἱπσοπή, fub Seuero principe δὲ Antoníno Caracalla floruit, multag; fcripfit uolumina, quz quía hota funt pluribus prxtermittimus, Vidi cgo quendam Paulá Cócordiz, quod oppid Ita, [ία cft fenem,qui fe beati Cypriani íam grádis &tatís notarium,cum ipfeadmodáü effer adole fcens,Rhomz uídiffe diceret,referreqs fibi foli ; abfcy Tertulliani lectio neunam diem praxteriffe. Ac fibicrebro dícete, Damasi eitullianum uidelicet Ποπ cans. Piicdi ufqy ad medía xtaté pref byterecdcfiz pmanfiffet, inuidia poftea δὲ cótumelijs dericog Rhomanz ecdiz, ad Mótani dogma delapfusi mftislibris nouz;ppheti merninit, fpcaalt at adaerfi ecdefiá texuit doluinia de ο| pudicitía Aere SCRIPTORVM"ÉCCLEsIaST;— ng PI!-* δὲ v ᾿ 4 LA E . τέθακα, ἵνα aldy τὸ vd edo ἀυϑειγίαρ do ἐλαχίον σιὼ ᾿ τἄᾶγματου ὑποδείξω, ἄνθησεμ ον τοῖς Ἀβόνοις σεβήφον τὸ βᾳσιλέως, omit πο νάρκ[σθ» ᾧ Ἱφροσολύ^ B uon.;: ράκλα» ἐπὶ κοµόδου ng) σεδήφου βασῖ» λίως,τὸμ πόσολομ ὑππεριννμάτισερ.''. AE Q7 tal d αὐδὴν ᾿βασιλέωρ,Θανμα | sdp Ίέτημα ᾧ Ἐσισέμῳ τεύχα συ έτα Es rovrésip, τοόθερ τὸ κακό, μονὴ ὅτι Ἐκ τὸ Suh ὑλκδόθ, Αὐϑίδοο βασιλθυόντωµ P προγεγφάμ μέ (* vop,us qub S£alpugop,ogoía σαν ἐταξεμ ὃ ; ππίωμ ἐπὶ σεδήρου τῷ βασιλέως ὁμοίως us ali ἱξαήμορομ δμλίας σαθεγράφατο,— ἔτος ἐπὶ σεθήρου τῶ βασιλέως, βίθλομ περὶ .e ᾧΟθὶ ανσάστως σωυεγράφαῖο. Ραβιονόο Ἐπεὶ τοῦ Gu T Bae on e Ns κέ(na σαυτάγματα, εν ται θιανῶρ δόγμα τι προσήκοντας,;:: οἶδας viel δὴν ἑδομήκοντα ἑδδομκάδωμ dfe κατὰ δαν ἐλ, ἀκριθῶς doy στο, ποὺ) λδούσγρα . Φίαμ dy ανωτέρω λβόνωμ,ἕως τῷ δεκάτου qui αὐτοῦ σεθήρου T9 βασιλέως cabérasp qu ἢ κάταγι2 νώσκεται lo τῷ ἀντιχφισοῦ Ἐτσιδασίαμ, περὶ τοὺς Ἰδὲ ους καιροὺς φήσας τσλκοιάξει, Ὁ ys μέγεθος τοῦ Ίότε Φδιωγμοῦ,οσαρέι παροῦσαμ Ἐμένυε ὁ ὂικουμθώνο car o Beruoudg Πφεσξύτερος vao πεῶτος, μ]ᾶ Ρ/κτωρα ποὺ) ἀπολλῶνιομ ψιφλλεται τούς : ζωμαϊκούς» ἐκ ΘῈ) καρληδόνος ο] ἄφρι“ Wis oe. i μος, τσατρὸς κεντυρίωνος ἀνθυπατιανοῦ, οὗ τος δανὸς καὶ σφόδρα ἐυφυὴξ ἐσ σεξήρου νο)&rrovt vou 70) ἐτσίκλημ καρακάλου lo es, τοολλὰ συσεϊάξας τεύχε, ἄνα διὰ 2: τσολνοῖο cou ἐγνωσμθ]α, παρα]. Ἀιμπάνοχδυσιοέτυχου Ἐγὼ erac t κονκοςδίας :«δὲ Ἰτάλίαο γέροντι, ὅς ἂρ τὸ μακαριωϊατα κυπριανοῦ , γο]άριομ,λοιπὸμ πεεσβύτημἔλεγερ, ἔτι νέος ὤμγεωρα κέναι qi TÉ ἑώμῃ, κοὶ ἀκκκοένοι τας αὐτοῦ, Go ovde pip Seed dp ἡμέραμ διετέλεσε κυτσοιανόσ ἀναγνωσ (Top TT oot 9910, στωεχῶς λέγοι]ος ΤΟ) tut κυπρίανοῦ,&arid'oo ὁμ διφάσκαλομ,τερτυῦνιανὸμ δὰ) ω λογότι μκνύωμ,οὗτοο ἄχρι μέσο ἡλικίας πφεσβύτε) $08 ο) ἡκή]έρας Ἐκκλησίας γ έΓονεμ.ὕσερομ dt φθόνῳ νὴ τσοσπλακίσμοῖο Ph κλερικῶμ qo) s ῥώμῃ ἐκκλκοίν .—€8, ti τὸ μοντανοῦ δόγμα δλιδ)ήσας,σολλᾶο σωυέ ταξε βίδλους,καινῆο προφκ]είας t. E panTauuod)"dix Gio, . καϊὰ φϑὶ Ἐκκλησίας σωωεγζά αγ νδὲμ δὲ τομ s εξὶ φωφροσανκα vf y] ------ Hu ΚΑΤΑΛΟΓὂΣ pudicitia,De pfecatióe, De iciunijs.Demono gamia,De edtafilibros fex,& feptimü qué ad uerfum Apollonium compofuit. Ferturq; uixiffeufq; ad decrepitam atatem,& multa quac non extant opufcula condidiffe, Ricenés, q δὲ Adamantius.dedimo Seueri Pertínads áno,aduerfü Chri ftíanos pfecutione comota,a Leoni^ depatre, Chrifti martyrio coronato,cü fex fratríbus δὲ matre uidua,paup relínqui£ nos na uus circiter decé δὲ fepte. Rem em familiaré ob cofcíTioné Chrifti, fifcus occapaucrat.Hic Alexádrizx difperfa ecdefia, decimooctauo xtatis fux ἀππο,καϊεχέσεωμ opus agreífus, poftea a Demetrio eiusurbisepifcopo.ínlocà Clemen tis pfbyteri cófirmatus,p multosannos floru/ it, et οἵ íá medíx efft actatis,& ppter eccdlefias Achaiz,quz pluribus hzrefibus uexabantut, fub teftimonio ecdefiaftice epiftolz Athenas p Palaftiná pocret;a Theoctifto&Alexádro Cafarex δὲ Hierofolymorum epis, prefbyter ordinatus, Demetrij offendit animüq táta ín εἴ debacchatus eft ínfanía,ut p totü mundum fup nomíne eíus fcriberet.Coftat eum antec Cafarcá mieraret,fuiffe Rhomz fub Zephyríno epo, δὲ ftatím Alexandría reuerfü, Heradan prefbyten: itegsq fub habita philofophi pfeucrabat;adiutoré fibi feciffe κα]κχήσεως, qui uidé δὲ poft Demetría Alexádriná tenuit οςefiam. υτας att eloría: fuerit; hinc apparet quod Phirmillian?Cafarez eps,cá omni Cap. podocia eum inuítauít,& diu tenuit;et poftea fub occafione fanctonzlocom Palzftinam πε’ ní&s,díu Cafarexcin fctis fcripturis ab co erudi tus€. Sed& illud.qdad Mameá matré Alexa dii impatorís relieiofam fceminá rogatus ue nit Antíochía,& fumo honore habitus cft, qd ς; ad Philippü ímperatoréq prímus de regi bus Rhomanis Chriftíanus fuit,& ad matré ei? litteras fecít quac αἴ hodie extát, Et qd tà εἴ ínfcripturis diuínis habuerit ftudij, ut οί , Hebraálinguá cotra atatís gentifaqg fux nati tácdifcerct. Ec exceptis feptuaginta interpreti» bus.alías ὅς xdítióes ín un cogregaret ποία mé, Aglx falicet Potici pfelyti,& Theodotio; nis Hebíionei,& Symmachi eíufdé dogmatis, q ieuagcli ἅαρ καὶὰ μα]δαῖομ fcripfit cométari os,de ἢ δὲ fuü dogma cófirmare conat. Pratte^ tea quintà δὲ fextam δὲ COPA zditíonem, quas ctíam nos de cíus bibliotheca habui tnus CATALOGVS σωφφοσάυκο, περὶ ϑιωγμοῦ, περὶ νηδείαρ, sto]. ys; pas, ταὶ ἐκσάστως λόγους SEC ἕδδομομ κατὰ ta. λωνΐου, C Erga. τάμπολλα, Qao ἕως γήρως acr, ΡΊγγῦκο, X) ἀδαμάντιοε, δεκάτῳ ᾧταντῆ. o σιδήρου περ]ίνακος,καϊὰ τῶν Χρισιανῶμ: διωγμοῦ vmatiToo,magd λεωνίδου πα»: πρὸς TO ο) ἐιαφ]υφήσαντορ, μετὰ ἓξ ἀδελφῶρ vun: τς χήρας, σσένκς κατελείφθη, er Gp περίπου i| xol) δεκα,τούτωρ you? f τσερ]ουσία διὰ τὸ ἕιναι Χριοιανῶμ δν ίον, oo Qe ον ἀλεξανδεείᾳ διασκορτειδᾶσαμ ἢ ἐκκλκσίαμ ὀκτωκαίδεκα ἐν τὸ Ἠλικί αμ Cy epe τκΧήσεωμ ἔτσισήμκμ roe Quia. MT Ou πολὶ παρά δηµκτρίου ὃ ἀυτῖς πόλεως Ἐσσισκόπου,ἓις Ἱόπορ od (εντος πφεσξυτέρου xerasoDdo tari ἔτι πολλὰ di πρεφε, μεσίλιξ τὲ γενό uf uoo, διὰ τὰς qu τῇ ἀχαῖα ἐκ. κλκσίας, o4 ἄνες παρὰ πολλῶμ αιρέσεωμ Ἐσκύλλουτο, ἐπὶ μαρ]νρία ἐκκλησιᾶσικῆς Ἐπσισολὴς ἀπεὼμ dua παλαισίνηο uo. ἀθένας, za θεοκτίσου tg) ἀλεξάνδες παισαρείαρ καὶ Ἱεροσολύμωμ ἐπισκόπωμ, πρεσβύτερος: Χαροτονκδεὶς, δημντρίῳ προσέκρουσεμ,ὃς(lo τοσαύτῃ καζἀυτοῦ ἐχρήσατο ἀινοία, oo τε tv. ὀνόμαῖι ἀυτῷ "cay τί ὀικουμβύεμ γεάψαι, πρὸ τῷ δὲ μετελϑᾷμts καισαφείαμ αἰὼ ζώμικμ κα]εἰλκφεμ ἐπὶ Ἱεφυρίρουἓρ πισἈότσου,ξυθύς τε ξις ἀλεξανδρείαμ ἀναζεύξας, ἦρα! ὦ xAdp Pp πρεσθύτερορ T ᾧ σχήματι Φγλοσόφον διατε λοσΐύτα,δοχθὸμ cape deer κατηχ ΐσεως, ὅς de νὴ μα δαμήξιορ T ἀλεξανδρέωμ Ἐκυβέρυχσερξκαλισίαν, Cong δὲ ο όξκο ἔγγύεϊο, tx Tol rou d'uA oU Tau, δι φαϊλλιανδο d καισαρείάς Ἐπίσκοπος μετὰ τὸ ἄσπο οδὶ καπισαδοκί^ «o πο) τσφοέπεμεψεμ ἀυτὸμ,"οὴ ἐπὶ πολὺ κατέσχε, καὶ ὕσερομ προφάσα δ᾽&ylop τότεωμ Ws παλαισίμμ ἐλ Sop,qv τῇ καισαφέωρ,τσαζαυτῶ τὰς Θείας ἐπαιδείβν γγαφάς, κἀκᾶνο δὲ ὀυδεις ἄγνοῦ, ὅτιπερ πρὸς μαμῷ αμ al μήέρα αλεξάνδοου τῷ βασιλέως ξυλαβεσάτιν Γωυσίκα πάρακληθεῖςᾖλθεμ tg ἀν]ιοχεία καὶ Sf με yis γέγονε Ls o) rede Οίλιππομ τὸν βασιλέως “«σρῶτομ Ἐκ ον ῥωμαίωμ βασιλέωρ χρισιανὸμ γενόμε vop,No)) Ὡς ὁς Tio τούτου μιχϊέρα γράμματα ἀπέσα/ λερ,ἄχρι τῷ τσαρόν]ος Τυγχάνον]αι κά ὅτι τσαύτημ Ecc aod iip τα! τὰς θείας γραφὰς, ὥς τε νὴ rl ἐθραῖν κὴμ διάλεξι p qvaTrovpfnp τῇ τε ἡλικίᾳ, v) τῇ δικείᾳ φύσει ἐκμαδᾶμ.κὰι δίχα ἰδ εδδομιήκου]α tegulis ἄλλας ἔκδόσας is ἓμ σαναγαςξμ,ακύλα λέγω ποι] κοῦ τοροσχλύτου Jg) ϑεοδογίωνος Ἠθίωνοο, το) ea^. (λάχου Τῷ Gv TO δ.ὁ-γμιαῖος ὃς τὸ κατὰ μαϊϑαῖομ i^ *y Quop ὑπτεμνκμάτισε, δὴ ὂν 4) ὁ Ἰδιομ δόγμα. θιθωῖ.' σαι ασεύδα,Οµιοίως δὲ πέντε C εξ ἡ er[à τὰς ἐκδ. σεις ἄσ' τινας X) ἡμᾶς ἐκ qO) Xu TO βιδλιοϑήνκκε ἔφχον. (Amon' lá fis li " my M ἢ" SCRIPTORVM ECCLESIAST,. mus,niro labore reppetit,& cum cxterís diti onibus cóparauit.Et quía indícé open:cíus in wolumínibus epiftolarum,quas ad Paulá fcri/ píimus,in quadá epiftola cótra Varronís opa cóferens pofuí;nüc omítto.Illud deímmortali cíus ingenío πό tacens,g» Dialecticá quoq; δὲ Geometría, Arithmetica, Mufica, Girámaticá, δι Rhetorícà oímq; philofophon: fectas ita dí dícit,ut ftudiofos quoq; fzecularíá litteram: fe étatorcs hab:ret,& interptarc£ οἷς Qtidie,conαὐτί ad οὔ miri fierent, quosille propterea recipiebat;ut fub occafione fecularís litteratu (οί fide Chri(li eos inftitueret.De crudelíta; τεῦς pfecutionis,qux aduerfum Chriftíanos fub Dedo cofurrexit;eo quod ín religioné Phi lippi de(zuiret qué δὲ iterfecit, fupfluü eft dice re,cum etíam Fabían?,Rhomanz ccdefiz epi fcopus,in ipfa occabuerit,et Alexander Baby. lac; Hicrofolymom δὲ Antiochenx cadiz: po tífices ín carcere p cof-ffione dormicrint.Et fup Crigenísftatu fi qs fcire uclit;qd actà fit. pri má quídé de epiftolís eíus,qua poft pfecutionéad díuerfos σας funt, deínde& de fexto Eufcbtj Cafaríé(is éccfiafticz: hiftoríze libro, et ip eodé Origene ín fex uoluminibus,poffit liq do cognofcere, Víxit ufq; ad Gall& Volufia niLideftufq; ad.Ixíx,atatis fuz απ,& mor tius eft Tyri in qua urbe& fepultus eft. Mmoni?,uír dífert?& erudit? in philofophía,eodé tpe Alexádríz: dat?ha ᾿ μἋ bít? ef;q ínter mfta ingenij fui δὲ pracdara monuméta,etíá de cofonantia Moyti,& lefi,elegans opus cópofuit,& cuágelicos cano nes excogitauít,quos poftca fecutuseft Eufe^ bius Carfarienfis.Hunc falfo accufat Porphyri us, qd ex Chriftiano ethnícus fuerit, cái c3ftet εὖ ufq ad extremá uit chriftíanü pfcueraffe, Mbrofius prímü Matdionítes, deínde ab Origene correctus, ecdefiz día conus,& confeffiois domínicz eloría ínfignís fuit.cui pro Theoctífto pref byteroliber Orígenis de Mlartyrio fcibit.Ha ius induftría&(umpta δὲ ínftantia,ad hücinfinita Origenes dictauit uolumía. Sed& ipfe quippe ut uir nobilis,non ínelegátis ingenij fa it.ficut eius ad Origenem epiftolx índicio füt, Obijtantemortem Orícenis,& ín hoca ρίαν Πίφ reprehéditur, quod uir locaples,amíc fui egeni fenís δὲ paupetís,moríens non rccordaQs fit. Tryphon ΣΙΓΓΡΑΦΕΩΝ REKAHZIAZT.[0 μον, πολλῷ Oro τυρὸν, μεὰ ἑτέρωρ Ἐχδόσεων, ir^ coo, Κάῑ ἐπαδ τὸμ ἔλεγχορ ὃν E σωταγμάϊωμ; qi"Gd τεύχε δν ἐπισολῶρ δν πρὸς παύλαμ τοαξ ἵ» qp γφαφασῶμ, qu jid torso συγκρίνωμ τοῖς βάξ» ζωνθ’ hy Té0exo, vd) ποὰφαλειμπάνω, Ἐκᾶνο περὶ;: q9| αυτοῦ α θανάτου Ἐυφυΐ a6 μὰ σϊωτσῶμ, τῖπερ did λεκτικὰυ, γεωμετρί κυ, αριθῥητικὰν,μκουσϊκίυ, γραμ.: ETC CAPTAS: ἑνπος[κήρ κο) t&rrop ὃν Φιλοσόφωμ τὰ φόγιλατα, óvtos δὲ Gasp, ὥς τε απουδασᾶα! τῶμ: κοσμτλῶρ γραμμάτωμ ἀκροατὰς ἐσχακέναι, od Lyn): γᾶθθαι ἄντοῖς ἐκάσοτε,σαυδρομκὰς τε pog αὐὸμ τὰ. λας γίνεδϑαι,ὰς διατοῦτο ἐδέχετο, tq) γε προφάσε' οδὲ διδασκαλίαρ,ξιο vli 79 ΧΡΙΣΤΟΥ πίσνµ ἀνάγαμ'" πάντας, Περὶ 200p οδὶ ὠμότητος τῷ διωγμοῦ, το καὶ X giu Lu om. m' 4 ὃ RD NS τὰ δή) 38isiQwOp, n) δεκίου κηνκθέντοο, λύσσα γ΄ tig lb QUA τον Ἐνλάθεαμ Op C απέκτανεµ,εισμν ἡγοῦμαι aspis dp ᾧν χυτῷ γουρ Ὅδ' διωγμῷ, φλα ξιανός ὃ ξώμας Ἐπίσκοπθ» ἐπελεύτασεμ,νοὴ αλέξαν» δρος καὶ βαδύλας Ἱεροσολύμωμ νοὶ ἀντιολείας emi, ? σκοποι, SH τῇ φυλακῇ ὁμολογκται ἐκοιμιίθησαρ, BITIG, yon wig! ὠριηβῥους μαδᾶμ ἐθελήσῃ, eeGrop mo d Ἐπισολῶμ αντοῦ δῇ) με ᾷ Top d'ioyu.0p, 0905 δια: φόρους&rosoA de Sp, tor(ro. δὲ(9)&?? τοῦ ἕκτου λό, γου ο] ἐυσιθίου καισαφείας tario rov Ἱδοφίαο, qo) V^ vto τὸ ἀυτοῦ ὡφιγγύους βιδλίων τε, τηλαυγῶς μαθᾶμ δαυήσεται, Ewotp ἕως γάλλου νὴ βολουσιανοῦ, τουτά “ s» d] Sip» ἕως Ἐμάτυ wg) τξκκοσοῦ qO| ἡλικίας ku TO Ἐγσς, CN ἐκοιμήϑη ον τύφῳ, ᾧν ἢ QU) ἐτάφν, Μμώνιορ.ὃ£280 1446) tr 06 νὴ Φιλοσοφίας "ww aud θυκένος,ᾧν τοῖς ἀντοῖς χρόνοιδ q9ἀλεξανδρείᾳ λαριτοφὸρ φανεὶς, μεταξὺ τῶμ. σιωταγέντωμ τραζαντοῦ σεριφανῶμ λόγω ptg) πρὶ q3) συμφωνίας μωσέως, νὴ ΙΒΣΟΥ,βΙθλοµ ϑαυῤκασὴν': guo dre, Mo)) ἔναγ γελικοὺς κανόνας ἐφεῦρεμ,δις μετα ^ 5.: ταῦτα δικκολούϑασεμ, υσέβιος ὃ καϊσαςεύο, τούτου πλασῶς κατκγοςᾶ ὃ πορφύφιος,φάσκωµ op Χφισια[ νῶν, 3 VIKOD γεγενῆσθαι, ὅς τις ἄχει τῆς TOU ταίας 26 Siowós διετέλεσεμ, Μθρόστος vr paye p.agyiovisic, ὕσερομ ad: »: NAR T 2" Ger'yévss διορθωθεῖς ,Ἐκκλκσίας διάκονος," Ν) θείας d ομολογάσεως ἐπίσκμος Voy tudo , bj γ,, Τούτῳ ὕπερ Üoxrísou πφεσβυτέρου βίθλος ὤριένουςς.᾽ περὶ T9 μαρ]υρίου γράφεται. ασουδῇ τούτου κ) ἄνα: λὥμασὶν νὴ Ἐπείξει,τσφὸς Τοῦτο πάμπολλα ὠφιγένης » ΄^ P fu éseAs συυτάγματα, Gd W) αὐτὸς Ge ἐυγενέδα» 34. 23 3: 2 ΄ y Tos ὢργου ἀκομηὸς qui ἐυφυΐα Ἐγγύείο, καθὰ ἂν πε ὃς ἂν “,^; ΄^s οἴ γένεα, τουτὸ δυλοῦσιμ Ἐπισολαζ.Ετελεύτησε πρὸ. 3" 3 4 E m AOI. 4; ὢφιγένους͵ν) ον τούτῳ παρὰ πολλῶν καταγινώσπεσ ται, TI Ge πλούσιος Qj, τὸ Ὀνκείου QLAOV Ὑέρου]οο νὰ (ήτο τελθν ή ουκ vias í **'" Τρνφωμ TEE TENE T MEI oe Er DEN λεν ^CCOGCTORTALOGVS^ Ryphon Origcnís auditorad quem ' nónullz cíus extát epfc, in fcripturis eruditiffimus fuitquod qdé δὲ muL : ta eius fparfim oftédüt opufcula, fed rzcipueliber,qué cópofuit deuacca ruffa in euteronotmiío, et de dichotomiítmatib?, à cá colüba& turture Abraá ponü£ in un T Inutíus Felix, Rhomz infigniscaufi^ dicus,(cripfit dialogum Chriftiani& À.* Methnici difputantia;qui Octauiusin fxibit.fed δὲ alius fub nomíne cius fert de fa^ to,uel cotra Mathematicos,qui cum fit& ipfe diferti hominis;/non mihi uidetur cum fuperio ris libri ftilo conuenire. Memínit huius Minu tij& Lactantius in libris fuis.| Aius fub Zephyrino Rhomanzur bis epífcopo.id éfub Antonino Seueri filio,difputatione aduerfü Ότο’ culum, Montani fectatorem ualde infienéhabuít,arguens eum temerítatisfuper nouam p phetíiam defendendam, et ín eodem uolumi ne epiftolas quoq; Paulí;tredecim tátum en merans, decimamquartam,qua fertur ad He^ brzos,dicit non eius effe,fed δὲ apud Rhoma nos ufq; hodiequafi Pauli apfi non habetur. Eryll? Arabiz Boftrenus epifcop?,ca alíiquáto tpe oloriofe rexiffet eccdlefiá, ad extremum lapfus in hzerefim, qua: Chríftá ante íncarnatíoné negat, ab Origene correctus, fcripfit uaría opufcula,& maxime epiftolas,in quibus Origeni gratias agit, fed& Origenis ad eum littera funt. Ex tat dialogus Origenis δὲ Berylli,in quo hzre^ feos coarguitür. Claruit autetn fub: Alexádro Mamez filio,& Maxímíno δὲ Gordiano, qui ei in imperium fuccefTerunt. reg Ippolytus cuíufdá ecdefize epifcopus (nomen quippe urbís fcíre no potui) rónempaíchz, téporüqy canones fcri pfitufq; ad prímá annüá Alexandri imperato tis,et fedecím annon: círculi; que Graeci ἑξκαιδε καε]νρίδα uocát,repperit,et Eufebio,q fup eodé pafcha.canoné decé& noué annon: irculd.i.iv νιακαιδεκαε]νρίδα Τροίας, occafioné dedit. Scri^ fit nónullos in fcripturas cómentaríos, e qb? m γορρί(η ἐξαήμερορ.δ ία Exod, δὲ in Cáticü cáticogí Gienefim,& i Z acharia,De pfalmis, in Efai,DeDanicle,De Apocalypfi, De Pro uetbijs,De Ecdiafte;De Saul,De Phytoniffa, DeAntichrifto, De refurrectioe,cotra Meo Ώς,ος ΚΑΥΑλΛλοτγὂΣ y Ρρύφωρ ὠρυγένους ἀκροατής, medo ὃν i λαέ τεσ ἐπιϑολαΐ, ταῖς ϑείαιο για! L q πεααϊιδδιμθμος,καθὰ avoeádWy fii σι συυτάγματα,νοὴ ὀζαιρέτως L βίθλος, ἡ wi Boii λείας ΟἹ qu Ὅδ'«θυτερονομίῳ,«9) tel PV. δίχοτο. μοιώτω),ἅ ἄνα μετὰ τῆς περισεφᾶς το) πρυγόνθρἩ 4$». ἀξραάμ, T γενέσει ανα γίνώσκο μον, IVO ὐκήθ» QUAE, qu ῥώμῃ ἐπίσκμος δικο, λόγος ὢμ,σανέγραψε διαλόγους Xglsia] νοῦ gj) Ἐθνικοῦ,ομ ἐπ-έγραφε oxrátiop δι ἕτερος δὲ λόγος dt ὀνόματου Ὀυτῶ φέρω ται, wel(μοίρας, τοι κατὰ qi. μαθηματικῶμ, do τὶς Χόγος£l Wg) ἐδλογίμον ἀνδρὸς φαίνεται, μδικ ovde x& σωυάδαμ"Sd. xagaxrifgi τὸ προαρκμένον λόγον, μέμνκταϊ τοῦτου το μιϊνούκιος 19) λακτάντιθ” di τοῖς ἰδίοΊς συγγράμιμασιψε Αθ» ἐπὶ Ἱεφυρίνου ἑώμας Ἐπισκότοουτοή Ὕ Sup ἐπὶ ἀντωνΐνου ἠοῦ σέθήρου, διάλεξιμ να] πατρό; κλου απουδασοῦ(ιοντανοῦ,σφόδεα μὲ γίσηρ ἔσχεμ,ξυδύνωμ αὐτὸμ προτετείαρ, ὃ καινῆς quà φηῦείας, qM ἀαυτῷ Gg τεύχα, τρισκαίδεκα ἐπισολάς εἰόναρ πσαύλον ἀπαρϊϑμούμϑμος, ἰὼ o) ts Seed οὓς, Ἄέγα μιὰ ἔιναι v, νὰ 2] waed τοῖς δωμαί cic; ἄχρι τοῦ παρό; ντου,υσαύλου ToU απποσόλου tout ταὶ ud eat, ; Ηρυ λος, ἀραθίας ο) βοδρίνωμ ἐσίσκοπος,, ἐπί ἄνα Χρόνο ζυϑόξως κυβφρνήσας elis ἐκκλησία μ,Τελθυτοῖίομ tio vli αιρεσὶμ, ἰὼ αρνουμένκμ Tp ΧΡΙΣΤΟΝ 70 πο φϑανθρωτσήσεωρ ὃλι ὀδάσας͵ tro ὡριγ ένουρ ἐπιθραφεὶς,σασέγραψε ποικ λα πράγματα, κο μάλιδα ἐπισολάο, ᾧ αἷς V ὧν γένει tuxagise, 60S κο) ὠριγένους πρὸς vb ϱ δισ] Έσισολαί,Εαι διάλογος i^y ἔνους καὶ βιρύλλου,ᾧ i ἄιρέστως ἐυϑιώεται, διέπρεψε δὲ Vu Dti eov? μά eia ἥοῦ, gU) ἐκαξιμίνου ο) γοςδιανοῦ qN di adita axtvop loo ἐκείνου δασιλείαμ. ππόλντὸς ovx δίδα ποίας Ἐκκλησίας Ἐπίσχο ἢ ὅσο$H τίνος τοόλεως Tl πφοσογορίαµ pap ovx lid av up ub έγραψε λόγον τὸ πάσχα,(ὃ τοις ἄβονι κοῦο xoà: νας, 00 ΤΟ) πρώτου φυταυτοῦ αλ ξανδεροῦ τῷ βασιλέως, δεκαεξ λέγω δὲ Ψ[αντῶμ κ’ Κλορ,ὄμ δι λεγόμονοι γγαϊκδι,ξξκαιδεκαι]νρίδα κα λοῦσιμ, Ἐυσεθίῳ Sg" eel&vcoU τὸ τοάσχα ἕννεακαῖ”7 d'éxachigid'a σαυ]άξαυτι$6. Φασὶ" τσαρεσλζκώς,Εγρα um tig τὰς Sila γραφὰς ὑτσομνήματα, αφ ὠμ τάδε ἔνρομ.εις alib ἑξαήμερον, tus ali X£od'op, uo Τὰ ἄσμα». d" ντ». Η τα OW. ἀσμάϊωμ, tio lo γένεσιν, ti ζαχαρίαμ, mul φαλιῶρ, tig ἡσαΐαμ,περὶ δανιήλ, περὶ imoxoA Vien τοῖοι παροιμιῶμ,περὶ Exo ios oU, siot σαονλ 0) ui Aro, τοὶ τῷ υτιγίσον, i αναράσεως, κα]ὰ paga. L τοπ t $CRIPTORVM ECCLESIAST. n&, Depafchaaduerfü o&s hzrefes. Et ας "ὁμιλιῶν Delaude dni faluatoris;in qua pr^ fente Origene, fe loqui ín ecdefia fienificat, in hui?z:mulatíone. Ambrofi?,qué de Marcionis hzrefi ad ueram fidem correctü dixi mus,cohortatus eft Origenem in fcripturas comentaríos fcribere praebens εἰ fepté δὲ eo amplius notaríos,eorüq expenfas, δὲ libra ríoR: parem numen, quodq; hís maius eft incredibili ftudio Qtídie ab eo opus exigens. Vnde ín quadá epiftola ἐργοδιώκτκερε Ori genes uocat, j Lexander epifcopus Cappadociz, A cü defyderio fancton: locon: Hierofolymá peeret,& ῬψαναΠας eps eiufdéurbis, íà fenex regeret ecdefia;& Nat; ciíTo, δὲ multís derícis eius reuelatü eft;altera die mane intrare epifcopum,q adiutor facer dotalis cathedra effe deberet. Itaqy reíta οὖν pletaut predicta fuerat,cunctis in Palafti^ na epifcopis in unü cogrecatis,adnitéte qq; ipfo,uel maxíme INarci(lo,Hierofolymita/ nx ecdefiz: cá eo gubernaculá fufcepit. Hic in finecuiufdà epiftola, quá fcribitad Anti; noitas fup pacc ecdiz,;ait,Salutat uos Nar αι, q ante me hic tenuit epifcopalem locuim, ec nunc mecum eundem oratíonibus tceit, annos natus círciter centum fedecim, et uos mecum precatur,ut unum ídemqg fapíatis. Scripfit aliam ad Antiochéfes, per Clementem prefbyterum Alexandrizde ᾗ fupra diximus,necnon ad Origenem,& pro Origene contra Demetríum,eo quod iuxta teftimonià Demetrij,eü prefbyterum οσα, tuerit.Sed& alia ei? ad diucríos ferütur ερί ftola Septima aütperfecutíone fub Decio, uo tépore Babylas Antiochia: paffus eft, ctus Czfareà& daufus ín carcere, ob con fe(lionem Chrifti;martyrío coronatut,. Vlius Africanus,cuíus αρ de tpibus extantuolumia, fub impatore.M.Au/ relio Antonino,qui Maarino fucceffe^ tat.legationé p inftauratíoe urbis Emmaus fufcepit; d poftea INicopolísappellata& huiuseftepfa ad Origene fup ὅδε Sufánz, coqd dicati Hebraco,hácfabulá nó haberi, nec couenire cii Hebraica etymologia, ἀὴρ τῶ «irs χίσαι,ὴ Sore T πορίνα πεΐσαι,οδιτα qué doctá Epiftolá fcribit Origenes.Extat ei? ad Arifti £altera epa, fup δναφωνί«;quidé£ e&i ge acalogia ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ EXKAHZIAZT. πι νος, περὶ τῷ πάσχα, κατὰ πασῶμ df) αιφέσεωρ, πρός P MS'^ | 94A G p, σερ! T Ἐσαίνωμ τῷ κυρίου Gp ΙΗΣΟΥ XPI^ ͵ 2 2 rA 2 ς ς^. 4 ZTOr,W οἴονπαρόντος ὧριγένους,εαν δν op TANK Ere ΄-»,^ κατὰ μἱμσῖμ&wTO ᾧν τῇ Ἐκκλησία φηλοῖ,; Αμβρόσιου,ὁ ἄνα vs 1). πλάνης μαρκίωνορ, tus eri . ἀληθινή mrisip teiseejat meosiexrou, προετρέψατο 2,*, ε.-, ΄ ὠριγέναι τὰς Μείάς ὑπορικματίσαι γραφάς, παρεσχα 8^€ ΝΆ D, xe αυτῷ, επ] ἃ ἢ καὶ πλείους νο]αρίους, πο) τὰς τού) /. RO 7 τῶν δαπάναρ,νο) καλλΙγράφους qop ἴσομ ἄριθμο», Νις ο Ld» 4:»ν 3 ΄ 27 W9)) ὅττές ὄξι μ.ἂ]ομ,ἀνυπόιοῳ απουδῆ,ἐκάσοτε ἴργομ 2» 7.^ 12?$^. 5"5 ΄ τας ἀυτοῦ ἀπαι]ῶρ,διο qu pid ἐτσισολῆ»ϊφΓοδιώκτημ -3; AN &wTOp ῶριγένκο καλᾶῖ, 3-34 2» Αἰξάνδρος Ἐτοίσχοτσος καπτοαδοκίας, πόθῳ " NC 1» ΄ v: . dH ἁγίωμ τόπωμ toiSds τῇ Ἱσροσολύμων, "T9 ἐπισκόπου ναρκίοΣσὉ ο) ἀυτῆς πόλεως κ δν γεγιφακότος, νὴ o ἐκκλησίαμ κυβερ» νῶντος, ἀυτῷ τε S). ναρκίσσῳ καὶ πολλοῖς κλκρικοῖς ᾽’ ν ὦ &vTO ἀπεκαλύφην μέλλερμ τῇ i2üo ἕωθεμ uoi» Wat ἐτοίσκοπομ, Top ὀφείλοντα βονθὸμ γενέσθαι ο) Ἱερατικῆς καϑέδφασ, τῷ πράγματος TOIVUD xa.^ .^* ως πφοερακν i an πληρωθέντος,πάντωμ εἶν ὧν παλαιδίνῃ ἐπισκότροωμ ἐπιτοανὸ eapax9tvrop, σαυετσινενοντος ἀυτοῖς vapxtosov, Tl κυδέρνκσιµ οδὶ qu Ἱεροκολύ », vd λοις ἐκκλησίας σιὼ αυτῷ ἀνεδέξατο,ὂυτοςε qu d τέ “Ἄν»,» D» EA λα To Ἐπισολῆς Ὑεαφεισης παῤάυτοῦ πρὸς ἀντινοΐ τας, uel ο) Ἐκκλησιασικῆς Ἐιρϊώκο, pu c& dere v μᾶς νάζκιοσος; ὃς πρὸ Ἐμοῦ ἔιχετο δὲ«νταῦθα trip σκοπο, Kod vd) τομ ἀντὸν Ἰθάνωμ μεΐεμοῦ ἐυχόμδυος ἐσέχα, quor Op ἄγωμ,ἑκατοσοεξκαιδέκατομ,δεόμε Vos ὑμῶν ἅμα ἔμὸι, ἵνα ὁ f(9) ἓμ φρονήσατε. Εγφα d κο) ἄλλημ πρὸς ἀντιοχξς, διὰ κλήᾗθυτος πφεσβυ τέρου αλεξανδρείας, τσερὶ ὃν τσροβπορ,ουμμ Sa πο]. ὦ “πρός ὡφιγ ἐνημ,νοὴ Vase ὧρι γένους κατὰ δημκτρίου, πολ) ὅτι προσμαφτυφοίύτος δημντρίς,πρεσθύτερον ἂν * 2/ τὸμ ἐχεοτό VkGt,(9) αλλοι δὲ αυτοῦ πρὸς διαφόρους ἡ φέρονται ἐπισολαί, Gd" δὲ ἑβδόμῳ φιωγμῷ ἐπὶ ded ου,δνίκα KO βαθύλας qu ἀντιοχείᾳ ἔπαθερ,«Χθεὶς ug καισάφᾳαμ, 19) tg φυλακὴμ Ἐγκλαδϑὲις, διὰ«ls τῷ ΧΡΙΣΤΟΣ ὄξομολό γῆσιμ Ἐμιαρτύρκσερν Οὐλτος ἄφει καν ο, Ov τσένΤε περὶ γβόνωμ τυγχά Và λόγοι ἐπὶ µάφκου ἀυρκλίου ἀνϊωνΐνε Y δια" δεξαμῆμον ἐλακρῖνομ,τοφεσθείαμ ἀνιδέβατο πὲ οἱ ἀνασάσεως ξμιμαοῦς τῆς πόλεως τῆς[AT XA Nel^ σης νικοπόλεωο, ESI 49) tarisoA πρὸς Gel"y rp, ἕνεκερ τῆς κατὰ σωσάνναμ ἁντάσεως,λέγα you qu"So. εδραῖ κῷ τοῦτορ μὴ ξινοι τὸ μῦθορ, η δὲ συνάδἀμ τῇ νερά Vidi ετυμολογία, P τῷ ταρίνον πορίσαι, Mg) ἀπὸ qo vov Οςίσαι,τερὸς Op δεδοκί μασμδημ Ἐπισολίὼ γεάφα, &xryevíío ἔσι ὁ&vTO wo) πρὸς&erseid'up OR ἔσισολή, 2 ο νὴ S antt. Ύ» ῳ ᾗ περὶ τῆς διαφωνίας τῆς δόκούσκα ἔιγαι, qu τῇ γε Y πεαλογία EN σσ Σο ρε UO CATALOGVS:-': nealogía falüatorís apud Matthaeum δὲ Lucá, pleniffime difputat.; uin 9 Eminus Antíochenzecdefiz prefoy ter,pauca ingenij fuí monuméta οὖ! : pofuit, florens fub Alexandro prín/ ripe& epo urbís fuz: Z,;cbenno, eo ucl maxime tempore,quo Heradas, Alexandrinz ecde fix pontifex ordinatus eft,. HHeodorus,quí poftea Grecoríus ap pellatus eft, Neocxfarez, Ponti eps, . M. admodüadolefcens,ob ftudía(τα can:& latínam littera, de Cappadodía Bery^ tum, S& inde Cxfareá Palzftinz tranfijciücto fibi fratre Arhenodoro.Q uon: cü egregiá ín; dolem uidiffet Orígenes, hortatus efteos ad philofophia.in qua paulatim Chrifti fide fub íntroducens.fui qq; fectatores reddídít.Quin quennío ítag, eruditi ab eo, remittun£ ad ma^ trem,e quibus Theodorus proficifcens;movw'yv εικὸμ Ἐνχαφιοίας fcipfit Origeni€t conuocata grandi frequétía;ipfo quoq; O Rene praefeny te recitauit;quí ufqy hodie extat.Scripfit& με» τάφ-ασιμ ín Ecdefiaften;breuem quídé fed ual/ c utile. Et alia: huius uulgo feruntur epiftolz, fed praccipue figna atqj miracula, quac íá epus cum multa ecdefiar oloría perpetrauit. Orndlius;Rhomans urbis epifcop?, ad quéocto Cypríani extát epiftol:e, 4 faipfit epiftoláàad Flauianum, Antío chen ecdefix epifcopü,de Synodo Rhomana, Italica, Aphricana,& aliá de Nouatiano,& d-hís qui lapfi funt.tertíá de E. fynodi, ἅτι tam ad eundem Flauíanü ualde plixá,& No. uatíanz harefeos caufas&anathema continé tem. Rexitecdefiam annis duobus fub Gallo & Volufiano, cui ob Chriftum martyrio coto nato, facceffit Lucius. κ Y prianus Aferprimü οἶοπίο[ε Ὦ πο» torícam docuít,exinde ail pref bytero Cedilío,a quo δὲ cognomenta foititus eft, Chriftianus factus,omné fubftátíá faá paupibus cro iie poft nó multá tem; poris,elect?in preíbyterü,etíá epus Carthaei/ nenfis coftítutus eft. Huius ingenij fupfluum eltíndícé texere,cü fole οἰατίοτα fint ei? opera. Paffus eft fub Valeríano δὲ Galieno príncipibus,pfecutione octaua,eodé die,quo nd Corneiíus,fed no codem anno. | Ontíus,díacon? Cypríani,ufqs ad dié paílionis cius.cum ipfo exilium fufti^ nens νεαλογίᾳ τῷ σωτῆρος παρὰ μαϊθαίου y) Avril to o6 φίαλέγεται, Lek MD, Εμῖνοῦ ὃ κα]ὰ ἀντιοχείαμ Ἐκκλησίας wer Y Εύτερος,ολί γα τῇο δικείαο Ἐυφυΐας βιβλίᾳ. σαυέταξεμ.ανδίσας ttl ἀλιξάνδεου τῷ ῥᾳ eA dos nod tard Ζεβρεθνου ἐασισκότσου]ῖς Id fag πόλεῶρι (ὦ Ἐκείνῳ μάλισα Sd) xdi, ᾧν ῷ Ἡρακλᾶς, q9| ἀλεξαν Φρέωμ Ἐκκλησί ας-σρεσθύτερος κατέση, τ ᾿Εὔδωρος ὃς ὕσερομ ἐκλίθη γρνγδριοο,νεοναμ | B σαρείας Ἐπείσκοηδο,νέος κομιδῇ, διὰ σἰὼ παὶ. - Φάισιμ ἑλλινικῶμ τε Νο] ζωμαϊκῶμ γραμμᾷ Top, ke τῆς καππαδοκίας tis βκρυτὸμ;κἀκϑϑεμ. tu audageiou τῆς σαλαιοίνκο δεέβκ,δμα ἁθίωοδώρῳ t. δελφῷ ὧμ(op αἰὼ σὲ αίρετομ ενφυζαρξωρακώς dg Ὑένκς,τούτους ts Φιλοσοφίαμ πφοετρέψατο,νοὴ vidi 4xtgos tio alo τῷ ΧΡΙΣΤΟΥ πίοιµ εισάγωμδελωτᾶν} οίους κατ'έΏκσεμ. Ἐπὶ πέντε τοίνυμ το αφαυτῶ mad ug. Ῥέντες ἔτι,πρὸς alo 4t éga. απσόπέμ σονται, à) ip, 6 βεόδ.ωρος ἀποδημῶμ, πανκγυρικὸμ tvxagisias d. Ὠείγένα ἔγραψε, κο) σοὐγκαλεσάρθυος airo τοῖς ἐπιχωζίους, ἂντο τε Τὸ toglf dvovs τὸ ἀφόντοο, Ἰοῦτμ t, νέγνω τὸμ Ad yop, ὅς ἂς ἄχρι T0. παρόν]ος ὑπάζχαι. Εγζα γε νὴ ἔκφφασὶν tus auras lo, λάχισομ pls erii δὲ Ὡαυμασὸμ Ἄόγορ, νοὴ ἄλλας πολλὰς tris) λάς, ποιήσας σνμθά πὶ κοὴ Sad oT as Νίκα ἐπίσκοσ, wog ἐτύγχανεμ.' ᾿ it e ᾿' Ὀφνήλιος ῥώμας Ἐπίσκουσος,πρὸς QusonTa κ ἃ σριανοῦ Ἐπισολὰι τυγχάνουσιμ,Ἐγράγεμ 6^ ισολι τρὸρ φλαξιανὸμ δυ]ιοχείας ἐπί διιστσομε περὶ οδὶ wo. d'ov ῥώμικό, Ἰταλίας, νὴ TN κο) ἑτέραμ ail νωθατιανοῦ. C δ᾽ ὑλίδϑκσάνωμ, wif ταρ«δὲ P. qU τῇ ουνόδῳ πραχθέν]ωμ, Τετάβνμ agis p ἀυὴμ φλαξιανὸμ,τάνν μεγάλη καὶ τὰς ἀιτίας: τῆς γωδατιανοῦ ἀιρέσεως,"ἡ ἀναϑέμαϊα περϊέχουσαρν Εκυθέρνκσε rl ἐκκλησίαμ ἔτι δ ύο,γάλλου κα βοσιλι} ανοῦ βασιλθιόντωμ,ὅ ἄνα μεϊὰ ὁ jog migiop T XPM. ΣΊΤΟΥ, διεδέξατο λούκιοο,—^C ἡ qub χηφιανὸς ἄφρορ, ae Top Ἐρδόξως ali jn x— elio διδάξας, πεισθεὶς παρὰ κεκίλίου agi ἐπ βύτερου,δυ καὶ rl Ἐτσωνυμίαμ Ἐκληρώσατο, ἠδισιανὸς γενόμβϑύοο, aao p oT luo τσερϊουοίαμ Pis '[οχοῖς δέδωκε. wo) e ὃν πολὺ καταταγεῖο uS ηρεσξύτερορ,) ἐπίσκοπος Ἐγένετο καρθαγένκς,τοῦϊθqp τῆς Ἰυφυΐας κατάλογορ ὑφαίναμ,πεςιοσὸμ ἡγοῖ: pot, διὰ τὸ λαμπρό τερα ἔιναι τῶ Ado, Td. τούτου ου! «άγμα]α,Επαδεμµ Ἐπεὶ ῥαλσρανδ κα) γαλκΐνον βα]δήλέωμ,ϑιωγμῷ yd do, kp αὐτῇ τῇ μέρα, ερ Ui τῇ ξώμη κορνήλιοο, A ovx&p δ ἀυτῷ ἐμιαντῷ, OvIrog διάκονος κυπειανοῦ,ἕως τῆς iuga? π᾿ wálow TO ἅμα Gri τι doppia Vot E piles. i SCRIPTORVM ECCLESIAST, nens,egregium uolumé git:& paffioís Cy. tiani rcliquit.* Ionyfi? Alexádriti: urbis eps, fub Herada fcholà««moto? pibyter te nuít,& Origenis ualde ifignisaudi tor fuit.Hlic ín Cypríani δὲ Africanzcfynodí dogma cófentiés de hzrctícis rebaptizádis, ad díuerfos plurimas mifit epfas, q ufq; ho: είς extant& ad Flauíanü Antíochenz ur^ bis cpifcopü fcripfit de poenitétía,& ad Rho manos p Hippolytü alterá;ad Xyftü q Ste hano fuccellerat,duas epiftolas,& ad Phi» emoné&ad Dionyfiü OMS ecclefia píbyteros.duas epiftolas,&ad eundé Dío^ nyfium poftea Rhomx epm,& ad Nouati/ απ caufanté,quod inuitus Rhomzepifcous ordinatus effet;cuius epiftolz: hoc exor diü eft.Dionyfi? INouatiano fratri falutem. Siinuitusut dicis,ordínatus es,probabis,cü uolens feccfteris. Eft eius ad Dionyfium δὲ ad Diídymum altera epíftola,& ἑορΊασικὰι de paícha plurimz: dedamatorío fermonecon fcripta;& ad Alexandríná ecdefiam de exi^ [ίο, δὲ ad Hieradam in Aegypto epifcopum, & alía de mortalitate,& de fabbato, δὲ περὶ γυμνασίου, δὲ ad Hermammonem,& alía de erfecatíone Decij, δὲ duo libri aduerfum im epifcopum, qui mille annorum corporale regnum fuis fcriptis affeuerat, ín Wa δὲ de Apocalypfi Ioannis diligentif, fime difputat.Ec aduerfum Sabellium,& ad Ammonem Beroníces epifcopum,& ad Te lephorum, δὲ ad Euphran, et quatuor libri ad Dionyfium,Rhomanz urbis epiftopü, & ad Laodicenfes de poenítentía.[tem ad Canoné de pcenitentía,& ad Origenem demartyrio, Ad Armenios de poeniítentía, & de ordine delictorum, de naturaad Ti^ motheum,de tentatíonibus ad Euphrano/ rem. Ad Bafilidem quoq; multa: epiftolz, ín quarumuna fe aílerít, etíam in Ecdefia^ ften ccepifle fcribere comentaríos. Sed ad uerfus Paulum Samofatenum;ante paucos dies dj moreretut,infienís cíus fertur cpi^ (tola. Morit duodecimo Galieni anno. Quatíanus Rhomanz urbis pref^ byter,aduerfus Cornelium, cathe. dram facerdotalem conatus inua; dere, INouatíanorum, quod Grace dícitue καθαρὀρ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΗ, Bà pita, S Eateerop τεῦχος, βίου T£ 49) wo 79 Got Νυπριανοῦ καταλέλοιζεμι τονύσιοο ἀλεξανδοείάρ tari komo τσι Ἡρά d' λῷισχολὴμ κα]νχήσεωμ πεεσξυτερίου xaT: : σχεηοὴ Groove ἐσίσκμος ῥονθὸς ξγψύε! πο,οὗτδο ἓις τὸ δόγμα τῷ κυπφιανοῦ, πο) ο) ἄφοι» κῆο c'uod ov σαυαινῶμγπερὶ&leerixGy ἀναθαηηιδθησοῤ υϑων,πολλὰς πρὸς διαφόρους ἀτοίσειλερ ἐπιδολάς, τὰς καὶ ἄγϑι τῷ παρόντος τυγχανούσας. δ πρὸς φλὰ βιανὸμ 5 ἀντιοχείας ἔπσίσκοτρμ,γράφα πρὶ με]ανοίαο, νὴ πρὸς ῥωμιαίους δι αἹπισολύτο ἑτέρ«uod πρὸς ξύσομ διαδεξάυονομ sépowop,tasisoA dg δύο, πρὸς Φλλήμο» να νὴ διονύσϊομ ὃ ᾧ ξώμᾳ ἐκκλησίας πρεσθι]έρθς,ἅπιε βολὰς δύο, πρὸς T vT διονύσιομὕσερομ ζώμας Ἐπί cot? p.) πρὸς νωθαγιαν αι ώμιονορ ως Cop ᾧ Τῇ ῥώ eu ἐχεροτεν δη Ἐπί σκοπρο, lio ἄνοο ta150A. ὁ προοίμια ον, ἔχε ὃν], Δϊονύσιος αλεζαυδρείαο νωθάτῳ, ΕἸ ἄκων ὡς iia ἰ(χθ', δείξνο ἀνακχωφήσ' ἑκώμ, cd δὰ γυνὴ σα T&p παθῖμ, ὑπὲρ T κι διακόψαι 4S ἐκκλησίαμ T θεῖ, καὶ ἂμ ουκ ἀδοξο]έρα 7 ἕνεκ. κιὴ eid eA oA c σαι γινοpus i ἕνεκερ 7? μὰ σχίσας μαρτυρία, reque δὲ γῇ ual) Sup», tx δὰ à Vaso sues Tio ὁ ταυξ ψυχ' ,ᾧταῦϑα δ» M κα» ΄^ t9 Mo» ͵*2 4 ek περ ὅλκς ὃ ἐκκλκσίας,) Va 3 εἰ πείσαιο, νὴ ti Grau Ἱ b Αν τοὺς χϑελφὴ εἰς ὁμιόνοι£ADOpydop ἴσαι coi, T. σφάλ. ματος, τὸ κα]όρθωμα,ὴ ὁ μῆὺ ου λογο έσε]αι,ὁ δὲ ἓ τσαινεβίση», εἰ 3 Ἀπῤθοιωτ&d'uvarrsino eoo p σῶδε πἰὼ ἑαυτῷ ἠυχιώ.Εοιμ το πρὸς δονύσιομ v) δίδυ” op ἄλλα ἔτσισολή, C εορτασικᾶι περὶ T σάσχα πολ Adi Ad yop κράτος ἔχουσαι, 6 πρὸς là ἀλεξανδρέων ἐκκλκσίαμ περὶ d'eogíato.w) πρὸς Ἱέρακα οὐ γύπ[ου ἔτ σκοτσομ.() ἄλλν τσερὶ ϑνήσεωρ νὴ σαξδάτουμᾗ πο!"yug υασίου,γὴ πρὸς DIETER C OR περὶ διωγμοῦ δὲ γἱοΟ δύο λόγοι κατὰ νέωσωτος Ἐπίσκόττου T9) συγ! γραψαμϑίου, χιλίων ζϊαυτῶμ σωματικἰὼ βασιλεί» Q4), 8 οἷς πο ἱ TRO, Ἰωάννου αττοκαλύψεωρ Ἐπιμελῶς δὶ) ἐλεκτοωλ και κατὰ σαθελλίου, C“πρὸς ἀμιμωνα so" νίκες Ἐπίσκοπσομ μὴ πρὸς τελεφόφομ νὴ ἔυφραμ,κὰι Téd σαφες Aof oi πρὸς διονύσιομ ῥώμας ἑαυ σκοτοομ νὴ πρὸς λαοδικίο, περὶ με]ανοίαο, Ομοίως πρὸς κόνωνα ET pTawoia.o, πρὸς Gol filu igi μαρτυρίου, πρὸ ἀρμονί” ουν"igi με]ανοίαουὴ κανόνας ἁμαρ]ιῶμιτσερὶ φύσεως, 708 ἀμόθεορ, οὶ τεφρασμκῶμ,ποὸς ἐυφράνοφα. κ) ποὺς βασ᾽λεϊδίω πολιὰς ἔα: 5ολὰς, χῷ ὧν qu τῇ xia Ayo, ὡς lícEoTo κ) εἰς ὃ ἐκκλησὶ ασὴν σιυϊάτ ὑπομνήματα, καὶ VP] arai τὸ σαμοσαϊέως πρὸ ὀλίγωμ Ἱμερῶμ$ auTO τελθυτᾶο,πίσκρχος&VTOD φέρεται ἐπισολή,τελθν τὰ VÀ" δεκάτῳ ἔτει γαλεΐνου βασιλέως, Ωδα]ιανός,ὃ ον ῥώμη Ἐκκλησίας πεεσθύτες,» WEÀ κορνηλία θρόνο ὃ tmiekow. ὑπασελθ” Vrixegta, ὃ νωξα]ιανῶμ, oig ἑλλίωικῇ δια ij y* λέκτῳ | | eiecit CATALOGVS καϑαρὸρ,ἀοσίπα coftituit;nolens apoftatas fufci pere peenítétes huius author Nouatus Cypri; ani prefoyter fuit.Scrípfit autem de pafcha,de fabbato,de circücifione,de facerdote,de oratio ne,de cibís Iudaicis.de ínftátía,de Attalo,mul. tàq alía,& de trínitate erande uolumé, quafi terroulb operis Tertullíani faciens,quod pla γαρ nefcientes, Cypriani exiftimant. Alchion,difertiffim9 Antiochenz ec Vies ix prefbyter,quippe q ín eadé ur be rhetorícá florenti(fime docuerat, aducrfum Paulum Samofateum,q Antioche nz ccdefix epifcopus,dogma Attemonís in, ftaurarat,excipientibus notaríjs dífputauit, 4 dialogus uf: hodieextat.Sed δέ alia grandis epiftola ex pfona fynodi ab eo fcrípta ad[ο nyfiü δὲ Maximü Rhomanz& Alexádriz ecj defíz p pos dirigitur.Flor uít fub Claudio & Aurclíano. - Rhelaus epifcopus Mefopotamize, Δ librum dífputationis fuz, quà ihabuit aduerfum Manichzum, exeütem de PerfideSyro fermone compofuit, q tranflatus ín Gracum,habef a multis.Claruit füb imperatore Probo,quí Aureliano δὲ Tad to fucceflerat. Natolius Aexádrinus, Laodiciz: S, Δ riz eps,fub Probo& Caro í imperato V ribus Boruit,mirz doctrínz uir fuit, ín Aríthmctíca, Geometría, A(tronomía, Grammatica, Rhetorica, Dialectica, Cufus ingenij magnítudiné,dc uolumie quod fu; per paítha cópofuit,& decem líbrís de Aríth. mctice inftitutionibus;intelligere poffumus. MV Icorinus Pítabionenfis epifcopus, ./ non zque latine ut Grace noue rat. Vnde opera cíus grandia(πα bus;uiliora uident cópofi itione(ποιο, Sunt aüthac.Cómentarij in Genefim,ín Exodum, ín Leuitícutn,in Efaíam,in Hiezekiel;in Haba cuc, ín Ecdefiaften, in Cantíca canticorum, in Apocalypfim Ioannis,aduerfum οὓς harefes, δὲ mita alía.Ad extremü martyrío coronat?€. Amphilus pfbyter.Eufebíj Cxfarien fis cpi neceffarius, tanto bibliotheca: . diuinzamore ffaerauít,ut maximam parté€ Origenis uolumínü.fua manu defcripfe tít,qua: ufq hodíe in Czfariefi bibliotheca ha bentar, fed& ín duodecim rophetas,uieinti qna Zbepteop Origenis uolumína, manu ci? exarata ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ... λέκτῳ καθαζὸμ λέζασι,συϑεσήσατο δόμα, ud Boyd, ενος το esos Tao Pind μετανοοφας,τόΎν δι δάσκαλος ἴτοι ἀρχηγὸς νώδατος, κυηςιανοῦ agurti Τερος yy ey ovt Kd συυεγράψατο περὶ τὸ σάσχαιτι x σαξθάτου,πο! περιτομῆς, πδὶ gos ο) ἐνχῆς, Bganérop Ἰουδαϊκῶμ,τσερὶ a φυεσώτωμ, E ἀπά; λου,κὰν ἕτερα πολιὰ, ο) πο) οδὶ τριάδος μέγα τῷ, Χο. ὥστοςς ἔσιτομὼ T0 τεφτυδμανοῦ συγγράµμµα, τος ποιῶμ δ πολὸι Gy voodi o op Quai ἵνα κυπριανοῦν Ϊ eu AAXEJ C0"yt AG rotos δὶ qU ἀντιοχεία Ἐκκλησίας πφεσϑύτεφος, καὶ ᾧν τῇ αὐτῇ πὸ B ECL ἐκτορικίῳ Ἐπισήμωςρ διδάβαρχα, τὰ παύλου τῷ σαμοσατέως, T9 ὧν τῇ ἀντιοχείας tu^ πλησίας ἡ δόγικα ἀφ τέμωνος ἀνανεώσαντορ, aug ξανόν]ωμ νοταείωμ die£x n, o Qo διάλογος Gat df δεῦρο ὑπάρχει Καὶ ἄν Ἐπϊσολὴ Ἐκ προσῶτ(δ οι νόφου τσαῤαυτῶ γοαφᾶσα, πρὸς d'iowaiop€ μάϊιμορ ῥώμικς e Kiew eras ἐτσισκότους yu um ratu στµ ἐπὶ κλαυδίου C i nli ρχέλαθν 1 twloxowog distet da eyop orxeíao διαλέξεως, κατὰ μαν/χαίοι, απ οσίου Ὀξελϑό ντορ,τῇ δ΄ σύρωμ δια λέκτῳ σἃυέθκκερ, 0G μεταφφασϑεὶς tio ἐλαῥωϊκὸμ tst ὅσαρα woolo, Διέπρεζε βασιλεύου]ος πόθου T ii d'sÉe uio αυρελιανόμ 9) τάκιτοµ, μμ ἀλεξανδφεύρ, Dad udis ie ei e ας επίσκοπο eel| ποόξον X) κάφου βασῖ! λέωρ libgucep,Savu.asiig τοαιϊδεύσεως ts ᾧ τῇ pi μεικῇ, γεομετρικῇ, ἀθφονομτκῇ, Ὑραμιμαῖε κῇ, ζκτορικῇ, διαλεκτικῇ, οὗ ἀνίθ» q9) ἐυφυΐας 8 μέγὲ Dog, ΟΡ ΤΟ) τεύχους Τῷ τσερὶ rd o σωτεθαμθον ο ἀπὸ τῶμ δέκα λόγω«δὲ αφϊθμντικῆς σαυτἄξιωρννο ἔμ δαυκσόµεδας DR Γκτωρῖνθ»”-αϊταδίωνος ἐπίσκοπος, ουχ 0f seis di le Ἑλιίωϊσὶ ἐπίσατο, did τὰ ἴργα αντ πτάνν μεγάλα ὄντα τοῖς We ἐμασιν,Φοκᾶ ἵ ἕιναι Ἐντελῆ διὰ αἰὼ δῇ) λόγωμ castle cip, Esi δὲ ταῦτα ὑπομνήματα,ξις m γένεσιμ, te ἔξοδομ, εις Avi rip tro het, tie Ἱεξενιάλ,ἓς 600 πούμ, τις Ἐκκλησιασήμ,ἓια ἄσματα TN. ἀσμάτωμ, t ἀποκάλυψιν Ἰωάννου,καϊὰ πασῶμ d. ἀιφέστωμ, 0) ἕτερα ard jaro ac ἔα TA GUT ako p μ.αφ]νρήσας ἰδέφθε» | Άμφιλος πεσβύτερου Ἰυστθίου κοισαρείας V. T$'πισκόττου ἀναϊκοῖος φίλου, Ta κατεῦς 63A φίλτρῳ οδ] Θείας βιθλιοθάκκο, ὥς τε ἀνῇ: ad ὝΙΒΟΡ M.fgog ον ἃ fion supra uud. rey, ida χορ κα]αγφάφαι, τὶς RET παρόντος, qu Til καισαρείας βι €XioB c Tvexc ordo) ὦ εις τοὺς d'dd«x προφήτας) πὸ 7 Umeep. ἐξηγήσεωμ, ὠριγένος τεύχ xli 2d » t ὧν SCRIPTORVM ECCLESIAST. exárata repperi,qua tanto amplector& ferto audio,ut Crerfi opes habere me credá,Si em p ε[ὶ,υπᾶ epiftolá habere martyris, quáto magis tot milía uerfuá, p à mihi uidet fui fan inis fignafle ueftigiaz Scripfit aci Eufebi? | πον ologeticü» Origene, et paflus cft Caar ex Palxftinz,fub pfecutióe Maximini. Ieríus, Alexandrinz ecdefix: pfbyter, fub Caro δὲ Díodetiano prínapibus, Ji.—cotpequo eandé ecdefiam Theonas épifcopus regebat,florentiffíme docuit ppfos, & in tátá fermonis,diuerforüq; tractatuü;q uf q; hodieextát,uenit elegátiá;ut Origenes iuni orüocaret. Cóftat Πᾶς mírz&exesoc,& appe titoréuoluntaríz pauptatis,fcientiffimüg; Di alectice δὲ Rhetorícz artís,& poft pfecutioné, ome uitz fux tép? Rhomx fuiffeuerfata. Hu ius elogiffim? tractat? de ppheta O fce, qué i puigilio pafcha habitrü ipfe fermo demóftrat. V cian? uir difertííTim?, Antioch enz ec defi pfbyter.tantü ín fcripturarü ft —7 dio laborauit,ut uq; nunc φυσᾷ exé plaría(ccipturag, Ludanea n ücupent. Ferü£ eíus de fide libelli,& breues ad nonullos epe. Paílus e(t INicomediz ob cofeffioné Chrifti, fab perfecutione Maxímíni, fepultufq; Hdenopoli Bithynia.: Hilecas deutbe Aegypti, quz uocatur Thmuís,nobilí genere,& non paruis opibus, fufcepto epifcopatu,clecátiffi mü[δε de martyrá laude cópofaít,& difputatione acton: habíta aduerfü iudicé,q eum fa crífícare co cbat,pró Chrifto capite trácatur, £odem ín cli perfecutiois authore,quo Lucanus Nicomediz;—^ Rnobius;fub Díodetíano principe, Siccx apud Aphrícam, florcntiffime Rhetoricam docuit faípfitqy aduer^ fum gerites, qua uulgo extant uolumina. Irmianus, qui& Lactantius, Arnobij dífcipul?,fub Diodctiano principe;accí tus ci Flauio Grámatico, cuíus de me^ dicnalibusuerfu cópofiti extantlíbri,Nícome diz rhetorícá docuítac penuria dífcipulonsob Grxcá uidelicet ciuítaté, ad fcribedü fe cotulit, Habem? ei? fjm ofiü;qd adolefcétulPfaipfit, ὁδοιπτορικὸρ de Africa υἱῷ ad INicomedia;hexa metris fcriptü uerfibus,et aliá librá q infcribié ΣΥΓΓΡΑΦΈΩΝ ΕΚΚΛΗΣΤΑΣΤ. 133 ᾿τὖρομ γραφέντα, ἄνα poo Ty dii] Vaso utt νὴ qux To χαρᾷ, ὡς Top κροίσἩ A oU p Vxdp με wissiQis Erde εγίϑης δξὶ χαρμοσώσκο, ίαμ Ἐτσισολὴμ(κάρτυρος Ἐ! Χαμ,πόσῳ μᾶλνορ,Ἱοσαύτας χιλιάδας σίχωμ, d Gp ὣς tx δοκᾶτὰ un, ὀικείου καταλέλοιτος πάθδς; Έγραψε δὲ πρὸ τῷ tvetéiop συγγράφαι eros oni dp, ὑπὲς ὡρ γένους, tg) ἔσαϑεν qv καισαρείᾳ οδὶ oA ci SivkG qu Ὧῤ' μαξι εἴνου d'icivy ii. Um 1égroe 5) VT] ἀλεξάνδφεαμ Ἐκκλησίας mere ir βύτερορ, ἐπὶ κάρον πο) διοκλετιανοῦ Doo] λέων, ἐκείνῳ(ΟὟ καιρῷ, qv ᾧ σιὼ ilo Ἐκ κλησίαμ ϑεωνᾶο ἐπ ίσκοσσος Ἐκυξέρνα,ἀνϑκρῶς τὸρ λα óp Videte) Ὡς τοσαύτίο div τε λόγομ(92) διαφό fep ομϊλΙῶμ TI yel τήµερομ τυγχανουσῶμ, NABep ἐνφνΐαμ,ῶς τε ἀυτὸρ véop κλκδίδαι topi"y cipi, Guo d] Ύκται δὲ τοῦτομ q9| τι ἀσκήσεως wo) ἐκουσίου π]ωχεί ας γεγεν]όδρᾳ ἔρασήρ,ἔμσερομ ὄν]α διαλεκτικῆς 1) ῥκτορικῆς Ems, κο) μετὰ Top διωγμὸμ, πάντα ὃν Biop qu τὴ ῥώμη διατεπελεκένοι ESI τούτου μακροῖά τα ὑμιλία, τα ἐφὶ owe ΤΟ) προφήτου, Xp ἄνα τῇ wwe Xd τῷ πάσα αμό ἤειμ πρὸς σἰὼ ἀνάγνωσιν, αὐτὸς ὃ λόγος δαλοῖ, Ουκῖαμός, tie ἘἉλογιμώ]ατος,ὃ ΚΤ] RTI Δ. Ἐκκλησίας πρεσθύτερορ, Ῥσσθμ qu τῇ ασκέσα f γραφῶρ κέλμακκερ,ζώρ τε ALT πο όντος, τικ Ά^ j OUT ἰυυιγοάφωμ κλιθίδαι λυκιάνεα, φέρον) tot το ᾿ Tristes λόγοι") βραχυτατ πρός Qvae ἔασισολαΐ, Απ θανεµ QU ν]κομινδία, ὑπὲρ ὃ ΧΡΙΣΟΥ δξομολογάσο, ὦ Τῷ d'iefu μαξιμννρ) Ὁάφκ qu Acor Ad ὃ ξιθαυίας, τλέας ΤΡ πόλεως cies ὃ atryum ey qa φ qoia ὯΔ᾽ Ὑ ve) ov μικρᾶς ποῖ σσίαο, ἰὼ ἐν τοισκοπίὼ Φεβάμϑυορ, υφυέσαρ λόγο περὶ ν᾽ ἐπαΐνωμ PW. μαςτύφωρ σαυεγράψα»,Θ Φ᾽άλογον 1 fevoufu/io πράξεως ἐπὶ T&eXoVPo T καταναγκάϊου τος ἂντὸμ ἐπιδύαμ.δυτος ute Τῷ XP1XTOY ἀππο]έμ) νεται διωγμῷ ᾧ ἩἩ αἰγύπ]ῳ ovis κἀκείνου αυθεντοξΏν τος τὸ wg) ἐπὶ λουκιανοῦ s νἱκομικδεία, Pv06106 t1 διοκλε]ιονῦ qu σίκκῃ τῇ πόλα ἡ ἀφρικῆς, ἀνθκρῶς TS ὀντφικίὼ ἐδίδαξα, συυεγφάψατο WI Ὁ ἐθνῶμ τεύχε, ἅτ τυγ» Χάνει παρὰ πολλοῖς, T 19442405, y) λακϊάντιος, xevoGrss μαθκθίο, Φ ἐπὶδιοκλέῖανὂ 6ασιλέως, μεϊασαλέιο μεὰ Φλαδ/ν γραμμμαῖικῦ, ὃν ἄνοο τοὶ Ἰαξικῶμ ἔμ σὶ δὶ trop evyeadqau, qu νἹκομεδείᾳ ero ῥκθρικὴμ t dido, Τὴ πενίᾳ Ἔ WE, dDusa διὰ σιὼ Soi» *0lp πόλιρ,ξις συγγράμματα ἑαυ] μεϑῆκεμ: ἔχομαον TÜTW συμιπόσιομ, i νέος ον τῇ ἀφεικῇ σασέταϑε, C ὑδοπσορικὸν&ie ὃ persil ἕως vixopad eios δ᾽ stat ων σωυτεθὲρ. kài ἀλλίω βίξλορ, ἵτιο Ἐπιγγάφ4ᾗ Y 3 γραλματικος I | ᾗ CATALOGVS' Girámaticus,et pulcherrimü deira dei,& infti tutionü diuinag: aducrfii oétes libros fepté,& ἐπιρμίὼ eiufdé opis ilibro uno acephalo,et ad Afdepíadé libros duos. De pfecutione librum uni. ΕἸ Probü ερίοἷαις libros quatuor. Ad Seucrü.epiftolag: libros duos. Ad Demetría^ nü audítoré fuü,libros duos. Ad eüdé de ορίficio ἀεί, uel formatione homis,librü απ.[ῖίς extrema fencctute magifter Cafaris(τρί, β’ lij Conftantini in Gallia fuit, qui poftea a patre interfcctus eft.: j V(cbius, Cafarez Palzeftinz epifcop?, ín fcripturis diuinis ftudiofiffim?,& bi^ blíothece díuínze aum Pamphilo mar tyre dilígétíffimus pueftigator,zdidit infinita uolumíina.De qbus haec Ent»᾿υαγγελικῆς αποδεί ξεως libri πἰσζηά,Εναγγελικῆς πρὸ“ρασκθιῆς libri qu decím.3:o9arcías libri qnq.Eccdefiaftica: πο» tix libri decé. Chronícon: canoni omnímodá hiftorid,& com&rrroisp Et de euangelion: día phonia.In Efaíá libri dece, δὲ cotra Porphyríü η codétpe faibebatin Siclia,ut qdá putátlibri trigita, de qb? ad me uiginti tm puenerát τοπικῶρ líbrü πῇ ἀπολογίας P Origcne libros fcx.De uita Pamphili.libros tres.De martyri^ bus alía opufcula.Et in centi qnquaginta pfal mos,cruditiffimos cómentaríos,& multa alía, Floruit maxime fub Coftantíno ímpatore& Conftantio, etob amicitíam Pamphili tnar^ tyrís,ab co cognomentum fortitus eft, ἢ[ Jj Hixticius Eduonsid eft Anguftudu& nenfisepus fub CoftantinoccleberB rimzfamx habitus eftín Gallíjs. Le cunf eius cómétarij in Cantica cantícons,& alí ud crande uolumé aducríus INouatianü, nec prater hocquíctg eius operum repperi. à 7Enodi?Olympi Lycie,.& pofteaTy l ἡ: epifcopus,nitidi cópofiticy fcrmo^ nís aduerfum Porphyrium cofecit li bros,& fympofiii dece uirginü,de refurrzctione opus egregíticontra Orígen£, δὲ aduerfus cüdé de Pythoniffa,& de autexufio. In Gene fim quoq; δὲ in Cantica Cátícon: cométaríos, & multa alía qux uulgo lectitant,et ad extre muin nouíffimz períccutionis,fiueutalij affir mátfub Deco& Valeriano in Chalcde Gira -&iz, martyrio coronatus eft. " Vuenais,nobiliffimi generis, Hifpanus, prefbyter, quatuor euágelia hexametris uerfibus pene ad uerbü aanfferes, j tuor ibros £KATAAÀO0rÓZ:' Ὑφαμματικός.και ὡραΐομ τσερὶ ὀργῇσ 8:07, μοὶ Slug ξισαγωγῶμ,καϊὰ ΔΕ ἐϑνῶμ λό γους ἘΠῚ ά,κάιπῖτο» ὴμ τὸ αυτο ασουδάσματος ἀκεφάλου,η)"todo ασ. κληπιάδηµ λόγους Φδύο,περὶ διωγμοῦ λόγος tg meds: aeo Pop Ἐπισολῶμ Ἄόγουό τέοδαφας, πρὸς τὸμ ἂν... τρ περὶ Φημουφγίας ϑεοῦ λόγοµ tie, οὗτος ᾧ ἐκάτῳγήρᾳ, διδάσκαλος κατέ-ν καίσαρος. aga τῷ ἡδο κωνδανῖινου qi γαλλίαις,ὃς ὕσερομ παρὰ τα "fo ἀννρέθην κ am τσέβιθ», Ναισαρείἀρ-παλαϊοίνης ἐπίσκον - 200,10 slate γραφαῖς απουδίθ- ο) ο] Suae βιδλιοϑικῆς ἄμα-σαμϕίλῳ d μᾶςτυρῖ, ἐτϊμελέσατος ἀνϊχνουτής, σε έδωκε πολλὰ, τεύχε. ὧμ εἰσὶ τάδε, Ευαγγελϊκῆς ατοοδείξεωρ λό Ὑοι: ἕϊκοσι, ξυαγγελικῆο προσαράσαθυῆς, λόγοι δέκα. W) v ivre Θεοφοανείας λόγοι πέντειΕκελησιαθικῆο 159 giao λόγοι d'éxa.2Bovi Gp κανόνωµ ποντοδιατῆς ἴδοι r4. L gas ug) τούτων ἐσιτομή, πεφὶ δὴ aV ἐναγγελίωρ.. d'iaQovtac.Eto Ἰσαΐαμ λόγοι δέκα, κατὰ παορφυφΐοι,, τοῦτο τε συγγςἄφοντος τὺ σϊκελία, ὥς ἄνερ, οἴονταί. λόγοι Ἰριακόντα, χῷ ὧν ἔιο Ἐμὲ, λόγοι incon μόιομ. περϊήλθοριτοπικῶρ λόγος εἶο, πολογίαο ὑπὲρ pid γένους λόγοι ἕξ, περὶ τοῦ βίου παμφίλου λόγοι τοῖς περὶ(μαρτύρων ἕτερα συγγράμματα.) to Tos tps ψαλμούς, δεδοκιριασμθα Ψππομνήματα, νὴ ἔτεα: πολλά, Ηνθεσε μάλισα Ἐπὶ κωνσαντίνου τῷ βαοῖλέ»: ὡς Vig) κωνδαντίου, ποὺ) διὰ vl Φιλίαμ“ἢ πεὸς mr: Φιλομ Top μαρτύρα,Ίὴ Ἐσωνυμία αὑτὸ Od Arríruoc Ἰδουάρωμ;τοντέσιμ ανγονοοδίαε ὃν $ τοίσκοτσος, ἐπὶ κωνδαντίνου ἀπτολήψεως Xp siio ἐγγύετο ᾧ τῇ ya AA Ta. Διαγ]νώσκονταῖ, τοῦτου ὑπομνήματα ἔις ἄσματα ἢ ἀσμάτωμμρὶ id γα τεῦχος κατὰ νωθατιανοῦ,ουσὲρ δὲ ἕτερομ πλω. Top, ον ἀντῷ ἕνρορονγγραμμάτωμς τα τύρου Ἐπίσκοπος,λαμτσροῦ(gi) ουγκᾶ pulo λόγου, κάτὰ πορφυρίου συνέταξε τεύχε,"οὐ συμττόσιομ δέκα πεαεθένωμ, περὶ ἀνασάσε ὡς λόγομ ἀφϊσομ,λατὰ ὡρϊ γένους,κὰτὰ τῷ To πεὶ παυϑωνΐοσκρ, καὶ περὶ αυτεξουσίου, εἰς Ὁ γένεσιμ vtl ] ESOd O^ ὀλύμπσον λυκίαο,κοὴ μετὰ τοῦ 9"35 2 ο 1 to PW ἄσματα df) ασμάτωμ ὑπομνήματα, καὶ ἔτι φα πολλὰ χύδημ ἀναγϊνωσκό μα, Oo το egi τὰ TIAM vta τῷ dio oU καθ ὥς ἄνες διαδεθαιοίται, ἐπὶ φε ᾿κίον wg) Ραλόρ]ανοῦ, ον καλκίδ(δὲ ἀνατολῆς μα”. ^ τυρήσας ἐσεφανώδη, qe ᾿Ούδεγκος περϊφανοῦς γένους, ασανός aehe -περος, τῶμ τεοσάρωμ Ἰναγγελίωμ. δὲ ἑξαμέσ᾽ e?fep(cd 0j κατὰ πόφαᾳ τέσσαρας συωίταξε' Bie ot h——s D---Ἕην βπή'ῷ £x ἘΞ -εXt; Εαν SCRIPTORVM ECCLESIAST. libros compofuit, et nónulla codem metro ad factamentorum ordínem pertinentia. Floruit fub Conftantino principe. i T. Vftathíus genere Pamphyli? Sidites, prímáü Beriz Syri, deinde Antiochia: | 7 rexít ecdefiam,& aduerfum Arríano; rum dogma cóponens multa.fub Conftantio ríncipe pulfus eftín exilium Traianopolim hraciagsübi ufq; hodíe conditus eft.Extant eíus uolumína deania, de engaftrímytho ad^ ucrfam Orígenem, et infinitz: epiftola quas enumerareloneum eft. Y! Axcellus Ancyranus epifcopus, fub M Coftante& Coftantino principibus floruit, multags diuerfag ὑποθέσιωμ fcripfit uolumina,& maximeaduerfum Arria nos, Ferunf cótra μᾶς Afterij& Apollinarij li bri,Sabellianz: εὖ hzcrefis areuentes.fed& Hi lariusín feptímo aduerfum Arianos libro,no minis ei? quafi hzzretíd meminit, porro ille ες. fenditícnon effe dogmatis,cuius accufa£, fed communione Tulij& Athanafij; Rhomanz& Alexandrinzutbis ρδαβοῖ fc efTe munit. "Thanafius Alexandrínz πείς epus, multas Atríanom perpeffus infidias, ὃ ad Conftanté Gallíag principem fu git, unde reuerfus, cum lítterís,& rurfum poft mortem cíus fugatus[ορ ad Iouíani imperi um latuít,a quo recepta e«tía,fub Valente mo . titur. Feruntur ei? aduerfum gentes duo libri, & contra Valenté δὲ Vrfatium unus,& de uit ginítate,S de pfecutionibus Απιίαποτ» pluri mí, et de pfalmon: titulis, et hiftoría Antonij monachi;uitam continens,& ξορτασικὰι epifto^ le, myulta alíaqux enumerarelongum cft. INtoníus monachus,cuíus uítá Acha nafius Alexandrínz urbis epifcopus, infieni uolumine;p fecutus eft, mifit Aegyptiace ad diuerfa monaftería apoftolíci fenfus fermonifcqy epiftolas fepté, quac ín Grae ram línguam táflatz funt, quarü praecipua eft ad Arfenoitas;Floruit fub Conftaptíno& filáseiusregnantibus. Vixit annos centá πα» Afilius Ancyranus epifcop?,artis me dicinzz fcripfit contra Marcell de uir -? ginitatelibrum,& nónullaalía, et fub rege Conftátio,Macedonianz partis, cam Eu ftathio Sebafteno princeps fuit.| Mec| Theodorus ZITTPÀOÉONEKKAHZIIAEXT. 134. Biens καί ἄνα Gd αυτῷ μέτρῳ» H5 ἀκυσικὴν ρου οκοντα τάξιμ,Ηνδησερ Ἐπί κωνσαντίνου βασιλέως,— “πτοάθιθ»,, δ᾽ γ ένα παλφύλιος, ον δίτερ, πο —4 Top(θὰ loo ᾧν Bgot& q9| ουρίας, ἔπειτα vli Ὁ |-΄Ἠνδιοχείαμ ἐκυθέρνκσεμ ἐκκλκσίαρ,κανὰ τοῦ dày aTog diy ἀρεανῶμ,τολνὰ σαυτάξαρ; ἐπὶ κωνσαν τίου βασιλέως dLoseaxiddu Vo τραϊανούπολιμ ἃ θρά/ καρ, SU ᾗ o) ἐτάφν. Bio] τούτου συγγράμματα περὶ ψυχῆς, περὶ ey γαδφίμύθου,κατὰ ὤριγένουσ,κὶ aX ot πολλὰ ἐσισολαζἃ oe TA Poo qu reg TOS Age ἀγκυρανὸς ἐπίσκοπσοο, ἐπὶ κων “δαντίου wo) κώνσαντος ἰζθησε,τοολὰ ἃ δια» φόρωμ ὑποδέσεωμ γράψας τεύχ) μά λισα κατὰ dj ἀςαανῶμιφέφονται xor av» τῷ ἀἀσύφίου καὶ ἀγρ)διναφίου λόγοι, σαξεῖνανῆς τοῦτον αιρέσεως ἐνθαίνοντεοοὶ) Ἰλάφιθ)” Jt ᾧ ad Sd diua κατὰ do, ἀραανῶμ λόγῳ, οἷα δὰ ἀιφετι κοῦ μέμνηται, ἀλλ ἐκᾶνος ἀπολογᾶται, μὴ ἔϊναι ὃυ κατκγορῷῃ dà. Ὑμλατορ,τῇ κοινωνίᾳ πετσοιθὼς Ἰουλίου κ) ode/ σίου ζώμας καὶ ἀλεξανδρείας ἐτσισκόπωμς Θανάστ ἀλεξανδρείαο Ἐπίσκοπος, τοολί Ado τοαρὰ qi ἀρεανῶμ ὑπομείναο Ἐπῖδου” λὰς, 106 κώνσαντα τὸμ γαλλιῶμ βασιλέα πϑοσέφυγεμι ὅϑεμ αναζεύξας μετὰ γραμ] dép, κοὐ) ἄυϑις μετὰ T wt T£ il) διοχθές,: ἕως ΟΟἱ βασιλείας Ἰοβ]ανου" διέλαθε,(9)) aX ou al Ἐκκλκοίαν, επ ουάλεντοο τελόυτᾷ, φέροντας ἂν τοῦ κατὰ τῶμ V3vp λόγο! δύο,κατὰ ὀνάλεντθ» νἢ Ὀυρσακίου ιο, περὶ παςδενίας, περὶ διωγμῶμ cef νῶν τολᾶσοι, Περὶ ἐσσιγραφῆς ζαλμῶμι και Ἰσορία ἂν» τωνΐου ἀναχορίτου τὸν Bop περϊ ἔχουσα, πο) ἕορτᾷ εικὰ ἐπισολαέ, καὶ πλᾶσα ἀλλά τῖνα, ἀποὺ σα» ϱιθμᾶδ ον οπνῷ,' 5 ἨτώνιΘ) μονάχὅς, ὃν t^p βίορ ἀθανάσι6»” ἀλεξανφφείας Ἐπσίσκρπος ἐπίσέμῳ τεύχα LOTO ep, ἔσαλε πρὸς Φ]άφορα οδ) odd^ πῆ ου μονασήρια, αποσολικοῦ χαρακτ]ρθ” κο) λόγον Ἐπισολὰς Ση]ά, ἐνςελλίυϊκιὼ Φιάλεκτομ μετάφραφείσαυ,ὢ p διαίφετός ὄξι ἣ πρὸς τοῦς ας σε» γοίτας, Ἠνϑησεμ Ἐπί κωνσαντ/ου hod τῶμ τούτου-παζd'ep βασ]λθιόντωμ ἐ y Ασ[λει ἀγκυρανὸς Ἐπτίσκοτσοο, tygoa ^’ κατὰ αρκέλλου, κο) περὶ"woes tlie λό! "yog αὶ ὂυκ Ὀλίγα ἄλλα,κοὶ βασιλεύοντος, ΄^-€' . ΚωγδανΤίον,μακιδογιανῆς ϑφησκείας cquo. ἔυσαθίῳ σε/ ᾿βάοιωῷ ἦφξερ, y 4 Θεόδορος, — o tt— üt CATALOGVS Heodor? Heradia Thracian: epus, elegantis apertiq; fermonis& magis hiftoríca íntelligétiz,zdidit fub Co ftantío principe,cómétarios in Matthaei& i Ioanné,& in Apoftolum,& in Pfalterium. Vfícbi? Emefenus eps.elegátís& rheto rici ingenijínnumerabiles& q ad plau fum populi ptínét;cofecit libros, magif) ; híftoriá fecutus;ab his,q dedamare uolunt, ftudiofiffimelegit, e qb? uel βαίρα!(Πε aduer fü Iudzos& gétes& INouatíanos,& ad Ga^ latas libri decé, etín cuágelía homilize breues, fed plurímz. Floruittpibus Conftantij impatorís,fub ᾗ δὲ mortu?, Antíochiz: fepultus eft, Γ Riphyllius Cyprí Ledréfis fiue λευτῶ νος epus.eloquetiffimus fuz aatis,& 'AAL(ubrege Coftantío celeberrimus fuit. Legi cius ἐπ Cantíca cantícon: commentarios. Et multa alía compofuifle refertur,qua in no^ ftras manus míniíme peruenerunt.: Ona:9,a quo Donatiani, p Aphricá fub Coftante Coftantínog principi : bus;afferés a noftris fcripturas in per fecutioecthníds traditas,totam pene Africam δὲ maxime Numidia, fua perfuafioe decepit. Extát ei? multaad{πᾶ hzrefim pertínétia, et de fpüfancto liber Arríano dogmati cogrués. "786 oOteríus Arrianz philofophus factionís;fcrípfit reenáte Coftátio,in epifto , lam ad Rhomanos,& ín euanoelia,& '- pfalmoscómétaríos,& mfta alia, quac afux ptis hominibus ftudiofiflime leguntur. ViferCaracalitanus eps;cit Pancratio δὲ Hilario Rhomanzeccfiz derícis, ad " Coftátiüi impatoré a Liberio epo, jp fi delega? míflus,cá nollet fub noie Athanafij INicená dánare fidé;in Palzrftiná relegatusmi rz coftátiz& pparati animi ad martyriü,con, ετά Coftantiü ímpatore fcripfit librü,eiq; legé dá mifitac non multo poft.füb Iuliano prin^ cipe Caradis reuerfus, Valentiniano reenan teobüt 7^3 Vfcbi? natióe Sardus,& ex lectore ur; bís Rhomanz, Vetcellenfis eps,ob co^ 'feíTioné fidei,a Coftantio príncipe Scy thopolím,& índe Cappadocrelegat?,fub Tu liano ímpatore;ad ecdefiá reuerfus, xdidit ín pfalmos cómétaríos Eufebij Cefariéfis, s de Grzcó in latínumuerterat. Mortuus eft Valé tiníano& Valente regnantibus. ἢ BR Ἢ Fortunatíanus ΚΑΊΔΛΟΙΟΣ i Sd opos ἃρακλείας ο) Dex p ἐπίσκοπος” 3 ἐυφυοῦς nod ἂρίσου λόγον καὶ Ἰδορικῆς θιαγο' asd Lidexsp ἐπὶ κωνσαυτίου βασιλέως ὑπο. μνήματαλις pado p Ενιωάννίω, καὶ ug τὸν πόσο. Ao, t9) εἰς 9 ψαλτήρϊομ.; | χτοέθιοο ἔμεσιν ὅς, ευφνῶς νὴ ᾧκρρικῶς evasit, µεέτυς νὴ εδ«góp T λαῦ σαυτεί νοντας taro] σατο λόγ 55) op ἀκολοϑῷμ isoría, ὡς ἃς ασδϑαιότερορ ἀναγίνώσκεη πάρα di κρόταις “ἀκρόντωμ,αῷ ὧμ εἰσὶν διαίρέοι λόγοι δέκα, TM Ἰουδαίωμ C ἐθνῶμ ν) veGaTi Gp, C aede ca Tan di, εἰς ἐναγγέλια ὁμτλίαι ῥεαχύταται JU πολλὰ 21:7] ' Bue emi κωνοουτίς βασιλέως, πελθυτάσας ᾧ lue τιοχεία ἔτάφπι ΡΙφύλλιος κύπρου λέδρυ iri Ars πίσποτεος, téqpead io κ) Earl κὠνθαν]οὺ ἐπὶ σκμοονέγνωμ τότου tls ἄσματα ἀσμά! τωρ ὑσομνίματα, ὅς ἂς πολλὰ λέγεταϊ σιωεγράφε] ' pos ,& Qva tio τὰς ἡμετέρας x Cong ὃν TRTIABOp, ᾿Ωνᾶτος, d ὅν δι δωνατισαι ᾧ τῇ ἀφρϊκὶ ἐπὶ δ' κωνδανήιου T9 6ασιλέωο,φάσκωμ 790 T μὲ τέρωμ τὰς Sce γραφὰς, Gd. διωγμῷ S t3vixoTo παραδεδόσθαι, πτᾶσαμ σἰὼ pg ig νὴ) μάλι. s ali) νομικθίαμ, Ti τοθοῖ Ἰπάϊασεμ, ΕἸσὶ τό το πολ Ad, τῇ&kvTO ἀιρέσα ἀνήκοντα, ug) τοτρὶ το ἁγία un ματος λόγος, δ ἀφαανῶμ δόγματι guo dep. Στέρ[ος ἀρφανϊκῆς Φιλόσοφος αιρέσιως, t Ύφαψε βασιλεύοντος κωνσαι]ίν eis vla ἐπί soAnp ato πρὸς ζωμιαίους,") εἰς ἐυαγγέλια, 9) ψαλμούς Vaso Aveo) ἕτερα πολλά, ἀνὰ πρὰ Ἐ ἡ αὖῦ αἱρέσεν,, ασσδιαιότερομ ἀνα[ινώσκιης. OvxiQre καρακάλεως Ἐπίσκοπος,ἅμα ways A— mgro e Ἱλαρίῳ 4 Ἐκκλησίας ῥώμ iugi n πρὸς κωνσάντι op βασιλέα παρὰ λιδερίσ tart: ὁπκόπο, Vase 7 τίσεως t6 πρεσθείαµ δαλειο, μὲ ου)” AópSuos tz ὀνόμαι ἀθανασία, ἰὼ vixalionp c'üuod op ᾿Κα]αλῦσαι, εἲς σαλαιδίννµ υορϊθδέις,θαυμαοῖς Maga Τείας w) téGerr tous λογισμ cto μαρτύριομ ,dabéra £c Ao VI] κωνσανσ,τ Bep τι ἀυτῷ ἀπέοψλεμ kao γνωσδθκσό uo A2 μ.ο ov v0 βασιλεύοντος Ἰουλι! ἀνοῦ, εἰς Tl) καρακαλίνωμ ἀναζεύξας, ἐπὶ Boe Ta VoU βασϊλέως ἐτελεύτισεμ,: T! reitteo γένα σάςδος, CV χὴν ανατνωοῶν οθὶ ἐκ. κλκσίας ῥώμικο, Ραφκενλίνσκα τπίσκοηρο, λιὰ "ali ὁ πίσεως δ!ιομολόγησιμ,“δὰ κωνοαιῆίου Βασιλέως εἰς σκυθότσολιν,κἀκᾶθερ εἲς καπαραδοκίαμ ἱξοριβεις, ἐπὶ Ἰσλιανῦ T βασιλέως, ἐς TY Ἐκκλκσίαμ 'ἂναζεύξας, ἐξέθωκεμ εἰσ τοὺς φαλκοὺς ὑτὸμνήμαϊα iret OCT καισαφέως, ἅ ἄνα ἀὴρ ἑλλιηνικὸ Erg, φωμαϊκόμ ut qwixiox d, C ἐτελεύτησιμ Ἐπεὶ βαλεινιανξ κα Gur ejes αὐόβ SCRIPTORVM ECCLESIAST, ^Y Orminatianus,natioe Afer; Aquileien^ fis cps.íimpcráte Conftantino, ín eu .. eela titulis ordínatís, breui δὲ ruftico fermone faipfit comentarios ,& ín hoc habec deteftabilís, qd Liberiíá Romanz urbís epm, ro fide ad exili pergétern, prim? follícitauit, ιών fbícriptioné harefcos cópulit. Cacius,qué quia lufcus erat, μονόφθαλ na nuncupabant, Cafarícnfis eccfize ín Palatina epus,claborauit in Ecde fiaften decem& feptéuolumiína ,& συμμίκτων | Syri écop fex,& mltos praterca díucríofty tra "^ A étus.Intantá aüt fub Conftantio ímpatore daruít,ut ín Liberijlomm,Rhoma Felicé Ar ην ríanum epifcopum conftituerct. à Arapion Woscosztgypti: urbis eps, q ob elegátíá icenij,.coenomé fcholattici me^ ruit. char?? Antonij: monachí,xdidit ad ποτ Maníchzü xereeíü librü;& de pfalmo^ "*— rütitulisalia;etad iuerfos utiles eplas.Er fub uw 6( óftátio principe,etiá ín c^ feffioe indyc fuit, B Ellríusurbis Píctauorü, Aquitania pem epifcopus factione Saturnini Arela^ ἢ renfis ορί[οορί, de fynodo Diterenfi, |sgft Phrygii rc legatus, duode"cim aduerfus Arrí ut ἣν anos cofecit libros, Etaliumlibrá de fynodis, € qué ad Gallara epos fcripfit.Ecín pfalmos cà ca mentaríos, prímü ü uidelicet& fecundi,& a qeefimoprítmo ufq; ad fexagefimá(οσα, P" actefimo decimooctauo" ad extremi, in " q ope ímitat? Origenénónulla εἰ dc fuo ad sx— didit.Eftei?& ad Coftantiülibell?,que uiuéti Coftátinopoli porrexerat. Ες ali? ín Coftacia, s:— quempoftmortem eius fcripfit Et liber aduer fum Valentem δὲ Vrfatium,hiftoríam Arímy nenfis& Seleucienfis fynodi continens.Et aduerfus prafectü Saluftíá, fiue contra Díofco. rum, liber hymnorá,& myfteríorum alíus. .4. Etcométarijin Matthzum.Ettractat? ín Iob, quos de Girzco Orícenis ad fenfura tráftulit, Et alíus elegans libellus contra Auxentíum,& nonullz ad Hiuerlas epiftolz. Aiunt φαίά fcr plifIe οὔ& ín Cantica cátícos fed a nobís hoc opus ignoratur. Mortuus eft Pictanis Valentiíníano δὲ Valente reenantibus, Ictorínus natíoe Afer,Rhomze fub Conftantio príncipe,rhetorícam do cuit, δὲ inextrema fenectute, Chri fi fe tradens fidei, fcripfit aduerfus Aurum libros more dialectigo walde obfauros; qui er uU ἽΠΠΩΙ ΞΙΓΓΡΑΦΕΩΝ ἘΚΚΛΗΣΙΑ͂Σ Τ 135 Ουρτουναῖιοανός, γυύει ἄφρος, ακυληΐας ξοσίσκο, ᾧ τος, βασιλεύοντος xevsowTrvov, tio τὰ tec λῖα κανόναο διατυπώσας ,βφαχύταῖα i Uoc AA ret, λόγῳ ἄγροικῷ σασέταξε, Διὰ δὲ τοῦτο a :&wobó 7.080056 T1 Ἄιβέρϊομ 6 ῥώμας Ἐπίσκοτσομ, ὑπὲρ ^ , 2 P. A, q9| τοίσεωρ tio σοφίαν Ἀπιόνταιου μόνου ὑπενόϑϑυβ €" 2 Ί 5€$ ες στρ ή ὑσεσκεέλισερ, ἄλλα(oU εις ὑπογραφκμ ἀιρετι’ κῶμ κατηνάγκησεµ, 'κάκι)»,ὄμ ἄνα trad i tvi ὀφθαλμῷ 7, |. φὸς Rus ovo poa op ἐκάλεσα, ον arc : Aoi καισαρείαυ Εσσίσκοτθο,σαυέταξε ἕια, Ἐκκλησίασὴρ δέκα wo?) ar ao) συμ έκτο p Meri e^ M D& oun» M : TOU$59]$02o5 διαφόρους ὁμϊλίαρ, Elo τοσοῦτομ δὲ ἐπὶ κωνδαντίου βασιλέομδηβεγενι o πξιο τὸ» "rop λ]ββερίου,φήλικα Ewa oO adi χαροοιΐσαια Διαπίωμ TENTE loin διὰ al ὌΝ fap Ἐπονομαθείᾳ φζολασικὀυ, γνήσιο φίλοᾳ ἀντωνΐου μομαχοῦ, Ὁ ἔδωκε κα]ὰ μμαντχ αν, : διαίετον βιθλομ, Col ἐπί φαφῆς ψαλμῶρ t ἑτέραρ, ".{πρὸς διρφύφος, ἀναγκαίας tzrisoAdo ig) ἢ isl κῶν sayriov qu τῇ ἢ ὕξομολο γήσει δΦιέπρεψεμ, ; Λάρϊθ»”,πκταξίωµ- ἀκοιτανίαο twioxon Q^; - vef il σατουρνΐνου οδὶ αρελατῶρ Ἐπισκόπους . ἀπὸ οδ) σαυόδου Bivseios top tie φρυγίαμ do qiios δέκα πο) δύο κατὰ ἀφαανῶμ σαυέταξε λόγος, πο) ἕτερομ περὶ df σαυόδωμ,ὅμ ἄνα τσρῦς τοὺς γαλ λιῶ ἐπισκόπους Ἐγγαψεικοὴ εἰς ψαλμούς ὑπομινές . ματα, ποῶτομ λέγω δὲ κο) δεύτερομ, ο) ἀπὸ ασε] ^/[7] t^^ κοσοῦ weOTCU, ἕως εξηκοσοῦ Φθυτέρου, Kod πὸ ἕκατος v" Ψ 30,7 2$/ sov ὀκτωκαιδεκάτου,ξως ΤΟ) ἐσχάτου, ον ᾗ σαυυτάξα A wn s-^ 3, ὠρίγένκμ ἐμϊμάσατο, νὰ du, Ἰδίωρ προσθεὶς, Esp ἂν» ^ η NERO D ἊΝ EA τὸ 499) πέος κωνσάντιομ A16 000p ἀνα περῖόντι ον 4,^ M 'κωνδαντινουσόλι Ἐπέδωκε, νο) ἕτερος te κωνδάν[ τιομ,ὄμ ἄνα μετὰ rb Gu T9) ποδίωσιμ σιωέταξε, Kda βίβλοι κατὰ ὀυαλέντος πο ὀυρσακίου, ali Ἱσορίαμ τῆς ἀριμιυσίνου w9)) σελευκείας σαυόδου wegiéxouσαι,κὰι πρὸς σαλούσιομ ἔπαρχομ,ἤτοι κατὰ διοσκό” gov) δν λιθερτίνωρ,μοὰ ἕτερος λόγος μυσαφίων δ᾽ ὑπομνήματα io ματθαῖορκοὺ) εις τὸ, 196 ορ λ fat, ο ἀπὸ τὸ£M κοῦ ὀρηγγόους μετέφρασε, Ki ἵπρος : ἐνφυέσατος λίξελλ οο,κατὰ αὐξεντίου, C TOM πρὸς διαφόφουο Ἐτεισολαί, φασὶ d f ἄνερ γεγφαφέναι αυτὸμ ^ 5 42 N ς,] νὴ ἐϊς τὰ ἄσματα δὲν 014 T, πὸ πα ἡμῖμ ἄξι ἅν V. γνωδᾳ, ἐτελεύτησε e) σσικτάξη βιαλεντινιανοῦ νὴ βάζ λεντος βασιλθιόντωρ, Ἢ ; Ικτωςῖ 00 Wie ἀφρθονκοισαντίον βασιλεΐ Ὁ ουτοο, ᾧν τῇ ῥώμῃ atu ὁ ἐφρρπίὰ Φιδάθας, cit Ρ p Τῷ ἐσχάϊῳ. γέρα λθισιανὸς Γενόμιού AAà es Ji λόϊος. διαλειῆι ποὺς πάνν ἀμιᾳνροις qup ego evt οι Qs παρα d dua ettet Par riii UL i CATALOGVS ab ον ες modo intelligun£ ,&comtetarios inapoftolum.— Itus Boftripus epifcopus.fub Iuliano δὲ[οπίαπο principibus.fortes aduerfum Manichzá fcripfitlibros,& non nulla alia.Morítur autem fub Valente. Amafus,Rhomanzutbis epifcop?, clegans ín uerfibus coponendis inge —^ níum habuit, multag; δὲ breuía me^ tro xdidít, δὲ prope octogenarius fub Theo; dofio principe mortuus eft. Pollínatíus Laodícenus Syria epifco pus;patre prefbytcro ,tmagís Giráma : tícís ín adolefcentia operam dedit, et oftea in fanctas fcripturas inumerabilía fari en fub Theodofio imperatore obijt.Extant eius aduerfum Porphyriü triginta Πρ τί, ín ter cxtera opera eius ucl maxime probantur. Regoríus Baticus,Tliberi epifcopus, ufq; ad extremá fenectuté diuerfos mediocri fermone tractatus compofuit, et de fidecleganté librá;qui hodíeg fupeffc dicitur. Acanusin Pyrinzi iugis,Baralonz epífcopus.caftítate& eloquétia,& tà uíta cg fermone darus, fcripfit uaría pufcula,de Fus eft κέρδος, δὲ contra INoua^ tianos.Sub I heodofio príncipe iam ultíma fe neéctute mortuus eft.: Hotínus de Galloerzcia, Marcelli difcipulus, Sirmij epifcopus ordína.' tus,Hebionis harefim inftaurare co^ natus eft, pofteaa Valentiniano principe pul fus ecdefia; plura fcripfit uolumina,;in qbus ucl praecipua funt cótra gentes,€ ad Valentínia/ num librí. Oebadius Agenni Gallias epifcopus, cdídít contra Arríanoslibrum.Dicun; tur δὲ eíus efle alía opufcula, qux nec düleci. Viuitufcj hodie, decrepita fenectute. Idymus Alexandrinus,captus a perua xtate oculís,& ob íd elemétorum πο; ígnarus.tátum míraculum fui omnibus prabuit,ut Díalecticá quoq;& Geo metriá,qux uel maxime uífu indiget, ufq; ad perfectà didicerit.Is plura opera& nobilia co^ fcripfit. Comentarios ín pfalmos omneis,com mentaríos in euangelium Matthzí δὲ Ioan^ nis, ὃς de dogmatibus,&contra Barnes . iDroa τοὺ ferio ig) τὶ δογμάτωμ,νρὴ κατὰ Sgen ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ. παρὰ QW. πεπαιδόιμδωμ μιόνομ μοοιτὼ, ο)[rM μνήματα Geo ep teur Oso OI. Ιτθ»’,βοδφίνωρ ἐπίσκοποο, ἐπὶ Ἰουλ]ωνξ κο) Ίο GiewoU βασιλθιόντωμ, Ἰθχυρούς κα]ὰ df κανϊχαΐωμ σιωτάξας M yov ig) ty *"" e πολνὰ, tul ὀυάλεντος Ἐτελεύτησεμ, X A. 706, ζώμας Ἐπίσκοποος͵Ἐις Ἐσοποιΐαμ ων d φνῆο, πολλὰ ποὺ στάντοµα ἀρωϊκῷ μέγᾳ δι ἐδωκε,κοὶ Ὀγθοκκοσούταρ, curi ϑεοδοσίου βασιλέως Ἐτελεύτησεμε ποϊνάἀφιορνλαοδικείαρ ο) σἵρωμ iuwickó τος, παξὸς-πφεσθυτ έφου, S τῇ Ve cT μᾶλ λομ ali γραμιματικίὼ ἄσκησερ, ὕτόρου di E^,^ 3 f,! L t6 τὰς ϑείαβ γραφᾶς ἀναρίθμκτα σωυτάξαι τεύχι, θεοδοσίου βασιλεύοντος Ἐτελεύτησερ.Ἐισὴ αυτῶ sa] A’ ΄[7] τον «πορφυρῖου Ἕιάκοντα λόγο] Οι ἄνες μεταξὺ qiu ἄλλων Gv TO συγραμμάτωμ, ANO Ἐκρίθησαρν ΡηΗγ0 ΓΟ Ἐιλίδερου q9) 6αιικῆς ἐπίσκοῦε, y ἕως(δ) ἐσχάτκς Ἡλϊκίαρ, διαφόρους Gui] ας κοινῷ λόγῳ σωυέταξε, καὶ περὶ πίσεως Ad'yop ἄφιδομ.ὅς dg ἄχρι τῷ παρόντος, λέγεται περ EA| Axlouó sq τοῖς τουζξίναίον μέρεσι, Βαρκὼν Ἄωνος Ἐπίσ'κοπος,σώφρονι βίῳ,ευφραδεία, : καὶ λόγῳ λαριπφός, σωυέ]αξε ποικίλα, ἀφ &p ὅξι κέρθοο, καὶ κατὰ dV. νωθατιανῶμι ἐπὶ ϑεοδοσίᾳ βασιλέως qv toc&ro γή ῥα ἐτελεύτησεμ, Ὡτανός ἀπὸ qO| γαλλογραικίαρ, μαρκέλλον ..[1 ^d o aiiis, σἸεμίου Ἐπί σκοποῦ, τὼ δν ἕβιω» ^ e Is] wir Gp ἄιρεσΊμ ἀνανεῶσαι Ἐπεχείρικεμσεομ . παρὰ βαλεν]ινιανοῦ βασιλέως, d Lido q9| Εκκλισίας, “πολλὰ σιωτάξαρ τεύχ ἀφ᾿ ap τισὶν ὑζαίρετοι κατὰ df ἐϑυθμνκοὶ ποὸς βαλεντινιανὸμ λόγοις οιβάφιΘ“ ἀγωνοῦ, τῦο κατὰ γάλλίας πὶ e e'o?bo de ἔδλωκε XL&edovGp Ἰῦχος, λέγοῦ ^€ Je» ἀυτοῦ, κο) ἕτερα Tivou ασουδ άσματα, ors aul wo ᾧΨέτυχορ. μέχρι vdd 3, qo ἐσκάτῳ γέρα διάγωμ» 10v^ GO sEowd'esuo, E νέας ἁλικίαρ Ελαθεῖ ὃ τὰς ὄψαςκοῦ) διὰ Te ἄπαρος di. 6οιχείωµ» 'τοσοῦτοῦ ϑαῦμα πᾶσι τσαρέσχετο, ἕως τὸ nl d'taAexTixlb gà) at» γεωμετρικὴμ, ἅτις psa ὁράσεωρ xpifqa tis ἄκρομ Ἐκμιεμαθικέναι,ὅ[a A ποῦ σεριφανῇ σωνέταξε,τουτέ superar pur u πάντας τοὺς ψαλμούς ὑπομνήματα tre qua mA ade pe λόγον υπ, DA TOR στ τὸ—. σποῷοὸοἔἘ--- SCRIPTORVM ECCLESIAST., libtos duos,& de fpüfancto libr un; quém égoin latinü uettí.In Efaíam tomos decem δὲ octo.In Ofee ad me faibens cómentariorum libros tres.& in Zacharia, meo rogatu, libros Ἐφ Et infinitaalía qua digerere pprij.índi^ cis eft, Viuitufgs hodie,& octogefimü tertíü ztatís exceíTit annum. ον Ptatus Afer, epifcopus Miliuitanus, ex asm e Valentinía "Ἂς. 7 πο δὲ Valentino príncipibus, aduer^ fum Donatíanz partís calumniá libros fex, ín quibus aíferít, crimé Donatíanorü ín nos,faL (ο retorquerí."ud se uilius Seuer?,in Hifpania, de gene re illius Seueríad qué Lactantij duo epiftolag: fcribunt libri;copofuit uolaméquak od'orsvoerxóp,totíus fuz uitac ftatü co tínés,tà ρίὰ dy uerfibusqd uocauit κα]ασροφὺν, fiue sà;:»,& fub Valétiniano principe obíjt. 4 YYrllusHicrofolymzeps, ρε pul^^ fasecdefia& receptus, ad extremum fab Theodofio príncipe octo ánis in concuffurà epifcopatum tenuit.Extát ei? κατι» &éresquas in adolefcétia copofuit. —gorio Nazianzeno epifcopo,adolefcés Cxfarez eruditus eft,& eiufdem urbís epifcopus, plurímo labore,corruptam biblio^ theci Orígenis δὲ Pamphili in membranis ín [taurare conat? eft. Ad extremü fub Theodofio principe ecdefia pulfus eft.Feruntur ei? uarij iles tractatus, ds noffe pfacile eft. | iphaníus Cypri Salamínz epus,fcri^ pfitaduerfi oes hzrefes libros,& mul» taalía, quz ab eruditis ppterres,a fim plicorbus propter uctba lectitantur. Super^ eft ufq? hodíe,& ín extrema fenectute uaria tudít opera,: 3r" Prem Edif ecdefiz díaconus,mul/ zd ta Syro fermone compofuit, δὲ ad táà —^ uenit darítadin&ut poftlectionetm fcri pturan»pubiíce ín quibufdá ecd.fijs ei? fcrípta recitentur. Legi eíus de fj píritufancto Girazcum &olumen,quod quídá de Syriaca lingua uerte rat, etacumen füblímis íneenij,etiá in tranfla/ tíone cognouí,Deceffit(ub Valente príncipe, : Αῑίιας Οκ ανα Cappadocia; à prius Mazaca uocabatur epifcopus,cgre gios contra Eunomíum claborauit li^ | bros,& de fpiritufancto uolumen.& 1n 3^^ Vzoi?apudThefpefiü ἡνιοιξεῶ Gre. ZTITPAGEÓNEKKAHZIAZT, 6 3 λδγαεδύο, Gasse συεύμ és αγίου Adfop ἕνα, Quà to bó ξωριαϊκὸμ με]έφρασα, Eig ἡσαΐαν τόμους 0x fa xaid'sxa, E18 σε πρὸς tus γεάφωμ ,ὐηρμνημιάϊωρ Ad: γόους τρᾶς, εἰς ζαχαφίαμ ἐμοῦ τοιρϊκαλέσαγνο,λόγοε “πέντε νσομνήμλατα, to Το Ἰώβ,"οὴ ἄλλα ἄτπαρα, EA να d'ixyiloo dd οι ,Ἰδίου δξ) κἀταλόγου,πόβίερϊμ ἀγϑὶ Ὁ S E i 4» ΄- 3, - δε,ναλ ογδοκκοδόμ τρῖτομ ἐπλήρωσεμ φνιαυὲμς πτᾶτος tu1enowóo«δὲ μἱλιουϊτῶν, T ud. ἤρου«ΟἹ καθολικῆς) γραψε ἐπὶ βαλεντῖνι/ ",* 4 x N 3S AM ἄνου κο) βάλειΤος, TA δη) d'evacciou Gg σὰ x oqoyrtao, λόγος E, V οἷς λέγα, δ ἔγκλημα παρὰ ᾿τῶμ d'everisp εἰς ἡμᾶς, Aud Go Ἐπενέχθαις κύλιθ esee" qu ταῖς Ἰασανίαις,«mr γόνος σεδήρου, πρὸς op δύο λακ]αντίου tor: 5ολῶμ φέρου]αι λόγοι,σαυέταξε τεῦχος ᾧν Τάξα Ὁδοιτσορί κοῦ, σου ΤΟ) βίου αυοῦ πα ριέχομ ϑιάγνμα,τοῦ» uu καταλογάδαμ,τοῦ»» δὲ CY epo Ἡρωϊκῷ, ὅ τοὺ ὠνόμασε,καταφφοφὴμ, τοι πᾶσ qp) ἐπὶ βαλεντίνϊανοῦ βασιλέως ἐτελεύτησεμ, τρ, Ἱεροσολύμωμ ἐπίσκοπος, τον * xio σξεωδεία q9| Ἐκκλησί ας, ὕσόρομ Ssod'o«. οἷου βασιλεύοντος, tw] quiaveVG OxTo ode λθυτομ ἔσκε zip ἐπισκοτσὴμ,ὃν QV tror κατελζάσεις;* N 2 T:: *.«Xo qu TÉ νεότηϊ συ ε]αξεύ, ς'“Ὑτίόϊου, παρὰ ϑεασεσίῳ ek το], ἄμα f'ouf οφζῳ ναζανϊοῦ Ἐπισκότῳ, νέος q καὶ σαφεία φοῖά σαο,ὴ Vspop ὃ&v? πόλιν ἐπίσκοιθς,πολνῶ πτόνῳ,φθαφᾶσαμ Kd ali) ὠριγθύους M) παμφίλον β]-. Ne?^€ ' Ἑλϊοθήκερ. SV σωμια]ίοις ανανεῶσαι Ἐπελείρνκεν,) vog ':gop tari θεοδοσίν Gao SP ἐκκλησίας ἱξεῶθν.φέροντ; rev«8280,€ πλήθαι ὁμιλίαι,αἷς ὅξη ῥάδιομ ο πΙφάνι Θ᾽’ κύπρου do oui yo Ἐπίσκοτσοο, ἔν γραψε κατὰ πάσῶμ df αιρέσεωμ λόγους, Q ἕτερα πολλά» Qut παρὰ μνοὺ TH) rss cid ϑύωρ,διὰ τὰ πράγματα, T. JE. ιδίων διὰ Τὰ δίματα ἀναγϊνώσκεϊαι, περί εδιν ἄλθι τοῦ δ e) qiix τῷ γήρᾳ, ποικίλα σωυτάῆα συγγράμματα,: Φραίμ, ὃ qu td éoog Ἐκκλκσίας φιάκονος,πολ» λὰ τῇ δή) σύρωμ διαλέξα σαυτ ne, C εἰο το δαύταμ ἦλθε λαμπρότατα, ὥς τε Acla, ανά: ω,^ αν) mm"5 - γνωσίμ P Neto γραφῶρ,δκμοσία ty Tic ΔΙ£X X244 : στῶν ἀναγινῶσκεται τὰ συγγράμματα, ἀνέγνων πε οἱ τὸ ἁγίου πνεύματος Ἑλληνϊκὸμ τεὔχορ, ὅπερ τῖνεα ἀφ σύρων^y Addo μετέφρασαμ,(Δ τὸ ἄκρον τῆς ^ Ὀψκλοτάτκς Φτανοίας kx ὃ μετοφράσεως Ey vop, tra . Λεύτησε βασιλεύοντος βάλεντοο,: τω καισαρίας q9| καπ-παδ.οκῶν,[τς 7:^," πρῶτορ μάϊακα ἐκαλᾶτο, vmi koTOO KG: τὰ Ἐυνομίου Ἐξαιρέτους συνέταξε λόγους, n9) περὶ 313713445 d αγίου τιωχθ», καὶ ug σὰ oerte oai iet ttt Ult :GATALOGVS in hexaemeron homilias noué.Et ἀσκκτικὸμ, δ breues uaríofqy tractatus, morítur ímperante Gratíano, Regorius,primü Safimorü, deinde Nazianzenus epífcopus,uir eloquétiffimus,przceptor meus, a quo fari^ pturas explanante didici;ad triginta milia uer fui omnia opera fuacopofuit,e gbus illa funt, De morte fratrís Cafarij, τοὶ eio[oxiao,lau^ des Machabxon;laudes Cypríani, laudes A^ thanafijlaudes Maximi philofophi,poft εχί; lium reuerfi,quem falfo nomine quidá Heronis fupfcripferunt;,quia eft δὲ aliusliber,uitupe rationéeiufdé Maximi cotinens,quafi non licuerít eundé δὲ laudare δὲ uituperare pro tépo ες, Et liber hexametro uerfu,uirginitatis&nu^ ptiaR: contra fe diflerétia. Aduerfum Eunomi itm liber un?, De fpüfancto liber unus. Cótra Iulianà imperatore liber un?, Secutus eft at Polemoné dicendi charactere,uiuogyfe,epifco pum in loco fuo ordínans,rurí uitam monachi exercuit. Deceffítg; ante hoc ferme tríennium fub Theodofio principe. Vdus,poft Athanafiü Arríanz partis epus,ufg: ad Theodofiü ρηπαρξ,α d & pulfus eft, Alexandrina ecdefiam te nuit.Extant eius folénes de pafcha epiftolzz, δξ pauduaríarum hypothefcon libelli. Iodorus, l'arfenfis epifcopus, dá An B tiochiz effet prefbyter, magis daruit. L7 Extanteius in apoftolum cómentatij,& multa alía;ad Eufebij magis Emifeni cha Κα έϊοτξ ptinentía, cuius cum fenfüm fecut? fit, eloquentíam ímítari non potuit;propter igno rantíam fzcularíutm litterarum. Vnomius, Arríanz partis ,Cyzicenus epus,in apertá harefeos fuz prumpés 'blafphemiá,ut qd illi tegunt,ifte publi cc fateret ufq; hodie uiuere dicié,in Cappado cia,& multa cotra ecdefiá fcribere. R derunt οἱ Apollinarius, Dídymus.Bafilius Cafarienfis, Gregori? Nazianzen?,& Gregori? INyfenus. Rifcilianus, Abilz epifcopus,q facti^ one Hylatij δὲ Ithaaj Treueris a Ma; . Ximotyranno cxfuseft;xdidic multa opufcula,de quibus adnos alíqua puenerunt. Hicufq; hodiea nonullis Gnofticz;id eft Ba; filidis& Mardonis, dequibus Irenzus fcripfit harefeos accufatur, defendentibusalijs, nó íta eum fenfiffe ut arguitur, S NE : Matronianus ' Λεύογτος θεοδοσίου, ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ n«ἱὼ ifa top D VEN!&s 0.) hof Op χρὴ Doi) χείας νὴ σοικίλας ομιλίας, τελθντᾶ βασιλεύουτο : γφατϊανοῦ, ᾿Εκγόριθ»”,σασίμωμ πρότερορ, rra votar Ὕ ἔσίσκοπορ,ανὴρ ἰδλόγίμώτατο, s ἐμὸς δι» δάσκαλος, ὃν δξκγουμθου τὰς δείας ἔγνων γραφάς ἰιᾳ τρέϊρ ιν ἄδας οίχωμ,πάντα τὰ σιωτάζ - ατα: ku σωυέθνκεµ, uq) Gp et τά δε, CERT -Ἀθυτῆς T9 ἀδελφοῦ καισαφί 0v,7i Φχλοπῇ, οχίας at νους P μακκαβαΐωμ,Ἐπαίνσρ κυποιανδ, cesa yo al νασί, ου, tabo νους patur φιλοσόφἂ, uda dy δεοραμ ἄναϊεύξάντο, ip ἄνα ψθυδῶς ce, ἕρωνος Ἐτέγοαψω, Ἐσι oup νὴ ἄν βίξλος,κα]άγνωσιμ τῷ Gro notius * '"'πθιέχουσα, 0 μὴ Joop$a ,T0p ἀνὸμ νὴ Εσσαινέσαι κ) ψέξαι qv καιςῷ Kai βίβλος δὲ ἑξαμέτρωμ, παρθενία; . δὴ γάμου, κα ξαν δῇ; διαλεγορδωμ»κατὰ ἐννομίόν 'λόγος tie, io! τνεύμιανο ἁγίου λόγοο εἷς, κατὰ Ἰον λίανοῦ τοῦ βασιλέως λόγος εἰριπκολούθασεὴ Tg. πο λέμωνος χαρακτῆς, καὶ"ipio tre Sp οικᾶου τόπομ - Ἐσίσκοπομ κα]ασίσας, qu aed βίομ μοιαφίκὸμ α) πἰωέγκαν,( Ἐτελεύτησε, πρὸ τριετοῦς γβόνον, βιά οὐκιθ’ μὰ αθανάσιομ ἀφαανῆς θρχοιείας Δ ἐπίσκοπος,ἄλαι θεοφοσίον βασιλεύονϊορ, ταὶ ᾿ οὗ Φιεώϑη, rbi ἀλεξανδφαονίὼ κατέχῃ ἐκκλησίαμεφέροντοι τούτου οἱ τῷ mr Ὑαισολού, Wg) Ὀλίγοι τοοικίλωμ ὑποθέσεωμ λόγοι, 1όδωρος,ταρσοῦ Ἐσσίσκοτσος iva ἦν sri) δ' χείας πρεσθύτερος, ἄλλο, λαμπτὸς fp Εἰσὶ τούτον, tio Top ἀτόσολορ ὑτομνήμαϊα,οὴ ἕτερα πλᾶσα trs δὶ} Ἐνσεθίου μᾶλομ τῷ Ἰμεσίυῦ κά φακτῆρα προσήκοντα, ὃν ἄνος τῇ γνώμᾳ απολυδίσας, "qb δλόγίμον ovx id uo Su αἰμήσασθαι,διὰ aij era gfap TIU. κοσμλϊκῶμ γραμμάτωμ. ͵»»" T4. 4 Y1044108, αρειανῆς Ἀρσκείας, Αυζίκου ταὶ^ ^s Ca. v 'σκοττοο,τοσοῦτορμ tis βλασφκμταμ RARE TG 3; ν^ 4 οἰκείας ἀιρέσεωρ, ὡς τε 0 ἐκᾶνοι κού m TO. φουθρῶς δμολογίσαι;ἕως ΤΟ Vd), λέγεται voll «V κατετσαϑὸ κζαρὴ πολλὰ WI“δὴ ἐκκλκσίας σνγγίά φαρμο Qvi ἀντέγραψαμ ἀιπολλινἄριοο, δίδυμος, Pai . Mog καισαφείας,γφνγόριος ναζι ανφηνόο, Kod νυλανὸρο Ρισκῖδνιανὸς, ἀδήλκο Ἐτοίσκουσος, ὅς 0o ον” νς* 2: 4^ Tt σκθῆ ὑλατίου νὴ Ἰθακίου,ἓια aiit maga ῥιαξίμου τῷ τυράννου tepáf indo ont πολ/ λὰ συυϊάγμαϊα, ῷ op Qua tio μᾶς mutati -. δυτος ἄχρι τήµερομ τσαρά ἄνωμ clio Γιωσικὴμ ugly * Τουτέςιµ βασιλείδου CY μαρκίωνοσ, E1177 Ἐιρεναῖος . σιυέγραφερ,Ώς αιρετικὸς κατχγορᾶται, ἐκδικοάυτοῦ ^ 2 L1;, QVO ovx ὄντως ἀνὸμ νενοκκέναι ὡς ενθώνεη. τπαϊφωνιανοᾷ dum fet qu “μι IN IN) $CRIPTORVM'ECCLESIAST. Atroníanus puindz Hifpaniz;ual dé eruditus,N in metríco ope ueteri» buscóparandus.cxfüs eft& ipe Treneris cum erm Feliciffimo Iulíano,Eu chrotía,ciufdem factionis authcribus. Extant eius ingenij opera, diuerfis metris xdita. lberianus Βατίαι fcripfit pro fufpiti one,d cim Prifcilliano aecifabat ha : refeos;apologeticutn,tufnentí cópofi τος fermoe, poftea poft fuon: cxdem, txdío uictus exilij, mutauit propofitum,& iuxta fan étam faripruram, Canísreuerfus ad uomítum fuum, filiam deuotam Chrifto uirgínem,ma^ trimonio: copulauit. Mbrofius, Medíolanenfis epifcopus, ufc i in prafentem dié faribit, de quo quía fupereftmeum iudicium fubtra ham, neíinalterutram partem,aut adulatio i in me reprehendatur,;aut ueritas. Vagrius Antiochiz epifcopus,acris δέ feruentis ingenij,cü adhuceffet preiby ,ter,diuerfanz hypothefeon tractat? mi hilegítquos necdü adidit,uitam quo^ : 4 beati Antonij de Graco Athanafij, in fer^ monem noftrum tranftulit. Mbrofius Alexandrinus, auditor Di dymí. fcripfit aduerfum Apollinariá uolumé multor uerfuü,de dogmatiης,&utad menup quoda narráte platü eft, comentarios ín Iob.qui ufq hodie fupereft. -«- Axímus philofophus,natus Alexá^ dríz, Coftantinopoli eps ordinatus eft& pulfus, infignem de fide aduer ^ .. diolani Graríano principi dedit. Regoríus INyfen? epus.frater Bafilij Cxlaríéfis,ante paucos ános mihi& Gregorio Nazíanzeno cotra Euno^ * mium gie libros,qui& multa alia fcripfiffe& - faribere dicitur. Oannes Antíiochenz ecdefix prefbyter, Eufebij Emífeni Díodoriq; fectator,mul ta cóponere dicit, de quibus 4i Ἱερωσώνκς | tantum legi. Elafius Carex Palzftinz,poft Eu zoium epífcop?,accurati limatiqs fer moís.fert quada fcribere, fed celare. Heotim? Scythíz Tomon: epus, in moré édíalogor:& uctcrís eloquétiz, breues co omaticofcq tractatus cdidit, audio ε& alia fcribere, Dexteg fus Arríanos fcripfit librü;qué Με». ᾿'"γμάφα. ΣΤΓΓΡΑΦΕΟΝ EERÁRSIAPE. 5 Γ Ατζωνιανόν, ἐπαρχίας ierant σεπαιδθνμθμον, Ct εις ὑποπιοίάμ, ag Χαΐοις συ γκεθνόμονος teo df Ἠ νὴ αυτό qu πιβέρα, ἅμα πεισκ μανῷ, φκλικιοτίμῳ, Ἰουλὶ αν, κο ἐνιβωτία, ig doigt αυτῆς ἀιφἔστως. Εἰσὶ τὸ του en ἄμματα, δι αφόρῳ μέτρῳ bolas. | τθφρ]ανός GouTrkos duo ἔγραψε vel Tox ''Ὑομθ/κο ιρξστως;,&ro ἣμ ἅμα oiLL - λίανῷ κατιγοζθτοιπολογκτικό ΠΕΡ λῷ(9) tafue uUo λόγῳ, ὃς ug μετὰ al τῶρ ἠδίωμ σφαγίὼ. Νηνθεῖς, ἀνιαρῶς διάξω, qu τὰ doogi elt/ sx(δὴ ο κεία ρον éctoo Mg) κατὰ i3 Βείαμ γραφίως κύων te Pp ἴδιομ Ἐμετὸμ ἀναϊεύξαρ,ϑυγάτερα καϑιε : jusdeuy θεῷ παρθένομγγαμικθίναι κατίωά γκασεμε : Mié:'σῖος μεδιολάνου t ἐαἰσκοπύο, ἕως τῆς : iig ient συγγεάφεται, v9) tou. «εστι ἐμὴν κε[σῖμ ἄνασέδλω, μήπωβ κολακείας μᾶλλομ, ἡ ἀλκθείαο Ἐνδνομαι, UR ἀντιοχείας Ἐπ'σκοῖσος, puoi ο) ἀπὰς Φίανοίας, ἔτι πρισθύτεφος ὃ y, διαφό 2 goi ὑποδέσεωμ t DYTEPNT LE&véyvd μοι, UT^v ἡ "πώ δεέφωκε,νοὴ τὶ Top βίο δὲ τὸ μακαριξ αὐ TV(od μὴ ἐγοίωϊκοῦ ἀθανασίουἓις σιὼ ἢ ἡμετέραμ διά '"λεξίμ μετίώεγκερ, “Μιδρόσϊος ᾿ἀλεβανδρεύς, ἀκροατὴς d'id V. f ΄Άου, ἔγφαψε κατὰ ᾿ἀπολενάριορ τεῦχος, -$0 είχωμ τὶ ᾿δογμάτωρ, ο κα” ' Sel wo nup δικγουμθίύου νὸς t ἔγνωρ»ὑπομινήματα ΠΝ ὧδ 166,02 λα τὸ παρόντος περίεσιμς Αξύμος Φιλόσοφος, δρμώμθηος tu ἀλέ ξανδφέωρ,κωνδανήινουτεόλεως 1 tw ἑσκοτθ καταδὰό ο) καθαιρεθεῖς,ἐπίσνμομ τσερὰ Ὁ) Tistoo» κατὰ dI ἀραανῶμ συυέ]αξε βίβλορ,ἅμ τὸ va ὦ μεϑιολάνῳ, γρατιανῷ ἔωέδωκε βασιλεύοντι» ῥκγόρϊοι νύσκς; ἐαίσκοπος, ἀδελφὸς βασιλίε »' τῷ καισάρεωρ, πε ὁ ὀλίγων Ψυιαυτῶρ, μὲ Jj Ὑενγορίῳ Ὧ' ναφτανγηνῷ κατὰ ἐυνολείου ἀνέ γνῳ λόγους, ο τιο νο) ἄλλα πολλὰ, γεγραφέν αἱ M yráoen λέγεται, ᾿Ωάννκς,ἀντιοχείος αχισθύτερονλωσεείουἹ tae σ᾿ ' VS) διοδώζου&x0A toiloc πολιὰ συερά φαί λέ yrrankg Em wel ἹδρωσίΏνς 114 Vop ἀνέγνωμν Ελᾶσιος Καισαρείας τσαλαισίνκς μεϊὰ εδώ τομ v turi óxor0$, λα πρῶς ἀνὰ συγγφαφέναι λέγε νο δέ,: : EOTi/.0$ exvSias* τομεῶρ toloxowo ᾧν dt E διαλόγων κο) αρχαίας φράσεως, βραχείας^ pi ag ξέφωκεμ, ἀκούω ToUTOp ig) ἀλλά Z Δέξηροᾷ CATALOGVS.Exter Padani,de quo fupra dixi fi lius,dar? apud fxculá,& Chrifti fi^ ἀεί deditus.fertur ad tme omnítno/ damhiftoríam texuifTe,quam necdum legizMphilochius, Hiconíj ε ifcopus, nuper míhi librum legit e fpiritu. fancto,quod deus eft,& quodado: tandus.quodg;& omnipotens fit. Y Ophroniusuir apprime eruditus.Iau des Bethlehé adhuc puer,& nuper de 7 fabuerfióe Serapisinfignem librum compofuit, de iud quoq; ad Euftothium, δὲ uitam Hilarionis monachi, opu^ fcula mea,in Graxum eleganti fermone tráf tulic;pfalteríum quog;& prophetas, quos nos de Hebrzo in latínum uertímus. leronymus, patre'Eufebío natus; oppido Strídonis, quoda Got thís cuerfum, Dalmatiz quon dam Pannonízg confiniü fuit ufq; in prae fentem annum, id eft; Theodofij principis: decímumquartum hzc fcripfi. Vitam Pauli monachi.Epíftolarum ad diuerfos libram unum. Ad Heliodorum exhortatoríam. AL tercationé Ludferíani& Orthodoxi. Chro nicon oimodzx hiftoria. In Hicrerniá&in Ezechiel, Homilias Origenis uiginti octo, qs de gracco in latínü uerti.De Seraphim& Ofanna.De frugi& luxuriofo filijs. De tri^ bus quzftíonibus legis uetcris.Hotilias in. (Cantica Canticorum duas; Aduerfüs HeL uidium de uíreinitate Maria perpetua. Ad Euftochiü deuirgínitate feruanda.Ad Mar «ellá eplan:librá unii. Cofolatoriá de mor tefiliz ad Paulam. In epiftolam Pauli ad "Galatas, comentariorum libros trcís.In epi ftolam ad Títum.librumunum. In epifto^ ἴδια δα Philemonem,librum unutn.In Ecde fiaften comentarios. Q uxftionum Hebraicarum ín Genefim,librum unum.De locis,lí brum unum.Hebraicorum nominum,li^ :brum unum. De fpiritu fancto Didymi, quem in latinum tranftulí, librum.unum, Ί Lucam homilias triginta nouem;In pfaltnos, decimo ufq; ad decimumfextum;tra tatus feptem. Captíuí monachi uitam,& beati Flilarionis. INoud teftamentü pr el KATAAOÓrÓS.. εξτρος rex ανοῦ, περὶ ov πφοείρηκα dea, "δ πρὸρ ᾧ τῇ ποολϊτείᾳ, uod τῇ τῷ Χριστου πὶ, satid'id'opfioo λέγεται παντοδατἠ μπρός pa συωϊεταχέναι Tsogfcp Kp τῖνα ὕπο ἀνέγνωμε. πφιλόχιοι, Ἰκονίου Ἐπίσκοπεσο, Vedi 9t λόγου ἀνέγνω ταιρὶ τοῦ ἁγίου ai, ματοί, ὅτι θεὸς, C προσκων]όμ(hp Vh mt δὲ σαντοκράτος,."s εἶ 0g ἅνιος, vile τις ἄκρου"rtisatd Gp oe Yos ἐπσαίνος PX3Retu, Uri νέος ὧν qubdbpq ind yop δὲ περὶ(δὴ καταλύσεως τῷ cauto, Ἐπείσκρκομ σωυέθνκε Ay op, oA περὶ L twsóxuop, 49) τὸμ βίον Tueglevoo μωαχοῦ, τὰ vevy yel acá µου ις Roi κὸν λόγο auis με’ " io αδε, Kati δ᾽ ψαλτήριον Jt) τοῦς προφίτας, ὣν ἐμᾶς cd τοῦ ἑβραίου,ἓις φωμαϊκὸμ μεϊινέγκαμιοο, Ἐρώνυμος ἥδε Ἐυσιδίου, ἀπὸ πολίχνης seit, | voa Οδ] παρὰ dv γότλδωμ ποςθιθεῖ γκο, iei du κατίας Ge wg τσαννονΐ«e ὅμορον, ἕως Τῷ παν όντος quiavroy, τουτέσι,ϑεοδιοσίον τῷ τισσαρισκαι» «εκάτου τὰ δε σωϑέταξα, τὲρ βΐον παύλον DT «Ἀποισολᾶς πρὸς διά όφους qu vi λόγῳ,πρὸνἡλιόδω τομ trgospewsTunó p, διάλεξιμ λουκίφθρ]ανσι" gp) oio δόξουςχεσνικὴμ wavlod'eudy isogfap tio ἱφεμίαμ Εἰ "eje epu Tog Ἐκοσιοκτώ, ad ἀπὸ τοῦ ελλη]κοῦ ὥριγ ἔνουο, ro ζωμιαϊκὰμ μετέφρασα, πιρὶ σόραφὶμ “πε οἱ τοῦ ὡσαννά.περὶ φαδωλοῦ πα) ἀσώτου jp τῷ εἰ τῶμ pip ψιτκμάτωμ T παλαιοῦ νόμους ὁμϊλίας is τὰ ἄσματα dV ἀσμιάτωρ φύοικαν ἰλβιθίου wei ο] διμνεκοῦς παρδενίας οι ἁγίας(καρίαρνσεὸς tusá xiop περὶ aro evi co διαγκοκτέαρ, eo pog μάρχελλαμ Ἐπεισολῶμ AO yop ἔνα,παραμυθκκὸμ περὶ τοῦ βαιά του 8] Ῥυγαπρός, τόφζὸς παύλαμ bs πἰὼ arise «Tb πρὸς γαλάτας ὑπομυκμάτωρ λόγους γᾶς Eia «τὺ"o; Ἐφεσίους EartsoA Bp Vrropigukrop λόγος “φᾶς, Eis σἰὼ πρὸς τίτομ Ad'yop ἕνα, Elo αἰὼ πρὸς Ὀιλήμονα λόγορ ἕνα Εἰς τὸ ἐκκλκσιασὴμ vao ikea, ἱκτημάτωμ Ἐβραϊκῶμ to πἰὼ y incip Mfed γρ e ΄$ Ένα, ερ! τόπωµ λὸγορ ἕνα, ὀνομάτωμ Σβραϊκῶμ Ἄόγομ ἕνα, περὶ πνεύματος ἁγίοῦ διφύμου, Ομ εἰς ἑωμαϊκὸμ μετέβαλομ.λόγοµ ἕνα. tuo τὸ Aca $4 Aes Έικοσι ἐννεαιξις τοῖς ψαλμοὺς, απὸ δεκά” τὸν ἕως ἑξκαιδεκάτου Ὀμιλίαρ ida, Prop οὐχμολώ του μοναχονὶ, βίομ τον! μακαρίτου: Parto ql καινὴμ διαθένκρ τῇ ERanodi ἀκγιβείᾳ ἔστιν 5: EU l4 TEN η L ων "ust Wim I" LM ! τῇ Ἢ ν SCRIPTORVM ECCLESIAST,- ΣΥΓΓΡΑΦΈΩΝ ἘΚΚΛΗΣΊΑΣ. 8 fidei reddidi, uetus iuxta Hebraicam tráftult,/—— ξωσάμιω» τὰὺ παλαιὰν πρὸς τὸ ἱβραϊκὸν μετὸν Epiftolag: aütad Paula& Euftochiü,quía ti' φγασα, εαιδολῶμ JV πρὸς τοαύλαρ καὶ tet, diefcribunt, incertus eft nutmerus.Seripfi pra^— Χίομ, xf καθημέραμ γράφοντω; ἄδλος v9) ὃ ἂν tetea ín Míchzáexplanationülibros duos.In—.— ἰθμότιΕγφαψα πρὸς rol rong nod ts μυχαίαρ oy Sophoníam,librum unum. In Nahum, libr στωμ λόγους δύο, ΕἾΘ bp ναοὺμ. Ad^yop ἕνα, Εν ὁ} 6j dinum. In Habacuclibros duos.In σοαῦ, Εαμοῦμ,λόγους δύο, Εἰς σοφονίαμ,λόγομ tra, Elo y^ brumunü.Multag; αἴία de opere prophetali,— γωῶζομ,λόγομ ἕνα, xdi πολιὰ ἐκ τὸ προφατικῇ ἔργου, quz nunc habeo ín manibus,& necdü expleta ὀἃνω μετὰ χᾶρας xo buo Ἐασληρώθη,καῖὰ T$ funt. Aduerfum IouíníanüJlibros duos. Et ad. βνιανοῦ, λόγους δύονπρὺς σαμμάχϊομ ἀπολογκτῖ Paimachium apologeticum& epítaphiam,— pig) ἐπιτάφιον,| -. Catalogi illuftrium uirorum finis. τέλθ» καταλόγου, -BRASMVS ROTERODAMVS LECTORI ΡΙΟ 8; D. dn Ruditum opus,&Hieronymo dignum.fed quod nemo,cui bonzelitterze cordi fit, rumuirorum monumentis,uix paucula quadam fuperefle;atq ca fane mutila, de^ E: rli prauata.contaminataq;.O iacturam uere deplotandatn;fi quíd pfe coplo^. rationibus.Si quid ad rem attínet domefticam,id teriemus motdícus,pro fundis.pro cenfu;ftré nuc digladíamur.At in huiufmodi thefauris,quibus níhil effe poteft preciofius;& ecdefia Chri ftiana dienius,cg dormitatum eftab epifcopís,ac theolocisqui tot orbís lumína;tot infignes ἢν εί ποτ proceres& antefienanos,litteris eximíos,eloquentía illuftres,uitze fanctímonía commendatos, aliquot δὲ martyrio daros; intercidere paffi funt, ut hoc fordidum fcriptorum ge^ nus füccederet,Sententíaríorum,fummulariorü fafcicalariorum,fpecularíorum,& ο deü immor talem,quorum uel recordatio,naufeam moueat generofís ac bene natís ingenijs. Verum híc dolorextimulare debetomnes bonís addictos authoribus,ut d certe quod fupereft,táto legát auídíusquanto mínus eft, quod temporum ruína nobis fecit reliquum. Vertit hunclíbrum Grace Sophronius.cuíus mentionem facit ínter cxteros Hicronymus,nec ἰά fane infcliater.Ex quo pet multa reftituimus,exemplar emendatum ac uetuftum naci. Gennadij cataloeum,non omníno lectu indignum, ob hiftoria: cognitionem, reperíes in fecunda parte fecundi tomi, Eft δὲ alíus libellus.de duodecim primatibus ecdefiz, fed authorem pra: fe ferens,non folum íneruditum δὲ Anfantem,uerum etíam infanum,motaq; mentís,quem tamenipfum ín tertía parte fecundi τοὶ mí reperies, fi libebít bonas horas male pdere;INe quid aüt fallat lec&toré;illud nouerit, Andrea, lacobü Zebedxi filia, Philippá;Bartholoma Thoma,Simoné Cananzum,Matthía, l'ímo theü, T'itü, Crefcenté;nó recenferi ab Hieronymo,fed addítos a ftudiofo quopíá ex alío catalo^ go.Ná ρίαταςρ coueniüt οὔ hís,quze retulít T heodorus, Tyri epifcopus. Cxten: ab Hieronymo non comerorantur,nífi fcriptores. Beneuale.: "^*^ ERASMI ROTERODAMI IN CATALOGVM SCRIPTORVM i ECCLESIASTICORVM SCHOLIA. i jj Ortarís Dexter.) Sophronius; Hieronymi familíarís,qui líbrum hunc Grace uertit indicat j| hunc Dextrum fuíffe prfectum pretorío. Vt Tranquíllá fequens.) Extatlíbellus Sue» Jitonij Tranquillí,de clarís oratoribus& Grammatícís.Extat& alter de uírís ílluftríbus,Pli^ Ini título,quem nonnulli maluntaffcríbere Suetonío.—Santra nepos.) Nonnullí codices Manz σα)(criptum habebant, Santhraprepus, uerum Sophroníus ἱερίς, σάντας νέπως, Sabtàs, fiue Sant ta nepos,ut nepos ucladdítum fit difcríminis gratía,uel cognomen fit gentílicia,ut Plinius nepos,& Cor nelíus nepos, Quad ín latínis uocabulís,non ufcgquag fidendum Graecis(críptoríbus. Proínde Santra reliquimus,| Peffíimum utdícítur macíftrá) Apparet uulgo íactatum(ας prouerbium, Síbí quenqj peflímum effe magíftrum,quod unufquífr fibíjpfiblanditur,&(μα σαί nímium placent.— Celfus; Por phyríus,lulianus,) Hí perníciofiffími hoftes Chriftianz relígionts,ut qua lítterís philofophorá ac thez toram prater ímpíetatem ac tandem aduerfum nos armatií,librís dítís ínfectatí(unt,^ SIMON, * Idem aliquoties dí&us eft Símeon,& Baríona cognomínatus a Chrífto,hoc eft fílius loannís,— uc canonícze nomínantur.) Pro canonícz legendum eft catholicz,id quodlíquet ex conuetfione So phrontj.Dícuntur autem catholice,quod ex«quo ad omnes pertíneant.| Propter ftilí cam príore) Ví^ désiector, ut Hieronymus nullum aliud adducatatgumétum df ftilí, Nam caetera facile eft uítiare,ftild & qui conatur effingere;non flatím poteft, Actorum eíus[cribítut,) R.eflítue ínféríbítur,et Sophronfl 115 μετ ἐπιγέγραπ]άις soc 1IACOBVS;^“ὦ Z à Hocloco fine grauí dolore legere poffit, nimirum hinc intelligens ex tot egregtjs dariflimo^ ERR j| e SCAVIEN*CATAELOGVM: SCRIPTORVM ECCLESTASTICORVM: ν᾿"Hocloco Sophronius fubnectitAndream,etíamfi riíhíl ille fcríptum reliquit.. Cuíus Ioannes ínliby fuo meminit.) In libro fao,non addítur apud Sophroníum,& adiecta uídentur ab Interprete quopíam, Nec ílla uerba,poft refurrectionem,adduntur apud Sophroníum,& apparet adíecta. Quade feptera canonícís eft.) Catholícís pro canonícis legendum,téfte Sophronío. Infeptímo ed ofcon.) ὑπὸ, υπώσεωμ Hypotypofis eft,cum res expreffa fubijcitur oculís.NNam hoc título Clemescrípftt libros odio, ccepta occalíoe.) Sophroníus explícás,qua fuerít occafio,uertít; t0 uoo ἀφορμὴν ἀναρχίας, id eft acce pta hacoccafioe,qd prouíncía careret prefíide;(ο rudía ueftímenta.) Rudía uocat ἄγναφα, fic enim uertit ín euangelío, quifquis(s fuit, Apud Sophroníum loco rudía,nihil habetur,& in emendatíoribus ο *dícib? hzcuox omníno abeft;"Extorquerí.) Sophroníus uertít,tcatepquod fonatextundere,' .*'Euangeliam απού») Id appellatur Nazarenorá,& fabínde cítatur ab Flíeronymo.| . Conftanteráffirmant hoc euangelium Hebraice fcríptum fuiffe. At illud mírum,neminem und fuiffe quíteftetur fibíconfpectum fuiffe.Chryfoftomus non affirmat,fed aíunt ínquit, Illud conftat,príma ay, thoritate huíc etrágelio femper füiffe.— Quuiin Berfabea Boerea) Berfabea πες εἰ apud Sophtoníum, nec in emendatíoribus exemplaribus. Ex Aegypto uocauí filium meum.) De hís copíofius Hieron mus ínlíbro de optímo genere ínterpretandí,& nos in annotationibus nouíteftamenti nonihil attigim?, ^ Admilcet& híc Sophronius nonnullos,híftoríz feríem perfequens,cum Híeronymus fcriptores ta tum iiri i a Chrifto potí(fimutn erat íncípiéndum. Quad fufpicor haec magis. ab alio quoi "piam ftudíofo adíecta.(τα de feptem canonicis eft.) R urfam pro catholicis eft canonicis. Delibro -Enoch.) Citat ením íllicprophetíam Enoch, quznufij extat.Cítat ὃς altercationem Míchaelis cum dia -:bolode corpore Moyfi.. Quemaíunt ipfi adiun&.) Ipfi adiunctum,non reperío apud Sophroníü, Ve rum quía fufpícabaralíbrarijs omífía ,noluirefecare. Sedabomnibus expellítur.) Pro expellit legen dum explodítur.Eam tamen Faber Stapulenfis admifcuít fuis cómentaríjs,cum meo íudicio níhil lit d lic Paulo dignum.: BARNABAS, Mu id .' SeparatusaPaulo-) Legís ín Ais capite decimoquínto.Etíamfi latína mollíus fonantdj graca, quod áslocus calumníz patuerit,uelut ínter apoftolos diffidium fuerit.. d S LVCAS.| We c iria Apoftolicarum a&íonum.)[n nonnullis exemplaribus habebat, apoftolícarum praxeon,íd eftaduá fiueactíonum.,. Igítur uífionem Paulí.) In nonullís codicibus grace uocí fpacíum erat relictum ὁ ὅραμά, - AtSophroníus periodi memínít, non uifionís.Períodus autem Latínís circuitum fonat..[4 eftamato . εξ Pauli) ασουδασὴρ apoftoli Paulí,íd eft ftudiofum apoftoli Paulí, Paulo amorefeciffc) Locá huncpar . tím ex emendatíoribus libríspartím ex Cireais reftituímus ín hunc modum.Et confeffüm fe hoc Pauli ^amorefeciffe,& ob hócloco excídi(fe quídarn fufpícatur. Huc ením refert uerbum hoc Sophronius, ng . adfequentía,| Quíapríncipío ípfi uiderunt.) Hinclíquet Lucam audita referre magísdjuífa.—. Vixit octogínta quatuor annos, uxorem habens.fiue non habes,) Hac uerba uidentur adiecta, quani doquídem necaddunturapud Sophroníum,nec ín exemplaribus emendatíoríbus,: i; MARCVS. Eu ᾿ Salutatuos ecclefía,qua eft in Babylone collecta.) Coelectalegendum,non collecta, quémadmodum - admonuímus& ín annotationibus ín nouum xdiítis teftamentum. Nam graece ΕΠ, συνεκλεκτὴ, Succedel - fefibí Auíano.) Sophroníus pro Auíano,habet Ananíam. IOANNES^,'.'' Qua res etíam díaphoníam.) διαφωνίαμ.ία eft diffonantía, quod ín quibufdam diífcordetabalis. “ΤΑ fenatu recífis) In alijs fcríptum erat, fcíffis. Legendum eft refciffis,hoc eftabrogatís à irritatisa : uerborefcíndo,.. Sub Nerua príncipe) Pro Nerua Sophroníus habet Pertinacem,idq repetit ín noa nullís uetuftísexemplaríbus noftrís, HERMAS..- ιο Salutate Phlegontem,Herman,Patroban,Hermen.) Afyncritus a líbrarijs eft prtermiffus,quem ex Paulo& Sophronio reftituímus, Quí appellatur paftor.) Graece ποιμὴν. Nam ἐς grace fcripfit, . Matrímonia egentibus díuidantur.) Ex Sophronío liquet legendum, díuíduntur,índicandí modo,ac mox,uacatur,nó uacet.'Non ein híc precípit,quid oporteat a monachis fierí, fed quid apud illos fíerífo) . leatoftedit.. Deijsqua fenfu) KIA epvodi.id eft ín aio,ac mente,nímírum apud nos.. Detríbus uirtutif ᾿ busliber unus.) Sophroníus uertít /wéusoy,ut íntelligamus non uírtutes,qua opponuntur uítís,fed po tentías,quibus eduntur miracula,— Qua fcripfit de uita contemplatíua.) In alijs extabant nonulla ucfti gia grace fcrípturas fed deprauatíffíma, quà tame pclíue fit ex Sophronío reftítuere, περὶ βίου Sroprrios -ἐκετῶμήα eft de αὐτὰ conteplatiua fupplícá, Ἐπ ficutdealijs íudicíbus.) In nonullís criptum erat, δὲ fint ab alijs iudícibus íudíces. Apud Sophroníum níhilhorumreperítur,|^ Apud Gracos dicitur.) ἃ πλᾶσ Top φιλωνίφα,α φίλωμ σλατων]αιία eft;aut Plato pháoníffat,aut Philo platoniífat,ob ftilí congruentíam,Nà íd díci folet de uehementer ínter fe fimilibus. SENECA. m as. Sotíonís Stoíci.) Pro Sotíone Sophroni? habet«ótovra.id eft Sozontéjan rectejaddubíto, Quenon ponerem ín cale fanctorum,) Nonihil demíror,quid Hieronymus híc fenferit.Cá Philonem pone! . renon fit uerítus,ludaum non Chriftíanum,& ítem ofephum,& nónullos hazrefiarchas,cur uocat cata logurm fanctorum: aut cur hís uerctur adíügere Senecam,ethnícum quídem,fed quod ad mores attíncf, multis Chríftianís(anctioremz| Quz legunt plurímis.) Tacíte índícat erudito lectori quíd fentíat.NG/ pe eas epiftolas falfo infcríbi Paulo ὃς Senecz,cum nihil illic fitjneg; Paulo dignum,neg Sene enm ;:|— admo ς dp " d ἡ ith bi Denn: idc. tini m ΗΝ Y C Quot hi ἘΠ Koi attin xai Tim Xt, di cf) Yefant άμα wii knit ortas piii i emit d ἐμὶν d Md unt ΠΩ pu d y dd agi jio v Dh μ΄ qul, $9 ) ν η ERASMI ROTERODAMI$CHOLIA:.. M 159 admodum admonuímus ín Senecx opetibus,a nobís υἱοῦ emendatis, quatenus exemplaribus adíuti uetu(tis,coniectura confequi potuimus, IOSEPHVS,.—| - Jofephus Mattathiz.) Matthiz eft apud Sophronid fuffragantibus& uetuftis exemplaríbus, Suidas :"habet,Mattha, Quatuordecim antíquítatum libros.) In nonullis erat uígintíquatuor, at Sophronius uigíntí ponít,confentíetíbus uetuftis exemplaríbus,atqg ipfo Suída.Grace τοὶ(δὲ αρχαιολογίας, Duos ^ Archeotetos) Sex cucvir G7. id eft antíqtatís, Qui infcribi£, στο&iroxpéropO" λογισμου).Ιἆ eft de impatri ce fapientía feu prudétía, Nam íd ínterpretametum,quod círcumfertur ín uulgatís exemplaríbus,de po tentía dicendi;nefcio quis adíecít, Ceterum Girecum títulum δὲ ante nos reftituit ex Sophronío& Suí, da, Cono Norímbergenfis uír ín perueftigandis tjsqua ad reftituendos authores pertinent,iuxta fidelis "acdilíges,& omnino dígnus, quí díutíus uíxiffet bonís litteris, ac díutíus uiuere poterat, nifi ín hoc uítae genus íncídiffct, ín quo huíc ftudiorü generí,no multü honorís haberí foletquod haud magnope faciat |"goo ταἄλφιτα, CLEMENS. /.' Omnino grandis.) Satis indícat eam epíftolam utderí Clementis,etíamfi propter contentíofos, no au det palamfaterí, Volumíne coarguít.) Sophroníus uertít;tuvva,quod magis fonat corrígít. he| IGNA τίν. ᾿ Quianonfum damoníum íncorporále.) Corporalelegít Sophroníus,& íta fcriptum habetur ín eme datis exemplaribus, Plato dzemoníbus corpa tribuit fubtilía, C) uod alícubi fenfit ἃ Auguftin?, ἔσο me urgeam,) Hecuerba πες habenturapud Sophroníum,nec ín uetuftís exemplaríbus emendatíoríbus, POLY CARP VS. Regente Anacleto.) Sophronius pro Anacleto,legít Aníceto;àixérowquod nobis ínuictü fonat. Me/ ^mínítautem Anicetí ín Egefippo.:: iba PAPIAS, Explanatío fermonutm domiíní.) ἔκδεσις δῇ λόγωμ κυρίου,| Tudaícam zdídiffe δευτέρωσιμ.) Sic ením reítí/ tuímus ex Sophronío,títulum ín ao(trís exemplaribus corruptum.ludzí δευτερώσας uocat; ρο[οτίοτ ín^ terpretatíones,cuíus generís apud nos furit Auguftínus, Thomas& Scottus. Víctorínus Píctauíefis.). Sophroníus,z:rae6-. In nonullís uetuftís habebatur,Petabíonenfis. QVADRATVS., A Athenis exegiffet hyemem.) Hoc eft hybernaffet.. ARISTIDES. Apud philofophos.) In nonnullís erat filogos.Ex Sophronío reftítuímus phílologos,boceft,erudítío nís ἃ eloquentízx ftudíofos. AGRIPPA, t . Barthóban ὃς Bachobeth.) Sophroníus legítBarcaban& Marcob,Q) uádj íd perparui refert, cá fint uocabula factícía,Fluíus funt& illa prodigiofa nomína,S6;«£oe,Barbelus,de quibus díctum eft alías, Qui quafiíannum continens) Nam Graecís lítterís,quibus conftat haec díctio,numerus conficitur trece toruni&fexagínta quing, Α quo Gnoftící.) A fcientía dícti,qua fibi uíndícabant huiufmodi prodígío tumfamís, Cochebas.) xóxicoslegít Sophroníus.. Ex quo prímum errore creuíffet.) Creuiflent lege/ duni cenfeo,utfubaudíasidola. Απείπους,) Hícerat in delítijs Adríano. Ab eo nomen índídit cíuítatí Aegypti,qux eadem dícta eft Adríanopolís, IVSTINVS. Neapoli urbe Palaftínze.) Híc deerat ínnoftrís exemplaríbus,patre Prífco Bacchío, Quz uerba reftí^ ' tutafüt,ex Sophronío,;apud que legím?,xs3 τῆο νεαπολιτῶρ,επαςχίας σαλαιϊσίνκο,εκ τοαϊρὸρ περίσκου βακχείου, Cuiítítulum pranotauit yx.) Sic ením reftítuimus,partím ex ueftígíjs exemplaríum οπιοπάσείο, rü;fed multo magís ex Sophronío.Eftautem«yxG^redargutíio. Demonarchía.) μοναρχία eft prínt .€ípatusuníus, Quem przmnotauit pfalten) γάλτιμ ία eftcantore, Ο ín urbe Rhoma haberet διατριθὰς) Nam hancuocem répofuímus,e ueftígíjs ueterum codícum,& extat eadem apud Sophroníum. In non nullís afícrípta erat interptatío Graece uocís,íd eft ludos exercítatoríos,ín nonullís decífíones. V nde ραϊᾷ eft,hacab alío quopiam adíecta,non ab Híeronymo.Et rurfum omiíffís Gracis, ex hís, addítís, alíus alia alíags díuiharat Graeca, Ctesz D íatribze dicuntur conflíctationes philofophorum.: MELITO,. .. Ft eglogarum libros fex.) ἐκλογῶν, eclorarum, hoceft, excerptionum, per«non per γ. Quanquam in hís títulís parum conuenit ínter exemplaría ἰαείπα, Ότο Montano dedit.) Pro dedít,in nonullis habe , batur,cadillatur, Apud Sophronium neutrum eft,fed tantum ἀίοίε, 'THEOPHILV 8. ,M.Antoníno fecundo.) In emendatís& ítem apud Sophroniá. pro fecundo legímusuero. Quimi hi cum füperiorí.) V ideslector,ut fola phrafi íadicat opus. APOLLINARIVS. - Afix Fierofolymítanus.) Hieropolitanas habetur,tum ín emendatis codícibus,tum apud Sophroni^ um, Addidit autem Afize,quod eíufde nomis fit urbs ín Syría,& ítem ín Creta. Ecaduerfum Cataphry gas) Haretící funta regione dícti, Sophroníus Ἰοσίε, κατὰ ον φρυγ μία eft aduerfü Phrygos. V erü noftra lectio mihimagísprobatur. Infaniebant.) Allufit ad uates Phapatícos& Lymphatos. Ft Prifcilla legit Sophronius,non Prífca, Quad latítia díffident exemplaría. Emendatiora ad hunc habebant modá, Ad) uerfus Càtaphrygas tum prímum,cum Prífca& Maxímilla ínfanís uatibus, incípíente Montano, Qua quídemlectío mihí magis probatur;hift quod fufpícor ex Grarcís unum deeffe uerbum, Aduerfus Cata» phrygas tunc prímum exortos.Sophroníus ením íta uertit, τότε TR op ἀνακυψάντωμ, τ fjfdem ferme ue τῶν CO Te Y z 3 bís ufus Rt s s vdd RR RE IN CATALOGVM. SCRIPTORVM ECCLESIASTICORVM. δίς ufus eft Eufebius,|" DIONYSIVS."i CORP m LR ues ' Cütot fuerint Dionyfij Graci, pbabile eft libros delHierarchía cocleftí,& de díuinis nomibus,ab hofy aliquo fuií(fefcríptos. TATIANVS. ο f ucratícarü,) Encratítag: ἱερεη,γκραττῶμ, a cótínctía dictauox,g abflíneret a cibís ac matrimonio, PHILiPPVS. Ed Hocefturbís Gortynx.) Hoceftaddítum eft,a nefcio quo. Necad fenfum facícs, nec repertum apud. Sophroníum,huíus ínterpreté operis, MODESTVS. i ^ Subnomíineeíus i alía συντάγματα.).íd e(t compofitiones, Nam fic lícet ex Latínorü codícum uefti; gijs coijcere. Τάς Sophroníus legit, συγγράμειατα, ία eft cofcriptioes,uoce idem decarate.Proinde doy gmata, a fcíolo quopíà adiectumeft. Sedab eruditis quafi ἠευδεπίγραφα.) Pfeudepigrapba,id eft falfo. ánfcrípta, Quidam adiecerat falfz fuperfcríptionis,quod alíus mutarat ín falfas fuperftitíones,: ; IRENAEVS. Irena?) Εἱρνναϊθ» a pacenomen,Sophronio.fine afpíratioe fcríbi£. Etad Blaftá) In nonullis Bafilíci. habebatur,fed mendofe,| Demonarchía) Nam manichzí duo faciunt principía;alterum boni,alterum mali. Etrdeoctaua,íd eft ogdoade.) Quuid acciderat Híeronymo,ut latínam uocem,grace uoluerit íny terpretarí? Proinde quando uel hínc conflat uitíatum locum ,ex Sophronío reftítucdus eft;quilegít καὶ “περὶ hy od οασῶμία eft deoctonarijs, Egregiüi σύνταγμα).íd eft comentaríü fiae opus.a σαυτάττω, δε hic audaculusquiífpíam,;adiecerat ínterpretans,íd eft documentrü,| Adíuro te) Quis nefcit hunc Irenaü ng effe conferendü cum noflto Híeronymo,cüi quo nemine aufím conferre graccog: prater unum Origene, Et uides ὅ fancte fit obteftatus,de feruada integrítate uolumínum fuorum. Οία igitur fupplici dígná e(iepoffit, impudcentíffimo nebulone,qui nor uerítus fit joimía ferme diui Hieronymí opera,uel effinge re,ucl contamínare? Vnítatem collegi fcíndere.) Non temere hoc annotauit Flieronymus,quod uide rctopinot fuis temporíbus,quofdam nimium pracipítes ad refecandum ab ecclefia. Q)uib? modis& nos magnam orbis partem perdidimus,dum omncs cerímonías ad uíuum exígimus. Cum Chriftus baculi ínfracium non comínuat,& línum fumígaas non extínguat,& huncfecutus Apoftolus Paulus, infimi fide fufcipi iubeat non reíjcí,& tolerarí donec fpes ulla proficíendíin melíus, Et díuus Auguftinus laguij dum malít dj mortuum, debilem dj extinctum. ΚΗΟΡΟΝ. l5 ΣΕΗΣ Et Apellem alium.) Vnde dicti Apellítz apud díuum Auguftínum, Α fe quondam fuiffe couíáG). [ta quidam correxerat,hoc eft,corruperat.Caterum ín emendatíoríbus codicibus fcriptum habebatur, conuentum,non couídíi,& Sophronius ítalcgít,g υετγείς, σαυτευχηκέναι. 1 hexaemeron.) íd eft inae ationem müdi,quz fex díerü opificío peracta eft, iuxra Genefim Moyfi,| Etaduerfum Cataphrygas,); Sophrontus ὃς hocloco legít Phrygas,non Cataphrygas. RS CLEMENS Catechefeon.) κατηλσεωμ.Ιά eft, inftítutíonum, nomen uerbale, ab eo profe&um uerbo, unde ἀῑδι. fuot catechumení,^ Stromatum.) σρωμα]έωρ. φρώμοϊα, ftragulz dicuntur ,qua folent e uaríjs colori/ bus contexí,unde spoucTisad eum contextus modum diciturliber, Iypotypofeon.) ὑπο]νασώσιωμ εθ «onum, cum res uelutí píngítur,& oculís fubijcitur.| De ieiunio liberunus,de difputatice liber αυ”), Sic ením in plarífqy codicibus uítíauit Ícrípturam,nefcío quis,ex unico líbro duos faciens. In emendatio tibus ita legitur,De íeiunío dífceptatio, etalíus,qui infcribítur&c. Ad eunde modum legit Sophronius, | προσεφώνησε) id eft dedicauít fiue addixit,at magis ad uerb redda. V fus eft hoc uerbo. M. T ullíusali quoties ín ερίοϊίς ad Attícum.| Cuiufdam chronographías.)»8ovoypadíac.id eft annalíé, fiue tempor& dekcripríones,| Qui ínfimilitudine Iofephi.) Hícfubtjciebatur Graeca uox,non uno modo depraua; ta. Czterum eam ex emendatíorum uolumínü ueftigijs,tum ex Sophronío reflituim? ἀρ χαιογονίαναα ferme fonatantíquas generationes,fiue ortum prímarum rerum,; | MILTIADES, d Prifcam Maximillamg.) Magno confenfu noftrí codíces habent,Prifca. Solus Sophronius legit Priz fcillam,idqs conftanter ín hís quefequuntur. Apologetícum.) íd eft defenforíum. P APOLLONIVS, οἰὸς In nóndllís uoluminíbus ex Apollonío fecerat Apollínarem.| Et ínfanas uates.) Prífcillam& Maxi mllam. Exaliíjsfiuctibus.) Sophronius legitie uídeturacübus,teyopuertens. Farefis Cataphryga" tum.) Sophroníus uettít,i κατὰ og yas hoc eftfe&a Phrygü. Quos de ecftafi.) περ τῆς ἐκσάσεως ἰά eft dé raptu fiue exceffu mentís,utnuncloquuntur.' SERAPION. ted á ι Graci Sarapion fcríbunt;a(tipulantibus ἃ uetufti(fimis Latínorum exemplaríbus. Ad domníum.) Nonnulli fcriptum habebant domini. In uetuftiflimis lego domnü,diflyllabum,fuffragante Sophronio Authoris(αἱ achefí,) Sic ením ín plerifg; legitur. Caterum ex Sophronio legedum ἀσκάσα, μος eftftu) dio fiue excrcitio. Perperamautem adíccerat quifpíam ínterpretamentum,id eft,íntelligentiz. APOLLONI VS. ΗΝ ᾿ Sub Cómodo ac Seuero príncipi prodítus) Partím ex uetuftiffímis codicibus,partím ex Sophronío, liquet íralegendum effe. Apollonius Rhomanz urbis fenator,fub Commodo principe;aferuo proditus, fub Seuero,quod Chriftíanus effet,ímperato,ut rationem fidei fux redderet.&c. µ 'THEOPHILV S. Hoc quog teftabat,ut de die pafchae quareretur occafio díffidij.Ha funt quaftioes,ex quibus Paulus "o nega MEN Nt MCN Ρον tige eig Ὧν "dus hb JU"NN (να; ttr) urs mong γη, Qui um Crisi lis Dri; dfi ipt mend hugs ΤῊ. "teu |) mins pati ἡ lex het veg nt aliu omo uf ει 1 rond η ἐν ,"μι d Mis qun sio pn γί ψ' Ji ERASMI ROTERODAMI SCHOLIA. 14-0 negat ullum fructum gigní,nificontentionem δν impietatem.De huíufmodí nugis digladíamur,de cótín gentibus, de conceptione beatz uírgínís,de díe pafcha.De bellis infaniffímis,quibus íam tot annís facra prophanad; omnía mífcentur, filent Theologi,tacent concionatores, Atq hic erat diffufiffímus campus, omnes íntendendi neruos.Hínc peftís Chríftanifmi δὲ malorum omníü oceanus fons tyrannídís barba, tícz,qua duríus prope premuntur Chriftiani gullíTurce.———{ HERACLITVS. Fleraclíus abfqs t legímus,tum apud Gracos,tum ín peruetuftís Latínorum codícibus, ARABIANVS.,: Hunc Sophronius Brabíanum uocatfed refragantibus noftrís exemplaribus. ; TERTVLLIANVS, . Vtfauit Hieronymus íngenío T'ertullíani,quem propemodü excufat ín Montani factione ,plapfum, culpam reíjcíens ín ínuídentíam,óe contumelías derícorum.Itidem δὲ Arrius irrítatus,tantos rerum mo^ tus excíuít,nec Orígenes ínuídíacaruít,& uix fubftítit Flieronymus. | ORIGENES. e: κατηχήσεωμ, Catechefeon,unde catechumeni,"T'heoctífto.) quod fonata deo condito fiue poffeffo, Pro nomine eíus.) Vetufti(fími fcríptá habebant,fuper nomen eíus,legendá opinor,fub nomíne eíus, Sophroníus uertítisi ὀνόματι ἂυξ, Firmianus.) Firmilianus dícitur Sophronío,& ín excplarí Magun! tieprímüexcufo, Infanctísícripturis uerfatus eft) Inuetuftíflimo quod exemplari fcriptá erat,crudi tus eft, confentiente Sophronío,quíuertítasvay,— Et cum caterís zdítionibus coparauit.) Compa» rauít díxit,pro cotulít. Id uerbí parü uidetur íntellexiffe Sophroníus,quí tráftulerít ὀνέσατο. ία eft emit, cum Híeronymus Ruffini taxarít acyrologíam,quod comparare pro mcercarí pofuerít—Etquíaíndice operum eíus.) Hzc epíftola prorfus íntercídít,ana cum íadíce,qua noftro bono perijt.INà fi fupeffct;ma gísctíam díícrucíaremur,eíus uíri tot egregía períle monumenta. Nunc extant perpauca,tametfi nuper quídam multa congeflít ín nomen Orígenícum, prorfus índígna,non ας Origene,fed prorfus homíne. medíoctíter erudíto,ac pene níhil nouímus Orígenís,nifi quod ín quíbu(da errauít,(ΙΕ εἰ Fabían?,). Sophroníus legít Flauíanus.In uno uetuftiffimo codíce repperí Fauíanus,| VETRYPHON.: Ft de dichotomematíbus) δίς ením reflítuimus Gracá uoce ex gracís cómetartis. ΕΠ atit διχοτόακμά: fectio ín duas ptes.Sophroníus legít, περὶ τῶμ διχοιομούν]ωμ.ία eft de diffecantíb?, Cztesz ínterptamentá quodafícripfit haud fcío quís,de qualíbet atate anímaliá, que offerebant ín lege, ctíamíi díuerfum fere/. batur δὲ hoc,non uideo quíd facíat ad graecam uocem. MINV TIVS. x Qui octauus ínfcribítur.) Octauíus legitur ín peruetuflís noftrís,aftipulatibus& Grecis ín quíbus eft Ὀκτάξιοο. Qui cum fit& ipfe difertí homínis,) Cá uterg; liber faerit homínis eloquentís, tamen Hiero nymus ex oratíonís genere difcernit& ifti no finüt,ut infantis íuxta,ac indocti nebulonis nznías,ab elo quenti(fímí doctíffimic fcríptorís díctíone fecernamus,. GAIVS,! Aduerfus proculum.) Sophroníuslegítpatroclum, Sed ufq hodie) Vídesztate Hieronytni epifto lamad Hebrzos,nondá fuiffe receptà nomíne Paulí, HIPP OLYTVS. Temporum canonumg fcrípfit.) Exemplaríorum ínter fe pugna declarat fcríptura,non carere men do.Ex Gracis íta reftituimus,& nónullis ueterum codícum ucftigtjs.Ratíone pafcha,temporumq; cano nes fcripfit.. Circulum quem γαςί ἑξκαιδεκαετκρίδα,) Nam eam uocem, partím ex Sophronío repofui mus,partím ex ueftíoijs manifefti(fimís uetuftiffi tem graca uox compofíta,a fedecím&anno, Nouem annorum círculum ἐννεακουδεκαετηνίδα,) Confen. tiunt ἃ hícuetufti codíces cum Sophronío. In hexameron) Hexaemeron legendum quíng fyllabís ἐξαίμερομ, ἴ)ε Apocalypfi.) Vídímus Bafilez comentaríolos quofdam,ín Apocalypíim, Hippolyti títu^ lo/fed íeíunos& cítantes Híppolytum,nefcío quem, Cítatur autem Fíppolytus epifcopus Rhomanus íngracis cométaríjs. Etfimilía.) Fiíctítulus erat deprauat?.Sophroníus habet, πρὸς δμιλιῶρἰα€ de collo φής, et prope modum refpondebant ueftígía uetuftiffimi exemplarís; In huíusamulatíone) Sophro níus aemulationem ad fuperiora refert,ad hunc modum,[n quibus pfente Orígene, fe locutum fuitfe ad, ámitatíonem illius ín ecclefia declarat, Deínde fequít, ueluti nouz períodí caput, Ambrofius quem ác, Vnde ín quadam ορίοϊα Ίργοθιώκτιμ.) Síc legit Sophroníus,& confentíüt exemplaría Latínor& emen. datíora. ἔργον ορ”,& fiddlpímpellere, quod ínftígaret& urgeret ad opus.In epítaphío INepotíaní, ut tá licuit coíectare legebamus διώκτιῳ, Cxteram ex hocloco nihil addubitem illic quog fcriptum ας, ἔργο, diáxrw,uelut hoc Flíeronymo fui(fet Nepotíanus,quod Ambrofius Orígení, ALEXANDER. Aronitas.) Antínoítas legendum,ex uetuftís exemplaribus,& Sophronio. Apparet harrefim ab Aegy pticíuitate díctam. IVLIVS. Hanc fabulam.) Ea nuncín templís publíce legitur. T'ametfi poteft hoc dí&tum ad Iulij perfonam tor^ querí,quific ín epiftola fcrípferít. At Híeronymus ín praefatione Daníelís fentiteadem. Nec couenire cum Hebraíca ueritate.)[ta fere fcríptum,in omnibus uulgatís exemplaríbus,fed mendofe.Id quod dej. henderelícet cum ex ueftígijs codícum uetuftiflimorum, tum uero palà ex Sophroníj tranflatione. Νά pro ueritate legendum etymología.Síquídem ex etymología,qua cum refpodeat in grzcís uocibus,nó ftem refpondet ínlíngua Chaldatca,nec Hebraíca,conuíncitur ἐς liber a Graco quopíam confcriptus, Apotu) Graca fic habét,zuó τοῦ οκίνου«ἰσαι nod qua T9 πρίνον πείσω,[€a letífco fcíndere,&c ab ilice feca 24 re, Qua mí codicis,confentíente editione Maguntínenfi. Eft aur. e ς, IN CATALOGVM SCRIPTORVM ECCLESIASTICORVM : te.Quadereplafculum díxímus,ín praefationem Hieronymi prfíxam Daníeliprophetz; Cótrg qué doctam epíftolam.) Doctrínamlaudat,quod non accedat fententíz,quo rem mitíget, Sup díaplioni;) dreporía,i.difcordía/fiue díffonantía.Hlac de re nonihil attigimus ín annotatíonibus,quas adíecimus o, uo ínf'rnmentorecoeníto."THEODORVS. i diei . Proficífces) Hoc μ ἢ ex itinere, deínde fequunt graccae uoces ἀπο, τσανκγυρικὸμ υχαρισίας, ἰ eft laudatio, negratítudínís,— Scrípfit δν μεάφρασιμ).íd eft ínterpretatione,a uerbo μεϊαφοάϊω comentor, quod addat aliquid alienís dictis, cum ípfe níhil dicat fuum.Extat híc líber ín biblíotheca pradícatorü,apud Bafile;, CORNELIVS. Scripfit epíftolam ad Fabíü) Sophronius legít Flauíanum,& ín uetuftíffímo codíce,que in huncufum exhibuit bíbliotheca díuorum Petrí δν Pauli oppidí Vuiffenburzenfis(fi qs uolet experímentüfideing «ο capere)ícríptum erat, Fauíanum, κ- FT | DIONY SIVS.:| Sub Herada κα]νχήστωμ) íd eft ínitíatíonü fiueinftítutíond. Scholam pfbyter tenuit.) Sophronius prefbyter legit prefbyterij,ut intelligas ínftítutionem ad prefbyterosptinere.— Origenis uelínfienifii, mus.) Vetuftus codex habebat, ualde ínfigniffimus fed mendofe. Sophroníus tantum legít ín gnis, & íta Ícríptum apparet ab Hieronymo. Ad Sixtum.) Ad Xyftum habetur, tum ín uetufliffi mo codíce, tum apud Sophroníum Graecum,- DíonyfiusNouatíano;) Certum eft Hieronymum €xordíum epíftola duntaxat pofuíffe, Sophroníus totam retulít ín hancfententíam, nam fenfum red, demus potíus ῷ uerba. Dionyfius Alexandrínus epifcopus Nouato. Nolens ne ad facerdotíumfue, είς íaductus,íta demü oftendes,fi uolens cefferís. Nam oportuít quíduís etíam hac gratía perpetíe dif" fcínderetur ecclefia ἀεί, Nec mínus przclarum ex hoc contígíffet teftímonium,quod noluiffes diffidium . Ánducere, quá profícifci folet ex eo,fi quís recufet fimulacrís ímmolare,atqs adco praclaríus etíam,meaq dem fententía, Siquídem illicuní proprízcg cofulítur animze,híc totíus ecclefíae negocium agitur, Tamet -finuncquog fi perfuaferis,fi compulerís fratres ín concordíam redíre,plus egeris officío, dj peccaríser, rato. Δίῳ hoc quídem haud ímputabitur,íllud uero laudibus feretur. Caeterum fi non obtemperantibus ᾿ illísymínusaffequerís quod uís,tamen fac modís omnibus,ut tuá ipfius feruesaníma.— Etheortafticz.) ξορ]ασικα.ία eft feftíuales,ut íta loquar,nepe de feftís díebus,^ Erad Heracla) Vetuftiffimus codex[ην bebat,Híeraclá Sophroníuslegit/iéexoHlíeracé; Εἰ περὶ γυμνασίου) íd eft de exercitatione, δίς εἰ re , flituimus graccas uoces,partím ex ueftígíjs ueterum codicum,partím ex Sophronío. Et Hermammo, nem.) tpucisuove,Flermammonem legít Sophronius. Etad Damonem.) Ad Ammonem le endum, fuftragantibus à Latínísuetuftis. Ad Thelefphorá) In nonullís erat Delífpora, Sophroníus legit Te^ lephoram, Item Canononem) In nonullís erat, Canon.Ex Sophronío legendum eft, Ad Cononem, , Quod grace dícítur Cheron.) Sícferme eft ín uulgaribus codícibus. Caeterum ex Sophronio legen: . dum ο[ἃ, καθαρό ία eft purum,quod non uíderetur admittere peccatum ín ecclefiam. VICTORINVS. 5 À Viliorauídent.) Vídeslectoreoquentía comendarí praeclaras fentetías,& obfcurari fermonis uítijs, PAMPHILVS,., á . Vígintiquíngs.) Quidam ex coniectura affcripferant, 2«ríciop id eft quaftíoni,cá ín uetuftiffimís ex plaríbus,& ítem ín príma zedítíoóe Maguntínenfilítterís íncorruptis habeat:yicsop.id eft enarratíonit, fuffragante& Sophronío. Vt Crorfiopes) Nuncfandtorum ftrophiola,& calceos oftétamus,idg; ma, είς ad quzftum Qj ad píetatem,& tot libros a martyribus confcriptos paffi fumus intercídere,cum nulla líntfacratíoresreliquíze,—.PIERIVS, De TUER ἱΜίγα ἀσκίσεως.) id eft Πτα, fiue exercitationis. In uígilía pafchze) In peruigilio legendum,tüexuetu fliffimís exemplaribus,tum ex interpretatione Sophronij quí uertít, τοαννυχίδι, LV CIANVS, ή . Lucíananuncupentur) ἕ-ποίαπσα ἱεσρη τι, λουκιάνφα, Sub perfecutione Maxímí.) Maxímini leget dum ex Sophronío,G uetuftíffímo codícelatíno,——— PHILEAS, dei Aegyptí quauocatur.) Nomen urbís,quoníam uarie deprauatum erat ín exemplaríb?,dícít T hmuis, 64.orio, Cuíus meminit& alibi fepe Hlíeronymus δὲ Stephanus, FIRMIANVS. s Obgracam uídelícet urbem.) Ita Iuuenalís, Non poffum ferre quírítes, Graecam urbem, quod magna turba Graculog: illíc profiteret artes fuas.- Sympofton.) συμπόσιο. eft conuíuíü,| Ethodorporicon) οδοιπορικόρ απο latíne dícere ροής ítínerarít,| Et επιτομή) id eft compendíü, Inlíbrouno acephalo), ἀκεφάλῳ, íd eft fíne capite, quod ínítíium detruncatum effet,- EVSEBIVS. ὁ! Euagelícae ἀσοδείξεῳς) íd eft euangelicee demonftratioís. Et euágelícae προτσαρασκευῇς) íd eft prepara tioís. δίς ein re(títuímus fcriptura ex Sophronío,cofentíente uetuftiffimo exemplari, Theophant2s) Βεοφανείας,[ἆ eft apparítíonís díuinz, Ἐξ chronícorüi canonum.) jsovGp κανόνωμ.ία eft regulas de tpib'. De euangelíorü διαφωνία) ἰά eft diffonantía. Τορίςοπ,) exm&p.id eft delocís. Apologus proOrí gene) id eft defenfio. RHETICIVS. Νοε ο : Incantícá.) Fluncímprobat ín quarto Tomo,exponens quid fit aurum Ophaz. i:; METHODIVS.|: .Etdeautexufío.)Sícex Sophroníolegendü,qui πογείξ, περὶ αυ]εξουσίου,ία eft de eo q e(t fui furis,fiue de liberoarbítrío. In chalcide Gracíze.) Quod plures fint eiufdem nomínis, Sophroníus pro Gracie πει’ τίς, cio ἀναρλῆς, id eftoríentísfiue qua eft in oríente, x- Euflathius CORy y []8 4 IN NUN I Catort» x tegi Leyes MD (11 b. Origen, | ntu is, ὍΝ Qum es. lat, hane Y ad s EVSTATHIVS. εἰς Nam ic Genere Pamphylíus, Sidetes.). Nam íta legenduim,nó foluri ex Sóphronio,uerum etíam ex uetuftifi EM PT Jfimorum codicum ueftigtjs.Nam Side Pamphylíxoppídumeft,—PrimüBeroez, Syria) δίς einlegen dum teftantur& Sophronius,& peruetufti codíces noftrí. T'hraciarum) Dixitutnos Gallíarü;p Thra—— -εἰα;. De Engaftrimytu.) Ex Sophroniolegendum,z:pi tyyaspji os de uentrícofo fermone. ἘΣ Sub Conftantino& Conftantio.) Sub Conftantío& Conftante,ex Sophronío. Diuerfag; bypothe fcon)íd eft materiarum,fiueargumentorum.:— ATHANA SIVS.- nit « Vg ad louiniani.) louíaní legit Sophroníus fuffragante uetuftíffíimo exemplari, ἑορ]αοικὰ)(4 eft de .feftís diebus.- o7 ANTONIVS, Ad Arfenatas.) Arfenoitas legendum.Eft ením Arfenoe Lybíz ciuitas, THEODORVvS. οὐ Etmagis híftorícz íntelligentiz.) Magis, non addit Sophroníus,nec uideo qud ad fenfum facíat. Sen (it autem íllum fimpliciter& ad lítteram,ut uocant ínterpretatum fcrípturam εν εν"TRIPHYLLIVS. FER ;. CypriLedrenfisfiue Leuteonís.) Sicenimlegít Sophronius:: LVCIFER.: Caralitanus) Sophroníus legít καρακάλεως id εἶ Caracalitat?, fed díffentientibus latínis codicibus om níbus,& Stephanus de nomínibus urbíum memiínit Caralís,quz Πε Aphricz ciuitas, ACACIVS: μονοφθαλμκόρ) íd eft unocalum,nam ἐς proprie dícítür lufcus, συμμίκτων κμάτωμ.) íd eft: comixtarü quaítionum. SARAPION.: ᾿Ξ x: x & Serapion) Sarapíon fcriptum erat ín antíquíffimís uoluminibus,affentiente Sophronio,^^": SSDGOGIHIDARIVS. 315300905007 tm muon ped De fynodo Flyterenfi.) V íteríenfileguntalij.Sophroníus,Bíteríenfi.- IOPETVS... Boftrenus.) A Boftrá ciuitate Arabíz... Et louíníano.)-Iouíano legit Sóphroníus füffragante uetultif íuínam. fimo codíce ἰαείπο. DAMASVS, Mortuus eft) Vel hínc extra cotrouerfíam eft Damafum mortuum effe uíuo Híeronymo.Q) uod aut neícíens,aut certe no recordans ímpoftor ille quí falfis títulís multa mífcuít operibus Hiíeronymí,ad Da^ malum fcribit de morte Hlieronymí;ratus opinor librum itrcoelum perferendum. Atquí hoc argüthento certíus reuínci poteft,dp duos feníores reuíncít Danícl argumiento lentifci& ílícís.: us(| APOLLINARIVS. Apollinatíus.) Nam(ία legít Sophronius,confentíenteuetuftiffimo codíce fcripto,' 7.^ PACIANVS,- SAHCIGR * Martíanus.) Alij Datíanusfedutrüg; mendofe,cum legedum fit Pacíanus,cuius& poftea meminit ín Dextro filio. Dequíbus eft Certus) Cerbuslegendum ex Sophronio, x46, Apparet nome effe ad^ uerfam quem fcripfit, PHOTINVS, Em Syrmij epíícopus.) Id eft oppidum Peonix,^- SOEBADIVS. cxbadíus Agenní.) Addidit Galliarum,quod&alibi fint eiufdem nominis oppida, DIDYMVS.- nde ὃν Proprij índícij eft.) καταλόγου,πετΏίε Sophronius,id eft indicís, AQ VILIVS, Quafi hodeeporícum) Σδοιπορικὸμ ία eft itineraríum,| Quod uocauit κατασροφὴμ.). id eft conuerfione; Siue peram) πεῖραρ,(α eft experíetíam.Tam hínc apparet interpretatioes ab alijs adíectas níhil ad rem facere. CYRILLVS, Extant eius catachefes)«eroxiceo,id eft ínftítutiones, EVZOIVS Efitíus.) In alijs, Eozolus,utrücs mendofe, legedum enim Euzoius i^. Nec eft apud Ephefum,fed apud Thefpefium, EFRAEM., Poftlecionem fcrípturará.) Hínc apparet non nífi apoftolícas litteras olim Ιερί folitas ín templís, au£ certe uirorum apoftolícz authorítatís,cum hodíe monachorum fomnia, imo mulíercularü delírameta le gantur ínter diuínas fcrípturas. BASILIV 8. Et Afterícon,) Afcetíconlegendum,xexcio, id eft exercítatoríum, E GREGORIVS NAZIANZENVS., Sophronius addídít noníhíl,haud(cio an de fuo,legens in hunc modum.Gregoríus prímü Safímori, deinde NNazíanzenus Cis Fratrís Cafarís) Caffarij legedum. Δὲ híc Sophroníus fubijcit alium titalum,quí pretermiflus eft ín noflrís codicibus, Φιλοπ]ωχίας, ἰά eft de paupertatís amore, Etne qs putetab ipío addítum,extat idem ín uetuftíffíimo codíce fcríptum.Et alter ítem,L audes Machabaorum, Quidam Herona.) Heronís legendum.Ex Sophronío ἥρωνθ Non ením agít detítulo líbrí,fed de au thoe,—— DIODORVS AdEufebij magiís Emífení.) Vtrurfum ex characterís índícío,notat librum falfo ínfcrí ptum. Οίας fenfum cum fecutus(it.) Vbiíunt qui folent refpondere,no eund em homínís effe ftilum υδίῳς : PRISCILLIANVS, Abilzepifcopus.) Abila cíuitas eft Phoeníces ín Syría. FactioneHylacij ἃ Híthatij.) Síc enim reftá tuimus uarie deprauata uocabula,partím ex Sophronio,partím ex notis uetuftiffimí codícís, MATRONIANVS, Hunc uerterant ín Latroníanum.| Cum Encrotía.) Cum Éuchrotia legendum, :: TIBERIANV S, Matrimonio copulauít.) ld eft coegít ut nuberct,fic ením explicat Sophronius, ne quis accípíat(lum fuam ípfius ERE ERR aiti à IN CATALOGVM SCRIPTORVM ECCLESIASTICORVM uam ípfíus duxifTe filíutn;; coa Vitus us o AMBROSIVS.MEDIOLANENSIS. να. ., Cummultosfuperftites honorifice recenfuerit Hieronymus, mírum cur ín. uno Ambrofio ptatexat hanc caufam,quod adhuc uíueret. Certe poterat illius operarecenfere,uerumnon optímefenfiffedeli, Ὁ terís Ambrofrj Hieronymum,calumniatur& R.uffinus,et confentaneum eft íllum non probaffe homi, nís díctionem,cum fídem& fanctímoníam approbaret. d d and: 7 aot ΙΟ ANNBS, bio"UEM Huncputant effeloannem,quem uulgo Chryfoftomum dícímus,poft epifcopum Conflantínopolítg, num, Dequíbus,z:pi ἱερωσωυκο.) íd eft de facerdotío.Flactenus Hieronymus de Ioanne ,nec plura So phroníus. Caterum ín uetuftífíímo codíce hacc adíecerat,nefcio quís,De compunctíoe cordis De lapfu anímz. Demyfterio crucís.De fide aduerfum Arríanos. Aduerfum Macedoníanos, Adueríii Anomo, cos, alía ínfiníta,quz nec ínueníri apud aliquem quauis fludiofim facile eft,fed per totum orbemfarí] pta eíus,tam graco fermone zdíta, dj latína tranflata,uelut fulgura díícurrétía mícat, Claruit maxime fu Arcadío príncipe,a quo& príuata Augufta coníugis índígnatioe ín exílíum pulfus, obijt,& poft multos annos corporis eíus relíquíz cum magna gloríaa I'heodofio filio, Conftantinopolín deportatz,ínter apoftolorü thecas condita iacent,: j I4 GELASIVS.^ eu eua| AO A . Poft Eunomíum)&/toop,confentiente Sophronio,cum emendatiffimis exemplatibus noftris, ;— THEOTIMVS. ης Tomorum epifcopus.) Nafo. Tomítana íam nó.nouus incola terrz, Βτειιες comentaríofq..) Cóma tticoíg; legendum eft,ex uetuftiffimo codíce,hoc eft)breuibus claufulís diftin&tos, SOPHRONIVS,"iridis .. Defübuerfione Serapis.) Apísbos colebaturapud Acgyptíos pro deo.Idem Serapís di&useft,. d^: Operum Díui Hieronymi Tomus prímus,ea complectens,quz ad uitz potiffimum— inftitutionem faciunt;adíecta Coronide fcriptorum illuftríum,quanta po tuit diligentía caftigatus,& fcholijs Erafmíanis illuftratus,feliciter abfolutus eft, apud indytam Bafileam. Anno ab orberedempto Millefimo quingentefimo de cimofexto.Fruere lector,& me, miners hacccompluri zi bus eruditis uiris, uix xftimandis fadoribus conftitíffe, abs. Mim E39 ὶ CATALOGI SCRIPTORVM ECCLESIASTICORVM INDEX, wzzwlmonPePolycarpss Maxímus^ Lucanus— Photínus L. m. trus,— Papías. Candidus. Phileas Sobadius, ΕΘ] Andre" Quadratus Appíon.^ Arnobius Didymus as Arniftides— Sextus. Firmianus— Optatus. lacobusfrater do^ Agrippa^ Brabianus, Fufebíus^— Aquilius. mini. Egefippus.— Iudas Rhetíius. Cyrillus Matthaus. luftinus Tertullianus. Mcthodius| Euzoíus laobusZebedzi Mio^^ Orígenes. luuencrs.— Epiphanius. Philippus. Theophilus. Ammoníus. Euftathius— Efrzm. Bartholomaus^ Apollinarius. Ambrofius Marcellus Bafilius Thornas Dionyfius."Tryphon^ Athanafius. Gregorius Simon Cananzus Pínytus— Minutius.— Antonius— Lucius Matthías latíanus,^ Gaíus. Dafillus^ Diodorus Timotheus. Philippus^ Berylus^^ Theodorus. Eunomíus Títus. Mufanus^ Hippolytus. Eufcbius πίω απ. Crefcens Modeftus— Alexander. Triphyllius. Matronían?. Iudas Bardefanes— Iulius, Donatus— liberíanus Paulusapoftolus. Victor Gemínus^ Afterius— Ambrofius Barnabas lrenxus Theodorus. Lucifer Euaerius Lucas Pantenus. Cornelius. Eufebius^ Ambrofius Marais Rhodon^ OCypríanus Fortunatian? Maxímus loannes. Clemens— Pontíus^ Acadus Gregorius Hermas Miliíades^ Dionyfius Sarapion^ loannes Philo Apollonius. Nouatianus Hilarius^ Gelafius Lucus Anneus Se Serio Malchíon. Victorinus. Theotímus neca, Apollonius Archelaus Τίπις Dexter lofephus. Theophilus. Anatolius^ Damafus^ Amphilo luftus Bachylus— Victorinus. Apollinaríus chíus Clemens Polycates. Pamphilus, Gregorius Sophronius, Ignatius Hradius— Pierius Tadanus^ Flieronymus 'TOMVS SECVN WS : EUN UO VOI S ANE αὶ ΜΆ. PARTE REPERTE6S BROV OD τὺ Q V AE D A M,| dd S Ἐν τ Ἢ AOTENVS: Ec FALSO INSCHRI ROT A.CHOI ER ο N Y M O. Βου SBOV.NDA dA LIEN SED SVIS Q V-AE Q vB TIT VLIS AV T HOREM.TUESTAN τν IN T rRTT!IA LE CTV'' PROR εν 5. I νι| D 1G NA, ET IMP VDE.NTER] h TTRIBVTA. DO CTIS| Υπο,: Q V AE T. A M BN A DIVNXIMVS RN B Q VI D A MP. y TASSE v I D E RB M VR AED I TIO N I I A M RE CB P T AE, —————— B A 5 I L B AE, A D L B C τι 9ο R B. M. N Abesinhoctomolector optime,prímutn ea qux tametfi docta funt, tamenh, | ctenus falfo infcripta fuerunt Hieronymo, Deinde uaría opufcula príus admixta libris Hieronymíanis.fed tamen fuis títulís indicátia cuius authoris fint. Tettíolo Sii co, permulta meo iudicio non admodum digna, ín quíbus pius&eruditusle, έξοτ ocium aut négocíum fuum collocet,& tamen hactenus ímpudentiffime Hie, ὦ ronymo, Auguftino, Cyrillo, Eufebioq; ínfcripta. Quod fi quís non acceditnoftro ín hac re iudicio, nihil eft quod obturbet, habet οἰπία quacíiq; prodíta fuerát ín fuperioribus editioni bus,nonnullís etíam adiectis,& habet eade tum nítídius excufa, tum emenda, tíus, dp uncdp antehac fuerínt. - Fruatur fuo quífq; iudicio. Admoniti funt;quí qua rütelegantiora,no lxfi funt q uete- reguítu ma lunt effe €«oten tí. V A L «ο. Ζ amy ὑπο τ τ BRASMVS ROTERODAMVS DIVINARVM LITTE RARVM STVDIOSIS OMNIBVS S.D,zx] Vperíore Tomo mapendi«o, qua ad uitze ptínet ínftitutione,quo lícuitordine di | geffimus, fimul uelut eodem fafce complexi;tcoziasinc, zragegutiTicvovtetiid, nod iso, hoc eft,qua ad laudem,confolatíonem,obiurgatíonem pertínent;& reí tel fle narratíonem habent íntermixtis& familiaribus alíquot epiftolís:quibus omni Wl busideo dedímus ídem uolumen,quod hzc íta commifcuit ipfe Híeronymus;ut Ἢ non queant díuellí commode,& ídem pariter aeít ín omnibus,in hoclau atíuncu lis ílle&ans,quo pcepta ceu pharmaca per fe fubatmara, melle pradlíta libetíus hau; ΔΙ ríantur,Síc confolans,ut ínftítuat:fic obíurgans, ut reddat melíorem:fic narrans, agíne uelut expreffam ín tabula, fubijcíat oculís,denícy fic confabulans,nonundg&íocás Μον drpietatis im " d cumamicis, ut ínterím adhortetur ad píetatem.In hocproximü uolumen coníecimus aliena, propter ori argumentorum affinitatem. Atc eaquídem ín treís díftinxímus claffes.In príma collocauímus ἠευδεπί M Ύραφα; πος eft/falfo quídem ínfcrípta díuo Hieronymorfed tamen erudiíta;nec indignalectu.In fecunda Pt^^ pofuímuseà;quanon dubíijstítulis, a quíbus authoribus profecta fint teftátur.Intertíam congeffímus loy€a,quz non folum falfa;juerum etíam ímp udentíffíma infctíptíone, Flieronymum authore mentíatur, dta ἀίγαπι omníum longe tum erudítíffimü, tum zloquentíffímum:cum adeo fint& inerudíta& infantia, ut necumbrá ullam Hieronymíani pectorís referat. Id quod fuo loco plane demonftrabímus. Neque ie£o céforíá hancce uírgula; καὶ ταύτην λεουτὴμ ipfi nobís arrogater fumpfímus, ut p líbídíne anímínofttí, dé rebus hífce pronuncíaremus:fed folo íuuandi ftudío commotí;quod te diligenter expenfa,niultís fi: mul& probabilius argumentis nobís deprehendifle uidébamur,índícauimus, Quod fí quis erít, qui hocquoq; negocíum exíftímetad ecclefiz cognitionem pertínere,quod títulos uel ab índoctís, uel a Regocíatoribus,uel ab impoftoribus additos fuftulerím,homo,ne quíd díca ínfoletíus,ín hoc certe σε nere,nec índilíges nec ínexercitatus,claríffíma uoce teftor, clamo pfiteorcs;me nec híc,nec ufij alibi, uel culmü,quod aíüt,latum ab ecclefiz placítís uelle digredi,nec mihi ín anímo effe,uel uná apícem co ucllere;ín hís qua fint íllius authorítate comprobata. T atum ne quícquíd quocác; modo ín uulgí ufar frrepferit,íd protínus ab ecclefiz profectum oraculo putémüs, Nos hoc quícquid eft laboris, nedg glo! εία, neq; quaftus gratía fumpfim?, fed ín hoc dátaxat,quo noftra índuftría, ueteris illíus theoloeiz cari dídatis confuleremus,quam ego fane folam effe íudícarím T'heologíam; nífi uererer,tot agmína díuer fafentíentíum, Certe non dubítem hanc pronuncíare,longe magís conducibilem, uel ad Cliríftíanam erudítionem,uel ad uítz píetatem, ea quz nunc paffím tractatur ín fcholis,(ic Aríftotelícís difFerta de: cretís,ficfophiífticis nugís,ne dícam fomnijs contamínata,fic ínaníum'quaftiuncularum ínuoluta labíj tynthís,ut íi ipfe reuíuilcat Híeronymus,aut etíam Paulus;ínter íftosníhíl Theologíz fcire uideretur; Qua tamen ípía,fi quíbus ímpenfe placet;per nos fane ditumlibet eam deamet, exofculetur,ampiecta tur fruatur lícebít. Sít fau cuícg pulchrum, necobfto quo mínus Balbínum delectet polypus gna. Nos iuxta Paulí fententía, deguftatís omníbus,quod optímü cenfemus fequí malumus;aut certe,quod hoftro.íngenio magís accommodum,Necab hísfacrís authoríbus,ín quibus tam abflrufam díuínarum litterarum fcíentíam comperímus,tam admírabile eloquentíam,tantam Chríftíaní fpírítus fiagrantià aucllí poffumus,nifi contíngant melíora. Neq; en me magnopere mouct turba díffentícntium,cá Roc ethnícís quog fit& anímaduer(irm ὃς lítterís prodítum,nundj tam bene fuiffe actum cii rebus huma tís,ut optíma plurímís placuerínt, Atqy utínam faxít deus optímus maxímus,ut quo quícc melíus fue tít,hocplüríbus arrídeat. Quod fi numero füffragiorü magís d$ pondere córnoueremur;nec ípfe place tet Chríftus,quo fine controuerfia níhil eft melíussquem,heu facínus índígnum,plures mortalíuni εἰ dent,di fequuntur. Atq ípfe adeo fuos pufillum appellat Τα Tum ín hac ípía paucitate Chríftung profítentíü,d rarí funt,quí quod cerímóníjs ac título pr fe ferunt,uere tmoríbus exprimant, Socrates apud Platonem, quícquíd admodum placeat multítudíni,uelob íd ipfum fufpectum habendum effe docet,quod placuit. Et Plíníus Cecilíus;ctíam ín fcholís hanclegem pfcrípfit, ut Ícíamus eum peffitne dixiffe,cuí maxíme fit applaufum, T'antá abeft;ut ullius reí precium,turba probantíum oporteat zeftí7 mare, Quad nihil addubíto,quín meo fínt acceffurí iudicio quotquot ín euoluendís authoribus huíuf imodi fuerínt dílígentér uerfatí,modo accefferínt εἰς inftructilitterís,fíne quíbus,nec íntellígí poffunt; Caterum ín optimo Theologíz genere,prímas tenet díuus Flíeronymus,de latínís loquor:& ita prí mas tenet,ut omneis poft felongo relínquat ínteruallo:& adeo nemine habemus,quem ullo pacto, cá hocconferre poffímus,ut íntertam ínnumerabíles Theologos,uíx qued; habeat& ípfa docta Grecía; quí noftrum zquet Híeronymum,fi modo ton unam aliquam laudem, fed uníuerfas eíus dotes Πιν expendas, Tantum uno ín homíne reperías fecularíum,ut uocant lítterarum cognítíonem:tantá offiís antiquitatis perítíam, tot línguar& abfolutam fcíentíam,tam admírandamlocorum& híftoríarum ΟΠ níum notícíam,tamnon uulgarem myftícorüi uolumínü erudítione,tantü ínimítabilís zloquentiz,tam exactü ubíq íudícíd, tam facrá afflatí pectorís ardore,rerü adeo díuerfarü,tam digeftam ac pracfentera memoría,tam felice íuxta ac díuítem míxtura,denicy tanto lepore condítà feuerítate, ut queadmodá perfe facundífi cá Cícerone cotiferant,protínus uídentur obmutefcere:íta caeterí doctores, quos cítra collatíonem fufpícimus,cá Híeronymo copofití,uíx fapere,uíx loquí,uíx ufuere uideantur, τ íd qui de haud ín[ον cótemptá, fed ín Híeronymií gloría dí&ü uíderíi uclím, quifuarum excellentía uírti tum, alíorü laudem no mínuit;fed admotus ob curat, R.elíquos utlimpídos ríaos admírerís,híc ceu di opi À»$ uesquoddá ues quoddam t aurei flumen, untuerfas opes(σου uoluít ac defert. V erá quonia íntelliebam cog, plurcís ab huíus uere díuí doctorís abhorrere le&íone,nó perínde ob íd,quod mínus pbarent(Quis em huncnó probet,nifi quí fit unus omníá ínfulfiffímus,nec mínus tamen ínfulfus dj impius) quod crebrís obfcuritatíbus,ceu falebrís occurrentíbus offenderentur. Et mínus placeat o ortet,quod no ínj telligas, Proínde pío, ficut opínor,ftudío,laborem hunc,non mediocrem profecto fufcepimus:no hoc agentes,ut de dogmatís dieladíates, argutíam oftentaremus íngenij, fed ut pío lectorí, dociliq magis νε obftaculis,uernati(fímos Fiieronymiíarü lucubratíon(i campos aperiremus,in qbus umma cum anímí uoluptate líberíus íam& ínoffenítus fpatíaretur:íd quod prímáü diligentiffima οι. gatíone,deínde argumentís& fcholijs ín loco additís conatí fumus efficere. Nec hoc contentí,cii uide remus tam facrum uírü,non folum deprauatíffimü, ueritetíam alíenorü íntermixtione líbrorum,íta co, tamínatü,ut propemodum plus effet alíení,quícquíd nothü ac fuppofítíitium deprehendimus noamo uimus quídem, ne quid omníno defyderaret auidus lector:fed tamen femouímus,& ín fuum redegi, muslocum.ldq; fecímus non praecipit temeraríog; íudícío,quí plrífgg mos eftfed omnía coniediu;. rarum ueftígía, quáta maxíma potuímus fagacítate fubodoratí:fic ut plane confidam,cítra cotationem. omneís quí mediocríter bonas dídícere lítteras,aut quí uel deguftarunt,modo candído& íntegro fint íngenío,noftra fubícrípturos fentetiz. C)uod fí quis fuper hífce reb^uelít odíofius dígladíari,mecerte cocertatore no eft babíturus, Ego quid lentía fimpliciter índícauí,libenter caníturus palinodíam,& ín díuer(íam íturus fententíam, fi quís docuerít rectiora.Porro fi quís cum íd non poffit, tamen odiofius obflrepit,ac ftudío dj íudícío duci mauult(ut níhil eft pertínacíus ínfcitía, prarfertím fi fcientíz perfuaj fío accefferít) ne cum hocquíde undj tría uerba comutauerim. Cui folus placet Flieronymus,huic de dímus,ne ímprudens íncíderet ín alíena,cuí quíduís placet,cítrag; delectum omnía deuorat,huicnihil omí(imus,imo nonníhil adíecimus. T'ítulos tantum detraxímus,quos quí uolet,uel ínítíalibus, ut uo cant,lítterís ín fuo fibi reponat codíce. R.efcíndant noftram cenfura,quibus uífum fuerit,& fuo fruanf (udício,profíteatur abfolutam eruditíone,& oraculá uíderi poftulent,quícquíd dixerint.Nos humiles homunculí,nec ígnarí medíocrítatís noftra,iuuandi ftudio, quod poffumus praftamus,& qualecág ta lentulá,quod nobís diis credídit;pro noftra uírili in cómune conferímus utilitate, quo uidelicet ufurá exígentí quí fortem comifit, fi nihil aliud,certe conatü& fzdulítate uíce foenorís exhibere ualeamus,Apud eruditos quídem& candidos haec quz díxímus abunde fatis erant.Caeterum quo cumulatius etiam fatíffacíamus omníbus, doctís paríter& índoctis,modeftis ἃ ímmodeftís, haud grauaboraltius repetíto fermone,confilij mei reddere ratione, primü oftenfurus,quíbus ex caufis accíderínt huiufmor αἱ γευδεπύραφίαι, Deinde quíbus notís quíbufgy coniecturis,tituli falfitatem deprehendere líceat. Prin. cipío non fum exacturus,ut χα mihi credat id ín Híeronymíanisaccidiffe monumentis,nifi compe. rerít nullü unc,nec apud Gracos.nec apud latínos fuíffe magní nomínís authoré,ín quo non ídem ufu uenerít, Apud Gracos níhil antíquíus Homero, cuíus poefím tamen repurgauit Ariftarchus,ínfignes ueríus ceu γυνσίους germanos ac palam Homero parente dígnos astpfoxoro ílluftrans, Contra,nothos& fuppofítítios ὀβελίσκοις fugulans,De hymnís& Batrachomyomachía doctí addubitant, Nam hym nos qui Orphei título feruntur, Aríftoteles illius effe negat. Apologos Aefopí nomíne celebres, Quin tilíanus Hefíodo mauult afferere. Notátur ab eruditis alíquot Aríftophanís,& Eurípidis fabulx,Sunt poemata,qua ín nonullís exemplaribus T'heocríto,in aliis Mofcho reperies infcripta. Sunt alíquotín]. ter Platonícos díalogos, quosnemo nó fentit(uppofítítios effe,nífi quí nihil omníno fentit anímo.Ide arcíus quídem accidít ín Aríftotele. V ert utnihil interím dicam deambíguís, propemodü couenit libra πατρὶ Ἰῶρθανμ ασζωρ ἀκουσμάτωμ alteríus effe. Τ᾿ negarí nó poteft in problematís,quardàab alíjsadi míxta fuiffe,cum alijs argumentís,tum íllo potiffímü,quod eade toties occurrunt.Inter Plutarchi com mentaríos ἐρ deprehendimus alíquot,quos non uereamur dtüuís fancte deíerare;ab ipfo nütj fuiffe confcríptos.Idem ín Lucíani Díalogis fa&ü ὃς ipfa res índícat, à teftantur eruditi, At íjdemediíuerfo Phalarídís noie celebratas epíftolas,huíc uíndícant. V enía ad latínos, Inter tam multas comocdías que Plautíní nois habebant infcríptíone, unam tátum& uígínti, ueluti germanas& orígínís indubitata, re cipit.M. Varro,uír undecig; doctíffímus, quas ob eàrem Varroníanas fuiffe uocatas,teftis eft Aulus Gellíus.Pracepta rhetorices ad Herenníü,tot íam(zculís Cíceronís título leguntur,& a magnis citant authoríbus,quod tamen opus alterius cuíufpíam effe,no folá arguit ftilus, fed alijs item argumetis no ambiguis deprehenditur.['um medijs huius a&ioníbus, quada oratíones admixta funt, ftilo reclaman te, Cíceronemauthorem ínfícríptione mentíentes. Quibus haud íta príde unam adiecit Philippus Bei roaldus,homo fane non índoctus,fed ftudij maioris dj iudicij quz ulcg adeo non exhibet ínimitabilem íllam Cíceronís zloquentíam,ut ne Latíni quíde hominis efie uídeatur.lam dj multa V ergiltj nomeoc cuparunt, quz certíffímís argumentís deprehenfum eft, ab alijs efle profecta, Declamationes Quínti/ líaní título publícatas,doctí negat illius effe cuíus credütur. Prouerbía quedam Seneca título legütur, ín quibus cóplureís reperíes mímos,Publij mímographi nomine cítatos apud ídoncos authores,utde caterís interím fileam,de quibus ambígí poffít. Círcaferuntur epíftolz Pauli ad Senecam,& Senec ad Paulum, ín quibus nihil omníno reperías,neg; Paulo,neg; Seneca dígnüá, Opus de dífciplina fchola/ tí Seuerini Boetíj nomíne círcüfertur,quod bubulcí cítíus dixeris, dp illius eximij philofophf.Paucos aliquot,fed maxíme celebres dátaxat exemplí gratía recenfuímus,cum alíoqui nullus fit omnino fri tor,cuí nó alíquíd falfo fuerit infcrptum,Pergamus igítur ad noflrateís,hoc eft facros authorcs.He pur quzdam uolumína nó recípíunt,nec ín his qua receperüt de authore cófenfus eft. Ipfe diuusHie L ronymus,in Daniele multa iugulat obelis, T'ertíum δὲ quartum Efdre libros uelut apocryphos ín jd rena “τι στα ub$ ο. 3 L setjcitadmonens ne fomnis[ον dele&emur,haud facturus opínor,ní falfo putaret Efdrz ínfcríptos, fi Deludith,Hefter, Thobís, Sapíentízlíbrís,a multís eft díu dubitatum. V iuo etíamnum Híeronymo, Qt. Romanínó recipiebát epiftolam ad Hebraos,neclohànís Apocalypfím Grací,quod ín ea nome Iohaj MSN τίς prater illius morc tam ídentídem ínculcetur: deinde quod negarent íllíc effe quíci dignum apofto Xii[ίσα grauitate,fed frígidam potíus ímítatíone fermo refíperet, Poftremo,quod íbí quzedam depreheni Jit derentur de numero annorü,qua dogma quorundam hareticorü olere uíderetur.Síquídem epíftolam i Ἵ qua Pauli nomíne fertur ad Laodiícenfes,quís non fentíat ímitaticíam effe, πετδίς aliquot hínc& illinc y; ex alíjs eiufdem epiftolís confarcínatís.[acobí epiftola, ueteres ab alío quopíam illíus nomíne zdítam tlm affírmabant licet paulatím progreffu temporís obtínuerít authorítate. Alteram diui Petrí epiftolam,a UN Petro pfectam negabant plarígy,quíbus alícubí díuus Híeronymus affentítur, dpi alías uaríans, Θεέ lig, diíacr(itatem hinc effe putat, quod alío fuerit ufus interprete. Leguntur& hodíe paffím lohannís apo; Γ.Ν οῖί nomíne, paffímeg cítantur epiftola tres, cum Hieronymus palamteftetur prímam dátaxat illius Vini effe, Quad ín hísquax ad canone pertínent,quícquíd ecclefiaftíca pronunciarít authoritas, fimpliciter ἮΝ ut Chriftiano digni eft,amplectímur. De hís quz extra canonem fant agamus.De líbrís Orígenís ín; TN gens olím cocertatío fuit inter crudítos, Quín magís ne figeoles enumerans,lectorí fim moleftus,euol pp, wWatquiuolet, Hieronymi catalogum de fcríptoribus ecclefiaftícis,euoluat alios quí cofimile tractantar T£umétum,& reperíet hoc genus falfas librorum ínfcríptíones apud Chriftíanos fuiffe,tum crebríores, iles tuncímpudentiores;dj fuerínt apud ethnícos. Quo mínus mírandum eft,fí uídemus Ambrofianas ἃς τς Auguftinilucubratíones totfuppofiticijs librís effe permíxtas. V eríí id quod dico fiet multo credibía às,——Musficaufas&occafiones explicuero,quíbus hac ínícríptíonum impoftura uideatur accidiffe, Atq ín m fumma, duplici potíffímá occafione uídetur eueníffe, partim per errorem à ímprudentíam,partím ari "s te datagy opera ,fed'utrácg diuerfis modis. Nam aliquoties afuuenit,ut ídem aut certe confine pluríum : ni tiocabulam, errorísanfam przbeat, uelut olim complareís fabulas falfo fui d e ínfcríptas Plauto,narrat ii Aulus Gellius,cum effent a Plautío Plautíanz,no a Plauto Plautínz.(Οδ[Πα errore,duas epíftolas po ig fteríoresapoftolo lohanni tríbutas,tradídít Híeronymus,quod alíus eiufdem effet nomínis Iohannes Du prelbytet;aquo fcriptasafirmant.Et Híerarchíarum libros, Díonyfio tríbuímus Areopagítz,& eunde tini putatnus effe, quem iuxta Lutetíam Parífiorum urbem,martyrío coronatüaccepímus,e tribus ni fallor 7"?— iDionyfisunum facientes.Fares ín híftorijs quoq; magnos fxpenumero gígnit errores. Quod genus.(i dpi quis Ariftophanis gramatíci librum ín Aríftophanem poetam conferat, ἃ quicquid de Scipioníbus ab nd bíftorioeraphis fit proditum, idab Africano geftum exíftímet. Rurfum fit interdá,utlibraríus aut ftug niei αἰοίας aliquis, obargumentí fímilitadinem,diuerforum authorü opufcula,eodé copuletuolumíne:det ats inde parumattentus lector;autinon reperíens affcríptos títulos aut oblítteratos offendens,eíus effe pu quii tat omniía,cuíus nomen ín frontífpicío uolumínis confpexerít.Alíquoties fi forte defit ínfcriptio,lector b cóíectura fallitur,& nomen affcribit,no cuíus eft,fed caíus effe fufpicatur,uel quod de re confimilí,uel x üt quod ad eofdem, uel quod fimili ftilo fcrípferít alias.FAís occafionibus dubium non eft,quín permulta ibat FHícronymo tríbuta fuerínt;quz funt alíena, Scripfit argumenta ín díuínz fcripturze libros díaus Híero ne it nymus: deínde parum eruditus,aut etíam tumultuaríus lector, quodcungy íllíc offenderít argumentü nii abf título,fiue illud(it I(idorí;fiue Gilberti, fiue alteríus cutufpíam,Hieronymíana facit.Et librum cuí? |t ánítium eft, Οοσίης meo Paula& Euftochíü,ob id ab Hieronymo fcriptü effe putant,quod carinome (ΙΡ praferat;ad quas fzpenumero fcrípfit Hieronymus.In nonullis exemplaribus reperíes Anfelmo data, ya quz rurium in alijs Auguftíni títulum ρτα[ς ferant, quod chara&er,no omníno difcrepet utríufeg.Sunt quii qui fugíétes ínuídíam libros edant ανωνύμους nod αδεστσό]ουο noi ἀνεπ᾽ ξάφους, hoc eft fubtracto título, De; vii indeleuí quapíam cóíectura ductus aliquis, huíus aut illius títulum affcríbít, quífquís forte occurrerit. jii Fítnonüd,ut ín dedamatorijs argumétis, quz grzecí μελέ]ας appellant,títulü non ferío affcríptá,boc eft m nó authorís, fed eíus cuius ρίοπᾶ conatur effingere ἐς quí[είς exercet, uerü ac feríü effe putet. Na hoc € uídem? olím ín fcholísfolene fuí(fe genus exercitationis.(ο de genere funt epíftolz Phalarídís,epí m Ποία Brutiad díuerfos,epíftolaPaulíad Senecam,& ad hunc íllíus.Síc Portíuslatro tractauít argume yid tum Cíceronis ín Catilína,nímír perfonam agens Cíceronis,& quoties íncídít,fefe Tullium appellas, ju non Portíum.Hínc error eorum,quí rem fictam feríam effe credunt, Ad hzcno raro ει uidem^& ho dic,ut bíblíopole de índuftría fcríptorá ílluftrium nominibus ad fuü quaft abutantur, Alij quo uel nu 9 "i vas fuas,uel peftífera dogmata,lectorí comendent, gratíofa praetexunt nomína, fiue quo magis alíena i uantur ftultícía,(iue quo dogmatá uírus fub magnínomínís umbra,celeríus latíufcy ferpat ín uulgus. 4p^ Hincuídelicet infcríptiones ille impudentitfímz,Epiftola lefuad Abiearü,Euagelíá Petri, Euangelí M Nícodemí,alíz«g íd genus ínnumerze,quará plxrafq; nomínatím ecclefiaftica damnauít authorítas,ín v decretís pontifíctjs. Ipfe plurímís& manifeftis argumentis deprehendií,quendam fuiffe,cuí pracípuü » ftudíü fuerít,ut coccycís ín morem,fuas naenías alienis operíb? infereret,potíffíimü Ambrofij, Auguftir ní,& Hieronymí, Nam ftílus palam arguít eunde fuíffe.Huic prodígíofa quada fuit libído, uel infanía potíus,omneís Híeronymíanas lucubratíones modís oibus cofpurcare,adeo ut nó cotentus fuerít epiy ftolasfuas& líbros huíus libris adíungerc,uclutí,fi quis putres pannos infigni affuat purpurze,uetz me dijs pfalmor&& pphetarü interpretationib?,nenías fuas admifcuít,quafi fi generofum uínülotío uítíes autaceto, ne quis mederí queat, De quo qdé ímpoftore copertíora dícemus,cá ad tertíum huíus πο’ lumínis ordíne uentü erít, in que indoctas& ineptas illius nugas coíecímus. Habes quot modís deprai ἀξίαν ínfcríptíoes,& uídes rem adeo neq; raram effe,neg; nouam,ut ín nullo fere fcríptore non cótíger MP rít,frequentíus aiit ín prxclarís,& gratíofts. Reliqui eft,ut oftendamus,gbus modís híc fucus dephen: qf'dí coarguícy poffit, prafertím ín díuí Hieronymi fcriptis, cuius ín prafentía negocíü ο Firm :: 2 cuifatis y yl τς Qe ee€ E LEER ταις S ESSA Ru nu nons ERA E: . cherematís aít agnouiffe fefe. Secáda ta A cuífatis eft quocács pacto pnotatü authoris norién,ís;p quataor, quatuordecim opínor legefeuápelis, Quid aátfacil?eft; i nomeqd'cág libuerit libro pfigere? Certe no obflítít antígs illis prib^ditüuis ma gnificus títulus,quo mín?tot apocry phas íneptías rerjceret,nímírü rem magís fpectates d ínfcriptione, Alioqui fi claufis,quod díci folet,oculís accípíem?,qcquíd jpbatí uíri títulü p fe feret,cuí no pue fitor bi imponere,pfertím hífce teporíb? quíb?qcquíd fcríptá fuerit, ptínus bís mille ppagatáü exeplaribus, . poésterras diffipat? Nó tíbi fatís eft títulus,que habet pyxides medícorü,fed olfacís,tractas,deguflas, , necyptín? opobalfamü effe credis,fi balfami títulá habeat myrothecía. Sed modís oib?explorasneforte , decept^infcriptíoe,uenenü accípías Ὁ remedío,lutü Ὁ ungueto.Nomífma pbas,no cotentínfcriptióe, - pánü cxperíris haud credes fymbolo. Aurü affrícas cotículz,díffifus colorí.Habem? notas abus πα gémà afacticia difcernamus,nec fatís eft.fi qs mo Smaragdü appellet,aut Lyncuríü,& ín folís libris req pícdis,qd'các; nomé temere affcríptá fatís οείες At díxerit aliquís, Q'uíd tátope refert,cuí^titulà habeat ; liber,modo bonus?Id fortaffís ín Plautínís fabulís,nó íta magni referat, Coetegz ín facris uirís& ecdefíg colünís, unde potifices ac Theologi uelut ab oraculís fua,de bello,de facramentís,deqy grauiffimis reb? . fumüt decreta,plurimü opínor referet. Alioqui futurü eft,ut ímpoftorís alicuí?díctü ímo fomníg Pauli, , aut Híeronymi noie pductü,cogat me ucl tacere,uelfeq qd' rectáno eft.Id qd' cotídíe uídem?in Theo logicís dífputatioib?factitari,magno οὔ rífu bonas calletíü lítteras. Acloge qde pclíuíus eftdephedere - no effe illius cuí ínfcribit, dg pnücíare cuíus fitopus.Q5d$ hoc quog nonüdf a fagacibus δὲ emüctaznarif íngeníjs deprehedi pot. At qbus táde notis, hoclícebit affequí? Permulta qde funt alía,quze coíecturo , beat.fi no couenittepus,fí no cofentíüt dogmata. V οτ hax& ἰά gen?alía, facile ímítatur,q Rien pofturàá facere, Certílfimus index,& ucre lydíus,ut aítít,lapís eft, character oratíoís ὃς habít?, Vt fuacu ,(p facies,ut fua σα uox,ut fu?cuíg; mos δὲ geníus,íta fuus cuícy ftilus.Nec pínde relucet ín fpeculocor orís ímago, df ín oratíóe metís habítus apparet.Hac normá fecut? eft V arro ín penfitàdís Plauti fabuy [ino indíces Helij,nec Claudij;nec Aurelijnec Accijjnec Manilij, hoc eftlíbraríorü títulos,quéadmo düaít Gellíus,Hlacfecutus eft Aríftarchus,hàác ípfe díuus Híeronymus,etía ínter difertos,Nà ínter ínj fanté& loquente manífeftíus dífcríme eft; cg ínter hoiem ἃ fimi, ínter filíce δν géma.In Apologctíco aduerfus Ruffinü, Nouatíano libri afferes,que ílle T'ertullianí dicebat, Et authoris, íngt,aloquíá(tili pj príctas demóftrat, Rurfum eodeargumcto Páphilo fuá uíndicat opus, V ἢ ínquíes fcía, qd" Pamphili fit? V idelícet(tílus ἃ falíua docere me poterüt.Et díuí Auguftini librá, ci qdà negaret illius οξ,εχερί beri epíftola ftílí dütaxat índícío putat alteríus effe, Tü ea qux fert ad Hebraos,uerccíde fignificat Clementís uíderi poffe,qd' ftilus multà haberet affinitate cá íllius . epiftola,quá fub noieR.omanze ecclefizefcrípfit ad Corínthíos,Acne νε aequo fia,ín catalogofcripto εαῦί illuftrít;fepenüero libros alijs adímcs,alijs afferít,níhil fecutus pter ermonís σα, ία, qucadmo dá illelogtur,falíua. Sed hzcríderí folenta pínguíbus íftís,& argutí,fí mufis placet,uiderí uolát, οὔτοι! fpodent eíufde authoris no femp cüde effe ἢ, ὃ. haec nobís potiffímü obganiüt ílli,g prorfum,necad ; fit ftilus ignorát,necullos bonos euolu(it authores,Quafi uero nefcíam?uel pp atate,uel p argumétinal , tura,uel ftudío,uel;pfectu,uel» animí habítu noníhiluaríarí dí&tíone, Nec em eade eftoratío Cícero : nísín Philíppícif;quas fenex fcrípfit,& ínV errínis actionib?,quas íuuenís.Etalío dícedí genere patroci nat Miloni,d$ quo dífferuit de otfícijs. Nec ípfe πᾶς eodéoratioís genere hzc dífíputo,quo olím Philip -.pü príncipelaudauim?,qd'(οἰ alíter encomíü fcribí;alíter fcholía. Et T'ulliPloqueti?tractat oratore fui, --Ἓ-qi pceperat de ínuentíoe rhetorica. Nonüd data opa Πα uaríamus,fiue quod[δε experiri díuerfa,& nüc háüc,nunc íllü ftudemus exprímere,fiue qd hoc tríbuímus ijs ad quos uei: accreícente p affi απ medítatione oratióís facultate, noníhil nouet oportet. Doflremo queadmodi ali? eft fermo como! τί, ali?fedatí;autalacrís: íta díuerfus eft ftilus, alíteraffectí.Et hzc expedat oportet q de phrafiuelítfer] tc fentetía, Alíus eft uultus írati, dp ρρίεη, αἴίας tríftís dp alacrís:& tri ea res no obftat,quo mínus agnofcaf bois tíbí notí facíc.Q)ue iuuene noucras,fene agnofcís ς oia mutet actas, Fratrü aut foro ínter fe fimi] ; lítudo,nó ímpedit,quo mínus Parídem dígnotcas ab Hectore, Caffandra a Poly xena, Atqy adeo haud fcio an und inter ullos gemínos tà indífcreta fuerit formze(ímilitudo,quín a familíarib? certe quíuerint internofci, Quinetíauchemeter attetís,ouü ab ouo, fic a ficu lícet dífcernere,uel refragrátib? puerbijs tantü abeft ut(tilusa ftilo dífcerní no queat:cü nó alía ín re maíor Πε uaríetas,(tilus modo fit ullus&ad .cedatartifex,qpnüciet.Nec ein Tartaretí dictione facile fecernas,ab oratioe Brícot,nó hercle magísdj ab Occam Scotí;aut ab Hugonís carrariíj, L'yrz,aut fcopas a fcopís,aut rudera rudere. At Aeeuftin ab , FHiíeronymo,níhilnegocíjfit dígnofcere,ní prorfus ignores gd fit oratío. Na íta fe deíjcít Hieronym? quin díuo Thoma fit cultíor,ctía cü ille rhetorícat maxíme,fed ut mó díxí,artifex de artífice certíffime ;pnüciat,Sculptor fculptorís,pí&tor píctorís manü ptín?agnofcít.Mufices perítus,cantíoís authore:ex : harmonijs intelligit.ProtogenesAppellenó an uífum elinea ducta incotàter deprehendit,fedartifex artífice,cá bubulc ínterím alígs nec Fuluí,aut Rutubze manü ab Appellís,aut X eufidís manufit difere - turus, Q*d íngenue fateor accídere poffe,ut ín nonullís tata fit díciíoís fimilitudo,ut modeftíus fitam! bígere dj pnunciare.Q7if cá ftilü díco,no(οἱ füma íllà orationif, quafi cute aut bracteá íntelligo.uerbo “τῇ fieurarü ín uerbís fitari:ut ubícüq; qngs Hieronymíana uerba dephendero, ptínus Hieronym fcripfiffe cófirme,aut qfubínde claufula oratíoís ad hüc modá finíat, effe uideat, cá ftatím Cicerone v nuncíe, Apud que aliquotíes repperero,ínterím p ínterdá, ftatím Quíntilíanü pute, Apud quelegero ap uclut;aut ínfulcire Ὁ ínculcare,mox Seneca effe.creda, V bí uidero fane ᾧ& ορρίαο δρ ualde τ, exteplo Gellí& arbítrer fcrípfiffe, Vbi nupturíre, ucerbígerarí,aut aliud fimile bá occurrerit! Apuleíit exiftíme log, Aut q ὁμιοτελέυτοις δὲ ὁμοιοπ]ώτοις frequetius utat, Πᾶς cotínuo credà Auguftini (ee. Quí ue crebris períodís ín agi pducat fententia, Πᾶς ílíco pute effe Gregoría.Dlurímas rcs paritet : coplectít ftiliuocabulü, fermonis Παδίεϊ, ὃς díctíoís quafi fila, figuras, cofilía iudicia, argumetatioís gel ἴω i itii i. ns Mti, Tg SQ Hos die us titi Dole μὴ M Aye i itis ferta hid 1.1. πμ ἃ pus ug da ond matt opti Ti μήν Ἴ ει} λ t nt $e 4. «ας inuetione,tractationé;affedtus,& Trquee graeci uocsit;atq fn fingulis hof? mille difcrimina, nempe, nó pauciora dj(unt íngeníorü,quoz pfecto totíde differetiz funt, quot ipfi füt hoies, Ali?íucüdíor cft, κίας exactíor,alíus fímplicior,alíus picturatíor,ali?leníor,alíus acríor,híc feuerior cft,ille feftíuíor,.hic fufior,ílle denfior, hic eruditior, ille fan&íor, híc copíofior, ille neruofior,deníg; ne rem infínita perfer quar,totíus anímí fimulachri femel exhíbet oratío.NNecp fecus dj ín corporü ppagatioe,parentü habí? tus ín liberís repfenta£:íta quotíes íngeníü exertís uiribus gígnit aliquíd,omneís metís notas ílliclicet .agnofcere, maxime fi qs no íimperítus anímüaduerterít. 026 ín nullis iudíciü certíus dj in hís,quos ín: .geníj uís,doctrínz magnítudo, xloquetía fínguiarís, alíacg dotes exímíz reddüt ínímitabiles, Nam ut de medíocríbus fit alíqua dubítatío,certe Apellis αναδυομέννμ uel procul ftatím agnofcet artífex, Sí quis ::affectet ut pro Cíceronelegat,nihil agat,qd' felíciffima illius facilítate,& íucüdi(fima fubtilítate nemo poffitaffequi, Is ín epiftolís ait,fefe fua dícta talibus infignífle notís,ut no difficile forct ab αἰίοτ díctis ínternofcere, Nà huícalíena quadá ín hocgenere tribuebant, At ín Hieronymo noftro tà multae funt -.dotes,tam exímíz,ut una quxlíbet hagz ad dífcríime abunde fufficíat. Earü alíquot fic habet cá alijs có; ;munes,ut multís pcurrat parafangís, adeoqs uincat,ut Παίς admotí,qd' habetno habere uídean£,Accei -düt quzdá peculíaría,qua nemo ΜΗΝ habuit necaffectauit.Ingentj díuína quada uís,míra fxcüdiítas,ardor íncoparabilís, xloquentía,fan&ímonía,díuinarü lítterag: cognítío, ftudíorum feruor, -alíag; id genus fic emínet ín hoc,ut ínter omneís ipfa dígnofcí poffít excelletía. Czeterí peculíaría füt,fe lix illaregz omníá rmíxtura,qua ατα eft in ullo uel authogz,uel dífciplínarum genere,uel apud Gracos, uelapud Hebraos,uel apud Latínos,fíue prifcá fit,fiue neoterícámíro quoda artifício fic ínfulcit,ínte, xit, cocínriat,ut mírerís e tà diuerfis uni qddá poffe coflarí. Nemo defius,nemo felici?^myftícz fcríptu) tzteftimonía ínculcat;quas uelut ín nüerato habebat, quátü equíde conijcío, locís certís,quos ín hoc gpatauerat digeftas,p quos effecerat,ut ας υἱῷ eet abftrufum in bonís authoríbus;id ptínus ad manti €et. Ex occultís ueterís inftrumeti myfteri]s,ex recoditís pphetarü WEGE libeter alíqd depromit, 'uelut oftentans opes fuas,quo magis ínflamet MONET(πλαν ftudía fcrípturagz, T'üáuídere eftín "eo ppetuá quádá feftíuítate,qua erudítí mírant ín. M, Tullio. Nà ín reb?etía maxíme fertjs, tame díctu imírü eft;quatá habeat falís,quátü íucüditatís, Dephedas ín eode íngeníü uerfatile,ac pene díxerím uar frü.Dilématis& epiphonematís ímpedío delectat? eft.Síngularís qdà ín ínfeciadis ac depíngedís hoi mínüuitijs libertas, Qua fic utt aduerfus hzretícos ἃ calüníatores,ut alíquoties,dícá em íngenue,mo deftia ín co cogar defyderare. Ad hzc,null fcrípfit opus, qd* no ípfe locís aliquot cítet, Id ages opínor δε πε! íhterciderentlucubratíoes íllíus,uelalienis noibus occuparent,cü nihil ποτ ἃ reíecimus υἱῷ ad 'ducat;aut uel leuíter memínerít, Vtne díca ínterim,qd' quedà hos quz nos feparauímus, ín puetuftís iexeplarib?, aut oino nó babebat aut alio: pferebàt noia, Ft ín nonullís ímpoftor ílle gfqs fuít,fíc nome ánculcat[πᾶ τ hoc ípm facíat fufpitíone captatze ipofturae. Sát& alíze notae quas ne fím jplíxíor omítto. In fina eft peculíarís qdà pectorís& íngentj guft^,que fentíre lícet magís d$ explícare, Quuíb?oib?dilige ter obferuatís, qui uere díuínü uirü referebat,ea illi?noi reddidim?,alíenís falfum εἰτα! detraxím?,non tà ingenio noftro fretí,qd' ᾧ nobís medíocre cótigerít,no ignoram*:nec erudítioe, quà nobís no uíndíz . xam? fed partím familíarítate,quà frequetilectíoe uelutí cofabulatíoe ο Hieronymo cotraxím?( Nam & olím adolefcetes hui?fcriptís unice íum?delectatí, Et πᾶς hoc magís capímur,quo plus acceffít erudi, tíoís),ptím dilígetía ftudíoqy,quo pueftígatis oib?,míhí uídeor qd'ueg eft,no dubijs argumetís dephé τῆς: 1 quati meo fudicío tríbuedü fit,aliog facío iudicia. Nec em agnofco laude,quà míhi tríbuüt hac ín re quída erudítíflími qde íllí,fed amíci. Czetez ín cefendo díGtíois genere,quadoqdem ín a paleftta fotíaànos fum exercítat?,fiqd míhí fumo,uídeor íd no oino arrogater facere, pfertím ad utrüg, parat?, ut uel mute fentetia, fi qs adducat cóptíora:uel cocedá fi qs dígladíarí malít,qg dífcere. INà ijs q cauillai büt,qdáanobis adempta Híeronymo:qua tn hui?título citant ín decretís,&{η ecclefijs publíce legüt, abüde fatiffaciem?,ci ad extremá hui?tomí pté ueníem?,in quà ea relegauímus,q uelut ab ímpudetí(fi mo impoftore fubdíta pría índígna duxím^,ut ín hís ftudiofi bonas horas collocaret.[η pntía(δια íllud admonuíffe fuffecerit,pmulta quoda ín ecclefijs publíce folere legi, q poftea fint explofa per epifcopos uc] erudítíores,uelattetíores,queadmodü ín catalogo fcríptog: teftat díu?Hlieronym?.Imo ín hís ipis,q teijcít ἃ carbone notat ín decretís potífícía cefura,plxracy fuerant olím publíco Chriftíanorá ufu rece2 pta. Necuerít?eft Híeronym"receptíffíma p uníuerfum orbe canonícorii uolumínü xdítíone, fua uel ia xerptatioe,uel emedatíoe mutare. Qd" fi q reclamet, eas potíficá effe ptes,haud mei fimili: níhil eqde repugno,Sane fateor potífícü eft fup hifce reb^ftatuere;pfertím fi qd ad fideí Chriftíanae re ptínet,mej ti(imilib?fas éadmonere, ΟΣ erudití negat íllà Gratíaní nefcío cui?cogeríe, ulla und publíca ecclefie authorítate coprobatá fuiffe,magiífck fcholaftícogz ufurpatíoe paulatim ínualuiffe,dj iudícío Synodalí, κα inter hos ípos hodíe uídeam^ill?opís teftímoniü no temere recipi,nifi fi qd fuerítcomodü ad noftrá negocíü:fi ad officíat,reíjcí uelut atíquatü(ἃ ὃς obfoletüi, Sed donem?ualere,magní certe refert,qd quo anto coprobet ecdefia, Neq; em pare authoritate tríbuít Flebreos uolumínibus,& quatuor euagelíjsz necíde uult ee pódus Tudíth,Hefter, Thobíz,& Sapizlíbrís,qd'Moyfi pentateucho, Paulá recipit,fed -utapoftolá, Auguftínü recípít,fed ut interptem,nec alía lege recípít,dj ipfe q fcripfit, fuoslíbros legicá pit. Recípit canoníca fcríptura,ut de cuí^fide nolítambigi.R ecípít hüanas de fctis híftorías,no ut p oia '&ertas fed quae cá fructu mo legí poffint. NOnulla codonat íà receptae cofuetudíní,ac multítudínís affe €tíb? fi moltenferít eíafmodií,ut cítra religioís uítzg pnícíe Ιερί poffínt, Nifi qs forte,qd' ín decretis lege 'tít, Sedulíj paícale opus ínfignílaude pferím?,cotínuo poftulet;ut Sedulij uerfículos,actís aplorti aeque mus, Poftremo nó illícagit de título;fed de re. Alíog qd futug: eft, cái ea ἃ publíce canunt ín teplís alió « βίῳ alio título pponí uídemus,íd qd'ín multis ufu ueníre,certá eft? Sup oia fi 48 fua dogmata mutauit «ccefia;de reb?evauiffimíf, ueluti de Synaxí,de matrimonto,nimíg: diligétipefitato negocio,qd magni C fiqdinhismutct,queautnó ptinet ad Chriftians fide;auteerte thulto leuptinct Neg ef opthor y, tinus haretíc"fitfi qs Euageliü qd' Marci noie legit, Petrí título legedá exiftimet, V erü hífce de rebus plura íà pene díxímus, ij decretü erat, qux fuo loco copiofius reddetur. Νᾶς nelectore nímís[δρα pf, tíoe defatige,& príufij ad rem ueníat; Ρις breaib^ín fingulas cefuris,ipas epiftolas fübficiemus, CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS,: ἰ *; Τὰ πα τα prorfus& loquens epiftola fed quà, ut nihil alíud accedat,uel ftilus palam ἄγρα pu no effe Hieronymi. Praterea confentanc nó eft, Hieronym ad eandem uírginem(dem / ye derebusbis fcrípfiffeDíuus Auguftinus nó níhíl fufpícarí uídeturab haretico Pelapiano Dos| η duod ínfint ín ea nónullaqua Pelagíanorü dogmata refipíant,pfertim, camis Pelagíus ín epiftola quadateftef fefe ad Demetríade fcríptiffe.Beda putat effe Iuliani heretici, Cate error ínfcriptionís híncnatus eft,qd' Híeronym?quoqy fcrípferit ad hac uirgine arguméto no diffimili AD DEMETRIADEM VIRGINEM, vx 3] I fummo ingenio ρατίῳ; fretus fciétia,officíü fcribédi facile me implere poffe ας ΚΑῚ derem:tamen tà arduá hoc opus ingredi.fine magno difficultatis timore no pol ασ κ) fum.Saibendü taméeft ad Demetriade uirgine Chrifti.uirginénobilé, uiroint ἌΞΕΙ diuite i quod hís maius eft;ardore fidei; nobilitate diuitíafas calcantem.Quam utíq; pro tam infieni admiratióe uirtutis:ut laudare oibus facile;ita docere difficile eft;Cui e eratio deefTe poflit ín eius laude celebráda:qua: futnino loco nata,ín fummis opibus αλα, nutríta:tantís táqy uaríjs huius uite blandimétís, uelut cenaciffimis quibufdá irretita uinculis, fubíto erupcrít:cactaq; fimul corporis bona;animi uittute muauerit? Qus flor£ adhuc ipm ineuntis atatis:quoda fidei eladio,id eft;uolütate fucciderit?Et crucifigens cá Chrifto camem fuá uiua fanctág; hoftià acrauerit deo:ac mobililimi(anguinis pofteritatéuirginitatis amore cotempferítz Prona auté& faalis dicendi uía eft:qu ipfa ubertate materia curfum orationis accendit: fed nobís alio magis itínere pergendü eft;qbus propofitum eft, inftitutionem υἱοί nis nó laudéfcriberemnectam paratas iam uirtutes eius δν Gp parandas: magif. Y quam ordinare uitam,d ornare prateritam.Eft autem difficillimum cum eius μέσος 0 in qua cupiditas tanta dífcendi cft, tantuíqs perfectionis ardor,ut ei quálibet perfecta doctri na par efleuíx poffit. Memínitem recteq; meminit, quas mundi opes eloriamqy refpuerit, qui bus uoluptatibus renuncíauerit,quas deníq; contempferit uita prafentis illecebras.Et ideo cy tenta non eft comuni hocmediocriq; genere uiuendi:& quod facile ipfa multorum fodetate uileícat. INouü aliquid δὲ inufitacum requíritzprzcipuum ac fingulare quoddam flagitatnon rnínus conuerfationem fuam dg couerfionem cupit efTe mírabilem.In fzculo nobilis,apud deá cupit effe nobilior. Tam preciofa requitit ín moribus& contépfit ín rebus.Huncutig tam de uotz mentis ardorem:hanctantz perfectionis fitim,quod uncg fatiabit flumen ingenij: Quz uis aliquando orationis quz copia tantum uerbis exprimere poterit, quantü parata eft uirgo rebus implere? Nobis uero donanda eft uenía,qui ad ornandum ἀῑί tabernaculum, fecundi uires noftras munus offerimus.INecueremur ne temere fcribédo,ad tanta nobilitatis uirginé, ultro nos morfibus tradam? inuidiz.Scribímus em petentefancta matre eíus,itno iubéte dg a nobis tráfmarinis litteris;miro ci defyderio animi flaeitante:qua facile oftendit: quo ftudio quátaq; cuta infilía germen aclefte plátauerit:dü illud τᾶ follicite cupit ab alijs irrigari. Remo τί ígi€ a temerítate;& ab ambitiGe liberi, ppofito infudemus operi.INec de mediocritate diffi dlímus íngeníj quod creditnus,& fide matrís,& merito uírginísadiuuari. Quotiens mihi deit/ ftitutione morü& fanctz itte couerfatioe dicédü eft; foleo prius humana natura uim qualita téq; móftrare:& quid efficere poffit oftendere:ac ἃ inde audiétis animü ad ἢ peces incítarcuit tutum: ne nihil profitad ca uocari, qua: forte fibí impoflibilia effe prafumpferit. INequadi ením uirtutum uiam ualemus ingredi;nifi fpe ducamur comite. Siquídem appetendi omnis conatus perit confequendi defperatione. Qué ego exhortationis ordínem,cum inalijsquog opufculis tenuerím,tum hic maxime obferuandut puto:ubi co plenius naturz bonum d à tarí debet,quo ínftituéda eft uita pfectior, ne táto remiffior fit ad uírtuté aním?ac tardior, quá to mín?fc pofTe credat:& dà qd" íneffe fibí ignorat;id fe exiftimat nó habere.Proferenda femp in noticíá ea res cft;cui?ufus defydera£,& explicandü eft qeqd boni natura poteft;ci qcqd pof e pbat,.ímplendá εἴ εἴας igit príma fanctz ac fpiritalisuita: fundaméta iaciant:ut uires fuas uirgo agnofcat:ds demü bene exercere poterít cà eas fe habere didicerit. Ὁ ptíma em animtit "citaméta funt,cü docet aliqs pofle qd'cupíat.INà& ín bello ea exhortatio maxía eftieaq; plati Qt p. fy lin LT ie: Jy uj αν δον dim thi My 10 DE VIRGINITATE.$0. mum authoritatis habet:iquz pugnatoret de uiribus fuis admonet. Primum itaq; debes na; turz humanz bonum de eíus authore metíri(deo fcilicet), qui cum uniuerfa mundi,& quz ín, tra mundum funt, opera bona, δὲ ualde bona fecife referatur: quanto putas prxftantiorem ipfum hominéfccit;ppter quéomnía εἰ inrelligiturilla codidiffe? Qué dá ad imaginem& fiy milíitudínem fuà facere difponit;antecg faciat; qualé fit facturus oftendit, Deinde cá fubiecit ei uníuería animalia:eüqy etid conftituit eorum drim,qua uel mole corporís,uel uíríüi magnitudi neucl armis denti;multo ualentiora homine fecerit:fatis dedarat, quanto pulchrius fit homo ipfe códitusquéuel ex hocuoluit natur fux intelligere díenitaté,dü fortia fibi fubiecta mira tur animalia.Neq; em πιά illum ac fine praffidio reliquít:nec díuerfis periculis uelut expofuít ínfirmum.Sed qué inermé extrinfecus fecerat;melíus intus armauit:ratíGe fcilicet atqg pruden, tía:ut per íntelle&tum uigoremq; métis,quo cxterís prxftabat anímalibus factorem omnium folus aenofceret:& inde πων deo,undealijs dabatur. Quétamen iufticiz diis uoluntaríàt effe ACER S coactum.Et ideo reliquit εἴ in manu cófilij fui.Pofuitq ante εἴ uitá& morte, bonum δὲ malum:& quod placuerít εἰ, dabitur illi. Vnde etíiin Deuteronomio legimus: Ν δὲ morté dedi ante faciem tuá,benedictioné δὲ maledictionélige tibi uitáut uiuas. Hinc iam-prouidendü eft:ne forte illud remordeat teín quo temere imperitum uulgus offendit. Et ideo* non uere bonü factá hominé pures:quía is facere malü poteft.Nec ipe natura uiolentía aftrín gatur ad immutabilis boni neceffitatem.INam fi diligéter retractes:& ad fubtiliorem intellectis cogas animühínctibi melior ftatus homínis, ac fuperior apparebit,unde putatur inferior, In hocein geminiitineris difcrimine:in hac utríufgy libertate;partis rationabilis anims decus po; fitum eft. Hinc inquam totus naturx noftra honor confiftit:hinc dienitas:hinc deníq; optimi quiq; laudem merentur,hinc prxmiü.INeceffet omnino uirtus ulla in bono perfeuerantís: fi ís ad malum tranfire non potuiffet. Volens náq; deus rationabilem creaturam uoluntarij boni munire, liberi arbitri) poteftate donare:utriufgy partis poffibilitatem homini inferendo,pro prium eíus fecit effe quod uelit:ut boní ac mali capax;naturaliter αὐτῆ poffet: δὲ ad alterutrá uoluntatem deflecteret. N eg; emalíter fpontaneum habere poterat bonum: nifi xque etiam malumhabere potuifTet. Vtrq; nos poffeuoluit optimus creator fed unum facerebonum fci licet,quod& imperauit:maligs facultatem ad hoc tantum deditzut uoluntatem eius ex noftra. uoluntate faceremus. Quod cum ita fithoc quoq ipfum quod etíá mala facere poffumus, bo; num eft.Donum inquá:quía boni partem meliorem fadit.Facít em ipfam uoluntaríam fui iu/ ris:non nece(fitate deuinctam fed iudicio liber. Licet quippe nobis eligere,refutare,probaree fpuere.INeceft quo magis rationabilis creatura cxteris pracferatur,nifi quod εἴ omnía alia com ditionis tantum acnecefTitatis bonum habeant:hax fola habeat etíam uolítatís. Sed ρἰατίαρ impíe:mon mínus Ορ ímpetíte cum fuper ftatu hominis quarítur(ueteor dicere)quafi reprehé/ dentes opus dominí:talem illum aiunt debuiffe fierí:qui omnino facere non poffet malü. Di dt ítacpfiementum ei qui fefinxít:Quid me fecifti fic"Et improbiffimi hominü,dum diffimu lantídipíum bene adminiftrare quod facti funtaliter fc factos fuiffe malunt:ut quí uitam fuá emendare nolunt;uideantur emendare uelle naturam.Cuíus bonum íta generaliter cunctis in ftitutum eftt ín gentilibus quog; hominibus quí fine ullo cultu dei(unt, fe nonnuncg often; datac proferat.Quá multos em philofophorum δὲ audiuimus δὲ legimus:& ipfi uidimus ca; : Res patcr ipelesib nene beni nns honores mundi fimul,& delitias re; (puentes,& amatores iufticiz nó mínus dj fcientiz. Vnde quxfo hominibus alienis a deo ifta, quz deo placent? Vnde aütillis bona nifi de naturx οποτε cá ifta qux dixí;uel οἷα ín uno, ucl(ingula in(ingulis haberi uideamus: ci omníü natura una fit, exemplo fuo ínuicem fibi SEC αν oia ín oibus effe poffexqua: uel οἵα in oibus,ucl fingula ín fineulis nueniant. Quod fi etíam finedeo homines oftendüt, qualesa deo facti fant;uídeqd Chriftiani facere poffit: quorü ín melíus per Chriftum natura& πίτα inftructa eft:& q díuinz: quoq; gratia iuuátur au xilío. Age iam ad anima noftrae fecreta ueniamus,Seipfum unufquifa; attétius refpiciat. Inter rogemus qd de hoc fentíant pppria cogitatioes.Ferat fentétíá de naturx bono ipfa cofciétíazin/ fiuamur domeftíco magifterío animi:3 métis bona nó aliüde magis,quxqo.dg ab ph mente τὶν:: ACamus, AD DEMETRIADEM.: C difcamus,Quidillud obfecro eft, quod ad oie peccat auterubefcímusauttimemus: Sea):— 1t ού. pamfadi, nunctubore uultus;nunc pallore monftramus:actrepídante animo;etíamín míni/ Ls mís delictis teftem cffugimus,confcientía remordemur: ediuerfo autem ín omní bono[σσ ο HE ftantes,intrepidi(amus: idqy fi occultum eft;palam etíam fieri cupímus δὲ uolumus;nifi quod Tul teftimonío fibi eftípfa natura: qua hocpfo dedarat bonum fuum,quo οἱ malum diífplicet:& pi dum ín bono tátum opere cófidít:quid folum eam deceat oftédítzHinceft illud quod freque,"t ter carnifíce occulto,in authoretn fcelerís,confcientia: tormenta defeuiunt:& latentem reum, fe; Γ΄ creta tentis poena perfequítur. INecullus poftculpam ímpunitati locus eft;cum fitreatus ipfe| di fapplícium.FHinc eft quodecontrarío innocens etíam ínter ipfa tormenta fruitur confcientíz fe T curítate:& cum de poena metuat,de innocentía eloríatur.Eft em inquam ín anitnis noftris πα’ αι turalís quadam(ut íta dixerim)fanctítassquac uelut ín arce aními pracfidésexercet mali bonígs Hm. iudicium;Et ut honeftís re&tífq; actibus fauet:íta finiftra opera condemnat: atq; ad confciétiz| ΠῚ teftimonium, diuerfas partes domeftica quadam lege dijudicat. INecullo prorfus íngenio, aut m fucato aliquo argumentorum colore decipitiípfis nos ΝΕ fideliffimis δὲ integerri aí mís fane teftibus;autarguit,aut defendít.Huius Κεῖ fcribens ad Romanos meminit Apofto m lus: quàomnibus homínibus infitam, uelut ín quibufdam tabulis cordis fariptam effe tefta£,"| Cum ením(inquit)gentes qux legem non habent: naturaliter qua: legis funt facitit: huiufmo; i dilegem non habentesipfi fibi funt lex.Q αἱ oftendunt opus legis fcriptum ín cordibus fuis:" teftimonium reddente eis confcientía eorum: inter fe ínuicem accufantium cocítationü:aut" etíam defendentiá.Flaclegeufi funt omnes quos inter Adam atqg Moyfen fancte uixifTeatgs" placuiffe deo fcriptura commemorat. Quorum tíbi exempli caufa;aliqui proponendi funt: ut s facile intelligas quantá fit naturz bonum,cü eam legis uíce docuiffe iuftícíá probaueris, Abel i a primus hancmagiftram fecutus,ita domínum promeruit:ut dum οἱ offerret hoftiam,tam gra|" te facrificium eius acceptum deo fucrit:ut fratrem in inuidiam concitaret.Quem iuftuminenam^— s D ecdíodominusipfe commemorans:breuiter perfectionem eius expofuit. Omnis emuirtutum^a S" fpecíes,uno íufticiz nomine contínetur.Beatum Enoch íta placuifle deo legimus:ut eun e me; dío mortalium raperet:& ín mundo confummaturm,de mundi habitatione tráfferret. INoeiw| ftus ín σοποτατίδο fua& perfectus afferítur:cui? fanctitas eo magis eft admirabilis:quod toto ι prorfusa íufticia dedináte πιο, folus iuftus inuéus eft:necab alio fanctítatis quafiuit exem plá.fed ipfe prabuit.Et ideo totíus orbís immínente naufragio: folus ex oibus meruit audire: Intra tu δὲ domus tua ín arcam:quíate uídí iuftum ín generatione ifta coram me. Ante deum i autem ille iuftus probatur, qui corpore fanctus eft& corde. Melchifedec facerdos dei legitur: hs cuius merítum facile ex hoc intelligi poteft:quod multo poft futurum domíni facramétum:an bm te fignauitzac facrificio panís δὲ uíni,myfterium corporis δὲ fanguínis expreffit: ac facerdotij fui iti . typo.Chrifti facerdotium figurauit:cui a patre dícitur;Tu es facerdos in tern fecandü ordi εὐ' nem Melchifedec.[Nam δὲ quod benedicit Abraham principé ραιιίαιο παγῇ, αί per circácifio ἂμ nem,paterIudzorum per fídem centiumillius fienatiflime oftendit figurá:qui per fidem fuá Nini δὲ Iudeis donauit benedictionem δὲ eentibus.Lot quoq; fancti INoe uirtutem fecutus: íntet Mt tot pecantíum exempla íufticiam non relíquit.Et ut illum totíus mundi exemplü nó uicit: τὰ asd hictota illa in qua habitabat,regíone peccante,contra multitudinis uítía tenuit MEE ἀμ! (ut beatus Petrusaitjuifu& auditu iuftus erat:& ínter peflimos pofitus;mala eorum& oculít MUT auerfabatur δὲ auribus:atq, ideo fimili exeplo:ut ille diluuío,ita híc eft ereptus incédio. Quid" Abraham amícum ἀεί, quid Ifaac& Iacob memorem? Quá perfecte impleuerínt domini 10] Rt luntatem,uel hincpoffumus zftimare,quod familiari quadam δὲ pracipua díenitate:eorum fe Ws deum noluítnomínari.Ego fam(inquit)deus Abraham,deus Ifaac,& deus Iacob. Hoc noimé it ῃ meutn fempíternum δὲ memoriale ín generationes generatíonii.Iofeph fidelís domíni famur MT i lusa pueto,tríbulatióibus magis iuftus δὲ perfectus oftéditur:qui primi a fratribus Hifmaeli Pi [! εἰς ín feruum addictus efb;ab eif; uenditus,a quibus fe uiderat adorandü, Deinde Aegyptio"ike li domino traditus: femper tamen íngenuam anima: tenuít dignitatem:docuitay exemplo fuo"lei ᾿]& feruos& liberos ín peccando,non conditionem cuidg obefle/fed mentem. Hic quafo rei"e In: í morae ᾿ς o ee (Q9 princ Mr e e: ἐν n A thorare paulifper:& caftá animü follicite uíreo confydera.Cocupifcif a domina lofeph adole» Blei m En A ing χμ T y liii tif ἐμῇ Wa iiy [iy ud s Ut nu » pi; iz fus τῷο ἘΞ - πε ποτ τ τ-πἰξπ το π πο πσσασσσστττι τσαΣ — DE VIRGINITATE,$0. ὄ fcens:ec ad concupifcentíam prouocatur:roeatur& fugit, Vna hacín re& blanditur δὲ fu ppli: rat,quz ín caterís imperabat. Amor dei, mulieris amore non αἰπείέ. Caftum aním(ünec atas adolefcétíx permouet,nec diligétis authorítas.Contempta frequéter dria, propíores adolefcen εἰ infidías endít.In fecreto ac fine teftibus, manu ímpudés apphendit: ac procacioribus uerbis horta£ ad crímen.Ne híc φαξ uíncítur fed ut uerba uetbis:íta res rebus refert, Nam q frequé terrogatus negauerat:nüc cóprehenfus aufugit:& antecg illud euangelicü diceret: Quí uiderit mulieréad cócupifcendü eam:íam moechatus eft e ín corde fuo:ille non afpectu folá, fed ipfo pene cóplexu prouocatusa fcemnína fcemíná non cócupiuit.Caftitatis uirtutem hucifqs mirata es:nücrefpíce beníenítaté. Prius cj ppheta diceret: Vnufquifqy malícíá proximi fui no remíni» fcatur ín corde fuo: ille pro odio reddidit charitatem: δὲ cà uíderet fratres fuos,ímo inimicos ex fratribus: οὔ ab εἰς cognofci uellet; dilectionis affecti pro dolore teftatus eft, Deofculabatur fingulos,& irríguís fletibus. pauétiíü colla pfundens,odiü fratrücharítatis lachrymis abluebat: quos táuíuo patre δὲ mortuo,germano femp dilexit amore.INec recordat?eft illü,in quo ob ne cé fuit deiectus lacii. ING cogítauit addictá eermanitaté pcio,fed pro malis bon retribuésapo ftolicái przcepti fub naturzc adhuclegecompleuit. Quid de beato Iob dícá famofiffimo illo athleta dei: q poft direptas opes,& fundítus deleta patrímonia:poftfiliom ac filiam unü[αδί» to ínteritá,ad ultítnü Ῥρτίο cotra diabolü corpore dímicauit? Auferebant οἵα quz extrínfecus poffidebat: δὲ extranea bona repente decidebát,ut magis ppría darefcát.O ibus prorfus uelut indumétis exuit ut expeditiusac fortíus nudus tríáphet:& hofté qué ferendo dána ante(πρ ueratrurfus tolerando fupplicía deuincat.De quo tale ipfius diii teftimonià eft: Nungd confy derafti pueg? πιεῖ[οῦ Nó eft ern fimilis εἰ quifcj in terrís:homo fine querela.uerus dei cultor, abftinés fe ab omni malo.INec immeríto.Semp etn(ut ipfe aít)tácj tumentes fup fe flu&tus.timebat drim,& pfentiz eius podus ferre nó poteratinecaudebat alíquádo conténere;qué femp adeffe credebat; dicebatqy:Securuf fum,no em rephédit me cor πιεῖ ín oí uita mea.Qui aridg diis ínimícos peiperet οξ diligedos, dícere poterat: Si ín malís inimici mei gauifus fum: fi dixi ín torde meo,bifactü eft, Necdü euágelícá illud fonuerat:O mi petenti te tribue,&íà ille dicebat: Siexitepaffus fam inopé íanuá meà finu uaaro.INódá legerat illud apoftoli:Drii,qd' iuftá eft & zquá feruís pftate:& cofidens damabat ad drim:Si(στο nocui.fí ancillá lxfi,oia tu fcis drie, Priufc ἰάξ Apoftolus pciperet,diuitibus nó fublíme fapere, neq; fperate in incerto diuitiars fic habuic ille díuítías, ut fe alibi diuité effe monftraret.In diuitijsínquit, nó cofidebam:necin lapidepreciofo.Ethocnon uetbis tantá,fed ipfis φαοῳ rebus probauit:quí ci omnia perderet non dolebat, dícebatqy per fingula:Diis dedít.dris abftulit:ficut drio placuit;ita factá eft:fit no men dri benedictum in fzxula. Nudus exíuí de uteto matris mez,nudus redeà ílluc.Quo ením affectu poffideamus aliquid,docermus cum íd amíttimus:& cupiditatem fruendi;carendi dolor :prodít:qué qui in carendo non habuit, ín poffidendo qnam modo habuit? O uírum ante euá gelium euangelicum:& apoftolicá ante apoftolíca pcepta:difcipulá apoftolorü:quí aperiens ocultas diuítías natura, δὲ ín medii proferens:ex fe quid omnes poffimus oftendít: docuitqg quantus fit ille thefautus animae, qué nos fine ufu poffidemus:& quod pferre nolumus,necha^ berenoscredímus. Poft multa quz de natura diximus:etíá fanctore exéplís bonü cíus often. dímusac pbauimus. Et neecótrarío ad eius culpá ptínere putet, quod aliqui íniqui fuerínt.fcri pturarü utar teftimoníjs:qua peccátes ubíq crímine uolütatis erauant, nó excufant neceffitate naturz,In Genefilegímus.Simeon δὲ Leui fratres cofumtauerunt íníquitaté fuam,ex uolunta tefua. Ad Hierufalé diis locutus eft.Propter quod ipi dímiferütuiá meáquá dedi ante facié co rü:& non exaudieruntuocé meá fed abierunt poft uoluntatécordis fui mali.Et rurfus idem p pheta: Ec pecaftis deo:& nó exaudiftis uocem eíus:& ín mandatis illius& in legitimís,& ín te; ftimonijs eíus ambulare noluiftis.Per Efaiam quocy prophetam dis locutus eft: Si uolueritis & audieritis me:qua funt bona terrz manducabítis.Si autem noluerítis,neq audíerítís me:gla díus uos confumet.Et rurfam.O mnes uos occífione decidetis: quia uocauí uos,& non exau^ difti: locutas fum& neglexíftís:& feciftis malum ante confpectum domini:& qux nole^ bam elegíftis, Ipfe quog dominus in euangelio ait: Hiierufalem, Hiierufalem qua: oridis prophetas AD DEMETRIADEM. C prophetas,& lapidas eos qui ad te miffi funt: quoties uolui congrecare filios tuos, quemad; modum eallína congregat pullos fuos fub alis fuis, δὲ noluifti? Vbi uelle uidemus δὲ nolle; eligere δὲ refutare,ibi non uís naturzfed libertas intellieitur uoluntatis. Plena fünt αἰτία τ ftamenti uolumína huiufcemodi teftimontjs: quibus tam bonum ome ὁ malum,uolütaríum femper effe fcribitur: que nos modo breuitatis caufa omittimus:maxíme cum fcíamus te facra: lectioni deditam.de ipfo uberíus fonte potare.INeqy uero nos ita defendímus nature bonum, y üt eam dícamus malum non poffe facere, quam utíq; boní ac malí capacem etíam profite: Ἰμ mur: fed ab hac eam tantummodo íníuria uindícamus: ne eíus uítío ad malum uideamur yl impelliqui necbonü fine uoluntate facíamus,nec malum:& quibus liber eft unum femp ex μ duobus ἀσογεισιπι femp utrüq: poffimus. Vnde em alij indícaturi funt, alíj tudicádimnifi quod p in eadem natura difpar uoluntas eft:& quía cum omes ídé poffimus, díuerfa faciamus: Itags üt hocipfum daríus lucere poffitaliqua exépla funt proferenda.| Adaim de paradifo efjctur, : Enoch demüdo rapitut.Inutroq, ἀπ libertaté arbitrij oftendit; Vt enitn placere potuit ílleg e deliquittíta potuit peccare ifte qui placuit.Non em a íufto deo,aut ille puniri meruifferaut híc.;" elíiciznifiuterqs αι potuiffet.Hoc de Cain δὲ Abel fratribus:hoc etíam de Iacob δὲ Εἴδα σοὶ| à minis íntelligendá eft. Acfciendi folá uoluntatis caufam effe;cutm ín eadé natura merita diuet um : fa(ínt.Extinétü peccatís fuis diluuio mund; INoe iuftus redareuít:& Sodomorü crímina;Lot zi fanctítas iudicauit.INec illud eft paruum argumentü ad coprobandum naturx bonü quod illi αἱ primí homines pertotannorü fpacía, abfcy ulla admonitione lecis fuerüt: nó utíq; qd'deoali, ls quando creaturz fuz cura non fuerít:fed quía fe talem fiebat homínü fecifTe naturá: ut eís pro n lece ad exercendam íufticiam fufficeret.Denícy Cpdíu recentíoris adhuc naturz ufus uiguitinec i human rationi uclut quandácaliginem/ongus ufus peccádi obduxit.fine lece dímifla eft na; ω tura: ad quá dris nimijs íamuitijs obrutam,& quadam ígnorantíz rubíeine infectam,limá ler ἰώ D giísadmouit:ut huíus frequentí admonitione expoliretur,& ad faü poffet redire fuleoré. Neq εν üeto alía nobís caufa difficaltatem benefaciendi facit, cg longa confuetudo uítíorum:quz^:— tios infecit a paruo:paulatimqy per multos corrupítannos:& íta poftea oblicatos fibi& addi; ui ἕξος tenet:ut uím quodammodo uideatur habere naturz.O mne illud tempus quo necligétet quy edocti;id eft;ad uítía eruditi fumus:quo malí etíam effe ftuduímus:;cum ad íncitamenta nequé—^—"à tie, innocétía pro ftultícia ducereturinunc nobis refíftit;cotraq; nos uenít:& nouam uoluntaté, itia impugnat ufus uetus: δὲ míramurcur nobis per ocium atc defidías nefcientibus etíam quafi μὺ àb alio fanctitas coferatur:qui nullam confuetudiné boni facímus,cü malá tádíu didicerimus? pz EIxc de naturx bono curfím, quafi ín alio opere dicta fint:quod ideo a nobis faciendum fuit, Mtt üt tibí planiorem uiam ad perfectam iufticíá fterneremus,quá eo facilius currere poffis: quo ἐπ Lt ea nihil afperum;níhil inacceffibile effe cognoueris. Nam fi etíá ante legem(ut diximus)& mul S toante dni noftri faluatorís aduentum iufte quídam uíxifIe δὲ fancte referantur: quáto magis fut poft illuftrationem aduentus eius.nos íd pofle credédum eft; qui ínftructi per Chrifti oratiam, ἴῃ δὲ{η meliorem hominem renati fumus: qui fanguíne eius expíatí atq; mundati: illiufay exem tilyy plo ad perfectam iufticíam íncitatímmeliores illis effe debemus,qui ante legem fuerunt: melío^ hi tes etíam cp fuerunt fub lege.dicente Apoftolo:Peccatá in wobís iam non dominabit:INon em"ty eftis fub lege, fed fub gratía? Et quoníam fufficienter de his(ut puto)díximus: nunc ínftitua/ tli mus perfectam uirginem:qua ex utrocp fempet accenfa:& natura: fimul& gratía: bonum, mo up tur fanctitateteftetur, Prímaígituruírginiscuraprímüg; ftudium fit. fcire uoluntatem do/,"i mini fuít& quid ei placeat, quidue difpliceat diligéter inquírere,ut fecundum Apoftolum tatio s nábile dco reddat obfequium:totumqy uítz fuz curfum,ex cíus poffit ordinare fentétía.Impof dn [ibile eft em ei quécg placere;cui quid placeat ienorat:fierícs poteft,ut etíá obfequendi uoto of s fendat.cui από obfequi debeat;ante nó dídicit.Et ut maíus eft, uoluntate diii facere,cg noffe:ita fy príus eft nofTe;cp facere.Tllud er merito praecedit: hocordíne. Vnde ppheta dicit: Ettu{εἰ m noli ienorate.Et beatus Paulus:Qui auté ignorat;ignorabit.-Idécs alibi.Propterea nolite fierí lis impradentes:fed intellíoentes qua fit uoluntas dnii.Ínitid obedíentíz eft quid pracipíat uelle UM .coenofcere:& pars eft obfequij.didiciffe quid facías.Scito ítaq ín fcriptutís díuínis,per quas fo m laspotesplenam dei íntelligere uoluntate prohiberí quasdá.peipi quada, concedi ανν eT nulla t Ul i" ἴχῃ Sl big d ην αμ DE ΥΙΚΕΙΜΙΤΑΤΕ- ο, 7 A mullafuaderi Prohibentur mala;pracipiuntur bona:conceduntur tned ía.petfecta faadétur. In duobus;llis qua priori loco funt; peccatum omne condudítur:in utro; em dei continetur im^ perium,Et non folum pracipere,fed δὲ prohibere ipfum,iubentis εἴς, Generalitet náq; omni^ bus mandatur iuftícía:quam faluator in euangelio breuiter quídem,fed pleniffime comprehen dens, ait: Quacung; uultis ut faciant uobis homínes, hxc δὲ uos facite ills: hoc eft, ut nihil maliinferamus alijs fed przftemus omne quod bonum eft:quía uolumus hocab alijs ín nos utrq; fetuarí.Flac fententia,zquo iure praccepti uníuerfos tenet. INec ulli omnino tranferedi licet quod omnibus imperatum eft:apertufqy contemptus dei eft,ucl facere prohibita,uel íuffa non facere.Duo uero reliqua quz fequuntur:quorum unutn cóceditur,& faadetut alíud,in no» fita poteftate dimiffa funt:ut aut cum mínori gloría conceffis utamur:aut ob maius pramiíum etíam ea quz nobis permiíTa funt,refpuamus.Conceduntur quídem nuptízs carníum ufus δὲ uinitfed horum omnium abftínentía,confilio perfectiore fuadetur. Ad uíreínítatis honorem pertinet licentía nuptíarum:& efcarum indulgentía uirtutem abftínentíz daríorem facit.Con, tempfifti uirgo coníugíum lícitum tibi. príufds contemncetetur, Maíorís przmíj amore Baerás, uouifti dco non ímperatam fed laudatam uírginitatem:& confilio apoftolí,lecem tuam fecifti latiorem, Certamínis ingreffacampum:non tam laborem curfus.cj brauíum uíctoríz cogita" fti. Legeras credo illud euangelicum de perpetua caftítate przconíum: δὲ ipfius te domini fer^ mo adamorem feruanda uirginitatis accenderat, quí Petrí fuper hoc fententi,ipfa reí. magni; tudíne ac difficultate laudauit:& uoluntarijs fpadonibus, regnum cclorüi promittens, aít: Qui poteftcapere;capíat. Rem ítaq; tam magnam non ímpero,non impono,fed offero.Neq; qué^ Gp ad hoccogo,fed prouoco. Quaméj de uírís tantum fonare uideatur: non folis tamen uírís dicturfed qualis utroqy fexuí uíreínitatís palma promitiit.Er Apoftolus,de uíroiníbus pra ceptum quídé fe dicit non habere deí.fed dat confilia. Dicit ítag;: An experimentum quaeritis eius qui ín me loquítur Chriftus? Perfectionis ígitur fecuta confilium:beatítudinem fpecialis ασοτοί]α propofiti,ferua eenerale mandatum.Dixi,;idemq; nuncrepeto.Tn cauía íufticize omes unum debemus:uírgo,uídua.nupta.fummus,medíus& ímus gradus, xqualiter iubentur imple re pracepta.INecalege foluitur,qui fupra legem facere proponit.Q uínimo nullus magis illicita uitare deber, δρ quí refpuit qua lícebant. INecquifcg ita a fe mandata pollícetur implenda: ut illequi amore perfectionis fupra mandata confcendit.Et dum amplíus ftatuit facere c prace^ ptum efG;oftendit mínus fibí prxceptum effet potuerit. Deínde quí tantae fe effe obedientia: profitetr:ut etíam confilium díuínum libenter audíat quomodo non debet audire prxceptá? llla em τος electionis eftifta neceflitatis.De uíreínitate dícitur:Qui poteft capere.capíat. Deía flícía non dicitur: Q αἱ poteft facere facíat.fed omnís arbor qua non facit fructum bonum, exci det,& in igné mittet. Confydera quafo,quantá a cófilio diftet ímpería.Ibi aliquos excipitthíc generaliter omes coprehendit. Ibi ρε! proponit, hic poena. Ibi inuitat ut facías,híc nífi fece riscominatur.Flzc ieitur optíma ratíone diftíneuens,animaduerte quíd offeras,animaduerte qd debeas. Imo quía utrücp íam debes,& uirginitaté quá ultro obtuliftí deo,& iufticiá quà ipe pracepítíntegrum utrü ορ perfolue.]lle fetuus domíno placet;quí íta alíquíd ultro operis exer; cct:uttamen ctíam imperata perficíat.Q αἱ nó facit aliud pro αἰίο.(οα utrüq;.INec mutat.fed ad dit obfequium.INecte eatü exempla dcapíant, qua: fibi in fola caftítate plaudétes: ut poft fuas uoluntates eant,dei uoluntatem abíjcíunt. Quz perpetua caftítatís bonum non cum íufticia, fed pro íufticia offerre uolunt,& ín copenfatione peccatorum,pramíü uíreinítatis annumerátz atq; pro pramío,impunitatem petunt:ucl certe ímpudentíorí uecordía coronandas cfTe fe pui tan:& ín reno coelorum caterís pracferendas:qua fibi tranforeflione mandatorum,aditü dau fereregní coclorum.INon omnís(Chriftus ínquít)quí dícit mihi; domine, dotníne:intrabit ín re^ gnum celorum: fed quí facituoluntatem patrís mei quiin ccclís eft, ipfe intrabit ín reenum ctlorum. Memínerínt ftultas uírgines a fponfi ianuis reppellendas: dicendum cís nefcio uos.Illífa; iuneendas effe,de quibus diis ipfe ait: Multi dicent mihi ín illa díe/;Domíne dre:nó: neín nomínetuo dzmonía eíecímus?& ín nomíne tuo uirtutes multas fecímus?Et tunc confite bor illisAmen dico uobís;nefcío uos:Difcedite a me omnes qui operamíni iniquitate, Tibi uero -: longe AD DEMETRIADEM C longe eftaliauia inerediendá:quz feculi amore calcato,femper cogitádo qua dei πε προσ licam tc exhibere αἷς uírginem:quz tam fpiritu fancto Gj corpore,dni przftolarís aduentum:& animx tux lampadi.fanctorü iueíter operum ínfundis oleum: δὲ fapiéribus iuncta uíreinibus, in fponfi obuíam przpararis.Fugienda tibi lata illa uía eft,quam multorum ad mortem euntíü comitatus tctít:Ft ad uitam xterná;angufti íllías itínerís quod paucí reperiunt, callis tenendus eft.Depofuifti iam impedimenta ucl maxíma:& omne quícqda fpiritalis uitae curfu,uel retar dat,uel reuocat,príma flatím conuerfione uícifti.R efpuifti οοἰποῆ uoluptatem,pofterítatis ay tam,illecebras delítiarum, fxculí pompam,díuítíarü cupidíné,& cam Paulo potes dicere: Mihi mundus crucifixus eft; S ego mundo. Cuíus tale príncipiá eft,qualis debet efle perfectio? Hac mihi tu uirtutéhunc anímü etíam ín relíqs affer:cacp αἱ mentis qua uítiorü occafiones depuli fti,uítía nunc pfa refpue.O metur morum fanctítate uírgínitas,& perfectum eradiuitz perfe &ío fübfequatur.Certe fi fcularis uíta tibi placuiffet:dares operam,ne quis te diuitiis, ne quis| corporalibus ornamentís,ne quís rerum omníum pompa δέ honore pracederet: nunc quoníá diuerfum ftadium,diuerfam uítam defyderat, cura ne quís te ín bene uíuendo tranfcendat:ne quís morá fanctítate faperetinequis ribí in uirtutibus praferatur. Et ín illis qua ante diximus, non crat tuumtut aut tu omnes uínceres,aut nemo te. Cuncta err ílla foris petuntur: δὲ quícqd aliande fperatur;aliená eft.Hac uero ín tua poteftate funt,& uere ppría, qux non extrínfecis ueníunt fed ín ipfocorde e enerant.Tlla em necomnis qui quatit ínuenit,nec quí inueneritfem per tenet:quía ut ea comodare;íta& etípere cafus poteft.Hizc aüt δὲ omnis quí απατίς inuenit: & q inuencríterípi fibi nácg tímet. fta em fola bona funt:qua fine uolütate,necinuenimus.ali quando,nec perdímus.Flabes ergo& híc per qua: metíto prxponarisalijs,imo híc magís.Nam corporalis nobilitas atqj opulentía,tuorá íntellieatur effe;non tua.Spírítales uero díuitías, nul lus εἰδί practer te conferre poterit. In hísergo iure laudanda cs: ín hís merito cxterís praferéda es:qua nifi ex te,& ín teeffe non poffunt. Àn fola ifta πίτα eft, qua certamen non habeat de pro fectu:& ín qua unufquifay hoctantum debeat permanere quod ccepit:nec ullo augmenti defy/ detrio ad maíora contendatzEtcü ín omnibus mundi ftudijs.profectu non fatientur hoies: hic tantum ccepíffe fufficiet;Feruentiffimi ín terrenís.fríoidiffii ín cceleftibus fumus.Et fammam in rebus paruís exhibentes alacritatem,ad maiora torpefcimus. Confyderare pudet quantus fit feruor in feculo, qua cura fingula quz; ftudia hominá quotídie ad perfectíora nítantur. Lítte rarum ardor,nulla prorfus xtate extinguitut,ímo(ut fzcularís authorís utar fententía)ipfa mags xtate inflámatür, Diuitíarum amor írifatiabilis eftexpleri nefcit bonorü cupido.Celeré ha/ Díturz res finc.finefine quxrun£.Nos diuíná fapientiá,cceleftes díuitías,immortales honotes, pigra quadam diffimulatione neglieimus:& fpiritales αιτίας, aut ne attíngimus quídé: autfi leuiter deguftauerímus,cótínuo nos putamus effe fatíatos. Aliter nos diuina fapientia ad fuas ínuítat epulas.Quí edit me(inquít)adhuc efuríet:& quí me bibít;adhuc fitiet. Nullus und talibus expletur epulís:necalíquádo patitur de fatíetate faftidíum, Táto unufquifqy capaciot, tan to auídíor erít, quanto inde plus haufcrít.Dris ín cuangelío;Beatí;ait;qui efuriunt& fitiantíu^ fticiáxquoniá ipfi faturabuntur, Vult ei efuríre nos hic femp ac[είτε iufticia: ut ín futuro.iufti cia: retributione fatiemur Cófyderanda uís ipfa uerborü eft:& íta nobis defyderanda eft iufti/ cía:ut ín fame ucl fití;cibus delyderatur ac potus.Et hoc omnibus ín cómune eft dicendum hís, qui immortalis uíta: promiffa defyderát. Iam ταῦ eft eftímare quanti animo pra'ftare debeas: qua: maíorís pramíj defyderío, plus facere propofuifti, cg uel alijs neceffe cft. Apoftolus defini; eus Chrifti uíteinem:longe cam feparauít a nupta:& diuerfis ftudiis fingularítatis merítü com^ iugijcp díuifit. Innupta(inquit)& αἴτσο,οοσίεας quz dei funt:quomodo placeat deo: ut fit fan^ ἕλα corpore δὲ fpiritu. Ὁ ux aüt nupta efb;cogitat quz funt mundi:quomodo placeat uiro fuo. Q uz:corpore& fpirítu fancta eft;nec ín membrís,nec ín mente delínquit.Delínquere auténon ín caufa caftíratís tantü cfle poteft:fed etíam in quacüqs parte íufti cíac, Quáuís em uírgo corpore;uíroo fit fpiritu:& nihilominus,aut manibus,aut oculís,aut auribus peccet, aut línoua: quo^ modo corpore fancta dícenda eft? Deinde fi uel odío infecta;uel inuídía,ucl auarícia,ucl iracun dia fit: quomodo fpiritu obtínet(anctitatem? Etfi nupta qua amore coníugij, cogitat io modo DE VIRGINITATE:$0. 9 γα ΔΆ modo ρἰατεαείτο fuo:quátá liberis relinquat:quac uaríjs müdi aftrícta απο rarius ad uoléüta; ἢ t tes tl is sni My ἴων IS re lr gi tni η lis tig: ΤῊ Mim lining s lutis ipd bin nardi rh: tím quis a apa αἱ diu iu wid [tai i ἐμ vii si ntu 77) μ y Td "d 7 ' tédeirefpicit:tamé de peccatis excafare fe nó poteft;quid faciet uirgo, qux foluta ab oib9 htii9 .xüdiimpedimétis ac libera,[το ἃ quandá caftítatís ingreffa eftzSí uis itagp propofití ταί τα’ pinus&quare moribus, per omnía déo eopulari:fi leuc ac fuaue íugü Chriftifuauius tibi καίω uís facere:nüc maxíme ín beata uíta curá ímpende: nunc ftude; ut calenté recentis fide - óuerfionis,nouus femper ardor accendat:& in tenera adhuc atate facilius fanctz couerfatióis fus inolefcat.Quicqd inte primü inftituerís,hoc manebit:& ad ínitiorü tuorü regulá;relíqua . gita decurret. Finis ín ipfo exordío cogitandus eft. Qualis ad íllà ultimà dié puenire cupís;ta/ . lisnuncíam effe conare.Cofuetudo eftqua autuítíaaut uirtutes alit. Quzq ín his plurímà . galet;cá quibus ab íneüite atate fimul creuerít.Optimi funtad inftitutioné mor prími quíqs - anni. Habét ein ínfelentüi quiddá δὲ molle,quod facile formari queat:atqp ad arbitríü uolen; εἰς trahí:& ín cunctis fere rebus citius affuefcitur omnequod tenerá eft. Nouellas adhuc& dix fitm radicis arbufculas,dá ad omné ἀπό fequaces fant:ín quálibet partem flecti facile eft. Quznatura deem curuatz,cito ad arbítríü colentís corrigütur, Tenera adhuc& prímz zta tisanimalía, fine labore domari folent.Quantoqy cítíus a uagádi libertate diffueta fant: tanto fadliusuel colla íugo,ucl frenis ora infuefcát.Ipa quoqy litteram: ftudia.tenerís meliusinferun£ ingeniis Idqy penitus inhacrere fenfib?folet;quod primitus federít ín méte.Hocidem plurímü etiáínbeneuiuendi ratione ualet:dum adhuc mobilis eftztas:& animus duci acilisexercenda ᾿ boniconfuctudo,& iugí meditatione cofirmanda eft. Occupandi eft optimis rebus íngeniü: ᾿&fanctx conuerfatíonis ufus altíus inferendus eft. Tuncuero ad perfectionis fafticium απ musafcendit:& lonez confuetudinis beneficio utítur ad bene uiuendi facultatem, Ἐξ uirtutes fuas ipfe etíam miratus fecum, quodammodo ín fe putabit natum effe quod didicit, Refpice obfecto quantum aa tc fanctitatis auia materg; expectant:quz cum te quafi nouum& illu(tre quoddálumengeneri fuo natum effe putát: nunc ín te folam omné curam απίπ tranftulecát: & ppofiti tui curfum, míris ftudijs ac fauore faccendüt. Οὔ ipfe te ad honeftatémorü abit eunte atate formaucrínt:nunca te uínci cupiüt:tuáq, uictoríá{πᾶ laudé effe putant:quag: eere gíaerga deü fides ín pfeflione tua maxime datuit:cü te iam nuptijs parata,(imul atq; aliud uelle dídícerüt,míra cotínuo affenfus celeritate,ad id quod clegeras,cohortatz funt. Et trepidá patatefententíá;uolütatís fux authoritate firmauerüt:tuüq; uoti cómune feceruntsqua cam multos fuorü ín altiflimo dionítatis eradu uíderint, denullo[τὰ ut de te aliquádo ltatzc funt. Nihileii tam magná, nihil tam przclarü in quocj uíderát.Sola quippe praftítifti eeneri tuo, quodlóea retro tate nó habuit. Lícet ediderit uirilis fexus memorabiles cofulatus:& amplif fimi ordinis faftus,illuftris famili nomina frequés audierit, nihiluncg tam£ ín genere ueftro hoc tuo honore fuit praftátíussquí non corporali aluo:fed in libro memoriz: immortalis ín/ fextuscft.Cü exceperint ílli heatrales toto orbe plaufus:miraq, acdlamandi cofpiratione infi gnía confulá merita ct uulgus exprefferitllonge tamé ταί honoris eft eloría maíor:qua: gau díum ín coelis fecit,angelífqy lactíciá. Der te er no meretrículz locapletan£, fed aluntur uiroines Chrifti:nó uenator& auriga ditantur.fed fuftentátur pauperes Chrifti. Ad confulatá eorá di uerfictotius orbís;puínciarad quas domus ueftra potentia extédítur:peregrínas feras δὲ igno) taanimalía tranfmiferunt:quz crudelis arena:(οἱ ucl fuo;uel hominü fanguine cruentarent, Adteuro electa: quxqy uírgínes mittütur:quas tu pdofiffimá munus offeras deo;tuoq; exé pload ppetuá puoces caftítaté:nó tibi, fed tecá deo feruituras.Hac pfeffiois tux gloría rumo tecelebrí uuleata eft percüctos:&t íta ad couerfationétuá totus exultauit orbis:it quod prz ία’ gé&í eaudío uíx adhuc homiínes credere poterát,id femp uídeant optaffe. Multum his initiis, multu fama: tuz odore fufpenfi:oés mirá de te nefcio qd audire defyderát.Et q pfeffionis tua: - Cognouere uirtuté:nüc couerfatíonís expectant.In te nunc puta cunctor ora oculofq; conuet fos:& ad fpectaculü uítse tua: totü cofedifTe mundü.Caue ne per te tantorü anímí offendant'; necmínus ín te ínueníát Cj requirüt. Verü quid ego tecá de hoibus ago: eorüq; de te expecta; tíonéad cohortationé tuá traho? De? ipfe omniíü rector ac dfis:ci omí angelorá militia certa mentuum fpectat:tibíq; cotra díabolü dimicáti parat aternítatis coroná,& ccelefte prxzmiü in dtamentá uictorix facit.Huictanto fpectaculo uíde qué animü, quá debeas afferre uirtuté:& ^ B s certamínís C-certamínis magnitadiné de expeti dignitate metire. Hic(4; tibi ín Boc agone fübeüido: prepa cura fit:hícprímus accínctus/nternitionis bellá uírtute deuincere:& aduerfum día. olí caftra ín οἵα pcepta dei íuraresnectantümodo dedínare ποείτα, fed iuffa cóplere. Neq; em tibi fufficita malis ociofam effe,fí ociofa fueris a bonis:ca lex dei duplici mandatorüi genere di ftincta[εδ mala prohibens, bona imperet:atq; ab utraq, parte contemptü fuí uetet. Non em, folum ille ferus cotempfit drim,qui phibíta fecerít:fed q δὲ iuffa no fecerít, Díctaa nobis pau. loante fententia eft:O mnis arbor qua: nó facit fructá boni,excíde£& ín igné mittet.Et blan dimur nobis fi malís fructibus non grauemur;quí dánandi futmus.fi a bonis fteriles manferí;, inus Tuxta Πᾶς intelligentia;abfcindet pater oém palmitéfructü no ferenté ín filio.Et qui acce; ptütalentü ín fudario abfcódit:quafi inutilis feruus,S nequá damnat a drio.INec mínuifTe fo; lum,.fed δὲ nó auxiffe culpabile eft. Nó ideo aliqua putes cotemnenda effe mádata,quíaleuiora funt.Fam em maxima illa ὅρ mínima a deo imperata funt:& cotemptus cüíufcüqy praecepti pr cipientís íniuría eft. Vnde beatus Paulus damat& docet:O mía facite fine murmutatíoe δὲ ha fitationeut fitis irreprehenfibiles δὲ fimplices.ficut filij dei immaculati,in medío natióís praute δὲ peruerfa: inter quos lucetís ficut lumínaría in hoc müdo.Remoremur hícuírgo paulifper:& Beiofiffimas margaritas quibus exornáda eft fponfa Chrifti;per fingula apoftoli uerba penfe: inus.Omnía(inquit)facite.|No ením quafi ad arbitri noftrü,quadà ex mádatís dei debemus. eligere fed generaliter uniuerfa coplere.INecalíqua pracepta eius quafi uilía munufcula acpat ua contemnere:fed imperantis in oibus maieftaté afpicere.INullü quippe mandatü dei cótépti bile nobis uideri poteft, fi eius femp cogitemus author ἔπε murmuratióe δὲ harfitatióe. Viles & ignobiles diios,palam cótemní uídemusa feraulís:eifqy ad minima quay praecepta in facié tefifti folere.At hocin pfonas nobilesiíá no admitti£: quátoqy potétíores dní,táto ferui ad obe dicntíá proníorcs funt, cq difficiliora prxcipiunt, libétius audiütur, Certe ad regis imperii; ít οὓς parati funt,& in peinctu obediétiz coftítuti:ut etía optent iuberi.Et no folü bene metí tutos efTe fc credác.fi iuffa fecerint. fed tácg iam meruiffent quod íuffi funt, ita p dignitate pra cipiétis feruitiá beneficij loco ducif.Nobís uero deus ipfe;aterna illa maíeftas ineffabilis atq; in aftimabilis poteftas:facras litteras& ucre adorandos pceptom: fuoríi apíces míttít:& non fta: tím cüi gaudio acueneratíóe fufcipimus:nec pro magno ducimus beneficío;tátz actam illuftris poteftatis imperíü:maxime cü no iubentís quarítur cómodá fed utilítas fubfequétis:uerü eco tratío faftidiofo ac remiffo animo,fuperborü acnequá feruorü more: ín os diii redamamus€ dicimus:Durü eftarduü eft;no poflumus,hoies fumus.fragilí carne circüdamur. O caxam in/ Γιπία,Ο profaná temerítaté. Duplici ignorátía accufamus deü fcientízzut uídea£ nefcire quod fccit;nefcire quod iuffit:quafi oblitus fragilitatis humanas;cuíus author ipfe eft, impofuerit ho; mini mandata qua ferre nó poffit.Símulq;(proh nefas)afcribimus íníquitaté íufto, pío crude litatem:dá οὔ prímo ímpoflibile aliquid pracepiffe cóquerímur.Deínde p his damnandá pu tamus homínéab eo qux uítare nó potuit:ut(quod εἰ fufpicari faarilegia eft)uideat deus nó tam faluté noftrá quaíiffe c poená.Itaqs Apoftolus fciens a drio iuftíciazac maieftatis nihilím poffibile effe peeptiauferta nobis uítíti murmurádi. Ὁ uod tácutícy nafci folet: cü aut iníqua funt qux íubétur, aut ubétís mínus dígna perfona eft. Quid tergiuerfamur íncaffum,& prd pícnti opponimus natura fragilitatézINemo magis nouit menfurá αὐτί noftrarü, p quí ipfas uites nobis dedit. Nec quifcg melius quantü poflimus intelligit; qui ipam uirtute nobispof/ fe donauit.IN ecímpoflibilealíquid uoluit ímperare;quí iuftus eft;nec dánaturus homine fuit, gro eo quod uítare nó potuít,qui píus eft.Sequit: Vt fitis irteprehéfibiles& fimplices ad oém motü perfectioné, Vnü hoc fufficere ucrbii poteftiquod ctíá ín epifcopo eligendo deus quati iubet.Quá em circüfpecta uita εἴ Ὁ fancta eftqua isiepbenfienisimumes Quis aüt fan ctior poteft οἴο, δρα uera: fimplicitatis uirtute tenens,nácj aliud corde promittit; iud oreuul τας menti£.Sicut filij dei immaculati. ING eft exhortatio uehemétior.cj quia nos fcriptura dicá nafilios dei uocat.Quis em nó erubefcat;& metuat táto patre agere alíquid indignü;ut ασ αν cítur dei filius.ipfe efficiat uítij ferauszEt idcirco adíügit;ut fimus immaculati. Neq; ením con uenit ín filis deí,qa ipfe eft fons iufticz; peccati macula reperiri, In tnedíio nationis praua&p uetfz;hoceftdicere.Quáuis infinita uos cingat peccantíü multitudo:& innumera. fint exépla icu ih: 2;, uitioru Rel LLM rw Eu -' DE VIRGINITATÉ. 50. Δ üitiorü:uostamen ita cceleftis natiuitatis memores effe debetis,üt inter malos uiuétes,oimema lá uíncatis.Inter quos lucetís aít ficut luminaríain hoc müdo.Er rurfum in euangelio legimus: Tuncíufti fulgebunt ficut fol ín regno patrís eorü.Cóparatur uíta pramío,ut q ín futuro folis fulgore donadi funt;híciam fimili iuftíciz caritate refplendeant:& infideliá cxcitaté,operibus fanctitatis illuminét.Huic loco ille fenfus aptandus eft;qué ad Corínthíos idé Apoftolus diffe rens ait: Δία darítas folis,alia darítaslunzealía daritas ftellará.Stella aüt a ftella differt in dari; tateffic& refurrectio mortuos» Difpares funt ín regno coclon: per fingulorü meríta manfioes; Diuerfitas em operü, diuerfitaté facit przmíorü:quantüg, alíqs hic in fanctítate fulferít;tantà ibifuleebitin honore.Hücergo ad oém morü pfectioné mentis acié intende, δὲ ad ccelefte pi mid ccelefté uitá para, Refplédeat oib?dariffimi in modü fiderís fanctitas uirpínis:& futuri p; mij magnitudine, de nouitate couerfatioís oftédat. Tibi facilior in bonis curfus eft,quáa malon: animi cofüetudo nó retinet.INec tímem?,ne tea uíirtutib?uitia retardét;& maliona díaboli femi βα Chrifti frucénecen&lNa fi etía illí q longo peccandi ufubonü E ROME obruere natu; tx inftaurari p poenitentia poffunt:& mutata uolütateuiuédi;confuetudiné cofuetudine extín guere,ac optimi quiqg depeflimis fierí:quanto magis tu potes illa fuperarea quibus fuperata Bóes:cüí n6 tam expellenda funt uitia dj refellenda?Q uz utiq; non fufcipete facilius εἴς, Ὁ fe mel füfcepta deponere. INecuero eorü táta dulcedo eft,ut ea debeamus pferre uirtutib?, οἴ nec in oibus fit delectationis illecebra,& a plrifqy ea etíá qua uidentur dulciffima,refpuant. Duo αδᾳ funt ex oibus uitia, qux maxíme hoies decipiunt fui uoluptate; gula(alicet aclibido:quz dcponcreeo diffieilius eft,quo eís uti dulcíus eft:& tamé hac uitía tà molefta,tácy delectatione fai periculofa:ita a multis calcarí uíditn?,ut tota atate uirgines pmanferínt ín füma abftinétia: Vtde illis τατοᾶ, poft ἀο[ίείαις longü fluxit,& inueteratü ufum libidinis;caftitati ac téperai tz: fe dederint:& utrüqy uitíü,cotraría fibí uirtute mutaucrint.Aliorü uero uítione eft longe di ucrfa ratioxqua ci nihil habeátiocüditatistamémultü amaritudinis habét,quasq; οὔ ad uitan dum multo fint faciliora,raro a qbus uítétur inuenies.Quid oro te ínuide,delectatioís praftat inuídia:qué fecretís qbufdá cófcientiz unculislitor ipfe decerpit,& aliená felicítaté tormétum eius facit? Quid uero alter ab odío ens acipit;nifi horribiles anima tenebras, δὲ confufaz métís horroré? Q α uultu femp animoq; moerente;uoto quo alteri uult nocere feipm cruciat? Quid aüt íracüdo,füror fuus cofert:qué fxuiflimis exagítatü ftímulis cofcientíz:ita ab omi cor filio acméte deturbat,ut dà irafcit,infanire credat? Similiter curre per fingula; inueníes tot aní/ iz torméta quot uítía qua utíq, eo facili?uinci poffunt quo nulla illicit nos uoluptate. Quá to illud difficilius, quanto durius, ut de caftítatís labore taceá;abftinere auíno carnibufqy,ipo quoq etíá oleo, δὲ uílem fine his cb poft biduü interdü.triduü αρ uix capere?Fracta íeiunijs uigilijfq membra, fomenta balneí contemnere;neceffarías res negare corporí,& uim quandá am naturx? Da tant ín cxtetís magnitudiné animi, uide quid nó poffís efficere.5ed nos (proh pudor)quadá delectatioe peccati:cü ín qbufdá oftédimus quandáuím nature noftrz, . inalisomnítio torpefcimus.Et quí uoluptates corpís,uirtutü amore cotempfim?,rurfum amo/ tuition: torméta fufcipimus.Atqy ita malís noftrís cedimus,ut ea nec putemus pofle deponi. Quod hoc quafo confilium, qua ná hac noua uíuédi ratio eft? Res difficiles& laboris plenas fecurus ageredíor,& faciliora nó poffe fierí credo. Vinco maxima,uincendus a paruis, Excelía &atdua indefeffus exupero,& cá uenit ad plana deficio.Libenter fugio quod delectat,& nolo üitare quod crucíat, Verü hacc eorá funt;qua dei uoluntate contépta;id(οἱ petunt, quod lau; défacllíus iínuenít, quod cito exit ín famá: morum uero bona qua fecretíora funt neglígüt. T us üeto quac calcafti mundá& cócupifcétías eíus:ut calcato eo, gradü tibi quédáafcendédi ad coe/ lá faceres, mundi eloríá ne requiras.Illi antá placere ftude:cuí fepe difplicet quod hoibus pla; ct:& qui ipfa hominü iudicia udicaturus eft. Abftinétía tua δὲ ieiunium eo magis deo grata funt,quo cii fanctis morib?offerütur:ut qux ín alijs funt umbracula uítiorü;in te fint ornaméta αἰτατᾶ, Refpice obfecroad ipfam qua apud de illuftrata es dignitatéqua p baptifmá ín ἀεί filio enata es, rurfumqs p confecrationé uirgínitatis.fponfa Chrifti efle coepifti.Ex utroqy híc tufhonor te ad follicitudíné tuí ppofit admoneat. At nullus debet effe ibí neglígétízloc?,ubí tam pralara feruáda funt,Preciofior quasqy ucftis timidíus euftodit a macula. Multo quafita εν:; 3 auro |j η H ll iunt tutus tete παει ] " n jl ρα MAD DEMETRIADEM. C aurogemma,maioti follicitudine poffidetur:& generaliter grandi cara magna quz qy feraan£, Vnde&tufi teipfam bene cuftodire capis,debes honoré cu femp ρτοςία; cogitare. Tanto em fe unufafcy neeligentius utítur:quáto fe exíftimat uilioré.NG οὗ alíá caufam mags nobis in(cripturis diuínis tam frequéter filiorü dei nomé imponit:ut illud quod dic per pphetamz Ft cgo ero uobís in patré,& uos erítis míhi ín filios δὲ filías, dicit dris oipotens, Et Apoftolusi Eftote imitatores dei.ficut filij chariffimí.Et beatus Iohánes inquit, Chariffimi,nác filij dei fu; mus,& nondü apparuít gd erímus:Scimus quoníá cá apparuerit, fimiles οἱ erímus;quoniá ui debim? εὖ ficuti eft:utq habet hácfpem,in eo fanctificet fe ficut ille fanct?eft. V ult nobis coclej Πα docttinz díenitaté qua donati fumus frequ&er ingerere,& honoré noftrá peccádi pudoré facere. ἢ εἰ dns ipfe ad pfectam nos benignitaté uocansait:Dilioite ínímicos ueftros)bene facite his quí oderüt uos:Et,orate pro perfequétibus δὲ calumniantib9uos,ut fitis filij patris ue; ftri quí ín celís eft. ING eft ein quod fic hoies deo facit amabiles,ut pietas métís& bonitas, quae tanta in Chriftiano effe debet, ut etiá ín malís abundet:deíqy itnítet Béniuolentíá,qui fole fui otíti facit fup bonos& malos,& pluit(up iuftos& iníuftos.Hoc tag; tibi, uel in prímís abfite ut nemíni uel ín uerbo etíá noceas:ut ín oibus qbufcüq; poterís pdefle ftudeas,& neuicé quidé mali reddens pro malís bona(dicéte Apoftolo)reftituas.Nücj detractío exore uíreinis proce dar. Vilíü fatis hominü eft;&(πᾶ laudé quarentiü,alios uiles facere:quía alteríus uituperatióe felaudarí putant.Et quí fuo meríto placere n6 poffunt. placere uolát ín coparatioe peiorü. Pa rum díximus,no folá ipfa nó detrahas,fed ne detrahenti qdem aliquádo credas.Peffimum eft hoc uítiü;quod alterá uilé facit uideri. NG minus auribus cj língua fugías detra&tioné.Scripta rz memor efto qux dícit:Nó eris confentaneus derogátibus aduerfus proximü tuü,& noacdi; Ρίο fap illo peccatá.Et alibiSepi aures tuas fpinis,& noli audire linguá nequa, Accufator eft eim auditor,qui facit detractatoréqui fi auertat aures,& uultá cótrahat;ac oculos abnuédo com tíneat:male loquenté etíá tacens arpuit;ut difcat no libéter dícere,quod didicerit no libenter au diri, Sollícitá fatis οτί tuo cuftodíá pone, INon ein eft qcd ín nobis quo facilius peccare pofi mus d lingua. Vnde fanctus Iacobus ill effe pfectum afferít:qui nó offendit ín uerbo.Ex fari ptura dícit:Mors δὲ uita eft ín manib? lingua. Mentiri at, maledicere atqy iurare;linoua tua ne Ícat:Quía δὲ osquod mentít ocidit animá.Et q maledicunt,regnü dei non poffidebunt, iuxta Apoftolá.Etíurare ipfe Chriftus;phibuitquí dixit: Ego aüt díco uobis,nó iurare oino.Et rar; fum:Sít auté fermo uefler,eft eft,non πότ πο aüt amplius eft;a malo eft. Apoftolus breui; ter orís uítía refecans ait: Omnis fermo malus ex oreueftro nó pcedat fed fit quis bonusad adi ficationé fidei,ut det gratia audiétibus. Sit aüt fermo uíreínis prudens,modeftus δὲ rarus:nec tam zloquétía preciofus δρ pudore.Miren£ omes tuá te tacente uerecundi,te loquéte ρταάξ) tíam.Mite ac placidá femp aloquíü tuü.Ornet mixta cii grauitate fuauítas,ci pudorefapienz tía, Sít certa atqy librata, fui opportunitate eratiflima,filentij uetbicy ratio. INecundg om. níno uirgínisos loquat;ut tacuiffe melius fit.Cü ingenti cautione debet loqui,cui non foli ma lus.fed etíá ociofus fermo uítandus eft.Summa tibi fcientia fit;notícia fumma,uítía, uírtutefag. diftinguerexqua dp femp cótraría fibi fint;aliqua tamé cx eís tanta íungun fimilítudine;ut difcerni omníno uix poffint. Quá multi em fupetbíam libertatisloco ducunt, adulationé pro: hüilitate fufcipiunt, malicia prudentiz amplectütur uíce,& ftultíciá fimplicitatis nomini impo/ nunt atcy fallacíac peffima decepti fimilitudine,uitijs pro uirtutibus eloríantur. Et cgdp hec οἵα fübtiliffima intelligentía debeas feparare:cunctafq; uirtutes cum fuis líneis infequédo, nuf ép prorfus abícedere:praxcipue tamé fictá humilitaté fuciés;illà fectare quz uera eft,quá Chri ftus docuít humilítaté;in qua nó fit fupbía índufa; Multi em huíus uírtutis umbráueritaté ei? fequuntur pauci. Perfacile eft em aliquá uefté habere contéptain,falutare fubmiffius,manus δὲ enua deofculari,ínclínato in terrá capite oculifq; deiectis, hüilitaté ac manfuetudiné polliceri; gem uoce tenuíg; fermones infríngere,fufpirare crebríus,& ad omne uerbü peccatoré ac mife/ tü fe damare.Et fi uelleui fermone offenfus fit:cótinuo attollere fupercilii leuare ceruicé,& deli catü illum orís fonum ínfano repente damore mutare. Alíam nos humilitaté Chriftus docuits quí nosad exemplum fuü hortatur.dicens:Difcite a me,quía mitis fum δὲ humilis corde. Quí cá maledíceretur nó maledícebat,cum pateretur non cómínabatur. Quá nobís--- δεν Gun E tus Petrus -— ODE VIRGINITATE.$0. IO M Δ tusPetrus infinuat.Mericordesinqui)& humiles;non reddentes malá pro tnalo,nec male ΄: ἊΝ dictum pro maledicto. Aufetantur omnía figmenta uerborü«effent fimulati eeftus,& ante ος in vafionem fermo placidus. Virü humilé patientía oftendit íniuríz, Nullus ergo uncg in mente n tua ullius fit aítij locas. Nihil ín te fuperburn, níhil arrogans, nihil deniq; faftidiofum.Apud " deá non i quicd humilitate fublímius.Ipfe loquit per pphetá:Sup quealiü requíefcam,nifi e fap humil£& quiet; X trementéi fermones meos?Et nücp ín írá exardefcat animus, quod eft s. femínariü odij.'antus menté tuá repleat tímor deí,ut indignarí omnino nó audeas:& írá me/ hy, ti uíncas.Beatus Apoftolus müdás anímá noftrá, eamqy in habítacalá dei przparans,damat s& diit:O mnís amaritudo δὲ íra& indignatio,& damor,& blaf; phemía auferatur a uobis cum omni malicia, Adulatores ut ínímicos cauequorü fermones fuper οἰε molles,& ipfi funt iacu Ri la.Corrüpunt fiétis laudibus leues animas,& male credulis mentibus,blandü uulnus infieunt, . Creuit hocín noftra atate uítíü,& ín ultimo fine ftetitznecíá augeri poteft. In Πᾶς οὓς nos fcho ἰὰ láftudiiq; dedimus,ut officii putemus illudere, Quodqy ipfi ab alijs libenter accípím*:id alijs Ni quafi quoddá munus offerim?.Et fpe recipienda laudis,eos a qbus laudari uolumus,ante lau, Ms[iiim adulantiü refiftimus uerbis ad facié,& ín fecreto métís fauemus. Maximüg fru Bis&ü coepifTe nos ducimus, fí uel fictis laudibus praedicamur, Nec cogitamus quod ipfi fumus, κὰ fed quid alteris cfle uidemur, Vnde eo perducta res eft,ut neglecta ueritate merítí,de fola opi/ ti nionecuremus:qui teftimoniü uítz noftrz;no a confcientía noftra.fed a fama petimus. Beata mn: mens eft quz perfecte hoc uítíü uíncit,& necadulatur aliquádo,nec adulanti credít:quz nec de m^.&ipitalterü;necip fa decipitur: tantáq; hoc malum necfacit aliquádo,nec patitur. Nihil ung in Wo te fi&um fitnihil omníno fucatü.Cofcientiá tuá qux certe deo femp patet,ín multitudine uer "i farí puta. Nücg aliud corde teneas;aliud ore proferas.Quicquid pudet dicere, pudeat etíam co ida gítare, Illud uero notum iam oibus atq; díuulgati eft; utilis. ῳ huíc propofito neceffaría w Β eftieiuniorá&abftinentiz uirtus:maxime ín hís annis, ín quibus corpori maíor ας ineft, iM INon manducare ítaq; carné;neq; bibere uínü,;apoftolíca uoce laudatà eft. Quicquid illud qd hii inflammare corpus poteft,quod fomentü fugeerit uoluptati, caftitatis amore fugiendum eft, 1 WNectamen ίτα magno huius rei labore erauari te uolumus,ut fub ipo ftatim onere fuccumbas, Iu per quod multi dü nímío feruore mentis ratíoné fuarü uíríü non habent, fubíto conciderutit, hor& peneante debilítaté,cj fanctitaté de ,ppofito fuo cofecuti funt. Optímus eftín omní re mo» sn dus& laudabilis ubíqy méfura.Corpus nó frangendá.fed regendü eft. Sintergo moderata& TE fancta/fimplicía in omni métís humilitate íeíunia:qua ita attenuent corpus,ne anímü eleuents qu: neres humilitatis eignat fuperbía,& uítía de uirtute nafcantur, Eeo(inquit)cum tnihi molefti qu effent índuebar cilicio,& humíliabam ín ieiunio anima meá. V eftís abíectio,dbí uilítas,ieiuntj ἐσ laffitudo,extinguere debent nó nutrire faperbía, Quis rem medicinzzuulnus facíat?& inde fa/ ῄν πα χάλι quzqyunde íam laa curanda funt? Aut qux füpeterít fpes falutis.fi ipfa animz reme [in día(intuenena? Laborem íeíuníj ταί, mífericordía: operacommendent:& abftinentía tua, pau ή petü refectione fit eratíor.Difis ἰσαμίέ per;ppheta:Mifericordia uolo,& nó f. acrificid. In euáge? Vis[ίο Chrifti uerba legímus:B eatí miferícordes,quoníá ipfi mifericordíá cofequentur.Sed quafo Ἢ hanccurá uíce tua auía maed fafcipiant.Illa: has partes pro te agant.Ill: thefaurü εμ in. ccel T. lüleuent.lllatá fit efurientes alere cibo;ueftíre nudos,uifitare infirmos,peregrinos tecto fafci, ji pere zterni fpe ργαπιή, Chrifto ín pauperibus fcenerari;quí díxitiQuodcungg feciftís uni ex T his fratribus meís mínímís,míhi feciftis. libi uero maxíme dum ín propofito maturefcat απ "T mus,ab omnibus occupationibus recedendum eft,& ome ftudium orhnifgg cura ín ornandís moribus exhibenda. Quibus íta uacare debes, totam occupare mentem: ut non diuitem te fentías efTe,jnec domínam.INobilítatís ad hoctantum memíneris, ut cum darítate generís,mo ΓῚ tum fan&ttate contendas:&cum nobilitate corporis, animi uírtute nobilior proficias. Ma/ αἱ gifq illa nobilitate eloríerís,qua: filios ἀεί& οοἰπατο ος Chrifti facit, Ad quam fi femper infpi a das:dum credis eaudíum te habere quod maíus eft, definís de eo quod mínus eft gloriari, is Omnis ifta ργατίατί generis dignitas,& ílluftre Anítij fanguinis decusad animam tranfferan, A tur, Illedarus,ille fablimis,ille fit nobilis,ille tunc integram nobilitatem fuam feruare fe putet, fi dedignetur feruíre uítijsab eifqs non faperari. ὦ quo em quis fuperatur,hui E: δὲ ντ C Quideim hacferuitute animi indignius: quidue turpius, cj ciim in eo atit dominaturodium, αὶ auttegnat inuidiacdg cum eum aut auarícía poffidet;aut captum ira tenet: uel certecaterafibi uitía uendícantzINon eft quod fibi aliquis de nobilitate generis blandiatur: fi ex meliore pay te fit famulus.Multo eft indignius mente feruire cj corpore.Superfluü arbitror te monere, d parca in procedendo debeas effe, αρ rara: ci tehocetíam fxcularis ab infantia honeftas docue; tít,& facile intelligas idtibí multo magis ín Μπας πίτα εἴς feruandü,quá maxime fecretá«σοι. o- Η n NN ΄ D«5- ry- η qu lud admoneo,ut ipfis quoq falutatioib?,qua tibi ín cubiculo tuo exhibéd füt.certiffimü moy μ dü ponasnó fint nímiz neg; qtidíanz,ne nó τᾶ officiücp inquíetudinépftareuideant.Etgeg ἃ" omne uítz tux tépus díuíno debeas operi cofecrare:& nullá prorfus horam a fpitítali profectu Lui n uacuá effe coueníat:cü tibi ín lege dni die ac nocte meditandá fit:debet tamé aliquis effe deter minatus δὲ cóftitutus horarü numerus,quo pleníus deo uaces,& qui te ad fumrná anímí íntea tíonéuelut quadá lege cótineat.O ptímü eft ergo huic operí matutinü deputari tempus, id eft|! melioré diei parté: δὲ ufq; ad horá tertíaanimá quotidie in coclefti agone certantem:hocuelut Ὶ fpiritalis quodá paleftrz exerceri eymnafio.His tu per fingulos dies horis, ín fecretiorí domns| parteora,daufo cubículo tuo. Adhibe tibi etíá ín urbe folíitudiné,& remota paulifp ab hoib*, ;ppíus deo iungere:afpectuiq; tuon: reddita lectionis fructü δὲ orationis oftende, INihil em ἄχ hoc fecreto magis agere debes,cg animá diuinis zloquijs pafcere. Et quantü εἰ p totá füfficere poflit diéhoc εᾶ iru dbo pínguíore fatíare.Ita fcripturas facras lege,ut femp memineris dei illa uerba effe;q lecé fuánon(οἱ fciri.fed etiá impleri iubet. Nihil em jpdeft facienda didiciffe, & nó facere,Optimeuteris lectióe diuina fi ο tibi adhibeas fpeculi uice:ut ibi uelut ad imaginé fuá ania refpiciat:& uel foeda quxqp corrigat;uel pulchra plus ornet.Lectioné frequéter interrü" pat oratio,& animá iugiter adhazrenté deo grata uicifTitudo fancti operís accédat. Nic te ipitut" ordo inftruatcceleftís híftorizNüc πέτα Dauid oblectet canticá, INuncSalomonis erudíat D fapientía;INüc ad tímoré dni increpatioes incitent pphetarü;INüc euágelíca& apoftolica perfe tío;te Chrifto in omni morü fanctitate Se Qe paráda funtmemoríz penitus infere: eaq, iugi medítatióe coferua.Quae maturanda funt frequéter reuolue;ut diuinü hoc ftudii δὲ: ετε]οίξίς fchola δὲ mores fimuluireinis ornent δὲ fenfum,tradantq tibi cá fapientia fanctítaté& Vnde fcriptura dicit:Qui quzrüt deü,inueniüt fapientiá cá iuftícia.Sit ait ipa lectio tépetata; ταί finé confilià no laffitudo imponat.NNam utímmoderata ieiunia& ardor abftínétíz,& enot incs ínordinatzq uieiliz,intéperantíx coarguütur:idqs nimietate fuí pariüt: ut πείρα poft ea,nec mediocríter quidé fieri poíTint: ta ftudiüi lectiois in rephenfioné intéperans cadít:qdqg laudabile eft in tépore fuo.fitde nimietate culpabile. Generaliter quidé fed breuiterftrictimg: ta dicendü eft;ín bonis quoqj rebus ασημί modü excefferit,uitiá eft. Magna eft;magna inquà δὲ" quz grandi ftudio cóftat,pfectz uítz ratio,cofummataq, fapiétiz eftfcire qd quo ínfequaris P inodo,& ad omnéactü pferendo confiliü;nihil facere quod feciffe poeniteat. Intra unius horae Bn fpatíü mutatur habitus,ieíunare;abftinere,pfallere,uieilare;nó tam ftudio opus habent dj uo ft luntate, Quilibet incipiens ftatim ut uoluerítad ifta pfectus eftzimo illi hoc facilius facete pofi à funt,quí recentis corporís uires de feculo ad;ppofitá afferunt. Mores uero mutare, fingulafqs ur üittutes ahítni formare in fe;atqp perficere;erandis ftudij eft; δὲ longz confüetudinis.Itag; mul ti ín hoc ppofito fenefcimus:& ea;ppter quz ad ipm ppofitü uenimus,non habemus. T ua ue"tq to coueríatío noua effe debet; mira erauitas patiétia,manfuetudo,pietas,quícquíd fanctius eft Ati atd; perfectius, quicquid magis deo te cómédare poteft,& maiore ín ccelo facere:id femper fe querejid femp amplectere,Sponfa Chrifti nihil debet effe ornatíus. Tanto maiore placédí ftu tay dío opus eftiquáto maior eft ille cui placend eft.Saculi uero uirgínes,qua fe nuptijs prepa:"y rant,& indulgentiam apoftolí;cg cofilium fequí malunt,magifqy amplectuntur incontinentia: remedíü, dp pramíü continétiz,ut fponfis placcant;eofqy ín amoré fuí magis íncítent: míra fe follicitadine formare ftudent,& naturalé corporis pulchritudiné& ornádi arte cómendant. He Re eft illis per dies fineulos cura peipua:decétibus fucis colorare facie, implicare auro críné,&ardé dd tes concharü lapides.capitis bonoré facere, fufpendere ex auribus patrimonia brachia ornare tt mohilibusaclatera,& indufas auro gemmas, collo ín pectus demittere. Non minorem fpon/ RS fus tuus requitít ornatum, qui cum uniuerfam ecclefiam falutarís aqua lauacro Ro fran"tl νὸν δ m 0} ine macu "AA M DE VIRGINITATE.$o. In fincimacula rügaq; teddiderit:quotidiecupit eam fier pulchriorem: ut femel a uítijs peccatifqg mádata.femp ornetur decore uirtutü.Et fi hoca tota reqrit ecdefia:ín qua δὲ uiduz cotinent& nupta:quantü putas expectat auírgíne,qux ex pulcherrímo hoc quodá ecdefix prato,uelut auguftior qdam flos uídc£ electa? Affume ergo omné illá ornatü;per qué placere Chrifto po; tes, Satis pulchrá deo crede facié tuá fi hoibus pulchra apparere πὸ ftudeas. Iftud ornamentá ferua capitis quod acquifiuífti chrifimatis facraméto:cü tibi ín cccleftis regní myfterium, díade/ ma quoddá regalis unctiois ímpofitü eft, Optima ornaméta funt auríü;uerba ἀεί, Ad ea fola aratus efle debetauditus uirginis:eaqp praciofiffimis lapidibus anteferre, Οἵα prorfus mem; ἐν decorétur operibus fanctítatís: totaqg uíreínalis animi pulchrítudo,gémati monilis inftar uarío uirtutá fulgore ref| plendeat. T ücuere cocupifcet rex decoré ταῦ, dicetqy ibíz Tota formo facspxima mea;& m acula nó eft ín te.Echxctibi ornaméta qua dixi:etíá eruntmuníméta ma xima:& qux ipfa te ornare deo,& contra diabolü armarepoflint;quí per leue ínterdum quod cq uitia adanímá ingreditur:& fi uirtutü ppugnacaula nó refiftant;noftro nos itio & cótinuo de hofte fit dris. Propter quod fcriptura nos adhortat,& dícit:Si fpiritus poteftaté habentis afcendetit fap teJocá tuü ne dimiferis.Ab eo íá tpe quo prímü per uírginitatís pfef? fionédfio cofecrata es.aduerfarij ín te creuit odí.Et quí aliena lucra pro fuís damnís habet: fe amifife ducit, quicquid te poffeffurá dolet. Grandi tibi opus eft uigilantia;erádicy cura;& tan; τὸ follicitius cauendus eft ínímícus:quanto apud deü dítíor efle cocpifti. Vacuus uiator δὲ nu dus.nó timet latronis infidías.Securus a nocturnis furibus dormit pauper,etíáfi dauftra nori muníat.Díuiti τοῖο opes fux latronís femp ímagínant occurfum,& iugi follicitudine nocti fomnüadimunt. Vnde cuz quoq; díuitiz;cceleftis thefaurus,ifta cautione indigent atq; σον dia. Quáto ditior es,tanto debes effe ui ir em plus poffidet,plus debet tímere ne p^ dat.Inuidere nó ceffat author iauidis Et quí femela deo ipfe proiectus eft, táto maiorí liuore torquetur:quáto alíqué apud εἴ uiderit daríoré. Qui inuidit Eux paradifum,quáto magis ínui det tibi regná coelo Cücta(míhí crede)ílle πᾶς circait(ut beatus Petrus aít)deuorádi te cupi/ dusiin modü rugíentis leonís íngredi£: uel more dolofi hoftis uniuerfa perluftrans,explorat. os adítusanimz tuz:an fit aliqd infirmü δὲ minus tutü; per quod poffit irrepere. Rímaf πᾶς ille oía:& fingula quxqp practétans, quarit uulneri locá:cuíus tu ínfidías follicíte debes puide/ rexut ὅ οὔ Paulo no ignores aftutías εἰ, Quí cà terribiles díabolí poteftates princípatufag de» fcribar:nos nihilomín?horta£ ad pugnáhoftíüq; uím pádit,ut augeat follicitudiné militü.INo| eii uult nos efTe tímidos.fed paratos. Τοπία; nó fugá fuadet.fed arma fuegerit.Propterea,iny quit, Accipite arma ἀείτας poffitis refiftere ín die ίσος ín oibus pfecti ftare. Acftatím inflru. méta fingula fpíritalis pugna tradés,addidit δὲ díxit:5tate ergo fuccíncti lábos ueftros ín ueri? tate:& induti loricá iufticiz,& calcíati pedes in pparatíóe euágelij padis:ín oibus aflumétes ἴσαι εἴ fideiin quo poffitís οἵα tela nequiffimi ígnea extinguere:& galeá falutis affutníte,& gladiá fpiritus qd'eft uerbü dei p oém orationé& obfecrationé,Et quoníá de hoc bello lícet etía foemi nis triáphare;fufcipe hzcarma Paulí,& tátí hortatíóe ducis certá pfume uictoria, Fac em ficu oia inftruméta pofTideas,(οσα peedes ad prelíà fpiritale;nec pauebis díabol cá toto exerci/. tu fito,Cadent em a latere tuo mille,& decé milia a dextrís tuís: ad te ait nó appropínquabüte Beatus quoq; Iacobus ille Chrifti mílesemerítus,nó minore nobís authoritate de hoc bello uí &oríá pollice: Subditi(inquit)eftote deo:refiftite aiit diabolo δὲ fugiet auobís, Oftendit quo. tefiftere debeatmus díabolo, fi πεί αρ fimus fubditi deo, εἰαίῳ faciédo uolütatéut diuina etíam metcamur gratía:& facilius nequá fpiritui auxilio fanctifpüs refiftam?.Necy uero aperta cotra Ros pugnat acíe:nec publica nobifcü fronte congredi£. fed dolo uíncitac fraude, noftraq; cotra nosuti&uolütate. De cofenfaaduerfariorü uires acdipit,noftroq nos(ut did foletiugulat οἷαι dío.Infitmus hoftis eft q non poteft aíncere nifi uolenté.Procula nobís defperatio;pcul ois a animo recedat pauor aduerfariorü.INó adiuuemus.fed uíncamus aduerfaríos.Dát illi qdé co/ fili fed noftri εἰ οἱ eligere;uel refpuere quod függerüt.INo ením cogendo,fed faadédo πο! cent. Nó extorquét a nobís cofenfum.fed expetüt. Vnde ctiá Ananiz dícít: Quare tentauít cot tuü Satanas métíri te fpüifancto? Quod πα illi Apoftol? nücg ímputaret,fi id abfq ipfi?uo lütate diabolus feciffct.Ipa eti&Euaiácodépat a diio:qaab co qué potcrat μυ νο pr. ες εί ἔ ει--AD DEMETRIADEM. INec em meruifleta diio iuftícia puniri quxuicta eft;nifi uincere ipfa potuiffecFTuius negffimi hoftíscft illauel príma calliditas,& ars dolí plena.fatigare cogitatioib? rudes anímas:& noucl, lis in ppofito métibus de ipa interd couerfatioe afferre moaeroré:ut facile ab hui?rei pfectu de terreatur animus,cuius initia amara cognouctít.Itacy folet tam fordidas nonücg& impías coy gitatiGes inferre métizut q tétatur, dá fu illud putat efe quod cocitar, deteriore fe per fpirità immüdü ppofito fuo arbitre£ effectum, multoq; purioré animá πας fe credat, cá adhue rcs[πρου]ί amaret. Vult em hís qbus inuidet callidiffimus inimicus horroré ippofiti ex d« fpera, tíoc facere fanctitatis;ut cos obfidente tríftícia,& fi a ppofito nó reuocat;certe retineat a profe Ctu.Propter quod maxime fanctarü tibi fcripturarü ftudia diligendá eftzilluminanda díuinis zloquijs anima:& corufcante dei uerbo,díaboli repellendac funttenebra.Cito em fueit ille ab ea aníma quá fermo díuinus illuminat:quz cceleftibus femp co itationib?occupaf. nquaaffi . duü eft dei uerbü;cuius uim nequá fpiritus no poteft ferre.Et idcirco beat?íllud Apoftolus fpi ritalis belli intercxtera infttuméta gladio cóparauit.Eft aát tutiffimü atq; pfectázut affuefcat animus follicita femp peruieilícy cuftodía difcernere cogitatioes fuas:& ad prímü aními tmotü ucl probare;uel reprobare quod cogitat:ut uel bonas cogítatióes alat,uel ftatím extínguat ma, las.Hinc náq; fons eft boni,& quod origo Ρεκδάϊ, οἵᾳ inpétis delicti in cogitatioe príncipia eftqua unüquodq, opus uelut in quadá cordis tabula depingit antecg faciat, Nam fiue ille actus fiue fermo fitut pferatur:ante dífponit& coeitationü cófilio difcermit quod füturü eft, Vides dj breui interdu momento quac ifta quis cogitet cogitatacy perficiatznec quictg οἴπο, . uel lingua;uel manu,ceterifq; membrís agi£ nifi cogitationes ante dictaucrint. Vnde& diis ín euangclio dicit: De corde hoís peedunt cogitatióes malx adulterii fornicatio homicidia far; ta/falía teftímoniía,auaricia;nequítía.dolus,impudicita,oculus malus,blafphemia,fu pbia, ftul tícia. Tec funt qux coinquínát hoies.Ois ergo follícitudo tua,omnis intentío debet cffe in au ftodia.Ibi te maxime oportet obferuare peccatii;ubi nafci folet:ftatím ορ ad prímá tétatíois re pugnare facié:& malá antedg crefcat extíneuete.Nec em expectandá eft augmeti eíus reí,qua: timeri debet a paruo:& qua táto facilius uincit;quáto οἱ cítius repugnatur.]dco damat fcriptu, ra diuína:O mni cuftodía ferua cor εαῦ χ eo em exítus uitz.Diftineuendà eft φᾶς ínter(ας togitatioes,qbus uolütas fauct,quas cá dilectioe amplectit:& inter eas cogitatióes,qua tenuís umbra modo pteruolare mente folent:fefedfftantámodo,uel tránfeüdo monflrare:quas στ! εἰ Ἰύπους uocant. Vel certe ínter illas quz repugnáti acínuito animo fugeeruntur,qbus mens cá horrore quodá reníti£ ac refiftit:gbus ut cotriftat admiffis,ita eaudet expulfis. In illis quidem quz fe leuítet méti oftendát,& quafi fugiédo demonftrant fc: nec pecaatü omníno, nec puena eft.Inhisaütcü qbusalicgdíu anima luctatur,gbus refiftit uoluntas,z'quale certamen eft.Aut em confentímus, δὲ uincimur:aut refpuímus,& uícimus,& acquirímus de pugna uictoriam. In. illa ereo tantümodo cogitatioe peccati eft:qui fueceftioni cofenfum metis dedit:quae malum fai blande fouet, qua in factá geftit erumpere.Huiufmodi cogitatio etiá ἢ ex aliquo impedi/ tacafu,no impleat uoluntaténihilominus actioe crímínís códemnat£a diio:ut illud in euange; lío legim?:Qui uíderít(inquit)mulieré ad cocupifcendü eá:íá moechat?eft εᾶ in corde fao apud deü:cuí nora funt οἷα etia antecj fiant. Volütas pfecta faciendi,reputatur pro opere facti.Qua de redebes(fepe eii repeto quod fieri femel uoloyfanctas fcripturas fine intermiffióe medita/ fi.Hifq; tuá replere menté& malís cogítatioibus loci auferens,diuínis animi fenfibus occupa re:quátüq deu diligas,ex dilectice levis eius oftendere. Vnde fcrí ptura dicit: Qui timét diim, inquirétquod beneplacitü eft illiz& η diligüt eü,replebütur lege eius. Tuncfenties quantá ad eius amoré adíuuette fapiétiarquantá fit in te diuina legis auxili:& dro cii Dauid leta can tabis:In corde meo abfcodi xloquía tua;utnó peccétibi.Excitandus eft eim f; piritalib?ftimulis femper anímus:& maiori quotídie ardore renouandus. Orationis inftantía:illuminatio lectior nís:follícitudo uigiliarum:& diurna δὲ nocturna eíus incitamenta funt. Nihil ením ín hoc pro/ pofito ocío deteríus eftquod non folummodo non acquirit noua, fed etíam parata confu mit.Sanctz uitz ratio proceffu gaudet δὲ crefcit, cefTatione torpefcit& deficit. Quotidianis ac recentibus uirtutum incrementis mens ínftauranda eft:& uíuendí nobis hoc íter: non de eranfacto, fed de reliquo metiendum.Quamdiu fumus in hoc corpore, nundy nos dee : um Ξ ε- 1 eL E EI. πὶ tg ἐπὶ "mu pis um ἐπι {πὶ t ὑπ DR di Br: Mh "pti Lu "4l bl Yol) ui dit; sg Vn gai sqit i pini μῷ I. p (ὦ m ttd [uno obit ur | i DE VIRGINITATE,^ ο, 12, ur A fectum ueniffe ctedamus.Sic enim melíus peruenitur, T'amdiu non relabimur retro, cj diiad priora contendímus.At ubi ceeperímus ftare; defcendímus:noftrüg; non proeredi.íam reuerti eft. Ceflet οιπιαίς ignauía,& inutilis de prateríto labore fecuritas.Si uolumus non rcdítecurren dácft, Apoftolus de díein diéuiuens deo: no quídante fecifTet,fed quid facere deberet femper attendens, dicebat: Fratres,ego me non arbitror comprehendifle aliquidiunum auté que qui», dem unt retro oblíuifcens:ad ea ueto qua: funt priora me extendés: ad deftínatum perfequor brauíum fuperna uocationis dei.Si beatus Paulus uas electionis: quí ira Chriftà indutus erat, ut díceret: Viuo autem íam non ego,uíuít uero ín me Chríftusradhuctamen fe extendít,adhué crefcit& proficí:quíd nos facere debemus, quibus optandum eft,ut in fine noftro,Pauli prínci^ jo comparemur?Ergo tu hunc imítare quí dixit: Imítatores mei cftote, ficut δὲ ego Chrifti, Oblíuifcere omne practerítü:& quotidíe ínchoare te puta: ne pro prafenti díe quo debes ferui tedeo,praterítum ímputes.Optíme quafita cuftodics.fi femper ínquíras.Damnum parata fen απο parare ceffauerís, Dicas forfitan, Grandis labor cft.Sed refpice quod pmiffam eft.Om» ne opusleue fieri folet,cum eíus precium cogitatur:& fpes pra mij folatíum eft laborís. Sic di^ mus agrícola,ínaratum díu campum,& pinguíores ocio glebastuíolento uomere fcídiffe fe eau ἀει, δὲ mirum ín modum ipa operis difficultate lztus,fpem fegetis,de labore metítur.Síc nego dator auidus,maría contemnít:fpectare aufus fluctuum fpumas,rabiemq uentorum. Dumqg ín omni labore acperículo lucrum cogítat:& lafitudinem fimul obliuifcitur& tímorem. Confy deraquafo maguitudíné praxmíj ταί, Π tamen confyderati poteft;quicquíd immenfum eft. poft abfceílum animz;poft carnís interit; poft fauillas& cinerem,ín meliorem ftatü uirgo reparane dà cs. Mandatum terrx corpus ín coelum eleuandum eft:& mortale tu immortalitatis hono^ re mutandü eft. Poft hac angelorum es donanda confortio:teenü acceptura ccelorü: ac ín pet: petuii manfüra οἴ Chrífto.Quid ergo retríbues diio pro omníbus qux retribuit tibi?Quid tá to remuneratore dignum facíes? Aut qué laborem durü putabis,cuius tanta funt przmía? Vn debeatus Apoftolus:Nulle(inquit)funt condignze paffiones huíus téporís ad futuram eloría, qux reuelabitur ín nobís.Q uíd eii dignum uel facere;ucl patí poffumus ín breui hoctempore uitz noftra:cum id immortalitate fit compenfandum? Propter quod ídem Apoftolus aít: Id ei quod ín prafenti fcculo eft momentaneum acleuc tribulationis noftra: fupra modum ín: fablímítate eternum eloríze pondus operatur ín nobís.Refpuantur honorcs,defpicíantur diui tiz.Ipfa quoq; uíta noftra;martyrij amore contemnatur.Et hec omnía etíam fi pro«ternítatis przmio non darentur,eífent tamen quádoqy perítura, Amittunt etíá hoc illi qui femper ουρίας poffidere.Quá multos memoría noftra retínet ín maxímís honoribus acdíuitijs conftitutos.re pente de fummo íllo potentia faftioío concidifle:& eos quí tumore clati;aliud quiddam cj ho mínes effe fe putabant, exitu tandé fuo docuifle nos quid fuerínt.Quíd em ín hoc müdo ftabí lez Q uíd uero firmum eftzquíd porro non breue δὲ íncertum,& cafuí nó feruiens? Quale iftud boni eft;quod femper tímceas amíttere? quod uel auferendü abs te metuas, uclate relinque dá(cias? INá& fi nullo erípíatur cafu,ucl morte certe perdendü eft. Et fi uíta noftra tendat pet milleannos:& ad extremá illá totíus díé atatis,quotidíana delítiarü uoluptate ueníamus:qua/ lehocquafo díu eft,quod finc deletur? Aut quis illias aoluptatís fructus eft:quí ftatim ut ceffa uerit uidebit tibi nó fuiffet Ac íam tráfactü uítz tux tépus animo reuolue.Nonne uídebi£ εἰν bi umbra quzdá fuiffe quod tráfijt:& ad inftar fomnij tenuís,incertü efIe ofmeqd' uidet coc idé& decrepítus fenex fentíre poteft:cui cóuenít dicere cum ppheta:Dies mei ficut umbra de dínauerát,& ego ficut fcená arui.Quod fi hacc etíam hic poflumus dícere:ubí cguís breuís,tamé quía przfens eítuíta ifta,magni pendítur:quid ín futuro dicturi fumus, ubi maíorí acternitatis fcientía.tranfactá omne pro nihilo οσο tecü dilígéter reuoluens,& breuítaté uita: huíus «ternítatis cotemplatione def píciens:ípm quoq cotemptü müdi,maiorí anímí uírtute cótem^ ne:& ad illa tantü dié totá para te,in quo müdi οἱοτία fíniéda eft.Illá ínquá ἀξ qué faluator di ᾿ luuiocópatauit:q multos fallaci fecurítate deceptos:furtíuo(ut aít Apoft olus)coprehendit ad/ uentu. Quem beatus quoc Petrus defcribens aít:Adueniet auté díes diii ficut fur: ἐπ qua cocli magno impetu tránfibunt.Elementa uero a calore refoluent, Cá hac otnía difToluenda fi an AD DEMETRIADEM Ρ C quales οροιίοῖποσ ες ín fanctis conuerfationibus& píetatibus, expectantes€ properantes δι ín aduentu domíni ἀεί, πὶ quo cceli ardentes foluentur:& elementa ienís calore tabefcentzRe^ μ ceas factum eft,& quod ípa audifti;cum ad ftrídulz buccina fonum Gotthorumq; damorerm," lugubri oppreffa metudomína orbís Roma contremuit. Vbi tuncnobilítatis ordozubí certi&| dittincti illius dienitatís eraduszPertmíxta omnía δὲ timore confufa,omni domui planctus, δὲ μ &qualís fuít per cunctos pauor. Vnum erat feruus δὲ nobilis, Eadem omnibus íthaeo triortís: Ps niííí quía magíseam timebant ílliquíbus faerat uíta iucundíor.Si íta mortales tímemus hoftes" δὲ humanam manü:quíd faciemus cum dangore terribili tuba intonare de ccelo ceeperít: δὲ ad"T illam archangeli uocem,omni bucína daríorem,totus ἤπια! remugíet mundus?aim uiderím? gh fupernosnon manufacta arma concutí fed δὲ uirtutes celorum cómouerí.ficut propheta dícit pi cum üenerít domínus ponere orbem terrae defertum,& peccatores perdere ex eo: quis tücno ut bís pauor,quz caligo, qua: tenebrascum nos Περί ac totiens admonitos: δὲ tamer imparatos"μ diesilleteppererit? l'unc(inquit)plangent fuper fe omnes tribus tetra: δὲ αἰάεδαπε filium: ho^"m mínís déníentem ín nubibus coclí cam uírtute multa& tmnaíeftate. l'unc dicent montibus,cadite"m fuper nos:& collibus,opctíte r10s:& petrís.aperíte uos nobis. Verum haceorum fint, quí uaríjs- sli huíus mundi detenti curís,de mundínon cogitant fine. Tuuero cuí aduentus Chrifti dierum^ T noctíumqs meditatio eft;axí pro confcíentiz: purítate;domíni eftopráda prxfentiarquxcófumv 66 i matíonem[ρου quafi certum pramíj ταί tempus expectas,exultationem de ccelo capíes,nó εἰ’ ld morem, Tuncením tu fanctorum míxta choris:& fanctís comitata uíreinibus, fponfo obuíam gi fabuolabís:& dices:Inueni quem quarfiuit anima mea.INecullius am temporís feparationem 6 ἃ tíraebíssquae femel immortalítatis οἰοτία, δὲ íncorruptionis fplendote donanda es:& cam Chri" fto femper futura es, Apoftolo dicente:Q uoníam ipfe dominus ín iuffu& ín uoce archangeli, ili & ín tuba dei defcendet de coclo:& mortui qui ín Chrifto fant refürgent prími.Deindenos qui. v D aítímus:qui relínquímur fimul rapiemur cum illis ín nubibus obuíá domino in aera:& ita fem ἴω pet cam Chrifto erímus.FLzc fit ioítur cura tua femper:hoc Παάφίαπιμας iugiter uíroínís corde m uoluantur.In hís totíus diei uerfetur labor.In hís nocturnus fomnus reponatur. In hoc aníma ita ruríus euícilet.Etenim nullus labor durus:nullum tempus longü uideri deb et;quo οἶοτία aet» m Βἰταείς acquitítur..: d dna μὲ AVGVSTINI ΕΤ ALIPII AD IVLIANAM. S hi :' j DEMETRIADIS VIRGINIS MATREM. T. «I Ominz debitis in Chrifto officiis honorandz δὲ merito illuftzi fili: Talianze, ΔΙ n Vl píus δὲ Auguftinus indomiíno falutem.Grate admodum nobis íucundeg; accidit: Aw ἢ utfimulnos conftitutos apud Hipponem,tuz reuerentiz litterz repperitent: qui: νὴ Bine) bus Πα fcripta redderemus,ueftra íncolumitate cognita gaudentes:uici(limq πο)[πι ftram quam uobis cordi effe confidimus, mutua dilectione nuncíantes,domína debítís ín Chri hg fto officijs honoranda δὲ merito ílluftris filía,Scíre autem uos optime fcímus:quantü uobís de NE beamus religionis affectuxquantaq; nobís δὲ apud deum δὲ ínter homínes fit cura de uobis, Li" cet emi uos perlítteras prímü:deinde etíá praxfentía corporali,pía δὲ catholica,hoceftuera mem"n bra Chrifti.exiguítas noftra cognouerít:tamen etíam per mínifteríum noftrum cam accepiffe^ ua tis uerbum auditus dei.ficut dicit Apoftolus:Accepiftis non utuerbum hominum:fed(icateft— ἂν uerbum dei. Cuíus mínífterij noftri; adiuuáte gratía& mifericordía faluatorís, ín domo ueftra ἴω tantus fructus exortus οἴστατ hamanís nuptiis íam paratís,fancta Demetrías fpirítalem fponfi"Mf illius praferretamplexum:cui fpeciofo pra: filijs hominum ad habendam fpirítus uberiorem Nu foccunditatem,nec amíttendam carnís integritatem,uírgínes nubunt, Nefcitemus autem quem hi admodum noftra illa tuncexhortatio afidelí& nobili uirgine fuiffet accepta: nifi nobís profe Ti ctis ci poftpaululü profeffa fuiffet fanctimoniam uírgínalem,hoc ingens dei donü quod pet η feruos uos quídem plantat& rígat:fed per feipfum incrementum dat nobis operaríjs puenif/ itg feueftrarum litterarum lztiffimo nuncio: ueraci teftimonio difceremus. Quz cü íta fint:ne/“ monos ty| Δ Qu UN li Qt) dm iSi "itt by mu lii ul Mm Qi [ἐν πίη sni T Ett a ἐμή ζω T rl wp -'tiauíttutis dei fit,& non ex no || AD IVETANAM; σοι 13 itio πος improbos dixerit, frin uobis adnfonendis: ut contrária eratize dei dogmata deuitetis,. tieceffitudine fumus propenfiore folliciti. Nam licet nos Apoftolus.non folum opportune:ue» rumetíam ímpegtune przdicando,uerbo inftare przcipiatznon tamen ín eorü homini nume». ro uos habemus, quibus fermo uel pagina noftra importuna uídeatur: quando id quod ad(a^ gam doctrínam non pertínettuos ut uigilanter euitetís,alloquimur,Flinc ergo eft,quod admofiitionem noftram tam grato animo fufcepiftis:ut ín epiftola tua ad quà nunc refcribimus, di» cetes:Sane quod me hortat reuerétía ueftra,ne indulgeam aures hís hominib9,quí prauís tra^ &atibus uenerandá fidem(epe corrumpunt:gratias uberes ago tam pia: admonítioni. Quod itaq; adiungis δὲ dicis: Sed nouerit facerdotium erm len meac domunculam meam ab huiufmodi perfonis effe difctetam: omnifc familia noftra, adeo catholicam fequitur fidem,ut ín nullam hzrefim aliquando deuiauerit;nec undg lapfa fit: non díco in eas fectas, qua uix ex^ piantut:fed nec in eas, qua paruos habereuidentur errores: hoc eft quod nos magiís,magifqs coimpellit ron tacere apud uos,de hís qui etíam illa quz: fana funt;uitíare conant.D'omü enim ueftram non paruam Chrifti ecdefíam deputamus; Nec fane paruus efterror illorum, qui pu» sancexnobifipfis nos habere, fi quid iufticiz, contínentiz, pietatis, caftitatis ín nobis eft: eo quod íta nos condiderit deus: uc ultra prater quod nobis reuclat fcientíam; nihil nos adiuuet: ütea qua facienda difcendo nouimus, etíam diligendo faciamus: naturam failicet atqj doctri, nam defínientes tantummodo cfTe dei eratíam δὲ adiutorium: ut íufte recteqy uíuamus. Ad habendam uero uoluntatem bonam, ubí eft hoc ipfum quod iufte uínimus:& ipfa charitas qux ín omnibus dei donís íta excellit;ut etíam deus dicta fitsqua una impletur ín nobis, fi quíd diuinz legis& admonitionis implemus ,. nolunt nos diuinitus adiuuati: fed nofipfos di^ &untarbíttío proprio nobis ad ifta fufficere, INon uobis uídeatur error ifte mediocris, profiterí ellechriftianos:nec uelle audire Apoftolum Chrifti, qui cam dixíffet: Charitas ἀεί diffufa eft fa cordibus noftris: ne quifcg eam habere nonnifi per proprium putaret arbítríum, continuo fübiunxit:Per fpititumfanctum quí datus eft nobís.Hanc magnam effe eratiarn faluatorís quí afcendít ín altum, captiuauit captiuitatem, δὲ dedit dona hominibus: quifquis nondum con^ | fiteturquantum δὲ dj exítíabiliter errec.intelligis. Quomodo ergo a uobis quibus taneam di^ le&ionem debemus admonendis,ut talía caueatis diffimulare poffemus, cum legiffemnus librü quem ad fanctam Demetríadem pium(cripferit;uel utrum ad uos peruenetit.ueftrís potius tefcriptis noffe uolumus. In quo libro(fi fas eft) legat uirgo Chrifti, unde credat uirginalem füam fanctitatem,omnefqy fpiritales diuitias non nífi ex feipía fibi ες, Διο íta prius qj fit plehiffime beata,difcat deo eíle( quod abfit) ingrata. Verba ením ad illam fcripta in eodem libro ffta fant.Habes ergo& híc(inquit)per qua merito prxponaris alíis, ímo hínc magis:ná corpoe talisnobilitas atq; opulentia tuorum íntellieunt;non tua effe.Spírituales uero diuitías nullus tibi prater te E Or poterit: in hís ergo iure laudanda, in hís metíto axtetís praferenda es: quz nifi ex te,& ín teefTe non poffunt.Cernís nempe quanta ín his uerbis fit cauenda pernities. Nam υπο; quod dictü e(t, non poffunt effe ifta bona nifi ín τε, optime δὲ ucrííTime dictá eft, ifte plane cibus eft.Quod ueroaít:INon nifi ex te, hocomníno uírus eft. Abfit ut haclibentet 'audíat αίτοο Chríftiquz píe intelligit ρτορτίᾶ paupettaté cordís humaní:& ídeo illic nifi fpota fifaidonis nefcit omari. Audiat ergo potius Apoftolum dicentem: Defponfauí uos uni uito Mone caftam exhibere Chrifto. Timeo auté ne ficut ferpés Eua feduxit ín uerfutia fua:fic& ueftrz: mentes corrumpantur a caftítate qux eft ín Chrifto.Et propterea de his απο; fpiritali, 'bus diuitíjs non iftum quí dicit: Nullus eas prater te tibí conferre poteft:& nifi exte,& ín te effe 'non poffunt:fed íllum audiat quí dícit:Habemus thefaurii iftum ín uafis fictilibus,ut eminen^ εἶν.Deipfa quoq; facra continentía uiroínalí, quod non fibi fic ex feíp[a:fed fit donum dei, cuis credentí uolentícy collatum:eundem audíat ueracem ία 'doctoré,quí cum hocageret, ait: Vellem omnes elTe ficut meipfum.Sed unufquífqy proprium :donum habera deo:alíus ficalius αὐτῷ fic. Audiat etíam ipfum non tantum(aum,fed uniuerfz *écefiz unicum fponfum,de tali caftítate atqy integritate dicentéNon omnes capiunt uerbum *hocfed quibus datum eft: uc intelligat ex eo quod habeat, tam magnum bonum atqj pado. ps C rum:fe «ο AD: IVLIANAM: rum: fe potíusdeo& domíno noftro erátías i debere, fj cuiufc aerbà, quod uelut exfe, ipfa id habeat.utnort dicamus affentantis adulatorís:ne de occultis homínutm temere iudicare. uídcamur,certe ertantis laudatorís audire, O mne quippe datum optímü,& omne donum per-. fectum defurfum eft(ficut etíá dicit apoftolus med cam. a patre lumínü. Hínc ergo, fancta uirginítasqua te filiauolenté gaudentéq; uicit: natu pofterior, actu prior, eenere ex ες, honoreante te,xtate fubfequés,fanctitate pracedens:in qua etíam tuum efle coepit, quod in te. efle non potuit.Illa quippe carnaliter non nupfit:ut non tantum fibi.fed etíam tibi ultra te fpi ritualíter augereturrquoníam& tu ea compenfatione mínor illa esquod íta nupfifti ut nafcere. εις dei dona funt;& ueftra quidem funt, fed non ex uobís. Habetís enim thefaurü iftum interrenís corporibus,& adhuc frailibus tanc ín uafis fictilibus: ut eminentía uirtutis fit dei, & non exuobis.Necmíremíni quía dicimus, δὲ ueftra effe,& ex uobis non effe. Nam δὲ panem, quotídianum dicimus nofttum: fed tamé addimus.da nobisne putetur effe ex nobis.Proinde. ficut fcriptá eft:Sine intermiffione orate.itr omnibus gratias agite. Oratís em ut perfeueranter δὲ proficienter habeatis, Gratías agítis;quia nó exuobis habetis.Quis eim uos ab illa ex Adam fnaíla mortis perdítionifq; difcernitz None ille quí uenit quxtere,& faluare quod perieratzAn uero qfi Aplo dícéte audierit homo: Quiíserm te dífcernit: refpofurus eft: Bona uoluntas mea, fidcs mea,iuftícia mea,S nó cotínuo qd' fequi£ audíturus:Q uid e habes qd' nó accepiftiz δὲ Δυτ δζ accepifti;quid eloríarís quafi nó acceperis? Nolumus ergo ut uírgo facra, οὔ audituel le, eit:Spititales díuitías nullus tibí prater te coferre potetít: ín hís ute laudanda,ín his metitocx terís praferéda es,qua nifi exte,& ía te effe nó poffunt;INolum? prorfus ita eloric£ quafi nó ac.' ceperít.Dicat quidézIn me funt deus uota τα, ας reddá laudes tíbi.Sed quía in illa n etí ex illa meminerit εἰ dicere: Dominein uoluntate tua. prafftitífti decorí meo uírtutéquia etfi etíá ex illa propter arbitrium propríü;fine quo nó operamur bonü:non tamé ficut ifte ἀῑχίε,αὖ nift ex Cae ab quippe arbitridnifi deí oratía iuuetur,nec ipfa bona uoluntas cffe ín homine* poteft. Deus eft em(inquit Apoftolus)qui operat in nobís,& uelle,& operati,pro bona uolun: tate, Non ficut ifti fentiunt tantummodo fciétíam reuelando:ut nouerímus.quíd facere debea; mus fed etíam infpirando charitaté: ut ea qux dífcendo nouerímus,etiam diligendo faciamus. Nam utíg nouerat ille cg magnum bonum effet contínentía, qui dicebat: Et cum fcirem,quía nemo efTe poteft continens nifi deus det, Non folum ergo fciebat quantum effet hoc bonum: δὲ Gp defyderabilíter efTet concupifcendum, nerumetíam quod nifi dante deo effe non poffet, Docuerat ením eum fapientia: nam hoc dicit.Et hocipfum erat fapientic fcire, cuíus effet hoc donum.NNectamé ei ícientía ifta fuffecit.fed aít:Adij domini,& precatus fum illum. Non igi£ tantummodo ín hoc nos adíuuat deus, ut fcíamus quíd agendum fit: uerumetíam ut amando agamusquod difcédo íam fcimus.INemo itaq; poteft effe nó folum fciens:uerumetiá cótinens, nifi deus det. Vnde cum íamille haberet fcientiá precaba£ ut haberet contínentiá:uteffet in illo quod fciebat.quía nó effet ex illo.Aut fi propter arbitrii propriü alíquantulá ex illo,non tamé nifi ex illorquía nemo poteft e(Te cótinens,nifi deus det. Ifte auté de fpíritualibus díuitijs;in qué bus eft utícy οείᾶ ipfa lumínofa,& fpeciofa cótinentía, non aítiín te;& exte effe poffunt.fed aít: nifi x te,in te efTe no poffunt:ut quéadmodá nó εἰ fant alibí,nifi ín illa:fic ei nó aliunde, nifi ex illa effe poffe credané:& ob hoc. quod míferator dominus a corde eíus auertat, fic gloric£ quafi nonacceperít.Et nos quídé de fancta uirginis difciplina,& humilitate chriftíana:in qua nutrita δὲ educata eft; hocexiftimamus:quod illa uerba cum legeret, fi tamen legit;íngemuit:& pectus humiliter tutudit, ac fortaffis δὲ fleuít: deum qy cui dicata& a d](anctificata eft fideliter orauit: ut quomo ílla nó funt uerba ípfius,fed uerba alteríus:ita non fit talis δὲ fides eíus,qua fe aliquid habere credat:de quo ínfe, non ín domino loríetur.Nam gloría quidem cíus ín ipfa eft:non. in uerbisalíenisficat Apoftolus dícit: Opus autem faum probet unufquifay:& tunceloríam habebitín femetípfo.& nó in altero.Sed abfit ut eloría fua ipfa Πε, δὲ non ille cui dicitur: Gloría mca δὲ exaltans caput meum: ita quippe eft ín ea falubriter eloría eíus: cum deus quí ín illa eft; ipfeefteloría εἰα5,8 quo babet omnía bona quibus eft bona.Ec habebit omnía quibus melíor erítínquanta ín hacuíta melior cfle poterit.Et quibus perfecta erít,quando fuerit díuina gratía rr non Wy ul u$ Δ Ni ῃ ζω i ἵν ud Ltd lil δὴ μη nig ὃν ἫΝ it Uo, ii) ἀμ "am tà tid {μὴ ori uua tix xum mi hor du p) ἡ jr ΠῚ jg ἡ ig tr p o jg jt d (in yii L AD IVLIANAM.$0. I4. nonhumana laude perfecta.In drio eim laudabitur anima eius;qui fatiauit ín bonis defyderià cius: quía& hoc defyderíü ipfe infpirauit,ne uirgo eíus ficín aliquo bono.elorietur quafi non acceperit. De hoc ergo eíus affectu,utrü ná fallamur,inde nos facpotius refcribendo certiores. Nam illud optíme nouimus,cii omnibus ueftris,cultores uos efle& fuifle índiuiduz trínitatis, Sednóhíncfolü error humanus obrepit:ut aliquid fecus fentíatur de indiuiduatrínitate.Sunt ei&alía ín quibus pernitíofiffime erratur: ficuti hoc eft; unde díutius fortaffe, quá fatis effec ueftrz fideli cafteqy prudentix in hac epiftola locuti fum?:cgcg qui bonü quod ex deo eft;ne ateíle ex deo,nefcimus οτί faciat íniuría nifi deo:ac per hociilli utíqy trinitati, quod mal abfit: a uobis, ficat abefe credimus, Abfit omnino ut tale aliquid ín animo nó dicimus πιο, εἰ facra tx uiroínis filiz tux;fed in cuiufqy extremi meriti famuli, uel famulz ueftrz liber ifte feceritzex quo nónulla uerba qua: facilius íntellíei poffent;ponenda credídím?. Si ait diligétius intenda tis.ctiá illa qua ibi uident uelut;p eratía fiue adiutorio dei dicere.fic inuenietis ambígua,ut pof (int referri;juel ad natur&;uel ad doctríná;uel ad remiffioné peccatori. Nam δὲ quod cófiteri(οὐ untur,orare nos debere ne íntremus ín tentationé; poflunt ad hoc referre: ut hactenus nos τοὶ fpondeantad id adiuuarí:quatenus orantibus atqy pulfantibus nobís aperiatur intelligentia uerítatis:ubi difcamus quíd facere debeamus,nó ut uíres accipíat uolütas noftra,qbus íd quod dícimus facímus.Et quod nobís ín eratía,uel adiutorio dei dicunt,dominü Chriftum bene uí; uendi propofitum exempli: ad eandem doctríná reuocant,quía fcilicet ín eius exemplo difci mus quemadmodü uiuere debeamus.INon autem uolunt ad hoc nos iuuarí,ut quod difcendo cogno(cimus, etíam diligendo faciamus. Aut certe in eodem libro inuenite aliquid fi poteftís, ubi excepta natura,excepto quod ad eadem naturá pertinet arbitrio uoluntatis,excepta remit fione pecatorá δὲ rcuclatione doctrinztale dcí adiutorium cofitetur,quale cofitetur& ille qui dixit: Cum fcírem quía nemo efle poteft continés ni(i deus det.Et hoc ipfum erat fapientiz,íci re cuíusctíam effet donum. Adij dominá& deprecatus fum illum.INeq; em ifte aut naturá pec cando uolebat accipere,ín qua conditus erat,aut de naturali uoluntatís arbítrío fatagebat cum quo códítus era:aut remiflioné peccatorü defyderabat:quin potius contínentiam,ne peccaret optabat,uel quid faciendum effet fcire capicbat:cum iam fe fcire fateretur, cuius effet hoc do; num.Sed utícy tantas uoluntatis uires:tantü dilectionis ardoré uolebat accipere fpiritu fapiens tiz qui fufficeret ad implendá magnitudinécontinentíaSi ergo alíquid tale inuenire potueri, tisuberrimas gratías agimus.fi refcribendo ínfinuare dígnemini.Satís em dicí no poteft quan tum cupiamus ín corum hominü fcriptisqui propter acrímoniá ατα; facundíá leguntur a plu rimis apertam confeffionem illius στατία reperíríquá uehementer commendat Apoftolus qui etíam méfuram fidei, fine qua impoffibile eft deo placere:ex qua iuftus uiuit: quz per dilectio; nem operatut:afitecj& fine qua omníno nulla cuíufcg opera bona exíftímanda funt.Quoniá omne quod nó eft ex fide,peccatü eft:deum dicit unicuíq partitum.INec fola reuelatione fcíen; tic nos díuínítus adiuuari: ut pie iufteq; uíuamus ín hoc fzeculo,qua: fine charitate inflat:ue/ tüctíam infpiratione charitatis ipfius,quz plenítudo leoís eft, qux cor noftrum ut fcientía no inlet xdificat.Sed adhucnufcg tale aliquíd ín eorum litterís potuímus inueníre, Maxime aüt hociín ifto libro effeuellemus,ex quo defcripta illapofuimus uerba:ubí uírgíné Chrifti,íta lau dans tancj fpirituales diuitías:nullus οἱ prater ipfam coferre poffit:& tancj nifi ex ipfa effe no poffint;nó uult eam ín diio eloríari, fed ficeloríari quafi non acceperit. In quo libro Φραίς nec ipfius, nec tz reuerentia: nomé exprefTerítitamen a matre uírginis,ut ad eam fcriberet,a fe po ftulati effe cómemorat.In quadam uero epiftola fua idem Pelagius,ubí& nomen fuum apct tiffime ponit;/nec nomen facra uirginis tacet:dicít ad eam fe fcripfiffe:& eiufdem fui operis tefti monío probare nitítur, fe eratíá dei,quàá uel tacere,ucl negare afleritur,apertiffime cófiteri.Sed utrá ipfe fitliber,in quo de fpititualibus diuitijs illa uerba pofuit;uel utrum ad ucftram perue nerít fanctítatem, refcriptís ueftrís petimus nos dignermíni facere certíores. CENSVRA EPISTOLAE SEQ. VENTIS,; Et hac fane nec ínfans eft,nec ínerudíta,non admodum difcrepans a fuperiorís epiftola ftilo,ab Hie tonymíano longe late díffides, Verum quod Geruntij memínit títulus,á ad Geruntiam Ícripfit Hie] tonymus,hínc opínor errorem títulí natum fuíffe, e ' 7 ΄ AD GERVNTII FILIAS DE CONTEMNENDA ΗΑΕΚΕΡΙΤΑΤΕ. zug Vncti mei fenfus affectu uobis uacant, etfi interím loco fegrecor: nam& uidere £ uos míhí uideor δὲ audire:tà me occupatü habetueftra dílectio.Ouod fi uos inuiy j| cem faciatís:cü illud impoffibile fit fieri per carné poffibile reddit ex fpirítuut fiac νεα duorü homínü corpus απ Nam ut probé etíam ueftra mecá uígilare colloquiaz acipite quid de hxeredítate,quod fug effiftis cogitátí altíus uidcatur,quoníá me ctíáin cartia/ lià arbitrum per fpíritalia delegiftis. Poflem quídé dicere:Quis me coftítuit íudicem,aut diuir foré ínter uos:fino ad ínfideles proccífiffet ífta fententia? Iudaorü em íncredulítas Μιας ἀπί re; fponfióe repercutitur, no ferítur. Nam ipfi aliquádo Iudzi ín ípo Moyfe uifitatione illá dni nó uidentes qua Aegyptíü fratris liberator occiderat:fequéticy die(ταιτῖ dífcordías εἰχαίαρ uoles fcdare;aufi funt dicere:Quís te coftítuit principem,aut iudicem fuper nos? Ac proínde fuo illis diis ore refpódit,quo amplíus cofutarentur.fi proderent falfo fe quxrere qué fpreuiffent, dicen te ipfo:Si credidifletis Moyfi,crederetis utiq; δὲ mihi.Sed quoníam& ego uefter fum,& uos ue τε Ício αμα[ο iudicia eius quí Aegyptium gaudenter occídit:& cà aduerfario,dü ín uía eftis, nítimíni cito cofcederare concordi, apud Iudxos fibi[πᾶ fententíá relinquem? fup ipfos α οᾶ protulere ueníenté. Nos humilibus de ἀπί lenitate dicemus: V obís datá eft fcire myfteríü. Ac proínde(ut ad exordíü díuerticuli reuertamur)hacreditaté illam uobis arbítror contemnenda; necalíquid a iudice fzculi ρου απ, Quomodo em uobis illos lícet adíre quí etíam fuo iudi cio nefcíunt ueritate? Quadoquidé Pilatus ex ipforum curia fic loquítur ad drim: Quid εἴξας títas?INempe híc íudex erat,& negocía caufafqy liticantiá libripende íuftíciz tanto ftatuto iu; re foluebat:& quid hicualebat facere:fi non nouerat uerítaté? Certe euangeliftz: adeo iuftum fuiffe Pilatum cómetmorant:ut innocente mallet abfolucre cj puníre:& tamen ueritatem quafi difcere cupíat,inquirit. Nam ueritatis pnoratio,interrogatíonis eft actío, Quid ergo dicemus? Inanes fine dubio mortaliutn curas,& uniformem mandialium rerum prodidit falfitat&ibig; iudicia uera non effe,ubi fint mentita negocia feq; ín rebus carentibus ueritate, carere uero iu; dicio iudicat.Quid em quafi noftrá apud illa tribunalia repetemus:fi(pferibente Apoftolo)ni hilíntulímus in hunc mundü:uerum necauferre quid poflumus? Si em nihil intulímus in hüc mundü ueniendo,& nihil auferre poterímus abeundo.Falfo aliquid noftrum hic effe dicimus, ubi nobís totus pene mundus alienus eft.De quo nobis quid iudexfaculi tribuere poterit, fi nihil natura donauit? Quid Pilatus ueritatis interrogator potíus qp prolator:quid inquá nift Barrabá:qué ideo Iudzi deo coeli praferüt:quía ad íudice(culi conuolarüt? In quo utíq; pfi dus populus nó τοῦ;[ο reatü accepit.Sed hzc de iudicio fint dicta non de negocio. Carter qd^ ad caufam ptínetno fol moneo,fed obteftor:ut fi Geruntiá p Chrifto offédiftisin ea offen fione duretis. Qui eim perfeueraueritufqy ín finem,híc faluus erít. Nam fi caufa offenfionis eft Chriftus, amplexandü eft impíj patrís elogium,non dolendü:ne recedamus a Chrifto,cuí nos illa exhzeredatio commendat, ficut fcriptum eft: Beati eftís cum perfecuti uos fucrint, δὲ male: dixerint nomíni ueftro τᾶζρ malo, propter fili hois: eaudete in illa díe& exultatezecce merces ucftra multa eft ín οοοῖο.Γ]αης mercedem offenfio illa prouídit;euius poenitet uerítatís. Quod fi uocatí ad drim ín imagine leuitard, fpirítalib?eladijs,corporcos occidiftis affectus:qué patré defyderatis? Vnus eft em pater nofter quí in coelis eft;ac pinde diis hereditas ueftra.In Chri Ito em poflidendü eft,quod cài Chrifto eft poffidendü. Ne reuertamíni ad mortuü quí fequi/ mini uiuenté. Mortui(inquit)fepelíant mortuos fuos. At fi íam pridem dixiftis:Pater,nó που’ mus te,ut teftamentá dii feruaretís:quíd adhucrepudiíati patrís quarítis teftamentüzHiceft ille gladius quí a diio per terras patré a filio feparaturus immiflus eft. Hoc eft uere círcücidere naturá, qd ludxi forma δὲ nó ueritate cuftodiunt, δὲ circácidere cultro petríno,Petra auté erat (πας.[ο utíq; quí dixit:Si quis amauerit patréaut matrem fup me,non eft me dignus.Hoc uos gladio utées;illos imitamini leuítas,ab interiori homine p exterioris ueftrí caftra currétes, o obuios affectus pro ἐπί amore iugulate: iuxta legiflatorís imperíum pertranfeütes prímü uit tutü exercítü cá redítu:xuidelicet ut przterita tranfeuntes,nec[αροα]ί mirabilibus inhzxrétes:ubi prímü ad eü qui nos mifit ín mandü cü foemoralí eladio redeamus,refiftentes nobis,remoran teíq; nos im i Iria "T i M bat (πὶ γι iría t hon htm fiut tul nr tif ἅψῃ " TESTAMENTVM GERVNTII.: 7$0. I$ A tefignóospropinquüá,pximum fratremq, ne per hos elongetur noftra perecrinatio, períma; mus:& hzca porta facíamus ad portá,id eft/ne cá ín porta oculi fratré fuero períecutus, portá fortaffe aurís obfideat, δέ per alíá portá pratermiffus occurrat. Ha fiquidem funt porc ani max noftra: p quas ad ill(culi blandíméta defcendüt:& per quas fenfus carnis introcüt:pet quas, ní(ilate ftrage facta uiam uirtutibus quadá impietate fecerimus, nuncj ad regem uera píctatis perueníre poterímus. Quod ubi pro ueftra deuotíone fueritís uitiliter executzftatím uobís ab ipo Moyfe talis facti laudatore dícetur,impleftis hodie manus dro:hoceft feculum, quí uobiscódítione carnís& fubftantia propinquus eft δὲ proximus:occidentes actus ueftros, manus funt,impleftís drio;cü nulli prater cg απο imperáti feruire annuiftis,Sic Abrahá diio m fuá, dum parrícidiü facere no recufatimpleuit. Qui filij füi.dum íllà deo armat, oblít? eft,& ín pracepti refpiciens maieftatéatrocítatem operationis nó dignatus eft retrectare, Im plentur μᾶς manus drio,cutm ἀπί occupantur ímperijs:cum diii tradit uoluntati;no homínis incipiunt efle fed deí: quádo nó affectui carnis obtéperant,fed díuinz fcruiunt iuffioni. Sic Iw dith ob libertaté ciuium uel faluté fe fub fpecie fornicationis impleuit deo, δὲ ínermís armatü, δὲ uirá mulier occidít.Sic uos diio plenz carnís affectibus tríüphatis,no απατατίς refugá, qui a uobis ctíáfi occurreret foret occidendus, Remittite pallíü tunicá detrahéti.Pecunia corum cà ipfis fit ín interitum, qui Chrifto pecuniam pratulerunt. Exeuntes femel de Sodoma, cuncta relinquamus ἱποξ 5, Videt Lotuxoris exemplo irá diii,qux in iram quía retrofpexit incurrit, Noluítuobífaim Geruntius ín cceleftibus habere parté:cur uos parte ex cenfu eíus defydera; tisin terris?Quod fi ille ueftra eloriofa tantopere contempfit:cur nó uos illius inhonorata con temnitis?Fette oro uos patienter fidei notas,ftíiemata Chriftiana,ecdefiz paupertaté Ferte in quá impudicorü elogia uirgínitatis heredes. V ifitatas uos effe cognofcite,& tanta uifitatione darificatas,ne parté cum infidelibus haberetís, Mundus ifte uos cà dno ueftro non agnouit,Si de(xculo effetis.fzculii uos amaret. Reges ἔσο! a filijs fuís tributa nó pofcunt.In domibus re gá fantqui mollibus ueftiuntur, Z;ebedeus Iacobü δὲ Iohanné no fequic. Sinite Geruntiü ín nauícula remanere cum retíbus: dummodo cum Apoftolis Chrifti íaceatis in pectore. Vac díui tbusquoníá receperunt confolationé fuá. Vobis auté filix in futuro confolatio ueftra debet: uobis exhzredatío illa, futura: hacreditatis ín cceleftibus fecit augmétum: uobis fua müdus ipe fübduxit;abi uos nó fuas effe cognouit: imo diris díues ardoribus,Lagaro in finu patrís Abra; bx recambente,torquetur.Et quid mírum fi pau perculus& peregrínus ín terra qdem aliena fe/ pulchrum emít Abrahama filijs eth? O uerítas nequeo em flere quín exdamé. Ὁ altitudo fapientiz δὲ fcientía: dei.Sepulchrü fibi patríarcha peregrinus emít? Quid eft fepulchrü. Locus eft quietís,ubi iuxta mundi ratíoné defunctorü corpora collocantur. Vera ergo intellicentíalo tum fibi requíetionis pater Abraham fide fua& cotemptu pecuniz: comparauit, Iftud fibi fe; pulchrum δὲ Paulínus nofter nuper ipfe díuitijscum fua matrefamilias comparauít,qui conuet fatíoc fzeculi moríentes,a mundíalibus operibus iam quiefcunt, dicéte Apoftolo:Mortuí ením eftis,& uíta ueftra abfcondita eft cái Chrifto ín deo.Et íteri:Si auté mortui fumus cá. Chrífto, eedímus quía fimul uiuemus cum Chrifto. Ίος εἴ illud duplex fepulchrü,exteríorís homínis & interioris quies una, Nam fi homo ex duabus fubftantijs conftat,meríto δὲ fepulchrum du; plex habere debebit:ut cum alterutra fübftantía ín fuam naturá diffocíata remeauerit, tequíes utrq; non defit. Quoniá aum ex corpore& anima homo fit:tamen necaníma finecorpore ho mo αἰεί poteft;neccorpus fine anima homo cft:cum tamen anima& corpus fithomo.Sed ubí hocnomen quod ex duobus nomínibus fuis, proprie tertium duorum cómixtione perficitur, eorum di(Tidío fuerit uacaatum, fua fingulis loca ad requiem cenfentur,quoníam utrüqy uiuit & moríc utrüq;.INá ficut prxter hanc uità alía uita eft beatoreiita practer hanc morté mors alía impiotüeft.Sed inter hancuítam δὲ mortem,atq illam uitam& morte íntercft hocquod ift natura ἴσης, Πα: funt merítorum. Atq; íta duplex fepulchrá δὲ natura debetur δὲ meritis, Hoc fepulchtum fibi duplex patreffamilias iftí,de quibus locuti futnus prouiderunt,qui fenatü,ho; hores diuitias relinquendo,mortuis íllis uidebantur, quibus nati efle uidentur eam dum ui; - TESTAMENTVM GERVNTII,: uunt mottuí.Ecce unum fepulchrum, ín quo conuerfatio ucterís hominis cum crepundijs fux nobilíratis abfconditur.Illud crítalíud,cum ipfum corpus quod natur lece caducum eft,ditz folutum rcüertetur ín terram:de qua fcriptum eft: T'etra ος δὲ ín terram ibis,anima tamen in re fiíeerío requiefcente.Nam quí duplex fibi fepulchrum nolucrít coparare, habebit forfitan iux; ta conditionem naturz, ubi corpus tortale condatur,non habebit iuxta meriti legem, ubi aníma requícícat.Quod quídem íta conftitatum eft,ut mors ifta qux per diffolutionem ani; tnz generatur& corporís,media fit& duarum uitarum.Dis em homínem neceffecft mori: δὲ bís ci uita debetur.Nam δὲ beatus Paulus duas breuiter uitas defignauit, dicendo: Pietas auté ad omnia ualet, protniffionem habés uítz,& cíus qux nunceft δὲ futura.Et beatus Iohannes ín Apocalypfi duas mortes oftédit,dicendo:In cos mors fecunda non habet poteftaté.Secun dá em dixit, quía eft& príma.Sed illud nobis magna ratíóe tractandá;& diligéi circüfpectio ne prouidédum eftian ante íftam mortem,quie feparationc(ut díxi)animze οοτροτί[α; genera tur,morí fzculo huíc(anathematicatis fi poteft dici, omnibus eius uoluptatíbusquz nobis ex tra líneam uítalís fubftantiz mundi copijs fugeeruntur)malímus:an poft naturalem interit quí animá corpufq; difcernit. Vnde δὲ interítus dicit; quod ínter ipa eat;ac mediü fe inter duas fubftantíasqua hominem fuí coniugatione facicbant;tertíum illum eradum perfecta fubftan tix fublaturus immergat.Quoníam quí híc mortuus fuerítmundi uoluptatibus non utendo, & corporis ftímulos obterendo, confepultus effe uidetur cum Chrifto:& fi confepultus,utíqs in fepulchro fine quo effe on poteft fepultura.Fluic δὲ mors alía communis illa debetur,quz animama uinculis corporís foluít& liberat: cui corpori aque fuum fepulchrum,& fua fepul/ tura debetur.Hiís duabus mortibus poft gemínum fepulchrum,beata ílla& perpetua uita fuc, cedit. Caterum quí totum mundum híc lucrifeceritambiendo,rapíendo: quoniá híc facta car; είς mortíficare contempfit;poft iftam naturalem mortem,quam tranfire non poffumus, dici£ tnetríto uno δὲ fimplici fepulchro effe conditus,uel potíus commendatus: δὲ in fecundam mor; tem mifer íncurrítqua plena eft δὲ dolorum aternítate& lachrymarü perpetuítate. Hac funt ítaq; duo fepulchra,qua fibi& Paulinus uir fingularis ad imaginem patriarcha: follicitiffimus requifiuit. Vnum,ubi δὲ ueterem hominem cum actibus fuís fpolíatus occuleret:& licet πετά corpus depofuifIet;carnalia non haberet in carne: aliud, ubi corpore ípfo cam uenerit domi nus confringere terram eíus expofito,anímam collocet ín quicte,ut fidei tüc pater ille hac filijs contemptu(ut díximus)peciníz comparauít:ín quo díues cum paupere non potuit recubare, Huc omnes peregrínos müdí/hucegenteshucetiam exharedatos pro Chrifto fzcularibus τοὶ cipiet teftamentis.Ideoq; necueftieium habuit ín hacterra,quoníá nemo quí e fequereturín/ uentus eft. Ac nuncuos filíze confidite,qua: ex eo ueftigium Abrahz eftís,exquo detetra non efTc ccepiftis. Obfequímini uoluntati patris ueftrí: caíus corruptela obfecutze non eftísqui uobisa filiis Heth fepulchrum emit: quod fibi& cxterís füís noluít comparare: apud quos utíg mortux eftís,quando cum eís id quod uíui in mundo poffederínt;non tenetis. Gratiafag illi femper agite,qui uos hoc fecitueftigium non habere:ut ibi cum Lagaro finum Abraha πα! d ergo ille pecuníam,uos fepulchrü. Ille imagines efcarutm, uos requiem pro phetarum,| CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS. Nóabhorreta[11ο Pauliní,cuíus extant aliquot ad diui Auguftinü epiftolze ficuti necfufior. Vefg íneptü fit ín tàta fcriptorá turba,quos illa ferebat aetas díuinare cui? fit: przffertím cà extent paucíffíma, Vt Hieronymo tribueret, illud anfam prebuit, qd' ad Marcella fcripta fít,ad quá& alías ílle fcripferat, AD MARCELLAM VT ADVERSA TOLLERET EXHORTATIO. H Agnam humilitati noftrz fiduciam fcibendi ad uenerationem. tuam Chrifti b charitas dedít:qua te fecit humilem corde píetatis,& diuitem operibus benedictio nis Talis enim de fanctis fidei tux díuitijs fama proceffitutad nos quoq; in lon ᾗ οίπαµιο pofitos penetrauerít, δὲ auditu eratia dei tancg oleo lxtíciae ο Κ tst Md ti, teh ü | iy l Its li, s tn tte Tits trig zl ἢ μὴ hia Xt ": ἡ] Pur Msi linn dis t do hac tl rut mt m dig T iui πα sp t ἠ4 vi i MTUENMESEO omo AD'MARCELLAM:;'$o. 16 Δ tit offa noftra. Notum enim factum eft nobis bonum tuum; qüoniam illuminauit deus πίσσα fuum fuper te.S cgregauit te ex utero coonationis δὲ terrx tux:non regione fed fpirità bbonz uoluntatis:ut de terrenis opibus fidelem(ibi conftituat in cceleftibus carum partícipem "ἄς quibus fcriptum eft: Mulieres fapientes xdificauerunt fibi domos. Fizc autem audientes ;de tua felicitate coelefti;effudimus coram deo corda noftra,& in uoce exultationis epulantis dí; ximus:Dominus mortificat,dotmínus uíuificat,deducit ad inferos δὲ reducit, Dominus díui; {ες pauperes facíthumiles exaltat, quía calíx ín manu domini eft. Quod etfiad omne myfte; vium regni pertínere uideturzattamen δὲ ad tuam fpecialiter gratiam referri poteft: quz ma» 'gno domini míferantis confilio exaltata es ut humilíarerís,& humilíata ut exaltarerís, Non em ignoramus uenerabilis foror δὲ benedicta filia;tuam prateritam ín hoc fzeculo eloríam. Nam etiam uidimus te ín tempore illosquo domum tuam regalis affinitas ambiebat, eminentem inhíshonoribus qui deftruuntur: quía etfiipfi quoq; a domino altíffímo tribuuntut: quía omnis poteftas a domíno deo eft:attamen caduci& fragiles funt, qui fab hoc mundo agum turxcuius figura ut umbra praterít. Vnde impenfius admíramur eratíam qux tibi: data eft, δὲ magnificamus in te dominum: qui te ín laboribus homínum pofuit, δὲ falutifero paternae ietatís uerbere uifitauit:ut ín paucis uexatam, ín multis bene difponeret, tefte Apoftolo: i hoc mundo corrípímur,ne cam hoc mundo damnemur. Vnde δὲ Dauid aít: Corripiet me iuftus ín mífericordía,& íncrepabít me:oleum autem peccatoris,non impínguet caput meutn: ita& ín Salomone fcriptum effTe/fine dubio in ftudiis fpíritalibus pofita,didicifti. Quoniá do; minus quem dilieit.corripit δὲ flagellat.Caftioat autem omnem filium quem recipere digna difponendum ad uítam aternam.Dee eo δὲ Apoftolus non confunditur,necatteríturifed ma; gis gloríatur, δὲ potens fit ín infirmitatibus fuis: quí ut nos fuo confortet exemplo, fatetur δὲ praedicat fibipficui etíam ufq ín tertium coelum patuerat afcenfus:& qué neq; ignea illarom/ phea ab adítu paradifi potuerat exdudere: ubí etíam ineffabile omní lingua audierat arca/ num: fed tamen ne extolleretur propter excellentíam reuelationum: íta fe ipfius a quo inta tum oloríficabatur domini moderamine eubernatum refer:ut appofito angelo Satana ín ft; mulü carnis fux:id εἴπ tribulatione corporea, deprimeretur falubríter,ne ínflaretur ínaníter Propter quod(itiquít)ter dominum rogauí, ut recederet a me:& dixit mihi:Sufficit tibi gtatía nca: Nam uírtus ín infirmitate perficitur. Quamobrem cum talí magiftro δὲ authore inftru/ &a, ad uirtutem patienti δὲ fpem οἰοτία xternac:cofidens efto filía ficut effe coepifti, δὲ οἰστία) te ín przterítis paflionibus tuis, recolens δὲ illa eiufdem doctoris eloquia:Fideliter e ut con; fcius arcanorum cccleftium conteftatut;non effe condignas paffiones huius temporis ad futu/ tam gloríam,quz reuclabitur ín nobis. Tribulatio(inquit)patientiam operatut:patientia auté probationem:probatio uero fpem:fpes autem non confundit:Quía charitas dei diffufa eft ía cordibus noftrís:ín qua charitate radícati omnía fuftínemus.Propterea& Dauid aít:Diligam te domíneuirtus mea.Dilectio ením domini uírtus falutis eft:quia deus dilectio eft,& qui ma tct ín dilectione,in deo manet,Scíens autem δὲ propheta, quía momentaneum tribulationis inhocfxculo immenfum perennís eloriz(ut Apoftolus ait)pondus operatur:fanctus ille rex inpfalmout dignus habeatur ígníri tentatíonüi examíne,dicit:Proba me domine δὲ tenta me. Vnde& iterum ídem pfalmographus nofter, quafi poenitens mundi huíus eloriz, confitetue eum dicit:Príufcg humilíarer οσο deliqui.Et quia humilíatione curatus fitftatim díciti Prope? tea eloquitim tuum cuftodíui. Ob hocrurfus propheta: Da nobis aít auxilium de tribula/ tione. Et uana falus hominis eft, Eft enim uana falus hominum, qua putatur ín hac tantur uítamortalí effe: de qua homíní dicitur: Homo ficutfoenum dies eíus. Et quidem tu fancta [ία etíam documentis edocta es probare fententíam: quía omnis caro foenum,& omnís Κε eius quafi flos fcení, Aruít foenum& flos eíus decidit:tuerbum autem domíní& qui edt illud,manet ín zternum.Ob hocuere díctutm eft: Vana falus hominis, quíauana omnia fub caelo. Vnde& in pfalmís habes; Vniuerfa uanítas omnís homo uíuens. Sed dequo gene; bs 4— tehomíná ma « ψ AD'MARCEELAM:* C rehiomínü ifta dicat: ín confequentibus docet:de eís fcilicet qui uane contuirbantüramoredi—". uitiarum fuarum,ín quas ficut beluz cce inhíant fine finecupíiendi δέ congerendií;thefauricam tes íntetra, ignorantes aui congregent cas:Relinquent(inquít)alienís díuítías fuas,& poftcg ín uanítate defecerínt dícs eorum,rapti ín infernum omnes, non domini, fcd ferui diuítíarum füarum:nihil íllicínueníentín manibus fuis,quía nihil premiferunt;nifi aternarum merita pae narum.Illa autem non eft uana falus homínís de qua dícitur:Domini eft falus,& fuper popu, lum tuum benedictio tua, Et iterum: Salus autem iuftorum a domino eft. Ideo δὲ fpes in deo pofita non confundet ficut falus uana non eft qux fperatur ín Chrifto,& confertur a Chrifto, Ergo quía accpifti auxilium detribulatione,ne concupifceres humanam díem,& uana falute homínís gauderes: eloríare ín domino,& benedic eum, quí tibi tribuit intelle&tum,neín uia peccatorum ftare perfifteres, πες ín filijs eencrationis iftius permaneres: quibus non eft(a; lus, quía prxualefcuntín uanitate fua, ueríratís immemores. Οία dum confídunt in mul; titudine diuitiarum fuarum,non ponunt deum adiutorem fuum, Tibi autem facta eft forsin hzreditate Iacob,& illuminati funt oculi ταί ín agnitionem ueritatis:ut íntellieeres, quía πιο! - Jiuscftmodicum íufto,fuper díuitías peccatorum multas, Ideo enim mifericors δὲ miferator dominus, quía talibus fuis prxparat adinuentiones fuas ad uitam hominum propagandam, permífit te iftius fxculí fluctibus uentifgy íactarí:ut experta naufragium, de catero fimiliter períditari caueres.Itaq; cuncta qux paffa es, ficut intellieis, uulnera quidem corporis ταί, fed δὲ animz remedia fuerunt: in circücifione cordis fac opera tua:ut gloria tua non fit ex homini, bus, fed ex deo, quí deponit potentes de fede,& exaltat πὶ Mie efurientes implet bonís, & díuites dimittit inanes. Deus fcíentíarum dominus, uide quanta gloríam tuam compenfa tione mutauit, quí te maluit participem rerü coeleftium fieri, p ad finem terreftríum perma" nere;at ab humana dignitate tranfires ín regnum dei. Et quidem multis hominibus huius fzy xi culí uanítate captíuíis fimilia deus auxilía percipiendze ín xternum falutis offerredienaturfed ο D platifq? fpernentibus fana confilia, follicitudinibus díuitíarum ac delectationibus corpo;" ^" mumolunt íntellíeere ut bene agant:& malunt lata uía perditionis fpatíarí cum multis, dj anguftam femitam inuenire cum paucis. Vnde& tu beatilfima,cui donatum eft non indurari pia caftigatione, fed corrící: neq; oloríarí in diuitijs, fed(pem& rem ín deo ponere,&a forté viuítum peccatorü díuidixquorü cor ut ccenum eft;quia δὲ cor ficut thefaurum fui in terrà der meregunt:tranfiad beatorum pauper fortem:quorü formá Chriftus accepit,& factus eft rei fugium pauperi.Neq; díuites,fed pauperes beati:quorum effe ront regnum colorum, VTuum eft ergo nücín magna gratíarumactione cófiterí,& pfallere drioxquac íta ut audiuimus, δὲ habitu δὲ corde humilitatis ornata es, ut linguse δὲ menti tux dauidica uerba conueníant:Bo num mihi eft,quod hamilíafti me;utdifcerem mandata tua. Adijcere etíam quod ftatim fequi/ turuere potetís:Bonum mihi eft lex orís tui fuper milia auri δὲ argenti. Elegifti enim thefau tos tuos ponere in praceptis altiffimi.Dicímus δὲ nos congratulantes tibi in uerbis propheta» Gaude filía fion laxare filía híerufalem,& obliuifcere malorum, qux tibi de huíus fxculí bo/ Ἢ nís orta funt;qux elecifti tibi bonam partem,qua non auferetur tibi,[Nemo ením poteft au; ferre thefauros repofitosin finu Chriftineq; euertere domum in ipfo angulari lapide fanda tam,Non em ligno putribili;neqs ftipula fraeili,aut foeno areícente fuper infirmá arená zdifi/ A tíü collocaftí.fed(ap immobile fandamentà quod eft Chriftus, prater quod aliud fundamen tum nemo poteft ponere ín confummandum: argento& auro& lapidibus praxiofis extruey re cepifti ín Chrifto.Et quíaperficis hoc zdificium(dei enim aedificatio eftjille fapiens archíte/ έτη infiftit operi tuo:xut doceat te percutrere carfum bonum,obliuifci qua: retro funt,& exten/ à di ad brauium fupernz uocationis,ut apprehendas ín quo apprehenfa es,& acdipíes coronam^ iufticiz,& diadema eloríz de manu domíni.Cumqy magna dies ílla ín igne coeperit reuclari, s fon concremetur opus tuum rapientis ignis examine, fed probetur. INec extinguatur lumen ἡ tuum, fed ínter ftellasdariores emícet,inter íllos:qui fulecbunt ficut fol in regno ἀεί,€ fan M E ox: luna UT Qon Qu Att RT s Vti X Sit ἢ[ls ig ή AD MARCELLAM;.$6. 17 A lunainaterná perfectáxquosetiam per diem fol πό uret:necg luna per ioctem.Eruntenim in hierufalé urbe illa ccelefti permanentes: cui ipfe dris(ut fcriptum eft)erít& nomen& lumé. Vi détes ergo X puidentes infpà reuclatíóísmagná tibi perenni gaudion: meffem florefcere:ex gltamus ín απο: δὲ gaudentes fructibus tuis,ín uoce exultationis pfalmi canimus: Magna opa, dii:exquifita ínter omnes uoluntates cíus: quía multü abundauit bonitas eius,fuperabunda tetribulationibus tuís: quandoquídé te ín eorü forte uocauit perenni ltícía& haereditate cce lefti,& ín honore regali, δὲ incofefu fuperiudiciali, Tolerandz funt in hoc feculo humilitates paílionis,quac tibia deo recopenfabütur:& tu benedicta fimiliterinterím hís uerbis cofolare:ut & ueterá dolorü oblíuifcaris,& ín pfenti ppofito quo ad opera falutaría eleuafti manus tuas cordeperfecto firmata:fiducíaliter futurorü bonom: tibí perpetuam felicitatem feftiua medita tione promíttas τες ipfam ín coelum anímo geftiente pracurras:ut dà corpore moraris ín ter; rajamad Chriftü mente peruenías: dumqy Chriftü conaris imitarí,& πε[λίο[ο cíus affigeris, depofítis oneribus, ímpedímétis atq; copedibus,qbus fzculi huíus díuites attinent fedentes in tenebris δὲ umbra. mortís: tu ἰᾶ liberata& expedita comíterís drim maieftatis crucifixa,cui? imaginénon poteft portare, nífi quí ín hoc fzculo nudü fe reddít δὲ mortud:ut fecandü ipfum - dim dicat: Venit em prínceps mundi huíus,& ín menihil inuenit, Vel fecandá pphetam Da uid:Factus fum ínter uíuétes quafí mortuus:ut fic inter mortuos libera, poffis iuxta Apoftolà, dicere: Víuo auté íam no ego,uíuít auté ín me Chriftus. Gaude quía facta es ficut eloríofa Iv; dith;inter uirtutes pudicitiz: merítis uiduitatis incorrupta potens:ficut& Anna uenerabilis ia ieiuniorü caftimonia orationi inftans nocte ac die, .CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS. : Hanchon effe Hieronymí.fi parum líqueret e ftilo,uel íllud arguere poterat, quod cum honorífico fauorabilícg(itargumento, nullius tamen preferat nomen. Cocordat ὃς huíus ftílus cum fuperioríbus, AD VIRGINEM IN EXILIVM MISSAM CONSOLATIO. 77 Ideusacdis nofter Chríftus Iefus fecurítaté pacem,tranquillitaté, quietem,pro| wx fperitate atícíá, δὲ quac q alía effe iocunditatà genera poffunt. feruís δὲ cultori NOUS 7 busfuisitá ín pfentí G in futuro pmitteretzeffet nobis no ímmerito dolédà atqg WA flenddá.fiqua in pfenti uita cotraría pateremur:eo quod praterínfperatà dolore, cuius eo lemp acerbíor uís eft,quo maoís repétínus acciderít:futura quoq; Ρίο effet ambi/ gua pfentis fpei follicitatíe fruftrata. At uero cü ecotrario,follicitudines,bella,tempeftates,in,: quietudines, miferías,trifticias,odía,ac alía quacüq incoómodorü atq; ernarü genera effe cre^ dütur;in pfenti nos pafluros efTe pdixerít,cotra pdictz cómutatiois tedíü:de pmiffa nó erit qsqfpetitate fecurus.Si uero cómonitus fuerisin ipfa cómonitíoe habebis folatíü. Et cpuis ex pz dicto malo aduerfz ualetudínis qfpíam acerbiflime pturbetur: pturbationétamé no abf có: folatíoe fufcipiet,qui ín ea promifIz fanitatis figna eíTe cognofcit. Pari ratíoe nos quog, iocum dos effe ac Ixtos,dü fpei noftra: figna cofpicimus,coprobationé eíus fumímus,cü per mala praz: fentía futura bona indubitata: fidei manibus iamtenemus.Síqdem ut díctá eft.falus noftra ín tépote tríbulatiois.INullá ergo debet generare trífticiá dlecing illud eftqd' maximam uidet fieuificare leticia Eft ením(ο fuperbus ac inuídus,aut fuí faftidíofus boní,quem eíus probatio: teddit tríftioré, Dicit em ín eugelio dris: Voslugebítis& flebítis,müdus αὔτ gaudebit: uos có ériftabimini fed trífticía ueftra uertetur ín gaudíti. Amplectéda eftereo trífticía qua gaudia parit: nó eius matería eft cofyderanda. Οία fiepe per dulcediné fructus placet,quod amará: horruit ín radice. Et iterá αἷς dris:FHacc locutus fum uobís,ut in me pacé habeatís:ín hocautem: iüdo pflurá habebitis.Quid hoceftqd'dícitut ín me pacé habeatis,in hoc müdo preflurá ha: bebitís?nifi ut tanta ín nobis fit eius credulítas pollicitatíois, ut c müdi mala patimur, futura fpei fiducia,in fma pace nos effe credamus: ἄτας fit ín nobís fpes futurorum,ut oíno π ίση! tiamus nos füftínere illa quz patímur,fed ea poti?arbittemur íà obtínere qux credímus.Siqdé dicta eft,unde totüi nos ín futuro habere cognofcímus:Spe(alui facti fumus. Όρος aüt quacuí dc£,nó eft fpes. Ad hoc crgo tantá ín nobis fidei ftabilitaté diis effe defyderat:ut certíus efle qd: ttedimus cg qd'patímur íudicemus:& uerius habeamus fperáda«g alibi As iens angu/ hae E ͵ j Auas non AD VIRGINEM,. C ftiasnó fentiamus:dü in futurá fpem tota animiintentioe ptendimur. Ac fibelatoraliqsdolo ré uulnerísaut cótemnat,aut nefcíat:dá omibus uíuacitatis fenfibus folam uideturcooitare uj— éoríam.INam δὲ qui tépore hyemis uadit ab balneas.príus afperitaté frigorís nudus patien) ter excipitquía eum fecutura calefactio confolatur: Ita certa fpes rem uíncít inftantem,ut illud quodámodo effe incipiat quod futurü eft,& definat effe quod prafens eft. In me(inquit)dis pacem habeatis:hoc eft dicere: Fírmius uobis fit quod in me eft,quí femp fum, quod ín tem poralí gerítur mundo:Quía müdus tranfibit,& malicia quzcüicp agitur ín ipfo finief: Pax πον to mea,nulla uncg defectione téporis foluetur.Et alibi dicit:Mulier cum parit trífticiam habet, quoniá uenit díes cius.Cum aüt pepererit puerü,non memínitíam przflurzepropter gaudid,——|, quía natus efthomo ín mundá.Et uos nunc quidé tríftíciam habetis fed tríftícia ueftra uerte£ dn ín gaudiü:Iterá autem uidebo uos,& gaudebit cor ueftrü,& gaudii ueftrum nemo tolletauo| bís.Aptíffimum nág ad coparationem tribulationü ρτα[επεί δὲ futurorü gaudiorü,pregná εἰς mulíerís induxit exemplü:qua cguís caufam partus,non abf ingenti fciat dolore tranfirez quía auídítate nítnía liberos cupit, doloris tormentü fpernit,dum quod fatis diligit cocupifrit: "΄|& ante gaudet ex prole;dj contríftetur ex partunec recufat fecunditatis exordia, Cpuis certa fit eanon abfq; magnis angoribus euentura:quoníá dum maius caudiü coeitat, trifticía: caufas amplectítur.Sic δὲ in omnibus pene rebus humanis difficile poteft effe lxtícía;nifi trífticía an; te pracefferít,& amaritudo prxeuntis dolorís.cómendat amplius gaudia fecutura.Sic quidem preciofior falubritas eft;qua poft languoris recuperat incómodü:& a qualibet parte,ex maio; tc fxpe laborís neceffitate;ad ampliore folet felicitatem ueniri.Sic quí littera: fcientiam defyde/ rat habere/fi difcendi non fufceperit tedía, peritia: eaudia adipifci no poterit.INec cuiuflibet eru dítionís quifcg habere potetit eloríam,nifi animi ας ante fuerit perpeffus. Αστίσοϊα quoqs de ubertatefrugum lactari nó potetít,nifi príus terram multo labore confecerit.Et canto magis profperítatís fpem cógerit:quáto fe amplius defudaffe cognouerít:& de labore impenfo fperat ubertatís augmentá.Quid quod ín creaturís pene oibus íta effe cognofcimus: illic maioré[τιν D&ügieniubi οπετοία acerbítatis caufa pracefTerit? Nam& aftatis δὲ autumni téporibus, quz: tépora míniftra funt frugum fterilitaté nímíá nónuncg hyemis lenitas intulit, ct feecunditaté maxímá frigoris fxpe praftiterit aufteritas.Et quicquid d'xmétia ueris refoluit fpem ubertatis amifit. Arbores uero ipfx táto numerofiore grauantur fructu,quáto acerbioris frígorís uíolen" tía reprímáütur.Cü praccoces flores oportuna caftigatio refrenando ad periculá feftínare nó pa n titurutileimpedimétü pruínz:& quod reprímit no obfocat.(ed indudit.At uero fi paulo da mentíor uís extíterít Ímbriü:quáto luxuríant príus índifciplinata feftinatióe:táto poft fructib9 deferun£ cá futura uires ímportuno tépore Pm quocp ipfa tetra iacta atqj có mifTa quáto elacíali frigorearcente tardius fureüt in frugéutili radice pficiunt;ac táto poftmo/ Με dü amplioribus fructib?praerauata curuan£, Nauigátibus quoq, ipfis longe fcrenitatis fpem. pollícetur,nimis ualida& diuturna tépeftas.Sic δὲ οπιπίϊ fere creaturarü fpem, difficile exulta/ tio aliqua;nifi moerore peunte fuccedit.Q ua cá íta fintequanimiter ferre conuenit: etíá(i nos tribulatíonü ac dolorá afperíoris hyemis pcella cocufferititanto amplioré arftatís fructà delay turí,quáto pfenti frigore υίεᾶ habere cótigerit acrioré, Digerít emn aufteritaté quá poterat refet uare,quícquid prímo impetu erupit ín exítá.INec ulla nos infurgétís pelagi debet terrere tem! peftas,cü uétura noftra fit etià nücy finiéda tráquillitas.Dii eft em uox illa dicentis:Beati εἴ εἴ uos maledixerint hoies,& pfecuti uos fuerint,& dicent omne malü aduerfum uos: gaudete δὲ exultate,quía merces ueftra copiofa eft in coelis.Quifqs em mercedis& beatitudinis fuz cau b (asno οἴ ingenti gaudio fufcipit:certü eft eü;aut infidelitate,aut ímperítía laborare. Optandá i. eftetíá cjuis fit amarü,qd' lucrü parit:& cá latícia maiore fumendü,qcquid amplíorü generat Ui mercedé. Nec cogeftío laboris uitanda eft;qua eft augmétatio comodorü.Sícc; náq; negocia;| torü auíditas amplioris qftus caufa,nec maria ptímefcit,nec terrena difcrímina, d interdü εὐ: ἴῃ caufz folét effe dánorü:& ppter maioris lucri fpem,nauigatiois δὲ pegrinatioís incomoda ἰδῶ Nd ter aflumít:qa cuis magnus;fadle cótemnit labor,ubi no tà laboris quátitas;cj ei?utilitas cor"b itat. Et fi id fieri ppter téporalia,& incerta lucra cófpicimus:qd nobis ppter aterna,& fine vlla Sti 7:. ambiguitate ) h asit να πὴ η -ty : hu, inh fne tg ii: Ἐν y lcm (td tiis Xni τα nd illie do 01 η να bci η uni uhi ἡ T | pi ub Τ᾽ tif nt αἱ αἱ ud yi ud p μὲ Ἢ jt d mi μ A "d IN EXILIVM MISSA,-|«ο, JS ambleuitate rentur fit agendum coeítemus.INani cum illorá lucra infidiz,ucl pericula practe^ dautifitniliter noftra cómoda difpendijs camulantur.& fub periculo felíciora contítigunt. Qua cómoda intantá tribulationem non metuunt:ut etíam mors poflit propter illa contemní.Siquí dem preciofa ín confpectu domini mors fanctotü cíus.Sed eco tecur ad tribulationis patien^ tíam,humanís aut prafentís uftz: prouocare conor exemplis: cam nullum pene fcíamus fuiffe fanctoti;qui procellofum huíus temporís agonem δίς tribulationis tempeftate tranfieric;& tantorum odía infectationéq; pertulerít,quantos uitz fua: diffímilitadine caftigarít? Caftioa; recnim alium uídetur,qui ab eius conueríatíone difTentit. Nonne fanctus Abel qui in hocmun do prímus innocentíá conferuafTe reperitur atq; iuftícíam,cum illibata deo obtuliffet munera; mox ut munerü refpectu deo placuit,ufq; ad mortis illationem human, ucl quod fceleratius: cft.fraternü ftatím inuenit odíü ἱπυία[ᾶαρ fenfifle:& fratrís cius,qui illi& pro germanitatís ne ceflitudine,& p folatij caufa(quia foli adhuc prater humani generís príncipes in uniuerfo mü; do eiant)maiorem debebat charitatis affectum?Sed íniufticia maluit omni confolatione deftiταί(δ iufti cuíufpíam focietate difTona confouerí:fi tamen confolatío recte díceada cít,ubi can . tum difidetanimus,quantá uíta difcordat.O Cain miferande quid agis? Cur in fraterni δὲ in; noxíj faneuínis effufionem,crudeli fatis odío furíofog; prorumpis? Quid tibi folitarius com meruit frater,quá uím intulít;quá fecit iniuríázSed quai maior íníufto iniuria effe poteft;cg ui^ ta iufticiezIn hoctantum tibi dífplicuit folítaríus frater,quod deo placere ecftiuicz Fuiffes& cui deo placens:nunquid δὲ te ille excluferat? An tam pauperem dei charitatem efTe co?noucras.ut uos fimul amare nó pofTetzSed quando hocamens fentít ínuídiaqux contra bonu femp labo rat& nonuidet? Deníq; quod iuftum eft,uidendo non pafía eft:moriendo,magis accepta uilez facic Erubefce o nímís miferande,[οτε teftarís meliorem te effe cuí te exhibes nociturumz Qux igitur hactantz crudelítatís durítía fuit:ut nori uel folitudíné tuam recogitares? Quo aní/ mo poftmodum parrícídalí lli campo reuerfus eszqualiter poftea abfc unico fratre folus ir toto mundo uíxiíti?non tam ín fratre lucrans hareditatem;cg quod duo eratis auxilium foli tudinis perdens.Quid ei intra cogitatíonis cuz fecreta uoluebas:quádo tecum illique folá fa miliaré,que(οἰ focid,qué(οἱ ὑπ ἂν habere cofueueras nó uidebas?INum faníus fuerat fi ita τὸ furor inuidic'copuliflet:ut ipfe ín te fceleratas uerteres manus,& arma parricídalía;tua cj fra trisuita fenfifTetzINullus tam crudelis homicida eft, dp qui íta erga alterum fxuit, ut non parcat fibi. Quid mifer facinus tuum interroganti deo negas:& dum excufare credís,accufas:ut nulla tibi;necconfeffionís,nec mendacij poffit ratio fübuenirezINam nifi fciuíffes malum effe patrici^ dium,non negaffes.Sed hac confuetudo peccantis eft;,ut malum femper uelit negando geminarc,& dicere fe,aut non fecifTe quod fecít;aut bono operatum effe celoquod eun conftat ma; lo gefTiffe linore.Et putas mífer,quod illum facinus latuerít tuü:qué índigni munerís ταί caufa non latuít.Non ergo quía illá quiccg lateat,interrogat fed ne tibi ignorantia excufatíoné relin quat. Nam οὔ fratré negas te fcíre,quíd eefferís MR afperitaté crímínis,fuppreffa confef fione cofirmas.Hixcídeo paulo latius execatí fumusut tam ínuídía malü,cuíus aftimarí crude^ litasnó poteft, dj ín prafentí uíta códitioné iuftíci panderemus:qua ftatím cá odío fuí ccpit. Quznetuncquídé abfq; multa perfecatíoe cífe potuit, cái uni tantá haberet ínímícü.Et fi tam gráde odíá ab uno hofte perpeffa eft,utufg ad uítz interéptioné ueníret;non homo qcüq; fed frater,quid ex ea tác füftínere poffe credendá eft εὔ,αί hoftes tot extraneos habet: δὲ nifi per molem auctz prauitatís a multís poteft audite fociorü quifcy íufticiz: cultorü: V enite circüue^ hiamus iuftü, quonia ínutilis δὲ cotraríus eft operibus ποίϊτίο” Sed dicet aliquís:Quifquis uíta^ teínuídiá cupit,tímeat pluribus innotefcere ucl placere,Ecce iuftus Abel nullos habuit qbus ít notefcerct ucl placeret:& tamen ínuidia odíum uítare non potuit.Etrat enim απο; abfq; ho minum amícítijs contrahi non poffe opínatur ínuidíam:cum illa non tam humanas amicitías, Gpfolam dei amícitíá perfequatur. Vnde ne ille quidem abfq ínuidiz infeftatione effe potuit; qui uel foli deo placere ecftierít.Sufficit em ad inuidia ftimulos íncitádos fi te illi placere cogno üetit;ultra quem alíus effe non poteft.Sed necfanctum INoe in prafenti uíta inconcuffic fecuti) fatis quíctem habuifIe coenouímus: dum íniquis exiftentibus cunctis folus in ; ἡ ᾿ ot i | AD VIRGLIN EXILIVM MISSA. C. orbenititir cuftodite iuftícíatisdum arcam fabricatteparandi orbis femina contínentem:düm fc fututó diluuío ptzparat,& fidern uenturz ítiundatíonis,fedula cura denuncíatidum tam fibi Gp(ία, ἅμ ᾳ cunctisanimátibus alimenta coquirit iufticiz: meríto,uítam mortís tempore refer; uaturus:dum poft tántàm homínü numerofitatem folum fe cutn fuís remanfiffe fuperftitem dolet.Sed folatíá non perdit defolata iuftícía:cui confortíà deus eft,omni celebritate feftiuior, Ecce& illerem paffus exili; perempta hominum frequentía:& fi πό omni folatio deftítutus pa tris:tamen pene folus telictus;agnouit fe domino ualde feruíre. Vnde non magnopere exquí^ tebat uanam hominum confolandi eratíam,qui iocundiorem ac pleniorem habebat ín deo fi ducíam.Sanctus quoq; Abraham;quz uel quanta perpeffus eft: dum fidem folus ínter cun &os feruat íncredulos:dum patríam δὲ propinquos deferít:dum uxoris fterilitatem dolet:dum pptet efcacinopia;modo ín Aegypto.modo ín terra Gerarís peregrinationis fentit íniurías:dü imorí propteruxoris pulchritudinem tímet:dum fibi ereptam mocret: dum proferre eam non metuít, quod xquiflimi iudicis dei nó eft pafTa iufticía:dum corpori uulnus iube£ circücifionis ínferre:dum filium cum matre eíjcit:dum ín Ifaacdilecto tentatur: dá religiofus parrícida effe pracipitur.Sed facilead omnem iacturam confentit fídelís:cut magisac maeis ac maxima[ιν créfcunt: quandoquidem etíam centuplum receptura promittítur.Ipfe uero Ifaac quibus ten; tationum eeneríbus quatitur:dum efc inopiam patítur:dum peregrinationis expetíturlabo; tes:dum propter uxotís fpeciem nímíam, ipfe metuit: quí anxictáte conficitur:& eoipfo qud oblectabatur affligitur:cum illi forma coníugis quz in fecurítate plaarerat;in formidine difpli» Cebat:dum regis xmulationem patítur:dum eam quidem poffidere illi abfcy inuidía non licet, Sanctus quoq Iacob δρ multa patítur.Primum cum fratrís fuí Efau;propter collatam fibi be; nedictionem,mortiferam fibi ínuidíam contrahít:dum eius odium, indi natíonéq; dedinans, ' ad Laban folus pergít:cum propter uxorem feruit,cum dilecta fponfz ἐκ non amata fup» ponítur:cü príorís amoris damno,matrímonía illi fraude gemínantur:& γατα. pro nó opta: to connubio feptenni feruitio fubíugatur:cum fraudem patiturde mercede: cam poft uiginti D| annor mercénaríam feruítutem,occulta magis fuga, libera proficifcendi expeditione[σαι. dit:cum Laban perfecutíonem timet:cum fratris faí formidat ορ: cam delufam filiam zu fuam Diná perhorrefcit; cum dilectiflima uxoris Rachel funus deflet:cum dilectiffim filium ὮΝ ᾿οίερῇ acerbo funere confumptum a beftijs dolet.fine folatio fepulturz:cumn Beníamin quem tam etiam confumptü odíofe putabat;contulerat charitatem:& quem fe non amplius effe uifurum td metuebat Defeffus íam tam annís dj laboribus fenex,& pater íuftiffimus íneemifcit. Sanctiffi It "mus etíam Iofeph de tentationum generibus conflictatur δὲ quatítur:cuí ac fí tribulationü fe iti mina fpecies uidentur faifTe iufticia. Nam quotiens aliquid fancte ucl píe geffit.totiens ἱπτοῖ, Min Aerabilium tentationum difcrímina{πέτα compulfus αἴξ, Ποίας confentiens,& fpe confortat Eit ε perdurans:ut laborandum nobis fit:quid ín eo Bedae prim debeamus affurnere: iufti tdt ciz fanctitati(q perfeuerantíam,an patientia: quanimiítatifqy uirtuté. Nam cum fraterna dile- tig &ione fomniü,ut frater fratribus indicaret;inuidiam eorü odiumqs contraxít:quafi aut ipfe fe td fomniaffe finxiffetaut uifionem illam ad fubiugandorum ac terrendorum indíciá nunciaffet; itg : Inde cum ad ipfos cognofcenda: falutis eorum caufa fuiffet a patre directus,iniunctum fibi tet tu *feftinus agereffus eft:quo celeríus eorum poffet odía faturare.—|| Un CENSVRA EPISTOLAE SEQ ΨΕΝΤΙΣ.: tin . Ha«longíusetiamabeft ab Hieronymíana dí&ione, fj fuperíores, non abhorrensa ftilo Tertulliani, rod quantum ex illíus fragmentis licet odorarí:eft enim affectatíor ὃς duríufculus,etíam fi grauíbus fentetijs, MT dqNehac quídem ullíus nomen praferebat;aut memínít,quod nufi folet facere Flíerony mus, M | AD AMICVM EGROTVM. Ἢ $7] Vané certiffime nouerím experientíam tuam, alieni confolaminis leuaminibus n | atcp remíefjs rion índigerexum languores erumnafg laneuídi corporis, ftupo^"n ἢ rema; membrorum rígentíum.uicentis calentifq; animi felicitate ipfe cofoueas, MM 29 SIC z..4| ac medíca ratione cures atq; componas:tamen inter aduerfa prafidii: inter mor^ tiat ' bosremediá fj ne us Bg CN ta diy xt a i b itry Vis itg an ti qii ti lif ilr ἔμ et jut aT. pias d dn hs finie amy 7" td jui inis ad mi T aj y "d ἡ gu nd AD AMICVM EGROTVM,|.«ο. Δ bosremedium,inter curas folatium,in luctibus αἴίσμα manus temigium Íemper quzritur δὲ optatur.Pars eft ením proculdubio maximarum medelarum fraterni confolamínis fructus:& fomes dictorum, dulcedine confolantium,leuamen feffis animis introducit.Et(i non Corporcís inmembris:receflibus anímí tamen δὲ abditis fpiritali ftadío componit hominem, inferit ut medicus fofpitatem:iuuatqs conamina exhauftarum uíríum,fub longarum farcina preffurarü: maxime cum fcriptum fit:Frater fratrem adiuuans exaltabítur.Ob hoc igitur quoniá domíni carum rerum relieíofa neceflitas,ita me tenet occupati:ut frequétatu corporalís acceffus, erum nastuas illuftrare non detur facultas:placuit ficut ρουμ qualícáq; folatío lítterarum.leniré tamlongatentamenta uírtutís,imo potíus falutis cómodum uifitarem:& animum Chriftiana uirtute αθηνα robur maxímutmn promoueré.Qui regnorü celeftium prxdam céfumaqg munerís fempiterni contendimus occupare,effe non poffumus fine alíqua congreífione uícto/ rcs. Nundj em delicata ac ignara certaminis uírtus,uíctoríz palmiferum culmen afcendit: aut premium de fubactis aduerfis accipit, qui uíctoría chariorem uilíffimam iudicat fui corporís uitam,INec mortís em concutítur metu,cuí de morte uíta nafcítur.Preciofum eft illi δὲ fanouiné fundere:felicitatis eft cum infelicitate pugnare. Summa fanitatis eft acerba uulnera faftinere: iacturam quocp ferre membrorum,opinatur maxímü lucrum.Et quod eft ultimi dícam, prae darum eftilli ín ipfo certamine,palmiferam credítorí animam reuocare. M elíus ein eft ficut ra/ tío determinat, fi quod naturz debetur, uíttute foluatur. Ferenda funt frater ferenda funt íoi tur cuncta per qua te diis afflictione longiffima uoluit experiri:& in magna prxmia deftínare, INFIR. Quis anímus no íá fubmiflis uiribus ferat íftos íncuitabiles cafus& pnítíofz calamita ες incurfusatq; morbos ínfeftos: quantü uideo iam cü ipfo corpore moríturos?HIER O.Cá periculis iam necefTe eft congredíatur δὲ certet,quem tépeftas ínter fluctus inuenit.Et cpuís πο, mo libens periculum pátíatur aut ferat:tamen fub pondere perículí cogente neceffitate durat. INFIR. Sed alia míhi anxietas accedít, qua mceroribus duplícatís, meos fenfus inuoluat, δὲ motdacibus curís,inexplícabiles curas imponat. Mouct eii me,quod ο talibus tentamentís,& cum tam obílínatí morbí certamíne mihi foli contigerit dímícare: cam alíos nouerím& mí; tioribus plagis effe correctos,& compendiofo luctamine extítifeuictores. Cur mihi diis noa cü cxteris certamé indixit? Cur me no ficut ccteros caftigauit. HIER O.Prímo em no debes ía tam arduo certamíne cónftítutus de humilibus cogitare. Inferíora funt enim prxmiía ínfe/ tioribus pugnis. Vbi deníq; fortía fortibus ímperátur fortiorem fortior munerís fequitur cen; fus:& ideo ignomínía iudicat;fortís cum inferiore componí.Maenus eftením quí uícerít ma/ gna:deuotiois eft maximze,maxíma fuftinere:ingentis uirtutis efbingentia fuperare.INáq; me; títis emínentioribus excellít cxteros apud regem, quem plurimum turbauerít cauma bello; rum,& reddiderínt fuperata uíctorem.Adeft deníq; prda, in ipfo conflictu congruens qua/ litatí certaminis merito deftínata uictorís. Numero caftrenfi pondera pro uiribus reges ímpo/ nunt:medici pro caufis medelas ímpendunt.Quuí curandus eft;non dicit medico qua lege cure tur, Nec miles eligit quo mittatur:nec feruus quo uerbete caftíeetur.Quod em ex maíorís pev detarbítrío,non eft in poteftate fubiecti.Ergo quí faperna regímur poteftate,& ínter mundi tníferías multiformes corrígendi uerfamur: nec noftrum eft de poteftate domini, aut plagas elígereaut alía certamína qux ferendo uíncamus:ficut necferuorü eft eligere de dominis gene/ ra flagellorá,INuncg em ex arbitrio pendentis, pendet lícentía uerberantis.Poteftatis eft emen dare.condítionis eft fabíacere. Regis eft onus imponere,& milítis cft fuftinere.Quíppe cum& ab ipfo rege nihil geratur íníuftum, quí fuis legionibus pro uirium qualitate bellicos fudores imponens fortes míttít ad fortía,inferioribus competentía iubet:ut nec ínferíor contra pprias uires certamíne potentíorís arceatur:nec potentior ínferiorís certamine degradatis merítis hu/ milictur,Et dum hocaeítur,utnullus ín alieno minoretur,aut certe fuccübat,omnes cupit effe vi tores, Nec íínímícus eft medicus qui ferítut periculum tollat,& uulnere uulnus exdudat. INec aduerfatur paternus affectus,fi liberos doceat amplexibus flacellorum, Paterna enim flagella exercitia funt ínnoxíae pietatís.Ergo quoníam caftígarío corrígentís, amoris eft caufa, cum de pietate defcendat:ama medicum percu(Torem cuius plaga matcr eft medicinze. Nihil em impiíü D pictas 10 AD AMICVM EGROTVM. pietas parit:it uirtutibus amplexisfructü pietatis fpiritaliter curatus indudat.Eeo(inquit do; mínus)necabo:& uiuere facíam,petcutíam δὲ ego fanabo. IINFIR. Sed aíftí, Ergo fetít pietas? HIERO. Ferít utíqyne impietas íudicetur, fi non corrígat delínquentem. Cum ern nó defitín homine quod curetur ferít ut curet:ut funt manus medici qua multa lxdendo,cóferunt faníta; tem,non fine murmure patientis.Hoc modo δὲ nos fub cura íctus medentís,inter ipfas maro, rísanguftías fic ín drim murmuramus:ut ín medicü uulneratí, quí curantur& dolent. Aeerei dere igitur frater, aceredere fuftínentiz remedium, quo ualeas orauídam tentationibus far cínam leuígare; δὲ pericula dum paterís fuperarc. Iacentía membra anímus rigidus confole/ ταῦ& curet.Reenum teneat uírtus íntra corpus anxíetatibus captiuatum:ut aníma índufa peri; culis uigeat ipfius libertate uírtutís, qua: ín cóflíctu tentationís,uaríe lecalibus tubís íamdudü (μα eft pra-pararí:& in ipfo ueftibulo ἁπίος feruitutís,contra infeftas calamitates armari. Fili (inquít)accedens ad feruítutem dcí.fta ín iufticía δὲ tímore,& prapara anímá tuam ad tentatío nem.Ergo cum tentatío noftrís utilitatibus proreectur,non eft mirandum fi nobis eíus ardor accidat: ficut beatiflimus Petrus ín epiftola fua monct,ac dicit:INolite tnírarí ardorem accden; tem uobís, quí ad tentationem ueftram fit, ne excídatís ínter uarios fzculi fluctus. Frequentíi bus procellis Chriftíana uíta quatíturatqy tentatur,& praffurís ínnumerís lactatur& crefcit. Quod Solomon beatíffimus propheta& fatis ílluftris teftatur& probat: Coníungere(inquit) domino δὲ fuftine:ut crefcatín nouíffimo uíta tua, INauigiá uítz noftra agitationíbus gaudet, fola tranquillitate turbatur. Stupet enim curfus,ceffantibus uentis periclitatur fi air non probetur. Incertü eft em utrum ad dim pertíneat,quem ρτα[στα mater elorízuentilando n6 purgat;przmendo non nutrítcaftigando non probat.cedendo non curat. Nam cum uerbera nobísatq, uaría tentamenta amor díuínus impendat,ac ficut medícus conferat remedium de contrarijs,& torquendo fuccurrat: non fe probat ad amorem pertínere domíní,quí plagis me dicínalibus nó meruit fubíacere.Sed forfitan dícis:Si meus eft amator deus,cur me ígítur ama totís mei flagella erauí laceratione morftificant,& lxdendo conturbant?Sí me amplexibus fla, gellorum torquet quí amat,íam partes odij falfus amor exercet: íam. malo oderit, ne torqueat, imo caue ne oderit:roga ut amare dignetur. Amor em emendat,odium uero fupplicium cómü natur. Amor difciplina confueuit ímpendere;odíii uero dictante fentétía reati recítare, Quod odíum natíuitate humani generis ex dco ín homínem propagatur.Et ideo eft homínís quod oditaut íraícitur deus:odit dum offendíturirafcitur dum non rogatur offenfus. In odium em fui prouocat diim,quifactus odibilibus fe odibilé Γαοῖς δὲ offenfum rogare cótemnit, Caterü amat deus homin&utattifex fabricam:fed odit mala opera, quibus fabríca urgetur ín lapfum, δὲ cogitut in labínam.Et quí mala opera odít;malorum operü nó poteftamare factorem, ficut - Solomon fanctíffimus protulit. Q dío funt(ínquit)deo impíus& impictas eius. Ergo melius eftín hoc müdo annis uergétibus períturo,cuíus fenectuté premitac fotbet occafus,ex amore düií medicínalía fuftinere uerbera:cg ex odío expectare infanabilé plaga:& füb fulmine fenten εία: ducere damnabilem uitá. Melius eft ínter manus medici, tranfiturü ac modicum fuftínere tormentü,cf renunciare medíco,& incurrere fupplicium aternís tortoribus uexaturum, Autfi adhuc mitarís amatorís noftri medicina; per flagella conftare.Illud quoq; debes mirari, quod torqueant remedía quos medícus amat,qui nocendo quod nocet excludit. Vtíq; quí nocentia quatít excludere,non poteft n6 nocere:& ídeo nocendo curat;ut charíor fit fanítas pra parata moetoríbus.Sí em medicina nó laceraret fanandü, merit fanitatis ire femper delectaret inuov luntaríü uulnus.Sí nó mordacibus adiumentis nocentíüi medelarü cura precíofa conftaret: cu/ randi caufa non cogeret ín moerorem.Et ideo remedijs nocentibus cura perficitur: ut moero; εἰς precio redempta fanítas,charíor habeatur δὲ erata.Ergo qui amandus eft, quolibet exami/ ne non poteft non emendari: qui corrígendus εἰν, poteft nó flagcllarí amatotris uerbere:qui curandus eftmedentis mordacítate non poteft nó nocerí.Quid miraculo ftupes: de periculis expectat auxilíi,quem curat íenís δὲ ferra. Multa funt em qua nó nífi percu(la fanantur. Mul tí funt quos medici fine ferro curare no poflunt.Qui fanitaté diuerfa per tormenta rogati con/ cedát,amariffima pocula exigente morbo;temedij caufa no fitientibus fpe propinát, que no ;(ine frontis figi T e Mods tt f te, ttt ἦῃ ὌΝ is uj diy Bang mg ding ΠΤ y : fs Ios Rm Cin πηι] Tidi ipie vua Kuna sa: ΠῚ yu εἰ p" E mo nudi d ut fui gn "i ἐμ AD AMICVM EGROTVM. οὖ.$o. 20 A fincfrontisrugofitate forbentur.Nam fi uultá bibétis attendas,triftis& anxius bibit,ut letus & incolumis uíuat, O rationabilis δὲ íncómodis commoda fatis peruerfitas medicina Vroc£ homo bibere quod nó fitit:cui remedium eft alíquádo quod fitit.Nam quía interdà ciborü ab ftinenriá prxcipiüt:índicta ieiunitate corpus exonerant,ut de ipfa laffitudine refectü atq for; tíffimü reddant. Repentina uulnera quz cafus ín caftris aducxitfouent/lieant, farciunt;curant, mocftificando lxtíficant,fatieando cofortantlzdendo medentur. Nam dà patulo uulneti cótí nuata partium cute quibufdà fibufis inferunt fanítaté,uítá confolando pollicentur, quam curan docóponunt, Sed leuíora funt ifta qua diximus: apud quos eft remediü nó fine fcalpello de, mere putredines eneruatas:& amputare de homíne uiuo mortuas partes:licet απ membrorü nó fine fenfu totíus corporis amputet:homo tamé fuís damnis cofentít ut uiuat. Apud illos ali quotiens dctractís cutibus& ipfa offa radütur,netotus homo periés eradatur. Apud ipfos nó; nung collectio uermínans&«ftuans tumor, medicinali ferro fülcatur. Apud ipfos ἰσπίς urít τὸ πὰ mordet& lacerat puluís ut fanet.Quid plura? Sub medica pietate homo pluri, mü torque£,ut plurimü uiuat. Ecce neceffaríá periculi, ín quo benefici eft fidele tormétü.Peri εἴτταέ Ὁ certo qué medicus curat, fed perít& decipitur cui renunciat.Huic em,lícet fab torméto, uita promíttítur;ali uiuédi fpes denega£.Ergo ubí neceffitas exigit; peridítari melius eft dj pe rire Incómodis nocere c(i fructu cómodius puto, dj negatis incomodis interíre:id eft fatius eft remedio fibi nocerí,cg nó poffe curari.Hoc fecüdü codlefté medicá loquor:& ad curá magis re fero fpitítalé nó ad illà folà qua arte morítura;mortalib9uerfa£ in mébris.INobis eft ergo me/ liusa drio redarguí;caftigarí,& fub eíus placa curarí,cj ab eius medicina incurabiles remoueri. Arct em a fuis uultibus deus, quos uíderit incurabilis morbi íníquitate uexatos:& ficut pulue rem aut paleam ímpetu turbínís per αἰτία difipatos atq difperfos:ficut ipfe ín fua uoce loqui/ tur,dícés:Recedant a meíniquí,uias em illorum fcire καὶ MO lucerna eorum extíncta eft, & gemitü habebunt ín uíta fua:Erunt em ficuti palea qux a uento uolant:& ficut puluis quí a tempeftatibus tollitur.Eorum uías non uult fire,qui uíá omníno nolunt tenere perducentem adfublimia. Ad unum enim domín, una uía ín Chrifto tenenda eft, qux ancuftantibus ten tamentis ín fpatio lonox fecuritatís inducat. Huic folí uia patet palatia exl Crterz uero,uo/ luptatum anfractibus tortuofz,regionem flammiferam petunt.De quíbus Solomon fic pro/ ría uoce teftatur δὲ dícit: Suntuíz qux uidétur homínibus(μία; δὲ ín fine illará tríftícia& do m Etper has uias illi przcipites eradiuntur, quibus curfus inímice ατα blandimentis fallaci; busadulatur:quos fallit fardum tépus δὲ decipit,recipit interitus δὲ indudit. Quos ficut ín fco/ pulos períturam nauem tempeftas impellit: fic infelix felicitas ín interitum pronos& labiles ducit. E ficuti aliquem fecuris inceffibus etadienté,repentino cafu;aut marmoris lenitas,autla bína pauiméti fubuerfa pedü tutela contorfít: ta quos ínfeliciter ducit fecandarü rer iter ín/ certü uítagy male íocunda,neceffe eft ín írreuocabilem lapfum fubitaneus cafus impíngat:fiau . tíSolomon fanctiffimus teftatur,& damat:Sicuti(ínquít)qui ín pauímento cadit,fic cafus ma» lorum feftínanter ueníet.Hi funt proculdubío quí non merentur alícuíus miferíz uentilatis fla gitatíonibus aoítarí,quibus xterna egrítudo nutrítur,necuerberarí cum fanctis domíno caftí gantexcum quo poft flacella reenetur:quorum Dauid hoccarmine flagitat mentionem:In co/ gítationibus hominü non funt: δὲ cam hominibus non flagellabütur,ideo tenuit cos fuperbía eorum. Cernis igitur medicinali flagello ímmerítos defpici,& merítos amicabiliter caftigari.Pa tens em omnium deus,ut eft medicus fidelis erga fufceptos,& genitor cítca liberos fuos, quos amat: ficferit ut corrígat;nó ut occidat. Erco felix eft qui uapulat,ubi amorís eft plaga.Beatus quem fuperni uerberís remedium curat;corrícit,ernendat;atq; cóponit: ο Dauid beatus pro^ pheta& fatis ílluftrís ficconcionetur δὲ damitet,dicens:Felix qué tu emendauerís domíne,& de lege tua docuetís eum.Ergo quoníá ex díuíno permíffu.diuerfze mordacitatis languoribus fub, iacemus,aclonga calamítate curandam gerímus uítam, ín examen noftra: uirtutis predictas olim. miferías equanímíter perferamus. Infelíces ac multiplices cafus, anxíetates& fletus quos incurrimus natí,mentis felicitate portemus, INec mirandum eft em,quod malorá frequé tíum ftracibusuarijs fic mortalium πίτα populetur ín mundo,in quo nemo nafcítur ridens,ín à p D z quo AD AMICVM EGROTVM. quo tiemo lumen uitznifi cum lachrymis aufpicatur, Cur nos deníq; matermz uuluz tento; rium oftenderet mundo,flentes dídicimus mundum:ut quafi malorum prímítias ín prímis laj chrymís euftaremus. Solomon propheta hac pronunciatíone teftatur:Ego(inquit)natus acce/ pi cómunem xtatem,& ín fimiliter factam decidí terram:prímá uocem fimilem omnibus emi; ὦ fi plorans.In inuolumétís nutrítus fum δὲ curís magnís.Nemo ef ex regibus aliud habuitnaj tiuítatís initium. Vnus eft ereo omnibus íntroítus ad uítam,& fimilis exítus.INeceffe eft ením ut qui uenerít tranfeat;ubi uitam gerít peregtínam:maxímecü ita Solomon proteftetur: Vnus (inquit)introítus ad uítam,& fimilis exitus.Quíd creo profperitatís, aut ltíc poteft nobis ocurrere:ubi prímo difcitur flere:& ínter ipfa cunabula nafcentis infantia, ín ipfo πίτα uefti bulo,nihil aliud nouí de müdo cj fletus occurrít.Limina müdi cá fletu calcauím?.flebim?equi) dem tranfiturí.O anguftum δὲ fatis anxíum tempus uit mortalís,ubi cum inítío nominatur δὲ finis,nitium noftrumzcum fine fufcipimus.Tam captus eft morte qui natus eft. T eftes funt mortui,cum non negant fe motíturí.Ergo quoníam íturí uenímus pregrinantium more quod acciderit intra müdi hofpitiü;quafi tranfeütes ferendouincam?:mala impofita,bona deuotio ne portata uíncun£, Peíus ei nocet malum, fi male portetur: edunt& ipfa bona.fi male pori tentur.Ibí profecto folamen uirtutís opus eft(füb cotemplatione fcilicet fuperna: mercedis ubí fic defyderatur finis δὲ exitus uítzficut ín pelago tutela portuenfis optatur.Quís em ínter an xictates uagantís fzculí erumnafq; morborum[xdentíum,non magis mortem defyderet, dj longam fatis δὲ languídam uítam,dicéte Solomone:Melior eft mors, uíta amara:& requies xterna,cj languor perfeuerans.Et alibi: Melius eft tibi mori dj uiuere.Mors em omni homini datrequíem.P'ro certo ínter mala eraffantía neceffarío exitus fitienter optatur. Sed ficut nec noftrum fuerat nafcí:ita nec poteftatís noftra eft mori. Alioquin fi ín noftra poteftate mori οὖ fiftereteffct ín poteftate non mori. Ad hocinter noftras anguftías mortis requie flagitamus, qüía inter mala de bono folamen eft non tacere: nauigantium more, quibus γε σοι eft in; ter ínfeftos atqp follícitos curfus loqui de fecurítate portuenfi;ad quá etfi non liceat quantü aní mus cupit celerius perueníre:íauat tamen δὲ fatis pulchrü eft;melíores partes optare.Sed απο; níam necnoflrx poteftatis eft potíri melioribus, qux de morte nafcitur,expectantes meliora, bonü interim geramus ínter mala certámen.Bonum auté certamen eft,malís nó cedere,fed ma la uirtutís bono portare;per qua ín melíora de morte naícétía,morbis atq; morte carentía fub líriati portemur,Síne ducatu em atq; morfu infelicitatis,in triumphos immortalis eloríz non peruenítur quía per difcrímina cóficitur curfus ín portu.Prímo tríumphator nó poteft dicinifi cui uíctoríam uírtus inuenít:quac omne quod tímetur,fub fe cernit elifum,trahítay inuicta ca. ptiuum.Eft ínterea fxculum;ut eft mare impatiens natura, fine uentis inflatum,erigens feli, cet ín ipfa tranquillitate mínaces atq; terribiles fluctus quod licet feffores non noceat fuos:ha/ bet camen aliquid formidinis etiam ínnoxía magnitudo;nec nauigantibus defunt formidines frequenter δὲ ictus undarum. Nun deníq; gubernator totos finus fecurus explicuit.Et ín hoé mundo quí fragofum uita huíus,& turbídà quzrimus curfum,malorü tágímur mínís frequé ter δὲ caufis:maxime quos íntra regía caftra milítía cceleftis Πσπατος indufit.Iam diximus fcu lum pelago compararíi,ín quo rara funt profpera,denfa funt turbulenta, expauefcitur,tímetur, morbi quoq; non defunt:folus exítus fecurítatis eft portus.Hincatcp illinc íngruunt calamita; tis incurfus infefta:: fed ufq; ad portá.id eftad exitü uirtutis eft tolerare. Inter perícula gubet; nator naucm tuetur δὲ feruat. Inter calamítates anímus rector hominem gubernat δὲ regit, Qj/ uis aliquís perículis paululum temperatís nauigium tractabile ducat: fed potius illa expe ctaturatq triumphis maioribus excipitur nauís, qux turbido flumine coactos in uertice fluctus potenter excuffit, Hanc excipit profundo cum gaudío turba portuenfis.Hanc excipit fe curitas tríumphalis. Specíofüus eft miles in exercitu conftitutus armorum:fqualetuero defot; mi uirtute fegnís& uacuus;quí ín campo,nec fibi eft cognitus,nec alteri notus.Caret ením lau dibus,caret δὲ prxzmíjs.Et ideo nociuum n6 debet effe perículi;ubi nafcitur prazmíü.INec debet iniles reuocari;aut patí formidinem:ubi fequítur palma uictotiz.Sua ením felicitate παίζει eft; quícum infelicitatibus, quibus gloría gienítur,nuncg meruit habere conflictum. INec fuam :; uirtutem liy | td ψ m thi τα Qi Tori ott til eri dini ΠῚ η dir "t ra vids ia (er imn qu m πῶ! im dul ns ini yin dis t M i AD-AMICVM EGROTVM;..$o. Δ uittutemdidicitquem calamitas non excuffit.Semper deni q; inertibus: membris.fuarum ui. rium íacet miles ienarus δὲ ígnotus fibi; qui nunc bellorum calentium gloríofisaftibus anhe lauit;nuncj fudoríbus tríumphos ínuenit.INec eum fequitur felicitas pramíorum, quí farcíná eftare nó uultarmorum.Et ideo ín ufu debet effe quod pramíum generat,€ optabile quod gloríam parit.Ergo quoníam cum diuerfis tentationum íaculís dímicandum cft nobis:fi quid emerferít quod uítes examínet, quod membra concutíat, quod anímá probet:quafi occafioné muneris arripiam?amplexu uirtutís. Ita debet effe animi immobilis uírtusat qp métís íncocuf? [ic robur ínuicti:ut eft petra ín mari, quà ínter fluctus natura fundauít, quz undarum tumen: tium collifione frequerití uapulat nec mouetur.Itacs ubí hominem aduerfa ín prelium prouo/ can& ín certamé calamítas urget δὲ cogitanimus fclíx uirtutis lypeo producat armatum, prx flet; inter pericula tutam δὲ fecurum,inter infelícía oftendat felicem, inter angores exhibeat lxtum, inter morbídas egrítudines fanum:efficíatqy fuftinentiz íaculo,uicta calamítate uícto/ rem.Superatur em morbus ín corpore /fi dífcat animus fuftinere:& ideo ubi corpus íacet infir; mumjin receffibus maior alenda eft uírtusparandumq; quod πες laffitudo decutíat, aut ctas indinet. Tene ígitur frater, tene fidei robur ínuictum,tene munimen immobile Chríftíand,fu/ perni uigoris firmitate fundatü:ínter languentía membra fatifqy rigentia.incolumem ualidag gere fidei animacqp fcutum, δὲ pigrum uiceris morbü pernitiofumq languorem. Aríctantibus malís; obícibus occurre uírtutís. Vince dà uapulas.fic em potétía Chriftíana alitur íncomodis, malíspmouet aduerfis. Milítízz cóuenit Chriftianz exautí calamitatibus& probari. Ipfius eft fub infelicitatibus δὲ anguftijs feliciter ampliari,fub preffuris adolefcere,& preffuras pubefcen; do calcare.Ipfius eft exercitationibus crebris proprium nutríre munimen,& cum perículis ha; bere certamen, Ipfius eftad portum perpetua: felicitatis per furentía mundi difcrimina nauíga re:i& fub ictibus difciplina: medicinalis potenter ipfa neceffitate regnare.INoftrum cft inquam calamitatis exercitío in glori faftigiü fublimari,& malís pramentibus,ín bona pramía pro/. moueri, Apud nos ínfirmítas uel qualibet preflura,argumétum eft potentíz,& rater pro cet to palmatz uirtutis: Sicuti beatiflimus apoftolus Paulus: ínter uaríos ictus díuerfagg uerbe: ra& impetus procellofos ín morborum prelio coftitutus,ut ccleftís armiger ín- infirmitatibus potens, gloría£ δὲ dicit: LibétifIime itaq; magís gloríabor ín infirmitatibusut inhabitet ín me uirtus Chrifti:propter quod libet míhí oloríarí,ín infirmitatibus, ín cotumclijs,in neceffitatib?, ín perfecutionibus,in aneuftíjs propter Chriftum: Cum em ínfirmor,tunc potens fum.Ft iter Quotiens(inquit)ínfírmor,tunc uerius probor:& placeo mihi ín infirmitatibus meís. Et iterü di afe ftimulà carnis rogaret auferrí;dídicit ín infirmitate uirtuté poffe nutriri: Datus eft(inqt)mihi ftimulus carnis mex, angelus Satana: quí me collaphiget, ut non extollar:propter. quod. ter drimrogaui, ut difcederet a me. Ft dixit mihi: Sufficit εἰδί eratía mea:nam uírtus ín πε» mítate RC Nunquá igitur uírtus documentis eruditur mollioríbus, cam períerínt ma; ximarü exempla uirtutü.Nauígíum noftrum. agitationibus gaudet ,cü ín turbinibus erígi£ M aum infanís fluctibus uerberatur,cum hoc iteraduerfis emergentibus confragofum non par. ctín affiduum certamen deuotam laccffendo uírtutem. Secus er apud diim haud poffumus efte felíces,nifi contigerit infelicitatibus δέ terreno fqualore purgari.llle porro iudícádus eft mi [ει δὲ eger,qui uoluptatibus marcidus per illecebras uolutatur& íacet. lile fe nouerit infelicem; quí uagatur ínter oblectamenta uítíorum eneruata felicitate confoffus. Mifer δὲ infelix eft, quí: non fuerit ín felicitate tentatus.Caret e munere qui caret& certamine, Qui cela formidauít aduerfi certamínis,nuncg meruit nomen fortíri uíctorís.Proculdubío íacentís eft aními formí/ dolofa tímere;humilís& inertís eft tuta fectari. Imperfectum aclanguidü bonum eftin οσα fine certamíne proiecta uírtus,Tacct eim uígor eneruatus ac debilis.íacet anímus ager.íacet can dor obfcurus:& ídeo a fortiffimo milite femper ín acie ftandum eft:& quaeréda occafio qua uir tus enítefcat excuffa. Amatori em prelíorum ornamenta funt uulnera.Ergo ad contemmnendos labores,& ad uirtutis notícíam,experímenti opus cft ufu,eligendará fcilicet αἰτία nutri tore.So/ lidum enim corpus eft;molefq robufta membrorum quam frequens ufus agítauerit. Agríco/ D 5 uato lis deníg frequenti opere lacertofz funt uíres,trítz: funtmanus:dum ínter fentes ac tríbulos,cut * AD AMICVM EGROTVM. wato cotpore füdoribus quxritur fructus, Ars nautica cuius nauigium fepe procella contorfit: dà ínter perícula tendit ín porti didicit fluctus tranfmittere,& cà tempeftate pugnare, Ad ex «utíenda tela laceratus exercitus ualeti& uictorías inter uulnera quarítregí proprio placiturus, Agilía funt membra curforibus,& hos ufus magifter docuit& inftruxit. Quid pluribus? Ne mo nó accefTione tentationü perfcctíores partes afcendít& premium uictor ínuafit.Itacy nos dum prímür exigua fuftínemus& mediocría:neceffe cft ucampliora;uel maxíma perferre difca mus.NNoftre cm militie fpecimen eft.ucidü per ardua coponere gradi per durauectari,& mi feriarü dutá duris uiribus pferre cenfurá, Ad«αἰ nobis per afpera;per angufta,per duros an; fractus& loca fita eft uía,quá uíam no tenuit qui tentarí noluit, Ad ccelü deus fortiffimá mili tem uocat,qué comitantibus eloríjs preflurze deducunt, premíaqg uictoré fufcipiüt regnaturü, Iunquid nobís ínterea aliquid imponit abruptü;quod excedat libratí ponderís qualitatem? INüquid ingerit quod exceflu tranfcendat idoncitaté noftra uirtutiszFideliffímus moderator farcínam pro uíribus iubet ímponí,Hoc Paulí praconium teftatur& probat: Fidelís(inquit) deus qui nó uos patietur tentari fupra íd quod poteftis fufferre.Tta nos a diio agí;regiqy cteda tnus,uta pceptorib? ludorü regunt dífcipuli: εἰς plurímü laboris RH& imponát,qs uide; rint follerzib?ingenijscxteris emínere:& nos animalib9domiínio noftro fubicctis,onus ἦ dlíta te αἰτία tépcramusrímponimus fortíorib?fortía,& exilibus parua, quibus ufus nutritor ille uir; tutísjín iuuentutís maxímü robur erígat& promoueat uires.Hoc modo noftra rudimenta le uibus uerberátur, ut exinde grauioribus,ex amore fcilícet diuinzeuirtutís, ufitatas praparétui res. Quae ratío,Gjuís diuinis redundet pluribus documentis:tamé aliquo δὲ de mundanis uta; mur exemplo: nó ern nocetalienis uti ea parte quanoftra funt. Ῥωπ tu ἱπαίίοσ effe laccdxy monijs liberospprios opinaris:quon: índoles δὲ artus teneros,adhuc fcilicet laboris ignatosex periuntur, δὲ admotis uerberíbus publicis;ipfa illos paterna pietas adhortatur,ut ictus flag lorá fortiter ferant:& laceratos& femianimes deprecatur&rogát, ut perfeuerent uulnera pra bereuulneribus. Quid mirü:fi te deus δὲ eenerofos liberos ppríáq; familiá ob nítoré alendz uirtutís,durc tentarí permittat: regna perpetua uíctoribus collaturuszqui ficlaboris precia οὖν traquxcüq; mala pollicetur δὲ dicit:Qui perfeuerauerit ufq; ín finéhicfaluus erit Et iterü: Ve nítead mc ores qui laboratis,& onerati eftis,&t οσο uobís requiem dabo.Exiguíi téporis perí turi xternítatís eft precium, Deuotio mibülationis reddetur fempiternis fructibus foecundata: Apud nos fecunda captíuítate regnü quarrit fecuritas periculis emitur, fudoribus requies οὖν pasen Nam uirtus(inquít Apoftolus)ín infirmitate pficit. Comodíus eft profecto affedtib? anguídis carnaliter agítarí,cj fanis artubus fupplicio cxco confcientiá portare uexatá. Plarig; em peccatis cgrotantex ipfa inanitate membrorü, Dutn ein ab infirmitatibus uacant, morbi da laxitate fluat neceffe eft corpus,atqy letali morbo folua£. ,homiínéq; per uitia ac fyluas erro rum nequiter faná pracípitem ducat. Liberos tu iudicas aut a morbis alienos,quos uoluptates batbare deuínxerunt. INon habent catenam, fed eos luxuría ferali mordacitate ín uinailis tel net. Ita ínciderát ín laqueos feralíü uoluptatá, ficut aues aucapali fraude captiuz:qu quo ma [5 conátur euadere, co ínnumcris fe nexibus illigant;& in profundiores finus demergunt.Pro; cto illi fani funt, quos morbus ínuoluít atq; íactat infanus. Incolutmís uero eft que quolibet uerberc corrigit deus,quí fe hominís amatoré caftígádo teftat.Quos diligo(inquit dis)redar/ guo& caftico.Et ídeo fe fanum non iudícet,qui aut morbisaut fordibus caret,nec ínfirmitatis remedio confouctur, Illi uero funt tmíferi qui nímia felicitatis inerti tráquillitate torpefcantiqu bus fucata fanitasut fallat& decipíat;adulatur:quos uidelicet xterna tenebit egrítudo,xterno tortore totum homínem poftmodum uexatuta. Hís tanta funt πία, quanta füccurrerínt ποία piates.His íter eft;quod comes libido periculis díctauerit peritura. Arrepti em anfractibusui/ tiorum trahentiü,uarío lapfu rotantur ín interítü miferi,ín certiffimá uiá non rediturí:ín exte/ riora tendüt animü more ríuulorü, quorü nundj regreflus eft ínpropriü fonté.Siqdé hácuitá cuí finis eftcomes,ut ipfi opinantur, profperis curfibus ducunt:fed gradus in ultimis male om nino πίε dá dure ín nouiffimo ftat. Et qd prodeft per difcrimina pfpere cucarriffe/fi poftcur fum cótigerit interire? Fruftra ἀοπίῳ nauís per Íuperbü pelagus& ínfanü,amicis fluctibus οὖ! Pl moda ttd,(ty, i MCN : M Wh ux y iris nini, Xia itu) ay iti dd Xs i litus a sau tails χα μὴ d Ἴ inima εἰν ἰῷ ΤΩΙ nhi yt μὴν! {||} T d yos p AD AMICVM EGROTVM.;$9 22 A moda pfperitate cucurritin portá fi cá naufragio paenit,& periturd portus acceperit. Cómo; dius igit cft cuiuflibet ducatu βήτα ad portü gloríz pucnire,cj delicato nauigio,morbidze la; xítatis peracto curfü ín poenas exire. Szpe itaq; potior eft paupertas opib?,dcformitas forma, 'cótimelía laudibus feruítus poteftate,imbecillitas uiribus,libertate captíuítas)hüilitas dionita teDauid illuftrís geh huíufiodí carmen expreflitBonü eft(inquit)mihi diic,quia bumi/ liaftime,ut cognofcam íuftificationes tuas.Ergo melíus eft fuper: difciplina: iudicio humilia ti, cj cum mundo ἀᾶπαιί, dicente Apoftolo:Cü iudícamur a dio corrípimur, ne cü hoc mun/ do dánemur.Ergo qd'ex amore dni noftris utilitatibus prxrogatür,fíne murmure fufferamus. ]mpendit em ut a medíco remedium,a diio difciplina.Artis eft medicinz aliquotiens ienibus & ferro curare.Quid mirü fi dris noftran: medicus anímarü,turbinibus excutiat,morbis exami net.calamitatib? purget: Fortitudinis eft noftra quafi pet ígnes& flámas,uaforü more purga ri: qd fcriptura diuína teftat& probat. Vafa(inquít)fieuli probat fornax,& hoies iuftos tenta ttio tribulatiois. Et alibi inqt:Aurü&argentü δὲ ferrü& plumb,& ome qd'per iené tranfierit emüdabit: INágd uafa dicát figulo, cur nos arbitro flámarü examínas& incendijs coquétib? utis X probaszquacnífi arbiter ignis iudicio fuo aptiffima pronunciauerit;in ufu effe non pof funt.Nos quoq; nifi tentatíonü purgauerit iudicii uel examen;noftror fieulo membrorà in^ utiles mier d nosurit ut curet,tentat ut liberet,uexat ut faluet, Nihil em tam inquínatü, tam fordidi,quod n6 a uitis purgatioibus expict.Sape deníq; uidimus fordidatos imprope rio;uenífle in candore, ferráqy fitu obductü,in antiquá facie fplédefcere. Vidim?aurü argétü qg flámz difciplina purgari,& arbores truncatas cultu latíffimo reuíuifcerejamornifq; uíirgultis or nari. Vidimus in foccundítaté fterilía reuocari,& exhaufto ftipite exireradicem,& frugem ma: ximá comitari.Ita quocp in nobis, quod forte peccatis pmentib?zftuabat;quicqd macula fqua léis uetuftatis obftabat, hoceerítudínis luce excufum eft.Et ideo te(απ frater medica reddi ditzgrítudo mébron:.Sola in te materia carnis indiget uiríü fanitatifzac ne te forte uexaret;uti li modo uexat& morbo.FHaceft quá ín oibus pcutit canícula fenectutis,& ficut foenü arefcit, floré ppriü perditura, ficut(αἱρεῖ eft:O mnis caro(ση; δέ ois caritas eius ut flos fcení. Aruit (χη& cecidit flossucrbü auté ἀπί manet ín zternü. Aequanímiter ipit pferamus,fi corp?qd'fi cut fenü legim?cafuris Hlorib? perítun:edétib? malis íacte£ exhautti: cui? fanitas,ania: mor? bü cófueuitinferre:& cotra cómoda fpüalia.ferales ac barbaras οἰίσετε uoluptatef.Sarpe ἀοπίας tato milites caftitatis effrenata difcinxit, Pro nobis eft ἰρίέ filógis flagellis& mordacib*caftige mur:cui? tamé caftítatcimpugnamur.Amam? carné ftolidithaud PE ah anim: carceré δὲ fe pulturá, Thefaurü itaq ipfius carnis fraeilitate cótempta,quod acciderit,deuotióis amplexib? rapíamus.Meticulofum eft em Chríftianü milité ucllelxtantiüt modo in tranquillo cofifterc: Deiectz métis eft turbine formidare,cotrariü uero intet contraria nó trepidare.Infelicitatis eft aduerfa nefcie:felicitatís eft cà aduerfis noffe cógredi δὲ cire pugnare.INà cá oés ict*(utiá dixi fius)gbus quatímur díuíno gíenan£ ex munere:exterü fe nouerit ab amore dei quí nefcit teri tatióibus uectitarí: cum legalis tuba multiplici carmine auditui noftro ínculcet δὲ dicat: l'entat (inquit)dris deus uefter uos, ut fcíat fi diligatis εἴ ex toto cordeueftro,& ex tota anía ueftra.Et alibi:Fili(inquit)ne neglexerís difciplina E ne defeceris abeo correptus, Quem em diligit deus;corrípit.Et iter:Correptíonem inquit)dtii noli contemnere. Ipfe em dat dolorem,& ipe tefrigería. Percutit,& manus eíus fanítaté praftant.Sed forfitan dicís, INFIR; Vtiná ut cxte/ tis, fub fpe fanitatis daret per interualla tentari; V tiná fofpitaté intercapedine qualifcáqs fuc) eeffus liceret paululá deguftare,Quíd μος εἴξας morbus in mébris ita uerfe£,& ee indufus utexduferítfanitaté nó rediturá? Vt pernitiofus comes αρ ad terminü αίτα cocufla mébra de ducatdeduca£ quoq; ipfe morte c membris exdudédus? Quid eft hoc,ut fanítatís fenfu pet omne fpatium uítze fruftrari(int artuszínducto frigore uenarü calidus uigor euanuit in algo; tem. Inceffus quos natura dederat,torpor indufus exdufit. Non deniq; ad exercitium tabidi cotporís íter, uel paululum deguftatur. INon genua, folítas flectunturín preces; Digitorum ímpar ordo interno ftupore turbatus, arcetur folíta contrectare. Quíd pluribus? mne of ficum corporis ftatíonibus quondam folítum neruorum adeffe, fic alget indufum. Proh dolor folus fic debui caftigari, Solus tam pernítiofis ictibus fubiacere, δὲ diuturnis mdi ^ inuolute . AD: AMICVM EGROTVM,; C. inuoluí. HIERO. Οὐαί te frater, ut hzcmurmura patientiz frenis arceas, δὲ filentio query. ο , las uoces íncludas:cum te folamen propheticum fic alloquatur δὲ dícat: Coíungere(ínquit)deo ἢ δὲ fuftine,utcrefcat in nouiffimo uíta tua.Omne quod tíbi applícitum fucrít accipe,& ín doloj." re fuftine, δζίπ humílítate tua patíentíam habe, quoniam igne probatur aurü δὲ argentà: hoy Γ mínes uero receptibiles ín.camíno humilíationis.Cum legalíaíura atq carmína recenfeo pro, ΤΙ phetarum, authorítatís quoq; mundanz egregías fententías concipit auditus, ní fallor díui/.| gi nz legis furtíuas, qua: neceffe eft ρισεζορείς legalibus inferant.Non em nocet alíenis utí ea par. ἡ, te qua noftra funt. Hzc príma fentétía eft. Aurü(inquit)probat ienís,& mifería bonosuíros, μ Etalibí:Nihil(inquit)eo uídeturínfelícius:cui nihil undg euenit aduerfí. JNon licuit illi fe experi" ri, ubi omnía illi ex uoto fluxerunt.Et alibi: Miferum(nquit)te iudicoquod no fuifti mifertran ἡ fifti fine aduerfario uitam: nemo fcíet quid potuerís,nectu quidem: O pus eft em ad noticiam ἡ fui experímento.Q'uid απίζορ poffic;nifi centatus non didicit.Et alias:Díu em effe felicem;& fi ni nc morbo aními tráfire uitam,i gnorare cft rerum naturx alteram partem. Ergo miferías emer.| il gentes, quibus ignota dífcuntur δὲ felicitas nafcitur,uirtus quo qp excuffa purgatur felici animo" perferamus:fiue quía pati nos oportebat.fiue quía captíui íam detinemur.Auro nifi addiderit.-" flamma fulcorem,uilitaté patitur purgamentís obfcurum:ita quí non fuerít miferíarum tenta/" mentís excuílus,íacet partíü felicitatis ac fuz uírtutís ienarus.Meríto Solomon hacuoce tefta;" tur:Qui tentatus ín aliquo non cftnefcit qualis fit.Denedic ergo drim tépore tribulationis, qué i laudafti tempore fanitatis, Vtere carmínibus uocis propheticx: Benedicá(inquit)drim in omi téporc, femp laus eíus in ore meo. Vox illa cg maxime beati Iob, ex te conftantí praxonio de. pens qua defectz uires ingentí nutrimécto lactátur,& in nouella talía reparatz cofurgüt.Si ona fuícepítus de manu dní:quare mala non fuftíneamus? Dominus dedit diis recepít: ut. im πο uifum eftita factum eft:fit nomé diii benedictü. Aduerfum igitur(αεῖζορ contrarium eft, n probationis tépore ín dim murmurare: quí autuitz noftrz peftiferam labem,erumnatumía ο ctationeuexatut liberet, aut iuftícía uentilat, ut coronet,ac uexatíoe membror(i;aut delictum: D' uapulatautíufticia pbatur ut uíncat. Náq; ut ad folamen paffionii tuará ,pbationís antiqua: palmzx ταῦ merítà reuoluamus,iuftiflimis utamur exemplis.Quácj notü fit perfonarü meri; ta.longís gradibus difcrepare:no eft íniquum,fi hominis Chriftiani certamen,uictticis iufticie conereffionibus comparemus:Mediocria funt qux uiderís ía hoc mudo petfetre: fi recenfueris quíd lob familiaris ἀπί quíuerít pmittéte drio fuftinerez Temperauit deus,ut congrueret atq; i competetet uiribus tuis, Prímo ne poffes,quí impar es iuftícia titulís,effe faccedentibus quar íi liszMinus autem uiro íufto quaterís.fed erauíus a cacterís uulneraris:illius fant magna, fed nec Wi mínora funt tua. Náqy ipfe magnus es qui fequeris magnü. Vnus híc fuit Iob patríarcha maíe ftatis cultor inuictusequalitatis cenfibus opulentus& díucs, cuíus ílluftríi merítorum praco ΙΝ extítít dris,cum inímicx factionis inftruméta feralialaudís praeconio puenírct. Anímaduerti/ ind fti puerü meü Iob,quia no eftei fimilis quifcg in terríshomo fine querela;uerus dei cultor,ab ftinens fe ab omní opere malo,& permanens in innocentía fua,& in fimplicitate cordis, Igitur cum ex díuíno permiffu hoftilibus íaculis quateret eü αρ frequens latronis infinuatío truculen/ bi ta pulfaretemergentes íctus,patiétiz clypeo debellauit, malorumqy íngruentíá fyluá feraléfa: ἂν ata; crucibus plenam,obicibus iufticíz robuftus occurrít:Ille inímico turbíne, adéptis opi l us,nó fentít aliquot damnüqui lucrü ín damnis inuenit,q dim pectoris finibus portabat πὶ E i dufam: Illecü xdificium concuffis angulís uis repentina torqueret ín lapfum liberis fubductis m orbat.& fide ftabilís& immobilis perdurabat.Cuíus ínnoxía mébra atq; diio plena,cü beftía i τῇ legionibus uerminarét,& plagatá infeftis ictibus corpus,& uermíü elobus per cuniculos có^ fofI carníspernítiofüs erraret;intra uulnera íuftus íncolumis militabat.Et que peftilétibus pla« gístabies infefta carpebat,hoftiles tutbínes tranquillitate mentís,ut cederent pfercbat: Iuftus S uapulando uícitínimicus cedendo defecít.Huíc(ποτ negat feruitíü famulorü:circa te ταί fun" eunt feruítijs míniftror. Te amicí frequenti acceffü cofolátur& dolent;ut fi natura pmítteret, " hoconus tecum forte portarent. Vna eft frater,una eft anímí uírtus, qux nos ex huíus uitz tut bínibus, quafi de pelago eruens, ín portum tranquillítatis inducat. En dies pronis lapfibus accelerat. ín occafum. Ecce mundus ímmundus fordibus fenectutis rotatur. ín lapfum. Ecce A uH d” nos. [4 DE VIRO PEREBCTO--.$0. 23 Δ nos fuffragio mortis uictores fufcipit colum, Cuncta nobis euadentibus pereunt, δὲ occafu iam finitímo non reditura forbentur. Apud nos poft perditum mundü, poft corporis mor; tem fanata funt omnía: lxtabímur incolumitate membrorum, ubí uíta nullo morbo uexabit: Idco ín te frater officia corporis impedita praftantiffimus animus illuftri ducatu, ita eubernet & regat:ut haccalamítas corporis.fit occafio uotiua uírtutis.INon em eft arbor folida necrobu fta, nifi qux affidui turbinis incurfione, ftipitibus cocuffís hucatqy illuc indinata tenta£;aut ín quá fxpe uentorum turbínum flamen íncurratiipfis em uexationibus conftringitur premítur, fixifq; radicibus certíus robora£:Ita nos mordacb?flacelli s malorü frequenti munímur exté ficorrígimur uerberati;coftríngimur caficaremufqg fqualoribus,dü longis cafib? uentilamur. o ínter: dolores crebefcentes, immanibufgg miferijs affectos artus, regnet coeleftí uigore tobufta atq, incolumis uirtustqua ferantur contraría,& illa cómoda qux uocantur ναοί Κα ter ipfasanguftías fapiens adminiculo folamínis pari ketatur δὲ pubelcit,& ambitiofa ratione ampliatur δὲ uiuit. Ienorat deníc qua patíc,qui memor eft inuictz uirtutis,quí ducatu ratío/ nís;plzrofcg comperit fuifTe malis oppreffos,& malo fuo magiftra ratíoe auctos atq; nuttítos. Ergo tibi patent folatía rationís:ut iam pro comodis habeatur calamítas corporís,quaqg iacet totiuscorporis maffa captiua.Sed ueníet refurrectio,te incolumem reddituraquaq tota in te membra funt occupata. Sed língua ín laudes diií quotidiano nutríatur augmento,copiam lau disin regnis cocleftibus narratura, Diis te medicina coelefti cofoueat,& fub tali pondere ínfle; xibili uíttute durare permittat. : ΟὉΕΝΒΝΚᾺΑ EPISTOLAE SEQ.VENTIS. Eloquentís quídem& erudíti homínís fuít haec epíftola,ac diligenter elaborata, fed íta dífcrepans a phrafi Hieronymiana,ut nec híc íllius dicionem potuerit imitari fi uoluíffet,nec huíus ílle, Q'uod fi dé uínare lícet,nullí potíus tríbuerím d$ T ertullíano.[n plzrífgg codicibus,null praeferebat nomen,ín quá bufdam Ctefiphontis erat addítü.INec ín ipfa epíftola fit ulla mentío eíus ad quem fcripta eft, AD AMICVM EGROTVM DE VIRO PERFECTO. Cce íterum ad te fcribo,& nihil dignum quod prudentíam tuam legere deceat ít uenío:& quíd mirü fi te abfente uelut fole deftitutum, frígidi cordis aleet inge; (XS nium,& mensa lumine percgrína,ftulticí nubilo fuffocata torpefcít,ac tanto mí [E9228 nus fapio,quanto a telatíus feparor?Quod fi ín prafentíarü quíd tibi ín meo fer/ mone placuerit,tuís mihí oratíonibus praftabitur.Denic; ut omnem ftulticíam meam diligé; tíis recognofcas:ctiam ftomachum meum poft illud fufceptum ceratü tuum te abfente cura/ uia quo peius meteor patí: cui poft fanctum miínifteríum tuum δὲ angelicam feruitutem ma/. husíntuli medicorum,quafi propheta non effet ín ifrael:ut mihi fiquid paterer facilius efle de bueritad te reuertí,cg centilíter cogítare:& melíus ucl difficillimi itineris laborem ρετρειί, co fpectus tui tam praciofa uífióe fraudari:ut quxuis potíuscompenfatio fcqueretur, dj ad mur. Ícam religionis accaron deueníré. FTxc mihi te abfente mundus ifte fueceffit, qui te prafente ία me non habebat confilíá. Το me ením curíam feceras prophetarum,non conuentículum fi; renarum. At nunc ín me ad deftructionem fancti contra me operís ταί omnis ftulticiz: fenatus ingrediens, quadruplici forma mecü agit. Nam fcenus de abfente exigit,quod te prafente note prafumpfit:ut íntelligas fi quid apud te iuxta deum fapui,tuum fuiffe quod fapuí. Sicabfente Moyfe populus ífraclitícus fornicatur:fic ín naui diio dormíenteapoftoli tépeftateturbantur: Sicin Bethfaidz porticibus homíné nó habenté aquá pifcinzc falutarís ignorat. Quácj δὲ híc aliud genus culpa: aduertam.Corpufculum curauí, cum aníma langueret;exteríorem homiíné foui.cum interior zgrotaret:humanis fubuení;cum díuina laborarent;uítio publica: confuetu/ dinis indínatus,quo omnes fumus ín mínitmís cautí,& in maxímís negligentes.Hocq; ídeo fit, quía ubi tera uíta fitíenoramus.Fallit nos uidelicet fol ifte, decipit dies ifta.tract?nos ífte οἰκο uenír, Mundus inducit, dum& foleamplius effe nil putamus:&[ας arbitremur efle quá ocu; lís uidemus:& homínem iudicamus effe, quem cernímus:& mundum credímus facere cum ui taíenorantes ubi fit homo,& quid fit homo,& qux cíus hois πίτα fit:quod fi intelligeremus,no aliud generati alíud uiueremus. Ita uit origine deferta,uiuendi quoq; perdidimus Rio ; p cpríma & m DE VIRO PERFECTO. C. Acprimumubihomo fit íftede quoloquimuraudíamus:Quoniam difputationem quandá nobis ipfa díuifio eenerauit, qué intra hoccorpus quod dei artíficis manulimo terrz formati eftuelut quodam uafculo intellioe contínerí,dícente Apoftolo:Habemus thefaurum íftum ín uafis fictilibus:qui ubíq; per hoc corpus infufus,uitalem fenfum qui fibi non deficitcum carne mutuatus eft. Regit ipfenon regitur,& habet potíus cj habetur:utuítam nó accipíatfed míni flret.INam cum terrenam iftam Ppígramqy materíam in ufum minifterij fumptam fpiritus liqui. dusanímaret fit dominus corporís,non homo fub corpore.Deníq; hocquod dixi uafculü ipfo uíuít prafente,& ipfo moritur abeunte.Hiic ergo δὲ uífibilis δὲ caducus,illius interíorísiel habi) tatío,ucl mínífter,uel uagina eft.Ipfe uero quí uere eft homo;quoníam ficfecundus factz díuij fionis eft locus,ut ipfe inuifibilissita omnia eíus inuifibilia fint neceffe eft, Non ad illum f; agro tat manus ualet perueníre medícorum,non herbarum fucdis fi deficit reparatur. Nihil adeum corporcü íntrare poteft:fubftantiz tantum fuz illí fimilitudo defcendit;uerbo curatur,obedié tía coualefcít, Deníq, cum fibi in ecdefia Laodicenfi,& beatus, δὲ díues,& bene oculatus,& be ne ueftítus fecundü exteriorem hominéuideretur,increpatur a domíno,diciturg; illitNefcisqa tu es mifer δὲ miferabilis,& pauper,& cxcus,& nudus. Qui utíq ut díxinec fine uefte,necfine oculis,nec fine díuitijs habebatur.Sed ille ínuifibílís deus nofter,illà ínuifibilem hominem ín ΓΙ Γ᾽ paupertate;in cxcítatejin nuditate effe cernebatzcuí etíam fuadere dignatur, ut ab ipfo auum μὴ mercetur ienitü, X ueftem albam qua eloriofiffime ueftíatur,& collyríum quo recipíatuifum;" Habet ereo δὲ fuos oculos ptet iftos carnales, quos poteft uel amittere uel curare: δὲ eft iuxta ni 2 ᾿ mito fe nudus, adeout egeat ucftímento: fed míro modo ad mendicü:ut ipfe ait dris loquítur,& iu/ bet illum a fe diuitias comparare.Quibus mercibus fi& nudus& pauper eft, uel illam ueftem nobilíffimam,ucl illud aurum purgatü íam igne mercabitur? Vnde comercij calis poterit effe PAN impenía: Videlícet fi aut exterioris homínisemolumenta tranffoueat,aut ipfis quibus ipfe di Á fiin Ws uesforínfecus uidebatur,non utendo dítefcat:oculofa; corporís quibusmundialiumrapieba—,— τ ardore; defpectu corrupt uniuerfitatis obczcet.Tta illeinuifibilishomo, qui uereut díximus—— D homoeft&in contéptu huius exteríoris attollitur,& nuditate ueftitur,& cxcítate illuminatur.- Mas Sic Iacob;Ephraim,& manaffen;nepotum fuorü,non folum loca:uerumetiam merita,incorpo MN rea cxxcítate cernebat. Nam cum íllà Iofeph filius fuus,qui fupradictos paruulos offerebat, nec: ux ante pedes fuos cernere iudicaret fenfit in parentis refpofione illa etíá qua effent futura profpi:"" Mili ut ille interíor homo exteríorem iftum facit fua uita uíuentem,& de fonte natura: fuas hs animat írrígando:fic rurfum exterior per corruptelam mortiferz: materiei fuz,illum fi cupidíta in tibus illicitis alligarít,occidit.Et cum alter natur uideatur alteríus,tráfit ín uictoris unufquífqs us fubftantiam:ataut carnalem quoq fpiritalis fpirítalem fuís uirtutibus prarftet, aut carnalem(rt animam caro uíctríx cíus efficiat.Deniq; aum dris diluuio delere human genus cogitaret ίτα! liz tus: IN6 permanebit(inquit/fpiritus meus ín hominibus quoníamcaro funt, Et quia utíq om RT nescarne ucftimur,& fine dubio in carne non fumus,quí non fecundum carnem ambularnus, τ hínc etíam gígnítur,ut non femper homo ífto appellationis nomine cenfeatur. INam pro uit; Fit ttibus fuís aut uítíjs,& formas fumit& nomina. Deníq; ait propheta:INolíte fieri ficut equus dii δὲ mülus.Sunt ergo homínes quí apud dominü funt equí& muli.Et dominus ait:Nolite pro; n fjcere margaritas ueftras ante porcos.Sunt ergo homínes& pord.Et íterum ipfe dominus: Eo κ. ce ego mitto uosfícur oues in medío luporum.Sunt ergo bomines& lupí,& econtrarío homi ug. d mines funt& oues.Etait adhuc dominus Petro:Pafce oues meas:& ipfe prius:ueni poft me,& ty] faciá te pifcatorem ποπ. στης eroo homines δὲ pifces.Sed ha: formz actuum uidétur effe; m non corporü. INá corporís noftri certus eft ftatus, ut omníü animantiü:fed quonia apud dei Uy non de ftatu corporis noftri.fed de uíta: merítís iudícamurrapparet omnem homínem mente δη fua fibijpfi Παπ ποιεῖς formare.Quod utig; ex illius quem defcribimus ínuifibilis hor i minísaut calpa aut uirtute praftatur.Ipfius fiquidem uitium eft fi fubíectus ρα[ fit effe ἀϊῃ fubiectus:fi contra diuinam difpofitionem fit in dominatu feruitus,& in feruitute dominatus. Un Sed ne uidear(quoníá paululü deiecto uélut pariete ad illum inuifibilé hominem dif putatíoe Uy peruení) corpus omníno deftruere, quod adeo magni: eft facramenti: ut ín hoc ipfo: id eft;"iti ει ín noftro fii IT: DE VIRO PERFECT O.$9» 24. tni A dn noftro fragili δὲ infirmo dominus uenerit, non hoc egi, aut hocago: fed illud oftendere hs-tehtauí huius exterioris uítam,illius interioris uíta confiftere:iterum,ínteríorís mortem defce!—— "s-.dete huíus de morte:ubi propínatü uenenü per uitía fucrít;nihil habere iftum de uita:nifi ab il bti loirrigatus fuerit, nihil tenere: alterücy in naturá alteríus ut dixi aut infectü uítijs, aut deterfa Tni uirtute tranfire.Ieítur quoníá íam& ubi(it homo,& quid fit homo breuiter licet oftendi, qux ως.utic eius hois uíta fit uideamus,Si em ifta certe mundialís uíta,qua: mala pro bonis habet,& Stt:bona pro malís,quá totus orbis fequitur δὲ colít;non hacc ín aflluentía díuitíarü eft,no in fafti ἐν ισίο potentíz,no ín iurífditionis aftu,no ín pompofitate facundía,no ín uiribus per prelía elo; Ii-tiofis,non ín mercibus, prouínciarü mutatione δὲ fuí pereerínatíone crefcentibusnon ín leno; I ᾿αἰπίο formarü,non ín ambítu munerü,non ín hís eft deníq; omnibus qux uidemus, quoníam Uy«uncta hzc ocídüt,& fine{{π|5 beate, etíam iuxta fxculum,uíui folet. Sed illa eft uíta uera,uita ttj eneranda;deü nofle,tímere eíus potentíá;amare píctaté,mundü ín opifice mirari, interpella/ 313:torem cotemnete,eíTe uictu modico pro natura neceffitate contentü,uefte uilí uel pro pudoris bx.ratíone;uel pro temporis iniuría comunitü.Síc relíquá creaturá;nó ex fuí copía,uel pro uitali τα Tis tíone.fed proadiumento huíus lucis attíngere:Quicquíd em amplius efta malo eft:omné ho; "Te Taíné amare quafi fratrénullá ledere,feruíre omnibus,formá ferui fuftinere cà diio,qui nobís nis prater minifteríü,quod ínteríus cotínetur, quotídie feruit n müdo,producédo folem,emitter idu:dolucem.pluuias infundendo,tempora uaríando.fruges ucl gienendo,uel maturando.INobís. inj.eiin totíuscreaturz facie;uel ubertate deferuit,quonià pro nobis cincta gencrauit,Sed ut ad T'homínis offica reuertamur,nudü tegerc;alerc'efurienté.fitienté potare,ínfirmos uifitare, trífti/ mii.buscódolere;mortuos fepelíre;nihil apud fe habere quafi fuum,fed omnia fua ο omnibus íu/ j dícare cómunía,ac tunc magís fibi uiuere,cü uiuere xftimatur alijs fibicy recódere cum alijs cre dítur erogare, Et hec tamen adhuc exteríorís hominis líníamenta cótíngunt. Caeterum illa ín/ i. B teríoris homínis uíta,ín diuínarü rerum cognítione cófiftitnon qua ccelu terra parte uoluat, fon an cótrarío curfu fydera rapíantur,non an oceano generet plenitudo lunarís augmentü, m nonanorbem mundi rotundítas ipfa fufpendat, an quadriforma angulís prominentíoribus— n afttingatan unus ipfe mádus fir;an plurcs fint. NNam hacad anima nontendunt utilitatem,& - apud deá ftulta iudicátur:fed ín illis fanis cogitationibus,fi quádo uerfatur.tuncuíuit& pafci; un tur. Quz funt autem íftz fana cogitationes: Ilefine dubío ci mens noftra fui recordatur au; vi thoríscum illud uelut per quandam refipifcentíam fuí;opíficem fuum ueneratur ac contuetut: "m«um eíus opera ipfum ín eíus operibus uifura miratur, dicente beato Paulo:Inuifibilia em eíus zi atreaturamundií,per ca quac facta fant íntellecta cofpiciuntur,& fempiterna quoq eius uirtus m" δὲ díuínitas:id eft cum ex imméfís uifibilib? creatura;ad uniuerfitaté inuifibilis creatorís extet " dímur,& ill per hzc d inftímabilé dífcímus aftimamus«cum eius altitudínem per donum "n fpirituffanati euoluentes(quoníam ipfe folus nos in ipfum quí ex ipfo eft intromíttit omnia vi príncipíacreatura: furgenris)quafi fadi ab ipfo anteríores afpicimus:& cum ea qux deus fecit ΗΝ quafi faciat adhuc intuemur: mundíq totam orígínem tranfcurrétes, feu antíquíores efficimur Gp fumus atate, Et οἴ uníuería príus dj nos cflemus effecta fint;naturam tamé omníü,quafi Ρ nosgenitá,dum authori ínferimur reputamus:ín quam no ut feruiremus,fed ut driaremur ín/ trauimus.Separati itaq, a fapientía müdíali,quz uniuerfa;aut fortuítis,aut atomis affcibit, di; uínis meditationibus fublimati:& ab íllis qui aut materíà femp fuiffe dixerunt, deumq; tantü attíficem rerum uoluerunt feparatí per ipfius adiutoríüzaut qui hacc ipfa pro dijs elementa co/ lueruntzaut quí familías deorá per fexus.per actates.per partes,uelut per plabem alíquam fub/ iectam fenfibus introduxerunt,difcreti per fpiritüfanctum,& ín altíora fubducti uera uíta ui uentes: hoc eft ueram fapientíam fapíentes,qua ftultícía ifta caret: recordemur quod máüdus exníhiloa deo factus eft:& quod cücta anímalía per deum uerbo opifice uocata uenerüt,qua anatura nó fuerüt:qm foli ipfi fas eft uocare quae nó funt tácj ea que funtquod ipm homíné py "f D ταί táta poffeffio parabat ad imaginé{πᾶ no alíqs Prometheus ex fabula.fed ille codítor unt/ s uerfitatís manu quoq; fua:ne qua pars ei?uacaret ín nobis,de limo terra facere dignat?eft:quae "«&ogítátío ut dixi uíta eft aníma, quoníá hax príma eft ratio uiuendí: ut cuí fe debeat anima no y:: αὖ ígnoret; DE VIRO PERFECTO, ignoret:ne ali prater hunc decepta ueneretur,ne uita:(uc miniftería uelut uita authores ado reine intantum elementa míretur,ut non díena iudicet qua facta credantur: cum ille magis fit admírandus, quí tam miranda produxit. O dj angufta eft hzc díuina cogítatío, δὲ dy uítzz plena eft.O ctum ipfum homínem ad omne ftudium probitatis acendit.O quantá illi maíe ftatem fuí cómendat authoris;cum aliud ille nihil ín creatura omni prater fe manu deí forma tum efle confyderat: non terram, non maría;non ccelum,non deni 4 fydera,tam munda, tam pura.tam lucida:shomíné folum cuiufdam limi δὲ grauiorís δὲ fordídiorís eleméti, illa format efle dextera,cuíus dextera: palmus coelum menfürat ín menfüra:cuíus pugillus tetrzfpatia tam infiníta iacentis indudit;tanti fuit íllá fuiffe olim. Videamus tamé quantà illi prxterea applau dat benignitas creatorís, quz non illum de fyderibus effecit: quoniam fi effet inde creatus, de matetiz potíus clarítate;cj de artificis dignatione polleretzcum mínor ipfe fui corporis origine uideretur. Si decoleftibus factus ad terrarü cultum deduceretur ad terras: cuí eflet eloriofius mox futurü de humo excitatum fydetib? imponi. Suá ínquá deus noftet, fuii proprie uoluit efle quod fumus,nihil materíz;nihil elementís,nihil quíbuflibet príncipijs,uel magnís uel míni mís nos debere.Quz cuncta(i retractet,& in fe mens conuerfa confyderet,ex noftris fiuntmo deratiora& anguítiora prímordijs. Atubí per contactum formati manus dei definimus effe uod füímus;& ín nouam materíz qualítatem fubíacens,opific fuo per elementí cóuerfionem quon m natura eft;jnouumzq corporis noftri inter elementa(fi fas eft dicijeffe coepit: elemen τα λείπει oibus müdi corporibus fublimíores fumus effecti;non naturz fubftantia fed poten; tía codítoris:per quá de fubíacéti cacteris creatura ortü eft;quod creaturis oibus ímperaret.De Βίαρ fi metallum noftra carnís δὲ corporis íntuearis, nihil humilius, nihil uilius, nihil inuenies omni iníuríz pafTionic; fubiectius.Sola terra elementorum caterorum uidetur ancilla: fola in fc canctorü potentías non fine detrimento fui fentít,uel dum uentis puluerulenta difpergitur, ucl dum fluctibus humefacta abforbetur,uel dum fyderá ignibus cocta deuoratur:ut homo exea fe effe;non modo eloríari nó queat:fed etiam poflit erubefcete, At uero fi ftatum noftrá contemplemur, quoníam przftantior eft cxterísanimátibus dum ad fuum imaginem deus informatum índucitinueníes terram ipfam, femen effe noftri corporis.Sí quis ín ea fenfus eft, gaudere potuíffet,quod ppter nos,in quibus imaginem δὲ fimilitudinem creatoris accepit feli cior facta fitdemutata;dj fit orta:manus er deí contigit eam,cuius contact fui caufa dum fie; retipfa no meruít.Quid em hoc ftatu pradaríuszquíd poterimus noffe fublimius?Quidtam diligenter ín membra dígeftumzquid ram decore per artículos inflexum7quid tam fublimiter ín ora& oculos erectum? quid tam uocalíter ín uerba modulati quid in corde tam uiuadtet animatücquid ín fenfu ditius?quid ín cogitatione fecretíuszquid ín fermone effufius? quid ia ingenio fortíuszquid ín difpofitione inftructiusz quíd ín memoría tenacius? quid ín affectu blandiuszquid ín cogitatu fubtilius? Vt euidenter appareat quod illá protoplaftum,am cum omnibus dignitatibus uenuftatü,imo ftatum filij fuí deí noftri ad finem faeculorá pro reden ptionenoftra uenturi ín hoccorpus ornarít:cuí paradifam etiam íllo tempore uelut amorniflu mum pradíum δὲ urbanis couenuftatum,& rufticis confiti,fub lege donatum,mortis ille pra feminator inuídit:uenenumq; fuum decipiendo prímorum hominum credulam nouítatem ín corpora noftra latenter immerfit:& ex duabus fübftantíjs, unicam hominis perfectamq; natu ram quadam diuifionis difcordía diflecauit: ut cum nobis una mens effet, id eft illa, quam germanitas anímz,& corporis eígnebat:alíam uoluntatem per uítíatam naturam contra απ! mam parturiret. Deníq; δὲ Apoftolus ait: Video alíá legem ἐπ membris meis repugnantélegi mentis mex: captiuantem me ín lege peccati,qux eft in membrís meís.Et alibi: Caro conau piícit aduerfus fpiriti.fpiritus auté aduerfus camem,FHac inuicem aduerfant fibi:utnon qux οἷα uultis illa faciatis.Hínc etía ifte nofter coditor,quí uel nos nobís,uel müdü pro nobis fece rata prímis illis hoibus offenfus,maledicta fup fingulos prout críminis quátitas exigebat,e dit.Et guis iratus, mox tamen myfteríü noftra: falutis,ut pius pater oftendit. Neq; m fue .tatalio tempore de falutis noftrz remedio cogitare, nifi co quo mors effet ínuenta, Sica pru/ dentíoribus príma fronte morbi adhibetur medicus: ut capite ualetudinis ον : remedtü ἴῃ" Vy Vy 1"m DN Ἢ| dp ἄμ; ων DE VIKO PERFECTO.^'^$0. 2$ A temedium falutate fuccurrar.Non ergo tüctantum domínus ac faluator nofter promiffus eff; cum clamat Efaías;Ecce uirgo ín utero concipiet& paríet filium: δὲ tunc cum ad Abraham αἱ &um ef: Ad hoc tempus ueníam& erít Sare filius:Nam hocerat pene iam fero,& tanta milía xatríarcharum fine fpc mortua uidebantur: quibus utíqy uita effe non potuit,fi dim non fpe fauerüt efTe uenturd, dicente Apoftolo: Spe ern falui factí fumus, Spesem quz uidetur nó eft fpes, fed quac fperatur. Et qualiter fpes efle potuit.fi n fuit repromiffa? Imo ut prímo homini illa fapientior omnibus beftijs beftia,mortem fapuit:íta oportuit íllum domínum noftrum ue tam fapientíam,íam tum illo tempore fuffragium fapere uítale,quod& fecit.Neq; deftítit pu blícare;ne tanta cíus factura uno ínímíci aríete propulfata fine pra-fidio alicuius lapfui potius; Qj decori generata uiderctur:fimul ne& is ualidior haberetur, qui tantum opus alienz-uirtutis obruere potuilTet, cj illefi opus fuum quod fuper omnes creaturas íneffabiliter fecit, aut. fera fénon potuiflet,aut reparare noluífIct. Defendit ínquá illefe hac ínuidiía, Defendit ille nofter tonditor δὲ redéptor: paríterqy fe& poffe& uelle monftrauit, quoníá necuíttus potéíz defuit πες dignatio píetati.FIxcnobís magis adoranda,quod fub ipía erroris noftri tempeftate non fabftitit: maíorq; etíam dut exacerbatur erupít, dum ubí poená merebamur,fpes redemptio; πί5 oftéditur,& dü ín naufragij acerbo difcrimine portus falutis aperítiut nouo more qux ma/ tería füeratiracundiz, effe ccepit orígo dlmentia-Sic arcana operatione manífeftans, quod in firmitatem noftram argumentum fux uoluerít efTe A MR nosamaret,dü ín ipfum peccauímus,oftenderet:quorum οὗτοι ctiam poft errata non pofletiimo quos przciofius re; dimerat dj feciflet. Quxrat πᾶς humana crudelitas, críminofis,uel priuata ereafcula,uel publi tos carceres.cum manicís ferreis δὲ duris rígída trabe copedibus irata füfpiret,& in poenas multi tnodas adínuentionum laxet ingenía:omni(qs iudex furrecti capitis, caftitatem propria métis dicrímíne probet alieno: hoc magis amícus atrocítatí,quo magis alícenus cft crimíni.Ipíi em fo lént traculentíores efle ín reos,qui funt a reatu puriores. Hi ftadiofius malefici;uel críminofo: fütri contagía perícquentes,quo tnínus ac neglicenti us facínorum uítauere cófortía.O miferos & omni prxditos cxcítate, quí bonum exornant malo,quí contínentíam fub eeftu crudelíratís attollunt,& crudelitatem propríam aliena infelicitate commendant:quando uirtutibus fuis miferorim aftipulantur exítío, δὲ ínnocentíz iudícantis noxiorum crucíamenta fupplaudunt; Beusautem nofter contra omnem fpem,cótra omné pene fidé;ex diuítijs mifericordía fux íra inalobonutn nactus,ín iracundía generans confirmanfq; pícetatem,peccandi femen,ín fructá üoluít euadere miferandi:& quí nos propter tranferefTionem perdere debuifletpropter fuam tnifericordíam reparatur feefe promifit. Et illo tempore quo fupplicía merebamur,argumen tum faluationís oftendít:ut íntellizere poffemus,quantá ualeret przftare non lzcfus, quí tantü donaret íratus.In prímo οσο hoic;ut loquebatur,ftatim nobis íudicíaríü fpopondit auxiliá, fta tim debono thefauro bona produxit,ftatím ignotum ipfis angelís(acramentü,quod ímplen dum effet ín nouíffímo tempore,publicauit:& terreno Ada, Adam promifit e coclo.INam cá ferpenté pro meríto fuo maledicto fulminaret, iubet eum terram pro cibo habere,fupra uen; trem repere:& quoniá mortem illam ipfe feciffet addidit, dicens: Et ponam ínímicitías ínter te δὲ mulíerem,& ínter femen tuum δὲ femen mulíeris:Ipfa calcabit caput tuum,& tu eius obferua bíscalaneum.INonne confyderas: nonne confpicissquod eídem tunc minabatur ín Chrifto? Alíud em femen mulíerís nullum prorfus accipio;nifi illud quod Apoftolus ait:Factá ex mu; liere factá ex carne, Illud quod.ut euangelíftaait,Iofeph filius patabat efTe;fed non erat:illud πείς; quod uerbum caro factum eft.INam fi generandi publicam iftam δὲ naturalem circüfpici/ musratíonem: femína non habent mulieres:deníq, nulla concipit fine uíro:ac per hoc quoníá iátuncin Adam femen humanz generationis effet tran foreffióe uítiatü femen ccelefte promít títurut Apoftolus fentít,non ex corruptione uiti,fed ex deo:Quod cum caro fieret ín mulíerez etíam elementa illa corpore fubftantia: íd eft humoris δὲ faneuínis,ín ipo fibí uafculo,ín quo ipfa elementa fita funt naturaliter aptaret. Mater itaq; domíni noftri lefu Chrifti; in illa íam 'tuncmulíere promiffa eft.Haccinímicítijs oppofita eft ferpencis:Ponam(inquit)inímicítías in/ τοῦ το& mulierem:tion certe pono dícit:zne ad Euam hoc pertínere uíderetur. Verbum promifi fionís cítz ων DE VIRO PERFECTO, C fioniscft quod tranfmittitut in futura. Ponam(inquit)inimicitias inter te& mulierem. Tllam 4 utíqy mulíerem,quz faluatorem parturíat;non qua generet fratrícidam. Ponam(aquít)inimi rítías inter te δὲ mulierem:id eft fufcitabo mulíerem,qua repudiata faalítate credendi: non fo) lum te nóaudiat.fi aut fuauítatem pomorí pro adapertione monftraueris oculorá;aut díjs(i, tnílem effe promiferís:fed etíam ipfo Gabriele deferente uerbum, rationem de promiffionis exigat nouitate,dícendo:Quemadmodum etít iftud quoniam uírum nó cognoui:Tllam απ uam ad uifionem angeli pudor aureus tremefecit: fidei tamen ardor δὲ conftantía/labi ne Hie inquírédam ratíoné reddiditaudacem:& quz aduenienti praftitit de pudore,quod tacuctít/hzc promíttenti deadmiíratione non ceffit. Nam δὲ follicita de eo quod ánunciabatur ,exquifiuit.Deníg; δὲ angelus no infidelitatem redarguit,ut in Zacharia:fed inftituit de diuinz , operationis nouitate,dícens: Spirituffanctus fuperuenicet ἵ te, δὲ uirtus altiffimi obutmbrabit tibí.Ecce iftud(emen mulíeris,quod non per traduce cenitalium minifteriorum,cómixtione ícxus utríufqy infanderetur in uterum, fed dauftro daufo indefloratz uirginis inuenitetur ín utero, Deniq rem nouam plenamqy míraculi, nouo uerbo propheta dum promittít,exequi; tur:Ecce uírgo inutero concipiet δὲ pariet filium.Quotidíe certe de procreandi neceffitate mi lícrum conceptus& cernimus δὲ audimus:de nulla tamen diciturzIn utero cócepit:quoníá fub ftantía futuri homínís, fufa per uirum coale(cit ín foemina: uterufgy mulieris, non prindipium eftnaícituri hotninis,fed depofiti nutrímentum.Maria autem non tam prima Gp fola in utero £ócepít:cuíus pudoris illibatio,conceptii utetí fine damno uírgínitatis expreffit: quz fola nobis petu non accepitex nobis, dicente domíno: Vos de ínferíoribus eftis, ego de fuperiori us fum. Qua fola mater eft filio, cum uirgo fit maríto:cuíus conceptionem ignorante uírgini tate partus agnouit: quz fola mulier dicta eft, non concipiendo,fed pariendo. Ex hacergo fe/ then promíflum eft mulieris,quod fecidum homínem dris deusnofter eft:quínon infufus eft in utero.fed inuentus euangelifta confirmante;cü dicit de María:Inuenta eft ín utero habens; Eccé&ab ipfo pracedente prophetz fermone, non deuíat qud fuerat nunciatum: Virgo ἴα— D utetoconcipietfed ín myfterij nouítate,fermonísetíam parilitate concordat:eoq; ftillofactii ftotía defignatur, quo faciendi denücíat. Ft propheta aít Efaías: Virgo in utero cócipiet. Mat ἐμ thzus refert,inuenta cft ín utero habens. Verbo ipfo promiífionis refpondet effectus, quod fti nonaliterloquítur euangelííta cg uatessnecad exprímendam operis nouitaté inuentz eloav Gi tionis difficultate confunditur. Vbi funt erammatíci: Vbi confiliarij? Qua: iftos ut extra con/ κ. fuetudinem loquantur fchola produxitz Quz tam aperte fignatz nouítatem moftrauit doctri| frin nxcIvo índicant humano OS nonopus humanum eft quod loquuntur. Et tamé| Mii tem nouam necantea factam fic notant:ut intelligas cum mirabili opere,& mírabilem natum D efle fermonem. Repetamus deníq fanctas foemínas patriarcharum, uideamufay fi fic deali, Lr qua fcriptum eft. Legimus de Sara: Et domínus uífitauít Saram ficut dixit. Et fecit deus Sa) ἴῃ τας ficut locutus eft ei,& concepit& peperit Abrahz filíum.In Ifaac díuína beneuolentía mony| ng flratur his uerbís:Et exaudíuit illum deus,& concepit Rebecca uxor eíus. Deníq δὲ de Iacob ὑμ uxoribus fic ponitur:Et concepit Lía,& ρεροτίε filium Iacob&c. De nulla certe harum(αἱρεῖ m eftinutero concepit:quz tamen quícquíd concipíebant,extra uterum conci perenonpoterant—. fed quoníam de conuentu uírili concipere fe nouerant,quíbus non proueniebat falua uírgini/| lig tate conceptus. Solauero María ín utero concepit,cum.irreferato aditu femínali, daufo utero lus cócepit.Ad huíus coceptíonis femen fi recte ratiocinabimur δὲ interíus díuína tractaucrímus: 8 Ρταεοε in figura p tépore illa Íentétía, qua primogenita benedictioibus, uel oblicationibus lii obligauit, dicente domíno: Omne mafculinum quod aperituuluam,fanctum domíno uoca/ ἐπ bítur. Quod eft iftud mafculinum,quod aperítuuluamicum omnium fceminarü uuluas ape/ Ἢ tíat;non puerperij neceffitas,fed marítalís aenitio?Denics nulla uirgo dicitur poft marítum, Ἢ qued nomen daufís uidetur futuris myfteríjs conuenire.Et fuperíus de Rachel(cripturam ha; t im bere monftrauímus:Et exaudiuit illam deus,& aperuít eíus uuluam,& cócepit.Certe non príus uj dixitconcepit, poft aperuit eius uuluam:fed prius aperuit:uidelicet;ut maritus apertis uulux" K ianuís,uelut feminaturus agr paratum feminibus intraret, Deníqy fubiungit,& concepit. Non AS: itaq S E Tti iai m Tl LIN ns itid M ttes itis qui itm ls imi a] han tits] tolus . oki pit να) "d ami TH 7-1 miu 1 tis td ny. ni | n de ^] ψ Ted quo nud bs? vid "m d jM ἢ m DEVIROPERFECTO.'$0 26 Δ aq partu,fed conceptione:imo conceptio patefacta eft: nec illam parturicndus dum nafci.. tur/fed qui paturíeridum femínaturus fuerat, defienauit.Ft fi am ante cóceptum,quippe utcó/ diperet referata eft, nó eam certe ille qui natus eft diu poft poterat referare,dü dicic, naíciturus: quí etiam concipí, dum eflet illa laufa n6 potuit, Omne mafculinü(inquit)quod αροτίε uuluá, fanctum domino uocabítur.Quz eft ífta ratioxqua nec fecundum fenfum uidetur ímpletazTa cob pritmilocü fratrís frauduléter inuadit,nec nafcendi ordine prohibetur, nec dolofitate dána tur.lofeph filij perauut przpoftera fecundá nafcendi gradum benedictione fignátur,nec cl citas errat futura profpícientís,nec monitor filius dexteram parétís,quae pinguíiorís benedictio nís fucco minor irrigabat, inflexit. Quz utíq; omnia funt οδιτατία,[1 putamus de hís dictum effe:Omnemafculinum, quod aperít uuluam,qui de uirili femine prímí nafcitur ex feeminis. Sed quoníam aliud interius liabet illa fentétía: ideo iftiufmodi primítiui cedunt& benedictio ncs perdunt. effe filius Dauid, non prímus, aut fecundus, aut tertius, fed omníum ultimus ungitur a propheta,& defpicabilior canctis τῇ ἐνῶ ín regem. ος illi primo aut fecando con; tra Dauid fententia legis de prímitiuís promulgata blanditur,quía iudicaffet utíq; maxímos, fiab hís matrum uuluas memíniffet aperirí:quando hoc αείορ aut ín qua dicimus impletum, quod utiq; non poterat non impleri. Qua eft ífta;cuius uuluam fcetus referat, non maritus? qux uírgo concipit, quz: non ut conciperet,uírgo efle defit? INon certe illa de qua fcriptura dí; ct: Cognouít Adam uxorem fuam,& peperit οἱ filium:fed illa de qua euangelifta fienat:Et non cognouit cam Iofeph, donec pepetít filium. Igitur in María hoc fine dubitatione perfe ctum cítcuíus uuluam non deflorator uírginitatís aperuit: fed partus effufus, qux uirgo ρε! perit, qux uirgo concepit, qua: prius mater facta eft, cj marírata. De haciftud πια(σωστη, quod uere fanctum uocandum effet exijt: quíg; uuluam fecundum promiffionem partus edítus, non fecundum coníuetudinem naturamq; communem,dum concipitur uirí femine re Íerauit. Sed quoníam diuites dei fenfus uclociter explicare non poffumus, tantís fe fcriptura rum molibus ad unam fpeciem opponentibus, utlaffari fit faalius cj euadí, quando omnis fcriptura cunctorum fenfuum unus trames fit. quem humano fermone decurrere quís uale; . bitnecfiangelicas pennas mortalium linguis fpiritus aflcribat: redire ad propofitü conuenit, δὲ paruo nauigio non ín altum ucla conficere,nein periculum cur;at audaciazfed pro ínfirmita tísfolatío in cofpectu líttorís nauígare:ut fiquid formidinis oríatur,ucl fpes fit facile teneri ροζ”: Íe quod cernitur.Dícebamus femen mulierís dominum fanctum, quía fecundum carnem pa; trem hominem non haberet: ες íam ínfefturn efle ferpenti, quem ín utero uirginis dei fpi/ ritus,no materíalís generaffet humor.Deníq; quod fequitur, maiorem ab homine uirgínís pro mittit effectum dicendo: Ipfa tuum calcabit caput:quis ambígit, quod prater domínum no; ftrum caputferpentís nemo calcauitzTpfe ením folus fuper dracones δὲ fcorpionesambulauit: ipfe captiuam duxitcaptiuitaté. INam quod fubditur: Et tu eíus obferuabis calcaneum;ad qué alium credímus pertínere? Calcaneus quidem pars extrema ueftierj eft.Et domínus poft Iohá ὦ nís baptifmum,poft dierum quadragínta ieíunium,cum ab eodem ferpente tentatur,tertía: il/ lius dolofítatís am uictor,exclamat: Vade retro poft me Satana. Quid aliud nift a tergo pofi/ tum ucl relictum, iubet fuum obferuarecalcaneum?Hac fupra ἀχί, δὲ inde ad hoc nos ipfa de duxit oratío,quod homo ille ínteríor cum cogítat,non ín hoc mundo, fed fupra ipfum mun; dum,cum illo opificererum ac fuo uíuere uidetur,dicente Dauíd:Deati quí fcrutantur teftímo; tí eíus:ut pene hoc fit((i fas cft díci)deum fieri. diuina meditarí:illum dominum noftrum fa; [στίς noftra íam tunc prodidiffe myfteríum, Vnde δὲ ín pfalmis aít:In capite libri fcríptum eft de me.Caputlibrí eft eenefeos príncipiü;quoniá ois fcriptura unus cft liber:& unus de quo fcrí pus eft de?,&{πᾶ pmiffioné de ipfo effe uídem?in οαρίτο,δὲ caput uítx noftra fpes eft:& ideo caputlibri uítalis fpes facta per deum.Illum inquam ut fpe diximus conditorem.fenefcen te iammundo, quod ín príma mundi xtatepromiferat, praftitifTe, Vnde propheta aít: Νίτσα tua δὲ baculus tuus ipfa me confolata funt. Virga mater cft domini, ex qua baculus ifte, feflo íam peratatem mundo,quií cum fuftentaret exijt. Illum erzo in uirginis uterum delapfum: ut ! E 2 redemptíonis C D DE VIRO PERFECTO.; tedemptionis nofttz totam hiftoriam retexamus, partu εβεξεῇ hominem;fe exhibuiffe pro 'homíne,& creaturam fuam fe de creatore feciffe. Illum formam ferui accepiffe;fed fe exinaniffe foras uoluntate,non natura deítatís,per quam non poterat non effe quod fuerat. ΤΗ ma lediícta pro falutaribus meruiffe miraculis.Illutm fputa, illum palmas, illum coronat fpíneam, illumpoftremo crucem fui(Te perpeffum,illum pis penetraffe;illum tertía díe refurrexiffe ít id corpus quod cruci fuerat epopeum homínem poft mortem deum uíuum coelum petiffe "uictorem federe ad dexteram dei,uenturum fuo tempore ad iudicium facendum:illum fpirita {εί per fanctorum fuorum ora quotidie celebrarí.FTaec cogitaffe uíxiffe eft; hacc cooítatío. pa 'ftusanimz eft:ín hzc relabi uel recurrere, cam domino iungi eft:& cum ipfo per hachumiliari, 'eftcum ipfo patí;cum ipfo morí,& cum ipfo etíam fufcitari.Q uid dicam de ipfa refurrectione, 'ín quacum rídeamura gentibus, non feparamura Chrifto:lícet δὲ multi qui fe Chriftianos di 'cunt refurrectionem carnis exdudant.Sed fic fint illi fine corpore, quibus forte cóceditur(fi fas 'eft dicijalíter reprefentari domino,cg dominus remeauit ad patrem;nos ut credimus& loqua; :mur.Quíd inquá haccogitatione latius: Quid hac fpe effe poterit erectíuszfixumqs magis in :noftris animis ínharere debet;nos aliquando cum hinc exierimus ad corpora noftra effe redi; tutos, δὲ animz interím δὲ corporis díuortíum, non ἰά agere utnihil fimus omníno,fed ut tnelíores per dei fpitítum reformemur: quoníam iam híc dotnínum íd pígnus nobis pro 'mífiffejaccepimus. Et hoccorpus quod in fui natura caducum eft,& meríto priftinz tranforef/ 'fionís grauatü,ut maledíctione diuina fertur,ad terram ibítid rurfum poft multa tempora:id 'eftín fine fxcilorum, cam míníma pars fauillz fit, aut forte íam nulla,ab eadem terra, qui: illud corrumpit ínnihílum: quoníam ípfa liberanda eft a feruitute corruptionis,in integram 4nembrorum fuorum foliditatem,& ín ftatum pulchritudinis decoremq; renouandü, Quem 'talíscogítatio nó cim admiratione delectet? Reliquías inquam corporum noftrorum, autnul lasaut-minímas certe, δὲ quantulafcunqy: attamen fordidas&anímí nunc fine horroreinfpe &tas,in fuum iterum homínem, nonut Pythagoras mentiens δὲ delyrans de Euphorbo efe credatur fed ín propríum fuum corpus δὲ nomen,per offa, per neruos,per uenas, per cuncta ui/ talíajnon modo artuatum:uerüctíam artículatum recópaginandum.Hoc autem n6 eft angu/ ftum.cum omníum uel frugum,uel ftirpiá femína;maiora& pulchríora ín craminibus redeát, Gp intera, uel ab hominibus fata fung;ucl fua fponte ceciderunt. Quís non feminatí fe in terra (ut ita dixerim)lzetetur, quz nos meliores cg acceperat reddet: dicente Apoftolo: Refurre&tío "mortuorum feminatur ín corruptione fureet auté in íncorruptione? Qux pofleffio prafentía o huic fpei poterít comparari? Aut quíd erítaliud quod ad contemptum mortís attollat, ᾧ hac 'íeditatio diuinis promiffionibus δὲ prophetarü uocibus excitata? Qud tale Cleombrotus -Ambraciota ín Platonislibro dífputante dídicerat,qui homicida fui efle non tímuít;ac fc altif fimo pracipitauit emuro,dum δὲ nullum poft mortem autumaret efTe iudicium: δὲ fine difcri mine meritorum aliquo,omnes anímas poft corpora zqualíter ferrí arbitraretur ad colum. Quod adeo ómnes pro uero tenuerunt,& ficomnes illos fxculi fapientes ana nebula huius er 'rorís inuoluit:ut& ipfe tam laudabilis ut putant doctor Socrateshomicidam ipfum fe príua/, 'tím,ne publice occideretur occíderít. Aliud longe beatus Apoftolus przmeditatum habebat δὲ cognitum:quí nó ab hominibus,fed per reuclationem domini noftri Iefu Chrifti, quod do/ "cebat acceperat, nec academía: nemorofz obfcurís tectus umbraculis fed coclefti illuftratuslur 'míne: necin ludo aliquo lítteratorío ínter puerulos'ofcitantes, fed ín tertio coelo inter ange: :loscorufcantes ímbutus,in cótemptü uitae prafentis exdatnat: Mihi uiuere Chriftus eft, 8 mo/ 'rí lucrum.INon certe murum de quo fe prxcipitet ad mortem,fed Chriftum dominum per qué 'hocmortale ab immortalitate abforbeatur inquirit.Etením intellieit οἱ lucrum effe morí cá fit "uita farura cam Chrifto.Síne domino autem níhil prodeft,etíam fi totum mundum[ucretur, 'aníma: autem fuz detrimenturn effe paffurá, Credebat igíturuir ille uas electionis fe per Chri/ ftum dominum noftrum de hacterra, que nuncj fineufura reddit quod acipit fed alía mino/ ^re, alia plxrüqs maiore cum fcenore:ut trícefimü δὲ fexagefimü δὲ centefimum. domíno ipfo ín euangelío [7 ln mna] Tut ovd aut dui üt 71] nd is yin "i jas iust [ ps mm n ji q let 4 μ᾿ yp DE VIRO PERFECTO. ζο. 27 euangelio gerínina qua plantaderat fic légente:de qua tetra, etiam uctítas quam Pilatus igno rabat:quam nemo utíc; principum huius fzxculi uidit:Si em cognouiffent.nuncg dominü olo riz crucifixiflent: de ipfa inquam fe Apoftolus tranfformatum corpori daritatís domini ín lu eentía membra rediturum aít: per Solomoné quoq, iftud fapientia promíttente;cum dicit:Ful, ebunt íufti,& candg fcintill in arundineto difcurrent.Et ideo ín hancuocé Mihi uiuere Chri, ftus εἴ(σοι erupitiín qua utíqy qua fucrüt merita uictura funt:qui aüt longe,ut ignorauerüt, íta& ignorabunt. INüc fi uidetur quid fentétia illa Solomonica promiferít inquitamus:Fulge bunt íufti;& tancj fcintillz: ín arundíneto difcurrent.Q uid eft ut quibus flàmarum darítas con donatur, his tam humilis locus ubi difcurrant& abíectus offertür:ut loci defpectu decrefcere ui deantur, qui corporum luce creuerunt? Quid eft ínquá quod aftrís per arundíneta comparati uolitabüt:& ín fyderíj forma fuleoris ftirpes terrarum miferrímas permeabüticum longe ὑποῦ/ grue mílceantur,uel fuleores atundinetís,ucl arundineta fulgoribus? Animaducrte oro te diui^ niuerba myfterij:cui ut non de bobus,ita nec de arundineto cura eft:aut in refürrectíone arun/ dieta quid faciunt;nifi quod nos per omníü formas;uel pecadum,ucl ftirpium laborat often dcre:acper hoc, ut Apoftolus aít, pro nobís cuncta fcripta funt.Intellige per arundiíncti imagi ncsinfideles homines δὲ incredulos demonftrarí:Eorumg; corpora. fuperficie erata& interius caffa uirtutibus, qux ubi prímum fpiritus uanitatis inflarit fibila ferpentis imitentur, δὲ fanos partus; uiperarum progeníes obfequantur, Scíntillz(inquit)in arundineto. Sancti ergo ínter pecatoresquoníam non omnís caro eadem caro. In arundíneto aít,id eft;uacua luce corpora, & alienis arfura fuleoribus, quibus fanctorü daritas futura pro poena eft, quoniam deus ἰστία confumens eft,& iufti in tmaginem deitatis aduenient, Fecit enim deus homínem ad imagi; nem fuam ficut illum:& Apoftolus teftatur credere fe, quod illi fimilis fit futurus n/ tie. Si enim fimilis deo fuit cum factus eft,& fimilis futurus eft cum refürget:quoníam quic/ ᾿ quid nuncin nobis(Πίος uidetur authorí, id omne uítío tranforeflionis impreffum eft: & uiuam ueritatis formam, artífex mendaciorum, ftrumofis actibus deformauit: fuam; pra^ uítatem, noftrís etíam membris, dum mentes corrüpit,infcripfit: quz per refurrectionis οἷο, tíam male adíecta, aut imminuta diluentur:€ id folum quod authorem rerum tani in fpeculo reddat emicabit, ut ínterpolator opus fuum fe doleat perdídiffe,& homo tandem Íc integrum efTe gloríetur.Non tamen hoc omnes ut iam dixímus: fed iuftí tantum ín luce erí/ mus:quoníam omnes quídemrefurgemus.fed non omnes immutabimur:difcretionem em fa cict perfonarum,diuerfitas meritorum.INam etfi ínter ipfos fanctos erít aliqua de operatíone diftátía dicente Apoftolo: Stellam a ftella differre ín darítatezquam diuerfitatéuel de impiis, ucl de peccatoribus fentíemus:quorum alij ín iudicio, alij in fanctorum cócilio refureunt. Qui etfi refutrectionís ipfius tempore fegregantur, quid de habitu formag; dicemus? Qua ut mihi uidetur non uefte aliqua textili, neq; mulierum elaborata penfis, fed fuis merítis δὲ ora/ tionibus erít inuenta: beato Ioháne hocín reuelatióe monftrante,quí fanctos aít.índutos byf/ finum feuídi(Te. Et nc forte fubtegmína byffini aut ftamiína quarerem?,& materíale,ucl corru/ ptibile acfluxam aliquid exerceri ín cocleftibus opinaremur, fubdidit, Byffinum aute iuftifica tíones fanctorum funt. Tuncergo ut intelligo in fuperficie corporis noftrí uenient, qua: nunc fant tecta füb corpore. Tuncunicaicg,míferum me;conícientia fua ueftís fiet, Tuncea qux de fundamento llo,quale aliud non potcft poni ab απὸ quoq; fuperadificata funt przminebüt: iit aut mercedem accipíat qui tnanfura conftituitaut detrímentü patiatur qui arfuracoftruxit. Tam quid ílla commemorem qux fequuntur:qua tota fanctorum funt.carné fine terra, corpus fine dolorís fenfu;anímam fine metu,uitam fine finectatem fine tépore,lucem fine nocte, bea/ titudínem fine fine. Vídeo hominem,& ín homíne deum, quoníam deus omnia ín omnibus eft. l'otum quícquid nunc ímpoffibile horníni cernítur:id tum fierí per muníficentíam perpe" ταί regis ulare& reuclare Jíquefcere ac refolidate,eumqy fieri quem& íntrare ad difcipulos con creta& corporea paríetíi ualuarüq nonfenferunt:& difcipuli tamen ftare omnes ante fc intus cofpexerunt:& omnía qux fine hoccorpore dei fpiritus foucbat.corpus cum d fpiritu«ne ία Eno: 3 urum | DE VIRO PEREECTO;"^ C ctürum.Satíari delectatione harum cogitationum Chriftianitas non poteft. Harc illitequies; Δ hocoblectamentum eft; hacuoluptashz delitiz ire mente ín fedem ἀεί δίς fibi loaam& pae tem fedís;non fua prafumptione, fed diuinitatis pollicitatione ufurpare, INec hoc illi arduum "uidetur, poftig íam ibi ín Chrifto domino fuum effe homínem cognofcit, Vendicat fibi wquutn íus de cognatione per deum carnís affumptz;quoníam de carne eius fumus, δὲ de offi bus eíus.Ipfe enim eft caput corporis ecdefiz, ipfe príncipium omnis princípatus δὲ potefta) tum, euancelícante fic Apoftolo. Ex quo totum corpus fíc cópactum& product per coniun: tionem δὲ copulatum,crefcit ín augmentum dei. Quíd ergo uenturum íudícium, δὲ diem do; tnini, ρῆς optabilem δὲ ímpijs fugiendum? quid illud nm díluuíum non aquarum.fumani tte terra fugiente marí;ccelo ín libri fpecíem complicato loquar? Tríftía hac funt diuitibus(σαν li, fed expectanda pauperibus Chrifti, pro quibus ín pfalmo domínus füfpirat, dicens: Pro» pter miferíam inopum δὲ gemitum pauperum nuncexurgam. Quíd cribunalillud ex maíefta; te iudicantís irnmefum, δὲ duodecim fedibus adorandum: tantáq; datáa filio poteftaté;utin iudicando habeát etiam angelorum fubftantias,quafi eorum creator addíctas;dícente Apofto lo:Nefcitis quoniam δὲ angelos iudicabimus?Et quid erít quod nó mancipandum illis efle cre) 'datur: quibus& fpirítalis illa nequítíarü natura fubijcenda eft? Quid ergo tücfacient qui num in honoribus gloriantur: qui per terribiles pracfecturas, δὲ fafces,& xternos;ut exiftimant,cófw latusideo fe comparare nituntur rapina non natura? Quid faciet qui coniungit domum ad do) «λας qui perturbata ciuitate, δὲ cunctis quibus ftríngebatur híncinde Πίσας fractis, mon/ ttes flumina, mariaq, tráfiliensquantü ad ipfum pertinet;unam uult poffeffionem effe;quz οὖν munís otmníü terra efb,& infatiabili cupiditate latitudinem immenfi orbis excedens,in Alexan dri macedonís anxíetatem, δὲ innumerabiles Epicureorum mídos diffunditur:acquifitifq; pet auiditátem mundí huius anguftijsin alium credulus non xftímata proptij corporis poffibiíra 'teaccenditur,autumans paflurum fe damnum effe de íure, fi fidem non adhibuerit de furore? Quidhi facient, qui tancg correptores morum, domíní familíam attentius caftígatiufeguiuen———| D*emautin ueftibushumilicoloreaut ín cibi arída parcitate;aut ínuigiliarum no odofafobrier^— im tateuclut aut indumentis mollioribus delicatam, aut epulis copiofioribus faginatam;aut tho αἱ τίς calidioribus ofcitantem díuellunt ac uexant, nefcientes quod in fanctis dei martyribus coni tin fefToribufq; oculi eíus pupilla feríaturzPeribunt fine dubio,peribunt ín illa die omnes cogita dun δες eorü:neceos apud tribunal illud, aut Lucius Craffus defendet.aut. M.Antoníus, aut iftis T 'eloquehtíor Tulliussquoníam omnis tác fzculi língua obruutefcet,& fola erít in rufticulis fuis αἰ facunda ἱπΠίοία:αα infantíum fecit ora diferta,& mutorum linguas nouum foluit in σαπείοίῆν til «cleftemq, fibi harmoniam per fuí mifericordíam defuis ouículis acquifiuít. Ad cuíus gloriam m celebrandam,etíam fi homínum ftudia ceffauerint,in confufionem cenerís humanilapides da m fmáturí monftrantur, Sed quo ego a matería propofita, uclut mortalium improbitatem incre jn. páturus exceffiz& uniformis mali,cancg publícus accufator, mundanis uítijs,dutm me aliquorá r^ "míferet, non pepercixum etfi iudicandi tempus effetapidem tamen mittere faper adulteram HS "non auderem:etfi ad ianocentís iudicium puriorís conícientiz mearmaret authoritas, tempus li "tamen expectare debebam, docente Apoftolo:quí fanctís non íudiciá fuftulit, fed diftulit. Ait nr 'enim:INolite iudicare ante tempus.Illud nempe refurrectíonis tempus innuens expectandum,| Ἢ 'quo per incorruptionis eloríam redíuiua caro míranda affiftet iudici:de ternítate íam manen| M τς conftantia,cum abfiftet formido de lapfu:non trepidabit tunc in alium ferre fententíam, cát Ἢ ἄς fé inetuetit efTe fecurus. Caeterum nunc cuncta funt dubía;cuncta nutabunda,dicente: Apo ἣν 'ftolo:Confyderans teipfam,ne δὲ tu tenterís,qui alium utíq; ftatus tui nefcíus, facile iudicas de ν "επίπα. Οία δὲ fi miferis fiducíam ut beatís deus det?przmía potíus fanctorum,id eft uera law" 'demüus,d improuídi;aut intempeftiui uel de confcientía, uel de tempore denotemur, Redea/ kis tnus ergo ad illas fanctorum nobilíffimas& latíffimas cogitationes: nam nihil latius eft, ἃ "rmortalem de promiffa fibi hereditate meditari. Illum quidem quem αἀἰχίπης,απτε oculos co" locerus: quandoquidem fecurius eft uera celebrare;cg miferanda culpare: licet uera. felicía fi ἐμ ne pec | Iti m gj ἐν Xt (m Its ἡνῷ icy) tuj ἽΝ ἰὼ gir Tr und Xr legi itg itis nis n] ἐμὰ a ti mur Io sai {1 nat sant νὰ αἱ : isi i ἡ ἡ ini τὰ dob. yi) Mi 4 1 Ἴ ji jo) y DE VIRO PERFECTO.-$o. 28 Δ fiepecatorum nom poffint infelícitate narrari, Cernamus utíq;(ut conftituimus) dei fan; (ος cam facibus per omnía uolitare, δὲ corufcantibus ad uíndictam dextris, ancipites οἷαι dios ftríngere. Hxc ením eft gloría fanctorum dei: hzc ín hocfzculo defpicabilis militía: hax linguis omníum ín detractionibus diffipata. Híc tunc patienti noftrz fructus, hxc füfferentize merces erit. Flac przmía pro nomine blafphematorum, fubie&tam fibi habere omnem animam fuperbam, δὲ omnem extollentem hominem, potentíffímos quondam re; ges mundi,& toto adoratos orbe cum manícís ferreis compedibufzy fiftendos, nobilefq; corum ímmaníum pondera cathenarum collo δὲ ceruícibus fuftinentes: ante fulgorem il lius τ νὰ tribunalis, hís quos aliquando contempferant, defpexerant, irríferant offeren; dos. Mutata ením uíce;ut hoc fxculum lautorum fit;aliud futurum credere miferorum. Vz eià diuitibusquoníam perceperunt confolatíonem fuam:fed illis diuitbus quibus dicendum erit: Efatiui,& non dediftis mihí manducare:(itíui,& non potaftís me:lllís utíqy diuitibus, quí de süiufto mammona amicos facere noluerunt, quí meditatí funtín cogitationibus fuis exube/ rante fructuquo neminem refríioerabantnoua ímmenfis fructibus receptacula moliri: qui ubi áncaftínum comederent,ienorabant, Anítma corum eo tempore expoftulabatur, fub una τὰν inen nocte uana follicitudíne occupata,cum thefaurigare non ceffauerint;nec defoffis ínuicila icopibus omiferint, Hinc Lagarus pauper, cum eo patriarcha, qui peregrinus uíxít ín mun/ idolxtat in cubili fuo. At díues econtra,in ternis flaerat incendijs,& omni expolíarus dignita teatq; fubftátia defpecti quondam ἰπορίς dininum implorat auxilium:eíufcy uel mínímo ex; optat digítulo contingí,cuíus egeftatem inter opimas dapes fuas, δὲ copíofa conuiuia mícis quidem de menfa decídentibus non fuftentabat.Cum itaq; prafcríptum iudicium per nos, id eft per fanctos eft celebrandum, nobís uíndícta ín nationes, δὲ in populos eft donata. Quod icum cogitatur,quz ín nobís mens?quís ardor anímí?quod defyderium futurorum?quís prz fentium contemptus:facilíusfentiri ὥρ díci poteft. Aut quis eft, quí non ad ifta feftinans dit folui fe cupíat,& efTe aam Chrifto? Aut quid magnum efti pro tantis actalibus bonís mors xótemnatur;pro quibus etíam hacc uíta contemnenda eft:quoníam pro hís quí perdíderít ani imam fuam faluat illam. At contra, quí híc faluauerit animam fuam,perdet eam.Etením cum φίατίᾳ in hocmundo uelut furíalibus flammis,ita fint anímí ambitíone fuccenfi: ut non ορί/ -busconditis;nec patrímonijsnecipfis quocp filijs parcant:quos etíam de auarícía accufati ορ» ponere confaeuerunt.dá prafecturas confularitatefcg mercentur:quas poteftates δὲ mors adi tnit;& facceffor excluditzqua: dementía eft non ea potius impenfis omnibus& detrimento ui^ tzípfluscomparare,quz promotos faciant ucl de uítz aternitate fecuros,uel de Iudicij perpe tua dignitate oloríofos? T empus admonet,& locus ipfe fugeerít, nec materia uídetur alíena, quoniá de merítis cepimus tractare fanctorum:ut infeliciflima ínfelicitatís blafphemias dilua inus,quz ad hancuidetur fpeciem pertínere.Extiterunt enim qui uirtutes egregías δὲ cceleftes ger fanctorum relíquías íam utíq; prope noftrís temporibus operantes, maluerunt detractio^ ne moidere,cj ueneratione füfcipere:antiquum illud uenenum ín dei famulos iudaícz infider litatis euomentes,quod illi quondam ín ipfum dominum uíperínis linguis δὲ mortiferís fibi lis effaderunt. dicentes: In qua poteftate hoc fadis, δὲ quis tibí dedit hanc poteftatéz Recitabát nang, nobís iuxta pofitis qua diuinis δὲ beatiffimis Geruafio δὲ Prothafio infidelitas ftulca loquebatur:quos dum papa: Ambrofio aliqui decerpere machínantur, uiolare facrilegis fer^ monibus non tímebant:hoc modo rationem míracalorum conquírentes.Quid eft iftud quod exco quod martyres funt uirtuti dona meruerüt? Cur tam tarde quod iam prídem illis cócef? fumeft exercetur? Aut fiea tempeftate cum paffi funt;non oftenderunt, quomodo nunc ope/ rati fantzquíd eft hocquod modo uidétur oftendere? Aut illos maiores reuelatioóe Ambrofius ἐκεί ζῇ dignatio martyrij Agnofcitis nealíjslicet uerbisita mendacíter quod de domino pro^ dídimusmartyribus íngeftum:In qua poteftate hoc facis, δὲ quís tibi hanc dedit poteftzz té? Tepida ut arbitror confolatío,& de liuore generata, quxrere an díuínum fit, quod uí/ deas effc diuinum:& rationem pofcere cum credere fit necefle, Ec cam. Apoftolus dicat: Cha Bn T: d E 4 rítasomnía DE VIRO PERFECTO. C ritas omnia credit: quís dubitat, quod fine charitate dei funt, quí fidem tantísnon appli, gat autem fidem qui quafi tentator inquirit: Vnde hacpoteftasz qua/ fi non manifeftum fit ín ea fanctos martyres nunc in ἢ pírítu tníracula facere, in qua po; teftate aduerfarios fuos prius in carne& ín paffione aícerunt. Conferamus pedem contra iftos(fi αἰεί fas efbfilios Iudzorum: δὲ ut nupereorum parentem, id eft idaum qui fe ín(ay crilegío prudentem nimium putabat,dono deitatis oppreffimus:íta δὲ hücfub Chríftiano no míne blafphemiarum fobolem deftruamus,per eum quí dixit:Perdam fapientiam fapientum, δὲ prudentíam prudentum reprobabo:ut& nos ín triumpho gemino per dominü eloriemur: & illi agnofcant íntelligentiam rerum díuinarüm ín fidecatholica;non ín fapientía feculi con ftitutam, monente domino: Nifi crediderítís, non íntellígetis:ut manifeftius conftet, δὲ fideli, bus patere infidelitatis obfcura,& ab infidelibus fidelitatis etíam plana nó cerní.Forfitan quay raspro tuafollícitudíne δὲ uigilantía diligentíaqy uitali,quze fuerit illa quaftio. in qua trophar nobis domínus de falfo Ifraelita donauit.Referam,nectacebo,quoníam hís rebus ρασίη tibi amas extendíEtfi em non congrue;necdum prioribus abfolutis alía ccepta uideantur ínterfe; ríttamen pro te malo alíqua etíam non fuo ordineloqui,ds tuis míhí modo orationibus dona ta prateríre. Quidam de(πίτες crucis Chrifti,inter familiares dei δὲ quidem doctores defcan dalo illo centis fuz,quod in dominum noftrum fufceperunt.fpiritu blafphemix dominü pul/ fans protulít exempla delege:Et ut xuondum pater eius homícída ín pinna templi dominum tentans, quíd de ἱρίο promiffum eflet ín lege improbus przdicabat: íta hic neaut minus do. Cz perfídice uidereturaut nudum pateret fíne maiori authoritate mendacium:plura aít mira aula propheta nofter fecit Helifeus, δρ dominus uefter Chriftus.INam cum pro magno Laca/ rum de morte ín lucem reuocatum effe referatis,quid amplíus dícere poteritis, dj a uio mor; tuum refufcitatum?Profero quod uerum effe, etíam ueftra confeflione cenfetur. Helifeus em nofter íam mortuus,appofitis offibus eius,mortutim(quem íuxta corpus cíus pyratarum ἂν giens aduentum fupremi officij deferens munus.turba proiecerat)exanimis animauit:& defri gidis offibus atq; exangui corpore;alienum cadauer uítali calore perfudit:nec quod habuit de dit: fedalij, quod ipfetuncnon habebat;indul(it.Hoccredo uobis maius cxteris uíttutibus ui deatur,mortuum ín auras uitales,remíffum effe per mortuum: δὲ eo tempore quo ipfe effetna turalilege coriftrictusalterilegem foluiffe naturz.Hocfi praftat cactís operationibus:cur hic potior non habeatur,quem tanen prophetam nó dominum confitemur:aut fi uel fimile huíc aliquid noftís, edícitexut& honore pracellat; quí fuerít meríto uirtutis excellentior. Obftupue re ad hzcdicta proceres noftri, δὲ nullum Vcn refponfum, nec quod telum repercutetet producentes, pene fub inani aduerfarij machina, inutilic aríete conciderunt: adeo ut ille qui profuga omníum, ut aiunt, effe debuiffet, etam uíctoris gloríam fine certamine reportaret, Quo dubi mihi eft nuncíatum,íneemui tantam nobis ineflc neglígentíam:ut necueritaté pof; fimus aftruere, aum alij ualeant íncalcare pro uerítate médacium:rogatog; domino,quoniam nihil noftrum eftt fuísarma fuggereret quo eíus ígnauíz auferetur opprobrium: Cedo mihi inquam iftum magniloquum dícentélabia noftra a nobis funt;quís nofter dominus eftzPro; feram profecto per cii; qui dífperdit lingua maeniloquá: utintellieant domíno famulum non &quandum: licet ipfi nouerint Iudzi, prophetas ueteres nulla miracula proprijs edidiffe uir^ tutibus. Denícy ipfe Flelífeus cam fpiritu magiftri hareditatus uelut infolentior donorum re muneratíone ueniflet, fcíndere tamen aquas nifi fab dei ínuocatione non potuit. Sed fateor ipfius hancqua propofíta eft ínterim fuifTe uirtutem:ut maior gloría ποῆτα fidei fit, fi tentato rem etíam dii credímus, opprimamus. Quid aís domini blafphematorz Helifeus(inquit)ipfe mortuus alium mortuum contactu fui corporis fufcitauithocloto plene, utin omnibus do/ mino fuo pphetz uírtus affurgat qua: ín ἆῑο[εἴα Chrífto cá fepulchrá eius lapidibus infideli tas ueftra muniret/apidé milites obfiderét,credo nerefurrectio cí?ídoneis teftib*indigeret.Nà refurrecturum fi uolebatiscrederenoucratis.Subito ein ille infernís terra cardínibus concuflis, cum ftupore militum& ruínà faxorum, nonalium aliquem, fed fe fufcitauit in lucem. Helifei cuere uirtatibus? INco bac INI d A Ma i : ης ü hij ἴω ψ fi itis tg ^: ΡΕ VIRO PERFECTO,$o. 29 Πες propria dona fi fuiffent.fibi dare maluiffet:nec ρταίζατε alij poteratquo indigeret fibi.De níq hocmaíus efle,ueftri etíam rodean: maiorcs,dum domínum ín crace deríderenc díce/ tes: Alíos faluos fecitfeípfum faluum faciat, defcendat de cruce,& credimus eí:ueftrorum οσο fententía uincímus. V eftrí promiferunt fe credituros effe.fi prarftitiffet fibi, quod alijs praftare tonfueuiffet. Cur non creditis,quod efTe praftantíus non negatís? INemo certe hanc habuit po teftatem, Deníq; δὲ dominus dicit de anima fua: Poteftatem habeo ponédí eam,& poteftate habeo tefumendi eam.R ecenfe fuperbas maiorum tuorum ímagínes,& patríarcharum retexe gíttutes,& ínueni quís talem habuit poteftatem.Quare nó εἰ credam, quod poflit liberare ani, - snam meam,qui potuit& fuam:Plura dicturo.fugecffit recordatio,uolumen crefcere:& ídeo curfum huius quaftionisefe reuocandum:quoniam adhuc príor lla aftat ín íanuís:cuí aque faa fpatia,& fi habenis reftríctioribus,tamen adhuc illibata debentur,Et uere non fuerunt ne eeffario ín hac parte multa dicenda, ne δὲ ille crefceret: fi tamen magnum protuliffe aliquid pü táret fe quod quareret prolixa difputatione uictoríam:cuíus non fapientíam, qua nulla ín eo erat fed fuperbia, qua abundabat infregimus.R epudiato üero ifto Ifraclita.uel ne pugnam fe fedifle eloriare£:quádoquídé qua diximus ad ínftructionem noftrorum potius, dj ad illorum «ertamen conflictumqy protulímus,quí nó tunc uult credere aum uíncitur. INe autem fanctum «ánibus impudenter dedifTe, aut margaritas porcis fparfiffe iudícemur, reuertendum eft il luc, unde ad iftum locum pene praxifís fenfum tramitibus deuíauí:& oues domus Ifrael dili gentíuscircieund: funt: quoníam fi charitas dei ín nobís eft,quis infirmatur,& ego non infir mor?quísfcandalicac,/& ego non uror?Docendiq; magis funt;ne ας ad blafphemías loquá/ -«turfiforteaut non teneantaut non intelligant prophetata.Quaruntan diuina uírtus fit, qua: «nunc ccepit ín martyribus apparere. Cuius legis homínes hocrequírunt ς INempe Chriftia/ a:quae ficeft proph etationibus ínftructa,ut nihil tam nouum,tam inopínatum nofltrís tem, poribus poffit íngruere;quod fides aut admíretur electior,aut blafphemcetur ínfirmníor.Omnía [ορ ad dfim.prophetz ueteres przdíxerunt. O mnía poft domínum quz deerantapoftoli p phetarütibeato Paulo per libertaté fanctífpirit? n6 tacente quí aít:Ex parte fcímus,& ex parte phetamus: non quod omnía nefcíat,aut omnía nó pphetet,ín quo prafertím loquitur Chri ftus: fed ex parte de toto pphetat;& ex parte de toto fcit. Prophetat nobís,id quodfcit illius té porís effe,quod futurum erat. Quod uero prophetat;uentura αεί; prophetícat atatí.Prophe: -tatáutem totutm, ctfi prophetat ex parte.Ficením prophetatiquorü apertione pars eius tem iporís,quaufq ad finem fupereftindigebat.Ex parte ergo prophetar, quoníam íam ex parte fuerat prophetatum:& ídeo propheta fciebat uentura qua prophetabat.Cuíus uel prophetiaz *particulas, plenítudo, ut ipfe dixít,temporis aboleuit ,hoctmodo:Cum uenerit quod perfecta 'eft;quod ex parte eft; deftruetur:filícet cum ín condufione mundí;nec fcientía maior,nec pror phetía ulteríus fit quxrenda, Deni íntellígentia iftius uírtutéut apertius demonftraret,fub/ unxit: Videmus nücper fpeculum ín xnigmate:tuncautem facie ad faciem. Per figuram inte tím funt uniuerfa,& quibufdam imagínum lineis obumbrata,ut infirmitas carnís noftra;terre aq; fubftátia,magis fead fpiritalium extenderet uerítatem.ut ca illi defyderíum pulchrítudi nis fuz etíam perlpeculum tenuiter oftenfa faceret: quantaqp ipfa effet ín fua fubftantia nos docetet;cuim tam admirabilis etíam ín repercuffis luce fua anigmatibus appareret:& ideo πᾶς pet fpeculum pollícíta confpícímus:non tamen propter uirtutum merita poffidemus,& often; faadhucmiramur,non tradíta tenemus. T uncuero prophetia fcíétíagy ceflabüt,cum ín ípfam promiffionum omníum uírtutem,qua promíttebatur erit íngre(Tus.Finc etía prophetía fem/ per obfcura eft;quod alio tempore canitur,alio cernítur.Q uod dícitur,dum non uídetur, quafí non przdictá non creditur.Deníq, Efaías οἴ redemptionem noftrá tanto ante ín uirginis ute ro meruiffet aenofcere,camq uelut íam prafentem populo demonftraret, dicens: Ecce uírgo concípiet,& paret filium& uocabítur nomen eius Emanucl:prafentem δὲ futuram infidelium Itraelitaratn turbauít xtatem. INam& illi ueteres prophetam fuut, quoníam non uiderent quod oftendít, ínteremerunt: δὲ hí prophetatürn fibí,quoniá pphetíá nó receperüt, ocíderüt, Quod nobis etíam uc non ín dei martyres accídat, prxcauendum eft, fi eos quos prior atas in/ Wr fecuta DE VIRO PERFECTO. C feutaeftnoftra blafphemet.Et quoniam ut diximus,quod przdictum fucrat;nenit: ventur níhil eft, quod non fuerit ante prxdictum:domiíno ipfo fic dicente: Ecce prxdixi uobis omnía, Vidcamus potíus fi hzcaliquando maiorum auribus probantur infuía, quz modo noftris oculís tancj impleta finguntur. Videamus fi hxc omnía operatur unus atqy idem fj pirítus, Si deniq; nec angclus de caelo cuangclicct;praeterds cuangelícatum eft nobis:l'cet ipfz quz fiunt uírtutes diii per daemonum tormenta teftentur,quando Satanas non deficiat Satanam: quía uniformiítas nequitia;indiuifa naturaliter focietate conflata,fimilitudinis accefTione non detrí mentum fuí metuat,fed capiat augmentum.Nam& multos ín unius formam Iceionís prauíta/ tis fpiritus δὲ iniquítatis uíperina: confcederatío conglobauerat:nec fibi oberat multitudo qua ficut acquirebat miferam fociata infirmitate uirtutem:ita formidabat incurrere diuifa permix tioneinanís fubftantia uacuítatem.Sed hac parte interím areumétationis omiffa ficut propo fuímus,ea qua in ecdefijs domini fanctorumqy ccemiterijs admiramur, credenda effe diuini tus fieri, fi prophetata fuerint, comprobemus.Atq; ín hactam dura dífficiliq; materia, nec ab alíquo antea pertractata,dominum confulere deberemus:fi ceffante metíto,repudíati non tí» tneremus pre audacía: quoníá qux ipfius funt,nemo extra ipm poterit explícare.Etenim mirü unde miferís tanta fiducia:unde eft interpellandi diim familiarítas tam amica: ut ín hanc uocé audcamus erumpere: Q fculetur me ofculo oris fui? Quis tantum cócepit optatum? Quis tam grandiauota/fui xftimator negligens fufpirauit: ut ipfius os cominus concupífcat attingere? Atq; uel utínam nos eorum dignetur ofculo, quos ipfe Sepe eft ofcularí: ut in fecundis poftremi tertíjfay fiftentes:de eorum labijs aliquam ex parte fcientiam trahere mereamur, qui totam fapientia plenitudinem de domini ipfius ore didicerunt. Quácj,etíi magnorum meri torum príuilegijs fulciremur:pofita erát ín exemplis, uelutalta quaedam repetita fundamina uerecundix:ne quíd indecens& inordinate prafumptio leuitatis auderet. Quid nam electius beato Petro? quid ad fpem crectíus? quid liberius in fide, quem orís fui ofculo dominus fe ofculatutum effe promifit, dicens: Tibi dabo daues regní celorum. Et illud: Super hanc petrá «dificabo ecdefiam meam, Tamen híc pondere fe quodam pudoris íncuruans,fiduciam quam elatíor habebat ex meríto,uerecundíor ad interroganda fubmittit: cam ín ccena domini;non pet fe quís dominum eflet tradíturus inquirit, humiliterg; pudíbundus ofculum dominiore petit alieno:quod illi etfí apud dominum fiducia erat;ut fubinde etíam homini inconceffa prz (ἀπιστεῖ: ut ibi.cum per maría eradientem dominum audet pofcete,ut i pfum pariter folidata fub ueftigijs aquarum terga fuftentent:aliquid fibi diffidentior,fed οὖ(altior nobis, quibus fuo actu imitabiles formas tandj ín fpeculo collocabat.Si per legatum ptafciétíam domini cautus explorat:quid hac inftructioe dignius: Quid hac cófi εἶ αὶ arte fubtilius?Quod nos facere de bemus, quibus cá fiducia nullius fit meriti,debet effe faltem pudor exéplíimitantes uel ín hac parte beatum Petrum,qui non folum qua humilitate:zuerumetíam per quz ad defyderata per uenire poffimus,oftendit.Ab illo abfolutionem quaftionis huíus,quem ipfe non erubuit inter rogare,quxramus.Ab illo inquam,qui ín ipfo domini pectoreuelut fup arcam noui ueterifqs teftamenti recumbens,non tnodo ad ueftibulum aliquorum díuinorum oraculorum diligens inquifitor acceffit, fed ipfum penetrale fecretz difpofitionis, tancs familiaris facerdos intrauit. Et ídeo folus uidit in príncipio uerbum,quando illi uelut exterior facrofancti templi ara, fic inr terior metíenda comittítur.Ipfe nos de eo libro,quetmn feptem fignaculís daufum fleuit, referar tumqp latatus eftb;non per aliquem pfeudotypum, fed per patentes ianuas ín fuum pectus ueri tatís inducat. At quí ne dum confuliturtmmoremur, prxuenít inquírétes,ctíá pracientiz com pendío:quod trepídum aliquando noftris mentibus futurum cernebat, íllumínat. Reddit em ποίας percunctatus refponfa de Pathmos.De co utíq; loco ubi ceclorum fecreta,praclufa Cafa τί non alienus ἰπεταυίς, δὲ aneelorü facramenta pulfus ab homíni couerfatione cognouit. Aít eim: Vidi füb ara deianimas occíforum martyr propter uerbü dei,& teftimonium Iefu, quod habebant:& data funt illis fingula: ftolz, δὲ dlamauerüt uoce magna dicentes: Vfq;quo die fanct9& uerus nó uíndícas fanguiné noftrü ab hísqs in terrís habitátzEt data funteís finguke ftola albzz,& dict eft eis,utregefcant adhuc paruo tpe doneccopleat numerus Ma& ; atrum tds, Ast lut T ML θα VN M m May Ubi lated dis t Det ny τυ Tta Xt fiin india ὑπ hii unn brit joa din αἰ qii mil ή[πι ΤΙ dy butt r iy ji ut duit id jt "n μὲ T J n gi Jr DEVIRÓ' PERFECTO.^ So. 30 A frati cori, qui ocidéur poftea exéplo corü. O Apocalypfim uete diuiná& tanto apoftofa: «metito confeflionis tempore patefactam, ut magis ad tolerantíam durarétur, cum illi pafforá «ametíta monftratentur, INon ergo errandum eft, per folia fibyllarum:quarum ut pagina íncet/ tis mundi malis fpiritibus lu&tabantur:íta loca uentis huius acris turbabantur.Ecce euidenti(fi me Apoftolus hocquod babebat enudeat, δὲ obfcuri(Timx quaftioni lumen infert. Senferag «hacaliquando dícenda, quz nunc finifterior líneua; tancg oleo πιο τίς arte fermonibus,a «audientium δὲ fuum íaculatur ínteritum. Et propterea,uidi(inquit)fub ara deí animas occifo, 'rum martyrum. De fide teftis nullus ambíoit: teftimonium uentiletur, intelli gentía refponfi nutet,non dicentís authorítas. Ac prímum iftud eft animaduertendum, quod anímas occifo/ απ martyrum Apoftolus teftatur fe uidiffe:ne quís, cá de muneribus difputare cceperímus, poít tefürrectionem dícat tribuenda martyribus, quz adhucanímiís docentur indulta: prafer tim cum iftud aftipuletur nobis, quod de mora iudicij cóqueruntur: quá refurrecturus utícy, non qui iam refurrexít,accufat:quoniam alíud eft pofcere ut teneas,alíud iam tenere.Stolz au, tem martyrum donantur exercitui;& tancj tantz libertatis ineratus,magna coelum pulfat ín, widia de tardítate uindicta, quía non. leui pondere fermonís exprobrat, dicendo: Οπου: domine: hoceft dicere,quoufcy non uindicas, quos ftatím uindicare debuiffes? Quoufqs do» mínehoceft díceresnunquíd non ultra finem differs(xculorumzINam íam ad finem ufq; per/ aentü eft,& de noflra ultione nó loqueris. Quod cum dicüt,mirabiliter fubiungunt:Non uín; dicas fanguínem noftrura ab hísqui ín terrís inhabitantzErgo non quoufqy fi adhucilli mor tales CMS in tetrís,quí domini famulos fufteapide;uneula flaetís,plumbo.ferto,beftijs, igne funt perfecutí, Quoufq ením imputatio eft prolixiorís xtatís: ut aut quoufay fit fine πος fedadhucperfecutores morantur in carne: aut illi uíta excefferunt: etíam fi ín terrís habitant, fi quoufcj non fallit.Sed nihil falfum profertur a teftibus uetitatís:& ideo magis ínterpreta tio,non fides quarenda eft,qux füb obfcura elocutione non excluditur,fed uelatur, Cum ergo dicunt: Quoufcqy domine fanctus δὲ uerus non uindícas fanguinem noftrum, ab hís qui in ter/ tís ínhabítant:non eorum mortalium fanguinem mortefq; defyderant, quí ín eos quondam, aut-popularí fedítione fxuierunt, aut tribunalibus(βία, capitales fententías promulga^ tunt,quoníam ín terris adhuc ínhabítant.INcc fas eft ut accufentur defuncti,qui dum uiuerent funt defenfi hís uerbis: INe ftatuas illis domine hoc peccatum: ignorant enim quíd faciunt. Quodfi inter paffionum tormenta,& amaros mortís dolores: tam pie quilibet, pro iniuftís, pro impijspro cruentís,pro blafphemantibus fupplicarunt:fi eo deníqy tempore,quo ipfe an, guftíarü fenfusextrema patientiü poterat excitare ad maledictum, precatío pro homine fufa eft: quís non íntellíoit,non mentes martyrum,fed perfecutorum perfonas fuiffe notatas:eofqg appetí,quos ín terris adhuc inhabitare credendum eft illo tempore, quos quidem ignorantía non defenditnon cos quí ín terrís habítareíam per conditionem naturalis fubftantia: defie/ tüt, S olim ab ipfis martyribus füb ἱσποταείδε funt excufatíz Qui ifti funt nó ignoramus? Spí« rítales fine dubio nequitiae δὲ tenebrarum poteftates,qua& ín terrís adhuc inhabitant, δὲ non rum ignorantia ín dei famulos peccauerunt. Nam cum ipfi domíno dixerint: Q uíd ποπ an te tempus torquere nossquomodo cíus famulos nefcíerunt, quos nec perfecuti eflent.fi eius fa mulos ienoraflent? Ereo cam perfecuti fant.fcierunt quos per tormenta a domíno fuo detra/ hereconabantur.Acínde cum beatí martyres pro hominibus íntercedunt, eo fq; ignorantia excufatione defendunt:fequítur ut fcientes teneantur ín crímíne, quiq; ipfas ἱσποταπεία: tene» bras homínibus fuüffuderunt: quorum furor etíá ímpíetates excufat humanas:quos non alíos dicere poterímus, cj qui etíam füis non amid funt, dum eis non permittunt e(Ie quod bonüà eft:etiam dei famulis inimici funt,dum eos quod bonum nefciunt,perfequuntur. Poft harum fanctarum anímarum querelam fequentía uideamus. Et data: funt ait εἰς fingula ftol: alba, Quíd hoc eft quod iterum ueftiunturzINam príus ut fcriptum eft: A deo ueftes funt confecti, & nunc indumentis gemina libertate donantur. Qua ποίῳ ueftímenta cum fpirítualía fint, nó poffumus uereríne illa qux príus data funt,extra uídeátur:nec fane querela generata eft; Ἰσίξ quoníamdiuerfitas ipforum δὲ{Π gnificatío ueftium,non fine myfterio eft;intellioere iiem CHE: donorum ΤῸ μη P E SR xs E A Rm ΞΩ͂ΞΣ rer ων ( DE VIRO PBRFECTO. 7" C donorum vatiétates& operationum diuitias:quoniam omnia fubminiftrat unus atcp idem fpítítus, Accpiuntergo ueftes prius ubi per confeffionem corpora pofuerunt: credo ut ueftij ti.non nudi inuenirentur.Rurfus accipiunt alía ueftimenta poft interpellationem.imo poftim mutationem tam long patíentix fuftinentizeq;. Qua utíqy cum accipiunt:quís nom intellíoit; ut noua illos uefte.íta uirtute perfufos,qua nuncemicant& apparent? Quod fi aliud poftulaf fentalíud a:xcepiffent, aut dona refpucrét;aut amplíus quarerét irrífi.At cum nec írridere íllog dei fit; quibus magna promifit:& hí poft fecundam magnificentíá non querantur, dubitamus: Πο ad confolatíonem querclarum cam fpeciem pertinere, qux uindictam poftulátibus eft doj tata? Acfic ad cofolationem;qua: maior confolatio poterit ínueníti hac poteftate qua απο) nes,id eft.fuos perfequuntur inimicos? INam fi ftolas iftas ad fpeciem noftrarum ueftium coni fcramüus:alías quoq; alíiquasne ín hís reponendis egeantinquiramus. Sed hoc ridiculum eft, quod ftatím occurrít,quíaa uera δὲ necelTaría interpretatione difcedit, Deuíndictz mora eene rata eft querela. In finé utíg; temporutm.id eft noftrorum: ín nos ern fines fieculorum deuene; runt, ut mora credatur, ad banc diluendam ftolis animx ueftiuntur: ne omníno nud fine maíotí protectione putarentur.AMia eim ratío anímarum eft corpore expolíatarum;alia homi num adhucin carne uiuentíum.INobís ouium uellera δὲ operatio mulieris, índumenta proa rant:illis faciunt meríta ueftímentum. Cum ergo poft querelam martyrum,anímz ftolis amir ciuntur,díuina protectione donantur;qua fe fuperucftíri etíam il'e uasclectionis optabat:quá ueftem Adam cum amififfct, etiam in paradifo nudus inuentus eft. Deniq; indicat operatio quid ftolas intelligere debeamus.Sí poftula(fe uíndictam martyres credimus:ergo ad confo/ lationem credimus ínterím aliquid acepille.Si propter ftolas uelut quafdam iae larcítío nes querela fedata efticur ποι πας δὲ príma dona meruerunt? Sed quoníam ut dixi, uirtutum uaríctates,gbus diuinitus prxclare anima muníuntur,in ftolis funt defienatz: ideo poft fecun, dam munificcntiá,iuxta poftulatióis formá,ín eos pfecutoresqui in terrís inhabitant, quíd co fecutí uídeantur,oftendunt;quid adhucetíam habituri erunt:dum parí perfecutione coferuos eorum,donec przdeftinatus teftíum numerus ímpleatur,occident.Hic& iftud nó ociofe cftac: cipiendum,quod ínter duo perfecutionum cempora, hxc martyrum uox praceffit;ut defignét illos blafphemare,qui cos noftro tempore noui aliquid confecutos fuifle mirantur.Nam& cá fuiffe crudeles pfecutiones uidcamus,& uenturas credamus: medíum ergo iftud tempus quo mattyres quí pracefferunt remunerantur,hocnoftrum eft.Et ideo nunc opcrantur,non de me rito quod femper habuerunt.fed dc uirtute quá nuperadepti(unt. Forfitan moueat aliquem; quíd fit quod expectare iubeantur: fi íam ad maturítaté poena iudicium d:emonibus illatura &írtus erupit,refurrectioné ut fuftíncant admonentur. Cxterumi hac illis eloría,& in Dauid car ininibus fuerat promiffa his uerbis: Letabuntur ín cubilibus fuis.Dum fepulti fant;utíq ἰστὰ buntur. Cubilia pofuit pro fepulchris, de quibus δὲ refurrecturi funt, cum uoce archangeli δὲ tuba dei fuerint excitati. Cubilia ergo uere dícuntur,in quibusnunc quíefcunt.Et fi lxtabuntut in cubilibus fuis.prius hocfaturum erat,nempe dj furgerent de quiete;füreerét de fepulchris; Quod adeo impletum eftut ín cubilibus fuis illos fine dubítatíone gaudere uideamus. Nam quz alía talís gratulatio anímas illorum poterit íntrare;dj cum ante ipfa cubilía:íd eftut dixi inus fepulchra fanctorumiibi eos ínitíci fuí quos fe quondam ocídilfe credebant, nunc& ui ucre,& ulcifci fe non fine tormentorum acerbitate profitentur?Hooc illis ftolz íftz, quas itera/ uit Προαϊα[ίς largitio contulerunt;per eas& qui non nominabantur ímplorantur,& qui nefcicr bantur.celebrantur,& quí non uídebantur,apparent.Has ftolas ut legimus hucufq; nó habue runtfed πᾶς habere ceeperüt.In hac forma mulier illa in Solomone laudatur, qux duplices ue/ ftes facit uiro fuo:unam ín patientía paffionís:alteram ín uirtute uiíndictz.Síc nobis legere fan étum atq, pium eft:alías necloquí dcbemus,ne ucl infidelitas noftra,uel ignorátía in tenebras gentilitatis blafphema difputatíone defcendat:cum prophetía ex co pracefferít,ut uéturis lu men ínferret, Nunc fupereft,ut credenda fint díuínitus fierí qux probauímus δὲ promiíffa: ne tantum promiffa quantum& poftulata.Quod fi δὲ poftulaia funt,& non alijs cj pofcentibus autibuta,quid mírü cft:fi aut quod poftulauerantaut quod gaudent fe anite ορ. od cultant td tj ἘΠῚ, ἡ ' iyi : πὴ, bt e qu ly | Vli le) Wi LT 0 trol tis lent m tls A (Qt oy T Mn ii dem opis it di) Yin αἰ adis my qu dat yid Dai T rt μὰ n; n p n jus po p ud ἐμ qm ή μ' n hi! DE.VIRO PERFECTO. Ὁ$o. 31 Δ alantExigunt poenas ab his qui inhabitant in terrís:quos accufatio comprehiédithos uirtus impugnat. Ipfi em ínhabítantín terrís,quí poffident mentes homínum terrena poflidentíum: quoscum martyres ad fupplícía depofcunt;etíam pro hís quos poffederant deprecantur, Dez βία; δὲ ipfa mirabilia fua fic agunt: ut osa terrena habitatione, id eft ab obfeíTis tertenis ho; minibus exdudant, An calumniíamur cur demones totqueantur, δὲ fauemus ínímicis? Marty? tescontra ipfos pene ínuidiofa indignatione infareunt;& fuftineri illos tanto Ízculorüm fpa tío conqueruntur, δὲ nos fíngimus nos mitari quid íftud fit; quafi non debeantuel ποῆτο tem porefoluerequod ab Adam merentur? Quod autem íftud míraculum Mediolani üidetur pri mum exorti ucl bono Ambrofio propríe prz cateris fuiffe conceffum,quís non uidet fidéno; fliram propter Arríanon: perfidiam diuinis teftimonijs approbatam"Να cü ín Italía cathofi ca fides intolerabilem tyrannídem fub Auxentio fuftínuiflettandem donante domino líbettá tem ueterem,&cíam eo tempore quo predicto Ambrofius fübftitutus eft;ref, pírauit:huic ta men ipfi inaduerfariorü confufionem δὲ noftram fpem falícet,omnis cocleftium eloría,omnes etíam martyres confenfere: quí cü íamprídem apparendi haberent tem pus.homínécui fe pro» derent ínquitebant. Tllutncerte;cui fub ea fide reuelarétur,qua mattyría feciflent; Sic donatum eft Ambrofió, quod Auxentio denegatum eft:quoniá qua Auxentius blafphemabat, Ambro fius pradicabat.Sed cum haccuírtus martyrü per omnes prouíncías fit tura(omnibus em non Ambrofio foli(ine perfonari acceptione donanda eft)neceffarío tamen primá in Italia procef fit.cui infidelitas Arríana fuerat dnata.Quoniá figna nó fidelibus,fed infidelibus donata funt; INáadiioq figni poftulant,infideles füt:fcriba: poftulant:pharifzi poftulát, Apoftoli racent; & cedit; fequütur.Et;ppterea nó mírandü;quod díuína uírtus operat per fepulchra fancto rum,quod nec hís remedijs potuit haretica mens curaríutuel tandetn epifcopum eum feque: tetur,cuí comunicare etíam tartyres ipfa reuelatíone fuarum uirtutum díenatione uídiffent: Nuncad meditationé perfecti hoís redeamus:ex qua cumulus ífte;príuftg méfura illius exple/ tebexcteuit. Et hac difputatio eft iparü meditationü:de qbus Dauid d icít,quoníá beatus q in lege diii meditabitur díe ac nocte. Et fane difficile οἴ, ΠΑ lecís inetefTo.fineularü quz-ftionit materíam fegregare: cá altera alteram uclutí ramulís quibufdam:ita focictate przceptionis at tíngat:ut fine alteríus ínchoatíone, coepta non ualeat explicari.Ecce haec ípfahominé illum no ftrumnoffe δρ pulchrum eft. folum ín talibus nó ftupere,cum reliquis folum quafi quibufdam fortuitís non mouerí:dí(tinguere operatíonü fpecies, Et quía& ipfi dmones operantur,íntel licere naturas qux uera fint qua: falfa,quze nouiffe,eftnon decipi,non errare, non ínímíco affi gnare quz dei funt,nec deo adíudicare que funt damonü. fcire tépora,fiona cognofcere, habe; te ἀπί cognítam uoluntaté:& alía dei mírabilía cá eratiarííactione uenerari:alía cum digna ex ecratione uítare, Talem uírá etíam[ρου] homines laudauere;dicente Vergilio. Felix qui po; tuit terum cognofcerecaufas.| Dona fententia, fi ad eam fuo itinere ueniífet, ut appareat ill iguorafle quod laudat: primis omiffis qua funt fecüdacelebrauít. INà& ordine ppofteto ctía fapientis uertítofficium, dum non rerum caufz;fed rerum creator inquírendus cft, per quem ad caufas rerum,fi ipfum didicerímus intrabimus.Caterá illo omiffo,caufas rerum qualiter co gnítas habere poterímus,cum quís príus hzc fecerit; deinde quare fecerit, fitinquirendáz Vera teperto rerum authore,rerum quoq; ínuenímus& caufas.Quod ifteufq; adeo nó uídit,ut prín cpalem locum hunc, quo reram caufas potuiffet aenofcere, prxcdícaret, fecundum quod fub; iunoít,qui deos tancg mínus opus exequens adoraflet:ut quiuis agnofcat eos creatores rerum nó fuiflea quibus cognitio reram,quafi aliena difiuneitur:neccoli oportere;fi hzcquxe laudan ἔτ, príma przrftare non poffunt. Nefeíunt autem ea,quorum opifices non fucrunt. Deníqr & inuentione illorum dijs fuís detracta.humano cam aflignant íngenio.Illis fcilicet qui fapien tíaexcellunt;quod idola non colunt:ut íam díjs eorá homo fit potentíor,fi ad hac qua dí ipfo/ rum ignorant, altori cogítatíóe peruenerit. Ab hísauté deos pracipit colí,qui plene prz ftulti da rerum caufas non queant ínucníresquorumqs przcordia;ut ipfius uerbís utar, fríeidus fanz uís índudit. Adhuchomo nofter δὲ deum colere príncipalem, fcit efTe(apíentíam, τοτῖ σα) ἐν compertas habet: non quxzitexfyracufia ratione fxculi fapientis μοι ὦ docente M quem DE VIRO PERFECTO. quem colitquem ante inquifiuit cj rerum caufassquoniam res ipfas terum conditor antecedit: qui illum monuít, quz quibus effent uentura téporibus. Cuíus dífpofitioné fine ipfo qui dif porcis agnouitquoníam nemo fcit qux dei fant;nifi fpírítus ἀεί. INos uero ut Apofto, lus aít:Non fpiríità huius mundi accepimus, fed fpíritá qui ex deo eft:& idco qua ipfius funt, on edoctí humanz fapientiz uerbís, fed fpiritu deí,& eius faperfufa nobís díenatione calle; mus.Hac eft illa ftulticía fzcularíá, hax fapíentía uocatorum,cogítare femperin corde: Quid tctribuam diio pro omnibus quz retríbuit mihi? ipfum habere femper ín ore, quoniá uerbü eft: ο[ατίγς eum, quoníam panís eft. Ipfius fpiritu etíam ebrios mente excedere, quía calix eft noui teftamenti,& uínü deuínea,quá de Aegypto antc tranftulerat,qua uínea Aie Ifrael fuit:quorum patres ex quibus diis lefus Chriftus. fecundum carnem proceflit.Illá loqui omni tempore;quoníam linguas nobís nouas.fpiritus eius aduexit.Qua funt autem íftx linguz no ux,nifi íftz, in fxculo efTe,& fermonem de fzculo non haberezalijs linguís loqui populo, cg loi qui populus fecum ipfe confueuit?Praterea& iftud eftloqui alíjs linguis, deum cofiteri unum, ab eo qui plures deos folítus erat confiteri: δὲ ipfum in noftra fide, nouis keen unum loqui δέ profiteri,& credere trínítatem, Illum quoq; amare,quía ínterpellat pro nobís: metuere;quía per omne íudicium dedit filio.Illum mométís omnibus adorare;ab illo petere neceffaría no; bis& ipfi placita:quí peti feuult,adeo ut pofcéti uerba hzc demóftret. Ὁ αἱ qd' eft noud ínter em petentes fe amat.Qui etíá folus,quod mirabile eftirafcitur nifi petat. Infidelitas em eft nihil pfumpfi(Te de deo. Nihil Πᾶ credít poffe q qd'iudicat poflenon pofcit. Ha eft illa fli dilectiffimeangufta uíahocillud acus foramép quod nó íntrocüt farcinatí.aut anímalía pon derib? attributa: Quoníá angufti δὲ pufilli aditus,no folü informía hac cá onerib?iuméta non capíunt:ueríetíam ipfum noftrorum oculorum/fi multimodis diftrahatur, fruftrantur οὗταν tum. Vnde& düs per prophetam aít: Vacate δὲ uidete:& quádo erit ut poffit intrari,quod per occupationes fzculi necdum coeptü eft ínuenirí. Impleuimus díuífionibus fuís propofitas qua: ftiones,exteriorem homínem interioréq; monftrando,cü uitam qua fit fancta,& ín quo actu pofita, quo ftudio teneatur,qua fubftantía uegetetur, oftendimus: totumqy curfum eíus bre uiter:lícet faltibus potíus fi díci poteft;cs paffibus,pro feftinatione ad finem ufq; perduximus. INanc quare non ab hominibus etíam iftius mundi uideatur: accípe rationem: quandoquir dem te mea uetbofitas delectat,quá neglicétius iudicas, dum attédis ftudiofius ad diuina. Cà ille qui prímus nobís mortís femen inuexit,mundum iftum.id eft paffioné hominis,uicto fibi homíne fübíugaffet,regnumgy illius ipfo rege iam capto.fub pedibus fuis δὲ ditione ccrpiffet: eaq; omnía quz ín mundo funt;uelut fuis peculíjs,& uictoría fuze manubíjs uteretur: ne quan do homo amíffam fapientiam,aut debitum fibi uítz: quxreret teftamentü, fic cáctis fucis fuas - artis infecit, ut& ftulticia fapiétiz: colore ueftiret,& morté métitz ατα lenocínijs obumbraret, ut mala non fugerent, qui non cernerent oppofita meliora. Πεπίαρ ex illo tempore fic paffim humanum genus eraditur:ftultícía pro fapientía habetur,dicente pfit Quen ἃ laudatur pecator ín defyderijs anima fuae,& iniquus benedicitur. Tunc uíta putatur efle qua mors eft: & fub fpecie boní mala decipiunt;cum adintelligentíz fraudem,dolo bonorum omníum uit; tus operítut.Nam diuitiz non fecuturz poft homínis morté amantur.Honor fafcium qui pet fuccefforem exolefcat,ambítur:iniurià feciffe uirtutis eftzaliena poffidere potentia eft:iínnocen/ tem circüueníre aftutíz eft:non Chriftum fapere.fapientis eft:prophetam horrere, loquenti eftfic plena fant omnía erroribus, fic ínfufa per homínum mentes caligine, alium alío íncuri fante mundus ínuoluítur,& ad hocufq; ueritas obfcuratur:ut ín mortís gremio(ας beati tudo dícatur, Quod ubi ille deus;nos femper cogitans& noftra,uidit per fapientíam mundi qua fibi mundus collufor ínterpolatores ínuenerat, fuam fapientíam fuiffe defertam, placuit €tíam ei econtrario aduerfus aftutíam ucteratoris fapíentia: fuz díuitijs innumerabilibus uti, & fcientía altitudiné quam nullus poterit ínueftigare ficuti eft,& fuam fapientiam ftultica ue lare,& uitam fuam mottís quadam obfcuritate celare, ut ad fapientíam peruenire non poflet, quí ín hoc fzculo opinionem ftultícia fugiffet:& ad uítam eius non accederet;qui non contem ptum mortís habuiffet.Nág, fic filium faluatorem noftrum mifit ín homínem, íd eft pet d TM uam " | Pit ld fbit ἀπ ἡ" mj Gig. SU Tits MM dini iid κά}! did Fini: ttd igi pria gud d quiin d dai nsn κοΐ uud ΠΤ] vic “ΡΕ VIRO PERFECTO;"Ὁ$o. 32 A fuam carne ueftiuit, quod ftultum eft: uítam(iam pati crucem fedt, quod mors ekSicad 2 uerfisaduería deftruxit,& per diíffimiles ante fecula operationes íngenij artificis illius machi: nas elífit:ut partibus quibufdam falutaribus ueftioiis/licet imprefla;mortífera illius ftiomata delerentur.Sed hoc ftudium nifi concupierimus quoniam quod ftultum eft dei api entusei homínibus fapientíam eíus non tenebimus.Hancmorté quod crux eft;nifi amauetimus,quo/ niam quod ínfirmum eft dei fortius eft hominibus uitam cíus nó poterimus intrare.Quid ἰοίν tur fequitur: nifi ut relicta fzculi δὲ fapientía& uita,& ftultos nos haberi patíamur,& morí nos aim domíno femper optemus: ut ín fpe aduentus cius qui utriufcy reí erít reuelatío, partem aliquam habere mereamur, Tunc ei fciflis omnibus uelamentis;talia qualia funt fingula.cun/ &a cementutzid eft,&(tultícía müdialís falf fapientia: ínuolucris denudata fiftetur.& mors mentítz: beatítudínis deoperta uelamine, inhíante femper ore δὲ patentí ín profundum gut/ ture, uitalium ínímica prodetur, Tunc& coeleftis fapientia, quz fculariter ftulticia nomi; aatur interpofita, altitudinem fcientiz dei, fine alicuius labore elucubrationis intrabit,&ue ra uita nulli mortís tenebrís obícurata lucebit, per domnínum noftrum Iefam Chriftum, aii eft honor ín fzcula fzculorum amen. Vídeso fili qua ualetudine laborat animus fa fpecti qui ifta non coeítat. Corpufculo adhibui palpamenta, quod fi neclíeerem, aníma plus ualeret, qua: tunc infirmatur cum exterior roboratur. Sed íftam quam díxí anímam, mor; bo ftulticíz uítíatam, oratíonutn tuarum frequentatu fanet: cuíus aníma fzeculí intemerata flacitijs poteft alijs fubuenire.INon em eger falutis fuz adhibere poteft medelameerotatio ne confoflis: δὲ anhelans altitudinem plagarum,uulneribus non medetur alienís.Sanus qui fit.cer tecurabít infirmum, oculatus cxcutn per pracipítía ducit. Tu itaq; ut& fapiens domino fup^ plícaxut quod non fapui fapiam,& tuis fuffraeijs uelut quibufdam remedijs me fac(anari,R.e- la EJ 5 ΄. ΄ prehendat aliquis quod íntantü delectabili difputatione procefferim: ut meritorum meorum tefipifcentiam non haberé: aut fubito auguítam Moyfi cathedram in dignus talium diífputa, tor afcenderím.Sed uere amore id egítuo,nó ufurpatione mea. Nam cgo díctumlegeram peo ctorítne domíni auderet narrare íiuíticías per os fuum, Quod(i contra ínterdictum protua dile&ione przfumpfi: ín eo tua οτατία copenfare di gnabitut: ut lítterulas qux ad plená emen. datz non funt((icut ipfis apicibus quibus exarantur apparet)tam facile ad publicum non per ducas:atfi ego uerecundus pro me effe non potuí ut debui, uel tua modeftía uerecundia pat cat mex. Et quía de me habent quod maleícriptz funt; dete habeant quod celentur, Vale,& nos ín domino dilige in quo diligeris a nobís, CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS.' ι Praterquá quod totus fermonís habítus,modís omnibus diíffídet a dictione Hieronymíana,uel hinc deprehendi poterat ab alío fcríptam fuiffe,quod ín plarífcs codícíbus,non erat affcríptum nomen eíus ád quem fuerit fcrípta,quod díuus Híeronymus nundj folitus eft omíttere, nífí cum eft argumentum odiofius,uelut ad matrem δὲ filíam de fufpecto conuíctu,prafertím quotíes uerfatur in argumento de clamatorío, ín quo ftuduít exemplum proponere πιαρίς dj rem narrare geftam. In caterís nó folum af] fcribit uocabulum, uerüaliquíd laudís admifcet epiftola. In quibufda aflcríptü erat ad Ctefiphontem, INSTITVIT. AMICVM IN SCIENTIA DIVINAE LEGIS. hir S] Rafumptionem meam excufare conarer,fi me non& tépus δὲ caufa fimul; τον f$) rentur δὲ charítas:& fi nunc propría magis uerba cj díuinauellem tuis auribus(ην 9] tímare, Accedit ínfuper quod exhortatio noftra habet ex fimplicitate fiduciam,& . exuerítate uírtutem:quía non de immundicía eft;neq, de errore;necg de dolo:hoc planeptzmonco;ne cotéplatione medioarítatis mea: drii uerba. defpicias, qua pío affectu tibi nücecdefig paraulo,ad cofouendam ínfantiz nouitaté lactea interím porriguntur:donecaut pertepoftmodum,aut pet alios erudítus,in uirum perfectum,efcis folidioribus roboreris. Ad. plenum ergo te fcire cupio,quod ex parte noffe te credo: ob hoc dominum δὲ dei uerbum de kendífle de coclis:ut aflumpto natura: noftra homine humanum genus, quod ab Adam íace; 5 NS i Εν bat, — ἡ 14 τς yi E νο, a RA ! D^ DE SCIENTIA DIVINAE LEGIS. C baterigereturin Chriftoitantumq; nouo homini per obedientiam praftaretur falutis: quat) tum ucteti per ínobedientiá ροταϊείοπίς acciderat. Verum quoníam fiue obediétía fiue inobe, dícntía,uocabula illa ut míhi uidetur íncorporea funt, nó matería corporalís:& quía ἵποοτρο» talia ex corporalibus eenerarí omníno nó poflunt;manifeftum eft incorporca ex ἱποοτροταῖί, bus nafcii& fi obedientiam íncorporalem, qux inobedientiz: remedium cft,ex incorporalíani ma giení ratione probabile eft, manifeftum eft obedientiam ex anímiconfilio,non exor. poris matería procedere. Qua rationecolligimus uocationé noftram, iuxta uocantís dígnatío tiem, etíam noftra: uoluntatis(tare confenfu: ita ut lauacrum quod corpus credenti acceperit, animx magís beneficio confequatur,& αιτίας, fubftantia purgationé,qua in aqua coftat& uerbo,metito mentís debeat afferri. Verü ut ea qua: diximus, manifefta probatíoe firmemus, euidentía de fcripturis exempla ponamus.Scriptum eft in Apoftolo:Sic Chriftus dilexit ecde, fiam,& tradidit femetipfum pro ea.ut eam fanctificaret, müdans lauacro aqua ín uerbo uítz, ut exhiberet eá fibi eloríofam δὲ ímmaculatá. Peraquá δὲ uerbü müdari dixít ecclefiá.Ecdefía utiq; nos fumus:fi taméfine uítío δὲ macula(ut praxipitur)uixerimus:corporalía corporalibus, & fpiritaalía fpitítualibus purgátur. Anima uerbo& aqua; corpus aqua folummodo uidetur ablutum.Animx intrínfecus príftinis in fordibus& concupifcentijs refidenti,Euangelifta eft ti menda fententía,dícentis: Pharifzce cxce,müda príus quod intus eft, ut fiat mundü& id quod foris eft.Etreuera fi corpora noftra uafa funt anímarum:tunc erunt uere munda fi intus fynce/ rum habeant purumq; liquoré. Caterum duis calíx aureus fit,& ornatu gemmarü acfplédoy te pulcherrimus: fiin fe uenena contíncat;nóne praxofitaté metallorü lortalis poculi uirus ob fufcat: δὲ micanté fpecierum nítorem ui olabiczSed nea propofito longius mez pollícitationis excedá prafatiuncule mex uerba, uerbis dominicis pbabo:ut hoc quod diconon ex humano fenfa inuent,aut íngenio proprio excoeitatii putetur, fed díuinis fententijs uideatur efle con; ftructum.In euangelio Iohannis diis ad difcipulos ait: Vos autéiíam mundi efti propter fet moné meü qué audiftís:non dixit propter quod loti eftis tantum:fed propter fermoné meum . quem audiftis:ideoq; mundi eftis.Omnes quidé(ciebat lotos effe:fed non omníum interiora müda effe probabat,quía inter cateros erat Iudas,quí poftaqua purgationéanimi πια]ίααίος debat.Propter quod{ραίς cii alíjs lotusante fuiffetzimmüdus tamen ἀπί fententía perhibetur, Cuíus exemplo euidenter manifefteqy monftratur.illum in uerítate dei gratíam percipere, qui &ameo ordinc quo fcriptura docuerit confequatur.Nam fi aliquis corporcetenus renatum elle fe credebat peraquam,& uerbo non fít regeneratus ín fpirítu, fua falute fruftratur, quia εσείς» ftís πουίταείς hac caufa eft, ut corporis qualitate manente,homo uetus ín nouá animi mutetut uoluntatem, Caterum quomodo corpus fordidum.fiaqua non eftablutum permanebit im mundum: íta anima nifi uerbo fucrit mundata diuino, fordibus uítíorum. corrupta mane/ bit-Ergo fi eíus confilio corpus aqua mundatur,quaratíone fpernitur quod maíus εἴ, quod mínus eft,íam tenetur? Stulticía eft fi ex parte faluari cupit, qui ex toto períjt.Qui cá integráha beat ín poteftate falutem,media uelit cde contentus, contra iura natur putet folo corporefe faluatum, cum poffibilius fit;ante refurrectiois tempus animam fine corpore uiuere; qj corpus [ineaníma ftare.Si quis duobus oculis duobufay laboret pedibus,& utríufqy membri habeat in poteftate mediciná;& uno pede,uel oculo uno fanato;ab alteríus cura uclit medicá phibere, tiónc uefanz: mentís,& medici iudício,8t omníü hominü erít fententia condénandus? Sed di ticaliquisfi totum exnoftro labore expectatur,ergo gratia nihil prftar.INolo quífdj ignoram tiz título gratiam dei temere facíat ingratam:ne fidem fuam uertat ín fcandalum,& fiat οἱ caufa falutisiinterítus δὲ perditionis occafio. Cuíus reí ratío[ οἱ moderatione quaratur:itum dcmü proficiet ad uítam,qua per przfumptíonem forte pracipitafTet ad mortem, Sed eratia quidé pa peccata dimittit, fed cà confenfu δὲ uoluntate credentis.Sicut Philippus eunucho ín acti/ usapoftolorum probat dícens:Si credís ex toto corde,licet te baptigarí.Quoteftímonio intel licitur, non mínus periculum ele, fi baptígetur incredulus, cj fi uere credenti baptifmum dei nceetut.Credens aute ille eft iuxta fcripturas,qui extoto«corde arediderit.Et fi ex tota cordis e^: À arce Tig, X B ds [0 ἢ0ῃ ῃ Ms ge ung ix Brig πια Αη TA ny dig lisi uid did vli ὙΠ aua pet TO wu μᾶς χη αἰαὶ T jm mz un quy sdiat T d vium yb ip y (e an τ joi μήν qu pn Á DE SCIENTIA DIVINAE LEGIS, So. 33 arce credendum eftt ex credulítatis rmerito baptifimum fidei detur.aqua non fufficit baptiga^ to qux credentís animum ín corde non attíngit.Et ne peridítetur merítum cordís,uerbum quo contíngi δὲ mundari cor poffitacipíat oportet,Quiía fi aqua contentus fit ille quí credidifTe fe dicitqua metnbra extrínfecus díluuntur,& ucrbü quo eloríatur anima non requírit:iá non uí; debitur ex corde ut debuit.fed ex corpore credidiffesquod nequac fierí poffe ratione ulla con cediturzut fine fententía mentis,folum corpus peculíarem intelligentiam habere iudicetur. V n decófidens de prudentía tua, quz pro benignitate fibi infitapprzpofterum quíciy fierinec alij hominipatcretut:rogo ut ad ínftitutionis plenitudinem,uerbum domíní, hoceft euangelium diligentius legas:ex quo fcientíam ampliorem eius cj credidifti lucis excipias: ut poffis in om; nibus nofTe nic facturus fis, Nam fine díuina: legis δὲ difciplina cceleftis fcientia, difficile e(Te quem pofle faluari)non meus,fed díuínus fermo. probabit. Ait Efaías propheta: Qui non di dicerít iufticiam dei;uerítatem non faciet. Item de hocipfo ín libro Sapientiz:Et quis etít con; fummatus ínter filios homínum: fiabfuerit ab illo fapientia dei, ín nihilum computabitur, Vani funt enim omnes homínes quíbus non cft fcientia leeis dei, Vnde dominus in euangez lioad cos qui aliter(p fe uerítas habeat fufpicantes erant:refpondit: Erratis nefcientes fcriptu/ ras:oftendens in fumma rerum falutaríum nebula δὲ tenebris conftítutos eos,qui fpirítale lu^ cetnamiid eft; díuinz legís fcientíam,habere nollent accenfam. Quam quídam repellentes,per prophetam a domino repelluntur ficut fcriptum eft: Quia tu fcientiam rcpulifti, repellam δὲ o te. Nullo igitur modo paffim nos noftro iudicio cómíttamus, ne nobis exdamer Efaías; Vzqui prudentes funt apud femetipíos.& ín confpectu fuo periti. Vnde& Paulus Apofto, lusaít:Si quis fibi uidet fapiens effe ἐπ hoc fzculo ftultus fiat ut fit fapiens:Sapiétia em huius mundi,ftulticia eft apud deum. Propter quod ad regem Tyri dícitur/humana fapientia elo; tianté fapientes eim non erudiét τε,(ἃ eft doctrina: cccleftes,& fapientía dei. ΕΠ δὲ fapientia ho» inínum,non negamus:fed una fuadetad uítam,alía impellit ad mortem:quia fapientia huma naqux ftultica reprehenditur:& ab Apoftolo fpiritufancto definitur,anua mortis,& mate; riaxterni interitus approbatur.Sicut fcriptum eft ín propheta:Simul infipiens δὲ ftultus perí/ bunt.Infipiens qui dixit ín corde(uo non eft deus: δὲ ftultus cjuís deum ore fateatur ín actio; ne prafentís uíte:ín perpetuum non profpexit.ficut fcriptum eft: Melior eft puer pauper& fa. piens, cj rex ftültus δὲ fenex, qui nefcit ín pofterum prouidere.Bonum eft quidem homini fa/ pere/fi iuxta fcripturasad hoc fapíat,ut prouidentíam habeat futurorum:mortalítatís ftatum, per quotidie morientium hominum cxítus,& totíus fxculi paulatim per detrímenta labentis tuítiam confyderans.Caterum fi quís ufarpata: femel intentionis ducatur íntuitur& fua fe ma eis.cj dei uelit eubernari fententia, diuínaqy lege poftpofita,propría confilia.deí confilijs ante/ ponat, hancpphetz damantis tímeat uocem; Vae defpíciétibus legé domini;timor fonca δὲ lv queus fup eü,Sicut pluuia ualída ínutilís eft:ita quí relínquütlege laudant impietates.Ouí au tem diligunt legem,circádant fibi murum, Beatus uir qui ín lege domíni díe noctuq; mediíta/ tur:cuius animus aliud nefcit,cg fermonis dei zloquiía retractare.Quanto a terrena. cogítatio/ fieremotior eft,tanto deo uícíníor δὲ coclo eftiquem non immerito diuinus fermo& collaudar, & ucte dítiorem díuitibus prafert,dicens:Beatus homo qui inuenit fapientíam, Melius eftem eam mercari,cj auri δὲ argenti thefauros: praciofior eft lapidibus pradofis. Item omne au; tut ín comparatione illius arena e(t exioua:& tancg lutum exiftimabitur argentum ab illa, Ged dum ín exhortatione fapientiz: diutius immoramur, ne quís forte exiftimet nos contra Apoftolum doctorem legis pracferre factorí;fuo ordine ref, pondebitius,oportere príus nofle quid iuffum fit, quidue prohibitum, ut(cientes utrumqs feruemus. Alioquin ante fcientíam mandati impoffibile eft noffequid fiat, Temerarium fatis eft, fi noftrae uolütatis lcgem nobis putemus poffe fafficerezcum etíam Apoftolum legamus fuiffe fub legc,ipfo dícentc: His qui fine lege erantquafi fine lege.efTem, cam fine lege dei non effem, fed inlege Ch η effem, Eg alibi:Inuicem onera ueftra portate,& fic implebitislegem Chrifti.Quií paterna pietate Chrift paflione redempti funt:& quíad hocredempti funt, ut redemptoris iura fs ad i pun Sn; fein aem C DE SCIENTIA DIVINAE LEGIS. fc ín coelo repofitam prparent:ad quam redempti licet nullo modo peruenire dicantur, nifi ea uz iubentur obfequíjs competentibus exequantur ficut fcriptum eft: Sí uís ad. uitam íngre; i, ferua pracepta: hoc eft, ab omni illicito quo prohiberis,recedas,& ad omne bonum quod iuberís, promptus accedas ἐπε ín priftínís uitiofitatis concupifcentijs perfeuerans, fidem qua eredídifti;ueteris peccatí alicuius adhuc amore corrumpas,& agnítío deí,qua per nouam στὰ) tíam reuelata eft, per delicta uioletur, dicente propheta: Mendacium δὲ no fides prawaluit fij ᾧ tetram: quia a malís ad mala tranfierunt,& me non eo acre dicít dominus. Vnde& beat?apoftolus Iohánes paría teftat,dicés:Quui dicit fe nofle deü δὲ mandata eíus nó cuftodit, mendax eft/& ín hocueritas non eftEt iterum:O mnis quí peccat;non uidet deum, neccognoy uiteum.Etpeccatum non ín uno tantum mandatorum genere, fed ín αὐτο confiftit, Peccat quídem ille qui imperata neolexerit.fed plus peccat quí interdicta non feruat. Sacríficia& uo; ta reprobabuntur oblationum.nifi purus& fanctus fuerit animus offerentis:& immaculatam hoftíam faciunt índíenam pracotdía maculata,dicéte domino:Sí offers munus tuum adalta; re,& illic recordatus fuerís quía frater tuus habet alíqd aduerfus te;relínque illic munus tuii&c, Omni oblatione δὲ hoftía praciofior eft obtemperantia mandatorum, dicente propheta:Ecce díco,obedientía melíor eft Qj uictima,& obauditio ὧδ adeps aríetum, Et alibi: Inítiam bonze üiz facere iufla, quz accepta funt apud deum magis, dy immolare hoftías.Et alibi Qui confety uat legem,multiplicat Erde enr falutare eft;attendere mandatís,& difcedere al omni iníquítate,& propicíationem litare facrifici fuper iniufticia. Non nobis blandiri debe mus ín factis iuflorum fi ín prohibitorum tranfereffione peccemus,cum tráfpreffionis crímen benefactí merítum tollat, Quod non mei fenfus affertio, fed utriufcg teftamenti exempla pro« bant: ubí inuenimus etíam dei amicos ob unius contemptus errorem,bonorum retrofacto) rum munificentíam perdidifTe.Sic Adam cum diabolo facilecredidit feducenti: poft familiari tatem δὲ colloquium deí;unius pomi cupiditate fuperatus,perdidit paradífum:& quia per tráf) greffionem unum habere prxfumpfit;multa fimul bonaamifit. Sicuxor lot poft angelorum obfequía,contra interdictum retro refpiciés,in figmentü falis repente mutata eft. Sic Sameias eadem die,qua mírabilía fecerat cratia n m leone deiectus occiditur. Sic infeliciffimus ludas poft electionis merítum,poft fienorum eloríam,poft apoftolícam dignitatem,exiguas ftipis amore deceptus, cuí tribunal promittebatur ín ccelo,laqueo captus eft ín terra.Et ne noi bís peralienarum folumtmodo rerum fraudulentíam periculum imminere putemus,reminifca tnur Ananía& Sapphíram, nó dealiena appetita pecunia, fed de fua tímide erogata damna^ tos, Rogo pofttot dociméta,&tot mortesunde ínnobís crefcit ímpunitas delinquédiz Quis hic prafumptionis fpirítus,qui tantá in anímo noftro operatur audaciam: ut c fanctos hoíes de leuibus εἰ culpis uideamus effe punitos,& nos quotidie ín maiorib9& pluribus delínqu& tcs;xternos ín medía damnatione fore credamus, Quácj leue nuncj fit, deum etiam ín ide contemnere:quí non tantum ad qualitatem peccati refpicit,fed ad perfona contemptum. Pro; pter quod homininon folum íntendendum eft;quale Πε quod iubetur fed quantus fit ille qui iubet.Exduditur hoc loco uulearís ílla fententia,qua mihí.fuo iudício relioíofi δὲ qui fapientes fibimet uidentur,dícere folent:Sufficit nobis ut non crímínalía peccata δὲ maiora faciamus,fa^ cilis eft enim omiffio minorum delictorum.Qui dum animali fapientía occupant animos,fpij títüalé intelligentiam δὲ confuetudinem diuinz legis ignorant: qua(ipe peccatum oftendit, quod nobis nó uidetur effe peccatum:& qua illic pietatem facít,ubí nos opus impietatis often dímus.Saul€ Iofaphat reges fuerunt populi Ifrael,& dum mifericordíam his quos deus ode tat praftiterüt dei offenfam in opere píetatis incurrunt.Econtratío Phínces filijqs Leui, eratíá dei humana cxde& fuorum parricidio meruerunt. Vides quantum ab humanis fenfibus pet noftram imperitiam difcrepat diuina fententía:ut nobis interdum coleftís iudicis difpenfatíor dem nefcientibus,iniufta uidcantur,qux per caufarum fcientiam íufte fatis& recte facta pro! bantur? Rutfum ea quz noftro iudicío bona probantur,apud deum plarumos reproba δὲ ít grata uidentur, Quis hodie patrís Abraha exemplo,innoxium uolens filíá tracídare, humano iudicio ; Qt Ἷ qu (id ἰὴ " DE SCIENTIA DIVINAE LEGIS,'"'$0. 34. ΠΑ iudidononcrederetar ἱπία π 5 Ἐςοπετα, quis in tactuarce diuinz imítatus O cam, hominum fententíà damnaretut?Epifcopus ephefiorum angelus ín Apocalypfi n&cupatus,qui caufa πο; minis Chrifti paffionum multatum merita intra confcientiam retinebat, quia in ipfis paffioni busa primo conuerfationis feruore tepuerat cum calorem paululum temperaffet, ad pceniteny tiam reuocatur dicente fcriptura: Noui opera tua,& patientiá tuam:& quía potes fuftinere ma los:fed habeo aduerfus te pauca;quia charitatem tuam ρει πᾶ reliquífti: Memento unde ex/ ciderís,& age poenitentiam. Cófyderemus quantus cafus fit temere contemnentis,cíi tanta ruí/ fia efTe dicitur ín negligentía obfequentis:uel quá damnationem excepturos credímus effe inde totos, cum tantam reprobatíonem deuotus exceperit? Tepidum difcipulü no amat Chriftus, Quiíuult meus difcipulus effe;aitabneget femetipfum fibi;& tollat crucem fuá δὲ fequatur me; Oportetuos per multas tribulationes introíreín reenum ccelorum.Beati eftís cum uos male/ dixerint homines,& perfecutí fuerínt,& dixerint omne malum aduerfus uos:gaudete& exulta te,quia merces ueftra multa eft ín ccelís.Futurae uitae gloría;prafentís uítz incommodis compa tatur. Chriftianis uexilla crucís fant delítiz:trophza noftra uitz nó pompis.fed mifetijs repor tantur.In noftra daffe uiri fortes opprobria fciunt portare;non munera, Paupertatí non nobi, ltati faturorum beatitudo promiíttitur.Retrahít quidéuerecüdia fenatorem,ne fequatur ρα’ perem μη τ,(εὐ audiat a Chrifto:Qui me confufus fuerit,& mea uerba ín generatione hac adultera δὲ peccatríce:& filius homínis confundet εἴ ín eloría patrís fui cá angelis fanctís. Tur; e eft ínter parentes fenatores atq; gramtnaticos fcholaftici pro Chrifto uolütaria humilitate deiectum,uetbis fimplicibus effe contentum.Diifplícet amícis fi poft ambitiofi habítus cultum, plabeia& ignobilía indumenta mutentur, Sed fi hominibus placere ucllem, ait Apoftolus, Chrifti ferus non effem.Et propheta in pfalmo: Quoníam deus diffipat ofla eorum, qui ho minibus placent: cofufi funt quoníam deus fpreuiteos. Quantum bona eft humana offenfio, per quam inuenitur feruitus Chriftitantum pernítiofa eft amicitía quz dei przrftat offenfam, ficat fcriptum eft:Qui uoluerit amicus fierí huíus mundi, ínímícus dei conftítuetur. Dícat unuf? πο; quod uelit:ego interím de me pro fenfus meí paruítate íudicaui;melíus effe confundi co/ tam peccatoribus fuper terram,cg coram angelís fanctis ín ceelo,uel ubícüqy iudicum(στη do: minus uoluerit demonftrare.Efaías uir ín fua gente nobiliffimus,qui focer regís Ecechíz fuiffe tefertur, iuffa dei depofito cilicio nudus incedit: nectam arduí pracepti pudore deterrítus eft, quo mínus dei imperium fequeretur:quía níhil honeftíus effe homíni, dj creatorí fuo parere . fudicabat.Iohannes quoqg baptifta;nobilis δὲ in carne& in fpiritu natus:cilícium a puerítía in habitur,& locuftas eleoít ín cibum:qui nec peccati cófcientia;nec paupertatis inopia,ad huius eloríá onetis fed fola faturi(culi beatitudíne trahebatur. Apoftoli iam fperant,& adhuc tul τί δὲ inutiles δὲ cenuís fidei arguuntur. INon funt condigna paffiones huíus temporís ad futurá gloriam,qua reuclabítur ín nobís. Inde Paulus oculo mentis futura contéplans,dicebat: Quis nos feparabit ἃ chatitate Chrifti:tribulatio an anguftia;an perfecatio,an fames, an. periculum, an gladius:Illos perícula non fepatant;nos uoluptates.Illi catenas baíulant ínnocentes,nos aue rum dircüferimus crímínofi, Ἡ{η carceríbus uíncti, nos ín tridínijs delicati. ΠῚ in neruo ροίίαdeum puro corde& fyncera cogitatione laudantes:nos ín ipfa forte ecdefia de forenfibus cali; hijs cogítamus:& cum omnibus qualiter legis data fit eratía.gchenna feu οσο] regna promit, fa fintalij de díuitijs;alij de uirtutibus meditantur.Cüáq; dictum fit generaliter omnibus: Do mínum deum tuum adorabis δὲ illi foli feruíes:alijs ínnocentía, mifericordía, caftítate, ieiunio, deo fideliter δὲ fine ceffatione feruientíbus:nos nobis adulteros, quibus feruíre uolumus eligi imus,Siquidem íuxta euangelíj fententiam: Omnis quí facit peccatum feruus eft peccati. Etre tiera fi amator pecunia[τῇ οἰοτίας Π fuperbiafi ambitionis aut pompae: dum illi omne ftu; dium mez uoluntatís iímpendo, domino feruire non poffum, quía duobus dotnínis nemí/ nem feruíre pofTe fcríptum eft.INon eftis ueftri dicit Apoftolus:empti ením eftis predio ma/ Ότο: eloríficate& portate deum ín corporeueftro.Clarmenter fpirituffanctus noftro iure nos conuenít, Íciens hoc ín ufu publico apad omnes homines cuftodíri: ut canto feruus in ope/ re domíni eflet cantíor, quanto maiore effet peculio comparatus:ut ον. G iron M DE SCIENTIA DIVINAE LEGIS. C effe debeant in opere dei qui redempti funt fanguine Chrifti: ucl p criminofidebeantiu;— dícarí;qui cum fciant pro precío fx falutis Chrifti fanguinem datum, alteri qui nihil ρταβί, tit; magís prabeant feruitutem, Rogo quo pudore obfequij aut laborís fui, mercedem fpei rabít ín ccclo, cuíus fuerit follictudo omnís in terra? Mercénaríus fxculi, non poteft accipe; tepremíum Chrifti.Omnis miles ín caftrís iure fperatannonam,qui fortiter ín ρταῖίο pro ciui bus laborauerít, Dignus quidem eft operaríus mercede fua: fed& hoc dígnü eft,ut inde pre tmníum operis accipíat;ubi totius operam laboris impendit.NNemo militans deo,implicat fe ne; gocíjs fzcularibus: ut placeat εἰ, cui fe probauit, Apoftoli uox eft. Vnde fatís timeo ne forte in illa retributionis die, qua ante tribunal Chrifti unicuíqs fecádum fua facta reddendum εἰς bís qui ínterrenís magis negocijs,c ín coeleftibus laborauerüt, íufti iudicis refpofione dicatur: Ite fi poteftis,& illic ubítota deuotione feruíuiftis, mercedem ueftra feruitatis exígite. Talis caufa eft uirginum de euangelio quinq; ftultarum:que dum follicitudine fzcularíum uanita; tum fe contra profeflionís fux: ordinem occuparunt:oleum unde uerü lumé accéderet non ha; bentesjin tenebrís remanferunt. Sed dicitaliquis,fta exempla ad paucos pertínent,quos deus ad hoc peculiare officium delegauit, quia fcriptum eft: Multi funt uocati, pauci uero electi. Flocprímum quzrerea te€ audire uolo, quifquis es qui ifta proponis, fi ipfius dei eletio eft cuíus eft& uocatío quid uoluit plures uocare;qui paucos de pluribus erat electuruszCet| ὦ te de duobus uocatis illum uis ftare, quem deus electione ftatuerít:& illum contra cedere, dn quem deus electionis uirtute non muniat.Quod fiita eft;necbona ad nos pertinéthacta^ tione, nec mala: δὲ fic erit, ut necculpa poenam habeat, nec benefacta laudentur. Sed adhac µ tefpondit Apoftolus: Sí ita eft, quomodo deus iudicabit hunc mundum: Deinde fi paucos κ quos dicis electos, folos fanctos exiftimas, quí uocatí funt;reprobos dicis: quomodo idem Apoftolus Paulus in epiftolarum fuarum príncipijs uocatos fanctos uocat, ficut in fronte co; D didsad Romanos loquitur, dicens: Q mnibus qui funt Romain charitate dei uocatis fam éis.Sí pro paucis paffus eft Chriftus, iuftum eft ut pauci mandata Chrífti caftodíant.Sias——— tem índifcrete,omnes quí credimus, facramentum in baptifino paffionis accipimus: fi om^ bii ncsaxqualiter renuncíamus diabolo& mundo: fi omnibus haud recte uíuentibus gehennae poena promittitur: omnes debemus eadem dilicentía& cauere prohibita,& explere pracepta, Simus quidem multas effe apud patrem ín cceleftibus manfiones.Sed manfionutn iufticia ἐὰν an ftíores manfiones differre:ficut& ftellam ftella dixit Apoftolus effe daríorem. Sed ftellá cum| in ftella/non lapidem comparauit, quía terrenus lapís inter coeleftes ftellas effe non poterat:ficut| i m ncc peccator ínter íuftos ín regno coclorum,Sed funt quídam eradus gloría ínter iuftos.ín οσο! lo: ficut δὲ inter peccatores gradus poenae, Sed ficut alía;eum quí fratrem fatuum dixerit;alia] um eum quí racha.tormenta cruciabüt: ta X in regno,;alía Paulum apoftolum, qui ut alios faluos facerct,omnía omnibus factus eft: alía eum qui fe uix xdificare potuit laicum eloría manebit,[9 Sed utínam. confentíam paucos effe, quí ἀεί mandata cuftodíant: uerum tímeo, quía paudi ἢ funt, qui dei credant ín ueritate iudicium. Ecce fi umbrato repente de caelo, folís darítas nor| Un ftris afpectibus denegetur: δὲ productis in noftram humilitatem nubibus, pluuiz tetrís im lig mincant: fi commotís utaffolet clementís ín rotam fuí currus tonitrua concitentur:& ín/ i) dc hinc fulgurum iacula palpebris tetríbiliter obiecta corufcent, cap δὲ confuetudine ifta" contíngant: pauemus, contremifcímus,€ proni ad terram depofíta fuperbía cetuices fub ld mittimus. Quíd faciemus in illa die miferi: quando reuoluto ccelo cum angelicis uirtutibus, Μὲ igneus domínus totus aduenict:quando cadentibus defuper ftellisfol ín tenebras,& ín fan;(s guínem luna mutabítur:quando montes ficut cera liquefcent: quando terra ardebit& arefcent ὯΙ flumina& maria ficcabuntur:& contra rerum naturam confumpto diuinitus humore, arídíta/ itg tem ín aquís ἰσπίς operabitur: quando peccatores dicent montibus, cadíte fuper nos: δὲ colli i bus.tegíte nos? Quando uocabunt homines mortem,& uocata non ueniet: quando difcrími às na uertenturín uota: δὲ quod femper oderunt homines, cocupifcent:quando illud implebitur hy tépusquod lugubri Hieremías prxdicit affectu,dicens: Refpexi in terrá:& ecce no erát lumína/ ἔνι tía, Vidi montes:& ecce erant tremétes:& uniuerfi colles turbati. Intendi acíe,& ecce no erat- nj w Uh dd πιο: ἊΣ a th......-. 9 LN: ο DE SCIENTIA DIVINAE LEGIS.$o. 39 Mis A.ιποιθζοξς uolucres celi paucbát. Vídi& ecce Carmelus defertus,& οἷς ciuitatesfuccéfeieni'a— is"^ facic diii,& a facic ir índíenatiois eius: δὲ interierüt uniuerfa, Verü ne ex fueecftione diaboli τ μας ad terrorem, non ad ucríratem dicta crederentur: de prateritis futura probantur,quan"ης dotalia ἐπ diluuío.in Sodomis,in Aegypto,ín Hicrofolymis fpe ob delicta hominum facta M seferuntur,Et Apoftoli quí hunchorrendum díem,impijs& peccatoribus priuídere merueEN gunt humiles erant tnortuos fufcitantes:& nos fupra omnes erígítnur, qui pecando quotidie LN pofimctipfos occidímus:nos refpícientes in nobís flebilem infirmamq; naturam, quz nec ín - aduerfis fortis eft,necin profperis aliquando fecura.Sí intemperate cibus fumptus,aut ímmo; ΓΝ τς, derate potus acceptus leuem corpori febrículam cócítarit;,defjcímus anímum,affligi mur.fufpi, Ran tamus: nulla cura tunc eft feculi, nulla uillarum: nemo de patrímonío cogitat, nemo de foro, I- omnescalumniz, omnía lucra ín periculis corporís conquiefcüt:Curritur ad medícos,& pro re ety medio carnalí promittuntur munera,aurum, argentum;ínterdum etíam mancípía traduntur, gu&pene totum patrímonium, aut negligitur,aut donatur,ut confulatur uítzz quandoq; perita mdi tz:& pro aterna falute omnis admodum homo neclíoés eft,omnis auarus illicomnis frugali; νά. taslargitoris,animi tenacitate conftringitur:ubi promptior uoluntas δὲ copíofíor largitas de/ dst beret operari.Et cum fcriptura dicat:INolite diligere mundutm;neq, ea qux in mundo funt:nos Qs fic mundana concupifcimus.fic amamus,quafi aliquid nafcentes intulerimus ín fxculum,aut re til cedentes de fzculo nobífcum auferre poffimus. Nemo ad breuitatem temporis, nemo ad na^ NT turz refpicit conditionem,nemo confyderat;netno retrectat uana effe omnía, qua alíquo fine dis dauduntur. Si autem contigctit, ut riter cxteros languídum uifitantes, aut derícus, aut facet/ "ΠῚ dos, aut etíam laícus εἷοί feruus adueníat, rogatur ut oret:& quí fxpe pro nihilo contemptus αι fuerat,neceflitatis tempore fupplicatur,ut przcibus fuis commeatum uítz longíorís obtineat. uil Siccaufa difcriminis, quz uícína timetur, dum defpecta eliguntur, δὲ pracciofa uilefcunt, ui/ dms t illius quz: poft mortem permutatio figuratur: ubiííam δὲ Lacarus pauper recipitur in re» niis quiem:& diues ín hacuíta pompofus uexarí fertut ín poenís. Et cum fic domínus, aut fancto, m rum motus oraculis, aut creaturx fux beneficio,aut medíci arte conferta miferícordia reftituat -"- fanitatem.ito fuccedente obliuione;in contraríum omnía permutátur. T imor ín infolentíamsz niit gratia uertítur ín contemptum:& quafi níhil uncg incommodi fenferímus,aut qui reuocari rut/ ΤᾺ, fus ad talía nequeamus,rebellamus,efferimur,& conceffum ad paenitentíam uitx fpatíum ne/ exi glícimus:nec pcenitendo príftina lachrymis peccata diluimus fed peccata no poeenítendo cumu ἫΝ lamus.Legamus Efaíam prophetam,& necelTaríá Egechiz regis aptum huíccaufi quzramus m exemplà: cui tnoríturo anní quindecim ad fuperiorem uitam proprijs fletibus,& pphetx pra v tibus augentur.Qui qp accepta tantí muneris gratía,non pecatis, non uoluptatibus, non ddi, τὰ tij. fed foli domino indultum uitz fpatiumhumilis& íanctus exhibuit. Verum, quía tíbí ho/ s notabilis δὲ dilectifime parens;per nouam gratíam omnis lachrymarum caufa deterfa eftage, ἊΝ caue;curre feftina, Aee,ut in fpiritualítate proficías. Caue,ne quod accepifti bonum íncautus a& negligens cuftos amíttas. Curre,ut non neglígas. Feftina, ut celeríus comprehendas. Síqui ue dem Paulus íam Chrifti catenam pro cuangelij annuncíatione αἰτοῦ ferens: nondum fe com/ m prehédiffe dicebat,cguis hora fexta, hoc eft, medía xtate domini uineam operaturus,quafi fer " uidus opifex& fidelis, aliorum longam dubíetatem languídumqy uínceret teporem. Dum τῶ ων pus habemus femínemus ín fpiritu,ut meflem in fpititalibus colligamus. Nec attendamus ad wá paleas:quas uentilabrá Chrifti contínuo(οραταδίεα trítíco, donec quí uenturus eft ueniat. Et n “" iuxta pphetz uaticinium, difcernatür inter iaftum δὲ íniuftum,& inter feruientem deo& non in m fcruientem Sicut δὲ alibi dominus dicit: Ecce qui feruíunt mihi epulabüntur:uos uero efuríetís, ἡ n κε qui feruíunt mihi letabuntur, uos autem contriftabímini, INon nos inertes,uíndictac i ἂν díes& retributionis inueníat,qui ímmínens acuícinus effe, δὲ fxculí ruínís undiq; concurrentí^ H i bus&ícripturarum conteftatíone probatur, Céfyderemus quod ín hac terra hofpites fumus, i n& peregrinorum more pro diebus nouiffimis habítamus. Vos ein de hoc mundo non eftís, d£ i p&i£ nobis.Quuid ergo in aliena fatagim?zquid turbamur; INemo in deteríori& extranea patría i plus eligit gil μή | 4 (u ΕΞ τ DE:/SCIENTIA DIVINAE: LEGIS. C plus clioit poffidere,cj in fua.Dehis tantum follicitudinem habere debemus& curam,qiz flo bifcum tráfferre poflumus, Ambíant terrena gentiles,quibus cceleftía non debentur.Concpí; Ícant prafentía, quí futura non credunt, Chriftianis díuitíz δὲ harreditas.fit diuínítas Chrifti, INecem debent eere ferre,quafíi mínus a exterís habeant, quí authorem omnium perceperunt; nur i » 1", ! gil Supereft utacccptum ín corde deum honorent obfequíjs, operibus colant fermone femp& co citatione fateantur:ut ín aduentu eíus,non cum contumacibus& contemptoribus puníantur; fed cum fanctis δὲ deum timentibus coronentur.Hoc fane prudentiam tuam precor,ne me pu, tes hac fuperftitionis alícuius perfuafione dictaffe.Eeo te Chríftianum uolo cíTe; nó monachi|i Lp Y t m ba cómorantibus imponitur,cum a gracis folitaríe uiuentibus legitime deputetur, Accipe ον uir 2o fili fermoné noftrum,ea fimplicitate δὲ ueritate qua diximus. Quía non quztímus hominü tionis fermone,& nos& alios decipiamussnecut nos apud homincs aliquid uídeamur,(edu" ;^::: T apud deum homínes magna mereantur.De quaftionibus autem tuís(ut pace tualoquar)quía(ῃ turbulentius pro ponebas:ego fimpliciterrefpondere nolebam,quía bellanti dexteram pacis da αἱ re non poteram:licet etíam pra'pofterum forte αἰάσατατίπας aliquid ín fine epiftolz retractar ΓΕ Γ᾽ fore neceffaría,credidi fubnectenda:donec de cxterís,qux ut aflolét;te mouent,prafens fi íuffe/ at furete mala malís redderei& cum iurantibus iurare debere:quod alíquádo íurauit düs,aut may n là malis reftituit.Scío prímum non omnia nobis conuenire feruís quz domino conueníunt;ne cur non deurginibus fed de mulieribus generamur* Aut cur mortui noftri die tertía non τείας güt?Turauit fcio ftpe dominus, qui nos iurare prohibuit:nec ftatím ex hoc temere blafphema ᾖ dotínus,quem iurare nemo prohibebat:nobiís quafi feruís iurare non lícetqui domíni noftri—: lege iurare uctamur, Verum ne ín eíus exemplo fcandaliá patíamurzex quo tempore iurare nos d uíndíctz negocium hunc eundem fenfum facile profpicis poffe fufficere: quia aliud nunc tenv μ pus gratíz,in quo plenitudo perfectionis aduenit:aliud fuit legisaliud prophetarüidicente do; o díci:& uirtutem propria laudis poffidere XM&j nomen aliená, Quod fruftra a latinis ín tur gloríá(de? teftis efb:necad hocloquimur:ut humanas amicitias aucupemur, ne noftrz adula, re.Sed quoníam apud Chriftianos,non tam ordo quaritur,cg profectus:pauca quz tibí reot Ην cum prafente,remota omni animofitatis contentione tractemus. Dixifti em ni fallor: hoc Γ in comparatíóe famulorum,domini uideatur iníuría. Alioquín forfitan redamare incipiamus: re debemus eum.quíalíos uetuerít quod ipfe faciebat, quia dici nobis poteft;iurauit dris quaft noluít;nec ipfe iurauit.Et qualiter de iuratnéti caufa breui fermone fatiffactum efl:íta etiam ad míno:Audiftis quía dicti eft antiquis ne ociderent:ego autem perfectiora pracipio,qua in or díne euácelij digefta fuo loco lector inueníet, Ex quo em filius dei filius hois factus eft:cx quo fih uetus fermentü iudaicz traditionis,eft factum noua cofi perfio:ex quo agnus non in figura, fed ili ín uerítate comediítut:ex quo fecundum Apoftolum uctera tranfierunt,& facta funt omníano i(i ua: ex quo íuffum eft ímaginé terreni homínís deponere&affumere formam cccleftíssex eo commortuí uiuimus,X uirtutibus confurreximus in Chrifto. CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS.: . Nepilum quidem Hieronymíanz dictionis habet haec epiftola,nec ullum ueftígium pectoris íllius,(u Quai uídet hominis effe ρῆ,πες índiferti,Forfitan Auguftini aut Bernardi. Certe cuíus cuius cft, Hie ronyminon e(Te clamat ἱρία, | DE TRIBVS VIRTVTIBVS.. dae N zm Reis quodammodo uirtutes dei affumens propheta fortitu dínem.fapientià atq K ] prudenti&unicuígy earü ppría opera diftribuit;Fortitudini terrá, fapientia: orbé E terrarü,prudétix cel, Audi qppe fcripturz ordínéDns qui fecit terrá ín fortitudi ki ς| πείνα, δὲ erexit orbem ἐπ fapietia fua,& ín prudentia extendit ceelum.Et nos igitur τ ín noftra terra(dictum eft quippe ad Adam, terra es) neceffariam habemus fortitudinem ἡ dci:quia abfq; ea impoffibile eft nobis id exequi;quod carni repugnat. Cum autem mortificata à DETRIBVS VIRTVTIBVS. So. 36 i AA fuerint siembra fuper terram, tunc parent fpiritus uoluntati; Siquidem iuxta Apoftolum: in miti TCU iata 17] ἀπ 0η d tomi dise wh ud ni gd t sp 1 yn rid ων hito Spiritu, gefta catnís mortificantur:dominus auté fecit terram ín fortíitudíne fua, Sí autem. ad hancterrá uenías& confyderes ἰά quod ín Iob fcriptum eft:iuxta emendatiffima tamen exem plaría. quomodo ftatuerit eam fuper nihilü:inuenics fortitudinem dei in medietate munditer rz libram fuftínere. Veniam ergo ad orbem terrarum quí eraece ὀϊκουμέν nuncupatur id eft inv habítata.Scío animá inhabítatam,fcio defertam,Si em non habet deum patrem:fi non haber filium dicentem:Ego δὲ pater ueniemus ad eum,& manfionem apud οὔ faciemus:fi non habet fpiritüfanctum,anima deferta eft.Habitata auté eftquando plena eft deo patre,quádo hahet Chriftum fili& fpirità fanctum.V erum hac differenter δὲ uaríe ín fcripturis dicuntur: ín ani ma homínís patrem δὲ filium δὲ fpiritum fanctum cómorarí.INam δὲ Dauid in pfalmo confef fionis res(ρίτίαις poftulat,dicens:Spiritu principali confirma me:fpirítiüi re£tum ínnoua ín ui fceribus meís: fpiritum fanctum tuum ne auferas a me. Qui funt iftí tres fpirituszPrincipalis fpiritus, pater eft:rcctus fpitítus, Chriftus eft/fpíritus fanctus, fpirítus fanctus eft, Hoc ín ap probationem cíus reí díximus.quod habitata;id eft,orbis terrarum,ín fapientia dei fabricata fit.Sapientía quippe auxiliabitur íufto.fuper decem cinítates habenti poteftarem.Sapientíam aiit& difciplina qui abíjcit, infelix eft δὲ uana eft fpes cíus, δὲ labores eius infenfati δὲ fine fru étu,& ínutilía opera eíus:ait fapientia, qua titulo infcribitur Solomonis, Idcirco quanto poffu/ mus labore nitamur:ut habitata noftra.fapiétia dei erígatur. Cecidit quippe& de fublimí cot; ruít,ueniétibus nobis ín locum iftum miferíarum.Cecidit habitata noftra, poftéf peccauimus, inique fecimus,íníufte egimus impie eeffimus,& poft ruinam índiget erectione. Si autem nóf uis ifta fententía adduci,cómunem totíus orbís quxramus ταί πᾶ,& poft cafum eíus confequé^ ter deusetígens przdícetur.Quícig eftin orbe ifto;ante erectionem cecidit. Sí autem cecidit, confcquenter erígendus fuit:Nemo quippe fine cafu fübleuatur,Si auté erectus eft;uídeamus qua ruifia praceflerít. Omnes corruímus per peccatum ín orbe terrarum. Et diis qui erigit eli fos,cleuauit nos íacentes.In Adam omnes morímur:atq íta corruít orbís terrarum,€ indiget erectione:ut ín Chrifto omnes uíuificemur. Ieitur duplicem íntelle&tum de orbe tradídímus, Vnum,quomodo fingulx anímz,aut habitatz fint, aut defertz:alterum quomodo uniuerfus orbis patiter cecíderit,& in fua prudentía extendit coclum.INon fortuíto, prudentía in cceli ex^ tenfione affumpta eft. Inuenies& ín prouerbijs díctum:D ominus fapientia fundauit terram, praparauit autem coelos prudentia,Eft ergo alíqua prudentía ἀεί, quá nolo ut extra Chríftà requíras.Omnía quippe qua dei funt; Chriftus eft.Ipfe fapientia eius, ipfe fortitudo eíus, ipfe áufticia, ipfe fanctítas& redemptio, ipfe(ut ad pracfens ueníam)etíá prudentia.Sed οὔ fit(de in fübíacenti,pro uaríetate[επ diuerfis uocabulis nuncupatur. Alíud fignificat fapientia;alíud áufticia. Quando ením fapientía dicitur, difciplinis te diuinarum humanarüqy rerum inftituit, Quando íufticia diftributor δὲ iudex metítorum fignificatur.Q uando fanctitas, illa uirtus de; fcibítur,quz credentes deo, efficit fanctos. Ita crgo δὲ míhí prudentíá eius íntellige cam doctri na eft,& demonftratio bonarü,aut malarum rerum[τς neutrum:atq; ín hunc modum exten: ας nunc dícitur ccelum ín prudentía fua.Quomodo autem extendatur ccclum,extendente eü prudentía audí:quoniam extendit uerba non attendentís,Aflerít quippe extenfionem quan/ dam effe uerborum fimilíter:ut nunc dicítur ccclí: iaxta illud quod ín alio loco fcríptum eft: Qui extendit coelum ut pellem. Extendítur autem& aníma noftra, quae prius fuerat contra/ &a:ut poflit capax effe(αρίδείας dei, Verum,ut ad propofitü reuertamur,díxímus de eo, quod prudentía coelum factum fit:& nuncaffirmamus eos,quí celeftem hominem portant,effe cocle ftes.Si em ad peccatorem dicitur: Terra es& ín terram ibís:quare non dicatur ad íuftum, cuius eftreenum ceelorum:coelum es,& ín ccelum ibis? Aut fi pope γίῖνορ, id eftterrenum, dicitur εἰ qui portat Ímaginem γὶ*,id eft;terra es,& ín terram ibístcur propter cocleftem, ei quí imagi nem codeftís portat,non conuenít díci: Coelum es,& in celum ibis? Vnufquifq; autem noftru, autcccleftía facta habet, aut terrena.Si terrena facta funt, ad cognatam(ibí terram deducunt eum,quí thefaurícat ea ín terra,& non coelo. Rurfumqy haec qua iuxta uirtutem gefta funt, the/ faurícatorem. fuum appropínquautem fibi ad celorum regiones fubuehunt, Et eduxit ” ᾿ nubes i n M Π 4) m j^ ERE ie A E O^ 489 DE TRIBVS VIRTVTIBVS.^ C nubesab extremoterra.Tftiüfniodi difputatio ín pfalmo nuper íncidit, δὲ dictum efta nobis; quomodo de?eduxerít nubes ab extremo tert: quod quide nüc cogimur rurfum tractare: ut. ἰὰ & hí qui audierunt;pleníffíme eorum quz ciunt remínifcantur:& hi quí aut non ínterfucrunt, s aut oblíti funt,contextutm fermonis agnofcant:quem tunc prout ualuímus exhibuimus, Dixi ἰὼ mus autem fanctos effe nubes.Etením hocquod fcriptum eft: Veritas tua uf. q» ad nubes, non I" poteft referri ad ínanimales nubes, fed ueritas dei uf. ᾳ ad illas nubes εἴ χα: audiunt manda!" tum domíni,& noueruntquo plauías deferant, δὲ ἃ quibus eas fuf; pendant. De hís nubibus di| ji ctum eft: Et mádabo nubibus meís, nepluant fuper cam imbrem,De his ením qu: ex denfa; ή to aere conftare dicuntur: fi non fuerit pluuía;non przcipít domínus ne pluant fuper uineam; jam aut fuper quácüq; regionem imbrem fed'omníno non apparent:ut ín tertio Regumlibro leoi LA tus,quando ín tempore ficitatis nubes nulla apparuít:& poftea iuxta prophetíam Helia fu;| i turz pluuíz fenum ín ueftigio homínis oftenfum eft, atq; íta poft nubem conelobatam, im; EN ber defcendit ad terras.Iftisuero quafi fübfiftentibus nebulis.iubetur pluuíam contínere;cumi| i indigna fucrit aníma imbre ccdlefti& díciturzMandabo nubibus meis ne pluát faper eam ím; ἰὼ brem.Itag; unufquifq; fanctorum nubes eft. Moyfes nubes erat,& quafi nubes loquebat: At ga tendíteccelí qua loquar,& audiat terra fermones ex ore tneo. Expectétur ut pluuía uerba mea, Li δὲ defcendantut ros eloquía mea. Sí non fuiffet nubes, nuncj díxiffet: Expectenturut pluuía ἴω uerba mea,& defcendant ut ros eloquía mea.Q uafi nubes dicebat, ut ímber fuper eramen,& Ls pruína fuper foenum, quía nomen dni ínuocaui, Similiter&Efaías,ut nubes loquebatur: Av| di ccclum,& auribus percipe terra, quía dominuslocutus eft.Etquianubesipfeerat&fdebat—— ib alias nubes comprophetantes fibi:ídeo uatícínansaíebat:Mandabo nubibus ne pluant fuper(Wi cam imbrem. Si autem íam didicimus qui fint nubes:uideam? quomodo deus educat nubes αἱ ab extremo tertz. Ait Saluator:Quuí uult ín uobis efTe primus;fit omnium nouiffimus.Serua/ ἐπ D uithoc mandatü Paulus,& fuit nouiflimus ín hocmundo, dícens: Puto ei deus nosapofto 9 ul los nouiffimos oftendit;quafi mortificatos:quía fpectaculum facti fumus mundo;& angelis& DU: homínibus.Si quis ergo fanctuscuftodiens praceptum ἀπί faluatoris;factus fuerit ín hacuita| ini nouíffimus,;ifte fit nubes.Et eduxit deus nubes,non a finibus terrz,non a confulibus, no a du; αἱ cibus,non a diuítibus,fed ab extremis terrx. Beati em pauperes,quoníam ueftrum eft regnum| ti ccelorü. Vides quomodo ab extretmís terra educat de? nubes& corpoteas nebulas? Propterea lic fiuolum? nubes fierí ad quas puenit ueritas dei,nouiffimi omni fiamus:& tá affectu dy opei ia re dícamus:Puto em nos deus apoftolos nouiffimos oftendit. Quod fi nó fum apoftolus:licet th tamen mihi fieri extremü:ut educés nubes ab extremo terrx,educat& me, δὲ fulgura in pluuíá ἴδε faciat, Aiunt naturalium caufarum fcrutatores,quia fuleura ex nubíum collifione generentur, n mote filicam duriorum:quos cum comploferis,id eft colliferis fibi;medius ex hís ignis extritus| lí clabítur, atqy ita cum fulgore paritcr δὲ tonítrua mugire: tonítruo, fcilicet fonituum indican τὰ teconcuríus, δὲ fulgura excufTi luminis darítate. Si intellexifti exemplum ,confydera nuncnu/ tt bes rationales.Moyfes nubes crat:Iefus naue nubes erat.Ifti fi fecum colloquantur, ex fermoni lal bus eorutn fulgura micant. Hieremias δὲ Baruch nubes erant:fermocinétur inuicem,& uidebis lt rutilare fuleura, Potes& tuipfe de fcríipturís fanctisin hunc modum nubium inuenire concur/ αἱ fus,ex quibus ignes mittantur. Vt autem δὲ ad nouum teftamentum ueniamus:Paulus& Sil uanus dux nubes ín unum conuenerunt:& ecce totum mundum epiftolz corum fuleor illumí ty nat.Fuleura in pluuíam fccít;& eduxit uentos de thefaurís fuis.Ergo ne hí uentí quí fuper ter 3 ram perflant.ín thefaurís deí funt;& non horum natura manífefta cft, quomodo δὲ qua ratío? ita ne fubfiftant? Sed funt quídam uentorum thefauri thefaurí fpirituá, fpiritus(αρίδεία:& intel i lectus/fpiritus confilij δὲ uírtutis, fpiritus fortitudinis fcientia:& píetatis.fpíritus timoris domi" nífortitudinis dilectionis& charitatis.Potes& ipfe de fcripturis hos uentos congregare, ifto Ἢ rü fpírítuü inuenitethefauros. Vbi funt ífti thefauriz Vtíq, ín eo ín quo funt omes chefauri fa n Ρίοπεία&(ciétiz: abfconditi.In Chrifto fcdéhabé: inde oríaturhi fpiritus,utalíus fapiens fit; in alius fidelis,alius eruditus, alius quodcáqs donorum dei poffidear. Alíj em per f pirítá datut" fermo fapientia:alij fermo(cientizziuxta eundem fpiritum: alij fides ín eodem fpírica, Eduxit eei. Εἴ go : MN RN ini Ttg i ἴῃ lj M MS dd) Murat d di ἜΝ Δ plara dicto imis ioa Masi ΤΥ ἄμα Dg 1i n tj att maiz Tow eriam fo "M xri μη τὰ dn wi " DE TRIBVS VIRTVTIBVS. νο, 37 Δ ergonubesab extremo tertz, fuleura ín pluuíam fecit: δὲ eduxit uétos de thefauris fuis:& nos iuxta mifericordíá dei ad hos thefauros occurfuros putamus.Et quia plures funt thefaurí: for: teiuxta ordínem refurgentíum erit δὲ requies ín thefauris dei. Quod auté dico, iftiufmodi eft; refarrectio mortuorü in quibufdá ordinibus futura eft. Ait quippe Apoftolus: Vnufquif. q autem refurget in fuo ordine:&non utlibet mifcentur ordines refurgentium. Alíus ordo erit ínillo& ín illo thefauro deí:aliusordo in alio δὲ in alio thefauro deí.Ifti ait oés thefauri unum habét thefaurü,in quo funt oés thefauri(apiétiz δὲ fcientiz: abíconditi.Et quo poffideo uná p». doliffimá πιατρατίεᾶ per plures alias margarítas:ficuenio ad thefaurü chefaurorü,& dtm do; mínorum,S regem regum,cü díenus fuero fpiritibus in ἀεί. thefauro commorantibus, Eduxit ein uentos de thefauris fuis, infatuatus eft omnís homoa fcentía: Si omnís homo ínfatuatus efta fcientía,& Paulus homo eft;Paulus infatuatus efta fcientia; Ex. patte ením ait cognofci/ mus, ex parte prophetamus. Infatuatus efta fcientía, uidens per fpeculii,& in xnigmate;por tíanculam quandam uidens:& fi fic expedit dícere,ipfius quoq; portíunculz partem minimam recognofcens. Econtrarío autem íntelliee quid fit: infatuatus eft omnís homo a fcientia, Com paratíone peccatorum Hierufalem, Sodomorum peccatum iufticía eft: iuftificata eft enitn aít Sodoma exte. Quomodo ením non habent iuftícíam Sodomorum peccata perfefed ad col, lationem maíorum fcelerum íuftificantur:fic econtrario fcientía Pauli ad illam coeleftem(ίση tíamad illum confummatum electionis íntellectum,ftultícía reputatur, Infatuatus eft ídcírco omnis homoa fcientía. Tale quiddam Ecdefiaftes(utarbítror)deprehendens effatus eft:Dí; xi fapiens efficiar,& ipfa elongauit fe a me longius Gs erat;&alta profüditas, quís inuenict cá L L o, ΄ ΄ Volumus quíddam audenter lícet dicere: quoníam hoc quod defcendit in mundum euacua uit feipfum:ut euacuatíone eius mundus compleretut. Si hoc autem quod defcendit ín mun/ dum euacuauít fe, euacuatio ipfa infipientía eft:quoníá quod fatuum eft dei fapientius eft ho; mínibus.Si ego dixi(lem fatuum deí,quomodo aucupes fermonum meorum,& femper dedi, tíad criminandum,uenenatas in me linguas uibrarent? Nuncucro Paulus fapiens,& potefta;. tem habens apoftolicam:aufus eft dícere omnem fapientiam terrená, qux ín fe, qux in Petro,: qux in cxterís apoftolís erat,qua ín iftum mundum defcenderat ftultícíam efe deí.Ad compa rationem quippe illius fapientia, quá terrenus non capit locus:ad illam fapientíam quae coeleftis eft,qux mundi limitem exdedithoc quod defcendit ad homines fatuum dei eft. Verum id, ipfam fatuum dei fapientíus eft hominibus. Quibus homínibuszINon utícy ftultis fed fapien tibus:dicas licet fapiétes huius fzculi.fiue principes;fiue uates.Iftís fapientib? fxculí, hoc quod nos expofuimus fatuum dei fapientius eft.Mirabile quiddam uolumus ínferere: quoníatm fa píentia mundi ftulticía eft apud deum:& infatuauit deus fapientíam mundi, non in fapíentía [ια infatuauít mundi fapientiam.ut efle ftultícia areuatur. Neq; enim dienatur fapiétía dei ad mundi fapientiam conuincendá tota defcendere,fed potius modicum,hoc eft incarnationis fa^ ctamentum.Quíd neceffaríum fuít,quod fatuum dei erae,ut hoc paruo& fatuo ἀεί, ínfatuarcf (καί fapientíaz INon enim ualebat fxculi(apientía magnitudinem ín fe uenientis fapiétiz fu; fiínere. Verum exemplum ΤΟΝ perfpicue poflit íntelligi;,quomodo fatuum dei[αν tam fecerít fapientíam mundi.Fíngamus paulifper πι, φαί alíquíd putor noffe;cum infipiente aliquo& inerudíto confetrefermonem,qui nihil intellícat, nihil acutae difputatióis interroget: nunquid opus míhi eft ad íftíus ftulticíam coarguendam dialectícz artís calliditatem,& pro: fundorum fenfautn acumen adhibere?TINonne ad uníus fermonis íactum uilis& modicí, quí tamen illius íntelligentiz uideatur acerrímus,fatuum eum δὲ ínfipientem efTe conuincam? Síe igiturad mundi fapientíam ftultificandam,non eft opus fapientíam dei defcendere,& cum ea colluctarí,qua deorfum eft fapientia:fed fufficit fatuum dei: quoníam fapíentíus eft homíni^ bus,& infitmá dei. fortius eft homíníbus:& omnía contraría faluator meus δὲ domínus affum pit:ut contraríjs dí(Toluat contraría,& confirmetur ab infirmitate cius,& fapientes efficiamur a fatuo eíus:& ín hoc íntroductí poffimus afcenderead fapientiá δὲ uirtute dei Chrifti Iefum, sui ft loría δὲ uírtus δὲ imperíum in fzxcula(axculorum, pus G σ CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS. Tofushuíus epiftol ftilus fic abhorretab Hieronymíano,ut non dubitem negare Latint fuiffe quj fcripferit,fed Graecum. Refipit ein fermo totus Graecítatem quandam,& balbutíe homínís ín aliena linjgua uerfantís,íd quod ípfe propemodum, teftatur cum aít: Latíno utens aloquío, Quorfum ein attíney at Híeronymum prafarí P& Euftochío fe latíne uelle fcríbere,cum quícquíd fcrípfit,Latíne fcri pferít, Deínde cum addit, Infantíam more balbutíentíd,quí quacig audierint, farí geftíunt: cánecd pollínt ad plenum uerba formare:nonne palam índicat fefe tentare fermonem peregrínum,ín quo ρα) rum fit exercitatus,quod etíam fi non fateatur,ipfa tamen dictio prarfe fert. Nec eim ufq adeo zloque, tíz[ux fuit ignarus Hieronymus, przfertím íd atatís,ut fe balbutíentí ínfantulo fuerít comparaturus, Pro nobís facíunt ὃς ílla,quae paulo fuperíus pracedunt, Qui uobís dudum tractatíbus loquí confueue ram,ut pouo loquendi genere,exhortatíonis gratía,&c. An hocfcríptí genus nouum HieronymotAn non(crípferat ín exhortatorío genere permulta,cum ad díuerfos diuerfa,tum ad Euftochíum libri de uirginítate? Quod aute omníno genus xloquíj nou&ierat Hieronymo: Sí díuínare lícet,fufpícor effe Sophrontfj,quem ín Catalogo fcriptorum teftatur fuiffe uírum appríme doctum,fed graecum, Is adhuc puer Conícripfít laudes Bethlehem, ac íam grandis ínfignem librum defubuerfióe Serapís. Multa dir αἱ Híeronymí opufcula elegáter uertít ín linguam Graecam, Librum de uirgínítate ad Euftochium, Vi tam Hilarionís Monachíplalteríum& pphetas,quos Híeronymus ex Hebraíca ueritate uerterat La/ tíne, Vidimus ipfilibrü& de claris fcriptoribus, ab eodem Graeco fermone traductá, Vnde rurfus lati na deprauatíflíma correcta funt. Erroremautem infcríptionis híncapparet ortum fuiffe, Primá quod Ícribít ad Paulam& Euftochium,ad quas multa Híeronymus. Deínde quod quzdam conueniunt bíc, cam hís quz ín Paule epitaphio poftea fcripfit Flíeronymus, de uagítu pueri, de angelís canentibus; ficut admonuímus co loco. Quafi uero non plures alij fcripferínt E: nobiliffímas mulíeres,queadmo, dum alíquot locís teftatur& Hieronymus,aut quafí mirum fit Sophroníum fcíffe,quod fciuerit Hiero tiymus,cum apud eum ut apparet uíxerít, Nec hanc υἱῷ cítat Híeronymus,nec uerífimile eft illum οί; ua Paula fcrípturum fuiffe de uifione angelorum ὃς fitmilibus,qua de mortua demum prodidit. Verum quíd ago tot argumentís,cum(tílus omnibus modís longe lateg; dífcrepans, abunde fatís fit argumeti? AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM DE ASSVMPTIO NE BEATAE MARIAE VIRGINIS SERMO, 71 Ogitis meo Paula& Euftochium,itmo charítas Chrifti me copellit:qui uobis du; | dum tractatibus loquí confueuerá, ut nouo loquédi genere, fanctis quz uobifcá |(923 dcountuirgínibus]atíno utens zloquío.exhortationis gratía,fermonem faciá de AA| aflumptione beatz δὲ eloriofz femper uirginis Mariz,more eorum quí declama; toríe in ecdefijs folecloquí ad populum:quod utíq; genus docendi,necdum attígerá. Sed quía negare nequeo quicquid íniuncitisonimia ueftra deuictus dilectione, experíar qua hortamini affectu infantium more balbutientium.qui quecüq; audierínt fari geftiunt:cumn necdam po^ fintad plenum uerba formare:maxime,quía propter fimpliciores quafqy id me depromere có; pellitis,ut habeat fanctum collegium ueftrum fermone latíno, quibus fe occupet laudibus ea; deri die, quibufue diuinis uacet lectionibus: praefertim cam δὲ eadem ín multis feftiuitatibus, mulrorutn fanctorum patrü ftudia,miro cuderint zloquio, quz de hac quidem uberius ubiq; in fcrípturis diuinis prxdícata leguntur.Quid eim aliud fonant C ni(i dominü nafcen/. tem ex María uirgine? δὲ omnia eíus incrementa quoufq; fuit ín müdo dütaxat, diuinis efferát. praconijs.Porro ab exordío fancti euangelii Gabrielem archangelum colloquentem Maria dídíciftis, δὲ deinceps reliqua οἵα pleniuslegiftis. Ad pfepe quoq; o Paula te tefte;nato pueto, inter crepundía noui partus,& querelas neícij ploratus, pro fefcennínis, Gloría in excelfis deo, & interra pax homínibus bonz uoluntatis: multitudinem angelorum cátantíum audiuifti: δὲ radiátem ftellam uidifti. Paftoribus infuper eaágelicantibus credídifti. Magos praterea(ία deferétes munera;ín uífione beatis oculís confpexiftiipía eadem munera bene intellioédo uo: tisomnibus fide dco obtulifti. Nam& cum eifdem Magis deum puerá ín ρτα[ερίο adoraftí. Sed forte cóquefta me delatorem,quod te prodiderim MM e quod ego.Si celatum effe uolebas tcfte confcientía,mihi narrare ante prafepium,ubi plurimá lachrymata es;non deb ue ras:quod ut uerum fatear, Chrifti przconia;etíam fi uoluero adíuratus,neqy tuas laudes omni, nio tacere queo. Idditco tuz te ínterrogent fili, quas lacte nutris: tu ea melius referabís,qua ne fcio fi per Ípeciem aliquam, aut certe ín fpiritu uidiftí. Vnde uos o filiz, pulfate matrem prz cibus,pulfate ad oftium ínuítantís amíci:fi quo modo tandé uobís apetíatur, qua τείεγατα funt matrí, Verütamé de his quíd plura dícamz? Omnia faluatoris gefta δὲ beatz Maria obfequía: : necnon t 7 |] à "Dum ΞΞ — ἘΞ exo zi f ῃ T ! u M SUD ip MS ᾷ UN ᾿ üt, Lm Drei ntt: li Qty CIO qud leis' dt] itid quus Deni pida CN tha by pne; audet [ite vri ὙΠ. jns tup cid εἰ! uud ΗΝ fur p "T [som d "p qui d ga B DE ASSVMPTIONE.B.MARIAE SERMO,$o. 30 fecto actus uite ex euangelio didiciftis.Er nunc quid fupereft,ut ab aliquo doctorü requira tis?Deaffumptione eiufdem tamen beata dei genitricis femperq; αἰτοίης María qualiter af? fumpta eft;quíaueftra id depofcit oratío.prafentia abfens fcribere uobis curauí;quz abfentía pens deuot?obtulí:ut habeat fanctá colleeiá ueftrü ín díe tátze folénitatis mun?latini fermo; nisin quo difcat tenera infátia lactis experírí dulcedine:& de exiguis eximía cogitaresqualíter fauente deo per fingulos ános tota hac díes expendatur ín laudem, δὲ cum gaudio celebretur: ne forte fi uenerit in manus ueftras illud apocryphum de tráfitu eiufdem uireínís, dubía pro tertís recipíatissquod multi latinorum pietatis amore,ftudio legédi charíus amplectunf:pra;/ fertím cam ex hís nihil alíud experiri poffit pro certo;nifi quod hodierna die gloriofa migrauit acorpore.Monftratur autem fepulchrü eíus cernentibus nobis uf. ορ ad prarfens ín uallis Iofa; phatmedío,que uallis eftínter monté Sio δὲ moté oliueti pofita:quá& tu o Paula oculís afpe/ xiftiubi ín eius honore fabricata eft ecdefía miro lapide tabulata:ín qua fepulta fuíffe(ut fcire poteítís)ab omnibus ibidem pradicatur: fed nunc uacuum effe maufoleum cétnétibus often ditur.FIac idcirco díxerím,quía multí noftrorum dubitant:utrum affumpta fuerít fimul cum corpore,an abierit relíéto corpore.Quomodo autem uel quo tempore, auta quibus perfonis fanctiffimü corpus eius índe ablatum fuerit,uel ubi tranfpofitum:utrum ne refurrexerit, nefci; tut:(guis nonnulli aftruere uelint eam íam refufcítatam, δὲ beata cum Chrifto immortalíta; teíncodleftibus ueftirí. Quod δὲ de beato Iohanne euangelifta eius miníftro, cui uírginia Chrifto uirgo comtífTa eft:plurími affeuerant:quía ín fepulchro eíus(ut fertur)non nifi man; naínuenítur:quod δὲ fcaturíre cernítur, Verütamen quid horum uerius cenfeatur,ambigimus, Melíus tamen deo totum,cuí níhil ímpoffibile eft comittím us,cp utaliquid temere definire ue limus authoritate noftra,quod non probemus:ficuti& de hís quos cum diio(euangelio tefte) tefurrexiffe credimus.Sed utrum redíerínt ín puluerern terrzcertum non habemus;nifi quod legímus:Quía multa corpora fanctorum quí dormierant furrexerunt,ac uenerunt ín fanctam ciuítaté fcilicet Flierufalem& apparuerunt multis. De quibus profecto nonnullí doctorá fen ferunt δὲ etíam in fuis reliqueruntcriptis, quod íam ín illis perpetua fit completa refurrectío, Fatentur em quod ueri teftes nó efTent;nifi δὲ uera eorum effet refurrectio. Vnde δὲ beatus Pe: trus dixifTe legitur cam de Dauid loqueretur ín teftimonium:Et fepulchrum,ínquít, eíus apud nos eft:quafi non fit aufus dícere,quod ípfe aut corpus eíus apud nos eft, fed tátum fepulchrü quo conditus fuerat: hínc aiunt refurrexifle δὲ εἴ cum caterís fanctis:& ídeo uacaü remanfiffe maufoled, ut πᾶς θεαῖς Maríz cernit. Q d'fane factü,& de alijs qbuflibet locis fcripturará af firmare conátur: quod hi íá cá Chrifto regnent refufcitati in terna focíetate, Quod(quía deo nihil eft ímpoflibile)necnos de beata María αἰτοίπς factá abnuímus, pd propter cautelam (falua fide)pío magís defyderio opinari oporteat, cj inconfulte definire quod fine perículo ne (citur. Vnde dehis ex quibus certi fumus tantífper loquamur ad exhortationé ucftrá qualiciqg fermone, ad xdificationé δὲ laudem nominis deí:ut& relicío coferuetur pro famulatu,& deuo tío augeatur pro affecturquoniá hzec eft uirgo,qua fola interemit uniuerfam hareticam praui/ tatem:fola poft deum qua: nos confirmet in omni ueritate fuifq; commendet meritis, δὲ preci busauxilieturut& ipfi digni inueníamur ín eíus laudibus, Quod fi quaríturpoft aícenfioné diií quid egerit. Vnum pro certo eft; quía uíreo fancta corporeac mente permáfitsquam fane angelus Gabriel ac fi coeleftíis paranymphus,intactá cuftediuit, Ec Johannes apoftolus ἀτὰρ euangelifta,caí Chriftus eam de cruce comífit;,uireo ORA feruauitfnifqs οἱ deferuiuit obfe quijssnon quod exímius illefanctorum chorus apoftolorum deferuerít eam: ínter quos poft tefurrectionem intrans δὲ exiens, famílíaríus contulit de Chrifti incarnatione:tanto fiquidem ucríus,quanto ab ínítío pleníus per fpírítum fanctum cuncta didicerat, δὲ perfpexerat oculís uníaería: lícet& apoftolí per eidem fpiritum fanctum omnía cognouerínt,& in omnem edo; €i pernenerintuerítaté. Quá fane beatam uírgínem,& fi omnes uenerati funt difcipuli, εἰς fa imiabantur affectu dilectionis, Iohánes tamen amplíus ac fpecialíus ufcy in finé υίτα σα fibi (Οία accepit ín fuam, quafi matrem filius: cuí benignus maeifter de crucerMulíer, inquit, exe filius tuus. Ad difcipulum autern: Ecce mater tua» ut uírgo uirgini cohzreret δὲ deferuiret "| G s efficiofitfime AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM, C offidofiffime cta adoptionis. Non em pudiciffima uircinitas alícui difápulorü rectius 6$ uit, gini cómendatur:ut eflet ad inuicem grata focietas,& floridus afpc&tus:nec non& uenuftas cá uerfandí uernans,alternatím pudicitiarum fplendore decoratus. Vna fiquidetn uirtus uiroíniz tatís ín ambobus fcd altera proportío ín María:altera quídem,quía fcecüdior,fed ipfa. Ipfa ue to/fed altera: quía etfi ipfa eademqy incorruptío, tamen fcecüditas íntegrítatis longe oloríofior &puiroinitas. Idcirco& foecunditas ín ílla tota deifica eft& uírginitas. Alíoquin πα fecundá naturam nafcendi uíreinitas, ubí fcecunditas prdicatur:neq foecüditas;ubi uírginitas inteora conferuatur. Ideoq; totum fuperexcellit de illa qu dicuntur, quía funt díuina δίῳ incfibi" lía. Vndeuirginitas& foecüditas prolis fupereminens nouitas eft,cjcg humanum cernatur ex| s carne quod nafcitur, Verütamen etfi magníficentíor multum uírginítas ín María propter gra; d tía excellentíam:una tamen íntegrítas carnís& una uirtus,qua ad ínuicem(απ cognata for P cíatur. ως quoq; Iohannes, quícquid eft quod María genuit euangeligando,fuo comendat ᾿: zloquío, Verbum(nquit)ín príncipío erat,& uerbum erat apud deum,& deus erat uerbum; jn Hocquippe uerbum quod erat in priscpia apud deum erat,& deus eratripfum genuit bea d ta& eloriofa uirgo María ex fe carnem factum,[dcírco δὲ uirgínitas longe facratior:& fcecut ᾽ν ditas(ut íta dícam)multo ineffabilior:cg fuo potuerit ille explicare aloquío. Verütamen quam| ψ to αἰτο[ηίτας cognatíior uíreínítati: tanto beatus euanoelifta οντοτίς excellentior δὲ uiciníor| i uerbo.Ideo quícquíd eft qued uírgo genuít:totum prout potuit homo per fpiritum fandtum" nobis referauít manifeftius δὲ docuit. Caeterum ad exemplum humana uitz, conuerfatio eíus lii poft afcenfionem Chrifli generaliter cum apoftolis fuit quoufq; difperguttur:ficat Lucas——— ω teminít dícés: Quod reereíli quidem a monte olíueti;Hierofolymam uenerunt:& afcenderüt b ín cenaculá ubí manebant;Petrus δὲ Iohannes.&lacobus,& AndreasPhilippus& Thomas, ὁ' Bartholomeus δὲ Matthaus, Iacobus alphei δὲ Simon celotes,& Iudas íacobi, Hí oés, ínquit," erant perfeuer:;ites unanitniter ín oratione cum mulieribus δὲ María matre Iefü δὲ fratribus. I" eius.Ecce Iefu afcendente cam quibus uirgo uacat ín fchola uirtutum,& meditatur ín legemay^" τ Ὀ datorum ἀεί, ας δὲ ipfa fit forma difciplinze Chrifti δὲ exem plum perfectionis uirginibus. Con un uerfatur autem cum teftibus(anctz refurrectionis& ipfa teftis, Conuerfatur cum fenatoríbus tti cccelííntra curiam paradifi fub fpiritus fancti difciplina δὲ magífterío totius díuinz maieftatis, ἰὼ Inuenitur príma beata María inter prímas fummi regis cohortes: quorum uíta íam nó erat de ts terrís;ín quibus Chriftus prxlíabatur,fed de coelis Hinc afcendiffe leeuntur ín coenaculum, i h quo pafcha digniffime celebrabat, ibi quippe manebát εἴ María matre Iefa unanimiter afpir ua ratí ín charitate, perfeuerantes ín oratione:donec induerentur uirtute ex alto. Coeperant enim ἰὴ iamorare qui ἀπ cam domíno conuerfantesuirtutibus δὲ míraculís pafcebantur.Et bene pet Iti feuerabantín oratione nihil haffitantes,donec acciperent munera fpírítus fancti qua pofcebát, L. Quos& uos o filix imitamini, quz ín fchola Chrifti pmanereuouiftis,perfeuerate ín orationi L bus unanimiter uiuentes, doncc intrare poffitís gaudía aternz uit, quo beata uíreo felícitet| fat bodieintroíuit;alternantibus hymnidicis angelorü choris intra paícua aternx uitíditatis: ubi| d una focíetas cíuíum fapernorum,ubi dulcis folénitas angelorum,ubi poftlabores δὲ erumnas- ty felix& fuauís refectio animarum.Hodie οἰοτίοα πᾶς femper αίτσο María coelos afcendit re lii £o gaudete:quía(ut íta fatearjíneffabiliter fublimata cum Chrifto recnat ín ztesnum. Regína tdi mundi hodic de terrís& de prxcfenti fxculo nequá eripitur:iterum dico eaudete,quíafecurade ϱ' qui fua immarcefcibili eloria ad coli íam peruenit palatium. Exultate ínquá& gaudete,& latetue tin omnis orbis,quía hodie nobís omnibus eius interueníentibus merítís falus aucta eft, Vobis Ka quoq; dilicentibus eam,honor& uirtus una cam reliquis facris uíreínibus amplior praftatut tg & gratía, Idcirco dilectiflima: laxtamíni δὲ laudate,quía fi deü ore prophetico in fanctis fuis law t dare iubemur: multomagis οὔ ín hac celebritate beatz. María: uirpínis matrís eíus oportet ο ti hymnis δὲ cantícis diligentius extollere:& dienís deo iubilare prconijs ac myfticis honorare ll muncribus.INulli enim dubium quin totum ad eloríam laudis eíus pertineat, quicquid díone tj genítríci fuz impéfum fuerít;atag foléniter attributum. Ex quo tímeo fatis δὲ ualde pertímelco n dü ueftriscupio parere profcctibus, ne forte ficut improbus,ita& índíenus laudator ínucníar,& Profecto NN ni N y dii] ἣν AD Tid MIS Bai, nl Ur, prom, T Uo Gt, C tte Πρ irm atten 0 ἄγω {π νὴ αγ dh Vai * T^ πὶ Ἴ fex lys its Vent emit mud ὙΠ ἰηϊπὶ νη Ebert api iod m μι ἀμ με pi aet "AL $us pit hat ii (πό po? DE ASSVMPTIONE.B.MARIAE SERMO.$0. 39 A Ptofcctocumnecfanctitasuel facundía fuppediítet:ut beatam δὲ eloriofam uirginem Μασ digne laudare queam: quoníá(ut uerü fatear)quícquid humanis αἰεί poteft uerbis, minus cft a laude cedlí:quía díuinis eft δὲ angelicis excellentius prxdícata δὲ laudata praconijs, A prophe εἰς quidem pranuncíata,a patríarchís figuris& znigmatibus prafignata:ab euangeliftis exhi; bita& monftrata, ab angelo uenerabiliter atay officiofiflime falutata.Praterea qualís& quany tacílezab eodem díuinitus dedaratur cam dicitur:Aue οταεία plena, dominus tecum, benedi, étatuín mulíeribus. Talibus náq; decebat αἰγοίηξ oppienerari muneribus: ut effet eratía ple; na, qux dedit ccelís eloríam:terrís dominü.pacem ορ refudit.fidem gentíbus.fínem μες, uitae ordinem, moribus difciplinam.Et bene angelus ad uirginem Maríam mittítur:quía femper eft angelis cognata uírgínitas.Profecto in carne;prater carnem uíuere:non terrena uíta eft.fed coe leftis. Vnde ín carne angelicam uítamacquírere, maius eft merítum cj habete. Effe ein ange: lá felicitatis eft: efle uero uírein&uirtutisidü hocobtinere uiribus uíreo nititur οἵ eratía,quod habetangelus ex natura. Vtrü y tamen& effe uirginem δὲ angelum, diuini muneris eft offici non humani. Aue(inquít)eratia plena:& bene ET quia cxterís per partes przftatur: Ma; rz uero fimul fe tota infudit plenitudo eratíz, Γῖος quippe eft quod Dauíd canít: Defcendet ficat pluuia ín uellus. Vellus itaq; cm fit de corpore;nefcit corporís paffioné. Sic δὲ uirgínitas cü fit ín carne,nefcítuítía carnis, Cocleftis plane imber ín αἰγο[ποῖ ucllus,placído fe infudit illa« pfu:& tota diuinitatis unda fe contulítin carné quádo uerbü caro factum eftac deínde per cu ds patibulum expreflum,terrís omnibus falutis pluuiam effudit, δὲ ftillicidía eratíx;humanís ititit mentibus.Dris(inquít)tecum.Mira res& iam cum uirgínc erat;quí ad uíreínem mitte atangelum:& praceífit nuncium fuum deus,fed a deo non recefTit: nec teneri potuit locis qui omnibus habetur ín locís:& totus ubíqy eft, fine quo nihil totum.Ergo uerbi patrís nc a pa tre dí(cedenshomo p nobis fierí dignatus eft, fecreto fuo myfterío quod ipfe nouít:quí απο’ níam totum fufcepít quod eft hominis, homo totus eft:& totum retinens quod αεί eftomni; noaliud dg deus(quí natus eft ex Maria)effe non potuit.Scit em deus omnía& poteft. Propte rea quia ita eft, ícíuít feac potuit ín utero uíreinis fine fui corruptioe mifcere atq; uníre,ut unus eflet Chriftus deus δὲ homo,una perfona,unag; fubftátia.Ob quod dei genitrix electa δὲ pra; clectaiure ab angelo falutatur,& praedicatur gratia plena. Vere plena per quá largo fancti fpi rítus imbre fuperfufa eft omnis creatura.Et ideo fatís eam deuotiffime prímum angelus uene/ ratur& falutat. Miratur ítaq; δὲ ipfe qualís aut quanta fit quam falutat:non eir fimplex fateor ucl confueta fuit ifta falutatío,fed omní admiratione diena.Siquidem uenerationis fuit dela; tío,oblatío muneris famulatus obfequij. Οία etfi ín fanctis patribus δὲ prophetis eratía fuif/ fecrediturznon tamen eatenus plena.In Maríá uero totíus gratiz quac ín Chrifto eft plenítu; douenit Ggdp alíter.Et ideo(inquit)benedicta tu ín mulieribus.id eftplus benedicta c omnes mulieres. Ac per hoc quicquid maledictionis infufutm eft per Euatm,totum abftulít benedíctío Mariz, Infuper eratíam refudit Chrifti ortus,quam non habuit príus omnis mundus. Ioitur. quod natura non habuit;ufus nefciuit;ignorauit ratío,mens non capit humana;pauet coelum, ftupet terza, creatura omnís etíatn coeleftis miratur: hoctotum eft quod per Gabríelem Ma^ tí diuinitus nuncatur,& per Chriftum adímpletur. Qua de caufa detalí tantaqy lo 43, me indignum fateor:fed& puto quod nemo fit quí przfumatnifi qui quáta fint qux panduntur penitus ignorat. Tamé etfi ad hac nemo idoneus ínuenitur,uotis omnibus ceflare non debet επί glibet peccator a laudibus, cguis explere no queat quod fentit, Vnde fermo diuinus cà de peccatore ageret ín pfalmís:Sacrificíá(inqt)laudis honorificabit me: ptínus addidít,& illic íter eftquo oftendam illi falutare deí:ac fi patéter dicat:]llic ter eft laudís ad zternálaude(ine fine málurá fed nemo apphendet illud, nifi οσο pmoftrauero.Propterea chariffima,quía iter faluz. tísnoftra ín laudibus eft faluatorisshortor uos δὲ cómoneo ín hac facra folénitate cenítrícís deí Maríz;nolíte ceffare a laudibus.Quod fi uirgo ΠΜ metuifti effe& tu quod laudas: tantü cura utfisqux dígne laudare poffis.Quod fi cotinés δὲ cafta es,uencrare δὲ lau da, qanó aliunde conftat,ut poffis efle cafta à ex gratía Chrifti, qua fuit pleniffime ín María quà lau das.Quod(i coniu gata certe aut peccatrix, nihilominus confitere& lauda,quoniíam inde miis 3 ricordía i] | j ul ἮΙ à ρε ΞΕ --€ AD PAVLAM.ET EVSTOCHIVM. C ricordiaomnibus profluxit δὲ σταεία ut laudent. Et cjuís nó fit fpecíofa laus in ore peccatoris: noli ceffarc a laude, quía inde tibí promitti£ uenia unde δὲ oibus,ut laudes. Alioquin nifi iux; ta modulü ingenij noftri deii laudate ín fanctis fuís ftudeam?:quomodo οὔ fecundü quod ca nimus:Iuxta multitudiné magnitudinis eíuslaudare poterímus?O mnino quippe pratermit tendum non eft quod ímpleturi fumus quandoq; fecundum quod dicitur: Beatí quí habitant ín domo tua domíne,ín fzcula(culorum moque te. Interdum uero, quía ímmenfus eft. qd' uoce nó poflumus,nec facundía ualemus,exequamur uotis δὲ medullis cordís:quiía magn? δὲ bonus eft atq; immenfus,tantus actalís,quantü ac qualéipfe fe nouit,ore ac fpiritu confitea mur ad íufticiam δὲ falutem. Hincrogo omnes pariter fcftiuitatem eloriofz: femper αἰτοίπίς Maríc deuotiffime celebremus:quia hzc eft dies przedara, ín qua meruit exaltarí fuper choros angelorum:& peruenire ultra cj noftra humanitatis eft natura. Vbinon fubftantia tollitur, fed eloria: magnitudo monftratur,cum eleuatur ín dexteram patrís, ubí Chriftus pro nobis: íntroíuít pontifex factus in xternum ad cclí palatium. Flacc eft inquam dies,in qua ufay ad gn throni celfitudiné intemerata mater δὲ uirgo proceflitatq, in reeni folío fublímata,poft Chri η ftum gloriofa refedit.Sic itaq; ubíq; cofidenter fancta dei canit ecclefia,quod de nullo alio fanz|"s étorü fas eft credere,utultra angelorü δὲ archangelorá dienítaté merito tráfcenderít:quía& fí. L fimilitudo repromitti£ fanctís, uerítas tamen negatur. Hoc quippe priuilegiü non naturz eft; ἴω fcd οτατία beatz uirginis Maríz:de qua natus eft ipfe deus& Ποπιο.[ἀείτοο& ipfa plus eftme ni títís,& non natura Qj uirgo δὲ homo. Vnde δὲ fi ceterz uirgines imitantur illam ufqy ad con/ 18 temptum partus,& Gabrielis που falutationis obfequium,deínceps totum diuinü eft, quod| n operatum eft ín ea.tefte angelo:Q uía fpírítus fanctus δὲ uírtus altiffimi obumbrabit te, Anité r: hoc ipfum fane uterus eins qus mundus.djuis impollutus δὲ alienus a contagione peccaj| ini tí, guis fanctus:tamen adhuc uilitate humanitatís induitur: ut tà dícam,ac fi lana candídif| tiu ma.fuoqy colore dealbataad quam fane cum acceffiffet fpiritus fanctus;quafi ipfa eademq; lu| inm na cum ínficitur fanguíne conchilij uel muricis uertítur ín purpuram:ueríaeft&ipfafinecoinà——— υἱ D inmatrem: utnon fít ían amodo quod fuerat, fed purpura ueriffimaad indumentum&glo:— uw riam fammi regis diuinitus aptifTime dedicata: nullí deinceps ea uti ufu foemineo lícuerítni?| üt fi dco.Quippe(ut ita loquar)beata& eloríofa uirgo María eo modo,cpuís dudum íncompara| M bilis effet uniuerfis,quac fub ccelo funt uirginibus,ut decenter poffet infe fufcipere diuinitatis κ: admíxtíonem,falua utrag; hatura:tamen cum στατία repletur,cum fpiritu fancto perfunditur,| ttg cum uirtute altíffimi obumbratur:fit przciofior meritís,celfis fablimior Πίσης, pulchrior fan E &itategloríofior fuorum przrogatiuis merítorum: íta ut nullisíam ufibus fit ipfa eademqg| tin mancipanda nifi díuínis, Vnde o fanctíffimac uiroínes,etfi imitari oportet tátam actalem uit?| eti gínem,tág; prxdaram uenerarí:multum tamen conuenit,& ultra ΜΗ quodammodo di| fr enítatem,quantum fas eft,cum gaudío laudibus eam dígniffimisefferresqua(urdiximus)noà ο. temere per Chrifti gratíam fuper choros angelorum exaltata deuotiflime hodie pradicatut:| ti quía przceffit am diis& faluator nofter ex ea uera fide genitus ad cocleftía:ut pararet εἰ ficut| lici ipfe fuís repromifit dífcipulis in ethereis manfionibus locum. Hínc quog; Dauid propheta ti olím eratulabundus Chrifto canit:A fummo,ínquit;ccelo egreffio eius:& occurfus eius ufq; ad det fummum eíus.Afcendit ergo eandem gloríam rcfumpturus,lícet non amiferit quam prius ha[πει bueratantedg mundus fieret. Afcendit δὲ ρταρραταιιίς Πές fanctiffima: δὲ gloríofiflima αἰτοῦ ix nilocum ímmortalítatís, ut cum eo regnare poflet ín perpetuum, Et hacc eft huíus prafentis χω dici feftiuitas, ín qua eloríofa& felix ad athereum peruenit thalamum.Qua profecto feft Ἢ uítas.ficuti beata María incomparabilis eft uirginibus cxteris;íta incomparabilis eftomnium" fanctorum feftiuítatibus:& admiranda eft etiam angelicis uirtutibus.Propter quod ex petfo^ δὴ na fupernotum cíuíum ín eius afcéfioneadmírans fpiritus fanctus,aitín Canticis: Qua eftífta h quz afcendit per defertum ficut uíreula fumi ex aromatibus.Et bene quafi uíreula fumí, quía üt gracilís& delicata, quía diuinis extenuata difciplinis,& concremata íntus in holocauftum inc—.— ον dío pij amorís,& defyderio charitatis, Vt uíreula,inquit, fumí ex aromatibus: nímirum quía Ἢ multis repleta eft uittutum odoribus;manans εχ ea fragrabat fuauiffimus odor εἰἰᾶ fpirítibus Ἢ φηρείίείς ly T ida ios jas à nj Lim alt ΙΙ] nda ἡ ιν ἀπ χήνα ΠΣ facii ou] nmi {101 duci Imi il p? d DE.ASSVMPTIONE.B.MARIAE SERMO.$0. 40 A angdics. Afcendcbat autem dei genitrix de deferto prarfentis fxculi;irea de radice Icfíe olím exorta:fed mirabantur electorüi animx prz eaudio, qua πᾶ efTet qua etiatn meritorum uírtuti bus angelorü uinceret dienitaté, De qua rurfus ídem fpiritus fanctus ín eifdem Cantícis:Qua eftifta quac afcendit.inquitquafi aurora confürgens, pulchra ut luna, electa ut fol, terribilis ut caftrorum acíes ordinata? A dmiratur autem fpírítus fanctus,quía omnes de afcenfu huius uir inis admirantes facit,quod quafi noui diluculi aurora rutilans,afcenfu fuo refplendear, multis freta δὲ uallata fanctorum aemínibus. Vnde dicitur terribilis, ut caftrorum acies ordinata. Si étetribilís fais facta uirtutib?,ut caftrorü acies admodü ordinata:híncinde angelorü fancto| rum fulta prafidijs: pulchra ut luna, imo pulchrior cg luna;quia iam fine defectu fuí corufcat cleftibus íllufttata fuleoribus, Electa ut fol, fulgore uirtutum, quía ipfe eleeit eam(οἱ íufti/ ciz,ut nafceretur ex ea. Àd cuius profecto exequias(quantum fas eft aedere)famulabantur an/. geli,& uniuerfa coelorum congratulabantur curíz, Nec mirum,quia honor maternus eius eft, quíeft natus ex ea:quem omnis celorum ordo ueneratur δὲ adorat fuper fe eleuatum cum pa tte ín fede maieftatís domíni. Legimus enim d fzpead funera,& ad fepulturas quorumli^ bet fanctorum angelos adueniffe,& exequíjs corum obfequía prarftítiffe: necnon δὲ animas decorum ufq; ad celos cam hymnis δὲ laudibus detuliffe:ubi δὲ utriufqy fexus chori commemorátur ftequenter auditi laudefq; cecinifTe: interea& quod perípicatíus cft, multo ποπ lumine eofdem refplenduiffe infuper δὲ adhuc uíuétes in carne;ibidem miri odoris fragrantíá díutíus perfenfi(e. Quod fi ad recreandam fpem dilectiffimz filiz,& corroborandam fidem jntetdum aftantium,faluator nofter Iefus Chriftus ob meríta fuorum amplíus comprobáda: talia& tanta dígnatus eft exhibere per fuos coelí miniftros circa defunctos:quantomagis cre/ dendá eft hodierna díe militiam coelorü cum fuís agminibus feftiue obuíam uenífle genitrici deí;camqy ingenti lumine circüfulfi(fe;& ufq ad thronum olim fibi etíam ante mundi conftítu/ tionem paratum,cum laudibus δὲ cantícis fpiritalibus perduxiffezINulli dubium,omnem íllam ccleftem Hierufalem,tunc exultaffe ineffabili lzticía,tunc íocundatam effe inzftímabili charí/ tate;tuncq cum omni gratulatione iubilaffequoníam feftiuítas hac quae nobis hodie reuolui/ turannua;illis omnibus facta eft cotínua. INec immeríto:Creditur em quod faluator omníum ipfc,quántum datur íntellioi.per fe totus feftiuus occurrit,& aam gaudío eam fecum ín throno collocauit, Alías autem quomodo impleuiffe creditur quod ín lege ipfe pracepit: Honora pa; ttem tuum& matrem tuam? Porro quod patrem honorauerítipfe fibi teftis eft cum ad Tu diosait:Ego gloríam meam non quxto: eft quí quarat δὲ íudicet, fed ego honorífico patrem meum,& uos inhonora(tís me.De matre uero cuangclífta cam rediret:ueniens, ait, INacareth erat fabditus;illis.Sed alia eft natura qua deus pater fecundum fe honoratur:alía qua idem pa rentibus fubditur.In utraq; tamen unus idem; Chriftus recte credítut: eo quod uerbum ca; ro factum eft, δὲ habitauit ín nobis, unus Emanuel, quod eft nobifcum deus. Hanc quippe unionem diuinitatis arg; humanitatis inconfufam atq; índiuifam fides catholica feruat:quá fanc íntelligendo cognofcit naturalis,arq fecundum fubftantíam conuentío unitatis, ut neq; conuerfio in alterutram duarum fubftantíarum partem recipíatur nec díuifio. Sic nanqp cre dere honorare eft matrem domíni: qux δὲ deum nobís genuit δὲ homínem:neq; hominem fine deo, neq; fine homine deum, fed deum& homínem unum δὲ uerum lefum Chriftum. Alioquín ἀοί genitrix dici non poffet,quod multí haretícorum negare conati funt, nifi deum uere genuíffet íncarmatum:& propterea duas ín. Chrifto recte confitemur natíuítates. Vnam uidelicet de patre fine ínítio,& fine tempore fempíternam δὲ coxternam deo patri. Alteram /idematrecum tempore, quando miferatíonem índuens& mifericordíam, fpontanea uolun/ tate ad nos defcendit homo natus deus:ac per hoc íuxta uerítatem δὲ matris geftatur utero qui femper deus agnofcitur, Flínc etíam Theotocon eam ucracíter confitemur, dei fcilicet genitrí/ 'cem:necnon δὲ Chríftotocon:non quod uerbum carnem fecum detulerit, neq; olím. pracfatae carni copulatü fit: fed tunc quando uerbum caro factum eftex carne uíroinis:díuinitatis atqg humanitatis fubftantia inutero ία ínconfufe unitur:ut una perfona fit deus δὲ homo Chriftus. ;Ex duabus fiquidem naturis fine confufione alteríus, non nifi unusinuenitur Iefus domínus: 4 manes AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM. C manens deus ín forma dei,qui femetipfutm exinaniuit formam ferui acdpietis: manens unus idemq, ín forma ferui quam fufcepit:totus quippe deus in carne uíroínis de qua natus eft& to, tus homo. Hinc quoq; Apoftolus:In quo habitat(inqt)ois plenítudo diuinitatis corporalíter, Quapropter o filia: eftote prudentes ficut ferpentes,& fimplíces ficut colambarzut ex prudentia. perfecte intellieentiz, anulum fidei ueftrz,& margarítam pro qua omnía relíquiftis, ínteorá inuíolatamgg feruetís:sne dotem fimul&arram fpirítus fancti(quod abfit)perdatis. Diligen; tius itaq; αιγαίο. quo modo fimplicitas columba: qua fuít in María,illafa inuíolatagy ín uo/ biscuftodíatur.De qua Solomon ín Canticis quafi in laudé eíus: Veni(ínquit)columba mea: immaculata mea:Iam enim hyems tranfijt,ímber abijt δὲ receflit. Ac deinde inquit: Veni deli Er bano,uení coronaberís. ἔν immerito igitur uenire de libano iubetur;quía líbanus candidatio p. interpretatur,Erat eim candídata multis meritorum uírtutibus,& dealbata níue candidiorfpiri αἱ tus fancti muneribus fimplicitatem columba ín omnibus reprefentans:quoníam quicquid in us ca geftum efb,totum purítas& fimplicítas,totum ueritas δὲ gratia fuit;totü tífericordía& i,| εἶν ftícía,qua de celo profpexit:& ideo immaculata, quía in nullo corrupta. Círcádedit er uirum| gni in utcro ficut Hieremías fanctus teftatur,& non aliunde accepit. Faciet(inquit)dominus nou sd fuper terram δὲ mulier círcüdabít uirum. Vere nouum δὲ omnium nouítatü fuperemínens no» m. uítas uírtutum,quando deus(quem ferre non poteft müdus,neq uidere aliquis ut uiuere pof tdi fibficinereffus efthofpitium uenttís, ut corporís dauftrü nefciret: RT geftatus,uttotus deus imi in eo eflet:& fic exiuit índe,ut effet(ficut Ecechiel fate£)porta omníno claufa. Vnde canit ín eif) m dé cantícís de ca:Hortus coclufus fons fignatus,emifliones tux paradifus. Vere hortus delítia ἴω γαίῃ quo confita funt uniuerfa florum eenera δὲ odoramenta SERES condufustne mj [κίας υἱοί τί; πες corrumpi ullis infidíarum fraudibus.Fons itac; fignatus fieillo totíus trínita, lig tís:ex quo fons uítamanat,in caíuslumiíne omnes uidebímus lumen.Quía(iuxta Iohannem) m ipfe cft quí illuminat omnem homínem uenientem ín hunc mundutm.Cuíus profecto emiffio| ui utérifupernorum ciuium omniíü eft paradifus, De ifto πᾶ uentrís agro patriarcha Tíaaclon; p D ge odoransaícbat dícés: Ecce odor filij mei ficut odor agri plení.cui benedixit dominus: guis uu putent parum íntellieentes,quod priores fancti minus de Chrifto íntellexerint myfteríam ἱπν NT carnationis, cii& ipfi eadem faluati fint oratía. Vnde conftat tépus nó praíudicafle facramen;" to uniti bomínisacdei: íta ut íam cfetín illo perunitatéperfonzabinitio culi quinódáert^^^. natus de María uíreinequod multis fcripturarum dedaratur indiciis. Vnde domínus ad Iu dxos:Antecj Abrahá fieretíngt.ego fum, Quibus utiqy uerbis oftendit fe q loquebatur.íneo ferip fuiffe myfterío unitatis. Ὁ πᾶ πὲ commédaret, Antecg Abraham fieret, ínquit;ego fum. n Nam Abraham antedj fieret, humanítatís eft breuitas. Ego autem fum,aternítas natura de din claratür:ín qua nimírum acternítate iam fe fuiffe qui loquebatur.per facramentum fux íncarna r" tionís infinuat. Quod Apoftolus Iudas uolens apertíus dilucidare: Iefus, inquit, populum ΙΝ Aegypto faluans:fecundo eos qui non crediderunt perdidit. Et alibi Paulus: INeq; tentemus m Chrífttim ficut quídam eorá tentauerunt:non quod íam effet Iefas aut Chriftus natusexMa m ra:fed quía ín illo uníco filio dei íam unitas perfona: commendabatur, qua occulta eratín my πα ftério. d δὲ alibi euídéter Paulus: Qui elegit nos,ínquít.ante mundi conftítutíoné in ipfo:" quia profecto quícquíd deus fecit ab initio, Chriftus fecit totum per unitatem facramenti. Et" ideo íam Tefus erat ín filio,qui populum:educebat,& Chriftusin co qui tentabatur:quoniam ti femper per facramenti unítaté ín deo fuiffe non dubitat. Alioquin nifi ita credíderís, aut Chri ii ftus deus nó etít omníno,aut cótra pphetá deus recens effe uídebit Sed ne talibus quatiamur κῃ calumnijs fcrutandz funt fcrípturz,ín quibus unitas in Chrifto comendatur perfonz,quoníá Ἢ non przíudícat tempus ne unus femper dícatur.Hinc quoq; beatus Petrus loquens de patri- M bus, aít:Per gratíá dni noftri Iefu Chrifti credím?faluari quéadmodü&illi.Náq; illos dis fol?" ducebat:& πό erat cü eís deus alienussunde nec nobífcá deus recés: quía unus ídéq, eftq€ co m tü ductor fuit, δὲ nofter p paffioné carnis fuz redéptor:unus figdé fua in carne, un?ín facramé ln toatq; unus ín fpü:necadmittit ratio;ut alíus filius hois;alíus filius dei intelligat, Qui nectpe hui pfcribit;nec paffioe feparaturfed totus deus in ΟΠ, ὃς Chriftus in ded tráfijc: ut quapd|" εἰ ἑ τη ü 7 ty, ton αμ Oft Tis n e [πι I nd buit us nari ΙΙ msc "iis n " ad d T. dsl ut at vt jp " M DE ASSVMPTIONE;B.MARIAE SERMO,.$0. 4. Δ deifilias cft, Chriftus dicatur:& quicquidín carne Chriftus pertulít;id deus pertuliffe recte cre daturzalioquin ἢ ad rationem refpícias δὲ ad fenfus humanos,nequacg íta hactenus potuerüt ánter fe conuenire deítas& humana conditio: conuenerunt tamen ín Chrifto,& unus eft ex ambobus emanucl. Vnde mihi uídetur quod altitudinem tantí myfteri; diligenter íntelligere & uidere nó potuerüt, quí aut duos filios certe, aut aliud Chriftum cj dei filium exiftimauere, Qua propter necnos homínem feoríum colimus,quod nefas eft,nec adoramus:fed deum ma gis íncarnarum,quí proprium fibi corpus animatum uníuit, íta ut deus uerbum caro fieret:& nó ἐπ αἰ quelibet, fed in femetipm caderet unitas q unus& uerus dei filius femp erat. Idcirco nó aliii quà etd, ipfumqg dei filium& colimus& adoramus.Qui nihil ipfe pro affumpto ho, mine eft auctus.nihilq; quod uerbum caro factum eft imminutus, uel immutatus eft:& ideo unus ídemq femper cum deo patre filius adoratur,non riouus.non recens ex tépore,non alie; nusanatura uel genere, Quod fi tibí nonum uidetur quod'pto te hominem affumpfit:noueris quod hoc femper cum eo& ín eíus confilio fuit ut fic fieret:& nunc quando plenitudo tempo» tisuenit:id factum eft quod ín Chrífto femp factum fuit. Talibus quippe priores fancti díui nitus afficiebantur odoramentis: talibus infpírabantur de Chrifto prafaetjs, quod nafcín. museffetin mundo,ín quo efletomníum falus δὲ benedictio xternz hareditatis. Tt fiquidem funt fidei ueftes:iftz: quibus priores fancti ueftiebáturifte quas Rebecca,imo fpiritus fanctus fecum domi habuit; quibus induit Iacob filium faum, Alias autem nífi a fpiríta fancto feruata domi& prolata eflent,quíd miri odoris ín eifdem pater Ifaac hauriret:ita ut diceret, cái pracfenfifletueftimentorum fragrantíam:Ecce odor filij mei ficut odor agrí plení, οί benedixit domi; nus:Sedforte dicturus eft aliquis:Quid ad Rebeccam fpitítus fanctus pertínet;cam multis ít locis pfonz pro deo figurate accipiátur? Verütamen δὲ fpiritus ín hebrxo$^ ruha feeminino genere dícitursnon quod fexus ín deo monftretur,imo neforte füfpicetur fub regula tríum lí guarü fpiritus fanctus díuerfe accipitut:n hebrzo fcllicet,ut dixi faeminino genere lecit,in eva: co uero ne fexus íneo credatur πνυμα neutro inuenítur:& in latíno mafculínum effe decernitur, Qui nímírum fpírítus fanctus bene per Rebeccam intellioitur: δὲ ideo totum eftín iyfterio . quod gerítur:ut per ueftimentorü fragrantiá Chriftus annuncietur: qué nos omes quícüq; ba/ piícati fumus índuimur,ín quo benedixit nos non qualicanqs: fed omni(utaít Apoftolus)be/ nedi&tione fpiritali in coeleftibus. Vnde δὲ angelus María loquéns;a benedictione exorfus ait:Benedicta tu ín mulieribus,& benedictus fructus uentris ταί, Cuius profecto ín fpiritu lon; geodorem trahens pater Iíaacbenedicebat filium, ín quo cceleftís omnís benedictio mundo effloruít. Etbeneab eo plenus ager dicit, quía plena eratía uírtutü uirgo María pnücatur:de xui? utero credentib? fructus uita effulfit. Et nos(inquít euanoelifta)o€s de plenitudine eius a& £epitnusgoratíam pro gratia. Ὁ uapropter obfecro uos o filiz;talem ac tantam eratiá ne ín ua^ fuum recipiatis, quae eftin Chrifto Ieft,in quo eft deus& homo,fic unitusin una eadéq; per; fona.utlegatut Gp fpe ín fcripturis diuinis homo deo coxternus propter unionem(δείς ac deínde deus homíni uideatur compaffus, cam nec inínitíalis fit homo,nec paffibilis deus:taz men ficunítus eft deusfuo corporí;ut nullam patíatur fieri inter deum δὲ hominé humana ορί/ nione diftátiam:neforte(quod abfit)alius filius ἀεί, δὲ alius filius hominis credatur: prafertím quia fcriptura diuina fic conectít δὲ concorporat deum δὲ hominé:ut nec ín tépore homíné ad; mod quis a deo;nec ín paffíone poffit ab homine deum difcernere. Vnde fi ad tempus refpir rías,inueníes quidé pro certo femper filium hominis cü filio ἀεί, δ ad pa(fionem,inuenies ἔσαν per cum filio hominis eundem dei filium íta unitum& índiuiduum,quantà ad uocem fcríptu/ tz pertínetut nec homo fepararí a deo tempore,nec ab homíne deus ualeat paflione. Siquidé futhacapertius intellicatís)pfius Chrifti uerba difcutíte: Nemo afcédit, inquit; coelum:nifi qui defcendit de coelo filius hominis quí eft ín ccelo.Quís quefo eft quí loqui£? Chriftus utíqs. Mbi rogo τᾶς erat,quando hac nie ul In terra fcilícet.Et quomodo fe de ccelo antec na fceretur defcendifTe teftatur?Etíam δὲ cum loquitur in ccelo fe effc fatetur,eundemq fe filium homihis dicit:zcam utíqp de ccelo;nifi deus defcendere non potuerit: δὲ cum ín terrís loquítur; nonnifi unus idég; Chriftus fuit; Er bacc eft mira δὲ admírabilis nouitas,imo omníum πουίτα” AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM, C tum fupeteminens nouitas unitatis, Quam nifi diligenter prudens. uirgo ab exordio fan; &í euangelij anímaduertas, magis errare ín omni fcriptura uídeberis díuina dj intellioere ue ritatem, Conftat igitur unum eundemq; Chriftum feeindum utrafqy formas operatum, hu. manitatis fcilicet ac diuinitatis, ac per hoc duas exercuiffe operationes. Operata eft eim utraq; forma uel natura cutn alteríus comunione quod propríü habuit:uerbo fiquidé operante quod uerbi eft:& carne exequente qua carnís erant:cómunicante εἰ fiquidem uerbo ín eadem opera, tione:dum δὲ idem deus atq; homo ín una fubftantia uel perfona fine díuifione aut comixtio ne credítur,X przcognítauna ídétitas pracdícatur. V'erütamen deus uerbum eft& nó caro,quá dp carnem rationabiliter animatam affumpferit:Hancq; fibi unione naturali& fecundum fub, ftantiam couníuit.Sítnilíter δὲ cato eftanimata,& non uerbum,liícet uerbi dei caro cofpectafit| acuifa. Vnde δὲ Iohánes: Quod fuitab ínitío, δὲ quod audiuimus,inquit& uidimus δὲ petfpe/ xímus,S manus noflra tractauerunt de uerbo uita:cum profecto nemo deum uerum uidere aut tractare poflit manibus;nifi per facramenttim fibi uniti hominis. Qua nímírü unitio tam mira efb,ut difcerni nequeat. Alioquin quod fuít ab initio uerbum:quomodo recte diciturhoc totum effe quod apoftoli audierant,quod uiderant, quod manibus tractarantznifi quía Chri, : ftus unus ídéq; erat? Acper hoc quodaudierantquoduíderant;quod tractarant;uerbum uitzz erat:& nihil aliud ex duabus naturís fg unum iuxta fübfiftentia uel perfonam. Hinc eft quod unus ídemq; manens filius unigenitus.indiffeparatus in utrífqy naturis cofpicitur,& quacfunt αἰτία fubftantiz, naturaliter operabatur,fecüdutm unícuiq; uel infitá effentíalé qualítatem, ν uel naturalem propríetatem:quz fi naturam haberet fingularem& inconiunctam, non ageret | utíq;NuncautéEmanuel dum unus eft& ín eoipfo utraqyid eft deus δὲ homo, qua utríufqs p naturz funt ueracíter geffit, fecundum aliud& aliud quz eefta funt operans. Ergo fecundum us quod deus,ipfe idem eeit qux díuína funtifecandà quod homo,idem ipfe quz: humana funt, au D feipfum uolensoftendere quod deusídem ipfe δὲ homo fit.Etídeo idem ipfetam quxdínina|— ti funt agit ὅρ qux humana fimiliter: δὲ non alius quidem miracula operatus eft;alius petpetra/ D υίε bumana, paffionefq; fuftinuit: fed unus idemq; Chriftus filius ἀεί atq; hominis filius, qui m & diuina geflit& humana: fiquídé infeparabiliter τῳ índiuife comunes Chrift? habuit actio L. nes.Sed íntellicendz funt ipforum operum qualitates:contemplandüq; femper ad qux prot ii uehatur humilitas carnís, δὲ ad que indinetur altitudo diuínitatis:íra ut per omné textum fan μι cti euangelij uídeatur nihil caro fine uerbo ἀσεγειπες uerbum fine carne quíccg efficere. Vnde L: quod concipit δὲ parít uírgo.ficut non fine potentía uerbi eft, ita non fine ueritate carnis quod| fii nafciturquod pannorum[αίςῆς acet ínuolutü,& ín przrfepio redinatur.Porro quod ftella du/ Ϊ αἱ cca magis adoraf.ficut deitatis eft: ita& humanitatis,cum ín Aegyptü per fugam ne capíatut s ln adducitur,Síc tag; omnia uirtutum opera confyderanda funt, ut reddamus deo qua deí funt, ἂχ δὲ homíni qua fant hominis.Quoníam ficut eft unus quí Lagarum uerbo potétíz fua uocat,| tts utexcat foras a monuméto: fic idem ipfe unus eft q Πες humanitatis affectu. Sic qppe cücta ttg oportet confyderare:quatenus δὲ plena diuínitas in Chrifto intelligatur homíni uníta,& plena ΓῚ humanitas ín deá affumpta.Flxc idcirco dixerim tantifper de fide incarnationis Chrifti charif inj fimz: quia quod plures orientalium circüeunt fuis fecibus obuoluti;moneri dcbuiftis ne fuo NT obnubilare uos uelint obfcuritatis xloquio,uel graco turbíne latíná cofundere puritaté. Sunt tud ením δὲ prudentes uirpínes.funt δὲ fatuz.,Et ideo dilectifima: imitamíni, quam amatís beatá ttg δὲ gloriofam uirginem,cuius hodie in terrís fefta colítis:de qua dicitur: María autem conferua ἴω bat omnia uerba hzc(qua de Chrifto dicebantur fcilicet)conferens ín corde fuo. Conferte ety—,«— uj, go& uos ín cordibus ueftrís chariffimas quz de ipfo eodemq; domino catholice dicuntursut ti δὲ fidem integram feruare poflítís,& matré eius debite uenerari, Quoniam nullus honor eius bad eft alius,nifi cum illeíure honoratur quí nafci dignatus eft ex ca. Catterum γοσο quaamqr πὴ ftis filiz,quacung; matres,cogitateattentius& perpendite dilioctius,quibus afficicbatur δᾶ, lus ta& intemerata uireo María doloribus poft Chrifti ad coelos afcéfum,expletis omnibus qu tt de ipfo erantab aneelis ρτα-αίσατα, δζα prophetis multifariz: multifg; modis prafignata,díui Ἶ πᾶσα exhibita,& qua humanitatis funt oftenfa praagts. Quafo ha nís dedarata oracu j liqua ng m Ἢ dry felt ania odd uad αὐ vfus Lan ini bn (lvi iai uis tard xit i "n uo y hid "m (9 d DE ASSVMPTIONE.B.MARIAE SERMO. fo. ή. t Α"fiqua funt ín nobis uifcera pietatis", confyderate quo cruciabatur amore, quoue defyderío gítuabat hac uírgo,dum reuolueret anímo, cuncta qux audierat, quz uiderat, quzcogt:ouctat, Puto quod quícquíd cordis eft, quícquíd mentis, quicquid uirtutís humanz:fi totum adhibeas, non fufficíat ut cogitare ualeas, quanto indefinenter cremabatur ardore píj amo^ ris quantis mouebatur repleta fpiritu fancto coeleftium fecretorum íncítamentis: quía etfi dili, bat Chriftum ex toto corde,& ex tota aníma,& ex tota uirtute:nouís tamen quotídie ínflam mabatur pra'fentía abfens defyderiorum affectibus: tanto fiquidem ualidius, quanto diuinis illaftrabatur intus uifitationibussquam totá repleuetat fpiritus fancti gratía, quá totam íncan duerat diuinus amor:íta ut ín ca nihil effetmundanus quod uiolaret affectus, fed ardor conti, nuus& ebrietas perfufi amorís. Nam δὲ Chriftus ab hominibus eft amandus,ex toto corde,& extota aníma,atq ex tota uirtute quzrendus:maxíme tamen ab ea ardentíus;cuius δὲ domin? erat& filius. Fortaffis ergo pra nímío amore, inloco quo fepultus dicitur ínterdá habitaffe οὗ aredimus:quatenus ρῆσ pafceretur internus amor obtutibus.Sic náq locus medius eft híncin deconítitutus, ut adire poffet afcenfionis eius ueftigia δὲ locum fepulturz ac refurrectionis, & omnia ín quibus paflus eftloca inuifere: nó quod íam uiuentem quarerec cum mortuís;fed ut fuis confolaretur afpectibus,Hoc quippe habet impatiens amor, ut qux defyderat femper inuenire fe credat. Ionorat fiquidem iudícium,ratione multotiens caret, modü nefcit, necaliud! cogitare poteft cj quod diligit. Amor non accipit de ímpoflibilitate folatium, πες ex difficuL tateremediü Qua: fcilicet beata uirgo María,cguis iam ín fpiritu eflet;tamen dum ín carne αἱ xitcarnalibus mouebatur fenfibus:& ideo cg fxpe locorum recreabatur uifitationibus:& qué genuerat, métís cotnplectebatur amplexibus.Deniq; amor Chrifti defyderíum pariebat:defy deríum uero olifcens,quafi nouís reparabatur ardoribus intantum ut credam nonundg, quod omnía etíam δὲ femetipfam tranfcenderet:quía omnino amor impatíens,quod amat non po^ teft nó uidere, Hinc eft chariffimz,quod omnes fancti omnia qua: meruerát pro paruís duxe/. refi domini quem amauerant non uiderent:ficuti δὲ uenerabilis beata uirgo María;non indí gnum pro ínnumerís δὲ immenfis beneficijs, reddebat ínterdum obfequium fanctitais, dá be ncficíorum ín terrís pofita non poterat uídere largitorem:& ideo hodie dilectiflims eleuatue fuper choros augelorum,ut poflit fpeciem uultumqg uidere faluatoris,qué amauerat, qué aw pieratex toto defyderío cordís.Quuod fi gaudiü fit in coelo de quolibet peccatore couerfo,muly tomaeís putandü pro tantz uirginis exaltatioe δὲ eloría,quod exultatio fíat ín fupernís: cuius nímírum feftiuitasomníum fapernorum ciuium eft eratulatío: prarfertím quía eius celebritas laus δὲ fauor eft faluatoris, Vnde credímus(ut fapra dictum eft)quod non hunctantum diem Íolénem ducunt pro eíus honore annuum, uerum etíá contínuü δὲ eternum iocunditatís δὲ le ticíz ac uenerationís obfequio,cum omni colüttripudio amorís δὲ gaudij.INecímmerito igi omnís illa cceleftis ciuitas cogratulatur δὲ ueneratur matrem:cuíus fuper fe adorat filium τεστ antc quem tremunt poteftates δὲ curuatur ome genu. De huius nímírum ad clos afcenfioe, multo admirantis íntuítu fecretorum contemplator cceleftium ín Canticís: V idiinquit.fpecio fam afcendétem, quafi colübam defuper ríuos aquarum.Et uere fpeciofa quafi columba,quia illius fpeciem columbz ac fimplicitaté demonftrabat;qua faper dtm uenit& docuit Iohanne, quod hiceft qui bapticat.Et bene defuper ríuos aquarum,quiía fuper aquam refectionis educa ucrat eam dominus δὲ nutríuerat: ex quà multi deducti ríui, omnem irrígát terram dclitíarü 8€ infandüt hortá uoluptatis,ex qbus quotídie lota δὲ perfufa beata dei genitrix, afcendit hodier. na die fpedofa ualde δὲ admirabilis: cuius odor íneftimabilis crat nímís:& ideo ineffabilis.Ad cuíus profecto fraerantiam odoris,omnis illa coeleftis Hierufalem lata decurtítiquam circüda bant lores rofarum& lila conualliam, eo quod omnes anima martyrío rubricata»cam«tet nz dilectionis cóplectuntur amplexibus:& uíreínitatis fplendore candídatz, ac fi lilía ín ualle bumilítatís enutritz, círcdant eáuencratíonis eratía obfequentes. Recte icitur quoniam bea ta dei genítrix δὲ martyr δὲ uíreo fuit cguís ín pace uitá finicrít. Hinc quoq; qd'uere paffa fit,te ftat Symeon;ppheta loqués ad ea:Et tuá, ínqt, ipfius anímá ptráfibit gladi».Ex quo cóftat qd fupra martyré fuerit. Alij nácy fancti etfi pafli funt ,p Chrifto in carnetamé ín anima(quía un M morta AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM. C mortaliseft)pati nó potuerüt:Beata ucro dei Genitrix, qa in ea parte paffa eft,quaimpaffibilig habet:ideo(ut ít fatear) quía fpirítaliter δὲ caro eius paffa eft gladio paffionis Chriftiplus dj martyr fuit. Vnde conftat;quía plus oibus dilexit,ppterea& plus doluít,intan:& ut animá cius totam pettranfiret& poffideret uis dolotis,ad teftimoniü eximiz dilectionis. Quas quía men. te paffa eft;plus cj; martyr fuit. Ρα quod ei? dilectio amplíus fortís,cg mors fuitxquía mor tem Chrifti fuam fecit.[Nuncautem circüdant eam flores rofarum,indefinenter eius admíran: tes pulchritudinem inter filas Hierufalem: in qua pofuit rex thronum fuum, quía concupíuit íus fpeciem ac decorem:Fuit em plena οἰπατίτατς& dilectione:idcirco fequitur poft eam purpi ratorum exercítus, δὲ candidatorü erex.Quáffi dilieétíus afpicíasnihil uirtutis eft;níhil fpecio/ fitatis,nihil candoris FRAME excea no refplendeat.Et ideo bene circüdant eam flores roj farum,&llilia conuallium:ut ürirtutes uirtutibus fulciantur;& formofitas decore caftitatis aucea tur, Nam omnís fplendor& gloría,quanto illuftratur fulgore fuo füblimius,táto apparet pul ftantiordarítate quorumlibet fubiectorü,& exímior predicatur.Sic& beata dei genitrix cuíus plantatío ας! rofzín Hiericho,fpecíalíus refulfit,& candor uirginitatis fplendidius emícuit;cü circüdata officio charitatis, fubmittit illi fanctorá αἰαγίτας: ut eius amplius fplendor δὲ eloría comendetur:qux fet angelorum choros eleuata,íam beata pradicatur,& íam beatiffima.Nà angelorum cpuis celfior natura fit:non tamen eratía maior,quía& ipfi gratuita eratía, ne cor/ γ rueré funt faluatí. Vnde Dauid: Verbo dii iiquít codi firmati funt,& fpiritu orís eius omnis Ε΄ αἰτοῦ eorü.Qd'fi{ρᾶ orís eius ois πίτεδεους fubfiftit:coftat beatá& eloríofam uirpíné Maríáin| init quá fupuenit fpüs fanctus,& deus tot? illapfus porta£ noué menfib? in uteto(ut credendü eft)| ampliora pmeruifleuírtutü príuilegía,& pcepifle eratiá ab angelisetíácollaudatà, Vnde& fi——;j mirabilis eft eor uírtus,& firmitas perpetüitatissmírabilior camen in María quá obumbrauit| uirtus altifTimí:ut ultra omnéuírtuté fit angelica; quod fact eftín ea,& admirabile cunctis f: D culís facramentüi. Ac per hoc etíam angelísexinde rnaíorprzftatur eratíacum ínftauráturab—| Vti ea omnía,qux uenerantur δὲ adorát fuper fe Chriftum regem drim natum ex eadem uirgíne.{ D.Hinc&María,cundtistanto uenerabilíor,quanto eratíofior:& quanto uírtutealtiffimi extob.—^— να lítut ad fublimía,tanto darior refultat ín eloría.Plena fiquidem eratia,plena deo,plena uírtuti: bus, nó poteft non poffidere pleneeloríam caritatis xternz;quá pleniffime accepit;ut mater| um fieret(aluatoris. Quá uiderüt omes fili: Sion,& beatiffimá pdicauerüt: ac regínze laudauerüt 4l eám:quoníam tantam eam uíderunt,quantá nullus narrando expleuit mortalíum, quáto πια m. gís deum qui talem ac tantam fecit eám, ut ipfefieret peream. Vnde Dauid: Ec homo(inquit) m natus eft in ea,&ipfe fundauit eá altifTimus.Beata ἰσίέ talís ac tanta natíuítas, beata&(άρον m tü ciuiü focietas,S admirabilis charitatís eor unanimitassubinemo angelorü;nemoarháge^—— 0. loríü;nó díco beata uirginis Maríz, uer neq alicuius fanctorü inuidet eloríá:fed totü in alte/ n ro unufquifqy poffidet,quod gratís prxftatur omnibus:ut de omnibus,& in omnibus elorifice Ic tur deushonoretur δὲ adoretur ab omnibus:ubi non fexus.non atas, non díenítas generís:fed I merítorum qualitas fola difcernitur:ubí plurimum ftella a ftella differt daritate, cuis omnes Juhi in fuo fint ordine fufcitádi. Quod fi eftalia daritas folis,& alía daritas lunze,& alía daritas fte bd larum:una tamen dariítas eft;qua illuftrantur omnía. Idcirco beata dei ΜΑΗ adhuctá! m tís ín terra predicatur laudibus,non immerito credítur hodierna die exaltata& olorificata:neo hn non δὲ datificataquátum nouit ille qui eam elegit ín fua fapientía,qua difpofuit omnía.Quod πρ fi in domo patrís manfiones multa funt;credímus fplendidioré matri hodie filium ρταεϊε, ti quam fibi olim xdificauit domü,fübnixácolumnis feptem: in qua domo nímirü parantur nu/" τίας eclefiarüm deí,& fcederátur terrenís cocleftía.In eo náqy utero uírgínís fponfo immorta/ ia ἢ uireíinitas confecratur, üt fit totum ccelefte commercium.Et ídeo chanffima celebrate foléni/ la ter uíroinís feftum, qux ccleftem uobis uítam ín terrisoftendit:quoniam quí nó nubent neg n nubentur,etát ficut angeli ín ccelo. INec mírum fi angelis comparatur uírginítas qux angelorü ti domíno fcedere copulatur nuptíarum.Et fi qualibet uírginitas tátum erioitur,ut angelis com! ki paretur,multomagís beata& gloríofa uíteo María,quz fingulari cómédatur priuilegio, S ím/ im méfo ditatur mercimonio, Idcirco dilecti(lima;amate quá colítís,& colíte quá amatis:quía tué n eam Ust Ui di Jud tp, hii Qs ἀν. itis DE ASSVMPTIONE.B.MARIAE SERMO. ἔ.$o. 4 Δ camuerevolitis& amatis/fi imitari uelitis de toto corde quam laudatís. Hae náq uíta uobis rv Motos yid qun) ti Vii ib dms tlic pus pu ras Mos omit ni de colo fluxit, quam profeffz eftís: fupra ufum natura hxcuita eft, quam tenctís:de coelís uc nit fponfus,quem fequí cum matre debetís:nec immerito uiuendi ufum de ccdlo quafiftís, quae uobis de codlo fponfum petíftís.Ideo ueftra conuerfatio ín ccelis fit femper, quoniam uerbum deiquod amatís, non nifi ín finu patrís ínuenitur.Lícet igitur ubíq; totus fit; δὲ non longe ab: unoquoq; noftrum,tamen non nífi cafto rurfus haurítur pectore.Prope eftenim(inquit Moy fes)iri corde tuo& ín ore tuo,tantum eum recto fi quafficrís corde. Vneuétum exínanítum eft noméci?: ppterca adolefcentulz dilieite animo,quod pro uobis effufum eft. Habetis nág fan &x uirgines fponfum uírginem,uíreínítatis caftitatís amatorem: quí matrem uírginéídeo elegitut ipfa omnibus cflet exemplu caftítatísiin qua uelut ín fpeculo refulget forma uirtutis. Habetis igitur ín ca magiftería probitatis expreffa,quid primum eligere, quid refpuere, quíd fcqui debeatis Príma cíus uírtus eft fundamentum omnium uirtutü δὲ cuftos humilitas ipfa, dequa gloríatur:Quía refpexitiinquit humilitatem ancillae fuz:ecce em ex hoc beatam me di centomnes generationes. Ergo prímum difcendi incitamentum, nobilítas eft magiftrí:dein» demerces laboris optitní;ftuctus beatítudinis.Q uid ígitur nobilius matre domini; quid Γρίσα didíus ea; quá fplédor elegít paterna: οἰοτία Οία caftíus ea qua: corpus Chrifti fine cótagio tie corporís enerauít?G tamen ín ea folum humilitatem refpexiffe dominum profitetur,quae cuftos eft cxterarum uirtutum. Collocauerat em ín tuto ftationis portu, füblimia merítorü fuo rüm exercitia:& ideo diuinitus ílluftratur. Vnde dris ait: Ad quem refpíciam nifi ad humilem δὲ quietum actrementem fermonces tneos* Fecit ei quod promiferat,& refpexit humilitarem ancilla fuz:unde δὲ beata iam ab omni fzcculo pracdicatur.Idcirco& uos o filiz:fi uere uirgines effe uultis humilitatem fectamini:& matrem domini qux fe ancillam uocat;cordís amore imita rí procurate,quz didicit ab ipfo fponfo,cui uos deuouiftis humilitatem, quáuos ex fe docuit. . VndeaitidéDifcite a me quía mítis fam δὲ humilís corde. Non ereo beata ἀεί enítrix a filio fuo domíno noftro,didicit celos fabricare,non angelos creare, non míracula deitatis ínfi gnía operari:fed tantum humilíari,cxteraq; uírtutum documenta;intra humilitatis cuftodíam ασ” eregare, Vndecum ea femper fingularum uirtutum ρυάίοϊείᾳ comes írremota máfit:quía om» φ 5 nino pudor indiuiduus uírgínitati efTe ἀοδος, πο quo recte caftítas uera feruarí non poteft. Nunquam ícítur beata uírgo María fine pudorís fuí cuftode proceffit. Et ídeo fi placet uobis chariflimztalis ac tanta uírgo,placeat& opus uírtutis:cuíus uíta omnium eft dífcíplina, cuíus mores ínftítuta funt ecdlefiarum, qux prxcellít cunctos, fupereminet uníuerfis.Propterea quaé cung uíreo fibí ab eaoptat prxmíum& implorat auxilium,debet imitari exemplü.R. oco uos ouírgínes.rogo δὲ uidaz,ímítamíni Paulam uíduam matrem,exemplar contínentiz& caftita tis.Imítamini Euftochium quam habetis uobifcum uirginem δὲ formam perfecta ínteeritatis, Quod fi mínus ín eís ef; cp ín matre domini;imo quía eft:habetis prole foecandam δὲ uírginé petpetuam:quía ficut ín comparatione dei,nemo bonus:íta€ ín comparatione matrís domíni nulla inuenitur perfecta, cguís uirtutibus exitmíjs cóprobetur, Vnus eft pater nofter qui ín coe/' lis eft, unus δὲ magifter una eft formauírginitatis ín María, οί uos omnes ut ímagínem re/ formetis íntcerítatís faciem imprimere debetis ín fculpturam fpiritus fancti.Quoníam haceft bortus condlufus, fons fienatus puteus aquarum uíuentíum,ad quam nulli potuerunt doli ír/ rumpere:necprzualuit fraus inimici fed permanfit fancta mente δὲ corpore,multís donorum priuilegiis fublimata. Idcirco μᾶς ímitamíni moribus fequímini caftítate) huius ímplorate au/ xilia. Qd'fi me,quía íta loquor, pfumptíóís uelit arguere inuíidorü alíquís.quod uobis fcripfe; tím:arguat charitatem atq; dile£tionem,quía rogantibus uobis ne hocquídem ínexpertus(ἃ dícauí negandum, Maluí ef excipere ruborem pudoris cj non exequí íuffionem ueftráqua/ rum praxibus nónundj deus nofter obedire uídetur: prxfertím cam habearís uobifcum, quas imitari uírtutís cft, cii quibus difcere poteftís:affectum a me potíus tp magiífteríum ad laudé. huíus αεί requififtis. Vnde excufare non debui propter obícruantíam crauítatís,ne impartíré deuotioni ueftrz, qua: mandaftis.Quod fi docere nequiui, faltem ad laudem tant uíroínís exhortari omnino curaui: quatenus non deeílem uobis quem diligitis in díc tantx feftiuitatís,: H fed ἘΞ: τς......-..-...05:Ξ | à DE ASSVMPTIONE.B.MARIAE SERMO. C fed iungerer precibüs;iunecrer uotis. fi quo modo méte ad ea uobifcum eleuarí mercarueftris fuffragátibus meritís: ad qux peruenit beata δὲ intemerata αἱ rgo María,Ecce hodierna diead illum preclarum δὲ fplendidum thronum angclorum,ipfa per humilitatem δὲ per íntegrítatem carnís afcendit: unde intemperátía olím exímíos archangelorum δὲ faperbia deci Qeipro, pter gaudete;gaudete ínquáiquía uobis uía patefacta eft coclorá. Quáuís em nobis eadem pro míttanturzuobís ramen íam przfto funt,qua cum angelís incorruptionem feruatís. Qua licet de hoc mádo fitís, tamé fauente deo,iam ín hoc müdo nó eftíssquía etfi(πα uos habere me; rüítenere omnínonon potuít.Deata itaq; María hodie íam ab omnibus ecntibus longe la^ τος przdícatur:& uobís quz fecutz eftís exemplum tantz uírginis) beatitudo condonatur ce lcftis. Quas non illecebra: follícitant corporís,nó colluuio pcipitat uoluptatis.non zftus inflam matincentíuz carnis,imo angelica imitatio delectat in terrís: quorum in futuro acqualitas τε! promíttítur ín ceelís.Beatz igitur eftis filix, fed δὲ beata: uiduz qua celibem in Chrifto uobifci ducunt uitam:quía feeandum Apoftolum liberata a lege uítéfic permanferüt.Beatior,inquit, erit fi fic permáferit fecundum meum confilium, Puto ením,ít, quod δὲ ego fpiritii dei habeo: euidenter uolens exprímere, quid interfit ínter eam,quz adhuc eft iuncta lege uíro,& intet eá, quz iam foluta uínculo beatior prxdícatur.Ouod fi utrag; beata,quia in Chrífto,beatiortamé quxcung; íam foluta eft uínaulo δὲ cceleftía fectatur, Ideo uiduz femper uírginibus bene copu lantur:ut ait Apoftolus:Mulier ínnupta δὲ uirgo,cogítat qua funt domíni:ut fit fancta corpo^ re& fpiritusquodaramodo em magifteríum uirginitatisuiduarum glífcit δὲ confortatur exem plís:qua cum uirís caftum feruauerint connubium:docent integrítatem magis uireínibus deo feruandam:& quod propemodum nó inferioris uirtutis eft a coniugio abftinere,quod aliquà do delectauerit;cg coníugij delectamenta nefcíre.In utroq; fiquidem gradu fortitudo laudat, δὲ cceleftis πίτες praedicatur uirtus.Idcírco cognationem iam cum. Chrifto utercp ordo fortítur, Vnde dominus:Si quis,inquit fecerit uolütatem patrís mei, quí ín ccelís eftipfe meus frater.fo^ ror& mater eft:ubí non fexus,non atas,non conditio difcernítur fed qui fecerítinquit;uolunta rem patrís meí quí ín coclíseft, Vnde quía libera facultas cunctis prxcftatur,eftote chariffima id ad quod uos Chrifti gratía uocauít,eftote matres Chrifti ac fponfa,eftote forores ac propín/ qua:quía quod carne non potuíftis;eratía totum condonatum eft uobis, Et ideo diligite ma, trem domini, quz uobís fponfum genuit ímmortalem: cuíus&uobifcum foror eft ipfa, quía uoluntatem patrís fecitut effet mater. Propínqua quidem uobís non carne, fed fpitituxut uni, tas commendetur ecdefiz,& focietas corporís Chrifti intellicatur.Ex quo dris: Volo pater, quit,quía ego δὲ cu unum fumus,ut& ipft in nobís unum fint. Qua profecto unitasper unum medíatorem dei& homínum efficitur.Facite ergo uoluntatem patris& uos,ut unum effepoffi tís.Ornate lampades ueftras.ocarríte fponfo,quía iam ad hoftium pul(at, δὲ matré fi eam dili gítisfequimíni. Intas auté parate& ornate lampades ueftras, quía fili regis ftis, Omnis eim gloría ueftra ab íntus fit,& intus habete qd' foris luceat:ne forte inter has folennitates priusdg Íponfus ueníat,ueftrz lampades extinguantur.INam celebrítas huíus díei;non πί[ accéfis lanv padibus intus δὲ foris recte colítur.Ideo emendum eft oleum dum uacat,ne cum fponfus uenei rit quod abfit,uacux inueníamíni;Propterea qua furfum(unt fapite;ubi beata peruenit uirgo, δέ non quz fuper terram:quía ueftra couerfatio( fieftís íam quod uouiftís)ín coclís fore debet; Mllucdirigite mentem, illucabfconditeuítam ueftram:donec pertranfcat furor domíni,quo bea ta deí genítrix hodie peruenit:ibí πᾶςρ habetis fpofum,ibi pontificéibi omnia quaciq; quafi ftis.Illuc αἰτίρίτε mentem,ut cá Chriftus uirginis filius apparuerit in fine fculi,cum ipo& uos appareatis ín οἰοτία. Amen.| CENSVRXA EPISTOLAE SEQ.VENTIS, Similíter cadentía,& fimiliter definentía,adnominationes,trad uctiones,alíag id genus fchemata,de nícy totius férmonís guftus Auguftínum fapít. Et ín nonnullis librís, lectiones qua recitantur ín fefto purificationís hínc decerpta,nomen illíus praferunt, d t eu ttr [ Mh (ig Qt un TN bn fti, rtr iini quia iuh xo t ἀπ itai ἀμίαι ΤΗ dg ἢ dig Mint opi Sra nó. lend μή ΓΙ γα! Je ord gl ig pui yit ru n | DE ASSVMPTIONE.B.VIRGINIS MARIAE SERMO. S0. 4-4. ux Cientes fratres dilectiffimi authori noftro multum nos debere conditos;plus re; à demptos,redemptionisnoftrz cómercium ueneremur:& illum facratiffimü uteri; pl ex quo homini deus unítus apparuit: δὲ fi nequimus merítís, faltem celebremus ΑΕΙ obfequijsfcientes errorís noftri tenebras, pattím eius fuleore difperfas: quía quas homines per protoplaftorum negligentiam, prímz: matrís contumaci tam arrogantía; cj eu; la perdiderant, huius facrz uirginis partus, non folum reftaurauít dítuta, fed: dona contulit | fempiterna:& ideo cunctis praxonijs uerieremur falutís auctrícem:qux dut authiorem fuum concepitex ccelo, nobís redemptor oftendit ín fzeculo:& quía ad uícem eius;matrís noftra: ec, deliz: forma coftituitur,ipfa cá ínter procellas fzculi frequenter afpiciat;ipfa inter íncurfus má dialés continua oratione confoueat.Neq; em dubiü eft illam qua» meruít pro liberandis ferre precium. poffe impartiri fuffragiü liberatis: noflra inter haec oratío íugis ad drim dirieatur: ut qui pro honore nominis fui;uifcera illa quae fanctificauerat intrauit, qua etíam nofipfi fedulita te debita ueneramur,;profit nobís ad remedíum quod peream fe nobis dedit precium, Merito íoitur beata María fingulari a nobis prxconio attollitur,quz fingulare cómerciüi mutido. pra^ buit:merito ínter foeminas tunc etíam lxtabatur,cum fingularé medicinam,pudico aluo gefta bat.Sciebat quidé pondera uentrís,que pudorem nó perdiderat caftitatis.Mirabatur partus infignia qua nulla nouerat uíri contagía,O bene foecunda uirgínitas,qux nouo inaudítoqy ge nere,& mater dici poffet δὲ uíreo;Peperít em a quo concepit, portauít a quo creata extítit:Siqui dem ipfe eftauthor Matiz; qui eftortus ex María.Sic inenarrabiliter beata María mater δὲ uír coeft qux dum fructü pregnatíonis extulít;integrítatís difpendíii non inaurrít: apud αμ ία corleftís prouídentía negocij ipfius condítionem difpofuit,ut magis obedientíam exhiberet ἐπ mandato,cum honotíficentíam fuá cognofceret ex angelo.INeqy em fidem derogat nücij, quz dienitatéintelligit nunciantis, angelo εἰ dicente:Spiritus fanctus fuperueniet inte, δὲ uirtus al tiflimi obumbrabit tibi:ideo ορ δὲ quod nafcetur ex te fanctü uocabítur filius dei. Credidit ad moníta quod audíuit;meruit fanctificata quod credidit. Denícy tantü fefe ad cceli faftieium fübleuauit, ut erbá ín principio apud deii, íd eft dei filii; de fumma coeli ara fufciperet. ας fe per myfticum diuinitatis arcanü carni noftra fragilítatíq; comifceretatuít ín homine diuínf tas:ut diuínitate humanitas non petíre:& fub uelamento affumptz carnís abfconditus precio fius tedemit perditos,cp fi defenfaretab imminente hofte captiuos. Immenfa píctas,& fupra δ fari poffit przdícanda maieftas.uifcera puella aura fancti fpiritus implebanturinnupta uie eínis uulua;uetbi femíne crefcente turgebat. Replebantur ínquá arcana uífcerum facrí fpiritus ccundítate repleta, δὲ crat fpes ín partu.quía non erat uoluptas in coitu. Stupebat preciofiffi^ ma genítríx,& apud fc tacíta rerum nouitate mirabatur. Vrebatur aftu cogitationis ab igne,& percuffa rerum nouítate obftupefcebat mirabiliter. Sciens ern fuam íntegritaté; mirabatur uen trís ubertaté felix María.O eenítrix eloriofa,o puerpera fublimis,cuíus uifceribus author coe literrzecp cómittitur:felicia ofcula labris impreffa lactétibus, cum ínter crebra índícía reptantis infantiz;utpote uerus ex te filius tibí mater alluderet.cum uerusex patre dris imperaret. Nam authorem tuum ipfa concipiens,edídifti ín tempore puberem,qué habueras ante cempora οὖν ditorem.Felix puerperium Ixtabile angelis,expectabile fanctis;neceffaríum perdítís;congruá profligatis:qui poft multas affumpta: carnísiníurías;ad ultímum uerberatus flagellis;potatus fclle patibulo affixus. Vt te ueram matrem oftenderet, uer fe homínem patiendo tormenta monftrauít. Tu ergo beata gloriofaq; María.ínter ifta δὲ propter ifta laudabilis quz fic merui ftidonum feeunditatisqua uirginitatis no amiífifti fuffrapium.Tu cs efn benedicta ínter mtv lieres. Tu prarogata canctís uirginum cateruís, Tu fequerís agnum quoc; petrexerít, Tu uír οίποος choros δὲ ab incentiuzcarnís illecebris alienos, per albentia lilía rofafag uernátesad fon term perennís uítz: inuitas, Tu in illa beatorum fodlíciffima regione, prími ordínis dignitatem adepta ος, ρ]απείς rofcidís oberrans, inter paradifi amocnitates& eramineos choros tenero po plíte peroés felíciq; palma uíolas immarcefcibiles carpís. Tu cocinentib?fine fine ancelís coíuny f&a;archaneelif. Φ fociata,indefeffa damitare uoce fanctusfanctus.fanctus non definís.Sed qd dicam pauper íngenío οὔ dete quicquid dixero, mínus profecto eft qj γι. tua μιδοιες res ἃ e: die 2 matre 6 DE ASSVMPTIONE.B.MARIAE SERMO, C Simatrem πος gentiam pracellis:fi format ἀεί appellem,digna exiftis: fi nutricem eceleftig panis uocité.lactis dulcedíne reples.Lacta ergo mater cibutn noftrum lacta ib angelorá Ja, &a eum quí talé te fecit,ut ipfe fieret in texqui tibi munus feecunditatis attulit conceptus,& de; cusuíroínitatís non abftulit natus:quí príuscg nafceretur,te matre creauit ex qua nafcereturxut illinc procederet τᾶζρ fponfus de thalamo fuo,quo mortalibus oculís poffet uideri. Quáta fuit hacc dignatio, ut crearetur ex te, quam creauít: portaretur manibus, quas formauít:fueeret tua abera, qua ípe impleuítz Quas ítag; laudes caritati dei dicemus, quas eratías οἱ apemuszQui nios ita dilexít,ut propter nos homo fieret;ut matrem hominis cligeret;ut uterum noflra con, ditionis intraret,ut centumelías nati infantis fubiretatqg cuncta humanitatis neceffaria fafti neret, Acenres ergo quantí füfficimus creatori noftro eratías, affumptioné ΜΗ dei, με : ecnitricis cii eaudio celebremus.Diíenü πᾶαρ eft cum fumma οἱ gratulatione[απια]ατί,ροτ χυᾶ Bi infíenía uíreinitatis pullularunt.Siquidé ipfa uírgo extitit ante coniugi,uireo ín coniueio,uit,} o pgnans,uirgo paríésuíreo lactans δὲ dicta meríto mater,nó de maríto.Sancta qppe mati. oipotensfilíus nüllo modo natus uírgínitaté abftulít;quá nafciturus elegit. Exultent e uíroi nes, uirgo peperít Chriftum: nihil ex co quod uouerüt putent exterminati,quia manfituírgo| poft partum.Exultent nidua feftum uirginis celebrantes: Anna uídua uírgíné matrem agno»| uít. Exultent coníupatz folénía beatz matris frequentantes: Elifabeth coiugataa uirgine may l tre falutata eft dri. Exultent& pueri continentíá uouentes puero. Ipfe integrítaté puericizzcon. in fecrauit, qui fuz matri foecunditatem attulit, uirginitatem non abftulit, Ipfi οἰοτία per infinita; i" facula fxcalorum, Amen.| s j CENSVRA EPISTOLAE SEQ. VENTIS.'|? Tam euides eft ín hacftilidífcríme,ut cuiufcicg fit, Hieronymi uideri nó poffit, Ad hocnecprafert r intítulo nomen eíusad quem fcrípta eft;nec υἱῷ habet admíxtum,: τὰ : DE HONORANDIS PARENTIBVS.: Ῥ Arentum merítís fubiugans filios omnipotens deus/feruiendileoéinoffidjspofle— ὁ i | T | qui ym gu | ris dedít:ut hocdíuíno cogantur facere impetío,quod debuit pietas fuadere: dicem T p] τε illo ín libro Exodi.in quo íta fcriptum eft: Honora patrem ταῦ& matrem tuá;" IS 4 ficut precepit tibi dris:ut bene fit tibi: δὲ fis longz uítz fuper terram, quá diis deus uq tuus dabittibi.Audite filij falutiferam iuffioné,& prxcepta lecís, affectu debiti amoris impler 3 te.Seruíte patrib?futurí patres, matres ueftras tenera diligite pietate:ut& πείξεα cóíuges me 5n feantur matrum nomíne nuncupari.Nemo patrem afperis uetbís ledat,non fíat amara dulce; η Νν do.Hocfit inter parentes& filios,quod iubente ἆῆο natura cótinuit. Affectum fonet quicgd Tai lingux dixerint liberorá. Inter charas coiunctafqs perfonas,píetatis iura fernentur.Hoc οι| ux ᾿ oraloquátur, quod parétes delectat audire.Prxbeatur CHA amori mixta formido,quí prir| n mí nobis funt caufa nafcendi. Exhibete patribus filij qd' uos poteftas paterni nomínís cogit» L qua adeo eft eorum merítis attributa: ut ipfa de uobís exigat quod natura iubere nó potuit, : Matribus quoq; debitam impendíte reuerentiam, qux uobis uteri labore feraíentes, pondus | ueftri cotporís tolerant:atq; ignotam portantes infanti famulati quendá exhibent nafcitu ris.Illo tempore nó fibi antü mater efurit;necacceptos fola dicerítcibos. Materno uictualiue ο. jj &illequi latet,eiufqy membra alteríus comeftione pafcütur,ut homo futurus,alienís motfibus ltr faturetur. Quíd ipfa memorem nutrímenta, δὲ tenerx ínfantíc dulces iníurías, quas nutritoris μα affectus defuis paruulis fatnit 7 Quid cibos in matre confectos, quí fcemincis manantes ex membris /acteum foluuntur in facci,& fauces ínualidas liquido fapore perfundunt, Cogente natura fumunt infantes de matre quod bibant,& dente nó nato,hoc fibi currentibus labris elir ciít;quod nó fit neceffe mordere.Seruiunt materna pofteris pectora. feruíüt ipfis incunabulis, manus δὲ terga membris deuota lactentíü gratos artus accipiunt.Optat mater paruulá crefce/ re,optatcíto uidere maíoréeüq numeris iuuent mifcere feftínat, nücg fibi forfitan feruíturü His tot tantífq; precedentibus factis parentibus,matri tota debet alacritate feruiri. Reddatur naturz debitum,reddatur δὲ pofterís quod debetur, Exoluc fili quod debes, δὲ officia debita qualicác exhibe famulatu,quía parentibus nemo poteft reddere quod debetur. Fani S SI:';(bus obla ΄ pit eit Xt fid imu Vite "i yd un Y E mol no DEPARENTIBVS HONORANDIS.^"— 90. 44 Δ lbusoblata perfonis;uiuendi tempus extendít:& morte dilata,multum noftram prorogdtui. tam:uicem ορ facientibus reddens,offícía noftra domíno iubente comendat:quí íntantà nomé parentum dilíeít,ut feipfum patrem iufferit dici. Irreucrens autem filiusquid de domino ipfe mereatur, Solomonís dícta teftátur:Contumelis afficiens patrem,& contemnens(cnectá maj trís cofundet,& in opprobríjs erit.Filius derelínqués cuftodire difcipliná patrís, meditabit fer mones malice. Maledicentí patrem& mátrem extinguetur lumen,& pupillz: oculorum eius uidebunt tenebras. Audi fili patrem quí te genuit:nec contempferís quia fenuít mater tua. Pa; reat patri lingua quam genuit,& matrem fuam nemo crudeli uerbo percutíat. Sic te rapíat fili inuenilis xtatis authoritas,ut nouerís unde fis natus. Memento faípturz fententi;ubi fpiritu fancto loquente dictum eft: Quía quí maledíxerit patrí aut matrí, morte moríatur. Memento ergo parentum efle quod talis es: quorum manibus creréta fumpfifti.Fauces tux necdum la/ étcum perdíderüt faporem,quem tibi pía mater ínfundens linguam iftam pauit potu corpo/ ris.Impende debitum patrí matríqy feruitium:quí nunc tuos uagitus horrentes, cotum ín te lambebát ofculis corpus. Sittibi erata falus ipforá,quibus charior eft tua uíta Gp propría.Red deamoris uicem colendz pietatis.Facta parentum tuís cunabulis cómoda,offiajs proprijs ex/ oluc.Parentes ením adeo debent haberi dulciores,quía per alios repararí non poflunt:& cum eoslex naturz fübtraxerít;nec patrem tibi alter poteris inueníre,nec matrem. Mutato coníu/ gio nec uíctrícus pater eft, nec nouerca poteft nomé matrís ímplere.INullus igit filiorü autho; rem lucis fuz cxdat iníurijs. Nemo parentibus optet aduerfa, quí liberos fuz falutí anteponüt. Intolerabilenefaseftex illo ore proteruü audite fermonéaut illis pulfati manibus,quas amor diligit, Ocalorum ueftrorum timete fententíam,quá dominus promifit ingratis. Méretur em cxcitatís fuz fubire fupplicium,qui parentum uultus ucl toruo uifu defpexerít:& elatís oculis ποτε pietatem. Οἱ quiccp fapítis filijeo animo uidete uenerabiles facies, quo uos ipfz confpi, ciunt,& eorum labris dulcibus ofculis ínhzrete,quía eorum ofcula adhuc habetís in membris. Senibus fetuire perfacile eft,quos nemo potat,nemo nutrit fucco corporis fuí. Foueatur ítaqg parentum fenectus,& factis eorum uíciflitudo reddatur.Habet em quandam fenectus ínfan; tíam, Vídeantliberí ueftri quid faciant;uobis uícem fimilem reddituri. Imitamini ΗΠ Macha/ bzü, quí matrí morté fnadentí feruiuit,& durüímperíü eratanter agereflus cft, ne offenderet genitrice, Maluit fratrum focíarí funeribus, cg uolütatí matrís obfiftere,Ita em matrís(μασ! tís uoluntas perfecta eft:ut dco filíutn faceret martyrem,& fratrum coronis copartícipem. De; níq; obíequium fuum melíus morte probans, fuafionem fermonis matrís ímpleuit:& lucem iftam moríendo contemnens,confors martyrum factus eft;ut illa germanítas aterno collegio firmaretur.Ecce quíd praftititanimus matrí fubíectus. Deuoctus filius obediendo promotus eft;quí nolens maternam alíqualíter ledere pietatem perpetuam uítam pafTione fufcepit, qui domínum confitendo, meretur cum fratribus a dio coram angelís coronari, CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS. . Ethanc fermonis dífcrepantía/fatís arguit ab Hieronymo nó fuiffe fcríptam. Quod quídem& hínc collígí peterat,quod ín exemplaribus uaríat títulus,[n nonnullís ad Damafum ínfcrípta eft, ín alijs ad Ruftícuin epífcopum Narbonenfem, ín quíbufdam nullius habet nomen, Deínde ín alijs codícibus ha betur íntegra,ínalijs mutila, Poftremo non eft uerifimile,díuum Hiíeronymá fi de re tanta,tantum fcrí pliffetlibrum;non alícubí cítaturum fuiffe, cii multo breuíores δὲ leuíorís argumetítà frequeter cítet, DE SEPTEM GRADIBVS ECCLESIAE.; η Vfficere quidem fidei τα; arbítror conuerfationem fanctam quá habes ín Chri fto Iefuad facerdotalis ordinis dignitatéarctam tibi δὲ anguftam íntellectus uía ! in diio referare,quía praecedentibus merítís ac uirtutis infignibus,ad hocofficiutm d clcctus adeo es. Lícet ín πείς gratia Chrifti fine operibus coprobetur,& ceffan; te merito couerfatíonís acuítz,fola dei dona fructificét, Tamen quía tu pra cxterís electus a 'deo ob hoc comprobaris, 4& lcgís opaímples, δὲ cómorarís in gratía ufq; ad fupereminente Ícientiz charitatem, íntellectu dei tecatm loquente feftinanter exiftentíbus cocitationibus infi nibus: hocuís noffe quod fatus cs: Totius tibi ecdefiz: prout pracipís f: αν ems ὑ 3 octrína DE SEPTEM ORDINIBVS ECCLESIAE. docttínz ordinem&locum cuftodíens, δ quid qualiter obfernare debeas docens: fi mod ad iniuriam non reuoces nouclli exhortatorís índuftríam, ac tenon pudeat paulifper mino. rem effe dá difci: quía fepofito(ut uides)priuilegio dignitatis habes de nobís amplius quod quaras.Et id quod iam pridem ín confecratíone confecutum te effe credis reftat ut capias: ne minor inueniarís ín(πο, δρ ín müdo interim nominarís: ac fic falfi uocabulí inutilis paftor exiftas,cum hac qua ín domíno latent facramenta nefcires.INos tamen tenétes in omní difpu, tationc ratíonem:ac tecum fimpliciter fabulantes:uerum te epifcopum- animarum debere effe monftrabimus:ut factus tibi ipfe iudexhoc quod loquimur implere feftines: δὲ nobís confen; tiens, uerecádía δὲ confufione reíccta,cligas abíectus efle ín domo deí;tnagís cj habitare ín τ᾿ bernaculis peccatorü, Sicein Iefus aít: Reges gentium driantur eorum,& qui poteftaté habét, diii uocantur:xtios autem no fic fed quí maíor eft ueftrü fiat ficut mínor: δὲ quí prínceps eft fiat ficut mínifter.Quís em maíor eft;quí recübit;an quí míníftrat?In eétibus quidéq difcübit;ma ior eftiínter uos aüt nó fic fed qui míniftrat.Ego aüt in medío ueftrum fum ficut quí míniftrat, Et uos quía eftís permanétes mecum ín tentationibus meís: ego dífpono uobis ficut difpofuit mihí pater meus regnutm:ut edatis& bibatis ín menía mea ín regno meo,& fedeatis fup fedes duodecim iudicantes duodecim tribus Ifracl.Et alibi: Rectorem pofueruntte;noli extolli, fed efto tácg unus ex ipfis.Etalibi:Non ut dominerís dero,fed ut forma fis omibus,Et alibizTem; , plum dei eftis,& fpitítus dei habitatin uobís.Sí quís autem templum dei uiolauerít difperdet illum deus: Templum em dei fanctum eft, quod eftis uos, Quoníam ex ipfo,& per ipfum,&ím ipfo funt oia, ipfi oloría in fzcula: unus er deus nofter& pater diii noftri lefu Chrifti,ex quo omnía& nos ín ipfo:& unus diis Iefus Chriftus,per quem omnia,& nos per ipfum. Sed no ít omnibus eft(cientía. Caxitas enim contigit ex parte ín Ifrael:donec plenitudo gentium intra τοῦ,& ficomnís Ifrael faluus fieret.Coclufit ergo deus omnia fub peccato,ut omníum miferea; tur. Ante omnía humilitatem dilige:quia fuperbía apoftatare facit a deo:& initium omnis pec cati fuperbia eft. Deus em nofter ole ferui accipiens, humilíauit fe ufq; ad mortem,morté autem crucis. O mnes fcripturas mente percurretotum canonem ἱεσοτατορ habensante oculos . exempla fanctorum,imitare quod bonum eft,;zzmulare quod fanctum eft, Factufay tíbí Hie, tofolyma ccdleftís,deo uota reftitue, Domáü ín te& templum Solomoniszdifica, tabernaculi fabríca,& diligenti? exornare feftína, Intra fancta(anctor indeficiens lumen accende pfectío né in oibus tene,Pone cuftodíá οτί tuo δὲ oftíü circüftantielabrjs tuis.INó des ín tentatíonéani má tuá,& nó obdormietq auftoditte.Exalta uocétuá,& dic: Oís caro foenü;& οἷς οἰοτία hois tit flos fcení: Aruitfoenü δὲ flos deciditiuerbü aüt ἀπί manet ín terni. Sacerdos em diii q de ore fuo,pfert Ἐς, δὲ exquirétib? ánüciat ueritaté;aneelus deí omnipotétis cft.In oibus cau; fis ferua iufticíam.Peregrinantem,& orphanum,& uiduam,& pauperem,uel pupillum,uacuo gremio non dímittas, Ibiq; thefaurum tuum, ubi& cor tuü eft conde. Cá omnibus fratribus tuís(ficut fcripti eft)pacé habe. Concilia ímpíorü fugere dü iudicas codénerís. Sic em fcripti eft:Beatus uir qui non abijt ín confilio impiorum,& ín uía peccatorum nó ftetít, δὲ ín cathedra eftilentiz non fedít.Sed ín leoe dni fuit uolátas eius,& in lege eius meditabitur die ac nocte. Poema perfonas,diuitü notícías;falutantíum obfequía íta acciperut pauperem non contrü, ftes;nec ulli faftidíum excufationis índucas.INon recedat liber legis(ut fcríptá eft)de manu tua, fcd meditare ín eo díc acnocte.Sicem fcriptum eft: Sine offenfione eftote Iudas& eracís δὲ ecdefiz deí:ficut δὲ ego omnibus per omnía placeo;non quarens quod míhí utile eft.fed quod multis ut faluí fant Prius cg audías ne iudices quécgratq; ante probationem accufationisilla, tz,nemínem a tua comunione fufpendas:quía πό ftatím qui accufatur reus eft.fed quí conuír citur crímínofus, Nec praftandum odijs fingulorum eft: ut íanocentum fratrum dnetur íniw tía:quínimmo tímor domíní ante oculos femper eft habendus:& totá quod agit, deo& Chri, fto(είαο effe pftandü non tépori.INà practerít fieura huíus müdí,& deo magis obedire couenit &j hominib?:qui fcit prxteríta,& defuturisaftimat, Vno em fermonetotalex adimplef.Onv nc quod tibi fierí noluerisalij ne fecerís.D'omi fi fierí poteft poftpofita pfonatuz cura,officijqg tcuerentía feruü feruís efle te conuenítatqy íta Ifrael in omnibus pdocere:t χαϊς te audíüt, &ouerfatíone | ii | Qty | Dit ! te ἂχ im ví Μὰ IL Ln IM LN Ui ti M Otis m si, lini, m dt didi, τη ti; isi leni rl tins fim min D μ΄ ied Tu ἐ at hit aia £a ia in jl I T (i y (i ΠΥ nd y ju DE SEPTEM ORDINIBVS ECCLESIAE.$9 46 A conuerfatione tua magis, c fermone proficiant.Sic em fcriptum eft In fapientía ambulate ad cosqui foris(unt.Non te extollat falutatio plurímorum.Munera díuit:im ὃς obfequia te non uíncantsquía munera(ut fcríptum eft)excxcant oculos iudícum, INec plus fit apud te matrona nobilis& díues, cj profefa pauper atq; mendica: aut uidua marítali auxilio deftítuta, qualis eí qua habet uirum potentem ín fxculo uideatur. Alienum te a perfonis omníü reddendá ία’ dica: ac propter íniufticíam ín iudício pauperem non defendas: nec propter gratíam díuiti in/ decenter affiftas.Aut fi hocnon potes facere.cognitionem refpue caufarü.Sola'efto tibi lectio πε δὲ oratione contentus. Nemínem erm(ut fcriptum eft)diligit dcus, nifi eum quí cum fapiétia habitat;ac nullum Lxdic.Ifta fi fecerís,deo utilis ín omnibus comprobatus perfectum facerdo; tium ín teretentabis.Expelle de templo Chrifti,oues& boues&columbas uendentes:& num mularíorum euerte menfas:quia domus patrís noftri domus negocíatíonis effe non debet, fed erationis,Et quod iudicio dei proijcitur,defyderari propter damnationis fententiam nó opor/ tet;nereprobi ínneníamur ín Chrifto.Siccg fiet ut in ucrítate confiftens feptiformis ecdefiz fa cramentum nofle mereatísquod ín omnípotentía dei aum fua ueneratione confiftit: id eft, im patre& in filio,& ín fiim fancto,in archangelis, in angelis, in fapientia, in hominibus. Quz omníafi diligenter afpicías, totius in hís difpofitionibus σα εἴτε catholicz fundatméa coeno; (ces.Et per hos gradus.fi uniuerfa obferuaueris qua fcripta(unt, deus erít ín memoría tua,& ca ín domum tuam reüerterís. De prímo gradu ecdefize quí foffaríorutn ordo eft, Riímus igitur in dericis foffariorum ordo eft:qui ín fimilitudínem T obiz fancti fepe^ lire mortuos admmonentur:ut exhibentes uifibilium rerum curam, ad inuifibilium fer. . Β füinent& refurrectionem carnis credentes ín drio,totum quod faciunt, deo fe praftare, no mortuís cognofcant. Tales ergo foffaríos e(Te ecdefiz: conuenit;qualis Tobias ppheta fuit: eius fidei,eius fanétitatis,cíus fcientize atqp uírtutis.Non ergo putes paruum εἴς officium foffa riord: aut ficut cacteri facerdotes in famulis dei defpicias farramentum, ac plus diuerforum fer; uis deferas uel amicis cj Chrifti ín templo cum preces fundis.cuius membra ueneraris,cum om nibus participare te conuenicnon folum in altari fed δὲ domi,cum omnibus effe conuiuá atqs ínter domefticos parietes fimpliciter refidere. Síamas Tobia ppherá,& fi eius imitarís exem pli.fi imples quod fcriptá eft: Qui iie prophetá ín noie pphetz,mercedé pphetz accipietz caue ne huic officio per fuperbia tuá aliqua írrogetur iniuria, quá laicus quí minor eft Tobía non merctur. T e erm ίτα de dei membris oportet habere iudicium,ut íntellieas ecdefiz facramé tum Religionis em δὲ fanctitatis eft, quod epifcopus αἰοοτίς,ηὅ Romani cofulatus aut iuris. Sí hocuis die quod factus esferua ordinem tuü,locqg cuftodi.Defer prophetas;ut propheta fer; uíat tibi. Dilige myftería ἀεί, ας ameris a Chrifto.INoli aliquécótríftare illiciteaaut íniufto odio qpfequatis: quía ficut tu Chrifti es, fic& illi Chrifti funt:& nemo potés eft in hoc fxculo,q alí^ quem feruorá fuorum uelit ab alijs coculcari, Tuipfe quoq; fi libenter acipías quod dicturus fum, cáctorü famulis propter eos quibus feruiunt,honorem defers: atq; unumquemg; prout potens eft eius dris uenerarís.Díc mihi quefo,quís maior eft Chrifto« aut cui tantum debes, quí pro tefaneuiné fuü fudit.& quí το ecclefia: fuz prpofuít& qui te honorauit ín cunctis,qui omníd tibi diuínorü facramenta cóceffit? INüquít meretur dris deus tuus, ut cum hac ρταίί. . tctit,p pre bonitaté δὲ miferícordíá fuam,cóferuos tuos deprimas:deroges Chrifto:ac nullum tifite folum putesad diim pertinere: tibi tantum exiftímes reuerentiam deferendam: acfa mulos Chriftíín coferuatíone tibi creditos,non ín minifterio ut liberos habeas fed ut feruos irt düatione poffideaszHizc em pracxterís deus damnat,& nihil grauius fert, cp ut cum fcías ho/ minibus dcferendü, deo ipfe non dcferas:cum feruü principis atq; ei? militiz deputatá profe/ qui&laceffere non audeas,cos quí uerí dei ferui funt,& uero Chrifti charactere cenfití;ac p ba^ ρα ΗΝ liberi,& per clericatus officium επίεαπεος, abíectione putes,& ignominia de putandos:ut plus interdí apud cofcientíá tuá.fi ín(uríam non facíat noftra correptío, feruís dg derícis parcas:& in his aliqué uernaculi diligas: illos uelut alienos defpicias, δὲ malis mundo placere ᾧ Chrifto.Pro fide, pro religione, pro propofito fanctitatis deferre interdum dei cus Bend, 4. eruo 4 P DE SEPTEM ORDINIBVS ECCLESIAE.| "C fetuo cogitur: δὲ ad ignomíniam non ferendam;uilis iudicatur ín mundo, qui fummusin coe,! μ' loeft.Recte hzc repudías ,recte ifta non feruas.fi epifcopus effe on uis. fi celorum regna con m zemnís, fi nullum cum deo capías habere confortium. Certe fi electum tea deo oratularís:fi μῇ factum tepaftorem erceis.fi te creatum facerdoté dericis recoenofcís,laborare debebis netibi 12 tua membra difpliceantne íd quod Chrifti eft reprobetur. Síc enim(ait Apoftolus)nunquid gy poteft caput pedibus dicere: non defydero opera ueftra? Vnum enim corpus& multa funt| p membra.5í tu caput es;pedum tibi officía neceffaría funt: pertíneread honorem tuum atq; ad n fubftantíam corporalem pedes ipfecoenofcis:fine his(ut ipfe nofti)ambulare non potes.Hi te T. fuftinent, hí totum corpus promouent, hí dirigunt caputhi prímum te effe faciüt.Perditis his, py cotemherís a cunctis fidelibus: ac tibi ipfe odibilis factus. amaram uitatn ín feculo retentabis. I Defecundo gradu ecdefix qui oftíaríorum ordo eft; Γ΄ Ecundus oftíaríorum locus eft;qui daues regni celorum tenent, qua patriarchis dantur,|i quoníá przfunt portís Hierufalé: atqy ínter boná δὲ malum habentes iudicium,aperiát I quod nemo daudít,& daudunt quod nemo aperít.Iam híc confyderare te conuenít,qux ἐμ circa oftíaríos ἀεί debet effe diligentía, quanta his mebris atqy officíjs reuetétía pet te deferen;| i da fit.Intraretemplumhnifi per hos non potes.Hi eim funt ordinati peruices fuas;utoia quazim| inr tus funt extraqy cuftodíant; atq; perfecti ín omnibus fideles recipiant, refpuant infideles.— Γ De tertío gradu ecclefíz quilectorum ordo eft.' ἡ Ζ Ertíus lectorum ordo cft;qui deo Chrifto δὲ prophetis datur fecindum quod faiptü αἱ eft:Exalta uocem tuam,& díciO mnis caro foenum,& omnís gloría homínis, ficut flos I fcenízaruit foenum δὲ flos decídit,serbum atitem drii manet ín aeternum. Deniíg dor ϱ ur D minusnofter legens ín templo; formam lectorís aflumpfit. Hi funt ergo lectores, qui cantant Γ canticü Moyfi δὲ agní:hi funt quí fequütur immaculatü agnum quoainqy íerít;qui ci mulieri“110 bus fe non coínquinauerant,uírgínesením funt. Horum numeruseft angelorum:& nomen. Ὁ ds angeli conueníenter facerdotí adaptatur,quí ufqy adeo a quales tibi funt per hac officia fant| dm tatis, ficut fcriptum legís: Sacerdos quí de ore fuo profert iufticiam,& exquirentibus annunci| idi at ΟΡΙΟ! otinipotentis dei eft.- ERE i . equarto gradu ecclefiz,qui fubdíaconorutn ordo eft, da d.'πᾷ Vartus ecdefiafticz difpofitionis(η fubdiacono eft ordo,qui in Efdra Nathinnei apr li pellátur,in hüilitate diio feruientes. Propter hoc ín euágelío Iohánis Iefus ad Natha m naclaít: Ecce uere Ifraelita,in q dolus nó eft. Cui ref; τὰ Nathanaeldixitzmagiftet—— ας ᾿ς unde me nofticEt ait Iefus:Aricg Philipp? te uocaret;cí effes fub ficu noui te.Qd' hi ppterea fcríptü efbut tu ei?locü difpofitionéq; cognofcas.Proptetea diis nofter formam ferui lir acipiéshumilíauit fc ufaad mortem,morté auté crucis, Propter quod femper genu flexo ora/ m reraandamur.O mnís em quí fe humiliat exaltabitur,& q fe exaltat humilíabitur;Propter hoc Aegyptus cópetentibus plagis percutitur a drio. Flac dics profectioís ex Aegypto, pafcha dii iin nücupatur,ut quia pafcha noftrum immolatus eft Chriftus, plenítudiné totíus myfterij atq m facramentí, ín rerum officijs recognofcas, nec per arrogantiam non ferendam, defpicías eos ὗ| quíaut oblationes ín templo dei fufcipiüt, aut fecretorum omniíü teftes participes etíam paflio n num funt&c.Hi enim prími defydería noftra fufcipiunt hi probant in nobís optimas uolun; disi tates hi repudiant malashí ut a deo fufcipiamur affiftunt:quorum tibi ficut uifibiliter minifte ln ría adcíle cognofcis: íta etíam inuifibiliter pacem& concordiam utilem effe perpende;ne confu" cere corpus Chrifti ac fanguinem ultra non. poffis,fi uenturus ad altaríum dei ecdefix i metnbra neelexerís. ο... s ι m Dequínto gradu ecclefíz, quí leuítarum feu díaconorum ordo eft. ua Ἡ| . Vintus ín diaconibus ordo facramenti eft:quorum fors deus cít, quí recedere de ter ni plo domíni die acnocte prohibentur, quí columna δὲ fundamentum ueritatis funt, ἴῃ 27 quí ecdeíias dei fuftinent, qui altare Chrifti funt, ín quo conficiuntur facramenta, 5 - ín quo. offertur oblatio. Qus ergo ín templo dei(ut ipfe nofti) uenerabilíus alta A T &i effe poteft 5 quis non ἔς δα menfam.domíni aceffurus humilietz Et.hí funt(quos ín A i: Apocalypi i : aal. ty i LM ἐμ δὲ Ξ Wn Lei Ott bie AM di qui tii 37 Mis tim as ΗΗ der sul wii ΠΠ poet sd ! ni d DE SEPTEM ORDINIBVS ECCLESIAE.«ο. 4.7 Δ Apocalypfilegimus)feptem angeli ecdefiarum:hi funt feptem candelabra aurea: hí-oces to^ pítruorii: hi ín fimilitudíne Noe facramentorum íufticiac praecones, nó habétes ín fe maculam aut rugam«ατα; ín candorem lucis effecti, ín omni Ifrael deum ualent profpicere, purí menti; bus animabus candídi, uirtutum operatione prdari, humilitate przditi, quieti, hutniles ,. euangclícantes pacem,annunciantes bona: diffenfiones, δὲ ríxas δὲ fcandala refecantes, foli deo colloquentes, ín templo nihil de mundo penitus cogitantes, dícentes patrí& matrinon nouimus uos, δὲ filios fuos non agnofcentcs.Denig;& Leui(ut fcriptü legimus)facerdotalis tribus eft,& caput omníü facerdotü fine hoc facerdos nomé nó habet;ortü no habet, offici no habet,hic mínifter dei dicit:quia fcripta eft: Quís. maioreftqui miniftratan οί tníniftratz Et ficat ín facerdote confecratío:íta in míniftro eft facramenti difpenfatio. Illi orare, huic pfallere mandatur.Ille oblata fanctificat/hic fanctificata difpenfat.Ipfis etíà facerdotibus propter prae fumptionénon licet de menfa diii tollere calicem,nifi εἰς traditus fuerit a díacono:ut praceden, temínífterío fanctitatis/humilíatus paulifper poft confecratione,dá miniftro reuerentiam ex hibet, quantam minífterio dei debeat reco gnofcat:ita em deusnofter omnipotens uníuerfa dá fpofuit: ut q maioré fe effe crediderit, minor fit:& q uideref mínor,maior exifteret,.Deníqy ds hocuetü fit;ipfe perpende.Leuita: inferunt oblationes ín altari. Leuita: coponunt menfam diii, - Leuitz cumfacerdotibus;dum facramenta benedicütur affiftunt, Leuitze ante facerdotes orát, utfi.díftinctío locorum creditur ín mundo, etíam in altari dei uideant fibi epifcopi fi fuperbi funt díaconos anteponí. Sí humilitatem diligunt, maioresfeeffe ín eo quod funt humiles co^ gnofcant. unc deínde ut autes habeamus ad drim, diaconus acdamat.ipfe prxdicat;ipfe hor tatur,ipfe cómonet aftantibus facerdotibus ne leuiter hanc uoce qux loquit hzec,& pacéánun/ tíatant negligenter a(picíasaut coritemnendam putes. Sufficit huic ordíni tátü per diim fuit^ fe coceffum:ut nó folus facerdos ín téplo totá agere& implere uideatur.Eeet officio díaconi fa/ cerdos ficat& diacon?facerdotísnec diues fine paupere;tec pauper fine diuite effe poteft.Poft tofecration£ern omnii facramétorá,poft orationes poft recitationes nomínü, poft οἵα myfte. ría deitatis, pfectio rurfus leuitis ín altarí datur:diaconus(ut fuperius díxi)calicem tradit, teftis paflionís,teftis difpenfationis,teftis humilitatis, ne elatus in fuperbíam ἐς quí obtulit.nihil fpe randum fibi a díacono recoenofcat.Ideo leuita ín cofecratione perfe&us eft;necultra iam ficut laicus benedicitur,quía perfectam ín fe habere iubetur 4Π| fanctitatem.Deniq; ex omnibus trí bubus ín Iefu naue libro, Leuítz ciuitates accipitit:ut tuintelligas nullum effe hominü genus, nullam terram,nullumlocum,nullam gentem:quz non huic propter drim feruire íubeatur.De leuitis autem decímas decimarum accipiunt facerdotes, nec dare ipfis, fed accipere mandátur. lNuncautem ex quo in ecdefíjs ficut ín Romano ímperío creuít auarícia, períjtlex de facerdo.te& uifio de ppheta.Singuli quíq; pro potétía epifcopalis nominis,qua fibijpfi illicite abfqs ec defia uendícauerunt, totum quod leuitará eft ín ufus fuos redíeunt:nechoc fibí quod. fcripti eft uendicant fed cundis auferunt uniuerfa. Mendicat ínfelix dericus in plateis, δὲ cíuilí opere mancipatus, publícam a quolibet depofcit alimoníá:& quidem ex eo defpicitur a cunctis facet dotale officium:dum mifericordía defolatus,iufte putatur ad hancignominiá deueniffe, Εσος in fede prefbyter,in altari leuíta,ín fecretario fubdiaconus,in lectione lector, δὲ in templo oftía rius, in fepultura foffaríus, moriuntur fame, quíalios fepelire mandantur: pofcunt miferícor^ díam, quí mifercri alijs fant pracepti. Ec dum ifta fiunt, facerdos qui hoc nó fecerit codemna£; Solus íncubat díuitis folus mínifterío utítur,folus uniuerfa fibi uendicat, folus partes inuadit alienas.folus occídit uníuerfos.Nam fi fecundá díuínos libros omía faceremus,nec deeffe qe G nifibiliter poterat cüctís,& fola ín Chrifti ecdefia fanctítas abüdaret. Hinc;ppter facerdotiz auariciam odía confureunt)híncepifcopi acufantur a derícís)hinc principum lites, hínc defola tionum caufz,hinc orígo crímínis.Etenim fi unufquifq;ita hunc mundum uifibiliter poffide^ re mandatur,ut fua tantur. poffeffione contentus fit, acres non ínuadat alienas, non agrum pauperí tollat;non uíneam,non fubiectorum aliquod,non famulos, non fructus: quáto macís qui eccefiz: dei przceft, debet íta ín oibus feruare íufticia;ut fibi hoc tantü uendicet qd' fui iurís Filesognofcit: Miena non coringar, aliena non rapiat aqualem fe queris facias fiue finehis P|: ín ecclefia * DE SEPTEM ORDINIBVS ECCLESIAE. ín ecdefía non fuitíta δὲ fine his ín ecdefiz minifteri difpenfatione non uiuat. Cette(ut ipfe no fti)quí uífibiliter ín hoc mundo íus inuadit alienum, accufatura paupere, damnatura íudíce: Tra δὲ ínecdefía dei cum unufquifq ftipendía fua perdit:damat ad deum,exauditura Chrifto, nec differtur ín hac parte ultionis fententía,fi non redduntur uníuerfá.Moderatio em dei.pre; ces ac folum noftrum redítum quxtít, ac nos quxtit fua bonitate faluari. Sed fi non conuerti; muri duri corde fumus, fi ín peccatís ufq; ad mortem illicite perduramus: Affidue peccanti (ficut fcriptum eft)deus non miferetur. n Defexto gradu ecdefiz qui facerdotum ordo eff, rr Extus feniorum ordo eft, qui facerdotibus datur, qui prefbyteti dicuntur, qui prafunt ecdefix deí,& Chrifti facramenta conficiunt, Ηί autem ín benedictione cum epifcopis cofortes mínifteríorü fic. INulla in cofidédo corpe Chrifti ac fanguine ínter eos δὲ epifco pos credéda diftantía eft: euchariftía am pride p pfbyterosbenedictam(fi ufus exegerít)epi fcopi accípere debent;acfe Chrífto;ac plenítudíni eius cómunícare cognofcere. Nam fi quísad íniuríam reuocet, aut putet fe accipere nó debere euchariftiam quá prefbyter benedixit: is pro; fecto peruerfus eft,credens dfim duo corpora habuifTe: unum maíus,& unis mínus. Maius qd epifcopus cóficitquod prefbyter mínus. Hic Chrift díuidit εἰφ facit iniuríam.Ergo inter ba. ptifmum& baptifmá poteft effe diftantía, ut fanctior iudicetur, qué bapticauit epifcopus,qg ἐς quéleuíta: ficut ín actibus apoftolorum,legis Eunuchum a Philippo díacono bapticatá fuif fet fcriptá ef:Ecce aqua;quís phíbet me bapticari?Et illeait:níhil fi credis. Fídes em eft quz fact mundi&:& quía non eft dantis fed accipientis:ita credendü eft ín omni animabaptifmum effe perfectü,&in omní facerdote corpus Chrifti effe perfectü. Quí n6 comunicat euchatiftix pfbyterorü nó cómunicat Chrifto: neceuchariftiá ipfe benedicít,ga ín eo ín quo íudicat;condé naturatq ín fimilítudiné Ια ἀκ traditorís tradens drim, nullo cogente ipfe fibi infert manusac fufpendio petít.quia fuperbia peccatín deü.INec ego dico prafentibus epifcopis atqy aftanti/ bus altarí prefbyteros poffe facramenta conficere.Sed fi forte ufus exegerit;ut uenientes ad ec defiam facerdotes eifdem horis quibus aut oblatio parata non fit;aut non poffit offerri, nó de bere epifcopü repudiare euchariftía prefbyterorüifi ponatur ín altarí,quá accípi oportet pptet Chríftü,quoníá corp? Chrifti eft:ficut em feriptü eft: Vos em eftis corpus Chrifti& mébra ex parte. Charitas er cooperit multitudine peccatorü:Fides fpes,charitas,tría hxc, maior his eft charítas, Charitas patíens efb benigna eftnon xmulatur, non inflatur,no perperá agít:omnía credít,omnía fuftinet: charítas nundg excidit. Et quía fcriptum eft: Prefbyteri duplici honore honotentur,maxíme qui laborant ín uerbo drií:predicare eos decet, utile eft benedicere, com ruum confirmare,conuenit reddere cómuníonem,neceffe eft uifitare infirmos,orare pro ínua idis.atq; omnía dei facramenta coplere.prafertím cum ín oriente cam confüetudínem& ín Il/ lyríco,& ἐπ Italia.atq; in Africa omnibus ín locis.téporibus apoftolorü fuiffe manifeftá fit.Ac fola propter authorítaté fummo facerdoti derícorum ordínatío,& uirginum confecratío tefer uata fit,cá bafilícx altaris δὲ chrifimatis dedicatíóe ucl fatiffactióe;ne a multís difciplina ecdeftz uendícata,concordiá facerdotum folueret.fcandala generaret. Propter hoc δὲ nuper ορίξοορα’ lis electio ad metropolítanum remiffa cft: δὲ cum huic fumma datur poteftas, alíjs adimitur hac facultas:& incipiét etí fummi facerdotes pati, nó ex ure, fed ex neceffitate alíii facerdot& INemo hínc epifcopor: ínuidía díabolicz tétatíonis inflatus írafcaf in τρί, ἢ píbyterí interd exhortent plxbé fi ín ecdefijs prxdicent.fi plxbibus(ut fcriptá icédu ueliT abnuét mi/ hí ifta ficdícam, qui non uult prefbyteros facere qux iubentur a deo, dícat,quís maior eft Chri fto? aut quíd corpori eíus, aut fanguíníi poterit anteponi? Sí prefbyter Chriftü confecrat, aim ín altario ἀεί facramenta benedicit:benedicere populo non debet,qui Chriftum ctíam meruit confecrare? Virgines etíam dei licet Apoftolus dicat: De uírginibus praceptum domíni non habeo: tamen hoc ratione faciente, fi ufus exegerít;per cum benedici, fi neceffe eftma nifetum eft: quia María mater domini Chrifti foror eftuirginü,& euchariftia Chrifti eft cor pus,& minor María cp dris: Tamen credendum eft fummi facerdotis iudicio δὲ hoc fadendü qd íufferítcírca laicos δὲ mulieres, Iubentib? uobis iniuftiflime facerdotibus no recte petty a j t ter act lits πῇ r iti Ai i MUN y fts ley ll Til, Eig) ty; bei sedg " ni ΠῚ ἔτη ἔν enit pott Mondo frais ipm pir wind femi μὰ ΠΝ μι! αἱ μι! ἡ nt ni μ " y μ' u ῇ Δ DE SEPTEM ORDINIBVS ECCLESIAE.-$0. 4.8 e τοῦ dei; benedictionis perdit officium, amittit língua opus, non habet confidentiam predi candí:truncatus eft omní parte uirtutum, folum prefbyterí nomen habet, plenitud nem ac . perfectionem, qu confecratíoni eius competítnon retentat. Quis hic rogo o facerdotes ho; - notuefter eft, ut damna gregibus ínferatis? quoniá cam paftoribus per potentíam ueftrá au .ftur deo digna diligentia, contagiü quoddà δὲ calamitas crefcit in σφας deo noftro,no patrímonij fuí damna conquírítís,dum(ΟἹ uultis ín ccdefijs potentarí.Deniqs δὲ chrifimatis ea tatio eft, atq híc ordo legitimus confecrandi: baptigatü domínü& ín fimilitudine columba in fpecie chrifmatisa patre unctum fuiffe manifeftum efbac plenitudo facramentí,corpus eíus &fanguis oftenfus.Qua cü offerre licet etíam reliqua, quac ín eo funt confecrare, quía ín ΟΠ, fto omís plenitudo diuinitatis corporaliter habitat.Prefbytcri ergo(Íi necefTe eft)poflünt chrif ma coüficere,quía in d eius chrifma eft. Siquidem hxcregula etíam nuncferuatura ρίαν rimis.atqp ín ecdefrjs multis fic ifta faciunt:tamen mez hoc fcito effe fentétíonullí epifcopo fü; pet hocíniuríam efTe faciendam,nec legema me opponendam efle εἰ quilex eftprefbyteri.Ab Ánitío(ut legímus)negociorum iudices effe mandati funt prefbyteri íntereffe facerdotum confilio, Quoniam& ipfi prefbyteri(ut legimus)epifcopi nuncupátur fccidü quod faíptum eft ad Titum: Huíus rei gratía reliqui te Cretzz: ut ea quac defünt corrígas, δὲ conftítuas per ciuitates ge pond ego tibídifpofui&c, Vides i prefbyterá epifcopü dici,& apoftoliPauli effe fententiam?Etalibi ad Tímotheum de ecdefiz ordine: O portet epifcopum írrepre/ henfibilé effe&c. Vides ereo híc prefbyterí, no fietí mentioné fed hunceffe locá qué epifcopa/ τῇ uocat? Et alibi ad Tímotheü epifcopü:Przcipe hzc δὲ docesnemo adolefcétíá cuá conténat, fed forma efto fideliü in fermone,;in couerfatice,in charitate;in fide,in caftítate&c.Intelliois er, ΄: LEA ΄ ΄ Li, L4:- o» go ín prefbytero fummam facerdotij collocarízEt alibi ad maiores natu:Quií uos pofuit epifco posregere ecdefiam fuam Philippis, Certe una Macedonix ciuitas eft.Et οὖ ibi Paulus epifco/ | pis& diaconibus fcripfit: quid nifi eos qui pracfunt prefbyteri; epifcopos uocat?Deníq;& apo ftolus Iohánes epifcopus fcribít:Senior electz domina quam diligo ín ueritate.Nam prefby; ter tatis eft nomen,epiícopus dignitatis.Salomon quoq; aít: Preíbytero humilia animá tuá, Sed oderunt hoc facerdotes fuperbi.ín prefbyteris nomen,qui nolunt efle hoc quod Chriftus, quí difcipulorum pedes lauitqui baptigatus eft a Iohanne,lícet baptícandum fe Iohánes a do/ míno prodamaret. Propterea hax fcribo, ut fi prateríti temporis error nó poteft iam reuocari, uelad prafens ín ecdefijs feruetur humilitas.ut przfbyteri hoc ín ecclefijs fuis faciát qd Romz, fiue quodín oriente,quod ín Italía,quod ín Creta quod in Cypro,quod ín Afríca,quod in id ríco,quod ín Hifpania.quod ín Británia,quod etíam ex parte per Gallíasquod ín omnibuslo εἷς ubí humilítas perfeuerat: quod ín ccelis eft,quod maíus eft,ubi fcdes eorum legis effe difpo fitas,at terrena contemnas,ut níhil tibi de mundi íftíus conuerfatione prafumas, Refpice Hie; rufalem matrem omniü fanctorü,ornatam patríarchís,prophetísapoftolis&angelís deí:ípfi? ᾿ confuetudíné fequere;ipfius facramenta cuftodi.Nihil tibi fit cómune cutn caeterís quí errorem fuü illicita przfumptione defendunt δὲ cófuctudínis dicunt effe quod uoti eft. INam fi aliquis noftrü prateríti téporís confuctudíné poffit agnofcerezpbarem tibi hocquod loquorab ínitío femper cum apoftoli pradicarent ín ecdefijs fuiffe feruatü:& poftmodü odio fingulorü uitia taaliqua;aliqua pfumpta.Sed nemo damnandus eft,nemo íudicandus,ímo omes in manfue/ tudíne δὲ charítate fpiritus amplectédi:ut dà nobífcá bonitatís Chrifti fundaméta cognofcüt, adadificiü dei fpontanea uoluntate cóueníant, ut ín culmine tépli, nobifcà manere mereátur, Defeptímo& przcípuo gradu ecclefiz,quí ordo epifcopalis feu epífcoporum eft. Eptímus autem ín hís difpofitionibus epifcopalis ordo eft;& qui primus δὲ perfectus itt cunctis cft:quí omnipotentízedeí,& in Chrifto donatur.ex quo proceffus omníum glo tíarü& plenitudo eft uírtutü,ex quo οἵα,[η quo oria. Ipfe em ordinat facerdotes.iple le uítasipfefubdiaconos,ipfe lectores, ipfe oftiarios,ipfe foffarios, ipfe arundinem tenens meti/ tur Hierufaletn, ipfe fabricze dei praeft, ipfe quod unufquifq; facere debet oftendítipfe dam; nat; ipfe recipit, ipfelíeat, ipfe ligata foluit, ipfe daues regni coelorum habet, ipfethronum dei referat& daudit fupra fe nihil habens.Si humilis& bonus Πρ perfectus, ut fcri pane ote DE SEPTEM ORDINIBVS ECCLESIAE. C, Eftote perfcctificut& pater uefter perfectus eft: fi obferuat omnia, fi hofpitalis,fi fite.crij. míne, fi habens teftimonium bonum, fi unius mulierís uir eft:íd eft, fua tantam carne con tentus, alieni corporis illecebras non requirat: filios habens fubdítos ín caftítate δὲ fobrie; tate: quía peccare ín operibus non debet, qui ín electione perfectus eft. Huius facerdotalis ucftís,cft perfecta dei οἰοτία. Ad huncpertínet chrífma,quía ipfe Chriftus Chriftianorum eft id eft fanctus fanctorum δὲ epifcopus anímarum, fecundum quod fcriptum eft:INolíte tangere: Chriftos meos,& in pphetis meís,nolíte malienari.Huíc fuma a cunctis derícis atq; ab omi populo deferenda reuerentia eft:quía nó dicit figmentü οἱ qui fe finxit: Vt quid me finxifti fic? Autnon habet poteftatem fieulus luti,ex eadem maffa facere, aliud quidem uas ín honorem; aliud ín contumeliam?Hluic non cogitare de craftíno,pro perfectione mandatur. Hic deuefti mento δὲ uíctu follicitus effe prohibetur.Hic per omniía fimilis deo eft, fi nó recedat a. Chrifto; fecandum quod fcriptum eft: Tu es facerdos ín ternum, fecundum ordinem Melchifedec; Hicín carne ambulás,non fecandum carnem militat. Hic non uulteffe nifi cá Iefu.Hicnemíné damnat: híc pfi etíam Iudae, ciens eum talem effe in paffione, pacificus eft. Hicofculum ei dat a quo tradédus eft. Hic pro cunctis patit. Hicfaluatuniuerfos.| De hocofficioamplius difputare nihil poffum,quoniam quod ín derícis confecratum effe prxdidiciftiepifcopum folà habere manifeftum eft:In illis efle partes δὲ membra uírtutum,ín epifcopo plenitudinem díui^ nítatis habítare corporaliter. Άταρ ίτα efbut ín epifcopís dominum, in prxfbyteris apoftolos, quí& ipfi funt,recoenofcas. Sed quía fcriptum eft: No uos me eleoiftis.fed cgo clegi uos:fum, debet,. inus facerdos qui eleeít dicitur,qui uero electi funt.facerdotes. Omnem ein fuá poteftaté deus| lum diícipulis fais dedit:& Moyfen deum dici uoluít Pharaonis. Atq; ipfe homo Iefus Chriftus wi maior in co quod ín carne apparuit fuit.Et hoceft myfterium ecdefiz,quod Efdras defcripfit; m quod ín quíng; gradib? collocat fenfus noftrí capitis tenet. Νᾶς uifuí epifcopat?& prafbyte ins D|. ria dátur, fccandi quod fcriptá eft: Speculatorem te ροίαί domui Ifrael. Leuitz odotatuí,quía| ub ipfi facerdotibus iuncti, columna δὲ fundamentum ueritatis funtiipfi fpiritus forma,purís mé;| ni tibusodor uitz ín uitá funt,& per manus eorum odor facrificij afcendit ín confpectu dei. ἵνα; ftti thínnei audítui, ut audiát uníuerfi diuinis uerbís ac praceptis facerdotum& officijs leuitarume.| yat Sactí cantores fermoni,quod eft línguz. Oftíarf fiue foffarij orís.ficut fcriptum eft: Ponedo^ ἴω mínecuftodíam οτί meo, oftium circüftátix labijs meis, Ex uerbís er noftris iuftificabimut,. m & ex uerbis noftris condemnabimur, ín ore cii hominis uita δὲ mors: ideo ín foffaríjs fpiritus qi prophetarum prophetis fubiectus eft:ín oftíarijs doctores,in lectoribus prophetz, ín fubdía:| conísancelí,ín diaconibus archangeli ín prafbyteris apoftolí;in epifcopis deus.Deniq;(αἱρεῖ ὧν eft.prímo apoftolos fecundo prophetas;tertío doctores:Et ideo de epifcopo ufq; ad díaconát hy fpiritus difpofitio eft.De fubdiaconib? ufq; ad oftíaríos aníma,in foffarijs corporis. Sícq; has pix omncs difpofitiones in ecdefia Chriftiquafi unum hominem deo feruientem efle cognofce fe od cundum quod fcriptum eft: Vos eftís templum deí,& fpiritus dei habitat in uobis.Si quis tem ria plum dei uiolauetít,difperdet illum deus. lemplum em dei fanctum eft,quod cftísuos. Prxdi tsd caautem uerbum dei cunctísut fcriptum eft:Exhortare omnes,diuitibus huius fxculi prxdpe tc non fuperbe fapere, neq fperare in incerto díuítiarum, fed díuites effe in operibus bonis: ne/ T. tno adolcfcentíam tuam contemnat:non recedat liber legís de manu tua, fed meditaberis díe tr acnocte ín co.Ànte ofnía caram habe pauperum,quía propter nos Chriftus pauper factuseft(hr cum effet díues:xut ínopia illius dítaremur.Profeffas& eas qux uere uidux funt, requireegenti Ἢ bus necefTaría fubminiftra: nec ín ΄αοζβ peregrinatíonís nomen horrefcas, Quoníam δά. qui fumus ín carne,pereerínamura domíno.Tuniores autem uíduas deuita.Cum enim luxuríatz t fuerint, ín Chrifto nubere uolunt. Vxorí tu propter antiquam cofuetudínem ac periculum fa Ἢ cerdotíj;non des anímatm tuam ín poteftatem:neforte ín fimilitudinem Adz ín paradifo po!' Di fitus confundarísatq; acceptam legem fi peccauerís perdas:ac nuditatis tux confcíus, confufio/"| nem mentis excipias,& locum confecrationis amittas. Amanda quidem uxor cftfed ficut ec- ἴῃ defía;aut templum deí: orandum cum ea/legendum, abftínédum communicádum ín altarío, Ἢ non ín opere:pitítunon carne uíuendum. Veneraríautem& te propter coniunctionem legis ἥν ΡΕ SEPTEM ORDINIBVS ECCLESIAE.$o. 4.9 Mt Δ débetnó défyderare ppier erede deines NES tibi ufum coníugijinterdictü—. m ες perpendiscum te epiícopum efTe cognofcis. Ha ere fe& il aexhoc Chrift gaudeat not " à maritum, effc cam deo, non habitare cum coníuge: poffidere intra domeftícos paríetcs;uerma » d culá fanctitaté:exultet ín diio, gratías agat deo quod de corruptione liberata eft:tibi quoq; de Ad bítrixfitquod ad hocofficium uolafti, qua cofentiente electus esa diio, qd'príus de omnibus ity: cum tuis ut decuit tranfegifti, cs epifcopatü rogatus acciperes,& feparatus a coniuge ín ecdefia Sida permaneres, Certus aute fum exemplo bona uit tuz οὓς hac efle facturos,utiín adolefcentía rini" credentes deo,dum contemnunt terrena;diuina perapiant,& emendati ín omnibus diio οὔίς; Sig, cientur:ut doctores plabium facti poft emendatíoné fuí predícent uniuerfis,& falusemnium un nuncupentur. Sxculates autem uiros ad mínifteriü non aflumas ecdefi:fic em legis: Manus it Qd temere nemini(mpofueris. Et ítera:Hi prímü coprobentur,& fic míniflrent fine crímíine cofti: i tuti, Sunteim multi qui fequentes uota populorü.difciplinam ecdefiz: no obferuant;ac fine ex m perimento bonx uítz,eligunt non conuerfos.Ata; ut cofuetudiínem reprehendam:peccantes iih, nobilitatem potius, cj mores optímos benedicunt:& ante regni cocleftis gubernacula tradunt; Rn ᾧ deterrena conueríatione fecuri fint, quafi uero deo deficiat facerdotes,aut clericatus offici meg poffit implerequi necdum caftus didicit effe abftinendo. Taceo de reliquis uitae documentis, ilm od íienorat libros,quod cofuetudiné nefcít:& príus doctor gentíum dicitur ucl mínifter, Gg Td dicat aliquid imperítusalieno iudicio OR d uíuens, non dei, fed cuiufcáqy facit ín omini/ dina busuoluntatetn. Dum eri ínftruenti fe obedientia debet, cedit ad tempus,& inuitus difcipu xdi li nomen accipit ín magiftro,minorgy fit mínimo, Cócurrunt ad ccdefia populí;a facerdote no» dis(n uo aliquid audituri quod zdificet cunctos quod faluet uniuerfos, δὲ ultra folitum morem forte rs di híhil dicitur.ceras nectít, pagínas ignotas cunctis uerfatín pectore:δζ delicta omnía recogno^ gis fcens.fola impudentia utitur excufantíss& hoc ipfum quod rogatur irafcítur. Quale tunc etít dti quefo epifcope iudicium tuum,cum interrogatus níhil dixerís:ac mulieres laicof. q fciétia: agni^ ms. tioniuitz, intrare ecdefiam recognouerís ς Sacramentorum uero hzc ratio eft: atq híc ordo mi, P omnium nafcentium,qui ín carne defcendimus:ut quí uenientes ín mundü uenundamur fub q stir pecato,;idolis feruientes primitus nuncupemur.Quís eia quo fi uperatur,cíus feruus adijcit: dd]. Keiusoperi mancipaturpraftat officium, cuius defyderium geftat ín fenfu: praualente ením παν fgnorantía,regnat auarícía,qua radix omníü malorü eft,& inquífitio idolorà:& hoc eft malá lis quod difficile fuperatur,qui non aut habendi uoluntate;aut paupertatis tímore teneatur.Sed indi quia primitus in exhortatione pphetía fermo pdícandus eftneceffe eft,ut ín illis un?deus aui díus&loquat δὲ nomínet fecundü qd'fcriptá eft: Diis deus tuus unus eft. Hi funt quos cate; is chumínos nomínamus, δὲ fubíacétes caftígationi,& libera. ad Chriftum habétes arbítrii:quia i dá ool principium fanctitatis eft drim Iefum Chrift dei filiut cofiterí,fecandum quod fcriptum eft ἢ oni Corde credítur ad íuftícíam:ore autem cófeffio fit ad falutem. Secundus confitentíü locus cft;'r] m qui ad dei eratiam feftinantes.alíquid amplius cj fuerint efTe defyderant.Qui ídeo competen" " tes dicuntur:íd eft;pofcentes dei gratiam,deo íam utiles.& per def, yderíü uoluntatü compete M εἰμι tes cclotum regna, ac uolentes iuri fuo per mifcticordiá principalem haxredítaté deü uendica- l m te:ab omnibusabftinentes,fperantes lauacrum, caftiatey fyncerí, δὲ prafentis αἵτε pofitá fibí n " termínü recognofcnt,& ordíné futura cóuerfationis afpiciunt:ut qui antecj accipiant feruiüt hi m" Chrifto poftacceptam fidem dei dona non perdant,aut írrítá faciant στατίᾶ. οί feruire uolue^"m i j tüt. Tertius baptigatorü ordo eft: ín qbus íam Chriftus eft, dicée Apoftolo:Nefcitis quonia Ni si quícüq, baptígati eftís in Chrifto, Chriftà índuiftiscEt ideo cà cogítam? aliquid boni,liberati ᾿ aii a us catechumíni fumus:cü uolumus quod fanctum eft competentes:cü operamur bo n i i ina;bapticamur δὲ coómorimur Chrifto.Sed fi forte hocímpugnante diabolo quacung; peccati M n amacilatione uíolamur,poenítétía copetít:qua ín fimilitudinem díuíni fontis ipa peccata mor; m| stíficetacnos faluetín corpore, Qua completa, Quartus recócilíationís locus eft;ut caput corpo ii m tis noftrí ΟΠΗ effe credamuf,quía ecclefia fuz uir, caput mulícris:id eft,omníü anímag: qua i is deum tota mente perquirunt. Sal auté propterea catechumínís datur ín myfterío: ut nos εἰς :, fal τοιτα 4 eftfapíentía dei nofcamus.Inuifibilía em eius(ut aít Apoftolus)a retra mundi E T per ea p 3 : DE SEPTEM. ORDINIBVS ECCLESIAE. C. perea quz facta funt intellecta cofpíciuntur, fempiterna quoq cíus uírtus& díuinitas: ita ut , fint inexcufabilest& cetera. Baptifmus uero aqua eft;qua tépore paflionis de latere Chrifti exi , uít:& nullum alíud elementum eft;quod ín hoc mundo purificet uníuerfa, quod omnium po! . culum fit quod uiuíficet cancta.Et ideo fpiritus uitz ín aqua eft,& congregatio aquarü,maría . nomen a«epit. Chrifto ern renafcítur,qui baptigatur in fonte, Fons ením οτίσο omni eratía, , tum eft.In quo feptem eradus funt;tres ín defcenfu.& trcs ín afcenfu.Septimusuero efbqui& . quartus.id eft fimilis filio homínís,extínguens fornacem ígnís ardentís, ftabilimentum pedit, fundamétum aqua:ín quo plenitudo diuinitatis habitat corporaliter. Oleum uero δὲ chrifma , effe fanctorum./filentiü ipfius δὲ pinguedinis natura demoftrat, Corpus ἀπί panís uerus& coe; , leftise colo eft, Sanguis eius hoc eft quod fcriptum eft:Ego fum uítís ucra,uos autem farmer ta.Etquía multa membra, unum autem corpus,totíus mundí natura contríta eft inuifibilibus . fpecebus in candoré lucis effectum, atqg per baptifmü aqua in uerítate:cü femper fecundü fpe , iem corporis,& purítas δὲ ueritas uoluntatís apparet probata per ignem, ut hís omnibus ím. pletísalimentis: nihil defit uifibilitati, nihil defit myfterío dei;ac refurrectío carnis apertiffime . Cóprobetur: cum hacc qux uifibilía funt,fanctificata per uerbü δὲ orationé, Chrifti corpus effe; .&afunt.Qux omniía fi ín uerítate complecteris intelligens deum,opus uita: agís δὲ comorarís in Chrifto.Tu es facerdos ín zternum fecandü ordinem Melchifedec. Te decet hymnus deus|) in Síon,ut reddas uota in Hierufalé. Tibí σασί Chriftus eft,oaudiüi Chriftus eft, cogitatio| ii , Chriftus eft,defyderium Chriftus eftlectio Chriftus eft,quies Chriftus efGatq; imperans má l ------L-—3 , do Pharaonis deus es, poftig uniuerfa uicifti. Fc cüctis plebibus tuis, fi dignaris ut πιοποᾶ,| ih prout potes femper infinua,memoríam mei habens ín orationibus tuis fanctisut liberer ab ín| i fidelibus qui funt ín Iudaca;ut remíffionem cofequar peccatorü, Certus fum ef ego,quia fupra[" Ορ dicofadies:debitorem cin te míhi effe cognofcis,ut pro me deum rogare nó delinas, quonia| m ficut iubere dignatus es,officium difputationis impendi.INec tibi legem quá fequí debeas po| si fui,fed qualis effe iam debeas.ftilo fauente defcripft. Vnü tamé illud prac cxteris rogo: ut quía jn multa fecundum confuetudinétuá,noua tibi uidentur effe cófaripta;prafumptioni mem dare 5— 5i ucníam dienetís, INec putes nos peruerfitatem aut nouítaté aliquá, fed folam(fi dici fas eft)di i uerfarum prouíncíarum confuetudíné publicare: fed ficut reprehendi neminé: ira& dánandit ti nullá defcripfi: prafertim cum omnes ecdefias deus fecerit;& in omnibus apoftoli przdicaue; ῳ rínt:nec deceat qué ftudere diífcordiz:, ubi pro omníü pace feruanda,in difceptatione ecdefia δι ος difciplinz uíncit ille qui uíncitur acfe uictum gratulatur. Ego tamen ín omnibusuobis in «edo.qui omequod facítís laudo, δὲ ín xmulationébonz reí iftud. ueftrís fenfibus derelinquo, ds utunusalterum exhortans,inuícé uos de confuetudine noftra δὲ de contéplatione doceat:mihi fi hocfolum peculiaríus relaxetís;ut pro me orate dignemini:qui ad Miri omníü qux ἴω confcripta funt obedientíam gerens:ita libenter habeo mihí aliquid ímputare, ut meí prímítus si fcíatis effe iudicij; hoc tantum íuffi ab omnibus códemnandum:quod aut cofuetudo ecdefiarü," aut díuínorum librorum fcripta non retinent. ug CENSVRA EPISTOLAE SEQ. VENTIS.('" Hancnon effe Hieronymí,deprehenfum eft& ab alijs. Etením ín edítíoe Romana fuitaffcriptum, hd ; Dicitur fed nó eftbcatí Hiíeronymí,In quíbufda exemplaríbus habebatur híc títulus,ad Mautítum fü δ liam,inalijs ad Mauricíj filíam, ín alijs nullius nomen erat affcríptum: Quorum fi níhil effet, ftílus αἱ! fis uerfiffímus fatis erat areumetí, ex offícína Hieronymíana no fuiffe profectam, ímo parum abfuit quía t .hancín extremam claflem reijcerem; tis VIRGINITATIS LAVS. N Dax] Vantam in ccdleftibus beatitudinem uireínitasfancta poffideatpoftfaiptur^—. "4|| rum teftímonia,ecdefíac etíam cofuetudine edocemur: qua difcímus peculiare illi" A} fubfiftere merítum:cuius fpecíalis eft confecratío. INam cum uníuetfa turba cre it itam:«| dentíá paría dona gratía pdipíat,& íjfdé omes facramenton: benedíctionib?glo/" rient ifta aliqd propríá pra cacterís habét;cá de illo fancto δὲ immaculato ecclefia: crege,quafi i fanctíores puriorefq; hoftíz,pro uolátatís fax merítísa fancto fpiritu elíeütur,& per fumm" "facerdotem dei offerunturaltario, Diena reuera diio hoftiatam precíoli anímalis ο ὼ Ug "Ub. A ullusmagiscj fuz imaginishoftía placitura,De huiufmodi etíà Apoftolá dixiffe γον: "íi χω ny Daun Is qi idi} yg (t ord Dis ἀπ des: enis d T niit dut er nt n edi Ρ VIRGINITATIS LAVS;^;*$o. 90 fecto auté uos fratres per mifericordíà dei: ut exhibeatis corpora ueftra.hoftíam uiuenté, fan éam,deo placentem.Poflidet ergo uírgínitas,& quod alij habent, δὲ quod alij non habent: dá δὲ cómunem δὲ peculiarem obtinet gratíam,& proprío(ut ita dixerim onfecrationis príuileoio audet. Nam& Chrifti fponfas uirgínes En LCIOITIGUTT nobís permittit authorítas:dum ín dein modum eas confecrat domíno:uelut oftendens eas uel maxime habituras fpírítua leconnubíum, qux fubterfugerint carnale confortium, δὲ digne deo per matrímonij copulationé fpiritualiter copulan£ quz eius caufa dilectionis/hüana conubia fpreuerüt.In hís cj πια’ xímeillud impletur Apoftoli: Qui autéadhazret diio;unus fpiritus eft. Girande eft& ímmorta le& pene ultra naturá corporea, frenare luxuriam,& concupifcentize flammá adolefcentia faci busaftuantem,animi uírtute reftinguere:X fpirítuali conatu;uim genuina oblectatíonis exdu dere uiuereq; contra humani generís legem, defpicere coniugii folatía,dulcedinem contemnere liberorá,& quaccüqy prafentísuíta: commoda funt, pro níhilo fpe futurz beatítudinis coputare, Magna πάσας ἀῑίκί,δ admirabilis uirtus eft:& nó ímmeríto;p maenitudine laboris fuí íngé tí pracmío deftinatur: Dabo, inquit, dris fpadonibus meis in domo mea,& ín muro meo lo; eum nominatum meliorem a filijs& filiabus Ifrael:nomen xternum dabo íllisquod non defi ciet.De qbus fpadonib?diisin euágelío ΕΠΗ em fpadones q feipfos caftrauerüt propter regnum coelorum. Magnus quídé eft pudicitia: labor, fed maius praemíü: temporalis tuftodía.fcd remuneratio zterna eft. Dehis& beatus Iohannes apoftolus loquitur: quod fe^ quuntur agnum quocágy ierit. Quod íta íntelligendum puto;nullum οἷς locum ín«αἰεί aula daudendü,& cuncta eis diuinarum manfionum habitacula referanda.Sed ut illuftrius uíreíni tatis merítum dlreat,& cj deo digna fitmanifeftíus intelliei poffit:illud copitetur,quod domi; nus δὲ faluator nofter deus c propter humaní generís faluté homíné dignaretur afIumere:nó alium dj uírgínalem elegerit uterá. Etut huiufmodi plutímá fibí placere monftraret,& pudíci/ tix bonii utríq; fexuí intímaretur, uírgíné habuít matré uíreo máfurus. In fe uirís,& ín matre feminis prbuit uírginitatis exemplü:quo demonftraretur ín utro qy fexu beatam íntegrítaté diuinitatis haberi: δὲ plenitudinem meruiffe, dum totü ín matre fuít, quicquid habebatur ín fij lio.Sed quid ego fatago excellens ac fublíme pudicíti: merítü reuclare;& eloriofz uirginitatis bonü oftendere,aum de hac re plxrofqy perorafe nó nefcíam:& cíus beatitudinem manifeftif fimís rationibus comprobaffe: δὲ nulli fapienti uenire in dubium poffe, eam rem maioris effe fnerítiqux fit amplioris laboris? Quifquis etíam pudicitiam,aut nullius prazmíj,aut patui ex/ iftímat:certum et illum,aut ígnorare,aut non uoluntaríurm ferre laborem. Inde illi femper ca; ftitati derogant,qui eam,aut non habentaut habere coguntur παίει Nunc tag; quoniá pau; és licet;tam laborem,dg merítü íntegritatis oftendímus, ne res qux grandi uirtute conftat, in^ &entí przmio deftínata, carere fructu fuo FU d ntis excubandum eft, Quanto em quz cic fpecies preciofior fuctit;tanto maiore follicitudine cuftoditur.Et quoniá meta funt, quae bono proprío carent,nifi aliarum rerum íuuentut auxilio:ut eft mellis fpecies, nifi cerarum cu; ftodia δὲ fauorum cellulis coferuetur(& ut ueríus dixerim)nutríatur naturalem gratíam perdit, δὲ fubfiftere per feipfam non poteft.Sícut δὲ uini fpecies,quod nifi boní odorís uas fit,& repa; tatis crebro picibusfoueatur,genuínz: fuauítatís uím amittit. Actentíus ergo prouidendü eft,' ne forte δὲ uíroínitati aliqua fint neceffaria,fine quibus nequacg afferre fruótum fufficíat, δὲ tan tushíhil proderit labor:dum uane prodeffe creditur, quod abíqy uíribus neceffarijs poffidct; Nifi em ἀῑον ob cocleftis regni ρταί,ρικάϊαεία feruat integrítas,quod fine uitae terne me títo;emínem confequi pofle fatis certum eft.Aeterna uero uítanon nifi per omnem díuínon: ptaxceptorum aiftodíá promereri poteft fcriptura dicente: Sí uis ad uitam uenire, ferua many data. Vitam ergo xternam non habet,nifi quícuncta mandata legis feruauerít:& qui uitánon habuerit;coeleftis regni non poteft effe poffeffor,In quo non mortuí fed αἱαί quiqy regnabüt. INihil enim uireinitas fola proficíet,qua cocleftis regni eloríam fperacnifi& aliud habuerít, cuí promíttatur perpetuauíta,per quam cocleftis regni prxmium poffidetur. Ante ergo omnía pu dicit integrítatéq; feruátibus:& eius remunerationem a dei zquitate fperátibusmandatorü P VIRGINITATIS LAVS.' C funtcuftodienda prxceptane gloríofz caftitatis& continentiz labor,in irritum deducaturSu,— pra mandatum uel praxeptum effe uirginitatem.fapiens ex lege nullus ignorat, Apoftolo dice; te:Deuireínibus autem praceptum domíni non habeo,confilíum autem do.Cum ergo obti; nendz uiroinitatis confilium dat,non przceptum ftatuit, fapra mandatum uel praceptum eá efTe profeflus eft.Quícücg ergo uíreínitatem feruant,magis faciunt dj prescpham fit. Tüc em proderit magis fecife cg iuffum εἴν, Π quod iuffum eft feceris, Nam quomodo plus feciffe glor riaberis.fi minus aliquid non facías?Cupíens diuinum implere confili;ante omnia ferua man. datum. Volens uírgínitatís przmium confequí,amplectere meritum uítazut tua caftítas remu. netari poflit. Nam ut uítam praftat obferuatio mandatorumíta econtrarío genetat praxuarij catío mortem.Et qui per prauaricatíonem ín morté fuerit deputatus,uíreinitatís coronam fpe tare non potcrít,neq pudicítize praemium expectare conftítutus in poena, Tres enim funt fpe; cícs,per quas regní cceleftís poflefTio introitur.Prítma eft pudicitía:feemnda mundi cótemptus: tettía ucro íuftícia. Qua ut connexa plurimum fe poflidétibus praftant;ita poffunt diuifz dif fialeprodeffezdum unaquzq; earum non propter fe tantum.fed propter alíam efflagitatur.In primis igitur quarítur pudicitía,ut facilius fi Wr τιθο mundi contemptus: quía ab illis mun dus contemni leuíus poteft, quí matrímonij nexibus non tenentur. Mundi uero contemptus expofcítur,ut iuftícía confeructur:quá ἀῑδίοις implere poffunt;quí fecularíum bonorum cupir dítatibus,& mundanarum uoluptati negocíjs implicantur.Q uifquis ergo poffidet prímá fper ciem pudicitiz,& fecandam qux eft mundi contemptus, non obtinet: pene fine canía poffidet primam,quando fecundam non habet;propter quá quafíta eft príma.Si prímam δὲ fecundam habet, cui tettía quz eft íuftícia defit, fruftra laborat, quoníam fuperiores dux jppter tertiam precipue requíruntur.Quíd ením propter mundi contemptum prodeft pudicitíam habere, δὲ propter quod eam habeas non habere? Vel cur res mundi contemnas, ἤ iufticiá propter quá pudícitíam δὲ mundi contemptum habere te conuenit, non cuftodías? Quía ut príma fpecies propter fecundam eftíta príma δὲ fecunda propter tertíam:quae fí non fuerit;nec príma, necfe/ D cunda proficiet, Dicas forfitan,doce me ergo quid fit íuftícía;ut eam fi cognouerím facilíus ít plete fufficiam. Dícam breuiter,ut ualeo,& uerborum utar fimplícitate comuníü, quía caufa de qua agímus talís eft,qua dífertioribus facundiz: fermonib? nequacj debeat obfcurari.fed fim in plícionibus zloquentiz narrationibus pandí.O mnibus em ín comune neceffaría,communi de du bent fermone demonftrari.Iuftícía ergo non eftaliud;cg non pecare.INon peccare autem legís D. praecepta feruare.Praceptorum uero obferuatio,duplíci eenere cuftodítur:ut nihil eorum qu f. prohibentur facías,& cuncta qux iubentur implere cótendas. Hoc eft quod dicit: Recede ama ka lo δὲ fac bonum. Non em ín hoc putes conftare iufticíam,ut malum non facías, cum δὲ bonum a non facere malum fit,& ín utroq legís pracuarícatio comittatur. Quoniam quí dicit: Recedca; ti malo:& ipfe dícitfac bonum.Sia malo recefferís δὲ non feceris boni, tranforeffor es legis;quie es nontantum ín malorum actuum abomínatione,fed in bonorum operum perfectione cóple μ ταῦ ες em hocfolum tibi przcipitur,utueftitum non fpolíes fuis ndumentis: fed ut fpolia tm tos operías είς ueftimentís. Neq ut habenti panem non auferas fuum fed ut non habenti cud mr libenter impertías.Neqy ut pauperem non repellas hofpitío fuo fed ut pulfum& non habente k ὦ ᾿ tecipias tuo.Praxceptum eft ein nobis Βεγεςῖ βεπείθι5. Quomodo cá illis llemus.fi in nullo eo liq rum neceffitatibus partícipamus,necalíquíd eís ín hís propter quas lachrymantur caufas prz ur beamus auxilium? Neq; ením fletuum noftrorum deus ínfructuofum humorem quarít: fed th quía lachrymze dolorís indícíum funt;uult te ita alteríus anguftías fentíre ut tuas:& quomodo ui tibi in talí tribulatione fi efles,fubueniri cuperes,ita alteri ipfe fubuenias, propter illud: Qua), νὴ cq; uultís,ut ποίας uobís homínes bona,íta& uos facite illís fímiliter.INatm cum flente flere, s & nihil cam poffís βοπεί conferre fubfannationis no píetatís índícíum eft. Deni; faluator no/ E fter cum María& Martha Lacari fororibus fleuit.& ímmenf miferícordíz affectum lachry/ Qa marum conteftatione monftrauít;& uerz píetatís indicia,mox opera fübfecuta funt:cum(υἱᾷ iq tatus Lacarus,cuíus caufa lachrymx fundebantur.fororíbus uíuus redditur.Et hoc fuit píe fel tecum flentibus,occafioncs fletus auferre. Sed quafí potens ínquies fecit: fed nec tibí aliquid jl 23, ἡ: impoffibíle | rwy Donna Tin ptt wb mi Nun γ ή 83 T nnd ami umi eie nd οἰ Td du yet "m με! yn qui! y m putt? ui un T d VIRGINITATIS LAVS.|$o. SI A impoflibileimperatar.Impleuit omnia,qui quod potuit fecit. Sed ut dicere ccepetamus, non B fufficit Chriftiano a malís fe abftinere, nifi etíam bonorum operum officia perfecerit. Quod illo uel maximeteftimonio comprobatur,quo cómínatur dominus aterni ienís reos fore, qui uis nihil mali eefferint, non fecerínt omne quod bonutn eft, dicens: Tunc dicet rex his quí ad(iniftram funt: Difcedite a me maledicti ín ignem zternum,qué przparauit pater meus día bolo&angelis eius Efuriui e δὲ non dediftis mihi manducare&c. Non dicit, difcedite 4 me maledíctiquía homicidium feciftis,quía adulterium perpetraftisaut quía furtum feciftís: non ei quía malum fecerüt, fed quia bona non fecerunt condemnantur,& terna gehénz incen; dijs addícuntur. Nec quia qua prohibita erant, admiferüt, fed quía qux pracepta erant no^ luerunt ímplere. Vnde aduertendum eft quam fpem habere poflint, quíadhuc aliquid eorá faciunt qux prohibentut:cum etíam illi zterni ienis rei fant;quí non fecerüt quz iubentur.INo lo ením ín hoc tibi blandíaris, fi aliqua non feceris, cum fcriptum fit: Quiíuniuerfam legem feruauetit, offenderít autem ín uno,factus eft omnium reus. Adam eim femel peccauit, δὲ mor; tuus eft:& tu te uiuere poffe exiftimas,illud fpe cómittens,quod alium cá femel perpetra(fec ocidit?An grande illum comififfe crímen putas:unde merito poena dánatus fit acríorí? Vídea mus ergo quíd fecerit cotra mandatum: de fructu arboris edit, Οία οσο” ppterarborís fru; é&um deus hominem morte mulctauít? Non propter arborís fructum, fed propter mandati contemptum.Ergo non agitur de qualitate pecati,fed de tranforeflione mandati. Et qui dixit Adx utde fructuarboris non ederet ípfe tibi praxcepit,ut no tmaledicas,no mentíarís,nó detraz hasnecdetrahentes aufcultes;it omníno non íures,non concupifcas,non inuideas, non fis τοῦ 'pidus, nó fis auarus, ut nulli malü pro malo reddas, ut inítnicos tuos diligas:ut p tnaledicentibus& perfecutoribus ores,ut percutienti maxillam alteram prabeas,ut ín iudicio fxcularí nom litízes;t fi quis tua uoluerit auferre gratanter dirníttas;ut nec fraaindíze;nec celi,neclinorís ma lum íntra pectus admittas,ut crímen auarícia: fugias,ut omnis iáctantiz ac fuperbize mali ca^ ueas,X bumilis δὲ mítis Chrifti exemplo uítiassmalorum confortía intantum deuitans,ut cam fornicatoribus atq; auaris,aut maledicentibus,aut inuidis,aut detractatoribus,aut ebríofís,aut rapacibus cbumnon capías.Quem fi ín aliquo cotempferis.fi pepercit Ads, parcet& tíbi.Imo illi magis parcendü fuerat,q nouellus erat adhuc δὲ rudis, δὲ nullius ante peccátís& ppter pec catá fuum moríentis retrahebatur exemplo. Tibi uero pofttanta documenta, poft legem. poft qpphetas poft euácelía poft apoftolos.fi delinquere uolueris:quomodo índuleeri poflit ino ro. Antibí deuírginitatís prxrogatiua blandíris? Memento Adam δὲ Euam uirgines delíquif/ ἔειπες integritatem corpotis profuiffe peccantibus. Virgo qua peccat Eux;non María: compa/ randa eft. Non negamus in przcfentí tempore remedii pcenitentiz: fed hortamur magis prar mium fperare debere; cj ueniam. Turpe eft enim illis deli&ti índulgentíam poftulare, qua: paL mam uirgínitatis expectant:& illicitum aliquid íncutrere, qua fe etíam a lícitís caftrauerunt. ΓΔ, citum quíppe eftmatrimonij confortíum íníre:& ut laudanda funt, quz propter Chrifti amo; tem& cceleftís regni gloriam, copula contempferunt nuptíarii, ita damnandz non funt, quae propter incontinenti uoluptatem, nondum deo'deuotz,remedío apoftolíco abutütur.Ergo ut díxim?,qua cónubia deferüc;no illicita fed licita fpernütreiufmodi aüt.fi iurent.(i maledicát fi capiüt alíena,fi detrahentes patíuntur audire, fi malá pro malo reddant,fi auaríci ín alíenís autpprijs incurrát crimé.fi celi.filiuoris uenena poflideat fi cotra legalía,& apoftolíca inftituta, indecés alíquíd,aut loquátur, aut coeítent:fi in carne placendi ftudio, copte δὲ ornate pcedant, δὲ alía quxciqy;ut folet fieri;illicite faci ant,quid proderit eís fpreuifTe quod lícait,& exercere qd? ΠΠ ίσος’ Sí uís prodefle tibi quod lícita contempfifti, uide ne quid eorum qua non lícent fa^ cías, Stultum eft em tímuiffe quod mínus eft,& non tímere quod maius eft: aucab hís non ui tarí quz prohibentur, fi fi ubterfugerínt, quz conceduntur, Dicit Apoftolus: Innupta cogítat quz ἀεί funt, quomodo placeat deo,ut fit fancta corpore& fpirítusqua autem nupta cfbcogi tat,qua funt huius mundi,quomodo placeat uito.INuptam uiro placere aflerít cogitando quae E s 3 non VIRGINITATIS LAVS. mundi funtinnuptam uero déo,eo quod nulla illi cura fit feculi, Dícat ergo mihi; qua uirum hon habet,& tamen qua mundi funtcogitat;cui placere defyderat?nonne incipiet ἦ nupta p/ poní;quía illa cogitando quz mundi funt,complacet uel maríto:ífta uero nec maríto, quem nó habct poteft placere,;nec deo.Sed necillud filentio prateríte nos conuenit,quod dixit, ínnupta cogítat qua: ἀπί funt quomodo placeat deo, ut fit(ancta corpore δὲ fpiritu. Qua dei funtín, quit.cogitat:non quz fzculi;non quz homínum,fed quac dei funt cogítat.Qua funt ergo domi ni: dícat Apoftolus: Quaxügy em fancta, EMO iufta,quacung; amabilia,quzcung bonz famz fi qua uírtus,fi qua laus difciplinzsifta funt nes,die noctug, fine ullo temporís interuallo meditantur€ cogítant.Domíní eft etíam regnüt ccclorá,domíni eft refurrectio mortuor(idomiíni eft immortalís íncorruptío,domini eft fplen;. dor folis qui fanctís promittítur:ficut ín euangelio fcriptum eft: Táciufti folgten ficut fol im tegho patris eorum. Domini funt plures iuftorum in cocleftibus máfiones.domíni eft fructus trícefimus,& fexagefímus,& centefimus. Haec cogitant, δὲ quibus poffint operibus promereri qux domíní funt;cogitant.Domini eft etíam lex nouí& uetetís teftamenti,in quibus orís eius zloquía fancta refuleent.Quzfi quz uirgines fine íntermiffione medítátur, qua: domíni funt cogítant,ut impleatur ín eís propheticum illud: Fundamenta zterna fupra petram folidam,& mádata domíni in corde mulieris fanct. Sequitut: Quomodo placeat deo.Deo ínquánóho. minibus:ut fit fancta corpore δὲ fpiritzi. INon dixit ut fit fancta membro, aut corpore tantum, fedut fit fancta corpore& fpírítu.Membrum ením una corporís pars eft. Corpus uero omnit compago eft membrorum.Cü ergo díxit.ut fit fanctacorpore,omnibus membris eam fandi ficari debere teftatur, quía non proderit fanctificatio cctetorum membrorum, fi ínueníatur i uno corruptio,Etíam non erit fancta corpore, quod ex omibus cóftat membris, quz: uel unius fuerit coinquínatione polluta. Sed ut quod dico, manifeftius δὲ lucidius βατ: Efto fit omníum. mébrorü purgata fanctíficatioe,& lingua tantímodo peccet,qua aut blafphemet,aut teftimo αἰ falfum dicat;nüquid liberabunt omnía membra unücan propter unum íudicabütur& cx teratErco fi fine aliorum membrorum fanctificatione pudicitía nihil proderit, cum inuno fit aitii:quantomagis fi diuerforü flagitío peccatorü oia corrumpantur,uníus níhil proderit inte ritas? Vnde quefo teuirgo,ne ín(ola tibi pudícitiablandiaris,neqy in unius membri íntegríta te confidas: fed fecundum Apoftolum, totíus conferua corporís caftitatem, Mundaab omni/ bus ínquinamentis caput:quía crimen eft illud poft chrifimatis fanctíficationem, aut croci aut alterius απαΠίθες pigmenti fuco;uel puluere fordídari:aut auto;aut gemmís uel cuíufcücp terre nz creatura fpede comi, quod íácoeleftís ornat? fplendore refuleet, Grandis quippe eft diuinis tatícontumelía, mundani δὲ fxcularís ornamenti przdlatio. Munda frontem,ut humana nó di, uina opera erubefcat,& illam confufionem recipiat,qux non pecatum fed eratíam dei pa^ rit fcriptura diuina dicente:Eft confufio adducens peccatum,& cft confufio adducens dei oraf. tíam. Munda collum,utnonaurca retícula capillus portet;& fufpenfa monilía, fed potíus illa ornaméta circáferat,de qb?fcriptura dicit: Mifericordía& ueritas nó deficiéta won aüt illas in corde uelut ín collo tuo. Munda oculos,dum eosab omni cócupifcentia retrahís, δὲ ab íntuítu pauperii nícg auertís, δζ ab omnibus fucis liberos, ad ea qua ἀεί funt facta cuftodías. Mundalínguama mendacío: quía os quod mentitur occidit anítmá. Munda eam a detractio/ ne,iuraméto, acperiurío.INolo prxpofterum ordínem putes quod príus a íuramento dj a peti iurio línguam diíxí debere mundarí:quía tuncperíuríum facilius fugies, fi ín toto non íures: ut impleatur ín te illa fentétía:Cohibe línguam tuá a malo,& labía tua ne loquantur dolá.Etme mor efto dicente Apoftolo:Benedicite& nolite maledicere.Sed& illíus crebrius recordare: Ví dete ne quís alicui malum pro malo reddat, neq; maledictum pro maledícto, Sed econtrario benedícentes,quía in hoc uocati eftis.ut benedictionem hzreditate poflideatis.Et illud,Siquís autem in uerbo non offendit fratrem,hic perfectus eft.INefas eft ením utlabia illa, quibus do, amínum confiterís.rogas,benedícis,& laudasalicuius polluantur forde pe«ati.IN efc qua con/ Bio::? à fcicntía πί; Quz fanctz δὲ uerz δὲ apoftolícx uiri). μ | d ἢ it μι ru|| ΩΝ σσ CODES yo. 2| NA; Δ fcientia& inea us oiminüm rogat, qua aut mentitur, aut maledicit;aut detrahit. Le Ὁ i![ bía fanda exaudit dominus:& ipfis annuit cíto pracbus quas língua ímmaculata pro hi i: uncia Munda aures,ut non nifi fermonibus fanctis δὲ ucrís auditum przbeant: utnuncgob ma 4 ficena aut turpía(χουϊατίας uerba fufci píantaut aliquem de altcro aud iant derogantem, pro/ d pter illud quod fcriptum eft: Sepiaures tuas fpinis, δὲ noli audite líneuam nequam: ut cum Ki Y eo habere partem pofíis, dequo dicitur: Quoniam auditu& uifu iuftus erat: hoc cft, nec' πὰ ἢ aure, nec oculís delinquebat. Munda manus, ne porrecta ad accipiendum fint,ad dandum kin J adt collectz:nec ad feríiédum paratz, fed ad oia miferícordia: δ pietatís opera(αεί spromptz, η hà Jd Munda pedes, ne latam δὲ fpaciofam uíam pergant.qua: ducit ad fplendida fzculi& prao/ i faconuiuía: fed ad arduum magis δὲ anguftum gradiantur íter, quod tendít ad celum, quia αἰ;— faiptum eft:Iter rectum facite pedibus ueftris.Agnofce tibía deo artifice non ad αἰτία, fed ad MT uirtutes membra formata, Et cum uníuerfos artus mundauerís ab omní forde pecatí,& toto Ute(ueris mundificata corpore:tunctibí caftitatem intelligas profuturam,& cum omni fiducia pal h up mam uírginítatis expectes. Quid fit fanctam effe corpore)breuiter quídem fed plane expofuif nig. fe mearbitror.INunc quod fequítur,& f, piritu.noffe debemus.Hoc eft,ut qd'opere nefas eft fie nii d ríneccogítatione concipere.Illa enim cft tam fancta cotpore tj fpirítu,qua: nec mente,nec cor/: igi pore delínquit.fciens etíam cordis fpeculatorem effe deum.Etidcírco fatagit,ut omnino etíam oum animam cum corpore máüdam habeat a peccato,fciens fcriptum efTe: Omni cuftodia ferua cor ΤῊ" tuum.Etíterum: Diligit dominus fancta corda;accepti fünt autetn οἱ omnes immaculatí.Etalí sani; bi: Beatí mundo corde, quoníam ipfi deum uidebunt. Q uod de íllis dici arbitror, quos con ἵνα(cientia in nulla redarguit culpa peccatí.De quibus δὲ lohannem in epiftola fua díxiffe reor:Sí uude£ornoftrum non reprehenditnos fiduciam habemus ad deum,& quacüq; petierimus, accipíe, jit musab co.INolo exíftimes te peccatí crimen fueiffe.fi uoluntatem non fequatur effectus, cam aud(criptum fit: Q uicun gy uiderit mulierem ad concupifcendü ed,íam moechatus eft eam in corde: dns(ao, INec dicas: cogítaui quidem& non fedi: quía etíam concu pifcere nefas eft, quod fietí cri: αἰ B meneft.Vnde& beatus Petrus ργαίρίς, dicens: Animas ueftras caftíficátes.Qui fi nullam ani/ Yoda ma conftuprationem noffet,neccaftificari ipfam defyderaffet.Sed& illum locum quo contínez its tur:Hi funt quí aam mulíeribus fe non coinquínauerunt.uíreines em permanferunt, hi fequá/ uds tur agnum quocuncy íerítattentius confyderare debemus δὲ animaduertere.fi folíus integríta aua tis ac pudicitizx meríto,iftidíuino comítatui copulentur& per omnía cxloratm tabernacula dif^ iint currantzan δὲ alía fínt quibus adiuncta uirginitas.tant beatitudinis gloríam confequatur.Sed pi unde hocfcite poterimus?Ex confequentibus nifi fallor ín quibus fcriptum eft: Hi empti funt — exomnibus prímiítia deo δὲ agno:& ín ore ipforum non eft inuentum mendacium,fine macu/ ἐπί! la enim funt. Videsergo quod non ín uno uirgines tantí membrorü dominicis referantur ít "T haere ueftigtis: fed illi quí prxter uirginitatem ab omni contagione peccatí immaculatam, [piel gerüt uitam.Idcírco ucl maxíme ien nuptías fpernítut dum fecurior eft, facilius uad etíatn Ν᾿ ἐν a nubentibus φασείταν, αν omni fe delicto cuftodiat,& uniuerfa legis mandata perficiat, Nam i iii finon nubat δὲ ea níhilomínus facíata quibus€ nupt effe iubentur immunes, non nupfifíe m" di quid proderit?Quandg ením nulli Chriftianorum peccare líceat,& omnes quícungs fpírítua/. x] "m lis lauacri fanctíficatione purgantur.ímmaculatam decurrere conueníat uitam,ut ecdefíac(quae" "" fine macula fine raga, finealiquo eiufmodi effe defaibitur)poflint uifceribus intimari: multo ἡ αἱ magístamen hocuirginem implere neceffe eft,caí nec maríti,nec filiorum.nec alteríus neceflita, Ϊ m^ tis caufa prohíbet,quo mínus díuínam fcripturam perficiat, nec fi peccet alíqua poterit excufa^| l αἰἱ tíone defendí,O uirgo ferua propofitum tibi magno pramío deftinatum. Pradara eft apud M μ deum uírgínitatis& pudicitíz uirtus, finon alijs peccatorum& malorum lapfibus infirmctur. i v Aenofceftatum tuum;apnofce locum, agnofce propofitum. Chrift fponf. a diceris uide ne ᾿ " quid indignum οἱ ταί defponfata effe uíderis,admittas.Cito fcribit repudíum,fi in te uel unum' " uidcat adulterium, Quaxunq, ergo humanorum fpofaliorum pignoribus fubarratur.ftatím a Ἢ BC er die: 9| 4 demeftcis, p ! M ud Hy j: ad T i l 1 VIRGINITATIS LAVS. domcfticisa familiaribus;ab amicis,& feraulis fponfi follicite& diligenter requirit qualesig; uenís habeat mores: interrogat quíd potiffimum diligat, quid accipíat libéer, quo ufu πίσας qua fe confuetudíne reeat,quibus utatur dapibus in quibus maxíme rebus delectetur& cau o deat. Quz cum dídicerít;ita feín omnibus temperat;ut fponfi moribus fuum obfequíum, fua dílectio,fua iocunditas,fua πίτα[σα dilieentía concordet.Et tu quoq; Chriftum ἢ Ροπίμ ha bensa domefticís ac familiaribus eius.fponfi ταί mores interroga:& ftrénue acfolerter inquíte, in quibus precipue delectetur. Ο ualé ín tecompofitíonem ueftium diligat, cxíufmodí conay, pífcat ornatum: dicat tíbi eius familiariffimus Petrus, qui ne nuptís quidem corporalem, fed fpírítualé pmíttít ornatü: ficut ín epiftola fua fcripfit:Mulieres fimiliter fübiecta: fint uiris fuif, ut fi quí non creduntuerbo, per mulierü conuerfationem fíne uerbo lucríficentur.confyderan, tes ín timore caftam conuerfationem ueftram: quarum fit non extrínfecus capillatura, aut circidatío aurí, aut índumentí ueftimentorüqy cultus:fed abfconfas cordis eft,homo inincorruptibilitate,quícti δὲ modefti fpirítusqui eftin confpectu dei locuples. Dícat& alius apofto/ lusbeatus Paulus quiad Tímotheum fcribens epiftolam:eadem de fideliá foeminarum difci plína teftatur: Mulíetes fímiliterín habítu ornato,cum uerecundia δὲ fobríetate; ornantes fe, non ín tortís crínibus, auro, aut marcarítis, aut uefte pracíofa, fed quod decet mulierespro; mittentes caftitatem perbonam conuerfationem.Sed forfitan dicas, car hac ijdem apofto, li uírginibusnó iuflerunt?Quía non neceffarium íadicabant:ne talis uíreinibuscómonítio po; tíus íníuría,cg emendatio uideretur, Sed neceas uncp tantz temeritatis fore crediderüt, utne nuptis quídem conceffa carnalia ornamenta δὲ terrena prafumerent.Reuera ornate fe& com/ ponereuirgo debet.Nam quomodo fponfo[1ο placere poterítnífi compofita δὲ ornata pro/ cefferít? Ornetur plane;fed ínteríoribus ornamentis, fpiritualiter non corporaliter componaf, quía domínus non corpotís fed anímz decorem in illa defyderat.Ergo& tu quaciiq; animam tuam diliei δὲ habítaria Chrifto concupifcis: omní eam diligentía cópone δὲ fpirítualibus ία; dumétís exorna. Nihil ín ea indecorz, níhil feed xr ED auto iufticiz,, δὲ oémis tefuleeat fanctitatis, ac piofiffima pudicitiae marearita cotufcet, δὲ pietatis tunica ueftia£, Pro byffo& feríco,caftitatis δὲ miífericordize tunica ueftiatur& induatur fecundum quod fcriptum ef: Induite uosficut electi dei fancti,& dilectiuifcera mifericordiz, humilitate&c. ING decor ceruft aut alteríus pigmentí quarar.fed innocentia: fimplicitatif. q» candoré habeat.Rofeíue/ recundíz colorem,& pudorem raboris pudorifag poffideat, cceleftis abluatur nitro doctrine δὲ lauamentis fpírítualibus emundetur.Nulla ín ea maliciz,nulla delicti macula relinquatur:& ne quando malo redoleat odore peccati, unguento fuauiffimo fapientiz δὲ Ícientiz: perfrua tur. Huíufmodi deus quaxit ornamentum, δὲ anímam taliter compofitam concupiícit, Me; mento te efle filiam, fecandum quod ait: Audi filia δὲ uide. Sed δὲ τρία quotienfaungs deum patrem nomínas;te ἀεί effe filiam effe teftatís Ergo fi filia dei es,uíde ne quid eorum fa^ cías,qux deo patri íncongrua(int.fed age omnía quafi filia deí.Coenofce quomodo huius fz^ culi fili nobilium fe gerant, quibus affüefcant moribus quibufue fe difciplinis inftituant, Tan ta in quibufdam eft uereaindía,tanta grauítas.tanta modeftía:t cxterorumn hominum rítum intuítu humanz ingenuitatis excedant:& nequady honeftis parentibus[ης per lapfum fuum infamíx inurant notam,alteram fibi quodammodo ínter homines confuetudinís fecere nat tam, Et ín oríginem tuam refpíce, genus íntuere, eloríam nobilitatis aduerte: ac non ho/ minis tantum effe fed dei filíam,& diuinz natiuitatis nobilitate decoratam. Ita te exhibe;utín te cocleftís natíuitas appareat, δὲ ut diuina ingenuítas darefcat: fit ín te noua erauitas, hone» ftas admirabilis δὲ ftupenda uerecundía, mira patientía, uírginalis ínceffus,& uera: pudici tíxz habitus fermo femper modeftus,& fuo ín tempore proferendus: ut quí te uiderit, ad; miretur,& dícat: Quz eft hzc noua inter homínes orauitas? Qua: pudoris uerecundía? Qux boneftatís modeftía? Qua: maturitas fapíentiz Non eft iffa humana inftitutío, nec di/ fciplina mortalis. Codefte hic aliquid in corpore humano refulget, Puto quod nbus t M li ἡ b Pei ES i VIRGINITATIS LAVS,$o. 43 A inquibufdam hominibus deus, Et cam te filiam Chrifti cognouerit, maiore ftapore tenebitur, & cogitabit qualis ifte dominus fitcuius talis ancilla eft.Sí uis ergo partem haberecum Chri fto hift tibi exemplo uiuédum eft:qui ab omní malícía& nequítía íta fuít extraneus, ut ne inimicis quidé uicéredderet,quin potius p ipís orabat.INolo eim ut eas anímas Chríftíanas exí ftimes Cii aut fratres,aut forores;non díco oderunt, fed etíam proxímos toto corde con; fcientia coram dei teftímonio non diligunt:cum Chríftiana Chrifti fimilitudíne,inimicos ctíá amare necefle habeat.Sí fanctorum cupís habere confortíum,a malicix& nequitia: cogítatu pe €tus emunda. Nemo te círcáueníat;nemo fallaci fermone feducat:non nifi fanctos δὲ íuftos, δέ fimplices,& innocentes,& puros cceleftís aula fufcipiet.Nullum apud deum habet locam mali £ia.Ab omni nequitía& dolo mundum neceffe eft effe qui cupit regnarecum Chriífto.Nihil cà contrarium,níhil tam execrabile deo,cj aliquem odifTe uel lxdere uelle. Nihil tam probabile,ds. omnes amare.Quod propheta profpiciens,teftatur dicens: Qui dilieitís deum, odíre malum. Videnealíquam humanam gloríam dilígas:ne δὲ tua inter eos portio computetur,quíbus di étum eft:Quomodo uos poteftís credere,eloríam abinuicem quxrenteszEt de quibus prophe tadicit: Auge εἰς mala, auge mala οἰογίο[ις terrae: ut confundamini a eloríatíone ueítra,& opprobrium fíatís ín confpectu dei.Nolo ern íllas refpícías,qua feculi, non dii funt uirgines: qua propofiti fui& pfefTionis immemores, gaudent in delitijs;in opibus dele&tantur,& corpo tex nobilítatís origine gloriantur, Quz profecto fi dei filias fe"i crederent, nundg poft di^ uinosnatales,nobilitatem admírarétur humaná,nec gloríarent ín quolibet patre honorato.Sí patrem deuim fe habere fentírent,nobilitatem carnís non amarent. Quid tibi in generís nobilír tateblandirís,& complaces?Duos homínes ab exordio fecit deus,ex quibus totíus humani ge nctis fylua defcendit. Mundaná nobilitaté nó naturz aquítas praftat fed cupiditatis ambitio. Certe omnes per díuini lauacrí gratiá zequales efficimur, ut nulla inter€os dífcretío effe poffit, quos natíuitas fecunda generauit;per quá tam diues dj pauper,tam feruus cj liber, tam nobi. lis ignobilis dei efficitur filius,& terrena nobilitas fplendore eloría cocleftís adumbratur,& πυρ omníno íam comparet:dum qua retro ín fzcularibus honoríbus ímpares fuerant, ccele^ ftis δὲ diuinz eloriz nobilitate reftituütur qualiter. Nullus ibi iam ígnobilítatis locus,nec de/ gener απ eft,quem díuína natiuitatis ornat nobilitas: nífi apud illos quí non putant humanís coeleftía praponenda.Aut fi putant; cj.uanü eft ut fe illis ín mínoribus praferant, quos fibí maioribus pares effe fentiuntz& quafi infra fe pofitos in terra exiftíment, quos fibi ín cce; leftibus quales crediderínt? Tu autem quz Chrifti, non fxculi uírgo es, omnem prafentis niítz oloríam fuge,ut omne quod ín futuro promittitur confequarís. Contentíonum uerba& anímofitatis caufas euita.Difcordiarum quoq;& litium occaftones fubterfuge. INam fí iuxta Apoftoli doctrínam:feruum dei lítígare non decet, ΜΗ Ἡ ancillam dei non expedit. Cuíus quo uerecundior eft fexus,animus debeteffe modeftior. Linguam a malíloquío cohi; be,& orítuo legis frenos ímponc:ut tuncfi forte loquarís,quádo tacere peccatum fit, caueas ne quid quodin reprebenfionem ueníat;dícas.Lapís emiffus,eft fermo prolatus. Quapropter diu antec jpferat,, cogitandus eft. Beata quippe labía fant,qua nücg qd'reuocare uclínt, emittüt; Pudicx mentís debet etiam fermo effe pudicus, quí«dificet femper magis cj aliquem defituat audíentem: fecundum hoc quod Apoftolus pracipit,dicens:Ornis fermo malus de ore ucftro non procedat: fed fi quís bonus eft ad xdificationem fidci, ut det eratíam audientibus. Pteciofa deo língua eftquz non nifí in díuínís rebus nouít uerba conftruere: δὲ fanctum eft osunde cceleftia femper xloquia proferuntur. Abfeatium obtrectatores,quafi malignos fcri" purz authoritate deterre.Quía etíam hoc ínter perfecti uirtutes homínís propheta comme morar.5í ante confpectum iuftí malignus ad nihilum deducatur,quí contra proximum non probanda protulerit: non lícet tíbí alterius uítuperationem patienter audire, quí necab alijs optas recipí tuam. Iníuftum quippe cft, quícquíd contra Chriftí euangelium uenit; fialteri quod tibi ab alio fierí moleftum eft, patíarís inferri. Linguam femper tuam de bonis &loquíjs affuefce, δὲ auditum tuáü magís ad bonorum laudem,dg ad malorum uituperatíoné -accómoda, Vide quod omnía quacüq bene facis, propter deum facias,(ciens eius reí tantuva tcadno ut VIRGINITATIS EAVS. C teadomino recepturam effe mercedé, quá eius timoris& amoris caufa perfecerís Sancta ma; Ἰ(ὁ gis cfle qs uideri ftudequía níhil prodeft zftímari quod non fit: δὲ duplicis peccati reatus eft, sí non habere quod credítur,& quod nó habeas fimulare.In ícíunijs magis cp i epulis dele&ta;] ix te;illius uiduz: metmor,qux non difcedebat de templo,deo feruiens íeiunijs δὲ orationibus die, μι acnocte, Et fi uídua quidem Iudza talis erat, qualem nuncuírginem deccteffe- ChriftizDiut" nz: magis lectionis conuiuium dilige, fpiritalibus te fatiari dapibus cocupifce. Illos potius te B quíre dbos,qbus aníma magís dj corp?refíciat.Carnís δὲ uini fpecies, quafi calorís fométa,& lí| 5 bídínís incitamenta fuge.Et tuncfi forte απο uteris exíguo;cum ftomachi dolore πίτπίο corpo Ϊ i είς compellit infirmítas.iracundiam uínce;animofitatem cohibe, Quícquid illud eft, uod poft| factam poenítentíam ruborem íngerít proxímo,ut críminis abominationem deuita.Satis tran quillam.fatís quietam effe conuenít mentem, ab omníperturbatione furoris aliená;qux dei" habitaculum effe defyderat;quí per prophetam teftatur, dicens: Super quem δἰ requíefcam, si & uerítate nifi fap humílem& quietü,& trementé fermones meos?O mníü operum& cogítationü tua/ rum fpeculatoré deá crede, δὲ caue ne quid qd díuínís oculis indignum fit, aut opereris, aut coy| s gítes.Cum oratíonem celebrare defyderas,talem te exhibe;quafi quz fis οἴ deo qom μᾶ; m do pfalmum dícis:cuíus uerba loquetís,agnofce,& in cópunctione magis cordis, cy ín πανί,| δὲ uocís dulcedine delectare, Lachrymas ením pfallentis deus magis;cj uocis eratiam approbat;|" Sicut propheta dicit: Seruite domino ín tímore,€ exultate εἰ cut tremore. Vbi tímor δὲ tre/ hi mor efLibí non uocís elatio,fed animus flebilis eft,&lachrymofa deiectio, Omnibus actibus η 5 tuís diligentíamadhibe;quia fcriptü eft: Maledictus homo απ facit opus dei negligenter.Cre| n | fcat tibi cam annís gratía, crefcat cum atate íuftíca,& fides eo perfectior uideatur efle,quo| n D fenior eft.Quía dominus nofter lefus Chríftus,qui nobis exemplum uíuendireliquit profíde, ui bat,non atate tantum corporea,fed fapientía δὲ eratía fpirítuali corá deo δὲ hominibus. Om| ba ne tempus ín quo tenon meliorem fenferís.hocaftima perdidiffe, Ceeptum uireinitatis pro^|" pofitá ad finem ufqy conferua quía nó inchoaffe tantü,fed perfecifle uirtus eft.Sícut ín επᾶσε) du lio dominus aít:Qui autem perfeuerauetít αίορ ad finem,hic faluus erit. Caue ergo, ne cuí com» in cupifcendí occafionem tribuas,quía fponfüs tuus deus celans eft, Críminofior eft em adultera ti Chrifti cg maríti, Vnde pulchre Romana ecclefia.apoftolico fine dubio, cuius fedem obtinet h fpiritu animata, tam feueram nuper de huiufmodi fententíam ftatuit;ut uíx uel poenitentia di n enam íudícaret, qua fanctíficatá deo corpus libidinofa coinquinatione uiolaffet.Efto ergo ui) qi uendi omnibus forma,efto exemplum,pracede& in actu quos in caftitatís fanctificatioe pra) E currís, Virginem tein omnibus exhibe;nihil corruptionis obíjcíatur capítí tuo;cuíus corpus ít Us teerü efbut& tua fit ínuiolabilis conuerfatio.Et quoniam ficut ín exordio epiftola prafati fu df| mus,te dei facrificium factam,quod tiq, fanctificationem fuam etiam alijs ímpertit,& quifqs sd ex co digne fumpferit.(anctificatíois& ipfe fit particeps. Ita ergo per te,quafiper diuinahoftiá Li fanctificétur cxterz,cum quibus te ta ín omnibus exhíbeas, ut quifqs uítá cuá;aut uífuaut au, tid dítu contigerit. fanctificationis uim fentiat:& tantum fibi íntellieat eratiz ex tua conuerfatío/ μὰ ne tranffundi, ut dum te imitari concupifcit, dei facrificio& ipfe fit dignus. i P1 10]: CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS,| citis"m Nihil eft ín hoc opufculo,nec fermonis,nec eruditionis,nec pectoris, quod Hieronymum refipiat, Ἢ DE HIS Q.VAE DEO IN SCRIPTVRIS SANCTIS ATTRIBVVNTVR..^ Ofin ᾿ς Ἢ] Mnipotens deus pater,& filius& fpiritus fanctus,unus atqy trínus: unus uidelicet ἴῃ J| in narura,trínus ín perfonis folus inuifibilis folus immenfusatq; íncomprehenfi i 77. bilís, folus íncircüfcríptus folus incorporeus δὲ ímmortalís: ubíq; pra'fens, fed lz lids ooa Ai tens:ubíq; totus fed immenfus.Inuifibilis eft, quía in eflentía fua uideri non po? i teft, Apoftolo teftante quíaitiQué uídit nullus hominü fed nccuiderí poteft. Et ín euangelio Wd De nemo uídicancg.Incorporeus eft,quia nullis membrorü líneamétis cópofitus eft fiue có Py pactus exiftit: ficut ueritas in euangelio dicit: Spiritus eft deus, δὲ quíadorat eum, ín fpiritu Pri St yi tig S Dy ties i Ti] i ttis d$ qu isl Dou usd iyi qu ttis Wr] mit jmd en oi sani iid NT uj rds| DE HIS C. VAE DEO IN-SCRIPTVRIS ATTRIBVVNTVR.- φο, 44. Δὲ&ueritateoportet adorare.Immenfus eft, | quía quátitas eius;uel qualitas a nullo metítí poteft, CuiSolomon ín fua oratione fupplícás aít:Sí coclí δὲ coeli coelorá te nó capit, quáto magis do mus ifta quázdificaui?Incircüfcript? eft; quia circüfcribi nó poteft. Illocalis eft,quía de loco ad - locá nequadg tráfit,nec quolibet detínct: ipfo de fe per Efaiá teftimoniü pethibente: Coclà fe; : des mea efliterra fcabellü pedi meon: Et per Hieremiam:Nüqd nó οσον& terrá ego impleo? « Cufimmenfitaté ppheta in pfalmis cofitens aít:Sí afcedero ín coclá,tu illic es, cetera. D e cui9 - immenfitate adhucin libro lob fcriptá eft:Excelfior coclo οὔ, δὲ quid facies: Profüdior eft ínfer : no, δὲ unde agnof(cís?[οποίου eft terra:íimmenfitas eius latior eft marí. Qui celà& terrá im, : ONERE HF E locus eftab eius pracfentía abfens. Super οἵα quippe cft regendo atqe - imperando:fübtus eft omnía fuftinendo atq; portando, non pondere laboris, fed infativabili uittute,Immutabilis cft;quía ab eo quod eft,omníno mutari non poteft,ipfo dicente per Mala . híam prophetam:Ego domínus& non mutor.Ideo deus immutabilis dicitur, quía miferícor, díajra, furor, poenitentia, obliuio, recordatío,&alía hís finilía οἱ non acidunt. Símplex ením matura cft, δζ immutabilis, imperturbata:neg; aliud eft ipfe, δὲ aliud quod. habet, fed ipfum - eftquod habet;& quod eft.Immortalis eft,quía morí non poteft, Apoftolo dicente: Qui folus :ámmortalitatem habet, δὲ lucem habitat ínacceffibilem, quéuídit nullus homo: fed nec uíderi poteft. Vbicung; autem facra fcriptura fparfim per díuinos libros in deo motus anímz, feu hu : mana mébra defcribit, id eft, caput.capillos,oculos,palpebras,aures,nares, os labía;cor, linguá, imaginem,uterurumanum dexteram finiftram,díoitos fiue digítü, brachiü,alas.fcapulas, po/ fteriora pedes:Item motus anima, iram, furorem, οίνος, poenítentíá, recordatione: δὲ Βία fimiliaznon carnalíter iuxta hiftoriam a recte intelligentibus fuméda funt,ficut a Iudeis& pl: :tífes hareticis carnaliter fapíentibus, qui deum corporeum atq; localem opínátur:fed fpiritua/ -liter omnia de eo intellieenda δὲ contuenda funt. Sí quis em deo humana membra feu motus -anímz more humano ineffecredítproculdubio ín corde fuo idola fabrica, Cüutdictà eft figuraliter ín deo caput lceímusipfam effentíam diuinitatis eius, que omnia praecedit: δὲ cui B-oiafuntfubiectajntelligere debemus.^ Capillos uero capítís cíus.fanctos angelos fcu uní/ ueríos electos accipi oportet.De quo quidem facramento in libro Danielis fcriptum eft: Afpi; -&icbam donec throni pofiti funt, δὲ antiquus dierum feditueftimentum eíus, quafi nix candi :dum,& capilli capitis eíus,quafilana munda.Hocenim fignificat per ueftimenta candida dei, uod δὲ per capillos capitis cíus: fanctosuidelicet angelos, δὲ multitudinem fanctorum dealbatorum.Vel certe ídeo capilli eius, lana: munda comparantut,ut per hocantíquus dierum :&edatureffe, Oculos deus dicitur habere;pro eo quod οἵα uídet,& níhil eum latet. In cuíus «ofpectuait Apoftolus: nulla creatura ínuifibilís eft, omnía enim nuda& aperta funt oculís eius, Alíter uero-oculí,refpectus στατίο cíus intellieuntur, ut eft íllud ín pfalmo: Przceptà drii Acidum illuminans: oculos, OM dni; occulta& incoprehenfibilía iudicia, fiue fpíríta/ lis ín diuinis libris eius locatio innuí£: de qbus occultis& íncoprehenfibilibus facramentis ats Áudícijsín pfalmo legitur:Palpebraceíus ínterrogant filios homínum;íd cft probant. Aurcs dicitur habere dominus propterea,quía omnía audit. INihil eum fub filentio latet:de quo ín li bro fapíentíz dícitur:Aurís coeli audit omnía,& tumultus murmuratíonum non abfconditur. ν TNares deíiínfpiratio eíus ín corde fidelium: ut eft illud in libro Regum:Afcendit funus de naribus cíusiid eftlachrymofa cópunctio poenitentiá de infpirationecíus.— Facies dei.cogniitio ucrítatis feu οοσηίεο díuínitatís eíus ad homínes. De qua cognítíoe ín pfalmo fcríptà eft: Oftende nobís domine faciem tuam,hoc eft,dona nobis cognitionem tuam:qua cognitio per filium omnibus homínibus innotuít;ipfo dicente ín cuaneclio:Nemo nouít patrem nifi filius, δὲ cui uoluerit filius reuelare.Alíter ucro facies dei fignificat inuifibilem effentíam díuinitatis fi lij dei:dequa ipfe dominus ad Moyfen per ipfum angelum refpondit:Pofteriora mea uide; bisfaciem autem meá uídere non poterís. Os uero dei filius dei patrís.íd eft Chriftus domi nus:de quo Efaías propheta ex Iudxorum perfona affatus aít: Οία os cíus ad iracundíam prouocauímus. Alíter uero os dfi, fermo eíus fiue uífio accipitur, De quo fermone deí Efaias propheta ait:(s domíní locutum eft, hoc eft, uerbum filius deí patris, per qum. Suma DE HISQ.VE DEOTIN SCRIPTVRIS ATTRIBVVNTVR. facta funt:de quo ín pfalmo dicitur: Verbo domini,cecli firmati funt.Ec alibi: Mifit uerbü fud & faturauit eos.Et in euangclio:In príncipioeraruerbü.— Língua dei, myftice fienificat fpiriz tum fanctum:per qué deus pater,fecretum{πᾶ manifeftauit homínibus. V nde ín pfalmo: Lin, eua mea,calamus Ícribx uclociter fcribentís.[δία dei,myftice utriufqp teftaméti confonantia intelligütur:de qbus duobus teftamétis in puerbijs dici£:Et diuínatío in labis eiusin iudi donócrrauítosei?, Βεαζ uel brachía dei patris filius ci? δὲ fpiritus fanct? íntellici£ ficut eft illud in Efaia:Et brachía mea populos iudicabüt.Brachiü deí patrís fingulariter filius ei?accipitur:de quo Hieremias ad ipfum aít:Et nanc ἀπε deus,qui eduxífti populum tuum de terra Acgypti in manu forti,& brachio extento. Ideo autem filius dei brachiü dicitur: quía creatura electaab ipfo cotinetur.^ Dextera dei patrís,uníeenítus filius accipitur: de qua ín pfalmo ex perfona hominis affumpti dicíturzDexteta dotmíni fecít uirtuté, dextera domini exaltauit me; Aliter uero dextera dfi eloríam& patris aternam beatitudinem fignificat: de quom pfalmo ex perfona patris dicitur ad filium:Sedea dextrísmeis. Dicitur autem dextera dei omnis ele; έλα creatura ín ccelo& ín terra, ficut per finiftrá cius intelligitur reproba creatura: id eft, dazmo; hes& omncs ἐπιρή,ηαί ad leuam pofiti;terna fupplicia fuftinebunt,— Manus dei patrisfi lías eíus acipitur,p eo quod p ipfum omnía facta funt ficut eft íllud ín Efaía:O mnía hzc ma nus mea fecít:& per manum domíni facta funtomnia, Aliteruero manus dei poteftas intelli gitur:de qua poteftate ín libro Hieremía dicié: Sicut lut ín manu figulí,ita uos i manu mea domus Ifrael. Item nonnuncg manus domini flagellum accipiturde cuíus perauffione ín Soy plionía propheta Kei eft: Extendá manum πιο fuper Iudamn,& fap habítantes Hierufalé, & difperdá de loco reliquias Baal: de qua domíni percuflione beatus Iob de feipfo ai: Manus domínitetigitme.— Digítus domini fingularíterfpirítus fanétus accipíturza quo fpiritu[απ &olex ín duabus tabulis lapideis fcripta narratur ín monte Sínaí.Ipfe err fcripfit;qui faribeny da dictauit:id eft fpiritus fanctus:de quo fpiritu fancto dominus ín euangelio: Ego ín digito meo eijcio dzmonía:quod alius euangelifta aperte dedarans aít:Si ego in fpíritu dei eíjcio dz: monía,Sicutern digitus ciim manu uel brachio,manus uero uel brachium cum corpore funtía natura unum:íta pater δὲ filius δὲ fpiritus fanctus,tres quidem funt ín perfonis, una uero fub: flantadíuiniatis. Digiti dei pluraliter fancti intelliguntur propheta; per quos fanctus fpiri tuslegís acprophetarum libros fua infpiratione defcribit:de quibus ín pfalmo dicitur: Videbo coelos tuós,opera dígítorum tuorum.Per ecelos enim libros legis& prophetarutm, per digitos ucro fanctos,ut dictu eft;pphetas myftice infinuauit. Imago αεί patris inuifibilis,duplicitet íntelligi£. Alíter náq; eft ímago dei patris in filio fuo:qué nó aliüde;f ed ex femetipo:hoceft,ex fubftátia fua,& per omía fibi fimilé&zqualé genuit.Aliter uero in aníma hois quánomexfe: id eft.de fübftantía fua ficut plxriq; haeretici opinati funt genuít;fed ex nihilo creauit, Sicutalir tereft imago cuiufa reos in filo eius,quem ex femetipfo fibi fimilem genuit: cfthomoho mínéaliteruero in anulo fiue ín cera imago eft ímprefla,qua non eft quod ipfe, ficut filíus,qui naturalíter hoceft,quod& pater.— Cor dei patrís.eít arcanum eius fapíentize myfticsex quo uerburm,íd eft, filium fuum impaffibiliter fine initio genuit,ipfo dicéte:Eructauit cormeü uet? bum bonum.^ Alasdeus dícitur habere, pro eo quod more auís electos fuos tandj pu los fub fecolligit, fouct,&ab infidijs diaboli δὲ malorum hominum protegit. Vnde prophe ta:Sub umbra alarum tuarum protege me.— Scapulas habere dicitur, quía infirma membra ecdefizc,quafi ín fcapulis portat.Sicut ín pfalmo diciéiScapulis fuís obumbrabictibi.— Ventet dei fecreta origo fubftantia: eíus accipitur. Vnde ín pfalmo: Ex atero anteluciferum genui tet Alitet,uterus dei, incomprehenfibilia iudicia eius, qux rimari nequeunt infinuatur myftics De quo oculto iudicio eiusin libro Iob fcriptum eft:Decuius utero egreffa eft glacies, δὲ clt decodo quisgenuit?| Pofteriora filij dei;incarnatio eiusaccipitur:de qua pofterioritate Wius in monte Sínai ad Moyfen per angelum loquens aít:Pofteriora mea uídebis, faciem aüt meá uiderenó potes. Pedes deí,ftabilimentá δὲ uirtus eíus eft:eo quod αἰσία; pfens eft,& uníuet! [εί fubiecta fant;illoipfo dicente per Efaíam prophietà: Colá mihi fedes eft;terra autem fc^ bellum pedum meorum. Aliter,pedes filij ἀεί incarnatio intelligitur, que díuinitati es | T"P Jie Ag D | pp ! qut: 3r ἐπ | id | tbt μὰ Lá | ftt L: qi - Moto (iic [am lli b [ie üt dt n μή titi Ms 4 πε di loj A Rat »M Sti d tij tsi, te t s Ua D TM dd liga] Das tsi ri fiov Sind ΤῊ Jas til mig m uiri fuma fnis i μὰ inc fini vist [τή μὴ! μή ἐμ up? y a μ᾿ εἶ yt ii 4}. LM DE HISQVAE DEO INSCRIPTVRIS ATTRIBVVNTVR;^;$0.$5 Δ.efttácg capiti pedes.Sicut eii per caput diuinitas,ita per pedes eius humanitas eius exprimit, De qua ín Exodo fcriptum eft: Viíderüt dominum: μος εἰ Moyfes, Aaron& INadab ὃς Abiu & feptuagínta de fenioribus populí:fub pedib?eius,quafi lapis fapphirus,& quafi ccelá οὔ fere qum eft. Sicut auté perlapidem fapphirum, cacleftes naturas uel fanctos angelos, íta per coclá fetenum fanctam ecdefiam electorum ex hominibus aflumptá figuraliter demonftrare uoluit: | füper quas duas creaturas homo aflumptus filius dei ín perpetuum regnat. De quo in pfalimo . dicitur: Omnía fubiecifti fub pedibus cius. Aliter autem per dei pedes,id eft, Jefu Chrifti fu : enificati funt fancti przdícatores.De quibusin Deuteronomío fcriptum eft: Quí αρρτορία; , quant pedibus eius,accipiét de doctrina eius, Veftimentü filij dei, aliquando caro eius, qux . a díuinitate eftaffumpta,in diuinis libris figuraliter acipítur.De quo índuméto carnis Efaías ait Quis eftifte qui uenit de Edom,tinctis ueftibus de Bofra? Rurfus ueftimenta eiufdem do^ nini fancta accipitur ecdefia,qua per fidem δὲ dilectionem ei coniuncta eft: De qua dicitur in pfalmo:Dominus regnauit. decorem induit.Et in pfalmo alio ad ipfum domínum:Confeffio pem δὲ decoré induifti,amictus lumine ficut ueftimento. Palliá íam dicta eius ecdefia intelli| - gitur. De ᾧ ínlibro Genefis fcriptá cft: Lauítin uino ftoláfuam;hoccfL, in paffiGe carné fuá: δὲ o N ΧΡ ες Aeris Ri de dd Ho:: in fanguine uuz pallíü futiid eftecdefiáfua;^ Calciaméta ἀπί noftri lefu Chrifti;myftice figni ficát íncarnationé cíus,quá ex mortalitate hüani generis affumere dienat?eft.De qua incarna, tione fua ipfe per prophetá in pfalmo ait:In Idumaam extendam calcíamentü meum,id οἴ plxbe gentilium manifeftabo incarnationem meà, Greflus dei,aduentus filij dei ín mundü, & regreffus ad ραπ. De qbus pfalmifta ait: Vifi funt erefTus ταί deus, ereffus dei mei& γοσία meii eftipfius de colo, qui uenit in uterá uírgínis,De utero ucro nafcédo pofitus eft ín pfe pio:poftij omnía ímpleuit pro quibusa patre rmiflus uenerat, appenfus eftín ligno crucis: de cruce autem depofitus.fecidum corpus fepultus eft, fecandum anímá ad infernü defcendit. Tertiaauté die per potentiá fuz: diuínitatis.carnem fuam de fepulchro fufcitauit.Et poft diem tefarrectionis,quadragefimo die uidétibus apoftolis afcédit ín cceli,& fedet ad dexterá patris, id eftad oloríá eius.Hi funtein ereffus filij deizifte defcéfus δὲ afcenfus eíus,qui frequéter ín fa &rís fcripturis legi£. Afcédere dicit deus, cá filius carné ex nobis affumptá in coelà uelut captí jrácuexitficatinpfalmo illud:Afcendit ín coclá;captiuá duxítcaptiuitaté:quía natura humani genetis.quxa díabolo ín mundo captíua retíneba£ affumens fecü ín coeli;ubi nundj ante fue/ at tancp captiuá deportauit. Abícondete faciéfuá deus leoitur, c hoibus quibufdam eorüt exigentibus culpíscognitioné fuá abfcondit:ficut in populo ludzorü nunc impleti uidemus, quía negantes filia ἀεί, ἀεί fcientiam Iudai ita perdiderunt.ut fimiles fierét oentibus qua ἀεί nó cognouerüt; Oftendere faciem füam dicitur deus,cum refpectu eratía fuz quibus uult, fcilicet electis fuis, fe ipfum ín corda eorum occulta infpiratione ínfinuat,&ad diligendum fcamorem fuum infundit, Sedere dícitur deus;non corporaliter humano more, fed poten, tialiter fuper omnem creaturam regnando pra'fidere. Vnde eft íllud ín pfalmo: Regnabit do minus fuper omnes gentes, deus fedet fuper fanctáfedem fuam.— Sedere autem deus dicitue fuper cherubím(quod interpretatur plenítudo fcientía), per quod fienificátur fancti απσοὶ ue mentes fpititalium uirorum,in quibus deus inuifibiliter pra-fidet& regnat. Inillis enim fe/ detq fcientia ei?& dilectioe pleni funt, In prouerbijs qppe Solomonís fcriptá eft:Aníma íuftt - fedes eft fapientiz, Sapientia uero dei patrís Chriftus eftqui ín animabus fanctorü dei fede^ redictur. Defcendere deus ín mundum dicitur quando aliquid nouum quodante non fece/ rat ín cteatura humana opera:ficut filius dei patrís defcendiffe narratur, quádo uerá carné ex Maria uirgine propter redemptionem noftram fufcepit,& deus homo[οτί dignatus eftjnon 'amíttendo quod erat, fed affumendo quod non erat. De cuíus defcenfioncjid eft, incamnatío/, ne, ín pfalmo fctíptum eft: Indínauit celos& defcendit, δὲ caligo fab pedibus eíus. Cocos ín dínauít,qui aduentum faum prxnundansangelos fiue prophetas mífít, qui aduentum eíus hoibus nuncíarent.Calígo fub pedibus eius,quía impij hoies ob{πᾶ tmalícía íncarnationé eius agnofcete non potuerunt,nec adhuc poflunt, Stare deus dicítur,cum nos ínfirmos,íd eft πᾶ acaturam ad pornitentíam δὲ conuerfionem patienter fuftinetzut eftilludín Ribas prophe ΤΣ| ta DE HIS Q.VAE DEO IN SCRIPTVRIS ATTRIBVVNTVR.:: C ta:Stetit& menfus eft terram, diffoluit gentes:id eft, ftetit ad fubueniendum,& diffoluit de dentes ínfe,a uínculís pecatorum. Tranfire dicitur deus,cum de cordibus quotundam ho,| minum ín quibus antea per fidem códebatur, poftea fübrepente perfidíauelquoliberdelito,—— ab cís recedit& adalíos tranfit: quemadmodà de Iudaeis ad gentes,de hareticis ad catholicos: fcu de quibuflibet irrelígiofis& negligentibus pro uítío fuo recedere dicitur, δὲ ad alios tranf, re:quod nó localiter aut uifibiliter fed inuifibiliter occulto iuftoq, iudicio facere cofueuit,. Am bulare dícitur deus, non deloco ad locum tráfeundo, quia impiü eftíta credere:fed ambulatio eius eft ín cordibus fanctorum delectatio,ficut fcriptum efttEt inhabitabo ín eís,& ambulabo, δὲ eto illorum deus. Vel cette deí ambulate,eft ín fanctis pradicatoribus fuis deloco ad locum tranfire.. Loqui dei;eftínuífibiliter fineuoce uel quolibet ftrepítu ín mentíbus fanctorum uo luntatem fuam atq; rectum intellectum infpirare, feu fatuta ficut ín fanctis prophetis reue; | lare. Quz locutio deí, üt quídam uolunt, tribus modis acípitur. Primo nanq; modo per fuby: " icctam creaturam:ficut ad Moyfen ín rubo& igne apparuit. Vel ficut ad Abraham atq; Iacob & cateros fanctos, quibus in angelis apparuít,Secundo uero modo ín fomniís:ficut ad Iacob & ad Zacharíam prophetam,& ad Iofeph fponfum Maria& alijs fanctis, quíbus fecreta rej uclare uoluit. Τ ογείο autem modo,;neq; percreaturam uifibilem,neq; per homínem,fed ocul. ta tátü ínfpiratione ínuifibilíter corda eorum tangendo afficit:ficut ín libris prophetarum fcri, ptum eft, cum ipfi propheta fubito afflatí fpiritu fancto, exdamant dicentes: Hzc dicit dis, Videre dei,eft bona acta pbare:ficut eft illud ín Genefi: Vidit deus cácta qua fecerat erát ualde bona:id eft íntelligentibus effe bona demonftrauit. Aliter uidere dei,eft mala hominum fcienter reprobare:ficut eft illud in Efaía propheta: Et uídit deus& apparuit malum ία oculis eíus.Item aliter uidere dei,eft nos uidentes facere:ut eft illud ín píalmo: Proba me domine,& fcito cor πιεῖ, Modus ífte locutiois ín libro Iob fimiliter repctitubi de fapíétía dei patris ρον «β pluríma infignia locatus eft,de deo patre adiunxit: Tuncuídit illam δὲ enarrauit, δὲ inueft. gauit,& imperauít:id eft uidentes fecít atq; praedicantes,& inueftigantes atq; alijs nunciantes; Cognolcere dei, eft copnofcentes facere: ficut ait ad Abrahá:Nunc cognouí qd'tímeas deir,| Neg eri ín tpenouítq fcítoia acp fiant, fed cognofcere dicit de? cognofcétes facere, ut q pri? de fe quales effent íncogníti erát, p eíus ín terrogationé€ probatione quales effent fibimetipis| rogníti fierent:tale eftíllud ín lege Moyfi de populo Ifraclící co: T'éptabo,inquít,eos utrü cufto,. díantmandatü meüjannó.—Nefcire dei,eft reprobare:ficut in euagelio dícit:Nefcio unde fy tís,recedítea me omnes quí operamíni iniquitatem. Zelare dei diciturcum creaturam fuam d quam nó uult períte,(pe caftípat;cotripit.atqy flagellat;& flagellando adducit ad fe. Vel cela; η re ἀεί dicturum nullum pecatum ímpunitum uult relínquere, Iuftus eft em:& ideo omiísinz qi iuftícia execrabilis eft illixquía ut dictum eftnihil impurá patíturímpunitü. lrafci dicitur de?, li nonanímz motu,ucl quauis alía perturbatione, qua omnino illí accidere non poteft.fed crea li tura delinquenti;id eft hominibus impijs δὲ peccatoribus,iuftam dicitur inferre ultíonem:hoc hr eft reddere illis qux merentur:& hac eft ultio díuina,ifte furor cius ditur. Peenitere deusdi n ci5nó quod more hominü de tran(a&tís operibus perníteat;quí em οἷα nouit antec fiat, puis du pterítis actib? peenítere nó poteft:fed poenitétía dei eft ftatuta mutare,& qd' pri? aliter inchoa; lin ti eft ín aliud mutare:id eft de bono,exigentib9culpis,in malá.Sícut deSaule legi£ poenítuiffe p deü,qd'coftítuit eü tegé, Vel ficut πᾶς uidemus ín populo Iudzorü,q cá effet populus dei, ob ti impietaté[πᾶ fact?eft fynagoga Satana. De malo uero ín bonü ficut accidit in populo gentíá, Idi quicum príus non eflet populus deí,nuncautem per gratiam Chrifti populus dei factus eft; t Hoc quippe modo occulto dei iudicio Iudas Chrífti prodítor,de apoftolatus lapfus eradu ín ἴῃ inferni barathro dímerfus eft, Latro uero poft crímen rapacitatis de crucead paradífam tranf[^ latus eft.Hancquo ερ mutationem de bono ad malum,ut dictum eft, fiue de malo ad bonum: ᾷ quía oculto iuftoq; dei udicío per fententíam iufticiae fuz fiue permiferícordiam eíus fiat, poe à nitentía ἀοί dícimus:ficut expreffius in libro Hieremia: fcriptum eft... ING pornítere dei.eft fta Qi tuta nullo modo mutare, Vnde eft illud ín pfalmo:Iurauit dominus δὲ non poenitebít eum: id[S eft pater ad filii: Tu es facerdos ín ternum fecundá ordinem Melchifedec.Sacerdos em Ki | patr Vlt ti i Gi' Ἢ ON ON Yi Ty tint ἰὴ Den pt dm lim T tedio ἔ pesi Wt oz Sua ἐμοὶ ΤΩ) viles yu σπα τη Jc do viz int: iri dun ἡ! ΠῚ lini jw μμ SYMBOLVM DAMASI.$o.$6 A patris dictas eft filius dei,non fecundum diuinitatem, fed fecundum humanitatem: in qua fe pro nobis per paffionem δὲ mortem fuam xe prb facrificium deo patri obtulít;ut ipe effet facerdos quí&facrificium.| Obliuifci dicitur deus, cam quibufdá impijs δὲ peccatoribus non miferetur: quod utíq, nó facit propter crudelitaté, qua: ín deo non eft; fed per occultá iuftumqe iudicü fud. Indurare dicitur deus quorundá corda malorü: ficut de Pharaone rege Aegypti faiptü eft: nó quod omnipotés deus per potétiam fuam eorum corda induret,quod impium eft íta credere. fed exigentibus eorum culpís,cum durícía cordis, quam ipfi fibi omnía mala pet etrando nutríunt, non aufertur:quafi illos ipfe induret;quos iufto iudicio induratos finit. Dormire deíeft cum unieenítus deí patrís ín affumpta carne pro nobis morí dignatus eft: cuius mors recte dulcis fuiffe praedicatur, ipfo dícente per Hieremiam prophetam: Ideo qua/ fiafomno excitatus fum, δὲ uídí,& fomnus meus dulcis eft mihi. Aliter dormire deus dicítur, cur fides eius inter profperítates huius mundi,in quorundam corda fidelium non uieilat, fed dormít:hanc dormitationem ipfe fienificauit,cum in mari inter fluctus marís dormíuit. Vel cer te dormire dei, eft anxijs tarde fabuenitre:ficut eft illud in pfalmo:Exurge quate obdormis do mine? Vigilare ἀεί, εἴν ín defenfione fuorum electorum,& ultione inimicorum fuorum mani fcftefedemonftrare. CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS. Pluta fidei fymbola reperíuntur ínter epíftolas díui Flíeronymií: quorum nullum arbitror ab ípfo có; fcríptum fuiffe, ΕΠ unum título Damafi.Eft alterum nomíne Ruffiní, Sunt duo nomíne Híeronymí, quorum alterum ínfcríptum eft ad Cyrill, alterum ad Damafum.In epiftola cuíus ínítíum eft: Decrer ucram quidem, meminit nonnihil de fíde quam fancto Cyrillo dederit confcriptam,fed alienam ní fal lor,no fuam. Sequítur ením: Caeterum ego Πάςί mez teftes habeo aures tuas;& beati fratrís Z enobij, δίας igitur omnía ín unum coniecímus locum. DAMASI SYMBOLVM,. i'Redimus in unum deum patrem omnípotentem:& ín unum dominum noftrum ΤΑ Iefum Chriftum filium dei:& in fpiritum fanctum:deum non tres deos, fed ραιτξ 14 a filium& fpiritum fanctü, unü deum colimus δὲ confitemur:no fic απ deà qua/ 234 fi folitaríum,nec edem qui ipfe fibi pater fit;ipfe δὲ filius:fed patré e(Te qui genuit, X filium efle qui genitus fit: fpiritum uero fanctum,non genítum,nec íngenítum,non creatür neq factá fed de patre filio qj procedenté patri& filio,coxternü δὲ m& cooperatoré quia fcriptum eft: Verbo domini coeli firmati funt;id eft, a filío ἀεί:δζ fpírítu orís cíus omnis uirtus corum,Etalibi: Etnítte fpiritum tuum δὲ creabuntur,& renouabis faciem terrx. Ideoqg in nomine patris& filij δὲ fpiritus fancti unum cófitemur deum,quod nomen eft poteftatis,no proprietatis.Propriá nomé eft patri, pater:& proprium nomen eft filio.filius:& propríum πο.» men fpiritui fancto,fpiritus fanctus.Inhac trinitate uni dei colimus, quía ex uno patre quod eft,unius cum patre natura eft,unius fübftantize& unius poteftatis.Pater filium genuítnó uo; luntate;nec neceffitate;fed natura.Filius ultímo tempore ad nos faluandos,& adimplendas fcri pturas defcendit a patre;q πρ defijt effe cá patre.Et cóceptus eft de fpiritu fancto,& natus ex uirgíne; carné& animam δὲ fenfum, hoc eft perfectum fufcepit hominénec amiífit quod erat, fcd ccepit effe quod non eratítatamé ut perfectus in fuis fit,& uerus in noftris, Nam qui deus etat homo natus eft:& quí homo natus eft,operatur ut deus:& qui operatur ut deus,ut homo moritur: quí uthomo morítut,ut deus refurgit.Quí deuicto mortis im perío.cü ea carne qua natus& paflus& mortuus fuerat& refurrexit, afcendit ad patrem fedetqy ad dexteram eíusin oloria,quam femper habuit δὲ habet.In huíus morte δὲ fanguine credímus emundatos nos,€ ab eo refüfcitandos díe nouiffimo ín haccarne qua nuncuiuimus:& habemus fpern nos confe cuturos premíá boní meriti, aut poenam pro peccatis acterni fupplícij. Haclege,hac crede; haec tetíne;huic fidei animam tuá fubíuga,SC uitam cofequerís δὲ premíum a(πο. κ S YMBOLI EXPLANATIO AD DAMASVM. 75€ R edimus ía deum patrem omnipotentem, cuncterum uífibilium δὲ inuifibilii c5,. m dicorem.Credimus δὲ ín dominum noftrum Iefum Chriftum per qué creata funt j| omnía:ierum deum unieenítum,& uerum dei filium: nó factum aut adoptíuum, e» M(cd ccnità& unius cá patre fubftantíz;qd'erza ἀσίτεμοούσιομταταρ ita p oia aqua lé deo patri,ut ncc téporc, nec gradu, nec poteftate poffit effc inferior; l'antüq; confitemur effe illá qui eft eenitus: quus eft ille qui eenuit.INon auté quía dícitmus genítü a patre filium díui. na& ineffabili ceneratione,aliquod εἰ tempus affcríbímus:fed nec patrem aliquando corpiffe, necfilium.INec ením alíter C poffumus aternum patrem,nífi cófiteamur etíam coater; num filium.Ex filio enim pater dicitur,& qui femper pater fuitfemper filii habuit. Credimus & in fpiritum fanctum,uerum deum ex patre procedentem, zqualem per omnía patrí& filio, uolátate,;poteftate;aternítate,fübftátia. INec eft prorfus aliquis ín trínitate gradus,nihil quod inferius fuperiufue dicí poflit: fed tota deitas fui perfectione acqualis eft, ut exceptís uocabuw; lis,qua propríetatem perfonarum índicant,quícquíd deuna perfona dicitur, de tribus dieniffi me poflicintelliei. Atq; ut confundentes Aríum, unam eandemqy dicimus trínitatís effe fub, ftantíam,& unum in tribus perfonis fatemur deum:ita impietaté Sabelli dedínantes.tres pet/ fonas expreffas fub proprietate díftínguímus,non ipfum fibi patrem, ipfum fibí filium;ipfum fibi fpiritum fanctum efle dicentes:fed aliam patrís, alíam filij, aliam fpiritus fancti effe perfo^ nam. INon ein nomína tantummodo: fed etíam nominum propríetates:íd eft;perfonas,uelut erai exprimunt hypoftafes: hoc eft,fubfiftentías confitemur,.INec pater filij,aut fpiritus fancti perfonam aliquando exdudit:nec rurfus filius,aut fpiritus fanctus patrís nomen períonamgs. recipit:fed pater femper pater eft, filius femper filius eft.fpiritus fanctus femp fpiritus fanctus. eft. τα fubftantía απ funt;perfonis ac notminibus diftinguuntur. Ipfum auté dei filium qui abfq; inítío aternítatem cum patre δὲ fpítítu fancto potlidet, dicimus in fine fxculorum perfe,. ctum naturz noftra hominem fufcepiffe ex María femper uirgine,& uerbum camem efle fy ctum.affumendo homínem,non permutando deítatem:necut quidam fceleratiffime opinan tur fpiritum fanctum dicimus fuilTe pro femine,fed potentia ac uirtute creatotís operatum.Sie| autem confitemur ín Chrífto unam filij effe perfonam,ut dicamus duas effe perfectas atqp inte gras fubftantias: id eft, deitatis δὲ humanitatis, quz ex aníma contínetur& corpore. Atq; ut condemnamus Photínü, qui folum δὲ nudum in Chrifto homínem confitetur: ita anathema. ticamus Apollínarem δὲ cíus fimiles, qui dicunt dei filium mínus aliquid de humana fufcepif) fe natura:& ucl in carne,uel ín aníma,ucl in[σπα affumptum hominéhis propterquos affum, ptus eft fuiffe diffimilem, quem abfq; fola peccati macula(quz naturalis non eft)nobis confite mur fuiffe conformé, Illorum quoq fimiliter execramur blafphemíam,;qui nouo fenfu afferere conantura tempore fufceptz carnis omnía quz erant deítatís ín homínem demigraffe;& rur». fum qux erant humanítatis,ín deum efTe tranffufa:ut quod nulla από Πατεῖ dicere aufa eft,'. uideatur hac confufione utraqy exinanita, fubftantia deitatis fcilicet& humanitatis, δα pro prio ftatu in aliud effe mutata. Qui tam deü imperfectum in filio,cg hominem confitétur:ut nec deum uerum,nec hominem tenere credantur. Nos autem dicimus fufceptum ítaa dei filio paffibilenoftrum, ut deitas impaflibilis permaneret. Paffas eft em dei filius non putatíue.fed uere,omnia quz fcriptura teftatur:id eft,efuriem fitim laffitudinem,dolorem,mortem,& cxte/ ra huíufmodi.Secundum illud paffus eft,quod patí poterat:id eft;/non fecundum illam fübftà tiam quz affumpfit: fed fecidum illam qux aflumpta eft. Ipfe ením dei filíius.fecandum fuam deitatem impaflibilis eft ut pater,incomprehenfibilis ut pater,inuifibilis ut pater, inconuettibí lisut pater:&(guis propría perfona filij:id eft,deí uerbum fufcepit paffibilem hominemrita tav men eius habitatione fecundum fuam fubftantíam deitas uerbí nihil paffa eft, ut tora tríni tas:quam ímpaffibilem confiteri necefTe eft. Mortuus eft ereo dei filius fecundum fcriptura, iuxta illud quod mori poterat. Refurrexit tertía die:Afcendit in coclum,fedet ad dexteram dei patrísmanente ea natura carnís,in qua natus δ΄ paflus eftín qua etiam refurrexit. INon cnim exinaníta eft humanitatis fubftatía,fed elorificata,& inaternü cum deitate manfura, Acepta |^— ego GS i | RUM M, QAO, ἰ rg, t d d Vy linis nsa isl pz, Tn rs tfi ma mei Xr 1547 ott iaa pa lo 1051} ΠΤ edid shy [ή T ax mm m dni an ym mam ἡ m ion ar t j W SYMBOLI EXPLANATIO AD DAMASVM.$0.$7 etgóa patre omnium poteftate qua ín coelo funt& ín terra;uenturus eft ad iudicium uinorum δὲ mortuorum:ut&{105 remuneret,& puniat peccatores. Refurrectionetm etiam carnís confi temur δὲ credímus:ut dicamus nos in eadem in qua nunc fumus uetítate membrorum effe τὸν arandos:qualefcy femel poft refurrectionem fuerimus effectiiin perpetuum permanfuros, Un effe uitam fanctori omnid fed premia pro labore diuerfa.Ecotrarío pro modo delictorá peccatorum quocp efle fupplicía. Baptifma unum tenemus, quod íjfdem facramenti uerbis in infantibus quibus etíam in tnaioribusafferímus effe celebrandum. Hominem fi poft bapti mum lapfus fuerítper poenítentíam credímus pofle faluari.NNouum δὲ uetus teftamentum re/ cipimus,in eo librorum numero,quem fanctz catholicz ecdefiz tradit authorítas, Animas a deo dari credimus, quas ab ípfo factas dicimus: anathematicantes eos, quí animas quafi par. tem díuinze dicunt effe fubftantize, Eorum quoq; condemnamus errorem, qui eas ante pec/ caffe, uel in celis conuerfatas fuiffe dicunt, δρ ín corpora mitterentur, Execramur etíam eorum blafphemiam,qui dícüt impoffibilealiquid homini a deo przceptum effe:& mandata dei,no afineulís, fed ab omnibus ín commune pofleferuari: uel qui prímas nuptías cam Maníchzo, autíecundas οἅ Cataphryeis damnant. Anathematicamus etiá illos;qui dei fili neceffitate car nís mentitum efle dícunt,& eum propter affumptum hominem, nó omnia facere potuiffe qua: uoluit, Iouiniani quoq; damnamus hzrefim,qui dicit nullam ín futuro meritorum effe diftan; tiam: ποίᾳ easibi habituros effe uirtutes, quas hic habere neglexerimus, Liberum ficconfite/ muraibítrinm,ut dícamus nos femper dei indigere auxilio:& tam illos errare, quí cam Mani chzo dicunt hornínem peccatum uitare non pofle, cj illos quí cum Iouiníano afferunt homí; nem noh poffe peccare. Vterqy em tollit arbitrij libertatem, INos uero dícímus homínem fem/ per& peccare δὲ non peccare pofle:wut femper nos liberi confiteamur effe arbitrij. Hzc fides eft papa beatíffime,qua ín ecdefia catholica didicimus, quáq; femper tenuímus& tenem?.In qua fimínus períte, aut parum caute aliquid forte pofitum eft, emendari cupímusa te,qui Petri δὲ fidem δὲ fedem tenes, Sin autem hzcnoftra confeffio, apoftolatus ταί iudício comproba; tur,quícüy me maculare uoluerítfe imperítum uel maleuolum, uel etiam non catholicum, nó mehareticum comprobabit,| E EXPLANATIO FIDEI AD CYRILLVM. [7 Redímus in unum deum patrem omnipotentem omnium uifibilium& inuifibij | M SY. líum creatorem:& ín unum dominum noftrum Iefum Chriftun filium eius, na; | bw Pag) rum defübftantía dei patrís.quod eraxe dicitur ὁμοούσιορ deum de deo,lumé del 3| mine,deum uerum de deo uero;natum non factum.ficut haretíci dicunt: per qué oia uífibilía δὲ inaifibilia facta funt;tam ín ccelís c ín terra: qui propter nos homínes& noftrá falutem incarnatus,homo factus, paffus:refurrexit tertia die;afcendit ín coclos;uenturus inde íu dícare uiuos δὲ mortuos:& ín fpítítum fanctum,qui de patre procelfit propríe,& deus eft uerus ficut filius.Flos autem quí dícunterat tempus quando non erat filius natus,& príufcg nafcere/ tur non erat, aut quod ex nihilo factus fit aut natusfit, aut mutabilem aut couertibilem filium dei dicunt effe:hos anathematícat catholíca&apoftolícaecdefia, quod fides ínuifibilium te/ rum eft, nonuifibilium, Vnde Aríani faluatorem uidétes ín carne, putauerunt eius diuínitaté talem effe qualem& carnem paffibilem,mutabilem,conuertibilem,comprehenfibílem,& quafi formídantem,& quafi nefcientem omnía,& proficientem actate& fapientía,& nihil facientem ex(ο δὲ fübiectum δὲ orantem ad patrem,& gratías agentem,& edentem,& patiétem,& lachry mantem, δ gemétem,& quiefcentem: poftremo qua funt creatura propri, hác seni creatae 3 aluatorís ( ^EXPOSITIO:FIDETAD CYRILLVMi C faluatorisaffcribenda funtutíq;non diíuinitatiquia dicitur ín fcriptura deus δὲ homo;Quiser T go propter nos δὲ homo dicítur,non debemus qua funt carnís deo afkcribere, δὲ quacfuntdei,— carnis eftímare propría, Sí quid igitur mínus, aut ínzquale, aut impotens dicitur ín fcriptura, aut fubíectü;aut humile:carnís eiuseftaflumptz.Quia uero natus eft de carne,& quía cá homi nibustríginta€ plus annos conuerfatus eft,& uere habebat patisideo δὲ uerus homo propter «carné accipit,& uerus deus íncarnatus eft, in carne paffus natura paffibili no deitatis, Hacem . quz patí debuerat caro hominis tráfrefToris, pro hominibus patí dignatus eft deus per car, népaflibilem: ut δὲ diuinitatis eius inenarrandam potentíam ín reuifibili praedí&tam(σπα, .. mus;& bonitatis eíus diuitías:id eft;per paffionem remiffionem peccatorum credentes ín eum «onfequamur, Quale eft ígitur malum hocut audeat quís gratiam domini noftri Iefu Chrifti, quam pro nobis fecit fe humilíans, ut nos exaltemur, humanis fenfibus δὲ uoce hztetícajnon folum non íntelligere;infuper etíam periculofis blafphemijs,& ad írrítum eam adducere, atg; ultro οἱ aduerfari; dicente fcriptura:Scítote enítm gratíam domini noftrí Iefu Chrifti, quoniam diues cum effet propter nos pauper factus eft,ut nos eíus paupertate díuítes exiftamus?Abfit igitur ín filio dei aliquíd plus minufue;aut ín loco, aut ín tempore, aut ín potentía, aut in(cien tía, aut ín zqualítate, aut ín fubiectíone cum dicitur: hzc ut díuinitati eius, non carni af/ fcribantur.Si ením plus mínufue aut tale aliquid inuenit ,excepto hoc quod genuit pater flliiiz δὲ excepto hocquod filius non a femetipfo natus eft.fed de patre natus eft proprie;nonintem pore, fed femper: non aliunde, fed de fua fubftantía: forte fecandum uerbum eorum;aut ínuídens, aut ímpotens pater putatur, infuper etíam δὲ temporalis aenofcitur. Et cum apet te hoc uetet fcriptura δὲ execretur: quomodo temporalem deum, quemadmodum genti; les uenerantur., ipfi etíam fimiliter adorant? INam fi temporalis eft, nec uerus poteft effez & fi non uerus; nec potens omnía.Et quíd iam huic tali deo credendum eft, quí erataliquatv do quando non erat, δὲ ex nihilo natus eft:dícente fcriptura:Si audieris me Iíraelnonerit ín te deus recens? Si ergo deus recens, non debet uerus credi. Sí autem fempiternus:quippe D pi fempiternus deus erat,qui loquebatur in omnibus fanctis, δὲ legem dedit Moyfi in monte Sina, δὲ omnia potés,& omniía fciens,& Ad in paradifo uifus eft;& ín pra:deftinatione.carna li futura enuncians eí,& cum Iacob luctatus eft: δὲ quemadmodum humana fragilitas capere po:erat condefcendens infirmitatibus omnium,diuerforum genera approbat,alijs ín eloriati, moris omnium caufa;alijs ín humilitate, eminétis eíus bonitatis agnofcendasSi ergo fempiter nus filius de patre eft genitus, quippe δὲ omnía fciens, omnía potens, δὲ omnía faluans, omnía continens,omnia iudicans.creanscum patte femper δὲ fpiritu fanctoracipe igitur quod creatu ra deus uerus non poteft effe, neq; creatura creaturam faluare, dicente fcríptura: Et colue tunt δὲ feruierunt creatura ροζ creatori, quí eft benedictus deus: in fxcula. Vídesigi tur, quod paganítatis eft hocmagis, cj Chriftianitatís? Et quod non in tempore cft natus, fed femper natus erat de patre,dicit Apoftolus beatus: Inuifibilia enim eíusa creatura mundi per ea qua facta funt;intellecta confpiciuntur, fempiterna quoq eius uirtus& díuínitas, Vides m ícitur, quod Chriftus filius dei eft, non temporalis, fed fempiternus? Quod de fübftantía di fi uína patrís natus eft(emper, ipfe aít faluator in euangelio: Quod nafcitur de carne caro eft:& ts . quod nafcitur de fpitítu, fpiritus eft, quoníam deus fpiritus eft. Et quod uerus eft filius dei, lle . dicit fcriptura:Erat lumen uerum,quod illuminat omnem homínem uenientem ín hunc muta δ . dü.Eciterü ipfe euágelifta beatus Iohánes: Hiceft Iefus Chriftus deus uerus.Et quod femper ti . eratait ipfe:[n príncipio erat uerb,& uerbum erat apud deum,& deus erat uerbum, ΕΕ quod ü omnipotens cft filius omnium creatorzait ipfe euangelifta beatus:Ormía per ipfum facta[μπιν Ν , Si crgo omnía per ípfum facta funtuifibilia δὲ inuifibilía:xquomodo dicit ante paífionem fal; h . ustor:quod de die& hora nemo nouit;,neq; angeli coelorum,neqy filius hominis nifi pater: At^ tendens ígitur uides quod propter utilitatem homiínum.díxít fe nefcientem prafinitionem;ne dy neeligentiores efficiantur homines, INam δὲ humilitatis fuz: caufa hoc dixit ων ἠ EXPOSITIO FIDE] AD CYRILLVM.^^$0; SS Iqui A palfibilem:quía quafi homo hominibus uidebatur δὲ caufa utilitatis omnium tàcaít: res quidé T Uli Rai NS RN ON iQ: t NM Tali Ionas Uri: LA] I om; δ Yun (0135 [πίτα misa yrs atu Istri oom? 9 Juan ti quit li. Vi yd. 101} inis d ub T hor ys yia jp rd Ta gerendas ín f&culo eís annundans atqy enumerans, diem autem δὲ horam non οἷς aperiens, Quei ergo pro utilitate noftra tacuít δὲ fe humilíauit,non debemus ultro οἱ efc ineratí:& non folum non intelligentes, infuper etiam Iudaíco more& hominem cftimantes: eiufdem xtatís -& ignoranti δὲ impotentíz partícipem iudicantes quomodo Iudai.Q uod n6 díuínitas natu raliter patiebatur fed caro; ipfe oftendit Iudxis,dicens:Soluite hoc templá,&ín tribus diebus |ego fuícitabo illud.Etcaí hoc dubium eftquod deus hoc dícebat:id eft, filíus dei zcternus, uet; - bum uíuens patris,&(apiétía det δὲ uírtus deí xterna δὲ fempiterna,& ím ago deí inuifibilis.ab inuifibili natus non factus?Facta autem eft caro δὲ plafiata, ín qua deus erat, quàm& indi; - tus erat propter ínuifibilitatem δὲ impoffibilitatem uifionis noftrz.INeq: enim íntrínfecus'erat Cp Ífolum,fed extrínfecus& íntrínfecus,& in coelis& ín terra,& omnía contínens implenfq; omía. Nihil ergo imperfectum in filio dei, nihil inzxquale, níhil ímpotens, níhil temporale, nihil in/ - rognitum:omnía ucra,omnía poflibilia,omnía ineentía, omnia xqualía patrí, dícerite falua; "tore:Nemo nouit filium nifi pater:& nemo nouit patrem nifi filius; δὲ ταί uoluerit filius reue^ are? Vides qualitatem filij ad patrem? Cum ergo patrem nouit filius inenarrandum,& in; . comprehenfum, diem nefcit δὲ horam quam ipfe fecit? Abfit a fenfibus noftris hoc. Iterum ipfe faluator dícit:Da illis pater,ut honorificent filium,ficut honoríficant patrem. Aequalís igi tur deo eft filius deitate,dicente Apoftolo:Q'ui cum ín forma dei effet;non rapinam arbitratus : efteumeffet zqualís deo,fed femetipfum exinaniuit formam ferui accipiens humilíauit fe uf - gpad mortem.mortem autem crucis. Vídes quod utrumqy fcríptura.non abnegct ín filío dei,& quod dei eft uirtus omnípotentis, omnía fcientis, omnía complentís, omnía continentis, ori/ : nia habentisjomnía dantís,iudicantis,faluantis,creantis:& quod creatz: naturze eft, id eft; cárz τίς eíus,& patientis& plorantís, δὲ quafi nefcientís, δὲ quafi non potentís omnía, quafi fabie^ ctí,& cxtera Παίς fímilia?INon ergo debet effe confufio rerum, quáuis coniunctim tesmortalis íÁmmortalí deo coníuncta eft propter noftram falutem: δὲ íta creditur& poft paflionem cot Ῥοτίς, ín quo appatuit ín eo etíá permanens ín perpetuum:ut& illi qui crucifixerüt ε afpiciát, ᾿ δ impafílibilem fuis confpectibus cíus naturz díuinz per materíam confj picibilem contuean/ tur,& iudicium uifibiliter termínetur,& myfterij fecreti fcientía reueletur,& potentia eíus maíe/ ftas δὲ bonitas a cunctis homínibus cognofcatur: Quid quod& fpiritum fanctum uerum - deum inuenimus ín Ícriptura,& de patre proprie effe,& cum patre& filio femper:fed δὲ regna^ : te;& creare, δὲ ubiq; efle, δὲ faluare,& uiuificare,& peccata dimittere,& omnia implere;& fat éificare,& iudicare,& docere,& omnia(είτε, δὲ inhabitare:& quemadmodum filius dei, ita& fpiritusfanctus, perfona tertía ficut filij δὲ patrís? Tres ením perfonz funt quibus credímus, utere equales, díuínze, uniufq; fubftantia: id eft, de patre filius, δὲ fpiritus fanctus proptíe -& uere de patrefilioq; proccdít.Prímum igitur acipe quod de patre eft proprie fpiritus(απ; Cus,dícente fcriptura: Verbo domini coelí firmati funt,& fpiritu orís eíus omnís uíttus eorum. Etfaluatoraít: Cum autem uenerít paradetus fpirítus uerítatis, quí de patre procedit, ille de meo acipiet,quoníam ipfe me eloríficabít,& ueniens annuncíabit uobis. Et foluit ftatim ín : terpretans dominus, oftendens primum quídem quod perfona fit fpiritus fanctus, dicens: Ille de meo accipiet, Et ut ne ficutí ferum, aut creaturam, aut partem putemus,monflret ' patrí non ímparem, foluít interpretans& dicit: Ideo autem uobis dixí,quoníam ille de meo acipiet: quía omnía qux patrís funt, mea funt. Si igitur ea que patrís ca filij funt,&Com : nía απαθή funt, ca omnía fpiritus fancti funt, nihil ergo in omnibus decft filio, quod non attíneat ad cius poteftatem,nihil quod nonab eo factum fit& cíus nutu ac moderamine non .tcgatur. Cum ergo omnía filius habcat ín poteftate, in omnibus nihil οἱ deeft.Hlorum igitur omnium habet poteftatem δὲ fpiritus fanctus, quorum δὲ filius. Sic ením dicit de fpirítu fan/ -&o faluator:Ille iudicabit mundum& conuíncet, δὲ docebit de peccato& de iuftícia; δὲ de ít -Hico. Depeccato quidem,quod non credíderüt in me:de iufticiaauté, quana uado ad parem ed ς 4— meum;de EXPLANATIO FIDEI AD CYRILLVM. meum:de íudicio autem,quod princeps huius mundi iam iudicatus eft. Vides ióitur quod fpi, titus fanctus annuncíat filium δὲ docet de filio:& filius de patre δὲ fpirítu fancto:& fpítítus fan, ctus docet de patre& de filio? Trínitas igit quía uera eft,inenarráda eftinuifibilis cít,omnípo/ tens εἴπ(εἴς pracdicat.fefe annuncíat dignanter omni creaturz;uifibili δὲ ínuifibili, non ualente dignanter,aut narrare,aut mirarí,aut com prehendere;aut inueftíeare, aut quemadmodum eft humanis eam fenfibus occupare. Coftat igitur infirmari homine fanctz uenerandzg trínitatis ín enarranda eloría,maieftate,aut potétía.Flui?igit uím trínitatís narratio oloriz[ excedit, quantomagis fruftrabuntur,quí audent ínter patrem δὲ filium,& fpiritum fanctum,aut locam, aut tempus,aut aliquam caufam humanam ponere:qui non folum quíd fit deus non íntellexe; rüt:fed nec etíá quid fit homo attédere potuerützTNihil ergo ín trínitate fubitaned,nihil nuper rímü,nihil temporale;nihil ímpotens;nihil mínus,nihil inzquale:trínitas ueneráda,deprecáda, trínítasinenarráda, inueftigada incophedéda Et qd'inuífibilíü rerá fides eft;nobis dicit Apo; ftolus. Eft aüt fides"ice fubftantía rerá inuifibilia examínatrix.In hac em teftímoníà meruerunt feniores.Et iterum ín euangelio:Deum nemo uidit uncg. Et iterü:Spíritus ubi uult fpirat,& uocé eius audis,fed nefcís mS ueníat,& quo uadat. Quod deus eft fpititus;dicitbea tus Petrus apoftolus: Vt quid mentitus es fpírítui fancto Ananíaz ING es métitus hominibus, fed deo.INon dixit patri δὲ filio.fed fpiritui fancto. Videsigitur quod deus eft fpiritus fanctus, Etquod υδίᾳ eft, dicit fanctus propheta: Quo fugiam a fpitítu tuo domine? auta facie tua quo uadam: Et quod ornía complet fpírítus ficut filius;ait propheta:;Spiritus domíni repleuit orbem terrarü.Et íta ín actís apoftolorü:Hzc dícit fpiritus iubens: Separate mihi Barnabam & Paulum in opusad quod uocaui eos mittere. Et iterum apoftolí: Placuit fpirítui fancto, δὲ nobis.Et in libro regnorum dicít deus ín Iudxos:Regnaueruntnon per me;neq; per fpiritum meurn.Et ínprophetís ita dominus:Ifrael cocitauit fpiritum domini.Et quod habitetín homi; ne fpiritus fanctus quomodo filius dicit apoftolus:Quoníá membra ueftra templum füt fpiti^ tus fancti qui habitat ín uobís. Et iterum: Nefcitis quoníam templum dei eftis,& fpiritus dei habitatin uobís? Et quod omnía nouerit fpiritus, dícit fanctus apoftolus ita: Alij daturpet Πρίπεϊ uerbum fapientíz;alij uerbum fcientia in eo fpírítu.lii fides,alij lineuarum genera, alij interpretationes ín eo fpitítu;alij eubernatío.Flacc autem omnía operatur unus atq; idem fpi titus diuidens omnibus ficut uult, Non dixit.ficut iubetur.fed ficut uult, oftendens non creatu; ram fed uerum deum fpírítum de deo effe,& omia poffe ficut filium. Vnde aít ftatim Apofto; lus:Quemadmodum nemo nouit hominum qua funt in homíne;nifi fpiritus hominis qui eft ín eo:{ἰς& qua funt dei nemo nouit;nifi fpiritus quí de deo eft. Spiritus em deí perfarutatut etíá alta dei, Vides, quemadmodum οπιπία fcientem fpiritum fanctum, δὲ omnia potentem, δὲ ubiq; efle,& omnia creaffe,& omnia faluare.fancta nobis fcriptura annuncíat. Vnde& falua torin euangelio;blafphemíam fpiritus fancti;neq; hícneg; ín futuro hominibus ftatuit dimit: tendam,dicens:Ideo díco uobíis,quod omnis blafphemía,& omne peccatum dímittetur homír nibus;blafphemiíaauté fpiritus fancti;neq; hic;neq; ín futuro hominibus dímittetur: nó αεί; blafphemiíam dicebant alíam fpiritus fancti Iudaci;nífi hoc quod deus non erat, aut de deo p! prie non eft. INam inuenimus quoniam Iuda non audent denegare fpiritum: fed in fcripturis ficubi legentes, aut creaturam accipíunt,ficut angelum,aut ipfum patrem exíftimant δὲ tertiam perfonam accipiunt:aur compofittim arbitrátur deum patrem,cum fit propriz natura fpiritus patet.Ex his etíam fpirítü alteri putant εἴ confiftere δὲ uerbo,cum fit hoc magis reí compofiti cíac& crealis.cp uera díuing incorporex fimplicifay. Solet a Iudzis hoc fic intelliei;& a paganis interdum,INobis ícitur unus pater& unus filius eius uerus deus,& unus fpítítus fanctus ue rus deus: δὲ hí tresunum funt,una diuínitas€ potentia& regnum. Sunt autem tres perfona, non duz, non una,non fecundum reuelationem, aut collectionem, aut confufionem, fed fem per manentibus perfonis diuinis. Harum fides datur ín baptifmo, ab hís δὲ remiflio datur pecantí,& uita«terna fine aliqua dubitatione fperatur. Huic trinitati credentes: uere fancti & beati I. SYMBOLVM ΚΝΕΕΙ͂ΝΙ:$o. 9. m, A&bcati patriarche, prophetz;apoftoli, martyres:& martyri gloríam trieruerunt,& fpem ui, Tu ta perennís adepti funt,& regnum ccelorum hareditatione non ambígua fortíti funt, Sdn, Ld hi" SYMBOLVM RVFFINI. τὸ Ἶ Ξ Thi quidem fideliffime papa Laurenti ad faibendum anímus, tam non eft cupi; ὮΝ E dus dj nec idoneus,fcienti nó efle abfq, perículo, multorum iudiciis íngeníum te^ Am ἡ nue& exile comíttere,Sed quoniam(üt cum uenia tuí dixerím)id temere ín epi; Mri Las EUR, ftola tua per Chrifti me facramenta, quza nobis maxima cum reuerentía fufci/ Tm piuncur aítringís: ut aliquid tibi de fide fecandum Íymboli tradítíonem rationemq; compo». hi ti ná,(guis fupra uíres noftras η pracepti(tion ein melatet illa fencentía fapientü quae lii probe admodum dici quía de eo ctíá uera dicere perículofi um eft: tamé fi petitionis ate im/ il n pofitz;neceffitatem orationibus iuues:dícere aliqua obedientia: magis reucrentía dj íngenfj n prafumptíone tentabímus:qua quidem non e perfectorum exercitíjs digna uideantur, g imi quead paruulorum ín Chrifto& incipientium ibrentürauditum. Equídem comperí nonnul ii losilluftrium tractatorü aliquade his píe δὲ breuiter«diditle.Photínum uero hacretícam do. img eatenus fcripfiffenon ut ratíonem dictorum audientibus explanaret: fed ut fim pliciter fideli RE terq; dicta;ad argumentum fuí dogmatis traheret:cum ín hís uerbís fanctus fpírí:us prouide; iar títnil ambiguum, nil obfcurum,nil a reliquis diffonans poni: quía ín hís uere completur pro». utm phetía qu dícit: Verbü enim confummans δὲ breuians ín zquítate, quía uerbum breuíatum fe faciet dominus fuper terram. INos ergo fimplicitatem fuam,ucl uerbis apoftolicís reddere δὲ fi uz gnare tentabíraus,uel quz omi(Ta uidentur a prioribus adímplere.Sed ut manifcftius fiat argu ων smentumuerbi huíus,ut díxímus breuiati;caufam qua hac ετααείο ecdefijs data eft ab oríoine. d repetemus.. Tradunt maíores noftríquod poftafcenfioné domini cum per aduentum fpiri,. i^ qs fancti fupra fingulos ποίᾳ apoftolos ignez lingua fediffent, utloquelís díuerfis uarijfag αμ B loquerenturper quod εἰς nulla gens extranea;nulla[στα barbaries ínacceffa uideretur& in^ jun uia;:praceptum eís a domino datum hoc, ad prxdicádum dei uerbum ad fingulas quéq; profi; ngu cifci nationes.Difceffuri itaq; abinuicem,normam fibi prius futura prz:dicatíonis ín commu yit: neconftituuncne forte alij qa adducti diuerfum aliquid hís qui ad fidem Chrifti ínuitaban/ itn tur exponerent. Omnes ígitur ín uno pofití,& fpirítu fancto repleti, breue iftud futura: fibi, ut tini diximus pradícationis indicium ín unum conferendo quod fentíebat unufquifq; componunt, nis atq; hanccredentibus dandam efle regulam ftatuunt, Symbolum autem hoc multis& iuflif(i κί mis ex caufis appellari uoluerunt. Symbolum enim grace& indicium dici poteft δὲ οοἰ[ατίο,. ipu hoceft,quod plures ín unum conferunt, Id ením fecerunt apoftolí, in hís fermonibus in unum hii conferendo, quod unufquifc fenfit, Indicium auté uelfignum idcirco díciturtquia ín illo tem; μι pore.ficut Paulus apoftolus diícit,& ín actibus apoftolorum refertur,multi ex círceuntibus Iu tis dais fimulabant fe effe apoftolos Chrifti,& lucri alicuius uel uentris gratía ad predicandü pro. mfi ficifcebáturmnominátes quídé Chríftü.fed non integristraditionü lineísnuncíates, Idcirco iftud uiu indícium pofuerunt, per quod agno Íceretur ís qui Chriftum uere fecundum apoftolicas regu ion las przdicaret.Deníq,& ín bellís ciuilibus hoc obferuari ferunt,quoníam& armorum habitus. εἰμ par,& fonus uocis idem,€ mos unus eft:atq; eadem inftituta bellandí;ne qua doli furreptío. nj fiat:fymbola díftincta unufquifq; dux fuís militibus tradit;qux latina: figna uel índícía nuncu/ (us pátur:ut fi forte occurrerít qs de quo dubitetur.ínterrogat?fymbolá prodatfi fit hoftis uel fo/ T cíus, Idcírco deníq; hac no fcribi charculis aut mébranis/fed requiri ín credenti cordibus tra. mis diderunt:ut certum efTet hzc nemínem ex lectione, qux interdum perueníre etíam ad infidey. - les foletfed ex apoftolorum tradítíone didicifle. Difcefluri igitar ut dixímus ad pradícandi, Jill iftud unanímítatis& fidei faz apoftoli índici pofuere,non ficut filij INoe difcefluri ab alteru/. m τ turrím ex latere cocto δὲ bitumíne cóftruétes,cuius cacumen u fq; ad cá pringeretfed mo ni numétafideí qua: ftarét aduerfum facié inimici e lapidib?uiuis& margaritis dicis acdific:es:. SYMBOLVM RVFFINI. ; 5 C quáíneq uenti impellerent;necg fulmina fübruerent;neq tépeftatii ac procellará turbines ρα Ι à mouerent, Merito igitur illi abinuicem feparandi,turrim fuperbiz xdificanteslineuarumcon Ὁ ν fufione damnati funt, ne unufquifqs poffet aduertere proxímí fuí loquelam. 11 uero qui ui tutrim fidei conftruebant, omníum linguarum fcientía δὲ agnitione donati funt:ut illud pecca/ al tí, hocfideí probaretur indicium, Sed iam nobís etíam de ipfis aliquid tractandum eftmar,———| garítísín quibus prímo in loco fons& origo omnii ροηίέ οἴ dicitur: Credoindeüpatréon;— à nipotentcm. Verum príus cp índpíam deipfisfermonum uirtutibus difputaresilludnon im;—— 4 portune comonendü puto,quod ín diuerfis ecdefijsaliqua in his uerbis inuenitur adiecta.Tn" ccdefía tamen urbis Roma hocnó deprehenditur factum: quod ego propterea efTe arbítror,| ΙΝ quod πες; harefis ulla illic fampfit ἐχογάίαπι, δζπ1ος ínibi feruatur antíquus,eos qui eratiam Jin baptifmi füfcepturi funt, publice;id eftfidelium populo audiente; fymbolum reddere:& uti; b cxterís autem locis quantum intelligi datur,propter nonnullos harretícos addita quadam ui dentur,per qux nouellz doctrinz E crederetur exdudi.Nostamen illum ordínem fequi; mur,quem in Aquileienfi ecdefía lauactí eratía fufcepimus. Credo ígitur prímo omnium Ρο) nitur:ficat Paulus apoftolus ad Hebrzos fcribés dicit:Credere ením prímo omniíii accedenté ad deü oportetquia eft,& credétibus remunerator fit.Sed δὲ ppheta dícit:INifi credíderitisnó intellietis. Vt ergo intelliocti tibi aditus patefcat;rectéprímo omníü tecredereprofiterissquia—— necmare quis íngreditur,& liquido ac profundo fefe committít elemento, nifi fe prius credat κ poffe faluarí:necagricola femina fulcis obruit& fruges fpareit ín terram, nifi crediderit ποπ: tosímbres, affuturum quoq; folis teporem, quibus terra confota, fegetes multiplicata fruge Ἢ producatacuentis fpirantibus nutriat. Nihil denícy eft quod ἐπ uita σοτί poffit, fi non credali J tas ante przceíferít.Quíd ioitur mírum.fi accedétes ad deum credere nos prímo omníum pro. ἢ fitemur,cum fine hoc nec ipfa exigi poffituíta communis, Hzc autem idcirco in principiis prz; mifimus,quía pagani nobis obijcere folent, quod relíoío noftra, quía rationibus defidtinfola— D perfuafione confiftat:& ideo oftendimus, ποζασί, nec ftare aliquid poffe, nifi pracefferit uís credendi.Deníq; δὲ matrímonía cótrahunt quía creditur facceffura pofteritas:& pueti difcen dís artibus traduntur,quía magíftrorum ín diífcipulos tranffandenda creditur difciplina:&im, períj infienia unus fufcipit,dum credit fibi populos δὲ urbes& armatü etiam exercitum ραπ tü. Quod fi hzcfingula, nífi príus credíderít futura;nullus aperedítur:quomodo nó multoma οἷς adagnítionem deí credédo ueníatur? Sed uídeamus quid íam breuialis híc fermo fymbo/ lí proponat.Credo.inquit, ín deum patrem omnipotentem. Orientales ecdefia: omnes petie| ita tradunt:Credo in unum deum patrem omnipotentem.Et rurfum ín fequenti fermone, ubi nos dícimus:Etin Chriftum Iefum unícum filium eíus dominum noftrum:illi tradunt: Et ín unum dominum noftrum lefum Chriftum unicum filium eius: unum fcilicet deum δὲ unum domínum, fecundum authoritatem Pauli apoftoli profitentes. Sed de hoc ín copetétibus lo^| cis repetemus: nunc interím απο ἀε, ín deum patrem omnipotentem uídeamus. Deus fecu Rt dü quod opinari poteft hana mens,naturz ipfius uel fübftátiz qux eft fup oia appellatío cft.» Pater arcani δὲ ineffabilis facramenti uocabulum eft. Deum cum audis fubftantíarm intellige finc ínitio.fine fine fimplicem fine ulla admixtione.inuifibilé, incorpoream,íneffabilem, inefti mabilem,ín quo nihil adiunctum, níhilcreatum fit: Sine authore eft enit ille quí eft omníno | omníum author. Patrem cum audis filij intelliee patrem,qui filius fupradícta: fit imago fub ἡ ftantía. Sicut enim nemo dicitur dominus;nifi habeat uel poffeffionem uel feruum cuí domi/| netur,& ficat nemo magifter dicitur.nifi difcipulü habeatiita& pater nullo pacto quís dici po/ qi | teft nifi filium habens.Flocicitur ipfo nomine quo deus pater appellatur,cum patre paritet fubfiftere etiam filius demonftratur.Quomodo autem deus pater genuerit filium,nolo difci | tías,necte curíofius íngeras ín profundo arcaní:ne forte dum inaccefkz lucis fuleorem pertina/ 0 A cius pfrutarís, exiguü ipfum quí mortalibus diuino munere cóceffus eft, perdas afpcctii.Aut ui fi putas inhocomni indagationís genereutendi, prius tibi propone qua noftra funt:qua fi Mt ^. confequeter tm Wb ipe P e aes dU jns ad adiectioné huius faltem fermonis corum qui pracefferuntin fide nó admiíttít auditum. In| y 1 | | ———T aibi nd, nc OM ub. gie t I Qi Odi n Wn Lr ide toig μιὰ titre ἰγία! its tas pum Sd cat unis (rni trim p inet 10 fed nei in hin jd cn n yi SYMBOLVM RVFFINI.'."ο, 60 δ᾽ confequenitet ualuetis expedíre:tunca tetreftribus ad coeleftía,& a uifibilibus ad inuifibilia pro perato, Expedí prímo fi potes, quomodo mens quac intra te eft generet ucrbum:& qui ficin ea memoriz fpiritus:quomodo hac cam diuerfa fint rebus δὲ actibus,uniü tamen fint ucl fub ftantíauel natura,& cum e mente procedant,nundg tamen abí ρία feparentur. Et fí hzc(puis in nobis δὲ animz noftra fubftantia habeantur: tamen tanto nobís occulta uídentu rquanto afpectui corporeo ínuifibilia, De apertiorib? requiram?.Fons quomodo ex fe generat flauíii: quo autem fpiritu rapidus ferturín fluentá, Quid eft quod dum unum δὲ infeparabile fit fla uius δὲ fons,tamé nec fluuius fons,necfons fluuíus íntelliei aut appellari poteft& tamé q uíde tí luuid uidet& fonte, Exerce te príus ín horü explanatioe,& difcate ἢ potes qux habent ín manibus: δὲ τᾶς ad horü füblimiora ueníes. INec putes quod te ftatím de terra afcédere fuade fuper coelos: fed príus te fi placet ad iftud firmamentum, quod oculis uidetür educam:& ibi fi potes naturá huius uifibililis luminis dífcute,quo modo ἰσπίς ifte cccleftis generet ex femetipo fplendorem lacísquomodo etíam producat uaporem, δὲ cum tría fint ín rebus, unum tamen funt ín fubftantía, Quod& fi hzc fingula inueftigare potueris, fcíto adhuc diuina: eencratíonis myfteríü;tanto efle differentius δὲ eminétíus,quanto creator creatutís potentior, quáto artifex opere fuo ρτα[ϊᾶτίου, quáto ille qui femp eft eo q ex nihilo ccepit effe nobilior€. Credédus eft €rgodeus,efle pater unici filij fuí domini noftrinon difcutiendus. Nec; εἶτ fas eft feruo de πα; talibus domini difputare. Conteftatus eft pater de ccelis,dicens: Hic eft filas meus dilectus, in quo mihi bene complacuí;ipfum audíte.Pater ipfum dicit effe filium fuum, δὲ ipfum auditi iv bet.Filíus dicit:Qui uidet me,uídet δὲ patrem meum:Ego δὲ pater unum fumus. Et ego ab eo exiui, X ueni ín hunc mundum. Quis eft qui ínter has patris δὲ filij uoces medíus fe difcuíTor inteiferat,& deitaté diuidat.affectá feparet.fubftantíá rumpat, fpitítum fecet,neget effe uerá, quod uerítas dicit?Eft ergo deus pater uerus,tancg uetítatís pater,nó extrínfecus cceans, fed ex εὖ quod ipfe eft filium generans: id eft, quia fapiés fapientíam;quía iuftus iuftícíam,quía fem piternus fempiternum,quía immortalis immortalem;quía inuifibilis inuifibilem quia lux fplé dorem,quía mens uerbum. Quod autern díxímus orientis ecdefias tradereunum uerum deü pátrém omnípotentem, δὲ unum domínum:hoc non intelligendum eftunü numero dici, fed uniderfitate, Verbí gratía:Si quis dícatunum hominem,aut unum equum: híc unum pro nu^ mero pofuit, poteft enim&alius homo effe δὲ tertius uclequus, Vbi autem alíus ucl tertíus non poteft íungí:unus fi dícatur,non unítatis fed uniuerfitatis eft nomen, Vt fi exempli caufa dícamus, unum folem: hic unus íta dícitur,ut uel alíus,uel tertíus addi non poffit:zunus eft em folimultomagis ergo deus curi unus dícitur,unus non numeri; fed uníuerfitatís uocabulo nun cupatur:id eft, qui propterea unus dícítur,quod alíus non fit. Similiter& de diio acdpíendum eft, quod unus fit domínus efus Chriftus per quem deus pater domínatum omniü tenet, Vn; de& fequens fermo omnipotentem pronunciat deum. Omnipotés autem ab eo dicitur, quod omhíum teneat potentatum. T'enet autem omnía pater per fili ficut& Apoftolus dicit: Quía per ipfum creata funt omnía uífibilia& inuifibiliafie throní,fiue domínatíoncs fiue principa tus/fiue poteftates.Et iterum ad Hebrxos íctibens dícit:Quía per ipfutn fxcula inftituit,& ipm conftituit heredem uniuerforum.Quod fi per ipfam facula inftituit pater, δὲ per ipfum creatá funt omnia,& ipfe eft hzres omníà: per ipfum ergo δὲ potentatü omníü tenet. Quía ficut lux de luce, uerítas de uerítate;íta de omnipotente omnipotens natus eft:utín Apocalypfi Iohan nisfcriptum eft:Et requiem nó habebát die ac nocte, dicentes:Sanctus fanctus fanctus domi nus deus fabaoth,quí crat,& quí efb,& qui uenturus eft omnípotens.O mnipotens ergo ἀιείε, quí dentutus eft:& quís eftalius quí uenturus εἴ μι Chriftus filius deizHiís additur ínuifibi lem δὲ impaflibilem. Sciendum quod duo(1! fermones in ecdefiz Romanz fymbolo noa habentur. Conftat autetn apud nos additos;hzrefeos caufa Sabellij illius profecto, quz à ποίϊτίς patrípaffiana appellatur: id eft, quz& patrem ipfum, uel ex uírgíne natum dícic& uifibilem factum effe uel paífum affirmat ín carne. Vt ergo excluderetur talis ímpíctas de patte, uídentur hzc addidiffe maíores,& ínuifibilem patrem atq; impaffibilem dixifTe. Con ftat em filium, nó patrem íncarnatum, δὲ excarne natum:& ex natiuitate ΜΗ mieu SYMBOLVM RVFFINI. C&paflibilem factum.Quantum autem fpectat ad illam deitatis immortalem fubftantid que una cícademq; cum patre eftiibi neq; pater,necp filius;negy fpiritus fanctus uífibilis, aut paff; bilis credit. Secádá dignationé uero carnisaffumptz: filius uifus& paffus eft ín carne. Quod δὲ propheta prxdixcrat ubi ait:Hic deus nofter,non reputabitur alter ad eíi:qui ínuenít omné uiam difciplinz:& dedit eaim Iacob puero fuo;& Ifrael dilecto fuo:poft hacin terris uifus eftz & interhomínes conuerfatus eft.Sequítur poft hoc.Et in Iefum Chriftum,unicum filium eius diim ποῖ». efus hebrai uocabuli eft nomé,quod apud nos faluator dicit.Chriftus a chrífrna teid eftab unctione appellatur. Legimus ein in libris Moyfi;quod Aufes INauz filius cum de, ctus effet dux populi;cómutato nomíne de Aufe Iefus cognominatus fit:quo fcilicet oftende; fctur hoceffe nomen,quod principibus δὲ ducibus conueniret/his dütaxat quí falutem fequeny tibus fe populis darent.Itaqy& ille Iefus appellatus eft;quí eductum de terra Aegypti populi, δὲ de ertoríbus eremí liberatum in terram repromiflionis induxit. Et hic Iefus,qui populum de ignorátiz tenebris educta,& de mádierroribus reuocatít,introduxit ad regna coclos;. Chri ftus quoq; uel pótificale uel regiá nomé eft.INá prius& pontifices unguéto chrifmatis cófecraj ban£& reges.Sed illi ueluti mortales δὲ cormptibiles;unguéto matetiz corruptibilis ungebáf: hícuero fancto fpiritu pun&? Chrift?effici£ ficut fcriptura deeo dicitiQué unxítpater(ρᾶ fan cto mifTo de ccclis.Et Efaías prxfigurauerat,dicens ex perfona filij;Spirítus dni fuper me ppter quodunxít me,euangelicare mifit me pauperibus, Q uía ergo oftédímus quid fit Iefus qui po pulum faluet;& quid fit Chriftus,qui pontifex factus fit in zternum:nunc ex confequentibus, dequo dicantur ífta uídeamus. Vnicum filium,inquit;eius domínum noftrum.Poft hoc docet , nosquía Iefus ifte,de quo díximus,& Chriftus de quo expofuimus,unícus filius dei& nofter D dis fizneforte putes quod humana ífta uocabula terrenumtte aliquid doceant: ídeo fubigit: Vnícum hunc effe filium deí dominü ποτ, Vnus em de uno nafcítursquia δὲ fplendor unius eftlucís,& unum eft uerbum cordis:nec ín numerum pluralem defluit incorporea generatio,—. necín díuifionem cadit, ubi qui nafcitur nequacp a generantefeparatur. Vnicus eftutmenti— fenfus;ut cordí uerbum,ut forti uírtus,ut fapientía fapienti, INam ficut folus fapiens pater ab Apoftolo dicitur:ita δὲ folus filius fapientía nominatur. Vicus ergo filius eft,& cam fit glotia, fempiternítateuírtute,tegno, poteftate hoc quod pater eft, omía tamen hac non fineauthore funt patre.fed ex patre tancj filius habet:ciicy fit ipfe omnium caput,ipfius tamen caput pater eft.Sicein fcriptum eft:Quía caput Chrifti deus eft Filium fane cum audis, nolo generationé carnalis natiuitatis affumas,fed memento hoc de íncorporea dici fubftantia& natura fimpli, dis. Si eut fupra íatn díximus)ael íneo quod cor generat uerbü,uel mens fenfum ucl lux ex fc parit fplendorem,nihilhorü requiritur, neculla in talí generatione fragilitas cogiraturquatu to puríus δὲ facratius de horum omnium creatore cenfendum eftzSed fortaffe dícas:ifta quam memoras ínfübftanitiua eft generatio, πε em lux fübftantiuum facit fplendorem, aut cor fab ftantiuum generat uerbum: filius autem deí fubftantialiter affertur generatus, Ad hax primo omnium íllud dícimus,cum etíam ín cxterís proferantur exempla,non per omnía tamen fimili tudinem fetuare poffunt rei illius cui przbere putantur exemplum:fed unius alíaiius partis p qua uidentur affumpta,fimilitudinem tenent. Verbi σταεία. Vt cum ín euangelio dicitur: Simi le cft regnum celorum fermento quod abfcondit mulier in farínz: menfuris tribus: Nia nam putabimusregnum coclorum per omnia fimile effe fermento,ut fubftantía illa ita palpar bilis fit acfragilis;t δὲ acida fieri poffit δὲ cotruptazSed ad hocfolum exemplumiftud uidetue. affümíut oftenderetur ex parua pra:dicatione uerbi dei humanas mentes fidei fermento poli fe coalefcere.Símiliter δὲ cum dicitur: Simile eft regnum ccelorum reti πιο ín mare, quéd ex Ἢ omnígenere pifcium abftrahit. Et ín hoc nunquíd putandum eft, quod naturz líni, quo rete M N operamur,acnodis quibus maculz nectütur, regni colorum fubítantía per omnía conferatur? t i Sedad hocfolum uidetur affumpta comparatio, ut oftenderetur, quía ficat rete: de profundo ld ᾿ naris pifces adducit ad littus,íta de profundo faculi huiuserrorehumanz απίπια regni caclone m |} pradicatione liberantur.Ex quibus conftat exempla non in omnibus hís,quorü exempla funt hy | elc fimilia, Alioquin fi cadem effent omníazíam non exempla dicerentur fed ipfa pou e li apes " /—. SYMBOLVM RVFFINI.$o. 6I kal A dequibusagitut;uiderentur.Deínde etíam illud dícendá eft; quod nulla creatura talis effe po a teft qualis creator eíus:& ideo ficut fine exéplo eft diuina fubítantía: ita& fine exéplo eft diui/ ΓΝ itas. Tum etíam illud addímus:quía omnis creatura ex níhilo eft. Si ergo infubftantíua fcínum tilla quz ignis εἴ εχ fe creaturam qua ex nihilo facta eft gigní:& conditionem in hoc feruat uh η originis fuze:cur illius aterma: lucis fubftantia, qua femper fuít, quía infubftantíuutn in fe nihil m habuit;infubftantiuum ex fe fplendorem proferre nó potuit.Er ideo tecte unicus dicitur filius. SN nicus επί& folus eft quí ita natus eft:nec comparationem aliquá poteft habere quod uní dia di aim eft:nec fimilitadinem in fubftantia cum facturís fuis habere poteft ille,qui factor eft om» lits nium.Hic eftergo Chriftus lefus unicus filius dei,qui eft& dominus nofter. Vnicus& ad filí ini referri& ad dominü poteft. Vnicus et em& uere filius, unus domínus lefus Chriftus. Cate ing riquippe filij.licet filij dicanturadoptionis tamen gratía dicuntur non uctítate natura.Ft fi di/ itl cuntur alij domini,concefIa tamen non íngenita poteftate dicuntur. Hic uero folus eft unícus [πάϊς Πως, δὲ folus unícus dominus:ficut& Apoftolus ait:Et unus domínus Iefus Chriftus;per qué ΤᾺ h omnia.Ideo poftea dp propofitus ordo fidei, ineffabile facramenturn fili de natíuítate patrís ime expofuit: nunc ad humanz falutis dignationem difpéfationemqs defcendit:Et hunc quem fu/ ds rà díxit unícum filium ἀεί, δ dominum noftrum,nunc dicit:Qui natus eft de fpiritu fancto ex ὯΝ Maria αἰγρίπε. ΕΊας íam ínter homínes difpéfationis natiuítas eft, illa díuínz fubftantiz:hacc ino) dignationis eftilla natura.De fpíritu fancto ex uíreíne nafcitur:& íam in hocloco mundiorau Yn ditus requirítur& purior fenfus. Hunceim qué ἀπ ἀς patre natá ineffabiliter didicifti: huic. αμ a fpiritufancto templum fabricatum íntra fecreta uterí uirgínalís íntellige:& ficat in fanctifica iibi tione fancti fpiritus.nulla fentienda eft fracilitas:íta& in partu uirginis nulla intelligenda eft iig corruptio, Nouus em huic fxculo datus eft hic partus:nec írnmetíto. Quí em ín coelis unicus fiy pira[ίας eít,confequenter δὲ ín terra unicus eft,& unice nafcitur. INota funt omnibus.& ín euágelijs s decantata de hoc fcrípta prophetarü qux dicunt:Q uod uirgo concipíet& pariet filium.Sed δὲ dox partus ipfius mitabilem modum Egechíel propheta ante formauerat:Mariam figuraliter poraspi tam domíni nomínans.per quam fcilicet domínus ínereflus eft mundü,Dicit ereo hoc modo: asi B Poraaüt quz refpicit ad orientem daufa erít: δὲ nó aperíetur,& nerno tranfibit per eam, quo/ nlt niam dominus deus Ifrael tranfibít per eam,& daufa erit, Quid tam euidens de conferuatione Yat uirginis dici poterat? Claufa fuit in ea uirginitatis porta: per ípfam íntrauít diis deus Ifracl: opi perípam ín hunc mundü deutero uirgínis pceífit:& ín στου porta uirginís daufa,feruata uir dd gínítate permanfit. Igitur fanctus fpiritus refertur domínica: carnis,& templi cíus creator. Inci^ ΠῚ, pe íam híncintelligere etíam fpiritus fancti maieftatem.Conteftatur em& euangclícus fermo qud de ipfo: quod cum loquenti angelo ad uirginem δὲ dicentí;Quía paríes filium, δὲ uocabís no; asia men eius lefum: Hic ern faluum faciet populum a peccatis fuis: illà efpodifle: Quomodo fiet τα iftud,quoniá uir non cognofco: dixerít angelus εί; Spíritus fanctusueniet fuper το δὲ uírtus due altiffími obumbrabit ribí:& ídeo quod nafcetur ex te fanctum,uocabitur filius dei. Víde ergo m" cooperantem fibijnuícem trínítatem.Spírítus fanctus uenire dicitur fuper uírginem,& uírtus al - tíffimi obumbrare eí, Quz: eft autem uirtus altiflimínifi ipfe Chriftus, quí cft dei uirtus& ἀεί m fapíentía? Cuius autem hacc uirtus eftzAltíffimi ínquít.Adeft ergo altíflimus,adeft& uírtus al s tilfimí:adeft δὲ fpiritus fanctus.Fxc eft trínítas ubíq; latens,& ubíqy apparens,uocabulís pfo; hip παρ difcreta,infeparabilis uero fübftantía deitatis:& cpuís folus filius nafcatur ex uirgine: ad/ T eftcamen& altiflimus:adeft& fpiritus fanctus,ut& conceptus uirginis fanctificetur& partus, ut Veram hac quía ex fcrípturís propheticis afferuntur pofluntforte Iudacos cjuís fint infideles yum s!& increduli confutare.Sed pagani folent írrídere nos cum audíunt pradícarí a nobís uírgínis μ! partü:propter quod paucís eorü obtrcctatíonibus refpondendü eft, Ois partus ex trib?ut opi » d nor cóftat fi adultz atatís fit foemína.fi uírü adeat, fi no fit illius uulua uitio fterilítatís ocdlufa, s Ex hís tribus ín hoc partu qué prxdícamus unü defuit:uír fcilicet:& hanc parté(quía quí nafce: m batur non etat terrenus homo.fed cccleftis)per fpírítum καἰ εξ dicimus falua. uírginís íncor; y ruptíone completam.Et tamen quíd mírum uídetur.fi uírgo conceperit;cü oríentís auem qué s Phoenicem uocant;íntantum fine coníuoe nafci uel renafci conftet,ut fcmper una fit,& femper id .SYMBOLYVM RVEFINI. C fibiipfinafcendo uel renafcendo füccedat? Apes certe nefcire conirgia;necfeetusnixibusede—|i! te,omhniíbus palam eft.Sed δὲ α]ία nonnulla deprehenduntur füb huíufcemodi forte nafcendí, L Hoc ergo incredibile uidebitur díuína uírtute ad totíus mundi reíntegrationem factum, 9| exempla etam in anímalíum natíuitate cernuntur?Et tamen mírandum eftcurhocoentllibus:—|! impollibile uideatur,qui credunt Mineruam fuam de cerebro Iouísnatam, Quid ad erede; ἢ dum difficiliusaut quid magis contra naturá eft. Hiícfcemina eftbícnaturx ordo feruatur ς Ὸ conceptus,híc partus temporibus fuís xditur: ibi nufcg foemíneus fexus fed uir folus& partus, ἡ Qui illa credit,cur ifta míraturzSed δὲ Líberü patrédicüt de femore ei?natü Ecce aliud poten— τί genus, δὲ tamen creditur. Venerem qua: quam Aphroditen uocát;de fpuma maris ficat&- i omnís cíus compofitío oftendit, credüt efle progenitam.De ouo natü Caftorem Pollucemq:$i cófirmant:& ex formica Myrmídoncs. Et alia mille funt, que cguís contra naturárerüuenien,^ tía,ipfis tamé funt uifa credibiliasut Deucalionis& Pyrrhz lapides íactos:& homínü ex hísfer- i getem natam. Et cum hac tot&talía fiométa crediderínt,unum eis impoffibileuidetur,quod- fs adolefcens faernína, diuinum germen;non homínís uítio,fed dco fpirante conceperit.Quíutig-" fiad credendum diffiiles funt:illis tot& tam turpibus monftris, fidem nequacg cómodare dei ᾿ i buerant.Si uero faciles funt ad credendum:multo promptíus hzc noftra tam honefta,&tam: i fancta recipere, cj illa tam indigna, δὲ tam fceda credere debuiffent. Sed dicunt fortaffis, quía" poffibile fifuerat deo ut uirgo conciperet, poflibile etíam fuerat ut pareret:fedindignumeis^—— οἱ uideri, ut tanta illa maieftas per cenítales fcemina: tráfiret eoreflus: ubi cuis nulla fuerit exuit-|[m ri comixtione contaoío:fuit tamen ipfius puerperij obícoenz attrectatíoís iniuria, Pro quo paur E: {ρει eis fecundum fenfum fuum refpondeamus.Si quis uideat paruulá ín profundo ccení ne| qi carí,& ipfe cum fit uir magnus δὲ potens,extreraus(ut íta dixerím)ineredíatur coenum ut paruu' ἡ lum liberet moríentem,pollutus nea te accufabitur Εἰς αὐταί paululü calcauerit lutí; an ut mi(T ferícors laudabitur,quod uítam contulerit moríturo?Sed hac etíam de cómuní homine dicta T fint. Redeamus nuncad naturam eíus qui natus eft. Quantum putas natura folis illo inferior Ἢ D eftzquantum creatura fine dubío creatorc.Intuere nunc fi folís radius ín ceni alicuius κ I né demíttatur,nüquid nam aliquíd índepollutionís acquíritzaut obfceenorum illuftratiofolis—'— i ducit in iniuríam? Ienis quoq; quáto natura eft inferior hís de quibus fermo eft:& nulla mate: i τία εἶ obfceena, uel turpísadhibita ci,ígnem polluífle creditur? Cum hacita effe in rebus mate i rialibus conftet:tu in illa fupereminenti& incorporea natura,qux fuper omnem igné,& fupet| d omnelumen eft.pollutíonis aliquid putas acobfccenitatis incideret ἶ Ὡς deinde etíam ad illud: te aduerte.INos homínemaa deo creatum deterrz limo dicimus. Ὁ d'fi obfccenitas deo reputatur ti opus fuum requírentí,m ultomaeís ei reputabitur opus iftud ab initio fabrícantí. Et fuperfluá s"T eít dicere cur per οἰίσσεπα tranfierít, cum non poflis dicere,cur obfceena condiderit.Et ideo ob^ l fccena hac efTe,non natura.fed obferuátía docuit. Czsterum omnía qua funt ín corporeexuno-" eodemqy luto formata,ufibus tantum δὲ officijs naturalibus díftinguuntur.Sed ne illud quide: ἢ abfolutione uacare huius quaftionis omíttamus:quod fubftátía dei quac omníno eft íncorpo/ ἡ rea, ínferí corporibus ucl capi ab eís principaliter non poteftnifi aliqua fit media fubftátia fpi/ id rítalisqua: capax diuini fpiritus poflit effe. Verbi eratía:ut fi dícamus.ux οἵα quidé mébracor fo poris illuftrare potefta nullo tamen eor nifi a folo oculo capí poteft,Soluseftemoculusquí—^ jj capax eft lucs Et filius ergo dei nafcitur ex uírgine,non principaliter foli carní focíatus, fed ít b anima ínter carnem deumq; medía generatur, Aníma ergo medía δὲ ín fccreta rationabilis fpi lp rítus arce uerbü dei capiente;abfq; ulla quà fufpicarís iniuría deus cft natus ex uírgine.Etídeo t nihil ibi turpe putandü eft, ubi(anctificatío fpiritus inerat:& aníma qux erat deí capax;partt^ is ceps fiebat etiá carnis. Nihil ibi dícas impoffibileubíi aderat uirtus altífTimi. Níhil de humana li fracilitate cogites,ubí plenitudo inerat diuinitatis. Crucifixus(ub Pontio Pilato& fepultus, de ἢ fcendítad inferna, οτος Apoftolus Paulus illumínatos effe debere oculos cordis noftri;ad itv 3 telligendum quae fit altitudo diuínitatislatitudo& profundü.Altitudo ergo& latítudo& pro" fundü, defcriptio crucis eft:cuíus eam partem qua ín terra defíxa eft;profundü appellauít.Alti ἡ dinem uero{8 quz fuper terram porrecta fublimis erígic.Latitudiné quoq diqued: iiie ín ti ον Mti un Clu, Ῥύπῳ, huh it πίῃ ul ings {πύρα ΠΝ tlt:zs 17 Jis dbz da eint ἐμ ἰδ apa lait οἱ Ji indt yino to d auf wet d d f ji, SYMBOLVM RVEFINI.$o. 62 ín dexterá leuamq; manus protendítur.Cá ergo tot fpecíes fnortis fint,quibus de hacuíta exi tus dati hominibus folet:quid uult nos Apoftolus illumínato corde fcire rationem: cur ex his omnibus ctucís potíus fpecies ad mortem delecta(it faluatoris? Vnde fcíendum eft quod crux ifta tríáphus erat. T rophacum em ínfigne: Triumphus autem deuícti hoftis indici eft.Quiía 'ergo adueniens Chriftus, ficat Apoftolus dicít,tría paríter fibi regna fubiecít hoc enim indicat ubiaít:Quía ín nomíne Icfu ome genu flectatur, coeleftium, terreftríum& infernorum:st hoec οἷα fua morte uíncebat. Conueníens myfterío mors quafita eft, ut ín aere fublimatus& acrís fübiugás poteftates,uictoría de hís fupernis δὲ cceleftibus traderet. Expanfas auté manus tota die, fanctus propheta dícít eum tenere ad populá quí eft ín terra, ut íncredulos coteftaretur,& nuítaret credétes. Ea uero parte qua fub terram demereiturjinferni fibi rcena fubíjceret, Etem (utbreuiter aliqua etíá de fecretíoribus perftríngamus Jab ἱπίτίο deus cá feciffet mundü.przfe/ εἰ οἱ δὲ ppofuit quafdá uírtutü cceleftiü poteftates,qbus regeret& difpenfarctur mortalíü ge nus.Quod ita fact Moyfes indicat ín Deuteronomij cantíco,ubi dicit: Cà díuíderet excelfus centes, ftatuít termínos gentíü fecandü numerum angelorum dei. Sed δὲ horü nónullí, ficat& ipfe quí princeps appellatus eft mundi,datam fibí a deo poteftatem,non hís quibus acceperát legibus téperarunt:aec humanü genus díuinis obedire pceptis fed fuis parere puarícatíonibus docierüt:& hínc aduerfus nos peccatorü chírographa fcripta funt:quía ut ppheta dicit:Pecca, Ὡς noftrís uenundatí fumus.Precium nang; animz fuz unufquif. qp confequitur,cum concupí/ fcentiz: fatiffecerít. Per iftud ergo unufquifay chirographum illis rectoribus peffimís reneba; tur:quod Chriftus detraxit adueníens,& haceos poteftate denudauít. Idqy ub ingenti myfte; rio Paulus indicat cum dícit deo eo: Delens quod aduerfus nos erat chírographum,& affigens illud cruci fuz;traducit príncipatus& poteftates ,tríumphans eos ín fem etipfo, Rectores ergo illi quos humano generí prafecerat deus,in tyrannidis contumaciam uerfi, impugnare comi fosfibi homínes agereíli funt,& peccati prelíjs debcllare:ficut Ecechíel propheta myftícis de fienataloquijs, cum dicit:Inilla die procedentangeli feftínátes extermínare xthíopiam: erítqg inter eos perturbatío ín die Acgyptí,quoníam rectitudo uenit. Ergo omní potentía eorum nu data, Chriftus dicitur triumphafle;ablatáq; ab eís poteftatem homínibus tradídiffe:ficut ad di fcipulos fuos dicit ipfe ín euangelio:Ecce dedi uobís poteftatem calcandi fuper ferpétes& fcor; píones δὲ fup oém uírtuté ínímicí. Illos(tacy q accepta poteftate maleabufi funt,fubíectis quo dà fuis fubiecit crux Chrifti.INos uero,hoc eft humanü gen?edocet prímo omniü ufq; ad mor tem refiftere aduerfus peccatum,& libenter ínterítü pro píctatc fufcipere. Tunc deínde obedien tía nobís ín haceadé cruce proponit exemplum, ficut ínillis qui aliquando rectores noftri fue rant pofuít contumacízx pcenas. Audi ereo quomodo Apoftolus uult per cricem Chrifti obe díétíam nos docere.Hocínquit.fentite ín uobís quod ín Chrifto Iefu:quí cá ín forma dei effet, non rapinam arbítratus eft efTe fe zqualem deo.fed femetipfum exínaniuit formam feruí acci/ píens.ín fimilitudínem homínum factus,& habitu repertus ut homo, factus eft obediens uíq; ad mortem,mortem autem crucís.Quuía ergo ille magnus magifter eft quí fecerít& docuerit; ídeo quz príus etíam fufcepta morte feruanda docuít;ipfe hacc prímus moríendo feruauit.Sed fortafle terret aliquís ín huiufcemodi doctrína,quod qué paulo ante cà deo patre díxim?fem; piternum ac de eíus fubítantía efle progenítum,quécp regno,maieftate,xternitate,anum cum deo patte effe docuímus:nüc de eíus morte tractamus.Sed nolo terrearís o fidelis audítor:pau lo poft íftum qué audis mortuü,rurfüm ímmortalem uídebis. Mors em ab eo, mortem fpolía tura fufcipi£.INam facramentü illud fufcepta carnís,quod fupra expofüímus hanc habet cau fam:ut díuína filij dei uit? uelut hamus quídáhabítu humanz carnís obtcct?,& ficut apofto lus Paulus ante díxit habitu ínuentus ut homo,príncipem müdi ínuítare poffitad agonem:cui ipfe carné fuam uelut efcam tradens, hamo eü díuínitatis intrínfecus teneret infertus ex prof fione immaculati fanguinis. Solus ením quí peccatí maculam nefcit, omnium peccata deleuitz eotü dütaxat;quí fanguine eius poftes fidei fuz: figna(Tent.Sicut ergo hamum efca contectá fi pílcísrapíatno modo efcam ab hamo nó remouet,fed& ipfe de pfundo efca alíjs futuxus edu : L v. tur SYMBOLVM RVFFINI. Q diturita&isquihabebat mortis imperium,rapuit quidem in mortecorpuslefunonfentiens^|; ín co hamum díuínitatis inclufüm: fed ubi deuorauít, παῖε ipfe contínuo:& diruptis inferni PF dauftrís, uelut de profüdo extractus trahit, ut efca cxterís fiat.Quod ita futurum fub haceadé PF fieura Ecechícl dudum propheta fignificauerat, dicens: Et extraham te ín hamo meo δὲ exteny Υ dáte fuper tcrram, Campi implebuntur de te,& conftituam fuper te omnes uolucres coclí,&(ay l4 turabo exte οὓς beftías terrz,Sed δὲ ppheta Dauid dicit: Dedit eá ín efcam populis Aethío, Hm pum.Et Iob de eodem myfterio ΤῊΝ proteftatur;aitem ex perfona dominí loquétís ad fe; j Aut adducís draconé ín hamo, aut ponís capiftrum circa nares eíus. IN ergo damno aliquo,|; aut íniuría diuinitatis Chriftus ín carne patitur: fed ut per ínfirmítatem carnís operaretur falu/|: tem,díuína natura in mortem defcendit:non ut lege mortalium detineretura mortefedutper—— F (οἴ refurrecturus ianuas mortis aperíret: Velut fi quís rex pergat ad carcere,& ínereflus ape v riat íanuas,refoluat ii i MM δὲ dauftra cómínuat,& educat uinctos ín remiffioné,! & cos qui fedent ín tenebris& ín umbra mortis,luci acuítz reftítuat: dici£ ergo rex fuiffe qui, a dem in carcere:non tamen ea condítióe qua fuerant cxterí quí tenebantur in carcere:fed illi qui ἤ dem,ut poenas foluerent/híc uero ut abfolueret poenas. CautifTime autem qui fymbolurm tradi ἥ derunt:etíam tempus quo hax fub Pontio Pilato gefta funt defignarunt, ne ex aliqua parte ue" lut uaga& incerta geftorum traditio uacillaret. Sciendum fane eft, quod ín ecclefiz Romana I" fymbolo,non habetur additum:Defcendit ad inferna, fed neq; in orientis ecdefijs habetur híc 3 Íertno: uís tamen uerbi eadem uídetur effe in eo quod fepultus dicitur.Sed quoniam erga feri| ή pturas tibi diuinas amor& ftudium fubíacet, fine dubio dicis mihi;oportere hax magis euidé,|| tibus diuínz fcripturzteftimonijs approbari: Quanto em maiora funt qua credenda funt,tan n to idoncís magis& indubitatis teftibusindigent. Vera quippe eft& confequens hac propofy i| tío.Scd nos tandj fcientibus legem loquentes teftimoniorum fyluam breuítatis caufa dereline I? químus. Pauca tamen ex multis ctíam fi hocrequiritur adhíbeamus, fcientes ftudiofis qup,—^ bufq ín fcripturis diuinis latiffimum teftimoniíorum pelagus patere.Primo ergo omniüfden ὁ| D dun eft, quod ipfa ratio crucís non omni bus una eademqy eft:fed aliud gentibus,aliud iudais, i aliud credentibus fapit:ficat& Apoftolus dicit: INos autem Chriftum pradícamus crucifixi ἐν Iudxis quidem fcandalum gentibus autem ftulticiam, ipfis uocatis Iudas δὲ Giracis, Chriftá[E 'dei uirtutem δὲ deí fapiétiam.Et alibi: Verbum eim crucis pereuntíbus ftulticía eft: his uero qui| ὕ falui fiát, id eft nobis uírtus dei eft. Iudxi auté quibus ex[^ traditü fuerat, Chriftü ín xternü| C "manfurü fcandalü patiebantur de carne eíus,quía refürrectioné eíus recipere noluerüt. Genti[* bus aüt ftulticia uidebat deü morté fufcepiffe, quía ignorabát myfteriü carnis affumpta:Fide ἆ lesuero quí& πατῆ& paffum ín carne füfceperant, X ἃ mortuis refurrexifTe;merito uirtuté dei ᾿ credebát effe, qux uicerat morté.Primo ergo hocipfum quod Iudxi quibus pphetz hax pray, f díxerantnon effent credituri, fed illi quí nuncg μας α prophetis audierantaudí quomodo pet i 'Efaíam prophetico fermone fignatur:Quibus non eftínquítannuncíatum de eo uídebunt, δ E qui non audierunt intelligent.Quod autem hís quí meditabantur legem deí,a pueritia ufq im ἱ fenectutem non credentibus, ad gentes effet omne myfterium wii Ho idem Efaías hoc P modo przdicit:Et faciet inquit, dominus deus fabaoth omnibus gentibus,ín monte ifto bib& Ixtíciam,bibent uínum,unguentur unguento ín monte ifto. T radet hzc omnía gentibus: hoc 'ein confilium omnipotentis fuper omnes centes. Sed dicent fortafle nobis;illi quí fc íactantín Ín fcientia legis:blafphematisqui dícitís drim corruptioni morti€ paffioni crucis iffe fubiectü« li Leite ergo quod fcriptum habetis ín lamentationibus Hicremiasubí dícit: Spíritus uultus no ftri Chriftus dris comprehenfus eftín corruptionibus noftrís:ín quo diximus, fub umbra eíus uitemus ín gentibus. Audis quomodo propheta Chriftum drim comprehenfum effe dici pro ever efl;pro peccatis noftrís corruptioni traditum: in cuíus umbra(quoniam populus ille Iudaorum permanfit incredulus)gentilem fubiectü effe dicít:quia uiuimus nó ín Ifrael fed: ín gentibus.Quod fi operofum non uidetur, dy poffumus breuiter fingula qua ín euangelíjsre ᾗ fcruntur,qualiter ín prophetis pradicta fint defignemus: ut hi quí prima fidei elementa s υ SYMBOLVM RVFFINI.|$9. 63 Mt δ. piuntteftimonia hzec habeant ín corde defcriptamne ulla cís unc de his quz credunt;ambigui Tisi tas inimíca furripiat.Edocemur per euaneelium:quod Iudas unus deamícis δὲ couíuis Chrifti a EN tradiderit eum.Audi hoc quomodo prznuncíetur ín pfalmís: Qui manducauit, inquit, panes LUN meos,amplíauit aduerfum me fupplantationem,Et alibi:Amiciinquit;mei δὲ proximi mei ad, IM uerfum me appropínquauerüt& ftetert. Et terái: Mollit funt fermones eius fup oleá:& ipfi TN etüt iacula. Vis audire quomodo mollíti fant? Venit.ínquit,Iudas ad Iefum,& dixit εἰς Aue ra LM bi& ofculatus eft eü.Per molle igitur ofculi blandimentá,execrabile iaculum proditionis infi ἄγχι xit. Vnde domínusad eum díxít:Iuda,ofculo filium hominis tradísz Triginta argenteis audis. ti eum apprecíatum efle cupiditate proditoris. Audi δὲ de hoe propheticam uocem:Et dixi, Wn inquit, ad eos: Sbonum eft ín confpectu ueftro date mercedem meam, aut abnuíte, Et poft adn, hac Et accepi ínquít.trioínta argenteos,& mifi eos in domum domini ín conflatoríum, Non; fümi nehoceft quod ín euangelíis fcribítur: Quía Iudas poenítétia ductus reportauit pecuniam, im toíeciteá ín templo,& difceffitzBene autem mercedem fuam dixituelut ímputantis δὲ expro/ (αν rantis affectu: etením tam multa bona opera apud eos egerat, czcos illuminauerat, clau nid dis pedes. paralyticis greffum, mortuis quoq; reddiderat uítá. Pro his igitur omnibus bonis, diu, metcedem εἰ reftituunt mortem, trígínta argenteorum aftimatione penfatam.R efertur item ial in euangelijs, quod uínctus eft: prxdíxit hocfermo propheticus per Efaíam, dicens: Vae ani(sd; mz eorum quí cogítauerunt co gitationem peffimam aduerfum femetipfos, dicentes: Alli; inei gemus íuftum quia inutilis eft nobis. Sed dicit aliquis: Nunquid hzc de domíno intellicen, -— da fant? Nunquid dominus abhomínibus tenetí poterat,& ad iudicium pertrahi? Et de hoc nbl teidem propheta conuíncet: Dicit enim his uerbís: Dominus in iudicium ueniet cum fenío» ἫΝ ribus& principibus populi 3 Iudicatur ergo dominus fecidum prophetz teftímonium,& non. WEN folum iudicatur:fed etíam flagellis cxdítur,& palmis in faciem uerberatur,& cofpuitur, δὲ om; nm nepro nobis perfert opprobrium indienítatis. Et quia hax ftapefcenda erant omnibus εἴ prze ! dicarentur ab apoftolis:idcirco etíam ex perfona ipforum propheta exdamat& dicit: Domi; “ T du Luis ων τος ΓΑΙ. sed "m ne quís credídit auditui noftro? Incredibile em eft; ut deus dei filius paffus ifta dica£ δὲ predi i mdi B: ceurergo& predicitur per prophetas,ne qua credíturis dubitatio nafceretur.Ipfe ergo ex fua ii" perfona Chriftus dominus dicit: Dorfum meum dedi ad flagella,& maxillas meas adi palmas, T δὲ faciem meá nó auertía cófufione fputorum. Scribitur etíáillud ínter cxteras eius paffiones, | quodalligantes eum duxeruntad Pilatum. Prafignauit etíá hoc propheta,;ubi dicit:Etalligan jus tes adduxerunt eum xeníum regi Iarím.Si obíjcíat aliquís& dicat: fed Pilatus non erat rex. Àu/ t diergo quid ín confequentibusrefert euangelium, Audiens, ínquit, Pilatus eum effe de G«: m" lilza;mifiteum ad Herodem, qui erat tunc rex ín Ifrael. Et beneaddít nomen Iarím,quod eft dec fyluefter. INon enim erat Herodes de domo Iírael;/nec de ílla uinea Iíraclítica,quam eduxerat i dominus de Aegypto δὲ plantauerat ín cornu ín loco uberí:fed erat fyluefterzid eft;ex fylua alie past nígenará:& ideo recte fyluefter eft appellatus, quia de Ifraeliticz uítis nequacg palmítibus pul ri lulaffet.Sed ad hoc quod dicit propheta xeníum, conuenienter aptauít; Ίνα οι Herodes δὲ: inis Pilatus(ut euangelium teftatur)ex ínímicis ín concordíatm reuocati funt:& uelut reconcilíatío; ! g m m nís fax xeníum,iuftum fibijnuicem mittebant Iefum. Quid íntereft dummodo Iefus utfaluaz "».. tor díffidentes reconciliet,& pacem reparet;ac etíam concordíam reddat? Vnde etíam de hoc y» fcriptum eftín Iob: Domínus reconciliat corda príncipum terra. Refertur item quod cum Pi ifa latus uellet eum dímíttere,omnis populus fucdamauerit: Crucifige;crudifige eum. Pranuncíat iie hocquoq; Híeremías propheta, dicens ex perfona domini ipfius: Facta eft, inquit, hereditas dl mea mihi ficut leo ín fylua:dedít füper meuocem fuá, propterea exofus fitm eam;& propterea, bui inquítderelíqui domum meam. Et íterá alibí dicit: Supra quem aperuiftis osueftrá;& aduer/ ὧν fus quem telaxaftís linguas ueftras? Cum íudicaretur fcribitur tacuíffe. Multz de hoc fcriptura f teítantur, In pfalmís dicitur: Factus fum ficat homo non audiens,& non habens ín ore fuo εἶμ increpationes.Et íterum:Ego tancj furdus non audiebam,& ficut mutus non aperíens os fuái, T 59$5 L.5. Etíterd: nol P SYMBOLVM RVFFINI. C Etiterum alius propheta dicit:Sicut agnus coram tondente fc: fic non aperuit os[στα ία hiy iilítate iudicium eius füblatutn eft.Impofita εἰ fcribitur corona fpinca. Audi de hocin Cátícis canticorum fuper íniquitatem Hierufalem mirantis de iníuría fli, dei patrís uocem dicen, tis:Exite δὲ uidete filia FHierufalem coronam qua coronauit eum mater fua. Sed& de fpinis íta alius propheta coómemorat:Etexpectaui ut faceret uua, fecit autem fpínas& non íuftidam, fed damorem. Veruntamen ut myfteríj fecreta cognofcas: oportebat eum qui peccata mun; di uenit auferre,ctíam terra maledicta purgare,quix peccante protoplafto fententiam prauarig catiois acceperat, dicéte domíno: Maledicta terra ín operibus fuis,fpínas& tríbulos producet tibi.Propterea ergo fpinis coronatur[είστε príma illa condemnationis fententia folueretur, Ad crucem ducitur, δὲ inligno totíus mundi uita fufpenditur, Vís δὲ de hoc propheticis te; ftimonijs confirmari? Audi Hieremiam dicentem de hoc Venite δὲ ínijcíamus lignum ín paj hcm eius, S conteramus eum de terra uiuentium.Et iterum Moyfes deflens eos dícít: Et etit ui, tafufpenía ante oculos tuos,& timebis per diem δὲ noctem,& non credes uita: tua. Sed tranf. currendum nobis eft:íam enim propofit breuítatis modum excedímus,& breuíatum fermo; nem longa difertione diftendimus: para tamen addemus, ne penitus quod ccepímus prz; terijffe uideamur. Scribitur Iefus in latere percuffus, aquam fimul& fanguinem profudii Hocquippe myftícum eftipfe enim dixerat:Quía flumina de uentre eius procedent aqux ui ux.Sed produxit δὲ fanguinem,quem petierunt Iudzí uenire fuper fe& fuper filios fuos.Pro; duxit etíam aquam qua credentes diluat:produxit& fanguinem, qui condemnet incredulos; Poteft tamen ctiam intelliei illud quod duplicem eratíam baptifmi figurauerit: Vnam qua datur per aquam baptiími, aliam qua per myfterium profufionis fanguinis quzrítur: utrügg ením baptifmum nominatur.Quod δὲ fi hocquzrís cur non ex alio membro,fed ex latete po? - tius produxifTe dicatur aquam δὲ fanguinem? Videtur míhí per coftam mulierindicari. qu ergo fons peccati& mortis de muliere príma quz fuit prími Adam cofta proceffit:fons redem ptionis acuit: de fecundi Adam cofta producitur.Scriptum eft quod in paffione eius ab ho». D táfextaufq; ad hóram nonam tenebra facta funt, Accipe& de hoc prophetze teftimonium,— dicentís;O idet tibi(οἱ meridie.Et terum Z'acharías propheta:In illainquicdienoneritlmo—« frígus δὲ pruina erít uno diíe:& dies illa ποτά domino,& neq; dies;neq; nox:& ad uefperam erit lux.Quid tam euidens a prophetà díci poterat: ut íam tum hacc non tam futura prxdici dj nar raripreteríta uideanturzEt frigus δὲ pruinam pracdixit:propterea ei Petrus calefaciebat ead ignéquía frigus erat:& patiebat frigus non fol téporis fed& fidei, Addit etíam,& dies illano ta domíno,& neq; díes neq; nox.Quid eft neq; díes;neq; nox?nonne aperte de ínfertis ἀἴεί te hebrís,& reuocata rurfum luce difTeruit? Non lui illa dies,neqs ením incepit ab ortu folis.Neqg integra nox fuit;,non enim peracto diei curfu.fpatía fibi debíta,uel ab initío fufecpit;uelad ulti um determínata perduxit fed fugata per impiorum facinuslux reparatur ad uefperam:Poft horam ením nonam depulfis m να fol redditur mundo. Et íterum alius de hoc ipfotefti» moniü dicit: Et obfcurabi£ fuper terrá ín die lux. Docet euangelij przdicatío quod εἰ milites diuiferunt fibi aeftímenta Iefu,& fuper tunicam cíus miferunt fortem.Hocetíam cura fuit fpil είταί fancto pphetarü uocibus proteftari c Dauid dicit: Diuiferunt fibí ueftímenta mea,& fup t ueftem meá miferunt fortem, Sed ne de illa quidem uefte quam dicunt milites illudentes in; duiffe eum:íd eft,de uefte coccínea propliet filuerunt. Audi ením quíd dicat Efaías: Quis eft hícqui uenit de Edom,rubor ueftimétorum eius ex Βοίτα? Quare rubicunda funt ucftímen? tatua,& índumentü tui tádg ín torcularí calcatum? Vnde δὲ ipfe refpondit: T orcular calcaui fa lus filíz fion.Solus eft qui peccatum non fecit& abftulit peccata müdi.Si enim potuit perunü homíné mors introire quantomagís per unum homínem quí δὲ deus erat potuít uita reftitui Refertur etíam quod aceto potatusfit, uel uíno myrrhato quod eft amaríus felle. Audi quid de hocpropheta przdixerit: Et dederunt, inquit, in efcam meam fel, δὲ in fití mea potauerunt . meaceto. Ad qux refpondés iam τῆς Moyfes dicebat de populo illo: Ex uineis Sodomorum, T; 4 à uítis eor ΄ les tod d tita lam ία ten ὙΠ teg emu μήνα! m fi yasho ensi tig μι αἱ! εὐ [nde vu jo i á Hn| SYMBOLVMRVFFINI./.^|$o. 64.. A uidscórum;S& palmes corüm de Gomorris uua coruni,uua fellis, δὲ botrus amaritudinis ipfi us.Et terum exprobrans eos dicit:Populus ftultus& non fapiens hzc domíno retribuiftiz sed & in Canticis eadem prenuncíantur, ubi etíam hortus, ín quo crucifixus eft defienatur, Di dtergo:Intraui ín hortum meum foror mea, fponfa mca,& uíndemíaui myrrham. meam:ubi euidenter uínum myrrhatum quo potatus eft dedarauit. Et fpiritum poft hxc fcribitur red; didiffc.Pranunciatum fuerat€ hoc per prophetam dicentem ex perfona filij ad patrem: In manus tuas commendo fpírítum meum,Sepultus perhibetur,& lapis magnus appofitus an te oftium monumenti. Accipe etíam de hoc quid propheticus per Hieremíam fermo pra dixerit: Mortificauerunt, ínquit, ín lacum uítam meam,& pofuerunt lapidem fuper me. Επί’ dentiffima hzc fepultuta eius indicia, propheticis uocibus defignata funt. Acdipe tamen& alia.A confpectu.inquíit; iniquitatis ablatus eft iuftus,& ín pace eftloais eíus.Etalibi: Ec dabo malignos pro fepultura eíus.Et ítem alius: Recubans dormiuit ut leo,& ut catulus leonis, quís fufcitabít eum? Sed etíam quod ín infernum defcendit,euidenter pronunciatur ín palmis ubí dicit:Et ín puluerem mortis deduxifti me.Et iterum: Quz utilítas in fanguíne meo, dum de; fcendero ín corruptionemzEt íterum: Defcendi ín limum profundi€ non eft(ubftanria. Sed δὲ lohannes dicit: Tu esqui uenturus es(in infernum fine dubío)an alium expectamus: Vnde & Petrus dícit:quia Chriftus mortificatus carne,uiuificatus autem fpiritu qui ín ipfo habitat, eísqui in carcere condufi erant defcendit fpirítibus prxdícare, quí increduli fuere ín diebus Noe.Inquo ctíam quid operisin infernum egerit dedaratur, Sed& ipfe dominus per pro» phetam dicit tanc de futuro:Quía non derelinques animam meam ín inferno;nec dabis fan/ étum tuum uídere corruptionem, Quod rurfum prophetice nihilominus oftendit impletum, cum dicit: Domine eduxifti anímam meam ab inferno, faluafti me a. defcendentibus in la cum, Sequitur poft hac. Tertia dierefurrexita mortuis.Refüurre&tíonis quippe gloría ín Chrifto daríficauít omne quod príus infirmum δὲ fragile uidebatur. Si tibi pauloante non putabatur effe poffibile,ufqy ad morté ueniífe ímmortalem:afpíce nuncquía quí deuicta mor te refurrexiffe dicitur, non poteft effe mortalís. Sed bonitatem in hoc intellige creatoris, quía ille eoufqy te fequendo defcendit, ufcgquo tu peccando deíectus es. INec creatorem om» nium deum impoffibilitatis accufes: ut ibí putes opus eíus caduco lapfu potuife concludi, quo illefalutem operaturus peruenire non poffet. Inferna δὲ fuperna nobis dícuntur, quí cer/ τὰ corporis circumfícríptione conclufi, intra regionis prxfcriptz nobís termínos continemur. Deo autem quí ubig, eft, δὲ πα deeft, quid infernum eft, aut quíd fupernumz Verumta; men in affumptione corporís etiam ífta complentur. R.efufcitatur caro, qua repofita fuerat ín fepulchro: atadímpleretur illud quod dictum eft per prophetam: Quía non dabis fan £tum tuum uíderecorruptionem.R edíjt ergo uíétora mortuis, inferni fpolia fecum trahens. . Eduxiítením eos quí tenebantura morte, ficut δὲ ipfe pradixerat, ubiait: Cum exaltatus fue; foaterra,omnía ad meípfam traham. Atteftatur autem de hoc euangelium,cum dicit: Monu menta aperta funt,& multa corpora dormíentíum fanctorum refurrexerunt& apparuerunt nultís,& ποτοῦ! funt ín fanctam ciuitatem: fine dubio íngrefli funt ciuitatem, de qua Άρο» ftolus dicit: Quz autem furfum eft Hierufalem libera eft, qua eft mater omníum noftrum Sicut δὲ ad Hebrxos iterum dicit:Decebat ením eum propter quem omía,& per quem omnía; qui multos filíos ín eloríam adduxerat, authorem falutis eorum per paflíones confumarí.[σι τις confumatam paffionibus carnem humanam, qux ín mortem cecíderat per protopla^ füilapfum, refurrectionís uirtute reparatam, in dextera dei fedens ín altíffimis collocauít,ut & Apoftolus dícít: Quí fimul excítauit nos, fímulcy federe fecit ín cceleftibus. Híc enim erat figulus, qui utHíeremías propheta docet, uas de manu fua collapfum δὲ confractum, rur; fum eleuauít manibus fuis,& reformauít ficut placuit in confpectu eius. Placuit autetn íta, ut corpus quod mortale& corruptibile fufceperat de fepulchrí petra leuatum, s vies SR μην Sour. quis LE 2 ie SYMBOLVM RVFFINI. atq incortuptibile effectum,iam non in terrenis fed in cocleftibus& patris dextera collocaret, Plenx funt hís facramentis fcriptura uetetis teftamenti. Nullus fuper hoc propheta;nullus. legiflator, aut pfalmographus filuit: fed omnis pene facra de hís pagina loquitur: δὲ ideo fu,. perfluutn uidetur ímmorarínos ad congreganda teftímonia. Pauca tamen admodum po; nemus: ad ipfos fontes diuinorum uoluminum remiíttentes eos, quí potare abundantius αν piunt. Dicit ergo ftatím ín palmis: ἔσο dormíui δὲ foporatus fum δὲ exurrexi; quoniam domínus fufcepit me, Item in alío: Propter míferíam ínopum δὲ gemitum pauperum nunc exurgam dicit domínus.Et alibí ficut iam fuperius diximus: Domine eduxifti de infernoani; tnam meam faluaftí mea defcendentibus ín lacum.Et in alio loco:Quoniam conuerfus αἰ, cafti me, δὲ de abyfío tertz iterum reduxifti me. Euídentiffime ín octocefimo{ερείπιο pal mo de eo dicitur:Et factus eft ficut homo fine adíutorio inter mortuos liber.INon dixit homo,. fed ficat homo: ficat homo em erat q defcéderat ín infernü. Sed inter mortuos liber erat, quía a morteteneri nó poterat;/Et ideo ín uno natura humana fragilitatis ín alio diuina: maieftatis poteftas oftendit. Ofee at ppheta ctíá de tettía die manifeftiffime pnuncíat hocmodo: θα; nabit, inquit, nos poftbiduü: ín die autétertía refurgemus,& uiuemus ín confpectu eius. Hac P LI ΄ ΄ o. autem ex perfona eorum dicít,qui cum ipfo die tertía refurgentes, de mortereuocantut ad εὐ tam.Et ipli funt qui dicunt: Die tertía refurgemus ,& uiuemus ín confpectu eius, Efaias ue/ to aperte dícit: Qui eduxit deterra paftorem magnum ouíum. Sed quod δὲ mulietes uifurz effent refurrectionem eíus, fcribis& pharifzis δὲ populo non credente,cetiam hoc praedixit. Efaias hís uerbis: Mulieres qua uenitis a fpectaculo, ueníte: non ením eft populus habens intellectum,Sed etiam de illis mulieribus, qua poft refurrectionem perrexifle ad fepulchrum dícuntut:& quafiffe eum δὲ non inueniffe: ficut de María magdalenze, qux refertur ueniffead monumentum ante lucern:& non ínuento eo flens dixiffe ad angelos: Quia tulerunt domi» num,& nefcio ubí pofuerunt eum: etíam de hoc íta prxdicitur ín Canticis canticorum: Ia cubi, li meo quafiui que dilexitanima mea: ín noctibus quafiui eum,& non inuení.De illis quoq; quí inuenerunt cá δὲ tenuerüt pedes eíus:pradícitur ín Canticis cantícorü: Tenebo ei,& nó di, mittam eum,quem dilexit aníma mea.Hac ínterím pauca de multis, breuítati enim ftudentes, pluracoaceruarenon poffumus,| Afcendítad celos. fedet ad dexterá patrís: índe uéturus eft iudícare uíuos δὲ mortuos. Confequenti breuitate in fine fermonis hzc continentur: ín quibus quod dicitur quidem palam eft. Sed confequenter quo fenfu intelligi debeant, quz dicuntur,. afcendilfe;& federe,& uenturum effe;nifi fecundum dignitatem diuinitatis intelligas, aliquid perhac humane fragilitatis uidebitur indicari. Confummatis etenim hís quac ín terra gere bantur:& anima de ínferni captiuitate reuocata;afcendere memoratur ad corlos, ficat prophe ta przzdixerat: Afcendens ín altum, captiuam duxit captiuítatem,dedit dona hominibus:illa Κάτε dona, qua Petrus ín actibus apoftolorum de fancto fpiritu dicebat: Exaltatus igitur dextera dei effudit hocdonum quod uos uídetís&auditís. Donum ergo fpírítus fancti dedit hominibus, quía captiuitatem quam príus diabolus per peccatum deduxerat ín infernum, Chriftus per mortis fuz refurrectionem reuocauitad coclos. Afcendit ergo ad coelos, non ubi uerbum deus ante non fuerat,quippe qui erat femper in coclis,& manebat in patre;fed ubí uct/ but caro factum ante non federa, Deníq; quía nouus ifte ingreflus portarum κοί xdítuis & principibus uidebatur, uídentes naturam carnís fecreta celorum penetrantem,dicuntadini uicem ficut Dauíd plenus fpíritu fancto denunciat, dícens: Tollite portas principes ueftras δὲ eleuamíni portz aternales& introibit rex oloriz: Quis eft ifte rex oloriz:? Dominus fortis δὲ potens, domínus potens in prelio. Qua: uox utiq;non propter díuínitatis potentiam, fed propter nouítatem carnís afcendentis, ad dei dexteram ferebatur, Dicit& alibi idem Dauid: Afcendit deus ín iubilatione,& dominus ín uoce tubz., In uoce etenim tuba mos eft uicto rem redire de prelio. Deipfo quoq;& illud dicitur: os zdificat in ccelo afcenfionem fuam. Et item alibi: Qui afcendit fuper cherubim, uolauit. uper pentas uentorum. Sede Bap NUI αἰςεθσις Puper enerupim, uoa er pe ee A o αἰνχίενθν.. Di ili ο ἀπ η μία T. 1 ἐμ fid inii T fid sut y μή n η ῴ Ü n 0} d: SYMBOLVM RVFFINI.$o. 635 A addexteram patrís, carnís affumptz myfterium eft. Ne ením incorporez illi naturz con e ueníenter ifta abfq; affumptíone carnis aptantur: neg; fedis coeleftís perfectio diuínze na turz, fed human conquíritur. Vnde δὲ dicitur de eo: Parata eft fedes tua deus ex tunc a feculo tu es. Parata igitur a fxculo fedes eft, ín qua dominus Iefus feffurus erat: in cuíus no tníne omne genu Bectatur coeleftium, terreftríium,& infernorum,& omnis| íngua confitea/ tur eí,quía dominus lefus eftín gloría dei patrís. De quo δὲ Dauid ítarefert: Díxít dominus domino meo,fcde a dextris meis: donec poná inimicos tuos fcabellum pedum tuorum. Qux tamen dícta dominus in euágelío differens, dicebat ad pharifzos:Si ergo Dauid in fpiritu do επί uocat eum:quomodo filius eíus eftzper quod oftendit fe(ecandum fpiritum dominü.fe cüdum carnem filium effe Dauid. Vnde δὲ ipfe domínus iterum dicit: Verütamen díco uobís: amodo uidebítís filium hominis fedentem ad dexteram uirtutis dei. Et Petrus apoftolus dicit :de Chrifto:quod eft dextera ἀεί fedens in coclís.Sed δὲ Paulus ad Ephefios fcribens:Secádum operationem,inquit;potentíz uirtutis eíusquam operatus eftía Chrifto,füfcitans eum a mof tuís,& federe faciens ín dextera fua.Quod autem ucníat iudicaturus uíuos δὲ mortuos, muitis quidem díuínarum fcripturarum teftimonijs edocemur. Sed príufcg prophetícis hxc adloquijs pradicta doceamus,illud neceffarío arbitror admonendum:quod ífta fidci traditio quotídíe nos uult deaduentu iudicis effe follicitos:ut actus noftros ita prxparemus,tandy reddituri ímminenti iudici ratíonem.FTocem erat quod& propheta dicebat de uíro beato: Quía dífponit fermonesíuos in iudicio. Quod autem dicitur iudicare uiuos δὲ mortuos:nó ídco dicitur quod alij uiui;alij mortui ad iudicium ueniát: fed quod anímas fimul iudicabit& corpora.ín quibus uiuosanimas,mortuos corpora nomínauit.Sicut δὲ ipfe domínus loquitur ín euanoclio,dicés: INolite tímere eos qui poffunt corpus occídere, anímz: autem níhil poffunt facere:íed tímete potíus eum,qui poteft δὲ anímam& corpus perdere ín gehennam, Nunc íam paucís fi uidetur tíam per prophetas hac przdícta efe doceamus, Plura autem teftímonía cum uoluetís,ipfe tibi defcripturarü latitudine cogrcgabis. Dicit ergo Malachías prophe Ecce ueníet dris omn nipotens,& quis fuftínebit diem aduétus eíus:aut quis fuftinebit afpectü eíuszquía ipfe íngre ditur ficut ignis conflatorij,& ficut herba lauantíum,& fedebit conflans& purgans.ficut argen tum δὲ ficut aurum, Vtautem euídentíus cognofcas,quís fit ifte dominus de quo hzc dicütur: audi quid δὲ Danicl propheta pronunciet: Videbam,inquit,ín uífi noctis:& ecce cum nubibus «cdi, quafi filius hominis ueniens ufcg ad uetuftum díerum peruenit:& in confpectu cíus oblatus eft liber:& ipfi datus eft principatus& honor& regnü: δὲ omnes populi tribus δὲ lin/ qua ipfi feruient:& poteftas cíus, poteftas zterna qux non pratetíbit, δὲ regnum cíusnon cor^ tumpectur.Ex hís ereo edocemur,non folum de aduentu δὲ de iudico, fed& de poteftate eíus & regno:quía poteftas xterna fit, δὲ fine corruptionis fine fit reenum: fiait& ín fymbolo dici ur:Et regnícíus non erit finis. Vnde ualde alienus a fide eft, quí regnum Chrifti dicit aliquan το finíendum.Scíre tamen debemus,quod falutarem Chrifti aduentum hunc, conatur inimi -&us ad decipiendos fideles callída fraude fimulare:& pro filio homínís quí expectatur uentu^ rus ín maieftate patris fui.filíii perditionis in prodietjs δὲ fignis mendacibus prxparare:ut pro Chrifto müdo huicíntroducat antíchriftá:de quo& diis ín euangelijs prxdixit Iudzís: Οία £go ueni ín noie patris meí,& nó recepiftis mezalius ueníct ín noic fuo,& ipm recípietis.Et ite icit: Tücuidebitis abominationé defolationis ftanté ín loco fancto,ficut dicit Daniel ppheta, gleoit intellieat.Daniel crgo de aduétu errorís iftius, pleni?& latius ín fuis uifionib? edocet:ex :gbusualde operofum eft nücexépla ponere, qui fatis am plís narratíonibus dilatatur:& ideo (εἴτε de hís plenius uolentéad ipfas magis recéfendas remittímus uifioes.Sed ὃς Apoftolus ἀν fítdeeo:Ne quís uos feducat ullo modo, quoníamnifi difceffio uenerit prímum, δὲ reuclatus :fuerithomo peccati filius perditionis, qui aduerf: a£& extollitur fup omne quod dicitur de?aut -qd'colíturiítaut ín téplo ἀεί fedeat oftédens fe tácg ipfe fit deus.Et paulopoft:Et τᾶς reuelabi£ "iniquus, qué dris Iefus interficiet fpitítu orís fai δὲ euacuabit ο illáinatioe aduétus fui;cuius eft "aduentus fecidum opera Satanz ín omni uirtute fignis& prodigiis meudacibus. Et hem pan s.: opoft: »* SYMBOLVM RVFFINI. C opoftEtideo mittet illis deus operationem etrorís,ut credant mendacio, ut iudicetitur omnes qui non crediderunt uerítati.Propterca ergo prophetícís δὲ euágelicis atq; apoftolicis uocibus nobis pranuncíatur hícerror,ne quí pro aduentu Chrífti,aduétum credant agtichrifli fed ficut ipfe dns dicit:Cum dixerit uobissecce Chriftus hícaut ecce illic, nolite credere. Veníent em mul ti pfeudochrifti& pfcudoprophetz,& feducent multos. Sed quomodo demonftrauerit iudi cium uetí Chrifti uideamus.Sícut fuleur,inquít,de oriente refplendet ufq; in occidétem; íta erit aduétus filij homínis.Cü ergo aduenerít uerus dris Iefus Chriftus,fedebit& iudicium ftatuct: ficut δὲ ín euáoelíjs díciGEt fegrepabit oues ab hadís:id eftiuftos feerecabit ab iniuftis:ficar& Apoftolus fcribit: Quía omnes nos ftare oportet ante tribunal Chrifti;ut recipiat unufquifa; propría corporis prout eeffit fiue bona fiue mala. Iudicabímur autem nó folum pro geftis.fed tíam pro cogitatis fecundum quod ipfe Apoftolus dícit:Inter fe inuicem cogitationibus ac fantibus,aut εἰ defendétibus in die quo iudicabit deus occulta homínü.Sed δὲ de his ifta(uf ficát.. Poft hacponi£ in ordine fidei:Etin fpiritu(ancto.Ea qux ín fuperioribus paulo latíus de Chrifto funt tradíta;ad íncarnatíonís δὲ paffionis eíus myfteríum pertínent: que dum me; dia intercedunt perfonzipfius coaptata.fancti fpiritus commemorationem paulo longius red diderunt.Caterum fi folíus díuinitatís ratío habeatur,co modo quo ín príncipío dicitur: Cre do ín deum patrem omnipotentem:& poft προ ίη Iefum Chriftum filium eius unicum domi, num noftrum,íta iungitur:Et ín fpirítu fancto,Illa uero omnía qua de Chrifto memorantur, ad difpenfationem carnís,ut díxímus, fpectant.Toítur ín fanctifpirtus commemorationead, impletur myfterium trinitatis.Sicut em unus dicitur pater,& alius non eft pater:& unus dicitur unigenitus filius, δὲ alius uníeenitus filius non eft: ita& fpiritus fanctus unus cft,& alius non o potcft effe fpiritus(anctus. Vt ergo Και diftinctio perfonarum,affectionis uocabula fecernuny turxquibus ille pater íntellíeatur, ex quo omnía,& quía ipfe non habeat patrem.Ifte filiustágg| did quí ex patre natus fit: δὲ hic fpiritus fanctus τᾶζρ de utroq; procedens,& cuncta fanctificans.| qii D Vtautem ín una eademq trinitate diuínitas doceatur:ficut dictum eft,ín deo patre credi adíe! qt &a pracpofitice inita& ín Chrifto filío cíus.ita δὲ ín fpiritu fancto memoratur.Sed ut manife m ftius fiat quod diíximus,ex confequentibus approbabiítur. Sequitur náq; poft hunc fermoné. ὃ tni Sanctam ecdefiam catholicam,remiffionem peccatorum,carnis refurrectionem. Non diíxitin| ni fanctá ecdefiá catholícá;nec ín remiffioné peccatorum,nec ín carnis refurrectioné: fi enim addi tàn diffec.ín.prapofitionem, una cum fuperioribus eademq; uís fieret. INüc autem in illis quidem dia uocabulís.ubi de diuinítate ordínatur fides,in deo patre dicitur,& ín Chrifto filio cíus,&iín fpi^ nd rítu fancto: ín cxterís uero ubí nó de diuínitate,fed de creaturis& de myfterijs fermo eft:in.p,-| dip pofitío non additur: ut dicatur, ín fancta ecclefia fed fanctam ecdefiam credendam effeinó ut" deum fed ut ecdefíam deo congregatam.Et remifTionem peccatorum credant effe;nó ín τοπ ts fionem peccatorum:& refurrectíonem carnis credantnon ín refurrectionem carnís. Hac ítaqs" prxpofitionis fyllaba;creator a creaturis fecernitur,& diuina feparantur ab humanis.Hic ígitur am fpiritus fanctus eft, quí ín ucterí teftamento legem δὲ prophetas:in nouo euangelía& αροΐῖο. n los infpirauit. Vnde Apoftolus dicit:O mnis fcriptura diuínitus infpirata, utilis eftad doceni" dum. Et ídeo qux funt nouí acueterís teftamenti uolumina, qux fecandum maiorum tradi fio tionem per ipfum fpiritum fanctum ínfpirata creduntur, ecdefijs Chrifti tradíta, competens tín uídetur hoc ín loco euidenti numero,fícut ex patrum monumentis accepímus defignare. Itags" ucterís teftamenti,omníum prímo Moyfi αυίη ορ libri(unt traditi, Genefis, Exodus, Leuíticus, εἰ INumerus, Deuteronomíum.Poft hzc efus naue, Iudicum fimul cà Ruth. Quatuor poft bac rn Regnorum libri,quos Hebrzi duos numeranr,Paralipomenon quí díerum dicitur líber,& ΕΠ in dre duo, qui apud illos finguli computantur,& Hefter. Prophetarum uero, Efaías, Hieremias," Ecechiel& Danicl:praterea duodecim prophetarum liber unus: Iob quoq;& pfalmí Dauid N finguli(untlibrí, Solomon uero tres ecdefijs tradidit; Prouerbia;Ecdefiaftes, Cantica cantico" rum; ín his conduferunt numerum librorum ucterís teftamenti.[Noui uero quatuor euat/" eclia,Matthaci, Marci, Luc,& Iohannis: Actus apoftolorum quos defcribit Lucas.Pauli apo/] hi rh: ftolí epiftola: Ν RR Qt o odd ΠΠ dio] Numi bii a ndis tmd Seld Nui εἰμὶ ἣν N T. ns a T lues duit jon ss y roc) ji (4 mr jid SYMBOLVM RVFFINL.-(e$o. 66 ftoliepiftole quatuordecim: Petri apoftoli dux: Iacobi fratris domini& apoftoli una: Iu-.. dxuna: Iohannis tres: Apocalypfis Iobannís. Hacc(unt qua patres intra canonem condu. ferunt,& ex quibus fidei noflrz affertiones conftare uoluerüt. Sciendum tame eft, quod& alij libri funt qui no funt canonici.fed ecclefiaftící a maioribus appellati funt:id eft Sapiétia,qua di citar Solomonís,& alia Sapíétía qua díciturfilij Sirach: qui liber apud latinos hoc ipfo genera. liuocabulo Ecdefiafticus appellatur: quo uocabulo n6 author libelli fed fcriptura qualitas co; gnomínata eft.Eiufde uero ordínís libellus eft Tobíz& Iudith δὲ Machabzorum libri.In no; uo ueto teftaméto libellusqui dici Paftoris fiuc Hermesqui appellat πα uíz,uel iudicia Pe tri Quz omnía legi quidéin ecdefijs uoluetüt:non tamen pferri ad authorítatéex his fidei có firmandá. Cxteras uero fcripturas apocryphas nomínarüt.quas in ecclefijs legí noluerüt. Hac. nobís a patribus tradíta fant: quac ut díxi opportunum uifum eft hoc ín loco defignare;ad in; fiructionem eorü quí príma fibi ecclefiz ac fidei elementa fufcipiüt;ut(ciant ex quibus fibifon tibus uerbi dei hauríenda fint pocula, Tenet deinde ratío fidei.fanctá ecdefía, Caufam iam fu/ perius dixímus,cur non dixerínt σε hiciin fanctá ecdefiam.Hii igitur quí fupra ín uno dco cre; dete edocti func.fub myfterío trínitatis credere etíá hoc debent unà effe ecdlefiá: in qua eft una fides& unü baptifma,in quaunus deus credítur pater,& unus dris efus Chríftus filius eius,& unus fpitítus fanctus.](ta eft ergo fancta ecdefia, non habens maculá aut rugam. Multi ein& alij ecdefias cógrecauerunt,ut Marcíon,& Valentinus,& Hebion,& Manichaeus,& cxterí otmnes haretíci.Sed illzecdeftz n6(unt fine macula uel ruea perfidia: δὲ(deo dicebat de illis pro^ pheta:Odi ecdefiá malignant, δὲ cum impíjs non fedebo.De hac auté ecdefia qux fidé Chri; fti integtá feruat,audí quid dicat fpiritus fanctus in Canticis cantícorü: Vna eft columba mea, una eft perfecta genítrici fuz, Qui ergo hancfidem ín ecdefía fufcipit,no dedinet in cocilío ua; nítátis,& cum íniqua gerentibus non introeat. Conciliü náq uanítatís eft quod agit Marcion: qui negat patré Chrifti deum efTe crcatorem,quí per filium fuum fecerít mundá. Concilii ua nitatis eft quod Hcbion docet:íta Chrifto credi debere,ut círcücifio carnis& obferuatio fabba: τί& factificiorü folénitas,cterzq; omnes obferuátize fecundü legis litteram teneant. Concilià uánitatis eft quod docet Manichzus:primo quod feipm paradetünominauit,tü deinde quod mundum a malo factum dicit,deum creatorem negat,teftamentum uetus repudíatunam bo; nam alíam malam naturam fibi inuicem afferít coxternas:anímas hominum fecundum Dy; thagoreos ín pecudes δὲ animalía δὲ beftías redíre per diuerfos nafcendi círculos aftruít: refurrectionem carnís noftra negat:paffionem domini δὲ natíuitatem,no ín uerítate carnis,fed ín phantafijs fuifTe confirmat. Concilium uanitatis eft quod Paulus Samofatenus,& eíus poft hüc fucceffor Pliotínus afferuit, Chriftum non fuifTe ante fzcula natum ex patre, fed ex María ccepi(Te:& non eum deum hominem natum fed ex homine deum factum exiftimac.(ὐοπο uanítatís eft;quod Aríus atq; Eunomíus docuít:qui filium dei non ex ipfa patrís fubftantia na tum.fed ex nihilo creatum uoluit, Concilium uanítatís eft,& quod illi aiunt,quí filium dei qui. dem de fubftantia patris fatentur, fanctum ueto fpirítum feparant δὲ fecernüt: Cum utíq; uná candemgqy uírtutem δὲ díuínitatem trínítatis oftendat faluator ín euangelio cum dícít: Baptiga te omnes gentes ín nomíne patrís δὲ fili δὲ fpiritus(ancti& eft aperte impium feparari ab ho/ mínc quod díuínitus iunoítur.Concilíd uanitatis eft δὲ ος, απο olím conerecauit pertínax& praua contentío:aílerens Chriftum carnem quidem humanam(ufcepiffe, non tamcn δὲ ani, má rationalem: cum utíq; δὲ carní δὲ anima& fenfui humano ac menti una cademqy falus a Chrifto collata fit, Sed& illud concilium uanítatís eft, quod Donatus per Africam tradi tionem ecdefiz críminando contraxit:& quod Nouatus folícitauitlapfis poenítentíam dene gando:& fecundas nuptias cum fortc íníri eas neceffitas exceerit condemnando.Has ergo om nes uelut congregationes tnalíenantíum fugc. Sed δὲ eos(i quí illi funt, qui dicuntur atlerere, quod filius dei non íta uídeat uel nouerít patrem, ficut nofcitur ipfe δὲ uídetura patre: uel re gnum Chrifti effe finiendum,aut carnis refurrectioné non in íntegrá natur fuz fubftantíá rel parádá futurü dei iuftü οτσα oés necare iudici, diabolü a debita abfoluí dánatione poenarü. Ab his inquá oibus fidelis dedinet auditus, Sanctá uero ecdefiá cene:qua dei patré omniípoté 2" tem, δὲ D SYMBOLVM RVFFINI. tem,& unicam filium eius Iefum Chriftam düm noftrü,& fpirità fanctü,concordi& confona fubftantiz ratione profitetur. Filíáq; dei natü ex uíreine,paffum pro falute humana, ac refur, rcxilTe a mortuis ítrea carne ín qua mortuus eft credit.Eaüdé deniq; uenturü íudícé omníü fpe, rat:ín quo δὲ remíffio peccatorum δὲ carnís refurrectío prxdícatur. Verum de remiffione pea torum fufficere debet fola credulitas. Quis em caufas aut ratíonem requitat, ubí índulcentia principalis eft caufa?(Οἵ terreni regis liberalitas difcuffiói no fit obnoxía:ab háana temeritate difcutítur díuína largitio? Solenterm cum ítrífione aduerfum nos dicere pagani, quod ipfi nos decdpíamus quí putemus crímina qua opere οσα funt,uerbis poffe purcarí:& aiunt;Num/ quid poteft qui homícidium fecithomicida non effes& adulter non uiderí,quí adulterium per; petrauit?Quomodo ergo huíufcemodi críminá reus.fanctus uobís effici fubito uidebit? Sed ad hacut díxí melíus fide cy ratione ref; podco.Rex em eftomníü quí hoc pmifit: tera cada; dns eft qui hzc pollicetur.INon uis ut οἱ qui mc ex terra homínem fecit, credam quod ex απ nofo me facíat innocentem?Et quí me cum effem cxcus.fecit uíderc:ucl cutn eflem fardusaudi re:quí míhí daudo ereffum reddidítinnocentíam mihí perdítam non poterít recaperare?Etut ueniamus ad ipfius naturz teftimoniü:O ccidere homíné nó femp críminofum eft, fed malíca non legibus occidere críminofum eft.ING ergo factü mein talibus quía ínterdü& recte fit, fed animus male cófulens damnat. Sí ergo animus ín me qui críminofus eft effectus,& ín quo fuit oríco uitij corrígatur: càr tibi uídear non poffe innocens effici qui príus fucram crímínofusSi eim ut fupra oftendi conftat,quod non ín facto,fed ín uoluntate fit crímen:ficut mala uoluntas authore malo dzmone,peccato me& mortí fecit obnoxíum: íta in boná uoluntas mutataaw thote bono deo,innocétíz me reddidit δὲ uítzc, Similis caufa& ín cxterís eft criminib?.Hocmo do fides noftra non inuenitur naturalibus ratíonibus aduerfarí:dum remífTio peccatorum, nó ceftis qua mutati non poffunt.fed anímo quem de malo ín bonum conuertí certum eft,depu tctar.Sed δὲ ultimus fermo{πε quí refürrectionem carnís pronuncíat, fummá totíus perfectio nís faccincta breuitate condudit: quáuís ctíam de hocnon folum a eentilibus.fed ab haretícis fides impugnetur ecclefia. Nam Valentínus refurrectionem carnís omnimodo negat,& Mani chai ficut fupra oftendímus.Sed ifti Efaíam quidem prophetam dicentem: Refurgent mortui δὲ fufcitabuntur quí fant ín fepulchrisaudire noluerunt: nec Danielem fapientiffimum prote ftantem: Quía tunc refurgent quí funt ín terra puluere: hí quídé ín uítam zeternam, híautem ín opprobríum δὲ confufionem aternam, T amen ucl ín euangelijs,qua recipere uidentur, difce re debuerüta domíno δὲ faluatore noftro Saduceos docente dictum: Quod autem refurgant mortui: non legiíftís quomodo dicit Moyfi ín rabo,deus Abrahá deus Ifaac,deus Iacob,deus autem nó eft mortuorü fed uiuentíum.In quo ctíam qux fit δὲ quanta refurrectionis gloríaín fuperioribus memorauit,cum díxít:In refurrectíone autem mortuorum, neq; nubent;zeq; nu bentur:fed erunt ficut angeli dei, R efurrectioís auté uirtusangelícum hotnínibus conficit fta tum: ut quí de terra refürrexerínt, non íterum ín terra cum pecudibus, fed in colo camatv gelis uíuant: quos tamen ad hocratío uítz puríorís admíferit: illos fcilicet qui íam nunc con feruantes anímz fuz carnéin caftís pudicitia actibus,obedientía fancti fpiritus fubiugauerüt: δὲ omní eam uitiorum labetenuatam atq; in fpiritalem oloríam fanctificationis uírtute mu/ tatàm,angelorum quoq; meruerüt ínferre confortíjs. Sed infideles damant, δὲ deme 5: modo poteft caro qux putrefacta diffoluitur.aut ín puluerem uettítur, marís etíam interdum profüdo forbetur.fluctibufg; difpercítur,recollioí rurfum δὲ reínteerarí ín unum, corpus ex' cea homínís reparari? Ad quos prímam íterum refponfionem fermonibus Pauli faciamus, di cenis eís:Infipiens tu quod feminas non uiuificatur, nifi príus moríatur. Et quod femínas no corpus quod futurum eft feminas.fed nudum granum trítíci;aut alicuius cxtcrorum femínd. Deus aüt dat ilii corpus prout uult. Quod autem ín femínibus qua tu ín terrá iacísper annos finculos fieri aides:hoc ín tua carne qux lege dei fcmínatur ín terra fututü efle non credis. Cur quefo tam anguftus δὲ inualidus diuina: potentia aftimator es, ut difperfum unufcuiufcy ca nis puluerem,ín fiam rationem colligi& reparari poffe non credas? An non cenfeas,cii uídcas quod etíam mortale ingeníum demerfas ín profundum terr metallorum tienas dis ΄ r | up d tii ᾿ qi | d a - fü tri ll Qut dtr | qu qui ttl ifo ri ἴῃ tij t fi lic Ni t a" SYMBOLVM RVFFINI.$o. 67 iti, B cattficis oculus aurum uidet, in quo imperitus terram putat. Hac cur non concedimus οἱ, m qui fecit homínem: quando tantum ís quí ab ipfo factus eftaffequi poteftzEt cá auri effe pro/ M príam uenam δὲ argenti aliam, ατίς quoqy longe difparem, ferrí ac plumbi diuerfam intra fpe.. Nl ciem terra latere mortale deprehendat ingenium:diuina uírtus inuenire poffe ac difcernere no ὶ hi. putabítur uniufcuiufcy carnís propríum fenfum,etíam fi uideatur difperfuszSed ad hac tente; EN tiusanímas quz deficiunt in fide;naturalibus rationibus adíuuare. Sí quis diuerfa femina ín Quis. unum permifceat,& hac indifcreta femínet uel paffim fpargat ín terram:nonne uníufcuiufqy fe Vin minís granum quociiqy locí actum fuerít;competentí tempore fecundum natura fuz fpeciem dii, ermen producet,ut ftatum fix forma fuic corporís reparat? Tta ergo uniufcuiufq, carnís fub idi antía, cguís uarie diuerfecy difperfa fit:ratio tamen ipfa qux ineft απίστίαρ carni eft ímmorta tmp. lisquíaímmortalis anímz caro eft ex eo tempore,quo feminatís ín terram corporibus prímü hin ueri dei uoluntati arrífit;collectutn terra attractumqy fubftantia fuz fenfum reddit, acrepatat ri inillam fpeciem, quam mors alíquando diffoluerat. Et íta fit ut unicuiq; anima, non confu "ota-füm ,aut extraneum corpus, fed fuum quod habuerat reparctur: ut confequenter poffit pro ds agonibus pra fentís uitz; aum aníma fua caro uel pudíca coronarí;uel ímpudíca puniri. Et ideo ανα fatis caute ecdefía noftra fidé fymboli docet,qua in eo quoda cxterís tradítur carnis refürre/ TM étionem,uno addito pronomíne tradidit huíus catnís refurrectíonem.Huíus fine dubío, quá cina habet ís quí profitetur, fignaculo crucis fronti ím pofitoquo(κίας unufquífqy fideli camé fua, TN fi mundam feruaucríta peccato, futurum effe uas honorísutile domíno ad omne opus bonà: ἫΝ paratum:fi uero contamínatam ín peccatís,futurum effe uas irz ad ínterítum, Jam uero de ipa θα tefarrectionis eloría& de repromiílionís magnítudine,fi qs pleníus fcire defyderat;ín omnib? pene diuinís uolumínibus inueníet indicari. Ex quibus nos cómonitionis tantummodo gra «ate m tía patica in prafentí loco memorantes finemíniundti a te opufculi faciemus. Igitur apofto/ ue B lus Paulus:qd'refurgat mortalís caro talib?afferit argumehtis,dicés: Quod fi refurrectío mor/ din tuorum non eft;ergo nec Chriftus tefurrexit.Sí autem Chriftus non refurrexit,inanís eft predi "m Cato noftra,uacua eft& fides noftra, Et paulopoftzNüc autem Chriftus refarrexít a mortuis, i initium dormientium:quoniam quidem pet homínem mors,& per homínem tefurrectio mor am tuorum.5ícut ei ín Adam omnes moríuntur:íta& in Chrifto omnes uíuificabuntur, Vnuf/ “ quífq; autem ín fuo ordine: ínítíum Chríftus: deindehí qui funt Chrifti ín aduétu eius: dein; m o de finis. Et in fequentibus addit δὲ hzc: Ecce myfteríum uobís dícoromes quídem refurgemus, ἐπὶ nonomnesautem immutabímur fiue ut ín alijs exemplaribus inuenímus:O mnes quidé dor; iid míerus, omnes autem immutabímur, ín momento, ín ictu oculi, ín nouíflima tuba. Canet es eifi tuba, δὲ mortui refürgent íncorruptí,& nos immutabimur. Sed& ad Theffalonicenfes ni; ond hílomínus fcribens dícít:Nolo ait uos ignorare fratres de dormientibus,ut nó cotríftemini fiy cut δὲ cxtetí qui fpem nó habent. INam fi credimus quod Iefus mortuus εἴς, δὲ refutrexít:íta δὲ deus eos quí dormíerüt per Iefum adducet cum íllo.Hocem uobis dícímus ín uerbo domíni; quía nos quí uíimus,qui reliqui fumus, ín aduentu domíni przueníemus eos quí dormíerüt: quia ípfe dns ín iuffu,& ín uoce archangeli& tuba dei defcendet de ccelo,& mortui quí ín Chri fto fantrefureét prími, Deínde nos quí uíuímus,quí reliqui fumus fimul cum illis rapíemur ín nubíbus obuíam Chrífto ín acra;& íta femper cum drio erímus. Verum ne οχι(τος haec Pau lí folus quafi nouella przdícatione fignari: audí etíam quid Ecechiel propheta olím per fpiri/ mi tum fanctum pralocutus fit:Ecce,inquít,ego aperíam fepulchra ueftra,& educam uos de fepul uu chrísueftrís.Iob quoq; myfticis redundans adoquíjs, audi cj euidenter refurrectioné mortuo rum pradicet.Eftínquit;arbori fpes,fi enim abfciffa fuerit, iterum pullulabit& uírgultum eíus πῇ deficiet. Q d'fi fenuerít ín terra radix eíus,& ín puluere emortuus fuerít εσας ei?,ab odo/ reaqua reflorcbit, δὲ faciet ftuticem ficat nouella. Vir uero fi mortuus fuerit abit:& mortalis fi ceciderít;ultra non erít?INon tíbí uidetur ín uerbis hís cat quodam pudore arguere homi nes δὲ dicere:íta ne ftultum eft homínü genus,ut cum uideant excifz arborís truncum rurfum pullalare de terra,& lignum emortuü íterü uitam recipere;ipfis nelignis quídem aliquid fimile de femetipfis,nec arboribus opínétur? Vtautem(τίη5, quod uclutí interrogátís node η it quo τ SYMBOLVM RVFFINI. fit quod dixit;mortalis auté εἶ ceciderit nó refurget;de cofequentibus pbationé acdpe.Subiun. git nág; ftatim:5i em mortuus fuerit homo,uíuct.Et paulopoft dicit: Expectabo ufqyquo ite, rum fiatm,Et iterum ídem dícit:Qui refüfcitaturus eft fuper terram pellem meam,quz hax nüc hautít.Hzcquídem ad probationem dícta funt profeflionis noftrz,qua confitemur ín fymbo lo,huius carís refürrectíoné. Quod em adiunctum eft huíusuíde ζῇ confonü fit omnibus hís quz de diuinis uolumínibus inomeranimes Quid effi aliud indicatur ín dictis Iob,qua fupe; rius expofuímus:cum dicít,quía refufcitabit pellem meam,qua: hzc nunc hauritiid eft;qua ífta , tormenta perpetitur: nonne aperte dícit Βίας carnís refürrectíonem futuram, huíus ínquam. qux tribulationum δὲ tentationum crucíamenta nunc füftínet? Sed& Apoftolus cum didt: Oportet erm corruptibile hoc induere incorruptionem,& mortale hoc induere immortalitaté nunquíd non corpusfuum quodámodo contíngentis& digito palpantis eftuox? Hoc ergo quod nunccotruptibile corpus eft, refurrectionis eratía incorruptibile erít: δὲ hoc quod nunc mortale eftimmortalitatis uírtutibus induetur: Vt ficut Chriftus refureensa mortuís,ltra íá non tmoritut,mors οἱ ultra non dnabitur:íta& qui ín Chrifto refurgent,nec corruptionem fen, tient ultra nec mortem:non natura carnís abiecta.fed conditione eíus& qualitate mutata, Erit ergo corpus quod refürget a mortuis íncorruptibile δὲ immortale,non folum iuftorum,fed etia peccatorum, uftorum quidem,ut femper poffint permanere cum Chrifto. Peccatorii ueto, ut abícy interítione fia debitas luant poenas. Quod autéíufti femper εἴ diio noftro Chrifto per maneant am δὲ ín fuperioribus edocuímus;ubíi oftendimus quia Apoftolus dicít:Deindenos quí uíuímus,quí relíqui fumus,fimal cutn illis rapiemur ín nubibus obuíam Chrifto in aera:& ita femper cum drio erímus.INec mirerís,fi caro fanctorü ín tantam gloría ex refurrectione mw tabítur:ut ín occurfum dei fufpenfa nubibus,& in aere uecta rapíatur:cü ipfe Apoftolus expo; nens quátü conferat deus his qui diligunt eum,dicat:Qui tranfmutauit corpas humilitatis no ftrz;conforme fieri corpori darítatis fuac INihil ereo abfurdum eft, fi fanctorü corpora dicané nubibus ín aera füftollicum ad formam corporís Chrifti, quod ín dextera fedet, dicátur τοίου. máda.Sed δὲ hoc fanctus Apoftolus;uel de fe uel de cxterís fui loci uel meriti addidit: δὲ dici: Οία confufcitabit nos cam Chrifto fimulay faciet federe ín cceleftibus. Vnde cutn haec& eor fimilía cg plurima fancti dei ín repromiffionibus habeant ín refurrectione iuftorum: nonetit íam difficile credere etíam illa que prophetz przedixerant,quod íafti fcilicet fuleebüt ficatfol, & ficut fplendor firmamenti ín regno deí.Cuí eim difficile uidebitur eos fulgorem folis habitu. tosacfyderum acfirmamenti huíus fplendore decorádosquibus uel uíta, uel conuerfatio an gelorum deí paratur ín ccelis;uel conformandi dicnturad eloríam corporis ChríftríizAd quá eloríam faluatoris ore promiffam,refpiciens fanctus Apoftolus Uie e feminatur corpus animalerefurget corpus fpíritale.Si em uerü eft.ficut certe πετᾶ eft, quod iuftos quoq;& fan; étos,angelorum confortijs fociabít diuina dignatío:certum eft,quod& corpora eorum in fpiti/ talíscorporís eloríam uertet.Nec hoctibi contra naturalé corporis ratíonetn uideatur effe pro/ míffum.Si em credímus fecundü ea qux: fcripta fant;quod accipiens deus limum terra, plafma üíthomíné& hac fuitnatura corporísnoftrí;ut uoluntate dei terra uerteretur in carnemicur ti/ δί αυτ abfurdum,aut cótraríü uídetur fi jfdem rationibus quibus terra proficifci dicit in corpus anímale:xrurfum corpus anímale ín corpus proficifci fpirítale credatur? Hac quídem atcp hís fv inilía multa inueníes in fcripturis diuinís de refarrectione iuftorá. D abitur auté etíá peccatoriz bus,ut fupra diximus íncorruptiois& ímmortalítatís ex refurrectione conditio: ut ficut iuftis deus míniftrat ad perpetuitaté gloríz:íta peccatoribus ad prolíxitatem cófufionis míniftret δ poena: Sicem prophetícü diffiniuit zloquiü:cuíus δὲ pauloante meminimus,ubí dícit:Et multi rcfurgent deterrz puluere hí quídem ín uitam aternam,hi auté ín confufioné δὲ opprobrium eternum.5í ergo intelleximus qua ueneratione deus omnipotens pater dicatur, quoue facra/ mento dris nofter Iefus Chriftus unicus eíus filius habeatur,& qua perfectíoe fanctus eius fpí ritus nomínetur, utqy fancta trínitas unü fit perfubftantia, fed affectu pfonifa; difcreta:quid etiá partus uíreínís quid uerbi ín carne natiuítas, quid facramentü crucis, qua utilitas díuiníad inferna defcéfus, quid refurrectiis eloría& animar de ínfernis reuocata captiuitas,quid etia afcenfus ΕΓ μ moy (η ἐμ ἘΠῚ ! di ——Óa QN ἘΞ Ἐκ ὮἩ.-Ξ 1 - SYMBOLVM RVFFINI.$'o. 68 4- e".: ES La εν» n.. & A'afcnfuseiusad colum,& uenturi iudicis expeztatio:fed& fanctx ecdefiz aduerfus conerega/ - tiones uanitatis qualis haberi debeat agnítio,quí facrorü uoluminü numerus queue Iixretí^ - totüuitanda cotuenticula,& qd'ín peccatorü remiffione díuiaz libertati néquadp ratío natura lisobfiftat&ut carnis noftra refurrectionem,nó folum díuína: uoces.fed& ipfi? απί δὲ faluato tisnoftriexemplü δὲ cofequentía naturalis rationis affienet.Si inquá hocfecundá traditiois fa praexpofitz regulá cófequéter aduertímus, deprecamur ut nobis& omnibus quí hzc audiüt, - oncedat dris fide quá fufcepimus cuftodíta;curfu cófumato,expectare íufticize repofitam coro » nam,& inueniri ínter eos qui refureunt ín uitá eternam: liberari uero ἃ confufione& oppro/ briozterno,per Chriftum drim met qué eft deo patrí omnipotenti cum fpirítufancto . gloria& imperium ín fxcula fzeculorum, Amen. i deal CENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS. * Hacepiftola non eftuníus homínís, Ὁ τὶ príorem fcrípfit parten;emulatus eft díuí Hierony mí ftí/ lum,utquí ex huíus epíftolís ad Helíodorum accateros,fentétías quafdam ac uerba fublegerít, homo ficutapparet, nec ínerudítusnec ínfans. Caeterum ab eo loco,cuíus ínítíum eft:Itag; ínuítus Placetíam ; teremítto, haud fcío quífnam rabula,fomnía quadam affuit de naturís anímantium,no folum índocta, fednecad rem quíci$ pertínentía,ín fumma etufmodi,ex quibus íntelligas fcriptorem gíquís fuít,non caruíffe febri. Videtur errore factum,uelfcríptorís uel eorá quí cocínnant codicum pagínas. Quod ne quís míretur hicaccidiffe,uídímus ín epiftolís Plíníanis,tot íà fxculís pro una lectam,& ab eruditís pro una expofitam,cum ín medío decem íntercederent epíftolz. Quod quidem ex uno dütaxat exempla ri deprehenfum fuit,fed adeo uetufto,ut atate Plíníana fcríptum uideri poffit. Nam quis hoc alíoqui díuinare ualuíffet?Díuus Hieronymus ín epiftola ad Theophili, cuíus ínitium,Ex eo tempore,tefta£ feuertíffelibrum pafcalem Theophílí,quem illic uehementer admiratur aclaudat, Verum hunc non effe librum illum per fe liquet, ex Híeronymíana defcriptione; AD PRAESIDIVM DE CEREO PASCALI. 22. Vlla res(uetus ínquit comícus)tam facilis eft, φαίη diffialis fiat, fi inuitus facias. (B) Quod fi illerem facilem difficulterfíeri inuito animo putauit,quid me facerepoffe Da NM cxiftimas ín re maxíma,& nullius uncj edifferta xloquentíazINam quíciq; uolue E ἊΝ M runt de laudibus cerei dicere, plenifg;(ut aiunt)uentis ingenij fui intendere uela,& D quafiquzdá pelagíalta penetrantes,uícína abfcondere líttora:ftatím ín orationis foribPrenitet oratorü damor, florü, pratorüq; defcriptío:& ín modü fonátís aurz molliter uerba cadentia, dà defcribunt apes,quod fine coitu generantur δὲ generát:qd'folz a cocubítu liberz,natos ore legunt, arte cóponunt, δὲ quadá ratione uitalí, animas apiculis,non de fuo inferunt. Prxterea Vergilij totus Georgícorum liber profertur ín mediü. Rex aduolans agmen inducit, tantoqg flrepitu diuerfa narrantur munia, ut militaribus caftris iterefTe te credas.Sed cum hac audie; τίς fiue leoetíslaudabis oratoris zloquentíam.Et ut breuiter fignem,puto te Quintiliani con, troueríiz recordarí, ín qua pauper caufatur,dolés ob interitum apum,flores ab impotétíffímo díuíte uenenatos. Efto hac iocunda fint,& aurem cópofito pede mulceátquid ad diaconü,qd ad ecdefiz facramenta, quid ad tépus pafce quo agnus occiditur? cum accínctís lumbís car; hes cum offibus deuorantur? Cum tacente epifcopo,& prefbyteris ín plbeíü quodámodo cul τῇ redactis, leuita loquitur: docetq; quod pene no didicit:& feftiuiflimo praedicans Cds dehíncanno íufticium uocis eius indicitur. Videfne c grandia fintzIntelligis ce difticilía po^ ftulare. In eodem quippe mométo δὲ predícanda confcribere,& cur íta pra:dicata fint docere, omnium difficillimü eft. Nam íllud pene me prateríjt,quod diuinis magis£g humanís uocibus differendü eft. Lege Pentateuchü inftrumentü pcurre uetus:nufcg ín dei facrificijs mella;nufcg cere ufum fed lucernará lumína,&t oleo fotos uidebis igniculos.Quíd caufer de ucterí teftamé to?INouos percurre libros.Hi(ut opínor)funt euangelia quatuor;apoftolorü actus,epiíftolz Io hannis, Apocalypfis.Níhil prater ífta;nunquid alicubi cereus?TNóne ín fine euangelij detonaa tís inter feptem candelabra δὲ lucernas aureas, fponfus reuclatur incedens? Ad hac refponde; bís:Et ego ate fierí idcirco poftulaui,quía(εί effe difficile quod petebá. Leuíter ois foluitur quzftio,& par pari refertur fententía.Et ego:me idcírco facere debere non putabo,quía rem dif ficillimá poftulaftizattamé ne te caufando dífferá.fi corá paríter fuerímus:audies uníuerfa qua fentíam:ut(i quid forte nefcimus,ín tua aure moríatur. INam qui fcribit, multos fumit dies s M 2 alíus ., AD. PRAESIDIVM. C aliasin alteriasflinet acgraffatur ingenii. Ille fi unus fermo defuerit, quafi daudá oratiücalam diffugit, Alius fi paululum fe loquentis cothurnus extulerít.non refbyterum latrabit effe, fed rhetorem.Ttaq, fi uíste míhi hoc oblígarí munere, Placentínas liia defere, fectare Abra, hz habitum, relinque natale folum, fpretífqy urbibus ad deferta fecede, ut poffis orare cum Chrifto.Erít quídé durus δὲ mucidus,& hordeaceus forte panís.Sed delícatü militem rex nà amat.Hierufalem qua fimilam δὲ mel,& oleum manducauít.fornícatíonis arguítur: nó quod mali fint cibi, quos paterna índulget dazmétía: fed quod mollis pralíator ad prímá ftatim ασ concídat,& poft umbrá foléferre nó queat.P oft fudariü galeá onerí potíus reputet, 6j tutami; ní.Quod fi exire capiéti mater obfiftit ín limine loquere ei uerbis diii ταί: Mater mea δὲ fratres mei hi funt,qui faciunt uoluntatem patrís mei,quí ín ccelis eft,Si uernaculze cum quibus nutri-. tus es flere,& paterní rurís memoría,ipfius quoq; domus anguli,& fecreta retinere te coeperínt, ín quibus infans uolutatus es, lufifti puer, adolefcentulus lafcíuifti:recordare omnes quí nunc accolz eremi funt;corleftes illos choros,per eofdem erupiffe tramítes,ijfdem inftitiffe ueftigtis, Etutlongam oratíonem compendio breuiem(epiftola quippe librum redolere nó debet)aut parua aut magna funt, qux tibi deferenda fuademus.Si parua,nó dífficile putes parua cótemy nere.Si magna,maíora magnis prazmía prz parantur.Sed dicis: Volo príus paterni rus uen,. dere,& exiguis fumptibus ΑΡΗ uíatícum uíz fternere, fiuein pauperü me alimonia. praparare.Et híc euágelícam audi fententíam:Si uis perfectus eflejuade,uende omnia que hay. bes,& da pauperibus δὲ ueni δὲ fequere me.Plures iam áni funt quod ccepifti feruíte deo. Mens Chriftum fequens nó díu(ασ fuftinet onus,necfe patitur iftiufmodi uínculis allicari. Quin potíus tímendü,ne dum occafio diftribuendi patrímonij pratendit, dum nó uís rem maíorís. pradíj mínorís uendere,fít impedímentü in propofito tuo. Decem aliquíd emptü eft námulís, ucl unum libenter accipiá:duta me ad prelia feftinanté;nullz prxpediant mora. Matthaus fe^ dens ad telonzü audit:Sequere πιο Ναί príus ratiocínía fupputauít,& reuerfus domá.fuo. τὰ paífus eft lachrymas.pdíorüq; auctioe follicitus, nequac potuit ἀπί feq ueftígia, nifi mun.. di fe prius onere liberaret:]lle difcipulus quí renücíare parentibus ante cupiebat,uoce faluato-. είς arguítur,Et certe multá eft ínter ed;cuíus breuis ad domü recurfus ftatim uenturi reprehen. dítur,& te qui tanto tpe,aut nó uendis tua, quod cito potes facerezaut non cótemnis, fed uides multa tibí ímpedíméto effe ne facias. Cá hacclegerís,ad afylá Romulifugies& comoedía conv. fcendesaram,uerba diii fzuientis eludes. Díaconus, inquies,ecdefiá tuto deferere nó poffum: Veteor ne incutrá facrilegiá fi altaria derelinquá.Euge meus,plus de te exacturus fum.fi adui tam monachí deríci aliquid dignitatis acceditifi in apoftolico ftans ordine, quotidie Chrifti cot pus pía plxbi famulatioe diftribuis.Sed cófydera obfecro, fatis effe difficile loca Stephani im; plereuel Pauli;ín angelíco ftare mínifterío,& populos fubíacentes cádentí defuperuefte defpi/ cere.Preciofum eft margaritü fed cito frangit fractüqy nó poteft ínftaurari,Nauís guis fitru/. dis,& folidis cófixa clauís,tumétes fluctus tabulata nó fentíant:cito tamé fi perículofe nauigat, perfora£:& licet plenis uétís lucrofius ad optata pueníat:tamé magís fecura funt qua: tráglla: & ut apertíus loquar, plus te quidé dicis habere mercedis, ἢ ín media urbe cofiftens, monacho τῇ uitam uictites.FTxc funt uera qux dicis/fed nó tam facile explentur ope cj dicto. Vtem axte ra prxtermíttá qua nos ab aufteriori uita retrahunt, illud ínferam, ad cuíus comparatíoné eti quz diffimulauerím,imo tímuerim dicere.íntelliges. Alius barbá cdit xqualíter, δὲ hilaritaté frontis,nitenti defup coma protegit. Tu fi paululü,ut nos folemus facere rufticani, capillá ασ ad catéperfecueris,rífum prabebis oibus. Quod fi pulla fuerit tuníca,etí pratereunitü digitis denotaberís.Caue ínquam ut nó ftrictz fint calígzne crura no candeant.Nifi formofüs fueris, fanctus effe nó poteris. Aliquis ínuítat de optimatibus ad prandii, ος uotiuis pergunt feríjs: certeaut eundé tibi eft;aut negandá.Sí ierís,aut eifdé uefcerís cibis,aut alijs. Sí alijs, cóuiuará offendentur oculí.Sí ijfdé perit abftínentía.Quod fi ire nolueris.tüc mifer in prandío comede tis. Ad fingulas quafq; phíalas& delibuta mellis uína potaberis. Alius ín ταῦ uult cauillabif, ille ínceffam rídebit;hic habitü.Et imitatores forfitan iudaorü:nóne híc eft,inquíent, filius far brizINonne fratres cíus& forores apud nos funt? Ego illi memini ante tot ferme annosilld MR T i; ες Πἢ (lt fos DE CEREO PASCALI. 6ο. ό9 s A fedffeturpedixi(Te turpius. Alius furem damabit δὲ meechum feq; fzcleris fineet fuiffe partici; il em, mnía pariter prandía confonabunt, δὲ ín te temulentum conuiuiá diiloluetur. Quod es(iuilibus abítinaerís carnibus,& non crebro balneas frequétaueris:tunc uere per omnes colum. m à nas Manichzi tibi títulus aflcribe£. Sí uolucrü eduliü refutauerís,St tenellas colübas,craffof. qe Nu i turtures expetentí gutturí durior dis denegaueris, facrilegij crímen affigetur. Statim q aient: "s Hi funt quí creatoré mundi conténunt;ín ufus noftros facta funt omnía.Audíuí;tefte diio,nó é d mentior,quendá in fuam gulam difertum,cam merumore cognouíflet efculétioribus cibis ab m| tinere dixífle:Nunquid potcellus ideo factus eft,ut togatus ín fenatu fententíádiceret? Quo: uidelicet me ftulticiz: codemnaret,quí putarem ea quz funt ín hominü ufus creata non fumere. n Hac& iftiufimodi,cum uítam ín urbibus lacerétbonam,quid fades frater in medío:aut uitijs, is aut anathemati colla fubmittes,id eftaut fectaberis quac funt aduería continentíz:aut fi facere S noluetísipfe damnaberis, Pratermítto crebrasfalutatíones.obfequía matronaríL.uariafqy ille iy cebras, qbus etíá ricidiflimi emolliíun£ anímíi,& Sireneo cantu ad naufragía ptrahunt. Quod Sra ad fpeciofas quafqy formas oculus fxpe inuitus abftrahitur,quod aures obfccena dicta(επί: us nunc illud affirmo,quod etíá fi ifta non effent;ad comparatíonétam ingentis boní,mínora de; Ttg ferere debueras. Adde quod diaconus es.fed abfceflu tuo,ecdefiz damna non fentient. Helías E sj αἰχίείῃ eremo.Helifeum prophetarum fecutus eft chorus.Praxurfor dri Iohannes nutrítus ín μιν folitudine;ad hoctantü defcendit ad Iordanis ríipas,ut populos areueret confluentes, δὲ phari/ tin(κου intellicens clericos Iudaeorum, eeneratíones uípereas denotaret. Nuper Aegypti defer; iil tauidiftiintuitus es angelicam familiam. Quanti ibi flores funt dj fpiritalibus gemmiís pra mu ta uernantía: V ídifti ferta,quibus dns coronatur. Ille tibí ín pectore ignis exaftuct. Illa quoti; dii die cogita;tracta,defydera,& quafi quodam carcere detentus exclama:Heu me quía peregrína. lia tío mea prolongata eft. Et ín paradifum mente confcendens,totiens in terranon erís, quotiens. s p teram defpexeris.Eadem nobis certe cum his quí habitant per deferta conditio cft. Iidem ocu μὲν li.totidem manus, lifdem ínfitmitatibus,uel uirtutibus fubiacemus. Sí te aqua potus uexat: 77 quanti nobiliores,non dicam uína nefcíunt δὲ carnium ignorant cibos, fed info tantü legumí mi ne fuftentantur?Sí balnearü te lauacra follicitant:quanti príncipes ciuitatum fiue ob culpá p^ isi príam,fiue ob inuídiam,ad infulas ἀοροττατί, Πως przzmío futuraq; mercede abfay balneís per^ nis feuerant? Nemo id neceflitate patí non poteft,quod pro deo uoluntate pati detrectat. Habe. ns biscellulam quate folum capíat.Io non eris folus.angelica tecum turba ucrfabitur. Tot fo; Ínii cij,quot fancti.Leges euangelii fabulabítur tecum Tefus.Replicabis apoftolos ucl prophetas. ει INunquid poterís talem alium tuis fermonibus habere confortem? 1 erra fumus δὲ cínís:& per int: omnía momenta de noftra falute fufpenfi,contínuo ín puluerem diffoluendi. Quíd retracta; wi mus de neceflitate facere uirtutem? Certe quádoq; moriendü eft, δὲ ftercoribus plena uitalía, gu qua nos quotídie noftrz cómonent uilitatis, in fimilem putredíné omne fecum tractura funt ji corpus,Quá cíto müdi relinquamus anguftías,& fi forte ob contínentíá(quod caméraro acci ui dit)dolere ftomachü, xftuare febribus cceperímus,perpetuz uita: íanuá morbi putemus, ple- náqy uictoríá, Quía fcriptura docéte cognofcimus, nulli ante uítz: huíus finé plene beatü effe. Veit dicendü.Quáti ín medijs opibus,& ínter infulas cofulatus, repentina morte fubtracti funt?INu. gii perímperator Valétinianus,cá aduerfus Sarmatas, Quadofq;;ppter Illyrij uaftationé ín cor Tm fiftorio(xuus infremeret,& totíus oétís excidid ígídus minaret, fanguíne erá pente difcrepuit, " Qua loquar de fratre cíus,qué cotra regale faftigiá Thraciz ignis abforbuit? Necdá annus có yi pletus eft, quo príncipé Gratíanü pdéte exercitu fuo ante fceda captíuítas,de hinc miferabilior is oppreffit interítus.Et(ut{14 taceam)etíam quí cómuni fine perierüt, poft morté parícü oibus " coditioe focian£, Quotufquifq; eorá in die iudicij mínimo de monachís cóparabi£zSectemur: " faltémulierculas, fexus nos doceat ínfirmior, Quátz diuitijs paríter δὲ nobilitate pollétes(no» αἱ lo ein uocabula dícere ne adularí uídear)relictis facultatibus pignoribufa contemptisíd factu Jl facile iudicauerüt,quod tu proprio putafti tímore difficile: Id de cercí carmíne difce, Illud tibi η m deuaríjs floribus lumé exorna.Efto δὲ ipfe apís,Debore uíctoríá imitare,Barach τος Sifaram j y/ perfequat, δὲ liberato Ifrael Iudicü catmé íngemines,ut Chrifti mella componas.Sí ficlampa ῄ dem przparas,fponfo ueniente nó dormíes, cubiculum regis intrabis, δισ ν' dicere uellé, A 3 ὅτε DE CEREO PASCALI. C&temecumtali exhortationetetinere fubito nuncíatü eft afellos effe cóductos, qui meRomá ᾽ ufq pertraherent. Itacy inuitus Placentíam te remitto, fub ea conditione quam nofi, ut quo; tiens hac legeris, tibi fcias effe quo pollicitus es ueniendum. Pellicani cam fuos a fer, | pentefilios ocifos;mortuos inueni antlugent,& fe δὲ fua latera percutiunt,& faneuíne excufTo ᾿ ad corpora mortuorum, fic reuíuifcunt. Aquila quando fenuerít, grauantur ípfius pennz: ,&oculiquxrítcp fonté& eríeít pennas,& collieitin fe caloré& fic oculí eius fanantur:& ín ἔθη ᾿ tem feter mergít,& ítaad iuuentuté redít.Phorníx auis eft ín Indía,& per quíngentosános de fin - Libano implet fe aromatibus,& fic nídificat facerdotí Heliopolítano méfe Famenoth,aut Far-| di ' muth.Impletaram facerdos farmentis,& ibi confert Phoenix aromata, δὲ electrum arz impo; n. nit.Et prímo folís ortu,Phoenix quidem mouet pennas.folis uero calore accendítur electrü,& n ficexuruntur aromata,& ipfa Phoenix íncenditur.Craftino die de cínere eígnítur uermis:fecun! hei ᾽ do pénas effert:tertio ad antíquá redit natura;& fic ad fua loca ποτ! e quádo fenue-| A , tit; perdit afpectü: δὲ fi uoluerit redire ad iuuentutéieiunat quadraginta diebus,utlaxeturpel,- dit liscius:& ficanguftü foramen inquirit;ut dum nititur exíre inde,pelle fenectutís dimittat. Co; n: laber ad bibédum ueníens,ín aqua uenenü deponit;ne εἴ uenenü aqua cócretü occidat. Nudá Τ᾿ ᾿Βοΐεϊπι tímet,ueftitü pfequitur, caput tamen fuü celat quádo ραπίέ, ubi fcít effe morté fuam.| bal ' Serpensqdem fi fernel calamo pcutíatur,;moritut:fin uero iter pcutíatur cofirmatur. Brumali μ - tpe infirmior efficitur,& a foricibus deuincitur.Igitur ante hyemé círca fe colligit fegetesut illis| ui ᾿ efcam pbeat. Vipera p oscoitü faciunt,mafculi morté cotemnüt,fed foemína ín ip o coitu, fiue Γ' "πάση dulcedine exagítata.fiue futuri prefcía perículi;dum abforbetfemen,caputmafoliab; 6Ὸςκὶ ' fcidit, δὲ ficeü oidit.Srd cü conceperít,uifcera illius ab ipfis quos cocepit,comedütur,& ficma Ϊ ψ tré occídunt.Formicz quz nil portant;/non rapiunt onera earü qua portant:fed cum depofue, ET rint trítícü; diuidunt erana,tímentes nc fi fuerit pluuía,florefcát. Vulpes fi díu efurit, αν T - ín puluere,& fingit fe mortu& Ergo uolatilía ueniunt;& dá uoluntillàcomederecomeduntur.—— ii Vulpecula cáleporibus ludit;& fic illos occidit, Panther pardo fimilis eft& eft uarij coloris,&! dut mitis.Si faturatus fuerít.tribus diebus dormit, Poft tertíü diéleuat fe& damat,& ficodoré fua.|| αἰ tiem emiíttít,& couocat οἷο feras,qua odore ducunt. ὲ eft oibus feris amicus,prxter draconem Γ δὲ afpidém. Teftudo marína,qux eft erandis ut ínfula,dü emergit fe de alto,oftendit fe ἱπίρίο| qi imaritancg petrá;nec fe mouet inde quoadufa; hoíes nauesligent.Et cum hacc fenferit.trahit fe m inaltum.Sed cum efuríerítaperitos,&bonü odoré reddit: ad qué cxterí pifces colligunt. Per| d díxalíena oua calefacit; perditis fuis.Sed cá creuerínt pulli ex nido euolát,& ad parétes fuos te ἡ dcunt,mehtítü parenté omíttétes.Perdices fibi infidiantur,& fi afferant íllos ad fyluá 4 eosha κ΄ bent,uocé emíttunt abfconfi,& fic cxteri ueniunt, δὲ retibus capiuntur, plus pedibus ds pennis f fugiunt aucupátes.Et fi ad hoc fuerit ut capíátur.fimile fibí colore lapidé quxrunt,& ibi fe fupi dio nosponunt. Vultur cá coeperit oua xdere,prímü de terra Indiz Inftintiá fumit,& eft tác nux,| dii & inPhabetalíqd qd' mouct,& fonü reddít;/Hoc fibi apponit:& multos quidé fadt foetus,un? T ueto remanet. Nam cü nó habuerint efcam,obferuát fe dormíétes& comedüt fe ufq; dü unus hi temaneat.Myrmícoleon ab anteleo, retro formíca,de duabus feris nafcitur.Efca uero ipfiusin m primis eftlac matrís,id eftformic.Nutritur em mater legumine tácg formícas 1. πὶ i CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS,-" dae|* . Vtlibr& μᾶς fateor lectu nó índígni, íta ftilus,ut nihil(it aliud, euidetiffime declarat nó effe fcriptiab! . Hieronymo, Infcriptío uaríabat ín exeplarib?,ín alijs erat títulus ad T erentía,ín alijs ad Therafiam,De Ne {πάς ín ipfo uolumíne nulla fít ullíus reí metío quz ptíneat,uelad εὖ quí fcrípfit,uela d eos qb? fcripfit.. ἰὼ Cü Παϊιπιοαί foleat admifcere díuus Híeronymus,prafertím ín principio& ín πε, Poftremo cumfit m iuftá uolumen,& de celebri argumeto,tamen πατῇ cítat ab Híeronymo,g tamen ill( mos eft ín cateríse i Sí extaret índex operü Tertulliani, fortaffís inter íllíus lucubratíones reperíretur. Nam Phrafis ab íllíi us fermone nonabborret: quàadj extat epiftola Paulíní Título& T'herafía, i DE VERA CIRCVMCISIONE. m η Vperiore epiftola quá ex me cofultatío ucftra deprompfitqua& ad tuum& foro qo QI rístux nomen miífi,ratione circücifionis rapide tranfcurrí,quoníá procínctus itine/ tu Ἢ] τίϑ meí,ín quo cofecta eft;non folum οἱ limá nítoríserüctiam pfectioné operis ít li 3j uidít/ícet me δέ illà terreant quac limantur.Quod fi non placent impolita,formídar LN Ἢ lu ling lig t ls dy i ar Ht η ος αρ inis αν ots to, ni bii Ld iiis ny T Qtr ἠ μή tut avi él dq np DE.VERA-CIRCVMCISIONE. ζο.“Ὢ A.anímus cogitate quíd iudicij mereantur informiía:tgdp ego illà non ad iudicü fubfellia, fed ad : fauentíüi mihi coroná tranfmifi. Deniq; mea fententía no prodiffetnifi fuiflet per uos de fecre; . touerecundize,uelut manu quadá charitatis educta,.Sed quoniá íam illá melioré facere n6 pof - fum placuit míhi,ut femel emifIum rcpetens apud te uerbü retractarécuíus cóuerfatío círcüci; , fioniseftinterpretatio,& uíta totíus leoís enarratio.Ex co Παίς lex uidetur obfcura, αποπίᾷ tatus ín quo cófpicitur exíftít: dei em uerbü uita eft:& nos alíter uíuendo cg uíta eft,uerbü dei facimus obfeurü.Quod fi ea uíta qua: foli uíta eft uiueremus. narratione legís eius opus non , etat, quá facilius erat uídere Ορ loquixquandoquidénon ín fermone eft regnü dei. fed ín uiri , te. Nobis ergo exabundanti lícet apud te diflertare,quod didicimus in te, tibí prodere quod «ποδίς uíta tua pra'ftítit ne eflet obícurü.Sed quid που loquímur,fi aut tu quod locuturi fum? : hocuíuís,aut fi apud te quod ín te dídícimus hocloquímur cum δὲ memor corum qux memí, Rímonita nó quarat,& doctus non ea qux íam callet ínquírat? Tu quidem filía dilectiffima , ditcücifione uiuis:mihi tamen propofítum eft illud tecum loquí:quare non in digito;non in au/ realíaue corporís parte fiat circücifio Iudaorum:qua utíq finc ratione effe diceretur.fi a deo , inuentanon effet, Nihil em fine ratione fit per deum:níhil cafibus,ut oentes loquuntur, fortui^ . snihil deniq; fortuna ín illo temeritati licet, Ipfi eín οσο fant quí illà putant habere aliquíd ,poteftatis.Deus aüt q ipfe ratío efGut níhil nó plena ratióe formauit:íta nihil ab hoie fieri fine , ratione mádauiít.[να fi eleméta Q cernimus táta ratioe dí geffit, ut tetra hac cét fup quá reliqua , mouerent ímmobilís,ut aquari uenz altiorib? motibus conderétur,a qbus orta flumína dü p , multa fpatia decurrunt late, potandi ufum per omné tractü curfüs fui anímátibus exhiberent: . utipfum mare aquis influentibus non excrefcat, fed ut uclut uenter quídam latícum aquas fiti . te uídeatur:ne uel fontibus ín xeternutn manantibus, ucl luminibus fine fine currentibus, uel ,pluuijs affidue ruentibus, perpetuo terra diluuío tegeret:ut ccclá pter plenitudinem illá lucis p iínfolenocturnis εἰ fyderibus radíaret, ne quod tepus egenum luminis haberemus. Si ergo hactráfitoría, utípeait,Coclà& tetra tráfibüt:fic fapiétía defcripfitut aliter ea nó potuiffe efle , tedam?,gd hoies ἱρίος ρ des hacc nüc ita excogitauitordínauit,inftituit fine róne forte uíue «τε pmifit:qri adoptio eft filiorü,& eloría,& teftamétü,& legiflatio;& obfequia& pmiffa? Ex . quibus εἰ eft Chriftus fecundum carné, quí eft benedictus in fecula, Abfit ergo, ut a quibus . εἰ ΗΠ fecandü homíné uoluitorirí;eís no plena ratione coderet HEP Ge qm tá eut , déter coftat οἵα ordínata per deü plena effe rónis,ut affertore no egeantiuideam?unde dieref .fifümus:qua: caufa eft,ut eá parté corporís,qua fecretíor& occultior eft;aut eam qua a graecis φύσις a nobis díci£ natura ad circücidédü diis elegerit: qui utiqy ob fignü quo uolebat famulos fuos in Abrahz femíne cenferí:id potuiffet elicere,qd'in;ppatulo pofitü ab oibus cernete£,& ,alío noieuocaretur:ubí necín figno obfcuritas,neccofufio effet in noie, Sed utraq; hzcímago .tatíoné habuit gemínze uerítatís:quá dá loquar impende patíétíáut qua círcücifioné illàín ut ,tatua nó effecredebas,nüc uítá tuá ínilla círcácifioe cofpicias. Ac prímü de fecretíorí parte cor/ ,porísqd figurabat aduerte.Tllud fine dubío qd'poftmodü dns móftrauít, ne iufticía noftráco .ram homiínibus facereraus.fed ín occulto corá eo folo,cuíi foli nihil occultá eft:& qué folü rema ,neratoré bonorü nouimus effe factorá.INà hícnoftra círcücifio nó uídetur:qm ftulticiae uela; ,míne uelutuefte tegitur mundíali, Nec fanea nobís magnopere defyderandü eft,ut contépla/ tioni omníü círcücifio aperte fübíaceat;ne merces οροτίς penes cos fit, quos uolumus hanc ui; dete. dicente diio: A men díco uobís,recceperunt mercedem fuam:fed ita modefte, íta uerccüde habenda eft,&uclanda iuxta eam imagínem, quá abundantíori honore ueftimus,ut uidentes €ánonuídeant fed querentes rímátefq; íntus nos íuxta Apoftoli; quos feductores putát;ucra ceseffe fateanturzquos níhil habere credebát,oía poffidere cognofcát:quos mori iudicabant,ui uere'ín xternü teftátur.Hac eft eloría círcücifiois occultx:hacc partís uerecida illis ad uidédü, nobís ínnoftro corpore nó uerenda:hocteftimonium eloríofum cum cóuerfi amare cupiunt, quos odiffe eaudebát. Vnde nó ín carne palam,fed in oculto cordís Iuda efle debemus;nó li, teta fed fpiritu, INam littera oculis fubíacet noftris:fpüs nobis carnalem refugit afpcctum:ut laus íuxta Apoftolà ex deo,non ex hoibus acquíratur: uerearmur αὔτ audire a a Pops -- Jide 4- ài DE VERA CIRCVMCISIONE. C hiclabijs me honorat;córauté corü longe eft a me:Tuxta illum qui quod pertinebat ad labis,... magiftrü bonü de bono ditur? appellat:cui uetus lex,íd eft; carnalis círcücifio uelut in fupficie: pofita recita£,quá fe copleffe ceftat?;ubí qd'ad circücifioné cordis ptinebat audiuit: Vende οἷα qhabes& fere me,triftis abfcefTitzmifer prorfus,q fequi noluit qué boná ígnorare nó potuit, Interíus ergo illud cft fignaculá prafiguratum, quod in ínuífibili méte noftra;ab illo inuifibili noftro deo uidet: ut nó eum a quo inuocct audiret, fed εἴ a quo crederet attéderet. Oculi eim dii fup íuftos.fi ad íufticia corde credat. Verü auté noscredete toto corde métímur,(i ab hoi, busacipimus honoré.Acipim? em ab hoibus honoré/fi eleemofynas noftras tuba populo jy dícatura pcedat,quas nec p officíii miniftrandi dexterá cum finiftra comunicare cóceffum eft; Acipímus ab homínibus honoré/fi(οἰππία noftra δὲ abftínentíá ciborü, populi oculís fractior mentítx ínfirmítatís cómendet íncefus,& fauoré uuloí tríftí uultu aduocatus pallor acquirat; fi uero formá leticizcuultus erectus lauacris etíá ferena£.fi caputad(magine feftiuitatis inügit: ut folí dco íeiunía noftra cómendátes poffim?dicere: Volütarie facrificam?tibí dre, Vides filía nempe quod uíuís,& couerfatione ἐπ fecretz illius circücifionis agnofcis:forís cgena íntus lar; ga/foris fine lege,intus fub ΜΗ oculís publícá uítando couíuiü uocatorü fenfu aut euá. eelíftx fociádo merítum.Sed ad uerá ipfam uítáaliquádo ueníamus,íd eft;ad diim noftrá Ie fum Chríftum:uideamus an tale alígd docuit δὲ fecitquoníá quodfactü eft ín illo uita erat:fi δὲ ipfe circücifionéucluti ín occulta parte corporis operatus,uoluít ab hominibus,& ea qua fa cicbas,& ipfe quis effet agnofci. Ac prímü poft celeftem illá doctrina de monte defcendens po pulorü fe admirantiü ftipatus agmínibusleprofi ποῖς fordes emaculans pro falutis tantz bi ficio,no laudé, nó celebritaté cómuni homínü more defyderat: fed fibi foli qd'eft effet cofcius, quod maíore nó indiget teftimonio. Iubet íllà nemini narrare{πᾶ uírtuté: fecreti απού díui^. nx maíeftatís qd myfteríü incarnatióís occuluit,ab eo qui fanatus fuerat uult fileri:ne eloríam. quafi homo quzrere uideret quá alío more δὲ myftica ratióe fufcepit. INam ut fe. oftendat far D cerdoti& munus deo offerat imperauit:& hocmunus,quod pcepit Moyfes ín teftimoniá illis, ut dü tacet quod quafi fili? hoís imperauitleeís potius mádata,quá Moyfi deus ipfe dedit effi cat:ut δὲ dü homíné qué ín carne uiderat laudare phibetur, deü tfi ín munerís oblatione mar gníficet. Sic eloría filij. homínis qua per íanuá prohibetur, per fe uterá uídetur intrare, dá uer ro quafi homo pdícandus eft.cuí ut deo funt curationü uota foluenda:necín platearü angulis carnaliter celebrandus,q fpüaliter fit adorandus ín téplo: ut fi fecundi hoiem nil reqrít, fecun dá deü díuinzc uirtutis eloría pmeret. Addit huic(imília,ut ueritas locupletior teftimonio ful cire£.Quzríta difcipulís qs babeat ín populo egrei?:Tlli nominát;pphetas.Quid ipfi fentíát follicit?excutit. Cuí beat?Peti* Tu es,inqt,Chrift?filius dei uiui:exclamat diis beatüicui nó ca/ ro iftud reuelaffet δὲ fanguis.fed pater ei?q effet ín ccelis. Tc δὲ Petrus uocatur a petra.poftdg angularé íllà petrá primus agnouit.Iubet tamé poft multas donatas Petro benedictióes poté/ tíaíqs uíirtutís,ne quis difcipulorü diceret quod ípfe effet Chriftus. Mira ratio;non uult pdicari quod gaudet íntellioi: ασηοίαί amat& odit oftendi, fic myfterii obtectaccircücifionis exercens. ἵνα mauultfe ínuétum efTe δρ prodítü, ut uíttus fua illum πό fauor manifeftaret alienus: gd: in hoc pcepto& aliud íntelligétiz genus occurrat. Vetat düshoc unde Petrá laudauerát pdíca: te:offendendus utí ορ fi cotra uolütaté eius qd'Petrus fenferat faterentur,quoniá fi facultaté loi m quendi tribuere uoluiffet, excufatio;pditorí pdeftinata uidebafipoteratq, dicere; permififti no ti bis difcipulís είστε te ominibus panderemus,nec imputandü míhi eft,fi alio ad te aliquis anir Qu mo uenít;C5 ego te tuus laudator oftendi.Sed quoniá qcquid phibetur illicitum eft;a nullo fe: Ν uoluit diene celebrari dá a Iuda;pderetur indiene.Tubet ergo difcipulis ne cui dícát,qd' ipfecft& Chrift?. l'endit fentétía ínterdictalis in Iuda ὃς puifum iueulat pdítoré.ipfo uerbo peepti ma i icítaté fienás qux erat defionáda pcepto. Refert euágelifta hís uerbis. Tüc imperauit difcipu/ ὰ lís fuís,ut nemíni dicerét qd ipe eet Chrift?. Et Iudas pditor his q cá ipo uenerátait:Ipfe eftte ἡ nete cü.In uerbi phibitioís ἀοεἰίπατίο obfeciidatiois incurrit,& ne obtétu ad excufarioné efle ty poflet obliuio,infoclix memoría ín facrilegum uoluéda fügeeffit,dum ipfe proditur defcrmo/: qi ne quo cauet/íicutríq; ratío non z:quanda fubfiftit. Nam& domínus oftendit fic fe poke Iti DE VERA CIR CVMCISIÓNE.$o.“ΤΠ ἃ^A di effe dá prodit. Sed ignofce quod ín ali ü tramité expofitionis fenfus dei'uerbo copiofiorex: 2 ceffiticec te amplias cocriftét fupprefía cg pdita:& mapís de his rebus filere τρί, dícicopior ti: fius irafcaris,quze dii iudicia proauro δὲ preciofis lapidibus cocupifcis,in qbus mel tibí fauügg á Po cópéfas,& defyderíorü nó cares etíá plenitudine& fi faturerís. Ac proinde factü adhuc εχξρί ε Ἢ ab ipfo dfio repetamus:ut íuxta legem in ore duorum uel tríá teftium omne uerbü cófiftacz&t " ü qué prodi fe diximus noluiffe,etíá le uiderí uoluiffe doceamus:ut nó ab alijs ίς modo honorari n pateret: uerüetía ipfefibiinquantü fierí poterat debitá dctraheret dignitate Lagari amici(ui ” d morté nó audit& cnüciat: faciebat hoc de deitate; quid mirücut cum localiter pfpiceret in hoie, bos ex diuínítate nufcj abefTe crederc£ Feftinat in Bethaniá,fubmuffitantibus pene difcipulis pie "s tas factura miraculü:defuncti forores occurrerüt tetro habítu,ore lachrymofo,críne confciffo, Tit quasbono anímo iubet effe fi credant. Lagarü uiuere fi ille no funt dubitaturz cofirmat: uidet δὰ εἰἰᾶ multitudiné Marthae δὲ maría, quz ad folatiüi comes οδιιοπογας, Infremuit.ínquit;euange/ t πα(ρα tutbat?eft,& aít: Vbi err εἴ pofuiftis?qd eft hocz que cófufionis αμα” qua formi je: dinis? Quid aut erubefcit aut metuit,cá& uítt? fit peractura míraculü,& deitas nó(it fbiecta iu terrori? Q uz fepulchri τᾶ incófulta requifitiot? Vt omnino credas de turbato cófufoqy;pfectá: imi]lle deus nofter quí diífeipulis conftanter dixerat de abfente:Lagatus mortuus eft, qui fororib? OU eius cófidéter promiíferat de mortuo refurrecturus eft fub noua nefcio qua cofufioe fepulchrü St quatit, quafi hoc folum quí omnía δὲ noffet δὲ praítare poterat ignoraret: non plane hoceft: tini nam alíus intellectus occulítur: ín dictis promiffifqy fuperioribus fatis fe diuinitas publicarat. Ian; Aderat turba Iudzcorum,tantís femp nó amíca míraculís.In plani, deus fi no aliquid fecundá dá homínéuideretur ignorare procefferat. Turbatus eft, inquit, id eftfetulentía carnis diuinitati ἡ qii nó prodendz mifcetur,& ad ígnorantíam humanam deitas uelanda reuocatur. íc turbatur un δὲ fons, εἴ excitatus cafa aliquo limus,purítaté liquidi denfat elementi, δὲ duarum rerü una có δὲ^ fufiodifcimine,pprietatá dum feparaturexcudit. Ait náq;ubi eum pofuiftis? Ethícturba/ lind tus Iudzis deítaté celat ἐπ hoie,& fplendotí diuinitatis in tanta opationís corufcatione ignorá Wü p tiámortaliatisobducit;ut c poflit in fufcitando Lagaro deus adorarí;,homo in fepulchri ei? hair: ienoratioe uilefcat.Sic dá a cxcís uíde£,& a uidétibus πό uídet:fic dá de lapidib? fufcitat filios t brahz filios pdítioís in lapidé offenfióis impingit, illud myfterío occulta opatióís exequit: ti uteü infirmi ac debiles ad pofcendá opé falutis nullo monftrante cognofcát, δὲ pfecutores ucl τς inimíci qué tenere ἀεἰρεᾶτ, αι proda£ ignorét.Hic eft ille liber intus δὲ foris fcríptus,hic fecretuf fii δὲ publicus)hic apertus& opertus,hic paginis fuperiorib?uidendus, interíorib? non uidendus' iiis quia incóprehenfibilis.Intus fiquídé fcriptus eft cá ppheta dicat: Gienerationé eius qs enarra/ aii bitzForís fcriptus eft cá euágelifta aít: Liber generatioís Iefu Chrifti filij Dauid filij Abrahá:I "r tus faribi£ cá deus dícit:Eructauit cor meüuerbü bonü.Forís fcribit cà Efaías uaticinatur:Ecce m uírgo cócipiet& paríet filii,& uocabis noméei?emanuel:Int? fcribi£,cü p Ioháné dici£:In prin m cipio erat uerbü,& uetbü erat apud ded,& deerat uerbü.Foris fcribit p Matthaeü:Chriftí aüt ἽΝ ἢ ie ficerat:Cü effet defpofata mater eius María I ofeph:Intus fcribit, Inuéta eft ín utero abens de fp fancto.Quid utiq; habens uerbü drií;uerbü carné factü fub lege. Foris fcribi£, cá apoftolíínterrogati quis effe diis diceret:& alij dicerét Helía;alij Hieremia,alij auté unü ex pphetis refponderét: Intus fcribitur, cá Petrus exdamat: Tu es Chriftus filius dei uiui. Vnde & ipfe diis: INó reuelauittibi Petre,inquit,ftud caro&(anguis, fed pater meus qui ín ccelís eft. Cuius cato δὲ fanguis? Nüquid πᾶ Petri ipfius caro& fanguis obftabátquin filius dei diceret ING inquá fed ipfius ἀπί caro δὲ fanguis, ín qbus d homo cerni£ qd'erat dei fili? nó credebat effc quod erat. Impoffibile em hoibus uideba£ deü credere ci hoiem uíderent,& tantá illá ma ieftatéin qua inhabitat oís plenitudo díuínitatís.quá ipe nó capit máüdus,ín corpufculo defpe ἔλα ctiá imaginis indufam.Ait ergo,nó haccaro mea tibi& fanguís,me effe dei filia pdiderüt. INáiftano patíun£ me hoccredí, Denícqy;ppheta díxerac:Et ho ef;& S cognoftet εἴ. Euídéter ergo illi fecádá hoiem uel oculü íudicátes, meaut Helia pphetá;aut alique unü cx pphetis lo^| γιέ, ἥν hoiem me effe habitu carnís agnofcüt.fed tibí reuclauít pater meus 4 ín cciís eft. On j zeüclauic;Quo tpe de*cá Petro locut?eft.Reuclauit,inqtpater me?q ín calis eft:ihoceft dicere 1 ia57j operibus PES ἘΠῚ Len DE VERA CIRCVMCISIONE. opibuscredidifti qux loquáitur fili dei,Sed at eiae forís fcript?eft liber ifte cii ἀΐο εἴν rijt:Intus fcribif;cà qnq; panib? multa homind milia faturauit.Forís fcribi£ cá amici morte la, chrymatur: Intus fcribi£ cá ipm qué flebat exufcitat.Forís fcribi£ οἴ affigit cruci:Intus faibif, cum paradifüm latroni promittit ín cruce.Forís fcribitur,cá fpirítü moriens fecundi ratiotiem humanz carnís emittít:Intus fcribitur, cá ín paffione fol fugit, dies abfcoditur, terra concutítur, Foris fcribit;cü fepclit:Intus fcribit, cá tertía die fepulchri liminib? remotis etüpit ín lucé Foris fcribit;cá apoftolís dauorü δὲ lancez uulneribus oftéfis,efcam etíá poftulat:Intus fcribitur um inter eofdem apoftolos.daufis oftíjs quí íntrare uífus no eft appatet.Sed tíro modo cum inte tior fcríptura ἮΝ magís obfcura fitamplíus hominü métes turbat extetior:& uidétes illa quz per hominé uideri non poffunt,ifta qua pofTütit per homínéuideri noua rationenó cernunt, Nam Manichzi quod uideri nó poteft credétes,id quod poteft uideti n6 credunt:cíi beatus Io hánes inuifibile& uifibilem ἀεἴ&homíné,breui quafi charactere fignauerít:fic eim aít: Quod fuitab ínitio fratresquod auditiimus:Ecce libri illius ínteríoré partem. Quod fequítur& uidi, mus oculis noftris,& manus noftrz palpauerüt de uerbo uítz:Ecce libri pars extcríor,qua oct lis ac manibus fübíecta homínü,& uideri& tractari poteft.Hanc parte libri Manichaus igno. rat,uidés opa quz fiit δὲ uidés facienté Poteft qdé dicere ifte;tu es Chrift? filius dei uíuiifed n& poteft dicere, diis eft fabbati filius hominis:& mira puerfitate quod uídent negantes, quod nó uident cofitent:inuifibilé ín uirtutibus recognofcint;uifibile in homine,quod facillimà effe de, buítno agnofcunt,O cxcítas,O ígnorantía uerítatis,& omni ratione damnáda pfumptio: ifti funtqui EN ipfi fe praferunt fic credendo ín carne coftituti fpítitaliter fe uiuere fitent,quod ' deü noncredunt potuífTe. Minor em fine dubio ab iftis deus eft fi quod iftí poflunt;ille nó po tuít. Nam fiifti poflunt in carne conftitutí alienam capere naturá:cur ílle ín carne pofitus fuam. Ícraare non poflit:uidelicet ut femper deus fit,ne corruptelz: admíxtus íncipiat effe corruptus? Mira difputatio,deum deftruit cà honorat: Minoris aüt uirtutis eft obtinere ín terrena uds tía deitatem,cj deum fpiritaliter ín deitate durare. Quid ergo mirabor ín deo,nifi quod ci ho mo efTe dignatus fit;in hoie quod deus effet aperuit Non quod ipfe deftitit effe quod fuerat, fed quod carné fecít efe quod deus eft:quodin excufationem materia uitiofze manfit ipfe(ine excifatione,quod dá pro nobís peccatü factus effet, peccator effe non potuit. Sed hic Mani; chzus, Aríanus iterá faperíoré parte libri utraqs circaplexus manu, illà ínteríoré paginá ἤτον ferarc formidat, quafi facrilegiü facturus ἔτ, Π deus ín carne ueniens nó amíferít deitatem: Vv denfq; drim ín nauícula dormienté non uidet uentís& fluctibus imperante: cui deitatem fe trí buere fine fimilitudíne paterna métitur. Deus ern effe nifi patri, id eft; dco fimilis fit nó poteft: fimilem auté effe, necillum qui foris fcriptus eft de interioribus aliquid perdidiffe.Illos quoti; diíanus fermo ínftruere debuiffet,quo filios patribus fuis fimiles íta capim?approbare,ut dicar mus de ore ei?exijt.Ergo oris filius quálibet fecundá carnalé generatíoné aliter generet tamé fiforte pattíper omnía fimilis fit,dicetur ab ore eius profectus. Quís nó uidet dei uerbum de corde patrís eructatum,nec aliunde ín fpiritu cg ore prolatíietíá iuxta cómunem omnium fea fuü patri fimilé iudicare? Quod ubi fideliter fenferim? te,& ea qua: foris fcripta funt,& eaque íntus diuinitus annotantur credere, unum[δεῖ dicere poterimus: in quo legemtotam fcriptá uídentes;nó philofophorü arguméta fectemur,ut uerítaté opinatione colligamus: fed formá uítz: ante oculos cóftituamus,& eá ipfam tractabilé míremur,ín qua quícqd obfcurá effe pote/ tit effundet.Quá maníichzí nó uídétes ín carne, Aríani nó intellioétes ín fpirítu,unius libri p οίπατϊ! cofcederatá diffecuere íancturá, δὲ medíatoré duorü cofertis manibus ,haretíco furore ruperüt. Sed qd mirá fi hos nimíü fibi ín fingulis paginis fapiétes ac de müdiali philofophía ueniétes, táta opertí ἀρτίῳ libri concatenatíonis fubülítas prateriuít:cii εὖ nec Iudzi q ipfius erát cá ín fua ueniflet agnouerunt? Qui dá de ccelo fignü poftulant, quafi cceleftía non effent qua ín falute, uel debilium, uel mortuorá coclefti uírtute faciebat, obcxcati infidelitate fua, ui^ dendo etíá nó uídere meruerüt.Iratufgy eft diis,cur ín ipfo deitatis cóténeretur opetatio: illud de diuitiis fapientia fuz; pcurauit,ut δὲ forma ferui defpicabilís haberetur;& quibus non per uirtuté[πᾶ diuínitas radia(let: hís omnimodis pofitus contemptuí,itreueréda ín ipfo Ra fj j| um ! TN A fni. is: UM tn i "iini ti Mad Jii tg Iti Mi bam: quis niit dli d ja Pii| [tit Ie: yt mea mici nid yan (ία idit sut aio mo pil qu» yn jx 9 DE VERA CIRCVMCISIONE.|€o. pi ἣ m 1: Η L 1-: eq d 16.3 Ad Δ clemuideretar humanitas:& cum dim fuum in fpiritu Ifracl nó receperit: cut uel fratrem fu. ín carne Iuda reciperet δὲ cognofceret?INeq; er axquum erat,ut quí maíora fübrucrét,a: απ ailegium ut uolebát exiftímari cGmitterent ignorátes,non homicidíá facerent fcientes.Deni 4 & lona figni pmíttit ínfidis, S mifer quidé populus,in uno eodéq; homíne ferui dei cótéptorfui occidít, δὲ quem íuxta legem fuam nó agnouíffet ut deum;hunc extra legem fuam centilíter damnaret ut reum. Hac tag ignobilía paffionis,uelut uelata ficut loquebamur opatione pro/ meruit,cum deitatis naturá mortalítatís uefte circidat:dum apud erubefcentes agnitioné eíus ipfecofunditur:dü quod homo de deo(it non credit:dum iplum deni q infe hominé indefpi, cabilé cxterís fortná, ut patíat indínat:dü apud difcipulos dei uerbà eft,& apud príndpes ho^ mo uerbü nó habés inuenit, Vnde fi düs coelí& tertz:cui?nomeé fup ome norné eftformá ferai. acipiés,no rapíná arbitratus eft effe fe zqualé deo,in hominé fe defpectü üelata ftudiofe diui; nítate proiecit:necy uideri ín fe uoluitquod non poterat non agnofcí:quid homínes obferuaze.* - fub fpecie fecreta: circücifionis expediet quos prater natura exemplo humilíauit& praceptoc Confultius utiqy facient, fi etíam cutn otnnia fecerint dicant: Serui inutiles facti fu mus.quod imperatum eft fecimus: dj fiducía przfumptionis elatijutunusa dextris,& a finifttis alius ín regno eius fedeant poftulauerint:ne illis ipfe dominus refpondeat qui illos amare amplius cre; debatur;nefcitis quid petatis.Quibus δὲ ftatím formido paflionis ab co opponitur,qux íuxta carnem humilíat elatos:quá ubi intrepide popofcerunt, recte quidem dii illis, federe ad dex. teram,autad finiftram non eft meum dare uobis. Nunquid nam hic fe potentí: indigni effe profeflus eft, aut omne fibi non licere tcftaturqui aít:Pater neminem íudicat,fed omne ἐμά. cium dedit filiozINon eftait meum dare uobís:id eft fic petentibus fuperbeinfolenter,clate de.. carnis tumore non fpiritus lenitate. INà ego qui refifto nücuobis)humilibus dare gratiá cófuey αί.ἴτα dris dum humilitatem δὲ uerbo δὲ actu uere audientes docet:cur ín fecreta parte corporis prafigurationem ποῖα circücifionis habere uoluerit oftédit. Dixi de occulto circácifionis, qua: putaui effe dícenda:fapereft ut de ipfa circücifione tractemus qua figura fitxcur nó oculo círcá cidamur δὲ manu dicente ἀπο: δι fi oculus tuus(candalicat te;erue eü:& fi manus tua fcan; dalicatte;abfcinde eam: Quz; táta ibí prafiguratio eft;ut per unam partécorporís totus om. Πίπο horno círcücifus effe credat:& cà hoc nos poft Chriftü;ut Iudzi facíüt no faciamus in cat ne.facere tamen per eundé íudicemur ín corde? Veniamus ad rcgeneratióís noftra facraméta cceleftia,ut circücifioné fpiritaléin fpíritali natiuitate quramus:&in ipfis fidei noftre cunabu lis,quo tpecitcücifio celebta£ primos uagitus facratz repetam? infantiz:& abrenüciationé illá qua pputijs denudamur ante oculos collocemus:qri ficut quí carnaliter nafcebant ín müdo,car naliter citcicidebantur ín lege: íta qui nunc ad ocelorí regna gencran£ ex uerbo, per uerbü cir cücidütura mundo.Siíc nág dicimus abrenuncíare nos mundo δὲ pompis cíus, quoníá quicqd eft ín mundo,concupifcentía catnís cft,& concupifcentía oculorum eft,& ambitio fzculi, quz non efta patre.Illa ergo promiffio& círcücífio eft,quam non patímur ut ferui, fed exhibemus ut liberínec poftcg natí fuerimus celebram?,fed ut renafcimur offerímus:omiq ín peinctu ba ptífimatis índuméto nudati,fola fanctorí oculis cofeffioe ucftimut:nec ad fpecié naturá noftrá arfura filiori uefte uclamus,quía ín euangelio arbor folis exuberás,cü ín ea fructus nó effet re pert? exaruít: Sed cücta carnís repudíata natura,fexus immemores,nil ueremur:nec cá prímo illo terreno hoie, Adá ubi es deü.fugiétes audim?:fed cii illo fecádo cocleft;ego hodíe genui te deü fequétes audím?.Praputía itaq; qux Adá tráforefTor acqrít;p fubiectioné cceleftis obedié tíz reípuétesnaturá circücidim?uitiorü,& p uná corpalís mebri formá oés exercétes ín pputiü fenfus, pfequímur actrücamus.ING.ein naturá fed matura fuperflua refecamus fcíétes qm quic quid amplíus eft;a malo eft. Sic diii dígnatíoné cófequímur, ut nos quí fecundá carné prarpu/ tium dicimut:id eft,uelutígnorantía quadá naturaliter obtcctitamen rcuelata facie eloríà ἀπί fpeculemur:cum illí quí fecindum carné círcücifio dicuntur: tamcn ne ín legéíntrofpiciant, ob/ tentis prz facíe obcxcentur aulacís,Euacuata eft ítaqy circücifionis figura corporcz,& ín uím no mínisei?tota tranfcendit, quádo εἰ fic ppntiü círcücifio reputat, Quod tüccuenit/fi aut poft uerbü diii,naturx huíus corrupta acqefcim?bládimétis,& denuo incétiua feq mur uítiog aut etiam no : ] | . aet] 41 e sg ibid DE VERA CIRCVMCISIONE. C ctíamnon circücifi in carne,cam ipfam naturam cum fuís perfequentes, uerbum dominidum—' á non cuftodímus obterímus.Porro hxcan íta fe habeant;& fidei patrem,& circüdifionis ínter; í rogemus authorem:quoníá ab ipfo utraq; Πο δέ quac ad mentem,& quad corpuspertiné,— s procefferunt:ipfe nobis refpondebit ex geftis:utrum ne illum deo íudaica circumáífio: an uero F noftra hzc quá dicimus comendarít: ac prímum audita diio: Exí de terra tua& de coetlatío, Ως tua, Sub hocuerbo íuxta carnem ín prxputío conftítutus,a parétibus fe circücídit,& patria ῇ naturamq; omné qua per affectum tencbatur abrumpens, uerbum ἀῑί fequitur peregrínus, E Hinc deínde ex coníuge fterili& ánofa: id eft,& cotra uitium natura:& contra conditionem de, ficientís atatís pofterítatis promittitur multitudo:non confyderat corpus fuum emortuum cá 4 iam fere centum effet annoréi;& emortuam uuluam Sarz coníugis fua cuí defierant[οτί mulie| f bria,ctíá fi ante fterilis nó fuiffet:fed in promiflionemn fpem fupponens,iuftificationem crede: do promeretur, Príus ergo cj ín carne círcücidatur, eligitur, Prius enim fcriptum eft: Credidit— Ἠ: Abraham deo,& reputatum eft ílli ad iufticiam.Tubet ígitur deus: Circücidatur omne mafcu/ à linum ueftrum δὲ círcücidemini carne preputij ueftrí. Addidit δὲ fienificantiá huius reí;ne effet" obícura, Aiterm:Eteritín fignum teftamenti inter me& uos.Signü ad oculos pertinet πίάο[ 3 cet,uteorum effet agnitio quí non putarenteum mundíalem naturam per uerbum diii refpuif: fc:ac fiquí effentilli qui Abrahae fidem δὲ uírtuté operationis ignorarentper fignum uelutper mem aliquacomparatione depictam quíd uerum effet agnofcerent. Deinde δὲ propheta" infideli populo,quí deum exeo quod uideri non poteft nollet credere;fignum uifibile promit,[ εἰς dicendo:Dabituobís deusuefter ipfe fignum:Ecce uirgo ín utero concipiet& pariet filium, η δὲ uocabítur nomen eius Emanuel. Et ipfi fudsi cum drim tantá ín carne cófpicerent,& fidem: eius uírtutibus denegarent.fignum poftulant deccrlo, nempe ut crederent fi uíderent.Deus er go protemporecum Abrahx pofterítas paribus fi poffetueftieijs ingredi in fidé electionis fux;notá ín figno hoc uoluit efle iuftici, ut quí mundíalé naturá anímz refpuiflet,ei circiicifio D carnalísappareretin corpore, ac uelut per hoc quod uide£ poflet intellioi. 5i multaquzap/| hetís populo denüciabant, ab ipis pri? a qbus pconabant effecta funt. Nudos in captiuitaté filios Ifrael effe ducédos,p pphetá irat?dns minabat:certe dictü íam ad ρατεί omníü íntelligé tíá poterat íntrare. Vadit tamé nudus ipfe ppheta p populos,& in fe dali uaticinabat oft& dit. Videtuuleus, non audit,& in Efaix corpore qua fibi erant uentura cognofcit. Fit fignum deuate,& ín libero adhuc populo amarítudinem fentit propheta captiui.Sic Abrahá digna: incarne quod exercebat ín mente, per nomen membri uelut uirtuté circücifionis intellieitino pet hoc fignum exprímens carnis.fed fignum fidei.Deníq poft illam carnis circücifionem fuz, fi erat plenitudo iufticix: quare maiora adhuc de? in Abrahá fidei experiméta quxrebat?Cur ín patrío poftmodum tentatur affectu.fi am in illa circücifione benedictionis fumma teneba^ turzSed quoniam non illauírtus.fed fignum iubebatur effe uirtutis quxrítur a fingulari uito utrum ne quí íam δὲ patríx δὲ cognationi renuncíaflet,& circücidi fe paffus eflet, non parcetet '&filiozQuéubiaduictimáno triftis exhibuit, pro digna pignorís impietate fit carnali píetatefublimior. Lucratur orbitaté di parrícidíum medítatur:& cum uníco nó parcit ín terrís, ftellas pro filis annumerare iubetur in cclis:carnalifq; defpector naturz, ín natura fyderii collocat:! δὲ humani contemptor femínís pater uocatur aftrorum. Sic fidelisnon filio,fed prazcepto,dum δι mandati dri religionem ducit effe non crímen,dum offerre filium deo facrificium iudicat effe non parrícídium,pene meruit prxuídere,quod deus ad tentationem probanda mentis parrid diü uoluit offerri fed noluit implere. Ab hac ueritate,forma ludaícz círcücifionís admiffa eft: hacnois erat figura non membri,Sicnaturá noftram deus uoluit denudarí, ut non ín ποῦίς, autcupiditas arderet,aut απιβίε[ο fudaret;aut affectus carneus przemíneret,fed ab iik Ὁ} qi 3d nosdeí amor δὲ prafentíum cótemptus exueret.Diíxit qdà Satyrícus genti poeta.F ro itas laudatur& aleet. l'eftímoniut hocuerum eft:nulluseam ftipat populus;nulla multitt/ do ambit, homo nullus amplectítur:& in mundo ifto uclut in nouercali domo horret,etíá e ω ceffarijs deoperta ζβάϊα non ueftem fax habuerit dignitatis? Age fi uidetur,torum tramítéue rítatís per patríarcharum gefta uclut per uíua ueftigia decurramus,ut circcifioné quaa 1* DE VERA CIRCVMCISIONE|$0."5 | diei.; MN::^ X; u$ Amm! ii A^ ficat demonftremus.Tranfeo Ifaac pereerinantem,quod ipfum in dircücifionis forma cófiftit: ii—— Rebecamq, propter philíftinorum ínfidías fororem de uxore dícenté. Quod aque dp magní Toni facramenti fit,tibi exiftimandum relinquo. Taceo Iacob per duas annorum hebdomadas,ma MN tres duodecím tribuum feruítate mercantem.O mitto eíus filios,quos per patríam benedictio s t fem δὲ fanctitatem,naturalis quxdam necefTitas continebat, Ad Iob ueniam,in aliam genera, tie- tionis líneam de Ifaac germine íam prolapfum, nec inter duodecim Iacob filios hazreditatum, "e—^— perEfaugenitum primitiux benedictionis extorrem,prímogeniti dignitatibus expoliatum.ín Mi.. ferEdom prínapes qui deo placeret inuentum, Hiictamen an circücifionem naturalem aqua tei nímiter poflit ferre tentatur?Fit pauper ex diíuite,fed hoc etíam fculí homines cótemnere no UM uerunt. l'ot orbítatibus uulnera£ quot fucceffionibus gloriabatur.Exdamat fortí uoce,nudus ity, cenfü;nudus& filijs;nudum fe exifle de utero matrís fuac;nudum etiam iturum füb terras, drim Mu- dediffe,diim abftuliffe. O uírü naturá[νου] refpuenté,non fe lachrymis, nonfe gemítibus,no η fe etia tenebris tradidiffe, fed potíus detrímenta pignorü,fufcepitfe adiuméta πιοτίτοτ, dolo/ littd tüuictor,etíà fenfu egen,affectu fit fortior cü infirma£,& ín ualle lachrymas: turrim occupat viri vloríag. Vbi es in fola carne circücifa Iudaza? Confer cà hocuiro pedé,&contende gloría;attol πμ ji temaiorü fuperba uirtutibus: latufqy ταῦ benedictis nobilíü patriarcharü circücinge nomi; wy, ὀ níbusutinteiuftificationumuetus illa uirtus&auor fplendor appareat. Iob aduerfum te p; by εἰς éeditín medíum,fanguinis authores non erubefcens, nec per Efau inconceffam benedictionis lin:-"fortem tranffufioe mentítus.Nam illa;nec prodeffe nouimus, nec obefle,dicente diio: Anima patris&anima filíj mea eft. Anima quz: peccauerít,ipía moríetur.Acproínde εἰ fpes eft, quod » n ín his uíncat te omnibus,& procedit plus fibi deuirtute uendicans propría, quo mínus ex οἷον ταῖν tía promittit aliena, Deníg; expolíatus Iob bonis omibus;nil requirit, Tu. Aegyptü in eremo TN poft manna delitiofa fufpiras.Illum ab fpeín deo pofita,tot malorum tentamenta non απο. πῶ cant:te ad eam fpem bonorum omníum blandimenta non prouocant.Ille manum diii fenties Fs- benedicítin uulnere:tu uirtutibus de Pharaonis iugo exuta non fübíaces.Huic illi δὲ pro círcátifisueniàm poftulare concedítur:tibi uelut íncírcücife Amorraus pater& mater ingerit effe n Cethéa:ut manifefte liqueat/& illum per uirtutes operü non per obferuantiam circücifionís be í"m nedictionerm fibi reftaurafe quá proauus amific& te per íactantíam circücifionis uírtutesi ne/ am fee benedictionem quam Iacob fola fabtilitate acquifierat perdidiffe, Quid em fi "mi bi ludorum arrogantíanon ufürpet? Iob ifte quí deo placuit quomodo gentis eft mex, δὲ "i tircumcifus eft? Forte quoníam de Efau circumcilo hucufcy generatut: lícet ín hocnon círrum UT—. eiflofueritprdicata fed uirtus: nec an fine przputiouíxerit fit quxrendum fed quod níhilla^ Hi Bijsfuís peccauerit fit tenendum. Ad alienigenas ad quos prouocauít ueníamus, quoniá nul m"- lamnobisatborern exemplorum ager diuínorum omni ligno feracium plantaríorum, nec ín n» eo germína de uimíne,fed de fruge cenfentur.Oftendamus in Ifrael eloríam peregrínam:& be nu. medictionis germen ínlieno fluxífTe non fuo, dicimus Ruth,quo magis confundantur ín focmi ΜΙ na.Promittitur per prophetas de radice Ieffe uírga pro noftra falute ργοάίταγαιίη quáflos có, ^ fcenderet, quel folus utíqs pleníagri odore fragraret pra cofortibus fuís:qué ín odoré ungüéto| f tum fuper omnía aromata letíciz oleo pater anxiffet.Hictamen effe auíam non Ifraelíticá πα!| ns buit fed Moabitam.Cui tantum peregrínz concedítur,quantü nulla de patriarcharum germi| τὴν ne promerctur,ut füo utero deftínatz benedictionis femen accipiat,& Πταοῖ non Ifraclita par 1 Ld. turíat dígaítatem:cornuq; populi fui.inalteríus populi benedictionibus aliena fuftollat. Vnde 4 οὐδ. iftudoropmeruit: Credo qa dicit focruí faz:Populus tuus. pplS meus eft:& deus tu?, deus me«3 uu us eft. O uirtutem uíris etíam praferendam, Abraha fidem incírcücifz gentis mulíet ímítatur,] αἱ quá uítilís circücifio derelíquit,& per aliena ueftícía merítü iuftificationis ingreditur quibus| ps" maiortim cxca hareditas deuiauit. Deos fuos Moabita contemnit cá tu Ifrael defyderes alie;| jp nos. Illaín unum deum fuorum íam oblíta coníurat,& tu poft multitudinem fornícaris idolo; µ ἐκ rum:híncelieítur a domíno,hínc fit Ifraelíta mente non generefide non fanguíne,uírtute non j d tribu:híncuíq adeo benedícitur.ut pphetarum tuorum mater uocctur€ regü. Lucet prorfus i w/-- diedarius regnumcclorum uím pati,& a uim facichtibus inuadi, diripipoflideri: nec iuftifi N^ cationem p E at ase η μεσα e Eam : d DE VERA-CIRCVMCISIONE, C cationem gentis effe fed uite:quando non circücifi per frugem probitatis aulam fanctificatio;. j 1 | Ἶ J | 1 nis íntroeunt:& circücifi in cadem aula geniti per pudenda geftorum fceptrum fandtíficario,| F nis amíttunt,Sed rurfum ad benedictum uelut duodecim tribuum fanguinem redeamus: uc E ín eo iam tunc praxcedens ecdefiaftici myfteríjuerítatis umbra probetur. Longum eft finoulo;| µ / rum formas enumerare fanctorum, eorumqs gefta tuis filia dilectiffima enarrare uirtutibus: F quid fit, quod Jofeph de domo Aeoyptij regis uefte proiecta nudus idi Pdl Quid fit quod| j híc populus mare tranfierit,& Pharaonis non tranfijt exercitus,& fpecies labentis naturz(ub εἰ homínum pede.mutatur. Quid eft, quod ipfum mare euadentíbus Acgyptum Iacob filis μ occurrat, T ibí heccuncta examinanda,& iuxta tuam uitam,& iuxta ecdefize myftería derdlin, is quo:ut in his ueritate cítcücifionis arcana quá ín Abrahá afpicies.uacuatá formá fiení Iudai; M co non mírctís, Igitur quoníam ftrictim uniuerfa dícenda funt, ne ín longum fermo procedat, feges mihi omnis Ifraelíta eentis eft inuadenda, δὲ ἐπ ca ipfius circácifionis uentilandus effe, étus.Iefus INaue populos hacreditatutus in terrís.príus illa omnía uelut diuinz plabis círcüci, dere iubetur examina, quafi uero non tota cremus pertiatías peccamí num plagas circücifz gentís offíbus albicaret, Quid ergo iubebat hoc fieri, quod pecatí merítum non fanabatz Di;" cit domínus fac εἴδί cultellos petrínos nimis acutos, Quid eft,quod tantopere cauet,ne habean| tut obtufizTNimis aítacutos;ut uidelicet non qui partículam aliquam corpufculi fui fenfu dolo τίς abícindát.fed multalima atq; ufu cotís affiduo tenui acie, mortiferos fenfus méis fubtiliter —— E n difcriminent. Circücidit ergo ni fallor ín illis Aceypti defydetíum, murmuratíonem, conum.[2 cam,idolorum fornicationem,confuetudinem peccandí,pro quibus íram domini eorum fen; fere rmaiores.Et illis etíam fine dubío circücidit metum pofitorum ante faciem preliorum. ΝΑ L damante ij terras pmiffas fibi Iefu illas fpeculáte uiditlent, gíátes ibi effe fortiffimos coque i rebantarum quibus manus confercre formidarent, Círcáücidit δὲ oculos;ne alienigenarum cà p iugía contra licitum concupifcantzaliudqy in illisregionibus uelint poffidere cj terras.Non ei p finon circücidantur.fed fi hzc negligant;per itam domini moriuntur: quoníam illud fignum|j" D eft benedicti;non meritum benedicendi.Sed pleni funtomnes τί, plenaexemplorumueny:—[ἢ ftasquod non prafectione nefcio cuíus membrí,fed nature noftra circücifione dominus dde 2 ἃ ctatur:n qua fe cum etíam ille maior omnium prophetarum Iohannes círcücidit, non ueftitur s mollibusinon exquifitis ad eulam dapibus faginatur:fed ín hoc mundo pene fine mundo eft,| eunctádefyderiorum deferens curam mundialem,fetofa durum uírum horridant tegmína nó QR decorant;humifero εἴα, melleo tenuiter fudore faturatur:quz alía círcücifío praftantior debe E bitinquiri? Deniq; hicnon agnum illum quem ín umbra ueritatis foliti erant Iudzí habere p ἓν paíca per quem mundi peccata non poterantaboleri:fed íllum uerum agníi,cuíus οπιπίς eflet f tnortalitas cruore faluanda,relictis nonaginta& noué ouibus uná geftari paftoris ueri hüerís m prímus agnouít,dícendo:Ecce agnus ἀεί οτος quí tollit peccata mundi.Illud etiam in eo(πίτα" dü eft;qd'eremü elegerit. diii przdicaturus aduentá;non ín téplís;nó loquitur in plateís,multi i tudiné multitudini profututus horrefcit,& cur uox eft damantis, fi dedínatur auditorzOpus I eft πείᾳ fnultitudo doctori.Et qux in eremo multítudozSine dubio nulla.Ec quid faciet pro/| in heta,q uox eft& uox damátiszElegitni fallorlocii;nó ubí εἴ nullus audiat. fed ad qué popu tit ge corrupta couerfatione reducat,ut ín propheta nouam uítam uidentes, diuinam al mirati dicant fcq oibus uítijs circücifos ín eremo effe patíant, Locas ergoipfeformadoc:; 6 ἢ nx eft& ipfa pracdicatío folitudo eft uirtutum. Operatur habitatio dum urbíü frequentíáfol/ po licitus relinquit audítor,& eremum a contagíone mundi uelut a theatro hoc uoluptatum auul T fus ingreditur.Prohibet deni q; ne Abraham patre elorientur:xuidelicet quod eiusueftigianon tr fequantur.Certe fi ad círcücifionetm illam iudaicam ueníamus,circácídamur ut Abraham fuit ᾳ circácifus.Si ad fanguinem,cur filij Abrahz nó dicantur effe qui filij fant.Sed& fidei pater n6 ἃ poteft efTe nificredentíum:& filij non de figno círcácifionis fed de operis fimilitudine recogno/ ü fcuntur. ΕἸ ς ergo cum ínhibebatur, nefe Abraham parente íactitarentiillud oftendebatur, lo non quía fignum fidei illius,fed quía fignum patrium non habcrent. T unc auté ríte filij Abra/ q ha:(unt dicendi;fi ad formam parentis non facie,fed uita refpondeant.Si ad uerbum domini, ud ἀοῦς nec -- itn ἘΝῚ lm p τι i) επί und vr enti nin s (iit d ᾷ y γα qi yiii ji m y i" " DE VERA CIRCVMCISIONE.!:$0. 4. nec patría EIE filias poffit occidi: ctm pfe etíam totus homo illi qui pro nobis πιοῦν tuus eft;pari debeat charitate commori, SicSymeon fenex: Nunc dimíttis. aít, dotníne ferui tuum ín ο uiderunt oculí mei falutaretuum.Forma eftutiq; quod quí Chriftum ui ᾿ etiam fit(culo moriturus.Et haceft círcücifio;non adhuc fub tabernaculo fignificationis ad umbrata fed prafiguratione uerítatis occultata,etíam ín lucem facis imagine expolíata proce dens:quá Abraham príorü myfteríorü pene omniü initíator oftéderat.cum poft uerbum do, mínilocum fibi a filijs Heth;non ubi uíueret fed ubi moreretur acquírít. Magi quoq; adorato domíno,ne cui genti ut docuímus,preputíum corporale fraudi eflet ad gloriam.fuis fe affecti; bus círcücidere,cum thefauris fuis,id eft, fecretís métiüi patefactisjanimorü motus mactauere pro munere: eofaqy morbos per quos aliqd, aut cupím?,aut metuímus,aut dolemus,uelut ante pietatis ará& mifericordia altare foderüt:ut uel in auro,auaríca:uel ín thure,idololatría:uel ἐπ myrrha fieret domino fübíecta mortalítas:a quo eius utíqy erat captíua ducenda captiuítas: δὲ in hanc petram δὲ facra pecuníz cupídítas,& profana errorum fuperftitio, δὲ amara mortalitatísconditio,uclut illie morerentur:íam prídem Babyloní pfalmifta precinente:Beatus qui τοῦ nebít& allidet paruulos fuos ad petram,Sub hís ero magorum δὲ nominibus& oblationi, bus,omnímode ille díuinorá operü ínterpellator ere enia deus erat ín Chrifto mádü reconcilíans fibi.Quís enim íam aut aurum fibí audeat poflidere,fi domini eftz aut idolis thuy raconcremare, fi Chrifti fit'aut mortuum nifi mortuus fepelíre, fi myrrha. ἰᾶ uiui eftz Deníqs & a diabolo uclut per μᾶς tríà aleá tefferarum diis ipfe tétatur. Nam δὲ contínentía in fame,& tcligioín adorando,& uita ín praxipitío períditatur. Sed facilecancta fi uperauit, quía pater δὲ FO omnium thefaurorum,& facerdos repofítorum ante fzcula myfteríorum, δὲ το’ farrectío deftinatus fuit mortuorü. Magi tamen εχ ἰο ueteris uita: reliquere ueftíoiamnouüqg. iter íngreffi uacui farcínis,non uacui benedictione cantaueriit: Reuertere aníma mea ín requié tuam,quía dominus benefecít tibi, Nec non illead quem domínus ingreffus eft;,omni dicitur praputio citcücifus uitiorum:nam δὲ dimídium ex fubftantía fua dat egenís:& fi cui quid frau dauiít,reddit ín quadruplum.Ille utía; qui domínum non poterat uidere dum diues cflet, nifi poftáp deterra,in qua cor ipfius uidebatur efle cum thefauro, fycomorum qua domínus eflct tranfiturus afcendít: Tunc uelut de cognata neceffitate a crucifigendo confpectus ín atbore co/ gnofcítur,& filius dicitur Abraha:.Cur diciturzSi erat,teftímonio non egebat.Sed quoniam non omncs erant filij Abrahz, qui effe credebantur:hic de opere agnofcitur filius;non de een, te:& uirtute;non de fanguíne.Ha: dtcücifiones funt nota de círcücifionis effectu. Iam ne uides filia.íam ne confydetas totam círcücifionem per operum formam,uelut per quadam membro tum líniamenta deductam,& per actuum díuerfitatem quafi colorum uaríetate depictam: ín unum tamen íuftificatíonis apicem uírtutum gradibus irmpletam? Cernis alium patriam re línquentem, nec de parrícídio dubítantem:alium tanti cenfus naufragium non curantem,nee in orbítatibus lachrymantem, imo& ín putredine corporís fuí de peccato potíus coniugis cj fuo uulnere fufpirantem.Tllam populos fuos deofcy deferentem, nec ín alíenam gentéín ορξ uirilis auxilijueníte metuenté.Hüc repromiffionis ingrefTurü terras cultellofq; animorü nó ia enfc ponentem fed de caute facientem,ut ex fe habeat petrínus quod ferreus acquirit aliunde. Alium ín folitudineuíam domíní przparantem,& rectas femítas in eremo facientem. Alium porro dimitti de fzcculo deprecantem,& pacem domini malle c mundi.Hos uero fuís affecti us fpoliatos, ín auro, thare& myrrha conuerfationum ítinere mutato,qui per Herodem ue/ nerant, per anoelum redeuntes.[ftum etíam nunc aceruos fraudium cum foenore remouern. g tem,& Abrahz: filium non naturz beneficio,fed ocftorum fuffragio nuncupatum:ut euídery terappareret omnem müdi naturam pet fingulorü operationes fuiffe dími(Iam. Sed quoníá tác circa nuptíalís couíuij finépene uínü quod per patríarchas míniftrabatur expendímus,& nouum cepimus aquarum conuerfione libare:de nouís quoq; utribus aliqua proferamus, ut quale fit quod receperunt,de eo quod ipfi redolent aftimemus. Feruet quidem uniformiter Ns»—pe DB VER A CIRCVMCISIONE. C peromniumapoftolorum mentes plenís mufto pectoribus:& menfuram corpoream ínunda. L1 tío fpiritalis excedens,ebrietatem non eclat gloríofam.INobístamen ab illoeftíndpíenduma^^ quo hauríendi fitis eft inchoata:ut ex defyderij magnitudíne;faarx infufionís plenitudíné do, Ἰμ ceamus exuno fitím parilem fociorum,nonauara diuinz: fobríctatis propínatione propina; La tam. Ecce índytam fodalitatem, Auguftü caput Petrus extulít noui figniferteftamét(í&inaea Ιἢ tione cíus prímitiuus: alius quod fine dubitatione loquor Abraham, neféoan maior:certe——^ quod fentio non fecundus.Illí ceneratío larga promittitur, huic generatío pafcenda committi, L tur.Ab illo iuftificanda procedunt:ín hoc íuftificata fundantur: íta quod ille fperat,hic acapit, i Illí dicitur:Faciam tein gentem magnam:huíc dicitur:Facíam te pífcatorem hominum.Illi dici 5 tur.In femíne tuo benedicentur omnes gentes: huíc dicitur, Iudicabis duodecim tribus Ifradl,: Illí dicitur: Vt ftella erit femen tuumihuic dicitur: Tibi dabo daues regní ceelorum.Ac per hoc, iri ille foecanditate feminis benedicti impletur:híc ante femen ipfum euangelicaturus afcifcitur. b Abrahz pro filijs darítas monftratur aftrorum, fed Petro traduntur regna ceclorum:uidelicet| i üt ín ea fine Petro;necfilij Abrahae poflint íntrare.Hic ergo non quo circácifus fitiuxta genté Tul fuam apud domínum eloríatur.fed dicit:Ecce nos reliquimus omnia, δὲ fecutí fumus te,quid i erít nobíszQuz funt ifta omnía apud eum,qui practer ínftrumentum artis pifcatoríz nihil ha di bebat? Omnía ínquit;utiq? quz ad concupifcentías mundus ingerítqux praputía poflunt dí d εἰμ] congregantur ad lenocinía peccatisquz: uehementíus praxidenda fuccrefcunt, fi cum pro; L üentu mentitz felicitatis adulantur: interioremq; illam mentís noftrz naturam círcamuefti L. te nituntur:ut maioribus tenebris ipfum etíam quod nobís pro lumíne datum eft tenebrefcat;| tij Omnía(ínquít Apoftolus)reliquimus,& fecuti fumus te.In fidem ueteris exempli nepotá uit,] M tustam fera cj mira,per dífcipulum prímogenitum noux íuftificationis afpírat:& obfolefcen L tibus íam pene imaginibus ueritatis, Abraham reformatur ín Petro: oia fe reliquiffe teftatur:[rt non ín alto fluctuatartís cura non gerítur;nec focrus egra fine domino uifitatur.Omniís fingu- jun laris αἰτί affectus in Chrifto eft:hüc fequítur fubftantiz: contemptor.ftudij neglícens, affinita in D iisoblitus:&id quod Abrahzzut faceretimperatum eft/hicíam feciffe non celat:uidelícet ut fü hi mili cítcücifione ficut uirtutis harres eft. fiat heres δὲ eloríe, Omnía.inquit, reliquimus& fecuti ui fumus te,quíd erit nobís?Hoc eft dícere;totís uita príorís uitijs defecatís,in forma utrís ín prui ru na íacentis,dum te fequor exaruí:nihilcg in hoc mundo prater te, quo ímpletí caperem elegi: Lr cuius non fruftra huiufmodi ficcítas fancti fpiritus ubertate penfatur:per quam ebrietatem no ε uz grati ín fe Apoftolus ipfe, dum línguis infidelium infamaturagnouit.Sed& αειεπαροίῖο m li eiufdem mufti fpumauere feruore,& uníus botrionis fuperfluenti maduereuindemía:quitz/ ο b men ín odorem eíus nectaris ad beatí Petri fimilitudinem cucurrerunt, Afpíce illos geminum κ. fydus in terris;nec incaffum tonitrui filios nuncupatos,cymbam,línum.patrem q; Fi nivis di "uictus follicitudine dubitantes,nec officij ufibus inhzrentes, nec poteftatem paternam reuer& ἢ tes,fumptu;negociatiGe,affectione caftratos.Q uid aliud αείῳ cp natura fxculi circücifosuefte, n fluctuarida,manu fica zre,corde pietate non molli: nudo etíam de nauali patata ueftigio. m Credo ad eam formam,íam tunc δὲ Moyfi;ut pedum folueret uincula preceptum eft: Quam E fpeciofi pedes euangelícantium pacem.Et ideo non funt uelanda qua pulchra funt ín confpe ἢ ctu domíni,nec mortuís ueftienda quz uita dilieit. FIunc rurfus refpicit de telonzco publica^| us παπα damnanté confuetudiné refpuenté,& nomen actus fídei nomine comutantéut ab i oranibus omníno non pats corporis fed natura prorfus íniquz confuetudinis círeumcifa mon i ftretur. Totum dicerem nouz uocationís examen,nífi ín fimilibus conuenirent,& eandem uít m tutem haberet diuerfitas perfonarum,naturamq; mundialem multitudo[ίσες homínum, uno t tamen contemptu rerum uelut falce fuccideret, Er quoniam fatís abundeq; exempla& uete/ Wi rum protulimus&nouorum:mentifq, curfam ne uclut caca nocte ad ἱσποταπεία fcopulos de t ueniret fanctorum imagínibus quafi per fermonem ccelí notandis fyderíbus ínftruximusinüe à ex obícuro noctis m folum díem&folem,fed ipfius folis& luminis lumen, fub quo di eu à Kr] $i η τ img πι tete nsi má dt iusti ^mi brit x πμ gm det T ti Δ etrarinonpoteftcontemplemur.Illorum enim quaritipfa multitudo iudiciuim,& in copía for marum, necefle eft ut eueníat fubinde fimilitudo flammarum:ut fepe nautis confufe attonitis per pauorem,ut lucifer uefperum,& uefper luciferum métiatur:folis fine focietate parili fola eft daritudo míráda: cum dubia etíam fub nubilo a fimilitudine fit uendícata fi paruit. Ac per hoc etíam num dominus, quoníá carnem fumpfit,& homo effe dignatus eftaliquíd tale fecerit re^ quiramus:ut uelut folem fub nubilo,ita fub fpecie corporali etíam id quod radíauerit admire; mur:aliüqy potius opponamus dj ipfum alíüde fümpfiffe credamus.Qué aüt alíá pro fide di, uina humanag in hocfzculi pelago nücj fine metu naufragij nauigantes ad dirígendum ueri tatis curfum fequemur,dp illà qui dífdufa penitus parilitate fuí.folus eti cíi p nobis ín noftra carneobfcuratur imméfus eft? Qui nec in homine poteft celarí,dum mortalitatis naturam fub ftantía diuinitatis exuperat,qui non elementum,fed uírtus elementorum eft:in quo tenemus initium δὲ confummatíonem δὲ medíetatem omníum:per qué folum folís& anní curfus funt, δὲ ftellarum difpofitiones;menfium quoq; mutationes:quoníam ín ipfo uetera tranfierunt,& : fatafunt omnía noua.Et cam magorum íter eíus ftella duxerit,quid mirum erítfinos quogs eftorum eius darítas, uelut ipfo thefauro imméfi fuleoris inftruxeritzAtqs utinam ad certá dationem tanti fplendoris& luminís,noftrorum oculorum auertatur infirmitas, ut íllefe fub. traheret δέ negaret ínquísznon fed palam omnibus ccdleftis fplendor appareret: modo ad εἴ fequax mens amica uoluntate conuertatur,;ín folo inuenict plenítudínem quam guttatím per fingules colligebat.Octauo díe círcumcíditur, a matre utíg; quafi homo quí promiffus fue» ratipfi Abrahz, cum de circumafione doceretur, dicente domíno: Et erít teftamentum meum incame ueftra in teftaméto aterno. Dcí teftamentum ín noftra carne effe, domino in noftra came dienante quís dubitat: Illud teftamentü xterná uideri: quod citharís δὲ pfalterijs pfal leretur. Cuíus rei quoníam prolixa eft dífputatio,& neceffaria uidetur effe tráfcurfio,ne perra morum copiam robur ipfum propofita: materíz derelinquens,incaftigata erret effufío:prafer tim cum míhi diffialíus fit naturam eius implere cà quzrere,& fatis fuperfluum moerentibus brachijs laborare; ctp ipfam materíam eracile no fuftentet ingenium:& neceffariutmn pene fit, ut& difputationibus aliquibus circácidamur,dum de circücifíone tractamus,quádo nobis ad excufandam etíam imperítíam noftram,oportunitatem materia ipfius prxftet authoritas.Iei tut ad propofitum redeuntes.ínterrogemus ipfum homínem füum:nam de domino loqueba; imut;ipfo quíerat in homine círcücifo,cum iam feciidum legem circücifus haberetur, damat ut euágclifta teftatur: Vulpes foueas habét& uolucres cceli nídos fuos ubi requiefcant.filius auté homínis,non habetubi caput fuut redínet.Rogo híc ubí fub Cyrino cenfus inueftícatiozubi z dictum Cafaríszubi neceffitas profitendizubi Iofeph ipfa profeffiot INoua ratio illic habet απ] quod defcriptor inueníat;& uere. INulla ei dominum fzculo mancipata delectant, nec fibi ufurpat quicquá qd'uel Crfarí;uel mundo uoluit effe captíuá:docens nullum duobus do^ minis pofTe ferite. Circumciditur ergo haereditate Iofeph δὲ María;nihilg; fibí de müdialibus uendicat fub tributo,qui υείορ εἰς dixerat:INefcitis quía oportet me ín paternís meís efle:fcilicet intemplo,non ín fzculo:in facrificiorü myfterío;non ín malíenátium concilío,in paternís utiqg fpitítalibus:snam patrem ín carnalibus non habebat.Deníq; deco templo δὲ oues abcgit& bo ues,& menfas nummulariorum δὲ cathedras uendentíü columbas euertit. Sic téplum etíam ipfum quod figura eft corporis fai;carnali cocupifcétia circücidit;ut intelligeret homo hacc fibí ín fua mente effe facienda: nec fane fuis parcit affectibussnam e gladii quo alíos círcácidebat docendo:Sí quis amauerit patré& matré fupra me,non eft me dignus:fua conucrtít ín uifce/ ra,& fibijpfi facit quod credentibus eft facturus cá dicit: Qua: eft mater mea δὲ qui funt fratres mei,O myfteríum:matrem Maríam fibí dorninus abíutat, cum extra uerbi eflet audientíam conítituta,eo potíífimum tempore quo uerbum pradicaretur a uerbo, δὲ ipfum fe miniftran, dum difcipulis míniftratet: quod apertius poftmodum in ílla unguenti effufione patefecit dicendo: Me autem non femper habebitis. Irafcitur ergo cum eum mie em uíta docens 'danon dicat qui eam matrem per uírgínem parturiendus elegit, δὲ cur ad eum quem extranei bs: N 3 etíam DEVERACIRCVMCISIONE.—- τ οι“77 DE VERX CIRCVMCISIÓNE. C etíamtam fadle interpellare poffent;tmater nollet íntrareznam fratres eíasnecdü credebant in: ipfum? Quis hícerit roo, qui excufationé ρταΐοτας, aut gratia; aut amori? fi& Maríá merito. nulla uíncit,& ΟΠ drim noftrum nemo fuperat pietate. Illa mater enim negatur a filio,ut: ueta illa círcücifio doceatur:quoniam magifter δὲ parens uita debuit uíuere,p ut docebat effe uiuendum.Hic eft ille eladíus foemoralis;quo leuítz fuos propinquos& proximos ocdderát; quo etiam dominus ἱρίσα patre iubetur accíngíiquem omnes capiunt quí feipfos caftrauerüt propter regnum deme gladium dominusmittitín tetras,ut filia fepareta patre filii. a matre fua;nurum a focru fua, Hoc gladio etíam beatus Paulus ecdefiá circácidit,dícens:R eli,. quum eft:ut qui habent uxores tancj non habentes fint:& qui emunt, tandg non poffidentes finc:& quiutuntur hoc mundo,tandj nó utantur. Hic totíus iuftícia uirtus, hicratío eft circum cia omni carne,id eft, parentum fratrum,cognatíonum,.affinítatum;nullum amplíus amare cg dominum:ut ad crucís imaginem dei uerbo,non ad aliquos müdí actus, moneamut affixi ma trécómendare difcipulo.Res loquituripfa, cur illa pats corporis per quá Iudzus fe autumat: iuftificari, defectioni adiudicata uideaturzadeo ut difficilius fuerit modum adhibuiffe fermo, Εί δρ argumenta requififfe:& hancueram effe circumcifionem fi abrenunciátes mundo,exquo iuxta carnem noftra natura eft,& parentibus,& qux fidei fcandalum faciunt círcuméifis, oa) lo etíá& manu δὲ pede; nudi δὲ foli debiles,etíam fi fieri poteft drin fectemur: cantantes uete:. Quoníá pater meus& mater mea dereliquerunt merita dotníno mereamur affumi,& corpor: τοῦ denudati natura, fpiritalium indumentis actuum oloriofius ueftíamur, fcíentes quoniam «quod decarne nafcitur;cato eft:& quod de fpirítu.fpiritus eft; dicente Apoftolo:Et fi cognouí; mus Chriftum fecundum carnem,uerum íam nó nouímus,ín quo nobís müdus crucifixus eff, & nos mundo:ut praputijs qux funt ín fuperficíe conuerfationis abfcifis,nudum illud& folum noftra generationis fecretum,quod fuperfluis tegebatur appareat. Sí em feenum quodhodieeft& cras ín dibanum míttítur,deus ficueftit:quantomagis nos/fi fide modicosnoa effe pra: uiderit? Cultello itaq; petríno corporis noftri circücidenda eft natura. Petra autem Chriftus eft:cuíus cultellus amor eft,quo crefcente in nobis fzculí defydería decrefcent. Quem quí ama uerit, dicit patrí,non noui teznaturamqp circumcidens fuam,necut patrem fepeliat mortuum fer parabítura Chrifto:& expolíatus ueterem homínem cum actibus fuis,quod prxputiá εἰ ΑἹ naturam fuz uidebit efTe fubftantia: id eft;ut ficat prímus homo terrenus a. terra: íta fecun dus celeftis incipiat effe ex ccelo:nec dicet íam cuíus círcücifa eft natura patrem prater eum qui in ccelis eft fe habere:fed praecepto domini lucido,illuminatis oculis.federe ad dextram uirtutis filium homínís agnofcat. Obterenda: funt omnes aními uoluptates, relinquendaftudia dele ctationum,quoniam híccircumcifionis eft uerítasnon figura. Nitendum ín fumma,ut cunctis: naturalibus amputatis, conuerfatio noftra tédat ad coclum,ubí Chriftus eftad dexteram dei; Quodiítauerum erít/fi ludi, fi iocus.fi conuiuium.fi fermo pene familiarium deferátur:&tamé qui circüciduntur arefaint,ut non nos mundo quí uítz imagines fumus, fed mundus nobis mortuus effe credatur: nec adglutinari eorá aliqua qux círcücifa fant inimici arte finantur fed damemus fedit fanguis circumoifionis:ut cum ín nobis uítx calculus coeperit operarín quono men nouum folus nouit ille quí accepit.non tímeamus ín loco reuelationis occídí: quinimo: & imputantes aliqua noftro domino peramorem: nam& operaríus ibi benígnus admittiturz: ut faperíus in beato Petro nouz οτατία: fufceptore dídicim?:tota credulitatís noftra harmonía: intortís uehementius per artem fidibus refultemus: Propter uerba labiorum tuorum domine: ego cuftodíui uías duras. An neeftaliquid tam durum,tam ferreum cj repugnare natura? Et: (ὦ omníain müdo per deum nobis fint facta,ipfos nos uelut nó noftra círcüftent repellere nó uiderezmündumqy ipfum nobís fecum omnibus diuitijs δὲ pulchritudinibus fuís ingerentemmanu quadam repudíare uirtutis: Obferatifcg omnibus fenfibus quibus adanímá fubftanr; tíauitalís accedit, pene ad imaginem obríoefcere mortuorum:INon uifü,non auditu, non odor rc;non tactu,non faporecapí: Etín natura corporís naturam corpoream non habere: hom nemq fequodhomo fit obliuifai: eum tamen hocipfo quod ambiat nó tenerí,quía uere Ed S C qe" homo vx ΞΞ.*R-— ---τ τα. DS Ui; i. m d its MN d uy bii, ir, Μπ iun ΓΝ son gr Mr ἐμ ἡ tdm tem(rs mia tme prid (tnu T5 mu zs ἐμὴ nig ἐν! Id ἼΩΝ yid rd to n " nd "d ν᾿ ᾿ M DE VERA CIRCVMCISIONE..$o.^76 A homofittencat,& eo magis defpicíat fc;quo fe magis agnoucrit Tá quía durá éft pfentia fibi abdicare dà uíuit:& futura fperarepoft uitá.Facnatura corporis,hocut díxímus nifi circücifa. nó pati£: facilegy fe gcftit iactare ín fuis, fibi cernés terras.fibi maria fibi uidens folé& uniuería eliaftra feruire:& quádo fe fraudaría terreftribus patie£ cà diietur δὲ coelo? Tátorü ergo cle tentorum tam ímportuno círcumuenta famulatu,.ufq; ad obliuíonem fuz conditionis indu. «itut:& in defpectu totíus fublimata mundi;uíncere ipía ex eo quod fibi obfequuntur prafu mít clementa:hinc montes fcrobibus fodiendo, híncualles fubftructionibus opplendo, Βίας maría molibus arando; nunc arida írríguís foccundando, nunc ftagna paludefzy ficcando, uel| cápos confitis nemoribus ueftiendo,ac fyluofon: montíü iuga;uetuftis nemoribus denudádo,. utpenedomiíná fe natur eíleno credat fi fecerítaliter. Cui?naturz cocuffioe,natura noftra his meditationibus agitatur, durü eftuías domini cuftodire,in quibus nó experímentísfed detri;. mentís potenti defudatur: nec quaritur ut fapra nos quod amat uniuerfa mortalítas, fed ut fub nos uita dicatur: ne atnplíus nos exiftimando dj fumus,incipiamus necid obtinere quod: fumusicum per hocípfum fi uelimus defpicere quod fumus,mercamur in melius effe cj fumus, dicente dio: δὲ noftra illi tmputationi quá prafumimus fubfcribente:Amen dico uobis;nemo eftqui relinquat domum, aut parentes,aut fratres,aut uxorem,aut filios propter regnum dei, qui nó recipiat centuplü ín tempore hoc,& ín fzeculo uenturo uítam xterná hareditabit.Et rali buspmiflioib?uia ill: durasquas οὗ uerbü diii cuftodire necefTe eft molliunt.In quará cufto. díautig; multa retributio εἴπ.[715 mercedib?inuitamur quos oportebat& cogí d uelle nos am: bit quod poterat& iubere.Deníq; cum uerbum uítz durum dicerent effe fermonem,& ob hoc turbati οὓς qui eum fequebantur abícederent:refpíciens dífcipulos faos: nunquid nam& ipfi ἀδίις ucllent.inquirit iratus:adeo elígit potíus(e nobis bona omnía debere fi uolumus, cj£m. perarefi cogimur, dicente Apoftolo: Si em uolens hocago;mercedem acipio:fi auté inuitus, difpenfatio míhi credita eft. FIzec uoluntas fcemoralís illius uapína cultelli eft: quac ubí in fe amorem dei quem cultellum effe diximus receperit; merebítur intelligere dominum uera prx/ dicaffe:Tugum eim meum fuaue eft,& farcina mea leuis eft: quoniam füperfluis omnibus am/ putatis, δὲ cunctis oneribus ciraumcifis;beluz quadam farcinalis imagine tenuata: uere etíam noscum pfalmifta dicimus;qui uel per elaciem,uel per liquidam etíam mollem q; fubftantíam. anguftum illud acus foramé tranfire pofIumus, quod introire quí in equis fperant& curribus. non ualebunt, quoniam tales etíam uía illa qua lata eft, δὲ fpaciofa uix capiet. Laborum ítaqg arduos montes& dífficultatum propemodum muros,quibus ceeleftía ab humanis uelut pro/ uíncíz cuiufdam limitibus feparantur, diuina ínuítatríx munificentía liberalitafqy deplanat.. Et ficut tubís facerdotalibus muros illius Hiericho:íta prophetarum uocibus turrim noftri ín; terítus elídetfi modo contra fpem ín fpe credentes δὲ quodam concitatorum luminum uidet. di falientetranfpectu.in fraudem prafentíum caducorum promiffa rand manibus íam appre henfa míremur:& haccircücifi natura ín aliamq; naturam tráfpofiti;mente illa δὲ animo tenea. mus,quz nec oculus uiditnecaurís audíuít;nec in cor homínís afcendit, que przparauit do». minus hís qui diligunt eum:de quorum numero non eft, nífí quí per demonftratam fuperíus. círcamcifionem uelut cum domíno confixus ín cruce. femper peccatís fuís paffione eft dignus. Illeuero domínum noftrum dignum talí paffione non credés dixerit: Domíne memor efto. sei cum ueneris ín regnum tuum.Quem dum adhucloquitur,ipfe domínus ἐμόν ínter» gellaritís auditor confolarí(ut confueuit)pro fua pietate dignabitur dícendo:Forti anímo efto:: Amen dico tibí hodiemecum erís ín paradifo..: ut. CENSVRA EPI STOLAE SEQVENTIS. Flanc epíftolam no effe Hieronymií,etiam fi parüargueret ftilus,ex hoccerte poterat íntcllieí, quod is qui fcripfit;/non femel teftatur;fefe Graeciàe Hebraei fermonis ignarum,Extat autem ínter epiftolas Au guftini,fuo título pranotata, Stilus quogg cum título confentit,- m DE CELEBRATIONE PASCKAEi731 Ectis litteris tuis,ubí me commonuifti;ut debítü redderem de refiduisenodandís ὁ Ὁ] quzftionibus,quas iam longeante quarfieras:gratiffimü míhi atqs chariffimü deiul fyderiü ftudij tui amplius tolerare nó potui.Et duis in medijs aceruís occupation πμ tncanR: hác feci peipud:ut ad ea qua: me propin refpondere, Díuti?autéde tua epiftola dífputare nolo;ne hocpm me impediat íá tádé redhibere qd debeo.Quarris quae caufa fit;cur anníuerfaríus dies celebranda: domínicz paffionis,non ad eundé redeatanni die, ficat dies qua traditur natus?Et deínde fübiungis.fi hoc fit propter fabbatum δὲ lunam: quid fibiuelit ín hacre obferuatio fabbati&luna Hic prímü oportet ut nouerís díem natalem do míni, non ín facramento celebrarí: fed tantum ín memoríá reuocarí,quod natus fít:ac per hoc níhil opus ctít,nífi reuolutü diem anní,quo ipfa res acta eft fefta deuotione fignari,Sacramen tum eftauté ínalíacelebratione,cum rei σοῖῖας ita rememoratio fit,ut aliquid etíam fienificari íntellíeatur:quod fancteaccpiendum eft.Eo itaq; modo agimus pafca:ut non id folum quod factumeft ín memoríá reuocemus,íd eft, quod mortuus eft Chriftus& refurrexit: fed etíá ut catera qua euangelíü atteftatur ad facratam fignificationem nó omíttamus:Quuia em ficut di, cit Apoftolus: Mortuus eft propter delicta noftra:& refurrexit propter iuftificationem noftrá, Tranfitus quídé de mortead uítam ín illa paffione drií& refarrectionefacratus eft. INametíá uocabulumiípfum quod pafca diciturnon Grac ficut uulgo uideri folet.fed Hebraiü effe di, cuntquí linguam utrág nouerunt. Neq, eim a paffione(quoníam παθᾶμ grae,latíne dicitur pa ti)fed ab eo quod tráfitur;ut dixi de morte ad uitá;Hebrao uerbo res appellata eft.In quoado quio paíca tranfitus dicit ficut phibent q hocfciüt.Quod uoluit& ipfe dris tangere;cá ait:Qui credít ín me tráfiet de morte ín uítam:& maxime ídé euácelifta hocintellioí£ exprímereuoluif fc, cum celebraturo ἀπο pafca cam difcipulis,ubi ccená eis myftícam dedit: Cá uídiffet(inquít) lefus,quíauenit eius hora;ut tranfiret de morte feu de hoc hoc müdo ad patré. Tranfitus ergo de hacuita mortali ín alíam uítam immortalem(hoceftem de morte ad uitam): ín paffione δὲ refurrectione diii comendatur.Hictranfitus a nobís modo agitur per fidem qua nobis eft ip D remiílionem pecatorü ín fpem uitz xternz diligétibus deü δὲ proxítmü,quía fides per dilectio nem operatur.Et íuftus ex fide uiuit.Spes autem qua uidetur,nó eft fpes. Quod eim uidet qs, quid fperatzSi autem quod non uidemus fperamus,per patientíam expectamus fecundi hác fidem,&(pem,& dilectionem cj; coepimus efTe fub eratía:íam cómortui fumus cum Chrifto, cófepultíilli per baptifmü:ficut dicit Apoftolus:Quia& uetus homo nofter fimul cófixus eft cruci cá illo:& refurrexímus cum illo,quía δὲ fimul nos excitauít,& fimul federe fecit in codlefti bus. Vnde eft& illa exhortatio:Si aüt refurrexiftis cà Chrifto,qua furfum füt drite:ubi Ον ftuseftad dexteram dei fedens: Quz furfam funt fapite;nó quz fuper terrá.Sed quod fequi£ & dici: Mortui em eftís,& πίτα ueftra abfcondita eft in Chrifto ín deo,cái Chrift?apparueritui ta ueftra τᾶς& uos cii illo apparebitís ín eloría: fatís indicat qd uelit intelliei,quia tác tráfitus nofter de mortead uítam, quí fit per fide ín fpe peragitur futurz in fine refurrectionis& οἷον ría:cum corruptibile hocid eft.caro ifta,in qua gemímus,induet incorruptíoné, δὲ mortale hoc induet immortalítaté.INo em íam quídé habemus per fídé prímitías fpiritus.fed adhucín no bifmetipfis ingemifcimus,adoptioné expectantes,redéptioné corporis noftri. Spei falui fy ctí fümus.In hac fpe cá fumus,corpus quídé mortuü eft ppter pecatü:fpiritusaüt uita eft p» pter iufticiáSed uide quod fequítur:Si auté fpiritus eíus,inquit,q fufcitauit Chriftum lefuma mortuís habitat ín uobís:q fufcítauit Chriftà a mortuís,uiuificabit& mortalía corpora ueftra per inhabitanté fpírítá eius in uobis.Hocigit ecdefia uniuerfa qua: in peregrinatione mortali tatisínuéa eft, expectat ín fine[χα], οί ín ἀπί noftriIefa Chrifti corpore pmóftratü εἰς eft primogenitus a mortuís,quía corpus ei? cuius caput eft ipfe;nó nifi ecclefia eft.INonulli etía attédentes uerba qua cotínue dícit ApoftolusQuiía& mortui fum?cü Chrifto, δὲ refurrexim? οἴ εο:necíntelligées quatenus dicant:arbítrati funt íà factá efTe refurrectioné, necullá ulteri? in fine temporü effe fperandá.Ex qbus eft(inquit)Hymeneus δὲ Philetus,qui circa ueritaté abi errauerunt, dicentes refürtectionem íam factam effe,& fidem quorundá fibt ie po olus NEM Stu n es. S di πια d; dm tg) Yit eig ^ η Tu sx αἰ! d last tuc quis pua itc (100) mtd deir tubi] ni i Ü yir ud dm jr git? y Ι jp DE CELEBRATIONE PASCAE,$0. 77 ' A Apoftoluseosarcuens deteftatur:qui camen dicit nos refurrexilTe cá Chrifto. Vnde:nifi quía. ο΄ ,bocpet fid&& fpem,& dilectione fa&ü effe dicitin nobis.fecundü primitías fpírituszSed quía: fpes quz uídc£ nó eft fpes:& ideo fi quod nó uidemus fperam?, p patiétíá expectam?R eftat ᾿αὐφ redéptio corporis noftrí quá expectátes in nobifmetipfis ingemifcimus. Vnde eft illud: Spegaudentes,in tribulatione patientes.Fixc gie innouatío uítz noftrz,eft quidá tranfitus a morte ad uítam:Qui fit prímo per fidem,ut in pe gaudeamus, δὲ ín tribulatione patientes fij nus.dum adhucexteríor nofter homo corrumpítur,fed interior renouatur de díe ín diem pro/ pierínitium nouz uítz, propter nouum bomínem, quem iubemur índuere δὲ exuere] uete^ rem, expurgantes uetus fermentum, ut fimus noua confperfio, quoníam pafca noftrum im, molatus cft Chriftus, Propter hanc erco uíta: nouítatem,prímus menfis ín ání menfibus cele bratíoni huíc attributus eft: IN ipfe dicitur& menfis nouorü. Quía'uero ín toto tépore ἔξει. li, nunc terríi tempus appatuít: ídeo refurrectio domini tríduana eft. Prímum ein tempus eft antelegem: fecundum fub lege:tertíum fub gratia:ubí íam maniífeftatio eft facramenti prius occulti ín prophetico xnigmate.FHocergo& in lunari numero fignificatur. Quía em feptena. rius numerus folet ín fcrípturís ad quandam perfectionem myftícus apparere;tertía hebdoma . dalunzpafca celebratur:id eft,qui díes occurrerit a quartadecíma ín uigefimam prímam.Eft il d lic&aliud facramentutm, quod ft tbi obfcurum fucrit, quía ín talibus inquifitionibus minus erudítus es,nó contrifteris. Nec ideo me putes effe meliorem,quía in ftudijs hcc puerilibus di; díci.Qui em gloríatur.ín eo elorietur;nquit.fcíte δὲ intellígere,quía ego fum domínus. INónul Tiergo ftudiofi calium rerum quarfierunt multum de moti E& numeris fyderum. Et qui fubti liusfcratati funt ifta,incrementa δὲ decrementa lunaria,ex conuerfionc globí cíus coníecerunt. Non quod aliquid fübftantiz: uel accedat οἱ cái augetur, ucl decedàr cá mínuítur.Quod delyra mentum imperiti Manicha:i opinantes,repleri eam dixerüt ficat repletur nauis ex fgitiua diei partesquá comíxtam principibus tenebrarum,& horum fordibus inquinatam, corde& ore fa απ]εσο, credere,& loquí non dubitant. Híncereo impleri lunam dicunt, cam magna pars αεί maenís laboribus ab ínquínamento purgata, detoto mundo atq omnibus doacis fu^ giens με ἐπὴν deo lugenti dum redeat. Repletíuero per menfem dímidium, δὲ alio dímidio in folem refundi uelut ín alíam nauem. Nec tamen ínter illas anathematigandas blafphemi, as aliquid und fingere potuerunt, cur uel ínci píens lucere, uel definens,corniculato lumine fulgeat: aut cura dimídio menfe incipiat mínui:& non ad refundendum plena perueníat. Illi ergo quí hzccertís numerís indagarunt:íta ut& defectus folis ὃς lunz, non folum cur fierent, fed etíam quando futuri effent longe ante prxdicerent, δὲ eos determinatis ínteruallis tempo^ rum,canoníca fupputatione praffieerent:litterifcg mandarent,quas modo qui legütatqy intelli gunt, nihilominus eos przdicüt;necalíter aut alías accidunt cg przdicunt. Tales ergo(quibus non eft ignofcendum ficut fcriptura fancta dícít: Quia cü tantü ualerent fcire ut poffent σι mare fzculum,quomodo diim eíus fupplici pietate non facilius inuenerüt)ex ipfis cornibus lu nzxquza fole auería[της Πας crefcentis.fiue decrefcentísiconiecerunt eam uela fole illuftrarí, St quanto magis ab co recederet, tanto πιαρίς ab ea parte qua: tetrís apparet, radios eius exci; pereiquáto aütad οἴ magis poft dímidiü méfem ex alio femicirculo ppinquaret, tátormagísa fuperiori parte illuftrata ab ea parte quá terrís áuerteret,nó poffe excipere radios: ppterea ui derí decrefcereel fi haberet(τ lumé:illud haberet ex una pte ín hemifperio,quá parté cü rece désa fole paulatim terris oftenderet,quafi augméta moftrare dá no addat qd'decrat.fed per; da£ qd'ineratacrur(am paulatím abfcodere qd'patebat,& ideo uideri decreícere. Sed qd'ibet horü duorá fit:illud certe manifeftü eft,& cuiuís aduertéti facile cognitu;qd' luna nó augeatur ad odios noftros;nifi a fole recedédo:neq; mínua£ nifi ad folé ex parte alía appropinquádo. Attende nücquod ín Prouetbíjs legimus:Sapiens ficut fol pmanetftultus auté ficutluna mu ταῦ, Etqs eft fapiens q pmanetnififolílle íufticia:de ἢ díci:Ortus eftmihi fol iufticix:& qué " fibi nofuiTe ortü,in die nouíífima,plangétes impij dicturi funt:Et iuftícia: lumé n6 luxít nobis, δὲ[ο] no eft ortus nobis? Nam iftü carnis oculis uífibilé folem facit oríri fuper bonos& malos - xm deus DE GELEBRATIONE PASCAE. C deus:qui etíá pluit fup iuftos& iniuftos. Ducütur aüt femp ex rebus uífibilibus inuifibilia ο) gruz fimilitudines. Quis ergo eft ille ftultus qui tácg luna mutatur:nífi Adam in quo omnes peccauerunt? Aníma quippe humana recedens a fole Ποία, Ὁ illa fcilícet interna contempla tione incommutabilis uetitatíssomnes uires fuas ín terrena conuertit,& eo magís mapifa; ob fcuratut ín intetioribus ac fuperioribus fuis:fed cá redire ceperit ad illam íncommutabilem fa pientíam,quátomagis εἰ propinquat affectu pietatis, tátomagis exterior homo corrumpítur, fcd interior renouatur de die ín diem:omnifgy lux illa ingénij,quaad inferiora uereebat, ad fa periora conuertítur δξα terrenis quodámodo aufertur,ut magis magifq; huicfzculo moriatur, δὲ uita cius abfcondatur cá Chrifto ín deo.Mutatur ergo ín deterius ad exteríora progrediés, δὲ ἵπ πίτα fua proijciens íntíma fua: hoc terrz.id eft, cís quíterrena fapiunt melíus uide£,cum laudatur peccator ín defyderijs aníma:(ua:& qui inique gerit benedicitur. Mutatur autem in melius,cum intentionem fuam& gloriam a terrenis, que ín hoc(πο apparent.paulatim auertít:& ad fuperiora ínteríora conuertit:& hoc tettz,id eft,eís qui terrena fapiunt deteríus ui detur. Vnde illi ímpij poftremam infructuofam agentes pernitentíam, etíam hoc funt ín; ter multa dicturi:Hí funt quos aliquando habuimus ín derífum,& ín fimilitudinem impro rij;INos infenfati uítam eorum aftimabamus infaniam.Acper hoc fpirítus fanctus de uifibilü bus ad ínuifibilia,& de corporalibus ad fpiritalía facramenta fimilitudiíné ducens: tranfitum il; lá dealía uita ín alíam uitam,quod pafca uocatur,a quartadecima luna uoluit obferuariutn folum propter tempus tertíü quod fupra memoraui, quía inde ínccepít hedomada tertia: fed etíam propter ipfam tertiam conuerfionem,ab exterioribus ad interíora lunz fimílitudoaffuj meretur: ufa, ad uíceflmam uero& primam, propter ipfum numerum feptenaríum quo υπ uerfitatis fignatio fxpe figuratur: qui etíam ipfi ecdefia tribuitur propter ínftar uniuerfitatis: idco Iohannes apoftolus ín Apocalypfi ad feptem fcribit ecclefia. Ecdefía uero adhuc ín ifta mortalitate carnis coftituta, propter ipfam mutabilitaté lun noux appellatione ínferiptu—; D risficnificat. Vnde eft illud,Parauerunt fagittas fuas ín pharetra,ut fagittarét in obfcura luna rectos corde.Príus ein dg fiat illud, quod diat Apoftolus: Cá Chriftus apparuerítuítaueftra, tunc δὲ uos cum illo apparebitis in gloria: obfcurabitur ecclefia in tépore peregrínationis fuz, inter multas iniquitates Mee tunc funt tímendz infidia fallacíum EM noíe fa gíttarum intelligi uoluit. Vnde alío loco propter nundos fideliffimos ueritatis, quos ubíq ρα) tít ecdefia dicitur:Luna teftis fidelis in ccelo.Et cum de regno domini pfalmifta canetet:Oriet, inquít,in dicbus illis iufticia δ abundantia pacis,quoufgy ínterficiatur luna:id eft; abundantía pacis intantum crefcet, donec omné mutabilitatem mortalitatís abfumat. Tunc nouiffima íni^ tníca deftruetur mors,& quícquid nobis refiftit ex infirmitate carnís. Vnde nobis perfecta pax nondü eft: Confumetur omníno,dur corruptibile hoc induerit íncorruptionem, δὲ mortale hoc índuerít immortalitatem, Vnde& illius ciuitatis muri quz Hiericho appellatur,quod in Hebrzo zloquío luna interpretari dicitur, feptimo circuitu teftamenti arcz corruerunt. Quid eii nunc alíud agit annuncíatío regni celorum,quam circuítio arce fignificauit,nifi utomnía munimenta mortalis uitz,id eft,omnis fpes huius(σα! quae refiftit fpei futuri fzculi, in dono feptenarío fpititus fancti perliberum arbitrium deftruatur?O b hocerm círcüeunte arcanó ἐπι} pulfü uiolento illi muri fed fponte ceciderunt.Sunt&alía teftimonia fcripturarum;que nobis íngerunt per commemorationem lunz ecdefix fienificationem,quzin ifta mortalitate ab illa Hierufalem,cuíus ciues funt angeli fancti;in erumnis,& laboribus peregrínatur. INon ídeota men putare debent ftulti, quí nolunt ín melíus commutari, BECA effe ifta lumínaria, quía ducitur ex εἰς aliquando fimilitude ad diuina myftería fieuranda, Exomni enim aez^ i tura ducitur. Nec ideo ín fententíam damnationis debemus irruere, qua ore apoftolico de x quibufdam profertur: quí coluerunt& feruíerunt creatur potius, Cj crcatorí quí eft be: à nedictus ín(cula Sicut enm non adoramus pecora duis dictus fit Chriftus,& agnus, δ ut/ i culus: necferam,quía dictus eft leo de tríbu Iuda:nec lapidé;quía petra erat Chriftus:necrmon/ b tem Síon, quía in ípfo figuratur ecdefia: Sic necfolem& lunam dguís exea coclefti goce 3 icu iui tis 1r, Ine, asd Mr Mesi inii tim qi Lian troi iot noa etica dts dust guid ait dez toxic spit mis [rt gi nius ην mq du) NP dd nion? (ni! ΓᾺ yi i m . fufcipimus ficut de cxtera creatura;de uentís,de marí,de terra. de uolatili DE CELEBRATIONBPASCAE;$o.“78 fleatex multis tetreftrib? facramentorü figutz ad infortnatíones myftícas fumátur.Quapro/ pter mathematicorum delyramenta cum deteftatione rídenda(unt.Ouibus cum obijceremus mana commenta: unde homines ín errorem praxipitant,quo príus praccípítati(unt, earruli fij biuideni, eam dicunt nobis: Cur δὲ uos ex folís δὲ luna: com putatíone pafca celebratis: quafi «nos ordines fyderum,& uiciffitudines temporum a fummo atq; optímo deo conditas areua^ .musr& non cori peruerfitatem,qua tebus fapientiffime conditis, ad ftulticix: faz uaniflimas «opiniones abutiturzINam δὲ fi mathematicus nobís contradícturus eft defyderibus& lumina ribus cceli ad facramenta myftice ficuranda fimilitudines ducere:cótradicant& augures,ne di; ta€ nobis:Eftote fimplíces ficat colüba:Cótradicant& Marfi;ne díca£ nobis:Aftuti ficut ferpé tes. Cótradicát hiftriones;ne ín pfalmis cíthard nomínem?, At qdexhis reb? ad myftería uet; borá deífimilitudiná figna fumuntur? Dicam fi placet;uclaufpicía uos captare, eC co ficere;uel theatricas affectare luxurías,quod dementiffimum eft dicere. Non ígitur nos de fole .&lunaannuis menftruifue temporibus actionum noftrarum euenta coníjcimus, ne ín uitae humanz perículofiffimis tépeftatibus, tácj ín fcopulos miferz feruitutis illifi a libero atbítrio : naufragemus:fed ad rem facrate fienificandam,fimilitadínes aptas relieíofiffima deuotione goma pifcibus, de pe coribus, dearboribus,de hominibus. Ad fermoné quídé multipliciter: ad celebrationem uero facamentorum íam Chríftiana libertate parcifime: ficut de aqua, de frumento, de uíno, de olco.In feruítute autem ueterís populi multa etíam celebrari imperata funt,qux nobís tantá modo intelligenda traduntur. Non utíq; dies obferuabímus,& menfes, annos,& tem pora: neaudíamus ab Apoftolo: T ímeo uos;ne forte fine caufa laborauerim ín uobis.Eos em íncul pasqui dicunt: Non proficifcar, quía pofterus dies eft;aut quia luna fic fertur:uel proficifcar ut pfperecedat,quia íta fe habet pofitio fyderá. Nó αοᾷ hoc menfe cómertíü, quía illa ftella mihi facit menfem,ucl agá qa fufcepit mefem, Nó planté hoc ἄπο uíncá;quía biffextus eft, Non aüt quic fapiens arbitretur obferuatores téporü reprehédendos quí dícüt:ING proficifcar hodie, | quíatempeftas exorta eft, Aut non inieee quia adhuc funt hybernz reliqui. Aut tempus feminandi eft, quía imbribus autumnalibus terra fatíata eft. Vel fi qui forte alij naturales effe €tuscítca motus aerís δὲ humorís ad uaríandas temporum qualitates ín fyderum ordínatiffi/ ma conuerfione notati funt: de quibus díctum eft dum conderentur:Et fint ín fignis, δὲ intem .poribus& in diebus,& inannis.Si qux autem figurz fimilitudínum, non tantum de ccelo δὲ Íyderibus, fed etam de creatura inferiore ducuntur ad difpenfationem facramétorum:eloqué tía quzdam eft doctrinz: falutarís.mouendo affectui difcentíum accommodata. a uifibilibus ad ínuifibilía, a corporalibus ad fpírítalía, a téporalibus ad zterna.INec quifcg ueftrum atten/ dat, quod eo tempore quo pafca celebramus fol ín ariete eft:ficut illi appellant quendam fyde rum loci;ubi reuera menfe nouorum inuenitur fol:fed(iue illi arietem fiue aliquíd aliud eandé parté ccclí uocare uolueríntzINos de faripturis fanctis hoc didicimus quod οἵα fydera deus códi dit,& locis ceeleftibus quib? uoluit ordinauit:qua: ftellis diftineta δὲ ordinata ín quaflibet par tes díuidant,quibuflibet uocabulis uocenttubícüq fol effet menfe nouorum,illíceffe reperietug haccelebratio:propter fimilitudíné(acraméti renouand uíte, de qua fatis fupra difleruimus, Q'uod fietíam locus ílle fyderum aríes poffit uocari propter alíquá figura coneruentíam, neq huiufmodi tímeret fermo díuínus alíquá facraméti fimilitudine ducere:ficut& de alíjs nó(οἰ cceleftibus fed terreftrib9creaturis:ficut de Ο ríone,de Pleíadibus:ficut de móte Sina,de monte Sion:ficut de fluminibus qua uocantur Geon,Phifon, T íerís, Euphrates:ficut de ipfo totiens in fanctís myfterijs nobilítato fluuio Iordane,rerum figu rate ínfinuandará myfticas fimilitu/ dínes adduxit, Sed quantá ínterfit ínter obferuationes fyderum ad acreas qualitates accom: modatas: ficut agrícole, aut nauta obferuát,aut ad notandas pattes müdí curfumqy aliquo δὲ aliunde dirígendum,quod gubernatores nauíum faciunt,& híquí perfolitadínes arenofas ín interiora auftrí nulla certa femita gradíütur,aut cá adalíqd ín doctrina utili fiouratefienífica dum.fit nonnullorü fyderum aliqua comemoratío.Q uantü ergo ínterfit ínter has utilitates δὲ uanitates hominá ob hoc obferuacià fydeta,ut nec aeris dlítates;nec regíonü uías,nec folos té/ n porum DE CELEBRATIONE PASCAE. i | G porum numetos,nec fpiritalium fimilitadinem,fed quafi fatalía rerum euenta perquirant;quis μ non íntelligat?Sed am deínceps uideamus:cur etíam id obferuetur cum pafca celebra£, ut fab"Ἢ" batum ocurrat:Hocením propríum Chríftianz religionis eft. INam Iudaitátummodomen fem nouorutn,&lunam obferuanta quartadecima ufq; ad uícefimam prímam, Sed quíail, | | lad eorum pafca quo paffus eft dominus ία occurrit, ut inter mortem eíus,, δὲ refütfectionem yis medíus effet fabbati díes: addendum patres noftri cenfuerunt;ut noftra feftiuitasa-Iudxo 2 rum feftiuítate diftingueretur.Et quod non fruftra factum effe credendum eftab illo qui eft jd ante tempora,& per quem facta funt tempora,& qui uenit in plenitudine temporum,& qui μ habet poteftatem ponendianimam fuam, δὲ íterum recipiendi eam:& ídeo non fatalein, fed uo opportunam facramento, uod commendare inftituerat horam expectabat,cum diceret: Nó; ῥ n dü ueníthora mea. Vt ígít ániuerfaría paffióis eius celebratione a pofterís feruaret:quod eim iu nücut fuperius dixi fide ac fpeagimus, atq; ut ad id pueníamus dilectioe fatagimus: requies Lr quzdam ab omni labore omnium moleftíatum fancta atqy perpetua eft: In eam nobis ex hac ΓῚ uita fictranfitusquem drisnofter Iefus Chriftus fua paffione demonftrare& cofecrare digna| m tus eft. Ineftautem ín illa requie nó defidiofa feenitia,fed quadà ineffabilis tráquillitas actio, 4 nís ociofx.Sícem ab huíus uíta operibus ín fine requiefcitur: ut ín alteríus uíti: actione gau| li deatur.Sed quía talis actío ín dei laudeagitur.fine labore membrorum.fine angore curarum,| qmi non ad eam fictranfitur per quietem,ut ipfi quíeti fuccedat,ideft;non ficeffe incipíat actio, ut| di efTe definat quíes. INeqy enim redítur ad curas& labores, fed permanet ín actione:& quod ad Ίνα quíetem pertínet,ttecín opere laborare;nec ín cogítatíóe fluctuare.Quuia ergo per requiem ad| pu prímá uitá redítur unde aníma lapfaeft ín peccatum, propterea fabbato requies fignificat. Illa αν aüt príma uita qux de peteerínatióe redeuntibus& prímá ftola acipiétibus reddit,p uná fab| din bati,qué dié dnicü dicimus figurat. Quete fepté dies Genefimleoés,inuenies feptimü fineue| tim fpera quía requie fine fine figni ficat.Prima ergo uíta;non fuit fempíterna requies pecanti Re; ad quies aüt ultíma fempíterna eft,ac per hoc δὲ octauus fempiterná beatitudinem habebitiquía ΓΙ D. requiesilla qux requies fempíterna εἴξ,εχείρίταν ab octauo,non extinguitur. Neg; εἰ effetali——| αἱ tet fempiterna. Ia ergo erít octauus qui prímus,ut príma uita nó tollatur, fed xterna reddat.] nsi -.Sabbatü tamen cómendatum eft priorí populo,ín ocío corporali téporaliter celebrandum,ut ΠῚ figura effet fanctificationis ín requíem fpiritus fancti. Nufcg em legimus in Genefi fanctifica, bis | tionem peromnes faperiores dies: fed defolo fabbato dictum eft:Et fanctificauit diis dié fe T ptimü.Amant em requié fiue píz anima fiue iniqua. Sed an pueniantad id quod amát pluri r mái, nefciunt: necalígd aliud appetunt εἰ ipfa corpora ponderibus fuis, nifi quiefcere a mo^| fn] tibus(τίς, ΝΑ ficut corpus tá díu níti£ puni fiue deorfum uerfus fiue furfum uerfus, donec! fir ad loc quo nítitur ueníés cóquíefcat.Pondus qppe olei fi mitta£ ín aere;deorfum: fi autéfub| dui aquís;furfum nititur, Sicanimz ad ea qux amant propterea nítuntur,ut perueniendo requie Γ fcant. Et multa quidé p corpus delectant,fed non eft in eís terna requies, nec faltem diutur/ κ. na. Etpropterea πιαρίς fordidant animá& aggrauant potíus,ut fyncerum eius pondus quo T ín(aperna fertur ímpediant. Cum uero aníma feípía delectatur.nondum re íncomutabili-de| er lcctatur:& ideo adhuc fuperba eftquía fe pro fummo habet, cum fupetíor fit deus: necin ta/ ti lí peccato impunita relinquitur,quía deus ΚΣ refiftit humilibus autem dat eratiam.Cum ἐν autem deo delectatur,bí ueram,certam,aternam inuenit requiem quam ín alijs quercbatnec trí inueniebat. Proinde admonetur ín pfalmo: Delectare ín domíno,& dabit tibi petitionem cor Ἢ dístui.Quia ergo charitas dei diíffufa eft ín cordibus noftris per fpiritá fanctá,qui datus efto hu bís:ideo fanctificatío ín feptimo die comemorata eftubi requies cómendatur. Quia uero nec ida beneoperari poffumus;nifi dono eíus adiuti, ficat Apoftolus dicit:Deus ením eft qui operatur in ín nobís δὲ uelle ὃς operari pro bona uoluntate:necagere,necrequiefcere poterimus poftomía" bona opera ποτα, ας ín hacuíta gerimus,nifi eíus dono adaternitatem fanctificatiatq; pct ti fc&ti.Propterea de ipfo deo diciturCum feciffet omnia opera ualde bona feptímo die requie Ἢ uit ab omnibus operibus fuis qua fecit. Futuram ením requíem fignificabat,quam poft bona ln opera daturus erat nobís homínibus.Sicuti enim cam bene operamur ipfe dicitur egre m ET * n i D: DE CELEBRATIONE PASCAE.$0.^79 ἥν Δ mobiscuius munereoperamur: ita cái requiefcímus ipfe requiefcere dicitur quo donáte τοχαίει fimus. Finceft quod etíam in tribus prímis prxceptís decalogi;qua ad deum pertínent:cxte; racnim feptem ad proxímum pertínentiíd eft,ad hominem,quía in duobus praceptis tota lex pendet:tertíum ibi de obferuatione fabbati pofitum eft: Vt in primo pracepto patrem intelli eamus:ubi prohibetur coli aliqua ín figmentis hominum dei fimilitudo: non quía non habet imaginem deus:fed quía nulla imago εἰ collibebat;nifi illa quz hoc effet quod ípfe, necipía p ilo ed cum illo.Et quía creatura eft mutabilis, ac pred dicitur: Omnis creatura uanitati fubiectaeft,quoniam natura uníuerfi etíam in parte demonftratur:ne quifcg filium ἀεί uerba, pet quod facta funt omnía,ideo putaret effe creaturam: fequitur aliud praeceptum. INon acci píes ínuanutn nomen deítuí. Spiritus autem fanctus,ín quo nobis requies illa tribuitur,quam ubiq; amamus.fed nifi deum amando,non ínuenímus:aum charitas deí diffundatur ín cordi bus noftris per fpiritum fanctum quí datus eft nobis.Q uía ergo fanctificauit deus diem fepti; mum,in quo requíeuit:tertío precepto legis infinuatur:quod fcriptum eft de obferuatione fab batí;non ut íam ín(λα uíta nos requíefcere exiftimemus:fed ut omnía qux bene operamur,no habeant íntentionem,nifi ín futuram requiem fempiternam. Memento enim maxime quod íam fupra commeroraui, qua fpe falui facti fumus: fpes em qua uídetur;non eft fpes:ad ipm autem ignem amorís nutríendum δὲ flámandum quodammodo: quo tancj pondere furfum uclíntrorfum referamur: ad requíem hacc ornnía pertinent, qux infinuantur nobís figurate. Plus ením mouent δὲ accenduntamot, cj fi nuda δὲ fine ullis facramentorü fimilitudinibus ponetentur. Cuíus reí caufam difficile cft dícerezSed tamen ita fe habet:ut aliquid perallegori cam fignificationem intímatum,plus moueat.plus delectet;plus honoretur, cj fi uerbis pprijs dícere£ apertiffime:Credo qd'ipfeanimi motus dgdíu rebus adhucterrenis implicatur,pígrius inflammatur:fi uero feratur ad fimilítudines corporales:& inde feratur ad fpiritalía, qua: illis f milítudinibus figuranturzipfo quafi tranfitu uegetatur,& tancj ín facula ignis apítatus accendi tur:& ardentíore dilectione rapitur ad requíem& qe inter omnía illa decem prxecpta folum íbí quod de fabbato pofitum eft, figurate obferuandum przcipitur: quá figuram nos intelligendam: non etíam per ocium corporale celebrandum fufcepímus. Cum ením fab. bato fignificeé fpiritalís requies: de qua dictü eft ín pf2lmo: Vacate δὲ uidete,quoniá ego fum deus:& qua uocátur hoies ab ipfo dno dícente: Venite ad me os qui laboratis& onerati eftis: δὲ cgo uos teficiam. Tollite usum meum fuper uos, δὲ dicite a me, quía mitis fam δὲ humilis corde;& inuenietis requiem animabus ueftrís.Catera tamen(οί peepta, proprie fícut praccepta funt fine ulla figurata fignificatíone obferuamus.]Nam& idola non colere manifefte dídícim?, δὲ non accipere ínuanum nomen domíni deí noftrit& honorare patrem δὲ matrem,& non mce charínon occidere;non furarí;non falfum teftímonium diceré,non concupífcereullá rem proxi mínó eir figuratealiud pratendunt,& myftíce aliud fienificant.fed fic obferuantur ut fonant. Obferuaretamen díem fabbatí non ad litteram iubemur fecundü ocium ab opere corporali, ficut obferuant Iudzi:Et ipfa eorum obferuatío,quia íta prxcepta eft;nífi aliam quandá fpiri/ talem requíem fignificet;rídenda íudicatur. Vnde non inconuenienter íntellíioímus ad amoré excitandum,quo ad requíem tendímus ualere omnía quz figurate ín fcripturíis dicuntursquan doquídem hocfolá ín decalogo figurate praxipitur:ubi requies commendatur, quz δίς ama; tur:fed ín folo deo certa δὲ fancta inuenitur.Díes tamen domínícus non Iudzis, fed(ία nís refurrectione domíni dedaratus eft:& ex illo habere ccepit feftiuítatem fnam.Anímz quip pe omníum fanctorum ante refurrectionem corporis funt quidem in requíe: fed ín ea nó funt actione qua corpora recepta uegctantur. Talem quippe actionem fignificat dícs octauus, qui δὲ prímus quía non aufert illam requíem.fed eloríficat. Non ením redit cum corpore αἰβίουν tas excorpore:quía nec cortuptío.O portet enim corruptibile hocíndui incorruptioné,S mor! talehoc indui ímmortalítatem, Quapropter ante refurrectioné domini, cuis fanctos patres. plenosfpítítu pphetico octauí facramentum nequadj lateret;quo fignificatur refurrectío. INà δέ pro octaua píalimus ínfcribitut:& octauo die circamcidebantur infantes:Et ín ecdefíafte: ad duorum teftamentorum fignificationem dicitur:lllis feptem&illis octo referuatum eft: tamé à i O ilis. |.DECELEBRATIONEPASCAE. C illiseft occaltatum,& folum celebrandum fabbatum traditum eft:quía erat antea requics mor; i-i tuorum:refurrcctio autem nullius erat, donec ueniret Chriftus,qui refurgens ex mortuis,iam{μι non moreretur,& mors illi ultra non domínaretur,Sed ροζ; facta εἴ talis refurrectío in cor, μμ pore domíníco:ut praítet ín capíte ecdefia: quod corpus ecdefiz: fperaret ín fine: lam etíá dies gin | dominícussid eft octauus qui& prímus íncíperet celebrarí:Ipfa etíam caufa intellicítur,cur ob; AT feruandum pafca,ubíi agnum occidere δὲ comedere iubentursquod manifeftiffime paffionédo m míni prafiguratznon eís ita preceptum efbut attenderent occurrere fabbatum:& cii menfenoy" uorum δὲ tertíam lunx Muri concutrere;ut eundem quoq; díem dominus potíus fua" paffione fignaret:qui etíam domínicum:id eft; octauum quí δὲ primus eft dedaraturus aduene" VE E: iegitur facratifTimü tríduü crucifixi fepulti.fuícitati. Florü trium opete quíd figni, qi ficct crux,ín prafentí agimus uíta:gd aü fignificet fepultura& refurrectío,fide ac fpe gerimus, m INuncem dicitur homini: Tolle crucem tuam δὲ fequere me.Cticíatur autem caro, cum mortífi ts cantur membra noftra qua funt fuper terram fornícatio,tmmundicía luxuría;auarícia:& extej ᾿" ra huiufmodíde quibus ídem dicit:Sí fecandum carnem uíxeritís,moriemini: fi autem fpitítu| facta carnis mortificaueritis,uiuetis.Hinc etíam de feipfo dici: Mundus mihí crucifixus eft,&| ego mundo.Et ín alío loco: Scientesiinquit, quía uetus homo nofter fimul confixus eft cud|" cum íllo: ut euacuctur corpus peccatí;ut ultra non feruíamus pecato.Q uamdíu etgo id agunt E opera noflra, ut euacuctur corpus peccati: quádiu exteríor homo corrumpítur: ut íntetíor re;|" nouctut de die ín diem,tetapus eft crucis. Flac funt etíam bona opera quídem: tamen adhuc" laboriofa:quorum merces eft requies.Sed ideo dícitut;Spe gaudentes, ut cogitantes requiem» futuram,cum hilaritate in laboribus operemur.Hanc hilarítaté fignificat cracislatítudo in αὖζ" uerfo ligno,ubí fieuntur manus, Per manus ef opera intelligimus.Per latitudinem hlartaé—— 0. operantís,quia trifticia facit anguftías.Der altitudinem uero σαί caput adiungitur, expectatio- Η nem retributionis de füblimi iufticia dei,quí reddet unicaícy fecundum opera fua:In his quidé qui fecundum tolerantíam boni operís,eloriam δὲ honorem δὲ íncorruptionem quarentibus| M D uiam aternam.ltag etiam longítudo qua totum corpus extenditurzipíam tolerantiam figni; ἰ" ficat:unde longanímes dicuntur,qui tolerant.Profundum autem quod terrx ínfixutm eft. fece ᾿ αι tum facramenti przfieurat. Recordaris erii nifallor qua uerba apoftolica in ifta defignatione s crucis expediam:ubi aít:In charitate radícati atcy fundati,ut pofitis comprehendere εἶ omni; μι : bus fanctis qua fit longítudo,latítudo füblimitas ὃς profundum, Ea uero qux nondum uide; s mus& nondum tenemus:fed fide δὲ fpe gerímus:ín alio bíduo figurata funt, Hc er qux nc|» agimus:tancj οἰαμίς przceptorum in dei tímore confixi:ficat fcriptum eft; Confige dauisati;" morc tuo carnes measrín neceffatijs deputantur,non in οἷς qux pet feipfa appetenda& conay: pifcenda funt. Vnde illud quod eft optímum fe dicit cocupifcere: Diflolui δὲ effe cam Chrifto, a Mancere auté ín carne neceífaría ínquit ppter uos.Quod ergo inquít:Diffolui& effe cii Chri, τ Ito:Inde incipit requíes quz non interrumpitur refurrectione,fed darificatur:qua: tamen nunc^ fide retínetur:Quía íuftus ex fide uiuit, An ignoratis, inquít, quoníam quícung; baptigati fuz F H musin Chrifto Iefüiin morte ipfius bapticatí fumus? Confepulti ergo illi fumus per baptifmü 9 in mortem. Vndenifi fide?Neq; em íam ín nobis perfectum eft,adhuc ín nobifmetipfis σοι qi míícentibus adoptionem,& expectantibus redemptionem corporis noftri, Spe ei falui facti b fumus:Spesautem qux uídetur non eft fpes.Quod ením uidet quís quid fperat?Si autéquod 4 à; non uidemus fperamus: per patientiam expectamus: Quod memento d fxpe cómemorem: 3! necíam nuncín ifta uita nos beatos fíeri debere arbitremur,& ab omnibus difficultatibus libe ros:ac fic ín anguftijs rerum temporalium aduerfus deü ore facrileeo murmuremus, quafi nà à! exhibeat quod promifit.Promifit quidem etiam huícuitz neceffaría: Sed alia funt folatia mi S ferorum:alía eaudía beatorum. D omíne,inquit,fecindum multitudinem dolorum meorum. íncorde meo,exhortatíones tux iocundauerüt anímá meá.INon ergo murtnuremus ín difficdl a tatibus,ne perdamus latitudinem hilarítatis:de qua dicitursSpe gaudentes:quia fequit: In trv d bulatione patiétes,INoua ergo uita ín fide πᾶς inchoatur& fpe getítur:Nam ες perfecta etit,» cum ab[orbcbítur mortale a uíta,cam abforbebitur in uictoríacum illa nouiffima nina de* τ ει: ἱ ο μέ à DE CELEBRATIONE PASCAE.$0. ῷο Δ ftietur mors immutati faerímus δὲ equales angelis facti. Omnes eiriinquit, refurgemus: ^ ἢ» ΄"" o, fumus modo ín tímore per fidem:tunc autem apprehendemus in charitate per fpem. Quádiu em fumus ín corpore ξιπεῤηραιυσε a domino:per fidem enim ambulamus non per fpeciem. Ipfe itaq; Apoftolus quí dicit: Tunc apprehendam ficut apprehenfus fum,aperte fe non app. hendiffe confitetur.Frattes,inquít,ego me nó arbitror apprehendiffe, Sed tamé quia ipfa fpes ex promíffioncuerítatis certa nobis eft cum diceret: Confepulti ἰσίτατ fumus illi,per baptifmü in mortem:fübiunxít δὲ ait: Vt quemadmodum furrexit Chriftus ex mortuis pereloríam pa; tris:ita δὲ nos in nouítate uítz ambulemus, Ambulemus ergo in re laboris.fed ín fpe quietis:im carne uetuftatis fed ín fide nouitatis.Dicit em: Corpus quídem mortuum eft propter peccatü: fpiritus autem uíuit propter íuftícíam, Sí autem fpiritus eius quí fufcitauit lefum Chriftuma mortuis habitat ín uobís:quí fufcitauit Chriftum a mortuis, uíuificabit δὲ mortalía corpora ue ftra. pet inhabitantem fpiritum eíus ín uobís.Hocex authoritate diuinarum fcripturarü δὲ uni uerfac ecdefiz: qua: toto orbediffunditur confenfione,per anníuerfaríá pafca celebratur.In ma gno ατίαρ ficut íam íntelligis facramento:& ín Ícripturis quídem ucteribus ad agendum pafca, fion eft przceptum tempus.nifi ex menfe nouorum:a luna quartadecima.ufq ad uicefimá pri» mam:Ex euangelio tamen quía iam manifeftum eft:quo etíam die domínus crucifixus fit:& ín fepultura fuít& refurrexit: adiuncta eft etiam ipforum dierum obferuatio, per patrum con» fed non omnes ímmatabímur:Et domínus:Erunt,ínquitzquales angelísdei. Apprehenfi e - élia& orbi uniueifo Chriftíano perfuafum eft,co modo pafca celebrari oportere. Quadragefima(arie ícíuniorum habet authoritatem: ín ueteríbus libris ex ieiunio Moyfi δὲ Heliz, & ex euangclio:quía totídem díebus dominus ieíunauitidemonftrans euangelium non diflen tirealege& prophetis.In perfona quippe Moyfi lex,in perfona Helíz: prophetz: accipiuntur: Iüter quos& ín monte gloríofus apparuit:ut euidentíus emíneret, quod de illo dicit Apofto^ lus:Teftimonium habensa lege&a prophetis.In qua ergo patte anní congmuentíus obferua tío quadragefimae conftitueretur,nifi confinis atqj contigua dominica: paffooniz Quia ín ea fi 'nificatur hxcuíta laboriofa;cui opus eft continentía: ut ab ipfius mundí amícitía ieiunetur, qua utig fallaciter blandiri:& illecebrarum fucos CS atq; íactare non cefat. INume £o autem quadragenarío uítam iftam propterea figurari arbítror:quía denaríus ín quo eft per fectio beatítudíriis noftrz,ficut ín octonarío;quía redít ad prímum:]ta ín hoc mihi uidetur ex primiquía creatura qux feptenarío figuratur adharet creatori: ín quo dedaratur unitas trini/ tatisperuniuerfum mundum temporaliter annuncanda:quía mundus&a quatuor uentis de limatur,& quatuor elementis etíoítur,S: quatuor anni temporum uícibus uaríatur, Decé auté quater ín quadragínta confumuntur:quadragenatíus autem partibus fuís computatus, addit ipfam denaríum,& fiunt quinquaginta tancj merces laborís& cótinentia-Necy effi fruftra ipe dominus,& quadraginta díes poft refurrectionem ín hac uíta& terra cum difci pulís conueríatuseft:& pofteacg aícédit ín coclá,decé diebus interpofitis pmiffum mifit fpiritü fanctü.Cóple to die pentecoftes:qui díes quinquagenaríus habet alterum facramétumiquod fepties feptem, quadragíntanouem fünt:& cum reditur ad ínítium quod eft octauus qui€ prímus dies, quit quaginta complentur,quí celebrantur poft domini refurrectionem: íam ín figura non laboris, (ed quietis& lctíciz:propter hoc& ieíunía relaxantur,& ftantes oramus:quod eft Πορ refury fectioís. Vnde etiá omnibus diebus dominicis id ad altare obferuatur,& alleluía canitur:quod fignificat actionem noftrá futuránon effe nífi laudare de ficut fcriptum eft:Deati qui habitát in domo tua domine, ín fecula fzeculorum laudabüt te. Sed díes quinquagefimus& in fcriptu ᾿ kíscómendatur:non tantum ín euangelío:quía tunc fpíritus fanctus aduenit: fed etíá in ueteri bus libris.'Nam& ibi pofteacg pafca occífo agno celebrauerüt: díes quinquaginta numerant, ufa; ad díem quo lex data eftín monte Sina famulo dei Moyfi digito dei fcripta: In libris aüt euanedlij apertíffime dedaratur dícitum dei fignificare fpirità fanctum. Cum em unus cua cclífta dixifet:In digito dei οΏοίο dazmonía: alius hoc ídem íta dixit: In fpírítu dei εΠσίο daz monía.Quis hanclxtíciam díuinorü facramentorum cá fana: doctrínz luce darefcunt, nó prav ferat uniuerfi mundi huíus imperiis etíá ínufitata felícitate placatisz None tancp duo feraphim damantadinüicem concinentíam laudis altifimo:;Sanctus,fanctus,fanctus, dom inus deus R jns Ὁ» baoth: ΙΛ 1 |] DE CELE BRA TIONÉ PASCAE. C baoth:Ita duo teftamenta fideliter concordantia.facratam concinünt uerítat£ deo? Ocdditut-. ouís,celebratur pafca δὲ interpofitís quinquapínta dicbus,dafur lex ad tímorem fcripta dicito d dei.Occiditur Chríftusqui tandg ouís ad immolandum ductus eft, ficut Efaías teftatur: Ορ iP bratur uerum pafca,& interpofitís quínquagínta diebus datar ad charítatem fpiritus fan&tus in qui eft digitus dei.contraríus hominibus fua quxrentibus:& ideo iugum afperum δὲ fardnam ji grauem portantibus,nec ínueníientibus requiem animabus fuissquía charítas non quarit quae Le fua funt.Ideo anímofitas haretícorutn femper inquieta eft: quos magorum Pharaonis qe L reconatum,dedarat Apoftolus dícés: Sicut em lamnes& Mambres reftiterát Moyfi:fic&ifti-" tefiftunt uerítati homines mente corrupti,reprobi circa fidem fed ultra non proficient,Demen L. tíaein eorum etit matifefta omnibus;ficut& illorum fuit. Οία em perípfamcorruptionem—— n mentis ínquíetifTimi fuerunt,in figno tertío defecerunt:fatentes fibi aduerfum effe fpiritüfany.—» ctum qui eratín Moyfe. Nam C e dixerunt:Dígitus dei eft hicSicut autem confiliatus— μ & placatus fpiritus fanctusrequíem praftat miítíbus δὲ humilibus corde:íta cotraríus& aduer, ls fusímmites ac fuperbos,inquietudine exagitat. Q πᾶ inquietudine mufcz ille grauiffima:figni L ficarütfub qbus Magi Pharaonis defecerát dicétes:Di gítus dei eft hícExodü lege,& uideubi-» paíca celebrauetüt;poft quot dies data fit lex.Loquit deus ad Moyfen in monte Sinaíin tertíj L méfis díe.INota ergo unü dié cereffus ipfius terti méfis,& uide qd dicat ínter cetera: Defcéde, L ínquít.teftare populo δ΄ purifica illos hodie δὲ cras,& lauent ueftimenta fua;& fint parati ín dié κ. . tertíü, Tertia em die defcédit diis ín monté Sina corá οιπί populo:tunc data eftlex tertío fcili b T cet die tertij méfis.Numera ítaq; a quartodecimo prímí méfis die, quo factü eft pafcaufq, ad tu díé terti tertij méfis:& inuenies decem δὲ fepté díes prímí menfis.triginta fecüditres tertij: qui is fiunt πηγε, in arca eft. fanctificatio ín corpore ἀπί ρος cuius refurrectioné nobísre μι quícs futura pmíttit;ad quá ρείρίεπάᾶ fpü fancto charitas infpirat.Spüsaütnondüeratda; ὃ C tus,cá Iefus nodá erat darificatus. Vnde jpphetía illa cátata cft:Exurge dfie ín requíé tuátu& 1 i arca fanctificatiois tux. V bi requies,ibi fanctificatío. Vnde nücut amemus& defyderemus.pi; jh D gnusaccepímus.Vocanf aüt ad requié alteríus uítz quo ab ifta tráfitur:quod pafca fignificat,|n oés ín noie patrís& filij& fpüs fancti.Propterea qnquagenaríus numerustermultipliatusad^^ v dito ad eminentiá facraméti ipfo ternaxío,ín illis magnis pifcibus inuenit: quos iam diis poft| m refurrectioné πουᾶ uítá demonftrás,a dextera parte euari im perauít:nec retía dirupta πιά L tüchzreticorü ínquietudo no erit. T üc homo pfectus δὲ quietus purificatus ín aníma δὲ in corr u pore per zloquía diii cafta:argentü igne examínatü.terrz purgat feptuplü: accipiet mercedé Ía denariii;ut fint decem& fepte, Nà δὲ in hoc numero ficut ín alijs. multiplices figuras exhibenti ít bus.facramé mirabile reperic.INecimmerito etíá pfalmus feptimufdecimus ín Regnorumli πὶ brís folus integer legit;quía τεσπ{Ππ4 fignificat;ubi aduerfarí nó habebitnus. Títulus enim tk eíus eft:In die qua eruit eü dris de manu omnii ínímicorü eius δὲ de manu Saul.Quis ein figu/ ls tatur ín Dauid,nifi ille η uenítfecundü carné ex femine Dauid? Qui utíq; ín cotpore fuo,quod d eft ecdefia,adhuc patítur inimicos. Vnde illi perfecutorí qué uoce mactauít,& in{π corpus tta la fjdens quodámodo máducauit.fonuit de ccelo:Saule Saulequíd me perfequeris? Quádo aüt lh eruet hoccorpus de manu omníü ínímicorü eíus,nífi cam δὲ illa nouiffitna ínimíca deftruetur to mors? Ad hoctépus pertínet numerus ílle centá quinquagintatriü pifcid. Nam& ipfe numer? la feptimufdecimus furoés in trígonü,centü quinquagintatriü fummá cóplet. Ab uno quoq; ufgr Q ad decé& feptem furgens oés medios adde:& inueníes ad unà fcilicet: δὲ adde duo.fiuntutigs πι tría:adde tría fiunt fex:adde ἠπαποτ.βης decem: adde απίπ, πε quindecim:adde fex, fiunt[uigintiunü:addeíta ceteros δὲ ipfum decimüfeptimü fiüt centà quínquagintatría. Fac de feri" pruris firmiffime cenentur:íd eft pafca δὲ pentecofte. Nam ut quadraeínta illi díes ante pafca y obferuent ecdefiz cofenfio roborauit:Sic etíá ut octo dies neophítorüdiftinguant a cxterís: ὦ id ef ut octauus prímo concínat, Vt auté Allcluía per íllos folos dícs quínquagínta ín ecdefía ἷ cante£,no ufqyquaq, obferuatur, Nam& in alijs diebus uaríe canta£ alibí atq; alibi: ipfistamé ti diebus ubíiq;, Vt auté ftantes ín illis diebus δὲ omnibus driícis oremus:utrá ubíg; feruet igniof ἢ to:tamé qd in eo fequat ecdefia, dixi ut potuí:& arbitror effe manifefta.De lauandiís uero per ῇ dibus;cum düshoc propterformá humilitatis, quà docendam uenerat cómendauít: ficut ipfe T cofequetee" mid satur Pi LG usc DE CELEBRATIONEPASCAE. ὁ$o.&I cofequenter expofuit:quaffitü eft:quo πᾶ tépore potiffimü res tanta etiá facto docere£;& illud tépus occurreret, quo ipfa comédatío relioiofius inharreret.Sed nead ipm facramétü baptifmi uidere ptínerezmulti hoc in cofuetudíné recipere noluerüt.INonulli εἰ de cofuetudine aufer; το dubítauerüt. Aliqui auté ut hoc facratiore tépore comendaref:& a baptifmi facraméto mw taretur:uel díé terti octauarü:quía ternaríus numerus ín multis facramentís maxíme excellit: uclctíá ipfum octauüiut hoc facerét elegerüt. Miror fane quíd τα uolueris: ut de hís qua: uaríe pet diuerfa loca obferuan£;tibi aliqua cofcriberem:cü& no fit neceffaríü S una ín his faluberri; mategula retínenda Πε quz nó{τ cotra fidem,neq, cotra bonos mores:& habét aliquid ad exhortatione uita meliorissubícüqy inftítui uidemus,uel ínftituta cognofcimus:nóo(οἱ, πό im probemus.fed etíálaudando δὲ imitando fectemur:fi aliquon: infirmitas,nó íta impedit utam plius detrímentü fit.Si em co modo impeédíat,ut maíora ftudiorü lucra fperanda fint;dj cali níatorü detrímenta metuenda fine dubitatíoe faciendü eft:maxime illud quod etiá de fcriptu: tís defendi poteft:ficut de hymnis δὲ pfalmis canédis:ca& ipfius ἀπί δὲ apoftolorü habeamus documenta δὲ exempla δὲ pracepta de hac re tam utilia, Ad mouendü píe animü δὲ accenden; dá díuínz lectionis affectü.uaría cofuetudo eft:& ρίγα ín Africa ecdefiz membra pieríora funt:taut Donatifta nos reprehendát,quod fobriepfallimus ín ecdefia,diuina cátíca ppheta rü:cü ipfi ebrietates fuas ad cantici pfalmorü hüano íngenío cópofitorü quafi ad tubas exhor tationis infláment, Quádo auténo eft tépus ο ín ecdefia fratres ζοποτοσαπέ fancta cantandi, nifi οὔ legítur aut difputa£ aut antiftites dara uoce deprecant;aut cómunís oratio uoce díaco/. ni índici£^ Alíjs uero partículís téporü, quíd melíusa cógregatis Chriftianis fiat;qd utilius,qd fanctius,omnino non uideo, Quodauté inftituitur prater cofuetudín&ut quafi obferuatío ία, cramenti fitapprobare non poffum: Etíam fi multa huiufmodi ppter nonullarü uel fantarü uel turbulentarü perfonarü fcandala deuitanda,liberius improbare non audeo.Sed hoc nímís dolco,quía multa qua ín díuínis libris faluberríma pracepta funt,mínus curantur;& tam mul/ εἰς przfumptionibus ficplena funt oia:ut grauíus corripiatur qui per octauas fuas terrá nudo pede tetigerit; cg quí menté uínolentía fepelíerit. Omníaítacy talia quz neqy fanctará fcriptur rarum authoritatibus cótínentur:nec ín cócilijs epifcoporü ftatuta inueniuntur:nec confuetu díne uníuerfz ecdlefiz roborata fünt:fed díuerforá locorum diuerfis moribus innumerabilíter uaríantur:itaut uix aut omníno nüd inueniri poffint caufze,quas ín eis inftituendis homínes fecuti fantzubi facultas tribuitur fine ulla dubitatione refecanda exiftímo.Q uáuís em neq; hoc inueníri poffit, quomodo cótra fidé fint:ipfam tamen religione quá pauciflimís δὲ manifeftiffü (τίς celebratíonü facramétis mifericordia ἀεί effe libera uoluit, feruilibus oneribus praemüt: ut tolerabilior fit codítio Iudaorü:qui etíá fi tépus libertatis nó agnoueríntilegalibus tamé farci,. nís;non humanis pfumptióibus fubijciunt. Sed ecdefia dei inter multá palcá multag; cícanía cóftítuta,multa tolerat:tamé quac funt cótra fidéuel boná uítáino approbat,nec tacet; nec facit." Itaq; illud quod fcripfifti;:quofda fratres ita téperare a carnibus edendis:ut ímmáüdos q comer derínt arbitren£:aptiffime cotra fide(anágy doctríná eft. Sed hicego fi diutíus difputareuolue to:poterís putareante in illis obfcuri αἴίηα hínc Apoftoli pcepiffe:quí etiápoft multa qua: de hac re díxit.fic deteftatus eft hxctetícorá ímpíá opinionem,ut díceret:Spüs aüt manifefte dícit: Οία ín nouiffimis téporibus recedét quidá a fide,intendétes fpiritibus feductorib& doctrí; nx dzmoníorü ín hypocrifi médaciloquíorü:cauteríatá habétes cofcientia fuá:phibentes nube rexabftínentesa cibís quos deus creauít ad percipiendü οὔ gratíarüactióe fidelibus, δὲ hís q co^ gnouerüt uctítatéquia oís creatura dei bona eft:& nihil abrjciendá eft;quod cá gratíarüactioc prpi£.Sanctifica£ em p uerbü dei& oratíon&Etalío loco de his rebusloquit:O ía.inquítmü da müdis: immüdis aüt ὃς ínfidelibus nihil eft müdd,fed polluta funt eon;& mens δὲ cofciétía Tuipfelege cactera,& recita quibus potes,ne ín fe ítrítà faciant gratíá deí:quia ín libertate uoca/ ti fant:tantá ne libertaté ín.occafioné carnis affumát,Et ideo iam uoluit refrenanda carnalís có cupifcentíz caufa; qbuflibet dbis εξρετατίταμία nó eis hoc pmíttitur fupfticiofe atq infideliter facere. Hí uero q de pagínis cuangelicís forteslegüt:& fi optandá εἴξας hoc potius facíant, djs ut ad dzzmonía cofulenda concurrát:tamé ctíá ifta mihi difplicet cófuetudo;ad negocía fzcula tia& aduítx huíus uaniítaté propter alia uitá loquétia,oracula díuina uclle couerterc. Bas tibi DT a O 5'fifatís IN SVSANNAM, C fifatiseffead ea quxrequififti n6 putaucris:nimis ignoras& uites& occupationes meas. Tan jit tum em abfum αν eo ad putafti nihil me lateret nihil in epiftola tua legerim triftius: quía&| i apertiTime falfum eft:Et miror quía hoc te latet:quod nó folum ín alíjs innumerabilibus tcb9 Ἴ multa me latent:fed etíá in ipfis fanctis fcripturis multo nefcíam plura dp fcíam, Et ideo fpem L. ín noie Chrifti,no infractuofam gero:quía non folü credidi deo meo in illis duobus preceptis, Ι ys totá legé pphetafq; pendere:fed etíá expertus fum experiorcy quotidiesquádoquidé nulli mi i hi(acrament(aut alíqs fermo admodü obfcurior de facris litterís aperi£:ubí nó eadé peepta re. gu periá.Finis em peepti eftcharítas de corde puro,& cofcientia bona,& fide nó fictaEt plenitu, p : dolegis charitas.Itagy δὲ tu chariffime,fiuc ifta fiue alía:fic lege/fic diíce,ut memineris ueríffime(ant dictum:Sdentía inflat;charítas aedificat, Charítas aüt nó aimula£,no inflat,Síc itaq; adhibea£ ui - fcientía τὰζρ machina quada, per quá ftructura charitatis affurgat qua: maneat in xterníi, etíá iti - curn fcientía deftruet:quz ad finé charitatis adhibíta,multü eftutilís:per fe auté ipfam fine ta/! uif lifineznon modo fupflua.fed etíá pnitiofa pbata eft.Scío auté dj te cogitatio fancta cuftodiat L. fab umbraculo alarum ἐπί dei noftri.Sed ídeo hzc& fi breuiter monui:quoníá noui eandem| lat ipfam charítatem tuamque non amulatur:hanc epiftolam multís daturam atq; le&turam, L. : kr CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS, a T| Ms n Dictu mirum, d hícliber díuerfus habebatur ín exemplaribus. Nec ídem erat ínitium,& alía ínalijs I fupererat aut deerant, tum plerag; díuerfa habebant. Stilus palà arguít,nó effe Hícronymi.eti fi nó ít, s dignumicenfeam quilegatur, Guftus phrafeos non abhorret ab oratione díui Auguftini, ἡ μι . IN SVSANNAM LÁPSAM OBIVRGATIO. Hum,| n P cw«9| Vto leuius efTe crime ubi homo peccatü fi πᾶ ultro οτε ubi celans mala,innít? tt is[9 detegit& nolens publicat Quid taces anima?Quid cogítationibus xftuas:Quid| tl e EA. 49] no erumpiís ín uocé, S métis tuz exponis ardoréut aliquod folatíá capíaszHocpla L. Αμ. Αα ne hoc crit quafi remedii quoddà cgrítudínis tua, fi aperto ore cóceptüi digeras. fni fcclus, INà δὲ ulcus cum fuerit tumidü, puis fappuratü.euaporans praftat refrioeriü paflioni. ni D Auditenuncqui prope éftis& qui longe,quí tímetis ded,& ecdefiz eius gaudio cogaudetis, δὲ ἰώ tríftícize colugetis:ficut fcriptü eft: Gaudere εἴ gaudentibus flere cá flentibus. Vos ínquá ap: tit pello,quí charitate Chrifti ueriffimá retinetis,& π fup iniquitate gaudetis, fed potíus ingemí, nl fcitís. Aduertíte potias uerba orís mei:& an haec íufto ex dolore peedant íudicate,& detecti fce tit letís qualitaté mecá pariter perhorrete. Vírgo nobilis& dícata Chrifto fapiens,erudita tuít ín Qi foucá turpítudinis:cocepit doloré,& peperit iniqtaté:fe pdídit,ecdefiá maculauít.Hincois ania κ Chriftiana gue uuln?accepít,qa datü eft fcm canib9& marearítz τί füt αἲ porcos. A fal. ἴ fisem hoib? laceratü eftnomé fanctitatís, δὲ ab immüdis& luteis ρροΠεῦ caftítatis.Hincaft? li anímo meo,hínc infanabilis dolor.Quia unü mali bona pluríma fecü trahít:& uni? nubecula ti peccatrícistotá lucé pene obfcurauit ecdefizs. Audite rae o&s populí,& uidete doloré meii Vir li gines mez, δὲ iuuenes meí abierunt in captiuitaté. Vere hac eft captíuitas, ubi animz peccato o E captiuz ducitur. Affumá ergo fermoné ppheticü,& flebiliter dicam.Ad te nunc mihi meus fer NT mo fit, quz caput horü& caufa malorá es:qua: multipliciter mífera cá eloría uíroinitatis nomé fi etía perdidifti. INefas em eft Sufanná uocarí nó caftà. ING licet nomínare,quod no eft. Vnde ín ἰδ cipia quíd prímü,;quíd ultimü ἀἰςᾶ: Βοπα cómemorem,quz perdidifti: an mala defleam, que ha inuenifti? Eras uíreo ín paradifo deí: utíq; ín ecdefia eras fponfa Chrifti, eras templum diii, hu eras habitaculà fpiritus fancti. Et cü díco totíens eras,necefle eft ut totiens ingemifcas: quía no E cs quod fuífti. Incedebas ín ecdefía tácj columba illa:de qua fcripti eft:Pennz columba: deat πὶ géatz δὲ pofteríora dorfi eíus ín fpecie διατί, Splendebas ut arcentü fulgebas ut auri fncerá ῃ cófcientía pferebas. Eras tácj ftella radíás in manu dni; nullá uentü, nullas nebulas ptimefcés. κ Quz eft ífta fubíta couerfiozqua eft ifta repentina mutatio? ς dei uíroíne facta escorruptio fi fatanzde fpófa Chrifti facta es fcortá execrabile.de téplo ἀπί faná ímmáüdíciz,de habítaculo ἢ fpüs fancti tuguriü diaboli, Quz incedebas cá fiducia at columba,nác lates ín tenebris ut ftd Ἢ lio.Qua: fulgebas ut aurü ,ppter uíroinitatis decorénücuilís facta es tácg lutà platearüiut etíá à indignon: pedibus cóculcerís.Qua: fueras ftella radíás ín manu dni, uclutí dealto ruens colo,(l cóuerfa es ín carboné níerü, Va tibi mífera,& iterum ua; qux tanta bona,parua téporis usw: lig, "a η" y Pn SN tts Wh di, tn li Vei ls dii Tti sn) tinis guis; Siti fist loni Vani d yo dd (nha (0! 5 yu T A i y d δεινεσκλτιο.($9 9» μα βοναια(-Ομᾶ tibi fpem apud Chriftum dim reliquiftiscnius esembra tollens, ποι mem bra meretrícis? Q uís te fpiritus fanctus uifitabít cum eum repudíaueris,quí fea cogitationibus quoq; fordídis longe facit? Sed ueniamus ad humana,ut p ílla diuina cognofcant, Afpice qui — fanctorum.qua fanctag: tibi approxímare non horrent? Aperí oculos fi potes: críe fronte fi ' audesialiqué fancton: fiducialiter intuere, Nóne tuá facíé cofcientiz: comitTa tancg plumbü ín; επι δὲ pmunt?none tenebrx ante oculos tuos ut dura caligo uerfant?INóne tímor δὲ tremor anímá tuá& mébra tua quaffant?Sí ergo hoies in carne conftitutos,& alicuius forfitan delicti obnoxíos non potes intueri, erauí πεί; cofufione fepulta:quíd facies corá Hiclía& Danicle, & tanto exercitu prophetarü Οία facies corá María? Quid facies coram Iohanne δὲ Teda maculato thoro purítatís? Quíd deníq; facíes coram angelis fanctís. Nonne fplendore δὲ cha; títateímmaculatorum,quafi fulminibus perculfa comburerís?Sed dictura es forfitan,non Ρο! tüi fuftínererquía carnem fragilem circüferebam.R efpondebit tibi beata T'eda cum fuis innumetabilibus fociabus:& nos eadem carne amictz fuimus: nectamen plenum propofitum caftitatis noftra, aut fracilítas carnis potuit mutilare, aut fuítia tyrannorü per uaría tormenta deijcere, Reuera non poteft caro corrumpí nifi mens fuerit antecorrupta. Remanebit ergo in crímíne aníma qux carné pracedit ín crímine.Sed dicís: Noluí hoc malü,paffa fum uiolentíá. Refpondebit tibi illa fortiflima Sufanna,cuíus tu nomé fallaciter baiulas: Eeo inter duos pre; fbyteros pofità ínter duos utíq; iudices populí, fola inter fyluas paradifi conftítuta;uínci nom potui quía necuolui. Tu ab uno ineptitfimo adolefcente, ín medía ciuitate, quomodo uím potuifti perferre;nifi quía ultro αἴοίατί uoluífti? Quis deniq; tuas uoces audiuit?quís collucta/ tiones fenfit? Vt autem hac omíttà, certe poft illatam uiolentíam, detegere fcelus, fi non 4[ 5, uel tuís parentib,uel tuís fororíbus debuifti.Effet em excufatio infelicitatís:efTet& cofciétiz: ple na purgatío,fi hoftem pudicitiz deduxiffes in publicum.Sed erubuifti;ne forfitan teuiolatam multi'cognofcerent. Vt quíd tirmuifti, ubí non erat tímor:nifi ut tacendo crímen cum adulte; to fxpius te fotíares? Efto autem, pudor te prohibuit confiteri: quíd de fecanda comixtíone díciszquid de tertía?quíd de frequenti cómertío fceditatis? Ceffat ceffat iam uiolentíz fiemen tá ceffat ruboris areumentüi,ubi totiens membra dicata Chrifto ccelefti, medici tuí uifceribus polluenda przbuifti.Horret horret animus meus,mens hebefcit cum ad imum fcelerís Ρος» hitur. Nam& medicus cguís fortis fit animi:tamen cum altíus fecat uulnus, puto ex parte ali, quá fuftinebit horrorem. Heu perdita, iarn ne intelligis omnes tibí uías excufationís penítus elaufaszIam ne fentís quantá tibi máli'& ín carne& in anima nefaría libido contulerit? Non ifta de teconfufionem tuus expectauerat pater,qui te fibi fingularem oloríam computa/ - bac. N6 huncluctü& has SYM as,exte fibi crediderat tua nafcí mater, qux partus fuí gemí '' tuper tuám uíreinitatem folabatur.Non fratres tuí;non forores, hocex te dedecus expecta/ o | bát:quos oés quafi uno cladio tui fcelerís grauiter faucíafti.Si fuiffes comuni forte defücta,de fleflent tead modicum parentes:fed exulta(fent gaudentes: quía immaculatá prazmíferant uir einem hoftíam uíuá domíno, propícíatrícem fuorum uidelicet delictorum. At πᾶς plangunt rhortuam& non mortuáplangunt uíuam δὲ non uíuam.Mortuam utíq; eloría uireínitatis:ut üam dedecore turpídinís. Iratus eft pater fuis uifceribus, de quibus feminata es: Maledicit mater fuo utero,ex quo ín hanc lucem ínfeliciter procefliftí: nectamen modutn fuo dolorí re; periunt;nifi hoc plane folum uídentur fibi habere folatium:quía necte pater compulit: nec ma/ ter coegit ut uírgínitatem profitererís,quá ultro& propria uoluntate profeffa es. INam fcio cá 1nultas difficultates tua genítríx proponeret:cum arduum effet iter feruanda uírginitatis inte: ora;te non folum pertínaciter reftítifTe: fed etíam reuelationes tibí datas díxifle tertíbiles. In quantum ergo mercedem fibi fperabant,ex quo non tuo propofito refifterent: intantum tibi thifera intelliee poridus iudicij crefcere;quía non feruafti quod ultro promififti. Quibus te fpi his ferpens illenequiffimus obligauít? Quibus te uenenís infecit ille quí Euam decepit: ut táta té cxcitate percuteretut tantam animae tua faceret obliuíonem Non es memorata díem fan &uim,diem domínice refurrectionis,ín quo díuíno altarí te obtulifti uclandam. In tanto nágg ᾿ folenni conuentu ecdefía ἀεί, inter luminaneophytor, ínter candidatos reni cocleftís, quafi fegína regi nuptura procefferas. INon es:mernorata; qualís ad te die illo eft facta allocutío. c? O 4 Afpíce ] IN SVSANNAM.| C Afpicefiliaintuereuiteo:quantusad fpófi ui& dfi gloriá cóuenerit populus:feruáte te oporj: tet fidé quá fub tátís teftibus polliceris.Semp cogita cui uitgínítaté fpopodetis tuá, Facilius te oportet fancuíné οἵ fpiritu fundere,dj perdere caftítaté. Quátís in illo die cofecratíonis uz: diy étís,& multis fup caftitate pconijs,facro uelatnine tecta es: ubí ois populus doté tuá fubfaribés,. λφγο-------------ὡὣ -—tA τϑεᾶ ἘΞ. ΞΞΞ- ΞΞ CI ἘΞ τα οὖ attraméto fed fpü paríter damauit:A mé, Vincor lachrymis,cü hac recordor: cópungor ἢ. αἱ mulís,cum ad hzc humana exépla cófydero.INà fi tredecim teftibus fponfalib?cofumatísque, 6 ὦ uís fcemína uiro coíuncta mortali:non fine magno perículo perpetrat adulteríum: quid putas." fore cá inter innumerabiles teftes ecdefizzcorá angelis δὲ exercitibus coeli facta copula fpiritalis μ padulterium folui£* INefcio an poflit εἰ condigna mors ac poena excogitari,DicitaliquisMer—— s lius eft nubere cp uti. Hocdictü ad πόα pollicítá ptinetad nondum uelatá. Caeterum qua fe| gi fpopondit Chrifto,& fanctà uclaméaccepit, iá nupfit,(ἃ ímmortali iuncta eftuiro:&íáfiuoy^— lueritnubere cómunilege coíugij.adulteríü ppetrat:ancilla mortis efficit.Sihocitaeft:gd deca| dis dícédum eft:qux occulta furtiuaq; turpitudine conftuprat,& fingit fe effe quod nó eft:habitu| gk uitgo.facto non uírgo:bís adultcra,& in afpectu,& actu. Sed ad te íterü redeo,qua obliuioné| Ἴ tantorü paíTa bonorum es:& receptaculü tantorum facta malorü es: Quomodo tibi inacta LL ignomíniofo illo non ueniebat ín menté habitus ΓΥΜΝΗ ad eclefiam inter uírgiy μ neos choros? Quomodo oculos tuos non perftríngebatluxuireinalissaurestuas non penetra——— i5 bat hymnon: fpirítaliii cantus:menté tuá non uentilabat lectionü cocleftiá uirtus? Hocuel ma li xíme dlamante Apoftolo:Fugite fornícationé:Q uia omne peccatum quod fecerit homo,extra" corpus eft. Qui aüt fornícatur,ín corpus fuü peccat.Et cá dícit,in corpus füü:tamen ín Chrifto di peccare demonftrat: quía fubiungit, non eftís ueftrí. Empti ením eftís precio magno:glorif, r cate& portate diim in corpore ueftro.Et iterum dicit:Fornicatío auté δὲ ímmundicía,necnomi S nctur ínter ποίαις decet fanctos:& fepofita omni adulatione, fententiá figit Apoftolus:Hoc M fcitote;inqtintellicétes:quia ois fornicator aut immüdus,no erit hares ín regno Chrifti δὲ dei. r D Hactáta&táterribilia nó ueníebát tibi ín méécü adillud op? nefariá tua mébra peterét: fed-"Μι mottífera te oblíuío τᾶς ín gureité altiflimü demergebat:& quafi captiuam execrabilislibido^—|j; ducebat. None ucl íllá locü tabulis feparatü,in quo in ecdefía ftabas recordari debuiftizad qué f religiofz& nobiles matronz certatim currebát;tua ofcula petétes, quafi fanctíoris, quafi díoni di orís? Nonneucl illa peepta d oculis tuis ipfe fcriptus parics ingerebat recordari debuiftidiuifa ü eft mulicr& uirgo? Quae nó eft nupta follicita eft que ἀπί fant, quomodo fit fancta corpore& h (ρᾶ, Tu aüt ín cótraríü uerfans,íta agebas:ut nec corpore effes(ancta,nec fp. Corpore qdem Ν fornícádo:fpà αὔτ uírginitaté mentiendo.Prohnefas folet fama fübfequi fact: tui auté mali" fama prazuenit.INá cá ante tríenniü rumor quidá δὲ füfurratio de te fuiffet:tu fynceritatépraté/* debas,& uindictá de maledícis ín ecdefia publice poftulabas. Quos ftus οσο fuftinuitquos n pater tuus jp tua fuftulit opínione labores, regrentes fingulos, fingulos aftríngétes ut authoré i infamíx inueniremus. Graue ein erat nobis& íntolerabile de dei uirgine uel turpe alíqd dici, Ín INechocuetíta es, nec ante oculos habuiftí:ut uenires ínimicis ín gaudíü:& eos haberes infe i fos,q p tua opinione laborabát.Multü audax multáq; temeratía es:fi te cofcientía non terret, e ut fimulata uirgínitatoputes te etíá drim poffe fallere;q dixit: Nihil occultü quod nó reueletur: h necabícoditá qd'no fciat. Et uos,ínqtfeciftis in occulto:ego aüt faciá ín manifefto:ille qnó mé l εἰ furtíuü fcelus deduxit in publíca:& ín cofpectu folis hui?tenebran: tuag: opa nudauit,O;in κ qt;q ptédít fermoné;crudeliora incurrit:& cupiés moderari nó inuenít. Oblíta ergo ppofitá;ob E lita parétes, oblita ecdefiá totá, oblíta eloría uireínitatis,oblita honoré dignitatis etià pfenté, i oblita promifTioné reeni,oblita terribile iudícium:amplexa es cormuptioné& jptulifti fru&tü οὖ.) fufiois:finéuero morté fxuiffimá δὲ ínteritü fempiternü. Et certe no habes quod de noftrane: cliventía coquxrarís. Quodcung; em ad offici pertínuít paftorís,& tibíutomnibusnonega/—. l tum eft.Dilectío fpecialis adhibita,communio fancta non defuit. Oblita domum patris: ficut: fcriptum eft;ad monafteríum uireínale tranfiftiut inter tot pofita, non folü díco tuta elfe dei i buifti(iuoluifíes: fed etíam de alijs tutelá praftare debuiffes, Sed fruftra hac δὲ alía funt pro/ l uifa:fruftra hymnum uiroínitatís expofui, quo gloríam propofitam& obferuantiam pari/: tet decátares,Seminaui fecus ui feminaui ín fpinis,femínauí in petrofa rerra-Aut ei ex corde μ iecur H nai troia terra. fio in Titi Ty lt n ty"i tm tiu va dcus ult Cri pte NM bli πο mit fuat {10 ἐμ jut dd ἡ iii pH im» Td sut 1 jf ή n ἡ qu li OBIVRGATIO::$0. ὃ Δ tuotterburh meü uolucresid εἰ ἀατποῦοσ rapuerunt, aut malis tais cogitationibus fuffocatà. eftaut atuítnímio ardore libidinis.Fleu me, qaubí me putabázdificare auR^argétü& lapides preciofi os:inuéta fum lí gna feenüiftipulaarfuras materías laboraffe.Diícá& ego fecandü pro; hetá. Heu me, quía factus fum ficut q collieit ftíipulá ín meffe.Et quidé(i tibi fola damnum E reset quide trífticia, fed forfitan tolerabilis. Nac uero quátas anitnas hoctuo fcelere fau cíafti^quátas anímas ppter te de propofito fuo pocnítere fecifti? Quanta labia etíá fidelium ín quinata funt;uíam domini blafphemando.A peruit ín noseentilitas os fuum. A duerfus. ecde. fiam fanctam,fynacoga Iudzorum per tuum dedecus exultauit.Quod fi(5 quí unum fcádalí cauerít,mola círcdatus prcipitari debet ín marí:quíd de te pronücías:de cuíus fcelere omnís aníma faucíata eft;& nomen domíni ín gentibus blafphematum*TNonne quotiens dicitur uir go,totíens tibi cumulus íníquítatís accrefcit? Iaces.ecce uulnerata, íaces ecce proftrata.Cupío prodeffe.fed fübuenire nó poflutn,quía totü caput ín dolore eft,& totü corp? ín moeftítía a pe^ - dibusufq; ad caput:ficut ait Efaías: ING eft malagma imponere;infirmitas tua omne humana; medicinz excludit auxilíum.Et[ίσοι tam boní dj mali{μίλα indígnatióe permotí,te omní depo pulatíone dedecoratam, omní tormento: genere difcrucíatam,iudicent morte mulctandá;aut ignibus exurendam: Ego tamen qui fcío erauíora facínorís feruatí tormenta,& fine fine im, piasanimas manere crucíatus:non temporalem τίς}, non anímam perditurus ego:fed fecun dum díuinam fententíam dabo confilium.Solutm em δὲ unícum tentandurn eft remedíum il lud:quod diuína uox per Ecechíelem míferís ροτείοίε, Ρύοϊο mortem,inquit;peccatorisitantum utconuertatur δὲ uíuat.Et iterum:;Poft hocnquit dixí:Conuertere ad me,nunquíd refína non cft in Galaad:aut medicus non eft δέ; Quare non afcendit fanitas filiz populi meizFIac ίσα αρ dicta poenítentiá fapiunt:hz fententia dei,uocant ad poenitentia, reuocát ab errore. Peenítudo ergo eft neceffaría lapfis:uulneratis neceffaría medicamína. Sed quáta putas δὲ qualís neceffaría eft:ut aut acquet crímé,aut certe excedat. Vide ergo fi fimplex hoc peccatü adulterij eft, aut duplex:duplex etoo fit p illà necem qux facta dicit in occalto:& fecandü cofcíentíz molé exhi benda eft poenítétize magniítudo.Poenítétía auténó uerbo agéda eft.fed facto.Hac att ficagit fitibi ante oculospponas de quáta οἰοτία lapfa fueris: δὲ de quo libro υίτ nomé ταῦ deletuni fit:& te íam pofitá credas prope ipfas tenebras exteríores:ubi erít fletus oculorü δὲ ftridor. deri tiutn finefinc.Cum haccerta fide ficut eft;aníimo cóceperís:quía necefTe eft peccatrícem animá& tartareís poenís δὲ gehennz íenibus tradi: necalíud effe remedium conftítutum poft unicum, baptífma, dj poenitentia: folatíum, quátumuis laborem δὲ índecorem fubíre contende, dum, modo ab aternalibus poenis líibereris.Ereo hacc tectim cogitans,& mente contractans facti ταὶ ipfaiudex efto ctudelior.In primís omnís cura πίτα huíus intermittenda eft tibí,& quafi mor^ tuam te exíftíma ficut es,quomodo poffis reuíuifcere cocíta. Deinde lugubris tíbí accipienda eftueftís,& mens δὲ membra fineula diena caftigatione punienda. Amputentur crínes,qui per uanam eloríam,occafionem[αιτία praftiterunt.Defluant oculís lachrymze,quí mafculum n6 fimpliciter afpexerunt, Palefcat facíes,quz quondam irrubuit ímpudiíce. Totum ἀσπία; corpus íníutijs& ieiunijs maceretur:cínere afperfum& alício perhorrefcatiquía male fibí de pulchrítu dine placuit.Coruero fit liquefcens tandg cera ín ieíunijs,inquíetans feipfum, δὲ cogitationib? uentilans quate fit ab ínímíco fübucrfum, Senfus etíam crucíetur, quía ín mébra corporís,cam haberet dominationem,malum eef(it ímperíum. Talis actío poenitentia, fí fuerít perfeuerás, audebit híc fperate, finon gloríam, certe poena euacuationé: Dícit em deus: Conuertimíni ad me,& conuertar ad uos. Conuertítmíni ín toto corde ueftro,ín ieiunio,& fletu,& luctu: dirum; | p corda ueftra,& non ueftímenta:quía deus píus& miferícors eft,Síc conuerfus ille magnus Jauid iuftificatus eft.Sic INiníue peccatríx illa ciuitas;incumbenté fibi ínuafit interítum. Pec, catorergo fi(ibí non pepetcerít, a dco íllí parcetur: δὲ fi futuras poenas gehennae perpetuas ín, hocparuo uítz fpatío compenfauerit,fcípfutm ab zterno iudicio liberabit. Grandí plag:ze, alta & prolixa opus eft medicína. Giranda fcclus,grandem habet neceffaríam fatiffactionem.INon eft dubium leuius effe crímen,ubí homo peccatum fuum ultro confitetur poenítens. Δε ubi ce/ lans mala fua ínuítus detegitur,& nolens publicatur:illud erauíus fcelus eft:quod utíq tibi pro ueni(Te negare non poteris.Et ideo fortius eft dolendum,quía peccatum eft fortíus. Sí mente i A AE cernerent IN SVSANNAM. C cernetent homines quale iudicium emíttet deus mundo: fenfus humanus non difpereerer uanitate fzculi,fi non infidelitate erauarentur. Quantumuis,& qualemuis cruciatum ad prz s fens libentiffime fufferrent.ctiam fi cffet longior uita, dummodo illas poenas zterní ienis on fpi incurrerent. Sed tu qux íam ínereffa es agonem pornitentiz,infifte mifera fortiter ínhzre tan, ἡ ζ naufragus tabulz, fpcrans per ipfam te poffe de profundo críminumliberarílnharepen) 6 εἰ tentix ufq; ad exitum uítz tux:nectibi pfutnas ab humano diepoffe ueniá dari, quía decipit" te,quiciq tibi hoc polliceri uoluerit:qua ei ppríe in ἀπο peccafti;ab illo folo quare remedii, T : In cortuptorem ínuectío,:" Eteautem quid dicam filí ferpentis:minifter diabolíuiolator t&pli ἀεί: Πα in uno fce n lere duo crímína ppetrafti:adulteríá uti; δὲ facrilegiü Sacrilegiá plane ubi uas Chri αἱ fto oblatum,diio dedicatum,dementi temeritate polluifti: ficat Baltafar rex illeperfa| n" τῦ, qui quía ínuafis dominicis, quz detemplo Hierufalem fueranta patre eíus fublata, bibere di cum[τίς amícis& concubínis ufurpauit,ípfa nocte angeli manu percuffus,crudeli morte puni,| in tus eft. Quíd de tearbitraris.perdite paríter δὲ perditor,quí uas ratíonabile cofecratü Chrifto, fanctíficatü fpirítu fancto,temeraríz impietatis facrilegio polluifti:& ταί ppofiti ímmemor,& iudicij diuini contéptor. Melius em fuerat te fuiffe nó natü,quá te fibi eehéna ρρη fili uem dícarct, Et licet tei ἴων confcientía fcelerís agat per diuerfa praxcipitem: Fugit em impius πον míne perfequente,lícet& durz peccatí imagines dormientem quoq; perterreantnecdum πο, Γ lantem:tamen cum neq, a paftore etíam ouí morbidz ucl moríturz denegatumfit perníten, tíz remedíum:do confilium:petas ultro carcerem poenitentia, obruas catenis uifcera: anímam tuam gemítu íeíunijfqs difcrucies.fanctorum petas auxilium,íaceas fub pedibus electorum, ut nó tibi per cor impcenítens thefaurices írá ín die ir: δὲ iufti iudicij dei:qui reddet fineulis feam dum opera ipforum.INec te in eorum numero conftituas,quos luget Paulus. Qui ante pec di uerunt, inquit, δὲ non egerunt peenitentíam fuper ímmundicía& fornicatione,& libidine quá hd geflerunt.INectibi de multitudine peccantíum fimilium blandíaris& dicas:INon folus hocegi, ἡ multos habeo focios: fed recogíta, quía multitudo fociorü impunitatem non fadt críminum;^— INam ín Sodoma δὲ Gomorra,& ín totís quíng; ciuitatibus innumerabilesutiqy habitabant: i: D fed eceomnes paríter qui libidinofe corpora fua tractauerunt, imbribus ἰσπείς conflagrati d funt:folus autem Lot de illo íneuitabili íncendio effugit, quia ab illa re ETC fe prxtiterat V alienum.Exdude ergo uel nuncinfelix de corde tuo CM ferpentis: δὲ luctu δὲ fletibus x dum in corporetuo immundo aníma illa tenebrofa uerfatur,remedium tibi ín díe neceffitatis é acquíre: femp ante oculoshabens Apoftoli fententiá: Quia o&s nos manifeftari oportet ante i tribunal Chriftiut referat unufquifas ppría corporis fui fecüdà qd'eeffit fiue boná fiue mali, à Adlapfam confolatío.: ii Vis cofolabit te uirgo filia Sion, quia magna facta eft ficut mare contrítio tua ΕΕ decor tuü ficut aquá coram facie ἀπί, Extolle ad eum manus tuas pro remedio pecca torum tuorum. Accipe igitur lamentum, δὲ prímo quídem nullo die quinquagefi/|f mus pfalmus íntermittatur:quí in negocio tali cantatur:ufqy ad uerfiaulum illum:: Cor contrítum δὲ humilíatum deus non fpreuit:gemítu lachrymifqy percurre: Infuper hanc lar mentationem,non fine compunctione cordís in confpectu di iudicis funde.Quis dabit capi/ tí meo aquam,& oculis meís fontem lachrymarum, ut defleam uulnera aníma mex, Conucrfi| funt díes feftí mei ín luctum:cantíca mea ín lamentationem.R eceffit fonus hymnorum,& lxxi;: cía pfalmorum,& fucceffit dentium ftridor,& fletus oculorum, Obmutui,& humilíata fum,€. filuia bonis, δὲ dolor meus per fingulos díes renouabítur. Concaluit cor meum intra me&: ín meditatione mea exardefcít ignis. Timor& tremor uenerunt fuper me, contexerunt mete πεῦτα. Abyffus circdedit me,extremo dímerfit caput meum ín fciffura inferi, Heu me quíafa: cta fum ficut Sodoma,& cobufta ficat Gomorra. Quis miferebitur cínerí meo Durius offendi ἔξ Sodoma quía legem nefcéens illa deliquerat: ego accepta gratía peccaui. Sí homo peccetín homínem,erit qui interueníat,Eeo peccauí ín domíno quem propícíatorem inueníam* Con cepi dolorem, δὲ peperí iniquitatem. Lacum fodi,& íncidi ín foueam quar operata fum. Ideo conuerfüs eft dolor in caput meum,& ín uertice meo iniquitas mea defcendit. im icíamea ΓΝ dt,: Pi MN Mts Wt: A. ἘΦ n "itu αν liy tty dd tty Dl, m η tits imum τη Πρ fri bd 1 mig id nr με" μμ" d p K "t OBIVRGATIO. ΠΣ S4. Δ dida mea ante pedes meos;non fui memor nouiffimorum ,& cecidi miferabiliter: nec eft . qui confoletur me, O cp acerbus fractus luxuríz, amarior felle;crudelior gladio.Quomodo fa ία ín defolatíoné?fubito defeci;perij ppter iniquítaté meam,uclut(omnium fürgentís: "Ideo ín ciuitate ἀπί uilificata eftimago mea:deletá cft de libro nomen meum. Facta fum ficut nycticorax ín domicilio, ficut paffer unicus ín zdíficio;nec quí cofoletur me inuenio. Confyde ro adextrís δὲ uideo;nec cft quí cognofcat me.Perijt fuga a mc, δὲ non eft qui requírat animá meam.Facta fum ficut uas perditi. Audíui uituperationé omníü circühabitátium. V diei illi, ín quo me infelicem genuit uterus,& lux ifta crudelis accepit. O portuerat me potíus fuiffe non natam, fic in gentibus fabula fierem.Propter me confufio& ím properíum factum eft famu lis dii,& eum digne colentibus;Lugeteme montes& flumina, quía fletus filía οσο fum.Luge teme beftíz fyluarum,reptilía terra, δὲ uolucres cceli,& omnes anímz qua uita fruimini. Nunc -wosbeatz ferx:& uolucres,quibus nullus metus de inferis eft, neq; poftmodü redditura: eftís tationem.Nobis manet poena crudelís tartarí;quía habentes fenfum delinquimus. Ideo non eft pax peccatoribus. Meum peccatum,mea iniquitas non funt fimilia offenfis homínum: quía horribilis eft hacc impietas, carne polluere uirginem, δὲ caftitatem profeffam. Mentita fum in . dfim altiffimum:ideo non eft mihi fíducía inuocandi drimaltiffimum,quiía obftructum eft os loquentium íníqua.INam malum πιεῖ propheta cecínítquod quí elongant fe a diio.peribüt; .Difperditomnem fornícantem a ἔς, Etfi abeft lingua faucibus meís;& in puluerem mortis de ducta fum: uerütamen damabo ad drim.A dhuctempus eft,dum datur fpacium,quía in mor tenonctít memoría,In ínferno n6 eft confeffio. Die neín furore tuo areuas me;neqy ín íra tua corripias me. Quoniam fagitta: tux infixa fant mihi, neceft fanitas(1 carne mea. A uultu irc tuz,non eft pax offibus meís,a facie peccatorum meorum, Quoníá iniquitates mez fuperoref/ fa funtcaput meir, δὲ ficat onus WE funt fup me, Cóoputruerüt δὲ deteriorauerüt εἰ) B catríces mea facie infipientiz: mea. Miferisafflicta(ατα δὲ curata ín finé, rugicbá a gemitu cotdismei.Cor πιεῖ cóturbatá eft; deferuit me fortítudo mea& lumen oculorüi meom,& ipm nóeftmecü.Deus repulifti πιο, δὲ deftruxifti me,oftédifti mihi dura potionafti me uíno copü/ .&íois. Expulfa fun ab oculís tuís,iam nó adíjcíam ut refpicía ad templá fanctü tuá.facta fum. inexterminíum.Quacutilítas ín fanguine meo,dum defcendo ín corruptionézNunquíd mor tuísfacies mirabilia? Tuus fermo cft;tua promiffio eft: INolo morté pecatorísfed couerfioné; Vtpoflim uiueread te deus conuerto me, quí folus potes nouare omnía: Tu ab ínferís animas reuocas,X foluiscompeditos: Tu deus eticis elífos,cvcos illuminas, mortuos fufcítas: erra/ ui ficut ouis perdíta,quare famulam tuá;ne lupus cradelis elutíat me, Multi dícát anima: meze non eft(alus ipfi ín deo eius.Sed δὲ tuum confilium tecum eft.Quor funt dies famula tuc, quá do facies de meíadícium.Sed ne intres ín iudicium cá famula tua. Defect aníma mea ín faluta tí tuo, defecerunt lachrymis oculí meí,effufa eft ín terram oloría mea.Quádo refpícies propter iniquitatem, Corripuifti homínem,& tabefcere fecifti ficataraneam animam meam. Memen; to domine quod puluis fum. Víde humilitatem meam,& laborem meum,& remitte mihi ut re frígerer priufcs abeam,St amplíusnon ero.:| :CENSVRA EPISTOLAE ΞΕΩΨΕΝΤΤΙΟΘς: ' Hacnecinaloquens eft,nec índocta,quadf ab Híeronymiana díctíone longe lateg; diffidens. Magís autem Paulínum γοΠρίε d Auguftínum.Nam fi uerus cffet títulus,qui teftabatur ab Flieronymo fcripta ad Euagríum:Síad epílcopum fcribit Euagríum,;ftultum eft eum uocare frattem:fiad nondum epífco^ pum,nulla ueftígía familíarítatís ín epiftola. IN EVAGRIVM OBIVRGATIO QVOD LEVITAM | LAPSVM NON CONSOLATVS SIT.: Qd Ifiuererer beatiffime frater,ne inter fimulatosamicos Tob, mihi portío Ῥοπειοέ, eibi qui uidentes plagam eíus,uelutí quí non haberent confolationé;iugí filentío quie/ VA uerüt:prope fuerat, ut ego fuppofita manu orí,& obdurata línguz fiftula.íanuas M labiorá meorü taciturnítate codludere.Sed abfit hoca fide mea, ut aliquá phase : icam IN EVAGRIVM. C dicam effe;quz non habeat confolationem,cum mihí prophetaprodamet:Nunquidmedigg—,— μέ! non eft ín Galaad:aut refina non eftillic? Quare n6 afcendit fanitas fili plebis mex? Galaad gi em aceruus teftis interpretatur:& hunc aceruum teftem,totum canonem díuinorum librorum yn efle fentímus,ubi indiffolubilium camalus teftimoniorum,uelut quídam cGgeftus eft lapidi: jm ín quo cumulo medicus uetus deus meus Tefus Chriftus/fi quafitus fuerítinueníetur, Refina—— iii autem quid nifi continentia uirtus eft,qux diffoluta coniungit,& fciffa coelutínatz Quod nos gi fcientes non dubitamus ad confolationem plaez qua contigit, orís noftrí lamenta mifce, 1 ii re. Audíuimus em horrendz dadis excidium, audiuimus exultantes de ruína Chrifti, milítes jns Satan:& iubilatio uocis quá in triumpho fuo diabolicus dedít exetcítus,ad aures noftras ufg ἡ! peruenit.Et teftem deum inuoco ín animam meam:quía ita commota funt uífcera mea,íta con μ tremuerunt offa mea:ut omnem partem corporis πεί fentitem eadem plaga torquerí, Abfcg h damno meo hocacidiffe n6 dixerim malü,ubi membra corporis mei díabolíca fagitta percuf D. fitcum Apoftolus dicat:Si patitur unum membrum,compatíuntur omnía membra, Sed non" admittitur animus meus in totum lamétationi uacare uel fletui,quía& aduerfum uos mihi eft μ' locus írafcendi.Ecce contra cómunes inimícos proceffit uobifcum frater ín ρτο]ίο,ημί fübíto y m ftratus eft cafu. Hunc uos nec fepulturz dignum íudicaftís honore, fed relíquiftis eum feris, δὲ Ε΄ alitibus deuorádum. Vbi eft mifericordia Chríftianz relioionis, quá magífter nofter facrificio| di docuit effe meliorem?Ecce íacet frater ab hofte percuffusadhucforfitan palpitans:& uos quía|" fine uulnere reuertímíni, ne confolationem quidem obtuliftis.INolite cde fine formidine bea; Γ tiflimi ἐγαίγοϑ,[οσείογεπν percuffit initnicus,ut celeríor εἰ poftmodum adítus effet ad relíquos,| dim Vtquíd rogo fpernitis uulneratum,aut ficut putatís δὲ mortuum: Melior ílla Refpha concubi! ld na faulisqua corpora mortuorum quz Dauíd pro Gabaonítarum ultione percafferat,eoufay T accíncta facco,hoc eft cilicio;cuftodiuit:donec eis roraret aqua de ccelo: ἰά eft, donec pro uenía μι eorum mifericordia cocleftis deflueret. Melior ille Iudas machabzus, qui ου promortuisftt^,— D tribusorationem credidit efle facendam,quos furata de Iamina ciuitate idolorum dona pro/]: ftrauerant. Vt quid rogo medicus nofter ínter librorum fuorum loculos tot conftituit σσπετᾶ T" pigmentorum.fi nihil eft ex emplaftris eius quo poffit fanarí uulnus quod ínfixit inimicuscIta m ne fieretaliqua plaga,qua fcientíam noftri lateretarchíatrí;cui nequadg artís fuze pueritía pro m uideret: Et fi placet aperíamus fcholam medici noftrí,& a principio canonis& ΒΡ Ηρ&me m diícamínum fpecies requíramus.Et ecce ín limine ipfius fchola occurrunt illi feminís carnalis au m thores,qui uenenato ferpentís oreperoufli, nó ftatim perpetuz poena: mortís addictifunt, fed rn cíecti de paradifi delitijs:id eft,de ecdefiz libertate,& facri comunione myfteriideo temporali— he ter fub typo moctorís tribulationifgg damnati funt,ut malagmate poenítentiz fanarentur: δὲ I" ufq» eo alieno uitz:id eft Chrifti partícipio exules fierent: donecad illam, aut per rompheà: id eftignitam martyrij paffionem,aut per cherubím diii,quí interpretatur multitudo fcientiz commearent.De quibus nuncper fingula non eft temporís loqui.Quíd uero ille fratricida, cui" ob mandatum fignum ímponit;ne ab aliquo poffit occidi?INon uult em morté peccatoris, fed M utconuertatur δὲ uiuat. INon longe ab his diftat ille princeps patrum,qui primus credidit:&re tih putatum eft illi ad iufticiam:quí captum ab hoftili legione filium fratris affumpta uernaculo! rum turba erípuítquem poftmodum de Sodomz plaga:íd eft, de incendío gehenna habito ci díuína maieftate colloquio,huncliberatíonis fuz merito liberauit.Et tu ergo affume uernar aulorü turbam:íd eft;proprio opere tuo non alieno,fratri auxilii prafta captitio.Loquerecum dro.hoc eft ora:ad opus eorü. acíneere qui ftuprü fororís in alienigenarü manibus incídétis, nó folum horruerunt,uerüctíá uíndicauerunt. Require tamé qui ultores fuere peccatí. INonne Symeon atq; Leui?Et tu quí ex είδα Leui es,qui ecdefiaftíco feruis officio(Symeon auté obe diens interpreta£):tu ergo q obediens fuifti dei uolütati,inobedíenté anímá liberare aut uíndi carecut ceflas? Anima ením fratrísforor tua eft:quá fi paffus fueris alienigenis feruire peccafti, Sed dicis forfitan,Leuita eft ille qui cecidit,non poteft εἰ am remedij medicina confetrí. Ertas frater,erras,recurre ad fcholam medicí.Ecce ín fecüdo loco:íd eft Exodi libro,ubi totíus popu/ li uulnus plagaq; defcribitur,ctiam Leuitz peccaffe referuntur, qui priotes ad correptionélegif ug Ὁ, y Ades Iiis Vil: eng T. Μὰ fontis πό iiiv Γη tiri nici dot yr itt aui) m ft d d "d m jp d uo" H^ M OBIVRGATIO.| 6ο. ὡς Δ ltotisemendati effe perhibentur: nó tam ín eís peccati crimen arguitur, cj πεῖοχ cóucrfio in ponnítétiz celebritate lauda£. Cui rei fimile etía ín Ecechiele diis nofter dicit de leuitís.Qui pri; mía me exíerüt.cum etta(let Ifrael. Ipfe quoq: pontifex ad fueocftíoné populíidolumfabríca ^ de ΄“Ὁ ü uítpro quo orans Moyfes.fraterno liberatur auxilio.Sed dicis forfitan: Adhuc nec leuitz fan. étíficati erant:nec pontifex confecratus,cum íftíus mali crímen cómiffum eft. Non conttadíco periti tux quá ex fcripturará uolumínibus cócepifti. Tamen fic poffem refpondere tibi fecá; dum apoftolícam fententiam,qua loquitur ad Hebraos:quia ín Abrahzlumbis latens Leu: decimas a Melchifedec accepit δὲ dedit, Aut ipe Aaron:quid tibi mínus uide habuiffe de pon tificali honore uel eradu, cum Aceyptíos fignís percuffit horrendis,& egrederetur nocte ci po pulo&(anctum pafca celebrauerit?Scimus autem quia fine facerdote ραίτα non poteft celebra tí.Sed pratermiflis hís interrogare te uolo: quíd erat Aaron cum aduerfus Moyfen inuidia αἱ tore peraufus,iücta fibi María murmurauit? At fortaffe dicas;minus eft inuídia cp fornicatío. Lege ergo beatum Apoftolum quí dicit: Neg; fornicarij,necy ínuidí;neqs maledici, neq auarí, peq, detractores, regnum dei confequentur. Vides ubi uelut xxqualía fibi fimiliaq; iunguntur: qua ad colorum regna non fubeunt.Et aduerte cuíus poena fententiam mereatur ínuídía:pro qua prophetiffa María lepra fcedítate percutítur: uel cuíus auaríca, pro qua Gíeci Helifzei mi nífter fimili forte damnatur. Tu ergo qui auarum non deteftaris,qui inuídum non refuois:for/ nicatorem fratrem, δὲ ad tempus ruentem,xternz mortis poena condemnas?TINec ideo hoc díci mus:ut peccandi frena laxemus: Sed aduertat qfquís hac legerít:quia nóuiuéibus loquímur: fed mortuum confolamur.Deníq, refureat:& uídebís quía ftatim οἱ trademus pfalmiftz aer; für dicentis: Vírga tua& baculus tuus ipía me confolata funt. Accipiat eroo uiream correptio nis δὲ baculum quo fuftentari poffit ínfirmus.Ita ením intelligimus Apoftolum:Quía neg ín; uidi;neq fornícatores,neqy διατί, πος aliena appetentes, regnum dei poffidebunt:id eft, quos in hoc uítío tempus receffionís ínuencrít.Quia alibi dris dicit: Vnüquéq; inuijs fuis iudicabo. Etipfe Apoftolus ait:Quales antca fucrínt;nihil mea íntereft. Et in epiftola fua beatus Iohan. hes,orati mandat pro fratre qui non habet peccatum ufq; ad mortem. Credo qui non ufq; ad éxtremum uítz: finem,peccatorum fuon: malis fuerit fübíectus.Nam de leuitis,quod fuperius díxeras π6 eos fuifTe fanctificatos q tamé peccatís fuere pollutí;quíd tibí uidetur illud ín beati E(dta libris:ubi reuerfi de captiuitate Babylonia:& reftructis nuper templi ἀπί fundamentis: nonfolum plzbs uulei;uerum& facerdotalís familía:& illius Iefu magní;nuenitur mulieribus alíenigenis:hoc eft Sytis,Idumzais, Moabitís, δὲ Ammanitis cffe permíxta? Qui tamen omnes pecaati eiufdem accipientes confilium Efdra: δὲ retjcientes mulierum alienigenarum confortía, J o forde caruerüt. Vnde uides, quía ficut peccati cótagione maculamur:íta expulfioe ei?abluimur. CENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS. Stilus eft alicuius recentíorís, Apparet fragmentum effe decerptum ex commentarijs alícuíussnam de abruptum eft ínitíum,& fimilíter definít ut incípít, Neg; uideo cur quifip hoc exiftímarit Hiíeronymo tribuendum,níli forte deceptus hac coniectura, od ínterpretatur aliquot uoces hebraícas. DE DECEM TENTATIONIBVS POPVLI 158 AELITICI. j| Aecfuntucrba qux locutus eft Moyfes ad omnem Ifrael, ín tranfitu Iordanis, in ἢ folitudíne campeftrí contra mare rubrü ínter Phará,& T'ophel& Laban& Ha; «x3 14 zeroth δὲ auri abundantiam:undecím dierum íter de Floreb ad mótem Seir uf. qe ἐξα: 3. Cades barne, Hzc funt uerba quibus corripuit Moyfes filios Ifrael pro decé ten/ tatioibus qbus drm tentáuerüt. Vnde diis ín libro INumerom: dícít: Attamen omes hoies quí uiderunt maieftatem meam:& figna qua: feci in Aegypto,& ín folitudine,& tentauerunt me ἰ per decem uíces,tiec obedíerunt uocí mez:non uidebunt terram pro qua iurauí patribus ipfo^ rum.Quas tentatíones híc breuiter& obfcure Moyfes enumerat, dicens: In folítudíne, ín qua oftendit eos pro aqux penuría duabus uícibus tentaífe dominá, De príma tentatíonc ítaín Exodo legítur: lurgatus populus contra Moyfen aít: Danobis aquam utbibamus. Quibus tefpondit Moyfes: Quid iurgamíní contra me:cur tentatis dominum: De fecunda tentatione : P—ítain ν C - DE DECEM TENTATIONIBVS POPVLI ISRAELITICI. Fxceftaqua contradictionis ubi iurgati funt filij Ifrael contra dim& fanctificatus eft in eis, Tertía tentatio contínc£ ín eo quodait:In cápeftri contra mare rubrü:ín quo loco murmuraffe. dícuntur contra dífim: quía perímédos Aegyptios εἴς Moyfi non crediderunt.fibi de uerbo ἀπί dícétisfed potíus cosfe fubfcqui tímuerüt. Vnde dici£ in pfalmo:Patres noftri nó íntellexe, runt mírabilía δές. Ο uarta& quínta tentatío,contínetur in eo quod aítInter Phará δὲ Tophel & Labá.Phará ínterpretaturonager. T ophel ftulticia.Labá;album. Quod ita íntellioitur quía fimiles onaero facti.filij Ifrael ftulte egerunt tentantes dominü duabus uícibus;fuper albo, eft. fuper manna: Mánauero albü αἰοίτμτταε eft illud Exodií:Appellauitq; domus Ifrael nomé eius Man, quod erat quafi femen coríandri album. Vna tentatio fuit fuper eodé manna: ficut {η Exodo dicitur:ic eft(ermo qué prxcepit diis:colligat exeo unufquifay quantü fufficit ad ucfcendá:Et poft pauca.Dixit ad cos Moyfes,nullus ex eo referuet in mane.Qui nó audierunt. eum fed dímiferunt ex eo quídam ufq; mane. Altera fuit tentatío,de qua poft pauca ín eodem loco dicitur: Sex diebus colliciteín die autem feptima fabbatum eft ἀπ, ídcírco non inuenic£; Venitautem feptima dies:& οστοί de populo ut colligerent,nó inuenerunt. Díxít autem diis ad Moyfen:xufqyquo non uultis feruare mandata mea& legem meam&c.Sexta tentatio conti net ín co quodait,& Hazeroth. Hazeroth uero cíuítas eft folitudini uicina,& interpreta£ uil; la:in cuíus terrítorio,id eftin fepulchris cócupifcentize facta fuiffe legitur fecáda tétatío catniir, ín qua etiá príma tétatío carníü cople&titur. De príma ita in libro Exodi legit: Dixerüt Moy: fes& Aaron ad oés filios Ifrael; V efpere fcíetis quod diis eduxerit uos de terra Aegyptí;& ma ne uidebitis oloríá ἀπί, Audiuit em murmur ueftrünec cotra nos eft murmur ueftrü fed cotra drim,Et poft pauca. Locutus eft dris ad Moyfen,dicés:Audiui murmuratioes filiorü lraekLo| quere ad eos: V efpere comedetis carnes& mane faturabímíni panibus.fcíetifeg quod ego fum dns deus uefter. Factü eft ergo uefperc,& confcendens coturnix operuit caftra.De feptima aüt. tentatíoe ín Numeris dicitur:Intetea ortum eft murmur populi,quafi dolentíà pro labore οὗ ita in libro Numetorü dícitur:Cáq indigeret aqua populus&c.ufqy ad eum locam in quioaít;. tra domínü.Quod cum audiffet iratus eft,& accenfus ignis ἀπί deuorauit extremá partécaftro. rü.Et poft pauca:Sanctificamini, cras ctem comedetis carnes. Eco aüt audíui uos dicete, quis. dabít nobis efcas carniüzBene nobis erat in Aegypto.Dnis em dabit uobis carnes& comede; tís;nó uno die nec duob?uel quin qyaut decéaut uigínti quidé:fed ufq; ad méfem dier, donec exeat p nares ueftras, uertatur ín naufed,eo qd'reppuleritis düm.q ín medío ucftri eft£ fle^ uctítís cordeo,dícentes:Quare οοτοί fumus de Acgypro?Tté paulopoft: Adhuccarnes erát ín ter dentes eorum:nec defecerat huiufmodi cibus:& ecce furor domini concitatus ín populum, percuffit eum plaga magna nimis.O ctaua tentatío contínetur ín eo quod aít: Vbi auri eft plur. rímutm,Notandü náq; quod ín Hebrao,& abundantia aurí habeatur. Abundantia aütaurí ín telligitur uítulus aureus, quem fabrícati fant filij Ifrael fibi ín deos,morante Moyfe cum domi no ín monteSínai, Idcírco abundantía auri dícitur,quía ín idolo moles omnium peccatorum confiftit, δὲ idolum pro omnibus peccatís abundat. Nona tentatio continetur ín eo quodait: Vndedim diebus de Horeb per uíam montis Seir. Quod ín Hebrzo íta habetur: Vndecim dicbus iter de Horcb ad montem Seir.Fabrícato ítaq; in Horeb ídolo,undecimo die uenerunt ad montéSeir, qui eft ín fuburbano ciuítatís Cades barne,ubi filij Ifrael tentauerunt domíni ficut in libro Numeron: fcribitur: Vfqquo multitudo hac peffima murmurat cótra me? Quz/. rclas filiorá Ifrael audiui.Dicergo οἷς: Viuo ego dicit dominus: ficut locuti eftis audiente me, fic faciam uobis.In folítudine hac íacebüt cadauera ueftra.Et poft paululü, Iuxta numenqua. draginta dierü quibus confyderaftís terram;annus pro die compu ταδί tquadraginta annis re. cipietis iniquitates ueftras:& fcietís ultioné meá,quoníá ficut locutus fum,fic faciam huic multi. tudíní peflimazquae confurrexít aduerfum me:infolitudine hac morietur& deficiet, Item: Lo,| cutus eft Moyfes uniuería hacc ad filios Ifrael,& luxit populus nímís:& ecce mane primo furge tes acenderunt uertícem montís,& dixerunt:Paratí fumus afcendere ad locum, de quo locutus , eft dominus quía pecauímus.Quibus Moyfes: Cur,ínquít, tranferedimíni uerbum domini, quod uobís non cedít ín profperum: INolíte afcendere, non ern eft dominus in medio ο E j^ d ne corruati I EXPLANA.IN PSALMVM QVADRAGESIMVMPRIMVM.. 0. 96 NI M mecotrruatis corá inimicis ueftris.Itemq; poft pauca. Atilli contenebrati afcenderunt ín uertícé 0; ) ih ᾿ hay. EN κ.) "uhi UT Tg) m Jig: ttg it Dig) mi tiis mM ἐμ! imd tipi indi Tesi tnt rus η[11114 vem ῇ d 0005 "T yd ais jm aJ! n pi^ ya montís.Arca autem teftamenti domíni& Moyfes non recefferunt de caftrís.Defcendit Amele chites& Chananxus quí habitabant ín monte,& percutiens eos atq; concidens perfecutus eft eosufay Horma, Mons ifte; in quo Amelechítes& Chananzus habitare dicuntur, mons Seir intellicitur ficut in Deuteronomio fcribítur.Itaq; egreffus Amorraus qui habitabat in monti; bus, δὲ obuía ueníens perfecutus eftuos:ficut folent apes perfequi;& cecidit de Seir ufcg Hor, ma; Decíma tentatío,cotínetur ín eo quoda ait, ufqy Cades barne.FTIxc tétatío fuit in Cades bar ne Vnde Moyfes mifit exploratores ad confyderandam terram Chanaan: ficut ín libro INu/ merorum dícitur,Et locutus eft domínus ad Moyfen,dicens: M itte uíros quí confyderent terrá Chanaá quá daturus fum filijs Ifrael&c.Et paulopoft. Et dixit dominus ad Moyíen: Vfqjquo detrahet mihi populus ifte, quoufa; non credent mihi ín omnibus fignis qua feci coran eís:fe. tíam igitur eos peftilentía atq; confumam: te autem faciam ín gentem magnam. Iterum poft paululá, Attamen ores hominesqui uiderunt maiíeftaté meá& figna, qua feci in Aegypto δὲ ín folitudiíne, δὲ tentauerunt me&c non uídebunt terram pro qua iurauí patribus eorumnee quifcj ex íllis quí detraxit míhü;intuebitur eam, Nec moueatur quis quod a deferto Phará, nó de Cades barne Moyfes exploratores mifit. Cades em barne ípfa eft Phará:quod ín libro Io; [πίτα dícitur: Locutus eft Caleph ad Iofue:Nofti quid locutus fit deus ad Moyfen homínem— dei deme& de te ín Cades Barne.Quadragínta annorum eram quando me mifit Moyfes fa^. mulus domini ad terram confyderandam. E ! CENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS.| Apparethocfragmetü effe ex Homilijsalicu?ín Pfalmos myfticos, certe nihil habet Híeronymíang. | EXPLANATIO IN PSALMVM QVADRAGESIMVMPRIMVM. sc Mnepfalterium fagaci mente perluftrans: ης; ínuenío quod filij Chore aliqd [A V. trifte cantauerínt.Semper ín pfalmis eorum lacta funt& iocunda: femper terrenís 14/4 humilibufq; co ntemptís,coeleftía δὲ aeterna defyderant: congruétes interpretatio ead ni nominisfui.Siquidé Chorc interpretatur iion ergo dris nofterínlo co Caluariz crucifixus eft& fepultus:quícüqy ín cruce eíus credüt& in refurrectióe,hí filij Cho. re, id eft, filij Caluatíz nomínantur. Super qua Caluaría diis nofter Iefus, poft refurrectioné ad celorum regna confcendens,írrídetur a paruulis& ab incredulis Iudzorum. Sed Helífeá irrídentes απ comederunt,| loc de título fcriptü diíxifle fufficia:nunc ad pfalmi principium. reuertamur.Sícut ceruus defyderat ad fontes aquarum: íta defyderat aníma mea ad te deus.| Ceruorum natura eft, ut ferpentum uenena contemnant:quín potius naribus fuís eos extra». hunt de cauernís:ut ínterficiant atq; dilacerent. Cum uenenum coeperit intrínfecus aftuare,&. duis eos non poffint occiderextamen fitis ardorem& incendium tolerant:tunc illi fontes defy derant,& purílfímís aquís, feruentía uenena reftinguüt. Quomodo ítagy illi ceruí defyderant fontes aquarü:íta ill( quí de Aegypto& de fxculo recedétes interfecerunt Pharaonem in aquís fais: δὲ omnem exercitum eius in baptifimo necauerunt;poft interfectionem diaboli, defyderát fontes ecclefix, patrem δὲ filium& fpiritum fanctum.De patre quod fit fons fcribitur in Hire mía: Me dimiferuntfonté aqua uíuz,& foderunt fibi lacos detrítos,quí non poflunt aquá con tínerc.De filio quodam ín loco legímus:Derelíquerunt fontem fapientiz.Porro de fpiritu fan/ cto:Qui biberit deaqua,quá ego dedero eí/fiet in eo fons aqua faliétis ín uitam ternam: fta tím exponítur cuangelifta dícente:quod ex fpiritu fancto fermo fuerit faluatoris.Ex quo mani fe(tiflime liquet tres ín eclefia fontes effe trinitatis myfterium.FHos defyderat aníma credétis: hos defyderat aníma bapticantís,& dicít:Sitiuít anima mea ín deum fontem uíuum, INon em leuiter uidere uoluit deum:fed toto defyderabat atdore, toto fitiuit incendio antec baptifma confequeretur, Loquebantur ínter feínuícem atq; dicebant: Quando ueníam δὲ apparebo an; te faciem domíni?Ecce fratres demum ímpletum eft,quod petebam: Venerunt& fteterunt an/ te faciem dei:apparuerunt ante faciem αἰτατία, δὲ myfterium intellexerunt. Floc enim non me; rentur uidere;nifi illi qui ex confcientía,& ex imo proferunt corde memorantes; Fucrunt mihi. P; lachryma. EXPLANA.IN PSALMVM DECIMVMSEPTIMVM, C lahryme mex panes díeacnocte.Per omnem enim quadragefimam uacauerüt orationi atq; τ T1" . feiunio:ín facco& cínere dormierunt futuram uítam pecatorum fuorum confeffione querety .tes,Sed quía fuderüt lachrymas δὲ fuerüt tríftes,dicitur εἰσι αἱ feminant in lachrymis ín gau/ ᾿ dio metent.Et,beati lugentes.quoníam ipfi confolabütur.Pro quibus uníuerfis, cum illis dia, 1n bolus ínfultaret δὲ diceret: Vbí eft deus tuus? admiffi δὲ ín uítali fonte renati, confidenter o, 5 quuntut: Tranfibo ín locut tabernaculi admirabilis,ufcg ad domum ἀεί, Domus dei ecdefia ώ eft:hoceft admirabile tabernaculutn: quía habítatín eo uox exultatíonis δὲ confeffionís δὲ| js fonus epulantís. Gaudent quippe fub fide δὲ confecutione uít aternze,quá fratres noftri, nüc Τὰ accipere meruerüt;utangeli ín ccelis οιηποΐΏρ uirtutes.Sí em fuper uno peccatore agente pcení g tentiá;& ín una ouícula morbida quz paftorís hutnerís eft recepta;eaudét anoelí atqy letanf: bi . quátomagisin tot fratribus in tali euroíte renatís atq; mundatis,uníuerfa exultant regna coro| jn rü;uídentia hoies ucterí peccatorü labe purgatos fuo íncolatui prz;pararízDifcite ereo q Chri|^ (1 nücinduti eftís;i& ductum noftrü fequentes, quafi pííciculus hamo: íta fermone dei de gur Tu gité(culi iftius fubleuamini:in nobis rerum natura mutata eft.Pifces em qui de mari extradti jm | iih moríuntur.INos autem ídeo apoftolí de mundi iftius mari extraxerütatqy pifcati funt:|" ut uiui ex mortuis fieremus, Q uádiu eramus ín hoc fxculo,oculí nofttí ín profundo, δὲ uita no là ftra uerfabatur ín cceno:poftcj de fluctibus érepti fumus,ccepimus folé uidereccepimus πετᾶ ls lumen afpicere,& pra nímío gaudio conturbati;ad animar noftrá dicímus:Speta ín deo, quo L 4 . níam confitebor illi:falutare uultus mei δὲ deus meus. Et deinceps, Propterea: memor ero ταὶ| is deterra Iordanis δὲ Hermonim a mote modico. Abyffus abyffütm ínuocat.Et nos de terra[σε|. danis,id eft, de flumineubi dris baptigatus eft,& Hermoním: hoc eft de fxculí huius maledi,| i ctione,quoníam Hermon interpretatur anathema,& de móte modico huíus müdi:(puisem n -alíquís fanctus fit:dum ín ifto uerfatur fxculo, non eft ín monte grandi atq; fablími:fed in mo ἢ te modico atq; humili damamus ad domínum,& profundum ipfius fcripturarum fenfumde[s alijs cripturarum teftimonijs ínterpretamur.Quícquíd ín abfconfo ueteris teftamenti nó pof) js D(umus inuenire, hocde abfconfo noui teftamenti foluimus in uoce cataractarum de,hocet ὃ ἃ .. prophetarum ipfius& apoftolorü.Ormía excelfa domini,& fluctus ipfius,& impetus flumínis DE ᾿ qui lztíficant ciuitatem deí,fuper nos tranfierunt ín. Chrifto Iefu.cui eft honor δὲ glotíain fx| Un cula fzculorum: Amen.||: à ὃ / ΟΕΝΒΨΕΑ͂ EPISTOLAE SEQVENTIS.: Eíufdem eft farínz,cum homílía quz proxíme praceffít,& eunde fapitauthorei. EXPLANATIO IN PSALMVM CENTESIMVM DECIMVMSEPTIMVM.! ui zx Nomníipfalmo domínus nofter Iefus Chriftus prophetatur atq; canítut.Siqui αἰ dem ipfe habet dauem Dauid,quz aperít δέ nemo οἰαμαίς, daudit δὲ nemo ape um rit:Sed pracipue ín centefimodecimofeptímo pfalmo,qui nác pfallendo le&us I" A eftrefurrectiois myfterium praedicatur. Hic em pfalmus, ín quoa fpítítufancto| di prafignati uocantur ad confitendum.domino in laude:ucl ad confeffioné gentium ueri radii μι τα ín peenítentía uerí facerdotís Aaron domus, quod eft ín ecdefía:fiue generaliter omnes ti^ ἴ mentes deutn recte pro tantís muneribus píetatis patris qui filio fuo non pepercit: fed pro πο! fit bísomnibus tradidit illum,a confeffione PEE STORE bonus,quoníam íri fzcculum mí" fericordia eius. Quis em noftrum ροτοτίε εἴ confyderans ca, qua ín co quotídie exultans cv tn nít ecdefia: hoceft paffionem domini faluatoris, refurrectionem fiue afcenfionem:& nó magis ls erumpat ín uoce,compos illorum paruulorum effectus, domíno cum ramís& palmis exultatíum.O domíne faluos tiosfaco domíne bene profperare. Vnde& ipfe uictor ad patrem afcé dens imperat angelis dicens:Aperite mihi portas iufticiz:;& ingreffus ín eas confitebor domi no.Hz funt portz;de quibus ín uícefimo tertío pfalmo ínter fe inuicem angeli loquebaritur ítt ereffum domino przparantes. Leuate portas príncipes ueftras,& eleuaminí porta:«ternales, & introibit rex eloriz.Sed pulchre leuari iubentur portzs;& in fublime erigi. Sí quidéiuxta di, fpenfationem carnis& myfteríü& uictoriam crucís,maíor regreditur ad colos dj ad terras ed itte br ὮΝ bmi tum be “ΠῚ udi pasta ἀνά! ἢ, γῇ, ΤΠ (ἀπῇ ania d ftro ichdy! tao ΤΠ jn ἐμ uud Mtl ἐμ; utl im EXPLANA.IN PSALMVMDECIMVMSEPTIMVM.| 6ο.$7 A nerat.Hacporta domíni íufti intrabunt per eam.Perhanc portá ingreffus eft Petrusjinereffus eft Paulus;inerefTi funt omnes apoftoli;ingre(Ti funt δὲ martyres,& quotídie fancti quíq; ínere díuntur.Per hanc portam prímus latro cun ἀπο inereffus eft.FHabetote fiduciam,& uos fpera tc imilia.Síc cm ipfe Apoftolus dixit:Si confurrexiftís cam Chrifto, quz furfum func αυτί te:ubí Chriftus ín dextera dei fedet.INó dicit híc píalmus,foli apoftoli.foli pphetae& martyrcs íntrabüt per eam:fed iufti introibunt per eá.Quicüq;ergo iufteagit:& inter iuftos diii effe me; ruit fiducialiter agat ín eo fperans quia intrabit per hanc portá. Quía domínus nó quxrit fan guínem confitentiü:fed fidem pro qua fanguis effunditur credentium. Sí habuerimus fidem quz poteft fanguínem fundere,imputabitrur nobís& cruoris effufio. O uete infelices Indaí:o míferi atqj míferabilesllapidem,qui per Efaiam repromiffus eftquod poneretur ín fundamen tísSíon,& populü utrá gj coniangerct, effe drm faluatorem, effe filium αεί nó agnouiftis.Hüc uos reprobaftis, xdificantes quondá congrceationem ἀπί,δὲ templi dei myftería cuftodientes: quíreprobatus a uobis factuseft in caput angulí:& prímam ecdefià de Iudxorü populo con; regatam δ credentes ex nationibus ín unum gregem δὲ mínifterium fcederauit. A diio factà eftillud:hoc eft mirabile in oculis noftris:ut nos qui ante paffioné domini fine teftamento era mus exleges,adoptaremur ín filíos deí:& priori cíngulo putrefcéte;aliud fibi deus lumbare cote χοτεῖ, ali populü ppararet. Vos ergo Iuda habetis fcripturáuos leoitis libros,& nos ín e q in císfcriptus eftlibris;ipfum adorantes credimus. Vos tenetis paginas,nos fenfum paginae. Voscomplícatís membranas anímalíum mortuorum,nos poflidemus fpiritum uíuificatem, Quid mirabilius poteft efle iftiufmodi facramento* Quid hac die felicíus, in qua dominus Iu. dais mortuus eft;nobís furrexitzIn qua fynagogze caltus occubuit,& eft ortus ecdefix: ín qua nos homíncs fecit fecum furgere,& uíuere,& federe in cocleftibus. Et impletum eft illud quod ipfe díxit ín euangelio:Cum autem exaltatus fuero a terra,omnia traham ad me. Fixec eft dies quam fecit dris, exultemus δὲ lattemur ín ea. O mes dies quidem fecit dominus, fed cxtetí dies poflunt effe Iudzcorum,poflunt effe hzreticorum,poffunt effe σοι, Dies domínica, dies re furrectionis,díes Chríftíanorum,dies noftraeft. Vnde δὲ dominica dícitur:quía ín ea domínus uictorafcendít ad patré.Quod fia centilibus,díes folis uocatur:& hocnos libentiffime confite mur.Hodiíc em lux müdi orta eft,hodie fol iufticiaz ortus eft.in cuius pénis eftfanitas,Nüquid fol pennas habet?Refpondeant Iudxi,& qui tantü fecundum litteras fcripturas intelligüt fimi les Iudzorum. INos autem dicimus, quícung; fub alis iftius folís fuerit: qui díxit ín euangelios Quoties uolui aee filios tuos, quafi gallina pullos fuos fub alas,& noluifti: ífte fecurus etítab accpitre díabolo, ab aquilis uolantibus(η Egechiele,& oria peccatorü eíus uulnera fa nabuntur. Vtautem fcíatis fratres mei quod proprie pfalmus ífte de diio fcriptus eft:& ín euá gelío pueti, ficut memínimus quí íntrante Hietofolymam faluatore palmas leuantes dama uerunt atcy díxerunr:O fanna ín excelíisbenedictus quí uenit ín nomine düi,ofanna ín excel fis:de centefimodecimofeptímo pfalmo iftos uerficulos affumpferüt:O domine faluü me fac. In Hebrzo fcribit F3 nz*vn Hofia na. Vnde&[ή impatíenter ferentes uolunt prohibere aruulos: de quibus in Efaia loquebat diis: Ecce ego& pueri mei quos mihi dedít dominus. 1acentibus em fenibus& ínuidiz línore crucíatis,paruuli damabant δὲ Chriftum paruuli con fitentur.Quod fi& illi tacuiffent.apides utíc; damarent.id eft;eétilium populus: de quibus in euangelio fcríptá eft: Potens eft dominus de lapidibus iftis fufcitare filios Abraha:nos fienifi cans qui duro quondá corde fuímus:fed nunccredentes ín Chrifto Iefu in filios Abrahá,in fi; lios dei omnipotentis;adoptati(amus per ipfum drim.cui eft eloría ín fecula(zculore: Amen, CENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS. Hochaud fcío cuíus γεν ων dignum eftuel boc ordine, Tantüabeft,ut Hieronymo fit tribuendum, AD DARDANVM DE DIVERSIS GENERIBVS MVSICORVM. E Ogorate,uttibi Dardane de aliquibus ceneríbus mufícorü.ficut res docet,uel ut iei exifionc,uelauditu breui fermone refpondeam. Alía em ad lucidum proferrenó pof; à(ὑπο quía unaquzqp res fecundum ingenium eíus eft:quzc autem poffunt enarrari d libenter explicabuntur:prímum omnium ad organorum, co quod maíus effehig in fonítu δὲ fortitudine nímía computantur,damores ueníam:de duabus elephantorum pelli; büs conicauum coníungitüt:& per duodecim fabrorum fufflatoría cóprenfatur: per quindecim cícutas xteas in fonitum nímíum,quos ín modum tonitrui concitat: ίσα ut per millepaffuum fpatía fine dübio fenfibiliter utiq; δὲ amplius audiatur, ficapud Hebraos de organis qux ab Hierafalem, ufq; ad montem olíuetí,& amplius fonítu audiuntur comprobatur, Duo gene; fa organía plzrifcy effe dicuntur.Primum eft,quod prxdixímus: δὲ aliud quod de peregrina tione Ifraelitíci populi apud Babyloníos infcribitursSuper flumina Babylonis&c.Floc totüfi curaliter ac fpirítualíter fignificat euangelii Chrifti: quod& illud duabus pellibusjd οἵδ, ἄμα, rum legum afperítate coniungitur per quíndecim fufllatoría fabrorüi,id eft, per patríarchas ac prophetas: per duodecim cícutasareas, id efbper apoftolos.fonum nímíum emittit ficut fcri^ ptum eft:In omnem terram exiuit fonus eorum:& reliqua Quod eft ín modum tonitmi;id eft, üox euangelij ín toto otbe terrarum: ficut fcriptum eft: Vox tonítrui tuí deus ín rota:per mille paflus.id eft perfectum numerum decem uerborü ks impletur:forus cius ín falicibus, id eft; per laborem uniufcuiufqy doctoris labiorum euangelii predícatur. Tuba itaq; de qua ín Dar. nícle fctiptam eft:Cum audieritis uocem tubae fiftulecitharz,& reliqua.diuerfis figuris acfor^ mis efficitur. Aliter em eft tuba congregatíonís populi, aliter conductionis;aliter uictotíz, alis ter perfequendi ínímicos,alíter concufTionís ciuitatum:& reliqua. Tuba autem confuetudinis pud rer perítiffimos hoc modointellicit tribus fiftulís«reis in capite angufto(π[ρίταξίη ca píte per quatuor uociductus areos, quí per teum fundamétü quaternas uoces producütmw citum nímium uehementíffimüqy profert.Ita euangelium terna confeffione trium perfonarif ed trínítatis in capite angufto, ídeft, ín natiuitate Chrifti diuinitate ínfpíra:& per qua/ tuor uocíductus,id eft quatuor euangeliftas, per erem fundamentá ftabilitaté fidei& operit in toto orbeuoce nímía damores, quos ín modü tubx congregationis fortiter emittit. Fiftula praterea artís effe myfticz:ficut fufores carü rerü affirmant, reperit ita bombulü zreü ductile quadratum latiffimumq quafi ín modum coronz cum fifocolo zreo ferroqy comixto, atq; ii tedio concuffo,quod ínlígno alto fpatíofoqs formatü fuperiore capite conftringitur:alterum altero capite demi(To:fed terram non tangi a plerífcg putatur:& per fingulalatera duodeciri bombula zrea:duodecim fiftulis in medio pofitis, ín catena fixis dependent: ita tría bombuj, la.ín uno latere per círcüitü utícy figuntur,& concitato prímo bombulo,& concitatís duodecim bombulorü fiftulis in medio pofitís,dlamorem magnum fragoremq; nimíü fupra modum(ij mul proferunt.Bombulum ítacy cum fiftulis,id eftdoctor ín medio ecdefia: eft, cá fpiritu fav éto qui loquítur ín eo:conftringitur ín líeno alto; ἰά eft, Chrifto,quí a fapientibus ligno uite comparatur:ín catena, íd eft, in fide:& non tangit terram,id eft;opera carnalía: duodecim bói bula;id eft,duodecim apoftoli:cum fiftulisid eft, diuinis eloquijs.Cithara de qua in quadrage fimofecüdo pfalmo fcriptum eft:Confitebor tibi ín cithara deus deusmeus.propria confitetur, dinis eft apud Hebraos,qux cum chordis uigintiquatuor: qux ín modum deltz litterz, ficat peritiffimitradüt,utiq; coponítur:& per dieitos Pindari uarijs uocibus tinnulis ictibufg indi uerfis modis cocitatur. Cíthara auté de qua fermo eft,ecdefia eft fpirítaliter qua cà quatuor δὲ uicínti feniorü dogmatibus trínam formá habens,quafi ín modà deltz litter per fidé fancte trinitatis manifeftiflime fine dubio fignificat:& per manus αἱτί Petri apoftolí,qui pradicatot il lius eft ín díuerfos modulos ueterís& nouí teftamentí;líter ín littera,alíter ín fenfu figuralitet cócutítur. Sambuca itaq; qua apud perítiffimos Hebrzorum ignota res efl: antíquís tempori busapud Chaldzos fuifle reperitur:ficut fcriptum eft: Cum audieritis uocem τοὺς, fiftula, αἱ tharz, fambuca:& relíqua. Bucca uocatur tuba apud Hebraeos: deinde per díminutioné buc εἶπα dícitur: Sambuca autem fol apud Hebrzos ínterpretatur:ficut fcriptum eft,Samfon fol co rum.Propterea autem apud eos fambuca infcribitur:quía multi corticem arboris ps per ioi itate 1up { Yi Doy egi tud) Ts mia τ ἐμ frt eis m OY tradi 1Η} 14Η tmi sit doct rid Tu d di AD DARDA;DE INSTRVMENTIS MVSICIS.$80. ὡς ' OA perfoliditatem mellis uenei ac mutabilitatem, quafi in modum tubz deramo arborís πο ueri poteft:ideo fambuca dicitur:quia a-ftatis tempore fieri poteft:& ufqy ad frígorís tépus dur rarc poteft. Arefcit enim fecundum comunem confuetudinem. Typus eorum qui dominum. ínbonís operib?laudant,& in temporc frígoris,id eft, tribulationum uel perfecutionis laudare . eum non poffunt propter infidelitatem uita& abundantíá diuitiarum fuarü. Pfaltcri απο: Hebraice nablon:Girxce autem pfalteríum:Latíne auté laudatoriü dicit. De quo ínquinqua-efimoquarto pfalmo dicitur:Exurge pfalteríum cum cithara Eft auté cá chordis decem: ficue criptum eft:In pfalterio decem chordarum pfallam tibí: forma quadrata. Pfaltería ítagy cum decéchordis,id eft;cà decé uerbis legís cotrítis cotra oém hxrefim, quadrata p quatuor cuáge/ [ία poteft intelligi, Tympanü paucis uerbis explícati poteft: qua minimases efto qd'íi ma^ pu mulieris portarí poffit:ficut fcriptü eft in Exodo:Sumpfit aut María pphetes foror Aaron tympanü ín manu fua:& eft mínima fapiétia legís ueteris ín manti Iudzorum,Synagogz απ tiquis temporibus fuit chorus quog; fimplex pellis cum duabus cícutís xreís,& per primá ínfpí ratur,per fecundam uocem emittit.'ypus populi príorís qui anguftam intelligentia legis acce/ perat: per anguítam uoluntatem przdicationis omnia infirmíter przdícauic.Sí autern terre; na fapienter ac diligenter refpicíam,& fpiritaliter ac myftice intellieenda funt. -QENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS. Nullam hícumbram Híeron míaní pectorís poffís deprehendere. c.. Etínalijscodicibusalio atqpalío título pranotatur.: ΡΕ RESVRRECTIONE DOMINI SERMO.. Xulta celum,& ín lxtícía efto terra:díes ifte amplius nobis ex fepulchro radiauit cj defole refulfit, O uet infernus,quía refolutus eft:gaudeat, quía uifitatus eft:re^ $3 fultet,quía ignotam lucem poft fxcula longa uidít& in profunda noctís caligine refpirauit.O pulchra lux quz de candido cocli faftígio promicaftí:& ínter fluenta purpurea fedentes in tenebrís,& ίπ umbra mortis fübíta darítate ueftifti.Cofeftim igitur ater/ ta nox infernorum Chrifto defcendente refplenduít:filuit(tridor ille lueentiutn,dirupta ceci/ derunt uíncula damnatorum:attonítz mentes obftupuere tortorum:omnís fimul officina im» piacontremuít aum Chriftum repente in fuis fedibus uidit. Mox gitur ferruginci íanitores de fcendente Chrifto,talía inter fe cxcí pcr umbrofa filentía cum umbra fubmurmurátQuifnam eft ifte terribilis,& míro fplendorecorufcus? Nunquá talem nofter excepit tartarus: INüquá in noftra cauerna talem euomuít müdus: ínuafor eft ifte,non debitor:& fractor eft;non precatot:iudicem uidemus non fupplicem:pugnare uenit non fuccumbere,;eripere non manere. Vbí nam putatis focij nofttí ac ianítores dormiebát cá ille debellator dauftra ucxabat: Ifte fi reus efetaudax nó effet. Si eá aliqua dilecta fufcarétnácg fulgorefuo noftras tenebras diffiparet. Sed fi deus eft; ut quid huc uenit? Sí homo eft,quid pfumpfits. Si deus,qd ín fepulchro faditz Sihomo,quarecaptiuos foluít? Nunquid nam cum authore noftro foedus compofuit? An for te& ípfum agereffus uícit,& fic ad noftra regna tranfiüít? Certe mortuus,certe uíctus erat. Παν fus eft preliator nofter in mundo, nefcíuit quía hic ftragé procuraret inferno. Ὁ crux illa fallés MS noftra,& parturiens damna noftra. Per lignum ditati fumus.per lignum euertímur. οτῆς poteftas illa candtis femper populís formidata. INullus fub fede noftra captiuus palpita uit.En quod gemebundum eft exultat; Non íam audiuntur antiquí fletus,nulli íam refonant eiulatus,omnis mugitus gementíü obmutuit.Putafne ífte fine noftro redibit exítio?TNemo ad. nos und uíuus íntrauit, nemo fic audax fuít, nemo fic carnifices terruit: nundj ín hachabíta/ tione πίστα femper δὲ fulíeine caeca iucundum lumen apparuit. An forte fol de mundo mígràuit. Sed neccoclü ποδίς aftraq; parét: δὲ tamé infernus lucet, Quíd faciemus? Q uo cóuertemut cótra ift, Cruentas domos δὲ obtínere noftra cauernz portarü cuftodias non ualemus,male intrauimus,tantá lucé obtenebrare nequíuímus,opp rimere táta uirtute pdiítü nó ualetnus,noftra quoq urgeri colla cófpicimus, δὲ dé noftro infup ínterítu formídam?. Quid nobis e«clo; Plagis recentioribus ultra iuftam ultíonem flagellamur; nocte noftra contenti fuimus: antris rd st';":^ Po c cnoftrís ν ο DE RESVRRECTIONE DOMINI. Φ C noftrisoccultabamur, Quareradijs folis prodimurzquareuiolentia difturbamurzquareinno 5 ftris fedibus captiuamur? Mox igitur Chriftus in ipfos crudeles míniftrospoenarumadesdii,—— μ it, atqy implacabiles turmas.framca diuina cócídit: fremunt díri fub tortorecarnifices rabio 6 ΜΙ s adacti ftridoribus cotabefcunt, Ipfa quog;antra ferrei cubilís intrante fortíffimo,a fortíote— yi aternís nexibus collieantur, Hoc πᾶορ íta futurum diis ipfe promiferat;dicés:Nemo intrat ín T domum fortis,& uafa cius díripit;nifi prius allígauerit fortem, δὲ fic uafa eius diripiet, Triftes Γ, igitar mox lugentefq; díututno Íqualore turbx populíq; uexatí concurrunt:& rectoris(ui ue/| p ftigiis aduoluuntur. Ecce apoftolíca dicta probantur,in nomíne Iefu omne genu flectatur cce| μ le(tium,terteftríum δὲ infernorum. Mox igitur captíux anima de cuftodijs relaxatz;a tattato t prodíerunt, regnaq; ccelorum ífta fapplicatione deplorant. Veniftí tandem clzmentiffime Ie. jf fu fuccarte íam δὲ parce feffis: INunc Chrifte fuas extíngue mínas, íam tniferandos refolue in mugítus: redemifti uíuos cruce tua: eripetmortuos morte tua. Parí nobifcum forte mundus» ipfe ínteríerat,& ad aduentum tuum otmnís creatura pendebat:tíbi noftra tormenta fufpirg κἱ bautte femper infernus ifte paucbat.D um hic es abfolue reos, dum afcenderis defende tuos:; qn dum híces uníuetfa dauftra foluantur,dum afcenderís non daudantur. Tu folus caput draco uk nís commínuerc potuifti;tu portas a:reas& uectes ferreos uoluifti coterere, Pateat quafamus t precantibus íanua: lux non defit pía:& fi redíerís ad corpus maieftate tua,non priuetur infer,! m nus potentía tua, Poft audítas ítag; preces poft compofitas leges,poft demerfos ínaltz uora, L: ginis foffa tortores,rex nofter hodie de ínferís triumphator δὲ laurcatus exíuit, nec candidat is officium defuit:fed lacta cum príncipe fuo, omnis beatorum turba proceffit: ficucín euangelio D Ícríptum eft: Quia refurgente domíno,multa corpora fanctorum qui dormíerant furrexerunt i cum co:& exeuntes de monumentis poft refürrectionem cíus,uenerunt in fanctam ciuitatem, d δὲ apparuerunt multis.R epedat igitur ad ftadium fuum triumphator iterum uítius, utnou t" omnís mundus,quía redíuit ab inferis Chriftus. Gloríentur ergo credétes:Plaudant manibus| nm omnes gentes quía rex nofter& ín feculo tríumpbauit& inferos uicit. Beneficia ἀεί noftri ci. ἢ magna atqy mirifica fint:tamé nec noua probátur effe;neq; fübita:fedab initio ἔσει ρίαν 6(| &a funt oraculís,& pra-figurata myfterijs.Sacram domini paffionem ab ipfis mundi coalefcen| di D. dsexord ς, ueterís teftaméti refponfa cecinerunt: δὲ ideo Chriftum dominum przdícatum,ac à enuncíatum fuis fidelibus apparere:ex ipforum libris δὲ nolumínibus afferímus. Validis abfa; à dubío nítitur príuilegis.qui caufam[πᾶ de aduerfarij afferit inftrumentís: fpeciofa uictoria eft(í contraríá partem chartulis fuis, uelut proprijs laqueis írretire:& teftimoniorum[ποτ uocibus a confutare,& azmulutm το 5 fuis euincere,ut oppu gnatorís ταί areumenta,tuís probentur utilíta" tibus milítare.Itag; in domíni noftri perfona,dum οκ Adx prímihominis cofta mater cuncto;" rum uiuentium Eua producitur:ex huius facro latere,& falutari uulnere ecdefía omnium fide li lium parens,reparanda monftratur. In eíus typo Abel uictus occiditur:& innocens fraterna tá" Gp ludaíca impietate mactatur.Híc ídem dominus ín nouiffima mundi fenefcentís atate pet" figuram beati Abrahz: logzuí patris offertur ad uictimá: quo tempore dum nouo facrfido in» unici filij fui iugulum pius parricida confurcit.ex improuifo aries oculis eus apparuit:fiait elo). quitur fermo díuinus: Et uídít Abraham arietem ínter uepres hzrétem cornibus.Inter uepres P inquít.Requiramus quz ifta fit nouítas:íd eft.ín multitudine circüftantium peccatori: haren/ E tem cornibus:id efbad crudis cornua dauorum cófixione pendentem:ficut ín alio loco in ἢ Comua ín manibus eíus fant.Hoc ideo, χαία uenerandas manus eíus patibuli brachia fufcepe 4 runt.nter fpínas autem deputatus eft,quando fpíneo ferto innocentia: δὲ iufticia: author ille" fus eft.Sed aliud introfpicete debemus quidnam fit:quod Ifaaca patre altaribus admouctur, i acfubíto arícs pro co no mutata fed duplicata oblatione fupponit. Gemina híc adoráda fub ὶ ftantía redemptoris oftenditur.Dcí em unigenitus offertur& uirginis primogenitus ímmo, l latur. Hocquoq; domínícz paffionis prafigurabat infignía: quod legimus beatum Heifz;| um fepulchro condítum,íngefto a latrunculis cadaucre intra tumulum fuum corpus extincti ἰ tactu facri corporis fufcitafle. Quis hícalius prfieurabatur,nifi dominus nofter Iefus Chré: ftus,qui refurrectíonem de morte largitur,& uitam fepultus operatur: In latronibus, etenim i müdum, ía tg intra ΠῚ μας Wd cde plas Vài a [tria and omm: 52} p faci αἰ. lue tort uin yi bil Ἴω gi τ DE RESVRRECTIONE DOMINI.$o. 89 |o mundum:in propheta uirtutibus, Chriftum domin recognofce, Adhucceleberrime pet fari praras fanctas,etíam ín prophet: Ionz laboribus δὲ erumniís, Chrifti paffio ac refurrectío pre fignantur. Ηίς Ionas(quod fidei ueftra: non arbitramur íncognítum)typum domini cefliffe prafcribitur. Ipfe enim dominus dixit: Sicut fuit Ionas ín uentre cetí tribus diebus& tribus noctibus: ta erít filius hominis ín corde terrx tríbus dicbus δὲ tribus noctibus. Hic in^ quam Ionas ad przdicandum Νες írx cccleftís offenfam domino iubente dítioitur s pracius tríftem fententiam propheta populi conuerfione uacuandam: nauim profugus qua Tharíum petebat ingreditur:fed nautis exorta tempeftate turbatis. forte fluctibus datur, & faucibus cetí pifcís demerfus excipitur.Sed pifce illefüm eructante depofitum,tertia die ter tis rfunditur. Videte domínü etíam in ueteri teftamento ín ferui forma mirabiliter apparere: uidete quomodo fe ante actís fzculís indícauit fecundum feruilís form humilítaté.uenturá. Tonas iram diii pt dícaturus ad magná Niniuitarü deftína£ utbé dicturus, Adhuc quadragin . tadies& Níníue fübuertetur,Et Chriftus ad mundi míttítur ciuítatem,ut diem falutis δὲ pracfí nitum iudicij cempus annunciet. Jonas nauím expetit, Chriftus eclefiam, Ionas fluctibus agita tur,Chríftus mundi turbínibus exercetur. Nifi Ionas perditum detur,nauís periculum non fe; datur.Sicnon liberatur ecclefia.nifi Chrifti morte faluetur.INautz dímiffuri Ionam, tamen ue; rentur δὲ dícunt: Drie ne des fuper nos fanguinem innocentem: none uobis uidetur nautarum imprecatío Pilati efle confefTio? Qui tradit Chriftum:& camen lauat manus fuas,& dícit: Mun dusego fum a fanguine íufti huíusrcs congrue per perfonam gentilé fides centíá praedicatur. Dicit itag Ionasin oratione fua:T olleicitur domíneanímá meam,quía melior eft mihí mors qe Di hocnobís domínus nofter Iefus Chriftus:quia melior eft mihi mors dg uita: id efbuiuens unam ludaeorum gentem faluare non potuí;moríar ut uniuerfus müdus mea mor; tefaluetur.Ioná cetus pifcis excepit TT non contígit deuoratü:& qué malícía homí num perdidit, beftía efuriens cuftodiuit; plenis uifceribus famá patítur,& ín przedá quá abfor/ buit, nil(ibi licere míra£. Quis eftífte quí ínter auídos rí&tus abfumí poteft.cofumi no poteftz Cibus eft, corruptio no eft. Tradit perditioís pfüdo δὲ feruatur ipfius mortis obfequío.Quis eft ifte qui uaftíffimos finus periculorum totus ingreditur,& fub altitudine condlufus, imméfa "atq mortifera uítali aere paícitur:& dimiflus in alienam rerum naturam ín uitz exilium cá uí ta peregrínatut,& tnortís fuperftes annuncíat mundi falutem,Puto quod híc eft domínus rio fter efus Chríftus,quem fxua mors,inexplebilis belua,ín efcam fuam rapuit,& prxdam fuam taptiuam contremuít:quem etfi terra forbuerat crucifixü:tamen qué nó ínuenerat reum,nó po terat tenete damnatii;quía culpá nó facit poena,fed caufa:quafí(οἰ τ c:bum perdítü in origine tnundí homíné deuorauit:fed magná effe cibi ipfius díenitaté prafocata cognouit. Atq; ideo diuínus fermo commemorat& pracepit pífci,& euomuit Ionam in arídam, Przecepít ergo be; . ἀξία, praxcepít morti femper efuríenti: praxcepít abyffis& inferno,ut mundo reftituant(aluato^ rem. Euomuít autem hoc debemus acdpere, quod ex imis uífceribus mortis, uictrix uíta το» meauctitatqy eam ex imis pracordijs inferni perditio exulccrata reddiderit; Vídemus itaq; in prophetz aftlictionibus apertíffime prafiguratam, paríter& mortem& refürrectionem.Q ua propter quod ímpletum cernís ín feruo,credere non cuncterís ín domíno.Qua cá íta fint;petz fpíce homo quantü ualeas,& perpende quid debeas:perfpíce quantá ualeas,ut tandé ilis efTe tibi definas:ut uel per hoc erubefcendis fubíacere uítijs dedígnerís,dum generofitatem tuá de creatoris ac reparatoris dignítate mctítís.Habet caufas quibus te ipfe confundat: cur indignis dominis uícto corde fubdatur,cui gloría eterna promíttítur:& fic gemíno príuileoío, qui du^ dum diuina imaginis partícipationc fulgebas, efficeris ctíá cómeraij nobilitate praciofus. Vn/ de dp fortis effe poffis contra hoftem tuum:ínterroca ftatum tuü,quod tibi dominus ad debel landum ín membrís tuís mundi príncipem,& fpíritales nequitias fuperandas liberam contulit. facultatem:ac ficímpoffibile nó putes ut tranfferri obtineas ín angelicas beatítudínes: cura ín hoc fzculo angelícas deuíceris poteftates.INon ergo te degenerem ac defpectü facíat uita, qué uel factura proba illuftré protuliffe uel gratía: fed curfum fidelis Chrifti fanguis ad fapna fi ducialiter extollat.INà q fe ccclefti pcío uident redéptos;ad cocleftía non dubitent κ idco i Im E | I ἫΝ Wu fo nn PL E '- κο” 5 C CENSVRA EPISTOLAE SEQ. VENTIS/| Video dubitatum&ab alijs, cuíus(it hzc homilia, Cuíus fit no ρεοπαποίο,ααδζμ Leone aut Maxim tcfert. Flieconymí non effe palam eft. | DE NATIVITATE DOMINI SERMO... || Odie uerus fol'ortus eft mundo:hodie in tenebris σαι! lamé ingreffum eft, De ii usfactuseft homo,uthomo deus fieret, Formá ferui dominus accepit, at feruus || uerteretur ín dominum, Coclorum habitator& conditor habitat ín tetrís: ut πον nouum.In illo loquebatur per nebulam:nobis loquitur per ferenum.Ibi deus uidebatur ín τν bo:híc deuirgine déus nafcitur.Ibí ignís erat populi peccata confummens: híc horto eft populi peccata dimittens, imo ienofcens feruis fuis, INemo ením poteft peccata dímittere, nifi folus deus.Síue hodie diis Iefus natus.fiue hodie bapticatus eft,diuerfa quidé opinio ferturín mun do,& pro tradítionü uatíetate fententia eft díuerfa, Nobis illud conftat ad liquidá qd'fiue hor díe natus ex Maríauirgíne eft. fiue renatusex baptifmo,& natiuítas carnís δὲ fpüs nobis ριον. cit:itrüq, myfterii meü,utrüq, utilitas mea eft. Dei filius non habebat neceffariá ut nafcere£,: ut bapticaretur:Neq; em peccatum fecerat quod οἱ remítteretur ín baptifmo:fed illius humili tas, noftrafublimitas: illius crux noftra uictoría eft, illius patibulum nofter triumphus eft;.. Gaudentes hoc fignum leuemus ín humeris noftris: uíctoríarum uexilla, δὲ immortalelauay crum portemus ín fontibus. Cum hocfignum diabolus confpexerit in frontibus noftris, con, tremifcit, Qui aurata capitolia non tíment,crucem tíment. Quí contemnunt fceptraregalía& purpuras Czfarü& dapes, Chríftianorum fordes& ieiunia pertímefcunt,Deníq, ín Ecechier le propheta,cum omnes qui miffusfuerat angelus ocidiflet δὲ interfectio ceepíffet a(απλο tantümodo fofpites referuantur,quos Thau líttera;id eft;crucis pictura feruauerat.Exultemus itaq; ad ctucis fímilitudiné:fanctas ín cel leuemus manus:cü ficnos armatos da; mones uide rint oppríment, Quando Moyfes erectas habebat manus,uíncebatur Amalech:fi paululá illa conciderant,inualefcebat.Anténz nauium δὲ uelorum cornua,füb figura noftra crucis uolitant. Aues quoq ipfz quando in füblimiora tollátur δὲ pendent per aerem:extéfis alis imitanf cru cem,Sed& trophza ipfa δὲ uíctoría tríumphorü,ornaméta crucis funt:quá non foli ín fronti/ bus fed ín manibus quoq; noftrís habere debemus:ut fi fic fuerímus armati calcemus fup afpí dé& δας, ρον diim noftrü Iefum Chriftü;cui eft honor δὲ oloría in fecula feculonz Amen, CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS. Necdehac ας habeo quod pronuncie, nífi no effe Híeronymí.Et addubiítat ínfcriptioes exéplarii DE EPIPHANIA DOMINI SERMO. ZI Ics Epiphaníorum grzco nomine fic uocatur. Quod ením nos apparitionem, E ucl oftenfíonem dícimus,eraci ἐπιφάνφαν uocant.FHoc auté ideo,quía dominus πο’ κα} M fter hodie& faluator apparuit in tenebris. Licet em olím natus effet ex Maria: δξ | RA| tríginta iam annorü expleffet xtatem:tamen ígnorabatur a mundo, Eo tempore cognitus eft,quo ad Iohánem baptiftam,ut ín Iordane bapticaretur aduenit,& uox de calo pa tris intonantís audita eft:Hiceft filius meus dilectus,ín quo mihi bene complacuí, Quem pav ter deccclís monftrauerat uoce:hüc fpüs fanct?uerfus ín columbá δὲ fup caput illius fedens, ta^ ctu quoq ipfo uoluit demonftrare,ne quis alíus ἀεί filius putaretur a populo.Quid hac humi litate fublimíus?quid hacuilitate nobilius? Baptiga£ a feruo,& a domino filius appella£.Intet publicanos,& meretríces,& peccatores ad lauacrü uenít,& fanctior eft baptifta fuo.Lauaf alo háne ín carne,& ipfe Iohánéin fpü lauat. Aqua ἢ cxtera müdare cofueuerüt,drio noftro laud/ te müdatz füt. Iordanis fluui? q eo tpe quádo populü Ifraeleduxit Iefus ad terrá repromiflio nis fuerat exíccat?:nüc mébris dni tactís/fi potuiffetundas uno loco uoluerat cógregare:ut dni corp?attingeret, Videte fratres, quo id qd'ín euágclio lectü eft:in uigefimooctauo pe ) Mak] mo colonus terrz,;migraret ad coclos.O díes omni folelucidíor:o teinpus cunctis fzxculis expectatítis. Quod praftolabantur angelísquod Cherubim δὲ Seraphím& celorü αν. niífteria nefciebát: hoc ín noftro temporereuelatü eft. Quodiilli uidebát per fpeculi& píma/« ginem: nos cernímus in ueritate. Qe populo Ifraelitíco loquebatur per Efaíam,Hieremíaca) tetofqy prophetas,nunc nobis per filium loquitur. Vídete quid fit ínter uetus teftamentum& ἘΞΞ ε v ἔ Ε DE ΕΡΙΡΗΑΝΙΑ DOMINI.$o. 90 ." Δ ratante prxdicta. Vox diii fuper aquas.Locut? cft em dei filius ad Ioháné: Sine modo.ficem i óportet nios im plere omné íufticíá.Sequit:Deus maíeftatis intonuit,quádo pater filio teftímo nium reddidit dicens:Hiceft filius meus dilectus,in quo mihi bene complacui. Vox domíni có* UN fringentis cedros. Bapticatus eft ením Chríftus,& erecti príus ii fublimes diemones corrue aig tüt: luccdit eos dominus tanip cedros Libani: commínuít eos domínus από; uitulus fragCN menta arborum uentilans,& calcibus frírpes(η díuerfa difpergens. Et econtrarío de faluato; EN re quid dicit:Et dilectus ficut filius unicornium, Dilectus,dominus nofter atq; faluator eft, ini: filius unico rníü.filius crucis:de quo dicit incático Habacuc Cornua ín manibus eius iibiabícon| SM dit fortitudine fuam.Poftcg ergo dilectus ifte crucifixus eft:impletum eft illud quod fequi£ im tie ies vo domíni intercidentis flammáí nis.Illo em bapticato,& uníuerfo müdo Chrifto RN uante mundato, gehénz: ienis extinctus€ t. Vox domini cocutíentis defert. Deferta fuit ec NN defia,qua: prius filios nó habebat. Ad pdicationé Chrifti, deferta cómota ef,& parturíuít δ΄ pe ὟΝ períz& nata eft ín una die ος tota fimul illa, quae ante diceba£ deferti Cades, hoc eft defertiz imi fanctitatis:Síquíde quz non habuerat fanctitaté;ccepit parere ceruos,X fanctorü emíttere gre Tm ges,qui f entes interficiunt,quí uenena conténunt:qbus dífcarrentibus ín toto orbe,& Chri, CN fti eange'ium pradícantibus:in templo eíus omnes dicent gloríam deo.Sequit:Düs diluuia ην inhabitare facit. Confyderemus totum orbem,refi píciamus barbaras nationes, Romanü quoqg íi mente luftremus imperium: ubíg ín Chriftum credunt, ubíq; in nomine domíni baptican/ "m turi& íta fitut non una aqua:fed quodámodo fit diluuium baptifmord.Q ua propter confum Ἢ matü eft tabernaculum: hoc em pfalmi iftius titulo ργαποιαιυ:αποηίᾷ ecclefia ex uíuis lapidi, m busextructa eft. Afferamus domino filíos dei;afferamus οἱ filios aríetum;apoftolorum δὲ farv. is toram:& ímítemur faluatotem noftram: quía ipfe δὲ paftor δὲ agnus& aríes appellatur, qui i pio nobís ímmolatur in Aeeypto,quí pro Ifaac cornibus tenctur in fentibus,& dícamus: Do-^ qun mínus pafcítme, δὲ níhil mihi deerit, ín loco pafcuz;ibi me collocauit, Super aquá refectionis 0 educauit me:xcui cft honor δὲ οἰοτία ín facula[ασμίοτιατι:Άπεη.:| ο CENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS.| "3^.^ AdeononfapiunthacHíeronymü;ut parum abfuerítquín ín extrema daffem relegarím: nifi quod ὑπαὶ maluí ín hanc peccare partem,ut indigna lectu ferrem dj ut dígna reíjcerem, iai SERMO DE QVADRAGESIMA. usas zu Vomodo miles femper exetcctur ad preliam:& fimulatis íctibus,uetís poftea uul iz: ΤᾺ V neribus prz paratur:Ita omnís quídem Chriftianorum uíta indiget abftinétía: fed' [iini Am.| maxime quando hoftís prope eft;& przparatum aduerfum nos exercitum ducít musti ex zea] inímícus.Omni feruís ἀεί tempore íeíunandum eft: fed cunc amplius cam ad. im dea molatíonemagní,ad myfteríum baptifmatis, ad Chrifti carnem δὲ fanguínem preparamur. η Sratím ei ut oucs fuas recedere uclle de pprío ercge uiderit díabolus.fremit,irafcic furit,& to - εἰς aduerfus eas uiribus commouctur Ροτίτς fibi exiftimans quicquid Chrifto faluatur: δὲ mo/ | tí fynagooz: faz quícquíd ecdefia: uiuificatur.Quía ergo fratres chariffimi, ad domini facramé/ Ξ ps tum quadraginta dierum ieiunio praparamur:ieíunemus tot diebus pro peccatís noflrís, quot juna pro fceleribus noftrís dominus íeiunauít, Illum poftbaptífmum tentat diabolus.INon enim ai: fciebat εἴ effc filium dei:propterea negligebat. Deníq; poftea cognofcere cupit ín tentatione, fous dícens:Sí filius dei es:díc ut lapides ífti panes fiant.Ec fi filius deí es,mítte te deorfum, Nos au/ uot tem quía fcit uelle filios ἀεί fieri, propterea expugnare nítítur:& quafi ferpens lubricus noftros (καῖ inuoluere pedes,ne afcendere ualeamus ad ccclü. Si auté domínü tentare aufus eft uerfipellís sid& nequá:quátomagís nos decipere nó timebit?Sí cótra dei ΠΠ& figuli fuii, uas perdità repu ls gnauit:quátomagis cotra nos quí inferioris ab eo natura fumus audebit ínfurgere? Θὲ iuftus 7 uix faluabitur,ímpij δὲ peccatores ubí permancbunt? INS quo domiín?nofter decipi potuerita Ini) díabolo,fed quo formar ferui acceperit.in omnibus fe tribuere uolens exéplum, ut nemo fibí "T in fanctitateconfidat.cum etíam ille tentatur,quem non poffunt tentamenta fuperare.Focto/ p tum idcirco replicamus fratres chariffimi:ut follícita méte caueamus, ne exeuntes de Aegypto: κα& per quadraginta díes,quafí per quadragínta annos ad repromiffionis terram per eremum feftíinantes———. DE QVADRAGESIMA SERMO. C feftinantes defyderemuscarnes δὲ ollas Acgypti,& a ferpentibus mordeamur. Exiuimus de Aegypto:quid nobís de Acgyptijs cibis? Qui habemus coclefté panem,terrena alimenta quid quzrímus:Relíquimus Pharaonem, inuocemus auxilium drii:ut nobís Acoyptíus rex ín cre, détium baptifmate fübmereatur. Ibi pereant equi&afcenfores corü:ibi fremens aduerfarij ne, cetur exercítus, Non murmuremus aduerfus dim,ne a domíno percutíamur. IN6 detrahamus facerdotibus noftrís:& magísa uítijs ieiunemnus cy a cibís:licet& ciborum abundantia fint fo.. menta uitíorum.Sí Aaron δὲ María contra Moyfen murmurantes,dei pro ferio fuo fenferár uindictá:quátomagis fi aliquis noftrum prepofitum fuum uipereo ore lacerauerit díuítia fen tentía punieturzSed δὲ facerdotibus fimpliciter precauendum eft;ne duplici mente fint, ne dfi ambigant poteftatem.Si etíam Moyfes δὲ Aaron(qui ad aquam contradictionis uífi fant flu; éctuare)non meruerunt terram repromiíflionis intrare: utíq; multomagis nos qui peccatorum praimímur pondere, non ualebimus fluentum Iordanis tranfire: δὲ ad locum circücifionisiid eft, Galeala ροτιιοπίτο,[ fcandalicauerimus unum de minimis iftís. Vnde tam labores pafto; ris C$ gregis foecüditas: tam ubertas meffium cp agricola ftudium, domini horreis praparer tur. I oto nífu aclabore tendamus, ut digni efficiamur aduétu pafc,& carne ac faneuíne agüí Chriftilefu: Amen,——|: CENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS. Eundem& híc fermo refipit authorem,ut paucís quod fentío dícam. IN VIGILIA PASCAE DE ESV AGNI SERMO.: Odie fratres chariffimi;populus Ifrael/& uere homo uidens deum(hoc quippe interpretatur Ifrael)egredí iubetur de Aegypto.Hodie agnus dei qui tollit ροκ ta mundi proomníum falute iugulatur:hodie fanguine illius poftes domorum, qu. ἢ] id eftfrontes noftre depingütur:hodie occidütur Aceyptij,& de feruítute Pha raonis populus dei liberatur:hodie percutiuntur prímogeníta Aegyptiorum δὲ Ifraelitarum, non folum liberi: fed etíam írrationabilía íuméta faluantur:Homines δὲ iumenta faluos fades domíne,Praparemus nos fratres charíffimíi ad ímmolatíonem agni:& apprehédamus íllum, p 56 quádo dubía lux eft;& adbuc lunz cornua πό implent:no quando crefcete incipituel deae fcere:fed quartadecima die.id eft,lumine cofummato atq; perfecto, quádo tota eíus lampadeto tus orbis impletur.INec putemus agnü{Π ánículà ubicüc; poffe comedi.Praxipitur nobís, ut ínuna illà comedamus domo,id efbne extra ecdefiam immolari agnum putemus. Ex quo ma nifeftum eft,quod Iudzi δὲ hzretíci;& omnía cóuenticula dogmatag; peruerforum, quí agnái ín ecdefia non comedunt,non eosagní carnes comedere:fed draconis:quí datus eft(iuxta pfal miftam)ín efcam populis Aethiopü, Quomodo em in diluuio nó faluatur;nifi qui ín arca fuej είε Noe:& corruente Hiericho una tantummodo Raab meretrix,íd eftecclefiz credentis ex gett i tibus cuftoditur domus:Ita ín immolatione agni,tuncuere agnus occidítur,cum ín una macta/" tur domo.Erit,ínquit;uobís agnus immaculatus:de ασπίς δὲ Πα 5 fumetis eum. Praxipitur& b. δ in alíoloco:ut quí prímo menfe pafca facere nó quiuctít fecundo facíat:iuxta quod δὲ nuncitv Ν betur:ut quí non poteft habere agnü.falté habeat hadum.Chriftus em non ex hacdís fit, quos p a finiftris ftare iubet:fed pro diuerfitate meritorum.unicuiq; aut agnus,aut hz:dus fit, Quarif h etíam quarenon ín dieagnus ifteimmolatur.fed ad uefperam.Haccaufa manifefta eft. Dris ü ein nofter atq; faluator ín confümmatione fxculorum paflus eft. Vnde& Iohannes ín epiífto: la faaloquitur:Filíolinouiffima hora eftzquádo αὔτ nouíffima hora eft:finito díe,noctis initia" eft.Sed hocintelligendá eft,quod ἅραίι ín ífto fculo fumus,id eft;uerfamur in Aegypto:non fumus ín dara luce, fed in tenebris ατα caligíne:licet ecdefia,id eftluna quafi ín nocte refplene ῇ deat:tamen ueri folís nó poffumus habete perfectum fulgorem.In una;ínquít,domo comede i tíscarnes affas igní:& acyma cum amarítudinibus manducabitis.INon comedetis ex eis crudi ᾿ aut coctü ínaqua:fedaffum tantum igní, Iubetur nobis ut panes abfcy fermento ποτετί, mali! εἴας δὲ nequítíz comedamus.De quo fermento ín euangelio dominus difcipulis dicit:Cauete 2 i fermento pharifzorum:& poftea interpretatur fermentum pharifazorum effe doctrinam. Et^ nos igítut fi a doctrína fxculi iftius uolumus effe alieni:& quafi extraneos a mundi onn à | M DEESVAGNIPASCALIS.^«ο. 9I e À tionenos facere, perfecutionibus& preffuris fubiecti fimus:& fecandum Apoftolum comeda^' μὰ mus acyrma fyncerítatís δὲ ueritatis. Vís intelligere quod dico.Dic quod πετᾶ eftloquere quod TN fyncerum eft: nullius perfonam accipías;non diuitis,non potentís,cplibet fit potens, δ! δες fit Nis, nobilis,fi peccauerít corrípe eum: δὲ comediftí agyma fyncerítatis δὲ ueritatis ín amarítudine. M Vnde& Apoftolus ait:Inimicus factus fum uobis uera dícens. Et prouerbium fxculi,gentilis πι Ἢ quoq poeta exprímés:O bfequíum,ínquít,amicos ueritas odium patit. Quod autem fequi£:: Mn INóaudas carnes agníneg, elixas comedamus:illud eft;ne fcripturas dininas(qua uere carnes tir agni(unt)aut iuxta hiftoriam tátum intelligamus, ficat crudas eas affumamus ín cibum: aut Mii surfum fecandum haretícos,quibufda allegorijs δὲ nubilo interpretationis ad peruerfa qug LN dogmata deríuemus& eneruemus eas fucci ueritate fublata;umbras quafdam& imagines 1i eflundamus, Sed intelligamus eas& iuxta hiftoriam ficut fcripta funt: δὲ nihilomin?eas fpiri, TAN tus fancti excoquamus ardore.Et quícquid in illis fecundum litteram uidetur incongruum effe απ' ueldaufum.fpiritali expofitíone pandamus.Caput cum pedibus& inteftínis comedetís. Ca; ks. put mihi uidetur efTe agni illad quod ín euangelio Iohannis fcribitur: In príncipio erat uerbü, Δ& uerbum erat apud deum,& deus erat uerbum:hoc erat ín príncipío apud deum, Pedes auté homo,quem pro noftra falute dignatus eft afIumere.Sed& alíter fentiti poteft.Capur, intelli; gentia fpiritalis:pedes.fimplex iuxta hiftoríam narratio: inteftina autem quicquid intrinfecus ín littera latet, quicquid ín fuperficie non uidetur:fed diligenti examinatione commolítum atqs D ruminatü a doctoribus profertur ín medii:€ quod putabatur efle focdum δὲ índecorum,hoc More ος, Vebicrtrauideumiasinfaicuuradid M T UU D DOCE VMMMPE E MMMKIO GIC MMC MMC CM ἰδίαι riofordidetur:& Ο πᾷ filius Iuda femen proijcíat in terram,ne liberos eeneret.Hac fi fecundá ὑπαὶ litteram intellieantur,nonne a gentibus δζαῦ incredulis quibufgy, quaft fcripturarum ftercora Vni p tondemnáturatq írrídéturzSed fi illa excutías.fi laues/fi fpiritus fancti igne excoquas,uertun/ " bà^ mríndbum& quod putabatur ínutile inuenitur myfterium. INon relinquetis de eo ín mane, arit δὲ osnon conteretis de eo,& quod reliquum fuerit de eo ufq; ín mane,igne comburetis íllud. Ni e hil de carnibus ασπί αἵ in futurum faclum referuemus.Quantumcü q; poffumus comeda/ ism mus. Quod fiquaín ea fortía funt dogmata uidelicet ecdefiaftica,de trinitate de refurrectioe; pans deanima,de angelís,de cxteris iftiufmodi:haec non iuxta noftrá opinioné prauis interpretatio siet nibus differamus, nó conteram? illa: fed íta ut funt fortía prxdicemus.Si quid aüt quafi hoies mds pixterierít,& non poterim?de carnibus agní comedere:fcire debem?quod in futuro fzculo do vim étrína fpiritus fancti nobís aperiendum fit,& comedemus illud. Sicauté comedetis illud:Lum qunzz bi ueftrí accíncti,& calciamenta ueftra ín pedibus ueftrís,& baculutn in manibus ueftrís,& co; vinto medetis illud οἵ feftinatione:Pafca eft em diii dei ueftri. Flucufq; pceptü eftquales agni car/ iau nes comedere debeam?:nüc iubet ὅ a nobis habitu comedédze füt.Lumbi, inqt,ueftri accincti, Die Etad apos dicit: Sint Ιᾶ5ί ueftri accincti δὲ lucerna ardétes in manib? ucftrís, Ec Iohánes$0/ odi na pellicea cínoit, Et Helias nihil habés ín fe molleatqg muliebre;fed τος uirile& rigidü(ho ἌΝ mo qppehiírfut?eratkineulü habuifTe defcribit. Et nos ergo fi uolum? carnes agní comedere; siu mortificem? lübos noftros, mortificem? opa carnís.Et hoc quod ín Iob de diabolo dicit: Vir? fadi eius in lábis eíus,& fortitudo eíus in umbilíco uétris eius,occida£ in nobis,ne caro cocupifcat ad wit uerfus fpiritü,fed fp opera carnís mortificemus,& purificatí uefcemur agní carnibus. Vt auté miss fciamus fratres chari(fimi,quoníam quícüqg uxorí debitum reddít;uacare non poteft orationi, d necde carnibus agní comedere: Μογίϊ prcipitur,ut populus quí afcenfurus erat ad montem "T. Orebaante tres dies purificet.Et Dauid cü ueniffet ad Abimelech facerdoté interrogatus fi mà mo di funt puerí: Refpóodit puríficatos eos efTe ab heri δὲ nudiuftertius. Si auté panes propofitio "m. nis non poterant ab hís quí uxores fuas tetigerant ARRAS panís ille qui de ccelo "t defcendit non poteftab Πίο quí coniuealibus pauloante hz'fere complexibus uiolarí atq; con "m tíngí.Non quo nuptías condemnemus(hoc em non diícíimus)fed quo eo tempore quo carnes μμ” aguí manducaturi fumus,uacare opetibuscarnís non debeamus.Quod autem fequitur: Et cal T daméta ín pedibus ueftríss& baculum ín manibus ueftris:hoc iubetur:ut(βία ín eremo íftius γ : DE RESVRRECTIONE DOMINI: fzculi oradímur;calcíati fimus calciamétis pacis: necubi in deferto fcorpius S coluber obrepar, hiecubi ferpens plantam gradientís ínuadat.Quod fi forte aduerfum nos confurrexeríthabea inus uíream ín manibus, δὲ percutiamus eum,& dicamus: Virga tua δὲ baculus tuus,ipa me co folata funt. Vide myfteríum fcrípturarü.Quádíu per folitudines ambulamus;neceffe habem? habere δὲ pelles pro calcíamentís quibus noftri tegantur pedes. Quando uero terrá repromif, fionís intramus, dícit nobís cum lefu Naue: Solue calcamenti tuí corrigiam:locus em ín quo [ας fanctus eft, Et nos ergo quando intrauerímus regna ccclorü;non habebimus opus calcía, inentís.non his prafidíjs quibus cuftodimur ín fzculo:fed ut πού dicam;agnum illum.qui fp nobis occifus eft fequemur. Sed uídete ut de nobis dícat Iohánes.Ifti funt quí ueftíméta fug fion coinquíinauerunt;uireínes em permanferunt:qui fequuntur agnum quocücy uadít Chri ftü Iefum.Cui eft honor δὲ eloría ín. fxcula fxculorum, Amen.'''' ο CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS.' Ex eadem& hicfermo profectus eft offícína,& ad fratres chariffímos pertínet, DE RESVRRECTI ONE DOMINI SERMO; à sud Pu ΣΤ On queo fratres chariffimi, quem mente eoncepi ore proferre fermonem,&cor; s T| dis mei lxtícíatn língua non explícat.Hoc auténo folum ego patíor quí cupio.marp NW t rare qux fentío:fed etíam& uos mecum patímini,plus exaltantes in confcientia dj WE NC| aloquío proferentes. Videtur mihi híc dies cxteris diebus effe lucidíor: fol munda daríor illuxiffe:aftra quoq; δὲ omnía elementa letari:& quae patíéte domíno propriam lumen retraxerant& fugerant;& noluerant creatorem fuum afpicere crucifixum, ha:c nuncuictoremil lum,&ab ínferis refürgétem.fuo(fi dici poteft)fulgore, fuo profequütur officio, Credit ccelum, credit terra:& fagena qua totum müdum piícata eft, Iudacos tenere non potuít.Flzec díes quá fecit domínus,exultemus&lactemur ín ca. Quomodo María uírgo-mater drií inter omnes mu líeres principatu tenet:íta ínter cxteros dies haec;ómníü dierum mater eft. Rem nouam dico, fed qux fcripturarum uocibus comprobatur.Hc dies& una de fepté δὲ extra feptem eft.Hae eft dies quz appellatur octaua. Vnde& íi quibufdam pfalmorà titulis fuperfctibit pro octa/ ua.Hc eft ín qua fynagoca finitur& ecdefía nafcit Ε]ας ín caiusnumero octo aníma:faluatz fit ín arca INoe. Similiter, inquit, Petrus,& uos faluos facit ες οἴ. ας eft de qua Ecdefiaftes prxcipit: Date partes fepté date δὲ octo.Hí(ant octo eradus.per quos ín Ecechiele templá dei fcandímus.FHacoctaua dies,de cuíus facramento,& omni natíonum ín Chrifti fide, octauus quoq pfalmus íncipit:Drie diis nofter, cg admirabile eft nomen ταῦ ín uníuerfa terra.Et quid tne neceffe eft infinita replicate? Díes me deficiet;fi uoluero omne diei iftius exponerefacra mentum,Hoctantá díco,quod uniuerfa abbati eratia& antíqua illa feftíuitas populi Iudzo/ rum,diei iftius folénitate mutata eft.Illí ín fabbato non faciebát opus feruile, nos im díe diiíca: hoceft refurrectionis,opus feruile non facímus:quía uítíjs δὲ peccatís non feruimus. Qui emfa cít peccat feruus eft pecaati. ΠῚ de domibus fuis no egrediebátur:& nos de domo Chrifti na egredímur,fumus ein ín ecdefia, Π non accendebant ione ín díe fabbatí: nos ecótrarío accendi tnus ín nobis ígné fpiritus fancti,& ome uitiü excoquímus peccatorü:de quo igne dns ait:Igné uení míttere ín terrá:& quam uolo ut ardeat; Defyderat dris igne iftá ardere ín nobis: fecundá Apoftolü:id eft.fpá nos fancto feruerexut non refrigefcat in nobis charitas(εἰ, ΠῚ per dié fab bati non ambulantín itinere: perdiderunt em illum quí dixit:Ego fun uía: nos autédícimus: Beati ímmaculatí quí ambulant in lege diii.Et iterum: Víam ueritatís clegi,& uíam iuftíficatio nium tuarum doce me. Illi de fpinis dominum coronaucrunt:nos autem fi fuerimus lapides prediofi,domínü noftrum coronabímus. Caput imperatorü iftius fxculí ornat díadema: nos idco ín capite noftrí regís tmponímur,ut ornemur a capite.Illi non fufceperunt( δὲ fu fceptuti funt Antichriftum:nos recepimus humilem filium deí;ut poftea habeamus tríumphá tem.Ad extremum nofter hírcus ante domini ímmolatur altare:illorum hírcus antichriftus d fputus δὲ maledictus proijcitur in folicadinem. INofterlatro cam domino ingreditur. paradi fum:illorum latro homicida atq; blafphemus;moritur ín peccato fuo.Illis Barrabas dimitti MA ---.....-..-ΎἲἲῤΗεὶῤμμω-.ωωςιιςλςςικ —-ἙἘῈ ἘΞ: ΞΞ ξ" ἐς MEN RM n ti Wy i Ἂν Mud Ttt otra [αἰ orn re (μὰ tig ttes ΠΙΑ ge nni πε uid d με [μή DE VINCVLIS BEATI PETRI.$0. ΟΣ nobis Chriftus occidit. Pro quibus uniuerfis fratres chariffimí,confona paríter uoce cantemus: Haceft dies quá fecit domínus,exultemus δὲ lxtemur ín ca.Ienítam illam rompheam δὲ para/ difiianuam quá nullus potuit effringerc,hodie Chriftus cá latrone teferauítiídeo hodie Chri/ ftus dixit ad angelos:Aperite mihí portas íufticízingreflus in eas confitebor domíno: qux cá femelaperta eft,nücg credentibus dauditur.Ex eo tépore quo paffus eft dominus ufq; ad prz fentem diem femper hzc porta daufa δὲ referata eft. Claufa eft pecatoribus& incredulis. R.e fcrata eft iuftís δὲ credentibus.Per hanc íngreffus eft Petrus:ínereffus eft Paulus. Per hanc οὓς fancti& martyres intrauerunt.Per hanc quotidie de toto mundo iuftorum animz íngrediuny τ απ portz funt,porta paradifi δὲ porta ecdefiz.Per portam ecdefia: íntramus portam ρα, radífi. Ita debem? uiuere;ne eijciamur de domo illa,& eiecti foras a beftijs deuoremur:quas ín alio loco propheta formidans aít:INe tradas beftijs animas confitentíum tibí.Ecce nunc domí; nus ftans in paradifi anua loquitur ad nos,qui fumus ín domo ipfius:quá quícág; fanctorum fueric inereflus: cguís díabolus prohibeat,cguis inimicus accufet:ipfe eft fiquidé accufator fra trum noftrord,ipfe eft uíndex ínimicus:ficut ín centefimouicefimofexto pfalmo dici£:Qui fan étus fuerit ion cofundetur, cá loquetur ínitnicis fuis in porta: in Chrifto Iefu,cui eft honor δ οἶοτία in fxcula faculorum: Amen.| ns: : CENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS. Nifi quemadmodum díxí modeftíus effe ducerem ín hácpeccare partem:fermonem huncín extre^ mam huius tomi feríem reíecítfem.Nam plane(αρίε íimpoftoris illius artíficium.Míror autem cum aflcrí pierit Euftochij nomen, non ítem addíderít, Ego Hieronymus. ES J AD EVSTOCHIVM DEVINCVLIS BEATI PETRI, us WC Aepiffimo rogatu o uírgo Chrifti Euftochium a me tua depofcit charitas:ut tibí M εί uirgínibus notü faciam:unde beatí Petri apoftoli ín Kalendis Augufti, qua: duce] celebratur feftiuítas initium habuerit,& quare nec poft, nec antea, fed prima die fica d menfis.Ingerítis autem quofdam effe qui hoc die apoftolum Petrum eductü efTe ab angelo de carcere credant. Ad ultímum petitis uobis dedararí, qualiter píalmus centefimus tricefimuffextus apoftolorum príncipi beato Petro cóueníat,uel fi de ipfo prophetatus fit, Ad uz duo príora,breuiter me reípondere oportet, ut ín poftremo míhi líceat immorari: Beatü quos apoftolum hoc die de carcere eductum effe qui credít,ipfius repetitíonis euangelícx le gattextum:& inueníet errorem fe paffum effe: íntantum enim aperte refertur, ut cunctis le centibus facile fit ad intellieendum. Nam Herodes rex, Herodis maíorís filius qui ín faluato/ tís necem cofentiens fuit: domíni noftri Iefu Chrifti doctrínam qua per apoftolos predicaba tur fubuettere ftudens,mifit manus ut affligeret quofdam de ecdefia. Ibi datur íntellíoi plures ipfius fieníficatos conatus effe,quí adhucfuperbia fuz ramos extendens occidit Iacobum fra, trem Od gladio, hoctantum facinus diebus acymorum facere ftuduit.Erat í nquít,dies agymorum. Et quí domínü faluatorem anno prateríto diebus acymorum occíderác Petrum apoftolü in ipfis diebus extínguere fatagebát. Quem cüapprehendiffet;mífit ín carcerem: tra deníqs quatuor quaterníoníbus militum cuftodiendum:uolens poft pafca producere eum po pulo.Sed non eft confilium,non eft(cientía;non eft fapientía;nec fortitudo alíqua contra dc. In ipfa;inquit,nocte cum producturus eflet eum Herodcs,erat Petrus dormiens inter duos mí [ίτος uínctus catenís duabus:& cuftodes ante íanuá cuftodiebát carceré& ecce angelus domini aftítit,& lumen refulfit ín habitaculo carcerís.Percuffoqy latere Petri:excítauít eum dícens: Sut; ecuclociter:Et ceciderunt catena: de manibus eíus,& exiens fequebatur angelum.Ecce quomo; do Petrus dicbus agymorum incarceratus, poft pafca ereptus fit,& no ín kalendis augufti. Sed hacfcftiuitas tantí apoftoli qualiter adínuéta fit pandam. O ctauíanus caffar imperij fui emu. lum. M. Antonium habuít:quem affiduis congreffionibus ac prelijs uíx extinguere ualuít:qué Cleopatra coniunx mortuum dolens, feq; ipfamuiuam fepeliensuberibus fuis afpides ap/ p ,ma/uituíro fuo cómorí cj manus incurrere Romanorum. Cafar uero de tyranno cele rata uictoria, Romam repedauít ducens fecum infinitum captiuorum numerum, δὲ antíquo rum Ptolemzorum omnium gagas:ut necante,ncc poft tanta copía auri aget ανν :: j dr er oma "ADEVSTOCHIVM;... C Romamadductafüuiffe nofcatur.Cum autem hoc díce Romam ingrederetur,ob tríumph( tan, τα uictoria ac pacem firmiflimam totí orbi collatam:uocatus eft Auguftus, quí prímo folum Cafar dicebatur. Coronatur cíuitas.fit lxtícía ingens ín populo, ftatuítur a fenatu,& omnibus Romanis fcriptis firmaf;nüdaturg; per uniuerfum orbé, omnibus gétibus Octauíanii Augu ftum ínter deos debere colí:& ut menfis iftequi antiquitus ín ordine menfium Sextilis diceba turín honorem Augufti Auguftus uocetur:& hoctripudium folénitatis ob triumphü Augu, ftalis uictoria lege perpetua uolutnus cuftodiri.Sic quoufq; ad ien Conftantíni imperium uentum eft: qui poftij dignatione fuperna.pet fanctos apoftolos Petrum& Paulü uifitatus; & per Silueftrum papam baprigatus eft,& ex perfecutore fidei defenfor,& mandatorum Chri fti cuftoditoraffiduus factus: hará folénitatü phátafmata perhorrefcés,papze dicit Silueflro:. Flactenus pater humanís utens legibus ficut ipfe noft; omni ftudio,& hos dies& alíos excole bam.Nuncquía placuít domíno lefu Chrifto;me peccatorem fibi famulum facereiiniquü mi; hi uidetur harum celebrítatá fauorabilibus laudibus extollí, Víde ergo quomodo ad honore futnmií deí;beato Petro apoftolo hanc díé dedicem.Sanctus autem ilaefter hoc audienseau dio repletus.gratías deo retulít.& cum fuíderí confilio Aucufto refpodit:Eft carcer in quo beat tus Petrus Apoftolus pro Chrífto agonicás,uínculatus fuit& facri fontis lauacro,pluribus ibi baptigatis dedícauit: huncomni forde purgari facías: quatenus ecdlefía ibi fabricata ad hono rem tanti apoftoli fidelium uota perenniter reddantut.Hoc audiens Auguftus lus efficitur: purgatur locus fabrícatur ecdefía,& haec cofecratur ab eodem papa. Affuit ibi Auguftus& fas crís fcriptis per ueredatios toti orbi mandareftuduit ín hzzcuerba. Notum cffe uolumus om. nibus Chríftum píe colentibusbeatü Petrum apoftolá a deo nobís datum paftorem& prin» cip£ fatnmo ftudio uenerarí uclleaffidue,& maxime ín hac díe Kalendarü Auguftarinqua üt deusauobis folití eramus adorari:ut ipfe pius paftor precibus deo fufis, nos& imperiü πο! ftrum adíuuare dignetur. Valete. Sanctus aüt Siluefter hunc diem celebrem omnibus edle fijs effe inftituit;ut ficut celebratur ad honorem terreni príncipis,ad decus celebretur dauigeri cocleftís. Accepit autem hacc celebrítas nomen beati Petrí apoftoli ad uincula, propter uínculor τῇ qux ibi paffus eft tormenta: ut ubi abundauít pecatíi,fuperabüdaret δὲ στατία, ας ἀπ uínculorá,hocordíne facta eft domus fanctarü oratíonü.^ Hac breuiter ad duo inquífita . refpondi:nuncad pfalmü ueniá:& fi beato Petro conueníat,ut ín nullo ucftrü bonum defyde ríum fraudetur oftendam. Dicatergo uerbís prophetícís dio beatus Petrus:Dnie probafti me quoníá uocafticognouifti,quoníá prafumpfi& aufus fui dicere; Etiam fi oportuerít me mori tecü nó te negabo.T uaüt cognouifti oés cogitatíóes mea$ a longe antec eas cogitaréfemitá meá& directioné meá inueftigafti:& omnes uías meas prauidifti δὲ probafti;quía nó erat doi lus ín língua mea cum diícerem:Sí me oportuerit mori tecíi;nó te negabo. Tu auté firmafti me & pofuifti manü tuá fuper me:firmafti me de tua pracícientía,quod efTem negaturus:& pofui fti manum tuá fuper me:ut peccatum lachrymzfequerentur. Mirabilis facta eftpotentía tua €x me:confortata eft;nec potero ad eam. Conatus fum nó negare:promífi etíam me tnorí tma/, gis elícere dj negantís crímen íncurrere:fed prafcientía tua ita confortata εἴτα non potero ad cam:quid nunc faciam,negaui drim δὲ magiftrum;nec(ut quídam opinantur)hominem nega: uí.Eeo illá negaui;cui dixi: l'u es Chriftus filius ἀεί uiui. Illum negauí qué pedibus ambulan; tcm fuper aquas expertus fum.]llum quem uoce fola uidi mortuum uocátem de fepulchro.Il lum quem coclís patentibus uidi cam Moyfe ὃς Helía,& uocem audiui fuper eum de caclo: Hic eft filius meus dilectus,ipfum audite.Illum qui«ας tactu fuo illumínauit, qui uerbo leprofos mundauitquí(πα damonía expulit, δὲ multas uírtutes fux deítatís oftédit. Quid nunc faci mus lNouatíanecPerdímus apoftolum Petrum: an recipimus reuertentem ad ChriftumcE«e Chriftus eum recipit.tu eijcies.Sed clamat cotra te Paulus:Si deus íuftificat:tu quare condem« nas: Dicis.credite)baptícatis non debet pornítentibus fübueníri.Ecce Apoftolo pene fae curritür,quí eft cpifcoporum epifcopus δὲ maior gradus redditur plorantí cj fub atus eft dene σα. Quod ut doceam,illud oftendo quod nullus ΗΝ paftorís nomen accepítioli ein huíus nomínís poteftaté poft refürrectionem fud Petro pocnitenti dominus conccflit, w ELT MAUS MD ᾿ gatu ) á; DE VINCVLIS BEATI PETRI.«ο, 93 ν-! A eausquá folus habuit, Petto tribuit poteftatem:ut non folü recuperafíe quodatmiferatpro,—: NN baretur:uerum& multo amplíus peeníten do$$ neeando perdiderat acquififfe. loc magifter M bonus in electo difcipulo formauit exemplum:ut omnis difcipulus Chrifti fit íntegro animo, S!& poeniteat fi ita euenerit uel delinquat;necrem noxiam fibi permittere debet ut decrefcat.Sed τ N quí táto citius uincitur,tanto citius rennen Certe omís fanctítas ad deü ducit,& omne P SN, catum ad díabolum.Et fub drio bono pofitiquomodo credimus nobis poffibilitatem ad día; PS bolum eundi coceffam: δὲ reuertendí ad dominü denegatam? Addo aliquid.Certe hominem. "N ua per peccatum a fe recedere deus non uult& peccatorem ad fe ueníre omnem uult fi íllud po/ tuit fierí quod deus nó uult:quátomagís poteft fieri quod deus uult. Ideo deniq; cogitatio pec cati;non eft ideo a deo prohibíta per naturam,fed per imperíum:ut laboris eius pugna incum berct,& pra miü decertamíne proueniret. Voluit enim deus homini operis fatígationem relin. dd, quere;ne in aliqua detrimenti parte premium impediret.Duos certe bonorum& malorum po Wi, pulos effe;nemo eftquí nefciat.Bonos dicimus credentes,& peffimos non credentes.Non credé il tes efTe fub diabolo:& credentes fub deo. Magna prazdicatío tua,qui feruum diaboli ad te uo; hi cas,feruum dei ate repellis:quafi qui uelís deum lucrari quod nó habet,& perdere quod habet. bs Hincad dei cóputans diuitías: quod poffit deus mortuos fufcitare:& infirmos faluare non d. poffit.-Nam increduli mortuí,& credentes licet peccatores fint;uiuunt in infirmitate fua.Ft fi fal Mh iti MT —s h NC ἴεν Uator nofter habet.ímo quía habet poteftatem fufcitandi mortuos,quomodo uírtatem nó ha; n bet quxcüqy fuerínt infirmitates curandi?Ex utroqy latere blafphematura uobis,qui poeniten - tíbus negatis effectum.Sí e pofle eum docetís ínfirmitatem omné curare: fed(i nolít,impiá mn arguitis.Si uelle& nó poffe eum forfitan díxeritis,a deitate exduditis: ut miferícordíam uobis m exutroq; latere condemnati denegetísscum negatis familia deí pereunti nó poffe fuccarri.HaIX) étenus aim INouatianís fim locutus:reuertamur ad apoftolum poenítentem δὲ flentem amarif aris: p fimeatg dicétem:Quo ibo a fpiritu tuo,& quo a facie tua foem Scie quía tues Chriftus fi/ ui. lius dei uíuí:quá fciétíam nó reuelauit mihi caro δὲ fanguis.fed pater cuus quí ín coclis eft. Quo ἐμὰν fugiam qui te deum nouí& omnípotentem sos δι ín celos afcendero,tu illic es:fi defcen. n dero in ínfernum ades.]bi eir per paffionem fpecíaliter defcédifti: ubi per po tuá ficut 7"' Wwbiggeneraliter in es. Si fumpfero pennas meas diluculo,id eft;ante lucem.Pénas hoclo uma€o pro cogitationibus ponít,qua repentíno uolatu ubigy funt:ín coelo, in'terra,ín abyffo,& ubi Ls ciiq; finiuntur maria.Si ergo;inquit;illuc ante lucem tux refurrectionis uadam, ubiciq; ínaccef ΠῈΣ(ibilitas folet fugitiuutm abfcondere;ut illuc ire poffim,manus tua deducet me:& quafi αρία gu tenebit me dextera tua. Ante lucé hicante refurrectioné pofuit faluatorís: quía ín tenebris fuit ni omnc fxculü íacente diio ín fepulchro: ín quo tempore poenitentía Petrí agebatur.In quo etíá {πὸ dicit: Forfitan tenebra: Si Hi me:& in tribus negationibus fuís,tres fugarum partes clau moy fas effe fibi fifueeret memorabat:ín coelo,in inferno,& in poftremis marís:ergo ne are,tenebra: pul funt, δὲ fugere conculcatio tenebrarum:hoctímens,ne comprehenfus abipfis Anc cóculcate nis tur, quafi cenebrís malis fuís fubmerfus,operibus effet deditus tenebrarum, habens tractum ad perennem, iuges lachrymas,dolores zternos. Hoc ením modo conculcantur tenebrz mortís d huius, qua corporaliter morímur. Si uere fuero moríens,inquit, non conculcabora tenebris: m. fed ad delitias fanctorum attingam.INox ipfa illuminatio mea eft ín delítijs meis, Ibí enim ha μι bebo lucem Chriftum meum, quí non patitur obfcuritatem tenebrarum: ín cuíus confpectu md nox ficut dies illuminabitur:hzcc docti predícante Petro apoftolo δὲ cantamus& credímus. yip Sicut tenebra eíus funt,íta& lumen eius eft. Tenebrzenimnon omnibus creaturís obícurum ἐμ faciunt.Síquidem δὲ ferz omnes, fed& noctiuaga Βείεία, noctium nullum patíuntur obfav rum.Sed& aucs fant quz ín noctibus uolant. Vnde docemur natura oculos non omnía aní/ malíaa creatore hos efle fortíta,ut in tenebris uidere non poffint. Deus ením ad requiem ho/ minum noctes ínftítuitut generationi humanz quiete poffet efTe confultum.Ipfius ergo funt tenebra:cuíus eft luxquod Maníchaus negat. Ipfe etíam cteator corporum noftrorum cótra quod füícipit qui impoenitens Petrus dicitur: Tu pofledifti renes meos quí pii me de : 3 utero DE. VINCVLIS BEATI PETRI. utcto matrís mex.Sicit enim ín ore dum loquimur,& ín opere dum alíqua operamur, cordis. hoftri cogitata oftédímas:ita quod cogitamus antequá dicédo uel operando pandatur, a reni; bus gieniturfccundá illud quod ín alio pfalmo dicimus deo.Quoníá tu poffedifti renes meos, Dicit enim,quía ítatibí ín me nihil occultatà eft: ut non folum qua funt cogítata confyderes; fcd&cogítáda qua funt ín renibus cernas. Tu domine quí fufcepifti me ex utero matrismez; itaut quicquid ab ortu meo femífonís balbutientis infantí: uerbís aliquando forte pecauí co; »nofcas:íti hoc etíam confitebor tíbí:quía terribiliter mírificatus es,míra opera tua,qu& oay » meis uídí,& exercente te domíne Iefu Chrífte copnoui:St anima mea cognouit nimís: intra me cft quod credidí:nó ín fuperficie uerborum.fed intus ín uífceribusaníma:quod ita effe tibi non eft occltum.Siquídem tíbi occultum non eft necos meum,id eft,os meutn quod fedifti ia occulto.Sí ergo nec os meum tibi occultum eft;quod occultum naturaliter effe ire iS d do ante te occultum erít ín corde, quod manifeftari iuffifti? Ad altíora ducimur cum de offibus. & fübftátía;quain inferioribus eft terr tractamus. Agíturem ín hocloco quod cá dies refurre &ionis aduenerít;ubicüqy fuerit os meum:& fi in inferioribus terrz fuerit fubftantia mea, im^ perfedtum meum uidebuntoculí ταί, quía folo afpectu oculorum tuorum exurget.In libro eiii refürrectionís qui nati fant fcribuntur quotquot de die ín diem formabuntur:& nemo eft in εἰς qai ibi fcriptus nó fitín quo libro míhi πό funt in amore δὲ honore;nífi foli amícitui deus: nimís ei confortatus eft principatus eorum. Síquidem participes eos ταί xterní imperij repro mittis. Nec harretíci audiendi fant qui dicuntinó debuit mundus fubfiftere per εὔ, απ prafcius erat homines per peccata& fcelera fua ad ternum gehennz incendium deftínandos.Si ei {τὰ putetis fierí debuiffe, cófultum magis reis iudicabitis cj fanctis:fi ením müdusfuiflet a fuo tranfit reuocatus nullus fuiffet fanctorum particeps reení:& dum prouidebatur malis, ne ad interitum deuenirent,& ut non perirent pro meríto fuo malithanc boni accipiebant fentétiam, neuel temporalem uítam fufciperent quibus debebatur atetna.INos autem cum prophetagad -deámus cum fanctis deí;atq; cum apoftolo Petro dignis honoribus amícos domíní recorde; mur:quorum tantus eft numerus,t fuper arenam multiplicati effe nofcantur.Quidautem επ - fioccidat domínus peccatores:occidat INeronem,& poft eum ores uiros fanguínaríos quífan ttos domíni ocideruntzSiueftrum o harretíci deus effet fecutus cofilium;ne perítent Nero aut -Diodetíanus,uel cateri interfectores fan ctorum,necfeciffet apoftolos,nec martyres nafci:effet . paríudicium,iuftis& iníuftis,& omnes una praüeniens fententía,per quam omnes uíderentur ante puniti cg nati. Sed uos o uiri fanguínü dedínate a nobís,quí dícitis,quía inuanum acceper tunt cíuítares fuas:hoc eft fine caufa funt mortales effecti:& omnía cum mundo pereunt& pat eft ipfa perditio. ING eft ita,omnes ením ín libro fcripti funt; omnes refurgentfed alijs dabitur odor uítz ín uitam aterná, alijs odor mortís in mortéperpetu&ubi deuenient hí quibus dias Nonne qui oderunt te deus odío habuí,& fuper inimicos tuos tabefcebamz Hc Petrus d tur δὲ ecdefía in Petro pronunciat:Perfecto odío oderam illos δὲ inimici facti funt míhi. Et his ideo anathematigatis, proba me domine& fcito cor meum,quid de te fentíam: quid dete cre dam:ínterroga me, fcito femitas meas:fit tibi follicitudo de ecdefia tua,& de ouibus tuis:& de pires tuís,& uíde fi uía iniquitatis ín me eft. Vía iniquitatis diabolus eft,quí fead ambu andum ín ea incredulis δὲ harretícís prxbet-Etuíde;inquit.in populo tuo ne fit alíquisin quo uía iniquitatis iter erroribus praebeat: exdludenfcg uíam iníquítatis deduc me ín uíam atemá: ütportz mortis& inferi non praualeant mihifecundum uerbum tuum domine Iefa Chrifte, quiregnasin fzculafzculorum:Amen.———| € .-- ωω καν tib du til M tiv yid isti tau peat uisa tique ps adl $o. 94. | CENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS. ' Ethzceíufdem quod aíunt farínze eft:nec ín hoceffet ordíne;nifi magis mez modeftíz,d illius merítí rationem haberem. DE OBSERVATIONE VIGILIARVM,. XE] Ienum eft fratres aptumqy prorfus /fatifay conueniens de fanctis uígilis nunc di ἢ cere& proferre fermonem:quando ipfa lucubratio exigitur a follicitís. Nox ecce a) Ε εἴ caligo corporís,qua non folum homínes,fed etíam cunctos fomno ἀσιίπετ απ ἢ τσ 4} mantes:t reformatis uiribus per foporem,.poflint diuturnos labores fuftínere ui uentes, Bonus deus, qui ita profpexit;ita conftituit, ut homo exíturus ad opus fuum ,& ad . epetationem[πᾶ ufqy ad uefperam, haberet uicaríum tépus,in quo a duris laboríbus,& multa fatigatione requiefcere ρτα(είς. INouímus autem multos hominum, ut aut maioribus fuís placeant, aut fibi aliquid peculiariter profint, noctís partículam ad aliquod opus fegrega^ teiíd pro lucro ducet quod furati de fopore fuo operari potuetínt, A Solomone V RLAR tur δὲ foemina: qua penfa& lanificium ad lucernam uigilanter exercet, Addidit etíá quod ex hoclaus uíto eius ín portís δὲ eloría magna nafcatur. Quod fi ín carnalibus ínftrumentis: id eft.uíctui aut ueftítui neceffarijs: qua uígilat non reprehenditur, imo laudatur: mírarí me fa teot efTe aliquos quí facras sis tam fpírítuali opere fructuofas,orationibus,hymnis,lectio/ nibufay foecundas, aut fuperfluas exiftimant, aut ocíofas: aut quod his eft deteríus,importu; nas.Etquídem fi funt homínes a religione noftra alíení quí ifta ficfentiunt;non eft mírü, Quo modo ením prophanis relígiofa placere poffunt ς quibus fi placerent, noftií effent:quía fuv musutíq; Ch riftiani.Si uero noflri funt quos uigilíarum falutífer actus offendit; ut nihil de his deterius fufpicer: aut pigtí funt, aut fomnieulofi, aut quod hís eft proximum fenes, uel. infirmi. Si pigri funt;erubefcant, quía illis ínfonant Send: Vade ad formicam ορίσει,& amulare uías eíus, Sí fomnículofi funt, expergifcantur, fcriptura prodamante:O piger απουίορ dormís? Quando autem de fomno furgeszpaululum quidem dormíes,modi; gum fedebis, pufillum autem dormítabís, pufillum uero complecteris manibus pectus: Deinde fuperueniet tibí tandj uíator paupertas: inopía tancp bonus δὲ leuis curfor cito ue niet. Si fenex es, quís tecompellit ut uigiles? quac& non compulfus pro atate tamen αἱ gilas.Et fi ftarenon potes,& tuam cogitas impoflibilitatem, non debes íuuenes δὲ ualentes ad tuum reuocare torporem,quos proptet uarías tentatíones iuuentutis feípfos propenfio. tibus macerare decetuigilijs Si uero infirmus es membris, quod facere non potes noli repre hendete: imo ríga δὲ tu fecundum prophetam lachrymís ftratum tuum, δὲ dic: Sic memor fui επί fuper ftratum meum. Iníunge etíam uigilantibus, ut te fuís prxcibus íuuent: quo adíutus adomíno fuper lectum doloris ταί canere poffis,&tu aliquando merearís dicere: In matuti/ nís meditabor inte: quía fuifti adiutor meus, Alioquin ftultam& fatís extraneum eft:ut quía ipfi currere non ualemus, bene currentibus derogemus. Nam& fi non poflumus dc; bemus congratulatí potentibus. Sícut ením de confenfu malitia: partícipatur cum facientibus poena:fic participatio gloríac fperanda eft de confenfione bonitatis. Alios enim effectus coro; nat:alíos uoluntas pia laetificat. Nec fane onerofum,uel diffícile uíderí debet etíatn delicatís cot poribus ín feptímana duarum noctíum:íd eftfabbati atq; domínicx portionem aliquam dei mínifterío deputare. Ifta ením quafi purificatío eft dierum quinq uel noctíum, quibus ftuporecarnalium íngrauefcímus, aut mundanís actibus ofcitamus. INecerubefcat as ín bo/ no ftudio fandtítatis: ci no erubefcant ímprobi ín perpetrando opere fcedítatis, Merito ergo fcriptura ín Prouerbíjs íngerit.Eftconfufio quz ducit ad peccatum. In bono ením opere con/ fundi peccatum eft:ficut in malo faciendo non confundi pernícies eft. Si fanctus es, ama υἱοί, lías:ut thefaurum tuum uigilando cuftodias,& ipfe ínfanctitate meris S peccator es ma/ 4i: 4 gis curas DE OBSERVATIONE VIGILIARVM. C giscura, utuigilando δὲ orando pureeris: dum tunfo pectore frequentius damas: Ab oc. cultís meis munda medomíne,& ab alienis parce feruo tuo. Qui ením íam ab occultis de fyderat emundari: neceffe eft ut eum non delectet íftis míferijs inquinari, Res exioit chariffj mí:ut deauthoriítate uigiliarum δὲ antiquitate deg; ipfa utilitate pauca dicamus"Magis em quilibet labor fufcipitur: fi ante oculos pponat ipfius laboris utilitas.Antiqua eft uiciliará de uotio familiare bonum omnibus fanctis.Efaías deniq; propheta damat ad deiüi:Denocteui gilat fpiritus mcus ad te deus,quoniam lux praxepta tua fuper terram. Dauid regío& prophe. tíco fanctíficatus nnguento:íta canit: Domine deus falutis mez:ín die damaui& nocte coram: te.Etínalio pfalmo:Memorfui nocte nominis τα! domine,& cuftodiui legem tuam. Sed for; fitan ínlectulo fuo pofitus hazccantabat: quod aliquanti pigríores fuffícere putauerunt;fi tan tum ín ftratu fuo aut oretunufquífcy, aut pfalmum fubmurmuret, Quod quidem& ipfum bonü eft: deifemper& ubícg memínifle falutare eft.Sed quod fit melius exuroere& cofpectui díuíno affiftere:accipe eiufdem propheta aliam uocem:qua δὲ tempus& locum δὲ habítü de; precátis oftendit.In noctibus inquitextollite manus ueftras in fancta,& benedicite drim.Et ne ucfpertínas tant( horas noctis éxiftímes appellatas, occurrit& dicit: Media nocte furgebam, ut confiterer tibi fuper iudicia iufticiz cuz, FTabes δὲ tempus expreffum exurgendi,& follicitur dincm,quomodo deo confitearis oftenfam. Adhuc confyderanti míhí intentionem fancto, rum:maíusalíquid& laboríofius occurrít,& ultra humana naturz conditíoné fugeeríturzum eundem audío prophetam pfallentem: Si afcendero ín ftratum lecti mei: fi dedero fom. nam oculis meís δὲ palpebris meís dormítationem& requiem temporibus meis: donec inue; níam locum domino,tabernaculum deo Iacob. Quís enim tantum ftupeat dei amoré δὲ animi deuotionem:ut fomnum fibi,fine quo humana utiq corpora deficiüt penítus ínterdixerit:doi neclocum ad templum domino fabricandum rex& propheta reperiret? Qua res nos debetfi míter admonere:ut fi ipfi locus ἀπ effe uolutnus:& tabernaculà eius ac templi cupimus habe tí perpetuum: ficut Paulus afferit, dicens: Vos eftis templum ἀεί uiui: inquantum poffumus exemplo fanctoríi.uicilías diligamus:ne de nobis dicatur,ut pfallitur:Dormierunt fomnüfuüt δὲ nihil inuenerunt manib?fuis. Quin potius gratulabádus unufquifqy iam dicat:In díe tribu lationis mez: deü exquifiuíi manibus meis nocte corá eo,& non fum deceptus. Quia bonü eft confiteri domíno,& pfallere nomini tuo altiffime:Ad annuncíandü mane mifericordíá tuá:& uetitatem tuatn per noctem. Hac δὲ huiufmodi tanta actalía, ideo fancti cecinerunt δὲ fari, pta reliquerunt:ut nos eorum pofterí paribus excitaremur exemplís, ad celebrandas etiam no cibus falutis nofttz excubías,Sed aueteribus ueniamus ad noua: de miniftrís legis ad mini; ftros euangelíj:de nouo etiam teftamento uiciliarum eratía confignetur. Anna Phanudlis fu [ία uidua;contínuis orationibus& ieíunijs domino feruiens:nó difceffiffe de téplo die acnoctein euangelio leoítur.Paftores illi fanctiffimi,dum fuper ereges fuos nocturnas exercét uíoilias, & angelos in fplédore δὲ Chriftü natü ín terris primü audire meruerunt. ἃ uero inftitutio fal/ uatorisnóne tota dilieétía ad uigilandü auditores exufcitat:fiue in parabola boni femínatoris dicédo:Dü dormirent homínes uenit malus homo,& fupfeminauít cicanía in tríticit,& abijt? Quod fi non dormiffent, nec malus fortaffe cicanía feminare potuifTet:fiue cum dicit: Sint lumbi υοΏτί precíncti,& lucerna ardentes ín manibus ueftrís:& uos fimiles eftote hoibus ex pectantibus diim fuá quádo reuertatura nuptijs.Beati ferui illi quos cum uenerit dris ínuene tit uieilantes.Er fi uefpertinainqthora uenerit,fi media nocte;fi galli cátu,& inuenerit eos υἱοί lantes beati füt.Illud aüt fcitote,quia fi fciret paterfamilias,qua hora fur ueniret,uigilaret αι», & non finetet perfodi domum fuam.Ttaq;& uos eftote paratí:quía qua hora nó putatis filius hominis uentrus eft. Nec folum uetbís docuit uicilias:fed etiam docuit exemplo. INáq; tefta/ turín euágelio: Quia erat Iefüs pernoctás(η oratíone,Pernoctabat diis, nó fibi fed ut firent ferui inopes δὲ infirmi quid agere deberent:quando dris diues ín omnibus,nec ullíus índígés ἐξ fortiflime per nocté in oratione duraret. Sic& inarepat Petrum tempore paflionis, dies: ) t: Mi. A T iD Tl Mr al A gi is SU M MUS iy ap Lt ἘΠ tois I qae ἣν μα ή Ρ thbs (ori χα! ἐνῶ qiii eid do] Án 1 i dio dst mus gi ui» {|| DE OBSERVANTIA VIGILITARVM,—$0. 95 Non potuifti una hora uigilare mecum? Et ad omnes íam dicit: Vicilate δὲ orate:ne íntretís intentationem, Hxcuerba, hac δὲ eiufmodi exempla: oro uos quem non de profundo etíam. fomno δὲ morti fimillimo ualeant fufcitarez His ínftructi(ermonibus,hís confirmati docamen tis beati apoftolí,& ipfi uigilarunt,& uígilías imperarür. Petrus ab angelo incarcere fuícitatur; & ipfo referante portam ferream in domum Maria peruenitubi erant multi congregati: non ftertentes utíqp, fed orantes. Idem ín fua epiftola ponít ac dicit: Sobrij eftote;acuigilate: quía, aduerfarius uefter diabolus tancj leo rugiens εἰτοῦίς, quxrens quem deuoret. Paulus δὲ Silas íncuftodía publíca círca medíum noctis orantes,hymnum audientibus uinctis díxiffe memo. rantür: Vbí repente terre motu, conadflis carcerís fundamentis, ianux fponte apertz,& om nium uínculafuntfoluta. Idem beatus Apoftolus a Troade profecturus, fermonem ducebat aft; ad medíam noctem,accenfis laternis c pluribus in ceenaculo.Ex quo Euthycusadolefcés fomno oppreffus,dífputante Paulo prolixius a feneftra deductus.cecidit de tertío tecto,& fub latus eft mortuus: quo ftatím reddito ατα ufq; ad lucem fermocinatus, deo gubernante pro fectus eft.Quá plene idem cq copiofe fuper exercendis uieiliis adhortatus Thetfalonicenfi bus fcribens ait: Itaq; non dormíamus ficut δὲ cxterí:fed uigilemus& fobríj(imus.INá qui dot míunt,nocte dormíüt:& quí ínebrían£;nocte ebríj funt.'Nos auté quí dei fumus.fobrij fumus. Et míre códudit, Síue ínquít, uígilem?(iue dormíamus:fimul cá illo uíaamus.Ad Corínthíos autem: Vigilate; ftate ín fide, confortamini, uítiliter agíte.Síc& ad Ephefios fcribit:Orátes in. onní tempore ín fpiritu. Et ipfe uigilantís quoq, exemplá ponens in catalogo uírtutum fua^ tum, fructü de uigilijs multis apud Corinthios eloríatur.FIac fufficiant de antiquítate& aw toritate uigiliarü.Supereft ut fecandum prormiflum ordínem de earum utilítate aliquid con^ feramus: quáp fentirí magís poffit per exercítium ipfa utilitas,cg loquétís fermo narrare. Gu flandum em uídetur;quía fuauis eft dris:ficut fcriptá eft. Qui ergo guftauit, intelligic& fentit quantá pondus pectorís uigilando deponitur, quátus mentis ftupor excutítur,quanta lux απίν má uigilantis δὲ orantis illuftrat:quae gratía:quac uifitatío mébra uníuerfa ltíficat. Vigilando timor omnisexcudítur,fiducía nafcitur,caro maceratur;uitía tabefcunt,charítas roboratut,rece - ditftulticia, accedit prudentía,mens acuítur,error obtundi£ críminü caput diabolus;gladío fpi^ titus uulneratur. Quid hac utilitate magís neceffaría? quid iftis lucrís cómodíus? quíd hac dele £tatione fuauíus? quid hac felicitate beatius: tefte etíam propheta:quí ín principio pfalmorít fuorum,beatum uirum defcribés fummam beatitudinem eíus ín hoc uerficulo collocauit. Si τα lege domíni meditetur die ac nocte. Bona eft quidem díuturna tnedítatio, fed efficatior eft nocturna: quía pet díem neceffitates uaríz: obítrepunt,occupationes díftrahunt mentem,fetifum duplex cura dífpergit. INox quícta;nox fecreta,oportuná fe praebet orantíbus,aptiílimam uigilantibus:dum carnalibus occupationibus expedítum,collectum fenfum, intentü hominé diuinis confpectibus fiftit.Inde diabolus diuinarum femper rerum callidus azmulator, ficut ie/ iunía& uírgínitatem,uana baptifmata& inanía fuis cultoribus dedít:íta& hocfanctum aeu latus officiü;nocturna facra& uigilías fuis coómeffationibus addidit. Vnde íam noftrí fideles.fi defuorumínftitutione nó excitantur ad habendas uieilías facras, in aduerfa uaríetatis ufur;. patíonecernentes,alienas a dei rebus non effe fateátur: quas 6 xmularctur íníquus ad dece ptionem, nífi deo placitas effe cognofceret ad celebrantium benedictionem. lamen«πανί. fimi fratres: qui uicilat oculis ,uigilet δὲ corde: quí orat fpiritu, oret& mente: quía ualde ín; utile eft oculis uigilare animo dormíente.Cum econtrarío ex perfona ecdefiz fcriptura teftatz Ego,inquít,dormío:& cor meum uigilat. Curandum eft etíam ne nímictate cibi uel potus uígi/ latur pectus oneretur:necrudítates eructantes& crapulam, non folum ipfi nobis infuaues fi mus, fed δὲ στατία fpiritus indieni iudícemur.Quídam nanqy uir inter paítores exímíus:Sícut fumus ínquit fugat apes.ficindigefta eructatio auertít& abfjcít fpiritus fancti charifmata. Et go tandj díuíno tuncturi minifterío,ante nos per abftinentíam parare debemus: ut íngrauatt expeditius uígilare poffimus. Cogitatio quoq; mala pellatur, ne male uicilantis oratio fiat; ficut legitur ín peccatum, Sunt ením& ex maligno uieilíz: ficut ín Prouerbíjs legitur: Qua^ re ablatus eft fomnus ab.oculís eorum. Non ením dormíunt inquít, nifi male fccerínt Abr. τὸ|: fint Ἔ εν .Ξ EXHORTATORIA. fint fratres ,abfint'ab hoc conuentu tales uigiliz. Sít potíus uigilantíum pectus daufunj iabolo, apertum Chrifto:ut quem labijs fonamus, corde teneamus. Tunc erunt acceptay. biles noftrz uigilí: tanc pernoctatio falutaris erit: fi competentí dilícentía δὲ deuotione Íyncera,minifteríum noftrum, diuinis obtutibus offeratur, Hxc de uigiliarum authoritate δὲ antiquítate,necnon utilítate dicta fufficiant. Gratia domíní noftrí Iefu Chrifti cam omnibus uobís:Amen. d ,. CENSVRA EPISTOLAE SEQ. VENTIS, Ipfa phráfis índicat hanc eiufdem authoris efle,cuíus eft quz proxime praceffít. Nempe Pauliní, HORTATVR MILITEM SAECVLI VT CHRISTO MILITET. Ty T fi ignotus tibi fim facicíam tamen tecorde cognouí:quiía filius meus ín dio cha P. S S rimus Victor referens mibi relioiofam uitam tuam:fecit ut te(Cpuís abfentem)co cenofcerem,& ficut confortem futurum ín Chrifto diligere ínciperem. Retulít enim mihí quomodo δὲ ín milítía fxculari(in qua adhuctu tenerís) focus δὲ fecutor contuberní tui fucrit. Vnde magis prafumpfi fcribere ad te per ipfum.Spero etenim te ex eadem uia ad uíam noftram effe uenturum, Quandoquídem iftum de tuis focis ad nos prxmififti: quem pto pi^ enorctuo ecdefía tenet,ut te poft eum capiat. Nihil emn eft bridicte fili quod poffit aut debeat praferri cí qui eftuerus dominus,& uerus pater δὲ ímperatorzternus.Cuií ením rectius uitam noftram impendímus.dj illi a quo accepímus, δὲ cuí cam ufq ín finem debemus? quía ipfius beneficio uíuimus. Sí tamen in hoc feculo ipfi mílitauerimus: tuncad ipfum tranfire mercbi mur.Quod fi magís dilexerimus hoc fzculum,& maluerímus Carfarí mílítare Gi Chrifto:poft; ca non ad Chriftum.fed ad gehennam tranfferemur: ubi príncí pum huius fzculi uertítur cau fa. Ideo necaffectum, necpatríam,nec honores;nec díuitías deo praferre debemus:quía fari tum eft:Practerít huíus mundi figura.Et,quí hunc mundum dilexerínt, cutn í pfo& peribunt. fun ipe dominus ín euangelío conteftatur& dicit:Quí amat patrem aut matrem plus ὅδ me, non cft me dígnus.Et quí nó accipit crucé fuá δὲ fequítur me:no poteft meus cffe difcipulus.De diuitíjs auté fzculi huíus:quas quidá pro fummo bono, δὲ neceífarío amplectuntur& αἰ σῦς, ita dícit:Quía non proderuntthefauri iniquis:iufticía auté erípit a morte. Ft íterü per prophe tam dícit:Extermínati funt οὓς qui exaltati fuerant auro& argéo. In euangelio quoq; damat atq» Pdamnat diuites fxculídícés Vac uobis diuitibus,quía habetis cofolationé ueftrá. να uo bis qui faturati eftis quía efurietis. Vx uobís qui rídetís nunc,quia lugebitis δὲ flebitis.INoliet/ 90 díutíus diligere hunc mundum,neg; milítíam eius, quía fecandum[αἰ pturz authoritatem inimícus dei eft,quicung; eft amícus faculi,Et quí militat gladío;mortís mínifter cft. Quiauté fuum ucl alienum fanguinem fundit)hic recipict fructum ftipendiorum. Aut ením exítij mor: tís tenebitur reus, aut críminís. Quia neceffe eft,ut miles ín bello:in quo tamen nó tam profe Gp p alio dimicat;autfuam morté uictus ínueníat, aut mortís caufam uictor acquírat:quía ui/ ctor effe non potetit.fi effufor fanguinis antenó fuerit.Ideo dicit domínus:Non poteftis duo; bus domínís feruire.Sed quía uní deo feruiendum eft.facile puto poffe difcerni: cuí potíus fet/ uiri debeat:deo an mammonz, Chrifto an Carfari:cá ipfe(ἀτίαν Chrifti feruus ftudeacefle:ut aliquarum gentium rex effe mercatur.Nedg enim quicunqy rex terrenus,totíus terrz dominus eft. Chriftus autem totíus mundi rex eft:iquía omnía per ipfum facta funt:& fine ipfo factum eft níhil. Et ipfe eft rex regum,& dominus ἀοπιίπαπεία:& ín terris, in marí, in abyffis omnía quac uult facit. Huncigitur fequamur:huíc militemus:cuí coniunctus nuncg difiungitur miles, qui militantibus fibieloríam aítx zternzs; honorem regní coeleftís,& díuítas haredítatis fuz, δὲ diuina: cognítionís confortíum perenne largitur.Scríptum eft autem: Qui pecuniam diligit, non íuftificabítur:& qui terrenas poffeffiones concupifcit.ín illis(ficut fcriptum eft)implanabi/ tur. Nam ín Ecdefiaftíco per Salomonem loquitur diuina fapiétía: Quía multi períclicati funt aurí caufa:& facta cft ín facie illius perdítío ipforü. Lígnü.inquitoffenfionis cius eft aurum:& deijcit illos qui fectanturillud.Sed n6 omnis nífi imprudens difperiet in ilo rione fugeab illo fili ficut facie ferpentis.credens Chrifto:qui ín euágelio teftatur oibus hoibus:Quía τῷ n : abundantia j im E tito f (it b : f ls Ux üt [ῳ m ltte Ur li ὃ fii ἴδ ψμ life Met [o lin ὣ Eu ti, Titi Efe mgr olv digi p ΕΕ Q L (nn L 1 qua Wig ds az du ma jg xd ji aut vis ἡ "n "t jr ux "i ji! AD COELESTEM MILITIAM.«ο. 96 abüdantia απ uita eius eft, ex hísquz poffidet.Sed te forfitan πα είς(f£ fiducia,& ΠῚ pes dignitatum, uel diuítíarum augmenta follícitant, ut dícas: adhuc iuuenis fum,eft nunc tem; ;usut parumper militem, δὲ uxoré ducam,& filios habeam,& poftea deo feruiam.Ad hac tí; b. refpondet:non ego.fed domínus:qui loquítur ín prophetis&apoftolis fuís:& Sapiens di^ eit;INe rardauerís conuerti ad.domínum,nec dífferas de die ín diem, ne fübíto ueniat íra illius. , Íneuangelío autem quo ardore properandü fit ad conuerfioné, oftendit cá dícit:A diebus αὔτ αν ufq; ad hodiernum díem,uím patítur regnü ccelorü:& quí uím faciuntrapiunt illud. alisuiolentía deo grata εἴ πα nemínem concutit;nullius damno committitur, In hancrapí pam manus tuas uerte,quz:crímen non babet δὲ confert falutem.Ft quid tibí militarium ftipe; díorum curationes ,cum ínuídía uiolentiz curare: cam forfitan pro tua honeftate ctiam debi; torum moderatus exactor fis?cü fine cuíufcg ínuidiía,& cum dei eratía ροζ] effe uiolentus: ut rapías regnü cilorü:quod fibi auferri patít,& gaudet Chriftus inuadiqui pro abundátía cha; litatis& potentia fua capax eft largiendi quod tenet,& quod donauerit obtinendi: Nam quá do fanctís fuis ín reguo fuo regnare conccflerit:ipfe regnabit ín illis quos confortes regni cocle^ ftis allumpferit.Scriptum eft em:Et regnum dei cum fanctís fore: ipfos fanctos efle regnum dei: quod rope deo cum conueríus fueris,& legendo cognofces,& credendo intelliges. De &iatís autem flore prímo quís audeat gloriari? Amonet díuína fcriptura; dicenssOmnis caro enum eft; δὲ omnis darítas cíus,ut flos foeni. A rit foenum δὲ flos decídit:fermo autem domi; nímanct ín zternü. Ideo propheta, illa potíus ín quibus terna corporis redíuíui οἰοτία poft tefutrectionem poffit manere, defyderans camat:Quam amabilía funt qum E tua domí Beuirtutum,concupifcit δὲ deficitaníma mea ín atría domini.Et de uínculis coní ugalibus& cac teris temporalium rerum tam fpínofis cj ínanibus curís, Apoftolus(ín quo Chriftus loquitur) admonetne ín longü huíus feculi cempus írrita uota mittamus:& cognofcere nos iubet: quia tempus breuíatum eft, δὲ dicit:Reliquum eftut qui habent uxores,tandj non habentes fint:& qui flent,cancg non flentes:& quí gaudent.tancg non gaudentes:& quí emunt;tandj non pofi qu quí utuntur hoc mundo;tancj non utentes.Quod cum dicit:oftendit liberos non de/ bere ímplicarí:quadoquídem liberari fuadeat impeditos.Si ergo íam forfitan allieatus es uxo/ tirmoli quxrere folutionem.Quuod fi adhucliber es ab uxore:nolí quaere implícatíonem.NG em Apoftolus propter cóíugij condemnatíoné hoc dicit: quádoquidé huius foederis religione, taeno Chrifti δὲ eccefiz facraméto coparat:fed ppter ínftante neceffitaté Ρο effe aflerens hominé fic effe quéadmodá ipfe erat. Volo;inquit,uos fine follicitudine effeshoceftut nihil Κα ter deü δὲ falutem noftrá cogitemus. INà uxor δὲ filij, cgcg& ipfa diuinitus nobís pígnora data finttame grauíffimarü curarü onera füt. Vnde idé Apoftolus aít: Quía tribulationécatnís ha bebüt huiufmodi: quía neceffitudinís noftra carnes, quáto charíores nobis füt,táto magís nos difcruciant& fatigát. ΓΝ uxore accepta, prímü optant filij:& fi nó fufcipiuntur,fterílitas luget: fi fufcipiuntur,orbitas tímetur, Ac proinde nücj in carnalibus affectionibus, íta rcquíefcít ani mus ut cruciatu careat,dum neceffitudínes fuas, aut bonas amat cum amittendí metu, aut ma/ las odit cum amíttendi uoto: ín utroq; míferfjs fuftinendís femper obnoxius. Mifereft et quí uxoré boná perdit,miferior qui malam poffidet. Inter hac duo accídentía/fatis felicior eftquí μι; non nouit.Símilíter& de filijs: fxpiflime em funt miferrimi parentes, uel qui amabiles habent quibus orbantur:ucl quí tales habent,ut non habentibus ínuidere cogátur. Audi ergo . Blimi δὲ índina aur&tuá mihi:& dífrumpe οἵα uíncula cua quacáq ín hocfzxculo te implícatá Eenent: cómuta ín melíus milítíam: ut xterno regi incipías militare.Et nunc ut audio;qui adíu; tor'& tutator escíuium fias comes Chrifti Deinde ín hac mílítía foletis ín uotís habere hanc of ficij promotionem, ut protectores efficíamíni.Sí autem deo te probanerís:ipfum dcá incipíes habere protectorem, Vide ad qualé milítíam te inuito collegam: ut quod homini effe optas, lioctibi deus fit. Quem fi ccperis fequi:& ín eíus comítiua inceperís militare, finis militia: tuae crit regnum,non terra: δὲ temporísfed aternitatís& coli,— Ski e: ^ ΄ ἢ m | ἣν à | | *GENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS. Quefo lector, ut de fermonís habitu níhil dícam,quíd eft ín hac epíftola,quod ad Pammachíum aut Oceanum pertínere uideatur? Obiurgat eos, quorum píctatem femper alías predícare folet, poftremo . quo figno deprehendasad duos fcríptam potíus d$ ad unum? TT AD PAMMACHIVM ET OCEANVM EXHORTATORIA. P yw. accipit fibí:& licet ἐπ illius candore nó eaudeat:certe uel fuo ín lucro lztatur:Ita(ij ἢ ncdubio inobedientem quí diuinis fermonibus monet, δίς refragrantis pecata e] non tollat:mercedem tamen de mínifterio ucrz charítatis fibi acquírít, Sed ideo hoc díco:quía uos fperno?Ideo loquor:quía uosforte non diligo? Refpondeo Apoftoli uoce; Teftis eft deus,quod facio& facíam,non contemno.fed doleo infidelitatis ín meís argumenta apparere,non fidei:quía ludaíca ín uobis teftímonia,nó Chriftíana cognofco. Quoníá uíden^ tcs,nonuídetís:& audientes,non uultís audire. Rern fortem dícturus fum.Ex τος; cóturbor, Τίπιοο auditores offendere fed plus tímeo contemptores przceptorum:quí uerbum dei audi re diffimulant;peíores idolis habentur.Illa quidem aures habent, fed non uoluntatem: nó au; diunt,non palpant manibus, neccapíunt. Vnde ín malorum homínü comparatione meliora funtquía nec concupifcunt oculís;nec per contraría& deo ínítmica difcarrunt.Et naturaliter fut da.recte melíora ínobedientibus iudicantur.Dicat propheta fi mentíor.Loquatur Dauid, qui huíufmodi homines compatandos effe ferpentibus non negauit:Sicut afpídis,it τάχ obtu tantísaures fuas,ne uocem audíat incantantis,Et uídeant fi non recte ferpentíbus οοτηραταπέ, quí quod audíunt naturz beneficio,diffimulant calliditatis aftutia, An Chriftiani dici poffunt: quí etíam nomen prima humanitatis amittunt? Ecce Hieremías dicit: Incircicifz aures οοτῖ.ἡ hocnon poffunt audire.INon quía non poflunt fed impoffibilitatem uoluntasnaturz inimica fupetduxit: dum longo uítiofitatís ufu,genuíní mores peraduerfam confuetudiínem corrupti, malís operibus cecíderunt.Etíam uafa límo plenaJiquorem purí elementi recipere δὲ continere ᾿ non poffunt. Ager fpinofus nifi ante cultorís labore fuerit extirpatus,nó nutrit ín fe acta femi na.fed faffocat:Ita& animus(zxcularíum follicitudinum plenus illecebrísuerbum non poteft fuftinere diuini: nifi príus ipfas müdi follíctudines culparüq; omníü materías, euágelica in fe falce facciderit. Modo quibu(dá mínus forfitan uídeor(deo diffimuláte)peccare:fed aderit illa dics,quafacta noftra quafi ín quadam tabula depicta monftranda funt.O quantis ín die:lla expediffet:fi in hacuíta δὲ membrorum fenfu δὲ uifcerum uícore caruiffent. Et quanti illic elin eucs δ mutí/feliciores loquacibus tunc erüt.Et quantí paftores philofophis.Quáti ruftíd ora toribus, Quanti hebetes argutíjs praferendi Ciceronis? Iob fanctus ín tentatione ad fuam glo. riá deuotus:fic ín dolore fuo damabat:Quíd prodeft in torméto lux? Vt qd míhi iuncta funt genuazut quid ubera fuxi? Cur non ínuentre mortuus fum: δὲ mox ut de utero exíuí;non pro tínus obíj? Sihocdeiamicus dicebat in luce: quíd ab inimicis eius dicetur ín tenebris? Si ille ingemifcit quem febris urebat: quid faciet quem oehenna cofumet:Si ille fibi dolet genuafuifi fc coniuncta, cuius pedes femper ín ἀεί amore cucurrerunt:quíd dicturus eft,cuius αἴ in uer ritate fteterunt?Difplicet illi quod natus exutero uixerat; quí bene uixit:quía eum uermís mo, rituras edebat:quid male uíuentes facient quos ἰσπίς xternus,& uermís nunc moríturus ex; pectat? Durus eft híc fermo:quís poteft audire eum 4 Hoc dixerunt illi difcipuli,quí Chri fti ueftígía in euangelio reliquerunt:& de díuíno uerbo fcandalum paffi, fzculum malucrunt amare cj deum:quorum uenter deus.cultum nolunt audire ieiunij, Luxaríofo uerbum ca ftítatis offenfio eft:ficut ppheta dicit: Abominatío eft uíro iniquo dírecta uía, Iam aritíiqui/ tus dictum eft ab Efaía: quod Chriftus ínfidelibus lapis offenfionis extíterit. Adularí non poffum,ne δὲ fratré decipiam, δὲ me fermo petcutíat Salomonis quí ait: Verba adulatorü mol [ία fant:hxecautem feriunt interíora uentrís,INon eft fidelis medicus quí ante digeftam putredí nem fuperducit uulneri cícatrícem, Non poffumus femper lac dare:quía nec uos femper parua líeffe debetis. Dicite míhí quotanni funt ex quo regenerati fumus ín Chrifto? Confyderet unufquífq; quantum ex eo tempore ín illa ccelefti xtate profecerit? INefcio qualiter placeát pa rentibus illi infantes, quibus funt anní quíng; uel decem:fi ín ea qua nati funt modicitate pe/ durant. ΕἾ Viathiopem inuítat ad balneas,& fi nigredinem nó auferat illi: certe uel pecunia. ] | | Ἐς μα ἘΞ. ἘΞ. CX --cx t bm ἘΞ | Un t ἣν , Ὃ ti QS NS ts i rt Ait rn " d trois Md δη ti ums (le tri ug ti) Tur "m bile ib b Tata ὙΠ hii tr leges mum mous dins (η [μμ Mi Mic μη” P (f [s d .AD PAMMA.ET OCEA. EXHORTÁTORIA.$o. 97 A. datant. Quid denobis dicendum eft:quos temporísratio,nó modiícos fed abortiios ínuenitz Ibunt de uírtute ín uírtutem,de bonis fcripti eft Chriftianis, Videaimus ἢ Chriftiani fumus: - quid ín nobís(ex quo regenerati famus ín Chrifto)uírtutís accefferit. Quid humilitatis ín pro fpetis,quid patientía in aduerfis quid ín tribulatione gaudij,quid felicitatis in damnis,quíd ía dalgentía ín offenfis quid caftítatis ín occafione luxurizez Alij de uirtute quotídie tranfeunt ad uirtutem:nos de infirmitate ad infirmitatem. Alij meliores per momenta fiunt: nos deteríores fxpecfficimur,quafi non eundem iudicem expectemus.Stulti fümus fi unum probauímus cre dentium faluatorem:& non ὑπ íadicem fore credamus, Viam fidem, unum baptífma,uná ecdefiam,unum deum dicit Apoftólus. Quí ergo hodie malus, craftína peior: hodie auarus, craftina auaríór. Ante annü mez cupíditati, una uilla faffecerat:íam hoc anno quínta forte nó fufficit. Príus extendebatur animus ut decem folídos poffiderem:íam nunccentii parui effe coe perant, Ec cum uerí Chriftiani ueri filij deí quiuadunt de uirtute ín uirtutem, ἢ perdíderínt aliquid de uirtutis occafione lztantur: cgo nift aliena accepero.fecurus prandere non poffum, Quid agís cxca cupiditas? Quid crudelis in paruulo?Quid[ια in alieno filio? Ordínem na turzan relíoióís euertís? Iam fecifti ín pedibus, quod ín capite effe debueratzAurü infenfibile paríter oibus driatur. Et quid éftillud rogo uel quale eft quod nos auertita deo? Quis fplen/ dor δὲ quantus eft;per qué mihí fplendor ueri folis amittitur? Aun;& areentá lutum exquifitü exarena& mínera:& ut propheta aít, líonü offenfionis eft aurum: quia iudicio mentis euerfo, per aurum libidini mancipatur:qui eodem aftu acquírít folidum,quo aritmam perdet:lucratur imperatoris imaginem δὲ amittit ímagínem Chrifti. Vis noffe cj pernítiofus fit amor haben; dí δὲ amor requirend pecuníz, Per hunc Iudas tradidit faluatoretm. Et certe quando auditur, aut quando legitur,cantum fcelus abhorremus omnes.Et quantü ín nobis eftimpium difcipu lum condérniamus:& per ignorantíánoftrá noftro nos mucrone confodimus.Quáti ínter nos luda Iudam damnant. Quanti in femetipfis cat per cupiditatem fuas animas ztetnís crucia; tibus tradunt:& traditores fiunt pariter δὲ occífi?An putamus fratres quod iocádo predicent prophetz;rídendo loquátur apoftolí;inutiliter Chriftus iudicium cómíneturzSed ioci no funt ubi fapplicía íntercedunt.fi focando ρα funt;credantur iocádo locuti, Efaías ferra fecatur.Da nielleoníbus deputatur.Paulus truncatur oladío.Petrus ín cruce,drií exem plo fufpenditur. Et hoctotum ut nosa pecatís fua doctrina reuocatent, Sed tímeo nc ínobedicntibus ín contra trium diuina beneficia deputétur,& proficíat ad peená in iudicio quod híc datum fuerat ad fa dutem. Tímeo ne fides noftra magis focalis fit, ᾧ fides& uerba illorum. Tímeo ne nos íocádo non faluemur:& quomodo per rifum introimus in ecdefiá:ficrideat(ο denobis:ficut Ícriptát eft:Qui habitat ίπ τα 5 itridebiteos.Multa funt quz dicantur fed faftídio ueftro quod afpera & inculta facit oratío: δὲ laborí meo finem ponit membrana: codufio. Vnum díco quod απρίο, quía Chriftiani celum debent amare non terram:& uerbo(εἰ plus obedire ds diabolo:& íudi &ium aternum magis tímere qj homínum.| * v CENSVRA EPISTOLAE SEQVEN'TIS. '"Tota fpecierefert parentem eundem, haec epíftola quem fuperíor,quam ín plzrífq codicibus abícg tá tulo repperínullo índícío;necad quem fcrípta fuerit,neca quo. e AD QVENDAM QVI IN SAECVLO POENITEBAT. (9321 D tefurgo hominem quem fcio effe fidelem, Ad te íncrepatío mea feftinat,querm ἴων fentio e(le faperbum, Pcenítete te afferís, qui totus ín fzeculo conuerfarís. Pceníte LAS| re te allerís qui ea qua uotneras, iterum fumis.Deenítere ce afferís quí dum opera εδ ον η) diaboli fequerís,domínum practermittis. Scírea te defydero quíd pceníteas. INc; fcio quíd fit taa paenitentia. Pcenitere te afTeris,qui dum íufticia dei praxcínctus es,fuperinduxi fti fuperbíam. Pcenitere teafferís quí dum alienam carnem fequerís, fic fatigarís ut canís reuet fas ad uomítü{τ ficut canís famidus, aut fus a calore defecta ín límü terra pftrata Qua fit tua pernítétía nó inuenio, Ambulauiín locum poenitétiz&nó inueni peenítentíá ni Tu quí fxculum deferueras,iterá ibídem ínueníris.Qui carnís faperbíam depofüeras;fubmiíttis hume tut(ter portes,Quí auarícía: dederas dorfum, denuo illi obuíam RIEN uanitatí re/ nod medíum AD POENITENTEM' IN SAECVLO VERSANTEM, editi dederas, iterü reuetterís in gratiácíus. Qui pompam faculi facaueras, iterü in manus illius incidifti. Ambulas autem fuperbus δὲ elatus ceruíce;nefcis fcriptum effe:Quuíd nobis pro; fuit fuperbía,& quid honeftas cum íactatione nobís cótulít? Jterum dictum fuiffe: lranfierüt omnía ílla tác umbraFidelem te memiínifti qui per aquá baptifini fueras renouatus:ficut fcri ptum eft: Lauamíni,mundi eftote:auferte nequitías ab anímís ueftrís.Illos ad lauandum hor, tatur:tu auté cá effes mundus, fordídus factus es. INó potes íam denuo lauari.ficat dicit Petrus ad drim:Diie non folum pedes,fed& manus laua& caput& me totum. Qui femellotus eft, de nuo non indiget lauarí.Sí uísaütut iterum emunderis,da eleemofynam,& ecce oia tua müda funt:Quuía cleemofyna eft,quz purgat omné fordem.Hutilía te ín omnibus,& coram deoin; uenícs eratíá.Subditus efto& obfecra eum,ne zrmuleris ut nequiter facías.INam qui malignan tur,exterminabütur.Ora dfim quotidie cá lachrymisfi forte peccata tua foluantur.Quoníá fa peibis deus refiftit humilibus auté dat gratíá. Meméto ΕΠ in longinquo pofitü luxuriofe uii uédo fubftantiá in meretricib?difpenfafle poftea hüilís factus, reuerfus eft ín femetipm& aít: (με mercenarij ín domo patrís mcí abundát panibus:& ego híc fame pereo? Surgá itaq& uadá ad patré meum,& dicam illi: pater peccaui ín.ccelü δὲ coram te,íam no fum dignus uocat filius tuus:fac me ficut unum de mercenaríjs tuis, Pater autem aim uidifTet humilitatem filij nimís inopia defeffum,mifericordía cómotus eft:pro filio humili,occidít uítulá faginatü.Me/ mento ergo fili quoníam Chriftus pro te mortuus eft, quiante fuerat uitulus fagínatus«Εν lias autem illius maíor contriftatus cft. Quare ocdfus eft Chriftus, qui erat uítulus faginatus, Paterautem illius corrípiebat illum, dicens: Filítu femper mecum es,& omnía mea tua funt: Gauderete oportet, quía hicfilius meus mortuus fuerat,& reuíxít: perierat δὲ inuentus eft. O dp beatum populum pro quo Chriftus mortuus eft: quale.gaudíum pater portat quando . quod mortuum fuerat,reuíuifcit:& quod períeratinuentum eft: Ecce fanus íam factus es:noli pecate:ne tibi aliqd deteríus cótingat. A«tende ergo unde cecíderis,& plange& age ρα Siquo mínusuenict diis αἰδί δὲ mouebit candelabrü tud de loco fuo, nífi poenitentíam egeris. Mlemorarefili Chrift reliquiffe nonagintanoué iuftos,S quaffifle unà hoiem peccatoré&in uentum ín ínuío,humerís fuis reportafTe. Velillá mulieré quz perdiderat drachmá: hoc eftec defiam homínü peccatorum:& accendifTe lucerna boc eft Chriftum,qui eft lumen iufticie:& illaínuenta ín ftercore,cóuocaffe amicas ueluicinas: id eft ecdefias gratulaffe fuper inuentum hominé peccatorem:& a ftercore erectü collocaffe eun cum príncipibus populi fuí: hoc cft c apoftolis δὲ prophetis. Ecce quíd faciat poenitentia hois peccatoris: quí dá in ftercore íacet αἴ príncipibus inuenit. Pcenitenté homíné díco: qui diebus ac noctibus ingemifcit& peccata fua elcemofynís redímit, Poenítenté hominé díco,qui plangit quía fecít malum: δὲ rogat diim, ut ctíam no faciat quod admiferat.Peenitenté homínem díco:quí poft cócupifcentias fuasnó ua dit&a uolütate fua fephibet.Poenítété homíné dico,qui diligit qd'ante neglexit,& quod fece rat obliuifcitur. Adhzereant ín te qua bona funt:& qux mala funt deleátur. Si poenitentiam non cgerísjncides ín manus ἀπί fecundum maonitudinem eíus. Diuerte a malo δὲ fac bonüz ánquíre pacem,& pfequere cá:ficat fcriptá eft:O mifi mala; δὲ quafiuí bona.Fac ergo dignosfrt étus pcenitentíz:& non dixcrís,non peccaui;& quid a«ídit mihi trifte. INon adíjdes peccatum füper peccatü,& dicas;miíferatio ἀπί magna eft. Sdto.auté quod mifericordía δὲ ira ab illo eft. Reuerteread düm,& plange dícendo:T ibi foli peccauí,& malum corá te feci.Delicta iuuentw, tís mea,& ignorantíz mez ne memineris dne. INeauertas faciem tuam a me,& ne dedínesia ira aferuo tuo. Adíutor meus es tu dominc;ne derelinquas me düc,neq, defpícias me deus fa! lutarís meus.INe proijcías mea facie tua,& fpirítü fanctum ταῦ neauferasa me.Sanaanimam mcam,quía peccaui tibi. Libera me de ore leonis,& auerte oculos meos ne uídeant uanitateme Tllumina faciem tuá fuper ferum tuum:& faluum me fac ín tua mifericordía. Ανα teftimo" níjs tuís drie:nolí me cofundere.INe tradíderís me in man? tribulantiü me, Cuftodi me die ut pupillá oculi.fub umbra alarum tuará protege me, Peccatum meü cognitum tibi fec;& iniufti εἷας meas non abfcondi. Confitebor tibi ας deus ín toto corde meo. Dirie exaudi orationem meam,& damor reus ad te ueníat. INon auertas facícta tuam a me, in quacung die ihe L nir yt vli | fidt 1 dn Γ' | kn ux. | ty | qi ΜΝ χα κ lii ἢ ET κ. | n om ilia adn tite Moi, itis xi lini, leni Dipl iii Sfi ὃ tis P tamus ἄμα Las mise fagi tns pani dani [ptis gara ig οἱ usa {ιν yu Lied 'ne md ΝΕ DE DIVERSIS GENERIBVS LEPRARVM.«ο. 9 indinaad meaurem tuam.In quacüq die inuocaucto te,uelociter exaudi me, Fac mecii Ποπ diie in bonum:utuideant quí oderunt me& cofun dantur.R emitte mihi dre ut refricerct,prí ufi abeam δὲ amplíus non ero.Ecce peenítentía homínis humiliantís fe: quomodo ueniam non habebit, qui taliter ingemífcit? Quis nó audiatillà δὲ mouea£? Q uoniá quí fe humiliat exaltabi£,& q fe exaltat hüiliabit.Q uid eloríaris in malícia,q potés es in iniquitate. Melius eft tenó uouere δὲ reddere,cg uouere δὲ nó reddere, Poenitété te dicis,& carnis libidine delectarís, Pecata tua nó definit ambulare,& tu dícis qd'fedeant,Peccatori aüt díxit deus quare tu enar ras iuftícías meas,& affumis teftamentum meü fuper os tuum: Tu uero odifti difciplinam,& proiecifti fermones meos retrorfum.Sí uidebas furem,currebas cutn eo:& εἴ adulterís portio» nemtuam poncbas,Oss tuum abundauit nequítía,& lingua tua cócinnabat dolos, Sedens ad; uerfus fratrem tuum detrahebas:& adueríus filium matris tu ponebas fcandalum. Hsc feci fti& tacui. Exiftima(ti inique quod ero ταί fimilisareuam te δὲ ftatuam cotra faciem tuam.In; telligite hzc qui obliuifcímini drim:nequando rapíat,& non fit qui eripíat. Sacrificium laudis honorificabit me,& illiceft iter quo oftendá εἰ falutare meá.Ecce qualis cómutatío diii in homi nem peccatoré. T u quí dícis q afleris te poenitere:ubi eft pcenitentía tuazExdufa eft per fa pet/ bíam δὲ contemptü.fequí deum pratermififti.Audi fili,& retrahe pedem tuum de faulo,cuí re nuncíaftí. Pcenítereergo de omní pompa iniquitatis. Apprehende fidem quam ante perdide tas,utconfentíres díabolo,& tenebris:& dim q lux eft poft dorfum reliqueras.Memorare fili quíd eft: Mifericordiam uolo δὲ non facríficium.Miferebitur εί ἀπο: hacc cum legeris facias, & per obedíentíam poenítentíá fequaris, Verum fi de toto corde pcenitentiá egerís:fi drim prae oculís habueris.fi amí(Ta uoragine poculi uenenofi calicem falutarís accepetís.fi díe acnocte ín lege diii medítauetis.fi omnem follicitudinem tuam fuper illá miferís:tunc gaudebis δὲ exultabis in diio quí uicifti malignum. Tunc erit merces tua copiofa in ccelís: quía taliter ín opera ἀπί laborafti:tunc erít dris adiutor tuus ín die iudicij: cunc ftabis cum magna fiducía a dextris dri cum fancti fuis,& dicet uobís: Venite benedicti patris mei, percipite regnum przparatü,quod praparauit uobis pater meus qui eft ín coelís, Iníuftis auté dícetur: Ite in ignéaternü;qué pra^ paiauit pater mcus diabolo& aneelís eius. Vbi ignís non extinguetur,& uermís corü non mo/ tetur. Ἱ uncibunt íufti ín uitam aternam:ímpj autem& peccatores ínígnem zternum. CENSVRA EPISTOLAE SEQ. VENTIS. Demiror quís hanc epiftolà Hieronymíanis admifcuerít, prodigíofz cuiufdá balbutíentíz:& modis omnibus talem, ut louíníaní uíderí poffit, quantum fubodorari lícet ex hís qua díuus Flieronymus ex fllius commentarijs recenfuít, DE DIVERSIS GENERIBV S LEPRARVM. ἘΠῚ Dmitabile díuínz difpofitionis examen: qua: exhiberi fibi deus ac deferri uoluit, à magno confilio δὲ follerti fcientía acratíone mandauit, Díuerfa em homini mori/ €] bus genera naturarum:diuerfis ftatuit przceptorut fentétijs ubernari. Alijs em SN S imaginaríam legís opus quafi fub ueritatis colore depinxit. Alíjs corpus ipfius ue titatis dedarauít.Q uos em obuolutos adhuc mundi caligíne;ad comprehendenda ea qux get mana erant ac folida perpendit:eis obferuantia ordíne fufpenfo,fubtili quodámodo examine fufurrauit:quos autem deprehendere poffe abfolutum pradícatioís carmen agnouit, eis deus perfectam harmoníam folidz uocis intonuit. Inde eft quod figuris& aníematibus lex prifca depíngíturquoníam dum infirma Iudaorum acies hebetatur:& candidum fcientia daritatis uigorem infpíciendi lumen non habent, neceffe eft ut ín uaríjs figuris figurarü color adhibea; tur, Nam íllis δὲ uirtutum przmía fuppofita fpe promíttuntur:& peccatorum notz ínuruntur in corpore. Hís ením confirmantur alij, quibus alij tranfferuntur..Prxfens le&tío exigit huiufmodi ferre fermonem:qua díuerfa leprarum genera deprehendenda ín diuerfis materijs defignauit. Alía em lepra ín patíetibus demóftratur,alia humano notat ín corpore, alía ín ua fculis,alía ín uefte,alía defienat ín ftamine. Deínde qux ín huiufmodi uulnerís loco, crebra ac uaría pellícula deputantur. Quíd ením dicam? Tot funt genera quot colores, alía pallida, alia tetraalía rubícunda.Deínde fi homines lepra, quod eft infitum natura uítío polluantur, quid hífacunt,qui erauioribus morbis corporà przxgrauáturzSed ageiam-'. generalepra/ : 2 tum ut ὃ k | | ES DE DIVERSIS GENERIBVS LEPRARVM.^^ C rumutmeddará caufas agnofcere atqj probare poffimus. Si fuerit,inquitJepra alba uel ταδί». cunda fiue tetra,ucl pallida;uel fi forens;aít/hoc efttoto corpore decurrens. INà eft deteftabilis lepra:qua omníno müdarí non poffit. Et δὲ qux facilem habeat mundatíoné. Alía quoq; ad. uenticiaalía ínnata deprehenditur. Qux omnía nifi fpiritaliter fentíantur:rationem íntelligen, εἴα: fimplicis non admíttunt.Nam diuína fapientíalegis fuz: profundum in huíus extrema(x, culi regione,quafi templum fuo nomíne cofecratum:íntra ciuitatis alterius moenía collocauít; Cuius cóftructio atq; opus.cjuis magnificá uídeat:ínterior tamé aditus nó oibusreferaé, Mul εἰ ei mirant ornamenta uítiorü:fed ínteríorís fcientia aditus referare no poffunt, Quare oran da eft diuina dignatío:ut pulfantibus nobis.íntelligentia: patefcat ínereffus. Iubetur igitur di; uerfa leprarum genera facerdos templi diligenter infpicere:atqg earum habitus,uel coloresple Πίοτί confyderatione deprehendere. A coloribus eri lepra refertur poffe agnofci: quos tamen ad peccatum magis animacp ad morbum corporís manifeftum eft pertinere. Díuerfi etenim colores, diuerfasanimí indicant maculas.Cum igitur pallidalepra cofpiciturzlanguens δὲ era fides anima denotatur, Cum autem rubícunda deprehenditur,mens furore atqy iracundía in flammata&homiícidij cruore refperfa cognofcítur. Cum uero alba, τᾶς hretícorum fucata& male munda confcientía condemnatur, Sed alía lepra ín capíte:alía οτί perhibetur ín barba. Sunt er haretíci quí deum patrem uidentur tantumtmnodo blafphemare: ut Maníchxus,q no: [οἰ eum factorem denegat mundi: uerüctíá malorum profitetur effe authorem. Hi funt quile: pram íncapíte portare uidétur.Caput em,ínquit Apoftolus uiri, Chriftus eft. Quz uero lepra ín barba portatur:hi funt qui blafphemare uidentur ín filium. Chríftum em ín aduentu prífti no perfecti uiti aeuum agétem quafi ετίοοπατία actatis uírilítas decorauit. Sed& fi tetra inquit ,. δὲ liuida fuerit:gd aliud dj líuida& liuoris maculís execrandá defignat? Siautéaítnigra fuerit lepra, fumo utícy idololatríze δὲ facríficiorà nídoribus eft Mi aüt.ínquít floréslepra fue tít,& cooperuerít omné florem maculationisa capite ufqy ad pedes:uifu facerdotis dijudicabi/ tur. Videbit ein facerdos:& ecce lepra cooperuit omnem pellem corporís.& mundabit illum fa; cerdos a maculatione,quoniá ín album mutabítur.In hac lepra quá quafi albam&florenté de fignat:díuerfa crimina υατίς deprehendít:quía cam mundialis πίτα uoluptas, quafi candida δὲ florens exíftimatur:tum graueuítiorum contagíü graffatur ín corpore, Nam aut auaríciz;aut libidinis macule perpatefcunt, Sed hancleprá cito dicit poffe mundari. Auaríciz enim crímen facile curare poteft: qui conuerfus ad drim,& ea qua poflederit índígentíü alimoníz miniftra; uetít:ita ut dnis ín euangelío aít: Verum date eleemofynam,& ecce omnía uobís müda(απο bidinem quoqy celeriter mundare poterít.fi cíunijs frequentíffimís& abftinentía corpus reti nuerit.Sed hís omnibus medelam per facerdotem praxepit dfis adhiberí:Dicit em eflelepram qux factificiorum oblationibus emundetur. Alíam uero quá aqux facilius abluant: neon δὲ qux extra caftra pofita mundetur.Efle quoq; lepram afferí:qua: mundari omníno non poflit. Horum igitur fecundá figuram grauiorum peccatorum crímína congregantur. Alía funt qux ante baptifimum uidentur effe comifla:quae tamen per eratíam baptifmi diluuntur. Alíauero, qua poft lauationem baptifmatis perpetrantur:qua: fiue erauíora, fiue mínora peccata fint:uí fus tamen facetdotísemüdat, Quodcüg em modicum delíctá fuerit, poteft a facerdote omni/ no relaxari, Qux autem grauiora funt, difciplina debent ecdefiaftica: regule& oratione purga ri. Qux uero ínfanabilia funt, deo íudici referuantur.Et índe eft quod ín hoc loco aít: Vnüqué/ ; fecandü quod habet propríà curationem factificium offerre debere:id tma fecuri OE fe deliquiffe cognofcit, fiue per carnalé concupifcentiam,feu per idololatríá,teu per^ iurío feu mendacio,quafí lepra: fe uitis intelligit maculatum:pro ut potuerít,deo facrificare no defiftat. Sed dícit genus efle lepra: quod oino müdari nó poflit: δὲ ideo huiufmodi homo ex tra caftra iubetur expelli, Hoceft fanecrímen quod admittitur ín fpiritum fanctüblafphemiz fcilícet.ficut ipfe diis in euangelio aít:Quuí peccauerit ín fpiritá fanctá nó remíttetur οἱ neq; híc, necp ín futuro. Adiecit aüt fcriptura diuina lepram eflc ín uafculis,lepram ín parietibus lepram in ucftibuslepram in ftamine:fed quomodo ín his rebus lepra efle poffit. penítus ignoro:qux quía uíta carét:etíam fenfu carere neceffe eft. Sed οσο arbitror cum ín parietibus dom: e ae. MEE ον, cti ME LO eive ek 9.: ος: ENG ον.^ δ DE DIVERSIS GENERIBVS LEPRARVM.$o. 99 1 P A efe referatur hacteticorá perfidiam notari. Quid enim non polluitur,ubi adulterinz: doctrinze di blafphemía przdicaturzIdco hanc lepram facerdos iubetura paríctibus emundare,ut catholí md cx ucrítatis doctrína,maculofa haretícorum uerba depellat.Cum aütlepra in uafculis dicitur in, eflc, proprij corporis delicta monftrantur. Vafa autem homínum corporibus comparat Apo; t S ftolus. Habentesinquit,thefaurum hunc ín uafis fictilibus. In ftam íneautéquó lepra effc po M j teítnifi quía ftamine aníma hois fidelis defignatur? Quz cü temptatíonibus, ut fufum filorá " η tenuítate totque£: firmioris uittutís foliditate coftringit S tat ergo anima ut denfiffimà ftamé UR erecta:corporis ueto fenfus ut trama ftamíni fübiacebit,Et ideo etíá ín trama lepram effe defi; Na παι μία alía corporís,alía animze peccata fi gnifícat.Sed quíd;p mundatione leprarii, aut duo e: agni annículí,aut tortula oleí,aut duze gallínz iuben£ offerri?In duob9 ergo agnís,duo Chrifti Tr fignificant aduétus.in qbus credere oportet,ut emüdari a lepra peccator: prius mereamur:unü - εἴ uenit& paffus eftaliüi quo eft uéturus ín gloría.Sed uítulá, inquit,offeratthoc animaliá ge/ US nere,eétes crucis Chrifti iugo fubiueádas efle demoftrat.Duz gallinz, animá índícare uidené τα) δὲ carné,Sed υπᾶ,ἱπααίς gallíná occides;alterá aqua ablues& dímiíttes. Caro υτί ο; in paflióe ία ui. bet'ocidízanima uero qua p naturá zterna: morti uidet effe fübiecta:abluta aqua αρα» bugs tísa criminibus relaxarí.Sed& lienü,inquit;cedriná. Imputribile hoc li οί genus effe,nemo q luis; neíciat.Ereo p cedrü.íncorruptá mété& ftabilé fidé uoluit oftédi;Hyffopii aüt pces oratioefqg Min demóftrat.Sed δὲ coc fcilicet martyrij eloríá manifeftat.Q uí mediocris eftait.qd' ualet offe, Qum ratiíd eft.(i qs no οὔϑ díuitías cceleftiü eft charifmatü cofecutus,uel poteft δὲ fi mínímü deo de. Vil uotionis fuz deportare obíequíü, Vt fi uírginitaté qs obferuare no potuit,unius coniugis falté [tma caftá cubile cuftodiat: uel q martyrij trophzcü nó ualuit reportarc;fuex fe pdíjs deo feruet inui iti ctum.Et olciinqt;tortulà offerat:utíq; míferícordiae gratíà: etíá fi claríffimà fanctimoniz facié lini βίειτε nó ualuit:lucerná faltem fidei nó extínguat. Videtis ergo dílectiffimi fratres nullá effe tá bis exigua fpüalis eratía: paupertatem,quz ad offerendü facrificiüi deo non quácüq; poffitfandtá εἰν: moníz oblationem offerre, EG Mni| CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS.|: ia B Quid ueníffet ín mentem díuo Híeronymo, ut eadem de re bis fcríberet? Quad totus. ὉΝ fermo clamat,alíum huius Homílía authorem, πό DE DVOBVS FILIIS FRVGI ET LVXVRIOSO. mié το η IVnium quidem de fcripturis quaftionü abfolutío illi foli{τὰ ut eft,eft nota qui dil ims xit:Ego fum uerítas.Nos autem oportet pía uolátate accedete,& fpeciali fenfi ad T g/ Α) inquifitionem diuinarum fcripturará: cientes quod fi aliquod uere inuenerímus adt eee 20 bonum defydecia mentis attentz: deo: ínter fines beatitudinis eíus erímus: de qua με dicitur:Beatus uír quí impleuít defyderíum fuum.Qualis autem fit huius concupifcentia: fpe: «n cicsadiectio beatitudinis facile declarat audire uolentibus,id eftprudenter audiétibus, Quod " fi non potuerimus ad plenam ueritatis ipfius íntellicentiam peruenire: nectamen ficlonge οτί’ i mus ab illa beatítudine, quá capiüt qui ímplét defyderíum fuii. Neq; em fi non ceeperímus id ui munus,cuíus praftandi poteftas ín alterius manu pofita eft;reprehenfione faftínebimus, Sed m fi ín hísquzc agere przcipímur parcamus,pramíum laudis íuftzeadipifcímur.Quomodo ergo uis omnímode demonftratum eft:non folum nullíus perícalisfed δὲ plurímzc utilitatis effe fcrutarí ai díuínas fcripturas:difquiramus illam euangelij parabolam,qua cft de patre δὲ duobus filiis. uo INam uníus rei caufa δὲ de oue& de muliere comparatione nobís contexto ordíne fupra recíta ip ta funt.Quzrítur ereo quis ille fenior fit frater,qui ex dimidio datam fibi paterna: fubftantia: ἐμ 4 portíonem auftodiuit:& infeparabilem cá patre fuo uítam agete dilexít? Quis uero iuníor qui c- accepta fimiliterex patre fubftátía, profectus eft ín longinquá regioné:& proflicatis illic omni/ οἱ» bus partis fuz enWeibs ad inopíá redactus porcos alíenos pafcete coactus cft. Sed& qualí iu tatem poenitentia eíus non omittamus, latíficati patrís promptam remífIionem modeftágg gu píctatem,qui reuertenti filio dífceffionís praterít leuitatem: δὲ diffipata: fubftantiz flagitia no aif exprobrat:fed uenientem dacmenter fufcipit,& occurrens falutat,& eratulans ofculatur,íncum bens requiefcit ín co: δὲ uítulum illum faginatum pro kctícía recepti filij epilandum ἐπιαιοϊαί, :: 2 nquo DE DVOBVS FILIIS. In quo conpunctus fenior frater, dicit patrí&ic. Haec qux per partes dieefta funt;expofítio υἱοῦ ftrís fenfibus intimabit. Neceffarium ein cft ante omnía percáctari caufam,pro qua,& quidug lens de propofitís faluator oftendere,huiufimodi parabolas Iudais aptauerit. Sí eim uobis cau» fa talium comparationü patuerít: tunc ea qua de ipfis fentímus,an rationabiliter cOeruant ue; fítati;facile dienofcitur.Sunt itag; qui dicunt de duobus filijs iftis.feniorem angelos effe δὲ at], changelos,ucl omnem ccdlí milítíam.Minorem uero ponüthominéqui in longinqua peregti natione abíeritquádo ad terrá de ccelis δὲ paradifo cecidít:& aptant quafi fcíétía refpicientis ad. cafum uel ftatum Ada. Sed híc fenfus píus quidem uidetur.INefcio tamen fi uerus fit.Dicit ali» s quare.Quía mínor filius δὲ iunior ad poenítentía uenit(πα fpete,recordatus praterítz: abür ία patris(αἱ σας babet feries lectionis.Dfis autem ueníens.ad peenitentíam uocauithur manü genus,cum fua fponte regredi unde cecíderat nó cogitaret.Deínde fenior filius fi chorus eft cocleftii angelorü;ut pradictü cft:quomodo ín reditu δὲ falute fratrís fui,& ín uituli immo; latione ttiftatur? Cü ín eodem euangelio dícat diis: Latíciáeffe ín ccelo apud angelos fup uno. pecatore poenítentíá agente. Difcutientes ergo huíus parabolz ratíonéut no illà alium intelle ctum uituperemus,fed magis ut c fenfu illo íd quod nos fentímus,ueftrís dijudicandum arbi trijs cofcramus.Tam eii caufam exponímus,quá δὲ ἀπί fermo fubiücit.De fuperiore caufa hác parabolá introduces ficut prafati(amus:fingularü ín hís parabolis pfonará memoríá fade tes. Murmurabant Iuda,& urebantur ínuídía,quod a diio noftro efu Chrifto peccatores fur fcípi fimul etíam conuiuari,& publicanos libenter doctrina faluatorís intendere uiderant,Ad hancergo infolentíam Iudaorum afpiciens dris, quía reprehendebatur ab eísincipit primam de paftore illam parabolam,ubi nonaginta δὲ nouem ouibus derelictisad uná que aberraue; rat.requírendam abijc.Et fubne&tit huic alíam parabolá de drachma decima, quá petdítá intra dor{πᾶ accenfa lucerna mulier inuenit. Deinde hac de filijs duobus parabola fubfequi£ fe eundá dífpenfationé, δὲ prouidentia diuina: ordinc harü comparationé textum faciens. Nam quía ipfe princeps δὲ author falutis noftrz eft, feductum homíné& dolo diaboli perditá fal uare íncipiens δὲ pfectioni reftituere: hoc eft numero centefimo reddere ín quo perfectióis ple titudo numeratur:hínc initium comparatíonis facit.Subiungit auté δὲ mulieris perfonamt, guens Iudzos,docens autem ecdefiam,& homíné quafi erratícam ouem diligens paftor inqui rít:quem homíné drachmá nominat propter moneta: regalis fimilitudinem: figuraliter in dra, thma quz pecufiíz genus eft:quod illi tands nummo,imago δὲ infcriptio regis cceleftís infcul prafit. Quxrít ergo cá drachmá mulier, accenfa lucerna δὲ müdata domo inuenít:hoceft, hor tno íllumínatus uerbo δὲ mifericordía deí,eloría πατάτα: fux in qua ad imaginé creatoris[αἱ fa^ tus eft; quà obfcurata peccatís domo cordis in tenebris cordis amiferat:emédatis fenfibusrep perít:& gaudío gaudet quod omné immüdiciam intcríoris aule ftudiis difciplinz fpecialisab^ fterferit:& cótractas anim de rebus δὲ cutís fiecularíbus fordes, orationibus δὲ íncrepatioibus expureatas excufferit. Secindum pradictum confequenter annectit parabolam, de duobus filijs:collationem,ut míhi uideor facere:non de Iudas tranferefforibus.nec de gentibus perdi tísfed populi eíus, qui per patíétíam redditur faluti, quem iuníoré filii nominat. Seth Enos& his íuniores,quíi ab Eua ufq; ad faluatoris humanü aduentii, fecandü íufticiam legis uiuentes iafti uidebantur.Ergo quodaít iuniorem δὲ feniorem,no ín ordíne temporis, fed in uoluptatá qualítatepreponens fe εἰ,χαί nó uolütaríe, fed alieno dolo círcüuentus aberrauerat,ficut ouis hoc eft irrationabili anímali imprudentem homínem comparans, follícitudinem paftoris adhi bens:ut querat ouetn perdítam,& reportet ínuétam, Εἰ uero qui arbitri fui libertate utítur δὲ recognofcit unde ceciderit; poenitétiz δὲ reuerfionís utilitaté accómodat. Vnde hac ínter parar bolas fapradictas ratio diftinctionis eft; fecundá perfonas uel mentes peccantíü:ut pater[ία non requirat peregrínantem,fed recípiat peenitenté.Paftor uero ouem errantem,& non fapie tem reuerti,requírat δὲ humeris fuis referat. Videamus nunc fi confonent, qux fignificara funt ad hancexpofitionem.Dicit fcriptura.Diuidete patrem ex zequo filijs duobus fubftátiam fu& Et quá fübftantiam híc euangelícus pater díuidit filio fpititali;nifi fapientia: intellectum.fcienr tiam boni& mali, qua uere& perpetux funt opes anima bene uiuentí, Dat autéhic pus T T ut .FRYGI ET LVXVRIO SO.:$0. Ίοο vj' Δ uitias fuas ex equo.INon eii χα aut iuftus,aut pecaator nafcitur: fed quz ex deo eft; ín ρε» manatíuítate hominis portío fubítantiz rationalisxqualíter cunctis nafcétibus datur.De ful fequente autem conuerfatione anufquifg plus, aut minus huíus fubftátiz poflidere inuenit, dum ín femetipfis per diflimilitudinem uoluntatà neglieentes deferunt: dilígentes autem aw ftodiant,ut naturalia bona, Alius autem tnemorat,intelligens düícreatorís ea qux a deo patre fumpferít;íta ut fuí ea patris effe credens,quafi paterna cuftodiíat, Alius autem fua ex fe fibi effc aítimans.ficut ρτορτία: poffeffionis licentia difTipandis abutitur,& cito proflígata facultate pri uabítur.Defcribitur autem ín iftis δὲ euidenter oftenditur libertas arbitrij,qua anima rationali fpecialiter addidit creator deus. Vide ergo, pater iftejquomodo nec illi uolétem difcedere rc; tineat,nec liberi arbítri auferat poteftatem:neqs alium manere cupientem cogat abfcedereme forte fequentium malorum, quz poftea hís fuo αἱείο accíderent,ipfe potius author effe uideat, fiillislibertatem propric uoluntatis abfciderit.Itag;& petenti dat,quía ex nobis non a deo ín/ opiaz& offenfionis noftra caufa proficifcit, Accipiens aüt parté fuá iunior, pereete, ínquítabijt longe.Quod ait longe:nó locorü íntercapedine,fed dedinationé métis expreflit. Qui eim obli uioné dei cceperit,hicuere peregrínarí a deo dicitur,Sicut ecotra couerfatio facalaris nó folum peregrind.fed alienum diio facít. Et ut breuiter dicam,peregrínátes a fxculo,prafentamur ad diim:ficetíam permanétes ín rebus terrenís,a cceleftibus exulamus. Deniq Caín exijta facie dni&lonoc effici£:no quía locus alíquís foris effet a cofpectu ἀεί, fed quod faa mente díuifus eflct a dri refpectu, pptcr homicidiü feparatus a deo.FHacereo peregrínatióe p magná ignorá tiá peregrínatos fuille nos fciés beatiflimus Paulus dicit: Vos q aliquádo longe fuiftis nüc aüt facti etis ppe.Fluiufmodi ergo pfectus peregrínationé iunior ille filius affumít,& deuorat p; dictz portionis fux de paterna haereditate fubítantiá: πεῖς fpiritalibus deftitutus opibus. id eft, puidentía dei δὲ intellectu:cü porcis pafcere cogit hoceft fordídas δὲ immüdas in anía fua €ogitatioes nutríre;ut ederet eícas irrationabiles praua couerfatioís:dulces qdem egenti bono τῇ, μία fuaue peruerfis uidet omne opus carnez: uoluptatíssquod feductio defyderij& cortu;, ptio uítz eft,qua uirtuté δὲ fortitudíné anímz,nó modo nullà prarftat fed totü penít? eneruat. δὲ petímit.Hluiufmodi bos quafi porcínos& male dulces. prout füt dilectio carni, illecebrz, filiquarü noie fcriptura defignat.Itaqy ille digreflus a patre,& ín longinqua peregtinationé pfe é&us,interraaliena cófumptis facultatibus qua fupra dict funt;oia díona perueríis δὲ poftea malorü fuorü neceffítate conftrictus:hoc eft,& fame δὲ xoeftate poenitet erroris fui:& fentit qd. ipfe fibi nocuerit;qui π de iudicio uolütatis fuz:fed de patre ad alienos, de domo ad exiliü,de opibus ad eleemofyná,dc abundátía ad famé tranfierít: ín hocloco feruitutis δὲ miferíze remini fcens.íncipit οοσίτατο de reditu δὲ fecü ipfe reputás dicit: Dicam patrí meo:Peccaui ín coeli δὲ ira cofpectu tuo.fufcipe me ficut unü de mercenarijs tuis. O ftédit fcriptura haec patré nó homíné intelligi debere;fed deii. Quádoquidé nó(ο[ ccelá noiat ín cofeffione peccatorü poenitens fup plex.fed dicit ín cofpectu tuo.Deus ein eft ín cofpectu peccatorü omniíü folus. A quo necín cor de meditata peccata abfcondí poffunt.Scrutans,ínquít;corda& renes deus. Verü nobís hocex loco;ccdlá íntelliei£ diis nofter Iefus Chriftus:ad qué hí gentiles qui in tenebris infidelitatis ui tientes, blafohemauerunt iam οσον ad fidem cófitentes ueritaté ἀεί, pcenitentía errorís fui iufte dicis Deccai incoelum& ín te.Quií em ín ccelá peccat,quod& fi fupernü fit;tamé uifibi, le& lunaticü efGipfe eft quí peccat ín hominé qué fufcepit filius dei pro falute noftra. Proinde in patré deü omnía fpeculanté peccat.FHís foitur cogitatis, refipifcente& per cofeífionís humili tatem ex regione longinqua remeanté filium ad fe uidens pater, tatus occurrít, amplectitur & ofculatur, Aperte hiccharítas ín homínes diuína defcríbítur, Quid em aliud eft,quod occur; ritnifi quía nos peccatis impedíehtibus;noftra uirtute ad deum peruenire non poteramus.Ipe autem potens ad ínualidos peruenire defcendit:ficut& Zachao operibus ipfis fignificantibus exprímítur. Quod cum defyderaffet uidere drim, δὲ ob hoc ín arboréconfcendifletpraueniéte diio cofpicitur,& uocatur,& ilico drisín dom eíüsad couínandi ipfe dedínaturü fc effe pro^ mittit. Víde quomodo credíturi fidem prouídens Chríftus/latenté ín arbore, quafi ín peccato» rum tenebris obumbratum follicite ut ouem perditam requirit afpectu:X ueníre cunctantem R 4 uocat, DE FILIIS FRVGI ET LVXVRIOSO. uocat, S uenientem tádj hutnetis fuis fufcipitt& non audentis inuitate drim, defyderátis tame falutiferam benedictionem, peccatorís domum ingreditur:conuiuiumqy paxticipat;oftendens uifibili eratía uifibilem fanctificationem,quía deus fapientía familiaríter cor credentis ingredi, tur. Credentemqy partícipat facramento:ergo occurrens pater filío reuertenti fupfanditur coL lo eíus:& ín eo lachrymans requiefcít.O fculatur autem os eíus.per quod ειπα de corde cófef) fio poenítentis exierat: quem pater Ixtus excepit. Deinde mox iubet δὲ tolam primam profet; εί{ά eft priftínam eloríam, quá ex feductione diaboli nudatus amíferat,reddi: fimul& annu; lum darí.fiue fienaculum falutarís fymbolí,feu magis defponfationis infigne δὲ nuptiarum pi us illarum quibus Chriftus ecdefiam fuam fponfat:cum omnís anima refipifcens per annu um fidei iungitur Chrifto.Mandat δὲ calciamenta pedibus apponi: aut propter comuníenda πο[ἒίοία ad currendam uíam,ut per lubricum mundi iftius iter fixus incedat: autut exdufo in euanoelícis calciamentis carnea contagionis luto:mundos pedes ímmaculata conuetfatione cá feruet δὲ dirigat: aut ,ppter mortificationem membrorum, Vit: em noflrz curfus in fcripturis pes appellatur.Et mortíficationis fpecies calcíamentum apponitur, quía de anímaliüi mortuo» rum pellibus conficitur. Addídit δὲ uítulum faginatum iugulandum ín conuiuij exhibitionetfi, ne dubío diim noftrum Iefum Chríftii,qué dedit pater in uictimá pro falute noftra:Qué uita lá noíat;ppter hoftíam corporis ímmaculati.Saginatum aüt uere díxít:qa pinguis δὲ optimus intantá eftut pro totíus müdi falute fufficiens fit odorem fuauitatís δὲ nitorem immolationis ad deum mittere,& pro omnibus exorare. Propter quod etíam myftíca ratione dictum eft, patrem dare alíjsimmolandum hücuítulum,ipfumq, gaudere, epulari ín uictimauituli fui, δίς οἷ dilexit pater hunc mundum, ut filium eius unicum pro falute faa daret. INon ero ipfe ener alijs immolandum tradidit:emittente eri patre,confentiens filius ab homini bus paffus eft. Ipfe autem qui fide noftra pafcitur:& filij fui pro nobis mmolatione lctatur δὲ audet;& ín redítu filij fuí gaudens creator,acquifitione populi credentis epulatur. Vidés hínc axtícíam patris fenior filius contriftatur. Huius perfona:illis comparanda aflcribitur operaríjs, quí fitniliter ín euangelio poft operationem uínez ad domínü murmurant,quod illis tota díe in operis labore cofectis: íllos quí ad duodecimá horam uenerant, precio mercedis zquaffetzad quos dicit ipfe conditor omnium:Si ergo ego bonus fum, quíd tu malus? Quod autem hi funt quí ad duodecimam uenientes qui ex gentibus faluabuntur,Iohannes aperte damat:Filioli no uíffima hora eft.Nihil autem differre uidetur utrum duodecima, an nouiffima hora dicatur, Qui funtautem hí quí murmurant;quí laborem δέ zftum toto die portauetunt: nifi quí(αν cías legis egerunt, δὲ feruítutis antiqua: penfum reddiderunt Vide auté dj aperta fint uerba quza patre dícuntur:ut ab hís qui ín lege uixerunt dicta uideantur, Οία eri eft quod deagro ueníens dicit:Nifi fignificans de lecís operibus uenientem:& ín his gloríantem:& quafi diutat nos labores ímputantem. Vnde aít: Mandatum tuum nücj prateriuí; δὲ nó dediftí hezdá pro me,ut epularer: hoc eft nec peccatorem pro noftra requíe dedifti.Qui em,inquit fecerit quale! οἷς funt,uíuet in eissqui non fecerit, punietur ex ipfis.Pro ifto autem quí fornicatus eft:etíam a einatum inquít;llum uítulum dediftiid eftfilium tuü dile&tum:ficut fupra diximus.Sed quid εἰ refpondet pater. Tu femper mecum es,oportuít autem pro ifto gratulari quí perierat& ínué tus eft;mortuus fuerat,& reuíxit. Oftendens in hocuerbo manifefte homine,quí peccando ui/ ta exciderít;& obnoxíus mortificatus fuerit:ex reuerfione autem falutarí per poenítentiá in ad/ optionem fili redierit.Bonum autem hominem quí manferít ín bono;haredítatem paterná iugiter poffidere.Itaqy fi peccauerís o homo,feftina liberando te reconcilíari deo:ut ex mercede fadoris δὲ digna poenítentia,tecipias quod ex gratía donatum tibi perdidiftí. Praftetaüt deus magis permanétes uos ín fide coharredes effe domini noftri Iefu Chrifti:quia ipfe eft eloría& uirtus,cum patre& filio δὲ fpiritu fancto.per omnia fcula fzculorum: Amen, d di Prímz Setiei fecundi Tomi finis, ο - IZ h; ERASMVS ROTERODAMVS PIO LECTORI* S. D. 6ο. IOI Nhancfecundam huíus Tomi feriem fegregauimus;aliena qudam,fed famen füís prnó Ὁ tata títulis.Iday fecímus,quod partím non uíderentur quícij ad ea quae díuus Híeronymus fcripfit pertíncre,uelut opus Auguftíni deorígíne animarum:partím quod uerbofíora uídej " Sed'triq; ín unü dei regná& gloría conuocatí:& dmbo libérí;quía ambo fub gratía:& ambo fcruí,q ambo fub lege fidei, Ambo liberi a peccato; δὲ ambo ferui íuftícize, St ambo ín ieíunijs diio díem fapítis,& ambo ín epulís fyncerítatis domino gratías agitis qui dat efcam omi cat/ ni:& dat efcam uíuá efurientibus ποτᾶ uitam. Vnus ucftrum audiuit ut dicat:Introibo ad alta re deíad deü quí lxtificat íuuétuté meam, Et alter ab eodé ppheta didicit dicere: Síngularíter" ego fum donec tranfcam.Ergo quía fic electi cftis& dilecti drio:ut alter alteríus ana penes"ἃ | nere ehem E Thr IST& charitate 1] — LM be» 9 ο) rentur, δ ut hís onerandum effe lectorem putaremus, uelut illa quz magnís uolumini^ M bus Rüffinus deblacterat ín fanctum Híeronymum" prorfus índignà qua feruarentur, nífi ex hís paulo fim i claríus intellígeretur edoquentiffimi doctorís Apología.| Beneuale. ὡς lj. τ SECVNDI TOMI SECVNDA SERIES IN ΟΝ Δ. η.: ALIENA SVIS TITVLIS CONTINENTVR. NI PAVDINVS: SEBASTIANO EREMITAE. τὸς Ξε τ] Ancto δὲ merito diledtiflimo fratri Sebaftíano: Paulinus& Therafia ín πὰ, Chit demieo rime Benedi eft dern deus Ifrael qui elegit te;& ON s Jumplit in uas electionis ua, cgregauit ab utero matris antiqua; de/ η dit tibi pennas columbautab huius[εσυ ftrepítu procul auolans díceres: Pa lad S Ecce uolauí fugiens,& manfi ín folitudine, Quafi folítudo non tua fit: qua m[6228— M non deferta eft,fed fectetar& ab huíus mundi tenebrís defolataa dei lumí] ἐς ne frequétetur:& a damonibus furentibus fugíatur,atc ab aneclis gaudentibus excolatur. Ipe b, domínus deus nofter donauit nobis,ícet longo interuallo diftantibus, appropínquare tibi τα Ἂν dilectióe per odorem bonü noticíz bonz, quá per fratrem ín diio chariflimum Victorem ac Min cepímus:qui nobís δὲ opus propofití ταί, δὲ fecretum tabernaculi nuncíauít:quia ueterá fancto; ndi rum ftrénuus aemulator.fup torrentem tibi eratiffimum:ficut illí quondam filij prophetarum "le Helifico duce faper iordanem.pacificam manfionem δὲ fpirítalía caftra pofuifles: δὲ diaconus "Wr tibi frater Benedictus Sareptenx illius Sunamitidis obfequio miniftraret. Beatus illecuí máda n uit domínus,ficut uní uolatilium coelíut te ficut FTelíam ad torrentem fecreto fedenté, panibus iini pietatis pafceret:& ad cellulam tuam affiduis fuper hac míniftratione ucftigijs,uelut ad arcam 2& B(ος frudiferumpíj germínis ramum afferens columba reuolaret. Benedicti uos adomi^— n no,qui facit unius morís habitare in domo:& quí germanitatis uínculum duplícauít in uobis 4! —- quos& in ecdefia utero fratres fecit;& fub una fide;uarijs diftinxít officijssutfub díuerfo mune RH re alter alter pafceretís, Tu illum fpirítalibus armis ieíunans δὲ orans iuuares:& ille ín te cele; mm[ία fibi bona fereret:dá carnalía tibi aliméta fuppeditat:nó indígenti quídé pereütis eíca fum -- ptuxquía fames tua iufticiá& regná dei efurit,Sed tamé idem dns:qui fecít quod intus eft fecit hniz quod foris efl:Spiritus quídé promptus eft;caro aüt infirma.Ideo uiuentem lícet anímá ín uer niai bo deí,quod eft Chriftusqui uerus& uíuus panís eft, tali remuneratur obfequío: ut corporí uiu tuo:íd efLterrenz ín te fragilitati feruiat cbís modicis:& ipfe ieiuníorü tuorü abundantía fagí qui net. Ideo em díxit: INó in folo pane uiuit homo:fed ínomí uerbo ἀεί, Quía ut infirmíorís fub/, qi flátíz noftrz rationéne efuriret habuit: perínde δὲ carní pané neceffaríü ipfe creator oftendit. ftit Sed necorporís curam,aníma prz poneremus qux uerbo deí pafcitur: non in folo pane uictà T E hominís conftítutum docuit:quem etfi aníma cura non quarat:tamen corporís natura depodiea fcit. Ideo benedictus illecuí ad opes aníma proficit neceflitas conditionis tux.Quía adhuc ho/ uo mo,& ifto uifibili pane pafcendus cs:& fi interíus aeterno illo pane faturerís, INon em profice/ vali ret fpíritalis uirtus,nifi fubeffet carnalís infirmítas.INeceffet potens fídeliüi míniftratío;nifi ma -— tería míniftrádi plxrüq ínopía fraterna preberet. Vnde& Apoftolus aít in fanctos copéfatio μὴν né futurá;cüi ecdefiá dei ad confolatíoné iftius benedíctiois hortatur,& dícit: Abundátía ueftra j V: fit ad illorá ἱπορίᾶ. Ecut illorá abüdátía ueftrx ἱπορία fupplemétà fíatadhuc audeo dicerein, Ι um utro q»ueftrü diuerfa Iohánís& dni forma cofiftit, lohannis in deferto uox damantís:& dii ín wi téplo docentis. Et unus ποτ ín feruitutem mínifterij uocatus eftalter ín monachilibertatem: ᾖ A PRO ORIGENE. & charitate perfecta quainuicem uos pafcitis, fuftinetis, inftruitis locupletatísadimpletis les Chriftiorate pro nobis conferite ualidas orationtim manus:ut fuperetís multitudinem pecca, torum noftrorum. Ob hocením miferícors& míferator dominus,peccatoribus fuis fanctorü notícíam charitatemq; procurat δὲ donat:ut etíá ínexcufabiles reos praepotens aduocatío me. ritis damnationis abfoluat.Maneatis ín regno domíniquod intra uos fecit efTe per inhabitan, ' tem ínuobisarrabonem fpitituffancti;in quo damatís Abba pater.Benedicti domino filij pie : tatís€ pacis δὲ luminis.; IN APOLOGIAM PAMPHILI PRO ORIGENE RVFFINI AD MACARIVM PROEMIVM,| ^ Ognofcendz ueritatis amore permotus o uír defyderiorü IMacari ,iniuneis mihi e€ remquz tibi agnitz ueritatis gratiam conferat:mihítamen nó dubito quín offen; 15](ám maximam comparet:eorum qui fe lefos putant;ab eo quí de Origene non ali, iue X quid male fenferit.Et quáuís nó meam de eo fententiam fed fancti martyris Pam; phil fcifcitatus fis,& librum eius qué pro Orígene ín Graco faripfiffe traditur tráfferri tibi po, pofcerís in latinum:tamen no dubito futuros, quí& ín eo lefos fe putent fi nos aliquid pro eo uclalieno fermone dícamus,Quos tamen& ipfos deprecamur;nihil praefumpto ucl prxiudica to anímo agereé:fed quoníam ad íudicium ἀεί uenturi fumus,non refugíant fcire quod uerum eft:ne forte ignorantes delínquant:confyderantes quía falfis criminationibus percutete Πατ infirmorum confcientias,in Chriftum peccare eft.Et ideo non accómodent criminatoribus au rem fuam:necab alío difcant alterius fidem:maxime cum coram expetirí fit copía:& orís fuí có, feflio,quid uel qualíter unufquifq; credat oftendat.Sicenim fcriptum eft:Quia corde creditur ad iufticiam,ore autem confeflio fit ad falutem:& ex uerbis fuís unufquifcy iuftificabitur,&ex uerbis fuis condemnabítur. Qualiter ergo fentiíat Orígenes de fineulis,tenor libelli huius edo; ccat.De hís autem qux apud eum contraria fibi inueniuntur,quid. caufz fit,in ultímo breui ad ditaaffertionedocuínus.INos auté ficut traditum nobis efta fanctis patribus,retínemus quod fancta trínítas cozterna fit& uníus naturz;uníufcy uirtutis δὲ fubftantia: δὲ quod filius ἀεί ἱπ nouíflimo tempore homo factus efti& pro pecaatís noftris paffus eft:& inea ípfa οατποί qua patlus eft refurrexit a mortuis:propter quod δὲ refurrectióis fpem humano generi tribuit.Car/ nis uero refürrectionéno p alíquas prz'ftigías ficut πόπα calumniané dicimus:fed hácipam carnéjn qua πᾶς uiuímus refurrecturá credímus,no alíà pro alia, neccorpus aliud δρ huíus cat nís dícimus.Siue ergo corpus refurrectur dicim? feciidà Apoftolü dícímus:hoc em noie ufus ε[ὶ ille:fiue carné dicimus: fecüdü traditione fymboli cófitemur. Stulta ei adínuétío calumniz: eftcorpus humanü alíud putare effe dj carné, Síue ergo caro feciidü comune fidé fiue corpus fecandü Apoftolü dici£ qd refurget: ita credendü cft ficut Aplus definiuit:quía quod refurget in uírtute,refureet δὲ ín eloría,& íncorruptibile refürget δὲ fpirítuale corpus:quía corruptio in/, corruptionem nó poffidebit,Saluis ergo hís przrocatíuis futuri corporis uel carnis:refurrectio carnís credéda eft íntegre δὲ pfecte: ut δὲ natura carnis eadé feruetur:& íncorrupti ac fpirítualis corporis ftatus& eloria nó infríngatur.Sicem fcriptá eft: Hacc in Hierofolymis ín ecdefía dei à facerdote eius Iohanne prxdicátur: hzc nosci ípo& dicimus& tenemus. Sí quís prater hac uel credit uel docet,uel a nobis aliter credí à expofuitmus putat:anathema fit. Nofttz ergofi/ deí documentá fi quís habere uult/habeat ex his:fiquidem aut legímus,aut huíus fideí noftra facimus rationem fecundum Apoftoli pbantes omnía quod bonáü eft tenentes ,ab omni fpe/ cie mala nos abftinentes.Et fi qui hanc regulá fequuntur: pax fup illos,& fup Ifrael dei:Amen. APOLOGIA PAMPHILI MARTYRIS PRO ORIGENE INTERPRETE RVFFINO. 2:521 Ihil mirum fratres uidemini effe perpeffi quod íta uos Origenis fubterfuoit intel/ |, lectus:utuos quoq; eftímetis de illo qux δὲ alij nonnullí:qui fiue perímperitíá fui, h Wquiano ualétfenfus eius altitudné cótucrí:fiue prauitate métis,qua ftudíü gerüt,no ES Bj folü dicta ei?incufaremerüetíá aduerfus eos q hacc legüt hoftiles inimicitias fune te:tà ptínaciter íd agétes ut nulla prorfus uenía cos dignos haberi putét: neea qdé q pas -.----......---. ο... ἘΞ ἘΞ. 1 i PAMPHILI APOLOGIA.$o. IOZ δν» Φ:.; H,* L ἐν; ls 7 Δ[οἶσεμπονδί gratia;hís quí Grzcorum fxcularíum libros;uel nonnuncg etíam hzrretícorum per: ΝΗ .cunétandíatg cognofcendi(tudío decurrunr:fibi folis fcilicet cócedí debere perítiam proba y b. di fermonis putant:ut fi quid bene abalíquo dictum eft retinere Íciantzab orní fpecie mala ab^ AN[ποτε fe nouerínt. Abhiís uero quí Ο rigenís libros legunt.iftud penitus exdufum putant effe τὰν mandatum:quo probabiles iubentur effici trapegetz;lcientes quod bonum cft retínerezab om " iautem fpecie mala fe abftinere:fed tantummodo filecere libros illius uifus fuerit, ftatím ab his hztetícorum perfundatur ínfamía. Deníqs cá multís huius uítz& relieiofis propofito ui; risin quibus nihil prorfus culpa ínueniunt;inimícitías propter hoc folum habent:fi corum ft dia circa memorati uiri libros propenfius efTe perfpexerínt:inuidiofius etía ifta fingentes,quod A abhis in loco fanctorum apoftolorum uel prophetarum tam ipfe cj dícta eius habeátur. Sed ΤῊ e hoccertum non habeo,utrum calumníandi uoto tantummodo ifta íactitent: an& uere αν m aliquibus fimplícioribus€ propenfiori affectu diligentibus uítum,aliquando fortaffis tale alí nj quid audierint. Nos tamen perfpectis frequenter his quz ab eo cum magno tímore deí,& cum des, omni burilítate dicuntur: οὔ ueniam petit pro bís qux per nímíá difcufTione& per multá(τα T tationem fcripturarum animo difputantis occurrüt: qux cum exponit frequenter addere folet ini& profiteri fe non hac quafi diffínitiua pronuncíare fententía:nec ftatuto dogmate terminaret TR fed inquirere pro uiribus& fenfum difcutere fcripturatum: nec tamen profiteri quod íntegre "i perfecteqy comprebenderít fufpicari magis fe de cgplurimis dicens:nec tamé certum efle, quia η Áánomnibus quod perfectum eft& integrum affecutus fit. Sed& nonnüc ínuenímus eum de du multís hztefibus profitentem,ín quibus ea quidem qua ín quxftíonem ueniunt mouet: nec n tamenabfolutiones eorum adiungit:fed cam omní humilitate δὲ ueritate non erubefcít faterá TN fibinonliquere, Audiuimus etíam illud ab eo frequenter íntexí: quod hodie ne quidem iftá η imperitiffimi omnium obtrectatores eius dicere dedignátur: ut fi quís melius de hís locis qua ΜῈ ille differuit dixerit uel expofuerit;illi potius qui rectius dixerit cg fibi aufeultandum. Practerea na tomprehendimus eum nonnücg diuer(as expofitiones eifdem capitulis facere δὲ cum omní re; lii p uUerentía qu afi quis(κίας fe de fanctís fcrípturis dicere,cum multa qua fibi occurrerunt expofue μ 1ít:pracipithís quí legunt probare de fingulis quac dixerit:& quod rectius prudens lector íum dícaucrit,obtínere:profccto quía nec ipm latebat, qd' nó oia qua mouerat uel difcufferat.pro: m babilia uel fixa haberi deberét: proeo quod multa myftica ín fcrípturís fanctís& ín fecreto το) M" sondíta effe credantur. Illud denícg cíus fi íntentíus aduertamus Ορ íntegre δὲ catholice de omni "T bus tractatibus fuis in prafatíone eorum librorá quos in Genefim ROOM eft: om; m nem eíus fenfum ex hoc facile coenofcemus. ORIGENES, INifi omnimodo píetí effemus ac τ defides:ne ad inquirendum quídem accedere domíno δὲ faluatore noftro ad hocnos prouoca οὐ te,profecto reuocaffemus pedem:cófyderantes quod longe fimus ab ca magnitudine[ρίτίταα., ed lis intelligentíz:qua: de tam magnis rebus ínueftigari debeat íntellectus. PAMP HILVS. Et - paulo poft ai. ORIGENES.Si cuí.uero in dífceptatione profüdum aliquíd occurrerít:de hoc "i quídem dícendum eft:fed non cum omni affírmatione.Hoc em aut temerarij homínis eft, eius UT uifenfum humanz infirmitatis perdiderit, oblitufzy fui fit: aut certe perfectorum uirorum δὲ i eorum quí confidenter fe fciant ab ipfo domino Iefu dídiciffe:id eft'auerbo ueritatis δὲ ab ipfa y fapientía per quà omnía facta funt agnouiffe:uel eorum quí díuína refponfa inerefli,turbíné n& caliginé ubi ipfe deus eft;coclitus acceperát: ín quod uíx ille Moyfes ingreffus,uel intelligere is talía potuít, ucl proferre. INos uero pro co folo quod mediocriter lícetzcredimus tamé domino qu. lefu,& eius eloríamur effe difcipuliznec camen audemus dícere:quod fade ad faciem ab ipfo tra μη ditam fufceperímus intelligentiam corum, quz diuinis libris referuntur: quac quidem certus » fum quod ne ipfe quídé müdus p uirtute ac maieftate fenfüü capere poteft. Propter qd pnun i cíare quide de hís qua: dícímus ficut apoftoli potuerüt,nó andem?.In eo atit gratías agim?,qd. ῃ κί multi imperítiá faá nefciát, δὲ motus fuos íncopofitos& inordinatosinterdü etia& ineptos sii acfabulofos cum οὐαί intétione ficut fibi uídetur;quafi ueriffima affertione annücient: nos de τί tebus magnís δὲ hís qua fupra nos funt ignorantiam noftríno ignoramus. PAMPEIILVS, sl; Cumergo haceum de fe dicere audíamus δὲ huiufcemodi mete ac uoto qua dicítaflerere:mi/ p: ramut * PRO ORIGINE. tamur intantum temetítatís aliquos effe profectos: ur qui fe ita humiliat& íudicat, aftranr quod ab alijs dicta eius,uel{τί pro fermonibus apoftolicis,uel dictis propheticis babeantur: aut quod illeipfe,uel prophetis,uel apoftolis ab alíquo comparetur.Et quidem quod δὲ hono; te prefbyterij ín ecdefia prxditus fuerit, δὲ uitá abftinentiffimá ceerít,& ualde philofophicam: quodq, pura religionis obferuauerit difciplinam:& pra: cxterís uerbo dei& doctrinz operam dederit, dubium non eft& ex his que ad nos laboris acftudij cíus,certiffima defienantur.iridi da:pracipue ueto per cos tractatus quos pene quotidiein ecclefia habebat ex tempore; quos & defcribentes notaríjad monimentum pofterítatis tradebant. Confequens ioitur erat ex hís omnibus.laborum δὲ ftudiorum fuorum teftímonijs amplecti calem uirum:& Παρ defenfio/ nís ftudío plus dare οἱ meriti, δρ menfura depolcít:neg; rurfus obtrectandi uitío facile cádem hare;& alienum ab ecdefiaftica doctrina temere pronunciarescumn utrum iftud pracipitium .prouidens ante díuínus fermo prohibuerít, dicens: INon fit ín te menfura maior, neq; menfura mínor: abominabile eft enim in confpectu domíní utrumq;. Vnicuíq; enim prout dignum e(t retribuere,iuftíciz proprium eft.Propter quod& menfura integra δὲ pondus aquale,& ac ceptabile eft apud deü:non hoc quod mentitur uerítatem:per quod uel plus donatur rebus à meríta depofcunt,uel fübtrahitur merítis quod debetur. Quanto rectius agerent obtrectato res ifti,fi abfq; ulla animí preuentione cum omni religione uerítatis,quam omnibus proximis noftrís cum charítate iubemur expendere:íntellieerent δὲ ipfum unum de proximis effe, qui, bus chatítatem ex mandato debemus:& affumptos libros eíus legerent;cum ea uenía quá ipfe ín prafationibus fuis depofcit:ficubí uenia dígnü aliquid inuenirent. Nunc uero econtrario ui; deas eos maledictis quidem probrifq; non parcere:eos ueto quí fcrípturarum intelligenda) rum fecundum mandatum domini,& faluatorís noftri ftadium eerunt,a lectione librorü eius dctetrere qualibet alía etiam inepta,nihil profutura dj illius commentaríos legi debere affir; mantes.In quibus fxpe etiam rídículi aliquid patí folent, Nam ut eorum contentíofa prafum/ Ρίο πε ut ueríus dica praiudicatríx uefania facilius dedaretur:accidere folet uel cafu uel intet dum ftudio:ut nomíne ín codice non pratítulato,lecatur aliquid ipfius in auribus obtrectato rum, quafi alterius tractatoris. Quod tamdíu placet& laudatur atq; omni admiratione habe/ tur, quádíu noménon fuerít indicatum, At ubí Origenis cognita fuerínt effe qua placebant, ftatím difplicent.ftatím haretíca effe dícantur:& ea qux paulo ante ad ccelum q erebantur, ijfdem uocibus,cademq, lingua ufq; adinferos dimerguntur. Praterea etíam illud eft inueni re,quod nónücg tales funt accufatores eíus: qui nec(ναοῦ nouerínt linguam:alij omnímodís impetítiznónulli etíam fi aliquid uidétur habere peritia: nontamen etiam ἰά ftudij habuiffein/ ueníuntur,ut libris eius operam dederínt:aut fi accíderit ut etíam legerínt:non contínuo etíam τᾶτα eruditióis fuerínt;ut altitudíné fenfus eius affequi quiuerint:quo ea qua ille diuerfo pfpe^ ctu p lods δὲ caufis differere folet, aduertere uoluerint. Multos inuenies, quos fi ínterrogasit quíbus líbrís, aut ín quibus locís dicta fint hzc quz arguunt:confitentur fe quidem nefcite ea de quibus affirmat;neclegiffe uncj:audiffe auté alios dicétes. Ex quo cuíuis plena rídiculi[πι tentía eorum uídebíturxcum de hís iudicantatq; ea codemnant,quz nec difcere quídem prius àutnoffe potuerunt, In alíos uero nouí furorís morbus& ínauditz dadis inceffit ínfanía:ci tá multa eius aolumína referta totíus utilitatís δὲ inftructionis habeantur:& fatis rara δὲ per pau ca forteloca fint,in quibus uel imperítíores quíq,uel quod melius malíuoli poffe fibi uideátut 'offenditomnía quidem illa quz δὲ catholica&ad zdificationem aníma atq; fententiz inftru/ &tionem ctíam ipfi apta fatentur, omittunt δὲ negligunt: necaliquid índe,unde poffunt&de bent proficere uolunt:ea ueto fola quad calumniam proficiant, fummo ftudío zdifcunt, ut qui bonínihil uncgforte dídícerínt hac qua ipfi non effe bona dicunt.apprime memoria reti nenda commendent: quo uídelícet promptíus ea proferentes,exercítatius ualeant concinnare calumnías.Aliud quoq; eft genus homínum foedum fane& turpe quantum ad probitaté pet/ tínetmoram:fed ad calumníandü uehetmentius& tetríus ad incafandum,quos Graci phago lcedoros appellauerüt,quí fummum quidem ftudium, fed δὲ fatis intentam operam líbris eius dederuntiita ut& magiftro eo ín omnibus utcrentur,& fi οἱ tanc fpeciales ως ΑΝ (ες Μ᾿" LA n La | e r ἐμ uj εἰ μι lur Γ Lu Γ' PAMPHILI-APOEOGIA.!$o. Ιον A tent. Sed ubiad ἰά lociaétum eft,ut íam fe magiftros malínt dj dífcipulos nominari,ubi audi toribus plaufus fectarí coeptus eftzibi fi forte aliquis audientíü;qua laudátur Orícenis effe ob murmurauerit: ne ucl laude cedatur maeiftro,uel culpz iudicío,alienü effe Orícenem cótínuo proteftantur:nihil fibi cum illius doctrína cómune efle confirmant. Anathema quoq; eum díce renon dubitant improbe,& inferte maledicta non parcunt:ne illum quídem apoftolicum fer; monéferentes,quo defignat:Q uia maledici regnum deí non poffidebunt.Intantum auté hotum, de quibus díxímusprocreíTa eft malicia,ut quidam etíam confcribere aduerfus eum aufi fint:& libellis acditís derooare εί uíto,qui per tot annos magifter ecdefiz: fuít, qui in ecdefia fej Ruít:qui aduerfus eas harrefes quz illo tempore ecdefiam impugnabant,ita conftanter, íta forti ter dímicauit:ut omnia eorum díabolicx machinationis fandaméta fübuerterit: non ftudio laborem,non continentiz,non ínftítutionis,no humilitatis, qux fupra Czteras omnes uírtutes eius maximam gratiam continet:non íllud certe confyderantes quod prefbyterij dignitate in ecdefia honoratus cft, Qua fi omnía ad reuocandam linguam comprímendüq fermonem fuf ficere non poffunt:illud faltem contemplari debuerant, quantá írrídendi materiam centilibus, quantá haretícis tribuát:aum eos quos affertores Chriftiani dogmatis& defenfores putabát; confutarí nuncuideant& repelli a proprijs:&uelut ciuili bello gaudeant ímpuenatum,que ipfi hoftiliterímpugnare non poterát.Quoníá ergo Cj plurimi ex fimplicioribus quibufas fratri; busa fupradictis leduntur,non folum ut de ipfo male fentíant:fed etíam de hís quí ftudio(cie tix& intelligendarum fcripturarum,inter czteros etíam libros,íllius libros conf; piciunt: ita at uos quoq ipfi ín dubium uenerítis:ne forteut multitudini ucl authoritatí calumniíatorum fi des deberet adhiberi, de hís qux paffim δὲ fine refpectu díffamant:uifum nobis eftprimü qui; dem airate fufpitionem noftram.fimul etíam per occafioné noftri, omnium quí οἱ obtrectant confutarecalumnías.Quod íta nobís profequi rectius uifum εἴξας non noftrís uerbís& affer tióibus defenfionem paremus:fed ex fuis proprijs uocibus quibus ipfealíena hac effc; qua ifti ebijciunt proprio fermone teftatur:id eft, omne quicquid prater catholicam fidem prxdicat: íafi noftris uerbis μας αἤστγογε uelim? fufpitiofum forte uíderíi poffiteo quod nos amore fi quid ipfe praue fenferít celauerimus. Vbi autem eius ipfius qui accufatur uocibus,& ad omnes obíectiones accufatot uerbis fuís eum non noftra affertione defendímus: quz ültra relinqui poteft criminatoribus occafio faltem his quí non ueri ftudio,fed uelut libidine quadá culpaiv. dííemp agitantur.Et quando nüc de eofermo efb;quí utíq; apud homines defunctus eft: quid apud homínes íudices pro defuncto fortíus δὲ firmíus ualere debet, Ορ δὲ litter& fcripta defü &izIncipientes ígitur indicis fcriptorü fuorum oftendere,quíd de fingulis fenferit:cx his pray dipuelibrísteftimonia cogregabimus: quos accufatores cíus, cg maxime críminant:íd οἵ, ας perfpatium& quietem ín fecreto cófcripfit, Flecem afferunt maxime a pradicatíone εἰ εἴτα," ftíca difcrepare:ex hís pracipue librís,quos Peri archon attitulauít:ín quibus cj pluríma a cali níatoribus íncufantur.In hísereo ipfis ínter príncipia,quali expofitione fidei ufus fit, profercr' mus:tum índe& ex his qua fparfim,uel per ípfos libros,uel cxteros fenfit affienabimus, eum' prxdicationem apoftolicam cuftodifTe. Eft ereo lectio ex prímo Perí archon quá promifimus' δας, ORIGENES,Sícut ei multis apud Gracos δὲ barbaros pollicentibus uerítaté defücuir mus apud omnes cá quarere,qui eam falfis opinionibus afferebant:pofteacg credidimus fili elle dei Chriftum,&ab ipfo nobis hanc dífcendam effe perfuafimus:íta cái multi(int qui fe pui tant fentíre,qux Chrifti funt:& nonnulli eorá díuerfa;a prioribus fentíant:feruetur uero ecde/' fiaftica przdícatío per facceffionís ordínem ab apoftolis tradítas& ufqy ad pracfens ecclefijs per tnanens:ílla fola credenda eft uerítas qua ín nullo ab ecclefiaftica traditione difcordat. Illud ta men[είτε oportet,quoníatm fancti apoftoli fidem Chrifti prxdicantes,de quibufdá quide quae cá; neceffaría crediderüt,omnibus credétíbus etiam hís quí pigriores erga inquifitionem diui nx: fcientizuidebantur,manifeftiffime tradíderunt:rationetm folíus affertionis eorum relinqué tesab hís ínquírendam,quí fpiritus dona excellentía,& pracípue fermonis fapíétiz δὲ fcientiz, per ipfum fpiritum fanctum percipere merebantur.De alijs uero, dixerunt quídem quía fintz quomodo autem& unde fint, fluerunt: profecto ut ftudiofiores quiq; ex pofterís fis amato ias tes C resfapientize& fcientí exetátiuim habere poffent:ín quo ingentj fui fractum oftefidere μοῦ rent;hi uidelicet qui dignos fe δὲ capaces fapientia przrpararent.Species uero eorü quz per prae* dicationem apoftolicam manifefte traduntur íftz funt. Prímo,quod unus eft deus qui om. nía creauit atq; compofüítsquicg ex nihilo effe fecit uníuerfa:deus a príma creatura omnii ἴαγftorum& a conditione mundí:deus Adam, Abel, Seth;Enos.Enoch;Noe,Sem, Abraháa, Ifaac, Iacob,duodecím patríarchará, Moyfi& prophetarüi: δὲ quod híc deus ín nouiflimis diebus fi. tut per prophetas fuos ante promiferat,mifit dominü Iefum Chríftum:primo quídem uocatu rum Ifracl:fecundo uero etíam gentes,poft perfidiam populi Ifrael. Hic deus iuftus& bonus: pater domini noflxi Iefu Chrifti legem δὲ prophetàs δὲ euangelía ipfe dedít,quí& apoftolorü deus eft,& ucterís acnouí teftamenti. Tum deínde quía efus Chriftus ipfe quí uenitante om. nécrcaturá natus ex patre eft, Qui cá ín omníü conditione patri miniftraflet, per ipfum πᾶας omnia facta funt:nouiffimís temporibus fe ipfum exiínaníens homo factus eft. Incatnatus eft: οὔ deus effet:& homo fact? máfit qd'deus erat. Corpus affumpfit noftro corpori fimile: eo fo lo dífferensquod natum ex uirgine δὲ fpírítu fancto cft.Et quoníam híc Iefus Chriftus natus δ΄ paffus eft ín uerítate,& non per imagínem:comuni hac morte uere tmortuus:uere em ἃ mor/ tuis refürrexít:& poft refurrectíonem conuerfatus cft cum difcipulis(uis,S affumptus eft. Tà deinde honore ac dignitate patti ac filio fociatá tradiderunt fpiritum fanctum.In hocnoníam manifefte difcernitur utrü natus fit aut íanatus.PAMPHIL V S.Quí de nato uel innato requi tit fine dubio creatura ín eo nullá habet opiníoné: alioquín δὲ hocadduxiffet ad inquifitioné, Et adiungit Orígencs,uel filius etíá ipfe dei habédus fit ncc ne. O RIGENES.Sed inquirenda iam ifta pro uiribus funt de fancta fctíptura,&[αρα perquifitione ínueftiganda. Sane quod ifte fpiritus fanctus unumquemq; fanctorü uel prophetarü,uel apoftolorü ínfpirauit:& noi alíus fpiritus in ueterib?, alius uero{η hís quí ín aduétu Chrifti infpirati funt fuerítmanifeftif fime ín ecdefijs przedicatur.Poft hacíam quod aníma fubftantíá uitáq; habens ρτορείᾶ, cà ex hocmüdo difcefferit;/& pro fuis meritis dífpenfabitur fiue terna: uítaac beatitudinis haredi tate potítura/fi οἱ hoc fua gefta pracftiterínt: fiue aeterno igne acfupplícijs mácipanda,fi ín hac eam fcelerum culpa detorferít.Sed& quía erít tempus refurrectionís mortuorum, cum corpus. hocquod ín corruptióe femínatur.fureet ín íncorruptióoe:& quod feminatur in ignominía/fuiyect ingloria. Eft& illud definitum ín ecdefiaftíca prdicatioe,omnem anímam efle rationabir lem,liberi arbítrij& uoluntatís:effe quoq certamen aduerfus diabolum& angelos eíus cotra". ríafqy uíttutes,ex eo quod illi peccatis eam onerare contendant:nos uero fi recte confülteg; ui uamus, ab huíufcemodi nos exuere conemur, Vnde δὲ confequens eft intelligere nó nos necef/; fitati efTe fabiectos:ut omnimodo etíam fi nolímus uel bona uel mala agere cogamur. Sí er noftri arbitri) famus,impugnare fortaffe nos poffunt aliqua uírtutes ad peccatum, δὲ alízíuua: read falutem:non tamen neceffitate cogímur,uel recte agere uel male. Quod fíerí arbitrantur,: qui ftellarum curfus δὲ motus,caufam dicunt humanoráü efTe geftorü;non eorü qux extraatbí. tríj libertatem accídunt:fed eorá quz ín noftra funt pofita poteftate.De anima ueto utrü ex er mine traducis ducat ita ut ratío ipfius uel fübftátía ínferta ipfis corporalib?feminibus habeaf: an ucto aliud habeat ínitii:& hoc ipfum ínítiü fi genítü eft,aut non genítii, ael cette fi extrínfe cus corpoti índítur,necne:nó fatis manifefta pdicatíone diíftinguit. De diabolo δὲ angelis eius cotrarijfaq uírtutibus,ecdefiaftica praedicatío docuít,qm fint quídé hacquac autem fintuel quó fint;nó fatís dare expofüit.Apud plurímos tamé ifta babet opinío,quod angelus fuerit ifte dia: bolus:& apoftata effectus dj plurímos ancelorü[ες dediínare perfuaferitqui δὲ nüc ufq; an eli ipfius nücupentur.Eft praterea δὲ illud ín ecdefiaftica pdicationesquod müdus ifte factus fít,& a certo tempore ceperit, fit pro ipfa fui corruptione foluendus.Quid tamé antehücmi dum fuerítaut quíd poft mund erít:íam nó pro manífefto multis ínnotuít.INon em euidétet de hís ín ecdefiaftíca pdícatioe fermo profertur, Tü deinde quod p fpírít dei fcripture cofcri, ptx fint,& fenfum habeát nó εἴ(οἰ quí in manifefto eft:fed δὲ alium quédam latenté d pluri mos.Fortmz enim funt hzcqua fcripta funt facramenton: quorádà δὲ diainarü ren: imagines De quo totíus ecdefia: unus eft fenfus:effe quidéomné legé fpáalem:nó taméea qux ΤΗ uini dis offilb ES. E3 ἔμ, t LN εαν Sm sili pia niis Vai nau [iiri ais T ai mi Eus μι! eto iod vin ido PAMPHILI APOLO GIA.$0. Ιο4. A omnibuseffe ποια: hís folis quibus eratia fandi fpítitus in uerbo fapicntiz ac fcienitize con donatur.PAMPHILVS.Et poft pauca aít.ORIGENES,Eft etíá illud in ecdefiaftíca pdicar ᾿ tione,fle angelos deí quofdam& uirtutes bonas quí οἱ miniftrarentad faluté hominü cofum mandá:fed quàádo ifti creati fint,aut quomodo fint;nó fatis in manifefto diftinguitur. De fole auté δὲ luna δὲ ftellís utri anímantía fint,an exaníma,manifefte no tradítur.O portet icit uelut elementís ac fundamétis huiufmodi uti fecundü mandatü, quod dicit: Iluminate uobislumé fcientiz,eü qui capit feríem quandá& corpus ex horü omniü ratione coficere: ut manifeftís δὲ neceffarijs alfertíonibus de fingulis quibufas quid fit ín ero rímetur,& unum ut dixítuus cor; pus efficiat:exemplis δὲ affirmatíonibus,uel his quas ín fanctis fcripturís inuenerit;uel quas ex cofequétía ipfius indagine ac rectí tenore reppererit.PAMPHILVS, Hecquidé ín príncipio; primi libri Perí archou differuítzut oftenderet qua fint illa quz manifefte in ecclefiaftica pdíco tione tradita funt:& quz fint qux nó aperte definitur. De qbus fingulis fecundá ed díuifioné uáfupra oftendit fparfim difputat: In reliquo uero corpore libroru,ea quídé qua ex definito prxdícari ab ecdefia fupra docuit, omnibus adhibitis probamentis ex fcripturís fanctis ma^ nifeftius δὲ conftátíus afferens. De hís uero;de qbus oftendit no manifefte;neq; ex definito ín ἔ ecdefia przdicari;,opinionibus magis,& his fenfibus qui difputanti& tractanti εἰ talibus occur rere potuerunt;df certís aliquibus ac definítis affertíonibus utítur:id eft,difcutiens δὲ pertractás potius cp affirmans.In omnibus tamé locis ferinonis fui meminit eius, qué fupra expofuimus: εἴ aít.illam(οἰ recipiendá δὲ credendá cffe ueritaté qux ín nullo apoftolicis δὲ ecdefiafticis do gmatibus aduerfatur.Et non folum ín hís libris quorü fupra fecimus mentionéfed& ín oibus quz de fcripturis exponit,hac fententía utí fole:& ín hís praxcipue,in quibus plures uníus capi tuli ínterpretationes exponit:hocafferés fe quidé;ne quid quod dici poffit omitteret, plura uel díucría prout fentire potuit protuliffe:illud autéteneri debere,quod apoftolícus& ecdefiaftiz cuslector pbaret.Hoc idem facit etía cá harreticorü difcutit fectassquibus omnibus confutatís a uictisuuná folam eam quáfupra expofuit catholícz ueritatis fententiá tenet, De qbus fin gulis qualiter refponderít haereticis, quomodo uníuerfa eorü dogmata deftruens;pfe femp: apoftolícá cofirmauerit fidem: fi uelimus omnes eíus fentétias cógregare;& longum fatis eft; 8C etíttam nobis qui fcribimus onerofum dp legétibus tedíofum.Sed fufficit pauca; pferri.in quiz bus omníii profecto facile dignofcentur iudicia: eqs em cótra diii fententia fentiendü eft:ut qui ín paucis inuenitur fídelis:non etíá in multís& habei debeat fidelis δέ ctedi.Primum ergo ΕΧ εἰς librís ponemus exemplum, quod illi faperíorí cóueníat,ex eo libro quéin epiftola Paulí apoftoli ad Tiítü fcripfit: de eo capitulo;in quo dicit Apoftolus: Firetíci homíné poft tríná correptíoné deuíta:fcíens quia peruerfus eft δὲ peccat;qui eft a femetipfo dánatus: de quo di xit:qualis fit qui hzretícus,& qualis fit qui catholícus eft δὲ ecdefiaftícus. ORIGEINES. INo^ tnen hzrefis quátum ego deprehendere potui etiam ín epiftola Paulí apoftolí ad Cotínthíos defignatur hoc modo. Oportet em δὲ haxrefes effe ut probati manifcfti fant ínter uos, Et iter. ad Galathas:Inter.opera carnís,hzrefis quoq; nomen affcribitur.ficut ait: Manifefta auté fant opacarnís qux funt fornícatio,immüdicia,impudicitia;idololatría;ueneficia inímícitizs conten tiones, zmulationes,itz,rixadifcordizeharefes,ebríetates,comeflationes,& his fimilía:qua:& pdixi uobís:quoníá qui talía agunt,regnü deí non poflidebüt.Per qua cognofcímus,qim ficut hí quí fornicatíonibus&ímmüdicítijs atq; impudicítijs δὲ idolorá cultibus maculatí funt, re enü αεί nó poffidebüt:íta δὲ hí qui ín hzrefim dedinauerint. Neq; em putandá eft tanti apor ftolí áabfolutá fententíá poffe ullo eenere uacillate.Apoftolus em eft omniü ecdefiarü Chrí/ Τί πὅ ab homíne,neq; per homíné:fed per Iefum ΟΠΗ δὲ deá patré electus: pptetea ergo fe cundü authorítaté fentétíz ipfius,oportet nos ficut reliqua mala qua numcrauerat, ta nomen harefis deuítare, neq; cá talibus oratíóís focietate mifceri. PAMPHILVS, Et poft hax pau cis quibufdá per medíá ínfertis adíecit.O RIGEINES. Q uíd uero fit haretícus homo, pro uiri/ bus noftrís fecandá quod fentíre poflim? defcribamus. Ois quí fe Chrifto credere pfitet:& ta men aliá deü[οσο δὲ pphetariralíii cuanoelíorá deü dici:& patré ἀπί noftri Iefu Chrifti, non εἴ dicit effe, qui a lege ὃς pphetis pdica£ fed alíá nefcio qué ignotum oibus,atqp oibus E dirt S 2 huíufmodi ER PRO ORIGENE. C huíufmodihomines haretícos defignamus, quamlibet varijs ac diuerfis ac fabulofiscócinnét ifta figmétis:fícut(ectatores Marcíonis δὲ Valentini δὲ Bafilidis,& hí q fe Ethnianos appellár - fed δὲ Appelleslicet no oibus modis,dei effe leoé deneget& prophetas, τῇ& ipfe haretícus de figna£, quoníá de η hüc mundü codidit,ad gom alteríus ingeníti δὲ boní dei eum cóftnz, -xiffepnunciat:illi auté ingeniti deá ín coftimatióe feculi mififfe Iefum ΟΠΗ ad emédatío pem mundi,rogatá ab eo deo quí eum fecerat,ut mitteret filíum fuá ad müdi fuí correctione, . Etfi quidéhic folümodo q de deo patre aliter fentit cj regula píetatis expofcit/hareticus habé dus eft:& fufficerecutiq; quod faperíus dictá eft:fed nuncunü ἰάξα; credendum eft;etíá deeo quí de dio noftro Iefu Chrifto falíi aliquid fenferit:fiue fecundü eos,quí dicit εἴ ex Yofeph& Maria natü:ficut füt Hebionitz.& V alentínianí:fiue fecüdü eos q primogenitü eü negát&to tíus creaturx deum& uerbum& fapientia qua eft initium uíarü dei;antecg aliquid fieret ante fxcula fandatam,atqs ante oés colles generatam:fed homíné folum eum dicentes: uel fecunda cos qui deá quidé fatétur; nó tamé hominé affumpfiffe;id cft animá corpufay cerrenum:;q fub fpecie quafi amplíorís ge Iefu απο deferendzz,omía qua ab eo gefta funt phantaftice ma/ οἷς dp uere gefta effe teltanturquiq; neqy de uirgine natum teftantur:fed triginta annorum ui tum apparuiffe eum ín Iudza. Alij uero exuirgine quidem eum credunt effe progenitum, fed putafle fe magis uirginem peperiffe: non tamen uere peperifTe cofirmantzatuifle quippe etíá αἰτοίηξ putatíuz eeneratíois afferunt facramentü.Qui quomodo non longe ab ecdefia ponen dí funt.cá philargyriz morbo languétes, dogmata ftatuerunt quibus ad[πᾶ nomendifapulos dedínarentzSed δὲ eos qui hominé dicüt dtim Iefutn prxcognitá& pradeftinatá, quí ante ad uenti carnalem fabftantialiter& propríe non extiterit: fed quod homo natus patris folá ínfe habuerit deitatem,nc ipfos quídé fine periculo ecclefia numero focíari: ficut δὲ illos fupfticiofe magís dj relieíofe,uti ne πίάοαπέ duos deos dicere neq rurfus negare faluatoris deitaté, unam candemq; fabftantiá patris ac filij affeuerancíd eft.duo quidé nomína fecundü díuerfitaté cau farü recipienté,unam tamé hypoftafin fubfiftere;id eft,unam perfona duobus noibus fubiacé εξ, qui latine Patripaffiani appellantur. Sed δὲ funt qui fpirità fanctá, ali quidédicant effe fuitin prophetísalium autem qui fuít ín apoftolis dí noftri Iefu Chriftisunumatq; idem de lictum ímpíetatís admittunt:quod illí quí quantá ín fe eft naturam deitatis fecant&(cíndunt, dicentesunum leis,&alium euangeliorá deum. Sed&{Π| quí πό oés humanas animas unius . eiufdéq, dícüteffe fubftátia, fed diuerfas naturas anímarü, ínter eos haretícos numerádi funt: ; qui íniquítaté ín excelfo loquütur, acíniufticiá íniquítatécy eius accufant, INecnó δὲ ill( quilibe/ ti atbitrij poteftaté ex anímabus auferre nituntur,uelut pernitiofo dogmate comuni hutnanz . uita:& uirtuti cótínentiz, labé quandá inferre iudícádi funt: ne humaní ppofíiti reputet boná . quid uel facere,uel dícere,uel fentíre,ex quo ad contemptá, aut negligentiá díuini iudicij mens humana formabit Sit aut£ ín ecdefiaftíco ordine,etiá de peccaton: fupplicijs fides,& de his q pramía bonz cóueríationís δὲ uítxrín regno diii íufto cius iudicio recepturi funt.Si quis ergo horum aliquid qua fapra expofuimus cómutare uel fubuertere conatur,uelut petuerfus δα[ο metipfo damnatus fecundü fententíá apoftolietía a nobis pcepto obfequétibus eíus, fimiliter habendus eft. Defignat αὔτ ecdefiafticum uírü;cum oibus qua fupra expofuímus,etíá demot tuo: refürrectione fides:de qua fanctus apoftolus Paulus ita pnuncíat:Q uía fi quis negatre futrectioné mortuon:cófequens eft ut Chrifti refurrectionéneget.Habétur nihilominus in ed defiaftíco ordine etíá de diabolo rationes δὲ de omni exercitu eíus,quod agones quofdá& cet tamína aduerfus οὓς homínes,przcipue taméaduerfus cos,qui credüt in Chríftü dfim Iefum mouent:& quod neceffitaté quidé imponere peccandi per agones& certamina nó ualent: pet! fuaderc tamen δὲ decipere ad fubuerfioné poffunt,eos quí no omni axftodía,fua corda prazmit niunt. Hlabendum eft aát ín ecdefiafticis obferuationibus,quod neq; hominum quísa deo i perditioné tradítus eft:fed unufquifcy pereuntiü{πα negligentia pereat δὲ culpa:qui habensar/ bitrij libertaté eligere quod bonum eft,& potuit& debuit. Quod εἰ deipfo diabolo fentien/ dum eft:qui ín cofpectu ἀπί omnipotentis defcribitur reftítifTe δὲ deferuifle ftatum fuii, ín quo fuerat immaculatus. Qui πείς; potuiffet in hoc ftatu,ín quo ab initio fuit ufqp ín finem perfcuel ys j rare --ἡ li. i ie imi aii itis V τμ τὰ Sui ni li, Asi tod m ida Its iin t ridi, [ris sui ἢ b: tiras sz tdg ms pu iut ΒΑ! mui uli "T PAMPHILI APOLOGIA. So. IOS à. rarefiuoluiffet.Defignatusutarbitror nobis eft prout potuimus δὲ defcriptus quís δὲ qualis effet hacreticus:& qua ucl ín quibus eorü dogmata falfxq; opiniones habeant ,& qua fit eccle fiafticzz obferuátiz purítas.PAMPEHILVS.Et poft pauca addidít hzc.O RI GENES. R equi fierüt fane quidá;utrá harrefim aut fchifmata oporteat uocarí eos q Cataphryez noiantur,ob feruantes falfos pphetas,& dícétes:INe accedas ad me,quoniá müdus fum. No em acdpío uxo rem:nó eft(epulchrü patens guttur meü:fcd fum nagareus deí,nó bibens uinü ficut illi.P AM, PHILVS.I(tz uoces funt eiusquí uelut hzretícus accufatur,& corruptio δὲ perditio animam, ab his quí nequa oftíü orí fuo& dauftra labijs fuis imponere a;ppheta edito Am qui/ déno ín publico ab eo dicta funt:íd eft;ín cómuni ecdefíz: audítorío:ne forte putetur ppter au díétes fauorabilé aptafle fermoné:fed exilis haclibrís ptulimus,quos in fecreto apud[ειπεν ipfum, nullo arbitro íntercedente dictabat.In quo attentíus uos illud uolo confyderare quod díxit:quía fi quis horá aliquid cómutauerit, haretícus eft δὲ peccat in fubuerfione pofitus:& a femetipfo dánatusfecundü apoftoli fententíá:cuíus δὲ nosauthoritati obfequétes eadé fentite debemus.Cü ergo hacc íta fe habeát:cofequens arbitror interrogare íftofipfos accufatores«eius, fi ipfi aliter ea cj ipfius defienatü vocibus εἴ εἰ de harretíco fentiuntuel de catholíco: dicant ipfi qua alía funt ecdefiaftica dogmata.fi hzec no funt quz fuperius ab illo dicefta funt. Et qui^ dem generaliter hax de omnibus ecdefiafticís doematibus à illo dicta(ant.Pergamus aát,& qux Ípecíaliter de fingulis δὲ maxime de principalibus rebus,de fancta ac beata trínítate,id eft, de patre δὲ filío δὲ fpítítu fancto fenferít índícantes,& proferentes ín πια ea qua ín díuerfis fui operis uoluminibus ínferta mádauít:& ut ipfius fententía de maximis& diuinis rebus quac fuerit oftendatur:& duobus uel crbus uocá faa: ceftibus fiat omne uerbum defenfionis eíus, Indícatergo quíd dedeo patre& filio oipotente fenferít;in his ipfis librís quí cg maxíme ab ac aufatoribus celebrantur,id eft;perí archon:fcribens hac. ORIGENES. Ori ergo fenfu q cor; poralealiqd de deo intelliei fageerit prout potuimus cofutato:dicimus fecandü uerítaté qui; déincomprehenfibile effe ἀε at inzftimabilé.Si quid em illud eft quod fentíre ucl intellige, te de deo potuetímus.multís longe modís εἴ melíoré effe ab eo quod fenfitmus neceffe eft cre; dí.Sícut eri(i uideamus alíqué uix poffe fcintillam luminis aut breuiffimaz lucerna lumé afpi; cere:& εἴ cuíus acies oculorit plus luminis capere cj fupra diximus nó ualet:fiuelimus de darí« tate δὲ(plendore folís edoceresnóne oportebít nos εἰ dícere: quia omni hoclumine quod uides ineffabiliter& ínzftimabiliter melior ac praftátíor folis eft íplendor?Ita mens noftra cá intra carnís& fanguinis dauftra cocludítur,& pro talis materia partícipatioe hebetior ατα; obtufior teddítur.licet pro coparatíóe naturx corporez: longe pcellens habeatur:tamé cá ad incorporea hítitur;atco eorü íntuítioné rímatur, tác fcintillz alicuíus lucernz uix obtinet locii, Quíd aütím omníbus íntellectualibus,íd efLincorporcís tam praftans oibus, tam ineffabiliter atq; inaeftí; tnabilíter praxellens eft δρ deus? Cuiusutíq; natura acie humana mentis intendi atq; íntuerí, ὅραίς fit puriffima mens ac limpidiffima,nó poteft. Verü no uidet abfurdü fed ad euidétioré tei manifeftationé:etíá alia utamur fimilítudine.Interdá oculí noftri ipfam naturá lucis, id eft, fubítantià folis intueri no poffunt:fplendoré uero eíus, uel radios feneftrís forte, ucl qbuflibet luminü breuibus receptaculís ínfufos,intuentes cofyderare poffumnus fomes ípfe ac fons quan tus fit corpore lumínis. Ita ereo quafi radij quidá[ἅτ natura dei,opera díuinz puidétiae δὲ ars uníuerfitatís huíusad coparationé fubftantia ac natura. Q uía ergo mens noftra ipm p fe ο ficut efl;nó poteft intuetí:ex pulchritudine open: δὲ decore creaturam: parenré uníuerfitatís ín tellioit.ING ergo corpus aliquod,aut ín corpore effe putandü eft deus:fed intellectualis natura, fimplex,nihil omnino ín fe adíunctiois admíttens:uti ne maius aliquid& ínferius in fe habere creda£:fed ut fit ex omní parte μομάσ,& ut íta dícam ics δζ mens& fons: ex quo initium totíus intellectualís natura: ucl métis eft.Mens uero ut moueat uel ορετοξ no ἱπάίσοε]οςο corporeo neq fenfibilí maenítudíne,uel corporali habítu aut colore:neq; ullo alio prorfus indíget ποτ quz corporís ucl ppríz matería: ppría funt;ppter quod natura illa fimplex δὲ tota més,ut mo ucatur ucl opere£;aliquid dilationis aut canctatíonis habere poteft nihil:ne per huíufmodi ad iunctioné circüfcribí uel inhiberi aliquatenus uideatur díuina: natura fímplicitas: utí ne quod eft principi omnid,copofità inueníatur ac díuerfum: δὲ fit multa πὸ unü: qud spen For d':$-€orpor PRO ORIGENE: :? P d*^ ἷ A C corporez admixtionis; utia fola,ut ita dixerím,deitatis fpecie coftare. PAMPHILVS, Hae| ji in libro primo peri archon fcribit de diuina natura. In fccundo uero,quiaídem deus ποιεῖς 5 δὲ noui teftaméti fit hoc modo refert. ORIGENES.His p ordíné put potuimus brenitet die| pl ftisxcofequés eft fecandá id qd'ex initio ppofitü eft.cofutare etíá eos q putant ali ded effe pa I ετξ diii noftri lefu Chrifti prater ἠ1 q uel Moyfi refponfa legis dabat;uel pphetas mittebat, q L eft deus patrá, Abrahá.Ifaac,& lacob.Oportet emn prímo in hacnos fidei ratíGe firmari, Cófy derandá ergo eft illud qd'frequéter ín euágelijs dicit:& fingulis qbuf: φ dri δὲ faluatorís noftri geftis adiügit:ut ímplea£ quod díctü eft p pphetàillá& ill&i;cii manifeftá fit; pphetas effe illi?: dcí q mundü fecit.Ex ipfa ergo cofequentia condudit:qm η pphetas mífit, qua: de Chrifto cre; denda erant ipfe pdixit:& dubiü no eft quod hxcnó alienus quísab eo,fed pater ipfius pdicey bat.Sed& illud quod frequéter οχζρῖα de ueteri teftaméto a faluatore;pferütur,uel abapofto:: lís cíus:no aliud indicat, nifi quod authoritas ueteribus a faluatore&ab cíus difcipulis adhibe tur.Sed& illud quod ad benignitate puocans difcipulos fuos.faluator ait:Eftote pfecti fiut pater uefter coeleftis pfectus eft:q folé fuum orítí facit fup bonos& malos,& pluitfup iuftos&* íniuftos: Cuius em exiguz íntelligéti: uiro euidentiffímü do fueeerit intellectü,quod aliü ad imitádü no pponit difcipulis fuis deü:nifi factoré folis& imbrià prabitorézP AMPHILVS. Poft hax in cofequétibus multís argumentis atqy exemplisfcripturame affirmans oftendit: qm^ unus atq; ídem,deus legís eft δὲ euangeliorum& prophetan:& apoftoloríuftus δὲ bonus,ir ΠΡΙ δὲ inuifibilià actotíus uniuerfitatís dris.Quomodo ergo fenferít de deo patre: ex hís ei?* fcriptis qua fupra expofuimus daruit. Vídeamus nunc qualiter& de dei filio differat.. là iem DE DEITATE FILII DEI; ORIGENES.; i B3 i Rouiribus ἀξρ noftris perexieuis, cofyderata ex operá fuon: magis cj ex ποίη: L j| fenfus cotemplatione diuina natura intuitifq; nihilominus creaturis eius uifibili^-| u bus:& cotemplatís quía non οἵα πεῖ oculis uidere poteft humana fragilitasudra/:——,: ὗν tione coplecti,eo quod omniü rationabilíü infírmius δὲ fragilius animal fam9ho; D minesPraftátiora em füt ea qua uel ín caelo uel fup colos habent:fupeft ut hag omníü crea tutari,& dei mediü,id eft;medíatorem quaramus:qué Paulus apoftolus primogenitá omnis. creatura pro nuncíat. Videntes em ea qu& de eius maieftate ín fcripturís fanctis referunt, itv tuentes quod imago inuifibilis dei& prímogenítus omís creatura: dica£,& quodin ipo creata- S fint οἵα, fiue qua: inccelís fiue qua ín terra funt uifibilía& inuifibilia fiue throni,fiue driaties,| fiue príncipat? fiue poteftates,oía p ipm.& in ipo creata füt:& ipfe eft ari οξο:δὲ οἵα illi coftátg. eft caput omníü.folü habes caput dcü patré ficut fcriptü eft: Caput aüt Chrifti desiperuidétes etíá quod fcriptü eft,qim nemo nouit patrénífí filius,neqy filium quís nouit nífi pater.Quis em K poteft noffe qua fit fapiétianifi q genuit eáz Aut quís ad líquidà qua fit uerítas nouit, nifi ue rícatis pater? Quis certe uniuerfam uerbi fuí naturam atqp ipfius dei; qua ex deo eftinueftigare ᾿ potuit:nifi folus deus apud qué erat uerbum: Vnde Ὁ certo habere debemus,quod hocuerbit fiue ratio díceda fit:hác fapientia; hác ucrítate nullus alius nifi pater nouit:de quo ficut fcriptum:. eft:ne ipm quidem mundá capere arbitror libros quí fcriberen£ de maieftate δὲ eloría filij dei. P Impoflibilenáq; eft litteris comittere qua ad faluatorís eloríá pertíné. PAMPHILVS. Υπ iftud teftímoniü de deitate filij dei exillis[δείς protulimus:q maximeab acufatoribusargud.—| ταῦ Dubium autem non eft quod eodem fenfu etíá ín cxterís fentíat:nec fit fibi ipfi cótraríus. DE EO Q.VOD NON SIT PATER ANTEQ.VAM FILIVS,SED COAETER. ἡ NVS SIT FILIVS PATRLIN LIBRO PRIMO DEB GENESI. ORIGENES;| ᾗ ΙΣΤ On en de?cá príusno effet pater.poftea pater effc ccepítzuelut impeditus alíqb? ü IB b, Nes( εκ caufis, qbus hoícs mortales impediri folent:ut non ftatim ex quo funt& patres DANN ἢ εἴϊε poffint. Si em pfectus eft deus femp: nec deeft οἱ uirtus qua patet fit, δὲ bonü i ΟΝ, eft effe cá patté talis filij:quid differtaut quare hoc bono fraudat fe, ut nó ftatim i fi ita dici pot,ex quo poteft effe pater efficitur pater?Idipm autéetiá de fpü fancto dicendum" eft, PAMPHI.Alíud quoq teftímoniü de eadé re ex libris epiftola: ad Febraos. ORIGE, l Luxautéaterna qdaliud fentíendü eft cj deus pater:q nuncj fuit quádo lux quídé effet, fplé ἆ doruero οἱ nó adeffetzINeq; e lux finc fplendore(ο und íntelliei pot. Quod fi uerum εἴ, l nund ft quádo filius nó fuit. Erat auté nó ficut de«terna luce díximusine duo prnipa Is à du uideam| PAMPHILYI APOLOGIA.:$0. 106 ^A ouideamar inducére:fed ficut ingenita: lucis(plendor;ipfam illá luc£initiá habens ac ον ih| tus quidé ex ipfa:fed nó erat quádo nó erat.PAMPHI Aliud teftimoniü de eadé re de libris i i epiftolazad ROSAS ORIGENES Qsodoritruinqutepphes fuos in fcripturis fan ! étis de filio fuo qui factus eft(eundum carné ex femine Dauid:: c filio fuo qui factus eft fecund' actus eft quod ante nó erat. by; Manife(tü eft eim quia ες ἃ camé no erat pr.fecüdá fpm uero erat δῇ,& no erat qr nó erat, ἊΝ| ITEM IN PRIMO LIBRO PERI ARCHON. QVOD EXTRA NA xd VLLVM INITIVM EST GENERATIO FILII DEI. ORIGENES.. SN Persea Lergo femel recte receptü eft unigenit fili dei, fapientia cius effe fübftantialiteeLM(d fubfiftenté:nefcio fi ultra íam euagari fenfus nofter debeat ad fafpicandü ne forté ὁ CN Nn ipfa(ubftaritía eius corporeum aliquid habeat:cum omne quod corporeü εἰ πεῖ E ον d habitu,uel colore;üel magnitudine defignet Et quís uncj fani fenfus, habitü ucl tty coloréaut méfurz: fied: ín fapiétía regfiuit p quod fapiétía eft? Quo aüt extra huius Loi) fapiétia: generatione fuiffe aliquádo deü patréucl ad punctü moméi alicuius pót quis fentíte* imi uel credere:qtamé piü aliquid de dco intelligere noucrit uel fentirez Aut em nó potuífle deum' M dicit generare fapíentíáaicg generaret, ut eá qu non erat; poftea genuerit ut efletzaut potuiffe T quidé&, qd nec díci de deo quide fas cíonoluiffe oenerare, Qd' utrügy& abfurdá οἴ]ς& in TM μία oibus patet:íd eft,no exeo qd'no potuit deus pfícere ut poffet:& ex eo cü poflet,diffimula/ Ἣν ré generare fapientia. Propter quod nos femp nouímus deü patré unigeniti filij fui, exipfo qr. κ΄ dém nati,& quod eftab ipfo trahétis:fine ullo tamé inítío;nó folü eo quod aliqbus téporü fpa/" tíjs díftingui poteft:fed ne illo quídé quod fola apud femetipam mens íntueri folet:& nudo,ut itadixcrim, intellectu atqj anímo cófpicarí.Extra orne ergo quod uel dici ucl intelligi poteft íni tiam:generatá effe credendü eft(apientis.PAMPEHI Aliud teftimoniü de eifdem, O RIGE. Qui auté ínitíá dat uerbo dei uel fapientia deítintuere ne magis in ipm íneenitü patré ímpíe; D ac fuá iacteicá εἴ neget femp patréfuiffe& genuifTe uetbü:& habuiffe fapientiá anteriorib? uel téporib?uel fzculis,uel fi qd aliud eft qd'noíarí pot,PAMPHIL Itéaliud teftimoniü de eif dé.O RIGE.Effidt ergo uírt? altera ín fua ppríetate fubfiftés: utait fermo fcriptura,uapor α’ dá prímz& íngenitz uirtutis deíhoc quide qd'eft[πάς trahens:nó eft auté qri nó fuetít.Si em ὦ qs uoluerit dicere,quafi príus nó extiterít.fed poftea ad fubfiftentía uenerit:dicat caufam quare q cá fübítituit pater,ari hocinó fecerit. Quod fialiqd femel ἰπίεϊῆ dederít,quo uapor ifte ex dei ἡ uirtute pcefferit:itee interrogabim?:Quuare nó& afi illud quod dixit initíazEt íta femp deam teriorib?inquirétes,& uerbo intetrogatiois afcendétes, pueniemus ad illü intellectü:ut qm fem per δέ poterat deus&uolebat,nücg uel decuit,uel aliqua caufa exiftere potuit: ut nó bonii hoc qd'uolebat femp habuerit Ex quo oftendit femp fuifTe uapore ift uirtutis dei: nulli habenté init nifi ipm deü.INeq; em decebat aliud οἱ effe initiá nifi ipm unde eft& nafci£ deü: fecádia Apoftolá uero dicentétquía Chriftus dei uirtus eft:iá non folü uapor uirtutis dei fed uirtus ex uirtute dícédacft.PAMPHI Ice aliud teftimoniü de eifdé.ORIG.Sempiternü uel xternü ϱ) tie dicit:qd'neg initi ut effet habuit,neq, ceffare uncg pot eéqd' eft, Hocaüt defignat apud doin cii dicit;qm deus lux eft.Splendor auté lucis eíus fapiétia fua eft:no(οἱ fecandà qd lux eft;ita ut xternitatis fplédor fit fapiétia fua. Q d'fi integre íntellieat:manifefte dedarat,quía fubfiftentía filij ab ipfo patre decenti fed nonteriporalíter,neqy ab ullo alio initio nifi ut di ximusab ipfo deo.PAMPHILVS. Item aliud teftímonium delibro prímo.ORIGE.Infany duin autem eft& illicitum,deum patrem,generationem filij faí unigeniti atqj fubftantia cíus, exxquare alicui uel hominum ucl alionz animantium generationi:fed neceffe eft exceptum ali; quíd efle δὲ deo dígnum,cuíus nulla prorfus coparatío nó ín rebus folum,fed ne in cogitatione quídemuel fenfu inueniri poteft:ut humana cogitatio poffit apprehédere quomodo íngenítus* deus efficit pater unigeniti filij, Eft nácy ita terna acfempiterna generatio:ficut fplédor gener j ratur ex luce.]Non efn per adoptioné fpüs filius fit extrinfecus:fed natura filius eft.PAMPHIE, ῄ Τιξ de eodéalíud teftimonii, ORIGENES. Videamus ergo quid fit faluator nofter.Splédor η dici£ etía οἰοτία-(α eftfplendor lutninís zterní.Et certá eR fplendor ex lumíne ἱπίοραταδί " liter generatur:& donecpermanet lux, permanet femper& fplendor. Salator ergo nofter qui ; fapientia eft:fapientia aüt det ipfaeltfplendor&ternz lucis: infeparabiliter δὲ idein ge ἐκ i: 4 nerat PRO ORIGENE. neratur ex patre.Síc em& ipfa de fe fapiétía per Solomonem dicit: Ante οἷς colles eenerat me, INon em dixit ante o€s colles genuit me.fed generat πηοί quo f ignificantía Íempiternitatis eft, IN LIBRO SECVNDO DE SPIRITV SANCTO.| m omes] Empus eft nuncnos pro uiribus noftris de fpiritu fancto pauca differere: qué do, | ΩΣ mínus& faluator nofter ín euangelio fecundum Iohanné paradetum nomínauit; | baud Sicut em idem ipfe deusatq ide ipfe Chríftus:ita ídé ipfe δὲ fpiritus fanctus eft, q add Sin pphetis& apoftolis fuit:id eft.fiue in illis q ante aduentü Chrifti deo«οί. derunt:fiue ín his qui per Chriftá cofugerunt ad eü.Et duos quidé deos audiuimus aufos effe haretícos dícere,& duos Chriftos:duos aüt fpüs fanctos nung audíuimus ab aliquo pdicari, QVOD EADEM SIT INCONVERTIBILITAS SPIRITVS SANCTI QVAE ET PATRIS ET FILII. DE LIBRO PRIMO PERI ARCHO N. s «3| Vlla ergo natura eft fecundá quod nos fentímus qua nó poflit recipere mali: id; 3| i circo non cófirmamus omné naturá recepifTe malü:id eft, malá effectam: fed ficut | eft dícete;quia oís hominis natura recípit,ut poffit nauícareznó ramen ex eo etíam M Ἐς ΚΒ] omnis homo nauígauít:& iterü omni hominí poffibileeft difcere ατιξ erámaticá ucl medicinánó tamé ἰάοίτοο oftenditur omnis homo uel medícus effe uel erámatícus:ita fi di cimus nüllam effe naturá; qu nó poflit recipere malüi;non tamé cotínuo recepifle etíámali de fignatur;& rurfum nulla natura eft; qua nó recípíat bonü:nectamen idcirco omnís natura pro batur recepiffe quod bonü eft.PAMPHILV3. Et poft pauca addidit. ORIGENES, Nulla ergo natura eft;qux nó recipiat malü:excepta ἀεί qua fons omníum eft. Et Chriftus fapiétía efl:& fapientía αεί recipere ftulticíánó poteft.Et íufticía eft:iuftíca auté nuncg profecto íniur (tica capíet.Et uerbum eftuel ratioxqux utíqy irrationabilís effici πό ualet.Sed&lux eft:& lucé certum eft qd tenebre nó coprehendunt.Siímiliter autem& natura fpüs fancti qux fanctaeft, nó recípit pollutioné.Naturalíter em uel fubftantíaliter fancta eft. Sí qua autéalía natura faty cta eft:ex aflamptíóe hacuel ínfpiratioe fpiritus fancti habet ut fanctifice£: non ex fua natura hoc poffidens.fed accidens:propter quod& decidere poteft qd' accidit. Ita& íufticiá accidenté quís habere poteft:unde δὲ decidere eà poflibile eft.Sed δὲ fapientíá qs accidenté nihilominus habet,cguis in noftra poteftate fit ροίίεϊ& ftudio noftro,S πίτα merito fi(αρἰξεία: operá dem? effici fapiétes:& fi fp id ftudij eeramus.femper fapientiz partícipemus:& id nobís ucl plus,ucl mínus accidat,uel pro uíta: merito,uel pro ftudij quátítate.| Q VOD AEQVALIS SIT TRINITAS ET QVOD SPIRITVS NON SIT CREATVRA ΓΕ LIBRO PRIMO PERI ARCHON. «ri E fpü fancto qa eft;multz nos fcripturz docuerüt: ficut Dauid ín quínquagefimo ἢ pfalmo dicit:Et fpm fancti tuü neauferas a me.Er ín Daniele dicit: Spüs indus liq cft ín te.Innouo uero teftaméto abundantib?teftimonijs edocemur,cá fpüs fan 3 42) ctus fup Chriftà defcédiffe pfcribi£,& cü ipfe diis infuflauit in apfos poft refurre étioné dícés:Accipite fpirítá fan&tü.Etad Maríá dicit ab angelo:Spüs fanctus fupueniet ínte. Paulus uero docet,quía nemo potcft dicere dim Iefum,nifi in ρα fancto.Et in Actibus aplon: p impofitioné manuü apoftolicas;fpüs fanct?dabat in baptifmo.Ex qbus oibus dífcimus tan tx& authorítatif& dignitatis fübftátía fpás fancti:ut falutare baptifimü n6 aliter nífi excelléif fimz omniü trínitatis authoritate,íd efb;patris& filij& fpüs fancti cognoiatione copleat, δὲ ín nato deo patri& unigenito ei?filío,nomé 17 fpüs fancti copuletur.Quís ergo nó obftuper (και quáta maieftas fit fpüs fanctí:cá οὔ q dixerit uerbü in ΗΠ hoi audíat uenia fperare poffe: cü uero q ín fpm(είν blafphemauerít.ueníá no habere;neq ín Ρίεπεί fazculo,neqy in alio fut roZPAMPHILVS. Et poft pauca adiecit, ORIGENES. Verütii ufq; ad pfens nullá fetmo/ nem ín fcripturís fanctis ínueníre potuimus, per qué fpítítus fanctus factura effe ucl creatur diceretur. PAMPHILVS.Et infertís cópluribus teftímonijs de uirtute fpírítus fanctizpoft ali quanta etíam μας adiecit. ORIGENES.Si reuclante filio cognofcit patrem fpiritus fanctus: ergo ex ígnorantía ad fcientiam uenít:quod utíg;& impium pariter& ftultá eft, fpiritum[α΄ &utn confiterí,& ignorantiam εἰ affcribere.INon er cá aliud aliquid efletantea£j fpüs(Ως per profectum uenit ín hocut effet fpüs fanctus;ut quis audeat dicere, quía tunc quídem um : nondum in η ᾖ ῃ | y ! n ni Ee ---Ὅσε"Fo ων Ἂι- L7 0 T EN:/ PAMPHILI APOLOGIA.$0. 107 NN, A. nondumeffet fpiritus fanctusignorabat patrem:poftea ucto ij recepit fcientiam, etíam:(ρίτί, tus fanctus effectus eft. Ouod fi effetinuncj utíg; in unitate trínitatis,id οἵ, ἀεί patrís íncouet/ d, tibilis& filij eus etíam ipfe fpirítus fanctus haberetur:nifi quía& ipfe femper erat fpiritus fan i..——&us PAMPHILVS. Etpoft pauca adíecit.ORIGENES.R ectum tamen uidetur inquire i^ τε quíd caufa(it, quod qui regeneratur per deum ín falutem, opus habet& patre& filio& fpi Cj i 3 citu fancto:non percepturus falutem,nifi fit íntegra trínítas:nec poffibile eft partícipe fierí ρα’ luis ui tris filij fine fi pirítu fancto.De quibus difcutientes,fine dubio neceffariü erít:ut operationem di, 200 fpeialéfpüs fana pecíalé patris ac filij defcribamus.Aibítror ergo operationé quidc effe pa; Ἧς tris& d tam in fanctis qi in ΕΠΗ hominibus&in multis animalibuf: "| fed& ín hís quz exaníma unt, Kin omibus omníno qux funt:operatíoné uero fpírítus fancti . nequadj prorfus íncidere,uel ín ea qua exaníma funt,uel ín ea quac anímantía quídé fed muta ρα. fant:Sed nc in illis quidé inueniri qui rationabiles quídé(unt:fed in malicia pofitínec omníno fini.ad meliora couerfi.In illis auté folísarbitror opus fpiritus fancti, q iam fe ad. meliora cóuertát, Att.& peruías Iefu Chrifti íncedunt;id eft,q funtín nouis actibus,& in deo pmanent. Quoniá aüt T, operatio patrís X filij, eft δὲ in fanctis& in peccatoribus, manifeftaturex eo,quod omnes ratio Fig, nabiles fant uerbi dei, id eft, ratióís participes, δὲ per hocuelut femina αμα infita fibi eerüt pecia fapientiz:& iufticiz, quod eft Chríftus.Sed δὲ hocipfum quod eft€ permanet omis creatura, Παν& operatío eft dei patrís quí dixit: Eco fum q fum,qux peruenit fup omes.Ipfe eft eim qui folé δι"Πα oriri iubet e bonos δὲ malos:& pluit fup iuftos δὲ íniuftos.PAMPHILV S.Et poft riis. multáde patre& filio per fcrípturarü exempla affertioné;addidit μᾶς, ORIGENES. Spiritus ida uero fancti participationéa fanctís tantüimodo haberi ínuenímus, proptet quod dicitur: INe; itin. mo poteft dícere dis lefus nifi ín fpiritu fancto. Et uix aliquando ipfi apoftoli digni haber pat.. turaudire;acipíetís uírtuté fuperuenientis fpiritus fancti ín uos, Propter quod cofequens effe zm puto quía qui peccauerít ín fili hominis uenía dignus eft, pro eo quod is qui uerbí uel ratioís mal eft particeps fi definat rationabilíter uiuere, uidetur ín ignorantiam uel ftultícíam decídifTe;& ds Β.. propter hocueníam promererí:qui autem iam dignus habitus eft fancti fpirítus partícipatío; d me& retro fuerit conuerfushícte ipfa& opere blafphemaffe dicitur ín fpírtum fanctum. Ἀ tiet-. QVOD SICVT PATER NOVIT INITIA OMNIVM QVAE SVNT ΕΤ FINES., ding-. ΒΙΟ ΕΤ FILIVS SIC ET SPIRITVS SANCTVS SCIAT.: js Ipse) Aulusapoftolus per fpiriti fanctum,quí perfcrutatur etíam profunda dei ,altitidi ON| nem díuitiam fapientia: acfcientíc dei fcrutans:nec tamen ad fínem,ut íta dixerím, rin my ad iritimá cognitionem prxuales perueníre:defperatione reí δὲ ftupore proclamat "UM ὃν οἰ ΟΝ& dicit:O altitudo diuitíam fapientia δὲ fcientíz ἀεί, Et quod defperatione perfe/ dp éx comprehenfionis hzcexdamauerit:audí ipfum dicentem:Q uam incomprehenfibilia funt una ᾿ iudica dei:& cg ínínueftigabiles uia: ei? ING err dixit difficile poffe fcrutari:fed omíno nó pof pis fe iudicia deí;nec díxit diticile inueftíeari poffe δὲ uias ei? fed nó poffe inueftigari.Quátücüqs poa em qs fcrutádo pmoueat,& ftudio ínteriorí qpficíat;gratía quoq deiadiutus,fenfug; illáinatus odi ad perfectü finé eorü qua reqrent pueníre nó poterit:nec ois mens quac creata eft;poflibile ha sq bet ullo genere coprehédere:fed cà inuenerit alíquantulü ex hís que quacrát iterü uidetalia à via quzréda funt.Qd' fi& ad ipfa puenerit:multo íterü plura ex illis qux γιατί debeant puidebit. γι Propter qd' fapiétiffimus Solomon naturá rex p fapientiá cotuens ait:Díxi fapiens efficiar:& ή ipfa Γαρίσπεία longe facta eft a meonge plus dp eraz:Et altitudíné pfundá quis inueníet. Sed yu& E(aías fciens rerum ínítía a natura mortali ínuenirí non poffe: fed ne ab hís quidem naturis rd qu& quáuís díuiníores fint, cg humana eft:facta tame& í pf funtuel creataz;Scíens ergo quod viis a nullo harum neg ínítíum,neg finis inueniri poteft, ait:Príora qua fuerunt dicite, δὲ fcíemus gos quía dij eftis: uel nouíffima qua funt annunciate,& tunc uídebímus quod dij eftis. Nam& dip Flebrzus doctor tradebat pro eo quod ínítía omníum ucl finís non poffent ab ullo comgin prehendi, nifi tantummodo a domino Iefa Chrifto,& a fpirítu fancto:(dcírco aiebat per fi/ im euram uifionís Efaíam díxiffe duos Seraphim folos effe:qui duabus quidem alis operíunt jb faciem dei,duabus uero pedes,& duabus uolare eos:& damantes adínuícem fibi dicere: m » ἐμ d Cc PRO ORIGENE, ctus fanctus/fanctus dominus deus Sabaoth:plena eftterra uníuerfa oloría tua. Quod ergo fola Seraphim utrafqy alas fuas habent ín faciem dei& in pedibus eíus: uidédum eft pronun cíare,quod neq; exercitus fanctorum angelorü.neq; fanctz fedes,neq; driatíones, ne prínciy patus,neq; poteftates fcire poffunt inteore(με omníü δὲ finé uniuerfitatis,Sed inelipendà eft fanctos iftos quos numerauímus fpiritus δὲ uirtutes, proxímas quidem effe ipfis ínítijs:& ας tíngere tantá;quantü cofequí non ualent telíqui. V erütamen quátumcíig illud eftquod reue lante filio deí acfpü fancto didicerint ifta uirtutes, qux pluríma quídé aflequí poterüt,& mul, to plura príorcs inferioribustoía tamé cóprehendere impoffibile εἰς eft;quía fcriptá eft: Quam pluríma ex operibus ἀεί ín fecretis funt. Vnde& optabile efG;ut pro uiribus fe unufquifc; exten dat femper ad ea qux priora funt,ea quacretto funt obliuífcensttamad opa melíora d etíá ad fenfum íntelle&tücy puríoréper Iefum(ΑΗ faluatoré noftrü:cui eft honor δὲ eloría ín(x cula fzculorum: Amen. ἡ:| * DE INCARNATIONE VERBI DEI. ORIGENES Nomni orbeterrarü,in omni Gracíaatq; exteris natioibus innumeri fnt δὲ immé uy 4| fi,qui relictis ραιτῆς legibus,& hís quos putabant deos,uel obferuátía Moyfi legis: ] XA: ín difcipulatà fe Chrifti cultácg tradiderunt:& hocnon fine ingenti odío eo: qui fi mulacra uenerantiíta utab his frequenter δὲ cruciatibus affligátur,nónundj etíam agantur ín morté,Amplectütur tamen,& cum omni affectu cuftodiüt doctrínz: Chrifti fermonéEt efti dere quomodo breui tépore ípfa relígío creuerit,peenis multorü mortibufg proficiens fed& bonorü díreptionibus,atq; omni ab hís afflictionü σεποτς tolerato.Et eo maximeniírü eft;qd' ne doctores απίαξ ipfi.uel fatis idonei fant;uel fatis plures.Pracdica£ tamé fermo ifte in omni orbe tetrar(íita ut Girxci acbarbari, fapiétes δὲ infipientes,relicioné Chrifti fiue Chrifti doati nà füfcipiant. Ex quo dubiü nó eftnon hzc humanis uíribus aut operibus agí:ut cum offií po^ teftate ac pfuafioe fermo lefu Chrifti, apud omniü métes atq; animos inualefcat Nam& prz dicta effe ab eo hxc ipa,& diuinis ab eo refponfis cofirmata.manifeftà eft οἳ dicit: Quia apud pra'fides δὲ iudices adduceminí ppter nomé meü in teftímoniü illis δὲ eentibus.Et iter: Mul, εἰ mihi dícent ín illa die,drie dfie:nónein noie tuo manducauímus δὲ bibimus:& in ποῖς tuo dz monia eiecimus:Et dícam illis:Diífcedíte a me operari; íniquitatis, nundg cognoui uos. Quafi íta qdé dictaab eo fuiffent:necad finé cn ca qua pdicta funt peruenifTent/fortaffis mínus effe uera uideren£:nec habere aligd authoritatis.INücuero ci íam in effectà res quac fuerátab ipfo pradíctz perueniát:cii tanta auté poteftate atqy authoritate pdicta fint:manifeftiffime deda ratur deum uere efTe, quí homo factus.falutaría precepta humilibus tradidit. Quid uero inde dícendum eft, quod prophetz de ipfo ante przdixerunt, non ceffaturos príncipes ex luda, neq, duces de femoribus cíus, ufq; quo ueníat ille, cui repofitü eft regnum fcilicet& ufq; quo ucníat expectatio gentium? ManifeftifTime enim ex ipfa hiftoria apparet: δὲ ex hís qux hodie peruidentur:quía ex temporibus Chrifti ultra reges apud Iudxos non extiterunt. Sd ὅζοπν nes ambítiones illz[μάαίος, in quibus íactantíz quam plurímü egerebant,& ín quibus οἰοτίαν bant:id eft;uel de tépli decore,uel de altarís infignibus:atqy oibus;llis En qM infulisin dumétifqy pontifici.fimul uniuerfa deftructa funt. Cópleta eft em pphetía qua dixit;Per díes multos fedebunt filij Ifrael fine rege δὲ fine principe:nec eft facrificium,nec; altare,neq; facerdo εἰπ.Εκ quo utíq; fubuerfum eft templum,nec hoftíz offeruntur;necaltare inuenit, nec facerdo/ tiü coftac:certíflimü eft defeciffe principes ex Iuda, ficut fcripti eft:Et ducé ex foemoribus eius üfqsquo ueniat ille cuí repromiffum eft. Coftat ergo quia uenit ille cui repofitá eft. Quod ma nifefte uidet impletá de multitudine eog:quí per Chriftá deo ex diuerfis oétibus crediderüt. Sed& in Deuteronomíj cantíco per pphetíam defigna£;pro peccatis prioris populi futura efle cicctio ínfenfatz oétis,non alía υείαρ cg hax qua per Chriftü facta eft. Sic em ait: Exacerbaue runt me ín fimulacris fuís:& ego ín celo concitabo eos.Eft ergo fatís euidenter agnofcere,quem admoduin Hebrzí quí deum exacerbaffe dicuntur ín hís quí non funr dij, δὲ irritaffe eum in fimulacris fuis: irrítati funt& ipfi ín celotypiam, per gentem infipientem quam deus cle git per aduentum Chrifti Iefu& difcipulos eíus.Sicenim dicit Apoftolus: Videte enim uo/ cationem ueftram fratres:quoníam non multi fapientes fecundum carnem,non multí poten/ tcs,nott PAMPHILI APOLOGIA.:$0. 108 ΤΉ Ἂν A tesnómmulti nobiles: fed quz ftulta funt mundi elegit deus,&ea qz non funt: ut ea quaz its erant príus deftrueret, INon ergo glorictur om nis caro ín confpcétu dei, Sed& de hís quz ín Αη plalmis prophetantur de Chrifto; quid dicendum eft:deco maxíme qui fupfaribitur cantíci m à pro dilecto? Vbi refertur quía línoua eias calamus Ícribac uelociter fcribétis:decorus fpecie fup: lli à M filios homínü:quoníá diffufa: eft gratíaín labijs cius.Hoc eft quod breuí tpore παπί acto, ei? hips.^ doctrina diffufa eft.Auno eii&alíquot méfib9docuít:uniuerfus tamé orbís pdicatíóe ac fide. ph Ἁ píctatis εἰ ίπηρίετιις eft.Orta eft ergo ín diebus eíus iufticía& multitudo pmanés ufq; ad finé Ἂν a quí finis ablatio luna: appellata ef dtiatur amaríufcg ad mare,&a flumíne ufq; ad fines or : ie" bísterrx.Datü eft autem δὲ figni domui Dauid. Virgo em in uentre concepít,& pepetít Ema m^ nuelquod ínterpretat nobifcü deus:& impletá eft quod aít ipfe ppheta: nobifcà deus;fcitote Eom gentes& uíncimíni. Victi em fumus nos, fuperati ex g&ibus,&uelut exuuiz eíus exíftimus, quí cius gratia: noftra colla fübíecimus.Sed& locus natiuitatis eíus pdictus eftin Michea pro TR pheta dicente: Et tu Bethlehé terra Iuda,nequacg mínímaesín ducib?Iuda:ex te em exiet dux, ái E g regat populü πιεῖ! Ifrad. Sed& feptimana: ánomím pletac für ufq ad Chriftü ducem.quas ὃ ᾿ i praedixerat Danicd ppheta.Adeft nihilomínus& ἴδ quí per Iob przdictus eft;belua ingentem. big, Cfamptur* q& dedit poteftaté familíarib? fuís difcipulis calcare fup ferpétes δὲ fcorpiones,St Ms fupra ocm uírtuté inímici nihil ab eo nocédis.PAMPHILVS. Hac eft de fümiís rebus:id eft, mi de fancta trínitate Orígenís fides:quá ex paucifTimis teftímonijs,de coplurímís eíusuolumini nini bus affumptá edocuímus,Et quid tam rectáquíd tam uerü,quid ε catholici, quid certe ad in^ nid ftructionéomníü magis utilc;ucl apud íftos certe ipfos quí ínímíca aduerfus eum mente defer bua üíunt,quíd tam írreprehenfibile?Et quidé ín fumma hacc pofuiffe de fidei cíus documéto acp, rid batione fufficeret:nifi εἰ ad reliqua quorum εἴ crímínant refpodere neceffaríii uideretur. In Rant tucamur tamen,qua fint ift ipfze crimínationes qux a malíuolis íntenduntur. Príma illa eft, ME quod dicunt eum ínnatum dicere filium dei. Secunda,quod dícunteum perprolatíonem,fe;—— ἀπ cunda Valentini fabulas, ín fubftantíá ueniffe filii ἀεί dicere. Tertía quxhis omnibus ualde— Er cotraría eft:quod dícunt eü fecundi Arthemá, uel Pauli Samofanü purum homíné:id efno Vitis: etíá deum dicere Chriftà filium dei.Quarta poft iftas eft, quz omnibus{Π|5 aduerfatur, cxca nian em eft malícía,quod dicunt εἴ dícere δόκκοι ἰά eft putatiue tantü δὲ per allecoríá;no οἰ(ecun/' ils ind dum ea qux iuxta híftoríá referuntur gefta effe,qua: omnía a faluatore gcfta funt. Quínta illa: xis qug crímínatío eft,quaafferunt εἴ duos Chriftos pdicare.Sexta,addur illud quog quod πὲ iin torías corporales, quz per omné fanctá fcrípturá referunt de eeftis fanctorü penitus deneget. Quis Septima: fed δὲ de refurrectione mortuorü,& de impiorá penis, nó leui impuenant cü cali? nosci tiia, uelut neganté peccatoribus inferenda effe fupplicía, Ο ctauaxquídá uero d.fputatíocs eíus, (nio uclopíníones quas deanima: ftatu, uel difpenfatioe differuit culpant. INona δὲ ultima ucro imr lg: eum eftcrímínatio illaqua cum omní ínfamatione difpergitur με]ενσωμιαἹόσεος: id eft, quod hu no manasanímas ín muta anímalía,ucl ferpentes,uel pecudes afferat tráfmutarí poft morté:& qd' pisi etíaipfe mutorü animali anímz ratíonabiles fint.Q uá crimínationé ídcirco nouíffimá pofuí. isi mus:ut plura de librís eíus coaceruátes exempla:euidentíus eíus falfitas nofceret.Si ergo bene mo memiínitmus ordínes crímjnationü;quas fupra co Ícripfimus,incipíamus a prítmna. aj 1.02 QVOD EX DEO PATRE NATVS EST FILIV$ VNIVS CVM PATRE ^ai"^.$VBSTANTIAE EX PRIMO LIBRO EPISTOLAB AD ROM. ORIGENES: ws Dd Vzratfortaffís alíqs fi filius charítas eft:peipue ppterhocquod Iohánes ad de 1d à 1 patré retulithanc uocé dícens, quía deus charitas eft.Sed rurfum ex ipfa eius epi d/| ftola proferemus& illud quod ait:Chariffimi diligamus inuicem:quoníá charítas {{π Raw.«ἐσ x deo eft.Oui ergo díxit;quia deus charítas eft:ipfe íterü docet charítaté efle ex ἐμ! deo;quam charítarem credo non effealium nifi unígenitü fili eius:ficut deum ex deo:íta cha; a fítate ex charítate progenitá. Vnigenitus filius faluator nofter, qui folusex patre natus eft, fo/ d las natura,& non adoptíone filius eft, Vnus ergo uerus deus folushabet íminortalítatem: lu; di cem habitat ínacceffibilem. Vnus aít uerus deus:ne fcilicet multís uerí ἀεί nomen conue; a nite credamus; Ita ereo δὲ hi qui accipiunt fpiritum adoptionis filiorum, ín quo denm lp 1008 PRO ORIGENE.' 1 C abbapaterfilij quidem dei funt:fed non ficut unigenitus filius; Vnigenitusenimnaturafilias—;. & femper δὲ infeparabilíter filius cft:cacteri uero pro eo quod fufceperüt in fe filium dei, pote Ἵ ftatetmn acceperunt filij dei fieri, Qui lícet non ex MBEROUR neq; ex uoluntate carnís, neq; ex uoluntate uítí,fed ex deo nati funt:nó tamen ea natíuitate funt natí, qua natus eft unigenitus filius,Propter quod quantam differentiam uerus deus habet ad eos quibus dícitur,ego dixi dí eftistantam habet differentíam uetus filiusad eos quiaudiuntfiliexcelfi omnes,^—— DE LIBRO EPISTOLAE AD HEBRAEOS.QVOD HOMOVSIOSEST^.| CVM PATRE FILIVS ID EST VNIVS SVBSTANTIAE. dA INterrogamus ígitur cos quos píget confiteri deum effe filium deí:quomodo po; i terat fola humana natura,níhil in fe habens eximium,neqy alíquíd diuina fubftá "Εν ο] tix hzredítatem capere,omnempríncipatum,& omné poteftatem& uirtutem& ER ede] his omnibus praferri ac prxponía patre. Vnde rectum uidetur quod praítan; tior efle debeat ís qui haereditatem capit:& genere utíq;& fpecie δὲ fubftantia& fübfifteritia ücl naturaatq; omnibus quibufcq; modis debet effe praftantíor. PAMPHILVS. Et poft| pauca in eodem libro. Cum autem difcutítur hoc quod dictum eft, de filio dei quod fit fplen| dor gloríz:neceffario uidetur fimul differendum.& íllud quod dictum eft;nó folum quía fpleny.-| | Ϊ f] dor eft lucis xternz,fed δὲ quod huic fimile in fapientía Salomonis refertur:ín qua fe ipfam fa pientía defcribit, dicés: Vapor eft ein uirtutis dei;& aporrhoca oípotentis dei eloría puriffima, Etpoftaliquanta.Oportet autem fcire nos:quía per ineffabilia quadam& fecreta δὲ recondita quodammodo,uím fibi facíés fcriptura fancta,conatur hominibus indícare& intellectum fug gere fubtilem,uaporis nomen ie Qd ideo de rebus corporalibus affumpfit: ut uel ex parte aliqua poflimus intelligerexquomodo Chriftus qui eft fapientía,fecundá fimilitudinem cius uaporis, qui de fubftátia aliqua corporali procedit:ficetíam ipfe ut quidam uaporexori£ D de uírtute ípfius deí:fic& fapientía ex eo procedens.ex ipfa dei fubftantia generatur:ficnihilor ὁ mínus δὲ fecundá fimilítudíné corporalis aporrhoa efle dici£: aporrhoea gloria omnipotétis pura quadam δὲ fyncera.Quua utrq fímilitudines manifeftíffime oftendunt comunione fub ftantíz effe filio cà patre.Aporrhoea εἶ homoufíos uídetur,id eft,unius fubftátiz cá illo cor^ poreex quo eft uel aporrhoca uel uapor. PAMPHILVS. Satis manifefte ut opínor δὲ ualde euidenter oftenfum eft;quod filium ἀεί de ipfa dei fübftátia natum dixerit, id eft;homoufion; quod eft eiufdem cum patre fubftantiz:& non effe creaturam neq; per adoptionem fed nati rà filium uerum,& ex ipfo patre generatum. Supereft uc& SET críminationi illac fibi ab acafatoribus per nos quidem prolatis;fed fuis uerbis ipfe refpondeat, duobus uel tribus teftij inonijsadhibitis quibus arquum eft feeandum legem noftram omneuerbumftare,— 7 1 ΐ NON PER PROLATIONEM NA'TVM ESSE DEI FILIVM p tt SECVNDVM VALENTINI IMPIETATEM. ORIGENES.^ lo Goaibitror quod fufficere debeat uoluntas patrís ad fubfiftendü hoc quod uult ü ater. Volens em,non alía uía utitur,nííi quz confilio uoluntatis profertur. Tta er; f go δὲ ab eo filij fubfiftentía generatur:quod necefle eft ín primis fufcipiab his qui E : 23 nihiliíngenitum,id efbinnatum prater folum deü patrem fatentur, Obferuand uU náq eft;ne quis íncurrat ín illas abfurdas fabulas eorum, quí prolatíoes quafdam fibi ipfis de^| M pingunt:ut díuínam naturam ín partes uocent,& deum patrem quantum ín fe eft diuidant: αἵ t hac íncorporea de natura uel leuiter fufpicari, nó folum extrema impietatis fit,uerum οί ul, ἃ tímz ínfipientiz:nec omnino uelad íntelligentíam confequens:ut íncorporez naturx fubftan/ li tíalis díuifio poffit intellici. Magis autem ficut uoluntas procedit e méte,& neg; partem alíquá t mentis fecat,neqp ab ea feparatur,aut díuidítur:tali quadam fpecie putandus eft pater filium, p genuiffe,imaginem fcilicet fuam:ut ficut ipfe eft ínuifibilis per naturá, ita tmagínem quoq in^ à uifibilem genuerit. Verbum enim eft filius:& ideo nihil in eo fenfibile intelligendum eft.Sapié, T tia eft:& in fapientía nihil corporeum fufpicandum eft. Lumen eft uerum quod illumínat οὗ, à hominéueniente in hunc mundü:fed níhil habet comune ad folis huíus lumen,|... η d ti c3 PARMPHICI RPOROGE.|«ο. Io9 "mi 2 ΡῈ HISIPSIS EX LIBRO QV ARTO PERI ARCHON. κ.' ἂς i Α i Ens Ἐν ἢ Empus eft decurfis hís,qua: de patre& filio& fpiritu fancto differaimus: de illis M ἣν x8 quoq quaa nobis relícta fuerunt pauca repetere.Deus pater δὲ cum ínuifibilis fit M|& infeparabilísa filio:non per prolatíonem ab eo, ut quídà putant,eeneratus eft; m^|| οί ο prolatío eft filius patris:prolatío uero dícitur,qua talé fignificat generatío^ Slogs nem qualís anímaliutn uel hominum folet effe progeníes: neceffarío corpus eft,& is quí pro^ i tulit,& 5 quí prolatus eft. DAMPHILVS,. Cum deinde ín confequétibus uehementíus ad) η uerfus ματα πὶ Valentini talía fcribentem inuectus,longe hís contraríam fuam fententiam fe TN:: cundum αι ΠΟ] ον ἀεί protulít uetitatem, à li DE HISIPSIS EX SECVNDO LIBRO SVPER IOHANNEM, iwl Idi| Nigenítus ergo deus faluator nofter,folus a patre generat?inatura δὲ nó adoptio. ΠΝ| ne Η[ίας eft. atus autemexí pía patrís mente:ficut uoluntas ex mente. Non enim n 3, diuifibilis eft diuína natura;id eftingeniti patrís:ut putem? uel díuífióe uel mmi; iul sna uitione fubftantia eíus.filium effe progenítum. Sed mens fiuecor, aut fenfus de. ipis deo dicédus,incocuffus permanens germen proferens uoluntatis factus eftuerbi pater. Quod m É? uerbum in finu patris requíefcens,annunciat deum quem nemo uidit und:& reuclat patrem, a Ri qe ncmo cognouit nifi ípfe folus his,quos ad εἶ pater codleftis attraxerit. PAMPHILVS. S RR Sufficat per hzcrefpondiffe fecundz criminationi:nunc confequenter refpondebimus, etíam τιν hísquí purum homínem,id eft.fine deo;ab eo dici a(ferunt Chriftum. 08 QVOD NON PVRVS HOMO SED DIVINAE NATVRAE SIT Tm CHRISTVS. DE PRIMO LIBRO PERI ARCHON.— ORIGENES.: ἫΝ£3 X co quod dicit apoftolus Paulus,non ab hominibus,neq; per homínem,fed per "tid lefu Chríftum:manifefte datur íntelligi,quía non erat homo Chriftus Iefus,fed — erat diuína natura.INó em fi homo effec dixiffet| Paulus hoc quod aiít:Paulus apo n»: ftolus;nó ab homínibusineq; per homíné.Si ei homo fuit efus,& per ipfum af Ἢ ui, B fumptuseftinapoftolatü;Paulus utíq; perhominé factus erat apoftolus,Sí auté per homine ἯΙ" erat factus apoftolus:nücj dixiffet,quia neg; per hominé.Sed manifefte feparatab hüana na tura lefum Paulus per hazcuerba.INon ením fufficit ei dixifTe;neqs per homínem,fed adiecit dí uem cens:fed per Iefum Chriftum.Quem utíg; quía fciebat excellentiorís naturz efTe: propterea fe n" dixit no-affumprá effe per hominem; ας in ínitío epiftolz dicens:in fequétibus libris ipfius me fimilia adiecit:exponens illud capítulum ín quo fcríptum eft: Notum autem uobís facio fratres euangelium quod przdíco uobíssquoníam noneft fecundum hominem:neq; ením ego ab ho ἐμ míne accepi illud:fed per reuelationem lefu Chrifti. Aduerte erco quíd fcribit:quia conueniens ter quís δὲ hzc adíungens príoribus,oftendere poterit hís qui neoát deitatem lefu Chrifti, fed homínem eum folum pronuncíant:quod non eft homo;fed deus filius dei Iefus Chriftus. Sic «" enim dicit Apoftolus:C'uía euangelium,quod euangelícaui uobis,non eft fecandum homíné ἐπὶ fed fecundum Tefum Chtíftum.Euídenter ergo oftendít,quia Chriftus Iefus non eft homo.Sí jii autem non eft homo.fine dubío deus eftimo non aliud erít nifi homo δὲ deus.Et itcrum fiue» "m tum eft quod dicit Paulus:quia non ab homine accepi illud euangelium: fed per reuclatíonem fbi lefu Chrifticertum eft quía Iefus Chríftus,quí reuelauitnon eft homo. Alienum eftab homi μΧ nereuclaresquz οἱ occulta funt& uelata fant. Quod etíam fi aliquádo per homínem fiat: non taméab homine fit:fed ab eo qui ín homíne loquitur Chriftus.PAMPHILVS. Tempus eft y^ hís{τα euidenter oftenfis,nos etíam ad ínfequentís criminationis tendere defenfionem;breuita i i tis ftudio paucorum teftímoníorum probatione contentos: aduerfus eos qui dicunt eum m" perallegorias δαίπιεγε omnía qua de faluatore fcripta funt corporaliter fata. ORIGENNES. »» Adiuncendum eft etíam illud hís quac fupra díxíimus,quoniam corpus Chrifti nó erat αἰίεπ p, aterrena fubftantía,fecandá hoc quod filius eft Dauid,& filius eft Abraham, ficut fcribic Mat iu thzus: Liber generationis Iefu Chrifti filij Dauid.filij Abraham, Ft ficut Paulus dicit: Chriftü dd εἴϊε ex femine Abraham:& ex femíne Dauid fecundum carnem, Quod ergo didum εἰ quía ds coftímatís » PRO ORIGENE. Q confümatiís geadagitin dicbus iciunij& quadraginta noctibuspoftea cfuriit: fine dubío hoc indicat, quod euacuarí& repleri fimiliter ut noftra corpora folent,etíam illius poterat cor οί. uero quis obijciat nobís huíus míraculi rationem,de quadraginta deri ieiunío:facile(oli po teft cum adhibetur ctíam illud exemplum de Moyfe& Helía qui fimiliter pertuliffe ieiunium referuntur,Sed δὲ illud quod itínerís labore δὲ aftu fatigatus fedens fuper puteum requicfcit δὲ fitit: quidaliud indicat nifi neruorum fatigationem:& folis ardore nimío,elementum corpo; reí humorís abfamptü Quod ueto ín melioribus occupatus)hoc quod bibere uoluerat difta lit necbibit:non propterea dicendum eft;quia necpaflus eft fitim. Sed δὲ illud quod frequen; tet uocatur perccenas& ín confpectu omníum manducat δὲ bibit:nó decipiens uel fallens oa los uídentium faci;neq; putatíue ut quidam arbitrantur haec gerít:maxíme cum ita fumeret ci bum δὲ potum,ut a quibufdam ctíam quafi pro prafumptione nímía culparetur,uclut cibum & potum propenfius appetés.Si autem quis uiolentius uelít afferere,ideo hacc ita effe, quía per phantafíam manducabat:& illi quomodo id fieret;nefciebant: Refpondédum eft ad eaexhís qua dominus ipfe dixit: Venit lohannes baptifta neg; manducans,neq, bibens δὲ dicuntdaz moníum habet:uenit filíus homínis manducans δὲ bibens,& dicunt:Ecce homo deuorator,& uínum bibens.Ipfo επί faluatore dícente,quía uenit filius hominis máducans δὲ bibens:quo/ tnodo aufus eft aliquís dicere,neq; manducaffe eum,neq bibiffe?Q ua utiq; manifefta incer dulitas eft doctrinzceíus.Si auté máducabat& bibebat,& fubftátía uíni atq εἴτα ít carne cíus efficiebatur:fine dubio per omnes corporis eíus compages membrorum diffundebatur.Spiri^ tualem ením naturam.ficut quídam de eíus corpore fentíunt,quod imperite fatis δὲ abfurde fa/ ciuntsimpoffibile eftuíní atc efc fubftantiam recipere. Si uero quis índienans, obfcoenas ad hax inquifitiones proferat;requirens fi etíam digeftiones ín corpore fiebant:níhil abfurdum ui detur fateri fecundum confequentiam natura corporez..Sí uero etíam exéplís a nobis hacexiz pant affirmarí:oftendendum eft illos fatís hc infipienter ínquírere. Vbi enim ifta deapofto is uel cxterís fanctis referuntur facta;uel etiam de ἱπηρῆς δὲ peccatoribus t Sed δὲ circücifionis D eíusratío,nobis quídem non generabit anguftiam:dicentibus eum confequenter humano cor pore& circücifum effe,& prz putium eíus terre mandatum fortaflis ufq; ad tempus:aut fi alir ter οἵ, πη alía dífputatione requíretur. cc tamen cíus circücifio fatis coaneuftabit eos quiex diuerfo funt.Spirituale ením corpas quomodo poterat circücidi terreno. ferro? Propter quod non erubuetunt quídatn ex ipfis de prxputío circumcifionis cius, etíam libroszdere: quibus oftendere conarentur quod ín fubftantíam cefferit fpiritualem.INon minus autem anguftabü/ turctíam illi qui animale corpus dícüt efTe corpus Chrifti.Sed& de fanguine cius δὲ aquaqux proceffit de latere eius hafta compunctoa inilite,eadem fentienda funt, Sed hís qui fcit quid audia£ per hoc quod dicitur:quía fixurz dauorum erant ín eius corpore: manifefte dedaratur quía caro erat terrena,id eft/bumanz naturxtqua utíq, non erat talis ut recipiendorum uulne/ rum fubterfuceret quiae ea non ctíam multa humanz infirmitatis ín ipfa morte fen,|(R fiffct.Aníma perturbatur,& tríítís eft pro ea ufq; ad mortem.Qua omnia euidenter oftendüt, q quod non falfo.fed quafi homo dixerít; Spiritus quidem promptus eft;caro aüt infirma. Eadé q nihilominus oftédit etíam foni ratio cum dicitur:Qui erat in puppi fuper ceruical dormíens;: (icut Marais refert:& ab homine fufcítatur e fomno.EHzc enim licet habeant fpirítualem intel.. d lectum:tamen manente príus hiftoriz ueritate,etíam fpiritualis recipiédus eft fenfu s.Lícet em 4 excos femper curet fecundum fpiritualem intelligentíam,cum ignorantía excxcatas illuminat. i mentes:tamen δὲ corporaliter,tunccxcum fanauit,& mortuos femper fufcitat: fecit tamen δὲ t tunc huiufmodi mirabilia:ficut filiam principis fynagogz,& filium πάσα δὲ Lagarum fufcitan T do.Et dguís femper cum excitatur a difcipuliscompefcat ecclefia: turbínes uel procellas: tamen ΐ certum eft etíam nutic gefta effe ea qua per híftoríam referuntur.Sícergo fanum eft fenfumre f tipete fcripturz:necoportetaurem índinare hís quí dicunt per Maríam nó ex María eum na p tum,quod Apoftolus prafícíens íta prxdixit: Cum autem uenít plenitudo temporum,mifit Ι deus filium fuum factum ex mulíere,factum fub legc,ut eos qui fub lege erant redímeret, Vii ᾗ des quía non díxit factum per mulíerem,fed factum ex muliere, PAMPHILVS. Quá dà ἢ ἰ: eu bb PAMPHILI APOLOGIA.$0. πο Jw. A euidenterautintegte quá exhis omnibus qua: fcripfit confirmatur ab eo:& dominicorá oefto; UN ἊΝ rum uerítas,X hiftoria fcripturarum fideszSed perfequamur confequenter etía reliqua.ín qui li^N busaccufatur quafi duos Chriftos dixerit,unum dei uerbum,& alium Iefum Chriftum, quiex mn María natus eft, n| QVOD VNVS SIT CHRISTVS FILIVS DEI. m|. EX PRIMO LIBRO$VPER ESAIAM. ORIGENES. iex i Icut dicit Apoftolus, quoníam amulatores eftis fpiritum: fíceum unus fit fpiri/ "ip, tus fanctus,tantí per fingulos d cuntur fpiritus fancti quanti funt hi quí habent νη, in fe fpiritum fanctum:íta& de Chrifto dicendum eft.Ab uno eir Chrifto mul Ys S£ ti Chrifti fiunt:de quibus fcriptura dicit: Nolite tangere Chriftos meos& in pro má hi press meis nolite malígnari.S ic& ab uno deo,multi di dícuntur:omesfcilicethi in quibus ha — bitat deus:fed nobis unus eft pater deus ex quo omnía. Vnus eft ergo uerus deus ,quíut íta δι Ὁ dixerim praftator eft deitatis:& unus Ch ríitus factor Chriftorum:& unus fpiritus fanctus, il qui per fingulas animas fanctorum facit fpíritum fanctum. Chriftus uero ficut per hoc quod St Chriftus eft facit Chriftos:ita& per hoc qd'filius dei δὲ filius proprias& unigenítus:omes cos qais quí percipiunt ab eo fpiritum adoptíonis.filios dei facit. PAM PHILVS.Vnum hoc teflimo. Jat nium eft,quod Chríftus uerus unus{ταί partícipatione fui multos faciat Chriftos. Adhibea falla mustamen δὲ aliud ex prímo libro de euangelio fecundum Matthzum:in quo hocmodo diTolg; dt. ORIGENES. Si Chriftus Iefus cum ín forma dei e(Íet;non rapínam arbitratus eft effe fe NA qualem deo:fed femetipfum exinaníuit formam ferui accipiens, δὲ ín fimilitudínem homínü "Wie.^ factus&habítu repertus ut homo eft: humilíans fe ipfum factus obediens ufq; ad mortem, [sain mortem autem crucís:dubíum non eft;quod natiuítas eíus non eft talís, ut quafi qui ante non αἰ fuerít εἴϊε coeperít ficut de πατίαίτατε hominum putatur:fed qui prius erat,& erat ín forma ἀεί, xit in uenít ut etíam formam ferui füfciperet.Denig; quod natum eft ex carne,caro eft, inquít,id eft, rna: quod natum eft ex ea quz dixit:ecce ancilla domíni fiat mihi fecundum uerbum tuum:hac eft tempi m feruí quz utíqy caro eft.PAMPHILVS.Etin tertío libro epiftola: ad Coloffenfes de eif bes dem íta fcribit. O RIGENES, Data eft auté lex Moyfi,per angelos in manu mediatorís Chri; να fti δὲ uirtute:quí cum eflet ín príncipío uerbü ἀεί, δὲ apud deum effet uerbum:patrí ín omnibus ssi míniftrauít. Omnia enim per ipfum facta funt;id eft,non(οἱ creatur, fed δὲ lex& prophetz, ma& ipfemet eft mediator dei δὲ hominü, Quod uerbum quidem in fine fzculor homo factus m^ eft Tefus Chriíftus:fed ante hunc manifeftum ín carne aduétum medíator quidé erat hominü: hii fi fed nondum erat homo:erat tamen& tunc mediator dci& homínum, Vnde& datalex peran nm gelosin ipfius medíatorís manibus data effe perhibctur:ut effet lex(ancta δὲ mandatum ἔλα, éum δὲ iuftum δὲ bonum:& omnia hacc fanctíficarentur a Chrifto.P AMPHILVS. Suffice/ T e re opínoretíam de his tribus teftimonijs confutatam εἴς calumníam. Si quis fane offenditur, indi quod dixit faluatorem etíam animam fuícepiffe,nihil de hoc amplius reípondédum puto: nifi "n quod huíus fententíz non Origenes author eft,fed ip(a fancta fcriptura teftat;ipfo domino& : l ini faluatore dícéte: INemo tollít animá meá a me.&, Triftis eft anima mea ufq; ad morte. δ Νας t aníma mea turbata eft:& multa his fimilía ín fanctis fcripturis inueníes. Supercft refpondere eti ad illà accufatíoné qua: calumníatur εἴ omné farípturá in allegoríá uertere, ex ipfislibris quos n| ucl maxíme obtrectatores eius incufantiíd efte quarto Perí archon libro pferamus:quía non pm negat ca qua ín fcrípturís referütur etia fccundü litterá eefta.O RIGENES. INe quís aüt fufpi m cetur nos hoc dicere: quía nullá híftoríá fcriptura factà effe fentíamus:qm aliquá ex eís nó effe m facta fufpicamurucl nulla pcepta legis fecüdá lítterá ftare:xqi quadá fecundá litterá dícím9ob an feruari no poffe:ín qbus uel ratío,ucl reí mpoffibilitas no admittit, uel ea quz de faluatore fcri/ vii pta funtno putare οτίᾷ fenfibiliter impleta,uel pcepta eius fecundá lítterá no debere feruari. Re li fpondendum ergo eft,quoníá euidenter a nobís difcernitur ín quà plurimis feruarí oportere hí pu. ftoríx uerítatem. Quis ením negare poflit, quod Abrabam in duplici fpelunca fepultus eft ín jt Hebron:fed& Ifaac& Iacob,& fingula corü uxores? Vel quis dubitet qd' Sichíma ín portíoné 0 T x2 data a (^ » lette oi Ιώ qui ΤΟ Jo fane 0161 quinis bois etn di χάδι igit nii aat step jecit net prt πμ” gi, PAMPHILI APOLO GÍA, 6ο. us incipiens utí de refurrectione mortuorum,per totam uolümínis fui feriem cuidentiffimis approbationibus ufus eft.In fecundo uero libro eíufdem materíz cum przdixiffet, quafi ad gentiles loqueretur huiufcemodi fuam fententiam dedarauit. ORIGENES. Nos uero poll corruptionem mundí,eofdem ipfos futuros effe homínes dícimus:licet non eodem ftatu, neg; ín eifdem paffionibus.INon enim iterum ex conuentione uiri& mulíeris erunt, fed ucrbí gratía,ea ratío qua contínet Pauli fubftantia Pauli autem nunc dico corporalis qua falua per manet,& cum uoluetít deus fecandum ea qux dicta funt per facramentum tubarum ín nouif? fima tuba facere ut mortui refurgant: per illam ipfam fubftantíalem rationem qua(αίμα per manet ut de terrz puluere refufcitent a mortuís:ex omnibus locis ín quibus ratio illa fabftan; εἰς corporalis ín ipfis corporibus permanebat,qua ín tetram prolapfa,dei uoluntate iterum re fufcitantur.Et hoc arbítrorafferere uolentem dixiffe Apoftolum ín prima epiftola ad Corin thios.Poftaffertionem ením refürrectionis mortuorum cum propofuiffet fibi ea quae poffent ab alijs obijci,derefurrectione mortuorum,fic aít:Sed dicit aliquis: uomodo refureunt mor» tuí?Quo autem corpore uenientzStulte tu quod feminas non uíuificatur,nifi príus moriatur, Et quod feminas,non corpus quod futurum eft feminas,fed nudum granum:ut puta trítíci,aut alicuius cxterorum:deus autem dat illi corpus prout uult. Cum ením manifeftíflime oftendif/ fct, quía mortui refureüt, δὲ certü effet quod faluator nofter cá ipfo corpore refurrexi(Iet,quod füfceperat ex María:non autem fatis darum effet quomodo refurrecturi effent cxteri, uel qua. lecorpus habituri: comparat refürrectionem feminibus quac feminantur ín terra: ut puta ora tio frumenti, quod cum ceciderit ín terram corrumpitur: fed ratíonis illius uírtus eft infita ín interioribus eíus medullis:ipfa ratíonis uirtus affumpta, adíacentem fibi terram uel aquae humorem feu aerís círcamftantem temperiem, calorís quoq fufficientem recipiens fomitem, per díuinam potentíam cooperanté culmi uel fpicz confurgunt.Et hoc eft quod dicit, tu quod femínas non uíuificatur nifi príus moríatur:& quod femínas non corpus quod futurum eft fe. mínas,Ereo hoc quod cadit ín femen corpus noftrum, comparatum eft grano frumenti.PAM PHILVS.Etaffertishís per huiufcemodi confequentiá,poft pauca addidit etíá hzc.O RIGE/ NES. Quodautem omnísilla repromiffio refurrectionis mortuorü de hoc corpore fit quod iin uelut indigna reijciatur;altera ποίας δά coronam? PAMPHILVS.His affertíoni fortuü relinquitur: fanctz fcrípturz multis modís hoc oftendüt, Sed δὲ hzc ipfa domíni no» ftri Iefu Chrifti refurrectío dedarat: quí prímooenítus ex mortuís dicitur. PAMPHILVS, Poft hzcquibufdam per medíum latíus difputatis,adiecit etíá ifta. ORIGENES. Sícut ei plus habetomnís rationalis aníma,hís qua uel crefcendi uel nutriendí uel motus folíus offici. üm exhibere dicuntur: fic ea ratío quac ín humano corpore eft, multo am plíus habet, d qua in reliquis eft corporibus:ex eo quod etíam cum corruptum fuerit corpus humanum, fübfiftere turfum poteft. dei uirtute conferuatum δὲ cuftodítum[ορ ad refarrectíois fuac tempus.Quod autem ubícungy fuerit reftítuatur,íd eft;ab omniloco ín quocunqy fuerít:íta ait lohannes in re uclatione fua: Et reddidit mare mortuos quos habebat ín fe:& mors δὲ inferus reddiderunt mortuos fuos qui erant ín eis.Forte ením ut ego puto,mare hic prohumído omni appellatum eft clemento: inferí autem proaete, mors ucro pro terra. Quafi quandam namq; cognatío/ nem hís ínter fe habentibus:corpus noftrum puluerem mortis uocat fcríptura,uel terrá;uel cor/ pus mortís,Sane qualís fuerít uniufcuíuf q» praparatío ín hac uita,talis erít δὲ refurrectío eíus, Quibeatus hícuixerítcorpus eíus ín refarrectíoe díuíniore fplendore fuleebít,&apta οἱ man/ fio beatorum tribuetur locorá. Huic uero quí ín ππα[ίσία confampfit tempus fibi uit: prxfen tis índultum:tale dabítur corpus,quod fuffícere δὲ perdurare poflit ín poenís, Et arbítror quod hancdifferentíam uolens oftendere Paulus apoftolus dicít:Alía caro animalíum,alía uolucrü, alia pifcium,& cztera qua enumerauit apoftolus.Sed ficut non eft putandum,quod απίπιαϊ , Corpus accepturus fit peccator,aut uolucrü,aut piífciü:ficnegy folís,neq lunzautftellarü formá fperandü eftaccipete eos quí refurgunt ín gloría;fed exempli caufa dícta effe πας αὖ apoftolo T 35 fentiendum III 3 τος pRO ORIGENE. C dataeftiofeph:ucl quod Hictufalem metropolis eft luda: inqua conftructum eft templuni sp dco a Solomone? δὲ alía ínnutmcrabilia. Multo ením plura funt quz feciidum hiftoriam uera (πετ ea qua nudum fenfum continent fpiritualem. Τατ deinde quís non affirmet manda tum hoc quod pracepít: Honora patrétuura& matrem tuá;t benc fit tibi, fine ulla fpirituali interpretatione fufficere,& effe obferuantibus tieceffariumitaxime cum δὲ Paulus eifdem uet) bis repctens confirmaucrit ipfum mandatum? Quíd uero oportet díccre de eo quod dí&á eft, ING adulterabis, non occides,non furtum facies, non falfum teftimonium díces:& cxtera huiuf modi:Tam uero de his quz in euangelio mandata funt,ne dubitari quidem poteft quin fecun; dum litter obferuétur;ficat cam dicit:Ego autem dico uobís nó iurare omníno. δὲ εἴ ait:Qui autem infpexerít mulierem ad cócupifcendü eam,íam moechatus efteam ín cordefuo.Etapud. Paulum apoftolum quz praxipiütur:Córnoricte,inquit,eos,confolamíni pufillamínes, fuftine tc ínfirmos;patientes eftote ad omnes, alia cj plurima.Sed& de fingulis fanctoríi qui infor ptura fancta cofcripti funt;quofqg iuftos& electos dei effe fariptura teftatur: debet efle quada fides ab his qui faluari capiunt.INon eim poteft efle perfecta in deum fides nifi quis habea& ΄ hác fidem qua de fanctis quod fancti funtcreditur. Quod aüt dícímus tale eft: Οἱ crediderit ἡ ín dcum δὲ dogmata eíus uera effe fufceperit:ctedit& hoc quod Adam quidem primus homo Ὁ formatus eft:credit& de Euasquod unáe coftís Adam famens deus,xdificauerít eam, ut effet. eius mulier:credít& quod Enoch qui ín annis trecentís placuerít deo; pofteac Matufalem ger nuíttranflatus eft:& de Noe, quíarefponfa accepít;ut fabricaret arcam:& folus faluatuseftex ἡ diluuio,cá hís tantümodo qui fecá fuerarit arcam ingreffi:fimiliter& Abraham quod meruerit teftímoniü dei,& quod hofpitio füfceperít" cá effet fub ilice Mambre tres uiros, ex qbus unus erat diis: Credit& de Ifaac uel quó natus cfb;ucl quó oblatus efta patre;uel quó refponfa dei au dire meruerít.Sed& de Iacob quod mutato noie, Ifrael a deo cognominat?eft:& de Moyfe qd pfigna δὲ uirtutes míniftrauerit deo. Credit δὲ quod Iefus Naue exaudit? a deo,ftare fecerit fo. lem fupcr Gabaon&lanam fuper ualle Aíalon. Quid autem dicendum eft de fidelibus iudi cíbus,& de his qux per cos gefta referuntur:& in regnorum libris de Samucl;quod meffiumté porc pluuíasa deo popofcerít,& acceperitt& de Dauid quetn aflumpfitdiis ab ouibus ut σε» ret lacob puerum fuum,& Ifrael hzeteditatem fuam:& de Nathan quod prophetauetít,necnó & Gad:Sed δὲ de Solomone quod apparuit οἱ in uifu diis,& de Helía quod affumpt? eft pet afcénfióné ín coeláeffedtis illis oibus qux fcripta funt fienís& prodioijs:fed& de Elifeo, quor níam non folum refüfcitauit filium Sunamitis,fed& mortuum fuper οἴ]α fua proíectü? d tet ergo unüquemp fidelíum credere δὲ omnibus quz: fcripta funt de Ecechía;quod ín diebus eíus retrorfam repedauerít umbra folis. Eft ergo fides noftra prímo quidé omníü ín drim πο’.' ft Iefuim Chriftum: confequenter uero ín omnes etíam fanctos patríarchas uel prophetas,. uelapoftolos Chrifti,co ordine quo fuperius díximus.PAMPHIL VS.Sufficenter ifta adpí bationem catholicx fidei eius,& qualiter etíati de ipfa fcripturarum hiftoría fenferit dicta fint. ἡ Etquoníam ínter caterascríminatíones quas οἱ inferunt,etíam quam maximam ponuntquod ὦ refürrectionem mortuorum denegct, quz uti; futura manifefte ín ecclefia praedicatur: confe quetis etíam eft de hoc ipfius nos uerbis calumniofos oftendere,8 mendaces euidenter argue/, re;eos qui etíam fcripta de hoczedere aduerfus eum non peperceru nt. Tam ex ipfis ígitur libris i quos de refurrectioe fcripfit; Gg ex cxterís eius díuerfis uoluminibusiapprobabimus etíá in hac f parte qp catholíce fenferit. ORIGE.Quó eim nó uidetur abfurdü,ut hoccorpus quod p Chri fto pertulit cicatríces,& paríter cum anima perfecutionum tolerauit tormenta fxua, carceruti quoqj& uínculoramac uerberum fupplícia pertulít,iene etiam cruciatum,ferro cafum eftinfü per&beftiarum cruentos morfus crucis patibula;ac diuerfa peenarü genera perpeffum eftt torum certamínum praemíjs defraudetur? Quippe fi fola anima qux non folacertauerat coro netur,& corporis fuí uafculum quod οἱ cii magno labore feruíuit;nulla agonis δὲ uíctorizptay mía confequatur: quomodo nó contra omnem rationé effe uídeatur ut naturalibus uitijsatqs ingcnítz libidini propter Chriftü cato refiftens& uirginitatem obtinés εἴ ingenti labore c tínentíz labor utíqyaut maior corporis Ορ animsxefbautcerteutr ἰαίᾳ; acqualis eft pre mem| i ͵ poreait | 3 | ] 1 & SUC"PRO ORIGENB^"^^ C fentiendá eftiut defienetir per haec quodalij pro meritis fuis honorabiliote& dariorés erür; p beatiora quoq; habitacula fortíturi: aliorum uero indieniffimus δὲ abícctiffimus prooefto ο. Li fum fcelere erít ftatus: qui etíam mutís animalibus díenus fit comparari. PAMPHILVS, L Pauca ha ad teftimonium traxímus ex multís& innumerís quz per huitfcemodi fenfum in.| ri ipfislibris,quos de tefurrectione confcripfitexpofuit. Non autem uidetur abfurdum ad maío;, T. tem fatiffactionem, etiam de reliquis eius[τίς confonas hís uel paucas adhibere fententías,. l In uícefimo ergo& octauo libro de Efaía propheta de illo capítulo fcribés.ín quo dicitur: Refu. ἢ (citabuntur mortui δὲ refurgent hí quí ín fepulchris funt, taait. ORIGENNES. Melíus ergo. jun eft dicerequod omnes quidem refürgemus,ut& impij ueníant ín illum locum, ubi fletus eft&(o ftridor dentiam:& iufti ubi recipient unufquifq; ín fuo ordíne fecandum meritum bonorum a eeftorum fuorum;cum tránfformabítur corpus humilitatis eorum,ut fit conforme glotiz cot; Ü porís Chriftitquod feminatü quídé eft ín corruptione,furget ucro ín íncortuptione:quod femi πμ natum eft ín ignomínía,füroet ín gloríaquod feminatum cft ín infítmítate;furoet ín uittute.te Da furrectionis fcilicet tempore:& quod feminatum eft corpus animale, fureet corpus fpititualez| lut Licet ergo omnes refurgant,& unufquiíqy in fuo ordíne refurgat:confyderandá efttamenpro.| tri pter illum fermonem Iohannis quem ín reuelatione fua dixit: Beatus qui habet partem ín re:| M furrectione prima,ín hoc fecüda mors n6 habet poteftaté: ne forte diuidi omis refurrectionis| dà fatio ín duas partes poffitid eft,ín eos qui faluandi funt iuftos,& in eos quí cruciandi funt peo; Εἰ catores:ut fit una quidem bonorum quz dicitur príma:illa uero qua eft miferorum fecunda di, BÉ: catur:& illam quidem in omibus effe puram,hílarem,totíus plenam letíciz: illam uero alteram.| Wd totamtriftem,totam moerorís plenam& actibus acuitz eorü dignam quí in prarfenti uíta dei| du mandata contempferunt:& iudicij eíus tímore neglecto, feipfos tradíderüt ín operationemto E tíus immundicia& auariciz:necfe preparare conati(unt ut refiftere aduerfario poffentaduet/| di loco.fimiliter& ín multis alijs. fecundum certiorem fcriptura fenfu accipienda funt,non ea fo, p lumqueaddepofitionem bumanorum corporum uidentur efle conftructa,uel ín faxis οχαῖα, aut ín terra defoffa:fed omnis locus ín quocung; uel integrum corpus humanum, uelexparté— 7) liqua íacet,etíam fi accídat ut unum corpus perloca multa dífperfum fit: abfardum non erit ἢ omnía ealoca.in quibus pars aliqua corporis íacct fepulchra eius corporis αεί. Sí enim non ἳ ita accipiamus refurgere de fepulchrís fuis mortuos diuina uirtutexqui nequaquam funt fepul tutz mandati;necin fepulchris αορο[[οὗ(iuenaufraeiis, fiuc in defertis aliquibus defuncti fus contrarias αἴ inímícas humano generi poteftates. Sepulchra autem mortuorum ín hoc 1 ———— funtlocis, ita ut fepulturz mandari non potuerint: non uidebuntur anntimerari intet eos, quí| i de fepulchris refufcitari dicanturzquod utíqs ualde abfurdum eft. PAMPHILVS. Nihilo» ἡ ininusin illo ipfo libro interíectís quibufdam dicit. ORIGEINES. Cum ergo Paulusfaibit, Y quod ficut ΜᾺ a ftella differt in οἱοτία, γα erit δὲ refurrectío mortuorü:& quod dicit.femina£ E ín corruptioe,fureet ín incorruptioe,S cxtera huíufmodi:manifefte hzc de folo corpore fcribit;; INon enim anima femínata eft ín corruptione;aut ín infirmitate,aut ín ígnominia. Deníg cuit i denter adiungit hís omnibus,& dícit:Semínatur corpus anímale: ut ne quís putaretanimam i effe qua: fcmina£ ín corruptione uel ín ignominia uel in infirmitate. PAMPHILVS. Hzcqui ἶ dem εχ hislibrís quos ín Efaiam fcripfit; INon prateribímus uero illum locum quem depti: mo pfalmo differuít:in quo etíam ita de refurrectione fcribit. ORIGENES. Sícucenimirt: nobis eadem fpecies permanet ab infantía ufq; ad fenectutem lícet characteres multá uídean/ a tur immutationem recípere:íta íntellizendum eft hanc fpeciem, quz nunc eftin nobis, ipfam| permanfüram etíam in futuro:pluríma tamen immutatione melíus δὲ eloríofius facta.[Νεο feeft enim animam ín locís corporeis habítantem, uti corporalibus talibus qua apta fint hi$ lods in quib? rief uerbi caufa,fi ín aquís maris nos habitare uel degere pofceret, fine dui biopro habitaculi qualitate nece(Tarium uideretur habere talem corporis ftatum& cópofitíof nem,qualem habent illaanimalía qua in aquis uiuunt; ita nunc eum colorum habitaculum gs: 21 x "lh PAMPHEEY APOLOGIA?$0. IX il, a A promittaturfecundum locorum gloriam,confequens eftaptandas effe etiam corporum qualiDuy ἣ tates. Nec ídeo tamen prior hazéfpecíes extermtinabitur: licec glariofior eius effecta fit per/ m là mutatío.Sícut ením ípfius domini Iefu,uel Moyfi, ucl Helix fpecies, non eratalía ín tranffor; Bi: matione dj fuerat ante tranfformationeri εἴτα non erit alía(anctorum fpecies, etíam fi multo ἐν^ loriofiorfia.PAMPHILVS. Sed& in quíntodecímo pfalmo exponens illum uerficulum, NN T ipe: δὲ caro mea rcquícfcet ín fpe,de carne domíni,ait hzc. ORIGENES.DomiínusIefus"3 NES Chriftus hac dicit:cuíus prímo caro requicuit ín fpe. Crucifixus ením primogenitus ex mortuís εἰν factus, poft refurrectionem affumptus ín ccelutm:fecum terreni corpus euexit: ita ut terteren£ M& obftupefcerét cceleftes uirtutes;uidentes carnem afcendiffe in colum, De Helia enim fcriptá forty ils tft quía quafi ín ccelum affumptus eft:& de Enoch quía tranflatus eft: non tamen dictum eft; M h quía afcendit ín cxlum.O ffendatur quí uult ex noftro fermone:ego autem cum omni fiducia NN afleueto:quía ficat prímogenitus ex mortuis eft Chriftus;ita prímus carnem euexit ad caelum. m Deníq nouitate FER penetret cccleftes uirtutes:quía quod nücj uiderant ante, nunc uide; ide bant carnem afcendi lein celum.Et propterea dicu nt:Quís: eft ifte qui uenit de Edom.id efta Ἢ παι terrígenisirubor ueftimétorum eíus ex Βοίους Videbantem ín corpore uctíoía uulnerumex s"n Bofor,id eftín carne fufcepta. PAM PHIL. Et d pauca. O RIGE. Hxc ppter illud qd dicta inii eft quonía caro mca requiefcet ín fpe.In qua fpe? Non folum,quía ex mortuís refurgit: parum mí:: em hoceft:fed ín ea fpe requiefcit quod allumpta eft ín cclum.PAMPHILVS.Quid hoc eui "n a dentíus& daríus ab aliquo poteft dici de refurrectione carnis,quam affienauít nó folam refar mi fecturam a mortuís uerum etíam ín ccelos.fi qua tamen id meruerit, affumendam:fcaiturà fci patti Ticetéum quí primogenitus ex mortuís factus prímus in cceli naturam carnis inuexit? Quíd opcm tamen ín decimooctauo pfalmo exponens illum uerficulum:Tn fole pofuit tabernaculá(πα μας fenferit audíamus.O RIGENES.Quíd eft quod ἀῑχίε[η fole pofuit tabernaculum πα Οἱ Muss B dam quídem dícebant,quod faluator nofter afcendens e terrís ad ccelum δὲ corpus fuum αμ” iss mens peruenit ufq; ad eum circulum quí folis cona nominatur,& ibí aíunt pofuit tabernacu ήν[στ corporis fui.Nonením ultra erat poffibile id proeredí.Sed hac illi íta fentíüt pro eo quod ud allegotíam noluntin fcriptura fancta recipere:& ideo purz hiftoriz deferuientes/huinfmodi— mms^^—— Bbulas& fiémenta componunt.INos uero deprecatur omniípotentíam deí,utnos dionetut—^. ian audire:& fecreta nobis fpíritualis intellieentíz dignetur aperire. Quod ergo a nobís in hoclo^ unir to fentítur, hoc eft:In fole pofuit tabernaculum fuum.Quaro quid Πε tabernáculam Chrífti:& quisi qux fit habítatio,in qua tabernaculum Chrifti collocatur.Habitatío Chrifti tabernaculi fol ef tid fe dícituritabernaculum uero Chrifti, ecdefíam intelligo. Solem auté quem alíá(ἐπείτε debeo: MT tifiillud lumen uerüm,;quod íllumínat omnem hominem ueníentem ín hunc mundü: Ipfutri ous uideo folem de quo dictum eft:Quía timentibus nomen meum oríctur fol iuftícia: δὲ fanitas ία (dii alísei?.In fole ergo pofuit tabernaculá fuciid eft.ín fole íufticizecdefiá{πᾶ collocauit:In illo emi cori fole iufticiz ecdefia collocata eft: quz aeternü díetm facit ficut dictá eft: Erit tibi diis lux ater] "m na:& deusoloría tia.P AMPHI Erubefcant etíailli quí δὲ hoc de ipfo non dubitaucrunt con: uad cínnare fiemétü;quod dixerit corpus uel carné Chrifti ufq; ad foléuectaríi& ibi effe derelicta; Mes Hoc ein ille dict ab alíjs nó recte dictum effe cófutat, Sed oftenderüt fe ne hacc quidé intelli? T Bere od obtrectatotes eíus:qua ille ab alíjs nó recte dicta coarguit:& qua funt,qux ipfe cofit M mat. l'um deínde etíam illi iímpudentiá(πᾶ retundant: qui dicunteum corpus quidem refur; δ pe confiteri,carnem uero negare. Definant aliquando a tmaledictis:uidentes eum carnem uer "T bi dei cum ipfo uerbo deo ín coelum quo uerbum dei afcendit imponere. His coniungit de füp? m plitijs pecatorum,qua quoq nos confequenter ad ca quz fupra dicta funt cóiungemus,quo qu níam in ordínecrimínationum ifte fuerat ordo digeftus.| "m T 4 at x*: d PRO ORIGENPÉ í DE POENIS PECCATORVM.. ORIGENES. Go arbitror quod ficut ín corpore efc: abundantía: δὲ qualitas uel quantitas dbi contraría,fcbres generat:& TM diuerfi uel modi ucl temporis fecundum eam (| menfuram qua íntemperies collecta materíam fugeerítac fomitem febrium; i el qua materíz qualitas ex diuerfa íntemperíe coneregata;caufa uel acerbíoris mor bi ucl prolíxiorís exiftit:íta anima cum multitudinem malorum operum& abundantíam ig fc congregauerit peccatorum, competenti tempore omnís illa malorum congregatio concita/ tur ad fupplícium atq; ínflammatur ad poenas: cum mens ipfa uel confcientía per diuináuitea tcm omnía ín memoriam recipiens, quorum in fc fiena quadáac formas cum peccaret expre ferat:& fingulorum geftorum fuorum quz ucl fede ac turpiter eefferat,uel etíam impie comy miferat:hiftoríam quandam fcelerum fuorum ante oculos fuos uidebit expofitam. Tunc& ipfa confcientía proprijs ftímulis agitatur atq; copungitur:& fui ípa efficitur accufatrix& teftis, Quod{τα fenfifle etiam apoftolum Paulum puto cum dicit:Inter feínuicem cogitationibus ac cufantibus, aut etíatn defendentibus,in die cum iudicabit deus occulta homínum fecunduni euangelium meum pet Iefum Chriftum, PAMPHILVS, Sed δὲ ín confequentibusrurfum de pecatorum poenís hoc modo fcribit.O RIGENES. Multa funt ením qua nos latent, qux illi foli οοσπίτα funt quí eft medicus animarum noftrarum.Si ením ad corporis fanitatem, pro hísuitijs qua per efcam potumgy collegímus,necefTaríiam habemus interdum auftetíorisac mordadíorís medicamenti curam: nonnuncj uero fi ἰά uítij qualitas depopofcerit,rigore fet ri& fcctionis afperítate índigemus:quod fi& hacc fuperereffus fuerit modus LE ultim conceptum uitium ἰσπίσ exurit:quantomagis intelligendum eft medicum noftrum deum uo. lentem diluere uítía animarum noftrarum,quz ex peccatorum δὲ fcelerum diuerfitate college; rát,utí huiufmodi poenalibus curís, ínfuper etíam ienís inferre fupplicium his qui fanitatem animz perdiderunt? PAMPHILVS. Item poft pauca addidit. O RIGENES. Quomodo autem per neceíTaría pcena eft,ea quam per ignem infert deus, Efaías docens de Ifrael quidem dicit:Abluet dominus fordes filiorum ac filiarum Síon,& fanguinem expurgabit e medio ipo rum:fpírítu iudicij δὲ fpiritu aduftionis.De Chaldzís autem fic dicit:Habes carbones ignis: fe/ debis fuper eos:hij erüt tibi adiutorio.Et in alijs dicit: Sanctificabit eos dominus in igne arden ti.Ecin Malachia propheta ita dicitSedens dominus coflabit ficut aurum,& ficut argentá ρον pulá fuum:coflabit& pureabit eos,& fundet purgatos filios Iuda. PAMPHILVS, Hacqui^ dem ex libris perí archon:innumerabilía uero difperfa funt per omes libros eius affertionis ha ius teftimonia:qua nos ftudio breuítatis omíttimus: comemorantes de his folummodo qua in fexto pfalmo de hocipfo poenarum genere difputauit.O RIGENES.Poflibile eft ed rare ex hís maxime doloribus quos in hoc corpore pofíti fentimus,quí quáuís magni fint;bre/ uis füntcerte temporís:pro eo quod fi paulo uehementiores extiterínt,contínuo etiam uita fce lerum inferunt finem.Deniq; multi.fi τες popofcerít, pro pietatis confeffione ín ipis tormentis anímam reddunt: alij uero ín ipfo íam corona: adítu pofití, denegant fidem, quam ufq ad mortem propofuerant confiteri. Et hoc nó πείᾳ diminutione propofiti patíuntur:fed αἱ olo/ τίς nímía& infuperabili fapetati.Si ergo in hac prafenti uita tam intolerabiles funt poenarum dolorescum íam craffiori anima utitur índumento:quíd putandum eft cum íd fpítítuale effe/ tum exrefürrectione recipict,& co uchementius utiq; quo fubtilius fentiet uim doloris: Pu to ením quod quanta differentia eftín prarfenti fxculo nudum uerberari dj ueftitum,ad peti fentiendum fcilícet crucíatum,eo quod uehementíus nudum corpus crucient uerbera dj uefti^ tum: tantam puto futuram differentiam dolorís, cam corpus humanum μαι huius ándumenio i| PAMPHILI APOLOGIA. o. o 068S9 Il A indumento depofito; uelut nudum corpus cepetít ἐπείτε tormenta; PAMPHI. Suffice τς atbítror etíam ad huíus críminationis calumníam propulfandam, paucr μας de cíus li bris teftímonia protuliTe: qua innumera fpatfim perlíbros eius manifeftum eft contíneri: INuncautem ad ea etíam per nos ipfos refpondebimus;quz ei deanima obijciütiíd cft, quod S, antécorpus cam factam dicat exiftere.Sciens namq ctíam iftud dogma de aníma, non aper/ MM tcneq; manifefte haberi ín ecclefiaftica praedicatione:ficubi occafionem aliquam uel fuf pitioné Und potíus dífputandi οἱ fcriptura: fermo fugeeffit:difcutiens& pertractans ea qux fenfui eius oc, IN curretunt,difcernenda hax legentibus expofuit δὲ probanda:non manifefto dogmate, ucl ab; LM tuptz fententiz authoritate diffiniens:frequenter& illud addens:fitamen habere uídeturaut Ott probatur aliquid confequentiz fermo ἐς, quem de anima tractauimus. Deníq; ín tam multis EN&tam diuerfis eius libris;nuftg omnino inuenitur unusab eo liber proprie de aníma confcrí Dany ptus:ficut habet uel de martyrío, ucl de oratione, ucl de refurrectione, INufquam prorfus li ΤῊ brum ρτορτίς de anima fcriptum acdidit:fed ín diuerfis locis ficut fuperius díximus,incurrentes: Pea fibi opiniones ex fcrípturaz occafione differebat: quod potius maxímí figni reuerentia cíus ac. Xni timoris ín diuinis dogmatibus effe deberet:quod tanti fenfus uir,& canta: prudentíacum utíqg "fin magifter effet ecdefizz& tanta ab co dicta fcriberentur,non eft aufus id fibi authorítatis affu/ inm ín) mere:ut proprie de aníma librü zderet fcriptum. Procul dubio hacc obferuatio cíus illud indir quin ctquod nihil audebat de hacre manifefto dogmate confirmare: Denía íneolibro quemín Bm epiftola ad Titum fcribit:haereticum defcribens& anima: faciens mentionem,hacc dicit. ORL"TN GENES. Sunt ucro& alía quadam dogmata;qux ín apoftolicis tradítionibus no habenturs — deqbus reqres, fi oportet eos quí quomodoliber de his fentíunt uel pertractant harretícos pa n tádos:utputa uerbí caufa dixerim.fi quis ratíoné humanz: anímz ínquitat, c deea neq; quod s na ex femine traducís ducatur:neq; quod honorabilior& antíquior corpori cópage(ittradiderítκ... Kon quod multí neccomprehendcre potuerunt, qualiter fentíri oporte n ret deanima: ratíone. ed&qui aliquid fentíteuel differere nifi funt, anonnullis in fufpitione| irai habentur uelut nouí aliquíd introducentes. PAMPHILVS. Deinde poft paucaaít. Ὁ RL. " η GENES. Sed& tu ipfe apud temetípfum diífcutíens confydera:fi oportet e quí quolibet mo C do de his opinatur,uel ee reme enema temere definire:aut fi non eft periculofum: eco pronunciate,quoníam& ipfe peruerfus fit δὲ peccet.& fica femetipo damnatus quod haz hls in reticus dicitur/fi quís forte ex hís qua fupra diximus quálibet opinioné licet nónuncg plurímís bs peregrínam uídeatur inducere. PAMPEHILVS. Ec quidem ipfe ín co libro quem fupra dixi nz mus Ícribit: nos uero hís adíungímus etíam ífta qux nobis ipfa xquitas uídetur expofcere, St ar manifefte ecclefia traderet uel prxdicaret contraría his qux ille fenfit, fine dubío uelut contra)^ AN rius δὲ refiftens ecclefiaftícís ftatutís merito cul paretursnunc uero cum díuerfitas fit apud omes 5 dii ecdefiafticos,& alij ala de aníma fentíant,& omnes díuerfa:quomodo hic magís cp cxterí inca lumi: fandus eft,maxíme cum ea quz a relíquís affirmanturmultomaeis& abfurda& fibí ipfis fint: dedi conttaría? Quidam ením opinantur ρταρατατίς iam in uentre mulierum deformatifq; corporí^^ ng bus, tunc ad prafens crearí animas δὲ inferi íam deformato corporí.FTxc uero fentíétes, practer ΤΩ hocquod manifeftas probationes ex fanctis fcripturís adhibere non poffunt;infuper ctíam ín a iufticíiam quodammodo conditoris accafant:quod non xqualíter:íd eftiequas uítz conuerfa; quii tiones tribuat omnibus. Statím ením ut creata fuerit aníma, cum nihil utíq; adhuc ín fe culpae ΜΠ comiferít,ínferítur interdum fi ta accíderít cxco corpori uel alías debilffali: ucro fanis corporir: m bus δὲ ali infirmíorib?, Et alijs quidem mult uitz tempus tribuítur,alis uero breu iflimá:ita μπα” ut interdum fimul ut nat fuerint exturbétur e οουροτο:δί alice quidem ad conucrfationé agre: n ftem quádam δὲ barbaram, δὲ ubí nihil humani aut honeftí efG& fuper omnía ubí paternzcín ο t2! ftitutionís impietas obtinet diriguntur. Alix uero ad uiros honeftos.f obríoshumanos, ubi&αἰ humanarum legum obferuatío uigctinterdum etíam ad parentes religíofos,ubí educatio no/ ys bilis δὲ honefta;ubi etíá erudito rationabilis tráfmittütur, Quó ígi£ affertíones eorü in talib? "m díuínápüidentíá recte οἵα difpenfanté& equa lance moderanré tácj boná δὲ íufti dei poterüt.. afliguarezIam uero illi quiex traduce animas ueníte affitmát& fimulcü corporali esse emínari PRO ORIGENE. C feminarifiquidem ut quidam ipforum affirmare folent:non aliud dicant animam effe Gp infuf flationem fpítítus deí:íllam fcilicet quá in initio facturz mundi deus infufflaffe dicitur in Adàá: de ipfa dei effe cam fubftantia profitentes. Quomodo non& ifti uidebuntur quodammodo| hac prater fcriptura regulá δὲ rationem pietatis afferere, quod fubftantía dei eft qua: peccat,| fi anima quz de fubftátia dei eft peccat:infuper etíam quod& poenis fubdéda fit pro peccatot| Sed& illud quod fequit,qd'p abfardá eft íncurrere,nó preuidentquía necefTe eft eá fimul c|^ corpore mori& efTe mortalé/fi fimul cum corpore uel feminata, uel formata uel nata eft. Tum jJ deinde illi qui anam quidem ex nullis fubfiftentibus a deo factam effe dicunt animam: id eft, m illam qux príma facta eft ín Adam,& ex ea íam omníum homínum anímas exiftere, δὲ fecun." dum corporalemfine dubio fucceffionem,traducem quoq fieri animarum:etia ipfi quidaliud ni oftendunt,nifi animas efle mortales? Sí em ficut animalía cxtera ex folo femine oriun£[τα etíá lt de homínibus fentíamus,ut cum corporefimul in eodé femine etíam aníma diffundaturquid Wi dicemus de hís qui imperfecti adhuc δὲ de uentre aborfi fant,& qui nonundj anteds uafculorà| n naturalium receptaculís femína fint fufcepta depereüt ς In quibus fine dubío ínuenitur quod m. fimul etíam illa qua: naturali ratione feminibus infertz inerant anima:extínctz fint pariter&" corruptz.. Siue ergo ex infufflatice dei fuit.fiue ab una illa qua príma facta eft;neceffario fimul ki cum corporibus corrumpentut: fí eandem cum corporibus etiam οἤρϊηξηι futunt fecandá| i ipforum rationem.Aut em nihil omníno ex rationabili atq; ímmortali anima partícipabit ἡ| lud quod adhucin uentre recepti eft:& repulfa eft illa ratio qua affirmat ear ín feminis tra;|| duce fimul cun corporibus femínatam:aut fi participat;neceffítas imminet mortalem effe con^ ἡ fiteríanimam:quod fides noftra utíg; non recipit. Verütamen quid eft quod ex hisomnibus oftendi uolumus*Illud profecto, quod ficut eos quí unam quamlibet de hís quas fupra expo fuimus opíníonem ueram putant,nó recta ratione hzrretícos quís appcllat: pro eo quod neqs ex diuinis fcrípturis certi aliquid de hís uel manifefte dictum effe uídeatur.neq ín przdicatíóe D ecdefiaftíca cotinerí:íta neq; hácuírum culpari iuftum eft,differenté quod fibi uifum eft maxi) mecum illud pracipue feruauerít,quod ín ecdefia de animx cofeffione feruati omnimode de|/ bet:id eft, ne diuerfas diceret effe naturas animarum:quinimo δὲ dícentes redarguit:& uehe; ἢ mentíorí α[]εγείοΠπο conuincit.Ipfe autem fatetur uníus fubftantía: omnes animas,& immorta| di les ac rationabiles liberi arbítrij ac uoluntatís:iudicandas quoq, effe pro hís qua ín hacuíta gí iu ferunt:efle tamen eas factas a deo qui uniuerfa condidit& ereanít. Quando αυτοι σης, w olím fimul;aut nunc per fingulos nafcentium,quíd periculi eft alter e duobusopinaritSed τ. 6 o fpondere poffibile eft:ut omis penítus culpandi adítus excludatur. Sicut ením deluminaribus| fi κοὐ], diuerfa finguli etiam ipfiqui funt ín ecdefijs fentiuntzalijs fiquídem opinantibus effe ani il mantía& rationabilium anímantiumalijs uero putantibus quod írrationabilía finsimo uero N quod nó(οἰ uera anima, fed omni fenfu penitus careant,& fola fine fenfu ac fpitítu fint corpo ra:nemo tamen meríto alterum eorum quí hacc íta diuerfe fentíunt haretícum dixerit: propter hoc quod nó itaaperte de his tradítü eftín apoftolica pradicatíóe:íta etíáeos qui de humana aníma dubitant, δὲ de initio eius uel οτίσίης diuerfa opínantur,non eft rectum harcticos pro/ nuncíaresmaxíme cum ín relíquís ecdlefiafticx doctrína: regulis quod rectum eft δὲ catholíam teneant. PAMPHILVS. NNouiffima críminatío eft μεΤενσωμαῖόσιως, id eft; tranfformationis animati. Ad quod ficut in cxterís fecimus,ipfius qui accufa£ refpodebimus uerbís:illud primo 5 perneceffatío cómonentes:quía acaufatores eíus no intelligentes qualiter ab eo de ifta quaftío l ne tractatà fit, uel qd'ratio dífputatiois íta fehabeat,ut πὸ femp uelut ex una pfona jpnücari ἢ uidean£ qux dicitur, fed interdá etíá ea qua ecótrarío dic potuerüt difputétur: δὲ hác effe arté ἢ dífputandí non aduertétes, obíjciunteí de hoc dogmate, quod quafí ipfe fenferit ea qua exad; uerfantis pfona differuit. Deníq; quod difcutiendi hzc& nó cófirmandi dixerit caufa: ipfe pet ea quz poft tractatü rei ipfius adiecit;oftendit hoc modo dicés.ORIGENES,Sed hac quam , tum ad nos pertinet non funt dogmata:fed difcuffionis gratía dicta fint,& abijciantur. Pro co à autem folo dicta funt:ine uideatur quaftio mota nó effe difauffa.P AMPHILVS. Sed hax ín à εο loco dixitin quo de animabus animali requirebatznon de tranfinutatione anímará.| δρ μα E unm PAMPHILI APOLOGIA.:$o. I4 I Qs s 1 li, À.- s DÉANIMARVM TRANSMVTATIONE IN LIBRO SEPTIMO d Na e: e, 3 5: BEN LE EVANGELII SECVNDVM MATTHAEVM. "n 17-581 Vidam quídem opinantur ex co quod dictum eftipfe eft Helias qui u&turus eft, ἢ anima Helia eáde fuiffe quà Iohánis. Quod em dixit:ipfe eft Helíasnó ad aliud, ig T. ἢ fcd ad animam referendum putauerunt: δὲ ex hoc pene folo fermone dogma in^ TN Em troduxerunt με]ενσωμαϊόσεως, id eft, tranfmutationis animarum:quafi etíam ipfo tag. hoc Iefu confirmante.Sed oportuerat intuetí quia fi hocuerum effet:in multís utí q propheta CNN rum ucl cuágeliorum fcriptis.fimile aliquid inueniri deberet. Tum deinde etíam ille f. ermo qui πῃ ü huícadiungitur,oftendit fectetíorem quendam& arcanum fenfü m ín hís quz dicta funt requí tt rendum: magis ῷ quod illi fecandum litterae folius intelligentíam fufceperunt,cum dicit: Qui LR babet aures audíendí audiat. Addendum autem δὲ illud eft;quía fi pro peccatis fecidum quod iom«n fentiunt, tranfmutatío fiat animarum: propter quz peccata; Helia anima tráfimutata eft in' IT ohannem:quí ab ipfo angelo nafciturus pronücíatur a quo& Iefus faluator nofter Quomo/ hy, do ergo non cuidentiffimum mendacium eft hoc,ut ille quítam perfectus fuit, ut nec comuné TN quidem iftam mortem guftaret,ueniret ad tranfmutatíonem anima:qux feamdum illorum af lir fertionem,non poteft acdere nifi ex peccatis? Deniq; quomodo hoc exponent quod dictum mm cítad Iohannem,tu Helías es& dicit non fum?Sed ut oftendatur conuenire hoc etíam illi uer n MA bo quod dixit domínus, fi uultís fufcipere;ipfe eft Helías qui uenturus eft:hoc quod dixit; He; nii lias ipfe eft;referendum eft ad fpiritum δὲ uirtutem Helix.lohannes enim praceffit ín fpiritu a£ Ó Bírtute Hicliz conuertere corda patrum ad filios, dads Ring DE ΕΟΙΡΞΟ EX. DECIMOSEXTO LIBRO SVPER MATTHAEVM,. poo«' Vidam quialieni funt a catholica fide;tranfferri anímas ex humanis corporibus gps( in corpora animalium putant.fecundum differentíam peccatorum: nos uero quí mis ο lioc nufcg inuenímus cautum ín díuína fcriptura, dicimus quía per multam uitze ima p meesmi| iecligentíam humana prudentía cum fuerit ínculta atq; neclecta: efficitur uelut ix!^^^ irrationabile pecus perímperítiam uel ncglicentíam,non per CREE iq aute δὲ hi qui mim^" talesfuerint effecti expropofiti faí neoligentía qua crudíti neglexerint.fi erudítioni fe atqg ex mi ercitio rationabili tradant.rationabiles efficiuntur atq; prudentes:ficut fcriptum eft de illis euá bti: celicis canibus,qui manducabant de mícís,qua: cadunt de menfa domínor fuorum,ex quibus pat conuerfa Chananxa facta eft filía ἀεί, fecundum quod dicit ad eam faluator:O filia magna eft dels fidcs tua.Sícut em uirtus anímí confert unicuiq; ut fit filius deí:ita malicia mentis& uerborum bei: infania atqy impudentia facit uuumquemqy fecundü authoritatem fcripturx appellari canem. alias Similiter auté íntellieendum eft etiá de cxterorü animali mutorü appellationibus.| pn: ΡΕ EODEM EX TREDECIMO LIBRO SVPER MATTHAEVM. "i 3l hísHelías non aníma Heliz mihi uidetur utí ne íncurramus in dogma alienà —| ab ecdefia dei, de tranfinutatíone anímarum:quod nec ab apoftolís tradítum eft; T m ufdj ín fcripturís cautum eft, Contraríum πᾶς eft his qux dicta funt ab apo "m Ms s2d| ftoloquoníam qux uidétur temporalía funt.Etubi funt quz omes fcriptura: cofir dile mant,quod prafens f'eculum finíendum cftzSed nec illud poterit ftare,quod dictum eft;(σε, ku lun δὲ terra tranfibunt:neqy illud quod dictum eft E Apoftolum: Trafibit em habitus huius - máüdi.& illud, Codli peribunt,& ea qux fequátur. 5i en,ut aiunt authores huius dogmatis,ne "T mo poteft ín íd initium reftítui quod primo fuit ab ínítio mundi ufq; ad finéqua ex caufa ím/ mutari nel tranfferrí anímam fecundo uel tertío opus cftuel frequenter? Flocem modo reddi m: delicta uniufcuiufcqy perfona perhibent& poenas lui: fi ín díuerf: ἃ corpora frequentíus risu n? tent.Quod utíq fuperfluo fiet,fi finis ei nullus emendationis ocaitratinec erít undp quá onó a aníma rranfferatur.Et fi femper pro delíctis.animabus ad corpora diuerfa rededum cft,quis "t uncj mundo dabitur finís:ut impleatur quod díctum eft:ccelum δὲ terra tranfibunt? Quod& v fi concedatur, uerbi gratía;ut fitaliquis fine peccato, quem íam nó fit neceffe reuolui in s RT » 3 PRO^ORIGENE&^' i1 C perquottempofa putabiimus inueniri unam fortaffe uix anímá,que penitus pura fit;nec per, mutatione corporis índíeeat? Quod& ipfum fi concedatur:rurfum fuo dogmati contrarium efficitur.Si enim demus paucas quafq; anímas per fingulas ad perfectionem poffereftítui ας ultra ín corpora ueníre n índigeant:neceffe eft licet per infinita fzxcula δὲ uníuerfa tempora fig gulís quibufq; animabus ad perfectionem reftítutis,cefare íam ufum corporum,&per hocfi; nem mundum recipere ac refoluí.INon tamen ita uídetur fanctz fctípture qux dicit multitud nem peccantium relínquendam effe ín fine cii Quad ex co manifeftiffime índicatur: quod ín euangelío fcriptum eft; Verütamé putas ueniens filíus homínís inueniet fídcm fuper terrá? Sicut em in dieb? INoe;ita erit aduétus filij homínis.PAMPHI Et poftea cj de fcrípturis mul ta differuit:ipfe(ἃ fuam fententia hoc modo dedarat.O RIGENES. Erit auté his quí tunc erát uindicta,non tranfmutatio animarum. Non ením íam ad peccandum locus erít:fed alía gene ta erunt Ραμα; Tranfmutatio náqy corporum,poenam nó faciet peccatorum,ita ut nulla extrín fecus putétur ínferrí fapplicía quin potius eft peccatoribus poenarum modus,id eft, ut pro hís qua ín hoc corpore eefferunt,paená recipíant delictorum.Manifeftum tamé eft quod{Πα fin cula rationes, hísquí poffunt eíus confequentíam diligenter aduertere:contraríz(unt huic do emati, quo perhibentur animx: tranfimutarí.Q uod fi gentilium authores fequi uolunt qui opi nionem íftam ex principiorum fuorum cofequentia perfecuti funt dícentes:cum hax fiant, fine dubío nundg mundum íftum poffe finírí:confequens eft eos quí hzc uolunt, fcriptura noftre non credere,qux manifeftiffime pronunciat finem mundi futurum,& nó exquirere in ipfis fcri pturís expofitíones fiue affertiones ineptas& inconfequentes: ex quibus Aq genere oftendi poteft quod fecundum fcripturas noftras nuni finis fxculi futurus fit. Στη DE EADEM RE EX LIBRO DE PROVERBIIS SOLOMONIS.| ORIGENES.: Ex) Idetur autem mihí& ílla affertio,qua tranfformari animas de corporibus in alia corpora affeuerat;peruenifTe etíam ín alíquos eram Chrifto credere uiden£ 4 exquibufdam(σπίρτα fan&tz occafionibus:non íntelligentes quomodo intelligi a SS MSS 4 debeant qux fcripta funt. INon enim anímaduertüt quomodo homo efficiatur aut pullusaut equus;aut mulus:& putauerunttranfmutarí humanam animam ín pecudum cot pora,ut zftímarent quod aliquádo ferpentis fufcipit corpus ucl uiperz;alíquado equi uel cate rorum anímalíum, Iam ergo confequens eft;/& hoc illos dicere debere, quod diabolus qui leo in fcripturís dícitur.corpore leonis utatur:aut draconis carnibus,cum draco nominatur, ltaerit ut fecundum illos tranfmutatío ifta animarum perueníat& ín demonum naturam: ut fit ali quando uelleo uel draco aníma habens díabolá,PAMPHILVS, Et paulo poft. ORIGE, Sed fuperflue funt ας omnes adinuentiones.Manifeftum eft ením quod una poena ram dai mont naturz, cj humano genetí peccatorü, a díio prafiníta fitillam quá dominus fua fenten tía defienauít,dicens:Itein ignem axternü quí przpatatus eft diabolo& angelis eius: oftendés quía cadem fpecies poenarum,peccatoribus hominibus& diabolo atqj angelis eíus prarparata fit:licet ín eadem pcena díuería fit quantitas poena. Alíus ením erauíus ac uehementius cruciat pro magnítudine peccatorum:alius autem remíffiuscuíius leuiora& faciliora peccata funt, Apologia Pamphili pro Origene finis. aJ 2» m : RVFFINVS DE ADVLTERATIONE LIBRORVM ORIGENIS AD MACARIVM. LE Nhís quz ín fuperiori libro fecandum apologetícum fancti martyris Pamphí/. S4 p » liquépro Orícene graco fermone edidit.prout potuimus uel res popofcit.atino "|(crmone digeflimus: illud eft quod te defyderíorum uir Macaríadmonitum efe amd uolo:ut fcías hanc fidei quidem regulam,quá de libris cíus fupra expofüímus effe, qua: δὲ amplectenda fit δὲ retinenda. In omnbus ei his catholícá ineífe fenfum euidenter pro bátur:imeniri tamen ín eis libris quzdam ab hís non folum díuerfafed nónundj etíam cotra tía:& ea qux ueritatis regula non admittit:qua: nos quoqy nec recipimus, nec probamus. Sed hocunde acíderit,opinionem qua ad nos ufq; peruüenitnea te quídé uelab hís qui quod xs Ἂ€ | ui | pit | im 1 "μμ y P ἡ Lar j n i (i ἣν M N Mt PN Y Wars BA pte odo ped: [nsa Yom nnd "^ ῇ nutus spar Votos uit CART ded nil μμ' ἐμ ini p^ 4 fadlíus uidelicet füb nomíne docti telis fuz aftrueretur afTertío:ex eo quod íta fenfiffe etíam aliqui de darís uiris δὲ catholicis uíde tentur.Et horum manífefti(imas inter Graccos fcriptores ecdefiafticos probationes tenemus. Et ἅραίς quáplurini fint ex ueteribus, ín quorum libris huiufcemodií deprehéditur adulteri: RVFFINI APOLOGIA.^$o. τ " A eRídrecupiuntcedariuolo:fi qui tamen fant qui audientes id quod uerum eft,& quod ipfa τὰ tio indicat acquiefcát:& obtrectandi ftudio nó quoduís malint uerü effe, Gp id qd'eís obtrecta; dimateríam perimat, Dubítari non puto quod hocnullo genere fieri potuit; utuír tam en ditus, tam prudés, certe quod indulgere etíá accufatores eíus poffuntzuir quí neg ftultus neq; ínfanus fuerit, ipfe fibi contraria δὲ repuenantía ín fuis fententíjs fctíberet. Aut etiam fi ullo gencte concedamus hoc accidere semi e:fortaffis enim dicít aliquis,quía ea qux ín príma atate cófcripfit, poteft fieri ut obliuiíceret in xtate ucrgenti,& aliter G aliquádo fenferat; poft proferret:quid facíemus quod interdum ín eifdem locis atqut íta díxerím,in confequenti pe/ necapite, fententiz contrarij fenfus inueniuntur ínferti? Nunquid ín eodem opere eiufdetn li; bri interdum, ut diximus, ftatim in confequenti capitulo oblítus fui effe potuit:uerbi caufa: uc qui fuperíus dixerat nufcg inueniri ín omi fcriptura,ubi fpiritus fan&tus factus uel creatus effe diceretur, contínuo fubíjceret,ínter cxteras creaturas factum effe f; pírítum fanctum: aut iterum qui patrem δὲ filium unius fubftantia, quod(τας ὁμοούσιον dicitur defignauit, in confequen^ tibus ftatim capitulis alterius efTe fubftantiz:& creatum poterat dicere eum, quem paulo ante deipfa natura dei patrís pronuncíauerat natum: Vel iterum de refurrectíone carnis, quí tá eui/ denter pronuncíauit naturam carnís ín ccelum afcendifTe cum uerbo ἀεί, atq; inibi codleftibus áppatuifle diíttutibus,nouum δὲ admirandum eís fui uifumn prxbentem, poflibile erat ut hanc ítem non diceret efTe faluandam Quía ergo hac incídere ne ín eum quídem poterant quí ücl mente motus, uel cerebro effet infanus: quid fit ín caufa, δρ poflum breuiter edocebo.. Quanta fit hzretícorum temerítas,quá nihil his fanctí;nihil penfi fit:facile[πεο[[ίοί datur ex hís quz frequéter& aufi funt δὲ conuicti. Nam ficut ipforum patri diabolo ab ínitio falfare uerba deíatq; inflecterea fuo ordíne δὲ fuí ueneni ínterferere uius ftudium fuit:ita δὲ iftis fucceffori/ bus fuis,hanc fuz artis hzreditatem reliquit.Denig; cum diíxifTet domínus ad Adam,ex omní ligno paradifi manducabitis:ille cum uellet Euam decipere liberalitatem dei omnía edere per mittentem, una tantiímodo ínteriecta fyllaba in quátas coartauit anguftías? Ait enim:Quíd eft quod dixit deus,utex omnílígno paradifi non manducetisz Q uo fcilicet per hoc graue effe praceptum dei apud homínem conquerés prauaricationé praccepti facilius perfuaderet. Flacc exempla patris fuí;atqy hancartem magiftri fui fecuti haztetíci,quofcung; ueterum ποδ(τὰ &atorum ínucnerunt de hís qux ad gloríam dei pertínét plene& fideliter difputafTe: íta ut ex lectione corum unufquifcy fidelium proficere poflit& inftrui,non pepercerunt fcriptis eorum Uenenatü uírus infundere fiue ínterpollando quz dixerant fiue qua no díxerát inferédo: quo an cuíufqs& nobilis inter fcriptores ecclefiaftícos uiri, hae; tamen paucorum fuificit adhibere teftimonía:ex quibus facilius quid etíam Origenis libris ac cideritagnofcatur.| Clemens apoftolorüá difcipulus, qui Romanz ecdefiz poft apoftolos& epifcopus δὲ martyr prafuit, libros xdidit qui appellantur, ἀναγνωρισμόο, id eft, recognitio: in quibus cam ex perfona Petri apoftoli doctrina quafi uere apoftolica ín quáplurímis expona tur;ín aliquibus íta Eunomij dogma fcribitur,ut nihil aliud cg ipfe Eunomíus difputare creda tur. filium dei creatum ex nullis extantíbus affeuerans, Tum deínde etíá illud adultetij ínferítur genus:ut naturam díaboli cxterorumqy demonum non propofití uoluntatíf; malícia, fed excepta ac feparata creaturz produxerit qualitas:qui utíq; ín catterís omnem rationabilé crea/ turam docuerat liberi arbitrij facultate VORNE RA etíam alía nonnulla libris eíus ínfertas qux ecdefiaftica regula omníno non recipit. Quid quefo de hís fentiendum eft, quod apoftoli, cus uít;imo pene Apoftolus,non ea fcribit qux apoftoli dicunt: cuí Paulus apoftolus teftimno/ .nium dedit dícens: Cum Clemente δὲ adiutoribus meis cxterísquorü nomína funt in libro ui^ tz:& fctibebat hoc quodlibrís uita: contraríum eftzAn id potius credendum eft quod fupra di ximus,quod peruerfi homínes affertionetm dogmatum fuorum fub uirorum fanctorum no; míne tancj facilius credenda inferuerunt: ea quz necilli fenfiffe, nec faipfifTe credendi funtz V Clemes : ο νµ H ἢ Ϊ| ! ! | [^ PRO ORIGENE. C Clemensquoq alius Alexandrinus prefbiter& magiftet ecdefia illis, in óimibus penelibris fuis,trínitatis eloríam atq;«ternitatem unam eandemqy defignat:& ínterdum inuenimus ali, qua inlibris eius capitula,in quibus filium dei creaturam dicit, Nunquid credibile eft de tanto uírotam ín omnibus catholíco,tam erudíto,ut uel fibi contraria fenferit, ucl ea qux de deo non dícam credete,fed uclaudíre quidé mpium eft faípta reliquerit?^ Dionyfius quoq; Alexan; drínus epifcopus erudítiffimus affertor ecdefiaftica fidei, cum in quamplurimis intantumuni, tatematq; zqualítatem trínitatís defendat,ut ímperitioribus quibuf etiam fecundum Sabdl lium fenfifTe uídeatur:ín hís tamen libris fuis quos aduerfus Sabellij hacrefim fcribit;talia πμ» níuntur ínferta;ut frequenter Aríani authoritate ipfius fe defendere conentur.Propter quod& fanctus epifcopus Athanafius cópulfus eft Apologetícum pro libris ipfius fcribere: pro eo qd' certus erat non illum díuerfe potuiffc fentire, fibic ipfi contraría fcribere: fed quod inferta hae amaliuolisnoffet.| Ethzc quidem nos ducti rei ipfiusconfequétia, de fanctísuitis& ecdefizz doctoribus fenfimus: quo fcilicet non putemus eos qui rectam ecdefíafticam fidem in quaplu rímis aftruxerunt/ín aliquibus fibimetipfis diuerfa fenfiffe. De Origene uero ín quo fimiliter, ut ín hís quos fu pia diximus,aliqua diuerfitas inuenitur,iftud non fufficit fentíre quod de pre iudicatis iam catholícis fentítur uel intelligitur uiris: nec fimilis caufx fimilis fufficit excufatio s nifi& ipfius hzcconqucrétis δὲ deplorantis fcriptis& uocibus probemus. Quid ením ipfe dá adhuc ín carne eflet uiuens fentiens,uidenfqg pps fit:delibrorum fuorum,uel fermonum corruptionibus ucl adulterinis xdítionibus,ex ipfius epiftola quam fcribit ad quofdam charos fuos Alexandriz euidéter docetur:& per hacc qux fit caufa quod in ipfius fcriptis quzdam fibi, contraría ínueníantur agnofces.- Devis: ITEM DE ADVLTERATIONE LIBRORVM. ORIGENIS EX EPISTOLA IPSIVS. 3 MI pfit;contra eos qui libros eius adhuc eo uíuente adulterauerunt. Quidam eorá 2A Wh! quilibenter habentcrimínari proximos fuos;affcribunt nobís& doctrinz noftre E. ΘᾺ At" crímen blafphemíz, quoda nobis nücg audierunt,de quo ipfi uiderint:nolétes ob feruare mandatumillud;quod dicit:quia maledíci regnum dei non poffidebunt:dicentes patré maliciz ac perdítionis,& eorum quí de regno dei efjciuntur, id eft, diabolum me dicere efle fal nandum:quod nealiquís quidem mente motus δὲ manífcfte ínfaniens dicere poteft. Sed nihil mihi mirü uídetur,fi adultere£ doctrina mea ab inimicis meis,& tali adulterío corrüpa, quali adulterio corrupta eft epiftola Pauli apoftoli.Quidà em fubnomine Pauli apoftoli falfam epí ftolam fcripferunt,ut coturbarét Theflalonicenfes:quafi inftaret dies domíni& feducerét eos; Propter hancepiftolam in fecunda epiftola quá ad Theffalonicenfes fcripfit, hacc dixitsRogar mus autéuos fratres per aduentü dni noftri lefu Chrifti δὲ ueftrá cógregationem in ipfum:ut ἠδ moueamini cíto a fenfu ueftro,neqy terreamini,neq; per fpiricü;neq; per uerbum, πες; pet epiftolátands pernos miffam,qua(i inftet dies dri. Nemo uos feducat ullo modo. Talia ergo quzdá uideo etíam nobis accidere.NNam quídá author harefeos, cum fub prafentía raultori habíta ínter nos fuiffet dífputatio,& defcriptü accipiens ab his qui defcripferant codicem, que uoluit addídit,& qua uoluit abftulít,& quod οἱ uífum eft permutauit:circüferens cády ex nomi nenoftro infultans,& oftendens ea quz ipfe cófcripfic, Pro quibus indignátes fratres qui ina lxftína fant;miferüt ad me Athenas homíné quí accipereta me ipm auctentícü exemplarqd ncrelectum quidem uel recenfitum a me antea fucrat'fed íta neglectum iacebat, ut uix inuent ri potuerit. Mifi tamen, δὲ fub tefte deo loquor, quoniá cá conueniffem illum ipfum qui adul terauerat librum quare hoc feciffet:melut fatís faciens mihi refpondit: Q uoníá magis ornareuo lui difputationé ipfam atqj purgare. Vídete qualí purgatíone difputationé noftrá purgauit? Tali nempe quali purgatione Marcion purgauit euangelía uel apoftolum, uel quali fucceflor eíus poft ipfum Appelles.Nam ficut illi fabuerterát fcripturarü ueritaté: fic& ifte fublatis quz uere dicta funt ob ποίη crímínationé ínferuit qua falfa funt. Sed licec hores haeretici δὲ impr) fint,qui hac facere aufi funt:tamen habebüt& illi iudicé ded,qui talibus aduerfum nos éinin ed tionibus Erba Origenisex epiftola ipfius quam ad quofdam charos fuos ín Alexádria fai ----ς,,.- RR si b RVFFINI APOLOGIA.$o. I6 i Uh A tionibus accómodant fidem.Fecerunt autem hoc δὲ alij nónulli, conturbare nolentes ecdefias,— | digi. Deniq inEphefo cum meuidiffet quídam haretícus& cogredi noluiffet;neg; omníno os fuü AM.——— apetuiflet apud me:fed nefcio qua ex caufa id facere uítaffet:poftea ex nomíne meo& fuo con fus d fcripfit qualem uoluit dífputationem,& mifit ad difcipulos(uos, ut ego quide cognoui;ad eos LN αἱ Romx erant: fed non dubito quin δὲ ad alios qui per díuerfa fant.Infultabat aute& apud "ἢ a. príufdp οσο illuc uenirem:íta ut& ad δρ plurimos noftrorá petueniret ipfa difpu Em tatio quá parauerat. Sed ubi affuí, multis εἴ prafentibus arguí. Cág; íam fineullo pudore per MUN tenderet impudenter aflerere falfitaté:popofci ut liber deferretur ín medid:ut fcelus meü agno ) in fcetet a fratribus qui utíq; cognofcerét qux foleo difputare,uel quali foleo uti doctrína.Quíqe μή, cumaufüs non effet proferre librum,conuíctus ab omnibus& confutatus eft(αἰ[εαείσ:δὲ ita p/ UM fuafum eft fratribus:ne autem críminationibus przberent.Si quis ergo uultcredere míhí in có nfi: fpectu dei loquenti: etíam de hís qua ín epiftola mea conficta funt& inferta,credat, Sín aut£ ZIM quis non credít,fed uult de me male loquízmihi quidem nihil damni cófert: erít auté ipfe falfus S TN teftis apud deum.aduerfum proximum fuum teftimonium falfum.uel dicens, uel dícétibus cre ifie dens. Hacipfeadhucfüperftes coquetítur, qua fcilicet perfemetipfim deprehendere potuit έν adulterata effe in librís faís atq; falfata.Meminimus fane etíam in alía epiftola,fimilem nos de Um librorá fuorü falfitate legifle querimonia, Cuius epiftola: exemplar in pra'fentí non habui τας den etía ipfius tefti moníü his pro fide uerítatis adiungeré. Sed fufficere arbítror ad fatiffaciendum sq hís quí nó cótentíonís atq; obtrectatióís ftudio.fed amore ueri audiunt qux díciitur.INá quod in ueteríbus fanctís ac priudicatis catholicis uiris, quorum fuperíus fecimus mentionem folo argumento ex rerum confequentía ac rectí tenore przfumpto oftendítur ac probatur: quod fi quid in librís corum contra ecdefiaftícam fidem ínuenitur,id infertum ab hzteticis potíus, tjs ab his ipfis fcríptá putetur.Floc ín Orígene no argumento folo fimili ut ín illis,fed teftimonio sie querímoníarü fuarum ex fuis fcríptis prolato, abfurdum non puto fi credatur,ne uelut ftultus Ον aliquis, aut infanus contraria fibi fcripfiffe uideatur.^ De hareticorum uero temerítate ut dcr credi iftud fcelus facile poffit;illa res maximum credulitatis prcftat exemplum: quod abftine/ ἀπό p!eimpíasmanusnea facrofanctis quidem euangelíj uocibus potuerunt. Apoftolorum uero ndo uelactus uel epiftolas qualiter polluerínt, qualiter corroferint,qualiter ín omnibus macularint, nnd ucladdendo impía, uel auferédo qua pía funt:fi quís uult plenius fcire,ex his libris T erculliani. puli quos aduerfus Marcionem fcripfit plenifime recognofcet. Quid ergo íam erit magnum fi Ori anita genis fcripta temerarunt)hi qui faluatorís dei noftri dicta aufi funt temerarezINec fane diuerfi/ vh tas dogmatü alícuíaffertionis noftra deneget fidem,quod alterius harefis fuetint, illí qui euam geht gua deprauarunt:ad alteram uero hxrefim refpiciát,ifta quz diximus Origenis libris ínferta: hair οσποίζα: qui de hís dubitat,quod ficut in omnibus fanctis eft fpiritus dei, ficut& Apoftolus vid diciquia fpiritus prophetarum prophetis fubiectus eft:qui iterum aítquod omnes unum fpi duni títü portabímus:íta& ín hztetícis unus eft diaboli fisse eandé eosac fimilé femper malicia xit«docet, Verünecuifortemínus ad credendum uídeátur idonea ea qua ex libris Grrcorá fcri (nis iptorum exempla protulimus: αριαίς Giraccus fcriptor fit pro quo fatiffacere uidemur:tamé quo "T níam quodámodo in Latíná linguá fermo deuolutus eft, δὲ(atíffieri etíá Latinishoibus phis ὧν quí ex calumníofis interpretationibus uulnerantur magnopere popofcifti: non pigebit etíam -- latinis fcriptoribus talía quedam accídiffe monftrare,& calumnías immenfas ex adulteratíone juni librorum fuos: fanctis δὲ probatiffimis uiris effe cómotas.Et ne quid perfecta: credulitati defit, αὐ tes qua: funt adhuc memoriz noftra retexam:quo teftímoníj ueritas neminé lateat. Hilaríus " Pictauíéfis epifcopus cófeffor fidei catholice fuit: hic cü ad emendationé eorü quí Arímínéfi "m perfidia: fabri bri inftrationis pleniffime cófcripfiffet: εἴα libellus ipe in manus íní "Ψ mícorum δὲ maliuolorü, ut quídá dícebant corrupto ποτατίο,αἰῆ πεγο,αἰία occafione narrabát, uiid quid intereft:tamen cíi ín manus ínímícorü ípfo ienorante ueniffet;ita ab eíscorruptus eftillo ; T fancto uíro níhil penitus fentiente:ut poftea cá ad concilíü epifcoporü fecandá ea quz fe inl μ΄ bello ipfius nouerát corrupiffe)hzreticü eü inimici arguere ccepiffent,& ipfi líbelli fui fidem p P fuidefenfione flacítaret:de domo fua prolatus libellus talís inuentus eft;qué ipfe non agnofce s t e V 2 ctetfecere .PROÓ ORIGENB- 1 ] } ᾳ C retifecere tamen eum excomunicarum de concili conuentione difcedere. Verum quia uitenti ,&adhucin corpore pofito,res quáuis fcelerata& inaudita cótígerat,dolo cognito factio depre, T: henfa:tetecta fcelerum machina potuit emendari. Adhibita em curatio eft affertíonibus, fatif;|g factionibus,& omnibus qu uíuentes pro fe facere poflunt. Nam mortuí nihil patí refutant, p . Sancti Cypriani martyris folet omne epiftolarum corpus ín uno codíce fcribihuic corpori d . heretici quidam quí ín fpiritum fanctü blafj phemant, T'ertulliani libellum de trínitate reprehé n . fibiliterquantü ad ueritatem fidei noftrz pertinet. fcriptum inferétes,& quáplurimos codices iit . detalibus cofcribentes per totam Conftantínopolim urbem maximam diftrahi precio uiliori li fecerüt:ut exiguítate precij homines illectiignotos& latentes dolos facilius copararét:quo per ut hoccommentum hzretíci perfidiae fuz fidem tantí uiri authoritate cóquirerét. Accidit tame ur . tecenti adhucfacto quídam ex noftris fratribus catholicis inuentí, admifli fcelerís οτί rete; gerent:& ex parte alíqua fi quos poffent;ab errorís huíus laqueís reuocarent. Quáplurimis tay men in illís E quar martyré Cypríanum huius fidei,qux a Tertulliano nó recte farij pta eft, fuifle perfuafum eft.. Adijcíam adhucunius facti talis exeplum:quod memoríz qui, dé recentioris eft,cómiffz autem nequitia antíquum fatis:& quod omnes ueterü fabulas uin cat. Damafus epifcopus cum derecipiédis Appollinarianis deliberatio habereturditioné ecdefiaftícz fidei;cui idem zditioni fi ecdefiz iungi uelint fubícribere deberent, coferibendam mandauit cuídá amíco fuo prefbytero uíro diferti(limo:qui hocilli ex more negoti pcurabat, INeccffaríá uifütn eft dictáti in ἦρα xditione de incarnatione ἀπί homíné dfiicum dici.Offenfi funtínhocfermone Appollinarífta: nouítaté fermonis incufare cceperunt: adeffe fibi corpitg dictauerat,& ex authoritate uera fcriptorum catholicorum uirorü confutare eos quí impugna/ bant.Accidit ut unus ex ipfis qui nouitatem fermonis caufabantur,oftenderet in libello Atha; nafij epifcopi fcriptum efle fermonem de quo quaftio habebatur: quafi fuafus iam ille cui pro ;batum fuerat:rogauit fibi dari codicem,quo δὲ alíjs ignorantibus δὲ contradicentibus fatifface tet.Accepto codice ínaudítum excogitauit adulteratíonis eenus. Locum ipfum ín quofermo D ifte erat fcriptus rafit:& ipfum fermonem rurfum refcripfit quem raferat.Codex redditus fin pliciter receptus eft. Mouctur iterum pro eodem fermone quaxftio. Ad probationem codex proferturzinuenitur fermo dequo erat quafftío,ex lítura in codíce pofitus. Fídes proferenti ta^ codicem derogatur: eo quod lítura illa corruptionis acfalfitatis uideretur indicium. Sed quoníá,ut iterum eadetn dícam,uiuentí hacfacta funt a uiuente: contínuo egit omnia ut fraus :omífli fcelerís nudaretur:& nequitíz macula nó innocenti uíro,quí níhil cale σείεται adhare/ E τεῦς in authorem facti atqj in uberiorem eius infamíam redundaret,— Sí ergo& Orígenes π talía ab hzretícis δὲ malíuolis fe effe perpefTum in epiftola fua;ppría uoce cóquerítur,& multis ὃ αἰῆς catholicis uiris tam uíuís ὦ defunctis eadem acciderunt: fimilefg; fraudes fcriptis eorum probant illata: quz tandéanimi obftínatio eft,ín zqualí caufa;non zqualí utí uenía, fed ex eif, dem accidentibus;alijs excufationis reuerentíam,alijs infamià crímínatiois intendere? Quin po! 'tíusaperienda eft hoc inloco ueritas latens. IN6 em poflibile eft tá iniquo iudicio uti quédj ho amínü:ut de caufa xquali, nó qualiter fentíat. Sed quod authores obtrectatorü eius hí funt:! "ucl in ecdefia difputare latíus folent uel etia libros feribere:q totá de Orígene,uel loquátur ue cribüt.INe ergo plutesipforü furta cognofcant:qui ία; fi ingrati in magiftrü nó effentinequa -€f aríminofi uiderétur,neqs fimpliciores quofq ab eíus lectione deterrerét.^ Deniq; quidáex ipfis qui fe uelut euangeligandi neceffitatem per omes gentes δὲ per omneslin pus habere pu tat, de Origene maleloquens: fex milía librorum eius fe legiffe quamplurima fratrá multitudi ἷ neaudiente cófeffus eft.Qui fi utíqyut ipfe dicere folet; pro cognofcendis malis eius ipfoslege, : bat:fufficere poterant εἰ decem libri ad cognofcendum,aut αἱοίπεί certezuel quamplurimü τν| gínta.Sex milía autem libroslegere,non íam uelle cognofcere eft:fed totam peneuitam fuam' - difciplinis eíus& ftudijs dedere. Quomodo ergo merito ifte audiendus eft cum eos aulpat,qyí inftructionis fuz: caufa perpauca cíus falua fidei regula atqy integra píetate legerunt? βίο]| -rehacad oftendendum qualíter de Origenis libris fentiendum fit puto: quod omnís qui non E ἱ - cententíonis,fed ueritatis ftudium eerit, faale bis ram euidentibus affertíonibus us ? u Its RVFFINI APOLOGIA.-$0. π EN A Quodfíiquisincontentione fua permaneat:nos talem confaetudinem non habemus. Defini ὦ Ai ἡ sum enim eftapud nos.fi quandoeum legimus,fecundá fancti apoftoli cómonítionemtenere iy n qua bona(μπεί quíd autem inuentü fuerit in hís quod cum fide catholíca non cofonat;hoc& AN ab haretícis füfpicamur infertum:& tam ab illiusfenfu cj a noftra fide dicimus alien.In quo dti. etiam fi fallimur:nihilut opinor perículi huiufmodi errore íncurrímus, Nam& ipfi deo iuuáte bh, permanemus illzfi, uitando ea qux fufpecta habem?& improbamus:& accufatores fratrü no tdi, inueníemur apud deum,quía diaboli propríü effe hoc opus dicitur accufandi fratres. Vnde& CN:diabolusa crimínando nomen accepit.Simul& maledicorü fententíam quaa regno dei fcpa; CM tat eos qui tales funt,dedinamus. i» ο ἐν οι NS deii PROLOGVS RVFFINI IN PERI ARCHON Qe I ORIGENIS AD MACARIVM. tti η Cio cj plurimos fratrü fcientia fcripturarü defyderío prouocatos popofciffe al ali Id teg,! quátís eruditis αἰτίο δὲ Cirxcarü lítterane petítis, ut Origenem Romanáü facerét, δὲ tios μεν. j latínís aurib? codonarét.Inter quos etíá frater&collega nofter Hieronym?ab epi/ MN ἐγ οτος 48](copo Damafo deprecatus,cá homilias duas de cantico cáticon: in latiná ranftllif 3 T fet ex Graco,ita ín illo opere ornate magniíficegy prafatus eft:ut cuíuis legendi Origené& aui, yi diffime perquírendi defyderíum comoueret, dicens illius animx couenire quod dictum eft:In/ ami troduxit me rex ín cubiculum fuum: afferens quod cum in ceteris librís omnes uíncat:ín canti/ Atilia eis cantícorü εἰ ipfe fe uicerít.Pollicet fane in prafatione fe& ipfos in cantíca cantícor libros "tai.&alios p plurimos Origenís Romanis auribus largiturü.Sed illeut uideo ín ftilo proprio pla ei bii cens:item maioris oloríz fequit ut pater uerbi fit potíus cj interpres.INos ergo rem ab illo qui; sinis dem ceptam fequimur& probatam,fed non xquís xloquentíz uiribus tanti uiri ornare poffu αν- mus ἀῑέξα. Vnde uereor ne uítío meo illud accidat:ut ís uír qué ille alterum poft apoftolos εἰν mis, B defimdoctorem fcientia acfapíentiz meríto coprobauít:inopia fermonis noftri longe effe írv ferior uideatur, Quod ego fxpius confyderans reticebam: nec deprecantibus me frequenter ía ihi hocfratribus annucbam.Sed tua uis fideliffime frater Macari tanta efl:cui obfiftere ne imperi isi tíaquidé poteft. Propter quod ne te ultratá grauem patererexactorem: etíá cótra pr opofitü ziii teum ceífizea tamen lege atq; ordíne, ut quantum fieri poteft interpretando fequar regulam en Freies,& eius praxcipue uírí cuíus fuperíus fecimus métionem: quí cá ultra E M i ibellos Origenis quos homilíaticos appellauit, aliquátos etíà de Tomisín Apofto ü(ctiptis P fanfislfferin les rin quibes com aliquanta offendimlainurniiturin Graco taeliminit i omía interpretádo ΤΝ ut nihil ín illis qd a fide noftra difcrepet latinus lector ínue/ )» niat.Flüc ereo nos etíá licet no zloquétíz uiribus, difciplinz tamé regulís inquantü poffumus 5r" fequimurzobferuantes fcilícet;ne ea quain libris Origenis a feipfo difcrepátía inueniütur atqg unii contraría pferamus, Cuíus diuerfitatis caufam, pleníus tibi in Apologetico qué Pamphilus p niri libris ipfius Origenis fcripfit edidimus: breuíffimo libello(apaddito,in quo euidétibus ut ar/ Pn bitror probamentis corruptos effe, ín quáplurimis ab harreticís& malíuolís libros eius oftert M εν dímus:& praxipue íftos quos nuncexioís ut ínterpreter,id eft,Perí archon: quod uelde prínci ;»» piis πὶ poteftatibus dici poteft: qui funt reuera alías& obfcuriffimi δὲ difficillimi. De rebus ἽΝ em ibi talibus difputat: ín quibus philofophi omí fua atate cofumpta ínueníre potuerüt nihi: oif hic uero nofter quantü potuit id egít:ut creatoris fidem& creaturarü rationem,quá illiad imyii pietatem traxerantad píctatem conuertetet.Sicubi ergo nos ín libris eius aliquid contraíd jn inuenimus, qd'ab ipfo ín cxterís locís pie de trinitate fuerat definit, uelut adulteratum hoc& dist aliená, aut pratermifimus:aut fecundü cá regulá protulimus quá ab ipfo frequéter inuenimus " affirmat. Sí qua fane uelut petitis(ἃ δὲ fcientíbus loqués,dü breuiter tráfire RERO M ut tulínos ut manífeftíor fieret locus,ea qua de ipfa re ín alíjs eius libris apertius legeramus acie 557 címus,explanationi ftudentes.Nihil tamen noftrü diximus:fed licet in alijs locís, dícta tamen adi fua fibi reddimus. Hzc auté ídcirco in pfatione cómonui:ne forte calumníatores iterü fe crími nd nandi putent ínueniffe matería.Sed uíderint quíd peruerfi δὲ cótentíofi hoies agant: nobis ít ή terim tantus labor,fi tame orátibus uobis deus annuerít; idcirco fufceptus iid eine, ; γε ΟΚΙΘΕΝΙΒ LIBER:^. C osquodfierinon poteftlícet forté etiam hoc deus faciet; dlauderemus:fed ut proficeread fien— | tiam rerum uolentibus πιατοτίᾷ prxberemus.Illud fane omnem quí hos libros uel defcipturus. i IT cftuel lectutus;ín cofpectu ἀεί patris& filij δὲ fpiritus fancti cóteftor, atqy cóuenio per. futuri i" rceni fidem per refurrectionis ex mortuis facramentum,per illum quí przparatus eft díabolo. ἡ & angelis eius ternum ignem,fi non illum locum ztérna hzredítate poffideat,ubí eft fletus δὲ I ftridor dentium,& ubi igniseorum non extínguetur& üetmís eorum non motíetur: ne addat, b aliquid huic fcriptura,necauferat:ne inferat,necimmutet: fed conferat cum exéplaribus unde" confcripferatá emendet ad litteram δὲ diftinguat:&inemendatum uel indiftinctum codicem.(4 non habcat:ne fenfuumm difficultas fi diftinctus codex non fit;maiores obícuritates legentibus ἡ genetet. vt te ro j; ET FRAGMENTVM LIBRORVM PERI ARCHON. ORIGENIS. is "X Mines quicredunt&certi funt quod gratia& ueritas per Iefum Chriftá. fada fir; Ν ΡΟΝ MI& Chriftum ueritatem effe norüt,fecundum quod ipfe dixit. Eoo fum ποια, ὼ " n x εν) J| τίλον qux prouocat homines ad benebeateq; uíuendum,non aliunde dj ipfis uet Ibo] bis Chrífti doctrinaqy fafcipiunt.Chrifti autem uerbis dicimus, non hís(οἱ qua homo factus atqj ín carne pofitus docuit:& príus πᾶς; Chriftus dei uerbum ín Moyfeatq; pi phetis erat.Nam fine uerbo dei quomodo poterant prophetare de ChríftozAd cuíusrei pro^ E bationem,non effet difficile ex diuinis fcripturis oftendere,quomodo uel Moyfes uel prophe| d ta;fpiritu Chrifti repleti uel locuti fant ucl gefferunt omía qua eefferunt: nifi ftudij nobis effet Γ rafens hoc opus omni qua poffumus breuitate fuccíngere. Vnde fufficere xftimo uno hog. r baut teftímonio debere nosuti ex epiftola quá ad Hebraos fcribit:ín qua ítaait: Fide magn? k factus Moyfes;negauít fe dici filium filiz Pharaonís:magis eligens afflictari cam populo dei,(d dp temporalé habere peccatí íocunditaté: maiores díuitías zftimans thefauris Aegyptiorum L impropetíum Chrifti.Sed& poft affumptionet eíus ín ccrlos,quod inapoftolis fuís locutus η.| Wi p fithocmodo índicat Paulus: An probamentum eíus quarítís quí in me loquitur Chriftus? ῃ Quoniam ergo mültí ex hís απ ἐπ Chrifto fecredere confitentur, non folum ín paruis δὲ mi; 7 nimis difcordant.uerutm etíam ín magnis δὲ maximis: íd εἰς, εἶ de deo,uel de ipfo domino no f ftro Iefu Chrífto;uel de fpiritufancto:no folum autem de his,fed δὲ de alijs creaturis, id eft;ucl t de driationibus,uel de uirtutibus fanctis:propter hoc neceffarium uidetur príus de his fineulis Ü certam lineam manifeftág; regulam ponere:tum deinde etíam de cxteris quaere, Sicut enim: f multisapud Gracos δὲ ΡΜ uerítatem,defueuimus apud omnes eam qua í rere qui eam falfis opinionibus aflerebant.poftea dj credidimus filium effe dei Chriftum,&ab ü ípfo nobis hanc difcendam perfuafimus:ita ci multi fint qui fe putent fentire quac Chrifti funt, i & nonnulli eor diuerfa a prioribus fentiant:feruetur ueto ecdefiaftica przdicatio perfucceffia ἢ nis ordinem ab apoftolís tradita δὲ ufq; ad prafens in ecdefíjs permanens: illa fola credent d da eft ueritas:qux ín nullo ab ecdefiaftica traditione difcordat. Illud tamen fcire oportet: quo^ ἷ " niá fancti apoftoli fídé Chrifti prxdicantes,de quibufdam quidé quacunqy neceffaría credider n runt,omnibus credentibus,etiamhis quí ρίστίοτος erga inquifitionem diuina: fcientiz uidebá tur,manifefti(fime tradiderunt:ratione fcllícet affertionis eorum relinquentes ab his inquirety i dam qui fpiritus dona excellentía& pracipue fermonis fapientia δὲ fcientia per ipfum fpiritd i fanctum percipere merebantur.De alijs uero díxerunt quídem quía fintsquomodo autem aut ῄ ande fintiluerunt:profccto ut ftudiofiores quoq ex poftetís(το amatores fapientia: δὲ fcietv i tíz exercitium habere poffent,in quo ἱπσεπῇ fuí fructum oftendere ualerent: hí uidelicet qui di ἰ ΐ gnos[ δὲ capaces fapientia przpararent.Species uero.eorum qua per przdicationem apo| ftolicam maaifefte traduntur íftz funt.Prímo quod unus eft deusqui omnía creauitatqy com| pofuitquiq, ex nullis effe fecituninerfa,deus a prima creatura& conditíoe mundi omniíü iuto| τῇ, deus Ada, Abel,Seth;Enos.Enoch;NoeSem, Abraham, Ifaac.Iacob, duodecim patriarcha| rum; Moyfi& prophetarü, Et quod híc deus ín nouíffimís diebus, ficut. per,pphetas fuos ante b: promiferat,mifit drim noftrá lefüm Chriftü:prímo quidéuocaturü Ifraelfecundo uero euam gentes poft perfidiam populi Ifracl.Hic deus iuftus δὲ bonus pater dri noftri Iefu. dis c| -ἐα,-------.. ---- n Ori Dite LM fion]" ΓΝ Dub; ig; Ai fy amy, is lbs B quar ds pa: iode tanti asit mmn msi (1 paris topo lla ot t oput? vut itas 1}. τί gba dd id yan? μι} (μη! qi "d ΤᾺ Οὐ d p m PERI ARGHON...-$o. πῷ m hetas δὲ enáadlia ipfe deditiqui& apoftolorá deüs eft; 8t teteris& houíteflarenti,. ἅ deinde quía Iefus Chriftus ipfe q uenit ante omnécreatutatri natus expatreeft, Quí ci ἐπ omnid conditione, pattí míníftraffet:per ipfum em omnia facta funt: πο θηρία téporibus fe ipfum exinaniés)hotno factus eft, incarnatus eft cá deus effet:& ποῖπο máfit quod deus erat, :£orpus aflumpfit noflro corpori fimile: eo folo differens quod natá ex αἰτοίης δὲ fpírítu fan; ελο ε[ἃ.Εε quoníá hic Iefus Chriftas natus& ρα eft ín uerítate δὲ nó per imaginécómunem hanctnorté:uere mortuus eft:uere em& a mortuis tefurrexít:& poftrefurrectioné conueríatus ci difcipulis fuis,affumptus eft. Tum deinde honore ac dienitate patríacfilio fociata-tradíde; sütfpirirü fanctü.In hocnó ἰᾶ manifefte difcerni£ utr natus aut ínnatus.Sed inquirenda íam áfta pro uiribus funt de fancta fcriptura:& fagaci inquífitione inueftíoáda.Sane quod iftefj püs fanctus unüquéq; fanctorá uel pphetarü A IRTTRT. infpirauerit:& no alíus fpüs in ucterí busalíus uero ín hís qui ín aduentu Chrifti infpirati funt fuerít:manifeftiffime ín ecdefijs prac». dicac.Poft hzc iá quod aníma(δ Διί uítáq; habens pprí& cà exhocmundo difcefferics p fuis merítis difpenfabi£ fiue uita eterna ac beatitudinis potitura haredítate.fi hoc εἰ fua. gefta praftiterintifiue igne zterno ac fupplicijs mancipanda, fiin hoceam fcelerü«ulpa detorícrit, Sed δὲ quía erit tépus refurrectionis mortuori:cü corpus hoc quod in corruptioe femina£, fur get ín íncorruptioe:& qd femína£ ín ignomínia, fargec ín οἰοτία, ΕΠῚ illud definitá ín ecder fatica pdicatione,omné anímá efle rationabile liberi arbítríj δὲ uoluntatis,effe quoq οἱ certa men adueríus diabolá& angelos cíus cotraríafq; uírtutes:ex eo quodilli pecatís ed oncrarece tendant:nos uero fi recte cofulteg; uíuamus,ab huíufcemodi nos exuere conemur. Vnde& có fequens eft intelligere non nos neceffitati efTe fubiectos: ut omnímodo etíá fi nolimus;uel may lauclbona agere cogamur.Si em noftii arbitri fumus,impugnare fortaffe nos poffunt alíquaz lhirtates ad pecatü,&alix iuuaread faluté:nó tamé neceffítate cogimur;uel recte agere uel nai dle.Quod fieri arbitrantur quí ftellará curfus δὲ motus caufam dícüthumanorü efle: geftorum: nioneorü qux extra arbítrij accidunt libertaté:fed eorü qua in noftra. pofita funt poteftate.De ania uero utrü ex femine traducis ducat, ita ut ratio ipfi? uel fubftátía infert ipfis corporalib? feminibus habeat: An ueroaliud habeat initi:& hocipm ínitiü fi genità ολα nó genícá:uel rette fiextrinfecus corpori índitur necne:nó fatis manifefta pdicatioe diftinguitur.De diabolo: & angelis eius cótrarifq; uírtutibus,ecdefiaftíca Bdicatío docuít:quoníá fint quídé Ποια aut téfintuelquó fint;nó fatís dare expofuit. Apud plurímos tamé ἴα habet opínio, qd' angelus ífte fuerit diabolus;& apoftata effectus c plurímos angelorü(ες dedinare pfuaferít,q δὲ πᾶς üufcg angeli ipfi?nücupan£,|. Eft praterea& illud ín ecdefiaftíca pdícatione definítà;& qd' mü dus ifte factus fit& a certo tépore cceperít;& p ipfa fui corruptioe foluédus:qd tamen ante hüc imundi fuerítaut quid poft παπά ericíáno p manifefto multís innotuit. Nó em euidenter dehis in ecdefiaftíca pdícatioe fermo profert. l'à deinde quod p fj piritü dei fcriptura: cofcríptaz fint δὲ fenfum habeác: no εἴ(οἰ q ín manifefto eft,fed& ali quedá latenté cj plurímos.For^ mz em funt haec quz fcripta funt facramétorü quorundá& diuinarü rem imagines. De quo. totíus ecdefiz unus eft fen(us,effe quidé oém legé fpirítualé,nó tàmé ea qua fpirat lex effe oib? hota:nifi his folis qbus eratía fps fancti ín uerbo fapiétía ac(εἰξεία codonat. Statim(ης Appellatio aüt ἀσωμάτου, ἰά eft incorporei, non(οἱ apud multos alíos: uetüetíá apud noftras. feriptutas inufitata eft& íncogníta.Si uero qs uelit nobis pferre ex illo libello q Pctri doctrina appellacubi faluator uide£ ad difcipulos dicere, no fum datmoniü incorporeü.Primo refpode du eft eí,quía liber ipe inter libros ecdefiafticosno habet.Et oftédendü quía neq; Petri eftípa. fcriptura,negpalteríus cuíufcg.q fpitítu dei fuerit infpiratus. Q d' etíá fi ipm cocederet;no idem. fenfus ex ifto fertrione ἀσωμάτου indicat:quí eracis uel eétilibus authorib9oftendit εἴ de íncot/ porea naturaa philofophís difputat.In hoceimlibello incorporeü damoníii. dixit, p eo quod ípe ille quicácy eft habitus uel círcüfcriptio daemonici corporis,nó eft fimilis huic noftro craflio: ri& uifibilicorpori.Sed fecundá fenfum eius q copofuit{{{ 4 fcripturá intelligendá eft, qd ἀῑκίις íd eft;no effe cale corpus quale habet umen eft naturaliter ἅ 444 fubtile& uclucaura.te nue: pptgr hocuel puta£ a multis ucl dicit incorporeiifed habere fe corpus oda& palpar τὶ ^y . Nx] eerte p e LH 3 in : 1 i HW n P ΓΗ m i n ttu SES Ξ::: ΞΞΞΞΞΞΞ ER ihe a τὰν ORIGENIS LIBER: C bileIncófuerudine uero hoím, ome qd'talenó fuerit, incorpore infimplidoribsue impero."ἢ tibus noiatur:uelut fi qsaeré íftá quo fruimur íncorporeü dicat:qmquídénó efttale corpas,- μ coprehendi ac tenetí poffit πτροπείῳ refiftere. Quis tfi fiuelalio noie resipfa quà Grad IL. hilofophi«uy, id eft, incorporeá dícüt in fcripturis fanctisinuenitur.Deusemquóipfe ϱ íntellioi debeat requírendü eft;corporeus an fecundá aliqué habítá deformatus:an alteriustia| turz Gp corpora funt. Quod utíq; ín praedícatíóenoftra manifefte non defignatur, Eadé quóg| i de Chrifto etíam& defpitítu fancto requírenda funt:fed& de omní anima atq; omni ratío; ἐμ nabilí natura nihilominus requirendum eft. Eft etí illud, ín ecdefiaftica pradicatione effe an, jl clos dei quofdam δὲ uirtutes bonas quí οἱ mníníftrent ad falutem hominum confummandam: qi τα quando ifti creati funt;et quonodo fint, nó fatis in manifefto díftinguitur.| Defoleauté μὲ & luna δὲ ftellisutrum animantia fínt,aut exaníma,manifefte non traditur.O portetioiturue- yt lut elementis ac fundamentis huiufmodi utí fecundum mandatü quod dicit/Illuminate uobis is lumen fcientíz, eum qui cupit feríem quandam& corpus ex horum omníum ratione cofícete:- κ. ut manifeftis δὲ neceflarijs affertionibus de fingulis quibufcy quíd fit ín uero rímeturutunsmy 6 ul ut dixímus corpus efficiat exemplís& affirmationibus:uel hís quas in fanctis fcripturis inuene^| n rituel quas ex confequentía ipfius indagine acrecti tenore reppererít.Scio quoniam conabury| ü tur quídam fecundum fcripturas noftras dícere deum corpus effe: quoniam inueniuntferiptü αὐ efTe apud Moyfen:quod deus nofter ignis confumens eft.In euangelio uero feamdum Iohan E: nem,deus fpiritus eft:& eos qui adorant eum,ín fpiritu& uerítate oportet adorare, Ignis ueto E & fpiritus,non aliud apud eos dj corpus effe putabitur.Quos ínterrogare uolo quíd dicantde E. εο quod fcriptum eftquía deus lux eftificut lohannes in epiftola fua dicit: Deus lux eft& tene E: brenon funt ín eo.Ifta nempe lux eft,qua illuminat omnem fenfürn eorum qui pofluntcaper ta re uerítatem: ficut ín tricefimoquinto pfalmo dicitur: In lumínetuo ΟΡ ΕΚ Kir ἢ ením alíud lumen deí dicendum eft, ín quo quis uidet lumen: nifi uirtus dei per quam quis. αὶ| dr D illuminatus uel ueritatem rerum omnium peruídet, uel ipfum deum cognofcitquiueritasap,———^ zh pellatur« Tale eft ergo quod dicítur,In lumine tuo uídebímus lumen: hoc eft,ín uerbo tuo δὲ E: fapientía tua,quí eft filius tuus,in ipfo teuidebimus patrem; INunquíd nam quía lumen nomi| Mii natur,fimile putabitur folis huius lumini?Et quomodo uel eíus alíquis dabítur intellectus, ut rh ex ífto quis corporali Ιππίας caufam fcientiz capíat, δὲ uerítatis inueniat intellectum: Síergo(Ww acquiefcunt huíc affertioni noftrz quam de natura luminis ipa ratío demonftrauic:& fatentur p non poffe corpus intelligi deum fecundum lumínis intellectum: fimilis ασ; ratío etíamde[. ígne confumenti dabítur.Q uid ením confumit deus fecundum hoc quod ignis eft? Nunquid η nam putabitur cófurnere materíam corporalem,ut eft lignum uel fcenum uel ftipula: Et quid fn in hoc dignum de dei laudibus dicitur:fi deus ignis eft huiufmodi materías confumens Sed| fi confyderemus quía deus confümit quidem& extermínat:fed confumit malas mentium og tationes,confumít gefta turpia,confumit defydería peccati, cum fe credentium mentibus inle tít:& casanímas qua uerbi eíus ac fapientia efficiuntur capaces, una cum filio fuo inhabitans, fecundum quod dictum eft:Ego& pater ueniemus δὲ manfionem apud eum faciemus:omni buscorü uítijs paffionibufqs cofumptíspurü fibi eas feq; digni efficit templi. Sed δὲ hís qui pet hocquod díctá eft, quoniá deus fpüs eft;corpus effe arbittáturshoc modo refpodendá eft. s - Cófuetudo eft fcriptura fanct οὔ aligd cotraríá corpori huiccraffiori δὲ folidiori defignare^ uult fpirit noíare:ficut dicit: Líttera occidit. fpiritus auté uíuificat:in quo fine dubío p litteram, corporalía fienat:per fpiriti, intellectualía,qua:& fpáalía Sim Anco quoq, dicit: Vígs| á in hodiernü aüt, cá legit, Moyfes uelamen eft pofitü fup cor eorá.Cü at cóuerfus quis fuerit 1 ad dfim:auferet uelamé Vbi aüt fpüs diii ibi libertas, Donec erm qs nó fecóuerterit ad intelli à; gétiá fpáaléuelamé eft pofitü fup cor ei?: ἡ uelamine,id PACA craffiore,fcríptura ipa i uelari dicit uel putat.Et hoceft qd'ait.fappofitü effe uelamé uultui| oyfi cü κα ad por à pulü.id eft.ci lex uulgo recitare£.Sí at couertam?nos ad drm ubi eft,& uerbü dei,&ubí fpi m fanctus reuelat fcientiá fpititualétunc auferetur uelamen:& tunc reuelata facie ín faxipturis fa m ctis gloria domini fpecalabimur, Sed δὲ cum de fpiritu fancto multi fancti participát,no utiqs u corpus o o incu PERI ARCHON| So. I9 Th"A πας aliquod intellici poteft fpiritus fanctus, qned díuifum in partes corporales pexiohr Si a| unufquifa; fanctorum:fed uirtus profecto fanctificans eft:cuius partícipíum dicuntur habere Di omnes qui per eíus gratíam fanctificari meruerunt. Et ut facilius quod dicimus poffit íntellioíz A ex rebus quáuís imparibus fumamus exemplum. Multi funt qui dífciplinz fiue artís medicinae ὟΝ partícipant:& nunquid putandum eft omnes eos quí medicina: participant;corporís alícuíus ἮΝ| quod medícina dicatur ín mS pofitifibí auferre particulas;& itaeius participium famere? d i Án potíus intelligendá eft,quo i quicunq; promptis Ρανς qi mentibus intelle&ü artís ipfius ttis: difciplinz percipiunt:hi medecin participare dícantur? Sed hxcnó omnímodo fimilía ex τη empla putanda funt de medicina ancto fpiritui comparata:fed ad hoctantummodo compro ἣν i bandum:quia non continuo corpus putandum! eftíd, cuius participatio habetur a plurimís, 1 ia Spiritus enim fanctus longe differt a. medícinz:ratione uel difciplina:pro co quod fpitítus fan "S&us fabftantía eft intellectualis& proprie fabfiftit& extat. Nihil autem taleeft medicina. ἔπ Sedadipfum íam fermonem euangelii tráfeandum eft ubí fcripti eft: Quia deus fpiritus eft: s ἢ& oftendendum ες ᾧ confequenter hís qua prediximus intelliei debeat. Interrogemus nág; Tp quando ifta dixerit faluator nofter, uel apud quem, ucl cam quo loqueretur: Inuenímus fine tin| d bio quod ad Samaritaná mulícré loquens ífta protulerit:ad cam qua putabat quod ín m& νων τὸ Garicim fecüidum Samarítanorum apiaionem adorari oporteret deum, dicens: Quoníam - deus fpiritus eft, Quxrebat ením ab eo Samarítana mulierputans eum unum effe ex ludis, ων utrum ín Hierofolymis adorari oporteret deutn,autín hoc monte:& ita dicebat: Patres noftri 0 qiie emnesín monte hocadorauerunt:& uos dicítís quía Hierofolymis eft locus ubi adorare opor, hid| tet?Àd hac ergo qua opínabatur Samarítana putans quod exlocorum corporalíü przroga^ ipn tiua minus recte adorare deus, auta Iudxis in Hierofolymís, aut a Samarítanis ín móte Gia Mime ticim:refpondit faluator recedendum efTe a przfumptíone corporalium locorum huíc quí uulc ran B deum fequi,& ita aít: Venit hora ut uerí adoratores, neq; ín Hierofolymis, neq; ín hoc monte hairs adorent patrem.Deus fpiritus eft,& eos qui adorant eum.ín fpiritu δὲ ueritate oportet adora bes τε Etuide dj confequenter ueritatem fpírítui fociatxut ad diftinctionem quidem corporum no mes. mínaret fpiritum:ad diftinctionem uero umbra uel imagínis uerítatem.Qui enim.adorabant T 4n Hierofolymis:umbra uel ímagíni coeleftium deferuientes,non ueritatí neq fpiritu; adorakr bant deum.Similiter autem δὲ hí quí adorabant in monte Garí gím.O mní igítur fenfu quí cot - ,poreum aliquid de deo intelliei fugecrít prout potuimus,confutato:dícimus fecundum uerita 1. Τετ quidem deum incomprehenfibilem effe atq; inzftimabilem. Si quid ením illud εἴ, quod ασ fentíre ucl intelligere de deo potuerimus,multis longe modis eum meliorem effe ab eo quod " feníimus neceffe eft credi. MuR dna| tint RVFFINI AD ANASTASIVM VRBIS ROMAE EPISCO πα! PVM APOLOGIA PRO FIDE SVA. Yn ἢ Vdíui quofdatn cum apud beatitudínem tuam controuerfías fiue de fide, fiue de idit J| alijs πὲ νὴ quibus quxítíonibus commouerent:etíam meí nomínis feciffe men d(4| tionem,Et tua quídem fanctitas uelut ab ipfis incunabilis per ecdefiaftica cradü τ lionis regulas ínftituta;de abfente fibíg; bene& in fide& in charitate deí cognito, μιν calumníantíbus non accomodauit auditum. Ad me tamen quoníam appetítz zftímatíonis i mez fama peruenít:zquum putauí,ut quoníam ipfe poft trígínta fere annos parentibus reddi d tus fum, durum fatis atq; ínhumaná erat, fi tam cíto defereré eos quos tam tarde rcuíferam, πὰ"fimul δὲ quía tam longi ítinetís labor fraeilioré me reddit ad íterádos labores:litterís meis(αεί η facerem beatítudíni tuz;non ut de fancta mente tua quac uelut quoddá dei facraríá aliquid ini i quü nó recípit;maculam fuf pitíonis abftergerem:fed ut zmulis aduerfum me forte oblatran; m tibusbaculum quendam tibi confeffionis mez quo abigerentur offerrem. Quamuis ἰσίτατ fi gti.. des noftra perfecutionis hareticornm tem pore aum ín fancta Alexandrina ecdefia degere μή. musín carceribus& ín exilijs,qux pro fide inferebant probata fit:tamen δὲ nuncfi quís eft qui αὐ uel tentare fidem noftrá cupit, uel audire uel dífcere:fcíat quod de trínítate ita credímus quod μή unius natura fit; unius deitatis,unius eiufdemq; uírtutís atqp fubftantia: πες ínter patrem δὲ í filíum * / RVFFINI PRO SE APOLOGIA. C fiium& fpiritum fan&á fit prorfus ulla díuerfitas:nifi quod ille pater eft;& hicfilius,& ille fp à ritus fanctus.Trinitas;in pfonis fubfiltétib?,unitas in natura atq; fubftátia.Filiá quoq; dei ín, touiffimíis diebus natum effe confitemur ex uirgine& fpiritu fancto:carnem natur humana atq; animam fufcepiffe,in qua paffus eft& fepultus δὲ refurrexit a mortuisiín eadem ipfa came refargens,qua: depofíta fucrat ín fepulchrozcum qua carne fimul atq; aníma poft refurrectio,. e nem afcendit ín coclos:unde δὲ uenturus expectatur ad iudicia, iudex uiuonR: ac mortuorüSed" δὲ carnís noftrx refarrectioné fatemur íntegre& pfecte futur hui? ipfius carnis noftrz,in qua"m nuncuíuímus,non ut quídam calumníantur alteram pro hac telurrecturam dicimus:fed hanc ᾿ ghi ipfam nullo omníno ei?membro amputato, ucl aliqua corporísparte defecta: fed cui nihil om T níno ex omi natura fua defit;nífi fola corruptio.Floc em promittit fanctus Apoftolus quod fe" mínc£ corp?in corruptióe,& refurgat ín incorruptióe δὲ femínet ín infirmitate, fareat ín πίτα;| μι το femínet ín ígnomínía furgat ín eloría:& feminet corpus anímale, refürgat corpus fpirítale, fus FIxcnobis de refürrectíóe tradita fut ab his a qbus fanctü baptifma in Aquileienfi ecclefia οὖ κ fecuti futnus:qua puto ipfa effe quz οείᾷ apoftolíca fedes tradere& docere confueuit.Dicimus m quoq& iudicium futurum:ín quo iudicio unufquifqy recipiat propríacorporisproutgeffitfy^^, ue bona, fiue mala. Quod fi homines receptutí funt pro operibus fuís: quátomagis& dia,| ini bolus quí omnibusexiftit caufa peccati? De quo illud fentímus quod fcriptum eft ín euange^ P: [ίο-απία& ipfe díabolus& omnes angeli eíus,cum his quí opera eíus faciüt,id eft, qui críminá;| ln tur ii ipfo pariter xterní ignis hacredítaté patientur. Síquís ergo negat diabolum atet^| ud nís ignibus mancipandum:partem cum ípfo aterní ignís accipiat,ut fentíat quod negauit. Aw| dii dío δὲ deaníma quafítióes effe commotas.De qua re utrum recipi debeat querimonia, aut ab; b ijci;uos probate. Si ait& de me quíd fentíam quxratur: fateor me de hac quaftione apud quà le plurímos tractatorum diuerfa[ορί[ς. Leoi quofdam dicentes, quod paríter cum corporepet: ἐπ humaní femínís traducem etíam aníma diffundatur:&híquibusidporerantaffertíonibus.—! s cófirmabant. Quod puto inter latínos T'ertullíanum fenfiffe uel Lactantíum:fortaffis δὲ alios(RB| p nonnullos.Alijafferunt quod formatis in uteto corporibus deus quotídíefacat anímas&ím^^— fundat:alij quod factas iam olim,id eft;tunccum omnia deus creauit ex nihilo:munceas iudi; E. είο fuo difpenfet ín corpore.Hoc fenfit δὲ Origenes δὲ nónulli alij Girecom:Ego uero ci πας θα. m gula legerim,deo tefte dico:quía[αρ ad prafens certi uel definiti alíqd de hac quaftíone nó te EA neo.fed dco relínquo fcire quíd fit ín uero, fi cui ipe reuelare dignabit.Eco tamé hac fingula ή δξ[οο(Πςπις non πεσο,δί adhuc ígnorare confiteor: prater hoc quod manifefte tradit ecdefía: di deum efle δὲ animarum& corporum conditorem.Sane quía audio etíam inde effe difputatit, Es quod quadá Origenis rogatus a fratribus de Grxco in Latínü tranftuli: puto quod omesítv Ἢ tclligant, ha pro folo liuoreculparí.Si emn aliquid eft quod difpliceat ín authore: quareídad ἡ interpretem detorquetur?Sicutín etaxis habetur:rogatus fum ut latinis oftenderé. Graxis fca π fibusuerba dedi latína tantummodo. Siue ergo in illis fenfibuslaus íneft aliqua;non eft mea: i fiue culpa fimiliter non eft mea. Quínímo εἰ illud adieci, ficut in prafatíuncula mea defigna^| καὶ ui;utinquantü poffem alíquanta deciderem:illa tamen quz míhi{η fufpitioné ueniebát, quod"7 nonab ipfo Origene íta dícta fed ab alijs uiderétur ínferta;propter hoc quod de eifdem rebus ü ín alijs locis εν authotís catholice díctum legeram.Nemo ergo mihi ex hoc quefo te fan/( cteacuenerabilís& beate pater conflet ínuidíam;nemo factionibus utatur&calumnijs: quod d ín ecdefía ἀεί fieri non licet. Vbi ením fimplicitas tuta erít& innocentía. fi híc nó erít? Origenis" ego neq; defenfor,neq affertorfum,neg prímus interpres. Alij anteme hoc idé opus fecerant, ἢ feci& ego poftremus τοραιϑα fratrib?. Sí iube£ ne fiat;iuffio obferuarí debet ín poftee. Sicul Η pantur q ante íuflioné fecerüt: culpaa prímis incipiat.Ego em prater hanc fidem quá fupra ex pofui;id eft,quá Romana ecdefia& Alexandrína,& Aquileienfis noftra tenet,quiq; Hicrofo! lymis przdicatur, alienam nec habui uncg ín ifto homíne;nec habeo nechabebo., Et i quísali ter credít quifq ille eft;anathema fit-Reddent autem in die iudicij rationem:hí quí offendicula & difenfiones& fcandala fratribus ppter inuidia folam eenerant δὲ liuorem. δ pu ity idi d tyi Tta; img mu ums BP ἔν πὴ yin αἰ mites frd uda di nudi dio fimi yi d i tn ie b) ANASTASITROMANIBEPISCOPI AD HIERO ὁ ο. 120 SOLYMORVM EPISCOPVM DE RVFFINO SENTENTIA. S δ΄ Robatz quídem affcctióis eft hoc:ut laudabiliter de(acerdote facerd os loquarís; 5] Protanto igitur przconio, quod in merita mea effufiffime contulifti:ut amorí p] tuo gratías ago,íta fplendorem tux fanctitatis δὲ eas quas in domíno habes uirtu; aid tesfubinde quodámodo patuítatis noftrz fauorabilis fermo pfequit:tá eminéter non omnium praftantifTime laudum tuarum fulees nítore confpicuus:ut pat effe meritis fer; monon poflit. Porro autem tanto títulorum tuorum rapíor íncitamento,ut etíam quod impe trare nequeo, audere non defínam, Iam hoc de laudibus eft tuis: quod metantum de ccleftis animi iftius ferenitate laudafti, Tui em epifcopatus ordo.perfpicuus per díuerfum orbem ue^ lut radíans: etíam ad nos fplédoris fui detulit daritatem. In me quippe totum amicitiz tríbuís, examini níhil relinquis. Aut(i iure me laudas:tu quoqy fimiliter relaudandus non es?Obfecro igitur οὗ utr; ut memetipfum laudare iam definas.Duplex ením caufa me hoc pofcere con, ftringit;ne confacerdotis tui fenfibus.aut dolorem falfa laus ingerat,aut pudorem uera fuccen dac Sed ad caufam reuertar.Ruffinus de quo me confulete dignatus es:confcienti: fux habec arbítrum dínínam maíeftatem:apud quá fe integro dcuotionís officio ipfe uiderit, qualiter de; beat approbare. Origenes autem cuius ín noftram línguam compofita deriuauít,ante quís fueritín qua procefferít uerba, nofte: propofitü nefciuit. Quod uero fit animi mei ftudium cá tua paulifper hoc conferam fanctitate.Floc igitur mente concepi:quod qui urbis noftrz popuy, lis de tranflata Origenis lectione patefeci:quandam purís mentibus uelut nebulam excitans inicctam,fidemqy apoftoloram maiorum traditione firmatam,uelut deuijs anfractibus illum: noluiffe diffoluere. Difcerehocloco libet quid agat ín Romana línguá ífta tranflatio. Approy. bo fiaccufat authorem:& execrandum factum populis prodit:ut iuftis tandem odijs teneatur quem iamdudum fama conftrinxerat,Si uero ínterpres tantorum malorum erroribus confer fum praftat:& legenda impia dogmata prodit ín populos:nihil aliud fui opera laboris extruxít: nífi ut propriz ueluti mentís arbítrío,hanc quz fola& qux príma apud catholicos Chri/. ftianos uera fides,iá ab apoftolís exinde uf. q; ad tépuspra-fens tenet, ínopínatze título aflertío nis euerteret.Abfit hac ΞΡ ecdefia Romana nequady catholica difciplina. Nuncj profecto eue; píetat aliqua hocadmittamus ratione, quod íure merítoq; dánamus, Quapropter in toto or/ be Chrifti dei noftri diffufa puídentia. probare dígnabitur;accipere nos omnino nó poffe, quae ecdefiam maculent;probatos mores cuertant:dures circüftantíü uulnerét, iureía;iras, diflenfio πείῳ di(ponant.Quare nofce qualem epiftolam ad fratrem δὲ coepifcopum noftrum Venerii diligentíorí cura perfcriptá paruítas noftra tranfiniferit.(ibiq; hanc confcíentíá fecerim: quod non fupetflua laboré formidine, neq; uano tímore folliciter,mihi certe cura nó deerit euangelij fidem circa meos cuftodire populos parteíq; populi πιεί per quxqp fpatía díuerfa terram: diffu, fas quát poflim lítterís coueníre,ne qua prophanz interpretationis orígo fubrepat:qux deuo tas mentes immií[fa fui calicinelabefactare conetur.Illud quoq; quod euenifle gaudeo, tacere non potuíbeatiffimorü príncipá Manaffe refpofa quibus unufquifqs deo feruiens, ab Oríge nis lectione reuocetüt:damnandüq, fententía principi, qué lectío reum prophana prodiderit. EHactenus fententíz mez forma procefferit.Quod te uero αὐἱοί de Ruffino quarela follicitat, ut quofdam malis fafpitíonibus perfequarís:hanc etíam opinionem conftrinéá díuinz lectio nis exemplo: ficut fcriptá eft: INon ficut uídet homo,íta& deus.INam deus uidet ín corde, ho; mo ín facie, tag; frater chariffime omni fufpitióne fepofita;Ruffinum fcito,quod propría mé te Orícenis dícta ín latínum tranftulít ac probauit:nec diffimilisab eo οἴ, αἱ alienís uitis prae ftataflenfum.Illud camen fcire cupio,íta haberi a noftrís partibus alienum:ut quíd agat,ubi fit nefcirecapiamus.Ipfe denícy uiderít,ubi poffit abfolui. RVFFINI. AQ.VILEIENSIS IN DIVVM. HIERONYMVM INVECTIVARVM LIBER PRIMVS. τε Edeci fcripta tua Aproníane chariffime qux ab amico& fratre bono de oriente: ἢ aduirum nobiliffímum Pammachíum miffa tranímififti ad me:recordatus fum 7) fermonis pphetíci quí αἰ: ΕΠ] homini dentes eorum arma& fagittze,&língua E51] con: machera acuta. Verü ad hac uulnera qux infligüt ex lingua tel Sil ícus pene -IN DIVVM HIERONYMVM. C dicispenenullus eft.Ecídeo couertí me ad Iefum coclefté medicá.q mihi antídotii potentiffi; mü dedit de euáoclij fuí pyxide prolatü;quod uim doloris fpe futuri apud fe iufti examinis fo laretur.Potío ergo ipfa quam temperauit Iefusshac erát uerba:Beati,inquít.eftis cum nos per) fecuti fuerint hoíes δ díxerínt aduerfum uos omne malü mentiétes, Gaudete& exultate,am merces ueftra multa eftín coelis.Síc em perfecutí fuit& pphetas quí erát ante uos.Et ego quí; dem quant ín me eft hoc medicamento contentus, de relíquo filere decreueram,dicens apud meipfum:Sí patremfamilías Beelcebub uocauerünt:quantomagis nos, licet índíenos dome; fticos eius Et fi illi dictum eft:quia feductor eft δὲ feducit turbas:ego cur indíener fi audía me haretícum dici: δὲ pro ingenij tardítate;uel potius caxcitate talpam nominari? Et οἵ dominus meus imo ommníam deus Chriftus dictus fithomo uorax,& uíní potator,atnícus publicanoris δὲ peccatorü:ego cur indigner fi audiam homo carnalis& ín delítijs degens? Verum quoníá re/ fpondendi míhi,uel ex parte íufta quaedam neceffitas uidetur ímponií:ex eo quod dicatur mul tos offendi de hís qux ab eo fctipta funt: nifi quid fitit caufa pandatur:copellor cótra uotum meutn& propofitum refpondere;ne forte retícendo uídear crímen agnofcere, cuis Chriftia, tio catera crimina filendo depellere, exemplo domíni eloríofum fitted taméhocin fide fifiat maxímum fcandalum eenerat.Quía ergo in ínítijs huius ínuectíonís fuz promittitfe omiffu rum perfonas:& rebus tantum δὲ críminibus refponfurum:utrüq autem falfum eftjnam cii te fpondeatcrimíni quod nullus obtenditzQuomodo autem omíttít perfonas cum interpretem librorum,toto ínuectíonis fux textu índefinenter íncufet δὲ laceret? Nos omiffa omni itonía& ὑποκρίσιως tetoíuetíatione quz deo execrabilis eft/licet íncomptis uerbís& oratíone íncópofita refpondebímus:ueníam imperítíz noftrz legentibus concedendatn,nó immerito przfumé tes:quía non alios accufamus.fed nofimetipfos a maledictis purgare contendímus.Et ídeo ftu demustut non tantum ín nobís fermo quantá uerítas luceat. Sed príufd incipíam purgare cz tera jillud eum ante omnia uere dixiffe confiteor: quod aít fenon reddere maledictum pro ma^ D ledicto:hocfatis uerum eft:non em pro maledictis fed pro benedíctis ὃς laudibus conuitía δὲ maledicta reftituit, INeq; utaít uerberanti dexteram maxillam offert alteram:fed palpanti δὲ leuiganti maxillam,moríum improuifi dentis ínfigit. Cum em nosín eo zloquentiam ac ftu/ díatn laudauerímus(interpretando dumtaxat ex eraxís)& fidei eius πα derogauerimus:ille utrüq ín nobis damnat:& ideo ueniam etíam ipfe nobis cocedat:fi forte rere afpetíus, aut íncoptíus dicímus: quía imperitum hominem ad refpondendum laceffiuit,quem faret nó poffe per multam dicendi artem& xloquentíz copiam id GP is quem lafumuellet acuul neratum,necuulneratus uideatur efTe neclacfus. Flocergo zloquétiz genus ab ipfo requiratur, Ι quí ad culpandum feu uituperandurn leuí rumufculo cómotus uelut quis cenfor accurrít. Qui uero obíectas depellete a fe maculas cupit;neceffitate fibi refponfionis impofita.non dj elega/| à ter& ornate:fed dj uete refpondeat cogitabit.Et qm inter príncipia ipfa ait,quafi fine mehare tici efTe nó poffint:prímo hoc nobis oftendendü εἴ, 4 πες cá ipfo necfineipo haretíci fumus, utcum de nobísconftiterít quid fimus, tunc demum necde aliorum quídem dictis ad nos τὸ, n torqueti poffit infamia.Ego ficut& ipfe&tomnes norunt;ante annos fere trígínta in monaftc/ Á rio iam pofitus, per eratía baptifmi regeneratus, fienaculum fidei confecutus fum per fanctos uíros Chromatium,Iouínum δὲ Eufebíü,opínatiffimos δὲ probatiffimos ín ecdefía dei epifco/» pos:quorum alter εἴς prefbyter beata: memori Valeriani, alter archidiaconus,alíus díaconus μ fimulq; pater mihi& doctor fymboli acfidei fuit. Illi ergo fic mihi tradiderunt, δὲ fic teneo, ὕ «quod pater& filius ὃς fpiritus fanctus uníus deitatis fint:unius fubftátizscoacterna,infepatabu; lisincorporea,inuifibilis;incomprehenfibilis trínitas:& fibi foliut eft, ad perfectum nota:quía^ nemo nouit filium nifi pater,neq; patré quis nouít nifi filius, Er fpiritus fanctus eft quí fcrutaf à etíam alta dei:& idco caret omní uifibilitate corporea: fed intellectuali illo deítatís oculo uidet n patrem filius δὲ fpiritus fanctus ficut pater uidet filium& fpíritü fanctum: neceft prorfus ulla j ín trínitate diucrfitasnifi quod ille pater eft;& hicfilius,& ille fpiritus fanctus. T rinitas ín pet^"| fonarum diftinctione:nítas ín ueritate fubftantiz:& quod unigenitus filius dei per quea prin i “εἰρίο omnía qua funt facta(παι ας uifibilia fiue ínuifibilia;in nouiflimis dicbus p i yr REN BN Ulp Pup. tO Lt m ey (s n Ul lig à dre: ttn) “7 tr n cid αι Tr. mua fot mid sd A m RVFFINIINVECTIVA,- So. 121 na fufcepta homo factus eft,& paffus eft pro falute noftra Et tertía die fuficara illa ipfa came, qux pofita fuerat ín fepulchro,refurrexita mortuís,Et cam ipfa eadem carne elorificata afcen. diítad coclossunde& expectatur uenturus ad iudicium uiuorum δὲ mortuorum. Sed& fimili modo nobís quoq fpem refürrectionis deditsut eodem ordine,eadé confequentía;parí eadéqs forma qua ipfe domínus refurrexit, nos quoq refurrecturos effe credam?:nó nubes autauras tenues ut calüniantur: fed haec ίρα[η quibus nunc uel uinimus uel morimur noftra Corporate ecpturí, INam quomodo uerum erít ad refurrectioné carnís credimus, nífi ín ea uere& integre camis huius natura feruetur? Abfay ullis ereo praftipiis,uerze& integrz carnís huius noftre, in qua πᾶς fumus, refurrectionem fatemur. Verum ad maiorem rei fidem addo aliquid amplíus: & calumnioforum neceflitate compulfas, fingulare& pracipuü ecdefia noftra: myfteríü pan/ do.Etením cum omnes ecclefix íta faatamentum fymboli tradant:ut pofté$ dixerínt peccator remíffionem addant carnis refurrectionem:fancta Aquileienfis ecdefia dei f piírítu futuras ad. ucríam nos calumnias puídente: ubi tradit carnis refürrectioné addit unius pronois fyllabá:at pco qd'cateri dicüt;carnis refurrectionéinos dícim9huíus carnís refurrectionéquo fcilicet fró t&ut mos εξ, πη fine fymboli fienaculo cótíngentes:& ore carnís huius uidelicet quá cótíngím? refurrectioné fatentes: o£m uenenatz: aduerfum nos lingua: calumniíádi adit pftruamus.Eft ne aliquid hac confeflione pleniuszEft aliquid ifta expofítione perfz&tiusz Sed nihil ut uideo; profuit nobís tanta hac cautela fpírítuffandti.Inueniüt adhuc male loquaceslingua calumnia, dilocum.Membra;inquit fingula nominatim nifi díxeris:& caput cam capillis fuis, manus pe? des,uentrem,atqg ea quz fub uentre funtnifi expreflius defienauetis,carnis refurrectionem ne gafti.Ficc funt nouelli fapientís ínuenta,qux beatos apoftolos tradentes fidem ecdefia: latue; runt:ncculli fanctorum nífi Παίς foli per carnis fpiritum reuelata funt.Et nuncindecenter quidé proponít:fed audiat& honeftíus δὲ uerius δρ proponit.Primitíz dormienti Chriftus cft, qui δὲ primogenítus ex mortuis dicitur: ficut& Apoftolus de refureentibus dicit:[πι Chriftus eft, rna híqui funt Chrifti, Habentes ergo indubitatas refatrectíonís noftrx primitías Chriftum:quíd de cxterís dubitamus:aum certum fit quod qualibus membrís,& qualibus ca; pillisqua carne,& quibus offibus Chriftus refurrexit,& nos omnes refurgamus? Quia& ípfe propterea fe poft refarrectionem palpandum difcipulis przbuit,neulla de refurrectíone eíus cunctatio remaneret, Cum ergo íta euídens,&(ut íta dicam)palpabile& manu attrectandá no bis Chriftus dederit fuz refarrectionis exemplum:ita aliquis infanit,ut alíter fe refarrecturam perg refurrexeritille quí primus refurrectionis adítum patefecit? Vnde ctíam illud ueritaté uíus confefionis affirmat:quod natura quidem carnís huius eft ipfa,nec ullaalía qua τείας» SEEN tamena uítijs refurget corruptione depofita:ut uerum fit illud quod dicit Apofto; us:Quia femínatur ín corruptione furget in incorruptione: feminatur ín ignomínía urget ία glotia:feminatur corpus anímale/fureet corpus fpitítale. Tancj ergo fpiritale& eloríofum, δὲ íncorruptibile corpus,fuis proprijs& non aliunde afTum ptís exornabitur& ílluftrabitur mé bris:fecundü eam eloríam quá propofítü nobis Chrifti feruat exemplutmn:ficut Apoftolus di cit:Qui tranfformabit corpus humilitatis noftra, conforme corpotí daritatis filij fui.Cum igi per omnía in refurrectionis fpe Chriftus pponatur ad formá:& prímogenitus ípfe fit refureen είπατε; omnís creatura ipfe fit caput ficut fcriptum eft: Qui eft caput omníü primogenítus ex mortuís:ut fit ín omnibus ipfe prímatü tenens:quid inaniter ucrborum pugnas, δὲ malará fufpitionum certamína cómouemus:cum ín ea confeffione quam füpra expofui,ecdefiaftíca fi/ des conftet:& darum fit quod ad incafandum non moucat aliquem diuerfitas fidei, fed peruce [τας animi? Verum quoníá ín hocloco cá de refurrectioe carnis argueret:ut οἱ mos eft;mifcuit ferijs rídícala& ludicra, dicens:mulieres quaídam de noftris, mámillas fuas tenentes, ucl leues cotractantes genas, cü plaufü foemorís δὲ uentrís dicere foleresquid nobís prodeft refurrcctio, fi corpus íterü fraeile refa rget? Futurz angelorí fimiles, angclom: habebimus δὲ naturá, Quas híc mulierculas incufet:& fi laceratíone digna fint,ipfe uiderit. Aut fi eü fe putat q prxcdícat, nó efle(num talione mordere: uel certe fi aquanímíter fert fuas mulierculas, uerís δὲ nó fictis neg comentítijs remorderi:híc ínquá ipfe uiderit.'Nos interim quod ílle promiferat melee non reddimus «ο σας ωχ eese Rei deem IN DIVVM HIERONYMVM. reddimus talionem.Sed ut uídeo;ífti cui difplicet mulier, qua: negat fe ex refurrectione Παρί] corpus habíturam, fine dubío placet οἱ fragilitatem corporis permanfuram.Et ubi eft quod di, cit Apoftolus:Semínatur ín infirmitate furgetín uírtute:femínatur corpus anímale.füreet cor^ pus(ρίζας: quá fragilitatem uis cffe ín corporefpititali? Et quod refurcet ín uírtuteiquomoj do iterum fragile erítzIn uírtate quod fragile eft,quomodo erit? INóne melius dícüt mulieres, Lc dj tu qux negant ultra fragilitatem corpori dfiaturam? Quid illas irrides, quz: fequuntur Apoftolum dícentem:Quia corruptibile hocínduet incorraptioné& mortale hoc índuet im, mottalítatemz Apoftoli non docuerunt fragile corpus futurum efle, quod refurgeta mortuis: fcd econtrario ín uirtute,& ín oloríarefurrecturü dicunt, Tu hoc unde nunc profersz Nifi forte aludxis aliquibus noua m e promuleatur ecdefiz, ut etíam ifta dífcamus, Eft enim Iu; daorum uere de refurrectíone calis opinío:quod refurgent quidem fed ut carnalibus delítís δὲ luxurijs,cxterifqy uoluptatibus corporis perfruantur. Qua autem alía eft fragilitas corporís,ni/ ficorruptela membrone jtrítatio gula, íncitamentalibidinís? Sed patimini quafo uos/fi tamé Chríftum amatis: in íncorruptione abfcy his effe corpus quod refürgeta mortuis, fas fit ali; quando ceffare.Credamus ín refurrectione definete etíam lícitos coitus: ne& illiciti fubrepant Cdíu horum nó fit obliuio: quid tam follicite quid tam curíofe difcutitur& pertractatur uety ter,& eaqux füb uentre funtzEt noscarnales& delítiofos effe dicítís:cum uos ut uídeoab his ceffandá,nec in refurrectione credatís.INeqy ergo naturam carnís huíus;n qua nuncuiuimus,re fargere denegem?:neqy rurfus cü ea carnís uítía pariter ínuoluamus.Sed caro quidé refuroet,& non alía pro alia, fed hac ipfa:nec naturam perdet, fcd fragilitatem δὲ αἰτία deponet: Alioquía nccímmortale erít quod fragile permanferit.Et ideo nos ποςρ uobífcum;neg, fine uobis hare tici fumus.Ecclefiz ein fides,cuíus nos alumni fümus,mediíà íncedens ínter αιτία; difariméneg; natur carnís uel corporís(quod refurecta mortuís)denegat uerítatem,negy cótra apoftoli fen tentiam íncorruptionem futuri regní dicia corruptione poffidendam. Non ergo carnem, πε corpus, perditísut aís;aut amputatís membris refurgere dicimus: fed totum δὲ integtü cotpus, corruptione tantum& ignomínia acfragilítate depofíta, aq onibus mortalitatis uitis pa» titer amputatistíta ut nihil proríus ex natura fua defit fpiritalí illi corpori, quod refurgeta mor tuís nifi lla corruptio.' Latius cj propofuerá, huicuni título de refurectione refpondi: uerés ne iterum per breuitatem aliquibus calumníjs pateremus:Et ideo nó folum corporís ín quo cv: lumníatur.fed δὲ carnís fecimus frequéter mentíoné& nó(οἱ carnís.fed addidimus huiuscat -niss& non folum huius carnís,fed δὲ naturam huíus carnis cómemorauímus:neccontenti fum. hocfed ne membrorum quídé refurrecturis integrítatem díxímus defaturam.Ita tamenutfe/ «undü apoftoli definítionéicorpus quod refurget ex corruptibiliincorruptibile:ex ignobiliglo tíofam:ex fragili immortale:ex animali fpiritale credatur:íta ut demum fpíritalis corporis me/ bra;abíg; ullis effe corruptela: uel fragilitatis fufpitioibus fentíamusDefignauí fidé meam de trínítate: defignaui de incarnatione paffione ac refürrectionez& de fecando aduentuiin oloría, & de iudicio ἔπτατο dii faluatoris noftri.Defignaui& de refurrectióe carnís noftra: δὲ nihilat opínor)ambíguü dereliquí, Quid nunc fupereftz Nihil arbitror quantü ad fidem pertineSed in co te, ínquit, arguo:quod Orígenem ínterpretatus es:quí reftitutioné omniü dicit futuramz ín qua nó folum omnes peccatores abfoluendos:fed& ipfum díabolum& angelos eius, quant doq, dicit relaxandos efle de poenís:ut reftítutío omníü confequéter poffit intelligi.Eranimas ante dicit creatas effe δρ corpora:eafqy de celo deductas,& corporibus ínfertas, Ego πᾶς nihil p Origene ago;nec Apologeticii pro ipfo(προ δίας enim ftat apud deum fiue lapfus eftipe uiderit. fuo dro ftat aut cadit, Sed cogor in aliquibus eíus facere mentionem: quía dum illum arguit rhetor nofter:non iam oblique;fed palam mucrone díftricto me petít: δὲ totus ferturín πιο. Εἰ φαί dico me petít?Imo uero ut ín me defzuiatinec inftitutori fuo parcit: dum putat fe ex his quos ínterpretatus fum libellis eíus,poffe ín me aliquid calumniz retorquerequia intef - extera qua: culpat ín nobis,etíam ínuídíofius hoc addidít,dícens:me hoc opus ad inet . dü delegiffequod neg ipfeneg; alíus quisueterü ínterpretü delegiffet.Fiuíus ergo rei tas am prímo cur hoc opus potiflimá adorfus fim,quía hínc maxime mordeor,dj potero p: dern :| à ucriliitus ^ | | | Ϊ | j —— in legendo error fit ex hís qua huic fcriptura nunc aliunde ínferímus:fi quidé mea func. fimpli ces adueríurn capita habent notas:fí accufatorís mei duplicestEx prafatiuncula ín. Apolooeti co Pamphilí,poft aliquáta íta díximus.Quualiter ergo fentíat Origenes;tenor libelli huius edo ceat.De hís autem quz apud οἵ contraría fibi inueniuntursquíd caufx fit,ín ultimo breui adíe/ étaaffertione docebímus.INos autem ficut tradítum eft nobis a fanctis prophetis íta tenemus: quod fancta trínítas coxterna fit,& unius uirtutis atq; fubftantíz, δὲ quod filius ἀεί ἐπ nouifli; mo tempore homo factus eft,& pro peccatis noftrís paffus eft:& in ea ipfa carne;ín qua 0Η eft.refurrexerít a mortuis:propter quod& refurrectionís fpem humano generí tribuít.Carnís uero refüurrectionem,;non per aliquas prarftigías.ficut nonnulli calumníantur dicimus: fed hác ipfam carnem,in qua nuncuiuímus refurrecturam credímus, non alíam pro alía, neqy corpus alíud,dg huius carnis dícímus.Siue ergo corpus refurrecturum dicimus fecundum Apoftolum dícímus: hocením nomine ufus eft ílle.Síue carnem dícímus,fecundum traditionem fymboli confitemur,Stulta em adínuentío calumníz eft,corpus humanum alíud putare eíle cj carné, Siue ergo carnem fecundá cómunem fídem,fiue corpus fecandá Apoftolum dícimus quod re furgetita credendum eft. ficut Apoftolus definíuit, Quia quod refurect.ín uirtute refurget, δὲ ji ín οἰοτία& íncorruptibile ac(ρίτίτα]ς corpus. Salus ergo proeatíuis futuri corporís uel carnís, j rcíurrectío carnís credenda eft integra atq; perfecta:ut δὲ natura carnis eadem feruetur: δὲ ín Jj corrupti ac fpiritalís corporis ftatus δὲ eloría non infríngatur.Sic em fcriptum eft: Quía corru ptío incorru prioné no poffidebit. Hacc Íunt,qux ín Hierofolymis in ecdefia dei, a fancto facer ^ due s dote eíus T B n|| RVFFINI INVECTIVA.$o ΙΖΣ. M^B&uetifTimis abfoluam.Licet id apud te fili mícharíffime,qui rem ut gefta eft πο, fuperfluá LN uideatur: tamen& ignorantes conuenit nofcere: fimul etíam quía& hoc non folü ipfe, fed& md omnís fchola eíus iactat de nobis,quod cum aliter promiferímus nos ín prafationibus traníla ii turos, alíter fecerímus ín opere: ideo non folum ipfis.fed& alijs refpondebimus quibus uel p Sq prius laor mentem,uel crímínatio aliena conturbat. Vir fide.eruditione;nobilitate,uíta darus, ith ü Macarius cum opufcula aduerfus fatü: uel mathefim haberet ín manibus, eaq; util& perne/ iy eeffarío labore componeret: ín aliquantís uero quía erat perdífficilis matería, de díuinz prouí; Nix dentíz differere difpenfationibus hafitaret:per foporem fibia dio tale aliquid dícebat oftery m k fam:quod nauis εἰ quzdam demonftraretur eminus aduentare per pelagus que cum portum m: fuiffet ingreffa,nodos fux hafitationís abfolueret.Exurgens uero cum de uifa follicitus cogíta/ Ἢ νὴ retos fuperueniffe aicbat ín tempore:quibus continuo δὲ opufcula Πτα. δὲ ambiguitaté indica ! NN uit&uifum.Q uíd porro Ον opinatiffimum apud Gracos audierat,fentítet de talí uhi bus percunctatur,breuíterqy fibi eíus de fingulis quibufay fententías orat exponi.Ego rem pri; sd mum dicebam factu e(Te difficilem: fanctum tamen Pamphilá martyrédixí quadam ex parte "liis talealíquid operis cofcripfiffe in Apologetico fuo.Continuo id fibi pofcit ín latinà uerti. Nul/ Sion lum dícebam me ufum huiufcemodi operís habuifle: δὲ ad latínutmn fertmoné trícennalí íam pe ὙΠ ne íncuría torpuiTe.Perítítit tamen deprecans qualicüq; fermone notícíam fibi tantum eorum ti qua cupiebat oftédi. Cáq id quo potui fermone feciflem:maiori defyderio accenfus eft ad ílla n ipfaplenius cognofcenda:e quibus pauca illa qua tranftuleram uidebant affumpta.Excufanté mui me urgereuehementius ccepít,& fub dei teftimonio conuenire: ne fibiad opus bonum quz fe inu^ auxilaiuuare poffent denegaré. Cüq; ueheméter infifteret,& defyderíü eius fecandá deü effe" din; perfpicerem:acquieuitandem δὲ interpretatus fum quidé. In prafatiunculis tamé αἰτίας ope» b $t^^ rís&maximein Pamphililibello qué prim tranftulerá,expofüi prímü omniü fidé mea:&.p ἢ qu og teftatus fut, me quide íta credere,ficu t fides catholica eft.Siqd auté uel legeret uel ínterptaret 1 lanis ame: íd me falua fidei mez facere ratíoe.In iftis uero Peri archon libellis, etíam illud admonui: 3 duni quod cá ín ipfis libris inuenirentur quxdá de fide íta catholice fcripta ut ecdefia prdicat:quae j dt qne autem hís contraria, cum de una eademqy re dícáturzmíhi uífum fit hzc fecundü illà fem i" vid per regulam proferenda quá ipfe catholica fententíz expofitioeprotulerat: δὲ ea qux a femnet/ Ἰη puit ipfo inuenirentur efTe contraria;uel ínferta ab alijs,id em epiftola fuze querimonia cóteftatur, j^ ἰδ abijcerem:uel certe ut nihil xdificationis in fide habentia praterírem.INo auté fuperfluái puto H -— uideri ínfercre οεί ípa loca de prafatiunculis meís:ut nihil careat tefte quod dicimus.Sane ne| τ | j Ξ t [ἃν IN DIVVM HIERONYMVM C doteeius Ioháne predicanturhac noscum ipfo δὲ dícímus& tenemus. Si quis prxter hacuek E^ Ί" credít;ucl docet,uel a nobís alíter credi(5 expofuím? putat,anathema fit, INoftre ergo fidei do.! yis cumentum fi quís habere uult, habeat ex hís.Sí quid auté legimus,aut afferímus,aut interpre, T tamur.falua huius fidei noftra facimus rationesfeaindum Apoftolum omnía probátes quod| lu bonum eft tenentes:ab omni fpecie mala nos abftínétes,Et fi qui hanc regulam fequátur: pax| gm fuper íllos,& fup Ifrael dei.Cà igiturhzcego antec calumníaton: aliquis exurgeret,de meafi"i de prafatus fim:ne quis forte diceret qd'ab ipfis admonitus uel coactus. hzc modo díceré qux I ante non fenferam: cíq; me fi quid illa interpretandi neceflitas popofcifTet,inteero fidei meg μὸ ftatu factutá effe promiferim:xquomodo adhuc locus calumniantibus datur, cum αεί prímá ἡ cófeflionis mez uox,ab omi fufpitioe cotrarij dogmatis tutü me facíat δὲ munitü:Praterea er sd ut δὲ fupcríus pdixí, dni fermone didici: quía ex fuis unuíqfq; uerbis,& nó exalienis uel iuftifi;. μα cabitur uel codénabítur. Sed& ín ea nihilominus prafatiuncula, quá ín ipfis Peri archon libris μί pramifimus,qualíter ínterpretatiois noftra fidem obferuandá díxerimus:ex ipfis aequefermo; Ln nibus cóprobet. Aequü πᾶφ eft etía ex ipfa quarad rem pertínét inferi. INácü honoris gratía| mentíoné feciflemus huíus uiri, q hac nunc adducit ad crímen:pro eo quodante nos ipfe príor a" Origenis Qpplurima fuiffet interpretat?:& eíus uel eloquentiá in explicádo,uel ín interpretádo κ diligentíálaudaffemus, eig; nobis fequendá ín opere fimili diceremus: poftaliquanta etíáad επ hocadiecimus. Huncergo etíam nos licet non zloquentiz uiribus, difciplinz tamé eis: fi quátá poffumus fequímur:obferuátes hoc ne ea qux ín libris Origenis a femetipfo difcrepátia| anl inueníunt atq; cótraría pferamus.Meméto quí legís,ne híc te breuiter dictus fermo pratereat.| m qué dixíquía non proferá ea qua ín librís Origenis a femetipfo difcrepantia inueniuntur δίς| t contraría.Non em generaliter promífi me prolaturum quz effent fidei contraria: fed quz ipfi| à fibi effent cotraría,uel quaa femetipo difcrepant:nó qux a meucl ab alío aliquo difcreparent. Non ergo hocfermone fubrípientes inimici calumnias cenerent:ut dícant me promififfe,quía ἘΞ ft fi quid contraríü εἰ εἰ difcrepata fide noftra proferá. Floc étiá fi facere goitamcpmits à| ii D nóauderéEcfi quidé factü hocín opere meo inueníes,amplecti poteris, Si uero ín aliquo tibi i áo minus impletum uídetur, culpare nó poterís: quía profeffionis mez tale uínculü nó tenes.Sed NT cóiungamus etíá extera. Cuius díuerfitatís ínquácaufas plenius tibi{η Apologetico qué Pan ds philus pro libris ipfius Origenis fcripfit sdidimus,breuiffimo libello(apaddito:ín quo euid&|di tibus,ut arbítror pbamétis.corruptos effe ín cplurímis ab hzretícís δὲ malíuolis libros ei? ofté ES dímus:& paipue iftos quos nücexigitis,ut interptemur,íd eft, Peri archon,qd' ucl de prindipijs E uel de principatibus dici poteft:q fut reucra& obfcuríffimi δὲ difficillimi, De rebus em talibus| ii ibi difputat:ín quibus philofophí omni fua atate cofumpta;nihil inuenire potuerunt. Hicuero| m nofter quátá potuit íd cgít:ut creatoris Πάξ& creaturari ratíoné;quá illí ad impietaré traxerát, E ad píetaté ifte couerteret. Etíá híc diligentius infpíce;ut nó te ptereat;qd'creatoris qdé fidé dixi g mus,crcaturan: uero rationé:fcíétes qd'ea qux de deo dícütur,ad fidé ptínent:qua uero decrea| k turis dífputamus,ad rationé.Sed quod fequitur adhuc addamus.Sícubi ergo nos ín libriseius" alíquid cótrarij inuenimus,quod ab io in cxteris locis píe de trínítate fuerat definitüuelut ad/ ulteratum hoc& alieni aut prztermifimus,aut fecundü eam regulá protulimus:quam ab ipfo| à frequéter ínuenímus affirmatá. Nüquid δὲ hícíncaute aliquid diximus? INüquid αἰχί quía fecà m dum fidei noftrz regulam protulí:quod erat είς íam penitus modü interpretis,& ex Graco' ín latínü uertentís excederez?Sed fecundü cam regulá protuliffe me dixixquá ab ipfo frequenter a inuenimus affirmatá. Ité hís addidimus.Si qua fane uclut perítis iam δὲ fcíentibus loquensdá d breuiter tranfire uult obfcurius protulít:nos ut manifcftíor fieret locus,& ea qua de ipfa re ín: alis libris apertius leeeramus adiecímus,explanationi ftudétes. Nihil tamen noftri diximus: ᾗ fed licet ín alijs locis ἀίξεα, Για tantá fibi reddídímus.Puto quod etíá apud iniquiffimos iudi ces fufficere mihi poffet fola ifta confefTio,qua díxinihil noftrum diximus:fed licet ín alíjs lods dicta.fuatamen fibi reddidimus.INunquid me ín aliquo obnoxium feciINüquíd promifi me i meum aliquíd dícturumz Vbi eft quod acufant,quod calumniíantur.quod confingunc medii; xifTe,quía mala tuli& bona dixi: δὲ quacüq; bona(unt tranftuli?Erubefcantaliquando.& defi; í nant falía ys||| RVFFINI INVECTIVA.$o. 1 si A nantfalía pferre:& diaboli in fe opus fratres criminádo fufcipere. Audiát quia níhil noftrá di « à ximus: iterum ac fx pius audíant;quía nihil noftrum diximus:fed licet ín alíjs locís dicta, fua i. tamé fibi reddidimus.Et ne nos abfq diií miferícordía huíc operi manus exiftimét córmodaffe: ἢ i.^^ uideantnoshacipfaante prxdíxifle qua faciunt, Poft hoc ením addidimus etíam ifta Γῖσος ni autemidcitco in prafatíone comonuíne forte calumniatores,iterum fe crímínandi putent ínue M niffe materíam. uod dixiiterum,illa eft caufa:quíaíam fancti epifcopi Iohannís epiftolá de tyi— fide ad fanctum heophili fcriptam crímínati funt:quádo corpus humanüaliud neftío quid i fingebátefTe Cj carnem: idcirco iterá pofui.Sed uideris inquá qd peruerfi atqy cotentíofi hoies UM agant, Nobís ínterím tátus labor,fi tamé orantibus uobis deus iuuerit;idcitco fufceptus eftino S TN. utcalumníofis os,quod fierí non poteft/icet forte etíá hoc deus faceret, dauderemus:fed ut pro Dig ficetead fcientiam rerum uolentibus,materiam przberemus. Vt autem fcías& quod falfaturi NN hac eflent;& prauidimus δὲ przdiximusuide quid ín fequétibus iunxerimus. Illud fanc,oém TUN quí hoslibros;uel defcripturus eft;uel lecturus;ín cófpectu ἀεί patris δὲ filij δὲ fpiritus fancti co; ej teftoratqp couenío,per futuri regní fidem;per refurrectionis ex mortuis facramentü./fi non illi aim; locum ztterna hacredítate poffideat,ubí eftfletus& ftrídor dentíum, δὲ ubi ignis eorü non ex/ AN tínguetur δό uermís eorum non moríctur:ne addat aliquid huic Ícriptarz;ne aufcrat,ne inferat, is neimmutet.Et camen poft ífta omnía,tam hortífica.tanqy horribilia adíurationü facramenta, tds falfare μας atqy corrumpere non timuerunt üli;qui fe dicunt credere refurrectionem carnis futu m. ram,Quií ud hoc ipfam fi crederent quod deus eftznüc hzc tam crímínofa& nefanda comít» iun terent. Vbi tamen ín hís qu: prafati fumus,aut Origenes laudibus uf. q ad cclum,ut crímínay m 1 tur,elatus cft:ubi Apoftolusaut ppheta, aut tale aliquid a nobis, quale ipfe de co fcripferat di iu tum eft? Aut ín quo prorfus alío ínueníunt críminandi loc? Fidem noftrá ρα: quae ni n puto qdín oinibus ci ecdefiaftica cofefTione cócordet.Interpretandi obferuantía díftinximus: pai cuíus reuera nobís ín cgpluribus exéplá ipfe prabuerat, qui πᾶς accufator exíftit.Quid ppofiti an in interpretando eefferím,defignaui.Iam fi plene id;aut mínus plene implere ualuía legétibus Dui cóprobetur:a quibus uel laudarí;uel ríderi folet,non tamen ad crímen uocari: cum in alterá liy liie EL 5 euam,uel propríe;uel mínus propríe aliena uerba uertuntur. Verum quoniá eorü fecímus mé nog tionem,quí hzcipa,quoquo modo funt;tamenifi falfa fint críminari ea nullatenus potuiffentz MUN ipfum caput ín quod manus falfarías ímpofuerüt,cóueniens puto huic Apologiznoftrz infe; sid rciene me ftudío meo fübtrahere putent hoc, quod illi addito fuo falfa crímina obtendunt, nin Etenímcum in quodam füpradi&ti operís loco,qué interpretati fumus quaftio haberetur ,ad; d' uerfum eos qui deü corporeü dícunt:& humanís eum membris habítug; defcribuntquod affe nut rere przcipue Valentíníanon: δὲ Anthropomorphítarü hzrefis folet:cui ifti accufatores noftri itam nimis,ut uídeo dextras dederunt:& Origenes ecdefiafticam contra eos fidem defendens,omni scii genere íncorporeá efTe deii,& idcirco etíam inuifibilem cófirmaret;prouocante fe ordine qux/ tuit ftionis:tefpondit contra haretícos ín hoc loco quzdam: quxa nobis ífto modo uerfa funt ín sitis latínum.Ex primo libro Peri archon poft aliquáta. Ver iftz affertíones minus fortaffe autho nias ritatis habere uidentur apud eos quí ex fanctis fcripturis de rebus diuinis inftitui uolunt;& in gil de fibiapprobati quxrunt,quomodo natura deí fapereminet corpori naturá. Vide ergo fi nó ja etíá Apoftolus hocidéaitcü de Chrifto loquítur dícens: Qui eftimago ínuifibilis deí:prímo/ χαῦ genítus omnis creatura: Nó eri;ut quídá putant;natura ἀεί alícui uifibilís eft,& alíjs ínuifibilis: (i quía non dixit Apoftolus,imago ínuifibilis dei hominibus,aut ínuifibilis peccatoribus:fed ual j decóftanter pronüciat de ipfa natura dei dicens.imago ínuifibilis dei.Sed& lohannes ín euà elío dícens: Dei nemo uídit uncg:manifefte dedarat oibus quí intelliere poffunt:quía nul/ ii eftcuí uifibilis fit deussnon quafi quí uifibilis fit quídé per natura;& uclut fracilíorís creatura euadat atq; excedat afpectü:fed quonia naturaliter uideri impoffibile eft.Scd íi req^ rasa me, quíd etíam de ipfo unícenito fentiam:fi ne ipfe quidéuifibilem dícam dei naturá,qui αὐ naturaliter ínuifibilis eftzno tibi ftatím uel impium uideatur efe uel abfurdum: ratíoné quip! " pe dabimus confequenter. Aliud qdé eft uidere;aliud nofcere, V íderi δὲ uidere corporü eft:no T.[ δὲ nofcere intellectualis natura eft. Quicquid ergo propría corporü eft:ho ὰ necde piene |, 3 e filio d jp? (imis m d "n nd IN DIVVM HIERONYMVM dc filio fentiéndá eft.Quod uero ad naturam pertinet deitatis hocínter pattem& filíá coftat; Deniq etiá ipfe ín euangelio non dixit:quía nemo uidet patrénifi filius, neg; filium nifi pater: fed aít:Nemo nouit filium nifi pater:necp patrem quis nouit nifi filius.Ex quo manifefte indi ' catur,quod quicquid ínter corporeas naturas uidere& uideri dícítur: hoc ínter patrem δὲ filium nofcere dicitur δὲ nofcí,per uírtutem fcíentíz: non per uifibilitatis fragilitatem.Quía ergo de ity corporea natura& inuifibilinec uidere proprie dicit nec uiderí:idcirco neq; patera filio; neg filiusa patre uideri ín euangelío dicitur,fed nofcí.Quod fi proponat nobis aliquis,quare didt eft: Beati mundo corde, quoniá ipfi de uidebunt?multomaeis ex hocut ego arbitror affertio - hoftra firmabítur.Nam quíd aliud eft corde deum uidere;nifi fecandum quod fupra expofuiy mus,menteeum intelligere atq; cognofcere Ttud eft caput, quod iftí qui ad infidiandü mihi de otíente tranfmifTi funt:non foli peruería íntellieentía,uerüetiam uerborü adulterio conati funtínfamare.Quod ego idcirco,ut alia quoq; nónulla cíus qué ínterpretabar fcriptoris,fufper &tü habere nó potuí;neqs pratermittendá íudicaui: quía nó ín eo alíquíd de coparatíóe patiís ac filij dicebatur fed de ipfa deitatis natura quarebatur:fi οἱ aptum ullo genere uifibilitatis uo; cabulum uideretur.R efpondí ut fupra diximus his haretícís:qui idcirco deum uifibilem effeaf ferunt:quía& corporeum dícunt,pro co quod uífio propríe corporis eft. Vnde& illi Valenti, níaní;quod fupra dixítus,haretici, corporaliter δὲ uifibiliter eeneraffe patrem,& genetatum filium dicunt. Refugiens ergo,ut opínor,Oríeenes uifionis appellationem tancj fufpectam: ait melíus effe ín natura deitatis.id eft,inter patrem& filium uti íllo fermone, quem ípfe domi, . nus definiuit dícés: Nemo nouit filium nifi pater,neq; patrem quis nouit nifi filius: omné ergo ᾿ occafionem fupradictis hzrefibus credidit exdludendá;fi notíoné ín natura deitatis potíus dice ' ret Cj uifionem:dü uifio occafione aliquá prxbere uideatur harcticis, INotío uero unius natu/ rz inter patrem& filium feruat indiflociabilem ueritatem:pracípue quía cuangelij talis authori tas eft5imul δὲ cautela: per hoc plurímá credidit fore: ne Anthropomorphitz quoquo modo ' audirent uífibilem deum.Hzcratio,quía non faciebat aliquam differentia trínitatis, uifa mihi eft nó debere penítus abíjci.etíám fi aliqua uerba ín Graco ἱποαυτίαϑ fortaffe pofita, dedinaui, ' mus,Sit fane adhuc ín udicio legentium:utrü& hoc aduerfum fupradictas hacrefes utile, aut mínusutileuídeat. Tamen ponamus quod ctíam hi quí norunt de lítterís& huiufcemodi fea fibus iudicare, quibus cum perítía adeft δὲ timor deí:quí níhil per cótentioné,neq per inanem gloriam gerunt:quorum animus ab ínuidia δὲ fauore,& odio uacat, dicant non multum ad itv ftructionem, uel ad expugnandas fupra dictas harefes caput iftud ualere: nüquíd nam id ri licet praterire:& tanc minus ualidum ad depellendos aduerfarios tranfcurrerezPone quía fit odofüm: nunquid& críminofum? Quomodo aímínisloco ducctur:ubi ínuifibilitatis xquali tas ínter patrem δὲ filium δὲ fpítítum fanctum cófirmatur? Non puto hoc ítacuícg uideri. Ft quíd díco cuícg? Sed ne iftis quidem ipfis críminatoribus meis, aliquid in meis litteris uifuta ᾽ εἴ]ς quod poflit offendere.Deníg; fi hoc putaffent:ip(a ficat tranftulerá mea uerba pofuiffcnt. Sed nuncaufculta quid faciunt:& βαο/εῆ εοτά require fi ullum prxceffit exemplum.In οο ἰοῦσ ubi fcriptüerat: Q uod fi requírís a me,quíd etíá de ipfo unigenito fentíam fi ne ipe quidé αἱ bilem dicam naturam dei,quí naturaliter ínuifibilis eft:non tibi ftatim uel impíá uideatur effe uclabfurdum,ratíonem quippe dabímus cofequenter.Pro eo quod nos fcripfimus, ratíonetm quippe dabimuscófequenter: illi fcripferunt;non tibi ftatím impium uel abfurdii uidea£ effe, | quia ficat filius patrem non uídetiíta nec fpírítus fanctus uidet filium.Hoc fi ín foro pofitis ud negociis fxecularibus comififfet ifte quí de monafterío Romá quafi calumníandi peritiflimus miffus eftinorunt omnes quíd cofequeretur ex legibus publicis cíufmodi críminís reus, Nune ' uero quía fzcularem uitam relíquít,&a tergiuetíatione illa actuum publicorum ad monafte/ τί couerfus eft, δὲ adhacfit magiíftro nobili: ab ipfo edocet iterü pro modeftía furere in(anite, Ῥ quiete,fedítíoes mouere:pro pace mouere belli: pro cocordía mouere díflidía:perfidus cfle 7 fide pro uerítate falfarius.Crede mihi quod huíus fcelerís nequítía etíam uerü fuiffet exem» plar: nífi Hiegabel tibi illa occurríffet. Illa eft er qua hoc crímen aduerfus Nabutheum Hie/ gtaheliten uínex caufa compofuít:& mandauit prefbyteris iniquitatis, falíis eum eiii us peru —— πα παν τσ" , tit ARENIS RVFFINI INVECTIVA..|$o. 124. Vi^A busperirgereuafi q benedixiffet:id eft, blafphemaffet dei& regem.Sed quis iri hoc felicior: m—'fllaquz mandat: authi« mandato iniquitatis obremperant? Girauía hac&(ut opínor)ín "Rt ecdefia pene huiufmodi facinus inaudità eft. Sed additur adhuc aliquid. Requirís quid illud: ης, Vtrei iudices fiant,& infídíatores fententías ἔογᾶς, Nam errafle fcribenté aut lapfam effe in fer| Mui. fmone,nouü nó eft:& ut opinor uenia díonü eft:quía δὲ fcriptura dicit: In multis em offendím9 um' oés:qui adit ín uerbo nó offendít/híc perfectus eft uir Errat putatur ín uerbo? Corrígatur,emé 0 m: detur.íi id utilitas poftulat,& auferatur. Inferí ucro quz non funt fcripta litteris alíenís:& falfa RN ínterferiad hocfolum utuítam fratris infames: temerare alíena fcripta,ut fcríptori ínferas ποιᾶς | πμ,"με fubrepas autibus populorá:ut conturbes corda fimplícium:ut nihil aliud ex eo nifi apud ho NN fines opínioni maculá cóferas: uidete fi alterías eft opus:nifi illius qui ab ínitío mendax fuit: Lp, fratres crímínando,diabolus:íd eft;críminator nomen accepit. Nam cum falfam huíufmodí digi fententíá apud Mediolanü recitaret,&t a me qua legebat falfa effe dícerené ínterrogatus a quo m accepiffet exemplaria: refpodit matroná quandá fi bí dedifle:de qua ego, quac qp illa cft;nihil "s' dícoifed fui eam& dei confcientía: derdínquo.Mihi tamen ín hoc dei& ueftri fi ufficit teftímo, n m níum,id eft;tuü& fancti αἰτί pfiuscuí hoc opus gerebam Maaarij: qui fchedulas ipfas meas, y ud ab ínítío legíftis,uel etíá lícet nódum cópleta.& ad integri emendata exemplaria retínetís: MR id eft quia ficut filius nó uidet patréita nec Ipirítus fanctus fili uidet:íd eft, quod ego nó foli si ἢ und no fcrípfi:fed ecotratío,quia illefalfauit índíco. Si quis negat,qd no ita uídet filius patré, i| s ficat pater filíG:& non íta uidet fpírícus fanctus patré& filid.ficut uídet pater ΗΠ& fpirítá fan i£&um,anathema fit, Videt em δὲ ueriffime uidet:fed ut deus deü,& lux lucé, δὲ nó ut caro carné: sys fed ut fpiritus fanctus,non corporeis fenfibus.fed uirtutibus deitatís.Si quis hacnegat.fitana bos themainatérnü.Qui auté uos cóturbat,ficut dícit Apoftolus.portabit iudíciü quícüqy eft ílle. pria| Memíni fane quod alíquís eorü cá arguerctur falfaffe hzxcrefpondit mihi in Graco íta haberi: "ug B- theauté ínlatíno immutare uoluíffe. In quo omitto illud exequi: quia nec quidé uerá dícunt: in fed tamen ponamus quia fic eft ín Graco:& ego ín latíno hocnon(ipea Promiferá meern vía inprafatiunculis tale aliquid facturü.Quod fi feceram ut quod ibi offendebat ín latíno cómoast ᾽ díus fcriberéquid abfcy promífTo.uel quid abfq ratione noftra feceráz Tu certe qui hoc ín lati Minn nís meís exemplaribus nó ínueneras:in tuís chartulisihocunde fcriptá legebas? Ego quí inter; d| pretatus fum nó fcripfi: Tu quí me accuías,& meas tales líttetas no tenescrímen mihi unde có Mri disce inde ego accufarí debeo,undetu falfum díxifti? Rem planiffimam dico. Quatuor yii ibri funt ífti;quos ínterpretatus fum:ín quibus de trínitate fparfím per fingulas pene paginas Ἄν| difputatur, Relegátur uniuería: fi αἱβ talís aliquis de ttínitate ínuentus fuerit ín ínterpretatío/, Vids nenoftrafenfus,qualem ín ifto capíte calumníantur:tunc demum credatur etíam hoc eo fenfu aigu' quoifticonfingunt cffe prolatum. Sí uero per omnelibrorum corpus nundf fit illa differentia 157 trinitatissnonne uefanum ftultumqg pariter cómentum cft dícere,quod uno folo capite hzrefis bii confirmata eftab eo,qui eam mille capitibus expuenaueritzSed& reí ípfius confequentía pru um: ᾿ dentem quemgq fatis edocet, Quod fi hocín meis lítterís inueniffet,& uere fcrupulum aliq ucim pii ex ipfa lectione ceepifTet, cam me ficut ipe nofti Romx pofitum haberet prafentem,contíndo adus απ; perquififfet,& ipfa ad me fcripta detuliffet:quippe quí ufq; ad ipfum tempus etíam uíde/ T reme,&falutare,& ín oratione communicare folítus erat, contuliffet fine dubío mecum de hís T quibus uidebatur offendi:inquififfer quomodo a me fuiffet prolatum: quomodo haberetur T"' ín Graco.Certe etíam hoceloríz fufficere fibí putaffet: fi uifus fuiffecin dictis noftris uel fcrír " ᾿ ptísfecifle aliquid per fe emendari. Aut fi furor animínon tam emendare errorem cp proferre m' ínpublícum compuliffet:fine dubío nüdp elegiffet abfentem lacerare: quem potuiflet grauius—" "m tonfatare przcfentem.Sed iftum quía falfi confcientia deterrebat;ad me quídem cuius erát(αἱ, vi pta quz uolebat crímínarí non detulít:fed per domus,per matronas,per monaftería, per fingu "m-losquofay fratrum circüfert:quo folo poffit conturbare auditu. Et hoc fecit fub ipfo tempore, ' quo confeftím exurbe difcederet:ne uel comprehenfusfacti fuí redderet caufas.Etíam inde,ut - intellioi datur fecandá praxceptá magiftri per totá Italía me críminari,ínfticare turbas.cóturba " jj eecdefias,aures quoq; polluere facerdotii,& in hís oibus modeftía noftra cácg eina rris M^ sec IN DIVVM HIERONYMVM C Hacdifcipuli, Ipfe uero orícntalis magifter,qui ad Vieilantiá fcribés dixeratpermelatinico):—| Ἡ gnoftunt omncs Orígenís bona,& ignorant malazíftos ipfos quos οσο nunc tranftuleram re;|" interpretatus cft:& omnía qux a mcucl improbabilía prxtermiffa fuerant ínferuit: quo fcilicet" nunc contra fententíam fuam Romani pct ipfum cognofcant Origenís mala,& ionorent bo,|" na.Hiíncíam nó(οἰ Origenetnifed meipfum ín fufpitionem hzxrefis conatur adducere, Hinc| emíttít ínceffabiliter canes fuos,qui me per urbes,per uícos.per iter quoq; tranfeunté;calünian;| latratibus ínfectentur:& fanda aduerfum me omnía,atq; infanda tétantur. Οία quao te fce lerís admifimus,fi fecimus quod fecifti? Si tamen nefarium eft πεί exetmplís tuís:de te pe quid iudicas? Verütamen αἷς míhi o magifter,íam ením ad te conuertenda reíponfio eft:ad legenté aut ad interpretanté, fi qua illa eft fcríptoris culpa,tecte rcuocat? Abfit inquit. Nequacg.Quid me fübtiliter círcáuenisz Nunquid non& ego legi?INüquíd non δὲ ego interpretatus fum?Sed lege ea qux interpretatus fum: uide fi φμ in his dogmatici ínuenies:certe fi aliquíd hom qua nuncad damnationem uoco reperíes.Poftremo aít:Sí uís plenius nofle,quo apud me etíá ἔμ fpitio huíufcemodi dogmatü femper execrabilis fuerit:lege cómentaríos meos ín epiftola Pau li ad Ephefios:& ex hís qux fcripfi,quid de eo fenferím, legens eum ucl ínterpretans nofces, Et μας οἵ tua tantí magiftri erauitas:ut εἴ qué ín alijs laudas, códemnas ín alijs:δζ qu£in pta: fationibus tuís alterum poftapoftolos ecdefiarum magiftrum dixiftí: nunc haretícum dicas? Quis harretícus ecdefiarum magifter aliquando díci potuít?Errauíi παίει ία hocSed Φραία δι fatiunculam fubijcís? Comentarios lege:fed illos quos defignauí:& cuí hoc iuftam uidetur: ut ís qui tot libros confcripfitín quibus omnibus pene praxconía eíus ufq; ad codlum fert: quitot íam annís& lecti funt ab omnibus δὲ leguntur:ex quibus cpplurími íta edocti íam de hoc mit do decefferunt:& perrexerunt ad drim:hanc de Origene fententíam tenentes quá exlibrorum iftius affertione dídicerant;& abierunt fperantes iuxta huíus teftímoníü inuenturos fe eum fe cundum apoftolis ccdlefiarum magiftrum:& nunc íterum fcríbít;ínuenerunt eum cum impiis haretícis& eentilibus condemnatü. Quomodo fe ex contentíone cómutet δὲ dicat: quia illum D quemtriginta fereannis continuis legens& fcribens apoftolís exzquauí:nunc hareticíi proni cio. Nunquid aliquos nouos eíus libros modo legít:quos ante non legerat?Sed ex his ciídem dictis, eam& tuncapoftolum,X nunc hxreticum diíci:& nullo modo hocíta fierí potuit. Aut cin tunc recte díxit,& modo[οτε quodá δὲ conté&ione peruertitur,& audiendus nó eft.Autfi ΄ tunc male dixít,& modo feipfum codemnat:quale ergo de fe ceterorum expectabit íudicíá ís quí fecundum apoftoli fententiama femetipfo damnatur?Et quid, ínquit;abfcínditur peenit£ tía? Non:erratur δὲ ín uerbo maxíme:lícet quidem de errore poenítere,Sed fimul aliquís poeni^ εξείατη agit,fimul accufat. fimul iudicat, fimulqg condemnat? Qut uero fi qua merettíxunafe tocte;aut duabusa fcortando cótíneat, debet continuo leges de pudicitia fcribere:& non folá| leges condere:uerü δὲ fepulchra obruere omnii qua: íam defuncta funt foeminarum,;quod eas| fulpicetur fai fimilem uitá duxiffe? Poenítétíam agens quod Πατοτίοις fuerísbenefacis. Quid E hocàd me,qui nunc hareticus fui: Pornitentíam agís pro errore, recte facis: fi tamen ipfam ponitentíálegitime geras:non accufando,fed deprecando:non condemnando,fed flendo.Ná i qua poenítentíz ueritas efb;ubi indulgentia decretü ipfe fibi peenírens dictat? Qui poenitet p ὗ his qua: male locutus eft:uulnus fütim,non íterum male loquendo curar.fed filendo.Sic erm feri ξ prum eft: Ρεσσα[εί,αμίο[ος. Sed nuncipfe te reum ftatuís:& iterum reatu ipfe te αδίοϊαίς, δοΕ 3 rco ipfe te iudicem facis. Flzecíam non tua quí irrídes nos, fed noftra qui íta nos irríderí pati/ À mut eft mífería, Verütamen ueníamus ad hos duos cómentaríos quos cxterís omníbus opt/ ículís fuis condemnatís ac renuncíatis folos excepit: δὲ£j cafte fc ín hís δὲ contínenter geritui^ deamus. Ex hís ením folís,& fidem fuam probari uult,& quod Oríeení in offibus aduerfetur. Profetanf ergo ifti quí οἱ foli ex omibus fcriptis fuis placét:id eft in epiftolá Pauli ad Ephefios libri tres:& in Ecdefiaften(ut puto)unus, Sed nunc ínterím quí primus occurrit ín epiftola ac Ephefíos commétaríus relegatur. Etíá ibi confocium δὲ concordem δὲ συμύθημ με ipleaitínhis quaarguít approbo.Et prímo omníü de qbus írrídet mulierculas:qux fe dícüt poft refurrectio"ἢ 2:,. i(T3 1 Í us, t né nó habituras fragile corpus, qppe qua angelom: futura fint fimiles,qd ipe fentíat Rida n ΩΣ οι νου τ᾿ n$0. 123" wu A ntesiocomentarion:libro incpiftola Pauli ad Ephefios fub co'apitulo ubi fcriptunt επί C fmi, ἢ uxorem fuam diligit/feipfum dilieitnemo ei uncj carnem fuam odío habuit;poftaliquanca ] Ph, ita ait: Foueamus igitur& uiri uxores,ut aaímz noftrz corpora:ut& uxores ín uiros,& corpo» ti" raredígantur ín anímas:& nequacj fit fexuum ulla diuerfitas:fed quomodo apud angelos nó UR eftuir& mulíeriíta δὲ nos S fimiles angelis futurí fum us;iam nuncincipiamus eflc quod no; η i bisín cceleftibus repromíflum eft. Fixc te ín tuís cómentarijs fcripfiffe fciens,quomodo eos ad "s exemplum fidei tux&eaqux arguís confutanda proponís:& quomodo de tuís uerbís mulie, "P tcs arguís"Deinde qux mulier dixit aliquádo,quod uxores in uíros cóuertanturz& corpora re NS digantur ín anímas quod tu fcribis?Si corpora inariímas redieenturtergo fecundá te non folá a carnis refurrectio nó οτε(ο nec corporü:quod cófiteri iftos quos tu fecifti hacretícos dicis. Vbi ἥν íamultra corpus φασείπηαϑ, Π ín animá redígitur? Erit em íám totum aníma,& πα corpus. diti, Etiterü fi uxores in uiros comutabuntur;pro eo quod fübiunxifti, ut nequad fit fexuum ulla ute ᾿ diuerfitasquafi ut hocoftenderes quía fexus quidem feemineus ínteribit ex co quod redigerur iio ínuirum:folus autem manebit uírilis:nefcio quidé fi[ες tibi de fe dicere foeminarum fexus per Titae iníttat. Tamen& fi ab íllis cocedatür:quá confequentía poteris oftendere ibi uítilem(εχ e(Te Idi neceffaríá, ubi feemíneus neceffaríus nó probatur: quía naturali quodá uínculo ín tanti: fexus tni alter eget alteríus,ut fi alter non fit;alteríus opus nó fit. Etením fi luteá formá ex refürrectíone, Vx homo tantü recepturus putatur,quá ín paradifo habuit:übi eft quod fcriptum eft, quía mafcá lm ie lum δὲ foemínam fecit cos,& benedixit eíszSí uero ut tu δὲ mulierculz: quas incufas dícitis,negg inis 0, uir neg; mulier eft:quomodo ergo aut corpora redigen£ in anímas;aut mulíeres conuertentur í ΤῊ in aíros:cum uel paradifus utrüq; fexum nó patíatur,uel fimilitudo-angelor ut tu quoq; fater Ι! qc εἰς, null omníno recipiat? Et miror quomodo ab alíjs exigas defexuü diuetfitate fentétiá, de| πα qua tuuolens differere.tantís te ínuoluís nodis,ut euoluere te nullatenus poflís. Quáto rectius b. πα B ΜΗ nos qos culpas imítareris ín talibus,& hzc folí deo ut fe uerítas habet;nofTe permit;— 1 crai tttes:& te potíus ignorare fatererís Ὁ ea fcriberes qux paulopofttu ipfe dánares, Velim mihi—^] mins Ἐδίτ[επεία fua tefte nunc diceret;no dico fi in aliquo opufculo meo,fed ín epiftola falté mea, quà W ἰαἰμὰ alicui familiari mco neglíeentius fcripfiffem, inueniflet fcriptum:quia corpora ín anímas redi" εἰμὶ gan& uxoresin uíros:fi non hax οεἰᾷ areis litteris fcribi per portasciuitatü pcepiflet:fi nó im in Wn foro;in curía proroftrís etíam recítari, Quátos ex hocaccufationü titulos,qux uolumína cofcri 1 irai ppfiffet:cp metotis armis ac telís fcecundiffimi fui pectorís perurgeret,dícés: quía fi míhí no cre/ i ἀμμὲ ditis dicéi, quia fallit cam corpus dicit refurgere δὲ carnem negat, uel cum fatetur φαίάξ carné, Ἢ m metibra autem negat δὲ fexum:ecce uidete quomodo ipfe fcripfit ín epiftola fua:quía corpora" vil aertantur in animas,& uxores ín uítos,Sed nos te quidem hacc fcribenter;non foli nonareui/| εἰ anus hazreticü:fed fatis facimus εξ magiftro.Mulíeres tamen ill quastam índienis δὲ inhomá neftíscotumelijs laceraftiexhibebüt ante tribunal Chrifti;& hac quac hís cómentaríjs doces,& j EN illa qux oblitus tuí;turfütn cam contumeliis fcríbis& ibíutraq; recitabuntur ubi ceffabit íam fà:| we torhotninü:& redempti laudibus plaufus filebunt:& τος pro hís uel díctís ucl geftís tuís iu; i| " dícabütur apud iuftü iudicé Chriftum, Verá pergamus difcutere quídetíá de quacftionib9fcri W ων bat hocemad fidé punet.ín qbus de carnís refurrectione fic uaríat catera ut σα πίοπεσ,. Irem li "" ex cómentaríom libro prímo de epiftola Pauli ad Ephefíos de eo capitulo übi dícit Apoftolus: b n Sicut elegit nos in po ante müdi coftitutíoné,ut flemus fancti δὲ immaculati corá ipfo,ita αἴες|| Πρ”' Ki" Pro cóftitutíoe müdi ín graco fcriptü habet καταβολὴ τοῦ κόσμον, ING idipfum adt REL μνῶν Imi flítutio fonat. Vnde δὲ nos ppter paupertaté lingua& ren? nouítaté: δὲ ficut quidá aít: η στα! torum& fermo latíor& ποια felicior fit: conabímur non tá uerbum ex uerbo tráfferre, quod ámpoffibileeft,d uím uerbi quodam explicare circuitus» enim proprie dícitur cum quid 'deorfurn íacitur:& ad infetiorem locutn mittitur a fublimi;uel cum aliqua rcs fumit exordium, Vnde δὲ hí quí πάτα futurae príma íaciüt fundaméta καϊαβερλκκέναι, Ια eft;deorfum initia füda métorü iecifi dicant-Volésitag; Paulus oftédere,quía deus uniuerfa fit machínat? ex níhiloz M mon creaturam,non conditioné;non facturam fed κααθολὴ ία eftinitium fundamenti ad eum um'setulít:ut non iuxta Manicheiü,& cxtcras harefes quac factorem& materiá ponunt;aliud quid d"s unde 4l* f i ^ IN DIVVM HIERONYMVM C undecreatura facte fünt, antecefferit creaturas: fed omnia ex nihilo éxtiterínt, Quod autem D electos nos ut effemus fancti& immaculati coram ipfo,hoc eft deo;ante fabricam mundi tefta, tus eft,ad prafcientiam dei pertínet;cui oia futura íam facta funt,& antec fiant univerfa(ant nota:ficut δὲ Paulusipeprxdeftinatur ín utero matrís fuz,& Híeremías ín uulua fanctificatur, cligitur.roboratur, δὲ in typo Chrifti ppheta octibus mittítur.Hucufq; unam addidit expofitio nem:fed fub cuius perfona huíufcemodi intelligentia accipienda fit no expreffit:hoctantü egít qd'ex confequentibus reprobat priora. Ait ením ín confequentibus:Alíus uero eft quí deà iu, ftum conatur oftendere; Vnde manifefte oftendit:quod per illam prioré expofitioné nó often datur iufticía dei, quod ποίῳ impium eft:fed per iftum quem dicit alicuius affertione fine du bio uolens ρζονηικο μαίνεται& catholicam demonftrare dedit tale teftímoniii: quod hac fua affertione iuftum effe deum conetur oftendere.Sed uídeamus quíd dícat ifte alius: qui deum íuftá effe praedicat. Alius uero.ínquít;qui deum effe iuftum conatur oftendere, quodna ex praíudicio fcientia fuz fed ex merito electorum unüquéq; eligat:dicit ante uifibiles creatw ras ccelü,terrá;maría, δὲ oia qua intra ea funt fuifle alias inuifibiles creaturas: in quibus&ani^ mas,qux ob quafdam caufas foli deo notas,deiectz fint ín ualletn iftam lachrymarü.ín locum iftum afflictionis δὲ peregrinationis noftra:in quo fanctus coftitutus orabat.ut ad fedem pri/ ftínamreuerterctur,dicens:Heu míhi quía íncolatus meus prolongatus eft: habítaui cam habi . tátibuscedat:multáü incola fuit anima mea. Et ín alío loco: Mifer cgo homo, je me liberabit de corpore mortis huius?Et alibi; Melius eft reuerti& effc cam Chrifto.Et ali i:Antedg humi liarer ego peccauí:& cxterahis fimilia. Itaqg priufc anima,inquíunt pracipitarétur in mund, Magifter dicisinquiant:& non dicis qui funt ifti quí hazcinquiunt;quod animx prius effent pracipitarentur ín mundá.INonne ergo recte dixi;inquit,quia talpa es;& nomuídesz Dixi íam aped illi hcc dícunt;qui deum íuftum effe afferuntiquéutigy fi cor haberes, me ipfum € defendunt: quod utig; omnes faciunt;qui(anum fapiunt.Dic ergo dic magifter quid ifti quítà es inquíunt?Ttag priufc animz inquiunt prcipitarentur ín mund,& mundus ex animabus fieret;cum habitatricibus fuis in infimum ipfe deiectus elegit Paulá deus:& ei fimiles coramfe, αἱ erant fancti& immaculati.INemo at elicitur nifi de pluribus:& ubi funt aliqui uilíores,bi dlectio perpetratur. Quomodo auté ín Babylonia captíuitatequando a Nabuchodonofor in Chaldzam ductus eft populus, πι! fant prophet, Hiecechicl;Daniel.tres puetí,Aeceus& Z'acharíasnon quod ipfi meruerínt captiuitatem fed ut effent in folatío captiuorü:íta& in illa deiectione mundi,eos qui antec mundus fieret electi erant a deo, miffos effe ín eruditionem δὲ magiíteríü anímarü peccatrícium:ut przdícatione corü reuerterentur ad eum locíi undecot/ rucrant:& hoc effe quod a Moyfe in octogefimonono dicat pfalmo:Drie refugiü factus esno bis in generatione€ progenie;antedg montes firmarentur δὲ fieret terra,& orbis terrarum:quo (cilicet antec mundus fieret,& uniuerfa generatio principia fumeret, fanctis fuis deusrefugiü fucrit.Hoc funt qua ín illis quos folos ex omnibus opufculis tuís eligis:& ad condemnádosce teros relegi iubes cóméntarios, fcribis. Mundum ais fuiffe inuifibilem ante cg hic uifibilis fie^ ret: ín quo mundo cum relíquís habitatoribus, angeli fcilicet δὲ anima erant.Iftas animas ais ob quafdam caufas foli deo cognitas ín hocuifibili müdo nafci ín corporibus,& quz ante habí tauerant cclá apud príus fxculü;nüc híc babitant terram feilicetznon extra caufas aliquas quas ipe inibí uíuédo cómiferint.Et αἰ quod fancti φαίᾳ ,ut eft Paulus,& cxteti fimiles οἱ p oeneta/ tiones fingulas ad eruditioné earü a deo deftínati funt:ut eas praedicatione fua ad illam habita tioné fuam,unde collapfa fuerant reuocarent:& hoc copíofiffimis fcripturarum teftimonijs fit mas, Et qua funt alía quxfo dicta pro quibus Origene ín ius uocas? Quxalía funt ín quibus εἴ damnari íubes? ΑΙ ne damnas in tuíszEt fi ut tu fuades huíufmodi dicta dánanda funtfe rcs tu prius fententíam:& pro dictis talibus prior ipfe te condemnabis.Neqy em iam tibi ultra ullum remanfit effugium. INullz hic(trophaspro quibus exteros arguís habebit locü,In ipa eter pornítétía tua poft couerfion£ ía emédat9& correptus,íftis libris authoritatédedifticuide licet ut ex hís tua fentétia de hís quz damnáda dicis dogmatib? pbaret.Et ídeo qua híc fin one| u * e intellieeres.INeqy em íta impíus fum,ut Αἰ me& diuerfum effe ftatua ab his quideüiuftá -— S α.,“- Ἃ.--—- ὀ ΦφΦΦ“ ὦ t RVFFINI INVBCTIVA..$0. 126 Na Δ fanttágg fimodo hzc pronuncies& definias audienda funt. Et híctalía definis qualía dícis effe m damnanda. Sed non fum.ínquit, ego qui definio:alium díco effe q bacc ita dícat: íd eft, ipfum ui iftum quem modo díco debere damnari. Repetamus ergo fi placet illum ipfum uerficulum ubí ta ímmutas exponentis perfonam: ut uídeamus quis eft ille quem talía dicis aftruere, Aís er u go:Alius ueto qui dcü iuftü conatur oftendete, dicit hec qua iam fupra diximus.Si ifte quem m dids alium, deü iuftum affertíone hacfua;utaís oftendit,& a tealius& diuerfus eft: de teípfo Ml. quid fentis? Tu negasiuftum ες dcü? Magifter dá tumultá uides,& fatis arguís captos ocu tij, lis talpas: puto te íncurrífle ἀδαυαϊοϊαῖορ,& ex utraqy parte cédudí. Aut em iuftum deü negabis: ΤῊΝ utalius fis δὲ cotraríus ill( quí hac dicit. Autfi, utomnís confitetur ecdefiaetíam tu deum(με di bi. effe confitearisttu esquí hzc dicis,& tu es m ἐρηπιις excipis fententíam,quam ín alium fers,& UN τα φαί tuometipfius mucrone confoderís,Sufficere.opinor hacapud íuftíffimos iudices δὲ futu a rum dei iudicia praftolantes: non quía condemnare debeant eum qui feftucam uidet ín oculo " mh fratris fui& ín fuo trabem non uídet: fed emendare δὲ ad ueram pccuitentíam reuocare. V εἰ mij. ne fortelatuerít cum locus ifte unus ex hís libris, quos adliquídum fe recenfuiffe putauerat:& "M ἣ quorum exemplum cateris omnibus condemnatisad confeffionem fidei propofuerat:requira ας mus quomodo etíá in cxteris fentíat, Idem ín eodem libro,de eo capitulo ubi fcríptü eft;Secit "m dum placitum uoluntatis fux ín laudem gloria fua:poft pauca ita ait:Inuadunt τας ín hoclo lide: co occafionem.quí ante conftítutionem mundi anímas putant cum angelis& cxterís uirtutum "NR cocleftíum nomínibus ín ccelefti Hierufalem fuiffe uerfatassquod nec fecundum beneplacitum Map deiznec ín laudégloriz ci?& gratíz poffit íntellicizalios nudos barbaros.feruos.debiles;aliofqg lips diuites Romanos nobiles/liberos.fanos ín diuerfis orís,& diuerfa parte eenerari;nifi caufa prac nis cefferint quibus ex merítis hzcanímarü unaquzcy fortíta eft. Et ilad quod ad Romanos fai nis; ptumeft:Quidam putant noffe;nec noruntzan no habet poteftatem figulus luti de eadé maf" ini B fa facete;aliud uas in honorem, alíud ín contumeliam: ad eundem fenfum referunt: ut quo» iatis modo mala uíta feu bona,laboriofa uel facilis fruftra in hoc mundo agitur, nifi credamus dei - effe iudicium:íta δὲ diuerfitas ín hoc mundo nafcentium íuftíciam dei arguat,nifi animarü me inis títa ptcefferínt.Si em inquiunt hzcnon íta accipimus,non fecundum beneplacítü uoluntatis lign dei erit, nec in laudé οἰονία δὲ στατία eíus referet alios eleciffe ante coftitutione müdk:ut effent al fancti&immaculati:& haberent adoptionem per lefum Chriftum:alios ultima: conditioni& μα ᾿ρασπίς ppetuis deftinaffe:amaffe Iacob antedj οτίτοξ exutero:odife Efau príufcg diena odijs uita| perpetraretinifi caufa praxcefferínt qua: íufticiam dei probent. Quid expreflius hac aflertíone? iei quíd euidentíus uel ab Oríecne,ucl a quocf eoríi quos tearguere dicis, de hís dogmatibus uel niat cogítari,ucl dici potuit:quod(cilicet diuerfitas& inzzqualitas qua: eft ín hoc mundo nafcentiüt Wis ad ἀεί iuftíciam referat Caufam falutis ucl damnatióis dicis dediffe ipfam fibi unáquáq; ani/ trum- máex his fcilicet motibus animon: quos príus ín coelefti Hierufalé qua eft mater omníü uíué/ m do gefferát. Et hocínquít, non ex mea perfona díctü eft: fed alià dícere defcripfi.Deniq; dixis di- quíaínuadunt quídam occafionem.TNec ego nego,quod de alio dicere uídearís. Sed ifte alius 4i^^^^ quemhzcdicereaisutrum tibi concors&confonans,an uero contraríus fit δὲ inímícus:non de^ sa ncgafti.Cum emalíum iftum contraríum τρί aliquem nominas: foles ponere quadam dicta gui eius fed ftatím ea deftruere& ímpugnare:ut Marcionis δὲ Valentini& Artij δὲ ceterorum. Cá μή ueto alium quidam nominas:& dicta eíus cum ualidiffimis aflertionibus Ícribís: teftímonijs sity qs fctípturarum copiofiffimís munís,nonne etíam nos tardíífimí,S& quos tu talpas dids:ui me lemus iftü cuius dicta ponis& nó deftruís, nó alum dj te effc:& fieri hacc rhetorica figura cà n fub aliena perfona fuam fententiam proferuntzFíunt ifta ab oratoribus.cum aut offendete ali pid quos metuunt, aut ínuídíam dedinare cupiunt. INam fi tu te ex hoc defenfum putas, quodin "| his dictis alium nomínes,multo erít excufabilior ille quem infimulas, Nam illenon folum hoc ni E. confuetudíne habet,ut dícataliosíta dicere,€ quibufdam ita uíderi: fed multo cautius dicit m illede talibus{ο hoc nó definítefed opinari magis.Quod fi alij melius uífam fuerit, dicit uthis " ormiffis illa teneatur. Vide quáta ille cautione ufus eft: taméa te ad dánatione uocat. Tuqa "m tantümodo alium nomínas,effucife το putas.Ex hís eii eum damnas,ín quibus eum fequerís "n,:& imitarís Ó am, .C&imítarisSedprogrediamur legendo cómentarios, ne immorando per fingula.exdudamur IN DIVVM HIERONYMVM e» δ᾽, up-.;(m es ab agnitione plutimorü. Item ex coder libro, de codé capitulo ubi fcriptum eft: Vt fimus in laudem gloríz eius,quí ante fperauímus ί Chrifto.Si fperauimus tant dixiffet ín Chrífto;& nonprzmififfetante fperauimus,quod grace dícitur προνλπικότας, effet manifeftior fenfus,eos quí fperauerütín Chrifto forte uocatos,& effe prxdeftinatos fecdü ppofitá eius qui uníuet; fa operatur iuxta confilíü uolütatis fuz. INüc uero przpofitionis adiectio,id eft ante;d illános eR trahit, dequa fuperius difputauimus,exponétes hoc quod fcriptum eft:Quibe nedíxítnos ín omni benedictioe fpirituali in coeleftibus in Chrifto: ficat elegit nosín ipoante mundi conftitutionem,ut effemnus fancti& immaculati coram ipfo:quod fcilicet;ficut iam nos benedixerat ín omni benedictione fi pititali ín cceleftibus,& elegerat nosante conftitutionem mundí:ita etíam nüc fperaffe ante dícamur ín Chrifto, ex eo tépore quo electi& pradeftinati δὲ benedicti fumus ín ceeleftíbus.Hucufq ínterím:qua em fequütur maíora füt.INac etgo tías ago deo,quod me pondere grauiffimx fufpitionis releuauit.Fortaffe eim uidebar aliquibus dealío ifto contentíofius uel calumniofius agere,cum fecundum rhetoricam figuram,iftü qué dicitalium,ipfum perhiberem effe.Sed ne qua ulli auditorum nunc prorfus dubitatío remane ret,quís effet ífte alius de quo fuperius dixerat;dedarauit. Tanéd uere bonus magifter,& qui nullasuelitex dictis fuis ambiguitates difcipulis remanere, dignatus eft ín hocloco illum, qué fupra alíü díxerat,euídentius quiseflet oftendere.Aít ergo: INüc uero prapofíitioís adiectio, id efiante, ad ἠ[ᾶ πος intelligentia trahít de qua fuperius difputauimus. Vides quía nos fam?.in quit,& nó alius nefcio qs qué putabatis q fuperíus difputauim?,exponétes illud quod Ícríptà eft:Qui benedixit nosin ori benedictíoe(ρΏαϊί in cocleftibus ín Chrifto.Et qd'ibi ex perfona alterius dictum, minus intellicentibus putabatur: ne quis error hís quos iofibrat ex iftis libris quid de Origene[ἐπείγει fententiá fuam nofcere remaneret:ad{πᾶ perfoná nuncreuocaris:tec alium aliquem nomínás,dicit ea quac faperíus legimus:quod fcilicet ficut íam nos benedixerat ín omni benedictione fpirítali in coeleftibus in Chrifto: δὲ elegeratante conftitutíionem mun dí:ita etíam fperafTe dicamur ín Chrifto ex eo tempore quo dei δὲ przdeftinati& benedicti fumus ín ccleftibus.Abfoluit ero me(ut puto)ipfe fuo teftimonio omi fufpitione calumníz, : quodalíus i(tenon fit alius cj illeipfe.Sed& maiora adhuc ex confequentibus, ficut promifi mus,oftédemus.Poft hoc ením quod dixerat nos ante fperaffe in Chrifto,& ex eo iam tempo te,id efl;ante coftitutionem müdi,& antec in corporibus nafceremur,in coelis effe benedictos δὲ electos:iterü illum fuum Αἰ íntroducit;& dicit: Alius uero hoc dogma non fuftínens, quod ante fuerimus δὲ fperauerimus in Chrifto,cy in ifto corpore degeremus, illo intellioentiá tranf fert.Hocinloco omnem füum fetorem quiíg ille εἴ πε eius em exhalauit. Dicat ein nobis hícquem uult alium effe qui hoc dogma non füfferat,quod antedj in hoccorpore degeremus: δὲ fuetímus δὲ fperauerim? ín Chrifto: hoceft em pro quo dánari iubet Ori ené. Quéuulthic alium intellexiffc«΄αη alique cotratrium fibi? Quid dicis magifterz Bicorni illo urgerís,de quo exponere difcipulis foles. Si ern hicaliü{π quí ante fuiffe animas cy in corpore degerent non tecipítte cfTe dixeris;proditum eft;quod ín fuperioribus celabatur:Inueniris efi tuaconfeffio) ne alius ille tu effe,qui definís omnia dogmata qux damnati iubes.Si uero nó es tu in füperio» ribus alíusne tibi ea qux improbas affcribátur: nec hictu erís alíus quí nó fuftíneas ante fuifle animas dj ín corpore degeremus.Elige utrálibet excufationis partem.Iftum alium qué frequé/ ter índucís.teuis íntellicamus:an alterum aliquem catholícum eum uis uiderí?an hacteticum damnandum uel abfoluendü:Si catholicus eft ifte alius tuus,quí in fuperioribus dicebatante huncmundum uifibilem fuiffe animas cam angelis& cxterís uirtutibus ín fuperiori Hierufalé ín cceleftibus conftíttas:& ibíuiaendo contraxifTe caufas fibi díucrfitatis,uel nafcendiin hoc mundo,uelalías quaflibet conditiones tolerandí:erunt ergo ífta catholica dogmata:& interim impium damnare quod catholicum eft,Si uero alium iftum haretícum dixerís:hacreticam de Πομαδίς eum: qui fuiffe animas nó recipit:& fperaffein Chrifto απτοῦρ in corpore nafcerétur. Qu hincexitur magífter?Quo erampiturz Quo rurfum euadítur?Quocüq; te cóuerterís haz tebis. INon dico nullus fübtrahendi te aditus datur: fed ne refpirandi quidem palin fe e κί Vati d qul figi ttd Dt smi tial trj Voted anms afa ima dai Jtt tici uil d ls d s niit yi τ pi p pia-Sictibi Alexandri tui Ariftotelici cómentarij profuere?Sic Porphyrij ἐισαγωγὶ, οτε τοι& tantorum philofophorum Gracz& latínzínfuper& Iudaicz eruditionis excoluit difciplina: ut ín iftas ον tá inextricabiles deuenires:& tam miferabiliter coartarerís:ut nec ad alpes poffes effe de enfus?Sed parcamus,íam deferendum eft litteríst& ut ipeait, operí magno fom nus nó eft aflcribendus,cpcj ipfe parcat nemíni:& nó tam ratíóe dictorum dj flagello linge, quos libitum fuerit uerberet.Et fi quis mínus adulabítur:contínuo haretícus δὲ fcríptis& mif fis per diuerfa centum codicibus defignetur: Tamen nos non ipfum, fed patríarchá imitemur Dauid:qui comprehenfum in fpelunca inimicum fuum Sauliaum eum poffet íugulare;noluit, fcd εἰ pepercit:quod&(ἴτε fibi a nobis aliquoties factum, non fol uerbo,fed& re atq; opere, etíam fi faterí non uult;corde tamen δὲ confcientía retínet, Demus ergo ueníam εἰ, quí dare ue níam nefcit; qui fine ullo humanitatis refpectu de dictis alterius iudicat: δὲ interím educamus eum defpelunca:ufq;quo ín illam incídat,de qua etíam fi omes conemur δὲ cupíamus,exite no poffit.Dícat ergo quí poteft fieri:ut ín fuperíoribusillis,ubi iftud dogma confirmabatur ab eo qui íuftam deum conabatur oftendere: ubi alíum quem dixit, uere ne alteríus perfona fuctít talisqualem nunc condemnari uult:hic uero ubi contraríus eft:& non recipit quz in fuperiori; Busdicta funt, alium feipfum dixerit?Poteft em fieriut cofcíus fibi fit;íta fenfi(Te fe cum fcribe tetilícet ftilo id non potuerit explicare.Sít ergo uenia:& ponamus ín hocloco íftum alium,hüe effe ipfum quí nó recipit dogma,quod dicit animas fuiffe antecj in corpore degeremus:& fpe/ taffe ín Chrifto. Repctamus ipfum capitulum:& quo rurfus tendat,dilicentius profequamur. Ait itaq; Alius uero hoc dogma non fuftínens quod ante fuerimus.& fperauerimus ín Chri fto. dp in ifto corpore degeremus:illo íntellicentíam tranffert;ut dícat ín aduentu domini falua toríssquando ín nomine eiiis omne genu flectetur, cocleftíum& terreftríum& infernorum,& omniíslingua confitebítur:xquía domínus Iefus Chríftus ín οἰοτία eft dei patrís: cum ei fue; rintuniuerfa fübiecta;alíos uolütate, alios neceflitate fubíjciédos:& eos qui ante przrfentíá may ieftatiscíus fperauerínt ín eum: futuros effe in laudem gloria eius δὲ uocarí προκλπικό]αο:ζΟΝ uel foqui repetti fuerínt neceffitate credentes, eo tempore quo nec diabolus& αποοῖί eius poterüt negare regnantem,efle fperantes.fed non ín laudem οἰοτία eíusquod quidem δὲ nuncex par teuídemus explerí:quía alia fit merces eius,qui uoluntate fequatur deum, alía qui neceflitate, Verütamé fiue per occafioné, fiue per uerítaté tantü Chriftus annuncietur, dummodo fcíat δὲ fperans&ante fperás,quodpro diuerfitate fpcí díuerfa fint prazmía recepturíxomís in hocloco adimitur cauíllationis occafio.In fuperioribus dixifti quod hí q ante fperauerüt in Chrifto: illi funt quíantedj in hocuifibili mundo ín corporibus nafcerentur fpem in Chrifto habuerunt íra exleftibus pofiti. Sed ne iftud dogma ταῦ effe uideretur,alíá introduxifti expofitíoné:qua di εἰς eo tempore quo omne genu flectctur diio Iefu,uniuerfa creatura cocleftium,terreftrium& infernorum duobus οἱ modis είς fubiecta: quidam uoluntate,quidam neceffitate.Et uolütate ais fubiectos fanctos οἷς qui per uerba pdicationís modo εἰ credt:& íftosuocari προκλπικό]αο, id eft,qui ante fperauerunt ín Chrifto. Neceffitate autem fubiectos,qui nunc quídem per pray dícationem Kd non ctedíderunt: tunc aatem íam negare non poterunt: ficut díabolus& an eclí eíus,& qui cam ipfis neceffitate crediderunt; quí; omnes cum quibus δὲ diabolus δὲ angeli eius.quía poftea credent,non uocabuntur ante fperantes:pro eo fcilicet quod ílli ante credide tunt ín Chrifto:& fperauerunt ín eum uoluntate: ifti uero poftmodum δὲ neceffitate. Et. ideo aís cos diuerfa przmía recepturos.Prarmía camé ponis ín hís oibus quí modo nó credüt;id eft diabolo δὲ anoclís eíus,licet ínferíora:8 eum de cuíus fola poenarum aliquádo uenía opinioné non fententia alterius arguís, tu ín regno Chrifti ad przmía fecunda perducis.Et hocuís intelli gi.quia ficut nihil íntereft utrum ueritate;an neceffitate Chriftus annuncíetur:íta níhil refert ne/ ceflitate;an uolátate credatur.Hac funt qux nobis difcere de cómentaríjs tuis iubes.Jftas nos regulas cófufionis fidei doces:ut hoc damnetur ín alijs quod domi difcitur. INam utíq; fítues muncalíus qui prímum dogma illud nó fuftínes quod animas in cocleftibus fuiffe dicit antecg incorporíbus nafceréur tu es fine dubio quí diabolum δὲ angelos eius atqy ores íncredulos, non folum uenia donas:uerüetiam fecundis munerandos efe prazmijs pelhert εϑί ἐμῷ Te ! ecundum RVFFINI INVECTIVA. So. 1277! D aee cce ΚἸἍΤΣΥΝΚΧΡΑΩὶὮ.ᾗἑἐ" IN DIVVM HIERONYMVM'! C feundá dogma refagistu eris prími illius dogmatis pater.Et míror quó ifti prudentes δὲ εἴν[p diti aítíqui hzc eius legunt fcrípta:& quibus nuncilla ab illo fcribütur,rideant de mequodme ἢ talpam nomínet:& non fentíant fe magis ipfos ab eo talpasiudicariquosputathzcin fuis]y Ὲ i brisnon uidere defoffa.Si ením putaret eos legentes AED poffe:nundgad condemmay ο dca qua ipfe magifter doceriftorum librorum habere íuffiffet exemplá:ín quibus ca ipfa pe. ἢ μὶ nius δὲ manifeftius continentur,qua códemnare nos fuadet.Oftendímus interimiftum ipfum— ys a[ferere ín iftis electis commétarijs fuis ea que damnari ín alterius libris iubet:id efbquodan) 7 m fucrínt in cocleftibus antedy ín hoc mundo ín corporibus nafcerentu:& quod omnesud—— 1! peccatores,uel íncredulí cum diabolo δὲ angelis eíus,eo tempore quo omnegenufledteur]efa— 5 ceeleftíum& terreftríi δὲ infernorum:non folum ueníam accipientuerüetíam adfecundaprg—— μἱ mía uocabuntur.Sed quoníam hacreí nouítas nó dubito.quod fide diffiale mereatur: ut qus. αἱ credatur ea damnare qua aftruít: fcío quíd defyderatis:ut fi poffumustaliaexeifdemlibrisp,.— feramus exempla:&tam euidentía, ut nullus omnino de híscuícg dubitandi refideat locus:| id eft, ubineille quidem alius fuus nomínetur, δὲ íta faciam. Item exeodem libro:quod.| in fxculí fine Chriftus,& omnes fancti fui, fupra demones habebunt fedem: δὲ ut ídem| ipfi damones fecundum uolantatem fedentís fupra fe Chrifti:& fanctorum eíus agant: a Ex eo capítulo ubí dicit Apoftolus, ut oftenderet fzculis fuperuenientibus abundantes du(T uitías gratía fuz ín bonitate fuper nos ín Chrifto Iefu: poft pauca: Quod nos, ínquít, qui. quondam lege tenebamur inferni:& propter uítía atq peccata ut operibus carnís,íta eramus&. ῇ fappliciis deftinati:nunc ín Chrifto regnemus,fedeamufqy cum eo.Sedeamus auténonin hy,— 0 mili quocáq, loco, fed fuper omne príncipatum, poteftatem δὲ domínationé& omne nomen| W quod nomínatur;nó folum in hocfaculo,fed etiam ín futuro.Si ením Chriftus refüfctamus ας. πὸ a mortuís:& fedet ad dexteram dei ín codleftibus fuper omnem príncipatü&poteftatem&do— μ mínatíonem δὲ faper omne nomen quod nominatü eft;non folum ín hoc fxculo, fed&in fy, uU turo: δ nos fedebimus regnabímufq; cum Chrifto: neceffe eft, ut fuperhisfup quxfedetille ὦ D(edeamus.Sed qui diligens lector eft ftatím dicet δὲ requiret: Quidergo,maiorhomoangdis— i0 δὲ cüctis ín ccelo poteftatibuszQuod quía perículofum eft refpódere: principatus poteftates; τ acuírtutes,& driationes,& omne nomen quod nomínatur nó folum ín hoc ficulo:fed etiam ín: ὃ futurormaxíme quía omnia fubiecta funt Chrifti pedibussnon ad bonam partem, fedad του, jd ttaríam referet:ut dicat eas effe angelos refugas: δὲ príncipé mundi huius δὲ lucifer quí mane E oricba£, fup quibus fancti in fine fzxculi fefluri(ant cá Chrifto: illis quoq; tribuente benefici|t qui πᾶς inferni δὲ male libertate fua abutentes uagentur paffim:& per pracipitía corruant pec:| catorü.Cum auté tales habuerint feffores,iuxta fedentíum uoluntaté incipient gubernaríinuny uu quid hícambiguitas aliqua derelicta eft:ut locus híc egeat affertore? Vbi Ere nulla ni illias alij fibi interiecta perfona dicit angelos refagas:& principem mundi huíus,& ludferü qui πὶ mane oríebatur ín fine Chrifto fu perfedente& regnante cum fanctis fuis, confortes ac focios, n non folutn regni eíus.fed δὲ uoluntatis futuros.Secundá uoluntatem πᾶφ Chrifti& omnium ii fanctorum eíus agerethoceftad fummam beatítudinem perueniffe, Neq; ením eftalía perfe ü ctio orationís,qua fupplicare nos docuít patrí:nifi ut fiat uoluntas eíus,ficut ín ccelo δὲ ín terta, τ Scd quafo patienteraudite: non quidé omnia qux de ipfis dogmatibus in libris eiuscontin& fü tur reuoluentem: tanta ein funt: ut plura míhi(fi exequí ea cupiam)uolumína cófcríbéda fint: d fed tanta quanta fatiffacere legentibus poffintiquod non ifte cafu ín hzc incidat, quz nunc di^ i fcipulis imitanda proponit:fed latíffima& frequenti affertione confirmat.Sed uideamus qux l funt,qua nos ex hís probatiffimís edocet cómentaríjs.Item ex codem libro:quod nó folum in li pra'fenti facalo:uerüctíam in futuro afcenfus fit hominum& defcenfus:de eo capitulo, in quo ν ait:Sup oém príncipatü,poteftatéacuírtuté,& driatíoné δζοῖλε nomé quod nomínatur:xnó fol d lum ín hoc f&culo:uerüetiam in futuro:poftaliquanta. Sí autem funt;inquit, poteftates, uir l tes,& príncipatus,& driationes:neceffe eft ut& fubiectos habeát:& timentes fe δὲ feruiétes fibi,[ & cos qui ἃ ἴα fortitudine roborentur. Qua diftributiones officiorum:non folum ín prafenti p fed etíam ín futuro fxculo erunt: Vt per fingulos profectus& honores, afcenfiones en S de E ! cen i ) RVFFINIINVECTIVA.——$o. Ι29 t A fcenfices;aelcrefcatalius,uel dectefcat:& fub alia atq; alia poteftate uirtute principatu, atq do i ininatione fiat.Cur magifter(ut tuis tecum uerbis agam)poft quadtingétos fere ános quietas m M- ἃ fimplices hxc latinorum métes doces?'Cur nouas uoces quas ab apoftolis nemo fufcepí citu a fuctis auribus íngerís? Quarfo te ut pes Romanis auribus, parcas fidei, quz: apoftoli Ἢ Ni uoce laudata cft. Curín medium profers quod Petrus δὲ Paulus zdere noluerunt? Vf qiquo ὟΝ tu hac fcriberes:non ufcgquo ego interpretarer,ut doces:fed ufcgquo tu hzcante quindecim fe Ἢ a rcannos fcriberes.fine hís mundus Chriftianus non fuit? Quid ením tu modo doces, quod ín mis faturo fazculo adhucafcenfiones δὲ defcenfiones fíant:& proficíant aliqui, δὲ aliqui decrefcant? mi Ergo illud quod dicis,in hoc fzculo uíta uel acquirítur uel amíttítur,nó eftuerüzan occultam ha n betaliquam interpretationem? INon em poenítentíam agís pro hís quz ín iftis commentarijs Ét dni continentur.Item quod defen corpusnon f ies homínibus fed& ex angelís,& omní á tid bus uirtutibus cceleftibus intelligendum fit:ex eodem ibro,de co capítulo;in quo Ícríptum εῆς ! s Et ipfum dedítcaputfuper omnem ecdefiam:poft pauca:INó folum,inquithomínü:fed etíam νὰν. angelorum cunctarumqy uirtutum δὲ rationabilium creaturarum, ecdefia intelligi poceft.[τέ ini quodaníma;quia in illa priori uita nouerant deum:modo eum nó quafi ignotum coenofcant: πα fed quafi poft obliutonem denuo agnofcát:ex eodem libro íta dícit. Quod uero, αἰτίη agnítío^ Mi: ne ci? id eft; ἐπιγνώσή quidá fic intellioüt,ut inter γνῶσιμ καὶ ἐπίγνωσιμ, hoc eftinter notioné& agní, i tionem illud ínterfít: quod notio eorü fit quante non fcíuímus δὲ ea poftea fcire cepimus, Dare Agnítio uero corum qua poftea recordamur,Et príorem quandam uítam ín cocleftibus füfpír,: Situ camurpoftcj ín corpora ifta deiecti δὲ oblítí deí patrís.nunceum per reuelationem cognoui; ΠῚ ἐππασιίεςιπάπηι íllud quod fcriptá eft: Remínifcentur& conuertentur ad drim omnes fines ter^ δή, τα, δὲ multa hís fímilía Quod autem,aiít,quía quídam hxc dícunt:puto me fatis euídenter in fa tlm) perioribus edocuiffe: quod fi quando ponit,quía quídá hacc dícüt uelalíus dicit;nec tamen ifta. dh di qua díctur defttuit;ifte ipfe fit quida uelalius, maxíme οὔ íam concordes his fententías abfqs qui ülla huiufmodi ínteríectióe pfonz ab eo dictas frequéter oftenderim., Sed quid adhuc eft qd? virg ci difplicet in alio Et aftra,ínquítuel cxtra qua ín ccelo funt;rationabilía dicit δὲ delí&í capa μή Β cia, Videamus ergo quíd ipfe de talib us fentíat:ex eodem libro ín eo capitulo, ubi fcriptü eftz lis"— Oporteteii eumregnare,donec ponat ínímicos fuos fub pedibus fuis:poft alíquanta.Poteft, vm idis inquit;ita refponderiiqd'abfq; peccato nullus fit.Et fydeta ipfa non fint munda corádeo:oifqg diga creatura paueat creatoris aduentum. Vnde crux faluatorís non folum ea quz ín terrís funt, fed - étiam qux ín caelis erant purgaffe perhibetur. Item quod propter corpus humilitatis δὲ corpus Mun tnortís homines filij irz appellentur:ex eodé libro de eo capitulo, ubi fcriptutn eft.Eramus na; — tura filij ἱγα ficut cxteri: poft alíquanta. Nos uero,ínquit;dicamus effe primü omnes homines "m natura filios irz propter corpus humilitatis& corpus mortís:& quodab adolefzentía mens ho sui minum αρροίϊεα fit ad malicíam, Item quod príma fit anímz factura: deinceps corporis plaf μ΄ tnatío:ex eodemlibro fub eodetn capitulo:poft multa.Et diligenternquit,obferua:quia no dí " xit ipfius figuratio fumus atq; plafmatio,fed ipfius factura.Plafmatio quippe originem detet My taelímo trahit: Factura uero iuxta fimilitudíné δὲ imaginem dei fumpfit exordium.Quod ín n centefimodecimooctauo pfalmo fimul pofitum, diuerfa fignificat. Manus tua domíne fece ἂν runt me, δὲ plafmauetüt me,Factura prímü locum tenet, deinde plafmatio.Quíd adhuc aliud "i eft quod condemnarí uult? Dícat ut jj de cíus librís tmo de eíus corde proferamus. Quod em, s ínquítunam naturam& anímarü& angelorü:molcftum eft hoc. Sed uideamus quid ipfe de ur hocfentíat ín his libris, quos nobis ad confeffionis exemplum δ ad credendi regulam ponit, s Item ex eodem libro de eo capítulo,ubi fcriptum eft: Veniens euangelicauít pacem hís quí lom Jh ce&his qui propexquod cum de Iudaiís,& de gentibus primum dictum expofuiffet: poftmo/ ui dum addidit hzc& hzc quídem iuxta uulgatam interpretationem dícta funt, Cxterum quí il/ u^ ludapoftolilegit, de Chrifto memorantis:pacem faciens per fanguinem crucís fuzchís quae in s terra erant, δὲ hís quz ín coelís: δὲ cxtera qux ín eodem dicuntur loco;nó putabit nos qui uxta ui fpiritum Ifrael uocamur fuiffe longe:& Iudzos quí tantummodo Ifrael nuncupantur ín carne jn fill prope-Ec hanctotam íntelligentíam ad angelos uirtutefcy cocleftes: δία animas tempe dil Y 2 κα C INDIVVM HIERONYMVM. C rauithumanassquod ín fuo Chriftus fanguine terrena& cceleftía copulaterit,que ínter(c dif, fidebant, Et bonus paftor morbidam ad montes reuectans ouem,fecerit effe cum ο drach mamg quz períerat. drachmis quz falua fuerint co pulauerit. Vídes quantam diuerfita it t€ natura facít intet animas& angelos? Quáta eftinquit,ínter ouem δὲ ouess&interdrachma 6 9f δὲ drachmas.Sed δὲ poftpauca addidit, dicés: Q d' aüt aít;uc duos códeret ín femetí ρίο in unü T. nouum homínem:quod& magis uídetur fuperiori de Iudais& gentibusfenfuiconuenitéfio— ji fuz intelligentiz coaptauít:ut dícat homínem íuxta imaginem δὲ fimilitudínem dei faàüean ὃ dem poft reconcílíationem formam recepturum: quá& nuncangelí habent&ipfe perdidit, ο 5! ouum autem homínem dicit effe,quí quotídie renouatur:& habítaturus eftín nouo πο Sicut oues ab oue,& drachma a drachmis differát,ita δὲ anímas cum angelis e(ledícit:& eandé κ. formam quá nunc habent angelí,prius homo habuerit δὲ perdiderít,& homiíné habiturum di κ. αἰτίῃ futuro,Sí παγαγα[ρεείε,Π forma nó differat,quomodo nullus pudorefteruditohomi,—^ δι mini fuas fententías fub alteríus nomíne condemnare: maxíme cutn hoc ita non fecundü αυ. μι gatam expofitionem,fed fecüdum apoftolí fenfum dici debere decernasz Sed uideamus quid κε. ad hxcín eodemloco additur.Poft pauca ficínquit.Et inftauratíonem nouí homínís tunc ple. ig ne perfecteq; complendam: cá cocleftía cerreftriacy fuerint copulata:& ín uno fpítítu δὲ fenfu κ. cadéqy fententía accefTerimus ad patrem. INefcío quíd tale& in alía epiftola,(i quís tamé eáre. ja ceperit, prudentibus quibuf lectoribus Paulus tubíndicat, dícens:Hi omes teftimoniü fidei] in acdpientes,non receperunt promíílionem a dco pro nobís alíquíd mclius prouidente:utnon| abfq; nobis confümmarentur.Propterea uniuerfa creatura cógemifcit nobifcum: qui ín taber/| à naculo ifto congemífcímus:& condolet,qui a tímore dcí ín utero cócepimus& dolemus:& pre| is E. ftolatur reuelationem filion: deí;ut de uanítate feruitutís καί nunc eft fübíecta liberetur fiat unus paftor δὲ unus grex:& oratio ἀΠί compleatur:Fíat uoluntas tua:ficut ín.ccelo& ín tetra, Cocleftía δὲ terreftría:id eftanoclos& homínes/ficut ante unam formam σε[]οτιται δὲ un oui le habuerunt;ita δὲ ín futuro dicis effe reparanda.Quía Chriftus uenit utraqy facere unum ere; D gem:&hocfuturos homines effe dícís,uel quod nücfunt angeli.udl quodante ipfi homines, id eft, anímz fuerüt.Et quomodo quafo te tam amiceiímo íam nec amíce,fed fcurrilíter mulieray j las irrídebas, ye cum plaufu uentrís& faemorís, negarent fe poftrefurrectionem íncorpore"' i iterum fracili futuras;fed fimiles anoelis,ucl idi pfum futuras efle quod angelostEt haccü tat ἢ x £2 c ανω νοιώθω — -Ὄὠ τὸ ἘΞ: 2 M cre [3 Tz —Q ' L Ἱ, ΄ n" ΄ o ΄ ΄ L-“ LI-ta irrifione dící a mulieribus arguís,quz de tuís illis electis cómentaríjs fcripta proferuntur. Νὰ| 0 quid non hoc εἰδί tale uídetur,quale fi quis furti alium íncufans, idipfum unde alium arguit in ἢ fuo finu cótegat furtum:& pofteac ate porauerít,& magnifice fuerit ínuectus in furé, poft| ead teftes produxetit, iuris quoq; iurandi dederit(acramenta, poft hxc omnia furtum ipfum d pro quo alíum íam fe conuicilTe putauerat de finu eius extrahatur? Tum deínde sre alios ἢ quod ínterrogati de talibus, non prompte, necftatím refpondeant: fed cunctabundi& nutu magis qj uerbís agant.Et hocipfe de apoftolo dícísquod nefcio quid tale ín epiftola fua ραν dentibus quibufcq lectoribus fubíndicat. Si Paulus nó indicat, fed fubindicat,& non quibuf, cüq; fed prudétibus: nos miferos quíd írrídes o nofter pcenítés:fi qd' Apoftolus no manifefte protulít:aut nefcíre,aut dubitare nos dicímus:& non tam íntellízerc, cj fubintelligere:&ideo non tam índicamus; fed fübíndicamus Iam fi tibí rcuclata funt illa quz oculus non ui dit, necaurís audiuit,& ín cor homínís non afcenderunt: fi cibi uenit quod perfectum eft,€ deftructa tibi funt ea qux ex parte funt;dlama de hís δὲ pr díca:& quac Apoftolum fubíndicafr fe dícis,tu índícaxqui non folum ea qux fübíndícata, uerum δὲ qua cofirmata ab eo faribis εἴα nüc damnas, Ε]ας ει omnía qua nücanathematicarí iubes,da apoftoli dicta exponis αἰτία! xcras: δὲ ταπζρ illius fenfibus hac ínferta effe docueras.Quid adhucaliud eft quod dánare cz teros iubet?Quod corpus hocinquit;carcerem& uíncula efle animx dicunt:& ipfam animam non íte afferüt.fed redire quafi ad ea loca,ubi íam ante fuerat. Proferamus ergo& de hocquo modo ípe fenferit teftimonia, Ex iftis ipfis comentarijs libro fecundo, ex eo capítulo,ubi dicit! Huius reí gratía ego Paulus uinctus Iefa Chriftipoft pauca. Quía ín pluribus inquit, locis fcri ptum eft: uínculum animx corpus hocdici,quod quafi daufa in carcere teneatur, dicimus pot 2:--- P £z r2"ἜΣ f. fo μ͵ὴ rf" £2 d-—--- m o νι» ἴα; RVFFINI INVECTIVA. So. 19 Ihi D 2 H Η UU A. pterea Paulum corporeis nexibus coerceri,nec reuerti& effe cum Chrifto:ut perfecta ín gentes m i eum przdícatio compleatur.Item de eadem re;ex eifdem commentarijs libro tertío,capituz MN oubi dicit: Pro quo lecatíone fungor ín catena: poftaliquanta per illum iterum fuum alium T| Mg qui ipfe οὔ, ίτα dicit: Alius uero propter corpus humilitatis δὲ catená iftam qua círcidamur,&: E VN necdum fcímus fecundum quod oportet nos(είτε, δὲ per fpeculü uidemus in znígmate: ifta οἴ UN dixifÍe contendit; Et tunc uere pofle ín confidentia euangelíj aperire myftería,cum catenam NA depofuerít:& de carcere liber exierit. Nifi forte.& in uínculís abíq; uinculis computandus εἰ, Mi conueríationem habetín celiss& de quo di poteft: Vos autem ín carcere non eftís,nec ín car/ ΤῊΝ nefed in fpirítu.fi tamen fpirítus dei habitat ία uobis.Item deeadetn re,ex commentarío epi, iis ftolz: Pauli ad Philemoné f ub eo capítulo,ubí aít:Salutat te Epaphras concaptíuus meus:poft T aliquátazNifi forte reconditü aliquíd& facratutmn(ut quídam putant)in uerbo captiuitatis ofté Μῃ b ditquod captí paríter& uíncti ín uallé hanc deducti funt lachrymarum. Vides quomodo hac "i, tani; myftica δὲ(acrata dicit haberi apud quofdam:quorum tamé&ipfum unum efle ín mul/ lis είς fxpe docuimus: fed uti figura per quam fcientíze myfticx uideatur innídíam dedlinare.Facc, inquit, quomodo fe habeant uideris, Nunquid δὲ omnía reftituenda c(le in unum ftatum atg ín unum corpus reíntegrandos,non folum homines. fed δὲ dxmones& angelos refugas dicta a me potes referre? Vís míhiinquit,no fiat, fi quod ex alteríus perfona dixi alteríus fit: fi quid fanecxínde dictum,acnullíus ínteriecta perfona fcriptum legeris, hoc mihí meríto debet αἰεί bí.Etquid omnes iftos cffundimus quos fuperius defudauimus agones T'átum ualet frontis durítia.Sed age fíat.acquíefcamus etíam in hoc,non ut res fed ut ipfe poftulat conuíncatur. Ex hiscommentarijs libro fecundo de ca re quam propofui fub eo capitulo,ubi fcríprum eft: Solli citi feruare unitate fpirit? in uínculo pacís,unü corpus& unus fpüs, ficut uocati eftis ín una fpe uocationis ueftrz:poft aliquanta, Quxrítur,inquit,quomodo una fpes uocatióis fit;cum apud ο. diuerfz fint máfiones? Ad quod unam fpem uocatióís reenum ccelorum,quafi unam domá ἀεί patris effe dicimus: δὲ ín una domo plurímas manfiones. Alia ením gloria folis,alia gloria lunz;alía ftellarü gloría. Aut certe illud fubtilíus indicatur, quod in fine& in coftimatioe rerum,ín priftínum ftatum reftíituenda fint omnía:quando omnes unum corpus efficiemur:& yt ínuítum perfectum reformabímur:& οτατίο ín nobis faluatorís ímplebítur.Pater da,ut quo;. Pin modo ego& tuunum fumus,íta δὲ ífti ín nobís un fint. Accepiftis δὲ hanceius de refurrectioe vins) omnium abfq ulla ambícuitare fententíam:accipite δὲ alíam,& tunc condudam apologíz no unas ftrzc prímum uolumen,Innumera funt ením eius dícta de talibus. Item ex codem libro fub eo sic capitulo,ubi fcriptum eft: Ex quo totum corpus cópactum& conglutínatum per omnem iun; rs éturam fubminiftrationis, fecundum operationé ín menfuram uníufcuiufq; membri augmée tum corpotis facit ín zdificationé fuí ín charitate.fic coepit: In fine rerum cum deum uidere οσε/ dut perimus facie ad facié& in menfurá puenerimus ztatís plenitudinis Chriftide cuius plenitudi m ne nosorfies accepímus:ita ut Chríftus non ex parte fitfed totus in nobís,& relictis inítijs pat - uulorum,creuerímus ín eum uítum,de quo propheta dicit:Ecce uír oriens nomen eft ílli:& Io; »'hannesbaptifta commemorat;Poft me ueníetuír quí ante me factus eft:quoniá ante me erat: Tuncín ocuríu uníus fideí,& unius agnitionis fili) deí:quem nunc pro uarietate métium, non una neceadem fideagnítionis cognofcimus:totum corpus quod prius diíffipatum fucrat,& ire diuerfa laceratum,ín fuam compagínem íuncturamqy redíeetur: íta ut una fubmíníftratío ca^ demq; opetatío δὲ unius tatis confürmmara perfectio,totum facíat crefcere corpus qualiter, δὲ omnía membra iuxta menfüram fuam incremétü actatís accipiant.FLaec autem tota zdifica/ tío;per quam ecdefiz per partes corpus augebitur, mutua ín fe charítate coplebic. T otas ratio nabiles creaturas füb uníus rationabilis animalis intelligamus exemplo: δὲ quodcüqy de huíus membris dixerimus δὲ partibus,hoc fcíamus effe referendum ad unüquácd rationabilem crea/ turam.Putemus hocanímalíta per artus,uenas,carnefqy laceratü:ut nec os offi hzreat,nec net/ uus iungatur ad nerui, feparatím oculí íaceant, feorfum nares, manus alium locum teneát, ír alíá ptoíccti fint pedes, δὲ reliqua membra ín hunc mod ínterfe difpería fint δὲ díuifa.Fingav mus aliquem uenire tanta{εἰξείας medicum, quí iuxta fabulas ethnicorum Aefculapium potfit| 3 imítari : Diti try Aqu IN DIVVM HIERONYMVM C imitari nouàm figuráin nouumq; hominem Vítbíum füfcitare:hic neceffe habebit imum;—| 1 quodq; membrum fuo loco reftituere,& compagem copulare compaoí,€ quodam glutíno pattibus reftítutís unum corpus efficere.Hucuf. ερ nobísuna fimilitudo ία ea^ dem finiilitudinead id quod intelligi uolumus, alíud trahatur excep occulto zuo ín perfectá adolefcit tatem: fuum manus habent augmétum:fua pedes fentiunt incrémenta:dienter dá nefcímus impleturshumerí dum falluntur oculí,dilatantur&omnia mé bra per partes iuxtà menfüram{πᾶ ficcrefcunt:ut tamen rion fibí fed corporí uideantur augeri. Ita igitur δὲ in reftitutione omníü,quádo corpus totíus ecdefiz:nücdifperfum atq, laceratü,ue rus medicus Iefus Chriftus fanaturus aduencrít:unufqüifqs fecandü menfurá fidei& agnítio nem filij dei:qué ideo agnofcere díciturquía prítis nouerat, δὲ poftea tioffe defiuit fua recipiet loci,& íncipíet id cfle quod fuerat:ita tamen ut nó íuxta alíam harefim omes ín una atate fint pofitíid eftomtnes ín angelos reformentur:fed unum quodq; membrü íuxta menfüram fuam δέ offici perfectü fit. Vetbi eratia,ut angelus refuga id effe íncipíat quod creatus eft:& homo quí de paradifo fuerat eiectus;ad culturam íterü paradifi reftituatur.Ifta auté uniuerfa fic fiac, ut inuicem ínter fechatítate iunganturt& dum cogaudet membrum membro,& ín alterius p/ uectione latátur, Chrífti corpus,ecclefia prímitiuorum,habitet ín coelefti Hierufale iquam in alíoloco Apoftolus uocat matrem fanctorü.Hactua dícta legunt omnes latíni, qux etíá πᾶς τὰ πος iubes eos lecere:ubi dicisquod omnes rationabiles creatura, qua fub uníus rationabi lis anímalís exemplo íntellioütur,ita in unü corpus reparanda fint.tandp fianius hominis mé bra díuulfa, rurfus in eiufdé corporis folíditatem Aefculapij arte repatctur:ín quibus quídé di ucría futura definis officia, utpote membrorum:fed corpus unum,hoc eft uníus natura:& hec omnit unü corpus prímitiuá ecdefiá uocas:& corpus efle nomínas(βίας corporis unü metrbrum fio officio reftituendumis,efTe angelum refugam,qui eft uti; díabolus:& ín hoc quodàb inítio creatus eft reparandum.Símiliter δὲ hominem alíud membri ad cultum para. D di fi tancg colonum origínaríuim reuocandü: δὲ hacc nulla,ut fierí folet.cum de rebus talíbus pe detentím cauteqy dicitur, alteríus ínteriecta perfona profequerís: ut uel dubitaffe te aliquis ín rebus tam fecretis δὲ abfconditis exiftimet.ficut Origenes ifte,cuius te& difcipulum non ποράϑ & prodítóréfaterís, femper facere inuenitur ín talibus:fed abrupta& definita fententia, tancg fi angelus loqueretur ín Dariieleaut Chriftus ín Palo;mortalium auríbus faturorum arcana enuncías fzeculorüm.Et,aís;nullí ueterum electaa Chrifto plebs fidelium credas. Sí Origenes aliquíd de díuinz difpenfationis(ecretíoribus fufpicatus eft, nemo recipíat: Et fi Clemens, aut illeapoftolotum difcipulus;aut ille Alexandrina: ecdefize;& ipfius magiífter Oríeenis tale ali^ quid dixerint. Etíarmn fi Gregorius ille Ponticus uir apoftolícarum uírtutum;Etíam fi iftealius Nagíangenus& Didymus uidens ppheta, ambo magiftri meí:qbus fapientíus ín fide Chrifti níhil habuít müdus. Oés ift(ut Origenes errauerunt:fed accipiat errorís fui ueníá,quía& ego aliquando errauí:& nunc poenitentíam geto:fed ueniam accipere debeo,O rícenes ueto οἴ ea/ dem qux ego díxetit;etíam fi poenitentiam egítueniam non acdipietimo pro hís qua: omnes diximüs,folus ipfe damnetur. Ipfe eft quí oía mala fecit.Ipfe em nobis prodidit: undeefttotü quicquíd nosloquimur quicquid fcríbimus quicquid dícti putatur eruditi, δὲ quod degrads bofiislatína facímus non bona. Nemo ergo quemáj honim audíatifed haec fola füfcipite, que ín meís comentaríjs inuenítís:& maxíme ín epiftola ad Ephefios,in qbusOrigenís dictauehz ,métiíTime confutauí. Eco auté fcrutatus fum: ut credere δὲ tenere debeatis refurrectioné cmís ita futuram:ut corpora conuertantur ín anímas,& uxores dirigantur ín uíros:& quodante mü , di conftitutionem dnimz ín coeleftibus fuerínt:& inde ob quafdam caufas foli deo eisin ualle hanc deductz fint lachrymará:& quod corporí mortis infertz fint: δὲ quod ín fine fci orü omhís natura rationabilis ín uni corpus reftítuat ficut ab ínítio fuit: taut δὲ homoad pa radifum redocet:& angelus refuga fupra Petrá δὲ Paulá exalte£.cuí ipfi ad paradifum,utpote , hoiés oftponédi(uncille aüt in id qd'ex ínitío creatus eft τερατοέ; δὲ fit οὓς(imul ecdefia pri , mititom ín cceleftibus: δὲ fint dum ín offícijs quídé fingulis quibuf; funt mébra Chrifti. Vni . uetfitas ποτό cunctorum perfectum Chrifti fit corpus.F-Lctenentes o fideles prudentefqg di fcipuli um,Paruulus crefcit& Diis Lu tt lg eds brin mac] detis ls Sn iO sii T "uda ut Ys doa on RVFFINTINVECTIVA.;:$0. 130 fipuli/&iftas meas indubitatas definitiones cuftodíentes:Orícenem tamen pro hís ipfis di; &tiscondemnantes beneaeetiís,ualete. V ides quía τοτ cà íttífione agis:& poenítere te ideo di; d cis, ut fallas eos quibus fcribís? Nam δὲ fi uere te poeniteat, ut debet, quíd facies propter om» - nes illas anímas quas per totannos hacc tua tá uenenata(ut ipfe aís) doctrína decepit: Deníqs quísundj per tuam poenitentíam emendabiítur:cim ifte ipfe libellus ín quo& pcenítens& ac/ cufator δὲ íudex es,auditores tuos rurfam,ad hacipfa& legenda& tenenda tranfmittat? Ad ultimum etíam fi hzecíta non efTent:ipfe ramétibi etiá poft peenitentid;,omnet aditum uenía: pradufifti.Ais etiam ipfum Orígenem pro his dictis pocnítuifle libello penitentia ad Fabia: num,tunc urbis Romx epifcopum dato:& tamen poft peenitentíá;poft centü δὲ quínquaginta annos mortis fua ín íus eum trahis, ad damnationem uocas, Quomodo ergo pro hís díctis tibi uenía dabitur poenítentí: fi ille quí ante te pro hís ρορπίσαίε, ueníam non meretur? Simili ter ut(αρ fcripfit:fimiliter ut poenítuifti peenituit.Aut fimiliter pro peenítentía debetis ab foluizaut fi negas ueniam poenítenti(quod ego non opto)tu perurges nos paríter códemnarí:fe cundum quandam euangelij parabolam: O blata eft diio a ludis adultera,ut uiderét quid de eafecundum legem íiudicaret.Ille míferícors δὲ miferator dominus, díxit:Si quís ueftrum pecca tum non habet:míttat fuper eam lapidem.Et tuncomnes,ínquít difcefferunt.Et[πεί quídem licecimpij δὲ increduli tamen erubuetunt confcientías fuas:ne cum ipfi effent peccatores,ín pec catores uiderentur ulcifci.Et latro ille de cruce dícebat ad alterum latronem,quí fimul pendebat in cruce δὲ blafphemabat:Q uía nec tu deum tímes,uel quod ín eodé nos fumus fa pplício.INos τῇ hzceadem qux ín nobis funt condemnemus in alíjsnec cum Iudxis erubefcimus, nec cun latrone mítefcitnus. iuis! ἘΠ: INVECTIVARVM RVFFINI IN DIVVM HIERONYMVM| LIBER SECVNDVS.! Rel Vperiore quidem libello dogmatícas illius obiectiones, quas alijs impineit im A4 merito;ín fe ipfo tefte rctorfimus:nücuero íam explícitis& pofttergum reíectís ἢ hís,qux fidei uícínz funt cautionibus,confidentius οἱ de cxterís críminationibus E. A ripondebímus.Eft ením etíam illud accufationís eius erauiffimü caput: quod fimiliter,ut cetera mendacía; ueritatis falce refecandum eft. Aut er cofeederatos efle quofdam Origeni ad periurium: δὲ iftud myfticx eíus traditionis arcanü abfconditum effe ín fexto Stro matum libro: necab ullo alio ín tot fzculís nifi a fe folo deprehenfum, Verum ne rí(utm οἱ mo^ "ueam fi íurís iurandi facramento alienum me effe confirmé:a confcederatione períurij planío τοπία ad manifeftationem ueritatís incedam:ex eo quod facillime pbare poffum:nec habuiffe meuncj libros iftos:neclegiffe a quocj pftitos.Et ficut me nó poffum excufarede eo,qd' quale fit nefcio:ita ne acufarí quidé polum deco qd' uel fi fit;penítus ignoro. Ifte taméq arguit ucl ab illo tradítá uel a difcipulis cíus dici,qd'fcriptá eft:qui loqui£ uetítaté cii pximo fuo, proxi; mus nó fitinifi ille q pfectus(it,& fymmyftes.Et íterü qd" Apoftolus dicit: Quía fapientía loqui mur ínter pfectos:& qd' fcriptü eft:Nolite míttere fanctü canibus,neq mittatís margaritas ue, ftras ante porcos:ut aflerant,ínquit;per hoc ueritatem non omnibus aperíendam. Videamus uid ipfe ín iftis ipfis electis fais commentarijs libro fecundo.fub eo capítulo ubi fcriptum eft: ropter quod deponentes mendacium,loquímíni uerítaté ιππασίας cam ρτοχίπιο fuo,qm fu; mus ínuícem membra:poft pauca. Propter quod,inquit, Paulus ipfe perfectus ín epíftola alía loquebatur:Sapientíam autéloquímur ínter perfectos.Erco hoc eft quod iubet,ut unufquifag myftíca quzqp atqy fecreta, δὲ ea qua dei ueritate funt plena loquatur camn,pxímo fuo, ut dies αἰεί eructet uerbum,& nox nocti indícet fcientiam:hoc eft, dara: quaeq;& lucentía índícet hís, quí merentur audire: Vos eftís lux mundi, Porro tenebrofa δὲ ínuoluta,& omni facramentorum nocte uelata;alíjs referat;quí& ipfi nox, tenebrae ucl caligo fant; De quibus dicitur: Et ca ligo fub pedibus eius, haud dubium quin dei.[Nam& ín monteSina Moyfes íngredítur in turbínem& calíginem, ubí erat deus. Et de ipfo deo fcriptum eft: Pofuit deus tenebras latí bulum fuá.Loquatur ítac; uerítatem atq; myftería unufquífcg cá proxímo fuo;nec det fanctü y 4 caníbus IN DIVVM HIERONYMVM C canibus:necq; míttat margaritas ante porcos: fed quicungy oleum ueritatis habuetint, íllos ín thalamum fponfi δὲ penum τορίς inducat. Videte qucfo uos δὲ diligentius perípicite:fi alíum aliquem ín omnibus hís quz fcribit, nifi fe δὲ fua dicta condemnet.Si inimici fui la.cerare eum δὲ arguere pro fcriptis fuis uellent: quo alio ardinequibss alijs aduerfum eum fen tentíjs uterentur: nifi quibus(ρε aduerfum fe;tancg aduerfus alíos utitur? Condemnatío ad; uerfüm iftum fi proferenda fit, epiftola fua fufficit, fi folum nomen ímmutes: textus enim ari mínum,necín aliut omníno quemp.ficut ín ipfum conuenít folum.Quaz damnarí iubet hac itetum obferaari iubet: qux agítarguit:quae deteftatur,operatur.Beatí difcpuli eíusiqui eum uel audiunt ucl ímítantur, Verütamen quoniam períuríj eius doema proponiítur:níhil ad me fi ifte uel agat uel fcribat:quía apud nonnullos fratrutn etíam hancnobís ínurere conatus eft maculam,& nunc iterare per lítteras:fecundum ab illo datá regulam:quid ego ipfe de periurio fentíá profero, ut de fefe iterum fibi ipfi iudicii derelinquam, Etenim cá diis δὲ faluatornofter.. dicat ín euangelijs:dictum eft antiquis,non períurabís,reddes ením domíno iuraméta ue| €, autem dico uobís nolite iurare omníno: Omnis quí docet quacüq; excaufa peierandum ego dico qd'alienus fitafíde Chrifti,& ab ecdefizunitate catholice.Sed uclim πῆς pofteagade meo,ut ipfe ftatuí anathemate fatis feci, elaborare paululü fi patícter accipítíss& hoc quodifte per orgía quzdam δὲ myftícas federationes; periuríü obferuari dícitsquos habeat cultores δὲ Íymmyftas aperíre. Certa eft ením δὲ fatís uera dei illa fententía qua dicit: Quía ex fructibus corum cognofcctís eos:& iterum,ex fructibus inquít;arbor cognofcitur.Et nos ergo ficut ifte di cit; períurij dogma fufcepimus.Siad hoc edocti(timus δὲ talís ín nobís arbor plantataeft: non poteft fieri.ut non tales aliqui ex nobis fxpius germinauetínt fructus:uerumetíam myftici doematís authorítate coaluerínt,Et quídem quantum ad perfonam meam pertínet,quem folum. ex hís omnibus quz fcribit lacerare fe putat;non mihi ipfi feram teftimonium:nec dicam quod ctíam fit iurandum,cam forte neccffitas exigit:& fi non cautus fum:at certe timidus effe απρίο, Poftremo δὲ fi obferuare non poffum,errafle me nouerím. Hxc ergo non dicam:tatnen fiue. errem in hís,fiue caucam:ifte íntetím caufam comtniffi alícuíus,qua me in talibus areuatnó ha betEgo autem qualíter apud iftum facratiffima fit huíus non dogmatis,fed fcediffimi&uerif; fimi uítij obferuantia,iterum ex fcriptis eíus probabo. Nihil enim ex liuore& inuidia confictá aduerfum eutn proferam:ut ipfe contra nos facit: fed ipfum fe teftem& fcripta fua aduerfum eum producam:ut fcíat fe non ab inímicis arguí.fed a femctipfo redargui, Libellum quédam decóferuanda uírgínitate Roma pofitus fcripfit:quem libellum omnes pagani& inimici dei, apoftatz& perfecutores,& quíciq; funt qui Chriftíanum nomen odio habent,certatimfibí de fcribebant:pro eo quod omnem(οί Chriftianorum ordínem,omnem gradum,omnem profef fionem,uniuerfamq; pariter fcediflimis exprobrationibus infamauit ecdefiam: δὲ ea qua genti les falfo ín nos conferre crímina putabátur:ifte uera effe;imo multo peíoraa noftris geri dy ill ctíminabantur afferuít.Nam prímo illas ipfas uírgines de quarum uirtute fcribere uidebat itv faníat:& dicit de eis hís uerbis. Αϊία uírilí habitu uefte mutata, erubefcüt fe foerninas effe quod nata funt: críné amputant:& impudenter erigunt facies eunuchinas.Suntq;,qua dlicijs με ἘΠ tur,& cacullis fabrefactis, Vt ad infantiam redeant:imítátur noctuas δὲ bubones. Dicit& mille alía de hís probra grauíora.Sed necuiduis quidem parcit, Aít quídem de ipfis: Nulla illisnifi uenttís cura:& qux uentrí proxíma funt. Alía quoq; ingerit obfceena djplurima. Sed& mons chor omne genus,cj fcede dj turpiter laceretdongá eft fi ipfius uerbís uel fcriptis uelim pbare. De diaconis uero δὲ prefbyterís,quae dedecora defcrí pferit pudet retexere, Inítíüi tamen lacera tionis ponam ípfius:ex quo facilius conijci poffit, quanti ín confequentibus augefcat ínuectio. Sunt alí;inquit,de mei ordinis homínibus loquor:quí ideo prefbyteríum δὲ diaconatum am bíunttut mulieres licentius uídeant, Omnis hís cuta de ucftibus fi bene oleant: fi pes laxa pelle non folleat.Crínes calamiftzi ueftíeío rotantur:díeiti deanulis radíant: δὲ ne plantas humidi or uía fpargat, uíxímprímunt fumma ueftígía. T ales cum uiderís:fponfos ER aftimes efle ᾿ quam detícos. Et pofteaquam fpecíatím non tam uítía, quam crímína facerdotum ucl mini [trorum exprobrans, etíam ínereffum eorum δὲ falutatíones ad matronas,non ο : ot. ) | anf gd ruf ΠΙΑ οπή ία ἽΝ qii sz dimi η τν αὐ d | rt tis nnd (ag feu μμ RVFFINI INVECTIV A. Το, n A.lotauituetumetiam exectabilem fecíttquomodo pofteac omne σης Chriftíanum concidit τ,&ínfamauit/fibi quoq; non parcat ipfe;audite.Redeo eir poft exceflum quédá ad hoc quod propofüeram, propter quod& libelli huius res popofcit fierí métionemn:& oftédam apud[114 tam licita haberí períuría:ut fcriptis quoqy(ας deprehendi ea non erubefcar. Iitur ín hodpfo libello.cum moneret fxculares codíces legi non debere:& diceret,quid facictcum pfalterío Ho/ .tatíus: cum euangelijs Maro: cum apoftolis Cicero: nonne fcandaligabitur frater, fi tc uiderit ínidolío recumbenté?Et cxtera cutn dixi(Tet cíufmodi;quibus alienam effe a Chriftiano affere retlibrorum fxcularíum lectionem,inferit etíam reuelationem quandam ad fe diuinitus facta, fatis honorificis refertam praceptís, Refert er quod pofteacg aculo renunciaffet:& ad deum fuiffet conuerfüs.amore ramen fxcularíum librorum ualde teneretur:nec facile poffet talí care; τε defyderío: δὲ pro hocfubíto,ínquit,raptusin fpiritu;ad tribunal íudícis pertrahor:ubí tantá luminis&tantü eratexcircüftantíum daritate fulgoris:ut proiectus ín terram, furfüm afpicere ,nonauderem.Interrogatus conditionem, Chriftíanum me effe refpodi Et ille quí pra(idebat, mentitís ait, Cíceronianus es,non Chríftíanus. Vbi thefaurus tuus εἴ(δὲ δὲ cor tuum. Ilíco οὗ mutui,& ínter uerbera(íam ením cxdi me iufferacyconfcientiz magis ione corquebar.Clamare tamé ccepi δὲ eiulans dícere:Miferere mei dne;miferere mei. acuox inter flaeella refonabat. Tandem ad praffidentís zenua prouoluti quí aftíterant, pracabantur,ut ueniam tríbueret ado efcentiz δὲ errori locum poenítentíz cómodaret: exacturus deínde cruciatum fi gentilium lí:te ratum libros aliquando legí(fem.Eeo quí tanto conftrictus attículo;ucllem etíam maíora pro^ míttere,deíerare cepi,& nomé ei?obteftás dícere:Dnie(i uncg habuero codíces fcularcsaut fi legero;te negaui.In hzc uerba dímiffus.reuertor,ínquítad fuperos. Audiftis d noudcg honotificà(aramétí fuí expofücrit cenusz Refidéte ín tribunalib?iudice diio Iefu Chrifto,affiftenti/ bus angelis& intercedentibus p fe, ínter uerbera δὲ crucíatus iurat fc fzculares libros;nec habi/ «Πιτ uncj,nec le&urü, Relegant nüc quxfo qua(τεϊθίε,(i una eíus operís pagina eft, quz: nó οὔ íterü Ciceroníanü pronunciet;ubí non dicat:fed Tullius nofter,fed Flaccus nofter, fed Ma; .fo.Iam uero Chryfippum δὲ Aríftídem,Empedodem δὲ cxtera Grxcorum authorü nomína: nt doctus uideatur& plurima: lectionis, tanc fumos δὲ nebulas lectoribus fpareit. Deníq; ín ter axtera,etíam Pythaeorz libros ἱοσίῆς fe iactat: quos ne extare quídé eruditi homínes aífe/ tunt.Sed íftene alíqua ex parte iuramentum faum de authoribus gentilium praterírct,etía ca (παῖ non funt fcripta leeifle fe fcribit.Sed in omibus opufculís fuís fere multo plura& prolixio rateftimonía dc his fuis; de prophetis noftrís uelapoftolís ponít.Pucllis quoq; δὲ mulieraw lis(cribens,qux non υτίορ nifi de noftris cripturis edíficari;& cupiunt δὲ debent;exépla οἷς Flac εἰ fui& Tullijuel Maronis íntexit.Iam uero ín illo libelloquem de optimo genere interpretan di intítulauitubí practer títuli annotationem nihil optimum, fed totum peflimum eft.Ibicim af Teuerat hacretícos íllos quibus nunc cómunicat: δὲ incurrit illam fententiam apoftoli noftri,no fui(ille enim fuum aut Flaccutn dícit aut Tullium)qui ait: Qui autem difcerníc, fi manducat .damnatus eft.In illo ergo libelloquod nullo cenere uerbum de uerbo interpretari ratío finatz -quod modo εἰ iterum rationabile ufum eft: capita integra dictata ex codice. Ciceronis infe/ ruit. Nonne ipfe dixerat quid facíet cam pfalterío Horatius: cum euangelijs Maro: cam apo/ ftolis Cicero?[None fcandalicabítur frater.fi te uiderit ín idolío recambétemtín quo utíqy ipfe feidololatríz reum ftatuit.Sí em quí uíderit legétem hoc.fcandalícatur,multo amplíus quí fcri^ bentem.Sed quoníam qui ad ídololatríam deuoluiturznon plene;nec integre prophanus effici tur,nífi príus negauerit Chriftum,ipfe Chrifto ín facié coram fedenti in tribunalibus affiftenti bus quoq; dariflimis minifterijs angelorum dicit: Si legero, uel habuero oentiliá libros, te ne; σα, Ἐς nuncnon folum legit δὲ habet,non folum defcribit δὲ comparat:uerüetíam diuínís cos nerbís δὲ fermonibus ecclefiafticz xdificationis interferit.Res quam díco, omnibus quí legunt libellos eíus fatís nota eft,& tefte non ἐπα! get.Sed efthominis detam facrilego períurij bara» thro fe cupientis eripereadhíbere(ibi aliquod excufatíonís commentum& dicere: non modo lego:fed ea qux ín adolefcentía dídici,quía fum tenacis memoriz, ita ut poffim plura fimul de diuerfis capíta continuare, ipfa nunc profero. Sí quisa me modo exigeret ut probarem fi -;; 1: EE dle en. 1 IN DIVVM HIERONYMVM C hodieantedj fol oríretut;nox fuiffet in terrísaut fi αἵ ad folis occafum dies illuftrauerit mun dum: quíd aliud dícerem;nifi magísab ílloqui dubitaret de eo quod omnes nouerant;caufas dubitationis ὅρ a me probationis oportere depofci? Sed ín hoclicet omnes fciant effeuerum quod diícimus,& omnes intelligant:tamen quía de anima homínís res agítur,de petíuríj aimi nede negationis Chrifti facrilegiomon poteft facilis haberi condénatío. Ναί illum ímíta, bimur qui reos, nec interrogatos,nec refpodentes codénat:& nó folum nó refpondétes fed nec rzfentes:& non foli pradentes,fed δὲ mortuos:nó folum mortuos, fed& eos quos femp ante pr& non folum eos quos laudauerat.fed& eos quos fecutus fuerat δὲ magiftros ha; buetat?Tímeatur diii fententia prímo illa qua dicit:INolíte iudicare,ut non iudicemíni. Et íte; rum: Qua menfura menfi fueritis,eadé δὲ remetietur uobis, Quíd ergo:lícet ex faperfluounü tamen proferam teftem aduerfum eum perualidum:& cuí preefcribere non poteftipfum iter fc&(ua proferam fcripta.Quáuis ergo omnes libelli eus hoc teftentur:& fupflua de hoc mea uideatur affertío:tamen utendum aliquo fpeciali teftimonio eft;ne minus plenum hís qui forte fcripta eius non legerunt,uideatur«i. quod dícimus.Cum libellos eíus quos aduetfus Touinía nü fcipfitreprehendifem: πᾳ Domníoni beat memori feni:qui fibi hocipfum índicaue) tat;ifte refcribens excufat;& dicit:Nullo genere potuifle fierí fe errafle, hominem quí omnium haberet fcientíam, Cum ergo KO Sene fyllogifmorum cenera,uel dicendi ac fcrbédi ar/ tes,quas uidelicet ille qui eüreprehéderat ígnoraret.cotínuo Cii hoc.Stultus,inquit,ego: quí me putauerím hocabfz philofophis fcire non poffe,quí melíoré ftili partem elegerím eá qux deleret,cg qua fcribetet. Fruftra ergo Alexandrí uertí cómentaríos, nequicdg me doctus magifter ροΓξισαγωγὼν Porphyrij introduxit ad logícam:& ut humana cótemná,fine caufa Gre σοτίῇ NNaciangenü& Didymà in fcripturis κατεχισάς habui. Hic eft quí Chrifto dixit tenegaui, {{πεἰ habuero centilíü codices uel legero.Si níhil aliud;uel de Porphyrio filere debueratq fpe cialis hoftis Chrifti eft;qui religioné Chriftianá quát in fe fuit; penitus fubuertete conatus eft ícriptis fuissquem ifte nuncíntroductoré& inftructorem ad logicam habere eloriatur: necat» gumentari poteft fe ante hzc dídicifTe. Ante em Cg couerteretur,mecum pariter δὲ litteras Graz cas δὲ linguam penitus ignorabat.Poft íuramentü omnía haccpoft facramenti dati fponfion& Sinecaufa areumétamur contínuo dicetur nobís Etras homo,deus non írridetur,nec fyllogif míapud eum de Alexandri cómentarijs íntexuntur. Vt uideo frater male tibi aufpicatus es qd íntroductor tuus fit Porphyríus. Quo te introduxit perfiduszSi ad illá locá ubí ipfeeftibi fletus δὲ ftiídot dentia eft. Ibi em δ΄ apoftatz δὲ inimici dei, fortaflis δὲ períurí ibi habitant, Nó bonum íntroductorem tibi elegifti. Magos i accipis confilium meum:ad íllá nos introducto^ rcm patíter conuertamus qui introducit ad patrem:qui dixit: Nemo uenit ad patrem nifi pet me. Doleo frater fi credis:& fi non credis doleo te fufpitiones alieni períurij,in antiquis& uete^ rulís chartulis perfcrutaríscum in tuo ore iugis acfine fine periurij inexplicabile facrilegium pet/ fcueret, None rectetibi conueniet illud dici quod Apoftolus dicit. Tu auté qui[πάση cognor,. minarís,& requiefcis ín lege,& eloríaris in deo inftructus perlegem,cofídis teipfam ducemefle cxcorum: lumen eoram quí ín tenebris funt: eruditoré ínfipientium,magiftrum infantiam har bentem formam fcientíz ueritatis in lege? Qui ergo doces alium teipfüm non doces?Quí dias non moechandum,moecharis? Qui pradicas non furandum furarís? Qui abomínaris ἰάοϊα ία crilegium períurij commíttis?Et quod eftultimum δὲ grauiffimum:nomen ἀεί per te& e^o? e» tuam blafphematut ínter gentes. Sed tranfeamus iam hinc ad alteríus obiecti purga tíonem: fitamen conuictum feperíurij δὲ prauaricationis fimul,perurgente etíam confcientía fua fateatur. Alíoquin fi ínficías eat:etiá teftes cgplurímos fratrum habere poffum quí in me/ ἐς cellulis manentes,ín monte olíuetí Ggplurímos εἰ Ciceronis díalogos defcrípferunt: quorum δὲ ego quaterniones cum fcriberent, frequenter ín manibus tenui δὲ relegi: δὲ quod mercedes multo lareíores c pro alijs fcrípturis folentab ifto eis darent agnoui.Mihí quoq; ipfi aliqu& do cum de Bethlehem hierofolymá ueniffet δὲ codicé fecum detulíffet: ín quo erat díalogus Ci ceronis:& idé ipe να” Platonis qd' dederít ipm codicé,& aliquádiu fueritapud me,nullo ge ncre negarepót. Sed qd imoror tádíu ín re,qux luce eft daríorzciíad hax oia d fupra domes ||| á £s £x £2. Tt o9£$3. llf. ΕΥΕΕΙΝΙ INVECTIVA.$0. BA ἮΝ Δ εἰἰᾶ{{π| addat ubiceffet omne cómentii quod ín monafterio pofitus ín Bethlehem:ante nó SN multo adhuctempore partes grámatícas executus fit:& Maronem fuum Comiícof. qac Lyrí d cos& Hiftoricos authores,tradítis fibiad diíícendum dei tímorem puerulis exponebat:fcilícet TNAM ut& preceptor fieret authorum gentilium:quos filegiffet antümodo,Chriftü fe esum NN urauerat.Sed uídeamus quid adhucalíud culpet:gentilium effe dicit hac dogmata, Ecce qua qa fententía fe ipfe condemnet, Gentilium dícit dogmata que ipfe cofcribit.labítur: fed porrígen/ CRM da manus εἴπου eft nímíe perurgendus. Düem totus ín zloq uétía uolítat& uituperationi/ RM bus atcp inuectionibus fertur:immemor[αἱ fita ratióe deuoluítur. Noli frater temetípfum, " Ἂν etiam ín non neceflarijs temere condemnáre:non cótínuo ínter gentiles deputandus es,uel tu "m ucl Orígenes: fi(ut ipfe dixit yuolentes ἀεί iufticiá defendere δέ refj pondere cótra eos, quí uel fis le fato uel cafa«ἄξια moueri dicunc& uolentes oftendere iuftam effe dei prouidentíam qux mo Tm deratur uníuerfa, dixiftis inzzqualítatis caufas unamquág; fibí animam íam ex antetiorís ui nm, τα πᾶ in celeftibus habuit motíbus ac fenfibus coparafTe:uel etíam fi dixiftis bonx illi& inco "^ ὸῚ mutabilí ac fimplici natura trinitatís conuenireiut omnem creaturam fuam ín fine omníum re NR ftituat in hoc quod ex ἱπίείο creata eft:& poft longa& fpatíjs feculo: exaquata fupplícia:quae ἣν deus πο tam írafcentís cj curantís affectu infert unicuiq: quippe quí cómotionís caret uítío, is& medentís δὲ curantís uíce finem ftatuataliquando poenatü. Γἷας ergo ἅρ uera dixeritis,deus Bi liíderit:tamen impietatis non multum nihi contínete aídetitur in deutn,nec gentilítatis aliqd: Mis maxíme fi hacmente dicítís, quauís ratione dei fcilicet(üfticiá defendere cupientes. Pro hís er^ Pa» go nolíte fatis conturbare,neq; teípfum fuperfluo,aut poenitentia fubijcías,aut condemnatío/ i: hi. Sedillud eft reuera, unde te defendere,aut excufare non poffum:quod nó folum gentiliter, m Gerum& fuper omnem gentilitatem.ímmo impíetatem ate dictum probatur, quod in hocipo (αι | libello, cuíus fuperius fecimus mentionem, deum focrum habere dixifti. Et quíd cam impium: 75 pg ueprophanum a quod gentilium poetarum faltem díci potuit? Stultum eftem fi requiram ΩΝ dete;ubi hocín fcripturis fanctis legerís.Quaro fi uel Flaccus tuus aut Maro,(i Plautus(ὐοπιΐ d cus,aut Terentius ccrte,fi uel Satyricus quís inter omnía fpurca fua,& impudica iftad nefas im μα deum ex fuo ore protuletit.Fefellit ce credo illa res& decepit, quod puella ad qué fermo dei fie tus bat:fponfa Chrifti dicebatur: ut propterea etíam matrem carnalem focrum dei appellandam d putares,Et nefciebas quod hzcnon fecundum carnis ordínem dicuntur: fed fecundum fpiritus. hp gratiam.Spófa em ex eo appellatur,quod fermo dei quafi facrato quodam cónubío iungatur bia aníma bumanz.Sí autem tali coniunctione etíam mater puella: Chrifto per fidem fociatur τε d&tius etídipfam fponfam Chrifti cj focrü dei appellare potuiffes. Nam reftat tibi ut δὲ patrem amt puellz;focerum deí dícas:& forores eíus cognatas,etíam puellam nurum dei pronuncies. Síc igi dum totus Plautínz: δὲ T ullianz: capis cloquentía fectator uideri:oblítus es quomodo ἄρον cit ftolus omnem ecdefiam,íd eft; parentes cum liberis,matrem cum filiabus, cá fororíbus fratres: asd omnes fimul unam nomínet uítgínem uel fponfam,dicens:Statui autem hocípfutn omesuos mi uníuiro uirginem caftam exhibere Chrifto.Sed tu dum non Paulum.fed Porphyríum intro; T ductorem te habere oloríatís:ipfam Porphyriü f. equendo quí aduerfum Chrift, δὲ aduerfum x deum libros impios ac facrilegos faipfit:& ab ipfo,ut aís;introductus in iftud blafphemiz δα) m" rathrü decídifti, Quod fi uere pro maledictis tuís uis agere peenítentíá.fi non írrídes ifta dicea qii do:fi non mente φιλόννος δὲ contentíofus ppter hocfolum etíam te ínfamarenon refugis,dum/ T modo alíum decolores: fi nó arte.fed fide dictorum tuorum pcenítudínem egeríspro hactam ad grauí turpíqy blafphemia age poenítentíam,hincenim ín deum blafphemafti. Nam de creatu^ " tisaliquíd dicere δὲ etraresmaxíme fi non contumeliae uoto:fed dum íufticíam dei ut dícís cupit M aflerere quis efflluac, non eft nímís execrabile commiffum. In celum tendere os graue eft.Iniu/ js ftícíam uel contumelíam ín excelfum loquí pernítiofum eft.Fioc lugeatur quod difficile cura£. μή Nam quís eft q ci morbo regío laboret:& de ipfo capite δέ uulta ac uíta períditet magnopere mi£lamet, quod non leue παρωνύχιομ pedísaut ρετίααϊίς ungula fuac offenfa curet Illud αὔτ tmíni P mum quídem eft;& refponfione uix dignum quod enu merans doctores fuos quos fe de fy^ ἐμ nagoga dicit efIe mercatos, ftimulans nos fubiungit:Neg; ením, ínquit, ipfe me docui, ficut Ü quídans 4, ΙΝ DIVVM HIERONYMVM C quidam, nos fine dubio intuens, ín quos omne ab initio lacerationis fuz pondusinueyit, Et miror hoc eun dicere uoluiffe:xcum maiorem ín me& ueríorem haberet obtrectandi maj teríam: quod magis inter multos& przdaros fnaeíftros diu toratus, nihil díenum eo. run, uel magifterio, uel inftitutionibus hàbeam, Caterumifte qui ín tota uíta fua nontotos l d triginta dies Alexandriz ubi erat Dídymus commoratus eft;per totos pene libellos fuos longe: lateq; fe iactat Didymi uidentis effe difcipulum,&««bryiip;id eft, przeceptoré ín faripturis ἴλην| à €&is habuí(fe Didymum.Et omnís ifta iactantía in uno menfe quarfita eft. Eco quí fex ánis dei| d caufa commoratus fum:& iterum poft ínteruallum aliquot alíjs dicbus, ubí Didymus, de quo| s τα(οἷο te íactas:&ubí alij nihilomínus illo non ínferiores,quos tu ne facietenus quídem nofti,, Serapion δὲ Menites,uití natura δὲ moribus& eruditioe germaní:ubi Paulus fenex Petri mar/|" tyrís difcipulus:& ut ad eremi magiftros ueníam:quibus& attentíus δὲ frequétius uacabamus: l ubi Macaríus Antonij difcipulus,&alter Macarius, δὲ Ifidorus,& Pambas, ores amíci dei:qui, nos hzc docebant qux ἱρα deo difcebant:quátam εσο, hoc(τα deceret,aut expediret, de his s omnibus habere íactantíz materíam poflem?Sed erubefco,hzc etíam retexens, dum uolo ti^ i bi oftendere, non uttu dicis, noftro ingenío magiftros:fed quod plus doleo,magiftris defuiffe s magis ingenium noftrum, Verum quid ftultus ego fanctos enumero Chriftianos uíros?INon M propter iftos dicit:quíá ipfi nos docuimus:fed quía Barrabbá eius de fynagoga magifttum n6 i fufcepimus.G p ἐνσαγωγὴν Porphyrijad logicánon fumusintroducti.lenofce míhi pro hocqd' E maluí ante imperítus& indoctus uiderí, cs Barrabbze difcipulus dici, Propofito ein Chrifto fi F mul δὲ Bartabba:ego quafi ímperítus Chriftum elegi: Tu ut uídeo,cum illis damas quí dicunt, F non hüc fed Barrabbam.INam Porphyríus tuus:dic quzfo quid te docuit:quiaduerfum Chii E ftíanos,& aduerfum religionénoftrá blafphemiz uolutnína confcripfit*' Quid te ifti ín quib? EF tantum te íactas: unus ab idolis damonum,& alíus de fynacoga,ut dicis, Satana: magiftri do, ἢ cuerunt boni? Nihil uideo nifi hoc quod& ipfi nouerant.Nam Porphyríuste docuitde Ομ. ἢ D ftanísmaliloquí, concidere uirgines.continétes, díaconos,prefbyteross& omnéprorfusChry— ftianorum gradum δὲ ordine libellis zditís infamare.Ille uero de fynagoga Barrabbas tuus p| Chrifto electus:docuit terefurrectioné carnís,non ín uírtute,fed ín fraeilitate fperare:litterz oe j ἢ cidentís amícum fieri,& inimicum fpiritus uiuificantis.Et alía quxdam fecretiora:qua fi tes po ἢ pofcerit poftmodü proferent in tépore. Sed quid ín longum fermo producitur? Cóuítijs eius" & iniutijs nó refpondeamus: laceratíonibus eíus.ad quod opus quotidie ftilum eius Porphyi ᾷ tíus exacuit,nó obuíemus: Ad hocením lefus nofter,nó Barrabbas magifter, flere nos doaiíte P Ad illud ueniamus,ut oftendatur dj uera funt;qux uel pro fua excufatione, ucl pro noftra ac E cufatione confcripfit. Ait duos effe folas pracfatiunculas fuas,in quibus laudare uífus eft Oríge l nem.In co tamen interpretationis opere eum laudauetít,ín quo nihil omnino dogmaticum;ni ἡ hil de βάς ἀίέλιμαι fi& quod penitus in his qux eíus ipfe interpretatus eft, nihil cale inferatur, N quale nuncad fynagogz eratíam,non ad Chriftianorum xdificatíonem reprehendit.Et cjui ἡ εἰ fufficere ad filentium agendum debeat, πο eain alienis litterís culpat,quze proferuntur ex i fuís: tamen δὲ ín oc f uetum dixerit uideamus.Ex prafatióe ínterpretationurm ín Ecechicle, i quatuordecím homilijsfiue oratiüculis Origenis fcribens caída Vincentio. Magná eftinquit, ἰ míamice quod poftulas, ut Orígenem faciam latinum:& hominem iuxta Didymi uídentis à fententiam alterum poftapoftolos ecdefiarum magiftrum etiam Romanis auribus donem.: Et poftalíquanta Et illud.inquit;breuíter admonens:ut[τίας Orígenís opufcula ín omnem feri/ a pturam efle triplicia. Prímá eius opufcula excerpta funt, quz: Grace exóxis;nücupantur.In qui/ bus ea quz fibi uidebantur obfoiraaut qua habere alíquíd difficultatis, fummatim breuíterqg perftrinxit.Secandum ὁμιλισικὸ genus:de quo δὲ prafens interpretatío eft, Tertium quod fart ἰ Ε- ipfe τόµους,πο5 uolumina poflumus nuncupare:ín quo opere tota ingenij fui uela fpiranti us uentís dedit:& recedensa terra,ín medium pelagus aufugit.Scio te cupere ut omne Cn tranfferam dictionis:pramifi caufam, cur non facere poffem:hoctamen fpondeo: quíafft orart l tete efus reddiderit fanitatem:non dicam cuncta(quía hoc dixiffe temeraríum eft) fed pemul| i tafim tranflaturus,ea lege quam tibi fxpe céftitui:ut ego uocem prabeam, tu notaríum. Jtem dc Cantícis "m M η ip SÍ ἄμμῳ, LEN ptg Ps ὧν ui Ti tty "nl idis Qnis γή ira yum gin αι εἰμ! e: 7: πῇ! ms jui yos αἱ! RVFFINIINVECTIVA.^-$0. I de Canticis cáticorá pfatio. Beatiffimo papa: Damafo. Origenes οἵ in ceteris libris os uice tít:in Canticocanticorü ipfefe uicit. Nam undecim uoluminibus explicítis, qua ad uiginti ufa; ποι milía peruenerüt: prímü feptuacinta interpretes deínde Aquilam,Symmachü, T heo; dotionem,&ad extremum quintam xditíonem,quá ín Acteo littore ínuenifTe fe fcríbitta ma enifice apertecp differuit;ut mihi uideatur ín eo completá effe quod dícitur:Introduxit me rex ín cubiculum fuum.Itag illo opere prxtermiffo,quia ingentis eft ocijlaborís δὲ fumptuum,tan tastes, tam díenü opusin latinum tranfferre fermoné,hos duos tractatus quos ín moré quo; tidíani xloquij, paruulís adhuc lactétibufgs compofuit.fideliter magis c ornate interpretatus fum:guftum tibi fenfuum eius non cibum offerens: ut animaduertas quanta funt illa exiftímá da qua magna funt;cum fic poffint placere quz parua funt.Item ex prafatione commétari; ín Micheam fcripta ad Paulam& Euftochíum:poft aliquanta.Nam quod dícüt Origenis meuo lumina compilare δὲ contaminare non decere fcripta ueterum,quod illí maledictum uchemens exiftimant:eam laudem ego duco maximam,cum illos imitati uolo, quí canctis prudentibus, & uobis placent.Item ex prffatione interpretationis Febraicorum nomínum: poftalíquanta, íta dícit:At neforte cofummato xdificío, quafi extrema deeffet manus,noui teftamentí uerba δὲ nomína ínterpretatus fum,imitari uolens O rígvenem ex parte:quem poft apoftolos ecdefía/ tum magiftrum,nemo nífi imperitus negat. Inter cetera ením ín geníj fuí pradara monimenta; etíá ín hoclaborauit: ut quod Philo quafi Iudaeus omiferat: híc ut Chriftianus impleret. Item deepiftola ad Marcella, Ambrofius, quo chartas, fumptus,notaríos miniftrante: tam innume; tabiles libros uere Adamantíus nofter δὲ Chalcenterus explícuit;in quada epiftola,quá ad cun dem de Athenis fcripferat, refert nuncj fe cibos Origene pra'fente fine lectióe fampfiffe:nücg iniffe fomnum, nífi unus e fratribus facrís lítterís perlonaret. Hoc diebus eciffe uel noctibus: üt& lectio orationé füfciperct,& oratío lectionem, Item exalía epiftola ad Marcellam: Beatus Pamphilus mártyr.cuíus uítam Eufebius Cafaríenfis tribus ferme uolumínibus explícuítcum Demetrii Phalereü δὲ Pififtratum ín facrz bibliothecx ftudio uellet equare;imaginefq ínge; niorum qux uera funt δὲ στο monímenta,toto orbe perquireret:tuncomnes,maxíme Orí? &enís libros impenfius profecutus Cafaríenfi ecdefiz: dedicauít. Quam bibliothecam ex parte Corruptam Acatius, de hínc Eugoíus, quí cíufdem ecdefíz facerdotes fuerüt,ín membranis in ftaurare conati funt.Flic cum multa reppererít,& inuentorum nobís indicem relíquerit:centefiz mi uicefimifexti pfalmi cómentaríum δὲ phe lítterz tractatü, ex eo quod nó infcripfitconfeffus éftnon repertum;non quod talís tantufcy uir, Adamátíum diícimus,aliquid practeríerit:fed qd necligentía pofterone ad noftram ufq; memoríam non durauit.Sed fortaffe dices mihi: Quid fuperfluis reples paginas? Nunquid δὲ ille dicit críminis effe nomínari Orígenem,aut ingenij εἴ laudé darí:fi przzdicatur talís ac tantus uír,eo magis.fi qua funt illius,in quibus aut apoftolicus üir aut ecclefiz magifter dícítur,ut in fuperiorib? ipfe profert: aut fi quid tale eft quod fidé eius non ingeniá folum cómendare uídeat.tHoc quidem faciam: tamé idcirco hzec protuli, ubi eum talem actantum uírum díci:quía ín ea prafatiuncula ubi eum dicit Apoftolum, uel prophe; tam defendiuel αἵ ad ccelum ferrithunc puto fermonem laudis eius infcriptum. Et ficubi for te fcientiam eius laudauimus,tales funt omnes mez in illum laudes:pro quibus hoctantum ir te ignís accendit:quas de fuis fcriptis,nec imputari fibi dignum ducít. Verum quia non dignat zqualem nobifcum perfonam habere ín iudicio,& nos quidem etíam ex fufpitionibus conde nat:pe uero neq; ex chírographis fuis teneri uultnec putat ín caufa fua obferuarefcriptura fan tx debere fententíam,quz iubet abfqy perfonarum acceptíone iudicari: non ut xquitas fed ut ipfe uult íta fatiffacíamus pro nobis, Ait ením. Tu fi interpretatus es Orígenem,culpandus es: ego ctíam fi eadem dixí;pro quibus ille culpatur,bene fecí:& leoi debent δὲ teneri. T u fi laudafti íngeníum eíus uel fcientia eíus.reus es:ego fi ingenium laudaui nihil eft. Sed profer, inquit, ubi eun íta laudauerim,ut fidem cíus excufarem, Non aque quidem:fed quocüq; duxeris fe quar.Libellum quédam fcribens,comprehendere quafi índículo quodam uoluit; quanta apud latínos Varro fcripferít,& quanta apud noftros Orígenes ín Girxcís ín quo íta αἰ Μαϊοῦ Te/ téntíum Varronem míratur antíquitas;quod apud latinos tam ínnüerabiles libros ἔρμη τς racci e INDIVVM HIERONYMVM. Graci Cbalcenterü míris effert laudibus, quod tantos libros compofueritquantos quiuís ng ftrum alienos, fua manu defcríbere non poffit.Et quía nunc ociofum eftapud latinos Graco; rum uoluminum índícem texere, deco quí latíne fcripfit aliqua cómemorabo: ut intellicamus. nos Epímenídis dormire fomnum:& ftudiutm quod illi pofuerát ín eruditione fzcularíam far. pturarum,nos ín congregandis opibus ponere.Saripfit itaq; Varro quadragíntaquing, libros antíquítatum,quatuor de uíta populi Romani.Et ci enumeraflet per fingula omnía quz Var ro fcripfit:addidit poft hzc Quorfum Varronis& Chalcéteri mentio facta(it quaritis:uideli cecut ad Adamantíum, noftrumq; Chalcéterü ueníamus:quí táto ín fanctarum fcrípturarum. labore fudauit,ut iufte Adamantij nomé acceperit. Vultis nofcere quanta ingenij(ai reliquerit. monimenta: Sequens títulus oftendit.Scripfitín Genefim libros KM CU homi liarum libros duos:ín Exodo excerpta:ín Leuítico excerpta.Etpoft multa.Item,inquit,monobi blía, περ ἀρχῶν libros quatuor: de refütrectione libros duos,&alíos de refurrectione dialogos: duos:& cum enumerafTer omnía eíus opufcula fecundum índículi fidem, addidit& dicit: Vide. tis πο δὲ Graxos pariter& latínos, uníus labore fuperatos? Quís enim undj tanta legere po; ταίτ, quanta ipfe confctipfit? Pro hoc fudore;quid accepit preci? Damnatur a Demettio ρί Ícopo: exceptis Ρα]α είπα& Arabia:& Phoenícis, atq» Achaiz facerdotibus:in dánationé eíus confentit urbs Roma.Tpfa contra hunccogit fenatum,non propter dogmatum nouitatem, nó. propter hzrefim,ut nunc aduerfum eum ταδίαϊ canes fimulant: fed quía eloríam adoquentiz ἡ cíus& Ícientíz ferre non poterant:& illo dicente,omnes mutí putabátur.Hxc quate faripferím & ad pauperis lucernzcíeniculü.cíto fei-aone fed nó cauto díctaucrím,poteftis íntelligereff Epi. caros δὲ Ariftíppos cogitetis. Si quis tibi πᾶς quarfo cá ifta ad pauperis,ut ais lucerna ígniculi,. cíto fed nó cauto fermone dictares aftítiffet ppheta& damaffet:o fcriptor cohíbe hancuocére: príme ftilà, erít em tépus δὲ nó multo poft;cá tu fchifma ab ecdefía facies:& ut Ρ ípo fchifmate coloré alíquéexcufationis inuenías, iftos ds πᾶς oibus mirabiles facis libros incipies infamare:: & ift qué modo Chalcéterü tuá uocas,& pro merito laudabilis laborís,ais, Adamantíü nomi. natum, dícturus cs, non tam libros ad utilitaté anima: qs uenenata dogmata cofcripfiffe. lc. qué negas iufte a Demetrio ín caufa fidei effe damnatum,& hunc quem negas pro dogmatü mouítate accufatum,tu execrandü pro nouitate dogmatü díces:& ea qua dícis, nunc aduerfum eum canes rabídos fimulare, hxctu ipfe fimulabis. Romanum quoq fenatum,ut nuncfcribis, epiftolis tuís cómonitoríjs, uramentis/fatellitibus circüuolátibus, etíatm tu coges cótra eum:&. talem uicem pro omnibus laboribus füís Chalcentero tuo reddes.Et ídeo caue hacc nunc fcribe renecum hac fcripferis δὲ illa eoerís,multo uerius tu tuis fententijs condemneris, y illealíenis.Putaíne habuíffes phetz illi hzcctibi dicenti fidem,& non maeís illà infanumtüc dj tein hac: uentutü putaffes?Sed cótétío hac eft,quz necamicís parcít:dümodo ledar inimicos, Tu uero hocfupereffus,tibi ipfi nó parcis:dütmodo nó ínímicos cóficías fed amicos.Ité ex prxfatiocHe braicarum quaftionii poft multa.De Origene autéinquit fileo:cuius nomen fi parua licet d ponere magnís meo nomíne ínuidiofum eft. Qui cum in homilijs fuis quas ad uuleusloquit comunem zxdiítioné fequatur:ín Tomis Hebraica ucrítate faperatus,& fuon: circüdatusagmi nibus:interdum lingua peregrínz quatít auxilia. Hoc unü díco,quod uellem cá inuidia nomi nís eíus habere etíam fcientiá fcripturarü,floccípendens ímagines umbrafqy laruarü: quarü na. turz efle dici /terrere paruulos δὲ ín angulís gartíre tenebrofis. Verum ego íam nec mirari de, bco,nec cóquerí pro his qux ín meagít:quí tantis uíris δὲ talibus non pepercit. Nam& fandtz memoríx Ambrofiü ερίζοορᾶ, qualibus fieurís laceret,qualibus obtrectationibus fecet:ín hís ipfis ín quibusnihilomínus laudat Origenem fimiliter ex fuis prafatíonibus edocebo. Prafa tío de homilijs ín Lucam ad Paulam δὲ Euftochíum. Ante paucos díes quorádá in Matthaü. δὲ Lucam cométaríos uos legiffe dixiftis:e quibus alter& fenfibus hebes effet:& alter ín uerbis. luderet,in fententíjs dormitaret, Quáobrem petítís.utiftiufmodi nugis contéptís.falté trigítv ta& nouem Adamantij noftri ín Lucam hornilías, ficut ín Graco habentur interpreter: mo/ leftà rem δὲ fimile tormento,alieno, ut aít Tullíus,ftomacho δὲ nó fuo fcribere: quà tamen id^ εἴτοο πᾶς faciá:quíafublimiora nó pofcitis.Siquide illud qd' olím Roma fancta Blefilla cfflagi taucrat dtsttÓÓ— ΤΝ τε Εν. ee P Tz—£2 «-Ξ-"ἘΞ em ἘΞ: Ξε: ὩΣ: I zz ca ο κα -ς κ. £3 EX ΄.-ιι— Ἐξ“ο-— Lau 28 —ÜgPÓÀ án ask n c, P A— c Xn 0 m ἔχ.:— RVFFINI INVECTIVA. So. 154. x ἀῇ Δ tauerat ut uiginti fex Tomosillius in Matthazü E alios quíng in Lucá,& trígínta duos in Io; y ἣν hannem;noftz linguz traderem: nec αἰτία mearüi;nec ocíj.nec laboris effc perfpicitis.Sed quá; AN ὰ tum apud me& authorítas ueftra δὲ uoluntas ualet: prxtermifi paululum Febraicarum qui d QR ftionum libros,ut ad arbitrium ueftrá]ucratíui operis, hac qualíacicy funt non mea, fed alíe; S na díctaremiprafertím cum a finiftro ofciné coruum audíam crocitanté,& miírutm ín modü de ! qe cüctarum auium rídere coloribus;cü totus ipfe tenebrofus fit. Fateor itaq; antecy ille obijcíat, e S Origene ín his tractatibus quafi puerü talís ludere:alía funt uirilía eius,& fenectutis fería.Quae UN fiuobís libuerit& potuero:fi dris ut ín latínum uertam fermone dederit cómeatum:& prater Mas mifIum príus opus expleuero, tunc uídere potetítís: ímo per uos Romana Πποιτα cognofcet, ipi quátá boni& ari nefcietit& fcire nüc ceperít.Ecce qux de Orígene δὲ de Ambroefto fentíat.Q d Dt finegare uoluerit hoc quod omnes fcíunt;quía defancto Ambrofio dixerit:prímo ex co cóuin kde ἰὼ cetur:quod apud latínos ipfius tantum, non alteríus ín Lucam coótnentaríus fertur. Deínde jb, fcit me habere epíftolam fuam:ín qua hoc ipfum de alijs excufans,in illum cóuertit fafpitíoné. oos, Verum quía epiftola illa οείᾷ fecretíora quada continet,quz interím modo publicari nolo ante Sit, tempus:ex alijs adhuchís fimilibus approbabimus.Interím Orícenís libros, ut fupra,in omné ης, admirationem extollit& dícit:quod fi eos ínterpretetur Romana língua,cognofcet quantü bo Xd ni&ante neícierít δὲ fcite nunccoep erítid cft ín Matthaeum, ínquít;uieínti fex libros,& ín Lucá ταν quíng;,& ín Iohánem triginta duos.Ifti funt quos magnificat,in quibus eadem prorfus omnía ttl: fed latius& copíoftus quae δὲ in íftís Peri archon libris pro quibus me arguit cotinétur, Quod sema fi í(te promittit fc iftos interpretaturü:me quare pro fimilibus íncufatzSed quonía polliciti fu/ TM mus probaturos nos quomodo lacerct uirum omníü admíratione diguü Ambrofium ορίου "m pum:quí non folum Mediolanenfis ecdefiz;uerum omníü ecdefiarü columna quadam δὲ tut/ initi rís inexpugnabilis fuit: unam adhuc ípfius prafationé ponemus,ex qua uídeatis ucl tátum ui/ le. p numqpRede& indigne laceret:uel terum quomodo Dídymü ufq; ad ceclum efferat laudibus, du“μέ rurfus ufq; ad inferna demetgit:uel quomodo deurbe Roma deo fauente capite Chriftia KA norü,ea dicat qua dicebant tunccü eentiles ín ea populi δὲ perfeaxtores príncipes morabant, i ic Prxfatío ad Paulinianá de fpiritu fancto.Dum ín Babylone uerfarer, δὲ purpuratz meretrícís di efÍem colonus,& íure quiritü uiuerem,uoluí aliquid earríte de fpiritu fancto:& ceeptà opufav -- lum οἰα[άσετι urbis potífici dedícare.Et ecce olla illa qux ín Hieremía poft Βασ] οοτηίτατα fa ali cie ccepit aquilonis ardere:& Pharifzon: códamauit fenatus,& nullus fcríba uel fictus,fed omís ὑπαὶ quafi índicto fibí prelio aduerfum me imperítiz factio coiurauit. Ilico ego uelut poflliminio RM Hicrofolymam fum reuerfus:& poft Romuli cafam,& nudo: fupercal, díucrforiá María:& ipu fpeluncam faluatoris afpexi. Itaq; mi Pauliíníatie frater, quía fupradictus pontifex Damafus, M qui me ad hocopus prímus ímpulerat,íam dormiuit ín dno:tam tuo cj uenerabiliü míhi ancil ap larum Chrifti Ραμί δὲ Euftochíj nücadíutus oratu;cantíci;quod cantarí nó potui ín terta alie ips na,híca uobis prouocatus ín Iudza ímmurmuro:auguftioré multo locum exiftimans, qui fab d uatoré mundi,dp qui fratrís genuit parrícidam.Et ut authorerm título fatear, malui alieni oper t rís interpres exiftere,cj ut quídam faciunt,quafi informís cornicula alíenis me coloribus ador(init πᾶτε. κοί dudum de fpiritu fancto cuiufdam libellos:& iuxta Comici fentétíam,ex Gracis bo/ ug nís, Latinauidi nó bona. Nihil ibi díale&íci;nihil uírile atq; diftrictum quod lectorem ucl ín/ πμ” eratis ín affenfumtrabat:fed flaccídum tot(i;molle, nítídum;atqy formofum,& exquifitís hínc ἐμὰ! índe odoribus ρίσπιοπιατᾶ, Didymus uero meus oculum habens fponfa de Cáticocanticogs, T& illa lumína qua ín candétes am fegetes(ublimari Iefus pracipit;procul altíus íntuetur:&tan/ y tíquum nobís morem reddít;ut uidens uocetur propheta. Certe quí hunclegerítatínog: furta n cognofce:& cótemnet ríuulos cum coeperit haurire de fontibus.Imperítus fermone eftfed non {ἱ fcientía:apoftolicam uirá ex ipfo ftilo exprimens, tam fenfüum πουπίης, fimplícitate uerbo si rum, Audiftis quomodo qué ante coruum dixerat& totum tenebrofum,nunc iterum cornícu/ pt làm dicat;alíenis fe pénis uel coloribus depíngétem:& dp turpiter laceret,& nihil uirile. dicat ha/ jo? béreuírum,quí ad ecdefíatum Chrifti gloríam electus a deo eft:quí ín teftimonijs düi locutus n ε[{η confpectu perfecutotü regum& non eft confufus. Ambrofius fanctus,de fpiritu fancto, p no folá uerbis:fed& fanguine fuo fcripfit, Obtulit em perfecutoribus fanguine μιά quem iu D it om IN DIVVM HIERONYMVM 1 4 1 1 j | 1 1 C fudit'fed adeo ad alios adhuc referuabatur labores. Quod etíam fi fecutus eft Graco οποίο. κἰἶ cos noftrorü Ícriptores,& aliquid de eorü fcriptis pfutmpfit:no cotínuo hac debuit tua effe fuam"^ ys ma cra,hiclabor,hocftudium,ut pro haccaufa interpretarerís librum Dídymí de fandto f;»ij μι εἴτα ας furta illius copnofcerentur:qui fortaffis etíam neceffitaté fcribendi paffus eft;ut infanien t tibus tunc hareticis refponderet, Ηῖας eft Chriftíana modeftiacSic monita feruamus apoftoli| . dícentisinihil per cótentíoné,ne pet ínané eloriá? Deinde quomodo,ut íterü eadé τορειᾶ τα| fis quí przedícas nó furandü furarísz Paulo ante interpretationé Míchex obíectá tibi dicebas qua, κ΄ fi Origenis dicta furareris, Tu furtü quidé nó negafti(ed ais: Quod míhi illi maledicta πε].| dif mens exíftimant,hoc ego laudé duco maximá:cii illà imitari uolo: qui cunctís prudentibus& th uobis placet. T'ua furta laudé tibí prxftant maxímá:alíos furta fua apud te coruos δὲ corniculas di facuncSi tu Origenem qué altetü poft apoftolos dicis,recte facis ímitarí:quid concidis eüqui m fecutus eft Didymü,quénihilomínus δὲ pphetá nomínas& apoftolicá uírá defignas:Si etgo αὶ neq tanto actalí uíro Ambrofio pepercifti;& εἴ qué alterum poft apoftolos ον μι omni| gi bus placere prudentibus, acmille alíjs laudibus,non duobusut dicis,(ed innumeris fcriptis tuis κε αἱ ad coelum extulífti,rurfum hareticam qué ante apoftolà facis:& Didymum ipfumquem E nuncpphetam uídenté& oculum habenté fponfz de Canticocantícorá,& apoftoliciuirüfen——| δὲ fuii nomíne αο[ῖσηας, iter εἴ peruerfum doctorécríminaris, δὲ inter haretícorz confortia, tua| Br cenforia,ut ais.uirgula fegregas:quá uirgulá a ᾗ acceperís nefcio:ná Petrü femel fcimus daues E a Chrifto accepiffc:iftas a cenforías uíreulas, quí fpirít?erogat ru uideris:fi inquáiftos om! br nes quostuo ore laudaftí.tuo ore rurfum codemnasquid ego ad íftos pulex de me conquerar,| fr fi me nüclaceres, qué δὲ in epiftolís tuís ante laudaueras,& in Chronicis tuis Florétio δὲ Bono- Ϊ Γ fopro uitz;ut ais;nobilitate coíunxeras? Etíá nec illud eius admirabile factá filendü eft;ne pu| T «doré íncutíam? audiétibus, quod Marcellini cofulis nepté quà Roman nobilitatis prímá par| i uulo filio Rom: derelicto Hicrofolymá petijflo/& ibi ob infigne merítü uíttutís Tedamnomi—| d natàjin ipfis Chronicís fuis fcripferat: poft id de exemplaribus fuíserafitca actusfuosuidiftt ϱ'|j; D difuiaioris difciplina: foemina: dífplicere. Copellimur quídem plura adhuc de fariptis eius οὖ, m gregare:ut agnofcatur quá uerü fit& hoc quod fcribít,qui ín fuís duabus tantutn prafatiunav| aff lis Origenis meminerit: ín his non fidem eíus fed ínenia:no dogmatifté eii fed interpreté lau! al dans, Adhibui interím decem.Sed ne dilatarí nimís fermonem onerofum fit, füfficiant interim s hacin quibus eum& quafi apoftolá laudat,& quafi ecdefiará magiftrum: δὲ quia nó pro fide, P non pro dogmatum nouitate,ut rabidi nüc canes fimulantadueríum eá moucatur ordo Ro"m manus:& quía ipfum fequit quí omnibus prudentibus& ipfi placet: δὲ omnia illa qua infert: m faperíus eius prfatiunculz coceftantur. Verum hac quoquo modo fint.quxcáq; habes tucá ln (tis uel antiquís uel nouellis fcriptoribus.fíue eos tu apoftolos.fiue eos uenerarios fcribas, fiue" prophetas eos tu.fiue peruerfos doctores uoces:ad me ífta quid fpectantz Tu pro his uaricta/ i tibus tuís,pro cótumelijs& lacerationibus bonorá,rccte peenítentíá coerís, fi tamé egeris. Mi ih hí quare dícis,fi fecuti funt erranté fequátur correctum? Apage,bíita me.INüd ego necte,nec" alium erranté fecutus fum:fed ín uirtute Chríftí;nec te,nec alium quég,nifi ἐκ οὔ catholicam fi fcquar. Tuqui fcripfiftitalía δὲ fecutus es eos, quos errafTe credebas; qui tam indigne de deo ü Ícripfiffe conuictus es:tu age pcenítentiá.fi tamen putas tibi blafphemiz crimen ignofci. Nutv ii quid mea alíqua proferre potes fcripta fimilíazín qbus me uel in iuuétute erraffe couíncas, ficut Ἢ tu nó tá cófiterís cp couínceris?Eeo.me ínterpretádi difciplina tantümodo imitatü te dixi ucl fe h cutü:fed camé ín nullo alío:ín quo etíam tíbí omné íniuríam factá effe dicis, quía fecutus fuma ᾳ quod teuíderam ín homilíjs fecundá Lucz euangelium feciffeubí ας filio dei{η Graco nó rei ἐἲς inueneras pteríerís: ín illo loco ubi dicit: Magnificat aníma mea drim:& exultauit fpiritus ἢ meus ín deo falutarí meo.INoftí quía de aníma ftcubí illa qua folent díci non preteríetis:fed ea| adhucetíam ex teadditís quibufdam affertíonibus lucidius fcripferis:ut ín illo loco: Ecceut fa/ Ca eft uox falutationis tux ín auribus meís,exultauit infans in utero meo: ubí dícís quod non erat hoc príncipiá fubftantíz eíus,de tuo addidifti atq; naturz.Hac& mille alía hís fimiliain interpretatíonibus tuís, fiue ín his ipfis homilijs fiuc ín EHieremía uel in Efaía, maxime aürin, Hieccchiele fubtraxifti. De fide autem, ἰά eftdetrínitate cum in aliquantis locis i e":| ΕΥΕΕΙΝΙ INVECTIVA.$o. 155 "ws Ac nniffessquae tibi uifa fant prztermififti. Hoc genus interpretádi,utercy noftrum tenüit.Q uod fi hi d. aliusculparet;tu utíqy refpondere deberes; qui prímus hocfeceras. INüc ipfe ἰά culpas, fine du; EN bíounde ipe culperís. Verbü deuerbo interptaríantea,& ftultü effe& maliciofum proüncia/ ων ftí.In hoc fecutus fum te. Nunquid de hocuis ut poeniteat me;quía tu modo mutafti fententia: CM'&aduerbü interpretatü te dícís?Si qua ín fide mínus xdíficabant abftuliftí:íta tamen abftulí LN fti:ut non omía nec ín omnibus penitusamputares, Deníq; ín homilíjs Efaiauifio dei, filium inii:& fpiritum fanctum retulit Ita tu tranftuliftizadigciens ex te quod fenfum authorís ad demen Bm.—. tíoremtraherct intellectum.Ais ením:Quí funtífta duo SeraphimrDrs meus Iefus Chriftus m.-&fpitiusfanctus.Etextuoaddidifti: neputes trinitatis diffidere naturam:fi nomínü feruané dni. officia, Hc& ego inquáplurímis feci:& aut defecaui,aut ad faniorem íntellieentíam dedína. |"- ui.Prohís me íubesagere pcenitentiázINon puto hocte fentíre-Quod fi pro hís πε tibí;neq: ΣᾺ mihi poenítendü eft;pro quibusalíjs me inuítas ad peenítentíam?Scripta mea nulla extant;in hi. quibus error meus aliquís corrígendus fit: Tua extant multa,qua: ut uideo nunc fecundum fen TN tentíam tuam uníucría damnanda funt, Exceperas tibí cómétarios ín epiftola ad Ephefios,in TM quibus te putaueras alíquid emendatíus condídiffe, Etiam ipfeuidifti Gp fimiles per omía effe ἫΝ Origenís fenfibus ínuenti funt:mo& plus aliquid Rz hoc quod damnari expoftulas cótínere, ^iv, NE Etníf ipfe de hís íam tibi exdufiffes poenítentíz: facu Iaté dicens, rcuoluite cómentaríos meos í ii ín epiftola ad Ephefios:& inde agnofcetís quomodo Origenis dogmatibus aduerfatus fam: "m fortaflis uelles iterum δὲ de hís pernitere& in iftis condem nare temetipfum, ficut& ín cxteris, hio Tamen quant in me eftconcedo ego tibi&pro hís poeniteresfed& pro omnibus non folum ἜΝ qux locutus es fed& quz locuturus es.fi agas pernítentíam bene facís. Certum eft ením quod itin;- parnitéda funt cüicta quac fcripferis.O d' fi Βίας mealíquis culpandát putat,quare omnino aliqd ri-:deOrigene interpretatus fum:fi hocculpatut:ego ín hoc opere poftremus futm:& neceffe eft;ut diy: culpaa prímís íncipíat.Et tamen nemo οὐ punít;.quod ne admitteretur ante nó uetuit. "i" Licuitfecimus.Si quid prohibet lexxobferuati ín pofterum folet.Sed damnare dicit quís debe; tins reci authorefuo libros. Sed quid facimus deíftoauthore?qui eadem fcribit ficut fuperius ple ait εἰπῆτε oftendi.Similem excí píateandemq; fententía.Eco hocnec peto;nec urgeo,lícet ille me/ timi BO m hoftiliteragat:fed ut uideo ipfe fibí hoc temere alios códemnando cóquirit. Verum ut ite, ia rum tecumex tuís uerbis loquar:ipfe fcríbis in íftis inuectiuis tuís;me interpretatione mea hoc pas oftendiffe: quod ego quídem effem catholicus: Orígenes auté qué interpretabar hareticus, Kano Ais enim:Hoc eft dicere quía ego fum quídem catholícus: ifte auté quet ínterpretof hzreti ligi cus.Ais erri: Hoclegi, fi ut dícis, hoctoto opere meo oftédi,qd'ego catholicus fum,& Origenes 4^ haretícas:quíd adhucaliud queríturzINóne totum agís,& illà haretícá δὲ me catholicum dici isi Sí hocdixiffe me ,& hoc toto opere meo fatís e die teftarís: qua tibi iam acarfatíonis caufa viis fuperfuit? Quo profecít tua ifta ín nos inuectio?Sí Orícenem hzreticum effe oftendi,& me ca api tholici:recte feci an non recte?Sí recte:xcur ad culpam δὲ accufationem quc recte gefta funtuo ig caszSí non eft rectum Ο ίσεηθην haretícum dicicur me hocnotíne in ius uocas: Quíd opus Ὁ fuit te ínterpretari malíciofius ea;quz fecundii tuum interpretandi moré füerant tráflata, licet ἐμ incultíori fermone? Quid certe opus erat auditores tuos illudere:&{Π|5 aliud opiínantibus te gi aliud agere:]lli em hoc exíftímant,quod tu aduerfum eos agas.quí Origenem catholícá defen jm dunt:tu uero[ος arguis,& accufas qui hacreticá ill defignarunt. Propter hoc forte me inuita εὐ» basad pornítentía? No intellexerá. Verütamen fcito mene de μος quidé peenítudinem gerere: n quin dicánon omnía qua ín libris eíus ínueníuntur tancj catholica effe fufcipienda. Q uz utr fua(int;ut dicís:an ab alíjs inferta,ut nos putamus,deus uiderit.A nobis interím ubi ad fidei fa ftigium& uerítatem uentá fuetít refpauntur. Tu tamé díc, quid Oa a nobís:hzretícü uís ut dícamus OrígenézHocfeciffe nos non culpas.Sed catholicum? Pro hocnos accufas, Defi gna manífeftius quid uelis: fi tamépotesaliquid horum medíü inuenire quod uelis. Itti funt omnes fales ταὶ de Alexandri δὲ Porphyrij,& ipfius Aríftotclis acumine congregati. Flac eft omnis illa iactantía,qua tea prima atate ufqyad fenectam ín erammaticorá δὲ rhetor& phí lofophorum fcholís ac dífciplinis przdicas efle uerfatum:ut procederes Origenem pronuncía/ asit 3 turus IN DIVVM HIERONYMVM C tutushateticum:& i ca ipfa oratione qua ín illá ferebas fententíam;accufares eum,quem affe rcbas quod illum hzereticam defignarít, Vides quía nufcg cura ueritatis ac fidei, nufcis relioio; "is ac iudicij contemplatio:fed(la male loquendi& lacerandi fratres, exercitata libido uerfa£ ín líneua:fola in corde humana contentio:fola ínuídía& liuor ín méte:intantum ut cum odío; rum tibí caufa no effet,cognomínatü tea me fratrem& collegam lícet cum preconío itdigná; ter acciperes.Ienofce mihi quod nefciebam te ἀκαϊωνόμασορ dici,& incompellabilénominari, Mi tortamen,quod ea me códemnare depofcas,qua a me notata cóquereris, Ad illam fane inaifa tionís cíus partem.fuperfluum uídetur uel refpondere alíiquíd,ubí píe& relioíofe dicta marty, tis Pamphili;aut falfa dici uultaut etíam fi uera fint fpernenda decernit, Cui íam ifte deferat, «αἱ íamn parcat? O mnes apudiftum Gra(τείρεοτος antiqui ecdefíaftíci errauerunt, Latínís ue/ ro quomodo deroget.quomodo carpat fingulos,uel ueterum,uel nouorum,díuerfa eius quile git opufcula recognofcit.Sed nuncne martyres quidem apud eum habere poflunt aliquid τον uerentíz.Non,inquit;credo,quía martyris fit.Hoc fi uelimus de omnibus fcriptorum dicerelí, bellis: quz erít ín fingulis probatio, fi dícam,non eftucrü, quía Stromatá libri quos dicis Ori^ genís func. Vnde ipfius effeprobantur?Ex cxterorum inquit fimilicudine. Sed ficat ille quiin fcriptura alícuíus falfum facere uult;manus eius imítatur:íta δὲ quí fua dícta fub alteríus nomi, Ὡς uult inferere:ftilum fine dubio ímítabítur eiuscuíus δὲ nomen affciuit, Deinde ut οἴπία que iuftiffime dici poffuntbreuitatis caufa practeream:fi íntantiü uolebas audere ut martyrem repi henderes:dícta ipfa qux tibi uidebantur reprehenfibilía,in medium proferre debueras: tunc unufquifqy legentíá uidiffet quid ibí effet abfardü, quid cofequens, quíd iniqui, quídcertecó/ tra apoftolícas regulas:fed cantá nefcio,quíd impietatis;p quo,ut dícis, expíando(απουίαξ fuü fuderít martyr:ipfa illa uerba fi legeret.íam non tua fed fua fententía,aut etraffe martyremaut nomíne martyríisabfurdam δὲ impíam cófcriptioné ab alio diceret efe compofitá. Nunc uero fciens quía fi legantur ea qua rephendis,nota retorquebítur ín οὔ qui culpat íníufte: ea quidé qu reprehendís non profers: tua autem illa cenforía uirgula δέ arroganti authoritate decet; nis;illearceatur a bibliothecis,ille recipíatur:& íterum ífte pfe quí hodie receptus eft;craftínofi cü alius aliquis prxter me laudaucrit.eijciatur, δὲ cum illo ipfe quí laudauit.Hicautem catholir cus habeatur etíá fi aliquádo uideatur erraffe:illi errors uenía nó detur,etía fi ea dícat qua qo ᾿ἀῑκίεδε neq; interpretetur quis ed;neq, legat;ne quís mea furta cognofcat, Hic haretícus quidé, fed magifter meus eft. Et híclícet Iudzus fit, δὲ de fynagoga fatana: conductus uerba uendat ad precium: tamen magífter meus eft,& praferatur omnibus,quía apud ipfos(οἰ fcripturarü uctítas permanet.Si tibi iftud authorítatis uniuerfa pariter iniunxíffet ecclefía: δὲ exigeretura τοις de fingulis uel de omnibus iudicares:nóne graue& perículofum onus, ne tibi ímponercé 'excufare debueraszINuncuero intantum quotidíana derogandi meditatioe profecimusutiam nec martyribus parcamus,Sed ponamus quod nó fit martyris libellus ifte:fed cuiufcügg unius de ecdefiaznüquid fuis uerbis αἱ eft απο ille eft(criptorz Vt meritis cedédü uidea£ autho/ τίς: deipfis Origenis uoluminibus ponít exempla:& quid de fingulis fentíat, non fuis defer foríjs uerbis:fed eiufipfius quí accufabatur oftédit.Et ficut aduerfum te modo, multo meís uet) bis uehementíora fünt tua fctipta:íta illum nó excufantis authoritas,fed faa dicta defendunt. 'Etidco fuperflua eft de authore quaftio:ubi defenfio talis eft;qua affertore non egeat, Sed ad illud íam nequíffimum íncufationís cíus caput& ínuidiofiffimum ueniendum eft,imo non it^ "widiofum,fed inuidum, Ait em,quís prudentíü, uel quis fanctorum a gredi uoluit ín latínum uettere quod tuaufus es?Egoipfe,inquít.fxpe rogatus a multis non fcci.Et quidé fancti quare hoc non fecerínt facilis excufatío eft. Non em continuo quí fanctus& prudens eft latínus,etía. lingua: Grace noticiam fufficienter habet. Nec fanctitati eius detrahitur, καί deeft pego língua noticia. Aut iterum non contínuo fi fcientíam quis babet eraci fermonís,ctiam uolunta 'tem interpretandi habet. Aut etíam fi habet;non ftatini difcutiendus eft ille qui pauca interpre tatus eft, quare non plura:aut cur non ílla, fed illaz Libertas eft enim ín huíufcemnodí opere,& 'eftuel in arbitrio fcribentis,uel in defyderío depofcentis:& tamen de fancto Hilarío dícit,& de fancto Victorino:quorum alterum interpretís título nihil omníno arbitror tráftuliffe de e" E νε i:; co: 1 ἐ | j l | 1 £2£ftoe τὰ Μ ἘΣ | REUS νι t3*irÍT?£x.£2 ων ee eoe n — T κὰν RVFFINIINVECTIVA.— Φφο, n6 Na) Δ couakerum ipfe dicit Heliodorí cuiufdá prefbyterí ufum fcientía.ut qua ille fibi hauríret ex fon; tui τε Gracoszipe latíno ea fermone di?ereret;pro eo qd aut nihil aut pará grace noffet. Illi ergo uM«ur hzcnó fecerint;& facilis δέ manifeta eft excufatío:de te fane mírádü eft quare hoc fecerís? AM Quid em magis audax,uel quid amplíus temeraríum,líbros iftos interpretari O rícenís:quonz NA íam pene omné contínentíam in alijs libris fcripferas? quorum omnia íam dicta quz reprehé la fibilia nunc dicis, fub proprij nominis fermone protuleras? An ut diuinarum fcríipturarum li ἮΝ bros,quos ad pleniffimum fidei inftrümentum ecdefrjs Chrifti apoftoli tradiderunt;noua nác “δία ludxis mutuata interpretatione mutares? Qu uid tibi ex his duabus caufis maeis uídeat il^ AN licitum?INam Origenis dicta:fiue placent,ut hominis dícta placent:fiue difplicent,ut hominis "m falfa dicta facile contemnuntur. Ifta uero quz nunctu ínterpretarís:& per ecdefias€ monafte; μὰ ría per oppida δὲ caítella tranfmittis quomodo fafcipiemus:tandg diuina antáj humana^?Et ! quid facimus, quod qua prophetará uel legiflatorá nomínibus titulátur,ueríora hac abste dj w illa qua apoftoli probauerunt affitmantur? Ittud cómiffum dic quomodo emendabiturimo ἣν: nefas quomodo expíabitur? Sí em ín explícida kit aliquid aliter fenfiffe damnabile apud te hi A ducituriipfam legem peruertere in aliud Gp apoftoli tradiderunt;quotiés dánabile iudicandà Dis«eft? Cur non magis pro huíus aufi temeritate dícamus:quís ex tot& tantís prudentibus& fan πμ,&isuiris qui ante te fucrüt ad iftud opus aufus fit manum mittere? Quis przfumpferít facras. Ps fancti fpiritus uoces€ diuina uolutmnina temerare? Qüís practer te diuino muneri& apoftolo.-. PE rum hzreditatí manus intulerít?Et quídé cá íngens copía fuiffe ex initio ín ecdefijs deí:& praeci Dim pueHierofolymis eor: quí ex círcücifione crediderát referat:in quibusutiqg línguz utriulqy p "i fectam fuiffe ícientiam,& legis petítiam probabiléjadminiftratí pontificatus teftatur officium. linge Quisergo in ifta cruditon: uírord copia aufus eft inftrumentíi diuíná quod apoftolí ecdefijs lii n tradiderunt,& depofitum fancti fpiritus compilare? An non eft compilare οὔ quedam quide νι p nmutátur& error dicitur corrigi? Nam omis ílla hiftoria deSufanna,qua caftítatis exemplít. Dig: prabebat ecdefijs deízab ifto abíciffa eft δὲ abíecta atq; pofthabita. T'ríum puerorum hymnus ua quí maxime diebus folennibus ín ecdefia dei canítur;ab ifto eloco fuo penitus erafus eft.Er qdies per fingula cómemoro de hís,quorum comprehédere numerum nequeo?De quo ut omíttam alan illud dicere:quod feptuagínta duorü uirorum per cellulas interpretantíüi unam& confoná uo^ 7} τοι, αδίταη non eft fpírítus fancti infpiratíone prolatam: δὲ maíorís id debere efTe author. Su títatis, Ορ id quod ab uno hoiefibí Barrabba afpirante tráflatü eft, Vt ergo hoc omíttam,uíde. lina quíd dicimus, uerbi caufa, Petrus Romanz ecclefiz per uígínti& quatuor annos prafuitdubi/ ua tandum non eftzquin ficut cxtera,qua ad ínftructioné pertínent:etiam librorü inftrumenta ec dias defia: ὑῇ tradidetít:quz υτίορ am tuncipfo fedente δὲ docente recitabantur. Quid ergo? De: in ccepit Petrus apoftolus Chrifti ecdefiam:& libros οἱ falfos δὲ nihil uerítatís continentes tradi? viti dit: δὲ cum fciret quod ueram eft haberí apud Iudaos:apud Chriftíanos uolebat haberi quod m fal(am eftzSed fortaffe dicit: quia fine litteris erat Petrus:& fciebat qde Iudxom: libros magis “" effc uetos.dg iftos 4 erát in ecclefia:fed interptarí nó potetat ppter fermonis imperitía. Et qd? "m Nihil in ifto agebat ignea língua per fpíriti(απ coelitus data? INó ergo oibus linguis loque ul bant apoftoli.Sed cocedamus,;quía no potuerit Petrus aplus facere, qd híc modo fecit:de Pau μ΄ lo qd dicimus.Nü δὲ Paulus fine litteris fuit.FHebraex hebraiisfecüdü legé pharifzus,edoc? w fecus pedes Gamalielis:quí εἰ& ipfe Roma pofitus.fi quid Petro defuiflet;putas non potuit á" adím plere? Quomodo ergo ifti q pracipicbár difcipulis ut attéderent lectioni, emédatas cis δὲ μμ ueras nó dabant lectiones: δὲ quí pcipiuntneattendamus Iudaicisfabulis δὲ genealogíjsiqua: "Tm quaftiones magis pftant δρ xdificatione?Et íterü cauere nos iubent, δὲ obferuare maxíme eos d quí ex circücifione fun:quomodo nó puidcbant per fpiritá qd'fatun: eífet tépus poft quadrín í" gétosfereános,qri ecdefía cognito eo qd'ab apoftolis nó fibi efler tradíta ueritas ueteris inftru at méti]legatos mítteret ad íftos quos illi táccircücifioné uocabát: obfecrans& exorans,ut fibi de n ueritate quz apud ipfos eft aliquid lareirenturzPer totos iftos quadringentos annos etrafle fe, p& ignoraffe quod uerum eft fateretur? AfÍcitam quídem fe efle exgentibus fponfam Chrífto η perapoftolos: fed non ab cís uerís monilibus exornatam,putaffe E pide ο. σας 4 autem gp E Ἁ IN DIVVM.HIERONYMVM] C autédeprehendiffe quod non funt ποία itx gemma, quas fibi apoftoli Chrifti impofuerág——|" erubeícere fead publici procedere.falfis& non ueríslapidibus adornatam:&ideoroparefeug^ 08 uel Barrabbam illum qué aliquádo ut Chrífto nuberet fpreuerat, mittant ad fe quí poffit cum| P uno electo ex fuis uito ornamenta fibi uera qua apoftoli non praftíterant reparare? Οία er, ju go mírum eftfi me mínímum δὲ nullius numerí homíné lacere, fi Ambrofium fecer.fi Hilari,| ί ft Lactantium, fi Dídymum reprehédat?Necmultum dolere de íníuría mea debeo, pro eoqd L opusmeum ípfe interpretari denuo agereflus eft:cum me feptuaginta ínterptibus ín haczqua| d uerit contumelía.Sed& illad quomodo accipiendü eft? Quant acceffifTe ad íncredulitaté ex L hoc facto gentilibus zftímatís?INo em latent eos,qua apud nos agütur. Scientes ergo legem|i noftram no emendatáuel mutatam:nonne dicunt apud femetipfos,errát ífti;nec eft apudeos— 5 alíquíd ueritatis? Ecce ipfi οὔ uolunt.leges fuas corrigunt δὲ emendant. Certum eft at errorem Μ᾿ pracefliffe ubi emédatio fübfecuta eft:nec díuínü uideri poffejquod ab homíne matatut.Hoc ἡ tiobís ρεαΠίείς cua ifta nimia fapíentíazut omnes infipientes etiam a gentilibus iudicemur. No| i lo fapientíam quá Petrus δὲ Paulus non docuit:nolo uerítatem,quá apoftolí non probauert,| u Tuauerba funt: poft quadríngentos annos non debere fimplíces latinorí aures noux doctru| b nz: uoce pulfari.Modo τα dicis:O mnis qui putabat Sufannam nuptis& innuptís exempli pu í 4 1 dícitiz praftitífTe errauit.INon eft uerum.Et omnís qui putabat.quod puer Danícl fpitítu fan; cto fuerit repletus,& arguerít adulteros fenes,errauit.'Non erat uerum.Et omnís ecclefia per ot/ béterrarü.fiue eorum quí ín corpore funt.fiue eorü quí ad diim perrexerunt, fiue íllí fancti co; feíTores fuerüt feu etíá fancti martytes,qcüq; hymnü trii puero ín ecdefía dri cedinerüt;oés ειταποτῖ δὲ falfa cecinerunt. Modo ergo nobis poft quadringentos ános legís uerítasempta pco de fynagoga procedit. Pofteacg fenuít müdus,& perurectur cücta adfiné feribamus εἰ ínfepulchrís ueterü:ut fciant& ipfi qui hicaliter legerant: quia Ionas non habuít umbrá cuait^ bíta;fed hedera:.Et iterum cá uoluerit legiflator:nec hedera: fed alteríus uireulti.Sed& Oríge ncs, inquit, aflerífcos fecit, ex tranflatíone T heodotionis affumens: ut componeretuolumina. D queappelantur Hexapla. Etquíd, Orígenem iftum,quádo tibiplacetcondemnandumqui do placet ímitandü producís? Verifimileeftut eüdétu& defenforé adhibeas& reum. Authoré| facti ταί habere potes cum,qué& prímus ipfe condemnas:& ad condemnatione eíus epiftolis 18 tuís Romanum cogís fenatum* Ante hoc prouidere debueras. INemo fuccidit arboré cuí ínni^| tí parat:nemo ín fua caufa fidem eíus explorat cuius ipfe reprobat fidem.Siue hoc fecit Otige/ E nes/fiue nonfecitquidad(οτί ad illius exempli indicari uis:relege fentétias tuas& uide quid d dixeris. Hocnon eft,ínquis,fe purgare: fed focíos criminis querere. Noli ergo δὲ tu focios αἵ A mínís quarere:fed purgationem facti require, Verumtamen uídeamus quid tale etíam reus δὲ| q author fimul Orígenes[οςοτίτ.Εσο illius necunum locum ex fcripturís diuinis de Hebrais inue(d Πίο tranflatum.À te omnes fcripturas uideo effe mutatas.Et quomodo facti tuum& illius fi(n mile uíderi poteft? Apoftatz quidem δὲ Iudzi interpretati funt ea:quorumlectione Iudeima ψ xime utuntur.Et quía frequenter fi difputatio accidilIet,uel immutata effe aliquanta, uel deeffe| p ucl abundare in noftris fcripturís mentiebátur:moluit Orígenes noftris oftendere:qualisapud| ludzos fcripturarum lectío teneretur:& ín proprijs paginis ucl colünellis, xditiones eorü ἔπι gulasquafq defcripfit:& ea qua apud illos(ant addita ucl decerpta,certís quibufqy fignis ad/ t dítísad uerficulorum capita defignauit:& ín alieno non fuo opete; fuas tantummodo notas: fixit:ut fcíremus non quid nobis: fed quíd Iudas aduerfum nos certátibus.aut deeffe;aut abr E undare uideretur.Quod tale effet quale fi quis accepto breuiculo.ín quo militum nomina cot 1 tinentur,nitatur infpicere quanti ex militibus fuperfint,quanti ín bello ceciderínt: δὲ requirens quí infpicere míffus eft propríá notam: uerbi caufa, ut dici folet ο ad uniufcuiufcg defuncti πο! men affcribat,& propría rurfus nota fuperftitem fignet:nunquíd uidebitur ís qui notam ad de functinoméapponit;& proptía rurfum nota fuperftítem fignat;quod egerít aliquid,utucl híc defunctiuel ille iuentis caufam acciperet, fed quod cos quí ab alijs fuerínt perempti,ífte απ hotationis defignauit indícijs? Ita ergo fecit& ille ea qua per alios interpretes fiue perempta fucrant feu etíam abundantius prolata, proprijs quibufdam fignis, id eft, after& obelif ᾿ Cie ανν. notull| —— Ον pe li||. RVEEINI πε Ἑ$0. n^7 i A netulisdefignauit.Caterü neq; uerbum aliquod de fuo πη faltem infetuit, neq noftronzex; ΤᾺ emplarior:i idem fecit in aliquo uacillare: fed ea qux mínus uidebátur fccundá curfum litter SN plana& lucida fpiritualis intelligentia: oftendit referta myfterijs.Q uid tibí ereo Orícenís fa; lieti ctum ín hoc poteft pftare folatii.cuíus neq; opus fimile aliquod oftendere potes:& ín quo tan NN tülaborasut littera occidat cófequétem: dum ille ecotrarío fpiritus uíuificantis effe coneturaf^ ἂν feror? T υ Rh frater,uü iftud eft factum, nec qué nuncte ín hoccomíté uel focum ín ec ii defía habui(le certü eftinifi iftum folum, qué frequenter cómemoras Barrabbá. Qs eim alius M i auderet ab apoftolis tradita ecdefizc inftruméta temetare,nifi Iudaícus f pirítus: Illi tco mí fra; ti! terantecj a ludais capereris charífTime,illi tein hacc mala pracipitant. Illi te libellis aeditís no; tas infligere Chriftianis;illi te nec martyribus parcere faciunt:& de omni Chriftíanorü ordine "i fandaatq; nefanda fcribere turbare pacénoftram,.fcandala ecdefia: eenerare.1lli etíá aduerfum S teipfum,& fcripta tua quac quafi Chríftanus aliquando locutus fis;cogunt ferre fententíam.Et mj idco tibi omnes fordemus: durn illi peffimis fais artibus tibí nimiü placent, INam quomodo ls: tu fi Pauli litterís acquíefcercs dicentis.fi quis frater przuentus fuerit ín aliquo delícto,uos quí n; fpirituales cftís ínftruíte huiufmodi in fpírítu manfuetudinis;ita efferbuifles: ut ín nullo prot b» fus fpüalís inftitutíois ordínem cuftodíreszPone em aliquid me fcrípfiffe cotumeliofum: pone M quod tibi uítorü fümze aloquétiz,& fratri δὲ college mihi qué imitandá in difciplina interpre, νὰ. tandi dixí, iniuríam fecerim: Tamé poft pacé illam fummo υἱκ fudore reparatá: hzc príma ad tla hucde meís íniurijs querela ad te peruenerat. Sed δὲ illam tuam ponamus íníuríam, quod deri ín interpretando O rígenem te imitatus, alíqua prateríerím, quz: mihi minus xdificationis ἐπ. m fide habere uideban£: Culpandus pro hoceráfortaffis,& emédandus,Scrípta,ut aís, ad te fra; [πων trum miTa funt,depofcentium culpas interpretís argui. Quid tu uir fpírítualis agís?Quid for ία ma δὲ exempli ín rebus talibus cxterís prabes: Fratris turpitudinem non folum nudatam hís Xi B quiforisfuntnuncias:ifed δὲ obtecta denudas.Pone quía non te imitatus hoc feci: fed ebrietas tts aliqua fübrepens ficut patríarch: fecit;nudauerit turpitudiné noftrá:nüquid maledictioné có; αὐ fecutus fueras fi obuerfus íncedés,leuí pallíolo refcripti tui cotexiffes obprobríü noftri,& fi uc/ ms laffet epiftola uicilantís qué ftilus nudauerat dormítantís? Sed alíud refcribere no potueram. mM hís, quíad me talem epiftolam míferát: ut nifi íta refcripfiffem,aut reínterpretatus effem ea ad. yat üerbum,qua:tu es ínterpretatus ad fenfum:etíam cgo Origenem fequi uiderer. INodum díco. vicis qua fit illa aut qualis epiftola: amen quoniá uiri nobilis Pámachij contínet nomen: quíd fui " fecabíurdum fi οἱ cale aliquid refpondiffes: frater non eft tenere de alteríus opere iudicandü. tuf: INam&tu ipfe nofti quíd feceríssquando aduerfitm Iouíníanü,;Romam mifi libellos:cutm eos: dis quida aliter íntellicerent cg ego me dicta(le memínerá:nóne cum íam a plurímís legerentur, δ " offenderentur pene omnes, cum quibus etíam tu ipfe effe putabaris, exemplaría íam de fo; M ro,íam de publico fubtraxifti& hacc non ad aliquem alium, fed ad me remififtí;caufaim pariter m quía multi fcandalum pati uídebantur.ínfinuansquomodo ego Apologcticum denuo defer M" píi,& quz aliter intellicebantur ad íntelligentiam rectorem prout potui reuocauiz Aequü eft | ego: ut qd'nobis fieri uolum?,alis nos facíamus.Sicut ei meos libros mihí remififti;ur a me emédarent.ita& ad illá faos remítte:& qd'culpabile uidet infinua:ut ife fefi ín aliquo errauít ed emédet. Tum praterea δὲ nos íam in eq. exerauimus íngeníum:& multa iam nobis opufcu ii la defudata(unt.Ille hocprímum prope opus adijt δὲ fortafTe compulfas:& nihil mírum fi tu etuauít ín prímís.Nec occafio derogandí Chriftianis captanda eft:fed emendationis utílíras re: quirenda.Hac fi ad eum refcripfiflessnonne maiorem eratíam δὲ«cdificationem, uel ipfi.ínitía in tímore deí habentí,uel cxcterís legentibus przbuifles,cj nunc íftz tux inuectiuz mcerorís 87 confufionís omnibus tímentibus deum praftancquí& ín te fcediffimam obtrectandi libidi. nem δὲ in me refpondendi neceffitatem miferabilem uident. Sí ením ut díxí de tuís libris cotra. ur louiníanü fcíptis,nüc eadé quibus(1 argucbas,ipfe ínuenírís afferere: πᾶς uero intátá plabe^ m tis, ut fordes nuptíarü,nec martyrij cruore dilui poffe cofirmes:& illud qd'eft Manicheorü do/ Ur gmatis,emédationé tibi habere facileuifum eft ín hís librís quos iam edíderas,& defcríbendos Él plurimis pbueras:quíd erat dífficultatís me nó meum opus& interpretationem alíení operis, fi μ» quíd forte ín eo erratü:non ratío,fed líuor fu ggeflerat emédare? maxíme cà adhuc diei(πε nu PM s uis quas IN DIVVM HIERONYMVM C dulisquasnódum ad plenü relegeram ucl expliaieram,quasnó ditas inuenerunt? None per facile emédari poterant ea,qux adhuc emédata nó fuerát? Verum non híncubí quod culparer|f nihil habebat:fed totá índe mordetur:dü per hoc prodi tímuitsunde eft omne quod ipfe dicic á ! unde doctus,unde fcrípturarü uidetur ínterpres. Sed idcirco caufam qua ad ínterpretandum| adductus fum expofüí:ut fcíat me πας nó contétióe(ut pfe agere folet)uel emulatíGe aliqua 1 tulifTe: fed neceffitate,qua fuperius edocuí;ad boni& utilís operis ínftrumentüutalíqd exhoc uel ordínís uel colorís acciperet illejquí rudís ipe opufculü condebat antíquá. Aut n6 uidemus uctuítas xdes,noucllís xdificijs profaffe: Et interdá affumitur lapis de abditis& abftrufis an; tiqux domus partibus quí nouz domus frontem decoret,& exornet ínereffum. Et ínterdum totü nouclle conftructionis xdíficiá, unius antíqua trabis ftabilitate munitur.Agamuseroo nunc aduerfus eos;quí ueteribus recte utuntur ín nouis: πό uobis lícet dicentes tranfferre maj teríá de ueteri domo ad nou&nifi tignum tígno,& lapidé lapidi iunxeritis,nifi portícii de pot ticunifi membrum de membro:& hocfieri non poterít, nifi feceffum de feceffu;nifi doacam de doaca tranftulerítis. Habere ei domü magnam etíam hacnecefle eft. Hoc náq; eftuerbum tranfFerre de uerbo:quoda teanteí ERU IRAN uero probabile iudicatum eft. Sed tu qui^ dem tibi& quz non licétlicere defendís:nobis auté quz lícíta funt impingis ad crímé, Nam tu cum facras litteras δὲ uolumína diuina permutas, laudarí uís:nos etíam fi te imitantes de homi nü fermonibus aliquid quod minus xdificare credímus practerímus,in hís nobís ueniánó das ín quibus exemplü dedifti. Verá agat haccifte;ut fibi uel licere uel expedire putat.Eeo íntetim, ut recenfeamus ín fine,ea qux fparfim pro noftra purgatíone refpondímus, cum de me dixerit quafi fine fe hacretícus effe non poffem,oftendi fidem mea:& de refurrectione carnis ipfum ma eis errare,quí corpus quod refurrecturü eft. fragile effe fcripferít coprobaui.Sexus quoq, diuet fitatem quomodo abraferit,& corpora ín anímas, δὲ mulieres rediet ín uiros dixerit docuismez quoq interpretationis caufas ut puto íuftifTimas protuli: quod no uel cótentione excitatusud D eloriz cupidus:fed dei timore Ριομοιαπς ARR materíz tranfuexerim copías, nouellzcon«| ftructionis adíficijs profuturas,& tela uetera rubigine íam obducta deterferim:nó ut diuilebel/ Ϊ lum mouerem fed ut hoftile depellerem.Ipfurn οείᾷ caput οτί manus falfarías iniecerüt inferuíz Ἢ & adulteríü blafphemiz ín filia dei δὲ fpm fanctü,alienü a meo ποῖς,[εα ipom: fcelere,& abipis docui effe M ME Rem fingulis quoq de quibus fe ídcitco Origené arguere dicebat,ut nos pul: fate fe crederet,& infamare opus tranflationís noftrz,oftendi ex ipfis comentarijs fuisex qbus E fidem fuam expectati debere díxerat:& probarí,quíd& de anima ftatu,& de reftítutione om i nic; de diabolo atq; angelis refugis,eadem quain illo culpat,ipfe cofcripferit. Sed δὲ quod ani; Q ma in corpore hocuinétz uelut in carcere teneréur, ipfum diíxiffe conuíci, Μη quoq effe cot) pustotius creaturz rationabilis:íd eft,angelorü δὲ animarüiin his ipfis eum fcripfiffe comenta i tijs approbaui.Períurij etiam cofcederationé apud nullum íta ut apud ipfum oftendi facratiffi ῃ imam conuerfarí, Verítaté adzque,& perfectioré doctriná non effe omnibus publicandam:in ῇ ipfis commentarijs ipfam docere conuíci. Tum índe fzculares libros, pro quibus fedentífegg, uerberanti pro tribunalibus Chrifto dixerat,fi unc legero uel habuero gentilíü codíces, te ne| gauisnuncnon(οἱ legere ucl habere:uerüetiá o£m fuz doctrínz: iactantia ín hís ei gerere de/ móftrauíintantá ut etíá p ífagogé impijffimi Porphyrij inducta fe effe οἰοτίοέ ad logícá.Ft c f cétiliá dogmata effe diceret quoquo modo fentire,uel de ania,uel de cxterís creaturíssipm mul to fcedíus gétibus díxiffe,qd'deus foci haberet oftédi.Sed& cá fe dixiffet in duabus tanti p/ fatiáculis Origenis meminiffe,ut ingeníofi magis cj apoftolíci uiti: breuítatis caufa decé folas pfaticulas ptuli:ín qbus eü nó(οἰ τ apoftolicii uírü,fed alter: poft aplos ecdefian: magiftre & qd'eü cii oibus prudétibus fequeret afferui, Praterea euidéter oftendimus ex more huic efle q ut bonís oibus deroget:& in hocfe putetaliqd εἴτ, opínatus quofcy uiros,& qui alíqd nois in litteris habuerint;rephendat.O tendi etíá dg índigne miniftros δὲ facerdotes Chrifti laceta/ i uerít.Sed ne monachis quídé ac uírgínib?ipis quas laudauerat,uel cótínétibus pepercerít: ag x Hau DA-0» M*-0.-."^^, ocm Chríftianon: ordíné δὲ στα libellis fcedis infamauerit.San&tü ἃφ uirü Ambrofid,cut adhuc pdarzuitze méoría ín animis omní( uíget, Cj indigne& turpiter lacerauerit. Didymü etia qué dudü ínter uidétespphetas& apfos pofuerat,nüc inter eos q diuerfa ab e«diis doccár collocarit Ree i ον eee RVEFINIINVECTIVA.:$o. 58 ttm, νὰν A-. collocati:& omnesomníno uelantiquos uel nouellos fctiptores quos nunc impéritiz,áuncin Ua i?. ερτία notetad ultimum quod nec martyribus parcat;& hac omniaut fuperíus dixi, non extra. T neís aliquibus.fed fuis litteris, fe ipfo tefte conuici, per fingula quxq; ex hís ipfis probatifTr. ti; mis fibi libris teftímonía proferens;quos libros etíam cum de cxterís omibus dictis uel fcriptis igi fuis peenítere fe dicat,non quo uere pceníteat,fed quo anguftatus ín hocuenerít: ut aut peeníté ἢ ἢ Ni(ta fibi efTet fimulanda,aut nó poflet mordere ucl ledere quem uellet illos tamen ut díxi libros, ΩΝ est" fibi excepit folos,tandj mínime poenítendos. Et ideo nolui eius nunc catera fcripta continge^ ἢ 5 eut de iftis pene folis couínceretur:de quibus ipfe fibi íam locá dauferat peenítendi.Poft om, e nía uero oftendi;quod facros libros, quos apoftolí ecdefijs tancg fpítítus fancti fidele depofita ri comendauerant.permutauerit:& quod ís quí audaciá notet ín homínü opufculis uertendís:ipe PUN maiore píaculo zloquia diuina permutauerít.S upeteft íam ut unufquif. Φ quí hzc cognofcit.ta l Ri li iudicio fauorem fuum alterí noftrá conferat, quali iudicio fe a deo cupit ipfe iudicari: nec fuá LN-ledatanimá, dá alteri fauoré pracftat iniuftü, Coenofcat etíá per te filí chariffime Aproniane, Kind fana? uir ille Pámachius, cuíus epíftolà amícus me? ín ínuectioe uel accufatióe hac fia tulit, uy, in Chrifti adiutorío,nó ftudijs.fed innocentia fauendü:nec ín caufa uerítatis ftudiofe agendà dti, efle magis cj religiofe.Praxeptü eft em ἀπίτας ποι fecundum faciem, fed rectum iudicemus ἑν mansi dicium. Quia ficut ín utioquog, mínímorü fuorum Chríftus eft:qui efurít δὲ fitit& nudus cft, Uc δὲ ipfe eft qui reficítur& induitur:ita in hís q iudicant iniufte;ipfe eft qui inique iudicatur.Et p riy hís quí odio habentur eratis, ipfe dicturus eft;odiftis me gratís: Quomodo zítimat hanc cav απ fam δὲ hocfactü fui,in tribunalibus Chrifti ἐπα ίςαη 4, πὶ habeat fua cofcientía quod codices. απ. illius cótra Iouiníanü fcriptos,q íam publice legebant ὃς rephédebant fubtraxerít de manibus, M legentíá:& culpantes prohibuerit atq; culpauerít: remiferit uero ad ipm authoré libros fuos:. dini inlinuans ea quz ad reprehenfionem uenírent:ut uel emédaret,uel rem quoquo modo poflet ia Β curaret.Meosuero non codices:fed fchedulas imperfectas,inemendatas furto cuíufdá nebulo/ imi nis& fraude fubtractas,fibig; delatas cam me inibí haberet prafentem,mihí quidem nó offermiri ret neq; coquereretur: fed ne increpare quídem: aut eti arguere dienaretur:uel per amici cer; en tealiquem ,aut etíam per ínímícum: fed ad orientem mitteret δὲ ínftigaret linguam eíus ho/ me miínís qui eam temperare non noucrat.Quid cotra relicionem faceret,[ἶ me prxcfentem potius ium conuenífleintantum necolloquío eíus uídebamur indíení;utabeo necarguí mereremur? Ec rim pro nobís Chriftus mortuus eft:& pro noftra redemptíonefanguínem fuum fudit. Peccato/ rii res quídéfed de ipfius erege fumus:& íntercius ouiculas numeramur. Verum quía ppter deü Sig contempfit nobilitatem fuam,& totum fz exequauít humilibus,optímumqs opus cíus ín fide "un Chrifti,& qd' exéplo cxteris effe debeac;confitemur:idcirco nolumus e humanis ftudijs con — Aétionibufcy raptari: ne ín aliquo fidei(ux: fentíat detrimétá. Certe cum legerit,quod ca ipfa de qua quibus cxteros arguít magifter ille Hieronymus;in ipfius electis etíam poft pornitentíam com ind ientaríjs docuerit quod fua non fint:£j uerum. iudicium feruet uídebímus, Putabítur ením das prior errorfuiffe ienorantizfi ei emendarítagnitio.INos autem quáuis neceffitate compul(i,re. D Ípondere nifi(amus eí,quí nos amaríffime pulfauerat:attamen pro hoc ipfo ueníam petímus, Ιηίσ” fi quid forte afperíus profecutí fumus:quía deus cofcientiz: noftra: teftis eft, quod multo plura ἊΝ tctícuimus cj protulimus:penítus autem filerecontra confcientíam crímínáti, míníme potui iip mus:cum ípfius pene fideifuzs,nónulli íacturam ducerent filentíum noftrü.Pofteacg ifta dicta, μὴ υ,ἔτατεῖ aliquis quí ex urbe a uobís ad nos uenerat.cum relegentí mihi a(fifteret;ait; pratermif? ju fum unum adhuc excifatíonís locum,quem ibi audiffet ab obtrectatoribus íncufari. Dicebat uu autem de eo quod fcriptum eft ín pracfaciuncula mea,quía dixerím de ifto quí me nunc perfe/ fuse? quitur δὲ accifat;quod ín hís qua: de Origene ínterpretatus eft;nónulla offendícula effe uídean ys tur ín. Girzco:qua íta tamen interpretando pureauerit:ut nihil ín hís quod a fide noftra difcre T petlatínus fermo iínueníat.Aíüt.inqt, de hoc capítulo, Vides από δὲ collaudauit interptationé Ἴ eíus:& teftimoníü οἱ dedít ipe qd'fine offendículo fint ea,qua ille ínterptatus eft:& ipm fecutu ni^ τ fe efe pmifit. Cur ergo no& ea qua ípe tráftulít abfay offenfioe füt,ficut ipfi?fcripta efTe ipe d teftat? eft: ING míra res,qd'ibi femp culpari mereor ubi iftá laudauero.Et recte qdé. Tfi aenía; "d εἰ: f Qs AMA musad n IN DIVVM HIERONY.RVFFI.INVECTIVA C. musadrem.Díxi e purgaffe ín latina tráflatioe/fi qua offédicula fidei uidebanf in Grecos ὁ 9 nó ímmeríto: ita tamen ut eadem etiá a me cóprobé gefta. Nam ficut ille ín homilijs de Efaia κ. duo Seraphim.filíü& fpiritum fanctum efTe interpretatus eft:& addés de fuo:nemo exiftimer κ. in trinitate natur effe differentiam,cum nominum diífcernütur officía:per hoc curare fe offen) E dicula credit potuíffe:ita δὲ nos uel ademptís uel ímmutatis quibufdam uel additis fenfum au ᾷ thorís adducereconatí fumus ad intellicentíz tramitem rectiorem.Quuíd híc diuerfum,aut qd| contraríim,aut quíd non idem fecimus?Sed quía ego de fcriptis illius abfq; malícía δὲ calum;| l nía íudicabam:nó quid obtrectatíoní pateret:fed quid profpectus fuerit interpretantis afpexi;| ls Illeautem qui occafiones ad calumniam quarít:ea reprehendit ín meis fcriptis, qux ante tie| príor ipfe cofcripfit. Et reuera ego culpandus fum,fi fecandum meam quidem fentétiam, qui| fcripfit recta funt:fecandum fuum uero iudicium condemnanda, Hoc quátum ad tínitatis fij|d dem pertínet ubi utíq; blafphemia crímen ducitur:quod dixit duo Seraphím,filium effe&fpi ἢ rítum fanctum, fi fecindum fuam fententíam,qua aduerfum me αοίε, ipfe indicers Seca κ uero meü íudicium, quod ín fcriptis eius abf ppofito calumniziudicauiabfoluiturprohis λ qua de fuo ad explananduim fenfum authoris adíecit. De refurrectione autem carnís puto íi 4 tranflatione noftra eadem contíneri,qu« ín ecclefíjs prdicantur. Caeterauero qua de creatura d rum ratíonibus dícta funt,quod nihil ad fidem deítatis ην fuperius diximus.Sedfi d ifte hac modo ad calumníam uocat:quz ante offendículum non habebant,non prohibeo:fi ei| fr placeat reuocare fententíam meam illam qua potuiffet abfolui:& proferre fuam qua debebat 6 ἢ alligari. INon ergo mea de eo fententía culpabilis putanda eft fed fua, quz reprehendit inalijs ἡ quod ín femetipfo probat, Nouum auté hoc iudicij eenus eft: ubi accüfatorem meum egoipfe— 6 ἃ defendo:& ubí tum demum melle fuperatum putat.fi femetipfum reum probarit. Veratame| f ponamus quod epifcoporum fynodus fequatur fententias tuas:& iubeat os libros, qui hai|n talía continent cum authoribus fuíis,ut aiunt,debere damnari:Damnabunturiftilibripríus ας ἃ IL Graxís:& quod ín Gracds damnatur:fine dubio damnatum eft ín latinis; Veníatur ad tuoslij κ D brosinuenientur eadem contínere fecundum fententiam tuam,neceffe eftt cum fuo authore| ü dánentur.Et ficuc nihil profuit Orígení, quoda te laudatus efl:íta nec tibi proderit, quod anie κ excufatus es, Meein fequi necefle eft ecdefiz catholic fententiam fiue aduerfus Origenis li| d bros fiue aduerfus tuos datam. d N Inuectiuarum Ruffini finis.|? | h AVGVSTINVS HIERONYMO DEEO QVOD SCRIPTVM] EST QVI TOTAM LEGEM SERVAVERIT,|| E «3 Vodad tefcripfi honorande míhí in Chrifto frater Hieronyme,quartés deanima E ἢ humana.fi nafcentibus fingulis,noux fingula nuncufg; fiant, ubí peccati uínculü f li ὍΚΩΣ ἢ contrahunt:quod per facramentum gratia: Chrifti;etiam ín infantibus recenter na f 1 mA tis foluendum effenon dubitamus:cum in non paruum uolumé procederet;nolui P | ulla alía onerare quxftione:fed quod urget acrius multo minus eft negligédum. Proínde qua/ ἣ || to,& per deü obfecro: ut exponas mihí quod multis exíftímo profutará: aut fi íà ud abs τεμιεῖ ἱ | ab alío aliquo expofitum habes,dírígas nobís, quomodo acpiendü fit, quod ín epiftola apo! | ϊ itoli Iacobí fcriptum eft: Quicüqy em totam εἰ νὰ feruauerit:offendat aut in uno: factus eft omníum reus:qux res talis actanta eft:ut quod hínctibi non íam olím faripfi;multum mepod níteat. Deagenda πᾶῳ prafenti uíta,quomodo ad uítam perueníamus aternam:no depraté l rita perfcrutanda, quá penítus demerfit obliuío,ficat eft illud quod de anima quarédum put l uithac uertítur quxftio.Eleganter autem dictum effe narratur:quod huíc reí fatis apte conue' i nít.Cum quídam tuiffet ín puteum,ubí aqua tanta erat;ut eum magis exciperet ne morer a cg fuffocaret neloqueretur:acceffit alius δὲ eo uifo admirás,ait: Quó huc cecidifti At ille:Ob/ | fecro,inquit;cogíta quomodo hínc me liberes:nó quomodo huc ceciderím quaras, Ita quonia ᾿ fatemur,& fidecatholica tenemus,de reatu peccati taricp de puteo etía paruulí infantis anima h Chrifti gratía liberandá,fatis eft εἰ quod modum quomodo falua fiat nouimus/fi etíam nun? à ih bacc τ quomodo m—Eo e m«ὦ Ίαν,$m P ΄".«Ὁ AVGVSTINVS HIERONYMO,$o. 139 m. À quomodo in malum illud deuenerit nouerímus.Sed ídeo putaui effe quarendum:neforteex y, illis opinionibus íncarnationis animz aliquam teneamusincautius,qux liberandam prorfus ts. S animam paruuli contradícat:ne gans eam efle ín ifto malo.Hoc igitur firmiffime retento,quod SN anima paruuli de reatu peccati liberanda eft:nec alío modo liberanda:nifi gtatía ἀεί per lefum ic n Chriftum dominum noftrum:fi poflumus etíam ipfius malí caufam& originem noffe: uaní; [^ loquisnon difputatoribus.fed litigatoríbus paratíus inftractiuf: qp refiftímus. Si autem nó pof? RN fatnus,non quía latet miferiae príncipium:ídeo pigrefcere míferícordia: debet officium. Aduer; ἫΝ h fus eos aiit quí(ibi uidentur(είτε quod nefciunt:hoc tutiores fumas,quod hanc ignorantiáno ia fttam non ign oramus, Alíud eft em quod nefcite malum eft:aliud quod fcitiuel nó potefb,ucl n" nomopus εἰπεῖ ad uitam quá quarímus indifferens eft. Hoc uero quod de lítterís apoftoli Ia ΤῊ cobínüc requiro:ín hac ipfa qua uíuímus,& ut femp uiuamus deo placere ftudemus actíoe uet m faturQuomodo igitur intelligendumeftobfecto te:Quícung; totam legem feruauetit, offen, τῆς dat autéinuno, factus eft omnium reus 7 Ita nequi furtum fecerit:imo uero quí díxerít di uiti; M fede hícpauperi autem,tu fta illic,& homícidij,& adulterij,& factileeij reus eft Quod fi nó eft: " à quomodo quí ín uno offédat.factus eft omníü reus? An illud quo: dixit de díuite& paupere gm adiftano pertínet: quorum fi quis ínuno offenderít.factus eft omníam reus? Sed recolendá á" eftunde uenetit illa ententía:& quz illam fuperíora peperctínt;qbuf. qp cónexa dependeat. Fra "*^ tresmeínoliteinquitin perfonarum acceptione habere fidem domini noftri Iefu Chrifti οἷον tun tía. Etením fi introierít ín conuentü ueftrü uir anulum aureum habens ín ucfte candida: ín/ pini troierit auté δὲ pauper ín fordído habítu:& intendatís ín eun quí indutus eft uefte pradara, Mtt& dicatis ei: Tu fede hic benespauperi autem dicatis,tu fta íllicaut fede fub fcabello pedáü meo; dla rü:none iudicatis apud uofmetipfos: δὲ facti eftís iudices cogitationü íníquarü? Audite fratres Slat meí dilectí(limi:nonne deus elegit pauperes in hocmundo,díuites in fide,& hzredes regni qd filis p repromifit deus diligentibus fe? Vos autem exhonoraftis pauperem, propter απ fcilícet;cui tris dictum eft: tu fta illic: cum habenti anulá aureum dictum eflet, tu fede híc bene. Ac deinde fe/ d quitut,eandem ipfam fententíam latíus uerfans δὲ explícans:Nonne,inquit, diuites per poter ki ai(ἃ opprimuntuos,& trabunt ad iudicia? None ipfi blafphemant bonü nomé, quod ínuocatü sig eft faperuos: Sí quidem legem perficitís regalem fecundum fcripturam: Diliges proximum tuum ficut teipfam,benefacitis.Si autem accipitis ην RR operamíní,redareuti ale ος quafi tranfereffores. Vide quemadmodá tranfereffores legís appellatxqui dícunt díuiti fede hic;& pauperi;fta illic. Vnde ne putarent cótemptibile efTe peccatum:ín hac una re legem tranf "n eredí.fecutus adíunxit:Quícüq; totam legem feruauerít,offendatautem in uno.factus eft om; nium reus.Qui em díxits Non moechaberisdixit:Et non occídes.Quod fi non occídíssmoecha zeit rís autem;factus es tranfereffor legis propter id quod ira editum alege,quafi ee - fores.Qua cum íta fint; cofequens uídetur:nífi alio modo intelligendü oftendatur: ut qui díxe " tít diuití fede híc: δὲ pauperi, fta illichuícamplioréhonoré quá illi deferés:& idololatra,& blaf M" phemus,& adulter,& homicída:& ne quod longü eft cuncta cómemorem: reus omníum crímí [n num íudicandus e(t.Offendés quippe ín uno,factus eft omníüi reus.At em quí und uírtutéha "m bet,omnes habet:& qui unam non habet;nullá habet.Hocfi uerá eft, confirmatur ifta fenten, " tía. Sed ego cam exponi uolo:nó confirmari, qua per fcipfam apud nos omnibus philofopho m rum authoritatibus firmior eft.Et illud quidem de uirtutibus δὲ uitíjs fi ueracíter dícitar: nóeft v confequens,ut propter hoc omnía peccata fint paría.Nam illud de infeparabilitate uirtutünifi B i forfitan fallor:tamé fi uerum memiíni(quod uix memini)omnibus philofophis placuit:quí caf » demuittutes, agenda uit neceffarías efTe dixerüt.Hocautem de parilítate peccatorá folí Stoi . εἰ αμ fant dífputare:contra omnem fenfum generis humnaní:quàá eorum uanitatem in Iouinía v no illo qui ín hac fententía Stoicus erat:ín aucupandis auté δὲ defenfandis uoluptatibus Epi n cureus;de fcriptutís fanctis dilucidiffime couicifti.In qua tua fuauiffima δὲ predaríflima difpw » tatione fatis euidenter apparuít:non placuiffe authoribus noftris,del ipfi potíus qua: per eos lo | i cuta eft uerítati;omnía efle paría peccata. Quomodo autem ficri poffit:ut etíam fí hoc deuírta F 4 tibusuerum eft:non tamen ídeo cogamur fateri aqualítatem omnium peccatorum:quantum Aa poffum AVGVSTINVS HIERONYMO,., C poffum adíunante diio aperíte conabor.Quod fi effecero;approbabis:ubi uero caufz defuero; tu fupplebis, Certe híncperfuadent,quí unam uírtutem habuerit habere omes,& omnes decffe σαί una defuerit: quod prudentia;nec ΜΗΝ iníufta,necíntemperans poteft effe:nam fi ali quid horum fuetít,prudentía non erít.Porto fi prudentía tunc erítfi& fortis δὲ íufta& tempe; rans fit;profecto ubí faerít fecum habet cxteras: fic& fortítudo ímprudens effe non poteft ud intéperans uel íníufta.Sic& téperantía neceffe εἴας prudens fortis δὲ íufta fit.Sic δὲ iuftícia no efbnifi fit prudens fortís, cemperans:íta ubi eftuna uera aliqua eará, δὲ alía fimiliter funt; Vbi autem alíz defunt,uera una illa non eft,etíam fi aliquo modo fimilis effe uideatur. Sunt enim (ut fcis)quadam uítía uírtutibusaperta difcretíone contraría:ut imprudentía,prudentiz.Sune ; autem quedam tantum quía uítía funt ídeo contraría,quadam tamen fpecie fallaci fimilia: ut . eidem prudenti non imprudentia.fed aftutía.NNunc em eam dico aftutía, quz ufitatius ín ma liciofis intelligi δὲ uocari foletznon ficut noftraloqui fcriptura cofueuit,qua:(epe aftutíáin boy: . noponít. Vnde Eftote aftutí ut ferpentes:& illud: Vt δὲ innocentibus det αἰεί(ἢ δὲ apud illos Romanz lingux difertiffimus dixerit: neq; illitamen ad cauendum dolus, aut aftutía de; erant:aftutiam ponens ín bono.fed apudillos raríffimum,apud noftros frequentiffimum eft, Itemq ín partibus temperátiz, apertiffime contraría eft effufio parfimoniz.Ea uero qua tena . itas dici uulgo folet,uitium quidem eft: tamen parfímonix fimile,non natura: fed fallaciffima fpecie.Item diffimilitudine manifefta contraría eft iniufticia ἰα Ποία, Solet autem quafi imitari iufticíam uíndicandi felibido,fed uitium eft.Ienauía fortitudiní perfpicue contraria eft:duri. tía uero diftat natura fallit fimilitudine. Conftantía pars quzdam uirtutis eft:ab hac ínconftá tía longeabhorret:& índubie contrafiftit, Pertinacia uero conftantía dici affectat& non eft, . quiailla eftuírtus)haccuitium. Vt ergo non íterum hxc eadem cómemorare neceffe fit: exemy o pli eratía ponamus alíiquid,unde poffint cxtera intelligi.Catilina;ut de illo fcrípferunt;qui nof fc potuerüt, frígus,fitím,famem ferre poterat:eratqs patiens inediz;aleorís;uigiliz fupra ᾧ i Gp credibile eftzacper hoc& fibi δὲ fuis magna praditus fortitudine uidebatur.Sed hacfortítu do prudens non erat;mala em pro bonís cliebat.'emperans non erat;corruptelis eir turpifli mís fcedebatur, Iufta non erat;nam contra patríam coníurauetat.Et ideo nec fortitudo erat.fed dutítía fibí:ut ftultos falleret;/nomen fortitudinis imponebat.INam fi fortitudo effet;non uitíü, fcd uirtus effet.Si autem uirtus eflet;a cxterís uirtutibus εαπζρ infeparabilibus comitibus nüdg relinqueretur. Quapropter dum quaríturetíam de uitíjs utrum ip(a fimiliter omnía fintubi unum erít:aut nulla fint:ubí unum nó erít: laboríofum eft id oftendere;propterea quía uni uít/ "επ duo uítía opponi folét.Et quod aperte contrarium eft,& quod fpecie fimilitudinis adum bratur, Vnde illa Catilínz,quia fortitudo non erat, qux efTet,cum fecum uirtutes alías non ha : bebat facilius uidebatur. Quod uero ígnauía fuerít,ubi exercitatio quaflibet erauiffimas mole tias perpetiendi atq, tolerandi fapra cg cuícg credibile eft fuit, ere perfuaderí poteftSed fot teacutíus írituétibus ígnauía apparet ípfa durítíaxquía laborem bonorum ftudiorum quibus uera acquíri£ fortitudo neglexerat. Verütamé quía funt audaces qui tímidí nó funt:& rurfus ti tmidí;quibus abeft audacía:cum fit utrüqy uitium, qm quí uera uírtute fortís eftnec temete ati det;nec ínconfülte tímet,cogimur faterí αἰτία plura effe uirtuti bus. Vnde alíquádo uitium uitio tollitutzitamore laudis amor pecuniz.Aliquádo uni cedit ut plura faccedant:uelut qui ebrio fus fuerit, fi modicum bibere δὲ tenacítate δὲ ambitione didicerit, Poflunt ítagy uítía etíam cedere uitíjs fuccedentibus non uírtutibus:& ídeo plura funt, Virtus uero quo una ingrefla fue títquoníam fecum cxteras ducit;profecto uítía cedent omnía quzciiq; ínerant. Non em omid -ínerant fed aliquando totídem,aliquádo plura paucioribus,ucl pauciora pluribus fuccedebát. Hcutrum íta fe habeant diligentius ínquírendum eft; Non ením δὲ ifta. diuina fententia eft qua dícitur:Quí uná uírtutem habuerít,omnes habet:eíqs nulla íneft;cui una. defuerit: fed ho/ mínibus hocuifum eft;multum quidem ingeniofisftudiofis.fed tamen hominibus.Ego uero πε[είο quemadmod( dicarit.INon díco uítum a quo nomínata dicitur uírtusfed etíam muliere quz uíto fuo feruat thori fidem,fi hoc facíat propter prxxceptá δὲ promiffum deí;& qua prime tus fit fidelis non habere pudicítíam,aut pudicitiam nullam ucl paruam e(Te uirtuté,Sic& ma! citum Ἐπ πὰ T UL v ta ο --ᾱᾱ--ΣΟΥ ae itn co T$ co LL£3 Lm n» το Lx. — £2. f» fT£x. ———-£—£x. fO———— rf σὺν" £m Ro LOMA 0 hal AVGVSTINVS HIERONYMO.- 6ο. I4e Vm A.riumqui hocidem feruatuxori.Et tamen funt plurimi tales: quorit fine aliquo peccato efTe tii. neminem díxerím:& υείαρ illad qualecunq; peccatum ex aliquo uítio uenit, Vnde pudicitía co, MEN. iugalís in uírís feeminifcy religiofis,cum proculdubio uirtus fit:non er aut níhil aut uitium eft: M non tamen fecum habet omnes uirtutes. INam fi omnes ibi effent;nullum effet uítium:fi nallá NN uitid;nullá omnino peccatü. Quis adit fine aiio peccato eft? Q uis ergo fine alid uitio, íd eft, προ fomite quodam uel quafi radice peccatíscum damet qui fupra pectus diii recübebat:Si dixeri; UN mus quía peccatum non habemus,nofipfos feducimus:& ueritas ín nobis non eft? INeq; hoc i, apud te diutius agendum eft:fed propter alíos qui forte hoc legerínt dico. Nam tu quídetm ín tl N eodem ipfo opere fplendído contra Iouíníanum,etíam hoc de Ícripturis fanctis dilicenter.pro E bafti. Vbi etíam ex hac ípfa epiftola:cuíus uerba funt,quorum nüc intellectum requirímus,po TN“ΤΠ! quod fcriptum efi:In multís em offendimus omnes:NG ením ait,offenditis:fed offendi; EN mus omnes:cü Chrifti loqueretur Apoftolus,& c hoc loco dícat: Quícüq; autem totam legé Sari, fcruauctít;offendat autem in uno.factus eft omni reus.Ibínon ín uno,fed ín multís:nec quof) Ἣν dam.fed omncs dicit offendere, Abfit autem ut quifcj fidelis exiftimet tot mílía feruorü Chri; TN fti qui ueraciter dícunt fe habere peccatum,ne feipfos decipíant& ucrítas ín eís non fit, nullá ha "m bere uirtutem,cum uirtus magna fit fapientia. Dixit auté ipfa fapientía homini: Ecce pietas eft ταρώ fapientia. Abfit etgo ut dícamus tot actantos fideles& pios homínes,deí non habere píetaté, m, quam Grad ucl ἐνσέβῴαρ, uel expreflius& plenius θεοσέβφαρ uocant. Quuíd autem, píetas επί’ dius fi dei cultus Ἐξ unde ille colitur nifi charitate? Charitas igitur de corde puro& confcientia the; bona& fide non ficta, magna& uerauírtus eft,quía ipfa eft& finis pcepti.Meríto dicta eft for Ἢ tis, ficut mors:fiue quía nemo eá uíncit[σας mortéfiue quía ín hac uíta ufq; ad morté eft πιξία Min ta charítatís,ficut dris aít: Maíoré haccharítaté nemo habet, ij utanímaim fuá ponat quis pro ima amícis fuís:fiue potíus,quía ficut mors anímam auellita fenfibus carnis/ficutcharitas a concupi iin fentíjs carnalibus.Huic fubferuit fcientia cum eftutilissnam fine illa inflat Quod ueto illa zdi/ stia'Ποᾶάο ímpleueritinihil ibi ifta inane quod inflet inueniet; Vtilem porro fcientíá definiendo mó i ftrauít: ubi cum díxiflet: Ecce píetas eft fapientía:continuo fubíiunxit: Abftínereuero ama αὐ! lis.fcientía eft. Cur ergo non dícímus,qui hanc uirtutem habet, habere oriesicum plenitudole; i Ὁ- gis/fit charitas? Ἆπ quanto magis eft ín homíne,tanto maeiís eft uirtute prxcditusc Quanto aüt on mínus.tanto mínus eft uírtusquía ipfa eft uírtus:& quanto minus eft uírtus,tanto maíus eft ui tuin.tíum? Vbí ergo illa plena δὲ perfecta erít;nihil ex uítío remanebit. Proinde mihi uídétur Stoici gi falli, quía proficientem homíné ín fapientia, nolunt omnino habere fapiétiam: fed tüc habere: iuis cum ín ca omnino perfectus fuerít:non quía illum perfectá negant. fed nifi ex profundo quo/ esa dam emergendo repente emícet ín auras fapientia liberas, nulla ex parte effe fapicntem. Sícat. ui eir níhil íntereft ad hominem prafocandum,utrum aquam ftadijs multis faper fe habeat al/ utt tam,aut uno palmo;aut digito: ficillos quí tendunt ad fapientíam proficere quídá dícunt.tam μή ζρ αὖ ímo fürgentes guroítis ín aerem:fed πίΠ totam ftulticiam,uelat opprímentem aquá ρτο! mi ficiendo uelut emergendo euaferínt:non habere uírtutem,nec effe fapientes. Vbi autem euafemt rínt:mox habere totam, nec quiccj ftulticiz remanere, unde omníno ullum peccatü poffit οχίν η. ftere. Hzc fimilítudo ubi ftulticía, uelut aqua:& fapientia;uelut aer ponitur:ut animus a prafo m: catíone ftultíci;tancg emercens in fapientía repente refpíret:non míhí uídetur fatis accómo; μὴ data noftrarum fcripturatum authorítatí:Sed illa potíus,ut αἰεί uel ftultícía tenebris:luci auté yi uirtus& fapientía comparetur: quátü ifta fimilía de corporalibus ad intellieibilia duci poffüt. uo INon ítaq; ficut de aquís ín aerem furgens, ubi earum fummum tranficrít, repente quátum fu£ " ficit infpíratur:fed ficat de tenebrís ín lucé pcedens,paulatim progredíendo illuminat, Quod m donec pleníffime fiat:íatn εἴ tamé dicimus,tágg de abditíffima f pelunca egredienté: uicinía lu/ i cis afflatü táto magís,quáto magís propinquat egreffus:ut illud qd'ín co lucetfit ατίορ ex lumi εἶ ne quo peredit illud αὔτ quod adhuc obfcurá eft:fit ex tenebris unde cgredit tag;& nó iufti , v ficabit ín cofpectu ἀεί οἷς uíuens:& tame iuftus ex fide uíuit, Et indati funt fancti iufticía:alíus i" maíus,alíus mínus.Et nemo híc uiuit fine peccato:& hoc alíus maius,alius mínus. O ptím? ας eft qui minimi. Sed quíd ego tácj oblitus cui loquor, doctori fimilis factus μὰ ας : νεος à i quí Li p AVGVSTINVS HIERONYMO: C qdabstedifcere aclimcSed quia de peccator parilitate:undein id quod agebam ἰδείσίε qut) TE Ítio,examínanda tibí fententíam mcam promere ftatueram, iam camtandemalíquando σον, 6! dudam.Quía δὲ fi uctum eft,eum quí habet unam,omnes habere uírtutes:eum quí unam non| 0 habet;nullá habere: nec fic peccata funt paría:quía ubi uirtus nulla eft:nihil quidé re&ü eft;nec|n tamé ídco nó eft.prauo prauíus eft, diftortog; diftortíus.Si αὔτ qd'puto efleueríus facri cp lit, E tetís cogruentius:íta funt anímz intentíones,ut corporis membra nó quod uideantur locis:fed(d quod(επίσης affectibus: δὲ alíud illuminatur ampliusaliud mínus;alíud omníno caret lumí L « ne& tenebrofo ínumbratur obftaculo: pfecto ita ut quifqy illuftratióe píac charitatis affe&tus ἡ eft in αἰίο actu maeís,in alio mínus,ín aliquo níhil:fic poteft dici habere alíam,& alíam non ha κ berealíam magís;aliam mínus habere uírtutem.INam δὲ maíor eft in ifto charitas, ín íllo;re- E Ξée poffumus dicere: δὲ aliqua in ifto, nulla ínillo quantá pertínet ad charitatem quac pietatis eft:& ín ipo uno homine quod maiorem habeat pudicitíam;j patientíam:& maiorem hodie €j heri fi proficit:& adhuc non habeat contínentiam,& habeat non paruam mifericordíam:;Er. utgeneralíter breuíterg; coplectar:quá de uirtute habeo notionem: quod ad recte uiuendum attínet:uirtus eft charítas qua id quod dilieendum cft,dilicitur.FTac ín alijs maíor, ín alijs mi, nor,ín alijs nulla eft:pleniflima uero qua iamnon poflit augerí;cgdíu homo hícuíuit eft in ne) míne: quádíu autem augeri poteft:profecto illud quod mínus ες(6 debet ex uítío eft.Ex quo uítío non eft íuftus in terra,qui faciat bonum& non peccet. Ex quo uítío non íuftificabitur ín cotifpectu dei omnis uiuens.P ropter quod uítium.fi dixerímus,quia peccatum non habemus, nofmetipfos feducímus,& uetítas ín nobis non eft. Propter qd' εἰ quantülibet profecerímus neceffariii eft nobís dicere: Dimitte nobis debíta noftraxcum íam omnía ín baptifmo dícta, fa, éa;cogitata dímifla fint, Quid ítag; η recte uidet, uídet unde δὲ quando δὲ ubi fperanda fitilla| pfectio.cui non fit quod adijái pofiitiSi auté praxepta no eflent;no utíq, effetubi fe homo cet/ tíusínfpiceret δὲ uideret unde auerteretur,quo conaretur,quare eratularetur, quid pracaretur. Magna eftereo utilitas praceptorum, fi libero arbítrío tantum detur:ut στατία dei amplius ho| p norctur. Qua fi ita fe habétundefiet omníum reus.fi ín uno offendat: quí totamlegem ferua| ποτε Δα forte quía plenitudo legís charitas eft,qua deus ργοχίπιαίῳ dilioitur:in quibus pra, ceptis charitatís,tota lex pendet δὲ prophetae:meríto fit reus omnium,qui contra illam facit, ín qua pendent omnia? Nemo autem peccat;nifi aduerfus illam faciendo,quía no adulterabis,nó homicidium facies;non furaberis;non concupifces:& fi quod aliud eft mandatum,ín hoc fet mone recapitulatur:ín eo quod dilígis proximum tuum tanc teipfum.Dilectio proximi ma lum non operatur. Plenítudo aütleoís eft charítas.INemo autem diligit proximum, nifi diliges , deá:& hocquantá poteft proximo impendat, qué dilíoat tácj feipfum:& uc ille diligat deum, | g quem fi pfe non ἀῑῑίοίε,πες fe;nec proxímum diligit; Ac per hoc quí totam. legem feruauerit, ft| Y| | | -Ξ-Ἠἥ.- vq. t——*« T dim— » itis o ERU uec— Bet LU——— DEN^ n in uno offenderít:fit omnium reus quía contra charítate facitsunde tota lex pendet. Reusitagg fitomníum: faciendo contra eam.ín qua pendent omnía.Curergo nó dicantur paría pata? Anforte quía magis facit contra charitatem,quí erauíus peccat:minus, quí leuius, Et hocipfo quod admíttít:fit quidem omniü reus.fed erauius peccans,uel ín pluribus peccans,magís reus: Leuíus autem uel ín paucioribus peccans,minus reus:tanto maíore fcilicet reatu quanto ἀπ’ plíus: táto mínore quáto mínus peccauetít:tamen etíá fi ín uno offenderit,reus eft omniü,quía cotra eam facit: ín qua pendet οἷα. Qua: fi uera funt: eo modo δὲ illud abfoluitur,quodaít ho/ mo etíam apoftolicz eratíz:In multis em offendimus omes.O mnes em offendimus.fed unus erauíus,alius leuius.Quanto quifq; erauíus leuíufqy peccauerít;tanto ín peccato committendo imaíor,quanto ín diligendo deo δὲ proxímo minor.Et rurfus tanto minor ín peccati perpetra^ tíone,quáto maior ín deí δὲ proximi dilectione, Tantoitaq; pleníor iniquitatis, quáto inanior charitatis Et tunc perfecti fumus ín charítate,quádo nihil reftat ex infirmitate. Nec fane quati tum arbítror putandum eft leue effe peccatum ín perfonarum acceptione habere fidem domi ninoftrí Iefa Chrifti:fi illam diftantíam fedendíac ftandiad honores ecdefíafticos referamus. Quis em ferat eligi díuítem ad fedem honoris ecdefia;cótempto paupere inftructíore atq; fan CtiorezSi autem de quotidianis confeflibus loquitur quís non híc peccat, fitamen peccat nii capu Hei AVGVSTINVS HIERONYMO.$0. I4 ia. Δ. eumapud feipfum intus ita iudicat:ut οἱ tanto melíorquáto ditior illo effeuídeatur.Hocenim ο πρ"... uideturfignificafle cum dicit:INonne iudicatis apud uofinetipfos:& facti eftís iudices iniquará qi s- cogitationü? Lex ítacy libertatís:lex charítatís eft,de qua dicit, Si tamé pficitis lege rcgalem.fe"ligi«απο fcripturas: Sues proximum ταῦ ficut teípfum bene facitis,Si auté pfonas accipítis,pec NM catum operamíní:redareutí a lege,tancy tranferefTores.Et poft íllam fententiam ad intelligen/ mi dum difficillimam dequa fatis dixi, quod dicendum putauí: eandem legem libertatis com A memorás: Sícloquaminiinquít,& fic facite:ficut per lege libertatis incipientes iudicari.Et quo/ ἮΝ níam quid paulo ante dixerít,nouítquoníam ín multis offendímus omnes:fuggerit dom inícá m^ tan quotidianis quotídíanam&fi leuioríbus tamen uulnetibus medicina ludicium emn). TN quít/fine míferícordía ill; quí nó facit mífericordià: Hinc em& dis:dimíttite,inquit,& dímitte£ TA uobís:date& dabit uobis. Su pexaltat aüt miferícordía iudici:nó dictum eft uíncit miferícor. Bii. día iudicii:non ei eft aduería iudicio fed fu pexaltat:quía plures p miícrícordiá colligunéifed "m q míferícordíá przeftiterüt: Beati em míferícordes,quía ipfis miferebít deus. Et hoc ατα; iuftà iri eft:ut dimittat eis, quía dímiferüt:& detur eís,quia dederüt.Ineft qppe deo& miferícordía it Ww dicanti,& iudicia míferantípropter quod eí dicitur: Mifericordiam δὲ iudicii cantabo tibí do/ a míne.Nam quifquis uelut nímium iuftus,iudícium fine miferícordía, quafi fecurus expectat: pie iram íuftiffimam prouocat,quam tímens ille dicit: INe intres in iudicium cum feruo tuo. Vnde lam dícitur populo contumací:Quid,uultiís mecum íudicio contendere? Cum em rex íuftus federit ts in throno: quis gloríabitur caftum fe habere cor? Aut quis gloriabítur mundum fe effc a pec xis cato? Quz ioítur fpes eft:nífi fuperexaltet miferícordía iudicium?Sed erga illos quí mifericor/ inis diam fecerunt ueraciter dicendo. Dimitte nobis,ficut& nos dimittimus:& fine murmuratione iu dando: hilarem em datoré dilígit deus.Deníc; fanctus Iacobus íam ex ifto loco de mifericor: a diz operibus loquitur: ut quos uehementer ílla fententía terruerat confoletur:cum admonet up 2 quomodo etíam quotídíana peccata.fine quibus hic nó uíuitur, quotidianis remedijs expíenf. i imo nehomo quí cum ín uno offenderít(it omníü reus in multis offendendo:quía in multis offen; ane: dímus:propter magnum aggerem reatus fui;mínutatím collectum,ad tribunal táti iudicis pee fitis ueníat,& eam quá nonfecít miferícordíam non inueníat:fed potius dímittédo atq; dando me: nint rcatur fibi dímitti peccata;reddíq; promi(Ta.Multa díxi quibus tibi tzdíü fortiffis inferrem,quí adis hzctamen quz approbas non expectas difcere,quod ea docete cofueuifti. Sí quid auté eft ἐπ angl eis,quantü ad rem ipfam pertínet:nà quali xloquío explicata fint: nó nímís curo,Sí quid ergo bi in eis eftquod eruditioné offendat tuá:qua'fo ut refcribendo admoneas& me corrígereno ora unii uerís.Infelix eft em q nó tátos δὲ tam fanctos ftudion: labores, δὲ digne honorat,& de hís drio Ls deo noftro cui? munete talis es,gratías agit. Vnde ο libétius debeàa quolibet difcere qd'inutí απ liter íonoro:cg promptius quoflibet docere qd'fcio: quáto iuftius abs te hoc charitatís debítá js flagíto, cuius doctrína noie δὲ adiutorío ἐπί tanti in Latina lingua ecdefiafticz littere adíutae gis funt:quantáü undj antea potuerunt. Maxíme tamen iftam fententíam: Ο ίσα» totam legem "m feruauerit offendat autem ín uno,factus eft omníum reus:fí quo alio modo exponí melíus pof a fenouíttua dilectio:per drim obfecro,ut id nobi(cum cómunicare digneris. 19 3 AVGVSTINVS AD HIERONYMVM DE RATIONE ANIMAE. "i. s τς Sd Eurn noftrum quí nos uocauit ín fuü regnum€ Seam rogauí& rogo: ut hoc M ΘΛ Wi quod adte fcríbo fancte frater Hieronyme,confulens te de hís qux nefcio, fructuo - Tf, d Íum effe nobísuelit,Quácg em te multo ὅρ ego fum atate maiorem: tamen etíam A eeedid ipícíam fenex confulo:fed ad difcendum quod opus eft:nulla mihi«tas fera uide " ti poteft:quía δὲ fi fenes magís decet docere cj difcere,magis tamen difcere cj quid doceát igno " á rare, Nihil equidem moleftius fero ín omnibus anguftíjs mcís,quas patíor ín difficillimis qua; 4m ftionibus dg ín tam longinqua tuxcharitatís abfentía:ut uix poíTim meas darc,uel recipere lít/ " tetas tuas,per ínterualla.non díerum,non menfium,fed aliquot annorum:cü fi fieri poffet quo d tidie prafentem te habere uellem:cum quo loqueter quicquid uellem. INec deo tanen no de ad a 5 uí p s | AVGVSTINVS HIERONYMO. C buifacere quod ρου non potuí totum uolui. Ecce uenit ad me relioiofus ituenis,catholica: -..----- θεσαν. τε ἘΞ pace frater,atate filius honorecóprefbyter,nofter Orofius,uigil ingenio paratus«loquío;fla P grans ftudio,utile uas ín domo domini effe defyderans:ad refellendas falfas pernítiofafay doy. ἢν ctrínas,qua anímas Hyfpanorum multo ínfelícius δρ corpora barbarícus eladíus trucidarüt; Γ INam índe ad nos ας ab oceani littore properauit:fama excítus;quod a me poffet de his que ἡ fcire uellet, quicquíd uellet audire, Neq; ullum: coepit aduentus fui fructum: Prímo nede u me multum famz crederet. Deinde docui homínem quod potuísquod autem non potuí,unde L diícere poffet admonuiatqy ut ad te iret hortatus fum. Qua ín re cófilíum uel praceptum meii,| à , cum libenter δὲ obedienter acciperet:rogaui eü ut abs te ueniens per nosad propría remearct, ἢ Quam cíus pollícítatíonem tenens,occafionem mihi credídi a domíno effe conceffam:qua tib| g Ícriberem de hís qux perte fcíre cupío.Quzrebam eim quem ad te mitterem,nec míhi facile ος» κ. currebat idoneus δὲ fide ασεπα, δ αἰαατίταις obediendi,& exercitatione pereetinádi. Vbi etgo: iftum iuuenem expertus fum,eum ipfum effe qualem a domino petebam dubitare non potui,| fi Acipeigiturquz mihí peto aperiri,ac differere nó grauerís, Τα ο de ania multos mouet,! ín quibus δέ me effe confiteor.Nam quíd de aníma fitmiffime teneam,nó tacebo.Deinde fub;: iungam quíd míhí adhucexpedirí uelim. Anima homínis immortalis eft:fecandum quendam- ῄ modum fuum.INon em omni modo ficut deus:de quo dictum eft:quía folus habet ímmorta π litatem.INam deanímz mortibus fancta fcriptura multa commemorat. Vnde íllud eft:Sine| d niortuos fepelire mortuos fuos.Sed quod ita morítur alíenata a uíta deí:ut camé ín natura fua| p uiuere non omníno defiftat:íta mortalís ex alíqua caufa inuenítur:ut etíá immortalis non[ης E tatione dicat. ING eft pars deí aníma.Si ém hoceffet,omnimodo incomutabilis atq, incorrupti| i bilis eflet.Quodfi effet;nec deficeret ín deterius,nec pficeret ín melíus:nec aliquid ín femetipfa ucl ínciperet habere,quod non habebar:uel defineret habere;quod habebat:quantum ad eius] ipfius affectiones pertinet. Quam uero alíter fe habeat, non opus eft extrínfecus teftimonio:-! ῇ quifquís feipfum aduertit,agnofcit.Fruftra autem dicitur ab eís,qui animam deí partem effe| h D gólanthanceiuslabemac turpítudíné, quam uídemus ín nequiffimis homínibus: hanc denígs Ε . ínfirmítatem δὲ egritudínem, quam fenrimus ín omnibus homínibus: non ex ípfa illi effe, fed| ι εντ Qoid unde egrotet:qux fi effet incomutabilís aliquo modo, undelibeteero| gn tare non poflet.Nam quod uere íncormmutabile δὲ incorruptibile eft, nullius reí acceffa comu t tarí uel corrumpí poteft. Alioquin non Achillea tantum ficut fabulz ferüt, fed omis caro effet ínuulnerabilis/fi nullüs οἱ cafus accidiffet. Non eft tag; natura íncomrmutabilís:qua alíquo mo E -do;líquacaufa;alíqua parte mutabilís eft. Deum autem nefas eft nífi uere fummeq; incom κ mutabilem στοάς, δύση eft igitur anima pars dei. Incorpoream quoq efle animam& fi diffici| i le tardioribus perfuaderi poteft:mihí tamen perfaafum effe fateor. Sed neuerbi controuerfíá—| uel fuperfluo facíam uel meríto patíar:quoníam cum de re conftat;non eft opus certare de no^| tníne:fi corpus eft omnís fubftantía uel effentia, uel fi quid aptius nuncupatur id quod aliquo -fnodo eft in feipfo.corpus eft anima. Item fi eam folam incorporeá placet appellare naturam, qux fumme íncommutabilís δὲ ubíq tota eft:corpus eft anima,quoníatn tale aliquid ipfa non| cft.Porro fi corpus non efb;nifi quod pet loci fpatium aliqua longítudíne/atítudine,& altitudi/ ne íta fiftitur uel mouetut,üt maíore fuí parte maiorem locum occupet,& breuiore breuíorem:| iminufqy fit ín parte ζΡ in toto:nó eftcorpusanima.Per totum quíppe corpus,quod animatno| localí diffufione:fed quadam uitalí intentíoneporrioítur.INam per omnes eíus partículas tota: fimul adeftinec mínor ín mínoribus eft;in maioribus maior:fed alicubi intenfiusaalicubi remif| fius,& ín omnibus tota,& in fingulis tota eft, Neq enim alíter quod in corpore etíam rió:toto fentit,tamen tota fentit.NNam cum exíguo puncto ín carne uíua alíquid tangitur: cpuís locisib le;non folum totíus corporís non fit,fed uix ín corpore uídeatur,animam tamen totam nona tet. Neq id quod fentítur per corporis cuncta difcurrit,fed ibi tantum fentitur,ubí fit. Vndeer/ goadtotámox peruenit,quod nó ín totafit;nifi qa& ibi cota eft ubi fit. INecut tota ibi fit czte ra deferit. Viuuntein& illa ea prafente;ubinihil tale factum eft, Quod fi fieret,& mum fi σσ iq, DERATIONE ANIMAE.$0. 14.2 em Δ mulfieretfimuluttumq, totam pariternon lateret.Proinde& in omnibus fimul,& ín fingulis UN particulis corporís fui, tota fimul efTe non poffet:fi per illas íta diffunderetur,ut uídemus corpo Mi 3 ra diffufa per fpatía locorum,mínoribus fuís partibus mínora occupare;& amplioribus amplío LN; ra. Quapropter fi corpus aníma effe dícéda eft:inon eft certe corpus quale terrenum eft:necqua; ὯΝ[ε hurhidum,aut aereum;aut athereum.O mnía quippe talía maiora funt ín maioribus locis, m ᾿&minoraín mínoribus:& nihil eorum in aliqua fuí partetotum adeft.fed ut funt partes loco: | NN rum,íta occupantur partibus corporum. Vnde intelligitur aníma fiue corpus fiue incorporea E dícenda fi; propríam quandam habere naturam omnibus hís mundanz molis elementis excel M lentiore fabftantía creatam: qua: ueraciter nó poffitín aliqua phantafia corporalium ímagíni, iji quias per carnis fenfus peipimus cogitarí:fed mente intellioiuitacy fentiti. Neq;hax perínde lo Wi)^^ quonuttequx tibí nota funt doceam: fed ut aperíaqd firmiflime deaníma fenti&:ne me qfa la! τ adea uenero qux requiro:nihil de aníma,uel fcientía uel fide tenere arbítretur.Certus etia imi, fumanimam nulla ἀεί culpa,nu[ία dci neceflitate uel fua:fed propría uolütate ín peccatum effe b collapfam, nec liberari polfe decorpore mortís huíus,ucl fux uolátatís uírtute tácj fibíad hoc nin fafficiente,uel ipfius corporís morte:fed oratía dei per Iefum Chriftum domínü noftrum.Nec ta omnino effe anímam ullam ín genere humano,cuínon fit neceífaríus ad liberationé,dei& ho, jus 5 minam medíator homo Iefus Chriftus. Quacüqg autem fine gratía medíatorís& facramento .'"- ejusinqualibetcorporís xtate de corpore exíerít:& in poenam futuram δὲ ultímo iudicio rece» ἰὼ. pturam corpus ad poenam.Si autem poft generatíonem humanam,quz facta eftex Adam re Vra- generetur ín Chrifto,ad cíus pertinens focíctatem,& requiem poft mortem corporis habitura, μη. δέ corpus ad gloríam γοσεριαγαι ΕἸαοίαπε qua de anima firmiffime teneo, Νύσπςαςείρε obfe^ Vi.^ qroquídrequíram;& noli me fpernere fi te nó fpernat quí pro nobis dignatus eft fperní. Qua "35.- roubíaníma contraxerít reatum, quo retrahaturín condemnationem: etíam infantis morte Sw B przuentifi εἰ erfacramentum quo etíam paruuli baptícantur, Chrifti eratia non fübuenerit. d pin Non ením es exillis,qui modo noua quzdam earríre coeperunt: dícentes, nullum reatum ex Ut Adam effetractum, quí per baptifmum in infante foluatur.Quod te fapere fi fcir& immo nifi pali te id non fapere fcirem, nequacj hxcabs te quxrerem,aut quxrendum putarem.Sed quía tene nis ᾿ musde hacrefententiam tuá, concinnentem catholice fundatiffimaq; fidei: qua δὲ Iouiníani ἘΠ uaniloquía redareuens adhibuifti teftimonium ex libro Iob:Nemo mundus in cofpectutuo, ania. mecinfans cuíus eft diei unius uíta fuper cerram.Deínde adíunxifti.cenemurqy reí ín fimilitudi ὦ quio: nem przuarícatiois Ad. Et liber tuus ín Ionam prophetam fatís hac infigniter dilucide; de my daratubí íeiunare paruulos propter ipfuim oríginale peccatum meríto coáctos efle dixiftisnon ui inconueníenter abs te quero huncreatum aníma ubi: contraxerít;unde oporteat eam etíam ín Yum ílla tate per facramentum Chriftianz στατία liberari.Ego quidem ante aliquot annos,cum li; — bros quofdam fcríberé de Libero atbítrio:quí in multorum manus exíerunt:& habentura plu m tímís:quatuor opíníones de aníma íncarnatíone: Vtrum exilla una qux primo homini data {μι eft cxterz propacentur.An fingulís quibufq; noux etíam modo fiant, An alícubí íam exiften/ tes,uel mittantur díuínitusuel fponte labantur ín corpora:íta putaui effe tractandas:ut quali; bet earum uera effet,non impediíret intentíonem meam:qua tuncaduerfus eos quantís pote ram uíribus agebam:quí naturam malí,(üo príncipio prxditam,aduerfus deum conantur ín; ducere;id eft contra Maníchzos.INam de Prifcillianiftis adhuc nihil audieram, quí non multá abhis diffimiles blafphemías fabulantur. Ideo quintam opinionem non addídi,quam ín tua epiftola inter cxteros commemoraftí:ne aliquam praterires,ubi de hac quaftione interrogat tí refcripfifti religiofte memoriz uito,nobifqy ín Chrifti charitate eratiffímo Marcellino, quod anima non fit pats deí.Prímo,quía non de íncarnatíone eíus,fed de natura quarítur, cum hoc quxrítur.Deínde quía hoc fentíunt illi contra quos agebamt& íd maxíme agebam: ut creato/ εἰς ínculpabilem inuiolabilemq; naturam a creatutx uítíjs& labe fecernerem: cá illi a fubftan^ tía malícuí ppríü príncipid príncipefq tribuüt:ipfam boní dei fubftátiá ex parte qua capta eft corrupta& oppffam& ad peccádi necellitaté pductá effe cotendüt.Hoc itaq ΡΟΗ ἃ 4. 0 et εἰμ ya joo imi jus yn jid B DERATIONE ANIMAE. C opinionis errorexex quátuor relíqs opinionib?,qua: πᾶ fit eligendaftire defydero.Quacie— T. clíeenda eftabfit ut ímpugnet hanc fidem de qua certí fumusomníanima;etíáparuuliinfag— 9! tís,neceffariam effeliberationem ex obligatione peccatiseamq nullam effe;nifi per Iefum Chri T ftum δὲ hunccucifixum.Proínde ne longum faciamus:hoccerte fentís:quod fingulas animas|gi fingulis nafcentibus,etíam modo deus facíat.Cui fententix ne obíjcíatur,quod omes creaturas μή fexto die confümauerit deus δὲ feptimo requíeuerítadhibes teftimonium ex euangelio;Dater Ls metis ufq; nuncoperatur:& ego operor.Sic em ad Marcellinum(τρ, in qua epiftola etíá NT mci comemorationem,beniuolentifTime facere dignatus esiquod híc me haberet ín Africaqui κ. οἱ ipfam facilius explicare poffe fententiam. Quod fi potuíffem,nó illehocabstetamlonge L. pofito inquireret:fi tamen íd tibi ex Africa fcripfit. Nam quando fcripferit nefcio, tantum(dio κ. quod de hocbene cognouerít can&tatíonem meam,unde me inconfülto facere uoluit. Quagg ὀ| i fi confuleret etíam magis hortarer& gratías agerem,quod nobís conferre omnibus poffet: nifi| dun tu brcuíter refcribere cp refpondere maluiffes: credo ne fuperfluo laborares ubi eco effem qué| der putabas id optíme fcire, quod ille quzfierat.Ecce uolo ut illa fententia etíam mea fit:ifed nondá L . effeconfirmo. Mififti ad medifcipulos,ut ea doceam,qux nodum ipfe didici. Doce ergo quod μμ. doceá,ná ut doceá multí a me flagitant:eífqy me ficut alia multa, δὲ hoc ienorare cófiteor.Ftfor i tafle ciuis in os meum uerecundentur:tamen apud fe dicunt.Tu es magifterínlíradl&hacig ὦ noras? Quod quídem diis ei dixit,qui erat unus illorum,quos delectabat uocarí Rabbi. Vnde|" - etíam ad uerum magiftrum nocte uenerat:quía fortaflis erubefcebat difcere, qui docere cófue;| ücrat:meautem potius magiftrum audire, cp uelut magiftrum delectataudiriRecoloemquid— ἢ dixerít eís,quos pra cxteris elecít. Vos auterm,inquit;nolite uocari ab hominibus Rabbi: unus ein eft magifter uefter Chriftus Iefus.INecalíus docuit Moyfen per Iethro:necalius Corneli etíam per príorem Petrum: nec alius Petrum etíá per pofteríorem Paulü. A quociq, em uerü dicitur:illo donante dicitur, qui eft ipa ueritas.Q uid ft ideo adhuc ifta nefcímus,& ea neq orá/ D do,neq; legendo;neq; cogitando& ratíocínando ínueníre potuímustat probemus wn ἔνα índoctos quanta charítate doceamus, uerum a doctís etíam quátà humilitate difcamus? Doce ergo quafo qd doceá: doce quod teneà, δὲ díc mihi:fi anima fingillatim in fingulis nafcentibus fiunt;ubi ín paruulís peccent: ut índígeant ín facramento Chrifti remiffione peccati peccantes in Adam,ex quo quo caro eft ppagata peccatízaut fi non peccant; qua íufticía creatoris íta pe cato obligantur alíeno,cum exínde propagatís membrís mortalibus inferuntur: ut eas nifi pet ecdefiam fubuentum fuerit,damnatío confequatur:cum ín earum poteftate nó fit ut eis poffit - baptifmigratía fubueniri. Tot igitur animarum milía,quz ín mortibus paruulorum fine indul, Ε gentía Chriftiani facramenti de coporibus exeunt,qua zquítate damnátur:fi nouz creatz nul/| f lo fuo przcedente peccato.fed uoluntate creatoris fingula: fingulís nafcétibus adhzferunt:qui| w . buseasanímandis ille creauit δὲ deditquí utíq; nouerat quod unaquaq; eará nulla fua culpa N: - fine baptifmo Chrifti de corpore fuerat exitura? Quoniá ígitur, neg; de deo poffumus dicere,| à quod uel cogatanímas peccatrices fierí;uel puniat innocétesinegy negare fas nobis eft casque a fine Chrifti facramento de corporibus exícrint,etíam paruulorum non nifi ín damnatíoné tra" hí:Obfecro te quomodo hac ορίπίο defenditur,qua creduntur anima nó ex illa una prímí πο! ἷ mínís fieri omnes:fed ficut illa una uní,íta fingulis Ππσαία, Ea uero qua dícun£ alía contra hác| 4 opiníoné facile me puto poffe refellere:ficuti eft illud quo eam fibí quidam uidentur urgere: ΐ quomodo confummauerit deus omnía opera fua fexto die,& feptímo requíeuerit fi nouas ad/ ῃ hucanímas creat? Quibus fi díxerimus,quod ex euangelio ín fupradicta epiftola pofuifti: Pa; T ter meus αἵ modo operatur. Refpondent,operatur dictum eftnftitutas adminiftrandonó a nouas inftítuendo naturas: ne fcripturz Genefeos cótradícatur:ubi apertiffime legitur cofum/ mafTe deum omnía opera fua. Nam& quod eum fcriptum eft requicuiffe:utig; a creandis πο’| uis creaturis intelligédum eft nó a eubernádisquía tunc ea quz nó erantfecit,a qbus faciendís requíeuit,quía cofümauetat οἵα, qua antequá effent uidit efTe facienda: ut deinceps nó ea quz| nó erát: fed ex hís qua ἰᾷ crant crearet δὲ faceret ατα ἆ faceret, Ita αἰτίᾳ πετᾶ efle monftrat à ὃ ἰ qu: p ] DERATIONE ANIMAE.|$0. 14. e A quod dictum eft, requieuit ab operibus fuis: δὲ quod dictum eft, ufcy nunc operatur:quo/ ON niam Genefi non poteft euangelium effe contrarium. Verum hís quí hzcídeo dicunt: ne EN.. qedatur modo deus ficut illam unam, nouas anímas qua non erant facere: fed ex illa una, is qux íam erat, eas creare: uel ex fonte alíquo fiue thefauo quodam quem tuncfecit, eas mit EN tete:facile refpondetur:etíam illis fex dicbus multa deum creaffe ex his naturís quas iam crez^ iq Mi uerat.ficut ex aquis alites& pifces:ex terra autem arbores fcenum,anímalía:fed quod ea qux hr ἣ non erant tunc fecerít,manifeftum eft, Nulla eif ératauís, nullus pifcis,nulla arbor,nullum aní^ T mal:& bene intelligitur ab his creatis requieuífle,qua non erát& creata funt, id eft.ceffaffe;nc NN ultra qua non erant crearentur.Sed nunc quod dicitur animas,nefcio quo fonteam exiftétes mi nó míttere:nec defeipfo tái fuas partículas irrorare;nec deuna illa orígínaliter trahere, nec p tis delictis ante carnem commiíflis.carneís uínculis compedire:fed nouas creare fingulas fingulis, Ph fuam επί naícentíinon aliquid facere dicitur quod antenon fecerat, Iam em fexto die fecerat m. homínem ad imaginem fuarn,quod πα; fecundum anímá rationalem feciTe intellioitur.Hoc. Dun'&nuncfacit,no inftituédo quod non erat, fed multíplicando quod erat. Vnde& illud uerü cft; ! Y quoda rebus qux non erant inftituendis requieuít:& hoc uerum eft; quod non folum guberná Tg do qua fecit:uerüetiam alíqd no quod nondum, fed quod íatm creauerat numerofius creando, ali αἱ nüc operatur. Velficergo,uel alio modo quolibet exímus ab eo quod nobís obicitur, de n: requie dei ab operibus füis:neppterea non credamus nuncufq fierí anímas nouas:non ex illa: Qiii una fed ficuc illam uná. Nam quod dícituriquate facit anímas eís,quos nouít cito moríturos? laii Polfumus refpodere:parentum hínc peccata,uel conuíncí;uel flagellari. Poffumus etíatm recte là: ας moderationí ífta relinquete, qué fcímus omnibus téporaliter tráfcuntibus rebus,ubi funt ipis etíam animalium ortus δὲ obítus:curfum ornatiffimum atqy ordinatifTimum dare:fed nos ifta M entire non poffe:qua fi fentíremus delectatione íneffabili mulceremur.Non efn fruftra per p/ Bar: B phetamqui hac diuínitus infpírata didicerat, dictü eft de deo: Qui profert numerofe[ποσα Tutti Vnde mufica;id eft fcientía fenfufue bene modulandiad admonitionem magnz rei,etíá mor... ns) talibus rationales habentibus anítmas,dei largítate conceffa eft. Vnde fi homo faciendi artifex ini carmínís,nouít quibus quas moras uocibus tribuat,ut illud quod canitur decedegtibus ac fucce. tty dentibus fonís pulcherríme currat δὲ cranfeat:quáto magis deus cuíus fapientía,per quam fecit tea omnía,longe omnibus artibus preferenda eft: nulla in naturís nafcentibus δὲ occídentíbus tert, nas porum fpatíaxqua tandj fyllabze ac uerba ad partículas feculi huíus pertínent, ín hocl abentiü. iti rerum τα δρ mirabili cantíco:xiel breuius uel productius d modulátío precognita δὲ pracfini/ mir ta depofcit.praterire permíttít?Floc cum etíá de arboris folio dixerim, δὲ de noftrorum nume uta to capillorum: quáto magis de homínís ortu& occafü.cuíus ατα téporalis breuíus productiuf! {{ὶ ue non tenditur,d deus dífpofitortemporum nouit uniuerfitatis moderamini οοπίοπατο"1 ά vba: etíamquodaíunt:omne quod ín tempore coepit effe,immortale non pofTe,quía omnía orta ος [πὲ cidunt& aucta fenefcunt:ut eo modo credí cogát animum humanü ídeo efle ímmortalé, quod xd ante omnía tempora fitcreatus:non mouet fidem noftram, Vt eri alía taceam coepit efTein. τῶι mis pore immortalítas carnis Chrifti, quz tamen íam non morítur,& mors οἱ ultra non driabitur. - Illud uero quod ínlibro aduerfus Ruffinum pofuifti, qu ofdam huíc fcntentía: calumníarí;qd μα deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur iridignum:unde conantur aftruere metí/, - tísgeftzantecarnemuítz, anímas quafi ad ergaícula huius mádí iufte pole perduci: non me ἐπ mouet multa cogitantem quibus hac poffit calumnía refatarí, Et quod ipfe refpondifti no εἴα... ü uitium fementis ín trítíco,quod furto dicitur effe fublatum: fed in eo qui frumenta furatus eft:. i nec idcirco terram non debuiffe eremío fuo femina confouere;quía fator ímmunda. proíecetít | á ,ea manu:elegátiffima fimilítudo eft. Quà δὲ acf legeré nónullas míhí obíectio ifta de adul/. y" terínís fetibus ín hac quaftione faciebat anguftías: eneralíter intuenti multa bona deum face.: , re,etíam de noftrís malís noftrifq; peccatis, MERE auté cuíufcung; creatío,fi habeat pium i: prudentéq, confyderatorem,ineffabilem laudem creatori excitat:quáto magis creatío nó cuiuf " libetanímalís,fed hominíszSi autem caufa creandi quarítur,nulla citius δὲ melíus refponde: i ͵(στα quía omnís creatura ἀεί eft bona eft, Et quíd ἀἰσηία», quáut bona faciat bonus deus,. i quenemo. DE RATIONE ANIMAE, C quznemo poteft facere/nifi deus.Hiaec& aliá qux poffum.ficut poffum dico áduerfus esq| ji hanc opíníonem qua creduntur anímz, ficut illa una fingulis fiet, labefactare conantur, ὦ] Sed cmn ad paenas-uentum eft paruulorum, magnis míhi crede coartor an guftiissecquid|^ 'tefpondeam prorfus ínuenío. INon folum eas pocnas dico, quas habet poft hatc aítam] a illa damnatío, quo neceffe eft trahantur, fi de corpore exierint fine Chriftianz gtatiz facra, bá mento:'zdeas ipfas quain hac uíta dolentibus nobís uerfantur ante oculos, quas enumera, ls re fiuelím príus tempus d exempla deficient. Languefcunt egrítudinibustorquen doloribus, L. fame δὲ fiti cruciantur, debilitantur membris priuantur fenfibus,uexantur ab immádisfpítíci, L bus.Detnonftrandum eft itaq: quomodo ífta fine ulla fua mala caufa iufte patiantur.[No em|" dici fas eft;aut ifta ignorante dco fierí;aut eum nó poffe refiftete facientibus;aut íniufte ifla uel bs facere uel permittere. Nunquíd nam ficut anímalía itrationabilía recte dícimus ín ufus dari ps naturís excellentioribus δὲ fi uítiofis:ficut apertiffime ín euangelio uídemus, porcosad ufum| fi defyderatum,conceffos effe dzmonibus:hoc& de homine rectepoffumus dicere? Animal—— ἡ eftením, fed ratonale& fimortale.^ Anima eft ratíonalís ín illis membris, quatantís af,| ὦ fli&ionibus pornasluit. Deusbonuseft, deus iuftus εἴ, deus omnipotens eft: hocdubíta," reomníno dementíseft. Tantorum ergo malorum, qua: fiunt ín paruulís;caufa íufta dicatur, L Nempe cum maiores ifta patíantur, folemus dicere: aut ficut ín Iob meríta examinarizautficat|"! in Herode peccata puniri:& de quibufdam exemplis qua deus manifefta effe uoluit, alia qua| 7 obfcura fanthomínum coniectura concedítur:fed hoc ín maíoribus.De paruulís autem quid, dn refpondeamus xdiffere,fi poenis tantís nulla ín eis fant puníenda peccata. ΝΑ uti q nulla eítín Bà illis aetatibus examináda iufticia.De ingeníon: uero díuerfitate ímo abfurditate qddici?Qua ἂ qdé in paruulislatet:fed ab ipfis exordiis naturalib9ducta.apparet ín grandibus:quom: nó nal Li litamtardi δὲ oblíuiofi fant;ut ne prímna quídem difcere litterarum elementa potuerint. Quí^" dam uero tantz funt fatuítatis:ut nó multum a pecoribus dífferant,quos Moriones uulco uo; pu cant. Refpondetür forte;corpora hoc faciunt. Sed nunquid fecidum hanc fententíam, quáde ι p federenoluímus:animafibí corpus elegít:& in eligendo cá falleretur errauitz Aut curn incot ΒΕ: puscogeretur intrare neceflitate naícendi:alía corpora praxoccupantibus animarum turbisipa| aliud nonínuenit? δὲ ficut infpectaculo aliquo locam, íta carnem nó quá uoluit fed quá ualuit E ocupauit.Nunquid hax& talía dicere poflumus,ucl[Ἐπείτε debemus?Doce igítur,quid fenti, f re, quid dícere debeamus:ut cóftet nobis ratío nouarum anímarum, fingulís corporibus fini» b latímq; factarum.Ego quidem non de íngcaíjs:fed faltem de pcenis paruulotum, quas ín hac n uita patiüitur,díxi aliquíd ín libris illis de Libero arbítrio:quod quale fit,& cur míhi ín ifta quá ῇ habemus ín manibus quaftione non fufficíat, íntímabo: δὲ οὔ ipfum de tertío libro locum ex/| cerptum hís litteris ínferam, Nam ita fe habet:De cruciatibus autem corporís quíbusaffligun a tur patuuli,quorum per atatem nulla peccata funt:(i anímz: quibus animantur, non prius dg ᾳ ipfi homines efTe ορροππητπαίου quarela& quafi mifericors depromi folet cutn dicitur, quid D mali fecerunt;ut ífta paterentur? Quafi poffit effe innocétia: meritum antedj quifc nocere ali( quid poffit.Cum autem boni alíquíd operatur deus in emendatione maiorum:cum paruulo/ f rum fuorum quí εἰς chari funt doloribus ac mortibus flagellantur: cur ifta non fiant, quandó E cum tranfierínt pro non factis erunt,ín quibus facta fant? Propter quos autem facta funt, aut d tuclíores erunt,fi temporalibus incommodis emendati,rectius elegetínt uíuere:aut excufatio/ f né ín futuri iudicij fapplicío nó habebüt/fi uítzz huius angoribus,ad aterná uítá defyderiünor, ü luctínt conuertere. C'uís auté nouít;quid paruulís:de quorá crucíatibus durítía maiorá contuti[ dítur.aut exercetur fides, aut míferícordía probatur? Quis inquá crgo nouit quid ipis paruulis Q ín fecreto iudiciorum fuorum bona: compenfationis referuet deus: Quoníam dd nihil rete fecetint:tamen nec peccátes alíquid{14 perpeffi funt. δύση ein fruftra etíá infantes illos, quí cit diis nofter Iefus Chriftus necandus ab Hetode quareretur,occifi funt;ín honore martyrum re ceptos commendat ecdefía, Hac tunc díxi,cum hancipfam de qua nuncaocítur uellem comuni re fententíá Sicut em pauloante cómemorauí,quacüqy illará de anímae íncarnatíone quatuot opínionü uera eflct,inculpatá fubftátiá creatorís:& a noftro peccatom: focietaté remotiid ; nitebat E "T| DERATIONE ANIMAE.:|$0. I4-4. ν᾽ ἔμ, 258. 3.:: ἘΠ^ in M Η 2: oT-:::. εν, ΄ d c A^ nitebatoftendere:& ideo quecáq illarum ueritatepoffet cóuinci& repadíarizad curam inte CN.: tionísmea;quam tunc habebam non pertínebat:quandoquidem cunctis diligentiorí difputa MA: tione difcuffis,quacüqy illarum recte uínceret cxteras:me fecuriffimo ficret,quando etíam fecá MN. dumoés id quod agebá inuí&tü perfiftere demonftrabá. Nunc uero uná uolo fi poffutn ratío; ΤᾺ. ne recta eligere ex omníbus:& pterea huíus ipfius de qua defenfioné nüc agimus,ín hís qua: RN. comemoraui de illo libro uerbís meis attentíus intués, ualídam firmág non uídeo: Nam uelut TN firmamentum eius illad eft quod ibi dixi. Quís autem nouit quid paru ulis,de quorum cruda, di x: tibus durítia maíiorü contüdítur,aut exercetur fides;aut mifcricordía pbatur? Quís,inquáereo "^: mouít quid ipfis paruulis ín fccreto iudiciorum faorum bonz cópenfatiois referuet deus?Quo » hs; níam(pij nihil recte fecerint: tamen necpeccantes aliquíd ifta perpeffi fnt. Sed hocnon b immerito di uídeo de hís,qui uel pro Chriftí nomíne acucra religione talealiquid etiam ne^ dp. fentes patiuntur: uel facramento Chrifti íatm imbuti funt:quía finefocietate unius tmedíato; - ἣ"tis liberaría damnationenon poffunt:ut poflit εἰς etíam pro illis malis, qua: hic ín diuerfis afl d x tionibus pertulerunt,compenfatio illa praftari.Nuncautem cum ífta quaftio nó poffit abfol T. uinifi etíáde hís paruulis refpondeat:q poft erauiflimos crucíatus fine facraméto Chriftianzz lid: focietatís expirant: qux círca eos copenfatío cogitanda eft,quibus infuper& dánatio prepara dt'.taeft? Nam δὲ de baptifmo páruulorum in eodem libro,nó quídem fufficienter:fed quátà illi a: opeti fatisefTe uidebatur utcüq; refpondi:quod etíam nefcientibus δὲ fidem fuam nondum ha ars: bentíbus prodeft:non tamen de damnatione eorum paruulotum quí fine illo ex hac uita eri Und; grant.tuncalíiquid dícendum putauíiquía non quod nuncagitur agebatur. Sed ut omittamus tiii:& contemnamus ea quz breui tempore patíuntur,nec tranfacta reuocantur: nunquid fimiliter Sti: contemnere poflumus,quod per unum homínem mors,& per unum hominé refurrectío mor nur)- tiorüzSicut em ín Adam omnes moríuntur: fic& ín Chrifto omnes uíuificabuntur.Per hanc wu B'emapoftolicam diuinam daramqy fententíam,fatís euidenter elucet,nemínem íre ín mortem, ng" nifi per Adam:nemínem íre iii uitam zternam;nífi per Chriftá.Hoc eft quippe omnes δὲ om Mas* nes:quía fia omnes homínes per prímam:hoceft per carnalem generationem pertinent ad gai|. Adam:ficomnes homines ad fecüdam.id eft.fpiritalem regenerationem ueníunt;quicunqy ad cili* Chriftum petueníunt. Ideo ergo dictá eft;& híc omnes,& ibi omnes:quía ficut omnes qui mo rais-tiuntur,non nifi íü Adam moriütur:íta omnes quí uiuificabuntur,non nifi ín Chrifto uiuifica; puis' buntur. Acper hocquifquís nobís dixerit quécj in refurrectione mortuorum uiuificari pofle T nífiín Chrifto, tandj peftís comunis fidei deteítandus eft. Item quifquis dixerit, quod ín Chri diti fto uíuificabuntur etíam paruulí,qui fine facramentí eíus participatione de πίτα exeunt:hicpro/ ἘΠ: fecto δὲ contra apoftolicam przdícatíonem uenít;& totam condemnat ecdefiá: ubí propterea m- cum baptícandis paruulís feftínatur δὲ currítur:quía fine dubio creditur alíter eos in Chrifto αἱ - uificaríomníno non poffe.Qui autem no uíuificatur in Chrifto: reftat ut ín eadem damnatío^ ^ne maneat de qua dicit Apoftolus:Per uníus delictum ín omnes homínes ad condemnatione. [Πε' Cuídelí&to obnoxíos patuulos nafci,& omís credit ecdefia:& ipfe iam contra Iouinianum dí/ 2: fputans δὲ exponens Ionam prophetam:ficut pauloante cómemorauí: fide ueracíílima defirií, "- uíftizeredo& ín alijs locis opufculorum tuorum,qux ucl non legi;uel ín prafentía non recor; d- dor. Huius igitur damnationis ín paruulos caufam requíro:quía neq; anímarü, fi nou fiunt | fingulis fingulz;uídeo effe ullum ín illa xtate peccatutn:neca deo damnari aliquam credo,quá ra null habere peccati. An forte dícendü cft ín paruulo/carné folá caufam efle peccatíno/ : uamuero ill animam fierí,qua fecundum ἀεί praxcepta uiuente ín adiutorio gratia: ἀεί,& ipfi carni edomítz ac fabíectz poffit incorruptionis meríttim comparare.Sed quía ín paruulo animanondum ídagere poteft;nifi Chrifti accefferít facramentum:per hanc gratíam carní eius ac « quiri£, quod illius moríbus nodum potuit.Si aát fine illo facraméto aníma paruuli exíerítipa j: quidé ínaxterna uíca erit:unde cam nullá peccatá potuit feparare:caro uero eíus nó refurget ín n"-Chriftonó pcepto ante morté íllíus facraméto.Hácopinioné nücj audiui;nüc legi.Sed plane audiui δὲ credidi, propter quod δὲ locutus fum:quía ueniet hora quádo oés quí in monumentis ή-funtzaudié uocé eíus δὲ procedét quí bona fecerüt ín tefurtectionéuíta:.Ipa eft de qua dicit:Et yo i per unü DERATIONE ANIMAE. C perunumhominemtefurrectio mortuorum.Tpfa eft qua in Chrifto omnes uiificabunfOug οι autem male egerunt;ín refurrectionem iudicij.Quid híc em deillis infantibus intelligendum— is eft:quí príufcj poffent agere ucl bene uel male, fine baptifmo corpore exuti funt? INibilhicde-| di talibus dictum eft.Sed(i caro corum ideo non refargetzquíanecbonialiquidfecerunt,neema——— i5 linecillorá refurrectuta eft;quí percepta baptifmi gratía in illa zctate defacti funt: ín qua nihil| inf bene uel male agere potuetüt.5i aüt illi ínterfanctos refurgét,id eftinter eos qui bene egerüt;|a inter quos& illi refurrecturí funt;nifi inter eos quí male eeerunt; ne aliquas humanas anímas| uj credamus corpora fua non recepturas fiue ín refurrectionem uítzefiue ín refarrectionem iudi;| q εἴ Qua fententía ρε" regu ipfa nouitate iam difplicet.Deínde quís ferat, ficredantfe ὦ| nt ill quí ad baptífmum cum fuis paruuilís curtunt:proptercarnem eorum, non propteranimas^^ ui currere? Beatus quídem Cypríanus non aliquod decretum condens nouum:fed eclefiz fide fie| ti miífimam feruans, ad corrígédum eos quí putabátante octauum diem natíuitatis,no effe par,| pl uulum bapticandum:non carnem,fed anímam dixit effe perdendam:St mox natum ríte baptà/— i9 gati poffecum fuís quibufdam epifcopis cenfuit, Sed cótra Cypríani aliquam opiniónem:ubi ti qiiod uídendum fuit fortaffe non uidit fentiat quifqy quod libet:tantum contrà apoftolici ma-- di nifeftifTimam fidem nemo fentíat:qui ex unius deliéóto,omnes homines ín condemnatíonem"' Wk duci pradícat:ex qua condemnatione non liberat;nifi gratía dei per Iefum Chriftum drimno:' ni ftrum: ín quouno otnes uíuificantur quícunqy uíuíficantur. Contra ecdefize fundatiffimum morem nemo fentíat:ubí ad baptifmum fi propter fola paruulorum corpora cutreretur, bapti gandi offerrétur& mortui. Qua οὔ íta finsquarendacaufa eftatq; reddenda:quaredamnétur animz,quz που creantur fingulis quibufcy nafcentibus:fi przter Chrifti facramentii paruuli tnoríacur. Damnatií em eas fi à decorpore exíerínt:& fancta fcriptura,& fancta teftis eft ecdefia. Vnde& illa de animarum nouarum creatione fentétía fi hanc fidem fundatiffimari nó op pugnat, fit δὲ mea: i oppugnat, non fit δὲ tua. Nolo mihi dicatur pro hac fententía debe' D;e accipi quod fcriptum eft:Qui finxit fpiritum hominis in ipfo,& qui finxit figillatim corda cor, rum.Alíquíd fortiffimum atcp ínuictiflimum requírendum eft:quod nos non cogat, deum ae dere ullarum anímarü fine culpa aliqua damnatorem. Nam uel tantundé ualet;uel plus eft foe fitan creare dj fingere: tamen fcriptum eft: Cormundumcrea in me deus, Necideo putatipo I às teft anima hocloco optare fe fieri príufcp aliquideffet. Sicut ergo iam exiftens creatur nous; E tionc íufticiz.fic fam exiftens fingitur confirmatione doctrina. INec illud quod ín Ecdefiafte ἢ fcriptum eft: unc οδπειτεῖας ín terram puluis ficut fuit:& fpiritusreuerteturad domínumqui——^; dedit illum:íftam confirmat fententiam,quá uolumus effe noftram. Plus ein hoc faffragat eis s qui exuna putant omnes effe ἀπίπιας, Nam ficut conuertítur,inquíuntpuluís ín terrá ficat fuit:" & tamen caro,de qua hocdíctum eftad hominem nó reuertitur,ex quo propagata eft:fed ad| m terram,unde prímus homo factus eft:fic& fpiritus ex illius unius fpiritu propagatus: nó tamé| u ad cum reuertítur fed ad domini a quo illi pm eft. Verum quia hoc teftímoniü ita pro iftis" fonat: ut non omnimodo huícopinioni,quá defendi uolo,uideatur effe contrarium:adinonen/(a dam tantum credídi prudentiam tuam:ne talibus teftímonijs ex hís anguftijs mecorietis erue" re. ΝΑ licet nemo faciat oprando,ut uerü fitquod uerü nó eft:tamé fi fieri poffet optaréut hac Ν fentétía uera effet.ficut opto:ut fi uera eftabs te ligdiffime atq; inuictiffime defenda£. Ηἰχοαῦς" difficultas etiá illos fequitur:qui íam exíftentes alibi animas,& ab initío diuino: operü prapa" ratas:a deo mítti opinantur ín corpora.Nam δὲ ab hís hoc idem quatitur:fi anima inculpata:" obedienter ueniunt quo míttuntur:cur ín paruulís/fi non baptigatí uítam íftam finierint puni/ f untur? Eadem prorfus ín utraqy fentétia difficultas eft. Illi fibi uident de hacfacilius exire qux 1 ftione:quíanimas a(feuerant pro meritis uitae prioris, fingulas fingulis corporibus implicari. ἢ Hocein putant effein Adam morí;ín carne fcilícetqua propagata eft ex Adam füpplicía pev" dere:a quo reatu.inquiunt,gratía Chrifti liberat pufillos cum magnís.Hoc quídem recte, uera/ i citer,optimec quod gratía Chriftiliberata reatu peccatorum pufillos cum magniís.Sedín alía E fuperiore uíta peccare anímas:& inde pracipitari ín carceres carneos;non credo,non acquíefco," non confentío, Prímo queniam nefcio per quos circuitus fieri id aiunt ifti:ut poft miei: iii, AVGVSTINVS AD OPTATVM.. p.$0. I45 "m. A^ uoluminafeculon: iterá ad iftam farciná corruptibilé camis,& fupplicia pendéda redeundum ὁ ἰχγὰ fitsqua opinione quíd horribilius cocítarí poffit ienoro.Deinde quis tandem íuftus defunctus di," eft:de quo non(fi ifti uera dícunt)folliciti effe debeamus,ne in finu Abrahae peccans ín flámas litis illius diuítis deijciatur? Cur em nó δὲ poft hoccorpus peccari poffitfi& ante potuitzPoftremno LN longealíud eft ín Adam peccaffe. Vnde dicit Apoftolus:In quo omnes peccauerüt:& aliud eft m éxtra Adam,nefcio ubi peccaffc:& ideo ín Adam,id eft;in carné quz ex Adaim propagata eft, εν tandj ín carcerem trudí.Illam uero opínionem,quod ex una fiant omnes anima: nec difcutere LN uolo nifi necefle fit. Atq; utínam ifta de qua nüc apimus;fi uera eft,ficabste deferidatur: ut híc [E iam necefle nó fit. Quáuís αὔτ defyderem togem,uotísardétibus exoptem& expectem, ut per ki tc mihi dominus huíus reí auferat ignorantíam:tamen fi(quod abfit)minime meruero,patien: lii tiam míhí petam a domíno deo noftro: ín quéficcredimus:ut fi aliqua nobís non aperíat οἰ IN pulfantibus, nullo modo aduerfus eum murmurare debeamus. Memini príus ipfis apofto^ ἊΝ: lis di&um:Multa habeo uobis dicere:fed non poteftis illa portare modo:ín hís quantü ad me Ἢ attinet etíam hoc deputem.INec quí hoc fcíam me índigner indignum:nechocipfo etíáconuin/ nin. cr indigníor.Multa enímalía fimiliter nefcío,qua: cómemorareuel enumerare non poffam: δὲ "m hoc tolerabiliter ignorarem:nifi metuerem nealiqua iftarum opinionum contra illud quod fir "ih miffima fide retínemus íncautís obreperet métibus.Sedantedg fcíam,quae nanrearum potíus à eligenda fit: hoctnenó temere fentíre profiteor eam quac uera eft gó aducríari robuftiffima ac "^ fundatiffimz fidei, qua Chrifti eclefía, nec paruulos homines recenti ffíme natos a damnatioe T. ercdit;nifi per orátíam nominis Chrifti quam ín fuis facramentís cómendauit potle liberari. At| AVGVSTINVS AD OPTATVM EPISCOPVM s ἕνα DE ORIGINE ANIMARVM.: reme ea m 7o Vamuís tue fanctitatis nullas ad meípm datas acceperim litteras:tamen quia illa bi Jj«s ἢ quasad Mauritania Cafariéfem mififti, meapud Cafaream prafenté inuenerüit, oe Ὁ Bquo nos íníücta nobís a uencrabili papa Ζοςίπιο apoftolicz fedísepifcopo eccle va s eei Πα[ίσα neceffitas traxerat;factum eftut ea qua fcrípfifti etiam ipfe petlegeré, tra ""/" dentemihicandem epiftolam tuá famulo dei fancto Renato, in Chrifto nobis fratre chariffi/ mm mo:quo petente,& míhi licet alijs occupato uehementer ínftante, ad ea fum refpondere copul/ d fus. AccefTit huc etíam alterius fancti& debito cum honore nominandi fratrís noftri,& quan lin tü ab illo comperi neceffarij tui Muréfis,ci ín fupradicto oppido remoraremur aduentus: qui xit míhi retulit etíam fibi miffas de hac re litterasuenerationís tua:& me de hac ipfa quaftione có Lodi fuluit;at quid índefentírem, uel meis, uel fuis fcríiptís ad te faceret perueníre:utrum falícet ani gue ma;utcorpora propagatione nafcantur fintcp ex illa una,qua prímo homíni creata eft: an crea 151} tor omnipotens quí utíq; ufq; nuncoperatur fine ulla propagatione nouas facíat fingulis δὲ p/ Vins prías. De quare antec admoneam aliquid fynceritatem cuam fcire te uolo in tam multís opu; mi(τίς meis,nunéf me fuiffe peraufum de hac quaftione definitam proferre fententíam: δὲ im^ vati pudenter tefetre ín litteras alios ínformando,quod a me non fuetit explicatum. Quarum auté yu rerum atq; caufatum confyderatione permouear,ut ín neutram affertionem meus indinetur af yis fenfus, fed fic adhuc ínter utramqy difceptem, nimis longum eft hanc epíftolam exponere: nec gi tam neceffaríum,ut hoc omiffo non poflit de hac quaftione quod fatís eft difputari: δὲ fi nom xi ad auferendam cunctationem: certe ad cauendam temeritatem, Illud ením ubí uel maxime -— fides Chriftiana confiftit,quod per hominem mors,& perhomínem refurrectio mortuorum, » ficut ením ín Adam omnes moríuntur:ita& in Chrifto omnes uiuificabütur;& quod per un. s)" homínem peccatum ín hunc mundum íntrauít,& per peccatum mors:& ítaín ones homines " mors pertranficin quo omnes peccauerunt:& quod iudicium quidem exuno ín condemnatío ur nem:gratía autem ex multis delictis in omnes homines in iuftificationem uitaz& fi qua alia το! m ftímonía dedarant, nemíné nafci ex Adam,nífi uínculo delicti& damnationis obftríctum:ne; mínemgqy inde liberarí;nifi renafcendo per Chríftum,tam ínconcuffe tenere debemus: ut fciaji mus quí lioc negauerít,nullo modo ad fidem Chrifti; ad eam qux per Chriftum datur pufil (nd rd Bb lí& C i riz fam in uafa mífericordiz, quéfüperius dixerat tandj figulá luti ex eadé maffa facere, aliud AVGVSTINVS AD OPTATVM. perícalum non bs enim ín Chriftam credimus ut nafcamur:fed ut renafcamur, quomo, docüq;nati fuerímus.FHactenus autem dicimus, fine perículo latere anima originem: ut nó ta/ lis δὲ magnis dei eratiam pertinefe. Vnde fi origo anímac lateat, dum tamé redemptio dareag; men cam patterh dei effe credamus,fed creaturam:nec de deo natam fed ab illo fa&am: ata; ig cius genus adoptandam,mirabili dignatione eratiz,non parili dignitate naturz: nec eam cor; : pus elle/fed fpiritüm:nec creatorem efTe fed creatum:nec ideo ueniffe ín hoc corpus corruptibí lequo grauatur, quodilluc eáuitz ín cceleftibus uel ín quibuflibetalijs mundi partibusantea male geftz meríta compulerunt:nondum eii natos apoftolus: οἵ de Rebecca: oemínís loque; retus;nihil ἐσίβε dícit boni uel malí: utnullis ex operibus quibus alter non diftínguebaturab alteto:fed ex uocante díceretur,mínori feruíturum efTe maiorem.Hls ergo firmiffime conflitu, tisfitam reconditumatq; abditum eft ín occultis operibus ἀεί ας nec fcrípturarum diuinarum manifefto zloquío dedaretur;utrum propterea nihil boní ucl malí;nódum natí egiíle credédi fint quía ponex alijs propagatas.fed mox ex nihilo creatas anímas finguli accipiuntz An quía ᾿ cam efIent originaliter ín parentibus,adhuc ipfi nulli erant;qui fuas& proprías uítas agerent? Illatamen fit fides falua, qua credímus nullum hominem fiie maíoris fiue paruulz quamlibet '&recentísactatís/liberarí a contagio mortís antíquac,& obli ' tate cótraxit, nifi per unum mediatorem dei δὲ hotnínum,homínem Chríftü Iefum.Cuius ho minis cíufdemqg dei faluberrima fide;etíam illi iufti facti funt faluí: quí priuftg ueniret incar ' ne«tediderunt ín carne uenturum.Eadeni náq fides eft noftra& íllornm:quoniam hocilliare gatione peccatí quod prima παν díderunt futarum,quod nos credímus factum. Vnde dícit apoftolus Paulus:Habentes autem cundem fpiritum fidei fecundum quod fcriptum eft:credídi propter quod locutus fum:& nos credímus,propter quod δὲ loquimur.Si ergo eundé fpiritum fidei& lli habebant quí uentarà ín carne Chriftum prznuncíauerunt, quem etíam illí quí eiim ueniffe nuncíarunt; facramen/ ᾿ tà'cíIe potuerunt pro témporáü diíuerfitate díuerfa:ad unitatem tamen eiufdem fidei concordi fime recurrentía, Scriptum eft ín actibus apoftolorüiloquente apoftolo Petro:Nücergo quid ' tentatís deum imponere iugum fuper colla dífcipulorum: quod neq; patres noftri, neq; nos | potuimus portare?Sed per gratíam domini Iefa credimus faluos nos fierí:quemadmodum& | illi.Siergo δὲ illi;id efopatres portare iugum ucterís leeís non ualentes,per gratíádni lefu fal uos fe fieri ccediderüt:manifeftà cftquod hc gratía οείᾶ antíquos íuftos uiuere fecit ex fide.Iu ᾿ ftusem ex fidcuíuit.Lex autem fübíntrauit ut abundaret delictá:& fuperabundaret eratía pet ' quáfanaret delicti abundantia.Si ei data effet lex qux poffet uíuificare: omníno εχίοος ellet áufticía. Cui tamen bono lex data fit: confequenter adiunxit, dicens: Sed conclufit faiptura ' eimía fub peccato:ut promíflio ex fide Iefu Chrifti daretur credétibus, Danda ítaq; fueratlex, ' qux manifeftíus fibi ipfum oftendercet homíné, ne füperbus animus humanus feipfo poffe e(leiuftum putaret:& ignorans dei iuftíciá;id eft,qua: homini ex deo eft,& fuam uolens conftí tuercjd eft;quafi fuis uiribus partá:íufticia: dei fubíectus non fieret.Oportebat itaq; utaddíto 1nandato cuíus uox eft: non concupifces,fuperbo peccatorí etíam praeuarícationís crímen acce ' xeretzatqg ita eratíam medícinz non fanata per leem,fed conuicta ínfirtnitas quareret.Proin "deci οξο iuftihoc eft ueraces dei cultores, fiue ante íncarnatíone fiuc poft incarnatione Ον ftinecuixcrínt;nec uínát;nifi ex fide incarnatíonis Chriftiín quo eft eratí plenitudo: pfecto | qd'fariptü eft;no effe aliud nomé fub cclo;in quo oporteat faluos fieri nos:exillo céporeualet ad faluandum genus humanum ex quo ín Adam uítiatum eft,.Sicut em in Adam omnes mo ríuntur,ita& ín Chrifto oés uíuificabuntur: quía ficut ínreeno mortis nemo fine Adamiita in rcgno uítz: nemo fine Chrifto.Sícut per Adam omnes íniuftiita per Chrifti omnes iufti ho/ miínes.Sícut per Adàm omnes mortales ín poena facti funt filij fvculí: ἵτα δὲ per Chriftum o& immortalesin eratía fiunt filij dei.Cur auté creenrur ctíá illi quos creator pícíuit ad dánationé nó ad eratíá pertínere:beatus Apoftolus tanto fuccinctíori breuitate,quáto maiori authorita/ te cómemorat. Dcü em dícituolentetm oftendere iram,& demonftrare potentíam fuam, atttt liffe ín multa patíentía uafa τα, qua perfecta funt in perditioné& ut notas faceret diuitias olo vag E , | | 1 1 1 iul DE ORIGINE ANIMARVM.$0. 14.6 PN Δ uasinhonoremaliud in contumeliam, Merito autem uideretur iniuftum, quod fiunt índeua: "e——— faírzad perdítionem:fi non effet ipfa uniuerfa ex Adam mafla damnata.Quod ergo fit inde EN- pafcendo uafa írz, pertinet ad debitam poenam: quod autem fiunt renafcendo uafa miferi; "e^- eordiz;pertinet ad indebitam gratíam.Oftenditergo deus iram fuam,non utíq; anímí pertut; Uwe.—- bationem ficateftqua íra hominis nuncupatur: fed iuftam fixamq; uindictam: qua de ftirpe MN inobediétiz ducit propago peccati atq; fupplicij: Et homo natus ex muliere,ficut ín libro Iob Ui fcriptum eft:Breuis eft αίτας, δὲ plenus íracundia.Eíus em rei uas eft,qua plenus eft:unde ir ua dil— fa dicátur.Offtendít€ potentíam fuam qua bene utitur οεί ín aliíjs;multa illis naturalía δὲ tern ni.; poraliabona largiens;eorü αρ malíciá ad exercendos,& cóparatione admonendos bonos acco; N modans:ut ín eís difcant agere gratías deo,quod ab eís non fuís meritis, qui ín cadémafla pa LN ría fuerint fed ín illius míferatione difcreti fant. Quod maxime apparet ín paruulis:de quibus VN«um per Chrifti gratíá renafcantur,& iftam uitá ín ilIa tenera atate finientes, in xterná tranfe/ sti, unt& beatam:dicí non poteft, quod libero dífcernuntur atbítrío ab alijs infantibus: quí fine LM hac gratíaín ipfius mall damnatione moriíü tur. Sí aüt hi foli crearentur ex Adam, qui eflent ἮΝ pergratíam reacandi& prater illos qui ín dei filios adoptantur,nulli alij homines naícerétur, lini; lateret beneficium quod donaretur ingratís:quía nullis exeadé damnabili ftirpe uenientibus ει S debitum fpplicia redderetur. Cum uero attulit ín multa patíentía uafa irc quze pfecta funt —' ín perdition&non folum oftendit iram,& demoftrauit potentíá fu&redhibendo uíndictam,& ΠΝ bene utendo no bonís: fed ctíam notas fecit díuítías eloríc fua: ínuafa mífericord ia, Ita enim πμ quid fibí praftetur.difcit gratís iuftificatus:dum nó fuo meito,fed gloría lareiffimz dei miferi^ hun x cordia: difcernitur a damnato,cü quo eadem íuftícía fuerat& ipfe damnandus. Tam multos et auté crcádo nafci uoluít quos ad{πᾶ eratíá nó pertínere prafciuit:ut multitudíne ínnumerabili ". plures finteís quos in regni fui eloríam filios promiffionis pradeftinare dignatus eftzut etiam e”^B ipfa teiectorü multitudine oftenderef.€ nullius momenti fitapud deum iuftum,quantalibet ü zm. numerofitas iuftiffime damnatorü: Atq; uthínc απο intellieant,qui ex ipa damnatione re/ iii dímuntur, hoc fuiffe debítum maffz illi uniuerfz quod tam magnz parti eíus, redditum cer/ e". nerent: ποπ(οἱ ín εἰς qui orígínali peccato multa addunt malz uolütatís arbitrio:zuerüetíam ric- ín tam multis paraulis qui tantímodo uínculo peccati originalis obftricti fine gratía mediato vun tis ex hacluce rapiátur. 1 ota quippe(ία maffa iuftz damnationis reciperet debitü,nífi ex cafa t-£etet;nó folum íuftus, fed etiam mifericors figulus:alia uafa ín honoré fecundü gratiam, nó(ο: ina- eundü debítum:dum δὲ patuulís fubuenitsquorum nulla meríta dící poffant:& maiores przue yas ἀΐεις habere aliqua meríta poffint. Quac cü íta fint.fi affertío tua nó eotendít,ut nouas animas it.dícas.propter ínnocentíam nouítatis fuz antec ad peccandum libero utantur atbítrío,damna pini tioni originali obnoxías effe non pofle:fed casfidce catholica confiteris,etiá{ in illa tenera xta/ nuit te decorpore exíerínt ín damnationem perditionis íturas: nífi facramento medíatorís qui ue^ rita iit quxrere δὲ faluum facere quod petierat liberentur: quare ubí, uclunde,ucl quando coepe/ ἽΝ tint damnatíonís merítá habere ἢ nouz funt:íta fane ut deum non facías,nec alíquam creaturá gr quam códidit deus,uel peccati earü, uel ínnocétium damnationis authoré.Et fi inueneris quod niit teadmonui quarere,quod ípfe fateor adhucnó ínuení,defende quantum potesta; aflere δαί, ui marum ínfantium eíufmodií effe nouítatem.ut nulla propagatíone ducantur:& nobiíci quod ΤΩ inueneris fraterna dile&ione cómuníca. Sí auténon inueneris,quare,uel quádo,ucl quomodo η fiantaníma ínfantii peccatríces,& níhil in feipfis habentes malíciaza quo cogantur ex Adam "d trahere unde damnétut, cum eas credas nó ex ία príma peccatríce propagatas,fed nouas atq; m. infontes índudí carne peccati. INec fi am temere ín alíam fentétíá tua deflectat affenfio,ut eas n exilla una credas propagando traducí;ne forte alíus inuenire poffit quod ipfe nó poffis:t ali/ m quádo ínuenías, quod πᾶς nó poterís. ἵνα& illi qui animas ex lla una propagari aflerunt quá "m deus prímo homíni dedít:atqy íta eas ex parétib? trahí dicát, fi Tertulliani opinioné fequátur, pfecto eas non fpiritus.fed corpora effe contendát:& corpulentís feminibus exorírí, Quo per; uerfius quid dici poteft? Neq; hoc Tertullianum fomníaffe mírádutm eft;quí etíam ipfum crea torem dcum non eílenifi corpus opinatur. Qua dementía repulfa a corde& ore(μη απο, " Bb 1-quífqs yi dn μι W AVGVSTINVS AD OPTATVM. C quifquisanimam ficuti eft non effe corpus fed fpiritum confitetur,& tamen in filios expareni—— Uf bus duci:in eo quidem nullis coartatur anguftíjs,quod oimes animas etíam paruulorum quos"dw ecdefía non utíqy ín falfa, fed in uera peccatorum remíffione baptigat:uera fides prxdicattrahe αἱ re originale peccatum,propría prími homínis uoluntate comiflum:& ín omnes pofteros gene; κ. rationc tranfmífTum:ac fola regeneratione pargandü.Sed cum confyderari& pertractari cx, L petit quíd dicatur, mírü fi ullus fenfus cóprehendit humanus:quo πᾶ modo tandg luceradelu| n cerna accendatur,& fine detrímento alteríus alter inde íenís exíftat:fic anima de anima paren, a εἰς fiat in prole,ucl traducatur ín prolem:utrum incorporeum femen animz fua quadam οσα| i ta inuifibili υἷα. feorfum ex patre currat ín matrem cum fit conceptus ín fcemína: an quod|i eft incredibilius ín femíne corporis lateat. Cum autem fluát írríta fine ullis cóceptibus femina,| di utrum femen anímz non fimul exeat: an fumma celerítate atq; atomo temporis unde exierat κ. recutratan pereat? Et fi perít, quomodo ἱρία cuíus mortale femé eft,immortalis eft anima?An|d immortalitatem tunc accipít, quádo formatur ut uíuat:ficut íuftícíá quádo formatur ut fapíat:|d & eo pacto deus eam fineat in homine,ctíam fi aníma femínaliter trahatur ex aníma:ficat fin- fi citin homíne corporis membra, cuis corpus fetnínalíter trahatur ex corpore.Sí etíam fpirítua Η [ίς creatura non fingeretura deo:non fcriptum effet, qui finxit fineillatim fpiritum hominis in d ipfo.Etín eo quod legit: Qui finxit fingillatím corda homíni: fi per cordatignificata funt ani, T τᾶς, πρὶ eas poffe qs dubitet? Sed quarrit' utr ex una anía hois prímí:ficut fingit finoillatim|n facies homínü,ex uno tamen corpore hoís prímí. ΟἿ hzcatq; huiufmodi de hacre multa qux|q tátur, quz nullo fenfu cordis probarí poffunt,&a noftra experíétía longe remota funt atq; in| üi abditillimis naturx finibus latent:nó erubefcendü eft homini cófiteri fe nefcite quod nefcit; ne|u dum fe fcire mentítur,nücj fcire mereatur. Quis auté negat non uníus tantá,(ed omnis anima| 4 creatoré deíi atcp factorénifi qui eius xloquijs apertiffime Mita Síneulla quippe ambi l euitate per pphetam dicitur: Omné flatá ego fecíanimas uidelicet sis uolés:quod uerba|^ COfequentía manifeftát.NG itaq; uná qué facto extera homíní prímo infpirauit:ed om fla; E D mmi pfe fecitzipfe adhucfacit. Quaritur tamen utrü omné flatum ex uno illo flatu, ficut omne E: corp? homínis exuno illo corpore faciat:an uero noua quídé corpora facíat ex uno:animasau ja tem nouas ex nihilo.Quís em cóerua fuis originibus eenera rer etíá de feminibus fadit:nifi quí| q ipfa femína fine feminibus fecit? Sed ubi res naturaliter obfcuta noftrá modulü uinci& aper,| d te díuina fcriptura non fübuenit: temere hínc aliquid definire humana coniectura prafumit;|« Seaindü πίτας auté quas. pprias habere incipitt,nouos homínes dicimus nafci ftue aníma fiue. E: corpore;At uero fecundi originale peccatü ueteres nafcuntur:ideo baptifmate renouátur, Ali,| m" quid ergo certü de anímac origine nondá ín ícripturis fanctis coperi; Nam hí quí nouas fincul κ la;ppagine afferunt animas fieri ínter teftimonía quibus id nituntur oftendere, ponunt etíam. ΑΕ illa duo qua paulo ante comemorauí:Qui fíngit fpiritü homínis ín ipo,& q finxit fingillatim E corda homínü:de quibus uides quéadmodá poffíta refiftentibus refponderi, Vtrum ei cam E fingit,ex alío fincat;an ex nihilo,íncertü eft. Illud tamé inter cxtera teftimonía uidetur effe pre ΐ εἰριμῖ,αποά ínlibro Solomonis Ecdefiafte legi£:Et reuerte£ puluís in εοιτᾶ{πᾶ ficut erati& Πρύ ΐ rítus reuertetur ad drim fuü qui dedit illum.Sed facillime refpondet. Corpus in terrá,de quafa ctü eft prímü homínís corpus:fed fpiritus ad deii;a quo facta eft príma hominis anima. Sicut t em noftrü corpus ínquíuint;Cguís ex prímo illo corpore;ppagati fit:eo tamé redit unde ipfum.; primü corpus effectum eft:fic anímz noftra cguís ex illa aníma,ppagata,no ad nihili, quía ím/.[ mortalis cft;fed adillá redit a quo ipfa príma aníma facta eft. Ac per hocillud quod fcriptum. eft de fpiritu cuiufq; homínis,quod redeat ad deá quí dedit εἴ, non foluit iftam obícuriflima quzftione:quia fiue ex illo uno,fiue ex nullo alio, deus utíg; dedit εἴ, Itéqy illí qui propagine| anímarü íncofyderata temerítate defendüt,ínter alía teftimonía qua: fax caufze ipo μᾷ arbi| trátur,nullum quafi manifeftíus δὲ expreffius pro fe poffunt putare proferendá: dj íd quodin| Gencfi(αἱρεῖ eftxomnes auté anima qua íntroierunt cm Iacob ín Acgyptü,& qui exierütde femoribus cíus,Hoc em uelut euidentiffimo teftimonio poffunt credi anima: ín filíos ex paren tibus propagatí:quoniá fatis aperte dictá uidet animas ctíá de femoribus Iacob nó i e t Ἢ | ἡ i,! DE ORIGINE ANIMARVM,$0. 14-7 RN A cotpora filioram:ut eo modo εἰ illud intellioi aelinta patte totü:quod dixit Adam cum illi BN| mulíer eius oftendere£:hoc nücos ex offibus meís,& caro de carne mea. Non em dixit,& anía RN- deanima mea: fed(τὰ fieri potefb,ut carne nominata utrüqy intellígaé::ficat híc anias noiauít:& s tamen etíá corpora ín filijs intelligi uoluit.Sed hoc teftimoniü certe quafi tam darü atq; mani LN fe(ti;enodandz huic quaftioninó fufficeretinecfi ita legere genere fcenínino,quz exierütde id η- femorib?cíus;ut anímas íntelligerem?qua exíerüt.Ideo aüt no fufficeretquoniá& anima noie ligi corpus folá fienificarí poffe;modo quodá locutíonis oftendit: quo fignificat per id quod cóti/ ms, netur id quod cótínet:ficut ait quidá;uina coronantur,cü coronarentur afa uínaría. Víinü em íi cótine£ uas cotinet.Sícut ergo appellamus ecdefiá bafilicá, qua cótínetur populus qui uere uo/ * Pi«δέ ecdefiazaut noie ecdefiasid eft populi qui cótínetur/fienificamus loci qui contínetiítaquód s anima qux corporibus contínen£ intelligi corpora filiorü per nominatas animas poflunt.Sic ma i em melius acipi£ etíá illud quod lex inquínari dicit eum quí intrauerit fup anímá mortuá,hoc m, eft fuper defücti cadauer: ut nomíneanima: mortuz,mortuü corpus íntellieatur,quod animá Si cotinebat:quía.& abfente populo.id eft ecdefia:locus tamen ille nihilominus ecdefia nücupaf. "n:| Hac refpóderétur.(i ficut dixi fcemíníno genere pofitü effet.qua: exierüt de femoribus Iacob:id nimi éftqueanimz. INücuero cü mafculínü genus fit pofitü,id eft,qui exierüt de femoribus Iacob: Ἐπ quis no ita intelligere malit,omnes anima eorü qui exierüt de femoribus eius,id eft;anímz ho 4 T mínü:ut εἰ fic poffint íntelliei fecandá corpus tantümodo exiflehoies de femoribus patris: m quorü etát illa: anímaper quarü numerü intelligitur tot hoies. Vellem auté legere libellá tuü Tu cuius mentioné fecífti ín litterís tuis:ne forte ibi aliqua teftimonia non ambieua pofuifti.A me c quito autem οἵ quaffiffet amicus mihi chariffimus, δὲ diuínará ftudiofiffimus litterarü, quid de hac "o quaftioe fentiré: eíq; remota uerec(üidía hincacftus meos& ignorátiá faffus effem:fcripfit inde ipia longe trans mare Ar doctíffimum uírum:cui refpondit ille;ut potius me cofuleret,nefciés quod in iam fecerat;nec aliquid a me cert uel definit audire potuerat. Significauit tamé ín eadé breui aa epiftola fua fe potíus fierí ds ppagari animas credere: fimuletià admonés anitnarü ppagatio itis né quia ipfe in oriente eft;occidentalé ecdefiá folere fentire.Fac ergo maíori occafione comper L. B ta/fcripfi ad ed no breuem librü;confulés εἴ& petens;ut príus me doceat: δὲ tuncad me mittat Did quos doceam.Qui liber meus nó doctorís.fed inquifitorís,& Fons difcere cupientis apud me ain legi poteft: mitt uero ufpíam nó debet,uel cuícg foris darí;nifi cá refcripta drio adiunante per dui cepero:id quod ille fentit promptiffime ac libentiffime defenfurus:fí me docere potuerít, quo^ 17} modo animz neq; ex Adam ueníát: δὲ tamen íuftá εχ illo forté dánatíonis ἱπαεηίᾶς, nifi ad τε’ το! miíTioné peccatorii,renafcendo perueníant, Abfit em ut credamus uelanimas paruulorü ín la/ tina] uacro regenerationis falam accipere peccatorü mundationé:uel deü effe;uel aliquá naturá quá | μαι deus nó codidit;illius ex qua müdátur inquinationis authoré.Donec ergo aut ille refcribat;aut ni ego fi deus uoluerítaliquo modo difcam.fi nullam de illa peccatríce origine ducit:qua: caufa fit m animx fübeundi orígínále peccatít, quod neceffe eft effe ín oibus paruulis:& quod εᾶ πος deus ἀπά! ᾿€ogítinfontéquia peccandí author nó eft:neculla mali natura, quia nó efb;nihil tale audeo pdi care.] eauté fi libenter ucl patienter admiítrís chatiffime frater,admoneo ne harefím nouá ir cautus íncurras,qua: antiquiffimz fidei ftabilíita molítur fandamenta euellere,aduerfus dei ora 4| η "y tiam difputando:quá dris Chríftus pufillis& Pu ineffabili bonitate largi£:cuius uel autho m res,uel certe accerrími ac notiffimi fuafores, cái Pelagius δὲ Celeftínus extítiflent, cociliorü epi "T(τοραϊία uigilantia in adiutorio faluatorís q[πᾶ tuetur ecdefi;etíá a duobus uenerabilibus an . tiftitibus apoftolícz fedís,papa Innocétio& papa Z-ocímo,nifi correcti etíá ἐρεγίης poenitétiá: m toto orbe Chriftiano dánatí ft. De qbus exépla recétiü litterard.fiue qua: fpéaliter ad Afros, fiue qux uníuerfalíter ad oés epifcopos de memorata fede manarüt,ne forte ad fanctitatem ue ftram nódum peruenerínt;uobís carabímus mitti ab eis fratribus, quibus δὲ has lítteras ut cà ueneratiói dírigerent dedímus. Hí αὔτη ídeo funt hzretíci, quía dícüt anímas oríginé de illa príma peccatríce non ducere,quod uel aliqua fortaffe ratione uera dici poteft, uel fine fídeilabe nefciri:Sed híncconátur effícere, unde omníno apertiflime haretici iudicáturranimas paruulo/ 'tü nihil mali ex Adam trahere;quod fit lauacro regeneratiois expíádü, INam Pelagij de hacre " Bb 3-"argumentatío -AVGVSTINVS.AD OPTATVM C"argumétatio:quz ínter alía eius dánabilia etíá litteris apoftolic fedis adiecta eft;ita fe habet, Sianima;inquit,ex traduce non εξ,(δ fola caro tátutn habet traducem peccatí:fola ergo pae; nam merctur.Iniuftum eft eut hodie nata aníma nó ex maffa Adz tam antíquum pecatü portet δὲ alienumiquía nulla ratíone concedítur:ut deus quí propría peccata dímittit.imputet alícnü.Si ergo íta potes animan: afferere fine ulla propaeatíoe nouitatét ratíone íufta& a fj) :decatholíca nó alíena,etíá fic peccato prímí hominís oftendantur obnoxía: affere quod fentís ut potcs,Si auté eas non alíter a ρρασατίδε potes facete alienas;nifi ut fimul facias ab omi pec «ati uínculo liberas:cohibe teab huiufmodi dífputatioeomnino.INó eft em falfa etíá in paru lorü baptífmate remiffio peccatorü:ncc uerborenus dicit fed ueraciter agitur, Namut íam uet ibísutar,qua ín ipfa epiftola beatíffímí antíftitis Zocimi legütur: Fidelis dris in uerbis fuis: id eftopere.cófeffione,& remiffione peccatorü,in omní fexu,atate,conditióe generís humani e dem plenítudiné tenet. Nullus ein nifi qui peccati feruus eft, liber efficitur: nec redemptus dia potefbnifi quí uere per peccatü fuerit ante captiuus.ficut fcríptü eft:Sí uos filius liberaueritue, re liberi erítis.Per ipfum ein renafcímur fpiritualiter,per ipm crucifigímur mundozipfius mor, te mortisab Adam oibusnobis íntroductz ατα; tráfmiflx uniuerfz anima illud ppagatione contractü chírographii rumpítur: ín quo nullusomníno natorü antedg per baptifimü libereé nó tene£ obnoxíus.In his em uerbis apoftolica fedís tá antíqua atq; fundata,certa δὲ dara eft catholica fides:ut ncfas fit de illa dubitare Chriftíano. Quoniá ergo morte Chrifti nó uni? aut aliquarü fed uniuerfz anímz ppagatione cótractá mortis chírographü rumpitur: fi potesaní mas fica ppagatione defendere,ut tamen hocchirographo quod fola Chrifti morte rüpendá eítrecti(lima ratione demóftrentur obftricta:nec fua propagatíóe,fed carnís hoc debito iufte appareant obligatz:nó folü nemine phibente defende:uerüctiá nobís quomodo íd tecum de fendete poffimus oftende.Si autéalíter nó potes quod de anímarii nouítate fentis afferere;nifi ut eas dícas peccato prímí homínis non tenerí;aut per;ppagationénon fud fed carnis, authore deo,ucl nefcio qua mali natura,innocentiffimas fieri peccatrices:melíus orígo animzlatetdum tamen eam nó dubitemus dei efe creaturá, qua uel deus peccatí author dicitur:uel contra deü aliena natura íntroducítur:uel baptífma paruulorü ín írrítá ducitur. Vt autéa me tua dilectio de hacquaftionealiquid audiat definitum,nó paruí zftimandü ímo pracipue neceffaríü atas retinendiü,quomodolibet fe orígo habeat anímarü fiue ex illa una fiue ex nulla alía ppagéturz mediatorís taméanímá πα! ex Adam traxiffe peccatá dubitare fas non eft.Si em nulla ρρᾶ) gatur ex altera;ubí omnes tenentur propacati carne peccatí:quanto mínus credendü eftex p; pagine peccatrícís anímam uenire potui(Te:cuíus caro uenit ex uirgine non líbidinecócepta/fed fíde,ut efTet in fimilitudine carnis peccatí;no in carne peccatí?Sí auté peccato prímz anima pec atrícís deo cxterz tenentur obnoxiz quía exilla(ant propagatz:profecto illa quá fibi unige nítus coaptauít, aut peccatü índe nó traxít:aut omnino inde tracta nó eft, Neq; em nó potuit animá fibi trahere fine peccato, quí foluít noftra peccarazaut qui nouá creauít οἱ carné quá fine patéte fecitex tetra,nó potuit nouá creare carné quá(ine uiro fumpfit ex fceminazHacficat po ταί nó quídem ad me datis, fed tamen ad charíffimos noftros fanctitatis cus litteris:nó perita quá delyderafti fed follicita dilectioe refpodi.Sí grate accipis δὲ admonitioné fraterná ctiá utt lem non errando.fed prudenter cofyderando cum ecclefize pace cóferuas:deo gratías.Si autem me ifta nódü noffe mírarís:uel etíánec miraris, me aliquid certü de origine animar falua ifta fide ἢ certíffima ατα daríffima eft;ín tua charitate docere nó renuís:multo uberius deo gratias DIVI AVGVSTINI HOMILIA DE PASTORIBVS. $9 Pestota noftra quíain Chrifto:& quia omís uera& falubris oloría noftra ipfe eft; &Ed| non nunc didicit prímü charitas ueftra:Eftis ern ín eius grege qui intendit& pafát Dus j Ifrael.Sed quoníam funt paftores quí paftorum nomíne gaudere uolunt paftoris Mexes 48] autem officium implere nolunt:quíd ad eos propheta dícat ficut lectumaudiuim? recenfeamus. Audite uos cum íntentíone:audíamus nos cum tretnore,Et factum eft ad meuct bum dni dicésFilí hominis pphetíga fup paftores Ifrael. Háclectioné οἴ legeret audiuimus. Hinc cá ueftra fanctitati aliquid loquí decreuimus:adiuuabit ipfe ut uera dícamus.Sí nos ne | | Í ] ] 1 1 3 ! hi 3i a NI ἵνα, Xie inte; ln ti) πάσα! duda T dein nist Td ῇ un it qni d nii lug fue? yi Su i DEPASTORIBVS.-$o. I4.8 N A ftiadicamüs;paftoteserímus pafcétes nos,nó oucs.Si δᾶς illius funt quz dicimus per quxlibet ! ipfénos pafcet. Flac dicit dris deus: Va: paftoribus Ifrael quí pafcat fe folos.Naquíd ouespa"fcüt paftores;íd eft;no fe pafcüt paftores fed oucs?FIxc príma caufa eft quare arguát paftores íftiquía feípos pafcüt,no oues. Quifuntq feipfos pafcac? De qbus dicit Apfus:Oés em qux [ια funt quzrüt;nó qua Iefu Chrifti.Nos em quos ín loco ífto,de quo perículofa ratio reddi£, diis fecundü dígnationé fuá;no Íecandá metítii noftrá coftituit:babem?duo απ: Vnà,qd' Chriftiani fumus:Alterü.qd' prepofiti fumus. Illud qd' Chriftiani fumus,ppter nos eft: quod aüt prapofiti fumus, ppter uos eft. In eo qu od Chriftiani fumus;attendítur utilitas noftra: In eo qd ppofiti,nó niftueftra.Sunt auté multi Chríftíani& nó ppofiti,qui perueniüt ad deá fatiliore fortaffe itínere:& tanto expeditíus ambulátes.quáto mínoré farcinà portant. Nos auté excepto qd" Chriftiani famusunde rationem reddimus deo de πίτα noftra, fumus etíá ppofiti underatíoné reddimus deo de dífpenfatióe noftra. Ad hoc iftá difficultaté pponimus,ut copa, tientestiobis orctís;p nobís. Veniet em dies quo cücta adducunt in iudicia.Et ille díes fi(xcu lo lógz eft,unícuíq; homini uítz fuz ultimus prope eft. Taméutrüq, latere deusuoluít:& quà do ueniat finis fzeculi;& quádo fit ín unoquoq; homíne huíus uítze fnis. Visnon tímere die oc cultí:quádo uenerit ínueníat te paratü(ΟἿ ereo ppofiti ad hoc fintut hís quí fubiecti func con fulant;inó ín eo qd'pfünt omnino utilitaté fuá atcendant,fed corum quibus míniftrant. ΟΠ *quisíta przpofituseft;ut ín eo quod przpofítus fit gaudeat;& honoré fuum quarat, δὲ como^ :da fua fola refpicíat:fe pafcit.non oues. Ad uos fermo dirigitur.Audite tanc oues dei€ uíde"tequéadmodá uosfecuros fecerit deus:Qualefcun ο; funt qui uobis przcfunt;id eft qualefcüqg 'hos fumus nobis:deus fecuritatem dedit quí pafcit Ifrael. Nam deus non deferít oues fuas, δέ nali paftores pcenas debitas luent;& oues promiffa percipient.^ Vídcamus ergo quid allo^ quaturpaftoribus feipfós pafcentibusnon oues, fermo díuínus neminé palpans. Ecce lac con/ famítis,& lanís uos tegítis:& quod craffum eft ínterficitís,& oues meas non paícítísquod infir inatá eft non cófortaftis:& qd'agrotat nó corroboraftís:& quod contribulatá eft non colliga/ ftis& quod errabat non reuocaftís:& quod períjtnon inquififtis:& quod forte fuit confeciftis: ὃς difperfze furit oues mex co quod non fit paftor. Dicitur in paftores pafcentes femetípfos,nà vues:quid dilipát,quid neglieát.Q uíd ergo diligit? Laccófumitis,& lanís uos tegítís. Propter &d' dicic Apoftolus:Quis plantat uíned,X de fructu eius n6 fmit? Quis pafcit gregé δὲ dela; éte στερίς nó percipit? Inienimus ergo effe laceregis quicquid a plxbe diftribuit prapofitís ad fuftentandá uictü temporalé.Inde em loqueba£ Apoftolus εἴ hacc díceret quz cómemoraui. Et qdé Apoftolus cgp eligeret manib?fuis laborare;nec ipm lac quzrere ab ouib?: tamé lactis poteftaté pripiendi habere fe díxit,& fic dfim expofuiffeiut q euangeliá annuncíant,de euange lio uiuant.Et dicit alios coapoftolos fuos ufos fuiffe hac poteflate:non ufurpata(ed data.Plus illefecít; ut nec quod debebatur acci peret.Ipfe ergo donauit δὲ debitü fed alius no exegit inde; bitá:Ille plus fecit. Fortaffis emm ill fignificabat;q zeerá cii adduceret ad ftabulariü dixit:Si qd amplíus erogauerísín redeundo reddá tibi. De hís ergo quí nó indigent lacte gregis quid plu/ ta dicamus? Mifericordiores funt:uel potíus ipfi míferícordiz officia largius impendunt. PofZ fantem,& quod poffunt faciunt, Laudentur híinecy dánentur illí.INam& ipfe apoftolus datà tió quzrebat.fructuofas tamen oues effe cupiebat;nó fteriles fine la&ís ubertate. Itacy cà effet quodam tépore íi magna índigentía uictus ín confefTione uerítatís: miffum eft illia fratribus unde neceflitate& indigentia eius míniftraretur.R.efpondit auté ills gratías agens δὲ dixit: Be tie feciftís cómunicare neceffitatibus meís. Ego enim didici ín quibus fum fufficiens effe:Scio δὲ abundare, penuríam pati, O mnía poffum ín eo quí me confortat. Verumtarné uos benefe^ cíftis ufibus meís mittere.Sed ut oftenderet ín eo quod illi benefecerunt quod non ipfe quare/ ἔειπε inter illos efTet q feipfos pafcüt;no oues:nó tà fuz gaudet fubuentü effe neccffitatí;cg illo tüeratulabat fcecüditati.Quid ergo ibi quxrebat? Nó requíto,ínquít,datá. fed requíro(ασ. ING ergo ínquítut explear.(ed ne uos inanes remaneatis,Qui ergo nó poflüt facere qd Paulus üt ín manib?fuíscráfigantraccipíát delacte ouíü:fuftentet(πᾶ neceffitaténo hoc fibi quacrát tà/ ἕξ cómodá fuü,ut ex neceflitate fua pecunia: uideant annücíare ὡς ed πλην P 4 nandís ' AVGVSTINYI HOMILIA C nandisprabeantlucem uerbi ueritatís.Sínt ením tanc lucerna ficut dict eft: Sintlumbige,— T. ftri precíncti,& lucernze ardentes:& nemo accendit lucernam δὲ ponít eam fub modío:fed füp 1[v candelabrum,ut luceat omnibus quí ín domo funt.Síc luceat lumen ueftrü cor hominibus ut| d uídeantbona opera ueftra,& glorificent patré ueftrü qui in coelis eft.Si ereo tibi lucerna accen, Μ deretur ín domo,nóne adíjceres οἷεῖ ne extíngueretur? Porro fi lucertia accepto oleo,non luce| uy ret: nó erat plane digna qua ín cádelabro poncre£, fed quac cotínuo frangere£. Vnde eir uiui£| n nece(litatis eft accipere,charítatís eft przbere:nó tancj uenale fit euangelíti;ut iftud fit précium Δ eius.quod fumunt quí annuncíant unde uíuant.Sí emn ficuendunt,magná rem uili precío uery|» dunt. Accipíant(uftentationéneceffitatís a populo;mercedem difpenfationis a diio. Non ei|d ; eft idoneus populus reddere mercede illis,qui fibí ín charitate euáeelíii feriunt: nó expectent κ: illi mercedénifiunde& ifti f(alutem.Quuid ergo ifti increpantur,unde arguuntur: qui οἳ lac fij. ἡ | merent,& lanis fe tegerent,oues negligebantzSua ergo tantá quxrebant, nó qux lefu Chrifti, E Sed quoníá diximus quid fit lac famerezquaramus quíd fit lanís fe tegere, Qui prebetlacui ῄ &um przbet:qui przxbetlanam,honoré prabet.Ifta funt duo qua populis quarüt;qui femet ὕ ipfos pafcunt,no oues:Cómodá fupplenda neceffitatís:& fauorem honoris δὲ laudis, Eteiue µ ftímentü propterea bene intelligitur ín honore:quía nudítaté tegit.Etem unufgfa; homo ínfit j mus:& quid eft quífquís uobís prxeft;nifi quod uos eftís?Carné portans mortalís eftzmandw l cat, dormit furgit,natus eft;moríturus eft. Sí ergo cogitatis quid fit:& pe homo eftitu tamého| p norando eü uclut angelá;contegís quod ínfirmü eft.Huiufmodi indumenti acceperata bona a dei plbe;idem Paulus cá diceret:Sicut angelà dei fufcepiftis me: teftímoniá uobis perhibeo: quia fi fieri poffet,oculos ueftros eruiffetís.& dedifTetis míhi.Sed cam tantus honor exhibitus eflet:nunquíd propter ipfum honor fibi exhibitüi;ne forte cá argueret negaretur,& minus ipe Apoftoluslaudaretur;pepercit errantib??INà fi hacc feciffet.effet interillos qui feipfos pafcüt, non oues:díceret apud feipfum:Quid ad me pertinet? Quifqy quod uelit agat: uictus meus fal uus erít:& lac δὲ lana fatis eft míhíteat quifqy quo poteft. Ergo integra tibi funt omnía: fic eat D σα quo poteft:Noloteprzpofit facere:unü te conftituo de ipfa plzbe.Si ρα unüimem|u brum,cópatiuntur omnía merbra.Proinde ipfe Apoftolus,cüi eos cómemorat quales[είπε Ε erga illum:ne quafi oblitus eorum honorificentía uideretur δὲ teftimoníü perhibet:ficut ange| lü dei fufceperint eum:& quod fifieri poffet;oculos fuos uellent eruere,& illi dare:& tamen acce E dít ad ouem languídá;ad ouem putrídam,fecare uulnus,non parcere putredíni.Ergo ínimíaus ῄ factus fum uobis uen: prxdicans?Ecce& accepit de lacte ouiü. ficut pauloante memorauímus, E & índumentü exlanis ouium:fed ramen oues nó neglexit: ING em fua quxtebat, fed qua Iefa í Chrifti. Abfit ergo ut dicamus uobis: V íuite ut uultís,fecati eftote,deus nemíné perdit.antum i modo fidem Chriftianá tenete:Non perdet ille quod redemít:znó perdet pro quibus fanguirié fuum fudit& fi fpectaculis uoluerítís oblectare animosueftros,ite:Quíd mali eft: Et feftaifta κ quz celebrant per uniuerfas ciuitates in latica couinantíü δὲ publícis méfis(είρίος ut putant Ε iocundantíü,reuera magis pereuntíü,ite celebrare: Mapna eft dei mifericordía, qua: totü igno:( Ícat. Coronate rofis uos antec marcefcant: In domo ἀεί ueftri quando uolueritis cóuiuamíni:| impleamíni cibo δὲ uino:cü ueftrís:ad hoc em data eft ífta creatura ut perfruamíninon eim inv pijs δέ paganis eam dedit deus,fed uobís eam dedit. fi dixerimus.forte cógregabimus cur d basampliores:& fi fint quidá qui nos fentíant hoc dícétes nó recte fapere,paucos oftendímus. Quod fi fecerímussnon uerba deí,non uerba Chrifti dícentes,fed noftra,&(amus paftores nof i metipfos pafcentes,nó oues,— Cum autem dixiffem quz diligant ΠῚ paftores:dícam& quz} negligant. Vítía enim ouíum late patent,craffz oues perpaucx funt;íd eft folida ín cibo uctita tis, utentes paícuis bene de munere deí.Sed mali illi paftores non parcunt talibus: parum eft,| quod illas languentes δὲ infirmas δὲ errantes& perditas non curant. fed ας fortes δὲ pingues| necant,quantum in ipfis eft, Ille uíuent de mifericordía dei:tamen quantum ad paftores ma/| los attinetoccidunt maleuíuendo, malum exemplum prabendo. Àn fruftra dictum eftfer| uo dei eminenti in membris fummi paftorís: Circa omnes teipfum bonorum operum prazbe! exemplum, δὲ forma efto fidelis. Attendit enim ouis ctíam fortís plerumq prepofitum fium i τς m d DEPASTORIBVS,«ο. τ4-9 ν ni.'& maleuitentem/fi dedítiet oculosa regulís drí:& intendens in hotnínem,ínci pitdícereíncorde— Ὁ "Ἢ fuo:Si prepofitus meus fic uíuitzego quíd fum,quí non faciam quod ille facit? Sifortem crgo ERN ocidit ouem,íam de cxterís quíd faciet:qui illud quod no ipfe fortificauerat, fed forte aut robu/ TN ftu inuenerat,male uiuendo interfecit? Díco charitati ueftre δὲ fi uiuunt oues,& fortes funt SN oues ín uerbo dii, tenent iftud quodau díerunta ἆῆο fuo:Quz dícunc facitequx autem faLN ciunt facere nolíte:tamen qui ín confpectu diii male uíuit,quantum ín illo cft, eum a quo atten ty. ditur occídít.Non fibi ergo blandíatur:quía illenon eft mortuus,fed homicida cft. Quomodo ΤῊΝ cum lafcíuus homo íntendit ín mulierem ad cócupifcendam eam: ecce illa cafta eft,& mocchus TN et ifte.Dfrii em uera& aperta eft fententía:Quifquis uiderit mulierem ad concupifcendá eam, ΤᾺΝ iam moechatus eft eam ín corde fuo.Non peruenit ad illius cibícalum,& ínteríoreíam fuo au qui à bil uolutatur.Síc omnis quí malx uíuit ín confpectu eorum quibus prepofitus eft, quantü ín Qin ipfo efLoccidit& fortes oues.Qui ergo imitatur przpofitum malum, moritur: quí non ímítaf, "m uiuít:tamen quantü ad illos pertínctambos ocídit.Et quod eraffum eft interfícitís,& oues me; ha as non pafcitis.| Jam audiftis qui diligantaudite quí negligant:Quod infirmum εἴ πο ce iis fortaftis& quod tabuit,non corroboraftis& quod contribulatum cft.id eft.cofractü;non colli ! ii. gaftis:& quod errabat;non. reuocaftis:& quod períjt;non ínquí fiftis& quod forte fuit, confeci Η ὡς[είς ία eft interfeciftis δὲ occidiftis.Infirmum quippe anímà gerit ouís, quando tentatíones fibi profuturasnon ctedit.Paftor em neglicens,quando fic credit talís infirmus non illi dicicFili ac Ai cedead feruítutem deí:fta in iufticia& tímore,& prxpara animá tuá ad tentationem. Qui auté Mis hocloquitut,confortat ínfirmum, δὲ ex ínfirmo facit firmum: ut non eum crediderit profpera dy huíus fzculi fperare.Si autem doctus fuerit f; perate profpera fxculi,ipfa profperitate cotrüpítz rtg Supueníétibus aüt aduerfitatibus fauciatur, aut forcaffis extínguítur. ING ergo οὔ xdificat fap ub petrá quí ficacdificat fed fuper arena. Petra ait Chriftus eft. Chrifti at ος imítádz funt, Vm^B hRnoaChriftiano delítia coquírendz. Cofortatur infirmus cü οἱ dicitur: par quidé tétatíones Lat: huíus fculí:fed ab omnibus eruet te diis.fi ab illo non recedet retro cor tuum. Nam ad confor putas tandü cor tuutm,uenít ille patíuenit ille mori uenit ille f; putis línirí uenit fpínis coronari, uenit tuis opprobría audire uenít poftremo ligno configi: Oia hac ílle pro te:tu níhil pro íllo.fed pro te. leis Quales at funt quí tíment eos lxdere,quibus loquüturnon folum n6 praparant ad ímmine ila tes tentatíoneS fed etíam promittunt felicitatem huíus(eculi,quam deus ipfi fzculo nó promi iyi τις, Πίο prxdicit labores αἵ ín finem uenturos ipfi fzeculo,& tu uis ab iftís laboribus exceptum us efle Chriftíanum:quía qui Chriftianuseft;alíquid plus paffurus eft ín fzculo.Etením ait Apo; T ftolus Omnes quí pie uolunt ín Chrifto uíuere, perfecutionem patientur. Tu dicis: fi uolueris iris in Chrifto pie uiuere;abundabunt tibí omnía bona: δὲ fi filios non habes,(ufcipies& nutríes ἐμ omnes, INemo tibí moritur:hzc ein eft edíficatio tua. Attende quid facías,ubí ponas:fuper are rat nam eft quod conftituís:uenturus eftímber,influxutus eft fluuius,flaturuseft uentus,&ímpín Δ φεηε ίῃ domü íftam,& cadet,& fiet ruína eius magna.Leua de arena& pone fupra petram: ín mis(Chrifto fit quem uis effe Chríftianum, Attende ad paffiones Chrifti, Attende ad illum fine uL. iim lo pecato, quz non rapuit exoluentem. Attende fcrípturam dicentem: Flagellat autem om "t nem filium quem recipit:Et para te flagellati: autcerte non quatas recipi. Flagellat autem "m omnetn, ínquit, filium quem recipit: Et tu forte ἐπερ a paífione flacellorum, exceptus. um anumero filiorum, Ita neínquics, flagellat omnem filiumzProrfus flagellat omnet filium M" ut& unicum. Et unícus ille de patris fubftantía natus, zqualís patrí ín forma dei: uerbum, in per quem facta funt omnía;non habebat ubi flagellaretur: ad hoc carne indutus eft ut fine Πα. M" Sello non effet, Ὁ αἱ ergo flagellat unicum fine peccato: nunquíd relínquít adoptiuum cam uf pecaro? In adoptionem uocatos nos effe Apoftolus dicit: Adoptionem filiorum accepimus: " ad ut effemus uní cohxredes, effemus etíam hacredítas. Poftula a me,& dabo tíbí gentes ης; n" ditatem tuam. Exemplum nobis propofuit ín pa(Tionibus tuís.Sed ne futuris tentationibus dn, deficíat infirmus:nec falfa fpe decipiendus:necerrore frangendus fit, díceí: Prxpara anímam e tuam ad tentatíonem. Sed forte íncípit labi, contremifcere, nolle accedere: habes aliud: Fide; s lis deus qui non uos finit tentarí fapra dg ferre poteftis. Illud autem promittere,& predicare futuras AVGVSTINI HOMILIA C futuras paffiones, infirmum confirmare eft. Tímenti autem nimium δὲ εχ ος ἀοιείηο ὃ ἢ cum pollicerís míferícordiam dcí:non quía tentationes deerunt, fed quía non permíttit tentari d fupra dà potcftis ferre, fractum collígare eft. Sunt ením quí cum audierint uenturas tribu;|" latíones,armant fe magís,& quafi potum fuum ficut paruam fibí eam putant fidelium medici|? nam:fed quarurit martyrum eloríam.Sunt alij quí auditis futuris δὲ neceffario uenientibus té|? tatíonibus,quas propríe oportet ueníre Chríftíano,quas nemo fentit nífi quí uoluerit effe uere|" Chriftíanus:Imminentibus ereo fibí aliquibus franguntur& claudicant, Affer confolationis| 9 | m alligamentumalliga quod fractum eft:dicne tímeas, non deerít ín tentationibus illeín quem| credidifti. Fidelis deus quí non finit te tentarí fupra cj potes ferre.NNon hoc a me audis: Apo;||| ftolus dícít,q etíá dícit:An uultis experímétum eíus accipere quí ín meloquítur ChriftuszHoc erzo cam audis ab ipfo Chrífto,audís& ab illo paftore quí pafcit Ifrael. Illi erm díctum eft:Po/ E tabís eos ín lachrymiís,in menfüra.Quod em aít Apoftolus:Non finit tentari uos fupra ᾧ Ρο! teftís ferteshocaít prophetasIn menfura. T átumtu nolí dímíttere corríipientem δὲ adhorranté, terrentemi δὲ confolantem,percutíentem δὲ fanantem.^ Quod infirmum eftínquit, non cófor ἱ taftis:paftoribus malís dícít;paftoribus falfis,paftoríbus fua quarentibus;non qua Iefu Chri; 7 ftiex commodo lactís&lanz gaudentibus,oues omníno non curátibus.Et quod male habuit, P tion cortoboraftís,aut ínfirmum,íd eft non firmü:Nam dicuntur ínfirmi etíam xgrotátes.Sed τῷ inter infirmum& xerotum,id eft male habentem,hoc mihi uidetur íntereffe: Etem ifta fratres quz diftineuere utc qr conamur forte δὲ nos poflumus maiore diligentia melíus diftinguere: & alius peritioruel lumíne corporis pleníor:ínterím ne fraudemíni quantü ad uerba attinet fcri pturz,quod fentio loquor.Infírmo ne acídat tentatío& eum frangat.tímendum eft: Langués autem íam cupiditate aliqua&erotat:cupiditate aliqua impeditur ab intranda uía deía[θεῖ do íugo Chrifti, Attendite illos homines uolentes bene uiuere, íam ftatuentes beneuiuere, δὲ mínus idoneos mala pati ficut parati funt bona facere.Pertínet autem ad Chriftianam firmíta/ D. tem:nonfolum operari qua bonà funt fed&tolerare qua: mala funt. Qui ergo uídentur ferue tein operibus bonísfed ímmínentes paffiones tolerare nolle;aut non poffe: infirmi funt. Qui ucro alíqua capíditate mala amatores müdií;ab ipfis bonís operib?reuocátur:anguidi&agro εἰ íacent:quíppe ín ipfo languore tácj fineullis uiribus níhil boní poffunt operari. Talisinani tnà paralytícus ille fuit,quem cum domíno ínferre nó poflent quí eum portabant:tectum ape fuerunt δὲ depofueruntild eft tancj fi ín anima hoc uelís facere ut tectü αροτίας, δὲ deponas ad dominum anímam paralytícam,difTolutam omnibus membris,& uacantem ab oiní opere bo no:grauatam αεί, pecatís fuis, languentem morbo cupiditatis fuz. Si. ergo diffoluta funt membra omnía,& eft paralyfis interior, ut peruenías ad medícum(. Forte enim latet medicus: hoceft, i(teuerus íntellectus in fcrípturis occultus eft) exponendo quod occultum eft, aperi tectum δὲ depone paralytícum.Quod quí non faciunt,& quí facere neolígunt;audiftis qua au/ diant: Quod male habuit non corroboraftís,€ quod contribulatum eft, non collicaftis. Iam hinc díximus.Fractus ením erat terrore tentatíonís:Accídít aliquíd;unde quod fractum eft col . ligetur confolatíone illa:Fidelis deus quí non uos finit tentari fupra dg poteftis ferre, fed faciet cum tentatíone etíam exitum ut poffítís fuftínere.^ Ecquod errabat; non reuocaftís: Eceun/ de ínter hartetícos perídítamur.Et quod errabat,non reuocaftís:& quod períjt, non inquififtis. Hinc ínter manus latronum,& dentes luporum furentium utcunq uerfamur.Et pro hís pería lis noftris ut oretís,oramus.Ft contumaces oues, quía quxruntur errátes,alíenas fefe a nobísdi tunt. Errore fuo& perdítíone faa dícunt:quid uos uultís?quid uosquaritíszquafi non ipfacau fa fit;ut quzrere eas uelimus.Etquare quarmus?Quía errát& pereüt. Sí ín errorc,ínquit fum, fi in intetítuquid meuís?quíd me quxrís?Quía ín errore es,reuocare uolo:quía ρου, inueni teuolo.Sicuolo errare/fic uolo períte.Sic uis errare,ficuís perírexquanto melíus ego nolo.Pror fus audeo dícere:Importunus fum. Audio ením dicentem Apoftolum: Pradíca ucrbum ínfta opportune ímportune, Quibus opportune?qbus importune? O pportune utíq; uolétibus:im| portune nolétibus.Prorfus ímportunus audeo dícere;tu uís errare,tu uís períre,ego nolo. Non| üult poftremo ille quí me-terret.Si uoluero uide quid dícat,uide quid increpet, Quod errabat| non Ἢ DEPASTORIBVS.....-$o. I$O n Ἂς Δ nonteuocaftis,& quod perit non inquífiftis.Te magis timebo dj ipfa m? O portet nos omnes its, exhiberi ante tribunal Chrifti.Non te tímeo:non em potes euerteretribunal Chrifti, Reuoca^ tí, bo errantem,requiram perdítum.Et fime lanient inquirentem uepres fyluarum:per omnía an/ TN σι mecoartabo:omnes fepes excutíam quant míhí uirium diis terrens donat:omnía pera ' is erabo:teuocabo etrantem,requíram pereuntem.S i me pati non aís,nolí errare;nolí petíre.Pay n τὰ rum eft quod doleo teerrantem atq; pereuntem: tímeo αν te, ctíam quod forte c(t i.: ocídam, Vide eim quod fequitar:Et quod forte fuit cofecíftis, i πορ]οχοτο erranté atqy pere "e tem:& eü qui fortis eft delectabit errare atq; perire:Cupio lucta exteríorafed tímeo plus dam; NN«πα interio ta. Si indifferentem habuero errorem tuumattendit quí fortís άχνη, níhil effe ire " αν in hzrefím, quando aliquod comodum de faculo reluxerít unde ímítetur: tatím mihi dícic πῃ fortis ille períturus,cum te perditum nó requíro:Et hac δὲ hac deus eft: Quid íintereft: homínes Tui- interfelitiganteshocfecerunt,ubicüqs colendus eft deus.Si forte illi dixerit alíquís Donatifta: Wi|. Nontibido filiam meam nifi fueris de parte mea:Illi opus eft;ut attendat& dicat: Si nihil ma Mt y 3:: Aieffeteffe de parte eorum,non contra illos dicerent tanta paftores noftri:non pro illorum etro n«τε fatagerent.Si ergo ceffemus δὲ taceamus,contraría locuturus eft: ütíq; fi malum effet effe ἐπ Mind parte Donati, loquerentur contra, redarguerent cos.fatagerent luctari illos: fi errant; reuoca^ Divi) rent illos.Non fruftra ergo cum íam dixiflet fupetius: Quod craffum eft, interfeciftis: Ipía eft "eh. enim repetita fententia,nifi ex hís quac fupra dixit nata effet. Q uod errabat, non reuocaftis:& Cs«quod perijt;non requífiftis:& hoc faciendo, quod forte eft.interfeciftis,^ Proinde audi quíd lis«fequitur deifta neglígentía malorum, ímmo falforum paftorum. Et dífperfz fint oucs mex, mis^..eoquodnonfitpaftor:& factx funt ín comefturam omnibus beftis αστί, Furantut lupi ínfi hd. díantes.rapiuntleoncs frementes,cum oucs non hacrent paftorí, INam prafens eft paftor, fed She! male agentibus non eft paftortEt inhacrent paftoribus.feipfosnon oues pafcentibus:& loetalis lms^ p.etrorconfequitur.Eunt ín beftías deprzdantes fe:& de illarum morte fe fatíari cupientes. Tales "iden- enim funt omnes quí gaudent de erroribus alienis:beftiz fant paftz morfibus ἀ perfarum.Et vmi difperfac fant:& errauerunt oues mez ín omnem montem, δὲ ín omnem collem altum. Víam lis montibus& collibus:tumor terrenus,& faperbía fzculi extulit. Supbía Donati fecit fibi part& aif- fubfequentem,cum Parmeníanus illius confirmauit errorem.Ille mons eft:ille collis eft.Síc om an« níscuíuflibet author errorís terrena elatione intumefcens promittit ouibus requiem,bona ρα! di ε feua:& aliquando inueníiuntibi oues pafcua de pluuía díeí;non de durícía montís:Habent ei ;& ipfifcripturas:habent facramenta:INon funt ífta montium:fed cum inueniütur ín montibus; , maleremanent ín montibus.Errando ením in montibus,& in collibus deferendo eregem, der; nn- ferunt unitatem:defetíc unitas cohortes aduerfus leones δὲ lupos. Inde ergo reuocct deus ipfe: ya; Reuocet modo:audictis ipfum reuocanté.Errauerüt.ínquít,oues tex in oém monté,& ín om; . nemcollem altum:hoceftín omnem tumorem terrena: faperbiz.Sunt em& montes boní: Le . uauí oculos meos ín montes,unde ueníet auxilium mihi.Et uíde quía nó tibi ín montibus fpes eft:Auxilium,inquít;ymeum a domino,qui fecit coelum& terram. Noli putare íniuríam facere . temontibus fanctísquando dixerís: Auxiliti meü nó ín montibus,fed a domíno qui fecít cce; - lum δὲ terram.Tpfi montes hoctibí damant.Mons erat qui damabat:Audio ín uobis fchífma ta fierirut unufquifc ueftrum dícat:Ego fum Paulí:ego apollo: ego Cephz:: ego auté Chrifti. - Leua oxulos ín iftum montem:audí quíd dícat:& ín ipfo remancas. Audi etíam quíd fequaturz . Nüquíd Paulus crucifixus eft pro uobis? Ergo pofteacg leuauerís oculos tuosín mótes, unde . menítauxiliü tibi;id eftinauthores farípturarü diuinarü;attende omnibus medullis fuis,omní/ y^.- busoflibus damantéDtie quís fimilis tibizut fecutus finc ulla ἱπίατία montíü dícas: Auxilium ων meü a diio quí fecit ceelá& terrá, Non folá tunc tibí non fuccenfebunt montes, fed tunc ἀπλαν vis bunt,tunc magis faucbunt,Sí ín ipfis fpem tuam pofuerís,contriftabuntur, Angelus multa di/ m uína δὲ míta oftendens homíní,ab homíne adorabatur:tancg leuantem oculos ín montem:aít ille fereuocansad dominü:INoli;inquítfacere:illum adora:INam οσο conferuus tuus fum,& fra .&rum tuorum.[n omnem montem, ín omnem collem: ín omnem facié terr: difperfa:-ὰ mmonicmweinommuca(οι pomnemiaaen AVGVSTINI HOMILIA δὲ in omnem faciem terra lucent, Quíd eft ín omnem faciem terrae dífperfze funt“Ὁ mnia ter, rena fectantes,ea quz ín faciem terra: lucent,ipfa amant,ipfa diligunt. Nolunt mori, ut ab(cor, datur uita ipforum ín Chrífto,fuper omnem faciem terra& dilectioné terrenorum, Er quía er rantes oucs funt fuper omnem faciem terrz,non omnes Πατοτίοί per totam faciem tetra fed ταὶ men haretici per totá facie terra:alij hicalij ibinuftg ramen defuntiipfi fe non nouerunr. Alía fecta in Afrícazalia Πατεῖ in Oriente:alía ín Aegypto:alía ín Mefopotamia. Verbi gratía:Di uerfis locis fant diuerfe:fed una mater fuperbía omnes genuít:ficut una mater noftra catholi ca,omnes Chriftianos fidelestoto orbe díffufos. Non ergo mírum fi faperbía parit diffenfio, nem,charítas uníoné, amen ipfa catholica mater& ipfe paftor ín ea ubíq; quarit errantescá fortat infirmos,curat láeuidos, alligat cófractos,alíos ab íftis,alíos ab illis no fe ínuice(détibus: ᾿ fed τῇ illas οὓς nouit: qa εἴ oibus fafa eft. Verbi gratía:Eft ín Afríca pars DonatíEunomiíani. nó funt in Afríca fed cü parte Donati eft híc catholica.Sunt ín oríéte Eunomíani:ibi aüt nó eft pars Donati fed ibi eft catholíca, Illa fic eft cácg uitis crefcédo ubíq; diffufa:illi{πατεῖ farmé ta inutilía.agricolv fake pracifa merito fterilitatís fuzz:ut uítís ρυτατοέ πό amputare£,Sarmen/ ta ergo illa ubi prxcífa funtjbi remanferunt: Vitis autem crefcens per omía,& farmenta fua nio uít,quzin ílla manferunt:& íuxta fequa de lla pracifa funt. Inde tamen reuocat errantes:quía & de ramis fractís dicit Apoftolus: Potés eft em deus íterü inferere illos: fiue dícas oueserran tesa gtege:fiue dicaslíena pracifa deuita.INecad reuocandas oues,necruríus ad inferenda li gna,mínus idoneus eft deustquiaille fummus paftor;ille uerus agrícola.Et ín om fadem terr difperfz funt:& non fuit quí reuocaret.fed ín malis illis paftoríibus non fuit homo qui requíte/ rct. Propterea paftoresaudite uerbum domíni: Víuo ego dicit diis deus. Videte AEG pít. Tani iuratio eft dei teftíficatío uítz: Viuo ego dicit dominus,mortui funt paftores,(ed fc; cuta funt oues: Viuit domínus.Viuo ego dicit dominus deus.Quí auté paftores mortui: Sua quarentes non quz Iefu Chrifti.Erunt ergo& inueníentur paftores:non qua fua funt quaren tes fcd qua lefu ChriftizErunt plane,& inuenientur plane:nec defunt,nec deerunt, Videamus ergo quíd dícat domínus,quí fe dicit uíuere:utrü dicat ablaturumn fe oues a paftoribus malis, palcentibus feipfos,non oues:& daturum fe eas paftoribus bonis pafcentibus oues,non fe. Vi uo.ego dícít dominus deus:quía pro eo quod factz funt oues mex ín cómefturam oribus ber [τῆς campí:eo quod non effet paftor. Rurfus paftorem dicit:& pauloante:& nunc nó aít, exeo quod nó fint paftores.Quibus ein talibus male errantibus:male pereuntibus non eft paftor:& fi prafens eft paftor:quia δὲ cum pra'fens eft lux,non eft cxcís lux. Etnon quafierunt paftores oues meas:X pauerunt paftores feipfosseues autem meas non EROR RR iftud pafto resaudite uerbum domini,Sed qui paftores audite? Dicit dominus deus:Ecce ego fuper pafto res:& requíram oues meas de manibus eorum.Audite δὲ difcíte oues dei: A malís paftoribus inquírit deus oues fuas:& de manibus corum ínquíret mortem eorum. Dícit ením alio ínloco per eundem prophetam:Fili homínis fpeculatorem dedi te domui Ifrael: δὲ audies ex ore meo fermones:& przmonftrabis eís ex me.In eo cum díxero peccatorí: Morte morieris δὲ nó fuerit locxtus;ut impíus caucat a uia fua;ille facínorofus in fio facinore moríetur: fanguinem autem eíus de manu tua requíram, Tu autem(i prznuncíaueris facínorofo uiam eíusut auertatur ab ca:& nó fuerítauetfus a uía fua:ille ín facinore[1ο moríetur:& tu anímá tuam liberabís. Quid eft fratres: Videtis cp fit tacere perículofum:Mori£ ílle,& recte moritur ín impietate fua:& pec cato[ο moritur:INeeligentía ením eius occidit eum.INam paftoretm ínueniet uínenté quiaít: Viuo ego dícit dominus deusfed cum fuerit negligens non admonente illo quí ad hoceft prz pofitus δὲ fpecalatorut admoneat:& ille iufte moríetur:& ille iufte damnabitur.Sí autem dixe rís;iinquitímpio: Morte moríerís:cui ego fuero gladíii cóminatus:& ille neglexerit uítare immi! nentem gladium:& uenerit eladíus& ínterfecerít eum:ille ín peccato fuo morietur:tu auté ani/ mam tuam liberafti.Propter hocad nos quidem pertínet non tacere: Ad uos autem δὲ tace mus, de fcripturis fanctis uerba paftorís audite,^ Videamus ergo, quía fic propofueram: utrum auferat ouesa paftoribus malís,& det eas paftoribus bonis. Video eum auferentem οὐδ ὶ z2 £2 “2 f WE weno um o uum ooh,^ us Pg"XT E ve PI δ fA DEPASTORIBVS..$0. ISI ἴῃ": δ À oucsapaftoribus malis.Hocením dícit domínus: Ecce ego ipfe fuper paftores: δὲ inquiram "in. A oues meas de manibus con: aucrtam ab eís ut non pafcant oues meas: necpaícant amplíus kim N paftores femetipfos.Cum em dico:paf cant oues meas.illi non pafcunt oues meas. Auertam uc - δ non pafcant oues meas.Quomodo aucrtít ut nom paícant oues ipfius? Qui dicunt.facitexquac YN autem ient Fiore ΗΕ ΜΟΝΗ dicunt,fua faciunt. Si diceret: Facite fecurí quod i A Dine: μὰ eed o m ile πετάς. 5 Seem FARA fecuti eftís prcpofitos ucítros, in hoc diceretdecerat malis paftoribus pafcendas oucs:pafcentibus non oucs.fed fe.Sed quo; Rud níam terret non folum cxcum ducentem,fed& cxcum Ícquentem: Neg, em aít:cadit ín foucam Qt. ducens,& non cadit fequens: fed,czecus cecum ducens, ambo ín foueá cadunt, Admonuit oues [ íi& ait: Quz dicunt facitesqua autem faciunt.facere nolite.Cutm ením non facítís quac faciunt ma UU-^ fípaftoresnonuosipfi pafcunticum faditís autem quz dícunt,ego uos βάλετο enim dícüt, T& non faciunt.Secutí ínquíunt fequiímur epifcopos noftros.Dícunt hoc fxpe hzxretídí quando LN ueritate manifefti(lima conuincuntur:INone oues fumus:llli de uobís reddent rationem.R.edWar dent plane malam de morte ueftra, De morte ouís maligna reddet malus paftor malam ratio; Vm; nem, Nunquid ideo uíuit ouís,quía defienatur pellís ipfius? Increpatur paftor, quia neglexit Xe, ouem errantem: propterea ín fauces lupí irruit ut deuorarctur. Quid illi prodeft, quia afferc tig, pellem fignatá:Paterfamilías uítam ouís inquirit.Sed ecce malus paftor attulit pellem: reddat Sali de pelle rationem.Forte mentitutus eft. Videbat defuper qui poftea iudicat: Cuí uerba ille fi CN cta numerat,;cogítatióes infpicit.Reddat paftor malus ratíonem de pelle ouís mortux.Clama ims ui ei uerba tua,& fequi noluít:dedí operam uta grege non aberraret, δὲ non obtemperauit, Pla Vies, ne fi hocdicat,& uerum dicit:nouít autem ille utrum uerum diícat,reddit bonam rationé de oue tn mala.Si autem ínfpicit deus quía neglexit errantem,quía non quarfiuít pereuntem, quíd pro; ἫΝ deft quod inuenit pellem quam referret? Ipfam reuocaret ne pellem mortuz demonftrarec,Si (di B crgononbonamrationem rcddít:quía non quafiuít errantem, qualem reddet quí fecic eran tem?Hoc eft quod díco:Si in catholica conftitutus epifcopus non boná rationé reddít de oue, eis finon quaffierit errantem de grege dei: qualem ratíonem redditurus eft hattetícussqui no folü ναί non reuocauit ab errore,fed etíam com pulít ín errorem e Sed uídeamus ut dixi,quomodo reuo mát cet deus ouesa paftoribus malís:Iam comemoraui:Quae dicunt facitequz: autem faciunt.face^ Nn re nolite.Et nonuos ipfi pafcunt fed deus;quía uelínt nolint paítoresut perueniant ad lac& la mii náuerba dei dicturi funt.Quí przdícas non farandum furarís:dícit Apoftolus ad eos quí bo; i na díaunt,& mala faciunt. T u audi pradicantem:Ne furerís:noli ímítati furantem.Sí furantem i imitari uolueris,ipfe te pafcet facto fuo:tibí uenenum fubmíniftrat,non cíbum.Sí uero hocab gm illo audis quod non dicit de fuo.(cd de deo:non poteft quídé uua de fpinis colligi.INam& ipfi η us domini fententia eft: Nemo collioit de fpinis uuam,& de tribulis ficus.INec ídeo tamé quafi ue calumníerís domíno tuo& dícas:Domíne noluífti me,quia fieri nó poteft,de fpínis legere uua, auis Etrurfus díxifti mihi de quibufdam:Quuz dicunt facite:quac autem faciuncfacere nolite. Nem; dms pemala faciétes utíqy fpína funt. Quomodo uís me de fpinis colligere uuam uerbi? Refpon; iur debit:INon eft ílla uua fpinarü:fed aliquando íncrefcens farmentü implicat fe in fepem, δέ ρου! yis det uua ínter denfa fpinarum fed non furit de radice fpinarum. T u fi efuríeris δὲ alíud πό ha; uum bes unde fümas,caute manum mítte ne laceterísa fpínís:íd eft ne facta imiterís malorum,& le/ liii geuuam ínter fpínas pendentem,fed de uítze naícentem, Ad te perueníet botrí alímentum,fpí ΠΝ nísferuaturignistormmentum,^ Extraham,ínquit,oues meas de ore eorum& de manibus co μἱ rum:& non erunt eís adhuc ín cibum.Hoc& ín pfalmo dicitur: Nonne cognofcent omnes qui ΠΗ operantur íníquítatéxquí deuorát populi meü ut cibum panis?Et no erüt cís adhucín cibum: T Quoníam hzc dicit domínus deus:Ecce egoípfe abftuli a malís paftoribus oues: monendo ut μη ut díxi:ne quod faciunt facíant:íd eft;/ne quod faciunt malí paftores faciant incaute negligentes "T oues.Et quid aít:Cui dat quod(ία abftulitzForte bonis paftoribuszING hocfequitur. Et quíd "T dícemus fratres:nóne funt paftores boni? Nonne alioloco fcripturarü dicitur: Et coftituam cís qi paftores fecundum cor meum:& pafcent eas fcientía& difciplina? Quomodo ergo oues quas r malis paftoribus tollit,non dat bonis:fed tanc omnino nufc remanferínt bonídicit:Ego pa Cc Ícam 4 AVGVSTINI HOMILIA C fam:Detro díxerat:Pafce oues meas, Quid ergo faciemus? Cum Petro cómendantur oues ibí dixit domínus:Ego pafcam oues meas:non tu:fed Petrejamas me:pafce oues meas, Anfor te quía modo non ínuenítur Petrus?Tam em affumptus eft ín requiem apoftolorum δὲ marty rum,INon eft cuí dícat fecuras domínus ouíum:Pafce oues meas:& quodámodo quafi necefli, tate defcendít ad officium pafcendi oues fuas:non habens quibus cómendet,nec tamé deferés, Hocením uidetur fequi. FIzc dicit dris deus: Ecce egoipfe. Videamus:Qui pafcis Ifrael ínten, de:qui deducis tanc oues Iofeph populum ín Aegypto conftítutum.Iam diffüfus in entibus Itraelipfe cft Iofeph.Noftis em quía mígrauít Iofeph ín Aegyptum:uendentibus fratribus, fa ctum eft. Vendíderunt Chríftum Iuda fine caufa:& ínter apoftolos ipfe Iudas uendítor fuit, Corpíceffe Chriftus in gentibusibi honoratus eftibi creuít populus eíus:non eum déferít pa. ftor eius.Excíta,inquit, potétíam tiam& uení:ut faluos facías nos.Plene facit δὲ faciet, Ait em: Ecce egoipfe,S& inquíram oues meas:& uífitabo cas ficut uifitat paftor gregem fuum.INoncura uerunt malí paftores:INon em fuo fanguíne redímerunt.Sícut uífitat;inquit, paftor ereefui in die.In quaem die? Cum fuerit nímbus δὲ nubes,id eft ín pluuía& nebula. ῥίαμα& nebula ertor fxxculí buíus,caligo magna furgens de cupiditatibus homínurm:& nebula ualida conteoés terram:Et difficile eft;ut non errent oues in ífta nebula:fed paftor non deferít eas: inquirit eas: penetrat nebulam oculís acatíffimís:non impeditur caligine nubíium:uidet undícyerrantem re Wocat:tantum ut fiat quod dicit ín euangelio:Qux funt oues mea, audiunt uocem meam,& fe; quuntur me.In medio ouíum difperfarum,fic inquiram oues meas:& educam eas ab omnilo, co;quo dífperfz funt. Illic in die nubís δὲ nímbi,quando difficile eft eas inueniri, tuncego ínue; -níam.Craífa nebula eft:pinguís nimbus eft:oculos ením eíus níhillatet, Et educam eas de gen, tibus:& colligam eas de regionibus:& índucam eas ín terram earutmn:& pafcam eas fuper mon/ tes Ifrael.Conftituit montes Ifraelauthores fcrípturarum díuinarum:Ibí pafcíte;ut fecure paíca tís:quicquid inde audieritíshocuobís bene fapiat:quicquid extra eft,refpuíte, ne erretís in ne^ bula.Audite uocem paftorís:Colligite uos ad montes fcriptura: fanctz, Ibi funt delitizcordis ueftriibi nihil uenenofum, níhil alienum: uberríma pafcua funt: uos tantum fane uenite: fane pafcimini.In montibus Ifrael& in ríuis,& ín omni habitatione terr. À montibus enim quos oftendíius,manauerunt ríui prdicationis euangelícx:cum ín omné terram exíuít fonts eo^ ο rum,Etfacta eft omnis habitatío terrz ad pafcendas oues lata atqy foecanda.In pafcuisbonís pafcam eas:& ín montibus altis Ifrael:Et erunt ftabula carum íllichoceft ubi requiefcácubi di cant;Bene éft:iuerum eft: manifeftá eftinon fallimur.In eloría deí tequíefcent ερ in ftabulisil lis& dorimient:hoc eft, requiefcent ín delitijs bonís:& in pafcua píngui pafcent fuper montes Iracl.Iam díxi montes Ifraeljmontes bonosquo leuamus oculos: ut inde nobis ueníat auxi/ lium noftruma domíno;qui fecít ccelum& terram:Ideo ne uel inmontibus bonis effetfpes πο! ftra:cum díxiffet:Pafcam oues meas fuper montes IfraelRurfus ne tu fpem poneres ín monti ᾿ busifübiecit ftatím:Ego pafcam oues meas.Leua tu oculos tuos ín montestunde ueniet auxilia tíbi;Sed attende dicentem:Ego pafcam.Auxilíü ením tui a ἆπο quí fecit colum δὲ terram. Et eco requíefcere facíam eas,dicit dominus deus, Sed ut requíefcere faciat, quid primo curauit? Quodením primo curauítpofteríus dicit:Hiec dicit diis deus:Quod petíjtrequiram:quod ev rauit,reuocabo:& quod cómínutü eft;colligabo:& quod exaníme eft;confortabo:& quod pitv gue eft δὲ forte,cuftodíam, Quod non fadebant mali paftores.feípfos pafcentes,non oues, Nó aít diis: Conftituam alíos bonos paftores qui faciat hax:fed ego inquit pafcam oues measinul/ lí cómíttam,Secürí uos fratres:fecura uos oues:INobis uidetur tímenda,quafí defit paftor bo/ nus. EtadditficEt pafcam eascum íudicio. Vide, quia fic folus pafcit cum iudicio pafcens. Quuísením homo iudicat de hominet Temeraríjs iudicijs plena funt omnía. Dequo defpeia/ vimus fübito conuertítur& fit optimus.De quo multü prafumpfimus fubito deficit δὲ fit pefl mus.INec tímor nofter certus eft:nec amor nofter certuseft.Quid fit hodie χα homo,uixno uit ipfe homo:tamen utcunq ipfe quíd hodie:quíd aut cras;nec aut ipfe, Pafcít ergo ille cu τα dicio difpertiens propría proprijs:hacc iftis,illa illísidebita eís quibus debetur, hoc aut fido uitenim quid agat:cum iudicio pafcítquos iudicatus redemít. Pafcit ergo ipfe cum n | — £F Lm o0“ἃ«o0» fx. f. -» κ um DEPASTORIBVS, 6ο. 1$Z Uie A ptophetaei Hietemia damauit quidam:Perdix congtegauit qua ΗΝ fadens diuitias ο um fuas nó cii iudicio, Cotra íftá perdicem facienté díuitías fuas non cü íu icio,pafcít iftepaftorcü "ug.' Wudído.Quare ille fine iudicio? Quíacogregauitquenon pepetít. Qu{πες iudicio? Quia JN fouet qd peperit. De paftore tri bono loqui£. Paftores boní aut πό fütaut latét, Sí no fant,qd d Ἢ agímus:? Si latent:quate de eis tacet?Perdix quidéilla a quibufdá maioribus, δὲ ante nos fcri/ isi pturas tractantibus, diabolus intellectus cftconeregans qua nó peperít. INon eim ille creator, πάρα fed deceptor eft:faciens díuítias fuas,non cum íudicio.]Non ením ad eum pertínet;quis ifto auc CUN illo modo erret:omes errantes uult quibuflibet eiroríbus.Quá diuerfz funt hrefesscg diuerfi Kills errores.Ille in omnibus uult errare homínes.N on dícit diabolus:Donatift fint,& non Arría ni:fiue illi fint.fiue iftitad eun pertínent coneregantem fine iudício.Idola;inquit, adoret, meus η. eft;Iudzorum fuperftitione remaneat,meus eft:deferta unitate in illáuel ín illam haerefim per^ 1 μὴ ϑαῦιπιοιϑ eft. Congregat ergo fine íudicio faciens diuitias fuas. Sed quid fequitur: In dimidio ld h dierum eius derelinquet easi& in nouíffimís fuís ierit infipiés. Venit ille cogregans undíg; oucs b fuas ín dimidio dierü eíus:príuftg fperabatantecg putabat. derelinquet eas:€ erit infi piens ín RN iouiffimís eius.Quare ín primis fuis fapíens erat?ut in nouiflimís fuis fit infipiens. Audite fra/ ima tres: Dicitur aliquado ín fcripturis fapientía pro ftulticia;abufione uerbí;nó proprietate. Vnde nuls etam dicitur: Vbi fapicas. ubi fcriba, ubí huius fzeculi« Nonneftultam fecit deus Pis fapientíam hiuíus mundi:Et ifta perdéx,idem draco,idem femper fapiens eratquando Adam Phy per Euam decepit. Verüm dicere putatus eft:bonum confilium dare exiftimatus eft: cotra deá ims credítus eft, Quod uero dicitur fapientía abufiue uerbi;& in malo;confuetudine quide fcripa uar rarum noftrarum:Nam quéadmodum loquantur authores mundi,quíd ad nos? Habes ín eo Πχ dem libro:Erat ibi ferpens fapientior omnibus beftijs.Ifte fapientíor omnibus beftíjs, aftutus rm& acutus ad decipiendü agnofcíturspoftea non εἰ creditur.Et dícitur eítRenunciamus tibi, ΠῚ "id tat quod incautos prítiio decepífti.Ergo íta erít ín nouiflimis fuis infipiens:Apertz erunt frau. ine deseius: δὲ ideo íam fraudes rion erunt. In nouiffimis fuiserit ínfipiens, quí congregauit qux xix Ἢ tion peperít:& fecit díuitías fuas non cum iudicio. Ραίίε contra illum redemptor dii cumid Οἵ uo dicio.Exiftat& aliquis haretícus:& fi non frater díaboli;certe adiutor δὲ filíuss& ipfum dixerim pis perdicem contentíofum anímal:Hoceim animalut aucupes norunt,etíam contendendi ftudio "pic&apitur. Contendunt ifti contra uerítaté:& contenderüt ex quo fe díuiferunt, Modo dicunt, cod tendere uolumus:quía íam capti funt.INon habet quo dícat:Nolo contendere. capte,alíquá; ip do tu eras quí prímís temporibus feditionis tux tradítores arguebas:innocentes damnabas:íu dicum imperatoris quzrebas:iudício epifcoporum nó confentiebas: uíctus totíés appellabas, ápud ipm ímperatoré ftudiofifTime líticabas, cogregabas qua nó peperifti. Vbi eft nücceruíx asi taa;ubi línoua tua,ubi fibilus tuus?Certe ín nouiffimís tuís factus es infipiens:pauifti fíneíudi 8, 5, ΄** ἑ- Li jm?^. cío.Nonemuerumuis,uelde errore tuo,uel de uerítate iudicare:pafcit cotra το Chríftus cá iu mim c diício,difcernit oues fuas ab ouibus non fuis.Quz funt oues mez;inquitaudiunt uocem meam &íequütur me.. Hicinuenio οὓς paftores bonos ín uno paftore.'Non em uere paftores boy " ni defunt, fed ín uno funt, Multi fant, qui díuifi füt.Hicunus prediícat:quía unítas cómendaft. yit Neg em uere modo ideo tacentur paftores,& dicitur paftor:quía nó ínuenít domínus cuí co^ ᾿ mendet oues fuas: tuncautem ídeo cómendauit: quia Petrü ínuenít:Imo uero& ín ipfo Petro ünitatem comendauit.Multi erant apoftolí;& uni dícítur:Pafce oues meas, Abfit ut defint mo doboni paftores:abfiíta nobís ut defínt;abfita miferícordía ipfius ut non eos gignatatq; con/ ftituat, Vtíg fi funt bonz oues funt& boni paftores:Nam de bonís ouibus fiunt boní pafto/ tes:Sed omnes boni paftores ín uno funt;unum funt, Illi pafcant, Chriftus pafcit. Non em uo: cem fuam dicunt amici fponfi fed gaudío gaudent propter uocem fponfi, Idem ra ipfe pafcít cum ipfi pafcunt.Et dicit:Eeo pafco,quía in illis uox ipfius,in illis charitas ipfius. Nam& ipfum Petrum cuí commendauit oues(uas,quafi alter alterí unum fecum facereuolebat: ut fic οἱ oues commendaret,ut effet ille caput.ille ficuram corporis portaret,id eft ecdefiz:Ft tác fponfus δὲ fponía effent duo ín carne una.Proinde ut oues commendaret:quid illi prius dicitine illi các al/ " tcrí comendaret; Petre amas me?Et refpondit:Amo.Er iterum; Amas me? Etrefpondit: Amo; || Cc 2 Ettertío AVGVSTINI HOMILIA. C Ettertio; Amas metEt refpondit: Amo. Confirmat trínitatem,ut confolidet unitatem, Ipfe et; P ἕο pafcít unus ín hís,& hí ín uno:& tacetur de paftoribus,Sed non tacetur. Gloriátur paftores, fed qui gloríatut ín domíno clorietur.Foc eft Chriftum pafcere: hoc eft Chrifto pafcere, pta/ ter Chriftum fibi non pafcere.Neq; em uere ínopia paftorum ται ífta futura mala tempora prophe przdiceret, díxit: Ego pafcam oues meas:non habco οί commendé.Etíam cam ipfe Petrus erat;& cum adhuc ipfi apoftoli erant in hac carne, ín hacuita:tunc aít ílle unus ín quo .unoomnes unum: Habeo alías oues,qua: non funt de hoc ouilítoportet me δὲ eas adducere, ut fitunus grex δ unus paftor.Síntergo omnes ín paftore uno:& dicant uocem paftorís unam, quam audiant cues δὲ fequantur paftorem fuum:& non illum,;aut illum fed unum: Etomnes Án illo unam uocem dícant:díuerfas uoces non habeant. O bfecro uos fratres,ut idipfum dicatis ,omnes:& non fint in uobis fchíímata.Flanc uocem elíquatá ab omni fchifmate, purgatamab omníharefi, audiát ones δὲ fequantur paftorem fuum dícentem: Qua funtoues mez,uocem mcam audíunt δὲ fequütur me.INam uís noffe hxretíce dj non habeas uocem paftorís,& peri, gulofete fequantur oues,tectum indumento ouium,& intus lupum rapacem audiant uoc tuá, . Videamus an Chrifti fit.Ecdefiam quatit ínfirma ouís a orege aberrans, nefciens ubi fit grex: quzrit quo fe agereget;quo íntret dem. Vocem audiamus an Chrifti fit: Audiamus utrut agni fitan perdícis. O uis deí,eregem fuum quarít. Puta ouem de oríente uenifle ín Africam: quatit gregem fuumxincurrit ín te,incutrít ín bafilicam tuam:intrare uult.comouerís ignotafa cic,ucl tu,uel mínifter tuus,ftans uel fedens ad oftium:interrogat ouem quzrenté gregem fui imo στεσξ dei cá στεσε fuo intrare uult;ubi ed effe putat.Quarís paganus fit;an Chriftianus? Refpodet:Chriftianus:O uis eftem deí.Quacris ne forte catechuminus fit& ítruat ín facramé; tis? Refpondet:Fidelis. Quaris cuius cómuníonís fit? Refpondet: Catholicus: chriftíanum fü delem catholicum reprobas:Qui funt intus quos tenes?Tta uero proijce reproba. A te repro batusa Chrifto probatur. Vtínam& illi qui fant apud te cognofcant τς,& in dimidio dierum tuorum derelinquant te.Quidam fratres noftri hefterno die ierunt ad bafilicam corumvetfiad. malos fratrestamen ad fratres. Attendite fratres mei, quid interfit ínter fiduciam ueritatis ti morem falfitatis, Quando aliquos eorum ín hoc populo agnofcítís, quomodo gaudetís: quia in uobis ille eft quí quarít quod petierat? Sugeeretur aliquando uobís: Audíet δὲ difcedet. Et uos: Audiat ὃς difcedat.Audiet& irridebit. Audíat& írrídeat: Aliquando(αρίοε, aliquando agnofcet, aliquando relínquitur a populo fuo, temanetcum corde fuo: Renuníat errorí fuo;gratias agat deo fuo. Ill autem quíd? Qui eftís? Chriftiani fumus. INon, fed explotato/ res Et ílli:Catholíci fumus.Conati fant íníuríare meliori confilio, Pcenítet eos: atqy utinam fic pocníteat, δὲ ibí remanere, Quomodo pornítuít eos qui inereffi funt íniuríare? T amé quospro iecerunt Chríftíanos, fideles, catholícos quos tenuerunt: INolo dícere:quos proiecerunt: uideo quos tenuerunt ípfi dícant.Dicant ergo uocem fuam: Videamus an Chrifti fit uox,an paítoris fit uox, quam fequantur oues:fiue per bonü fit uox ifta fiue per malum homíné: utrum paíto, risfituoxattédamus.—Quzrit infirmus eccefiam:quarít errans ecdefiam: tu quid didis Pat. tís Donati eft ecdefia.Eco uocem paftorís inquíro.Lege hoc mihí de ppheta:lege mihi de pfal mo:recíta de lege:recita de euangelío:recita deapoftolo.Inde ego recito ecdefiam toto otbe dif fufam δὲ dim dicentem:Qua funt oues mea,;uocem meam audiunt,& fequütur me. Qux eft uox paftoriszEt pradicarí in nomíne eíus poenitentiam δὲ remiíffioné peccatorum pet omnes gentes indipientibus ab Hierufalé.Ecce uox paftorís: agnofce eam,& fequere fi ouis es. Sed illi codíces tradidert;& illi thus idolis pofaerunt: Ille& ille.Quid ad me de illo δὲ de illo? Sí fece/ rüt;nó füt paftores. Tu uocé paftorís edíaito:qa nec de illis ποοξ paftorísánuncía 5. Tuacufas nó euágcliti,tu accufas nó;pphetá, nó apoftolü de quo míhí uox ífta loquit:de illo aedoalijs nó credo.Sed acta pferes, Acta pfero.Credamus tuís,crede δὲ tu meís ING credo cuisimoli cte dere meís.Auferan£ chartz hüanz,fonent uoces ἀϊπίπα ας mihí uná fcriptura uoce pro pat te Donati. Audi ínnumerabiles,p orbe terram.Quuís eas numerat? Quis eas termínat: Ίαν utpatica commemoremus legem attende:prímum dei teftamentum:In(emíne tuo benedicen. fionem tur omnes gentes.Et ín pfalmo:Poftula a me& dabo tibí gentes haredítatem tuam, δὲ poflcf/.. -.. Ut, M? Qm, "e Vega" ds Ἢ us Oe», | n As itii, ΓΝ Π Deni Mts Az Hi dots d Bp ae F 10 [ni yu ! DEPASTORIBVS...«ο. 153 fionem tuam terminos terrx. Commemorabuntur δὲ conuertentur ad dominum omnes fines | tetrz:Et adorabunt ín confpectu eíus uníuerfze patria: Quoníá ipfius eftregnum,& ipfe domi' nabiítur gentíum, Cantate domíno cantícum nouum:cantate domino omnis terra, Et. adora; bunteumomnesreges,ories gentes feruient illi Quís enumerare fufficiat?Prope omnís pagi .panihilaliud fonat dg Chriftum δὲ ecdefiam toto orbe diíffufam.Exeat míhí una uox pro Ρατ) ' teDonatí.Quid magnü eftquod quaro: Ecdefiá toto orbe diffufam peritura effe dícunt.Peri tura przdicta eft tot teftimonijs manfuraz Nec una uox ífta per legem;per prophetas, per can tíca paftoris eft. Neq; ením illi uerum dicere fine uerbo dei potuerunt;quod eft Chriftus, Au; dí uocem uerbiz& ex ore uerbi;miratus fidem centurionis: Àmen,inquit;dicouobisnon inue nítantam fidem ín Ifrael.Propterea dico uobís,quía multi ab oriente& occidente uenient& re cumbent cum Abraham δὲ Ifaac& Jacob in regno colorum. Ab oríente multi δὲ occidente ue/ nient:Ecce ecdefia Chrifti;ecce erex Chriftitu uíde fi ouis es.Nó em te lateterex qui ubiq; eft. Non habebisquénon uis efle paftorem ταῦ: INon habebis inquá quod refpódeas iudici tuo: INefciui;non uídi;non audiui. Quid eft quod non fciftizINec eftqui fe abfcondata calore eíus, Quideít, quod non uidifti? Viderunt omes fines terra falutare dei noftci.Quid eft quodnon audifti?In omnem terram exíuit fonus eorum:& ín fines orbís terr: uerba eorum, Sed recte a uobis quxritur uox Chrifti;uox paftorísquá oues audiant& fequátur.INon ínuenítís quid dí; atis:uocem paftorís non habetis. Audite δὲ fequímini.Dimittite uocem lupi, fequimíní uoce paftorísaut dateuocem paftoris.|. Damus inquiunt. Audiamus/Damus& nosuocem par ftorís. Audiamus:In cantícisínquíunt;cantícorá loquítur fponfa ad fponfum;eccdefia ad Chri ftum.INonimus canticacantícorum,fancta cátíca,amatoría cantíca:fancti amoris fanctz chari tatisfanctz dulcedinis.Plane uolo inde audire uocem paftorís,uocem dulciffimi fpofi ecdefiz, Quid'habes? Audiamus.Sponía ínquíunt;dícit ad fponfum: Annücia mihi quem dilexit anima mea:ubi pafcis,ubi cubas.Et ille,inquiunt,refpondet:In meridie. Manífefta tibi teftímonia proferebam:nó erat quemadmod( alíter interpretarerís, Poftula a me δὲ dabo tibi centes haz; aeditaté uà& poffeflioné tuá, termínos terrz. Comemotabuntur& conuertétur ad diim uni; uerfi fines terra, Quid eft quod míhí de Cátícis canticorü proferssquod forte nó intelligiszEt: enim illa cantícacantícor níerata funt: paucís intelligentibus nota funt:paucis pulfantibus apctriuntur. Tene δὲ deuote accipe aperta:ut meríto tibi pandantur obfcura. Quomodo erís pe; netrator obfcuronscontéptor manjfeftorü:Ecce tamé ut poflumus fratres hacc uerba difcutia/ mus:aderit diis ut uideatis ibi fani intellectá. Primo, quod ab omnibus δὲ imperitís facillime iudicat uerba ipa male diftinguüt,nücaudietis,nüc probabítis.Etein fic fe habet textus ípfe le &ióis, Spofa loquit ad fpofüm: Annücía mihi qué dilexit ania mea: ubí pafcis.ubi cabas? Q d' fpofa fponfo dicat,quod ecdefia Chrífto dicat,nec nos dubitamus,nec illi, Sed oia uerba fpofze audi. Quare uerbü quod adhuc fpófx eft;uis tribuere iam fponfo?O mnía quz dicit fpon(a di «at:tüc refpondebit fpofus. Audi euidentius:hac diftinctione quà dicturus fum,no inuenies ali plus.Annácía mihi qué dilexit anima mea:ubí pafcis,ubi cabas ín meridie?Ipa adhuc dícítz ubi pafcis,ubi cubas in metidic?Et uide quía ipfa adhuc dicit.Sequitur em: INeforte fiam ficut opetta fuper στορο fodalium tuorum. Puto ores perítos imperitofq, difcernere genus mafca línum δὲ fcemininum. O perta quacro,cuius generis fit. Ab omní homíne quxro, mafculini eft, an foemínini? Annuncía ínquitmihi quem dilexit aníma mea:quem,cum dícít,mafculum allo quitur.fponfum alloquitur.Quía uere foemina uírum alloquitur, confequentía uerba indicant, Annuncía mihi:ubí pafcis,ubí cubas ín merídie:ne forte fiam ficut operta, Audi tu operta, ut fiant tibi hxc aperta, Annuncia míhí quem dilexitaníma mea:ubí pafcis, ubi cubas in merídíez nc forte fiam ficut operta faper reges fodalium tuorum.Hucufq; uerba fponfx.Tam íncipiüt uetba[ρου de manifefto:Nifi cognouerís temetipfam. Aenofce euidenter fcemmínam, ἶ emet ipfam o pulchra ínter mulíeres,Nifi cognoueris temetipfam.O pulchra inter mulíeres,exi tu in ueftigiis óregum,& pafce hzdos tuos in tabernaculis paftorüm: non ín tabernaculo paftorís, Vide quomodo commínetur fponfus:uide quemadmodum in perículo cuis ille dulcis abftu lit de medio blandímenta.Qz blande illa: Annunda mihi,quem dilexit anima mese pais, * My AVGVSTINI HOMILIA : C ubícibasin merídie? Venict enim dies medíus, quando ad umbracula concurrant paftores,,|i δὲ fortelatebit mejubií tu pafcís,& ubi cubas ín merídíei& uolo mihí annunciesnefortefiam fj. ἡ cut operta;id eft ficut occulta& n6 cognita.Εθο em manifefta fum, fed ne ficut oculta&(icut| K celata incidam fuper eteges fodalíum tuorü.O mnes em haretícía Chrifto exierunt: omesquíi E facti funt paftores mali,habentes ereges fuos fub nomine Chrifti:illius fodales fucrátiillius co|f uiuium acceperunt.Sodales em dicütur tácg unius conuiufj. Latina em língua fic díéti fantfoy.| i dales,quafi fimul edales:eo quod fimul edant. Audi illà ín pfalmo areuenté fodales malos, ἰᾷ. i eft uníus conuíuij:Sí inímícusínquit;meus maledixiffet mihí,fuftinuiflem utíg;: δὲ fi faper me magna locutus fuiffetabfcondiffem me ατίορ ab eo:tu uero unanímís δὲ notus meus, dux me?, quí fimul mecum dulces capiebas cibos. Ergo multi fodales íngratí méfze dica: exierunt foras; ἷ tali fodales fecerunt fibi mnenfas fuas:& erexerüt fibi altaría contra altare, In eos ifta tímet στι| rarc.Et fi putas quía merídies Afríca eft:cici poffem obtinere maoeiís mundi merídiem effe pat" tes Acoypti,& illas exuftas fole regiones,ubi pluuía non apparer:quía ipfa eft merídies,ubi fer, κ ( | | | ------ἐᾱΙἱ,-----, uet medius díes:ibi autem eremus plena milibus feruorá dei. Vnde fi ad merídíem locorü udli; mus aduertere:quare nó ibi pafcat πιαρίς ille& requiefcat:quádo ante predictum eft: Vbera: erunt deferta eremí?Sed ecce confentío: Afríca fit meridies.FHic funt fodales malí.Ecdefía traf marina ín alíquo fuorá nauigante,in Afríca follícita ne erret;inuocat fponfum fuum,& dicit ci: Abundare audio hxretícos ín Africa,abundare audio rebaptígatores in Africa:Effe autemibí tuos non mínus audio.Et illud audio,& hocaudiío fed qui fint ταί a teuolo audire, Annunda mihi qué dilexit anía mea:ubi pafcis,ubi cubas in merídíe? Audio duas partes effe. Vná Dona tizalteráuníuerfo tuo cohzrenté, Tu míhí díc quo eam;ne forte uelut operta;id eft ignota fiam: fuper greges fodalium tuorum:& íncurram ín greges hacretícorü,conantes ponere lapidem fup lapidem qui deftruatur,ne irruam in rebaptigatores. Annuncía mihi.Ecílle quí coómendatuni^ taté paftorís ín haclectione dixit:Ego pafcam.Paftores auté reprobat, quí multi effe uoluerát;—|, unitaté amiferüt,Saueriflime,no blande refpodens fed pro magnitudine perículi:Nifi cogno; ueris inquittemetipfam o pulchra inter mulieres.Pulchra es ínter mulieres.fed agnofce te. Vbi ες agnofces?In toto otbeterrarum.Si ei pulchra unitas eft ín τοιαδί diuifio:fceditas cft, nó pul chritudo. Nifi cognouerís temetípfam:In me credídifti;agnofce te ín me, Quomodo aedidifti? uomodo δέ illi mali fodales cofentiunt,uerbum carné factá;natum ex uirgíne;crucifixum,re? furrexifTe,afcendiffe ín ccelos.Si talem me credidiftitalem&illi fonát. Cognofce δέ tu me ín cxx. lo,& ín toto orbe. Vn quélibet ex ecdefía tádg ecclefiam Chriftus alloqui£. Nam quomodo X ccdefía quaerit ecdefíá:, ndi ipfosloquor.Annuncía míhí quem dilexit anima mea,ubí pa 1 fcis.ubi cubas?Quid quxrit?Ecdefiam.Ft ille tancg oftendens ecdefiá dicit:In meridie, ficut illi uolunt. Refpondeant míhí:quomodo ecdefía quxrat ecdefiá:&nnuncía mihi quem dilexitani| ima mea. Qux loquit*Ecdefia.Quíd fibi uultannücíari? Vbí pafcis, ubi cubas,id eft, ubi fit eg| clefia.Ecdefia loquítur δὲ interrogat;ubi fit ecdefia:Et refpodet illeut ραπ ία merídie,Si ín fa| lo meridie eft;ut dícuntín Afrícaquomodo ipfa interrocat,ubi ipfa fit? An uero portio ecde: fix cranfmarína: bene ínterrogat de merídic ne híc erret? Alloquítur unüquodq; membrorüee defiz fuz: Chriftus.tácg{πᾶ ecdefiam,& dicitzINifi cognoueríis temetipfam o pulchra ínter mu lieres,exi.Exíre hazretícorum eft. Aut cognofce te,aut exí:Quuía fi te non cognouetis exitura es; Exítura es ἅ:1π ueftioijs eregüfequédo malos greges. Ne forte putes, qa oues fequerísfi exis,| audi qd fcquit:Exi cu ín ueftíetis oregü,& pafce hxdos tuos,íá nó oues. INoftis fratres:ubi erüt| hxdí? Ad finiftrá erüt οἷς q exierütab.ecdefia. Manenti Petro dicit:Pafce oues meas: excunti| hiretíco;pafce hzdos tuos.Eft inquiüt δὲ aliud teftimoní nihilominus cotra te.Dicaudiam?, Erit fic cotra te,quó quod putabis pro te. Sí meridié ínquíunt interpretarís Acgyptü:; Multis quídé modis ínterpretamur merídié,& Acgyptü poffumus ad locii müdi,& iplam Africam fie intellícere. Audi quid íntellieam per meridié:Intelligo feruorem fpiritali;flaeranté igne char títatís,fplendenté lumíne uerítatis. Nam dicitur in quodá pfalmo:Dexterá tuá notà fac míhí,&& eruditos corde ín fapientia.Dexterá,non hz:dos:& eruditos corde ín fapientia: ipfi funtín me» ride, Vnde dicitura ppheta:Et tencbra tux ficut merídíes erüt. Multis ergo modis poses o sss κώνου. ^ NN DE PASTORIBVS.$0. 154. Νὰ "bh. A ἰἱπεεϊίσοιο meridiem.Sed prorfus Africam intelligo. Accipio a te aliquid forte melius ᾧ fape/ CN reminifi ate comémorarer: Afríca fit meridies. l'ímet ecdefía tranfmarína incidere ín rebapti, t catorestímet incíderetandg ígnota ín ercges fodalium:quarit ab fj ponfo fuo ut annuncíet illí, sius ubi pafcat,ubí cubet ín merídie:quía ín ipfo merídic.in alijs paícít.in alijs non pafcitin alijs cu^ ἜΝ bat.ín alíjs non cubat, Audíat confilium:ueniat ad catholícam eccdefiam:non incurrat ín greges CN' fodalium:non pafcat hzdos fuos.Sed dícaliud quod te dicebas cffe dicturum. Propheta ínqt EN ait:Deus ab Africo ueniet.Et íamubi Africus,utíqy Afríca.O teftímoníum:Deus ab Afríco ue T níet:& ab Afríco ueníct deus, Alterum Chríftum in Afríca nafci,& ire per mundü haretíci any, RN nuncíant.Rogo quid eftzDeus ab Africo uenietzSí diceretís:Deus ín Afríca remanfit,utíg; tur UN piter diccretís:Nunc aütetíam ab Afríca ueníct dicitis Chriftus. Nouimus ubi fit natus hri; ti, ftus:ubí fit paffus:ubi in colum afcenderít:unde difcipulos miferit:ubi eos fpirítufancto reple hi ucrit;ubí per totum mundü euangelícare iufferít;& obtemperatüt ei:& adimpleretur orbis του, e rarum euaneelio:& tu dícis:Deus ab Afríca ueniet.Ergo tu tmíhí;inquitexponequid eft:Deus ind ab Africo ueniet τίς totum;& fortaflis íntelliges:Deus ab Africo ueníet:& fanctus de monte "m umbrofo. Tu mihí expone:fi íam ab Africa, quomodo de móte umbrofo? De Numidía nata i ai eft pars Donati: ipfi miffi funt prími ín diffcnfionem& tumultum& fcandalum,quarentes ín» ": gs uulnus.Numída: miferunt:Secundus Tigifitanus mifit. Vbi fit Tigifi notü eft.Qui míífi i unt d críci extra congregauerunt ab ecdefia: ad derícos Carthaginis accedete noluerüt:uifitato RV τε pofuerüt:a Lucilla fufcepti funt. Author totíus huius malí Numidia haretícus fuit ín Numi P día,unde uentum eft hucicum tanto malo uifcariutn uíx ínuenítur:zcum íncurfionibus habitant, "ima Quomodo mós umbrofus Numidia? Dic mihi ergo:nolí mihi bucufqy recitare:Deus ab Afri MA co:Exígo δὲ fequentía:Et fanctus de monte umbrofo.Sed oftende mihi partem Donati a Nu; ima mídía de monte umbrofo uenire, Inuenís nuda omnía:píngues quídem campos, fed frumenta "X B τίοϑιποῃ oliuetísfertiles;non cxterís nemoribus amcenos. Vnde ergo mons umbrofas ín Na ii ᾿ midíz partibus? Vndehocícandalumuenit?^ Tumihí,ínquit, ereo exponequid eft: Deus uni ab Afríco ueniet, fanctus de monte umbrofo: Vide dj facile exponam.Prímo illud audi qd* Isi aitdomínus:Oportebat Chriftum pati,& rcfurgere tertío die, przdicarí ín nomíne eíus pe uod hitentam δὲ remiflionem peccatorum per omncs eentes,incipientibus ab Hicrufalem.Ecce ur uix) deuenit.Incipientibus cum dicit,inde utícy fc ín fanctis fuís ad alías eentes uenturü effe predi Agri xit.Leoe díuifionem terra filiorum Ifrael ín omnibus tríbubus ín libro Iefa naue:ubí aperte di; ngu étum eft:Hicbus ab Afríco,quz eft Hierufalem,Legequare,& inueníes. Vtinam cutn ínuene/ Ἢ tísredas:utínam anímofitaté deponas.Hiícbus ab Africo quz eft Hierufalem:Et diis:Incipiévid tibus ab Hierufalem:hoceft,deus ab Africo uenict.Quomodo ergo a monte umbrofozEuanmid gelíum íamlege.De monte oliueti Chriftus afcendit ín coelá.Sequere. Et quid lucidius?Audis, 1! ab Africo:audifti,de monte umbrofo:Legem recitamus,euangelíü recitamus.Audifti:Incipiem tibus ab Flierufalem:audí;per omnes gentes ín eodé ppheta.Sequere uerba illa que contem. pfift:Deusab Afríco ueniet:& fanctus de mote umbrofo. Cooperíet montéumbra ei?,& elo; ríacíus plena eft terra.Per omnes ergo gentes incipientibus ab Hlierufalé Quomodo incipien tibus ab Híerufalem? Deus ab Africo ueniet,& fanctus de monte umbrofo δὲ codenfo,id eft;a montc olíucti,ande afcendit ín ceelü,unde mifit difcipulos fuos:ubi οείᾷ afcenfurus aít: INO em ueftrü eft fcire tépora,qua pater pofuit infua poteftate:fed accipietis uírtuté ex alto,& erítís mi hi teftes. Videte quomodo íncepit euangeliü.Et erítís mihi teftes in Hiíerufale& ín πάσα& Sa maría& uf in totáterrá,Ergo deo ueniente Chrifto& nomé cíus& prxdicatío euágelíj eius ab Hierufalem, íd eft ab Africo& monteumbrofo, íd eft, a monte olíuctí, per omnes gentes diffamatum eft euangelía.O peruít montes umbra eíus,id eftrefrigeriü eius, protectio eíus:& laudis cius plena eft terra. Cantate ergo cum tota terra cátícum nouái;non cantici uetus cü atv; guloterrz.| Dícunt δὲ alíud:Cyreneus inquiunt quidam Simon angaríatus eftut tolleretcru cem domini, Legímus:fed quid te adiuuet uolo fcire, Cyreneus,inquiít, Afer cft:Quare ipfe an garíatus cft quí crucem tolleret? Vbi fit Cyrene forte nefcis, Libyz pentapolís cft: contígua eft Afric: ad orientem magis pertínet; Vel ín diftributione prouíncíarum imperatorem co/ ; ο| i Cc 4 gnoke ----- * VALERIVS- RVFEFINO C gnofce. Impetatot orientalis mittit iudicem ad Cyrenem.; Breuíter refpondeo: Vbi eft pars Donati ,non ínuenítur Cyrene: ubí eft Cyrene, non inuenitur pars. Donati. Manifefta uc, ritas conuíncít errorem. Det míhi Cyrenem, ubi eftpars Donati: det mihi partem Donati, ubí eft Cyrene. Manifeftum eft enim fratres ín Pentapoli ecdefiam effe catholicam:pat/ tem Donati ibí non effe.Sed fecuri itrideamus flendos,& fleamus irrídendos.Quid dicis? Me titum Cyrenéfis huíus magnum commemoras,quía tulit crucem domíni: δὲ Afrum dids:Orié talís eft. Libya ením duobus modis dicitur: uel ifta qua: propria Africa eftzuel illa oríentis pars quz contígua eft Δίας, δ omníno collimitanea,Sed Afer fuerit cyrenenfis:beatá putas quod.| angaríatus crucé tulerit? Quanto melíus forte díceret qs ín Arimathía remanfiffe ecdefiá Chri fti:quía Iofeph ille díues ab Arimathia habens ante oculos regnum dei: non angariatus, non| coactus uenit ad crucem domíní:am cxterí έογπίάατςης, ροεῆτα Pilato fepeliendü corpus de; míní:delígno depofuit,obfecutus eft funeri, ín fepulchro condidit: laudatus eft ín euangelio. Quiíauero de Arímathía fuit ifte píus,tantum exhibens obfequíum corpori domíni, ín Arma thía remanfit ecdefía? Aut fi magis uos delectat angaríatus, id eft quí cogitur tollere crucemt E -- I P EN QE— UE ec! omn a RR Recte ergo facit imperatores catholiciqui uos cogunt ad unítatem. En VALERIVS RVFFINO NE DVCAT VXOREM, T I fal Oquí prohibeor:& tacere non poffum. Grues cceli tépeftates pnüciantuariassulur 6 ἔν ls bubonefg; ominofx aues.hyemiís grauitatem inftantem luctuofe praululant,| g ἵνα) Ettu fubfannas fi uentuti difpendij uaticínia uera prafenfero. Ideo loqui prohi 1 | ών Dcor:ucrítatís augur,non uoluptatis. Lufciniam amo& merulam:qux lxtíciam au 1 rzlenis concentu placido jur appa precipue Phílomenam:qua optata tempus iocundi| tatís tota delítíam plenitudine camulat, INí fallor enatones diligis δὲ comoedos:q dulces prz; fufürrant illecebras:& przcipue Circen: qua tibi fufpiratz fuauitatís aromate gaudiaplena perfundar;ut fallatís:ut fus fias,aut afinus:tacere non poffum.Propínát tibi mellitum toxicam— D miniftri Babel:blande inereditur δὲ delectat, δὲ impetum fpiritus ταί conducit: Et ideo loqui prohibeor.Scio quod nouiflime ficut coluber mordebít:& uírus imprimet impar oii theríacas ídeo tacere non poffum. Multos habes uoluptatis tu perfuafores,in caput τα facundiffimos: ine folum elínguem pracconem ueritatis, quem naufeas: ideo loqui prohibeor. Reprobata eft fatui uoxanfcrís, Inter cygnos tantum doctos delectare:ea tamen fenatores docuit feruare ut, bemab íncendio:thefaurosa rapina;feipfos a telis hoftiü.Forfitan δὲ cü fenatoríbus íntelliges, quía prudens es: quod tibi organisent olores ínteritii:& anfer falutem ftrepat:Ideo tacerenon poílum. Defyderío tuo totus inflammatus:& fpecíofi nobilitate capitis feductus: chímeram nefcís effe mifer quod petis:uel fcire deuoues:quodtriforme monftrum illud,infignís uenufte/ tur facie leonís: περὶ maculetur uentre capri: anguis infidietur cauda uírulentz: ídeo loqui| prohibeor. Delectatus eft ulíxes fymphonía Syrenum. Sed quía Syrenum uoces& Circes| pocaila nouit: uirtutís uínculís fibi uim fecit, ut uitaret uoraginem.. Ego autem in domina fperans adíjdioquod Vlyxis ímítator eris, non Επιρεάοε]ίς: quí per fuam philofophiam(ne dícam melancholía, id cft atrá bilem)uictus Aetnam fibí maufeolà elegit:& parabolá quá au^ dísad ueteres attulít:Ideo tacere no poffum. Tádem ualidior eft ille ignis tuus;quo tibi annuit pats aduerfa: quam ueteor arftus ille tuus, quo ín me accenderís: ne minorem maíor ad fetra/ hatEt propterea loquí prohibeor. At fpírítu loquar:quo tuus fum.Penfentur ignes lance qa libet quali uel ínzzqualí: Verfetur perículá capitis meí:quicquid agas quicquid íudíces ín uli cendum cft mihi qui prz amoris impatientía,tacere non poffum.Príma prími uxor Δάς poft primi homínis creationem, peccato primo foluít ieiunía: propter prauarícatum praceptu doi míní parentauít nobedientíam,qua cítra mundi terminum non abfiftet expugnare foeminas: qux femper indefefIx erunt trahere ín confequentíam quod a matre fua traxerunt, Amicecon tumelia uíri eftuxor ínobediens. Caue tibí:uerítas qua: non poteft fallizait de bearo Dauid, Ia uení uítum fecundum cor meum. Híctamen egre pracipitatus eft amore mulíerís ex adulte. tio ín homícidíum: ne undj fola ueníant fcandala. Diuesením omnis eft iniquitas focictate. plurima:& quamcung; domum ἱπισαμοτίε;fuís tradidit ínquinandam Via ἔτλαν quan ethfa ds M, 1 i Xi i leq] y, LN M: ley RN dis bias Wit [roni t gig td tnis iden d QD ΝΕ DVCAT VXOREM. So. 1858 A Bethfabez filiit,& innullo malignata eft:& nihilominus tamen facta eft ftimulus fubuerfióis uíro perfecto:& mortís aculeus marito innocenti. Nunquid innocens erit; quz contendit atlo/ quentía:ut Dalila Sampfonis:& forma,ut Bethfabex: cam huíus fola pulchritudo tríum pha/ uerit etíam nolens? Sí non es amplíus fecundum cor domini cp Dauid, crede quod& tu pra «εἰρίτατί potes. Sol hominum Solomon, thefaurus delitíarum dei.fapiétize fineulare domicilii, :«raffo tenebras: fufcatus atramento,lucé animz füz;gloriá domus fua,;odorem faz fux: amí fitamore mulieris.Et poftremo curuatus coram Baalim, ex Ecclefiafte diii mutatus eft ín mem brü cabulí: utadhucerauíori aíderetur detrudi przcípítío, c Phoebus ín cafu Phaetonis, quí «de Apollíne Iouis factus eft paftor Admeti. Amice, finon es fapientior Solomone, quod ne; mo eft:non es maíor Cj quí poteft fafcínaría fcemina:oculos tuos aperi δὲ uíde.O ptíma fcemü na, quz raríot eft fcenice: amari non poteft fine amaritudine metus,& follícitudínis, δὲ fre» quentis ínfortunij. Mala autem, quarum tam copíofa funt examina, ut nullus fit expers tnali/ gnitatis eatü: cam amantur amare puníunt, δὲ afHlictioni aacant ufq; ad diuifionem corporís δὲ fpiritus, Amice philofophicum eft: Videto cuí des.Ethíca eft:uideto cui te des, V cxilla pudi citize culerunt cà Sabinis Lucretía,& Penelope,& pauciffimo comítatu trophcea retulezüt. Ami «e, nulla eft Lucretía.nulla eft Penelope, nulla eft Sabína. Tíme omnes.Inoreffx funt acies ad Sabinas, Scylla,& Myrrba, δὲ Phedra: δὲ fecutze funt eas turbz mult omníum uitiorum ex; ercítu ftipatz: ut gemítus δὲ fufpiría'& tandem infernum captíuís fuís fecerunt. Amice, ne przy da fias ín medio predonum;non dormías earum ín tranfitu.Tupiter rex terrenus,quí& rex coe . lorum dictus eft,pra fingulari ftrénuítate corporís,& incomparabili mentís elegantía,poft Eu. topam mugíre coactus eft. Amíce,eccé quem bonitas fuper coclos extulit foemina brutís com^ parauít,Poterít etíam fcermína te cogere àd mugitum:fi non es maior Ioue, cuius magnítudín£ nemo alius par fuit.Phocbus quí fapientiz fux radijs totíus orbís prímicíauit ambitiiat metíto folis nomine, folus illuftraretut: infatuatus eft amore Leucothoes:fibí ad ieniomíníam: illi ad interítum:& edíptíca díu uiciffitudine uaríus factus eft: frequenter fuí lumínis expers,quo τον. tusuníuerfalíter egebat mundus. Amíce;ne illud lumen quod ín te eft;tenebra: fíát Leucotho.en fugito. Mars qui deus bellantíum dici meruiíttríumphorum familíari frequentía, ín quibus expedit uís animí maxime prompta,nil fibi metuens a Vulcano lígatus eft cum Venere:ínuifi libus quidem catenis.fenfibilibus tamen.Foc autem ad plaufum fatyrorum:& ad rí(um cocle^ ftis curiz. Amíce;meditare faltem catenas:quas non uídes,& íam ín parte fentís:& eripe te dix adhuc ruptibiles funt: ne claudus ille faber δὲ tutpís, quem deus non eft menfa, nec dea eft dé gnata cubilí, te Venerí(ao more concatenet: δὲ te fuí fímilemturpem δὲ daudum,(πιο quod magis tímeo loripedem faciat:& non poflís quod faluat fiffam habere ungulam, fed allieatus Veneri dolor fias,& ítrifio uídétium: dum fibi applaudant cxterí.A falfo dearum íudice repro bata eft Pallassqua non delectare promifit fed prodeffe.Amice,nunquid δὲ tu fic iudicas? έν deo ením íam te faftídienti anímo tota celerítate percurrere qua legís,& fententías non atten detefed expectare fchemata.Fruftra expectas:donec híc turbídus amnís effluatzut hacc fetulen tía fecedens,pura tibi fluenta irríget.Símiles enímuero oportet efle fui fontis riuulos,aut turbi/ dosautdaros. δίς uero ímperitiam cordis meí,uitium orationis exprímit: δὲ ftrumofa dictío; πῇ ímperítía delicatum offendit anímum. Huius imbecillíitatis mihí cofcius díuertífTem me ad difluadendü libenter:fed quia tacere n6 potui, locutus fum ut potui. Q uod(i mihi effet canta tili uírtus,quantus eflet fcribendi anímus:tam elegantía tibí uerba tranfimítterem,& tam πο; bili marítata coníucio:ut fingula feorfum:& omnia fimul fuum uiderentur authorem bene: dicere,Sed quia mihí omnía debes:quaccunq; adhuc nudus amor& infcecundus, ne dícam fte rilis mereri poteft ex omnibus:mihi ptxbe interim patíenter aurem,dum euoluam quod ím; plícuíit& a menon requiras purputiffum oratoris,aut ceruffam:quatmn me nefcire fateor& fleo: fed fcribétis uotü, δὲ paginz ueritatem accepta. Iulius Cafar cuius amplitudini ftríctus fuit or» bis:die qua nobilemfilium(αι aufa eft occare fua nímís Atropos: T'ugillio humiles quidé: fed díuinos quafi ftilos predocenti aurem humiliter ἰποῖίπασίε in ualuis Capitolij: quod fi&& anímur,poenas eís dediffet quibus ipfe. Tuuero ftilorum tuorum miíhí pranuncio Miren . ínclínas VALERIVS RVFFINO. C indinasutafpis uenefícijs: adhibes animü;ut aper latratibus: placarís, ut dipfascuifolincamj ἃ duít a cancro. Tibi confulis,ut fpreta Medaza. Tibi miferetís,ut aquor naufragíssquod manum contínes,reuerentía reoíz pacís eft. Amíce,fe humilíauit,licet citra perfectum, domitor orbis f; deli fao:& pene pedé retulít;qa pene paruít:& pene faccubuit,quía pene obediuít& no penít?, Nihil οἱ multa humilítas profuít,quía non plena. Quid tibi confert tua tam fetína ínhumani tas,& rígor inflexus,& horror fupercilij. Quid ultro írruis ín latronü ínfidías inermis: hüilia te cede. Sed ad modum humilitatis eíus,qui cotum fibímüdum humilíauit:& audi amicum tuii, Et fi Cafarem etraffe credís: qui Tueillio non credídit: exaudi& attéde quid& alijs conticerít, uttibi profit corá lio. Indemnis eft ei caftígatío quam perfuadent exemplaria. N efcio. quo refugio tutus esautquo torpefcís afylo.Carfar immifericordes perfides repperit,& nó eft reuer fus. l'u fiundj tale gymnafium euafiftipios.impíos ínuenifti, Phoroneus rex, quí leod the; faurós populís publicare non ínuidit. fed s prímus Graxcorum ftudía deaurauit, die quaud 1} uníuerfitatis ínereffus eft;ait Leontio fratrí fuo: Ad fummam felicitatem nihil mihi decffer fi| uxor míhi femper defuiffet,Cui Leontíus:Et quomodo uxor obftatzAt ílle:Mariti ores fciüt;| Amícc;utíná tu femel marítus fuerís:& nó fis ut fcias quid felícitaté impediat. Valétinus impe:: rator octogenaríus adhuc uírgo,cum audiret die fati fui tríumphorum praconía recoli quibus: frcquentiflimus eratzaítuna fe tantum eloríari uíctoría. Et requífitus quazrefpondit:quodiini| 1 mícorum nequíflimum ἀσυίοί carnem meam. Amicehicíneloríus migraffet a fzcculo,nifi ei for| à títer reftitífIet camqua tu affenfum familiaritatis pepegifti. Cicero poft repudiü Terentizuxo| à rarí noluit,dícens fe paríter uxori δὲ philofophiz operam darenon poffe.Amíceutinátibihon.—^: anímus tuus refpondeat:uel tua língua míhi:ut loquendo faltem&loquétíz principem digne rís imítarí:& míhi fpem facías uel uanam. Cáníus a Gadibus Herculis, poeta facundia lenis.& iocundz, reprehéfus efta Líuio peno, graui& uxorato hiftoriographo:quod multarum gau; detet em eere uerbíssNoftram philofophíam participare non poterís, dum a tot partici parís.INó em eo iecore Iunonéamat l'itius,qd'multí uultures ín multa díuellüt.(σαί Canníus: D fiquandolabor,refurgo cautíus:fi paulum opprimor,alacríus refümo acrem,uíces noctíü dies reddüt lztíores: fed tenebrarum perpetuitas ínftar inferni eft.Síclilia primzua,uerni folís deli catateporíbus, uaríctate tum Eurí, tum INothí.tum Zephyri laticía effufiore lafciuiütquibus uno fpiritu fulminans Líbs incumbens occafum facit, Sic TH ruptis tefticulis in menfa cole ftí recumbit conuíua fuperum:a qua uxoríus Mulciberfuo fune longe relíoatur.Sícleuíus ligát»* multa fila ὅρ fola catena, Sic mihi a philofophía delitiztibi folatió Anio ial uerba pbo: mm uítá neutríus.Miínus tamé multí morbi lxdunt falutis uiciffitudine interpolatí:cg langorunus E quía doloribus irremedíatís non ceffat affligere. Pacuuius flens,aít Arrío uiícino fuo, Amícear borem habeo in horto meo ínfelícem:de qua príma uxor mea fe fafpendit:poftmodum fea da,íam nüctertía.Cui Arríus:Mitor te ín tot fucceffibus lachrymas inueniffe.Et íterum: Dij bo ni quot tibi difpendia arbor illa fufpendit.Et tertio: Amíce, da δὲ mihi de arbore illa farculos;| quos feram, Amíce,tímeo ne& te oporteat arboris illius furculos mendicare, cum íatn inueniri ( | | | | a Pe non poterunt.Senfit Sulpitius ubí ipfutm calceus fuus premebat, qui ab uxore nobili& aft diuertít, Amice;caue tibí ne te premat calceus:quí auclli non poffit. Aít Cato V tícenfis.Si abfq fcemina poffet efTe mundus,couerfatío noftra nó effet αδίῳ dijs. Amice, Cato non nifi uera& cognita loquebatur,nec quíícs foeminarü execratur ludibría;nifi lufus& expertus δὲ cófcius poe nz, His igitur fidem habere decet:quí cá omni ueritate loquuntur. Hi fciunt ut placet delecta/ tío& punoít delictum. Hi norunt quod flos Venerís rofa eft: quía fub eius purpura multi latentaculci. Metellus Mario refpondit cum είς filíam dote diuitem, forma nobilem, genere datam fama felicem ducere noluít: Malo meus effe Gp fuus. Cuí Marius, imo ipfa tua crit. 2 ille:Imo uírum oportet uxoris effe.Logicum eft enim,talia erunt fubíecta, qualía permiferint pradicata., Sicfacetía uerbí Metelli diuertitab oneribus dorfum eius. Amice, fi uxorarí opor:| tet non expedit quidem. Verumtamen fit amor ín caufa non cenfus. Et faciem uxoris cligas, a non ueftem.Et anímum,non aurum:Et tibí nubat uxor nó dos, Ergo fi quo modo fierí potcft; praedicari poterís, utliuoré ion ducas a fubiecto.Laís Corinthía prarogatiua polus : 1: ínfignis BS [ttn tmb mia Iit ti (ts mi genis dare sim: . NE DVCAT VXOREM. So. 156 infignis tantümodo regum δὲ principam dígnabatur amplexus:Conata eft tamen Demofthe ^ niphilofopho partícipate, ut notz:caftítatis eíus míraculo foluto: uíderetur ἢ pecie fua lapides ^: snouiffeut Amphion cíthara:attractumq, blandicíjs tractauit fuauiter. Cáq; à Deriofthenes emollíretur ad thalamü,petiuit ab eo Laís centum talenta pro confenfu. Ac ille fuf, piciens ín cce . lumait:Non emo tátí paenitere. Amice;utinam in coslum δὲ tu acamen mentis dírícas, ut id ef; '. fugías quod pernítentía eft redimi, Línía uirum fuum interfecit quem nímís odíjt.] ucillia{πᾶ » quem nímis amauit Illa fpote mifcuit aconítum:hac decepta, furorem propínauit pro amorís |» po«lo.Amíce,contraríjs contenderunt uotis ífta:.INeutra tamé defraudata eft fine fraudis foc; ^ minez,proprío fcilicet malo. Varijs& diuerfis íncedunt fémítis fcemínz, quíbüfq; anfractibus .. errent, quibufqg deuient inuíjs unus eftexítus: una omníum uíarum fuarum meta. Vnicum caput δὲ conuentus omníum díuerfitatum fuarum malítía. Exemplo harum experimentum ca . pe:quodaudax eft ad omnía quz amat ucl odit foemina:& attíficiofa cá nocete uult, quod fem | pereft&frequenter:cü iuuare parat,obeft. Vnde fit.ut frequéter noceat nolens. In fornace po; "fitus εστί aurü es, exibís puríor.Deíanira T irynthium ueftíuit interula:& móftrorum malleit, monftrí fanguine ulta eft: fibícs proceffit ad lachrymas, quod ad latícíá machínata eft. Ami; ce;traiectum telo Herculis fciuit δὲ uidit INeffarm ifta, nihilominus tame Neffo credidit in Fer culem:& quafi non fponte,quem debuit ueftíre interula,ueftiuit interítu.Infani capitis δὲ prae cipítis eft focmína,indeliberata femper uoluntate: prazcipuum arbítratur quod uult,& quod nó expedít:& ut prz omnibus placere cupit.ita placitum fuum omnibus prafferre οὐ[ατα eft.Duo decím inhumanos labores confiimauit Alcides. A tertiodecimo quí omnem inhumanítaté excefit.exuperatus eft. Sic fortiffimus homínum, que dolendus ut gemebundus occubuit, quí caeli arcem fine gemitu fuftinuerat humeris. Tandem qua undj inter tot milía milium fedalum |. follicitumqs precatorem perpetua contríftauit repulfazuel qux conftanter praxcidituerba pet tís'fauorem fapit eíus refponfio:& getici dura fuerit, femper in aliquo uerbi(πἰ angulo habebísaliquem petítíonis tuz fomitem implicitum:qualibet negat, nulla pernegat.Irrumpít. aurum ín propugnacula turrís Acrifij;uallog; multiplici fignatam Danes pudicítiá foluit. Ami ce/ficut uíreíni qua terrá trípharat,de coelo pluit inceftus:fic quá nácg fallit humilís;uíncic fub; límís.Síc arborem quánund mouit Fauoníus,cuertit Aquilo.Lycia uírgo,uergens ih fenit& fama caftitatis priüilegiata coftanter:tandé oppffa Apollinis phantafmate concepit peperitqg '' Platonem. Amice,quam illibata feruauerunt uieiliz:deflorauitillufio per fomnium:ut femp omnerofaríü aliquo turbine fua purpura fpoliet. Sed bene,fi qd hícbene,qd' patríffauit Plato in fapíentía:& quod fimilis factus eft nois δὲ numínis patrís pcipui. Amice,mirarísan indigna rismagís:quod ín parabolis tibi fignificé oentiles effe ímitandos,Chriftíano ídololatras:agno, canes:deníg; bono malos: Volo fis api areumétofz fimilis: quz mel elícit ex urtica: ut fumas ᾽ν mede petra,oleum φ defaxo duriffimo. Gentili noui fuperftitione, fed omis creatura dei alí . quod habet exemplar honefti. Vnde ipfe, tum aries, tum leo,tutn uermís dícitur: fed pluríma petuerfa agunt increduli: aliqua tamé qua cá ipfis interierát, in nobis fruct ἤ abüdare fecerüt. Q uod fi illi corias habuerüt pellíceas caufa müditía: fine fpe.fine fide, fine prazdicamento, fine .charítate:profecto fi nos fuerimus α[ίαί& Γιος, aut aliqua ínhumanítate brutorá fimiles, quo fidei quo fpei,quo charitatis metíto dígni reperiemur:cum uideas prophetas: δὲ pracipue illà fundi cordis que foli cernere poffunt oculí.llli auté ftudio fuanzartíá fe multís conatibus afflí xerunt:nullo futurz fcelicicatis íntuítu:fed tantà ne anímas haberét ionorátes.Quid nobis οτίς, .. neglecta diuína pagina: cuius finís uerítas eft;& illuminatío& lucerna pedibus:& lumé femitís ' aduitáaterná, Vtínà hanc eligas,utina hanclegas,utiná hanc íntroducas ín cubiculü tuiutintroducat te rex ín fuum. Hanc dudum floribus ταί uerís fubarraftí. Flecín zftate tua expectat utfacís uuam:ín huíus íniuríam, non ducas alíam,ne faciens ín tempore uíndemíz labrufca inueníaris. Nolo te fponfam Veneris fieri fed Palladis.Hzecfponfa te induet monilibus precio fis& ornabít: hzc te índuetuefte nuptíali.Ha nuptia eloríabütur Apolline paranympho:harüm Fefcénína deccbit cedros libani.Stilbon uxoratus.fpem huius tá defyderata folénitatis de uote cócepitfed in tímore,caufa huíus tota hac lectio facta eft. Ad μᾶς fine luculéta tota hzc p; perat oratio GENNADII CATAL OGVS C peratoratío.Hic rigor huius diffuafióís: hictotus arma£:cui? multo chalybe praduratos fentis aculeos.Dura eft manus chíruroici.fed fanás.Dutus eft híc fermo,fed fanus.Sed utiná tautilis Gp deuotus.Amíce,artá tibí,ut ais inflígo uiuédí regulam,efto. Eft em arta uía quz ducit ad ui; tam:neceft femíta plana, qua itur ad gud plena:ímo etíam ad mediocría per falebras euadi mus, Audíuit Iafonquod per mare adhuc intactum,nec ullís desi tiam ratibus aut remís: δὲ per tauros δὲ(ulphureos ignes: δὲ per toxicati ferpentis uigilías fibi uiandum effet ad uellus aureum: δὲ fano confilio, lícet non fuaui ufus, abijt& redijt: δὲ optabilem thefaurum retulit; Sicabfinthium uerítatís acceptat morofa mentís humilítas:fcecundat officiofa fedulítas:in fru; étum perducit perfeuerantiz utilitas. Sic femétem ferít;píncerna pluuíarü Aufter.Confolida fcopa uíatá Aquilo.In ubertatem promouet florum procreator Z'ephyrus.Sic dura príndpía dulci fine munerantur. Sic arctus callis ad ampla palatía perducit: fic anguftus trames ad ter; ram ducít uíuentium,Sed ne longo te dífpendio fufpédam,ut maiori teftimonio mihi fides ad hibeat:lege Aureolà Theophrafti:& Medzam Iafonís,& uíx pauca inuenies impoflibiliamu licri.Amice,det tibí deus omnipotens fcemínz fallacia no fallí:& illuminet cor tuum: ne praftu gíatís oculís tendas quo ego tímeo. Sed ne Orefté faripfiffe uidear: Vale,: ERASMIROTERODAMI IN CATALOGVM ILLVSTRIVM VIRORVM GENNADII CENSVRA. Opus hoc tametíí,nec erudít admodum,nec xloquens,tamen haud índígnum arbítror quod ferue£ ob híftoríz cognitíonem.Q) uad apparet hunc quífquís fuit,non caruiffe,uel hzrefi,uel certeuirulentain fanía, qui non uerítus fit Ruffinum blateronem& rabulam,fi cum Hieronymo conferatur,tantís efferre laudíbus. Nec eo contentus,addit Híeronymum,obtrectationis morbo fcripfifle aduerfus fan&tiffíimum uirum. V erba Genadij funt hxc. Sed& obtrectatori opufculorum fuorum refpondit duobus uolumíni bus,arguens& conuíncens, fe dei íntuítu& ecclefiz utilitate,auxiliante domíno íngeníum agitauille; il lum uero aemiulatíonis ftímulo íncitatum,ad obloquíum ftilum uertiffe. Hactenus Gennadíus. GENNADII ILLVSTRIVM VIRORVM CATALOGVS. QE Acobus prefbyter cognométo fapiens, Nefibenz nobilis Perfarum modo dita Mew tisepifcopus,unus ex numero fub Maximiano perfecutore cofefforum: δὲ eorum YA! quiin INicena fynodo Arríanam peruerfitatem ὁμοόνσιν oppofitione damna ERU δη) runt.Huncuírum beatus Hieronymus ín libro xpovxip,uelut magnarum uírtutá hominem nomínans,ín Catalogo fcribarum cur non pofuerit.facile excufabitur: fi confydete mus ipfos tres uel quatuor Syros quos pofuit, interpretatos ín(τοῦ fe legiffe ceftatü. Vnde coftat εἴ Due illo tépore Syram linguá ucl litteras.Et ideo Πᾶς quí necdü in alià uerfus eft línguá nefciffe fcriptorem. Cóprehendit auté ome opus fuum ín e ex librís:id eft defide - ΄ἑ LI ΄ LI'.- D ΄ I4 L4 aduerfum oés hzrefes, de charítate σεπεταῖί, ἷς ieiunio, de oratice,de dilectione erga proximü. fpecialí,de refarrectione,de uíta poft mortem,de humilitate,de pcenitentía,de fatí actione de uírgínítate de afcenfu anímzede circácifione, de agymi benedictióe: pro qua ín Efaía legit: ING extermínabitut botrus:de Chrifto quod filius dei fit& cofubftantíalis patri: de caftítate aduet/ fus gentes de conftructione tabernaculide gentium cóuerfatione,de regno Perfarum,de perfe cutione Chriftíanorum, Compofuít& χρονικὸν mínorís quidem Girzcon: curiofitatis fed maío xis fiducie:quía diuinarum fcripturarum authoritate conftructum,comprímit ora eorum qut ppm ptuofa fufpitione de aduentu Antíchrifti uel domini noftri inaniter philofophantur. Moritur hícuír Conftantij téporibus,& iuxta preceptum patrís eíus Conftantini intra muros FNefibenfes fepelítur, ob cuftodia uidelicet ciuitatis, quod fecandum fidem Cóftantini euenit. INá poft multos ános ingreflus Iulianus INefibé, δὲ ucl οἰογία fepultí ínuídés,uel fidei Coftáti ni cuíus ob id domü dicc ας efferri de ciuitate fanctí corporís relíquías:& poft pat cos menfes confulendz licet reí publiez: Iouiníanus ímperator qui fulíano fuccefferat cradídic barbaris ciuitatem; qux ufqy hodíe Perfarum ditíoni cum finibus fuis fubíecta feruit. i E! — Πεν Μπι.— qe qUE 4A| eXhummt — 0——m M ZW ILLVSTRIVM VIRORVM..$o. 19^ Mi«A"qr Vliusurbis Romx epifcopus,fcripfit ad Dionyfium quendá de íncaratione Chrifti dni Ry epiftoláuná:quz illo quidé téporeutilis uifa eft aduerfum eos,quíita duasper íncarnatio "hs ΟΝ aflerebant perfonas ficut& naturas;nuncauté pernítiofa probatur:fomé E tum ením eft Eutychíanz δὲ T imothíanx ímpletatis. MN Aulínus prefbyter. difcipulus beati Ephré diaconijhomo acrís ualde ingenij:& ín díui CN nís doctus fcripturís: fed uiuente magiftro darus in doctoribus ecdelia: fait: δὲ ma URN xime ex tempore declamator.Poft illius auté obitü,amore primatus δὲ nomínis, fepaRCM rans fe ab ecdefía fcripfit cotraria fidei multa, Huicobiturus beatus Ephrem aftanti fibi díxiffe NN fert, Vide Pauline ne te fubmittas cooítationibus tuís:fed cum te ad purü coprehendiffe puta EN ueris domínum, crede nec intellexit Prafenferaz em illum ex ftudijs uel fermonibus eius.no Mu.^- wainueftiare:& imméfüm íntellectü tenere:unde εἴ frequéter Bardefanem ποιοί uocabat. LN Ttellíus Afer, Donatíanum fchífma defendens faipfit deo eo quod odío fint inüdo LN dei feruíín quo fi tacuiffet de noftro uelut perfecutorum nomine, egregíam doctri; 7 ná xdiderat. Scripfit& aduerfum gentes& aduerfum nos, uelut tradítores in píeau/ tionedíuínarum fcripturarum:& ad regulam ecclefiafticam pertinentía multa differuit. Claruit fab Conftante filio Conftantini príncipe.- uis E ΄ i Acrobíus prefbyter,ut δὲ ipe ex fcriptis Optati cognoui,Donatíanor: poftca in urbe Roma ocultus epifcopus fuit.Saipfit cum adhucín ecdefía dei prefbyter effet,& ad confeffores,& uirgínes librum: moralís quidem, fed ualde neceflaría: doctrinaz& pre ligi cipuead ftudium caftítatis aptiffimis ualde fententijs communitum.Claruit inter noftros, pri/ tti mum Africz:& inter fuos,id eft, Donatíanos fiue Montefes,poftea Roma. mm y ΎΕϊϊοάοτως prefbyter, fcripfit librum unum de naturís rerum exordíalium:in quo ofté dulcia ditunum effe príncipium: nec quícdg cozuum deo: nec malí conditorem deum: fed ítà -— bonorum omníum creatorem, ut matería quaad malum ufa eft, poft ínuenta maliti caa deo fit facta, Nec quiccg matetíalia abfa deo credat conditü:aut fuiffe alíarutm rerá crea; toretn prater deü:quí pracícientia fua cái uíderít mutandam SFr premonnir de poena. Achumius monachus,uir tam ín docendo dj in figna faciédo apoftolicz eratiz:& fun » 5 B dator Aegypti ceenobíorum, fcripfit regulam αἰτίῃ generí monachorum aptam, quá mia. angelo dictate perceperat. Scripfit&ad collegas prapofitura: fuz epiftolas.in quibus Musis alphabetum myfticis tectum facramentís,uelut humanz confuetudinís excedentem intelligens itta tíam daufit:folis credo eorum oratíz, uel merítís manifeftum: íd eft ab abbatem Cornelium, pu un&ad abbatem Syrum,unam:ad omníum monafterior prapofitos:ut ín unü antiquíus mo nafteríum, quod lingua Aegyptíaca uocatur Baum congregati pafce díem,uelut xterna le^ $econcelebrent, epiítolam unam.Símilíter δὲ ad díem remiffionis quz menfe Augufto agítur: utín unum prapofíti congregarentur,epiftolam unam:& ad fratres qui foras monafteriü mif fi fuerant operarí, epíftolam unam.| Heodotus píbyter,fücceffor δὲ eratíz δὲ ppofiturz fupradicti abbatis Pachumij fcri pfitadalía monaftería fcripturari fanctará epiftolas fermone dígeftas.In qbus tamé frequéter memínít magiftri& ínftitutoris Pachumij:& doctrínz: eius ac uitz pponít 'exépla:qua: ille ut doceret angelo admíniftráte didicerat. Simul δὲ hortabatur permanendá ín feo cordís δὲ ftudij:& redire ín οδοοταϊᾶ& unitaté eos qui poft abbatis obitá diffenfione ai έλα, coetu femetípfos abfciderant unitatis.Sunt autem huíus exhortationís epiftolz: tres, T Refiefis monachus,ambon:,íd eft Pachumij δὲ] heodori collega,uir in fanis fcripta: " τίς ad pfectü inftructus: copofuit libr díuíno condítü fale, totíuf ορ monafticx difci d im plínz ínftmumétis conftructá,& ut fimpliciter dicam:in quo το pene uetus δὲ που teftamentum compendíofis diflertionibus íuxta monachorum dütaxat neceffitatem inuenit expofitum:qué tamen uíce teftamentí prope diem obitus fuí fratribus obtulit. ds " A«aríus monachus ille Aeoyptiíus, fignís δὲ uírtutibus. darus,unam tantum ad iunío »" res profefTionis fuz: fcripfit epiftolam:in qua docet illá perfecte poffe deo feruire,qui : conditionem creationis fua: coenofcens, ad omnes femetipfum índínauerit labores; » um Dd&luctadg GENNADII CATALOGVS ε Ὁ C&luctandoatq; dei aduerfum oie quod in hacuíta fuaue eft auxili ímplorádoradnaturglé—. ἱ quoq, petueniens purítatem,continentía uclut naturz debítum munus obtínuerit, P|| TE 3 Vagríus monachus fupradicti Macarij familiaris difcipulus, diuina& híana ficteratu| (ra infignis:cuíus εἰ liber qui attítulatür uita patrü;uelut contínétiflimi& eruditiffimi ui B. Jrimeationem facit. Saripfitmulta monachis neceffaría,e quibus ifta funt, Aduerfum| octo principalium uitiorum függeftiones, quas aut prímus aduertit, aut inter prímos didicit, Odcto ex fanctarum fcripturarum teftímonijs oppofuit libros: ad fímilitudínem uidelicet diii, qui tentatorí fuo femper fcripturarum teftímonijs obuiauít:Ita ut unaquzq; uel díabolí,uel ui.|j tíatz natura fugeeftionum contra fe habeat teftímoníum:quod tamen opus eadem fimplici;| tate qua in Graco inueni, íuffus ín latinum tráftulí, Cópofuít δὲ Anachoretis fimpliciter uiué| tibus librum centum fententíarum per capitula MER eruditis ac ftudiofis, quínquagin E ta fententiarum,quem eco ín latinum prímus feci, Nam fuperíoré olím tranflatum: quía uitia E tum& per tempus confufum uidípartim reínterpretando, partím emendando authoris ueri| tatem reftituí. Compofuit& coenobitis acfynoditis doctrínam aptam uítz comunís: Etad uít j ginem deo facratam, libellá competétem religioni δὲ fexui.Edidít δὲ paucas fententíolas ualde. obfcuras:&(ut ipfe ín hísaít)folis monachorum cordibus agnofcibiles:quas ego fimiliter latij. nís dedi. Vixit longa atate.fignis δὲ prodígrjs pollens. στ. — IX doo C YO ͵ Heodorus Antíochenz ecdefix pref byter uir fcíentía cautus δὲ lingua difertus fcripfit aduerfum Apollinaríftas& Anomzxos de incatnatíóe dotmínilibrosad qndedmmi—, . ἢ lia uerfum cotinentes.In quibus ratione puríífima& teftímonis fcrípturarum,often dit dominü Iefim,ficut plenítudinem deitatís,íta plenitudinem hurmanitatís habuiffe. Docet δὲ homínem duabus tantum fübftantíjs conftare;anima fcilicet& corpore: fenfumqg δὲ fpiritüt nó alterá effe fubftantía, fed officia efle animz ingenita, qbus m opor rationabilis eft, qbus fen(ibile facít corpus. Quartüdecimü αὔτ huíus operis librá,ppríe de increata δὲ fola íncorpo τοῦ domínag omniü fanctz ttínitatis natura:& de crcaturarü ratíóe differens, pio fenfu cà aut. D thorítate fanctarum fcipturarum explícuít.Quíntodecímo uero uolumíne, totü operis füicot. pus.citatis etíam patrum ttaditioibus confirmauit& comuníuit. τ τς Rudentíus uír fzcularí litteratura eruditus, compofuit διτηοχαῖορ de toto ueteri€ noj.| uo teftamento perfonís excerptis. Comentatus cft& ín moré erzcorü Hexameronde| mundi fabrica, ufq ad conditionem ρε hominis, δὲ prxuarícationem eíus. Com| pofuit& libellos, quos Girzeca appellatione pratítulauít ἀτοθέωσις, Juxonoxis, GaogIrylo, ideft, de díuínitate, de compugnantía anímí, de orígíne peccatord. Fecít δὲ in laudem martyrumfub aliquorü nomínibus. Inuítatorium ad martyríü libr unii,& hymnorà alterü.Specialitamen intentíone aduerfum Symmachum idololatríá defendentem:ex quorum lectione agnofcitut Palatínus miles fuiffe, miti v! voe; Vdentíus epifcopus Hifpanus,(αἰρῆς aduerfus Manichacos δὲ Sabellanos δὲ Απα. nos: maxímeg, íntentíone fpecíali contra Photíníanos, quí nunc Bonofiad uocatv ᾿ἰ δ turlibrum qué pratitulauit de fide aduerfum omnes haretícos:in quo oftédit cni tatem filij dei coxternalé patri fuifTe: nec ínítíà deitatis tunca dco patre acceperít, cama 1 ría matre uíreíne homo deo fabricante conceptus δὲ natus eft., ΠΝ Omimodían? dá inter fzcularcs litteras etíá noftras leeít,occafioné accepit fidei.Fac? . ítaq; Chríftíanus δὲ uolésaligd ftudíorü fuorü muneris offerre Chrifto fua falutis aut Ἃ /thori fcripfit mcdíocri fermone;fi uerfa aduerfum paganos: δὲ qa patrü noftront at/ ὃ tigerat litteras, magis íllorü dogmata deftruere potuit δρ noftra firmare, V nde& de díuinis re piníffionib?aduerfum illos agens,uili fatis ὃς craffo(ut íta dixerim)fenfu differuitiillis ftupore, nobis defperationé πίστα. Gd δε& Lactantíá δὲ Ραρίᾷ authores fecutus morale fane 1 | | - doctríná& maximeuoluntaríz paupertatis amore optime profecucus ftudétibus ínculcauit.. Auftinus prefbyter fcripfit ad perfoná Faccili reginzc aduerfum Arianos δὲ Macedo; níanos libros feptem:hís eos maxime fcrípturarü teftímonijs argues δὲ couincens,quu bus illi prauo fenfu utuntur ad blafi phemiáSaipfit δὲ librü quem Valentiniano The Oei| XEM- dofio& ILLVSTRIVM VIRORVM. So. 188 AA dofio& Archadio ímpatoribus p defenfióe[ποτ ο Marcelliano qdá prefbytero obtulit.Ex— quo oftédit Luciferiano fchifmati cofenfifle:qa Hilaríà Pictauiéfem,& Damafü uibísRomaz: epífcopü in eodélibro calpat;dfi male cofüluerit ecdfizequod puarícatores epifcopos,ín cómu nioné δὲ facerdotíü, pacis recuperádzx eratía recepiffent:qd" Luciferíanis ita difplicuit recipere epos,q ín Aríminéfi cocilio Arríanis coicauerát:ut INouatíanís apoftatas poenítétes,: Vffinus Aquileienfis ecdefiz prefbyter: no tníníma pars ecdefize doctor:& in tranf/: ferendo de στάτο inlatinü elegans ingeni habuit.Deniqy maximá partéeracorá bi bliothecz latínis exhibuit. Bafilij fcilicec Carfarienfis Cappadocia epifcopi. Gregorij INacían; «eni aloquétiffimi hominís. Clemétis Romani recognitionü libros. Eufebij Cafarienfis Palz; [είπα ecdefiafticam hiftoria. X yfti fententías Euaerij fententias.Pamphili martyris aduerfum Mathematícos.Horü omniü quacüq; pmiffis proloeis alatínis lectura Ruffino interpreta; ta funtiquz auté fine plogo,ab alio tráflata funt;q prologü facere noluit.Origenís aüt nó oia, quía& Hieronymus tranítulit aliquáta, qux fuo jplogo difcernunt.Proprío autélabore:imo. gratíz ἀοί dono,expofuit idé Ruffinus fymbolü:ut in ei? οδρατατίδο alij nó expofuiffe credat: Difleruit δὲ benedictione Iacob fup patríarchas.triplici,id eft híftoríco moralí& myftico fenfu. Scripfit epíftolas ad tímoré dei hortatorías multas:inter quas pemíné ille quas ad Probáde dicHiftoriz etíam ecdefiaftice, quá ab Eufebío cofcriptá;& ab ifto diximus interpretatá addi dui dit decímü& undecimum librá. Sed δὲ obtrectatorí opufculorü fuorü refpondit duobus ποία mínibusargués& couíncens fe dei intuítu δὲ ecdefia utilitate;auxiliante drio íngeníü agitauif^ fc:illum uero aemulatíonís ftímulo íncítatum, ad obloquium ftilum uertifle. ij TIchoníus πατίος Afer, ín diuínis litteris eruditus:iuxta hiftoria fufficiéter,& ín fzxcula; ribus nó ignarus fuít: ín ecdefiafticis quoqy negocíjs ftudicfüs:feripfit de bello íntefti no libros& expofitíones díuerfarü caufarü:in quibus ob fuom: defenfioné,antíquará p meminit fynodorá:e qbus oibus agnofcit Donatíanz partís fuiffe. Copofuit aca ad ín; ueftigandá& inueniendam íntelligentíá fcripturarü, octo dfiuno uolumíne codufit.Expofuít & Apocalypfim Iohánísex íntegro: nihil ín ca carnale, fed totà intellícés fpiritale.In d expofi/ tíóe díxitangelícá ftationem corpus effe: milleannorü quoq regni ín terra íuftorü poft refur,. rectionemfuturi fufpitioné intulit. Neq; duas ín carne mortuorum refurrectíóes futuras: und | iuftorum, aliam iniuftorü: fed unà& femel omníüi,in qua refurgent abortípí etíam ἀοξοτηια» ie tine quid humani generis deformatü δὲ anímatum fubftantia, Ínterea oftédit díftínctíionem d fane duarum refurrectionum: γα facít;ut prímá quam íuftorum Apocalypfitm dicít,credamus modo ín ecclefizc incremento agí:ubí iuftificati per fidem;a mortícínis peccatorü fuorü per ba/ ptifmutn ad uita terna: ftipendíum fafcirantur.Secundam uero generaliteromnis homínum carnís.Floruit hícztate qua ante memoratus Ruffinus, I heodofio δὲ filijs eius regnantibus.. (^ Y Euerus pref byter coonométo Sulpitius Aquitanícz puíncia:uír genere δὲ lítterís nobi/ líss& paupertatis atay hutmnilítatís amore cofpicuus:charus etíam fanctorum uírorü Mar ..J tiní Turonenfis epifcopi& Paulini Nolani: fcripfit non contemnenda opufcula. Nam Η epiftolas ad amorédei& contéptum mundi exhortatoiías.farípfit forori fuz multas:qux& no a ta funt:fcripfit& ad fupradictum Paulínum INolanum duas,& ad alíos alías.Sed quía ἐπ alíq/ bus etíá familiaris neceffitas inferta eft;no digeruntur.Copofuít δὲ chronica.Saipfit δὲ ad mul, : torum profectum:uitam beati Martíni monachi& epifcopí, fignis δὲ ρτοαίσς acuírtutibus il " luftrís υἱοί: δὲ collationem Pofthumíani δέ Galli, fe medíante δὲ íudice de conuerfatione mo^ nachorum oríentalium,& ipfius Martíní, habitam in dialogi fpecie, duabus incdifionibus com^ prehendit: ía quarum priorum refert fuo tempore apud Alexandríná fynodum epifcoporum decretum, Origenem& cautíus a fapientibus pro bonís legendum,& a mínus capacibus pro malis repadíádum.Hic ín fenectute fua a Pelagíanis deceptus:& agnofcens loquacítatís culpa, ΤΕ{δᾶ υἱ 44 mortétenuit:ut peccatá;qd' loqndo cótraxerattacédo penít?emendaret. INtíochus epifcopus:fcripfit aduerfum auaríciaunü&longü uolumen:& de curatíone cxci;quía faluatore illumínatus eft homilíam copofüit:copunctione tímorís αεί& hu/ militate plenam.Moritar Archadij imperatorís tempore. Dd» Seucríanus GENNÁDII CATALOGVS Ἐποιίαπας Gabalenfi ecdefizx epifcopus:ín díuinis fcipturis eruditus:& in homilisde|: , damatoradmirabilis fuit:unde& frequéter ab epifcopo Ioháne δὲ Archadio imperatore ad faciendü fermoné Coftátinopolím uocaba£, Legi eius expofitioné ín epiftola ad Ga latas,& de baptimo& Theophanix folénítate libellü etatiffimum.Morítur iuniore Theodo - fio imperante. js: Tr as Romanz ciuítatís epífcopus,copofuit fimplici δὲ nitido fermone fex competenti, bus baptífmü ínftractíonis libellos: ín qbus Primus contínet, qualiter fe debeant age/ re copctentes, quí ad baptífmí eratíá cupiurit pucnire.Secádus, de oétilitatis erroribus; ín quo indicat fuo pene tpe Melchídià quédá patréfamilías ob liberalitate,& Gadariü ruftícá ob forti tudiné cé ínter deos relatos. Tertíus liber,de fide unice maieftatís. Quartus aduerfum ceneth Iclogíam. Quintus,de fymbolo.Sextus,de agní pafcalís uíctíma.Dedit& ad lapfam uirginem 47 libellum,omnibus labétibus emendationis íncentíuü.——.| Limpus natione Hifpanus epifcopus.fcripfit librü fidet aduerfum eos,qui natur δὲ nóarbitríü ín culpá uocát: oridens nó creatíóe, fed ínobediétía infert natur mali; , Acariusuir philofophíz Chriftianz nudus& expeditus, uacare deo difponens,etiá pegrínationé p cóferuáda ppofita integritate elegit.Edidiffe dici erata opufcula: fed & ego ex illis unü tmn de fide librü legi:ín quo fatilTacit potifici urbís aduerfti quarulos .& infamatores perecrínatíonis fua:indicans fe non tímore homínü,fed dei caufa peteetínatio nem fufcepifle:xut exiens de terra fua& cognatíone fua,cohzrres fieret Abrahae patriarche, ὦ Abbatíus Gallícang puinciz epifcopus,roeatus a quadá cafta δὲ Chrifto dicata uirgine: , Secunda noie, copofuit librum de fide aduerfum Marcioné δὲ Valentínianü cius autho rem,& aduerfutn Eunomiü δὲ eíus magiftrü Aetium:oftendens et ratíone fcrípturarum & teftímonijsunü efTe deitatis principiü,ipfumqg effe δὲ fax deítatís& zcternitatís authoré, δ mund ex níhilo conditorem:fimul& de Chrífto,quod non ín phantafia homo apparuerit.fed ucrá habuetít caréper quá manducádo,bibendolaffando,plorando,patiendo,moriendo,re/ furgédo,ucrus pbatus fit homo.Hís em fentétijs Marcion& Valentinían?cótrari extiterüt:affe rentes duo deitatis príncipía,&(ΠΗΓΗ ueniffe ín phantafia. Aetío uero δὲ Eunomío difcipulo; oftédít patré& filia;no duar: effe naturará& díuínitate parili: fed uius effentiz:& altertex altero;íd eft,ex patre fili, alter alterí cozternüscui credulitati Aetius δὲ Eunomius cótradicüt; Ἢ Saacfaipfit de fancta trínítate,& de incarnatione domíni librum obfcuriffimz: difputar εἰοπίς& inuoluti fermonis: confirmans íta ín una deitate tres effe perfonas: üt tamen fit ín fingulis propria aliquid quod πό habeatalía, Patré fcilicet hochabere ppriü, qd'ipfe - fineorígíne;oríco fitaliom.Filíum hoc habere propríü;quod genítus ecnírorí no fit pofteríore 5pm fanctü hoc habere pprium,qd" nec factus fit;nec genítus,& tfi fit ex altero. De incarnatio: ne uero diií íta fcribit:ut manétibus in eo duabus naturís,una credaf filij dei pfona, R finus monachus fcripfit aduerfum eos quí rebaptícandos hxretícos decernunisdo cés neclegitímá nec deo dienü rebaptigarí illos q in ποῖς fimpliciter Chríftiuelin na. *. IV| míne patrís δὲ filij& fpüs(έ04,ζραίς prauo fenfu baptiget:fed poft fanctacrinitatif& Chrifti fimplicécofeflioné fufficere ad faluté manus ímpofitioné catholici facerdotif. Acaríus alius monachus fcripfit in urbe Romana aduerfum mathematicos librü: in :quolabore,oríentalium quafiuit folatia fcripturarum. a dipl^s «ij Elíodorus alius Antiochen? prefbyter,edidít de uíroínítate egregium δὲ fanctis fcri M καὶ pturisinfttuctum uolumen.;|:; Gom ] Ohannes Híerofolymorum epifcopus fcripfit in obtrectatores ftudij fui librumiin quo : oftendit fe Orígenis ingenium non fidem(ccutum. icut S; (WC Bulusepífcopus fcripfit de poenítentía líibellum,n quo datlegem peenitétibus;ita debe Y. dolere pro peccatís:ne fupra menfuram trífticix,immeéfitate defperationis mergant. Eluídius Auxétij difcipulus Symmachi ímitator:fcripfit religionis quide libr ftudío, fed nó fecüdü fcientiá neq; fermone, neq ratíoe nítidü:cui?operis ita fanctame fcriptu IB rarü fenfus ad fuam peruerfitatem flectere conatus.cft,ut carü teftimonijs di μα --..---.-να —"^ X3 τῷὸό Lo LX E m t2*τξες κ v. ο. ἘΞ κ... —— a“ἘΣ—-— E—1 TU.--ED ——— L— EE ως — -— 21. T9995. li. ILLVSTRIVM VIRORVM.-$o. 159 - V P* s n^5 Dy« 4-,-" ΄ μὰ A laeticfanctá Mariá poftnatiuítaté diii, qu&uiteo peperit.Iofeph fpófo fuo iunctá:&exei9có—: ο fortío filios fafcepiffe: qui fratres ἀπί appellati funt:cuíus prauítate argués Hieronym?, libellá πι Y documentis fcripturarum fufficienter fact aduerfus eum didit, Heophilus Alexandrinz ciuitatis epifcopus:fcripfit aduerfum Origene, un& gran, EN j de uolumen:ín quo ofnía pene cius dícta,& ipfum pariter dánat:ac fimul edocés, non En afe cü prímüfed ab antíquis patribus δὲ maxíme Heradla fuiffe&a pfbyterio eiectum,& de ec LN defia pulfum,& de ciuitate fugatü. Sed& aduerfa Anthropomorphitas haretícos,q dícüt deü LN hüana figura& membris conftare.difputatice longiffima cofutans:& diuinar: fcripturar: τοῖν EN moníjs argues δὲ couíncens eos,oftédit deá íncorruptibilé& ποοτροτεῦ, iuxta patrü Πάξ crede ias. dü:neq; ullis mébron: líneamétís οἴπο cópofitüi:& ob id nihil οἱ{η creaturis fife p fubftátia,nec à επί incorruptibilitaté;aut ímmutabilitaté aut incorporalitaté fuz dediffe natura:fed effe os i intellectuales naturas corporeas,oés corruptibiles,o&s mutabiles:ut ille folus corruptibilitati δὲ T mutabilítatí nó fubiaceat, q folus habet ímmortalitaté. Pafcalé ετίᾶ recurfum,qd' magna apud dn. WNicea fynodus poft nonaginta δὲ qnc; ános;agí in tpe δὲ díe& luna fecandü ftat fau ínuene. ἫΝ fat: additis qbufdá ipfi Pfeftiuitatis ronibus€ expofitióib?, Theodofio principi obtulit.Legi 8ξ Ni tres de fide libros fb noie eius títulatos: fed quíalingua incofonans eftnó ualde credidi. í m€ Vfebíus fcripfit de crucis ἀπί myfterío& αρΐοτς, pracipueg; Petri conftantíá uirtute cruz τὰ| SA dis/fidei uirtute adeptam. bun: ἜΔΕΕ τὶ n ἥ 1ρϑτως prefbyter natióe Gallus.in Hifpania Barcilonenfis parrochíz ecdefiá tenuit i A fcripfit& ipfe celo qdem religíois aliq, eductus háana laude: δὲ pfumés fupra uires fuas ὃ íi homo lingua polítus;nó fenfu fcrípturará exercitat: expofuit prauo ingenío feciidá Danielis u uifionem,& alia locutus eft fríuola, qux: in Catalogo hzretícorá neceffarío exponentur. Vs pv! sn AS: j“Ὁ y ek-:: om Implicianus ερ, πείς ορί[ο]ίς liortatus eft Auguftinü adhuc pfbyter,agitare ἱπσοηί b QE, AS^--, Σ΄ rj ΄ quz δὲ expofitioibus fcrípturag: uacate:xt etíá nouus qdà Ambrofius Origenis ἐργοδιωκτὶς ui, Mott . deret, Vnde δὲ multas ad cíus pfoná fcripturarü quaftiones abfoluit, Eft eius epiftola p fc: pofitionum, inqua ínterrogando quafi difciturus doctrínam docet.- LT "M E^yleiliusepifcopus.fcripfit ad quendá Simplicianü ín laudé martyr libellá,& epiftolá eo MR sun gefta fui téporís apud Barbaros martyrum. ih - 7$ Vauftinus Afer Hipponenfis oppidi epifcop? ,αἱγ eruditioe diuina δὲ hüana orbi da mi rus fide inteeer& uíta purus:fcrípfit quáta nec inueniri poffunt. Quis ergo οἰοτίοέ oia i z fc illius habere:aut qs táto ftudio legat quáto ille fcripfit? Vnde δὲ multa loquéti acci; n dít qd dixit p Solomoné fpüs f&tüs:Ex mltilogo nó effugies pétimn.Edidittii fenex,qd'iuuenis ipi eccperat, de trínitate libros duodecím.In quibus(ut fcriptura aít)íntroductus in cubiculá regís: |3^.&decoratusuefte multifaria fapientia ἀεί exhibuit ecdefiam fine macula;aut ruga, aut aliquid uo cíufmodií,De incarnatíóe quoq; ἀπί ídoneam didit pietaté. De refurrectione mortuorü,etiá ix fimili cucurrit fyncerítate:licet mínus capacib?dubítationé de abortíuis fecerit.Error tamé illius ds fermone multo ut faperíus dixi cotract?:lucta hoftíü exaggerat?:necdii hxrefis αΠίοπξ dedit. ui Rofius pfbyter Hifpani generís,uír xloqués δὲ hiftoriar: cognitor:fcripfit aduerfum. (μα quarulos Chriftiani nois,q dicit defectà Romanz reipublice Chrifti doctrína inue arit ᾿.&tü librosfeptéín qbus totius pene müdi téporís calamitates δὲ miferías,ac bellorü íi quietudínes replícans,oftendít macis Chriftianz obferuantiz effe, quod contra meritü fuü res " Romana adhuc duraret,& pace cultura dei pacatü retineret ímperíum,Sane ín primo libro de fcripfit pofitioné orbis oceani ínterfufione,& Tanai limitibus intercifum fitü locorü;noia δὲ nu » merü, moreíq; eentiíüi qualitates regíonü,ínítía bellorí,& tyránídis exordía.finitimorü fangu£ ! ne dedicata.Hic eft Orofius,qui ab Auguftíno pro difcendaanimx ratione ad Hieronymum οἱ miffus,tediens reliquíasbeati Stephani prímíi martyrís tunc nuper ínuentas, prímus intulit oc " cidenti.Claruít extremo pene Honorij tempore. eT íi Axímus Taurínéfis eclefiz: epifcopus,uir in diuinis fcripturis fatis intentus, δὲ ad do ". cendá ex tempore plbem fufficiens,cópofuit in laudéapoftolorü tractar?& in Iohá; (gi his baptiftz:& eenetalé omníü martyrü homiliá.Sed δὲ de capitulís euangclíorü,& actuü apo Ü ftolorá multa fapienterexpofuit.Fecit& duos de fancti Eufebij Vercellenfis στι& cófeffo 5 ísuíta E ES GENNADITI CATALOGVS:: C.tisuíta tractat?;& de fti Cypriani fpéale.De baptifmi gratíalibm aedtdit.Seipfitdeawaigss.| déhofpitalitateide defectu luna:de eleemofynis:de eo quod fcriptü eft ín Efaia:Caupones tí ἰὼ| mifcétuíno aquá:de pafficedni:de ícíunio feruom dei generalí:de ieiunio fpecíali ddragefima, & qd'nó fitin eo iocandá:de Iuda tradítore:decruce dní:de fepulchro eí?:de refutrectióe pius: . deaccufato& iudícato drio apud Pilatum: de kalendis íanuarijs.Scripfit etiá homilias, de nata li diithomilías de theophania:& de pafca:& de pentecofte multas:de hoftib?carnalibus nó ti, .médis:de gratíjs poft cibum deo agendis:de poenítentía INíniuitarum:& multas alíaseíus ho, milías de diuerfis legi,qua nec retineo.Morítur FTonorío δὲ Theodofio iuniore regnantibus, Etroníus Bononíenfis Italia ecdefiz epifcopus:uir fanctitate uítz: δὲ monachorumftu| dijs ab adolefcentía exercítatus:fcripfiffe putat uítas patrü Aegypti monachorü, ds ue.. |! | (M.—lutfpeculaacnormam profeflionis fuz, monachi amplectuntur. Leci fub eius noie de, ordinatione epi(copí;ratíone δὲ humilítate plenü tractatum:qué lingua clegantior,oftendit nó E ipfius effe:fed ut quidá dicunt patris eius Petronij xloquentiflimi& erudítiffimi ín fxcularibus|. litterís uiríz& credendü.Nam pfectüpratorío fe fuifleín ipfo tractatu defignat. Mori£ Theo; dofio Archadij filio δὲ Valentiniano regnantibus.:."ὃ. ΧΧΧ Cg^w Elagius hzrefiarches;antecg prodere£ haretícus, fcripfit ftudiofis tres neceffarios de. fide trínítatís libros:& pro actuali conuerfatione Eulooíaríi ex diuinis feripturis libra|. unum:capítulorá indicis ín modü fancti Cypriani martyris prafignatPoftcg hare E - tícüis publícatus eftfcripfit herefifuefauentia, 6 ΄| iut INnocrntius utbís Romz epifcopus fcripfit decretíi occidentaliü& oríentaliü οτε]ο[ίαιν α E uerfum Pelagianos datum,quod poftea fucceffor eíus Z'ofimus latius promuleauit,.:| Eleftínus antecj ad Pelagium cócurreret,ímo adhuc adolefcés:fcripfitad parétes fuos| de monafterio epiftolas in modü libellor tres,omni ἀ εἴ defyderanti neceffarías. Mo x. /ralís fiquidem in eis dictio:nihil ibíuitij poftmodum proditi:fed totum ad uirtutis in) €itamentumtenuit.:^.—| apes uei d pus Υπ epifcopus Capuanus,uir acer ingenio:in diuinis fcriptutis Miis d&latína ; Áingua fcholafticus.Príus ergo cj impietatéPelagi ín fe apetítet,darusin doctoribuseg—..| delia fuit:poftea uero heim Deb defédere nifus.fcripfitaduer(um Auguftinüimpa^— .enatorem illius libros quatuor:& íterá libros octo.Eft& liberaltercatiois amborü,partes fuas defendentíum, Hic Iulianus eleemofynístempore famis& anguftiz indigentibus, omnibus fuis prorogatis, multos míferationis fpecie nobilium precipue relieioforá illiciens hzrefi fuz Ἢ ν΄ fodauit.Moritur Valentiniano Conftantij filio ímperante|-..- μὰν JB^ Veanusprefbyter uirfanctus, cui reuelauit deus téporibus Honori& Theodofij Au guftorum, locam fepulchri δὲ reliquíarü corporis fancti Stephani martyris primi: fri --. pfitipfam reuclatíonéad omníum ecdeftarum perfonas graco fermone. Vitus prefbyter,homo Hifpanus genere:ante relatá Luciani prefbytcrí fcriptura, trag ftulít ín latínü fermoné:& adiecta epiftola fua,per Orofiü pfbyterü ocdidétalib9dedit, Aulínus Nolz Campaniz epífcop? ,copofuit uerfu breuía, fed multa:& ad Celíü qué dam epitaphij uice cofolatoríü libellá,fuper morte Chriftiani& baptigati ínfantis,fpe : Chriftiana munítü: δὲ ad Seuerum plures epiftolas:ad Theodofium imperatoréante epifcopatum profa panegyrícum fuper uictoría tyrannorum: eo maxíme quod fide& oratíóe plus cp armís uicerit.Fecit δὲ facramétariü δὲ hytmnaríü, Ad fororé quoq; epiftolas multas de contéptu müdi dedi:& de diuerfis caufis,difputatioe diuerfa tractat? edidit.Pracipuustame omníü opufculorü eíus,eft liber de poenítétía δὲ de laude generali omníü martyrum. Claruit tpibus Honorij& Valétiniani:xnó(οἱ eruditioe δὲ fétitate uit:fed δὲ porétía aduerfum dxmo | Vtropíus prefbyter fcripfit ad duas fororesancillas Chriftiqua ob deuotíoné.(nes pudicítiz& amoré relieionis exhzredatz fanta parenti bus,epiftolasin modü libello ^ii confolatorías,eleganti& aperto fermone duas:non folum ratíone,fed etíam δὲ efti) 3 monijsfcipturarum munitas. εἰν iiber: Vagrius alter/fcripfit altercatíonem Simonis Iudzi& Theophili Chriftiani:qua pene "omnibus nota eft,.. VONT UR dA DC Beo 4 . 0e Sii ILLVSTRIVM.VIRORVM, 0«ο, I6o RN 5c Teifius díaconus;compofuitex traditione patrum,trionachoram rfégulam:quxin de— 2 Xii/:nobio.ad profectum frátrim in conuentu leoítur brcuíato& aperto fermone, totíus Ti: ᾿ς monafticeprofeflionisin fetenentem dífciplínam.: ΩΝ Tticus Conftantínopolitanus epífcopus,fcripfit ad reginas Archadij imperatoris ἢν Pad M lías de fide&uirginitate librum ualde egreeíü:in quo peruerfutn Neftoríanü dogma lai,, impugnat. dte hk: i ἐν τὸ ἐὼ it Eftorias hacrefiarches, cum in Antiochena ecdefía prefbyter infignis in docendo ex ων;| tempore dedamator haberctur:cópofuít infinitos tractatus díuerfarum Ὑποθέσεωμ, In Wy Δ Nquibus íam tunc fubtili nequítía ínfudít poftea prodita ímpíetatís uenena:qua: mota εἰς. 4 sinterdum ocultabat fuadcla.Poftcg uero zloquentía& abftínentía cómendante, Conftan " tinopolitana: ecdefiz pontificatui donatus eftapertu m fe ecdefiz hofté qué diu celabat often nib- dens fcripfit librum quafi de incarnatione domini fexaginta δὲ duobus diuinz fcriptura tefti? uli!.monijs,prauo fenfu fuo coftructü:in quo qd affeuerauerít;in Catalogo hatcetícorü moftrabit., ^ ων Yftusurbis Romz epifcopus,decretum fynodi aduerfum fupradictum NNeftoriü :xX— habitum uolumine defcribens;ad oríentís& occidentis ecdefias dedit:confirmans m"s its. duabusin Chrifto manentíbus perfecte naturis, unam filij ἀεί credenda efle p ui* fonam.Hluicern fententiz fuprafcriptus INeftoríus oftéfus eft effe cotrarius.S ímiliter etía Xy: "t ftus fucceflor Celeftini;pro eadem re, δὲ αὐ ipfum INeftoríü& ad orientis epifcopos aduerfus is b.ertorem eius fuccídendum fententías direxit, ὁ. CR ia: Γ]εοάοτας Ancyranus Galatíx epifcopus, fcripfit aduetfus INeftorium adhucEphefi ME»''-Ἡ pofituslibrumredargutionis δὲ confutationis:dialectíca quidem arte ordinatum:fed Hi»-authorítate fanctarü fcripturará detextum:multís enim affertionibus ufus eft antecg fcriptura, tas) ΠΠ dumteftinonia poneret ose caedis pd"m ne p-Ἐ--ί Δάιάιως Brtániarum epifcpus,fripfit ad Fatalem quendam de πίτα Chriftíana librü rf unum:& aliut de uíduitate feruanda(ana& deo digna doctrína,.:ἃ $i eC 7x Yrillus Alexandrinz ecdefiz epifcopus, didit uaríarutn ὑποθέσεων tractatushomilias—;; m Ε etíam compofuit plurímassquz ad dedamanduma Giredixepifcopis memoriz com/ hiis Ü/ mendátur.Praterea libri eíus funt de fynagogz defectu: de fide aduerfum hereticos: yg peculíari intentione aduerfus INeftoríi copofitus, quí írititulatur ἔλεγχος. quo omnía INe/ d] ftorij occulta panduntur:& prodíta confutantur. P| amit Imotheus epifcopus;cópofuit librá de natiuitate diii fecandum carnem:quam credit | JE inepiphaniafadam.- ο΄ 5775 o e OW M. Eporius adhuc monachus poftea prefbyterprafumens de puritate uítz:quam arbitrío yd( tátüSconatuppriono dei feadiutorío obtínuiffe credebat, Pelagíaná dogtna coepe T) 3 rat fequi:fed a Gallicanís doctoribus admonitus:& in Afríca per Auguftinü a deo emé ine datus fcripfit emendatíonís fuz líbellü:ín quo δὲ fatiffacit de errore:& gratías agit de emenda ΠΣ tíoe.Simul& quod de íncarnatioe Chrifti male fenferat corrígens;catholicá fententiam tulít di T cens: manentibus in Chrifto ín fua fubftantia duab? naturís,uná reddi filij. dei perfonam. εἰ: l&orín?rhetor Maffiliéfis,ad fili; fuí Etherij ρίοπᾶ cométat?eft ín gencfi,íd eft a ρείὴ cipiolibri ufa obítá Abrahz patríarchzc, Quatuor uerfuá zcdíditlibros Chriftiano n qdé& ρίο fenfu: fed utpotefedari litteratura hó ocapatus:& nulli? magífterío ín di is uinis fcripturís exetcítat?:leuíorís poderís fentétías figurauit.Morit Theodofio& Valentínia/ Affíanus natíoe Scytha, Conftátinopoli a Ioháne magno epifco;:..(no regnantibus. "i^: po díaconus ordínat?,apud Maflilía pf. byter,códidit duo,id eft uitorü& mulierà mo "m τὰς naftería, qux αἵ hodie extát.Sarí pfit experíentía magíftráte plano& librato fermo» ii ne K(utapertíus dícá)fenfauerba inuenícs,& actíae línguá mouens,res omni monachorü P, ul feflioe neceffarías: id eft de habitu monachi:de canonico orationü atq; pfalmorü modo qui ít , j monafteríjs Aegypti die noctuq; tenent libros tres:ínftítutioná libra unü.De orígine& qlíta te acremedíjs octo principaliáuition: libros octo:fingulos fcilícet de fingulis uitíjs libros: expe di giens.Digeffitetiácollaties cá patrib?Aceyptí habítas,hoc eft,de deftínatione monachi;ac! fi ih ne:de difcretige:de trib?ad feruieda deo nocatíoibus, De pugna carnis adm fpm:& fps 4 aduerfum GENNKDII CATALOGVS C aduerfumcarné De natura omniü uitiorü:de nece fétónde mobilitateania:deo?to prndpa Δ lib?uitijs:de dlítate oratióís:de iugitate oratiois:de pfectie:de caftítate:de ptectioe dei:de[τίξ. tía fpiritali:de diuinis charífmatib?:de amicitia:de definiédo uel nó definiédo:de tríbus antías generib? monachorü δὲ ἅτεο nup exorto: de fine ccenobítz: δὲ eremitae:de fatiffa&tióe pniz:de remífTioe qndeefima: de nocturnis illufionib?:de eo qd'dícit Apoftolus:INó eim quod uolo fa; cío boni: fed qd' nolo malü hoc ago:de mortificatíoe.Et ad extremü rogat? a Leone archidia cono,poftea urbis R.omz epifcopo:fcripfitaduerfus IN eftoré de incarnatione dni libros[εριξ, Et ín hís fcribendi apud Maflilia,& uíuendi fine fecit,'heodofio& Valentiniano regnátibus, τ Hilippus prefbyter,optímus auditor Hieronytní;commentatus ín Iob, xdíditfermoy ne fimplici libros.Legíeius δὲ familiares epiftolas δὲ ualde falfas,& maxime ad pauper tatís€ dolorum tolerátiam exhortatorias. Moritur Martíano δὲ Auito regnantibus, Vcheri? Luedunéfis eccliz eps:feripfit ad Valeríanü ppinquü fuü de cótéptu mádi,& fzcularís philofophiz epiftolá unà, fcholaftico& ronabili fermone. Differuit etíá ad p foná filiog Saloni δὲ Veronipofteaepons, obfcura qua fctán capitfa fcripturarum.|| bed δὲ Cafliani qdà opufculalato tenía eloquío;angufto reuolués uerbi tramite, in πποτοςρίε| || | | } | . τ-..---------uolumine: αἶία ο; tá ecdefiafticis ftudijs neceffaria ζρ monafticís.Morí£ Valentíniano& Marr "Incentíus natíoe Gallusjapud monafteríà in Lerinéfi infula píby(tano regnátib?, ter:uír ín fcripturis[απέεις doctus,& noticia ecdefiaftícon: dogmati fufficiéter inftru &us,cópofuit ad euertenda harretícorü collegia nitido δὲ aperto fermone ualídifimá difputation&quá abfconfo noie fuo, attítulauit, Peregrini aduerfum harreticos:cui? operis quia fccüdi libri maximáin fchedulis partéa qbufdá furatá perdidit, recupitulato ei? paucis fermo nib*fenfu primo cópegít:& in unà librü edidit. Morit T'heodofio& Valétiníano regnantib?, Yagrius fcripfit de fide aduerfum prafumptuofa harreticon: uocabula:qus ad deftruen dauel immutanda fanctz trínitatis nomina ufurpata funt;dicentium patrem non debe re patrem dicíne ín patris nomine filius confonet:fed ingenitum& infectum ac(οἰ κατ D hücupaudü:ut qcqd extra illá in pfona eft,extra illá fit ín natura:oftendés& patré quidé poffe dici íngenitü, lícet fcriptura non díxerit:& ex fe genuiffe in perfona filium non fecifTe:& ex fepy tulifíe ín perfona fpíritá fanctum,non genuiffe neg; fecifTe.Sub huius δγαστῆ nomine, feptem de fide& regulis fidei libros ptitulatos inuení:fed quía lingua uaríantur,no eius credidi effe, Saac ptefbyter Antíochenz ecdefiz:fcripfit Syro fermone longo tempore δὲ multa:pred puatamen cura adüerfurn INeftoríanos& Eutychíanos: ruinam etía Antíochiz elegíar co carmíne planxit, coauditores imbuens fono, quo Ephrem diaconus INicomediz la| pum. Moritur Leone δὲ Maiorano. regnantibus. 4 Aluianus Maflilienfis prefbyter,díuina δὲ humana litteratura inftructus:&(ut abfq i^| uidía loquar)epifcoporum magífter.fcripfit fcholaftíco& aperto fermone multa: ex qui/ ΒΕ busiftalegi: Deuiroinitatis bono ad Marcellü prefbyterum libros tres: aduerfum auarí cíam libros quatuor:de pfenti iudicio libros quínqy,& p eorá meríto fatiffactionis ad Saloni* epifcopi libr und: δὲ expofitionis extrema partis Ecdefaftis ad Claudíanü epifcopá Vícné| fem libr& unum:epi ftolará librum unum:& ín moré erzcorum,de principio Genefis ufa ad códitioné homínis, compofuit uerfu quafi Hexameron librum unum, Homilías qirensí ctus mitas:;facraméton: uero quátas,nec recordor. Viuit ufq; hodie in fencótute bona. Aulínus,compofuit tractatus de inítío quadragefimae"€ uslegi duos. De dicdiii co pafcz; de obedientía,de peenítentia, de INeophytis.; Ilaríus Arelaréfis epifcopus,uir ín fanctis fcripturis doctus pauptatis amator:& erga ínopum prouifionem,no foli mentis pietate, fed δὲ corporis fuí labore follicitus fuit. . JA ham pro refidendís pauperibus, etíam rufticationem contra uíres fuas homo ge/ nete darus& longe aliter educatus exercuit:fed necín fpiritualibus neglexit. Nam δὲ ín docen do gratíatn habuit:& abfq; perfonarum acceptione oinibus caftígatà opus pdicatíóis ingeflit. Ingenío ucro ithmortali, aliqua δὲ parua«didit: quz erudítz anímz& fidelis lirigua índício fütin qbus paipua δὲ ad multorá utilitaté neceffaría opera,uitá fancti Honorati decefforis fui opofüit, Mori£ Valentiniano& Martiano imperatorib?. ds vier deabus Lco du ILLVSTRIVM VIRORVM.{ο, 161 AN τ: Uu A x. EoubisRomzeepsipfitad Flauianü Cóftátinopolitanz cedi: epifcopit;aduerfum ὦ dni,(o Eutyché píbyterü:q tücambitioe epifcopat?,noua ín ecdefiá molebat in ducere,cpiftoi;& 7/là: inqadmonct eü;utfi cofitere£ erroré& pollicere£ emendatione, reci peret eá. Si aüt iq plifteret in incepto, cü fua hzrefi dánaret.Símul docet in ipfa epiftola& díuínis cofimat tcfti HN moníjsdrim Iefum Chriftum ficat paterna: diuinitatis ποτ filiü:íta ποτ human: naturz effe SN homine credédum:id efbex carne uirginis carné ttaxifTe:& non de elo corpus fibí exhibuifle, TM E uU ficat Eutyches afferebat. Morítur Leone& Maiorano imperatoribus, S uni hai: 1 Ochimus Mefi opotamer? apud Antíochiá pfbyter fcripfit aduerfum Eutyché egre; —— gíü librum:& alía fcribere dicitur, quz necdum legi.! Imotheus,extíncto ab Alexandrinis Protherío epo.tumultuáte adhucplabe;aut uo luítaut paffuf eft(eab uno epifcopo ín locá occifi epifcopi fieri ebm.Et necótra lege fa | z Cus meríto abíjceret ad cratíá plebis, à Protheríü οκοί habuerat τοῦς qb? ille coica/ üerat, Neftoríanos effe pnunciauít:& maculá cofciétiz temctitate abluenda pfumens fcrípfit ad tia Leonéímperatoré libel ualde fuaforid, qué prato fenfu, patrü teftimonijs íntantü roborare n». conatus eftut ad decipiendü imperatoré;& fuá hxrefim confortandá,pene Leonem urbís Ro Ta ma ορίζοορ δὲ Chalcedonéfem fynodá ac totos oríétalium epifcopos, íllor adminiculo INe/ Ti ftoríanos oftéderet.Sed fauente deo a Chalcedoné(i cócilio hoftis ecdefiz: coaroutus cft δὲ co» ling futatus, Viucte adhuc in exilío ίατ hxrefiarches dicitar& habet Hunc ipfum be οοσποίοξ Mrs| ᾿ di σταπία,οσο rogatusa fratribus,in latini tranftulí;& cauetdü pratítulaui, S εξορίας Afer ín Baíenfi terrítorío uici non grandís epifcopus, fcripfit aduerfum Άν) Oni rianos:& modo aduerfum Donatíftas fcribere dicitur:in docendo autem extempote uz'Ἡ W grandiopinione celebratur, M MEAM S qti Etrus Ede(lenz ecdefiz: prefbyter,dedamator infienis.fcripfit uatíarü caufarum tracta uu B» tus.& in moré fancti Ephrem diaconí pfalmos metro cópofuit..; η Aulus prefbyter,natióe,ut ex díctis eius cognouí Pánoni? fcripfit de uiroinitate feruá αφ da& cotemptü mundíc uítz ínftitutioóe ucl mor correptione mediocri fertnone, fed αίμη ΒΒ. diuino codítos falelibros duos, ad perfoná cuíufdà nobilis,& Chrifto dedita uirginis ona Cóftátía noierín qb? meminit Iouíníani haretíci,& uoluptatü aclibidinü pdicatorís:cui intátüt cii!"y^w cetínétis& caftz uita iftitutio cotraría füetat:ut inter luxuriofas epulas aiam eructaret. tid Aftor epifcopus,cópofut libellá ín πιο fymboli paruti;totá pene ecdefiaftícá credi. Modo: lítaté pet fentétías cotínenté: ín quo ínter czteras diffenfionü prauitates, qs ptermiffis Nai à y authorü uocabulís anathematícat,Prifcillianos cum ipo authorís nomíne damnat. 2 Ictor Carténz Mauritaníx ciuitatis eps, fcripfit aduerfa Arríanos libr απ δὲ δρῦς agb qué Genferíco regí p fuos audiédit obtulít;ficut ex prohemío ipfi? libri dídíci.Scripfit abd& de pnia publicani librü:in ᾗ& regulá uiuédi pcenitétib? iuxta fcriptura: authoritaté ftatuit: diré δὲ ad Bafilii Qndá fup morce filij cofolatoria libellii.fpe refurrectiois pfecta iftructioe muniti, |“ Homilías etíá copofüit mftas qsa fratrib*falutis ppze follicitis in libris digeftafferuari οοσπουίῶ "« X. conius Caftellani Mauritanea: oppídi epifcopus, fcripfit aduerfus ecclefiz: ínimicos eit-ἃ. Αἰμάκος δὲ Arríanos& alíos hzretícos.Com pofuit etíá facramétorum egregíüi uolume, Vfzxus Maffilienfis ecclefia prefbyter,uir ín díuinis fcripturís doctus,& ín εατῇ fenfi " bus fubtilíffima exercitatione límatus.lineua quoq fcholafticusshortatu fandi Vene T: τῇ epifcopí excerpfit ex fancti fcrípturis lectiones totíus ἄηί, feftiuís aptas diebus:i re» εν fponfaría.etíá pfalmorü capítula,tépotí& lectionibus coeruentía:quod opustam neceffaria a d lectorib*ín ecdefía pbatur:ut expetita, follicitudiné tollat& moráplzbiq; ingerat fcientiá ce νε lebrítaté& decoré. Sed& ad pfoná fancti Επβαίή epi fuccefforís fupradicti hois dei, copofuít a facramétorü egregii& nó paruü uolumé p mébra qdé p opportunitate officio:& téporüi,p 5 Μ lectionü textu pfalmorüq; ferie δὲ de cátatione difcretü: fed fupplicandi deo,& coteftandi be^ i. fiefícorum cius foliditate{αἰ cofentanei: quo opere erauiffimi fenfus& caftígatz: eloquentia η” agnouímus uirum,Homilías ctíam dícíturdedamaffe,quas δὲ haberi a fidelibus uitis cognoui, ub Íed ego nonlegi. Morítur Leone δὲ Maíorano regnantibus.- η μίν ο 5 ᾿ Vincentíug C GENNADII CATALOGVS Incentías pfbyter, δὲ ipe natione Gallus,in diuínis fcrípturis exercitat? linou& habes ufuloquédí,& maion: lectione politá:comentatus eft ín pfalmos:cui?opetis leoit alij ua fancto homíni dei Cannati me audiente,promíttens fimul fi dris uitam δὲ uites daret:fe ín toto pfalterío eodem ftudio laboraturum.: Y rusgenere Alexádtinus, arte medicus& ex philofopho monachus,uir dicédi perit?, fcripfit aduerfus INeftoré pri? elegáter δὲ fortiter. Modo aüt dü ín illà nimius ínuehi£, & fyllogi(mis maeis,(8 fcríipturis agit, Tiímotheanum dogma fouere cepít, Deníg ambiguufq, etíam fuí fufpendit animum a confenfu Chalcedonenfis decreti, nec acquíefcen/ | dum putat βία deí duabus poft íncarnatíonem conftare naturís. 2.5} AmuclEdiffenz ecdefiz pfbyter,multa aduerfus ecdefíz inimicos Syro fermone coftue re dici£:peipua τῇ íntétíoe cotra NNeftoríanos,& Eutychíanos,& Tímotheanos nouellos: fiuc ad diuerfos hzretícos. Vnde δὲ freqnter triformé beftia δὲ ecdefiaftica infemel fententia cá authorítate fanctarü fcripturarum fummitaté ferit:oftendens INeftoríanis de ín hotnineno purá homíné ex uirgíne natü.Eutychíanis uerá humani generis carnéa deo aflumptá,& nó de ccelo exhibitá: nec craffi aerís fubftantíam ín carne formatam. T'imotheanis íta uerbum carné factum: ut manéte uerbo ín fua fubítátia,& homine in fua natura.focietate;nó immíxtioe und filij dei reddidiffe pfonam.Viuere adhuc apud Conftantinopolím dicit.INà ínítío collati Δην thetnío imperij,& fcripta eius,& effe eum in carne cognouí. Laudianus Viénenfis ecdefiz pfbyter,uir ad loquendü artífex,& ad difputandá fub; tilisscópofuit tes de ftatu uel de fubftantia anima libros, ín quibus agit intentionem, quatenus oftendat aliquid incorporeum prater deutn.|| Rofperhomo Aquítanicx regíonís fermone fcholaftícus,& affertioibus neruofus,mul ta copofuifle dicit.Ex qbus ego Chronica nois illi? ptítulata legicotínétía a prími hois codítíoe iuxta díuínarü fcriptura: fid&ufqs ad obítá Valentiniani Auguftit& captiui taté urbís Roma a Genferíco Vuandalorü rege factá.Legi δὲ librü aduerfus SP fuppífo. noie Caffianí:q ecdefía dei falutaría pbac;ille ínfamat nociua.Re eim uera Caffíani&pfperíde. atía dci δὲ libero arbitrio fentétíac in aliqb9(ibi inueniát cótraría.Epiftolz quoq; papz Leo. nís aduerfum Eutychéde uera Chrifti incarnatione ad diuerfos datz;ab ipfo dictatz credunt. -τ Auftus ex abbate Letínenfis monafterij apud regnü Gallix eps fa&?,uir ín diuínisfei ptutís fatis íntentus,ex tradítíone fymbolí occafione accepta, copofuit librü de fpüfan^ cto:ín quo oftendit εἴ iuxta fidé patrá& cofubftantialé δὲ coxternalé effe patri& filior acplenítudiné trinitatis obtinenté. Edidit qq opus egregíü de gratía dei d faluamur:&libero, hüanz mtís arbítrío,ín d faluamur:ín d ope docet gratíadei(p& inuitare,& pcedere,&iuuare uolütaté noftrá:& qcqd ipfa libertas arbítrij p labore píze mercedís acgfierít:zno effe ppriá meri ti fed oratia: doni. Legi ei?& aduerfum Arríanos& Macedoníanos paruü libellá:ín ὦ coeffen tialé prxdicat trínitatéz& alit;aduerfüs eos quí dícunt efle in creaturis aliquid íncorporeum.In quo& díuínis teftimonijs ὃς patrá cofirmat fentétijs;nihil credédü incorporeá prater ἀεῖ Eft ei? epiftola ín πιο libelli ad díaconü quédá eratü noie edita: quí a fide catholica difcedésad Neftoríaná abíjt ímpíetaté.In qua epiftola admonet eii credere fanctam Maríá uirginénó put, rum homíné genuifle,qui poftca fufciperet diuínitatem: fed ἀεί uen: δὲ homínem uerum Sunt cius& alia fcripta qu quía necdü legí;nomínare noluí:iiua tamen uoce egregíus doctor& ae * dítur& probatur.Scripfit poftea δὲ ad Felicem prafectumpratorío& patriciz dignitatis uird, filium magni confulis am religiofum, epiftolam ad timorem dei hortatoríam, couenienté pet fonís pleno anímo pcenitentíam agere dífponentíum.;; Eruus dei epifcopus, fcripfit aduerfum eos quí dicunt Chrifti in hacuíta degenténon ut diffe carneis fuis oculis patré:fed poft refürrectioné ex mortuis δὲ afcenfioné in cadis, cit trállat? eft in eloríá dei patris, pfectá fcilicet οἱ dátís in remunerationé martyrij: ín ἦ fcriptura oridit& dif! putatíoe fana& fanctarü fcripturan: teftímontjs.diim Iefum ab ipo eíus coceptup fpm ftm facto& partu ex uirgíne:qd de? uetus ín hoic uero: ipe απο; homo dé? fac? na? eft, femp carnís fua oculis& parté uidiffe& fpi fétin per fpecialé& unit dei& hois fed ido Ί Ι 1 Ί | 1 ! 1 Ι -. ILLVSTRIVM VIRORVM.. ἐν So. 162 AA A Icorius homo natioe Aqtanícus, calculator fcripturan: fcrupulofus,inuitat?a fancto P Hilarío utbís Romz epifcopo: copofuítpafcalé curfum indagatione cautíflima, poft à y— quatuor príoresq copofuerát.íd cft Hippolyti; Eufebía, Theophili,& Profperi:& ii: protédit annorü feriem ufcy ad annü quíngentefimü trícefi müfecundü: íta ut a quíngétefimo τὰ tricfimotertio anno reíncipíat pafcalis folennitas: codé menfe& die eadéq; luna:qux prímo s i FY paffionis ac refurrectionis dominica: anno facta eft, s| "Ur Air Heodoretus Cyría ciuítatis epifcopus(a Cyro em rege Perfarü codita.feruat hodieq; Mt: AL apudSyríam noméauthoris)(ipfifle dicit multa:ad meá noticia tamé ifta funt qua: E uenerüt: De íncarnationc diii aduerfum Eutychen prefbyterü& Diofcorü Alexandríz epifco; S páqui humaná ín Chrifto carné fuiffe negaat:fcrípta fortía per quz cofirmat δὲ ταείδε& tefti EM moníjs fcripturarü, íta illà uerá materna: fubftantiz carné habuiffe,quá ex matte uireíne fum, lio plitificut δὲ ueram deítatem,quá terna nafiibilitate dco patre eignenteipfe nafcendo accepit. kit, ᾿ς Etdeéhiftoria Ecdefiafticz libri,quos imitatus Eufebíü Cafarienfem cófcripfit. incipiens a fij uni ne librorá Eufcbij ufqy ad fuum tempus: id cft;a uicénalibus Coftantíni αἱ ad imperíà Leo, te M nis feniorís deduxit,fub quo& mortuus eft.: 35 iei: Ennadius Conftantínopolitanz ecdefiz pontifex, uir lingua nitidus& ἰασοπίο acerz M. OX tam diues ex lectioncantiquorá fuit: ut Daníclem pphetam ex ínteoro ad uerbum cómentatus exponctet,Homilías etíá multás copofuit.Morítur feniore Leone tmperíü tenéte. j Heodulus in Coclefyría prefbyter multa cofcribere dicit, fed ad me liber ei? uenít:que LE de cofonantia díuinz fcriptura compofuit:id eft;ueterís€ noui teftaméti aduerfus am, : tiquos haretícos.Quií ppter differentiá pceptorü uel cerímoníarü:alium ueteris τοῖα, tmi menti deü dixerufit;alii noui.In quo oftendit difpenfationis fuiffe unius eiufdéq; dei autho^ ris αἰτία! fcripturx:ut alía per Moyfen antiquis lex daret ín facrifíciorü cerímonijs& iudicior wis— p rüanimaduerfionibus:alia bís per Chrifti pracfentiá ín facris myfterijs& futurís repromiflio s nibus: necdíuería credi debere, aut nó uno fpiritu& uno authore dictata: οὔ illa qux fi modo nu fecandü litteram obferuarentut occíderét, cadem ipfa fecundum fpiritum intellecta uíuíficent. ": Moritur hic fcriptor ante tríennium regnante Zenone. ἘΠ πὰ Ohannes Antíochenz Parrochíz exerámatíco prefbyter:feripfit aduerfum cos q in una tantü fübftantía adorandum afferunt Chriftü:nec acquíefcunt, duas ín Chrifto confiten; eem das naturas: docés fecundá relationem firipturan: unam in illo dei& hominis effe perfonam, n nonunácarnís δὲ uerbi naturá. Simul& ímpugnat aliquas Cyrilli Alexádrini epifcopi fenteti. vin είας; docés incaute ab íllo aduerfum Neftorem prolatassqua nunc fomentü funt, δὲ roburadm dunt Tímothíanis: quod ualde ínaníter dícit. Viuere adhuc dicitur δὲ extempore dedamare: vi 7g Onoratus Conftantínz Afrícz cíuitatis epifcopus, fcripfit. ad Archadium quenp! dam,qui pro confeffione fidcí catholicz,ín partes Αβίας exulabat'epiftolam ad labo elati qid B—Brespro Chrifto ferendos hortatoria:& exemplís pfentibus,& fcripturane relationibus vii roboratá:& quod cófcffionis fidei perfcucrátía, nó folum pterita purget a crímíne peccata, fed ^,.&merítü procuret martytíj.:! ia Erealís epifcopus natíóe Afcr,interrogatus a Maximiano Africanorü epifcopo, fi pof ig fet uel paucis diuínz: fcripturz teftímoníjs, abfcy ulla dífputationis dütaxataffertione mi fidé catholicá alfienare. Quà ille in noie dní.fuffraeante fibiuerítate;non paucis teftimonijs.fi) οὐ cut Maxímíanus írtídens petierat:fed copiofis tam ucterís teftaméti quá nouí indicibus appra ἐμ m3 bauit&libeloxdidit,—:| d i Vgenius Carthaginenfis Afric ciuitatis epifcop?& cofefTor publicus, admonít?a Hu nerícho Vuandalon: rege catholícz Πάοί expofitioné,& maxime uerbi homoufió pprie μα taté difTerere:cá«ει οπιηί Afric,& Maurítaniz,& ϑαγάϊπα atq; Οτο epifcoporà& i cofefforá qui ín catholíca permanferunt,copofuit librá fidei;nó folá fcripturan: fanctan: fente iif tijs cómunítum:& per collegas cófeffiois fuz porrexit. Iam uero afportadus pro fidelis lingua: sod remuneratione ín exilium,epiftolas uelut cómonitorías fideí,& uníus facri& cóferuandi baptif yh matís ouibus fuís quafi paftor follicitus dereliquit. Altercatióes quo qp quas ca Arion prs ἐν ILLVSTRIVM VIRORVM GEN.CATALOGVS. Ϊ i €: C fulibusper ínternuncios habuit cofcripfit:& regi legendas per maioré domus ciuis tranfmifi; Similiter& preces pro quíete Chriftíanorum, eidem uclut apologías obtulit, V íuere adhucad confirmationem eccefíix dícítur. Omeríus natione Maurus,ín Gallias pfbyter ordínatus,interrogantib?& rogantibus ( Iulíano cepifcopo,& V ero Pfbytero:dialogorü more refpondens,rte díalectica& fer, mone íngenío apto:compofuít de natura aníma,& qualitate eius, δὲ derefurrectionis eius fpei cíalítate,in hacuita fidelium δὲ genetalí omníü hominum libros octo. Quorum prímus conti nct quíd fit anima,ucl qualiter ad ímagíné dei credatur facta. Secüdus:utrü anima íncorpotea an corporea debeat credi. Terti?,unde fit anima prímo homini facta.Quart*iutrü aníma qua nafcituro corpori infundenda eftnoua fiat(ine peccato:An ex fubftantia anímzx prími homi/ nis uelut ppago eradice pducta,etiá peccatü prímzx anímze fecü orígínaliter retrahat, Quin? recapítulatione libri quarti, difputationes,& definitiones,& qua fit facultas anímz, id eft poffu bilitas,& quod cat ex fingularí uoluntate obtineat, Sextus, unde fit iuxta apoftoli dicti ad; uerfitas carnís& fj buy oT differentía uítarü,mortiü,refurrectionum carnís&ani, mz, O ctauus de his quz ín fine müdi futura prxdicta funt:&abfolutióes quz'ftionü qux de refurrectione proponi folent. Memini legifTe me olím eíus dictatü ad quédam noie Ρημαρίῃ, de contéptu CETT ac rerá tranfiturarum hortatoríum,& alium de uítijs δὲ uirtutibus pratíar; lacii.Scripfiffe δὲ alía dícitur:& adhuc fcribere,qua ad meam notíciam nó uenerunt. Viuit ufq; hodie;cóuerfatione deo digna apta profeffioní& eradui. pu " Onoratus Maflilienfis ccdefia: d Hai&loquens,& abfq; ullo lingua impedir . Ε mento.extempore ín ecdefia decamator:& quía a puerítía in tímore ἀεί crefcenszetiá ín negociis ecdefiafticis exercitat? eft:os fuü quafi armaríii fcripturarü aperit,&ín homiliarü modum ad utilitaté legentíá multa componit:maxímeq; ad colendam fidei rationé,& reuíncé dam hzreticoríi peruerfitaté. In cuius libera praedicandi conftantía:nó folü uicinarü ciuitatum facerdotes δὲ populi delectantur: fed δὲ longe pofiti c ad eos neceffarío pergít.fummáei docé D diinfuisecdefijs rogantes íniungunt.Sanctus quog papa Zelafius Romanz urbis pontifex: pet Ícrípturam agnofcens eius fidei ínteerítatem, refcripto fuo probatam indícauit Sancto, τῇ patrü uítas ad zdificationé pofterorü coaptat ipfe legendas, pracipue nutrítorís fui fandti Hilarij Arelatenfis epifcopitletanias ad fupplicandü dei dazmentiá cum plebe fibi credíta pro uiribus agit. Finis Catalogiilluftríum uitorum Gennadij.| MARTINI Ὁ VINTI PONTIFICIS SEQ VENTISREGVLAE MONACHORVM APPROBATIO.| 7] Artinus epifcopus feruus feruor dei ad perpetuá reí memoria. Etfi procurictorü] ,| Chrifti fideli(equi£ qbus curá apoftolatus officij eerímus, ftatu falubriter dirigé| 221[4 do& ampliado dilig&ter adhibeam? follicitudínis ποτα partes. Illos tfi affectuo S| fiori pfequimur charitate, q müdanis abiectis illecebris,in humilitatis fpá fedulo uírtutü drio famulantur. Vnde ea qux pro illorá fub uera religionis ob(eruantía ftabiliendo Pppofito prouide emanaffecóperimus:ut firma illbataqy permaneant,libéter apoftolico muni meroboramus.lNuper fiquidé p parte dile&ti filij Lupi de Olíueto, ordinis monacho: eremi tarü fancti Hieronymi generalis prepofiti nobis expofíto,quod ἀμ ipfe δὲ ρίατίᾳ alij pro fefTores ordínis eiufdé fancti Híeronyrmífüb regula fancti Auguftini,tuncuiuentes gelo deu tíonís acenfi,ob frugem uítz melíorís,arctius δὲ pfectíus dj regula diftaret huiufmodi,& inue ro ftatu monachalí:qué ipfe fanctus Hieronymus ο fuis monachis& fratribus pfeffus fuiffe: & ín cómuní obferualTe perhibetur uiuere:& ut nomé gerebat eiufdé fancti, fic eius uítam,ega lá& opera defyderabát imitari. Idcítco ad huiufmodi ordinis ftabile potíus fandamentü p in; f'itutioe regula: monachor eremitag ordínís fanctí Hieronymi ex diuerfis epiftolis& tracta tibus p dictá fanctá Hieronym editis:& p ecdefiá approbatis: nónulláqy uerá refíoionís do Ctrínd uítág; monachalé: quà ide fanctus cü fuis monachis δὲ fratrib?in ci?uíta in cómuni quo ad caquz principalia funt ftatus δὲ uíta: monachalís p multa, δὲ ufq; fui τἔροτα oblitus obfer uauit& aliquos alios obferuare mouit cotínétía: Lupus ipfe contraxerat, copilauerat: S nde ) t ioi Πα Mtm mis πὴ ibn aet voit qui {πὰ} (US μὲν MART.QVINT.REG.APPROB.$0. Ι63 À' inunücórpus fub certis titulis reduxeratifub quibus ipe& plzríq alij monachi δὲ fratres dicti ordinis ex tuncín antea degere δὲ permanere,ac ílla ín regulá fafcipere proponebant& affecta bant. Nos tunchuíufmodi propofitum condígnum& rationi confonum recenfentes huiufmo diregularem& monachalem obferuantíam ipfum fanctum Hieronymü ín uita eius obfetuan dam meríto laudantes& approbantes: illamq ín dei ecdefia in ordiné monachalem attolli, δὲ obferuarí intenfis defyderijs affeftantes.eídem Lupo doctrinam& ínftítuta monachalia eiuf dem fan&i Híeronymí ex cídem epiftolis& tractatibus.prout per ipfum Lupum extracta,có pilata& reducta fuerant: loco regula: farictí Auguftini ín regulá monachalem ordinis mona chorum eremítarum dicti fancti Hieronymi,& eiufdé fancti uitam prafatam in ordiné huiuf) modi fufcipiendam:ac ipfam regulá diti fancti prioribus,monachis fratribus& perfonís prac dictis fub ca uiuere cupientibus,quos etíam ac ipfum Lupum poft fecindum eandem recu; lam uota fua príncipalía emífiffent, a regulze dicti fancti Auguftini ábferuátia ex tunc penitus abfolutos effe uolumus:& decreuítnus obferuandam tradendi,& publicandi plenam& liberá peralías noftras lítterassquas δὲ earum tenores prxfentibus haberí uolumus pro expreffis con ceffimus facultatemzac per eafdem litteras uoluimus:quod poftcg idem Eupus regulam μια modi tradidiffet& publicaffet, ut pracfertur,ex tüc ipfe,ac priores, monachí.fratres,& perfona: prxdicti fecundum illam uota fua príncipalía religionis huiufcemodi emittere, profiteri,& uiue ᾿ retenerentur.Ipfaqy regula fictradita& publicata, robur obtíneret perpetuz firmitatis. Cum autem ficut exhibita nobis nuper pro parte eiufdem Lupi petitis:licet ipfe poftmodá ad faluta rem ασε ordinis monachalís inftitutionem,eiufc folíidítatem incrementá prouíde íntendens: przfatam uitam dicti fancti Hieronymí monachalem ín ordíne huíufcemodi eiufa; doctrina & inftituta monachalía:prout exepiftolis& tractatibus przdíctis per ipfum Lupum extracta, compilata δὲ redacta fueruntzut prafertur dictarum litterarum uigore loco dict: regula: fan &ti Auguftini ín regulam otdínis monachorum eremitarum huíufcemodi affumpferít δὲ erexe tit atcp fufceperítipfam qp regulam,prioribus, monachis fratribus,& perfonis huíufiodi ordi, nís Ἂν ca uíuere cupientibus, iuxta illius contínentíam inuiolabiliter obferuandam tradiderit, publícauerít;ac obferuarí decreucrit: Ipficy príores, monachi δὲ fratres uota fua principalía fe/ cundum regulam huiufcemodi in manibus dicti Lupi profeffi fuerínt:Illaq; de cxtero utentes fecundum eam regantur& gubernenturzacípfam ín regulam eorum tancg ueram doctrínam .monachalem fancti Hieronymi laudantes δὲ approbantes acceptarunt:& fecandum eam οἰ monaftería eiufdem ordínis monachorum regunt atq; eubernant:ídem tamen Lupus affutn; ptionem,erectionem fufceptionem.tradítionem, publicationem, δὲ decretum αἰίααρ pramiffa excertis caufis dubitat uiribusnon fubfiftere:pro parte dicti Lupi nobis fuit humiliter(αρρῖν catum:ut aflumptioni,erectioni.fufceptíoni,& publícationi;ac talís prxmiffis pro illorum fubfi ftentía firmíoríárobur apoftolícz cófirmatioís adijcere de benignitate apoftolica díenaremur, [ος ígitur quí OSEE PRO Της díuiní cultus augmentum noftris uígere tempori bus íntenfis defyderijs aftectamus:huíuftemodi fapplicationibus indinati,affumptionem, ere étionem,fufcepríonem,& publícatíonem,& alía pramiffa,ipfamq; regulam prout ínferíus de, fcribiturzac omnía δὲ fingula ín ea contenta,ac índe fecuta, rata habentes δὲ grata ea authoríta, teapoftolíca ex noftra certa fcientía cofirmamus:& prarfentis fcripti patrocinío communímus: fupplentes omnes defectus fi qui forfitan ínteruenerínt ín eifdem, Statuétes nihilominus ha; rum feríe:& etía ordinátes, quod de cxtero Lupus ipfe eiufcy fucceffores.prapofiti generales, priores;monachí fratres δὲ profeffores,ac couentus& monaftería dicti ordínis monachorum eremítarum fancti Hieronymí:qua nunc funt δὲ erunt ín pofteríprofiteátur uota fua tría pría cipalía relíoionís: ac etíam regantur δὲ eubernentur per díctum Lupum εἰαΐᾳ fucceffores pra pofítos:acuíiuere teneantur πάτε regulam huíufmodi eíufq; contínentíam δὲ effectum: ac ipfius fufceptionem,tradítionem& publicationem prafatas,alíag, inftituta ordínis huiufmodíregularia. Volumus ínfuper atqy concedímus ad fernandas cófcientías pfeflorum huíus ordí nís:& pro ipforum maíori quíete animorum: quod fi quí profefforum huiufmodi dictam re; gulam feu alíqua decontentís ín ea humana fragilítate,aut infirmítate caufante, T eualías tam € exacte ds MART.QVINT.REG.MON.APPROB. exacte prout traditur in eifdem non obferuauerintinó propterea mortalis peccati uínculo fint ligatí:fed per fuos fuperiores pro eorum exceflu δὲ tranfereffione ac modo culpa iniungizia; leat poenitentía falutarís:quam fufcipere δὲ adimplere teneantur: non obftantibus conftitutio tibus apoftolicis:ac predictí& aliorum quoius ordinum ftatutís& confuetudinibus eti íuramento,confirmatíone apoftolica,.uel quacunqgy quibufcung;. I enor uero εοσαῖα huiufmodi de uerbo ad uerbum fequitur:& eft talis. REGVLA MONACHORVM DIVI HIERONYMI EX SCRIPTIS EIVSDEM PER LVPVM DE OLIVETO COLLECTA. Sx Ratreschariffimi,non queo quet mente concepíore proferre fermonem:& cordis | lxticíam lingua non explícat.Hocautem non folum ego patíor quí cupio narrare AR). qu fentío:fed etíam δὲ uos mecum patímini: plus exultantes in confcientía, dj ín zloquío proferentes.Cum itag nihil fit Chriftíano felícius:cui promíttüturreena Nihil ímbecillius quí a carne füperatur. Vtriufq rei exempla funt plurima. Latro credit ín συ ce:& ftatím meretur audirezAmen dico tibí:hodie mecum erís in paradif. o. Iudas uero de apo/ ftolatus(α[λίο(ο ín petdítionis tartarum labítur:& nec familiatítate communi: nec íntintione buccellx:necofculi gratía frangítur:ne quafi hominem tradat, quem filium dei nouerat. Nos quídem parua dimifimus:erandía poffidemus,centuplicato foenore Chrifti promiffa reddun/ tur. Hxc dícimusnon tam tibi cg alíjs fub tuo nomíne:ut príma te fili fronte doccamus magna caepiffe,& excelfa fectarí:& adolefcentiz ίππο pubertatis incentíua calcanté perfectzatatís gra dum fcandere.Scis enim dogma noftrum humilítatís tenere ueftigium: δὲ per ima gradientes, ad fumma nos afcendere.Toitur fanctus mihí inuocandus eft fpirítus:ut hoc fuo fenfu ore meo. defendat.Non quidem campum rhetoric defyderamus zloquij:non dialecticorum tendiculas.' δὲ Ariftotelís fpíneta coquírimus: Sed ad fanctarum fcripturarum grauítatem cofugimus:ubí uulnerum uera medicina eft: ubi dolorum certa remedía. Verum quía memoríalabítur: ot nium qux dixerimus defyderas commentaríolum fieri: ut oblinionem lectío confoletur: ideo pauca quz tibi reor fore neceffatía:credidi fubnectenda, Illucem noftra tendit oratio:ut quo/, rum unus eft labor:unü δὲ pramíum fit. Nauígantes nágy rubrum mare:in quo optandum no bis eft:ut uerus Pharao mergatur cum fuo exercítu:multis difficultatibus atq; periculis ad ur^ bem maxímam perueníunt: utrocp littore gentes uagac ímo belua: habitant ferociflima., Sem pet follícitíifemp armatí:totíus anni ποίας cibaria latétibus faxis uadifa; duriffimis plenafunt omniía, Quorfum iftazperfpicuá eft.Nam fi σαι! negocíatores tanta fuftinent:ut ad incertas perueníant períturafqy díuitías:& feruent cum anímz difcrimine, qua multis periculis quafie^ runt: quíd Chriftí negocíatori faciendum eftquí uenditís omnibus απατίε preciofiífimá mate garitamtqui totís fubftantiz opibus emítagrum,ín quo reperíat thefaurum:quénec fur effo/ dere:& latro non poffit auferte.NNoffe igitur oportet quíd iuffü fit:quídue prohibitum:ut cies tes utrücy feruemus. Alioquin ante fcientíá mádati impoffibile eft noffe quid fiat. Et hac ergo non íntegrís rateuel mercibus, quafi ignarus fluctuum, doctus nauta pramoneo: fed nuper naufragio cíectus ín littustímída nauigaturís uoce denücio.Cunctí tamen mei fenfus affectu üobís uaco:fed obfecro uos,ut conatus meos orationibus adíuuetís:ut diis δὲ faluator pro cau fa fua refpondeat. Veftrum ítaq; eft;ut uoluntatem fequatur effectus.Meum eft ut uclim:Obi fecrationum ueftrarum eft,ut poffim:fed ipfam meum fine dei femper auxilio non erít met. Deus fcmper lareítur femperq; donaturus eft:nec mihi fufficit quod femel dedit: nifi femper dederít.Sí ením duri iudicis fententiam crebra mulíeris flexit petítioxquantomagis paterna ui fcera interpellatione fedula molliuntur.Scitote tamen ante omnía nobis effe nihil antíquíus: G Chrifti iura feruareznec patrum tranfferre terminos:femperq; memínifle Romanam fidem apoftolíco ore laudatam.|: irmitate alía roboratis cxterífcy contrariis. ccclorum.INihil laboríofius:qui de uita quotídie períditatur.INihil fortíus,quí uíncit diabolum,. ai REGVLA MONACHORVM.$9. 164. e i habere RN B. De obedientia. PEN'. Capeergo fili doctrinam noftra ea fimplícitate& ueritate qua dicimus:quía nó quz; E rimus homínum gloríam:deus teftis eft. Nec ad hocloquimur:ut humanas amícitías UN-&-aucupemut:ne noftra adulationis fermone& nos δὲ alíos decipiamus. Necut nos Ad, apud homínes aliquid uídeamur:fed ut apud denm homines magna mereantur.Hoc eft ítaqs totum quod apprehenfa manu ínfinuare tibi capio:& ut fimpliciter motum mentís mex fate; oh ar:nunc monachi incunabula moref. 4 difcu tímus. Si uis igitur ad uítam íneredi,ferua pracce/ pta:hoceft, ab omní pracepto illicito quo probiberís recedas: δὲ ad omne bonum quod íube. rispromptus accedas.Refpice fanctum uirum Pammachíum:& feruentiffimz fidei Paulinum pref byterum:quí non folum díuitias,fed feipfosdomino obtulerunt.Quí contra díaboli tergi Tte uerfationem nequadj pellem pro pelle:fed carnes& offa δὲ animas fuas domíno fao confecra, UN runt;quíte δὲ exemplo δὲ loquío:id eft,& opere& língua poffint ad maiora perducere. Nobí/ [^ lis es:& illi fed ín Chrifto nobilíores.Diues& honoratus:& illi, imo de díuitibus pauperes& Ἢ inglorij.Et ídcírco dítíores δὲ magis indytí:quia pro Chrifto pauperes& inhonoratí. Contem/ ΤῊΝ nís aurum:contempferunt& multi philofophi.Non ením fatís eft perfecto δὲ confummato ui. Linoi Fo opes contemnere:peainíam diffipare:& proijcere quod ín momento δὲ E& inuenírí po; NN teft.Fecit hoc δὲ Antífthenes,fecerüt Pire uitíofiflimos legimus. Plus eri debet Chri. TM fti difcipulus praftare;ds mundi philofophus, eloriz: animal δὲ popularís aura atqj rumorís ἫΝ uile mancipium. Tibi non fufficit opes córemnere,, nifi δὲ Chriftum fequarís. Teipfum uult "a doinínus hoftíam uíuam placentem deo:te ínquá,non tua.Et deus uatijs tentatíonibus com iri monet;quía multis p lagís& doloribus eruditur Ifraek& quem diligit dominus corripit: flagel, niim lat autem omnem lliam quem recipit.Et quod fi teípfum domino dederís:& apoftolíca uirtu/ " te perfectus fequi coeperís faluatorem:tunc intelliges ubi fuetís& in exercitu Chrifti, à extra ία neum tenuerís locum, Vnde& prapofitum monafteríj tímeasut dominum:diligas ut paren^ d tem: credastibi falutare quícquid ille prxceperit:nec de maioris fententia iudices: cuíus officij (πανὶ: ΑΙ'; ν ι ᾿ "m eft obedire& implere qua iuffa funt:dícente Moyfe: Audi Ifrael& tace.INeq; ipfe te doceas. itid- Nullaarsabfqy magiftro difcitur.Etíam muta anímalía δὲ ferarum greges, ductores fequuntur mm B(ln apibus principes funt, Grues quoq; unam fequütur ordine lítterato. Imperator unus, d Iudex unius prouínciz Roma,ut condíta eft, duos fratres fimul reges haberenon potuít:& d parricidio dedicatur.In Rebeccx utero Iacob δὲ Efau bella geflerunt.Singulí ecdefiarum epifco Len pifinguli archiprefbyteri, finouli archidiaconi: δὲ omnis ordo ecdefiafticus fuis rectoribus niti ti tur. In παπί unus gubernator: ín domo unus domínus: ín quáuís grandi exercitu unius Ίσα p expectatur.Et ne plura replicando legenti faftídium facíam:per μας omnia ad íllud tendit ora lind tío:ut doccam te,non tuo arbitrio relínquendum: fed uiuere debere ín monafterío fub unius va difciplina patris,cofortíoqy multorá:ut ab alío dífcas humilítatem,ab alío patíentíam.Hlicte fi» li viis lentum: ille te doceat manfuetudinemn: non facías quod uís:comedas quod íuberis: uefti, id vs: are quod acceperís:& operís ταί penfum perfoluas:(abiciaris auí non uís: laffus ad ftratum MW με uenías: necdum expleto fomno fureere compellaris. 1 ἀπείϑ occupatus negocíjs: nullis uaca/" ἡ) bíscogitatíonibus:& dum ab alío tranfis ad aliud;opufqs fuccedit operi: illud folum mente b μή μεθ HAM agere compellerís.NNam omni oblatione δὲ hoftía precíofíor eft obtemperatia" goi mandatorum: dicente propheta: Ecce obedientía melior eft quá facrífiium:& ambitio c ad; 4 m epsatíctum.Etalíbi:Initium bona uítz facere iuxta qu pracepta funt apud deum magis cg M η" immolare hoftías.Et alibisQui confetuat legem, multiplicat oblationem. Sacríficium falutare i" hu? eftattendere mádatís:& difcedere ab omni íniquitate.Necnobis bládírí debemus ín factis iuf; 1 m forum fi ín prohibítorü tranforeffione peccemus:cam tranfereffionis crímen, benefacti merí/ i" εἰ tum tollat.Quod non mei fenfus affertío fed utriufgy teftamenti exempla probantubi inueni pi yu mus etíam deí amícos ob unius conternptus errorem,bonorü retro factorum munificentiam|'| ja perdidiffe,Sic Adam facile cum diabolo credidit feducenti;poft familiaritatem& colloquium jl " dei unius pomí cupiditate faperatus.perdidit paradifum. Et quía per tranfereflionem unum||] s s Gens ποσο μα, uat ME Ee e iet ; ro REGVLA MONACHORVM.: L C habere prxfampfit:multa fimul bona amifit.Sicuxor Lot poft angelorü colloquía contra ín; terítü retto afpiciens, in fiemétum falis repente conuerfa eft. Ο είς hicprefumptionis fpiritus: quí tantam ín anímo noftro opcratur audacíam: ut cum fanctos homines de leuibus ctíam culpís uídeamus punítos effe:& nos quotídie ín maioribus& pluribus delinquentesinta&tos in media damnatíone fore credamus:(pij leue nundy fit deum etíam ín exiguo contemnere: quí non tantum ad qualitatem peccati refpícítfed etíam ad perfona: contemptü:propter quod nó(οἰῶ homíni íntendcndum quale fit quod iubetur:fed quantus fit ille qui iubet. Exduditur hocloco uulgarís illa fentétia: qua tnihi fuo íudicio religiofi,& q fapiétes fibimet uidentur dij ccre folent:Sufficit nobís ut non críminalia peccata δὲ maiora facíamus, Facilis eft em omiffio mínorum delictorum:Qui dum animali fapientía occupant anímos,fpíritalem intellicentiam δὲ confüctudínem diíuinz legis ignorantiqua fxpe peccatum oftendit, quod nobis non uide. tur effe peccatum:& quz illíc mpíetatetn facit;ubi nos pietatis opus oftendimus. Saul δὲ Iofa; phat reges fucrunt Ifracl& dum miferícordíam his ques deus oderat praftíterunt:deí offen. fam ín opere pietatis incurrunt, Econtrarío Phinees filíjg; Leui;eratíam dei, humana cede δὲ füorum parricidio meruerunt. Vides quantum ab humanis fenfibus per noftram imperitiam difcrepat díuina fentétia:ut nobis interdum coeleftis iudicis difpenfationé nefcientibus iniufta uideantur,qua per caufarum fcientiam iufte& fatís recte facta probatur.Et rurfum ea quz no; ftro iudicio recte probantur,apud deum plxrumqy reproba& ingrata uidentur. Quis hodie patrís Abrahz exemplo innoxium uolens filium trucidare,humano iudicio non crederetur ín. (anus?Econtra quis ín tactu arcx domíni imitatus Ogam,hominum íudício condemnaretur?, Confyderemus ieitur quantus cafus fit temere cotemnentís,cum tanta ruina ε[[ς diciturín πο). eligentía obfequentis: uel quam damnationem excepturos credimus índeuotos, cum tantam reprobatíonem deuoti excepcrínt. Tepidum dífcipulü non amat Chriftus, Qui uult meus effe. difcipulus ait, abneget femetipfum,& tollat crucé(πᾶ δὲ fequatur me.Beatz ítagy funt illzani τα; πα dorfum fuum curuauerunt,ut fufcipíant fuper fe feforem:& frena eius patiantur, ut. quocunq; uoluerit flectat eas, Quando enim magifter pracipit, obedientis indicium eft,fi du. mifo aduerfus eum audiat capite, Si autem uertat tergum fignum eft contemnentis. -. Detribusgeneribusmonachorum ín Aegypto commorantium. T quía inonachorum fecímus mentíonem:& te fcio libenter audire qua facta funt: αὐτῷ paulifper accómoda. T ría funt ín Aegypto monachorü ide cenobi, tz, quod illi Saufes gentili lingua uocant:quos nos ín cómune uiuentes poffumus ap pellare. Secádü Anachorítz;qui foli habitant per deferta: δὲ ab eo quod procul ab hominibus recefferínt,nuncupantur. Tertiü genus eft quod ipfi Remoboth dícunt:deterrímü atq; negle^ ctum:quod ín noftra prouincía;aut folum,aut prímum eft. Hi bíni uel terni, nec multo plures. fimul habítantfuo arbitrio ac dítíone uiuentes. Et deeo quod laborauerínt, in mediü partes conferunt:ut habeant alimenta communía, Habitant autem cjplurimi in urbibus δὲ caftellis & quafíars fit fancta non uitaxquicquíd uendíderint maioris eft precij. Inter hos fxpe funt iut οἷα: quía fuo uíuentes cibo, nó patiuntur fe alicui effe fubicctos. Reuera folent certare ieiunr]s: & rem fecretí,uictoríz faciunt. Apud hos affectata funt omnía laxa: manica,caligs: follicantes, ucftís craffior,crebra fufpitía,uifitatio uirginum,detractío derícorum.Et fi quando dies fftus aduenerít.faturantur ad uomítum, Hís igitur quafi quibufdam peftibus exterminatis;uenia/ mus ad cosq plures funt,& ín cómune habitant:ídeftquos uocarí ccenobítas dixímus.Príma apud cos confacderatío eft obedíre maíoribus:& quicqd iufferint facere. Diuifí funt per deav rías atq; centurías:íta ut noué hominibus prafit decimus. Et rurfum decé prapofitos fübecen tefimus habeat. Manét(ερατατί,& feíunctis cellulis: ufq; ad horánonam,ut inftitutum eft ne/ mo pergit ad alium: exceptis hís decanís quos diximus; ut fi cogítatíóibus forte quís luctuet, illius confoletur alloquijs.Poft horá noná ín comune concurrítur,pfalmi refonant.fcríptura re citan£ ex more:& cópletis orationibus cunctifqy refidentibus medius qué patre αι τν ) j 1} Nt ul " REGVLA MONACHORVM. 6ο. Ι6ς iyi:. A difputate.Quoloquentetantum filentium fitiut nemo alium refpicere:nemo audeat exereare,— CM Dicentis laus eft ín fletu audíétium. T acítz uoluütur per ora lachryma:& ne in fineultus qui RN dem erumpit dolor.Cum uero de reeno Chrifti,& de futura beatitudine,& de gloría cceperít liu m annuncíare uentura:uídeas cunctos moderato fufpírio δὲ oculos ad ccelum leuantes inter fe di ἫΝ«eret uís dabít míhí pennas ficut columbz,& uolabo& requieícam? Poft hacc concilium(οἱ; TN πίτα, δὲ unaquzeqy decuría cum fi uo parente pergit ad menfam:quibus per fingulas hebdomam das uícíflim miníftrát.Nullus ín abo ftrepítus eft: Nemo comedens loquítur. Vínitur pane δὲ s m legumínibus: δὲ holeribus qua folo fale condíantur. Vínum tantum fenes acdpiunt:quibus cá imb paruulis(pe fit prandium:ut aliorum actas fefTa fuftentetur:aliorum non frangatur incipiens. t Dehincconfurgunt paríter:& hymno dícto;ad prafepía redeunt: ibi uf; 4 ad uefperum cá fuis in unufquifq; loquítur& 4 icit: Vidiftis illum& illumzquanta ín ipfo gratía fit?quátum filentiüz ἊΣ q moderatus inceflus: Si infirmum uiderínt;cófolantur.Si ín dei amore feruentem:cohortan; md turad ftudii, Ec quía nocte extra fuas orationes publicas in fuo cubili υπαία(α; uíeilat, circiüe à ui unt cellulas f. ingulorü:& aure appofita quíd faciant diligenter explorant.Quétardíoré depre; μω m henderínt;nó íncrepant:fed díflimulato quod norunt;eá βορίας uifitant:& príus incipientes, p: dini locant magís orare Cp cogant, Opus dici ftatü eft:quod decano reddítü fertur ad ceconomüis Ritt, quí& ipfe per fingulos menfes patrí omnium cá magno reddit tímore rationem:a quo εἰ εἰν Tus) bí cum facti fuerínt deeuftantur.Ieíunium totíus anaí zquale eft: excepta quadragefima: ín s: qua fola concedítur díftrictius uiuere.A pentecofteccena: mutantur in prandia: quo δὲ tradi Vni: tíoní ecdefiaftícz fatiffaciant:& uentrem cibo non onerent duplicato. Ad tettium ueníam ge/ ein nus:quos anachoritas uocant:quí& de ccenobijs exeuntes;excepto pane δὲ fale amplius ad de^ War fertanil deferant. Huius uítz author Paulus:illuftracor Anthoníust& ut ad fuperiora confcenQue dam princeps Iohannes baptifta fuit Talem uero uirum Hieremias quo; propheta defcrimi^p bíndicens-Bonum eftuíro cum portauerít apum domini ab adolefcentía fua:(edebit folitari ia us& tacebít:quía fuftulit fuper fe iugum:& dabit percutienti fe maxillam: faturabitur oppro/ adc δη: quía no in fempiternum abíjcet domínus. Horum laborem δὲ cóuerfationem íncame—: T non ζατηΐς,α]ίο tempore fi uolueris explicabo, Nunc ad propofitum redeam.Bonum eft obe; dire maioribus:parere perfectis:& poft reeulas fcrípturarum uítz tus tramitem ab alíis dice s te;nec praceptore uti peíTímo,falicer pre(umptione tua. rs: De caftítate.“ΝᾺ s " Ortíficateinquit,Apoftolus membra ueftra:quae funt fuper terram. Vnde ipe poft ΠΡ; M: confyderans aiebat: Víuo autem íam non ego:uiuít uero ín me Chriftus Qui ": mortíficauerit mem bra ἔα, δὲ ἴῃ imagine noctis perambulauerít:non timebit dicere: καρ Factus fum ficututer ín pruína. Vnde ídé Apoftolus caftigabat corpus fuum,& ín feruítuté re “" digebat:ne alíjs ρεσα]ίσαης ipfe reprobus inuenítetur:Corpotifqs ex perfona generís humani t ínBatus ardoribus loquebatur: Mifer ego homo, quis meliberabítde corpore mortís huíusz (r5 Et iterum: Scío quoníam non habitat ín me,hoc eft ín carne mea,bonutn. Velle enim adíacet m" míhí:ut faciam autem bonum nequadg:neq; quod uolo bonum: fed quod nolo malum íllud ai facio.Et denuo:Quií ín carne funt;deo placere non poffunt. Vos autem non eftís ín carne, fed ce in fpitítu:fi tamen fpiritus dei habítat in uobis. Vnde poft cocítationum diligentiffimam cau; sid tíonem,íciuniorá tibi arma fumenda funt:& canendum cum Dauid:Humiliaui ín ieiunio ani/ m mam meam.Matrem íta uíde:ne per illam alias uidere cogarís: quarum uultus cordi tuo haz im teant:& tacitum uíuat fub pectore uulnus.Ancillulas quz illí ín obfequio funt: tibí fcías effe ín d infidijssQuia quanto uilíor earum condiítio:tanto facilior ruína eft. Volo ergo te propter has ls caufas non habitare cutn matre:& pracipue ne ipfam offerentem delícatos cibos renuendo οὖν i^ tríltes:aut fi acceperís,oleum igni adíjcías:& ínter frequentíam puellam: per diem uídeas,quod gi» noctibus οοοίτοο, Adolefcentíá cuam nulla forde cómacules:ut ad altare Chrifti,quafi de thala d to uírgo procedas;& habeas de forís bonü teftimoniü:licet de cxterís uirtutibus,ut fapientia, Ee 35. fortítudíne, s E. REGVLA MONACHORVM. C fottitudinejufticiahumilitate;manfuetudine δὲ liberalitate poffunt δὲ alij iudícare. Pudicitiam fola nouit confcientíax& humani oculi huíus reí certi iudices efle non poffunt, Femina quo| qux nomen tuum nouerint,uultum nefcíant.]Nam Iohannes baptifta fan&tam matré habuit, pontificifqg filius erat:& tamé nec matrís affectu,nec patrís opibus uíncebaut ín domo paren tum cü periculo uiueret caftítatís. Viuebat ín eremo,oculís defyderantibus Chriftü:nihíl aliud dignabatur afpícere. Veftís afpera, cona pellícea, cibus locuftz,& mel filueftre: omnia uíttg, tí: δὲ continentiz praparata. Vnde martyrem quem tormenta non uicerant, fuperabatuo/ luptas. Tandem coelitus infpíratus pracifam morfu linguam ín ofculantis fe faciem expuit: δὲ ficlibidinis fenfum fuccedens doloris magnitudo ρτατίραϊς, Nam quomodo in ienem tetíoe; rít ftatim aduritur:íta αὐτί tactus δὲ fcemínz fentit naturam fuam,& diuerfitatem fexus ind] eit. Item quomodo poteritlibidíné refrenare:quí nec malum ualet cohibere nec linguam: Sed ὃς hofpitiolum tuum nunc mulierum pedes terant. V ideas ne fub eodem tecto manfites:nec in prateríta caftítate confidas.Quia nec Dauid fanctior,nec Sampfone fortíor.nec Solomone potes effe fapientior. Memento femper,quod paradifi colonum de poffeffione fua muliereie; cerít. Eerotanti tíbi fanctus quilibet frater affiftat, Nam fco quofdá corpore coualuiffe;&ani; io egrotare corpiffe.Periculofe tibi miniftratzcuius uultum frequenter attendís.Si tam£uidua a teuifitatur,aut uírgo:nuncg domum folus introeas,Solus cum fola& abfq; arbítro uel tefte non fedeas:tantaqy confabulandi fiduciafit:ut intrante alío non paueas, nec erubefcas.Specul ením mentis facíes eft: taciti oculi;cordis fatentur arcana, Tales quoq; habeto focios: quorá contubernío non infameris;INon uefte,fed moribus ornentur:& pudicitiam habítu pollicean; tur. Corrumpunt mores bonos,confabulationes peffima.Caucto omes fufpitíones:& quícqd pbabiliter fingi poteft:ne fingatur, ante deuíta. Crebra munufcula,& fudariola,& fafciolas δὲ tieftes οτί applicitas, δὲ oblatos ac deguftatos cibos)blandafq; δὲ dulces lítterulas,fanctus amor nó habet, Audí me: Mel meü lumen meü,meumq; defyderium Chriftus eft. Omnes dditias & lepores& rífu dienas urbanitates:& cxteras ineptías amatorü ín comoedijs erubefcimus: δὲ in fzculi homínibus deteftamur:quantomagís ín derícis& monachís:quorum& facerdotium propofito,& propofitum facerdotio ornatur? INechoc dico,quod aut ín te, aut ín fanctis αἰτία ifta formidem:fed quod in omni propofito δὲ eradu& fexu;boni δὲ mali reperiáturmalotügg comdemnatío laus bonorum fit, Vide quid poffint frena:a uítíjs nos retrahunt:introducütad uirtutum choros:ín Chríftog; monte pulcherrímo habitare nos faciunt. Quádiu ín patríatua es:habeto cellulam pro paradifo:uaría fcripturarum poma decerpe.His utere delitijs hare frue re coplexu.Si fcandaligat te pes,oculus, manus tua, proijce ea. INulli parcas,ut(οἱ parcasani ma tux. Qui uiderít.inquít,dominus mulierem ad cocupifcendum eam:íam moechatus eft eá incorde fuo, Quis eloriabitur caftü fe habere cor? Aftra nó funt munda ín confpectu domini: quantomagís homínes,quorum uíta tentatio eft: Vh nobis miferís:quotiés conarpifcimus, totiens fornicamur.Inebríatus eft,inquit;eladíus meus ín ccelo:multo amplíus ín tetra: que fpi nas& tribulos generat. Vas electionis ín cuíus pectore Chrift?refonabat:maceratcorpus fuü: & tamen cernit naturalem carnís ardorem fux repugnare fententia: ut quod non ault hocage. re compellatur:& tu tearbítrarís abfqy lapfü δὲ uulnere pofle tranfire:nifi omni cuftodía ferua/ uerís cor taum:maxíme cum plurímí etíam fi continentes íracundi fant,ebriofi, procaces/fupet/ bi,excotínentía maeís inflatí, percuffores,maledici, cupidi;timidi,multum[οί placentes πεί. díces contínentíá:quafi prxferant íncontínentía fubminiftraffe materíam.Sed ille cotinensue re eft:qui uníuerfa membrorum officía a malis affectibus fubtrahit:& cogitatum a toto nequi/ tiacompefcítsquantoplura tamen funt premía? Nam& ego cum efTem iuuenis, folítudínis me deferta uallarent:íncentiua uítíorum ardoremqy natur ferre non poteram: qué cum cre». bris íciunijs frangerem: mens cogitationibus aftuabat.Ad quam edomandá cuidam mefra, trí qui ex Hebrzis crediderat, in difciplinam dedi: ut poft uíntiliani acumina, grauítatem Frontonís,Cíceronifg; fluuíos,& lenitatem Plinij alphabetü difcerem,ftrídentía anhelantíacs ucrba meditarer. Quid ibi laboris infumpferím: quotienfgy ceffauerim:z& cótegtione deos ^ ) i — €? aa. ρου τυως υὐνωνονν νος. -—— RE Au- τ aass un. 6-- o o X-——. μπω να Ha],| REGVLA MONACHORVM.$0. 166 MEN A—turfusinceeperim:teftiseft confcientia tam mea quí paffus fum.cg eorum quí mecum duxem gunt uítam: Ecgratías ago drio quod de amaro femínelítterarü dulces fructus capio. Príma MUN igitur tentamenta clerícorum funt mulierum acceffus.Nociutim genus feetnína, íanua díabolí, hic. uia íníquítatis fcorpíonis percuflio:cü proxímat ftípula,accendit igné: flámigero ίσης perculit ir.: facmína confcientíam pariter habitantís:exuritq; fundamenta montíum.Eoo iudico fi cam ui^ TR ris foemínz: habitent, uifcaríum non deerít diaboli. Si alligauerit quís fgnem ín finu fuo: ue; e ἢ, ftimenta fua non comburentur? Mihi crede non poteft toto corde cam domíno Παβίτατο: qui do ἲ is. foeminarum acceffibus copulatur.Sed dicis:Qui ambulat fimpliciterjambulat confidenter.Be^ UN ne& argute:rfed oportet bonum habere teftímonium ex hís qui foris funt. Lícet coratn deo re; TN&teambules:tamécorá hominibus bona prouidenda füt:quía aftutíores funt filijs lucís,filij te tty t nebrarum.Cum ergo ate hoc genus nonam putatur:das reprehendétibus te locum; cum ipfe NN te detrahentíum morfibus trad idifti.Nam inter illecebras uoluptatum,etíam ferreas mentes lí m bido domat:que maiorem ín uír inibus patitur famédum dulcius putat omne quod nefcit, Tm:| lNarrant gentiliü fabula: cátibus jirenarü nautas ín faxa ifle pracipites,& ad Orphei cithara TN arbores, beftías,ac filicá dura mollíta,Difficle quoq ínter epulas eruatur pudicitia. Nitens ca an tisfordidum oftendit animurm:licet quidam putent maiorís efle uirtutis przfentem contem, : m nere uoluptatem:tamen ego fecurioris arbítror contínentíz nefcite quid quarat. Remotío igi i tur uíri caftitatis collocat arma,conftruít ín melioribus caftra pudoris. l'eda poft tentatíonem min paífionis Antiochíz,cum paulo perhibetur patítér pergere.INemo miles cum uxore pergít ad xL bellum.Germinant fcemina fpinas cum uíris habítanteszarcana tnentíum acuto mucrone con n" cutiunt. INemo igitur ínter ferpentes& fcorpiones fecurus ingreditur. Libido ením femper fui tid relínquit poenítudinem.Nunég fatíatur,& extíncta reaccenditur: ufu crefcit& decrefcit:nec rais tioni paret,quz impetu ducitur. Vnde uíreínitas ín eo felicior eft, quod carnis incentíua nó no/ i Om B uit& uiduitas ín eo felicior, quod praterítas anímo recolit uoluptates. Víro ením luxuriofo den uetbum caftitatis offenfio eft.Qui uiuunt ín monafterío:& quorum fimul magnus eft nume; ni rus:nundj foli extra procedunt.D'e agmíne columbarum crebro accipiter unam feparat, quam ma ftatím ínuadat δὲ laceret:& cuius carnibus δὲ cruore faturetur.Morbida oues fuum relínquunt αἴ.^ gregem:&luporum faucibus deuorantur.Ratus igitur tibi fit eeteffus ín publicum: martyres tian tibi quzrantur in cubículo tuo. Nunc tibi caufa erít ptocedendi:fi femper neceffarie proceffu, án: rus fis. Aliorum uulnus,noftra(it cautío.Peftilente flagellatoftultus fapientior erít. Nam etíá d qux homines xftímant fibi falutaría:deo uolente uertí uidemus in pernítíem.In tranquillíta, ies teením tempeftas orítur:nihil deo aduerfante fecurum eft. Naturale quoq; eft unumquemqg mici infuo periculo dealio plus fperare.Si quando fenferís exteriorem hominem florem adolefcen nos tix fufpirare:& accepto cibo cum te in lecto pofitum dulcis libidinum pompa concuflerít: αὐτί; Sud pefcutum fideí:ín quo ignita diaboli extinguuntur fagittz. Omnes ením adulterantes quafi m dibanus corda eorum;licet difficile eft humanam animam aliquid non amare:ut ín quofcungg - mens noftra trahatur affectus.Carnís igitur amor, fiie amore fuperetur. Defyderium de/ T fyderio reftríngatur:quícquid inde minuitur hic crefcat, IN on finas ergo cogitationem creíce/ "m tc:dum paruus eft hoftís ínterfice:nequítía elídatur in femine, Audi pfalmiftam: Beatus quí καὶ allidet paruulos fuos ad petram.Impoffibile eft ín fenfum homínís non írruere motum δὲ me; im dullarum calorem. Ille ramen laudaturiille przdícatur beatussqui ftatím cum cceperit cogitare, iic interficit cogítatus:& alldít eos ad petram: Petra autem erat Chriftus. Nam fides pura mo/ " ram non patítur, Cum apparuerit fcorpio, ilíco conterendus eft. Ardentes igitur díaboli fagit " tzieíunion:& uígilíarü frigore teftinguédz: funt.Erras πᾶφ frater ertasffi putas uni Chriftia ur ni períecutionénó pati. Tuncem maxíme oppugnaris:fi te oppugnari nefcis.Nemo em eft tà i ta firmitate fuffultus:ut de ftabilitate debeat effe fecurus: dicente Apoftolo:Qui ftat uídeat ne » cadat;quoníá nullius hoftili exercitu obfidéte fecurus eft. Nam aduerfaríus nofter τὰ leo τι ki giens aliquid deuorare quxrens círcüít: δὲ tu pacé putas? Seder ín infidijs cá diuitibus& ín oc. yu iet da A::^ Ee 4 cultís,: ini REGVLA MONACHORVM,. C ailtisutíntetficiat innocentem.Quod delibidine diximus:referamusadauaridam,&adofia J uitía qux uitantur folitudine.Et idcirco urbium frequentíam dedinamus,ne facere cópellamur, qua nosnon tam natura cogit facere cj uoluntas. T; E De paupertate. Hits Vondam díues adolefcens,omnía qua ín lege pracepta funt fe impleffe iactabar. Ad quem domínus in euangelío: Vnum tibí;inquit,deeft: fi uís perfectus efle, uade uen; deomnía qux habes,& da pauperibus,& ueni fequere me.Quí omnía fe dícebar fecif fe:ín prímo certamíne díuitías uíncere non poteft. Vnde difficile intrant diuites re gna cclorum,qua expeditos δὲ alarum leuítate fübnixos habitatores defyderant. Vade;inquít, uende:non partem fübftantiz:fed uníuerfa qux poffides:& da,nó amicis, non confaneuíneis, non propínquís,mon uxorínon liberís:plus aliquid addamnihil tibi ob moetum ínopiz refer; uabis, ne cái Ananía damnerís δὲ Sapphira:fed da cuncta paupetibus:Ft facamícos deíniquo mammona:qui te recipíant ín terna tabernacula:ut me fequaris ut dominü, Nam omnis qui reliquerit domüuel fratres,aut forotes.aut patré aut matrem,aut uxorem,aut filios, autaeros propter nomémeum,centuplum accipíet,& uitam eternam poffidebit.O quanta hi patuís magna recipere;zterna pro breuibus,pro morituris femper uíuentía:& habere deum} bítorem?]In actibus apoftolorutn: quando domini noftri adhuccalebat cruor: δὲ feruebat te cens in credentibus fidessuendebant omnes poffeffiones fuas:& precía earum ad apoftolorum deferebant pedes: ut oftenderét pecunías effe calcandas: dabaturcy fingulis proutcuiq; opus «ται. Vnde Ananias δὲ Sapphira difpéfatores tímidi;imo corde duplici& ideo condénatisquía poftnotum abftülerunt quafi fua:& non eíus cuí ea uouerant:partemqy fibi íam alienz fübft, tía referuauerunt;metuentes famem, quá uera fides nó tímet:& prafentem meruere uíndidtá, non crudelitate fententia fed correctionis exemplo. Vende ergo omnía qux habes,& da paw D períbus:non díuitibusnó ad luxuríam:fed ad neceflitatem.Siue ille facerdos fit/fiuecognatus, οἰ fiue affinís:níhil aliud in eo confyderes;nifi paupertatem, Quodq; ín Aegyptiis δὲ Syris mor nafteríjs morís eft: ut quí fe deo uouerint fzxculo renundiantes omnes fxculi elitas conculi cent:& quod feculo renuncíamus uoluntas Πε, non neceffitas, ut paupertas habeat expedi; tam gloríam;non illata cracíatum.Carerum íuxta míferías huius temporís,S ubíqy eladíos fa uíentes.fatís diues eft quí pane non indiget:& nimium potens eft, quí feruite nó cogitur, Mul ti ením zdificant parietes:& columnas ecclefia fubftruunt,marmora nitentauro fplendentlaquearía,& eemmis altare diftineuítnr, δὲ miniftrorum dei nulla eft electio; INeg; uero míhí aliquis opponat: díues ín Iuda templum, menfam, lucernas.thuribula fcyphos,& alía exaw ro fabricata Tunc hac probabantur a domino: quando facerdotes hoftías immolabant,& fanguis pecorum erat redemptio peccatorum:cgcg hac omnía pracefferunt in figura. Nuncue! to cüm paüpertatem domus fuz pauper dominus dedicaueríticogitemus crucem,& diuitiaslu tuim putabímus.Sed nunquid tempus,ut habitetis ín domibus laqueatis:id eft,ornatis& com pofitís:& quz non tam ad ufum[τηε δρ ad delítiasiinquit propheta, INam habitaculum meii,' ín quo fuerunt fancta fanctonz& cherubim& menfa propofitionis,pluurjs rigabiturfqualebit folitudine,& fole torrebít. Quae autem utilitas fuleere cemmis:& Chriftá ín paupere fame mo rí?Tam non funt tua quz poffides:difpenfatio tibícredíta eft:cauene quafi fidelis δὲ famofus quondam tuorum dífpenfator, alienam pecuniam diftribuendam accipias. Crates ille T heba/ nus, homo quondam dítiffimus cum ad philofophandum Athenas pergeret, magnum aurt pondus abiecit:nec putauit fe poffe uíttutes fimul δὲ diuitias poffidere:& nos fuffarcinati auto Chrift paupere fequímur:& fub pratextu eleemofynz príftínis opibus incubátes quomodo poflumus aliena fideliter díftribuere: q noftra tímide referuamus: Intelliois quid loquor.De/ diítem tibi dris ín omnibus intellectá. Prater uictum δὲ ueftítü δὲ manifeftas neceflitates níhil cuicp tribuas:ne filiorum panem,canes comedant. Tu ergo confydera,ne Chrifti fubftantiá im prudenter effundas:id eft;neimmoderato iudício,rem pauperü tribuas nó pauperibus: quo a E pat: ον.W 235—195 5m-J35——2—5.—“ἘΣ —«.a om f ue ων. dass ον --...-.---ᾱ--ρ,γ.ς ie τους τορος τους ci — i| REGVLA MONACHORVM.^:$o. 167 ρα A parseftfacrilegi:X fecüdum dictà prudentiffimi uiti.liberalitateliberalitaspercat.Suntquogg.) quí pauperibus parum ttibuunt,ut amplius accipiát:& füb practextu eleemofynze diuitias qu x runt: qux magis uenatío Cj eleemofyna dicenda eft. Síc beftiz., fic aucs, fic δὲ capiuntur pu MN fces.Modicum ín hamo efcx ponítur:ut matronarum in co facculí protrahantur.INos autem ON ἣ ο. humilesatq; pauperculí:nec habemus diuitias, πες oblatas dignamur acipere.Balfamum,pí LN per.& poma palmarum rufticí non emunt,(αἱ cnim uolunt díuítes fierí: incidunt ín tentatio/ RN nes& laqueum diaboli δὲ defydería multa. Et pracfertítm, quía setas optata cunctis non uíciná e b moriéqux debetur mortalibus naturz lege:fed caffa fpe annorá nobis fpatía pollicetur. INe/ CN mo enim tam fractís uíribus,& fic decrepita fencétutis efut non fe putet adhuc unum annü Mi efle uícturum. Verum quíd ago fracta nauí de mercibus dif puto. INon intelligimus Anti T ehritum appropinquareiquem domínus Iefus interficiet fpítitu orís eius.Iuuenis quidem po 1 Nes. teft mori cito:fed fenex diu uíuerenon poteft: maxime quía comparatione aternítatís omne "m quod ín mundo patímur una dícs appellati poteft:nó habítationis.fed peregrínatíonís, Nam m quotídie commutamur:tamé ternos nos crcdímus,FHoci pfum quod dico,quod fcribo, quod y lini lego.quod emendo,de uíta mca trahítu r.Quot puncta notaríjtot meorum damna funt τοι *"ih orum.O mnes nang; diuitiz de iniquitate defcendent:nífi alter perdiderit;alter inueníre no is! poteft. Vnde uulgata(entétia mihí uidetur effe ueriffima. Quod diues,aut iniquus, aut íniqui Mn hates. Vídes enim homínes maría tranfirezante potentum excubare fores:pati omnia qua fet ie: uorum conditio uíx patítur:ut díuítías coneregent:ut aliquam accipiant dicnitatem. Et poft ins£j hoc fuerint confecutí:tradere fe luxuriae δὲ uoluptatibus& omni iniquitatísut quod auaricía án; congregat,luxuria confumat. Ifti ereo pro laboribus fuís efficiuntur hofpitium dimonum. Mns Qui templum ἀεί effe debebant.fiunt tabernacula Aethyopum,Poftcg ením dítati fuerint:& hist, pet fas δὲ nefas adaltiffimum confcenderint:tunc confcientía peccatorum fuorum Íemper mor/ dti Β tem femper iudicium formídabunt:& ad leuem febrítiunculá;quafi latrones ín carcere de atet/ tst nís fupplicijs fafpirabunt.Diuites autem quí ingreffi funtregna cclorum,ipfis díuítijs ad bo/ | ditas nàutentes opera díuítes effe defierunt:& difpenfatores magis dei cj diuites appellandí.Obfe lays cro ergo te,ne lucra mundi ín Chrifti quaras milítía.Negociatorem derícum,& ex inope díuité ibit factum,ex ignobili eloríofum,quafi quandam peftem fuge.Et prarfertím cum fcíam te toto re/ moni nuncíaffe mundo:& abiectis cakatifcy díuitijs,orationi,lectioní,ícíunfjs uacare quotídie.Pro-^ ma curatores quoqy δὲ difpenfatores domorum alíenarum atqy uillarum derícieffe non poffunt: Nri qui proprías enl contemnere díuitiarum facultates, Auaríciz quoq; malum tibí omníno hti uitandum eft: non quo alícna non appetas(hocením& publicx leges puníunt) fed quo tua, iml qua tibi funt aliena non ferues.Si in alieno,inquit/fideles non fuiftís: quod ueftrum cft quis πμ dabit uobís?Sed dicisiiuuenís fum delicatus:& manibus meis laborare non poffum: fi ad mi fenectam uenero: fi xgrotare ccepero: quís meí miferebitur? Audi ad apoftolos loquenté μ΄ lefu: Ne cogítetís ín corde ucftro,quíd manducetíssneqy corpori ucftro;quíd induamíní.ING/ hat neaníma plus eft dj efca;& corpus plus eft; ucftimentumrzRefpicite uolatilia cclíqm nó fc; m" rünt neq; metüt,neg; cogregantin horrea,& pater ucfter cccleftis pafcit illa. Sí ucítis defuerit: -- lila pponátur.Si efurícris, beatos audías pauperes& efaríétes.5i aliqs afflixerít doloricgito ἐμ illud Apoftoli:Propter hoc cóplaceo míhi in infirmitatibus tneís.Tllud auté quod derelicta mí. 1 litía;.caftrafti te propter regna οοοἷο rü:quid aliud dj perfectá fecutus es uitam? Petfectus auté seit feruus Chrifti, níhil prxter. Chriftü habet.Aut fiquid prxter Chriftum habet: perfectus non n eft.Ioiturut condudam: fi perfectus cs:cur bona paterna defyderas? Dominus euangelicis i Aiocibus tonat: Non poteftis duobus domínis feruíre:& audet quifcg mendacem Chriftum fa "ul| cere, Mammonz& Chrifto feruiendo? Qui dicit fein Chriftum credere: debet quomodo il^ f leambulauit ficambulare.Affatím díues eft:qui cam Chrifto pauper eft. Nam ferui dei: qui d diebus δὲ noctibus feruiunt domíno fuo:quí ín terrís pofiti, angelorum imitantur conuetfatío i nem:& níhilaliud loquütur:nifi quodad laudes dei pertínet:habentes uíctum& amíctum hís ὦ contenti funt díuitijs:qui plus haberc nolunt/fi tamen feruant propofitum, Alioquin fi ampli us defyderat REGVLA MONACHORVM. 1 C usdefyderanthis quoq; quz neceffaría funt probanturíndigni. Quícquid tamencorporinoj—— Γ ftra defendere poteft:& humanz fuccurrere imbecillitati,quos nudos natura jpfudit: hac una(ho appellanda eft tunica, Sí ergo uís effe quod propheta eft, quod Chriftus eft: da pauperibus,|^ quo neceffitas fuftentetur,non quo opes augeantur. Queis fi quid plus habes cj tibíad αἱ, um ueftitumq; neceffaríum eft:illud erooa:ín illo debitorem te effe nouerís. INam aliena ta; pere conuíncítur,qui neccffaría fibi retínere conatur.Clerící quoq; quí de bonis parent fuften tari poflunt: quid pauperum accipiunt, facrilegiumi profecto commíttunt, Scit enim hoftis antiquus magis contínentíz Cj nummorum eflecertamen, Facile πᾶ abíjcítur quod haret ex: j trínfecus, Inteftinum bellum perículofius eft. Zacheus díues eratzapoftoli pauperes:& quant—— ή ad díuítias níhil:quantum ad uoluntatem totum mundum reliquerunt. Sí offeramus Chrifto| opes cum aníma noftra libenter fufcipiet.Sí autem qua: foris funt deo: qux íntus diabolo de;: mus,non eft zqua partítio. Nolo íeítur quod ea tantum offeras:qux poteft fur rapere, hoftis ᾿ ἱπαλάετς, ρτοίςείρείο tollere,& qua ad inftar undarum& fluctuum a fuccedentíbus fibi domi, f nís occapatur,& qux nolís uelis ín morte dimiffurus es.Tllud offer quodnullus εί poffit ho,- ἷ ftis auferre. Nam aurum deponere íncipientium eftnó perfectorum:feipfum offerre deo;pro). príe Chriftianorum eft. INec enim imaginem crucifixi prarfert: nífi quí ín hoc feculo fe nudá mortuum; reddiderít.Infiníta nác de feripturis exempla fuppeditant:quae auaríciam doceat: efTe fugiendam. Verum quod nó ante plures annos geftum fit referam, Quidam exfratribus parcíor Cj auaríor:nefciens trígínta denaríjs dominum uenditutm,centum folidos quoslína te;| xendo acquifierat moriens derelíquít.Inítum eft inter monachos confilium(nam ín εο στη ἴοι| co circiter quíngs milía díuifis cellulis habitabant)quid facto opus effet. Alij pauperibus difti buetdos effe dícebantzalij dandos ecdefiz:nonnulli parentibus remíttendos. Macarius uero δὲ; Pambo&Ifidorus δὲ caterí quos patres uocant: fancto ín eís loquente fpiritu, decreuerunt infodiendos effe cum eodem, dicentes:Pecunia tua tecum fit ín perditioné.INeqs hoc cudditet Οδ; putet effe factum, Tantus cunctos per totam Aegyptum terror ínuafit: utanum foli, D dumdimifife Πε críminis.Radix omnium malorum eft auaricía: ideoq;& ab apoftolo idolo;|| | | | | 1 | | | | | €: — rum feruitus nuncupatur, INon quídem occidet fame anímá íuftam dominus;luniorfui& fe nui:& non uidi íuftum derelictum:nec femen eius quzrens panem. Helías coruís pafcitur mi; níftrantib?. Vídua Sareptana ípfa ο filijs fuis perítura nocte prophetá pafcitefurienstkmird—— in modum capface repleto: quí alendus ueneratalit. PetrusapoftolusaitArgentum&aumm 6 non eft meaim:quod autem habeo hoc tibí do:furge δὲ ambula ín nomine lefu. At nunc mul; εἰ licet fermone taceant, opere loquuntur:Fídem δὲ mifericordíam non habeo:quod autem ha; bco aurum& argentum tibi non do.Audi Iacob quíd poftulet. Sí fuerít dominus meus me cam:& feruauerít me ín uía per quam ego iter facio:& dederit míhi panem ad manducandum: δὲ ueftem ad ueftiendum. l'antum neceffaría deprecatus eft. Vnde δὲ latrones ad fanctum Hilaríonem: Quid faceres fi latrones ad te uenirent? Quibus refpondit: Nudus latrones non tímeo. At illi: Occidi potes. Poffum, inquit, fed non tímeo: qui ja mori paratus. Cuíus quí mirantur figna δὲ portenta qux facit:mirent δὲ incredibilem abftinentíam,ícientiam,& humili taté. Ego auté nihil íta ftupeo d gloríam illà δὲ honoré calcare potuiffe:quía factu eft difficile gloríam uirtute fuperares& ab his diligi quos pracedís.Cum ergo Chrifti gaudeas libertatezac propemodum ín domate conftitutus fis: non debes ad tollendam tunicam tecto defcédereine| tefpicere poft tergum: necaratrí femel arreptí tiam amittere: Sed fi fierí poteft, imitare Io| fcph:& Aegyptiz domina pallium relinque:ut nudus fequarís dominum faluatorem: qui di| cit ín euangelio: Nifi quís tuletít crucem fuam δὲ fecutus me fuerít: non poteft meus efle difcipa lus. Profjce farcinam faculí:ne quxras díuítías quz camelorum erauítatibus comparantur. Nu dus δὲ leuis ad ccelum uola:ne uírtutum tuarum aurí deprímant pondera:ut ímpleas acea lum,quem domínus euaciare pracipit. Si igítur qui habent poffeffiones& diuitias, iubentur omnía uendere,& dare pauperib?,& fic fequi faluatoré: dignatio tua non debet quaere quod erogaturus es, Vidua illa in euágelio paupercula:qua duo minuta mifit ín ou οοοσ J| lu, REGVLA MONACHORVM.-$o. 168 lt P A—disprxfertur diuitibus:quia totum quod habuit dedit. Et tu igitur eroganda non quaras: ut. | ds forciflimum tyrunculum(στ Chriftus agnofcat:ut lxtus tibi de longiflima regione uenicnti. tsi occurrat pater:ut ftolam tribuat δὲ anulum:ut immolet pro te uítulum facinatutmn, SAN Deutilítate paupertatis. Bu: Mí uper uero ita confolandus eft.ut fcíat ín paupertate magis bona cófyderanda.Et prí LS mo quidem quod a deo illi fitatiliter prouifum.Prarfciuít em deum infirmitatem eius RN A confyderafTe:& íciffe quod diuitiarum farcinam δὲ follícitadiné portare nó poffet.De/ M inde fcíat quantas tentationes:quanta perícula cranfiuerit nomíne paupertatis,fi affluentía de' NE eft que frequenter contraria eft. Ad animi diuitias cgtotius fine impedimento in paupertate M"^ ttanlitur:certe quantis malis caruit confyderet, Caret ínuidía, emulatíone, infidijs.dolo, fuper, TN. bia.contentione:& hís ατα homínibus in hoc fzculo diuitiz folent coflare. Fluxu ením rerum m^& ubertate copiarum,animus foluítut:uigor métis ínfringitur:uirtus corporís eneruatur. At ín ip tio laborare lis ii paupertate,non lafciua conuíuía non turpes potationes: omnía fobría, omnia rípida, omnía " di humilia:nó abiecta quonia conícientia pura& uirtute funt plena: non eft abundans extrancís TN facultatibus.NG facile ad diuitías animi,id eftad uirtutes huíus mundi díues aceditFilius em ies, dri difficlius dicens diuitem introítein regnum colorum:utiq, intelligit paupetem faciliussne ils» fc ob paupertatem alienum effe a cura dei exiftímet prophetae teftatur,dicens: Et pauperem δὲ "m" diuité ego feci: pro omnibus equalis cura míhi eft.Non eft em deus perfonarü acceptor:nec "s pro illo tantá curam gerere profitetur:qui ín feculi diuitiis pollet.fed pro omnibus δὲ pro pau/ n peribus curam füftinetiremuneraturus quem ínuenerítaut ín díuítijs humilem, aut ín pauper parri: tate patientem: diftríbuti ueluti totius corporis humaní δὲ míniíterium quxrítur fingulo^ Mni. rum.Confydercs hominis corpus effe unum quídem corpus:fed pluríma membra, Nunquid Et en omnía funt oculus,aut pes,aut relíqua membra?Sed ficuti ait Apoftolus doctor gentíum ín fi Qum— p de&uetitatequx inferiora funtmembra maiorem histribuimus honorem. Et quemadmodü dt uirtus fingulorum membrorum ín fuo ordíne ἄτα officio demonftratur: ία ín totius generis bays humaní corpore uelut mínor paupertas& díuitize collocantur:ut díuítijs humanitas deí exami^ s nin) necomprobcetur.Exultare debet pauper.deo eratías agereiquod multis patrímoníj nexibus li^ Ys pi: beratus,ín die probationis non grauatur compedibus facultatum.Facilius liber fequítur difci itii pulus dominum nullis nexibus implícatus.INon defit etíam ab ipfo inquantum poteft miferi yuniz cordía iufta ín zgenos,quía ficut iuftus efficitur dc frugalitate:inferíoribus&non habentibus tias: prorogator non uereatur ne ípfe deficíat:cum in ufu fanctz adminiftrationis habeat próptiffi/. quiz: imam uoluntatem.lNihil enim fibi deerít,non cupiat ín fzeculo díucs fieri: ne mala fibi pluríma. nins acquírat;,dícente ac monente eloríofo Paulo:Habentes uictum δὲ ueftitum hís contenti fimus. mai Imo fi ueta fide& propter falatem credere cccleftes fibi diuitias cooptet δὲ comparet: quas "T unufquifq; δὲ mifericordia δὲ reliquis actibus bonis coparat δ affumit. Téporalibus em atet/ s lot na funt przponenda:caducis ftabilia: follicítis fecuríora: perículofis libera: ínhonoríficís da/ as tiora, Igitur cum Chriftus dixerit: Primum quzrite regnum dei,& hac omnia apponentur uov "m bis: nulli dubium fore credo, his copíam neceffaríam rerum ín terrís non defecturam: quibus m ceeleftía przparantur. Vnde hís monítís δὲ díues temperetur δὲ pauper fübleuetur. Diffiz jus Glepotentes,& nobiles,& díuítes,& multo hís difficilius aloquentes credunt: deo. Obcacatut η nág; mens eorum diuitijsopibus atqy luxuria:circüdati uítijs nó poffunt uidere uírtutes.Felix n ergo quí non ín diuítis;non ín(apientía,non ín potentía fxcularí δὲ eloquentia: fed in. Chrifti - pallionibus eloríatur.Acníhil miferius dj dcum ppter nummum contemnerc.Ideo quem fen/ “" ferís(emper aut crebro de n&mis loquefitem:inftitorem habeto potíus ij monachum. u^ Decortectíone& doctrina prafidentis. m Ector quoq; honore fuppreffo, xqualia fubditis bene uiuentibus, δὲ erga peruerfos un" R iura rectítudinis exercere non formidet. Nam liquet quod omnes homínes natura ge i. Ἃς nuítacqualesfed uarietate meritorum, ordine alíos alijs culpa poftpofuit. Sed δὲ at) mm guuntur neglígentes rectores ecclefia: dei,ob quorum íncuríam perit omnis decor populi Chri ftiani,cum πες ín meditatione legis díuinzonec cultu píetatis, nec ín facrarum uirtutum exetcie REGVLA MONACHORVM-: C tiolaborareconentur.Tuncenim doctrina doctorutn fuauitas eft.cum doctiina patiter& ui; ta confentíant.Sed necputant fua fcientía& fapientía,fed dei auxilio pacem ecdefrisfuis reddi tam:quí Π fuum feruauerint erad.funt quafi domus dei,& quafi angelus domíni,Sed ftplus cupiunt uiderí noffe ζῇ cxterí;quandocp patent uerítatis regulam non tenere. Magifter quo difcipulum corrigitquem ardentíorís cernit íngenij.INam medicus fi ceffaucrit curare defperat: quoníam ton eft paruí apud deum meríti bene filios educate.Rectorum quoq eftt labóran tíum nouerint fudorem:uel lapfis manum portigere,uel errantibus uíá oftendere, Sed né glo/ rierís quod multos difcipulos habeas:filius dei docuit ín Iudaa,& duodecim illum tanti; a 0^ ftoli fequebantur.Pharifzorum autem docttínz,omnis populus applaudebat, Lxdit ἀαρα» lus maciftrum:fi per nesdisenriam fuam praxepta eiufqy laborem difperdat. Ideo non fit ín εἰς poeriz diuerfitas: in quibus paría funt peccata.INullius perfonam accipíassquantumdiqyfit po; tens ucl nobilis:fi peccauerít;corrípe eum, Nam confufionem fequitur ienomiínía: ígnomíníam correctio:cotrectionem confolatio:confolationetn falus. Vera ením amícítía,quod fentítfimu latenon debet.INon eft crudelitas pro deo crímina punire fed pietas. Nihil tamen crudelíus:ni hilqy miferíus inueniri poteft:cj ut tímore mortis propriz,ne falutem filiorum audeant defen dere.Docente autem te ín ecdlefiasnon damor populí.fed eemitus fufcítetur: lachrymzaudien tíum laudes tux fint.Sermo preíbyteti fcripturarum lectione conditus fit. Vnde& Apoftolus pracípit:Sermo uefter fit fale conditus. Quod fi ínfatuetur, foras proijcítur:& perdit nominis díenítatem.INam ficut uictoría drii;tríumphus eft feruorum: fic magíftrí eruditio difcipulora profectus. INífi em caput fanü fit,omnia membra funt ín uitio, Ὁ uádo doctrína non erit ínec : defijs:íntellieemus petíre pudicitiam:;caftitatem morí:& otmnes obire uirtutes: quía non come derunt uerbum diii. Tunc fcriptura utilís eft audientibus:cum abf. qy Chrifto non difcítur: cam fine patre non probatur: cum fine ἢ pítítu fancto: non íam infinuat ille quí pradicat. Sed difficile dignus przco uírtutum Chrifti inueniri potefbqui in annuncíandis illis non fuam, fed | eias quxrat eloríam quem pradicat. Confufio quoq& ignomínía eft Iefum cracifixà δὲ pau/ perem δὲ cfurientem fartis prxdicare corporíbus:& ieiuníorutn doctrinam per rubentes buccas tumentíaq, ora proferre.Non confundant ergo opera fermonem tuum, ut cum ín ecdefris lo/ quarís:tacitus quif refj pondeat:Cur hac qua dicis ipfe nó facis? Accufare auariciam etiam la^ tro potefl.Sacerdotis uox cum mente concordet.Nam quomodo poteft praes ecdefiz mali auferte de medio eíus:qui ín delictum fimile cormueritzÁc qua libertate cortípit peccantem: c tacitus ipfe fibi refpondeat eadem admififfe qua corripit: Perdít enim authoritatem docendi, cuíus opete ferto deftruitur.Et illud Tullij;Caput artis eft docere quod facis. V enerationi-mí/ hi femper fuít:nó uerbofa ruftícitas fed fancta fimplicitas.Qui ením ín fermone fe dicit apofto los imitari, príus ímítetur uirtutes δὲ uitam illorum:ín quibus loquendi fimplicitatem excuív bat fancti notnínis magnitudo. INon ením facit ecclefíaftica dienítas Chríftianum: neceft fad leftare loco Paulí:tenere gradum Petrí,íam cum Chrifto regnantium:ne forte ueniat mis dominí:quí fcíndat uelum templum tuí:quí candelabrum tuum deloco moueat. Ioitur zdífica tutusturrím futuri operís fumptus computa.Sícuti nó. Hierofolymis fuiffe,fed ierofolymis bene uíxiffe laudádum eft.Príus ergo facíamus:& fic doceamus:ne doctrínz authoritas caffis operibusdeftruatur, Nam de aloquentibus δὲ pronunciantibus plenus eft orbis. Loquuntur quanefciunt:docent qux non dídicerunt. Magiftri fiunticum ante difcipuli nó fuerínt,Sed nec ad(cribendum cito profilias:& leui ducarís infaniaz Multo q; tempore dice quod doceas,& fic non temeritate quorundam doceas quod nefcías:fed ante dífce quod dicturus es. Nam quí far pientis uerba crebro audire& íntelligere neglicit:uitam{πᾶ gubernare nó nouít:quantomagis nec aliorum regimíni proficit? Ioitur feruum feruis te effe conuenit. Atc íta in omnibus perdo cere;ut quicuncg audíunt, conuerfatione tua magis dj fermone proficiant. Quoníamquideni nó ín fermone eft regnum dei fcd ín uirtute,Sed ne ftatím multitudinis acquicícamus iudicio: fed electi ín príncipatü nofcamus menfurá noftram:& humiliemur fub. potentí manu ἀεί, Re/ uera nil fcedius praceptore furiofo:cum debeat effe manfuetus& eruditus: econtra toruo uultu trementíbus labíjs;rugata fronte:effrenatis couítijs:fadie inter pallorem,ruboremq; μνεία 1" mote ) 1 1 | } j 1 1 | | | Tz 539 ἘΞ. cf£ ux. κ£5£2— Cf σσ£X - LUN pg t bon Wo dt" í ως Mite qu ἴῃ Tot s ΠΝ ads ttes ami br ΠΟΔΙ is ds pan niani ΓΙ (πὰ εἰν ys t dac) nu^ d " m que uu) ju ) » REGVLA MONACHORV M;$o. 16 fnote perflrepit:& errantes non tam ad bonum trahít,c ad malum fauitia fua prácipitat: licet non qui írafcítur iracundus eft:fed ille qui crebro hacpaffíone fuperatur: Suntq; multí docen; tesea qui non oportet,turpís lucri gratía:uí totas domus fubuertünt:& putantquaftum effe pietatem. Quod plerumq, acídit ut habeamus pugnas legís non ob defydetium ueritatis:fed ob íactátíam gloriz:dum apud audientes docti uolumus exiftimari. Feftino igitur eradu peri gamusad magiftros:& eorum teramus limína;& pracepta uirtutum ac myftería faripturatum uínculaputemusaterna.— t 3s! M De folitudine, Eueta,t fimpliciter motum mentis mea fateatzconf, yderans&propofitum tuii δὲ arj dorem,quo fxcilo renunciafti:differentías ín locis arbítror: fi urbibus& frequentía AE. X, urbíum derelicta ín agello habites:& Chriftum ín folitudine quzras:& ores folus in monte aum Tefu: fanctorumqy locorum tantum uicinitatibus perfruaris: id eft, t δὲ urbe ca/ reas& propofitum monachi non amittas.Loquor non de epifcopis;non de prefbytetis/nor de derícis:quorum alia caufa eft;alia monachí, Clerici oues paícunt,ego pafcor: Sed de monacha loquor,quí precíum poffeffionum fuarum ad pedes apoftolorum pofuit:docens pecuniam cal/ candam:& humiliter δὲ fecreto uictítans, femper cotemnat quod femel contempfit, Nam fum; ma ftulticiz eft;renuncíare fzculo, dimittere patriam,urbes deferere;monach profiteri:& ín ter maiores populos peregre uiuere. Quía igitur fraterne ínterroeas: per quam uíam íncedere debeas:reuelata tecum facie loquar.Si officii uís exercere prefbyteri.fi epifcopatus te,uel opüs, ucl honorforte delectat: uíue in urbibus& caftellis:s aliorum falutem,lucrum facanimz tux, Sínautem cupís effe quod diceris monachus:quid facís in urbibus: qua πεί; non funtfolorü hábítacula fed multorumttabet unüquodq; propofitum príncipes fuos Romani dtices imi/ tentur Camillos,Fabritíos RegulosScipiones.Philofophi proponant fibi Pythagoram, Sor cracem,Platonem,Aríftotelem.Poetz: zem ulentur, Homerum, Vergilium, Menandrum, Tere tium.Fiiftoríci, Thucydidem,Salufti Herodotum, Liuium.Orratores, Lyfiam, Gracchos,De; mofthenem, Tullium.Etut ad noftra ueníamus:E ifcopi δὲ prefbyteri habeant in exemplum ápoftolos& apoftolicos uíos:quorü honoré poflidentes,habere nitantur δὲ merítü. Nos aüt habeamus propofití noftrí príncipes Paulos, Antonios, Iulianos, Hilarioné, Maca tíos, Etut ad fcripturará authorítatéredeam,nofter pri nceps Helías,nofter prínceps Helificus,noftri du ces filij pphetas:qui habitabant ín agrís δὲ folitudinibus:& faciebat fibi tabernacula ppeflu& ta lordanis.De his funt δὲ illi filij Rechab:quí uinum& ficeram no bibebant,& morabantur ín tentorrjs: quí ἀεί per Hieremíam uoce laudantur,& promittitur eísquod non deficiat de ftirpe éorum uir ftans coram domíno. Interpretare igitur uocabulum monachí:hoc eft nomé tuum, Quid facis in turba quí folus es? non tibi eadem caufa, qua cxteris, Quodq; nemo prophe tain patría fua honorem habet. Nam ubi honor non εἴ δι contemptus eft. Vbi contemptus efbibi frequens íníutía. Vbi iniuria, ibi indignatio, Vbi indignatio;ibi quies nulla, Vbi quies non eft,ibi mens fpe a propofito deducitur. Vbíautem per inquietudinem alíquíd aufertur ex ftüdio:mínus fitab eo quod tollítur.Et ubi mínus efbperfectum non poteft dici, Ex hac fug putatíone illa fumma nafcitur; Monachum perfectum ín patría fua effe non pofle. Perfectum autein effe nolle delinquere eft. Vbi autem ego nunc fum: non folum quid agitur ín patría fed an patría perfiftat íonoro.Imo nec mihi conceditur unus angulus eremí: quotidie expofcor fi dem quafi fine fide renatus fim,| Ed.| : Delaudibus& utilitate erenii,| Vid igitur agis tu frater ín culo quí maíor es mundo? Paupertatem times: beatos pauperes Chriftus appellat. Labore terteristfed nemo athleta fine füdoribus coro; natur. De cibo cogítaszfed uera fides famé non tímet.Super nudam metuis humum exefa ieiunijs membra collidere: fed diis tecá íacet, Squalidi capitis horret incul/ taczfarieszfed caput cuit Chriftus eft. Infinita eremi naftitas terret?fed ti paradííum méte dej ambula: quoties illuc cofcenderis,totíes in ererno no etís.O defertü Chrifti floribus uemás.O foliando, in quailli nafcunt'lapides, de qbus in Apocalypfi cinitas magni regis extra id O'ere^ REGVLA MONACHORVM:. C— musfamilíarius deo gaudens,& cxtera. Ad qua etiá illud Apoftoli:Nó fantcodienz paffioes huíus téporis ad futurá oloría qua reuclabit ín nobís.Curem tímído animo Chriftíanus ος lius hominis non habet ubi caput fuum reclínet:tu amplas portícus& íngentía tectorum fpa, tía mctiríshareditaté expectans fxculi,cohares Chriftieffe non poteris, INudos amat eremus, Corpus affuetum tunicis loricz onus nó fert. Caput opertü lintco,galeam recufat. Molle ocio; manum; durus exafperat capulus,Sed cur,inquít pergis ad eremum? uidelícet ut te no audiam, nó uideam,ut tuo furore non motiear, ut tua bella non patíar, ne me capiat oculus meretrias, ne forma pulcherrima ad illicítos ducat amplexus.Refpondebís:hoc non eft pugnare/fed fuge tc.Sta in acie,Aduerfarijs armatus obfifte:ut poftij uícerís coronetís,Fatcor imbecillitaté mea, INolo fpe pugnare uíctoriz;ne perdam aliquando uictoriam. Si fugeto: aut uíncendum mihi εἴξας cadendum. Quid autem necefle eft certa dimittere; íncerta fectariz Aut fcuto;aut pedi bus mors uitáda eft. T'uq pugnas,&[πρατί potes δὲ uíncere, Ego cái fugero, nó uinico ineo qd fugio.fed ideo fugio ne uincar, Nulla fccurítas eftuicino ferpéte dormire:poteft fieriuttmeno mordeat:tamen potcft ficri,ut aliquando me mordeat.Fuga em no infidelitatis fed prudentis índicium eft:ne fruftra nos offeramus periculis. Sed nuper Acgyptí deferta uidifti: intuitus es angelicam familíam,quátiibi flores funt? cj fpirítualibus gémis prata uernantía? Vidifti fet; taquibus domínus coronatut.Ille tibi onis in pectore exeftueti& illa quotídie cogita, tracta, confydera,& quafi quodam carcere tentus exdama.Heu me quía prolongata eft peregrinatio mca:& in paradifum mente confcendens, toties ín. terra non eris, quotícs terrena defpexetís., Eadem nobis certe cum his qui habitant per deferta códitio eft:ijdem oculi;totidem δὲ manus: fidem infirmitatibus uel uirtutibus fubiacemus.Si te aque potusuexat:quanti nobiles nó. di^ cam uína nefciunt:fed carnes ígnorant,& fufo tantum legumine fuftétanturzSi balnearum te lauacra follicitant:quanti príncipes ciuitatum,fiue ob m propríam,fiue ob inuidià ad itv falas deportatí:fine terno pramío perpetuagy mercede abfay balneís perfeuerant? Nemo id neceffitate pati non poteft;quod pro deo patí uoluntate detrectat.Habebis cellulá qua te for, lum capíat. Imo non οτίς folus:angelica turba uerfabítur, tot focij, quot fancti. Leges cuange! lium,fabulabitur tecum efus Replicabis apoftolos uel prophetas:Nüquíd poteris talem alit tuis fermonibus habere confortem? Terra famus δὲ cinís:& per omnía. momenta de noftra fa/ lute fufpenfi.contínue ín puluerem diffoluendi.Quíd retractamus facere de neceffitate uirtuté«erte quandoq; moríendum eft. Quácito mundi derelínquamus anguftias:& fi forte ob contÜ nentíam(quod tamen raro accídít)dolere ftomachum,aftuare feb ribus reperimus: perpetua uítz ínereffuri íanuam morbum putemus? Quanti enim ín medijs opibus,& ínter tabulas col fulatusrepétina morte fubtracti funt? Quid ergo defyderamus urbíum frequentiá, qui defin gularitate cenfemurz Mihi ením oppídum carcer:& folitudo paradifus eft.Sacularium quoqg maxime potentum confortía dcuíta.Quid tibi necefle cft illa fxpíus uidere: quorum contem/ ptu. monachus effe coepiftizINam monachum folítudo facit,non. publícum.| De periculo uita folítariz. τ να Onatchictíam nuncmores dífcutimus, qui tug Chrifti collo fuo im pofuit, Primügg tractandum eftzutrum folus, an cun alíjs ín monafterío uítiere debeas. Mihi placet ΟΥ̓ Rut habeas fan&orum contubernium:ne abfq; ductore íngredíaris uíam:quam nif ingreffus es: ftatimqp tibi ín partem alterá dedinandü fi:& etrorí pateas:plufq; aut minusam/ bules dj neceffe eft: δὲ currens lafferís;morág, faciens obdormias. Τα folitudine fito, furrepit fu perbia.Et fi parumper ícíunauerithomínemqg non uíderít,putat fc alícuíus effe momenti.Ob/ lituíqy fui unde,& quo ueneritíntus corde,forís lingua uagat.. Iudícat contra uoluntaté apofto li alienos feruos.Quo gula popofcerít,porríoit manus,dormít quátá uoluerit, ncemíné üctetut? omnes fe inferiores putatxrebríufcy in urbibus dj in cellula eft:& inter fratres fimulat uereaum díam,quí platearum turbis colliditur.Quíd gie folitaríam uítam reprehendímusz Minime, quippe quam fzxpelaudauimus, lícetut pracfertur folitaría uíta perículofa eft: neabftradti ab hominum frequentía fordídis& impijs cogitationibus pareant:& pleniarrogantía δὲ fupetc/ Sed deludo ἃ monafteríorá li aunctos defpiciantarmétq, linguas fuas, el decicísuel monachis detrahendo. TR —— --΄.ὉὉ“ῪΞΚΞῪ EE 192“Κι{ὁ À uo amd a—— ER o Cn o e- : quid acepiffe luxuría fit.Ille igitur ego quí ob eehennz metum,ta folalibidínum incendia bulliebant.Itag; omni auxilio deftítutus ad Iefuiaccbam EM REGVLA MONACHORVM.$o. 170 À- rhonafteriorum,uolutmus huiufcemodi egredi milítes:quos eremi dura rudimenta non terreát: qui fpeciem couerfatíonis fuz multo tépore dederint: qui omniü fuerint minimi, ut primi orn, nia fierent:quos necefuríes alíquádo,nec faturítas faperauittqui paupertate lxtanéiquorá ha; bítus, fermo,uultus incefTus docttína uirtutü eft.O quoties ín eremo coftítutus& ín illa uafta folitudíne, qua exufta folís ardoribus, horrídá monachis βίας habitaculü:putabá me Romanis intereffe delitijs. Sedebá folus: quia amarítudine repletus eram, Horrebát facco mebra de; formia:& fqualida cutis.fitü Aethiopicy carnis obduxerat.Quotidie gemítus:& ἢ quádo me re i pene fomnus imminens opprefliffet:nuda humo uíx offa harentía collidebam. De ci^ is uero δὲ potu taceo: cum etíam languentes monachi ibí aqua da utantur:& coctum alí/ i me carcere damnaüeram, fcorpionum tátum focius δὲ ferarum: fxpe choris intereram puellarum.Pallebantora ieiunrjs: & mens defyderijs xftuabat in frigido corporez&ante hominem faum íam carne prémortua, bam lachrymis, ctíne tergebam, repugnátem carnem, hedomadar ínedia fübiugabam: Nom depudefco infelicitatis mex, quín potius plango me non effe ied enin Mein mecamái tem δὲ diem crebro íunxifÍe cam nocte;nec príus a pectoris ceflaffe uerberibus,cg rediret domi o increpante tranquillitas, Ipfam quoq; cellulam quafi cogitationum mearum confciam pertimelcebam:& míhimet iratus& rigidus folus deferta penetrabam. Sicubi cócaua uallíám, afpera montíum,rupíum pratupta cernebam: ibi mex erat orationis locus:ibi illud miferríma «arnis ergaftulum collocabam:&(ut míhí teftis eft domínus)poft multas lachrymas, poft cce [ο oclos inhatétes, nonnuncj uidebar mihi íntereffe agmínibus angelo: δὲ latus gaudenfg; cantabam: Poftte ín odore unguentorum tuorum cutremus, Dícam& aliud quodi in Aegy; pto uiderim.Graxus erat adolefcens ín coenobio, quí nulla contínentía, nulla operís magnítudine, flammam carnís poterat extínguere, Hunc pater monafterij periclitantem,hacarte fer uauit. Imperat uiro cuidam erauí:ut iurgiis atq; conuitijs infectaretur hominem:& poft írro^ gatam íniuríam,prímus ueniret ad quarímoníá, V ocati teftes, pro eo loquebantur quí contu; melíam fecerat.Flere ille contra mendacium coepit. Solus pater defenfionem fuam callide op: ponere ftuduit: ne abundantiori trífticía abforberetur frater, Qd multa?Ita annus ductus eft:quo expleto,interrogatus adolefcens.fuper cocitationibus priftinis: an adhuc moleftiz alíquid fuftineret.Papzinquít;mihi iere non licet δὲ fornicari libeatzHic fi folus fuiffet,quo ad iutore fapetaffetzSunt enim meliores duo cj unus:Et fi alter cecidetit;ab altero fulcítur. Funi culus triplex non facile rumpitur:& frater fratrem adíuuás exaltabitur. Vidi ego quofdam:qui poftáj renunciauerunt fxculo, ueftimentis duntaxat& uocís promiffione,non rebus, nihil de priftina conuerfatione mutarant:Res familiaris macis aucta dj imminuta. Eadem miniftería feruulorum: ídem apparatus conuíuf& nomen fibi uendicant folítarij. Quidam uero paupe: tcs funt& cenuí fubítantiola,uidenturcy fibi fciolixpomparum ferculis fimiles procedunt ín pu blicum:ut canitiam exerceantfacundiam. Sunt etíam qui humore cellularum immoderatifgg ieiunijs:txdío folitudinis,ac nímía lectione,dà diebus ac noctib? auribus fuis pfonant:uertun; turín melancholiam:& Hippocratís magis fomentis cj noftris monitis índigent.Plzriqg αντί bus δὲ negocíationibus priftinis carere non poflunt: mutatifg; nominibus inftitorum,eadem exercent mercimonia.Non uictü δὲ ueftità quod Apoftolus pracipit:fed maíora dj fzeculi ho mínes emolumenta fectantes:& fub religionis titulo exercentur iníufta compendia:& honor Chriftiani nominis magis fraudem facit cg patítur.Quax pudet dicere fed neceffe eft:ut faltem. ficad noftrum erubefcamus dedecus publice extendentes tnanus:pannís aurum tegímus: δὲ có traomníü opíníonem plenis facculís morímur diuites, qui quafi pauperes uiximus, Tibi c ít monafterio fueris hocfacere non licebit:& ínolefcente paulatím confuetudine quod prímü co; cebaris:uelle íncipies,& delectabit te labor tuus:O blitufqy pratteritorum femper príora fecta; berís:nequacg confyderans quíd alij malí faciant, fed quid boni tu facere debeas. INeqy uero pe«antíum ducarís multitudíne: nec te pereütium turba follicitet ut tacitus UA Quíd:er1 Εοος5 Ar REGVLA MONACHORVM,. C ooomncespcribunt, qui ín urbibus habitant? Ecce illí frnuntut fuis rebusmniniftrant ecdefie:.“ὦ adeunt balneassunguenta non fpernunt:& tamé ín omníü orcuerfantur.Ad quodante refpo,- d dí, δὲ nuncbreuiter tefpondeo: in prafenti opufculo non me de derícis difputare, fed mona, chum ínflruere.. ts| με | ] Ι Ἷ | Depericulo habitandi ín urbibus. iod E Onfydera ob(ecrofatis effe difficile locit Stephani implere uel Paulí:& in angelico fta: re mínifterío. Preciofutn margarítum,cíto frangitur fractumqy inftaurari non poteft,. i, 7 INauis cjuís fitrudís δὲ folidis confixa dauis,tumentefqy fluctus non fentíatidito fi pe; riculofe nauigat perforatur:& licet plenis uentis lucrofius ad optata perueníat:tamen magis fe; cura funt quz& tranquilla funt: Et ut apertíus loquar, plus te quod dícis habere mercedéfiin media urbe confiftens monachus uíctítes: δὲ funt uera quz dícis, fed non tam facile explentur opere Gg dícto.INam fi aliqua te de optímatibus ínuítet ad prandium: certeaut eundum eft, aut negandum.Si ierís,aut íjfdem cibis ucfceris,aut alíjs.Si alijs.conuínarum offenduntur oav. li, Si ijídem,perit abftínentia. Quod fi nó ire uolueris, mífer comederís ín prandíoad fingulas quafcg phialas:& ad delibuta melle uína potaberís:alius ταῦ uultá cauillabitur,ille ínceffum ir^ridebit hic habitum:& imitatores forfitan Iuda orum:nonneinquienthíc eftfabri filius? Nó, ne fratres eíus apud nos funt:eco illum meríni ante tot ferme annos illud feciffe turpe, dixiffe turpius, Alius furem damabiít,& tecum fe fceleris finget efTe participem. O mnía prandia pari« ter confonabunt:ín te tumulentum conuíuíum πέντ Quod fi ullis abftinueris carnibus δέ non crebro balnea frequentes: tunc uero per omnes calumnías Maníchai titulus afferbiturSi uolucrum edulium refataueris,& tenellas columbas craffofqy turtures expetentí gutturí du;: rior domínus dénegauerís: facrileeij crimen affícítur:ftatímqs aiunt: Hii funt quí creatoré muty di condemnant:ín ufus noftros facta funt omnia. Audiui domino teftejnon mentiorquendá—.: p i2 fua gula difertum cum rumore cognofceret mecibís efculentíoribus abftínere/fe dicere: Nan quid porcellus ideo factus εἴτις togatus ín fenatu fententíam díceret?Quo uidelicet me ftulti cíz condemnaret:quí me putaret ea qux funt ítrufus creata non(πείς. Quod(i pulla fuerit. tunica,etíam pratereuntium digitis denotaberís.Ac fic nifi formofus fueris, fanctus effenó pa} τοτίς, Γῖαςς δὲ iftiufmodi cam uítam lacerent bonam:quíd facíes frater in medio? Aut uitijs, aut anathemati colla fübmittes: id eft, fectabetis ea quac funt aduerfa cotínentia. Aut fi facerenos lueristempore damnabetis.Pratermítto crebras falutationes,obfequía matronarum:uaríafqi illecebras: quibus etiam rícidiffimi molliantur, cum δὲ firenzo cantu ad naufragia pertrahun tur, Nuncautem illud affirmo;quod ctíam fi íta non effent;ad comparationem tamen ingentis boní,maíora deferere deberes.Cum ením tanta reperímus ín coclo,parua δὲ caduca nos απο fe doleamus in terra, Ambitio nanq; potentia,magnitudo utbis,uíderí& uidere;falutare& fa) lutarilaudare, ucl de trahere,uel audíre;uel proloquí:& tantam homínü frequentiá faltem in^ uítum uidere, monachorum propofito& a quíete funt alíena. Aut enim uidemus ad nos ue níentes,& filétium perdímus.Aut fi non uídemus, fuperbía areuímur. Interdum ut uicem redi damus,ad füperbas fores perimus: ínter líneuas rodentíum míniftrorum,poftes ingredimut deauratos.In Chrifti uero uilla(ut didicimus)totum rufticitas.Itaq; propter occupationesaut nobis claudendü eft oftíü, autfcripturarü propter quas aperíéda funt fores ftudia rdinqué da. His ígitur ratíonibus inuitatí;multi philofophorum reliquerunt frequentías urbium,& hot tulos fuburbanos: ubi ager írriguus.arborum comz,& fufurrus auíum.fontis fpeculá immur) murans, δὲ multx oculorum auríüq illecebrasne per luxum δὲ per abundátíam copíarum ant ma fortitudo mollefceret;& eíus pudicítía conftupraretur. Inutile quippe eft crebro uidere, pet quz captus aliquando fis:& eorum te experímento committere, quibus difficulter careas.Nam quos fzculí carcer índludit,nunc íra, nunc auarícía, nunc alíorum incentíua uitiorum percrahit ad ruínam.Ideoq; obterenda fant animi uoluptates,relínquenda delectationum ftudia: απο! níam hzceftcircüciflonís ueritas;non figura, Nítendum ín fumma: ut naturalibus apum ME: conueríatio ς D tits h νά REGVLA MONACHORVM. νο, 171 ῇ ᾧ l ACE N:"o 1» 5 ai."A.. e i A conuetfatio noftra tedatad celum. Quod fiet.filudi fi iocus.fi conuiuia, fi feto pene fami Ἂ líaria deferatur:& quac círcciduntur arefcant;non uifu,non auditu,non tactu;non fapore,aut capiet ín natura corporís naturam corpoream non habere.INam fi uelimus def; picere quod fu, mus,meremur melius effe:cg igitur non temere offeramus nos perículís:fed quantum in nobis eft infidias dedínemus. NT| CN Deabftinentía& praxipue a catnibus. iM Aluatornofter,Attédíte;inquítuobís ne forte erauétur corda ueftra crapula,& ín ebrie; ty, tate δὲ curís huius uita. M odícus ením ac temperatus cibus δὲ carní& anima utilis eft. “Ἢ Balnearü fomenta ne quaras, qui caloré corporis ieíuniorum cupís frigore extinguere: ον qux& ipfa moderata fint, ne nímía debilitent ftomachum:& maiorem refectionem pofcen/ uq tíaerumpantín crudítatem:qua parens libidinum eft, Aiunt enim medici qui de humanorü inis corporum fcripfere naturís:pracípue Galenus ín libris, quorum títulus περὶ ὑγένῶρ, puerorum otis δὲ iuuenum, ac perfecta xtatís uítorum mulicrumq corpora,in(íto calore feruere:& noxíos his dead efle xtatibus cibos quí calorem augent: fanítatiqo coducere.friida quzeg ín cibo δὲ potu fume; bibo re.Sícut econtrarío fenibus, qui pítuíta laborát& frigore;calidos cibos,& uetera uína prodeffe: TW Et etíam Comiícus,cuius finís eft humanos mores noffe atq; defcribere dixít: Sine cerere δὲ libe ipis ro friget Venus. Nihil itaq;(είας coducere Chriftianis adolefcentibus ut efum holerum.Nam Vj ardor corporum frícidioribus epulis temperandus eft. INobis ením non corporum cultus, fed "n anima uigor quzrítur;quz carnís ínfirmitate fit fortior:Inde eft quod nonnulli uítam pudicá pii appetentiumi,ín medío itínere corruunt: dum folam abftinentíam putant carníum:& legumíni ἍΜ bus onerant(tomachum,qua: moderate parceq fumpta ínnoxía funt: δὲ ut quod fentío lo nimi quar: Nihil ficinflammat corpora.& títillat membra genítalía: ficut indigeftus cibus ructufgg mas conuulíus.Quod enim Íeminaríum uoluptatum eftuenenum puta. Eft autem efus carnium lini feminaríum libidinis.Et non folum de carnibus loquor: fed in ipfis legu mínibus inftantía& "m grauía dedínanda funt.Parcus cibus& uenter efuriens,triduanis ieiunijs prafertur, Multo em E M. melías eft Qtidie ραν,(β raro fatis(amere. Pluuia illa optíma eft,quz fenfim defcendit ín te^ 1 aet B ras.Subítus δὲ nimius imber in pcepsarua fübuertit. R efectio ítaqy faturítaté fugíat.Nihil pro ni deftbíduo tríduoq tranfmiffo uacuum portare uentrem: fi paríter obruatur: fí compenfetur vin faturítate íeíuníum, Ilíco mens repleta torpefcit: δὲ irrígata corporis humore,fpinas germinat i libídinutn.Plutes απού; funt quí cum uíno fint fobrij:ciborum tamen largitate funt ebrij, O m; uot nesein quí ebrietatem fectantur filij Belíal uocantur. INam uenter mero ftuans facile defpu nti mat ín libídinem. Vnde Noe nudauit ebríctate femora, Lot quem Sodoma non uícerat, uína ἢ ad| uícerunt. Venter quoq; plenus facile de ieíunijs difputat.Quí enim Chriftum defyderat,& illo d uefcítur pane: non quzrit magnopete, de cp preciofis cibis ftercus conficiat. Q uícquid poft ὡς gulam non fentíitur,idem Πε quod panis δὲ leeumína.Omne ením quod ín hoc mundo labo; gi rant homínes,ore quafi confumítur:& attrítum dentibus,uentri traditur dígerendum:& tan us díu tribuit uoluptatem;cgdiu gutture detínetur.Cum uero ín aluum tranfierít, definit ínter οί’ im bos effe diftantia.IN echoc dicimus, quod negemus pífces: fed quomodo nuptijsuirginitatem: us ἔτα(aturítatí ieiunia praferímus. Sed nuncideo te carnes uefci nó putes.fi fuum,leporum,atq; ju ceruorum δὲ quadrupedum anímantium efculentiam reprobes.INon ením hac pedum nume; y to:fed fuauitate euftus comprobantur,Scimus ab apoftolo dictum: Omnis creatura. ἀεί bo/ ji na:qux cum eratiarumactíone percipitur.Sed idem loquiturzBonum eft carnem non mandu u^ care. Comedát carnes,qui carnibus feruíunt. Quorü feruor defpumat ín coitum,eorum δὲ ínte/ ui ftina carnibus repleantur. Tu uero nihil habeas tam neceffe;cj ín ieiunio perícuerare.Pallor 8 P fordes tux gemmz fint. Ioítur cum mihi dixeris: cur porcus creatus eft? ftatím tibí refponde; TN bo puerorum more certantíum: Cur uiperz: δὲ fcorpijINec deum fuperfluorum iudicabis artí/ ἐν ficem:cum ρίατίπγα: δὲ beftíae δὲ uolucres fint, quas tux fauces recufant. Sed ne contentíofum - hoc& pugna magis uidcatur efle quá uerum: Audi ídcitco fues δζ ἄρτο& reliquas anímantes Ff 5.«reatas ͵ REGVLA MONACHORVH. C creatasiat milites, athletze nautz, rhetores, metallorq foffores& ceteri dutó operi mácipati haberétcibos: qbus fortítudo corpor: neceffaría eft:q portát arma& cibaría:qui pugnís& cal/ cibus fua inuícem membra debilitant:quí remos trahuntsquorum latera ad damandum dícen «ἄς funt ualidaqui fabuertunt montes,& fub díuo δὲ imbribus dormíunt.Sed quíd ad nos, quorum conuerfatío in ccelis eft?Caterum noftra religio non athletam,non nautas;non mili tes,non foffores:fcd(αρίδεία: erudit fectatorem:qui fe dei cultuí dedícauit,& fcitcur creatus fit, cur uerfetur ín mundo:quo abire feftiner, Vnde€ apoftolus loquitur: Quando ínfirmor;íc | potens fum: δὲ fi extetiornofter homo corrumpitur, fed ínteríor renouatur de die ín diéEtauy pio diffolui δὲ cffe cam Chrifto.Etcarnis curam ne fecerítís:Quodqy fine quatuor fenfibus ui^ uere poffumus:id eft.fine afpectu;auditu,odoratu;atq; com plexu. Abfq; euftu autem& dbbis impoffibile eft humanum corpus fubfiftere. Adeffe ergo debetratío: ut tales& tantas fuma; mus efcas, quibus non oneretur corpus: neclibertas anima: pragrauetur: Quía& comeden,, dum eft,& deambBulandum,& dormiendum,& digerendum,& poftea inflatís uenis incentiua libidinis faftentantur Sunt quidem fenfus noftri portx: per quas ad anímam noftram faculi blandimenta defcendunt:& per quas fenfus carnis introeunt.Per quas nifi lata ftrage facta υἱᾶ uirtutibus potíus cj ímpíetate fecerímus:nuncj ad ἐς να pietatis peruenire poterimus, Dícat eni unufquifqy quo MS loquor cófcientiá med. Scio míhí abftínétía;& nocuiffe íntermil; fam,& profuilfe repetítá.INectales ergo recipíamus cibos: quos aut difficulter dieerere, aut coi meítos mapno partos& perditos labore doleamus.Holerü δὲ pomomac leeumínum,& faci/ , liorapparatus eft:& arte impendijíq; coquorá no indigent:& fine cura fuftentant humanü ge nus:modcrateq; famptus quía necauíde deuorat. Quod írríitamentü gulz non habet/leuiori . digeftione decoquí£. Nemo eii uno δὲ duobus cibis)hifqy uilibus ufqy ad inflationem uenttís oncratur,quz díuetfitate carníá& faporis delectatióe cócipit:cii πατῆς nidorib? fumát patina, , δ αὐ efum fui,expleta efurie quafi captiuos trahunt. Vnde δὲ morbi ex faturitate nímía concitá tur, Multíq; ímpatíentiá gula: uomítu remedíant:& quod turpiter ingefferátturpíus egerüt. Poftcg eim uenit Chriftus ín fine tempor:& reuoluit ο& alpha: id eft, finem ad principia, ut ín príma xtate nó cítcücidimur:nec repudíá dare pmíttimur: neccarnes comedimus.Hippoaa tes ín amphorifimís docet craffa δὲ obefa corporaquze crefcendi menfuram impleuetínt:nifi ci toablatíonc fanguinis minuantur:paralyfim& pefTima morborum genera parere. Et ídditco effe neceffaríá demptioné:ut rurfum habeát ín qua poflint Mr em mancte ínuno fta, tu naturam corpori: fed aut ctefcere, aut decrefcere:nec poffe uiuere anímal nifi crefcédi capax fit. Vnde δὲ Galenus ille doctíffímus Hippocratis interpres, Athletas quorum uita& ars fagi^ na eft. dicit ín exhortatione medicinz,nec uiuere poffe díu:nec fanos efle: animafq; corum ita nímio fanguine δὲ adipib?quafi luto inuolutasnihil tenuc;nihil coclefte:fed femp de carnib? δὲ ructu δὲ uentris íngluuíe cogitare, Diogenes tyrannos δὲ fubuerfiones urbíum bellagy hoftilia ael ciuilia non pro fimplici uictu holerum pomorüq;:fed pro carnibus epularumq; dditijs af/ ferit excítari.Quodaq; mirandá fit;Epicurus uoluptatis affertor, ores libros fuos repleuit hole tibus δὲ pomis δὲ uilibus cibis:dicens íta effe uíuendum:quía carnes δὲ exquifitz: epul ingenti cura ac mífería prparanturimaioremqy poenam habeant in quatédo dj uoluptaté ín abuten/, do. Bibere δὲ comedere no delitiarum ardorem debet excitare:fed fitím famemgqy reftinguere. Qui carnibus uefcuntur:indigent etíam hís quz funt carníum:Quí autem fimplici uictu utüty tur:coscarnes no requirere. δαρίοπεία ergo operam darenon poflumus fi meníz abundantia cogitemus: quz labore nímío& cura índieét. Cito expletur natura neceffitas:fríeus& fames, fimplici ueftitu δὲ cibo expelli poteft.Delítix δὲ epularü uaríetas fomenta funt auaríciz. Quod fi quis exiftimat fe abundantia borum potíonumg perfrui,& uacare poffe fapientir: hoc eft uerfari ínter delítías,& delitíam uitijs non teneri.feipfum decipit.Senfus nofterillud cogita:qd uidet;audit;odoratur,euftat,attrectat:& ad cíus trahitur appetitum, cuius capitur üoluptate. Diffidle ímo impoffibile eft,díuitijs δὲ uoluptatibus affluentes non ea cogitare quz gerimus. Fruftraq; quidam fimulat falua fide ὃς pudicitía& integritate mentis fe. abuti uolapranbus REGVLA MONACHORVM..- So. 17L : ἊΝ Δ cumcótra naturam fi copíjs uoluptatum,fine uoluptate perfrai. Senfuscorporam quafíequi 6. UN À funt fineratione currentes, Aníma uero inauríge modum retínet frena currentíum. Grandis TN exultatio anímz eft.cum paruo contentus fuerís;mundum habere fub pedibus:& omné eíus t potentíam,epulas libidines propter qua díuitía: comparantur:uilibus mutare cibís:&eroflio, NA"rítunica compenfíare. Tolle epularum δὲ libidinis luxuríam:nemo quzret díuitias: quará. ufus TW- aut ín uentre,aut fub uentre eft. Qui egrotat;non aliter recipit fanitatem,nifi tenui cibo& cafti ὟΝ pe uíctu. Quibus ergo cibis recipitur fanitas)hís δὲ feruari poteft:ne quis putet morbos ho/ m eribus concitarí. Si autem uites holeta non míniftrant:quz naícütur& aluntur camibus:quid ὁ hi.- eft fapienti uito& philofopho Chrifti tantam habere fortítudiné: quz athletis& militibus ne m à« ceffaría eftzquá cum habuerít ad αἰτία prouocet* Illi atbitrátur carnes fanitatí coeruas: quí πο) in luntabuti libidine:& in coenum demerfi uoluptatum,ad coitum femper exeftuant, Chriftía, Mo nofanitas abfqy uítibus eximíjs neceffaría eft.INec turbare nos debet.fi rarí funt huius propofi e tí fectatores,quía rari func& amíci boni& fideles& pudici& contínentes,femperqy uírtus rara his: eft. Legimus quofdam morbo attículari& podagra: humoribuslaborantes profcriptione bo/ T) norum ad fimplícem menfam δὲ ad pauperes cibos redactos conualui(le. Caruerant enim RI' follicitudíne dífpenfandz domus,& epularum largítatexqux& corpus frangunt& anímam. Ir nin xidet Horatius appetitum dborá, qui confumpti relínquuntpcenitentíam,Sed ctiam ex uiliffiy qu τίσ είς uitanda fatietas. Nihil er ita obruít animum,ut plenus uenter δὲ aftuans,& huc illuc tim; feuertens,& ín γατα, δὲ ín crepitus uentorum efflatione refpirans.Quale autem illud ieiunia, un aut qualis refectío poft íeíanium:cum pridíanis epulis diftendímur:& guttur noftrü meditato; ris sium efficitur lattinarum? Dumq uolumus prolixiorís inediz famem quxrere: tantum τοῦδ] Mt mus quantü uix alterius díeí nox digerat.Itag; non tam ieiunium appellandum eftcj crapula. hii- acfetens δὲ moleftía digeftio.|: tec d εν Deabftinentia philofophorumantiquorü facerdotum aliorumq fanctorum m Icearchus ín libris antiquitatum& defcriptie Graxiz, refert fub Saturno,cum omía -— humus funderet:nullá comedifTe carnes:fed uniuerfos uixiffe frugibus δὲ pomís, qua niis fponteterra gígnebat, Chxremon quoq; Stoícus uir xloquentiflimus narrat de uita antiquorum Aegypti facerdotum:quod omnibus mundi negocíjs curífcg poftpofitis femper - jntemplo fuerínt:& rerü naturas caufafq; ac ratones fyderum contemplati fin:nundg fe mu líeribus mifcuerínt, nuncg cognatos& propinquos, ne liberos quidem uiderínt: δὲ ex eo tépo/. re quo coepíffent diuino cultuí deferuíreicarnibus δὲ uíno femperabftinuerínt propter tenuta, tem fenfus:& maxime,ppter appetitus libidinis:qux ex hís cibis δὲ ex hac potione nafcuntur: Pane uero non uefcebantur:ne oneratent ftomachü:& fi quádo comedebant,tunfurn pariter hyfopum fumebantín cbo:ut efcam grauíorem,illius calore decoquerent.Oleum tantü ín ho leribus nouerát: uerum& ipfatn parum propter naufeam δὲ afperítatem gutturís leníendam, Quid loquar ínquítde uolatilibusiutm oua quoq; pro carnibus uítauerínt δὲ lac?quorum al, terum carnes liquidas:alterum fanguine effe dicebant colore mutato. Cubileeis de folijs pal marum context erat.Scabellum acdiue ex una parte obliquum ín terra pro puluíllo capiti fup an. ponebantbbidui triduíq, inedíam fuftínentes:& humores corporís quí nafcuntur ex ocío,& ex P manfione uníus loci;nimia uictus caftigatione ficcabant.Item Iofephus ín fecunda Iudaica cj μ΄ xíuítatís hiftoría,& ín decímooctauo antíquítatum libro,tría defcribit dogmata Iudaorum, 'hatíficosSadducxos EfTzos: quorá nouílfimos mirís effert laudibus:quod& uxoribusuino δὲ carnibus femper abftínuerín& quotidianü ieíunid uerterínt ín naturá. Sup ποτ uíta δὲ ribo,Philo uit doctíffimus ppríá uolumé xdidit.Eubulius narrat apud Perías αία genera ma gorü:quorá primos q funt doctíffimi δὲ xloquétifimi:excepta farína& holere;nil ampli? ín οἷς bo fumere.Orpheus quoq; ín carmine fuo efum catníü pen it?deteftat. Pythagora etía Soca ris, Antifthenis,& reli: fragalítaté referré ín cófufioné noftráinifi&longfi eflet Peri ope, ::"e.“Ἐν| F4 tín REGVLA MONACHORVM:. tis indigeret:ut quí paupertatem apoftolorum& crucis duríciem,aut nefciunt,aut cotemnunt: imitentur faltem gentilium paupertatem. Ad ea uenío, qux Afella poft duodecimü anná fu; dore pprío,elegitarripuittenuit, ccepit ímpleuit. Vnius cellula daufa anguftijs.latitudine pv radiíi fruebatur.Idem terr folum,& orationis locus extitit δὲ quietis, Ieiunium habuit prolu do,ínedíam pro refectionc.Et cum eam non uefcendi defyderíum,fed humana confectio ad εἰ bum tfaherct:pane& fale& aqua frigida concitabat magis efuriem,cg reftringebatz& operaba tur manibus: ciens fcríptum effe: Qui non laborat non manducet, Et íta ad quinquagenaria peruenít atatem: ut non doleret ftomachus, non uifcerum crucíaretur íniuría:non ficca humus íacentía membra confríngerct: non facco afperata cutis, fetorem alíquem fitumqy contraheret: fed fana corpore, anima(πίον, folítudiné putaret effe delítías:&t ín urbe turbída ínueniret ere. mum monachorum.Paulo quoq; cibum& ueftimenta palma praebebat:& ne cuí ímpoffibile uideatur, Iefum teftor δὲ angelos cíus:quod ín parte eremi, qua íuxta Sytíam Saracenis coni gitur,monachum uidí;quí per tríginta annos índufus, hordeaceo pane& lutulenta aqua uíue/ bat, Alter ín cífterna ueteri per dies fingulos, quinq; carycis fuftentabatur, Vnde fi mihidomi nus optionem daret,multomagis elígerem tunicam Pauli cum merítis, cj regum purpuras cá tcgnis fuis. Quid tamen nos uentris anímalía;tale uncj fecimuszquos fi uel fecunda hora legé tcs inuencrít,ofcitamus,manu faciem defricantes,continemus ftomachum:& quafi poft multü laborem,mundialibus rurfus negocíjs occapamur.Pratermitto prandía,quibus mens onerata premítur.Pudet dícete frequentiá falutandi:qua aut ipfi quotídie ad alíos pereímus,aut ad nos uenientes cxtteros expectamus. Deinceps itur ín uerba, fermo tetítur lacerantur abfentes, uita aliena defcribitur:& mordentes ínuícé cofumímur abínuicé, Talís nos cibus occu pat& dimittit. Cum uero amíci recefferínt;ratiocinia fupputamus. Nunc íra perfonam leonis nobis induci nunccura fuperflua ín annos plurímos düratura pracogitat. Nec recordamur cuanclíj dícen; εἰς; Stulte ac nocte auferent anímam ate,qua autem praparafti cuíus erunt Nec uero hoc dí cens condemno cibos:quos deus creauit ad utendum cum gam actione,fed íuuenibus i. centíua efe affero uoluptatü Non Aetnzi ignes,non Vulcanía tellus,nó Vefeuus olympufag tantís ardoribus xftuant:ut iuueniles medulla uino plenz, dapibus inflammatz. Auarícia cal catur a plxrífq;,& cum marfupío deponitur.Maledicam linguam indictum filentium emédat: cultus corporis,& habitus ueftíum unius horz fpatio commutatur.O mnía alía peccata extrir, fecus funt; δὲ quod foris eft facile abijci£. Sola libido infita eft:& quadam lege natura ín coítü geítit erumpere. Grandis igitur uirtutis eft δὲ follicitze dilieentize fuperare quod natus(is:& ín carne non carnaliter uíuete, | Detemperatis ieiunijs. Antum tibi ieiuniorum affume quantum fettepotes:diuerfus eft enim homini fto machus,Alíj amaris:alij dulcibus:alij aufterioribus:ali lenibus delectátur cibis. Ideo nó tibí immoderata ímperamus íeiunia:& enormé ciborü abftinentia, quibusftatim corpora delicata franguntur.Philofophorum quoq; fententía eft,moderatas effe uirtutes:exce/ dentes modum atq; menfuram inter uítía deputari. Vnde& unus de feptem fapientibus. Ne Ὶ quíd(aít)nimis. INouí ením ego ín utrog, fexu ppter nimiam abftinentíam cerebri fanítatem quibufdam fuiffe uexatam: prafertím quí ín humidis& frigidis habitauere cellulis: ita ut nef rent quíd agerent:quouc fe ΜΗ Ιομί,ηπία tacere deberent. Sic ergo debes ἰείαπα! reut non palpites,& refpirareuíx poflis: fed ut fracto corporis appetítu:nec ín lectione, necín plalmisnec ín uicilijs folito quid mínus facias.Ieiunium non perfecta uirtus, fed ceterarum uit tutum fundamentum eft;& fanctifícatio atq; pudicitía:& fine qua nemo uidebit deum, Nam Chriftus proanímí uoluntate omnía ín acceptum refert. Difplícent nang, ín tenerís maxime zetatibus longa& immoderata ieiunia,quibus iunguntur hebdomades:& oleum in cibo ac po ma uetantur.Experímento dídicizafellum ín uía aim laffus faerít díuertícula quaerere. Hocem in perpetuo ieiunio przceptum eft:utlongo ítínere uires perpetes faperentur:ne ín príma man fione currentes corruamus ín medijs.Caterumiri quadragefima contínéticuela pud ] ] | j 1 1 J " ] 3 X 9^ ὡς.-ΞΞ- Δ xx Ut ΑΗ, 3 YE ΞΕ-------Ἴ------ας....--------- 3 M 9 κ. CO.« ον b 28 EN tic Mag, Uto, Bt) Ht lis Toy dang {πη tr REGVLA MONACHORVM.|$0. 175 & fota auríoz retinacula equís laxanda properantibus: δρ alia fit conditío fcularium, alía monachorum.Secularís homo in quadragefima uentris ingluuiem δαν íncochlearum morem, fucco uíctitans fuo, futuris dapibus ac fagina: aqualiculü parat. Monachus ín quadra; gefirna fuos dímíttat equos:ut fibí memínerír(emper efle carrendü, Finítuslabor maior,ínfiní tus modetatior eft. Ibi ei refpíramus: híc perpetuo íncedímus.Síc tamen comedas: ut ftatím"Ὁ poftcibum poffis legere;orare,& pfallerc.1deo fint tíbí cafta(implicía;moderata,& non füperftitíofa ieiunia.Sed quid prodeft oleo non ucfci:& moleftías quafdam difficultatefz; ciborum quaere, carycas, pí per,nuces,palmarum fructus, fimilam,& mel. Tota: hortorum cultura ue;* «atut:utcibarío pane non uefcamur:& dum delítías fe&tamur, a regno coelorum retrahímur. TNecfi biduo aut tríduo ieíunaucris:puteste non ícíunantibus effe meliorem. Tu íeíunas δὲ ίτα fcerís:illecomedit δὲ forte blanditur. Fuuexationem mentís δὲ uentris efuríem ieiunando dige tís:illemoderatus alítur& gratías agit deo. Vnde quotidie damat Efaías:INo tale ieíunium ele ἡ gédicit domínus:& iterum:In diebus ieíuníoram ueftrorum inueniuntur uoluntates ucftra: δὲ omnes quí füb poteftate noftra funt ftímulatís: In iudiciis δὲ litibus ieiunatis: δὲ percutítis pu/ enis humilem:ut quíd míhí íeiunatis? Quale íllud poteft efle ieiunium: cuíus itam non. dícam niox ocupat:fed luna integra derelinquitz Teipfum cofyderans noli ín altetíus ruína,fed in tuo ope eloríarí:nec illorum tibí exempla proponas:qui carnís curam faciétes poffeffionum red;' dítus& quotidianas domus impenfas fupputant. Nec ením undecim Chrifti apoftolí[ας proditione funt fracti. Nec Philegio δὲ Alexandro naufragium faciente cxterí a curfu fidei(ub (titerunt. Conuíiuía quoq tibi funt uítanda fzcularíum:maxíme eorum quí honoribus tumét. INam pinguis uentet, non gignit fenfum tenuem. Docet Aefopi fabula, plenum murís uen. trem per anguftum foramen egredi non ualere. Quofcung; nang formofos, calamíftratos, ctí/ tie compofitos,uel buccis rubentibus uideris: de armento Iouíníani funt:inter quos grüníunt. fues.Denoftro erege.tríftes;pallidi.fordidí,& quafi peregríni huius fxculílicet fermone careát, habítuloquuntur δὲ geftu:HHeu mihí;quía peregrínatio mea prolongata eft. Vnde faccus& íe/ iunium arma funt peenítentiz,& alía peccatorum. Et fi e duobus neceffarijs unum eft fübtra/. hendum:magis elígam ieiuníamiabfcy facco,cj faccum abf iciunío.At uero hí quibus poeni. tentía pracipitur,confequenter ad ieiunium faccum copulant.NG quidem fanat ocalum,quod. &alcaneo adhibetur. Teiunío paffiones corporís:oratione peftes fananda funt πιξες, Ioítur per ieinnium oftendítur nos pofTe íre ín paradifum,unde per faturitatem fueramus eíecti. Nam íe iunium caratuulnera delinquentís,curatoíqg fanctificat: gone: C EE ᾿ς Decontemplatione,oratione,& lectione.-|: eiiis -Ύ I monachus effe uís,non uídetí:habeto curá,nó reí familíarís, ταὶ renüciando hoc effe cce. pífti fed anima tux. Ama fcientíam fcripturarum,& carnis uítía nó amabís.Corpus pa/: ἃ 7 ríter anímufg; cendanturad domínum. Sicteipfum in«celo animo eeftíente procures: &t dum corpore moraris ín terra,iam ad Chriftum mente peruenías, Afluefcas quoc ad ora/ tiones δὲ pfalmos nocte confurgeremane hymnos mme ETE hora ftare ín acie quafi bellatorem Chriftiaccenfaqy lucerna reddere facrificium uefpertinum. Sic dies tranfeat; ficttox inueníat laborantem. Orratíoni lectío:ectíoni fuccedat oratío.Praxcípue ea qua: fancti faciunt,ín confpectu dei faciunt:& pleniorem fcientíam dei accipiunt; δὲ plenius díuinis imbu/ tí fant difciplínis.Si enim zxerotus& aftuans febribus aquam frigidam poftulet,& dícatad me dicam: Vím patíor,crucíor,exanímor,ufqyquo medíce damabo,& non exaudies:Et refj Ρος, at fapientiffimus δὲ dzmentiffimus medicus, Scío quo tempore debeam dare quod poftulas, i6 mifereor modo:quía mífericordía ifta crudelítas eft:& uoluntas tua cótra te petit. Tta dris no fter(ciens dzcmentiz fuz pondera atqp menfuras, interdü nó exaudit damantem: ut cá pbet, & magis prouocet ad rogandá:& quafi igne excoctü iuftioré δὲ purioré faciat. Ad oratíoné no - δ ΄, ΄-- L4 L4 ΄ LÀ is εἰς cófurgenté non indigeftio cibi ructü faciat; fed inanitas.Ná qdà uir ínter paftores eximius, Sícut κεα:.0. ο ἡ REGVLA MONACHORVM. C Sitfumus;inquit fugat apes:fic indicefta ructatio auertít fpíritus fancti charifmata, Radius.»] si autem dicitur proprie dígeftío cibi:& concoctarum efcarum in uentum efflatio. Quomodo e;— κα go iuxta qualitatem ciborum de ftomacho ructus erumpit: δὲ ael boní;uel malí odorís flatus Ἰ fri indiciá eft:Ita interioris homítiis cogitationes uerba proferunt: δὲ ex abundantía cordís os fo; κε. quítur.Iuftus comedens repletanímá fuam.Cügy facrís doctrínis fuerit fatiatus: de boni cor, E" dis thefauro profert ea qux bona funt. Crebríus lege& difce Ggplurima: δὲ tenentete codíem ὁ n fomnus obrepat:& cadentem faciem pagina fancta fufcipiat.Et ccs Apoftolus femper orare| m nos íubear:& fanctisctíam ipfe fomnus oratio fit:tamé díuifas orandí horas debemus habere; Eg: ut fi aliquo fuerimus opere detenti:ípfum nos ad officium tempus admoneat:Nec cibi ante fu,|du manturjifi oratione przzmíffa. Nec recedatur a menfa;nifi referantur oratíz creatori, Egredien eg tes hofpitiun armet oratío:& egredientibus occurrat oratio antecf feffio: nec príus corpufcu|o wi lum requíefcat;ój aníma paufetur. Ad omnem actum;ad omnem ínceffum, manus pingat cra ἢ cem.Dominicis diebus orationi δὲ lectioni uacetur. το quídem ín omni tempore completis ἢ opufculis faciant. Quotídie de fcrípturis fanctis aliquid dicatur.Prouidendá etiam ut díem fo," lennem;non tam ciborum αραπάδπεία, dj fpiritus exultatione celebremus: quía ualde abfur; FE dum eft nímia faturítate uelle martyrem honorare quem fcías deo placuiffeieiunijs.Sacerdo— a tes quoc pro omnibus orare debent;quorum eleemofynas oblatíonefg; redpitSepeinma^^^« ---σι nibus tuis díuina fit lectio δὲ crebra orationes:ut omnes cogitationum fagíttz, quibus adole,| fceritía percuti foletzhuiufcemodí dypeo repellantur. Quoniam difficile imo impoflibileeft per a turbatíonum uitíjs carerequempíam.INam frequens lectio δὲ quotídíana meditatío,folet ma/ | n is labor mentis efTe dj carnís. Quomodo ením quod manu& corpore fit, manus& corporis E τα completur:íta quod ad lectíonem pertinet;magis mentis eft labor. Littetz: nang; mara E píum non fequuntur:fudorís tamen comítes funt δὲ laboris: focía ieiuniorum non faturitatis: nm contínentíz: non luxuríz. Vnde quidam Origenis difcipulus αἰκιωνῖζῃ fe cibum Orígene pta:| í D fcatefinelectione fumpfiffe:znundg eueníffefomnum.nifi unus e fratribus facris litteris perío/ Í naret.Edentes autem,axcullis capita fua delent: ne alter alterum afpícíat manducantem: nelo, b qui quíctg liceat dum manducant.Ieitur quando comederis:cogita quod ftatim tibi orandum, i ilico& legend fit, De fcripturis fanctís habeto fixum uerfuum numerü.Iftud penfum domi tio tuo redde, Necante membra quieti concedas, dj palladium pectoris ταί hoc(ub tegmine c pleuerís. Poft fanctas fcripturas.doctorum hominum tractatus lege, corum dumtaxat: quoi| rum fides nota eft; Quoníà eruditio timorem creat,imperítia confidentíam.Sed tuncfcripta| ra proderit legentí:fi quod legerit opere compleatur. Illorum igitur tractatibus: illorum dele^; cterís ingenijs δὲ libris:quorum pictas fidei non uacillat.Cateros fic lepe;ut magis iudices p fe^! quarís. ER oimía apocrypha:& fi quando ea nó ad dogmatü ueritaté legereuoluerísicias; nó earum effe quorü titulis praznotátur: multac; ín hís δὲ mixta uítiofa:Et erandis prudenti eft aurum in luto quxrere.Quid ením facit cam pfalterio Horatius? cum cuangelijs Maro: cát| apoftolo Cicero? Qua fecurítas lucis ad tenebras? Ne ergo legas, Philofophos,Oratores, Poe| tasnein eorum lectione requíefcas, ne nobis blandiamur: fi hís fcripta fant no credimus: cam| aliorum confcientía uulneretur:& putemur probare qua: dum legímus non reprobamus.Abfit ergo ut deore Chriftíano fonet Iupiter omipotens,& me Hercule,& me Ecaftor:& extera ma/ gis portenta quá numína;At nunc etíam facerdotes dei omiffis euanoelijs& prophetis uide mus comcedias legerezamatoría buccolícorum uerfaum uerba cantare:tenere Vergilium:& íd! quod ín puerís neceffitatis eft;crimen ín fe facere uoluntatis. Scientia auté pietatis eft; noflele/: gere fcripturas:prophetas intellieere:in euangelio crederezapoftolos non ignorare. lNec pute!| mus ín uerbis fcrípturarum effe euangelium,fed in fenfu.INon in fuperficie,fed ín medulla: Nó in fermonutm foliis fed ín radice rationis.Si quid autem ignoras, fi quíd de(τρις dubites: interroga eun quem uíta commendat,excufat xtas,fama non quoe finon eft qui pof | fit exponeremelíus eft aliqd nefcire,cg ci periculo difcere. Memento quía in medio beum ἡ: am REGVLA.MONACHORVA.$o. 174. artibulas. Malo ením apud te uerecundía parumper cj caufa periditari;Qui tamen quod n0; uítínterrogat, non modo difcendi.fed ftudio cognofcendi.an nouerit ille quí refpofurus eft ín fimilitudinem pharifzorum:non quafi dífcipulus.fed quafi tentator accedit. Plxtríq; etiam dez tractorum:dum uerba facrí aloquíj plus c debent difcutiunt:in carnalem intellectum cadunt. In díuinisautem fcríptutís& librís:melíus eft obfcura relinquere ut funt;cj aliquid cemere, uel praue imitari quod nefcías.Sunt quoq; nonullí,quí rugata fronte,demiffo fupercilio, uerbífqg trutipatis authoritatem doctorum fibí uendicant. IN on quod ipfi dignum aliquid arrogantia fouctínt:fed quod fimplices fratres quadam uidentur fuí comparatione nefcíre. Euenit etíani interdam,ut cum modicum fcientíz quis habuetít:elatus ín fuperbíam difcere defiftat;& paula tímeo quod nihil additur fubtrahítur, ut uacuus difciplinis penitus remaneat: ferrág; quod acütum erat hebetetur.Sed δὲ íam prophetam horrere;xloquentis εἴποι Chriftum fapere.fa pientisiniuríam fecifTe,uírtutis:aliena poffidere,potentía:innocentem círcüuenire,aftutiz: hu/ milem defpexiffe;nobilitatís.Sic erroribus plena funt omnía:& ad hoc ufq; ueritas obícuratur: ut ín mortis gremio íacuiffe beatítudo dicatur. Nobis uero nil placet: nifi quod ecdefiafticum ef:& quod publice ín ecdefianon tímemus.In hís tamen íta facere folemus. Quando. em phi; lofophos legímus: qu ando ín manus noftras librí ueniunt fapientia fxcularis: fi quid ἐπ εἰς utile reperímis:ad noftram dogma conuertimus;Si quid uero fuperfluum,de idolis, deamor. tede cura fxcularíü rerü:hac radímus,hiís caluitiá índucimus.hacin unguíü more ferro acutif^ fimo defecamus. Referam tibi mex ínfelicítatis hiftoríam. Cum anteannos plutímos do ἡ trio;parentibus/fororibus,cognatis:& uod hís difficilius eft;confuetudine lautioris cibi, pro^ ptercoloram me regna caftraffem:& Flíerofolymam militaturus pergerem:bibliotheca,quam. mihi Romx fimo ftadío confecerá, carere nó poteram. Itaqy mifer ego lecturus T ulli ícíuna bam.Poft noctiumcrebras uigilías:poft lachrymas, qua: prateritorum recordatione peccato τῷ ex intimis uifceribus fluebant, Plautus fumnebatur ín manu s.Si quádo in memetípm reuct/ fas prophetam legere cccpíffem.fermo horrebat íncultus.Et quía lumen cxcis oculís non uide bat: non oculorum putabam culpam efle, fed folis, Dum ita meantíquus ferpens illuderetzimedía ferme quadragefima medullis infufa fcbris.corpus ínuafit exhauftum: δὲ fine ulla te quic(quod dictu quoq; incredibile fitjinfelicía mébra depafta cft:ut offibus uix harrerem: Inr terím parantur exequiz, δζ uitalís anima calor, toto íácorpore frigefcéte, ín folo tantü tepente pectuículo palpitabat:cum fubito rapt? ín fpírítu ad tribunal Chrifti percrahor:ubí tátülumi/ Ris crat;& tátá ex círcüftantiü darítate fulgorís,ut proiectus ín terram farfam afpicete no aude rem. Interrogatus de códítione, Chriftianum me effe refpondi.Etille qui przfidebat:Mentiris Vit: Ciceronianus es;non Chriftianus, Vbi ením eft thefaurus tuus,ibí δέ cor tuum.llico obmu/ tui,& ínter uerbera(nam cxdi mé iufferat xonfcientiz magis igne torquebar:illum mecum uer/ ficulum repetens: In inferno autem quis confitebítur tibi? Clamare tamen cepi,& eiulans díce reMiferere mei domine;miferere meí.Flzcuox interflagella refonabat. Tandem adprafiden;. tisgenüa prouoluti quí aftiterant.pracabantur ut ueníam tribueret adolefcentia: δὲ errorí lo^ cum poenítentiz daret:exacturus deinde crucíatum/fi gentilium aliquando litteraram libros le/ gi(lem.Εσο qui ín tanto cóftrictus artículo, uellem etíam maíora promittere:deíerate ccepí: δὲ Romen eíus obteftans dícere:Domíne;fi uncg habuero codíces fxculares:aut fi legero;te nega/ αἱ.[η hzc facraméti uerba dímiffus,reuertor ad faperos& mirátibus cunctis,oculos aperuí:tan [ο lachrymarü imbre perfufos, ut etíá incredulis fídé facerem ex dolore.INecuero fopor ille fue rat.aut uana fomnía,qbus fxpe deludimur. T eftís eft tríbunal illud;ante quod íacuí;iudicíá te/ ftis quod tímuí: Ita míhi nung talem contíngat incidere quzftionem. INam fateor aulnetí/ bus habuiffe plenas fcapulas:plagas fenfiffe poft fomnü:& tanto dehinc ftudio díuína legiffe, «quáto mortalía ante nó legerá:Quodqy pter pfalmom: δὲ oratióís ordíné quod εί hora tertia, fexta,nona,ad uefperü, medía nocte& mane femp exercendü eft:ftatue quot horís fcriptura fanáá edifcere debeas: quáto tpe lcgere:nó ad laboré, fed ad delectatione δὲ inftructioné ani/ ima, Cüq, hax finieris fpatia:& frequéter ad figéda genuafollicitudo animi fufcitauerit: Aut te^ xenda compone,aut qu« funt texta refpice:quae errata reprehéde,qua funt facienda αν ντε,| antis I..!: B σ᾽ REGVLA MONACHORVM, 23 tantis opetutm uarictatibus fucris occi να tibi dies longi crunt.Sed(guis aftiuís ten. dantur folibusbreues aídebuntur quibus alíquid operis prztermiffum eft. Hac obferuansite. ipfum faluabis& alios:& eris magifter fanctz conuerfationis: multorumcy caftitatem lucum tuüm facies. Dícas pfaltum ín ordine tuo:ín quo non dulcedo uocis fed metis quzratur: fcri bente Apoftolo:Pfallam f; pírítu,pfallam δὲ mente, Legerat ením praceptum,pfallite fapiéter, INam damorín Ícripturís non eft uocis fed cordis, Sed nunquíd uerborum multitudine fleài deus,ut homo poteft? INon ením uetbís fed corde orandus cft deus. Melior eft feptem pfalmo tum decantatío cá purítate δὲ ferenitate,& fpiritali hilaritate: Gp totius pfalterij modulatiocü anxictate cotdís& trífticía, Cantor quoq pellaturut noxíus: tibicinas δὲ pfaltrías& iftiufmo, di quafi mortifera f; yrenarum carmína perturba ex a dibus.Sicautem erudiéda eft aníma, quaz futarum eft templum deí:quod níhil alíud difcat audire,níhil loquí, nifi quod ad tímorem dei pertínetturpía non intellieat:cantíca mundi ignoret. Non funt contemnenda quafi parua fint, fine quibus tnaíora conftare non poflunt. Girzca narrat híftoría Alexandrum potentiffimum tegem orbifey domitorem,& in moribus,& ín inceffu Leonidis padagosi fuí ton potuiffe ca, rcre uítijs,quibus adhuc paruulus fuerat infectus. Dzmonum itag; cibus eft carmína poeta tum:fxcularís fapientia,rhetoricorutm pompa uetborum.Hac faa omnes fuauítate delectant; δὲ dum uerfib? aures dulci modulatione currentibus capíüt, anímá quoq; penetrant,& pecto, τί interna deuinciunt. Verum ubí cum fümmo ftudio fuerint ac labore perlecta;nihil aliud ni fiínanem fonum δὲ fermonum ftrepítum fuis lectoribus tribuunt, Nulla ibi faturitas uetitatis; nulla íuftici refectio reperitur.Studiofi earíi in fame ueri δὲ uírtutá penuría perfeuerant.Míhi alit curz,non quíd Ariftoteles fed quíd Paulus doceat. Ornat em doctrina deíquí ea qua.con ditioni faz apta funt facit:& econuerfo confundit illam,cui códitio fua difplicet. Monachus aüt non doctoris fed plangentís habet officium.Qui uel feuel müdum lugeat,& düi pauídus pra ftolaturaduentumqui ciens imbecillitatem füam,& uas fraeile ne portat tímet offendere, neimpínegat δὲ corruat& frangatut.feg; monachum effe non loquendo& dífcurfando, fed ta; cendo& fedendo nouerit. Sit quoq, tibi fermo filens,& filentium loquens,neccítus, nectardus inceffus. Ac unufquifa; quando ad cómunionem ingreditur cum cuculla tantum accedat.Habe antquí uolunt fuas oues;uafe gemmato bibant ferico niteant;plaufü populi delectétur: δὲ per uarias uolátates díuitías uíncere nequeant. IN oftrz diuítiz: fant in lege dei meditari die acno/ &e,ianuam pulfare;& fzculum przeuntes calcare.Praparemus íeiturnobisfortítudinem:affuy mamus nobis perfectum roburzut ínter errorum tenebras δὲ con fioné:in noctis fcientía Chri fti lumen appareat.Díefc; nofter nubem habeat protegentem: ut hís ducibus ad terram fan; étam peruenire ualeamus.Qu uid ením erudítióe melíus?quid fuauíus difciplina: quid dulcius domíno? Sitanté conuíuiá Chriftus lectio Chríftus:quies Chriftus:cogitatío Chriftus.Qux enim poteft efle uíta fine fcientia fcripturarum:per quam etiam ipfe Chriftus agnofciturz Qui cibi;qua mella funt dulciora,cg dei fcire prudentiácSapiens quoq; nücj folus eft: habet fecun omnes qui boni fant δὲ fuerunt:& animum liberum quocunqy uult tranffert: quod corpore nó potefb;cogitatione complectitur, Et(ihominum inopía fuerit loquitur cá deo:nec undg eft mi nus folus. cum folus fuerít.Príma τᾶς; fapientia efbcaruiffe ftulticia:fed ftulticia caruiffe nó pee qui intellexerit illam.Seduera quidem fapientia, eft nuper factum fe noffe: δὲ utfie oquar ín carne íuftorum imperfecta perfectio eft, Parum tamen eft fcire quod nefcitisifed pru dentis hotínis eft noffe menfüram fuam: quam quí ienorauerít, quanto am plíora quafierít, tantomagis ad ínferiora collocabitur.Difcamus igitur in terrís:quorum nobis fcientia perfeuer ret in ccelis, sa: De uieilijs.!, Ignum eft fratres aptum; prorfus fatif. qp conueniens:de fanctis uioilijs numc dicere & proferre fermonem:quando ipfa lucubratio exigitur a follicitis.INox ecceeft caligo corporíbus:non folum homines, fed etíam cunctosin fomno detinet aníniantessut τε formatis uiribus per foporem,poffint diuturnum faftinere laborem uíuentes, Bonus deus quí ita profpexit, ita conftituit,ut homo exíturus ad operationem fuam ufq; ad νετ -οη ---.--I— E— RE-— QR- E-- UNE 2E πΠΠ’---- o———— μή, τη s Py P, REGVLA MONACHORVM:;-«ο, 175 QR A uícaríum tempus, in quoa durís laboribus,&& multa fatígatiGe requiefcere ρτα[ες NNouímus ON autem multos homíni:ut aut maioribus fuís placeantaut fibi aliquid peculiariter profint;no, jS cis particulam adalíquod opufculum fegregare: id p lucro ducere.quod faratí deíopore fuo A à operari potuerínt, A Solomone uero laudatur& focrmína,qua: penía δὲ lanificíum ad lucerná Ubi uigílácer exercet. Addidit etíá qd' ex hoc laus uíro eíus ín portís& gloría magna nafcat.Quod | om fi in carnalibus inftrumentís:d eft;uictui δὲ ueftitui neceffarijs; quí uíeilat non reprehenditur ἢ Ὁ[πιο laudatur:& mírarí tne fateor ος alíquos:qui facras αἰοί[ίας tam fpiritualí opere fructuo; hti fas,orationibus, hymnis le&ionibuf. qp fcecüdas;aut fuperfluas zftímant,aut ocíofas.aut quod ἮΝ hís deterius eft ímportunas.Et quidem fi funthomínes a noftra relioionealíení qui ífta fic fen ΩΝ tíant,non eft mírum.Quomodo em prophanis relíoiofa placere poffunt:quibus fi placerét;no Qd furi eflent:quía fumus utíqy Chriftiani? Si uero noftri funt quos uigiliará falutifer actus offen ti dicutníhil de his deteríus fufpicer:Aut pigri fantaut fomnículofi;aut quod hís eft proxímum ρα fenesuclinfitmiSi ρίοτί funt;erabefcant.quía illis infonant Ῥεοπειδία Solomonis: Vade ad b, formicam o píger,& zcmulare uías eíus.Sí fomniculofi funt:expereifcantur fcriptura prodamá TN τε: piger,quoufq; dormis? Quando autem de fomno furges?paululum quídem dormís,mo try dicum fedes, pufillum autem dormítas:pufillum uero complecterís manibus pectus, Sí fenex hug es:quís te cópellit ut uigiles:. cáp δὲ non copulfus pro atate tamé αἰσί]ας, Et fi ftare non potes, NM fed tuam cogitas impoflibilitatem:non debes iuuenes δὲ ualentes ad tuum reuocare torporé f quos propter uarías tentationes íuuentutis;feipfos propenfioribus macerare decet uigilíjs. Νά NN athlecx fuis incítatoribus fortíores funt:& tamen monet debilíor, pugnat illequí fortior eftz NE Maxime quía δὲ fancti corruunt/fi fuerint negligentes:Et peccatores príftinum recipiunt, fi for ἣν des fletibus lauerínt.Focídeo díco:ut te non terreant defcendentes, fed prouocent afcendétes; ny Nihiltam facile;g ociofum δὲ dormíentem de aliorum labore δὲ uieilijs dífputare, Si uero ín; ái, p fimuscsmembris:quod facere potesinoli reprehendereiímo ríga& tu fecandum prophetam b lachrymis ftratum tuum: δὲ dícSic memor fui ταί fuper ftratái meum.Iníunge te etíam uigilan ma tibusutte fuis precibus iuuét: quo adíutusa domíno fuper lectum doloris ταί canere poflts: ut δ. "m tu quandog; merearis dicere:In matu tínis medítabor ín texquía fuifti adiutor meus. Alioquin wu ftultum& fatís extraneum eftut quía ipfi currere non ualemus, bene currentibus derogemus, sn Nam δὲ fi non poffumus debemus congratulari potentibus.Sicut ein de confenfu malicize par hin ticipatur cum facientibus poena:fic participatio eloría: fperanda eft de cofenfu bonitatis. Alios ίσα ein effectus coronatzalíos uoluntas pía ltíficat.Nec fane onerofum uel dífficile uideri debet: im etíá delícatis corporibus ín feptímana duará noctíü: íd eft,(abbati atq; Πίος portioné aliqua "n deímínifterio deputare. Ifta ei quafi purificatio eft dier quinq; uel noctíá: quibus ftuposa xe carnali ingrauefcímus,ac müdanis actibus ofcítamus. INec erabefcat aliquis in bono ftudio ii fanctítatís:cum non erubefcant ímprobí ín perpetrando opere fceditatís. Merito ergo fcriptw d τὰ in Proucrbijs íngerít:Eft confufio quac ducít ad peccatum.In bono em opere contundi pec/ lui catum eft:ficut ín malo faciendo non confundi pernítíes eft.Si fanctus es, ama uigilías, ut the uin faurum tuü uígilando cuftodías:& ipfe ín fanctitate feruerís.Si peccator es,magís cura.ut uígi aui lando& ER purgeris: dum tunfo pectore frequentíus dames: Ab occultís meis müda me: d&.ab alienis parce feruo tuo. Guftádum eim uídetur;quía fuauís eft domínus, ficut fcríptá eft. d Qui ergo guftauitntelligit δὲ fentítquantum pondus pectorís uigilando deponitur:quantus ig mentis ftupor excutíturxquanta lux anímam uigilantís δὲ orantís illuftrat:quz eratía, qua uifí ἡ tatío membra uniuerfa lxtificat. Vigilando omnis tímor exduditur/fiducia nafcitur,caro mace ταταγ αἰτία tabefcunt,charítas roboratur,recedit ftultícía,accedit prudentía, mens acuitur,error obtunditur,crímínum caput díabolus,eladío fpírítus uulneratur.Quid hacutílitate magis ne yi ceflariumzquid(ο lucrís cómodatius?quid hac dilectice fuauíuszquid bac felícitate beatius? dd το[ῖο etíam propheta qui ín príncipío pfalmorum fuorum beatum uírum defcribens,fummam yit beatítudine eius ín hocuerficulo collocauit: fi ín lege dei meditatur die ac nocte. Bona eft quiusi dem díurna meditatio:fed efficatioreft nocturna:Quía per diem neceffitates obftrepunt:occu" pationes diftrahunt mentem:fenfum duplex cura dífpergit. Nox autéfecréta;nox ge opor Ἐπ τ! Ξ tung μ' REGVLA MONACHOÓRVM. εὐπᾶ fe prxbet orantibus:aptiffimá uigilantibus: dum carnalibus occupationibus expeditum; colle&tum fenfim in totum homínem díuínis confpectibus fiftit. Carandü eft etíam ne nimíc táte cibi uel potus uígílaturi pectus oneretur:ne crudítates eructantes& crapulam: non folum: ipfi nobis,fed etíá gratíx fpiritus indieni iud'cemur, Ergo tancj diuíno functurí minifterío af nos per abftinentiá parare debem*:ut ínorauatí expeditius uigilare poffimus.Cogítatioquog rala pellatur:ne male uigilantis oratíoffiat.ficut legitur,in pecatum.Sunt em& ex malíeno ui: eiliz:ficut ín Prouerbijs legitur:Ablatus eft fomnus ab oculís eorum:Non em dormíüt;inquit, ní(i malefecerínt.Abfint abfint ab hoc conuentu tales uigiliz:fit potíus uieilátibus pectus dau fum diabolo,apettum Chrífto:ut quem labijs fonamus,corde teneamus. T unc erunt accepta». biles noftra uigiliz: tuncpernoctatío falutarís:fi competenti diligentia& deuotione fyncera, mínífterium noftrum diuinis obtutibus offeratur, ME De ueftibus. 5 Ὁ[τα tunica ueftiatísuilis tuníca contemptum mundi probet: Ita dütaxatne anímus: tuus tumeat:ne habítus fermoq; diffentíant. Nam ueftis ipfa uilis& pullaanimitacen/: εἰς indicium eft.Qui enim mollibus ueftiuntur,in domibus regu funt. Tales nág ue^ [ος habeas:non quibus ueftíta corpora nudentur:qua nec fint mundznec fordída& nulla di uerfitate notabiles:quía necaffectatz: fordes,nec exquifita: tmunditíze conueniunt Chriftiano,. Sed ne hocipfum íactaatiam tibi generet, quod[ρου] íactantíam contempfifti: ne cogitatio tacita fübrepat: ut quía forfitan inauratís ueftibus placere defiftí, placere conerís in fordibus.. Nihil enim íntulímus ín huncinundum:necauferre quid poffumus. At nc plarofqy uideasar maría ftipare ueftibus:tunicas mutare quotídie:& tamen tíneas non poffe fuperare, Et qui te reliciofior eftunum exerit ueftímentum: δὲ plenis arcis pannos trahit: inficíuntur membranz colore purpureo:aurum líquefcit ín lítteras,eemmis codíces ueftiuntur:& nudus ante fores eorum Chriftus morítur.Pulla ením tuníca minus cum humi íacuetít fordidatur,Sít cingulumla: neum cum tota fimplicítate puriffimum:& quod poflit abftringere ueftimenta magis dj fcit dere.Idem femper habitus,neglecta mundicies;ínculta ueftis,& cultus ipfe fine cultu: plumarát quoq; molliciesiuuenilia membra non foueat.| Delaboribusmanuum, um E uacet mens tua uaríjs perturbationibus: qux fi pectori infederint, diiabuntur tui:& deducent te ad delictum maxímutmn.Facito aliquid operís:ut femper te diabolus inue niat occupatum.Si apoftolí habentes poteftatem de euangelio uiuere;laborabant ma nibus fuis ne quégrauarent:& alijs tribuebant refrigería,quorü pro fpiritualibus debebantme terecarnalía:cur tu ín ufus tuos ceflura non preparas? Vel fifcellam texe iunco, uel caníftrum lentis plecte uímínibus:farríatur humus:areolx aquo límite díuidantar:ín quibus cam holerá iactata fuerint femína,uel plant pofitz per ordiné,aqux ducátur írriguas. Inferan£ infructuo? fa arbores,uel gemmis,uel farculis,ut patuo pofttépore dulcía poma decerpas. Apum fabrica realuearea:ad quos tetnittunt Solomonis Prouerbía:& monafteríorum ordinem, acregíam difciplinam,in paruis difce corporibus. Texantur δὲ lína pro capiendis pífcibus,Scribantur δὲ bri:at& manus operetur cibum:& aníma lectione faturetur.INam ín defyderijs eftommís ocio fus.Aegyptíorum monaftería hunc morem tenent:uc nullum abfq; labore ata; opete fufcipiát: nó tam ppteruictus neceffitaté, ἅ ppter animx: faluté.INe uagetur pernitíofís cogitationibus mens,& ad inftar fornícantís Hierufalé, omni tranfeuntí díuaricet pedes fuos, INec idcirco tibi ab opere ceflandum eftquia deo propitio nulla re índiges.Sed idco cam omnibus laborandd eft:ut per occafionem operis níhil aliud cogites,nifi quod ad ἀπί pettínet feruitutem.Síimplici terloquar,djuís omné cenfum tuá in pauperes diftribucrissnihil apud Chriftá erit preciofius, Cj quod manibus tuis ipfe confecerís.Sudore em& labore nítnío ad ubertatem fructuum pete ueniemus. | Delaude reliígionis,& de inductione ad eam.: Xtruís quidem monaftería,& multus a te per ínfulas Dalmatia: fanctorü numerus fur ftétatur: Sed melíus faceres,& fi ipfe fanctus ínter fanctos uiueres.Diffiale ον : ile e M REGVLA MONACHORVM,!«ο, 176 e AA CC bile eftut& prafentibus quis& aternís fruatur bonís:S ut híc uentrem, ibí menté impleat; ὃς ui de delítijs tranfeat ad delítiasui ín utroqy fxculo prímus fit:& ín ccelo& ín terra eloríofus ap.ἣ Tti pareat. Quod aüt afleríseos melius faccre q utunt rebus fuis:& paulatim fructus poffeffioná ἣ Μὰ ῥαπροιίδυις díuidant:cy illos quí poffeflionibus uenditís femel omnia ἰατοίαπειτηῦ a me, fed| 4 Mti ἃ domino refpondeatur.Sí uís perfectus effe,& caetera; IN eca fuo ftudio monachi retrabendi ni funt lingua uiperea:morfü feuiflimo:quibus argumentaris δὲ dicís:Si omnes fe dauferint& fuj hy gerínt ín folitudinem,quís celebrabit ecclefías, quis fzculares hotnínes lucrifaciet, quis pecan» ὦ Ἢ tesad uirtutes potérít cohortarítHocením modo.fi omnes tecum fatui fuerintifapiens effe qs ipi poterit? Si uirgines omnes fuerint,nuptia nó erunt;interibit genus humanum.Sed rara eft uír tusneca pluribus appetítur.Etcutínam hocomnes effent quod pauci funt, De quibus dicitur: Multi funtuocatí,paucí uero electi.Ideo licet paruulus ex collo pendeat nepos:lícet fparfo cri; TN"πε δζ fciffis ueftibusubeta quibus tenutríerat mater oftédat:licet in límine pater íaceat:per cal ls, catü perge patré ficis oculís ad uexillü crucís euola.Solii pietatis genus eft in hacre effecrudeNI lé Gladiü tenet hoftisut me perímat:& ego de matrís lachrymis cocitabozDelicatus es frater dti'charíffime:fi hícuís gaudere eum fzculo,& poftea regnare cum Chrifto. Multa nos facere co, i git affectus. Et dum propínquitatem ref, pícímus corporü:& corpus δὲ anímz offendimus crea T torem. Qui amat patremaut matrem fi uper Chriftum,no eft deo dignus, Vnde difcipulusad "m fepulturam patrís ire defyderans:faluatoris prohibetur itmperío.Quantí monachorü dum pa DN trís matrifq; miferentur fuas animas perdiderunt?Super patre δὲ matre pollui non lícet: quan "o tomagis fuper fratre fororibus, cofobrínis familia feruulís? Genus regale δὲ facerdotale fum?: illum attendamus patrem.quí nuncg morítur:& quí ideo uiuens mortuus eft,ut nos mortuos i uíuificaret. Sola caufa píctatis eft,ubí nulla carnís notícía eft, Honora patrem tuum, fi te aut/ mn ro patrenon feparat.T ádíu fcito carnis copulam, djdiu ille fuum nouetít creatorem. Alíoquim n Dauid protínus tibi canct:O blíuifcere populá tuutn& domü patrís tuí:& concupifcet rex de^ na'corem tuum:quoniam ípfe eft domínus deus tuus. Grande pramíum eft parentís οὗ: quia du concupifcet rex decorem tuum.Solent etením miferi parentess& non plena: fidei Chriftiani,de formes& aliquo membro debiles filios,quía dignos matrímonío non ínueníunt, relioioní tra/ nd D dereSedfitu perfcétus effe defyderas,exi cum. Abraham de patría tua& de cognatióe tua:& ἐπὶ perge quo nefcis.Et{{ habes fubftantíam:uende,& da pauperibus.Sí non habes.erandi onere dius liberatus essnudus,Chríftum nudum fequere. Durü.erandeJifficle.fed magna funt prarmía, in: Magis em quilibet labor fufcipitur.fi ante oculos przponatur ipfius laboris utilitas, Sed& πα! d uigantibus longa ferenitas fpem pollicetur:nauis ualida δὲ díuturna tépeftas. Sectemur ergo iios mulierculas:fexas nos doceat ínfitmior, Quant diuítijs paríter ac nobilitate pollentes(no lo earum uocabula dícere;ne uídear adularí yelíctis faculratibus,pignoribufq; contemptís hoc factu fadle iudicarunt,quod tu putas proprío tímore difficile? Vnde habeto fimplicitatem co/ Aumbzsne επί; machínerís dolos:& ferpentis aftutíam,ne aliorum fupplanteris infidíjs. INon multum diftat ín uítío,ucl decípere,uel decipi poffe Chriftíanum. Ac illa tibí ad hocde uaríjs| floribus lamen exornent.Coluber ad bíbendutm ueniens, ín aqua uenenum deponít:ne eü ue/ b nenum aqua concretum occídat. INudum homínem tímet: caput tamen fuum celat quando| percutítur,ubi fcit effe mortem fuam,Serpens quidem fi calamo percutítur,morítur: fi uero τον| rum percutíatur cófirmatur. Flyemalí tépore infirmior efficitur: δὲ a forícibus deuincitur. Ieit| ante hyemé circa fe fegetes collioit:ut íllis efcam prxbeat. Anguis quatido fenuerit;perdit afpe/| «tut: Π uolucrit aT ad iuuentuté,ieiunat quadraginta diebus ut laxet pellis eius:& fic an[/ uftum foramen perquítítut dum nititur índe exire,pellem fenectutís dimittat. Pellicani cam|| FN a ferpente filíos mortuos inueníuntlugent:& fe δὲ fua latera peraitiunt:& fanguíne excuf iJ foadcorpora mortuorutn fic reuiuifcunt. Aquila quoq; cum fenueríterauantur eius pennx& ioculi:& quzrít fontem,& eríeít pennas,& είς infe calorem:& fic oculí eíus fanantur,& ía fontem ter fe mergít:& íta adíiuuentuté redit. Multa dicuntur in fcripturíssque uideritur impof| fibilía:& tamen uera funt, Níhil enim dícas ἱππροίϊΠὂΙ]ο,αΌί eft uirtus altíTimí. INihil de huma na fragilitate cogitessubí plenitudo adeft deitatis,Sed quid tead iugum domini prafentís αὐ T T Gg Σ΄ tepuocare --. REGVLA MONACHORVM. C txprotocare exemplis conor: cum nullum pene fciamus fuiffe fanctorum: qui proccllofum. huius temporís agonem,abfq, tribulatione δὲ tempeftate tranficrítzSic etenim bellator uulne. tís dolorem,.aut contemnít aut nefcit, dum uiuacitatís fenfibus folam uidetur οοσίεατς uicto; ríam.Et quí hyemís tempore uadit ad balnea:príus afperítatem frígorís nudus patienter exci, pít:quía cum futura calefactío confolaturxomníumqy creaturarum difficile propter deum exul, tatío aliqua nifi moerore praeunte fuccedit.Sit ergo in nobís tanta futurorum fides; ut admo; dum non fentíamusnosilla fuftínere qux patimur:fed ea potíus arbitremur nos obtinere qua credímus.Quanta autem apud deum merces/fi in przfenti homines precium non fperarent? Quantís fudoribus harreditas caffa expetitur.? Minori precio margarítü Chrifti emi poterat, Finis militiz tuz erít regnum non terra:& temporis fed aternitatís δὲ coeli. INihil eft fili quod poffit;aut debeat prafferri eí,qui eft uerus dominus δὲ uerus pater,& imperator aternus, Cui ením rectíus uítam noftram ímpendimus,dp illí a quo ipfam. accepimus: δὲ cui eam debemus. ufq, ad fin& quía ipfius beneficio uíuimus? Vnde fimaluerimus Cafari militare;cg Chrifto: poftea nó ad Chriftum fed ad eehennam tranfferemur. Eier nec affectum, nec patríam, nec. honorcs,ncc díuítías prxferre debemus:quia fcriptum eft:Praterít huius mundi figura:Et, qui| huncmundum dilexerínt,cum mundo peribunt.Illi ergo militemus:qui milítantibus fibi οἷον. riam uit aterna:honorem regní cocleftís:díuítías haereditatis fuae,& díuinze cognitionis con; fortium perenne largítur.Nam nullus rex terrenus,totíus orbis dominus eft. Chriftus autéto/ tíus mundi rex eft:quía omía per Chriftum facta funt.Et quía regnum celorum uím patitur, & uiolentí rapiunt illud:talisuiolentia deo erata eftzqua nemínem concutit;nullius damno nv. titur.In hancrapínam manus tuas míttesqua crímen non habet,& confert falutem.Sollicitudi. ncs ením noftra carnales,quanto charíores funt:tanto plus nos difcrutíant& fatigant. Δεριον, inde nundj ín carnalibus affectionibus íta requicfcit anímus,ut crucíatu careat: dum neceffituy dínes fuas, aut bonas amet curn amíttendi metu: aut malas odít cum amittédíi uoto: ín uto;} fuftinendís miferíjs femper obnoxius eft.Commuta ergo in melíus uitam tuam:ut terno deo D incipias milítare,& deum habeas protectorem, Sunt tamen multi qui non metu penarum: (τὰ benedictionum δὲ repromiffionum defyderío ueníunt ad falutem. Nihil enim eft dignius, ἕβ uchomo fit authoris ímítatori& fecundum modü propria uolitatis diuini fit operis εχοσι’ tor, Nam quí edere uult nudeum.frangat nucem. Apoftolus aít: Rectíus ením fuerathominé fubifTe coniugium, δὲ ambulaffe per plana, cj ad altiora tendenté ín profundi inferni cadere; ! ] Delaude& detractione uítanda,& periculis huíus uita. On credas laudatoribus tuís: ino írriforibus aurem ne libenter accomtiiodes.Omnís falfa prazdícatio fectatur lucra,& gloriam quxtit humanam: ut per eloríam nafcantut ; ΡΜ te efurientíumuifcera:non ructuantíum opuléta conuiuía:adula tor quippe bládus ínímícus eft:naturalí ducímur malo, Adulatoríbus noftris libéter fauemus, Gi nos refpondeamus indignos,& calidus rubor ora perfandatitamen ad laudem faáintrin fecus aníma lxtatur.Sed uerítas angulos non amat,nec quart fufurrones, Laus quippe íuftos ctucíat,íníquos exaltat:fed iuftos dü cruciat purgat:íníquos dum latífícat;reprobos monftrat. INullí detrahas:necín eo tefanctum putes.fi cxteros laceras.Accufamus(zepe quod facimus:& contra nofmetípfos difertí, noftra uitía ínuehímur, mutí de zloquentibus iudicantes, Nund$ huíufcemodí homínibus applícerís:ne dedínes cor tuum ín uerba malíciz, δὲ audias: Sedens. aduerfus fratrem tuum loquebarís:& aduerfum filium matris tuz ponebas fcandalá.Et pet tius ín Ecdefiafte:Sícut mordet ferpens ín filétío:fic δὲ qui fratrí fao ín occulto detrahit.Sed di cís:ipfe πό detraho: alijs loquentibus, quíd facere poffum? Ad excufandas excufationes in pec | catís ifta prtendímus.Chríftus arte non deluditurinequadg mea, fed Apoftoli fententía eft: | INolíte errare, deusnon írrídetur: ílle ín corde, nos uidemus ín facie. Solomon loquitur ín | Prouerbíjs: Ventus aquilo diffipat nubes:& uultus triftis linguas detrahentium. Sicut ením fa gítta fi míttatur contra duram materíam,nonnundj ín míttentem reuertitur, δὲ uulnerat υαΐαξ rantem:íuxta íllud:Faeti fant míhi ín arcum prauum,Et alibi: Qui mittit ín alcum piene REGVLA MONACHORVM.$6. 77 Ἢ"| 3e ἣν Δ ciditincaputeiusiita detractorcumtriftem uiderit faciem audientistimo non audientis quide, (ON fed obturantis aures fuas;ne audiat iudicium f: aneuinisilíco conticefcit;pallet uultus;hacrent la/ Si, bía faliua ficcatur. Vnde idem uir fapíens;Cum detractatoribus;inquit;ne mifcearíssquoníam ἮΝ repente ueniet perditio corü:S ruínam utriuf. q» quís nouit? tam fcilicet eíus qui loquitur, ζ il, ^. lius qui audit loquentem.Et Tím otheo dicitur: Aduerfus prefbyterum acaifatíonem ne acceὟΝ peris.Peccantem autetn coram omnibus argue, ut cateri metum habeát. INon eft facile de pet; καρ fecta atate credendum:quam& πίτα prateríta defendit δὲ honorat uocabulum dignitatis. Sí " τ me igitur uís corrigi delinquen tem,aperte íncrepa:tátum occulte ne mordeas: Cortípiet me iu Ἢ ᾿ ftus in mífericordía& increpabit.Oleum autem peccatorís non ímpinguet caput meum. Nam, , οἱ in comparatione duorum malo rum euius malum eft aperte peccare,dg fimulare δὲ fin gere far i" étitatem. Quid uulneribus i pro deft, fi ego fuero uulneratuszan folatíum percuffi e(t ami; -^ cum fecum uidere morientem? Quid ením míhí prodeft.fi alijs mala mea referas,íi me nefcien. ^ TR te; peccatís meís,imo detractionib?tuis alia uulneres:& cá certatim omnibus narres:fic fingulis TN loquaris,quafi nullí altetí dixeríszHoc non eft tme emendare.fed uitio tuo fatiffacere. Pracepit Ni ením dominus peccantes interdum arguere debere fecreto uel adhibito tefte:Etfi audire nolue tini, rint,referrí ad ecclefiam:habendofg ín malo pertínaces,quafi ethnicos δὲ publicanos.INatm in; mut genia liberaliter educata facilius uerecundía Ορ metus fuperat:& quos tormenta non uíncunt, ting ínterdum uíncit pudor:lícet multo melius eft tímore poenarum emendare peccata, dj fpe pro^ Tut fperorum díuínz fübiacere fententíze. Qui enim nó fenferít deum per beneficia, fentíet per fup. hin; plícia. Caterum, erande peccatum eft odífle corríipientem: maxime fi tenon odío, fed amore nya corripíat. Contra nos autem omnís confonat chorus: δὲ latrant uníuerfa fubfellía: iungütur δξ ijs noftrí ordínisquí δὲ roduntur& rodunt:aduerfum nos loquaces;pro fe muti,quafi ipi alij fint ums£j monachi.Et non quícquíd ín monachos dicitur redundet ín dericos, quí patres(ant mona; Ito, p«horum Detrímentum pecoris, paftorís ignominia eft:ficut e regione illius monachí uíta lau amo danda eft:qui ueneratíoni habet facerdotes Chrífti:& nó detrahit gradui, per quem factus eft tpe Chriftianus.Nam quando& ínímicis przbemus beneficía:ipforum maliciam noftra bonitate ndis fuperamus:& mollímus durítíam:& iratum animum ad beneuolentiam flectimus,Sed necille qua abfq inuidia ínfectione effe poterít,qui foli deo placere geftierit: Inuídía ením nó tam huma/ pi nas amícitias cj folam íufticíam perfequitur.Qui inuídus eft;aliena felícitate torquetur:quoníá f uirtus femper inuidíz patet. Díffícile quoq; euadit opprobría,cui eft amíca íuftícía: imo fi quis píe uíucre uoluerítíníqui protínus írtífione blafphemant.Hac quoq eft confuetudo detrahen tís:ut malum fuum femper uelít negando geminare:& dícere;aut non fecife quod fecit, aut bo nis no opetatü celo. Nil mírum ergo fi contra me paraum homunculum immunda fues gráníunt, & pedibus margarítas conculcent:meq; procul ab urbibus foro,litibus.turbifcy remotum, ficgg " ux ΄ Ld L4 ΄ ld l4 84. 3 jii latentem reperit ínuídía, Tantum ením, me diligunt haretici, quod fine me effe non poflunt. "m Omittam perfonas, rebus tantum& criminibus eft refpondendum.Nihil caufa: prodeft male y dicentibus maledicete,& aduerfaríos talione mordere: cam praeceptum fit,malü pro malo nó reddí:unde non de aduerfarío uíctoriam,fed contra mendacium quarimus ueritatem.Sed nec tímeamus odía fubire quorundam.INon ením homínibus debemus placere,fed deo. At(το, te me nung hzreticis pepetcifTesfed omni ftudio perceiffe,ut hoftes ecdefia: mei fierét hoftes. Vnde meam íníuríam patienter tulí:impietatem cotra deum ferre no potui. Latrant canes pro ! Ι 4 ym ἡ. V4 μ᾿ dominis füís:tu non uís me latrare pro ChriftozFalfus rumor cíto opprímítur;& uíta pofterí/ «d or índícat de priore.Fíeri quídem non poteft: ut abfq; morfu homínum,uitze huíus curricula lir.. quispertranfeat. Malorumqy folatium eft, bonos carpere, dum peccantíum multítudíne pu; k? tant culpam mínuí peccatorum.Sed tamen dito ignis ftipulz conquiefcít:& exundans flamma μ deficientibus nutrímentis paulatitn emotítur.Nam fi ante ἄπο praterito fama mentita eftiaut m ficerte uerum díxit:ceffet uitium,ceffabit δὲ rumor.Prima nanq, uirtus monachí eft contemnen re homínum íudícía.Ioítur nó tímebo hominum íudicium,habíturus iudicem meum. Cupíüt μα enim uícini non faam,fed alienam difcutere uitam. Sed qui amícus eft, etíam praua recta íudi/ μι" Gg 32.cat.Inuenti rd d E REGVLA MONAXCHORVM,. C cat. Inuenti funt enim fcioli tantum ad detrahendum:qui eo fe doctos oftentare uolunt/fi cun ἐϊοτῦ αἰεᾶ lacerent, Sed níhil deo daufum eft;& tenebra lucent apud eum, F uge tamen cos ín quibus poteft malz conuerfationís effe(ufpítio:nec paratutm habeas illud; Sufficit mihi con. Ícientía mea:non curo quíd de me loquantur homines.Certe Apoftolus prouidebat bona: ng folum coram deo, fed etíam coram hominibus: ne per illum nomédei blafphemaretur ín gen) tibus:necuolebat fe iudicatiab ínfidelí confcientía:Si fcandalí gat,inquit,efca fratrem:ín xternü carnem nó manducabo. Tolle igitur occafionem, uolentibus occafionem. INam caftigare uíde tur alium, quifquis ab eíus conuerfatione di(Tentit. Sic& nos ín ifta prouíncía zdificato mo» nafterío,& díuerforío propter extructo:ne forte δὲ modo Iofeph ci María Bethlehemuenics non ínueníat hofpítium: tantís de toto orbe confluentibus tutbís obruímur monachorum:ut| necceeptum opus deferere,nec fupra uiresferre ualeamus, Vnde quía nobis íllud de euanodio contípit:ut futura turrís non ante computaremus impenfas,compulfi fumus fratrem Pene — γω».— | num ad patríam míttere:ut femirutas uillulasequx barbarorum manus cffucerunt:& parenti| communium cíneres uenderet: ne cxptum fanctorum mínifteríum deferétes, rifum maledicis| δὲ amulís prxbeamus. Vnde omnía plena perículis;omnía plena funt laqueís.Incítant cupidi| tatcsiinfidíantur illecebrzblandiütur lucra; damna deterrent, Amara funt obloquentíumlin/| gux;necfemper ueracía funt oralaudantíum: inde fzaít& odít:hínc decipit officiá:& facilius eft uitare dífcordem,cj dedinare fallacem.Sylua füccrefcit ut poftea refcindatur:ideo aget feti/: tur;ut metatur.Tá plenus eft orbís:terra nos non capit:quotídie bella fecant,morbi fübtrahünt,: naufragía abforbent,& nihilomíaus detrahímus& litigamus. Vides quoq; ín ecdefía impeti,| tíffimos quofa; florere; Et quía nutrícrüt frontis audaciam:& mobilitate línguz cofecati funt dut non recogitant quíd loquantur, prudentes[6& eruditos arbitrantur:maxime fi uulei fa; uorem habuctíntiqui magís díctis leuioribus commouentur.Et econtrario uides eruditum αἱ rum ín obfcuro latere, δὲ perfecutiones patí: δὲ non folumin populo gratiamnon haberefed. 1. D inopía& egeftate tabefcere.Flxc autem fiunt:quía non eft híc meritorum retributio, fed ín fiv| '£u. iani: : 057 027 Deíuramentouindicta;mendadio ftultiloquio prohibendo.! T7, Ixifti enim(ni falloriiure te mala malís reddere:& cam íurantibus iurare debete: quia| y aliquando iurauit domínus,aut mala malís reftítuít.Scio prímum, non omnía nobís " conuenire feruis,quac domíno tonueniunt:neín comparatione famulorum,düi uídea tur iníaria, Alioquín forfitan redamare incipímus:cur&on e uírgínibus fed de alijs mulieribus generamur^? Autcur mortuí noftri tertía die rio refareunt? lurauít fco fzpe domínus quinos iurare phibuit. Nec ftatím ex hoc temere blafphemare debemus cd,quod alios uetuerit domi; Anus quod ipfe faciebat: quía díci nobis poteft: Turauít domínus, quafi dris: qué iutare nemo Pprohibebat.INobis quafi ferui non licetiqui domíní goftri lege iurare uetamur; Verum né in cíus exemplo fcandalum patíamur:ex quo tempore nos íurare noluítnec ipfe iurauit.Et quali ter de íaramenti caufa breui fermone fatifFfactum cft: ita etíá ad uindicte: negocium hunc εἰ! dem fenfum, facile profpícis pofTe fufficerexquía aliud'eft nunc tépus gratía: ín quo plenitudo perfectionis aduenitaliud fuit legis:aliud prophetarüm;dicente domíno:Audiítis quía dict eft antíquis, ne occiderent, Ego auté perfectíora pracípio:qua ín ordine euangelii dígefta,fuo loco lector ínueníct:ex quo ením filius deí.filius.hominis factus eft: ex quo uetus fermentü Iu/ daicz traditionis eft factum noua cófperfio: ex quo aenus non ín figura: fed ín ueritate come dítur: ex quo fecandum Apoftolum uctera tranficrunt:& facta fant omnía nouazex quo iuf fum eft ímaginem terreni homínís deponere δὲ affurnere formam coeleftís: ex quo commortui fumus: ex quo uirtutibus confurreximus in Chrífto;íurareno diífcas: mentiri facrilegium ῥα! tes, Admonendi ítaqj funt omnes,ut diligenter periurium caueant:non folum ín altarí, feu fan &orum relíquijs fed etíam in cómuni loquela.Omne enim quod non xdificat audientes,in pe rículum loquentíum uertitur. Veritas quídemdaudi.& ligari poteft;uínci nó poteft: qua& fuo rum paucitatecontenta eft:& multitudine hoftium nó terretur, Poffunt homincs cjuís iin pun| aliqua ΕΞ να ε ΕΞ ΕΞ τως tu, REGVLA MONACHORVM.«ο, 178 Tm. A aliquafimularepro tempotceob fuam aliorum; falutem. Cófydetemus ereo duídloquamur: ug^N-quía pro omni uerbo ocíofo,reddiítuti fumus ratíoné in die iudicij. Verbum quidem ocíofum ὯΝ eft, quod fine utilitate dicentis δὲ audientis profertur. Stultiloquium autem ο ίσιο nó illor EN tantum,qui aliqua turpía narrant,ande rífum moueant:& fatuitate fimulata,magis ílludant il RM lisquibus placere defyderant:fed etíam illorum quí prudentes fzculi putátur:& de rcbus phy/ iM: fidis difputantes, dicüt fe arenaslíttorum,guttas oceaní;& coelorum fpatíum,terrxq; punctum t liqaido comprehendiffe, ὦ T us:: le: ὩΣ De patientía;reconciliatione,S mortuis non ἱαροπάίσ.. ἘΠ Vul Vncíam nobis de ραιίσητία, δὲ eius bonis loquendum eft. Eft igitur patientia omniá NN iniuriarum& paffionum tolerantia:& expectationum omniü fine pracipítatione fuf tz) H dos ficientía:quam fi quis intellexerit δὲ habuerít;contraría uítz erauía baíulat:bona omía Thi; contínet.Sororem habet fpem,& affines eius funt res bong omnes:patitur enim libenter,quía m fperatfperando tolerat.Impatíenter ením fertur quod nó fperatur. Omni auté uirtute patien^ "n tía perfert, quod fpe prxeunte dígnofcitur: aut fi f pes fructus patientíz fubfequítur. Κας ma; m trc gaudet fide:& gubernaculum habet deum,confcíentiam genus, propinquitatéInde olo; ln εἰοί! teftes efficiunturzdum fide plení,dum ἀεί timore follíciti; dum contínentíz difcipuli, dum i fili fpei, dace patientia reperíuntur.Deínde cohzredes Chriftidum illum ufgg ad iorteti ρα: a tientía uirtutibus imitantur, Vnde tu paffus iníuríam taceas,iram uínce patíentía.Sanctus em d: amorimpatiéntíam non habet.Manfuetudo nang; nulla paffione turbatur:& fpecíaliteríra δὲ y furore non rumpitur: Quá quí habuerit; beatitudínem cofequetur uoce domíni promifTam:ut bos terram poffideat.íd eftimperet δὲ domineturcorporí fuo. Nulla ením res íta ínebríat ut animi FM petturbatio.Eft trífticía quac ducit ad mortem:eft quzdam ira qua iufticíatn dei non operatur, rp δέ Πιγοτί proxima mentís fux impotem facit intantum ut labía tretmantdentes concrepent, M p«uultus quoq pallore mutet. Animi uera Lxtícia interd dolores corporís mitigat. Quod(i ad ma. égrotatíonécorporís accedat egrítudo animi, duplica£ infirmitas, Dicit quoc; Apoftolus: Sol tio occídat fap iracundiá ueftrá. Quíd agemus ín dieíudici) fup quorü irá nó unius diei: fed t& totü annorü fol teftis occubuit? Ἰσίταν mítefcat fuítia,manfuefcat fracundía,remíttát fibijnui εὐϊτὴ cé culpas fuas: nec fit exactor uíndictz, quí petítor οἵ επί. Grandis offenfa eftnolle placáre ais óffenfum:quamd affectus& perturbationes;cpdiuín tabernaculo hüíus corporís habítamas nói δὲ fracili carne circidamur;moderarí& regere poffumusamputare nó poffumus, Idco pfalmí smi fta dícít:Irafcimini& nolite peécare.Q uía irafci hominís eft,& finé itx ponere Chriftiani. αν m. de quídam aít:Iam te uerberibus enecaífem, nifi íratus effem.Inde ením íufti dícantur,dü om/ αὐ-πία opera patíenteroperantur. Multo quoq; melius eft ftomachum te ἀοί ἐγο, δ meritem eref/ ΓΙ fu uacillare, δρ pudícitíainec ftatím nobis poenitentia: remedía blandíantur: qua fant infeli/ Vect tium remedia. Cauendum eft uulnus quod dolore curaturinec fcire poffumus egrotatíonis ma um lanifi cam fuetit fanítas fübfecuta:& quátum boni uírtus habeat, αἰεία demonftrant: daríufas "m. fitlumen comparatione tenebratum.Sed confyderemus quid ethicus ille pfalmus fonet: 119 — ts domíne,& rectum iudicium tuum, Hodie non poteft dícere,nifi ille qui ad uniuerfa qux pa siii titur magniíficat dominum,& fuo meríto ímputans.ín aduerfis de eíus claemétia eloríatur.INe/ | éeffe eft είπες qui fe credere dicit ín Chrifto,ini omnibus Chrifti iudicijs eaudeat, dicenssSanus füm,eratías refero creatorí, Laneueo,& ín hoc laudo dotníni uoluntatem. Quando ením infir/ 4&nor;tuncfortíor fam:& uírtus fpiritus ín carnís infirmitate perficitur Nam fortitudo corpotis, | imbecillitas animz eft. Patítur& Apoftolus alíquíd quod non uult; pro quo ter domíinü de precatur:fed dicitur ei: Sufficit tibi eratía mea: INam uirtus ín infirmitate perficicar:Cur ígitur p duum fit quod aliquando patiendum eft.Dolemus autem qué mortuum? Ad hoceri nati| Lii fümus;ut mancanius aterní. Lugeatur mortuus fed ille quem echenna fufcipitquem tartarus D. 4 j detorat;íncaíus poena aeternus ienís exaftuat. Nam mórs noftra peccatá eft. INosuero quorü. sn exitü angelori turba comítat qbus Chrift? occurrít obuíáterauemur magis fiín tabernaculo$1 P ifto mortís habítemus, Caten: nóne ueterís,ne tibi falüator dicat; Irafcerís qa frater tu?, meus Wl 1 | --κµ REGVLA MONACHORVM,. C facuseft filius? Indignatisdeiudicio meo,& rebellibus lachrymis facsiniuriápoffidéizCibg,—^ m tibi negas,nó ieiuniorü ftudio,fed doloris.|Nó amo frugalitaté iftam.Teíunia ifta aduerfarij mei'| d funt.Nullá anímá recipio,qua me noléte feparatur a corpore. T ales ftulta philofophía habeat χμ martyres habeat Zenonem, Cleombrotü,& Catoné.Si uíuenté crederes fratrénüdg plangeres. Γ᾽ ad meliora mígraffe. INam ficut prater hancuitam,eft αἱτὰ alia beatorum:íta prater hancmor;: tetn,eft mors dla impiorum. Aduerfum mortís ergo durítíam δὲ crudeliffimam neceffitatem: f hoc folatío erígimur,quod ín breuí niífuri fumus cos quos dolemus abfentes:neq; enim mors, d fed dormitio δὲ fomnus appellatur.INos dolendí magís qui quotidie ftamus ín prelio,& pecca Γ torum uitijs fordidamur,& acípitnus uulnera. Abfit tamen a fide noftra: ut aliquam plagam y dícam effe, qux non habeat confolationem,cum propheta prodamet: Nunquid medicus non 0 eft ín Galaad.Deus eri permiífit te íftius(σαί fluctibus uentifcy íactari: ut expertus naufra/ gium,de catero fimiliter períclitari caueas. Ita cuncta qua: paffus es ficut íntelliois uulnera cor porís tuí:fic aníma: remedía funt.Breuis ením uita: fpatium,xterna memoría compenfat, co Ei] Detribulationibus& opp robrijs perferendis. -— T Ξ Portetnos per multas tribulationes íntroire ín regnum celorum. Beati eftis cam uos maledixerint homines, perfecutí faerínt,& díxerínt omne malum aduerfum uos: gaudete ergo δὲ exultate:quía mercesueftra copiofa eft ín ccelis Futura uítz οἱοτία, 5 fentís πίτα: íncómodis cóparatur:pracipue quía non qui patitur, fed qui facit íniuríá mifer eft, Vnde δὲ Chriftianis uexilla crucis fnt delitía: rophoea noftra uítz non pompis, fed miferij reportantur.Tn noftra daffe uiri fortes opprobría(είπε portare,non munera. Nam Chrifti uin cula uoluntaría fant,& uertuntur ín amplexus. Si quís aüt corpore imbecillis eft:fi abfit fapien tía;non aduerfaríj certamina uíncitimaxime quoníam liberi arbitrij famus:fed ipfum dei nutri D tmrauxiio. Paupertati. non nobilitati futurorum beatitudo proríttítur. Retrahit quidem uerecundía fenatorem, ne fequatur pauperem Chriftum: fed audíat a Chrifto: Qui mecory fcílus fuerit& mea uerba ín generatione hacadultera δὲ peccatrice:& filius hominis confitebi, tur eum ín gloría patrís fui,cum angelis(απο, Turpe eft inter parentes fenatores pro Chri fto uoluntaría humilitate effe deiectá.Difplicet amicis.fi poft ambitiofi habitus culti plabeía & ignobilia ueftímenta mutentur.Sed fi hominibus placerem, Chrifti feruus nó effem, inquit Apoftolusi& propheta in pfalmo: Quoníam deus diflipat offa eorum,qui hominibus placét confufi funt,quoníam deus fpreuit eos. Quátum bona δὲ humana offenfio,per quam ínueni/ turferuitus Chriftitantum pernítiofa eft amicitia qua dei prarftat offenfam:ficut fcriptum eft: Qui uoluerít amícus fietí huíus mundi, ínitnicus dei conftituetur. Dicat unufquifq; quod ue/| lít: ego interím de me pro fenfüs mei paruítate iudicaui:melíus effe confundi coram pecatori/ bus fuper terram,cj coram angelis fanctis in coclo:uel ubícunqy iudicium fuum uoluerit demó| ἤγαγε, Vnde Efaías,uir fua gente nobiliffimus,qui focer regis Ecechiz fuiffe refer£: iuffu dei de^| pofito cilicio nudus íncedítnec tam arduí praxepti pudore deterritus eftiquo mínus dei impe/| ríum fequeretur: quía nihil honeftius effe bomini, c fuo creatorí parere iudicabat. Iohannes| quoq; baptífta nobilis& ín carne,& ín fpirítu natus:cilicium a puerítia;in habítum elegit, δείοι| cuftas in cíbutn: quínec peccatí confcientía πες paupertatis inopia, ad huius eloriam one| | | | oo DAE— MEE Ἐς τ.» τα. ς π--ςἲἛΦσι“το P— -— μμ 8 0. risfed fola futuri(xculí beatitudine trahebat, Vnde& apoftoli(tulti& inutiles& tenues fidei arguuntur Inde Paulum apoftolá profetam:quem quotiens lego,uídeor míhi non uerba aw díre.fed tonitrua,qui oculo mentis futura contemplans dicebat:Quuís nos feparabita charita te Chrifti:tribulatío,an anguftia? an perfecutiotan fames?an nuditas: an periculum? an gie díustIllos perícula nó feparant,nos uero uoluptates.]lli catenas baíulant ínnocentes:nos aurü circüferimus crímínofi. Illi ín carceribus uincti;nos in tridínijs delícati.Illi ín neruo pofíti, deum puro corde& fyncera cogitatione laudátes:nos forte ín ipfa ecdefia de forenfibus calánijscogi/ tamus. Εἰ οἵ oibus xqualiter legis data fit eratia gehéna feu regula ρα fint:alij de diuitiis: alíjde yt. REGVLEA MONACHORVM, WA alij de uirtutibus meditantur.Cunq; di&um fit generaliter omnibus: Dominum deumtuum— EN adorabis,& illi foli feraíes:alijs innocentía,mifericordía;caflitate,ieiunijs deo fideliter δὲ fine fi Mi, ne feruíentibus,nos nobisadulteros eligimus,quibus feruire uolumus. Siquidem iuxta euan/ Pri geli; fententiam:O mnis qui facit peccatum, feruus eft peccati. Reuera fi amator pecuniz fum,fi EN gloríz.fi fuperbix.fi ambitionisaut pompa:dum illí omne ftadíum mex uolütatís impendo, EN domíno feruíre non poffum:Quía duobus domínís neminem feruire pofTe.fcriptum eft, Non MCN eítisueftri,dicit Apoftolus:Empti eftis precío magno: elorificate& portate deum ín corpore μιν ueftro.Clzmenter fpirítus fanctus iure noftro nos conuenít:fciens hoc ín ufu publico apad om MEN neshomínes cu ftodiri:uttáto feruusín opere domíni effet cautior, quáto maiori perículo effet EN comparatus:ut intelligamus cj ftrennui effe debeant ín opere domíni, quí redempti funt fan; li, guine Chrifti:uel δρ críminofi debeant iudicarísqui cá fcíant pro precio fua falutis Chrifti far ty gun effe datum alterí qui nihil praftítitmagis prabeant feruitutem.Rogo quo pudore ob: equijautlaboris fuí mercedem fperabit acclo:cuíus fuetit follicitudo omnís in terra? Mercer: natíus fzculí non poteft accipere Chriftímercedem.O mnis miles ín caftrís iure fpectat anno/ nam,qui fortiter ín prelio pro ciuibus laborauerit.Et díenus eft quidem mercenaríus mercede fua. Nemo tamen milítans deo,implicat fe negocijs fxcularibus, ut placeat οἱ cui fe probauit, n apoftoli uox. Amplectenda eft igitur tríftícía quz: gaudium parit:neceíus cófyderanda mate;. ταν tía:quía fxpe per dulcedinem fructus placétquorum amarum horruít ín radice:& qui littera " M rum Ícientíam habere defyderat: fi difcendi non fufceperit txdia, petítía gaudia adipifci nor "m poterit:nec cuíufc eruditionis qu ifc habere fufficiet gloríam,ifi ftus fuerit ante perpeffus, Mh Cüq; nos dei auxilio deftitutos,hoftis inuaferit,duxerítq; captíuos:non defperemus falutem: "^ fed iterum armemur ad prelium.Poteft Ποτί ut uincamus,ubií uícti fumus:& ín eodé loco tria, "m phemus,ubí fuimus aliquando captíui.Nam fi iuuat domínus miferos'habemus falutem, οί πὰ p depict pe«atoreshabemus ec Hii θα grauíor expectata mors dj illata.Ad hocem i laboremus δὲ ín faculí períditemur mílítia:ut ín futuro fzcilo coronemur, INec míram hoc de s hominibus crederem domínus ipfe tentatus{τ de Abraham fcriptura tefte&: quod deus ins ü tentauctít eum.Quam ob cadfam Apoftolus loquítur:Gaudentes ín tribulatíone,& fcíentes dh quod tribulatio patientiam operatur:patientía probationem:probatío fpem:fpes autem non. bu cófundit.Scriptum eft etíam:Quuía propter te mortíficamurtota ἀίοιδὲ aftimati(amus ut oues 4s^' ocdfionisSed maguamiferiz confolatio eft, quando ín tormentis quís pofitus, fcit profpera s fecutura. Ὁ: De tímore ultimi iudici.& defectu huius uitz.| INde(πείς timeo:ne ín ílla tribulationis die, quando ante tribunal Chrifti unicuícy fecutvdum(ua facta reddendum eft:hís qui ín terrenis magis negocijs cj ín cocleftibus labora runt.aftí íudicij refponfione dicatur: Ite fi poteftis: δὲ illic ubi tota deuotione feruiftis,. di mercedem exigite. Talis caufa uirginum eftín euangelío quínqy ftultarum:qua dum follicitu gis díne(zzcularíum uanítatum fe contra profeflionis fuz ordinem occuparent: oleum unde uem rum lumen accenderent non habentes.ín tenebrís remanferunt.Ecce enim fi umbrato eee nm cxlo folís darítas noftris afpectibus denegetur:& productz ín noftram humilitatem pluuiz: liat tetrís immíneant:fi commotís ut affolent elementis, ut ínrotam fuí currus tonítrua conciten/ m tur: δὲ dehíncfulgurum íacula palpebris terribiliter obíecta coru Ícent: quamáp δὲ confuetudi, di ne ifta contíngant, pauemus, contremifcimus,& proníad terram depofita fuperbía ceruíces j^ fubmíttímus:Q uíd facíemus in illa die miferítquando reuoluto ccelo cam angelicis uíttutibus Ji igneus dominustotus adueníet? Quando cadentibus defuper ftellís,(οἱ in tenebras,& ín fan; m guinéluna mutabítur? Quando montes ficut cera liquefcent? Qu ádoterra ardebít& arefcent H flumina:& maría ficcabuntur contra rerum naturam: infumpto diuinitus humore;arídita ar tem ínaquiís ignís operabitur: Quando peccatores dicent. montibus, cadíte faper nos:& col/ in libus, tegite nos* Quando uocabunt homínes mortem,& uocata non ueniet? uude E E ΠΟΠ d i REGVLA MONACHORVM.: . difcrímina uertentur ín uota,& quod fempet oderunt homínes concu pifcent? Quando illud. implebítur tempus,quod lugubri Híeremías dícit affectu dícens: Refpexi ín tetrà, δὲ ecc non erant lumínaría: Vídi montes:& ecce erát trementes,&uníuerfos colles turbari: intendi acrem, δὲ ecce non erathomo:& omnes uolucres cceli paucbant, Vídí:& ecce Carmelus defertust& om 'nes ciuitates fuccen(z ἰσπί a facie domini,& a facie irze índíenatíonis cíus,& ínterierant uníter/ fa. Verum ne ex fi ucgeftione díabolí hac ad terrorem dicta non ad uerítatem credátur:de pra tetítís futura probantur:quando talía ín diluuío,ín Sodomis,in Aegypto;in Hierofolymisfe. Ρε οὗ delicta homínum facta referuntur. Sed ueniet ílla dies, qua corruptiuutn hoc δὲ mortale íncorruptíoné índuet δὲ immortalitatem. T uncad uocem tuba pauebit terra cum populís:& tu gaudebis. Iudícaturo domíno,lugubre mundus immugiet: tribus ad tribus feríent pectora, Potétiflimi quondá reges nudo pectore palpitabüt.Exhibebitur táccá prole faa Venus. Τῆς ignítus Iuppiter adducetur:& cum fuis ftultus Plato difcípulis: Aríftotelí argumenta nó prode rant:tác ruftícanus& pauper exultabis δὲ rídebis,& dices:Ecce crucifixus deus meus:ecce iudex: quíínuolutus pannis in ρταερίο πασῆς. Hic eft ille οροτατή δὲ quaftuaría: filius: híc quí tmatrís geftatus fínuhomínem deus fugit ín Aegyptum: híceft ueftítus coccíno:hic qui fentíbus coro natus,Cerne manus Iudae quas fixetas,cerne latus Romane, quod foderas: Videte corpusan idem fit quod dícebatis dam nocte tulíffe dífcipulos. O quod uírgínes& quantorü usan pudicítiaa deo íudice coronabítur. O quátis ín illa die expeditfet;fi membrory fenfu& uifteri uigore ín hac uíta caruiffet:& quáti illic elingues δὲ muti felíciores loquacibus erunt;& quáti pa ftores philofophís:quanti ruftíci oratoríbus:& quantí hebetes argumentis pravferendi fant Ci ceronis.Ibí ením cum ante tribunal Chrífti uenerímus: fcímus nec Iob,nec Daníelem,nec Noe rogare pofTe pro quodp:fed unumquéq portare onus faum.Toítur fiue leges.fiue dormics.fiue Ícribes.fiue uigilabis, Amos tibi femper buccina in auribus fonet:& apoftoli quí hunc horren; dum diem ímpijs& pecatoríbus prauidere meruerunt:humiles erant,mortuos fufcitantes: s nos fuper omnes erigímur:quí peccando quotidie nofmetipfos occidímus:non refpicientes fle bilem ínfirmamq; naturam:quz ín aduerfis fortís:& nec in prof, peris aliquando fecuta.Sí enim intemperate cibus fumptus, aut immoderate potus acceptus ,leüem corpori febritiunculam οι citauerit:deijcimus anímam,affligimur fufpiramus. INulla cura tunc faculi eft: nulla uillarum: nemo de patrimonio cogítat,nemo de foro. Omnes calumníz;omnía lucra ín perículo corpo, Τίς conquicfcunt. Currítur ad medícos:& pro remedio carnali promittuntur munera, autum δὲ argentum:ínterdum& mancipia traduntur:& pene totum patrímonium,aut neglíoíturautdo natur, ut confoletur uítz quandoqp periturz. Et pro aterna falute omnis admodum homo ne glícens eft omnis auarus. Illíc omnis frugalitas lareitoris anímí tenacítate conftríngitur:ubí promptior uoluntascopíofior& largitas deberet operari.Et cum fcriptura dicat: Nolite dilige 're mundü, neq; eaquz ín müdo funt: fic humana cocupifcimus;fic amamus,quafi aliquid πα) fcentes intulerímus ít fxcalum,aut recedentes de ficculo nobifcum auferre poflimus.INemo ad breuítatem temporís;emo ad naturz refpicit condítionem:nemo confyderat,nemo retractat uana effe omnía quz aliquo fine dauduntur.Labuntur ein tempore;& prateríta relínquentía, ad futura feftinant.Sed δὲ domínus fcit cogitationes homínum,quoníam uanz funt. Cumq; omnía cogitauerínt per tríointa annos:una febritiuncula uenít:& tollít omes cogítatíones co/ . rum.INam ficut maneuírens herba& florens delectat oculos contéplantium,paulatimq; mat/ cefcens pulchrítudinem perdit,& ín foenü quod conterendum eft tranfit: íta fpecies hominum uernat ín paruulís:floret ín iuuenibus:uiget ín perfectz aatis uírís& repente dum fenefcit, inv canefcít caput:rugatur facíes: cutís príus extenfa contrahitur. Hoc etíam languor facit δὲ ine/ día, πε uultus prímo pulcherrímus ad tantam tranfeat fcedítatem: tamen quí quotidie ον cordatur fe efle moriturum,contemnit prafentía,& ad futura feftínat, Sed quanto ín Μος” €ulo perfecutionibus paupertate, inimicorum potentía, uel morborum cruciatibus fuerimus afflicti:tanto poft refurrectionem in faturo maiora przmía confequemur, Igiturín díe iudi €ijfecurus ínuenietur,fi nulla ἀοί offenfa reperíatur.De his ergo tantum follicitudinem habere debemus, ji AE acie dum umen; dieu zu REGVLA MONACHORVYM.. Φο, 189 m! A debemus, Ambiant terrena gentiles: quibus coeleftia non debentur. Concupifcant prafentía, NN quí futura non credunt. si Ἃ Deuírtute humilitatis δὲ fimplícitatis, actumenti animo uítando, ir Auene rumufculos homínum aucupctis:ne offenfam deí;populorum laude cómutes., n tig Per bonam& malam famája dextis&a finiftris Chrifti miles gradítur, neclaude ex/ ic tollitur,nec uítupetatíone frangié:nó díuitijs turnet,non contrahiíé paupertate,& lata " contemnit δὲ triftía.INam iufti& fortis uírí eft;nec aduerfis franci,nec profperis fubleuari:fed ín iu"s ὑπο effe modceratum.Nolo te orare ín angulís platearum:ne rectum iter precam tuarü Πα tí gataura ΜΗ τς dilatare fimbrías: δὲ oftentui habere phylactería& cofcientía repu πὰ gnante, Ehe ambitione circídari. Fidelis mecá lectorintellieis quíd taceam:& quíd ta; m,; Fd magís oquar. Quanto melius erat μας ín corde portare,(p ín corpore: δὲ deum habere; m autorem,non afpectus hominum: Quáuís ením alíjs uítijs carere poffumus: hypozrífeos ta/ Ὃν men maculá non habere;aut nullorum,aut paucorum eftSed ficut deprecantís humilitas me/ "is retur przmía:ita fuperbía confidentisdeí auxilio deferítur. Tu autem frater ínferíus accambe: quan, ut mínore ueniente furfum iubearís afcendere.Super quem ením ait dominus requicfcet fpirí/ ἔῃ; tus meus:nifi fuper humilem δὲ quíetum& trementem uerba mea? Sed uís fcire quales orna; ín tus domínns quzrat? Habeto prudétiam iuftíciam,temperantíam fortitudiné. His plagis οτε) init liindudere, hxcte quadríga uelut aurígam Chrifti, ad metam concita ferat. Nihil hoc monili Pu preciofius;nihil haceemmarum uarietate diftinctius:ex omní parte decori& ornàmento tibi imis fint δὲ tutamini. Philofophorum fententia eft, fibi ha-rere uirtutes:Et apoftoli Iacobí: Cuí una tiny defuerit omnes deeffe.Et ficut quatuor funt uirtutes, quibus pugnamus& tegímur:fic quatuor Ilii uitia funt, quibus ab hofte percutimur, ftultícía, iniquitas, luxuría, formido: fed malitia finem [πι nonhabet. Cognatz quoq, fibi funtuírtutes.rectitudo& fimplicitas:necab inuicem feparari sis Β queunt.Símplex δὲ humilis& rufticus quí arcana fapientix comprehendere nequit.fi came fa/ 1. pientum exempla in utuendo fectetur,iure inter fapientes connumerabitur. Melíus eftenim (mis- parua bona cum charitate facere fine fcientía, δρ magnis effüleere uirtutibus cà admíxtíoe dif τν cordiz.Excelfa παπα; perículofius ftant:& citius corruunt qux fublimía funt. Sed perípícuum tulis eft omnem creaturam djuís ad perfectionem uenerit:tamen índigere míferícordía deí:& plena | perfectionem ex gratía dei, nó ex merito poffidere.Nihil fic placet deo ficut fimplicitas& inno/ centía, Vnde fpiritus fanctus ín uolatilibus non apparuit nifi ín columba propter fimplícitaté: inquadrupedibusín oue,propter manfuetudíné Illud quoc; tibi uítandum eft cautíus ne ua/ na gloriz ardore capíarís.Cum facis eleemofynam,deus folus uídeat. Cum íeiunas laca fit faties tua:ne ad te obuía pratereuntium turba confiftat,& digito demonftreris.INec fatis religio {ας uclís uiderí: nec plus humilis dj neceffe eft:ne gloríam fugiendo quacras. Plures ením ρα’ pertatis,mifericordía ac ieiunij arbitros dedinantes:hocipfo placere cupiunt,quod placere có/ temnunt:& mírum ín πιο laus dá uítaturappetitur. Cxterís perturbatioibus quibus mens bois gaudet δὲ egrcfdt, fperat& metuit, plures inuenío extraneos. Hocuítio pauciadmodü funt quí caruerínt.Igitur non quaras gloríam:& cum ineloríus fuerísnon dolebis. Quí cm uer ba íncrepantis hurnilítet recipit:íam propinquam babetueníam reatus quem eeflit: Grauíus eftením perficere malum cj facere.INon eft tamen tantz uirtutis ab alíjs factam iniuríam fuftí nere: quantz οτατία domíni eft,mítem atq; tráquillum iniuriam facere non pofle, INeq; ucro te moneo,nede diuítíjs eloríerís, ne de generis nobilitate iactes,ne te cxterís praferas.Scío hv tnilitatem tuam:fcío ex affectu te dícere:Domine non eftexaltatum cor meum: neq; elatí funt oculi mei. Stultiffimum quippe eft docere, quod nouerit ille quem doccas. Vox ex induftría quafi confecta iciunijs tenuis non fit δὲ deficiens. Sunt quippe nonnulli extermínantes facíes Íuas:ut appareant homínibus íeíunantes: quí ftatím cum aliquem uíderínt, íngemifcunt, de^ mittunt fupercilium:;& operta facíe uíx liberant unum oculum ad uídendum. Veftis pulla,cín/ um. sp gulum facceum,& fordidís manibus pedibufq;uenter folus, quía uíderi non poteft, aftuat ci/ T dd bo. His quotídie pfalmus.llecantatur: Deus diffipauit offa hominum fibi placentium, Trí/ ml A.* 2»," 24, 4»*; EZ, m»«βία fimulapt:& quafi longa iciunia furtíuís noctium cibís protrahyunt, Pudet reliqua diss dicere; ne A i REGVLA MONACHORVM. C dicte:ne uideat potius inuehi à monere: omnía hac areumenta funt díaboli.Imitare igtut;| eum potius:cuíus pallor ex ieiunijs:eleemofynz ín pauperessobfequium ín feruos deíthumili.| tas,& cordís,& ucftium,ac ín cunctis fermo moderatus. Trade quoq te ill, cuíus fermo& haj bítus& inceffus doctrína uírtutum eft. ING cothurnatam affectes eloquentíà:necmorepuero/ rum,areutas fententiolas ín daufulis ος. ας prateríens tetigi: ut eruditis cotentus auribus non magnopere cures quíd ímperitorum de ineenío tuo rumufculi íactítent:fed prophetarü quotídie medullas bibas. Quod patrítij eeneris ínter monachos effe ccepiftí;non tibí fittumo; risfed humilitatis occafio:ut imíterís filium homínís:qui non uenít míníftrarí, fed miniftrate, INamquanto humiílior,tanto füblímior es: lucet marearíta in fordibus.Q uantüciq; em tede leceris humilior Chrifto non erís.Ideo quácg mihi multorum fum confcíus delictora δὲ quo, tídie ín oratione flexis eenubus loquar:Delícta iuuentutis mez,ne memineris dfie, Vndefciés dictum ab Apoftolo: Ne ínflatus ín fuperbía incidat ín iudíciü diaboli. Et ín alio loco fctiptá: Superbís deus refiftit, humilibus autem dat eratiam: níhil íta a pueritía uítare conatus fum, Ορ tumentem anímum δὲ erectam ceruicem,deí contra fe odía prouocantem, Noui enim magü ftrum diim δὲ deum meum ín carnís humilitate díxí(Te: Dífcite a me:quía mítís fum δὲ humilis corde:Etante per os Dauíd cecíniffe: Memento dre Dauíd,& omnis manfuctudinis eius. Et in alioloco legimus:Anteeloríam humiliatur cor uírí: δὲ ante ruinam eleuatur. Nihil enim ut crebro diximus tam pericilofum eft:cj eloríz cupiditas& iactantia δὲ tumens animus confcíé tía uirtatum.]Idcírco plus eft anímum depofuiffe cg cultum.Difficilius arrogantia. Cj auro care mus δὲ gemmis.Nil itacy prodeft uile palliolá.furua tuníca;corporis illuuies,fimulata paupet, tas: fí nominis dienítatem operibus deftruas: fi ínter fordes& Íínopiam peccata non caueas, Fidele nang; teftimonium efti non habet caufas mentiendi. Cui er plus creditur, ab eo plus exicítur.Potentes potenter tormenta patientur.INec fibí quíft$ de corporis tantummodo ca ftitate fupplaudat:cum etíam conuítium ín fratrem homiícídi fit reatus. Cadit quidé mundus; D—&ceruixerecta non fledtitur.Percunt díuítiz,& nequacg ceffat auarícía, Coneregare dy multi feftinant quz rurfus ab alíjs occupentur. M | Dehumilitate Chrifti quem ímítari debemus.; Mrd Flriftus bapticatura feruo 8a deo filius appellaturinter publicanos,meretríces,& pec catores ad lauacrum uenít:& fanctíor eft baptifta fuo:quí de ccelo uenit ín uteram:de A utero in praepe;de prafepe ín crucem:de cruce in fepulchrá: de fepulchro ad ínferos: de ínferís uíctor remeauit ad celos. Imitemur ergo faluatorem noftrum:quía ipfemitis δὲ hu milis paftor,agnus&aríes appellatur.Qui pro nobis immolatus eft.Quí ab Ifaaccoribus tey ne£ ín fentibus. Ex quo nil hac humilitate fublimi?.Qui Bethlehé ín hoc paruo terrz foramine celorum conditor natus eft. Hiícinuolutus pannis:hicuífus a paftoribus:híc moftratus afteli la/híc adoratusa πιαρίο Τη baptifmo humilitas Chrifti;noftra fablimitas.Illius crux nofttauiz ctoría:illius patibulum nofter tríimphus eft,Cum igitur lauacrum δὲ crucis fignum in fronti bus dzmon afpexerít contremifcit. Qui aurea capítolía nó tíment,crucem tíment.Quí contem; nunt fceptra regalia δὲ purpuras Cfarum,& dapes Chriftianorum:fordes tamé& icíunía pet tímefcunt:Iubet em Chriftus, ne quis diícipulorum dícat;quía ipfe eft Chriftus.Mira ratío nà uult prxdicarí, quí gaudet íntelliei: agnofci amat δὲ odit oftendi:magis uult fe ínuentü effe dj prodítá: ut uírtus fua illà;nó fauor oftenderct alienus.Quz aüt maíorpoteft effe dazmentia.g utfilíus dci filiushomínis nafcereturidecem menfiá faftidia fuftíneret:partus expectaret adu&/ tum,ínuolueretur pannís,fubfjceretur parentibus:per fingulas adoleret atates:& poft cotume lías uocutm,alapas,& Hagella,crucis quoq; nobis fieret maledíctum,ut nos a maledicto legisab folueret. Patri factuseft obediens ufq; ad mortem:ut íd opere impleret quod ante ex perfona medíatoris fuerat deprecatus, dícens: Pater uolo ut quomodo ceo& tu unum fumus: ita ifti ín nobís unum fint, Ergo quía ad hocuenerat,ut quod ímpoffibile erat legí(quía nemo íuftifi cabaturjíneffabili míferícordía uínceret:Publicanos δὲ peccatores ad pernitétíam prouocabat. Vndenouum δὲ mirabile eft apud nos.Dns folus petentes fe amat, folus írafcitur nifi petatut, Illo ením tenipore quo fupplícía mereantur deus areumentum faluationis oftenditur: intelli να: M σεις hi, REGVLA MONACHORVM.'$0. ISI υπ praftarenonIxfusqui tant donaret íratus.Amemus& nos— RN Chriftum,eiuf, qp femper quatamus amplexus:& facile uidebitur omne difficile:breuía putabi EUN inus uníuerfa qua longa funt.Quodq; beata dei genitrix a filio fuo non didicit, coelos fabríca CAN teaneclos create;fnira deitatis infignia operarísfed tantum humilíaríceteraq, uirtutum docu; t his fnenta intra humilitatis cuftodíam aggregare. si ενα ες e TN Deíuftida,Xuitxrecitudine,————— es Cosme Tm YT iam de iufticia differamus,qux eft fingularum rerum δὲ perfonarum zquiíffima diftri ΤῊΝ butío:quá quis obtinens& εί quís ἈΠ ατόσ, uítam fua dif; pofite δὲ fine tutbatione con/ m à i 4. feruat:cuftodit ín omníbuszquitatem:fcit quid deo debeat:quid fanctis:& quid qua, il libus reddat:quid nó deneget poteftatibus huius fazculisquid fibi tetíneatiquid proximo com; i petát:quid alienis cócedat autcongruat.Iuftum eft enim deum colere δὲ dilioere ex toto corde, SN& extota aníma,& ex tota uirtute: fanctos& cozquales honorare:& tributa impendere pote/ Vi, ftatibus: faperbum non effe, fed maeís mitem& humilem:proximos tanc fe diligere: alienos "in,.&inimícos non profequi odio,(ed amore:fübiectum effe priorib? uel ztate maíoribus:quia& 3 dominus dum efTet omnium dominus;a Iohannequí maíor eft ín natís mulietum: quía prior m. illo ín natiuitate hominum erat;.bapticatur: Et fic adimpleri omnem iuftícam proteftatur. Ex : hi, hac mífericordía nafcitur:obfequium deificam generatur, In his omnibus qui inuenitur; non ^ni immerito ín Chrifto dicitur permanere:quoniá hzc omía ipfe Chriftus eft. Paulus nos elorio , d fus informat δὲ inftruit de Chrifto,dicens:Qui eft fa&tusnobis a deo iufticia,& fantificstio δὲ Tu tedéptio.Tt£ín alio loco Qui eft mifericordia& pax δὲ dile&io, quá grad agap£ uocár.Iniqu? Pire ei fi fequitur iufticiam,negat íniquitatem.Stultus fi fequatar deí fapientiam,negat ftulticiam: Win, απο; fapientía fortitudo, temperantía,, δὲ caftitas folü prodeft habentibus:íufticía uero alijs Tun,& miferís prodeft:qua: patrem uel fratrem non nouit fed nouit ueritatet:perfonam non acci quay pic& deum imitatur. Difcite ergo benefacere. Virtus ením difcenda eft; Nec naturx tátumi boy Lan nam fufficit ad iafticíam,nifi quis erudiatur congruis difciplinis. Dífcenda eft ergoíuftida:8t—— magiftrorum terenda funt limina. Sacularís autem iudex acceptis muneribus condemnat ín;— fontem,& reum liberat, Quod interdum de ecdefiz princi pibus dici poteft,quod propter mu mà— D meralacerent legern:& non perducuntíudicumad finem.—' ien às ig; uu: Defidefpe,& timore. op: niis Tautetn fides(at inquit apoftolus Paulus)eft fubftantía fperandarum rerutriquasfpera enti"Wn mus, index rerum quas nó uídemus:credere& fidere quis debet, quod deus ea qux p, loa À 7 mittit potenseft adimplere:& fpem fuam ín futurum tranfferre:& tunc plena fide pote/ rid εἰς αὐ ea quz promiffa funt facile peruenire.FTzc nobis uníuerfa ínuifibilía ante oculos ponit. id Ad hancínoreffi;diaboli& poteftatü huius mundi δὲ harum tenebrarum uníuerfa deferimus: m deo cá fiducía pxímarnus, Credere em& fperare neceffe eft quz: deus iuffit:cum quz díabolus ni infetuerat abnegamus.Fide fpes fequitur:itad; de ipfa loquamur.Eft igit fpes expectatio rerá μα omnii futurary, quá ín fide habem?,qua faluamur,Paulo fcribéte apoftolo: Spe erm falui facti dnt fumus.Spesautéquz uide nó eft fpesQuod aüt uidet quís,quíd fperat?Si aüt quod nó uide lii mus fperam? per patíentíá expectamus.Hzc in fe habettímorénó{ΠΠ ἢ cuius oblíuifci,& quéfo uil ras debet mittere qfas in fide uiuit:fed q unus eft de fpiritib?:gbus implet Iefus,ficut Efaias te mii ftat:Exiet uirga de radice Ieffe,& flos de radice eius afcédet,& requíefcet fup εἴ fpüs fcientia: δὲ ü píetatís,& replebit eum f pírítus tímoris dfii:illum fpíritii quéDauid canít,dicens:] imete diim m iufti eius. Vnde δὲ beati efficiuntur eodem proteftante& dicente:Beatus uir quí tímet diim: il ΜΠ lum dicit tímofeni,quí caftus eft δὲ pudicus. Quoníam tímor dri caftus, ínquit Dauíd,manet " in fxculum[σα], Ergo eft duplex tímor:nus appetenduslius fugiendus.ft.Ioíturáppeten ut dustímor, admonitio δὲ cuftodia omniá rerá, quas credimus aut f, peramus, Tímemus em(πα " cium,quia fperamus:& metuímuüs dfim,quía fortem illum iudicem credimus. Vera πᾶς uita eft s deum noffe,tímere eíus potentía, amare pietate. Timor πᾶς uírtutum eft cuftos, fecurítas ad a -— bfüm facilis. Si pauorem habueris follicitus erís:& fi follicitus fuerís]leo ín caulas ouiü tuarü ítyy trarc non poterit, Quod ad pra pofitos ecdefiarü uel ad aníma:cuftodem pertinet. Quí cautus C» REGVLAMONACHORVM.: eft&timidus.poteftad tempus uítare peccata:qui fccutus cft de iuftícia, repugnatilliafa uxi lio deftitutus;infidijs hoftium parct. Nunc tuta eft humana fragilitas:& quanto magis uirtu; tibus crefcimus tantomagis tímere debemus ne de fublímibus corruamus.Si iuxta Ecdefiafté, Radix fapientia eft timere deum:fructus fapientia quis eft, nifi uídere déum? Bonum autem diligit, quí non ínuítus, aut neceffitate, aut legum metu facit bonum: fed iddirco, ut mercedem bonam operís habeat. Va UM Decharitate,& pace. Cyn mmm D charitatem nunc tranfit facíamus:quía omnibus maíor eft, Inter cetera fic fatetut Paulus:Manentautem tría hac Fídes, fpes,& dilectio: fed maior his dilectio eft.Eft V ergo dilectio uínculum animorum,cafta,& fyncera,& fine amulatione charítas:confit; matío omníum mandatorum, breuis omníü praceptorum:quá cum qu habuetít,omnia ha. bet: fine hac ín alijs remanet imperfectus. Et ut cognofcat ueftra prudentia; quátum charitas maleat:legimus refponfum ἀπί ín cuangelio dicentis: cum interrogaretur: Diliges drim deum tuum ex toto corde tuo, extota anima tua,& ex tota uirtute tua: Et dilíces proxímum τα tandp teipfum: ín hís duobus przceptís pendet lex δὲ propheta. Vides in hac fola uniuerfa lez eis cotéra pendere? Verc quífquís μᾶς habet,iá deus& dei filius díci poteft: ex hac fola poterit dco fimilis effe, Cofydera, qui deá diligit: nquíd fperat,nüquid tímet,nüquid fidit?INon fed tantum dilieit.Deus,ínquit Paulus,cum dilexiffet mundum:mifit unicum filium fuum in fimi litudinem carnís peccatí:ut de peccato condetmnaret peccatü ín carne: quí preponit eam Min oibus.dicens: Et fi linguis loquar hominüi δὲ angelorum: charitatem auténon habeam: factus fum ficut zramentum tínniens,aut cymbalü cocrepans.Et fi habuero prophetíam:& cognoue? ro omnia myftería,S omnem fcientiam: δὲ fi habuero fidem, ita ut montes tranfferá:& li tradi) dero corpus meum,íta utardeam:charítatem autem non habeam,nihil fum, Charitas magna! níma eft: charitas beniona eft: charitas non xemulatur,non ínflatur,non agit perperam,non ít) ritatur,non confundit,non quzriít qua fua funt,non cogitat malum,non gaudet fuper iniufti^ cia,caudet auté de uerítate.O mnia füftinet,omnia credit,omnia fperat:charitas nundj excidit; Nihil ením amantibus durum eft;nullus difficilis eft cupientibus labor.Solus tamen illeamot pbabilis eft:qui deo δὲ uirtutibus anima coaptat. Nihil eft em quod nó tolleret q perfecte di ligit. Qui autem damentíam non habet;nec indutus eft uifcera mifericordix& lachrymarum: cpuis fpiritualís fit;,non adimpleuit lesem Chrifti. Vnde legitur quod beatus Iohannes éudge/ lifta cum Ephefi fenexuix ínter dífcipulorum manus deferretur, nihil aliud per fingulas fole bat proferre collectas:nifi filioli mei diligite alterutrum.Difcipulis autem petentibus quareferi per íd diceres Refpodit,quía praceptum dii eft,& fi fíat folum fufficit.Sed obfecro ne amicus qui díu quxrítur, uix inuenitur, difficile feruatur: pariter cum oculís amítratur, Nam amici tia qux definere poteft nundj ucrafuit. Vera nang; amicitia nullo líuore, ín quanto augetur pumero,tanto crefcit δὲ robore. Dedína igitur a malo, δὲ fac bonum: ínquite pacem,& perfer. quete cam, Nifi oderímus malum, bonum amare non poffumus. Quín potíus faciendum eft bonum,ut dedínemus a malo.Pax quarenda eftut fugiamus bella:nec fi ufficiteá quxrere, nifi inuentam fugíentemqy omni ftudío perfequamur:qua exuperat omné fenfum,in qua habita; tio dei eft; ppheta dicétetEt factus eftín pace locus ei?. Infernus ítaqy inter fratres diuidit. Quio! quíd igitur feparat interfratres infernus dicendus eft.Concordía ením paruacres crefcuntfic& difcordía maxímz dilabuntur.Pulchre igitur perfecutío pacís dicitur:íuxta illud ApoftoliHo [pitalitatem perfequentes:ut non leni ufitatoq; fermone&c(ut(τα loquar)fiimís labris hofpites: inuitemus:fed toto mentís ardore teneamus:quafi auferentes fecum de lucro noftro atqj come pendio. ΠΝ De infirmis,& pauperibus recreandis,| ninm Tquis ceperit egrotare, tranfferatur ad exedram latíorem:& tanto fenum míniftetio cor foucaturut necdclitías urbitnec matris quarat affecta. Nec liceat dícere cuíc:tunicà δδ J fagum textaq; íuncis ftrata nó habeo:lIta oeconomícus uníuerfa moderetur:ut nemo qd poftulet habeat.Seruías ratibus, hofpítá laua pedes.pauperib? δὲ fratribus refrigeria dde | | ui,| REGVLA MONACHORVM.$o. 182 uh A fumptümanu UN diftribue:Qmi qeqd habét derici pauperü eft:X domus eom,oibusdebét—^ lg efTe comunes,Sufceptioní em peregrínog: δὲ hofpitá ínuigilare debét, Docet Solomon miferí EE cordízx operibus infiftendü:nec noftris fidendü uiribus fed a deo effe auxiliá flacitandá. Sed Tito, efto quod zquerís pauperibusiínopum cellulas díenanter íntroeas,manus debilium fis, aquá orteslígua cócídas.focü extruas: Sed ubi uínculazubi alapazubí fputazubi flagellazubi pati; p mors:Et cá hzc omía qua díxi feceris, ab Euftochío Paulaq; αἰποοτίο. ας dico nó ai quod de ardore métís tux quictj dubitem:fed quod currentem impellam:& acriter dimicanti diy; feriiorem augeam. aig De pornitentía,& mifericordia dei. ὟΝ Rripe quzfo occafionem,& fac de neceffitate uirtutem. Non quzruntur ín Chriftianis initía fed finis.Paul?male ccepit, fed bene finiuit. Iuda laudant ínitia fed finis pdítioe mi 4 Etlice d l is, fed| ipi, damnatur Et licet deus non uelit mortem pecatoris, fed'ut conuertatur δὲ uíuatita/ um men tepidos odit,& cíto εἰ naufcam facit. Cuiq; plus dimittitur, plus diligit. Vnde tmeretríx il m la Chrifti dilectrix ín euágelío bapticata lachrymís:& críne, quo multos δῇ czperat, pedes dni biis tergens.faluata eft. INó quidé habuit crifpantes mítras,nec ftridentes calceolosnec orbes(ία "m fuligínatos.Nam quanto fcdior;tanto pulchrior: qua demum plorat ad. crucem,unguenta pa ng rat, quarít ín tumulo;hortulanum ínterrogat,pergit ad apoftolos, repertíi nücíatilli dubitant, nin] ifta confidit. Non enim tam peccati crímen arguitur:d uelox co nueríio ín pcenítentía: celeríta; d te laudatur.INec deus cogeret peenitere;fi non effet poenítentibus ueniam coceffurus. INihil ei "A tárepugnat deo,cj cor ímpoenítens. Hoc folum crimen eft, quod ueniácofequí nó poteft:pra rli cipue quía non iniuftus,ut propter multa mala paucorum oblíuifcatur bonorutn:iímo de nullo initi fic iraícitur deus,quomodo fi peccator fuperbíat:& erectus& rigidus non flectaturín fletü, nec lig mifericordíam poftulet pro delicto. Níhilay ficoffendit deum, ficut erecta cetuix poft peccata; πι. pg—&exdefperatione contemptus. Vnde& uos non defperetis ueníam fcelerá magnitudine:quia titii, magna peccata, magna delebit poenitentía, INà deus nó uult inferre fupplicia.fed terrerepaffa—^: i tos. Ipfeq; ad poenitentiá prouocat, ne facíat quod cómínatus eft, Damonum em nullus eft Antiat quín pareat.Omnes ad pradam feftini ueníientzante faciem ipforum uentus urens.Et quícquíd t afpexerintquicquid uultuí eorum obuíum fuerít,urere defyderabüt δὲ perdere.Sed nec quifcis D per patientíam bonítatís deí, de peccátorum fuorum ímpunítate contendat: necillum no αἰξίν ana met offenfum,quiía necdum expertus reatum:Imo magna eft ira,quando peccantibus non íra: raid fcitur deus. Vnde in Egechiele ad Hierufalem:Iam non írafcar tibí,celus tuus receffit a me. Sed -— reuera deus hominibus non irafciturfed uitijssqua cum ín homine no fuerint;nequacj punit. T Habet autem íra dei menfuras quantíi δὲ quanto tempore:& ob quas caufas δὲ quibus inferat: y Ji iuxta illud quod fcriptum eft: Cibabís nos pane lachrymarü ín méfura, Mifericordíam igitur ut a deo confequítur, qui fe putat effe miferum.INam deus qui nullis uiribus faperarí poteft: pu; blícani tamé precibus uincitur. Quanto ergo tépore te errare noftí,quanto tempore delíquiftí: a tanto tépore humilía tepfum deo:& fatífTacito εἰ in confeffione peenítentia. Quoníá qui pec i i καὶ cator eft aliqua forde maculatus,de ecdefia Chrifti nó poteft appellari, nec Chrifto fubíectus K; um dici.Ieitur quía errauímus iuuenes,emendemur fenes,iungamus gemitus, lachrymas copu/ ἡ n lemus.culpam fimpliciter confitendo. INam quí poftlapfum peccatorum ad uetam pceníten/ i "m tíam fe conucttít:cito a miferícorde iudice ueníam ímpetrabit: quoniam apud deum non tam m yn ualet menfura temporís,cg dolorís:nec abftínentía tantü ciborü, quátü mortíficatío uitiorum, Y i" Sed& magnum peccatü maenis díuturnifqg cruciatibus luitur,culpag leuís prafenti fapplícío pi i, copenfata fit.Et fic magnü peccatii;magna indiget mifericordía.Conclufit em deus oia fub pec W ud cato,ut oibus mifereatur.Sed fruftra uoce aflumitur.fi permanét opera.Sed ne diutius pertra/ ᾿ ham:habeto pauca pro pluribus:ín quibus non tam ordo παατίταν cj profectus. Age ergo tu u d caue;curre feftína. Ace ut ín bac fr piritualítate perficías: Caue ne quod accepifti bonum,incau^ hi “: tus δὲ πεο[ίσοης cuftos aníttas:Curre;ut non neolígas:Feftina,ut celerius comprehédas, INam 1 m coepíffe multorum eftzad culmen perueniffe paucorum. T ribuat tibi Chriftus: ut audías& tace m as,& intelligas,& ficloquarís. i: Hh 2 Finis de ΓΤ REGVLA MONACHORVM. | wes Finis condudens regulam. τ jah T quoníam(σα fe natuta habet:ut amara fit ueritas,& blanda uítía exiftimentut:nt Pag lusaítapoftolus:Inímicus uobis factus fum uerum dicens: Vnde δὲ quia faluatorís du. ra uidebantur aloquía plurímí difcipulorum retrorfum abíerunt: non mirum eft, fi& nofipfi uítijs detrahentes offendimus plurímos.Difpofui tamen nafum fecare fetentem:tíme,, atquíiftrumofus eft.Quíd camen δά τε quí intelligis tc ínnocentem?INemo reprehendat quod aliquos,aut laudamus,aut carpimus:cum δὲ in arguédis malis fit correptío caterori,& ín opti, mis przdicandís boni ad uirtutum ftudía cocitentur.INos ením ut fcítís Hebrazorum lectione detenti ín latína língua rubiginem induximus:intantum ut loquentibus quoq; ftridor ουσ non latínus ínterftrepat. Vnde ignofce aríditati. Et fi ímperítus fum fermone, inquit Apofto; lus.fed non fcientia.llli utráqs non deerat,& unum humiliter renuebat. Nobís utrumq; deeft: quía& quod puerí plaufibile habueramus,amifitmus:nec fcientiam quam uolebamus confecur ti famus:iuxta Aefopianam fabulam:dum magna fectamur etíam mínora perdimus, Non p longabuntur ultra fermones meí quofcüq; loquor:Ea propter moneo,& flens gemenfc conte ftor:ut dum huius mundi uíam currímus: non duabus tunícis:íd eft,duplici anímo ueftíamur: non calcíamentorum pedibus, uidelicet operibus przgrauemur: nó díuítíarum onera ad terrá premant:non uírgz, hoc eft potentíx fzcularís queratur auxilíumnon paríter Chriftum udi mus habere& fzeculum:fed pro breuibus δὲ caducis aterna fuccedant, Sed& precor qui fideles eftis: ut íta uítam ueftram δὲ conuerfationem feruetís, ne ín ipfa uel ipfi fcandalum patíami; ní,uel alíjs fcandalum facíatís: fed fit in uobis fummi ftudij fümasq; cautela:ne quis ín hancfaa ctorum congregationem pollutus introeat:ne quis Iebufxus habitet ín. uobis, Dominus lefus conterat fatanam füb pedibus ueftrís:& incolumes uos δὲ prolixa xtate florentes, Chri ftus deus nofter tueatur omnípotés.Sed δὲ fpírítus fanctusnobis praftare ἀΐσποσις: ut ín.hoc fxculo factores mandatorum fuorum effectí,ín huíus uítz agone probatí,& fideles inuenti fpi ritualibus fractibus dilatati;his continentibus mereamur adiungiipfi gloria δὲ imperium cum codem fpiritu fancto ín cuncta fzcula florum. Amen, ds 2| j Fínísregula monachorum,. A va DIALOGVS SVB NOMINE HIERONYMI ET AVGV STINI EX VTRIVSQVE SCRIPTIS AB INCERTO AVTHORE COLLECTVS.: zx Vm apud uos cceleftis xloquentia puríffimi fontis.& lítterarum omnium fluenta W4 redundent:ac folida fecundü uertícem fanítas, ueftra cuncta firmo ftatu membra À Τα contíneat: rníror ftupore mentís attonítus, cur ftíllicidium infulaní riuuli digne nu» sil míni hauríre,nitores corporís infirma medentes.Magis ergo qux de Grecos: mur tuaui fontibus.fitientibus proferam:atq; latinorum latices límpídiffimos ad ueftrí cordis fecte ta perducam. Orícencs igítur quí nullum proptíe de aníma xdidit librum:ín catalogo ecdefía Πας prxdicationis anima faciens métionem hac dicit: De anima uero uttü ex feminis tradu/ ce ducat'iíta ut ratio ipfiusuel fübftantía ínferta ipfis corporís femínib? habeat, an uero aliud habeat ἱπίτία,& hoc ipfü fi genítü eft aut non eenítü:uel certe fi extrinfecus corpori índítur,nec nc,non fatis manífefta prxdícatíone diftingui£. Item ín libro qué de epiftola apoftoli ad Tit fcipfit:Si quisait;rationem humanz animx requírat,cum de ea neq; ex femínís traduce duca tut:nedy quod honorabilior&antíquíor corporum compage fit.tradiderit ecdefiaftica regula: Ppter quod multí neccoprehédere potuerüt alitcr fentíri oportere de anima ratioe. Sed& quí aliter fentite uel dífferere uífi funt:a nonnullis ín fufpitíone habentur uelut noui aliquid ίππο’ ducentes, Fatetur autem idern ipfe Origenes in prafatís opufculis:fed δὲ Eufebíus Cafarien^ fis: δὲ Pamphilus martyr:Bafili? quoq; δὲ Gregorius Dichanufcqg& Ruffinus fimiliter ín fuis, uníus fubftantizc omnes efTe anímas:& ímmortales δὲ rationabiles liberi atbitrij ac uoluntatis: iudícandas quoqy effe pro hís qux ín bacuíta gefferunt:effe tamen eas factas a deo qui uniuct fa creauit δὲ condídit. Quádo autem factz firit ólím fímulaut tücper fingulos nafcentiü: quid periculi effe aíun talterü e duobus ορίπατϊ” Athanafius, Hilaríus δὲ Ambrofius Beas um 1 i | 1 :| | | DE ORIGINE ANIMARVM DIALOGVS..$0. 185 Um,— A. inuentremulierum,deformatif. ορ corporibus:tunc ad pra-fens creari animas,& inferi deforma; ὮΝ| toíam corpotí crímínantur.Tam uero íllí quí ex traduce animas ueníre confirmant:;& fimul cor NN porali eas femíne femínari: fiquidem ut quidam ipforum affirmare folent:non aliud dicát effe tín"VN animá,d infufflationé fpüs dei:illam fcilicet quá initio facturz mundi,deus infufflaffe dicit in ΩΝ Adam: de ipfa dei efle eam fübftantía pfitentes: Quomodo nó ifti uidebütur quodammodo: NN hacc prater Ícriptuta regulam& rationem. píetatis afferere, quod fübftátia dei eft qui peccat, NN fianíma qua de fubftantía dei eft peccat, infup etíá qd'& penis fübdenda Περ peccato.Sed& . là illud fe quod per abfurdum eft íncurrere non uident:quía neceffe eft cam miles corpore mo; ri,& efle mortalem, fi fimul cum corpore, uel femínata,uel formata,uel nata eft. ΤΗ deinde illi; 4 ts. íd eft, Appollonius,T ertullianus,Pompeíus, Arnobius, Lactantius, atc; Apollinaríussqui unà bas. quidem exnullis fubftantisa deo factam effe dicantanimam,id eft illam qua: prima facta cft M in Adam:& ex Adam otnníü homínum anímas exiftere,& fecundum corporalem fine dubio m fuccellionem,traducé quoq; fieri animarüetíá ipfi quid aliud oftenduntnifi animas effe mor, p, tales?Si ením ficut anímalía Gxtera ex folo femine otíuntur:íta etíam de hominibus fentímus: Bs e: cum corpore fimul ín eodem femínc,etía aníma defundatur:quid dicimus de hís quí impet^ Qe. ecti adhuc,& de uentre aborfifunt:& qui nonnunj etíam antecj mafculorum naturalium e receptaculi femina fint fufcepta depereuntzIn quibus{πο dubío inuenítur,quod fimul etia illc m qua: natural ratíone feminibus infert erant aníimz,extínctz fint paríter δὲ corrupt zSiue cr dins go ex ínfufflatione diii funtfiue ab una quz príma facta eft:neceffaríi eft;fimulut cum corpo qa tibus corrumpantur, fi eandé cá corporib? etíá originé fumunt fecundü ipforü rationem. Aut Fs ením nihil omnino exratioabili atq; immortali anima partícipauit illud quod adhuc ín uentre dimi corruptá eft:& repulfa eft illa ratio;qua: affirmat eam in feminis traduce fimul cá corporibus mn femínatá: aut fi partícipat;necefTitas imminet cófiteri mortalé effe animam: quod fides noftra diti utiq; nó recipit:drio dedaráte defunctos: anímas δὲ colloquíá apud inferos habuifTe,& Lagari η fcilícecín beatore fedib?ouanté, δὲ diuitis flagtanté ín incendijs Effe πᾶς anías imimortales,no tantum díuínífed δὲ philofophorü pleni funt libri. Qd' taliter effe, Cleombrotus Ambraciota g Ὦ Platonis libro Socrate difputáte didicerat: q homicida fibi e(Te non tímuit, ac fe de altíffimo ᾿ς pepitauít muro:dü δὲ nullá poft morté autumat reftare iudicii,& fine difcrímine aliquo meri tori,oés animas poft corpora acqualiter ferri atbítra£. ad οἰ. Quod adeo; p uero tenuerüt,& ficillos οὓς(culi fapientes,una nebula huius erroris inuoluit:ut& ipfe tá laudabilís.ut putant doctor hotnicidz, ipm fe priuatim ne publice occidere£,occiderit. Sicquoq; Cato lecto ín no/ cte ad lucernas Platonis libro;qui immortalitaté animz docetiftricto oeladio reuelatü manu pe étus femel íterüqy pcuflit.Redeamus ad illas pterea fancton: nobiliffimas difputationes: nó in academíz nemorofx obfcuris tectas umbraculis,fed ccelefti illuftratas ex lumine, Beatus ítaqs Hieronymus tá(από Victorínü martyré;cj ρἰατοίαρ catholicos fecutus:fe potíus Ποιί,ζρ pro pagari animas:fecundá illud quod ín euangelio fcriptü eft:Pater meus quotidie ορεταέ, δὲ eco operor, ctedere fignificauit, Sanctus quoq; Auguftinus hanc opíníoné ín octo admodáü ποία miínibus,uerbis tuetí cernit, Sed οὔ originale peccatá peenafqy paruulorquí fine baptifimate moríun£,dedarare nítit;a deo factá in Ada,& ex ipa omniü homínü anímas exiftere:tam fuis " argumétis ὅ fcriptura: το πιοπῆσιαε eft illud: Anímz qua íngreflz[το Iacob Aegyptii,& fiii egrefIzc de femore illiusamplecti perpéfius cóperit.Fuíus affertionib?beatus Giaudiofus epi nij fcopus,aníag: δὲ corporü promptiffimus medicus:noftrífcy téporibus unus martyr:cü nobifca iz colloquíü familiariter habuiffet;per totá orationis fuz feriem euidentíffimis approbationibus d ufus eft. Atuero fanctus Ambrofius, qué íá fuperius ínter uírosapoftolicos memorauimus:In; honeftíiinquítputo anímas cá corporibus generaríut aníma nafcat ex aníma,quod nec aní; mx ipfi copetitiaut fi certe fíngulz celefti poteftate facta: funt,& ex ipfis cxtera: nata funt: pot {} exuna Adxanítma,credibile υἱάετί cxteras nafci: fed non conuenit: quía folí deo hoc poffibile yis fuitut fimplex generaret,nec cacteris cócederetur:quod tam myftícá eft ín caufa faluatorís: ut ψ nó foluma folis gentilibus ucl Iudaiís:uerüetia ab ipfis qui Chriftíanos fe dict, incredibile pu d tetur. Photíníani em hanc fidé fpernunt, non credunt deü generaffe. INà fi co tempore quo fe ΤΙ, ia; Hh.5. mínatur. iub DE.ORIGINE ANIMARVM DIALOGVS.^ minatur corpus δὲ anima;coftà füblatá legimus:nó επ animá natá ex anima:Sed fi cofta feci há buít anímam:íam nó nata εἴ, detracta in parté.Sed nec hoc fcriptü eft.Propheta eim Zacha tías ínter cxtera:Quí plafmas,inquít,anímá homínis ín cum. δες Efaias ab his diffentiensaít: Sic dicit dris deus qui fecit(ο) δὲ finxit te ín utero-Sí ergo ín utero fingiturziam formato corpori. ttibuitur.Cum ein omnía membra implet corporis.ficurata díci£ in corpore:ut ficut aqua cum. fit fine cfficic,miffatamé ínuas figurata uidet':íta δὲ anima cü fit natura incorporea δὲ fimplex: format ín corpore fincula mébra uíuíficans:qd'qdem Moyfes manifeftius tradidit dicens:Si qs αιτίες mulieré inutero habenté& abortíuerit: fi formatü fuerít,det animá pro anima:fi aütinformatü fuerit;mulctet pecunía:ut pbaret nó ínefle anímá antecj forma, Itag, fi iá for. iato corporí datur: nó ín cóceptu corporis nafcit cá- femíne deríuata:ná fi ο(ειπε, δὲ anima; exiftit ex ania,multzzaniz qtidie pereunt:cii femen fluxu quodá nó pfecit natíuítati.Sed fi pri;. ais refpicíamus:uidebímus qd fequí debeamus. Contéplemur facturá Adz:in Adá em exem. lá datü eft;ut ex eo intelligat: quía ia formatü corpus accepit anítmá. ΓΝ potuerat de? anímá: imo tetrz admifcere:& fic AE corpus.Sed ratío ínfirma£:quíaprimü oportebat domü có: pagínarí,& fic habítatoré induci. Ania certe,qa Πρῆς εἴ, ficco habitare nó poteft;ideo in fav: euine fert, Cü ergo corporis líniaméta cópacta nó fucrintubi erit ania? An foras πασαέ tgdíu. ímmitta£: εἴ ratío tradat fic dari εᾶ, ut aníma ín corpus nó ociofa uaget., Sed ex ἆ de£ dicat g: aliud putant;ex marean ex feemína? ΝΟ coóuenít,quía aliud in exéplo eft, pponunt ei exuíro: cum cofta datá& animá:quod multis rationibus infirmari docuímus. Vnde forte uidea£ darí: εκ fcemína;maxime ppter faluatoré:qué fecimus finecóplexu carnís,de fpü fancto natit ex foerhi: na:qd'(iarbitran£ plus dant feeminis:authorítaté ef uirí mutát in foerníná. ΟἿ em tá corporis: dp anímze oríginé ex uiro dicát:cóuertunt feutíd qd'potíus eft,ex mulíere dicant;id eftanimaz qd' uero mínus,ex mafculo,íd eft,corpus.Cü manifeftü fit ordinéexépli a deo traditü immuta tíno pofleq ergo animas exuna ppagarí áfferunt:& nó ín corpora iuxta exéplá primi hoisa: deo qtídie fieti,anathema fine AV G VST. Sancte frater Hieronyme;cofulés te de his quz ne fcío:oro ἀεᾶ ut fructuofum effe nobís πε ΟΣ δρ ein te multo;df eco fim xtate tnaiorétfi οι: ipfe ià fenex confulo:fed ad difcendü qd'opus eft:nulla mihi xtas fera uideri pót:qa&fi fenes imagís decet docere dj difcerez magis tn difcere cg qd doceát ignorare. FIIERO N.Beate papa: Aueuftine, ín farípturag fi placet cápo;fine noftro ínuícé dolore ludamus.INolí igit ánog: ex iftimare nos nücro:nec fapientíá canos reputes,fed canos fapiétiá fcriptura teftante:Caní hois: prudéía εἰ. Noli ínquá fidé penfare téporibus:nec me idcirco melioré putes,qd' prior in Chri: fti exercitu cceperim militare, AV GV ST. Accipe igitur, qux mihi peto aperirí;ac differere nó: órauerís. Quaftio deania multos mouet,in qbus& me efle cófiteor: πᾶ qd deania firmiffime: tenieá;nó tacebo. HIER Ο N.Metírís nosuirtutib?tuís:& paruos magn? extollis:ultimág pat: té cóuíuij ocupas:ut patríffamilías indicio pueharís.Sed uelle fateor.fed eníti pfeto magiftrit: tenués:comíté fpondeo,petenti dat, pulfanti aperit, quzrés inuenit:difcam?in tetra, qrü nobís: fciétía pfeueret ín celo. AV GV. Cert?etíá fum animá nulla dei culpa;nulla dei neceffitate ucl (ua.fed ppría uoltate ín peccati effe collapfam:necliberari poffe de corpore mortis huius.ucl fus uolütatis uírtute;tácp fibi ad hoc fufficiétewel ipfiscorporís morte:fed eratía dei per Iefuns Chrift diimnoftrá HIERO. Ania ímortalís;inuifibilis& incorporalis eft:feciidá eratioré dé to corpis noftri fubftátia:dico uel eo certe tpe puniec,& fupplici fentiet:quádo príftinü corp?. teceperít:ut οὔ d peccauít;cü ipo puniat. AV GV. Dicit coceptio hüana fic pcedere:ut primis fex díeb9quafi lactis habeat fimilitudiné:fequétib9noué diebus cóuertat in fanguine. Deinde. duodecim dieb?folide£:reliqs qndecim formet ufq ad pfecta líníaméta omniü membronz δὲ hinc íarelíd tpe ufqy ad tps part?magnitudine augeac HIERO, Sicut nefcis uíá fpüs δὲ ania inorediíétis ín paruulü:& ignoras οἰ δὲ uenarü uaríetates in uétre penis nó εχ αἱ elemen to corpus hois ín diuerfas εβσίεσ artufcj uarie£: δὲ de eodé femine aliud mollefzat ín carnib?, aliud duret ín offibus;alíud in uenispalpitet;aliud lioet ín neruis,ita deí opa fcíre nó poteris 4 factor eft omnid. A V GV. Deaniz incarnatione utrá ex illauna quac prímo homini data eft ficcxterz ppagent, An fingulis qbafcy noux ctímodofiát.Analicubiia exitées uel min εἰ M DE ORIGINE ANIMARVM DIAÁLOGVS. φρο. 154. NM. M A diuinitus, uel fpóte labátur ín corpora? Quz ná fit dlígenda opínío fcire defydero.HI ERON. is.: Sup anim ftatu memíní ucftrx: quzftiunculz:imo maxima eccfíaftica: quaftiois: Vtrü lapfa i" de calo ην ras philofophus οξίαρ Platonici δὲ Origenes putátan ppría dei{θη "à à ue Stoici, Maníche& infana Prifcilliani harefi 5 fufpícant:an ín thefauro habeané dei olim m códítze: ut qdam sees ftulta pfuafioe cofidütsan qtídiea deo ἤει, δῖ míttátur ín corpora Ph(ες illud qd'ín euáoclío fcriptà eft: Pater me?uíq; modo opatur,& ego operor:an certe ex li ἢ traduce:ut Tertullíanus, Apollinari?,& maxima pars occídentalíii autumát:ut quó corp?ex cor ᾿ ἃ porc.fic aníma naícac exanía: δὲ fimili d brutis animátibus condítíóe fubfiftac. AVGVST, "d Hoccerte fentis,qd fingulas anías fingulis nafcétib?etiá modo de*faciat, Cui fentétia ne obíjci/ ul, atur,quod oés creaturas fexto die cofümauerit deus, feptimo reqcuerít: adhibes teftímoniá Qui ex euágelío:»pater meus ufq; πᾶς opatur.HIERON. Οία em ambieuitatís in dícto eft:ut dí Mii ueríz intelligétiz tribuat occafio? Coftat,& fup hoc nulla cótentio eft. AV GVST Doce eroo ος quafo,quz docea:doce qd' teneá.Et dic mihi fi animz figillatim in fingulis hodie; nafcentib? iis fiüt:ubi ín paruulís peccét;ut indigeat facraméto Chrifti, remiffione pe«atí peccátes ín Adá: din ex q cato eít ppagata peccatí:aut fi nó peccát;qua íufticía creatoris ita peto obligét alieno? Cü rs exinde ppagatis mébrís mortalib?inferunt:ut eas nifi per ecclefia fübuentü fuerit, dánatio cofe (b quat:cü ín ean: poteftate nó fit;ut eís poflit eratía baptifmatis fabuenire. HIER O. Alienati fit ting pétóres a uulua:errauerüt ab uterodocuti funt falfa:ftatím ut nati füt fübiacuere pctó,in fimili trig tudíné puarícatióís Adz,q eft forma futuri. Illud ἅ ο; qd ín ποϊατοῖς Iob(αἱρεῖ eft:nüqd má; tio duserít homo corá deo;aut in operib?fuís irrephenfibilis uír?Si aduerfus famulos fuos no cre dm dít:& cotra angelos fuos prauü qd repperítiquáto magís in hís q habitant domos luteas:e qb? das δὲ nosdecodeluto fum? Nullus cm abfq; pétó: ne fi unius qdé diei fuerit uita ei?.Sí em ftellae αι nó funt πιῦάσείη cofpectu deí:quáto magís uermís δὲ putredo:& hí q p&tó offendétis Adá te/ imi p nentobnoxijzAVGVST. Obfecote γιό hzcopínío defendit';jcredt anix nó ex illauna m prímí hoís fieri o&s:fed ficut illa una uni;ita fingulis fingulzEa uero qux dícun£ alía cotra μᾶς vii opinionéfacileme pato pofle refellere:ficut eft illud, qdam fibi ed uidétur urgere:quó confi " mauctit deus οἷα opa fua fexto díe,& feptimo die requieuerit fi nouas adhucanias creat? Qui; lim bus fi dixerímus,quod ex euangelio fupra pofuiftisPater meus ufq πᾶς operat:R idét,operat zin dicta eft inftitutas admíniftrando;nó nouas inftituédo.HIERO.Hic locis apud imperítos& m fcripturar fanctarü meditatíoné ufum q; δὲ fcientiano habétes: uidct opínionitux prima τ " te blandíri. Cactere difcuflus facile foluit:& cà teftimonia fcripturarü alijs cóparaueris teftímoy dei níjs:ne fibi fpüs fanctus p litate locorá& tépone uideat efle cótrarius:fecadá illud quod fcrí^ "m ptüeft: Abyflus abyffum ínuocat ín uoce cataractan: fuarü. Cerno d tua tédat affertío:fed de " hoc ín pofteríoribus differenda eft: ne dá mifcemus dftionibus qftiones:obfcurá audíentibus p. intcllíeentíárelinquamus.AV GVST. Verü eft quoda rebus quz nó erát inftítuédis requie/ Pa uit:& hocuerü eft;qd'non fol eubernádo qua fecit:uerüetiá aliqd no quod nondá eft: fed qd' íácreauerat numerofiuscrcando,ufqy nüc operat. Vel ficereo uelalio jlíbet modo eximusab ᾿εο qd nobis obíjci£ de requíe dei ab operib?:ne ppterea nó credam?nüc ufqy fierí anímas πο’ uas, nó ex ílla una fed ficut illàuná.INà qd'dicit:quare facit animas eís ἧς nouit cíto moríturos: ὁ Poflumus refpodere parétü hínc peccata, uel uínci,uel flaeellari.HIERO N.Sup quo qd mihi uiderc£;ín opufculís cotra Ruffinü olim fcripfiffe me noui:aduerfum οὔ libellá qué fanctz: me morí Anaftafío epifcopo Romanz εσας dedit.In d lubrica& ftulta ac fubdola cofeffioed auditor fimplicitati illudere nitit': fuzefideí imo pfidiz illufit. AV GVST. Quod inlibro ad/ Ἠ m 1 jj D^ uerfum Rufliná pofuifti quofdá huic fentétíz calumníarí: quod deü dare anías adulterínis οὐ d ceptib? uideat índiená: undeconant aftruere merítís ecfta ante carné πίτα, animas quafi ad d ergaftula hui? müdi íufte poffe perduci: nó me mouet multa cogítanté, qbus hxc poteft calum| ἐμ nía refutari.Et quod ipfe refpondiftíno effe uitiüi fementis in tritíco,quod furto díci£ effe fubla rd tii: fed ín eo q fruméta furatus eft: nec ídcirco terram nó debuiffe gremio fuo femina cófouerer.'' yi qa fator ímmüda ea píecerít manu: elegátiffima fimilitudo eft. Quá& antecj legerénónullas ul míhi obícctio ífta de adulterínis fcetibus ín hac quaftioe faciebat anguftías:eeneraliter íntué/ n? εί multa bona dcá facere,etíá de noftris malis prauifcg peccatis. Anímalís αὔτ cuíufqy creatio fi i5 Hh 4 habeat DE ORIGINE ANIMARVM DIALOGVS. habeat prudentem piumay confyderatorem ineffabilem creatori laudem excitat: quanto ma, gís creatio non cuíuflibet anímalis,fed hoiszSi auté caufa creandí quacrítur,nulla citius& meli? τοίρδάεέ: nífi quía οἷς creatura ἀεί bona eft. Et qd dienius, cs ut bona faciat deus bonus,qua nemo poteft facere nifi deus.Hxc& alía qua poffum,& ficut poffum dico aduerfum eos, opi . mionéhanc, qua credütur anímz ficut illa una fingulis Ποτί, labefactare conantur. HIERON, . Antonius orator egregíus: ín cuius laudibus Tullius perfonat, dífertos fe aít uídiffe multos: zloquenté adhuc neminé.INolí ígitur mihi oratom& non tuis floribus ludere:per qs folent ím peritorü atq; puerorü aures decipí,fed fimpliciter díc quid fentías, AVGV.S T, Cü ad poenas uentü eft paraulon;,magnís mihícrede coartor anguftijs:nec qd refpódeà prorfus inuenio. Nó folü eas pcenas díco, js habet poft hancuitá illa dánatío,quo necefle eft trahanf, fi de corpore exierint fine Chriftianz eratía: facraméto: fed cas ipas quac in hac uíta dolétib9 nobisuerfan£ ante oculos:quas enüerare fi uclím,príus tépus dj exépla deficiét.Laneuefcat egritudinib9:tor; quétur dolorib?fame δὲ[εί crucíátur,debilitátur mébris,príuátur fenfib?, uexátur ab immüdiís fpiritbus. Demonftrandá eft(tag; quó ifta(ineulla fuí mala caufa íufte patiantur.NG ei ἀεί ih. efLaut ífta ignorante deo fieríaut eum nó poffe refíftere facictíb?, aut íníufte ifta uel facere uel pmítter. HIERON. Diuerfis teftimonijs fcrípturam: eadé ín quzftiGe uterís ín theatrales pftigias:q unii εαπάξορ homíné ρίοπαις uarietate mutata ín Martem Veneréqs pducát: utg príus rigidus δὲ truculentus ínceflerat, poftea foluatur ín mollíciéfoemínar, AV GVST. Cá . teiratüfenfero:nihilalíud dg uenia depcabor. HIERO N.Quarfo ut patíéter audías:nó eii de , aduerfarío uíctoría: fed cotra mendaciü quxrimus ueritaté.A V GVST. Nüquid πᾶ ficitani; , malía irrationabilía recte dícím?ín ufus darí naturis excellentiorib?& fi uitiofis:ficut apertiffi/ , me ín euáelío uídemus,porcos ad ufum defyderatá,cóceffos effe damonib97hoc& de ποῖς re λε poffumus dicereanímaleft em fed ronale&(í mortale. Anía eftrónalis in illis mébrisqu tátis aflíctionib?poenas luit.Deus bonus eft, deus iuft?eft; deus oipotés eftthoc dubitareoíno . dementis eft. Ταπτοτς ergo malon:,quz fiunt ín paruulís caufa íufta ἀκα, ΝΑ cá maiores ifta patíatur, folemus dicete: aut ficut ín lob merita examínari: aut ficat ín Flerode pctá puniriz& qbufdà exéplis, quz de?manifefta effe uoluít;alía qua obfcura funthominü coíecturz cocedit, fed hocín maíorib?, De paruulis ait qd rrideamus adiffere.fi tátís poenis nulla ín eis fit punié da pecata, Nam utíq; nulla eft ín íllis xtatibus examináda iufticia.HIER O N.Dedit Ecdefiar fes primo omníüi mentéfuá ad fapientiá requirenda: δὲ ultra licítá fe extendens, uoluit caufas rónefcy cognofcere;dre paruuli corriperétur a dacmone.Cur naufragía δὲ iuftos& impios pari ter abforberent. Vtrü δὲ hacc& hís fimilia cafu euenírét;an iudicio dei.Et fi cafü,ubí prouidétía. Si iudicio,ubi íufticia dei?A V GVST.Doce igitur,qd dícereqd fentire debeamus:ut cóftetno bísratio nouarü aníman:fingulis corporibus(ieillatimq, factarum. HIERON, Viderísmihi obliuiofus effe: δὲ quafi nihilfupra díctá fit, per eafdé difputatiois reuerti lineasshoc em longa diflertioe dífcuffum eft. AVGVST.Danatiois ín paruulos caufáreqro: quía neq; animas: fi πους fiüt fineulís finoulz uideo effe ull ín hac aetate peccatá: nec a deo dánarí alíquá credo, , o d L4-- Ζ΄.--: Hi quá uidet nullá habete pétm.An forte dícendá eft[η paruulo carné folà effe ρεκκατί:ποιᾶ uero illi anima fieritqua(σα πα αεί pcepta uíuente ín adiutorio gratíz: Chrifti, δὲ ipfi carni edomi^ τα acfubiugatz poffit íncorruptíoís merítà cóparare. HIER ON.Demusoperá ut perniciofif fima harefis de eccfía auferat:qux femp fimulat peenitentíá,ut docédi in ecclefijs habeat facul; taténe fi aperta fe luce prodiderit. foras expulía moríat. RVGVST QE caufa atqy red/ denda eft:qre dánentur aniz,qux nouz creátur finculís αραίᾳ nafcétib?: fi pter Chrifti facramétii paruulí moríant. Dánari ein eas fi fic de corpore exierint;& fancta fcriptura δὲ fanda eft teftís ecdefia. Vnde illa de animarü nouarü creatioe fentétía:fi hancfidé fundatiffimá n6 oppu gnat.fit& mea: fi oppugnat;nó fít δὲ tua. Nolo mihi dicatur Ὁ hac fentétía debere acipi quod Ícriptü eft:Qui finxit fpm hois in po,& q fingit figillatím corda eora.Aligd fortiffimá atqj in uictiffimá requírendà eft:quod nos nó cogat deü credere ullarüi anímarü fine culpa aliqua dá natoré,Ná ucl tantundé ualet,uel plus eft RC create cp fingere:& tii fcriptü eft: Cor mun dü crea in me de?. Necídeo putarí pot ania hocloco optare fe fierí priuf s aliqd eét. Sícut ergo iamexiftens crcatur innouatióe iufticia:fic(ᾶ exiftens fingitur cofitmatioe doctrinz. Nec id ^ τ τ PE CORPOREET SANGVINE CHRISTIHOMILIA.^$0. 19$ j H 3 r:"-^ s"- ΄ 3 7*-' TAN A| quodin Eclefiafte(τείρεϊ eft: Tunc conuertetur in terrá puluis ficut fuit:& reuertetur fpás ad M- diim quiddedít ill&iftà cofirmat fententíá, quá uolumus effe noftrá. Plus em hoc fuffragat eis i M quiexuna putant οἷς elfe anímas.Nam ficut cóuertítur,ínquíunt puluis ín terrá ficut fuit:& ca| tr Mi- mehcaro dequa hoc díctá eftadhominénon reuertíturex quo ppagata eft:fed ad terráunde i ls. primushomo factus eft: fic& fpüs ex ipfius unius fpü propagatus: nó tamé ad ο reuertítur, SM fed ad diim a quo illí datus eft. Verü quía hocteftimoniü íta;p iftis fonat:ut non omnino huíc T: opinioni quá defendi uolo uideat effe cotrarii:admonendá tantü credidi prudentiá tuáine ta si; à libusteftimonijs ex his. anguftijs meconerís eruere. INam licet nemo facíat optando ut uerá(it TN quod uerü nó eft: tamé(i fieri poffet optar&ut hxc fententía uera effet, ficut opto,ut fi uera eft, :'absteliquidiffimeatqy inaíctiffime defendat. HIERO N.Propofüifti teftimonía,quz non de AN alteríus fcripturz loco:fed de ppríjs librisabfoluta funt, Reuerta£ puluis ín terrá fuá unde fum ims ptus eft:& fpüs reuertat ad dnm qui dedit íllà.Exquo fatís funt rídendi,g putant animas cum Ἢ corporibus fictí:& nó ἃ deo,fed'a corporü parente generati.( em caro reuerta£ ín terrá:& fpí uA Ξ:- 23:5, 417"η i:---:-- 2* ο-] tihi. zítus redeat ad dei dedit illü:manifeftà eft;deü parenté effe animamno hoies.AVGV ST. Jlláuero opínionéqd'ex una fiant oés anix,nec difcutere uolo nifineceffe fit. Atq utiná ifta de b| qua nücagimus./fi ueta eft.ficabste defendat:ut hoc neceffeíá nó fit.Ozuis aüt defyderem,.ro/ ἢ"i. gem;otís ardentibus exopté& expectéut per te mihi dris hui? rei auferat ignorantíá: camé fi »"(quodabfit)minime meruero,patientiá míhí petáa drio noftro.HIER Ο N. Iuxta beatá Apo Sip, inii- lam: Vnufquifg in fuo fenfu abundatalius quide ficalius at fic.Certe qcquíd dici potuit:& iis: füblimi ingenío de fcripturan: fanctan: haurírí fontibus te pofitü atqp difertá eft,Sed quxfo Na. reuetentiá tuá, parüper patíaris me tuum laudare ἰπσοπί, INos em ínter nos eruditionis caufa. Kn- differímus. Caterü 3tmulí δὲ maxime hxretícíxcü díuerfas inter nos fententías uídcrínt: de aní; bris mí calumníabun£ rancore defcendere. Mihi auté decretü eft te amare, fufcípere, colere, mirari,| io: B tuag dica quafi mea defendere, AV GV ST Qui anias exuna ppagati aflerüt:quá deus ho| iri'rhíni prímo dedit:atq; ita eas ex parentibus trahí dicunt:fi Tertulliani opinionem fequütur;p i xe fecto easnon fpüs.fed corpora efTe contendát,& corpulétís femínib? exorirí: quo puerfius qd j uni poteft diizHIERON.Quui dicunt príus anias fuifTe cj natx funt:& nó οοτροτί fecandá exem| iis plá prímí hoísa deo quotidie fieri anathema fint. AV GVST.Quis negat nó uníus ταπιῦ, fed' kis.oisanizcreatoré factoréq deinifiqui eíus xloquíjs apertiffime refragat? Sine ulla qppc am u iz'biguitate p pphetá dixit: Oém flatá ego fecí;anías fcilicet íntelliei uolens. HIERON.Dtis ín inst«euagelío: V ídeteinqt;ne οδεξηατίς απ ex his pufillis.Dico em uobis:quía angeli eog femp uí| im-dentfacié patris meí qui inccelis eft, Maona dignitas aniarü:ut unaquacqy habeat ab ortu natí r τῷ«αἰταῦίς ín cuftodia fuí angelá defi gnatíi.Su fficíat nobís tnemorata credulitas:& noftra τᾶ fi;|] jas"niatoratío. E«edeo fauente feci quod flacitaftí imo quod potui: ratíoné αρα iuxta exem In plüprími hois,& uerbü faluatorísa diio deo Qtídie fieriziamqy formato corpori darí: totumqg «uríum cíus breuiter licet. faltibus potíus fi dici fas eft;cp paffibus pro feftinatiGe ad finéufcp p duxíatq; pro tenuítate íngeníoli mei per cíctos ecdefiz: maciftros:pfertim p duos pínguedi/ ας libros, Auguftini uidelícet& Hiíeronymá affiftétes, aurco dextera leuaqy cádelabro inftar duotü cceli lumínaríü;cognitioni ad liquidá tradidi:de cgplurimis eorá opufculis fua eis foller ti uigilantia ,& fagaci perquifitione ínueftigata reftítuens dicta,loquí ueluti pfentes alternis ui cibus feci, Quid τᾶ rectü,qd tá uerü;quid τᾶ catholici,quid fole clarius, adinflructioné omniu magis utile: uel cotra hatetícos certe,quí ínímíca aduerfum nos mente defxuiunt,quid tam irre prehenfibile? Vos ergo catholicorí uitotá pcepta tenaciter áffequédo:iufti haeredes, fed δὲ πε; ceffaríj ínueníemíníqui latíali xloquio pollentes.fapientioribus pferamínít& nó magis ftillan/ tis ligrís:ficut pfatioe cophédi,qg inundantiü fluniorü ubertate rigati,redüdetís fluétis fctorüDB CORPORE ΕΤ SANGVINE CHRISTI HOMILIA INCERTO AVTHORE. MGE Aenítudo celeftium beneficiorü anguftías human mentis excedít:& propterea ΜΗ[τα diuína prouídentía:ut quod capere ín nobís ratío rerum mole uícta* | 153[Ὁ non poteat: fides deuota conciperet:& intellectum credulitas robufta nutri. ΙΟ) re. Cum ergo propter tranfereffionem Adz,origini δὲ morti tencremur obnoxij: grofpiciens exalto deus,ex quo cflemus graui debitores,iuxta qualitatem captíuítatisirepara/ Hh ς uit munus C Lad DE GORPORE ET SANGVINE CHRISTI SERMO. uit munus redemptionis, id cft;ut pro debita morte offerret indebitam:quía nec nos habeba; mus unde uíueremus:nec ifte unde moreretur, Materíam ergo de noftra mortalitate fufce; pít.ut de fua immortalitate collata, mori poffit uíta pro mortuís. Et quía corpus aflumptum ablaturus erat ab oculis nofttís,& fyderibus illatutussneceffaríum erat, ut nobis in hac die facra mé&tü corporís δὲ(aneuinís fui cofecraret: ut coleret uel iugiter.íure p myfteríá qd' femel offere batur ín precíü:ut quía quotídíana δὲ indefefTa currebat pro homíni falute redéptío, ppetua eflet etíá redéptiois oblatio, δὲ perennis illa uíctima, uiueret ín memoría,& prafens femp effet in gratía, Vera unica& pfecta hoftía fide exiftimáda nó fpecie:nec extetíoris cenfenda uifu ho minis fed ínteriorísaffectu. Vnde meríto cccleftis cófirmat authorítas:quia caro meauere eft bus,& fanguis meus uere eft potus. R ecedat ergo omne infidelitatis ambíguü:quandoquídéq author eft muneris,ipfe eft ctíá teftís uerítatís. Nam uifibilis facerdos,uifibiles creaturas ín fa J ftantíácorporís δὲ fanguis fuí;uerbo fito fecreta poteftate couertít;íta dicens: Accipite δὲ come dite hoc eft corp? mea, Et fanctíficatióe repetita: Accipite, παμε δὲ bibite,hic eft fanouís me?. Ergo utad nutà pcipientis düí;repente ex nihilo fubftiterüt excelfa coeloz: profunda fluctuá: uaíta terram: íta ρατξ potentíá ín fpiritalib? facramétis uerbis pbetuírtus,& reí feruít effectus. Quáta(τα;& dj celebranda uis diuinz: benedictionis operetur:& quó tíbi ποι δὲ impoffibile uideri no debeat,quod ín Chrifti fubftantíá terrena& mortalía comutantur:teipmqui iáín Chrifto es regeneratus interroga. Dudá alienus a uíta, peregrínus a miferícordía falutis uía, intrínfecus mortuus di inítiatus Chrifti legibus, δὲ falutaribus myfterijs innoua; tus ín corpus ecdefiz: non uidendo, fed credendo tranfiuifti:& de filio perditionis, adoptiuus dei fieri occulta puritate meruifti:in menfura uifibili permanens, maior factus es teipfo uifibili ter fine quátitatís augmento:cü ipfe atq; idé effes, multo alíter fidei proceffibus extitifti.In ex teriore nihil additum eft:& totum ín ínteríore mutatü eftzacfic homo Chrifti filius effectus: δὲ Chriftus ín hominis méte formatus eft, Sicut ergo fine corporali fenfu jsteríta uilitate depofi ta fubito noua indutus es dignítate:& ficut hzc qua ín te deus l-fa curauit, infecta diluit,maav lata deterfit:n fant oculís,nec fenfibus tuis credíta:íta cá reuerendo altar cocleftibus cibis(πα dus accedis facrum dei tuícorpus δὲ fanguíné refpicehonora;mirare,mente cótínge, cordis ma/ nu fücipe:& maxime bauftu ínteriori affume.Quod fi illius ueteris legis manna:dequolegit: Plaíteís mána ut ederent:hoc unícaíq; fapiebat quod defyderíjs cocu pieratzaliudqy erat quod fumebaturaliud quod uidebatur:ínuifibiliterg fapor ille ín fingulorum fenfibus formabatut: fi ergo illud ueteris legis manna,codlítus elapfum per multímodas fuauitates,natura: fuz meri tum δὲ generís fui excedebat intuitum:& fi creaturam faam diífpenfatio largítoris multiplici di ucrfitate condiderat,ut praeberet euftus quod ignorabat afpectus:quiía iuxta recipientis defy^ deríam,efco illius nouítas δὲ díenitas nafcebatur: Vnumquemq, ením uaríjs& alienis fapori^ bus teficiebat mellifluam pluuiz illius donum,& multiplex fici imbris obfequium: quac íta fint:quodiillicauiditas faciebat/hicfides faciat ficut in corpore cibus fapiebat: ín pectore de/ us credulitate proficíat:ficut legim?: Accedat homo ad cor alti,& exaltabitur deus: Ideo quod ibi delectatio obtinebat ín faucibus,híc benedictio operetur ín fenfibus. Ad cognofcendum& percipiendum facrificium uerí domínici corporis, ipfa te roboret potentía confecratorís:& qui tunclatuít prxfiguratus ín manna,fit tibi nunc manifeftatus ín gratía.Ipfum aute fuiffe ín m& nz: illius fpecie prafieuratum:etíam propheta euidenter oftendit dicens:Panem codi dediteis: per angelon: máducauit homo.Et qs panís eft angelo: nifi Chrift9,qui cibo fuz: charítatis& umine caritatis nos(είς Et μᾶς dat pané.dicente ppheta:Sexta die duplá colliges. Dá em prímoa diiíca die ín leee cribuit,& in folo fabbato denegatur:íá τῆς Chriftus ab eccfía cui dfii/ εἴ refurrectíots dié cofecrauítrecipiédus oftendit:& fynagogz ad quá cultus fabbati prinebat, L4 P»-- ΄ L4 L3 ΄ ΄ 2? negandus effe pcipitur:dá dies q eft díes feptimus,cocleftis panis fraude mulétat.De quo pe ncuet?narrat híftoría, Nec q plus collegerat habuít amplius:necq mínus parauerat repetit mi/ nus:eo quod euchariftia: pceptio nó ín quátítate,fed in uírtute confiftat: quod corpus diii facer dote difpenfante tantum eft ín exiguo quantum effe conftat ín toto. Quod cum ecdefía fidelíó fumít:ficut plená ín uníuerfis,ita integrü effe probatur ín fingulis.De quo fenfaapoftolíca fen/ tentía deriuata eft dicens: Quí multa haber, nó abundabit:& quí modícü habet,no τον . o ἣν í DF GORPORIIERSSNGVINSOHRISTL SERMO:$o. 196 .U A Nonemdecemuni paneacipidi&tü pot,quéfi forte efurientibPapponeremustno b m uenítet ad fingulos:quía partículatím& d ione fi appanerenins o ex tora DER ig η ἔπ os:quía P cula ais ζ mínutatím pportione fua unufafa; pfumerct.Dehoe Ἶ ἐνὶ dé) ane cii a amit il ER abé finguli é uniuerfitotü unus, totü duo, totum plures Y ν ᾧ fne REN ERRARE fidictío huius facraméti fcit diftribui;nec fcit difttibutione con/ Ὃν(ni ντος ítagi των eimi ed ín Iudzor: paginis uidemPexpffam, ΝΑ de Melchige. n ha de Ἢ e s ER:€ Melchige ees fale obtulit pané& uínü δὲ bndixit Abraha. Fuít : d at facer s à εἰ altí imis prune s. SESS tici futura benedicit: ecdefia: οἷο/ ἔμ ría pdicat: ynagoge infideli populus ex gétibus acgfitus ponit-Huisergo Melchigedek ge um Πεαϊοσία uel origo;noticia illius ερίς latuít:& oblatióe panis δὲ uini, hoc Chrifti facrificii pfieu Tro rauít, de quo,ppheta pronüciat: Tu es facerdos in xternü(οσα ordiné Melchigedck.INam à RN Moyfes de co myfterío loquens:uinü δὲ fanguinéfub una appellatione figníficat:& ín benedi^ y&ione patríarchz diiícam paffioné multo amplius demonftrat: ita inquiens: Lauabit ín uíno nii ftolam fua,& in fanguíne. uua palliá fuá. Ad uerte Cj euidéter coftatuíní creatura, Chrifti fan; nti&uíne nücapatá.Et qd adhuc de hac duplici fpecie ínqrere debeas, ipfo diio atteftáte cognofce. lilio FOE inquit máducaueriris carné filij hois,& biberitiseius fanguíné&non habebitis uítà in uobis. NM Qd'teftimonii cótra Ρεἰασῆ blafphemías euídentiffimü atcp ualídiflimà eft:q aflerete arrepta lus impietate pfumit,no ppter uitáfed ppterregnü celon:baptifmü paruulís coferédá, Sub his fei, ci dei uerbis, qbus euágelifta pnüciat: nó habebitis uítáin uobis:aperte intelligendá eftqd ἫΝ oísanía munere baptifmí uacua:nó(οἱ eloría careat fed δὲ uíta.Hoc itacy ἀπίαί fanguinis ui, m níaqua effe mifcendü:no folá tradítióe fed ipo cenere ραβ[δίς oftédit:ex cui?facro latere ία’ αἰ guís δὲ ad lancez{ΠΠ6ε pfluxit:ficut δὲ ppheta multo ante[xinit dicés:Percuffit petrá& efflur a xerüt aqua, Et Apoftolus:Bibebát,inqode cofequéte eos petra. Vides qd'q biberit de Chrifti T gratia fequi£ εὖ Chrífti miferícordía.Sed in Solomone de ipo deo pdictü legim?: fapia.ingt, "M p«edificauit(ibi domü.id eft,corpushois affumpfitiín ᾗ habitat plenitudo diuinitatis: Excidit co "m lumnas feptéquia illá bridictio gratía feptiformis im pleuít.Mactauit hoftías fuas: mifcuitím— it cratere uínü fuiz& parauit méfam faá.Ecin fi CAEN Che adite de meis panibus,&bibíte ᾿ NT uínüqd mífcuí uobis. Admixtü ergo ad υἱπᾶ egím?. INüc caufam ὅτε utrág diis mifceri πο! i luerit ingramus.Quádo ín Iudaeos: cóuiuío nuptialiuínd,id eft.fides in eis deficiebat: υἱπᾶ nz ὁμίε deficiebat:quía uínea fructá negabaude qua dicit:Expectabá utfaceret uuas fecit ac fpi " nas. Vnde& fertü fpineü capiti redéptoris ímpofuit:quádo díis nuptiali tpe;id eftquádo fpó/ d fus fc ecdefia:(ua ραίταϊί exultatióe iungédo;aquas ín uínü cóuertit:manifefte pfigurás muli; - tudínes gentíum de fanguínís fui gratia efTe uenturas. Peraquasein populos fignificarí facris xi aperítur aloquíjs:ficut legitur: Aqua ift: quas uídifti populi funt δὲ gentes& línguz. Vnde δξ is aduettímus ínaquís figurá gentíá demonftraríín uíno auté fanguine dice pallionis oftenz ut Bi. Acficcum ín facramentís uino aqua mifcetur, Chrifto fidelis populus incorporatur δὲ iun: m" gitur& quadá cí copula perfectz charitatis unítur,ut poffit dicere cam apoftolo: Quis nos fe^ jj parabítacharítate Chriftistribulatio;an anguftía:an perfecutio?& reliqua.Deus autem homi: un tii(acepta fanctificatióe mifcetur:quá fides in ipfo peccatore;affettus iufticiz,tnifericordia pie uj tatis ínfundit.Etía ín hocipfo quod ín numerofis trítíci eranis pané οὐαί nouímus: unitatem T d conftat affignare populorum.Sícut ef frumenti quod fola purgantis follictudine ad candi dam fpeciem molarum labore perficítutzac per aquam& ignem in uníus panis fubftantia cotv i gregatur:fic uaría gentes díuerfazqy nationes,in unam fidé conuenientessunü de fe Chrifti cor/ 5^ pus efficiunt;& Chriíftianus populus quafi trítící grana iínnumerabilía ín facrileeís nationibus ju! fide purgata atq; aríbrata difcernitur.Et ín unum quafi infidelíá lolio pertranfeunte collíoi£:8e Ἴω duoR: teftamentorü inftructione,uelut frumétü gemino molarü opere curatü nitefcít: δὲ ín il^ ho láprima orígínis díenitaté;natiuo candore muta£:ac per aquá baptifiní uel per igné fpüs fan; P&ti,xerni illius panís corpus efficitur.Sicut ergo fepararí erana ab illius cofectione panís δά! gi unatione nó poffunt:& ficut aqua ad propría redire fubítantiá ín υἱπᾶ pmíxtaía no poffunt; Ὁ jb fic& fideles quíqy δίῳ fapientes, quí redemptos fe Chrifti fanguine& paffione cognofcunt: uo ita debent quafi infeparabilia membra capiti fuo,fidei obícruatioe δὲ acdenti(Tima relioioe fo n" C & IN EVANGELIVM MATTHAELHOMILIA. εἰατίτας αθ eo nó uolütate;nó neceffitate feiigino illa tetrenz fpei ambitióe;nó deníg ipfa pof fint morte díuelli.Nec dubitet qfcg prímarías creaturas;nutu díuína: potentízpfentia fumma, maíeftatís ín dniíci corporís tranfire poffe naturá:cum ipm homíné uídcat artifício cctleftis mí ferícordiz Chrifti corpus effectü Sicut aüt quíciiq; ad fidé Chrifti ueníés,ante uerba baptif mi adhuc ín uínculo eft ueterís debitihís uero memoratis;mox exuit omni fece peccati: ita quádo benedicédze uerbís cceleftibus creaturz, facris altaribus imponunt::aricg inuocatióe fuí nois ο fecran£ fübftantía illíc eft panís& uíní poft uerba aüt corpus& faneuis eft Chrifti.Quidauté mírà eftfi ea quz uerbo potuitcreate,uerbo poffit creata couertere? Imo íá mínoris uidet efie míraculifi id quod de níhilo agnofcit codidifleiam codítü ín melius ualeat comutare,Requíre qd εί poflitcfle difficile;cui facile fuit homíné de limi matería figurare:imaginé etíá fuz díuíni, tatís índuere:cui promptü eft εἴ rurfum reuocare de inferís,reflítuere de ΜΗ Εν de puluere;de terra ín κου leuare;de hoie angelü facere,corpus human cóforme corpoti fuz-da rítatís reddere, δὲ figmétü fuü ín regni fuí cofortio fublimare: ut quí corpus noftrz fraoilitatis aflumpferat,nos ín corpus fuz ímmortalítatís affumat:ad quá βσεοίμι refurrectionem.pfjs nos opetibus przparare dignetur:quí uíuít& regnat in fzecula(culorum, HOMILIA$VPER EVANGELIVM MATTHAEI INCERTO AVTHORE, eq Anctus euangelifta docet nos neceffitaté inopia colerátes, fübfidij caufa amicum NW debere perquirere:& id quod decftad refectione alteríus, opotterc ab altero mu; E tuari.Intantü adt ad poftuládá peruícace effe uoluit petítoréut nec nocturnis ho ζ lid τίς ρι]ίατο αιτιίοἱ íanuá definat:nec excitare eá dubitet quiefcétézita etíá ut txdiü in ferens ímpudentía mereat,qd'amicitía nó mere£:& cómunicationé panís extorqueat impottu nítas,quá nó impetrat humanitas. Δίς em:Quis ueftrü habebit amícü,& ibit ad ill medía no cte&c. Videt creo fecundü lítteráaliqd pfuadere:utmedía nocte quíefcéti amíco,& daufo αν bículo dormíéti;molefti effe minime definamus.Sed fi ad fpiritalé nos intell igentíá reuocem?; inueníem?nó dure diim fed utiliter pcepiffe. ΝΑ υεία; pota diftipulos oratione driicà docuit: hancfubiecit parabol&ut íntelligeremus importunos nos amícos effe debere:non expoftulan, do aliqd.fed potius peando:íd eft,Chriftü nó carnali manu pautiendo,fed fpirítali oratíoe ρα fando.Ipfe em fi recte uíuímus amíais nofter eft. ΝΑ qs amicitior nobis εἴ, ille 4 predio fai fanguinis nos redemit? Ipfe ínquá amicitior oibus eft; ci fit dfis;amicus efle díonat:dicisad apoftolos:Iá nó dícá uos feruos;fed amicos.Hutus ergo amici oftíá inceffabiliter pulfare debe mus:& horis cá ínqetare nocturnís:& ufa adeo molefti effet ímportuni ctí íudicemur. Sed nó hui? importunitatís uereamur offéfam:qa hax apud drim importunítas oportuna eft, Acce ptíor em eft illi ímpudés depeatio,cj fecura pfumptio:hoc eft plus mere£ η follicit?orat inftà tet:& quí cófidens diffimulat neglioéter, Ait em&ille.fi pfeuerauerit pulíans. Perfeuerás igi£ metet accípere,quod alibi euídétius diciiQuí pfeuerauerit ufa ín finéhic(alus erit. Non mul tum ergo íuuat frequéter orare;cuí contíeerit CD ceffare, Semp igit δὲ fine íntermiffione petendi eft& pulfand(i;ne pcatio ante acta nihil pfit.fi nó ad fin eodé ᾗ cceperít tenore pue nerit. Díco/nquit;uobis δὲ fi noa dabit illi fareens,eo quod amicus eius fit:propter importuni/ tatécíus furget& dabit. Maena perfeuerátia eft:qua Cguís importuna eft; dg molefta fit deo: tamen plus amíca eft; ci amicus Ecce er quod amíco negatur,perfeuerantía prometetur. Π re cufat de fiducia:huic de cotentione cópatítur.Illi n6 largitur familiariter pulfanti:huic pertínad ter miferetur orantí.Pulfemus íoítur oftium dfii,non feli pet fídem, fed etiá pfeuerátia:mt ape riatur nobis, medía nocte pulfemus:ne grauís nos ad uigilandum peccato: fomnus.ínua, dat:qm feriptutn eft:Beati ferui quos cum uenerit diis inuenerít uigilantes.Hocautem oftium aperíti fibi apoftolus expofcitinon folum fuis, fed etíá pprijs orationibus obfecrans fe íuuati, dicens: Vtaperíatur mihi oftíd ad loquendü myfteríü Chrifti: fcilicet aperto oftío illos facra menti panes accipere défyderans,de quíbus efürientís gentilis populi ad cognofcendum diim inedía faturetur.Et nos ergo pulfemus hocoftium,& perfeueranter oremus:ut ex ipfo fapieni tix: δὲ Ícientíz: panem accipere mereamur. Nam nifi fübftantíam exinde fümpferimus: fra ternitatis iftius defyderium proprio fermone reficere nó ualemus. Vel homo ifte quilibet Chri ftianus: ) feno admi cie μι. iR πα Μ.Μ... MeL ii IN EVANGELIVM MATTHAEI HOMILIA."ο, 187 ur d D»."“1 P s:.-" ἘΠῚ 7 D A fianusintelioiturqui fidem trinitatis tantimodo intellicit:& quod neceffaríá eftnifialtereü. Ὃν doceat ignorat. Amicus uero eías,ut diximus, Chriftus eft. Quod dicít;uadít ad illà medía πο» RA cid etin nouiffimo tépore:& dicit illi cómoda mihi tres panes:acfi dicat aníma illa ad Chri UN ftum: comoda míhi fidem trínítatis:& fac me intellioere quéadmodum operarí me oportet. vt Amicüs: meus uenit de uía: ac fi dícat;fenfus meus ambulauit per díuerfas regiones,& rediens "i ad meuacuus eft:n6 habeo alimenta fpírítalia quz ante illà poná: nifi ín me doceas fide εαν M tatís.[pem,charitaté, omne quod οἱ tribuam:necunde εἴ doceam habeo. Ad qué illerefpon Qa) dens deintus dicat: Noli mihi moleftis effe,& cxtera, Diftulit quídem defyderium,fed non ab A ftülít:at plus nos quzramus:& inuétus ftrictius teneatur. Quod uero dicit: Puerí meí mecum EN fünt:ac fi dícat dris Chriftus omnipotens;fancti meí quos uoluí íam mecum funt. Nó poflum RON fürgere;& dare tibi. Ideo negat petitíonéut probet cuiuflibet ροτίγαοταπείᾶ, Et quod dicit.(i no lines. dabit illifareens,eo quod amícus cíuseft;ppter ímprobítaté tamé cíus furgct:& dabit ílli quot Di, qaot habet neceffarios:fic& diis Iefus amicus& frater nofter Chriftíanorü, omi importune ἢν | delíterq; petentí:pro ἱασί petitione quicquid in nomíne cíus petierit fine dífficultate tribuet.Sü Ton eut& fequítur:ego uobis díco:Petite δὲ dabítur uobís:quarite,X inueníetis;pulfate, δὲ αρετίεξ iai uobis:id eft; petitépatrem,quartite filíum,pulfate fpirítà fanetá, Vel petíte cogitationibus qua tdi tite uerbis,pulfate operibus.Siue petite fide quarite opere, pulíate fcientía:3 ecce omnía ape MN| tíentur uobís.Quís autem exuobís patrem petit panem,nüquíd lapidem dabit illi? Ας dícat: qui petita dio charítatem δὲ dilectionem,non illi dat durítíam cordis, Aut pífcem, nunquid p is pice ferpentem dabit illi?Per pifcem fides intelligitur:per ferpentem,infidelitas:ac fi dicat:fi pe "hn tísa ἆδο fidem,non tribuit tibi ínfidelitatem.Aut fi petit ouum,nunquíd porriget illi corpío; ies nem:ac fi dicat:fi habes ín deum fpem ueram,fiue cogitationem fanctam ín corde tuo cogita ba uctrís:non contraríetatem,nec ínfidíatum calumníam a drio pertimefcas. Sí ergo uos: cum fitís p B malinoftis bona dare filijs ueftríssquanto magis pateruefter de ccelo dabit uobis fpiritum bo n nutmtímentibus fezAc(i dícerer:fi homínes carnales ínter bonutn δὲ malum difcernítís:& non πο uultís ut quifq ueftrum de manu ueftra;malum pro bono recipíat:quáto ππαρίς deus quí cun n étacondídíthomini,qué ad(πιασίηξ faá fecit;fideliter fibi petenti tribuet bona?Tgné ueni mít qni tere ín terram:& quid uolo nifi ut accendatur? Quid hocloco igné nifi fpiritii fanctü íntelligi ms mus: qué diis in terrá mífit,ut urat αἰτία& peccata:& accendat anías p charítatéatc illuminet, orb NH"PETRI PAVLI VERGERII IVSTINOPOLITANI n is DE DIVO HIERONYMO SERMO. fai e Anctiflimum doctorem fidei noftrzx: Hieronymum cuíus dics folennis adeft: ità n 2S3 mihi dari cupio rectelaudare:ut ín eo laudando laudem iple meam non quarát sii wm[icd fit εἰ quéadmodum fermo:íta δὲ mens propría intétione dedícata: ἐξ quid! nid Tp mua fperandum fit laudis locuturo;non uídco:ubi magnitudine rerum,zloquétia uis: rn omnis obruítur:& excellentía: meritorum omnís impar eft fermo. Me uero míníme omnium| πῶ fperare id conuenitzac fi quíd talium mentem fubeat, plane defipío: quí cam obire quotannís 4 kin munus hoc laudum foleo:femper tamen pofteadj id σερί: íta deinceps per ános affectus fumz j "n utaugerí mihí defyderíum fentiam,minui facultatem.Euenít autem hocfortaffe:fiue quod nó 1 qe dut fatis fint míhi uites ingentj meí perpenfz: qui fubire táti oneris caufam non uetear:quod 3 di uanti fit,& intellexi tátifper dudii,& indies perfpicio magis: Síue quod illi? meríta apud d| mi timos quídé diligéter parü anímaduerfa:a me uero etíá fimo ftudio cófyderata:d magis eluce E. y fciit;eo magis affectü máis allíciit; δζ a co fequédi fpe ingenij acutnen magis magifq deterrét,| yo Siue qd' pra defyderío meo ftudíoqy religióís ín illá;táto mihíterardari facultas uidet ingeni,^ isl quáto pcurrít(πα uolütatís.Quarü equidé rerü,ut fubefle utráqy prímarum nó nego:ita ad/ i u io?: effe poftremá AC Co míhí cupío. INam officio quidé ille meo aut επί alteríus ín redis j| T. dendis dc fe laudibus nihil indíoetzac n6 delectari opínor, nífi boní profectufcqy noftri eratía,| si) εκ per fe ipfe ínfiníto proprio bono ín beata illa aternacg uíta frua£: deuotione ueto,cultu,reliy i "t gione,píetate;acfide:cum ín μᾶς, tà in reliquos coclítes nos ípi noftra caufa prada: [o C d PETRI PAVLI VERGERII ORATIO primis ego,quí merítís huíus fancti eloriofi, multa maenaq; fepenumero beneficia apud dea ímmortalem confecutum,manifefta fide me deprehendi:& difficillimis téporíbus, fuiffe de ora uiflimís perículís,eíus ope atq; interceffione liberatum.Quod fiante hac deuotionis ullum ftu díutm a me debebaturmulto certe nuncamplíus adhibendum eft míhí:ut parentis nuperrime díem functi(qui erat deuotiffimus tibi fancte pater Hieronyme)uícem hic referam:cuius apud te preces, mea caufa plurimum ualuiffe, fum crebro expertus: ut quemadmodum pradarí hu, íus ínflítuti, familiarifq; deuotiois difcipulus uiuentis fui:íta& οἱ quoq, defuncto fim hares:& quod míhí patrocíníum in íllo erat,nunc omne fit in meípfo: cg ei confido tuís meritis atq predbus, praterea quod rectus homo erat δὲ tímens deutu: excedentem ex hac luce in ca loca deductum:ubía te& per te multo facilius confequi quiduis poffit. Quod igitur ad meattinez quemadmodum deuotío anímí δὲ feruanda& augmentanda eft:íta munus hocannuum red; dendarum laudutmn,nullatenus negligendum: in quo qualifcungy fit fermo, dun mens fit ínte graac penítus illi deuota:znon magnifaciendum arbitror,quod ín eum magis effe eratus cupío Cj difertus.INec me falliteum qui laudare quépíam ex ílluftribus accedat, maxíme uero quod ad rem díuínam attíneat:debere δὲ ipfum quoq; laude dignum effe,abeq; omní careteme dicé εἰς uitam reprehédat oratío: uerbifcy fpeciofis,mores fordidi fidem abrogestt, Quod ut ín me non fit:boní tamen ρῆςρ ingenij folet effe areumentá, laudare ftudiofe uittutem,& rebus faais cultum adhibere przcipuum.Quod fi ex mequífpíam quaratquam huíus fancti gloríofi primam potílfímamgq; laudem exiftiméhanc fcilicet incontanter refpondebo:quod meo quídem iudicio,non poflit digne humano ore laudarí:deinde quod ín unoquoq; genere laudá carum: qux ad doctü rectumq; homínéc planc religiofiffimum Chríftíanum pertinent Jaudari eximíc de fingulis poteft.Quod fi íáin eo laudando cepero lítterará peritiá cómemorate diuerfa rum experientiam línguarü, orationis facundíá;rectos fabularü fenfus,multam hiftoríará me moriá;naturalíü rerü coenítioné, moralíüqs fermonü: tü uero fcripturz facra uereq; theolo/ βία perceptionem: nó uídeborforfitan aliquid magnü dicere,quod hac ipfa malis etíá homi; nibus poffunt aduenire:neq; ern ífta bonos faciüt,fed eruditos. Aut fi praterea cotinentiá for títudíné prudentia coftantía,manfuerudiné patientíá benignitatég ín illi? laudib?recognoue/ ro:nec fic quidéforfitan magnopere εἴ ornare iudicabor: quod δὲ hís uírtutib?plurimi centilid pditi fuere:funtay hz laudes:ut debitz: qdé uíro bono:ita plane nó pptixhomini Chriftiano,. Poftremo fi fidé cóftanté:fpem cercá;charitaté intéfam,oémq fanctimonia,& cerímoníará cal tü religióifqy ftudii demóftrauero:necfic gy fortaflis laus etit eximía, qd'hacípa debetunuf quifqs de fe rectus fidelifay Chriftianus exhibere. At uero fi hac omnía,& πιεῖ hís noibus,. aut omníno uirtutís noie cotíné&ur, ín eo fuifle uniuerfa contefter: aq; ipfa nó medíocriteraut uulgarí quodá füimotenus modo,fed excellentiflime atq; PAIR affuifTe coftet:nonne hocdíuínü qddá in homíneuideri necefle eft? Ego fane cá trita ifta uulgo uocabula,eruditionem,zloquentíá fortítudiné prudentiam fidem,accharítaté& cxtera huíufmodi cómemoro: talía quedá dicere míhí uideor,qualía folent ín cómuni homini uíta reperiri, no eminentifly mas íllasuírtutes quas ín excellentiffimis uitis paucis illisquidé omni tate fuiffe conftat Quá obrem Cid foleo,& latínz oratiói indignari: quod proprijs atqs exqfitis noibus.exqfitiffi mas laudes efferre non lícet:qua: tantutn pene a communibus diftant uirtutibus quantum fet me uirtus a uitio. Verutn quod orationi deeft:oro fappleat audíentís intellectus:& non quod dicam.fed quod dícere uelim accipíat.Quod& hínc quoq; licebit intelligeremam folent pauca horü aut fingula quxdá,dü íntenfo gradu cuipiá adfunt;magnii uírü coftituereradmirabilifqg excellentíz εἴ uideri, quí plura ex hís fit affecutus. Quid ergo ἐς debet exíftimari:q omnia uit/ tutá cunctatüqy bonarum artíá camulü nó pfunctorie, fed ad fummáü ín fe collecifTet: cuius αἱ ta totíus fanctitatís exemplü:eloquentia,ftupor:doctrína,míraculii, ἴταορ nó tam fanctum no men habuít,quod quídé ipfum denotat Hieronymi uocabulü:cg ipfam ín fe habuit fanctit; tat, Nam cum duabus rebus fundata eft ín inítío facra relígío: prxdicatíone fcilicet apoftoloτ, δζ fanguíne martyrü:cííq; qd' illi fermone docebanthi p carceres δὲ torméta acdeníq; mor; tem ipfam aflruerent: ín utrorumqy locum fuo gradu fübierunt fancti doctores: qui q μος m :| copendio hi| DE LAVDIBVS SANCTI HIERONYMI.$o. 188 Ma^ A^ eompendiofe docuerant/atius explicarent:quodq; martyres fanguine fuo teftati funt, hoc ifti Wii fanctimoniía uitz confirmarent:atq; aduerfus omnem hzrefim omnemq; uitiorum labem p NN fide iuftícíaqy confifterent:ijdem δὲ militum uires eererent& ductorum.Multa autem uaríags CN. Hieronymus uti fortis miles,in hacuíta bella fuftinuit:cum mundo quippe bellum geffit δὲ ui; dtr ni cit:quando facerdos íam factus& fummo facerdotío dignus habitus;ab urbe ceffit: pompifgg ἫΝ{κα δὲ omni ambitione mundanorum honorum renüciauít: cum catne ac datmonibus, cum TN in illa trans mare uafta folitudinequz,ut ipfe ait,exufta folis ardoribus horrídü monachis ha " hi! bitaculum praftabat:carnem quídem iciunijs frangeret:fpiritales autem hoftes oratíonibus ef tà fugaret:cum improbis atq amulisiín quos fepe per prologos.fzpe per epiftolas fcribendo iz € uectus eft:cum haretícis, quos libris tractatibufcy fcribendis(zpenumero de díuerfis conuicit e ertoríbus dif, putandog; uírationum f uperauit. Doctoris ergo nomen ut habetiíta& officium ""s ftudiofiffime uiuens geflit:prafentes uoce& exemplís erudicns:abfentes fcriptis. Vtrofqy uero Pi. tà fux atatís Cp pofteros, uolumínibus diuerfi idíomatisuaría interpretatíóe linguarü uíuorü im doctorum eruditionem adiuuans: rudíores híftoría delectans: acutíores ínftruens arcanis fa^ : cz fcriptura fenfibus explicandis. Eloquentiam certe íam eíus laudare tentatem: qux tang «VU ING" h" D,"n-"", SUR Qin riuus límpidiffimus leniter deflués,& afpectu& fono delectatznifi ipfe fe multo melius&j a me b ficri poffitelegantía faa legentibus cómendaret:ad quam digne prxdicandam eius ípfius alo i quentía opus effet, Nec me deterret, quod damnatus fuerit eius[μα aliquádo Hieronymus, s cum extatica uifione tractus ad íudicís«terni tribunal;& quínam effet interrogatus: pro Chri ος ftiani nomine, quod inter metum trepídationemq; profitebatur, Cíceroníani fibí nomen obíy ta; ciaudíuit: Neq; em res ipfa damnata eft. fed fortaffis eíus ftudium uehemétíus:fine qua profe odi éto uix facra lítterz,certe non tanta cum uoluptate legerentur.Hac iegitur ut cxterz quoq; do; tudo tes quas ftríctim cómemorauí: multos acerbiffimofq illi aamulos coparauere: quorum ut ím/ tri p Probitati cederet Roma migrauít:& qui doctor late dariffimus habebatur, Gregorío INagían ών cenoin difciplinam fe tradidit.Poftq; ftudía.cum de frequentiffima urbe ceffiffet: ad eremum itd fetranftulit:& quí ín urbe omníum urbaníffima homínes perpeflus erat beftíales, ín def. οτι» πῃ maeremobeftías eftexpertus humanas.Ibíg; leo natura fzuiffimus imperíum eíus pertulít, lunes cum híchomo natura mitís ínfe fxuiret. Roma ígitut Bethlehem permutauitidíaití ο; ex urbe xir non tam pulfus cj cedens:elegit ibi pauper uiuere,ubi pauper Chriftus eft natus:& inde faluté petere,unde ortus eftauthor ipfe falucís, Quid em aduerfus malígnítatem tutü ufpiam efle po terít:quando tantauírtus perfecutore non caruit? Quod fi quid nobis tale accidat: ex eius cafu confolarí nos ipfos debemus.Interca uero maledicos benefaciédo uíncere:& eorü in nos odíü uirtute patientíz: manfuetudinífay faperare:illo praftante qui uiuit& regnat in fzxcula feculo^ rum. SECVNDAE SERIEI$E CVNDI TOMI FINIS. $o. 189 ERASMVS ROTERODAMVS DIVINARVM STV DIOSIS LITTERARVM S.D. PI Aud me fallítoptíme le&or,in príma huíus tomí ferie, quzdam a nobis effe refí^ ca, qux ἃ ftultícíam& balbutíem refipíant eiufdem ímpoftorís, cuíus nanías ἐπ hunc extremum huíus uolumínís locum,uelut ín fentíná reíecímus: nullo alíoquí dígnasloco,nifi quemadmodumante fum teftatus,humaníus ac modeftíus effe dur B xillem, ín hanc peccare partem:ut quadam refidere pateremur, quae merebatur B abijcí,quatm ut quícquam loco moueremus, alíquo modo lectu dignum, uídelícet equos ímítatí íudíces, qui propenfiores effe folent ad abfoluendum, qua ad dam : nandum: Síue quod humaníus eftliberare perículo nocentem, quá ínfontem per; dere:Síue quod prater merítum abfolutus,rurfum ín íus uocarí poteft;ac poenas dare legíbus: Cum nó perinde coómode fuccurri poffit praeter equum damnato. Quad illic cenfurís addítís opíníoné noftrá Ueríus quam fententíam índícauímus, Czeterü hac ín parte níhil omníno reperíes,non dícam,quod Híe/ ronymi dignitati refpondeat:fed omníno dígnum,ín quo bonarum horarum ullam portíonem collocet, quí uel pietatís ftudio,uel bonarum lítterarum amore ducuntur. V erum hoc datum eft quorundam ím; perítorü ínuictze pertínacíz, quí quícquíd femel ínfedit animo, nuni patíuntur reuellí,(tupídíores qua ut ipfi recte iudicare queant,& íjdem prafractiores,quam utalíenz fentetíze uelínt accedere: quod quiz demhomínum genus,omníum extremum ac prorfus ínutile meríto íudícauít Flefíodus, Ego fane quo/ tíes ineptíífimas hominis íneptías, δὲ nugací(fímas nugas mecum expendo:parum liquet utr& potíus de beam admírarí,huíus ne fcriptorís,quífquis fuít ímpudentí(fimam ínfaníam, quí fato quodá natus ad per dendos bonos authores, omneís uíres,totum ocíum,imo totíus uítae ftudíum,ín hoc unum contulíffe uá dctur,ut ínfignium uirorum erudítiffimas lucubrationes, infulfiffimis blateramentís contamínaret:an no (χα πι magís ofcítantiam,uel ut uerius dícam ftuporem,qui íam fzculís alíquot Híeronymí nomíne, uírá doctrína, facidía, fanctímonía prorfus íncomparabilis, legamus obfcurí nebulonís nugas:ín quíbus nee ulla fententíarum grauítas, necy uerborum cultus,nec lepos, necargutía, nec erudítío, nec ullum denícg fanz mentís ueftígium:fed temere utctq;(η buccam uenerunt effufa uerborum uolumína,rerum nullus delectus, Solcecíímis,ac fordídí(fimís uerbís& nuper culína natis undígs referta omnía, Exclamatío. nes ínfana(δίας, quas fic adhíbet,ut prorfus intelligas híftríonem perfonatutm agere, non grauem& fan&um uírum ex anímoloquí.Ita fcilícet nobís híc rhetor Flíeronymírefert epiphonemata. C)uíd mul tís? Sícnotís omníbus dí(crepatab Hícronymo ,utnon fit facilius fuem ab homíne dígnofcere;nífi quí fitomni fue ftolídíor, Ettamen haec,o rem pudendam,Hiieronymí títulum occupant, V erum ea res híne cuenít, quod bona pars homínum íudicio careat, Quid ein de tam excellentís uírí monumentis(πα, cent ij,qui linguarum omníum imperiti, ignarí antíquitatis,ín nullo fcríptí&enere exercítatí;ín nullo bo^ norüauthorü genere uerfatí, prater fophífticas íneptías nihil und didicerunt? Nónullí rurfum dá ím.. pendio candidí uiderí ftudent, dum ínhumanum íudicant απίοδ; omníno reprehendere, dum quícad femel chartis íllitum fuerit;íd nefas efTe ducunt ullo pacto conuellere,rabularü íneptías,pro doctiffímo; rum homínum egregíjs monumentís ample&ütur:& alba(quod aíuntjamuffi legunt omnía. Quare fiat neceffe eft,ut dum íntempeftíua modeftía, flagrís etíam aut píftríno dignum nebulone edere uerentur, ín fammos uíros exiftant cotumelíofitnímírum,quos illis equát,ut híc optimo íure poffís(ο uerfutHo; metíco ftomachari, ty ἢ cil ἡμὲμ κακός δὲ nod Ac. Sunt altj qui fedulo quidem illi fed parum pruden ter Hieronymi gloríz fauentes,ípfi fibi ícíentes datacg opera occludunt oculos,ut quod cernantnon αἱ! deant,quod audíunt non audíant,quod manibus tangunt,non fentíant, neg; quícáj putant íntereffe,cuí? ore,quaue ratione laudetur aliquís;modo laudetur. Cum Alexander ille Macedonum rex, non a quouís attífice uel fíngi uoluerit uel píngí. Tum a quíbufdam laudari uituperarí eft;utuere fcrípfit Seneca. Nec uíque adeo gloríx ínops eft fanctíffímus Híeronymus,utíndocti blateronís mendacíjs debuerit cómen darí, Sunt rurfum, quíbus non omníno deeft iudicium fed uíx eft credíbile,quantum ualeat(magínatío perfuafioqs, fi príoranimá occuparít:ídqg no folü ín uulgo, uerum etíam ín erudítíffimís magnigg fudícij uiris, Síc quotídie falluntur oculífic populi totíus aures olim Parmenonis fuem requírebant,qua: quíde τες& ín prouerbíü deínde ceffít. Non pigebit fabulas aliquot hoc referre loco,quo magís quod díco fíat perípícuum, Fuítolím íuuení míhí cum Petro Santeramo Sículo,homíne non mínusfeftiuo quam eru díto familíarítas, ín dibus inclytí uírí Fenríci uulgarí cognomento de Bergís, epifcopí Cameracenfis, [sutí referebat,cum Parifijs ageret,ludens huíufmodi fcrípferat epígráma, ueluti τὴ 2x à referens, Tem ' pora fatalís quoníam[ίς límítis ítís: Tríftia concentu funera folor olor. Affinxerat títulum, Cygnus mo^ είξς pro pecu; Sub íd adhíbuit fcribedi pulchre perítüartífícem: quí díftíchon hoc quà maxíme poffet ad ímítatione antíquítatís píngeret,lítterís alíquot data operarelíctis mutilís, ceu íam oblíteratís uetufta tc. Carmen adornatü exhíbuit Faufto Andrelíno,qui multos íaannos illic poetícen profitetur. Addidit cam(chedulá ínter uctuftíffímas antíquítatís reliquias fibí repertam fuiffe,uidelícet quod fcíret homine afperpaturá, fi díxiffet nudíuftertíus apud fe fe natá. Legít iterum οὓς íterü Fauftus, δν difficile díctu, G ftupuerit, dig; exofculatus fit, cj pene adorauerit doctam illam à ínímítabile antiquitate. Nec finís nec modusadmírandi antíquítatem, donec pfe Santeramus fui proditor,rem oem ín rífum uerteret.Lu fit olim ad cofimílem mod, Gulíelmus Copus,immortale Bafiliefis uibís ornamentü,qua tale prodíder tit heroa,imo totíus noftra Germaniz nád íntermorítugz decus,Gallíaréü felícítas,qua-ᾱ-- totíam i í| annís e. ΕΤΗ EE PRAEFATIO IN TERTIAM SERIEM SECVNDI TOMI. ánis fruitur& utíná dpdíutiffime fruatur; aula regalis boneftamentü,ín qua apud regé regt omnít haud dubíe príncípem, príncipe agít mcdíci: ímo(ut quod eftillo dígníus dicam)totíus orbís prafidium,qui rem omníurm faluberrimam,nempe medícinam,inícítía profítentíüi propemodum extínctam,eruditiffi/ mís[αἷς lucubratíonibus uíndícat acreftítuit. Is ígitur ut eft non folum íntegrítate doctrína fingularí, ucrumetíari στα Πα quada πιογῖ feftíuitate praeditus fed qux bonü uírum nequaquá de€Ceat,cum ín coena catínus appofitus effet, díuerfi generís olerum plenus,& fortefortuna complures fimul accum;' berent medíci,uuleo quoq; notíffímam herbam delegít,quam grací petrofelínon appellant;apij eenus, ΄ Medicorum,ínquít, eft herbarum formas ὃς uíres nofie.En adíumus tot medící:dícat qui poteft,quod fit huic herba nomen.Nemo aufus eft pronunciare, quod omnes íam teneret perfuafio, rarum alíquod ac peregrínum olerís genus effe,de quo uír fantus tam follícite percontaretur, donec ípfe problema rifu fol, ueret,& accerfitam culínze famulam, pro medícís refpondere íuberet.Ea níhil contata nomé zxdidit.[am tertíam απού; fabulam accipies, fed ἀνώνυμομ, Cuidam apud Italos ínter prímos erudito, ín manum dedít nefcio quis,pagínam e codice quopíam reuulfam,fic ut nullus effet títulus,quí proderet authore. Qui tray. dideratadmonuít, fibí uiderí recentioris cuiufpíam fcríptorís opus effe. Frataute ἐς ex íftorum numero, quí ftudio fauoreg; uetuftatís, omnía neoteríca faftídiunt. Ibí protínus offenfus homo fpurcítía fermo nís,uttum quídem uídebatur,multa conuítía congeflit ín barbarum fcríptorem, quítam índoctis nugis miferas perdídíffet chartas. Nec modus aut fínís irrídendí, donec alter oftenderet,íd quod tantopere dà nafletfragmentum effe Cíceronís. Agnouit admonítus,& rifit homo doctus,tantam ex ímagínatióe der lirationem, T'antá ualet ín eruditis quog; prafümpta perfuafio,necalía res ín íudícando magis uelauer|. tít uel adímít oculos, Quo mínus mírandum,fi nobís idem ufu uenit ín Hieronymo. V ídemus in finguy. lís paginis affcríptum IHíeronymi títulum:uídemus admíxta οὐκ citra controuerfíam Híeronymí. funt. Audímus hac paffim citarí,legí, caní Hieronymi nomíne. Cá hac perfuafione ad legendum accedi/. ius, Veri quelleuíteradmonítus fuerit, ftatím anímaduertet errore fud. ag; uelut experrectus quafigy fubíto redditis oculís,tam profunda hallucínatione fua ipfe demírabitur. At:illud magis& ftomachor ὅσ. admiror ,quíd tandem ín mente uenerit,fiquid omníno mentís habuit ímpoftor ille,ut no unam autalte. ram epíftola;fed íngentía multacg uolumina,títulis alienís pderet ín uulgus.Nec ein hunclufum lufit d taxat ín Híeronymo,uerü eíufde artificis funt íllze Auguftíní nomine homílízad fratres Eremitas; ἃ alía rurfum, quas ínícrípfit de tempore, pauculis aliquot exceptís. Has cafus ne admifcuerit incertum eft, an (quod magis arbítrorjillíus ars: hoc nimírum ingenío,quo mentíentes affolent,ut magis fallant uerí fo^ nihil admilcere falfis Quod& apud Marone facit Graculus ílle Síno.Eíufde eft oratio Ambrofrj Medio, lanenfis epifcopí nomine,qua Chriftianze plabíbaptícatá Auguftínü gratulatur.Nec hís contentus, mel dijs enarratíoníbus,quas díuus Híeronymus ín pphetas ἃ ín pfalmos ααἰαίε(τας íneptías íntermífcuít; íd quod alías locís aliquot nomínatím prodítis,docebímus.INam eunde fuiffe cuculd,uox.ípfa palam ar/ guit, An íta putandüeft inter tam ínnumera ínfaniz genera,quíbus humanü laborat genus,hüc íllíus fuif fe morbum,utfelícem fefe crederet,fi confequi potuilfet,utorbe decepto, nebulonís ineptía,tantorá uít torum titulis celebrarenturzSunt ein quídà ficad ímpofturam natí,ut uel eratís,ímo fuo quoq; malo gau deant fallere, Tanta eft ímponendilibído.Ipfe interím legenti errore frueretur, atq; hanc uoluptate tof, laboríbusbeneputaretemptam? An magis coíjcíendá eft fuiffe,qui fuis fcriptis facros illos doctores uo luerit illuftrare,fimulgg pietati cofulere? Ata íd quo facilias affequerc£ gratíofi nomínís títuld pratexuí fe? Verü quid alíud οί} bocnó eft, maculam& labe afpergere uírís fuapte uírtute claríffímís:fiquis tá ín fulfas íneptías illorátítulis traducat?Demde οἴ quae pracipit,eíus fint generís,ut cadea quauís mulíercu^ ladícipoffínt:quorfum opus erat, tam ínfignía comendatíoe nominüz Sí noua& paradoxa prodidiffet, ger tamen ad píetatís ftudi&i magnopere conduceret( tametfi mea quíde fententía, nec mendacíjsorna di fintfancti, necmendacío cómendáda píetas),tame fortaffe tolerari poterat fucus, quo ueteres íllos Chriftianos fxpíus ufos fuiffe conftat;qui fuxta Platonis& Origenis opínione,mendacíum nó ímproba bant,quodad magna alíquá reíp.utilítate adhiberet, Sed adferam ípfe meà coniecturá,& quod uero p» xímü efle uídet fimpliciter adloquar,haclege,ut nihilo fecius libera fit fai cuícy fup hacre íudiciü. Appai «et fuiffe quepía ex hoc homíná genere, quos uulgus partím Auguftínenfes,partím Eremítas uocat. Sí quide íftí inftitutí fuí orígíne,quo uídzlícet antiquitate fit cómedatíus,ad Eremitas díui Auguftini referri uolunt. V ídemusautem ante ducentos ferme annos,totam defcribendi libros, praefertim facros,prouín/ 'tíam,ín monachos& monachas fuiffe relegatam,adeo ut hodíeg; complures extent confecratarum uír/ :gínümanu defcríptí,uel pictí magis codíces:idqs factá eft,ne tà ínges hominü turba, uel gratís aleret uel ocío corrüperetur,neg, rurfus fordídis uulgaríü opificaoperís occuparet:quod íd religionis pfeffioe pa τῇ dignü uideretur.Inter hos tum fere índoctos,opínor fciolum& ardclíone fuiffe quepia, quí defcríben -díslibrís nonníhil obiter arrípuerít eruditionis.Nà loquacítatem índiderar ípfa natura.Eü laboraffe mot bo,quo uídemus& hodíe tenerínon paucos,mei fimilesquí cá fcribere neícíant, tamea fcribendo tem :perare non poffint, Is partím,quo quaftus effet uberíor,ex acceffíone femper nouoríi uoiumiínd, utqua Allí domí nafceretur: partím ut fuá profeffione hacarte redderet plebi comendatiorc(mírü eim eft díctr, (ptüambitiofum fit huíufce rei ftudíü ín toto hoc hominü generejuidelicet laudatifimog: uirorum títulis ad carem eft abufus.Et ídcírco ín Hieronymi uíta,quà nos ín extremo hui?ordínís calce fabíecímus,idel tidem inculcat íilá Eremita fuiffe, quo tà inclytum uirum fuo affereret gregi. Deínde tot lepidiffimas fci -licethomilíasaddídit,ad fratres Eremítas Auguflíni título, Cáomnes ferme ucterü contíones nó in tral «tàdis comunibus locis fed ín exponedis díuinís lítterís uerforifoleant. Poftremo quod eft omníü ueni ; fliffímü,orationem finxít Ambrefij nomine:cuíus ínitid eft: Quod his diebus contigit fratres p ín 1 Ἡ 1 * ἢ f iui RES LESE --- PRAEFATIO IN TERTIAM SERIEM SECVNDI TOML..:$0.: 190 in qua Chriftíanz gratulat religíoni,de t&ti militis,nempe Auguftini acceffioe:míroqs artificio illud agit . homo fuauís, utín ζρίο ftatim baptifmo diuus Auguftinus, nigram cuculla,&e balthed coríaccü ab ípfis Ambrofij manibus fumpfiffe putet: nímírá eíus ,pfeffiois infignía,uttotá ctía Auguftinü fuo uíndícaret ordíní: εἴς cíngulia Simplícíano donatüaffingit. Ad hzc de hymni uiciffim decantatí fabula meminit, Poftremo uaticínatur futurá, ut ex Auguftíno multa relígionis coftítutiones nafcerentur:cá Ambrof, ij teporíbus nemo relígíonís uocabulü ín εἴ fenfum ufürparít,quo πᾶς uulgus utítur illitteratá, V t ne díca interím,quod ipfa tam diligens hiftoríz ínculcatío,de ditciplinis cítra prceptore petceptís,de Monícae lachrymís,de Símplícíano,de Adeodato& Alípio;affectatz ímpofturz fufpitíone habet, C)ucadmodü eleganter Quintilianus pariete undícy palmís cruentatáicaterafq; nímírá confentíentes coníecturas,íts E ipfam retorquet nouercam, Atq; hzc quide fludiofe le&tor,tametfi mihí quíde coniectura uehementer| probabilis ac propemod certa uídeatur, tamen haud eftanímus fup hac re cum quod dígladíarí, Nec ei íta magnírefert,quís fuerít huius aor fabulx. Certe impudentífiima fuiffe rabulá& facrílegü impo | ftroréiipfa res índícat.In confefTo eft íllá quifquis fuít,hocaffectaffejut nunc Hiíeronymus,nunc Augufté nus,hunc Ambrofius,nunc Cyríllus,nunc Eufebíus,nunc alíus atq alíus uideret, V ertumnum quedam aut Empufam Proteág referens, cá fit ídem,alía atq; alía fpecie nobis occurtes. Idq; cum necadoqüen tía poffit a(fequi, homo ínfantí(fimus:nec erudítíone,íilliteratiffímus:nec pecoris fanctímonía, círculator:quod erat ín prodlíui, fictis títulisrem agit. Híeronymüfe uifum íti credit, fi fepícule nomínet Paulà ' ἃ Euffochíá: Auguftind,fi plus uícíes ín fingulis paginis tteret,fratres chariffirni,quod alíquotíes hís aer Not bis ille fit ufus.Sed aftutulus admifcet nonnihil ex hiftoría,quod quide facít etíam it homiltjs ad Εκεί Vieni, tassuerum adeo coacte frígídeqrut facile fuboleat mendacíum,& cotínuo fuccuirat illud Ciceronís: ΝᾺ οἴῃ si fi fíngeres,non fícageres ímpoftor. Catterum ín regula uirgín(i,quá fcripfit iatn centenaríus,totas hicfur ϊ παρ cífer hebdomadas uerfatur ínter αησεϊογ choros: affatim cum diuina tríade Cofabulatus,tande ín ter "ris tas deuolat,iam uates factus acfuturorü prafcíus, Quid hac íripudentius hypocrifizImo quíd magis ἐπὶ M pium?Nam longe Αἰ fuíffe,dj uíderi ftudet,prímü ipfa prodit infcitía.deinde prodígíofa fermonis baLbutíes,plurímís fordídí(fitnis& horütemporum uocabulís ín uínatí, Atcy hic eft certíffimus index,&ly díus(quod dici folet)lapís. Níhil em híc fucculentü,níhil exactá, nihil elaboratá ínueníes:fed tumultua» ríam modo uulgaríum uerborü& ineptíffimarü fententíarum congetíem.Iam d íllud plane coarguít ho míne, quod cum plurímü ínterfit ínter Híeronymiana, Ambrofianam& Auguftíni díctíone,apud hunc eodem oratíonís filo loquütur omnes, atcy ille quídé coccycís ín morem, fübínde alíjs atq; alijs conueftír tus plumís fefe oftentat:at cantá illum fuü natíuum mutare nó potuit ínfelix,& uelut hiftrio uaría te&tus erlona,fubínde alius nobís prodítín profceníá:fed uox femp eade, eade geftículatío prodit fubornat. ἃ& Cyrillus qui Grace fcripfitapud hunclatíne loquítur,necaliterloquítur, d Auguftinus aut Híero nymus, Nímírü declarauit fallendi ftudia fibí no defuíffe, cá deeffet facultas. Ac cxtera quíde ipfa caufae praftabít equítas. Vnum illud precíbus meís le&or donet uelim,ne quid obftrepatnoflro iudicio,ne re^ clamet,ne tumultu mífceat omnía, príuftf attentíus,qua reíecímus perlegerít, Sí ín hís que díuí Hero, nymítitulís infigniuntur uel uníca períodus ínueníatur eo uíro dígna, non obfiftam,quo mínus oia ές ronymo tranfícribant. Sín totus fermo a capíte,quod dící folet,ufa; ad calcem,fic cum omnibus Híerony: mídotíbus pugnat, fícomníbus diffídetnotís, ut plus conueniat homini cá camelo:qua mali dementía eft perpetí,ut cum fumma& tantí uírí,& ftudioforum omnii contumelía fictis títulís ífta uendíteturz Be netes habet,quod talí anímo nó contigerit eruditio.Deum immortalem, Quid fi huic ímpoftori,uel me diocrísaccefliffet zloquentia,fi uel tantillum erudítionis& ingenij,ut qualecüg; fímulacrü Flíeronymia, nz dictionis effingere potuiffet? Quis aufurus erat hzc íam recepta conuellerecINüc practer títulos adco nihíl poteft ímítari eorü;quoráü perlonam fumiít,ut qui credat,no ab illo,fed a fuo ipfius anímo deceptus e(fe uideatur. Quot dotes przftandz funt εἰ qui Hieronymus uelit haberi? Flabet Auguftínus, Ποια quíddam& pi&turatum,atg utítaloquar Punicum, habet argutíatm non íniucundam,habet fua fchema ta,quíbus fe delectatum ípfe fatetur ín opere cuí títulus,de doctrina Chriftíana. Díuus Ambrofius acu menquoddam e fchola declamatoría refert, tacítis ac crebrís títíllat allufionibus,Ex hís notís tanturn ab; eft,ut quícii potuerít adumbrare nofter híftrío, ut necfemilatinam exhibeat oratíone, ut nec cordata, nec fanam, ΕΕ tameri homo perfríctzfrontís non dubitauit ínfulfiffímís blateramentís excellentium uító rum títulos prafígere, lantum íll(addidít fiduciz, mortalium uel infcitía, uel ofcítantía. O facrilegt ca, put;cuí íd tantopere ftudío fuít, ut facras tantorü uirorá lucubrationes fuis cofg purcaret íneptijs.O fpem improbam,quafibí promífit faturum,ut hac índoctíffíma delírameta;cceleftíum doctorum título círca; ferretur. O lethargü noftrum, quorá ofcítantía factum eft,ut huícimpoftori tam impíus conatus fuccefz fetít,totq íam annís ínfulfiffimae nzeníz,excellentíffimorá heroum nominelegantur cítenturgg. Neq; uc τὸ qfquá hzc cotumelíofiusa me dící putabit. Non eft ein contumelia detrahere perfona híftrioní,fed píum eftfandiífTimos uíros fímul& ftudíofum lectoreab índigniffima cotumelia uíndícare. NO eft cota melía pdere facrílegü;fed offícíá eft excelletíá hominü fama cofulere, NO eft hoc truncare Híeronymi, fed auri plumbo uitíatiirepurgare, Necamat Híeronymü,nec íntellieít Hieronymí dotes,q nugas eíufr modi íllíus legit nomíne.Plufdj czecus eft,quí hc no perfpicit;plufi impius quí cá perfpícíat,ferre tame poteft.Semp ínter facras res habíta funt eruditorü monumeta, atq; bac eratía ueteres illi libros ímmorta litate dignos cedrína condítos capfula,in Apollinis templo reponere cofueuerunt. Authorü ímagínes ín bibliothecís reponebant,ac nüc quoc Cíceronís bibliotheca;Puteolis ceu res facra dícatag; uifitur, C) μᾶν to magís nobis facraseffe conuenít díuí Hieronymi lucubrationes,que íuxta comendat& erudítio fin, gularís,& γάτα uítz fanctímonía? Que íta Romanus orbís fummühabet fhicolagsier habeat Rei. í x acrilegij dos PRAEFATIO IN TERTIAM SERIEM SECVNDI ΤΟΜΙ. Sacrilegij genus habetur, parüreuerenter attrectare fan ctorum relíquias puta cíneulum Annz,aut cali cem Edmondi,Gcorgii pectínem,aut calceum Thoma. Hac quoq; uenerabundi exofculamur, oculís: ὁ admouemus. Quantum ígítur debetur relígionístam díuiní utri litterís,qua nobís nó pileum illius ex, bibentaut ftrophíum, fed uíuam& adhucfpírantem pectorís imagine, unde Chrifti fpírítus inhabitaz tor ca mundo prodidit oracula. Exhibent nobis apices illí mutí,quod uíuum Híeronymi corpus nó ex^ hiberet, Quid ei magni fit bomínis figura intueri? Flic híc arcanum íllü metís habítü íntueor,hic míhí quod ín illo fuitoptímum fupereft. Hic míhí totus uíuít Hieronymus,docens,exhortans,cofolansacue luti de(αἱ peris ígni inflammans ad píetate.H funt uere facrofanciz díuíní cofeflorís reliquiz:quas. állotís pedibus fimul ac maníbus,contamínare,confpurcare,adulterare;ac modís omnibus prophanare, nonne fumma uideatur ímpíetas? Omnes ínexpíabile facinus clamítent,fi quís Sardanapali cíneres,pro:diui lohannis cíncríbus exhíbeat ofculandos.Atlonge grauíus píaculum eft,nebulonts índocti nanias, pro fanáiffimi doctiffímig uirí monumetís inuníuerfam ecclefiam índucere, Nam illic quide autnifiil, autnon multum ledit error:cum affectum non factum ín hífce rebus foleat ímputare díuina bonitas, Ar: híc deceptus,pro falutaríbus praceptís hypocritae fomnía ín animum traijcío. Nemo non fummá ducat ec effe impietatem fi quís fanctí Francifci tunícam ín coena abíjcíat,ac pedibus conculcet. At quanto irreli, eíofius;falutares optimi αὐτί lucubratíones,admixtis obfcurí nebulonís nugamentís,deprauare, ptopha: nare,corrumperec Hiírenzus;Fufebíus, Ruffínus,ctg his alij complures,fi quando uolumen aderet ín uulgus,per omnía facra fcriptore obteftabantur,ne quíd ímmutarct,ne quíd adderet,ne quíd pratermíty teret:fed quod ín exeplarí repperiffet; bona defcriberet fide, Quod nam ígítur hoctam ímpíum facrile, σῇ genus,omnes facrofandtí uírí libros,utcunq; lubuit,truncare,augerc,milcere,uitíare,tollere fuppone:: te;necaliter ín hos,quam fus folet ín fegetem,debacchari?Ipfe profecto quí níhil fum,non folumad Hie: tonymum,ueríi etíam ad medíocres,tamen haud ferendam contumelíam míhi factam putarem, fi quis: eiuímodí naníastmeo prodat nomíne,cuíufmodi ímpoftor hícattribuít Flíeronymo.'T'am multe funt príncipum& pontificum cóftítutiones, de rebus pene nihili, Sup hocnegotio quo non alíud magis per tinet ad homínü uítam uel ínftituendam,uel corrumpendam,nulla cautío,nulla exactío,nulla poena:fed quícquid librarijs líbuerit, ídem lícere finimus:neg; fecus δίῳ medíci δὲ pharmacopolz, quodcüg: nome herba dixeritanícula quxattulit, hoc accipiunt;& egrotís míniftrant:íta nos απο título librartlibrá Quod quanto cum petículo fíat,uel hinc eftímes lícebit; Com^ euulgarínt, eolegímus& amplectímur. probatus efttum.omniíü confenfu,tum pontifícü authorítate díuus Hieronymus. Proinde fierí poteft; ut huíus titulo rabula quífpíam peftilentes opiniones fuas ín uulgus díffemínet.C) uod fi Híeronymo re fragarino lícet,& illius e(fe cenfetur,qcquíd huíus prafert títul& futuri eft ut uel ímpíus habeatur qui re clamet,uel uenenum hauríat pro remedío,quí legerít affentiens. Nunc reftat unus illefcrupulus cog, quí jus operz contríuerüt ín fophíftícis contentíonibus, dj ín euoluendís bonís authoribus.Hi forte cauilt Prsope nímís audacter a mereijci quxdà, e quíbus tamen permulta cítat Gratianus ín pontificum de^ cretís. Refpodere poteram queadmodum i ante fum teftatus, opus íllud ufu modo fcholaftícorürecer ptum.NNecerm ullís conftat argumentis,quís fuerít Gratíanus,quo tepore fuii exhíbuerit opus,cuíus pon tíficís,cuíus cócilij füerítauthorítate comprobatii. Nam ea quíde fabula,quz de palea íactatur ín fcholis, prorfus affinís uidetur illi, quz de permutatíone Díomediís& Glaucí, deq; legíbus a Gracís petítís fert ín Pandectarum gloffematís.Deínde in tam confufa rerutri congerie,cum ínterím uelut a dífputante pur nantes fpenumcero fententízrecitentur,non contínuo pro oraculo couenít accipi, quícquid ibí fcríptit offendetis.Prímas illíc tenet Ifidorus,ac fammis de rebus pronuncíat homo grammaticus, Nihíl enim is alíud(quod zquíde fcíamfcrípfit:& ita grámaticus, uta grámatícogz απο; collegío reíjcíatur. Ac mih quíde uídetur ἐς quifquís fuit,fiue Gratíanus,fiue Craffianus,hoc potiflimum confilio ueterem illam de^ cretorü collectíonem antíquare noua uoluiffe: ut Ifidorum fu& conterraneü opínor,& alios quofdamrer . centíores nobilítaret/Nam Bedam ínter erudítos numero.Hloc eam ob caufam admonui,ne cuí mírá αὐ deatur,fí quem librum Hieronymi nomíne cítat Gratíanus,quí non fit Flíeronymí,uídelícet homo(χε lonatus infelíciffimo& ueteris litteraturz prorfus rudís& imperítus,adeo ut xpenumero cum ex Hie/ ronymíanís comentarijs cítat teftímonía: fiquid íncidit, quod uel ob antíquitatem uel gracítatéadmix^ tam mínus íntellexerít,tranffilíat, cum ea magis etíam ad rem pertineat.Poftremo làbí potuít fümus pof tifex, hallucínarí potuít fummáü pontificis cofili,ín hísínqua,quzad fidei neceffitatem nó pertínebant; NNecein cotínuo períclítatura fit Chríftiana religio, fiquis euagelià Marcí,Petri título legere malít,a quo nonnulli dí&tatü exiftimarüt:aut Pauli ad Hebraos epiftolam Clementí malítafferere. Rem potíífimá approbauít ecclefía: de authore non reclamans quide,fed neg digladíans. Ad hzc multa paffim irrepüt ín publícá cofuetudine, epífcopís uel ínfcijs uel coníuentíbus,quz deinde,quoníá extorquerí uíx poflit; publicis codonant affectíbus,& tolerant ueríus dj approbant. Atq; utínà tantü effet ocij Romanispon^ tifícibus,ac caterís epifcopís,ut ín hís que ad Chriftíanà pertínet eruditíone,tantü ftudij cura poflent impendere:quantü& ipfa meretur res, publíca flagitat utilitas.Hoc loco fentíre puto cordatü lectore, gd retícea, actacítzecogitatíói relínqua.Síquide expedít nonüc& uera tacuiffe, Ad haec ut repetà quod íam fuperiore prafatíoe dixímus,no hocagebatur íd téporís a Gratíano, cuíus effent íj libri quos citat, Hieronymine,an alteríusfed quod ad argumenti propofiti comprobatíone facere uífum efti reliqui agmen aflcrípfit.Et quoníá iureconfultís título cítare mos efte addidit, quem forte repperit ín codice. Quéadmodá ὃς díuus Hiíeronymus,opus ad Herenníd, Ciceronis noie cítauít. Atqui fi hac de re íncídí fct dífputatío, no dubíto,quín negaturus fueríta Cícerone Ρίο. Nifi forte quoties apud eüde Gratía^ nüdeprehédímus Hieronymi noie cítata, qua funt Orígenís;aut Cypríani titulo, quae füt Auguftini: d : 2} quo PRAEFATIO IN TERTIAM SERIEM SECVNDI TOMI.$0. 191 quod ín tiiultis accidere palam eft. Aut cum offenderímus ín Catalogo fcriptorum pro Iuuenco fubditit Viíncentíum,aut alíud fimile:quod uel authoris errore,uel líbraríj comíffum fit íncuría:protínus actü put tabímus de fíde dec; authoritate totíus uoi:mínís,Proínde quod ífta femouímus,níhil opínor pd fidei Chtíftíanze uerítatem, fed ad Hieronymi gloríam pertinet,ín quem índígnum erat huíufmodi coni ferrí nznías,quem uírum haud conueníebat a talí precone laudarí:pertínetad ftudioforum utilitatem quos paffus non fum,pro doctíffimís optími uiri fcriptis, infulfa oblcurí nebulonís blateramenta legere; je Porro quod audío quofda inepte metículofos obíjcere,fi ín receptis fan&orü doctori uolumíníbus alí; νὰ qua couellant, perículá fore ne díuínze fcrípturze uacillet authorítas:etía fi nihil δά hac rem ρείπεδε, tame tà ἂν nO alíenum fuerit paucis refellere, Nec εἰ híc de díuínis agítur litterís,fed de libellis ΠΟ ínfcriptis Hie! DON ronymo,Q) uod fi maxímeagerct fuccenfere conueniebat;non εἰ αι falfitaté coarguit.fed quí admifcuit; Etením quo quíccs facratíus eft; ac propíus ad Chríftíanam attínens píctatem,hoc fceleratíus eft uítíare, quod fcríptá eft. Rurfum quo grauífus críme corruptorís,hoc magís amplectendü officíü reftítuetis..NO hoc eft falfítate índucere facrís líitterís,fed excludere. Necob íd perículü eftjne minoris fiat aur fi fuerit abaurifice repurgatü:aut ne abfjcíatur gémze, fi qs adulterínas ἃ factítías fcmouerit.Imo hoc certior crít NN díuínz fcrípturze authorítas,fi níhíl ín ea uel fubditíciii,ueImendofum refidere patíemur. Nifi forte nüc ity non credímus quatuor euangeltjs,quod relíqua ueluti fabulofa damnauit ecclefia. Aut metuédum cft,ne mundus uníuerfas defcífcat a Chrifto,fi quíd ín arcanís litterís índícaro,uel ab índoctís aut fupinis Πτα! rijs deprauatü;uela dormítante ínterprete parum comode redditum. Nihil credít quí quíduis credít,ut ἀπ iudícío, fed anímí credatleuítate, Nemo ueríus credit euagelijs, c5 qui nó oimibus credit euagclijs, e Vt tí: Nemo plus defert facrís ΠΡ είς, ζῇ quí a uere facrís fecreuít apocryphos.An ís tibi uídetur honorem habe Mini; re Hieronymo,quí nolít Híeronymüa nebulone dígnofcerezPlíníus ita dem credít placuiffe librum,fi min quada dífplícuerínt:ufqs adeo no exíftímat pbarí,nifi quod iudicio ρεοδατίς, ΕΕ fuperiore prafatioe fatis "s ópínor demonflratum eft,nullum effe fcríptorá genus,quod non alicubi Πε fabdítícíjs huiufmodi librís ini contamínatü. Num illud píum& candid effe duces,cuíuís índocto permíttere,ut quídlibet ínuehat,de a il prauet quídlibet,non permíttere ftudíofis& eruditis,ut quod fuppolitü fuetít reijciant, quod uícíatum M emendent: Sed íllud fortaffis exigís,ut hocauthoritate fíat epifcoporum.O rem prapofteram.No índi^ gnátur impoftorí,quí cítra αἰ ας authorítatem uítíauít facros líbros:ín eos ftomachátur, quí cítra totíus écdefíz authorítatem,qua uítíata funt corrígunt. Quad nos haud conamur praeire príncípibus ecclefie, fed illorum occupatíones hac noflra qualícücg adíuuamus opera. Admonemus,non decernímus: índíca/ mus,non íudícamus. Neq: quícquà addubíto,quín ὃς illí uel potíffímum,fint noftram comprobaturí fen tentíam,Sed odíofum eft,inquíunt,tot íam fxculís recepta labefactare, At quíd olim feptuagínta zedítío, nereceptíuszINec tamen hanc uerítus cft Híeronymus,fruftra reclamantibus cum Auguftíno quíbufda €pífcopís,fua interpretatione corrígere.QQuíd ílla de feptuagínta cellulís fabula decantatíus? At non du, bítauít Hieronymus rem nulli non credítam,non folum Auguftíno,medacíum appellare, An απο; eft hac nouí teftamentí zditíone uulgatius? At quíd deceffit de pondere uerítatis euangelice;quod Lau rentíus homo rhetorícus, magís dj theologus, locos aliquot reprehendít perperam ab ínterprete reddí? tos: An mínore fide íam epiftolz Paulínzleeuntur,quod earum zdítíonem hác qua uulgo utímur, Taco? bus Faber Stapulenfis, uir non mínus íntegrítate uítze δρ eruditione probádus,negauit effe Hieronymi, quod Laurentíü ímítatus permulta mutauít;uel deprauata,uel male reddíta? Qua quíde ín tenos quoq; pet ídem tempus nauabamus operam: ac míre factum eft,ut cum uterqg; de altero nefcíret, tamen ambo rem eadem, eodem molíremur tepore, etíamfi fi illius anteuertít απο. C)uz utínam effct eíufmodi,ut hoftra quam paramus, prorfus fuperuacanea uíderí poffit.Plurímum tríbuo Fabro,ut uíro non uulgarí! ter erudíto:ueneror, ut optímum:faueo,ut amícitfímo, V erü fi ín prophanís rebus Ariftoteles, ueritatís potíus dj amici Platonis ratíonem habendam effe íudícauit, multo magís íd par eft facere ín his lítterís; quas intet facras habemus,ut íta dícam,facratíffímas, Nec hoc díxerím,quod íllíus editionem minus ap; probem,fed ut míhí detur uenía, ficubí uídebor a táto uíro díffentíre, V erü ut ad íd quod agítur redeáz quíd pxímís hífce díebus accidit ecclefie Num labafcít orbís Chríftíanus,quod Paulus Middelbureus epifcopus Forofemproníenfis,publíciü de ratíone feftí pafcalís errore líbris zdítís coarguít? C)uod fitan tarum nouatíone rerum non folum non labefactatur ecdefíaftíca authorítas,uerum etíam conftabio lítur: quíd pauítant ne coelum ruat, finosab erudití(fimís Flíeronymi libris, íllitteratas íneptías ftuduí^ mus femouere? Atq; utínam quod ín epíftolarum uolumínibus praeftítímus,ín caeterís item fllius comen taríjs prarftare lícuiffet, Quod fi omníno requírít authorítas:molimur hac multís acmagnis,& hís οτι” dítísprafulibus, fauentíbus, adhortantíbus,extímulantíbus nec approbantíbus modo, ucrum etíam ef^ fufiffíma líberalítate noftram índuftríam adíuuantibus. Q'uorum prínceps& antefignamus unícus ílle ftudíorum meorum Moecenas Gulíelmus V uaramus Archíepifcopus Cantuaríenfis, totius Αποζία prí^ mas, uír omni lítterar( ac uírtuti genere fic abfolutus: ut quz uíx fingula reperías ín αἰῆς, ín boc míreris uníuerfa,& unus abunde fufficíatad omnes confummatí prafulís dotes,uclut ín tabula reprefentandas; Necalij fane fua laude fraudabuntur. V erum ín ργα[επία non eft onerandus longíore prafatíoe lector, Illud modo adijcíam,admonítus eft íam prídem fuper hocnoftro laboreLeo pontífex modís omnibus maxímus,ídq; non tantum meís,fed compluríum ítem excellentium uírorum lítterís,a quo ceu doctíffi mo fimul& optímo,non íllud folum expectamus, ut hos conatus noftros fua comprobet authorítate, uerumetíam ut amplí(fimís praemíjs profequatur. V erbofíus quídem. haec fateor, a nobís funt dífputata, dj prologorum modus patíatur.Sed níhíl non tentauímus,nullum non mouímus lapídem, quo nemíní non effet fatí[Factum,ut alíos alíze res,uel offendunt,uel placant. Quod fi quís adhuc ων ucladeo od í 5 ftupídus AD TYRASIVM flupídus,uel adeo fibi ipfiínimicus,uel ita diutina cofuetudine corrüptus,ut ín μέσο blateramétis bonas.. horas uclít male collocare, ne ís quídem habebit quod nobís fuccenfeat,quádoquíde per nos habet of» nía,quz fupetíores editiones complectebántur,eaq; multo d antehac emendatíora,Nonnullís etí3 ad, dítis,quz illicnon habebantur, Adeo cauímus ne quem offenderemus,ut erudítis paríter& íncruditís, equis à iníquis,deploratis fimul& bona fpei íngenijs ftuduerímus moré gerere, Bene ualelector amí, cc,Bafileg. Anno.M,D. X V, Menfe Augufto. i CENSVR.A EPISTOLAE SEQVENTIS, : de qi nullafelíx inuentío. T um dj rara frígidaqo facrarüteftimonia fcrípturarü.Sentías im, nerit eblaterantem, Et tamen aufus eft homo fuauiflimus,addíto fuis nuoís Hieronymino mine,fperare futurum,ut pro Hieronymianis legerentur. Acueríffime quíde díctum eft, dentur Theologís,uerum etíam ín grauiffímís quaftionibus,uclut oracula citantur, AD TYRASIVM SVPER MORTE FILIAE CONSOLATIO. M m 31) Enedicto δὲ dilectiffimo parenti Tyrafio Híeronymus, Charitatis tua cti» jj^35| ptapercepíin quibus animum tuum dolore commotum de fili dormitio «£9 ne cognouí.INó aliud príncipalíter admiratus fum: à Chriftiani pectoris "8 dei penetratum uulneribus orbitatis: qué fepíre debuerat fpes refurredtíois quácüqy íacturá Refurgere credimus mortuos δὲ plágimus: Quid faceremus fi mori tantümo S in teablatam uirtute fuifTe:xut animü flecteres ad dolorem.Stupeo murá fi. "q^ Nímaduerte quefolector, totus fermo íaceat,adeo nó factidus,ut nec femilatínus.Dein) pudentí(fímum alíquem rabulam effutíentem nó proloquente,& quícquíd in buccam ue». bihil tam ablurdefierí,quod non reperíat admíratorem. Non folum leguntur μας magpís, ut fibi ui^ «s regní cecleftis.Nundg fpes cá dolore cocordat:nec fides aliquando fentit. do fine refarrectioe paiperet deus? V olátas eius uti; fola fufficeret ad folatiá:cui nullá ppone re iubemur affectü.Quod dederat, abftulít qui creauerat. Quís eft qui plangat quod ad tépus acceperat? Cómodauerat ut haberes quantocunq; téporeuoluíffet: ut ο uellet rurfum aufer: ret.INihil abftulit επ αυ díenatus eft recí pere propriü. Credit fuum reci pere decuit credíto. rem:& níhil aliud decet c acditori fuo eratías agere mutuantem, Sic Iob legimus:quá fequa^ mut deuotiífimá uocem. Dominus,ínquít,dedit,dris abftulítficat do placuit,íta factum eft: fit nomen dri benedíctü. Parua ergo non erat hacc confolatío cótra luctum,quod nemo ασε» re debeat;cum aliquid reddiderit aliend:quía fas non erat apud alíum retíneri, quod domino. fuo fuerat neceffaríium, Additur confolatíonis alía prouídentía: qux íaculís orbítatís ocutr rat. Blige debuímus de faculo recedentes, fi fxculí inímícitías contra nos mínime fentíre. angimus dni beneficía:quí nouít infirmitati noftra: quid przftet. Períditarí uolebat tnus:X adhuc μὰ doletaliquem dormientem:& ínter fluctus αἱτα prfentís uidere cupiebat miferü la borare.'alibus ac tátís tempeftatibus uitz;tot impugnatíóes diaboli,tot corporis bella,tot fz culi dades euafit. Et lachrymas fundis quafi nefcías qdín teipo quotidie patíaris.Propterquod admonet diis apoftolos fuos dícens:Si diligeretis me;gaudetetís,quía uado ad patrem.Plane ᾿ Lagarum fleuit mortuá fed non tuas lachrymas fudit. Refurrectióis pmifTor,dolorem docere nó poterat:ne fidem perfidiá faceret quá docebat. Doluit Lacará non dormíenté:fed potius te furgenté& flebat, quem cogebatur ppter faluandos alíos ad ἔχου! reuocare.Hancuitá dans. dns íngemi Ícebat,quá tu doles efTe fublatam. Contra lachrymas eíus pugnant lachrymz tux, δὲ amortuus amori eius non couenit.Hic etus non habet píetaté.Ille nolebat reddere labor bus qué dilexerat:& tu amare credebas te;cuí laborum uolebas adhuc praftare tormenta? Cz terum fi putas eum Lacarum doluífTejante non permífiffet exire,qui repellere potuít mortem.. Zutcerte non fleretqui mortuum fufcitare poftmodum habuerat poteftatem. Vnde apparet fola eum caufa fuiffe cómotum:quod ad hoftilem uitam chariffimum reuocare denuo,& pto pter credíturos aliquos δὲ confundendos incredulos urgebatyr. Deniqy fic fubfecutus eft dir €ens:Ergopaterutcredant quía tu me mífifti;ait dara uoce,Lagare prodi foras. Et factum eft. Gaude ergo unde ille coactus eft flere;ne tu faltem uídearís dormientis felicitatibus ínuidere. Ab alieno mundo propríü tranfiuít ad ατα:& de hoftili patría, mierauit ad ccelum. Córra fic Apoftolus cómemorat dícés:Q diu fumus ín hoc feculo peregrínamur a diio.INó ergonobís luctum debet íncutere quifcg cum a peregrinatioe redíte meruerit ad ppríam regionem,maxír |; t mcced L A|.SVPER MORTE FILIAE CONSOLATIO.$o. 192 γι, τ zi:: 34 at E. Sq AU L» NARRA LC- m:: RSS 3 Wh A mecamnoninanis&uacuus redire nofatur, qui Chriftianitatis mercatus eft lucrütn:propter ini m quod defcendit ad mundi comertium.Ft ego,ínquíes;nulla promiffionum cccleftium dubita; ων tione cóturbor,fed fola feparatione ἀοτιηίεπεί5 aftuans,defolatus folatio ρή pignoris íactor. Excufatio eft hzcbenedicte fine dubio fragilitatís humana, quz patrocínarí non poteft difft dentíx. Si em defolationes homínes ferte non ualerent,nuncg prorfus patentesa fe fua ρίσησ) e inii ra dímififIent.Deftítutos fea morientibus conqueruntur,&uiuos filios,aát propter honorcs, Hi aut propter negocía pers regionibus credunt:& gaudent tota πίτα fine affectibus cómo; "e rari, dimodo capiant, qd'cupíiit de fuis pignorib? adipifci,& ut ad palatia pergát peregrínant. ir i Δα ftudía dignitatis nauigantacquírenda,uel ad caufas patrímonij aliquas explicandas cum ipi labore δὲ perículo,pficifcentes omnes impellunt,nec fecum uacare quos diligunt patiütur.Et ut " ad palatia ccdlí;ad ftudia Chríftiad honoré uítze ppetuz;& patrímonium poffeffionis acternaz τᾶ fecutítate ualeant peruenire;nemo filios fuos a fe libenter gratulatur abícedere. Ad compar tts randa peccata gaudent tam parentes a filijs,cj filij a parentibus prouocante diabolo feparari. "m Ad indulgentiam percipiendam, noluntab[πείσει deo uocante difcernizut appareat nó pro NN noftraratione nos dolere quemcung; uídemuramittete: fed iudicium magis oftendere diffi, ho: denti. Mihí crede fola ín omnibus ínctedulítas moeret, Et ficut non poteft fides noffe quod dit doleat:fic diffidentía fola doloribus inüenitur ancilla, Nam fi dormientes dicimus: ου hà tes utícy credete debemus: δὲ non mortuos, fed requiefcentes fecundum uocem domini.: Omnis ením, inquit, quí credítín me, lícet moríatur, uiuet. Si tibí medicus hoc promitteret ai quifc:nullam fine dubío promiffioni eius negare poteras omníno Ixticam.Nuncquía Chrí/ | ftus fabricator& refufcitator promittit: non tímes eam plangere:ut fideliorem Chrifto pari ter& potentíoré medici uidearis ín promiffione iudícate.Sed deftitutá dicis doleo fenectutem en meam:quí debueram libetos meos potíus antecedete;ne ín laboribus remanerem. Quando de dra p fpititalibusbonis quodcüg tractaturinihil eft omníno de carnalibus ante oculos proponédü. Bn Eco tibí melíus profiteor euenifTe: qui non carnale, fed fpiritalé círca te confydero felicitatem. uix Ta te dicis de pignoris ταί obíta ín fenectute confectü:eco ecótra probo fübleuatit. Senectuti uni tuzamputauit dris magís follicitudínem: qua torquebat de uiua filía ne periret. Melius αείας μι nüc mortuá fxculo credis effe apud deü uiuá; dg híc uiuá mortuá. Gaude tibi quod filíà Chri; ftíaná mereberis feq:quá fecut?ín celo audeas rurfus amplecti. Nó te defetuit fed peeffit. Mic fiftinutrímenta tua Chrifto.Si luctá horruetís:& te obtuliffe pignus deo deputati poteris.Se; tundüuotü tuü habepoft Abrahá, fi nó potes prímü:ut qd'illeno dubitabat offerre, tu forte uidearis de fablato eaudere.Ab illo dris poftulauíta tc tulít:ille iuffioní patuit,tu uolátatí con fentías.Illá per íllicitá Ιοσξ naturz pbauit fibí deuotii:te faltéper licità conditioné mortalitatis antotet religiofum.In qua parte Chriftíanü te poterís approbare.Erubefcat incredulítas no^ ftra:quac nec οἵ oétilib? deo uult effe fübiecta, Cómunis eft nobis cá illis exitus mortís:& dolo tcs illom faperamus doloribus noftris.Quiíd ageremus fi peculiare alíqd exigeret a nobís? Qd ad dedecus noftá ptínct:gentiles dolores fepe cótemnunt, cá nó ad promifla cceleftía:fed ad poenas tartarí rapíantut;& nos plágímus euntes ad coc? Cófydera Chriftianus talis quid me tebítur deínceps:qui nec ímítarí cótendit exempla fanctog;,nec contemptíi habere gentilium? Illi luctus defpcrando defpiciót: nos δὲ fperádo defpícere nó conamur.Illí feruíre intrepidáter filios fuos mortalibus tradát:& nos deo noftto fimul δὲ fuos liberos,& noftros liberandos di/ mittere facrilega mente cictamur:quafi tutius apud hoics iudicemus magis cg penes ἀεῇ com is demnari, Aliqué filior Chriftiani nolunt uel eratulatione fua deducere ad bona: gentiles tra/ ! derenon cunctantur ad mala.Poftremo ucl cam ipfa felícitate noftrorü morientium cogamu. animum flectere:ne defyderíjs eorum defydería noftra incipiant reluctari. Efto relíeíofus,uel toto cíus quz cuafit,fi non potes tuo. Exulta,quía placuiffe cognofcís ταί partícipiü fanguinis Chrífto:maxíme quod de occafione debeas tolerare domíní uoluntaté: cuí nó potes contradi/ ccre.Et cá fit omnibus comunis híc cafussuanus dolor cft;qui ncc prímus uidetur effe;nec folus. Sed dicis:INullus me de mea defolatíóe mentis angor exulcerat:fed pro derelictis patuulis mo rientís humanitatis affectus impulfat.INeclícet commoueri animum mfi, ne conta E e] um"OR epe Í 4. rifti AD OCEANVM Chrifti impetía reluctetur.Quiíd intereft quandocunq; δὲ qualefcungy filios dímififfe:quos iu. bemur a domíno caufa deuotionis odíffe? Melius πάς faluam anítmam fuam moriens derdi. quít ín pace:ne ín perfecutione dímíttere cü fuo interítu nó ualerct, Ipfis auxilíabi£ ín mundo: quorü matré habet ín coclo. Et qui matri fubuenit,& filijs certe fuccurret. Poftremo uidefi alij quíd debeat dolori concedi;ubi finealiquo remedio poteft animus fatigari Sapiéter debet do; lere quí dolet:ne perdat fine caufa quod dolet. Nuncautem cótra luctum futnenda fnt arma: ut fpesnoftra poflit habere uictoria, Príncipaliter quod uoluit deus fufcipere gratulemur. De, índe quía hoc nobís ín müdo cómune eft: additur príuatím peculíare noftríi, quod ad requíé deducamur, Sequitur cofummatío omníü gaudiorü,quod ín refurrectione ínuícé nobís domi no reformante reddetur: quod Apoftolus pollicetut:INolo uos ignorare fratres de dormien/ tibus:ut non contríftemíni ficut δὲ cxterí qui fpem non habent. Si em credimus quía Chriftus mortuus eft δὲ refurrexit:ita δὲ deus eos qui dormíerunt ín Chrifto adducet cum illo. Hactibi benedicte pro charítate communi tranfmífi. Cxterum fcio te ualere alios confolari, Tuncteor/ Ρίτας non inueníet penetrabilem,fi alios contra illam non ceffes armare. eh CENSVR A EPISTOLAE SEQVENTIS. | Fixcín quibufdá exemplaríbus infcríbitur ad Oceanü,uerü homilíará more definít.Sapíteundéautho re,cui"eft lupetíor epiftola,qppe nec zloques,nec erudita,nec ullo modo[ρίγᾶς pectus Híeronymíand, AD OCEANVM DEFERENDISOPPROBRIIS HORTATORIA.. 0 «e Iuerforum opprobría,tribulationes multiplices, quibufdam ínfidiantibus, te fuftü jj nere cognoui.Cuíus reí caufam nó tantü,fi hacrefellas doleotquantü gratulot fi lí jj benter excípías:in hoc em ín nobis Chrifti oftenditur fides,tímor cernitur, manife lise) ftatur mors.fi opprobríjs δὲ tentationibus pro[πο nos eratanter amore fabíuge! mus. INec hoc nobís cótraríi debet effe fed oratii.pro eo uel parua perpeti,qui maíora pro no ftra falute perpeffus eft:prafertim cum fcíamus regnum cocloríi non fine uaríjs tentationibus adipífcixut fcriptum eft:Oportet nos per multas tribulationes íntroire in regnü dei.Si ergo pet multas tribulationes,quibufdam cocleftís regni adítus aperítur:illis utíqy dauditur,qui nolunt fuftinereuel pauca.Oportet ergo nos díuerfa tentatíonü genera aquo anímo perpetí;per quac nobis ccdleftís íanua prmittítur aperirí.Beatus apoftolus P nos hortaf δὲ docet qualesía tribulationibus effe debeamus,cá dicit: ης gaudíum exiftímate fratres meí,cum ín tentatio nes uarías íncíderítís. Vnde fatis prepofterü δὲ contrarium eft;nos ín huiufmodi rebustmorfti cía alíqua fatigarí:ín quibus eaudium potíus iubemur habere Gi luctum. Et alíbí idem. Apor ftolus dícit:Beatus uir qui permanet ín tentatíonibusquoníá cá probatus fuerit,accipietcoro/ nam uita:quá repromifit deus dilieentibus fe. Vide ereo quanti homini tentatio profit: pet quam beatitudinem confequítur& coronam.Sed illud intelligendum eft;cam ita dicit:quonía cum probatus fuerít accipiet coroná uítz:quá repromifit deus diligeritibus fe. Illos inquit pro batos,& ab hís deum diligí:qui ob nomínís eíus caufam ín tentatione perftiteríntsquibus merí to corona pmittítur:illos uero reprobos δὲ nullius uitae pramío dígnos:quos nullatentationü caufa uexarít. Quapropter& nos gaudere ín tétatíonib9 oportet,& portare debemus per qux & jpbati zcternac uítze pmío coronemur.Hoc etía ipfe dis ín euágelío fuo dedarauít dícés:Bea/ εί eftís cum uos maledícent,& perfequentur:& dicent omne malum adüerfum uos propter ifti cíam, Gaudete δὲ exultate,quoniá merces ueftra copiofa eft ín ccelís, Quis ergo poft huiufmo diuocem tentari fe non finat?Quís ab homíbibus perfequi fe íufticize caufa BOSQUE nó tribulatí uelletz.Quis fe non maledici defyderet:ut mereatur Chrifti uoce laudari: δὲ ccdleftí co piofag; mercede munerarí? Vtinam ob ἀῑί meinomé atq, iuftícíam cuncta ínfidelium turba me perfequatur δὲ tribulet. Vtínam in opprobrium meü folidus híc mandus exurgat: tanti ut eco mercar a Chrifto laudarí;& fua pollícitationís fperare mercedem. Grata ítag& E randa tentatío eft;.cuius premi fperatur a Chrifto ín coclo:nec maledictio grauis eft,qua díui) na laude mutatur.Suftíneamus ergo nos paululü ín Πας πίτα tétarízut eterna poftmodá ροῆὺ mus p tpalí capere tentatíóe metcedé.Homiínü qq, opprobria detradtioef. ο patíéter δὲ leuitet toleremus: ut dri laudib? dignieffe poffitnus. INà fi hüaná laudé quzrím?,díuiná μα" uífgs DE FERENDIS OPPROBRIIS. So. 195 A Quaifquis em ab hominibus laudatur:culpatur a Chtifto, ficut fcriptü eftzVa uobis díuitibus, qui confolationem ueftram habetis. Vac uobis quí faturati eftís, quía efurietis. Va: uobís qui ridetís& gaudetís nunc, quia lugebitis δὲ Bebitis. Vac cum benedixetínt uobis omnes homi; TN nes. Vide ergo cj grauís δὲ molcfta fit humana laudatío,cui ita domin? cóminatur.Flomines αὐ. ein animales atq; terrení:non nifi qux temporalía δὲ terrena funt dilígunt:& qua diligunt, hac ΠΝ Aaudare uidentur. De illis fctiptum eft:Omne anímal diliit fimile(ibi δὲ ficomnis homo fe; ΓΝ cundá genus fuum laudat opes, epulas,& díuitías,& eos quí preciofis δὲ mollibus eloríantur ín TN ueftibussqux omníalex fancta prohibet atq; códemnat.Eos uero quí dilectione δὲ tímore diii UN cogente;,abíjciunt hzc omnia,& fanctos fecandumlcgis ordinem feexhibent;itrídent atq; fub T fannant infelices atq; miferi fuorum malorum nimíetate cxcati:quibus non fufficit quod pro; ni. prianolunt KE peccata adhuc infüper eos qui lugere uidentur írrídent;& in fubfannatione j TN. habent,quos debuerant imitari.Sed ueniet tempus:ut eorum rifusuertatur in luctum: quibus ". nuncnofler planctus eft rífus:&ut fe fuiffe díuites lugeant;qui nunc Chrifti pauperibusimpra denter infultant. De quibus fcriptura dicit: Tunc ftabütiufti in magna coftantía aduerfus eos e: qui feanguftiauerunt:& quíabftulerunt labores eorum. Videntes turbabuntur tírmnore horribi NE lí: fabitatione infperatz falutís dícent intra fe poenitentia agentes,& pra anguftia fpiritus ge ii mentes: Hi funt quos aliquando habuimus in derifum:& ín fimilitudinem improperij. Nos is infenfati uitam illorum aftimabamus infaníam: δὲ finem eorum fine honore. Quomodo er^ Ps;£o nunccomputati funt ínter filios deí,& ínter fanctos fors illorum eft? Ergo nos errauimusa En uía ueritatís:& iufticia lumen non luxitnobis:& fol non eft ortus nobis. Laffatí furnus ín ini» ip quítatís uía& perditionis:& ambulauimus in folitudines difficiles.dum uiam domíni ígnora/ tis uimus,Quid profuit nobís fupbía noftra;aut diuítiarü iactatío quíd cótulít nobis: Tranfierüc. ων omnia ἐξ tancj umbra. O fi hzcnuncgloríofi δὲ diuites lugerent,& quialíos irrident, dum εξ um g pus eft& ipfifeflcrent, non necefle haberent eo tempore gemere,quo nullus iam gemítusfle;' is ταί proficiet. Cuíus temporis indicium beatus apoftolus lacobus cernitur memorare:dum di. πῶς uites ut ín prafenti fe lugcant/hortatur& cómonet dícens:Agíte nunc díuites: plorate ululan-! qu tes ín míferijs qux aduenient uobis. Díuitiz ueftrz putrefacta: funtz& ueftímenta ueftra a τῷ| hac πεῖς comefta fant. Aurum δὲ argentum ueftrü eruginauit,& erugo eorum ín teftimoniü uobís. mari ετίς δὲ manducabit carnes ueftras fiait ignis, Epulati eftis,& in luxuríjs nutriftis corda ueftra in d. die occifionis. Sciebat eii quod quifquis fc ín prarfentí tépore fleflet,in futuro nó fleret. Hoc& lies ipfe diis dicit:Beati qui lagent,quoniá ipfi confolabuntur.Qui lugent,inquithoctempore: ipfi! ads poftmodü confolabuntur a Chrifto.Ridentibus uero dicitar: Va: uobis qui rídetís nunc: quía| T lucebitis.S ed ne quis putet quod dris generaliter omnibus tídentibus cómínetur,cü alibi dicat i ss fcriptura; Virauté fapíens tacitus rídebit.Eft ergo fine crímine tífas,& eft rifus in crimine. 5a/] yam sentis rifus,nihil ín fecrimínis habet.TIlle uero indignus ον, χα fanctos δὲ eos qui fe deo exhi, 1 ds ent irtidet:de quo dictum eífe pao Qui itridetinopetn.ad iracandíam prouocat eum qui fe hui tit illá.Sed quis eft ifte inops:cuius fubfannatíonís caufa dis prouocatur ad íram: nifi ille quí| qud humanas terrenaíq; opes idcirco. contempfit,ut illi placeret pauper:cui difficile opulens placere| "m potuíflet? Merito illis rafcitur dis:qui propter fe pauperem factum irrídere non metuunt. τε! µ m debant ein fcriba: ὃς pharifzi Chriftü:quia diuitias contépferat:ficut fcriptü eft:Hac audientes 1 ^“(είδα δὲ pharífxi qui erant auari,irridebant eá.Habemus δὲ nos fcribasshabemus etíam phari; "(xos:quí nunc difcipulos Chrifti fpernentes diuitías jirrídent:ficut illi itrifere drim ac magiftri.| ji Sed dicendü eft eís:quod tunctéporís dictà eft illis: Vos eftís qui iuftíficatis uos corá hoibus. d Qd'em hoibusaltü eft, abominatío eft apud deü. ING oportet ergo nos quorundá rífu uel fub if fannatíóe terrerí:cü etíá pm drima talibus no ignoremus itrífam:fed exultare potius& gaude/ pm re debemus, fi& nos illa οἴπία qux dfis nofter ante ptulít;perferamus,recepturi etíà Ρ ipa fub, "m fannatíone mercedé. Quuía nihi eftqd'nobis pro Chriíftinoie fine przmío írroget. Vide ergo f cj beati fintatqy felices:qb?etia infipiétiü rífus pficitad falute. Ita eter diis diligées fe dilioit, ui ita fe tímétes honorat:ut necírríderí eos gratuito finat:qbus& p fubfannatione retribuit ultio^ " nem. Haz igítur tu fapiés fanctaq; anima uidenne infipienti δὲ infideli fabulis terreatissquo | nr mínus " ma/fiuc deroo .AD OCEANVM | mitiusea qux funt legis facias. Neq em de gehennzc ignibus nos hominum fabula: potétunt liberare ucl rífus:fed Chrifti tímor atq; iufticia.INolo te nec ín hacparte cofundi: fi cibi p Chri ftínomineucl opere; períturís δὲ uanis homínibus derogetur:quibus δὲ ínterítü felicitas prz ftat.Sed gaudepotius δὲ latare:fciés tibi repofitam etíá pro ipfa derogatíoe mercedem. Nà(aj τίς íiíquum& impium eftifi cu tibi pro eíus nomine nec detrahi patíarís,quí ppterte tanta per peffus eft, Quá uero graue fit pro ἀπο nó fuftínere omnia, quz aduenerínt in hac uíta:(iue da; gatíonesfufpitiones,detractiones;uel cxtera quádo ille cum deus δὲ dei filius effet: protua falute opprobría homínü íníuriafqy fuftinuíitz Valde ab eo alienus eft, quí nec detra/ .€tioncs faltem fuftínere contentus eft. NNam quomodo εἴ atate dícimus, fi pro eo nihil[η ποτε parati fumus? Quod fi ín nobis eft ipfius uera dilectio: quacunq; pro eíus nomíne(Guís |'grauía)irrogentur,exigua cenfemus,& dícimus;Parua funt ifta quac patimur: maíora ille p uu ta noftra pertulit:Nihil nobís dignum pro eíus nomíne irrogatur.Quod fi fententia ipfius me morcs fumus;íntelligemus, Ait em:TINon eft difcipulus fuper magiftrum:nec feraus fuperdfim füum,Sí patremfamilías Beelcebub uocauerunt,quáto magis domefticos eius? Etnos ergo fi difcipulifi domeftici Chrifti fumus,debemus opprobria, detractíonefqg; amplecti& fuftinere libéter:& quo anímo ea oia ferre,qux Ρ nobís magifter& diis pertulit nofter.Quí uero hax fuftínere non uultnecdifcipulü eius fe depromat efle,nec ferud;nec filium, nec domeftici. Ille em ínnocens immaculatus íntactus,ín quo nulla potuit peccatí macula reperiri: de quo pphe ta przdixerat:Qui peccat nó fecit;nec dolus inuentus eft ín ote eius,pro nobis facrilegis& pec. catoribus& terno füpplício mandipatís: tancj atrociffimus reus ab íníquis iudicio fiftitur.fla gellis cxditur, fputamínibus irrídetur: δὲ nos propter eun confundímur erubefcere:qui pro^ pter nos táta perpeflus eft.Ille em pro falute noftra dorfum uerberibus fputaminibus faciem, maxillas palmiís,non confunditur parare:& nos pro eo leue etíam confunditur audire conui/ είμαι” Gaudeamus potíus δὲ lxtemur, fi pro tam magnis eíus δὲ pro noftta falute paffio. nibus, uel parua faftíneamus. Ceterum qua: fpes nobis eft: fi ob eum audire blafphemiam, aut füftínere confundimur:qui noftri caufa de ccelis defcendit ad terras?& ut nos exaltaret hu milíauit fc.Et cum immortalis effet;morí contentus eft:ut nos ab eterno mortís laqueo libera ret.Coronatus eft fpínisut nos quí ante fpinei& infructuofi fteteramus fructum bonz arbor ris apportaremus.Felle& ceto potatus eft: ut ín nobís íam nec fellis amarítudo, nec aceti effet afpetítas.Filius hominis factus eft:ut nos filios dei faceret. Vide ergo fi pro ífto. confundi de bemus aliquid fuftinere. Vere illa eft anima felix& angelis acquanda,quz pro nomíne& ope re Chrifti tanta,quanta pro nobis ille faftinuit; uoluerit fuftinere, Ceterum grande periculum eft íufticizs;eíus erubefcere exemplo uíuere,qui noftram iníufticíam non erubuit fuftinere, De inde fizquo anímo penfamus idipfum quo nobis quis detrahere uidetur íniufte, laudari nos potius cj accufari probamur. INam quid aliud faciunt οἵ uera defanctís dicunt: nifi uta dícát qua facimus,ieíunos;abftínétes.fobrios:qui iá delitijs no delectamur δὲ epulis,q diuitias fperni ΠΩ, δὲ pciofisnó gloriamur ín ueftib9.Qui auri cupiditate míníme captiuamur:q non adipifd mur argentá:& quxcüq; humana παπίεας uidet amplecti coténimus.INullus hic cofufioniscft locus,nullus uerecádia aditus.Illi magis crubefcere debét at; cofundi:q ea qua fandtis difpli^ cent cócupifcunt.Erubefcant igit ebriofi,uoraces,iniufti,raptores,adulteri,& ας fuis glorian£ in malísquos eehennz ignis expectat:& qbus füppliciapparantur aeterna. Facíétes aüt ἀπ uo luntatem, confundi no debent: in quibus nulla confufionis funt opera,O ἅρ indignum eftatqs prepofterut íufti confundanturín bonis:& peccatores gloríentur ín malis. Videat ergo anít ma deo detiota;ne ínfipientiá rífus ear aut ftultorum homíná uaniffimus fermo cofundat,&t a fuo propofito retrahatin quo magis per díes fingulos pficere debet in melius. Vídeat neqsa timore Chrifti fe regocet;ne quis ab eíus dilectione αἱ uellat;propter quem omnem faxuli οἷοι ríam pomparmcep contempfitcuí nihil dienum poenitentia comparauit, qucm parentibus. ili quem liberis patres,qué coniugijs praferunt contínentes.Crefcatin nobis quotidie amor Chri fti, ccefcat fides,quía magna nos pro dei amore merces expectat:tantum ne ab eíus cultura, ad opcté femel deuota mens fe retrahat, ne οἱ dicatut:Habeo aduerfum te pauca,quod charitate -—- eu-———^ Ἐν. μι TX. CI"£À ᾿Ξ Κ ἘΞ» tii Ti [γη ἡ AEN TP d ἥν" LUN Dti) gy D 17 i Its std sii ! ums πό ata d his ii ἡ DE FERENDIS OPPROBRIIs.$e. 194. priorem reliquifti, Vnde certá eft nó hominibus placendü.fed Chrifto:nechumanam laudem quzrí debere,fed díuínam.Q uíd nobis prodeft fi illi nos laudent,quíbus placere peccatum eft? Quidue obeft fi uítuperenthí, quorü non plus uituperatio prodeft; obeft laudatio Audía,. mus A qdilleuas electióis doctor gentiü dicat: δὲ quo nos ne gl placere uellemushor te£ exéplo.Si homínibus,inquit,placere uellem, Chrifti feruus non effem. Vnde nulli dubíü eft eos Chrifto feruíre non pofle,qui hominibus optant potíus c Chrifto placere.Contenti eroo interím fímus homínibus difplicere;tantü ut Chrifto placeamus.INec eorum laudibus delecte; mur:qui nonalíos dj fibi fimiles laudant.Nos potíus laudent propheta δὲ apoftoli, laudet in euangelio fuo Chriftus, Tuncerimus uete felíces.fi a talibus laudari digni erimus, Omniü em horum uoce laudabímur:fi quac; dris per apoftolos uel pphetas uidetur pracepiffe, ferua, ucrimus.INobis igi£ detrahentibus canctís δὲ uituperantibus uniuerfis fimus fobrij, fancti, hu/. thiles& pudici,& deum femp fideli corde precemur:ut ipfe femp ín noftra mente fit;,&lex eius noftro femper ín pectore,ut poffimus prophetica loqui uoce,Pro eo ut me diligerent,detrahe bant mihí:ego autem orabaàm pro eís.Et alibi:Humiliaui in ieiunio animam meam,& factu: eft míhí in opprobríum.Et pofuí ueftímentum meum cilícium, δὲ factus fm illis ín parabola, Et iterum: Genua mea ínfirmata funt íeíunío,& infirmata eft caro mea propter oleum. Etego factus fum in opprobriü illissuiderant me& mouerunt capita fua. Adíuua me drie deus meus, Vides ergo omnes prophetas δὲ fanctos propter hocfemper hominum fübfannatíones per/ tuliffe;quia deo uellent fideliter feruire.Hoc& Apoftolus ait:Fidelís fermo.In hoc enim labo; ramus& maledicimur quía fperamus ín deum uiuum,quí eft faluator omníum, maxime fide; lium.Quid pluraznifi ut fxpe íam diximus: Curfum quem ín tímore dci cepimus confumme; mus, Símus cxterís ίπ amore dei forma:cuftodientes ne quis ín nobis aliquid fcurrilitatis repre! hendat autuanitatísfed magis quicquid eft erauitatis& modeftiz:quía Chriftiani uíta omni bus ín fpeculo pofita eft.Quíietiam fi quippiam titubauerit, am cecidiffe iactatur; δὲ amplius etíam dicitur dj uidetur.Simus ergo fapientes graues,quieti,nuncg uanitatem,nücp opera ho/ mínum[που noftra loquatur.fed fine íntermiffione legem dei noftri meditetur. Tunc fi quis extiterit fuz falutis ínimicus,qui fubfannet& detrahat δὲ derídeat:hecnon folum non metuamus.fed potius eaudeamus.Et hínc nos aliquatenus confolemur,fi mereamur odío magis fzculi uiuere, cá Chrífti.Caueamus quoq; ambulare indecenter& inquíete, ficut δὲ fanctus Apo ftolus monet dicens:Rogo autem uos ut fübtrahatís uos ab omni fratreambulante ínordína te,& non fecundum traditionem, quà acceperunt a nobis.Cü μας ἃ nobisomniía omnino πο! ftra uírtute fuerint caftodíta:quicung; putauerit derogandum nobis, propheticz fimus fenters tíz memores: per quam domínus fuí nomínis caufa tribulatos hortatur dicens: Ettu fili ho/ mínís πε tímuerís eos, neq; paueas a facie eorum, quoníam ínfanient δὲ conuenient aduerfus te.Inoyro δὲ ín medio fcorpionum tu habitas,uerba eorum ne tímuerís,& a facie eorum ne pa ueas.Et alibi dicit:Audite me quí noftís iudícium,popule meus, ín quorum corde lex mea eft: TNolite timere opprobría hominü,& blafphemías eorum ne metuatís:quía ficut ueftimentum, ita pertépus deficient:& ut lanam, comedet eos tínca:Tuftícía autem mea ín zternü manet.S2/ lutareuero meum ín fzculum fzculi.Seruandá prz omnibus:ne alteríus laudem uclimus fer; uare Ορ ΟΠ τ έτος δὲ noscum propheta poffímus dícere:Apud te laus mihi ín ecdefia magna, Etíterum: Tandj prodigium factus fum multis:& tu adíutor fortis, Et iterum: Maledicent illi, & tu benedices.Quí infurguntín me confundantur:feruus autem tuus ltabitur ín te. Haxcad confolatíonem ín dei tímore,deuotís mentibus:prout ingenij tenuitas potuit profecutus fum breuiter. Nunc fupereft ut alíquid amplíus facíat mens deuota,cj noftra paruitas fufficit admo nere.Salutate omnes quí diligunt drim noftrum Iefum Chríftum:cui cam patre omnípotente fitlausuirtus δὲ eloría cá fpiritu fancto:& nunc δὲ femp δὲ in οἷα fxcula(xculorum. CENSVRA EPISTOLAE SEQ.VENTIS;|: Νις no rídeathunc fímiü?In ípfa ftatím falutatíoneaddídít Flíeronymo patrís nomen.Nec hoccontentus, Sophroníü adíecít,trítauí opínor,ne no haberet tría noia, ο ípfe Flíerony^ ]| mus nufd fenífifimplícínote notet:ín Catalogo, ppter hí(toriz fide, prefbyterí tantá títui 2l ld addens,nonicg modeftíz caufa peccatoris,Patrís nome δὲ patríam indicauit ἐδωχοι πᾶ ||^.. wfurpat. Ld AD OCEANVM. C ufürpat.Deíndeaffinxít Oceani uocabulá,quod ad Πᾶς extent qudá ab Hícronymo fcrípfa,ut ne dic ínterim,totà falutatíonis figura aliena effe ab Hieronymí cofuetudine. ΤΙ aüt ij uenufte remagercdir; Deprecatus es,ínquit, ut tibí breuíter exponere, qualiter clerící debeant uíctítare ín bac uíta mortali: Iam illud quod fequítur, dj cócinne coharet,cum fuperíoríbus: Hínc me períq; maledictis muli pra; ftolantur,quía non fileo uerítate. Rurfum illud íam difputationis caput, dj dextre annexuít: Tamen mi, híchatíffimeab Apoftolo fumamus exordium,qui aít.QOuís non ftatím fentíat hunc fcríptorem, ut libe; rc quod fentío dícam,aut temuletum fuiffe, aut febrí labora(le? Atq; huíus elegantia totus eft fermo re, liquus,infans,íncompofitus,ínfulfus,díffluens,fordidiffimís uerborum portétis fcatens:quod genus funt ílla,melíorare fecretaliter. Nam αραρεῖς graco uocabulo,qd' e díuo Hieronymo fublegít,mire fibi pla cuít,plane futurum ratus,propter unam hanc uoculam neminem dubítaturum,quín hacípfe fuis artícu lis fcrípfiffet Hieronymus. Adde hís,quod tam reuerenter cítat Sulpícíum, quí díui Martín uítà cofcri/ pfit.Atq ís uídit quidem díuum Híeronymum,fed fenem íuuenís, Nec huíus ullam facít mentionem ín Catalogo,necís Hieronymo mos,recentíores fcriptores prarfertím latínos tta οὔ reuerentia citare, Sed quid opus atgutmentís?(Λα[ας huncfermonís characterem non poteft ab Híeronymiano fecernere; ís necafinum ab equo díftínguet.Proínde epiftola bac pro fuo merito tractata fuíta librariis, quí εἴ de; prauatíffíme fcríptam,deprauatíus tranffcrípferunt.Et quemadmodum lle fibí permifit fcribere quícgd ín buccam ueníret, íta hífibi permiferunt,quícquíd ín calamum íncíderet,chartis illínere; AD OCEANVM DE VITA CLERICORVM, Ophronius Eufebius Hieronymus, Occano fuo falutem. Deprecauss es, ut tibi ἘΞ ΟῚ breuiterexponerem,qualiter derici debeant uictitare in hacuíta mortali Hine Fes ἢ meplxríq; maledictis emuli praftolantur,quía non fileo ueritatem: tamé mihi e NEA chariffime,ab Apoftolo fumamus exordíum,qui aít: Hutnanus fermo δὲ omni acceptione dígnus.Si quis epifcopatum defyderat,bonum opus defyderat. Oportet em epifco pum írreprehenfibilem effe: fobríum,pudícum,benignum,;ornatur,hofpitalem,docbilem,no percufforem, fed modeftum,non litigiofum,non uínolentum, domui fuz: qui benepraeft: δὲ reliqua. Totum comprehendit effe canendum, cum irreprehenfibilem ponit, Quomodo igitur alterum reprehendet: cum φῇ quí accepit poteftatem ut doceat, fit reprehenfibilis? Quia uíta epifcopi, forma debet efle derícorum. Ex epifcopo eradus cxteti derícorum corz difcint quomodo debeant uiuere ί Μιας πίτα mortalí.Seipfos imitabiles debent proponere fa, cetdotes:ut alij iuniores,gradus humiles confecuti,uita& teftimonio facerdotum poffintex urgere. Pracipue illud reor attentíus tíbí effe prouidendum: quía prima tentamenta funt CAMERE κοῖς frequentes acceffus:ifte fexus reprehenfibiles exhibet deticos. Quid tibi reuera cum fcemínis, quí ad altare cum drio fabularis? Te cáctí in publíco,te ín agrorufticiiata tores acuínítores quotidie erauiter lacerabunt.fi contra eim fidei,cum fceminis habita re contendis.Et quia(ut arbitror)concupifcis irreprehenfibilis inueniti,teftimonio bono utere. INunquíd ín choro apoftolorum fcemínz affuerunt? Prohibe tecum uirgines morari, etíáque degenere tuo funt. Dilige eas, exteríus ordina frequenter uífita iunctus obfequio clericorum: nedum fectetaliter ac folus íngrederís, macules teftímonium tuum. Illud etíam adijciendá eft: quía fi uxorem duceres:lex te non prohiberet habitare cum conferua. Cum uxoris em confen/ fu eiufmodi ad regimen facerdotij promouentut:maxime cum apoftolí epiftola praceptiü hoc habcat: Vníus uxorís uirum ad honorem dericatus CHER uero no ita faluraría prace/ ptaconftringunt. Aliter coniugati;aliter uirgines admonentur ecdefiaftici onus fubire mínifte/ ríj.Feetmínarum cum derícis;nullo pacto coniuncta praxipitur conuerfatio. Ianua díaboliuia iniquitatis fcorpionis percuffio,nociuumq; genus eft foemína:cum proxímat,ftimular,incendit igné.Flammigero igne percutit fcemína conícientíam pariter habítantís: exurítq: fundamenta montíum,Eco iudico,fi cum uitis fceminz habitent,uifcarium non deerit díaboli,ex eísaucupa tus οἵδ αὖ ἱπίτίο peccati. Ferreas mentes libido domat. Sí alligauerit quís ignem infinufuo, ueftimenta eíus non comburentur? Aut(i quís ambulauerit faper carbones ἱσπίς, pedcs fuos non cóburet? Mihi crede;non poteft toto corde cum domino habitare, qui foeminarum aceflt/ bus copulatur. Sed dícís: qui ambulat fitnplicíter, ambulat confidenter. Bene δὲ argute. Sed oportet te teftimoniü bonü habere ex hís qui forís funt. Licet coram deo recte íncedas:tame co tram hominibus bona prouidenda funtiquía& aftutiores funt filijs lucis filij tenebrarum. Cum ergo hocgenusa te non amputatur: das reprehendentibus te locum,ipfe te detrahentium mor " ibus tradidifti -—— τς τχι ov— — τ ο΄ ΑΕ PEN η... poen wm MERE ΝΟΕ AS κ----...ὅ-— T MR DE VITA CLERICORVM.$0. 195 ti Ἂς A fibustradidiftiffi ἀραρειατᾶ confortiü non dímiferis Benignus es,eaudco:pudicus falfum eft. iie: 5í aliquis fenferít derícum habitare cim fcemínis,non credit eum efle caftum.Si pudicitia qux ἣν à ΜΗΝ fccminis: Feeminá quá bene uiderís conuerfantem,mente diligeinon cor EN ἃ porali frequentes ornatu. Non ueftis tenera derícam fadit,aut facerdotem: fed cafta mentís ín» IN tentío.Haceniim deuotioné honoris intecuftodítFHonorem quidem eloríofum,boni operis nM fama conferuat, Sacerdotes quippe decet, uel cxteros dericorum gradus;ut fupra dictum efta CN fceminis fegregari.Si igiturgeneris eratía iudicas eafdem nullo pacto dímittereimeméto Tha αν marqd' ab Amnon fratre fuo corrupta fit.Idipfum perfequor dilectiffime:ubi unius eft taber T" naculi couerfatío:carnis nó fadle tollitur delectatio.De duobus em qd' unus def yderat: etfilo/ "M 6 quinó potefb;tentatur tamé, Remotío ígitur uiri, caftítatís collocat arma: conftruít ín meliori i bus caftra: pudorís honorem confolatur. Potuit eii& María mater düi de choro apoftolorà "S no difcedere fi liceret. T'eda poft tentatione paflionís Antiochíz;a Paulo prohibz£ pariter pet/ ere, INemo miles c uxore peítad bellum. Nó inuídeo charítati cux:fit tibi cii caftis uiroinib? E en dilectio. Tücin bono merítü collocabís,& fama meliorabis.fi cogreoatíones coftítuís puellará: pulchre céfeo ín hebdoma fecüda uífitatioe ad bidicedü cogregatíoné uenías:fcd no er folus,ne rumícerulilíneuís te lacerantib? maculét.Aliená eim cupiütuicíni difcutere uítam,non fn fuam.Propterea digne accipe meorü przcepta uerborü:& monita humilitatis, quz fraterno af res fectucalamo imperante expreffimus, dulciter lege. Jam uero ut reprehenfibilis díuíni altarís no Sls fit facerdos:pauca de relíquís apoftoli teftimonijs quantü diis donat,exponam.Sufficiát(προ; piter riores caufz, quz dictz funt. Verum ne alíquís mínus intelligens ad cpifcopos trn fentíat apo mdr, ftolá fuifTe locutü:quíd de díaconibus ad T imotheü praceptü fit:quid de prefbyterís ad T ítü, ig comemorare delectat.Sed pratereundü nó eft fuperioré explanare fententia, Vníus uxorís αἱ t(ni rum,& nora& uctus praceptío facerdoté cenfuit eligendum:quía díeamos ad mínifteriá pla mid τίαρ epifcopí applicuerüt:ficq afferüt, cocubína fuit illa, hzc uxor: quaft no eadé fint cómercía km Β—feditatisinilla:que ín hacexercenturque uxor afferítu r.An quía coníuefj tabulas nó fecít:co " cupifcentía aliena nó fuít?INullo pacto dígamos,uel concubínarü catenis ínfertos, decet fubire b". facerdotij mínífteríá.In Leuítíco fcriptà eft ac praffinitá, quales εἰίοί debeant facerdotes, ficat ΝΑ habes:Et ἀϊχίς dris ad Moyfen:Sacerdos uxorem acipíat uireínem de femine patrum fuorü, ali Viduam uero aut deftítutam.auta uíuo marito derdictam no acdpíat.Dene audiui praxipíéte ms dio Moyfi:quía nec uxor debet facerdotí digama coueníre:ne honorem polluat facerdotij, Si m. Catuníus uxoris uirum ficuníus uírí mandat uxore.Sí ergo derícus monogamus fuerít,& χοῦ τ:: eius digama,;noli eum minífterío applicare. Dígamam ením duxít uxorem, Fizc Τίτο prace/ ít pta ídem apoftolus de ordinandis derícis dedit, Et quía liber finem expectat: ad id redeamus id unde díereffi fümus.INec fi dua ucl tres paríter dei ancille morentur;folun ad eas íneredi con pe? uenit facerdoté.Sí quís hax pracepta nó obferuauerít:hoftis eft animae faac, Quod fi poft mo; a niíta noftra alíquís derícus agapetas amplius quafierit amare ὃ Chriftum fcdin fynodalem re ius gulam cóueníatur:& pracepta patrum ín Nicea definíta οἱ lceantur.Iam uero fi couentus.fuge/ nd τίς pradícta δὲ relíquerit:cofecutí fumus maxímü lucrum. Alioquin fi ncolexetít;talís ab ες εἴα "i chrifti anathematicádus eft. Germínát em fcemínz fpínas ο uírís habítátes:& atcana mentíü en acuto mucrone pcutíüt, Proh nefas:dolor eft dicere.fed prateríre nó decet: Chrifto ifte nubere iu uouerüt,no derícis, Vnde finenuptijsgen? nouü uxorü?Et hocad nos qd ptínct,qd'infamare A^ nó cefTam?^ A machara ceffem?,Bon? honor eft ín ecclefía,fi a cofortio uítorü feemínz fintlon μμ ge.Monachü uel derícá folitudo facit,no publica, Quid te Y'gínale delectatalloquiüz Cur fan jn.&ímoniales cotra fidé frequentas ín ecdefía, uel ín ipfo publico? Si cos quos dilieunt uíderínt, i».-tídentibus oculís falutatíonís tenera uerba producunt. Deinde ς falutauerínt:(í eas ἀεί uítos μή prateríre celeríus uíderínt: contéptores fuos iudicant δὲ irafcuntur. Ordínatur deinde defer n fatiffactío: poft fatiffactionem prandium, quafi noua latícía dífponitur. Inter pocula im pro^ p perant uerba contéptus: ílle uero lamentari fe fimulat,quafi pes índucens. Lee quía τὰ talis debet effe folitarius: qualé Hieremías effe ἀοίςείρῆε, Ait em:Sedebit folítaríus δὲ taccbít: ni quíaleuauit fe fuper fc, Bonum eft uiro cum leuauerít iugum ab adolefcétía fua. Et quía Iefus d Kk. relictis :| 2s DE VITA CLERICORVM, C relictisapoftolis folus ibat orare. Maríam quoq; in penetralibus angelus folaminueni tom... ο.| cum agapeta loquentem:& illa uírilem introitum trepidauit. Tu qua fornax es malíciz, quid. ds auíro defyderas frequentius falutarí? An nefcis quía dupliciter famam perdis, tuam fimul& detíci: cuius uita ecdefia Chrifti debet ornarí. Inordínata confuetudo eft,& delícati fermonis fabulofa calamitas.Sed fi hofpitalitaté capis habere: habes tuas forores,illz apud te ín doma. tuam uocari debent;non deríci.Erít ad zdiíficationem tuam fancta uirgo qd' dixero: In beatiffi mi Martíni ατα legimus cómetmoraffe Sulpitiü,qd' tranfiens fanctus deii uit: gínem moribus δὲ caftítate praxelfam,cupíens uifitare: ílla noluit: fed xenium mifit ei: ac pet feneftram refpíciens, aít fancto uiro: Ibí pater fancte ora: quíaa uiro nundj fu uifitata.. Gratias egít deo fanctus Martínus:X qd'talibus imbuta moribus,caftam cuftodierit uoluntaj. tem:& benedicens cam;abijtlatus.Hucufqg fufficat de foeminis dictum, Confammata quip; Ε αἱτοίη caufa.tranfeamus ad ΜΜ pracepit apoftolus derícum ordínandü.. ocpracepto pater Abrahá& Lot ης ufceperunt: quía hofpitalitatem ínter cxteras di, lexcrunt uírtutes.Síc δὲ Onefiphorus Paulum doctrinz fontem fufcepit. Fac ímitationes fint. ueftra:& ne finatís íncolam praterire,qui apud uos panem non cotnedat.Sequitur. Non pai forem. INon ením pugilem defcribit apoftolus: quí confcientías non percutíat fingulori, fed modeftü:& relíqua.D'omü{πᾶ bene regenté:p cj horribile erít.fi dotmui derici detrahaturz Lae det facerdotís opinioné in plebe, quando de proximis eíus male loquitur populus, Superom^| nía hac pracepit derícis boní teftímontj Apoftolus fundamenta coponere:ut bonorü operum S teftíficatio.cafto confirmetur affectu.: CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS. 3l Laríus eftdj utadmonerí debeat hanc epiftolam eíufdem effe artificis cuius eft ea quz proxi 3| me fequítur,& eadem febri laborátís.Deum ímmortalem,qua fuít ímpudentía,hoctribuere ῇ d Damafo,cuíus elegantíam etíam ín fcríbendis uerfibus approbat Híeronymus, ἃ extant alía 23] quzedá eiufdem e quíbus character homínís deprehendi poffit.Saltem mutaffet aliquantuld j | D fermonis habít&,cum nunc Damafus pro Dama,.nunc Hieronymus uíderí ftudet. Sed quíd faceret?aw preffum modo fimulare norat, nec alíum habebat fermonis lorem. Các deeffet fallendí facultas, anim tamen nó defuiffe declarauit.Non faltem illud cauít,ne facerdotem uocaret, quí no effet epifcopus,cum co fculo non uocarentur facerdotes nifi cpifcopi?Demiror cur non eadem opera uocarít cardínalem,cá bocuocabulum(ές temporíbus adhuc fuerit ínaudítum. DAMASVS HIERONYMO;, Amafus epifcopus fratri δὲ cóprefbytero Hieronymo in diio faluté. Dum multa. Mlcorporalibrorü ín meo arbitrio oblata fuiffent:contípit ut libr pfalmorü ín meo | animo feftínus cognofcerem detinerí:& memoríá capacitatis mex imbuerc. Cogita [ἢ ui frater amantiflime δὲ in Chrifto femper facerdos, ut fcd'm feptuaginta intet/ Es: id eft, Matthiam δὲ Ptolzmeum, Muchíü,Sacreum,Hydroniü;Pampilum,"Z oaftire, idymü Sani, Epiphanii Cíatrem,Simoné;& cxteros ínquantü noftra recurrit cofciétía: de fcptuaínta inuenire ueftigía. Peto item charitatem tuam ut ficut a creatore tuo. Alexandro coepifcopo noftro dídicifti in gremio eracorá pfallereríta ad nos tua fraternitas dieere, cteé: qa tátz: fimplicitatís indago eft apud nos:uttmn ín die dominica apoftoli epiftola una re^ citetur:& euágelíj capitulü unü dícatur:& nec pfallédi mos tene£:nec hymnidicus in noftro ore ιν Peto ergo p fratré& cóprefbyter: noftrü Bonifaciü:ut iubeat fraternitas tua rei hui? nobis apire ueftigi.MifTa qnto kalédas INouebris p Bonifacii pfbyterü Hierofolymam. CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS. SEE hil uereor quantüuís fancte deierare,non caruíffe febrí quífquis hanc fcripfit epiftolam. At «5| prímü demiror, ullum fuiffe tà(tupidü, aut certe φιλαυτὸμ, qui fperarít futurü,ut hac epiftola A ON ἢ qua níhil fingi potuít,nec ínfulfius,nec indoctíus,nec ínfanti?a quod p Hiieronymianalege τ S rct. Sed nihil eft tam abfurdum ín rebus mortalíá, quod no reperíat approbatore. Quíd nà audeant hiftríones ifti pofteadg uíderínt huic εἰ impudentíze non defuífle fucceffum.Inuenti fant tam. nullis auríbustam nullís oculis,(mo tam nulla mente,ut has nugaciffimas nugas ab Flieronymo fcriptas putaret? At quís non ex ipfa ftatím falutatíone deprehendat impoftorem,nifí prudens clauferít oculos? Damafo fedís apoftolice urbis Roma Híeronymus fupplex;Quafo,quando fic und falutauít Híero^ nymus?Deínde d concínnerem íngredítur:Legi lítteras apoftolatus tuí pofcentes,d reliqua qua: fequ tur,tam ínfulfa,tang, frígida,ut Iouíntanus ipfe cuíus infantía tot falibus infectatur Flíeronymus,ad hunc collatus,Cícero quífpíam uíderí poffit. ᾿ς Itn AN itis Ι D Qf v Bits απ id Wi B igit tta tiat di imi ni [πι 1 ΤΊ pn $0. 196 HIERONYMVS DAMASO, IS Ἶ Fatiffimo ρᾶρα Damafo fedis apoftolícz urbis Roma; Hicro.fupplex, Lecilite ΒΞ» ΖΊ ras apoftolatus tuí,pofcentes ut fcd'm fimplicitaté feptuaginta ínterpretá canens; | δ ἢ pfalmoeraphü interpretari feftínem ppter faftiditi R.omanorüut ubt obfcutítas 1.3.5 25) impeditapertius&latine trahat fenfus Precatar ergo diens tuus, ut tiox íftà pfal lentiá in fede Romana die noctuq canac:& uti fine cuiuflibet pfalmi,fiue matutínís horis.fíue uefpertinis coniungi przcipiat apoftolatus ταί ordo, Gloría patri δὲ filio δὲ fpítítuifancto:Sicut eratin príncipio δὲ nunc& femper,& ín fecula fxculorá amen. I(tud carmen omní pfalmo con, iungi przcipíassut fides trecentorü dec δὲ octo epifcoporü INiceni concilij,etíá ueftrí orís cofor tío dedaret. Vbiauté deus δὲ homo honorabili uoce canta£, Alleluia femp cíí oribus pfalmís affiga£:ut ín omni loco cómuníter refpódea£ nocturnis temporib?. In ecdefía auté poft refutre &ionéufq; ad fanctü pentecoften finiat:inter dierü y'o fpacía quínquagefima,ppter nouítaté fancti Paíchz, uox ífta laudis canatur ín Aleph: quod erae prologus, latine prafatío dicitur. CENSVRA EPISTOLAE SÉQVENTIS.| EP E hocapufculo non poffum alíud iudicare, dj quod ípfum prz fe fert. Nec ipfa febris quícdf V(cribere poffet ínfanius,nec ipfa temulentía temulentius.Deinde quíd ftultíus, d ubi profe fus[είς de lumínaríbus toto mundi firmameto lucentíbus dí&urü, Pelagíum, louiníand,&e ll confimiles ínculcare tenebríones. Ad hac dp bello digerit ordíne Catalog, Auguftini om. 410) nium xtate poftremü,prímo recenfens loco,quofdam fic admiícens,ut neícías de quibus lo quatur. Ambrofium fratre uocat,Helíodoráü prefbyterá, In fumma non queo fufpícari, quíd ifti bubulco uenerit ín mente,nifi quod aliquis ínepte fauens Auguftíno, εἴ hoc tam bello monumeto uoluerit coho neftarc.Et tame hac ftupidiffima belua,affectauit ut Hieronymus uiderctur,cum de louíníano loquens, & me ínquit,quàdf ín omibus laboríofum affídue quaftionibus ínfinitis affícít δν uexat, Ne quíd mírerís optíme lector, fi uideor hzc c(t ftomacho fcribere, Ὁ uis em uellíterís fauens, uel tam íncoparabilís uírí gloríz,nó indigne ferat, tam índocta,tam(tulta, tam ínfana blaterameta ín Híeronymí conferrí nomen? SCRIPTORVM ECCLESIASTICORVM CATALOGVS AD DESYDERIVM, pesce[: nuncacríter mí frater Defyderí:xttibi quafi de luminaribus quatoto firmaméto (fill mundi refuleent:pauca de fcriptorib?,qui nobis multa de obfcurítatib?,qux pptet 31 carnalé menté ἐνὸν αἰ impediunt;ad fplendoré cofyderationis fpiritualé pro^ Ὁ At" ferre potuerüt.manifefti(fime dicam. Sed uereor Sufannz Helchiz filizc,ne ín me fentétía íniq iudicio prefbyterorü implea£,dicéis:Anguftiz: mihi undi, funt:& mihi fifíter(at anguftiz.Si em uoluero alíqué ex hís reprehédere,aduerfaríos atqj ínímicitías mihi undiq; eo^ cítabo.Sí auté noluero,nuncg quz poftulafti inuenies, Sed uníus ti uoluntaté códemnare ag multorá cófilía tráfireuel defpicere;meli?effe uídet:quia unufquifq; eorü ín fcripturis fanctis di licéter laudari meruit.fed οὓς breuiter leuiterqy cá oi amore tangá: ut utrüq, pacifice impleat. Veuftínus epifcopus uolans per montíü cacumina quafi aquila:&ea qua in radicib? monti fiunt;nó có fyderás,multa ccelorá fpacia.terraráqy fitus.& aquarü circulü;daro Ἃ fermone pronücíat. Qui eim in ligná fra&tuofüm afcédere uult;paulatim ad fuperiora δὲ maiora capere poma feftínat: ramos autem proxímos paruulis relinquít. Nos autem quí paruulí famus,infirmíq atcp mínores:fi inferiora coneteeare ualuerímusnobífcü beneagetur, : Ilatíus epifcopus Romanorum, lucifer lucernag ecdlefiarum, δὲ precíofus lapís: ad qué mortalía uix afcendunt pulchro fermone auteoq ore uníuerfa loquítur.Etfi σπίτι aliqua fecus uíam cecidiffe potuiffent:tii ab οο ín fcripturis meffis exorta eft magna, Rigenes Adamátíus;altiora atq; maiora cogitans, ppriücp ingeniü fette 6 fufficies, dum alíud loquit,per alíud fe nectic.Et cá hac nímío métís atdore cogitaflet, onerib? maiori? carrícabat fe: δὲ cá ficíncedere nó potuiffet;ruína magna illuc deuolutus eft: ait rüína eíus pareret doctrinas p aliquas feductiones ineptas, multofcy deuía recta in alíam. uíam perduxit:& uenená eíus quafi tínnulís uocibus,fyrenarü qj cantícis,plures necare potuit, Melior omnib? ín bonis, peíor ín malís. Aliqua Yo per eum fecus uíam femínata fant:multi dí Yaliquos eius peffimos difcipulos, multa uenenofa fub eius nomíne xdidiffe ceftátur. | Vfebius Calfariéfis dauis fcripturari;cuftofcqy noui teftaméti,multis maíor in cofcríptio nibusa eracís coproba£. Scripfit tuor canones euágelíorü:& undecim libros hiftoria eclefiaftic,qui nouum teftamentü narrant atq; cuftodiunt:& γθονικὸρ ἰά eft téporü breuíaríü, |: Kk νυ Hacttía nebulo hzc gue fequun/ &ur, cx catalo::; go Hierony Et alium librum défynodiís,qué ea COE uídelícec δὲ fecundíi:& a cétefimo decímooctauo,ufcqy ad extremis. In d opere imitatus Orige^ d CATALOGVS SCRIPTORVM ECCLESIASTICORVM, C. Hactría funt przdara, quz in operibus eíus teftantur:& nosomnia eius ueftíoía qui imitari Elíodotus prefbyter,domurm amplíflimam--( potuiffe;nund repperimus, per modicum foramen refpíciens: tentanfqs oftia condufa, dauefqy non habens, uix paucaad lucem prodere conualuit:fed qua potuit narrare.fideliter narrauit,-. Mbrofius frater profundorá penna raptus,& aerís uolucer,cgdíu in profundum ἰπογο» "Y ditur fructà de alto carpere αἰάοέ.Ετ omnes eíus fentétíe fidei εοοῖο[ία δζ οιπιπίῆ ytutá *'W Ardanus multas quaftionesarrípiés p métisaftutía,nucégg—.(firmz funtcolumnz, , P circa nudeum non confríngens, multa impoflibilia de fcrípturis cum fiducia loquitur, ἡ 7*w Aulíno uifum eft magiftrum fierí:& nó erat ante difcipulus:& fructum fine radice orítí s Ποτίορ tentauit.Ideo eius confcriptiones fcriptore δὲ charta nonindigent,— Elagíus de d apud fideles fermo eft,de quo etía δὲ inihi erauís caufa difputationis eius Y botü pene in toto orbe annücíata eft: qué oés ecdiz qfi lupá de fylua miranfaureit coloré fuper nigrum uenenü coponés.fonté dulcem primi mellísamaritudinis malicia: Ouiníanus lata facie;& corde afpeto, potu dulciffimo felle commíxto,^^(commifcuit. 1 multos potauít:& cótrarías fententias per odíutn occafionü chriftianis proferés copofuít: .-ᾱ-& me(quád ín omnibus laboriofum)aflidue quaftionibus infinitis afficit δὲ uexat. LR Vlius Africanus.cuiusueftigiti omnes oriétales auftralefcy diligéter unanimiterq; in Da^ x] níclis hebdomadibus inueftigant: uníuerfa téporü Πραοία ci omni perítía ἰποία; fermone coftruxít:& nulla ab oibus quz dicta funt p eum ín toto orbe ung data eft contradittio, «Τ Auoníusa multis culpabilis dura fentétía fortitereg uníuerfa difficillima ingerere cona; tus eft:& quafi quí contra undas maris nauigare non poteft, uel contra ímpetá torrétis aqua natare non ualet:íta cuncta qux fcripfit contra fcrípturas fanctas,obftarenonpo : terant:Ideo quafiumbra fecas hominem funt,—" ας Ilaríus Pictauorum Aquiítaniz epifcopus factione Saturnini Arelatenfis epifcopi, de fynodo Byterenfi ín Phy relegatus, duodecim aduerfus Arríanos cofecit libros, íarü epifcopis Ícripfit,& in pfalmos tres cométaríos prímü - nem:nónulla etíá de fuo addidit.Eft eius ad Coftantiü libellus qué uíuéti Coftantinopolim di^ ;.rexi& alíus ín Conftantiü,qué poft morté eius fcrípfit:& liber aduerfus Valenté& Vrfatiutm, Aríminéfis δὲ Seleucéfis fynodí híftoríá cotínés:& ad prafectà Saluftium fiue cótra Díafcorit, Et liber hymnorü δὲ myfteríorá: alius δὲ cómentarius ín Matthzutm:& tractatus ín Iob,quos de graco Origenis ad fenfum tranftulit. Et alius elegans libellus cotra Maxentiutm,& nónullz epiftola ad diuerfos. Aiunt quídam fcripfiffe eum& ín Canticücantícorá:fed a nobis hocopus |^w ignoratur.Mortuus eft Píctauis Valentiniano δὲ Valente regnantibus. ἱ B Amafus Romanz urbis epifcopus, elegans ín uerfib? cóponédis ingeni habuit:mal * tagj δὲ breuía metro zdidit:& ppe octocenatíus fab Theodofio príncipe mortu*eft. Reus Nazianzenus epifcopus uír eloquétíffim? prxceptot meus, ex d faripturas explanante dídicizad triginta milia uerfuum omnía fua opera copofuit: ex quib? illa h funt de mortefratrís Cypríani:laudes Athanafij laudes Maximi philofophi poft exi liutn reucrfi,quem falfo nomine quidam herona fübfaripferunt:quia eft& alius liber uítupera tionem eiufdem Maximi contínens: quafi non licuerit eundem laudare δὲ uítuperare pro tem^ pore.Et liber hexametro ποία uíreinitatis δὲ nuptiarum cótra fe díferentium, Aduerfum Εαν nomíum libri duo. Et de fpíritufancto liber anus, Contra Iulianuti imperatorem liberunus. Secutus eft autein Polemonem dicendi charactere: uíuoqy fe epifcopum ín loco fio ordinans, turí πίτα monachi fe exercaít:deceffitq; ante hoc ferme triennium fub Theodofio príncipe. .CENSVRA EPISTOLAE SEQVENTIS. Ne tantulus quidem ín hac Hieronymi guftus,ímo barbarum quíddam acneoterícum fapít. AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM DE VIRTVTE PSALMORVM. / Via me dulciffima: filie mez;in fpe mifcd'ia dei petiftis: ut uobis diuerfos pfalmos per ET(λε fequeftraré, qui ubi pfalli debeant. Vos qq ego períj ϱ me deprecare drim dcá noftrum: RN piis ny NA. ts Tft ὦ Vit δ, ΙΑΝ, in 441} 71} A: DE VIRTV'TE PSALMORVM. ο, I9^7 noftrá.ut dono fuo mihi cocedere dienarct quo poffim fanctá petition£ueftrá atrípe,uel ipfo donáte cóplere:ín cui?miferícordía fperás(put dris cocederedi gnat?é itellectü humilitati mec) Πεςο[]ς habui tá fanctz petitioni ucftrz,p affectu dri obedire,Pro quo ope fi nobis oratía fuctítínteore affienata,de omib?quazcüq dicta funt: ipfi diio noftro omipotéti Ρ humilitate mea οτᾶτος, οτατίας referte:q etiáafinz loq pcepit qux ipfe dis uoluit, Licet em uniuerfi pfalmi q re; qfitus fuerit, ἰοῦ diuina: propemodü omnia habeát,ti donáte dco δὲ ἀῆο iefu Chriftg&[ρῶν fancto ín cofeffione trínitatis, qpfalmi jpprie ad fingulos díes feríatos dfi faluatorís noftri filij dei ptíneát fegftratim expoftim?:Qui ad natalé,q ad factá epiphaníá:íd eft, ad baptifmü dni εἴ fiuc apparitiois ftellac dié:& q ín qnta fería ante paffioné diií:& q ín ipfa paffione diiica,q in paícha refurrectiois ipfius dni noftri redéptorís: δὲ q ínafcéfione eius ín ccelos:q etíá ín aduétu cíus:& q de iudicio futuro:& q de ciuitate«terna in à Chriftus diis nofter, fanctos fiios a prin cipio müdi ufq; ad finé hui? fzculi.fibi cGgregat fec coregnaturos ín acterno regno cocleftifan ctus diistrínus δὲ unus de? zcternus:q επί ad drim deü depcandá inletanía: ucl quí a poenitétibus pfalli debeát: q etíá ín natali fanctorü dici debéc. Cateros uero pfalmos ínueníes q dtidie ἱερξαῖ fant.Omestí pfalmi qtidie ín toto anno p ordíné pfalli poffunt.fcdtn cofuetudiné ecde Πατ δὲ monafteríorà.Sane q leoís.cofydera qa unus pfalm? ad multos dies fanctos ptínet:& plalmí deo multipliciter íteran£ p fingulos dies, Na eft pfalm? qubíg pfalli pot. Alij iter füt quíaduni? diei figurá ptínét,ad paufantes yo dlis pfonz fieret:utrà relioiofx an ἰαίςα ᾿ς pfal misq qnta fería ante paffionéautq ín ipfa paflioe απί dicun.:atq ín natales fanctorü exinde GG funt pfalmi:ita etíá de cáticis pphetar: fecím?,ut π ín dicb? fupradictis cofufz: pfallané: fcd q ín ἃ die dici debeát'q'legís iuenies, Ad maiores opas ptinet pfalm?,Ixxuij. Catechumínis δὲ cle&tis.xxiiij.Per ieiunii. xix.xxxiiij..Ixxij. De baptifmo per pafcha.Ixíiij, De lamentatíone. cxxxi, Ad couétioné fratrü.cxxxij. Ad bridictionécxxxiti, Vt laudes ante deü fundan£nonus. Vtperníteat homo,qnquagefim?.De fixa fide.x.De monédo,cétefimufoctau?. Vt oculá pudi ditiz agas,prím?.De uieilijs in erabato;fext?, De íufticía.xiitj.D'e honefta oratíoe,octogefimuf qntus, De comunione cá omib? homínib? uel paupib?.xl.De natali drii.cix.De trínitate,ut no tímcat homo.ix.De infidijs hzrefum.iij.De monédo proxímá.íitj. De fpe ín deá.xxij. De cre; dulitate.x.De οταείδε ín hoie.xxx.Bridictio fup principes.xx.De amore legis,uigefimuffextus. De tribulatíGe ínímicorü.uigefimufquintus. Vt creatura creatoré laudet.cij. De martyrio.xlííij. & LDe pfecatoribus.Ixxxij.Dü intras ad alienigenam.Ixxxi. Oratio fuper agrum,octogefimuf/ tertius.Oratío nocturni temporís nonagefimus,Oratío ad altare;trícefimuf tertius. CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS. Et híc quífqs fuít conatus eft fuas nugas Híeronymíani nois umbra ptexere. Quá apte uero cogerit au thorü noia,e qbus tameníhíl adducít, quía níhil illor legerat. Chryfoftomí cometaríos noiatím cítat; cá díuus Flíeronymus Chryfoftomá prorfusignorarít,ut taceam ínterím ztatedíui Híeronymí non folere quei a comuníone depellerequod nouo uerbo uocant excomunícare, nifi quí ad eam pertínuíffet ec/ clefíam.Nam hac Romaní pontíficís monarchía,poft Hieronymi fzeculum exorta eft,; AD DAMASVM DE OBLATIONIBVS ALTARIS, 781] Ouerit fancta authoritas tua papa ueneráde:quia de quzftione quá díétulo tuo pro i| pofuiftiz& ὄργια refpófa p epiftola mádaftihoc eft de panib? a fidelib? ín altari ob : M ἢ latís:qs illis iure uti debeat.Quantü a prxcipuis ecdefiz: doctorib? inucftígare ualui: in paucis tibí refcribere curauí. T eftes aüt ídonei δ ad hác rem cotroborandá cocitauí, hi funt; Gregorius Nagíangen? mírabilis doctor, Cyrillus, Athanafius, Theophilus, Anatholius Ioan, nes Chryfoftomus.Euftachíus, Eufebius chronographus,& nofter Filaríus: q omnes uno ore eodéq confenfü uelutí uera fancti fpítítus oreana,anathematis m ucrone céfent cfle feríéd osq ín ufus laicorá panes oblationü cótulerínt: qa oino facerdotib?(οἷίς debent':nifi forte relioíois eratía,laíci p bridictione de manu facerdotís accipit. INo folii αὔτ de paníb? ín ecdefía hocían "xerüt patres noftrí: fed de omib? quz altari offerunt: dícétes atcp docétes;magn(í nefas efle:& Ε οῆτία díabolica temeritate hoc fierí ubícüqy accíderit:& ualde effe íntolerabile fanctz: ecdefiae: ut fine uíndícta fanctorá canoni remancat. Vi Chryfoftomus in cómétarijs fup Mattheü ubi dífcipuli fpícas manib? uellebát fabbato:& pharifxi rephendebát fic aít:5i nó licuit Dauid Kk;&uitis DE OBLATIONE AL'/lARIS. C&uiris eius adhucfub umbra legís comedere pancs pppofítíois, qri ab Abimelech panes petíjc fame ftimuláte:quó nüceuágelio corufcante pfuaderi debet laicis;at oblatíoné ραπ deo obla; torá fuis ufib? rapiátzDícit náq; pínde Αρβιδεῷ αἱ altari ferait, de altarí ptícipét. Ergo qa(ἃν cerdotes pro offiib? orare folét,quorü eleemofynas δὲ oblatióes accipíüt:qua τότε pfumát aic oblationes, quaschríftíani pro peccatís fuis offerunt,uel comedere,uel alijs cócedere: οἵ ipfinó debeant pro populo orare? Ob hocpapa gloríofe rmíttere oportet illos prafumptores ín exco. municatíoné perpetuá,ut cxteri metum habeant:&t amplius haecín ecdefia nefiant, CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS. zm Vidopus eftín hocargumétís utí,regulá hác nó effe Hieronymí,cü id totus fermoísínfulfiffi Ὁ ji mí character adco ρα pra fe ferat,ut uel ab índoctíflimis fentírí queat? Ipfe non poffumfa, nor méles ínter feraphím uerfatus.Deínde corpori reddit? cü antea dixíffet,ín corpore cerní, redibat no δίς pícíus futurorü. Nam huíufmodií porteta de fe fcribit fuppofitítíus híc Flíeronymus: quífi prodígío^ fam balbutie fua,& íneptíffíma loquacítate mutare potuíflet, plane Hieronymus erat, Nüc aurícule pro mínetes prodátafini,& totus fermo clamitat índígnü fuiffe quí ín diuí Flíeronymí culína míniftri locum teneret, Sed audí íam le&or bellam prafationem,qua non Hieronymü exprímiít íam fenem,fed ebrium alíquem,uíno fimul& atate delírantem. PROEMIVM IN REGVLAM MONACHARVM, Epefcens ín mébrís prodíuü corpus ad terrá ex qua exijciácg rugofa frontefené& e Mnaturz pene portent: uefter przdilecta ín diio βία, δὲ domiínz: Chrifti uíreínes llacratiflimzx Euftochíü& reliqua;ad agni nouas nuptías fub obediétiz, pudictiz, UP S9 Αρα ρταιίο, δὲ relioiois in domo dri adunatz ppofito:nimiü follicítat ρία deuotío/, nís accharitatisaffectus, ut tremuléta manus fuz parüper uetuftatis oblita:deo uiuédi;nó mun do:fpirituí,no carní;& qd'arduü eftinó fibiipfi normá& regulam, ex chrifti δὲ apoftolorumuij, tacolle&tá:ex fanctorü etíá patrü anachorítarü,quos per feptéannos eremorü antra circüiens, non fine admiratione δὲ ínformatione repperi,obferuatíonis& imítationis dígno comédandá praconío:ín prafenti libello edoceat officío calamí paratas métes ad bonum,ucluti lingua íam/ dudum folebat uoce non mortua. O felix affectio: O defyderíum ín domino cómendanditut qua deficiente per feníum δὲ comunem actatís finem língua doctoris, de cafu tímetis:qui prom ptus eft.przfümptuofe δέ non tímiíde ambulantibus ín uía deí: ín qua tot latent aduerfa.quot momenta funt temporum. Expoftit ueftra píetas, ut depicta fibi perícula, δὲ fomenta remedij prodíuus femper ad maluma prímordío iuuentutis rationalis δὲ anímalís animus cernens eradiatur per tuta.O prudens confilíum,ut pro uoce fcripturam:& pro faciliter tranfeunti, dia. maníurum commutet. O íufta δὲ fancta exhortatío,€ perdigna exauditíonis beneficio. Sed pradilectz filiz:& fi iuftum δὲ fanctum eft,quod petítís a patre: patrís tamen negat atasipro^ hibet ínfufficientía,licet íngerat charitas. Stupent oculi palpítantes in tenebrís,horret natur phrenefí ínconftans manus peragere íuuenilía.Fortat tamen femper charitatis ardor:ne pat/ catur laborí,unde tátus colligit fructus:qué non putaré in uobís carpere, qux fcrípturis de dni uoluntate melíus eftís edocta:ut blandimenti alíquid fatear.lícet ueritatis:nifi ad alías fuccedé/ tes per tempora ínformandum traheretur tantus híclabor. V incat ígitur duellum hoccharitas: quz ipfum ínuíncibilem uícit,ut immortalis moreretur pro nobis. Verum fruftra hacc fperatut uíctoría ín tanta ímpoffibilitate natura;nífi deuotz orationes filíarum adfint:quibus deuspa-. ruit íntantum ab antíquo.ut ctíam eum peeniteret eorum qua prímíitus mínando fpoponde^ tat,quáuis poenítere non poffit,: DE CHARITATE ET VNITATE SERVANDA Ql, ΕΙ Vísauté ín monafterío coftítutis fororib?:prim? fit arripíédus mod?deo ui i uédi& reeula:ipfe folus Chriftus hui? ppofiti ínceptor δὲ doctor,in uni? re | fpofioe inftruicuniuerfos.Si uis(inqt idé magifter hac petéti)ad uítá ingre/ ἢ] di:ferua mádata.Qd' fi forte querat qux fint: ilico fic peinctáti, expofuit: 43 Diliges dim deü τ extoto corde,méte,& uírib9tuis:& plus dj teíplum:& e. p. J| proximá tud ficutteipfum. In hís duobus praeceptis pendet quícquid et s:quicquíd etíam prophetz:& fancti uírí perfcrutati funt.Etattendite follicite φεῦ μὰ im: MIS y τίς admírari tà infigne hois ímpudetía. Quáta cü authoritate loquít:Putas αροίϊοϊ alíque effe ἘΞ ΘΠ Ft hícímpoftor ipfo Paulo felícíor:ín corpore cóoftitutus,fruítus eft uifione díuína,totos opi,. MN REGVLA MONACHARVM.«ο. 198 s" A fimz: quzingredinó folum totis affectib? cupitis ad uítatm;que uere uíta eft(nam uiuentibus n in mundo uíta nó eftfed mors):fed íam dei auxilío eftís iter ingrefTxc,quod fine praceptís chari fit tatís non íngredi£ quif ad deo uiuendü. Propter μος εἴτ apoftolus Paulus non eloríatur íi M línguís angelorü δὲ hominü,non ín cognitione myfteriorü dei;no ín fpiritu prophetíz, non in AM afperitatib? carnis,no εἰ ín eleemofynarü opetib9,quácg ad omía pietas ualeat,dümodo cha dm rítas nó defit, Γῖας(γα; fola reddit homíné deo uiuentem,hazc religiofos, hac monachos facit: fine hac monaftería funt tartara, habitateres funt demones. Cum hac yo funt paradifus in terrís;& ín eis degentes funt angeli. Ideoq; mihi dilecta filiz: licetlonea uos macerent íeíuníaz abiccta& πίστα ueftis deformet:longa officíorü δὲ operü τοχαέ feries: fi intus defit charitas;ad infimü nódum religionis gradum peruentü eft.Propterea chatíffimz híc incipiendum eft íter, adapoftolicz perfectionis apicem. Sí uero relatíua eft charitas:& ad unum nó poteft propríc dilectio fraterna dicí:idcirco eft necefle g; plures fint; qui(e mutuo ex charitate diligant:ut dícat iuxta prophetá:Bonü δὲ íocundü eft habitare fratres ín unum. Q uod fatis approbat fapientía RN dicens:Frater quí fimul íuuatura fratre quafi ciuitas firma.Ft iterü: Sí fuerínt duo fimul.foue^. Ἢ bunt fe mutuo:fed fi unus gradíatur& cadat: ux foli, quoniá fubleuanté non habet.Propterea. folítaríorá uíta quá fatis expertus fum, perículofiffima eft& ardua: δὲ fi bona& cipluries deo ling uicina:non tamé xque fecura eft;ut fimul habitantíü ín uinculo dilectionis δὲ charítatís affectu. tiia Qui fibi inuícé per tentaméta dcficiétib? auxiliant, fibi inuicé adminiftrát pietatis δὲ charitatis dins obfequía.Sed certe fi fratres aut forores fimul ín anum nó habitent:no iam bonü fed malá eft. ils Nihil boná díuifum.O mne etíá fcdim philofophos intantü habet bonitatis ínquantá unítatís ΤῊ attinés fuz natura. Qd'fi fingulü unü ín tota mundi machína per fe creat eft bonü:nó τῇ eft sli: optimü,nífi czeterís nexum.Propterea ín exordío mundi uidit deus:q cuncta quacfecerat,erant. "m ualdebona.lIdcírco charíffimz ín apoftolica uita uobis de fzculo adunatís p corpa: fit cor uni, modi δὲ animauna in díio,uelut de apoftolis& de ipfis apoftolicis αἰτίς in actibus eorü legit: Multi ü hi tudínis ením credentíü erat cor unum δὲ aníma una ín diio. Nulla uíta pro certo eft deterior, dg a B fimul degere corpore€ non mente.Et uere infelices funt,quibus nó íneft una.fed díuería uolui tas.Sit itaq; uobís femper unus affectus,una uoluntas,una fraternítas,una proportío morum, una iocunditas.una tríítícía: ne qd altera placet;difpliceat alterz:quo gaudet altera, tríftetur δὲ' altera. Et fic habere poterítis religionis propofitá,fi unanimes ín domo ἀεί habítetis.Flazc uera uíta deí,non díaboliuere monafteríum;non ínfernus:uere uíta religíofa,non diabolica. Denon habendo aliquid propríum. Ca. II INte mentís ueftra oculos femper euangelícum illad appareat ftolidiffimi uiri illius exemplumt:qui zdificiá fua qd'fammopete fecerat,íngruentibus flumínib?,flantibus uentís,& imbrib? ínundantib? pluuíarü,totü amifit ín cafura: qm zdificatü eratín fa^ bulo. Nec mírü charifTimzfirmü em quíd aut ftabile,ín mobili diu manere non pot. Aedificat fatuus ille ín(abulo, quí ín uita apfica& religionís propofito appetit temporales diuítías. Hic attédite filiz dilígéter:hic perículü omne eft. híc ínterítushic mors aterna. Qui íam renundaue runt omnib? qux poffident:qui relictis omnib? qua habebant ín fxculo;ad Chríftü ímítandà pauperculum:qui ubí caput redinet,nó habet: concurrentes ex uoto,füb íuraméi pollicitatione Ρ promiferüt:nihil téporale;nihil errenü practer Chríftü folum: nó[οἱ poflidere.fed nec etíá ap ἽΝ petere qua íam dímíferunt, tenere uel quaerere debent.Hinc Chriftus aplis nó portare facculü, | d neq; petá, neq; zs ín zonís mandat: ut ex hoc intelligant eorü uita: fectatores,qp nihil propríü ín monafterijs lícet habere. Certe no tunícá;nífi qux ex neceffitate portat:nó calípam,nec alíud M mínimü quodq;. V erü& fi Chriftus δ΄ apoftoli aliqua qua fibí dabantur. propter neceffitatem m tenebant;nulli fíngulorum licebat aliquid ex hís contingere tancj fuum: fed peffimus ille pro^ L ΄ ditor atq; latro;ferens loculos,omnía portabat ín eis udad totíus cogregatíonís communia: mínífter comunís fingulorum neceffitatibus prouidebat.Ex hoc edocti apoftolí& fideles,poft Chrifti afcenfionem nihil omníno fuum effe dicebant: fed erant illis omnía communía: δὲ fin gulis díuideba£ proutunícuíq; opus erat. Sic& uos charíflimza: filie,& fi liccat habere aliquid temporale, utuictum δὲ tegumétum,qux duo plene fufficiunt chríftíano: níhil horum alicuius Kk 24 fitueftrü, REGVLA MONACHARVM. C fitueftrum, fed cómuneiqdcunqy εἰ minimis puellulis quibufgy diftribuatur ut decer,. De digendo forores ad recipiendum δὲ admíniftrandutn bona monafterij.(a,[II Τὰς obteftor uos οἷς& fingulas corá deo δὲ Chrifto Iefu: quí iudicatur? eft oés, ut αὐτῇ & argétüiatqy cito tráfiens pecunia;nulla cor ueftrá ratíone feducatut níta£ aliqueftrá cá Ananía δὲ Sapphira πιξείτ{ fpáifancto qué níhil latet: retinédo apudfe aliquid Gitücungs mínímü téporale,ultra ea qua ex neceffitate portan£:nectri bocnífi de[οξεία abbatiflae, Semp eorü mortís iudiciá terribile uos terreat.Nam legi£ ορ ex eorü morte;factus eft timor magn? ín uníuerfa ecdfia:& oés quí audierüt;tímuerüt. Nudus lefus,nudas quarit amícas&(ρδ[ας, Qd fi ipfum fequí.téporalealíquid appetés feu defyderans forte uolueris, onerata grauedíne;nudá fequi nó poterís.Hinebeati pauperes dicunt fpiritu: ut ex hoc fcía£ a» nó fufficit cücta tpaliain müdo relínquédo ad monafterij paupertate accedere, fi més mífera appetit qua reliquit. Magis eim cotéplant oculi drii affectü qj céfum.Meli? eft em ín feculo cá cxterís diuitib?, diuitiis infi ftere;cg ín monafterio paup ipfasappetere.Propter qd'uolo;hortor.& moneo uos daríffima: ut hzc perpetuo ín ueftro monafterío obferuatio maneat:q nulla fcilícet oino tangere: autali, qualiter retinere audeat p horá céfum,aut obolü aut aliquíd cgtücung; mínímü,quácg a matre aut forore míttat.Elígant auté iuxta apforü rítü,comuni uoto abbatiflc& cxterarü.fineulis an nís:aut fi decés uídebi£& utile.cofirment dux aut plures ex fororib9,boni teftímonij plenz fpi ritufancto& fapiétía:qb? ínianga£ hoc op?: ut dfcunq prouétus tá dom? dy fineulará fororá recipiat:& ex hís fororib? neceffaría fidefr admiíniftrét.Caucát qq; neaut ex parcitate murmur, aut ex abundátía tumor i fororib?habeat locü:fed iuxta apforü uità;nó plus cuícg aut min? tru bua£:iuxta qd' exigit neceffitas,nó uolátas tribuat:ut nó iam altera fit coés,altera abundás;fed unaquzq ex puifione codecéti moueat ad dei laudé.Prouideát ἰπίαρ ficqb? híc píetatísiniun &us eft labor:ut fingulis mefib? aut hebdomadis fiue dicb? parata fínt:tam de hís qua proue; níunt,c de hís quz expédunt ín capítulo corá abbatiffa& conuentu fororá figillatim reddere ratione. d fiat falté femel in méfe,ne& ipfx apud forores furti fintfufpecta:& eis ex neolioen tia, male exequédí materíadetur.— Decomunítate&humanitateferuanda.— Ca. IIII Ic fic dei fpofze fpofum Iefum aftríngite métib? müdis a terrenorü cotagione: qm fecá ín habitatice níhil pati£ effe terrenüt.Sic fic apficz: foemínae ρεοῆςίες peras δὲ facculossutneqg marfupía ex latere pédeant:neq; opus fit dauib?:ut íá ex ipfis moftret exterior indicis: qo nihil habet íntrinfecü prater lefum:g» nihil édaufum,qd'€ dedítü ufib?oim. Veftiméta du^ plíca.funt ex eudoelío phibíta uobis:ut dífcatis ea fol habere,quz natura tin fubueniár& no qux nutríant tíneas. Sí qua Y'o fuperfunt,uno daudantur ín loco:ut ex hís quaxüq; foror eget, induí poffit. Nulla uncg ín ueftibus preciofitas;nulla melíorítas: alterá dominá;alteráanallam oftentet:fed ín oib?zqualitas exiftat:qua uni fpofo nupta comuni ποτο ρίεβα funt. Nó quav tat obfecro filía rcoís.filizc milítíspraemínere pompis terrenís,ín Chrifti&aplorá cofortio.INO eim Petro uilí pífcatori Battholomeus nobilis anteponit a Chrifto: ímo pífcatori toti? mundi, monarchíz tradit príncipatus. Dienítatib? carnis, fpüalís uíta no eget:& carnís arras Chriftus ín fuo nó quarít coiugío.In fxculo nubant parib? filia regü.filiz: milit pracemínétías quarant δὲ honorcs.In monafterío y'o oblítz ppli fuí δὲ dom?[πα ΐη diio folii eloríá quarát:& exultét, «p de maiori praxípitío mótís fant ad uítá aplicá fumpta. Propter quod admoneo uos filix: ut quxcq officia uobís dom? a matre monaftetíj impofita libéti αἴο expleatis:Hilaré em datoré diligit deus.Necuerecüdentin uilib?nobiles:necilla recufent,fed audiát fapienté:Q uáto maíor eshumilía teín omib?. Audiat& Chriftà quid apfis de hmoí pompis ín ultíma coena;humana méte dífceptátib? definiuerit.R eges eétiü drian£ corü:& quí poteftaté habét fup eosbifici uo cant, Vos auté nó ficifed quí maíor eft in uobis, fiat ficut mínor:& q praeceffor eft. ficut miniftra tor. Verü ne doctorís doctrína,ex cótraría operatioe uilefcat: ftatím fubínfert ex fifitudine qua dam ci ínterrogatióe cocludés: INá quís maíor eft:quí recambit,an q míniftrat?INone α reaim/ bit? Ego auté ín medío ueflti fum, ficut quí míniftrat Erubefcat fíquídé ftercus uiliffimü:& ua porad modici parés humana mens fe extollere: δὲ dom? officia abnuens.a caterís fororib? fibi uelle feruíri, Nam Chriftus cuius eeneratíoné quís enarrarenó poteftnon uenit miniftrari fed ud","rt" 7-- ΄ M E H ΑΗ d E AT míniftrare, Et ín ultima ccena difcipulorà abluens pedes, hoc fuis relíquit hutnilitatís esi. elimonia i E REGVLA MONACHARVM, ο. I99 À* Defimoniauitanda in redpiendo forores. Ce' uM| Eteftabilem harefim fimoníz, quá comuni prauitate diaboli moniales affuetz córmit tunt:etíam ín auditu horreat ueftra focietas.Hiegi poena,& Simonis uos terreat pra uítas. Vox Petrí,chrifti uícarij ad Símonem,nunég de ueftrís exeat auribus: Pecunia tua tecum fit ín perdítionem. Exiftímas enim donü dei haberi pecunía? Donum dei eft piri ᾿ tufTanctus. Comunis mercatorum habet ufüs,ut uendítio cómutetur ín melius. Alerit quippe fimoniacus pecuníam effe praftantíoré dono deí,cum idem ín ipfam comutat. Ad uos ueníen; tes forores,ad fanctas chrifti fafcipite nuptías gratís: praponaf fanctitas pecuníc:exquira£ bo nítas uítz:nó generofitas carnís:no utilitas müdi.Nulla omníno pactiomulla opínío qua: men tis purítaté pturbat prxueniat. Beatá fapientia damat,qui excutít mani ab omi munere:& quí poftaurum non abijtnec fperat ín pecunía: quz fubuertít iudiciá.Si qua fororá inopiá ex fua abundantia fupplere defyderat;iuxta apoftolicá ritum,omnia qua habet ín fzculo ante foro.- τῇ pedes ponat:& cunctis quz habebat ín fzeculo renücians intratura fiat ficut una ex mínímis: δὲ fablato domínío cá affectu;omnía quz portátur,eledtis adminiftratriib? domus prebeant: fiy ut exhís tribuant proutunicuig; opus eft. Nec murmuret quídéquz fua monafterío tradidit, fi li: fibi nó maiori fumptu admíniftretur Cp cxteris quz ex pauptate uenerüt. Nec extollatur:& cer) ἮΝ uice erecta more fcemíneo improperet cxteris fe tím ex fuís facultatibus attulíffe:plus em attu/ lit foror paupercula:fi ínotediens,affectü habendi dimifit:ds qua multa afferens dona, fupbiá clit. Glorietur auté potíus,qm díuitíz: qua folitz: funt poflefIores precipitare ín morténó preualuerüt aduerfus eam:& qua comuni ufu funt malz,ex fubuctione fororü fibi facta: funt Ρο» nz. Alioquin melíus fuiffet fibi cà patua paena,cü fuis díuítijs ín mundo pmanédo damnari,cg ipfas relínquendo monafterío, exorta fuperbia ad infernü εἴ maiori poena deduci. Hutmniliétur etíam pauperes:quz ex paupertate,nihil fabuétioni domus potuerüt contribuere,ficut& ilz. Etgratías deo ín humilitate retribuátiqd? quz príus ín mundo uiuere no poterant:ex alíenís la boribus habent qua fibi fufficit, ficut δὲ díuites.Mirü quídé de infelici codítíone pluría homi» num. Sunt ern nonullí uiles&abiccti in fxculo.quí quotidíanis laboribus fe ultra uíresafflieé tes pro uíctu captádo uiliffimo:& uix rarís fabis& rapis cum rudi δὲ hordeaceo pane faturátur. Cum uero ad chrifti menfam accedát,& milítíam chrifti fufcipiüt: fuz ceeftatis oblítilautiora quxrüt Cp milites,qui funt affueti maenificis. Hac ἰσίεωτ omnía in chrifti& apoftolica uíta lo. cá nó habeant.Omnes ex minífterio fint cótentz:ne ex murmuratíone pereát. Si abundáter fi bi tribuant admíniftrátes:recipiat fiquidé naturz neceffaría: neceffitatá límites no excedat. Si uero modícü:difcat cum Apoftolo feruire diio ín fame& ín fiti:& ín egeftate nuditatis& frigo rís:ita ut accepta cruce gradíatur poft chríftum abnegans femetipfam, De obedientia exhibenda prelatis. ΣΕ tg VI| Oloautem uos mortuas fzculo,uítijs δὲ concupifcentijs,carnem crucifigere cum chri^ fto:& quz íam cceperunt proprio fefe uoto caftrare fub perpetua uirginitatis δὲ caftiy : tatis propofito:ín monafterio uelut ín duritía lapidis, fore cum chrifto fepultas:atqs iuxta decretum fummi poft chríftum pontificis Petri: qui ligandi foluendíq tenet príndpatü a domino,refufcitandarü in eloría cum chrífto fic deuotione firmetur ueftrum propofitü:ut fi des& fpesfittota in deo. Caftigent animas in obedíentía charitatis& fraternitatis, amore fim/ plici δὲ corde ínuícem fe diligentes attentíus. INíhil ut puto ftultius:nihil íntolerabilius,c pere tínos δὲ aduenas pracipere ciuibus:& ín loco non folito fe oftendere directorem ítíneríss & de femítis:& de fecurítate ítínerís:& de breuitate tramitís, iuxta uoluntatis libitii uelle doce» rc.Monftraretur quíppe portentum nauigatoribus:& pro certo nundj ueníretur ad portum, fi de dírectione δὲ eubernatione παπίσῄ, quícüq; τοιπίσατου ordínaret ad uotum. Non cíuitass , ton regnum: non míníma domuncula diu maneret ín rure: fi caíus uoluntati pareretur deefz fct. Propter quod ípfe papa Petrus,quí religionis apoftolíc uitam uolebat. ínftruere, ficuta tmagiftro didicerat: ut magis intelligatur qualíter anima caftigetur ín obedientía charítatis & fraternítatis amore, exponit apertius: Omnes.ínquít, honorificate: fraternitatem dilíeitez deum tímete;regem honorificate.Et ne excufatíoniis arrípiatur fcutum: fub particulari nomine : prceminentis 1! lu Xr gie REGVLA MONACHARVM. C przeminétis dignitatis generaliter infert omnib9:Serui fubditi;inqt,eftote it omi tímore domi nis.Et ne prxlatí ín medium perducatur prauítassqua plarüq; fubditis preftat caufam magni cafus: Non ti,ínquit.bonís δὲ modeftísfed etíam difcholís. Verü ne fotte uideatur eraue hu. manx uoluntati fe abnegare, δὲ crucem tollereobedictíz proponit merítum: quo omnis labor dulcefcat etíam grauis, Hxcinquiteft gratia. O felix& abundás eratía. In obedientia(amma uirtutá daufa eft. Nam fimplici greffu homíné ducit ad chríftam:& no folum mens excufatur ad reddendam deo rationem de fubditis:fed necetíá obligatur reddere de feipfa. O fammal bertas:qua obtenta uíx poffit homo peccare. Deregímíne Abbatiflz. Ca. VII Ttende diligenter mí dria chariffima Euftochium:cj grauis imponitur farina hume: rís tuís:quze de fubditarü animabus,de corpore, de uerbís,de moribus obliearis apud díuínum examen reddere ratíoné, Caue quafo:ne de te etíam leuís fufpitio in malo poffit orirízne dífpergasquas conaris educere.Sic ordínata fic rationí conformia mádata foro, ribus proferas:ut etíam deprauatz fuperbz:qy mentes anímétur ad obedientiae femítas.Sic dul cis.fic mitis fit fermo:ut duritia furorem non fufcitet.fed frangat exortum. Sícerga inobedien, tes, uirilis& conftans fitanímus: ut omnis muliebris mollícies dífcedat e medio, Excidantur ín ortus prímordio uepres,ne nimium exctefcentes,germina femínü fuffocent, Nihil quíppe ín re ctore perículofius eftt uana humilítasad correptionem erga fuperbos proteruofqy fubditos. Singularum fororá uolütates in re difficili pertractanda femper auíde audías: nectri cuíufcgg uoluntati innítatís. Verütamen fi quicd utile prodatur:non attendatur perfona quz protulit, Eleoít ei deus infirma müdi:utfortía qua cofundat. Tuá uero ín rebus gerédis cómunibus nó tmuoluntaté exquíras& teneas: nifi maíor pars diífcretarum filíarü id comuní uoto collau/ det.Superbarü ínfenfatarqy mentium eft.fuo tm uti confilio, Non audiatur cuiufcj uoluntas fub uerborá murmure& loco abfcondíto:fed palam cunctís prafentibus cum omní chatitate liceat dicere δὲ audire. Si cóceptui proprío maior pars fororü diffidet: non uelis fola omnibus contraire. In exercendís furor,odíü inuídía,feu derifio fic penitus difcedat:ut non nífi pax, ἐᾶν ritas,amor,& alterütrum füpportatío cognofcatur:quatínus fiendorá folus fpírituflanétus aur thor meliora ínfpíret.INon fit ínter uos quas charítas fimul unit, feemínalís quedam abufío:ut undi cachínnis δὲ uocibus aer refonet:& audientíü aures pra ftrepítu terreátur: fed cum om hí modeftía ftantes.una loquente;cxteta: fileant, Nec altera alteram ex auiditate loquédi intet? - rumpat;& prebeat ímpedimenta dicenti. De reuerentía δὲ fubiectione erga abbatiffam. οι.— MI 5 - Ropter qd'hortor,moneo,SCoro uos chatíffimz& dilectiffima fili, qua íam mortuz BJ eftis Gt fepultxcü chriftorquaiá carne contépta cá eius eloría, cognito qd' omnis caro -Ἡᾱ--- fond,& eiuseloría flos feni, ad nouítaté uítz fpiritus eftís renata: nó excorruptibili femine fed incorruptibili,p uerbá dei uiuentis& pmanétís ín aternü:ut tancj ρερείπα δὲ adue nz: abftíneatis uos ab omnibus defyderijs carnalibus:qua militant aduerfus anímá: fubtjciétes πος ín omni obedíétía& tímore;8 reuerétía prxpofitamatri ueftrx:ut íam omnino nihilaliad uclle uel nolle alícuilíceat;nifi qua: abbatiffa domus mádauerit faciéda: nihil graue, níhil ipor/ tabile uideatur.fi iuffum propría nó cócordet uolíitati. Vere obediens& quí pro Chrifto caret omni arbitrio uoltatis:nihil nouit difficile, nihil iniuftà, Memétote charíffima: qm chrífto in ueftra religionis íngreffu,dímififtis omne uolédi δὲ nolédi lícétíánifi quac ei? uíces gerétes otdi^ narét de uobis. Obeditis ei Chrifto fittmiffime, ci ppofitz matri uobis parere ftudetís. T unc em fpofo Chrifto, cui defponfata: fidé tot uouiftis:practer quénullá ultra amatoré admittere in defponfatione iuraftís:magis gratz,magis placétes eftis.citíufqs meremini duci ad thalamü utcü omi íocüditate dulcibus amplexib? aftringamini:cü ei? ftadueritis in uícaría parere man datis, Vícarij ei honor redüdat ín deü. Sic iubet lex cóíugij: ut fponfa fab lege fit fponfi. Emu lamníni femp ínter uos bac dei zmulatione:ut certatim adinuícé altera conetur excedere alterá in obedientía.INon ígitur eft monafterit;non religiofi, non monachí, ubí fubditís obedientia . deefterea prelatum.Deftructioni eft corpus expofitü:tum membra difcordant a capíte. Decorrectíone IN| REGVLA MONACHARVM.^$o. Ίοο "aA Decottectione facienda& generali accufatione criminum in fexta feria; Cs- IX ως: Ontumax prafumptuofa;ac fuperba mulíer,ín fancto ueftro cofortío, qux dedienaé "αρ effe fubiecta:ac uis litibus& iurgiis fcandalá prabet quieti οτοτί: δὲ εἰς inobedientize NN| demóftrat exemplum,arduis crebrifq ieiunijs caftigetur:cum refiftit mandatis impofi/: CAN εἰς. Si ieíunía non caftigant fuperbíam, edometur uerberibus,contumelijs,& grauibus difcipli TN nís:ut am dífcat cum Petro:qd'nifi pralato,imo Chrifto ἐπ eo obedíat;parté οἵ Chrifto ín re 3 gno Chrifti δὲ ἀεί non habebit:quancg impofita uídeantur extranea;nec cófona rationi. Sed fi | nec fic índomíta fuperbía ftuduerit obedire;cum apoftatis angelis expellatur: qua: partem non TN habebit inregno, O infelix fuperbía uita: ut pro implendis uoluptatibus carnís,renunciet haz. " dis reditatí coelisquam fuerat affecutura per Chríftum.Nondum deo uiuit:nódum relioionis femi tam Chriftíq; nuptías attígitquz non efficitur ίσα fimplex δὲ pura:ut quícquíd fibí mandatum 3 erit per przpolitam tmatrem,angelico putet ore tranfmifium. 1 unc unaquaecp cxteris febea τον tiorem exiftímet, cum ín laboribus preponit reliquis. Non pudeat fingulis hebdomadis fexta M. fería,quo die faluator opprobría,& mortem pro homine abhomine pertulitunamquamqy foNn rorum, fuam uitam coram omní ctu fororum di fcutere:& de commiíffis cótra praxepta K re/ ü m gulam fe proprio ore crímínari;ac difciplinam fubírexquatenus ftímulata mens cogitationis fti qu mulo accufationís acuerborum,caueat accufanda pudendag; committere, Nectamen proptet uias hoc ocadlta cogitamína cordíum prodantur:nec occulta peccata, qux folis debent facerdotibus "tan confiterífed folum qua praceptís obuiant publícís:& exempla peccandi fororibus prxbent. δὲ pao Yo uel tumore uel uerecundía feipfam accufare neglexerít.líceat unícuigy propalare talecrímem sinas alterius: ut nullatenus radices ínobediéria& faperbía in(ancto hortulo ueftro arripíant, non d eucllendas de facili. Verum fi quippíam íuxta foeminarum modum, qux nihil retínere norunt tiun abfcondítum:immo ante garrulando manifeftant, cj fciant;aliquid de his extra ccenobíj limi aida tes prodídetít.fubeat erauiflimam poenamut doctrína tacendi,doceatur ín poena. less Deuíta mírifica(anCctorum patrum,quos ín eremo repperit. Ca. X B Eferam uobís quzdam non minus ímítanda per opera, dj audienda de aliquibus fan &iflimís uirissut bonorum exempla,obedientiz humilitatem: qua carente, ín xdificij "(piritualis ftructura, fundamento uirtutum quicquid«dificatur, eft uanum: ueftras ves mentes doceant: crebra memoria fanctorü geftorum uítz religionem inftruant δὲ uirtutem, tha Dum igitur per eremorum antra feptem annís fanctos patres decentes ibidem ín terrís uelut | ín ccelis angelos afliftentes affiduo labore ítínerís,arduifcg uiuendi íncommodis:cterifq innu W metis calamítatibus peraerando uifitarem: de quorum uíta moribufcy mírificis, quz: luculen.-" " tet ipfe perfpexí:libellum οοπηροσί, qui uobis fit ut lucerna ín candelabro ad meditationem re^ rel ligionís& uit. Nihil ita charum:íta ftudiofum appetabatur a monachís:dg quod ín εἰς qui it^ beret;poffet ínuenirí. Profecto non taceam tantam charítatem, tantamq; humilítatem, quam fanctz illz mentes habebant: ut hxc cernens, omnís laborís δὲ grauedínís oblitus itínerís, eremos humanz naturx tam deteftabiles δὲ íngratas,ín paradifos putarem pene conuerfas. Mirum auditu fed foclix obtentu:fic fanctorum hominum corda, charitas tranfformauerat ín creaturas deificas:ut caro pene effet nefcía carnis, Lícet per lohannem dícatur: quod quicquid eft ín mundo,aut eft concupifcentía oculorum,aut concupí(cétía carnís,aut fuperbia uítz, Nam fic fimplicía δὲ humilia corda.obedientíz: δὲ bumilítatis innítebantur ueftierjs: ut quafi απο. rundam philofophorum uíderetur ín εἰς ueríficarí opínio: quí unam ponunt ín homínibus uníuerfis animam folam. Nam abbates δέ patresníhil omníno uelle fciebant, nifi illud quod fubdití:&(δα τί antea conabantur iuffa implere;dj forent emifTa:& quibufdam quodammo^— do indicis nitebantur prophetare de uoluntate mandantis. De uanítate fcientia: mundialis. Ca. XI . Sancta fatuítas,qux natos ad labores homines ín mundo, mererís tranfucheread gloríam ereptos de ροεπίς, INon hanc fatuitatem doctiffímam Athenis Plato didicit: v non Aríftoteles, non Anaxagoras, non exterorum ftultorum mundi fapientum tur^ i ba percepit. INon cette mifer ego Hieronymus fatuorum fapientum imitator, antecj fancta ucrbera MT ο AT NA REGVLA MONACHARVM C uerberaluerem, Quandj ut meas miferías detegam,me antecj uicefimum annum aatis attin. gerem,urbs Roma ín fummü prxelegerat magiftrü,ín omnibus pene liberalibusartibus.Non, dum fanctífpirítus fcholas intraueram: nondum cxcatíens peruenire ad fanctz ueritatis pote, ram difciplina. Non Academíz;non certe Romas huíus doct fatuítatís refonauereeymnafja: qux fancta retínet eremus. Verum non fine labore dídicifti tuam fapictiam fatuam Platosqué mundus retínere nó poteratmundí fapientíá ínfequenté per díuerfar nation δὲ eentíum,re cionügy partes/nfinítís erumnís ínnumeri(q; peraerando laboribus.INec tamen fatuiffima: fa. pientía: finéqui eft fummáü bonü:ad qd' te natura moucbat intentio,in orbe uníuerfo reperíte fciuiftiqué fancti hí ruftíci hancfugictes,inuenerüt ineremís latitantes. Attéde δὲ tu fatuorá(a pientü princeps Ariftoteles: etfi fueris abfqy dubitatione, prodíoiü erandeqy miraculü ín tota natura:cuí pene uide£ infufum,quícquíd naturaliter eft capax humanü genus: quoníá fapíétía mundi ftulticia eftapud deum:fi charítasno informat:fi intellectus nó captíuat ad fidem:ficor ad chrifti feruíitute non índínat. Qui iudzis eft fcandalum,paeanís ftultícía:nobís^o credentí bus honor δὲ eloría:ín quo folum eloría£ Apoftolus:Qui eloríaf(inquiens) ín diio oloric.. Depromptítudíne adímplendi mandata impofita... Ca.“ΧΙ Thi honorabilíus,nihilue eloríofius charíffima;c feruitus Chrifti, Hac fane praferen da imperatorü faftigio,hac dignitati regíze hacc cuícungy feculi gloríz. Huíusferuitu εἰς Chrifti, quídam inter cxteros quos uidi ín eremo doctus ex monachís, ex iuffu pa trís feniorís,fuz charitatis δὲ humilitatis fructum cupiens augere: δὲ obediendi alíjs inuenibus tradcre normá, pergrandem lapídéhumerís homínü proculdubio eraué: bís quolibet die pet tría miliaria geftabat ín fcapulís:nulla alía neceflitate coactus: q» íam per octo annos effecerat. Sed fi forte quzrebat quid ín eíus mente uoluebat:ex hoc α; forte noftra faperba: menti, qua nondáü ad huius fanctz fatuitatis perfectioné aduenit,uide£ extraneü puerorüq ludus,& odo fitatis opus.Teftor deum g» mihi ab eo follicite percunctanti, tanta fimplícitas& humilitaseft reperta:g» extunc incoepí ducere monafltícam uítam. INam fic deuote, fic affectanter fic hilariter contínuis diebus explebat tam ínfolitum opus, ut fibi uidere£ poft expletioné captare omnem gloríam. Quínímo ín huíus operis fatigatione, míníme cotentus, pene moleftabat patrem:ut: medio tépore nouos índuceret labores:& opera perficienda per cum. Quid ego uagor pet fin gula?Non eft opus exponcre;quicquíd ín fimilibus continue exercetur a monachís.Hocunum apud omnes obferuationís praxipuü eft:& celebre p Aegyptü: ut nullum nifi obedícnté δὲ να» -milem ad omnes labores perficíédos& opera fufcipiant.Quatenus domita caro exgrauedine, cogitationibus uanís δὲ uoluptatibus non uacet ex ocio. T'eneatis fitmiffime,g, omnis concupi^ fcentia: δὲ immüdiciz atq; peccatí mater eftodofitas,^ Defororü operib? faciendís.Ca. XIII I| Ancfanctam ftulticiá ftultamqy fapiétíam, quotidie in monafterijs difcite filix, quam 4 fanctíín eremo uos docent ruftici. Subtilía& alta nolíte fapere:fed fuperbis&tumU ἢ disfzculi ea relínquite:ut poft peractum, incipiant nofcere quod litera occidit, fpiritus uiuificat:& q» deus eligit abiecta& infima, Hanc fpe fcholam íntrate: quociq; die δὲ φυλαῖς ᾿ nocte ex his πουᾶ dilcite lectioné.Non ocium,nó torpor,& ignauía uos ad dei feruítia,repidas :& frígidas reddat.Semp aut officíjsauit oratiofiib9aut manuü operib? fanctis, cterífqg labo" ribus fatíeatum corpus,requíem& refocillationé.non uoluptaté exquírat.Sed cauete potíffime ne quíd operis uanitatis ueftris uerfetur ín maníbus:immundus reputa£qui immundü quícdf - tetígerít,uel morticinü. Non deaurata marfupia,non cingulos,nó etíá chirothecas quz omniía ᾿ lafciuz δὲ faperba: mentes exoptant.Florreat deo dicati cor talía fcire: fed aut facrí codíces;udl legendo,ucl fcribendo genua premant:aut hortulorü cultus exerceat: aut aliud fanctum opus δὲ utile: ut exrelaxatione quadam refocillatus fpitítus, ad diuinum ardor fortius accendatur. Sanctorü gefta qux lecítís,ueftro accómoda jppofito ímitemíni: uclítís imítarí quod laudatis: δέ fequi quod cupitis. Veftram inter gentes couerfationem bonam habceatís:ut ex odore famz ueftra fanctíratis,etíam malorü corda ad fancta defydería moueant.Et in eo quod deprauatz gentes detractant de uobis tanc de malefactrícibus,ex operibus ueftris bonís elo:íficent deii. - FEgceftením dei uoluntas,utímprudentium hominum, ignorantíam obmutelcere E| c osficio -ὌἊὪλ--)ἨὨ. REGVLA MONACHARVM?$o. 2οΙ MA. Deoffido€poteftateabbatiffz.^^^^ Ca XIII RN! Aue quao quacungp fis illa qua: prxemínes;ne ex officio regendi eleueris ín altum:ut fas,^ imperes illicita,& qua funt importuna, uel importabilia,& inquieta fübiectis:ne tibi T 1 ille propheticus fermo conueniat: Quid eft ifrael q» in terra ínímicorum es: inueterafti inis," in tetra alíena:coínquínata es cum mortuis:deputata escum hís quí ín inferno fantzDereliqui^ mo fti fontem fapientia: nam fi in uía dei ambulafies, habitaffes utíq; ín pacefuper terram. Non. χμ. enim ambulant ín uia dei qui ín admíniftratione regiminis honores& utilitates proprías ex^ ! bt pofeunt: Reuolue pius ín mentís arcano, δζ ftilo ferreo Ícribe ín filice cordis: quid domínus, ; E» cuius uíces gerís ad fubditas, contendentcs apoftolos quis maíor eflet eorum ínftruxerit, fe a quenti die receffuras ab eis:& fi ín faperíoribus dictum,tamen íterum narratum fortíus tcnca£ i in corde: Reges gentium domínantur eorum:& qui poteftatem habent fuper illos benefici uo? ms tantur. Vosautem non fic.fed fiat ficut mínor qui eft maior in uobis: δὲ fit praxceffor ficat mín "A ftrator. Diífce igitur a magiftro officium quod tibi iniungi£, ne tuo uícaríatu potcftatis traditae Ji ἄμ limites excedas.INon efficierís certe domina, fed míniftra:unus eftenim domínus. Et fi εἰρί reliM quz forores ut Chrifti admíniftratríci& uicarizc obediunt: propterea non eft tradita tibi potez Πχ ftas:ut inter forores& filias hanceleuesshanc yo deprímas ficut uclís.Sed quid εἰδί íniungatut t, Hag. ab inftitutore regimínis.diligenter ínueftiga. Rerum enim omnium monafterij: δὲ fororá folli, t citudo ín adminiftratione& prouídentía tibi tradítur: ut íam cxterís dormientibus fororibus, Vs te deceat noctes crebras ínfomnes ducere:& fenem íunioris animum fumere, pro utilibus& πον Sq ceffaríjs domui prouidendis.Itaq; non tantum tibi honor, quantum onus ímponitur. Ex fi fíc Dame feceris ficut decet,praimium multo maius confequeris.: -" De periculo przemínentízx δὲ dignitatis. Ca. M. "YOntibi obfecro blandíarís de domini pietate,qui tam díu peccatores miferícordíter fa p I| ftínet ín peccatis. Et fi diuturna eft expectatío,nó mínus formidanda cft uíndicta:que tanto duríor eft,quanto longius tempus in fuftinendo praxeffit. Propterea fi fecus cg debes ecetís, perículum expauefcas:necideo mínus, fi ftatím diuínum non íncurras iudícíum. Domin? enim tuus qui füís te ouibus admíniftratrícem, δὲ ín fuate pofuit uínea cuftodem, a te uult de fingulis etíam occultis exigere rationem.Et fi quid eum defraudauerís,tunc díabolo ue; hundatam in carcere exteríorís inferni poni te iubet: ubi fletus eftacternus, δὲ ftrídor dentium: ut exprimatur ín hís quicquid doloris δὲ poena excogitari poteft: quoufq; debitum uniuerfum reddiderís.Sed fi forte de reftituendo debitum confidis,o te fatuam. INam pro mínímo απο; delí&to non habentunde reftituant fímul homines uniuerfi: nifi ipfe ídem uelit remittere, cui facienda eft reftítutio. Felíces itaq; magifqy fecurze qua fübfunt, illis quac fuperfunt:& quibus potíus míniftratur,cg quz míniftrant. Sed ramé fuperba mens hominum ímprouída perículí, femper maíorum díenítatum afcenfum expetit: necnifi poft factum ex defcenfu terretur:quía quanto altior eft afcenfus,tanto duríor eft defcenfus.Sed forte defcenfum rarum aftimas. Sed firmiffime doctus experientijs,& nó paucís,dícam: Raro per gradus díenitatís afcendit homo, quín multo erauíus non defcédat, Verum& fia propofito digredíar, nolo opufculum hocpettranfite exemplum quoddam, quod fancto quodam mihi referente fene in eremo ex ueritate didici. Cum íuuenís quidá fancto propofito& uíta,electus foret ad epífcopalefaftiium: quo grauius perículofiufue nequít aliud cogítarí;patruum fuum quendam,uírum utíq fanctum, δὲ prophetíz fpitítu plenü,eremí ín cella ut eum ex hoc cófuleret;adijt non incautus. Audita ítaqy tiarratíone nepotis:uir fanctus non uerbis.fed fignis potius percanctanti refpondit. Et ne conv tra Apoftolumqui defyderantem epifcopatum ín bono opere laudat.contraíret díffuadendo: & ne íuuenem perículo exponeret fuadendo. fuffit ítacg fenex quadratum difcuma terra uxhe ieriter pedibus eleuatum afcendere íuuenem:& quater per quatuor difci latera fapínum reuol uere femetípfum ufq; ad horam ca(üs: fic; cafu imminente/fi altera fuccederet reuolutío, man/ *dauít ut extra fummitatem difci;adhuc fc uolueret iterato. Cuí cum nepos fe non poffe ex timo re cafus refponderet;ilico eum fecít defcendere: δὲ per quandam latam planícíem díutíus ποία» ταῖς. Cumq, ex multitudineuolutatíorium εί; faftidium eueniret, furee(inquit) fenex,& ἴ Ll perge REGVLA MONACHARVM,. C pergequo uís: facito quod tibi fecuríus cernítur. Dedignatus nan; iuuehis, abfceffit: δα,| fancto f' ní patruí,delyramentum putans,factum retulit:a quo de periculo preemínentieedo,——— cus,clectioni renunciauit,ut teneret quod eft cutum,Quí poft modicum,felíci obitu ex fxculo exiens,hilarís& iucundus apparuit patruo:Gratias(inquit)pater tibi refero ex díffuafione epi fcopatus.INam fito quía nunc effem de numero damnatorü. fi fuiffem de numero epiftoporá, De ordine ín operibus abbatiffz, Ca. XVI y | ἨἨ Aecíddrco mea domina Euftochíum díxerim:ut aducrtas quanto fis expofita ροπίαν mms lo:& quánta te oporteat ín uía dcí prudentía ambulare: ne derelictis femítis iufticiz,| & capíaris ab inímícís, quibus plena funt omnía: δὲ ín terram aliam deducta, coínqui/ nata cum mortuis, míferabilíter deputerís cum hís quí funt ín inferno. Volo autemte difcete, ubi Πε fapientia,ubí uirtus, ubi fit prudentía, ubi fit longítumitas uita: δὲ uictus, ubi(it lume oculorum δὲ pax:ut íntellioas uiam difciplina:& deducas fubiectas tibi per uiam pacís& difci, plínz. T e moríenté filize plangant.non gaudeant:tibi iufta δὲ fancta prxcipientí,omnes aqua. nimíter obedire latentur.Non propinquacnon affines.fic exaltentur q» cxterz inuideant. Non carnalis dilectio ín multís nocíua,íin fanctís mentibus habenda eft, Omnes ítaq; amato zquali D charitate,& fpirítualí dilectione ur filias.Cum tempus exigit correptíonem,uniuerfas fimili mo do uelut ignotas, ín omíffiscorrígas. Verum femper ín íra mifericordize memor efto τ ut nulla moucaris ratíone;ad crudelitatem ex furore uel odio.Nectamé habeas manus remi(fas ad pul níendum fcelera:ne ex impunitate peccandi licentia fororibus concedat.Non fis ad pertractan dum ardua monafteríj&(ororum, praxceps pro libíto:fed fororum plurium δὲ melíorá uolun tas femper accedat:ne rea δὲ diffipatrix bonorü ceenobíj crímíneris. Non omnibus qui loquun tur fis facilis ad credendum.Leuitas ením in credendo,leuem denotat mentem. Nequac effre^ nís língua reperíaris:non ímpudiíca oculíssnon crapulofa: non ebría. Sícte exornes uírtutibus: D fcmuniaris moríbus;utuníuerfas opere& exemplo fanctitatís& uítz, prompta fisad docery dum: ut iam ab omnibus ín exemplum uírtutum ducaris: ut fecura ex difpenfatione minifterij tibi tradíti;occurrere ualeas domíno:& οἱ reddere rationem de fingulis. Deíurifdictione epifcopi ín forores. Ca. XVIL: Ww Ebilis eft nimium fexus quem gerítis,ac fragilis, ac mobilis fi fuo relinquatur arbítrío: j X fi uirtuofus fit anímus:tamen nifi regatur,nifi dirigatur continue;cito deíjcitura fan -ᾱ ᾽&o ppofito.Hocin Eua fitis experta:quac Γπροετξή díabolo,cg facile affenfum przz^ bucrít contra diuínum praxceptum,& tríftícía partus,& conditionis uilitas ipfa perhibent tefti^ moníum.Profecto níhil ín uobis foret uirtutum durabile, nihil fine graui perículo, fi de uobif ipfis uofipf habcretis curam.Propterea epifcopus uefter,cui ecdefiaz commiffum eft regimen: uem deus fpeculatorem pofuit ín uínea fua,paftorem ouíum,directorem gregís,ac ductorem| Ixbís& populi.ciuítatís& parochia ín qua degítís;uos cuftodía fingulari foueat, fanctz do 1 “ἐτίπα- 105 pabulo nutríat:& coram deo, animarum ucftrar(i cutam gerat fpecíalem. Cui com mifIa eft ciuitas uníuerfa: huíc equanimíter ficut deo omnes deuote obediant: hunc patrem, bunc zelatorem uirtutum,tam prapofita ueneretur, cj fubditz.Lex ipfa feruetur, quam pofue/ rit uobísin uia dei. Sí qua fororü effrenís eft,& difci plínz prxuaricatrix, δὲ incorrigibilis a pra^ pofita:emendeturcaftíeetur,& puniatur per ipfum.Hunc dírectionis baculum,& di ie difci plínz,cum a fcmitis uftica: deuíat: ipfamet etíam abbatiffa cognofcat cum cxterís. Reddatur cídem bísaut pluries fingulis annis patens ratío, debonis monafteri, de ftatu fororü,dcuita, de morib?;ne iam ualeat oues ignorare quas regendas fufcepit. Nihil arduum uendendi,emery αἰ ἴοι perpetrandi ín coenobio fine eius uoluntate liceat. ΔΒ βία yo domus moríente, quam communis fororum uoluntas ín matrem elegerit,& abbatiffam monafterij, ipfe benedicendo, anulo uíce Chrifti fubarret ín uero coniugio, fi ad officium reperiatur ídonea, Sororum uero rccipiendarum modus,íntroítus& conditío,omníno nullatenus cum pertranfeat. Sí quid du/ bitandum ín fide, fi quíd obfcurum fi quíd perícalofutm occurretít ín uía dei:ipfe dedaret: ipfe uos inftruar in omni pudicitia,& fpirítuffancti uirtute,' Dcordíne íeruando ínter epílcopum δὲ forores, Ca. XVII|... |;| lon nímíum "xs p Mns bee. ἡ ἊὝ άν Πο sis toys y UI paras (0004 " d sm 11} * (ήν MET ! ἡ" ΠΡ Au ! (d Yat m yi πη! ἢ "i η lia REGVLA MONACHARVM. φο, Ἔολ JOnnimíumfit ftricta familiaritas.non fufpecta οο Ποία: t fi fpiritualis pater, uis epifcopus fanctus fit: tamen homo eft debile animal: tan cito perditur, nifi fortiter cuftodiatur,quod charum habetur δὲ utile.In fancto cómertio diabolus mínime quicds inueníat:ne unde regímen,unde ducatus,índe fentiatur interitus. Omnes&qualiter pertracten tur:nulla MEAE fpírítualis dilectio interueniat:nec ftricta fic nímíum.DPrincipi um er fpirí tualís operís, fi non fit snatura prouifio, folet fubfequi quoddam carnale. Vere non taceam:ut ín pluribus folet contíngere,conditionis muliebris infelicem miferiam: fub feruorc fpiritus fub -charítate nímium flrícta, nifi cuftodía grauítatís orí ponatur: ut nemo delínquat ín lingua: fi utatur loquendi uiuendíq; copía,ftatím libido,actu tutpíffimü, dictu infeliciffimü,de f; pirisu& charitate nafci£.Propterca chariffimz, hoc hortor,hoc moneo,hoc mando uobis:ut quz Chri; fti defpofatz eftís coniueio;cui omné caftítatís ueftrae fidem uouiftis: οί nullum prater ipfum armatoré cognofcere fub iureiurando eftis pollícita:uiri cuíufcung; etíam fi eum fanctitas exor; net:etíam fi baptíftz quaretur ín merítís.quzxratís effugere faciem: neclíceat fecum dilectione feruenti aftrínoi per dicm. Credatís experto: níhil eft periculofius uíro;c mulier:& mulíerí,cg uit. Vterq; palea,uterq; ignis. Dícá audactersprohdolor dei templa.fpirituffancti uafa,& deo dicata zdificiaznifi diligenti feruent cuftodía.proftibula fiunt Et aufertur tam nobile depofitii, tam precíofus thefautus, írrecuperabile decus caftítatis: fi tenuí cuiufuis dilectionis Íneptze ri mula contínuus ínfidiator diabolus íntuítum ualeat infigere.Ideo omni caftodía cor feruetur. Super muros hierufalem ponantur cuftodes tota dic:& nocte non dormíant, ne fur íntrocat: ne fpolia auferat.qua penítus recuperarí non poffunt. '''' Deprzpofito prefbytero poftepifcopum fororibusadhibendo.^ Ca. ΧΙ NNimus diffufus ad pluríma,cítca fineula non poteft attenderc:curam omni gerítepi fcopus:homo eft;neclocis fingulis poteftadefleznec díuerforá fimul habcre fcíentíam. -INe ígitur ex abfentía fecurítas fit ín uítío,facerdotem fanctum:quem fanctítas predi cat,quem fubornat fcentía,quem talem reddit tas δὲ uita:q, etíam apud improbos lubricof. cg finiftra οριπίο non poffit haberi, poftepifcopum habeatis prepofitum. Hic epifco pí ínuobis teneat uícem, hic doceat, híc praedicet, híc corrigat uniuerfas, huic foli occulta domus pateant: hui? cofilio ínnítatur ab omnibus. INon diuerfarü opiníones ín couentu fororü.díuerfas fcctas ponant: non díuerfos ritus: ut quícquíd altera uituperat;altera confulat:fic díuifze domus pax quíes,& charitas ipfa diícedit.Credite mihi facerdotü ac religioforá circumuenientiii turma; ex mulíerü confortío omné fanctitaté expellunt. Intíme£ epifcopo,quí círca multa díuifus,uni foli in omnibuscótinue non poteft adeffe:quicquid pro utilitate agendü:quicquíd fanctü uenerit ordínandü. Confitean£ fingulz fingulis menfibus bis aut pluries crímína occulta:aut epifcopo, aut prapofito foli prefbytero:uel cuí commiferit: δὲ facra domínici corporís cómunione muni» t&:pugnaturz uíriliter damonü caftra fubintrent.In hac uíta mortalib9nihil eft ualidius:no eft quicp falubrius;cg ut ftatím peracto delícto;cofeffionís no differat medela. T'eftan£& medici uníufcuíufq; eorítudínis morbos auferri ex corpore.fi exoriétibus fübueniaf in príncipio. Qd fi memor coditionis humana: leui etíá opinione ipfe etíá facerdos erga alíquá foror ínepta ία! milíaritate uídere£ aftríngí:non finatur orírí,qd' non fine malo,non fine fcandalo remoueri po - teftexortü.Emendet fi opus eftab epífcopo:fi Yo emendatus míníme uult inceptis fine ímpo nere,remoueat:etíam fi utiliffimus, fi neceffaríus exifteret loco.INulla praualeat utilitas, ex qua formidat animarü periculá, Adhibeat y'o fanctus fuccefor,qué caftítas longa cómédet& ατα. De ordineferuando per forores erga mares,& fpecialiterínloquendo.^ Ca.. XX Mpudici pedes cuíufuís nung monafteríj límína terant,;inordinati anítni nuncía uoceím mundicíz auresueftrz nunc fordefcant. Vox omnis mulierisjenita facítta diaboli cft,& ecótratío, Propterea cógemés Pfalmifta exorat animam fuam liberari a labíjs íniquís,& a lingua dolofa.Nam fubdens poftmodü quare ficaffectanter liberarí poftulet:Sagitta: potétís acutz;cum carbonibus(inquit)defolatorijs.Labía uírí,uenena prabent mulíerí:fi non fit aftuta fallacijs linguae dolofz, às potens díabolus míferü uulnerat cor fagittis tentationü cum ardore libidinis. FT feneftra: funt mortísqua nifi daudant, ftatím mors dira fübíntrat. Vir cuiufcá q Ll 2 códiítionis € REGVLA ΜΟΝΑΟΗΑΚΥΜ. C εὐάϊείοηί5 exiftat:aut nunc appareataut uifus,uifum terreat ueftrü;uelüt horriduni monflrá, ἢ Propterea uolo chariffimaut{{ cum uiro ex neceffitate loqui oporteat,uelum in fenefterula τὰ £tum,alterutrá faciem tegat:ne líceat uideri, qd" cócupifci non lícet.Excufatíoné nullam fibi arri píat fanctitas.Sanctus Dauid in uidendo capitur. Dína ut uideret egreffa,uifa corrumpit, Sic ínfiníta forent exempla, qua fzpíus rumínanda uobís relinquo. Quíd per multa uagor* Pene. i facra: fcriptura dainant fyllabac fingula: pene ínfttuímur corporis propri fingulis motibus: α,| uíctoría nó fperat ín hocceitamine,nifi ex fuga. INemo ex fortítudíne audeat refiftere uiribus: quoníam nift fueíat,cíto fuccumbet,In comuní etenim uíta necuerbum fit propríü: fecreta uer: bula nó carent fufpitíone.Ideoq; przcipio:at nulla foror alícuí exteriorá fine plurium fandtará fororü& abbatiflas, feu alteri? praspofitzz domus potiflime prafentía loqui audeat:hís dütaxat:| exceptís,quz facerdoti ín confefTione dicuntur.Solent profecto talia uerba, femina multa mala| proferre.Inter uos de uíro nequadj fi fierí poteft/habeat mentío. Vltra ὅρ creditur exultat dia. bolus:ut ín corde uírgíneo;uírorü memoría uigeat.INullum uenenü nociuíus foemínz,(paff, ἐγίο erga uirum,quacung; decaufa procedat.Prohdolor infelix conditio fexus ueftri. Sanctor: mulier ultra dj dici liceat, fi uíro adhareat Ggtuncungp fpirítuali;inftinétu naturali indínaf tan: dem ad neplias/fi ín uiro uirtus deficíat.Píget qua nouí cuncta narrare.Etíam argumenta fant. diabolí:& mortís xternz indicía.filiationes δὲ maternítates:quibus uocabulís fub uclamíne fpi» títus ínter fe utuntur mares δὲ foemina. Munufcula omnía,& fufpectas literulas,haec cuncta le xuríz nuncía,uobis interdico fub anathemate,& acternz: mortis poena. A dhibeatur fumma dili:| gentía,ut extra ccenobij límites litera qualífcungs non exeat: nífi abbatiffz:& fororá accefferint: uora.Ft fi opus eft,& erauitas íta rei exigat: adfit epifcopalís lícentía, feu facerdotis confilium, GrauifTima poenae fubíaceat, quecun q; huius reperta fuerít rea, —.— Defictitijs δὲ nocíuís fermonibus euítandis. Xe XXI D YErísdeifrequentíá populi, fancti omes patres pr&dicant ínterczterafummenoduam.— ῇ In multiloquío nequacj peccatum deeffe poteft. Lingua homínü ad iudicia praxeps:ab: fcntíum uítam ut plurímü non ceffat híncínde corrodere.Peffimü quorundam fpiritualium genus, non attendentes,q, deus filio fuo dedit omne iudicium deuniuerforum hominum uíta;ac de moribus:& quod plus eft de confcientía:cuíus occulta fcire;folius eft diuina: fcientiz, iudicare fibi licere putant: proferétes ín medium, quod fpirítualís homo dijudicat omnía.Heu. immundo fpiritu plení;quid conamíni de oculo fratris feftucam extrahere, qui fertís cotínue ín. ueftro trabemctypocrita tríftes extermínant facíes fuas: utappareant hominibus íeíunantes: & barba prolíxa,críne cínere afperfo: fracta undiq; ac rudi& deformi uefte, colloquio blando, uerbis fictitijs fe fanctos oftendunt: δὲ dealbati patíetes ínter mulíerculas feminant fe&taserro rum.Deníq; loquentes caíufcung; uítam fimul cum fama denigrant: inftrumenta díaboli hac: funt omnia.Infortunatiflimü mulierü genus:hamo capiun£ ut pífces:ad macellum ducunturut beftíz.Proterua nimium foeminas femper fictítía cupiunt:femper fübornata uerba depofcunt:: exquírunt mendadí: fabulas nouás nundp faftidiunt: Augurijs ueneficijs, δὲ incantationibus: dx:monum delectant. Sí qui talía proferant,hi przdilecti filij hi fpitítuales patres& fratres hit profecto(ut ueríus liccat díci)cócubinarij,&corruptoresmentís, δὲ uentrís nutriuntur: exquifi/ tis ferculis& delicatis efcís.uina preciofa non defunt.Ex furtiuis fxpe uirorü laboribus:& intetcrapulas δὲ ebríetates ructantes fauces.fpírítus dulcediíné pradicant. Proponit iterum atqj íte^ rum illud Apoftoli:Qd' omnía munda müdis.De talibus loqui nephas eft,& prohpudor. Sd. cupío dei feruítrícibus detegere omnesartes díaboli:ut nihil defit quod caueri poffit.! Defilentío& diebus& horís debitis obferuandis. Ca. XXII Ἕ Η Accítaq; omnía fponfz dei dilecta procul expellite: in hís diabolum cognofcite ρίη! x cipantem. Inter uos nuncj de uita difputetur alterius. Maneat díuíno examíni omne | iudícium.Peccata ueftra cognofcite:delicta ueftra plorate.Omniíü uobis uíta, fanctita tísexemplum appareat. Vos uníuerfis aftímate peiores:fic puritas mentibus ueftrís inbareat, ut cooítare fit índecens,& credere nephas;aliqué propter uos pofle peccare. Sí qué alícui detra/. hentem audieritis procul fucientes,ditmíttíte ut ferpenté: ut uerecundia uictus, dm de Res; aliorü füere. LM,|'. REGVLA. MONACHARVM. 6ο, 205 ἡ Δι, aliorüfilere.Muliercularü quarundá foleteffe moris ut plurimü; üt(empet carrüla, nihil fcre» LN tum habeant quod audiunt:imo potíus quod fzpe nefciüt,dicatit: nihileg fcandali feminariá, i ty,, norunttacítá tenere: híncinde aut proferétes uerba nociua;aut feminantes dífcordíám: aut au. Wh^^ dientes alíosad detractioné íncítantzaut maledicta cofirmant:ut duplicis delicti rez habeané, ti M In hocconuentu ancillarum dei;muliebris omnis expellatur ifirmmiitas.Illud Iacobi uerburn in ἀπ cotde ueftro multotiés repeta£ ín die:Si quis putat fe religiofum effe, nó refrenanslinguá fuam, ON fed feducens cor fuü:huius uana eft religio. R'elioío igitur fancta non poteft efTe ín loquacibus, NN quz nullo poffunt tempore filerenecabftínere ab inutilibus uetbis.Ex hoc ei in eremo fancti d patres edoctí.fumma οἵ diligentía obferuant fancta filentía.tancg fanctz cotemplationis cau Án fam.Plures me repperifle nó ambígo.qui per feptenníü nullá prorfüs uerbá homíní altéri emi; ipi ferant:ícientes φ nó ín cómotíone dris poteft haberi.Propterea uolo chariffimz, ut in cóuenta ὦ ueftro,ter aut pluries ín hebdomada;exceptis feftiuitatib?loqui omnino,nifi urgente caufa per; utili δὲ neceffaria;nullatenus liceat:necfimul.nec cam alijs extra.Diebus yo omnibus,quibus& ost ers pro remedío,& pro faluteloqui concedítur; non fingulis horis uacandum eftuerbís: quz uíx im. proferri fine pecato poflunt:fed haec inuíolabilis obíeruatío uígeat, p fingulis noctibus poft δν peractam horam cópletorij,ufq; poft miffam:& atertíjs ufa ad notam, facra obferuent(iler, iir: tía:quaten? δὲ línguae deum laud andí cócedatur opportunitas:& inutilia uerba penitus abfcin, bir dantur.In choro Yo ecdefiz: ad díuínas laudes parato, dormítorío,ccenáculo,dauftro, accapitu feng[ο,οίΠ tempore loquí nó deceatznifi caad qux ordínata funt loca in laudib? deiut iam δὲ tem, TUR pus&locus religionis ueftrz: prxdicent fanctítatem:& loquacibus compunctione irigerant:& Ns intrandi ad focietatem ueftram fancta defydería íncítent:& affectus ad cocleftía moucantur. ià^5. Derefrenationelínguz in loquendo. DONDE SR XXIII A, YEquad chariffima, Iacobus apoftolus experientíam poneret religionis ín refrenatione iin B| línguaenifi certo fciret índicio,g; mors δὲ uíta eft ín manib? língua. Nam utinnuít.cum ἴοι En ipfa bridicim?& maledicím? deum.Propterea poft multa,qux de língua pronunciaue/ Miis| fatquandá ex omnib? dictis generalé códufioné infert:Quicag;(inquit)refrenat líneuá fuáhic. e- béatusin facto fuo erít.Ecce ορ in refrenatione línouz,;beatitudo ponítur:ut detur íntelligi cj in dünn ᾿ multiloquío deus.qui eft beatitudo noftra,haberí& cótemplarínon poteft. Refrenatío linguae lat eftc linguz qua ex fuí uítío femp prona eft ad mendacia:unde& mendaces appellant homí [πία!'^nes&uani filij hominüaut filentíü ímponi£,ne ín dífplicentiá deí prorumpere audeat: aut ad - bonü exercéat,ut díuínas laudes exoluat.Sic ígitur chariffimze δὲ dilectiffimz fili, temporib? quib? praftaf opportunitas:ut beatz effe poffitíslinguas domate;ne cóuertan£ ad lites,ne iur^ niri gia.cotentíones,ríxas,& Íícandala refonét:ne iuramenta,ne blafphemías,ne opprobría,& aliorá nrdaot difplicentíam prodant. Qr fiex inftín&u díaboli,qui femper difcordias feminatiinter forores πόμα leuís ctíá díffenfio exorta fuerit, penitus ftatim per abbatiffam,aut per epífcopü.fiue przpoficü domus,nequitía elidat ín femíne:íta ut occafus folis ín domo dei nó inueníat iracundíam,& ira - cóuerta£ in odium,& domus pacis íam ebrioforá efficiat taberna. Mendacía yo tandg inferni m Dan md» d e S AN η' expellite.Semp auté díuína offícía.aut facrorü codici uerba tam inter forores, cj εὐ inter ad. ami uenientes deducant ín mediá.Sí qi muliercula de uitis proprijs,de filijs, de ueftibus,de mundi mod rq;;: "m: uanítatib? garrulando loquacítent ut morís efzeísmox uerba frangan£,moxocíofum uerbum & nocium díuíno cedat fermoní.Si diuínü introducí nó poterit rali colloquío: ín deteftationé criminís feneftra dauda£ in faciem:& uelox fuga teftetur fanctitaté intrinfecam.INihil tacg per . extetíora corporís intrans, mentem cogitationibus moleftet;.cum díuínz: contemplationi expo^ ;, nitur.Raro cogítatur ín mente,quod extetíores fenfus non mittunt. funt feneftrac: haec funt Ü oftia:quz fi daufa non fuerínt, mortí patet íntroítus:& non nífi funefte ingreditur. f De confortío maríum fugiendo. Ca. XXII id R edite chariffimacredíte feni pene omnía experto:nó poffunt daudi fenfus ueftri ex ttínfeci ín tumultib? homínü.Si color oppona£ ocilo.nequacg poteftnon uidere ocu/ | lus τῇς δὲ auris, nó audire fonos nó poteft.Ideoqy in filentio& quiete;cogitationes pet; - nerf uitant,qua feparant nos a dco, Propterea hortor uos& monco, ut non nifi fanctarum Ll 3 mentíum 2 REGVLA MONACHARVM. C menti& audite uerba uclitis: nó nifi pudícas δὲ honeftas facies quas macetant fandta iianialp^.^| ccat intuerí.Síc rarus uir appareat:ficrara de uito mentío habea£sut paellula ueftz pene uisi, lem fexum ignorét.Nó anímal certe tnafculá coenobij límítes tranfeat, ut oímís ceffet occafio lo;| quédi de marib?.Sic pudica, ic cafta uerba ín omní colloquio fancta perfonét orazut genetatío' nís modus δὲ ortus iuuencularü lateat corda.Hax profecto catena diaboli eft; quá fi abftuleri, τί de medio ueftrí;nó extédendo díoitü ad inquítendi omía per curíofítaté:& defieritis loqui qd' nó prodeft:& pcr lonea filentía no indeníat ueftra uoluntas,at loquamíni fermones íngtiles: tuncoríe£ ín tenebris lux ueftra: δὲ erunt tenebra ficut merídiesi& erítuobis a diio requies, qualem müdusifte nó nouit:Et implebit fplendorib? aníma ueftrasquos obtenebratz mentes caligine fuli apprehendere nequeunt. Felix itaq; anima qua fpreto turbine fzeculi pertráfiens corporís dauftra,illi? fumma& incoprehenfibilis lucis poteft aliquali illuftrarí radio. Sic dulce, fic iucandá eft(οἰκεία, defpiciant protinus cuncta terténa. Mors formidabilis uniuerfis ani, mantib? terra optat pro gloría,utlimpidíus liceat intuerí:qd' modica hora uifum, tam deleaabile& iucandà fentit.Sicitag; agite chariffimz:adímplete qua eftis profeffz:eaudete,quía po teftis. Non uosuiri;no filiorá,no fupelletilis cuta;nó cxter maritale onus roleftar, Homína. cofortía fic fugite: fic fecularía omnia expelliteut nequacj perueníat ad uos quicquid agitur ín fcculo.Solus ἱρδίως uefter Chriftus βίδες ueftris fruatur amplexibus. Solz cum folo anb aut lectionibus facrís aut(anctís meditationibus fecum confabulemini,& ipfeuobifum. ὁ Deobfequijs feruitrícum quarentium uictum δὲ neceflaríafororibus. Ca. XXV f Flotypus nimíü eft fpofus uefter chariffima, nullaten? pati£ fpófas proferri ín publi, yumne cóaipifcant ab amatoribus feculi.Semp uult folus ludere: femp folus cii folis Προς morari defyderat:nemninetm uult admittere ad folacium: de cunctis dubitat:de nullo confidit.Sícarrogans.fic faperbus eft fpofus: q» fi alium quaeritis amatoré protinus rec D ditiicproteruus, φ protínus diffoluit omne coniugium. Idcírco domina: mez; quía fponfa dii mei eftisuofipfas omni cuftodia fibi feraatene fpofas tam dulcis fepatet a uobís.Semp Dina εοτεῖ]α uidere filias recionís íllius;uos cautas facíat de periculo illius.In monafterío ueftro uelut in thalamo maneatísci fponfo.Extra monafterij límites nullí omnino ueftrü phasfit pertranf^ irc.FTeclex hzcnorma,haxc fumma profeffio omnibus uobís: ut qua femel íntrauerit ex fororí! bussnundy fi fieri poteft;exire permittat. INon etia mulieres illz qua relíeionis habítü eeftant: & uoto oblícatz nofcüntur cenobio, per ciuitatem δὲ uícos, uictus&t neceffaría quarant, Hae fiquidem extra manentes ín alíqua parte locelli;cam omni(anctitate& modeftía adminiftrent qua opus funt uobís,recepturz cum Martha fortem metcedis.Has autem uolo tales feruítríces adeíTe,o, ex conuerfatione αίτα& habitajinterior(anctítas monafteri przdicetur.Quod fi ob neceffaría domus captanda exeunt, non círcameant uícos in fabulis: non mnatronarum domos in potibus: fed omne opus bonum exerceant, ut non uítuperetur mínifterium(στη. Cam hís non líceat fororibus intra decentibus fecretis colloqui fabulationibus: ne aliquid poffit intrare. extrínfecus,quod poflit obefle.Harum omníum abbatiffa domus curam gerat afliduam: ne€ ipfe operentur qd' non deceat fanctitaté, Hz obferuantiarü& ieiuniorá fint aftríétze legibus: S prauarícatrices difciplina: fubiaceant ferulzc.Q uze fi emendari ex prauítate contempferint,in fanctitatís cófortio prauítas locái no habeat:& membrü putrídum de fancto corpore excidat. De dulcedine contemplationis ergadiuina.- Ca. XXVI Ol: ídcirco filz:& domina: mezfpon(a dfi mei intus manétes nihil fentiant;nifi piutn b Icfurmihunc paradifum fola: poffideant;ubi dulci& iucunda quíete ineffabilem trínitaté — intueantur ín facris líterís.chorís interfint angelícis:dulabus eorum melodijs mifceantur, díuína ín ecdefía concínendo myftería.Informet mentem fanctorü patriarcharum,& parum antiquorum obedientia: prophetarum oracula, dulci meditatione cor accendant ad promiffa felicia. Apoftolica documenta.fidei cuncta detegant facramenta. Euangeliorumqy codex fem/ per ut fpeculum teneatur ín manibus. Martyres fancti, cuncta[σι aduerfa,& tempeftate huíus marís procellofí cam omnibus díabolícis uerfiitis,& infeftationes damonum dr,; !: ᾿ conzilare, μον pepe Σ£f ru E Ed ο ο:$o. 2ο4.: coticulcare, Confefforís preciofa deuotio:ad diuinorü contemplatione affidua affectusafttin;— gat.Reoularé uítà inftruat fanctorü monachorü míta cóuerfatio.Fráeere omné fexus πιο είς & fanctx WE[eruate ppofíti Bciofiffima uirgo uirpinücü ceteris uirginib? facris femp edoceat.O felix focictas:o felices uos fi talís ac táti muneris nó fitís ínoratx. Feliciffimz nímiü(i dignítaté ueftrá ipfz coenofcítissqua: omni regi& dio,reginz(pedofz matrimonio co ula-. ta:ipfum dümodo uelítís habere meremini;que aneelici fpüs uidere concupifcüt. O inctbbilis gloría.In fragili fiquidé corpe deá intueri poteftis.Fiícquafo mens ueftra uigeat. Tac dics diei eructet uerbu;& fcientíá hàcnox indicet nocti. Angdlcis choris fanctorá focietatib9)hic ftudea: tis interefle:ut poftmodü in corpís cxitu,uobís gaudétes& lxtí tanc notís occurrát. Si fic feceri. tís:níhil uobis dulcius:nihil iocundius Gp his íntereffe couiuijs hís pabulis faturari: qbus femel. deguflatisterrena omnía amara cernütur. Vere tüc daufura coenobij cuíus tzzdet mentes πάσα; P büdas δὲ dcuías;uobis pro[πιὰ deputabit οἰοτία: δ reputabitur exíre limites monafterij effe necefle potíus morí. Expto itagy[επί deuote confülenti credíte fili, Sí femel guftaftis d dulcis eft díis:ad qué accedétes poteritis ab eo illud audirc: Venite,S oftenda uobis ome bonü:& τᾶς oftédct uobis talía ἀῑία πό nifi métes affuetz:norüt.Scío gd loquor charíffima. Na ut meá infi píentíà loquat:ego homüculus fic abíectus,fic uilísin domo dni:adhuc uíués in corpe,angelorü fxpe choris ínterfaí: de corporeis per hebdomadasnihil fentiens; diuinz uifionis íntuitu;poft tnultorü forte dier fpacía;prefcius futurorü.reddítus corpori flebá. Quid ibi manés felicitatis habebá: quid inenarrabilis delectationis fentiebá? teftis eft ipfa trinitas quá cernebam nefcio quo intuítu, T'eftes funt& ipfe beatí fpiritus qui aderát. Teftis eft etiá confciétia meaiqui tantís bionís ipfe fruebar;quot& qualia nefcit proferre mollicies corporis mei,| '. Dedaufura domus.-"P Ca. AXVII-.. On poteftad tantz contéplationis dülcedínécor fzecularibus plenum negocíjsafpitareifed oportetut feculo moríac,& foli deo per tátas meditationes& defyderia fupius inhazreat. Vnde eranü frumétí cadés in terránifi mortuü fuctit,femp fic(olà manet ut cecidít:qd fi moría£ fructü plurímü affert, Sic δὲ chariffimzdomü paterná δὲ fzculares ueftes relínquere:& monachi nomé affumere;todicü pdefthomini:fi mens ipfa mifera qua ín mun do haben£ affectibus optet:& quz reliquerat. defyderijs repetat. Exeunti eter Lot cá filiabus & uxore de fodomis,mádat ab anoclís ne retrofpiciát quze íam pambuládo reliquerát. Cuius uxormore foémínarü.qua femp petüt cotraría,obuíans mádato.ftatim eftcouerfa in ftatuá fa» lis.FHacítaq: uos doceat,qua pcena fint puniédze;qua müdi uanítates affectant in monafterris.. ἵνα efficiunt infenfibiles ftatux: falíssut ia nihil de fupnze contéplatioís dulcedíne fentíre ualeát: fed mancát ín amaritudine fzculí, quae facculo uiudit. Propterea chariffimz:, monafteríü ueftrür uobís fepulchrü elíeitesubí mortux cá Chriftoemüdo& cocupífcétijs ci?, fola: cà Chrifto ibide maneatis fepultz:quoufq refurgétes ci eo apparebítis ín gloría eius.Demü timendá eft pluri Ίο qs ingredíat nocte ad furádü precíofum thefaurü,q latet ín tumulo, Hinc índe fures fo: diüt,ut furent infinitis aftutijs.qd' intus habet. Cuftodiat ergo fepulchrü p epifcopii: qué de? inuínea fua prímü cuftodé ppofuit. Cuftodíat& p ppofitü píbyterí,q υἱοῦ cius tenet in loco. ne qs incaute íntroeat: ne qs ad mínuendü pgat. Muroríi munitionibus ficundics circücinga; μὰ emer tix auib? prebeat' aditus.Sic rendant muri ín altü:qd' nó(οἱ nó liceat pedib?: fed necoculis,quz íntus gerunt agnofcere.Oftía feren£ fortiter dauibas. Claues uero difponat epífcop?:ne qs nifi habés ueftes nuptiales íntrocat uel exeat fine ei? cófcnfu, Sit aüt unaucl pla rcs fenefterulz íuxta difpofitioné epifcopi: fic ferreis uíteís ἀτίατα undíqy, ut uíx díeíto pateat aditus, Der has horis debitís:aut neceffitatísaut zdificationis fiue recreatióís caufa, fanctis fet; moniíbus cum fanctis uíduís:& alíjs mulieribus,quas ueftium habitus δὲ facies tenues& ρα, cc reddüt uenerabiles, fororib? líceat fimul loquí.Prohibitis δὲ fafpectís horis fenefterülze dau; fx maneát.Etdlaues Abbatiffa domus,uel fancta alía foror REUS coruus egrediatur pet feneftram ex arca. Credite híc tímendum eft thefauro a tímore nocturno, ἃ fagitta uolanteín diea negocío perambulante ín tenebrís;ab incurfu& d&tnonio meridiano. Semper hora hx fufpccta: fintmentíbuscaftis— ὁ|' S. | up sa τοις Ll 4. Dedeteflatione € REGVLA MONACHARVM. De dcteftatione preciofarum ueftium. n. XXVIII Rophetíusille fermo nequacj proferatur de trobis:Filize eorü compofitascirctornate: ut fimilitudo templí:& dealbatz:ab extra ut montiméta, qua: extra auro relucét íntus -- autéfuntturpifTima δὲ imunda;plena cadaueribus mortuortihuíafmodi nó filie reois . Chrifti fcd Tyri Βα femper ín muneribus:ha: uultus impudicitía per díuites ρία δία capiuntur & capíunt.ImperfectifTimus mulierum affectus Semper in ueftibus femper in autoJapíidibus preciofis δὲ ornamentís extrínfecis,eloríá ponunt.INon fufficit eís libido innata natüra:fed oc cafionesquzrunt explendz libidinis. Affectant proculdubío:ut oculi uirorum aurum contem; plantes& eémas,tandem figantur ín faciem:ut oculorá füorumnutibus fadllius íncitentadlibi. dinofum incendiü.Quid meretríx cómuniís eloríarís ít ΤΗ δὲ gémiíst Quid ad teattiner. ς argent δὲ aurum? Quid οχαϊτατίς ín pulchritudine panníINóne eft omnís caro cinis& fernüz (& ut ueríus dícá)mafTa putredínís,cibus uermíü,& fcetidiffimü ftercus? Quid in temirandd: quíd laudandü puerorà fpectaculü? Nóne& fi laudetur gémarü δὲ metallorá precíofitas, quá fibi natura tradidit:femper tamen cognofcerís cínis foenum,& ftercus írnmmundü ex immundo productá femíne£O fi te uelles íntueri uiliffima mulierum:cg uerecüdarerís de corpore qd'tan; to cultu excolís?Tpfa etem iuméto δὲ beftijs terrzzaut es xqualis;aut detetior:íntus eft andeolo rierís,no extra, In uafe ífto tam turpi chefaurum tenes, qué fumma cum dilígentía colere debes δὲ feruare fumma cuftodia.INihil ad te de uafe fictili, fi turpis forma fit extra:dümodo intus fit nobile:íntus fit pulchrum qd' latetiíntus fitíntegrum quod fruatur: ο Deperículo ambitionis ueftíum. ον ος CXXIXS -Roptereauos chariffimz quz eftís fponfz δὲ fili regis aterní:cuius regnutn non cot] rumpetur,nec auferetur ab eo:fit abíntus omnís eloría ueftra.Sedete ad dexterá fpor fi ín ueftícu nó exteriori fed interíori, deaurato auro charitatis: in fimbrijs aureis:íd eft charitatis pracceptis:fit undíay ueftis círcidata uatietatibus:ut íam níhil in ornamentis deuirta tibus defit.Sint myrrha gutta δὲ cafía a ueftimentis:ut ín odorem uírtutum δὲ uítz, cxterx ad fanctítatem ueftram adolefcétul currant de fzculo.In hochonore ueftro delectemíni filix re^ gísaterní,.Huncueftrum decorem cócupifcet rex uefter δὲ fponfus.Sic decoratz adduceminíín* templá regís.Sícfeeum manebiítís in thalamo ín latícía δὲ exultatione. Tunc nafcentur exuo^ bisfilij, qui nó íam terram fed ceclum replebunt:quos patér conftítuet príncipes fuper omnem terrá. Quod fi uos exteriori ueftíum delectaret ambitío:ft egrefTi de(που! pompa: de domo diaboli,& de congtegatione malorá, populi ueftrí& domus paátrís non effetis oblít: totaliter: extollentes uos aut de parentü dienitatibus,aut de carnís profapía:fiue de huiufmodi uanitatí; bus caduciffimís,terrx uaporibus,uti(ΟἹ τ eft ínc»lís terrz:protínus affurgens rex potétiffimus accinctus fup femur fuá eladio bis acuto, expellet uos undíq; uulneratas dextera fua de taber/ nacilo fuo, l'uncacitííTimz eius faeittze perforabunt corda ueftra ín amaritudine: quoníáuir! σα dircctioís, uirga regni fui.Et poftmodü abíectas de domo drií ueftrí,omnes derídebütuos: & dicét de fingulis ucftrü: Filia babylonís mifera:qua no pofuifti deü adíutoré tibi.fed fperafti ín uanítatc tua; fede iam fup flumina babylonis:plange& fufpende ín falícibus organa,dü re^ cordarís unde expulía es.INam quac folebas cátare canticum laudis δὲ latícia: modo ploras ad terram alienam deducta.— e:"η e. Ἢ Decofyderatíone extremi ἀεί iudicij.:(Ca' XXX Ed " Tag charíffimz dominz,cum Apoftolo atbitremini uos in hoc fzculo ftercora,& mün/ di purgamenta:ut fponfo ucftro placere poffitís. Nihil ad uos de pompís[ρα attinet: qua abrenücíauiftis ín baptifmate müdo,díabolo,& pompís eorü:qd'& poftmodü colit maftís fub pollícitatione iuraméti,in ueftrae religionis ingreffu. Nullus undg inter uos fermo ha beat de nobilitatibus generis, de;pfapía carnis. δίς CY in dei obfequío.filía regis fiue ruft ci.Orfies fimul nobilitaté δὲ dienitaté uná habetis ex fpófo.Excatis cotínue extra caftra οὔ Chri . fto:xut cá Chrifto crucifíigamini müdo δὲ uitrjs:portátes cii ipfo impropía:& amore ci?,officion: dom?labor, dulcis appeat.INó difputet de maioritate officiorü:fed de deuotione& affectu(πε ρἰξάους. Nunc murmur, nundj uerborü turpiü,nundf ία. fonít?;inter mortuas ία ο fonét. Sepülta REGVLA' MONACHARVM.:$0. 208 Sepulta cadauera nunéj inter fc itirgíà págunt ín fepulehrissninéy blafphemát:nuncj conten dür:Sic& uos charíffimafopita: fomno quíetís& pacis,expectetís fponfum δὲ iudicem ueftrá: expectetís maenü δὲ tetribilé díem íudicij.dié uidelicet ire:diécalamitatis:ubi coelá fimul cá tet ta pauebít; ceelor omnes moucbütur uirtutes: tremétes erunt angeli fimul cá fanctis omnib9: tunc fingulorü uíta: difcutientur difcrimina:& merita apparebunt.Semp tuba illa terribilis ue ftris pftrepet auribus: Surgite mortui, uenite ad iudicíu.Ecce rex ín manu potenti uenít: a curi &ís uult exigere rationé: certe de cogitatíoib? minimís:certe de leuibus& ocíofis uerbis.Si red^ dere de fingulis rationé paratz non erítís: profjcíemíní ín carcerem exterioré; audíctís a iudice: Ite maledictz ín ignem xternü paratum díabolo& angelis eíus. 3 Deabiectione exquirenda in ueftibus..."Κι ο. XXXI Eu cor infelíciffimü,mens infortunatiffima,quz diem iudicij tam horrendá nó meditá tur quotídie:& fi meditatur fatuiffimü fi appetit quiccg de fxculo δὲ pompis eius, Nul B lo uos die, nulla uos hora tranfeant hzc omnía.Quuilibet paríes domus;quilibetangu lus.ueftrís demonflretur in oculis.ifta die depictus.Si hzc non pratermittat lectio: tunc abiectío ueftium,cuíius tedet mulierculas fatuas,uos delectabit, Tunc rufticanus δὲ abiectus pánus; purpurz przponetur δὲ byffo. Tunccraffa δὲ rudía uelamína capitis eftimabunt ex ferícis.Cer te tanta erít deformitasín melotís:tanta oroffíties in cucullisscaputía tam rudi artificio prpaz rata:qd'fi(ic forent fzccalarium indumenta;artifici panni;breui tépore períret omnís induftriae Ifta chariffima decét monachas:nó ftríctís manícís,praciofis δὲ compofitis pannís, fubtili uela; míneleuatis fupercilijscor meretrícü nó tam pratédere cj habere.INon tales exiftimo mona; chas.fed peffimas meretríces δὲ fcortü uíliffimü. INon eft em opus cadaucribus mortuorü prx ciofis δὲ cópofitis ornamentis ín fepulchris.Monuméta nó indigent talibus:monafterij lapides .Sonappetunt eloríam ueftium;quz fine peccato grandi mínime poffunt haberi.Hiiftrionibus & luforibus regum& principa(που, mollia funt relinquéda.Ioannís de pilis camelorá íntereft ueftírí, Pudeat ipítur religionis nomen habere,& fe cultu ueftium híftríonem oftendere.Ideoqs ' chariffima:uolo uos mortuas fxculo:qua totaliter mundum calcaftís, procedere fic deformi δὲ incopofita uefte:qd' fi ímpudiícís oculíslíceret íntueri uos:rífus potius prouocaretur Οδ cogita^ tío mala.Fateor qdé illos mentiri,q glorían£ fe fetuate caftítaté:& in ueftib? lubricitate fectant. Pannus ítaqy uefter,& fi albus δὲ candídus;tamen groffus& uilís fit: ut δὲ color candorem cafti^ tatís íntrínfeci:& uilitas contemptíi terrenorü exhibeat, Hec gloría monacharü: hoc ftudíum relígiofarum mentium: hoc índícium fponfarum dei«terníthoc fienum mortuarum fzculo δὲ o fepultarum cum chrifto. Deaufterítate exquítenda in ftratu. Ca. XXXII Oníugatz& uiduz qua manétín fzculo, circa pluritna, citca laboríofa follicitz fint:d^ tídie círca frequens mínifteríum occupatz: cii Martha:faluentur per opera pietatis,Iefu míníftrantes ín paupe:frangant efurictibus pané fuü:egenos& uagos domü índucáté cooperíant nudos:ínfiftant miferícordíarü operibus: peuldubio tam fructuofis& bonis, quod impoffibileeft qd deum nó placent íratü. Collieationes impietatis díffoluant:& fafciculos dif/ foluentes,& omne onus dírüpant. Vos autem chariffitmae,qua: melíoré partem.ítmo optimá elegiftis cam María:fedete contínue fecus pedes íefu:facrarü fcrípturacü uolumína. factis reuol uendo lectionibus. Lauate eíus pedes affiduís compunctionis δὲ gaudij, charítatís ac deuotío/ nis lachrymis,contéplatíonís intentze dulcedíní.Capillís extergatis: terren orü omníü fupfluita tem per eam expellentes de corde. Audiatis de ore icfu uerbum quafi gladii anceps ptranfiés «cotda: fcíndés copagé mebrorü ufq; ad diuifioné fpitítus.Flocuerbü dulce etit faucibus ueftris fuper mel& fauum.Hocucrbá per qd' facta funt omnía: hocuerbum qd' Centurionís pofce/ bat deuotío:ut fanaretur puer cíus.Fluius uerbí dulcedine folá norüt, quí audiüt. Hoc uerbüi audire nó poffunt fomnoléti& ignauic dediti.Quapropter chariffima:uolo uos fingulis noct busbreuí δὲ duro ftratu íacere ín cellulis ueftrís: non ín plumís δὲ mollibus: fed aut ín paleis ἀπέ firaminibus: fiue ín ligneis potíus capfis cj lectulís: ut δὲ membra domata,potius ftratum hor/ reant cj affectent: potíus fomní ímmínentis quietem magis compellat neceflitas cj inta : ic o REGVLA MONACHARVM. C. Sicob duritiébreuis δὲ[εις occapetfopor,qd' nó fit fas(οἰ είς illufionibus nodtid,ment£ fopij i tamtorquer,^ Dematutíno δὲ modo dicendi diuinum officium. Ca. XXX D matutínas excubías,medía nox uos prxparet. Nullam ex uobis dormiente repetíat campanilis fonitus.Non ígnoteturan fuerít ob foporem:fed potíus ob contemplatio; : nís extafim.De cellulis oratíóe praemifTa.mediz noctís fumma quíete;ad ecdefiam fin eulz fororesadueníentes:fponfum dilectum matutínis excitent laudibus:ut exurgatín earum auxilium.Sic diftínctzc alternatím pfalmi lectionefcy facra proferanturtut ob collifiones&hía tus acbarbariftmos:ad rifum nó puocent angelici fpírítus,Sit femp moderatus attétusqetus & fuauís fonus ín uocibus:ut nulla pompa,nullag; carnalís delectatio habeat locum ín diuinis praconijs:fumma deuotío;crebra fufpiria& lachrymas fundat.Sic morofítas, fic uelocítas te^ neatur ín rnodo:qd nec faftidíü nec impedito linguz poffit orírí. INulla uncg uerba quantü; cq utiliffima proferantur ínter pfallentes:fed illud in mentís arcano,fumma cum dilipétía ru; minetur íntrínfecus.qd'pertractatur extrínfecus.INullíus eft merítí ore díuína officia uerbofita^ re:& mífera mente quz extrínfecus ímmínét,uagando circüire.Expletís uero laudibus matuti, nalibus: nec tunc fomnus arripíat: ne differatur quid fponfas petitionibus fponfarum re; fpondeat.In capítulo mox attentís δὲ deuotis fororibus, fanctorum librorum deuota le&tio de uoluntate domíní fuí pandat quícquíd agendum fit. Et fic cedant illufiones:& daz moni phan tafmata,qux dormientes illuderent.Illico lectionem alía fuccedat breuiffima lectio, de hís quz adapoftolicz uita inftructioné pertinent: qualicág; ftilo prafenti opufculo pettractato: üt fic fingulis dícbus quafi quodá bolo pía mens depafta,dulcedíné appetat:nec retardetur faftidio, & de modicís exímía cogitet. Sequantur lectiones;confeffiones críminü ín regularibus difciplu nis coram AbbatifIa domus δὲ cxterís fororibus. Prodantur ín publícum quac q gefta funt contra regulares obferuantías δὲ obedientías: utíam nullatenus quíccg ínemendatü& ím pune pertranfeat:neclateat matrem& forores uníuftuíuf. qp conditio:quatenus δὲ uerecüdia& difci D plinaquámaterímponítcírca futurü tempus unaquzqy reddatur aftuta. Extra uero capituli aliquid de hís unc qualícáq; uerbo uel nutu proferre, fit anathema. Hoc ítacy finenoxfancta daufadifcedat.^ DDeordine dícédarü horarü primatertíafextz& nona. Ca. XXXIIII Vmlaudibus prímasdíes falutaris íncipiat:gbus expletis facra mifze myftería ob fpó, fi prafentíam,fponfarü corda latificent:charitatís inebríent poculo, deuotionis δὲ fidei / fatié& pabulo ín cóuíuio falutari.Sit poftmodá unícuíq; cómodá:aut orádí, aut legédi facra uolumína fiue aliter operádí quz fancta funt.Deinde ἀοέϊας, pucllulas nouítías de euatv eclíca uíta,de fanctis moribus, de officijs domus.de regularibus difciplinis ufq ad refetionis horam ínftruant.Praparentur δ ínterím cibí,quibus corpora refocílléur ad poenitentia iugi. , INulloundg detur ocío animus:ne quádo cogítationes δὲ motus,mentibus titillent illicitasquod fi aliqualiter infureere ínceperínt.ftatim clidantur ín femine:ne crefcant cícanía cum tritícozaut laboribus aut opibus manuü quicqd male concipit euanefcat. Adeat fanctá fororé ut locutio nibus facris proijcía£ íimmundu. Tutiffimá ualde eft fídelem δὲ iuftum habere amícá: cuí quic quid arcano cordis finu latet protínus referet. ING ern in fuis fepe poteft homo negodjs rectá habere íudicium.A ducniéte uero refectionis hora,qua reddere corpotí debitá natura. cópellit: diebus cómunibus laudes tertíz& fextze horará príus deo deuote foluantur.Poftmodum cim omni modeftiabenedí&tioneab Abbatiffa prazmi(fa.cibum fumant, parfay míniftrer. Poftag uero czterz comederínt:& ipf quac míniftrauerát comedant,& fibi míniftre£ab alíjs.Ci uero feiunij tépus refectioné tardioré effecerít:facra myftería miffx,tertía& fexta δὲ nona pueniant: exteris diebus poft refectioné nona dica£ hora ftatuta:cü íam fol ín medio oyro diem exhibet medi, De cibis δὲ ordine comedendi. Ca. XXV Vando em uos ad refectionem hora debíta adunaueritiin cibís ueftris minime reful/ Ὁ geat cocorum índuftría.[Non ciborum nobilitas appetitum moucat fed fames:nó ap^ P ponantur íncítatíua libídinum,fed qua poffint famem extínguere;aut legumina aut "e. holera codíant in oleo.Carnes uero folá fint ex licétía Αρα índulta debilib? δὲ infirmís:alioquín cui?(int faporís ienoret ccenobiá. Oua& lacticinía poft ἰείαπία eit n ororibus ,"4 nad mm JO dl imet t, Ud REGVLA MONACHARVM."ο. 206 fotoribus δὲ przcipuis feftiuitatibus permittantur ex gratía. Raro fcíantür qux ít aquis orían tur δὲ uíuant:nifi parui pífciculi. Gulzc horrida fcelus, genítríx luxuríz, δὲ caftítatís carnifex cutn dei ancillis nullam habeat fortem. Ideoqy tanta fit ín fumendo fobríetas: tanta talif. 4 parcitas: ut uenter potíus conqueratut dj gaudeat. Non egeat ín dígerédo ftomachus medicínís: ructus potius uacuatio(p nímía repletio inducat. INec cingulí amplíatioefit opus:ut& fic més ἃ dei me ditationibus mínime retardetur per crapulam:& corpus non eocat medicinis. Sit femper ordí; nata δὲ compofita ín fuo modo comeftío. INon fit ín famendo fercula talis aelocítas faucium & tam uclox maftícatio boli, quod meríto de íngluuie alíqua poffit οτί fufpitío. Non tam in comeftioe cibus cj turpís modus reprehédédus eft. Sape etením ín fabis δὲ panib? hordcaceis nímía auídítas erande peccatá caufat.Nequacj auidi δὲ uagabundi oculi per diftumbétes hue illuc; uagando:hancuel illam magis uel minus denotent comedentem, Non prádentíum nu; merusanímü occupetuniufcuiufg.^^ Defobríetate&ieiunio.- Ca.— XXXVI. Inum απού; ín quo eft luxutia.fponfis Chrifti tandg uenenum fufpectü fit. Potíus ftomachí languor, δὲ afflictz naturz debilitasconfulat:£5 dele&tatío aut íneluuies: Qd'fi fumere cogit pene ipfa neccífitas:tuncaut fic debile uíni;aut fic aqua pmíxtü prabea£ in potü:qd nequady ex fumofitatib? repletü caput;tídicalofa aut puerilia yba dépro; mat.Sacrilegíii reputatur ebríetas:ínfcemina pracipue.fed infinito plus in ἀπί fponfa.Noe de^ nudatío uerendorá:& Lot ínceftus ob ebríetatem,uos cautas inftituat:uos femper reddat tími; das fempqy fufpectas. Vete credatis qd' igné ροτεαείη eremío;qui affiduo uti uino. Nequadg quafo inter mortuas corpotí, quz: omnibus uoluptatibus fe abdícarunt pro Chrifto, de gulz horrédo facinore,& ebríetatís immüdicía fermo etíá mínimus habeatur. Ventrís ínoluuies δὲ ebríetastam anímz infirmitatis, δρ corporis caufam δὲ materíam tribuunt; Ideo q; medicinale ieiuníum,omnem auferat languoré,omné tribuat uirtuté& σταείᾷ. Hoc uos legíflator edoceatz «αἱ lex non datur príufcj ieiunid quadragefimale perficit. Elías in fortitudine fubcineríti paz nis,íeíunus per quadragínta dies perrexit ad monté dei Oreb.Quid uero uirtutís cótíneat(ασε ἰεϊπηί,α ucftro inuefticemini fponfo: qui qdragenarío peracto ieiunio,tentationé diaboli ai^ cit. Viri INíniuitz no fileat;q ieiunijs comune euaterüt exitíü:& irreuocabilé dei mutaucrüt fen. tentía.Fiacuos chariffimz ímitamini:fed affequamini fapiéter,ne dícat a di1o:INó eft hoc iei, níü qd'eleoí.Caftigate mebra ueftra:fed nolite interficere.IN ὅ caufet íeiuniü uerecüdiá;ut fcanz dalü fit cxterís:no dolore capítís,& debilitate corpis factae omittan£ lectioes:nec otationes defi ciát:ne neccíle fit contéplatíoes deferere. Vnaquaq; fux falutis p ieiuniü fibi medelá adhibeat. Frangatur corpus ieiunfjs:caftiget in cella uerberibus:Si quictg concupifcit illicitüzmultiplicene abítinétiz:adhibeant erauiffimz difciplinz:donec fíchumile/fic benígnü fiat qd' nihil fibi uen dicet noxiüznihil exigat qd'no uultís,Erigat diia, príncipet in omnib?: fubijcia£ fuppeditet δὲ cóculcetur ancilla.Q d' fi íterü atqy iterü erígit fe contra domíná:efjciat ancilla, denude£.fatíoeé δὲ humílict ad uotü.Si uero quíetü corpus ultra uíres, ultra codecentíá uelítís exafperare, indi; gnati uos ín foueá deíjciet índifcretas.INil quippe poteft habere uírtutis:qd'indifcretío facit, qd' ímprudétía inijcíat,& improuifio docet,^ Delectionibusad menfam.— Ca. XXXVII Ic dulcia fano palato eloquía diii funt:qd' nuncj deguftata faftidiüt.Semper nouos ge nerant prz: fuauitate& dulcedine appetitus. Vos femp ea deguftare decet. Nullo uncj té porc uobis eftab oratioe ceffandü. Semp uos orate Apfus ínftruitiqua nó jp carnis ille ccbrís uacare ad tempus oblígamini uelut coníugatz.Ideoq; femper pro poffe oretis: ut dum corpus facínatur cibo,faturetur anima lectione. INon eft fas etíam faxcularibus fimul cibum tere re& ínanía uerba ructare. Sacrá de ueteri teftamento,& de nouo.fanctorü oeftis& dictis, fin. ulís hebdomadibus deputata foror comedentibus lectionem legat. Tunc uniufcuiufq; mens Ebria intenta fit dulcedini uerbi dei fufpiret anxía: cum prophetícus aut hiftoricus fermo αεί fxuítíam monftrat ín prauos. Gaudio repleatur immenfo cum benignitas dei annunciatur ία bonos.Refpitet fpes:cá erga poenítétes indulgentíá poffe exhiberi monftrat pmiffo uel facto. Erícatur fides:cüi ín promiffis deus fidelis oftendítur.Charítas accendat:cum tot priuilegijs δὲ muneribus ex Chrifti natíuitate,& eius uita& paflione ac refurrectíone;noftra dotatur huma nitas i dr d ΞΕΡΕΙΣ mum ma ne REGVLA MONACHARVM. C nitas:atq noftrauilitas füblimatur.INon refonent uerba, fed gemitus:non τί[45 δὲ cachinnus, fed lachrymz.Non occupentur manus íncifionibus inutilibus: fed ex recordatione críminum tündant pectora.His emn frenis agitata fzua cule rapacitas fobríetatís nó excedit límítes:fori, büs uentrís no aderit crapula:demum aftuans libido nó nocebit quícij.: Deoperibus fororum poftprandium.— Ca. XXXVII Vimpto deníq; cibo:nectücadeundü eft fabulas:fed Chrifti exemplo, cum dei laudibus ad eratíarü actiones confurgant:deoq; ín ecdefia hymnos perfoluant. Deinde cá omní filentio:xt facra lectío lecta proficiat:ut menti inferibantur narrata: unaquzg figillatim tclegat δὲ confirmet:aut in ecdefía de his qua didicit meditetur:quoufq; fimul diebus comuni bus poft prandium horz nona»ín ecdefia celebrauerínt dignas laudesiaut fi forte prandiü pre uenerit hora nona dicbus ieíuníorü,quoufq; campanella ín dauftro pulfabitur:interím fi breui tas nocti& tempor conditio δὲ natura neceffitas exegerit:poft aliquá horulà ín qualecendá eft poft prandíü,uel orandü/liceat paulífper uolétibus quíete potius cj fomno corpus refodllla« re:ut fortíus reddatur laboribus.Poft quíetem quídé hora nona decurfa uel pulfata campanel la: ne quícdj ociofum poffit diabolus repire:ne uanis defyderíjs pateat cordís adic*:altera foro rum libros Ícribat:ut δὲ manus labore,& mens díuíno repleatur pabulo.Suat altera cucullas fo! rorum:& tunícas δὲ melotas.Plantas holerum plantet altera ín hortulo,ut crefcentes uobís pra; beant efcas.Altera femina iactet.Irrígentur arcolx:ut feminibus apta fiant. Jnferantur fructife tz arborcs infructuofis:ut ars uím repellat naturx.Ex hís refurgat mens propter uifibilium ho rum ínfpectionem ad medítandü de ínuifibilibus dei:oríatur admiratio diuina: potentix ín fe míne:qd'ex fic paruo.fic arído,tantz magnitudinís δὲ uiriditatis& pulchritudinis creatura for; metur, Exadmiratione crefcat deuotío: ex deuotione eleuatío mentís: itaut iam ipfe hortulus fiat oratoríam: δὲ creatura ínfenfibiles, creatorís magnitudine predicét.Sed cauendum eft po tiffimemne manus ueftrz quicj contingere audeant,qd'uanis ufibus poffit aptari.} D Dehoris ucfpertínis δὲ completorio.. τὰ ΧΧΧΙΧ Erpens morü, omnis ocíofus fermo expellat de medio ueftri. Nun rífus:mundg cachíty nus cor uanü pronüciet.Síc fancti. fic pudici(int actus corporís cunctí:ut mentis fanctita tem exponant.Fiomo nempe exteríor;ínteríorís índex eft.Sancto uos ín labore, fancto uos ín ope debellátes díabolá;uefptína hora repíat: qua ín ecdefia fanctis deus laude£ offidis. Sí fcftiuitatis celebrítas:fi nimía debilitas cómunéccenulá breuéq, refocillatíonécorpis poti? dj ad delectationé paratá indulferít:uefptinz: laudes deo tépeftiuíus pfoluanf cj cxterís íeiunionz dícb?:ut necetíá debita: laudes ín ultima hora dicí:uel omittan£,uc! ín alid detrücen£ ob ceená. Poft peractáccená,uel fi omittitur poftaliquá horulam, íuxta exígentiá temporis ad ecdefiam forores cápanella uocet: ubí uel de fanctorü geftis uel de alíjs mírabilibus dei lectio deuota di; catur: Cui fuccedant cópletorij laudes:ut ex hís roborata: métes díuíno pabulo,nocturnis phan tafijs occultifqy fallacijs diaboli occurrere n6 formident;nectímeant ditmicare:& fica díuínis οὖν fequíjs exortus díes,díuínis finiatur ín laudibus,Poft completorium uero nihil aliud dj filentia fentiatur:ut forores quíeta femote totaliter corporeis fenfibus qua ín prateríto tempore díui/ nis audierunt lectionibus,rutnínent mente:& reftríngant ín corde. Hacc meditás unaquaq fuá cellulá adeat: benedictione matris fufcepta,& religionis habítum eeftans, ut fi natura exegerít fc ín ftratuad quiefcendü οὕροπας, Sí uero dormíenté dxmon ínfequi coeperit quá uigilanté metuerat:fi illufiones immiferít/fi turpía cogitatui oppofueritimox ut dei fponfa pfenferit exur gat: cedatq; Ígnauíz δὲ fopori;uelox excubitus. Inde protinus horrendá δὲ tremendá diabolo fienü crucis opponat. fponfi dilecti ínuocet auxili:& fponfus celotypus quí nimio celo fpotv fam cuftodít:exureet protínus in auxiliutn fponfz fuzc.Scuto círciüdabit eam,ne íam tímeata tí more nocturno. Et cadent flatím a latere eius mille:& decé milia a dextris eí?: nec appropínqua bütad cá. Poftremo angelis fuis mádabit ut iftodíát cá in oimib? uíjs ei?;ne forte offendatad lapidé pedé fud. Ὡς charitate feruanda erga ínfirmasforores.— Ca. AL Alnearum molliciem.caro fponfa εί non fufcipíat.Flarum ufus caftis corporibus no competit,Satis nofipfi expertí quotidie quátis in mébris noftris libidinis nh exurat entitnuse ga REGVLA MONACHARVM. d$0. 207 M& Δ fentimusetifi nis fomenta auferantur pro poffe.N imis eft demens& fatuus quí mareríam Vli. praparás igní ad incendíi,nó uult ut ardcar. Iíta decent míferrímas mulierculas; cá periditané k naufragio part?. Tamé fi extrema ncceflitas infirmáti cofuluerit: feruato οί pudicitiz hono dy re:ci omi modeftía fiat. Alias ín feruís dei calía cogítare fit nefas.Sümope fcruct ín uobis: ut er tjj Θα infirmátes forores.cá omi follicitudine,omis exhibeat cura hofpítalitatís:& prabcát itegrae m& totius pietatis obfequia.Si pículü exegerít:medicü Γοὑτί& pudica:& omi füfpitioe carenté, NN protínus confulant:& qua mandauerit fanítati cogruaomni domus neceffitate poftpofita,be^ TA nígnefiant.Sí uero defunt neccífariasuendan£ qua monafterij(unt; ne téporale aliqd' miferi cordíarà impediat opera. Nulla lex εἰσ, πεῖ potus,aut ftratus aftríngat infirmá ucl debile, ΤΗ bt: rs γον-; Η" Η ν΄ ν, Η" de follícitecauendü eft;ne ineluuies culofitatis fub infirmitatis uelamine,fua cómoda quarat:& ne ape.»". ΄ Ω- 4 lin, infirmítas fub fpecie fanctítatis, corpus abftinétijs conterat ultra uíressne corpus duplíci fracta Mu ftimulo,apud(απ iudicé deficiens,impiá crimine ccenobíá δὲ homicidá. Deputen£ cuftodes eL] 4 ínfirmátibus difcretz: δὲ(anctx forores:quae follicite prazcaueát perícula;quz imínere poffunt ín firmís:ne qdaligliter cótíngat aduerfi.Onera ᾳιαΐο nó agerauet feruitrices, Semp Chriftà co; ; eitent ín infirma forore latente: femp fe cogitet pofle in futurü talibus indigere. Semp lex illa Xl; Sad x B b γι ing naturz aftricta cenea£ finu mentis:homine debere alijs id exhibere,qd'ab ipfis ipfe depofceret. νὼ. Non inficiat χιαίο hofpitalitatis opera murmur:fed qd' fierí decet, cá omní máfüetudíne fiat. ἡ ΝᾺ iuxta Apoftolü dicentéHofpitalitaté fectantes,inuícé ín charitate fine murmuratíonc. ris.. Deauctoritateepifcopi& prepofiu circa obferuationes ordinis. Qa. XLI pei X Cce uobís mea dria Euftochíü δὲ cxterz dilectíflima: filia: Chrifti, apoftolícam uitá rudi Diez,|& craffo ftilo hís chartulis fcríprá;fenex pater& ppinquus íam morti;utpote centenaríüs 1η n xtate. ἀσποτο affectu ενἀζτπίΠς.Γῖος fpeculü zternum, per hocanígmarice ín prefenti ui uita felicitatis uíá unaquzq; filiarum affidua meditatione cernat. INon caufet eroflities cortí.ís, n p medullárequírendi contemptü. Nó imperitus δὲ rufticanus fermo.faftidia eencret.'alia decét Ut poetícas fabulas.INó eft opus.pietatis& totíus ueritatis legi, rhetor pompís.Flzc omnía iuue ία num interfunt.Ex hac fingulís diebus uelut ex delectabili feculo, Ππου]ᾶ uobis fumite bolum. teo Huncnó tranfelutiendo:ted magna morofitate maftícádo, híncinde tranfFerte per ora:ut fer; είτε ualeatís dulcediné.Fateor em uobis qd'ex hís quz fcribuné fi fedula Πε meditatio,exurgent uobis talía,qualía lingua humana πὸ nouit: quandg δὲ hoc ímpfectü fit opus. Nulla erm τᾶ fan éta.tam íufta,& diu prouifa eft coftitutío:quz ín futurü.plurimos nó patía£ defectus: qua ali; | quádo correctione nó egeat.Propterea fí qd in hac normula apoftolicz uítz& iclioionis, difpé "m fatioe;correctíoe,ucl imutatice indiget:epifcopo ueftro,aut przzpofito ueftro prefbytero fancto " comiítto,ut fcdim plenitudiné fpaffancti difpefet;mutet& corrigat. Sicitag chariffima filiz,fan étos uíuite díes:fic Chrifto nuptiali fcedere copulata:ut n6 uacua lápade paratas uos femp me día in noctecü uenerít Ípofus uocaturus ad nuptías ínueníat: ncquadj uobís p exteríora quaré tibus oleum:ne tancj fatuís ex tardítate, thalami negetur MBA odd ueftri deuoti Hieronymií.fanctis ueftris uuate oratíonibus. $i CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS., ''. Abundefatisarbítror admonere tantü hocopus cíufdemartificís cff-, cuius íd qd' proxíme praceffít CHROMATIVS ET HELIODORVS EPISCOPI HIERONYMO,: x NC Ilectiffimo fratrí Hieronymo pfbytero. Chromatius& Heliodorus epifcopi faluté 2 5^2 Win dro.Ortum Marízregínz uirginis fimul δὲ natiuítaté atq infantià ἀπί noftri ἜΝ" f Iefu Chrifti in apocryphís ínucnimus librís:in quibus multa cotraría noftra fidei E AS Di confyderátes fcripta,recufanda credímus uniuerfa:ne per occafione chriftilxticiam antichrifto traderemus.Ifta ígitur nobís cofyderátibus,extíterüt uiri dei, Armenius δὲ Virinus, quí dicerent fanctítaté tuá beatifTimí Mattharí euangeliftz manu fcriptum uolumen hebraicá ínueni(e:in quo δὲ uírginís matrís& faluatorís infantía effet fcrípta:& idcírco tuam charítatcem per ípfum düm noftrü iefum Chríftü expetímus:quatenus δὲ illud ex hebrao latínís auribus tradas:non tantü ad percípiendá quz funt Chrifti ínfigníaquantü ad hzreticorü aftutiá exdu dendá:qui ut doctriná malá inftituerentbonam Chrifti natiuitate fuo mcndatio mifcuerüt: Mm ut poft DE NATIVITATE SANCTAS MARIAE. C utpoftdulcedin£uíitz,mortis amaritudine occultarétErit ergo puríffimz pietatis, uel attopari tes fratres exaudias,uel epifcopos exigétes charitatis debiti, qd'idoneü credideris recipe facias.. Valeín domino& ora pro nobis. d HIERONYMVS CHROMATIO ET'HELIODORO EPISC OPIS$. £3 dat.interím uertendís fufpendedifqy cefpitibus ímmoratut,& fpecialiter qui nonda " lacrís auget. Arduü opus íníungit;cü hocfuerit mihí a ueftra beatitudine impatii, qd' necipfe fanctus Matth«xus apoftolus& euáeelífta uoluit ín aperto confcribi. Sí en hocfecretum non effet;euácelio utíq ipfius qd' zdidít addidiffet:fed fecit hunc libellá hebraicis litteris obfienatam:qué ufq; adeo xdidít,ut& manu ipfius liber fcriptus hebraicís lítterís a uírís religiofiflimis: habea£:quí etíaa fuis priorib? per fucceffus temporà fufceperüt. Fluncaüt ipfum librá nundg alícui tráfferédü tradiderüt:textü eíus aliter atq; alíter narrauerüt,Sed factá eftuta Manichzi difcipulo nomíne Seleuco:qui etíá apoftolorü σε[ῖα falfo fermone confcripfit: híc liber ditus, nó xdificationí fed deftructioni matería exhibuerit:& qd' talís probaret ín fynodo cui merito aures ecdefiz nó paterent. Ceffet nüc oblatrantíü morfus: non iftà libelli canonicis nos fupad didimus fcripturisifed ad detecendü harrefeos fallacia;apoftoli atq; euágeliftze fcripta tranfTe; rimusín quo opere nó tam ρῆς iubétibus epífcopis obtemperamus, c ἱπιρῆς hacetícis obuía: mus. Amor ícítur eft Chrifti cui fatiffacimus, credentes qd' nos fuis orationibus adiuuent:quí ad faluatorís ποῆτί ínfantíá fanctam per noftram potuerínt obedientíam peruenire, DE NATIVITATE SANCTAE MARIAE, ui τε: Etítís a me ut uobísrefctibá,quid mihi de ἅ 44 libello uídea£,q de natiuitate fancte *. Maríz anonullís habet. Et ideo fcíre uos uolo multa ín eo falfa ínuenirí. Quidam à; náq; Seleuais.qui paffiones apoftolorá confcripfit;/ hunc libellá copofuit.Sed ficut. ONG 4 de uirtutibus eor δὲ miraculis per eos factis uera dixít:de doctrína uero eorü plu; ra mentitus efliíta&híc multa nó uera de corde fuo confínxíc.Proinde ut ín hebrxo habe£uetr bum ex uerbo tranfferre curabo.Si quidé fanctü euangeliftáà Matthaü eundé libellá liquetcó pofuiffe:& ín capite euágelij fuí hebraicis litterís obfienatü oppofuiffe: qd an uerü fit, auctori prafatíonis δὲ fidei criptorís cómítto:Ipfe eim ut hacc dubía efle pronücio:íta liquido falfa non affirmo.Illlud autélibere díco,qd' fideli nemín& negaturum puto:fiue hacuera fint fiue ab ali quo conficta/facrofancta fanctz: Μανία magna miracula praceffiffetmaxítmna confecuta fuifle: & idcirco falua fide ab his qui deü ífta facere pofTe credunt,(ine pículo anime fux credi&legi poffe. Deníq inquantü recordari poffutn, fenfum nó uerba fcriptorís fequés:& nunc cadé femi ta nó cíídé ueftíotjs incedens: πᾶς quibufdá díuetticulis ad eandéuíam recurrés: fic narratíonis ftilá tentabo:& no alía dicam&j qux aut fcripta fant ibizaut confequéter fcribi potuerüt, git - beata& gloriofa femp uirgo Maria de ftirperecía δὲ familía Dauíd oríüda:ín ciuitate. Naca!. reth nata,hierofolymis in téplo ἀπί nutríta fuit.Pater εἰας Ioachím:mater uero Anna diceba£. Dornus paterna eft ex galilzca& ciuitate nagareth.Maternü auté genus ex Bethlehé erat. Vita eorü fimplex δὲ rectaapud drim,apud homínes irreprehéfibilis erat δὲ pía.NNam omné fubítár tíam fua trifaríá diuiferunt. Vnam partétemplo& tépli feruítoribus impédebant:alíá peregti/ nís& paupibus erogabátitertía fuz familizc ufibus δὲ fibi referuabat. Ita ifti deo chari, homíní/ bus pij:p annos circiter uioínti;caftü domi coníugiü fine liberorü procreatione exercebát,Vo/ ucrunttamen fi forte deus donaret εἰς foboléeam fe diii feruítio mácipaturos:cuíus rei gratia & remplü dni fingulis per anná feftis frequentare folebant.Factum eft autem ut encxníorü fe: ftiuitas appropíriquaret: unde cá nonnullis contribulibus fuis hierofolymá& Ioachim afceni dic.Ea uero tépeftate Ifachar ibi pontífex erat. Παρ ínter cxteros cóciues fuos etíam Ioachim cum oblatíone fua uideretidefpexit eum:& munera eius fpreuit:interrogans cur ínter faecüdos infcecüdus ipfe ftare prxfumeret:diícés,munera nequacp deo digna pofle Ον ipfeprole indignü iudicaffet. fcriptura dicéte,maledictü oém effe q nó genuiffet mafculà iní rael. Dicebat ergo prius Ominís fanctis δὲ beatííTimís, Chromatío δὲ Helíodoro e ifcopis, Hieronym? exi): guus Chrifti feruus ín drio faluté.Qui terrá αυτί confcia fodit;nó ilico arrípit απίς, 1) liquid foffa pfuderit lacerata:fed príufcgs id pondus uíbrátís íactusferri fufpe, e nm : DB NATIVITATE SANCTAE MARIAR.$o. 208 ergo prius eum ab hac maledictione,fobolis generatione foluendum:& fic demum ín conf pe &u ἀπί οἵ oblationib? effe u&urü.Cuíus opprobrij obiectu,pudorc maeno fuffufus Ioachim, ad paítores qui cam pecudibus erant;in pafcuis fuis feceffit. Neq; eim domá repetere uoluitine fortea contribulibus fuis,qui fimul aderát,& hoca facerdote audierant: eodé opprobrij elogio notaretur, Verum cum ibi aliquádiu effet:quadá die cá effet folus.angelus düí ei eam immefo lumíne aftítit.Qui cum ad eius uifioné turbaretur:angelus qui οἱ apparuerat,timoré eius com» pefcuit;dicés:Noli timere Ioachim,neg ín uifióe mea turberís ἔσο em fum angelus dri miffus ab ipfo ad τοτε annuncíem tibí precestuas effe exauditas,& eleemofynas tuas afcendiffeín có» fpectü cíus. Videns quippe uídit pudorem tuum,& audiuit fterilitatis opprobríutm non recte tibi obiectum.Pecatí náq; non naturx ultor eft deus:& ideo cum alicuius uterum daudit: ad hocfacit.ut mírabilius denuo aperíat:& non libidinis effe qd'nafatur,fed diuini muneris cog» nofcatur,Príma enim gentis ueftrz Sara mater,nóne ufq; ad octoeefimü ann infcecüda fuic? & tamen ín ultíma fenectutís etate genuit Ifaac:cui repromifTa erat benedictio omniü centi. . Rachel quoq; tantü diio grata;tantüq; a fancto Iacob adamata:dinu fterilis fuit,& taméJofeph genuit.non folum domínü xgyptí.fed plurímarü gentíum fame períturarà liberatorem. Quis ἐπ ducib? uel fortior Sampfone,uel fanctior Samuele?Ettamé hí ambo fteriles matres habue re.Sí ergo ratio uerbís meís tibi nó pfuadet credere dilatos díu conceptus δὲ fteriles partus mi; tabilíores cfTe folere.Proinde Anna uxortua pariet tibi filiam: δὲ uocabis nomen eius Maríams hzcerít,ut uouiftís,ab infantía fua diio confecrata:& fpiritufancto replebi£ adhuc ex utero ma tris.Omne íimmundá neq; manducabit neq bibet:neq, ínter populares forínfecus turbas, fcd intemplo domini conueríatío cíus erit: ne quíd de ea finiftrü uel fufpicari faltem poflit uel dici, Iraq atate procedente, ficut ipfa mirabilitet ex fterili nafcec:ita incoparabilíter uirgo cenerabit altifimi filii, qui Iefus uocatur: fcd'm nominis etymologíá.faluator omníü oétium erit. Et hoc tibí eorum quz annuncio fignum erít:Cum peruenerís ad auream in hierofolymís portam:ha, ebisibí obuiá Annáuxoré tua qux de tux regreíTionis tardatione modo foilícira:tüc ín αῇ pe &tutuo gaudebít.His dictis RES diíceffit ab eo, Deinde apparuit Annz uxori eíus dícens: INetímeas Anna,neq; phantaíma putes efTe qd' uides.Ego ern fum angelus illeq prees δὲ ele^ emofynas ueftras obtulí ín cofpectu deí:& nüc miflus fum ad uos, ut annücié uobís na(cíturá filiam:qua María uocata.fuper omnes mulieres eríc benedicta.Haca natíuitate faa ftatím dni eratía plena:tribus ablactatíonís fug annís in domo paterna permanebit: poftea feruitio ἐπί mancípata,a templo ufq ad íntellioibiles annos nó difcedet: ibi deníq; ieiunijs& orationibus nocte ac die deo feruics;ab omní ítmmüdo fe abftinebit:uirü nunc cognofcet,fed fola fine exe plo.finemacula fine corruptione fine uirili cómíxtione:uirgo filium,ancilla dominü:& gratía& nomine& ope faluatoré mundi generabít.]tag furee afcende híerufaléi& cum peruenerís ad portam;qua aurea;pro eo qd' deaurata eft uocaturibi pro fieno uirum tuutm pro cuíus incolu mitatis ftatu follícíta es,obuíum habebís.Cutn hacc ígitur íta euenerínr fcito qd'qua annuncio, fine dubio cóplenda erunt.Ioítur iuxta angeli praceptü:uterg; deloco in quo erant promouen tes.afcenderüt hierufalem:& cum ad locü petueniffent angelico uatícínio defignatü,ibi fibi inui cem obuíauerunt. Tunc de mutua fua uiftone lztí:& promifTz prolis certitudine fecurí.debitas domino humiliü exaltatorí eratías egerunt, Ita; adorato domíno domum rcgreffi: díaínum promiffum certi& hilares expectabant. Concepitergo Anna& peperit filíam:X iuxta manda; tum angelícum parentes uocabant nomen eíus Maríam.Cüa tríum annorum circulus uolue; tetur δὲ ablactationis tempus completum effet: ad templum domíní uíroínem cum oblationi; busadduxerunt.Erant autem círca templutn íuxta quíndecim graduum pfalmosquíndecim aícéfionis eradus.Nam quía templum erat ín monte conftitutü;altare holocaufti quod forinfe) cus erat, adíti nifi eradibus non ualebat. In horü íraq; uno beatam uirginem Maríam paruulá parentes conftituerunt. Cá ipfiueftíméta quz ín ítínere habuerant exucrent,& cultioribus ex more ucftibus fe& mundioribus induerent: uírgo domíni cunctos fieillatím gradus fine du, centis& leuantis rana τά afcendit:ut perfectazatati ín hac duntaxat caufa nihil deeffe puta. | Μ ιν ο zrteslan } DE NATIVITATE! SANCTAE MARIAE,: C res.Iam quippe dominus in uirginis fuz infantia. magnum quid operabatut: δὲ quanta futura cflet huius míraculi índítío przmonftrabat.Toítur facrificio(αι confuctudinem leois celebra, το, ὅζ uoto fuo perfecto:xiírginem íntra fepta templi, cum alíjs uirginibus ibidem Mies dij miferüt:ipfi uero domum τοστοί[ funt. Virgo autem dominicum aatis proceffu& uirtutibus proficiebat:& iuxta pfalmiftam pater δὲ mater derelíquerant cam: domínus autem affumpfie cam.Quotídie nág ab απσεῖίς frequentabatur:quotidie díuína uífione fruebatur: qu& eama malis omnibus cuftodiebat, δὲ bonis omnibus redundare faciebat, Itag; ad quartüdecimum: ánnum ufq, peruenit:ut non folum níhil de ca mali reprehéfione díenum confin ere poffent: fed& boni omnes quí eam nouerant:tiítam δὲ conuerfationem eius,admiratione farm iudi, carent, Tunc οκ publice denuncíabat: ut αἰτοίπος quz ín templo conftituebantur,g hoc «tatís tempus impleflent,domum reuerterentur:& nuptijs fcd'm morem gentís,atatís mati ritatem operam darent.Cuí mandato cum cxterz prona paruifTent:fola πίτσο domini María; hoc fc facere non poffe refpondit,dicens: Se quidem δὲ parentes fios, ἀοπιίπί feruítio mand paíTe:& infuper feipfam domíno uirginítatem uouifle,quá nuncj uiro aliquo cómixtíonismo tc cognito uiolare uellet.Pontifex uero in anguftía conftítutus anímí,cum neg contra fcríptur ram qua dicit: Voucte δὲ reddite: uotü infríngendü putaret:neg; norem genti infuetum íntro ducere auderet:pracepit ut ad feftíuitatem qua imínebat,omnes ex Híerofolymis& uicinis lor είς primores adeffent:quorü confilio fcire poffet:quid de tam dubía re faciendum eflet. Quod cum fieret.omnibus ín cómune placuit domínü fuper hac re effe confulendá. Et cunctis quidé orationi íncübentibus,pontifex ad confulendü deum,ex more acceffit; Nec mora cunctis audié tibus,de oraculo δὲ de propicíatorij loco;ttox facta eft fcdm Είαία: uaticinium, requirendá effe cui nírgo illa cómendarí& defponfari deberet, Líquetem Efaíam dicere: Egredietur uirgade radiceic(fe,& flos de radíce eíus afcendet:& requíefcet fuper eum fpiritus domini:fpiritusfapié tíz& ini clle&tus:fpiritus confilij δὲ fortitudinis:fpirítus fcientia δὲ píetatís:& replebiteum fpiri tus timoris dominí.Scd'm hanc ergo prophetíam;cunctos de domo& familia Dauid nuptui habiles nó conítigatos, uíreas fuas allaturos ad altate pradixit:& cuiufcüqs poft allationéuit/ ula lorem germinaflec& in cíus cacumine fpiritus domini ín fpecie colüba confediffetsipfum: e(Ic cui uiroo comendari& defponfarí debetet.Erat autem ínter cxteros Iofeph homo de do^ mo δὲ familía Dauid grandacuus:cunctís uero uirgas fuas íuxta ordiné deferentibus,folus ipfe fuam fubtraxit. Vnde cum níhil díuínz πο confonum apparuiffet:pontifex iterato deam com fulendá putauit.Qui refpondit folum illum ex hís quí defienati erant uirgam fuam nó attuli fequi uirginem defpofare deberet.Proditus eft itaq; Iofeph.Cum er uirgam fuam τα οι: δὲ in cacumine eíus, columba de ccelo ueniens confediffet:liquído omnibus patuit οἱ uirginem: defponfandam fore.Ioítur nuptiarum íure de more celebrato,ipfe quidem in Bethlehem rece^ ditciuitatem:domum fuam difpofiturus:& nuptijs neceffatía procuraturus. Virgo autem do» mini Maria cum alijs fepté uirginibus cosuís δὲ collactaneis quasa facerdote acceperatiad dor má parentum fuorum in Galilzam reuería eft.His uero dicbus primo fcilicet aduentus fui it Galilzam tempore; miflus eft ad eam angelus Gabriela deo;qui εἰ conceptü dominici narra ret:& conceptionis uel modum uelordínem exponeret.Denig, ingrefíus ad eam,cabículà qui^ demubi manebat.íngenti lumine pfudit: ipfam uero gratantiffime falutans dixitzAue María uiteo domini eratifTima:uirgo eratía plena,dominus tecumibenedicta tu prx omnibus mulie ribus:benedicta prz omnibus hactenus natís hominibus. Virgo autem qux iam angelicos be me noucratuultuss& lumen ccelefte infüetum nonhabebat:neg; angelíca uifione terrítanec lu mínís magnitudine ftupefacta:fed ín folo eius fermone turbata eft:& cogitare coepit qualís ifta falutatio tam ínfolita effe poflet,quid ue protenderet:uel quem finem εἶσι habítura. Huicco! eítationi angelus diuinitus infpiratus occurrens:INe tímeas inquit María quafi aliquid contra ríutm tux caítitati hac falutatione prztexam. Inuenífti enim gratiam apud domínü: quíacafti tatem elecífti.Ideoq; uirgo fine peccato concipies:& paries filium.Hic erít magnus: ῳ domi. nabítura maríufcg ad mare:&a flumine ufq; ad termínos orbis terra, Et filius altifIimi ποτῶν ::: Ρίτμτιασία Ὰ --.--Ἡ. — lig DB NATIVITATE SANÓTAE MARIAE,$o, 109 n"hd À biturquíaquiín terrís nafcitur humilis, ín coelo regnat fublimis,Ec dabit illi dominus deus fe m Ἢ dem Dauíd patris eius,& regnabit ín domo Iacob ín zternum,& reení cíus non erít finis. Ipfe EN quippe rex regum δ domínus domínantíü eft:& thronus cíus in(zculá(eculi.His angeli uer it bísuíreo non íncredula:fed modum(cire uolens,tefpondit:Quomodo iftid fieri poteft? Nati Qe cum ipfa uirum íuxta uotum meum nuncj cognofcoxquomodo fine uitilís feminis incremento Ri. parerepoffum? Ad hocangelus:Ne exiftimes inquít María qd humano more concí pías.Nani i3: fine uírilí commixtione, uíreo concipíes:uiroo pes:uíteo nutríes. Spíritus ením fanctus fu tin peruenict in te δὲ uirtus altiflimi obumbrabít tibí,contra omnes ardor:s libidinis.Ideoq quod SN nafcetar ex te folum erít fanctum:quía folum fine peccato cóceptum: δὲ natum uocabitut ΗΠ 5 EN dei- Tunc María manibus expanfis:& oculis ad ccelum leuatís, dixit: Ecce ancilla domíní(neg: "n ením domínz nomine diena fum)fiat mihi fcd^m uerbum tuum,Longum forte δὲ quíbufdani Ἂ tedíofum erít,fi cancta huic opufculo ínferere uoluerimussqua natíuítatem domínicam ucl pre HA cefliffe uel fubfecuta fuifTe lecimus. Vnde his omiffis qua: ín euangelio plenius fcripta funt:ad e ca quz minus habentur.narráda accedamus.Tofeph igitur a Iudza in Galilá ueníens,defpor T fatam fibi uirginem uxorem ducere íntendebat:iam nág tres fluxerant menfes: δὲ quartus iz ftabat,ex eo tempore quo fibí defponfata fueratiínterea paulatitm utero puerpera intumefceri M te:puerperam fe manifeftare ccepit: neq; hoc latere potuit Iofeph. Nam fpófi more liberius ad Ἢ" Al o, uíreínem íntroíens:& familíaríus cum ea loquens,grauidam efle deprehédit.Aeftuare ítagy aní Tg mo δὲ fluctuare cavpít;quía ignorabat quid[οί potiffimum effet faciendü. Neq; ením eam tra/ s ducere uoluítxquía iuftus erat, INeqs fornícatíonís fufpítione ínfamare,quía píus. Itaq; cogíta/ qui bat dam diíoluere coniugium:& occulte dímittere eam,Hzcautem co cogítante: ecce angelus hi domini οἱ apparuit ín fomnís.dicés:lofeph fili Dauid noli timere: hoc eft;ne uelis fornicationís ds fufpitíonem ín uirgine habere,uel aliquid finiftrum cogitare:neq, tímeas eam in uxorem duce/ i B te Quodenímín ea natum eft,& nuncanímum tuum angít:nonhomínís/fed fpirítuffancti eft Jin opus.Paríet enim omnium uírgo fola dei filium,& uocabís nomen eíus Icfam, id eft faluatoré: duis ipfe enim faluum faciet populum fuum a peccatis eorum.Ioitur Iofeph fcd'm anceli praceptá a uírgínem uxorem duxit:nectamen cognouit eam,fed cafte procurans cuftodíuit.Iamq; nonus aconceptíone ínftabat menfis,cum Iofeph uxore cum alíjs qua neceffaría erant affampta,Bech lehem ciuitatem unde ipfe erat tetendit.Factum eft autem cum effent ibi,impleti funt dies ut To pareret:& peperit filium fuum primogenitum ficut fancti euangelifta docuerunt, domínü no^ T ftrum Iefum Chríftum:qui cum patre δὲ filio& fpiritufancto uiuit δὲ regnat deus per omnía ue fzcula culorum.: in CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS, Eadem facundía,eadem erudiítío, ídem fermonís lepos.Tllud rídículum,homínem ne tantulum quidé potuílfe díctionís figura uaríare, Omní, quod aíunt pedí, eundem índucit calceum, Apud bunc artífícé pM eodem utuntur charactere omnes, Híeronymus, Auguftínus, Cyrillus, Eufebíus,& Ambrofiüs: apud αἱ huncopínor balbutíret ipfe Τ αἶ[ίως. Πίαα breuiter admoneo píum le&orem,nibíl híc effe;in quo bonard : horarum ullam partem collocet:nec eget díuus Hieronymus huíufmodi fucis, nec dígnatura tam ín» d{πο pingíartífice. EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI AD DAMASVM, ΟΕ Atri reuerendíffimo Damafo Portuéfi epifcopo:& chriftianiffimo Theodofio Ro Ie manorü fenatorí, Eufebius olim Flieronyti fanctiffimi difcipulus: nuncuero eo/ Eel dem orbatus lumine;píum dolorem δὲ fuauiffimum gaudiü.Multifariam multifqg ΕΝ modis olim deus locutus eft omnibus nobis per fuum dilectiffimum filium από T Hlieronymü de fcripturis fanctis ín uirtutibus δὲ ρτοαίσῆς multis: qux per illum fecit ipfe dris ín medio noftrí:ficut uos fcitissde quo δὲ teftes fumus quí eum uídim?,& oculís noftrís eius fan Mi&itatem perfpexímus: δὲ manus noftrz contrectauerunt de uerbo eius fcientie δὲ doctrinaet Mi quibus uíta manifeftata eft. uod ergo uídímus& audiuimus annüciamus uobis Eramus ei tancj oues errantes,erroneis δὲ fuperftitíofis fabulissnon audientes fanam doctríná: fed coa; ceruátes nobís pfeudoprophetas: quí furgétes ín populo magiftri mendaces introducebant fe Gasuariz perditionis: donec ífte illucefceret dies: quí tanc fol refulgens νε ἀνὰ εν m 3;&lex id v) EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. C&fexmenfibusmultis laboribus& erumnis,ín lectionibus& uíoilijs: ut nobis franoeret pané doctrínz defüdans:tenebras errorü profugans,& cunctos a perditione liberansteffulfit ín tem; plo dic.Incipienfgg ab oríente ufcy ad occídentem,auferens bella harretícorum:eorumqy arcam Conterens,arma& fcuta eorum combuffit iení. Quoníam ín ipfo deus pofuit prodigia fuper terram:ut nomen fuum manifeftum fieret ín nationibus.Deínde pertranfiens ufq; ad fines cer ra, fanando oppreffos ab hxrcticorum íaculis: illamiínando mentes homiínum,feripturarum «nígmata referando.foluendo nodos, obfcura dilucidando, dubía exponendo, confutando& corrigendo falfitates:& uerífTima ex línguís cgplurímis adunando: ut nobís notas faceretuias uítz;,& nos adimpleret gaudio lxtícía& exultatíone:templá domíní corroborauit:& eius ady tum inftar lucerna nó fub modio, fed fupra candelabrum ín domíni aula pofitz, dominico irri guo τοῖς pleníffime fcecundatzpofterís omnibus fuorum uerborum pra cxtetís dlecantía fin; eulari,excellentius omnibus alíjs patefecit:ut írent ín ciuitate habítatíoís: δὲ locá eloriz: inueni) rent:& ne fierent uelut príores eorum genus peramarü: quos direxit& liberauit ab errorü per^ ditione. Cum ením fim ficut ftípula ante faciem uenti: δὲ ficut lutum platearum balbatiens, loqui nefciens,nec uerba plene formare ualens:quíd impertíar uobís charíffimi patres& domi; ni fuz laudís?INempe íuxta illud Apoftolí:Si linguis homínum loquerer δὲ angelorum:fuum laudandi genus necdum attíngerem.Idcírco non ín arcu meo fperabo:nec gladius meus falua; bit me.fed domínus etít illuminatio mea, Qui docuit& docebít manum meam ad fcribédum, δὲ dirigitlinguam meam ad loquendum:ut quondam afinz Balaam. Quoníà ipfius eft regnü & imperium,& dominatur a mari ufq; ad mare: a flumine ufcy ad termínos orbís terrarum, In cuíus cuncta funt pofita ditione: coram quo procídent reges: nec eft qui fuz poffit refiftere uolátati.Quoníá omnía quxcüqy uoluit,fecit in coelo,terra;marí& ín abyffis.Et ficlingua mea tantí uiti laudem meditabitur,& nomen fuum annücíabit uníuerfis. Hic uere fuit ille Ifraelíta ín quo dolus non fuit:electus(ζεί cor domini ad loquendá omnía qux fibí mandauerat dor, mínus,uníuerfis gentibus& regnís:& doctor datus in gentibus, ut fentes euelleret, deftrueret, difperderet& difliparer:& fapientíam ueram feminaret;xdificaret atq; plantaret. Hic eft fratrá amatorthíceft qui populo chriftíano tot librorum uolumína ex linguís hebraica δὲ σία inl tinam nó paruo pondere tranftulit.Ecdefiz officium prímitus ordinauít:& totíus facra: fcriptu tz afpera fecit plana. Certeín huius lumíne uidemus lumen:& pane fua falutíferz doctrina pa fti.ambulamus ufq; ad montem dei Oreb. Híceft flumen aqua uíux fplédidum tandj aryftal lus,procedens de fede dei ín medío εκ εἴτα: τ ex utragy parte cíus lignum uítz:afferés fructus tempore fuo:xcuíus folía lieni.funtad gentium fanitatem. Vir ifte in populo fuo mitíffimus ap paruít: δὲ deo dilectus δὲ hominibus:orat πᾶς pro ecdefía fancta. Vas uere admirabile,omni ot natum lapíde preciofo,opus excelfi. Verütamen de hoc quíd plura dícam*cuíus enarrant coeli eloríam:& opera fcripturarum manuü eius,annuncíat firmamentum^?NN ec funt loquelz neg fermones,cuíus non audían£ doctrinz uerbazaum in omnem terram exíjt fonus eíus.O íneffa bilís miferícordía faluatorís:qua: tot gratiarum cumulos ín Hieronymo adunaftiurad ea que folus poffidet:penenulli homínü ni particulariter fas fit afpirare, Hiccerte dux noftra fidei ad fe carrentes ín coeli cótrahiít arcé.Fiunc pra cxterís potioribus ornati ínfignijs dígnítatitin cantilenís δὲ prouctbíjs,opationibus& interpretationibus miratx funt gétes. Cuíus nota facta . eftín feat uirtus: quía ímpletus fuit quafi flumine fapiétia. Sed ut uera dícá, iuxta illud re gínz Saba:Maior eftem fapiétía& opa fua d rumor qué audiftis. Quá certe bonus eft íftehis recto funt corde: qm malícíá femp odíuit. Fecit em mirabilia in terra noftra. Sub umbra illi fedím?:& frac? illi? dulcis eutturí noftro. Q uáta auté de eo audiuím? δὲ cognouím?,quó annü cabím9*Atq; ego q fum ut narré laudé ei? δὲ uírtutes ei? δὲ mirabilia qu fecit?Sed qmnó fum ,&loquésab heri δὲ nudíuftertius,ut breuiter dici:fi uultis actipeIoánes baptifta ipfe eftutereg uirgo:xterq eremita.De Ioanne dícit: Erat Ioánes ueftitus pilis camelorü ín deferto.De fe ide Hicronymus dicit:Horrebát facco mébra deformía:& fqualida cutis.fitá Aethíopice carnís ob duxerat.De Ioanne íterum:Locufta& mel fylueftre edebat; De fe íterá Flieronymus dicit:De MM s di UR a abís& potu) 3 Why A Hte, t ἱμὰς SN d M " AO Otros, d uy Iti ^ EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI.$o. 210 cibis& potu taceo:cum etíam languentes monachi aqua frígída utantur:& coctum aliquid ας’ cepiffe luxuria fit.Quid plura:Tlle propter iufticiam martyr:ifte Y^o ctfi eíus fpiritum materíale fcrram non abftulít;tamé martyrij prazmíj non eft expers.Duplex nang, martyríü cft. Vnum; fuccumbere eladiíjs impiorum: alterum ín NEM M δὲ aduerfitatibus in anímo patiétíam cuftodirc.Certe hic eft uere martyr.quí propter iuftícíam, δὲ marifuetudinem,& falutífera do^ Ctrínz fux uerba, in huíus mundi lachrymarum falo,certamen forte a malorum coetu uírilitet fupportauít: fcíens quoníam omníum fortíor eft fapientía. INcc impie eefTit in confpectu deí: fed ín omnibus tribulationibus fuísínuocans domínum,nó peccauit labrjs fuis:nec ftultum αἱ’ quid cotra deum locutus eft. Taceam πάπα; quot tribulationes, labores;afflictiones,crucíatus, agones.flagclla fames.fitím,amarítudines,tempeftates;tentationcs,abftinentíasuigilías pere erinatíones,carnís macerationes,nuditates,ieíunía,erumnas:& non folum hao, fed grauiora δὲ innumerabilía propter Iefu Chrifti nomen.in fio eloríofiffimo perpeffus eft corpore.ut ídem loqui£:Stabam ín eremo conftitutus:& ín illa uafta folitudine,quz exufta folis ardoribus, mo nachís horridum praftat habítaculum:cogítans me Romanis potiri delítíjssquotídie&emítus, quotídie lachryma:Et fi quàdo me fomnus imtnínens oppreffiffet repuenantem, nuda humo, uix offa harentía collidebam.Horrebant facco membra deformía, aqua frígida languens ute^ bar:& coctum aliquid accepifle luxuría erat. Cutís mea propter incommoda fqualida,carnis Aethiopicx fitum obduxerat: δὲ tamen focíus fcorpionü tantum δὲ ferarum, fxpe choris ínter eram püellarum:& in frígído corporc,etíam ín przmortuo iam hotníne,fola líbidínum íncen^ dia bulliebant. T'efte deo memíní me díécrebro iunxiffecü nocte: neca pectorís ceffaffe uerbe ribus:donec iubente domino.ín me redíret tranquillitas.Flebam continue,& repugnantem car nem, hebdomadarum inedia fubiugabam. Cellulam meam quafi cogitatíonum confcíam pertímefcebam: δὲ míhímct iratus& rigidus.folus deferra penetrabam:& fi cócaua uallíum, 8t prarupta montíum cernebam: illud mez miferrima carnis erat ergaftulum, ibí mex oratíonis locus.Quis ergo ínfirmatus εἴς,& non ipfe? Quis fcandalizatus,& non illezSed fi ín infirmíta^ tibus& laboribus laudandi funt fancti,certe δὲ híclaudandus eft. Veniam autéad contume lias δὲ perfecutiones, quas ab improbis& falfis pertulit fratribus ín huíus ualle miferi. Quid aliud ín hoc mundo fua femper fuítuíta;nifi quedam íugis aduerfus improbos haretícorü om nium& malorum cuneos puena,contínuumqg certamen£ προς eum rugierunt ut leones hzretíci,quoníam corripuit eos:& tabefcere fecit ficut araneas animas eorum: fructus eorum de terra perdídít:& femen eoruma filijs hominum. Aperuerunt ín cum deríci lafciuijs dediti ora fua:& defpexerunt eum,& locuti funt labíjs dolofis:& odio iniquo oderunt eum: quoniá eorü infectatus eft uitam peffimam δὲ crímina.. Círcundederunt eum canes multi:& taurí píngues obfederunt eum:& infurrexerunt ín eum teftes iniqui, acuentes línouas fuas ficut ferpentes:& uenenü afpidüm fub labijs corü:cogitantes malicias in corde;tota die conftítuentes pralía:fup plantantes ereffus eíus.Et funes extéderunt ín laqueos pedibus eius:uc delerét de tetra memo; ríam eíus:& eíjcerét eum de natíonib?: ut opprobríü fieret uícinís fuis. Sup Romani populü fuit maenificétia eius:& uírtus eius mirabilis ín uerbis:& fanctus in omnibus operibus fuis:aLleuans cotruentes/foluens compeditos,illuminans cxcos, dítígens iuftos:dans fortitudine& uirtuté plzbi deí:& quafi cuba altifonans,annuncíans cunctis iniquis fcelerasportas peccatorü, & uectes ferreos cofregit romphea doctrínz fuz. Audiétes auté hacc impij diflecabané cordib? fuis:& ftridétes dentib? ín eum cogítauerüt δὲ locuti funt nequítías. τοῦ fud tetenderiic& illa parauerüt:& ín ipfo parauerüt uafa mortís.Cü auté effet ille plenus fpüfancto;in orationib? δὲ inopib? bonis pfeuetás,uítía mortificás bona uíuificás fufcitás de puluere egenü:& de ftercore erigens pauperé:Q m nó ín uítib? equí,neq, ín tabernaculis uírí beneplacítá fuit fibi: necfpera uit ín diuitiis fed fortitudine dri corroboratus:non formídauit aduerfaríos fuos, fed fup ipfos correctionib? δὲ doctrinis fanctis tonuít:dans imperi regi fuo,& fublimans cornu Chrifti fui: Alíos docens laborando.ficut bonus miles Chrifti:fciens q» non coronabit quí ín agone certat, ni(ilegitime certauerit, Videntes auté hac uiri iniquiirati funt: δὲ dolores coprehenderunt eos Mm 4 quíafunt EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. uía funt generatio praua& peruerfa. filij in quib? fides aliqua nó eft. Et exacetbauerüt eum ir cofilijs.& in abomínationib? fuis ad iracundíá cocítauerüt ipfum.Et perdito cófilio[inedifciplu na, uefte muliebri irídentes εἰ tancg uíro luxuríofo δὲ iniquo;impetü fecerüt unanimiter ín εἴ, & eiecerunteutm extra Romanam οἰπίταιξ. At lle benignus patíens humilis,& manfüetus,eorá ucfanix locum dans:proijciens pofttereum fuum omnía peccata eor: recedens inde peragra^ uit ín Conftantinopolim ad antiftitem fanctiffimum Gregorium INazíanzenum.O uir íneffa bilis,o uirtutum uas admírabile,o fplendor patiétíz, o lampas prafulgida,o díadema honorís δὲ gloríz; angularis lapis firmiffimus,exemplar innocétíz; columna aurea, totíus ecdefia: fun damentum.Cum plus tunderís,minus cofunderís. Agnus innocens quid loqueris preffuscollo tot íugís? Gratías ago deo meo:quía dignus futn habítus,it me odíat mundus.Sdo me nang; peruenire ad cocleftem gloríam, per infamíam δὲ bonam famam. A peruít auté cocos patientia eíus: quía ibí confirmata femper fuit uirtus eloríz eíus:& ín deo pofuit firmam fortitudinem fuam:neca domíno receffit unc cor eius. Arcus fortíü fuperatus eft:& ípfe accínctus eft robo; re:& przualuit ín infirmitate fua:& fortis factus cftín bello, δὲ dextera fua elorificata eft in uirtute.Dextera manus fua confregit ínímícossquoníam adíutor& protector factus eft(ibi domi nus ín falutem.Et ideo cantemus domíno:quoníam magnifice fecit. Annunciemus hocin uni^ uería terra.Fauríamus aquas ín gaudío de fontibus faluatorís. Euanuerunt ἱππρῆ ας cogítatío nibus fuís:quía obfcuratum fuit ínfipiens cor eor: δὲ credentes fe effe fapientes ín malicijs fuis, ftulti facti funt:quía mutauerunt uerítatem ín mendacium: fed tamen ueritas de terra orta eft: & iuftíca de coelo profpexit. Etením fatui ín lacum quem aperuerunt,& ín foueam quam fece^ runt ínciderunt.Et iuftus nundj fuit conturbatus: quía dominus firmauit eíus manum, Vnde fanctíífimi patres δὲ domini, confydcrate uírum iftum, cj fidelis δὲ iuftus femper in domo domíni fuítad docendum nos& illuminandum abfcondíta tenebrarü, δὲ effugandum nequitías pecatorü. De quo nobis grandis effet fermo δὲ inínterpretabilis ad dicendum: fed nimís imbe cillis factus fum:quoníam íntroiuit tremor ín offa mea:& fubtus me turbata funt ueftioia mea, ne nímís afcédam.Eft ením angufta porta,& arta πία, δὲ cibus{πε folidus perfectorum eft&(a píentum: quí exercítatos habent fenfus ad difcretionem. Quapropter non modica relínquens difficilia&ardua tanti uírí íneffabilis:cuius laude plena eft terra;cuíus fplendor eft ficutlumen: δὲ cornua funt ín manibus cíus: ad praffens fui exitus οἰοτίο[ aliqua breuiffime cupio referare. Deus em omnípotens,cuíus míferícordía praít ante faciem fuam:qui& íuftus eft, δὲ rectum iudicium füum:reddens mercedem laborum fanctorum fuorum:paftor uerus δὲ bonus,in mí/ ferícordía difponés omnía: δὲ cógregans oucs fuas ín finu fuo,qua nouíffime diebus íftis curfu intolerabili& οποτοίο,ασοπίς grauiffimí:in quo caro cócupiícit aduerfus fpiritii:& fpiritus ad^ uerfus carnem: feliciter confummato, portu íam diu concapito,de nauígatione huíus marís procellofi,ín quo funt reptilia ínnumerabilía& inimicorum agmina colluctantía: ut decdipíant & trucident rectos corde íam obtento,dilectiffimum filium fuutn Hieronymutm exutum toga mortaliítatís δὲ putredínís huius carnís miferrimz, perpetuo immortalitatis brauio decoratum, ad codlefte atríum euocauít:ut quod uidebat hicin znigmate,ibi uídeat facie ad faciem.Quem cum extrema cíus hora egredi de corpore eíus urgeret:íam completis nonagínta δὲ fex annis,fe bre xftuans ualída,fuos circa fe uoluit effe ín unum filios,quos ficat nouellas plantationes η’ biliuita inaentute fua. Quorum luctu uultus graues íntuens,ut píus δὲ miferícors,hís paulifper motus fletibus ínfremüitfpiritu&lachrymans: ímo aliquantulum eleuans oculos plana πο’ ce inquit:Fili Eufebi, cur iftas inutiles fundis lachrymas? INonne uanum eft fuper defunctum fundere lachrymas? Quuís uíuens non uidebit huíus corporis díffolutionem τ Quod femello^ cutus cft deus δὲ audífti;audes contradicere? Et noftí nullum poffe refiftere uoluntati eius.Iam filirogo non fecandum carnem ambulesflere define. Certe noftra milítiz arma carnalía non funt. Deinde uultu hilarí& iucundo, alacri uoce cxteros alloquens filios, exclamauit. Ceffet maeror, luctus abeat, fitomníum una uox oaudentíum. Qu uoníam ecce tempus acceptabi^ le, ecce dies iubilatioms& lxticiaz, prac omnibus díebus uit mca: ín quo fidelis dominus in uerbis[μία Pág ἴηρ h hi RN bai nis ml Tiny Mis 11} um wil m in a lia (n| m ly EVSEBIV$ DE'MORTE HIERONYMI.|.:—$0. 21 etbis füís:& fanctus ín omib? operib? fuisaperuit manü{πᾶς meá exulé animá, μασι in carcere mortis huíus ob reatus mcí genitoris Ada reuocet ad fuperná patríá, recuperatà faí fili fanguíne preciofo.Nolite filij dilectiffimi(s femp habui ín uifcerib? charitatis)impedire σαι” díum meü,ne prohíbeatis reddere tertz,qd' fuá eft. Corpus meü ftatim exuíte;terrz date;ex d. factum eft, ut redeat unde uenit.Quíbus finitis uerbis,omnes fratres lachrymís madefadti, defiudantes fuum facratiflimum corpus: ita fqualidum δὲ deforme abftínentijs,q, quidé terribile cunctorum uífuí cernebatur: nam tanta erat affectum macie, ut offa eíus potuiffent per artícu/ losnumerari:ficuerberibus cruentatum, utleprofi potius corpus crederetur: nuda humo pro&inus tradiderüt:& ipfum facco lineo cooperuerüt. Aftubi uir domíni,terra fenfit afperitatemz nimium íucundatus.conuerfufqy ad fratres prz dolore& ancuftía lachrymarum fontib? inun/ dantes,inquit:— Hortoruos charíffimi mei δὲ dilectiffimi filij, quos genui ín uífteribus Iefu (ΗΡΙ, ρου dilectionem δὲ charítaté qua dilexi uos: ut pacificati nunc pacem habeatis. Debetis ením uos tanc dei míníftros domeftícos δὲ amiícosdecet;ad fpiritualiaanhelare:ut fitis alíjs ad exemplum. Vos qui fpirítuales eftís,cur iftas tot ínfructuofas funditis lachrymas? Peccatorum uobis femper recordatío lachrymas inducat. Tanto prompti eftote ad lachrymas,quáto fuiftís ad culpam.Si quis peccato morítur flete:INam fi Re εἴ per pcenitentíá a morte furgit,angeli gpedene ín σα 5: certe fi bonus peccato moritur,angeli dolent, Me y'o non tancj moríentem ugeatís: fed mecii tancj portü falutis attíngentem eaudeatís. Quid imbecillius mifería huius uítz, qua tot dolorá& paffionü agmínib? circüdamur: utnulla pene hora fitín qua uiués qui cunc homo libera dolore tranfeat?Sí diues.undíq; anguftíat tímore:ne quod poffidet, amittat. Sí pauper,nuncg quíelcit ut inueníat.Si bonus,hinc díaboli tímet periculumthínc ne nauís mortalis corporís, ín huíus mundi pelago naufragetur;no mediocríter pertímefcit. Idcirco nul lus(exus,uelatas,uelconditío,doloris tranfit expersquoufq; ín hacmanet mifería πίτας. Sí quid in melle fcitis meum ímpediíensíter,dolete.Heu quot nauigantium per hocmare magnum& fpaciofum ín quo fum, tot díuerfa cenera ínimicorum fcd'm cuíuflibet uirium quantítatem col luctantíum, poft multam nauigandi felicitatem: poft multas uíctorías iam credentes finem ca pere peroptati, aliqua díabolíca fueeeftione ín hac hora ín laqueum perditionis, fua indifcre^ tione peruenerützFHeu quot híc& πίτα recommendat δὲ fama, quibus unico peccati affenfu, dír ramorsiímmínet& ruina?— Idcirco dum uiuítistímeatis fratres.Príncipiü fapictiz tímor doz thíni. Vita noftra militía eft fuper terram:qui hícuicerit;alibi coronabítur. Dum hacpelle tegi mur,nulla nobís ineftcerta uictoría.Si nofter genitor timuiffet;nuncg cecídiffet. Principi om/ iium malorum, fui przfumptio.Qui non tímet,de fe prxfumit, Quomodo ínter latrones quís onuftus auro fecurus eradíturzSaluator quid nosaliud docet;nifi tímere? Vieilate(inquit)quia rieícitís qua hora fur uenturus εἴς. Nam fi fciret paterfamilías qua hora fur ueniret, uigilaret: αἰτίφ:δζ non fineret perfodi domum fuam.Sutmmus ille οἰαπίσος Petrus: Sobrij(inquit) eftote fratres,& uigilate: quía aduerfaríus uefter díabolus tancj leo rugiens círcamít, quaerens quem deuorct.INemo ínter ferpentes cum fecuritate habitat. Οἱ fanctior δὲ fapientíor eft;plus fem; per timeat.Nam qui altíus eft cadens, maiores cafus recipit. Eíca díaboli electa eft:de malis no curat; quía fui funt. Cecídit ille fapiens Salomon: cecidit& eíus genítor Dauid clectus fecunda cor dei. T'ímeatis fratres:íterum rogo undíqy tímeatís:quía beatus eft uír timens domínum,Et: ením ficonfiftant aduerfum eum caftra,non títebit cor eius.Sí exutrexerit in eum pradlium, ía hiocipfe fperabit, Perfectus dei tímor,foras uanum miíttít tímorem, l'imorem uanum non ha» Bet charítas.Charítas δὲ tímor dei unum funt.Confyderans ením hac propheta,damans dice bat:Confige tímore tuo carnes meas.Q uís ex uobís eft capiens uidere dies bonos:accedat huc, & illumínetur: δὲ facies fua non confundetur. Qui tímet deum, faciet bona: δὲ demorabiturin bonís aníma eíus:& femé eíus haereditate poffidebit terrá.Quia firmamentü eft dris timetibus eum:& teftamentü ipfius ut manifeftetur illis.Si quid boni facítís.ctim magna cautela tímeatis. Multibona faciunt, quorü fractus furrípit humanz: laudis appetítus, Decé fuerunt uirgines: δὲ tamé ποσα codlíoftio fant exclufizs Feu quot hodíe facro funt renati baptifmate,& chriftía| πα iq E ση tio funguntur * "i EVSEBIVS8 DE MORTE HIERONYMI. « πο fungun£ nomine;quib? foret melíus nó fuiffe. Eft enim gehennalis poena paganorá infinito mínor,cg malorum chriftíanorü. Vtínam no forettalium maíor pars.INauis undíg; fana,unico mergit foramíne,Errauerüt homínes ín hac lata folítudine:alij colla iugo auaríciz fübmittétes, alij luxuríz foedítate, ut turpi(Tima: fues deturpatí:alij círca inutilía diripienda occupati. Vnde abíccto ratíonís ufu cooperantes ut iumenta infipientia(& utíná fimiles effent illis),uíá ciuitatis nou híerufalénó inuenerát.In regnü coelorü reprobus nullus ingredit, Centuplo arta eft uia ει Ορ credít,cguis larga fit uere tímétib?. T iméti Centurioní promittít Chriftus ad eum ace dere:prafuméi regulo,cü illo ire ipfe denegat. Verenó omes hodie obediüt euágelio. Veniet (dicebat Apfus)ytépus in ἅ faná doctríná no fuftínebunt homínes.Plures pradiícant.fed nó om nes uerítate przdicant:fimplíci corda in peccatis alligant. Alligant onera erauía ín peccatís mí nímís:ín crauib? oculo tráfeunt coníuéte.Eft em doctor falíus,eladi? ancepsthinc fcíndit opere δὲ exéplo: hínc percutit& interficit uerbís dolofis& iniquís. Quo ἰσπίς frieiditaté donataqua caliditaté? Lapis quó furfum eradit«& uir luxuriofus από pracdícabit caftitaté: Et fi praedicat, qua audiétib? inde ueniet utilitas? Quid pot dicere audiés:nifi quare uoce pradicas, qux opere denegas:?Dene loquens ore,& male uíuens opete.femetípfum damnat. Ecce quantum deo talis pradicatio fit acceptabilis.oftendit per Pfalmiftà: Peccatori dixit deus: quare tu enarras iufti, cías meas:& affumis teftamentü meü p os τας T u Yo odifti difciplina: δὲ proiecifti fermones meos poft te.Multi legunt erandía:addifcunt ardua: fübtilíter difputant: ornate loquun£;uta populo honores capiantzin plzbib? magiftri nomínen£,& nihil faciunt.Sí experto credic,;mihi credíte.Plus mouetcorda hominum uita fanctítas, Cg ornata eloquia, Facite,& poftea pradica te. Cepit Iefus facere,& poftea pradicare. Valet facere fine praxdicare, fed nó przdícare fine fa; cete, Non dixit deus:Qui prz:dicauerít uoluntaté patris mei.fed quí fecerit. ΝΟ uitapero pradi, cationé, nífi no faciétíü ea quz praedicant.Subtilià uerborü doctor t& non operü,eft quzdá leuis aurium ínflatío δὲ ueritatis fumus,cito fine fructu pertranfiens. Intellíoite fratres,intelli^ gite quz dico: Multo plus merc£ quí facit δὲ ρτα-άΐσαε, c quí facit δὲ tacet. Si bonum folus fado, mihi folí profum:fed fi praedicans facío,& míhí δὲ alijs pofun Ver quí adíuftícíam erudiunt plurímos,erunt quafi(tellz ín perpetuas zterniítates. Sunt em fancti praedicatores lux ad illu; mínandü: quía per eorü doctríná corda caligantía&tcxca nube peccati, Chrifto y'o lumíne qui lucet ín tenebris illuminan£.Sunt fal εἰ ad cendiendà uerbum deí,quodcbus eft anímx ope/ | tibusbonis.Cuilibet fcienti iniungit praedicationis officium, dummodo faciat:ímo ut plus di^ cam:Quuí fcit δὲ folum facit,& alíos no docet;tenebit diio reddere ratíoné. Cá em iuxta apofto lum Iohanné: Ο τί odit fratré fui; homicida fit:& quí habuerit fübftantíam mundi,& uiderit fratré fuü neceffitaté patíété:& dauferit uíícera fua ab illo,quó manet ín eo charitas dei?Quan to magis qui uiderit fratré fuü erranté,& mortalib? oppreflutn críminib9: δὲ nó miniftrauerit ei uerbü doctrínz;ille quí doct?efthomiícida δὲ fine charítate εἶς ímeatis o doctores δὲ recto res,quib? íniungit dis przdícatíonis officía:ut ppfo fuo uerbü dominici míniftretis. Quot em - uelueftro exéplo;uel ucftríneglioétía peccatis moríunt:tot de manu ueftra requiret dU to eín eftis altiores oradu.táto maíorib?cruciabimini cruciatib9. ING eftís drii fed paftores. Vn? . dfiseft,& unus paftor principalis q cognofcít oues fuas:& exquiret eas de manib? ueftrís. Heu φ hodiein ecdiia funt nó paftores,fed mercénarij:ad qs nihil ptínet de ouib? lefu chrifti.Quin ímo(ut δὲ uera díc&;& ipfimet fciunt)funtlupi rapaces:qui δὲ oues rapiüit δὲ difpergüt.Certe nil peíus.nil abomínabili?:dj cü ille qui cuftodire deberet, diffipat.Heu qd' hodie ín aliquib?ecde^ fiz nó paftorib? fed deftructorib?,quorü no eft pars minor.factü eft, ut fubftantías& labores hoim tanc infern? ínfaturabiliter deolutíat.Et no folü eos a peccatís no emédát, fed δὲ ipfimet uel ex füí neglígétía,uel fuis peffimis míniftris, uel fuis nephandis operíb? eos cotrahüt ad illíci/ ta. Ita quide dicá;hos tales fí ímpunes de?relinqueret,de? ampli?no effet.Et ideo(ut fepe dictá eftffilij chariffimi, dá uíuitis feruíte drio ín timore:& exultate εἰ cá tremore. Apprehendite difci^ plínácíus.ne qr pereatís de uíaíufta.^ Guftate filij mei chariffimi: íterá dico, Guftate δὲ uíde/ te,qm fuauis eft dns.Díuites eguerüt δὲ efurierüt:& dormiétes hic ín díuitijs& uoluptatib? fuis, nihil ínuencrüt μία iu Min &fiipfum falli no poffe creditis, ipfum fequamini.Impo EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI, ὁ ο. 21» nihil inuenerüt in manib? Πίο, Inquírétes yo diim,nó deficíét omni bono. Iunior fuí δὲ fenui, δὲ nundj uidi íuftum ín fine derelictü:nec(emé eius egens pane.Imitatores paupertatís eftote, ut fequaminí uefticía eius:qui cü in forma dei effet;portans omía uerbo uirtutis faxín cui? domo funt diuítia:& oloría,(cmetipfum exinaniuit formarn ferui accipiens:& pauper& ínops na tus eft. Pauper& plus dj inops fuit quoufqy uixit.Pauperrímus mortuus& fepultus eft. Vnde. uulpes(ínquit idé foueas habét;,& uolucres coeli nídos:fili? auté hois πό habet ubí caput fuum redínet.A plis οείᾷ iubet nó portare facculü neq; perá. Et iuueni cófuluit uendere quac habebat, δὲ pauperib? erogare.Sí Chríftà deü creditis:eum nó fon: credítezalíoquín non effet deus: ibile eft díuitijs aftuere,& Chriftum fequi. Natura denegat ut cótraría mifcean£. Aut ego fallor,aut ipfi ín fine decípient.Q αἱ mihi nócredüt;credétcü díuitiz fuz tráfierint ín zgeftate, Díues híc epulaba£ dtídie fpledide:indut? purpura& byíTo:fed mortu?q, Moyfi& pphetis noluit credere;in tormétis pofit?fenfit. Nemo militás deo iplicat fe neeocijs Lxcularib?. ING faluabi£ rex p multá uírtuté fu&nec diues diuitijs fuis.Eft em xquus diíuitíarü fallax ad faluté. None diuítijs cóiuncta eft fupbía? Etubi(aperbía. . eftibipeíus.Noneomia oriunt mala ex fuperbia.cancg ex una radíce? Cü em diues factus eft homo:& cá multíplicata fuerit oloría dom? eius,nóne fuperbit?Et cá fuperbieritnóone polluun. taruíz ei? ín omni tpe?Et tuncfedés ínínfidijs οἵ díuitib? ín occulto, cogitat ut interficit ínnoy centem. Oculí eíus ín pauperé refpiciunt: δὲ infidiat ín occulto ut rapiat eum tanc leo ín cubili fuo.dicens ín corde fuo:Oblitus eft deus:auertit facié fuam ne uideat ufq ín fine. Etern eft diis aliqri dormíens,quafi crapulatus a uíno. Cum y^o plus mora£ deus patiétía ad ínferendü iudi cía.plus ínebríat íra.Et ideo plus centuplo tímendü eft;cü longanimiter tolerat mala, cj cum fe ftinanter punit.Permittit em deus aliquo téporectucíari bonos ab iniquis δὲ peris ut fupra doríum bonorü fabrícét peccatores,& prolongé íniquítaté fibi.Et ideo cjuís alíquantulá oblí uifca£ deus pauperé:tti ín finé no oblíuifcet mifererí. Sed qm pupillo ipfeadiutor εἴ καί derez litus eft paup:& fuperbis refiftit deus;humilib?dans eratía:coterít brachíü p&torís δὲ maligni: exaudiens defyderíi pauperis iudicanfgy pupillo& humiliut non apponatultra fuperbus ma gnificarefe homo fup terrà:^ Quapropter dilectitfimi filij mei:(i pauperes eftis,humiliamini fub potenti manu deí:ut nó amittatís(quod abfit)quz facitis. INihil paupertas deo eratiofa eft fine humilitate. Maluit deus de beata maría íncarnarí ppter humilítaté, ds ppreralíam quan; cung, uírtuté.Sícut em ex fola fuperbiz radice,omnía oríun£ mala:ficex fola radice humilitatis .&enerantur omníabona.Difcitea faluatore;quía mítís eft δὲ humilis corde: humilíauít femer^ ipfam pro nobis, factus obediens ufqy ad mortéimortem auté crucis. Propter quod díco uo bis:& fi butniles effe uultis, eftote etíam obedientes omni humanz creatura propter deum, - Confyderate filij chariffimi,quo cenfeamíni uocabulo: Monachus,íd eft unus. Non decet tno, trachum uelle habere δὲ nolle;nifi ín n6 peccando.Sit ením uobís uelle& nolle hoc unum,in om nibus bonís,ín rebus lícítís obedire, INccfint uobis plura praxepta ut facíatís.INon eft obediés, fcd negligens quí fecandum expectat mandatum. Ad unius uobís dicitur íuffionís uocé Petra & Andream relíctis retibus& omnibus qu& habebant, domiíní fecutos effe uefticía.Hoc fem, peruera optat obedíentía nuncj fux obtemperare uoluntati, fed reueréter aliena.Iftud nanqs ín ultíma ccena exéplum Chriftus reliquitscam fuorü abluens pedes difcípulorá; Petro díxít:g, ni(i obediens fieret;nó haberet parté fceum.]deirco dilectiflimi filij: ficat uobís unum eft nomé monachí:íta fit unum uelle& unum nolle.Bonü eft eii δὲ iucundum habitare fratres in unum. . INecfitínuobís maíor aut mínor: fed qui przeeffor eft, fíat ficut íunfor:ne uidelicet regü gen» tium ínftar quí maíor eft ín uobís,dominet cxterís fratrib?: ut ab eís gaudeat fuperuacuis law dibusattolli.Sed ad exemplum γοσίς Iefu Chrifti;maíor humilitate effícíat,quafi mínor quib? regendis praceft,Sít enim uefter maíor per humilítaté focíus mínorí cum bene agít:fed cum e linquitfit erectus cótra uítíum per zelum íuftíczz. Nullum fit undg cum uítijs focdus:fic diligat homo.ut cíus uítium odíat, Magnü dilectionis Πρ eft homíné ín quibufcunqs minimis re» prehendere,Sape multum uana nocet humilítas. Non uera humilitas eft, uítía tacendo petmíttere,Clama rie ceffes( Efaías inquit), quafi tuba exalta uocem tuam:annuncia 88 meo : celera corü. EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI, C fcelera corü. Vtíná& contra uítía omnis damaret creatura, Quia fi peccator deum nó timet—} homínes reuetetur.Quod Aplus nos docens dicit:Irafcimini& nolite peccare;Sol non occidat fuper íracuadíam ueftrá.Iuftus eft dris.& iuftíciá dilexitzequitaté uidit uultus eíus. Sí iuftus,& uos íufti eftote, INeoligentía& uana paftorís humilitas efficit ut lupi ín ages audere poffint, Ne refpicíatís ín uultü potentís:non eft perfonarü acceptio apud deum, Vbicg qd' iuftum eft, operemíni. Vult uera íuftícía unícuícg reddere quod fuü eft.Obedíre oportet deo,& n6 homi nibus.Nonne fi uerítaté tacetís metu potentii,iudícatís apud uoftmetipfos: δὲ facti eftis iudíces cogítationü ueftrarü:& non plus ueftra abundat(/ξίεία,(5 fcribard& pharifzeorüz Non plus díuité honoretís c pauperé;nifi melior fit. Quínimod(ut uerías dícá)multo plus paupeté hono. retis.Relucecem ín paupere ímago Iefu Chriftíin díuíte auté,mundi.O mes nos exuna fumus carnis radice genití:otnnes inuícé metbra fumus ín uno corpore;cuíus caput eft lefus Chriftus, Quid ergo plus honorís meruít díues& potes, t paupet?Forte;quia díues eft& porész Sed fi hoc: quare díuítías ín ficculo deteftamur: quare müdi gloriá cotemnendá predícam?zNemine certe malorum ufu honorandum puto.5í díuítes honoras diíuitijs plus paupere, deo przponis mufidá.E: fi plus deo aliquíd ín mundo dilígis,nó díenus es deo. Reddite quao qua funt ἀεί,, deo:& quz füt müdi,müdo.Bonítas ubíq honoret.malícía omíno deturpef. dd qm míhi nunc de his quí ín caducis diuitijs fuis elorían£: quiqg de quada[οετίσα: carnis poft modici in cineré reuerfurzsnobilitate;potétía,& dígnítate uana& leuiifiquidé auríum quorundá ftultorá nomiínü infufflatione extolluné:& alios cotemnendo deprimunt:ac fe ob hoc credunt íllam ac^ tíngere gloría, quá folís humilib?& mundi cótemptorib? píus diis przparauit,fermo eft: quid εἷε εἰς ut cóuenit,diffcram:? Ντα uz uobis q ad ccelorü regna diuítíarü ítinere feftinatis: Quoníá facilius eft tranfire camelü per foramé acus,dj diuité intrare ín regnü ccclorü.INo mea funt hac üerba.fed Chrifti.Si hzcreuocabilis eft(entétía, Chriftus omníno non eft deus.Coclum( idem inquit)& terra tranfibunt:uerba auté mea non tranfibunt. Vlulate uos o míferí;,nomé inftabilis D forunz;nobiles€ potétes qui alíos cófunditis& cand ienobiles coculcatís: quía huíus mundi honorü& falfarü ανν furis obcxcatí, cam ποία uítz breuiffímz tela a morte ueluta texente forte hac nocte fuccidét:in inferno fine íntermínabili prac alíis cruciabímini,cótínue mo riendo. Víuétes ín laborib? homínü mundi nó eftís:imo cá hominibus no folum laboresnon fertís.fed laborantes uiuere nó permittitís:idcirco non cum homínib?,fed cá diaboli flagellabi míni. Quanto em ín müdo maíor fuit eloría δὲ latícía,tanto maíor ín ínferno prasparat poena. Sed quid dicam? Duodecim fatemur Chrift apoftolos cleeí(fe:quorü omniíü folus Bartholo; meus carnís origine fuít nobilís:& Matthus diuitijs(antedg reciperet apoftolatum)infiftebat. Ceteri yo erant pauperrími pifcatores. Cur hacc retulí,audíatis:Si Chriftus uerax eft:& fi οἴπία qua ex ote eíus audiui, médacía no funt:haiufmodi homínü,uix unus aptus regno dei inuenit de mille.Quuí Yo corü mihi nó credunt; poft modicü tépus ín tormétis pofiti fentient. Sed forte quis uerítatis lumíne cxcus íam mirabit. Ad quécco fiex hocme ínterrogaret,refpoderéNóne uníco credímus damnarí homíné mortalí peccato?Sed fi hoc(inquíet)íta eft:ergo quó faluabi£ centi milib9.Sed qd díues δὲ mortalis fama aura paftus aliud eft; cg qddà pétórü oim uas ρα τας Vbi fuperbia? Vbi auarícía? Vbi luxuría?TNóne ín díuítib? nobilib? δὲ potétib??Nonne latrones funt, quí pauperum mercedé uioléter depredant:& eos deprímüt atq; necant? Qui ex übertate domus ἀπί faciunt iníqua,quá ut paupetib? neceffaría codonarét.receperát, Certe fu perfluítaté ueftimétorü fuperfluitati nimia addunt, de pauperib? frigore& nuditate morienti; bus nó curátes.Palatía δὲ magna erieunt xdificia:sut humanis oculís cotemplen£:& pauperes ín plateis moríunt incómodis. Cóuiuía frequ&ter alijs przparát diuitibS;ut ferculis delicatiflimis; fuam uentris repleant ín laeien quit? pauperes fame pereunt. Quid aliud eft eorum uita.dg peccata? Sí uenter repletus tanta ciborü eft copía,nóne ad fores eius adeft luxuríazEtquíd eroo amplius loquar,cü omnís mortalíü língua deficeret: ut quae milía peccatorü facíunt,intimaret: nec deum nifi fomníando cognofcantinecfe(ut puto) moríturos arbítran£. INon ením facile in pecara labif;qui fe moritur cogítat:& deum fibi fore iudicé no ígnorat, Verenimís imbeallis δὲ mifer eft,cui Πατ rerü eft memoría:fi cuncta diabolíca tentameta nó facile uilipendí éd i uere dicam, M mo tes EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. νο, 213 ucre dícam,fi deum iudice(τ aenofcerét:& fe moricrederét;non pecatét falté cam fecure.Cur hí miferrimiad ecdefias properant:ut diuinis interfint myfteríjs:an ut mulieri contemplentur uultus? Fac fua eft meditatio.hac przedícatio,& dei cognítio. Sic αἰαίπᾶ percunctanf leoé: ut pecuníaterrámareqy peragtátes,crebrís uioilijs,& meditatioibus fibi δὲ fuis filijs copreget: cet tatím ueftiméta ín focictate, mia artíficij uarietate frequéter mutent:quín ut ludos, haftiludía, choreas procacionics,ebríetates,magna couíuía,delícata fercula, fuis alternatím exhibeant foda libus:mulíeresad{πᾷ uoluptate explendam fufficiéter habeant. Sed uz: miferí;quid facitís non agnofcitís:corpus δῇ tépus deftruitis:&t anímá ínterfícitís. Vi infirmitates δὲ mors tam íntépeftiua:nífi ex nimía ciborü copía,& frequétí mulier ufu? Deá deluderc credítís? Certe deludi^ tísuofmcetipfos.Pro corpe obliuifcímini anímá: δὲ ecce corp? fimul cá anítma deftruítis ari tem pus:& ideo gaudete, δὲ(ocundamini,& lxtamini ín hoc breuiffimo temporis fpacio quod ha betís:ut poftmodá εἰ diabolis fine fine omni tépore lug:atis. Q uod facitís;non differatís: fre» quentiíTime ueftiméta permutetís:ne forte ueftra dif; pereat nobilítas: nec fit quí uos excedat.ut ininferno uerecundiíá recipiatis δὲ cofufioné. Vbí conuíuíat Vbi delicata ferculaz Vbi uina pre; ciofa melle míxta, δὲ aromatib? praparatatEpulemini,& inebríctini:nó enim poft mortéamplíus facietis:fed cá díuite(qui Gtídie epulabaf fplendidejín tormétis gehennalib? euttá aquae mínímá peroptabítís,nec habere poterítís. Ade folacía ueftra:ín luxurijs explete uoluptates, Seminate ín corruptione,ut dc corruptione co ligatis diuiná fententíá: qua íuftus ille dabit it^ dex,ín magno íudici die dicés:Tte maledicti in ieué zterná: qui paratus eft díabolo δὲ anoclis eius.Heu cor lapideü:fi cá talem tibi cogitas ob hui? mundi parua folacía imminere fentétiam, nó formidas.Si ill expectas diem tam terribile δὲ crudeléin quo nó folá de luxurijs,ueftib?,8t ebrietatib?,comefationibus,& de toto tépore απο q uixiftí/fed etíá de qualibet te oportebit cogitatione uana diio reddereratíonéur nóemendarisz Cur morarís de die ín díem mifercon uertí ad dim? Cur te íá malorü nó poenítet? Ecce mors properat;ut te cóterat, die noctuq; cur^ rens.Ecce díabolus íam pperat ut te recipíat.Ecce díuíitiz tux tíbi deficient. Ecce uermes corpus (qd' tanta enutris dilipétia)expectát,ut illud rodantiqufay iterá coiunctá anímze;cá illa pariter poenas habeat ínfínítas.Quíd errando p hui?(σα! ínuia,in uanítatib9 petis folacia? Díuitias, eaudía.eloría, δὲ caetera tibí placíta nó ínuenies híciquía no híc funt Sed fi uera quxrís eaudia; ad illáccclefte oloríá ppera ad quá factus es.Ibi cette illa fant gaudía uera,qux nec oculus uidit, fecauris audíuít: necín cor hois afcéderüt.Dímitte quafo caduca& mométanea,& quxre ha^ bere perpetua.Sed quíd de hís qui nec dei tímore,necamore, ncc mortís& tormétorum fübfe-quentíum terrore a peccatis cefTant:fed codolent fi(ut optant) praua agere nó poffunt, dicam Vazuz miferi quí híc rídetís,quía plangetís. Vx cü ifta optatis gaudia téporalía:quía uobís αν uitis fuftinebitis torméta ínfernalía.Ecce uobís modici reftat téporís:implete méfuras tmalícía, rum ueftrarü;ut ueniat fuper uos omnís díuina indígnatio.Fruamini hocparuo tépore ín íocís, ebrictatib? pralliis,& cotentionib? choreis,& procacionib9,nec uacuum prateríte tépus dímittatís.Quíd moramíni dum uíuitisz Cogregatefilíjs ueftris honores, díuítías,& potétías. Veftra augete nobilítaté δὲ famá:ut ueftri filij qua: feciftis explere& ipfi queantzquatenus cá illis pari; tet in ínferno ampliora patíamini crucíaméta. Sed forte quis dicet:Beníon? eft dris δὲ miferi tors;qui omné peccatoréad fe redeunté recipit δὲ índuloet, Verü quídé hoceffe cófiteor. Beni enior eft em dns Gp credit:& unicuiq; parcit ad fe(ut codecet)redeunti. None benieniffim? eft diis qui tátas tolerat iníurías a ΡΟΗ eis téporís[ραοίΠ ut eméden£?Scd hoc noue; tísiquía ficut benignus eft ín tolerando,íta iuftus eftín puniendo.Sed forte quis íterá dícetzuir quí toto tépore quo uixit malefecít: ín mortis artículo accepta poenítétía,a deo ueníam obtíne: bic.Heu dj uana füfpitio δὲ falfa meditatio. Vix de centá milibus hominá:quorü mala fempet fuit ατα, meret a deo habere indulgentíam unus. Vir totus ín peccatís genítus δὲ enutrítus:quí necdeü uídítinecagnouit:nec de co audíre uoluit: necfe peccaffe coonofcít: nec quid poenítétía fi;nifi forte dormíendo nouit,totus adhuc fivcularib? innodatus negocíjs:que anguítía premit filiorá quos defcrít:qué infirmitas cóterít:qué dolor diuítiard,& téporalíà bonoru cócutit, cum εἰς nó pofle frui amplíus fe cernít; cj acceptá deo accipit pornítentiá;quánon aciperet;fi adhiic poU m: Νὰ fepofle EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. C fepoffefanaricrederet.Certe uere códudam:qui dum fanus eft& iuuenis, deum offendere no. formidatiín morte nó merebit diuina obtinere indulgétia. Qux dilectiffimi filij eft pornítétia,. quá folum quis accipít:quía fe uiuere non poffe ampli? cernit: qui fi ex infirmítate coualefcerer, peior cj príus fieret? Scío nó modicos pecunioforü,accepta in mortis artículo poenítétia conua; luiffe corpe δὲ peíoraffe υἱτᾶ. Floc teneochoc uerü puto:hoc multiplici experiétia αἰαία εἰ na bon? cft finís, cuí mala femp fuít uíta:quí peccare nó tímuit:fed ín müdi uanítatib? femp uixit, Preciofa(inquit ,ppheta)ín cofpectu dí mors fanctorü ci?.Et mors pétorü peflima,'Etideo. filij pradilectiffimi accingimini potétía:eftote filij potétes:& nolite horü miferorü díuiti, po. tentü(quorü íam tantà oftendím? ímbecillitaté δὲ miferiá effe, quátá no díceret lingua camis) tenuem potentía formídare ín operando iufticía, Quí em ppter iufticiá perfecutioné patitur, beatus οί], δὲ δῇ fibi erít:&t fi morc beatior.Preciofa nempe eft ín cófpectu dri mors fanctorü eius.Sí cupis uítam tenere in Chrífto,noli mortétímere p Chrifto. ING eim potes illa fuftinere ro Chrifto,qua funteódiena ad futurá gloriá:qua reuelabit cii apparuetít eloría noftra qux furfum eft,& no fup terrá.INó fperet mercedé quí no laborat. Non fufficit folà chríftiani nomé. Chriftian?es,imitare Chriftá.Fruftra chriftiani habet ille noméqui diabolü fequi. Quinimo «hriftian? omnino nó eft, fed antíchriftus:iuxta illud beati euágcliftz: Iohannís;Audiftis quia antichriftus uenít:nuncantichrifti multi funt. Vís ergo régnare cü Chrifto, patíarís cà Chrifto, Si Chriftà dim& regé, ταί eft nome fup ofme nomé oportuit patí,ut ficíntraret ín gloríà fuá: quá fiduciá habes te intrare finc laborezO dp ftulti fum?& tardi cordead credendá. Volum? hic gaudere cá fzculo, δὲ poftes regnare cá Chrifto. Diis nudus ínetedit: feruus fuperfluitate onuftus uefti auri δὲ oémar( intrabit? Tlle ieíunus.ifte crapula δὲ luxuria plen?: ille in cruce p ipfo moriés:ifte ín lecto delicate dormiés?Qd' dns no facítferufaciet: Promittit dris Zebedei fli τοστῖ füd.fi calice qué bibiturus crat; poffent bibere.Sic fatui filij hoim nó recte iudicátes: neq qd'uerü eft;cognofcétes:dicétes malà bonü,& bonü malü.R.euertimíni ad cor,uenientes audite me:& narrabo uobís qux audíui& cognouí:& patres noftri narraueríit mihiznecocuL tetura filis hoím.Adhzrere deo bonum eft:& ficut ille ambulauit fic ambulare.Sicut Chriftus animá fua Ὁ nobis pofuit:fic& nos(fi opus eft) p Y'itate qua ipfe deus eft,debem? animas po nere.Quí amat animá fuá ín hoc müdo,petdet cam.Chriftus pro nobis paffus cft:nobis relitv qués exéplü,ut fequamur ueftigía eíus.INóo fe cogitet chriftiand,qui pro Chrifto mori fe nóin uenit przparatü. Qui Chrifto míniftrat;ipfum fequat.Dícas homo quí[οἱ nomíne δὲ uerbo chriftian? es:Fidé chrifti habeo& pradico:Bonü eft:fed ubi opera: Fides fine opetib? mortua eft. Certe dícam:quí Chriftá t ore δὲ nó opete laudas.ipfum negas:quía fi qua dícít ctederes, falté eum tímeres,& de peccatís uerecundaretis.Et fi credís& mala facis, centuplo puníédus es. Της peccatü qd fit ex certa malicía;infinito peíus eft p&tó qd'fit ex ienorantia? Peccauit ange lus;peccauít homo:alter ueníá potuít ínuenirealter no.Qua de re*Tlle ex ppría malícíashomo facoeftione diabolica. Et forte díces:Et ego fimiliter pecco fugeeftione diabolica. Ad qd' ego: qd' mifer mererís prazmíi.fi nullum haberes ΗΝ NNóne terreftris miles ad omne fe expo^ nit perículum,ut fuo regi placeatzINec certe ulla tíbí efTe poteft excufatio, fi te iiec diabolica dicis fuggeftione ficut& illequía tibí nó eft occafio qua illi. Vnum folum habuerat praceptít, ut delígno non comederet. Nondum quid diabolíca foret fugeeftío noueratinec quantáü pec catum deo difpliceat.fcierat:& tu(ut dícis) nofti:& bene credis: δὲ tot milía facís peccata.Etquid condudam« Qui tales funt chriftíani,diligunt eum in ore fuo:& lingua fua mentíuntur eí. Cot autem corü no eft rectum cum eo: nec fidé babé ín teftaméto eius. Si quis diligit Chriftum: fi quis uerus eft chriftian?:& fpecíaliter facerdos δὲ monachus: ín d tandy ín fpeculo relucet per fcctio:nó folü renundiet omib? quz poffidet fed etíá abneget femetipfum:ita ut totus fit mor/ tuus mundo. Quíanifi gran fruméti cadens ín terrá mortuü fuerít.ípfim folum manet. Qui mundi uíuít negocíjs mortuus eft deo.Oportetnáq; homíné qui uult capere pfectioné& tene το τα mortuá elle mundo:ut tancj mortuus nihil de reb? fiecularíb? fentíat:ita ut cá Apfo de cat: Noftra couerfatio ín ccelís eft.Et íterü: Viuo iam nó ego:uíuit aute ín me Chriftus. Idcirco quí uere iu(tus eft:uítá hanc qua mors eft,nó metuat amittere: ut uítà qua Chriftus cft, ualeat ; MiUCHIIE. ts' EVSEBIVS' DE MORTE HIERONYMI; fo. 214. ον A ingenire.Eos qui occidunt corp?,nó tímeat:quía animá non poffunt occi dere.Hictribulationes »| quxcíto labunt fuftineat:ut eaudia qux fine fine manét; habeat. Haccfola uía eft;qua ítur ad e pattíam ccelí.Certe fi alío poflet íri tramíte,ín toto médax deus fieret. Non ef quz dico uobís oi ucrba,accepi ab homínernecg p homíné didici fed p euangeliá fud.Itag; oportet nos p multas : hi tribulationes acquirere reenü dei.Errat in uía,qui p díuitías& delitías feftinat íre.Sionü mani 1 feftzc damnationis eft;in hoc mundo fua beneplacita affequí:& a mundo diligi. Quos deus di^ UN ligit hos fpe corripit δὲ caftigat.Si in mundo eloríari oportet,libéter gloríemini in tribulatio^ μι níbus δὲ aduerfitatib? ueftrís.Promifit em Chriftus hac fuis difcipulis:quos dilexit ufcg in finé iti. infignü przcipuz dilectíonis,cü in ultima ccena dixit:Amé díco uobís:quía plorabítis& flebí ife ᾿ tisuos:mundus auté gaudebít. Gaudete filij mei pracdilectifTimi,cü odituos mundus. Defyde Sli tate[ufferre cótumelías δὲ opprobría ab hominib?: quía beati erítís ci maledixerint uobis πο» vir, mines:& pfecuti uos fuerint, δὲ dixetint omne malü aduerfum uos:mentiétes ppter fili homi tay; hís:eaudetetüc& exul tate:qrm merces ueftra copíofa eft ín coelis. Vtíná ín uos infargeret totus XS ᾿ iftemundus.Sáitote φ de müdo nó eftíssqm fi de müdo effetismundus qd'fuü effec dieere TN Omne gaudíü ueftrü exiftimate,cü multa habetis ín fzculo opprobría δὲ aduerfitates:(ciétes iid tp fortitudo& patíétía ex ipfis oriunt. Patíétía auté pfectii opus habet. Proban£autéuíttutes αὐ. inhoieppatíétíátancj aurü p(gn Quí cxteras habet uírtutes fine patiétía;aurá in uafis ficti ilg libus portat.In fola(dicebat faluator)patiétía ueftra;poffidebitis anímas ueftras.Fortítudo co^ TN nexa eft patíétíz. V ἵγ patíés.fortís eftanimo.Qui patíés δὲ fortis eft, fecure bona fequétis πίτα” ἫΝ fpetare pót.Seruate patiétia ín métereamqy dum tépus efbexercete in operatíone.Eít ením paὟΝ ticntía uclum,quo in hui? mundi procellis, nauís noftra quocng flante uento aid fecure: m nullá tímés perículá. Nullum ueftrü ad uíndíctá uel odium ίση, cotumeliofa uerba cómo t Ueant. Eftote míferícordes, ficat& pateruefter miferícors eft:quí pluit fup íuftos& iniuftos: "" p&folemfuü facitoríri fup bonü& malü.Iudicii fine míferícordía illi fiet, quí nó facit miferícor p díam.Mifericordia fuperexaltat iudicium, Sí nó remiferítis de corde ueftro illis quí offendunt uos:hec pater uefter dimittet uobis. Fruftra petít míferícordíà, qui alijs denegat miferícordia, Suftinetís(inquit Apfus)fi quís uos in feruítuté τεάίοί quis in facié uos cxdit. Hiícucftra Πα. " bilítar uíttus:híctota merces δὲ przmiü: ut amicos diligam? ín deo,& inímícos propter deum, Sul aud ui- Seruus ille nequá accepta míferícordía, conferuo fuo denegauit mifericordiá:& ideo meruit ha nin' berefeueritaté Ποία, Iufticia fine tníferícordía,crudelitas eft:& ideo iuftícize míferícordía mi^ fus" fcenda eft. Lex noftra tota ín mífetícordía eft. Propter peccatü quoq poterat dánare nos deus ni'iuftícía.qs fua faluauit miferícordía, Quapropter quí mífericordía caret;chriftian? non eft.Im^ uas poffibile eft effe homíné miferícordé& piti,& iram non placare díuíná,Beatí mifericordes:qi Dm ipfi miferícordiá cofequen£. Sacerdos& monachus praxípue fine miíferícordia;nauis eft ini me. dío pelagi undíq; perforata. Vana relieío eft quz caret miferícordía. Ρατᾶ prodeft differenté efTe ueftimétis a zecularib9,& cócordé uita. Non ueftimétís δὲ ordíne fol qs eft facerdos& mo nachus/feduíta. Feu qd dica?Sepeex magna abundantia trífticie homo multa loquit Ecce ju mundusundíq feruet monachís δὲ facerdotib9, δὲ τῇ iam funt raríffimi facerdotes& monachi: nt cp uix de centü unus repería£ bon?. INulla certe ín müdo tam crudelis Ρε[θία, malus facerdos a uel monachus:nam corríoí nó patít:nec uerítaté uncj audire pot:& ut breuiter dícá;omes prz vr. eminet malicia.Sunt hi tales facerdotes δὲ monachi[οἱ habítu δὲ noie;quorü uana eft relíoío, " Religio munda δὲ immaculata apud deum patré haceft: Vifitare pupillos δὲ uíduas ín tribulayu tíone eorü:& immaculatü fe cuftodireab hoc fxculo. Feu quantü ín quibufda fpiritualib? ha Td bíta&nomíne creuit cu pídítas:ímo(ut uerius dicam) caufa hui? fpíritualítatis eft auarícía:qui ἐμ certe futt lupí rapaces in ueftímentisouíum. Vbi facetdos& monachus cupídus εἰ, δῖ fine mí/ μῇὶ fericordía:ab eodé plus cj a ferpéte fuge.Sunt etíá nónullí quí cot fui fructü exíftímant ecde/ it fias δὲ monaítería;míro modo& opere ex pauperüi mercede xdificare: in quibus tanta uíget ca piditas:utterrá fibí δὲ omía deficere putét. Ibi cor, ibí mens, ibi femp fua eft cogítatio:t aliena | poffintexpolíare marfupía.Hos tales faluator increpans Va: uobís(inquit)qui«dificatis mo^ nurméta pphetatü.Ecce qui monaftetía xdíficante«defias míro artíficío aptant: Boná uident enm INn 2 opus EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. C optusfacere.Sed fiquidem mifericordíam pauperibus faciutitibonum eft. Visutopiis εὐ deo^} ρίασεαι ές ut de hoc pauperes gaudeant.Quod templum eft deo charíus, dg homo? Templum" dei uos cftís(inquít) Apoftolus.Cum pauperi manü tribuís:cum uíro ín fuís neceffitatib? fub,^ uenís:cum errantem ad uíam rectam reducis: o£j admirabile δὲ deo gratum templum zdifica,' fti.Frange efuríenti panem tuum:& egenos uagofg inducíndomü tuam. INemofeexcifans-| dícat:non habeo quod paupcri fratrí tribuam.Sí ueftímentum uel aliquid ultra extremam pof fides neceffitaté& pauperi indigenti non fubuenis.fur es δὲ latro-Sumus dilectifimi filiinre^- E bus téporalibus(οἷα difpefatores,& nó poffeffores.Si quid fuperfluá quo frater egeat poffide; ὦ|"ἃ mus:furamur, ímo peíus cp quí furatur aliqua ex inopia δὲ neceffitate. Ifte tantum αἰτία necef)| fitatern retínet:quo centum uíuerent; qui fame pereunt. Ille uní fürtum facit: ifte tot, quot non: condonat patientibus neceffítaté. Dices forte mifer;meum eft:nam hoc dímiferunt mihi paren tes. Quomodo tibi potuerunt dimittere quod fuum nó erat? Aft fi faum eratiínquiesunde ha; | bueruntzquís dedit eís?quíd in mundum ueniétes,apportauerüt? quíd recedentes fecü ferent? Certe qux pauperü poffidem?, in die iudicij corá oculís díuínze iuftíciae uíndictá exdamabunt, Ο αἱ habetaures audiendi, audiat.Q αἱ mihi non uult credere:heu cj grauiter fentíet,cum díuio tía fuz tranfierint ín zgeftatem. Lex naturalis hoc pracipit:ut quodaab alijs defyderamus.hoc ἡ alíjs facíamus.Quid aliud lex uetus praedicat? Ac euangelícam doctrínam percun&tareundig; quid aliud infinuat? Vere corá deo iudice erunt teftímonía.Q uid ergo dicam de his,qui folum lapides congregant:& muros eríeunt ín altitudinéxquorur eftcor δὲ cogitatio, ut humanis ocu lisopusappareat? Laudatur xdificium:& totam híc fuam arbítrant íufticíam? Sunt etíaaliqui quí de rapínís€ pauperum fudore oblationes& uictimas deo offerunt. T'ales oblationesante' diuinam damentíam non parum funt abominabiles. Quis tam ínfipiens eft,ut nó intelligat» talía edíficia non ceduntad dei eloría;fed ad mundi pompamzSed fi quis diceret: Quid dicis? D INonne bonü eft xdificare monaftería,ut inde ποποτεξ deus?* Ad quod ego:Bonum eft.duny- m modo pauperes uíiolentíam non fint paffinec ínterpellent dcum cotra eos. Quomodo poffum zdificare domum deo placitam uel fanctis eíus ex illis pecuníjs, de quibus pauperes plorant? ualís iuftícía poteft effe munerare mortuos,& fpolíare uiuentes:& de indigentia pauperum offerre deo? Certe fi hacc placeret deo íufticia. foret focius uíolentize.Et fi hanca nobis uellet οὖν latíonem,conífcíus fieret ín peccato. Aft fi deo difplicet;no poteft placere fanctis. Qua dere filij dilectiffimi,deponétes omnem malícíam,omnem dolum;& fimulationes,& ínuidías,& omnes detractioncs:ficut modo geníti infantes rationabiles fine dolo lac concupifcitezut in eo crefcatis in falutem:fi tamen euftaftis.quoníam dulcis eft dominus. Vere fi non erítís ficut paruuli,non ᾽ intrabitís ín réenum coclorum.Paruulus uidens pulchram mulierem,nó delectatur. Preciofam ueftem íntuens,non defyderat.In iracundía non perfeuerat lxfüs:non recordatur,nec odit. Pay trem fequiturzmatrem nó deferít.Et ideo nullus fe regnum ccelorum cogitet attingere;nifi hanc paruulí ínnocentíam δὲ fimplícítatem imitari ftudeat:id eft caftitatem habere: mundum fper^ nere:fratrem diligere:patientíam feruare: patrem Chríftum fequi:& ín gremio matris ecclefia ᾿ femper incambere.Et exuíte uos dilectiffimi ueterem hominem:& induite uos armatura deut pofiitís(tare aduerfus infidias diaboli. Diabolus nihil{π ππαπάο poffidet. Expolíati erpo mun danís rebus momentaneís:& cíto uelut umbra labentibus, cam nudo pugnetis. Οὐ oneratus ueftibus cum nudo luctatur;citius ad terram deijcitur: quia unde teneatur, habet. Vis firmíter ἡ cum diabolo dimicare, ueftimenta proijce ne fuccumbas. Terrena omnía funt,quafi quzdam corporís índumenta, Qui plus poffidet;cítius uíncetur. Arma ueftra pugnaturis fint caftítaspa tientíahumilitas,& charítas.Hax funt arma aduerfus uerfutías diabolí:quibus fi muniti fueri^ tis,accíngetis fortítudíne lumbos ueftros:& roborabitís brachium ueftrum.Fortitudo δὲ decor indumentum uefttum erít:& cum erítís in pratlio,ridebitis.Non tímebitísa frigoribus níuis:& uere fundata erit domus ueflra fuper firmam petram, qua: Chriftus eft. Enfis diaboli,luxuría. Heu quot ílla interficit romphea,INon eftaliquod peccat, quo totiens diabolus uictorexíftat. Fugite luxuríá:nam ficut uireinitas hominé zquat angelis, imo plus eum facít cp angelum: ita laxuría hominé plus cg befuficai&Cutíta dicam) multo peius beftía cum efficit. De nullo alio: pecato ME REO: ti cio ΒΜ ΒΕΒΙΝ 8.08 MORTE HIERONYMI... 0,. LIS Mh— A— pecatolegitut deam dixiffe(e poenitere fefe hominem; Hic huiufmodi facicopera. Corpás MN debilitat:& quafifemper eum morte deftruitfamam déníeratimarfupía MR Gu faftrüit: m- homicidia canfat: memoríam hebetat: cot aufert: ocilos utriufqy hominis cxcat:& prac ceterís TAN dram dei prouocat. Ex radice gulz oritur.Pro nullo alio teatu,tam manifeftam iüfticíam exet^ n,-xuit deus fine miferícordia ὅς. Ὁ ífto.Propterhocnanq;legítur peccatü,deum murido induxifle (ls"u: dilauíam.Sedomam δὲ Gomorram combuffiffe:& multos alios homínesínteremiffe;Hocrete "rni: díabolí:fi quishoc capitur,non dto foluítur.In ifto tam graui przlio, nemo poteft uíncete, nift tis.| fugiat: nemo poteft firmiter perdurare, nifi carnem domet. Qui aíno atítut, onem portat íi AN gremio. Nolíte(inquit Apoftolus)inebríari uíno,ín quo eft luxuría;Floc pralium non fuftine^ TR: tur,nífi in abftínentía& ieiuno. Vinum nocetifed uriltus centuplo maágís ο Μα ίει, ἀϊ li δὴ-«boli fagítta eft:qua ín luxutíam homo cito trahitur. INullus in hoc confidat üiuers. Sí fanctüs y sectamen fecurus es. Mulier.uirí preciofam animam rapit. Nunquíd abfcondere poteft ho^ ni noignem ín(inu fuo,ut ueftimenta illius non ardeant:aut ambulare faper prünas;ut non comi ín burantur plant eíus?Homo δὲ mulier,ignis& palea.Diabolus nunc infufflare cefat;uc accen ! ἫΝ. datur. Huíus pralij ππαζρ fiecuíctor, nifi fugiens. NNundp uiro cam muliere firiclonea collo ^"- quía. Sola infimulloquí faciat neceffitas. Vir mulieris cuncta fpernat munufcula, δὲ blatida tr . uerba,fino uult luxuríz capi laqueís. T anta fit inter uirum δὲ mulierem rafitas: uc alter alteríus 8η nomen nefciat.Plurími fanctíffimi íam ceciderunt hoc uítío,propter fuam fecarítatem. T ímea^ B»:-tisfilijsfi in alijs peccatís timendum eft:ín ifto multo plus:fed uere dicam:Hodie fub fpirituali^ "an.-'tatis nomíne,nouum fit fornicationis genusa pluribus.Heu quid proferam?Eodie non uere^ M.cundantur homínes.quínimo gloriantur cam malefecerínt. Aliqualis ἐπ mulieribus uiget defe, ἤ ; cundía, quang parua: fed in uirís τα hacc creuít malicia:ut ille putetur infipiens;qui huiufi modi: . doctusnon eft.Quid plura?Hac fua eftfeftíuitas hzc omnís prdícatio. Ob hoc frequentánt p«edefias:ut mulieres uídeant,& earum utantur colloquíjs: quaten? inde luxuria: amplius ctefca£ -appetítus.Sed quid aír mer gionis ín malícía ifta?Forte quía potens es ín íníquitate? Cer^ » tuplo plus peccas cg mulíer. Mulier mollís,& tu fortem te exiftímas.Illa ín domo fedeci& tu üa/ .gando mille modis eam illaqueas, alíqii eam cogís,utui facíat. Flacc cam facis, quía deus t^ «γεια cogiítas,qp fit tibi fimilis.Sed ueníet tempus quo arguet te: δὲ ftatuet contra faciem tuat. ud. Vndefilij eftote prudentes ficat ferpentes: δὲ fimplices ficut columbae:& pugnate uíriliter curri ἼΠ ,antiquo ferpente.Sínt lumbi ueftrí przcinctí:& lucernz ardentes ín manibus ueftrís:& tuncui/ na. tiliteragíte;& confortetur cor ueftrum:quoníam illi qui debellabant uos,timebunt:& ín deo fà nj:&letís uírtutéc& ipfe ad nihilum deducet tribulantesuos.. Pradilecti mei ,diligite uos inuicem. "Ἢ.Nonenimaccepi hocab homíne,fed a faluatore:Floc eft(inquít)praceptum meum:ut dilígatis . inuicem.In fola dile&tione,omnium uírtutum bona cófiftunt. Sícut ex una radice multi exeunt i tamí:ficexcharitate omnes generan£ uírtutes,Si linguis hominü(inquit Apoftolus) loquetet .&anoelorum:fi ómnem habuero prophetíam:& nouero myftería omnía δὲ omnem fcientiam: fi habuero omnem fidem,íta ut montes tranfferam:charitatem autem non habeam,nihil fari. ui ueram habet charítatem,beníonus eft δὲ patiens.Ille ueram habet charitatem;qui non tin - proxímos diligit per affectum cognatíoriis& carnís.ficut ethnici& publicani faciunt: fed ítà di^ ΝᾺ inimicam ficut amícum, In hocuno poteft homo agnofcere fi manet ín charitate: fí ab eo . diligitur qui οἱ aduerfatur. Certe hic cgplurímum anímaduertendum eft: Sunt&pplurimíi qu ; diligunt.fed male:Intantum σπίτι aliquem dilígunt, ut dilectionem dei perdant, Qui aliquid -fupradeum diligunt, deo non funt digni.In cunctis uírtutibus requiritur temperantía. Vírtus femper uult medíum. Nímís diligere malum eft:minus diligere malum eft: fed uius exigit di ;ligerebonum eft.Omnis dilectio qu nocct,uítanda eft, Propter nimíam dilectionem aliqui - in luxuríam ceciderunt;propter modicam aliqui in inuidíam deuenetüt: multí orationes δὲ dei obfequía dímíferunt. Flocquippe agít faperfluüs amorxt quem diligit, femper uidere uellet, -.Nimius δὲ ftultusamor, ignorat fiquidem iufticiam δὲ ueritacemratíone caret: modum nefcitt ! Nn 5 hedgaliud TRE EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. C mneqaliudcogitate poteft, cj quod diligit. Amoriftenionacipitdeimpoffibilitatefoladum;.|—| ερ ex difficultate remedium. Impoflibile eft hominem qui talem habetamorem, deo poffe.. acceptabiles orationes facere aut placere. Hic amor non eft charitas, fed ftulticia. Omnes no». ftrós debemus dilicere fratres| ficut nofmetipfos: ita tamen ut uitia non diligantur. Punite; malum, chárítas eft:plus meliorem diligere;iuftum eft. Síc diligendi fant hominestut bonitas exáltetur,S& aitiumi deturpetur. Vera charitas exigít;ut deum di lígamus ex toto corde,&exto». ta mente, δὲ cx totís uiribus noftrís:& ítà cr ah quod cum deo nihil aliud diligamus: δὲ. proximum noftrum ficut ios.Tn{{π|5 duobus mandatis,tota pendetlex& prophetas. Quí(ine.. charitate eft. fine deo cft:quía deus charitas eft:& charitas deus eft. Qui manet ín charitate, in-| ccclo iam ecepít habitare.In coelo una eft charitas omníum beatorum. Vbi charitasueraeftibi| "inuidia nulla eft:ibi ambítio nulla cognofcitur:necmurmuratio,nec detractío,nec irrifio fed eft... omnibus una δὲ eadem uoluntas.Hoc fcitote fratres:quía finon habetis charítatern perfectam,. fub diabolica poteftate eftís:nec ultra uobifcum deus habitat:& quí fine deo εἴ, πὶ inferno eft,. Idárco prxdilectiflimi mei filij hortor uos dum tempus habetis: ne ín uacaum eratíá deire^ cipíatis: eratía dei data eft omnibus,per mortem filij eius. Dum tempore ífto breuiffimo uiui; mus, femínemus, qd' poftmodum fuo tempore metemus.Breues díes hominis funt.Pracidi£. ucluta texentc uíta ueftraitandy fur;mors uenit. Cum mortuus faetít homo;non fimul defen, ditcum eogloría domus eius.Diuítes ín bonís ὅραίο minimis, ducunt díes fuos:& inpundtoad. inferna defcendunt. Opera caíuflibe fequuntur illum.Perrarum eftt hominis cuíus femper mala fuítuíta;bona fit mors, Síue malum fiue bonum tempore ífto fecerimus,illud idem poft. finem mortis ínueniemus, Non expectetíssquía tempus íftud acceptabile eft. Dum luc habetís.on ambuletis ín tenebrís. Qui ambulat ín cenebris,nefcit quo uadat. Lux ueftra Chriftus eftauz lucetin tenebrís:& illuminat omnet homínem uenientem ín hunc mundum. Vtergo: D flilucis fitis, tenebrz uosnon cóprehendantzad ipfam accedentes lapidem uinum: ab homi: ' hibus quídé reprobatü, a deo auté eletü δὲ glorificatá:& ipfi tancg lapides uíuí fuperzdifica« míniz& in omnib? exhibeatis uofmetipfos ficut dei míniftros,in multa patiétia,ín tribulationi. E bus.in neceffitatibus.ín anguftijs in plagís,ín carceribus.in feditionibus,in laboribus, in uigilijs,. in ieiunijs, ín caftítate;ín fcientía, ín longanimitate,in fuauitate;in fpiritufancto jin charitate no ficta;in uerbo ueritatis.ín uírtute dei."[Non fit ínter uos médacium. Q mnis uir mendax, abor. 4 iinabilis eft deo.Eft ením deus ucrítas:& uerítati obftat mendacíum.O mne fugíatis uerbum. ociofum. De uoles ením uetbo ociofo& uano,reddemus dco rationem. Silentium diligite, — Vbi eft multioquíuni, ibi frequenter mendacium: ubi mendacium eft, ibí pecatum. Sermo iüdícat qualís eft homo.In ore facerdotis uel monachí;nullum undj fit uerbum, in quo nonfo, net Chrifti nomen: femper diuinam rumínet legem Etenim qui ín lege domini meditatur díe ac noctenon abíens in confilio impiotum,;negy ἐπ΄ μία peccatorum: erit tancg lignum plan tatum fecus decurfus aquarum:cuits folía non decident; fed dabit fructum in tempore fuo:& omnia quzcungy fecerit,(emper profperabunt... Certe αἱ] tam nocet homini, cj mala fodctas. Talis ením efficitur homo,qualiutm focíctate fruitur.Nundg cum agno lupus habitat. Vircerte - caftus, luxuriofi focietatem fugit. Plufcg impoffibile puto uírum diutius in bonis permanere opetib?,quí malorü affidua couerfatione utítur.Cum faricto(Pfalmifta uociferat)fanctus erís: δὲ cum uiro ínnocente,ínnocens erís:& cum electo ele&tus erís: δὲ cum peruerfo peruerteris. Si cut ei mala nocet cóuerfatio:íta bona prodeft. Nihil poteft huíccoparari thefauro. Qui boná inuenít focietaté uitam ínuenít:díuitijs affluit. Certe nere dícam:Perraro homo uel bonus, ucl malus effició;nifi obfocietatís caufam.Pueri cor,tancf tabula ín qua nihil pictum eft.fore didt. Illud ergo quod a focietate recipit; u(qy ad fenectam retinet. fiue bonü fiue malá fit. Raro ci ia uene iuuenis habitet. Nam ignís fi apponatur ignixcaloré non extinguit fed enutrit.Semper vir quem delectat fapientía;fe maiori atate δὲ fapientia focius exiftat. Alioquin fi fibi fimili focie^ tur:affidua focietate, de ftulticia in ftulticíam dilabetur, Ante omnia auté filij mei: nolite ju/ rare omning, uA EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI$o. 216 MN A rareomnino:nec percolum, neq; perterram, neq; aliud quodcunq iuramentum. Sít autem uA... fermouefter eft.eft:nonnon.Cuius ín ore frequens fonat iuramentum:in ipfo homine parua un) eft dei cognitio& dilectio.Si non eft quod iuro,deum effe nego. Praxeptum ei dei prohibetz Ut INon affumatis nomen dei inuanum,| Orationibus ínftate contínuis. Multá ualet frequens. MIN oratio€ deuota.Oratío hominem a terra fubleuat;ad cocleftía uehít: δὲ facit homíné cum deo. de, loqui.Gratías ab eodem obtinet:dámodo fit deuota δὲ mixta lachrymis.Mui:um ualet'oratío hti.. frequens confperfa lachrymis ad promerendam diuinam clementiam, ad exiuditionis beneum ficu m.Obtinuit Egcchías ftatím gratíam a domino fuis lachrymis& orationibus: ut mutaret. M fententia quá fibi indixerat, Liberauit domínus δαί annam a iudício dírz mortís, propter orar. tiii tíonem& lachrymas.O rationibus Elícc,ccelum dedit pluuíam, quod daufurm fuerat tribus an; ἫΝ nis δὲ fex menfibus.Si quo egetis, petatís a domíno orationibus δὲ lachtymis,in fide nihil dubi his tantes.Quiía quí fidem liabet utgranü finapísiquicquíd petierit: fiet ftatim illí Idem domínus.. — eft jue in omnibus:quí tuncerat& nüccft.Spes ueftra,gaudíii ue(tr cogitatio ueftra:& om... αμ ne defyderíam ueftrum fit femper deus. Quoniam ex ipfo,S& ín ipfo, per ipfum funt omníaz. Ἦν αἵ uíuímus per quem mouemur& fumus: fine quo nihil penitus fumus. Jam filij meinó. "m multa loquar uobifcum. Venit ením hora ad quá natus fum.Hacconditíone huc uení.ut οχί. τε rem. Ναπημπᾶ παῖαϑ fuiffem fi mori on debuiffem;Suo proprio non pepercit dominus filio:.: b. fed pro nobis omnibus fecit eum mori in crucis ftipite: per cuius mortem mors noftra mortua m eft. Nemo enim noftrá fibi uiuit ud morítur.Siue enim uíuímus, domíno uiuimus: fiue mori: | N mur.domino morímur.Síue ergo uiuimus fiue morimur, domini fumus. In hoc ením uocatus *A.Chriftusuiuorum domínus δὲ mortuorum. Si eii Chríftus mortuus eft(certe non eft feraus : 4naior domino füo)ídcirco δὲ nos moríemur.Si em refurrexithabemus fpem firmiffimam qd δίῃ& nos refurgemus.Et fi Chriftus ficrefurrexit ut amplius non: moreretur:certe& nos poft τὲ, Νο furrectionénoftram nunquá moriemur fed femper cum ipfo in eloría ftabimus.Cum efri mor pns tuus fait Chriftus:uetus homo nofter fimul mortu?eft:ut deftruere£ corpus peccati,& feremus ias! p-unü corpus cá illo.Idcirco fi refurrexit Chriftus,& nos refurgemus cá illo:quía fumus membra: zl. eius. Si auté δὲ Chriftusnon plus moríctur,& nos fimilíter.Quo quídem dilectiffimi filij mei,fi d nunc moríor,credo qd' redéptor meus uíuit: δὲ in nouifTimo die de terra furrecturus fum:& rur ud| fumcircádabor hac pelle mea:& in í(ta propría carnemeavuidebo ipfum faluatoré:qué uifurus mm fum egoipfe qui nunc loquor, qué híc nunc cernitis morienté,& non certe alins loco mei, Et ifti rin pprij mei oculi quibus uos uideo, cófpectuti funt. Vnde dilectifimi filij mei uidete quo. caute M ambuletísmnó quafi infipientes.fed ut fapientes.Et nolite fecandá carné ambulare:quía fi(ατα uti carnem ambuletís, moríetmíni. Sed fpiritu ambulantes, δὲ facta carnísmortificantes, nunc me/ vit cum exultate,cantate& pfallite.Abíjcíte ueftímenta luctus& trífticia. Spargite cinerem de ca^ μὰ piteueftro.Tubilate deo, pfalmum dícite nomini cius:date gloriam laudí eíus,quoniá hucufqg "T tranfiui per ignem δὲ aquam:& ecce nunc índucít me ín refrieeríum.Introibo ín domü domini; T& reddam uota mea de díe ín diem.O quantà lucrum mihi eft morísquoníam uiuere deinceps m meum Chriftus erit. Ecce terreftrís domus huíus habitationis diffoluitur: ut alía fuccedat non - manufacta, habitatio zterna ín coelís,Ecce quod mortale eft ueftimentü exuor,ut eternum inv κ εἶσαι. Flucifqy peregrínatus fum:iam redeo ad patríam.Ecce brauíum capío;pro quo ín agone ". eucurti Ecce portum attíngo quem tanto defyderaui defyderio. Ecce de tenebrís ad lucem: de " periculis ad fecuritatem:de ἱπορία ad diuítias:de pralío ad uíctoriam:de trifticia ad gaudium: ". detemporalíuita ad perpetuam:de fetore ad odorem fuauiffimum uehor.Hiic cxcus fum δε]. ii luminor: undíq uulneratus& fanor. Ηῑς femper contriftatus fum: δὲ ecce iam lxtificor. Ve^ iii|-χε híc uíuens mortuus fum,& íam uere uiuificor. Vita mundi non uíta fed mors: uita fal yi. lax; uita onufta trífticijs: imbecillis& umbratica, uíta mendax, Nuncflores.& ftatim arefciss " πίτα priuans;uita οτί ines,uita fragilis, uítamomentanea& caduca: qux quanto magis crefcis, " tanto magís decrefcis, Cum plus procedís,plus ad mortem propinquas. O uita plena laqueis, |: Nn 4 quotín μὴ EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. C quotinmundohomines íllaqueas, quot perte íam fuftinent tormenta. ínferüaliat Quá bea) ᾗ tusquí tuas agnofcit fallacías:quá beatior quí de tuisnon curat uanis blandítíjs: quá beatifi musquíte bene príuatus eft. Melior eft negociatio mortís argento:& auro, prímí δὲ puriffr. mí eíus fructus. O mors dulcis& íocunda, INon certe mors quac uítàm ueram lareiris, quae fagas febres& uulnera:fames extínguís δὲ fitím, O mots iuftiTima δὲ pía bonis: δὲ malis afpe, ra:hurilías fuperbum,díuitem δὲ potentem:& exaltas humilem, Derte pauperes fatiantur cá auará proijcis. Tu malís das fupplícíü,& iuftis ternum premíd. Veni foror mea.fponfamea, amíca mea; dilecta mea:índíca míhí qué diligitanima mea. Oftéde mihi ubí pafcat dris meus: ubí cubet Chriftus meus. Ne dimittas me amplius uagari per ínutáü huius íncolatus meí.Exut ec gloría mea,porríge mihi manütrahe me poftte: apertü eft cor meü, ut exurgam,& poft te curram ín odoreunguentorü tuorü,donecíntroduxerís me ín cellaría donius diii meí,ut exulté δὲ gaudeam cum apparcbo ante faciem fuam.Tunccantabo δὲ pfalmá dicam drio.Ece tu pul, chra es amíca mea:íam nolí morari amplius. Ecce oimes díes reí defecerüt δὲ anní mei tráfierüt üclut umbra, Couertere alíquantulà fuper me:quía te ínueníre exultaui,& ín te delectatus fum oiibus dicb9uítz: mex.Sufcipe memá cá fufcepifti dim meü,;me faluafti;me uíuificafti.Tá refpi ες in me,faluum me fac δὲ libera me deaquís multís,& de manu filiorá alienorá. Erue decarce/ reanimá:& reduceam per eratíá quá operata fuifti fufcipiendo αι meü: unde exulauí per calpam,quá perpetrauit meus oenítor Adam.Veniá perte ín hortum dilecti meí;utcomedam fructum pomorá fuorum Defecerunt(icut fumus dies mei:& cato mea íam ficut foenum aruit. Ecceíam ucnít tempus tíferendí mei:noli tardare, acelera utetípías me: quía'amore langueo. 'Bertebona mors.fructü recipimus bonorü qua facimus, cogno Ícímus premia qux fperamus, Antequáuenías,deum ex parte cognofcímus:dum uenetís, perfecte uidebímus eum ficuti eft. TNigra es fed formofa, pulchra es δὲ decora. fauus diftillás labía tua. Terribilis es:& quis refiftet tibi? Terribilis quidem apud reges terrz:aufers fpiritum príncipü:notam facis humilibus uirtu D temtuam:tuconfringís cornua peccatort,& exaltas cornua iuftorum.Illuxerunt corufcatíones 'tuz orbi terrz:uidít& comota eft tetra. Aperi mihi dulcis foror δὲ amica mea íanuas uita, quas| aperite mihi promífifti cum fuifti cum domíno meo, ut íam fitín pace locus meus:& habitatio mea ín fion.Expolía me ifta mortalí tuníca mea quà fero,ut índuá me ueftimentis αστοί. Ani : ma mealíquefacta eft:ut inuenire poffim dilectà meü αξία máüdo quafíuí& nó inuení.Inue - nerunt me ínhacfolítudíne cuftodes, qui circueunt ciuitatem, percufferunt me;& uulnerauerüt τῆς, δὲ tulerunt pallíümeü cuftodes murorü.Percuffus fum δὲ hutnilíatus fum a uoce malora'& dolorü.Tota die exprobrabátmíhiinimici meilloquétes aduerfum me lingua dolofa,&fermo nib? odij círcidátes me,& expugnátes me gratís.pofuerüt aduerfum me mala p bonís:& οὐ pro dile&tíone mea.Ergo íá bona mors propera: cofringe arci; cornu fcutd, eladíá& belli: Sí morarísíam deficit paulifper fpiritus meus ppter multítudíné dolorá meorü.Iam cofolatíones tux Ixtificentanímá meá, Hodie uocem meá audiens: noli obdurarecor tuü. Quando ueníá :& appareboante faciem deí:ut inhabíté ín domo fua ín longitudine dierumzFuerunt mihíin. .- tmiferia huíus uítze lachryma panes díe ac nocte:labores,contumeliz, afflictiones, erumnz;fa^ -imncs.fitís ieiunia, uigilíz, tentationes& peftilentíac. Audi eemítus uínculati, folue colligationes meas. Accipe filium hícfamelicum ín regione alíena: κοὐ δαὶ eum patti fuo. Sufcipe ulceribus plenum:& collocaeutm ín finum Abrahz patríarchz, Fac me intrare ín uíneá domíni fabaoth, : utno ftem hícociofus.Sufcipe me de manu iniquitatis δὲ deduc me in uíá xterná. Eductne de tenebris δὲ umbra mortís.Diframpe uincula folue compeditum,illumína caecum, eríge elifum, euftodiaduenam δὲ pupíllum.Sedenti ín tenebris,& habítanti in regione umbra: mortísoften -delumen tutiillumína nunc me, utnunquá amplíus obdormíá in morte... Hxc& hís fimilía apfequéte fanctiffimo uíro,omniü aftantíü creuit maeror δὲ trífticía:nec qs noftrá poteratfeala chrymis cotinere,fed omnia una erat uox plácentiii, Quid fine te facíem? pater? quo peemus? Viaeam iftam ex Aegypto tráftulifti&plantafti eam:ut quidauertís facíé τᾶ ab εαν] dii uultus tuí M " LA Nie: δη. y Mn iin liliis beds! itn fees te: sa "ην fast nsa Wis sug lei n las "tii him ΠῚ fias us vnl αὖ [πό "μὴ αὐ di sit j ji| ji τ Ἴ | «t py EVSEBIVS DB MORTE HIERONYMI:| S89; 217 uultis cai ambulabans?:eloría uirtutis ποσα tu eras.Heu qd fine te amplius faciemus?'Tu pa. tertudoctor δὲ rcfugiütu exéplar ínnocentíz:utíná nobís tecum mori liceat, Iam ad nihilá ο». uetiemus:ficut oues erímus fine paftore. Ad nihil deueniemus uelut aqua decarrenssnon erít. qui cófoletur nos.Fient filij tui orphani:& famé patiéur ut canescircüeuntes undíq; τὸ ἠδ ίππο Θniét.Heu quátus fup nos cecidit ignis. Non te deínceps uídebimus(οἶξ.Οδοτεσατίο qd faciet ἢ». delíü fine te? Tu difperfio hretícorü eras:tu interfector eorá gladío orís ταί, l'u eorü malleus|. & fecuris.cóterés corü dentes ín ore ipforü:molas leon confríngés:& deducés eos ín puteü ín;,. tetítus. Giaudebüt nunc δὲ exultabüt;& humiliabüt populü tuum,& hzeredítaté tuá uexabunt... Captabütin anímá iuftí:& fanguinem ínnocenté condemnabüt.Incendét ἰσπί fanctuaríá dei. & ucritaté fideilacerabüt. Tücille motus hísuerbís: aliquátulà lachrymatus eft;ut tot? femp.. indomíno mifericordíz uifceribus affluebat:conuerfufq; ad eos, haceís flentibus uoce tef; por dit.Eíaboní milites Chriftí:confidatísín driio,& ín potétia uirtutis eius.INolite tímerecofequez mínía diio miferícordíá fi fperabitis ín eum. Eft ern ipfe pius& mifericors,& nullá deferít fpe; rantíü ín fe.Quis confifus eft ín drio δὲ derelictus eftzSi autem nuncuos derelínquo,düsnone uos recipiet? Ipfe em legem uobis coftituet in uía fua:díriget uos ín femitam,rectam δὲ non tra detuos ín animas pfequentiü uos. Virilíter ergo agíte:& conforteturcor ueftrum δὲ fuftinete εἶπε. ΕΠ em deus in ccelo píus δὲ mifericors.qui fuos mille modis fcit uuare famulos. Non τας betur corucftrü neq; formídet.Sperate in drio:& effundite corá illo corda ueftra:quía ipfe ad. iutor etít uefter.Sí em abeo πῆς τε me uidebitis:& gaudebím? ínfimul.Quia no multo poft. hos dics quo ego uado& uos potetítis uenite:& ubi ego ero,& uos eritís in eaudio:qd' nemo. tollet auobís.Memétote filij chariffimi quopoft morté Moyfi de?elegit Iofueín ducé δὲ ptecto.. ré populo fuo: Eteleuato Elía p tutbinécurru igneo ín ccclü. fecit FTelífeü in populo effe pphe;,. tá:ín ᾗ duplex regeuít fps Elíz. INunqd nücexinanita eft manus diii? An oblít? eft deus mi^ fererízaut cotinebít ín ira miferícordía(aac Ds erít pars hartedítatís ueftrz δὲ calcis ueftrí:& ipfe reftituet uobís hareditaté ueftrá.Sufcitabit náq; exuobis alit paftorem:cui dabit uerbum euácelicadi:& ille(ποτοαίοξ fine macula.& opabit íufticia.Et rogo deii meü qui eduxit& redu». xit me{οτι uoluntaté fuam:uc fi quis ín me fuit fpáis ad obediendü praceptis fuís: qd' ín ifto.. qué uobís míttet padeto δὲ paftore fiat duplex. Ἐπ Eufebiü ΜΠ meü dilectiffimá habebitis. uobiíci;& ipfam tandis me audictis.Ipfe enim erit uobís ín patré& uos εἰ tanc filij obedictis. in charitate cà omi humilitate& máfuetudine δὲ cá omi patiétía.Si qd uobis fuerit neceffitatís teferetís ad eii. Obfecro uos ut folliciti fitis feruareunitaté fpüs ín uínculo pacís. Vnü corpus& unus fpüs fitis ficat uocati cftís ín una fpe uocatióis ueftra. Vnus eft de?& pater omníü Iefus. Chríftus:cui foli in una fimul uíuentes fraternítate placere cupíatis. Ergo eíus eftote imitatores ficut filij chariffími:& ambulate ín dilectione ficut δὲ ipfe dilexit uos,& tradidit femetipfum pro uobís:t uos redímetet& faceret uos fibi acceptabiles fectatores bonorum operum. Vnicuiqg ueítrum det ipfe gratíam fcd'm menfürá donationis fux.Det uobís de rore fpirituffancti abum. de,ut habeatís corad colendi eum. Adaperíat cor ueftrü ín i Caii ín prazceptís fuís,ut cog, nofcatís eü,& facíatís eíus uoluntaté,necuos unquá deferat. lu auté mí fili Eufebi ΗΝ confuree,índuere fortítudíné femp fubditus efto drio:nec emulerís eum ut nequiter facías.Sa; lustua deus ín fempiterná erí;/& íuftíca tua no deficiat.Humilior fis omnibus: leua ín colum oculos tuos: lex dei femper fit ín corde tuo, INolí tímere opprobrium homínum, δὲ blafphey thias corum ne metuas,Si fperabís in domíno:affumes fortitudinem,& ueníent tibi penna ut aquilz;& uolabís δὲ non dcficies. Vníuerfa legís domini fecure loquerís. omníbus.INe tímeas a facie homínum:quía cum illis femp eft dris ci quibus eft uerítas:defcédítqy cum illis ín foneam δὲ in uinculis non dereliquit eos.fed a feductoribus tutatur eos:& eft íllis adiutor& protector. in tempore tribulationis.Certe nó facile tímet mortem hancímmo,ut plus díco,odít hanc uítá quí fe bene agere cernít.Ecce conftítuo te fuper focietatem iftam:ut cuellas δὲ deftruas& diffi pes δὲ difperdas,rexdífices δὲ plantes.O portet te efi eíle irreprehenfibilé.Poteft male alíos ον. tígere:cuí poteft ís quem corríeít dícere:Et tu fimiliter facis. Tibi amodo.maíor. erit laboríed maius premium. Efto:fobrius, prudens δὲ pudicus, hofpitalis.& doctor. IN emíni μι t9; EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. facito:fed omnes xqualiter dilie:& tanto plus, quáto meliores, ING fis pfecütor fed modeftus: nó litieiofusneccupidus. Tu aüt predíca opportune uerbü dei. Omis fcriptura díuínitus infpij rata utilis eft ad docendü. Acqre uerba quz pracdíces oratíonib?. Valet em huiufmodi pradíca tío& doctrína ad illumiriandü& arguendü:ad cortípiendi;& ad erudíendü ín íufticia ut per, fectus fit audiens, ín omni bono opere ínftructus. Eft enim Chriftus Iefus ín coelo fedens ἀά dexteram uírtutís dei.reuclans myftería δὲ docens omné fciétíam, In omnibus fili dilectiffime teipfum prébe exemplü bonorü operíi:in omni fanctítate& bonitate.Nam capite patíenteyo tum debilítatur corpus. Vt ergo breuíter te doceam:facies omnía bona fi tímueris deum, Patri meo reuerendiíífimo Damafo Portuenfi epifcopo fcribens; facies mei memoria, ut habeat me ín orationibus fuis:nec corrüpí dimittat opera,qua tanto labore cotexuí abhomínibus íniquís δὲ dolofis:a quibus fxpe expugnatus fum a iuuétute mea.Ecdefíá prudéter cuftodiacfciens qm mali erígét fe illaqueátes aniasfimplicid,ds conat?fum educere ín uíá rectá.loquétes in ore fuo: δὲ gladiü habétes ín labíjs fuis. Quoniá obmutuí δὲ filuí a bonís:& proiectus fum ín monumé; . todormíens.Spero ein ín diio qd' benignus eft:& no derelínquet fideles fuos. Gaudiü em ha; bco magnáü& confolatíoné, przfumés de mífericordía dni: qd? uir mírabilé δὲ multa: fcientiz δι bonitatis Auguftinü Hipponéfem epifcopü poft merelínd.Propter qué multá habeo fidu/ ciá in Chrifto Iefu fuftentádi fidem ucftrá.Cuí de me fcribés hoc ipfum rogato:ut tandy fidelis pugnet miles,ne ueníát(qd abfit)mala gétínoftrz."Theodofio ame& omnibus in Chrí/ fto fratribus merecómendes. Fínitís hís uerbís,uir fanctiffimusiocüda uoce uerfus ad fratres inquit: Accedíte huc ut tangá uos filij nei antequáa uobis recedá. Ad qué appropínquantibus illissfingulos brachijsut melius poterat amplectens:cuilibet pacis ofculum tribuit. Deíndeuo«em mediocriter eleuássuultu placído δὲ íucüdo,extéfis in coelá manibus, couerfifq; ad domini oculis,gaudij lachtymís ínundátib? dixit.. Ρίε Iefu,uirtus mea,refrígeriü med, fufceptor meus δὲ liberator meus laus mea ín qué fperauí;cuí credidi δὲ qué dilexi, fumma dulcedo, turris forti, tudínís,& fpes meaa iuenutute mea:uoca me dux uítz meze,& ego rridebo tibi: Operi manuü tuarü,qd tu ἄς[πιο terrz creator omni formafti: qd'offibus δὲ netuis cópeciftí: cuí αἱτᾶ& mí) ὁ ferícordiá moris tríbuifti:tuz demétíz porrige dexterá.Iube drie,ne moreris:quia tépus eft ut puluís ín pulueré reuerta£,& fpüs redeat ad te faluatoré,qui huc mififti illum. Aperí ílliianuas πίτας, Nam cá pro mein lígno crucis tancj latro pepédíftitu promififti mihi quod eü reciperes, . Venidilecte mí:teneá te nec dímittá teiintroducme in domá tuá. Tu füfceptor πιοϑ ες, οἵα mea δι exaltáscaput meü:falus mea δὲ benedictio mea.Sufcipe me mifericors deus fcdtm multitudi/ né míferationü tuarü. Nam latroné ad te currenté ín cruce moríés fufcepifti.Poffideá te beatitu do fempiterna, Cxcü iuxta υίᾷ damantéTefu fili Dauid miferere meí:lumine tux uifionís τοῦ nz illumína.O lux inuifibilis qua carés T obías damabat:Quale mihi eaudiü eft εἴ ín tenebris fedeo,& lumen coelí no uideo? O lux fine qua no eftuerítas,no eft difcretío,no eft fapiétía neqg bonitas,Illumina oculos meos ne unquá obdormíá ín morte:ne quando dicat ínimicus meus przualuí aduerfus eum. T edet anímá meáuitz: mez, loquar in amarítudine animae mea: agro tus fum:Infirmata eft ín paupertate uíta mea, offa mea ficut ín frixorio cófríxa funt, Et ideo ad te domíne curro medicum. Sana medomíne& fanabor: faluum me fac& faluus ero. Et quoníá in teconfido nó erubefca. At qs ego fum píjífime de? ut tá audacter loquar ad tetPeccator fum, & in peccatís totus natus& genitus δὲ educatusrcadauer putridüuas fetídum,efca uermiü.Fleu mihi domine, parce míhi. Quz uíctoría fi pagnando mecum me uicerís, qui fum minus dj fti pulaante faciem uenti? Dímitte omnia peccata mea, δὲ erige de ftercore pauperem. Certe drie fi placet dícá;nó debes me ad te curtenté fugere: quia tu es deus meus. Caro tua de carne mea, & offa tua de offibus meis. Propter hoc nág; nó relinquens patris dexteram.adhafifti mex bu/ manítati.factus deus δὲ homo,qd'príus eras permanens ín una eademqy perfona.Et hocquare . tamarduum& ínopinabile perpetrafti: nifi ut confidenter ad te recurrerem quafi ad fratrem: - δα πανί tuam mifericorditer condonares díuinitatéz Quapropter exurge& adiuua me do» iine: exurge δὲ ne repellas me ín finem. Sicut ceruus defyderat ad fontes aquarum: íta fitíens anima: mea petít te fontem uium; ut bauríat aquas in gaudío de fontibus(αμα. TTE| torís,ne fitiat * ) n pray ΠΝ EVSEBIVS. DE.MORTE HIERONYMI' So. 218 toris:tte fitíat amplius, Ori ueniet& apparebit ante facíé tuá Γῆς mi qn refpiciés reftitues aní má meá a malefadtis eoríi;& a leonibus unícá meá? Vtiná appéderent peccata mea quibus írá* metuí,& calamítas quá patíor ín ftathera:quafi arena maris grauior hxcappareret. Vnde& fi amplius expectes.tribulatione& doloré inueníam. Veni eaudíü fpirítus meiut delecter ín te. Reucla mihí mifericordíá tuá lxtícía cordís meí:zinueniá te defyderíü meü Sícut feruus ρτε[ῖο lat finé operis fui:fic& ego expectote. Intret poftulatio mea ín cofpectu tuo drio& fiat ma; nus tua ut falu& me faciat.Ecce uítü, qui defcendens a hiericho;captus a latronibus, uulneratus futu.femíuíuus relictus fum:tu pie Samarítane recipe me.Pecaui nímíis ín uità mca:& γα τὸ ram te fecí.Non te cognouiineratus fuí tot beneficiorü tuorü:nó ut decebat te laudaui.Forte multotiens uerítaté tacuí.In corde meo οἵ pulfabas ad oftíutn cordís meí.picer fui ut te recipe rem reuetéter. Corpus putrídá qd'uelut umbra dedinat:nimio dilexi affectu. Verbis uanís os inquinauí.Mens mea nó femp fuit ín teftaméto legís tux.[Nó auettí oculos meos ur non alíqri uiderent uanitaté. Aures meas quádoqy uerbis inutilibus ínquínaui. Manus meas ad proximí neceffitaté multotiens nó extédi.Pedibus ad íniquitaté cucurrí. Quid plura dicat A planta pe; dis ufq; ad uerticé capitis, nó eftín me fanitas. Certe nifi in[ίσο crucis moríés me adiuuiflesz digna erat habitare ín inferno ania mea.Ego pie Iefu fum pars tantí pcij;pro me fudifti fangui^ nétuü preciofum,nó me refutes.Eco fum ouis qux errauí:tequíre cá bone paftor,& appone ed ου tuo,ut íuftíficeris in fermonibus tuís.Nam promiífifti mihi quod quacüq; hora peccator ingemuerít, falus erít. Dolens factus fum:íniqtates meas ego cognofco:& delícta mca coram me(unt. Vere nó fum dignus uocari filius tuus:quía peccaui.in coclá δὲ corá te. Auditui meo da gaudiá& lzxiciá. Auerte facié tuáa peccatis meis. Dele iniquitates meas fcd'm magná mifericordíá tuá. Ne proijcías mea facíe tua.INon fcdim peccata mea facías mihíneg fcd'm iníqtates meas retribuas mihí.Sed adíuua me deus falutarís meus:& propter honoré nomínis tui libe/ ra me.Denigne fac in bona uolütate tua:ut íinhabítéín domo tua omnibus diebus πίτας mezs ut ín fxculü faculí cái habítátibus ín ea laudem te.Surge propa fpofe dilectiflime anímze mez, & noli confyderare qd' fufca δὲ πίστα eft peccatís.Oftende illi faciem tuáSonet uox tua ín au rib? fuis: Vox tua dulcis,& facies tua decora.INe auettas eam a me:& ne dedínes in hac horaa feruo tuo.INe tradas me ín anías pfequétiá me:expecto te drie.Credo uidere bona dri ín cerra . uíuentiü. V eni ergo dilecte mí: coredíamur ín agrüi.uideam? fi loruítuínea, Couerte plan&tie meü ín gaudíá mihí.Indína ad me aurem tuá:accelera ut de hac lachrymará δὲ miferíará ualle etipiasme.. Fiacubí uir fanctiflimus contínuatis lachrymis:& manibus ín ccelá erectis dixit: parumper filuít. Deínde fratres intuens dixit: Prxcipío uobisfilij meí dilectifTimi, per uirtutem & nomen domíni Iefu: ut corpus meü cum diffolutü fuerít:ín terra iuxta prefepe ἀπί noftri nudá fepeliatis:ut illud ferat fecü redíés qd ueníens apportauit. Nudus índe egreflus fum,nwdus reuertar illuc.Societ terra terrz:no[ίσος terrá fociari lapidibus.Appetít em naturaliter(να fimile jdlibet.Itetü rogo uos,ut ἀΠί meí affcratís corp?,qten? in fuo lumíne uídeá luméutfir. más fup me oculos fuos det mihi íntellecti,;& inftruat me ín uía qua eradíor. Tücqdá frater ad locá accedés facratiffimü corpus Iefu Chrifti obtulít.Q d ubi uír dni uidere potuit, nobis οἱ auxiliátib?,pftrauit fe ín terrá pron?:oce& lachrymís quátü poterat damás:Drie qsego fum; ut fim díenus qd'fub tectü meü íntres? Meruít hoc peccator homo? Certe diieno fum dignus; INüqd eco melior fun cj omes patres πιεί«Τα noluifti Moyfi uno íctu oculi te moftrare.Cue nüctátü te humilías,ut patíarís ad homíné defcédere publicaná δὲ peccatorét Ec nó(οἰ cá illo máducarc uís,fed teípm máducari ab illo iubes, Cá q; prope illá eflet faccrdos:eríoés fe uir olo; riofus: genub?flexis εἴ cüctis tenctib?:magnis lachrymís& fufpirijs:& Cp pluries pcutiés pect? fuü dixit: Tu es de? me? δὲ diis me?:q pro me paffus esan forte alíus? Certe tu es ille,q cà deus effes folusante omía tépora& fine príncipio genit? a deo patre terna& ínueftigabili geneta/ tione ci ipfo patre.& fpüféto unus de? es pmanés illud idé qd eras& esintra uni? puella: cof pufculü te claufifti fact?ho ficut ego fü. Vere& de?& hó es.Sicem in uírginali utero hoiem füy fcepifti:qd' nec fine hoie de? es.nec fine deo homo,cpuís neq; humanitas fit diuínítasmec diui/ nitas humanitasNon funt confufa natura: puis fit una GL cadé ín te perfona, INóne escaro& frater meus? EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. C frater meus? Verc fic.Famé habuifti fitiftiflcuifti,meas infirmitates habuifti utego.Sedtamé—. ᾗ ín te peccádi ínfirmitas& defect?nó fuit ut ín me:nó ein peccare potuiftí ut cgo:In te fuit corpaliter δὲ eft omís plenítudo eratía: nó em data fuit tibi eratía ad méfurá. Tua em ania ftatim τῇ unita ínfepabiliter fuit diuinitati,omnia pfecte(είστε δὲ potuit, quae ipfa[τίς& poteft díaínitas, Qu ad díuíná naturá quz in te eft,xterno patrí deo zqualís es.Sed ob il áquá pronofltra redéptione aflumpfifti humanítaté mínor cs, πες τῇ ex co alíqd incurrís uítupería, Τα fpe es ille qué ín Iordanis alueo bapticáte Ioáne,uox fübíto paterna ccelítus intonuít:Híc(inquiés)eft filius me?dilectus ín quo míhi bene cóplacai,ipfum audite:Et fpáffanctus in te utcolüba def; dens,te unü efTe cá patre:& eunde ín fubftátía dedarauit. Tu bone Iefu pro me crudistam gran de in tuo ifto qd'prafens cerno corpore fubifti fuppliciü:ut morté quà meis íncurrerá Παοίτῆς, ínterímeres: anímas antíquoráü quas dudü díabolica poteftas miferas infernalibus máfionib9 tetinebat recupares:& totà humaná naturá,quz corruerat ín morté ppetuá;tuo cá ipfa pacifica to patre ad uítá intermínabilétuo qué pro ipía fudifti preciofo fanguine reuocares, Cuius qdé uitz,dierefuroes εοτεία͵ ἲς illo ín quo mortuus íacuifti barathro,certitudine firmiffimá cóproba fti.Quo qdénoftra eft folídata fides δὲ aucta fpes:ut ficut incorruptibilis δὲ ímpaflibilis& im; mortalis refurrexifti;ita fimiliter δὲ nos refurgemus, Tu certe bone δὲ píe drie poft tuámirabilé & fingularé refurrectionéqdraginta expletis dieb?,qbus experiétía lucida índiciorá multipli ciü.teab inferis uuum refurrexiffe dedaraftí: δὲ ut nulla dubítatiois oríret calíoo, ad ceelos cun &ís cernétibus difcipulis tua propría uirtute afcédifti:mihiq; ianuas rcferás paradift, ad dei pa; trís omnípotétis dextera cofedifti:ubi fine fine fedes. Tu infup bone Iefua deo cóftitutus iudex uíuorü δὲ mortuorü,ficut ín illa die afcédiftí:ita in tremedo& horribili uniuerfalis iudicij die de, fcendes reddere fingulis fcdtm opa quz: fecerüt. Corá te certe cunc procidét reges:omnís ftrata erít domínatio. T'e τᾶς omnes tímebüt q te πᾶς cótemnüt.Quid tüctibi infelices q πᾶς οἴ male fecerint gloríant dicentiqui te omnía fcienté cernét,qbus nulli amplius erít remediü mifericor^ "D dixQuidincofpectu potétis omía,cernétis omnía,& fol qd'iuftü eft íudicátis facient miferi:: qui totü( ín müdi uanítatibus δὲ flagitijs amiferüt tépus: plus díuitíjs fallacibus G ribi infi) ftentes:plus filios δὲ filias,& müdi οἰοπίᾷ momentaneà dp te diligéces:cii tuá erga eos iratíi cet nent ἐπὶ tam feuerá expectabut fententíá:cü eos de mínímo quoq cogítamíne δὲ propría accufabit cofcíétía,& dazmonü caterua δὲ fimul qualibet creatura:quá te dei: offendédo ofíeda tüt:cü uídebüt ftatím cü fuerit fentétía diuulgata, fe adepturos torméta qbus δὲ corpus&anía fimul crucíabit:cü díabolís fine fine,nullà inde in ppetuü refrioeriii expectátesz Va;ua miferi qín ifto tá breuitépore uilifTimis bonis téporalib?ebrij:qua: no folá inopíá πό auferüt fuis pof fefforib?:fed& ipfa[πᾶ faciüt indigétia neglíeétes ín beluá redieunt. Vac,uze η falté táto hoc εἰ more peccare,S tuá puocare τας ἃ nó definüt.fi tuo nolütamoreuttené£. Sedquópiele: fu ta cai? táta eft magníficétia,ut nulla queat explicare creatura:qué coeli, mare δὲ ormía quz ei? ambítu cotínétur,cape nó poffunt:quí idem tot? αδία; locom: pra-fens es: nec intus indufus,neé extra exclafus:ídé ín coclo ad patrís dexterá omníü fapnorü εἰμί beatitudo& gloría, qui tux: celfitudínís fpecie cocéplant:ídé ín terra pugillo ἱρίᾷ cotínés& codudés:ídé in mari& in abyílis ad πατῇ regés omnía& coferuás:idé in inferno potéter dominás fub táta panis breuitate cótíne tis:nó particulariter fed intcere δὲ pfecte ac ínfepabiliter. O íneffabilis admíratioro omníü πο! uitatü nouítas, Oculi ín teuídét albediné faporé fentit euft?,odoré olfaat?, tactuíq; fubtilitaté tcperít.Sed auditus cordi reprefentat ín te illa πό fore accídétía. Hinc certe pfe fola exiftütacci dentía fine fubiecto:Quía π ut humanis uide fenfibus panis es, fed efus Chriftus integer:fi cut ín ccelo ad patrís dexterá refides deus& homo. Aue panísuitz q de ccelo defcédifti dans te fumentíbus digne uítánó ficut manna qd' índeferto noftris pluit patribus de quo omnes quí manducaucrüt mortui funt. Certe quite digne fumí t,quáds morte corporali aníma a corpore fepare£,;nó moríet ín zternü:quia nó illa(ερατίο mors eft, fed de morte ad uítá tranfitus, Vnde quíte digne máducat in mundo,moríens tecum axterne uíucre incipit. O dp preciofa mors illa eft:ante quá homínes mortui funt;poft quà incipiüt uiuere. Tu panis angelorá,tua uifione an gclos reficis& elorificas. Tu efca es anima; no corpotis:impíeuás menténo uentré.Qui ín te πᾶ impineuatur 5m ή " x eripi v, EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI,$ ο, 219 impinguatur in uirtueibus;nimis oer iacet ín flagítijs Tu te manducanté£ut codecet,ín te tranf mutas:ut tuí participatione efficiatur deus: nec came ín illum tranfmutarís, uelut alía corporea facitefca.- Sed παρ το indigne fumétibus, Certe ad fui poená δὲ reaturn íterum te cracifi guüt,nó quod te díjudicet illa manducatiorquoniam impaflibilis& ímmortalís omníno és.Heu demi quid dica? Q d' hodie te facerdotes comedütin altari ut carnes pecudá δὲ uolucrum,ímo peíus? Nocte mulierum fruuntur actu turpiflimo:& te mane mafticádo comedunt. Vbí domínelatiy tas? dormísne an uigilas: Eft tibi hocacceptum facrificium? Eft haec oblatío quam elíoís? Ex^ audís preces eorü decoelo δὲ de fede maícftatís tux: Vere fi hoc uclles factificium δὲ libamen: mendax fieres δὲ peccatorum focius. Certe domine fi uera funt qua per oslocitus es pro; phetarü, fi iuftís folum fupplicationibus prefto es: δὲ fi tibi placet zquítas, hoc tale eft impe diendum facrificium ne fiaquác ín fe δὲ natura fuí facríficium boná fitinec poffit uiolari ma; lis facerdotibus:quia tmalícía nó díjudícat facrificium. Vnde huiufmodi(acribit fitad facerdo tis prziudici δὲ damnationénec pro quibus fit prodeft:imo(ut ueríffime dicam)quí uítám fa €érdotís agnofcít,& eum pro fe celebrare facit:fit ín eiufdé peccato cófciusnecnó δὲ poenz parti/ ceps. O magnü δὲ infcrutabile myftería. Panís accidentia franguntur per partes,& tamen ín qualibet permanes particula, totus& intecer Chriftus ficut eras antea. O humanorum üllufio fenfuum. Franguntur illa quz humanis fenfibus ínte uidentur accidentias& tamen nec frange» ris neccorrumperís. Te dentes uidentur maftícare ueluti materialem panem:& tamen nundg iaftícarís. O nobile conuiuiü ín quo fub panís δὲ uini fpecie, totus Chriftus deus δὲ homo[α΄ mitur:& íta totus ín fpecie panis& qualibet eius partícala, δὲ in uíni fpecie cam qualibet eutta: ficut ín panis totíus& uíní fpecie fimul.INam totus perfectus δὲ integer Chriftus fub panís fpede& fib qualibet quantücüqy mínima continet particula:& idé totus in uini fpecie& ín ατα Πορ gutta pmanet.O efca facratíffima,quá uere comedens,deus efficitur iuxta illud:Ego díxi dij eftis:& filij excelfi omnes, Liberatur a malís, impletur bonis, δὲ immortalis indubitáter effi citur. Ὁ facrü pegrínatíonís noftrzuíatici;quo de hoc nequá fzculo puení£ ad coeleftis Hie: rufaléconfortíü. Patres noftrí ín deferto mána comedétes,nó peruenerát ad terram prormiffio nís.Quíuerete comedit.ín fortitudine tuí ambulabít ufqy ad monté dei Oreb.O comeftio de; licati(Tima,;in qua omnís faporís δὲ odoris eft fuauítas,omne delectamentum,omniís medicina, omnís fuftentatío:3t omnis requíes a laborenec non δὲ omne qd' defyderari poteft. Tu certe αἱ tà cs quaomniís uíuit creatura:& fine qua morítur. Tu es uíta uítalis,dulcis& amabilis atq; ioci da: Odoris ταί fuauítas;eetos recreat& debiles, quos tuus facit fapor falubres δὲ forti(limos, Tuluxilla íncoprehenfibilis qua omné illumínas homíné uenientem ín hunc παπά. Τη mi ας eft omnis potétíatuüi omne regnante tecuruabítur omne genu.O mnía quacüqy uís fa εἰς ín ccelo δὲ ín terra;& in mari& abyflis. Tuze nil eft qd'poffit refiftere uoluntati, In το δὲ ex te, & per te funt omnía:& fine te nihil. Eía erpo fidelis aníma, eaude,epulare, ne moreris his paíci delitissne pigríterís hoc fraí conuíuío,i quo non carnes hircorum aut taurord.ut olím in lege, fed faluatoris ταί corpus futnédá proponit.O fignü dilectionis inopinabilís,ut idem fit dator qd datá:& donator ídem fit qd'ipfum donü.Quá magna dulcedo tua drie: quá abfcondifti εἰν mentibus te:& perfecifti ο fperantibus ín te. O fercalü excellentiflimü: uenerandicolendum, "àdorandü;glorificandü,& ample&tendá omnibus extollendá laudibus:exaltandü cunctis pra: toníjs:firmiter ín cordis uifceribus retínendü:& perpetuis téporibus alligandá anímo. Cecidit :homo per cibumlieni uctítí ad miferíam:per te releuatur ad eterná eloríam. Tu certeín rectis & eruditishabitas cocítationibus. Tu miferrimü arroganté& fuperbü deteftarís diuítem:eutn "dimittis ínané& uacuii;ac de te famelica. Tu pauperem iuftum,píium δὲ humilé& omnibus eum : implés díuítijs:tu domus ubertate fatias.In te δὲ per te eft rectum íudicium δὲ«quítasi tecum pradétía δὲ fortitudo δὲ omnís uíctoría, Per te fancti regnant ín cceleftibus;Perte doctores pre ' dicant.Per te íuftusuíriliter contra hoftes dímicat. Tu fuperbü potenté deponis de fede, exaltà do humilem.Tecum fantomnes díuitiz δὲ gloria. Te dilígétes diligis.Qui ad te puro corde aij gilant.te ínueniunt:qm cá fimplicibus δὲ rectís cordegradiíeris, T'u folus ante omne pritícipiai, ' emníü cras&finis& principia. l'ufolus fine tempore eternea dco patre genitus. Quá bcáti ο«πίε EVSEBIVS DE, MORTE HIERONYMI. C quite dilieunt:qui aliud cj te nó defyderant:qui deteaffidue cogitant: qui te digne comedung—. Ι quí tecum manentes,omnes uías tuas omni tépore euftodíunt. Certe qui te ínueniuntinueniüt. uitamn,& hauríunt falutem interminabilé.O εἴτα mirabilis ac ftapenda:delectabilis ac iocanda: tutiffima ac fuperomniía peroptanda.In qua tot funt ínnouata figna: δὲ mirabilia immutata; In qua omne habetur delectamentü:& ad omníá maliarü proficimus íncrementü. Quáfingu laris δὲ inaudita tua liberalitas. Quá fupabundantiífima ac prodiga largitas:u ταί neming ex, ortem facías:nifi ad te uenire cótemnat.Sí quís ergo paruulus eft,fecuread te ueníat:& tecome dens fiat magnus:& relínquens femítas infantia, per uías ambulabit prudentíz.Si quis debilis eft:ad te dedíner,& protínus fiet fortís.Si quis Εν Siquís mortuus eft;fi audirc te uoluerit,uitam íntermínabilé apprehendet.Sed qui magnus eft& fortís:nec hicte deferat: nam fupabundanter ín te inueníet quo pafca£.INemo certe fine te poteft uiuere ad momenti, Τα folusuitádas omnibus creaturis. Idcírco defecit cor meii δὲ caro tnea:de? cordís mei δὲ pars mea deus in fzcula.In te folá delectat cor meü.In te exultat anítma mea. T ibi foli adhaerere au^ pit mens mca:quoniá qui elongant fea te peribunt. Tu auté die ne longe facias auxili tuum a me:fed tuam ad me indína aurem miífericordía. Te edat pauper& itxops:& fatieturz& tunc uiuens cor laudabit te.O lux inuifibilis;inextinguibiliss& omnia uere illumínanis: fedenti caeco. huic fecus uíam,;tíferere míhi fili Dauid damanti,uifum tribue quafo;quo te uideat.Propicius quao απ huícefto peccatorí:ut fis mihí in adiutoriü δὲ ínlocü refugij.ut faluum me facias. Et tunc(i ambulé ín medío umbrz mortís:no tímebo mala,quoníá tu mecá es. Mortuus en pie Ie. fu íaceo:exurge& refufcita me,& cofitebor tibí.Eger δὲ infirmus fum:cuí nullaeft amplius in cat ne fanitas:medicus es fana me. Nudus affligor frigore:díues es,indue me. Fame in hac(οἰϊτα dine pereo:cibus es/fatia me.Sítio:falubre poculum es,inebría me.Infixus fum in limo profune εί δέ non eft fubftantia. Veni in altítudiné maris, δὲ tempeftas dimerfit me.Laboraui damans, D faucfacta funt fauces mez.Tam íntrauerunt aqu ufq; ad animá meam. Educ me delaqueo ifto protector meus, gubernator meus, firmamentü meü,refugiü meii, dux meus:& rex meus, & deus meus.In cuíus cómendo manibus fpirítum meum: quet ín crucis ftípite redemiftí;cui uitam δὲ mifericordíam tribuifti.Refpice dne humilitatem meam:nec concludas me ín manus inimici.Hodie tecum ingredíar ín locum tabernaculi admirabilis:ut inhabitem ín domo tua in loneítudine dier in(που!(culi. His finitis,uir ἀπί gloriofus facrü dii corpus fufcipiés,ad terram füpinus redíjt.Deinde manus in modum crudis fupra pectus tenens, Symeonis prophe. tz uatícínium decantauit. Quo finito,fubito canctís qui aderant cernentibus: tanta ínloco ita quo iacebat diuinit? lux effulfit:ut inftar folis radij fplédor quorülibet uibraret oculos;ne pof fent moríentem uírum eloríofum aliqualiter íntueri.Qua quidem luce ad horam permanéte: circftantium quidem agmen angclícum ibidem uiderunt undicg difcarrétium,uti fcintille in arundíneto folent.Quidam uero angelos non uiderunt, fed uocem lapfam ccdlítus audierunt. fic dicenté: Veni dilecte mi:tempus eftem ut mercedem accipias pro laboribus,quos mei cauía uitilíter fupportafti. Quidam necuiderunt angelos, nec hanc audierunt uocem: fed tm cum hísa beato Hieronymo illa finita uoce haccaudierunt uerba:Ecce ad teuenio pie efa:fufcipe animá quá tuo recupafti fanguine. T c fübito illa lux difparuit: δὲ illa anima fanctiffima tandg fydus omnibus uirtutibus radias, carnis refoluta coeno:coelorum regna adíjt gloriofa. In quib. íam cette tancj luminare confpícaum renítet:& fplendore beatitudinis, δὲ multorii corufcationeprodigiorum.Quoniam non poteft abfcondi ciuítas fupramontem pofíta.INec uoluít deus utín morte ipfius lateret fanctitas:cuius πίτα fanctítatis caufa fuerat,& falutis totius ecdefiz mi litantís. Tantus ἀσπίς ílla recedente fanctiffima aníma odor fubfecutus eft per dies non modi. cos:ut ulla forte uetuftaris recordetur xtas.Sed certe dignum erat:ut illius metíta odoris prz, cipue darerent indício:quí ad unítatem fidei intemerataz; membra fetida fuorum uerborü odo * reeuocauerat. Horanáq charíffimi patres δὲ domini hui? tráfitus οἰοτίο[ας dici erat ultima: In qua quídem ut fui athletae pius dominus gloriam demonftraret:& otnnibus quí ín ecdefia domo habitant proferret darum lumen:hoc modo Cyrillo epifcopo tranfitum gloriofi Hiero -nymi ipfe dominus reuclauit. Cáqj dicta iam hora Cyrillus epifcopus deuotis in fua siia || oratio Y 1j ht uL— T. τὰ CX xx EVSEBIVS DB MORTE HIERONYMI.:$0. 220 orationibus inhzreret:fürfum in fpirítu raptus;uelut in extàfi factus:fühito quoddam a mona) fterío a quo uir fancti(fimus migrauerat ufq; ad ccelum, mírabile δὲ fpeciofiffimum uidit iter. Ὁ Cuíus táta erat pulchritudo δὲ admiratio:ut(ficut eodem poftmodü teftante cognouímus)ftu. poreuelut amens effectus, hucillucq; admirás, fuí paulifper credebat oblíuifci,In hacfiquidem: mentis pofitus anxíetate:eleuauit oculos: δὲ ecce angelorum maxima a monaftetio focietas ue níebatzalternatím melodíarum δὲ mellífluotum cantuum uocibus concinentíü: quorum uide». bantur uocibus celum δὲ terra: δὲ omnía quz contínen£ eoríi αππδίεα undiq; refonare.Ferebát etíatn fineulí angelorü.fineulos manibus accenfos cereos.quorü daritas folís repellebat lumen: Sed quid additur admirationi admmíratíoz Ad ccelos uertens Cyrillus oculos:non mínoré ange lorá cernit numeri, modo fimili iftis obuíam uenientíá: qui reí huius anxius expectans eueny tumjintetrogaffet quidem quid hoc effet:fed[τα eum ftupor opprefferat;qd'quid diceretnefcie bat. Aftillo díutius expectante:gloriofam uidit Hieronymi anímá prz cunctis qui prxibant angelis δὲ fequebantur,míra decoratam pulchritudine uenienté, Ad caíus etat dexteram faluaz torcum ílla pariter ueníendo.Q uz quídem ín loco quo Cyrillus degebat, eradü figes& ftans; eítalíter eftlocuta. Agnofcis ne me? Ad quáille: Minime quidem. Quis em es quitanto cxtez είς honore emínes? At illa:De Hieronymo undj fuit aliqua tibícoenítioz At illeCerte quem no mínas.fineulari affectu dilíco charitatís.Sed απο ille es?Et ilius fum aníma qux oloríam íam obtínco quà fperabam.Ad meos ρετοίτο filios:& quac uidifti nuncia:ut& a luctu definant & rneo ftatui congaudeant quem elegi. Quibus omnibus finitissomnis ílla beata uífio ab eius euanuít oculís:& fuít ín femet reuerfus protínus Cyrillusineffabili eaudío perabundans: ít ta/ men qd' per totá noctem illam nó fe potuit a lachrymis pre mentis ἰατίοία contínere.Quá etgo mirabilis eft dominus ín fanctis fuíssmirabilis in maieftate, faciens prodigia. Dextera domini fecit uirtutem:dextera ἀπί exaltauít eum,notam faciens in populís uittutem eíus.O diuini amo rísimméfitas,diuinzlareítatis affluétía.Quid em ifti fuo potuit facere filio honoris& oratíz; 8E nó fecit:cü tam copiofa& ín uita& ín morte erga eumfuerit munificétia? Dedit em ei dominus daritatem sternam:& tiomíne xterno;hzreditauit illum:& fecit eum hieredem gaudioritm fu pertiorum:in quibus permanebit ín fzcula.Quá fingularis honor δὲ admiranda oloría,excedés pene aliorum oloríam fanctorum€ honorem. Vbi non folum illam fanctiffimam anímá om nes cceleftes comitantur cohortes:fed etíam ipfe propríus faluator. Nec emn fola in ccelo fulpet infienijs dignitatum illa beata aníma:fed etíam corpus fuum non ceffat ín tetrís radíare mira culis. Ad cuíus narrationem congruum eft redire. Defuncto náq;(ut dictum eft) αίτο fanctiffi) to hora completorij.corpus illud tantís fragrans aromatibus cuftodientes:totam illam ínfotn nen noctem ducentes círca eum:ín magnís fíquídé pro dáno qd' cunctis euenerat fletibus: δέ pro fua quà íam obtínuerat gloría gaudíjs uígilauímus.Mane autem facto,díuínis peractis(ut condecebat)myfterijs:debitifes obfequijs honore debíto confumatis: in Bethlehem íuxta pra fcpetin quo Ὁ nobischríftus de intemerata ibídemnatus uirgine infans uagiit:corpus illud fa; cratifTimü faci coopertum línteo.ín terrà(ut ordínauerat) fepeliuímus.| Quátís auté ipfo díe δὲ ctíam ad prafens miraculís eloríofis mírificauit dominus filium fuum fanctà Hieronymist certe non foret enarrare fufficiens lingua carnis. Sed tamen aliqua de multís(ne nofter nírmís prolongeturfermo)referá.^ Quídáa natiuitate cxcus, ín ipfo fepulturz die, uidendi benefici corpus tangens fanctum, obtinuit. Cuidam etiam iuueni furdo δέ muto, fanctiffimum corpus deofculanti:foluto aurís δὲ lingux lígamine,& loquendi& audiendi στατία eft conceffa. Et certe dignurn erat,ut quí cacítatís uerz lucís quae chriftus eft cenebrís obcacatos, fuis fanctiffimís do é&rínís δὲ VW illumínauerat: furdís quoq; δὲ mutis in díuínís operibusueram exercuerat medelá:ut δὲ díuina íntelligerent documenta,& catholica fidei confiterétur rationes quas fpet; nebát:ín díe fui obitus eloríofi,& cxcís lumen tribueret corporale,& furdis ac mutis concederet ὁ fanitaté;, Quáplurími(ut afferunt qui uiderunt) a nefandis fpiritibus obumbrati,ín loco quo fanctum quiefcít corpus damantibus diris uocibus daemonibus: Sancte Hieronyme,cur nos' tam eráuiter ínfequerís:tu noftrü femp flagellá fuifti,& uiuus δὲ πᾶς mortu?,per ed funt mita»: Qo a bilítet t EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI.| C-biliterliberati; FIxreticis quídá dum prxdictá beatü Hieronymü blafohemaret&eiusfore Ὁ ὁ dignum corpus incendio díceret:ultione díuína ad alíorü haretícorum formidinéjin lieni fpe;| ciem eft mutatus.Et fubito cunctís qui aderant uidentibus,ignis ccelítus eum inuafit: aceum ta, liter combuffitqd' totus ín cínerem eftconuerfus. Ad hac magna haretícorü multitudo: gm tantam fuz fanétitatis aduerterent experíentiá:& ad ueritatem facra: fideítantís δὲ totapertis fignorü índicijs tancj quibufdam damantibus praconibus uocarentur: ad ipfius facratiffima:| & infemeratz fidei lumen redíerunt.Quid plura dícam? Certe ín generatíone& generationem uix annundiateni qux per illum deus oftendere uoluit:ut magnificaret eum, δὲ colendum ex hiberet uniuctfis. Quá magnus certe eft ífte tot faciens mírabilía:cui certe non eft fimilis fcd'm opera fua.Magna magnalía de hoc per mundum refonant uniuerfum:fui oloríofi exilit trium-| phi fama ín omnem terram:& ín extrema terrarum fpacía rutilant fua lucida figna: iam tany torim miraculorum multitudine corroboratur íntemerata fides. Quot enim ínfirmís inte, ' gram fanitatem concefferít peroptatam,enarrare cederet ín ímméfum.Et tempus&uíta δὲ om/ : nis humanus deficeret fenfus, fi uellet omnía indagare qua operatus eft ín diebus noftris quz autíbus audíuímus,nec funt occulta a filijs homínü. Latet itaq; totus fideliü coetuss&t cary ticum lxtíciz δὲ exultationis deo concrepent alta uoce:qd' ex εἰς profilíit ftella mícans,cuíus ful; entes lucis radij,cos dirieuntad ccclefté ραϊτίᾷ adeunda. Iftíus certe uita facratíffima eft omni; Fn difciplina. Mores fui funt omnium fidelium inftítuta, Adfint hodie facra matrí ecdefi: δὲ pro tanti filij receffu ρία lachrymaz:& pro tanta eís gloría,ineftímabile gaudii,| Liceatereo inftar píc matris οἱ pias lamétationes ímpédere, cü tanto fe cernit príuatà filío, uíduatá uito,de ftitutam pugíle,& capitaneo uitis fuz incifa palmíre quá ín agro fidei plantauít δὲ coluit. Non mihí quafo imputetur filío tanto orbato patre:fi prae dolore damni tam ineftimabilis ea referá qua non decét. Sxpe nácy nímía cordis abundantia plura homo loquitur cj uellet. Quid heu D-chatíflimi patres δὲ ἀπί nuncuobís referam? Círcíiquag; profpíciens δὲ pergens:ut fi forte πιεῖν quem dira mors abítulít patrem Hieronymum inuenirem:& non inuenio quem diligit anima. j mea:cuíus amore langueo. T edet anímá meam uit: mez: quoniá ablata eft a meuita mea:& 'excuffus fum ficut locufta:& exaruit uírt? mea:& luméoculorü meorü extínctü eft.Qualeam plius erit mihi gaudiá ín mundo,cuim lumen. πιεῖ uidere non poffim? Obfcuratus eftem fol meus:& luna no flat ín ordíne fuo.O uís cá Ks quid faciet, paftorís príuata munímine? Quá uigetarbor radice detrücata? Quid heu dira fecifti mors:cur patrem recipiés,filium tam mendi; cum δὲ omnibus bonis exulem dímififti? O mors crudelís:no illi fed míhí& pene totí ecdefize quem furripuifti athletam? Cur non diftulifti eum recipere? Quare aliquantulá nó auettífti α’ ciem tuam ab eo? Scis quid fediftiz Nunquid non cofyderafti quem tam uelociter a nobis furti puiftiqd'non fitin mundo ei fímilissin uírtute,ín doctrina;in fanctitatezHic certe princeps pa cis.dux íufticía doctor uerítatis δὲ xquitatis: armiger intemerata: fidei, contra haretícos bella tor fortís:cuius fagitta nunc abíjt retrorfum:nec dediinauit dypeus eíus ín bello: δὲ eius nundg eftauería hafta,Indyti chriftianorü plebis fletequoníá cecidit dux uefter. Vox ín rama fonet. Tantifilij receffum pie ploretecdefia. Iam círcüdabunteam canes multí,& cofilíü malignanti obfidebit eam:quoniá longe factus eftab ea auxilíator cíus.Iam ad fuá non afpicit defenfio/ nem.lam tribulatio proxíma eft:i& nó eft quí adíuuet.Iam ín fepulchro íacet protector folitus: non certe exurget aduerfus malignátes ín ea, Idcirco dáma ín cilicio& planctu pía materríndue rc uidaítatís uefte táto uíduata filio. Heu uaticinabunf píeudoprophetz:& pphetabüt uifio ties mendaces,& fraudulentas díuínationes:& fui cordís ín nobis feductiones: δὲ certe non erít qui refiftat eís.Síccatus eft em fons uíta:& uena difparuit aquarü uíuentium.Sed& tu quid di ces chariílime pater Damafe: Vbi qué plus diligebas cg te Flíeronymus: Vbi tuí norma ítine/ rís? Confiliator,doctor& rector quo abijt tuus? ΟΠ quafo fcribes ei:Síne tuo fum Hieronyme chariffime cofilio, uelut abfciffum a corpore membrü. Scribe, fcribe quao ne pigriteris: utfitua locorü diftantia peroptata careo uifione, faltern tua mihi adfit memoría frequens tuis affiduís litteris gratiofis, l'efte deo ín nullo uiuentium ut ín te mex fpei firmaui anchorá. Plora Ci mtd ud plora: -”,ἝἼ | EN “Ἢ h iy t Di Ask, dg la tsi ΠΝ th ; Lis tih Walth ding kn dien Veto] hus mad T ri m A ris qu (2. 7... EVSBBIVS DE MORTE HIERONYMI:|$ó. 22i plotá:deducant oculstui lachtymas per díem& nioctem:quoniá defecit anchora tu: fj pei-Aruit s "δν HS fctibentis manus tanc flos foení:íam non erit tibi amplius memoría eius. Vox certe fua. dulcis€iocüda:quz erat ín fidelium auribus mel duléiffimüfiluit.Fleu qualé amififti confiliatoré δὲ adiutorem? Certe íam ín multitudine confiliorá tiorum defecifti, Nonerit quí panem μα’ gattibí uita Extincta eftlucerna in medio ecdefiz mícás: ut nó nobis;fed(ibi luceatinó müdo; fed ccelo fplendeat.Quid ergo dícamz Cuí conquetarz Vride mihi iti Boc ueniet auxilium ut có foler? Cette ut íntueora dio factum eft iftud:& deo fibi dicam: Cur bone Iefü tàm üclociter a tua fponía quáin cruce moríensdefponfafti.tantá abftulifti filia protéctoré,& cotrá eitis hojftes bellíeerum* Forte uoluifti eum tecum effe. Certe dre nó eo egebas ut ipfa;Bene quídem ei. fubueniftifed nos orphanos relíqfti.Non conquerot qd' aliud y iuftá& aquü fecerisiquonid certe íam ipfe merebatur finem imponere huíus uitz laboribus,& tecum effe:Sed doleo qd tard tum íncurrít damnü ecclefia eo abeunte. Vtinam eum rédderes:ut tuam tegetct.ftabilirer δὲ de, fenderet ecdefiam uelut príus.Quid bone die eius deínceps facient filij iacentes, éfürientes,cir cüeuntes famelíci cíuítatem ut canessnon habentes qui eis panem frangat? Sunt oues errátes;, non habentes paftoré.difcipuli fine doctore,cxci fine ductore.FIeu pater Ρίε Hieronyme, no/ ftra fuftentatíonís baculusubí es? Οία tuus facet currus fine te dulcis auríga: Vbi cubas.íridica nobis. Cur es nunc terra: focius:quí ín te níhil uoluifti effe terrenum tzBethlehem,Bethlehé ciuitas Iuda,que non mínorem de principibus ecdefia: retínes quid feciftiz Redde nobis quem| retines patrem.Sed& tu terra,quare audes retínere bominéno tuum: quí nihil geffit terrenüs nil carnale:certe fua redoluit caro? Sufpéde δὲ tu píjflime Theodofi tua ín falicibus organa. ING p^ ceffet fleruscum tui dilecti Hieronymi recordaris quéamififti, Tanta deníy tibi infit do orís affectío,quanta extítít dile&tio:tanta fit lamentatio,quantü damná. Sed qua poffet mor, talíam explicare língua;quáta eo fuperftíte aderat totí e utilitas:quanta chríftíanorá fin/ gulísfalubrítassquantá cegtamé: quantacg haereticis deftructio ac dífperfio? Hiccerte omnibus. chriftícolis amabilis erat& decorus ín uíta fua: δὲ ideo ci? receffu fingulis flere licet: neceft qui fe abícondereuel excufare poffit. Ne ígitur nofter nímís protrahátur fermo,;utbreuíter condadá, qua;pro noftro damno ad dolorem attinét: ut qux ex illo prouertiebat omnibus utilitas&ex/ ultatio,explicarí non poteft;ita dolorum eft lamentatio.Ceffet igitur dolor,abeat trífticía: qui; bus tamen attíngere nó poflumus quz uellemus: que non folum nullum remediá adhíbet do: lori fed auget.Si patrem noftrü diligirnus,de cius lztícia eàudeamus, Non uere diligit qui fud tantü utilitaté ἀῑἴίοις, Idcirco& fi p ea quz nobis euenit inutilíitate dolemus: δὲ pro eís quz re cepit eaudijs collxtemur. Adfit erco hodie nobis caufa magnx laicis. Cantet quilibet ποτά Που diio canticá, Sonorís iubilet uocibus mater ecdefia. In hymnis& cofeffionibus plaudat hodie plxbs catholica. Vndícg(ocüdetur chriftíana concio.Hodie certe obtinuit Hieronymus qd tanto aftuabat defyderío.tHodíe deuictis hoftibus. fecirum obtinuit triamphiü. Certe om, nibus expletís laboribus,requíem poflidet fine fine.Iatm tion efuriet neq; Πίος amplius;necy cá. de fuper illà(οἱ, πες ullus ftus. Ablata eftab oculis eius omriis lachryma: abijt ením lactus Iam certe fibi dolor deinceps non erít:iam certe mercedem habct pro qua toto uítz fuz tempo. re laborauit.Confolemur ergo:demus magnificentiam deo noftro:quoníam dei perfecta funt opa:& omnes ui eíus iudicia. Confiteamur drio δὲ collaudemus deá faluatoré noftrü:quonià nóderelíquit fanctá(πῇ fine adiutorio ín tribulationibus: qux(η agone huius uita miferrímaé circadederunt illum: fed adiutor δὲ protector fuus factus: liberauit corpus fuum a perditione alaqueo língux íniqua,& a labijs operantíi médacía:& eum fublímíter collocaui: infra patrís máfiones:ubi omne eftgaudiüomís fuauitas,omne qd defyderarí poteft; Vbi oloríofa& felix eft refectio aniarü poftlabores δὲ erünas:ubi dulcís folénitas angelorá:ubi una focietas δὲ cha^ ritas omniii εἰ fupnorü. Ibi certeneminé tímor aut dolor cocutít. Ibi nulla penitus aenofcit anguftia,tribulatio aut díuerfitas.INulla ibi infirmitas nomíinat.INeimo ef fraudatur fuo defyj derío.Procul ibí diftat mors.Nulla ibí prorfus pra-fentís eloríz: expectatur mínoratío,fed augz menti fcilicet cam omnitLuniuerfalís erít refarrectío mortüorü:ibi tanc corpus cuíuflibet beaz torum fimul cum anima,ptadíctam oloríam quá nunc fola poflidet áníma: fíne intermínabili Oo; poflidebit, EVSEBIVS DE MORTE HIERONYMI. C poffidebít. Quisauté angelorum uel homínum:quanta fit mínor partícula gaudiorum δὲ οἷοι εἶα qux ibi funt,effet fufficiens enarrare? Quis eflet íntelle&tus ad hac intelligendum idoneus; qux nec oculus αἰαίε πες auris audíuit;necín cor homínis afcéderüt? Certe fi haec quáta fint aav día confyderentur:terrena omnia uilíora omní ftercore apparebunt. Sí hac temporalis uíta illi comparetur:hanc quilibet homínü extinguere quá citius potetít ardefcet,ut illius capax efficiat, Flac uíta caduca δὲ mométanca, refpectu illius mors poti? eft dicéda y uita.Omiís müdi fallax & uana lxtícía pondus amatiffimü δὲ σταυίς farcína eft.Fanc quippe farciná deponens Hiero; aymus facratíflimus,optimá illam elegit partem:qua ab eo nullo tépore auferetur, Rogogaw. dete δὲ exultate;cantate δὲ pfallitexquía pater nofter eloríofus nauim plenam cceleftibus diui tijsaternifcs mercibus.iam concupíto ín littore collocanítzanchoram fpei,tranquilla iam ín fta7 tionc firmauít.Iam certe brauium obtinet;pro quo ín agone huíus fxculi ab omnibus fe íllicitis abftinendo cucurrít. Iam uictor de fuís hoftibus tríumphauit:cum quibus fauto amorís domi: ni munitus uitilitet dímícauit, Iam denaríum accepit pro quo tanto labore ín uínea fanctz ecde fiz laborauit.Iam talentum dro reddidit duplicatii: pro cuíus mercede ín gaudium díií meruit introire.Propter hac eaudés gaudebo;& cátabo dilecto patrí meo cantícà nouüut fit laus eius in ecdefía fanctorü.E«e dilectus pater meus.candidus.fpeciofiffimus,electus ex milibusiin quo nulla eft macula:pafcitur inter lilía ἐπ uínea domini abaoth. Ecceflos campí,& tofa nítnio fra; grans odore,de hortonuper ecdefia,in uirídarium e(t domini tranfplantatus.Ecce cypreffus ad «cdi altitudinem fe extollit. Ad infulaslonge diuuleetur nomen faum,ut fit ín aternü eius me; moría ín benedíctione.Exultate igitur chariffimi patres δὲ domini: letamíni δὲ laudate;quía dececlaudare domínü qui mirabilem fe ín fuis declarat fanctís. Lzetetur totus orbis. Erubelcát fallaces hzreticí:&tíam fenofcant ad nihilum deueniffe.Certe non eft mortuus,ut exíftimát fui hoftes:fed certe uictor.regnat ín terra uíuentiim:íam certe eíus refuleet daritas per zterna pala cíaríam ueteribus depofitis armis fragilibus,noua induitac perpetua. Hodie undiq; facta fit in populo chriftíano ἰαείοία, Exultet przcipue facra: mater ecdefía: cuíus hodie oloriofus filius &tultoramator δὲ propugnator prxcipuus, omnibus extírpatis hzretícis doematibus, cure fuis fallacibus auctoribus deagro fidei catholícz:& doctrinis facratiffimis δὲ prarfuleidis fienis, acprodigijs.ut fol relucet ínter agmina beatorum. Vale igitur Flieronyme gloríofe:noftri femp facensapud deum memori&uttua ualeamus píjífima interceffione:& ín prafenti ab omnibus protegí nocíuis,& in futuro eaudia(qua íam tu poffidesadipifci.(B| ^-^ GENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS, rt ibas x Deum immortalem/fic íneptíret Auguftínus? Vítam impoftor ílle ftultíffíme fimul& indodiffime defcripfit:bícfeipfum íta refert,ut propemodum uíncat balbutíe. Neg; uero folam zloquentíam requíros hominem defydero, Mutauít perfonam nofter híc híftrio,fed uocem acgeftum mutare non potuit, AVGVSTINI HYPPONENSIS EPISCOPI AD CYRILLVM-HIEROSOLYMI ὁ: TANVM EPISCOPVM DE MAGNIFICENTII S BEATI HIERONYMI. EX Lorio(iflimichriftianz fidei athletz: fanctz matrís ecdefiz lapidis angularis: ít (Jil quo αχ πιο firmata cofiftitznüc ueto in coelefti eloría fyderis radiantis,olim Ηο» A j| ronymi prefbyteri laudes uenerabilis pater Cyrille filendá ne putas: autlingua bal Eee] butiétis puerí;ut uírá pollutü labijs me locaturá fore rerís: Coeli enarrát gloriá dei: & omnia quz fecit dris,eü ín fanctis fuis laudat. Silere debet rationaliscreatura a laude dei irra tionabili πό filente? l'aceáan loquar?cá fi taceá lapidibus iube£ damare. Certe loquar:& nó ta &bo totis nifib? exíntiü Flieronymü laudare,Qui quáuis indien?& infufficiés laudator exiftá εἴ nó fit pulchra ín ore peccatoris lausttfi ab eius laudibus minitne ceffabo.Firmetur ítaqy mar, nus noftra;& lingua noftra palato non adhareat: quoníam certe magnus eft ifte uir fanctiffi^ tnus:tmírabilís δὲ metuendus fuper omnes quí ín circuitu noftro funt. Magnus certe in πίτα ex/ cellentifTima: fanctitatezmagnus ín fapientia ineffabilisprofunditate: magnus in maioris nunc LP glori quantitate.Mirabilis in prodigiis infuetís.Metuendus οὗ fibía domíno traditam pote ftatem.Quam ítaq; magnus fit ífte glotíofiffimus Hieronymus ín uít fuz excellentiffima: fas étitate,quo patefaceret mea lingua: earn praxcipue cunctorum nó fufficerétmorraliü linguas ut d cius excellentíanma us wig A AVGVSTI CYRILLO DE MIRACVLIS uiRO.|$0. 222 eius excellentíam explicarét? Liceat ereo dicizalter hicElías;alter híc Samuel; alter hic Iohannes baptifta.uítz excellentiflima fanctitate.Elias δὲ Iohannes eremitae, magnis ciborum δὲ ueftium afpenracbus carnem macerauerunt, INon minoris uit Hieronymus eloríofiffimus eremita, idem per quadriennium ín eremo.ferarurm tin focíus perftítit. Quinquaginta annís(ut uenera. bilis Eufebij littera; quas pridie recepi plenius fatebantur:& ut me certíus tu ídem nofti)uinum δὲ ficeram aliqualiter non euftatit. Ab omni carnium& etíam pifcium εἴα, τα feabftinuit, qd: uixea nominare uolebat. Coctum quíd nonnifi ín ultima zgrítudine bís comedit. Cilicinó, faccocarnem ueluti xthiopís macerans, defuper panno uiliffimo fe tegebat.Stratum aliud nifi terram nunc fciüit, Non nífi femel fructibus, aut herbarum folíjs fiue radicibus paftus in die: oft uefperas fe orationibus prabens: deinceps ufqy fecandam noctis horam quotídie uigilaat.Poftmodum Yofomno Eausin terra dormíens,ufqy ad medíam noctem quiefcebat. Qua quidécótinue furgens hora, lectionibus δὲ fcripturis fanctifimis(quibus tota radiat ecdefía uti lapidibus ii MM ad efus horá perdurabat, Ita leui(fima flebat peccata.ut quis eum xftímaffet hominé interemiife: Ter in die cótinue carnem.diris uerberibus flagcllauit:ita titex eíuscorpore riuuli fanguinis cflluebant. Quín uerbum odofum aliquod,ut peftem maxi mam fugiebar.Sibi ocium nullü erat:femper aut facris Ícétionibus, aut fcríbendo, aut docendo cunctos exercítaba£. Quid plura loquar? fi fanctorá fingulorum perquíreréuitas: eo(ut puto) niaíorem nemíné inuenirem.Sed quía fuperius Samuelem nomínauimus:fuiffe huncSamuclé oftendamus. Hic certe ille Samuel quí de uanis literarum ftudijs uerberib? euocatus.facra: fcri ptura mínifterío deputatin cuius uultus lumine diuina στασία influéte;utriufg; teftaméti lumé trídímus:& ín cui? brachij fortitudine;hzreticorü pars maxíma eft difperfa.Hlic certe oloría vig tutis noftra tranfferés utrunq, teftamentü ex hebrzorü lingua ín erzcá pariter& latiná: difpo πεηίᾳ ipfum pofterisin zterná,dedarás&nigmata δὲ obfcura dubía δὲ nodofa:preparás offi ciorü fcríem cunctis ecdefiz miniftrís,totá pene ecdefiam zdíficauit. Vnde bri magn? apparet in fapiétiz ineffabilis profunditate. que auté fciétías íta perfecte fciuít, go relatione omnit nullus fibi(milis apparet adhuc.De fcripturis yo facrís, utí multarü fuarü epiftolar quas ad mé dírexít,experiétía didici;aqualé fibi nemine uncg nouim?.Hebraicorü.erecorü;chaldxorü, perfari& moedorü,arabicoríi,& pene oim nationü línguas δὲ líteras: tanc fi fuiffet in eifdem patus& educatus fciuit. Quíd plura dicam? Quz Hieronym? ienorauit in natura humana, nul lushoim undp(είτε, δύση me ifta uenerabilis pater exíftimes dicere:ut putem te Hieronymi δὲ uitá δὲ uirtutes peíus tme fcirexcü fibi focíus extiterís multo tépore.Sed teftor deum:qm ob tam ineffabilis uiri fanctítaté:fi uoluiffern tacere;non potuiffern.Confitentur mirabilia δὲ fanctitaté fuam& ipfi colitin quib? maenus, maioris glorie quantitate, cj multi fanctorum,habitat fine fine. Nulli tag; dubiü eft íntra patris manfiones,ipfum unam ex maíorib? δὲ fublimiorib? fedí bus obtínere, Cum ením homo fcd'm opera praemíetur: δὲ ifte perfectioris pene uítz extiterit: dare patet ipfum unü de maiorib? δὲ fublimíorib? ceeleftis hierufalé ciuib? fore.Q d' ut a nobis pleni? δὲ certius credat ín müdo:pra einctís,quorá noftra recordaf xtas,ualde mirabilis appa tet prodíeijs ínfuetis δὲ miraculís infini ον mihí aliqua uenerabilis Eufebi? fuis literis de^ glatauít. De cxterís νο prodigiis qua mírabiliter fiunt qrídie:t cótínue inllico relatíb? pluri, mot auidus peraudire: tibi ipfi pater chariffime fupplico, ut míhí ín brení uolumine quzcüqg poteris uera δὲ utilia míracula collecta dj cítius facultas aderit eiufdem Hieronymi fanctiffimi deuotione tráfinittere nó deneges.Sed ut multa merita Hieronymi fanctíffimi nó lateant:quid erga me díuina annuente dementia in ipfo fui obítus die acciderítenarrabo.Eodénanay die& hora;qua exutus putredinis δὲ immundicíz carnís toga Hieronymus fancti(fimus.ueftimentá perpetux immortalítatis, íncftimabilislaxiciz δὲ οἱοτία induít: dum Hypponz ín cellula mea quíefcens,auíde cogítarem qualis íneffet animabus beatorü, quí cam Chrifto gaudent gloria: δὲ lxticíarum quantitas:cupiens(πάς ex hac matería breuetà componere cractarum, precibus compulfis noftri Seuerí quondam uenerabilis Martini Turonenfis epifcopi dilcipuli, charta,ca lamo.pueillaríq; in maníb? fufceptisbreué uellem fcribere epíftolam fan&tiffimo Hicronymo deftinandam: ut quícquid ex hioc fentiret,refponderet:fcicbam enim ín tam ΡΟ o 4 anulo ὁ.. rom ΡΗ. AVGVSTINVS CYRILLO: C anullouíuentium me poffe doceri euidentíus: cinq iam feribensfalutationisexordiüm ἔς. 6ὃλεήὴ | ronymo prznotarem: ineffabile fubíto lumen noftrís inuifum temporibus, noftrífa; mínime línguís dedarandum,cum ineffabili inauditag; odorum omníü fragrantia, cellulam in qua fla. bam,intrauit horacompletoríj.Quo a me uifo.ftupore admirationeq, cómotus,animi& mem, brorum uírtutes repente amifi.INefciebam ením tunc» dextera mirabilis dei,exaltaffetferuum. fuum«notás faciens ín populis uirtutes fuas. INefcíebam etenim q» deus antiqua: miferationis,' feruü{τ fidelem a carnís immundicijs diffoluiffet: δὲ tam fublimem εἰ ín coelo fedem prrpa^-. raffet.Nefciebam certe inueftigabiles uías domini. INefcíebam thefauros infinita dei fapientia & fcientia. Secreta δὲ occulta deí iudicia no agnofcebam:quoníam quos uult, facit fua ineffabili fapientía ad fuí aguítioné uenire. Q uos autem pradeftinat:uocat,;iuftificat,& beatificat prout. difcernit cóuenire.Itag; quía taléoculi mei nundj perfpexerat lucé:tale olfactus meus odoréno feníerat:tam nouistam ínaudítis mírís obítupebam. Inter hazcautem meis ín me perftrepenz tibus cogí tationibus quíd hoceffet,de luce haec dicens uerba,uox emícuit: Auguftine, Augufti ne quíd quzrís: Putafne breui immittere uafculo mare totum breui íncludere pugillo terrarum .. orbem:codlum firmare neufitatos exerceat motus ο Qua oculus nullus homínü uidere potuit; : tuus uidebit? Quxauris nulla per fonum haufit, audiet tna τ Qua: cor humanum nullatenus. intellexit;necetíam cogitauít,exiftimas te pofTe intelligere? Infiníta rei quis etit finis: Immenfa qua méfura metíeris? Potius totum mare ínartí(Timo dauderetur uafculo:potius tertarum or^. bem, paruulus teneret pugillus:potius coclum a motu cótínuo defifteret, d saudiorá& olorí quibus beatorum anim fine fine potiuntur, minorem íntelligeres particulam, nifi uti ego ex». períentía docererís.Difcurre adhucbreui temporis fpacitisimpoffibilia facere ne conerís, donec tuus impleat uita curfus, Fic non quaras,quz nó alibiinifi quo tam felíciter propero, inuenir poffunt.Hic fatage talía exercere opera:t poftmodum ibí qua aliqualiter hic intelligere cupis, totaliter ín zternü habeas:inde quí íntrancnullaten? exeunt. Ad hac ego pauore ftupés admis , mationetam ínuifa pene amens,omni quafi uígore carens, hís uerbis aliqualerh fümés audacia, D tremebunda uoce díxí:Phas utínam míhi foret; qui tam felixes, tam oloríofus tam honorifice ὦ B adilla properans gaudía:quitam dulcia eloquia gutturí meo farís,non ambioere.Ac ille inquit; nomen meum quzrís? Hieronymi illius prebyteri;cuitranfmittendam epiftolam iam faribens σερί(Γη anima:quaín hac hora in Bethlehem Iuda,carnis onetedepofito.Chriftoomnigs ὦ cclefti comitata cohorte, omni decorata pulchrítudíne, omni illuftrata fplendore, illo induta, immortalitatis deaurato ueflimento, ciraumamicta omnium bonorum δὲ gaudiorum ματς». tate.terrenorü omnium tríumphatríx,omni díademate coronata,& omni beatitudine δὲ felii^ tate uallata:tam eloriofe,tang; ineffabiliter pergo ad regna coclorá fine fine máfura. Tam nullá etením deínceps expecto eloriz defectum, fed augmenti: quando íterum iunear corpori οἷον. ríficando,& non moríturo:fed eloriam quam nunc fola habeo cum illo habitura: ín illa fcilicet. uhiucrfa carnis refutrectionis die. Tunc ego amplius animi ín me colle&tis uírib9 pra: gaudíoa lachrymis non ceffans/ficrefpondi: Vtinam uirorum eximíe, tuí mererer fieri pediffequus.Sed, quafo tui feruuli quandj ujliflimi,quem dilexifti ín mundo nimia charitatis affectione,recorde rís:ut tuís ínteraétionib? a peccatis emunder: tua gubernatione recto calle;inoffenfo pede pro» cedamtuis defenfionibus affiduís;ab inimicis mihi continue infidiantibus protegar:tuog; fans, cto ductu falutis attíngam portum. Placeret utinam uoluntati tuz alíqua mihi interroganti re. fponderc. At illa: Quod optas.dicito:meomni tua uoluritati refponfurá fciens. Vellem(inquá). intelligere,utrum beatori anima quadam uelle poffint, qua obtinere nequeant. Ac illa: Vnum, Auguftine noueris, quod fanctorum anímz íta in illa«terna eloría in deo funt folidatz δὲ fit^ mata:: quod nulla fibi ineft alía uoluntas, nifi deí:quod nil uclle aliud poffunt, nifi quz deus. uult: ideo quz uolunt, obtínere poffunt. Etenim quacunq; uolunt, deus& uult& adimplet,: INemo quippe noftrum fuis fraudatur defyderíjs: quia nil prater deum aliquís noftrum optat.. Quoníá uero femper ut uolumus deum habem?, noftra femper defydería[ἀπε pleniffime ad^ impleta. Longa quídem pater chariffime Cyrille uerbortim texercé feries:(i omnía quz míhí gloríofailla anima perfcrutaati patefecit; fcriberem in liac breuitatis epiftola. Seem en gd ; ὦ ο: cthlehcm DB MIRACVLIS HIERONYMI,^.. ο,“223 Bethlehem ad tantagreliquías uifitandum ueniam non poft multos annotü círeulos: ubi cunc qua αυτα, δὲ ín fcriptis tradídi;uidebo perfpicaciter, Pluribus ítacy horis illa eloríofiflima ani ma ibidem mecum manés, trinitatis(από(Πίπας unitatem δὲ unitatis trinitatem /filij a patre σοὶ nerationé fpiritufTanctia patre δὲ filio proceffionéjaneelicas hierarchías& ordines,& corundé beatorum fpirituum myftería;beatarü etiam anímarü felicitates:& alía utilia& grauía huma; nís íntellectibus.cg fubtiliter.cg euidenter, dg mirabiliter mihi patefecerit auido,fi omnium ho^ mailings loqueter;nó explicaré fermone.Deinde a meis oculis lux illa difparuit:(ed fhultis poftmodum diebus.ineffabilis odorum fuauitas remanfit. Q mirabilis ergo ifte eft.faciés cor mirabiliatot δὲ tanta infucta hominibus prodigia? Ad ipfum ergo ore noftro damemus δὲ ex/ Ailtermus:demufq; eloríam laudi eiussquoniam certe dignus eft omni laude: nec fumus fufficien «ες eum laudare. Introíuit enim in domü domini candidus δὲ pulcherrímus: ubi fine dubio de . fublimíoribus δὲ przdarioribus gloríx fedem obtinet. Quod utíterum darius ueritatis lume pateat.pluribus teftibus cg uno cenfui:quid fupradictus nofter fzuerus uir, doctrina δὲ fapiem tía pollens cum tribus alijs ín ipfo die δὲ hora obitus Hieronymi ín Turonenfi ciuitate uiderit, ,mez addereuifioni: de dj quide folümodo ipfemet prídie ad me ueniés fuit teftis. Volens itaqg deus ut fublímis Hieronymi eloría müdü no laterer,ueluti fanctítas fublimís:& pene cüctorü uiuentium excellenti(limanon latebat:ne illí quos fanctítatis illius delectabat fequi ueftigía,ha bíturum pramíum ígnorantes,aliquando a fanctitatís deuiarét tramite: δὲ ut etíam alij fibi tot & tanta elargíri cernentes premiajillius fanctitatís δὲ uirtutis inhzrerentueftigiis:minuit enim laborem ponderis prazmíorum fpes:díe δὲ hora qua idem eloriofus Hieronymus feliciter expi/ rauit elargiendam fibi eloríam,Seuero δὲ tribus alijs cum eo ftantibus,talíter dedarauit. Hora «ompletortj die illo n domo fia Seuerus cum tribus uiris catholicis: quorum duo monafterij quondam uenerabilis Martini erant monachi:in diuinis legens locutionib?, in ccelo,in zcthere, m. tetraqy cantuü fuauifTimord, inauditorá, ineffabilium& inccedibilium infinitas repéte audiuit uoces:& organorum, tympanorum, δὲ pfalteríorum,& totius fymphonia δὲ inftrumentorum fonos:quibus ccelum& terra& omnía(ut fibi uidebatur)undíqg refonabant:quorum fuauitati; buseorum anímz penea corporibus exhalabant. Stupefacti ilíco omnes illi eleuantes oculos, ccelum totum,sthera,Stomnía qua eotum continentur ambitu, quadam uiderunt luce feptíes folísluce pradariore darefcerezex qua omnía odorum aromata erumpebant. Hac ílli tam mí zandacernentes,dcum exorarunt precibus: ut eos cur talia fierent, non lateret.Quibus uox de ccelo uenícns,ifta dixít:INulla uos moueat admiratío: nil uobís uideatur admirabile, fi calia δὲ uidetís& auditis:hodie enim regum rex,& dominus dominantit, Chriftus domínus, excunti -ehocnequá fxculo, anima gloriofiffimi Hieronymi prefbyteri ín Bethlehem Iuda cómoran tis.totus fe(tiuus obuiam uenit: ut cam pra cxteris tanto honotificentíus, canto excellentius δὲ fublimius ad fua introducat regna, quanto pra cxteris fublimíiorís δὲ fanctioris uitz: meritis ful, get. Hodie omnium angelorum ordínes exultantes: δὲ talibus uocibus alternatím concínentes, fuum focíantur dominutn:hodie omnium patriarcharum& prophetará ccetus:hodie apoftolorum δὲ difcipulorum chorus:hodie omnes fancti martyresshodie confeffores: hodie gloriofa dei genitrix fanctis omnibus comítata uir inibus: hodíe otnníü beatorü aníma latabundae,& feftiua fuz occurrunt compatriota X cuit ísauditis,uox filuit: fed tamé lux δὲ cantus& odor perhoram poftmodum perdurantes ceffauerunt. Itaqy liquido patet ipfum de fublimioribus & maíoribus ciuibus fore:quo& magnus€ mirabilis eft,& metuendus fuper pene omncs fan étos ob fibitradítam poteftate. INulli fit dubíutm, ita prz cterís quz uult pofle ipfum affequí: ficut prac cactcrís fua uoluntas diuina magis cohzret. Nullus uero me tanta audacia putet, ut fatear ipfum Iohanne baptifta: quo(teftante ipfo faluatore) nullus maior furrexit, Petro δὲ Paulo,& cxterís duodecim apoftolorum: qui ab ipfo Chrifto electi& fanctificati funt;przfta» re glotía, Sed tamen δὲ fi prohibeat ratío ipfum illis maiorem obtinere gloríam in cceli regno aliquem audere dícere:tamen nullas uídeo rationes, cut fit nephas dicere, qualem illis ín glo^ ría Flieronymum fore, dummodo illis ín uita fanctitate difcors non fuerit: mns fitper^ b n ΟΠΟΙΑ τρ rige Mere τα AVGVSTINVS CYRILLO C fonarü acceptor deus.fed fingulorum meríta decernens:& reddensuniciqg quod meri Ag— 5 cuícg uideatur mínoré Iohanne δὲ apoftolís Híeronymü οἰοτίᾷ obtinere,parii uídeatur mino, rcm ipfum obtinere: cum δὲ fi íllius fanctítatís meríta, illius laborís erauia,illius fcriptura ue; tífIima tranílationís atríufc teftamenti;officiorüq; ordinationis εν folum prafenti. bus.fed etíam futuris.perfpicaciter cernat:xpaulomínus fore nil pfutn ab eifdem in gloria difcordem:ut uerü teftor deum puto iudicabit.Porro nealíquib? derídendi laqueum inijcere uidear: dum Iohanni& apoftolís ín fanctitate δὲ eloría.zqualem effe Hieronym fanctiffimá fateor; unum quod expletís nondum diebus quatuor ín uifione uidi enatrabo:ut uierítas non lateat: ne quis me has laudes retexere credat:uel amore carnalí, quo homo a uerítatis cognitione ma^ xíme deuíat, uel uefanz: mentís ímperitía, uel alia quacunqs caufa. Sed me hoc ambigantab homine intellexiffe míníme: fed per.reuelationem quam deus omnipotens: quí[1ος exaltat fanctos, δὲ exaltando magnifícat. Quarta praeeunte nocte, mihi auide cogitanti, quid laudis, quidue debita: reuerentia: Hieronymo ín breui retexerem epiftola, demonftrauit hoc modo, Dum itagy(ut dixi) difponens hanc epiftolam tibi fcribere, cogitarem aptam laudis matetíam inuenire:hora adueniente noctís medía, mefomnus oppreffit:& ecce maxíma míhí affuitan^ eclorum multitudo: ínter quos fulgentes plus ínfinito fole duo erant uiri íta fimiles&unifor^ mes,ut nulla ín εἰς uideretur differentía,qua alter ab altero differre poffet: nifi η tría ferta fere^ batalter ín capite,exauro& lapidibus preciofis,alter yo duo.Hi candidiffimis induti collobijs, undi; auro gcmmiífcy contextís:tantz erant pulchritudinis, ut nó ualeat quífpíam ímaginati.. Accédentes{γὰρ illi ambo prope πιο.[ἂν filentio paulifper fteterüt.Deinde ille quí tria ain fetta, hís me uerbis fuit allocutus.Cogitas Aucuftine quid debeas laudis de Hieronymo inue títate proferre?Etcerte díu cogitans nondum noftí:fed hucambo uenimus,uteíus tibi oloríam indicemus. Hic certe meus focíus quem uídes, Hieronymus ipfe eft: qui ficut aqualis míhi ín uitz fanctitate fuítita per ornía ín eloría qualis eft.Et qua poffum,& ípfe poteft:& quac uolo, & ipfeuult: δὲ ficutí deum uídeo;& ipfe uídet,& cognofcit δὲ intellioít: In quo omnis noftra,& D fandorü omníum confiftit gloría& beatítudo.INechabet maiorem uel mínoremeloríamaltet! ab altero fanctorum: nífi inquantum magís δὲ mínus dininam contemplatur fpeciem, fiue coofcit. Sertum uero tertíum quod plus illo fero;aureola martyrij eft: quo uítam finiui corpo: rís.Qui& fi ín mundo ob labores. poenítentías,erumnas,afflíctiones,uerbera, contumelías,& hominü opprobría,& derífiones,& αστεία ualde grauía:quz íta pacifice pertulit, íta eaudenter. propter dei,ut ín infirmitatibus exultaret:& uerus martyr extiterít:& przzmía martyrij no ami. ferit: tamen quía gladío uitam non finiuít: aureolam qux ín fignum datur'martytij, non ha; bet. Serta uero duo alía quz habemusaureolz funt, qua folü uireinibus& doctorib? dantur, utab alijs difcernant, Ad hax(ut mihi uídebat)refpondi: Quis em es drie mizEcilleTohannes. (inquit)baptifta fum:quí hucad te defcédi;ut nuncarem tibi Hieronymi eloríá:quaten? ipfam: gentibus nuncies,Hocermn noueris:quia honor& reuerétía qua fingulis fanctorà exhibet exte risomnib?exhibe£ne putes utalíqua fit in ccelo inuidía;ut in müdo.Sícutem ín müdo quilibet hominü cxterís przefle potíus uellet cj fubeffe:ita in ccelo pter charitate íneffabilem,qua feinuicem diligunt beatz animx: quilibet fanctorü ítaalterius eloría eaudet ficut fua:Quiín etia uellet quífq; maior ut quifq; mínor fibi effet equalis δὲ d maíor:quia ei? eloría effet fua: ita i minor maíorís eloría eaudet,ficuti fi οᾶ haberet: necuellet εὖ habere,;ut ille no haberet:ímo po^. tius de fua(fi phas effetyimpartiret. Vnde eloría fingulorü,efteloría canctorü:& eloría cuncto rum eft gloria fingulorii. fis dictis focietas omnis illa difceffit. Et expergefactus íta a fomno, | tantos ín me fubito fenfi οἰπατίζαείς ardores,quátos ín me nuncg fenferam.INam deinceps hac il tenus nunc aliqualis ín me uel ínuidiasuel fuperbias fiue arrogantíz fuit appetitus uel cogita^ tío.'eftís em eft deussquiomíaantedp fiant nouít.gpindetantusín me extitít charítatís feruorz q»plus alieno bono gaudeo.cg meo:plus affecto omibus fübeffe;cg praceffe.Hiac idcirco dixe^ tim:no ut laudisacquirá famam,fed ut quís hzc nó putet uana fuiffe fomnía:quibus fxpe deli ditur mens noftra.Sepe eif deusabfcódita& maxima per fomnía referat. Magnificen ergo inti LM| opera fua: e la Li he UN ἴῃ ΞΞ: - ἘΞ ΤῊ iin tín ttis Iis να ΝΙΛ αρ T Agi IS] rnit nisl pn TI vu " DE MIRACVLIS HIERONYMI.$o. 224. opera fia, quoniam perfecta fünt:neceft in εἰς iniquitas.Sanctum domini Hieronymum, pro pter deum cum quo regnat fecure,magnificem?rquoníá ín uíta fua magnifice fecitin morte fua magnifica recepit. Quapropter magnus eftín medio noftrí: δὲ fanctus δὲ excelfus ín uita: excel lenti(fima fanctitate. Magnus fanctus δὲ excelfus,ín fapiétiz ineffabilis profunditate. Magnus (anctus δὲ przexcelfus,in maíorís nunceloríz quantitate.Mírabilis& laudabilis& eloriofus im. prodigiis inuifisínauditis,& infaetis. Metuendus,eelendus,& uenerandus, ob fibi traditam a domino poteftatem,honorem,& gloríam fempiternam. Magnificemus ergo obfecro eum, ne taceamus:quoníam maior eft omní laude.INotas faciamus ín populis eloríz fuz laudes. Non: miretur homo fi eum quem deus magnificauit& coluit laudamus, Non homínem piocat ue^. nerarí δὲ colere,quem deus coluit& ueneratus eft. INon putet quifpíam Iohanni& apoftolis in gloria δὲ fanctitate zquando Hieronymum, Iohanni& apoftolis exercere iniuríam: quoníam ipfum illis praftare& eloría δὲ fanctítate fi poflent, optarent. Gloría enim δὲ beatitudo eius, eorum eft eloría:& beatitudo corum eftfua.Honor,laus,& reuerentía a nobis exhibita Hiero» nymo,eorum fingulis exhibetur:& quz illis figillatim exhibet Hieronymo exhibetur. Sí ero cupis Iohannem baptiftam& apoftolos uenerari.(imul uenerare ipfum:quoniam illis per om^ nía eft zxqualís.Secura igitur mente omni depulfa formidine, Iohannem baptiftam Fiierony-to xqualem& non maíorem: quoniam nullus maior furtexit omni deuotíone& reuerentia, fateamur: quem fi mínorem facimus, Iohannis oloríz detogamus:& magis íníurías exerce^ mus cp laudes. Huius meí imperiti fermonís opus, quancg infüfficienter, quancj uiliffime,. quádj níhil, tamé deuote& reueréter a nobís expletíizad te uenerabilis pater puro corde& ma; gnaanimi deuoti affectione dirigo:fupplicans,ut ingenioli mei uerbula,qua de mez imperitia pauperie ín laudes eximij Hieronymi obtulí,non deridendo, fed charitate debíta xquanímíter. tolerando legas. Et quz mínus dcbite dixi ad ranti uíri laudes: δὲ mea imputes ἱπηρετίεία δὲ. epiftola: breuitati, δὲ eius laudum ímmenfa maieftati. Quoniam certe fi omnium mortalium lingua folum eíus laudes promerent,minus debito(atis effet. Mei peccatoris uenerabilis pater. efto memor:ut durn ín illo fteterís loco,quo illud facrü exímij Hieronymi cadauer quíefcít, eius me ínteruentíonibus recommendes:quoníam nulli dubium eft quod ea qux optat, idem Hie: ronymus poteft contínuo obtínere.INon enim fuo aliqualiter defraudatur defyderio.. CENSVRA EPISTOLAE SEQ VENTIS. [ PON Dem& híc ftilus, ídem pe&us,eadem ínfanía femper fuí fimilis eft,quocung; título perfona: NBI $5. Hp prodeat huíus actor fabulz, Quid fi híc rabula ualuiffet lítterís ἃ eloquentía,quibus ludí^ | zl.| brijsorbem impleffet uniuerfum* Nunc ob infignem ínfantíam, nullí poteft ímponere, nifi PX t Morychoftultíor,aut nífiquis ultro falli cupiat. R.eijcienda funta chriftianís huiufmodi fa bulamenta. Q uod fi quíd etíam tolerandum eft ad exemplum píetatis confí&tum artificem uolo non Biuíafmodírabulam,nullitei, nífi perdendis chartís natum, CYRILLI EPISCOPI HIEROSOLYMITANI DE MIRACVLIS HIERONYMI AD SANCTVM AVGVSTINVM EPISCOPVM HYPPONENSEM, Enerabili uíro,epifcopori eximio, Auguftino Hypponefi prfuli, Cyrillus hiero folymitan? pontifex,& omni facerdotü infimus:illius fequi ueftigía, cui? ín terra fanctitas radíare r6 ceffat.illius fcilicet Hieronymi eloríofi:cui?memoría etít in be ^ uto audaciam.Sed táméquía tua me cogít dilectio,ut aliqua tibi fcribam de prodigiis quafi RE homini deuotío, δὲ breuiloquio peritringam de multís pauca. Gloríofum huius uíri obitum ,uifionéqg t£neam: necnon δὲ mírifica tunc téporís peracta,te nofleno ambígo. polt bienniun |/ e nedictiotie in fxailá fxculi.Quí quántus fit,& tu fimiliter bene noftí:eíus ufus ma xime colloquijs δὲ doctrinis: de quo me uelle differere, cam fim reprobus in toto& indignus, us infuetís, qux per illum ín diebus noftris fecit domínus:ut eutn celebrem mundo fa. cetet, δὲ cunctís hominibus oloríofum: tuis confifus orationibus opus aggredíar: ut tua pofeit Nam uir utíq; reuerédus, δὲ memorix oblíuioni nó dandus, Eufebíus nobilis Cremonéfis eíus difcipulus: ín quo magiftri tefulfit fanctitas& doctrina: cuius fapientiam, probitatem,& excellentiam non ignoras: qui CYRILLVS DE MIRACVLIS HIERONYMI. ftbiennii a noftrz mortalitatis mifería ereptus; fuü przedilectiffimá rgagiftrü Hierony: in cceli patríá eft fecutus:ut nobis indicant eíus crebra miracula:de quibus etíam inferiusaliaua| liter pertractabo:Reuerendo patrí Damafo Portuenfi epifcopo: δὲ Theodofio Romanotüni fenatorí, ci? fratri Seuero probifTimo uíro;Euftochío fancti(Tima mulíeri,& tibí& multis alis; quos figillatim nominari nó cget:tunc téporis per fuas literas totíus eius obitus feriéta intima uit. Vnde amplíus ea qux noftireiterare effet fuperfluum,& dícédorá ím pedímenta.His erog omiífis,ad eiufdé qua non ceffant contíriue darére míracüla;nofter fe ftilus uertat:ut tuta pofcie deuotio.Et prímo ab Eufebío uíro fanctíffimo, ciufdé Hieronymi fanctiffimi difcipulo dn initium... Poftobítum eloríofiflimi Hieronymi; quadam hattefis inter erzcos,id eft fe&ta fü rexit:quz ad latinos ufag deuenít:qux fuis nephandis nitebatur rationibus probàáre, φ anima beatorá ufqy ad uníuerfalís iudicij díem, in quo eoruái corporibus erant iterum coniuncendas; uífione& cognítione díuína,ín qua tota cófiftít beatitudo fanctorá.príuabunt:& damnatorá anímz fimiliter ufcy ad díem illü;nullis cruciabun£ peenís. Quorü ratio talis erat: Sícatanitna cum corpore meruit uel peccauít:ita cum corpore praemía recipit fiue pcenas. Afferebant etiarii illius fecta: nequíffimínullum fore pureatorij locum: ín quo anímz qua riondum de fuis peo catís ín mundo plenam egiflent peenítentíam, pargaréntur. Qua quídem fecta peftifera ας) brefcente, tantus in nos dolor írruít:ut os amplíus pígeret uiuere. Quo círca meís cunctis faf) fragancis epifcopis,& alijs uiris catholicis conuocatis;eís ieiunía δὲ orationes índixi: ut faam fi agitari fide, diuina no permitteret bonítas. Mira res,& forte huic fimilis nun uifa:tribus exple εἰς dícb? íciuniorüi δὲ oratíonü,fübfequéti nocte eloríofus Hieronymus.fuo prxdilectiffimo fi lio Eufebío oratíonib? íncambenti manifefte apparés:benienaqs eum allocutione confortans; ei dixit ín hac fecta peftifera minime formidandü,cutn fibí finis íam ponendus erat. QuéEüfe bius nímío fulgentem fplendore:íta ut eum oculus humanusafpícere nó ualeret íntuitus;quafi de graui fomno euigilans,dulces per oculos fundens lachrymas:íta ut pene uocem formare no pollecquantum poteratdamare ccepít:Pater meus Hieronymus est Quare meam fodetatem fpernís? Certe teneam te;nec dímíttam:nccfine tuo quem dilexifti filio eradíerís.Ad quem olo; ríofus Hieronymus:INon te fili dilectiflime deferam.Confortare,uícefimonancj die mefeque τίς δὲ fimul ín gaudío permanebímus fine fine.Sed Cyrillo απο fratribus nuncíazut ctáfti^ na díe íuxta prafepe domini(ubí meum quiefcít corpus)omnes ín unum coueníant:tam catho lici; etíam illius fectaz uiri.Et tu tríum hominü,qui ín hac funt utbe hacnocte defuncti cadaz uera inhumata,in locum ín quo meum eft humatum corpus facies deportarí:fuper quibus fac eam quo utebar ponés,& ftatím uitz priftinz redditi:hanc radicitus harefim extírpabunt; Cui ualedicens gloríofus Hieronymus difparuit. Mane autem facto, ad me( qui Bethlehem tunc eram)uenerabilis Eufebíus ueníés.cuncta quz uiderat enarrauít.Quo imméfas creatori gratías agens, gloríofo FTieronymo omnib? ín przdicto loco,ín quo Ὁ nobís de íntemerata uirgíne faluator natus eft: δὲ ubí ctíam facratiffimü Hieronymi cadauer humatum eft cogrcoatis prz dictorum defunctor cadauera deferri fecit. O míra erga homiíties dei miferatío& difpéfatío. , Quot modis ín fefperantes(cit iutarexquantís& quot honoribus fuos exaltat fanctos. Fiebat interea ab illius fecta: cultoribus derifio:xcredentibus q»foret exinaníta manus domini. Latetit . itág; omnís fidelium coetus;& deo in uoce exultationis pfallant, quando fufcipimus mifericot^ diam ín medio templi fuí. Accedés nan; uir uenerabilis Eufebius ad fingulorá cadaucra:flexis , genubus,manibufq ín coelum extenfis, cunctís audiétibus fic orauit:Deus cui nihil eft impofli bilc.nibil graue, ínuícta fortitudinis. uírtutis:qui facis mírabilía magna folus: δὲ nullum ín te . fperantium fpernissnunc preces tuorum exaudi fidelium:& ut tua(quam dediftifides,inteme rata ínuíolatacy per fzcula maneat:acetiám ut horum error apparcat:& per meríta& ποίεε . fionesgloríofi ταί Hieronymi dilecti;introduc ín hzc cadauera animas quas de ipfis egrediuo/ luífti.Qua quidem oratione finita.(ingula facco quo fupra carnem gloriofus Hieronymus uter batur tangens cadauera, protínus in eum uítaz fpiritum íntroduxít, Qui homínes apettís.ocu^ lisomníbufq, uita fignis oftenfis funt perfecte refufcitatí:& ceeperüt beatarü anímarü glotia, "OM IU|& pecatora n St '-------.-..-.. M CYRI LLVS DE MIRACVLIS HIERONYMIE.^$o. 225 ii ες δ Kpecatorü penas.tam purgatorij.c5 inferni dara roce omnib? intimare.Nm(utmihipoft2 ο a S modá interroganti díxerüt)beatus Hieronym? eos coduxerat[δεῖ in paradifum,pureatoríd, LN& infernü:ut quz ibi aeeban£,patefecer& uniuerfis.Sibigy dixerat φ ad corpora redirent de Sig,. Betpetratis pecatís ibi agerét poenítétíáquía eo die δὲ liora qua uenerabilis Eufebíus migtaar SN tus erat,& ipfi morituri erantzacctíá fi bii agerét pocnitétíá ci eo glotíá adeptuti: qd'& facturh ps eftat iaferius dedatabo.His ioítur peractis, multitudo inaxínia populorü tarn fideliá, Gg etíá MN illius fectzc defenforü:qui ad tam grande cócarrerát ἢ pectaculi.tam certum indiciii, δὲ ueritátís experímentü: necnó beati Hieronymi metíta egregía cernétes,maenís uocib? immé(as eratias das dea: ἐν ἢ Ι Qu Bt referüt creatorí: quí fuos ín fe fperátes no defetit.Er fic Tune chariffitne píus diis nauículà li fua: fidei facratíflimze, ín huíus máüdi marí éructantib? malorü hoim fluctib? ασίτατί HE it M| fed minime naufragarí. Quo quidem forti quzrfo efto animo:uírilíter ageinó formi des contrà T fidei pfecutorés rasant dimicare fub umbra alarü tam pij patris: qui fuord fideliá preces hit inefficaces nó finit: ummodo totafpe& puro fiant animo.INo em noftrae nequeunt exaudiri ls pteces;nifi cá ín deo noftra nó perfecte fpes cofiftit:uel quía petim? nó petéda. Ad ipfum ergo drim πό tri ore. fed toto corde damem? dum afflicimur:& ipfe quí domína£ in uirtuze fua, δὲ tros Qtídie oculo refpicit pietatís.nó permittet nos tentarí fupra id qd' poffumus. Sed πε nímís deuius a ppofito modo eradíar, ad incepta redeam:& uenerabilis Eufcbij obitum explens prí^ imo:& uírorü illorá trium fimiliter, 5 refüfcitatos noftimígrationé fcribés:quia eadé hora funt & die, qua Eufebíus de huíus mundi& ualle tniferiz exempti, aliqua Hieronymi miracula de multísíntroducam.^ Aduenienteautem díe quo uenerabilis Eufcbius a beato Hieronymo ία &ifione(de qua fupra fatus futm)fe mieraturü fcierat:die tertía praeunte languore febrium coi £affis ualide.fe fup terrà(magiftri n6 immemor) nudá deferri fecit a fratribus:& fingulá fratré benigna cófolatione cófortauit:& ut ín fancto manerét Ppofito;admonuit.Deínde ci q olo tiofus induebat Flieronymus, deferri fecit:& fupra fe poni iuffitxordinauítq; fe nudum inftar g lriofimagifiri extra eciam in d iacebat fanctü Hieronymi cadauer fepeliri.Poft hzccómunione facratiíTimi corpís Iefu Chrifti fe muniés,diio fe δὲ beato Hieronymo cómédauit:& fic p tríduii locutíone corporalíqs uifione prittatus:circáftantib? fratrib?alternatim pfaltería;paffio^ nes drii,& alía facra cótínue legétib? iacuit.Dutü quippe δὲ cunctis recte ín müdo deg&ib9 fortiídabile hoc qd'narro.Die auté ᾗ motíturus erat; per duas horas αὖ anímiz beatae exiti,uene rábilís Eufebíus tam terribiles actus ccepit peragere;g» circüftantes monachi pauore perterrítí, uelut am&tes ín terra iacerent. Nam qüqy tráfuerfis oculis;manib? iurictis, facie terribilijuoceqs dira qfi feuiens damabat: Non faciam,;no facíam:métiris, métitis.Poft hax ἃ 4 terrá redíés:facié us Y in terrá quantá potuít,damans:Adiuuate me fratres ne peream. Q d' monachi aíden tes.lachrymantes& trémétes eum ínterrogaucrant: Οία habes paterzAd qs illeNon uidetís dxmonü agmina quz me debellare cupiunt:Ft illí:Quid te facturü uolebant;cá dicebas:Non faciam:Et ille: Conan£ nang; ut díuíni nominis blafphem? inueníar:& ideo hocrme nó facere damabam.Et illi: Q uate pater faciem abfcondebas in terrá7Er ille:Ne eius afpectü cerneréquí tam turpis& terríbilis eft;g» omes pene formidines quz ín müdo funt, tefpectu eíus níhil funt, Inter hacuerbaactus príores reíterans, fic ad extremam horam ufq deuenit. Fratres auté quí aftabant, pauore δὲ dolorepertetriti;uelut mortui ftabant:quid facerét;nefciétes. Gloríofus de? in fanctis fuis:mirabilis ín maíeftate fua;benionus,& fe amantib? mífericors: fanctos fuos noi derelinquit ín tépore neceffitatís.Ad extremánanq; ποτά uenerabili Eufebío przueniente glo» tíofus Hieronym? apparuít,eum benigne cofortans.Cuius aduentu omnis illa demonü turbà quafi infiníta;eius tímore perterrítaab eo uelut fumus euanuítut plures teftan£ monachi, qui «pptijs oculis difpenfatione díuina fe hocuidiffe dicunt.Sed hoc macís approbat:nam omnes circüftantes audierunt has ab Eufebío uoces: Vndeuenis pater7Quare tanti moratus es? Cui fubito cunctis audiétib? alía uox refpodit:Expecta fili ne T Sam te nó deferá;qué ιαπ diligo.Qua audita uoce.breui inde decurfa morula,uenerabilis Eufebíus expirauit. Qua quídé bora& illi ttes qui refafcitati funt mígrauere:&(ut puto)cii Eufebío ad«terna gaudía peruene^ cunt. INam p íllosocsuiginti díes quib? poftcg(at noftiyrefufcitati(unt: fc ín canta poenitentía ;; Pp tradiderunt, don Qd Tl! MIT Xt uu CYRILLVS: AVGVSTINO,|: C:tradiderát.q, finedubio atetna btitudine ροιίαπέ δὲ pramíant..Silétio ρυχτεγαν Δ ποῦ puto.quzab cífdé trib? uírís p íllosdícs,quib? uixerüt, didíci.Cótinue toto hoctpe ci alid corá fecreta uítz ílli?,quá poft hancbreué δὲ mométaneá expectam? rimari cupíés,alterná dié ducés ad uefperá Sed guis multa ab cí(dé didicerim: ad pracfens breuítatis caufa αμα ει referás extera Yo al5 cà dictut? omittá, Quadá uice ad unü eorü me iuifle cotígit:qué durelachtymá, tem,nec meis uerbis cofolationé alíquá admittenté cóperiéstantí fletus caufam ab eo σερί in^ :quirere.Quí pluríes de hoca me interrogatus:nectii ad interrogata refpondens,tandé meís co, actus importunitatib?,fic refpodit:Si qua prídie fum expertus,non ígnorares:tíbi ínefletfemp caufa fletus. Ad qué ego:Quarfo ut qux uídiftidiflcras. T'unc ille paulifper tacés dixit:Quales tredís peenas δὲ torméta:nó(οἰ damnatis. fed etíá in purgatorío exiftétib? prapararí: Ad qu& ego:De íncertís qua uera pot-ft eren fentétía? Vcem puto:hoftrís quib? afflígimur pcenis, &quari nó poffunt. Ad qd' ílle:Si o&s quac ín müdo cogitatí poffunt pcenas, torméta.afflíttio^ nes,mínori qux illic haben poena: δὲ torméto coparené.folacía ert. Mallet em quilibet uiuety tium((i illas experíétia nofceret poenas)ufcy ad finé müdi;omib? his fimul fine remedio crucari .peenís:qs oés hoies ab Adam hucufg figi latím pertulerát, cg uno die ín inferno fiue purgato^ .rio,mínori qux illic habe poena torquceri.Et ideo fi caufam mci fletus íntertogas timor pcena" rum eft qux peccatoríb? iufte dan£. Scio nanqy me erga deü πιεῦ peccafTe:& ipfum iuftü fore -nódubito.Qua derenó mírerísfi plango:cü poti? fi no plangeré ueheméter admírarí deberes; fed potíus admírare, quare hoies quí fe morí no dubican(falte aliorü experíméto)tanta híc(ο: ' curitate uíuuncinec tantas cogitant euadere poenas, Ad bacc dolore tactus ínttínfecus: íta ut uix uerba formare poffem,díxí:Heu quid audiozSed quafo;in quo torméta differüt infernalia ab his quz funtin purgatorío dicas.Et ille:Nihil ínter fe dífferüt:quía eade funt magnitudine, poe nx purgátorij& ínferní.Sed απ eft ᾗ differre poffuntzquia infernales finem nó expectantfed D aügmét:fcilicet ín iudicij uníuerfalis díe:qn corpa ibidé cruciabun£ cii animab?:& purgatorij poenz funt cá fine; INam poft expletá pornítentiá inde exépti gaudiis beatiffimis pfruent.Ad hac ego:Sunt omnib? ín purgatorío exíftétib? qualia torméta ucl diuerfazAd hacilleDiue—* fa quidé.In aliquib? maíora,liquíbufue leuiora,iuxta maenitudiné peccatorü. Nam ín patria etiá beatorá οἷς anima gloríofz díuiná cotemplant fpecié:in d omis cofiftit eloría. Qua Gguis " finculz tanta habeant gaudia, quanta uclle ucl cogítare poffuntitri gaudijs nó funt pares: quia maíora hax poffidetminora illa.iuxta opera qua fecerüt.Sed fi tibi alíqua ex hoc otíret adimi» ᾿ ratio:ut fanctis poffit íneffe díucrfitas gaudiorá,quorá caufa eft folus ipfe deus: ín ἃ nulla po^ tuit unój effe diuerfitas: folutío fatís patet.INam cá diuina cotemplatío δὲ cognitio, fiue intelliy gentía fit tota merces& eloría:ín alic] pót effe fanctorüi mínor,in alid y'o maior. Idcirco αἵ οξ Ἰϊηναΐ απίανα deü ficuti eft;uídeant δὲ coenofcátzaliqua min? uidet& intellioic& fic minoríneft fibi eloría.Alíqua y'o darius uidet& fubtilius íntelligit:& fic maioré poffidet οἰοτία. Sicetiá de ' illorà miferorà damnatorü poenis dici pot:nam ο omnes aníma: damnatorá ín uno cofiftant pornarü loco:tamé diuerfis crucían£ poenís, iuxta uítiorü qualitates. T antá fiquidé differt intet chriftíanorü quí ib torquent pocnas& paganortut ρασαποεῆ crucíaméta refpectu eorü quaz falfichriftiani δὲ pétores fuftínét fint quafi nullarquácj ineffabilia funt,neca uiuétib? cogitabi: 'lia.Etdigná eft.INam illi eratíá ἀεί ín uanü receperüt:nec uoluerüt a peccatís corrígi dum uixe^ tunt facrís cótinue uociferantib? fcripturísds p níhilo patauere; Tum ego:horribileeft(inqua) qd dicis:& atíná fedulo mortalíü ínfifteret métib?:ut uel tantarü poenarü terrorea prauis ceffa rentfi nollent amore gloríz.Scd quafo quid erga te prídie exeunte animaperactá eft,breuíter innotefce. Ad qd'ille:Adueníéte(inquit)mortis mea hora,tanta ín loco d míeraturus íacebam, ' nephandorü affuit fpirítua multitudo, q» pr multitudine dinumerari omnino non poffent: quorü fpecies talís erat.cp ea nil peenofius,nilue horribili? excogitari poteft. Poti? efi quilibet hoím flammísardétibus arfurü fe exponeret;cj earü formarü ictu ocalí uífione potiri. uíad me ucniétes:óía quacüq, perpetrauí opera cótra deti, ad med memoríá reuocabant:fuadentes míhiutampli? diuind mífcd'iam quá tam grauiter offenderá,nó fperaré.Et certe nouerís q» nifi me díuína miferatio adiuuiffet,eis refiftere no ualuiffemn.INam dutn orí uíeore ἢ ΗΝ | VT NOT T:: corii uerbis ----.- ds à Dar, Mad, δα, inn ts Mut nii te ΗΝ sts Πὰν pity ind sar "1. nini Tasa wur uem Wi nud ju Jo fan εὐ wie (ai μώ íi A DE MIRACVLIS HIERONYMI.$0, 226 torü tterbís paulomén?affentiré:oloríofus affuit Hictonym?,magno uallaaeinine angelorü; fepties fole fplendidior,me cofortans. Qui ubi illos fpüs immádos fuit intuitus, metá dure ex^ acerbantes;ualde cómotus erga eos,uoce tetríbili εἰς dixit: Quid ad hune nequitiz δὲ οἷς male^ ᾿ς dictionis fpüs ueniftis?nefciebatis huncmeís fore fouendá auxílijs? Protin? hune relíiquétes, |, abítei& ueftras ab eo elongate nequítías, quantá diftat ortusab occafu. His illa maledictorá ' fpirituü focietas perterríta,dirís ululatib? δὲ damotíb?,limé loci in q íacebam exceffit/ Tunc olo .,riofus Hieronym?aliquib? imperans angelis,ne à me difcederétifed ἅμ[ορ teuerteret expectàtent:cü ceteris angelis feftínanter abíceflit.Eodé quoq; abeunte, angeli quí ad cuftodiendá re, manferát,me cófortare coeperesblandia δὲ dulcía;pmittétes,fi forti aio perduraré. Inter haec αἲξ ,.céfolatioís colloquia hora dfi decurfa,fed'o δες HieronymPueniés flanfq; tr limine uelocitee . Gnquit)uenite.Tuncfubito aia corp? relínqués,tá grauiter& acerbetcy certe quáta fuerint pref , fur& anguftiz;itellectu nócaperet més humana,nifi utégo experiétià dídici(Te.Si ei οἷς hi manorü intelligentia;qs uellet anguftías& dolores xftímaret tefpectu aize diffolutiois a corpe: tanc pníhilo cóputaret. ΕἼας&alía nó mín?ardua& ualde mottalib?formidáda,qua p loa gitudine;pfenti opi non infcribá,eo loquéte;incipicbat daudi dies,occafa(οἱ! 5, neceffe fuít qd . ei poftmorté cótigerít nó explere. Sed quía pra cxteris affectabá fequéti die; duob? alijs οἴ eo . infimul couocatis ad narrationis illi? feríé το ή, hoc cupiés ab illis οείᾷ duob? alijs perauditeut ᾿ tríü teftímonío folidi? edocerer.Itaqy cá hí íam dictare inciperet fic refponditQuádg hxcuclía * fint nectederet in uacuü feri? ipfa fari:tü hís.qua: íam audiui omiffis:quacfo ut quíd uobis poft ᾿ dilolutionécorpis euenerit,meo híanti detegatís aio. Ad hoc ille q mihi quz audiftí tranfacta narrauerat díe:Q d' Cyrille(inquít)ínterrogas:no eft poflibile plene faritqr fpüalia nofttís mí' nimefenfib? coprehédunt.Scis nág; no te exanimé fore:tri qd aut qlis fit aia;no aenofcis. Deü &ettefcisoim efle principiü δὲ fin&a ἃ ἱπαρίζε οἷά atq; tédunc& τῇ qd fit de? auc alis, dá carnis: | Mt? grauíflimz cortuptibile portas on*:nó íntellieísnifi p fpeculü& ín znígmate:fic etia dead - elis δὲ cxtetísincorporeis idé liquet.Cü em multa qua func notiffima ín natura;nofttz párua "ittelligétia defectu itelligere πό poffum?, füpcocleftia& fpüalia omino aliena a natürz: cogtií tíorie,quó intellicem?? vA sin od uti potes quizfo dícas.At ille:Circüloquar inquit; - id qd'optasi& dica paulorninus 4 “Ίσα cfoteftificabunt. Mea ptídie aíaa corpetot(ut fupra fatus fum)preffüris δὲ dolorib? díffolu .ta/fübito ín ictu oculi íneffabilitet fuítati dei iudicátis pfentiá deportata.Sed a quib?& quó,no -Aignofco.INeccerte mirü:ná ntinccarnís tnolx agerauor:tunc aüt erát áía fine carne. Fuerüt etíá Ábídéiftorü animaeterrorib? inexcooitabilib? quid iadex ageret formídátes. Heu cur mortales Belciütquib?hoc eueníet qd" tinc nobísz Certe fi íllius nó foret íonorantía,totiens nó peccarét, nó poflum. Áthíq mecí ca qux prídie dixi(ant expertítfi " Fullum;qua toto tpe geflim? pctórü iudícélatere potuítiimo cuncta qua fecim? tandj fi forét tafentía,cunctis aftantib? dara eráciita üt mínimü noftrorü cogítaminà ficuti fuerat.appate, ba Cofyderanáa, qb? δὲ qtagítabamur terrorib?:hinc demoni mftitudo ftabat,mala teftíft cantes qua fecitm?.loct;modiü,& tpa dedarátes.Hinc nofmetipfi qux obijciebant, nullatenus cotradícére poteram?:tü quía íudícé cuncta fcienté:tá quía ipm glibet noftrà iuftiffirü cogtio/ fcebat.Heu qd dicit Quá fentétiá preftolabamur,ob ei? menioría πῆς formido.Hincdnde ma la undíq;, uindictá iudici acclamabát:neculli pene apparebat boni ὅ qd mífcd'i fperarem?, Hincnos dignas fupplicio oésq aderát exdamabát.Cüqy íá nihil deefletnifi fentétiá publicatis quz pctorib? digna dat:ecce gloriofus Flieronymus cüctis fplédidior aftrís,btó Ioháne bapti fta.fummog apforá príncipe Petro,necnó angelom ἰποζεί mititudine comitatus,ad prafidétís iudicis thronü ueníés,noftrá fentétía fufpendi modico tpis:nofcy fibi dari ob reuerétía δὲ deuo εἰοπξ quà(ibí cotuleramus:& ppter erroris deftruendi neceffitaté ut uoluítitmpetrauit. Deiide ios feci ducés,omni illa btá uallatus focietate, ubi fidelià animx inxftímabili oloría perpetuo: perftüun£ ας(οί gerebantur,ut redderem? teftimonii;dedarauit.Poft hzc ad purgatoríü δὲ infzrnü nos deducéssó folü quibi erant.ndicauit:fed uoluit ut pocnará experiétia pbarem?; His ipit omnib? fic peractís,hora d noftra cadauera facco.d bts ufus fuít Flieronym?;tetíoi£ uenerabilis Eufebi?,idé eloriofus Flieronym? nobis imperauit;ut ad corpa redírerm?imandans trt Pp 2: utdehis CYRILLVS AVGVSTINO. € utdchis queuidim?teftaremur:promittéf q nobís uicefimo die/fi de perpetratis peccatis nos cótínoetet debitá peenítentíà exercere, cum beato Eufebío,qui cunc erat ex hoc fxtulo mieratw.. tus.oloríá finis neíciam adipifci:ficqp corporibus,noftra anima: funt coniuncta. Multa fiquide. Auguftine chariffime formídanda,qua mortaliü impreffa mentib?,ab eifdem labentíi omníá terrenor amoré,& curam peruígilem:qua tot aberrant homínes(ut puto)funditus extírparét, patéter didicisquaefi hís chartis imprímeréplus cogitato,opus procederet:nec effem cópos fub,. faibere iam promiffa. Itaq; aum de proxímo te expectem,uifitaturü οἶοτίο[ί Flieronymireli^. quías:ut tuz quas pridie recepi littera fateban£hac omnia hoc fine audam, tangens ueneraz bilis Eufebij fepulturá:ut ad míracula redeam enarranda, qua faperi? fum pollicitus enarrare, Obitus nanq; Eufebíj uenerabilis&tri& hoim pradictorü fetiem, ín pracedétib? dj breuius potui. ínferuizquadam tibi(ut puto)affectuofa ínterponés.Sed prxdíctorü fepulturz feries ita. patet. Mortuo nang uencrabili Eufebio plura funt miracula cunctis uífa,qua pracedétisuitze. fan&títaté teftan£:quorü ad prafens duo folum dícam.Monachus: aidá cuíufdá ceenobij prac lachrymis& uigilijs priuatus corpali lamíne oculorá: ftatím ut Eufebij corpusuenerandá facie. tetigit; priftinz: lucis eratíá eft adeptus. Dzzmoniíacus auté quídá, dum facrü corp? ad ecdefiam. duccrem?,eídé obuians eft protin? liberatus. Iuxta ecdfíam ín qua gloriofi Híeronyri cadauer fanctíffimü eft humatü:uenerabilis Eufcbij corp?honore debito nudüi,magiftri inftar fepeliui mus.In aui? etíá ecdí ccemíterio,hoim illorü tritt qui eadé funt hora mortui,fuere corpa camur. lata.Hisereo dictis, uenerabilis Eufebij cuncta fileant:ut prgrádia& ineffabilía locá teneant prodigia eximij beati Flieronymi iam promiffa.. Inamceno& íucüdiffimo fiquidé mirabili eftorü fanctiffimi Hieronymi prato pofitus:uti fett facies pracípuos δὲ decoros míraculorát ME hui? opufculí uenuftaté& ποτα, pofterorüue faluti utiles p poffe lega. Quorü oim. quid pridie erga Sabinianü harefiarcham peftiferü(quéagnofcis)peractü eft;primo dici: Sa. binianus nanc haretícorü fautor,duas in Chrifto afferés uoluntates:&(quod peíus eft)interfe: qfi; difcordes: ad cui? tamm inopinabilis falfitatis pbationéíntroducebat illud qd'in euágelio hríftus dixit:Pater fi fierí pot;tranfeata me calix ifte: eliciés ex hocratíones orauiflimas& pe^. neinextricabiles,g, paffioné uoluerit una fugere uoluntate: δὲ altera'eandé coacte fübíre opor^tuetít paffioné;& ex hís dícebat,g» multa Chriftus uoluit, qua obtinere nó potuit:tantü in nos doloris exetcuítut magnítudíné explicare nequiuim?, Peraertebat nanqy idé peftífer anguis δὲ lupus rapax fc ucftiméto ouium induens,nobis cómiffum erccé Et ut fxuitiá diri pectoris effi^ cacius exerceret,opufculü qddam cópilaueratifalfis probans rationib? hoc ficeffe.Quod quid& ορυίουϊδ(ας fidé οἱ darem)eloríofo Hicronymo,toti? ueritatis fpeculo intítulauerat. Cui? falfi tarís notícíá cóperiés.fciens tibi Híeronymü epiftolam fup hui? crrorís deftructione;nó multi an fui obítá zdidiffe:predictà harefiarchá cü fuis difcipulis,& eíufdé nequitia míniftrisimui^ tauí(dá driíco díe ín ecdiam hierofolymitaná ad difpatandü,&[τ erroré nequiflimü cópro^ bandü.Quo πᾶφ die uníuerfis meís fuffraganeís epifcopis.& alijs cpplurib?orthodoxis:necnó& ipfo hzrefiarcha cü fuis nephandis difcipulis ín predicta ecdcfía adunatis,difputatio anona inceptaad uefperas ufqy tendit. Cá aut idé hacrefiarcha cotra nos opufculá ab ipfo falfo cópo fitum(qd'eloríofo intitulabat Hieronymo)allegatet,has tantas beati Flieronymi iniuríasferre nó ualens pne mernoríz Siluan?,fanctz Nazareth ecdfiz archiepifcop?:qui tanta beatü Hiie^ ronymüaffectione aními& deuotione colebat:ut fi quid faceret; dininü nomen δὲ beati Híero nymi pramíttebat, unde quafi ab omnib? Hieronym? dicebaf, praedicto harefiarcha: protinus affurrexit:dire eum increpans ῳ tot δὲ tantas exercuíffet nequítias.Dum autem ínter eoslonga οτίτοε cótentio:& uterqs opprobría fibrjnuicé i poffe diceret: ín fine fic ambo pariter flatuerüt, - pfiufq in fabfequétis diei horá noná;btüs Hieronym? hoc op? falfo cópofíti euidéter often» deret:;przdictus harefiarcha capite λαο εντ eS Quien finitis(ingulíad pro pria remeart.Per totam auté noctem quifq; noftrum orationibus uacabat:ut nobís ín oppor tunitatibus auxilíü eueniret a drio,quí nemine i infe fperantiü fpreuit. Magnus diis&lau dabilis nímís:cuius certe fapicti no eft nnmeras; Statuto auté die δὲ hora letus harefiarcha in eciam cá fuis nequitia filijs uenics hue illucgy difcurréssquarebat dei feruü, tancj leo rugiens. panas tag hist uisi he T x50 aud ja toit ἥν d á am vio im q n DB MIRACVLIS HIERONYMI.$0. 117 paratus eam deuorarewelati fi foret deus non intelligens, necfüorá feruorü preces exaudíens; Sed tamen cum folídíus fe fatuus ftare crederet; miferabilius cecídit.Stabat autem omnis fide^ , lium concio ín ecclefia.quilibet fancti H ieronyrní damans nomé.Clauferat fiquidem eloríofus Hieronymus aures:fingens fe dormire: oratíoncs fupplicantium non intendens: ut mítabilior appareret. Át ego totus perfufus lachrymis, ftupens δὲ admirans, cur Hieronymus fic abeffet . quíd deincepsaccideret,expectabam.Denícy cum nil míraculi appareret.fauire ccepit ixrefíatchacanina rabíesutSyluanus qd'promiferat, íam expleret. Ad locá auté quo decollandus erát Syluan? fanctiflim?, gaudes& intrepidus, tancj ad nuptias uenieris áchrymátes cpi(copos δὲ ος alíos catholicos quí ad hice cocurrerant,his cofortabat uerbis:Exultate mecü chariffimi: gau dete δὲ nolíte contriftari: quoníam non derelínquit deus fperantes ín fe. Sinon exaudiar. plus tmeís iam perpetratis meruí peccatis.Poft ha:c eenua flectés.(anéte(inquít) Híeronyine adefto. fnihífi placet: quancp.hoc& maiori fim dignus fapplício:tamer ne falfitas locum teneat. ueri tatífuccurte. Quod fi phas non eftut adiuucr, propícius mihi efto ín hora mortis τ ut elorix finis nefcíz nó fim expers. Hxc dicens fpiculatorí collum prabuituutferiat;ipfum γοδαῖ.Ε]έμαξ . antem fpículator-enfem, antíftitis uenerandícaput uno íctu cupiensamputare. Adeft fubito Hieronymus eloríofus canctis cernentibus, manu extenfa;tenens enfem, Syluano imperans αὐ exurgat.Deínde harefiarcham íncrepans,fcripturas falfo compofítas innuens; eíqy miínans.ab omnii euanuit oculis. Quod huic eiufqy fimilibus utínam euenítet:cónfeftim ut eloriofusHie, tonymus difparuit;haefiarcha: caput terram petíjta corpore detruncatitancj fi enfe fpiculaz torísmanus amputaflet ictu uno.Quod tam mirabilecancti uidentes quí aderant:ilíco Προ» fadi, deo gratias egerunt δὲ Hieronymo gloríofo:& ad ueritatis tramitem hxrefiarchz difciz , Püli.rediere, Ecce quantum uenerabilis antíftitís fiducia ín domino δὲ beato Hieronymo fuit *fficax.qui p ueritate mori míníme formidauít- Exemplar certe factus eft uencrandus antiftes cxteris chriftianis.INon ením chriftíanus ille eft, quí pro uerítate mori tímet: Síením Chriftus -ipronobisanímam pofuit:ut nos ab omni redimeret feruítute:& nos pro ipfo dum tempus δῇ; animas ponere minime timeam?: quía nemo nifi legitime certans poteft coronam eloría: ob. "tinere. Verum quía deSyluano aliquid di&um nofti aliud quoddam nion miínus(ut puto) mírabileerga eum factum narro:cuíus tot fuerunt teftes,g» INazareth utbs& Béthlehem teriét; "qui proprijs oculis hoc uiderunt Serpens illeantiquus diabolus ob fuam deíectus fuperbiani án inferni profundü, uenerandi antiftitis Syluani nimiz inuidens fanctitatí,in eum dolis, ut cal lidiorcunctís animantibus erauiítereftcommotus, Quí ut uirum dei ínfamem redderet: quaz tenus qui fux fanctitatís exemplo releuabantur ad rect: conucríatíonis feritas, fuo cafu deci detent ad peiora: Nocte quadam formam fancti uiti fumens,cuídam mulíerí nobiliffima iam án ftratu quiefcenti apparuit:& fead eam illicite accedere fingens,confenfütmn fui corporis inqui sebat. Ad quod perterríta mulíer,uíri ignorans fpeciem:dum fe cam homiírie folam ín thalamo éraeret:nec quid faceret fciret:díras coepit uoces ermíttere illa:íta ut damorib? affiduís;oés exci/ :arentur dormíentes:& non folum de illa domo,fed etiam conuicini. Ὁ αἱ omnes ad praedictae “αἰ είς thalamü accurrétes: quid hoc effet;interrogauere pauídam mulierem. Irterea callidus ferpens fub thoro fe ponens,ccepit latere:quí auté accurrerant hac audiétes:quis híc homo fue/ tit, ubíq perquirere inceperunt. Verum illi díu perfcrutantes.tandem ad locum uenientes, ubí :peftifer latebat anguis, aliena fpecie occultatum hominem inuenerunt. Quí eundem canddis accenfis intuentes,Syluanum archíepifcopum credíderüt. Ad quod omnes quí aderant; Προ "facti δὲ uelut amentes effectí:quafi quid agerent,quidue dicerent, ignorabant:fcientes ciufdeti "fanctítatís nomen.Et quía hoctam deteftabile ínopínabileg; cernebant,eurm ínterrogauerunt: cur tantas nequítías perpetraflet. At ílle: Quid(inquit) mali fecí: fi malíer hzc me ad huíut? :modi negocium ínuítauit« Quod mulíer audiens, eum fore mendacem láchrymans refpoi idit. Tunc ílleut homines illos erga dei uírum ad maius odium íncitaret: quatenus illum αίμα diffamarent;talía coepit δὲ tamabhorrenda uerba farí:gpnullus pra turbatióne auribus poterát 'fuftinere.Quocírcà eum cótumelíjs δὲ opprobtíjs exacerbantes,coacte extra domicilium expue Aerunt.Maneauté facto qua gefta fuerant enarrátes; Syluanumarchiepífcopum hypocrítarn: em T Pp 3&dionuni 2 δ CYRILLVS AVGVSTINO: & dignum incendio acdamabát.Qua de re quafi tota eft[Nazareth cómo aduerfus archiepi fcopum:íta ut audiendo eius nomen quilibet blafphemaret.Miíra huius αἰτί patientia,& ma gnx fanctitatis indicium, Volat ad ἱπποχή antíftitís aures, tantí fama difcriminis: ostaménom moucirad ininrías Inter tot aduerfa, cor manet immobile:ad nullam fe uertens impatiétiam: gratías diuino femperagens nomini:[14 hoc confitetur noxa meruifTe, Heu quid dicam Δα.» guftine? INon folum íniurías δὲ opprobría ut poffum.fugio:fed etíam quibuf; uerbulis fran.or:premía opto;nec de laboribuscuro:quan fciam ad regna ccelorü nó aliter quépiam, ntfi Hi li& aftlictionum tramíte peruenire. Quid ením aliud debeo iudicarescum mea fanatis in moribus δὲ uita, difcordem inuenio: ni(i δὲ difcordem in morte& prxmio reperírizFlebilia& grauía mihi adíunt.fi(anctorum uitam δὲ meam recordor. Miro quippe auditu fanctorum fta reuoluunt hornines utí ego: tamen nil ipfi nolunt Ράλρειοήίοπο hocad meam detegen dam infipíentíam eft quod dícam:pluries meab eiufdem Syluani oreaudiffe fciozuncy tantá fe felicem fuiffe, quantum cm feab hominibus defpici& conculcari cernebat. Creuit íntantum cíus infamia: quod cíusopinío ufq; ad Alexandriá, Cyprum, δὲ per ciuitates affines peneore oim eft delata. Atqui limen domus innoxíj antiftitis.calx alicui? tangere nó in E s?oin fapernis dominus fpectator omnium, fuos finit labi fanctos in tribulationum erumnas: üt cunc fideles patientía eos reddat:fed eos exigente neceffitate ín preffuris mínime derelinquit, Reuoluto itaqy anno, quo diaboli aftutia talia erga dei homíné perpetrauerat; ciuítatem INa/ zareth(ut illará eentíum aliqualiter fcandalum mitigaret)uir dei occulte deferens: ad ecdefiam in qua eloríofi Flieronymi humatum quiefcit corpus, tanc ad refagij portum ueníens.fe πίον pultura-loco pofuit oraturus.Quo per duarum horarum fpacium fic manente,uir quidam nez quitiz fpiritu inflammatus,in prxdictam ecclefiam intrans: fanctumqy reperies fuper fepule chtur ín oratíorie pofitum,ad eum uelut draco cuaittít:ei improperans quod mulierum men^ tes, ad libidinofas fuas uoluptates continue incitaret.Cui aenus innocens Syluanus,fe defpid gaudens, humilítate folíta,ut ifta(epe οἱ diceretblandis colloquijs inuitabat, Quod peffimus illelatro audiens; gladium ex uagína fno pendent lateri; impudica trahens dextera, ipfum ut in Syluani antíftítis guttur immergeret ,eleuauít. Cui oam hoc uerbum, Succirre Híeronyme gloriofe,tenerandus antiftes opponeret,in guttur propríum eleuatum gladium immerfit, uiri illias dextera retrouerfa.Et fic(ut decebatyfeipfum uit nequiffimus interemit: ut in ldcam cade tct,quem cffodit.Admirabile hoc: fed non minus eft mirabile id quod reftat; Cafu itaq; alius fuperueniens uir nequiffimus: hoc quod ultione díuina perpetratum fuerat t uidit, protinus gladiam arripiens dei uíro homine illum exiftimans interemptutm,Syluanum interficereco^ nabatur. Ne nímía uerba loquar:id quod primo acciderat, huic euenit, Quin nondum uir ifte fecundus in tertam ceciderat, duo alij uiti ecdefiam intrauere'. Qui id uidentes, diuini ignari iudicij, hoctantum fuifle peractum fcelus a dei homine putauerunt: quorum unus id prxalio graue ferens.furía υοίαπία: andiqy inflammatus:latro ccepit quantum poterat exdamare, αἴ quotuauíget malicíat Tu mulieres ad tuaslibidinofas cogis woluptates,& homincs interficis in occulto: certe tux hodie nequitiz finis erit. Et fubito pro poffe cucurrit ut eum extíngueret uibrato δὲ denudato enfe. At ubi Syluanus more folito, Succurre gloriofe Hieronyme exdama uit:uir ille ut duo ptími fe manu& enfe proprio interfecit. Virautem alíus qui cum ipfo uene^ gathoc intuens:tremebundus ob uifionem ad ecclefiz: fores cucurrit. Quiid quidem maleficijs factum putans:quantum poterat,exdamare ceepit:Huc omnes acaurrite: ecce maleficas Sylue nusarchíepifcopussnon folum mulieres uituperat. fed fuis etíam incantationibus necat homi aestoto pro polTe.Fit his auditis nimius airorum δὲ mulierum cócurfus: uerberant aera uoces combuftione dignum Syluanum archiepifcopum nequiffimum cdamantes,Hlacc ad meas fonant aures: tritis ego& lachrymans ad tantum pergo ποπ στι. Stabat agnus inter lupos atrocííIimos fxuientes ut canes famelici, rabienion mínima, mitiffimus δὲ lxtus rancj fungens profperisil dicens aliud: nifi hoc, ifte patior, quía in deum meum peccaui grauiter. Verbevatur uir innocens 2 capiturab omnibus: ut ad fapplícia tanto latior,-- ganar m; hts caucaturs bs MEN αἱ d ini uit d t ju y 7: ἐμ d ἢ ἐν n Vor y DE MIRACVLIS. HIBRONYME,$0 228 deducatur. At dum ερο manu filentium populo, eitis optans furotem nimii mítieare infi nito,co amplius iracundía δὲ furore populus inflammatur. Cüq; iam captus Syluanus ex; tra ecdefiam duceretur: fübito eloriofus Flieronymus(ut uifum eft)de loco ín quo iacebat fui. gens:tanto circüfufus lumine:xqd' radijs in eum intuentium oculi uibrarentur.cunctis appatuit, fuo deuotiffimo antiftiti auxilia donaturus:qui fua dextera Syluani uenerandi capiens dexterá, his quí eutidem captum retínebant antiftitem,uoce tcrribili;at eundem dimitterent imperauit. Tantz fiquidem fuit uírtutís hzc uifío:xtantequá finietur uox talis:omnes tepente tantus εἰν -snorinuafitquod omni uigore corporis deftituti.in tertám uelut mortui cecidere. Inter hzc mu lier - ta:plurit horninü manibus liberationis obtinenda caufa ad ecdefiam deportatur. At ubi mu᾿Πετίς pes tágit limen:ululatus& uoces terribiles. Miferere mei eloriofe Flieronyme, nam per te uxdama nefando fpiritu obumbrata,catenis uincta,compedibus;manicifg ferreis allia crucior ante tempus,diabolus emittere non ceffabat.Cui Hieronymus eloriofus:INefande inqt fpüsab hacexí famula οί, δὲ tuas detege quas erga Syluanü cgifti fallacias: in Syluani forma omnib? te demóftrás. Τ ἴς díabol? ut eloriofus Flieronym?íuflerat.in Syluani forma.íta ut ab 2offib9 Sylnan? archiepifcop?putare£ apparait& ré quá fecerat:ur infamé teddetet dei famulà -enarrauit.His dictis diris damoribus& ululatibusnefandas fpiritus de templo difparuit. Q dt ubitá mirabile negocíü eft peractá: eloriofus Hieronymus antiftítis fuí dexterá nó relinqués "αμα optas inquitaoce leni Syluane chariffimetibi placiti me factura? AcillezMi driezut me hicamplíus no relínds.Ad qué eloriofus Hieronymus correfpondit:Q d poftulas;ita fiat. Poft meuelociter creo ueni.Fac dices,cüctorü uifui fe necauit;Interuallo aüthotzx uniusfacto;Syl anus archiepifcop? expirauit.Fit ob hoc cüctis ftupor δὲ admiratio inaudita. Vndiíg; mulier & uirorü necnó δὲ puerorü cóffait multitudo.Lachrymarü effufione terra madet:uoces,laméta tiones,ululat?,gemit?, δὲ fufpiría ín Rama fonát: quilibet[ετοῖ,οο qd' ἰὰ Syluanü cómififfe, ueniá petens clamabat. Per totá auté fequenténocté gentiá multitudo ab ecdefía non recedit. Trag; mane facto: dero ad antiftitis funus prxparato: corp? eiufdéad NNagareth ecdefiá depot ταῦ, τ iftius ciuitatis Cj illius fcilicet Bethlehé populi multitudine comitati. In qua quidé ecde! fia INacareth.corp? illud uenerádü humaüimusut decebat. Longa certe adhuc uerba;ac etíaad tníráda míracula Syluani uenerádi prefulis merita plene pmerét:fed qa dicédorá perádis area, eiufdéuenerádi prafülis actus finia: quadam alia n6 minus erandia, breui uerborü fchemate marraturrs.^ INarrandü puto quoddam fatis mirabile, qd'partim relatione ueridicorá tefti didici. partim oculorum uí(u. Duo uiti nobiliffimi,& rebus tranfitorijs locupletes: licet catholivx fidei ueritatis infcitamen ut it gentili ría geniti fatis boni:ploriofi Hieronymi mirabilia a díétes,ex ciuítace Alexádrina;multis adunatis opibus,deuotione eiufdé feruídi;cceperüt iter, üt eiufdem eloríofi Hieronymi reliquias uifitarent.(ας iam incepto itinere quoddam a trami; te deuíj introiffent nemus,ubi nulla hominum aut equorum ueftieía uidebanturibeati Hicto/. nymi inuocantes nomen:eiufdem fe cuftodia tradiderunt.In eodem fiquidem nemore:quidá latronum habens fub fe plures quingentis latronibus, habitabat princeps hos& illos adali quod prxdeftinans iter:zut tranfeuntes interficerent ad eundem δὲ catteros fpolía reportarét. -]s itaq; prínceps hos tranfeütes intuens:tribus cóuocatís latronibus:ut ad eos ínterficiendü ac cederentjimpauit.Qui fuí principis implere iuffa cupiétes:affumptis armis illorfum qua gradíe bantur Alexandtini cócito curfu tendüt. Magna fiquidé eloríofi Híeronytni merita: magna& ;pdigiaforteut puto,a fáctis modicis nó talia uncy ufa. Accelerát latronesut tráfeütes mactétz fed dum ppe βίας, ds príus folá duos cernebant:paulominus innumerabiles cffe αἰάξι, Inter -quosuir przibat canto lumíne circüfufus,ut intuédi in euim aliqualiter fas nó effet. Apprehenittímor, ftupor δὲ admiratio hos latrones:quid aliud poffint facere nefciunt: nifi ad latrones alios remeare. At ubi íam forenta longe redeuntes retrouerfi,folum duos ut príus homines te^ uiderát.Mirant nímislatrones:& fe illufos atbitrátes, coeperüt ad tráfeütes homines retrogte/ di.Atubiappropinquarüt,uti prius uíderát;nuncuiderüt. Magis ac magísftupefaati latrones, 'ternentes in uacaum fe redifleiterga uerterunt:& uclociter ad: fuum quid hi fecifIent expectanaetas Pp 4 tempríncpé σος» ερ... ei ia - xi ΙΧ CYRILLVS AVGVSTINO C. temptíncipem deuenerunt.Increpat cos princeps quíd tádíu peregifTent. Sed cum rem oeftani L - audi(let.eos infipientes δὲ fatuos exiftimans, duodecim alíjs latronibus conuocatís,cum eifdem: uerfus homínes tranfeuntes meat. Rurfum a longe duos cernunt, fed propinqui, uti pritit αἱ, derant; fic& ifti, Eorundem protinus tremunt bafes, trepidat cor; fiunt'uelut amentes.omni uigore anímí deftítuti. Tandem ín fe redeuntes, cos latenter fequuntur, atpientes quid dein, ceps accidat edoceri, 1 repidant uero huíus nefcij tranfeuntes hos uidentes homínes,& inter Τε quí hí fint auide percunctantur. Deníq; íat occafu folís indínata die: cam quíd ín nocte faciant nefcíant: illos duodecíni latrones, uíatores exiftímantes,ad eofdem confulendum fta tüunt.dedinare. Ac ubí ad latrones ueniendí iter carpunt; eofdem ipfi latrones folum duos ' cernunt. Quo uígoré latronesadeptítranfeuntibus& ipfi protínus obuíauerunt, Qui omnes átuicem iuncti fe fimul falucarunt, Interíny ἰμιετίθαπε latrones qui fint: unde ueniant:& quo pereant, Ac illi ínquiuntsSumus de Alexandría;in e uenientes Bethlehem petímus,ut elorío, fi Hieronymi reliquías aifitemus.Ad hzclattonuri princeps.Qui inquit faeruntuíri: quí huc ufa uobifci tantümodo ueníebant? Mirantur hostalía fati uíatores:& fe poftcg nemus íntra/ uerunt,neminé nifi ipfos& tres alíos uidiffe uel audiffe dicunt. Quar gefta fuerant tunc latronü narrat prínceps: illos obfecrás: ut ipfis ob quá caufam hocacciderit, fi nofcant debeat indicare, uibusilli)no ob aliá caufam,nifi quía οἱοτίο Hieronymi οποία fe dederüt,hoceueniffe fe nefcite dicunt. Ad hoclatrones fpírítufancto;qui ubi uult fpirat;fübito infpirante, omní quam príus habebant ferocitate depofita:ín terram eor pédibus prouolutípro excogitatis flagitíjs ueníá poftulantes:illosad latrones alios perduxerunt.Sed quod díco nion minus patétad τοῦ! tuendü. Flora príma noctis ad latrones expectátes deueniüt;poft hoc quid acciderat dedarár: eofdéfuppliciter exorátes:ut hís flagitiis[οἰ είς aexpulfis:ad eloriofü uifitádá cadauer Fliero nymi fecam irent.Fít hís uerbis caterís latronibus irrifio.Prorhittunt fi quidem füo principi;& illis alijs necem duriflimam,fi audeantamplius ifta fari. N on ceffantibus illis priora íterumlo^ qui uerba:latronü cp plurími canis rabíe furibundi, mox ín eos infureunt enfibus denudatis: Potuetunt nempe rompheas cleuare:fed ipfis eloriofi Fieronyrni auxilía poftulátibus, enfes| deponere nullatenus ualuerunt: donecilli qui fuerant occidendi a Flieromymo poftularunt, Ὁ '*O ineffabilis demétía faluatoris,quot modís ds uult facit ad agnitione fuí nominis deuenitez Repente lizctam íinfueta omnis illalatronum uidéns contío:altisdeo δὲ eloríofo Hieronymo uocibus debitas agunt laudes:eiufdem fe uouentts reliquias uifitare. Facto igitar mane;plures trecentís hominibus qui tunctéporís.ibi erant τα ἃ perpetrantes: cám eifdem Alexandrinis ex illo exeuntes nemore;ad eloriofi Hieronymi tumulü deuenerüt: cunctistam infueta prodigia *narrantesBaptícantur τά; eentíles Alexandrini: δὲ cunctís mundi uanitátibus conculcatis: telíoiofam ín quodarn coenobio tiítam ducunt. Latroncs autem illi fimiliter ad lucem uérítatis fanctzq;& laudabilis uitz:diíuíria eratía δὲ eloriofi Hierónyrní meritis peruenerunt.— Sicuti Conftantínopolitanís litterís hac de re mihi fpecialiter directis: tranfacto non longo dierum fpaciointellexí;fimile pene miraculum illi quod fupra fatus fum, duobus accidit Romanísiu uenibus a Romana urbe Bethlehem uenientibus, pro oloríofi Flieronymi uifitando corpore, Q uod tractabo ficuti breuíus potero. Cur ígitur duo illi iuuenes cuidam appropinquarent turí,a Conftantínopoli per duodecim forte diftante milíaríorum fpacium: antedy rus a duo/ bus-miliaribus íntroirenteadem fere" hora duos contigerat homínes interimi. Quorum mof, tis rumore predicto refonante rurí:loci eiufdem αἰτί congregati cítciquaq;: quís horum fucrit ánterfector,cceperüt í nqrere ueheméter. Cüq; diligéter perqrerétufquequaq;: adeffe cernüt ne/ míneni nífi predíctos iuuenes;qui íam prope uenerant reperientes,eofdem protinus tenuerüt: 'ab eifdem ctedentesfore homines ínterfectos.Mirantur itagy huíus íenarí iuuenes: δὲ horum fenihil fcítetotistifibusconiurabát. Atilli eorü pro nihilo coputantes uerba:captos eofdé ad us corant ducere feftináter.Poft hoc de rure qa ad eofdé uíros íufticiano fpectabat:cü δια tionibus ad Coriftatinopolitanü dominiü capti iuuenes deftinant. Quin(ne nímíslogus fiam uetbis)qd' nó fecerant;tormentorü τίσοτε uuenibus íam confeflis: adijcit more(lie Met στρες Ug o ou τ΄ décoilanct t€[uae η tu rei Ott« fis πα να d fim) ded I— 4 n i dS viu nd im tn DW vin ur. T na x (4 μἱ yu DB MIRACVLIS HIERONYMI,$0. 229 decolládi.Heu qualecor audiédo tot laméta innocentíü:quos& iuuétutis δὲ pulchrítudinisma xima uenuftas,& ortus nobiliffimus decorabát poffet fea lachrymis cótínere?Flentes itag; iur uenes grauib? lachrymis pallídas facies irrigátes ululatus gemítufqg& fufpíria promere nó cef fátes:Gloriofe dicebát Hieronyme;hoctalene eft premíü qd obfequétib?tibi praeftas? Eft tale qd' labore ταί meruím? ítínerís?Heu Romana urbs noftti pra'fcía ortus,nó fic te credebam? ne (είᾶ noftri finis. Ad locü ítag; tátí fupplicijibide eétíü multitudine maxima expectáte: innoxij iuuenes códucun£.O ineffabilis mifericordía dei noftriiqua coeli redüdat δὲ terra, nec ulli ad fe curtéti obliuifci£ mifererí.Flexis in loco d plectédi erát genub?, ín ccelü uterq; iuuenis manibus eleuatís:Gloríofe magna uoceínqüt Hieronyme,noftrz falutis&auxilij ρου: ποίας fpeí an chora faluberríma δὲ uitalísthac indina hora noftris indignís fapplicatioib?pías aures tuas:ut fí hoc d punímur fcelus nó geffim?:tuas liberatioís opes pietate folita fentíam?. Q d' fi fecim?,exi géteíufticia condénemur.Hac ubi dixerüticolla extendüt carnificib? feriéda:nil dicétes aliud:cis fuccurre, füccurre Hieronyme eloriofe.Q uid mirü fi totlachrymis cüctorü ad fe currétíüi miferi cots opifer Hieronymus, fea miferédo nó potuit abftínere: cá círcüftáatii omníü& carnifícam etiá corda ad copaffioné mouérent? Eleuatís fiquídéenfibus,iuuenü carnifices colla feriunt;ac colla peuffionü figna uti porphyretici lapides forent, recipiunt. Mirantur carnifices:credentes fe. ictus fefelli(Te: denuo eleuát.ut plus poflunt,enfes feriunt,fed tunc uti príus infenfibilia iuueni colla manent. ὣς íterum δὲ iterum feriunt: fed enfes uti effent palex, iuuenes nuncj lxdunt, Oritur ex hocínter aftantes admíratio,& ftupor uehemétiffimus omnes capít. Hiincinde gen; tium ad tam ínfuetáuifioné confluít multitudo. Audit hoc& ipfe fentétize lator,& currit:Iubet iterá camificibus,ut fe uídéte denuo feriáti& tri omnimode illefa iuuená colla manét. Stupens. magís ac magís iudex:tantíg; ignarus mítaculi:nil fcit aliud cur haec fiant δρ ueneficía cogitare. Pracepitítaq: miníftris,omnimora poftpofitamudos tradi arfuros iuuenes τορί flámis. Circa illos mox copíofus ignis accendi£:ínfundi£ lignis olei& pixcut uíta eorü citius deftruat. Quid mírandü fi compos protegédi ab en(ibus eloriofus Hieronymus.a flámís etiá fuos fe inuocanr tes fedulís uocibus íumenes potuit liberarezSurfum σία Bam: ín imméfum fcandüt. Ar iuue nes fub alis cofiftétes Hieronymi eloríofifalubriter pmanét:ueluti i amoeno fi quiefcerét uiri darío δὲ iocádo.Poft hac iudex utri hoc fit affcribédá miraculis an ueneficijs,certius cupiés ex^ períri:ut fi bí diebus octo fufpenfi uiuerét,quo uellent abirent foluti& liberi cenfuit, Sufpenfis itaq illissmox Hieronymi cloriofi prafentia minime defuit:qui plantas manibus tenés pedit, illefos δὲ uiuaces ftatutís dicbus mírabiliter obferuauit. Currunt gítur octauo die totíus cíuita^ tis& citcáadiacentiá uillarum uírí:currit δὲ iudex: cernüt dare eloríofum míraculü:patefacieny tibus qux uiderunt, quí ad cuftodíédos iuuenes fuerant deputati. Mirant omnes:ín uocibus εχ, celfis laudes peragunt creatorí& Hieronymo gloríofo.Mox de eculeo ínnoxíj iuuenes deponi tur:& maxímís honorü obfequijs ab omni populo uenerant. Verum οἱ ínurbem Conftanti hopolitanácapti, δὲ dolore uehementiífimo intrauerantliberi honorifice δὲ cum gaudío ineffa bili exicrunt.Et tandem annuente deo,a multis Conftantinopolitani populi comitati;Bethlehé attingentes,ueneratione debita gloriofi Hicronymi reliquías uífitauerüt. Statim depofita fa: cularí omní cura:xccenobíum ín quo uixit gloríofus Hieronymus intrauerunt,& uacantes die noctuq pernítentiz& orationibus, celebri uíta fanctítatis perfpicux in γα. ccenobío ad hucmanent.— Magnzcadmirationís gaudij deuotíonífa caufa praxcedés iuuenum míraculit extitit.fed multa formidinis extat fequens in facrís ordinibus maxíme conftítutis. Apud fu. períorem Thebaidem quoddam dominarum fuiffe ante duos annos dicitur eximium& dí; ues monafteríum.omní pulchritudine ac excellentia decoratum: ín quo pene ducenta: domi. nz uita honeftz relíoionis redufione contínua,decorifeg morib? permanebant. Ad hacc quib?. infunt ficant aures,ne quod una hauferít aurícu la fundat altera. INauís quantüci ο; fana fit δὲ ántegrazmodicum ímo níhil prodeft:fi altauolens fecare maría, paruum quod fundo íneft foramé relínquat,ut díra naufragía nó admíttat.Cur hac fim fatus,prafentís narrationis hifto ᾿ tía referabít. Multis ítaq; pollés pradictü monafteriü uirtutib?:uná peffimü quo ruit fimonia uiti retínebat.INà inftigate diabolo ín eifdé diiabus hac obferuabat abufio,ut fi quá uellé iri || inouialé CYRILLVS AVGVSTINO mohíalé recípe:no tii intuitu charitatis δὲ mifericordix recipiédazqy monialis bonitate:quátü te cípiebát refpectu pecunize. Nulla em monafteríü intrare máfura poterat:nifi certa peainía nti tasfccíi iret.In hoc fiqdé erat monafterío f&timoníalis qdà dna;atate erádeta:quz ab infantia fua ieiunijs δὲ oratíonib? omíterreno refoluta caeno,dco uíxeratzq αἰεί illud csplurimá abhor rebat.Cui nocte quadá(ut erat folíta)ín oratioe pofita,oloriofus Hieronym? apparés, locá il, là imméfo illuftrás lumie:cídépracepit, ut ad abbatiffam cxterafqy illi? ceenobij monialesma ne peeret:nücians qd nífi a peccato íam ínueterato manü extraheréc.ultioné diuiná fubito ex; pectaréc His dictis difparuit.Perterrita uifione in(ueta fanctímoníalís dria:qs híc fuerit, iubés talía nüciarí ín feipfa auíde ptractás:totà illà nocté peeit ínfomné, Crepufculo diei adueniéte: oés ín capitulo moníales pulíato tíntínnabulo cogrecauit. Quibus admirátibus;ad qux forent táta feftinatione in capitulo couocatz:fanctimoníalis dria ex earü aflurgés medio:qux uiderat δὲ audíerat,omnib? patcfecit.Fit ilico ex hoc monialibus cüctis irrífio:hác exclamát fatua:mul tííq»earríüt derífionib? Πᾶς forte illa nímía ebrietate fomníaffe.1lla yo accepta cotumelía patíé tía fc fcuto muníés:de eará fiquidé ptínacía nimii doles.fed de fua defpectioe gaudés: ad foli; * tasredíjt oratioes:fupplícás cotínuo,ne fuís moníalib? qd' audierat eueniret. Tráfactis igit die - busdecénocte medía pdictz fanctimóiíali dna hac dere deuotis oratioib? incübétiefiofus íte τῇ apparuit Híeronym?:eídéut qua prí?nüciauerat moníalib?denuo intrepide nüciaret;alloos tíone mádauit benigna. Ad qué illa:Quis ínqtes dre talia míhi mádans? Hieronymus inquit * fum:& ab eiufdé euanuit oculis.Illa yo fciens earà duriciéqdageret qdue diceret nefciebat. Tri - tnalés a moníalib? infana δὲ ebría reputari dj díuinis cótraíre pracceptís:cogregatis iter monía lib?:quz uiderat δὲ audierat uoluit intitnare. Aft ut eá affureere mohíales peftifera: cofpexetütz - diuini nefcia iudicij fibi de proximo futurí;antedg uerba ἱπείροε,ς capitulo cü maenís cachínna - tionib? οχίετῆς, Quin tráfactís infup diebus trib?: dormiéti pdicta: fanctimoníali düz;olorío/ ' fus Hieronym? ineffabili quadá focietate uallatus angeloríü;nocte ap parés medía,eá excitauít: εἰφ iuflit prinus;ut de illo exiret monafterío:necfubito futurá fentétía expectaret, Cü illa Yo multis lachrymis fupplicaret ne hoc fieretzeloríofus ingt Hieronym*:;ad abbatiffam& cxteras ᾿ pgíto ori mora poftpofita;cifde nücians:qd'nífi poeníteáthacnocte díuiná fentíét ultioné Si αὐτῷ in fua pmanebüt durícía:ftatim exiés;ampli? in monáfterío ne morerís, His fínítis abícef fic Flac igit audiés fanctimoníalis,anxia plena trí fticijs:capitulü adijt:& cápaná ccepituehe méter ut ad capítulü accederet moniales refonare.Quo Abbatiffa de fóno euioilás.cognofcéfeg ab hacfore cápaná pulíatá, cà iracüdia ad capitulü propáuit.At ubi illa uidit:diris eá mínisicre 'pásnullü uoluít audire uerbü, pmittés qd'nifi ceflaret hoc agere: fecüi ampli? ín monafterio na maneret. Cui fctimoníalis dria:ne tardef quafo agere ἢ pmittis.Profecto me nofcas hocínloco ampli? nó máfur&eloriofus eqdé Hieronym? apparés míhí tátümodo,hoc ftatim monafterío futuri iudici patefecít.Fa:c audies Abbatiffa.derídere ccepit:hác eftimás uefano capite ifta fa tí.Etoftíari touocás,iufTit ut hác de monaftetío ptin?effugaretimádás eídé, ut alia hora ficek trà dimiffa.poftmodü faceret itroireut fic ab iceptís opib?(ἃ ceffaret.Hac de re lta factimonía lis diia, cpciti? potuit e monafterío éegrefla:lachrymis tráffufa,doloribuf. q; repleta,p his d mot náfterio nouerat cueníre. T etribilis fiqdé de?fortis ατα; potés:& qs refiftet οἱ[ουν cur hoies ei nó formidat fciétes fe nullaten? poffe ab ei? effugere manib?,ut eius eos magnü δὲ ínenarrabile Πίο nó coprehédat:falté hís miferi terreat exéplís. Audiát q in fuis cofidüc diuitíjs: qq inira 'cócítant excelfum drim,fux auaríci ficcitate:quale huic monafterío a deo ppter pecunías facié auertéti:de colo eft iudicíà iaculatü.Penelimé oftij fanctímonialis dna excefIerat:& fübito to^ & corruit monafteriü,o£s opprímés moníalesjta ut ex eísuiua aliqua no remáfit.Sanctímonía lis yo illa in gdáuenerabili ἀπατᾷ monafterio qd'eft apud inferioré Thebaidé hacten? fancti tatepracipuauíua manet.— Díghum cenfui przmi(fis miraculis aliquaalía díuíni contra pee &antcs tmanifefti iudicij dedaratiua íungere:ut fi forte prz: índíciorum multitudine peccatorum corda tenacia δὲ plus cj lapidea ín carnea uerterentur: quatenus cum fe ob peccata ceinerent ficri beluas:ratione δὲ cognitione fuí conarenturut fierent homíncs adipifci. Abiecta etenim xatione;qua funt bomines:infra bruta anímalia rediguntur,| Gracorü quidam iii zi quacam nis DE MIRACVLIS. HIERONYMI.'$o. 250 te À— quadácüfacerdote απο in Ferien ecclefia publice difputabat.(Παρ facerdos ob—-᾿ qa,"fuz partís defenfioné auctorítaté quádá eloríofi Hieronymi allegaret,ut Graci deftrueret ra. MN::tiones:temerario peftifer gracus ore;eloríofum fuiffe Hieronymá totíus uerítatis lumé mentí"i tá nó erubuít uoce fari. Atqauoce,taléneqtíá ppetrauerat: uocé deinceps ullatenus nó forma/ ἊΝ ait. Quidá infüp alíus haxretícus peftifer Aníanorü,in quadá difputatióe cuidá gloriofi Hie hij;:fonymí auctoritaté cotra ei inducétizur métit fua temeritate refi pódit.Subito fuit díuína αἰτίου "mi“πο paiffus.Nam ποπά uerbü uoce finíés,damare per tot dié fine aliqua ceflatione nó defit ἕης Miferere mei Hieronymegloriofe:qaa te penís d utiffimís torqucor. Et hoc per toti illum dié ὡς y-quátis poterat uocib? damás:hora có letoríj míferabiliter cüctisq ad hacccócurrerát cernétib? h Nn-£xpirauit, Fixretícus qdáalíus peftitera: harefis Arrianazcai ante mei obítü, finé pius impo/ as Dar dnsin ecdefia Sion gloríofi Hieronymi imaginé cernés: Vtiná inqt fic te cam uiucbas meis Pis..mmanib? tenuiflem:ga te meo eladío iugulaffem.Fccut ita díxit:oladíü euaginans,tota αἱ ipm us dn ímaginís illius guttur ínfixit. Quá magnus ifteHieronymus.tot facis mírabilia:cui fcd'm fua Fui-opera fintilis nó apparet:potuit equídé imbecillís in imaginis gutture cladiü figere dextera:fed di.deimagineeladíü,&a gladio maná quoufcy res innotuit,extrahere nullaten? fuit copos.Mox ».—- qnocy ex padffionis loco.tancg ex hoíscorpore uíuifanguínís unda fluxitqua ufq; modo pro lid,-fíraculo dedarádo fluere nundy ceffat.Eadé ínfup hora;qua res ficacta eft: iudíci ín atrío εχί» rti ftéi.idé gloríofus Hieronymus cá gladio gutturí ínfixo Spp ro offenfioe huiufmodi uin: i líctá fieri poftulauit:narrás eqdé fibi factü.Ec hzc dícésa fjt.Stupefadt? itagy iudex cá catteris iri- qaftabát ad ecdefiá pperás,hxretícü manu eladíü imaginis gutturi infixü tenenté reppít.Quí M ptín? ut hiuiderüt manü fuit copos a gladio remouédi. Captus ítagy harretícus ín(ua pmanés nds..duritía:ob aliud fe no dolerenifi qd" uiua nó teneret Hieronymü gartiésa populi muliitudine iini lapidibus/lienis.enfibus δὲ lanceis iugula£.— Nepos me? loánes,qué agnofcis,omní fulgés pul ΤᾺΝ- chritudine:qué mihi ín locá filij ad optaui,ut puto tibi prídie gd ei euenerít,enarrauí. Sedtn ut til-preftantius memoria. comendet filétio non tranfibo. Captus ítag; idem loannes ante duos a p aunosaPerfis,& Perfarum regis míníftris uédítus:propter emínenté fuam pulchritudine ad re/ .€is exercenda obfequía. deputatur, Cáq; perannum in curía regís, non patuo dolore& tedio . permanfiffet, eodem reuolutionis anni die prandenti regi feruiens, pra trífticiafe a lachrymis non potuít continete. Hocrex intuens: lachrymarum ab eo auide quzrít caufam. Qua com/ . perta íriquodam eum caftro a quibufdá praxepit milítibus cuftodirí. Sequétí nanq; nocte,eo^ . dem ín caftro exiftente, diris lachrymis undicg madefacto: ín fomnis eidem eloriofusHie: dni-xonymus ueniens, manumqy cíus(ut fibi uidebatur) capiens: ad ciuitatem híerufalem fecum i duxit Expergefactus mane;putans fe ín caftro a militibus retíneritín domo qua maneo fe inue ian; nit Qui admíratione uelut amens factus, utrü in caftro uel ín domicilío meo ftaret; nullatenus nn difcernebat.In fe poftremo redíens,emifTa uoce,dormienté familiá excitauit. Currunt igitur ad me famulízadcffe Ioanné ineffabili eaudío nunciátes.Quare dubíus acurrens: quéa Perfis uiis :. Ztum putabáprafenté cerno.Quo quide quid εἰ accidcrít enarrante,deo& gloríofo Hierony» it. no laudes maxime perfoluuntur.-. Sanctímoníalis quedá diia,omníü pene pulchetritma fce sin-Anínarü:zxtate íuuécula.fed animi fapientia ualde cana:beati Hieronymi deuotiffima,in quodá --ecnobio domínará multa fanctítate(ut opinor)adhucuiuít:cui qd' audíes dicit contipiffe, Sit . mulier hzcalijs ín exemplá: qux hucillucg p plateas& uícos difcurrere nó ceffant:fua ftultorá - homíná illaqueantes anímas uifione. INullo tot diabolus anímas reti capit: quot laqueo peffi ;no[ίνα θα πειονα ο hzc(ut omníü driarü teftímonío comprobat)nurd nifi ed maxi ma. compellat neceífitas,extra fuam cellam,gradum figít.INegy enim aliud acít opus,quín aut orationibus uacat; aut lectionibus δὲ meditationibus implicatur: aut corpus reficit dormien; ^ do, autalíqua exercet manibus eps» femper.tamen dominicam fcripturam ruminando.μ. Hisdiírus ferpens antíquus diabolus operibus ínuidens:ut eam a fancto propofito reuocatetz "T-. eaiufdam nobiliffimi iuuenis anímum. ín eiufdem. fanctímoníalis intantum incítauít concu; at. pifcentiam: quod nil poterat. die noctug; aliud, nifi. quomodo poflct. eam attínoeré cogi/ s-: are. Circa monafteríum ueri luminis obccatus contínue pergens: nullum remedium aliud " nisse κ reperire íe6€m4 M CYRILLVS. AVGVSTINO C repetírequibat. Tanta náq infcitiz nube caligatus extitit,ut multotiens fe fuís pernitiofis rur. batíi affectibus cernés,uoluerit fe aquís tradere fuffocandá. Stultí amori$ ftultá inuené Catena de díe[τι díem ftrineit. Vt hzcad fanctimoníalis aures refonét;ob(αᾶ nó audet pudicitiá, Qua dere omni ad hocauxilio deftitutus:quédá ínueniés magii:ueneficía demon δὲ incantationes ncfandis artib?exercété ααήε, δὲ magná pmíttit(fi qd'optat exp? fuetít)pecunia quátitate, Τῆς uencficiorá magus fuis carminibus couocat(i dzmoné;decipiédí caufa, nocte media feftíne ad fanctá deftinat monialé, Ad cellulá itaq» accedés dacmon:tranfire ultra cellulae Hieronymíiima: ginis ín cella píctz tímore nímío nequít limen.Mira res Auguftine(ut multiplicib9 patet exem. plís)tátus eloríofi Híeronymí tímor díabolo íneft;ut etíá uz: pícturz: nó audeat apparere.Nà ficui obfeflo corpotí pracíofa demonftretur ímago:ab eodem contínuo diabolus effupatur, Igit cómiflum explédi opus nequá ΠρΏς defperásad mittenté reuerti£: fibíq; negari ad monía; lem íntroítá pandit,ob eloriofi Hieronymi imaginé.n cella ρίόιᾶ: qué derídés magus dítifit. Moxq cóuocatü αἰ damoné;gs poteft míttit citius ad huiufmodi opa fíniéda:fitq, fecüdo id qd'prímo. At fecüdus p horá forte manés: coactus excelfas coepit uoces emíttere: Sí me Híero, nyme hínc(inis recedere: huc ulteríus nó reuertar. Ad hac ftupefacta mulier, qux orationibus in cellula inhzrebatquís íftas fundat uoces;nimío pauore paunctat. Non ceflante díabolo fic damare: excítatz illi? coenobij moníales:tímore pcuffa: grádi:tremulzad ílláaccurtüt cellá cruce diii przeunte.Atubií illá nequá fpirità fciuntzeundé coíurát ut debeat qua de caufa uencerít;inti) mare, Narrans equídé diabolus rei feriéifeqy oemitib?& ululatib? pandés catenis ieneísuinctü a Hieronymo retínerí: rogat cas: ut fuís merea£ precibus abeüdi gau inueníre. At ubi mo^ níales hac audiüt:deo& οἰογίο[ο Hieronymo laudes reddát:fuppliciter poftulátes:ut damno: néhunc nullatenus reuerfurü de eodé ccenobío effugaret, Víx orationü uerbisfinitisidiabolus magnis ftridorib? ex eodé loco recedés magü adíjteüqs capiés, tantis uerberib?& cruciatibus flagellauít.ut p multa horará fpacía aliqd' uitale fignà paulominus appareret, diris damás uo cibus:Mei cruciatus caufa fuífti ad illà me deftinás moníalé, Certe ín te eifdéuerberib? uíndica) D borInter hzcautéuerberatam εἴ fe pene pniciei ppinquü σογπογουίμας uídés axtes nullá fibi auxilia adhibere:ad totíus t ugij portà Hieronymà eloríofüm íá naufragus fe diríeés:Gloriofe inqt Hieronyme:huicad tuá dazmentiá fubueni mífeto accurréi:ci folita mi^ fcrícordiz: dona przerandia nó denegás.Promítto πιᾶςρ fi tuis hac hora adíutus auxilíjs pniciei tam borribilí nó faccübá;qd' deinceps cüctís exutus fallacijs,a tuís obfequijs nó recedá, His fig nítis:uelut fumus ab eodé nequá fpüs euanuít. Perannü auté idé iacuit uerberib9 magus(πα τῷ fuí corpís impos:qd'nó nifi alieno auxilio potuit fe mouere. Mox ide accepta poenitétía πιᾶν gus απτοῦρ de lecto furceret.cáctis cobuftis codicibus, qbus artes illas neqffimas exercebat:uen diti; omnibus qua habebat δὲ paupibus erogatís: completo anno fe ei poenitentíd peragé dá in quadá fpelüca daudés in eremotín qua p quadrienniá glotíofus ftetit Híeronymus:mul ta fanctítate,& πίτα δὲ pcenitétíz: afperitate pollet.Huc quao iuuenes omes currát.& ínfaní iu uenis exéplo difcát:ne qd' lí cotíoitfibí poftmodü doleat cotigiffe. Infanus itaqs íuueníscátís* circüligatus luxuria laqueis, uídés feomnimode fuz miferrimz: uoluptatis defydetío nefandiffi ino defraudarí:quadá nocte laqueo fe fufpédit.Et fic fe infelix téporalí uíta potíus& perpetua priuauit. Ecce quot malorá caufam turpitfimü luxuria αἰείῆ effe liquet. Nil tam ruínz animx paríter δὲ corporis promptü: quantü íftud nequiffimü arbitror fcelus. Ex ipfo nág homícidía, ebrietates.contétiones,& pene uníuería oríun£ mala:üt ueterís& noui tetaméti infinitis patet exéplissnecnó& cotínuís manífeftifcy experíétijs dedarat, Ad hocauté ut maíor iuuenib9detut aftutía fe tuédí(INam ftatusullus pículofior no eft infipiétis iuuétutis ftatu):aliud céfuí exem plum mei nepotis Ruffiztate forte annorum decem δὲ octoquág dolore nimio fübrocare.: INon iva di ifta qua incipio.enarrare magnis tribulationib? mez: memoria: reuocarit fed τῇ ut pramiflum eftzut omnib?& maxime iuuenib? pueníat ín exempl:filétio ílla nequeo praterire. Nepos quídá meus Ruffus noieutroq, priuatus parente:annículus ad meas deuenit manus:quí utiná ex matris uífceribus nó exiffet, ne illi qd'faftínet cétíeiflet. Qué tanta diligen: tía fuo infortunio enutriuiut a plurib? a me genitus putaret. Crefcens itagj in díé ρα ix |:| atate:fed non i: Tiu "tls nifi ή Tit] itis trea d μ᾿ Wi qnid 1} din p ut vni d d at riam d (dont ἐν fni DE MIRACVLIS HIERONYMI,:$0, 251 xtate fed non fapientiaincenti pulchritudine corporis fed non anitma:decorifqy& probis mo FRIES REM δέ multz fapientiz elecantía Fs uaue decoratus,a cünctís dilectio) ne fuperflua colebatur.Is náq; ín decímooctauo xtatis fuz anio;imbecillis& mífercimus,expí rauít.Propter qué tantus ab omnib? fonuit luctus.ut uix p menfem finé potuerit inueníte.Sed cette luctus pro eo qd euenerat nó füffecit. Aft ego eius riimize incübens dilectioni pluries οἷον tiofum rocaui Flieronymü,ut mihi quíd nepoti meo acciderat reudlaret. Ioítur meis annuens gloríofus Hieronymus precibus, obtínuí qd'elifcebam.Oranti ei míhi die quodá ποτά nona; tantus euenit fetor, qd" nullatenus naribus poterá tolerare. Flac dum mecum tacítus reputans: unde híc tátus adeffet fetor admírater:fupra meü uettícem eleuatís oculis, infelícé nepote meüi uidi terribilis uífionís: ita qd' ín οὔ ufum ímprímere non audebam, Nam catenís igneis círcülí atus/fornacís inftar flámas fetidiflimas erüpebat. Ad hane itaq; aifiorniem fubito tne cam ueemenstímorarrípuit,ut dum pluríesloquí uellem.formandí uocem nullatenus compos erat. Poftremo alíquantulü ín me rediens: fi meus effet nepos;uoce spl perquirere ttemebüda. Ad hac ille ululatibus δὲ fufpirijs: Vtinam inquit no fuiffem: ne tàm diris eflem cruciatibus deputa gus. ΝᾺ fcías me ín tartareís manfionibus perpetuis téporibus permanfuri: Heu quid dicam? His díctis.tátus mihí dolor affuítut fim pluries admiratus:quo euíta ptínus nó difceffi. Logis aütexpletis colloquijs.ab eode fcifcitat?fui,cur diuinzfui(Tet mifericordiz fic erpers:cá ín müdo tot uírtutib? pollerct, Pro nulla ínqt me fcías caufa fore damnat: nifi qa ín ludis maxime dele/ .&abar. At quía ín morteaccepta pcenitétía dfi ftulta ienorátíaut debebá poftpofui cofiterí, diui nánó metui ueníaadipi(ci.Et hac dicésia meis difparuit oculis. T alis aüit eo abeite remáfitfetor; πεί ἰος íllà hacten? nullus audeat íntroire.Ecce quátá turpíffimà ludi fcelus diuinzcabhorrét maieftatis oculi. T'ímeamus ergo ne nos bonor rapíat inermes tam repétínus ínterítusinenó poenítere nos uítiorá contíngat,dum tempus íneft: quía poftmodum peenítentía foret fruftra, Vtigitura chriftianis tátz ruinz ludi procul effugiat nefas: imo ut ab omníii memoria delea£, exempla alía quaedá;cg breuius poteto fübrogabo.^ In Samaríaquindecím nondá expletis dicbus dá mifer quidá ludés, quafi omia qux habere poterat, cofumpfiffet;eloriofi ccepit FTie/ ronymi nomen aufü temerario blafphemare, Quénefanda blafphemia uíx finienté uerba;ui/ dentibus& ftupétibus cunctissmox e cxlo fulmé ueniens íiteremít.— Tribusalijsin Tyro lu» ' détibushocacditqd' enarro.Cum eri illi faurn uellent incipere ludi:ut hí qui fe hoc ab eifdé audiffe,& cotam rei feriem οείᾷ fe uidifTe, fantur δὲ referunt: fic dixerunt: Quid potes exetce | uím Hicronyme:quía te ínuito ludum iftum alacriter finiemus. His tags díctis,fuü inceperunt ludum:quo quidem prímordíato,quafi uno elapfo inftantí fe terra aperíens,illos folum abfot/ buitiita ut nil ex eís ampliusfaerítuifum.^ Quod uifu nofcitur.ueriffimo teftímonio compro batur.Idcírco qux dico δ multis poffent cóprobari teftibus:tamen meípfo tefte quí ea uifio/ nepropría didici coprobabo. Iuxta meá in qua in Hierufalem habito xdem: nobilifTimus quí/ dam tniles fuít,tranfitoríjs nímíá locuples: qui unici habens filii, eiufdern ftultiffitni amoris excitatc percuffus:non folum a prauís eutn nó corrigere,fed etíam eum ípfemet ptaua ínftrue/ re conabatur.Darétes fatui δὲ ifti fímiles;mentís quafo oculos huc ἱπο]ίπξε; ut quis fínis eueníat; ᾿ t6 ignorent.Multi eri homínes,magnas anítmz& corporis ínciderunt ruinas ob pradorü pa« . tentum ínfipientia. Crefcens náqy illius milítís filias:cunctis bonis moribus deftítutus:de díe írà ;. diem peíorando,totum fud tempus amítrens,in ludis&blafphemijs cunctifqy immüditijs pa/ τ trecaufanteannü attíeit duodenit.Q ui quoda aduefperafcete die, folítís cum patre ludis infi . ftens.ludá codéutelifcebat nó habétesprímo prupítin hacuerba:Sí quid ille poteft Hierony mus q ludos phíbet exerceri, iam exerceat: nam fe ínuíto híncnó nifi uíctot exurgam. Verdm hzc dütaxat ipfo profequéte,nequá fpiritus tetertími homínis fpecic,cunctis uidentibus locttii inquo ludebat.uelodi graduadiens,eundem puerá infelicem rapuit: Sed quo eun detulítmulli hactenus homínü οί οοπηρετεῖ, Veram ut puto,eum detulít íti infernü.Eadetn náqy hora cafu , ad quatndá mex domus feneftrá, qux ín loco ín quo ludentes degebat pater& filius exoppo/ fito fita eft me pofüeram:quo me uídere fuit neceffe ueritate perlpicua fetíern tam formidandae . tei geftac. Difcant ergo íuuenes ín iuuentutis tempore qd' cxteíis eft preftántíus: expetendis 4. toribus ΄ Er νικον η νοηεννηκννδτθιων ενω αν EM t iit ρων, ον, iia se T CYRILLVS AVGYSTINO;: C moribus fe fulcire;ne uilibus κα ποίας moribus iuuenilisanimus informatus flatüíncanidene:^^. queat pmutare. Quod ef που; chartz infcribítur, de facili nó dele£. Difcátetia parétesfargi,— filios cortectionib? δὲ uerberib? erudire:necuitiorü{πᾶς uepres radices figere;no faciliter euelle das:ne flédi δὲ híc& in futuro eis fuccedat euétus. INá(nifi fallor) ad eternorá eaudiorü patríá! deueniédi;artiffima δὲ fine ambíouitate alía;a pauciffimis certe coenita extat uía.Eundi ad pet ditione iter latiffimáü,& multís,mo pene A a Ha límítibus plenü fore conftat.Quodlibet enim mortaliü peccatori ad perditione fu&tramité ftruít: quorundá homínii nó folü paganotum, fed οείᾷ illorá quos facri baptifiatís unda lauit: nam de paganis nulla orítur quaftio qd'non damnené: maíoré fore liquet numerü multiplicibus ínfiftentiü flagitiis, quorü nulla pene und coenofcitur emédatío.Quinimo refpectiue quidé díco.pariter bonís δὲ malis homínibus con. fyderatís:no eft qui faciat Βοπ,π eft ufqy ad unü:fed omnes poft fuas improbas δὲ peffimas. ambulant uoluptates.Confequéter condudi debet.qd ad«terna beatitudinis eaudia raríffimi: eradíantur.Infinitz, quínío omnes pene facra fcriptura auctoritates hoc teflantur: infinita. quoq exempla pofTerus pfpicaciter intuerítad huiufmodi uerítaté fufficiétius demonftrandá, Εῖος εκ omnibus απ cenferí debet;nec ab hoc difereparí poteftnullá fcilicet ad terna modo, aliquo pueníre poffe eaudía.nifi omnibus nó particulariter fed totaliter uítijs extirpatis;nirtu^ tum ftudeat itinere feftínate.His am fine dato,exempla δὲ prodioía quxdá iam huíus operis fi: αἱ propinquus breuiter íntroducá. Et duo przcipue admíráda, quaa uenerabilí uito INicolao. Cretenfis infulacarchíepifcopo,referente didici prímo dícam.| Venerabilisidem archiepifco,. pus pridie di Hieronymi deuotione nimía Bethlehem ueníés,ut eiufdé cunctis honorib?: colendas reliquias uifitaret,& totus charitate feruídus redire noluit,donec me fua eratiffima ui, fitatione eximíjs ltícijs adimpleret.Qui uti donorü praecipuus ut eratíffima míhí donaria[αμ perabüdantiffime more folito impertiret;me uifitare míníme contétus, mecü dignatus eftíam: p dicbuspluribus cómorarí& etíam adhuc manet:qd'utíná tépore longo duret.In Chrifto nágg | Auguftinechariffime uenerabilis ídem potifex te falutat. Quá pluries igitur tníhí(ποτ uerbo rum auído,uenerabilís ídem pontifex enarrauit hoctale ín cíuítate Candia contígiffe.Sacerdos quida fuus,fuz maíorís ecclefia: cuftos,impudicus luxuríz δὲ ebríetati deditus, nond-cópleto. anno de hoc fxculo mierauit. Cuíus corpore í cxterorum fepulto attío facerdotum:ut eíus punítio cunctís ínnotefceret ad exemplum,fubfequentí nocte tantus ín ecclefia eiufay ccemite) río fuit ftrepítus,qd" rumore nimío ín urbe ílla cómorantes excitati, pauore ingenti Mi ameny. tes ad ecdefíam cucurrerüt.Stant ítagy oies círca ecclefiam, ftrepitus uehemétes,campanarügg fonitus audientes: diuina quidem exorant dementíá, quatenus cur ífta fiant debeat reuelare: fed nullá exauditíonis fentiüt adiuuamen.Diluculo hoc ceffante, cuncta qua fuerát ín ecclefia repctíunt reuoluta:& quafi undígy flámis ἰσπίῆ uiolata. Ad hzc memoratus pontifex oratióes indícens populo;quíd fequéti eueníat nocte precepit expectarí. INe nimis fuccumbá uerbis:(ον qu&ti nocte duplex ftrepítus& pauotis tribulatio eft fecuta. Qua de re repletus populus amarí tudine δὲ dolore:cernens αὐ fibi a diio adíutoríà euenire:ficat uulnerati,qui in monumentis. proiectí dormiüt.exiftebat. Die auté elucefcéte,omnibus{η ecdefia pro orationibus congrega/. tis;gloriofus Hieronymus fubito fepties fole fplendidior ín ecdefiam ueniens, ad altareg; era. diens:cunctis uidentibus δὲ mírantibus per horam forte fub filentío manens: obftupéti popu lo, hoc ppter facerdotis illi? míferrimini cadauer, facris indigne locis coditi; ad terroré peccátidt tontieífIe íntímauit:eídemq; mandans,ut cadauer miferü, tartareís poft refurrectioné omníá manfionibus deputandü:difIepultum flámis traderent protinus concremand(: alioquin ince pta peítiléía no abiret:& ficab intuentiü oculís eft inuifus.Q d' ut ordínauerat.lxtabüdus po pulus protín? adímpleuit,deo&beato Fieronymo laudes praecipuas perfoluendo:& fic peftis ifta ceffauit.Qui deinceps beatiffimü Flieronymü omnes unanímiter deuotione maxima ince peruntcolere.. In eadé infuper ciuitate quídá pulcherrím?extitit íauenis, Títus noie honeftus moribus;íngenio luculétus:carnalí n6 ignobiliori natus pgenie:przdiues ualde:totá pene deua. tioné& fiducíá habens ín beato Flieronymo;Hic fiquidem iuuenis αἱγοίποο nitens candore: eiufdé fanctz uíreinitatis propofito ufqy ad uicefimü antium probis uita: moribus pdurauit,. ΗΡΙ χ πο aep ec uicelimu annt E ουμς ERE τὰ id ytij ti " DE MIRACVLIS HIERONYMI..$0. 2532 ' Quo itaq tépote.fuj fratris nefando cófilio incitatus:fpretis tam nobiliffimis uiroínitatis oem mísiautí preciofiffimü metallá calcás,ad carnis fpurcítías δὲ lutü acfetoréluxuria: ueheméter de dínás: puellá quádá omi pulchritudine corporis renitenté/fibi ín matrímoniü copulauit:in cui? amotis retibus,;ita fe capiens, qd'aliud prater ipfam poterat miníme cooítare,de díe ín díem coe pit diuina obfequía oblíiuifci.At quía mifer dereliqt iufticiá,& oblitus fuit ἀεί alenté fe:oblitus fuit fibi ἀῆϑ mifcreri. Copleto nág; anno,quo cá puella iuuenís infenfatus fteterattnó ut in tna; trímonío fed caufa expléda libidinis copulat?:fueeeréte díabolíca aftutía íuuenis frater, puellae illaqueatus amorc:auíde díu quxrens eíus amplexibus fruistandem qd'optauerat eft adeptus. Hucacurrant iuuenes δὲ exéplo iuuenis fint aftutí. Fiunt nota íuuení puella: uíro iam pacta. Tacens ídem cogitat auíde,quo ualeat modo certítudíné reperire. Expectat diebus aliquot fe fímulans hoc nefcire. Aft die quadá ordinat,urbem deferens,peregre proficifci:& latens per díé ín cíuitate:nocte medía domü ueniés, referatis ferís a puella feruitrice,dà ut pri? fimul ordínaue rantambo πᾳ ad thalamü in quo eíus frater δὲ uxor ín lecto ftabát procedentes.fibi poftulat aperiri. Mirantur illit& tímore perterríti ueheméti,pulfantí neelíot oftium referare. Tandem confractis ferís thalami,iuuenis ira δὲ furore nimio fornacis ínftar ardentis undíq; inflámatus, uxoremprímo cuagínato eladío ínterfecit.Deinde fub thoro propríü latitanté fratré inuenícs, interemit. His ítaq; geftís,ex ciuitate exiens,multo tépore per mundá huc illuccg errans;cá quí/ Ρα alijs coepít quofdam tranfeuntes ín ítínere depredari;ac etíam iugulare.Permané&e itagy eodé Títo perdecem annos talibus negocíjs implicato, eloríofiffimus Flíeronymus falubrereeo; fugiá& uítale,die quadá íam aduefperafcételuce;in modá mercatoris fe moftrauit: ne ille foli | modo habitz deuotíonís premíijs priuaretur.Nam ille δρ ζρ tot& tanta uítía abhorrenda con tinue exerceret:tanen ín beato Hieronymo deuotioné alíquá retinebat: ita ut eidem quotidie fecómendans.boní alíiquíd diebus fingulis ad eius honorem facere, nullatenus poftponebat. Ceinens itaq; Títus mercatorénefandis fociis ad folita nequitiae opera cóuocatis, concito cam eifdem pergens curfü;uibratislanceis;Hieronymo mercatoris inftar obuíant uenientí, Moxqs ín eum ínfurgés a focíjseundé pracepit retineri, donec eíus lateri oladíus infigatur.Deinde ma tiim eleuat interficiédi eladiá retínenté;ut fcelus tantum ualeatíam explere. Ad hac Hierony! tus gloriofus:Amore inquit Hieronymi qué tu diligis: aliqua loquendi breuis licentía mihí dctur:poftmodá fi uoluerís facito id qd'optas.Ad hzc T'itus:Amore inqt eius qué nominafti, & loquédi& níuendi lícentía tibiut poftulas concedatur:tii quz portas mercímonía íam depo , ne. At oloriofus Hieronymus:Ego ipfe fum Hieronymus;quí huc;ppter tuá libetationé ueni: ne míhíiateimpéfa obfequía inuanü praterírét. Te tot quz ge(Tifti peccamíni, iam peniteat: ad teípfum redeas ne formides:hucufqy me nouetís ppter tuà faluté,& anima δὲ corporis, fup^ plicéapud deü erga te íratam diuíná iufticiá extitifleine ín te dignas tibi fettítías exerceret. Ad pcenítétiz igit cpcitius perge callem;& peccatori οποία am depone;alioquín me tuí cuftodem δὲ fupplícem non habebis.His dictis Hieronymus gloriofus ab(στ oculis difparuít. Ad hac ftupefactus Títus,& quí cum illo erant tímore δὲ admiratione tanríngentiad terram procidés per horam non potuiteleuarí, Tunc fubito ín Titum δὲ quí cum íllo eranc fpitítuffancti gratía eft effufa:& lux eos coelítus íllafttauit.Q uí protínus ín uiros alteros iam mutatí,fpretis cunctis fpurcítijs aítiorum,ad poenítentize tramítem rediere. Deínde ad eretmorü antra deuía& eno; ta properantes, magnís fe corporum afperitatibus& uita fanctiffimastradiderant,— Miracuy lam alíud qd'uetídícorá teftimonio folidiffime ín fuperioribus zeypti partibus peractá intel lexisquatenus homínibus& maxíme íauenibus quantüciqy caftis proueníat ín exemplá ad euítandum petículum mulícrá,pracedentí míraculo addere cogito fore ratum. Monachus qui; dam íuuenís δὲ decorus:honeftate pracipaus,morum maturus, quí fenex uireinalis pudicitie cuftos,cictifcg illius monafterij monachís fpeculü fanctitatis, eloríofiflimi Hieronymi amator deuotiffimus fuít:duodecím degens annís ín monaftetío,cotinue oratíonib?uacás,& ftudio: fcripturará.Hicamore caftítatís tímens ne cor aliqualíter uíolarett mulierum uífüs ineffabiliter abhorrcbat: íta ut earum memoríam formidaret.Huic propofito díabolus antiquus ferpens δξ' hotínum ínítnícus ínaídens; fux nequitia itineteratzz contra eum dolos δὲ artes multiplices : Qq: íinctauít CYRILLVS AVGVSTINO. C inciauit:cótinpe cogítationü ftimulisuuené peffimus tétator afflioEsidienoctudsatétation νο ἰ bus duobus méfib? nó ceffauit.Iuuenis uero jpuidus.fefe dii δὲ bcatí Hieronymi,cuíus dile&tío; nis ardore feruebat comendás cuftodia, uictríci dextera,tentaméta díaboli, ieiuniis δὲ oratíoib9 fe muníés triiphabar.Cofluát huc quzfo iuuenes atq fenes,& quin fit cafus, mulierà fallax pul chrítudo híc doceant ,maxie p exéplü. Cernés fe afpís pfidus diabolus aíuuene fuparí;tancg leo rugiés,fubtilíores nocédí artes coepit quacrere;ut iuuené deuoraret.Fit ítaqy ínter eos pugnaera uís.Hinc aftutijs cofüctis caftra aduerfus iuuené ftruit peffimus ínimícus: hínc iuuenis oratíoes| δὲ gloríofi Hieronymi protectio,caftrorá fternüt munitíoes:& uíres eíus tríüipho nobili uilipé I düt. Interea genítorís ad morté agrotátis uifitarionis caufa ingruéte:ex monafterío ín duitaté E ad paterná edem uenire íauenís ci cópulfus. INam fe pater dolore nimio morituri: fi uifione frafixaret filij;crebris clamoríb? acclamabat.Ob hoc dolens monachus: tímés ne mulierá uifu, cor müdü& uírgineo candore nítídü uíolaret;potíus,nifi fratrá fuí ccenobij fuifTe fapplícatío/ nibus índínat?,erga patr crudelitaté uolebat propter diim exercere, dj eídem infirmáti copatí a monáfterio recedédo.Scebat em monacho nil tà nocuü,deteftabile& mortale,cg uícos& ci, uítates,S octíi multitudine circüire, Nulla certe pmanet ín hoie qes métís,q multog uerbofica tib?& uaniloquijs iplicat. Qd'aqua pifcib?monachís idé pcipue filéti opat.In paterna itags manés zde monachus díeb?tribus,tzxdío tà uehéméti affectus eft;qd'fibi potíus uídeba£ tetris Ícfore carceríb? mácipatii. Cópleto die tertio dá εἴ εἴ forore fua quada pulchritudinis inaudí tz infirmitatis caufa patris crura fimul cótíngeret cófrícare,cafu fororís dextera eiufdé tangente dexterátam diris libidinis δὲ eíufdé fororis inepta:& abominabilís cócapifcétiae fuit fubito ia^ culís cor eíufdé monachi inftigáte diabolo uulneratii,qd'pene cà ad illícita,& omníno ab homí nibus abhorréda;nifi extitiffet timor uerecüdíz,ínuitaffet.Fleu quid dicáz Qua monachis illis inerít obferuátia caftítatís,q cótinue mulíerü uifibus potíunt infimul colloquédo.Sic manet ín D*fitatehomo facit intucsaflídue mulierá;ficut manet palea ftás ín igne. Fallax certe δὲ ruinae maxímz propínquus cafus, íneuítabileg; piculá eft foeminz pulchritudo. Tímor certe monacho euenit, qué tímebar,& fibi accidit qd'tanto tépore uerebat, nec fine exéplo maxímo aliorü. INó ín illo iuffum é parétib? obedire ín ᾗ anie pículi formidat. A monafterío inuíte monach? eeredit.fed ardore libidinis tam nefanda cor inflámáte;nil aliud Gp fororís hoc nefciétís fcelus. facic iprobis oculorü uifib? uiderecocítás:pene nuncg fuiffe fein monafterío recordat.Sana£ intcrím pater, At monachus excufationib? adínuétís:tardat de die ín dié ad monaftetíü temea. te. Manéte αὔτ codé ín paterna domo trib? méfib?:híne monachos:hínc patrémaxia mouítad.. miratio omnécy familiá:cur ift tam uehemésirrepferit mutatío δὲ alteratio inaudita, Ignorát. Íiquidé rei caufam,idcírco effectü cos cótigít íenorare. Ad monafteríü cii duob? ad fc ex mona fterío deftinatís monachis tandé reuerti£:illud referés tzxdíü redeüdo qd' prius detulerat χε do. Coepit itaq; ín rmonafterío corpus degere monachí;cor uero a forore aliqualiter nó recedit. Flocfibi fit ftudiü fcriptutarü.utattingat peílima quzcaffectat.Hac contemplatío díuinorü;ut:. peccatorü πιο ínueníacexplendorá. Percuti£ alienus faí;& a ueritatis cognitioe deuíus,cótit nue a diabolo cuius iugo erauiffimo imbecille collá fabmifit,libidinis noua telis. Sicatfumus deficíát des eius,cofríneunt ficut ín frixorío offa eius:& ínfirmat doloribus uíta cíusiirrationa bili fit fimilis anímali.Oblíuifci£ ín toto diuiná dacmétía exorare:tota die cogítás qs modusap pareat habilis;t poculá mortís ualeat deguftare. Heu dg funt inopes& miferi δὲ ab omníbus bonis ceentes δὲ exules q a dito fe eloneát. Tanto fit peior brutísanimalib? uir in pecatis, φαί,. bus ab aníma deus maíorí fpacío elonga£ c íd ἃ coeli a terra diftat δὲ oríés ab occafa:quanto.. eifdé ρταίῖαι cá diuina eratía eft fulcitus, Cogítáti ἀσπίς monacho uerítatis lumínís nelcio,ne fandiflima: δὲ auditui horribilis uolüptatís adipifcédz repire modi, mali confili; feminator día bolus hocfibi tale infinuat confiliá occulto cogitamíne παπί cordis:ut fcilicet íntépeftz noctis. mediío cáctís dormíétib?,uefte depofita monachalí,famptoq; habita laícali ex monafterío exi ens,paternas dá adeat máfiones:& domücrepufcilo noctis latéter íntrás,fub thoro fororís la». tcat donec dormiente ípfa;ad eandé accedat fuz uoluptatis libidines expleturus. Placet infanz máis impítiz confilí erogatü.ftudetqs ipfum toto poffe cg poteft breuius effectui mácipate. : pl pu Sequenti - mm ze ΞΞΞΞΕ με Ξ ο” * E et CE^ ξ x* ἘΞ DE MIRACVLIS HIERONYMI.|.$0. 255 νὰ Δ- ΗΝ aduenienti noctis medio,fub filentio ad fores coetiobij daues o&rens manibus m properat: ed ad offa ueníens per totam illam noctem huc illuccg difcürrens,quo[intínloco b pofita non inuenit.Stupore& admiratione perterrítus:cur hocfit nefciens: intérim íam matu Na εἰπαϊί qua ad laudes debitas domiriícas tnonachi excababant appropinquante hora:cópellitur ^" ille ad cellulam rettogredí.anet ín cellula ille admirans per dié illá: proponit fequenti nocte lu ra facere quod non fecit. Audet imbécillis dextera quznon ΗΤΑΝ pecüs contra leo "hh ᾿ nem pugnans triamphí gloriam adipifci. Qaid infenf. ate retís? utas agere uile pecus.quieleo i) fortíflimus Hieronymus contradícít? Ceffa imagíni gloríofiffimi Hieron cenua flectere, n ipfum ulteríusmion falates,& tibi poteftas protinus cocedetür, ut cadas ín foucam, quam ffo; P» dís:ut díra naufraoía íatn admittas. Non poffunt íinpenfa oloríofi(fimo Fieronymo feruítia, deii quoquo rnodo fiant; mercedibus uacuarí. Retínebat fi quidem ín cellula monachus ille deuíus i»:& errans δὲ díabolíco dominio mancipatusiimagine gloríofi Flieronymi tabula ínfigriitam:cui BL diebus fingulis.antiqua cofuetudiuc flectés cenua: fe eidem pluries cómédabat. Idcirco ut eius d; míra dzcmentía,cunctís innotefcerec;íllum eo díe retinebat;ne malim faceret qd' uolébat.Ienoἰῇ rans uero hacille monachus:fübfequenti nocte ad ccenobij íterum forés pergít. Sed qd' praece us. dentí noctefeceratid hacfecit.Ise ioítur ínhxtedm uerbís;per unum fere tnenfem fingdlis no; in.&ibuscótinue hoceuenít. Completoítaqy utputo méfis círcule;in fomnís beatus Híeronyrus Sii-. Πρ(ίσιο cuídam íllius monafterij monacho αρραταίδ ία γατα fuo quiefcentí hoctereidem um. teuclans quíd ífte monachus faciebat: παπα(αγίας debeat eídens monacho fic errantí de ini darare quomodo ipfe eum;ob fibi impenfam reucrentíatn cuftodiuit: ut oftía non uíderct ad dis cogitatum perpetrandum fcelus.Et qd'nifi fibi.aelox de inceptis fübfequatur emédatío, fefe de ui* épfiuscuftodía remouebít:dífceflite; protinus ab eodem.Mane autem facto, qui uiderat motur nachus,alterí monacho enarrauit. Ac illefe quid hic dicat non ANO ρθε bus deteftaris fa. fti cramentis;ceepit dícere propter cerebrí uacuítatem hax fomnía euenifTe. T acet monachus& rey. im. xedit:Hic gaudens proponit nocte fequenitiinullam amplius exhibens folitam Flíeronymo τοῦ " ueréiam,oftía monafterij ad nequá opus,quod tam díu affectauerat peragéndii,ad fum libi ἡ tum referare. Vt breuiter dícam: Quod miferdiu híantí animo cogítauetat mala operandi:a "m^FHlieronymo honore folito príuato,fibi tradíta poteftate.ut aoluít fic effecit: fed. tamen ín fine τ glotiofiflimi Flieronymi εἰαπχξεία non defecit. ὶ εεράσης itaqy ille de monafterío nocturna μον |- raialieno habítuoccultatus.patrís domum adueniens,per diem illum undig; circáiuít.Cüqy no .&iscrepufculo domum íntraflet ad lectutnin quo uirgo foror quíefcere tunc folebat:dam pro/ ti e'"redés:tádíu fub eodem latitauiccpdíu fororem dormire potuit exiftimare. Tunc ídem exiens: x expoliíatis ueftibus,fororis fe dextero laterí applicauit. Ad hzc foror leui fomno dormiens ex" citatur,& uírum iuxta fe manu fentiens:admodum expauefcens:dítís emiffis clamoribus ad fe E. omnes pariter euocauiít. Currütad puella chalamü cuncti cum lumíne:& tandem ín lecto iriue d nerunt huncíacentem, Mirantur parentes δὲ ftupent:cernunt hzccuncti quí cucurrerant& co» " dolent.Interrogatafilío pater difcríminis tantí caufam:reatum fuum filius filentío confitetur. μ^; Mte αἰχί:ποϊαίε eloríofus Flieronymus hanc fuam ftulticiam experítíitín pofterum hui B* lior&aftutior fieret ad cauendum,& ín ρταῖίο fe tuendum.Et ne amplíus exemplo fio,quís de i^ fanctitate.confideret δὲ fperaret. Quanto ením maior ineft homini fanctitas: dum ín mari T^ mundi huius procellofo,& inímícorum agminibus pleno;imbecilli carnís nauicula nauígat:tan M to maíor íneft timor& aftutía fe tuédi. Infinítas peffimus(ο tentator diabolus nocendi perii " détartes.Qui íncautus percitleuiffime capítur.Qui ín cunctís timet: ab omnibus díabolis híc á-«imetur.Certenil plus nocet;cy fpreto aliorum confilio,ut propria uoluntas pracipít ambula. E τευ fux tanti uoltati credít;ín cunctis qua facit finem odibilem adínueniet. Magnus exéd: ploíamfinito tímordefragilitate noftra maxima,& de díabolica callíditate& áftutía nobisom : nibus demonftraturimagna δὲ fpes ueníz peccatoribus declaratur. Cernens πᾶς fe monadius à fica diabolo deturpatum;delufurn;ac etiam ín tanta mifería captiuatü:protinus füffraetis elo ) tiofiflimi Hieronymi(ταί femper deuotus extiterat) fuam miferíam& culpam uehementiffi, 1«πιά recognofcens,in feipfum redijt:& de cadé paterna exiés domo,omni retardatione abiecta, l TAN Qq 5 lugens Ι| CYRILLVS AVGVSTINO. C lugens δὲ dolensad fontem pcenitentix properauit, Deinde uero ín fuo monafterío perannos^. duos in tanta fc abftinentiz afperítate afflixitsut foret cor hominà infufficfes Cogitare:& cóple ᾿ E. toannoríi duorum fpacio:ante dies modicos ex hoc fzculo feliciter expirauit. Venerabilis Ὁ: Damafi Portuéfis ορίζοορί,ρτία[ο receptis lítterís:aliqua εἰς infcripta corde auído intellexqug— ob eíüs reuerétiam nó dimittam. Romz cardínalis quidá Cocleftinus nomíne; Hieronymi olo; riofi mulus δὲ detractor:dum diequodá ín conuentu exíftens cardínaliü;morefolito oreauda-' τί δὲ temerarío,in eunde iniuriz uerba prorüperet: dolore fubito uifcerum impelléte: ad oculta— naturzloca pperás:uifcera oinía ptinus emanauit:& antedy illincrecederetexpirauit,— Alius—' quoq, prefbyter cardinalis Andreas nomine: ifti non fimilis, fed eloriofiffimi Flieronymide; ὦ uotiíIimus cultor: pridie ín eadem Romana urbe, multís circüftantibus expirauit. Quícum'' jam in ecdefia efTet paratís exequijs qua: folent fidelium tumuládis exhiberi corporíbus:affifté,: tc fummo pontifice cum pene toto dero& populo Romanotü,quí ad eundé Andream conue/ ἡ 1 ncrant honorandü:emiflis ululatibus δὲ crebrís gemítibus ín feretro,cunctis ftupentibus& ue 1 lutíamentibus cffectisitaudg fi a fomni dormitione excitaretur: mírabiliter exurrexit. Cüga'| Romano pótifice.remoto de ecdefia maiori beatí Petri apoftoli uníuerfo populo: daufifa;fo^^' ribus interrocarctur:íntulit ífta uerba. Dum ftaré díuino exatníni iudicádus:& íatn perueftíü— & cib orá(quibus hactenus ufus eram)nímiíá fuperfluitaté, tartareís crucíatibus am ταῦ d fubito adueniés quidam fole fplendidior, níueq; candidior:qué fuiffe eloriofutn Hieronymü^' ad fe inuicem referentibus, qui aftabant intellexi:pra-fidenti iudici flexis eenubus aniimá med ἢ corpori íungiporrectis precibus impetrauit. Q uibus finitis uerbis, in ictu oculi índe recedens ᾿ anima(utí cernítís)corporí eft coiuncta. Ad hoc míratur fummus pontifex& cxteri audientes, Fiunt hzc nota populo extra ecdefíam expectanti:cofractis ecdefiz: foribus protínus ecdefíam--' intrant:omnes magnís uocibus deum& eloríofum Hieronymü collaudantes. Multa nos ὦ métis afflictio comouet δὲ corriftatiintellecto qd dgplurimi epifcoporá deii& drim Iefum Chri^' ftum(cuíus uicem gerunt)abnegantes:terrenorü(quorü deus uenter eft)ueftioíis inharétesde: ftipendijs pauperü δὲ fanguíne Iefu Chrifti, delicatiffimis ferculis: cá hirionbus δὲ catetisdi^ ΄ uitibus.fuam uentris replent íneluuiem,ad feeditaté luxuríz incitandá: ueftímentoráüg; dedie^.! 4n diem fuperfluitatibus abutütur: de paupetibus, quorü mercedé raptam manu latrocinij deuorant fame moríentibus& frígore,no carantes.Hi certe non epifcopi fed diaboli. Epifcopus aüt aut fanctiflimus eft aut díabolus.Magni certe meriti ftatus epifcopalis, fed periculi infinitis. leuiffimü peccatü alijs imputandü: erauiffimü epifcopo imputatur. ῬΑ ΚΝ etem uitium íta fubditos diffanditur per exéplum.Maiora recipienti,tatio maíor crefcit.Quot em ouíá Chrifti uel neglicétía epifcopi ucl exéplo in peccata deuíant: de tot tenetur dfio reddere ratíoné. Heu quid Auguftínechariffime dicá? Graue nobís ineft pondus grauis farcina. Sed debiles ego ha bens humerosquid portabocSunt cette anguftiz mihi undíqs me torquétes; At dum graues imíhí promptos cafus intueor:timore maximo fücerefcéte cotínue affligor δὲ contriftor. Seas— tíus eft epilcopaléftatüfugere ὅρ appetere. Laudo certe epifcopatü εαπῶρ uicariatü dri noftri lefa Chrifti:fed illos quí in co uítam agunt militü terrenorü:quí mandi eloríam δὲ pompasap petunt;no collaudo: imo eis confulo,ut effucíant quantum KO RAPEE MA certe fuiffet eís cit terrenísuitá agere terrenorü,cj ín pontificali culmine hoc agétes,ad infima δὲ pfundiora ínfer ni loca decidere:tanto prac cxterís crucíandí;quanto pra:caterís plura donaría receperunt.Insd ligentes ítacy epifcoporü plurímos potíus nomen eerete c effentiam:potius lupos rapaces for τε Chrifli ouium, paftores:deftructorés magis effe Chrifti ecdefize cg rectores: qui chriftía Ὁ norü eleemofynas depredantes,mercedem pauperum,lupinis faucibus ín fuperfluitatibuscibo' rum δὲ ucftium deuorant& confumunt:quod sperma eft, abominabile δὲ deflendum. Hac idcitco díxerim,ut talísabomínatio cunctis gentibus innotefcat, quatenus fi deum nó metuüts ἡ homines uerétesa fuis aliqualiter aborinationibus retardentur.Audiát quafo hi tales epifcor | pi quz narranda proponímus:& faltem aliorum calamitatibusterreantur,^ In fuperioribus. &gypti partibusiín deferto quodam ab hominibus propter uítz íncómoda inhabitabili,quidá degebat monachus Elías nomíne:antiquiflimus& magna uita fauctitate radians: T ica : eatiim Dini di] i, itia ins τὰ A DE MIRACVLIS HIERONYMI.-«ο. 254beatiffimi Hieronytgi eidé familiarifTimus ualde fuit: qué idem beatiffimus Flieronymus.ha^ Ρις pphetía fpiritü, pluries enarrauit.Hic die quodá(ut pluries mihi teftificabantur monachi. uíta uenerabiles fideq; dieni:q fe dixerüt hec ab eiufdé fancti uíri ore; multotíés paudiffo)foli/ tis incumbés orationibus,fomno repétino ádueniéte aliquátulà obdorminit: Et ecce ín dífione, quo quídé modo multotiés deus omnipotens,erádía δὲ occulta fuis fidelibus referat fatraméta: in quodá palatio mirz pulchritudinis& íneffabilis& a mortalib? nunc; uif ut fibi uidebatur erat.Cüq per horá per palatíü illud;huc illucq; eradiés:cíus admiraret pulchrítudiné uchemé: tem:uídit quoddá praeparari tribunala quibufdá nímiz pulchritudinis iauenibus.ftratis tape" tibus δὲ ueftibus auro δὲ gemmiís:ac multa artíficij uarietate decoratis:circiiquaq pariete iniolu to.In quo poftmodá rex quidá inaxímus δὲ decorus:cuíus afpectus tantx erat füauítatís,ut nil uellet aliud quis habere: magna uirorum fole lucidíorum cotnítatus focíctate ueniens: fe po^ fuit ut iudicia exerceret. Inter hac cuíufdá anita; qué fuiffe Anconitanü prafülem ab aliquibus ibidé confiftentibus poftmodü intellexit,a nequá fpiritibus,catenis,igneifqy uinculis uincta;in/ : A-— D nd A ar^ ΄" EL. s e D€ : ftarfornacis flámás erüpens fulphureas: deportata maíeftati regiz: prafenta£ πα: priufcg dealiquo ítitertogare£:coepit dirís uocibus fe ínfernalibus manfionibus dieniffimá acdamare, Hanc ínter ceteras maxíme affignans príncipalé caufam:qm uanís müdi popis intétus,ín con/ uiuijs δὲ ueftibus δὲ huiufmodi ftulticijs dele&taba£. Quibus finitis:lata per iudicé fententia,ut penis infernalibus traderet:doneccorpori iuncta, duplices poenas ín ppetuü füftinerét: mox illá fecü ferens,omnis illa nequá fpirítuum turba;inde dirís damoribus receffit. Deinde alterius cuiufdam aníma,quá fuiffe Theodofij fenatoris fratrís uenerabilis Damafi praedicti epifcopi, Portuéfis fimiliter intellexitante maíeftaté regíam círcüftantibus multis nequá fpiritibus eum erauíffima accufantib? praffentat.Cüq; a díabolis ín longü accufatío traheretur:& nullus ex aduerfo aliqua refponderet:uir qdà fepties fole fplendidior:& ut fibi uidebat pene cxtetís aftá tibus emínétíor:ad ris fedens dexterá in pedibus.fe erexit. Quo quídé furgéte:filenti rex ma tu propriaa cunctis fierí impauit, T'unc qui fteterat; omnibus opponés accufantibus:hunc fuü fuifTefideliffimü δὲ deuotü,& ei cotinue exhibuifTe reuerentia fpecialéeifdem mox loquédí au; dacíam abftulít δὲ taciturnitate prznotauít.Doftmodü uero ís flectens ante regem cenua:huic fuo fideliffimo uetníam& zternam requié.folíta pietate δὲ mifericordia infinita clcmentiffime: Ὁ ita tamen quod pro commíflis ín mundo flagitijs, ín purgatorio purearetur, fuís precibusut uoluit eft adeptus. Tunc omniís illa nefandorü fpírítuü multitudo cemens& ululans: de illo lo co protínus fe remouit, Interuallo auté facto hora uníus,iuuenís quídá pulcherrimus.concito erádu,pet palatíá ueníens,ad hunccg accedés quí tam emínés δὲ pradarus ín auxili exuttexe^ rat l'heodofij fenatoris: fefore díxita Petro patrítio Romanorum cíus deuotíffimo miffumz quatenus eiufdé preces exaudiés,fibi impetrare a diio filium dignaretur. Ad hac rex. Quod ín; quita filio meo Flieronymo Petrus poftulat:certe Πατ.[ας omnib? fic finítísia fomno illo mox Elías monachus excitatur:laudes ímméfías deo reddés δὲ Hieronymo οἰοτίοίο. Qui die illá íi quo tam ríráda uiderat prznotás,eodé poftea intellexit die epiícopá Anconitanü δὲ Theodo fiam fenatorem ex hoc fxculo míerauifle, Quo liquide patet;hac uana fomnía non fuiffe. .'. Magná putabas Auguftine charifIimealigbus admirationé inducere, uclut fi quid nonum δὲ inauditá οἷς pponeressdum ín tuis príftínis littetís quas recepi, Ioáni baptiftze δὲ cxterís apo ftolís Hieronymü fanctiffimü zqualem ín fanctitate δὲ eloria,rationibus fíne dubio effícacib? δὲ uifionibus mirificis coptobabas.Certe non eftalíqualis ambiouitas:ueriffima δὲ omní fide δὲ deuotione dieniffima ifta fore.IN ec puto aliquibus cíus,uitam fanctiffimá δὲ eíus tanta prodi gia homínibus ínfaeta non ignorantibus,admírationis aliquíd euenire.Sed quoníam tales tua* fuerunt ratíones ad uerítatem huiufmodi dedarandá,quod meas leuiffímas δὲ imperítas nunc illis apponere non deceret; omiífis omnibus,uifionem mirabilem quáuenerabilís uír Cyrillus epifcopus Alexandrínus fc uidíffe.fuís ad me diebus pluribus am elapfis,deftinatis lítterís af; firmabat,breuiteríntroducá.| Poft beatí Hieronymi obítum elotíofum annó completo,ín die natíuitatis clorioffiffimi Ioannís drií precurfotís audib? expletís matutínís: dum memoratus pontifex more folito ín ecdefia folus ante altare cíufdé precurforis ἀπί οἰοτίο[ flexis cenubus 100g ᾱ- ἰρῆυθ olotíá C CYRILLVS AVGVSTINO. ipfius gloríá& excellétiá multa fpás dulcedine cótéplaret:repétino fomnoaliquátulá ibidé ob. » s»- d.(d'Y* ͵ e.», o-] CY» An: ortníuit.Et ecce ín ecclefiá(ut fibi dlarí(fime uideba£)bínatím drundà ricis homínü. ultra hutnaná xftítmationé; cantus alternatim fuauifTimos cocinetíü,turba uehemétíffima miro. ordic ueníebat.Deínde bínatím oés ad altare pcedétes:& ibidé flectétes genuazad fedédá finou li feponcbát.Cáq illos; homínü ceca effet ualde plena; poftoés duo πίτί emínétiores caterís ín toto files atq; pares,infiníto fole lucídiores:ftola induti cádidiffima:auro δὲ gémís undicy ineffa biliter rutilante ueniétes;ad ecdefiá paríter ítrauerüt, Ad qrü íntroítüoés ín ecdía refidétes, pti nus flexís genubus eifdé fumtmá reuerentíá perfoluerüt. T unc duo illí uírí ante altare ab eifdé: reuetétía exhibita: ín duabus cathedrís aureís,míra lapídá pracioforí uarietate& pulchritudi ne decoratis.(ibi a quibufdá pulcherrimis(nuenibus praparatísrambo pariter confederüt:& fic filentes aliquátulü pmanferát.Interím facto inter illos filentío:ccepit alter εοτ duorü alterum. impellere ad loquendü.Cüq; longa adinuicé altercatío oríretur;ut quís prímo íncíperet predi, care:ceperüt fingulí ut Hieronymus Ioannís(cuíus erat in die illa folénitas)laudes δὲ maguifice tías explícaret,magnís uocibus aclamare.Quo unus illorü fermoné mox íncipiens;audes beatifimí precurforís ἀπί,εαητα loquelz dulcedíne:tantoqs uetborü ornatu;necnó δὲ fententíz ora uítate contexuít:qd' fas nó effet linux hominü decarare.Fínito itaq; fermone illo:alter(quem Ioanné baptiftá cuncti qui aderát nomínabát) eidé eratías referens multiplices: haeccircaftany tíbusad eius honoré δὲ eloríam eft locutus.Socius ifte meus charíffimus Hieronymus,zqualis míhíin gloría.zqualís eria ín fanctitate:[ετίξ mearü laudá eft hactenus profecutus: idcirco dí enü eftut ei? laudibus nüc ínfiftà; Hic uere lux eft ecdefiz,tenebras effucás errorü,& cüctosil Iuminás hoies uerítatís claritate cxcos.Hic fons eft aqua fapiétía:falutarís:ad qué fitíétes dum accedüt.largiffime fatian£. Híc arbor altiffima, cuius cacumé ccelü afcendit: fub caíus doctrinze frondibus.de fuauí eiufdé orís fructuaues ccelí.falicet homínes multá intellieétes: δὲ beftíz ter τα, Ícilicet hoies pará íntellieétes uberrime fatían£ Hic πες fuit ín(zeculo erémita:certe nó mí. nus me carné abítinétijs macerauit.Hic mecii uirgo nítidus atq; purus. Hic mecá fuit pphetíco {ρα illuftrat?,Hic mecü doctorextitít uerítatis.Ego ppter iufticí&ueritatéuitá corporea dere liquí:híc& fi no amiferit uítá corporalé propter iuftícía: δὲ doctrínae fuz pria θω uetítate: tempus fuü camen totum geffitín fculo ín martyrío, affli&tionibus& dolore. Eeo chriftianz' fidei precucurrí nücius δὲ gentiü ínuítator:hic poftmodü ueniés,eiufdem extitit füftentator:&t ab haretícís eandé lacerátibus defenfator,Ego femel ín baptifmate manibus proprijs Chrift diim tctíoí ín lordane:hic ipfam nó folum manibus proprijs habuit multotiens ín altari,fed δὲ. ote proprío máducauít. Hic míhí ín fandtítate per omnía fuit aequalís: nunc uero zquali ambo πίτα: zternz premío ínfimul cógaudemus.Hac δὲ alía multa profequéte beato loanne:quxídé beatus Cyrillus πό potuit totaliter memoríz cómendare: íam hora díeí príma adueniéte,ecder fiam cuftos íntrás,epifcopü íntuítus dormienté,eundé manibus excitauit. Expergefactus ítaqg pontífex.ftupore& admiratione& gaudio admodü plenus:qua uíderat;cuftodi cá lachrymis enarrauít. Deínde illo die miffam foléniflime celebrans:uifionem miírabilé omni populo deda: rauít. Suntínfinito plura quz dici poffent miracula, ueríffima δὲ utilia enarráda, cg ea qux ín breui hoc opufculo funt ínfcripta.Sed ne jplíxitate opis alíqd legentibus tedíj oríatur,uno folo tníraculo qd'nondá expleto méfe ín Bethlehé peractü eft pfecto,huic operi finis ετίε, Die dri co traníacto poft octauas pentecoftesomnib? meis fuffraganeís epifcopís: δὲ multitudine ma xima,tam uirorü dy mulierü ín ecdefia ín qua fanctiffimü quiefcit Hieronymi cadauer infimul congregatis honore debíto δὲ ueneratione tá debíta cj deuota: prímo egomet facris indutus ueftibus ad locam fouex ín qua corpus uenerandü íacet accedés,terrá coepi effodere fepulturz: quatenus facratiffimà illud corpus índe ablatum,in tumulo marmoreo míra pulchritudine un díq; decorato.quod hac de caufa fuerat fabricatum poftmodum poneretur. Cüq; íam fouea foret uacua:cunctis ccrnentibus, corpus beatiffimum ín medío fouea tancg ín aerea nulla pat teterram tangens permanebat íntegrum,nec corruptione alíqua uíolatum.Quod índe eleuan tescum odore tam uehetuentíffimo δὲ faaui.qd' talem olfactus homínum nunéj fenfit: collo/ cauimus ín altarízquatenus a populo reliquia fanctiflima uiderentur. Quot autem illo die τις ; eunctil VITÀ HIERONYMI.$0. 2235 canctifdg qui aderang aftantib?, funt peracta míracula gloriofa, explicateea nullatenuscópos effem. Cai fedecim illas reliquias tangentes facie;uifum protínus receperüt. T res praecipue da moniíaci catenís uínctí,ín illam ecdefíam plurimorü hominü manibus deportatí, funt protínus liberati. Mulierís cuíafdá uiduz pauperculz puerulus, είς unicus filíus,in ecdefia fuit pregen^ tiam multitudine fuffocatus. Quem mater iínueniens,dolens& lugens,mox ín ulnis pueruli ca/ dauer ad foueam ín qua fepultum fuerat corpus Hieronymi oloriofí deferens, eum ín foucam. proiecit; hacc dícens Aoc ades Hicronyme eloriofe, hinc nó recedam: donec reftítuas mihi. unicum meum fili quéami(i. Mirabilis certe deus ín fanctis fuis.faciés prodigia ínfueta.Sratim: utterrá extincti puerulí corpus tctigit.eidem aníma eft coiuncta. Quidá uir corpus caíuídá(ni: filij de fepultura ín qua per ttíduá fteterat,extractü mox ad foucam illam detulit: δὲ illud in fo^ ucam fic proiecit, Qui iuuenis fuit ilico uíta: príftinze reftítutus. Innumerabilia pene funt mi^ racula; qua: peracta funt a mane,ufcqy ad uefperas:quo quídemtempore eloríofum Hieronymi. cotpus diffepultum ínaltati extítitcollocatum.Sed tamen ad huíufmodi míracula ulteríus πο ὦ procedam:unum qd' nocte fequenti acdít;non filebo.| In hora fiquidem uefpertína corpus íllud(acrati(fimü ín monuméto quod praparauím? pofuímus. Sed mane monumentáü uacuü fuít ínuenti:& corpus fanctifTimü foucz príftinz ínuenímus reftitutü. Qd' dum ego plurímá. admirarer: nocte fequenti míhí dormienti, beatus Hieronymus apparens ín uifione,pluríma mihí grandia patefecít.Sed ínter cxteta,talia mihi uerba díxit:Noueris Cyrille. q» corpus πιεῖ de fouea ín qua íacet;nullatenus extrahet: quoufqy ciuitas Hierufalem ab infidelibus capietur. uo quidétempore Romá delatá,ibídé multo tépore requiefcet. Ad hacc expergefactus, que uiderá cunctis ερί[οορίς δὲ alíjs uiris catholicis enarrauí. Q uid δὲ quádo haccueníentalíter no agnofco.Si quid utile aut boni ín hac epiftola dixinon meis.fed eloriofiffími Hieronymi me* ritís impute£.Si quíd Yo faperfluum,inutile& non bon folum mea infipiétiz δὲ neelíoentía: caufa hocacidifle ab omib? iudicet: Mei Auguftine chariffime in tuis oratíonib? memor efto. : CENSVRA HISTORIAE SEQVENTIS.. |& Anchiftoríatn. parum refpondere tantí uirí merítís, índicatum eft&ab alijsante nos. Nec 3| omnino nenías huíufmodi ueríus dj libros eramus zedíturí, nifi quemadmodum díxí, decre^ ὃ] tum fuiffet,nihil omittere, quod uel erudítus defyderaretlector,uel íneruditus. VITA DIVI HIERONYMI INCERTO AVCTORE. «g Larofcy nímirü illuftri uíror nó ambigo noffe:d natus.quibufcy doctoribus, 3 quibufue eruditus fit lítterís quo denícy quíefcat fanctus Hieronymus loco. Ve^ axi ἢ runtamé quibus non uacat; uel legere plurima non ualentihoc fi uoluerínt opus, ELS m cópendiíofa breuitate poterunt fcíre.Beatus igitur Hieronymus nobili genere or^ tus: patre yo Fufebío nomíne,oppido Stridonísquod a Gothis cuerfum, Dalmaciz quondá Pannonízq; οσα fuit. Cógrue Ícilícet Eufebio generatus eft patre.Eufebi? nang; A«ttíce,R.o; mane dicitur pius. Híeronymus quoq Acolíce, latíne omníno facra lex intelligitur. Iure ígitur Hieronym?, ἰά eft.facra lex, de pio eígnítur patrezut ftudiofo eius laborc ex hebraorá fcriptis abf; fcrapulofitate alma patet:t lex:qua: humano generi fua aufterítate remota, pi ac(ασε. mifericordéq patré nuncíaret uenturü. Qui cá dudum ínter puerícíam adolefcétiáqy incederet medius:inftínétu tactus cceleftiaffinib? cunctis.cenfu q; paterno relictissut perfectus euangelíj imitator quíuiffet exíftere;ingreflus naué,aura flante fecanda;ad límina fublimiü apl'orü Petri δὲ Pauli díuína difpéfante dainétía Romaná adiit urbem.In qua uidelicet litterís otzecís δὲ lati/ nis diligéter apprime erudítus,& Chrifti ueftem fufcipiésprefbyter dq cardínalís ibide eftor^ dinatus, Nam ut ínexpuenabilé fuz ecdefiz diis murü cótra perfidos demétefqg hareticos eri^ huíc uíro ín litterarü ftudiis ρἰατίορ cathagetae,id eftpraceptores fuere.Donatus nempe artígraphus, Romanis eum ímbués elemétis:liberalíüg, artíü fapore fufficiéter replés.magifter extitit illizficut pe ín Croníca fua memínít dicés: Víctorin? rhetor,& Donatus grámaticus ma gíftri& praxeptores meí, Romx infignes habebané.Gre oríü nang Nazianzenü( ut idem ín tertío explanatíonü Efaíz refert libro)didafculá id eft,magiftrü fuü fuifTe teftat Ná οὔ ín pra^ dí&to propheta ad cum ueniffetlocum: ín quo deSeraphim quiddam debuiffet exponere, íta íntulít,díceas:De hacuífione aate annos circiter trigínta,.cum efIcm(ουβαιεδοροι:& apud Jus peret VITA HIERONYMI, C uirücloquétiffimü Gregori INázianzenü preceptorémeü tunc éiufdéurpis epifcopü facrará ε ο΄ faipturarü ftudíjs ογιάιγογείείο me breué díctaffe fübítiqs tractatü,ut experimentü caperé in». geníolí mcí:& amicis iubétib? obediré.Quid yo de hui? αἱτί elegáti induftria quá ergalatínos, δέ graccos,hebraos,& arabícos, chaldxofcy ín difcédo clemétorü apices habuit:praftantius dici pot.dp ipfius ad Pammachíü δὲ Oceanü míffa pfitent uerba dícétis?Dü effem(inquít)iuuenis, mito dílcédi ferebarardore:nec iuxta qrundá prafumptione ipfe me docui. Apollinariü audiui Antiochia frequéter,& coluí: am tunc cum me ín fcrípturis fanctis erudiret, canis fpareebatar caput:& magiftrá potíus dj difcipulü decebat. Perrexi τῇ Alexádtia;audíui Didymü: in multis. εἰ gratías ago.Q d'nefcíuí.didiciiqd'fciebá,illo docéte nó perdídi.Putabant me hoies finé fediffe difcédi. Veni rurfum Hierofolymá δὲ Bethlchem:d precío,d labore Barrabanii hebracü noctu num habui prxceptoré? Timebat em iudaos:& mihi alter exhibebat INícodemü, Hac ítaqg cótuliut qui fcire cupiüt,noffe queant ficut przdíxi:d natus loco, quibufue tantus uir magiftris fucrit ínformatus.Cómorás itaq; Hícronym? Roma: métís corporifqy uírginítaté& delictorü. pernitentíá cuftodíés, fidelibus praedicabat. Multacy uxta Septuaginta librorá uolumína ατα; falteríi emendauit,apoftolice fedi Líberío prafidente pontifice, Ea proculdubío tempeftate οταν populum per Conftantíü Auguftum Arríana hzrefis maculabat.dcírco ergo prz dictus uít,ocafione quam femper optauetat accepta(ut füperíus eft dictum) relicta domo parentíbus, forore,cognatis,& índlyta ac eloriofiffima Petri urbe: corpus δὲ fola tantá ferens quz s itineri utilia effe COE es εἴ bibliotheca quá fummo ftudio ín praffata confecerat urbe, Hie rofolymá ppter reenü coelorü iuuenis mílítaturus aduenit.Pofttg yo omne mundanarü lítterarum ftudiü adeptus eft: probatifTimorü quoq; monachorü habítü.factáq; imitatus eft, Cu» píditaté fiquídéanimi iugi fynccrítate calcans, uoluptatécy corporis perenni frangens ieiunío, plzrofa; bonorá religioforü;melíores fore fuo docuítínftituto.Quodam igitur tépore,cum ex more idem Fieronymus,diuína adlegendü panderet uolumina:& immortalé bibliothecz fuz D auctoré recordaret Tullium: mox coclítus natales qricy reuolucret libros, falutifero caftigatus. eft üerbere, Ita em ípfe de fe ad Euftochiü fcribés aflerít:( afi annos plurimos, domo,parem tibus forore,cognatis:& qd' his difficilius eft;cófüetudine lautioris cibí ppter colorü me regna caftraffem:& Hierofolymá militaturus pergerébibliotheca quá míhí Roma: fummo ftudio ac labore cófecerá;carere nó poterá.Itaq; mifer ego lecturus Tullium íeinnabatn.Poft noctíá cre bras uígilías, poft lachrymas, quas mihí praterítorü recordatío peccatorum ex imis uifceribus erucbar, Plautus famebatur ín manus.Sí qfi ín memet reuerfus prophetas legere ccepíffem.fer mo horrebat ínailtus.Et quía lumé ccís oculís n6 uídebam:nó oculorü putabam culpam effe, : fed folís.Dumiíta meantíquus ferpens illuderet,ín medía ferme quadragefima,medullis infufa febris.corpus ínuafit exhauftum:& finc ulla requíe,quod dictu quog; íncredibile eft:fic ínfelicia membra depafta eft,ut offibus uix hzrerem.Interim parabant exequía:& uitalis animae calor, toto fríeefcéte íam corpore;in folo ti tepente pectufculo palpitabat:cum fubito raptus ín fpi^ rítu, ad tribunal iudicis pertrahor:ubi cant lumínis& tantum erat ex citcumftantíum daritate fulgoris:ut proiectus in terram.furfum αβρίσετς non auderem.Interrogatus de conditione;chri^ ftianum me efle refpondi. Et ille qui prafidebat;mentirís ait: Cíceroníanus es,non chriftianus, Vbi enim thefaurus tuus;ibí& cor tuum. lico obmutui:& ínter uerbera( nam meccdí iuffe^ ratyconfcientíz magis igne torquebar:illum mecí uerficuli reputans: In inferno auté quíscon fitebítur tibi? Clamareautem coepi; δὲ cíulans dicere: Miferere mei die; mifetere mei. Haxcuox inter flagella refonabat.Tandé ad praffidétis genua prouolutí qui aftíterant, precabant utue^ niam tribueret adolefcétía:& errori locum poenítentíz cómodaret:exacturus deinde cruciat fi gentilíá litterarü libros aliquando legíffem. Ego qui ín tanto conftrictus artículo,uellem etíam maiora promittere; deíerare οσρρί:δὲ nommé eíus obteftans dicere: Dffie,fi uncj habuero codices Íxculares:filegero,te negaui.In hax facramenti uerba dimiffus,reuertor ad fuperos:& mirantir bus cunctis, oculos aperuí:tanto lachrymarum ímbre perfufos, ut etíam íncredulís fidem face" rcm ex dolore, Nec uero fopor ille faerat,aut uana fomnía, quibus fpe deludimur. Teftiseft tribunal illud ante quod iacui. T'cftis trífte iudicii, quod tímui. Ita mihí nuncg cótíngat km bb incidere " VITA HIERONYMI$o. 236 i A incddetequxftione.Liuoribus habuiffe me plenas fcapulas,plagas fenfiffe per fomniá:& tanto m dehinc ftudio diuínategiffe, quanto mortalia ante per rn dem igitur Hieronymus quod Pu pratérmiferam?, dum ín Romana adhuc effetutbe,os Damafi papas,& facra bibliothece[στα " Ν tatot,díuinorü differtoruoluminü:dum per tríenníum coríinuum, charus,aceptufq; populari^ bus uenerare£, omnitimqy iudicio pontificatu díenus decernere£: ordínatufcy a prafato papa pef cardínalis(ut fuperius fcriptum λεν ίηα ex derícor&,monachorücg ordini» us pro petulantia íngluuieqs difcurfantes, ad effugandum de urbe eundem Hieronymá: qui utroríg, εοτί fcribens uítía,cos reprehenderat,infidías parauerunt. Verü enímuero huncego '{ἰοῦ dixerim:huius fuga euentá.corrigentis Chrifti iudicio potius difpenfatü, cp prauorü ho^ inínum perfecutionibus parat fore exiftimo: fcilicet ín Romana ecdefia Petri inftituta recitmi ne,omníü ueterís teftamenti librorá Chrifto deo uolente;& Hieronymo fpirituali ftudio defi dante, Hebraicá quoq; haberet uerítaté:& Gracorü quorundam leuítas:quzfibí a deo omnes fcripturas diuinitus infpíratas accepiffe plaudebat;eos habere:qd' ipfa nó habet, recognofcat. Jgitur Hieronymus(ut am dictum eft)R oma egreffus,ad orientem tendens, profectus eft ad Gregori Nazianzenü Conftantínopolitanz urbis epifcopü: ubi íta proficere ftuduit,ut fan arum fcripturarü ftudijs erudire£:& fupplex, dociliqy difcipulus,adijt préceptoré: eumgy ín Coriftantínopolitana urbe obferuabat.Floc difcipulatu Hieronymus peracto in Syríam pettexit:& dum in poffeffione Euagrij prefbyteri morare£, Malchum monachum alíqn captínuni tépperit:percunctatufq; eum,omné eíus captíuitatis didicit hitoriam,quam poftea edidit: fcri - ptamq; Romanís fidelib? mifit:hac in iftius hiftoriz inferens prologo:Sctibere( inquít)difpofaí:(i tamé deus uítam dederít: δὲ fi uituperatores tnei faltem fugienté me, δὲ daufum perfequi defietint. Ad deferta deindeloca;ad quac olítn ob agédam inibi poenitentíá pperare cüpíebat: ita letus accínctüfag acceffit:ut uolaffe eum magis, cp meaffecrederes.Quó y'o per quadtienniü contínuc Chrifti potíus auxilío pocnítuerit,idem Flieronymus qua fponte pertulerítípfius dei eratíá affuiffe huiufmodi uerbis indicauit: Quoties ín eremo cóoftitutus.in illa uafta folitudine,-' qux exufta folis ardoribus; horridü monachís preftabat habitaculum:putaui me(inquit)R.o^ B manisinterefTe ddlítijs.Sedebam folussquia amaritudine repletas eram:horrebant facco meim^ bra deformía,& fqualida cutis fitum zethiopicz carnis obduxerat:quotídíe lachrymas quotidie eemiítus:& fi quando repugnante. fomnus imminésoppreffiffet;nuda humouix offa harentía A collidebam.De cibis yo& potu taceo:cá etíálanguétes monaci aqua frigida ütan£:& coctü "'aliquíd accepiffe;luxuría fit.Ille igitur ego qui ob gehennz mctíi tali mecarcere ipfe damnaue; 'ram.fcorpionü ti focius& ferarü,(epe choris intererá puellard:pallebant ora íeiunijs,& mens defyderijs ftuabat.In frigido corpore δὲ ante hominé fuü iam carne przmortua fola libidinà incendia bulliebant.Iraqy omni auxilio deftítutus,ad lefu íacebam pedes: rigabam lachrymís: f' crine tergebam:& repugnanté carné; hebdomadará inedía fübiugaba. Nó depudefco infelici^ i tatís mex quín potius plango nó effe qd'fuerim. Memini me damanté diem crebro iunxiffe cà ui nocte: nec príus a péctorís ceffatfe uerberib?,cg diio íncrepáte reditet tranquillitas. Ipfam das cellalá meá,quafi cogítationü meará cofcíam pertímefcebam:& mihímet ítatus& rigidus folus » eférta penetrabam.Sicubí concaua uallíumi;afpera montíü,ucl rupit prarupta cernebam: ib ΙΖ me orationís locus;illud miferríma carnis ergaftulü:&(ut míhi ipfe teftís eft dris)poft multas “ lachrymas;poft coelo oculos inharétes.nónunig uidebar mihi íntereffe agminib? angelorü: δὲ μ Ἰχτυσραπάξίῳ cantabam:Poft te in odoré unguétorü tüorü currem?, Quadríennio itaq; dedi 3 ταῦτ poeniítétíae exacto,ad Bethlehé oppidum idem Hieronymus remeauit:ubí quafi prudens y animal;ad prafepe diii fefe cotulitiqd'ab Hierofolymis fex milib? feparat cotra merídíaná pla 1 gam:accedenfqy ad eiufdem utbís pontificé Cyrillum nomine:petíjt ut parrochizqua: Bethle; " bcm fucrat fita.locum fibi habitandi tribueret.Cui nítnírü mox qd' deuotione popofiít, digue s concelfit; Dioni etenim habítaculi Bethlehem adíuuantibus uírís uicínis, catholicis conftruxíc i imonaftetíü, hs quo ftatuta ab apoftolis regula decens,cepit, quod olim multumcupierat, cam " fratribus habitare,& cum Eufebio Cremonéfi nobili uíro:cuíus poftulatione ex Giraco fermo. ji πο, quandá epiftolá tranftulit ín latini. In q uere fend, hanc matutíná pfalmodiz quz nunc ji obíeruatug | T VITA HIERONYME^| - obferuat ín occiduis maxime reoionib9,canonicá functioné monafterio primitus inftitatd:xubi Ρατ” uír,ociofus nó fuiffe credendus eft:q tantü nobis ín tráflatioe diuisex Ícriptutze praftíti, ὦ utad Hebrazorü fonté pene no egeam? accedete: qm nos facüdia fuz, mlta cognofcit ubettate fatiaTe:plurimis libris;copiofis epiftolis fecit effe dd fcribere diio pracftante dignatus eft, . Inter cxtera profecto ftudíorü(που opufcula;a beato Petro fumens exordíum,ufq, ad femct/ ipfum de uíris illuftrib? fcripfitiimitatus Tranquillá,(ταί Appolloniü:ubi de fe íta refert: Pon catalogü plurímorü, me quocp ín calce uolumínís quafi abortíuü δὲ minimü omni chri» ftíanorü pofuítquo mihi necefle fuit α[ορ ad quartüdecimü annü Theodofii príndpis, qua fcri plerím,breuiter annotare.Innumerís praterea ifte libris,apforü, pphetarüg, conftructionibus editis,tmmobilem catholicz tutrím ecdefix;cótraperfidoríi íacula cofummauit.Omnes ueteris teftaméti libros.ex Hebraxorü codicib? ín Latínü couertit.Daníelem quoq; pphetá Chaldaíco ftilo prolocuti:& Iob iuftum Arabico, in R.omaná linguá;utrüqp auctoré perfecta ínterpteta^ tíone mutauit. Matthxum níhilomiín? ex Hebrxo fecit effe Roman: epiftolam αυίαξ fuá ad Paulinü ex fenatore prefbyterá mirificá deftinauit:docés quéadmodiá(cripturas díuínas adhí bita cura perlegeret: ubi breuiter uírtuté uníufcuíufqs libri, ueteris& πουί teftaméti mirabiliter indícauit:mirabiliter plan?;honefte doctus,ac dulcis, parata copía fermonü ad quácung, parté . uertit íngeníü:ut undecüq; interrogatus fuiffet;paratà haberet& copetens fine alíqua dilatione rfpofum, Modo humilib? fuauíter blandi£:modo füperborá colla cófríngit:modo derogatoti bus fuís.uicem neceffaría mordacitate reftituens:modo uirginitaté przdicans:modo matrimo níacafta defendens: modo uírtutü certamina eloríofa collaudans:modo lapfus ín derícis atq; monachis prauitatis accufans-Sed tri amma ue fe attulít,eentili exépla dulcíffima uarie^ tate permifcuít.Sed nó erat hoc fuz uoluntatis.fed(ut ita dicam)orauíffimz neceflitatis:ut pro baret ea qua fanctís pphetísante fzcula praedicta funt, tam. Gracori,cg Latínorü,&aliar - gentiü litteris cotineri:ucre toti explícans.totü exornans, δὲ p diuerfa dif; putatíonís eenera di^ - fertus femp δὲ equalís incedens. T anta nancy utríufcy lingux perítía fungebatur: ut quofcíqs libros Aeolícos ín manibus acciperet.latine fine offenfione tranfcurreret:íterüqy latinos A«tíco fermone relegeret:ut crederes híc effe fcriptiquod os eíus ínoffenfa uclocitate fundebat. Vere.« . díxerím catholicam iftius homínis prudentia fanamq doctrína, quocung; conuerfatus fuiffet ; loco;ftabilis perftítit fidei firmitate.INam certíffime ienorantíz ínuidizq; morbo languétes de- fipiunt:qui eum deuíaffe a catholicx ecdefiz,id eft beati Petri fide,ucl hxretícá fuiffe arbitrantur:qd' Euftochío mandauerítCaue Spei quando& de te dicat deus: Virgo Ifrael cecidit: . πὸ eft qui fufcitet cam. Vbí ad terrendos,lubrícos atcp íncatitos,quia deus iuftus fit iudex: fub - densifta dixerit doctor:audenter loquor, cun omnía poffit deus: fufcitare uirginem no poteft - poftruinam. Valet quidem liberare de poena.fed non ualet reformare cortuptam.Hoc proaiL^ dubio íta dicendo: non omnípotentíam abftulit deo:fed íuftutn iudicem manifeftans afferuit, : INam(nífi fallor) qualía fanctus Hieronymus Euftochío mandauit, talia ad Domicillamnep^ . tem imperatoris Domítíani admonitionis legim? uerba.Sed& ipfa uerba qua de caufa fins ill prolata;audire gratum puto. Hzc omnino uítgo Nereum& Achílleum eunuchos cubículatios habuit:quosbeatiffimus apoftolus Petrus lucratus fuerat Chrifto. ΤΙ dum uíderent domíná fuam gemmiís ornarí:& purpureis ueftibusatq, auro textís indui, dixerunt εἰ: Quanto ftudio - otnatís ín corpe:utfilíá cofulís Aurelian horniné mortalé accipías matítü: fi táto ftudio ín aio . otnarerís,recéimmortalé deí fili adipifci poteras fponfum, Qui etíá teipfamaterná faceret:& ; nundj tibí neg; ornamétís tuís,nec gaudíjs finem permitteret aut termínü euenire. R efpondit εἰς Domicilla,&ait:Qua poteffe CN charitas, cp habere uírü:fufcipere filios per ds pofteri^ tas dulciflima poffit ppagari:& tam eenerís dignitas, memotía nois non deleriz Cui Nereus sfiditiMelioreftuireinitasqua: qfi de matris tu utero exifti,tecá nata, tecá lactata; tecá femp fuita carníscorriptione aliena:quz eft deo amabilis.eiuf. q» angelis chara:quá jpfecto cá quali . betperdiderituirgo,hui? reatü p pcenítétíá euadere potiipfam yo integrítaté adipifci nequadj . nralet. Oris πᾶς fanctitas dum p alíquá uoluptaté aut neceffitaté uíolata aut amiffa fucrít,ael quag perdita uirtasad Racam fuiiaclintegritce feu ad(πᾷ gloría per. peenitentiz: lachrymas Ὁ recuperari A ευκ. ἡ LIS CERE Ant VITA HIERONYMI.'$o. 25/7 reciperari δὲ reuocatj poteft.Sola uireinitas fi femel petietit;ad priftinz inteoritatis ftabilitaté pertingere mínime ualet. Cungp Nereus δὲ Achílleus hzclaudando uírginitaté,& alía proferen do.di(lereré plurima quib? zterná mererc£ actib? uítá, Domicilla prudentiffima uirgo díxit: Vtínáad meolím fta dei fententía perueniffet:& nuncg ego nomé fpofz fufcepiffcm nec hois mortalís fpofioné.Nunc yo quía uobis deus aperuit os ad lucrandá anímá meá: quícquíd me facere uultis;accelerate quantotíus.Quíd multa?A fancto Clemente papa confecrata, AurcliaΠο fponfo cótempto, οὗ hocin Pontíana exiliata eft infula. Inde Tarracinà adducta,nolenfg idolís facrificare:cü Euphrofina& Theodora fpofis Sulpitij δὲ Seruilíania Luxurio fratre Au telíani ίσως cremata, palmam fufcepere martyrij: quas fanctus(στίς díaconus, qui etíam γῆ& ipfe ἃ prxdicto Luxutio eft martyrizatus, ín farcophago nouo fimul condens fepe iuit. ας ideo licet non fuerat hictim neceffe loquí: addidimus tamen, quía pene qd' Nereus prudentiffima uireíni Domicile dixerat; uíreinitaté perditam de reatu poffe per poenítétíam ucníam confequínequacg tamé ualetet fieri uirgo, ficut fuerat príus,Foc fanctus Fiieronymus Euftochio ad melíora ftuduít hortando mandare: cum omnía poflit deus.fufcitare uirginénó pot poft πᾷ, Quid em efthicaliud nó poffe nó uelle? qd nónullís alijs dicí poteraz uerbis: Perquendánanq fapienté dicitur deo:1 u aut dominator uirtutácá tranquillitate iudicas:& 'Cam magna reueré&tía dífponis.Subeftením tibi cum uoluetis;poffe:ereo übí non eft uelle dei; deeft poffe. Deus quíppe ut immutabilis eft natura, ita immutabilis eft uoluntatís. Ecutíqg «um fit uerax δὲ iuftus, non illum mendacium, necp iníufticía decet: quíaficut non ualet men titi; qui eft uerítas:íta íniuftus effe non poteft, hoc eft, nolens iníufte facerequiccg.INam omnía (tefte propheta) quzcunq uoluit dominus fecit in coelo δὲ ín terra:omníag cíus íudicía iufta. Dum igitur níteremur oftendere quíd uolente deo fieri poffit: quid vo illo nolente, fieri nom ualeret:& ut ueridíco exímioq; doctorí:ui quoad uiueretin omni fciétía fe cóparare nemo απ debat:non ufurparet uaniloquus detrahere quifpiam,ccepto ab ordíne longius fumus αἀἰστεβ, Veruntii qualís, quantufue uit ifte fuerit: folius fancti Auguftini teftimonio qui uclit plenius 'cognofcete;ualet.INam cum ín libro prímo quem contra errore Iulíani Manichzi fcripferat: qui nuptías fine dubitatione dícebat damnari: quod γ7 ex eís nafceretur,ab omni effet liber ob^ ligatione peccatí: plurimos contra huiufmodi peftiferum dogma, catholicos íntroduxiffet teftes,íta intulit dicens:INecfanctü Híeronymáü qui prefbyter fuit;contemnendá arbitreris, qui eraco& latíno infuper δὲ hebrxo eruditus eloquio.ex occidentali ad orientalem tranfiens ecde; E ín locis fanctis,atqy ín litteris facrís ufcg ad decrepitam uixit ataté:cuíius nobis eloquia ab oriente ín occíidenté inftar folis lampadis refplenduit. O mnes desícy uel pene omnes qui ante illum aliquid ex utraq; orbís parte de doctrína ecdefiaftica fcripferant,leoít: nec alíam de hac re €j prxdíxi, tenuít, prompfitqs fententiam. Qui cum exponeret Ionam propheta, apertiffime εἷίχίε-α etíam paruuli peccato offenfionís Ada: tenerent obnoxij. Hac Augufti? in przdicto. libro.Idem ítag; Hieronymus contra Celfum,Porphyríum,& Iulianü Ademas idos ad, uerfus Chriftum canes:& cótra ínfectatores ecdefiz,uel eor qui putant ecclefiam nullos philofophos& cloquentes habuífTe doctores, magno defüdauit ingenío: ut fcíant quales δὲ quanti uiti eam fundauerínt,extruxerínt,atq; ornauerínt:& definant fidem noftrá ruftíce fimplicítatís arguere: fuamp petíus ímperítiátecognofcete, Innumetís praterea libris apforá pphetarüqg cóftractionib?.Et poft pauca:Nunc(inquít)myfteríum iniquitatis operat: δὲ garrít unufquifgs qd fentít:ego folus fum qui cunctorum οἶοτία mordear.Pluribus quippeait;qui me dicunt hoc op? ínflammatü ínuidiz facib? fcribere-breaiter refpódebo,nunds me haretícis peperciffe, fed omni egiffe ftadío ut hoftes ecdefizz, meí qq; hoftes fierét.Impoflibile eft omnino& longü de ifto uíro,eiufqs diftrícta uíta,& illi? morib? retexere omía. Vnius ef miraculi hui? monafterij ἡ Qddáprífcorá fimile, qd' p fuccedétíü relatíoné memoria nódü oblíuío abftulit:& a religiofis uirís,qui coeleftís patrizzamore Bethlehé fuere huceft delatá, huic cópendiofo necto fermoni, Quadánang dic aduefperafcéte,cá beatus Hieronym? una c fratrib?(ut níonachís mos eft) ad facram lectioné audiendatn fediffct,& praecepta díuina dedararet: fubito tribus daudicans, quatto fufpenfas pede, íngensleo coenobij dauftra ingreffus eft. Quo μείῳ uifo fratres per^ ;; terntt, VITA HIERONYMI, C territi;nonnulli in fugam fünt(ut eft metus fragilitatis humana) couerfi, Sanctus yo Hietony.. d mus ueluti aduétantí hofpíti intrepidus leonis aduétui obuíauít. Quí uidelicet dum fibi pari, ὦ j| tcr. ppinquaffent:& quía loqui leo(ut fux natura eft)mínime poterat;utcüqg ualuit, pdí&to ρα. tri lacfi qué habebat pedis obtulit plantá:uocatis tunc fratribus pracepít.ut dilisécer fmm abluerent pedem,ínquirétes cur ítaleo daudicans íret. Quod dum factá ftudiofe fuiffent intuiti, uulneratáa fentíb? inuenerüt plantá leonisEi igitur cum alimento diligenter adhibita cura,de la-fionis ictu,ilico coualuit.Omni ergo beluínz ferítatis depofita rabíe,coepit inter eos ultro ci trog; quafi domefticü δὲ tranquillü anímal pariter cómorarí. Hoc etem btíis Hieronym? cogni to/ic fratrib? aít:Eía fratres,ftudiofe adinuícé rogo perpéditerquíd huicleoní operis cooruí;no; ftracutilitatis addam? quatenusab eo leuiter perficí,& efficaciter fieri poffit:quía certe credo, φ nó tii p fuí pedis falute huc illá miferít deus,qui εἰ mederí fine nobis potuerat:cgtum ut nobis fuz uifitationis demoftraret índicio,p hunc noftra ncceflitati; mirabiliter fe uelle prebere iua men. Tunc praedicti fratres,tale concorditer humilítercg pàtri refponfum dedere dicentes: Tu pater bene noftíi,g afinus quía faltu ufui noftro ligna deferre folitus eft, cuftodis follicitudine índiget:& nea qualibet improba beftía deuoret(atis ueremur. Idcirco ergo fi tibi placet;& re^ ctum uídet,huicleoni afellí noftri iniunga£ folertia;ut eum fubfequens ducat ad paftum:redu, catq; remeansdomü.Tta& factá eft:nà iniuncta leoni cura afiní,more paftorís induftrij eundo ad paftü focius inceffanter ítínerís,ture pafcédo ubicü cy defenfor tutiflim? erat. Verütii ut fe ci baret:& afin?(οἰ τῇ perficeret opus,cofuctís femp horís cà eo domü redibat. Interea dum hax dilato tépore gereren£:educto quadá die adloca pafcux afino graui leo ultra mod fomno op preffus obdormíuit.Leonenanqy tunc grauíter foporato,cotígit ut p eandé uíam neeocíatores eradiétes,olei emédi caufa peroerét ín xgyptá. Qui ipfum fxpe uideétes afinü pafcété: dum ne mínem uidiffent adeffe cuftodé. iniqua furripiéte cupíditate,rapíétes feci duxerüt.Expereifcés itaq, leo quid fibi damni accidiffet;nefciés;ut requireret tri pafcenté quem cómiffum habuítjre D c«epít.Quicüfolito noappareret ínloco pafcedücoftrict? de difcrimine leo,moefticia anxi? ru giendo alíà pte αἰεί, μας íllucg; ibat quarés qué perdíderat.Sed cii íam οἷς reperiendi afini fpes fuiffet ablata;ad monafterij íanuá ueníés perftítit.Cofcius em culpa nó aufus eft ingredi qj pri? εἴ afello folebat. Québtüs Hieronym? una οὔ fratrib? abfcs afino uidés ad cella fores morari: ᾿& quíanon folíta hora fuerat reueríus,inftigante famis neceffitate copulfum,putauerüt οἴ occi/ dífle anímal fuü:nolentefqy εἰ tribuere annoná cofuetá; dicebant: Vade, δὲ reliquü afelli qd'tibi remáfit,mande:tuácp ingluuié reple.Et lícet hxc illí dícerét:erát tf incerti utrá hoc malian nó is perpetraffet. Quapropter exeütes fratres ad loci pafcua, d íam prafatü anímal deducereleo for litus eratlonge lategy peragrantes,ut qddá mortis índícià poflent inueníre.Quií nullum ínter^ emptíonís ei? fignü reperietes,redeütes ftuduerüt hoc btó Hieronymo nuncíare. Quo audíto, ait ftatríb?:Obfecro uos fratres quandp füftineatisafini damnum: hunc τῇ ne exafperetís,negs] abijdatis ἱροπζ-ίεα eum ut dudü eubernátes,prabétefg; aliméta nutrite:íncidétefq; ín nemore liena, ut ea uíceafini nobís huc trahens deferre ualeat; moderate nectentes ligate. Ita& factá eft.Cüq, fibi opus tunc nexü crebrius eereret:& ía redeundi tépus negociatorü adeffet,expleto die Qdá opere, quis animal brutü;diuinitus ti ut puto admonitü;exics iuit ad agrá: huc illucgg diífcatrés eyrando, noffe pleni? cupiés quid fuiffet de focio fuo factü.Qui fatigatus iam nímíü, qiiq; ad public ítineris loc deuenit fublimem: d dum anxíusut poterat.citcüfpiciédo profpi^ cereticernebat procul ueníétes cotra fe hoies cii onuftís camelisquos pracedens afin? uenicbat: - fed quiaualde procul erat;hunccognofcere minime potuít:tri pedetentím fe illis obuia obtulit. Mos quippe illi dicit effe regioní:ut tiens ci camelis longi? pficifcun£,totíes antecedéte afino funécamelorá geftante collo.fubfequan£ cameli.INam dà predicti ítinerátes, id eft negocíato res appropinquaffent leonísille cognito afino,fxuum rugiens,cum íngenti flrepitu irruit ím eos: nemíné nempe lxdens eorá.Quuí omnib? ftatim relictisdemétefcg ut dienum fuerat effectí.ín fugam couerfi funt. Quibus uidelicet fugientibus.tertibiliter rugiens leo percuticbat cauda for" titer terram:perterritofqy camcelos,ficut erant onufti;ante fe ad cellam íre coegit. Infolítam ergo rem fratres uidentes,g» pracedens afiaus farcinatícs ín medio cameli:& fubfequens eorü terga Tod π νυν)» Νε ντε Ε Ico ρατίτος cm e Sh. VITA HIERONYMI,-:«ο. 258 nj, A-. leoparíteruetiitet,mox exeuntes modeftecurauerüt beato nunciare Flieronymo.Quo audito i foras egredíens.íanuas monafterij patefieri iuffit benignesfummügp filentíü ímperauit dicens: M Hofpitibus noftris, id eft camelis δὲ afíno auferentes farcínas eos leuíate, pedefcy abluíte,efcas prabete,expectantes quid ín hoc facto,fuis uoluerit diis feruis demonftrare.O mnibus ἀσπίας qua erga camelos fuerant iuffa peractis, coepit leo ut dudum hucatcy illuceratulabundus pe dauftra monafterij irc, fingulorü fe fratrü ueftigijs fternens:& quafi deperpetrata.quá nó fece rat culpa alludens cauda ueniam poftulabat.Quo uifo,fratres pcenitentíá agentes,c εἰ adeli/ tatis intulífTent eríme,dicebant:Ecce paftoré noftrü;qué pauloante ut uoratoré crudeliter dánabamus: cum quanto eum praconíj míraculo,ut huic crímé auferret,ad nos dignatus eft mittere diis Beatus ergo Hieronymus futurorü prafcíus,ficfratrib? ait:Parati eftote fratres ín hís quz ufui refectionis funt necefTaría:ut hi qui nobís funt futuri,abfq; moleftía ut diená eft hofpites fufcipiant.Mox αείορ imperata fübfecuti,ueloci quzecg obedientía funt expleta.Peractis απο; íuflis.fermocinantibufqg cum beato Hieronymo fratrib?, fubito uenit nuncius quí diceret ante monafterij forcs hofpites adeffe;qui ccenobij patréuellét uidere.Hoc(epe dictus pater audito, portas cella patefieri,eofcy ad fe ἱποτοάϊ iuffit. Q αἱ ὅραίο uocati;erubefcendo tamé íntrocüites: uifocy beato Hieronymo, eius fe proftraucre ueftiotjs, p culpa ueniam poftulantes. Quos ipfe czcméter eleuans,admonuítut[είς cum eratíarii actione utentes rebus,alienas tangere nó ufur parent:ac deinde füb dei prafentía caute uiuerentfemper,Qua nímírum praedicatione expleta, precepit ut reficeren£, receptifqg camelis abirent. Tunc illi una uoce pariter dixerüt: Obfecram? pater,ut ad ecdefiz lumínaría,neceffitatécp fratri, dímídiü liquoris olei quodattulerunt cameli, fufcipi iubeas:quía fcimus& certi fumus, φ plus ppter ueftrá Cj p noftra utilitate ut negociare mur perrexím? ín Aegyptü. Quib? beatus Hieronym? aitilNon recte proculdubio poftulatis: Ma quía ualde durum uidet:ut nos quí alijs orga dioi qned fubleuare dando debem?, aut uos grauem?:ueftra quib? nó índigem? tollentes. Tunc πες(inquíunt) híc dbum;neq; qux A noftra funt,accipiem?:nifi qd' popofcim?,príus iufferis fierí.Itacy ut praediximus, πᾶς dímídiüs: ἔμ quod attulerunt cameli olei líquoré fufcipíatis:& deinceps pollicemur nos noftrofcy haredes,! gi B uobisueftrifq; fuccefforibus omni anno οἷοί menfura hín efTe daturos.Sícq conftriétus beatus Stm Hieronymus, coactufg; eorum precibus uíolentís,quz rogauerant, impleri precepit. Sumpto it quoq; cibo, acbenedictioe cá camelis accepta;exultátes eratulantefcp ad Ῥρτία remearüt. Hacc idi auté Bethlehé acta,& ab incolís loci illius hactenus afferedo íta fuiffe narrant. Bethlehé yo Io»| cus fplendidus,ciuítas fuit Dauid ín tribu Iuda:ubí quondá diis δὲ faluator, ut impleret pphe^ tía: Vetitasde terra orta efbin prafepio íntra fpelunca;ex uirgine nafci díonatus eft:& paruulus , wagit.Qd'prafepe auro argétoq; ornatü(ficut fanctus refert Antonius)inceffanter ín eo lumi naria ardent: plurímifgy feruorá dei habitaculis undicg circunda£. Os em fpeluncz ad ingre^ dicndà omnino anguftü eft.In cuíus ítagy ore.íd eftin ipfo prafepij inereffu;beatus Hietony^ mus faxum fcalpédo,monumentá fibi fieri iuffit. anta yo ídem corporis laffitudine faticatus eft:ut ctiáín ftratu fuo iacens.funiculo ad trabem fufpéfo,fupinifc manib? apprehenfo επίος» " tetut:ut fcilícet officii monafteríj prout poterat,exhiberet: acentos infqualore corporís, uocifcy tenuítate díes plurimi fluerét. Dehíncipfe uir beatus ín librorá abundátía fultus, dí&tís μή fuis fanctofpiritu dedicatis;imobile catholícz turrím εκ εἴϊα;, cótra perfidorá íacula cofumma/ , uít.Pergunt itaq; ad uífitandá cofolandáq Hieronymü,dum ín labore effet itidem catholici fe "m níores:ad beatücp Reiten epifcopüfecum quidéanimo ecdefiz catholic cooperantécor^ pore auté ín Africa fcribenté.fic ínter cxtera fcripfit:Noftra habuím? tépora: δὲ cucurrím? quan tü potuím?:nunctecurréte longa fpacía tranfmiíttéte;nobis debet ociü. Toit idem beatiflim?, dicb? uitz: fua ín fpirituali opere irreprehéfibiliter cófummatis,nonagefimooctauo tatis fux. anno ín drio requíeuit. Bethlehé eum alma tenet íterü uenturo diio offerendá. Dormiuitauté beatus Hicronym? anno ἱπιροτῆ Theodofij íuníorís duodecimo:imperante uti φ íllo.cui?anná necínchoantur,nec finíentur: Qui uiuít& regnat per immortalía fecula faculorü, Amen, TERTIAE SERIEI SECVNDI TOJMI FINIS. Ute j. έν ys " etus ναι, A ων Me C vo e Inici e td H Sept" ο AB bei mas vt f ME DIESES BUCH WURDE DER UNIVERSITATSBIBLIOTHEK BASEL GESCHENKT von Herrn Dr,Fritz Husner ee alat dil a ο hs -----'-"06ᾧβ “8. p P E tsi P. 2d y. £a £t n HT |: $ é t E 4 e ν Ε ἕ b^ "Ue C. b t Ἢ x —————À——— B et(6. ποῦν. ffr cium "TERTIVS TO jJ M VS EPIS TOLARVHM DIVI EV SIEBIJI. HIERONYMI ST RITD.O'NEN SI S, κ] ς. MP.LECGTENTST Β srxvi! ΚΑ ΚΑΙ ÀAnOAOT:E TYISNKMA NI MIRV M E A ἂν AE PER TI N.ENT AD REFELLISEWN D.A S ΙΝ ER.SA S. Ἢ ΔΕ R B: | SEIS ET MALEBEDIGCORVA j CA LV.M'NIA:Ss, V N.Z CVM ΑΚ ΟΝ ΜΚ BN TIS H Ὁ SCHOLIIS DES. ER ASMI BR OT E R OD A.M,: 9€ 3, m e g$g AUT » 4 d[ J -» Tm Eynuohur ορ et eo quen m τ ρον. βου ίθιν e od us“ « ahiqsules oagrvor Chri govine MIEL va εἴν» ponet. ex Eq Ofnushicduo generacóplectitur.fed ínter fe finitima, uidelicet ἐλεγνγικὰ δὲ ἀπο) J| iram. In priore refelluntur hacretíci,ín pofteríore calumníz.In utrocy.uchemés Ἶ& acer Hieronymus,& nonnücj ficíncandefcens& conuitijs quoq; debacchans, ll'utnónullís parum memor Chriftianz: modeftiz uideri poffit. Verum id facile V Η ρον Ya. 44 temi €^e v vepd ln m £A Lows E Ξ::: à in bonam partem ínterprerabítur quifquis perpenderít, ardens& natura üchemens hominis Mar. inoenium, δὲ liberum ueríus cg cotumeliofum, Deinde morum íntegritatem uitzecg ínnocetía,| LV Vern στον: {πᾶ ut nemíné afficit íniuría,ita impatiés eft iniuria. A d hac atrocíus effe crímé Πατοίεοσ.ζρ ut ullius quátumuisimánfüetü ingenium ferre potuerít.ut ne quid addá de doctrina: fiducía, qua fícomneís antecellebat, ut; hunc contuliffe cà ullo ceteron»;cotumcelía fuerit. Quíd quod huíus E, ctíam generis tit cam cxtetís ín rebus omnibus tolerantem effc uírtus fit hic diffimulare fit ἐπι, pietas.Iam fzculum hoc omne;quo díuus uixit Hieronymus. incredibile díctu quantopere tw multibus hareticorutm flagrauerit, adeo ut illis téporibus ingeniofa quoq; res fuerít;efle Chri ftíianum. T oterant Harefíarcharum nomína,cognomína,doemata,.ut ín hísetíá recéfendis fu dauerínt hoies eruditi. Verüi Cataphtyges BorborítzOphitz; Manichzi;& horü fimiles ha tctíci, quoniam portentofa quxdam fequebantur, δὲ intantí a díuínis abhorrentia litteris ας Bbeere odd» ,í,0c em fenfa quídem communí concordarent facile ceu fuapte fponte cófenuerunt. Caterum DDR SUL 1 Arianos Barefiscomunita litteris, ac diuina: quo qp fcriptura ualidiflimis,ut uideba£ níxa p^ / fidijs, infuper ímperatorü,& gentium adíuta ftudijs.opibufqy periculofis rerum motibus labe factaüiít orbeia Chriftianum, inrantum ut in dubío foret,utro fe ínflecteret ecdefia fynceritas, & factio fchifmag uerius effet cp harefís,quod aduerfari numero ,ppe pares effent, axloqué tía doctrínaq; fuperiores.Ea peftís utcunqy fopita,rurfum in Orieeniftis renata eft, ἰάξ mali, fed mutato ποῖς. Cotra certat eft acríter[γιος ac decretís,& fymbolís fexcétis»baud quac aptiflimis,meo iudicio prafidijs ad harefim opprimendá,nifi res ab authorítate pédeat. Alío quí quo plus eft doomatum,hoc uberior hxrefeon matería, Et nunc fuit fynceríor caftiorgg Chriftiana fides,cg cum breuiffimo illo fymbolo contentus effet orbís.Admifcebát fefe rebus hífce;ita ut fit;priuata homínum ftudia: fub fidei pratextu, fimultates exerccbantur. Potifli mumautem hís malís agitabatur oríeris& omís Gracia,qua: quo magís fauebat Orícenís i genío,hoc zeríus ferebat illius damnari dogmata. Hifce rebus fic agitatus eft uír optimus,ut necfedes quieta daretur ufcg.nec ftudíorü ocío frui liceret, iam Ruflini opera;ín hacrefeos εἰ fufpitíoné δὲ calumniam uocaretur,quod olím Orieenis ingenio delectatus;qua dam illius tra didiffet latínís auribus, nec íd fine laude authorís. Quod tam placidü ingeníum;ut huiufmodi malís laceffitum nó exardefcatcEt tamé fi quís propius infpíciat expendatqy libros, ín. quibus | tota libertate uidetur ín quofdam inuehi;uelutin Vigilatium,in Ruffinum,ín epifcopum Hie | tofolymítanum,is anímaduertet multo plus fubeffe feftiuitatis Cp uírulentia,& ín mediis illis couítijs, fentiet humaniflimí ingenij, manifefta ucftígía, Porro quéadmodum, M. T ullius nufDS oboe cioqoms X. Gp eftadmirabilior ín dicendo, cy ubi dolor ceu calcar addit aloquentíz uiribus iti qinus Hie | ronymus,cü απ nó[Πε eruditus,nufcg nó aloquens, tamé haud alibi dicit melius,cg ubí ma; : ledícit hatctícís aut calumniatoribus,fi tamen hoc eft maledicere;quod uerum eft,actríter defen dere. Bege uale lector optime. Bafilex. Nonis Ianuarijs. An, M.D. XVI. bnupioe 3 e rien |(/S&ASMI ROTERODAMI THEOLOGI IN LIBRVM .---..-..ρϑ».᾿ὖῦϑ»ϑ.».--᾿.......-.-ς-.-.--.-. SEQVENTEM ARGVMENTVM.| 33e Eluídius Auxentij dífcípulus, Symmachi imitator,homo nec facundus,nec eruditus fcripfit: Licini Ποτέ quo teftímonijs diuinze Ícrípturze non íntellectís,probare conabatur,Deiparam Ma Je vu ΕἾ ríam,pofteacf lefum cítra coniugis operam pepererat,ex lofeph maríto,coómuní more/filíos iUt lev] aliquot produxiffe,eofqs ín diuinis litteris fratres domíni uocatosfuíffe.Etínueníthíc egre!—|/ ius doctor dífcípulos,hoc eft,repperít dignum patella operculum,quíHeluidiani fint dictífiue quem» EH s admodá teftatur Epiphanius, Antídícomaríaní, Graco uocabulo, quos latíne poffis dicere aduetfaríos^ Maríce. Ita refert Auguftínus in libello de haerefibus,ad Quoduultdeum.Hunc ígitur Heluidíum refellit.: Hlieronymus,& confirmat Maríam perpetuo fuiffe uirgínem,etiam fihoc non eftapertefcríptum inlíti' teris diuinis fed apoftolorum acfanctorum patrum tradítione,ueluti per manus ad nos deriuatü,& om!' níüm Chríftíanorum confenfu comprobatum. (/'RIERONYMVS ADVERSVS HELVIDIVM DE PERPETVA VIRGINITATE BEA TAE MARIAE. Vperrogatusa fratribus ut aduerfus libellum caiufdam Heluidij refpon b derem:facere diftuli:non quod difficile fuerit hominé rufticanum, δὲ uix. Δ lh. nm) EY primis απού imbutum litterís fuper uetíaffertione conuincere:fed ne τε) ὦ I fpondendo dignus fieret; qui uínceretur.Fluc accedebat, quod uerebar,ne 1 homo turbulentus;& folus ín uniuerfo mundo fimul δὲ laicus& facerdos: | ll qui(utait ille)loquacitatem facundiam exiftimat:& maledicere omnibus,. bonz conícientia fignum arbítratur:accepta matería dífputandiamplius inciperet blafphema. re:& quafi de fablimi loco in totum orbem ferre fententíam:meq; quía ueritate non poflet.la;. ceraret conuícis. Verum quía ha: omes tam íufta filentij meí οαυία; οὗ fcandalum fratrum qui ᾿ ad eius rabiem mouebantur,íuftíori fine ceffarunt, íam ad radíces infructuofx arborís,euange lij fecarís eftadmouenda:& cum infcecanditáte foliorum tradenda flammiíssut difcataliquan; ὁ do reticere, quí nücg didicit loqui.Ioit fanctus mihi ínuocádus eft fpiritus: ut beate Mariae uir| nucis ἁ ginitatem fuo fenfü,ore meo defendat. Inuocádus eft dris Iefus:ut facri uentris hofpitiüi, cuius ouem menfibus inhabítator fuit,ab omní concubítus fufpitione tueatur Ipfe quoqj deus ρα) p. tret imprecandus: ut matrem filij(αἱ uirginem oftendat fuiffe poft partum, quz fuit matet^. ^ antep nupta.Nonrhetorici campum defyderamus zloquij;non dialecticorum tendicalas;nec ᾿ς 0... Axiftotelis fpineta conquírímus:ipfa fcripturarum uerba ponenda funt:ut ipfis quibus aduer»^ fum nos ufus eft teftímonijs teuínca£:ut íntellíoat fe δὲ legete potuifle qua fcripta funt:& non potuiffe quz pietate roborata funt cognofcere. 77 Príma eíus propofitío fuit. Matthzusloqui..: tur:Chrifti autem generatio ficerat.Cum effet defponfata mater eius Marlalofeph,príufgg co ὁ dió un uenirent ínuenta eft habés ín utero de fpiritufancto. Iofeph autem uit eus cum effet iuftus,& nollet eam traducete,uoluit occulte dimittere eam.Flac autem eo cogitante:ecce angelus domi ni in fomnisappatuítei dicens:Tofeph fili Dauid,ne titneas accipere Mariam coniugem tuam. Quod em natum eft ín ea,defpirítu fancto eft.Ece(inquit)habes defponfatam non commen datam,ut dicis Et utig; non ob aliud defponfatam;nifi quandogy nupturam. Neq, em deno conuenturis euangelifta dixiffe:Príufcg conuenírent.Quía nemo de non pranfuro dicit, ante/ £j pranderet.Deindeab angelo uxorem appellatam& coniunctam, Audiamus πᾶς quid fcri ptura pronunciet. Exurgés(ínquít)Iofeph a fomno, fecit ficut preceperat οἱ angelus domíní:&E accepit uxotem füam:& non cognouít eam, donec peperit filium fuum/Curramus per fingula:(«i & impietatem eifdem quibus ingreffa eft ueftieijs perfequentes:pugnantía inter fe dixiffe do; ceamus.Defponfatam confitetur: ftatim uxorem uult effe; quam confeffus eft fponfam.Rur/ fum, quam uxorem nomínat:dícít non ob aliud defponfatam,nifi quandoq; nupturam. Et ne Ὁ parum hoc atbitremur:habes(inquit)defponfatam non cómendatam,íd eft;necdü uxorénec dut maritali uínculo copulatam.In eo ueto quodaít;neq; ením de non conuenturis euangeli fta díxiffgt: Priufcg conuenirent: quía nemo denon pranfuro dicitantecj pranderet: doleam nean tideam nefcio:imperitiz arguam,an temeritatis accafem t Quafi fi quis D Mns ín 2. portu v^ Rer Bia mont rampe ntm ws ((HIBRONYMVS ADVERSVS HELVIDIVA. C potrupranderem ad Africam nzuigauinon poffit ftare fententia;nifi in eo porta prandendá “ας.ζ ο) m4. ipenj ar j hi“ ᾿ααδάοῳ ἢ Autfi uelimusdicere:Paulus apoftolus aricg ad Hifpanías pergeret, Roma ín πω cula cóiectus eft: Aut certe illud; Heluidius antep poenitétiá ageret,morte preuentus cfiftatim aut paulo poft uincula ad Hifpanías fit eandem:aut Heluídío pcenitentía agenda poft morte: cum fcriptura dícat: In inferno autem quis confitebitur tib? Acnon potíus fit intelligendum, tQuod,ante;prazpofítio licet fxpe confequentíam indícet:tamen nónuncj eatantum qux prius cogitabátur,oftendar. Vnde nec necefle fit;ut cogítata fiant:cum aliud ídeo ínteruenerít; ne ca qua cogitata funtfierent.Ieítur cam euangelifta dícat;Priufcg conuenirentiproxímum nuptía rum tempus oftendít:& ín eo iam rem fuifle;ut qua príus fpofafuerat,effe uxor ínciperet.Ouaz li dixerit;antecg ofcula amplexufqy mífcerent:antecg rem agerent nuptíarü,inuenta eft habenis ín utero, Inuenta eft aüta nullo alío, nifi a Iofeph:qui fponfz üterü tumenté pene ία licentia marítali, δὲ curíofis oculis deprehédit. INon tàmen fequitur;ut prioribus docuimus exemplis, eum cum María conueniffe poft partum:cuíus conueniendi defyderiumuteti conceptione fub latumeft.Quod autem ἰπ fomniís dicitur ad Iofephi: ἵνε títieas accipere Maríam uxorem tuá. Etrurfum:Exargensauté Iofeph a fomno, fecit ficut prxcepít οἱ angelus drii;& accepít uxoreta fuam;nullum mouere debetquafi ex eo quod uxoreft appellata.fponfa effe defierit: cum hane efTe fcripturze diuina: confuetudinem noucrímus;ut fponfas appellet uxores.Sícut in fequentibus Deuteronomiíj teftimontjs approbatur.Si quís(inquit)inuenerit uirginem defpofatam αἱ to íncampo,& uim facíés dormíerít cü ea, morte moríatur:quía humilíauit uxorem pxírmi fui. Et inalioloco:Sí autem fuerit adolefcentula defponfata uíro:& inuenerít homo eam in cíuíta/ te, dormierit cum ea:educetis utrüqy ad portam ciuitatis illius,& lapidabuatur lapidibus,& moríétur. Adolefcentula quidem,quia nó prodamauit cum effet ín ciuítatexmir autem quia hu milíauít uxorem pxími fuí: δὲ eradicabítis malum ex uobifmetipfis. INecnó δὲ alibí.Et quís eft Álle homo;cui defponfata eft uxor,& non accepit eam Vadat,& reuertatur ín domum fuam.ne ; ων AEN;: h 5 ᾖ, p:» ἐν iem ^* εἰ οί, fortemotiatur ín bello&forte homo alíus acipiateam.«/Sicuiautem fcrupulus cómouet, :quaredefponfata non potíus fine fponfo fiue(ut fcriptura appellat)maríto,uíreo conceper, 1'» gítifcíat triplicem fuiffe rationem. Primo, ut per gencalogíam Tofeph.cui María cognata erat, - ἵ * 4. Teu). ὃ ph ti i le ἐγμ|Cw Sra quoq; María monftraret, Secundo,ne iuxta legem Moyfi;ut adultera lapídaretur a po ? pullo. ertío,ut ad Aegyptum fuciens haberet folatium;cuftodis potius cj mariti. Quis ei iri tempote illo credidiffet uiroini de fancto eam fpiritu concepifleueniffe ad cam angelum Gabriclem,dei detuliffe mandatum,ac non magis quafi adulteram iuxta exemplum Sufannz fers tentíz omnii códemnaffenticum hodie toto íam credente mundo argumétentur Juda, Efaía docente de María& uirgínitate eius:Ecce uireó ín ptero concipiet δὲ pariet filia:ín Flebraco itu uenculam fcriptum effe, non uirginem, id eftalióa, non bethula: aduerfus quos ín alio loca oc ὑροργ ον, topetentius differemus?Deniq, excepto Iofeph δὲ Elifabet& ipfa María paucifq; admodum, fiquosab hís audiffe poffumus exiftimare,omnes Iefum filium exiftimabant Iofeph.intantü, utetíam euangeliftz opinionem uulei exprímentes,qua uera hiftorízlex eft, patrem eun di xctínt faluatoris:ut ibi:Et uenit ín fpirítu ín templum,haud dubium quin Simeon. Et Cum irz iducerent puerum Tefum parentes eíus,ut facerent de illo fecundum confuetudinem legis:Et αἲξ .bicEt erant pater illius δὲ mater admirantes faper hís qux dicebantur de eo.Et rurfurm.Et ibant parentes eius per annum ín Hierufalem ín folenni die ραΐος. Ac deinde:Et completis diebus cà teuerterentur,remanfit puer Iefüs in Hierufalem:& non cognouerunt parentes eíus.Ipía quoqg María qua ad Gabrielem refponderat,dicens: Quomodo fiet hoc, quía uítum nen cognouiz quid deIofeph loquitur aufculta.Fili,quid fecifti nobis fic?Ecce pater tuus& ego,dofétes quaz sebamus te. INon em hac ludacoríü;ut ρίατίᾳ atgumétan£,nó ílludentíutn uox eft.Euáceliftae «patrem Lofeph,dicunt: patré María confitet.INo quod(ut faperíus índícaui)uere pater ERA fuerít faluatorís:fed quod ad famam Marix conferuandam pater fit ab omnibus exí(titmatus, iquí antec moneretur ab angelo.Iofeph fili Dauid;ne timuerís accipere Maríam coniugé tuá quod enim ín ea natum eft; de fpiritu fancto efticogitabat occulte dímittere cam. Intátum fai 101 effe,qui conceptus fuerat;confidebat.Sed íam fatis docendi magís cg refponderidi ftudio HO OD Y UN v(t Mr"—... difputatum HIERONYMVS ADVERSVS HELVIDIVM."meo. difputatum efticur Tofeph pater driicur María appellata fit coniunx:in quo δὲ hoc breuiter có, tinetut;cur fratres eius quidam effe dicantur.«Verum quía fuá locum huícquaftiunculz re^ feruamus:& ad reliqua feftinat oratío:nácillud eft differendü,quomodo Íctiptura dicat.Exury gens autem Iofeph a fomno.fecít ficut przcepit οἱ angelus diiit& accepit uxorem fuam δὲ non cognouit cam,donec peperit filium,& uocauit nomen eius Iefum.In quo prímum aduerfaríus fuperfluo labore defudat,.coenofcédi uerbum ad coitum magis dj ad fcientíam effe referendüi, quafi hoc quiftg negauerít:& eas ineptías quas redarguit.aliquando prudens quifpíam potue: rit fufpicari.Deinde uult docere,quod donec fiue ufay aduerbia;certum tempus fienificentquo completo,fíat id;quod ufcy ad illud temporis quod prafcriptü eftnon fiebat;uelut ín prafentiz Etnó cognofcebat eam,donec peperit filium, A pparet(inquit)cognitá efTe, poft partá;cuius co; gnitione, filij ttum differebat generatio. Etad hocapprobandá cogetít de farípturis exempla -dplutíma,more Andabatará οἰαα ἐπ tenebris uentilans;& lingua foná ad confodienda fii tantü corporis membra cócutiens. Ad quod nos breuiter refpodemus,& cognofcebat,& donec|^ & ufq ad fermonéin fcripturis fanctis dupliciter intellios& de eo quídem quod fcriptá eft co» gnofcebat;ad coitum effe referendü:ipfe difleruit;nullo dubitante,quin ad fcientíá fxpe refera, επεσε ibi; Remanfit puer Iefus ín Hierufalem:& nó cognouerunt parentes eius. INunc illud eft oftendendü:ut quomodo ibi confuetudinem fcriptura feaitus eft:fic etíam ín doneceiufdem fcriptutz authoritate frangatur:quz fxpe certum tempus(ut ipfe differuit)in eius affumptione fignificat:fcpe infinitum,at eft illud,quod deus ad quofdáloquitur ín prophetis:Eeo fum,ego fum:& donecfenefcatis,ego fum. IN unquid poftdg illi fenuerínt,deus effe defiftetzEt faluator in eudeclio ad apoftolos: Ecce ego(ínquit)uobifcü fum omnibus diebus, uf. q; ad cófummatiío/ n£ fxculi.Ergo poft confummationé fxculi a dífcipulis fuís diis abfcedet:& tunc quado ín duo; decim folijs iudícaturi funt duodecim tribus Ifrael,diii confortio fraudabunturzPaulus quogs apoftolus Corínthijs fcribens. Pritmitiz(ait) Chriftus: deinde hi qui fant Chrifti qui in aduen. tu eíuscredíderunt:deínde finis,cum tradiderít regnum deo δὲ patrítcum deftruxerit o£m prin cipatum δὲ omné poteftate δὲ uírtutem.Oportet em illum regnare,donec ponat omnes íními^ cos fub pedibus eíus,omnía em fub pedibus eíus fübíecit. Efto de homine dictum fit;INon ne; gamus,de eo quí paffus eft crucem,;quí poftea federe iubetur a dextrís.Quid fibi uult hoc quod ait:Oportet em illum regnare,donec ponat oés inimicos fub pedibus eius?INunquiíd tádíu re 7 — kh pint κο ejcco gine eft domínus donecíncipiant effe ínímici fub pedibus eíus: δὲ poftcj illi fab pedibus erínt;regnare defiftet:cum utíqy tunc magis regnare íncipiet;cü inimici ccepetint effe fub Ρο! dibuszDauid quoq; ín quarto graduum pfalmo,Sícut oculi ancillz ín manibus diia fuas íta oculi noftri ad drim deum noftrum,donec mífereatur noftri, Ereo tádiu ppheta oculos babebit ad drim.cgdíu mifericordíam impetret:& poft impetratá mifericordíam oculos torquebit ad terras? Qui ín alioloco dícit:Oculi mei defecerunt ín falutare tuum:& ín verbii{Ποία cuze. Poteram fuper hoc innumerabilia exempla cogerere& omne laceffentis procacitatem,teftimo niorü nubecelare. Verü adhuc pauca^ PAPE AA hís fimilia ipfe fibi leor ínueníat. Loqui£ in Geriefi fermo diuinus, Et tradíderüt Iacob deosalienos,qui erant in manibus eorum:& ἐπὶ aures qux erant ín autículis eorum, Et wi eos Iacob fubter terebínthü:qua eft in Sichi mis,& perdidit eos αἴ ín hodierni diern.Ttem ín fine Deuteronomij. Et defunctus eft Moy, fes ferus domini in terra Moab peruerbum domini: δὲ fepelietunt εἴ ín Geth prope domü Phegor:& nemo fcit fepulchrum eíus ερ ín diem iftum, Certe hodiernus díes,illius temporis exiftímandes eft:quo hiftoziaipfa cótexta eft.Siue Moyfen dicere uolueris authoré péntateu chí:fiue Bfdram eiufdem A ci opetís,non recufo, Nunc hoc quxrítur;atrid quod dict εἴ ας in αἱξ iftum:ad illam referatur xtaté;qua libri zediti fiue cofzripti fant, Doteat igif poft illádiem tot iam aanorü υ ad nos uoluminibus exactis, ant ídola qua fub terebintho codi, ta fuerantrepertazaut Moyfi tumulum ínueftigatü:quía obnixe afferít;poft, donec& ufqyeffe incipere,quod tádíu non fuit; δρ αἴα ufqy compleret δὲ donecquín potius anímaduertat[σπίρτα τα fanctz:idioma:& nobifcum,in quo haffitabat intellieatea,de quibus poffet ambi οἱ ἢ nó fuif fent fcripta figuari, cxxtera uero noftra intelligenti derelinqui. Si ein adhuc recenti tempere, 3 uiueptibus f4" nr 2 /ν09-- f^ r3 atop SC Dies (OT SECUTUS arms Ves. 1 1^ edo: wj? D mls ΚΩ͂, ο, P 2 "4 Ρα ^"7yinvw rai tslucatibus his qui uiderant IMoyfcn.fepulciram cius potuit ignorari;multo magis tot fzcalig pratereuntibus.Iuxta quod δὲ illud intelligitur de Yofeph,euanoeliftá id indicafle;de quo fcan, dal poterat mouetí,non eam cognitam elTe a uiro fuo ufq ad ρατεῦτας multomaeis íntellioe gemus coenitá non fuiffe poft partü:a qua tunc fcabftinuit,cum adhuc de uifione poterac flr, &uare.Ad fammá,ilud requito;quate fe abftinuerit Iofeph ufqg ad partus diem. Refponde; bitutig; quia angelum audierit dicentem:Quod em in ea natum eft, de fpirita fancto eft. Ad uod nos inferimus. Et certeaudierat.Iofeph fili Dauid, ne tímeas accipere Mariá uxoré tua, Prohibiá ei fuerat ne relinqueretineadulterá exiftimarct uxoré, Nunquid& a congreffu cóity - gis feparatus fueratcum utiq, ne fepararetur magis fuiffet admonituszEt audebat(inquit)uir '! iuftus dein uteto audiens fili de uxorís coitu cooítare? Pulchre.Qui ergo fomnío tantá credi dít, utuxorem non auderetattingerezis poftég paftorum uoce cognouerat angelum diii περί fe decodlís,& ἀἰχίῆς ad eos:nolite titnere:Ecce euangelíco uobis eaudíti magnü, quod erít om laudcs militíz cócinuiffe cccleftis: Gloría in excelfis deo:8 fuper terram pax hominibus, bonas ttoluntatís: qui Syteoné iftum inter amplexus paruuli uiderat pracdícanté: INüc dimittís ferr, sum tuá die fecundi uerbíi tuü ín pace:quia uiderunt oculi mei falutare tuciquí Anná pphe/ tifíam,magos.ftellam,Herodem,angelos uideratsquí(ínquá) míracula tanta cognoucrat:dei té plum fpiritus fancti fedem,drii[αἱ matrem audebat attíngere?Et certe María coferuabat: ot, nía uerba hac,conferens in corde fuo. Acne impudenter neges ifta ignoraffe Iofeph: Et erant: (inquit Lucasypater illius δὲ mater admírantes fuper hís quz dicebantur de eo. Licet tu mira ín pudentía hzc ín Gracis codicibus falfata contendas:qua non foli omnes pene(γαίας tracta, tores ín fais uoluminibus reliquetüt:fed nónulli quoc e latínis;ta ut in gezcís habétur affam/, pferint. Nec neceffe eft nunc de exemplariorá uaríetate tractare,cü ome& ueteris δὲ noux fcri ni populo: quía natus eft nobís hodie faluator,quí eft Chriftus dris ín ciuitate Dauid:& cü.co | pturzinftrumentü;in latinum fermoné exinde tranflatà fit:& multo purior manare credenda - fitfontisunda,cp riui.FIxxc(ais)apud me παρα απο, δ argumentatióes füperflua;& difputatío, magis curiofa cg uera. Nunquíd non potuit fcríptura dicerez& accepit uxoré{πᾶς δὲ nó fuit amy, lias aufus continocte eam:ficat de T hamar dixit δὲ Iuda? Aut defuerát Matchzo uerba:quiz, δικοί uolebat, poffet effari?INó cognouit(inquit)eam,donecpeperit fili, Poft patti ergo cognouit:cuíus cognitioné ad partü ufcy díftulerat.Si tam contentiofus esiam nüc . tua mente fuperabetis, Nolo mihi aliquod inter partum δὲ coitum tempus interferas:INolo di, cas,mulier αυτο] ορ concepit δὲ peperit mafculum,immáüda ctit feptem diebus fecundum dies feccífionis δὲ purgationis fu immáüda erít:& octauo die círcücidet camem preputij eius& tri eínta tribus diebus fedebitin fanguine puro:St omne fanctá no tanget,& reliqua: Statím eam, ínuadat Iofeph:ftatím audiat per Hieremiá:Equi infaníentes ín fceminas facti funt mihi:unuf quifq; ad uxorem proximi fui hinniebat. Alioqui quomodo ftare potetít, non cognouit cam. donec peperit filiüi:fi poft pureationis tempus expectat;fi quadraginta rurfum diebus táto té οτε dilata libido differturzPolluatur cruore puerpera, obftetrices fufcipiant paruulü uagien] 69 XY 01b dM oiu E 2/73 εν ᾿Ιά quod propofüeratanteds couenírent,& non co ., LJ, r4 ΄ ε ΄ δ d tem,marítus affam teneat uxorem.Sic incipiant nuptia;ne euangelifta menritus fic.Seti abfit, uthocdematre faluatorís& uiro ígfto fit exiftimandü.Nulla ibi ebftetrix: nulla muliercalar fedulitas interceffitipfa pannis indtoluit infantétipfa& mater& obftetrix fuit. Et collocauít ci (inquit)ín prafepio,quía nó erat οἱ locus in diuerforio. Qu fententia δὲ apocryphon: delírarag tacouindt dum María i fa pannis inuoluit infante, δὲ Fleluidij expleri non patitur uolunta; tédum ín diuerforio locus non fuit nuptiatü.^ Verü quía is d abundeq refjgodimus ad onec gnouiteam d peperit filíazadertíá ue, niendá eft qüaftioné:ut iuxta diífputatióis cius ordiné,etiá noftra refpofionis ordo procedat, Vulcein alios quoq; filios Mariá procreaffe: ὃς ex eo quod fcriptá eft: Afcendit autem Iofeph incinítatem Dauid:ut profiteretur cái Maríauxore fua preenáte:Factá eft autem cü íbi cffent, impleti fant díesut paretet:& pepetit filium futi primogenítü:nititur approbare pricxogenitü nó poffe dici;nifi ei qui habeat& fratres: ficut unigenitus ille uocatur, qui parentibus folus fig filius.INos autem ita diffinimussO mnis unigenitus, primogenitus:ne omnis prinfocenitus, | dig gm 7"&uüigenitus HIERONYMYS ADVERSVS HELVIDIVM.—$0; δὲ dniccnitus, Primogenitus cfb non tantü poft qué& alij; fed ante qué nullus. Ome(inquit) diis ad Aaron, quod apcrit uului;ab omnícarne quz offertur diio, ab hoie ufcy ad pecus.tibi Ὁ ὁρᾶις antimodo precijs tedímát prímogeníta homínü, δὲ prímooeníta pecorü ímmundorü. Definiuit fermo deí,quid fit prímogenitü:O mne(inquit)quod aperit ἀμί. Alioqui fi οὗ eft prímogenitus,nifi is tantá qué fequunt fratres:tádíu facerdotibus prímogeníta nó deben£, cg diu&alía faerínt pcreata:ne forte partu poftea nó fequéte,unigenitus fit,& nó primogenitus. - Redéptio(inquit)ci?eritab uno méfe:zftimatio quíncy fidon;Sidusfecadá fid fanctuarij ui - ginti oboli funt. Tantámodo prímogeníta uítulorü δὲ primocenita ouíum& prímogenita ca/ -prarü nó redímes,quia fanéta funt. Cogit me fermo deí:ut ome mafculiná quodapetit uuluá, - fidemüdisanimalibus fit,deo uoueá:fide immundis redimam,dans preciá facerdoti.Poffum ' efpondere,& dicere. Quid me in unius menfis ftríngis artículo? Quid primogenitü uocas,qué an fratres fequan£,ignoro? Expecta, doncc nafcat fecüdus.INihil debeo facerdotí,nifi ille fae 4. "tit procreatus:per quéís qui ante natus efb;incipiat effe prímogenitus.INóne mihi ípfi apiceslo quen£,& me ftulticiz redarguéteü effe dicti primogeniti,qui aperíat uuluá: no qui habeat δὲ iie Denig interrogo de Iohánc qué cóftat effe unigenitü:an δὲ primogenitus fuerit? Vra ne&ipfe fecundálegé pro toto οἱ leoi fuerít obnoxius? Ambici nó poteft. Certe de faluatore - fariptura fic loqui: C expleti effent dies purgatióis eord, fecuidü legem Moyfi, duxerunt cü inHierufal&ut offerrent eá diio:ficut faiptá eft in lege dii.Quía omne mafcalinü adaperiens ^ tuliiam fandtá dito tocabi£:& ut darent hoftías fecindá quod di&tüeft in lege dni:par turtur : fümaut duos pullos columbarü.Sihaclcx cantü ad prímogenítos pertitict:primogenit(i auté fequentes faciunt:non debuitlege primogeniti tenetí,qui de fequentibus ignorabat.Sed quia teneturlege prímogeníti, etíam ille qué ni cxteti non fequütur:colligitur εἴ prímogenitü uocári:qui uuluamapctiat;& ante quem nullus fit:non eum,qué frater poft genítus fub fequa tur. Moyfes fcribit ín Exodo:Factum eft autécítca mediam noctem:& dris percufTit omne pri; fmogeniturn in terra Aegyptia primogenito Pharaonis;qui fedebat fuper thronum eius: ufqg " Bd primogenitum captiux; qua eftad lacum,& omne prímogenitum pecoris, Refponde mihi, uiítuncab exterminatore fuerant interempti, primogeniti fuerunt, an& unigeniti?Sí prímo/ geniti cantá illi uocantur, qui fratres habenttergo ab ínteremptione unigeniti liberati funt. Si -&utem& unigeniti cfi funr, contra fententíam factum eft, ut inter prímogenitos& unigeniti - énorerentur.Autunigcnitos liberabis a poena, δὲ rídiculus eris:aut fi confiteberis interfectos;im eratis obtinebimus,& μι οὐλὴν prímogenítos appellari.« Extrema propofiti o fuit(licet id^ ipfam in primogenito uo uerit oftendere)fratres dni in euangelijs nominari,ut ibi: Ecce mater ius δὲ fratres eius(tabát foris,quarétes loqui οὔ eo.Ec alibi: oft hzc defcédit Capharna ipe -& mater eius, 3t frattes eius.Et ibi:Dixerüt ergo fratres eius ad e(i: Trafi hinc uade ín Iuda: ux ge tui uídeant opeta tua qux: facis. Nemo eiii aliquid ín occulto faciés,quait ipfe in alam εἴς, Si hacfacissmanifefta teipfiim mundo.Tohanne defup inferente: Neq; eii fratres eius tunc credebant in eum.Ttem Marcus& Matthaus:Et docebat eos in fynagoga corü in pa Ετία fira:ita ut ftuperent,& dicerent: Vndc huícomnís hac fapientia δὲ uirtutes? PNonne híc eft (ιδ filius?nóne mater eius dicitur María, ὃς fratres cius Iacobus& Iofeph,& Simon δὲ Iudas, & forotes eiusomnes apud nos fantz Litas quoq inactibus apoftolorü ita refert, Hi omnes grantinftantes unanimes in oratiofte cam mulieribus,& Maria matre Iefu δὲ fratribus ipfius. Tsecnó& Paulus apoftolus ín eadem hiftoriz ueritate pari uoce coticordat. Afcendí anté fecit^ dü reuelaion£,& neminé uidi nifi Petr δὲ Iacobum fratrern dii Et rurfutn ín alio loco: INutv quid nofiliabemus poteffaté manducandi δὲ bibendi? IN unquid nó habet oteftaté uxo/ tes citciducendi ficut&eateri apoftoli δὲ fratres diii,&t Cephas* Et ne forte alíquis Iudzxorü te ftimoniü no admittetet,q etia noia fratrá illius adiderüt.fimili eos afferens in fratribus errore deceptos,quo ín patre ftimádo funt lapfiargute peanit:& ait: Εἷας eadé uocabula ab euáge/ κ s Δ’ Ὁ, η. 5 2t- Él"Iun;; AR liftisinalioloco nomínari:& eofdéefTe fratres domíni flies Mang Meise Erant autem ibi δ mulicres(haud dubium quin antc. crucem domini)multz,a long expectantes gaz feaftac fuerá Iefam a Galilza, miniftrátes illi.Intér quas erat María ὡ Ὡς& Mia fucum oon eme'Ὑ'' à e Ἱ νὰ 4. lacobi 7 A A0/ i ^ ( 4 ζι!:ἡ'εῦς t )λ t 332 ge. (egi a a E n a δν a i OB diii ie (/HIBRONYMVS ADVERSVS HELVIDIVM. C. Iacobi,&Iofeph mater:& mater filiorum ZZebedei.Item Marcus.Erát autem δὲ mulieres a lors e afpicientes:ínter quaserant María magdalene& María Iacobí mínoris,& Iofeph mater Sa ira poft modicum.Etalíz multze, qux afcenderant cum eo ín Hierufalem. IN ecnon δὲ Lucas.Erant autem María magdalene δὲ lohanna& María Iacobi,& czterze cutn eís, Fic id; ᾿ Cítco replícauíms:ne calumníe£&damitet,ea quz pro fe facianta nobis effe fubtracta:& fente, tíam fuá non teftimoni]s fripturarü fed lubrica difputatione conuulfam,Ecce(inquit) Iacobus δὲ Iofeph filij Mariz, quos Iudxi fratres appellauerüt.Ecce Maria Iacobi mínoris,&Iofetís ma tet. Minoris aüt Iacobi;ad diftinctioné maioris,qui erat filius Zebedei ficut& ín alio loco Mar cus ponit. María autem magdalene, δὲ María Iacobi,& Iofetis uiderunt ubi poneretur:& tranf acto fabbato emerunt aromata:& uenerunt ad monumentum.Etutíq; ait: Quá miferum erit, & impíum de María hoc fentire:ut cum alize foeminz curá fepulturz Iefu habuerint: matré eius dicamus abfentem,autalteram effe Maríam nefcio quam confingamus: przfertítm cum euan; - eeliü Iohannis teftetur prafenté eam illicfuiflequando illam de cruce dns íam uiduam ut ma« tré lohanni comendabat. Aut nunquid euangeliftx& falluntur δὲ fallunt:ut eor Mariam ma; tré dicerent; quos ludi fratres Iefu efle dixerunt? O furor cxcus& ín propríü exítí mens ue^ fana.Dicisad crucem diii matrem eíus fuifTe prxfentem:dicís Iohanni difcipulo ob uíduitatem δὲ folitadíné cómendatam,quafi iuxta te non haberet quatuor filios,& innumeras filias, quar confortio frueretut. Viduam quoq; nomiínas,quod fcríptura non loquitur.Et cum omnía εἰ» celiftarum exempla proponas.folius tibí Iohannis uerba non placent.Dícis tranfitorie ad crw «em domíni eam fuiffe prxfentem,ne confulto practeriffe uidearís:& tamen qua: cum illa mulie res fuerint. files.Ionofceré nefcienti, nifi uiderem confulto reticentem.Audi ítag; Iohannes qd dicat.Stabant autem iuxta crucem drií mater eíus,X foror matrís eíus Maria Cleophz,8t Vas ría Maedalene.Nulli dubium eft;duos fuifle apoftolos Iacobi uocabulo nuncupatos:Iacobum - Ziebedei& lacobum Alphzi.Iftum nefcio quem mínorem Iacobum,quem Maria filium,nec tamé matris diii fcriptura cómemorat, apoftolum uis efTejan non?Si Apoftolus cft, Alphai fi lius erít:& credidit ín Iefum,& non cit de illis fratribus, de quibus fcriptum eft, INeq; em tune fratres eius credebant ín eum.Si non eft apoftolus, fed tertius nefcio quis Iacobus: quomodo eft frater domini putandus:& quomodo tertíus ad diftinctioné maíorís appellabitur minor: cum maíor& mínor,non ínter tres.fed ínter duos foleant prxbere díftantiam, δὲ frater domini apoftolus fit,Paulo dicente: Deínde poft triennium ueni Hierufalem uidere Petrum, δὲ manfi apud illá diebus quindecim. ΛΙ att apoftolorá uidí nemínem, nifi Iacobum fratrem domi: nizEt ín eadem epiftola: Et cognita oratía quz data eft mihi, Petrus δὲ Iacobus δὲ Iohannes, qui uidebantur columna effe.Ne autem hunc putes Iacobum filium Z'ebedeí: lege actus apo ^ ftolerum.Iam ab Herode fuerat ínteremptus. Reftat condufio, ut María ifta qux Iacobí mí» JI Maa Cl pho /«rex notis fcribitur mater, fuerit uxor Alphai& foror Mariz matrís domini, quá maríam Cleophe AVorie νου Nye |. V. tor Fon ma f^" Wer Nay vw το ένα e (Δεν AY]. Ove eje P tabe αημοίίδος U Johannes euangclifta eo λουριὰ apatte fiuea oentilitate familiz:aut quacüq: alía caufa cinomenimponens. Síautem[πάς εἴδί alía atq; alía uidetur, quod alibí dicatur: María Ia cobi mínorís matet,& híc María Cleoph je(αίρτατε confuetudínem, eundem horhinem diuerfis ΤΟΝΤ: Πογί! δὲ Iethro dicitur. Gedeon,nullis caufis ím/ mutati nominis ante praemíffis fubito Hieroboal legitur, O cias rex Iuda uiciffim Acarías uo, catur. Mons Tabor Itabyrium dicitur, Rurfüm Hermon Phoenices coonomínant Saníor,& Amorraus cognotnínat eim Sanir.Eadem coeli plagatribus nominibus appellatur, Nageb, Theman,Darom. Lecce Ecechiel. Petrus δὲ Simo dici£& Cephas, Iudas zelotes,in slío euáge; [ίο Thaddzus dicit: multagy alia qua ad exempli horü ptinent ipe(ibi de oibus fcrfbtaris ἴοι ctor poterit congregare. Nuncillud eft quod conamur oftendere quemadmodurn fratres domini appellentur filij matertera: eius Maria:quí antea non credentes,poftea crediderunt. Licet fieri potuerit,ut umo ftatim credente;alij dín increduli fuerínt:& hanc fuiffe matré Iacobi& Io; etis: id eft Mariam Cleopheuxorem Alphzi. Hanc dictam Maríam Iacobi mínorís.Qux fi efTet mater diii;magis eam(ut ín omnibus locis)maté illius appellaffet:& n6 αἰίοις dicendo ma néalteríus uoluiffet intelligi. Ves: ín hac parte cotentíofum funem nó traho:alía facic María Clecophe | } HIERONYMVS ADVERSVS HELVIDIVM.-.ἔ$0.$ ἃ Cleophzalia Maria Iacobi,& Iofetis,dummodo conftet non eandem Maríam Iacobi& Iofe^. εἰ tisefle, quam matrem domini.( Etunde(ais)fratres domíni dicti funt,qui nó erant fratres?^ 4 Iam nunc doceberís; quatuor modis in fcrípturis diuinis fratres dici;jnatura;gente,cognatíone, TM imr n affectu. INatura, Efau;Iacob,duodecim patríarchze, Andreas δὲ Petrus, Jacobus& lohannes. fumar M Gente,qua omnes ludxi ínter fe fratres uocantur:ut in Deutetonotmío:Si autem emerís frátrz Neto tuum qui eft FTebrzus;uel qua eft Hebrza feruiet tibi fex antiíss& feptímo anno dímittes eii jene liberum abste.Et ín eodem:Coftítuendo conftítues fuperte príncíipem, quem eleoerit domi: nus deus tuus:eum qui ex fratribus tuís fit.INon efr poterís conftítuere fuper te hominem alie; nigenam,quia non eft frater tuus. Et rurfum: INe uífo uítulo fratrís ταί ucl oue eíus etrántibus. peruiam,neelieas ca.Reuerfione reduces ea fratrí tuo. Quod fi non appropinquatttibí frater tuus,neq, nouerís eumcollíoes eaíntra domum tuam:& erunt tecum, donec quxrat ea fratee' tuus, reddes εἰ. τ apoftolus Paulus:O ptabam(inquit)egoipfe anathema εἴς ἃ Chrifto;pro. fratribus meis,cognatís fecundum carnem,;qui funt Ifraelitze. Porro coenatione fratres tocan, Cos phnéne tur,qui funt de una familía:id eftpatríatquas Latíní paternítates interpretátur:cum exuna ta» dice multa generís turba diffunditur:ut in Genefi.Díxit autem Abraham ad Lot:Non fit rixa inter me δὲ te;& ínter paftores meos& paftores tuos: quía omes fratres nos fumus:Ibíq;& ele: gít fibi Lot regionem Iordanis,& eleuauit Lot ab oriente,& difcefferüt unufquifc a fratre fuo? Etcerte Lot no eft frater Abrahz:fed filius fratris eius Aram, Thara quippe genuit Abraham: δι INachor,& Aram:& Aram genuit Lot.Et rurfum:Abraham autem erat annorum feptuaginm taquinq; cum exiret de Charían. Et fumpfit Abraham Satam uxorem fuam,& Lot filium fra/, trís fui.Q'uod fi adhuc dubitas fratrem;fratris filium nuncupari: accipe exemplum, Cum auté audiffet Abraham,quía captiuus ductus eft Lot frater fuus;numerauit uernaculos fuos trecetr 1 tos decem& octo. Et cum cxdem nocturni impetus defcripfiffetadiecit:Et reduxit omné equi, οι p tatum Sodomorum,& Lot fratrem fuum reuocauit.Suffiticbát hzcad ea qux diximus appro. banda.Sed ne ínaliquo cauillerís:& te quafi lubricus anguís euoluas.teftímoniorum ftríngenr—( E ELE duses uinculis, ne querulus fibilesi& dicas te magis argumentatíonibus tortuofís,cg fcriptura:. rum uerítate fuperatum, Iacob Ifaac filius ac Rebeccz,cum fratris infidías metuens Mefopota/ míam pertexiflet:acceffit δὲ deuoluit lapidem ab ore putei,& adaquauit oues Laban fratrís ma; trís πα, Et ofculatus eft Iacob Rachel:& exclamans uoce fua plorauit:& indicauit Rachelquía Ératet eft patris eíus:& quía filius Rebecce eft. Ecce δὲ híceadem lege qua fupra frater.fororis fi lius appellatur. Et iterum:Dixít autem Laban ad Iacob:Quoníam frater meus es:non feruies, mihi eratís:Diíc míhi quz fit merces tua Expletís itaq uiginti annís,cum ignoráte focero,uXoJ; ribus filijfq comitatus reuerteretur ad patríam,cóofecutus eft eum Laban ín monte Galaad.Et cum ídola qua Rachel ocultabat qua'fita no ínueniffet ín farcinis:refpondit Iacob,8 díxit ad: Laban:Quz culpa mea eft,/& quod delictum meum,;quod perfecutus es me?'& quare fcrutatus: esomnía uafa mea? Quid ínuenífti de omnibus tuís?Pone híc ín confpectu: fratrum tuorum & fratram meorum: redareuent ínter nos duos.R.efpóde qui fint ifti fratres Iacob& Laban, qui tunc fuerant ín prafentitEfau certe frater Iacobyabfens erat; δὲ Laban filius Bathuel fratres. ες exceptaforore Rebeca no habuit.— Innumerabilía funtiftiufmodi libris inferta diuinis: Sed:| Sm en ἐρεῖν nelonoü faciáad extrzmá diuífionis parté reuertar;id eft,;& affectu fratres dicisqui in duo(είτε Jl βαν ἀϊέτία fpitítale δ ín cómune.In fpírítale, quía oés Chriftiani fratres uocamur,utibisEcecgbor ο. ni δὲ cp ἰοο{ἢ habitare fratres in unti.Et ín alio pfalmo faluator: INarrabo(inquít)nomé cuia- ΡΠ fratribus nteis.Et alibi: Vade dic fratribus meis.Porro in comune, quía oéshoies ex uno. patte: nati ,partinter nos germanítate coniungimur.Dicite(aít)his qui oderüt uos.fratres noftri eftísEt Apoftolus ad Corínthíos.Si quis frater,noiatur fornícator aut auarus,aut idolis feruíés,aut tmaledicus,aut ebríofusaut rapax;cá eiufmodi nec cibá fumere.Et catera bis fimilia.Intertogo nücíuxta qué modá frattes dri ín euágclío intellioas appellari.Iuxta naturá? Sed fcriptura. o , dicit:nec Matiz eos uocans filios nec Jofeph.Tuxta gentét Sed abfürdü eft,ut pauci ex Iudzis. Mocati fint fratres:cü οὔϑ q ibi erát haclege Iuda fratref potueríntappellari.Iuxta affe&tü πα ni iutisacfpüs: Ver: fi fic magis fratres cj apoftoli,quos docebat intrinfeck quos ntitrsuot (HIERONYMYVS ADVERSVS HELVIDIVM.^. C abat& fratres? Autfi ocs.quía homines fratres,ftultá fuit nunciari quafi propric: Ecce fratres ταί quatétes tecum generaliter omnes homínes hoc íute fint fratres. Reftat icitur,ut iuxta fuz (vt meinst petioremexpofitionem fratres eosíntellicas appellatos, cognatíone;ion affectu, no centís pri B wlan fón— uilecio,nó natura: Quomodo Lot Abrahz:quomodo Iacob Laban eft appellatus fraterzquov 1 niodo δὲ filiz Salphaad accipit derum ínter fratres fuos: quomodo& Abraham ipfe Sarara ᾿ς fororetn fuat habuit uxorem.Etením aít: V ere foror mea eft de patrefed nó de matre: id eft; ᾿ fratris eft filia,nori fororis. Alioquin quale eft;ut Abrahar uir iuftus,patrís fuí filiam coniuge net,malens íntelligi,cg proferrii& deus lege poftea fancíat actninetur: Qui acceperit fororem lius.opprobría eft:& exterminabütur coram filijs zenerís fui. Turpitudiné fororis fuz detexit, pecatum fuum recipiet. 4f Impetitíffime hominum,ifta non legeras:& toto Ícripturarum pe ^ Qs Teelvats 111)4 eo^t vs»» ὸ* ἐφ L 7,952] Mig rS. 1 1 em con iín exemplum eius quem ΗΝ ΜΝ MM lago derelícto;ad íníuríam uirginis tuam rabiem contuliftiín exemplum eius quem fabula fe^ incendiffe templum:& nullo prodente facrilegium.fertur ipfe in medium procefliffedamitans fefe incédíuim fübíeciffezScifcitantibus Epheft principibus quam ob caufam hoc facere ποία!» fet;tefpondiffe:ut quía bene non poteram,male omnibus ínnotefcerem.Et hoc quidem(τας narrat hiftoria. Tu uero templum dici corporis fuccendiftitu contamínafti fanctuaríum fpiri | tus fancti: exquo uís quadrígam fratrum δὲ fororum proceflife congeriem. επί cá Iu; | dais uoce focíata dicis:INonne híceft fabri filius? Nonne mater eíus dicit María, δὲ fratres eius Jacobus& Iohannes& Simon& ludas,& forores eíus omnes apud nos funt? Omnes;nífi de ( D" 1 0 5 j turba;non dícitur. Quis te oro ante hanc blafphemíam nouerat: quis dupondij fupputabai? Jj Confecutus es quod uolebas:nobilis es factus ín fcelere.Ecoípfe quí contra te Ícribo:cutm ín ea^ B τ demtecum urbe confiftam,albus(ut aíunt)ater ue fis, neícío. Prztermitto uítía fermonis: qui^ d D büusomnislibet tuus fcatet. Taceo ridiculum exordíut.O tempora,o mores. INon quzro ado; (OX TAM, yu --hi ΗΛ Ον MW torem,aníma quaro pietaté. Apud Chríftianos em foloecifmus eft magnus δὲ uítíum,turpe n" 7*3 5 n quid uel narrare uelfacere, Αα calcem uenío:& tecornuta ínterrogatione condudo. ficq; τε cuntagam,quafi fuperius nihil egetím:eodem modo dictos effe fratres domini,quo Iofeph di étus et pater.Ego(inquit)& pater tuus,dolentes querebamus te. Mater hacloquítur, non le dai. Et ipfe euangelifta refeens:Et erant pater δὲ mater illius admirantes fuper hís quz dícebár. tur deco:& his fimilia que iam enumerauímus:ín quibus parentes uocantur, Acne forte de ex emplatiorum ueritate cauferis: quía tibi ftultiffime perfuafifti Gracos codíces effe falfatos:Ad Iohannis euangelium uenío;in quo pleniffime fcribítur.Inuenit Philippus INathanael:&ait il li:Quem fcripfit Moyfes in lege;& prophetazinuenímus Iefum filium Iofeph a Nagareth.Cer ᾿ te hocín tuo codice contínetur.Refponde mihi quomodo Icfus fit filius Iofeph: quem conftat de fpiritu fancto efTe procreati: Vere Iofeph pater fuit? Quis fis hebes, dicere non audebis. An putabaturzEodem modo aftimentur& fratres,quo aftimatuseft pater. 47 Bed quonía íaim e cautibus t να locis enaüígauit oratio,pandenda funt ucla:& ín epilogosillius ie| b i ruendum,;ín quibus fciolus fibi uifus, T ertullianum ínteftímonium uocat: δὲ Victorini Pícta. νο ων uienfis epifcopi uerba proponit.Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico;cj εκ εἴα: homi nemnon faifle,De Victorino uero id affero,quod δὲ de euangeliftisfratres eum díxifle domi;: ni tion filios Maríz. Fratres autem eo fenfu,quem füperius expofuimus propínquífate;non na tuta, Verum nugas terímus:3c fonte ueritatis omiffo,opinionum ríuulos confectamut. Nungd non poffum tibi totam ueterum fcriptorum feríem cómouere: Eghatium,Polycarpü;Hirenzá, Tuftínum martyrem:multofq alios apoftolicos& zloquétes uiros, qui aduerfus Tebionem δὲ Theodotum Bygantium, Valentinum,hac eadem fentientes plena[αρίεπεία uolumína cofcri E pferuntzQua fi legiffes aliquando,plus faperes.Sed melius puto breuiter ad fingula refponde | re:cpdiutius ímmorando,uolumen extendere.In illud nücímpetum faciotín quo tu uüreinitaté & nuptías comparando, difertus effe uoluifti Rifimus ín te prouerbium:cameli uidimus falti fumpferit:cum ín prímnis homínibus propter auríum fanctitatem idipfurn fcriptura non nomi fuam de patre fao,uel de matte fua, uiderit turpitudinem eíus,& ipfa uiderit curpitudinem il. rüt,cum uulgo effetignotus,& níhilboni poffet facinoris excogitare, quo nobilís fieret, Díanae i quentiam;quam ipfe non habens,in fratre Craterío requififti.Non inquam flagito língua αὐ». tantem,. ' f HIERONYMVS ADVERSVS HELVIDIVM,$9 6 Te P vb 3---A tantem Dicis. Nunquid meliores funt uireínes Abraham,Tfaac δὲ Iacob:qui habuere cófugia dre νύ εν Nunquid non quotidie dei manibus,paruuli finguntur ín uétribus:ut meríto erubefcere debea. 2^ T E mus Maríam nupfifle poft partum? Quod fi hocillís turpe uidetur, füpereft ut non credát etia gunt cmo deum per cenitalía uireínís natum. T'urpíus eft eim iuxta eos deum per uitgínis pudenda oení ΕἸ. 22 ΠΣ (τι, Ορ uirginem fuo uíro nupfifle poft partum.Tunce fi liber δὲ alías natura contumelias, πο)’ e üem menfibus uterum ínfolefcentem.faftidía,partum,faneuinem,pannos.Ipfe tibi defcribatur infans.teemíne membranarum folíto conuolutus, Ingerantur dura ρτα[ορία, uagitus paruulít octauz diei círcücifio: tempus pureationis:ut probetur immundus. Non erubefcimus, nó file inus.Quanto funt humilíora quz pro me paffus eft:tanto plus illi debeo.Et cam omnía repli cauerís:cruce nihil contumelíofius proferes: quá profitemur δὲ credimus:& in qua de hoftibus triumphamus. 4 Sed ut hac quz fcrípta fant non negamus:íta ea qux non funt fcrípra;renui^ fnus.INatum deum efle de uíreine credímus:quía legím us. Mariam nupfiffe poft partum, non credímus:quía non legimus.Nec hoc ideo dícimusiquo nuptías codemnemus(ipfa quippe uit cínítas fructus eft nuptíarum)fed quod nobis de fanctis uírís temere ztimare níhil líceat. Pot fumus em hacaftimatíone poffibilitatis cotendere plures quoq; uxores habuífTe Iofeph: quía plures habuerit Abraharm,plures habuerit Iacob,& de his cffe uxoribus fratres di: quod ρίαν τί non tam pía C$ audaci temeritate confingunt. Tu dicís Maríam uírgínem nó permanfiffe: ego mihí plus uendico.etíam ipfum Iofeph uirginem fuiffe per Matíam:ut ex αἰτοίπαϊί οοπία» ὁ, ol ερ» eio uirgo filius nafcete£. Si em ín uitü fanctum fornícatio no cadít:& aliam εἴ uxoré habuiffe 2? 7^/^ non fcribitur: María autem quá putatus eft habuiffe;cuftos potíus βίο, ἐς marítus:relinquitur, uirginem eum manfiffe cam María:qui pater domini meruit appellarí.Et quía de comparatío« ne uíreínitatís δὲ nuptiarum fum alíqua dícturus:obfecro lecturos,ne me putentnuptijs detra B xiffe in uirginum laude:& aliquam feciffe diftantiam ínter fanctos ueteris teftamentí& noui. - ddeftintereos qui habuere coníugia,& hos quía complexu mulíerum penítus recefferunt:uera pro conditione temporá alij eos tunc fubíacuíffe fententize:& alij nos,in quos ines fzculorum — Ji decirrerunt.Q uádiu lex illa permanfit, Crefcite& multiplicamíní,& replete terram:Et, maledi| &a fterilis.qua: nó parit femen ín Ifrael;nubebant ocs,& nubebantur:& derelíctis parentibus; ficbantuna caro. Quando uero ποχίϊα pertonuít: lempus breuiatü eftireliquü eft; ut qui ha bent uxores fic fint, quafi non habeant;adharentes diio.unus cum eo etficimut fpirítus.Et qua re? Quia qui fine uxore eft, cogitat ea qua dei funt, quomodo placeat deo. Quí auté cü uxore eft.follicitus eft quz funt huius mundi, quomodo placeat uxorí, Et díüifa eft;mulierS uirgo. Quinon eft nupta;cogitat qua funt deí:ut fit fancta corpore δὲ fpiritu. Nam quz nupta eft. cogítat qux funt mundí,quomodo placeat uíro.Quid oblatraszquíd repugnas? Vas electióis hzcloquítur.Díuifa eft dicens, mulier δὲ uirgo. Vide quanta fcelícítatís fitque: δὲ nomen fexus amiferit. Vírgo íam mulier non uocatur.Quc non cft nüpta;cogítat qua funtdomíniutfitífaa &a corpore& fpiritu, Virginis definitio/fanctam effe corpore& fpiritu: quía nihil profit carné Vt vero que habete uirgínem,fi mente quís nupferít. Qua uero nupta eft;cogítat qux funt mundí,quomo:: | do placeat uíto.Idem tu putas effe diebus& noc ibüsuacare orationí;uacare eíunfjs,& ad ad/ m» ^". méum mariti expolíre faciem,ereffum frangere; imulare blandítías?Tlla hocagit,ut carpior ap.N eor rn νυ ρα /""^ pareat,&naturz bonum ínfufcet iniuría; Flac ad f peculum pítgitur& ín contumelíam artifíz 0 nomero εἰς conatur pulchrior effe cj nata eft. Inde infantes carríunt. familia perftrepít, liberi ab ofculis) δὲ ab orc dependent,computantur fumptus,ímpendía prxparátur.Hinc cocorum accíncta ma inus MMC textricum turba comtnurmurat:nuncíatur interím uir ueniffe cum fociis. Tl/: laad πίτσα(πιο modum luftrat uniuerfa penctralia.fi thorus ríceat, fí pauimenta uetterínt,"i ornata fint pocula, fi prandíum praparatum. Refponde quao, inter ífta ubi fit ἀεί cogíta»i tiozEthz felices domus. Czterum ubi tympana fonant, tibia dlamitat, lyra φανείς, cymbalum; concrepat;quís bí dei tímor?Parafítus in contumclijs elotíatur, ingrediuntur expolíta: libídi-: num uíctímz,& tenuitate ueftíum nudz impudicis oculis íngeruntur.FHis infclix uxor, aut la tatur pgit:aut offendítur& marítus ín íureía concitatur, Hinc difcordía ο μην E d — ἃ ΐ ua f. Ην, 04 ϱ) 1 δια odftwnA Í 3 Η Γ«πρ ΓΗ] 4H potrete 7] ΧΩ μ' conten pm— Aog 4 r F^ma yen heec Im 2? j Ἔν»). ΄—“Ὁ 4 VAFEAH Form YHAU TAY qv, eAq^ ( HIBRONYMVS ADVERSVS HELVIDIVM. pudij.Aut fi aliqua inuenit domus;ín qua iftano fiant:(qux rara auís eft)tamé ipfa difpefatio domusJiberorü educatio,neceffitates maríti,correctio feruulorítquá a dei cogitatione nó auo cent? Defecerunt(inquit fcriptura)Sarz muliebría:poft quod dicitur ad Abraham:O mia qua cung, dicit tibi Sara,audi uocem eius.Qua non eft ín partus anxíctatibus& dolore, qua: defi cientibus menftrui cruorís offícijs. mulier effe defrjt:a dei maledictione fit libera: nec eft ad πίτα conuerfio eíus fed econtrarío uir fübijcitur ei:& ἀπί uoce pracipiturO mnía quacüqy tibí dicit Sara,audí uocetn eius,& fic íncipiunt uacare orationi. Quía cjpdiu ín coníuoío debitum folui£:. orádi pteri£ inftantía. INO negamus uíduas,no negamus marítatasfanctas mulieres inuenírís fed qua uxores efle defíerint;qua ín ipfa neceffitate coniugi) uireinü imitent caftitaté.Hoc eft quod Apfus breuiter Chrifto ín feloquéte teftatus eft: Innupta cogitat à dei funt;quo placeat deo:nupta uero cogitat, qux funt müdi;quo placeat uíro:nobís fup hoc campü intellioétia: de relínqués, Neq taméaalícui neceffitaté tmponit aut laqueüfed id qd' honeftü eft fuadet;aolés ος ele ficut feipm. Et quácj de uireínitate dri pceptü nó habeat:quíaultra hoies cft,& quo; dámodo ímpudétis erat,aduerfum naturá cogere:alíoqy modo dicere: uolo uos efle.qd'anocli funt: unde δὲ uirgo maioris eft merititdum id contemnit:quod fi fecerít;non delínquitinihilo^ mínus ín cohzrentibus infert: Cofilium autem do.tandg mifericordiá cofecutus a domino:ut fim fidelís.Exiftimo ereo hoc bonum effe propter inftantem neceflitatem,quía bonum eft πο. míní ficeffe.Qua eft ifta neceffitas? Va: prazgnantibus δὲ nutríentibus ín illa die.Ideo fylua fuc crefcit, ut poftea recidatur. Ideo ager ferítur,ut metat, Iam plenus eft orbís.terra nos nó capit. Quotidie bella nos fecant, morbi fubtrahüt;naufrapía abforbét,& nihilominus de terminis li, tigamus?Dehocnumero funt illi; qui agnum fequuntur;quí ueftíméta fua nó coínquínauerüt, uíiroínes em permanferunt.Obferua;quíd fignifícet;non coínquínauerunt.Eeo non audeo ex; ponere,ne Heluidías calumníct.Quodauté ais quafdá effe uirgines tabemarías,ceo tibi plus díco,eífe ín hís δὲ adulteras:&(q magis tnírerís)clerícos εξ caupones,&: monachos ím pudicos. Sed qs nó ftatím íntellicat, nectabernaríá uireinénec adulterii tmonachünec deríci poffe effe cauponé?TINügd uireinitatis eft culpa.fi fimulator uirgínitatis ín crímíne eft Ego certe(ut alijs perfonís practermiffis ad uirginem uenía;, qua ínftítorías exercet artes)nefcío an corporc, quod Ício.fpiritu uirgo non permanet, R.hetorícati fumus,& ín morem gran TR. lufi/ mus. l'unosHeluídicoegiftiiqui íam euangelio corufcante,eiufdem uis effe oloríz: uirgines δὲ maritatas.Et quía arbitror te uerítate fuperatum;ad detractioné uita: mex δὲ ad maledicta co; uerti(folét em που δὲ mulierculae facere,qua uictoríbus díiis male optant ín angulís):illud díco praueníens,oloríz mihi fore tua conuítía,cum eodem quo Maríz detraxifti ore me laceres, δὲ canínam facundíam feruus domini paríter experíatur& mater. fDES. ERASMI ROTERODAMI SACRAE THEOLOGIAE PROFESSO "RIS IN PRAECEDENTEM EPISTOLAM SCHOLIA. se Tenus fieret quí uínceretur.) Síc Aiax apud Ouidium adeo conténit aduerfarium Vlyffem, Ὁ] uteum hocquoq, putaret índígnum, quod fecum contenderet. Ille tulít precium,iam nunc l| certamínis huíus,(Ὁ αἱ fi uíctus erítmecum certaffe feretur, Taxat aute Heluidí homine 3 alioquín obfcurum,quod hac uía famam affectaret,«Et cum ínfoecundítate foliorum.) ΔΙ ds£2 lufitad fícum;quzefolijs onufta;procul efurientí Chrifto fructum aliquem pollícebatur. Ve r eum fimulatcg repperit ínfrugifera, maledixit illi lefus:& exaruit,«/Deus pater eft ímprecandus.) Aut noue díxitímprecandus pro implorandus: aut precandus legendum eft,aut certe coprecandus. «Νο rhetorící campum.) Vt apte fingulís fua tríbuit, Oratoribus campum dícenslí, quod horum oratío fufíus explicet fefe. Dialecticis tendículas, quod captíofe diífputent& ínfidíofe& Aríftoteli fpínas,quod acute refellens omnía, moleftus fítargutía fua. Hzc autem dicit Híeronymus,non quidem damnans omníno Rhetorícam,aut Díalectícam,aut Ariftotelís acumen,fed quod aduerfus ídíotam Hel : uídíum hís fruftrauteretur,(/ More Andabatarum.) Prouetbíalíter dictum eft.Sumptum eft autem alu do quodam,ín quo duo commíttebàátur claufís oculis,ut non uíderent,qua ferírent.Síc enim collígímus equodam apud Senecam loco. Sígnificat autem Heluidíum,multa cogerere.fed temere,& nihil ad rem pertínentía.Demonactes Cynícus de duobus,quorum alter ínepte proponebat, alter refpondebat níhil ad rem, Alter,ínquít,mulget hircum, alter fupponit críbrü, V ide de boc puerbío ín Chilíadibus noftris, ὸ / Anudabate, ldeftaalmano Βε]ναϊα,) De hís uide Hieronymi difputatione, η feptimü Efaíz caput. In eíus IN LIBELLVM ADVERSVS HELVIDIVM SCHOLIA,$09.“7 A(dMaeiusaffumptione,) Id eft inufurpationeeius aduerbij donec.« Pentateuchí.) πεν]άτευχομαρρεϊίαξ« opus quíng contextum uolumínibus,Genefis, Exodi, Deuteronomij, Numerorá, Leuitici, a πότε quín/. φ δὲ τεῦχος inftrumentum fiue uolumen, Hícannotandum,quofdam olím ín ea fuiffefententía,utdice/|(0. ων ἱ rent pentateuchü a Moyfe απίαξ fcripta, fed poftea ab Ffdra ἐπῆε inflauratum,Moyfi fcríptis aliquo pa. pis him γε cto perditis, f Sancte fcrípturzzídíoma,) τδίωμα ppríetas linguzfiquíde unaquaeg língua fua quadam. habet,ac peculíaría: quos guftus ín aliena língua tranffüdi non poffit;(Tua mente.) Id eft tua fentétia,. &tua ipfius ínterpretatioe. // Secundüfidü fanQtuarij.) ές em legímus Leuitici,cap.27.Ois eftimatío, Πεῖο fanctuarfj poderabit.Síclus uígínti obolos habet.Sed hac dere q uolet plenius edoceríJegat opus GulielmiBudei Parífienfis)hois& diligentís δὲ erudítí,cui títulá fecit deaffe.Id coómodüiínlucéemerfei|^^ rat,cum hacícriberemus,(/lohanne defuper ínferente.) Fc uerba míhí uidentur addita,nífi quod^ Heluidio digna funt; ex quo referuntur. 41 ONSE Idumaa regío eft Idumzorum, uergens:. ad auftrale parte, quz Flebrzrís dícít Theman. V e& eade prouíncía,nomínatur tríbus noibus, Theman; Nageb, Darom,quod oblíquo flexu Eurum, Auftrü, Aphrícács refpícíat:ut índícauit Flíeronymus enar. rans prímum caput Amos.([d eft patría.) Hocloco patría Grarca uox eft non latína, Nam quod latíni/ uocát patríam, Graci πατρίδα uocant,z«Je/«p autem,quod nos gentem fiue familiam, V nde patríxlegedum apud Hieronymum.Porro quod addít,quas Latini paternítates interpretantur, índícat uulgatam adítíone, quz locü hüc Paulí ad Ephefios,cap.;.fic habet. Ex quo ois paternítas ín coelo& ín terra ποπ natur, Vbi paternítas,nó accipit uulearí fignificatu,pro abftracto,quod uocant,refpodente patrí fiue pa tertio,fed pro gente ac familía ab eode patre ,pfecta. Eft aift ín Graecís uerbís uenufta uocüallufio, παῖρὺς-. δὲ παῖρίας, quae períffet;/nifi p familía uertífTet paternítate, queadmodü ἱπαίϊζαίηνς& ín ánotatíoníbus ποῆτίς fq Que fabulz ferát.) Imo refert a Cícerone,a Plutarcho;ab Aulo Gellío,a Valerio maxímo,no ut ἡ fabula,fed ut híftoría,Eroftratü quenda, cii omníno nobilis effe caperet;nec ulla bona re fibí fama parare... poflet,íncendit teplá Ephefiz Díanze,quod tü toto orbe celeberrímü erat. Deprahefus,cófeffus eft fe glo" tíz cupiditate fecíffe, Decreuit git magiftrat?, ne poftea qfi hocnomie nomínaret, Et prorfus hodieqz nome hois ignotü erat;nífi Theopompus íd fuis híftoríjs ínferuiffet.(/ Ex quo uís quadríga.) Aut con^ eríe,uerbü omíttendá eftaut quadrijugam legend eft, no quadríga. Heluidíus quatuor genera fratrá Eit Er caoiarefert ad Chriftá.,( Dipondij fupputabat.)Dipondía fiue dupóodiü híc p nümulo ponír,q! ualebat duobus affibus.Síquíde& aflís nummus erat uiliffímus. Vnde& treffís agafo,Perfio díctus eft, homonihili,«Quarc balbutís& erubefcís.) Fic uerba quz fequuntur poft,confiftam,non reppetí ad! díta ín antíquo quodam exemplarí: nec uídeo quíd ad fenfum pertíneant:& tamen mírum,unde ín μᾶς uenerínt locá.Fortaffelegendürerat,ín qua balbutíre no erubefcís.Nà turpe erat Romz,hoc eft ín totíus. B. otbís theatro, hoiem illiteratá ínter eruditíffímos ὃς xloquetiffíimos no loquí, fed balbutíre«ἵ Albus(ut . aíuntjaterue fis.)Hoc modo fígnifícabat homíne prorfus ígnotá,;adeo ut nec facie iliius undp uideríntsut índícauímus ín Chilíadíbus. 4Cornuta ínterrogatíoe.) Intellígit díalectíca dilématís genus,ín quo duo'' bus ,ppofítis,utrücüq elegerís,aduerfarius obtíneat ία qd' cupit. 4/Cautibus& cofragofis,) Cautes Ícopu" los uocat,& faxa confragofa loca afpera& flexibus difficilia.Síc more fuo notat argumetationes,ín qbus. plus eft difficultatis ᾧ uoluptatís.{ Píctauienfis.) Hocaddidít,difcernes εἴ α Víctoríno Afro,cuíus me ὁ mínít diuus Auguftinus.Hlücaüt Píctauienfem epifcopü Hieronymus teftatur pfundis fuífle fenfibus, fed ftílo param compofito, quod magís Grace fciret ig latine,(/ De Tertulliano quíde,) Quod ínuídía; dlerícorü ín hzrefím poftea fit prolapfus,ut ín Catalogo teftatur Flíeronymus.« Egnatium.) Qué nos; Ignatíü uocamus. Erat Antíochenz ecdefiztertíus poft Petrum epifcopus, 4/ Polycarpá,) Is Smytna: epifcopus fuit, fan&o Iohanne ordínatus. 4/ Flirenzum.) Hicfuit Polycarpi dífcípulus, Lugduncfem ὁ ín Gallía rexit ecclefiam.(fuftínum.) Flícfub habítaphilofophí, Chríftá profeffus eft. /Flebíonem.)-haretíc&;unde Flebíonite αἰεί, // Marcíonem.) Vnde Marcíonite, Víde Auguftiínum de harefibus ad υ Quoduultdeá. lllud miror in omníbus quz refert Híeronymus de fuperioribus ín líbro de uíirís{Πα τί! bus,cut nihil memínerit de fcríptís aduerfus Marcione,cü hüca Polycarpo omae uífüm tradat, 4/Theo κ dotá;) Huncnififallor Atguftínus Theodotione uocat,qui Chríftá mer& homínem fuiffe fenfit, γα}.| lentínum.; Vnde Valentíníani;Dehís omnibus uíde díuum Auguftínum ínlíbro quem modo citaui. Ϊ Namlfidorus;in decretís caufa.2 4.q.5.quí fua hínc collegit, plane;pene dixeram,nugatur. 4/Camelum 1| faltitantem.) Cum quis affectat índecore ad quod non eft aptus. Camcelorum eftonera geftare, non fa^ títate. Prouerbíü eft,cuíus meminímus ín Chilíadib?,«Et diuífa eft mulier& uírgo.) Flunc loc& alíter citat Hieronymus aduerfus louíníanü libro prímo.Nempeut nos uulgo legímus, fed íta,ut fateatur fefe N prolocí qualitate ín alíum fenfum ínterpretatü fuiffe, V ετ hanclectíone putat apoftolicz ueritatis effe. Quuícü uxore eft follícitus eft, quae funt huius mundí,quomodo placeat uxorí,& díuifus eft. Mulíer ín; j nupta& uirdb δις, In Gracís aute codícibus díuifus eftjnó addit, necrefert ad uírü fed ad fequentía, κεν Ἱ Χώρισαι uod ἢ γυνὴ C π-αςθένοο,ία eft díuifa eft mulíer& uírgo,Ego maluiffem uertere uerbum κεχώ pisc, tnu E mero multítudínis,díuifa funt haec duo,nempe mulíer δὲ uirgo, Ambrofius uerbum repetít,ad hunc mo| dum:Quomodo placeat uxorí& díuifus eft; Díuifa eft mulier δὲ uírgo.Intelligít autem díuifus cft,id eft ín díuerías curas dí(tractus,píetatís& matrímonij.Díuifa eft mulier& uírgo,non natura,fed actu.(V ír 2| σο ίαγη mulier no uocat.) Mulier apud Latínosanceps nomen ε.α& fexum fienifícat,& íunctam uíto ac deuirgínata.[tíde apud Graecos,,wi aliquando mulierchoc eft fexum,alíquando uxore declarat. Ego quíde hocloco uxorem uertere maluíffem, V erum hac de re copíofius dícemus ín annotatíonibus noftrís.$ Infufcet íníiuría,) Iníuríam uocat, cum.lzdiítur forma naturalís, nífí mauís legere incuria, ὁ idetneglectu,("Ad fpeculum pingitur.) Apte dixit pingitur, propter colores Ῥιαριείβίνι e. c^. ruffam e. Z4epag.zo demfes M //LXBER PRIMVS. QC:rüffamquibus faciem fucant;& flibíum quo oculos quoq nigrore tingunt. ή Parafitusin con.)Cum per funduntur aqua,aut olea petuntur.Síquidem hís modis hoc homínum genus delectat. 4 Expofitzlibá / dinum uíctímz.) Ita uocare folet publícas proftibulas. ΝΣ ᾿ ANTIDO TV S.In hacquog paru tríbuít matrímonio,nec uidetur probare coniugiG,nifi inquo[πα] díum caftimoniz Πε δν ímítatio uirgínitatís:ínnuens ín Sara,tádíu mulíere obnoxiam effe maledíctioní, & fubíect uírí domínío,igdiu coitum appetít.Non negamus,inquít,uiduas,no negamus maritatas/fant - Gas mulieres inuenírí, fed quz uxores efle defieríntqua ín ipfa neceffítate coníugr], uirginü imitetur ca -.. ftitate. Quafi bonz nó fint,quzlíbeter funt uxores, quar uoluptatem eam amplectütur. Et paulo poft, cíaít: Ideo fylua fuccrefcít, ut poftea recídatur, Gc. fígnificat;ne prolis quídem caufa,matrimoniti pba» rí, cum nuncmetendifit tempus, non ferendí;cedendi;non εισαι Quid aute dícemuszNum ímmo - díco quodam amore caflítatís,uere haec fenfiffe Flieronym,quod totíes inculcat? An ín hís rhetorícatd ' effe, ficut ipfe mox teftatur, Rhetorícatí fumus,& ín morem declamatorum paululá lufímus? Anin μᾶς partem ppenfior fuít,quod Heluídíus παρείας zequaret uirginitati: δὲ iuxta prouerbium, íníquum petit, utzquum ferat? An fatís eft,quod ín inítio huíus difputatíonis teftatur fe non detrahere nuptijs, c lau^ dat uírgínitatem,ut hacc femper ad illam regulà fint accipienda,qua duríus dícta uidebuntur? ((ARGVMENTVM OPERIS SEQVENTIS. S3 Ouíníanus ex monacho clerícus,hotno obfcurus, fed díues, nec eruditus tamenec zloqués, | iam olím extínctam Bafilidís hxrefim,conatus eft ínftaurare,zedítís fuper hacre cometaríjs: ' VJ quibus ex díuinze fcriptura teftimonijs perperam íntellecis,probare nítebatur uírgínes, ui^ | x 2014! duas,& marítatas eiufdem effe meriítí;fí ceterís uítae operibus non dífcre arent.Deíndeuez re bapticatos,non poffe relabi ín peccatum. Quem errorem Auguftínus affcribít& Ὁ λον hazchi hil íntereffe inter uefcentem cíbís&'abftínentem, modo cum gratíarüactíone fumat.Poftremo par om^ nibus fore praemium ín regno coelorum quícund fuum baptifma feruauerínt. Flacc cum Roma doceret, nemínem pem aut alícuius nomínís clerícum ín errorem potuít trahere, tantum mulíerculas quaf dá corrupít, adeo ut hoc audíto,quadá uírgínes facrze prouecize íam eetatís nupferínt uírís. Perro quod ipfenon duceret uxorem, id negabat fe facere, quod hínc pramíü aliquod fperaret,fed ne moleftijs ma^ EA:. itrímoniorum írretíretur, hoceft, non ut melior effet, fed liberior. Díuus Auguftínus errores quofdam. Αντι ΑΕ mb. confertín louíníanum, quos tamen ílli non ímpíngit Flieronymus, utícy non díffímulaturus, fi quíd ta; oe dE ern 1t fe docuiffet. Nempe Maríam Iefu matrem paríendo fuíffe corruptam. Ad hec,omnía peccata effepa/ ría,quemadmodum babent Stoícorum paradoxa. V erum apparet díuum Auguftínum, nec Iouíníaní, D necínhuncHieronymílibroslegiffetantü rumore populari didíciffe quod nouerat de Touíníano. T e - Παρ περ Iouíníaninullam factam effe mentíonem,necapud Epíphaníd,necapud Philaftrum,ín hze refiarcharum Catalogo. R epperíffe tamen ín quodam líbro,qui fcriptorís titulum non habebat, Iouínía; "num ínter hzerefiarchas annumeratum; Addít,hanc haerefim fe íuuene ortam,ac protínus extínctam fuif fc;necad ullorum facerdotum deceptíonem perueníiffe, Apparet autem huíus errorem damnatü fuiffe opera Victoríni δὲ Pammachij,& antedj aduerfus eü fcriberet Hieronymus. Attame hocargumeti, no illibenter atrípuit, ímpendío femper fauens uírginítati,& ob id nuptijs íníquíor,d epifcopi quídam effe uolebant.Nactus ítag; fuum campum,omneis íngeníj& zloquentíz uires explícatac uclutíluxuríat,&e ítarefellit hominem,utlítterarü etíam ímperítiam,& prodigiofam fermonis infantiam rídeat& infecte£, tota dífputatíone,quoniam erat prolíxíor, ín duos diftributa libros. (DIVI HIERONYMI ADVERSVS IOVINIANVM 4VIBER PRIMVS. ο. 4 Auciádmodum dies funt,quod fancti ex urbe Roma fratres cuiufdam mi hí louiníani cómentaríolos tranfmiferüt,rogantes ut eorum ínepttjs refpó/ " 1^, I vxpant CAM tererem. Quos cum legiíffem δὲ omníno non íntelligeréccepi reuoluere cre; i briusi& non uerba modo atq fententías fed fingulas pene fyllabas difcute. ^ acu re:uolens príus fcire quíd diceret: δὲ(icuel probare uel redarguere quod di; um us xiffet. Verum fcriptorum tanta batbaríes eft:& tahtís uitijs fpurciflimus fermo confufus:ut nec pr quid loquaturnec quibus argumétis uelít probare quod loquítur,potuerím intelligere. Totus : em turet:totus facet: Attollit fe per finoula:& quafi debilitatus coluber.ín ipfo conatu frangit: Ίου eftcontentus noftro,id eft/humano moreloqui, altius quíddam ageredítur.^— Parti tíuit montes,nafcetur rídiculus mus. Quodipfe, INófanieffe homínis,no fanus iuret Οτο) ftes. Praterea ficínuoluít omnía:& quibufdam inextricabilibus nodis uniuerfa perturbat,ut illud Plautinatum litterarum ei poffit aptarí,| Has quidé prater Sibyllamlegetnemo. ΝᾺ diuinádum eft.Furiofas Apollinisuates legimus.Et illud Vergilianum. Dat fine ménte fond. 5 e ju b Fieraclítü derem:& Epicirum Chriftianorum euanoclíco atq, apoftolíco πίσοτς con«Jvc ADVERSVS IOVINIANVM.; cw S Á Heradituim quoq cognomento: σκοῖεινὸρ, fudantes philofophi uix intelligunt; Sed quíd 4 2 noftrum&uiruaTichy, cuius libros multo difficilius eft noffe, cg uincere? Quamquam& ίη: uictoria non parua fit difficultas. Quís enim fuperare queat, cuíus affertionem penitus ípnoz tet? Et ne lectorem longíus traham,cuiufmodi zloquentiz fit,& quibus uerborum floribus.or, natus incedat:fecundi librí eius monftrabit exordium: quod heftetnam crapulam ructans ία euomít. Satiffacto ínuitatis;no ut daro carramnomiíne:fed ut rumore purgatus uiuá uanos|^. Obfero aerum;nouellas plantationum,arbufta tenerítudinis erepta de uitiorum eureitibus: ρε. audientíam,comunitam agmínibus.Scimus eccefíáam,fpe,fide, charitate, inacceffibilem, inex pugnabilem. Non eft inea ímmaturus,omnis docibilis:impetu irrumpere,ucl arte illudere po^ teft nullus. Rogo.qua funt hzcportenta uerborüz Quod defcriptionis dedecus? None uel per febrem fomníare eum putes: uel arreptum morbo phrenetico;Hippocratís uinculis alli candum? πετ γαχην eum legero:ubi me defecerit fpiritus;ibi eft diftinctio, T otum íncipitz totum pendet ex altero, nefcías quíd cuí cohareat: δὲ exceptis teftímonijs fcripturarü,quz illo: uenuftiffimo xloquétíz fux flore mutare nó aufus eftreliquus fermo omni materíz couenit; quía nullí conuenit. Qua res mihi aliquam fufpitíonem intelligentia: dedit, uelle eum íta nu; ptías przdícare;ut uireínitati detrahat. Quando ením minora maíoribus cozquantur; ἰπ[ογίο» Nous ΤΥ ες tís comparatio.fuperiotis iniuría eft.Neq uero nos Μαιοίοπίϑ ὃς Μδαίεαί dogma fe&ante$— 4... s nuptijs detrahímus:nec Tatiani ER GG Encratítarum errore decepti,oomnem coitum fpurcá fadómeet c putamus:quí non folum nuptiasfed cibos quo quos deus creauít ad utendum,damnat& re; probat.Scimus ín domo magna,non folum uafa effe aurea& argentea.fed δὲ línea δὲ fictilia: Et faperfundamentum Chrifti quod Paulus archítectus pofuit, alíos zdificare aurutn, argen; tum lapides pracíofos:alíos econtrario feenum,lígna ftipulam. INon ignoramus honorabiles nuptías& chorum immaculatum. Legimus prímá dei fententíam: Crefcíte& multiplicamini; & replete terram:fed íta nuptías recípimus:ut uirgínitaté quz de nuptiis nafcitur priferamus, ο| Nunquid argentum non erít argentum, fi aurum argéto preciofius eft? Aut arborís&(εστία Hs εδ j n Mea .. contumelía cft firadici δὲ folijs,culmo δὲ aríftis,poma praferantur& fructus? Vt pomaexar; οσο ον. D borefrumentume ftipula:íta uiroínítas e nuptijs. Centefiímus δὲ aims& tricefimus fru. étus ὅδ ζβ deuna terra& deuna femente nalcatur.tamen multum ἀῑβενεία numero. Triginta referuntur ad nuptías.Nam δὲ ipfa digitorum coniunctio,quafi molli fe complexans ofculo δὲ fcederans, maritü pingit δὲ cotugem. uero ad uiduas,eo quod ín anguftía δὲ tribula tione fant pofitz, Vnde δὲ fuperiori digito deprímuntur,quantoq; maior eft difficultas exper tx quódam uoluptatis illecebris abftínere:tanto maíus eft przmíutm. Porro centefimus nume/| rus(diligenter quafo lector attende)de finiftra tranfFertur ad dexteram:& eifdem quidem díoí' tísfed non eadem manu:quibus ín lua nuptz fíenificantur δὲ uíduz: circulum faciens, expri . mítuirgínitatis coronam.Fizc de impatíentía magís δρ iuxta ordínem difputationis dixerim, Οἵ eiii adhucuix de portu egrediar, δὲ rudentibus uela fuftollam,in mediü me quaftionü pe; lagus.fubitus loquendi zítus abripuit-Vnde cohibebo curfum,& pauliíf per finuscontraham, necíndulgebo mucroní;íatn nunc pro uírgínitate ferire cupientí.Balifta quanto plus retrahi£;, tanto fortius míttít, Non eft damnum dilatío, ubi certíor fit ex dilatione uíctoría. Proponanv breuiter aduerfarij fententias:& de tenebrofis libris eius quafi de foueís ferpentes protraham; neg finam uenenofum caput.fpirís maculofi corporis protegí.Pateat quod noxíum eft;ut pof S fit conterí,cum patuerit,( Dicit uírgines,uíduas,& marítatas,quz femel in Chrifto lotz funt; das[ovy jentimnay LFezc me EM i / fi nó difcrepent cxteris operíbus,eiufdé effe meriti,« Niti£ approbare eos,quí plena fideín ba.^. clo epos ptífmatesenati funt,a diabolo non poffe fubuerti.«T'ertía proponit ínter abftiínentíam cibo'" 7 Rear necs rum, cum gratíarum actione perceptionem eorü,nullam efTe diftantíam./ Quartü quod δξ T extremum eft,omníum quí fuum baptifma feruauerínt,unam ín regno coelorum remuneratio/ nem.Hxc funt fibila ferpentis antiquí:hís confilijs draco de paradifo hominem expulit. INam: & fatutitatemíeiunijs praferendo:repromifit eos immortales futuros, quafi nundj poffent cor: ruere:& dum diuínitatem zqualem deo polliceturexpulit eos de paradifo:ut quí nudi& expe: *: BB 2 diít& δαν Malkin ol at ln(1571 vv) em ὣ ΑΥΛ Oe ex rel 13302923 9714553 /ILIBER PRIMVS C ditiabfcg ulla macilauirgines.do mini confortío frucbantur, deiecti in uallem lach rymarü,^ tunicis confutis& pelliceis ueftirentur.Sed nelectorem diutius morer: fequar ucftígia partitioy nís expofitz:& aduerfus fingulas propofitíones eius.fcripturarum uel maxíme nitar teftimo; bijs;ne querulus garríat fe aloquentía magis Cp ueritate fuperatum. Quod fi explcuero,& illum urriufq teftamentí nube oppreffero;affumam exempla fiecularís quocp litteratura, ad quam δε ipfe prouocat.Doceboqy etíam inter philofophos& egregios in republíca uíros,uirtutes uo luptatibus, id eft Pythagoram, Platonem δὲ Ariftidem, Ariftippo, Epicuro δὲ Alcbíadiab yer omnibus folere prafferri. Vos quafo αιτίσαρ fexus uirgines& contínentes,mariti quoc δὲ di camií,ut conatus meos orationibus adíuuetís, Cunctorutn ín commune Iouíníanus hoftis eft. Nam qui xqualia omnit affert meríta,tam uirginitati facitíníuríam,dum eam nuptijs cópa/ rat.quam δὲ nuptijs:fic eas lícitas afferens, ut fecda& tertía matrímonía.Sed δὲ digamis& tri gamis aduerfarius εἴς, δέ ponens fcortatores quódam libidinofiffimos poft penitentiam, ubi ε΄ duplicata ὃς iplicata matrímoníaznifi quod in eo digami& trígami dolere non debent, quía idem fcortator& pcenitens,ín regno celorum etíam uirgínibus adaquatur. Proponam ígitur A|- smanifeftioribus uerbis δὲ habentibus aliquatn confequentíam;argumenta eíus δὲ exempla de η πρίῆσεσοσπιορ ordine omnia, quo ab eo dícta funt dieeram.INec moleftum lectori fit,fi nau feam eíus& uomítum legere compellatur. Libétius antídotum Chrifti bibet.cum díaboli uene na pracefferínt. Audite patienter uirgínes:audite quafo uoluptuofiffimum cócionatorem, imo à:] quafi firenarum cantus& fabulas daufa aure cranfite, Veftras ferte paulifper iniurías: putate p"-- domíno crucifixo,pharifzeorum audíre blafphemías.€ Prínia(inquit)deí fententía : eft:propter quod dimittet homo patrem δὲ matrem fuam:& adhzrebít uxori fuz,& erunt duo in carne una, Acne forte diceremus hocfcriptum ín ueteri teftamento: aflerít a domíno quoqg ídipfam.ín euangelio confirmari:quod deus coníunxit,homo non M fabnectitz Crefcite δὲ multiplicamíni& replete terram: per ordínem replicat,Seth, Enos, Caínan, Mala. D lehd.lared, Enoch, Matufalem, Lamech, Noe,omnes habuiffe uxores:& ex dei fententia filios. procreaffe:quafi generationis ordo δὲ híftoría conditionis humanzefine coníugibus δὲ liberís potuerit enarrari, Ifte(inquit)eft Enos, quí ambulauit c deo,& raptus ín celum eft.Ifte INoe; quicum effentutíq; multi uirgines propteratatem:folus cum filijs&uxoribus naufrago orbe feruatus eft. Rurfus poft diluuium, quafi altero principio generis humani, uítorum& uxorü paría iunguntur:& ex integro generationis inftauratur benedictío: Crefcíte& multiplicamini, & replete térram-Infuper etíam comedendarum carníum licentia relaxatur.Et oie quod mor uetur,erít uobis ía efcam:ficut holera herbará, dedi uobis uniuerfa. Currit ad Abraham, Ifaac δὲ Jacob: e quibus príor trígamus: fecundus monogamus: tertíus quatuor uxorum eft: Liz, Rachel.Balz,Zelpha:& αλα Abraham ob fideí meritum benedictionem in generatione fi^ lij accepiffe, Saram in typum ες εἴα, καί defecerant muliebria, maledictionem fterilítatis par tus benedictione mutaflequod Rebeca ierit quafi prophetes interrogare dominum:& audíe ritab eo: duz gentes δὲ duo populi ín utero tuo funt:quod Iacob pro uxore feruierít: δὲ exifti,mante Rache uiti effe dare liberos: ac dicente: da mihi filios: finautem,moríar: refponderit: num pro deo ego fum quí tecondufitzIn tantum(ínquit)fciebat fructus nuptiarum effe domi αἱ, non marití: Quod lofeph uir fanctus atq; caftiflimus, δὲ omnes patríarchze uxores ha; buerínt,quibus per Moyfen zqualiter benedicat deus. Judam quoq; proponit δὲ Thamar δὲ ocifum Onan perftríneít a domíno, quia fratri ínuidens,femen nuptiarum dedíta opera per/ debat.Moyfen proponit δὲ Maríz lepram,quee fratri pro uxore detrahens, ilíco degultíone per* euffa eft. Laudat Sampfon,& uxoríum INagareum mítis effert prxconijs.Debborane quoq; te pw δὲ Barachiquod abfq, uíreinitatis bonís,Sifaram δὲ Iabín δὲ currus ferreos debellarint, ahel uxorem Chaber Cynei adducit ín mediutri:& palo armatam praedicat manum. Inter Te pt patrem δὲ filiam uirginem qux ímmolata fit domino: dicit nullam fuiffe diftantíam: quím potíus fidem patrís pracfert ei, qua: οσα fit lugens. Venit ad Saimuel alterum IN agareum domí; ni:qui ab infantia nutritus ín tabernaculo eft:&t ueftitus eftephod bad: quod interpretatur uc/ ; fWbus[είς Foz ADVERSVS IOVINIANVM,.$o. 9 A ftibuslineis:dícitqy eos filios procreaffe:nec facerdotalem pudicitiam, uxoris imrminuram effe complexu.Boos citm faa Ruth in area'collocat:& Ieffe ac Dauid inde produci:Ipfumq: Da; "uid centum praputijs etíam cum uítz periculo,regis filiz; quafiffe concubitus. Quid dicam de Solómone,quem ponens íncatalogo tarítorum, imaginem afferít faluatorísz& de illo uule effe fcriptum:Deus iudicium tuum regi da;& iuftíciam tuam filío reeís, Et dabiturei deauro Arabia: δὲ adorabunt pro co femper. Actepente tranfcendit ad Elíam δὲ Elifurn: δὲ narrat uafi erande myfterium, quod requieuerít fpiritus Elíz ín Elifzco: δὲ cur haec díxerít;tacet: nifi ἫΝ Eliam quocp δὲ Elifxum uxores habuiffe arbitratur, Tranfit ad Ecechiam: δὲ cum in. eius laudibus immoretür, miror cir oblitus fit dícere: Amodo filios faciam. Iofiam uitum iy ftiffimum, fub quo ín templo Deuteronomij liber repertus eft: ab Holda uxore Sellutn ἐπ. ftructum refert.Dahiíel quoq; δὲ tres pueros ínter marítos ponít:& ad euangelii repente tranf cendens, Zacharíam& Elifabet, Petrum ponit δὲ focrum eíus:czterofqg apoftolos. Et confe^ quenter ínfert dícens:Si autem uoluerint affumere uanam defenfionem,& obtendere, quod tudís mundus eguetít íncremento;audíant Paulum loquentem. Adolefcentíores uíduas uolo nubere.filios procreare:& honorabiles nuptía δὲ aibile immaculatum:& mulier allieata eft ui ro.cgdiu uíuit uir cius.Si aüit mortuus fuerít: nubatcui uult, tantum in diio. Et Adam non eft: feductus: mulier autem feducta,facta eft ín pruaricationé.Salua autern fiet per filiorum oe; 1 fierationem.fi permanferit in fide δὲ dile&tione δὲ fanctificatíone cum fobríetate, Certe ceilat] hicillud apoftolicam,& qui habentuxorces fic fint quafi non habeant:nifi forte dicetis:propte/ rea uulteas nubere, quía íam quadam conuerfz funtretro poft Satanam, quafi ex αἱγοίηί, bus nulla cadat,& non fit earum maíor ruína.Ex quo manifeftum eft;uos Manichzorum doma fectarí,prohibentíum nubere& uefci cibis quos deus creauit ad utendum,cauteríatam ha Tin cofcientiam, Et poft multa, quz nunc ociofum eft reuolucte,excutit fe quafi in lócum thetoricum:& facit apoftrophen aduirgínem dícens.INon tibí facío uirgo iníuriam:elegiftipu h S B dicitiam propter prafentem neceffitatem:placuit tibi ut fis fancta corpore& fpiritu: ne fuper/ Quruf), ria joe Ku bías:eiufdem ecdefia membrum es,aiíus δὲ nuptafunt. 47 Nímíus fortaffe fuerim ín expofi/ A Hun laa) po ἢ tionepropofitionum eíus,& legenti faftidi fecerím:fed utile ratus fur cuncta molímína eíus, X M. e e oen quafi ínftructam aciem contra me ponere:& totum hoftilem exercitum cum fuís turmís ac ducibus congtegare:ne poft prímam uictoríam,alía mihi deinceps pralía nafcerentur. Ioitur E rion dímicabo contra fingulos: nec paucorum ero paffim conercíTione contentus: toto certat, F dum eft agmine:& incompofiti hoftium cunei;aclatrocinij more pugnantes:ínftructa& ordi, nata acie repellédi.O pponam ín príma fronte apoftolum Paulum:& fortiflimum ducem, fuis| telís.id eft,fuis armabo fententijs.Scifcitantibus enim fuper hac quxftíone Corínthijs:pleniffi: metefpondit doctor gentíum,& magifter ecdefizc. Quicquíd autem ftatuerít híc, Chrifti in eo Ῥαμὶ 7, i loquentis legem putemus.Símulcy ne lectoris tacita cogitatio cum coeperímus fingula quzp 77777 pofita funt diluere.femper ad apoftolum fe referuet:& ftudio ualidiffímarum quaftionum ρτί L. A ora negligens, ad extrema feftínet: ínter extera Corínthij per litteras quafierant: utrum poft m M unco ρα fidem Chrifti coelibes effe deberent: δὲ contínentía caufa quas habebant uxores dimitterezan ἢ"e a MALE; fi uirgines credídiffent;inirent matrímonía:Et cum e duobus ethnícís,unus credidifletín Chri o τ M ΗΝ Ἕ E * ftum:utrum nam credens relinqueret non credentem. Et fi effent ducenda: uxores, Chriftia: nas tantum accipi iuberet;an δὲ ethnícas, Videamus igitur quíd ad hac Paulus refctipferit: De hísautem quz fcripfiftis mihíbonum eft homini mulierem non tangere. Propter fornicatíoes autem unufquifq? uxorem fuat habeat:& unaquazq; uirum fuum habeat. Vxorí uir debiturs reddat:fianiliter& uxor uito. Vxor proprij corporísnon habet poteftatem fed uír. Similiter δὲ uit ρτορτῆ corporis fuí non habet poteftatem fed uxor,INolite fraudare ínuícem: nífi forte ad tempus ex confenfu,utuacetís oratíoni. Et íterá;ad idipfum reuertimní,ne tentet uos Satanas, propter íncontínentíam ueftram.Flocautem díco iüxta induleentíam,non íuxta imperíü. Vo loacitoieshomines effe ut meipfum:fed unufquifq; propríum donü habet ex deo;alíus qui^ dem ficalíus autem fic. Díco autem ianuptís& uiduis:bonum eft εἰ5,{{ fic permanferínt ut ego. Ξ: ΒΒ 2 Quod fi DEDE n C N GEM} 9p Vy Ose np) M ore η MET 122](o nrocha “ον ^ Lun ἢ: νερό"lewpria pt Ae notre en edat (TO Anrha εἰν mA Hoo?enmnm bovis eee Mpoi1ngmma (one Ww μην fe 26 Όλο). Quodfi fenon continent,aubant, Melius eft ením nubere, ζῇ uri. Reuertamuf ad. capat το inonij Bonum eft(inquit)homíni mulierem nó tangere.Si bonum eft mulícrem non tangere: inalutn eft ergo tangcre:INibil enim bono contraríum eft;nifí malum. Sí autem malutmn cft&. ignofcitut:ídeo conccditurne malo quid deterius fíat.Qualeautem illud bonum eft;quod corr ditione deteriorís concedíturzINunquá enitn fubieciffet;unufquifg; uxorem fuam habeat: nífí premififfenpropter fornícationes autem, Tolle fornícatíones:& non dicetunufquifcg uxorem faam habeat. Velut fi quis definíat. Boná eft tríticeo pane uefci,& edere putiffímam Παιν Tamen ἄς quís compulfus fame comedat ftercus bubulum:concedo οἱ, ut uefcatur δὲ hordeo; Num ídcirco frumentüm non habebit puritatem fuam.fi fimo hordeiim praferatur? Bonum. eft illud naturaliter:quod comparationem non habet malí: quod pradlatione alteríus non ob/ ambratur.Símulg; animaduertenda eft apoftoli prudentía.Non dixit bonum cft uxorem nà habere:fed bonum eft mulierem non tangere:quafi& in tactu perículum fit:quafi quí íllam te/ tigerít,non euadat:quiuirorum preciofas animas rapitique facit adolefcentíum euolare cor da.Alligabit quis ín finu ignem,& non comburetur? Aut ambulabit fuper carbones ignis,& nonardebit Quomodo;joitur quí ion tetígerít ftatim adurítur;ítauíri tactus& fceminze fen.» εἰς naturam fua:& díuerfitaté fexus intelligit.NNarrant& centiliü fabulz Mítrám δὲ Eríchtoniü,. uel ín lapideuel ín terra.de folo aftulibidinis effe generatos, Vnde δὲ nofter Iofeph,quía cani eere εἴ uolebat Acgyptía fugit ex manib9eius:& quafi ad morfum rabidiffime canís,ne paula. tím πίτες ferperet:pallium quod tctigerat;abiecit.Propter fornícatíones autem unufquifcy uxo rem füam habeat:& unaquaq; uírum füum habeat, INon dixit autem unufquifcq propter for hicationes ducat uxorem:alioquín hac excufatione libidini frena laxaffetut quotíenfcüqs uxor moriturtotiens ducenda fit αἰία ne fornicemur, fed unufquifg; uxorem fuam habeat. Suam (Ginquit)habeat fua utatur, quá habebat antec crederet. Quá boriüi erat uxoré non tangere:& poft fidem Chrifti fororem tantum noffenon coniugem:nifi fornicatio tactum eíus excufabi^ lem faceret. Vxor ρέορτή corporis nori habet poteftatem, fed uir. Similiter δὲ uir fuí corporis non habet poteftatem fed uxor.O mnis hacc quxftio de his eft quí ín matrímonio funt depre^. ᾿ henfian eíslíceat uxores dimittere,quod δὲ dominus in euangelio prohibuit. Vnde δὲ Apo: ftolus:Bonum eft(aítjuxorem non tangere.Sed quia quí femel duxit uxorem:nífi ex confenfu. nonualet fe abftinereinec dare repudiü no peccantí;reddat coníugi debitum fponte quippe fe. allizauitut reddere cogeretur. INolite fraudare inuicem:nifi forte ex σοπίεπ ad tempus,ut ua. cetís orationi, Oro te ciuale illud bonum eft;quod orare prohibet? Quod corpus Chrifti ασε. pi non permittit? Quadíu ímpleo mariti officium;non impleo Chriftiani, Iubet idem Apofto, lus inalío loco:ut femper oremus. Sí femper orandum eft, nundj ereo coníugio feruiendumz quofiíam quotienfcuings uxori debitum reddo;orare non poffum.Petrus apoftolus experím&;: tuti habens coniugalium uinculorum:uide quomodo informet ecdefíam: quíd doceat Chri ftianos:Símiliter αὐτί cohabitantes iuxta fcientíam,quafi infirmiori uafculo muliebri tríbuen τὸς honorem:& ficut coharedes multiplicis eratía:ut non impedíantur oratíones ueftra. Ecce. eodem fenfü,quía eodem& fpiritu impediri dicit orationes officio coiugali. Quod autemait): fimilitertidcitco'ad imitationem prouocat uítos, quía iam fupra uxoribus przceperat dicens Vtuideantuítí ín tímore caftam ueftram conuerfationem,quarum fit non exterius compofi tío οί& diftinctío aurí:& ín cultu ueftis ornatus: fed abfcondítus cordis hotno, in incorru^ ptíone mítis& filentis fpiritus. Floceft coram deo placens. Cernís, quale cóiueium ínter uítos: uxorefq; prxcipiat? Cohabitátes iuxta fcientiam:ut nouerínt quid uelitquid defyderet deus:. ut tribuant honorem uafculo muliebri.Si abftinemus nos a coítuthonorem tribuímgs uxori, bus:fi nori abftinemus,perfpicuum eft honori contraríam efTe contumelíam.Ad uxores quoqs ut uideant(inquít)uiri caftam conuerfationem ueftram,& ornatum in abfcondito cordis hoy. taiíneim,in incorruptione mítís δὲ filentis fpiritus.O uere dígna uox apoftolo& pétra Chrifti. Maritís uxoribufg; dat legem:& damnato cartiís ornatu,caftitatem przdícat:& ornatum ínte/. rioris hominis, ín íncortuptíoe mitis& filentis fpiritus: quodámodo hoc dicens: Quoniá exte; E LU e tix ^.— ADVERSVS IOVINIANV M, φο, IO A tioruefter homo corruptus eft:& beatitudinem incorruptionis quz proprieuirginum eft, ha;— bere defiftistmítamíni incorruptionem fpiritus faltem per fzram abftínentíam:& quod cor; pote non poreftís mente przftate.Has enim Chriftus diuítías:& hos ueftrz coiunctíonís quae. rit ornatus. V erum ne quís putet ex eo quod fequitur:utuacetis oratíoní:& iterum reuertítni, niadidipfum,apoftolum hocuelle,& non propter maiorem ruínam concedere, ftatím ínfert:, ne tentet uos Satanás propter íncontínentiam ueftram, Pulchra nimig índulgentía:& ínteríri ad idipfum,quod crubefcit fuo uocare notmine,quod tentationi praefert Satanz,, quod caufam habet incontínentíam, laboramus quafi obfcarum differere;cum expofuerit ipfe quod fcripfit. Hocautem(inquít)dico iuxta induleentíam,nó iuxta ímperíum:& muflitamus adhucnuptías Νερο» tul gama &on uocare índuleentíam;fed praceptum:quafi non eodem modo& fecunda& tertía matri; x" T de eg ἐν monia cócedantur:quafi non δὲ fornicatoribus per poenitétiam fores aperíátur ecdefiz:quodqg 7, s hiseft maíus,& inceftis. INam illá iiolatorénouercx:qué in príma ad Corínthíos epiftola tra^ diderat Satanz;ín interítü carnis, ut fpiritus faluus fieret:ín fecunda retrahit:& ne abüdantío; ritrífticia abforbeatur frater laborat. Aliud eftuelle quid apoftolum:aliud eft ignofcere. In uoluntate promeremur,uenía abutimnur. Vís[είτε quiduelit Apoftolus? lunge quod fequitur, Volo autem omnes hotnínes effe,fícut meipfum.Deatus qui Paulí fimilis erít. Felix qui audit. Apoftolum przcipientem, non ignofcentem. Hoc(inquit) uolo, hoc defydero, ut imitatores mei Πες, Που δὲ οσο Chrifti.Ille πίτοο deuíroine,de iricortupta incorruptus. INos quia homi, ncs fumus, δὲ natiuítaté faluatorís nó poffumus imitari: imitemur faltem conuerfatione. Illud: diuinitatis eft δὲ beatitudinisshoc human conditionis eft&laborís. Volo omneshominesfu,———|| miles mei efTe: ut dum mei fimiles funt.fimiles fíant δὲ Chrifti.cuius ego fimilis fum.Qui enim In afa A o(i Api ín Chriftum credit, debet ficut ille ambulauit& ipfe anibulare. Sed unufquifag proprium do; 77/777? C» num habet ex deo: alius quidem ficalius autem fic. Quid(inquit)uelim perfpicuum eft. Sed. p Guoníamín ecdefía diuerfa funt dona:concedo δὲ nuptías;ne uídear damnare naturá.Sitmulgg xonfydera, quod alíud donum uíroínitatis fit, aliud nuptiarum, Si enim eadem effet merces sapra& uíteínum:nundg díxiflet poft pracceptum contínentíz:fed unufquifq; propríum habet donum ex deo:alíus quidem ficalius autem fic. Vbí proprietas finpulorum εἰν δ altrím fecus díuerfitas. Concedo& nuptías efle dei donum:fed ínter donum δὲ donum magna díuerfi onere" Muerftag tas eft. Denicq;& Apoftolus de eodem poft ínceftum pcenitente econtrario ínquit: Donate| ei€ confolamini& fi οτί quid donaftis,& ego. Acne putaremus donum hornínis effe contem; nendum,addiditINá& ego quod riii quíd donaui propter uos,coram Chrífto.Diuerfa funt dona Chrifti. Vnde& Iofeph ín typo eius uaríam habet tunicam Et in pfalmo quadrage fimoquatto legimus. Aftítit regína a dextrís tuís,ín ueftítu deaurato, círcandata uaríctate. É Petrus Apoftolus, ficut cohzredes,ait;multiplicis grati« dei. Quod fienificantius etxce dici» τῶν«oicougjd eft;uariz,( Sequítur.Dico auté innuptis δὲ uiduis:Bonum eft eis,fi fic permanferint at οσο. δί autem non fe contiínent;nubant.Melíus enim eft nubere;dj uri.Pofttg nuptis concefferat ufüm cóiugiji& oftenderat ipfe quid uellet;quidue cocederet:tranfit ad innuptas δὲ uiduas:& fui proponit exemplum:& felices uocat.fi fic permanferínt. Sí autem non fe contitnent,nubanbidipfum quod fupra:propter fornícationes autem,& ne tentet uos Satanas, pro; m ptet íncontínentíá ueftram, Redditq; caufam.cur dixerit.fi fe n6 continent, nubant. Melius eft enim nubere, cj utí.Ideo melius eft nubere;quía peíus eft uri, Tolle ardorem libidinis,& n6 di: «et,melíus eft nubere. Melíus em femper ad comparatione deteríoris refpicitnon ad fimplícíta 1 RN tem incomparabilis per fe boni. Velut fi diceret: Melius eft unim oculutn habere, és nullum, Melius e em uno innítí pede:& alteram partem corpo εδ bacculo fuftentate, cj fractis crurí bus repere. Quidaís apoftole?ING tibi credo dícéti: δὲ fi tmperítus fermone,non tame fcientia, 'Quóillud de humilitate defcendit: quia π fam dignus uocari apoftolus: δὲ mihi minimo om qu apoftolorz,S τᾶ αἰοιτίαοτίς δὲ hochüilitatis díctü puto. INoftí fermonü ppríetates.Qz xbré δὲ deEpimenide& de Menádro& de Arato quxdá fumis teftimonia. Vbi de cotínentia si BB 4 loquetís (LYBER PRIMVS. C loquetís& uirginitate.Bonü eft(ais)bomini mulíeré nótangere& bonü eft cis/fi fic pmáfcrint ut cgor& puto hocbonü eis effe ppter inftanté neceffitaté:& quía bonü eft homini ficefle. Vbi adnuptíasuenis,nó dicisbonü eft nubere:xquíanó potes íungere;Cj utí:f. ed dicis:Melias eft nu bere;cj uri.Sí per fe nuptia funt bonz;noli íllas incendio coparare:fed dic fimpliciterbonü eft |. fubereSufpecta eft mihi bonitas eíus rei:quá magnitudo alteri?malí,malü εἰς coeit inferius. Fe one v 2 nie Fhere. Eco auténon leuíus malum.fed fimplex per fe boná uolo.“ Flucufqy prímum capitulum edif [το ο δδονν δηλ} 7^1 Cettameftueniamusad fequentia.Hlis autem quí matrímonío iuncti funt, przcipio non ego, gu Cc νὴ fed domínus,uxorem auiro non difcedere, Quod fi difcefferit:manere innuptam: aut uiro fuo icconcilíati.Etuir uxorem fuam non dímittat.Nam cxterís ego díco;non domínus.5í quís fa; tet uxorem habet ínfidelem:& haccconfentít habitare cum illo: non dimittat illam:& catera, uf q; ad eum locut,ubi ait: Vnufquifqs fiut uocauít eum deus,íta ambulet.Et ficut in omnibus ἘΠῚ ecdefíjs ἄοςεο. ΕἸ ς locus ad prafentem controuerfiam non pertinet. Docetením íuxta fcnten/ ΤᾺ oeroe.«pe[dam dominiuxorem excepta caufa fornicationis non repudíandam:& repudíatam uíuo mari εἰν δεν erba. plv Gof'go,alteri non nubereraut certe uiro fuo reconciliari debere.Flis autem quos ín matrimonío de; ng m /ν8^". wrehendiffet fidesihoceftfi unus credídiffet e duobus:przcipit ne credens repudíet non cedem tem. Caufifq, expofítisquod candidatus fidei fit infidelis,fi nolit a credente difcedere: econira/ rio iubet.fi infidelis repudiet fidelem propter fidem Chrifti,dií(cedere debere credentem:ne coms iugem praferat Chrifto:cui etíam anima poftponenda eft. At nunc platzq cotemnentes apo/ ftolí iuffionem,iunguntur gentilibus:& templa Chrifti idolís proftituunt:nec intelligunt fe cor . poris eius partem eífe,cuius& cofta funt. Ienofcit apoftolus infidelium coniunctíoni, qua ha/ pone maritos ín Chriftum poftea credíderunt:non his,qua cutn Chriftianz effentnupferüt gentilibusad quas alibi loquítur.INolíte iugum ducere cum infidelibus, Quz enim participatío iufticize cum iniquitate? Aut qua focíetas luci ad tenebras? Qua: autem conuentio Chrifti ad Belialz Aut que pars fideli cum infídeli?Qui autem confenfus templo ἀεί cum idolis? Vos | D enimeftistemplum ἀεί αἱαί, Licetenim ín me fxuituras fcíam plurímas matronarum: licet ea/ dem impudentía qua domínum contempferunt,in me pulícem δὲ Chriftianorü minimum der| bacchaturas:tatné dícá quod fentío:loquar quod me apoftolus docuitnó illas iufticize effe, fed | iniquitatis:non luds.fed tenebraruminon Chrifti fed Belialznon templa dei uíuentis, fed fana : mov στ clos Sidolamormuorum.Vis apertius dífcere,quod Chriftíanz omníno non liceat ethnico nubere? vohis in. Audieandé Apoftolü:Mulier(inquit)allieata eftuíro quanto tépore uír eius uíuit:quod fi dor | 5 míerituir eius liberata eft:cuí uult nubattantum ín domíno, íd eft, Chriftiano. Qui fecundas tertiafqy nuptías concedit ín domíno,prímas cum ethnico prohibet. Vnde δὲ Abraham adiu; atferuum fuum ín femore fuo: hoc eft ín Chrifto, quí de eius femíne erat nafciturus: ut filio fuo Ifaacalienigenam non adducat uxorem.Et Efdras offenfam dei huiufcemodi uxorü repu díatione compefcit.Et Malachias propheta:Prauaricatus eft(inquít)Iudas:& abomínationetm fecit in Ifrael& ín Flierufalem.Polluitenim fanctum dominí:& dilexit δὲ habuit filiam dei alie ni. Difperdat dominus uirum qui fecerit hoc, magiftrum& difcipulum, de tabernaculis I^ : cob,& offerentem munera domíno uírtutum.FHac idcirco dixi;ut quí nuptías uíreínitati com parant ciant faltem tales nuptias dígamí& trígamia: fübijciendas.^ Ad fuperiorem dit putationem;in qua docuerat fidelem ab infideli non debere difcederefed permanere ín matri Won e) monio ficat eos ínuenifTet fides:& unumquemq uel colibem ucl marítum íta durare, ut effet HO tb UR Chrifti baptifmate deprehenfus;infert fubito parabolas circücifi δὲ ethnici ferui& liber: δὲ fub jn tn eocnot 1o 4a. metaphora earum de nuptís difputat δὲ ínnuptis.Círcücifus aliquís uocatus eft, non adducat i ever TJ praputiü.In prputío uocatus eft;non circücidatur, Circücifio níhil eft,& przputíung nihil eft, fed obferuatío mandatorü dei eft, Vnufquifcy ín qua uocatione uocatus eft ín ea permaneat. Seruus uocatus es;non fit tibi στα Sed δὲ fi potes liber fieri, magis utere.Qui enim ín domino uocatus eft feruuslibertus eft domini.Similiter δὲ q liber uocatus eft;feruus eft Chrifti. Precio empti eftis:políte fierí ferui hominü. Vnufquifq ergo ín quo uocatus eft frater,ín eo pmaneat UE MU Lol| apud ADVERSVS IOVINIANVM,$0. 11| A apuddeü.Acprimü,quia nonullos hanc intelligétiam reprehéfuros arbitroriinterrocare libet qux fit confequentía,ut de marítis δὲ uxoribus difputans,repente tranfiret ad comparationem|... so ludzi δὲ ethníci,ferui δὲ liberi:& rurfum hac difputatione finíta,rediret ad uirgines dicens: De v, picgropovis uírgínibus autern przceptum domíni non habeo. Quid fibi uultínter coniugia& uirgínitaté,—^^'^ μελος Τυάαί δὲ ethnici ferui liberigy collatio?Secundo,quomodo poffit intellieicircacifus aliquís uo catus eft,non adducat przputium.Num qui femel amputatum habet preputium:poteft fi ue lit rurfus illud adducere? Deínde quo fenfu exponendum fit:qui enim ín domino uocatus eft feraus/libertus eft dominiz?Similiter qui liber uocatus eft, ferus eft Chrifti? Quatto,quomo; do ille qui pracepit feruis obedire domínis carnalibus,nüc dícat:Nolite fierí feraí homínüc Ad extremum, quid pertíneat ad feruitutem uel circücifionem: unufquifg; ín quo uocatus eft fraterín eo permaneat apud deum.INam δὲ contraríum eft fuperiori fententia Sí enim illud αυ’ diuímus:NNolíte fierí feruí horínum: qua ratione poffumus ín ea permanere uocatíone qua. tiocati famus:cam multi crediderint habentes carnales dominos quibus nuncferuíre prohíbe, ευε-Ροιτο ad circücifionem quíd facit permanere in ea uocatíone ín qua uocati fumus:cum ín 1 alio loco ídem Apoftolus clamítet: Ecce ego Paulus dico uobís:quoniá fi citcicidamini, Chri; ftus uobis nihil proderit. R eftat igitur,ut circücifio δὲ preputium, feruus& liber, fuperiori fen.. fuicoaptentur,& de antecedentibus pendeant. Circücifus aliquis uocatus eft:non adducat prz: putid.Eo(inquít)tépore quo uocatus es δὲ credidifti ín Chriftü:fi arcücifus nocatus es ab uxo» rc,& celebs eras:noli ducere uxoré: hoc eft noli adducere pra putiü: ne circécifiois& pudicitize libertaté onctes farcína nuptíará.Rurfum fi ín prputio quis uocatus eft;nó circücidatur.Fla, bebas(inquit)uxoré cá credidifti: noli fidé Chrifti putare caufam diffidij,quía in pace uocauit i nos deus. Ciítcücifio nihil eft;& praputià nihil eft:fed obferuatio mandatorá dei. Nihil em p^ P deftabfg; operibus coelibatus& nuptíz: cá etíá fides quz;ppríe Chriftíanom eftfi opera non habuerít;mortua effe dícaé: δὲ hac lege uirgines quoq; Veftz:& Iunonis uniuírz in fanctarum 1 queant ordíne numerari. Vnufquifqy ín qua uocatione uocatus eft;in ea pmaneat. Quádo cre/ B diditfiue habebat fiue non habebat uxoréín eo permaneat,ín quo uocatus eft.Ac per hocno tam uírgínes cogít ut nubant,dj repudia prohibet. Et ficat habentibus uxores tollit licentiam ὶ dimittendi cas.ficuírginibus nubendí amputat facultatem.Seruus uocatus es:nó fit εἰδί cura: 1 fcd&(i potes liber fierí;magis utere.Etíam fi habes(inquít)uxorem: δὲ illi alligatus es,& foluis debítum:& non habes ταί corporís poteftatem: atq;(ut manifeftius loquar)feruus uxoris es: Ὁ nolí proptet hoc habere ttífticíam,nec de amífTa uirginítate RI ie Se ctíam fi potes caufas aliquas inuenire diffidij,ut libertate pudicitiz perfruaris:noli falutem tuam cum alteríus interi tu quarere.FHabeto paulifper uxorem,nec praccurras morátem.Expecta dum fequitur. Si ege/ εἰς patienter,coniunx mutabitur ín fororem.Qui ei ín domíno uocatus eft feruus, libertus eft j domíni.Similiter qui liber uocatus eft. feruus cft Chrifti, Reddit caufas cur nolit uxores deferi, i Idcirco aít pracípio,ut in Chríftum de gentilítate credentes,iníta ante fidem matrímonia non relinquant: quia quí uxoré habens credídit: nó tanto fidei feruitío detinetur,quáto uirgines& innuptz: fed quodammodo eftliberior,& feruitutís illi frena laxantur: δὲ dá uxoris eft feruus (ut ta dícam)libertus eft dii. Porro quí uxorem non habens credidit,& libera feruítute coniu ij uocatus eft a domino.illeuere feruus eft Chrifti Quanta felicitas non uxorís feruum effe,| Es Chrifti: noncarni feruite, fed fpítítui? Qui enim adhzret domino,unus fpírítus eft. Ac ne forfitan in eo quod fupra díxerat.feruus uocatus es, non fit tibi curz, fed& fi potes liber fieri, magis utetg: fugilla(fe contínentíam τὶ ideretur,& in famulatum nos tradidifTe coniugum: ínfert fententíam,qua omnem amputetcauillationem:Precio empti eftis,nolíte fieri ferui homi; num.Redempti fumus preciofo fanguíne Chrifti, ímmolatus eft pro nobís agnus:& αίρει! fi calidiffimo rore hyffopi, omné pítuítam noxiz uoluptatis excoximus.Q uibus ín baptifma^ te mortuus eft Pharao,& uniuerfus eíus fuffocatus eft exercitus:cur rurfum Aegyptum qua^ timus, poft manna angelorum cibum,llía& cepe δὲ pepones,& carnes uarias fufpirámus? Marítorurm . NI vAn Mr Yon fT cs umm, δν sre NA ς) C ^ preny n ὃς vn ovyvrMyr 1 30D tri 4 oni{η Í rwerep βι “ἢν Mer etc es /rert gn ena b 2225 A2, P7 } / ἐν vy D poro do uy vmat Uy "ud NAYOVYg T7|fonH I3 los ψ—— 2. Wo 44 MAT v hw* “αν i(LIBER PRIMVS 65 .4, Marítorum δὲ continentium difputatione przmiffa,tandem ad uirgines uenit,& aitzDe uie ginibus autem przxceptum domíni non habeo,confilium autem do,tandj mifericordiam con. fecutus a domino,ut fim fidelis Exiftimo ergo hoc bonum efle propter inftátem neceffitatem, quoniam bonum eft homini fic effe.FTic aduerfaríus tota exultatíoe bacchatur. ΕἸος uelut for/ tiffimo arícte;uiteinitatís murum quatíens:Ecce inquit Apoftolus profitetur de uíreínibus do; minífe non habere pracceptum:& quí cum authorítate de maritis δὲ uxoribus iuflerat, non au det imperare quod domínus non przcepit.Et recte. Quod ením pracipitur, ímperatur: quod imperatut,neceffe eft fierí:quod neceffe eft fieri, nifi fiat, penam habet. Fruftra cním iubetur, quod inairbitrío eíus ponitur;cui iuffum eft. Sí uirginitatem dominus imperaflet: uídebatur nuptías condemnare, δὲ homínum auferre feminaríum: unde δὲ ipfa uircínitas nafcitur. Si pracidiffet radicem,quomodo fruges quxreret? Nifi ante fundamenta íecillet:qua ratíone xdi ficium exttueret: δ operturum cücta defuper culmen imponeret? Multo labore foflorum,fub; uertuntur montes:terrarutn peneínterfa penctrantur,ut inueniatur aurum. Cumqg de eranís mínutiffimis príus conflatione fornacis, deinde calida artificis manu fucrit monile compactü: noh illebeatus uocatur,quí delito excreuit aurum:fed quí aurí utítur pulchritudine. INoli ioi. tur admírarí.fi inter títillationem carnis,& incentiua uitiorum, angelorum uítam nó exígimur, fed docemur.Quia ubi confilíá datur, offerentis atbitríü eft:ubí praecepti, neceffitas eft feruié/ tís.Prceputm(nquit) domíni non habeosconfilium autem do, tanquá mifericordiam confecutus a domíno.Si non habes prxceptum domíní:quare audes dare confilium,de quo non ha bes iuffionemcRefpondebit mihi Apoftolus:Etuís ut ego iubeam,quod dominus obtulit po tíus δρ pracepit? Ille cteator δὲ figulus fciens fragilitatem uafculí quod operatus cft, uiroi^ nitatem ín audientis poteftate dimífit:& ego doctor centíum quí omnibus oinía factus fum, utomnes lucrifacerem,onus perpetua caftitatís ftatím in príncipio credentium ímponam cet; uicibus ínfirmorum*Difcant príus ferías nuptiarum,uacent ad tempus orationi, ut accepto gu ftu pudicitia d femper habere defyderent,quo ad modicum delectatí funt. Domínus tenta; tus apharílxís utrum fectidum legem Moyfi uxores líceret dimittere, omnino fieri prohibuit. Quod difcipuli confyderantes dixerunt ei:Si talis eft caufa homínis cum uxore,non expedit nu bere.Quibus ille refpondit: Non oés capiunt ποι, fed quibus datü eft.Sunt em eunuchí,q de uteto matrís ít natí funt:& funt eunuchi q ab hominib?eunuchigati funt:& funt eunuchi, fe caftrauerüt ppter regníi coelo. Qui poteft capere;capiat. In ppatulo eft;cur Apoftolus dixit: De uirginibus aüt preceptum diii non habeo,profecto quía przmiferat dominus:Non omGes capiunt uerbum,fed quibus datum eft:& qui poteft capere capiat.Proponit ἃγωνοῦ ἔτι prae mium,inuítat ad curfum, tenet in manu uirginitatís brauíum,oftendit puríffímum fontem,& damitat:Qui fitit ueniat δὲ bibat, quí poteft capere capíat.INon dicit uelitis, nolítis, bibendum uobis eftatq; currendum:fed qui uolucrit;quí potuerit currere atq; potare: ille uincet, ille fatia; bítur.Et ideo plus amat uíroines Chriftus:quía fponte tribuunt; quod fibi non fuerat impera: tum, Maiorifqy οτατία eft offerre quod non debeas,cg reddere quod exicaris. Apoftoli uxoris onera contemplati,fi calis eft(inquiunt)caufa homínís cum uxorc,non expedit nubere.Quorü dominus fententíam probans:Recte quidem fentítis aít,quod non expedíat homíní ad colo rum regna tendentí accipere uxorem:fed difficilis res eft:&t non omnes capiunt uerbum iftud; uerum quibus datum eft.Alíos eunuchosnatura facit;alíos uis homínum.Mihi illi eunuchi pla cent;quos caftrauít non neceffitas,fed uoluntas. Libenter illos ín meos finus recipío: qui fe ca) ftrauerunt propter regna celorum: δὲ ob mei cultum noluerunt effe quod nati(ης. Símuls tractanda fententia. Qui fe(inquít)caftrauerunt propter regna celorum. Si caftratitmercedé Mas (νι habent regní eclorum,ergo qui fe non caftraueruntlocum non poffunt acdpere caftratorum. Dori her Qui poteft(nquit)caperecapíat. Grandis fidei efLerandifq; uirtutis dei templu m ες puriffi) mui:totum fe holocauftum offerre domíno:& iuxta eundem apoftolum effe fanctum δὲ cor; pore δὲ fpiritu. Hi funt eunuchi, qui fe lignum arídum ob fterilitatem putantes, audiunt per Efaíant. ADVERSVS$ IOVINIANVM,. So IA A Efaiam;quod pro filijs& filiabuslocam in ccelis habeant paratum.Horum typus eft ΑΡΗ ᾽Ιροῖ eunuchus ín FTieremía,&{ρα ασ ας reginz: Candacisin actis apoftolorü:quíob robur fi— ΄ " defjüirinomen obtinuit. Ad hos δὲ Clemens fucceffor apoftoli Petrí.cuíus Paulus apoftolus ' memínit fcribit epiftolassomnemqy pene fermonem fuum de uírginitatis puritate contexuit: & deinceps multi apoftolíci δὲ martyres& illuftres,tam fanctítate quam aloquentia uiti, quos ' ex proprijs fcriptis noffe perfacile cft, Exiftimo ením(inquit)hocopus bonum effe propter - inftantem necefliratem, Quz eft illa neceffitas, quz fpreto iPad coníucali, uíteinitatis appetitlibertatem? Va praenantibus δὲ nutríentibus ín illo die. INon hicfcorta:mon híclu/ ' panaria condemnantur: de quoram damnatione nulla dubitatio eft:fed uteri tumefcentes;& E itffantum uaciítus, δὲ fructus atq; opera nuptíarum. Quoniam bonum eft homini ficeffe, Si : benum efthomiíni ficeffezmalum eftergo hominí ficnon effe, Allieatus es uxorí:noli quztere " folutionem.Solutus es ab uxore:noli querere uxorem. Habet unufquifq; noftrum terminos fuos.Redde míhí meum;& tuum tene.5í alligatus es uxorí:ne illi des repudiá. Si folutus fum "abuxoremnon quxram uxorem, Vt cgo non foluo coniuoía fi femel ligata funt;ita tunon lices ιδιες quod folutum eft.Simulcy fienificantía confyderanda uerborü eft.Oui uxorem habet:& debíá Qv/{ "του dícitur, δὲ effe ín ργαρπείο, δὲ feruus uxorís:& quod malorá feruorü efballicatus.Quiauté; COR GE t." "fineuxore eft:prímü nullius debitor eft,deínde circuncifus,tertío liberzad extremá folutus. Cur ratius per relíqua.INeq; enim nos patítur magnitudo uoluminis díutíus in finoulís ímmorari.. "Sf autéacceperís uxorem,nó peccafti. Alíud eft non peccare:aliud benefacere.Et fi nupferit uít/ 'gonó peccauit.INon illa uirgo,quz femet dei cultui dedícauit.Harü efr fiqua nupferit habebit. *dámnationéquía prímá fidem írrítam fecit.Si auté hoc de uiduis dictum obíecerít,quátoma/ j "δία de uíreinibus preualebít:cum εὐ hís nó liceat quibus aliqn licuit? Virgínes em quz poft| 'confecrationé nupferínt:nó tam adulterz(στ, δρ inceftx, Acne uideretur ín eo quod dixerat:] Etfi nupferítuireo nó peccauít:rurfum colibes ad auptías;puocare ftatim fe refrenat:& aliud inferendo.infirmauit quod concefferat dicens: Tribulatione tamen carnís habebüt huiufmodi. Qui funt ífti;,qui ttibulationé carnís habebunt? Quibus fupra indulferat;Si acceperís uxorem, 'nó peccafti:& fi nupferít uírgo,nó peccauit, Tribulatíonem tamé carnis habebunt huiufmodi. Ίος ignari rerum,putabamus nuptías faltem carnís habere lxticiam. Sí auté nubentibus εἰ incarne tribulatio eftín qua fola uidebantur habere delítías:quid erít reliquum propterquod- 1 nubant:cum δὲ ín fpiritu& ín aníma& ín ipfa carne tribulatio fit? Eco autem uobis parco.Sic ὴ 'aít, obtendo carnis tribulationé, quafi nó maiora fint propter que nubere nó debeatis.Ioif hoc: dico fratres: Tempus breue eft.Reliquum eft,ut qui habentuxores.fic fint tanquá nó habétes. c Nequad iam de uirginibus dífputo:quos nulla ambiguitas eft effe felices. Ad maritos uenio. Tempusbreueeft, dominus prope eft.Etíam fi nongentis uiueremus anniís,ut antiqui homi"| 'hes;tamen breue putandü eflet, quod haberet aliquando ἔπε& effe ceffaret. Nunc uero cíi bre uis fit nó tam Iztícia;cj tribulatio nuptíarum,quíd accipimus uxores,quas cogemur cíto amitte refEt qui flencínquít,& gauderit,& emunt δὲ utuntur hoc mundo,fic fint;quafi non fleant;gaus deant,emant,utantur hoc mundo.Przterít er figura huius mundí.Si müdus tranfit,quo uni uetía daudütur,ímo figura et conuerfatío haus mundi, quafi nubes praterit.inter cetera muty di opera nuptiz prateribunt. INeqy ením erunt poft refurrectioné coníucia.Si autem mors fi| níseft nuptiarum,cur neceffitatem nó in uoluntatem uertímusEt quod inuítís extorquédum| / - A C Tv nj Myr eft;curnó fpe przmiorü offerímus deo? Qui(ine uxore eft follicitus eft qux domini funt, quo» odo placgat deo. Qui autem cum uxore eft.follicitus eft quz funt mundiquomodo placeat duum uxori,& díuifus eft.Intueamur curarum uírgínís,marítiq; diftantías. Virgo domino,marítus δ el lits Nn viven üxoti placere defyderat;& ut uxori placeat.follícitus eft de his qua funt mundi,que cum mun/.^^ im sym do utíg tranfitura funt:& díuifus eft;ín multas fcilicet follicitudinum partes mifezíarumqg di^[ 4H ο 1 ftractus.INon eft huius loci nuptíatum anguftías defcribere:& quafi ín communibus locis rhe toríco exultare fermone.Plenius fuper hac re contra Heluidium,& in eo libro quem ad Eufto/] chiü fcripfi arbitror abfolutü. Certe& Tertullianus cá adhuc effec adolefcens/fitín hac matc/; tía,Et pé?ptor meus Gregori? Nazianzenus uirginitaté& nuptías differés,eracis uerfib?expli| ut Κα m | | Ru NC. riri ἮΝ —€ m——— cete } C ς: ἢ Δι 1 πώ ἢ ΡΣ) CL nv νυν ννν uim ftus multum,rurfum monogamíam díeamiz comparat:& quomodo nuptías »— 7 v Ad Tto pure σον» ΤῸ (LIBER PRIMV$ cauit. Nüc illud bteuiteradimoneo in latinis codicibPhüclocü ita legi:Diuifa cft uireo δὲ mulier Quod quácj habcat fuá fenfüm:&a me quoq; p dlítateloci fice iffertà ΠεέΠ no eftapoftoli; cx uritatís.Si quidé Apoftolus íta fcripfit.u fupra tráftulimus,ollicitus eft à funt müdí:quo modo placeat uxoti,& díuifus eft:& hacfententía definita, tranfpredítur ad πἰγοίπος δὲ con tinentes,& aít: Mulier ínnupta& uirgo, cogítat qu: funt domini, ut fit fancta corpore& fpi, ritu, Non omnís ínnupta,& uírgo eft.Quz autem uírgo;utíq;& innupta eft. Quac οὗ αἰερᾷ tíam dictionis potuerit ídipfum altero uerbo repetere,mulier ínnupta& uírgo: uel certe defi, nire uoluiffe quid eflet ínnupta.id eftG;uírgo:ne δὲ meretrices putemus innuptas,nullí certo ma. PA»" ῃ» e T ΄ e ΓΗ? trímonío copulatas.Quiíd eo cogítat ínnupta δέ uírgos Quz domini funt:ut fit fancta& cot pore δὲ fpiritu. Vt nihil alíud cffet,ut nulla merces uirginé amplior fequeretur:fufficeret ei haec fola platio,cogítare quz ἀπί funt, Statim docet qua: fit ipfa cogitatio:ut fit(ancta& corpore & fpiritu. Nonnulla: quippe funtuíreines carne non fpiritu:quarü corpus integrum eftaníma cortupta.Sed illa uíroínitas,hoftía Chrifti eft:cuius necmentem cogítatio;nec carné libido ma: culauít,Econtrarío quz nupta eft;cogitat qua: máüdi funt,quomodo placeat uíro Sícut q uxoré habet.follicitus eft qua funt müdi,quo placeat uxori: fic nupta res müdi cogítat, quomodo pla ceat uiro. Nos autem non fumus de hoc mundo:quí in malíono pofitus eftcuíus fieura prate/ rít.De quo dicitur ad apoftolos:Si effetís de hoctmundo;amaretutíq; mundus quod fuü erat. Acneforfitan putaret onus erauiffimü caftítatís nolétibus imponere,ftatim íügit caufas fua;: dendi,& ait:Floc autem ad utilitatem ueftram díco:non ut laqueum uobis ínijcíam, fed ut ad. id quod honeftum efb,& intente facit feruire gemina ulla diftractíoe uos adhorter.Pro, prietatem erzcam,latínus fermo non explícatquibüs em uerbis quis poflit dicere; τοῦτο δὲ τορὸς Τὸ Vu Gp αν συμφέρον λέγω,ουχῖνα βρόχον ὑμῖμ ἐσιθάλο, ἀλλὰ πρὸς τὸ ἐύσχκμμομ καὶ tvweóctd'eop τῷ κυρίῳ, ἀπεριασάσως, Vnde& in latíniscodícibus ob tranflationis difficultatem,hoc penitus nó in uenitur. Vtamur igitur eo quod nos uertímus.INon imponit nobis apoftolus laqueum,necco/ oít effe quod nolumus:fed fnadet quod honeftum eft& decorum:& intente facit feruire domi» no:& femper efle follicítum,& expectare paratum domini uoluntatem:ut cum quid ímperaue rít,quafi ftrenuus& armatus miles,ftatím impleat quod praeceptum eft:& hoc faciat(ine ulla diftentione: quz data eft fecandum Ecdefiaften hominibus huíus mundi, ut diftendantur ín ea. Si quis aüt cófyderatuíroiné fua, id eft carné lafcíuire δὲ ebullire in libidínem:nec refrenare fe poteft:duplexq; ei incumbit neceflitasraut accipienda coniuoís,aut rüendi quod uult-faciat; non peccat fi nubat.faciat(ínquít)quod uult:znon quod debet. Non peccat fi ducit uxorem:non tamen bene facit.fi duxerit. Nam qui ftatuítín corde fuo firmus,non habens neceffitatem, po» teftatem autem habens fux uoluntatís:& hoc iudicat ín corde fuo feruare uireínetn fuam,bene facit.Igitur δὲ quí mattimonío iungit uirginem füam,bene faciti& qui non iungit, melins facit: Sígnantet δὲ proprie fupra dixerat: quí ducit uxorem non peccat:híc qui feruat uirginem fud, bene facit. Aliud eft autem non peccare;aliud eft benefacere.Dedina(inquit)a malo: δὲ fac bo; num.Illud dedinamus;hoc fequímur.In altero initium,ín altero perfectío eft. Verum ne ín eo quod dixít:& qui matrimonio iungit uirginem faam,bene facit: exiftimet aliquis obferuationem noftram non ftare,protínus hoc ipfum bonum extenuat;& obumbrat comparatione me/ líoris,& dicit:Et qui n6 iungit; melius facit.INífi illaturus effet; melius facitinácg pracmífiffet,be/ ne facit. Vbi autem bonum δὲ melíus eft:ibi boní δὲ melíorís nó unum eft przmíum, Etubi no unum przmíuniibi utícg dona díuerfa, T'átum eft igitur ínter nuptías δὲ uíreinitatem: ctum inter non peccare δὲ bene faceresimo,ut leuius dícam,dptum ínter bonum δὲ melíug.. 47 Fínita diífputatione coníugiorum& uireinitatis: inter utrumqy cauto moderamine pracepirorum,ut necad finiftram,necad dexteram diuerteret:fed uía regía eraderetur,& illud nie Ne fis iu ubdiderat αἱ. ginítatiita digamíam prímis nuptiis fubijcit,& ait: Mulier alligata eft;quáto tempore uír eius uiuít:squod fi dormietit uit cíus,libera eftcuí uult nubat;tátum ia domino: Beatíor autem erit, fi ficpermanferít fecandá confilium meum.Puto autem.quod& cgo fpiritum dei habeam, Co cedit fecundas nuptias, fed uolentíbus: fed his qua fe continere non poffunt, ne lufuríatzim Chrífta — -——— M wu wm Ἦν - μμ S——— A ADVERSVS IOVINIANVM.:-$0. 1$ A Chrifto, nubere aclintshabentes damnationem quod primam fidem írrítam fecerint:&t hoc có cedítquia multz abierunt retro poft Satanam. Caeterum beatíores(ínquít)erunt fi fíc permat ferínt:continuoqp fubiuneit apoftolicam authoritatem,fecundum meum confilium, Porro ne authoritas apoftoli quafi hominis leuior uideretur,addidit:Puto auté quod& ego fpirítü dei habeam. Vbi ad continentíá prouocatiibi nó hominís,fed fpiritus dei confilium eft. Vbi auté nubendi cocedit ueníam fpirità dei no nominat: fed prudenti{ἰδέαι confilium:ita fineulis το; laxans, ut unufquifgp ferre poteft. Iuxta hunc fenfum omnia illa funt accí píenda.Nam qua fub uiro eft mulier,uiuente uiro,allicata eftleci:fi auté mortuus fuerit uirfoluta efta lege uiri. Ἰοίέ uíuente uiro uocabítur adultera fi fuerit cum altero αἰγο, οἱ auté mortuus fuerit uir eius:foluta εἶτα lege, ut non fit adultera fi fuerit cum alio uiro.Et illud ad Timotheum. Volo etgo iunio; tes uíduas nubere filios procreare;matreffamilias effe:nullam occafionem dare aduetfario ma; lcdicti etatía.Jam enim quzdam conuerfz funt retro poft Satanam:& reliqua his fimilia.Quo «modo er uíreinibus ob fornicationis perículum concedit nuptias,& excufabile facit, quod per fe non appetitur:íta ob eandem fornicationem uítandam concedit uíduís fecida matrimonia. Melius eft em lícet alterum δὲ tertíum,unum uirü noffe,cg plurímos:id eft, tolerabilius eft uni homini proftitutam effec multis.Siquidem&iilla in euangelio Iohannis Samarítana,fextum fe maritum habere dícens:arguitur a domíno;quod non fituir eius. Vbi ef numerus marítorü eftibiuir qui propríe unus efteffe defit. Vna cofta a princípio ín unam uxorem uerfa eft, Et erunt(inquit)duo ín carnem unam,non tres neq quatuor:alíoquín iam nó duo,fed plures. Pri mus Làmech fanguinaríus δὲ homícida;unam carnem in duas díuífit uxores:fratricidium& di/ /.^— Mar camíam, eadem cataclyfmi deleuit poena. De alteto fepties, de altero feptuagieffeptiesuindi catum eft. Quantum diftat ín numero,tátum& ín crímine.Quá fancta fit digamía,hínc often. ditur quod digamus ín derá eligi non poteft:& ideo Apoftolus ad T imotheü:Vidua(inquit) eligatur nó minus fexagínta annorum:qua fuerit unius uírí uxor. Εἷος ome praceptum dehis eftuiduis qux ecdefix páfcátur cleemofynis.Et idcirco atas prafaribiturzut illa tantü accipiant pauperum cibos qua íam laborare non poffunt.Simulgy cófydera, quod que duos habuítui^ tos:etiam fianus eft& decrepíta δὲ egens.ecdefiaftipes non meretur accipere.Sí autem panis illi tollitur eleemofynz:quantomagis ille panís qui de ccelo defcendit:quem quí indigne come: derit;reus erít uiolati corporis& fanguinis Chrifti? Quam hzcteftimonía quz fupra pofui: ín quibus uiduís concedítur.ut fi uelint,denuo nubant;quidam ínterpretátur, fuper hís uíduís: quas amiffis maritis ficinuenerít fides Chrifti. Necením confequés eflet,ut apoftolus poft ba ptifima uiro mortuo iubeat alteri nuberezum habentibus απού uxores praceperit;ut fic fint quafi non habentes:&t ob hanccaufam non effe uxorum numerum definitum:quía poftbaptif) ta Chriftietíam fi tertía δὲ quarta uxor fuerit, quafi príma reputetur. Alioquin fi poft baptif^ ma prímo mortuo accipitur fecundus:quare non fecüdo& tertío& quarto δὲ quínto mortuo, accipiaturfextus, δὲ reliqui? Poteft ei accidere,ut ínfelicitate quadam uel iudicio dei fucciderv tíSnuptías repetitas.adolefcentula plures accipiat uíros:St anus prímo marito, ín extrema fene E;* fh——7- xo fe Li 1.». ΄ &ute uiduetur. Primus Adam monogamusifecundds agamus.Quuí dígamíam probantrexhi, beanttertíum Adam dígamum,quem fequantur, Verum facut Concetletit Paulus fecüda ma ᾿&tímonía: eadem lege δὲ tertía concedit& quarta, δὲ quotienfcungy uir motítur.Multa compel litur apoftolus uelle,qua οὖ uult. Círcacidit Tihotheum.rafit in fe αἰεί, nudipedalia exer; cuit:comat nutríuit: δὲ totondít ín Cenchris.Et certe caftigauerat Galatas:Petrü cy reprehen: ΗΝ propter obferuationes Iudaicas a gentibus fepararet. Quomodo igitur in cete; tis ecdefizadifciplinis Iudais iudzus;ethnicis ethnícus:& omnibus omnia factus eft, ut omnes lucrifaceret: fic& digamíam conceffit íncontinentibus:nec nuptiarum numerum prafintuit:ut "dumuiderent fibi mulieres ita poft mortem mariti fecandum concedí,ut tertíus quartufq; con ceditur:erubefcant alterum accipere,ne trigamís δὲ quadrigamís comparentur. Vbí enim unus exceditur;nihil refert fecandusan tercius fit:quía definit efle monogamus.Ornía licent, fed no omnia expediüt.INo damno dígamos,imo nec trígamos:&(fi dici poteft)octogamos.Plus ali^: quid infemm:etiam fcortatorem recipio poenitentem.Quicquid zcqualíter licetequa. lance pe E na CC fandumeit — eoredes jw Adeo ZA rure que 32473 | Γ ΠΡ rien v 5 Nl ves! Z7 ota "9 eb femi vt^3a) En« quo(orum f al, 2 pity mop eyp eo Wr, yw DÀ 4)4/1*/ fone 2 y? η Fn loo» /τννΓ abro vy jooorl log ados evo«f- 7001 fU εν) ΨΥΥΥΜ τν ΡΟ, /. e d 7 1 j Bars Hive. cnim pg tein 9^ nreny of odi γ ALL Vis γι} yf/(rv ovs Kyclatevyy, y 4 LIBER PRIMVS. C fandameft, // Sed quoni&ad uetus nos trahit tcftamétum,& incipiens ab AdíadZadhará-. τς&Hlifabet ρεταοπίτας deinde opponit Petr δὲ cxterosapoftolos habuifTe uxoresinos quoq M. debemus per eadem currere ueftigía quaftionü: δὲ docere caftitaté fcmp operi nuptíar fuiflc ον m przlatam.Acde Adamquidem δὲ Eua illud dícédttmn, quod ante offenfam ín paradífo uírei ncs füerínt:poft pecatü αὔτ&Lextra paradifum protinus nuptiz. Deinde,quod hoc ipfum μα E terpretetur Apoftolus:Propter hocrelínquet homo patrem δὲ matrem fua,& adhzrebit uxor.. fux:& erunt duo ín carneuna.Statimq fübiungít:Sacramétum hoc magnum eft: Ego autem;. 5271»""^(""dico ín Chrifto& inecdefia. Chriftus in carne uírgo:in fpiritu monogamus. Vnam em habet., mm nA qua ídem Apoftolus. Viri(inquit)diligite uxores ueftras,ficut& Chriftus ecdefia, Sí Chriftus fancte.fi cafte,(i abfay ulla macula ecdefiam diligit: uírí quoqy ín caftitate uxores... ἡ fuas diligant:& fciat unufquifq uas fuum poflidere ín fanctificatíone δὲ honore,non ín paffior, Γ né defyderij, ficat& gentes, qua nec fciunt deum. INeq; ei uocauit nos deus ín immundiciam,, fed in fanctificationem:exuentes nos ueterem hominem aum operibus fuis:€ índuentes nouit, qui renouatur ín cognitionem fecundum imaginem creatoris fuiubi non eft mafculus& fe^. τούτα; Gracus δὲ Iudaus.circidifio& prxputium,barbarus& fcytha.feruus δὲ liber, fed δὲ ota; 2 niaín omnibus Chriftus.Imago creatoris non habet copulam nuptiarü. Vbi diuerfitasfexas.. aufertur; ueteri homíne exuímur, δὲ índuimur nouo,ibi ín Chriftü renafcímur uíreínem, ασ. δὲ natus exuírgíne,& renatus peruirgínem eft.Quod autem aít: Crefcite δὲ m ultiplicamini,& replete terram:necefTe fuit prius plantare fyluam δὲ crefcere, ut effet, quod poftea poflet excidi.Simulc; confyderanda uís uerbi, replete terram, INuptiz terram replent: uírginitas paradi, fum.Sed δὲ hocíntuendum dátaxat iuxta hebraicam ueritatem, quod cut fcriptura ín prímo & tertio& quarto& quínto& fexto die expletis operibus fingulorü dixerit.Et uídit deus quia bonum eft;in fecundo dic hoc omníno fabtraxit, nobis íntellicentiam derelinquens, non effe bonum duplicem numerum,qui ab unione díuidat,& prafieuret foedera nuptiarum. Vnde δξ Miam:»»»» JD inaralNoeomnia animalia quxcung; bína ingrediunturimmunda funt. Imparnumerus eft ydus mundus.Quád, ín duplici numero oftendatur δὲ aliud facramétum, quod ne in beftijs quidé & in immundis auibus digamia comprobata fit.Bína enim ingrediuntur ímmunda:& feptena quz munda funt:ut haberet Noe poftdiluuium,quod de ímpari numero ftatim deo poflet of ferte,Si aüt tranffertur Enos, δὲ feruatur ín diluuío INoe: non reor idcirco tranflatü Enos,quod uxorem. habuerit: fed quod primus ínuocauerit deum, δὲ crediderit ín faluatorem: dequo Paulus apoftolus ín epiftola ad Hebraos pleníffime docet.Porro INoc quí quafi fecüda radix: | 0 5— bhumanogeneriferuabatur:itígg cum uxore δὲ filijs debuit referuari, Ο μᾶζρ ín hoc myfteríum ere Μίνα P'et— ferptirarum fit. Arcaillaiiuxta apoftolum Petrü,typus ecdefiz fuit;in qua octo anima: falux '”. facta:(unt. Quando ingreditur in eam INoe:tam ipfe cj filij eius,ab uxoribus feparantur.Quá/ do ueto egreditur in terram,iunguntur paría:& quod ín arca.id eft ín ecdefia fuerat feparatü, in mundi conuerfatione fociatur.Simulq fi arca plures habuit máfiones δὲ nídulos,& bícamey, zata,& trícamerata,& diuerfas beftías:& pro qualitate anímalíim habitatíones quoq; uel ma, etse Íores uel minores: exiftímo quod diuerfitas illa manfionu m,pracfieurauerit ecdefix uarietaté, E yr" 2" n ge HE 4/ Quod autem nobis obíjcit ín fecanda dei benedictione, comedendarum carnium lícétíam, ο 1 j,daamque ín príma concefTa non fueratiíciat quo modo repudium íuxta zloquíum faluato; risab ínítío non dabatur: fed propter duritiam cordis noftri per Moyfen humano cenerí com ceffum eft:fic δὲ efum carnium ufcg ad diluuium ignotum fuiffe.Poft diluuía uero quafi ín ere?. mo murmurátí populo coturníces:ita dentibus noftris neruos δὲ uíruléías carnis ingeftas.Do cet Apoftolus fcribens ad Ephefios: deum propofuiffe in adímpletione temporiftnrecapitula.| reomnía:& ad principium trahere in Chriftum Iefam,quz funt fuper coelos& fuper terrà. πὶ. de& ipfe.Saluator in Apocalypfi lohannis,ego fut inquit«&«initium δὲ finis. Ab exordio.. condítionís humana:neccarnibus uefcebamur,nec dabamus repudiü, πες prxputía nobís eri,. piebantur in fignü. Floccurfu ufcg ad diluuiü peruenimus.Poft diluuium autem cum datíog.. legís:quá implere nullus potuít,carnes ingeftz funt ad uefcendum:& repudia cóceffa duritia, S cultellus cicücifionis appofitus: quafi ἀεί manus plus ín nobis creaucrit, qs necefTe e(t. Poftcis "* Ladikrimn hdi. Ae ADVERSVS IOVINIANVM.$0. I4. A"autem Chriftusuenitin fine temporum:& o reuoluit ad«,& extremitatem retraxitad princi; C rra velt ΙΑ) pium, necrepudium nobis dare permittitur, nec círccidimur, nec comedímus carnes, dicente j9/npis o Nri hey || Apoftolo:Bonum eft uinum non bibere,& carnes non comedere. Ecuínum ern αι carmibus— 77 7 - linh» poftdiluuium dedicatum eft, 4 Quid loquar de Abrahamut ipfeafferit trigamo,;qui fignum 777" fdeiincircücifione fufcepit?Si imitamur uxorum illius numerum:imitemur& circücifionem. Neq; enim ín parte fectandus,& ín parte repudíandus cft. Porro Ifaacuníus Rebecuir,Chrí.| 24€ pr fti prxfigurat ecdefiam, δὲ digamiz fugeillatlafciuíam. Sí auté duas bígas uxorum& concubi| narum habuit Iacob;& non uult adueríaríus acquiefcere, lippientem Liam deformé atc fcetoz.|- eb plures halo fam fynagogx typum pratuliffe: Rachel uero pulchrá δὲ diu fterilem, ecdefiz fienificafle my, eina ER. fterium:fciateo tempore hoc feciffe Iacob,quando erat ínter Aflyríos,& ín Mefopotamía La ban duriffímo diio feruicbat. Quando autem terram fanctam ingredí uoluit, δὲ in monte Ga/ laad extruxit aceruum teftímonij: ín quo nihil inter farcínas eius, Mefopotamiz poffeffor in uenerat:iurans fe nuncj ad locum, íi quo feruierat reuerfurum:& ad torrentem Iaboch cum aneelo luctatus daudicate«αρίτ:ϑζτὐλατὺ νεῦρον eius emarcuit,ftatimqy Ifrael fortítus eft nomé, & illa quondam dilecta coniunx pro qua feruíerat iuxta Bethlehem, ín qua erat uírginitatis f praco domínus nafciturus,a filio doloris occiditur: δὲ confortia Mefopotamía euangelíca ín| ciuitate moríuntur. Miror autem cur Iudam δὲ Thamar nobis propofuerít ín exemplum, nifi fortc δὲ meretricibus delectatur, aut occífum Onam quod fratrí femen ínuiderit, quafi nos 7^ qualemcung; feminis fluxum,abfq, liberorum opere comprobemus.Perfpícaum eft de Moy. επ“ 1 fc,quod perídítatus efTet in díuerforío, nifi Sephora qux ínterpretatur auís/filium circanddiC ο—"- m fec& przputium nuptíarum,cultro euangelíco defecatfet.Ifte nempe Moyfes eft, quí cam ui» Ί i» d nu? n dni 1 diffet uifionem magnam:& angelum fiue dominum loquentem ín rubo: nequacj ualuit ad amm| :eumaccedere:nifi foluiffet corrígiatn calciamenti fuiz& abíeciffet uíncula nuptiarum. Nec mi; 1 rum hoc deamico& propheta&legifero dei,cum omnís populus acceffurus ad montem Sina,] δὲ dei audíturus aloquíá,tribus dicbus fanctificari iuffus[ει δὲ fe ab uxoribus abftinere. Quod 1 5 quidem fcimus(lícet prapoftére faciam hiftoría ordinem confundere)etiam ad Dauid fucíen δν στ funr» Ἢ tem ab Achímcelech facerdote díctum:Sí mundi funt pueri ab uxorib?7Etille refponditab he-7^/:7^^ t ἢ εἰ& nudiuftertius. Panes er propofítionís quafi corpus Chrifti deuxorum cubilibus confar,^"^ ποστ” gentes edere non poterant, Et nobís in tranfitu eft cortemplandum,quod dixit: Sí mundi funt ueri ab uxoribus,uídelicet quod ad mundicias corporis Chrifti,omnis coítus immüidus fit.In M d» quoq pracipitur:ut pontifex nifi uíireínemn non ducat uxorem,nec uíduam accpíat.Si εαν 1 .. demuirgínisuiduzc conditio eft:quate altera recipituraltera reprobatur? Et facerdotalís ui lw ΤΡ xh 74 7 Ww αὐδιιεὲδ v cfl ΤΉ eme duaín domo iubetur federe pattísfuí:necfecundum noffe matrímonium;Si forór uírgo morí; tut facerdotíssquomodo ipfa ad patris exequías:íta pater ad eam íübetur accedere,Sí uero ni. pta fit quafi aliena contemnitur, Qui uxorem duxetít:& quí plantauerít uíneam, uelut ρτορᾶ» gines filiorum prohibetur ad bella procedere.Non ením poteft domini feruire milítiz, ferus uxorís:& de fpeculís mulierum íeiunantíum,quafi de puriffímis corporibus uirginum, luter ir tabernaculo iri íntrínfecus in fanctuarío tam cherubím, δρ propicíatoríum& arca te: ftamenti& menfa propofitionis δὲ candelabrum δὲ turibulum ex auro mundiffimo funt, INegs ením in fancta fanctorum ínferrí poteratargentum.€/ Quid moror in Moyfecam míhí pro Xen fitcurfim celeriterg; dictantí fineula breuiter perftringere:& intellioentia: quafdam li a;; o EOS“τ.µ| neàs ducere? Tranfcendam ad[είσαι filium Naue, qui ante dictus eft Aufe:fiue ut rectius ha^ less f- y Moue| betur ín Flebrzzo,Ofeejid eft faluator.Ipfe em fecanduni epíftolà Iuda faluauit:& eduxit po^ pulum Ifinel ex Aegypto:& ín terram repromiffionis induxit-Hic Iefus ftatím utuenít ad lor/ danem,aquz nuptiarum quz femper ín lege fluxerant;arcfacts funt δὲ fteterunt: δὲ ficcis pedí; bus acnudis populus omnis tranfrjt:& uenit ín Galeala:Ibicy fecido eft círcumcifus. Quod fi iuxta litteram accipimus: penítus ftare nó poteft, Si em duplex haberemus pra putíá: uel ex cífa pellicula iterum nafceretur:tecte fecunda círcücifio baberetlocum.INunc autem hoc figni^ ficaturxquod Iefus cultello euangelij; populum qui per defertutn uenerat circücidit:& circücidit cultello pétríno:ut quod ín Moyfi filio prafigurabatur ante ín paucis: íd fub kí: duce ímple/ C 2 retur C eda Vete I) opt : a39eret- 231 17 ΄ c-] 2 zem ^ad YO'i M^ di^ NO LE V up Am wr jeep ysoornm t"4 Sj M We ην{πὸ νύ ΩΣ “ΡῈ ΡΕΙ͂ΜνΒ π᾿ ret ín cunctis, 5.4& ipfa praputia in unam tumulum coacetuata,& fepulta, δὲ teta obruta; ablatum opprobrium Aegyptí;8 nomé loci Galgala;quod interpretatur reuclatio,oftendunt,: dum ín przputio ambularet populus per defertum,oculos cíus fuifle cxcatos, Vi deamus& confequentía.Poft euangelij circácifionem:& confecratíonem duodecim lapidum ín loco reue lationis ftatim pafca celebratur: immolatur eis agnus,& fanctz terr uefcuntur alímétis.Fore: ditur Iefus:occutrit εἰ princeps militia: oladium tenens:id eft,uel pro círcücifo populo pugnare fe monftrans:uel diffecansglutinum nuptíarum.Similiterq; ut Moyfi praceptü fuerat,& huíc. przcipitur:Solue caldamentum tuum.Locus enim ín quo ftas.terra fancta eft.Quía ficerat do míni armatus exercitus ín tubis facerdotalibus,quafi ad euangelícà przdícatíoné;fub typo Hie richo mundus fubuettitur.Et ut infinita prateream(neqy em πᾶς míhí propofitá eft omnía ue/ teris tetamétí aprire myftería) quin qp reges qui in terra repromiífionís ante regnabát,refifte bantq; euangelico exercitui, οἵα pugnante fuperátur. FToc puto íntelletu effe perfpicad;quod antecg domínus populum fuum educeret de Aegypto:& círcücideret eutm,uifusodoratusgu/ ftusauditus,tactufq, regnauerínt;& his quafi principib? fuerint uníuerfa fubíecta.Quosefus ad fpeluncam corporís confagientes,& ad tenebrofum locum:id eft ipfum ingredíéres corpus interfecít:ut per id occiderétur,per quod ante regnabant..(/ Verü iam tempus eft,ut caftítatís Iefa uexillum leuemus. Moyfes fcribitur habuifle uxorem. Moyfen autem,& domínus nofter δὲ Apoftolus ínterpretátur legem: Habent Moyfen δὲ prophetas:Et, ab Adamufg; ad Moy: fen regnauit peccatum, etíam fuper eos quinon peccauetunt, ín fimilitudine prauarícationis Ada:nulli; dubíü eft;in αετού teftimonio Moyfen legem fignificare. Sicutergo legimus qd Moyfes;id eftlex habuerit uxorem,oftende mihi Iefüm INaue uel uxorem habuiffe ucl filios: δὲ fi potuerís móftrare,uictum me efTe fatebor.Et certe pulcherrímum terrz[πάσα ín partitio, neaccepitlocum:moríturqg non ín uícenarío numero: qui femper ín fcrípturís infauftus efti quo feruíuit Iacob,& uenditus eft Iofeph:& quem diligit Efau;accipiens ín coquadam mune/ ra:fed in decimo, de cuius laude crebro diximus: fepeliturq; ín Thamnat fareh, id eftín perfe; étíffimo príncipatu, fiue ín numero operímenti nouí:ut uírgínum fignificaret greges, faluaro/ rís auxilio coopertos, in mote Ephraim: hoc eft ín monte frugifero:ab aquilone montis Gaas, qui interpretatur comtotío. Mons enim Síon/atera aquilonís,cíuítas regís magní: quz oppo fita femp inuidiz eft;& per fineulas tétationes dicit: Mei uero pene moti(τ pedes. Cá ín fe pültura εἴα, ἔδει q οχποῖς eius appellat, expletus fit:rurfumn ín Iadícü uolumíne,quafi uiuens refar&enfc defcribit:& füb ἀνακεφαλαιώσει opera ipfius przzdican£:& legit. Mifit efus populi: δὲ abierüt filij Ifraelunufquifc in hzereditaté fuá, ut poffiderent tertá.Et feruiuit populus drio cunétís diebus Iefu,&tc. Statímq fubiungit;& mortuus eft efus INaue feruus dní cent decem - annorü.Porro Moyfes uidittantum terram repromiflionis& íntrare no potuít:& mortuus eft in terra Moab:& fepeliuit eum dominusin ualle terrz Moab contra domum Phegor:& nó co/ SEM uir fepulchrum eius,ufqy in diem hunc,Cóparemus utríufcy fepulturá: Moyfes in terra Moab morítur:Iefus ín terra Iudzz-.Ille fepelitur ín ualle cotra domum Phegor:quod interpre tatur ienomínia(Proprie qppe Phegor/lingua hebrza priapus appellat):hic ín monte Ephrar imab aquilone montis Gaas. Et eft[η uerbis fimplicibus femper díuinarü fcripturarü fenfus auguftior.Quia apud Iudzos eloría erat ín partub? δὲ parturítióibus:& maledicta fterilisiqua: non habebat femen ín Ifrael:& beatus cuius erat femen ín Síon:& domeftici ín Hierufalem:&. in benedictione maxíma ponebatur: Vxor tua ficut uitis abundans,ín lateribus domus tua:Fi. lij ταί ficat nouella: oliuarum ín cítcüítu menfz tua:idcirco fepulchrá eíus pofitá ín salle defcri/ biturcontra domum ídolixquod proprielibidini confecratur.N os auté qui militamts fub Iefu duce,ufq; ad prafentem diem ignoramus ubi Moyfes fit fepultus, Contemnímus em Phegor, & omné ignomíniá eius:fcientes quod qui in carne funt,dco placerenon poflunt. Et dris ante dilauíum quoq; dixerat:INon permanebit fpiritus meus in hominibus íftís,quia caro παι ΟΣ obrem δὲ Moyfes moríens plangitur a populo Ifrael:Iefus autem quafi uícturus non planeit. Nuptiz ei finiuntur ín morte:uirgínitas poft morté incipit coronari.«' Sampfon quoq; producit in medium: nec decaluatum quondam dni Nagarzum a muliere cófyderat:qui'licet εγρᾶ : tencat ADVERSVS IOVINIANVM..$0. I$: A teneatfaluatorís, quod meretricem ex gentibus adamatit ecdefíam:& multo plures hoftium moríens quam uíuus occíderít, tamen coniugalis pudicitíz exempla non prabet.Et certe ifte eftfecundum prophetiam lacob:qui οὔ concitus equi pernícitate ferretur,a ferpente percuffus retrotfum cecidit.Debboram autem δὲ Barach&uxoré Heber Cynei cur enumerauctit, pror. fus non intelligo:cum aliud fit bellorum príncipes δὲ hiftoríz ordinem texere: aliud figuras ali; quas fignificare coniugi): quz ín iftis omnino non comparent.Porro quod prafert lepte pa; trís fidem lachryimis uíreínís filiz,pro nobis facit.Et nos em nó tam uíreínes fzculi,dg eas qu propter Chriftum funt uíreines predicamus:& a ρἰατί[ο; Flebraorum reprehéditur pater uo/ εἰ temeratij, quía díxerít: Si tradens tradideris filios Ammon ín manibus meísiquicüqy exierit de domo mea ín ocutfum míhi;cam reüertí cepeto in pace a filijs Ammon.erit dfio,& offerá íllum holocauftum.Si caaís(inquiunt),fi afinus occurriflet:quid faceret?Ex quo uolunt dei di^ fpenfatione εἴς factum:ut quí ímprofpecte uouerat,errorem uotorá ín filiz morte fentíret.Si autem Samuel nutrítus ín tabernaculo duxit uxorem: quid hoc ad preiudicium uíroinitatisz MA/ »]}: Acero oplad / 7 4 δΥφ niea 9 στ’ A 4 á : Jammmpta — (ple vetu [π᾿ ΗΡΑ S NOR: v:" ς iu γον 5 1 hor en τε Quafi ποι Βοάίε quoq; plurimi facerdotes habeant matrímonia:& apoftolusepifcopum der- lr: c^ ἘΣ fcribat uníus uxorís uirum:habentem filios cam omni caftítate,Símulqg; nofcendum,quod Sa mue] leuíta,non facerdos, nó pontifex fuerit, Vnde δὲ faciebat illi mater fua ephod bad. fuper: humerale uidelicet lineum;quí habítus proprie leuitarü δὲ minoris eft ordinis. Vnde& ín pfal mís non noiatur inter facerdotes:fed inter eos quí inuocant nomé diii. Moyfes(inquit)& Aaro ín(acerdotibus eius:&Samuel íntér eos q ínuocant nomé eíus.Leui e genuít Caath: Caath genüit Aminadab:Aminadab genuit Chore:Chore genuit Affir: Affir eenuit Helchana:Hel chana genuit Sub:Sub genuit] ou: Tou genuit Heliu:Helíu genuít leroam:Ieroá genuit Hel chana:Helchana genuít Samuelem,INulliq; dubíü eft facerdotes de Aaron δὲ Eleagar& Phi; heces ftirpe generatos, Quí cum& ipfi uxores habuerínt:recte nobis opponerétur,fi errore En; cratítarum ductí;contenderemus matrímonía reprobanda:& non effet nofter pontifex fecun dü ordinem Melchifedek fine patre.fine matre ἀψγενεαλόΓιΤος, hoc eft; fine nuptiis. Et renera ma; enos fructus ex liberíisSamuel capit:ut quía ipfe placuit deo:tales eenuerít, quí domino difpli/ cerent, Quod fi Βοος& Ruth nobís obíjcit ad comprobandam dígamíá:fciat in euangelio ob typum ecdefiz,etiam Raab metettícem ín ordíne maiorum domini enumeratam,Porro quod Dauíd ducentis przputijs emiffe actat uxorem;nouerít illum&alías habuiffe cg plurímas:& Michol filia Saul,quá pater alterí tradiderat, poftea recepiffe:& iam fenem;Sunamitidis puellz calefactum e(le complexibus, INechocdiíco, quod fanctis αἰτίς quicts detrahere audeam: fed quod aliud(itin[οσο uerfarí: aliud ín euágelío.Ille occidit Vríam Ietheum:moechus extitit in Bethifabee.Et quía erat uir fanguínaríus:non(ut plzríc; exiftimant)propter bella: fed pro/ pter homiícidium,templum domini«dificare prohibetur.Nos autem fi unum de mínímís(ζατα dalícauerímus: δὲ fi fratrí díxerímus Raca:& non recte uiderímus:expedit ut mola afinaría liz P círca collum noftrum:& rei erímus gehenna:& adulteríum ín folo nobis afpectu reputa/ 708/ ω» Ην» nonna! he[209 ber 75 THEHTWT C7 € , L4[4 L- ΄ Η Ld*^: itur. Tranfitad Solomonem per quem fe cecínít ipfa fapientía:& cum uxoriü eum dicat, atq ἃ alpren orn g ín illius laudibus ímtmoretur: míror cut nó iungat& illud de Canticocanticorü:Sexacinta funt tegína;& octogínta concubínz:& adolefcentulz,quarum non eft numerus.Et illud de τεσπο» rum tertío:quod feptíngentas habuerít uxores,& trecentas concubínas,& alias innumerabiles. Hx nempe funt,qua auerteruntcor eíus a domino:& tamen antes plures haberet uxores,& carnis uítijs laberetur: in príncipio regni δὲ adolefcétiz;extruit domino templum. Vnufquifag em non defuturis fed de prafentibus iudicatur.Quod fi Solomonis exempla ei placét, íam nó digamu? erít,& trígamus:fed nifi feptíngentas habuerít uxores,& trecentas cócubínas: typum tius δὲ merítum ímplere non potetít. Obfecro te lector: δὲ idipfum fxpe cómoneo: ut fcías me quz loquor neceffitate dícere, necdetrahere hís quí ín lege pracefferint:fed feruiffe eos tépori/ bus δὲ conditionibus fuís:& illam dni impleffe fententiam:Crefcite δὲ multiplicamíni,& replete terram:& quod hís maíus eftfuturorüm typos prebuifTe, Nobis autem quibus dicitur:(mh pusín collecto eft, fupereft ut quí habentuxores.fic fint quafi nó habeát,alíud pracipí;S αἱτοί nitatem a faluatore uírgínedediícarí;Elíam& ΕἸΠΩ͂ d ftulte in Cataloeo pofuerit maritoru, us CC; me fLYBER PRIMVS^ Q metacente manifeftá eft. Si ei Iohannes baptifta uenit in fpiritu δὲ uirtute Elie ,& Iohannes" .. αἴτσο eftutiq, non(οἱ ín fpírítu eíus uenít.fed etiá in corporis caítítate. Porro illud quod de Ecechia cómemorari poteft: quácg hoc ille folita ftoliditate no uiderit, qd poft uitirecuperatá| δὲ quindecim annorü fpatía protelata díxeritzAmodo filios faciam:fciat ín Hebraís uolumini, bus n6 haberi. fcd legi p hoc;pater filijs notá faciet ueritate tuá.INec mín: fi Oldauxor Sellum, pphetiffa cofulatur ab Iofía rege Iudz,iam captiuítate uicina& iradiii ftillante fup Hierufalé: | cá hac norma fit fcripturar,ut deficétibus uítis fanctis mulieres ín nítorá laudentur ορρτο. τον ας εἴη briaSupfluüautécftde Danicle dícere,cá Εορταί ufq hodie auturment,& illà& treís pueros ^07"«Mv». füiffeeunuchos:ex illa dei fententía,quá Efaías loquitur ad Ecechía:Et de filijs tuís qui nafcené νο ex te,tollét& facient eunuchos ín domo regis. Rurfuf cp in daniele legímus:Et díxit rex Afpha; neg principi eunuchoR: ut introducere de filijs captiuitatif Ifrael,& de femíne regio,& dephor thommím pueros,ín quibusnó effet macula, pulchros facie, íntellizentes fapientia, Et argu» mant fi de femine regio electi füt Daniel& tres puerí;de femine aüt regio eunuchos(οτεία. ptura pdixit:hos effe quí eunuchi fati funt.Sí uero& illud oppofuerit: quod ín Egechiele di^ citur,Noe δὲ Daníel& Iob ín terra peccatríce filios& filias liberare non pofle:refi pondendá eft, quod iuxta hypothefin díctü fit. INec ein eo tépore INoe δὲ Iob erát,quos multis ante fzculís ᾿ fuiffe cognouímus. Et eft fenfus:fi tales δὲ tales uíri fuerint in terra peccatrice:filios fuos& filias liberare nó poterüt,quía íufticia patris nó liberabit filii:nec peccati alterius alterí imputabit. Anima ei qux peccauetít, ipfa morierur.Sed δὲ hoc dicendüá:Daníelé íuxta híftorià libri eius; εἴ Ioachím rege captü eo tépore,quo Ecechíel quoq; ductus eft in captiuítaté, Quomodo er^ eo potuit habere filios, 4 adhuc puer erat?& expleto triennío ínductus eft ad regis obfequiüie Acne quís putet Ecechiel íam uiri memíniffe Danielis δὲ nó pueri:Factü eft(inquit)íin áno fex» Εο,τοσίς fcilicet Ioachím,in menfe fexto,in quínta menfis,& ego fedebamn ín domo mea,& fenes Iuda fedebát corá me:Atq; ín eadé die ad εἴ dicié:Si fuerint Noe δὲ Daniel& Iob. Erat ígitur Danícl adhuc puer:& notus populo, uel propter ínterpretationé fomniorá regís, uel proptet Sufannz liberationé δὲ ocdifioné prefbyteromEt ρετίρίοις cóprobatur eo tépore quo hac di^ P π-- cebanf£ de Noe& Daniele& lobadhucpuerü fuiffe Daniclé nec potuiffe habere filíos& filas Jom ptrgne x) y^^ quosfua iuftica liberaret.Hucufqy delege.«ἵ Venit ad euangelíü:& pponit nobís Zacharíai “ή mW Sm Elifabet, Petrá δὲ foctü eius:& confueta uecordia non intellioiciftos quoq; inter eos qui le pog now οἱ feruierínt debuifle numerarí. ἔνε ein euangelíü ante crucé Chrifti efb,quod ραῇΐδε δὲ fan guine ipius dedíca£:Tuxta quá regula Petrus& cateti apoftolí:ut οἱ ex fupfluo interim cócedás. habuerüt quídéuxores,fed quas eo tépore acceperant quo euangeliü nefciebant. Qui affum/ ptípoftea inapoftolatii relinquunt officium coníugale.INam cum Petrus ex ρθῶβά apofto/: orum dicit ad diim: Ecce nos relínquimus omnía, fecuti fumus te: refpondit οἱ dris: Amen dico uobís,quoniá nemo eft quí dímiferit domüiaut parentes,aut fratres, aut uxoré, aut filios, propterreenü dei,quí non recipiat multo plura ín fzculo ifto, 8 in fxculo futuro uitam xtetná.. Si auté iA illud oppofuetít ad probandü,quod omnes apoftoli uxores habuerínt:nüquid tion habemus poteftatem mulíeresuel uxores círcducendi(quía γυνὴ apud Gracos utrüqs fi, gnificat)ficut ceteri apoftoli& Cephas& fratres diii: iuneat δὲ illud quod ín Grads codicibus eft: Nunquid non habemus poteftaté forores mulieres uel uxores circüducendi?Ex quo appa; ret eum de alíjs fanctis díxifle mulicrbus:qua: iuxta moré Iudaicü magiftris de fua fubftantia míniftrabant.ficut legímus ipfi quoq; diio factítatum. Nam δὲ ordo uerborum hoc fieníficatz INunquíd non habemus poteftatem manducandi& bibendi;aut forores mulieres eirc ducen; di: Vbi de comedendo& bibendo ac de adminiftratione fumptuum premittitur,& ἄς mulieri bus fororibus infertur:perfpícuum eft non uxores debere íntelliei, fed eas ut diximus, qua: de fua fubftátía míniftrabat. Quod& in ueterí lege de Sunamitide illa fcribitur qua: folita fit Eli feü recipere,& ponere εἰ menfam,& pané& candelabrü&c. Aut certe fi γυναῖκας uxores accipi mus non mulieres:íd quod additur, forores,tollit uxores:& oftédít cas germanas ín fpírítu fuif pod; d nn fe,non coniuges, Quamdg excepto apoftolo Petro non fit manifefte relatum de alijs apofto; pne jos; Mis quod uxoreshabuerins& cá deuno fcriptum fit,acde cxterís tacitum: intelligere debemus vhsjyt? USC à fine ADVERSVS IOVINIAN VM.$0. Ι6 A fineuxoribuseos fuiTede quibus nihil cale fcriptura fignificet.Et tamen illequi nobis obiecit, Z acharíam& Elífabet, Petrum δὲ focrum eius: fcíat de Zacharia δὲ Elifabet Iohannem fuif, fe generatü,id eft de nuptijs uirginé;de lege euangelium,de matrimonio caftítatéuta prophe tauirgine,uirgo dominus δὲ annuncíaretur δὲ baptícarctur. Poffumus autem de Petro dicere, quod habuerit focrum eo tempore quo credidít,& uxorem íam non habuerít:quamif legatut ín σεςϊόδοις,& uxor eius& filía.Sed nuncnobis de canone omne certamen eft, Et quía ad apo ftolos prouocauit,quod príncipes difciplinz noftrz δὲ Chriftiani dogmatis duces,uirgínes nó fuerint: ut eos interím uirgines concedamus non fuíffe(neq; enim hoc prater Petrum proba; ri poteft):nouerit hos efTe apoftolos,de quibus Efaias uaticinatur: INifí dominus fabaoth relí/ quíffet nobís femen:quafi Sodoma effemus,& fimiles Gomorra fuiffemus. Qui ergo erant ex ludzis:uirginitatem quá in Iudaifmo amiferant,in euangclio habere non poterant. Et tameta Iohannes unusex difcipulisqui minimus traditur fuiffe inter apoftolos:& quem fides Chrifti[s(y qua iro uirgínem reppererauíreo permanfit:& ideo plus amatur a domino, recumbit füper pectus ίνα de. συν Ie(u.Et quod Petrus qui uxorem habuerat interrogare πο audet: illum rogat ut interroget. Etpoft refurrectionem nuncíante María magdalene,quod domínus refurrexiffetxuterqg cucur ritad fepulchrum fed ille przuenit. Cumcg eflent ín naui δὲ pifcaréturín lacu Genefareth:Tefus ftabat in littore:nec fiebant apoftoli quem uiderent:folus uirgo uirginem agnofcit,& dicit Pez tro:Domiínus eft.Rurfum poftauditam fententíam,quod ab alío cingendus effet Petrus:& du] ceiidus quo nollet:& crucis fuiffet illi paffio prophetata,& ille dícetet:Domine quíd ifte:nolens[ deferere Iohannem, cutn quo femper fuerat copulatus: dicít eí dominus: Si e fic uolo effe, uid ad te? Vnde δὲ fermo exíuít inter fratres;illum difcipulum non moríturum.Ex quo oftera de uirginitarem non morí:nec fordes nuptíarum ablui cruore martyrij: fed manere ci. Chri;, fto,& dormítíonem eius tranfitum effejnon mortem,Si autem obnixe contenderít Iohannem uirginem non fuifTe:& nos amoris pracipui caufam uírginitatem dixímus,exponatillezfi uit!— onon fuít:cur cxteris apoftolis plus amatus fit? At dicis:fuper Petrum fundatur ecdefia:licet| NN AMARE ᾿ idipfum inalioloco fuper omnesapoftolos fíat:& cunctí dlaues regni ον oom| -^ gequo fuper cos ecdefíz fortitudo folideturitamen ppterea inter duodecim unus elipiturzut ca^ 7: 27777 s pon fp τ píteconftituto fchifmatis tollatur occafio.Sed cur non lohannes electus eft uírgo? Aetatí dela^". x SP C e tum eft:quía Petrus fenior erat:ne adhuc adolefceus ac pene puer,progrefTz ztatis hominibus E fos γνν νη ES praferretur: δὲ magifter bonus quí occafionem íurgij debuerat auferre difcipulis: δὲ qui dixe:| rateis:Pacem meam do uobis, pacem relinquo uobís:& qui uoluerit inter uos maíor effe, míni * musomníum fit:ín adolefcentem qué dilexerat caufam prabere uideretur ínuidiz Vt auté fcía ου muslohannem tunc fuiffe puerum: manifeftiffime docent Ecdefiafticz híftoría: quod ufq; ad. ** Traiani uixerit mperíü,id eft poft ραΠίοπξ diii fexagefimooctauo anno dormierit, Quod δὲ nosin libro de illuftribus uírís breuiter perftrinximus.Petrus apoftolus εἴ, δὲ Iohánes apofto ΣΑ lus;marítus,S uírgo.Sed Petrus apoftolus tantá:Iohánes&apoftolus δὲ euangelífta& pphe ta.Apoftolus;quía fcripfit ad ecdefías ut magifter:euangelifta,quia libr euágelij condidit:qd? excepto Matthzo, alij ex duodecim apoftolí non fecerüt.Propheta,uídit ein ín Pathmos(πίτα la:inqua faerata Domiítíano príncipe ob díii martyrium relegatus Apocalypfim infinita futu torum myftería continenté. Refert auté Tertullianus,quod a Nerone miflus ín feruentis olei] dolium putior δὲ πεσετίος exíuerít, Cp intrauerít.Sed δὲ ipm eius euangelíá multá díftata cate δ: tís.Matthaus quafi de homine íncipit fcribere: Liber σοποτατίοπίς Iefu Chrifti fili; Dauid filij ροῦν ον Abrahá, Lucas a facerdotio Zaachariz, Marcus a pphetía Malachiz ρρίτετα ὃς Efaiz.Primus 60/7 777 habet fafem hominis propter genealogiá.Secundus faciem uítuli, propter facerdotiü. T ertíus faciem leonís: propter uocem damátis in deferto:Parate uíá domini,rectas facite femítas cíus. Iohánes ueto nofter quafi aquila ad faperna uolat,& ad ipm patré peruenít dícés:In príncipio E etat uerbíi,& uerbum eratapud deum,& deus erat uerbü. Hoc erat ín príncipío apud dei&c« Expofuít uirgínitasquod nuptíz fcirenó poterant:& ut breui fetmone multa comprehendá,|] doceamqy cuíus príuilegij fit Iohannes,imo in Iohanne uírgínítas.a domino uirgine,mater αἷς| φο μερίδι difcipulo commendatur. Verum cafTo labore fudamus.Obiicit quippe nobís aduer | CC 4 fariusapoftolica Ψ7 622753, ΔΑ ρει " fervi 2202).K Mr; cua. ! Kk!-—— 3 Noaluadnt Acc Hn im pev flr o Anm Qeltmmny Wilh Í u 4, YA ὑ), Δ Υ11ΡΓΙ/Λ dremr velita"n p À ΝΟΥ’ 1 ymyertum ! ) 7,» μα αλ Jj es Q7 H4. Yvvi ü«ο D «ΤΙΒΕΕ PRIMVS. "Ur" 2 Q fanusapoftolicam fententiam; ait: Adam primus formatus eft, deinde Eua:& Adam non eft feductus,mulier autem feducta in prauarícatione facta eft.Salua autem fiet per filiorum eene tationem,fi permanferínt ín fide& dilectione δὲ fanctificatione cum fobrietate, Cofyderemus eut apoftolusad hanc fententía;& unde peruenerit. Volo ergo uíros orare in omniloco,leuanz tesfanctas manus fine ira δὲ cogitationibus. Confequéter ítaq; mulieribus dat pracepta uitz, & ait: Similiter& mulieres in habitu ornato, cum uerecundía δὲ caftitate,ornantes fe nó ín tor tíscrínibus aut auro ucl maroarítis fiue uefte przcciofa:fed fecundum quod decet mulieres,pro/ mittentes pietatem per opera bona. Mulier ín filentio diífcat cam omni fubiectione, Docere au tem mulierí nó permitto,neq; dominari in uírum:fed fubditam effe ín filentio. Et ne uideretur mulierís dura condítío,qux eam ín mariti redigeret feruítutem: legis recordatur antíquz,& ad oríginaleexemplum redítsquod Adam primus factus fit:deínde mulier ex cofta cíus:& quod Adam díabolus feducere non potuerit, fed Enam:& quod poft offenfam αεί ftatim uiro fub Aecta fit,&ad maritum illius factaconuerfio: quodqy errorem ucterem illa qua femel con. nubio copulata eft;& redacta ín conditionem Euz, filion: pcreatíone deleretiíta tamen fiipos filios eruditet ín fide& dilectione Chrifti,& in fanctificatione δὲ pudicitía, INon enim(ut male habetut ín latinis codicibus) fobríetaseft legenda fed caftítas,id eft σωφεοσύνκ Vide ἱοίτας quo 3nodo ex hoc quoq, ipfo teftimonio fupererís,& quod putabas effe pro nuptijs, p uireínitate fentíre cogarís.INam fi faluatur mulier ín filiorum generatione: δὲ liberorü numerus falus ma trum eft:cur addidit, fi permanferint filij ín charitate& fanctificatione οἴ caftitate* Tunc ergo faluabitur mulier: fiillos genuerit filios,qui uirgines permanfuri funt: fi quod ipfa perdidit,ac/ quicat ín liberis:& damnum radicis δὲ cariem,flore copenfet δὲ pomis, 4 Supra ín tranfítu abí nobis aduerfaríus propofüerat S olomonem'multinubum, quí templutn dei extraxit, ftrictim refponderam,ut per quaftiones reliquas curterem. INuncne damitet& hunc&aliíos ín lege pa ttiarchas,& prophetas δὲ fanctos uíros a nobis effe temeratos, proponamus huíufipfius qui multas uxores δὲ cocubínas habuit,de nuptijs uoluntaté. Nemo cním melíus fcire poteft quid fit uxoruel mulier.illo qui paffus eft.Loquit ergo ín ProuerbijssMulier infipiens δὲ audax,ín/ ops panis effícítur.Cuíus panis? Nempe illius qui de coelo deícendít:ftatimq; fubíungit:Terri^ | geneapud eam pereunt:& ín profundum infernum íncurrunt.Qui(unt terrígenz.qui apud cá | pereunt? Vtigy illiqui fequunturprímum Adam,qui de terra eft:& non fecundum, qui de coe |! loeft.Ec rurfum in alio loco:Sicut ínligno uetmis:íta perdít uirum fautm uxor malefica.Si aut£ , affeuerauerís hoc de malís cóiugibus dictum effe:& ego tibi breuiter refpondebo. Qua eri mi | hííncambitneceffitas ueníte ín dubium:utrü bona an mala futura fit quá duxerociVlelíus eft |!(inquit)habitare ínterra deferta. cum uxorelitigiofa& iracunda.Quá rarum fit uxorem fine ' hísuitijs ínueniri;nouit ille qui duxituxorem, Vnde pulchre Varius Gemíníus fublimís ora/ MOS tor.Quinólíticat(inquit)/ccelebs eft. Melius eft habitare in angulo tectí,c cum uxore maledí; ca ín domo cómuní. Sí domus communiís mariti δὲ uxorís:erigit uxorem ín fuperbíá,8& contu tnelíá uito facitsquáto magis fi ditior uxor fuerit,& in domo cíus uir manferit?Incipit em non uxorefle.fed dria:& uiro fi offenderít;migrandà eft.Stillicidía eíjciunthomiíné ín. die hyetmali ' dedomo(ua: fimiliter δὲ mulier maledíca deppría domo.Afliduis quippe íuroijs δὲ quotídía/ na eatrulitate facit perfluere domum eíus:& εῇοίε eum de zxdíbus fuís:id eft de ecdefiía. Vnde& fupra ab eodéSolomone praxipit.Fili ne fapeffluas.Et Apoftolus ad Hebraos.Propterea(in quít)debemus intédere amplius hís quac dicütur, ne forte fapcffluamus.]llud uero quís taceat , quod fub znígmate fribi£zSanguifuga: tres filz: erant dilectione dilectz fed ít 6 faturaue tuntcá:& quartz nó fufficit dicere fatis eft: Infernus,& amor mulíerís,& terra qux: n& fatíatue " aqua,& ignis non dicit fatis eft. Sanguifuea diabolus eft:díaboli filize funt. dilectione dilectz, qua fatiari interfectorum cruore non poffunt:Infernus δὲ amor mulíerís,& terra arens,& iohis exaftuans.INon híc de meretríce;non de adultera dícitur:fed amor mulíeris generaliter accufa tut,qui femper infatíabilis eft, qui extinctus accenditur,& poft copíam rurfum ínops eftani; mum αρ utilem effceminat:& excepta paffione quam(Πίος, aliud non finit cogitare. Simile quid& ín fequenti parabola legimus: Per tría mouetur terra: quartum autem ndh poteft Ξ Es s. fene A — 1 quu C Cru Ι Times LA "fre vit ADVERSVS IOVINIANVM.,.«ο. 17 ferre.fi ferius εοσποσδὲ ftultus fi faturetur panibus:& odiofa uxor fi habeat bonum uirutn:& ancilla fi εῆτίαι dominá(uam. Ecce δὲ híc inter malorüi magnitudinem uxor ponitur, Quod fi refponderisfed uxor odiofa:dícam tibi quod& fupra. At quí hoc periculum ín memet fieri gra ue eft. Qui em duxituxoréin ambieuo eftutrü odíofam an amabile ducat.Si odíofam duxe.rit, ferrínon poteft. Sí amabilem,amor illius inferno δὲ arenti cerrz& incendio comparatur, (/ Veníamus ad Ecdefiaften: de ipfo quoq pauca teftímonía ponentes. Omnibus tempus eft,.& tempus omni τοί fub ccelo. Tempus paríendi, tempus moriendí;empus plantandí,tem. pus euellendí quod plantatum eft, Peperimus in lege cum Moyfe;moríamur ín euangelio cum Chrifto.Plantauímus ín nuptijseucllamus per pudicitiam quod plantatum eft. Tempus am; plexandi;& tempus longe fieri ab amplexu, l'empus amandí,& tempus odiendi. Tempus bel lí& tempus pacis.Símulg; nos cómonet,ne legem euangelio praferamus,ne purítatem uireini / ! / ]], i^ia Ηλ 33112»Y 11i Ρον. avs αὶ Erb vr qo SE feni vii tatis,nuptijs putemus azquandam.Meliora funt dícens nouiflima fermonis,cp initium eius.Sta είπες, fubiungit.Ne dixerís quid factum eft:quía dies priores meliores erant;c hí.Quía non fa pienter ínterroeaftí de hocireddit caufam quare dies pofteríores meliores fint Gp priores: quía bona(ínquit)eft fapientía cum hzreditate.In lege em fapientíam carnís, mors fequebatur occi dens:ín euangelio fapientiam fpiritus haereditas expectat terna.Ecce hoc inueni dixit Ecdefia ftesshominem unum de mille ínueni,& mulierem in hís omnibus non inueni. Verütamen re^ Ρετί απο fecit deus homíné rectum:& ipfi quzfierunt cogitationes malas. Rectum hominem ínuenif(le fe dicit. Confydera uím uerbi: ín homine, δὲ uir δὲ fcemina continetur: δὲ mulierem , ἜΝ: ἢ ἢ SOY: 1 Ε i (inquít)ín hís omnibusnon inueni. Legamus principium Genefcos:& inueniemus Adam,hoc eft homínem, tam uírum dj mulierem nuncu parí. Cü ergo boni creati fimus& recti ἃ deo:ipfi uitio noftro fumus ad peíora delapfi: δὲ quod ín paradifo rectum ín nobis fuerat, ecredíétibus de paradifo deprauatum eft. Ouod fi obíecerís,antecg peccarentfexü uiri& fcemina: fuiffe di. uifum: δὲ abfq; peccato eos potuíffe coníuneí. Quid futürü fuerit incertum eft.Necg ením dei poffumus fcire iudícía:& ex noftro arbítrío,illius fententia: praiudicare. Εἶος quod factum eft ín propatulo eft;quod qui ín paradifo uirgínes permáferunt;eíecti de paradifo copulati funt. Aut quíd nocebat, fi paradífus nuptías recipit, δὲ nulla eft ínter maritatá uírgínéq díuerfitas, etíam ín paradiífo eos ante fociari? Eijcíütur de paradifo:& quod ibí nó fecerüt, ín terra[είτε ut ftatíma príncipio conditionis humanz, uíreinitaté paradifus,& terra nuptías dedícauetit. Inomni tepore fint ueftimenta tua candída.Candor ueftíum fempiternus,uírgínitatis eft puri tas.In matutíno femínauímus femen noftg& ad uefperá no ceffemus.Qui feruiuimus inlege nuptijs,uireínitati ín euanoclío feruíamus.«“Ί γαπίεο ad Canticumcáticorum:& quod aduerfarius totum putat effe pro nuptijs,uíreinítatis contínere facramenta monftrabo. Audiamus quid loquatur fponfa, antecg fponfus eíus ad terras ueníat,patíatur, inferos penetretac refur^ gat,Símilitudines auri faciemus tibi cum díftin&tioibus arcenti,quoadufq; rex in accubitu fuo eft. Antec refurgeret dominus δὲ euangelium corufcaret;non habebat aurum fponfa fed fimi litudinesautí. Argentum autem quod ín nuptíjs habere fe polliceturchabebat uaríum atqg dí ftin&tum ín uiduis,continentíbus ac marítatís. Deinde fponfus refpondetad fponfam,& eam fy(^o hnwy ey Sy docet,quod ueteris legis umbra tranfierít& uerítas euangelij ucnerít. Surge uení pxíma mea, fponía mea,columba mea,quoníam ecce hyems tranfijt; pluuia αὐῆς fibi. Εῖος de ueteri tefta; mento.Rurfum de euangelio δὲ uíreinitate:Flores uifi funt ín terra, tempus fectionis aduenit. INonne tibi uidetur idiplam dicere,quod δὲ Apoftolus: Supereftut qui habent uxores, fic fint quafi no habeát?Et manifeftius de przconío caftítatis: Vox(inquit)turturís audita eft in terra noftra, Purtur auís pudiciffima femper habitans in fublimibus,typus eft faluatorís.Legamus phyfioloeos,& reperíemus turturís hanc effe naturá: ut fi parem perdiderít;alteri nó iungatur: & intelligemus digamiá etíam a multís auib? reprobari. Statímqg turtur. dicít ad turturé Ficus protulíc gtoffos fuos.íd eft;ueteris legís praecepta cecíderunt:& de euancelío uítes florentes de; derüt odoré. Vnde& Apoftolus:Chrifti bonus odor fum?.Surge ueni pxima mea,fpofa mea, & ueni. Tu colüba mea in uelaméto petra íuxta pmurale:& oftéde mihí facié tuá, δὲ auditá fac míhíiuod tuá: qm uox tua fuauís,& facies tua fpecíofa.Dü πατῇ ταῦ tegeres ca Moyfe, δὲ nds : meptum eflct fua frr rn. £i Ἓ 1 f|LYBER PRIMVS C in egetiec faciem ciam uidebam:nec uocem cuá derer eder dies Et fi multi plicaueritís . precesueftras:necfic exaudíam uos. Nunc auté reuclata facie contéplare loría meam:& petras firmiffimz τορος promurali.Quod audies(ροπία apetít facraméta pudicitia.Fratruclis tneus Ot[[ ἤν, tnihii&ego illi qui paícit inter liliathoc eft ínter uirginum candidiflimos REOR 3 qua/ hwa«(^er δ Αμ leuerus S lomon& pacificus nofter folia:quales habeat armigeros?Ecce(ait)lectus Solomo/ Ρον. níis.fexaginta potentes in circuitu eíus de potentibus Ifracl: omnes tenentes frameam& do^ cti bello:uniufcaiufg; uri oladíus ín femore ipfius. Quiín círcaítu Solomonis funt: gladiü has - bentín femore/ficut Aoth ille iudex$0: 9^ quí interfecit hoftem pinguiflimum& toti car ni deditum,ofies amputans uoluptates.]bo(inquít)ad monté mytrha;ad eos fcilicet quí mor tíficauetüt corpora fua,& ad collé Libani ad puriffímos uírginü ereges:& loquar fi ponfz meg . Τοια(ροείο[α esamíca mea:& non eft macula ín te. Vnde δὲ Apoftolus: Vt exhibeat(inquít)fi: bi fanctam ecdefiam.nó habentem maculam neq; rugam. V eni a libano fporifa,uenía libanoz . Venies&pertranfibis ab initio fideía capite Sanyr δὲ Hermon cubilibus leonum, mótibus leopardom:.Libanus λθυκασμόο, ία eft candor interpretatur. V eniergo fpofa cádidiffima:de qua alibi dícitur:Quae eft ifta quac afcendit dealbata:& tranfit per υἱᾶ huíus fzculiab exordio fideiz & ex Sanír,quod interpretatur dens lacernz, íuxta illud quod ín pfalmo leoímus: Lucerna pe/ . dibus meísuerbum tuum diie,& lux femitis meis: δὲ Hermon,id eft confecratione:& fuge leo^ num cubilia,& leopardorü montes,qui non poffunt mutare uaríetatem fuá. F CHAR [ία leonum, fuge faperbiá dzmonum:ut poftéj mihi fuerís confecrata;poffim tibí dicere: Vul» . Deraftícor meum foror mca fponfa,uulnerafti cor meum,in uno oculorum tuorum ín uno ot^ E Cl Ver Vor), lamento colli επί, Quod dicit huíufcemodi eft. ING repudío nuptias, habes& finiftrum οοιίᾶ, Sogl] Mons quem tibi dedi propter imbecillitatem eorü quí recta uídere non poffunt.Sed πιαρίς míhi dex ter uírgínitatis oculus placet:qui fi cxcatus fuerít,omne corpus ín tenebris eft. Ac ne putaremus eum amorem carnís,S nuptías fienificare corporeas,ilíco exdudit hunc fenfum.& ait: Vulnera D fticormeumforor mea fponía. Vbí fororis nomen eft.fufpitio omnís fcediamoris exduditur. τς Quáfpeciofa funt ubera tuaa uíno,de quibus δὲ fupra díxerat:Fratruelis meus mihi δὲ eoo illi ín medío uberum meorum commorabítur:ín príncipali cordís,ubi habet fermo dei hofpitium., Quá fpeciofa funt ubera tua uíno. Quod iftud uinum cft,quod fponfz mámas pulcherrímas facit& pudicitia lacte foecundat? Nempe illud,de quo fponfus in confequentibus loquitur: Bi bi uínum meum cü lacte meo, Manducate proximi mei δὲ bibíte,& inebríamini fratres. Vnde & Apoftoli dicebantur mufto pleni, Mufto(inquit)nonuíno ueterí:quía uinum noui ín utres : E fiouos míttíitur:& non ambulabunt in uetuftate litterz.fed in nouítate fpiritus. Hoc eft uinum Vin ἠρου/ν vbro ler quod cá inebriaueritadolefcentes& puellas,ftatim uíreínitatem fitíuno.& ín crapulam caftita Vows fuerim εἰς eructant,& expletur illud uaticínium Zacharíz,dütaxat iuxta Hebraícam ucrítaté de ecde/ ||| Πα uirginibus prophetantís. Complebütur ínfantibus,& puellis ludentibus platea cíus. Quíd enímbonum eíus οἵδ, 8ζ quíd pulchrum eius:nifi frumentum electorum δὲ uínum cermínans uireines?Tftz: funt uíroínes,de quibus ín quadragefimoquarto pfalmo fcriptum eft: Adducenz tut regi uírpínes poft eam,proxima eíus afferentur tibi ín lticía& exultatione. A dducentur ín templá regis. 4f Sequitur.Hortus condufus foror mea fponfa:hortus condufus.fons fignatus. Quod daufum εἴδατα fignatum fimilitudinem habet matris domini, mattis& uíroínis. Vn de& ín fepulchro faluatorís nouo, quod ín petra putífima fuerat excifum,nec ante,nec poftea qfc pofitus eft.Ettamé hac uirgo perpetua multaráü eft mater αἱτοί πῇ,«/ Sequit ci: Emiffio nes tuz paradifus malogranatorum cum fructu pomorum. In maloeranatis& pomís,omniü uirtutum fioníficatur in uíroinitate concentus.Fratruelis meus candidus& rubicundts: candi dus ín uirginitate, rubícundus ἴῃ martyrío.Et quía rubicádus δὲ candidus eft;idcírco ftatím ad dit, euftus eíus dulcedínes,& totus cócupifcentía.Sponfus αίτσο laudatus a fponfa uireíne:lau dat uíciffim uírginé fponfam,& dícit εἰ: Spediofi facti funt oreflus ταί ín calciamentis filij Ami nadab,qd'interpreta£ populi fe fponte offerétis. Vireinitas em uolütaría eft:& ideo ereffus ec defía: ín caftítatís pulchritudine collaudant.ING eft huíus téporis ín moré cométarij οἷα de Cáti cocantícor: uirginítatis pandere facraméta; quia δὲ hacc ipa faftidiofo lectori nares cofftractura P E: nonambígo //ADVERSVS IOVINIANVM,$0. IS ΔΑ nóambigo; 4 Loqua£ Efaias fpei noftrz fideiq: myfteriü Ecce uireo in utero condipiet& pa Cannes Ej»" Ern d»(1. h^ 9 i^" d: ξ.: e τ- λα τίς βία, δὲ uocabís nomé eius Emanuel, Scio Τάσου opponere foletetn Hebraeo uerbü al,“77. 777 δὲ ma,non uirginem(οπαᾶτο.ίοα adolefcentulam.Et reuera uireo proprie bethula appellatur:adoy- δν lefcentula autem uel puclla;non alma αἰσττ-[εά naara. Quid eft igitur quod fignificat alina?^ beh ᾽ Sw. ερ εδ 2 ο;: ΔΑ Abfconditam uireinern,id eft, non folum uireinem,fed cum tic» uirginem: quía non om» nís.uítgo abfcondita eft, nec ab hominum fortuito feparata confpectu. Ὀοπίας δὲ Rebec caín Genefi ob nímíam caftitatem& ecclefie typum; quem ín fua uirgínitate fignabat, alma. fcribitur non bethula, ficut manifeftum effe poterit ex fermonibus pueri Abraham: quos lo/^ quitur ín Mefopotamiía& dícit:D omine deus domini mei Abrahami tu ditigíis uiam meam| per quam ego íngredíor,ecce dum ftetero fuper fontem aqua;uíreo qux egredietur ut hauríat:| aquam, dixero ad eam:Da mihi paululum aqua;ut bibam de hydria tua:& refponderít,& tu bibe,& camelis tuis hauríam,hiecerítuxor, quam przparauit dris filio domini tei. In eo ením loco,ín quoait: Vírgo quz eeredictur,ut hauriat aquam,in Hebraico fcriptum eft alma,id eft. uirgo fecreta,& nimia parentum diligentia cuftodíta.Aut certe oftendant mihi ubi boc uerbo appellentur δὲ nupta;& imperitiam confitebor.Ecce uirgo in utero concipiet δὲ pariet filium. Sí non prafertur nuptijs uíreinitas.fpiritus fanctus,cur maritatam, cur uiduam non degit? Nam O^, Lo pl illotempore erat Auna filía Phanuclis de tribu Afer infignis pudicitize, δὲ femper uacans ora/ X. οἱ ζω 0s?^77[2 yt. tionibus& ieíunijs ín templo dei.Sí conuerfatio tantum δὲ bona opera& ieiunia abfq uírgíni v7» nf ph tate, fpiritus fancti ad fe merentur aduentum, potuit& ifta mater effe domini. Curramus ad reliqua.Spreui te(inquit)& defpexi,uireo filia os Quam filíam dixerat, appellauit δὲ uírgi nem:ne fi tantum filiam nominaffet, arbítrarerís& nuptam.FHacc eft uíreo filia ad quàalibi di, citur: Lactare fterilis quz non parísserampe& dama quz non parturíssquoniam multi filij de. fertze magis; d eius quac habet uírum.Ifta eft de qua per Híeremíá loquítur deus dicens:INun; quid obliuifcetur fponfa ornamenti fui:aut uíreo fafcia pectoralis fuz? Dehacín eadem pro^ phetía grande míraculum eft,quía fcemina circüdederít uirum,& uniuerfitatis parentem,uirgi/ D nisuenter incluferit. Efto(inquít)nuptíarü δὲ uírginitatis(iz díuerfa condítio:quíd ad hoc po tes dicere? Si πίτσο δὲ uidua fuerint Ραρτίζατας, δὲ ita permanferíntiqux erit ínter utramqg diuet, firas?Quod de Petro& Iohanne, Anna δὲ María dudum dixímus:hoc prafentiloco proficiat, Siem ínter uirginem δὲ uiduam bapticatas nihil íntereft, quía baptifma ποπ hominé facit: cadem conditione&(corta atq; proftibula fi fuerint baptigatz;uirginibus xquabuntur. Si em pratetítz nuptíz nihil nocent uíduz baptigatz:& praterítz in meretricibus uoluptates,expofi tag; publícx libidini corpora.poftlauacrum uitoínitatis przmía confequentur, Aliud eft purif)| fimam mentem,& nulla recordatione pollutam deo iungere: aliud meminiffe amplexui αἰεί, feda neceffitatís:& quod corpore non agas,recordatíone fimulate.Fieremías quí inutero fara Mower ewornthhg 1 &ificatus eft δὲ cognitus ín uulua matrís:ídeo hoc priuilegio fruitur quia uíreínítatis erat bea; Vene ob hejbb bor foe titudini deftinatus.Et cá omes capti fint:uafa quoq tépli Babylonío rege uaftante direptaífte:; folus liberab hoftibus eft:& captíuitatis nefcit íniuriass& a uictoribus accepit ftipendía& INa/ bugardan.cui de fanctís fanctorum INabuchodonofor non prxceperat, prxcepít de Hieremía,| Hocem uerum templum dei eft: δὲ hzc fancta fanctorum, qux uírcínitatis puritate domíno: confecrantur. At econtrario Egechiel qui captiuus tenebatur ín Babylone, quí tempeftatem ab T; ed» εἰ yore aquilone uenientem uíderat δὲ turbínem cuncta rapientem aít;Mortua eft uxor mea ad uefpey^*^""^ 77/777 5 tatn:& feci mane ficut przceptum míhi erat. Predixerat ením εἰ dominus:quod ín die illa aperi Σ᾽ τοῖα οϑ eíus:& οαπετοίυγ,δζ non taceret amplíus.Diligenter attende, donec uxor uiuétet, nora habebat libertatem populum comonendi.Morítur uxor,& coniugaleuinculá foluitur& abfqg ulla ttepídatione femper in officio;pphetali eft, Quí em liber uocatus eft; uere eft feruus Chri/fti.INon nego beatas effe uíduas,qua ita poft baptiftmum manferint:niec illatum detraho meri: to,quz cum uíris ín caftitate perdurant: fed ficuti hac maíorís apud deum ρητή fantquam— puptz coníueali officio feraientes:ita δὲ ipfc aquo anímo patíantur uíreinitatem fibi τον) ti. Siením illas(xra.pudicitía poft defpumatas corporís uoluptates erigit contra marítatas, £ur nó in&a perpetuacaftitaté cfTe fe nouerínt?.« Fruftra(inquit)hace equas quis:& epieept di dos M prefbytet ..J|LYBER PRIMVS: δὲ prefbyteri& diaconi, unius uxoris uiri,& habentes filios,ab apoftolo coftituuntur. Quomo; do de uirginibus apoftolus dicit fe non habere prxceptum:& tamen datconfilium, quafi mife ticordiam confecutus a díio:& hoc agit ín omni illa difputatione,ut uirginitaté praferat matri/ tonío:& fuadet quod ímperare non audet:ne inijcere uideatur laqueü,& plus ímponere pon/ derís,cg potefthominum fuftinere natura:ita δὲ in ecdefíaftico ordine conftituédo, quía rudis ), ΤΝ ὃν D. zb. ex gentibus conftituebatur ecclefia leuíora nupet credentibus dat pracepra:ne territi ferre nom ΓΙ D ro! dM i polTenc.Deniq; δὲ apoftoli& feníores de Hierofolymis litteras míttuntut non amplíus impo qeabvg mv natur onerís his,quí de gentibus credíderüt:nifi ut abftíneant fe ab idololatría,& fornicatione, & a fanguine&a fuffocatis:& quafi paruulis atq» infantibus lac potum dant, nó folidum cibüs ,necpracipiunt de continentia:nec de uirginitate fignificant:necad ieiunia prouocant: neq; diy icunt illud quod ín euangelio ad apoftolos dirigiturne habeant duas tunicas;ne peram, ne«s vin conísneuirgam ín manu,ne calciamenta ín pedibus: aut certe illud:Sí uis perfectus effe:ua/ Ἰάς δὲ uende omnía tua,& da pauperibus:& ueni fequere me. Si enim adolefcens ille qui fc ία; 'étauerat cuncta fecifTe qux legis funt;audiens hoc triftis abijt,quía habebat poffeffiones tul, tas:& pharifxi huiufcemodi domini fententíam fübfannabant: quanto πιαρίς tanta gentium multítudo,cuí fumma uírtus erataliena non rapereznon habebat neceffe prxceptum de cafti/ tate& contínentía perpetua,quibus fcribebatur,ut abftinerent fe ab ídolís,& a fornicatíone,8 in quibus audiebatur fornicatio:& talís fornicatio,qua ne ínter gentes quidem eftzSed& ipfa epifcopaliselectio mecum facit.Non emm dicit:eligatur epifcopus,quí unam ducat uxorem,& fi líos faciat:fed qui unam habuerit uxorem, filíos ín omni fubditos difciplina. Certe confiteris non pofle effe epifcopü,qui in epifcopatu filíos faciat. Alioqui,fi deprehenfus fueritnon quafi Mason 27 Lori"γι Uit tenebítur.fed quafi adulter damnabitur. Aut permítte facerdotibus exercere opera nuptía/ Mom frerdonbsr o scs sum,utidem fintuírgines quod matítízaut fi facerdotibus non licet uxores tangere:ín eo fancti βυβέτωνβαιι funt,quia imitantur pudicitiam uirgínalem.Sed δὲ hocinferendum.Si laicus ὃ& quícung, fidelís ura]. orare non poteft,nifi careat officio coniugalí:facerdoticui femper pro populo offerenda funt fa Ὃνν ctífícia femper orandum eft. Sí femper orandum eft:ergo femp carendum matrímonio. Nam & in uctcrilege qui pro populo hoftías offerebant:non folü ín domibus fuis non erant;fed pv tificabantur ad tempus ab uxoribus feparati:& uínum δὲ ficeram non bibebant: qua: folent li Ther rc awct- nx exer bídinem prouocare.Eliguntur maríti ín facerdotiü,no nego:quianon fant tanti uíreínes,quam bin“55 oM fonrtons«όν αἱ neceffarij funt facerdotes. INüquid quía ín exercitu fortillimus quifcp eligendus eft:idcirco nó affumentur δὲ infirmíores:cum omnes fortes efTe non poffint?Si exercitus uiribus tantum con ftaret, δὲ non etiam numero milítum:abfjcerentur ímbecilliores. Nunc δὲ fecandarum δὲ tertíatum uitium gradusaffumitur:ut turba& numero exercitus compleatur.Et quomodo(inquíes) frequenter ín ordínatione facerdotali uíreo neglípitur,& maritus affamitur? Quía forte cate. | E sr raopera non habet uíroínítati congruentía:aut αἴγσο putatur,& non eft:aut eft uirgínítas infa t id t Mid y" misautcerte ipfa uíroinitas εἰ parit faperbíam:& dum fibi applaudit de fola corporís caftítate, MM pe" uírtutes caeteras negligit.Non fouet pauperes:pecunía cupídior eft.Euenit interdum,ut tríftior ᾿| uultus;adductum fupercilium,inceflus pomparum ferculís fimilis, offendat populum: δὲ quia nihil babet quod reprehendatín uíta.habitum folum oderit δὲ inceffam. Multi elicuntur nom amore fui fed alterius odío.In plzrifcy fuffragium meretur fola fimplícitas:& alterius pruden »"-- εἰαε δὲ calliditati quafi maliciz opponuntur. Nonnuncg errat plabis uuloíq: iudicium,& ín fa/ Evers dos cerdotibus comprobandisunufquifa; fuis moribus fauet: ut non tam bonum, G fui fimilem quarat przcpofitum, Euenit aliquoties, ut maríti, qux pars maíor ín populo eft, maritis quafi fibi applaudant:& ín eo fe arbitrentur mínores non efe uírginibus, fi marítum uíreigí prafe/ rant.Dícam aliquid quod forfitan cum multorum offenfa dicturus futn,fed boní mihínon ira | Ícentur,quía eos peccati confcientía non remordebit.Interdum hoc& pontificum uitio accídit, ]b qui non meliores fed aroutíores in derumallézunt:& fimpliciores quofq atq; ínnocétes inha/ "2." ΣΑΙ τ biles putant: uei allinibus δὲ cognatís quafi terrenzx πα τίς: officía lareiuntur, fiue diuitum pee 11 obedí it lli oní.Quodq; his peíus eft:illis clericatus donant oradum, quorum funt obfeauiis p t deliniti. Alioquin fiíuxta fententiam apoftoli nó erát epifcopi nifi mariti, ipfe apoftolus epi, MEAM is Ícopus ^-^ E[21 jnotus ADVERSVS IOVINIANVM,-$0. 19 A fcopuseflenon debuit;qui dixit: Volo auté omnes ficeffe ficut ego fum,Et Iohannes indignus hocgradu exiftimabitur,& omnes uírgínes& contínentes:quibus quafi pulchertimís germís ecdefiz monile decoratur.Epifcopus δὲ prefbyter δὲ díaconus non funt meritorum nomina,fed officiorum, Nec dicturi quis epifcopatum defyderat:bonum defyderat eradum, fed bonum opus defyderat:quod ín maíorí ordine conftitutus.poffit fi uelít;occafíonem exercendarum ha: m bere uirtatum, 7 Oportet ergo epifcopum írreprehéfibilem effe:ut nulli uitio mancipatus fits F;»/c: βρη αί Fun hr unius uxorís uirum: qui und uxorem habuerít non habeat, Sobrium, fiue(ut melíus ín Girzeco ᾿ς, FT Ὡς dicitur)uieilanté;id eft wad2soPudicum,hoc em fignificat σώφεονα: ornatum, caftítate δὲ mo/ ribus: Hofpitalem,ut imitetur Abraham, δὲ cá peregrínis,ímo ín peregrinis Chríftü fufcipiat.] Doctorem:Nihil ením prodeft confcientía uirtutum fruí:nifi& creditum fibi populá poflit in. 1 ftruere:ut ualeat exhortati ín doctrina: δὲ eos qui contradicunt redarguere. INon uínolentum, quía femper ín fanctíffanctorum eft:& qui offert hoftias,uinum δὲ ficeram nó bibet:quía ín αἱ, ld no luxuria eft.Sic bibat epifcopus:utan biberit;ionoretur.INó percufforem,id eft qui confcien/'/^* pure e t tías non percutíat fingulorum.Neqy em pugilem defcribit fermo apoftolicus,fed pontificem ín'"t ftituitquid facere non debeat.Docet nüce regione quid faciat.Sed modeftum,non litígiofum, non cupidum,domum fuam bene regentem,filios habentem fubditos cum omní caftitate. Vi/ dequanta pudicitía exieatur ín epifcopo:ut(i filij eius impudici faetintipfe epifcopus effe no oflit:& codem uítío offendat deum: quo offendit Heli pontifex, qui corrípuerat quídem fi fios(ed quía non abíecerat delinquentes:retrorfam cecidit& mortuus eft:lucerna dei antecg ex tíngueretur, Mulieres fimiliter pudícas,& reliqua.In omni eradu& fexu;tenet pudicitía prínci patü. Cernis igitur,quod e jXifcopus,pfbyter δὲ diaconus no ídeo fint beatí,quía ορί[εορί uel p fbyteri fint,aut díaconi:fed fi uirtutes habuerínt nomínü fuorum& officiorum, Alioquin fi día conus fanctíor epifcopo fuo fueritinon ex eo quod inferior eradu eft;apud Chriftum deterior etit.Aut Stephanus díaconus quí prímus martyrío coronatus eft, minor futurus eft ín regno ccelorum multis epifcopis& 1 ímotheo ac Títo:quosut fubijcere non audeo:íta nec antepo^' nere, Quomodo ín legionibus& exercitu funt duces.funt tribuni funt centuríones.funt ferenta Tees{ τι ἦν ἐστ εἰ D iijacleuísarmaturz;& miles gregaríus,& manipuli,commiffag; pugna uacant nomína digni, mns fi nal tatum:& fola fortitudo quaritur: íta ín hoc campo δὲ pradlio:quo contra dzem ímicamus: nonquztruntur nomína,fed opera:& oloríofior illefub uero imperatore Chrifto, non quí no; biliorfed qui fortior eft. //At díces.Si omnes uírgínes fuerínt:quomodo ftabit humanum ee ΩΣ ΠΕ nus: Par pati referá. Si omnes uíduze fuerint,uel in matrímonío continentes:quomodo ftirps οὐ νο Ὁ cem 771 mortalium propagabitur?Hacratione níhil omníno erit;ne aliud effe defiftat. Verbi στατία δή)/^ φον” mih ova cuncti philofophi fínt;aerícolx non erunt.Quid loquar de agricolís?non oratores;non íurífcó nu fulti;non reliquará artíü praceptores.Si uníuerfi principes quis erit milesz?Si omes caputcuius uocabütur caput;cí cxtera membra defucrínt? Vereris, ne fi uiroinitaté plures appetierínt, cefz fentlápae, ceflent adulterzne infantes ín urbibus uillifay non ΝΑ moechog fam euis effunditur, adultería damnantur:& ínter ipfas leges& fecures ac trí unalíaflaerans libi/ do domínatur.INolí metuere ne oés uiroínes fiant;difficilis res eft αἰτοίαίεας:& ideo rara, quía difficilis: Multi uocatí,pauci electí.Incipere plurímorum eft, perfeuerare paucorum. Vnde& grande prxmíum eorum qui perfeuerauerint.Sí omnes uiroínes effe poflent,nuncg& dris di cetet:Qui poteft capere,capíat:& Apoftolus in fuadendo non trepidaret: De uíreinibus αμιξ MR ΣΞΑ preceptum dni non habeo,Et cur inquíes,creata funt eenitalía:& fica conditore fapientiffimo p δαν ος fabricati futnus,ut mutuum noftrí patíatnur ardorem:& oeftíamus ín naturalé copulamzPeri^^ C" 297 nha ditamur α efponfionis uerecundía:& quafi ínter duos fcopulos,& quafdam neceffitatis& pudi “7 εἰτίας eim γαίας hític atcp inde,uel pudoris,uel caufz naufracium fuftínemus.Si ad propofi n ἵ pnr Ml ta refpódeamus,pudore fuffundimur. Sí pudor impetrarit filentíum:quafi de loco uídebímur, cedere,& aduerfario feriendi occafíonem dare. Melius eft tamé daüfis(quod dicítur)oculís An dabatarum more pugnare, directa fpicula,dypeo non repellere ueritatis, Poteram quidem dícere:Quomodo poftetior pars corporís& meatus,per quem alui ftercora egeruntur relega^ tus eft ab'oculis,& quafi poft tereum pofitus:ita δὲ hic qui fub uentre eft,ad νε humo: ces ἥ j| : η 5--Άν j/— Χο xay qut maqwnmt-. μη ΚΡ nv yr ((LYBER PRIMVS.'' t. ἼΣ" pla& το τες δξ potus;quibus uétize corporis irtigantut,a dco conditus eft. Sei quens ipfa| Vire nu v»fta μῆς genitaliumfabrica,& noftra foeminarum difcretio,& receptacula uu uz;ad fufcipiendos& eo fi bsc v6»^t— alendosfetuscondita.fexus differentíam pradicant:hoc breuiter refpódebo.INunéj ereo cef; femus a libídine:ne fruftra huíufcemodi mébra portem?,Cur em marítus fe abftineatab uxo,. te? Curcafta uidua perfeueret,fi ad hoctantum natí futnus,ut pecudum more uitiamus? Aut. quid mihi nocebit,fi cium uxore mea alius concubuetít? Quomodo enim dentíum officium eft mahdere:& in aluam ea qua: funt manfa tranfmítteres&t non habet crímen quí cóiugi mex pa^ nem dederit:íta fi genitalium hoc eft officium.ut femper fruantur natura fua, meam laffitudü guat. Quid fibiautem uult Apoftolus,ut ad cótinentiá cobortetur.fi cotra naturam eft? Quíd: ipfe domínus, qui ennuchorum praxipituaríctates? Certe Apoftolus: qui ad fuam nos pro». uocat pudicitíam,debet conftanter audíre:cur portas ueretrum o Paule?Cura fexu fcemínarü. — basbapilisaliaq; membrorü qualitate diftinguerís? Cur tuz: non ínturnefcunt papillz;non di. ellos ο fatantarrenes;nó pectus artatur? Voi obfolctíor eft;ferrho ferocior δὲ hírfatíus fapercilidiFru» ὩΣ ftrahzcomniíauirorum habes /fi complexu non uterís fcemínarum. Compellor aliquid loqui| & infipiens fierí: fed uos meutloquí audeam coegiftis. Dominus nofter atqyfaluator: qui cà. in forma deí effet/formam ferui dignatus eft affumere:factus obediens patri[αρ ad mortem; tmorté αὔτ crucis: quid neceffe erat; ut hís membris nafceretur, quibus ufurus nó crat? Quícer/ : κ΄ feutfexum oftenderet,etíam círcücifus eft. Cur Iohannem apoftolum δὲ baptiftam fua dile; (ros e I? p.v v ctione caftrauít,quos uiros nafci fecerat? Quí ereo ín Chriftum credímus, Chrifti fectemur ex: mm AC A i^ empla.Etfinoueramus illum íuxta carnem: fed íam non nouímus eum fecundü carnem. Cet» te ín refurrectione eadem erit corporum fübftantía, qua nüc utimur, lícet auctior gloría. Nam δὲ faluatoríntantum ipfum corpus habuit poft ínferos,ín quo& crucifixus eftiut manus perfo ratas clauis δὲ laterís uulnus oftendetet.Porro fi daufis inereffus eft oftíjs: quod humanorum. D corporumnaturanon patitur:ergo δὲ Petrum δὲ domínum negabímus uera habuiffe corpora: quía ambulauerunt fuper aquasquod cótra naturam eft.In refurrectione mortuorum,non nu bentneg; nubentur:fed fimiles ert angelis.Quod alij poftea in coclís futuri funt: hoc uirgines in terra effe cceperunt.Si angelorum nobis fimilitudo promittituriinter angelos auténó eft fe» xus díuerfitas:aut fine fexu erímus,quod angeli fant:aut certe quod líquido comprobatut, te: fargentes ín proprío fexu.fexus non fungemur offício.«' N'erum quíd agimus argumentís: δὲ ΄ propofitiones aduerfari callida cupimus refponfione fuperare? Vetera tranfieruntzecce facta fant omnía noua. Curram pcr apoftolorum fententías:& quomodo ín Solomonís exemplís. breuesexpofitíinculas fubdidi;ob intelligendi facilitatem:íta& nunc caftítatís& continentia. Chriftianz exempla. replícabo:& de multis teftimonijs quafi unum corpus efficíam: quo& ni/ hil quodad pudicitíam pertíneat prtermíttam:& nímiz prolíxitatis dedinem faftídium.Scri/ bitíntet cxtera Paulus apoftolus ad Romanos:Quem ergo fructü habuiftís tuncín illis ín quibus nunc erübefcitis?INam finís illorum mors eft.Nuncuero liberati a peccato:ferui autem dei facti habetis fructum ueftrum ín fanctificationem: fínemuero uitam aternam. Puto quod δὲ nuptiarum finis mors fit.Fructus autem fanctificationis:qui uel ad uírginitatem, uelad conti nentíam pertínet,uita penfatur eterna. Ac deínde.Itaqy fratres mei& uos mortificati eftís leoi petcorpus Chriftizat fitís alteríus,qui ex mortuis refurrexit:ut fructificemus deo. Cum em εἰν femus ín carne;paffiones qux per legem erant,operabantur ín membris noftris ut fructíficarét mortí:Nuncautem foluti fumus alege mortís, in qua detínebamur, ut feruíamus ín nouitate fpiritus, non ín uetuftate littera Cum(inquit)eflemus ín carne,& nó ín nouitate firirítus, fed.. ín uetuftate lítterz, faciebamus ea qux carnis erant, δὲ fructificabamus mortí. IN unc autem. quía mortui fumus leei,per corpus Chriftifructificemus deo,ut fimus eíus, quí ex mortuís τε; / furrexit. Necnon& ín alío loco cum przdixiffet:Scio quia lex fpiritalís eft,& cum de uíolétía car nís quod crebro nos impellat facere quod nolimuslatíus difputaffet:ad extremum intulit: In; felix ego homo,quís me liberabit de corpore mortís huius? Gratía deí per Iefttm Chriftum do mínum noftrum,Et iterumz;pfe igitur mente feruío legi dei: carne autem legi peccdti. Et,nihil. id, dánatíonís V ln; ΡΞ» ADVERSVS IOVINIANVM.$0. 20 À damnationis eft hisqui furit ín Chrifto Iefu;qui n6 fecundá carn£ ambulant. Lex ein fpiritus . in Chrifto Iefuliberauit mea lege peccati δὲ mortís.Ac manifeftíus in cófequétibus docet Chri S ME[ ftínos nó ambulare fecundü carné fed fecundáü fpirítü,dicens:Qui em fecundü carné funt:qua Ev"m bz) Dun funt carnis fapitit. Qui uero fecundü fpíritá, quac funt fpíritus.fentiunt, Nam prudentia carnis, 10 ν πεν ipe des mors eft:;prudétía αὔτ fpiritus uíta δὲ pax:quoníá prudétía carnís inimicitia eft ín dei. Legi emn.^" 7/07/5 vi 717 dei non fubijcitur,necením poteft.Qui autem ín carne funt,deo placere non poffunt. Vos aüt rupem τ i AE incarnenon eftis:fed in fpiritufi tamen fpiritus dei habitat ín uobis:& reliqua ufcy ad illum lo 7», y uM P iFepebey ήν: cá,ín quo aít:Ergo fratres debitores fumus non carní,ut fecundá carnem uiuamus.Si em fecun 77772 777 d dum carnem uíxeritis,moríemini.Si autem fpiritu facta carnís mortificauerítis,uiuetis. Quicü^ δω is φ ei fpiritu dei aguntur, hi filij dei fant.Si prudentia carnis,inimicitia eft ín deum: δὲ q ín car^ ne fant,deo placere nó poffunt:arbitror eos qui feruiunt officio coniugali;quod prudentíá cat nis diligant,& ín carne fint. À qua nos retrahens Apoftolus,& iungens fpiritui, deinceps loqui tur:Obfecro uos fratres per mifericordíam dei,ut exhibeatis corpora ueftra hoftiam uiuenté, fanctam,deo placentem,rationabile obfequium ueftrum.Et nolíte conformari huic fculo,fed teformamiíni ín nouitate fenfus ueftrí,ut probetis quz fit uoluntas dei bona,& beneplacens,& perfecta. Dico enim per eratíam quz data eft mihí,omnibus qui funt inter uosrmon plus fape/ tc(p oportet fapere:fed faperead pudicitiam:non ad fobrietatem,ut raale in latinis codicibus legítu:fed fapere;inquit;ad pudicitiam.Sí quídé Grace fcriptum efti τὸ σωφρονξιμι Confydere mus fententíam apoftoli;Reformaminí,inquit,in nouitate fenfus ueftriut probetis quzfit uo luntas dei bona,& beneplacens, δὲ pfecta.Quod dicit huiufcemodi cft. Cócedit quidé deus na ptias.concedít dícamiam:& fi necefle fuerít.fornicationi& adulterío prafert etíam trigamíame Sed nos qui corpora noftra exhibere debemus,hoftiá uiua fanctam,placenté deo,rationabile obfequiü noftrü:non quid cócedat deus, fed quid uelit cofyderemus:ut probemus, qux fit uo luntas dei bona δὲ beneplacens δὲ perfecta.Ereo quod cócedit;necbonü, necbeneplacenseft,— nec perfectum, Redditq, caufas,cur hoc fuadeat:fcientes tempus,quia horaeftíam nos defom“᾿ b. no furgere.Nüc autem propíor eft noftra falus,c cá eredimus.INox proceffit,dies auté appro F oz | PB pinquauit.Et ín extremo.Induimíni domínum lefum Chriftum:& carnis curam ne feceritis it ! defyderijs.Alíud eft uoluntas dei;aliud indulgentia. Vnde δὲ ad Corínthios fcribens aít: ἔσο | fratrcs non potuíloquí uobís ficut fpiritalibus:fed ficut carnalibus,fícut paruulis ín ChriftoJac | uobís potum dedi non efcam:Nondum ením poteratís:fed neq nunc poteftis. Adhuc em cat/ | nales eftis. Qui anímaliseft,& non recipit ea qua fpiritus dei funt: ftultícía enim illi eft; nec poteft intelligere quia fpiritaliter dijudicatur:ifte non perfecto caftitatís cibo, fed rudi nuptía/ rum lacte nutrítur.Sicut per hominem mors.fic δὲ per hominé refurrectio mortuorü. Cuomo, doin Adá omnes morimur: fic ín Chrifto oés uiuificabimur.Seruiuimus ín lege uctetí Adamz Ibo ανν feruiamus in euangelio nouo Adam.Factus eft ením primus homo Adam,ínanímam uíuen, 71)»; oy tem,& nouifIimus Adam ín fpiritum uíuificantem, Primus homo de terra terrenus.Secundus homo de ccelo coeleftis. Qualis terrenus,tales δὲ terrení:& qualis cceleftís,tales δὲ cceleftes.Sicut portauímus ímagínem terrení,portemus δὲ imaginem cceleftis.Hocautem díco fratres,quia ca to& fanguis regnü ἀεί poffiderenó poffunt, neg; corruptio íncorruptioné poffidebít, Floctá— darum eft,ut nulla expofítione queat manifeftíus fieri.Caro(inquít)& fanguis reenü dei po^ ἔν^io jme 3 fidere non poffunt.neq; corruptio incorruptionem.Si corruptio ad omnem coitá pettinet, ín»^7: Jom n^ cotruptío autem proprie caftítatís eft:pramía pudicitiz: nuptiz poffidere non poflunt.Scímus 7: d ein quoníá fi terrena domus huíus habitationis deftructa fuerit,zdificationem habeamus ex d deo,domeim non manufactam fempíternam in codlís. In quo ingemifcimus, habitaculum no/ fttum quod de celo eft fuperindui cupientes. Cupimus em egredi de corpore;& habitare cum | Chrífto:propter quod& ftudiofiffime nítimur,fiue in corpore fiue extra corpus placere deo.Et , utplenius exponeret, quales nos effe uellet:ín alío loco docct dicens:Defpondi ením uos uní αἱ i to,uírginem caftam exhibere Chrifto.Quod fiad totam ecdlefiam credentium uolueris refet/ J.----(no ᾽,;" ᾿- ΄ ! re:& in hacdefpofioe Chrifti,& maritatas δὲ dígamas δὲ uíduas δὲ uirgines cótínerí: hoc quoqg' / pro nobísfacit.INam dum omnes ad pudicitiam δὲ premium uireinitatis inuítat: oftendit cum " DD 2 ἂς s Ερνστ: V δν fiv(lios η για οὐ m ΤᾺ 3 4 eei ete,^ Y. θῇ pl cords c&tisetadibus uirginitátem effe potiorem.Rurfum tp ad Galatas:Ex operibus(ia quit)legis,no iA rnt}»»»(d iuftificabitur omnis caro.O peralegis& nuptiae funt nde& maledícuntur ín ca, qui non ha; pr eon les Oo). bentfilíos.Qua fi conceduntur etiam ín cuanoelio:alíud eft índuleentíam ínfirmitati tribuerez gehen hien" aliud uirtutibus prarmía pollíceri. 4f Dicam δὲ ego nuptíatotibus meís: quí poft caftitatem δὲ. f diuturtiam contínétíam fübant ad coitum,& pecudum more lafciuiunt: fic infipientes eftís: ut. | cim cceperítís fpiritununccarne confümmemíni? Tanta pafli eftís fine caufa? Apoftolus quod tontinentiz quibufdam nodos relaxat,& dímittit frena currentibus propter infirmítatcm ου». üishocfacit.Contra quam fcribens denuo loquíturiSpírítu ambulate.& defydería carnis non petficietis; Cato enim concupifcit aduerfus fpiritum, fpiritus aduerfus carnem. INon neceffe, cftnuncde operibus carnis dicerexquía longum eft,& facile poteft de apoftoli epiftola fume: hr vetus fpyrybur ré;qui toluerit. Dícam tantum de fpititu:cuius fructus funt.charítas,eaudiur pax longanimí Pu'.'. tásbenignitas bonitas fides;manfuetudo;contínentia. Omnes uirtutes fpiritus, quafi folidiffi (mmsme jeflevo-& snum fundamentum δὲ füblime culmen,contínentía fuftentat& proteoít. Aduerfum huíufce/, cr vies" Sodinon eftlexQui autem funt Chrifticarnem fuam crucifixerunt cum uitijs& concupifcem tíjs.Si uíuimus fpiritu/fpiritu& ambulemus. Qui aum Chrifto carnem noftram& paffiones, είς defyderíag; ctucifiximus:quid rurfum ea qua carnis funt agere cupimus? Quodaing fe; ininauerit homo:hoc€ metet.Qui femínat ín carne fua,de carne metet cortuptíonem.Quí aüt fétminat ín fpiritu:de fpiritu metet uítam xternam.Exiftimo quod quí uxorem habet, cgdiu re« ertitur ad idipfüm,ne tentet οἵ Satanas:ín carne femínet, δὲ non ín fpírítu. Quí autem in car^ ie feminatinon ego, fcd Apoftolus loquitur: metit corruptionem. Elegit nosin Chrifto deus giaterante mundi coftitutionem: ut effemus fancti δὲ immaculati coram eo. Ambulauimus ít toncupifcentijs carnis facientes uoluntatem eius, cogítationum:& fuímus filij έτος, ficut δὲ cac tetí.Nuncautem córefufcitauit& confidere nos fecit in coleftibus ín Chrifto lefu: ut deponay mius fecandá priorem conuerfationem ueterem homínéquí cortumpítur iuxta defydería erro fis;& aptatinobifilla benedictio poffitqua:miffam ad Ephefios epiftolá.tali fine cocludit.Gra tíauobis cum omnibus qui diligunt dominum ín íncortuptione. Conuerfatio noftra ín co^ liseft. Vnde δὲ faluatorem expectamus dominum noftrum lefum Chriftum: qui tranffigura/ 'bitcorpus humilitatis nofttz;conforme fierí corpori eloría: fuz, σα; ergo funt uera;qua £unq; pudica,quxcung íufta,quzcungg ad caftítatem pertínentía: hís copulemur, hax fequaz 'mur. Recondlíauit nos Chriftus ín corpore fuo,deo pattí per morté: δὲ exhibuit fanctos& im^ "maculatos 8 abfq ulla reprehenfione coram fe:ín quo δὲ circücifi fumus círccifione non πια) 'iufacta,in expolíationem corporis carnis:fed circücifione Chrifti;confepulti εἰ ín baptifmo,ira UA ORRECRUAR S ergo cófurrexímus cum Chrifto: ea quz furfum funt quaramus: bá "Chriftus eft in dextera dei fedens:ea fapiamus qux furfum funt;non quz füper terram. Mor» "ἐπί ením fumus δὲ πίτα noftra abfcondita eft cum Chrifto ín deo, Cum eim Chriftus αρρατας) "nítüíta noftra:tunc δὲ nos apparebimuscum ipfo ín eloría, Nemo militans deo, implicat fe nei "eotíjs fizcularibus: ut poffit οἱ placere, qui fe elegit. Apparuit em eratía dei faluatorís omnibus fhótmínibus;erudiens nos,ut abnegantes impietatem δὲ fxcularía defydería, cafte& iufte& pie "uiüamus ín przfenti fxculo,& Dies me deficiet fiuoluero omnía caftítatis de apoftolo prae: pta memorare.lfta funt,de quibus adapoftolos dominus loquebaczAdhuc multa habco uo/ | bis dicere:fed non poteftís eaportate modo.Cum autem uencrit ille fpiritus ueritatis, docebit "uos omnet uerítatem.Poft crucem Chrifti:ftatim ín Actis apoftolorum una. domus ὑμὴν ia | ον. p ie m t IR píeuangeliftz,quadrigam producituirginum filíarum:ut Cacfarea,ín qua ex gentibus ecdefi percenturionem Cornelium fuerat dedicata: etíam uirgínum puellarum praberet exempla. 'Cumq dominusin euangelio dixerit: lex& propheta, ufq ad Iohannem: iftx quía uirgines els: MT erantetíam poft Iohannem prophetaffe referuntur. Γύρος ením poterát eterís teftamenti le^ A TC AMIME, 3 aturitantz fanctitatis.tantzqy iuftíció& perpetuz uireínitatis: ut Jofephus quoq; hiftorícus C"TIudzorum,propter huíus necem Hierofolyriati fubuerfam referat. Hic primus epifcopus ex ludais FHierofolymzx credentis ecdefiz:ad quem Paulus cá Fito Barnabacg pergebat: loqui£ i A dvi ή. ínepíítola virgo als E retínetí;qux uiroinitatis fulferant caritate. l'ranfeamus ad Iacobum quí frater domini dice; 1 & ) ἵ r ADVERSVS IOVINIANVAM.$0; 21 A inepiftola fua.Noliteetrate fratres mei dilecti.Omne datam bonum:& omnis perfecta donáy tioide furfum eft,defcendensa patre lumínum,apud quem non eft differentia, aut couerfionis obumbraculiüi: Volens genuit nos uerbo ueritatis:ut fimus prímitia creaturarü eíus, Vireo my Πίος uirginitatem docet, Omne perfectum donum;de furfum defcendit,ubi nó funt nuptía:& defcendít;non a quolibet fed a patre lumínii, qui dicit ad apoftolos: Vos eftis lux mundií:apud quem non eft differentia Iudzi fiue gentilis: nec ílla umbra qux uerfabatur ín lece, premít eos qui de nationibus crediderunt: fed uerbo nos genuít,& uerbo uerítatísquia umbra δὲ imago δὲ fpecies quadam ueritatis praceflit ín lege:ut fimus prímitiz creaturarum eius.Et quomodo ipfe prímocenitus ex mortuis, omes in fe mortuos fufcitauit: fic ipfe uirgo prímiítias uíroínum fuarum ín fe uirgine dedicauit.Petrus quoq quíd dei uocatione gentium fentíat, contéplemur: Dos ἡ Benedictus(inquit deus δὲ pater domíni noftzi Ief Chrifti, χε fecandum magnam miferior— 7^ díam füam.regencrauit nos ín fpem uítzsper refurrectionem Iefa Chrifti ex mortuístín haere dítatéíncorruptá& immaculatà& immarcefcibilé, qux feruatur in coelísin uos quí uírtute deí cuftodíminíi perfidem,in falutem quz przparata cft reuelati in tempore nouiffimo; Vbi íncorrupta przdícatur haredítas,& immaculata,& immarcefcibilis,& przparata ín ccelis,& ín tem/ pus nouiffimum referuata,& fpes uítz zternze, quando non nubent neq, nubentur:ibí alijs uer bis uítgínítatis priuilegia defcribuntur.INa& in fequentibus hocipfum docet.Propter hocaccinctílumbos mentis ueftrz uígilantes perfecte:fperate in eam etatiam;qus uobis deferenda: eft ín reuelatione Iefu Chrifti. Quafi filij obedientia: non conformemiíni prioribus ienorantiz ueftrz defyderijs:fed fecundum eum qui uos uocauit fanctum,& ipfi fancti eftote;in omni co; uerfatione.Scríptum eftem:Sancti eftote,quía ego fanctus füm.Neq; em corruptibili auro δὲ argento redempti fumnus.fed preciofo fanguine immaculati agni Iefu Chrifti: ut caftificemus animas noftras ín obedientía ucrítatis,renati non ex coítu corruptibili:fed ex incotruptioe,petr uerbum uiuentís deí δὲ permanentis:& ficut lapides uiui edificemur ín domum f; pítítalem,fan Cum facerdotíum,offerentes fpiritales uictímas,per Chriftum dominum noftrum. Nos ením fumus genus electum, regale facerdotium,gens fancta populus acquifitionis.Chriftus prono biscarne mortuus eft. Armemur eadem conuerfatione qua Chríftus: quoníam qui paíTus eft incarne,quíeuita peccato:ut nequacj ín defyderijs homínü:fed in uoluntate ἀεί, κεἰ ín car ne tempus exígamus.ufficit em nobis praterítü tépus:quádo ambulauimus ín luxutijs& de. fyderijs cxterílqs uitis. Grandía nobís δὲ preciofa uirginitatis promiffa donauit,ut per hanc ef. ficiamur díuínz: confortes naturz; fugientes eam qux ín mundo eft concupifcentia cortuptío;: nis. Nouít diis píos de tentatione eripere,& íníquos crucíandos ín diem refetuare iudicij: prae, cipue eos qui poft carnem ín defyderijs pollutionís ambulant,& dominationes defpiciunt.au: Em daces δὲ procaces.Tfti em quafi itrationabilía iumenta ín uentrem δὲ libidinem proni funt; blaf»|| ἠσνν σος»nrEnds phemantes:quí& ín corruptione fua corrüpentur:recipientqy mercede[πίαυτατίο luxuria, φαΐ putant delítías effe;iniufticíam,fordes,& maculas:& nihilaliud nífi deuoluptatibus cogiítátes. Qui habent oculos plenos adulterio& infatiabili libídine,& decipiunt animas necdum Chri fticharitate robuftas:Loquuntur enim uerba tumentía:& indoctos facile íllecebrís carnís irre tiunt:repromíttentes eis libertatem,cü ipfi ferui uitiorü fint atq luxuríz& corruptionis. Vnuf'i quif; enim οἱ fubíacet pafTioní;a qua uíncitur. Quod fi fugientes coínquinatíones mundi pet [cientiá faluatorís noftri Jefa Chrifti fdérurfum faperantur.qua ante fuperauerát: facta fant εἰς nouíflima peiora prioribus.lelíufcy εἰ erat non noffe uía ἰμ[είοία ορ poftaenitioné retror fum couertí:& relinquere fanct mandatü,quod eis cradità fuerat. Copletüg; eftín eís ueri(fi^. E mü illud*rouerbium: Canís reuerfus ad uomítum fuum.Et fus lota in uolutabro luti.«Νο; X» d, Wafer car [αἱ omnélocü fecunda Petti epíftolz ponere;ne longutn faceré:fed tafitüimodo oftédi ἢ Ρίτα. 777777 CRT fancti uatícinío huius téporís& doctores δὲ harrefim pnuncíatá.Deniq; maniífeftius eos deno:^ tat dícens: Veníent in nouiffimis díebus illufores feducentes, iuxta propría defydería ambu. lantes:&c. Defcrípfit fermo apoftolícus Iouínianum loquétem buccís tumétibus,& inflata που. ba trutínantem,repromíttenté ín codlís libertatem cum ipfe corruptiois ferus fit atq; luxuríz, canís reu&rtens ad uomítum fuum, IN am cam monachí cffe fc iactitet, δὲ poft fordidá tunicá DD;&nudos hap et Are np “π1δλ ^ a? 4 Jem e Nvwavntsmy / v ἐξ ΓΖ ΩΝ 4 NS | Eo 2e 1 zd 3(ἡ N21 "Lye yre :| M/LXBER PRIMVS δὲ nudos pedes,R cibati patiem,& aqua poti ad candida ueftem, δὲ nitidam cutém, ad τα] h fam,& elaboratas carnes,ad iura Apitij& Paxami, ad balneas quoq; ac frítillas,& popínas fe coloris eius, putet regna ccelorum.Et tamen ifte formofus monachus;cafíus,nitídus, dealba?,| & quafi fponfus femper íncedés;aut uxore ducat,ut aqualem uirginitatem nuptijs probetaut fi non duxerit fruftra contra nos uerbís agít:cum opere nobifcum fit. Sed& Iohannes ín eadé: uerba concordat, Nolite diligere mundum,neq, ea qua in mundo funt.Si quís dilígít παπά, non eftcharítas patrís ín eo. uonía omne quod ín mundo eft,defyderíü carnís eft, δὲ defyder rium oculorá,& fuperbía huius αίτημα non eft de patre,fed de mundo eft.Et;mundus prate conferat: manifeftá eft, quod terrá cclo,uítía uirtutibus, uentré praferat Chrifto, δὲ purpurá αἰ, δὲ defyderium eius.Quí autem facituoluntatem dei,manet in eternum. Mandatum nouü fcripfi uobísquod eft ueriffimá,& in Chrifto,& in nobís:quía tenebrze practerierunt& luxíam lucet.Et rutfam:Chariffimi nuncfilij dei fumus:& necdum appatuit quid futuri fumus.Scimus auté quía οὔ apparuetit; fimiles ei erimus:quoniáuidebímus εὖ ficuti eft: Et omnís qui habet hanc fpemcaftificat femetipfam ficut& ille caftus eft.In hoc perfecta eft noftra charitas.fi fidu cíam habeatnus ín díem íudicijsut quomodo ille eft: fic& nos fimus in hoc fzculo: Epiftola quoq, Iuda tale quid fignificat.Odientes δὲ carnis pollutam tunicam, Legamus Apocalypfim Iohannis,& ibireperíemus agná faper monté Síon: δὲ cutn eo centi quadraginta quatuor mí [ία fignatorü;habentiü nomen eíus,& nomen patrís íus fcriptum ín frontibus fuís:qui cantant cantící nou(i,& nemo poteft dícere cantícum illud, nifi hí qui empti funt de terra. Iftí funt. qui cum mulieribus fe non coínquínauerunt:uirgínes ei permanferunt.Hi fequütur agnum quo cung; uadit:Empti funt efi ex homínibus prímitíz: deo& agno:& ín ore ἱρίοτΏ non eftínuemntum mendacíum,& fine macula funt. De fingulis tribubus,excepta tribu Dan,pro qua reponi/ tur tribus Leuí, duodena milía uirgind fignatorü creditura dícuntur,qui cam mulíeribus noni funt coínquínati. Ane putaremus de hísdíd, qui fcorta non norunt, ftatim intulit: Virgines em permanferunt, Ex quo oftendít omnes quí uitgines non permanferunt;ad cóparationé pu tiffimaz δὲ angelicecaftitatis;& ipfius ἀπί noftri Ielu Chrifti effe pollutos. Hi funt quí cantant canticíi nouum:quod nemo poteft canere;nífi qui uirgo eft.Hi funt primítiz dei& agní;& fine , maaila Si uirgines primítíx dei fntergo uidua& ín matrímonío contínentes,erunt poft pri/ mítías:id eft ín fecundo& tertío eradu:necpríus perdítus populus faluarí potetít;nifi tales ho ftías caftitatís deo obtulerit: immaculatum agnü putiffimis uictímis reconcilíauerit.Infinitá eftde euangelio decem uirginum exponere facramentü:quíngy ftaltarum,& quinq fapientá. - Hocfolü πᾶς díco, quod quomodo abfq caterís operibus uirpinitas fola non faluat:fic omia » ΟΡ ΕΑ δίς uireinitate puritate,continentia.caftitate,imperfecta funtEx quo nequadj nos i lud poterit ímpedíte, quod aduerfarius obíjcitfuiffe drim in Cana Galilez::& nuptíarü fefta . celebraffe,quando aquas uertit in uinü.Foc em breuiffime refpodebo:quod q octaua die cír/ .&ücifus eft;& pro quo par turturü& duo pulli colübarü die pureatíoís oblati funt: cam cxteris antecj patere£ Iudaicam cófuetudinécoprobauit:ne illís occafione iufte fe interficiédi tribue. teuiderct quafi legé deftruens damnáfg naturá.Q7(ν᾽ δὲ hocpro nobis facíat. Quí em femel Nae velie Um TS 4 A/ (γρ fe^ fenddlavey yyec vov in^ oe Vh 0A ΡΣ ἜΣΑΝ ο uenitad nuptías:femel docuit effe nubédü.Et tác uírcínítati poflet officere:fi nuptias poft uir? gínítaté& uiduitatis caftimoniá nó ín gradu tertío poneremus.INüc δῆς οὔ haretícom: fit dam mare cóíugía,& dei fpernete conditioneiquicquid de laude dixerit nuptíarü, libenter audimus: Ecdefía emn matrimonia nó dánar,fed fubijcit:necabijcit fed difpenfatifciens, ut fupra diximus án domo maenanoó folü effe uafa aurea& argétea:fed& líonea& fictilía:& alía efle ín honoré alíaín cotumeliá:& quíciq, fe mundauerit, εἴ futurü effe uas honora bile,& neceffafiü ín ome usbonüp ἅ, 4/ Satisabundecg Chriftíana: pudicitia: δὲ uírginitatís angelícz, de diui; nis libris exépla pbuimus:Sed quoniá intellexi in comentarijs aduerfarij prouocarí nos εἰ ad mundi fapientiá:quod nácg hocgenus in fxculo fit; pbatü:& nouü dogma cotra naturá religio noflra prodíderit,peraxrrá breuiter Graecas δὲ Latinas Barbarafqy hiftorías,& docebo uíreini taté femp tenuiffe ρε príncipatü. Referütfabula: Atalántá Calydoniá uírginé femp ín uenatibus femp ín fyluis,no tumétes uteros fceminarü faftidíaqs conceptud,fed expeditá& ca/ ftam 2 FA Tr Lu! ADVERSVS IOVINIANVM:"ow 25 pt A» enm t-ν,? Da d»» ὁ 2 ΄ d i"E A ftiamaffeuittaté Harpalicen πος, uírginé T hraciáinfignis pocta defctibit& reginà Vol, Harp L. fcorü Camillam:quà Turnus cuí auxilio ucnerataudare uolens,noó amplíus habuit quod díce KC oomrha "Uxorem marítumq conttuferínt./ Triginta Athenienfium tyranni cum Phídoné ín conui^ ᾽-ἀππιοπῆρ,& quodátépore nocturna facra celebrátibus,qua uocabant Híacynthina,rapuítde tanorü. Cág cas comítes eíus uellent uíolarezmonuit quantü potuít;ne hoc facerent:& ad ex/ ipiffe.Qui multá induleétes uíno;ním per noctem íntulere uirginibus. Quz: ατα pudicítize τῷ Iliunffmitterentur ex more per annos cítciter mille;nulla obfcceni rumorís& polluta αἰτοίπἱ "impetu cctauaftáte;ne quid indecens ab hoftibus fuftinerétturpitudinem morte fugerüt:ex/ "mítà, Nücnoruictis 1 hebísatq; fubuerfis;unius uirginis captiux amorc füperatus eft. Cuíus - cóiugiü expetens δὲ uolátaríos amplexus,quod(cilicercaptiua optare debuerat: fenfit pudicis , e" D» 5--,- ε A "mentibus plus uirginitatem effe cg regniuX interfectá propría manu, flens& gens amatot te ret;nifi uirginem nomínaret, O decus Italizz uítgo. Chalcicecus quoq filia illa Leo uíreo&^^ Inr ppetua, peftilentíá patríz fcribit fpontanea morte foluiffe,& Iphigeniz uíreinis fanguis aduer.|»^"^ fosplacaffeuentos. Quid referam Sibyllas Erythrzam atq; Cumaná;& octo reliquas(Nam Syll o| Varro decem fuiffe autumat)quatum infigne uírginitas eft:& uíreinitatis praemíü diuinatío? ν᾿, ἢ Quod fi Acolici genere fermonis Sibylla«écvappellat;recte ο dei fola fcribit noffeuír. az βρε] gínítas.Caffandram quoq;& Chryfeín uates Apollinísac Iunonis seines legimus.Et facet;&^/^»*? dotes Díanz: Τ Δυτίος, ὃς Vefta, innumerabiles extíterunt.Quarü una Mínutía propter fufpi). /»^»77 tioné ftupri uiua defoffa eft: iniufta(ut reor)poena:nifi grande crimen putaret lzfa uiroínitas.. Certe Romanus poputus quáto honore uirgines femp habuerit:hínc apparet;quod cofules δὲ imperatores, ín currib? tríü phantes:q de fuperatis eétibus tropheea referebát:& oís dignita/ ὁ 3 tis eradus,eís ασ μία cedere folitus fit. Claudia Rio ueftalis εἴ in fufpitioné ueniffet ftupri:&[auia fimulacrá matris Idzz ín uado Tyberis haeret; coprobandá pudicitia{πᾶ fert cingulo du/ xiffé nauéquá multa milia homínü trahere nequíuerát. Melius tarné(inquit) Lucani poetz pa trüuscíi illaefTet actá: fi hoc quod euenit,ornamentü potíus explorata fuiffet pudicitia; cg dubiz patrocíniá.IN ecmírü hoc de hoibus,ci Míneruá quoq;& Díaná uirgínes deas finxerít et/. t eor. rorgentilít:& inter duodecim figna coeli, quibus mundi uolui putant;uirginé collocarint,Ma-^^ Ὁ Ὁ ^ CA ere vv; gna iníuría nuptíari, ut ne inter Ícorpios quídé& centauros, δ cancros. δὲ pifces& zeoocerotas: uio necaffent:filías eius uirgines ad fe uenire íafferunt:& fcortori more nudari: acfuper pau, hil" vlr ve mu menta patrís fanguine cruentata impudicis geftibus ludere:qua paulifper diffimulato dolor eem"τ £is habítu,cá temulétos cóuíuas cernerent,quafi ad regfita natura egredíétes:inuicé fe coplexae pepitauerüt ín puteü,ut uírgínitaté morte feruarét// Demotionis Areopagitan príncipis uít lutis Denon eo filía, audito fponfi Leofthenis interítu, qui bell Lamiacü cócítarat.fe ínterfecit,afferés qud^ v» Cp intacta eflet corpore,tamen fi alterü accipere cogeretur, quafi i fecandá acciperet:cü priorí mé te nupfiffet.Spattiatx: ὃς Mefleaij díu inter(e habuere amicitías, intátá ut ob quxdá facra εἰ uirgines ad fe mutuo mitterent. Quodá igítur tépore cum quinquaginta uirgines Lacedamo/. niorü Meffenij uiolate tentaffent:de tanto numero ad ftuprü nulla cófenfit: fed oés libentíffiy RUE GHAC ανα o inz p pudicitia occubuerüt.Quáobrem grauc bellá& longiffimá concítatá eft:& poft mult ὁ téporis Mamertía fubuerfa eft. AriftodidésOrchomeni tyrán?adamauit uírginé Stymphali;5.- 19: déqua cá patte ocifo ad templü Díanz cofugiffet:& fimulacr eius teneret,nec ui poffetaue] ΄ lin eodé loco cófoffa eft. Ob cuius necem,tanto omnis Arcadía dolore cómota eft,ut bell pu blice fameret, δὲ πεοξ uírgínis ulcifceretur. /Axiftomenes Meffenius uir iuftiffimus,uictis Lace n LR ΄-΄ ΄ e Η"-»" 29 à eov^ v n Y choris ludentiá uíroines quindecim,& tota nocte eradu cócito fugiens exceflit definibus Spar:"m ὌΡΗ ΟΝ tremü quofdá nó parthtes ínterfecit,cxterís metu coercitís Redempte pofteaa cognatis puel/ {πιῶ Aríftomené uíderent cxdis reum fierí.tádíuad patríá nó funt reuerfzs βάία iudicii aduo lütz genibus defenforé pudicitíz fua cernerét abfolutü.«Quo ore laudáda funt Scedafi filie|$^. b ín Leuctris Βοροτίας, quas traditá eft abféte patre duos iuuenes prateretes iure hofpitij fufce| iolétes íupuiuere,mutuis cóciderát uulneribus.«Τα eft& Locridas uirgines nó tacere, que—^^: δ verona tatísullam fabulá dedit. Quisualeat filentio prateríre fepté Milefias uirgines: que Gallorá(ipie Ablofy Verg 'emplum fui cunctís uit inibus relínquentes:honeftis mentibus magís pudicitíam cura: effe, cg 4 ται Fe. 20 ((LYBER PRIMYS gi γι ve Q nui Narrant fcriptores Graci δὲ aliam Thebaná uirgine, quá hoftis Macedo corruperat.díffu My Υπο fenior. WV vospgsbur 5/2} Mm 2 ]Ne VAYA an, EC Eid que 127491 f hy merhiuy[ypiunirepo TV: τὼ bij η Cu Mieion ΓθΥν p Πήρα D ^v "feta |CmANoma Yo. navy έ Á ni ass"n, Tow fos »" fevvy vc ou“ΟΥ gue mulaffe paulifper dolorem:& uiolatoré uirgínitatís fuz iugulaffe poftea dormienté/fegy ínter/ feciffe gaudío: ut necuiuere uolucrit poft perditam caftítatem:nec ante mori, q fui ultríx ex/ ifteret.«Apud eymnofophiftas India; quafi per manus huíus opinionis authoritas tradi£ qd Buddám príncipem dogmatís corutm.e latere fuo uírco generatit. INec hoc mírü de barbaris, cii Mineruá quoq de capite Iouís,& Liberü patré de femore eíus procreatos, doctiffima fir xerit Gracía.. Speufipp? quoq; fororis Platonis filius:& Cleatchus ín laude Platonís,& Ana; xilidesin fccundo libro philofophiz,Perictioné matré Platonis, phátafmate Apollinis oppref fam ferunt,& fapientia príncipe non alíter arbitrantur,nifi de partu uíreinis xdítü. Sed δὲ Τί mus fcribit Pythagora uirgine filíá choro uirginti prafuiffe:& caftítatis eas inftituiffe doctri, nís. Diodorus focraticus φαίης filias díalecticas infignis pudicitiz habuiffe narrat, de qbus & Philo Carneadis magifler?pleniffimam fcribit hiftoria. Ac nenobís dim faluatoré de uírei ne procreatü Romana e potentía;authores urbís& gentis faz[[ία uirgine ὃς Marte genítos arbitrantur. 4/ Hxcde uíreínibus fxculi;currens per multiplices híftorías,& prope: rans fermo perftrínxerít. Veniam ad maritatas,qux mortuis ucl occifis uírís fuperuiuere ποίας. runt;ne cogerentur fecundos nofle concubítus:& qua: míre unícos amauerüt maritos: ut fcía/ mus dígamia, apud ethnicos etíá reprobari, Didó foror Pygmalionís nulto aurí& argéti ρόν dere cogregato;ín Afrícam nauígauit,bíq; urbem Carthaeiné condidit:& cii ab Iatba rege Li byz in coniugiü peterct,paulifper diftulit nuptías,donec conderet ciuítatéNec multo poft ex tructa in memoríá mariti quódá Sichzi pyra, maluit ardere Cj nubere.Cafta mulier Carthagi/ Psi condidít:& rurfum eade rbs ín caftítatis laude finita cft, INam Hafdrübalis uxor capta. δὲ incenfa urbercum fe cerneret a Romanis capiendam effe:apprehéfis ab utroq; latere paru; lisfilijs:in fubiectü domus fuz deuolauit íncendíi. Οία loquar INicerati coíugem?Quz im patiens íníuríz uíri, mortem Πήρα cofciuit:netriginta tyrannorü,quos Lyfander uíctis Athe nís impofüeratlibidine fuftineret. v Artemífia quoq; uxor Maufoli ínfienís pudicíti fuiffe p, hibetur.Qua cum effet regina Caríz,& nobilium poetarum atq; bíftoricorum laudibus prz dícetur:ín hoc uel maxime efferturquod defunctum maritum fic femperamauit, ut uíuum,& tníra magnitudinis extruxit fepulchrum:íntantum ut ufc; hodíe omnía fepulchra preciofa ex: nomíne cius maufolza nuncupentur. t T'euta Illyricorü regina,ut longo temporc uítís forti(fi mís imperaret,& Romanos fpe frangeret;miraculo αεί; metuit caftitatis. ή Indi δὲ omes pe ne batbari uxores plurímas habent. Apud eoslex eft,ut uxor chariffima cái defücto maríto cre metur.FIz igitur contendunt inter fe deamore uirí:& ambitio fumma certantíü eft:zac teftímo níutn caftíatis,dienam morte decerni. τα uictrix in habitu ornatu qppríftíno iuxta cadauer acubat:amplexans illud& deofculans:&(uppofitos ignes pudícitia: laude contemnens.Puto quz fic. moritur,fecundas nuptías no requirit. f/ Alabíades ille focratícus;uictís Atheníenfibus, fueitad Pharnabagum. Qui accepto precio a Lyfandro príncipe Lacedemoníorü íuffit eá in terfici, Οὔ fuffocato caput effet ablatum,& miflum Lyfandro ín teftimonium cxdís expleta: reliqua pas corporis iacebat ínfepulta.Sola icitur concubína contra crudeliffimi hoftis ímpe/ tium:ínter extraneos& imminente difcrimine, funeri iufta perfoluítsmoríi parata pro mortuo, quem uíuum dilexerat.Imítentut matronz,& matronz faltem Chriftianz concubínan: fidem: & praftent liberz;quod captiua feruauit.(ἐδ ttato regulus Sidonís,manu propría fe uolens có/ fodere:ne imminétibus Perfis ludibrio foret:quorü fcedus Acgyptij regís focietate neclexerat: retrahebatur formidinet& eladíii quéatrípuerat circüff pectans;hoftíü pauidus expectabat ad; uentü,.Quéiam(δα; capíendá uxor íntelligens:extorfit'acitiacem de manu,& latus eus. tranf; uerberauit. Copofitoq; ex more cadaueri,fe moríens fuperíccit:ne poft uírginalía fcedera,alte/ rius coitü(aftikerer. d etiophon in Cyri maioris fcribit infantía;occifo Abradote uíro,qué Pá thea uxor míro amore dilexerat;collocaffe fe iuxta corpuslacen:& cofoffo pectorefanguínem fuü mariti infudiffe uulneribus.(/Tufta Caufam regis occídédi putauituxor, quá marítus nudá amico fuo δὲ ienoráté monftrauerat. Iudicauitením fe non amari: quz& alteri poffet oftendi. (Rhodogune filia Darij poft mortem uiri;nutricem qua íllí fecundas nuptías fuadfbat occi en NUM dít. Alceftín iovis : ADVERSV8 IOVÍNIANVM.$o. 25 dit; Alccftin fabulze ferunt pro Admeto fponte defunctam: δὲ Penelopes pudicitia Homeri carmen eft. Laodamía quoq; poctarum ote cantatur,ocífo apud Troíam Protefilao, noluiffé: err fupetuíuere.(Ad Romanasfceminas tranfeam: δὲ prímam ponam Lucretiam: qux uíolata?— I! Aere fme pudicitiz nolens fuperuiuere,maculá corporis crore deleuít.. Duellíus quí primus Romana nn Gali certamíne tríumphauit,Bilíam uirginem duxitaxorem,tanta pudicitíz;ut illo quocp fca. lo pro exemplo fuerít: quo impudicitia monftrum erat;non uitíum.Ts íam fenex δὲ trementá dos: ΄ ΄"s(29 c ΄ me Y RTL a 2: el UN ui ἡ» torpore;in quodam íurgío audínitexprobrati fibi os foetídum:& triftis fe domi cótulit: Cágg,!"^ 5"» foo feum :: ΩΣ üixori queftus eflet,quare nunc fe monuiffet, ut Παίς αἰτίο mederetur: feciffem(inqaic)illa,nifi um putatlem omnibus uírís fic os olere. Laudanda in utroq; pudíca& nobilis fcemína,& fi igno). rauítuítíum uiír,;& fi patienter γα δ quod marítüs infelicitatem corporís fui; non uxorís faj ftidio.fed maledicto fenfit inimici. Cette qua fecutidum ducit marítum,hoc non poteft dicere; * tía Catonis filia minorum quarerétur ab ea;cür poft atriíffum marítü,denuo non nu, 1550)»rhertoll ise A: beret:refpondit non fe iriueníte uírum,quí fe niagis uellet; ἐδ fua. Quo dicto oftendit;diuitías f magis ín uxoribus εἰίσί folere; c pudicitiam:& mültos non oculis, fed dícitís uxores ducere: Optíma fanc res, quá auarícía cócilíat. Eadem cm liceret uirum, matronz ab ea quaretét; Quem diem haberet luctus ultimumiaít, quem& uita Aibitror,qua íta uirum quzrebat ab^ fentem:de fecundo matrimonio non cogitabat.("Brutus Portíam uirginem duxít uxor:Mar tiam Cato nouíreinem:fed Martía inter Hortenfi ium Catotiem qp difcurríc& fine Catone üi/, üere Martia potuít, Portía fine Bruto nó potuít: Magis enim fe unicis uiris applicár foemina? &nihilaliad noffe; magnum arctioris índulgenti uinculum eft£Anniam cum propínquu$—— l/ inoneret,ut alteri αίγο nuberet:effe enim οἱ& atatem integram& facíein bonam: nequacg(inz'. Ap quít)hoc facíam.Si enítn uirum bonum ítiuénero:nolo timere ne perdat: Sí malum, quid ne cefle eft, poftbonum peffimü füftinere?(Porta mínor cum laudarctur apud eam quxdá bez nemorata,qua fecinduim habebat marítum:refpondic;Felix& pudica matrona, αρ preter—— Xj femel nubit: Marcella maior rogata a matre fua, gauderet ne fe nupfiffecRefpodititaualde,— i tamplius nolím.Valería Mefrallatá fororamilfo Saaio airo;nulli uolebat nubere. Q ux ín7 terrogata cur hoc faceretiaít fibi femper maritum Seruíum uiuere. 4 Sentío ín catalogo fcemi narum multo me plura díxiffe:cg exemplorü patíturconfuetudo:& a lectore erudito iufte pof fe reprehédi. Sed quid faciam,cum mihí mulieres noftri temporis, apoftoli íngerantauthorita tem:& necdum elato funere ptíorís uiri;/memoriter dipamiz praecepta decátentz Vt que Chri ftianz pudicitix defpiciantfidem:difcant faltem ab ethnicis caftitatem.Fertur Aureolus T heo, MU ghraftiliber de nuptijs:ín quo quarít;an uír fapiens ducat uxorem.Et cum definiflet fi pulchra qe wh vajh en jh. effet.(i bene morata,fi honeftis parentibus.fi ipfe fanus ac diues:fic fapientem aliquando inir& Ὁ vore Pico jpien matrimonium ftatim íntulit: Hxc autem ín nuptiis raro uniuerfa concordant. Non eft ergo (ηχος ducenda fapienti.Primum ením impediti ftudia philofophix:nec poffe quemcg libris δὲ 4 à cere dem ^ / / |axorí pariter inferaíre.Multa efle quz matronarum ufibus neceffaría fint; preciofz ueftes, aun; ᾿ς vgemmzefumptus, ancillzz, fupellex uaría, le&icx δὲ effeda deaurata. Deinde per noctes totas. λεν jgamulz conqueftíones:Tlla ornatíor procedit in publicani, haec honoratur ab omnibus,ceo iri C xonuentu fcemínarum mifella defpicior. Cur afpíciebas uicinam? Quid cá. ancillula loqucba?. stís?de foro ueniens quid attulifti?INon amícum habere poffümus,no fodalem, Alteríus amo "tem, fuum odíum fufpicatur.Si doctíffimus praceptor in qualibet urbíá fuerít: nectixorem ré. linquere:neccum fatcina{γε poffumus. Pauperem alere difficile eft, diuitem ferre tormentum: "Adde;quoniam nulla eftuxoris electío, fed qualifcang; obueneríthabenda.Si iracund, fi am cua fi defermis/fi fupba,fi fetidaquodcüqy uítij eft;poft nuptias difcimus, Equus, afinus, bos,. ttanís,& uiliflima mancipía,ueftes quoq; δὲ lebetes,fedile lieneutm,calix δὲ urccolus fictilis Ρίο! bantur príus,& ficemuntur:Sola uxor non oftendíturne ante difplíceat, is ducatur. A ttendein dà femper eías eft facies δὲ pulchritudo laudanda:ne fi alteram afpexeris.fe exiftimet dif, plíce/: j re. Vocanda domína celebrandus natalis eius iurandá per falutem illius:ut fit fuperftes ορεᾶ”| ^dum,;honoranda nutrix eíus,& gerula.feruus;patrímus,& alumnus;& formofus affeda,& pro»| l'eurator caMamiftéátus;S ín longa fécurág; libidiné exectus fpado:fub quibus noibus ades ——À À —— Nea ὠ όν IvyyyY papa Fef | | | g . | | | ? le» vyor Moneda rte LIBER PRIMVS ο C;dditefcunt.Quofcáqy illa dilexerit;inoratis amandi. Sítotam domum regendam οἱ cómifceris fferuiendum eft.Sialiquid tuo arbitrio refetuaucris.fidem fibi haberi non putabit, fed in odiü ruertet ας ἱμτοία:δὲ nifi citoconfuluerisparabit uenena. Anus&aurufpíces δὲ hatíolos& inftíto fes gernmarum ferícarumqy ueftium fi intromiferís,perículum pudicitiz eft:fi prohibueris, fu fpitionis iniuría. Verum quid prodeft etíam dilioens cuftodía,cum uxor fetuarí impudíca non | poffit pudica non debeat? Infida enim cuftos eft caftitatis neceflitas: δὲ illa uere pudíca dicen, da eft;cui lícuit peccare fi uoluit.Pulchracíto adamatur, foeda facile concupifcit.Difficile cufto dítur,quod pluresamant.Moleftum eft poffidere,quod nemo habere dignetur. Minore tamé ἵ mifería deformis habetur,quá formofa feruatur. INihíl tutá ο/η quod totíus populi uota fu; | fpirant.Alius forma,alius ingenío;alíus facetijs,alius liberalitate follícitat, Aliquo modo uel ali quando expugnatur,quod undig; ínceffitur.Q uod fi propter difpenfationem domus δὲ lan. guotis folatía δὲ fugam folitudinis ducuntur uxores:multo melíus feruus fidelis difpenfat.obe εἷίξο authorítati domini,& difpenfationi eius obtemperans,dy uxor,qua ineo fe exiftimat do; RR fi aduerfum uiti faciat uoluntatem, íd eft quod placetnon quod iubetur. Affidere au, 1 MNyrny d FERRE B n σεν^ P,, ῄ P ir | Fo. 40. tem xerotantí magís poffunt amici δὲ uernulz beneficiis oblieatí:cy illa quz nobis imputat la; | | | | | | | | chrymas fuas, δὲ hareditatis fpe uenditilluuiem:& follicitudinem íactans,languentis animum defperatione conturbat, Quod fi ipfa languerit,coegrotandum eft,& aüdj ab cíus lectulo recez : dendum.Autfi bona fuerit& fuauis uxor:(qua tamé rara auis eft)cum parturiente getnímus, Κάρι bo ἐμ cum petíclitante torquemur.Sapiens autetn nuncg folus efTe poteft. Flabet(γατα omnes quí erhri"funtquig und fuerunt boni,& animum liberum quoaing; uult tranffert. Quod corporenon Tote eeitatione complectítur.Et fí hominum inopía fuerit, loquitur cam deo. Nunc miMos e Mereodi lh,| ius foluscrítcg cum folus fuerit.Porro liberorum caufa uxorem ducere, ut uel nometi noftrü -—"f M| RE]" 3.»., 3:(0:: cime$n»/|nonintereatuel habeamus fenectutís ρτααία, δὲ certís utamur hacredibus, ftolidiffimum eft, ? Quid ením ad nos pertínet recedentes e mundo, fi nomine noftro alius nominetur: cum& fi D|liusnonftatím patrís uocabulum referat:& innumerabiles fint qui eodem appellentur nomi «ne? Aut qua fenectutis auxilia funt, enuttíre domi, qui aut prior te forte moríat aut peruerfifj fimis fit moribus? Aut certe cam ad maturam xtatem uenerit,tarde εἰ uidearis morizHxredes , auté meliores δὲ certíores amici funt δὲ propinquí,quos iudiao deligas:cg quos, uelís nolisha : bere cogarís, Licet certíor hazreditas fit,dumad uitis bene abuti fubftátia tua;dg tuo labore que fita ín incertos ufus relinquere, Hzc δὲ huiufcemodi T heophraftus differens, quem non fuffua t dat Chriftianorum, quorum conuerfatio eft ín οοεῖίσ: quí quotidie dícüt:Cupio diffolui& effe , cum ChriftozHaredem nímítum defyderabit hominem, cohxres Chrifti:& optabit liberos, nepotumgq, fetíe delectabítur,quos forfitan fit occupaturus Antíchriftus:cum legamus Moy; | fen& Samueletn filijs fuis alíos pratuliffe:nec putaffe liberos,quos uidebant domino difpliceIte?: 4 Cicero rogatus ab Hircio,ut poftrepudium Terentiz,fororem eíus duceret:omnino fa; Irerimnà nyudars cere fuperfedit:dicens non poffe fe uxori δὲ philofophia paríter operam dare.Illa ínterím con ^C umen.:; ΄ RA:; 2. 4 1.: m zíunx cereoía,& qua de fontibus Tullianis hauferat fapientíam, nupfit Saluftío inítnico eíus:& tertío Melfallz: Coruino:& quafi per quofdá eradus aloquétia deuoluta eft./ Socrates Xam. , tippen& Myron neptem Aríftídis duas habebat uxores.Quz cum crebro ínter fe íurearéturz ὃ nivis panna— jilleeasirridete effet folitussquod proptet fefcediffimutm homiíné fimis naribus,recalua frorv bier very.tepilofis humeris,& repandis cruribus difceptarent:nouiffime uerterunt ín eum impetum:& ; male mulctatum fugientemqy díu perfecuta: funt. Quodam autem tempore cum ínfiníta con luítía ex faperíori loco ingerentí Xantippa: reftitifet:aqua perfufus imtmüda,nihil amplius re^ Hponditidj capite deterfo,fcicbam inquit faturü,ut ifta tonítrua hymber fequeretur.e L. Sylla: Felícis(i non habuiffetuxorem) Metella coniunx palam erat impudica:&(quía nouiffimi ma "lanoftra dífcímus)id Athenis cantabac:& Sylla ignorabat.fecretaq; domus fuz prímü πο. | conuitío didicit. 4^ Cn.Pompeío Mutíáuxoré impudicá quà Dótici fj padones δὲ Mithrídaticaefambiebát cateruz;cü εἴ putarét ceteri cienté pati;indicauit ín expedítíoe comilito& uictorem| 'toti?orbis.trifti nuncio cofternauit. /M.cato céforíus habuítuxoré Actoríá Paula, humili loco natáiuínolentáimpotenté&(qd'nemo poffe credere) Catoni(αρθᾶ.Γῖος ideo díco:nft qs putet :: fi pauperé Διί$vlle oor mm ALL emre ro ehe 7 J^ ó ΄ tte Γρ ΡΜ quy ooi σης MY MAR 030944 ΝΜ— o "^7 ZA- Δρ Ν.Α— λιὼ faícia REC Ἰθθῷ colligabat,& ne puncto quídé hora prarfentía ei?carere poteratpotionéqg(νερο om ADVERSVSIOVINIANVM.-''.$o. 24. fi patiperer duxerit fatis fe concordiz prouidiffe, Philippum regem tnacedonüm, contra qué— ὁ. Demofthenis philippicztonant íntroeuntem ex more cubiculum uxor exdufit írataxqui excu fus tacuit:& íniuríam fuam uerfu tragico confolatus eft. Goroías rhetorlibrum pulcherrimum:: de.concordía Gras tunc ínter fe diflidentibus recitauít olympiz. Cui Melanthíusinimicus,, ΠΣ eíasthíc nobís(inquít)de concordía precipit: quí fe& uxorem δὲ ancillulam treís ín una domo Vofre St concordare non potuít, Aemulabatur quippe uxor cíus ancillulz pulchrítudiní, δὲ caftíffimurm uirü,quotidíanis urgíjs exagitabat, Tot: Euripidis tragcediz;in mulíeres maledicta funt. Vn de& Hermíone loquitur: Malará me mulíerü decepere cofilía.In Leptí urbe femibarbara;po^. fita ín folitudine,moris eft;ut nurus altera die focrum ollam mutuum poftulet. Cui illa ftatím: negatzut fcías illud uerum effe Terentii quod confulto ambigue extulit:Quíd eft hoczomes fo; Be ctus oderunt nurus.Legínius quendam apud Romanos nobilem,auim εἴ amíc arguerét qua-.],,, don Mero ptt ego| reuxorem formofam δὲ caftam δὲ díuítem repudiaffet,protendiffe pedem,& díxífle eis: Et híc- lar fet] foccus quem cernítís,aidetur uobis nouus δὲ elegans.fed nemo fcit prater me ubí me premat.| Saibit Hefodotus quod mulier cam uefte deponat& uerecundíam. Et nofter cotícus fortu/ natum putat,quí uxoré nuncj duxerit. Quid referam Pafiphàen, Clytemneftram,& Eriphylá: quarum príma delítijs dífluens quippe regísuxor,tauri dicitur expetífTe concubitus: altera oc,. cidi(Ie uirum ob amorem adulterítertía prodidiffe Amphiarum:& falutí uiri monile aureum pratulí(fe.Q uícqd tragoedia tument,& domos;utbes,regnag; fübuertit;uxo: pellíc cy conte| tío eft. Armant parenti ín liberos manus,nefandz apponuné epula:& ppter uni? mulíercula:. raptum,Europa atq; Αα decénali bello conflieunt Quafdam repudiatas,altero nuptíatü díe ftatím nupfifle legimus. Vtercy reprehendendus marítus, δζ σαί tam cito dífplícuit, δὲ cuí tà cito; placuit. Epícurusuoluptatis αΠοετον(ζρ cg Metrodorus difcipulus eius Leontii habuetít axoré) raro dicit fapienti íneüda coíugía,quía multa íncómoda admixta funt nuptijs.Et quomodo dir. uitíze& honores& corpog: fanitatef:& cxtera qux indifferétía nominamus;nec bona nec tala. D ioa ates| funt:fed uelut ín medítullio pofita,ufu δὲ euétu uel bona uel mala fitta δὲ axores fitas ínbo Var Ut e MCA| norá malorumqy confinio. Graue autem effe uiro fapienti ucnítein dubium, utrumbonáan 7" 77€: malam ductutus fit. Rídicule Chryfippus ducendam uxorem fapienti pradpít: ne Iouem(πα) melíum& Genethlíum uiolet.Ifto em modo apud latinos ducenda uxor non etít; quía Iouem; nó habent nuptíalem.Quod fi deorum(ut putant)nomína,uitz: hominum praiudicant;offen detergo ftatorem Iouem qui libenter federít.. 7 Scripferunt Aiiftoteles ὃς Plutarchus& no^: fter Senéca, de matrímonío libros, ex quibus& fuperíora nonulla funt,&ífta quac. fubijcimus.. x ὴ Amor formz,ratíonís oblíuio eft& ínfaniz proximusrfcedum minimeqs coueníens animo ἴον 14}. orit fixo m PNE. L4 ΄... LI 2 e i ΄ ΄ 2^. J. 4*54.52— fpiti uitium. Turbatconfiliaaltos δὲ generofos fpiritus frangít:a magnís cogítationibus ad hu| s cem millimas detrahit:querulos.iracüdos,temeraríos.dure imperíofos.feruiliter blandos,omnibus. j | | | | | | inutiles ipfi nouifime amoti facit.Natn cum fruédi cupiditate infatíabilis flaerat:plura tempo ra fufpitionibus lachrymis, coqueftionibus perdít,odiü fui facít:& ipfe nouiflime fibi odío eft, non íudicío, fed furore ducatur: maxime uxorum pulchritudini,erauiffimus cuftos accubet. Refert praterea Seneca, coenouiffe fe quendam ornatum hominem: qui exíturus ín ρα οί... 4 1.....,..,,.,,,... δν | | | EIS INNAM Σο] Tota amorís infectatío apud Platon expofita eft:& omía eius incómoda Lyfias explicatqd'.] nullam,nifi alteríus tactarn labris uír& uxor haurícbátzalía deinceps non minus inepta facietv tes:ín quz improuida uís ardentis affectus erüpebat, Orígo quidem amorís honefta erat, fed. magnitudo deformis.Nihil autéíntereft cj ex honefta caufa quis infaniat. Vnde& Xyftus ín. fententijsssMdulter eft(inquit)in{πᾶ uxorem amator ardentíor.In aliena quippe uxore omhis amor turpis eft ín fua nímíus.Sapiens uir iudicio debetamare coniugem, non affectu. Reget impetus uoluptatis:nec praceps feretur ín coitum. Nihil eft fcedíus Qs uxorem amare quafi ad ulteram. Certe quí dícunt fe caufa reipublicz, δὲ οοποτίς huinaní uxoribus iungí,& liberos tollere: imitentur faltem pecudes: δὲ poftés uxorum uenter intumuerítinon perdant filios, [ες amatores uxoribus fe exhibeant, fed maritos, Quorundam matrimonía adulterijs co/ hafcrunt:&Co rer irprobam)ijdem illis pudicitià prxceperunt qui abftulerant.Itaqg cito eiuf: ME| mo να η Απ mm od^ 97«ef gu nen μι Yaffri. en ς ͵ t^ [Ούληπα y»ynpena: vor, Pf 102 100b Wr Q yw doe ἐπ lor πιω (IN LIBRVM PRIMVM. modi nuptías fatietas foluit. Cum primum lenocinium libidinis abfceffit:quod libebat euiluit, Nam quid( aít Seneca) deuirís pauperibus dicam: quorum ín nomen maríti;ad eludendas leges quz contra ccelibes latz funt;pars magna conducítur? Quomodo poteft regere mores& pracipere caftitatem,& mariti authorítatem tenere,qui nupfit? Doatiflimi uiri uox eft;pudici tíam ín prímís effe retínendam,quaamiffa omnis uírtus ruít,In hac mulíebríu m uírtutü ρείαν cipatus eft, Hac pauperem cómendat díuitem extollit, deformem redímit,exornat pulchram: ' bene meretur de maíoribus,quorum fanguinem furtíua fobole non uitíat:bene de liberis, qui bus πες ας matte erubefcendum,nec de patre dubitandum eft. Bene ín prímis de fe,quá a com tumelía externi corporis uindicat, Captiuitatis nulla maior calamítas eft, cj ad aliená libidiné trahi. Víros cófulatus illuftrat: sloquentía in nomé zternum effert;militaris eloría tríiphufcg noux gentis tonfecrat. Multa funt quz przdara ingenía nobilítent. Mulierís uírtus propríe pu. dicitía eft. Εἴς Lucretíam Bruto xquauit, nefcias an δὲ pratulerit: quoniam Brutus non pof/ fe feruítea fcemina didicit. Hacc cquauit Corneliam Graccho.Hxc Portíá alterí Bruto.INotíor . eftmaríto fuo Tanaquil.Tllá ínter multa regü nomína,íam abfcondit antíquitas.Flácrara ín/ ter foeminas uírtus,altíus fzcnlorutm omnium memoria; Cg ut excidere poflitinfixit.Imitentue ergo nuptz T héano,Cleobulinam, Gor&unten, Tiímodiíam,Claudias atq; Cornelías: δὲ cum apoftolum malís mulieribus digamíam uíderínt ignofcentem:legant antecz τε gio noftra ful; geret ín mundo:unicubas femper habuifle ínter matronas decus:per illas Fortuna muliebri fa cra fieri folitum:;nullum facerdotem dígamum: nullum flaminem bímarítum: hierophantas terum νη, δ), or». quoqs Athenienfium ufq hodie cicuta forbitione caftrari& poftág ín pontificatà fuerint de Ερι fio — ---James& Άδη ϱ' feto (On E sd, uf eben FA a f- νο» éti,uiros efTe definere. T Andi ex urbe.) In ipfo flatím ingreffu przparat nos ad caufam. Siquidem honorífíca mem k 4 tio corum,quilibros attulerunt louiníaní,facit huíus caufam deteríorem.Et cum addit,cur 2i iufdam Iouiniani,cotemptum authorem,& obfcurum fignificat. Porro fratres accí pe, non ἢ] ex hocgenere quos uulgo fratres appellat:fed olim omnes Chriflíani fratres ínuicem ap» τς]ί| pellabant.«/Epícurum Chríftanorum.) Epicurus philofophus, fíném boní conftituit ín uoluptate,non anímí tantum,fed etíam corporís,quz pecudü eft potíus dj hominís.Nacti fant&(εί. ftianifuá Epicurum, Iouíiníanum,qui tantopere fauerít nuptijs,& efuí carnium, Eft autem elegans μονο. τ µασΐα,πες mediocrem habet Emphafim,«' Apoftolíco uigore.) Inalíjs fcriptá erat,rígore: utrag lectío ὃ tolerabilis. Vigor opponítur,molli& languido:rígor,mollí& effceminato,«Ἡ απτίς uitis.) Vbi funt íftí, «quífanctá& Chriftíanum putant ruftíce dícerezHíeronymus quibus couítíjs infectatur huíus ínfantíaz "Quiídaute dícturus erat.fi fophífticos iftos audiffet theologos:ad quos collatus louíníanus,Meffalla üír « deriqueat?("Totus em tumet.) Exponít ipfe,quare copularít hzc ínter fe pugnantía, tumere& íacere, Tumebat, quía attectabat erandiloquentiam: iacebat, quía deerant neruí, Solent ením ínfelíces afectato tes,ín proximü incidere uitíum,Ita quí grandes uíderí ftudent,euadunt turgídí. Ὁ αἱ preffí,iciuní& frii * dí.^ Parturíunt montes.) Verfus eft Floratij exarte poctíca,referens apologum Aefopicum.Prifci ru deíq; mortales,cum forte terram íntumefcentem uídiflent,concurrerüt, expectantes, ut íngens aliquod móftrum nafceretur. Tandem prodijt mus,magno omníü rífu.C) uz res ín prouerbíum abfjt. Eft autem uerfus Horatíanus ex arte poetíca,ín fcríptorem tumído utentem exordio,cum catera nó refpondeant, Vtfcriptor,inquít, Cydícus olím:Fortuna Príamí cantabo& nobile bellum: Οία dígnum táto feret hic opmiítfor híatu: Parturient motes,nafcet rídículus mus.Q)uín& apud rhetores ínter uítiofa ponit exor, , ὃ diumelaboratum:;(/INon fanieffehomiínís,) Annexuít Perfianum uerfum e Satyra tertía. Eft autem míra exageeratío ínfanize,cum rem aít eíufmodi,ut ínfano quoq; qualís fuít Oreftes,uídcatur ínfana, Nà eft in fabulis/Oreftem,ob ínterfectam matrem,a furijs ultrícibus agitatum fuiffe,* Plautínarum líttera: rum.) Nam apud hunc quífpíam,cum lítteras refignatas,quod inepta fcríptze effent non poffet legere, , focatur ad hunc modum. Síbylla uates erat,quz díuinare poffet,quid effet fcriptum,«'Furíofas appollí, { nísuates.) Plato tríplicem pofuit furorem,uatum,poetarum&amantíum.(/DDatfine mente fonum.) INamcorreptí anumíne,proloquütur, quod ipfi non íntelligunt.Hlemiftichíum eft Maronig.«/FHeraclí» ! tum.) Is philofophus fuit Ephelius, ἀυτοδίδακῖος, Ια eft,qui nullo praceptore fuerat ufus, Afectauit ob^ Ícutítatem ín fcriptis.cum poffet fi libuiffet,perfpícuerem explícare. Vnde cognomen addítum σκοῖήνοῦ, id eft, tenebrícofí, Ad huíus líbros íntelligedos Socrates díxít,(«i δηλίου κολυριβαϊοῦ, id eft,opus effe Delío natatore. Cá hydropelaboraret, adrjt medici rogás,nü ex hymbrí poffet facere ficcítate. //Ad no ἰ Πα αινιγματσέμ,) Acnkinstitdes Ces eft,gloquit p znígmata:refg; p fe dilucídas, data opa obfcurat:cu ;iufmodífunt carmína Lycophronis apud Gracos. 4 Satíffacto inuitatis.) Apparet louíníana íta finxiffe, quafi fermo fuperíorís libri{Ὁ habit?in couíuío. C)ueadmodá fecit Macrobi?& Athenzus.Ft hui^libri fet mo fit habítus poftrídíe apud amícos.Et ob eam caufam dixerat paulo ante, hefternam crapulà ructans | euomuit ((ADVERSVS IOVINIANVM SCHOLIA..$0. 25 À. euomuit, Eftem& hocEpícureum,ín conuíuíjs& ín hortis philofophari, C)uam?g hoc loco pro αμα. ^" étoquidam habebant Rio d autem attínet huius homínís fentétíam uelle exponere,qua Híe, ronymus negat fe percípere potuiffe? T'um fermo eft adeo barbarus, adeo íncompofítus,& ínfulfus, ut non fol& índoctum:fed uel ebríum,uel phrenetícum loqui putes,quí nec ípfe fua uerba íntellexerít. ιν uíno tamen hunc íllíus effe fenfum.Pofteadj heri fatifFeci meís couiuis,tefellens ac diluens quz míhí fali fo obfjcíebantur, non quo míhifamam ac gloríam ea pararem dífputatióe,fed ut a calumníatorá fugeil latíonibus nome πιο purgare: Nuncobfecro neophytos, hoc eft nouítíos Chriftíanos, quí nuper plata tíín Chrifto,& adhucuelutí tenerz quxdáarbufculz funtquig; fam per baptífmü ablutí fanta uítijs,ut-. me conftanter audíant, nec cedant ullís heretícorum uocibus, Síquídem ecclefia Chrífti,hís tríbus duci bus muníta defenfacg eft, fide fpe;charitate, Et idcírco in hac nullus eft tá infans quin poflit difcere,fed omncs dociles MES Chrifti fides qua eft ín ecclefía;nec ui poteft expugnarí,nec dolís opprímí, Hoc operz libuit fumere, quo magis rideretlector,utcung ἱπεε είς Iouíníaní uerbis, Pro obfecro, quída codíces habebant obfero, praíertím uetufti, quam lectíonem non improbamus:actum híc erít fenfus, Heri refelli calumnías: nunc ínftítuam nouítios Chriftíanos,qua eft audientía comunita agminibus,Eft autem hocunum louíníaní dogma,quí femel in baptifmate renatus fit, a díabolo non poffe[προτατί. | a(Quod defcriptionis dedecus.) Eleganter lufít deprauatíone uerbi, dedecus pones p decus.Eft eim ἃ | hocíocandí genus,ut cti p T yberío dícímus Biberium,pro Claudio Caldíum,pro Tullío Tollía.(adip pocratis uinculis.) Hippocratem, pro quouís medíco pofuit,acrídicule quídam hocloco nodum ín fcír? cpo quarunt,(Qua res.) Nempe uerba facra Ícrípturz admíxta.Hiícautem proponit íammam argume | tí,(/Marcioís anícharí.) Marcíon Cerdonís dogma fere fequebatur.Maníchzus pera quifpia eíus harefeos author,docebat, ut fi quís uellet üti coniugío,conceptum tamen& gencratíonem deuitaret; Atq íta prorfus damnauít nuptías, cá íd prohibuerit,cuíus caufa matrímoníum eft inftítutü:author Au» |: guftínusín Catalogo Flxrefíarcharü.(/ Nec Tatíani príncípis.) Encratítze dícti fant a teperantía,quod abftínerenta carnibus, G& ab omní coítu;necrecípiebant ín numerum fuorum uel marem uel foeminam i ,utenté coníugío:níhil íntereffe putantes ínter coitum coiugatorum,& alíam quáuís fornícandi fpeciem. ^ T'eftis diu? Auguftinus,«(Paulus archítectus.) Locus eftín priore ad Corínthios epíftola,capíte.s.Hic| palam Hieronymus índícat aurum,argetum& lapídes pertínere ad píos:lignum, foeni, ftipulam,pertíneread ímpios.Hocobiteradmonuí,quod quídà recentíores Πᾶς locá fecus exponant. 4/Fonorabiles: ; nuptías.) Ita Paulus ad Hebrzos, cap.i5. Honorabile connubíum ín omnibus δὲ thorus ímmaculatus: , Fornicatores ením δὲ adulteros iudicabit deus.(/ Sed íta nuptías.) Híc conftítuít controuerfiam,& quíd ínfumma fit acturus, oftendit, ouíníanus equabat nuptías uírgínitati Hieronymus nuptías nó damnat, fed eas tertío ponitloco,ufreínitate prímo. 4 Triginta referuntur ad nuptías.) Locus eftapud Mattharü cap.b. Chríftus ín parabola femínantís,triplicem dífferentíam proponit bonze terrae quz trígecuplü rcd a B. dat,qux fexagecuplum,& centuplum.Maxímus numerus pertínetad uírgínitatem, medíus ad uíduas caftas,mínimus ad honeftum matrímoníum. Cuidam íníquíores nuptíjs,centenaríum numerum refe; runtad martyríum, proxímum ad uírgínítatem,tertíum ad uíduarum cótínentíam,exclufo tnatrímonij ftatu. Quá opinionem díuusHieronymus non admodum execratur,ín comentarijs hunc euangelíftae » locii enarrans:& íllic, ut femper amore pudicítíze durior ín nuptías.C'uídam(ínquít)noftrorum centefi , mumfructum,ad martyres referunt. C) uod fi funt fancta confortía nuptiarum, cur excluduntur a bono Γ fructu? Cum aít, fi fant, non afirmat, nífi,fí coniunctíone;accípías ratíocínatiue. f/INamípfa díeitorum o coniunctio.) Veteresnon folum notulís quibufdam numeros fignificabant;uerumetíam geftu dígítorü, Ὁ quos aut explícabát autcontorquebant,& ín alíam atcy alíam figura uaríabant. Ac fuífíe quíde hüiufmo; 3 dífíenados; numeros: ratíone, facile multís ex locís deprehedit. Caeterü qua nà ea fuerit,íd no perínde n facile fit explícare. Etem Donatus explícans ill T'erentíjloca in Adelphís.Nád quífd itabene fubdu/ d Ctaad uitam ratíone fuít: admonet poctam ad uetuftum numerandí more refpícere, qui complicandís, m aut fubducedís dígitís coftabat. Clari? aüt Pliníus libro trígefímoquarto,capíte.7,de lani ftatua loques, 1t Praterea(ínquit)anus gemínusarege Numa dícatus, qui pacis bellícs areumento colítur,digitís íta fi ic guratís, ut trecentorum quínquagintaquíng; díerum nota, per fignificationem annuí temporis,& acuí | fe deum índícet. Item Macrobius Saturnalíü libro prímo, fimílía ferme de Iano prodídít, quàdj nume. a rorum ratíone,parutn confentíente cum Plínío fed fcriptura ficut opinor,uítíata.Przterea Tuuenalís ín: MN Satyra decíma, de Neftoreloqués,que poetz fíngüt xtates uixiffe treís.Felix nimígz,q p tot fecula mor/ η) ες diftulit, Atc; fuos à dextra coputatanos.Símíle quídda colligit cx Epigrammate Graco,quod Nícan (^ dríferturtítulo. Ἡ τοολιὶ κροτάφοισι κοκυηαρὶς, ἢ πολύμωθθ”— reno, δὲ ἣν γέσωρ ovx ἔτι πφεσθύταϊ(θ), st φάθ i αθρίσαδἑλάφου πλέομἃ χερί λαιῦ τῆρας αριθμύθαι δεύτόρομ αρξαμέων, zie, C λεύσσοσα, καὶ agli"ole. νύμφη ϱ) Qs: µε d'isddap, patri τοέπονϑ αἴδκοι C)uorum carminum híc eft fenfus,fi quís forte Graece nefcíat.Cana il dj la uertíce Cbeyttarís,illa multiloqua anus, ppter quà Neftor non íà natu maximus, ílla quz luce afpexit y) j plusceruo, ílla qua manu leua, fenectutem numerare íterum coepít,uíuit,& uídens,& integrís pedibus, H uelutí nympha: adeo ut dubite, ne quíd accíderít Orco. Apuleius ín Apologia fecunda oratíone;ín ad ft uerfarid,quí díxiffet mulierem quadragínta annoS natam nupfiffe,cum nó effet maíor annis uigínti:fcrí,: Ρίτσα] hunc modum, Quuíd multís?ut cum quadruplator agam,bís duplá quínqueníum facíam,uígin^ tianos femel detraham. Ac paulo ínferíus: O mendacium uígíntí annorum exilío puníendum.Diímí ft, dío tanta Aemilíane mentiri,falfa audeas fefquialtera?Sitríginta annos pro decem díxiffes,poffes uíde it tí pro computationís geftu erraffe, δὲ quos círculare debueras dígitos,a perii Gon eto quadragíni^. 45;' ta,qui “ΕΝ LIBRVM PRIMVM Q ta quxfacilius cxteris,porrecta palma fignificantur,ea quadraginta in dímidíoauges,nó potes dicitor, Ϊ geftuerraffe,nifi forte tríeínta ánorum Pudentillam ratus,bínos ευη anní confules numerafti, Ex hís. í uerbis tametfi nonnihil deprauatís/icet colligere Pudentillam uígíntí annos fuiffe natam cum nuberet, & totidem ferme annos cum Apuleio uíxiffe.C)uod fi nupfiffet quadragenaría,íam oportebat effe fexat genaríam, duplicatís confulíbus, fi triginta putaffet annorum, Nec defunt quí ferant extareBeda libellá ín quo huiufmodi numerádí ratío tradatur:uerum e(ínondum potuímus nancífci. Quad nó ufgadco ad rem Theologícam pertínet παῖς δηχίς difquírerequod Hieronymus elegáter magís, cj ferio uídeatae id ad fenfum euangelícum detorquere. Nec eim uerifímile cft,candem fupputandi ratíonem fuiffe apud omnes nationes. Atquí ífta ratio non alíunde dj ab Hlebrais erat petenda, quibus propofíta fuit parabo^ ἴα πα Romanis:unde Híeronymus opínor eft mutuatus.(Δαίη huíufmodií res zetatíbus quoq; nouant; Quandoquidem hís quoq; temporibus extat huíufimodi fapputatío,fed longe diuerfa ab ea,quam atate Hieronymi colligímus ín ufu fuiffe. Sane nec ex Plinío,nec ex Macrobío απίς poteft elící certü,quod ad hanc rem pertíneat, Ex Apuleío& Iuuenale noníhil conijcerelícet,fed multo magís ex ipfo Hierony mo. Prímá illud fatis perfpícuá eft, hancfupputandí rationem,duabus in rebus potifíímum confftítiffe, in mutanda manu& gcftu digitorum.In dextra numerabant ία; ad quínquagínta.Dcínde in finiftra uf q; ad centum. Rurfus ad dexteram redíbatur,uelut alteríus ínítíum centenartj. Inde Neftorem fíngunt {είς homínum aetates uíxíffe,quod annum centefimum effet egrefTus,hoc eft duas ztates,c tertíam ín.» greffus, Proínde díctum efta poeta, Atq; fuos íam dextra computat annos:nempe numero a finiftra rer. cíprocante ín dextram, ΔΕΟ anus illa, denuo οορρίε ín fíniftra numerare fene&tutem,quod íam cétum δὲ quínquagínta nos effet prztergreffa,& tertíos qnquagínta aggrederet.Et trígínta circulatís digítís no^ tati folere,fatis índícat Apuleíus,quod Hieronymus complexum δὲ coníunctionem dígítor& uocat. Ac curfus híc numerus duplícabatur,(i coniunctos ac círculatos dígitos, fuperiore dígíto preffíffet aliquís, uerüíd non ín eade manu,fed ínleua,djdp eifdem digitis, fed aliter copofitis:ut íntellieas aliquid effe affis nitatis, matrímonío.cum uíduitate.Porro uírgínítas,uelutií nouo numero reditad dextram, centena tíum íncípít numerum ceu círculo quodam recurrens,ad íd unde coeptum erat, hoc eft ad naturam inco ruptam,ín qua códiti fumus.C) uad haud me pratterítquibufdam eruditis uírís díuerfam effe fententia, exiftimantibusa finiftra numerum íncípi, ín qua numeratís nonagíntanouem, íta demá&ad dextrà tran firi, Cui fane necipfe refragor admodtimo propemodü míhí magís probatur dj ílla fuperíor,quod fatís quadret,Prímum ad illud fuuenalís, Atq fuos íam dextra computatannos,de INeftore;qui ad centefimü perüenerít annut,Deínde ad Gracum epigramma quod cítauímus,de anu, qua iterum εχοτία effet ía D finíftra numerare atatís annos,utpoteíam annum egreffa ducentefimum.Poftremo cum ípfius Híero^ hymíuerbís,pulchre conuehit,ex quíbus palam eft, digitís ín leua molliter coníundctís,fignificari tríeíng ta. Rurfus hos ipfos coniunctos fi premas fuperiore dígito,fignificari fexagínta. Poftremo ijfdem digi tís,círculatís& uelut ín coronam collectis,ut ín trígínta, fed íam in dextra,reprefentarí numerum centet nàríam, Tantum coníecturís utcüc colligere lícuít:& fatis arbítror ad huíus íntelliectum locí.Cuí data fit copía codícis,fortatfis apud Beda fup hac re,copertíora repetiet. Attigít Flieronymus δὲ ín epíftola ad | Gerontía de Monogamía fed leuiter ac paucís.(f Cá ei uix adhuc.) Mirelufit hac metaphora,& ítems fequentibus: nam δὲ curfus nautarum dicitur. Noue autem dixít prohíbere,cá Cíceroní magís placue tít ínhíbere,queadmodum ípfe teftatur ín epíftolis ad Attícum.Nam prohibemus ne quíd fiat, Inhíbe/^ (imus,quod íam coeptü eft, ne progredíat,(/Loquedi atus.) Eftus eft fuxus ac refluxus maris.(/ Sinus ^ contraham.) Sínus carbáforum fentít: ande ἃ finuofa uocantur,[αγ nunc.) Vtfubíto mutauít me/ ὁ faphoram,planec dutiufcule,€ Balífta.) Bellicum eft ínftrumentum,quo trabes funibus adducta,ma/ β eno impetu telum,aut fímile quippíam emittit. 4/ Spirís maculofi corporis.) Flabent hocferpentes, ut. ín metu conuoluto corpore caput tegant,quo lefo fcíant[οί pereundum.Spíra dícuntur tortuofi flexus 4 funíum.(/IDícit,) Quatuor dogmata Iouíníaní proponit,per díuifíonem. Deínde per enumeratíonem | oftendítfe prímum ad hecrefponfurum teftímonijs díiuinze fcriptura: Deínde adbibíturü litteras fxcu/ D yPnAgerag 7* lares.(/ Pythagoram.) Is deterruitab efu carnium,nouo cómeto,quod díceret homínum anímas ín bra [δίκη laus— torumanimantium corpora demígrare:unde perículum efle, ne forte cum gallum occidís, patrís aníma 1.7: uioles, 4/Platonem.)Híc a uulgí uoluptatíbus femper auocat ad amorem eorum quz femper funt. Et uoluptatem appellauit τὸ δέλεας τῶμ xax, íd eft,efcam malorum,quod per hanc mortales ín omnem mífe PATE pu? críam pellíceantur. f/ Ariftídem.) Is ob uítzeíntegrítatem uulgo iuftí cognomen meruít, δὲ ob huíus co» PATET "T 3.444; vgnomínís inuidia oftracíímo ín exiliü actus eft.4! Aríftippo.) Tríbus laudatis opponit reis illaudatos. : peers Aríftippus Cyrenzus fuit philofophus, Socratís auditor,fed ubíq; uoluptatem amplectens.Hlic eft que | E s ho Nr 4Díogenes folitus eft appellare canem regíum.(f'Epícuro.) Ft hícaffertor eft uoluptatis. 4f Alcibíadi): || E. FHuncoppofuit Ariftídi, corruptum íntegro,díuítem pauperi.Sícut FEpícurü oppotuit Platoní, quod híc | ᾿ uoluptatem ceu rem peftiferam deteftetur:ille atferat,ut fontem fummi boni. Aríftíppum σρροίαί Py? i X thagora.quod ílle uiueret holufculís, híc regiae mefze canís fuerít. C'Príma ínquit deíferuí.) Refert noná , bilutadmonet etíam Fabíus, quomodo proponátur aduerfarij rationes. Nam Hieronymus íta refert v argumenta Iouíníani,ut ficcomemoraffe propemodum fit diluíffe, 47 Et per ordine.) Floc díxít per Iro. niam, níhíl ením attínebat ad probationem ille Catalogus,nifí Παῖς forteno crederet humanum genus 4 primum ufu matrimoni] fuíffe propagati.,(f Ifte.inquít,eft Enos.) Et hoc habet irrifionem, Nec eim ob matrímoníü íftí tantopere deo placuetüt, fed ob pietate,etíà(i ficeuenít;ut habuerínt uxores.(/Intantü ^inquítfciebat.) Stultá hocepiphonemalouiníani rífitquafi deus gígnat filíos n6 marítus,[θείου ανα. por mus.) ADVERSVS IOVI VM SCHOLIA.$0 26 lig ἃ qmus)Quitreis habuit uxores, Quag; príma fuit Saraí poftea dicta Sara, ex qua íà fenex fufcepit Ifaac, Secunda Agar, ex qua fuftulít Ifmaelem. T'ertía Cetura, ex qua plates habuit liberos. C'uanif Hlíero/ M hymus ín Hebraícis tradítíonibus, teftatur quibufdam Ceturam eandem effe cum Agar, quz mortua vli^ Sara,in íus tranfierít uxorís,uidelícet ne íam decrepítus alíena atate laícíuiffe deaf RM Ie) dy Is fuit unus ex filijs lacob,quí prímogenito filío fuo Fler,uxore dedít noie Thamar. Sed Her οὗ impíe! i tatem fuam occifus eft a dno. Tuffit tag; pater Onà natu fecundum Her maximum, fufcípere fratrís uxo cem:illecogitans liberos quí nafcerentur fratrí ímputandos non fibí;femen effudit ín terram, Et Πᾶς ítagg ν percuffit dns, ob tam execrabile facinus, Locus eft Genefeos cap.58.4/ Dedíta opera.) In hoc erat mali/ c ca. Namfieri poteft& cafu. V xorium Nagarzum.) Quod damnandum erat ín Sampfone, íd ille(tul te laudarat. Vxoríus dicítur,uxorí addictíor, quod Sampfon índulferít Dalídze, amantíum more. Et μᾶς ὁ tamen mírís effert preconijs,qui reprehenfionem merebatur. ο Debboram quog; replícat.) De Debbo «ead Barach,legís ludícá cap.4-.De Iahel quog;legís eodem cap. γ/ Quod abíg; uirginitatis bonís,) Nec hocfinenafo di& eft:quíd em ad uírgínitatis negocíum pertinet;fi qua non uirgo facinus alíquod ftre, Fnuü quomodocüg defignauíte4! Fide patrís.) Quod damnandá erat ín Iepte,laudat. Quod ín uíreíne laudadá, dánat, Ille ímpíeuouerat& ímpíe occídít.Illa dolet ut Iudza,nullà ex fe relicta fobole41Éphod ^Bad,)"ies Ephod Hebrzis fonat, ueftísgenus, δὲ"va Badlíneum.Et his fubeft tacíta írrífio, C) uid em Ephod Bad ad uírgínitatem facit? Quafi quis nefcíat omnes facerdotes ueterís inftrrumentí πας »uxores.('Inarea collocat.) Níhil híc recefetur ab Hieronymo fine tacíta ἐτίΠ δε,[η area díxit,pro ín Ca/ talogo,quod ea fpícas fublegí(felegatur. f/ Centum praputíjs.) Flaclege Saul pactus eft Michol filiam fuam uxorem, fi Dauíd adduxíIet centum przputía TRA NIS libro Regum prímo& ite fe cundo,Odíofius autem rem explícauítprzputijs quafi ea fuerít dos:& concubitus dicit, non matrímo: ' níum,(/ Imaginem uult effe.) Rídículum eftímagínem non conuenire cum eo quod reprefentat, Solo | mon ením uxoríus fuít, Chriftus uírgo,G uírgínum prínceps.Solomon ín hoc quod pacificus fuit,geffit Chriflitypum,non ín hoc quod uxoríus. 4/Deus ludicíum.) Pfalmus eft feptuagcfimus primus. Híero nymus oftendít huncnon quadrare prorfus in Solomonem,nec conueníre,quod ἐς non maneat cum o^ "le& luna. Solus ením deus manet in xternum.(/ Dabítut εἰ de auro.) Prímáü quíd aurum Arabíze ad nu; ^: ptías,de quibus híc agítur? Deínde quí quadrat ín Solomonem adorari femper? 4/ Ac repente.) Nem, pea regibus ad prophetas& xtatíbus diftunctos. Atq obiter notat duram dígreffíone. i Πο uxo^ x ὁ ges.) Stultíciam uocant rhetores,ubí quís adducit ca,qua non folum níhil conferunt ad caufam,aerüetía^!| beedu 2d vm , quzenocent: ut hoc exemplum Flíz ὃς Elifzi, quorá uterq; caruit uxore. Deinde quíd fpirítuí domínijcd^9 9^^ nuptíjs quas inftítuerat laudare? Q'uíntilíanus admonet,ne quíd extra caufam dicamus.Nà quícquid ἔα. perfluum eft,uel hoc ipfootfícit,quod onerat audítorem. Quan to ígítur ftultíus ea congerere,quz con] B vtrateGcíantz Obijcít& Orígenes ftultícíam Celfo.// A modo δέος facía,) Velut illud ex laudibus effet confequens,ut louiníanus quoq daret operam liberís,pofteady Ecechías uír tantus habuit uxorem, Sed Ecechías necadmodum laudatur ín facris litterís& filium relíquít illaudatum:utlegislibro Regi quati to,capite.2t, Allufítautemad id quod eft in Cantíco Ecechiz:Pater filijs ποι faciam uoluntatem tuam, kt pro quo feptuagínta uerterant, Ab hodíe filios facíam quí annuncíabüt íuftícíam tuam,ut índícat Hiero pia 4 Vis enarrans Efaíz caput.58. f'Nofiam uírum.) Sub Iofía rege, Helchías facerdos repperit ín templo phí librumlegís domini,qui datus fuerat per manum Moyfi. δίς em legís Deuteronomíj libro fecundo, caz píte.54.. Sed quomodo librum Deuteronomij repertü legis ín ipfo Deuteronomij libro Nifi dícas plu. * res fuiffe Deuteronomíj libros.(í&b Holdauxore.) Holda erat uates,cuíus marítus díctus cft Sellums « quem Helchías delibro reperto confuluít:utlegís eo quem modo díxímus loco.(/Daníel απού.) Q.uíd t hoc ftultíus oratore,quí caftítatís exempla profert ín laudem matrimoni?(/Étrepente tranfcendens.) V Rurfum notat duram tranfítionem, a ueteríteftamento ad noui,tot ín medíorelictis. 4/ Et(ocrá eius,) Locus eft Lucz,capite quarto.Ex quo cognofcímus Petro fuiffe uxorem,qui[ος habuerít.Eft em foi ^ erus uxorís tuz mater.4/ Certe ceffat híc.) Scilícet díluít,quod e Paulo poterat obíjcí,fed omnía ftultez Sic em agit, quafi Paulus pugnatía fcrípferít,ut alter locus alterí debeat cedere;ac uelut abrogarí;«Ta lo : cürhetoríci.) Híc em mos oratoríbus,poft moleftam argumentatione, expatíantur in loci amoenü,quo . tefícíant auditorem, tediá abftergant.Flac oia cum íronía dícunturab Híeronymo.«ί Fací Y pham.) Apoftrophe eft,cü uertímus fermone ad alterá perfoná uel abfentem.Níhil autem fingi poterat ; hacapoftropha ftultíus. 47 Éiufdem ecclefiz membris.) Stultiffíma conclufio: quafí uero non fit díícríz meninter membrü& membr,(/ Nontangere.) ἅπεδαι hoceft non habere comertíum cum uxore, -abftínerea matrímonío. T'angímus em a quo no abftínem?.Ne quís dütaxat accípíat de cota&tu digitogz ^€ Sibonumtft,) Meo quídem iudício Paulus hocloco nonaccípít bonum,ut opponatur proprie uítío, ... fed bonü eft,dixit pro expedít.Et malum uocat,quod íncómodum eft. Sícut dícíimus bonus bello δέ ma/ T Dg. lusurbí, ρεϑ utili& ínutíli, Alíoquí non confequitur neceffarío,prafertím ín contraríjs,quee medium re^ €ipiíunt,utadmonet díuus Auguftínus: C)uadp íd quoq; díalectice magis(δ erauiter.Efto non confequai tur iuxta ratíonem dialectíca,certe confequítur hoc loco accedentib? círcüftantíjs.Etením fi quís rogatus utrum expedíat,iter ingredí farcínís onuftum,an abfcg farcinís,refpondeat;bonum eft expeditum íter ín £redí, nonne palam fentít,alteram partem de qua tacet,aut íacommodam effe, aut certe eíufmodií, ut de €a pronuncíare non aufit? Deinde cum collígit íücoómoda coniugij,non commemorat flagítía, quar mat trímonio conífuncta fint,fed nece(fítatem δὲ occupatíones,quíbus auocentur a líbertate Chriftíana. (me un(f. Mithraibi: Erichtonium.) DeEríchtonio meminit Vergilius libro Georgícon tertío.Prímus Erích qu tonius currus& quatuor aufus Iungere equos;de quo Seruíus banc affcribít fabulam, Vulcanus ímpetra : EE 2 toa ὁ| p ΟΝ LIBRVM PRIMVM. toaToue Minerusecólugio,illa reluctante effectum libidinis proíecít ín terram, Inde natus eft puer dia; conteis pedibus, quiappellatus eft Erichtonius,quafi de lite ac terra procreatus, Nam tpslís εἰ χθών τεσ ra. Ápparetautem ex Hieronymi ucrbis ad confimíle πιο πα fuifle Mithram, femine genitali faxís excepto. Quádjea fabula mihi nondü comperta eft apud authores, nififorte apud Barbaros huiufmodi ^quippià traditü eft de Mithra,de quo libros zdiítos poftea cítat Hieronym?,! Ex petra Chrifti)R efpe δ xítad nome Petri. Nà πέτρος Graecis, lapís eft. // Multiplicis gratía: σοικίλις.) Id eft uarize, Nó ei fienifi cat copíofum,fed díuerfi generis, diuerligs habít?, uod ern uarfjs colorib?aut gemis díftinci fít,íd Grae (εἰ ποικίλομ uocát. Suntaute uaría dona fpíritus,(f Etfi tmperítus.) Seruit caufa fuz: quàádp alías no Ícmel affirmat Paulá,no calluíffe Graeci fermonis elegantía,adeo ut gramatíces etía fuerít ignarus,quí coíüctio δ ní μὲν non reddiderit πᾶ comítem,4v. De Epimenide. Ex Epímeníde fumpfit illud, Cretenfes femp médaces,malz beftíz, uentres pigri. Ex V TG dii Ὄ τν bonos morcs,collo uía praua.Ex Arato t fumpfit illud ín Actís apoftolorü, Cuíus& genus fumus.(/Candídatus fidei.) Candídati uocant,quino ; dum affecuti funt honore, fed ambíunt,G& fpes eft eos affecuturos effe. 4(IDe luto extulit.) Nonullí codíg «es habebant,excreuit. Nam excernere,eft feparatum ab alijs eijcere. Vnde δὲ excrementa uocantur; ἢ Midenumlegendum fít,eruit.(/ Αγωνοθέῖκο,) Ita Greci uocant cum quí certamini prafidet, ppofitís pray τῆς. Hunclatíni muneraríá appellant. Nam munus uocantalíquotíes fpectaculü exhibítü populo,uez | luti gladíatorü. ρα οεἰαῇ,. Efaías capite quínquagefimo lexto.Et nó dícat eunuchus:Ecce ego líz . gnumarídá. Acpaulo poft:Dabo εἰς ín domo mea ὃν ín murís meís loci& nomen melíusa filijs& filia» ! bus.4/Abdemelecb.) Huíus eunuchi opera Hieremias eductus fuit e lacu,ficutlegís Flíeremize,cap.s8. !(Spado ille.) Eunuchíuocantur,quod effent cuftodes cubilis uxorij.Spadones,quod exectís genitali { bus.De hoceunucho baptícato a Philippo,legis ín A&ís apoftolicis,cap.$. 4/V/íri nome.) Sícem refert Lucas.Ft ecce uir A ethíops eunuchus:cü ínter fe pugnent uirü effe& effe eunuchum.(/ Ad hos& Cle ^» mens.) Hic tertíus fuit Romane ecdlefiz pontifex fecundüalíquos quartus.Ftíam fi Petrus hüc fibí iuf ferít faccedere:uerüis mortuo Petro,ceflit Lino& Cleto modeftíz gratía,haud íuxta mores horü τερον Ἡ κ, Vtíná huíus uírilucubratíoes extarent.(/Simulg fignifícantia.) Qua Graci uocant t4«cip,ca eft pe culíarís quaedá uis& ,ppríctas uerborü aut fermonis, quz(επί, poflit magis ip explicari. 4/ Et quod may ? lorum,) Nam fugitíui leruí habebantur ín compedibus,& notís ínurebantur. Hloratíus ítem amícam cof pedem SOT enetq grata compede uínctum, Et Seneca de uxore:Stultí eft compedes fuas djuís au^ f? teas amare.// Lufitín hac matería,) Ludere dícuntur,non folü quí rem non feríam agunt,uerü etíam quí fefe exercent, Vnde ludus,ín quo exercenturartes.Ita ad Auguftínü fcríbes optat ut(ine dolore mutuo 4 ludant ín campo fcrípturaríi.{7 MEE T'eftatur& ín huius Catalogo,hüc fcripfiffelibrum hexame Y tro uerfu,ín quo uirgínítate& nuptías fecerít inter fe decertantes. 4/ Ita concludens.) μας πῦ habebant ín ullis exemplaribus, una cum quatuor uerfibusfequentibus Συζυγίαμ πτοθέοντεο, όµως σέφουσϊ κάρχνομ,Παρ» θευΐκο Χεισὸς δὲ διδούς γέρας ἀμφοϊέροισι,—"rip ap δεξιτερῇ τοαρσίσεϊαι ἐτύθι χάρὶ τὴμ Δετέρκρ λαιῆ κῦδος δε]ε, καξ τὸ μέϊσομ.(φας ααο planíus ínteiligatur ab omnibus,ad uerbü quoad licet tranfferemus(οηίυσία de^ fyderantes,tame coronant caput uírgínitatís. Chriftus aute q dat ρε αι hancquíde ad dextram affifterc faciet,prope manum: altera uero ad leuam.Honos aute& hís maxímus, V erá hos uerfus,quo^ nía olfecimus a ftudiofo quodam audacius d reciíus affcríptos;nó uífum eft ín contextü referre.(Quir f bus emuerbís.) Graca fic habent, ToUTo δε T pie τὸ ὑμῶμ av Tp συμφέρομ λέγω, ὀυχίνα βφόχομ ὑμῖμ Ἐπιβάλω, αλλὰ τορὸρ τὸ tV9 A09 καὶ ἐνπρόσεδρομ τῷ κυρίῳ απερϊσοσάσωο, Florumfententíam explícuít modo Hierony tnus:ad uerbum íta reddi poffunt, fi quís forfítan hocrequírat.Flocautem ad ueftram ἱρίογισπι σείεαιξ dico,non ut laqueum uobís ínijciam,fed ad honeftate ἃ affidentíam ἀπο indíuulfe. Hzc afícripfiut ín. telligatlector,quáobre Hieronymus díxerít Gracam fententía non poffe comode reddi latíne.4/Q)uod ὁ honeftum& decorum.)[Nam αὐγῆς; fignificat fouusop, ἃ«duo figura,& ἓν bene,quafi dicas compofitü té boni habítus,unde&»ou.oàp dícuntur,quí fe gerüt indecore. 47 E: intente facít.) Ita reddíttz póetd pop Ὁ quod ferme fonat bonamaffidentíam fiue adharétiam.(/ Etexpectarc paratam.) Paratum haud dubie ' legendum efl,ut referatur ad expectantem,non ad uoluntatem.(Secundum ecclefiaften,) Nempe ca^ pitetertío,uíde inquit affli&tíonem,quam dedít dominus filijs hominum ut díftendantur ín ea, 4/Aut .* ruendi.) Nempeín fornicatione. f Sed prudctialibrat.) Cum expendit pro caufarü ratioe,quíd mínus libraríjsireftituetur ad hunc modum, ut legas: Et erunt,ínquít, duo ín carnem unà, non ín duas,non ín treis,nec ίη quatuor,alíoquí íam non duo,fed plures. Nam Híeronymus notat hoc uerbum, unà. Et ad confimilem modum cítat hunclocum ín líbro ad Gerontíam de monogamía,quod illic ín fcholijs an; 3 notauímus,«Prímus Lamech,) Hícprímus omnium dígamus fuít,& fratrícida fecundus a Caín, Legis { dehocGenefis,cap. quarto,(Cataclyfim,) καϊακλυσμός diluuí fiue íntidatio Graecis.(/Q)uà fanda fit dí 2 gamía.) Per Ironía accipiendum eft. 4/Succidentis nuptías repetítas.) Repcti díciturad quod redítur, 4[τα mare repetitur,aut patría./ Secundus agamus.) Príma fyllaba acuta pronuncíandum eft, ἄγαμος, íd eft coelebs,& expers matrímonij 4/Crircücidit Timotheum.) Legís ín Actis apoftolorü, capite decímo fexto,fed addít propter Iudeos,quod omnibus notum effet Tímotheum natum effepatregentili,— ( 4 Rafitín(e caluítium.) Legis ínactís apoftolorum,capite uígefimo prímo quemadmodum Paulus ob. lzbis tamultum confilio lacobi affumpferít quatuor uítos uotí reos,cumgy illis caput rafcrit.«' Nudipe ian Degbus& Iuuenalís.Obferuat ubi fefta mero pede fabbata regis.«iINutríuít coma.) Ο ασὰ erat y aut magís expedíat, // Et erát,inquit, duo ín carne una.) Locus híc haud dubie nóníhil depráuatus eft a νε» ^INacareor, δν nutritam totondít,«΄ Totondit ín Cenchrís,) Nempe uotí caufa ficutí legís ín Actís apo» £ ftolorum,capite decímooctauo.(/ Q)uomodo igitur.) Hic aperít difcrímen ínter Paulum, ὃς alios affe. ides Mero ἡ«entes. ditufy [50 "T $2) Ἠ int ris & ADVERSVS IOVINIANVM SCHOLIA.$o. 27 renteslegem Mloyfi, Paulusexercüitaliquotíes legis cerímonías,fed coactus inuitus:cum fciretalíó/ 4quinihilad rem pertínere:cxterí putabant hacoportere coniungi ο Chrífto.(/In paffione defyderij.) ^ Paffíonem,anímí morbum uocat tj πόθφητο4 αἱ ἤ affectum.(/INon effe bonum duplícem numeri.) Pri . ma numeri compofitio eft ín dyade. Verum ís numerus accedente uno,ad fimplicítate fuam redít.C) ua ternaríus δίς compofitus eft. V nde híc erat numerus mulíerisín coníugio. T'ernaríus uírí,quod ílla corz pus,híc anímá reprefentet, Corporea cópofita funt:anímus fimplex δὲ íncopofitus, ut índícauít à Mar, : tíanus capella Jibro prímo de nuptíjs Philologie δὲ Mercurij. φίξε o reuoluít ad alpha.) ὦ Gracís extret malíttera eft,alpha príma. Vnde pracípuos acfummos alpha uocant, Martíalís, Alpha penulatoruti; c Finíslegis Mofaíczsínítium erat euangelij./ Etín monte Galaad.) Hícextructus eft aceruus teftímonij, * monumentum faederís ínter lacob eR iubes ve Genefis cap.3i. 4/ Mefopotamíz poffeffor.) Op ponit Mefopotamíam campeftre& humilem, montíín quem íam afcenderat lacob;ad ardua tendens, t(Adtorrentem[aboch.) Deuado laboch,quo trafmiflo lacob luctatus fit cáangelo, ἱερίς Genefis cáp, trígefimo fecundo. Significat illi tum deníq; commutatum nomen, pofteadf líbido ín eo faít extíncta, 3 τσλοῦύ νεῦρομ.) ld eft,latus neruus.// Fíftoría ordínem confundere.) Hacloquedi figura ufus cft,& alí i bítlícet noua latinis.(/Siforor uirgo.) Legis de hís Leuitíci,cap.21.Etíam fí hocloco cítatío díuí Hiero 'nymi,noftra zditío,& Graeca exemplaría,nonihil difcrepant ín fententía.Flocobíter admonendü ρα ( uímus,quo docti, quíbus plufculum ocíj fueríthunclocum diligentius experidant.(/Iruter in tabernacu lo.) λουϊὲρα lauando, quod latíni labrum índidem uocant, eo uerbo ufa eft zditío noftra uulgata. Lo, : cusautem eft Exodí.;8,(/QQuafdamlíneas,) Tranflatum a pí&oribus qui prímü ímagínem lineis extre | mís fignant,deínde coloríbus ínductís exprímüt.(T Secundum epíftolam.) Legís capite príimo: Cómo nere auté uos uolo, fcíentes femel omnía,quoniam Iefus populá de terra Aegyptí faluans fecundo,eos q τ crediderüt perdidit. 4/ 1n unum tumuli.) Ita melius j cumul&. Vult eim uíderí fepulta praputía.Lo » euseftlofue quínto,(Nomen locí Galeala.) Id quídá ínterpretantur,collem praputiori, At Galeal;ait o fignificarerotamfiue reuolutione,«Duodecim lapídum.) De his legís ín eodem libro,cap.4..& admo i nuímus alias;«ἲ In tubís facerdotalibus.) Quomodofeptem facerdotibus,feptem ítem tubis canetíbus ἡ€orruerínt murí Hierocho,legís Iofue,capite fexto, 4f() uos efus.)( αίπῳ reges,quíng fenfus corpo εἰς ínterpretatur,quos lefus ínterficit ín hís,quí fpiritu ducütur.no carne.Hiftoría eft lofue,cap. decímoó; v 41 ia AERE οαθὶ ín monte,& ín mote Ephraím.(/[Non ín uícenarío,) Pro Rachel pactus erat feruitutem feptem annor, fuppofíta Lía, rurfus alteros feptem durauít,anno uígefímo fuit. Fliftoría * eft Genefis,cap.29.(Étuenditus eft lofeph.) Nam Iofeph uígíntiaureis uendíitus eft fratribus, utlegis c Genefiscap.7.«εαν diligít Efau.) δίς habes Genefis,capitetrígefimo fecido:Separabat de hís quae habebat munera fratri fuo, capras ducentas,hírcos uigintí,oues ducentas,& aríetes uigínti, camelos foe tas cum pullís fuís tríginta;uaccas quadragínta;tauros uigínté;afinas uígíntí& pullos carum. uftus V eft.) Quia par& cópofitus.Decas aüt ex ímparib? eft numerís.«',Sed ín decimo.) Quía mortuus eft na tus annos centum& decem. Centenaríus ex decem conftat decadíbus,& decas ex decetr henadibus, X) Cíuítas eft lefu nauz ín monte fita,quo loco& fepulchrü illíus olím oftendebat. ;(Montis Gaas.) Beneopponíituraquiloní,a qua parte uenít omne malá. ΟΨΆ Gaas Flebraís fonat con; | motíonem. 4 Ανακεφαλαιώοψ.) Id eft sni iE i APR Grxci uocant etíam epilogum,latínís quoq; re; 2.€epto nomíne, quo fummatím rerü capita repetuntur.(/Etlegítur.) Nempe lofue,capíte ültímo.«/Ví2 Ἱ dittantá.) In monte Nebo,ín uertíce Phafga procul afpexitterra,Sed ín campeftribus fepultus eft.Deu A teronomij,capíte ultímo.(/ Contra domum Idoli.) Idem ením mons appellatur ην t*aBethphegor, .& o3 Bethaüt domus eft, ἜΣ Phegor ídoli nome eft. Mons eft Moabitar&,ín quo Bala conatus eft ma ('ledicere populo Ifraelítíco, f Errore Encratítarü,) Fretíci funtabftínentes ab efu carníum,&'ab omní 6 coítu,dequibus íam díximus.4f Sine matre;zyece dioc.) Quod perínde uilet, ac fi dícas, cuíus oríginis ordo reddí non poffít. Nam compofíta funt etíam quae pracefferunt.fine patre;fíne matrejxmoTop ἀμήν ^ Tae.€ Ducentís przputíjs.) De centum legímus ín libris Reg. f/ Sunamitidis puelle.) De Abyfag fer 4 tít,quà Dauid fenex fibíafcíuít,quo cea dormiens íncalefceret,«/ Tempus ín collecto eft.) ὃ καιρὸρ συνε] 9 δαλ udio,id eft tempus contractü eft;quafi dicas ín anguftü adductü δὲ coartatü. se ín Catalogo.) Non accípít híc ftulte uulgaríi more,fed iuxta íd quod rhetores ufurpant. Nam& ftulticía appellant ui^ tíuthoppofitum uírtutí, quà Fabius appellat cófilím:ea comittitur;cum orator ea dícít;qua oRiciüt fuae ^ caufz,de quofüperius admonuím?./ modo filios facíam.) Sic ef uerterant feptuaginta uerfum cantír ((ci Egechía: Ab hodíe filíos facíam, quíannuncíabunt fuflícíam tua. Cur autem decepti fínt ínterpretes, cauíam aperít Hieronymus exponens Efaíz caput,trígefimüoctauum. οκ illa dei fententía.) Efaíz car . pitetrigefimo nono. E AT explanans Híeronymus,admonet ídem quod híc dícít de tríbus pue («ís euiratis,(Det ü s.) Síc habent Hlebraí, a ame parthomím, qua uoce Híeronymus uertítín tyrannos,ut ipfe teftatur.HHoc Hebrzi referunt ad Ecechíam,de cuíus ftirpe uolunt pueros hos " defcendíífe,utadmonet Hieronymus, enarrans prímum huíus propheta caput. V eta bbs othefin) ὑποθεσῖς Grace fuppofitíonem fonat,cum exemplí caufa fíngimus effe quod non eft. Locus autc eft Ece^ ^ chielís cap.decímo quarto. 47 rvwi: apud Gracos.) Vtuír apud latínos,aliquado marítü figníficat,aliquam if do marem:íta γυνὴ apud Grzcos,nunc fexum fignificat,nunc coníuge.(In períodís,) περίοδος circulus, aut círcuítus eft.Indícat hocopus ín círculís homíná haberí,non ín concilio ecclefiaftíco. Nam Petríno: [6 míne ferebantur coplura opufcula,quz non cóprobauit authorítas ecclefia, f/Sieumuolo fic ες.) Quà £j diffentíebant exemplaria, tame fatis líquet ex ueftígijs;Hieronymum cítaffe αἰῷ 7... habent e 33 3{επ js(IN LIBRVM PRIMVM » C Siem uolo manere& nó fic eum,quemadmodum nuncuulgo legunt.In nonullis tametrgerimana feri D ^ ptura erat íntegra,(//(ποῦ& non ín libro.) Sic habet. C)uartodecimo igituranno,fecundam poft Ne^ tone perfecutioncm mouente Domiítiano,ín Pathmos infulam relegatus;fcrípfit Apocalypfim,quá in terpretantur luftínus martyr δὲ lFHirenzus.Interfecto autem Domitíano,& actís eius ob nímíàa crudeli, tatem afenatu refcí(fis,(ub Pertínace príncipe redít Ephefum,ubí ufq; ad Traianá príncípem períeue, | raus,totas. Αίας fundauit rexítay ome cófectusfenío,fexagefimo octauo poft paffione domini an. " no mortuus,íuxta eandem urbefepultus eft. inei ἃ cogítationibus.) Grzce εἰ, χωρὶς t καὶ δια!" Afia ov id εἴ ἀρ íra& difceptatíoe.C) uod tamen aliquoties uertítur tn cogítatíionem.,ut í Íc,euanue HE PEE fuis. qa autem eft prímzad T'ímotheum cap. fecundo. 47 INon ením ut maj C Te habetur.) Vox hac σωφροσύνη Grracís fignificat aliquando fobrietatem fiuetemperantía;aliquando mo deftíam aut uerecüdiam,alíquando pudícitíam,quodiífta ferme cohzreant. Quad bene habebat lobríe tas,fed Hieronymus captat commodum argumentatíonis fuz, torquet hanc díctíonem ad patrociníum ? partís fuze,(Cur addidit(i permanferínt.) Hínc palam eft nos deprauatelegere locum ἢ unc,Si perman ferít, quafi referatur ad mulíerc.Et Graece eft;iàp μένωσιμ,α eft fi manferínt, numero multítudinís: refeit t em ad filios. 4 Et Cari.) Radix putris eft& fordída, fed ob utílítate toleratur,quod flores& poma hínc - naícantur. ultínubum.) Fínxít uocem rídículam,qua tame ufus eftalibí quoq Gracís eft πολύταμος, a multitudine coniugíorum. 47(δαί no lítigat celebs eft.) Ceelebs quí caret uxore. Significat no«δεῖς. * Πες. Πα Πευχοι. 10 domo eíus.) INà αὐτί dícütur ducere, quod ín edes fponfi abduceretur uxor, Tale /;inducít Terentius Chremetem ín Phormione.(/Atquí hocperículum.) Híclocus uaríe fuerat depraua? tus.In nónullis fic habebat: Acp hoc perículii imminet, ferrí graue cft. In alijs(ic, Ad hoc piculá memet ferrí graue eft. Reftituím?ad hüc modá, Atq hoc perículü ín memet fierí graue eft. R ettulít em haud dui bíe uerba Chremetis ex Απατία Teretiana. At iftud perículü in filia fieri evaue eft. Perículü aüt uocat ex ( períment&,(/Ada hoceft homine.) Id eim fonat Hebraeís ow Adáab ΔΝ A dama terra,unde finxít ill deus.Locus qué híc notat eft Genefis,capíte prímo,Mafculum& foeminam creauit eos.«/ Phyfiolo^ ἦρος.) Ideftquidererum naturis dífputant,(í Αμφίδεξιοο.) Vocatur quí utrauís manu pro dextra utitur, id quod paucis uítís contíngítmulierum null. Quidam codíces habebant αμϕοῖεροδεξιοο.[ς Aoth[εαίς, | Tofue,capíte tertío.«ί Δευκασμος,) Id eft dealbatío,a uerbo λευκαίνω. Ηοδταί candídum uocat ya5 Laban, Hermon.) Mons hebrais íta dí&us idem Saron Sídonijs. Amorrzis Sanír,ut legís Deutero.;.Interpre tatione noníhíl torquet Hierony //Duntaxat iuxta.) Locus eft apud Zacharía cap.$.(/ In uírginitate co: ἡ centus.) Quod ínfinita grana pomá hoc míre cocinnata copledtit.«/ Alma.) may Alma Hebraeis puel lam fonat, zetatem magís fienificans d integritatem, ut putant ρἰατί,, quam ditfentíente Híeronymo.. Caterü 19 Bethula dicitur puella dum adhuc eft íntacta uiro. mriNaaraautem etatem dütaxat ? fignificat non íntegrítatem:(/ Sed cum epitafi.) Ἐπίτασϊο íntenfio(iue uxhementía,a uerbo ἐπντείνως Ῥ(Inderumallegunt.) Id eft cooptant;unde allectí ín fenatum dícuntur quibus eft datus locus ín fenatu,. 4(( Κκφάλεομ,) Quod utrücy fignificat Graccís,& fobríum ὃς uigilantem,quod hec duo ferme cohareant, & víodo ER effe& uigilare,hoceft attentum& diligentem effe, 4 σώφρονα.) Agít fuum negocíü Híe ronymus,ut par eft ín pugna,alíoquí níhil uetat,quo mínus σώφεονα fobríum ínterpretemur, 4/ Cum om Υ Di caftítate.) Graece eft σεμινοϊηῖοο, quae uox ut eft uaría,fieníficat uerecundíam& erauítate ac feuerítatetm: ὁ morum,qualís eft ín uírgíníbus& ín adolefcentíbus pudice ac probe ínftítutis. δα bíberit ignoretur.), ^ Vtzque fobríus fit a potuate ante οι, // Lucerna deí.) Sic em legímus prímolibro R.egü capite quar vto deHeli,Necpoterat uídere lucernam dei antedg extingueretur, 4/ Sunt ferentarí.) A ierendo dídi, αἱ ín mílítía ferrent pugnantibus cíbü;aut potutn:aut quí leuíbus ínftructi armís,auxilia ferebant feffis, : Miles gregatíus.) Dícitur non infignis, fed undecung, colle&tus,ad explendü numer. 4/Ét manípuli,)| IManipulus eft manus milítum parua& unum fequens figná. Terentíus,Et manípulus furum.«Comit. ; fa pugna.) Eleganter:nam propríe committi dícütur,qui conferunt manus..// Ceffent lupa.) Lupas híc ( tmeretrices uocat,« συμπλήγαδας.) Anguftias uocat, Sát em dux ínful, de quibus fabulis prodítum eft: eas aliquando concurrífTe,quod angufto fpatio ínter fe díffitz,procul intuentibus collidí uídeantur: V n1. 7 de& nomen habentapud τατος, 4/Claufis,quod dícítur,) Id eft;nullo íudício,nullog; delectu. A lufu quodam fumptum,ín quo duo obtectís oculís congrediebantur pugnaturi,quí a concurfu Andabataz dí; &i NR hís copíofius dícium eft ín Chiliadibus prouerbíorum,& füperíus memínímus,«; Offi | cium eftmanderc.) Expreffit elegantíam uerbíinam mandere, non eft ídem quod edere, quemadmo; dü uulgo putant,fed cibü dentíbus comínuere:inde cibum manfum uocamus,& nutríces przemandüt cí^ 7 bum pueris,(/"T'uz noníntumefcunt,) INam hac funt peculíaría fexui foemíníno. T'urgent papill,re jucs dilatantur ὃς pectus eft anguftíus, ut íntellígas ad foeturam natas. 4/ Voxobfoletior.) Obfoletum uo ^f cat mínus tenerum& exile,Iam ein recenfet figna mafculi.(/ Sermo ferocior.) Id eft,mínus fu pplex, mí» fnufg blandus.(ΛΔ habebantfortíor fed ferocior míhí magís arrídet..«7 Inímicitia eft ín dei.) Hínc palam efta nobis corrupte legí,inímíca eft deo. Nam Graeca ἐς habent ἔχθρα tio θεόμ: Quad ceperant&& ὁ huncdeprauarelocum ícríbzequínihil non corrumpunt.(/ Ratiopabile obíequium.) τὴν λοηκὴμ λαζρέάμ, id eft cultum fiue facrífícium,non brutum, quale mactabant ludaí bouem aut hírcum,fed ratíonís partía ceps,hoc eft ipfum homínem,quod íam Γερίας admonuímus:quoniíam T heologí nimium fepe perperá citant hoc Pauli díctum. Allufit autem Paulusad quorundam gentium morem,apud quas humana uídtá ^ malitabatur,id fia nobís fiateo modo quo Paulus fentít,nulla uí&íma deo eratíor.(Y t male ín latínis,) Torquetnonnihil hunc locum Hieronymus,ad comoditatetm fuz caufa; Nam híc certe magís quadrat | πεις ev Ὑ- Σο, uem A ADVERSVS IOVINIANVM SCHOLIA:$o 2$ uertere,modeftíam uel(obrietate, 5 pudicitiam;ue τὸ σωφρονξιμ,τά eft ad hoc ut fobrij fint& modefliino τ ínfolentes& elatí, Locus eft ín epiftola ad Romanos cap.1z.INec agit illic de pudícitía,fed de concordía, ^ quz no cóftat ínter elatos.fed inter modeftos, 47 Nox praceffit,) lego proceffít,no preceffít. Nam pro | ceffiffe dícit,quod ín fuo tepore progreffum eft& contenuit. Eft ei Graecis προέκοψεμ, 4/ INuptíatoribus meís.) Hac uoce ufus eft& alibi, qua cótüelíz caufa cofinxítaauerbon uptíari,ut a íuuene íuuchari dixit c Horatius, 4 Subantad coítá.) Nonulli babcbàt fudant,fed fubant arbítror ab Hieronymo fuifle fcripti, quí ín cofimili íententía eodem alibi quocp eft ufus uerbo.Eft autem fubate,fuum more ad coitum tumul. tuarí, Reperítur ín eum fenfum,apud Plauti& Horatíü. V erbü eft obfcoeníus ἃ Δα exaggerandá rei tue δ pítudíne adhibitá,(/Benignitas bonitas.) κρισό]ν]α uertít benignitate αγθα]οσύν bonitate.Hic Pauli lo cus habetur nónihil díuerfus apud theologos,ut índícauímus in noftrís annotationibus;(!Contínetía.) ὁ fta reddidit texpcr dap, qua fere temperantia uertere folemus. 4/ Ad caftítate pertínentía.) Sicapparet εἴ. f teddídiffe Grzecá uoce, προσφιλῆ, V ulgata edítío habet amabilía. 4/ V na domus Philippí.)Hícerat unus efeptem euagelí(tisín urbe Cefarea,cuí domi alebantur quatuor uírgínes filize pphetantes,ín huius do» ? mum diuertít Paulus;utlegis ín actís apoftolícís ΠΡ ΣΙ,(/ Centaríone Cornelíü,) Flüc Cefarez baptíga ἡ uít Petrus admonitus uífo;prím& gentili.{ΠΝ eft differentía;) Gracis eft παραλλαήίηπο4 nos legím? ἐ tranfmutatío,«Ὁ αἱ poft carne.) Locus que reddit, eft in epiftola Iudz ρα Et dratíones defpíciüt.) ! Gtxcís eft δόξας, id eft elorías. 4/V erba trutínátem.) Allufitad illud Perfiani,quod dict eft ín faftuofum. &arroganter fua uerba promenté, Atqy exporrecto trutínantur uerba labello.(/ Ádiura Apitij.) Api tíus nobilis eft inter artifíces gulz, Cutus meminít Plinius& Iuuenalis.Extát hodíeg; Apítij lucubratíoz ^nes de condiendis cibís,(/&d candidas ueftes.) Olím pullis ueftíbus utebantur monachí: Να candidís. utí aulícá erat actríáphale.Notat aute ἃ Auguftín?in libello ad Ὁ uoduultdeü, louiníand,quod a mona chorü inftítuto ad reliquos clerícos defciuiflet, C) uod ne fieret ín fuís,olím ftatueratfed poftea coactus:. mutauit decretü,quod mallet languídit dy extínctü:ut ipfe teftaturín fermone quoda ad populü de fuís ^ dlerícis.« Paxamí.) Et ís fuít apad Grzcos,quod Apítíus apud Romanos. Scrípfit libros de codiendís obíonijs,de tíncturís, δίς huiufmodi de rebus quz ad luxá& uoluptate ptínet; Fluíus memíniít Suida.. ὁ(fAdbalneas.) Olím íníturi conuiuíá príusutebantur balneo,uel calido,uel frígído. ΑΡ hís delítijs abfti: » nebat monachí,(/ Ac fritillas.) Quídà habebàt fríticulas: uíde num legendá fit fritíllos,ut intelligas alea. τὰς lufum,quád frítillá ínuenío, p cibí genere fríxo. Etolím fríxa in delítijs erant: fequit em dé popinis.(Ad mullum& elaboratas.) Mulfum uinü eft factícíum,nempe melle dilutá,id quod olím mire ín delí tijs erat. Carnes elaboratas arte appellat cotufas,utforbeti quoqj poffint, no fol οἱ,(Et purpuràá eíus x colorís.) Hocfaneloco duo uerba,e?? colorís,mihi uídent fupeffe;forta(fís addíta ab ínterpretarí uolete, Legedüarbítror: Et purpurá putatregna coclorühoc eftfümü bonü exíftímat purpura ueftírí,nífi mauís ες cíbo oftreorü accípere,qd' paulo ante uentrís memínít.[Nà antígtus oftreorü efus ínluxuponebat,tej fte luuenale.Oftrea callebat prímo deprendere morfu. Απρ hícfenfus hoc magis arrídet, quod fuperius: de candídis ueftibus memiínít,nó de purpura.Porro purpura no folá colore fignificat, uerüetíam ipfum. :pifce, ecuius fucco purpureo colorelanz ínficiunt. πᾷ) De hacpuella prodít& eft ín fabulis quod inter plurímos praftantí uírtute íuzenes Calydoníü aprum prímauulnerauerít,cuíus amore poft. €a captus eft Meleager, ἐς quí aprü cofecít. Addidit aiit Hieronymus Calydonii,quo díftingueret a cate t rís, quod plures ínueníant huíus nois.4/FHarpalicen quoq») Flac patre a Getís captü, incredibili celeríta: telíberauít, Hebroflumíne trafmíffo. δα celerítate curíus, nome quod a Gracís ἐπα uídet puellz.. * 4'Ínfignis poeta.) Virtam fanctusacdoctus,ut honorifice cítat Maronem, etíà ín difputatione theologá ca.Depingit att μᾶς Aeneidos libro prímo,ad hunc πιο: Virginis os habítücg gerens,ac uírginís arma. Spartanz, uel qualisequos Threíffa fatigat Flarpalice, uolucreg; fuga prauertít Flebrü,Nàq; humeris. de more habile fufpenderat δες, Venatrix,dederatgy coma diffidere uentis, Nuda genu nodog finus: collecta flueteís.Hxcaffcrípfi quod Hieronymus hypotypofin notarit,cü aít,defcribit47V οἰ Του camill ^ fam.) Hzc uirago ductrix Volfcorü, l'urno ducí Rutilogz aduerfus"T roíanos auxilío fuít.C)uam V ergé-. líusundecímo E RAT libro, tníris effertlaudibus,quo quidem ex loco hoc defumpfit hemiftichíum,. «quod hícciítat.O decus Italize uírgo.(/ Chalcoecus,) Id cognome indítü erat palladi Spartanorá, fiue qd^ zedem haberetaeream,fiue quod a Chalcídenfibus fuerit extructa χαλκὸς 65 fonat;oixog domus.INon ex. tathzc híftoría, apud ullüfcríptore, quí fuperfit. Νες mírum,cü omnes ferme rerü ícríptores períerínt: Res aGt ipfa fatís liquet ex Hieronymi uerbís,ci publíca peftelaboraretur,& cófulti uates refpondiffent,. ímmolata uírgíne placandam effe deorü Γᾶ, Chalcoecus ultro fefe ad morte obtulít.Símile quidda legir mus de filiab? Eríchthei uirgíníb?,quag; duz nempe Protogenía& Pandora,fe pro liberáda ab hoftibus patría mactádas obtulerüt.Has uírgínes appellát Hyacinthídas,quod ín pago,cuí nome Hyacíntho fue , tíntínterfectze. Cete pro ílla Leo;forte legedá Philolaíautalíud fimile.Nà mihi quídelocus uídet no y uacare mendo.( Tphígenia,) Filía fuít kgamemnonís,quá ímmolauit ín Aulidze,cum illic collecta Graz corí claffe,per uentos nó líceretadíre Troíam. Extat fuper hac re Eurípídis tragcedía quá nos olím latí) ;inam fecimus.«Quíd referam,) Nam ὃς Vergilius Cumanam(14 honorís caufa uírgínem appellat. Nó | ullalabog: o uírgo noua mífacies ínopínaue furit. 47 Aeolíci genere fermonis.) Quíng ferunt fermo nis fpecíes,quas Grací uocát διαλέλτους, Ioníca,Doríca, Attíca, Acolíca,& comunis- Acoles fua língua p θεοῖς dícunt σΐους, Porro βουλὴ confilium fignifícar, quod illi forte uaríant uui. Quandoquídem Acolícá eftediphthongisaltera abijcere uocalem,& conduplícare confonantes ímmutabiles; Vnde pro θεοβού;2usrioBiAxlicunt ílli,quod íta ferme fonat, quafi dícas díuiní cofcía confilij. Succurrit hocloco ridere Suíj. ^.da,aut gfas ἐς fuit homínáue deüue:quí Sibylla(crípferít uoce effe Romana.(7 Caffandra.) Filia Príami: (1N LIBRVM PRIMVM quá'urbe Troiana capta adamatá(ες abduxit Agamcnon:eà Euripides phoebada uocat ín hecuba, qd^ » uates effet Apollinis ὃς futurí ρταίςία, 4/ Chryfin,)) Lego Chryfein. Cbryfes facerdos& uates erat A pol , línís, cuíus filía Chryfeidem habebat Agamemnon. Quaobrem ratus Apollo, pefte immifit ín exe τοί ὁ Graecorum,ut tandem fuo malo coactus fit puellam reftítuere. 4 Ἰαποηίς uirgines.) Cum τρία Ππατίεῦ ha C beattamea uírgínibus quada cíus facra peragi mos erat,(Díanz Tauríca.) INà hucraptá legímus Iphí geniam uírgínem,& dea eíusloci ín facerdotem adoptatam.Huíc facrifícabatur corporíbus humanis. À(X εἴα.) Veftalesuirgínes Romz ínftítuit Numa,qua prímis decem annís dííceret rítus facrífíciori, alterís exercerent,tertío decennio docerent. Quibus annis exactís permíttebantur nuberezuerum pra { monítz nuptías fore ínaufpícatas.FHas facrís δὲ cerímonrjs honorabiles fecít,4/] Minutía.) Virgo ueftalis, primum fafpecta propter mundíorem íufto cultá:deínde ínfimulata apud pontifices ab indice feruo,cá decreto eoru íuffa effet facrís abftínere familíamqg ín poteftate habere,facto índícío, uíua fub terra de foffaeftad portam Collínam dextra uía ftrata. Loco nomen índítum ab ínceftu, campus fccleratus. Ita * Liíuíus Decadiís prímzaelibro octauo,(Eis: dcuía cedere.) Honorís caufa de uía cedere,& hodie mos eft, hprafertím apud ltalos.4/ Claudia uírgo V eftalís.) Mermínit hui? híftoríze'T'ítus Líuíus Decadiís tertíze li) bro nono.Item Ouídíus ín faftís.Memínít& Valerius. maxímus,libro octauo, capite de reís ínfamibus, Suetoníus ín duodecím Cafaríbus, Plíníus ínlibro de αἰγίς illuftribus recenfet ad hunctmodum, Hanniz bale Italíam deuaftante,ex refponfo librorum Siíbyllínorum mater deum e Peffímonte accerfita,cum ad uerfo Tybetíueheretur,repente ín alto ftetít:& cum mouerí uíribus nullis poffet,ex librís cognitum eft, caftíflima demum foemínze manu moueri poffe, T'um Claudía uírgo V eftalís falfo íncefti faípecta,dea orauít, utfi pudicam fcíret, fequeretur: δὲ cona impofita, nauim mouít, fimulacrum matrís deum adue | xítcemplum adíficauít Nafica,quí uir optímus íudícabatur. 47 Lucani poeta patruus.) Senecam íntelliz git Neronís praeceptore:cuíus hzc de Claudía fententía eft, Sentít autem hoc ípfum effe ínfelicítatís 8e nus fuiffe ín uírgíne,quod eguerít patrícínío numinis ad purgandam ínfamíam ímpudicítíz.NNam ue ! lem ita caftam oportet effe,utnecfalfus rumor ullus de illa poffit οτίτί,(/ V irgínem collocarí ue.)De Eté onc fentít, quz ínterleonem ὃς libram habetlocum;aríftam Sus ac quídam effe putant Iu | Mp: offenía uítijs mortalíum,poftea fe receperit ín coelá; // Magna íniuría.) Ironíce díctum eft. NNamuetetes illí qui fabularum ínuolucrís omnía contexerüthuíufmodi monftrís coelum expleuerunt, Nam eftícorpíus ínter Z:odíaci figna,a quo fíngunt occífum Oríonem, Eft& Cetaurus,que fagittaríü uocant: quádj eft à alius centaurus, Chíron praceptor Achillis. T'aurum autem fingunta Iunone ínter godíacifigna collocatum,quod híca marí progreflus, Flerculís cum hydra depugnantís pedem momor derít. Aegoceroté uocat, que latíni appellant caprícornü;ad Graecz uocís ímítationc;&it em capra dícit e κέρας Cornu.Porro numerus feftíuitatis gratía comutatus eft,ci ποτ anímantíü fingula tantá fíntín co/ !díaco.« Contruferínt.) Míra Emphafis ín ipfo uerbo.INà contrudere eft, cá locus decft, tamen ínfulcire quépía,quod Grací uocant παραβύσαι.αα[ dicas confulcire.Indignü em uíde£,c& uirgo locá habeat amt ^ pli;uxoriaut maríto nec ínter moftraillalocá quatüuís anguftü datü effe.«/(Cà Phídone necaffent.) emínít hu? Herodotus ín Eratone,indícans fuiffe tyrannü Argíuorü,& Οσον omníà ínfoletiffímüt appellans, a quo menfuras& ponderareperta tradit Eufebíus, V erü hocloco magis apparet cíuem que? píam fuiffe Atheníefem,eum opinor quí nauale fabricatus eft mille capax nauíum. Celebratiffíma hífto tía eft, Athenienfes ab Fuagora Lacedaemoníorü duce uíctos,trigínta tyrános ín urberecepiffequi Alcá bíadeac Theramene HS RQUR cedib? acuíoletía mífcuerüt: quos deínde T'hrafybulaus fuftulit. V ἡ delector,num forte legend(it Philone non Phídonem.INam huius memínít Plutarchus ín uita ScylIlze ^ quiarmametaríd Athenis extruxerít opere admírando.( DDemotionís Areopagítarí,) Lamíacum bellá Ρ appellat,quod círca Lamíam urbe geftü fit:ea eft ín T heffalía, 4/ Spartíate& Meffenij.) Mamertía ap^ 4 pellatreeíonem omnem ad Mamertum oppídum pertínentem.: πολλές er να tyrannus.) * Orchomenum Bootíz pars eft.(/Ariftomenes Meffeníus.) Flíic dux Meffeniorum díu Lacedemonío ὁ t hofti uíctoría remoratus eft; 4/ Scedafifilíae.) Eft apud Plutarchü ín Amatorijs narratíonibus.Sceda fus quídam pauper ac probus habítabat in Leuctrís.Eí duz faerüt filízIn harum amoré exarferant duo Spartaní luuenes,a Scedafo hofpitio excepti, uerum pudore cohibíti funt,ne quíd ín eas molírentur. At €adem redeuntes abíente íam Scedaío, a liabus níhilomínus excepti funt,ceu notí(am hofpítes. At illi uim ínferunt puellís, quas cum confpícerent non paffuras eam contumelíam ínultam, interfectas am, bas ín puteum coníjcíunt.Pater cum fruftra magiftratus Ephoros atq; ítem reges ad ultionem follícítafz let.ibí mortem confcíuit. C) ua quidem ex re grauiffíma clades accídít Lacedemonfjs. C) uod autem ait Hieronymus ín Leuctris Bocotíz,ad locí fitum explícandum eft dí&ü,& ad hiftoríz fidem pertínet:nà Leuctra uícus eft Thefpienfis. Porro Thefpía Boeotíz pars eft.Scíolusquifpia pro Leuctrís mutaratle Gurís. Deínde quod aít:Q)uo ore laudatz/figuíficat hácrem fummis laudibus ab zloquetíffimis fcripto tíbus fuiffe celebratam. Quod autem nonnihil uaríat Hieronymusa Plutarcho, nil mírum elt, quando; ^quídene de nomínibus quíde uíreíntt couenítinterauthores, 4/Et Locrídas uírgínes non tacerc.) Lo «τί populi fant Italize ex Graecís tamen oríundí, Apud hos mos erat, ut quotannis uírgínes alíquot relá gionís caufa mítterentur ad Troíam, Porro tamlongum iter, relígionís prxtextus, folet alijs labedi da 'teoccafione.( Septe Milefias uírgínes.) Olím Gallord gens,non Italíam modo,uerü etíam Gracia per? * uafit,unde ἃ Galatarü& Gallogracie uocabula. 4/Niícanor uí&tís Thebís.) Rem ipfe diuus Hieronym? claríus explícat, ᾧ ut fitalíter explicanda, Tantum lector ánota emphafin& auxefin,ex contentione có .. tratíorü, Quuitam potétem uicit acfubuertít urbem,& tam multos uíros fuperauit,ab una uír$íne fupera y tus efl.Porro Nicanor híc prafectus fuít Alexandrí,cuius mentione Πίντο fecundo.«Βασ. γην «^ P nofophiíftae ADVERSVS IOVINIANVM SCHOLIA.$o 29 A nofophiftzphilofophorá eft genus apud Indos:de quo míra produnt apud authores, Florum oríeo re fertur ad Buddam quendam,quem ob fapietíze míraculü, fingunt prodígíofo more natum,«/IMínerua.). ! Eftín fabulís Míneruam,qua eade Pallas, e cerebro Iouís natam fuiffe,cuí dez placuít perpetua uírgíni, ^ tas.(/ÉtBacchum.) Fluncbísnatum fingunt, prímum e matre,quanquam nondum perfecto fcetu:de ! iínderurfum efoemore Iouís.(/IDoctíffíma Grzcía.) Addidit honorífícum epítheton,ut oftendat hzc a ζ do&íffímis uírís,non temere fuíffe conficta. 4 Períctíonen.) Flac fabula celebris fuit apud Gracos, Arí; ftonem Platonís,ut putant,patrem fruftra conatum congredi cum Períctíone fponfa, cum eflet formofif fima: quod ín fomnijs uídiffet Apollinem cum ea coeuntem.Proínde abftínuitab uxore, quoad pare^ tct Platonem, ex Apollíne fcilicet conceptum.]1ta Lacrtíus,cítans cofde authores,quos híc cítat Híero. ^ nymus.(TDiodorus Socratícus.) Socratícum appellat, ut díftínguat ab híftoríographo. Fluíc tribut Syllogifmiqui cornutus dícítur ínuentíonem:& Chroníus per contumelíam dictus eftquod ín couíuío propofitis ab alío quodam quaftíunculís,non potuít ex tempore refpondere.Sectz fuít Stoíca.«' Philo ( Carneadis magifter.) Et hoc addídit ut diaineneret aPhilone Iudao. f/Ex Πία uirgine.)Flacc eadem δὲ Rhea Syluía uocatur, Numiítoris filía. Eam Amulíus per honorísfpecíem,uirgíne V eftalemlegit,quo. perpetua Birgintae fpem partus adímeretfratrí, cuíus τεστ occuparat. V erum hzc cum ípcerto patre concepíffet,fínxerunt ex Marte grauídam factam. Authorem autem urbís Romulum uocat,quí Roma condídit& eíus gentís prínceps fuit, At dícet quifpíam,quíd haccfabulofa ad uíreínitatís commendatío.. nemzPlurímum haud dubíe. Nam ut maxíme conficta fint,tamen ín hoc conficta funt a doctis, ut excel .lentíam uírorum aut mulierum, huiufmodi natíuítate illuftrarent. Vnde confequítur,ethnícos quocy nei fcio quíd magnum ac díuínum tribuilTe uíreínitatí;alíoqui non ifta ficturos.(/Dído foror Pígmaleonís.) Reliqua nota funt ex Aencíde Maronís.Illud unum annotandum Híeronymum hic ín eadem effe opi nioneín qua fuít Macrobíus,quí ín quínto Saturnalíumlíbro,teftatur hanc hiftoríz parte deamore Ae^ hexa Vergilio fuiffe confictam.Nam:llam fibi manus íníeciffe,ne pateretur damnum pudorís.Ft díuus Auguftínusín confeffionum líbrís, índícat adeo non fuiffe uerum, quod tradídít Vergilíus,ut Dído δὲ : Aeneas;faculís quoq fuerínt difiuncti.// Et eadem urbs.) Mira argutía:per tranfitionem,exempla dua [gum foemínarum connexuit. //INam Hafdrubalís.) Hunc deuicít Scípio:quandj hoc quoc aliquanto fecius refert Valerius Maxímus libro rerü memorabilium tertío,capíte fecádo. Nempe Carthagine ca; pta uxorem Hafdrubalis índígnatam;quod ἐς foli fibi uitam impetraffet,neglecta uxoris aclíberorá ínco . lamítate,fcfe cum tríbus filijsín ignem conieciffe,fed príus exprobrata uíro impietate: 4/INiceratí coni ! iugem;) Flos freins tyrános Lyfander Lacedemoniorum dux impofuerat Atheníenfibus, multacg δὲ flagitiofe& crudeliter patrauít in cíues Athenienfes, Eo infolentíz uenerat, ut propemodum díuínos honores fibí uíndícaret, Choerylí& Antilochí uerfíbus decantarí gaudebat, ea per Níceratum FHeradleoten,& Antímachum Colophoníum certatím agebantur, Hanc ní fallor Hieronymus íniuríam uírí uocat,quod tyranno tam abíecte cogeretur adularí, Meminit Plutarchus ín Lyfandrí uita. f! itemifía ' quoq.) Maufolus rex fuít Caríz: unde Maufoleum uocatum íllíus monumentum, quod operís,opera quatuor íummorü artífícum fuít extructum,tanto fumptutantog; apparatu,ut ínter leptem orbis(πίτα. cula fuerít commemoratum.llla fíc uírum etíam extínctum adamauiít,ut íuxta quofdam dolore cotabue; tít:íuxta alios maríti cíneres,potuiafperfos ímbíberít,ceu uiaum mariti fepulchrum factá. Meminit prae ὁ teralíos Valerius libro quarto.«Του Ilyrícorü regina.) Hanc Iulíus Florus ín Epitomís Teufam apr pellat.Illyríci(ínquit)fiue Liburnij fub extremís alpiü radicibus agunt,inter Arfiam I'yríig lumelógifi fima per tota Adríaticí maris littora fufi.Hí regnate T'eufa muliere populatíoníb?no cotentí, lícentiz fce: lus addíderunt. Legatos quippe noftros, ob ea quz delíquerant iure agentes,ne gladío quidem, fed ut uictimas fecuri percutíunt, praefectos nauíum ίσως comburunt,(dg quo índignius foret, mulíer(πηρε! fabat,('ÍIndiutomnes.) Attíngit δν hanchíftoríam Valerius maxímus líbro fecundo,cap. de ínftítutísz Protrahe,ínquít, ín medíü Cymbríca audacia;adíjce Celtiberíca fide;itige animofam T hracíz fapíentía, annecte Lycíorum ín luctíbus abíjciendis callide quafitam ratíone,Indíco tamen rogo nihil eorum prae feres,quem uxorís píctas ín modum geníalis thorí, propínquae mortís fecura confcendít. 4 Alcibíades Ὁ ille Socratícus.) Non quod effet phílofophiz profeffor,fed quod Socratís& auditor fuiffet& amícusz s íncitante Crítía,& íubentíbus Lacedemoníorülitterís,authore Lyfandro per Pharnabagum phrygíae prafectum, ad que in perículo confugerat, huíus opera ad Artaxeríen Perfarum regem perrecturus,íni terfectus eft. Huic cum ínfepultum cadauer relínqueretur,capite uidelicet ad Lyfandrá perlato,Aman dra concubína(δείς magnifici pro fuis facultatíbus fepulchrü extruxit,ut refert ín huíus uita Plutarchus, ^(f Suffocato caput.) Plutarchus narrat εἴ íaculís proculfuíffe cofoffum,Híeronymus eos fequit autho tes quibus placet Alcibíadem,non a milítíbus ínteremptum,fed ab alijs quibufdam, qui ill& Ὁ cum fua forore cabantem deprehenderát.(/ Regulis Sídon.) C'uondam opulentiffíma fuit urbs Phoe níces,quéadmodá& T yrus,poftea dí&a Stratonis turrís,quodab hoc effet inftaurata.( Éxtorfit acína, cememanu.) Acínaces genus eft gladij Perfíciípfa quoq; uox eíufde uidetur effe gentís,cuius eft res; / Vtitur hacuoceHloratíus in Odís& Lucíanus ín Toxaride.(/Poftuírgínalía foedera.) ποά illí uíry *gonupfiffet:& ob hoca fecüdís nuptijs abhorreret. 4Xenopboh ín Cyrí maiorís infantía.) Viaioris adi didit quod duo fuerínt Cyrí, Maíor Cambyfe ὃς Mádancs filíus Aftyagis nepos, Minor Daríj Βίας Ar taxeríís nepos, R.esnarrat apud Xenophonte plurimís uerbis] libro(ερείπιο, Panthea quadà habebat apud Syrü captíua,ea(mpetrauit ut uiro remitteret: Remiffa índuít εἴ armís magnificis quae exfuo má do parauerat,adhortás ut Cyro,aquo benigne fuiffet habita,fe praeberet Πα amícá. Is in bello perijt:illa diu coplexa defüctí cadauer, fpadones íufitt fecedere:uninutrici mandat, utíe mortuà eode cá uíro lin» c b ss SERE teote Qu τὴ ell οί» Ad ντο p HV? εν λαο snnt— 4 YN LIBRVM PRIMVM QC teo tegeret.Deinde adadto ín pectus gladio,capite reclínato ín uirí pectus,mortua eft.Od' abí cofpexe re tres fpadones, d ipfi fibi nece confcíuerüt, eode ín loco ín que íuffi fuerátabire, Meminit Panthez& 1 Philoftratus Gracus ín imaginibus. 4'uftá caufam.) Candaules fiue Myrfilius Sardíü T'yrannus, uxore Gygíamiíco nudá oftedit, fed íta ut illa no fentíret fe cófpici. Quod ubíilla fenfiffetndignata matíto,Gy gen accerfit,propones, ut e duobus alterü eligat, aut peteat ipfe,aut occifo maríto regnum fufcipíat.Hlic ígitur ínfidijsadortus Candaule,obtruncat& regnü occupat. Narrat Herodotus líbro prímo. 4 Rhodo ^ gunze.) Ethuíus foemínz memínít Philoftratus ín ímaginib?, 4: Alceftis.) Admctíregis uxor,apud hunc quoníambenígue habitus eft Apollo, ímpetrauit illi afatís,ut morte effugeret.Nam fatalis díes íam ade tat, firepperiffet quí profe mori uellet, Cá nullum ínueníret huíus functiois uicaríd, fola uxor,marítí ui» Ctáfua morte redemit, Extat fup acre Euripídís tragoedía. Penelopes pudícitía.) Penelope fuít uxor Vlyffis ínter exempla pudicítiz comemorata. Nam ea mariti abfentis reditü,uiginti annos expcctauít, nec ab ullis procís ad fecundas nuptías perpellí potuít. Elegater aute díxit carmen eft;pro argumeto cara mínis, Siquidem ín Odyffea nihil fere tractat Flomerus,nífi quibus factatus cafibus V lyffes,ad Penclo; ^ pen fuam reuerfus fit,«ἵ Maculam corporis.) Quod anímus effetíncorruptus,& per uím ftu rata,Cor^ « pore dütaxat uítíato fuerit ftaprata.Hiftoría recenfet Liuíus,& Valer ius libro fexto,cap.1. 41'uellíus;) Gn.Duellius ímperator delectus aduerfus Carthagínenfes,íniectis ín Πο! naues maníbus, uíctoríá re portauít,ac prímus ex huiufmodi uíctoría Romatríumphü cgít. Quín δὲ illud honoris additi, ut folus , pralucenteteda,& praecínente tibícíneredíret a coena. Porro quod híc narrat de Duellío& Bilía, Plutar Γ chusalíjs accomodat.Memiínít huíus Iulius Florus ín Epítoruis,« Martía Catonís.) Imo Plutarchus tra - dit Martía fecunda Catonís V tícenfis uxorem fuiffe.Portíam aute filíam qua Bibulo nupferit ab Horte fio petíta ín rnatrímoniü: czterü id Catone recufatfe, V erü ín hac parte díuerfa feruntur de Catone;quér admodum teftatur& Plutarchus. Vndenon mírum fi quam Híeronymus Portíam appellat, híc Mary ἢ tíam uocat. Nó oculis ed digitis: Oculis forma perfpicitur:Digítís numeratur pecunía.Hoc eft íllud Tuuenalís,Protínus ad cefum,de moribus ultíma fiet. Quaftío. tíma fane res.) Per Jroníamaccipi b endüeit,(! Martíam Cato nó uirgine.) Ο πο απ nupfítlet alteri. f'InterHortenfiü Catonécy.) Horten fius cupíens cum Catone,fummam contrahere neceffítudínem,Portíam ut díxímus Bibulo nuptam;tá^ tífper uxorem poftulauit,donec ex ea fobolem fufcíperet.Id cum nó impetraret,palam coepit ípfius uxo rem ufuraríá petere; quandoquide ipfe íam nó daret operam líberís, δὲ mulíer adhuc effet íáonea ferem do utero:íd ímpetrauít,fed aflentíente patre.D'einde ubí peperiffet Hortenfio, ad Catonem eft reuería, t tímitühoceratínter duos marítos dífcurrere,(/ Portía(ine Bruto nó potuit.) Hacubi uidít marírüBrur tum fecum agítaffe de conícífcenda fibí morte,tonforío eladio fibí fponte manum pupigit:íd ubi ille fenz fiffet,díxilfetcg,cur toforí fuas parteís prxrípís?'Imo inquit perículü facere uoluí,c$ aequo anímo tecá latu ta fim morte, fí tu perftíterís ín propofito moriendí, l'ande extíncto maríto,cum obferuaretur a familiar ribusamotís gladijs,ardentes ex igni fauíllas plenís haufit faucíbus;atqy ita fecuta maritá eft, 47 Annía;) k Recenfetalíquot matronarum Apophthegmata. 4/ Portía mínor.) Apparet Catonem duas habuíffe fí [ίας nomíne Portías, gi de nomínibus uaríant Hiftoríci, 4/ Valería Meffallarü foror.) Duo fuerüt Mef/ fallze, maíor δὲ mínor.Id autem adiüxít,ut hanc díftínguereta Valería Publícolz filia. C'uadp de Valería ''longe diuerfa prodidit Plutarchus ín uíta γ΄ Elato funere.) Nam efferrí proprie dicebantur,quí ad ' fepulturam deportabantur,quod olím extra portam cadauera fepelirí mos fucrit, 47}, είς ἃ effeda.) In le&tícis accumbebant,aut etíam uectabantur nobiles matrona Effedum uchiculí genus,uox aute ipfa Ὁ Britanica eft; δρ ᾧ ufurpata íam latinis.«[llaornatíor procedit.) lacob μίμκοῖμ, Νε gratiora. f Nec cá farcína.) Sarcínam uocat ipfam uxore cum fua pompa. V fus eft autem duobus dílemmatis,fed tectius, Explícuiffet ad híc modum: Sí domi relinquitur illajoffenditur:fin adducit,grauís eftfua pompa. ltem Ρ fipaupereft;grauaris fumptu: fi diues,no fers fuperbze faftídíii.(^W ocanda domina.) Notat& hoc Epi» ctetus,quod αὐτί uxoribus coítus gratía adulantur, domínas eas appellátes:atq; íta fuperbíam docct ípfi, 4 f! Celebrandus natalís.) Id olím in honorem amícorum aut potentum fierí confueuit. 4 larandum pet falutem illius.) Ita V ergilíus. Per caput hocíuro,per quod pater ante folebat, Et ín pandedctís puníütur, τ quiper príncipis geníam íuraffent.(/ Etgerula.) Id eft baíula,quz geftaffet ínfantulam; 4 Et patrímus,) Patrímidícütur quorum patres adhuc ín uíuís fint: ut Matrímí quorum matres adhuc fuperlunt, At híc uidetur uulgato more patrímum appellare,quem Díonyfius uocat fufceptorem,uulgus compatrem. *('Etalumnus.) Incertáan de nutrícío dícat;an dealio quopíam,quem alendum ípía fufceperít.Adoptant eim mulíeres nonnundf adulefcentulos benignitatis fpecie tancg alendos:de quo alías Hieronymus. τ{ Etformofusaffecla,) Affecla dícitur abaflectando,qui officij caufa deducit. Híc mos durat& hodíe Neapolí,ut nobiles foemínz aliquot habet iuuenes elegátes ac feftíuos q comitent,horáü maníbus fulcá tur innítens delícatula matrona. Dorro nó fine emphafi addidit formofus,quod eares bís molefta fit ma Ὁ íto,&c ob fumptü ὃν celotypía.(Procurator calamif tratus,)Procurator,q res alienas admín£trat,& hoc pratextu mulieres adducat adulteros.Nà calamíftratí dícun€,q candetí acu crífpant capíllos,4/ Et ín lore Lf pieno Notat& luuenalís quafdá matronas quas eunuchí ímberbes ac mollía tátá ofcula delectent . Longa uocatlibidíne,quod hoc homínü genus femp pruríat:fecurá, quod perículá non fit,ne quíd illinc / mafcat.( Spado.)Nà ppríe Spadones dícát q ui caftrati funt,a uerbo graeco c w&pquod his teftes euel^ jlerent.INà eunuchus poteft& natura effe, 4 Aitotici) Rurfum eftufus dilemate.(f Cofuluerís.) Id eft "pfpexeris e cauerís tibi.(/ Síaliad tuo.) Ludit crebrís dilemmatis,& quide elegatíffime.(' Et illa uere.) 7] gue illud Οία(απ. τα qa no lícuít no facit, ílla facit.( Difficile eft cu.) ΕΠ dilema Theopbraftí,que paulopoft cítat;quo;pbare ηἰείξ nó εξ ducedauxoré. ΟΥ̓ repreheditab Aulo Gellio ín ει (&DVERSVS IOVINIANVM SCHOLIA,$0, 30 A Eten& flata forina,quanm uocant uxoríam, nec obnoxía amoríbus multorum,nec; molefta uíro.«/ Ft. jette ferma sm νυν 4 sernulz.) Hancuocem reftituimus ín príma epiíftolaad Heliodorum. V ernulz funt feruí domí tuze na): | tihi ppefnodá filíorü ínftar erant,«Ίππραίας lachrymas.) Tantáüflet uxor,níhil fubleuat,& hoc ípfum ^ ámputat maríto uelut officium, cum obfit etiam egrotantí;(/ Et hareditatís fpe.) Illuuiem uocat fum. ptus immodicos uxorís, quibus exhaurit& exedit marítum,Hos ílletolerat,fperans futurü,ut illa mor^ ὁ£ualucrífaciat dotem.INam funt quí non ín aliud ducant uxores. 47 Sollicitudínem íactans.) Cum fefti^ uis fermonibus alij fubleuent ὃς erígant egrotantís anímam, illa moteftís ac putidís fabulis morbum ex^ ! afperat,& miferum adducit ín defperatíonem uita. 47 Raraauís eft) Prouerbíalíter dícifolet de re qua -αἰς ínuentu rara:ductum a fpectaculís Romanorum,in quz folent populo aues peregrínze exhiberí,Ita -Perfius.Síforte quid aptíus exít, Quando ha rara auís eft. 47 IHabetenímfecum.) Quod horum me^ moríam in anímo femper círcumferat. Ita Scipío dicere folebat,fe nundj mínus effe folum, dj cum folus ? effet. 4 Velnomennoftrü.) INáolím parentü noia tráfibant ad liberos,ut Cícero fílíus,& T ullía filía Cá .ceronis.(INO ftatim.) Non ppetuo fiue femp,Nàalíquotíes ufurpátalía noia.) uod fi maxíme referat, i. nullum eff uocabulü nó comune plurímis..(/ Occupaturus.) Nempe príufi fiant Chriftiani;«/ Mofen i-& Samuelé.) Mofes ínftítuit Aaron δὲ filíos illius, non fuos; Deínde moríens,Iofue uoluit fuccefforem;, , non filios. Samuelautem abdicatis filijs fuís,qui illo iam fene adminiftrabant rem pepulí,Saul unxít re^ ἱ gem.€. Ab Hircio.) Híc conful fuit collega Panfz. 4/Repudium T'erentíz.) Ad hanc multa fcrípfit íra .-&xilio;uerum rcuerfíüs repudíauit. Repudíatam duxít Saluftíus,ut exea Cíceronís arcana cognofceret. | ἐς(οι φασί gradus,) Nam δὲ Saluftíus orator fuit,fed ínferíor Cícerone,& hoc rurfum ínferíor Mefz “Πα, ίσα ueluti paulatím deuoluta eft. ΤΕΝ Plato quog ín Dialogís índícat Socrate| |' fuifferidicula corporísfpecíe. Vnde Alcibiades íllá,[ους& fatyris cofert ín Sympofio.Dícere folitus φορ" Δ Pieter σα | eft,cum plares hortarentur,ut Xanthippen repudíaret,imo ab hac domí difco tolerantíam,qua míhí foy, V*^« σπα Pom | rísopus eft. Et Alcibíadi demíranti,quod talem ferret uxorem, Iam hís(ínquit)affueui, Num tu domí to! | lerasanferum clamorem, Cg illerefpondiffet,at míhí domí anferes ponunt oua, Et hacc(ínquítymihá/ | ponit oua. Àd hac,cum díe quadati haberet couíuam philofophum, δὲ ín longum progtefla dífputatio / ne,commota uxor menfam fubuertíffet;abíre parantí conuiuz: Mane mane ínquít, Q αἷά που reí acci/ * dite Nund nedomítuzgallína fabuolans cyathosfubuertítz 4 Reftitíffet.) Nonquod repugnaret uxo' o tifed quodibi(μες πες abiffet: a reftando no a tefifteado. 47 Syll felicís.) Nam íd cognomínís , fibi ufurpauit infelix. Nam plures habuít uxores,prímum Cecilíam Metelli pontificis maxímií filiam,De J{πάς Aclíam. T'ertío loco Celíam,paulopoft Metellam,quam uehementer adamauít,fed tamen πποτίξ , Ὁ tem repudíauít, Et quía nouiffímí.) Ad eundem modum Iuuenalís: Dedecus ille domus fcíet ultimus. 1 B^ 4 Athenis cantabatur.) Refert ením Plutarchus,cum obfideret ürbem Atheníenfium,Graecos de murís T conuítía quzdam in Metellam uxorem huíus íactítaffe:qua re prouocatus,crudelíus exercuerit fuam αἱ} ) τ&otiam,(/ Cn.Pompeío.) Rebusaduerfus Míthrídatem& ín plaragy Afía feliciffime geftis, cum Ita T líam repeteret, deuxorís ínfamía certíor fa&us eft: moxqj eam repudiauit,nec ufi repudij caufam fa^ ᾗ* fus eft. Τεβίς Plutarchus ín huius ατα, 4{ Pontícifpadones.) Eunuchí Afiatící. Nam pontus Afix pars ἢ eft. Mos autem huíc gentí uxoribus eunuchos addere pudícitiz cuftodes.Incertum eftaute,an hoc& d quod fequítur, Mithrídatícze ambiebat cateruz,hüc habeat fenfum: eunuchos& mílítes Afiatícos ambif ) fe&affecaffe cócubitum Mutiz;an íllam morebarbaríco his cuftodíbus cínctam,tame ímpudícam fuíf à-{ς, 4 Scientem patí.) Etob idnonaudebant índicare,ne quíd offenderent.(/ otíusorbís,) Nam ma^ í xímam orbís pattem fübegerat. // M. Cato,Cenforíus.) Cenforíus dictus eft maíor,ob cenfuram feue/ κίας zeftam.Plutarchus prodídít huíc ductam uxorem genere magís dj ἀϊαίεής commendatam, ín quá ἢ tamen comíter fe gefferít: necadmírabatur laudatam illam Socratis patíentíam, qui Xanthíppen moro " fam,& filios immorígeros pertulí(fet. Sed haud fcío;an haccfuerit Salonij fcríbae filia, quá Cato íam ad "' modum fenex, puellam duxít uxorem;non fine ínfamia, 47 Vinolentam ímpotentem,) Nonnulli codi d ces habebant, uíolentam,Et pro ímpotentem, quod non intelligerent, mutarant mentis ímpotem, ipfi : anentís ímpotes,[mpotentes em uocamus quíanímo fuo non cemperant,fed quícquíd libuerítíd perti | j* nacíter urgent.(/Catonifuperbam.) In quem nec uirí folent audere. Tantus erat homínís rígor& au " Ὑ thoritas, S Philippamregem.)Is fuit Alexandrí magní pater,uír ciuilis ingenij, multoqg ᾧ filius fuít mo: deratior.Duxerat autem Olympíadem uxorem,quam adamatá adolefcens fibí iunxerat, medíocri fícut ; uidetur,fortuna.(/ V eríu tragico confolatus eft.) Apparet uerfum Tragicum hícaficríptum fuifle. 4/T o yi; OST—*: ἫΝ"imm Η n" 253. f* mw" £x Eutipidis Tragoedíz.) Hic Tragoedíarüfcriptor, olim dictus eft sucofare, id eft; ofor mulíerü,Duxit duas uxores,Choeriínam Mnefilochí filii, ex qua duos fuftulít filios:deínde repudíauit, Deínde ducta altera cum hancquog; comperíffet ímpudícam,& ipfam repudíauít.Híncopinor odíü ín oines, quod | duas expertus,utrácj malam comperi(let.FHluíus tragoedíae plenae funt conuítíorum ín foemínas, did íd 3 quide habet cá Hefiodo comune,(Et Hermioneloquítur.)Carmen eft in Eurípídis Andromacha,etía ^ fiHieronymusfententíatn magis reddídit quam uerba. Nam Hermíone perfuafaa caterís mulíeríbus 4 nupíerat Neoptolemo,cum ís haberet uxorem Andromacham,íd indignans illias frater Oreftes,loqui£ t ad hüc modd,«e ofp τά ὃς ἔντεν Τις ἐξκμάρτανεο; id eft,quó igítur baecut díxerít aliquis peccaftízIlla refpo Y det ín μᾶς modá, κακῶμ γυναικῶρ ἔισοδοι uam sop, t μ.οἱ λέγουσαι τούς ΔῈ χαύνωσαμ λόγους, id eft, malarü ; mulíerü íngreffus me perdíderunt:qua míhíloquentes hos blande erfuaferunt fermones.(/ In Leptí.) d ceptis oppídulá eft Afríczecuius memínit à Pomponíus Mela,“ Cofulto ambigue extulit.) Vt fienifi t) caret effe mutui odii,& utríndg ραι, 4 ὃς focrus inuifz funt nurib?^, óc nurus focribus,Locus eftín Ecy^ κ εν«a T erentíana ó d y D ᾱ"Tent ὃν vira Hym f Iurw 31441307 (IN LIBRVM PRIMVM o ta Terétiana, 4 Legimus quedá.) Apparet Hieronymo οὔ haec fcriberet,nó fuccurríffe nome. Na id qui j^ proditüeft de pum Aemilio, quí Papyríam Mhnafonís uírí confularís filíam,cü qua díu uizerat,&e ex qua Maximum illum fufceperat Scipionem,tandem repudiauit. ἵνες und adducí potuít,ut díaortij caufam zderet.Hlutic cum rogarent amicí,quid illum offendíffet ín ea foemína,díceren tq;: An nó formo; fa eft,an non fcecanda,an non nobilís,an non cafta:llle porrecto pede:uídetís(ínquít)hunc calceum non ne nouuseft,nonne bellustAtquí hemo ueftrü fentítqua parte, pedem meum torqueat, 47 Scríbít Hey todotus.) Verba funt Gygís apud Herodotumlibro prímo,diffuadere conàtís Candaulí,ne fibi nudam uxorem oftenderet ὅλα δὲ χιτῶν! Ἐκδυομένω,συνεκδυέται καὶ τὴν tud à) ymiid eft, una cum exuta tuníca fiu] c& pudorem exuít mulier.« Et nofter comicus.) Sícapud Terentium Mitío:Et quod fortunatum ifti pa ὁ tant,uxoré duxí nüdg. 4 Pafiphae.) Ea fuit uxor Mínois tyranní Cretenfis,quam poetzefingát adamaffe ( tautum,ex cuíus concubitu natus Πε Mínotaurus, 4/ Clytemneftram,) V xorem Agamemnonís,qua dá ille belligeratur apud Troíam, Aegifthum adulterum adduxit,& huíus adíuta ope, marítá reuerfum Γ occidit./ Eriphylam,) Hacuxor fuít Amphíari augurís,qui cum detrectaret ad oblidione Thebanzci^ uítatís profícifciquod prarfciret fe illic periturum, ὃς ob id abdidifTet fefe,monili quodam elegáti τοπ 3 cta eft,ut maritum proderet,llle ad bellum protractus períjt.“(ἢ uícquid Trago día tument.) Nó fine Emphafi díctum eftitument,pro narrant:índícauít ením tragicorum grandiloquentíam,«/ V xorum pel ) lícáqg.) Hocdi&tü eft propter Medxam,quafilíos occídít,& puellam quam lafon ducere parabat. Et pro pter Clytemneftram,qua ob Caffandram adductam occidit marítum,propter Helenam&c.// Armatur | patentü.) Hocad Medzá pertínet ut díximus, 4/ Nefanda.) Hocad Thyefte pertínet, cuí frater Atrel us ob ftupratam uxore,(πείς filíos epulandos appofuit.Extat hoc Senec tragoedía. 4/ Ψπί V us muliercul,) Helenaim fentit. Porro Ττοία ín Αα eft, Grecía ín Europa. 4 QQuafdam repudíatas.) 1 Iuuenalís,Sicfiütocto mariti, Q'uíng; per autumnos. 4/ Vterg; maritus.) Et quí repudíauit,& cuí repu» ΄ ^" díatanupfit.« Epicurus uoluptatís affertor.) Cá laudandus fuerit magis quem cítatauthorem:tame nà fine cófilio addítum eft,uoluptatis affertor. Adeo res eft mífera matrímonium,ut nec Epícuro placuerit, quí fínem bonorum conftítuerít ín uoluptate:d tamen uulgus hominum uoluptatis gratia ροτίΠίπιᾶ du ^! cítuxorem.,(/ Metrodorus Leontium.) Híc Metrodorus certí(fímus amicus Epicuri& díuturnusau/ ditor,cuí moríens fílíos fuos comendauiít.Flaud fcío,an hac fuerít Leontíum meretrícula, quz fcrípferit aduerfus T heophraftá. Laertíus indicat Leontíum meretrículam Athenienfem a Metrodoro pellicem ὁ afcítam,4/ Ne Iouem Gamelí.) luppíterapud Gracos multís cognomentís uaría£, uocatut ix:Tícioe, que offendi putant.fi quís fupplicem rerjcíat:&ioc;ad quem hofpitij religio pertíneat:gí2uce,cuí cura fit ferua dz αητίοΐείοςγαμιήλτος, οτί cura fit nuptíarum:«;oc em Graecís matrímoníum[οπαῖ: γενέβλιος,αῖ quem per Ὁ tíneat cura gígnendorum líberorü, 4/$tatorem Iouem.) Allufít ad hiftoríam,quam prodídit T'ítus Lír .. uiuslibro prímo, Romulus pugnans aduerfus Sabínos,cum uideretaltero e ducibus occífo,nempe Ho/ fto, Komanorumacíem índínarí, Ioui ftatorí uouit fe templi extructuréfi fugientem milítem inhíbuifr fet.Deínde quafi certus, preces auditas a Ioue,cohortatus eft fuos,ut íntrepído anímo redirent ín hofte, louem polliceri uictoríam: pugnatum eftfeliciter.Hocloco quídam ínfulfiffime notant diuum Hierony mum uírum tanto dj ipfi funt doctíorem,quafi putarít Iouem ftatorem a ftando díctum, nona fiftendo, po quod fubijcít,quilibentet federít. Atnon intelligunt illum períocum alluderead uocem ftan; Í. uod fiuox ipfa quemip comouet, ἐς tímebit ne ftatorem offéndat;quí plarumg federe gaudeat,cá ἃ ftando uideatur habere nomen, Ad hac cum fífto fignificet idem quod ftare facio,non dícetur propríe ifti; qui fubfederit,fed qui ante fugiens ftare ceeperít.Offendet igitur non folum quí non ftcterít, uerum ctiam qui federít. Verum íocus fit argutior ob íneptíam fuperftitionis,fiquís inaní uocula comoueatur, Pudet me,fimulg piget iftíufmodi rábularum,quí non uereantur táto fupercilío cenfere uírum,ut omít tamus fanctímoníam.ínfinitis partíbus erudítíorem, indigní profecto,quí Hieronymo matulam ροιτί2 4 gant. 4$cripferunt Ariftoteles.) Huíus operís,non memínit Laertíus,nifi forte fentít de ceconomiícís, c ubí tradiditoffícía marítorü E SCPOH non P Extat hic liber ἐπ[ζείρεας, γαμικὰ παραγγέλµα]ας *(Etnofter Seneca.) Noflrum uocat,quíalatínus.Hoc opus intercidit quemadmodum& íllud de fup.. ftitione,exquo nonulla rettulít Auguftinus ín opere de cíuitate dcí,ítem de terra motu,quod ἱρίς come τ moratín naturalibus quaftíonibus. 47 Οἵα amorís infectatio.) Locus eft in Phzdro Platonís,ubí Socra tes corrigit orationem Lyfizequí fuaferit utiliores effe no amates quam amantes, At ille diftínguít ínhoz Υ neftumamoremab honefto,illíus incomoda,buíus commoda commemorans.(Xyftus ín fententijs.) Verfus eft X yftí Pytagotící^"ouoyecpov,cuíus extant fragmenta quadam 4/ Mterius tatam.)INam ἂν Υ illud amatoríum. Ita París: Et qua tu biberas hac ego parte bibi.«/ Liberos tollere.) Tollere díxit pro ! educare, INó perdat filios.) Quod mulieres alíquotíes,fi cocanta conceptu,abortíunt.In eadem íen/ tetía fuit díuus Auguftínus,marítos a conceptu,abftínere debere a fuis uxoribus,ut refertur ín decretís, 5(A&matores,) Amator eft concubínz, 4/1 Adulterijs cohaferüt.) Quod rem habuerunt cáaa quá poft *: ea ducüt uxore.(Rem improba.) Id eft ímpudente. Impudetíffím& ein,ill&ab uxorerequírere pudíci 5 tíam, quamante matrímoníum docuít effe ímpudicam. 4 Lenocíníum libidinis.) Lenocíníum uocat, «quicquid alíqua uoluptate pellicít,4/ Q)uorum ín nomen.) Senfus eft, Quofdam pauperes,ut effugíant poenam quam leges írrogabant cíuibus,quí non duxiffent uxoresalíquotíes diuítes matronas accípere, . gbusferui(int potíus dj martítí;tàdj dote conducti ut coeant, Hís nó nubit mulíer,fed ipfí nubunt mulíe | εἰ. Talís inducitur Chremes ín phormíorie T'erentíana.4/ Deformemredimit.) Incertum an a redímen do,anaredímiedo.Redimere penfare eft. R edimire,ornare, Aut igit intellige pudicitía quafi tegí coue E L—————————— τα -- Mu, Mais --:-ὐὸ τ᾽“σὖὦ τ τ-νν ς-ν»-.--ς»“».€ σι 1583 τα 24.09 t m ML UE- E I ἱ ' jJ ' rz ΛΑ c[m c B ADVERSVS-IOVINIANVM SCHOLIA.$0. 31 A^ flitiqideformitatem mulíerísaut penfarí damnum forma, dote pudicítíz. 4 Bruto zquauit.) Ille Tyrani: | num expulítuerumne pateretur índígnam feruítutem,a Lucretía dídícít,quae mortem pratulít ímpudí^ ^ citi, Eftautem ingens contumelía uxorí,ab alíeno corpore polluí. 47 Cornelia Graccho.) Cornelia Τί, beríj Gracchi uxor.ínfigní pudicitía,qua fic amauít marítus,ut illius uíta fuze pretulerít,ex anguibus duo. € busoccífo marc. 4/ Portíamalterí Bruto.) Nam qui Tarquíní& expulit, Iunius Brutus díctus: Portía ma: δ gitus, Decius Brutus,de quo fuperíus facta eft mentío. 4/Tanaquil.) Vxor Tarquini prífcíregis Roma. ní, míro ín uírum amore;ut σαί uulnerato omnem admouerít curam quo reuíuifceret, Populum íngenío fuo cohíbuit,ac Seruíumlícet ex ancilla natum fubftítuítmortís marítí uíndícem, fi morí contígifet. Kev ὁ fert Liuius prímz Decadis libro prímo.(/ Theano.) Multa fuerüt huíus nominís,erudíta mulíeres, V e , rumopínor hic fignarí eam quam quídam putant Pythagora fuítfe uxorem, Memínit huíus Lucíanus r ínímaginibus.Extant aliquot epíftolaehuíus nomíne.(/ Cleobulínam.) Hzc gente Líndia fuít,filía Cleo buli philofophi quí ínter feptem fapíentes refertur, cuius mulíerís opera quondá celebrabantur,ut tefta; * tur Suídas.(/Gorgunten.) De hacnihil adhuccompertumlegi,uerum apparet& hanc unam fuíffe ex /, erudítarum numero mulíerd.("T íimoclíam.) Huíus memínit Plutarchus ínter claras mulíeres,foror erat laudatíffimí uiri Theagenis Thebani,quí apud Cheroniam pro totíus Gracía: falute fortíter pugnás oc cubuit, Atubí Thebas co»píffet Alexander,& milites alius alío per urbem populabundi difcurrerent,qui dari Tract equítum praefectus ín Tímocliz zdes irrupít,Iam multo cíbo potus ferox, non ueritus eft nobilem δὲ pudícam mulierem de concubítu follicitare, ac coniugium etíam pollícítus, expífcarí nititur, fi quíd opum recondítum haberet.Illa fímulans fe affentírí,ducit homínem ín hortum, femotís arbítrís, / “βαν ροκ mentíens ín puteo quodam fícco magnam pecuníarum uím abditam efle:credít barbarus, occluditur oftíü horti,tollítur operculum puteí, defcendit ín puteum.At illa adíuuantíbus pedifequís hominem far. xis efummo deíectís puteo,obruit; Alexander ubi cognouit factum, mulíeris uírtutem admíratus,& ím. , punítate donat Tímoclíam,& omnes illíconfanguínitate coniunctos ímmunes effe iubet. 47 Claudías | atq; Cornelias.)Feftíuitatis gratía mutauítnumerü.De Claudía uírgíneV eftalí,de Cornelía matre Grac Ε chorum íam dí&um eft./ Fortuna muliebrí.) Fortuna Romz ὃν ín Italía nó uno nomine colebatur ex^ trucís phanís, Nam eratFors fortuna, Fortuna prxneftina,& Fortuna muliebrís,cuí templum dícatum, δὲ cognomen addítum, ob rem publicam mulíerum beneficio adiutám, Etením cum Coríolanus exul Γ ΥΠ γ᾽} l,( ls oa Volícis hoftíbus adíüxiffet[εἰς ας ítaímmíneret,ut actü uíderetur de Romanís, Veturia mater,&' Vo.. lumnía uxor duos cóplexa fílíos, una cum íngentí mulierum agmíne uenít ín hoftíü caftra, àe mater au^. thorítate,uxor ἃ liberi blandítijs, Coríolani llexere anímum,efteceruntqo,ut exercítü exagro Romano deduceret.Populus Romanus huíus offícij memor,teplá Fortunz muliebri ftatuerüt, dícarüteg. Author - Liuius,libro ab urbe condita fecundo.(ΠΝ Πα Ráminem.) Flamen genus eft(acerdotij apud Romanos. ^ f'IHierophantas.) τεροφάν!κο,(ταεςίς dicitur zedítuus,nonüc pro facrífico accípítur,índe dictus, uel quod oftendar facra, uel quod uefcatur facrís,: ἐν endíx Scholíorum ρείαν aduerfus louíníanum τί, (nter omnía quz folet obferuare mortalium fuperftítío,nulla ego auem, nec przrpetem, nec ofcínem, πα folíftímum trípudi& aufpicatíus effe puto, fit boní uírí& amící occurfus. Cum fuperiores pagínae íam formulís effent excufz, commodum occurrít míhí, Ludouícus Berus,ínclyta Bafileznon tam cíuis porum entem c fuigenerís,& alíoquí cum prímís clarí lumen ac decus,theologus ínfiígnís,ac uír mo^ ís omnibus eíufmodí,ut haud facile ftt pronuncíare,magis ne fit fufpíciedus,ob cgregiam erudítionemz an uenerandus,ob undíq ínculpatam uita íntegrítatem:an amandus,ob íncredibilem quadam morum comitatetn& confuetudínis iucunditate, Ac uix folenní falutatíone ultro cítrogs dícta ac reddíta, nefcio quís deus míhí miferít íü mentem,ut repente de numerís íntjcerem mentíonem, Nam quemadmodum íuxta Grecorum adagíonem,ubí dolet;ibi quifq; manum habet:íta Π quid uehementer torquetanímum, Η ibíquig línguam habet. Rogabam ecquid legí(fet unc de prifca ín díeitis numerandi ratíone, de qua Ϊ 4 Pd deem berg δα: 75) Bedapracepiffet. R efpondit ilico fibi domí efle quedam ex eo Βεάα libro enotata.Id quo magís praeter. fpem,hocgratíus accídít; Mittit protínus codicem,ut eft fingulari cádore pradítus. Qua tametfi pauca la fant,tamen quoníam magnopere pertínent ad rem,hícuíce coronidís adíjcíenda putauí. Sunt autem huíufmodií, Cum dícís unum, mínímá ín leua dígítum inflectes,ín medíum palma artum fígas. Cum dí cis duo,fecundáa mínímo(δ ἀξ ímpones. Cá dícís tria,tertíü fimiliter inl'ectes. Cü dícís quatuor;miniz má leuabís, Cá dicis quínggfecüdá a mínimo fimiliter eríges, Cá dícís fex,tertía nihilomin?eleuabís,me dío dátaxat,qui medícus appellatur,ín medí& palma fixo. Cü dícís feptem,mínímü foli fupra palma ra^ dicem caters ínterím leuatis impones:íuxta que cü dícís octo,medíü. Cá dícís noue, imp udícüeregioe compones, Cum dícís decem, unguem índicis ín medio Προς artu pollicis. Cum dicís uiginti fummitate impudici ínter nodos índícis& pollicís arcte figes. Cá dícis triginta, ungues índícis& pollicis bládo có; i&gesample3u.Cü dícis quadraginta, ínteríora pollícís laterí uel dorfo índícís fuperduces, ambobus dá: taxat erectís, Cá dicís quinquaginta, pollícem exteríore artu,ínftar Graece litterae. r.íncuruatü ad palma ínclínabís, Cum dícís fexagínta, pollicem ut fupra curuatum índíce círcütlexo diligenter a fronte pracín ges.Cum dícis feptuagínta,índícem ut fupra círcüflexi,pollíce ín logum tenfoímplebis,ungue illíus dá taxat erecto trás mediá índicis artá, Ci dícis octogínta, índice ut fupra círcüflexà pollíce in losa extefo implebís,ungue uidelicet illius ín medí& índícis artü fíxo.C dícís nonagínta;índicís ínfexi unguemra. αἰεί pollicís erectí infíges, Atq; hactenus ínleua, Cétum uero ín dextra,quomodo ín leua.decem facies;|. Ducéta ín dextra,quomodo uígíntí ín leua.Eodem modo& catera ufq; ad nongenta,Item mille in dexi — MWA ed^s Na ever Mie γον, ΠΗ Έρουνη- propofiemim e val. 7 γιὰ γα, Sov imrA epa plana: ÍLYBER SECVNDVS tta, quomodo unum ínleua.Duo milia ín dextra,quomodo duo ínleua,& czetera ufqgad nouem tnilia, Porro decem mílía cum dícis.leuam in medío pectoris fupína mappones,díeitís tantum ad colum ere tis, Viginti mílía cum dicís,eàdem pectorílate expanfam fu AR Trígíota milia cum dicís,eade prona, led erécia, pollicem cartilagíni medij pectorís immittes. Quadraginta milía cum dícís, eande in umbilico erectam fupínabís. Quinquaginta milía cá dícís,eíufde prona, led erectze pollíce umbilico ím/ pones.Sexaginta milía cum dícis,eadem prona femuricuum comprehendes, Septuaginta milía cum dí cis,eandem fupínam femori fuperímpones. Octogínta milía cum dícís, candem pronam femorífuper ámpones. Nonagínta milia cum dicis, eadem lumbos comprehendes,pollíce ad inguina uerío,At uero cérum milía,ducenta milta,& cxtera υἱῷ ad nongenta milía,codem quo díxímus ordíae ín dextera cori potís parte complebís, Decies autem centena milía cum dícís,ambabus fibí manibus confertís inuícem digitos ímplicabís Hactenus qua comperímus ín eo quo díxi libello excerpta ex monumentis Bedz, atq; hocuelutauctario, uel ferius ímpartiendum lectorem duxímus.Caterum an omnía quadrent cum 'his quz prodídít Apuleíus,non eft huíus loci dífquírere, Certe cum hís quzfcripfit Hieronymus, de trí ínta fexaginta& centum adamuffím concínunt. Coeütíbus efi molli contactu pollícís& índícis ungui CAM matrímoníum depíngitur. R urfum íj(dem digitis alíter íunctis,fic ut ínflexum pollícem prze/ íngat índex,uiduas ín afflictione conftítutas ac defolatas exprimís. Poftremo a finíftra manu demigras ad dextram,& índícis ungui ín medium pollícisartum ínfixo, coronam exprímis, ὃς uirginum felicitate teprefentas. p(bn E A RSVS IOVINIANVM LIBER SECVNDVS. Ecunda propofitio eft: eos qui fuerint bapticati,a diabolo non poffe tenta^ rí.Et ne hoc ftulte dícere uideretur,adiecit: Quicigg autem tentatí fuerinte oftendit eos aqua tantum,& non fpitítu baptícatos, quod ín Símone ma; golegímus. Vnde δὲ Iohannes dicit:O mnís qui natus eft ex deo,peccatum nó facit quoniá femen ipfius in eo manet:& nó poteft peccare, quía ex deo i{{|| natus eft. Et ín hoc rnanifefti fiunt filij dei,& filij diaboli. Et ín fine epiftola. Omís qui natus eft ex deo non pecat:fed generatío dei coferuat eü:& malíenus nó tangit€. R'euera fortís obiectío,& qua indiffolubilis permaneret;nifi ipfius Iohannis teftímonío folue; rctur.Statím em intulicFilioli cuftodite uos a fimulacrís.Si omnis qui natus eft ex deo, nó pec cat,& a diabolo tentari non poteft, quomodo pracipit, ut caueant ne tententur? Et ín eadem rurfus epiftola. Sí díxerímus,quía peccatum non habemus:ipfi nos feducimus, δὲ uerítas ín no bisnon eftSiconfiteamur peccata noftra fidelis δὲ iuftus eft,ut remíttat nobís peccata, δὲ mun det nos ab omni íníquítate.Sí dixerimus,quía non peccauímus:mendacem facimus eS uerz bum eíus non eft in nobis.Exiftímo quod Iohannes baptigatus ad baptígatos fcripferit:& qd ' omnepeccatü a diabolo fit.Ille peccatorem fe confitetur,& fperat remiílione poft baptífma pec eas me,quoníam mundus fum, Οία ergo?cótraría catorum:& Iouínianus meus dícit: INe tan g fibi Apoftolusloquit? Minime.In eodé quippeloco cur hoc dixerit ftatim ediflerit: Filioli mei hac fcribo uobís,ut non peccetís.Sed& fi quis peccauetít,aduocatum habemus apud patré]ο, fum Chrift iuftü,& ipfe eftppiciatio pro peccatís noftris. No pro noftrís aüt εαπεῖ, fed etíam pro totius müdi.Et in hocfcimus,quod cognouímus eü.fi mandata eíus obferuemus. Qu di cit fe noffe ei, 8 mandata cíus nó cuftodítmendax ef,& in eo ueritas non eft. Qui auté feruat ' uetbü eius,uere ín hoccharítas dcí pfecta eft.In hocfcímus,quoniá in ipfo fumus. Qui dicit fe [heres deeds enm Ὑνεῖονς, vn 9e pope / Ζ ín ipfo manere,debet ficut ille ambulauit& ipfe ambulare.Propterea(inquit)fcribo uobis filioli meí: Oris quí natus eftex deo,nó peccat;utno peccetís;& tamdiu(cíatis uos ín generatíoe ἐπέ permanere,cgdiu nó peccaueritis. Imo qui in generatióe dni perfeuerant;peccare non poffunt, Quz em cómunicatio lucí& tenebris? Chrifto& Belial?Quo dies δὲ nox tnifceri non queütific nec iuftícia δὲ iniquitas, peccatá δὲ bona opa, Chriftus δὲ antichriftus. Sí fufceperimus Chrifti ;— in hofpitio noftri pectorisilico fugamus diabolá:Si peccaucrímus,& p peccati íanuá íngreflus fueric diabolus:;protinus Chriftus recedit. Vnde δὲ Dauid pot ie RE nsihi(ait)lacti» cíam falutarístuí,fcilicet quá peccando amiferat.Qui dicit fe nofle eü,& mádata cius no τατον dit; mendax eft,& in hocueritas non eft. Chríftus ueritas appellat:Ego fum(inquit)uía& ueri; tas.Fruftra nobis in eo plaudimus,cuíus mandata nó facimus,Scienti boná δὲ πό facientííllud, peccatá eft. Quó corpus fine fpá mortuíi eft:fic& fides fine operibus mortua cft. Nec grande putemus unü deü noffe:cü δὲ dacmones credát δὲ cotremifcát. Qui dicit fein ipo manere: debet ficut ille ambulauit& ipfe ambulare. Eligat aduerfarius e duobus quod uult: optioné em da je. mus, Manet ADVERSVS IOVINIANVM,$o. 32 t Á mus.Manctin Chriftoiaan non manet?Si manet;ita ergo ambulet ut Chriftus, Si autem teme td raríum eft fimilitudinem uirtutum ἀῑί pollicerísnó manet in Chrifto, quía non inereditur ut Νὰ Chriftus.Ille peccatum non fecit,neg; inuentus eft dolus ín ore eius: quí can malediceretur,nó ad temaledíxit:& tancj agnus coram tondente ficnon aperuit os fuum:ad quem uenit prínceps » müdi iftius,& inuenit in eo nihil: Qui ο peccatü nó feciffet;pro nobis peccatü eum fecit deus: n EN nos autem íuxta epiftolam Iacobi:multa peccamus omnes,& nemo mundus a peccatis: nec fi N tm foot gerat in unius quidem diei fuerit uíta eíus:Quis em gloríabitur caftum fe habere cor? Aut quís cofidet x mundum fe effea peccatis? Tenemurcprei in fimilitudinem prauaricationis Adam. Vnde δὲ a Dauid:Ecce(aít)ín iniquitatibus cóceptus fum,& ín delictis concepit me mater mea.Et beatus irj Tob:Si fueto íuftus,os meum impía loquetut:& fi fine crímíne,prauus inueníar. Et fi purificat? zi in niue& lotus mundis manibus fatis me forde tínxifti:& execratum eft me ueftimétum meii, P Vetü ne penitus defperemus,arbiítráres nos poft peccata baptifmi nó poffe faluarí:ftatím hoc ue ipfum temperat.Et fi quís peccauerítiaduocatum habemus apud patrem[οί Chriftá iuftáz & ipfc eft propícíatio pro peccatis noftris. ING pro noftrís attantum:fed etíam pro totius mü di.Hocad credentes poft baptifma loquítur:& aduocatum pro delictis eor diim pollicerur, n Ένας dícit:Si quid peccauerítisaduocatum habetis apud patrem Chriftam,& ipfe eft propícia/ al tio pro peccatis ueftris:ne cos díceres non plena fide baptifmma cófecutos: fed aduocatü(inquit) D habemus Iefum Chrifti,& ipfe eft propíciatio pro peccatis noftrís:& non folum pro Iohannís illorumqg peccatis:fed etíam pro totíus mundi. In toro autem mundo δὲ apoftoli funt οἴπε[ας credentes.Ex quib? liquido coprobat.poft baptifima poffe peccarí.Fruftra erm habemus aduo/ " tatü lefum Chriftá fi peccari no poteft. 4 Petrus apoftolus ad qué dictü fuerat:Quilorus eft, En u ena pell n nó neceffe habetut iterá lauet. Et;tu es Petrus,& fup hanc petrá edíficabo ecdefiam meam:ab 777 7" ancilla perterritus ncgat.Et ipfe diis:Simon, Simon:Ecce(inquít)Satanas poftulauit uos:ut crí braret ficut trítici. Εσο at rogauí p te,ne deficeret fides tua. Et ín eodé loco. Vieilate δὲ orate, fte íntretis in tétationétfpáüs quídé promptus eft;caro adit ínfirma, Quod fi ante crucé dict re; à;. fpoderis: certe poftcrucé ín oratione dica dícímusrDimitte nobis debíta noftra.ficut& nos di ἊΜ D mittimus debitoribus noftrís:& ne nos inducas in tentationem, fed Προτὰ πος a malo. Si nom um peccamus poft baptiftna:cur nobís pofcimus peccata dimitti, qux ín baptifmate íam dímiffa when Hm funt? Quíd oramusne íntremus ín tentationem,& ut liberemur a malo,fi diabolus tentare no iid poteft iam bapticatos? Aliud autem εἴν, Π ad catechuminos hacc oratío pertínet,& non conue/ i niít fidelibus δὲ Chriftianis.Paulus electionis uas caftígat corpus fuum,& in feruitutem redigit, pd nealijs przzdícans,ipfe reprobus inueniarur.Et datus eft mihi(inquit)ftimulus carnis, angelus ind fatanz;quí me colaphicet.Et ad Corínthios. T imeo(inquit)ne ficut ferpens decepit Euá in aftu«)( x tía fua,ita corrutnpantur fenfus ueftrí a fimplicitate quz eft in Chrifto.Et alibí: Cuí autem ali, cam quid donaftis& ego. Nam& ego quod donaui, fi quíd donauí, propteruos, ín perfona Chri uidi fti;ut non citciueniamura Satana.INon ei οἷας ienoramus aftutías.Et rurfum: Tentatío uos mat aon apprehendatnifi humana.Fidelis autem deus,quí non dimittet uos tentari fapra id quod (ας poteftis, fed faciet cü tentatioe etíam prouentum,ut poffítis fuftinere, Et qui fibi uídetur ftarez flic uideat ne cadat.Et ad Galatas. Currebatis bene,quís uos itipediuít uetítati non obedirecEtalí 7) ο l. Fog pz. εὐ bí: Voluimus uenire ad uos:ego quidem Paulus,& femel& iterum,fed tmpediuit nos Satanas. fon Etad maritos:Et iterum reuertimini ad idipfum,ne tentet uos Satanas propter íncontinentíá eire ueftram,Et rurfum.Diíco autem fpiritu ambulate:& defydetía carnis non perficietis. Caro em xd concupifcit aduerfus fpiriti:& fpiritus aduerfus carnemihac em inuícé aduerfantur“δας non vis quz uultísilla faciatis. Ex utroqy compacti;neceffe eftt utriufqy contra fe fübftantix bella pa; ἡ tíamur.Et ad Ephefios:Non eft nobis colluctatio aduerfus carnem δὲ fanguínem:fed aduerfus 1} Εἰ». ατο! príncípatus& poteftateszaduerfus rectores tenebrará iftarum, aduerfus ἢ píritalía nequitia ín ail cceleftibus:Et exiftímat aliquis fecuros& dormíentes nos effe debere poftbaptifmum*INecno T ad Hebrzos:Impoflibile eft eim eos quí femel funt illuminati:& euftauerunt doná coclefte, 8ὲ " participes facti funt fpiritus fanctieuftaueruntq nihilominus bonü dei uerbuirtutefcg fecus n li futurí;& prolapfi funt; renouarí iterum ad pornitentíam:rurfum crucifieentes fibimetipfis ἢν di t;|. FF 3 líumdeí yet (LIBER SECVNDVS. j CQ lium dei, oftentui habentes.Certe eos qui illuminati fant δὲ euftaucrunt deí donü codefte;& paiticipesfacti fant fpitítus(anctieuftaueruntg bonü dei ucrbuminegare non poflumus ba; ο μες tícatos,Si ait baptigatí peccare no poffunt:quomod lo nunc Apoftolus dícít,& prolapfi funt? um od ne Montanus& N ouatus hic rídeant:qui contédunt nó poffe renouarí per poenítentiá ; eos q crucifixerunt fibimet fili deí,S& oftentui habuerüt:cofequenter hunc ertoré foluit,& aitz Confiditnus aüt de uobis dilectíffimi meliora&iciniora falutis, tametfi íta loquimur.INó em iniuftus eft deus:ut oblíuifcat boni operísueftri& dilectíoís,quá oftendiftis ín noie ipfius, qui míniftraftis fanctis,& nüc míniftratis.Et reuera orandís íniufticia dei, fitantü peccata. puniret; & bona operanon füfciperct.Ita locutus fum(inquit Apoftolus)ut uos a peccatis retraherem, δὲ defperationís metu facerem cautiores.Catteg: cofido de uobis dílectiffimi meliora& uicinio . 1 ra falutis. Neq; eff ἐπιΠίοία dei eft:ut oblíuifcat bonog opery, S mínifterij quod,ppter nomen bet^^ einsexhibuiftis, exhibetis ín fanctoss& tantum meminerit peccato». Sed& A poftolus Iaco bus fcíens baptigatos poffe tentarí,Stppría corruere uoluntate:Beatus(aityuir qui fuffert tenta, tíoné:quía cum pbatus fueritraccipiet coroná υἱτα, σᾶ repromifit deus diligétibus fe. Acnepu, taremus fecundum illud Genefcos,ubi fcribitur Abrahá a deo fuifle tentatum:nos quoqy téta: εἰ adeo:nemo(inquít)cum tenta£ dicat,quoníá a deo tentor. Deus ením íntentator malon: efts ipfc auté.neminé tentat. Vnufquifq; uero tenta£ a cócupifcentía fua abftractus& illectus:De. zu τς hirccócupifc.ntía cum cócepetit, parít peccatum:peccatü aüt cum confummatü fuerítoenerat. M ουσ nello"hy o»? smorté. Libert arbitri nos condidit deus,necad uírtutes,nec ad uítía neceffitate trahímur.Alio^ δέν herir) quín ubi neceffitas eft;nec damnatio,riec corona efb.Sicut ín bonis operibus perfector eft deus δν lo roS(non eft em uolentís;neqy currentis: fed miferentis& adíuuantis deiyut peruenire ualcamus ad esdsne—Calem:ficin malísatq pecatísfemina noftra funt incentiua& pfectio diaboli.Cü uiderit nos, l fuperfundamentum Chrifti edificare foenum ligna, ftipulátunc fupponit íncendíum. Aedificemus ergo σὰ i S preciofos:& tentare non audebit:tgép& in hoc no fit cet D ta&fccura poffeffio.Scdet quippeleo ín infidijs δὲ in occultis,ut interfíciat innocenté. Et uáfa fi culi probat fornax:hoies aut£ iuftos tentatio tribulationis, Et ín alio loco fcribit:Fili accedens. ad feruituté deí,prapara te ad tentatione. Rurfum idem Iacobus loquitur:Eftote factores uert bí,& non auditores tantum.Sí quis auditor eft& non factor:ifte fimilis cft uiro,qui confyderat uultam natíuitatis fuz ín fpeculo. Confyderauit illud: δὲ ftatím recedens oblitus cft qualis fit. Fruftta monuít, ut(angerent opera fidei, fi poft baptifma peccarenon poterant. Qui totam lecetn(inquit) feruaucrit, 8t peccauerít in uno: factus eft omníum reus. Quis noftrum αδίFl ἣν deus 0 Φρεκαϊοῦ Condufit deus omnía fub delicto,ut omnibus tnífereatur.Petrus quoq;:nouit(inr quít)dominus pios de tentatione eruere, Et de falfis doctoribus: Hi funt fontes fine aquazδὲ nebulz turbinibus exagiítata: quibus calico tenebrarum referaatur. Superbia ením παπί) tatis loquentes pellíciet in defyderijs carnis luxuriz;eos qui paululum effugerant,& ad errorem (οποτε func. Nonne εί uidetur pínxiffe fermo apoftolicus nouam imperitia: factionem?; ς Aperíunt em quafi fontes fcientiz, qui aquá non habent doctrínarü:promittüt hymbrem,ue/ i nubes prophetícz,ad quas perueníat uerítas deí:& turbinibus exagítant. daemonü atq ui/ Itiori.Loquunt orádía,& totus eoe fermo fupbía eft, Immüdus eft auté apud dei omnís qui exaltat cor fui: ut quí paululá refugerant a peccatis,ad{πᾶ reuertan£ errorét& fuadent ín luxa tía.ciborá carnifqy delitías.Quis em nó libenter audiamanducemus δὲ bibamus, δὲ in xternü )e Erf leor foo regnabimuscSapientes δὲ prudentes,prauos uocant: eos ueto quí dulces funt ín fermonibus, n En E ER plus audiunt. Iohannes apoftolusiimo in Iohanne faluator fcribés angelo Ephefi ecdefia: Sco ο m(inquit)opera tua,& laborem& patientiam tuá,& quía fuftinuifti ppter nomé meti& non dei hes v emi fecifti:fed habeo aduerfuste,quod charitatem tuam prímam relíquifti. Memor cftojunde ceci detís:& age pcenitentíam, δὲ príma opera fac.Sínauté,ueníá tibi,& mouebo candelabrü tuum deloco;nifi poenítétíá egerís.Similiter δὲ cxteras ecdefias, Smyrna, Pergamit, Thyatirá, Sardis, Philadelphi&Laodiciá ad poenítentíá prouocat,& nifi reuertant ad opa priftína, comina£, Et ín Sardis paucos habere fe dícit,qui no coinquinauerüt ueftiméta(σα, δὲ ambulaturi funt ο eo in albís,quia dieni funt. Cui αὔτ dicit; Meméto unde cecíderís,€ ecce mí ffíurus eft diabolus ex. 1.:' uobis E;. ον ΤῈ yo op.»ef l.l; γος V^ ΓΗ Fe 44 ADVERSVS IOVINIANVM.$0. 33 Δ uobisincarcer&uttétemíni& fco ubi habítas:ubi fedeseft Satanze:& in mente habe, qualiter acceperis,& audieris, ferua,& peenitentíam age, reliqua:utíqp οἱ dicit qui credidit δὲ baptíca. tus εἴ, δὲ ftans quondácorruit per delictum. 4 Paulifper de ueteri teftamento exempla díftur C, usu aol leram.quía folent ubícüq; contra eos facit dicere:lex δὲ prophete ufay ad Iohannem. Cxteram.^7"^!» quis ignorat füb altera difpenfatione dei,omnes retro fanctos eiufdem fuiffe meriti,cuius nunc, Chriftiani funt?Quomodo ante Abraham placuit ín coníueio:fic nuncuireines placent ín perpetua caftítate.Seruiuit illeleei δὲ teinporí fao:feruíamus&noseuágelio&temporínoftroim——— quosfínes fzzculorum decutrerunt.Dauid electus fecundum cor diii qui omnes eíus fecerat uo Doved def tontohu: luntates:& quí ín quoda pfalmo dixerat:Iudica me diíe, quoniá ego in innocentia mea íngref; fus fum:& ín drio fperásnó ínfirmabor:Proba me diie& tenta me,ure renes meos,& cor meííz. poftea tentatura díabolo,& poft peccati pernítens loquit:Miferere mei deus fecundum τα. gnam mífericordiam tud. Magni peccatü;magna deleri uult mífericordía. Solomon amabilis. απί,δὲ cui bis deüs fuerat reuelatussquía amator mulier fuít;a dei amore difceffit. MahafTen ím. pijffimum rege poft captiuitaté Babylonícáin príftiná dignitatem liber dierü reftítutü refert, Et Tofías uir fanctus,in cápo Magedo ab Aegyptio rege cofodítur. lefus quoc filius lofedech facerdos magnus,quandj ín typo pceflerít faluatorís,qui noftra peccata portauit,& alienigená fibi ex gentibus ecdefiá copulauit:tamen fecundü litteram poft facerdotià fordidatus inducit, & flat diabolus a dextrís eíuss& candida illi ueftímenta deinceps redduntur. Superfluü eft de Moyfe δὲ Aaron fcriberequod ad aquá cótradíctíonis offenderínt dedi, δὲ terrá repromiffiois: 3 non íntrauerint:cü beatus Iob angelos quoq; δὲ omnem creaturá peccare poffe coómemoret di, Ϊ Á δ d(ολη reatu, cetis:Quid em,nunquid homo corá deo müdus eft?Aut ín operibus fuis fine macula uírzSi c6. 79 οσο έπους mem,| : trá feruos fuos nó credít,& aduerfum angelos fuos prauum quid repperítiquáto magis habita tes{η domibus luteis:de quibus&nos ex codéluto fumus: T étatío eft uita hominü fup terrá, V : Etcecidit Lucifer,quí míttebat ad uniuerfas nationes.Ft ille quí in paradifo delitiará inter duo, j decim nutiítus eft lapides:uulneratus a monte domini.ad inferna defcendit. Vnde δὲ faluator á B. ineuancelio:Videbam(nquit)Satanam quafi fulgur de ccelo cadenté.Si altiffima íllà fublimi ή tas Me ΡΜ cadete non poffitzSi ín coelo ruínz,quanto magoís ín terratEt tamen cü cecíderit 1 Lucifer,imo poft cafum coluber antíquus:uirtus eius ín lumbis eius,& poteftas eíus fuper um; bilicam uenttís:obumbrantur ín eo arbores magna,& dormit íuxta íuncii, δὲ calamü δὲ caríc£, ῇ Ipfe eft rexomníü quac ín aquis funt:ubi fcilicet uoluptas& luxuría,& propago,& itrigatio nu ptíag.Q uís em denudabit facié ueftítus eius? Et portas uultus eíus qs aperíet?Saginan£ ín eo ων D Ἢ nationes Aethiopi,& patiun£ εἴ Pheenicü gentes, Ac ne forfitan tacitelegentís cogitatio puta t ret eas tantü Phoenicü gentes& populos Aethiopü fienificari, qbus draco in efcá datus fit, fta; ἡ tim de hís q per mare huius fzculí tranficrüt;& ad portü falutis peruenire feftinant, díci£:Et in ἢ nauibus pífcatorü caput eíus ftat.ficut incus infatígabilis:reputat ferrü ut paleas, δὲ ficut σα putrezs.Et omne aurum maris fub eo eft ficut lutum.Feruefcere facitabyffum,ficut uas zneii, " aftimat mare ficut deletum,& tartarü abyffi ut captiuum, Omne altum uidet, Et arbitratur Io ὐ uíníanus meus facile fibi ed poffe fuccübere.Quid loquar de fanctis uírís& de aneelís: qui c εἰ creatura dei fintpoffunt utícy recipere peccatum:Filium dei tentare aufus eft:& príma eíus δέ s fecunda fententía repercuffus,nihilomínus caput leuat,& tertío uulneratus ufcg ad tempus re: E cedit.differens magis tentatíoné cg auferés:& nos nobis blandimur de baptifmate: quod ficat S príora peccata dímittit:fic ín futurü feruare no poteft:nifi bapticati omni daftodía feruaüerínt—— n3, 1 ΣᾺ a cor füum?- 4 Tandem petuenímus ad cibos: δὲ tertíz quaftionisnobís opponitur difficul; 7»»» id. Mena ῤ d mar ἢ n tas;ad hoc creata effe omnía ut ufui mortalium deferuirent.Et quomodo homo ratíonale απί 1." VA d od rd 5 mal,quaft quidá habitator& poffeffor mundi deo fubíacet;& fuum ueneraf. authoré: ita cun; renda ή » cta anímantia,aut ín cibos homínitautín ueftitum,aut ad fcíandendam terram, aut ad fübue; is ctionem fruecum,aut ipfius hominis effe creatarunde& iumenta ab eo quod íuuent appellen/ É tur.Quid eft(aít Dauid)homo quod metnor es eíus,aut filius homínis quoníam uifitas eum?— yide Louhouac ὃς y» Minuifti eum paulomínus ab angelis: gloría δὲ honore coronafti οἴ δὲ coftítuiftieifuperopa 5 oos Ly / manui tuag. O mnía fubiecifti fub pedibus eius,oues& boucs.nniuerfas,infup& pecoracam—«pn ,|:|“ΕΕ 5 piVolucres C ᾿. LIBER SECVNDVS. ad fedendá equus,canis ad feruádum,capra ad lac, oucs ad lanítía condita fint. Quis ufus por; | corü abfq; efu carni? Quid caprez;eeruulí,damulz;apriJepores, δὲ huiufmodi uenatío?quid anferes fylueftres δὲ domeftícizquid anateszquíd ficedulx quid attagenzquid fulicazquíd tur; iduszCurín domibus eallina difcurrit?Sí non comedátur,hac omnia fruftra a deo creata funt. Γο vna aenea a/i Ψ ετῦ quid opus eft argumétís,cü manifeftiffime fcriptura doceat ome quod mourctur.fícut ho. n pb v^ Ff lera herbarum, data nobis ín efcam:& Apoftolus damitet:Omnia munda mundis,& nihil refi, mi geren rr )»» ον νόμο ὅπ) ψρο ikv Se NY ἐς wt δεν chan! Εν vv | Jolly hier &. 1D0nnmf j| Irkenaha es ΟΉ nnb NR ur anna Ve/a bs 14 A O8 ΟΡ ΤΥ kA |ciendum, quod cum gratíará actione percipitur:& uenturos in nouiffimo,quí prohibeár nubé | re&ucíci cibis,quos deus creauit ad utendum.Ipfe drisuíni potator& uoratora pharífzis αρ’ S pellatur:& publícanorü conuíua& peccatori: Zacchai prandium nó recufans: uadens ad nu ptíarum epulas.Porto aliud eft/fi ftulta contentione dicitís eum iffe ad nuptias ieíunaturi, δὲ mpofton: more ἀῑκίῇς, hoc comedo,illud non comedo:nolo uínum bibere quod ex aquis crea ui. In typo fanguínis fui non obtulit aquá fed uínum.Poft refurrectíonem pifcem δὲ fauum co. medit;non Ziganía.nuces δὲ forbitiunculas. Petrus apoftolus non expectans ftellam more luy. daíco:fcd hora fexta ín folaríum pranfurus afcendit.Paulus ín naui panem francit, nó carícas. :Timotheoldolenti ftomachum,uinum fuadet bibere,non piracium.De ciborum[οί placé ab; ftinentía, quafi non& fuperftitio gentilium coffum matris deum obferuet δὲ Ifidís.«/ equar ergo ucftíoia propofitionis expofita: δὲ antedj ad fcripturas ueníá, doceamqy ex eís deo grara jeiunía,& acceptabilem continentíá:areumentis philofophorum argumenta componam:& p babo non Empedodis& Pythagora nos dogma fectarí, quí ppter 42s«4/xoay, omne quod mouetur δὲ uiuít,edendum non putant;& ciufdem crímínis reos arbitrantur, quí abietem quer, τᾶφ fucciderinticuius parrícidze funt& uenefici:fed uenerari conditorem noftrü,qui in ufus ho minum cuncta generauít.Et quomodo bos ad arandum,equus ad fedendum,canes ad feruan, dum,capra ad lacoues ad lanítía conditz fanriita[ος δὲ ceruos,& capreas,& leporcs,& cxcera: fed illa non ftatim ad comedendum creata effe:fed in alios ufus hominum, Sí em omne quod mouetur δὲ uiuít,ad uefcend fact eft;& prazparatü eulz: refpondeant mihi,cur elepháti, cur. leones,urfi, leopardi/lupí:cur uiperasfcorpij.cimices,culicespulícefqy: cur uultur, aquila, coruus, accipiter:cur cetí,delphinesphocz,minutaeg; cochleolzcóditz fint? Quis noftrü.leonéquis ui/ peram.quis uulturé, quís cíconiam,quís míluum,quis reptantes in littoribus uermículos und -gomeditzSíait ígitur hac propríos ufus habent: íta poffumus dicere& cxteras beftias, pifces, gues, nonad efüm, fed ad medicinas creatas. Deníqg carnes uiperz, unde théríace conficitut,, quantis rebus apta fint, norunt medii, Segmenta eborís ín medelas uarías affumuntur. Fel hyznz oculorum reftítuít dlarítatem:& ftercus eíus, putrida curat uulnera, Et(quod forfitan, legenti mírutn fit)hominis fimus quantis curationibus proficiat, Galenus ἐν ἁπλοῖς docet. Δίας, phyfici quod pelliscolubri qua exuitur,decocta ín oleo mire doloré auríum mítiget. Quid íta. inutile uíde£ nefcientibus ut cimicescSi fanguifuga faucibus harferítfumo eíus excepto, ftatím euomítur:& difficultas urinz, huius appofitione COMM EIU& anferum δὲ gallinará phafianorumqy adipes quid cómodi habeant,omnes medicorü dedarant librí: quos fi legeris, üidebís tot curationes effe ín dulture,quot membra funt.Paui fimus ροάαστα feruoré mítigat. Gtuis,ciconiz fel,aquilz, fanguís accipitris, ftruthiocamelus,ranx chamzleontes,hirüdinis fter £us,S& cames,quibus morbis aptz fint,dicerem.fi mibi propofitum effet de medela corporum, difpatare.Lecat qui uult Ariftotelem& Theophraftum profa, Marcellüm Sidetem,S ποτα Flauium hexametrís uerfibus differentes.Plinium quoq; lecundum, δὲ Díofcoride; δὲ cxteros tam phyficos cj medicos: quí nullam herbam,nullü lapidem,nullü animaltam reptile cg uola tile δὲ natatile:non ad fux artis utilitatem referunt. Igitur cum mihí díxerís: cur porctis creatus eft?ftatim tibi refpondebo, puerorum more certantíii, cur uipera:cur fcorpij? INec deum(πρ fluorum iudicabis artífícem,quía pluríma δὲ beftía: δὲ uolucres funt quas tux fauces recufent, Sed necontentíofum hoc& pugnax magis uidcatur εἴς cj πετᾶ: audi ídcírco fues,& apros, δῷ «cruos& relíquas animarites creatas:ut milítes. δὲ athletz, nauta rhetores,metallorum: qe foffoses,«ατετί duro operí mancipati haberent cibos, quibus fortitudo corporum neccflaría cft pí.Volucres cli& pifces maris, quí perambulant femitas maris.Ffto(inquit)bos ad arandá,. ὧν c Um 2:2. pa. i ADVERSVS IOVINIANVM.- So. 34. Η SR)». b- à"H?(oo: b À quipórantarma& cbaría;qui pugnis& calcibus fua ínuícem membra debilitant: qui remos rrahunt;quorum latera ad damandum dícendumgqy fant ualida;qui fubuertunt montes,& fub: αὖ yssr ie díuo δὲ imbribus dormiunt Caterum noftra religio, nó«vx non athletam,non nautas, non ΔΙ d oe qua Ε ΔΈ milítes,non foffores:fed(apientiz erudit fectatorem;qui fe dei cultui dedicauit: δὲ fcit cur crea; tus fit:cur uerfetur ín IIR abite feftinez, Vnde&apoftolus loquítur:Quando ínfitmor. tuncfortíor fum:Et, fi exterior nofter homo corrüpitur:fed interior renouatur de ας ín díem,. Et.cupio diffoluí δὲ e(Te cutn Chrifto,Et;carnís curam ne feceritis in defyderijs. Nunquid omni bus praceptum eftine duas tunícas habcantine cibos ín pera.s ín cona;uirgam ín manu,calcía, mentum ín pedibus: ut uendant uniuerfa quz poflident: dentq; pauperibus, δὲ fequantur Te fumzSed his utíq; qui uolunt efTe perfecti. Alioquin a Iohanne baptifta;aliud pracipitur nili». tibus,aliud publicanís.Domínus autem dicit ín euágelio ad eum,qui fe íactauerat legís uniuer fa complefle:Si uís perfectus effe;uade& uende omnía qux habes,& da pauperibus:& ueni fe. quere me.Ne graue onus nolentí uíderetur imponere: ín propría audientís uoluntate dímific qoem uís perfectus effe, Quamobrem& ego tibi dicam:Si uís perfectus effe, bonum eft ui; num non bibere:& carnem non manducare. Si uis perfectus efle, melius eft fagínare animat, Gg corpus.Si autem paruulus Vio PANNE λε AM EAM MA tuís efculen; tas dapes.Manduca δὲ bibe:& fi tibi placet, cum Ifraele lude confureens& canito:Manducemus δὲ bibamus«tas ením moriemur, Manducet& bibat, quí poft cibos expectat ínteritums. Έιρ τιν no quí cum Epicuro dicít:poft mortem nihil eft:& mors ipfa nihil eft, INos Paulo credímus ínto-. nantí:Eíca uentrí,& uentet efcísdeus autem δὲ hunc& illam. deftruet.«ος autem de fcri. pturís pauca pofuímus: ut coneruere noftra cum philofophis doceremus. Ceterum quis ίσπο» ret: unamquancg gentem non communi[οσο naturz, fed hís quorum apud fe copía eft uefci, folitam: Verbi eratía: Arabes δὲ Saraceni& omnís eremi barbaría,camelorum lacte δὲ carni...»» ἰ condere— p busuiuitquía huíufcemodi anímalpro tempetíc& fterilitate regionum fadle apud cos δὲ οἱ! ler ron(ημίν gnítur& VOR nephas arbítrantur,porcorum uefcí carnibussSues ením quiolandecafta— neis, radicibus filitam δὲ hordeo ali folent, aut raro apud eos,aut penítus non ínueniuntur:& fi inuenti fuerintalímenta non habent,quz fupra diximus.E rcoíone feptentríonales populos:fi ad efum afinorum camclorumq; compellas:fímile putabunt eorum uec carnibus, ac fi lupum comedere cogantur,aut coruum.In Ponto δὲ Phrygia,uermes albos δὲ obefos qui níeello capi ν,»... το te Ede ον inlienorum caríe, pro magnís rcdítibus paterfamilías exicit. Et quomo.'^^"* do apud nosattagen δὲ tíicedula;mullus δὲ carus, ín delítijs coputantur:íta apud illos ξυλοφάτομ| comedifTe lukuría eft; Rurfum orientales& Libyz populos,quía per defertum δὲ calidam ere Jl ΙΝ ΡΣ. mi uaftítaté locuftarü nubes reperiuntur ocuftis uefcí moris eft.Hocuerá effe Iohánes quoge baptifta probat. Compelle Phrygé δὲ Pontíci, ut locuftá comedat;nephas putabit, Coe Sy^ fü, Afrü δὲ Arabem, ut uermes Pótícos glatiatiita eos defpiciet;ut mufcas;millepedías,& lacet. tos.Quandg Syri& crocodilís terrenis: Afri etíá lacertis uíridib?uefci foleant. In Aegypto& pa Γον. leftinapropterboum rarítatem nemo uaccam comedititatitorüg; carnes& boum uitulorüqg [0s affümunt ín cibis. Atín noftra, prouíncia fcelus putát uítulos deuorare. Vnde δὲ imperator Va lens nuper legem per orienté dederat:ne quís uítulorü carnibus uefceretur,utilitati aericulturaz prouidens:& peflimà Iudaicantis οί emendans confuetudiné& pro alcilibus& lactentibus; uitulos cofumentís, Nomades& Troglodytz δὲ Scythz& Hunnorá noua ferítas femicrudis gefcütur carnibus. Porro Ichthyophaoi gens errás ín littore maris rubri,fup petras folis calore(5,47 2c feruentes affant pifces:& hoc folo alimento uíctitant.Sarmatz, Quadí, Vuandali& innumera^*^^ biles aliz gentes,equorá δὲ uulpium carnibus delectantur. Quid loquar de caterís nationibus; cum ipealolefcentulus in Gallía uiderím Scottos genté Britannícáhumanis uefci carnibus:& cü per fyluas porcorí greges δὲ armentorá pecudüqp reperíát, paftorí nates& foeminará ρα pillas folere abfcindere, δὲ has folas ciborá delitias arbitrari? Scottorü natio uxores pprías nà habet:& quafi Platonis polítiá legerit,& Catonis fectc£ exéplá,nulla apud eos coniunx ppría Εἶνε utcuig; libitá fuerit pecudü more lafciuiunt, Perf, Medi, Iodi,& Aethiopes, Man nó : i:: ΕΕ 4 modia 4 LYBER. SECVNDVS 39: por C modica,& Rotmnano regno paría.cii matribus δὲ auijs,cá filiabus& neptibus copulant.Maffa Jii reme, Ct Derbíces miferrímos putát,qui cgrotatione morían£:& parentes,cognatos,ppínquos, Yernr cü ad fenectá uencrínt, iugulatos deuorant;rectius effe ducétes,uta fc potíus cj a uermibus co inedant. T ibareni quos dilexerint.fenes fufj pendüt in patibulis.Hircani uolucribus& canibus; femiuiuos profjciunt, Capfi] fjfdem beftijs mortuos.Scythz eos quí a defunctis amati funt,ui/ uos ínfodiunt cá offibus mortuorü. Bactri canibus ad hoc ipfum nutrítís obíjcíunt fenes. Q d cum Alexádri prafectus INicanor emendare uoluiffet:pene amifít prouínciá.Coge Δοογρεί, ut ouium lacte uefcat:Impelle(fi uales)Pelüfioten,ut tpáducet cepe.Singulz pene ín Acoypto ciuitates, fingulas beftías δὲ móftra uenerant: δὲ quodcüq coluerínt.hoc inuiolabile& facrum putát, Vnde& urbes quoq apud eos ex anialíü uocabulís ΓΥΜΝΗ ris, Fhmuiís qd' interptat hírcus.Et ut fcitemus,quales deos femp Aegyptus recepiffet: nuper ab Hadríani amafío urbs com Antínois appellata eft.Peruides ieit quod no folà ín efu:fed δὲ [ ín fepulturis δὲ ín conubíjs:& ín omní couerfatíone unaquzqy gens, fuo rítu δὲ jpprictatibus ui ctítet:& hoceam naturz legem putare;quod didicit. Verü facefum carniü cunctis nationibus effe cómuné& paffim licere,quod paflim eignitur. Quid ad nos,quor: cóuerfatío in coelís eft. quí fap Pythagorá δὲ Empedodem,& οἷς fapientia: fectatores,non εἰ debemur σαί nafcimur, (ed cuí renafcimur:quí repugnanté carné,& ad libídinü íncentiua rapienté ínedía fubiugam?c Efuscarníü,& potus uíni uentrifcy faturitas feminariü libidinis eft. Vnde&Comicus:Sine cere i quu) fenfus o»/odte(inquit)& libero Είδες uenus.(Per quíng fenfus,quafi per quafdá feneftras,uitionz ad ani E^ 1ná íntroítus eft. INo poteftante metropolis δὲ arx mentis capí:nifi per portas eíus írruerít ho/ A«Πίο exercitus.Hloráü perturbationibus aníma pragrauat:& capí£,afpectu.auditu,odoratu.fa,' Vas Nlertavriria|poretactu.Si circenfibus quifpiá delectetur:fi athletarum certamíne, fi mobilitate hiftrionü,(i formis mulíen»fplendore gemmansueftía metallorü:& cxteris huiufcemodi:per oculorá fene ftras animz capta libertas eft:& implet illud ppheticii:Mors intrauit p feneftras ucftras.Rur zd D|fümauditus uarío organoR: cátu,& ποςῇ inflexioibus delínit:& carmíne poetarü δὲ comcedía pt Ίσα mímorüq; urbanítatibus δὲ ftróphis:& quicgd per aures introíens uítilitatem métís effar/ Olsen τ minat. Odorís aüt fuauítas δὲ diuerfa thymíamata,S amomum,& cyphí;,oenanthe,niufcus,&. Sd muris pellicala,quod diffoluris& amatoribus coueníat, nemo nifi diffolutus negat. | Porro ciborü auiditas,quod auaríciz mater fit:& animü quafi quibufdá copedibus degraua:. | if tü ín terra edu nore puer breuem eulacuoluptaté terra luftrantur& maríaz& ut. ^; mulfam uínü preciofufq; cibus fauces noftras tranfeat, totíus uítx opera defudamus. Tactus. doch aütalienorü corporü δὲ fceminarü ardentior appetítus:uicinus infanix eft. Ob huncfenfum aa pimus.irafcimur,eeftimus,inuidemus,zmulamur.folliciti futnus:& expleta uoluptate,per quá dam plenitudíne rurfus accendímur,quatímufqy facere, quod cá fecerimus,iterü poeniteamus.. Ioitut ci per has portas,quafi quidá perturbationü cunei ad arcem noftra mentis intrauerínt, ubi erit libertas,ubi fortitudo eíus,ubi de deo cogítatíomaxime cum tactus depíngat fibi εἰἰᾷ . praterítas uoluptates:& recordatíone uítiorum coeat anímam compatí:& quodammodo ex. Ὁ πάλ, ff,. etcere quod non agit? His igitur ratíonibus ínuitati multi philofophorum,reliquerunt frequen uel vehere vei*tías utbium,& hortulos fuburbanos, ubí ager irríguus& atborum comz,& fufurrus auium; ene. Montis fpeculum,ríuus immurmurans,& multz oculorumauríumzqy íllecebra, ne per luxum δὲ abundantíam copíarum,anima: fortitudo mollefceret:& eius pudicitía conftupraretur.Inutile | 7 quippe eftcrebro uidere per quz aliquando captus fis:& eorum te experímento committere, n: ή quibus difficulter careas.Nam δὲ Pythagorei huiufcemodi frequentíam dedinantes;in folítudi j a Π1ο, δὲ defertis locis habitare confueuerunt.Platonici quoq; δὲ Stoici in templorum locis δὲ por. ᾿ tícibus uerfabantur:ut admoniti aueuftiorís habiítaculi fanctítate: nihil aliud cg de'iirtutibus | cogitarent,Sed δὲ ipfe Plato cum ει díues:& thoros είς Díogenes lutatís pedibus concul:. E. caret:ut poffet uacare philofophia:: elegit Academicam uillam ab urbe procul;non folum de; Ι fertam.fed δὲ peftilentem:utcura& affiduitate morborum, libidinis impetus frangerctur: di» fcipulig fuí nullam alíam fentirent uoluptatem, nifi earum rerum quas difcerent. Qi'ofdam s δρυ jus lcgímus: C op(ο raleafee- ridlnen jolwersy: ὄνε blue ur J^ fi |? V scs],( ADVERSVS IGVINIANVMs-$0. 739 : ιδ νο» legimus effoditle fibi ocilos:ne per corum uifum;a contemplatione philofophiz auocarentur.., Vnde δὲ Crates ille Thebanus,proiecto ín marí non paruo auri pondere:abite(inquiz)peffum| Y male cupídítates:ego uos mergam,ne ipe mergar a uobís.Quod fi quísexiftimat δὲ abundan; Wh. tíacibog potíontiqg fe perfrui,& uacare pofle fapientia: hoceft& uerfari in delítijs,& diis)|» Κα ront 555. γῇ uítijs non teneri feipfum decipit.Cum eim procul ab his remoti fxpe capíamur naturz. illece Neon hber yn gH bris:& cogamut ea cupere,quorü copíá non habemus;quátomagis/ti círcüdati retibus uolupta:; ή. επ ε[ς πος liberos arbítremur? Senfus nofter íllud cocitat,quod uidet;audit;odorat, euftat, attrectat:& ad eíus reí trahitur appetítü,cuius capitur uoluptatezquod mens uideat, mens aui Ϊ díat,& quod necaudíre quippíam,nec uidere poflimus:nifi fenfus in ea qua cernimus δὲ audi: mus fuerit íntentus. Vetus απο; fententía eftzdifficile eftímo impoffibile delitijs δὲ uoluptati, 234— busaffluentes,nó ea cogitare quz: gerimus.fruftrag quida fimulant falua fide& pudicitia δὲ tcoritate mentis fe abuti uoluptatibusici contra naturá fit,copijs uoluptatü fine uoluptate per frui:& Apoftolus hocipfum cauens díxerít: Qux auté ín delítijs eft πάπα: uiuens mortua eft; , H ΄, ( Senfüstorporü quafi equi funt fine ratione currentes: aníma uero ín autíeze modá retínet, Ve» στρ ee frena currentíá, Et quomodo cqui abfqy rectore papites ruunt:ita corpus fine ratione& impe:"ebria Aera tio animz,ín{πῇ fertur ínterítü. Alia quoq; coparatío anima& corporis ἃ philofophis ponit: CE. t corpus puerü, animá pedagogü effe dicétibus. Vnde δὲ hiftorícus:animaz(inquit)imperio,cog^r Jui porís feruítio magis utimur. Alterá nobís cü dijs:alterá cá beluis cómune cft.Ioit nifi uítia ado7]^"""^ Jeagepes lefcentis& pueri prudétía ρα ἀασοοί rexetít:ois conatus eius& ímpetus ad lafcíuía pperant.Si 4 &e dtuor fenfib?uiuere poffumus:id eftfine afpectuauditu,odoratu atq; coplexutAbfq; guftu| aüt& cibis,impoflibile eft Παπ corpus fabfiftere.Adeffeergo debct ratío: ut tales ac tátas, fumamus efcas,quibus nó oncre£ corpus,ncc libertas anímz prxerauetur: quía& comedendü| eft.& dcambulandü, δὲ dormiédum; δὲ digerendü:& poftea inflatis uenís.íncentíua libídínum' faftinenda, Luxüriofa res uínum,& tumultuofa ebrietas.O mnís qui cum hís mífcetur.non erít-| Ene fapiens. INetales accipiamus cibos, quosaut difficulter dígerere, aut comefos,magno pattos' MJ la vada & perditos labore doleamus. Holerum pomorum;aclegumínum,& facilior apparatus eft, δξ arte impendijfc; cocorum nó indiget: δὲ fine cura fuftentat humaná corpus, moderateqy fum. prus(quía necauide deuoratur,quod írritamenta gule non habet) leuíori digeftione concoqui tur. INemo efi uno aut duobus cibís, παρ uilibus, ufq; ad inflationem uentrís oncratur: quee diuerfitate carnium,& faporis delectatíoe percipitur.Cum varijs nidoribus fumant patínaad efum fui,expleta efuriequafi captíuos trahunt. Vnde δὲ morbi ex faturítate nimia concitantur,) multíq; impatíentíam culz;uomítu remcdiantur:& quod turpiter ingefferunt;turpius egerüt, j C Mena mA a Hippocrates in Aphórifinis: docct craffa& obefa corpora, qua crefcendí méfuram compleuez——( Ὁ» mevbeyspndar| tíncnifi cito ablatione fanguínís ímmínuantur.ín paralyfim& peffima morborum genera eri fene vods(δυο pere:& idcirco e(fe neceffaríam demptíonem:ut rurfum habeant ín qux: poffint creícere. Nom dn: mins vvv,| ením manere ín uno ftatu naturá corporum:fed aut crefcere femper, aut dectefcere: nec poffe uíuerc animal,nifi crefcédi capax fit. Vnde& Galenus uir doctiffimus FHippocratís interpres: athletas quorum uita& ars fagina eft:dícít ín exhortatione medicinze, necuíuere poffe díu, nec fanos e(Te:animafqy eorum íta nímío fanguine& adipibus,quafi luto iínuolutas,nihil tenue;ni» hil ccelefte,fed femper de carnibus& ructu δὲ uentris íngluuie cogitare. Díogenes tyrannos δὲ fabuerfiones urbium:bellacy uel hoftilia;uel ciuilia non pro fimplíci uictu holerum pomon:qg: fed pro carnibus& epularum delítijs afferít excitari, Ὁ uodqg mirandum fit: Epicurus uolupta; εἰς affertor:omnes libros fuos repleuit holeribus& pomis:& uilibus cibis dícít effe uinendums quía catnes& exquifitz: epulz; ingenti cura ac mifcría pre parentur: maioremcg penam habe/ ant ín íngftirendo;cg uoluptaté in abutendo.Corpora autem noftra ebo tantum& potu indi/ eere, Vbi aqua& panís fit,& cxtera his πανία δι natura fatiffatum, Quicquid fupra fuerit, non ad uitz neceflitatem fpectate.fed ad uítiam uoluptatís,Dibere& comedere non delitíará ardor eft.ed fitim famemqy reftíaeuere, Qui carnibus ucfcantur, indigere etíam hísqua: nott funtcarníd.Qui aüt fimplici uíctu abutan£,eos carnes nó requirere.Sapíétiz quo cg operá dare| no poffumus, fi menfz abundanti cogitemus, que labore nimio& cura indiget, Cito exple£ : natutse p Marine 72223 i fan ν΄ Hors W$»7 Ὑρίνρην γιδ ἀξ AM δν fo f^ nerAy D Qu fn e; menfa Ü γεν» 0 A cenpnera focevdohu φαν ( natütz nécéffitas:frigus δὲ fames, fimplici ucftitu 8 cibo expelli poteft. Vnde& Apoftolus:Ha' bentes(ínquit)uictum δὲ ueftitihis contenti famus.Delitiz δὲ epular uaríetates,fomenta aua ficia:(ant. Grandis exultatio anítnz eft;cái paruo cótentus fueris, mundá habere fub pedibus, δὲ omné eius potentíá:epulas libidines propter qua díuítie comparantur,uilibus mutare cibis, & cra(fiore tuníca compenfare; T olle epularum δὲ libidinis luxuriáinemo quare: dinitíasiqua^ fü ufus;aut ín uentreaut(ab àentre eft.Qui cerotat;non alíter recipit fanitaténifi tenui cibo δὲ caftigato uíctu,qux λεπτὸ d'ÍaiTo. dites Quibaser tis recipitur fanítas,hís& feruarí poteft: fie quís putet morbos holeribus concitarí.Sí auté Milonis illius Crotoníatz uires holeta no mi niftrant,quz nafcuntur δὲ aluntur carnibus:quid necefle eft uiro fapiéti& philofopho Chrifti, tantam habere fortitudinem,quz athletís& militibus neceffaría eft:quam cá habuerit;ad uitia: prouocctur:]Tlli atbítran£ carnes fanítati cóeruas,qui uolunt abuti libídine:& ín cocti demerfi üoluptatum,ad coítii femper exxftuant. Chriftiano fanitas abfq; uiribus nímijs neceffaria eft. WNecturbare nos debet.fi τατί fint huius propofiti fectatores:quía rarí funt& amici boni δὲ fide les;& pudici& contínentes,fempercg uirtus rara eft, Lege Fabritij contínentíam, Curíj paapertatem,& ín tanta urbe uíx paucos inuenies quos fequarís.INoli tímere,ne fi carnes nor comedé tís,aucupes& uenatores fruftra artíficía didicerínt,«/ Legimus quofdá morbo artículari& p" dagra: humoribus laborantes profcriptione bonon: ad fimplicem menfam δὲ paupetes cibos redactos, conualuíflc.Caruerant enim follicitudine difpéfanda domus,& epularum lareítate: quz& corpus frangunt δὲ animá, fIrridet Horatius appetítum cibogsqui cofumpti relinquüt pocnítentía." Sperne uoluptates:nocet empta doloreuoluptas. Etcutn ín amccniíffimo agro ín morfu uoluptuoforü homínü fe craffum pínguemgq defcriberet, lufit hís uerfibus. e ínguém δὲ nitidum δὲ benecurata cute,uífes^ Cum rídere uoles;Epícuri de'grege porcum. ή Ed& ex uiliflimis cibis uitanda fatietas eft.INihil em(γα obruit animü,ut plenus uenter& exftuans,& hucillucq; feuertens,& ín ructus ucl ín crepítus uento: eflatione refpirans.Qua le illud ieiunium eftaut qualis illa refectio poft ieiunit;cá prídíanis epulis diftendimur δὲ eut cur noftrá meditatoríum efficitur latinae? πια; uolumus prolíxioris inedía famá quxte/ tetantü uorarus,quantü uíx alterius díeí nox digerat.Ttacg non tam ieiunium appellandum eft;cg crapula acfetens δὲ molefta digeftío./ Dicxarchus in libris antíqtatü& defcriptióe Graz cia, refert füb Saturno: id eft, ín aureo feculo cum-omniía humus funderet:nullum comediffe cares:fed uniuetfos uixiffe fracibus& pomís,quz fpote terra eignebar. 4 Perfarü regis Cyri uítam, Xenophon octo uolumínibus explícat:poléta δὲ cardamo δὲ fale ac pane cibario eos af? feres uictitare(/ Lacedaxmoniorü menfa frugalítatifq;:& faprafcriptus Xenophon& Theo; phraftus δὲ οἷς pene fcriptores Graci teftes funt,(« Cherzmon Stoicis;uír aloquétiffimus, narrat deuita antíquorü Aegypti facerdotum,quod omnibus müdi neeotíjs οί; poftpofi; tis.femper ín templo fuctínt:& rerum naturas caufaf ΟΠ ac rationes fyderum cótemplati fint, πᾶ Gp mulieribus fe mifcuerint,nuncj cognatos δὲ propínquos,;neliberos quídem uíderínt: ex eo tempore quo ccepiffent diuino cultuí deferuírexcarnibus& uíno fe femper abftinuerínt ppter tenuitate fenfus δὲ uertíoíné capitís,quá ex paruo cibo patiebantur,& maxime,ppter appetitus libidinis:q ex his cibis& ex hac potione nafcun£.Pane raro ucfcebant ne onerarét ftomachii, Et fi quádo comedebát,tufum pariter hyfopi fumebant ín cibo:xut efcam crauioré illius calore decoquerét.Oleü tantü in holeribus nouerant,uerü& ipm paríi,ppter naufeam δὲ afperítat£ guftus leniendá.Quid loquar(inquit)de uolatilibus, ο oum πο. carnibus uítauerínt δὲ lacQuorü αἰτετί carnes líiquidas:alterá fanguiné effe dicebant colore mutato. Cubile εἰς de fo ἰή9 palmaráü quas baías itocát contextü erat:fcabellá acdliue& ex una patteoblíquü;ín terra;p puluillo capiti fapponebát:bidui ttiduicy ínedíá fuftinétes.FTumorcscorporís quí flafcunt ex ocio& ex máfione unius locí,nimia uictus caftícatione ficcabát.«Iofephus ín fecüda Iudaic: captiuitatis híftoría;& in octauodecimo antiquitatü libro:& contra Appionem duobus ποίαν minibus,tría defcribit dogmata Iudzorum:Pharificos,Sadduczos,Eflxtos.Quorum nouifli/ 1205 mírís effért laudibus:quod& ab uxoribus δὲ uíno&carnibus femper abftinuerint,& quo» tidianum ieiunium uerterínt ín naturam.Super quorum uita δὲ Philo uír doctiffimus ppríum uolumen ADVERSVS IOVINIANVM,$0. 56 Δ.“ uoalumen edidit. Eantes Cicycenus δὲ Afdepiades Cypríus, atate qua Pyemaleon ín oríehte resnabat.fcribüt efum carníü no fuifTe.Eubalus quoq q híftoriá Mithre multis uolumínibus: éxplicuitinatrat apud Perfas tría genera magorum: quorum prímos quí fint doctiffimi& zlo/ :. quentiffimi,excepta farínà δὲ holere níhil amplius in cibo fumere. Apud Eleufinam etíá aolu/ cribus& pifcibus,& quibufdam pomís abftinere folenne εἰς, Bardefanes uir Babylonius ín : duo dogmata apud Indos gymnofophiftas diuidit:quorum alterum appellat Bragmanas:al terum Samanzos:qui tantz contínentíz fint, ut ucl pomís arborum íuxta Gangen fluuium uel publíco οτίςα δὲ farina: alantur cibo:& οὔ rex ad cos uenerít:adorare illos folitus fit:pacéqs fuz prouinciain illorum precibus arbitrati fitàm.Euripedes in Creta,Touis prophetas;nó folis carnibus.fed δὲ coctis cibis abftinuife refert.(Xenocrates philofophus de Triptolemi legib? apud Athenienfes tría tantum pracepta íntemplo Eleufinz refidere fcribit, honorandos pa -entes,uenerandos deos;carnibus non uefcendum.Orpheus ín carmine fuo fm carnium dete flatur.Pythagorzs Socratis, Antifthenis,& reliquorum früealitatem teferrem in confufionem tiofttamnifi& longum effet,& propríj operís índigeret.Hic certe eft Antifthenes qui cum οἷο» tíofe docuiffet rhetoricam,audiffetq Socratem: dixiffe fertur ad difcipulos fuos: Abite,& mag ftrü quaríte;ego eim ἰᾶ reppeti.Statimqg uendítis qux habebat δὲ publice diftributis;nihil fibi amplius cg palliolum referuauit.Paupertatifeg cius& laboris, δὲ Xenophon teftis eft ín Sym, pofio:& innüerabiles libri eiussquorü alios philofophico,alíos rhetoríco generefaipfit, Huy ius Diogenes ille famofiffimus fectator fuit;potentior rege Alexandro:& naturx uictorhuma nz. INam cum difcipulorum Antifthencs nullum reciperet,& perfeuerantem Diogenem remo uerenó poffet,nouiffime aua minatus eft, nifi abiret, Cui ille fubieciffe dicic caput,atq; dixit fe: Nullus tam durus baculus erít,qui me a tuo poffit obfequio feparare. Refert Satítus qui illu - fiium uírorum fcribit híftorías:quod Diogenes pallíolo duplici ufus fit propter frígus: peram ὁ procellario habuetit:fecumqy portarít auam, ob corpufculi fragilitaté, qua íam fenex mebra faftentare folitus erat:8 Ἱμερόβιος uulgo appellatus fit: ín prafentem horá pofcensa quolibet, .&acdpienscibum.Habitauit autem ín portárü ucftibulis& porticibus ciuitatum.(αρ fecom ' torqueretin dolio,uolubilem fe habere domum iocabaturi& fe cum temporibus immutátem. Frígore επίτη,ος dolij uertebat ín merídiem,aftate ad feptentrionem:& utcágy fol fe inclinaue rat;Diogenis fimul pratoriuertebatur.Quodá uero tempore habens ad potand canthü lia ᾿ gneum,uidit puerum manu cócaua bibere& clififfe illud fertur ad terram dícens: INefciebana quod natura haberet poculum. Virtutem cíus& continentiá mors quoq, índicat.Nam cum ad agonem olympiacii qui magna frequentía Greciz celebrabatur,iam fenex pergeret. febri in itif, - nere dicitur appreheníus, accubuiffe ín crepidine uiz:uolentibufq; eum amicisaut ín iumentíi, áutin vini C tollere,non acquíeuit,fed tranfiensad arboris umbrá locutus eft; Abite qua "Ίο, δὲ fpectatü pergíte,hacc me nox;aut uíctoré probabitaut uictum. Si febrem uícero, ad ago/ ^ nemueníam.Si me uícerítad inferna defcendam:]bicp per noctem clifo gutture non tam mo; ὁ rifeait; δρ febrem morte exdudere, Vnius tantum philofophi exemplü pofui: ut formofuli no/ iu δ« Ἃ ΄ ΄ ΄: P. gr-- HS NR re! Os ΠΡ ftri& chorofuli: x fummis pedibus adumbrantes ucftígia: quorü uerba in Puenis funt: Inevo» v^, fyllooifmi incalcibus, quí paupertatem apoftolorum δὲ crucis durícíam,aut nefciunt,aut cont s a^" punt,ímitentur falrem eentilium parcítaté, 7 Hxxcde argumentis philofophorum exemplifqg N a7 ες 5^ »* γε" differüi.Nuncad exordíiim cenerís humani,id eft;ad noftra tranfiens:docebo primum Adam 41005»» 9s peo Chee 7" inpatadifo accepiffe przceptutm,ut cxtera poma comedés,ab una arbore íeiunatet.Beatitudo : paradifí;abfqy abftinentía cibi nó potuit dedicari, Quádiu ieíunauit;in paradifo fuit:comedit, δὲ eiectusgfl:eicctus(tatím duxit uxoré.Qui ieiunus in paradifo uíreo fuerat;fatur ín terra ma ' trímonío copulatur:& tamen eiectus non protinus accepit lícentíá carni uefcendarüi: fed tan» "tum poma arborum& fruges fegetuni: δὲ herbarü holera οἱ traduntur in cibum: ut exul quoqg : pad non carnibus qux ín paradifo non erant:fed fimilitudine frugum paradi(i uefceretur, "Poftea uero uidens deus quod diligenter appofitum effet ad maliciam cor homínis ab adole; "fcentía:& fpíis eitis ín hís permanere non poffet;quía erant caro:opera carnís diluuto conde «maui:& auídiffimam homínum gulam probans,dedit eís licentíam comedendarum carnium ὁ igi REO Minh τὶ ἀφῶσιν να A d C E ut dum (Orge Nav Ὁ’ Λο C orm Cip 7 2 ΄ panas nri Deal pm ον Doogen y$" LA ponemg: INT Jeune e( Αν’ ΠΣ ((LXBER SECVNDV /; Qr ren mae ον X cbe od In stel cumalía munda dícátur,alía immüda: δὲ in arca INoe de immüdis bína,de müdis introducuné v grace e uei imparia:& utiq; immüdorá efus ablatus[τας fine caufa diceren£ immunda: ex parte íeiuniái Iasni- 4). SA Ade 3 σὴν fo Mr sep L0 Eiect?de Acgypto populus Ifrael,& ín terrà repromifliois lacte& melle manáté introducédus: Acgyptíascarnes€ peponeszalliagg defyderat. Vtinátinqt)obiffem?pcuffi adco ín terra Aegy pti. quádo fuper ollas carni fedebamus.Et iterü:Quis nos uefcet carnibus? Venerunt ín men tem nobis pifces,quos ín Aegypto comedcbamus gratis,& cucumeres; δὲ pepones,& porri,& p^ cepe,& allia. At nuncantma noftra arída:nihil nifimanna oculi noftri confpiciunt. Angelorum A eyes seyn cibum contemnentes,carnes Aegyptías fi ufpirabant. Moyfes quadragínta diebus& noctibus in íeiunus ín monte Sína,etíam tunc probans,non ín pane folo uíaere homínem,fed in omní uet bo deí.cum dominoloquitut;populus autem fatur idola fabricat.]Ille uacuo uentre.legem acci itícripram digito dei:Ifte manducans δὲ bibens,confurcenfa; ludere, aurum conflat ín uituπὰς Acgyptíum bouem prafert domini maieftati. T ot dien: labor,uníus horz faturítate pe τίς, Frangit audacter Moyfes tabulas:fciebat em dei fermonem non poffe audíte cemulentos, craffatum eft cor eíus;ne uideret oculís,& audiret auribus,& corde conijceret:& uultum ieiuna; tis Moyfi,& iuxta Hebraicá uerítaté,deí cofabulatione cornutü,paftus& pínguíior populus fii mes P Pavv^btf ΕΣ:».“--] ΄ H f" ον, Λ lv.«- Elia figuratus in monte fecam oftenditin gloría. Quácy Moyfes& Elías typum proprie leeís pro» phetarumq; monftrauerínt:ficut mani*efte fcriptura teftatur: Dicebant ei exitum quem com/ pleturus erat ín Hierufalem,Paffionem ením domini non uírginítas δὲ nuptiz:fed lex nuncíat & prophetz. Quod fi contentiofe ín Moyfe nuj:tías, in Elía uirgínítatem dixerint demonftra; ri:breuiter audiant Moyfen mortuum& fepultum,Elíam igneo curru pina immorta/ . lem effe ceepiffe,cg mortuum.Sed nec fecunda confcriptio tabularum abíg; ieiunio potuit ím/ petrarí.Quod ebríetas perdiderat,inedía repperit.Ex quo oftenditur pofle nos per ieiuniü re^ dire ín paradifum,unde per(aturítatem fucramus eiccti.In Exodo aduerfus Amelech,oratío; Ύν yn b vA regnorum prímo libro fcribitur) Maledictus, ínquít,quí ederít pané ufcg ad uefperam: donec ulcfcar me de ínímicis meis.Et non euftauít omnis populus eius:& tota terra prandebat. T an; tiq; fuitauthoritas ftationis femel domino deftínatz, ut Ionathá qui caufa uictoríz extiterat; deprehenderet fors:& ignorantia crímen dedinare non poflet. patrifcy ín fe comcitaret mani, & uixpopulí precibus faluaretur. Elías quadragi nta dierum ícíunío pra paratus deum uidit in monte Orcb,& audit ab co: Quid tu híc Elía? Multo familíarior ifta uox,cp illa in Genef Adam ubi οο- ία enim paftum terrebat δὲ perditum:hzc ieiunanti famulo blandíebatur.Co Aflyriorum impetum,& potentíam Sennacherib,Ecechíz regis lachryma faccus, δὲ humilia^ tio uictus.fregit;proftrauit δὲ uicit.Et econtrarío ciuitas INiníue,immiínétem iram domiíníi,ieiu/ 2[4. Li HE, ΄ ΄“ Ω.΄ ΄ tíam:& lachrymas poenitentíx patrocínante conciliare íeiunio.Achab rex impijffimus: ut fen^ tentiam dci fubterfugeret:& euerfio domus eíus differretur ín pofteros: ieiunio ímpetrauit δὲ facco, Annauxor Helchanz inanem cibo uentrem,filio meruit ímplere. Períditantur ín: Baby; rentur Itum ;, ut dum fibi intelligunt licere omnia,non 1 defyderent maenopere quod non licebat: ne manda; Ἰώ ο(νν]- ovreni- es ΠΤ ΤΙ ΤΙ: NU fi N AME l- nay ov LEewic tumin caufam uerterent prauarícationis.Quádp& tuncex parte imperatum íeiuniü ftt, INam Incraffatus cft& pinguefactus δὲ dilatatus,& recalcítrauit dilectus, derelíquit drim: qui fecer.. ratcum,& abfceflit a deo falutarí fuo. Vnde& in eodem Deuteronomio prxcipitur.Ne cü má: ducaueris δὲ biberís,& domos opimas zdificauerís,ouibus δὲ bubus tuís multiplicatís&argen/ to δὲ auro, extollatur cor tuum,& obliuifcarís domíni ταί, Deníq; manducauit populus,& ity. x;;;£ ᾽:;; TA gregatum Samuel populum in Mafphat:indicto ieiunío roborauit,& fecit hoftibus fortior&; n“: niorum miferatíone detorfit:quá δὲ Sodoma placaflet δὲ Gomorra fi uoluiffent agere pcenité: lone magi,omnís coniector δὲ hariolus.& arufpex cxditur. Daniel& tres pueri reuelationé mededicatum eft: docens abftinentiam omníum ín quorundam recífionc. Cur perdidit Efau pri, ἔς, 5, mogeníta fua?nonne propter cibum? ímpatientíamq; eulz: lachrymis emendare non potuít, ὁ" ftinerenon potuit, Quamobrem&« dominus nofter atq; faluator non ob differentiam uirgini D.- tatis& nuptiíarum(ut quidam putant)fed ob ieíuniorum confortía, Moyfen δὲ Elíam tranf?. Job 4! Ρομπ" neMoyfi&totius ροραΐί uf; ad uefperam ieiunio dímicatum eft. Iefus filius INauz ftationé^! imperauit foli&luna:& ínedíam plus dp unius dieí;uictorís exercítus protelauit. Saul(ficut ín 4... m ADVERSVS IOVINIANVM. So. 5377 A'-tentutieiinio:& pafti leeuminibus pulchtiores funt δὲ prudétiores hís qui de menfa regis,cat/ à: ᾿ nibus uefcebantur. Deinde fcriptum eft: quod Danícl tribus hebdomadibus íeíunauerít:pané n mc , fuauem non comedetíticaro& uínum non íntrauetít os eíusoleo unctus non fit:& uenerit ad dance i eum angelus dicens:Danicl homo miferabilis es. Qui deo miferabilís apparuerat;poft[είνα νά. s leonibus in lacu fuit horribilis: Quam pulchra resque p lacat deum, leones mi dzmo, Ι δρυ τοπ 5 pesterretMittiturad eum(licethocin Hebraicis uolumínibus nó ínuenerímus)Habacuk tef) τ forum prandium portans. Talem ením difcophorü inedía meruerat hebdómadis,Dauíd perí Tos! : ditante filio poft ααἰ[τετ ξομολόγεσιμ in cinere& ieiunio facit, dicens: Quía cinerem Γαπῦρ 1 panem manducabam,& potum meum aum fletu mifcebam.Et ínfirmnara funt ín ieiunio genua sp .;: S p» μ)ν mea,Et certeíam audíerata Nathan:Dominus abftulit a te hoc peccatü. Sampfon& Samuel onm á uínum& ficeram non bibunt:Erant ením filij repromiffionis:& per abftinentiam íeíuniüqg οὖν i^ cepti. Aaron δὲ cxterí facerdotes ingreffuri templum:omne quod poteft ínebríare non potant, Νὰ ne moríantur.Ex quo íntellioimus morí ἐοβεαί ín ecclefia non fobrij míniftrarínt. Quamobré d exprobratur Ifracli potum dabatis Nacareis meis uínutm.Ionadab filius Rechab,pracepit fi » lijs fais;ut non biberent uínum ufq; ín zternum.Quibus cum offerret Hieremias uínum ut οί” Li berent,& illi bibere noluiffent:loquítur dominus per prophetam:Quiía obediftis praecepto[ον " nadab patris ueftri;non deficiet uir de ftirpe Ionadab filij Rechab.ftans ín confpectu meo cum[u&ís diebus. 4 In foribus euangelíj Anna filia Phanuelís uniuíra índucitur fempereg πο. η. ο& diim uírginé longa caftítas σας íeiumia fufcepere. Pracurfor eius δὲ preco Ioánes locuftís j^^» 77777«] n alitur,& fylueftri mellenon carnibusthabitatiog; defert&íncanabulamonachorü, ralibus————— uy choantur alímentis.Sed& ipfe dominus baptifma fuuim,quadragínta dierum ieiunio dedíca- reg tamm τὴ uit,&acríóra dxmonía ἀοςαίε nó nifi oratione& icíunijs polTe fuperari. Cofneliuscenturío,ut^— ἦν fpititum fanctá acciperet antecj baptifma:eleemofynis meruit, crebrifqy ieiunijs. Paulus apoἫΝ ftolus poft famern δὲ fitím δὲ ceteros labores fuos& perícula latronum,naufragía, folíitudínes, 1j crebra íeiunía enumerat.Et difcipulo Timotheo dolenti ftomachum,& ínfitmitates plurimas χν fuftinenti fuadct uíni modicam potíonem.Tam noli(ínquit)aquá bibere. Cuí autem dicitíam 1 D noli aquam biberezoftendit eum aquam ante potaffe.Quod non concederet: nifi crebra: infirr. t mítates δὲ dolor ftomachi poftulaffent.Reprobat quidem Apoftolus eos.qui prohibebát nu i ptías:& iubebant cibís abftinere,quos deus creauit ad utendum cum gratíar(actione:fed Mar τ tionem defignat δὲ latíanum δὲ cateros haretícos, qui abftinentíam índicunt perpetuam: ad " deftraenda δὲ contemnenda δὲ abomínanda opera creatorís.INos autem δὲ creaturam omnem το laudamus deí:& macíem faginz;abftinentíam ἰαχατία ἰοείαπία przcferímus faturítati.Virquip: ro pe in laboribus laborat fibit& uím facit ín interitum fuü.Et a diebus Iohannis baptifta ieiuna: oi torís δὲ uirgínis,regnum colorum uím patitur:& uiolenti diripiunt illud. Tímemus em ne ab TT aduentu xterni íudícis, ficut ín diebus diluuij,& cucrfionis Sodoma δὲ Gomorrz deprehenda nt mut manducantes δὲ bibentes,& nubentes,£ nuptuí tradentes.'Nam δὲ diluuíü& ignís de cce d "[ο faturítatem pariter δὲ auptías quas deleret ínuenít, Nec mírum fi ome quod ín. macello uenÁ."a 2"ys«fern em rit ditur Apoftolus emí ubeat,& comedií:cum ídololatris adhucín templís idolorum, quafí ídolo^" 7 7"mt vem e μή thyta uefcentíbus,pro fumma abftinentía fuerit cibis tantum abftínere gentilium.Q uod fi lo/ dt quítut ad Romanos. Is quí manducat, nó manducanté non fpernat:& qui nó manducat,man/ " ducantem non íudicet:non ínter ieíunía& faturítacem xqualía meríta difpenfafed contra eos " loquítutquí ín Chriftum credentesadhuc Iudaigabant:& eos qui ex gentibus ctedíderant mo κέ nct:ut ne Ícandalícét illos cibo fuo,quí adhucínfirmiores erant.[λεπίς& ín confequentib?hoc " ipfum fonag.Scio δὲ confido ín domíno lefa,quod nihil cómune per feipfum eft, nifi οἱ quí ex " iftimat quid comune effe, illi commune eft.Si enim propter cibum frater tuus contríftatur,íam " non fecundum charítatem ambulas.INolí cibo tuo illá perdere;pro quo Chriftus mortuus eft. n» IN6 ergo blafphemetur boná noftxü.INon eftenim regnum dei efca& potus. Acne quís puta m ret hocde icíunijs dic& non de fuperftitíone Iudaica,ftatim cdifferit. Alius credít manducare » omnía,Quí autem ínfirmus c5, holera manducat. Et rurfum: Alíus iudicat diem plus cp díem, » alius íadícat omnem diem. Vnufquifg ín fuo fenfa abundet.Qui fapit díem,diio fapit. Er quí p à GG.. manducat, 5 C máducat.diio manducat: Gratias eim agit deo.Et quinon máducat.dno non mandacitiS oras— 7,| είας αρίς deo.Qui enim adbucinfirmi erant ín fide:& alías carnes mundas, alias arbítrobancor | immundas:& inter diem δὲ diem effe aliquid exiftimabant: uerbi eratía: Sanctius cffe(οσα, | tum δὲ neorrenías& fcenopegiam dy reliquos dies,tubentur holera máducate: qua indifferen; tercomedunt ab oibus. Quí uero firmiorís erát fidei, omnes carnes δὲ díes omes equales effe credebant.Illud αὔτ qd'pponere aduerfaríus aufus eft,drim uoratoré& potatoré uíni a phari; | ἐν{είς appellatà:& quía ad epulas ierítnuptíarü& couiuía no defpexcerit peccaton:, exiftiimo qd Do QomihoowmnN obiíum facat.Tfteeft dominus(utarbitrárís)uorator, qui quadraginta diebus Chriftianorü neondYa rv»:— Seiunium fanctíficauit:qui beatos appellat efurientes δὲ fitientes: qui efcam habete fe dicit,non. " quam difipuli fufpicabantur,fed quz ín perpetuum non petíret: quí de die craftino cogitare prohibetqui cum efuriffe& fitiffe dicatur:&(ο frequenter ad prandía,excepto myfterío quod | ín typum fuz paffionis expreffit,& probádi corporis ucritate;necoulz fcribitur feruiffe;nec ποπ. 1} trí.Qui díuitem purpuratum ppter epulas narrat ín tartaro: δὲ Lacarum. pauperem ob inediá | dicit effe ín finu Abrahz., Qui quando ieíunamus αποί caput& lauari faciem praxcipít: ut nom. t 9loríz homínum,fed domíno ieíunemus;Qui comedit quídem poft refurrectionem parté pi^ |{είς affi& fauum:non propter efuríem δὲ cutturís fuauítatem:fed ut uerítatem fui corporís c6 probaret.INam quotienfcüqs mortuum fufcitauit, iuflit οἱ darí máducare,ne refurrectio phan/ | taíina putaretur,Et Lacarus poft refurrectionem,ob hanccaufam fcribitur cam domino íniffe li^ conuiuium. INec hoc dícimus, quod negemus pifces δὲ cxtera(fi uoluntas fuerit)ín cibo effe fi | menda:fed quotnodo nuptijs uireinitatem,ita faturitati& carnibus,ieiunía fpiritumq, pracferi || mus.5í autem Petrus hora fexta pranfurus afcendit ín coenaculum fortuíta efuríes non facit pr | iudicium ieiuniorum. Floc emi modo& diis, quía ad puteum Samaritanz hora fexta feffus re ] fedit,& bibere uoluit, omnibus incumbet neceffítas, uclint nolint hoc tempore bibendi. Potuit d autcm Ποτί, ut uel fabbatü effet uel dies diiicus:& poft bídui tríduíqg iciuniam;hora fexta efu/ rav ᾿Ξ D f ricrit,INücCp eim crediderím apoftolum fi ante unam díem coenauerat epulifay diftentus fuerat, wy vernm va» alterius diei efuriffe meridie. Quod fi ccenauit pridie,& fequenti die efuriuitanteprandii.nom—— j I oval enhn: CXiftimo quod ufcy ad fatietatem comederit, qui tam cito potuitefuríre. Porro fi per Efaiálor—-. ἡ|... mquitirdeusquodno taleieiunium εἶεσοτίς dicens:In diebus ieiuniotum ueftrorum inueniun£ D. uoluntates ueftra:& fubiectos percutitiss& in iudicia δὲ ín lites ieíanatís,& το τίς puenís:nó ta/ ἢ leieíunium elegi dicit dris.Quale clezetít docet:Frange efurienti panem tuum,& pauperes fine | qm tecto inducin domtim tuam.Síi uideris nudü ucfti,& dotnefticos feminis εί ne def; pícas.Non πο λυ») igitur ícíuníutn reprobauit.fed qualeuellet oftendit. INeq; em uenttís efuries acceptà eft deo; | quálítes δέ rapinz& luxuria deftruunt. Si non uult iciunium deus quomodo ín Leuitíco pra; | cipit;utfeptímo menfe,decima menfis omnís populus ieiunet ufq; ad uefperam:& qui non af; ῃ Hixetítanimam fuam,moríatur δὲ extermínetur de populo fuo? Quare fepulchra concupifceny 4 τία,αὐὶ carnibus deditus populus ruít:ufqy hodie ín folitudine perfeuerant? Et craffus populus il ortygometram fcribitur ad choleram ufq; ructafie? Cur hómo deí:ad caius prophetíá manus || aruerat regis Flieroboam:qui manducauit contra edictum dei;ilico peraxffus eft Et leo qui afi | nam aiftodíuit íntactam, prophetz leuanti fe de prandio non pepercit? Qui ieiunus miracula fecerat, pranfüs ilíco faturitatis poenas luit. Sed& Iocl clamitat: αδεια ieiunium, ρτααί || catecurationem:ut monftraretur icíunium fanctificarí cxcterís operibus: δὲ fanctificatum íeiu: ] tiíum;curationi proficere peccatorum, Quomodo autem uirgínitati uerz non praiudícat ímí» i| tatío uíreínum díabolí:ita necueris ieiuniis cofforá Ifidis& Cybeles:& quorundam ciborá ín "&ternum abfltinentía:tmaxíme cum apud illos ieiunium panís.facína carnium copenfetur, Et ficut figna qua faciebat Moyfes imitabantur figna Acoyptiorü: fed nó crant ín ucrítate:ná uíg £a Moyfi uirgas magorum deuorabat:íta per omía qua per smulationetn dei facit díabolus, non religionis noftra: faperftitio:fed noftra arguítur ncolíeentia,íd nolentium facere quod bo num effeetíam fxculi homines non ígnorant.(f Quarta propofitío,quz& extrema eft: duos Φον jen[leordines ouium δὲ hírcorum,altera iuftorü;alterum peccatorü:alios ftare a dexirís,alios a fi vella eftt vvwvsrmvua iftris:S audite iuftos: Venite benedicti patrís mei poflidete paratum uobís rcenum a confti ADVERSVS ΙΟΥΥΝΙΑΝΨΗ.-. Το,$58 | A tutionemundiPeccatoribus uero dici:Difcedite ame maledicti in ignem aternum;quiprepa)— . gatuseft diabolo δὲ angelis eíus.Arborem bonam non poffe malos fructus facere:nec malá bo: | dos, Vnde δὲ faluator loquitur ad Iudxos: Vos de patre díabolo eftís:&t concupifcentías patris—— d ueftri facere uultís.Decem uirgines proponit ftultasatq; fapientes, δὲ quíncg qua oleü no har. 155 ἐν ήν o buerüt remaififfe extrínfecus:alias ueto quíngy,qui fibilumen bonorü operü przparauerát,^ RW τς γε chialamá intraffe cum fponfo. Afcendit ad diluuiü δὲ ait: Qui erant cam INoc,iufti feruati funtz /^7 y μη I qui tiro peccatores,omnes in cómune perierunt, Apad Sodomam δὲ Gornorrá exceptís duo;" bus eradibus bonon: malorüg;;nulla díuerfitas inuenítur.Qui eftíaftus eripitur:qui peccator, ῥατί deuora£ incendio, Vna falus liberatis,unus ínterítus remanentibus, INe paululà quídé a ἢ fufticia dedinadá, indicio eftuxor Lot.Si áüt(inquit)mihi opponis, quare iuftus laboret ín pa | ce;aut petfecutionibus:fi nullus profectus eftnec maiora przmía:fcías hoc εἴ facere;no ut plus , quíd mereatur:fed ne perdat quod accepit.In Aegypto quoeg decem plagas xqualiter os fen,| 3 tíünt pecatores:& fimiles tenebra dio δὲ feruo;nobili δὲ ienobili,regi imminent& uulgo.Sam ἣ étís uero dei& populo Ifrael ana eratlux.Sed& in matí rubto,iufti paríter tranfeunt,peccato. tes pariter obruuntur.Sexcenta homínum milia,excepta imbelli etate& fexu,in deferto qua liter ruunt:& duo quí íufticía pares erát;xqualíter liberant.Per quadraginta ános cüctus Ifrael : fimiliter laborat δὲ morit. Gomormánz uníuerfis axtatib?una in cibo menfura eft:ueftitus pa» F titet nó deterant capilli fimul non augent barba ín commune nó crefcit, calciamenta ex zquo oninibus durant. No íncalluete pedes:cibus ín ore canctore zqualiter fapit.Ad manfioné una, : pátilabore δὲ mercede pergebant. Omnis Hebraus quale habet pafca, quales fcenopeoías, zquale fabbatum.xquales neomenias. Septítno requíetionis anno;abfay perfonarü difcrerice dimitti£:& ín iobileo uniuerfa cüctis debita relaxant atcp ad anitíquá pofleffioné uenditor rer. dic.Parabolá aüt ín euágelio feminantis:in qua ín terra bona centefimus δὲ fexacefimus& txíce : fimus fructus exorít:& ecotratío in terra mala,triplex fterilítatis uarietas indicat, ín duos ordi 5.. Besdiuiditbonz terr& rale. Et quomodo apoftoliís pro derelictis filijs& uxoribus: ín alio " D euágeliocenties:inalio fepties dris repromittít, δὲ in futuro uítam aterná: nulla; diftantía eft—.: W inter centü δὲ feptem:fic δὲ ín hocnumero nó facere prziudiciubi huíus terra fertilitas praedi, i ἐπέ: prafertim cii δὲ euágelifta Marcus, retrorfum nutmeret triginta fexapinta δὲ centum, Dicit ü dris: Qui máducat meá carné, δὲ bibit meü fanguíné;in me manet,& ego ín illo.Sícut ereo fine π áliqua α(Πογοηεία eradua Chriftus ín ποδίς eft:íta δέ nos ín Chrifto fine eradib? fumus.O m| a1 tis qui diligit me.fermoné meü feruabit:& pater meus dilíoet eum,& ad ed ueniemus,& mar 0, fioné apud eü faciem?.Quui íuftus eft diligit, Qai diligit:ueniüt ad ed pater& filius,& ín ci? ha t bitant hofpítío. Vbi autéhuiufcemodií habitator eft; puto qd'nihil deeffe poffit hofpíti.Sin di auté dicit: Multz manfiones funt apud patré meü:non ín regno ccclorü diuerfas fignificat má, a fiones.fed ecdefiatü ín toto orbe numerü qux conftat una per fepté, Vado(inquit)& prxpara/ i bo uobis locá;non loca. Sí hzcrepromiffio ppríe duodecim apoftolorü eft,ereo Paulus exclu; u$ fus eft de hocloco:& electionis uas fupfluus putabit& indienus.Iohánes δὲ lacobus quía plus εἴ extetís ρειίεγᾶτ, πό impetrauerüt, δὲ tamé no eft dignitas eorü imminuta:quia reliquis apofto:| y lis quales fuerüt. INefcitís quia pod ueftra templü eft fpiritus fancti? l'empláinquit)eft, τὦ ἐδ templa:ut fimiliter ín omibus habítatoré oftenderet αεί. ING pro hís rogo tantá: fed p ilis m qui credítuti funt per uerbü eorá ín me:ut ficut tu pater ín me, ego ín te unum fumus: íta οὖσ ai ἀπῇ fint ín nobis. Gloríá quam dediftí mihi;dedi eís:dilexi eos.ficut me dilexifti.Et quomodo 1 nos fimus pater& filius& fpirit?fanctus unus deus:fic δὲ unus populus ín ipfis Πυμοςοῖ qua/ p fi filij char&Timi.diuinz confortes naturx. Sponfa foror,mater,& quecung; alía putauerís uoca it büla,unius ecdlefiz congrecatío eft,quz nunc eft fine fponfo,fratre;filio. Vnamhabet fidem, is üecconftupratur dogmatü uaríetate,nec hzrefibus fcíndítur, Virgo permanet. Quocüiq; uadit ibo agnus fequitur illi: fola nouit cantícá Chrifti. Si autem(inquit)mihi oppofueris; ftella a ftella T differt in darítatezaudies differre ftellam a ftella;hoceft fpirítales a carnalibus. Omnía mem; αἱ bra«qualiter diligimus:nec oculi przponimus digito, nec digitü auricula: fed in fingulorum Ji amiíTione, mermbrorü comunis dolor eft, Aequaliter introimus ín hoc culum: δὲ zqualiter dé " GG 2 eocgiedi Foe paz (LIBER SECVNDVS C eocgredimur. Vnus Adam terrenus, δὲ alter.cceleftis«(αἱ in terreno fueríta finiflris eft,& peribit. Qui ín ceelefti, a dextris eft, δὲ(aluabitur. Qui fratri dixerit fatue δέ raca: reus erít ος) hennz. Et quí homicida fuerít δὲ adulter:míctetur fimiliter in eehennam.In perfecutione quí ít cendí£,qui fuffoca£;qui decolla£;qui fugerit,qui in carcere índufus obíerit: uaría quídé luctz ge nera fed una corona uictorü eft.Intet'eü fratré qui femper cá patre fuerar, δὲ quí poftea poeni, tens eft receptus,nulla díuerfitas eft.Operaríjs príma: hora& tertíac δὲ fextzc& nonae& undeci : Ana:unus denaríus azqualíter teddit: Ecquo tnagís admirerís:ab hís íncipit prazmiü,qui mínus E^" mpi optar inuincalaborarüt. 4 His& huiufcemodi diuinará fcripturarü teftímontjs: qux ad peruerfita ΤΡ ΔῊ vigor" tem[αί doematís;callidus difputator indínat:quis nó tentetur etía electorü dei?Et quod Tohá ; nes apoftolus,antíchriftos dicítueniffe multos:hzc uera eftantichrifti przdícatio: quz inter Io / hannem& ultímü poenitenté nullà facit effe diftantia. Simul; miror,quomodo ferpens lubri «us δὲ Proteus nofter,in αατίατ fe mutet portenta formari. Qui em in coitu& ín faturítate Epi cuteus eft.fubito ín retributione merítorü Stoicus cfficitur.Hierofolyma Ciítto: Iudaá Oypto, G^ Chriftà Zenone cómutat.Si nonlicet a uirtutibus paululüi dedínare:& οἵα peccata funt parías -eiufdéq, crímínis reus eft,qui pané efurienti furripuerit,& qui hotníné occiderít:tu quoq; maxá morü fcelerü reus tenerís, Porro aliud eft:fi te dicas ne mínima quidé habere peccata:& cá om, nesapoftoli€ pphetz& fancti;iuxta id quod in feciida ppofitíone diflerui, peccatores effe fe plangant/folus deiufticia glorierís.Ante nudo eras pedezmodo non foli calcíato, fed& orna to. T uncpexatunica& πίστα fubucula ueftiebaris,fordidatus& pallidus,& callofam opere oer. los"ac ete ftitans manü:nunc lineis δὲ ferícis ueftibus,& Atrebatüi ac Laodicez indumentis ornatus ínce^ prar ds, Ρ, ἜΣΩΣΕΝ- e ΄: Nfabi-(dis. Rubent bucca,nitet autís,coma ín ocpítium frontég; tornant,protenfus eft aqualículus, infurgüt humeri,turget euttur:& de obefis faucibus uix fuffocata uerba promun£.Certe in tá ta diuerfitate uictus δὲ ueftitus necefle eft;aut hícaut ibi effe peccatum.INo quod peccatá in εἶν. bo;aut in ueftibus afferam:fed quo uaríetas δὲ comutatio ín deterius,reprehéfioni proxima fit, Quod aüt reprehendit,a uirtute procul eft:quod a uirtute procul eft,uitío mancipat. Quod ui Ι D tiofutm arguítur,peccato íungit. Quod peccatü eft:iuxta tuá fententia ín finiftra parte& hírco^—“; τῶ grege defcribit. Aut reuerterís igitur ad antiquü ppofitü: ut ouis poffis effe ad dexterá: aut fi príoré fententíá peruerfa poenítétia cámutaris:uelis nolisquancg barbám raferís inter hírcos | numeraberis. Verü quid prodeft lufcurm uocare lufci,& accufatorís docere inconftantíá: cá p 1 f eena a bs»»,, Pofitionü feries dilnenda fit?Oues δὲ hzdos a dextera& finiftra,duos iuftorü δὲ peccatorum aMwta wphew—— eHleordínes nó negamus. Arborem boná fructus malos non facere:nec malam bonosnulli du; biü eft.Decem quoq; uirgines fapientes δὲ ftultas,in bonas malafq; díuidímus.In diluuio libe tatos iuftos,& peccatores aquís obrutos,non ígnoramus.In Sodoma δὲ Gomorra ereptum iu ftü;& impios igne cofumptos,omnibus pfpicuü eft.Decem quoq; plagís percuffam Aegyptü, δὲ Ifrael fuiffe(ofpitem nouimus. In matí rubro tranfíffe iuftos,& Pharaonem cum fuo exer/ citu demerfut,etíá ín fcholis cantant paruuli.Sexcenta milía ín deferto cecidiffe, quía íncreduli: .fuerínt,& duos tantü tetrá repromifTionis intraffe,fcripturz docent:& reliqua qua ufcqy ad ope ratios uinez,ín duos bonorü δὲ malorü ordínes defaripfifti. Sed quale eft, ut quía inter bonos ' δέ malosdiuifio eft:tu afferas inter ipfos bonos uel ecotrarío malos nullá effe diftantiá, nihilgg tefetre;utrü in pecore aliquis atíes fit;an ouicula? Vtrü prímá laná habeat;an fecundáz Vtrum fcabidü pecus fit& morbidü;an uegetum atq fuffultans?maxíme cá Egechícl oucs ratíonabi; les& diuerfitaté inter pecus δὲ pecus, fuz pphetiz authorítate demonftret;dícens: Ecce ego iudi co ínter pecus δὲ pecus,& ínter aríetes δὲ hírcos,& ínter pecus pingue δὲ macilentü:Pro eo quod lateribus& humerís impíngebatis,& cornibus ueftris uentilabatis omnía infirma pecora donec difpereerentur.Et ut(círemus qux ífta fant pecora ftatím intulit. Vos αὔτ ereges meí,oucs pafcuz mez homínes eftís.Idipfum ergo crít Paulus, ille peenítens.quíi cá patris uxore dor micrat,quia ín ecclefia poft poenitentiá receptus eft:& quía fimula dextris eftin eadé cam apo/ ftolo οἰατίτατο fuleebit?Et quomodo ín uno agello ufq; ad meffem ín cofummationé müdi zi; καπία patíter frumentaqy fuccrefcunt? Qua confequentía pifces boni δὲ mali.fagena Chrifti δὲ| reti euangelico.continentur? Cur ín typo ecdefiz, in arca INoe, díuerfaanimalia,& pro qualita; :"” te merítorti Ϊ ! 'ὋὋὃὃΥύ--Ἂς ἘΝ ΤΠ’ τ ΞΘΗΘΗΜΒΕΗΝΡ ΕΝ ΠΗ I. Ὥς- Mex ADVERSVS IOVINIANVM:..; ο. 39 A xeinetitorum,diuetle fant manftones? Cur aftítit recina a dexttis drii in ucftitu deaurato, cir/ :üdata uatíetate? Cur Iofeph in forma Chrifti;uatiam habuittunicam? Cur apoftolus loqui£ on oon ad Romanos: Vnicuíq ficut deus díuifit méfuram fideizSícut ei in uno corpore multa mem;^ 0440/79 bra habemus;oninía autetn membra n6 eundem actum habentiíta multi unutn corpüs funi? ín Chrifto;fineuli aütalteralterius membra.Habentes auté donationes(τοπ eratíam, qux: dataeft nobis differentes:fiue pphetíam fecundü menfuram fidei:fiue minifteríü ín míniftran 'do:fiue qui docet ín doctrina: qui exhortaturin exhortádo,quí tribuit ín fimplicitate;q praeft in follicitudíne,& relíqua:Et ín alío loco;alíus iudicat diem plus cj díé;alius iüdícat omné diem. Vnufquifgy ín fuo fenfa abundat.Et ad Corinthios:Eeo plantaui, Apollo rígauit, fed deus iy crementü dedit.Itagy neqy qui plantat eft aliquid:neq; qui rígat, fed qui incrementü dat deus, Quiplantat& qui rígatunum funt; Vnufquifcj auté propriá miercedem accipiet fecundá fu laborem.Deiem fumus adíutores:dei agrícultura eftís,dei xdificatío eftis."t rurfum δἰ δέ: Se cundá gratíá dei; qua data eft mihí,ut fapiens architectus fundamentii pofuí;alius auté fuper xedíficat.Fundamentü em aliud nemo poteft ponere;pratercg id quod ροΏεῖ eft, qd'eft Chri, ftuslefus.Si quisautem fuperzdificat fuper fundamentá hocaunzargentü lapides precíofos, ligna. feenü.ftipulá uniufcaiufqy op?apparebit.Dies eim diii illud manifeftabít,quoniá ín igne reuelabitur& fíngulorü opus quale fit;enis probabit. Si cuius opus manferít,quod füpadifi cauit, mercedem accipíet.Síi cuíus opus arferít,detrimentü patietur. Ipfe autem faluus erit.fic τὰ’ 1 «ien quafi per ignem.Sí ís cuius opus arfit δὲ períjt;& damnum fuftinuit laborís fui;perdet quí .délaboris pramíá fed ipfe faluabitur, nó tamen abfcy probatiGe ienís:ergo is cuius opus man ferit quod fuperadificauit fine ignís probatione faluabit:& inter faluationé δὲ faluátioné utiqg etit diuerfitas aliqua. INecnó ín alio loco:Sic nos(ingt)exiftimet homo quafi míniftros Chrifti, & difpenfatores myfteríorü dei, Hic íam quzrítur inter dífpenfatores,ut fidelis quís inueniat. | VisÍcite;quoniá inter dífpenfatoré& dif»enfatore fit multa diftantía(non dico de malis& bo | B nisifed de ipfis bonís q ad dextera ftantaudi confequentía.Nefcitis;quoníá q ín facríficijs ope: | ran£ de facríficijs comedüt:q αἰτατίο deferuíüt;de altario participant Sic& diis difpofuit hís,q | euáecliti annuncíant de euáeelío uiuere: Ego autem n6 abutar horum aliquo. Non fcripfi aat bacutficfiant ín me.Melíus eft em míhimorí;cg ut eloríam meam quis euacuet.Sí em euáge| lígauero, ron eft mihi eloría:necetlitas quippe mihi incumbit. Va em mihi efti nó euangelica/ ἄετο, INam fi uoluntate hocago;mercedem habeo.Si auté nolens.difpenfatio mihi credita cft. Quz eftergo merces mea: Vt euangelícans fine fumptu,ponam euangelium Chrifti: at non abutar poteftate;qua data eft mihi in euágelío: Cá em effem liber,ex omnibus omníü me fer uum fecí;ut plures lucrífacerem.Nunquid potes dicere peccare eos,qui uiuunt de euangelio:& qui de facrificijs partícipantur? Ψείᾳ non.Diis em difpofuit;ut quí praedicant euangelium, de euangelio uiuant. Apoftolus autem quí non abutítur hac licentía: fed laborat manibus fuis, ne qué erauct:& die acnocte operatur, δὲ miníftrat hís qui fecum funt:utíay ideo hocfacit, ut plus laborás, plus alíquíd mercedis accípíat.Curramus ad reliqua.Díuifiones eratíarum funt:idem autem fpitítus.Et díuífiones mínífteríorum funtiidem autem domínus: Et díuifiones operatio. tum funtiidem autem deus,qui operatur omnía in omnibus. Vnicuíq; autem data eft opera; tio fpiritus iuxta id quod expedit.Et íterum:Sícut corpus unum eft, δὲ mébra plura habet, om( tiíaautem membra corporis cr. 1 fint multa.unum corpus eft; fic& Chriftus. Verum ne dicas in uno corpore diuerfa membra unum habere merítum ftatim eradus defcribit ecdefize, δὲ aicz Quofdam quidem pofuit deusín ecdefia:prímum apoftolos.fecundo prophetastertío docto tes, Deníqg uirtutes δὲ eratías curationü,;opitulatioes,gubernationes;genera líneuarü. INüqd oésapoftoli: Nunquid oés prophetzezINunquid οἷς doctores?TN üquid oés uirtutes? INüquíd emnes eratíam habent curatíonum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aemulamíni autem dona maíiora:& adhuc excellentiorem uíam uobis demon ftto.Cüg decharitatis uirtutibus latíus difputaffet;adiecit:Siue prophetiz euacuabuntur, fiue i lingua ceffabunt[ας(εἰξεία defttuetur:Ex parte enim cognofcimus:&C ex pne pophiums rr EE ἂψ ÍLIBER.SECVNDVS$| Cum autem ucnetit quod perfectüm eft, cuacuabitur quod ex parte eft. Étía continentibus; Nuncautem manent fides.fpes,& charítas.tría hxc. Maíor autem horum eft charitas,.Sectami, nicharítatem,emulamini fpiritalía;magis autem ut prophetetis.Et iterum: Volo autem omes uos loquí línguís,magis autem prophetare.INam maíor eft qui prophetat,j quí loquítur lín» cuis.Et rurfum: Gratías ago deo,quod omnium ucftrum línguís loquor, Vbi diuería funt do^ na,& alius maíor,alius mínor eft:& omnes fpirítales appellant: certe oues funt,& ftanta dex trís:& inter ouem δὲ ouem eftalíqua díuerfitas. Loquitur quidem de huruilitate Paulus apo« ftolus:Ego fum nouíffimus apoftolorum,qui non fum dignus uocari apoftolus quía perfecu, tus fum ecdefiam dei: Giratía autem dei fum,id quod fum: δὲ eratia cíus ín me uacua non fuít; fed amplius omnibus llis laborauí: INon ego autem, fcd gratía ἀεί qua ín me eft. Veruntam& ín eo quod fe humiliat:oftendit poffe apoftolos alios mínores;alíos efle maiores: δὲ quí utiqg uas electionis dícitur,& cunctís amplíus laborauit;non eft iniuftus deus,ut obliuífcatur operis. eius:& difpar merítum,zqualí mercede compenfet. Dehínc legimus:Sícut ín Adam omes mo tíuntur;ta& ín Chrifto omnes uíuificabuntur:unufquifq; autem ín fuo ordíne, Quando unuf quif. q in fuo refurget ordínemtig; diuerfa funt merita refürcentiü.INó omís caro,cadé caro:tfed. alia homínum;alía pecorum,alía uolucrum,alía autem pífcium.Et corpora cocleftía,& corpora terreftria:fed alía quidem coeleftium οἱοτία, αἰία autcm terreftríum, Alia daritas(οἱ 5, alía dari tas lunz;alía darítas ftellarum.Stella enim a ftella differt ín darítate,Siíc erit& refurrectio mor, tuorü.Quodtu fcilícet doctus interpres fic expofuifti:ut diceres fpirítales differre a carnalibuss. Ergo δὲ fpiritales& carnales ín ceeleftibus erunt:& iam non folutm oues.fed etiatn hírci cuí con. fcendent regna celorum. Stella(inquít)a ftella differt ín darítate, non oues& hírcí: fed oues& oues:íd eft/ftella& ftella.Deníq; alía(inquit)claritas folis,& alia daritas lunae. Ne ftellam δὲ ftel lam tot& humanz multitudinis afferercs cenus, folem pofuit δὲ lanam, quos certe inter hírcos non poterís numerate.Síc(inquit)erít& refurrectío mortuorumtut íufti in darítate folis luceat, & quiin fequenti gradu funt, luna fplendore rutilent: ut alius Lucifer fit, alius Arcturus, alius Orion, alius Maguroth: δὲ cxtera ftellarum uocabula,qua facratz,, in Iob uolumine continen; tur.Omnesenim(ait)manifeftari nos oportetante tribunal Chriftiut recípiat unufquifqg quas effitper corpus.fiue bonum fiue malum. Acne forfitan dícas ante tribunal Chrifti nos mani; ἔξρατίυι boníbona:mali recipíant mala,in eadem epiftola docet. Qs patce femínat parce δὲ metet:& quí feminat ín benedictioibus, de benedictionib?& metet. Certe& qui plus,& qui mí; nus feminat,de parte funt dextra.Et cum uníus fernentís genus fit, tamen menfura δὲ numero differt, Scribit ad Ephefios idem Paulus: Vtnota fieret nunc príncipatibus& poteftatibus in «Οἱ 5 per ecclefiam,multiplex δὲ uaría fapientia dei. Cernis quod ín diuerfis agminibus ecdefiz, uaria& multiplex fapiétia dei prxdicetur? INecnon in eadem epiftola: Vnicuícy autem noftrü data eft eratía,iuxta menfuram oratiz: Chriftiinon quod menfura Chrifti diuerfa fit fed tantá gratíz eius infüditurquantü ualemus hauríre./ Fruftra ígitur oues δὲ hírcos,quing; δὲ quin; ορ; uirgines, Aegyptios,& Ifraelitas,& catera huiufcemodi replícas: quía non eft ín prafentí re; . ttibutio, fed ín futuro. Vnde& dies iudicij in cofummatione promiíttíturxquia nuncnon eft iu; rie ns Ta world Ἢ, εν-cs ned: D] fh. exe? eYrefea- Η dícium;Sine caufa ením appellatur dies extrema iudicij.fi modo iudicat deus.Imprafentiarum. nauícamus,luctamuratq; pugnamus,ut in fine perueníamus ad portum, coronemur, επί, phemus. Tu autéperuerfe δὲ lubríce prafentís fzeculí conuerfationé ín futurorum exempla p: ponis:cum utícy hic íniufticia fit: ibí íuftícía, donec intremus ín fanctuaríum dei: δὲ intelliga; mus ín nouiffimis eorum.INon aliter fanctus, aliter peccator moritur? In eodé mari nauigan tibus eadem tráquillitas δὲ tempeftas eft? INó aliter latro;aliter martyr occiditur? INecalio mo» do deadulterio& proftibulisalio de caftis matrímoni]s nafcuntur liberi? Certe domínus δεία trones φημ}! íudicio crucifixi funt. Si idem eft huius fzculi futuricy iudiciutm:ergo quí híc paz ríter crucifixi funt,& ín futuro fimiliter habebuntur. Paulus δὲ qui eum uínxerant: fimul naui gant.fimul fuftinent tempeftate fimul nauí fluctibus diffipata in littus euadunt. Negare n6 potesquín inter uínctum δὲ uincientes diuerfa fint merita.Et quomodo unà apoftoli milítüg pi. Dos in, naufragiimse 1-— X Ι δίνην"n yr|ναν e nen dt vena nat aun 5033 0m Av 0092/5 41 λυ ν᾽ 4 ΨὙνν ΥΣ(^is everbuy y- rtr y wu» ADVERSVSÍOVINIANVM. Ὁ$0. 4.0 R C naufiagium?R fert poftea Paulus apóftolus reuclationem,& eos qui ín παπί fuerant dicitfibi—.; i. a domino effe donatos. Nunquid ís cui donantur,& quí donantur unius meríti funt? Decem. Ἶ fancti, pecatrícem poflunt. eruere ciuitatem, Lot cum filiabus ereptus eftde incendío: liberatí ὰ effent δὲ ceneri.fi exire uoluiffent.Et certe multa differentia eft inter Lot& genetos eíus, Libe/. » ratur Segor una urbs de pentapolí:& qux: eíuídem metíti erat atqj uní fententiz fubiacebat: » cui Sodoma& Gomorra, Adama,& Scboím,fan&í precibus cuftoditur.Ecce díuerfutm meri, à s tum ín Lot& Segor:& tamen de íncendío paríter euadunt. Latrunculi quí abfente Dauid;ua^ Ἢ ftauerant Sícclech& uxores eorum& liberos ín przdam duxerant.dietertía caeduntur in camz δ᾿ po:& quadtingéti homines afcenfís camclís fugiunt.Dicaliquam ínter eos qui cfi funt,& quí - fugere potuerunt;effe diftantíam. Legimus in επατσοΐίο turrem Siloe cecidiffe fuper decem& ag octo uiros, δὲ obrutos occidiffe. Certe iuxta fentétíam faluatorís;no foli fuerant peccatores,fed. Né in formidinem reliquorum puniti funt;ut peftilente flagellato, ftultus fapientior fieret. Sí om. he híum peccatorum unum cft fupplicíum, iníufte alius occiditur,& per mortem alteríus alius có " monetur. Opponís mihi Gomor mannz,unamqs menfuram,& ucftitum δὲ capillos δὲ barba ὼ δὲ calcíamenta,ex xquo fuifTe Ifraelitarü, quafi no δὲ nos Chrifti corpus zcqualiter accipiamus. » Vnaeft ín myfterijs fanctificatio, domíni&ferui.nobilis& ignobilis, reeis δὲ milítisquandg ἡ a acipientium meritis díuerfutm fiat quod unum eft, Qui em indigne manducauerit δὲ biberit, m reus erit uíolati corporís δὲ faneuínis Chrifti, Nunquid quía& Iudas de eodem calice bibit, de bs quo& exteri apoftolí,unius cam reliquis ctít meríti?Quod fi non uis recipere facramétum: cer ω te omnes zqualiter uíuimus,unum trahímus aerem,codem humore írrígamur,;fjfdem cibís ρα 5s fcimur.Porro fi alimenta cocorum arte mutantur ín melius, fit aliquid fuauíus condíturis thu xi iufcemodi cibi non naturx fatiffaciunt.fed uoluptati. Aeque efürímuszque aleemus: fimul có is trahimurfrigore:xftibus δὲ calore diffoluímur. Sol quogy ipfe&luna δ΄ omnísaftrorum choyi rus,& pluuiz, δὲ mundus zqualíter nobís currunti& ijfdem οὓς iuxta euágeliü imbribus irríga dis D murboni& mali.iufti& íniufti. Sí prafentía, exépla funt futurorü: ergo&foliufticiz xqualí— τὴ iy ter iuftís& peccatoribus,impijs δὲ fanctis, Chriftianis δὲ Iudas atq; eetilibus oríetur,cá fcripta T. ra dícat: T ímentibus autem dominum oríctur fol iufticiz,Si tímentibus orietur: ergo contem/ nani ptoribus& pfeudoprophetísoccdet.Oues qua ftanta dextrís,ad regna coelorum introducun; τ tur:hírci ín τασίασασι detruduntur,Parabola Πα non ouíum ínter fe merita δὲ ecótrarío defcriz ἐπί bít hircorum.fed ínter oues δὲ hírcos tantum diftantíam facit. Neq ením ín omnibus locis do^ D? ma centur omnía.fed unaquacy fimilitudo ad id refertur cuíus fimilitudo eft.Sícut& decem uírgi Y δ| "I nes,non totíus oenerís humaní fcd follicitorum δὲ pigrorum exempla funtsquorum alterí fem eco» Vyroviy" hex 3 TS ger dii praftolantut aduentum;alterí fomno& ἱποττία fe dantes.futurii iudici nó putant. Vn Ἔρος pimyla omi ἢ dri de& ín fine parabole dícitur; Vigilate quía nefcitís diem neq? horam.Sed ín diluuio liberatus an eft INoe,& omnis orbis interit. Omnes caro erant; propterea períerunt. Aut nó eiufdem me αι Κε díces filios INoe,& Noe propter quem filij liberati funtraut maledictum: Cham ín eodem HH pones loco, ín quo δὲ patrem,quía de diluuio fimul liberatus eft. In paffione Chríftí o&s dedi (tip naáuerunt fimul inutiles facti funt:& non fuit quí faceret bonum,non fuitufq; ad unum. Aude; um bísneigitur dícete fic negaffe Petrum& cxterosapoftolos qui fugerunt, quomodo Caíphan rimi& Pharifzos,& damantem populum, οποίος cruci[ες talem?Et ut deapoftolís taceam,cíuf? m dénetibi fceleris uidebitur reus Annas δὲ Caiphas,& Iudas proditor,cuíus δὲ Pilatus, quí no slot lenscompulfus eft contra domínum ferre fententiam? Quanto maíorís meriti fuit Iudas, tan ad to tnaiorís crímínis eft: quanto maíorís crímínis,tanto maíorís δὲ peena:Potentes em poten ed tet torméta patiétur. Arbor mala fructus bonos non facit;/necbona malos.Sí hoc íta efGrefpG «Tl de mihi quomodo Paulus cum effet arbor mala;perfequens ecdefíam Chrifti, fecit poftea fru; ἃ» Ld L4* e 4 4£tusbonos:Et Iudas cum effet atbor bona,figna faciens cun apoftolís,poftea uerfus in prodi ed toré fecerit fractus malos. l'ádíu ergo necarbor bona,malos fructus facit, nec mala;bonos, c5; í D diu uel in bonitate fua,ael ín malícía pfeuerat. Porro qd' ois Flebraus xqualíter facit pafca; δῷ qn fA A UI τ AF feptimo áno liber efficit:& íniobileo;id eft,.qnquagefimo,uniuerfa poffeflio redít ad dtios:hoc ia iquae id| MO 4... non Te——— P—€ μὰ-— PR NUR REI. ep προ» παρων e τονοως —————— ποις — ΣΣ ΕΒ (ΠἸΛΒΈΚ ΞΈΟΝΝΟΨΒ. »... ,. ΄»- ΄.ε- 2s" C nondeprafenti dicitur.fed de futuro:quíain fex diebus huíus feculi feruientes, ín feptimo die ον ἅ PUE Ύπη γύρη")[24 ex ( ”- E D. Υλλνε βρει!"ule 52?orw pena ucro& xtettio(abbato liberi eríimus:fi camen uoluerimus effe liberidü adhuc feraímus ín(ἂν culo.Si autem noluerímus,perforabitur nobís autículajin teftímoníum ínobedientía:& diuxo το δὲ liberis noftrís,quos pratulimus libertati:íd εἰ εἴ carne δὲ operibus eíus(upíterferuíemus. Parabola autem femínantís,qua ex utraqy parte ternos fructus facit,& iuxta apoftolum fuper fundamentum Chrifti alius zdificat.aurum;argentum.lapides przccíofos: alíus lena, fenum, ftipulam,cum.& ín domo magna, díuerfa uafa fint, perfpicue patet:& huic uelle contradicete, .apettiffime impudentia eft. Tamen ne exultet ín médacio ,δὲ exem plum apoftolorum ín pra iudicíá centenarij δὲ fexagenaríj δίετίοεπατή afferat numetí:fcíat ín Matthzo&ín Marco,apo/ ftolis qui uniuerfa fua dimiferant,centuplum repromiffum. In PE auté[πο multo plu ta,id εἰν, πολὺ τγλέιονα, δὲ penitus ín nullo euágelio Ὁ centà fcriptü efle feptéfecy aut falarij, aut dmpetítíz: reum teneríznecnocere nobis, quia ín alío euangelio a cétum:ín alío a e incipit numeraríxcum omnis fcríptura,maxíme uetus,miniorem praeponat numerum, δὲ ficad maíoré gradatim confcendat. Verbi eratía, ut dícat aliquem fuifle annorum quinq;& feptuaginta& centum,nectamen quítig& feptuaeínta plura poterunt efle Cf centum,qua príora funt norni nata.Sínonacipís ín bonam partem diuerfitatem numerí centum δὲ fexaginta δὲ trígínta, nec in malam partem acdpícs:& idem uitíum erít feminis,quod fecus uíam cecídít,& faper petras & faper fpínas.Sín δὲ illa tría,& hacc uel ín bonam,uel ín malam partem fingula funt: ftultum fuit pro duabus rebus fex fpecies nunerare:prafertím cum ín Matthaco δὲ in Marco& in Luca narrata parabola faluator femper íntulerít:quí habetaures audiédi;audiat. Vbi níhil eft quod intrinfecus lateat, fruftra ad intelligentíam myfticam prouocamur.(/ Siautem pater& filias manfionem faciuntapud credentes: δὲ ubí Chriftus hofpes eftibi nihil deeffe exiftímas:puto quod alíter Chrift?habitaueritín Corínthijsaliterin Ephefijs:hoc eftalíter ín hís,apud quos Paulusapoftolus peccata multa deprehenditi& aliter in hís.quibus facramenta a fxculis íono tata difleruitzaliterin Títo δὲ T ímotheo;aliter in Paulo. Certe inter natos mulierá&.no fürrexit maíor Iohanne baptífta. Vbi autem maíor dicitur,neceffe eft ut ceteros habuerit mínores.Et qui minimus eft ín regno ccelorum,;maíor eft illo: V ides ergo,quod ín ceelís fit maximus δὲ mi nímus:& intcr angelos απού,& ínter ínuifibiles creaturas fit multiplex δὲ infinita díuerfitas. uare dicunt apoftoli: Domine auge nobis fidem.fi omnium una méfura eft?Et dominus ad difcipulü:Modicx fideí;quíd dubítafti?In Hieremía quoq; de futuro regno legitnus:Ecce dies ueniunt dícít dominus:& feríam domui Iírael& domui Iacob foedus nouum,;non fecundü pal ctum;quod ρερίοί cum patribus uefttís,Et poft paululum:Dabo legé mea ín uífceribus co^ rum:& ín corde eog fcribam illam,& ero eís in deü,& ipi erüt mihi inpopulum:& non doccbít uir ultra proxímum fuum;& uir fratrem fuum,dicens:cognofce dominü.O mnes eim cognofcét meamínímo ufq ad maximum. Perfpície excontextu illius loci futurum Chrifti rcenü pro. Ji defcribit:& qua confequentía ibi erít mínímus δὲ maximus fi omes equales futuri funtz Vtíq; ea qua& ín euangelio diciturQuí docuerit δὲ fecerít hic uocabitur maximus ín regno coe lorum.Quí autem docuerit/& non fecerit,erit minimus.In conuíuío faluator praxipit, ut ínfetiorem occupemus locum:ne ci maíor uenerít,de füpctíori turpíter detrudamur.Si cadere non poffumus.fed tantum per poenitentiam fubleuamur:quid fibi uult fcala illa ín Bethel, per quá angeli defcendunt atqj afcendunt;qui de coclís ad terram ueniunt? Certe ínter oucs& ad dexte tam ftabantdum ibi effent. Anoeli de ccelis defcendunt δὲ Iouínianus de eorum poflefftone fe «urus eft, Quís autem rífum tenere queat ín co, quod multas manfiones apud patrem,ecdefias arbitretur ín toto orbe díffufas:cum manifeftiffime fcriptura doceat fecundum cuanecliutm Io; hannís:non de ecdefíarum numero:fed de colorum manfionibus δὲ aternís tabernaculis, qui propheta defyderat.domíno fuiffe fermonem?In domo(inquit)patrís meí manfiones multae funt.Si quo mínusdixiffem uobis:quía uado uobis parare locum:& fi abíero& praparauero uobís locum: íterum ueníam& accipiam uos ad meípfum:ut ubí ego fum, uos fitís. Locus& máfiones quas praparare fe dicit Chriftus apoftolís,in domo utiqy funt patrís:id eft ín regno E δ΄ να cxlorum ADVERSVS IOVINIANVM:«ο. 4:1 A celorü:no interrain qua prxfensapoftolos τεϊϊπηπερας, Simulcy fenfus fcriptura intuendus, Dicerem(inquit)uobis quia uado δὲ przparabo uobis locá.fi nó manfiones multz effent apud 4^ patréhoceftfi nonunufquifq; manfioné fibí nó ex largitate dei:fed ex proprijs operibus prz Γ loc con ly gii omne :&CÍ 1 τη Η ihi— z( exgloi ΜΈ 00091?)»mryh 1 pararet:&ídeo non eft meü parare fed ueftrü:quía δὲ Iud nihil profuit paratus locus,qué fuo- pl ο»τήν oyeribiu η uítio perdídít.Iuxta quem fenfum& illud intelligendum, quod ad filios díci£ ZZebedzí: quoz 1 poe apos rum altera finiftrisalter cupiebat federe a dextrís:Calicem quidem meum bibetis, federe auté ' a dextrís meis fiuea finiftris;non eft meum dare uobis fed quibusparataeftapatremeo. INNO—| 7 5. ων | eft filij date,& quomodo patrís eft preparare? Parata(inquit)funt in ccelo diuerfa& plurima manfiones plurímis díuerfifq; uirtutibus,quas nó perfonz accipiunt. fed opera.Fruftra ergo a me petítís quod ín uobis fitum eft,quod pater meus illis parauit;quí dignis uírtutibus, ad tan; tam afcenfuri funt dígnitatem.Porro quod aít.íterum ueníam& accipiam uos ad meipfum, uc : ubi ego fum& uos fitis;pprie ad apoftolos loquítur:de quibus& ín alío loco fcriptum eft: Vc quomodo ego& tu pater unum fumus.fic δὲ illi{η nobis unum fint;qui crediderunt, quí perfe : éti funt,quí poffunt dícerepars mea domínus.Sí autem non funt pluríma: manfiones,quomo| do δὲ ín ueteríteftamento& ín nouo;alium ordínem pontifex tenet;alium facerdotes,alium le; τατος, Αἰ αι íanitores,aliüm xditui^Et ín uolumine Ecechielis;ubi futurz ecdefize& cocleftis Hie| rufalem ordo defcribitur facerdotes quí NEHME AR ín diítuos,& in hoftiaríos:& xum fint in templo deí, hocefta dextris, non funt ínter aríetes, fed ínter minimas oues. In Πα uio quoq illo.qui de templo eereditur,& írrígat falfutn mare, δὲ uniuerfa uíuificat, multae fpe&ies pifcium defcribütur.Quare ín regno coclorum archangeli funtangeli;throní,diiationes,po teftatescherubím,& feraphim,& omne nomen quod nomínatut;no TEMA ín prafenti fzculo, fed etiam ín futuro?Sine caufa díuerfitas nominü eft,ubi nó eft diuerfitas meritorum, Archar 'eelusutig; aliorum. mínorum eft angelorum archangelus:& poteftates, δὲ domínationesha ; p bentalía, per qux exerceant poteftatem,& ín quz fubíecta domínentur, Hoc ín codlís efthoc in myfterio dei, nenos folito more írrídeas,atqy fubfannes, fi tmperatores pofuerimus,& pra fectos δὲ comites,& trbunos, δὲ centuriones, δὲ manipulos, δὲ reliquum militi: ordinem.^. .( Illudautem quodait: Nefcítis quía corpora ueftra templum eft fpiritus fancti:friuolum eft.cum fcriptura diuina foleat δὲ unum pluralíter,& plura fingularíter appellare:& tamen 5i fciat in templo quoq ipfo multas effe manfiunculas;effe exteríus atríum,efle ínteríus;effe ue ftibula.effe(anctum, effe fancta fanctorum.Sunt δὲ culina ín templo: funr δὲ cellaríola,funt——— p Εξ torcularía,& uaforum recepracula.Tta& in templo corporis noftri, diuerfa funt merita, INom 1«er/^»r 7» ity zque deus oés ínhabitat:necad candé menfürá omnibus infunditur, De fpítíitu Moyfi aufert, enge σον vr o&[cptuaginta pref byterís datur. Puto αἱ effe abundantia fluminis;aliam riuulon: Eliz fpiri/ lá tus ΕΠ πο duplex daturiunde& duplex eratía.fecit Πίστα maíora.Ille uíuus mortuum:iífte mor n tuus mortuü fufcitauit.Ille famé imprecatus eft populo:ifte obfeffz ciuitati fub una die hofti n lescopias prebuit. Licet hoc quod ait: Nefcitis quía corpora ueftra templum eft fpüs fancti,de a cücta credentíü dicat ecdefia,qui patíter conerceati,unü Chrifti corpus efficiunt.Hlic íam qua Yo titur ín corpore:qui pedibus Chrifti dignus fitqui capite:qui oculus eíus fit, quí manus.Quod not& duz mulieres ín euangelio.poenitens δὲ fancta fienificant:quarü altera pedes,altera caput te αὖ net, Tamet(i nónulli exiftímant uná effe:& qux primü οσερίεα pedibus, ε στα ad ποτ, κα τξρεταεηίῇς, Θεά& illud quod οδήςίτ: 6 pro hís rogo tantá fed& p illis qui credituri funt per αἴ uerbü eorü ín met ficut ego pater ín te,& tu ín me unum fümus:íta οὓς unü fint ín nobis. Et T«quod omnís populus Chriftíanus unü fit ín deo,quafí filij chariffimi diuina: confortes nat.rzs zli iam fupraeliximus:& nunc pleníus ínculcandü eft;nó nos fecandum naturam fed fecandá gra tíáunü effe in patre δὲ filio. Neq; em eiufdé fübftantíz eft(quod Maníchzi folent dícere)ania humana& deus.Sed dilexífti(inquit)eos.ficut& me dilexifti. Vides ereo quod ín cofortiá fub ftátiz ei?a(Tumímur,nó nature efle/fed eratiz:& ideo nos.diligit:quia fili dilexit pater,& m&^ bra diliguntur.ícilícet ín corpore.Quotquot em receperunt Chríftum,dedit εἰς poteftaté filíos dei fíeri,his q credüt ín noie eius,quí nó ex fanguínibussnegy exuolütate carnís:neq; ex uolüta te uiri fed ex deo nati funt. Verbü caro factü eftiut nos. de carne tráfirem? in uerbü. INec note mud eit | | sn((LABER SECVNDVYS. C defiteffequodfierat: tec homo perdiditefTe, quod natus eft. Gloría aucta eft, non muta: Q. eedem(b. tanatuta, Visfcirequomodocum Chriífto,unum corpus efficiamur? Docceat te ipfe,qui condi Vui τύ εν"(o v»^" ditQuicomeditcarnémea.& bibit fanguiné meum;hic ín me manet,& ego in illo. Sicut mifit ; meuíuefis pater,& ego uiuo propter patré;& quí comedit me,uiuit propter me.Ifte eft panísq decoclo defcendit.Sed δὲ Iohannes euangelifta quí de pectore Chrifti hauferat fapientíam, in eadé uerba cócordat dicés:In hocíntelligim? quod ín eo manemus,& ipfeín nobis:quoníá de fpititu fuo dedítnobis.Si quís cofeffus Mice lefus eft filius dei:deus ín eo manet,& ipe ín deo eft.Sí credis ín Chriftü, quomodo& apoftoli crediderüt,unum cá eís in Chrifto corpus efficicrís.Si ait temerariüi eft fidem eorü tibi&opera uendicare,qui fidem eandé& opera non habes:eundé locii habere non poteris.Porro quod íactitas fponfam fororé, matrem,& omnía hxc uocabula uníus effe ecdefíztcunctofq; credentes his noibus fienificari;cotra te facit. Si em unus ordo ecdefiz eft,& non habet plurima membra ín uno corpore: quid neceffe eft ut fpon; fa, foror uocetur δὲ mater*?nifí aliorü fponfa;aliorü foror,aliorü mater fit.Stant quidem omes ad dexterá:fed alius ftat ut fponfus;alius ut frater alius ut filius.Filioli(inquit)mei quos iterum párturio,donec Chriftus formet in uobis.Putafne eiufdem effe meriti eos qui parturíuntur,& Murs mb o Ens it? Vnde δὲ ftulte aff. luiftí omní ib lit dili culür torpe vo eguoh Mass qai parturit? Vnde teafferereuoluifti omnia membra qualiter nos diligere, nec oculá ^ praponeredigito, nec manü auriculz.fed in fingulorü amiffione membrorü;dolorem effe οὔ» muné: cà Apoftolus doceatad Corinthios, alía membra effe honeftiora;alia uerecundíora: δέ qua uerecundiora funt;maíore honeftate circdari:qua uero per fe honefta noftri;non indiger tefollicitudine.Eiufdem ne ordínis arbitraris δὲ meríti,os δὲ aluum,oculos δὲ meatus per quos fimus egerítur& urína? Lucerna(inquit)corporis ταί eft oculus tuus. Si oculus cxcus fuerit, to uim corpus íntenebris eft. Si digitum amputes/fi fummitatem aurículz: eft quidem dolor.fed non tantü damnü;nec tanta cum dolore deformitas,quanta fi oculos eruas,trunces nares;os dif feces.Sitie alijs membrís uiuere poffumus,fine alis omníno nó poffumus. Sunt peccata leuía, funterauia. Aliud eft decem milía talenta debere;aliud quadranté.Et de ociofo quidem uerbo & adultetío rei tenebimur:fed nó eft idem fuffundi& torqueri,erubefcere&longo tépore cru/ eiari.Putas noftrum effe quod loquimur? Audi apoftolá Iohanné: Qui fcit fratrem fuum pec/ care peccatíí non ad morté petat,& dabit οἱ uitam,peccanti non ad morté.Qui uero peccauerít COSME ad mortéquis orabit pro eo? Cernis quod fi pro peccatis minoribus deprecemur, ímpetremus Yrs A Verizon ueníam.5i pro maioribus.difficilis impetratio fit:& inter peccata& peccata,maená efle diftan. tiam. Vnde& de populo Ifrael,quia peccauerat peccatü ad morté dicit ad Hiieremiá:INoli ora £e pro populo hoc, nec affumas pro εἰς deprecationé,& nó obfiftas mihi, quía nó exaudíam te. Siautem omncsaequaliter δὲ introimus fzculum,& eximus de fxculo:& hocpraíudiciá futuro εἴ eftergo zcqualiter& iuftí& peccatoreshabebimur apud deü:quía πῆς parí modo& genera mur& morímur.Quod fi duos effe contendís Adá;alterá terrenüalterü ccelefté& quí ín terre/ no fuerínt;cos efle ad finiftrazquí uero in ccelefti;eos efTe a dextris:tefpode mihi interim, ut de duob?te fratribus ínterrogéEfau in terreno fuitan ín coeleftizINulli dubiü cft, quín in terreno eut fuiffe refpondeas.Iacob in quo fuít?Dices protinus,in coclefti.Et quomodo ín ccelefti fuit S obedit cá adhuc Chriftus nó ueniffet incarne:qui fecundus& cceleftis Adam dici£: Aut igit oés ante JE ed/nz 7 7 incamationé Chrifti inueteri reputabis Adá;& iufti quoq ín terreno hoie,& ad finiftrá erunt j inter hírcos tuos:autfi impiü eft ibi Ifaac ponere,ubi Ifmael:ibi Iacob,ubi Efau:ibi fanctos,ubi pecatoressnouiffimus Adá ex eo tépore numerabítur,quo Chriftus eft natus ex uírgíne:& αν! gumentii duorà Adam nó pficiet ouibus& hxdis tuís:quía in prímo Adam& oues δὲ hacdos couíncimus fuiffe:& in uno atq eodé hoiealíos a dextris dei ftetífTe;alíos a finiftrissMb Adan em ufg; ad Moyfen;mors fup oés data eft:etíá(up eos q nó peccauerunt ín fimilitudine pua; Pin |(3 dear fs oll, ticationis Ada. 47 De coaíitqd'niteris approbare couitii& homicidii taca δὲ adulterium,& d Gor porro endo. ὃς ociofüm fermon&& impietaté uno fupplicio repenfarí:iá δὲ fupra tibí refponfum eft:& nücbre voe οίνου ripin/^v witerrefpódebo. Aut peccatoréte negabis.ut nó fis reus gehennazaut fi peccator fuerís,ctía de leni ctímnine duceris ad tartarum, Os(ínquit)quod mentítur, ocídít animá.Suf, picor tealíquá do ut homíne fuiffe mentítut:omnis ern homo mendax;ut fit folus deusuerax:& iuftificetar oss E ínfermoníbus d ADVERSVSIOVINIANVM,.':$0. 4. Νὴ A infermonibus fuis uincatcam iudicaucrit.Aut igitur homo nó eris/ne mendax fisiaur fiquia“0 homo es mendax fuctis,cum parrícidis δὲ adulteris punierís.INulla eft ením ínter peccata díuer fitas: non tibi habebunt tantas gratías,quos de humili ín fublime leuas:quantum írafcentus, M quos proptcr leue quotídianü ορ peccatiiín exteriores tenebras retrufifti, Sí aut£ ín petíecutío N nequi fuffocatur,& qui decollatur,& qui fugerit,& qui in carcerem retrufus obíerít:in uariis lue ἣν ctc generibus una corona uictoríz eft:& hoc pro ποτε facit.In martyre ením uoluntas,ex quà| n omerirecoronot f Ns ápfa mors na(citur,coronatur, Meum eft;/opponere meegentilismfurori& drimnon negare ἃ νο ls: án illorum arbitro eft;aut decollare;auturerceaut redudere ín carceréaut uaría adhibere genera IN peenarü.Quod fi fugero,& ín folitudine obiero:eceadé erít corona moríentís:quía nó cadem ὧν caufa mortís eft Chriftus. Ad illud uero quod dicísiinter eum fratrem q femper cá patre fuerit: n δὲ qui poftea pcenítens eft reccptus;nihil penítus difcreparezadijcio fi uís, drachmam unam, j» qux perdita fuerat& ínuenra,iunctà effe cum reliquis:& ouem uná quá nonagintanouem oui - bus derelictis bonus paftor ínquifiuit& retulitexpleffe numerü cétenarium. Ed aliud eft poc mm nitentem efTe, lachrymis ueniam deprecari: alíud femp effe εἴ patre. Vnde per Egechielé ad tl teportatam ouem, δὲ perditum quondam filium, loquitur paftor δὲ patet: Et fufcitabo pactá dli meut tecum:& fcies quía ego diis, δὲ recordaberis, δὲ confunderís:ut non fit tibi ultra apetíre ki os przconfufione tua;cam placatus fuero tibi ín omnibus qux fecifti. Vt nihil minus iufto ha/ xta beant pecnitentes:füfficit eis pro omni pcena fola confufio. Vnde& ín alío loco dicitur ad cos: m Et recordabimíni uíatum ueftrarum peffimarü; δὲ omnium fceleram quibus polluti eratís:& di qu fplícebitis uobís ín confpectu ueftro,in omnibus malítijs uefttis quas fecíftís:& fcietís quía ego io discum benefecero uobis, propter nomen met, non fecandum uias ueftras malas: neqy fe. id-. emdüfcleraucftra peffima.Areuif πος a patte filius, quod faluti fratrís inuidcat: δὲ cá an sd geliltentur ín coclo,ille[ποτε crucietur.Quácg duorum fratrum fimilitudo frui δὲ luxuriofiz dri non ad metíta totíus generís humaní:fed uel ad Iudzi pertínent Chriftíaniqs perfonas.uel ad ado B fanctorü δὲ poenítentium.Super qua parabolalibellum quondam Datnafo epifcopo,dumad—(:| vtt) hucuiueret dedícaui. Porro fí operarijs prímz hora: δὲ tertie δὲ fextzc δὲ ποπ& undecima, Q,,,. ὁ bead v mo naus denaríus reddítur:& ab cis incipit prxmíü,quí nouiffimi ín vinea laborauerunt:& híc π /- qu eptrorgs eft. ἢ gm uníus temporis δὲ uníus xtatís homínes defcribunturfed ab exordio mundi ufq; ad finem,uo^" voveo] Y» 1 EK rationum facraméta funt díuerfatum, Prima hora uocatus eft Abel& Seth:Tertia Enoch.&"^^^^: terria Aion "" INoeSexta Abraham Ifaac& Iacob:Nona Moyfes& prophet: Vndecima gentíü populus: "n cui prímo redditur merces, quía ín crucifixum credens diim, difficultate fidei maenitudinem m metuit przmiorá.Multig; reges& prophetz: quafierunt uíderequzuídemus,&nonuíderüt;——— -"Vnus autem denarius non unum eft pramiüifed una uita, una de gehenna liberatio, Cate: Ίο Ον gofsc- does pi rum quomodo ad induleentíam príncipalem,dínerforam ctimínum reí dimíttütur de carcere; fihi hide m sr ρον, ἘΒ& unufquifq pro laboreuel operibus fuís,in hocuel ἐπ illo ftatu αἱτς eft: íta& denarius quafi νὰ indulgentia ueri príncipis,omnes per baptifimum emittit de carcere.Tam noftri laboris eft, pro Me diuerlitate uittutum,díuerfa nobis prazmía przzparate.(f Flucufq per partes ad propofita te EE ÍpondimusSequens fermo ín cómune ad omues refpondebít. Dominus ad difcipulos fuos: fir Quiuult(nquit)interuos maior εἤς, ΠΕ omniá minimus. Sí οὓς ín coelo xzquales faturi fumus: ay fraftra nos híc humilíamus,utibi poffimus effe maiores, De duob? debitoribus quingétone de un narioR: δὲ qnquagínta: cuí plus dímitti plus amat, Vude& faluator.Diíco(inqt)tibiemittüé P€i peccata multa, quoniá dilexit multá.Cui αὔτ minus dímítti£, minus dilieit, Qui min? diligit: ne» δὲ minus οἱ dimitti£:utiq; ín mínorí gradu erít.Paterfamilias jpficifcens tradídit feruís fuis fub ftantíaaligquing taléta;ali duo;alij unü:unicuics fecandd;pprías uíres. Simile quid& in alio " euangelío fcribitur: quod homo nobilis proficicens in reeioné longinquam ut acdiperct fibi | tegnü& reuertereturiocauetít decem feruos,& dederit οἷς fingulas mnas,de quibus unus lu^ eratus eft decem mnas, alius quíngy: δὲ Που!(axta uites fuas, δὲ emolumentum, uel decem, ucl quinq; acceperínt ciuitates. Porro alíus quí unum talentum fiue unam mnam acceperatz quod accepit iafodit.fiue ín fudarío colligauit:& domini referuauit aduentui. Prímo confyde/ randa, quod fi infti non fpe profectus laborant,ut uult nofter Z:eho, fed ne perdat quod acce | fon eh 122) S lora f Ην e— He; pofita ER Po? mou TWO"yr era^((LIBER SECVNDVS . petátrifte qui miam δὲ talentum infodit, ne perderet quod acceperat;non peccauit: maoifqs laudanda eft cautio referuantis,cj caffus labor corum,quí fine laborís przzmío defüdarunt.De índe quod hocipfum talentum quod aufertura timido, uel negligente feruo, non datureí qui minus lucti fecerat. fed quí plus:id eft qui fuper decem pofitus fuerat cíuitates:fi numerus non facit ordínem:quare dixit, dedit unícuiqy fecandum uires fuas. Sí eadem lucra funt quíncy ta lentorum δὲ decem:cur οἱ quí mínus luctifecerat;non decem:& οἱ quí plus, non quíncy tradunt urbes?Quodautem dominus non his contentus fit,qua habemus:fed fem per maiora defyde ret,ipfe monftrat dicens: Quare nó dediífti pecuniam meam ad trapecitas:G ego ueníens cum ufura exegiffem?Quod quidem δὲ Paulus apoftolusfciens prateritorum obliuifcitur:& ad ca quain ante funt.fe extendit:id eft;quotidie ptoficitinec feruat in fudarío delicate gratíam,quá accepit: fed auarus negocíator renouatur de díein diem:& decrefcere fe putat, nifi femper crer ucrit.Sex urbes fugitiuorum defcribuntur ínlege,qui homines interfecere nolentes: δὲ ipfz ut, bes facerdotales fant.Rogate líbet.fugitiuos iftos inter hircos tuos,an ínter oues noftras collo ces? Si hirci effent,occiderentur ut homicida cxterí, nec míniftrorum dei íntrarent ciuitates. Si oues díxerís:utíqy non erunt tales oues,qua abfcy luporum metu tota líbertate pafcantur.Et p; babitur tibi oues quidem eas effe, fed erroneas a dextrís efTe: uerum non ftare, fed fugere, do. nec motíatur facerdos magnus,& ad inferna defcendens,liberet anímas fugitíuorum.Gabaoni t ocurrunt filijs Ifracl:& οσο alijs eentibus in lignaríos δὲ aquaríos referuátur. 1 antícg apud deum metiti funtzut ftirps Saul ob eor íníurías fit deleta.Inter quos eos collocabis?Inter έτη cos? Sed nó funt interfectí:& fententia domini uindicantur? Inter oues:Sed dicit fcriptura dir uína,quod non fint eiufdem meriti cuius δὲ Ifraclitae, Vides ergo quod ftent quídem a dexttís, fed multo ínferíori eradu.Inter Dauid uirum fanctum δὲ Saul regem peffimum, medius Iona; thas fuit, Quem nec ínter hzedos poffutnus ponere,quía propheta amore díenus eft: nec ínter atíetes,ne patem eum facíamus Dauid,maxime cá& ipfe interfectus fit, Erit íoítur inter oues, fed in inferiori ordine. Et quomodo ínter Dauíd δὲ Tonathan:íta ínter ouem δὲ ouem εοσοτίς fufcipere differentias. Seruus qui cognouit uoluntatem domíni fuit& non przparauit, πος fez cit fecundum uoluntatem eíus, uapulabit multís. Quí autem non cognouit, nec fecit digna, plaeís uapulabitpaucis, Omní ením cuí multum datum eft: multum quazretur ab eo:& cuí commendatur multum plus exieeturab illo. Ecce feruo& feruo, plus mínufae committitur: δὲ pro qualitate commifli atq; peccatí,plagarum quoq; numerus írrogatur. T ota Iudzz terra trí/ buumq; defcriptio, futura ecdefiz in coris typus eft. Legamus Iefum nau: lecamus Ecc! chíelis extremas partes,& uidebímus quícquid ín altero quafi per hiftoríá ín terra diftribuitur, ín altero ín ccelis fpíritaliter repromítti. Quid fibi uolunt ín defcriptione templi.feptem δὲ octo oradus?Q uid rurfum quod ín pfalterío poft elementa centefimíoctauidecimi pfalmi, quibus myftícum erudimur alphabetum,per quindecím gradus ufq illuc peruenimus:ut poffimus ca Gere:Ecce nuncbenedicite domínum,omnes ferui domíni.Quií ftatís ín domo domini:ín atríjs domus deí noftri? Quare dux δὲ feris tribus,trans lordanem habitant:ubi pluríma funt iumé ta: nouem δὲ femis:reliquz uel expellunt príftinos habitatores de fedibus fuis: uel cum ipfis habitant?Cur leuítíca ttibus ín terra parté non accipit.fed dominus pars eíus eft: δὲ ínter ipos leuitas& facerdotes ad fanctafanctorum ubi cherubim δὲ propicíatoríü eft, pontifex folus in» greditur? Quare reliqui facerdotes.líneís tantum utuntur ueftibus:& non habent índumentüt - auto,híacyntho,;cocco,purpura,byffoq; cótextum* Inferiorís eradus leuita: δὲ facerdotes plau ftra& boues accipiunt. Maiorís ordínis geftant arcam domini humeris fuis. Sí tollís ordinem tabernaculi, templi, ecdefiz,, fi omnes quí a dextrís funt: corpus unum δὲ ut πέσο dicitur £p xóviop: nequícquam epifcopi, fruftra prefbyteri, fine caufa diaconi funt. Quid perfcuerant uirgines? Quíd laborant uiduz? Cur marítatz fe continent? Peccemus omnes,& poft peenité^ tíam ídem erimus quod apoftoli fant. Verü íám ccepímus terram profpectare de pelago: δὲ poft montes gurgitum& fpumofos fluctus& nauím,ucl ín füblime fubrectam,uel ín íma praz cipitem:paulatím feflis&languentibus portus aperitur.^ Díximus de nuptisuiduis ,uirgi/ Hn L4^ ΄ ΄ ΄ ΄ ΄ ΄ LI L4 ΄ LI L4 Li nibus. V iduitatí uirginitatem,uiduitatem pratulímus matrimonio, Expofita eft περικοπὶ apo/ n0 ftolí ὁ | ADVERSVSIOVINIANVM.' ὁ.$0. 435 AA ftoli.déhuiufcemodi quxftionibus difputantis:fineulis oppofitionibus réfpotifumeft, Satu. Ε΄; ᾖ CA. latis quoq; litteratura uenit ín medíum,qua uirgines fuerínt,qua uniuira:;& ecótrarío quas(τν»»» i Sob terdum habeat moleftías uínculum coniugale. ἶ ranfiuímus ad fecundam partitionemin qua Ώεσαῖ cos,qui tota fide baptifma confecati funt; deinde poffe peccare.Et docuimus, quod exce^ pto deo.omnís creatura fub uítio fittnon quod uniuerfi peccauetínt,fed quod peccare: poffint: δὲ fimilium ruína.ftantíi metus fit. Τ ογείο ueniímus ad ieiunía:& quía aduerfarrj duplex propo fiio fueratucl ad philofophos,uelad diuinarum fcripturarii prouocantis σχοπηρίαιπος απο: ad utrác refponditus.Quarta.id eft extrema díuifio,oues& hzdos, dexteram& finíftratn,iu tos δὲ peccatores,ín duos ordines diftribuerat:uolens oftendere;nüllam inter iuftum& íuftiz, peccatorem δὲ peccatorem effe diftantiam.Et ut hoc probaret;infinita de fcrípturis exempla c6; eefferat quafi fuo fenfaíconeruentía:cui nos quaftioni.& argumentis δὲ exemplís refpoditmus Áctipturarum:ueteremq Z.enonís fententíam,tam communi fenfu;cg díüina lectione cóntrigí mus.INunc reftat ut Epicurum noftrum,fübantem ín hortulís fuis inter adolefcentulos δὲ rmi rema sendas on liercalas alloquamur.(^ Fauenttibicraffinitídi dealbati. Adde fi είς iuxta Socraticam itriflor /^ 7^"? vorm iem, omnes πές& canes: S&(quía carnem amas)uultures quoq; aquilas;acipitres&bubones. à Nun nos Ariftippi multitudo terrebít, Quofcung formofos,quofciiqs calatmiftratos, quos ban&ríne compofito,quos rabentibus buccís uídero:de tuo armento füritímo ínter tuos fues σε ti d níunt,De noftro erege tríftes.pallidi.fordidati,sc quafi pereorírii huíus fzculiJlicet fermorie ta uis ccant,habítu loquuntur& geftu:Heu mihi quía peregrínatio mea prolongata eft: habitaui οἵ habitantibus cedar:uidelícet ín tenebris hüius mundi:quiíá lux lucet ín tenebris,g& tenebra cam non comprehenderüt.N e elorierís,quod multos difcipulos habeas:filius dei docuit in Iudza, er Y: m ἢ & duodecim tantum illum apoftoli fequebantur; T'orculat(inquit)calcaui folus,&de gentibus, f, Ef uir non eft mecam.Illeín paffione folus remanfit;& Petri quoq; erga eum trepidauít conftan./ tia:pharifzorum autem doctrínzz, omís populus applaudebat dicens: Crucífiee;crucifige talé,: INon habemus regem nifi Cxfarem:id eftuítía fequímur,non uirtutes: Epícurum,nó Chriftüz Νο ,,, n| ἦν paw Í yi D Touiníanum,non apoftolum Paulum.Quod multi acquiefcüt fententia tux:indícium: uolupta hbteeeg Ab oce^ tís eft: Non em tam te loquentem probant; fuis fauentuítijs. In cítculis platearum quotidie //^ Yero 7. uu i? fictus hatíolus, ftultorum nares uerberat,& obtorto fufte dentes mordétíum quatit: ncc tame deeft qui femper poffit índuci:& pro magna fapíentia deputas, fi plures porci pofttecurrant, τ Τὰ quos gehéna fuccidiz nutrías?Poft ργαζοπίαπι tuum δὲ balneas,quie uiros patiter δὲ fcemínas u—Ó lauant,omnís impatientia quac ardentem príus libidinem;quafi uerecüdia: ueftibus tegebat;nu "— mm ms data eft& expofita:qua: ante ín occulto erant;nunc ín propatulo func, Oftendifti cales difcipu/ t los;nó fecifti. Hoc profecit doctrina tua, ut peccatii ne poenítentíam quidem habeat. Vircines em tux quas prudentiffimo confilio(quod nemo uncg legerat; necaudierat)de apoftolo docuífti, P melíus eft nubere dj utí:occultos adulteros ín apertos uerterunt marítos. Non fuafit hoc apo, rain ftolus;non electionis uas. Vergilianum confilium eft..." Coniugiütri uocat;hocpratexitnomi 1:10 atm Aeculpam“ Quadríngenti ferme anní funt;quod Chrifti prxdícatio fuleetin müdo.Ex quo Εν με pant 20 pv cio innumerabiles harefes tunicam illius confciderüt. Vniuerfas pene etror de Chaldzzo& Syro 4^: ar um tpi δὲ Graco fermone proceffera. Bafilides magifter luxutíz& turpiffimorum cóplexuum, poft ΄ πιο'totannosíta ín Iouiníanum, quafi íi Euphorbuni tráfformatus οὔ αι λίπα quog lingua ha;; «(oisi beret hrefim fuam.INulla ne fuit alía ín toto orbe prouíncía, quz. reciperet przconium uolu/ donat ptatis: ín quá coluber tortuofus itreperet: nifi quam Detrí doctrína fuper petram fandaucrat jos Chriftá:uexillum crucis δὲ przdícationis aufterítas, idolorum- templa deftruxerat? E regíone sordo luxuria uentris δὲ gutturis, fubuertere nítítur fortitudinem c crücis. Vnde per Efaíam loquítue Γ/νν vno» ον jo did deus:Populus meus,quí uos beatificant.feducunt uos,& femítas pedum ueftrorü conturbát. /^/^s^eToriuy yia Necnon per Hieremíatm: Fugite de medio Babylonis& feruate unufquifq; animam fuá:& no ῇ T d lite credere pfeudoprophetis, quí dícunt pax pax, S no eft paxiquí femper íngemínant,templ domínitemplum domíní, Prophetz ταί uiderunt tibi falfa& infipientía,no aperuerunt íníquí/ tatem tuam,utte ad poenitentiam prouocarent:quí deuorant plebem deí,at cibum panís,deü jj-hon ínuocauerunt, Hieremias captíuítatem nuncíans/apidatur a populo.Ananías filius Aur πο στ C | frangebatad prafens lígtteas torques, in faturü ferreas prxparabat.Setmper pfeudoprophe: tz dulca pollicentur, ad modicum lacent.Amara eft ucrítas,S qui cam przdicát, replentug. amatitudine.In acymís ein ueritatis& yncerítatis,drií pafca celebratut:& cum amarítudinibus i:"hei 2:74::. , Joi lal farm corre. comeditur.Egregia fane uox,& quá audiat e Chrifti inter uírgínes& uiduas δὲ cilibes: piu Vegosdd qt vlr. ande& ipfum nomen inditum eft:quod ccdlo digni fint,quía coitu careant: Ra ecre Han eme erre ) 07264 am pmi -ἰροίλορίν ES Velen, Aomanm D bríus nubite.INon eri poteftís implere opera nuptíarü:nifi mulfum& cames& nuüceum fum: pferitís. Viribus opuseftad libidínem.Cito caro confumpta marcefcit. Nolite tímere fornícatío nem.Qui femel ín Chrifto baptígatus eft,cadere non poteft:hab εἴ eim ad defpuman das libidi^ nes folatía nuptiarum.Quod δέ cecideritis,redíntegrabit uos poenítentía;& qui in baptifma, tefuiftis hypocrítaseritis in poenítentía folida: fidei.NNeqg curbemíni: putantes inter iuftutm& fien aliquid ínterefTe: δὲ humilioré eradum dare quidem ueniam,fed coronam tollete, """$5.9 L-"m[d naeft ein retributio. Quíad dexteram ftcterít,inttoibit ín regna coclorum.His cófilijs fabu. ci tui paftoribus noflrís ditiores funt:& hírci plurímas fecum capras trahunt. Equi ínfanientes. in feminas facti fant, ftatim ut mulieres uideríntadhiuniunt:& impatientíam fuam roh ne/ phas.(cipturarum folantur exemplís.Sed& ipfze mulíercula mifer: δὲ nonm ifcrabiles, prae ptoris fai uerba cantantes:quid em nifi femen requitítdeus?non folum pudicitíam,fed etíá πο» recundiam perdíderunt:maíoríq; procacitate defendunt libidinem,cg exercent.Habes prater; ea in exercitu tuo,plures(accenturíatos:habes fcurtas δὲ uclítes in prafidijs, crafos,comptos;ni tidos,damatorcs,quí te paenis calcibufag defendant. Tibi cedunt de uía nobiles, tíbi ofculané diuites caput. Nifi em tu uenifles,ebrij atqy ructantes paradifum íntrare non por Made uirtutejmo uítijs habes ín caftris tuís&amagonas exerta mamma: X nudo brachío δὲ genu, uenientes contra fe uitosad panem didum rouocantes.Ft quía opulentus paterfamilias es:in auíatijs tuis nó tuttures fed appe nutriüt:qua: tota fcetídz: uoluptatis luftra circuolét, WMecarpe,me difijcc,obíjce crimina qua uolueris argue luxuriz δὲ delitíarum. Magis me ana; bis.fi talis fuero,ero ei dearmento tuo.Sed ad te loquar, quz fcriprám infronte blafphemia, Chrifticofeffione delefti, Vrbs potens,urbs orbis diia, urbs apoftoli tioce laudata, interpretar reuocabulum tuü. Roma aut fortitudinis nomen eft apud Graccos:aut füblimitatis iuxta Hey brxos.Serua quod dicerís,uirtus te excelfam facíat; non uoluptas humilem, Maledictionem: ᾿ quá tibi faluator in Apocalypfi cóminatus eft:potes effugere per peenitentíam habens exem; ouís δὲ cerímoniz conciderunt.Cur uocabulá eíus,& αἰτία apud teuigeant? Adhuc fub regib?, δὲ füb Numa Pompilio facilius maiores tui Pythagora continentiá, cj fub confulibus Epíct tiluxuríam fufceperunt.!||| (ÁN LIBRVM SECVNDVM ADVERSVS IOVINIANVM SCHOLIA. j Se 2 ,ronymus tranltert,íimpedíuit.De quo uíde noftras annotatíocs.4! Intentator cft malorá.). 6. ll Latinauoxlongealíud fonat qj Graeca. Nam pobiís íntetare dícítur,quí íngerít& impíngit: lutapud Vergiltá.Prafentéq; intentátoia morte. At Gracis cft,«casco, id eft,q nó tentat ize autq tO tentat. 1 Sapientes& prudentes c.) Equíde ínuítus diífcedo ab exeplaríorü prae fcripto,uerü ín hílce uerbis,nihil uídeo,quod ab Hieronymo fcriptü uíderí poffit, Aufim propemodum affeuerare legendum hocpadto. Sapíentes& prudentes,patruos uocant: hí uero quí dulcesfunt ín fer^ moniíbus, patres audiunt. Nam patruí feuerí funt ín nepotes. Vnde à Horatíus:Ne fis patruus mihí.Pa tresímpenfius amant. ΟἹ illa duo uerba, fapíentes& prudentes, mihi nondum fatís arrídent: ueri nó ὃ aufim oia díuínare.Fortaffe pro fapíétes,feucros crat:;p prudentes, pudícos, 4/ Solomon amabílís dni.) Allufitad hocquod legimus feciido R.egülibro cap.12.Dauíd extincto íam puero, rurfum habuiffe rem cum Bethfabee. Ea cum pepetiffet Solomone,comiífiffe puerü Nathan prophetae, quí uocauít ei ama! ε bilis domíno,eo quod domínus dilígeret cum, 4/Cuí bís deus.) Bís ein apparuít dns Sologioni:femel ία fomnis,cam mílle uíctimas immolaflet ín Gabaon,quod erat cacumen maxímum:& ille permiffa adeo, quod uellet optandi poteftate, optauít fapíentíam, quo poffet cam laude rempublicam admíniflrare,. quemadmodálegis tertío libro Regum cap.5. Rurfum apparuit εί fam extructo templo,& teflatus eft ili f lius precesafe exaudítas fuiffe, ut legís eiufdem libri cap.9.(/(Ώ αία amator fuít mulierum.) Habebat uxores ueluti repínas feptíngentas, ἃ cocubínas trecentas,afcitas ex impijs ac barbaris natioibus:ín qua tum amore fic ínfanijt,utad colendos etíam deos barbaricos adduceretur, queadmodá legís paulo poft cap.ii.Hoc Ην deplorat Ecdlefíaftícus cap.47.Dedíftí macula ín gloría tua,& í nclinaftí femora tua ὃ mulieribus. 4 Manaflen,) Flícerat filius Ecechíz fceleratiffimus,8 idem crudelíffimus, utlegis quarto Regum : 2 0 ὦ-- D ΄" fs"nor- τ".-pum Niníuítarii.Caue Iouiníani nomen,quod de idolo deriuatà eft.Squalet capitolíü, tépla. | V is uos ímpediuit.) Quod apud Graccos εἰ ἱβάσκαιν,ποίτα adítio uertítfafcinauithicHie: ^ ADVERSVSIOVINIANVM.|.$9. 44.. Δ Regum cap.it. AtlibroParalipomenon fecundo cap.5;. narratur quemadmodum catenis uinctus abduj -&usfuerítínBabylonem.Deínde malis commonitus refipuit: Et orauít(inquit)drim deum fuum,& cpít ^ poenítentíam ualde, corá deo patrum fuorum, deprecatufc eft eum, ἃ obfecrauit íntente, Et exaudíuit orationem eíus,reduxítq; eum ín Fíerufalem,in regnum fuum. Poft hecreferuntur illius benefacta, qui 4 busuuitzfuperíorís ímpietatem penfauit, 41 Et Iofias uír fan&tus.) Flictertíusa Manatfe,facceffít Amon illaudato patrí,laudatiffimus ípfe:fic eim de íllo teftíficatur híftoría libro Regum quarto cap.25.Símilis ílli non fuít ante eum rex quíreuertereturad drim ín omni corde fuo, ín tota aníma fua,& uníuería uírtu» te fua jíuxtaomnemlegem Moyfi,necpoft eum furrexit fimilis illi, Nam ad hücreferunt ludzí laudem - beati uírí, que habet prímus ανν πει hocloco dicitur ρετουίας a Nechaone rege Aegyptí,non ob t| fua malefacta,fed Manaffe. Verum libro Paralipomenon fecüdo cap.5s.fatís apparet eum periffe, quod | inuíto deo moueret arma aduerfus Nechaonem,a quo non erat laceffítus. 4 Ét alienigenam fibi ip.) Le? e Zacharíx prophetz caput tertíum,quo rectíus hunc intelligas locum. Nomínatím aute addídit,filius c fofedech,ut díftínguat eum a Tofue filío Nun,quí fucceffit Mofí,«ἵ qnter duodecím lapídes.) Locus eft apud Egechíelem capíte uígefímo octauo. Q'uod ein illicín Tyri páíncipem dicitur, per allegoriam re» ^" fertur ad Laciferum codlo deíectum. Relege quo melíus hxc íntellígas. 41 A monte domíni.) Allufit ad ἡ'{ρία pphetauerba,peccaftí& εἰεςίἐε de monte ἀεί, Φ Obutnbrátur ín οο,) Locus eftallegorícus fub no míne Behemoth Iob cap.4-o.ad quem totum híc allufit Híeronymus,C)uadf multo aliter referat, d; απ» E)? Es OE ς£X v au ἘΞ, BB R gata habeat«dítío, Saginantur ín eo, cxtera quz fequütur,fumpta funt ex capite proxímo,(f Otní cuy S f ftodia.) Allufitad lud: Oiní cuftodía ferua cortuü,quonía ex ipfo uíta pcedit.(à uídattagen, ad[ἢ E c2?) Attagenesolím ín delítis erant,de quo íam fpíus dí&tum eft, Fulíca item auis eft aquatíca, penís ni ὃ gris. Porroalíud eft.) ΕἸ 5 uerbis díaus Hieronymus folet inferrerem abfurdá;qua tame facíat ad pro; * batíone. V fus eft eade figura, ín prologo que fcripfit in Pentateuchü Moyfi; Aliud eft ínquiens,fi cotra n fe pofteaab apoftolis ufurpata teftímonía probauerüt,& emendatiora funt exemplaría[atína ὦ Girzca, & Graca quá Hebraíca.Q) uem locum Qj rídicule cítent ínterpretes íurís potíficij, facile perfpíciet,quiler gerít egregii íllud eloffema,ín caput íllud,ut ueterü líbrorá fides, diftínctioe nona. Verum ut hüc cítant, íta fepentiero, ímo plrücy cítát reliquas leges e Codice ac pandectís,ut fi qs att&tíus expendat rem ftay zi l£ím exclamare cogat Graeci illud ὀυδεμ τερὸς ἔπος.«! Expectans ftella.) Hlefperü intellígit,g apparet ftatína . aboccafufolís.Hücnífi ludxí uídeant exorti, no capíüt cibü;hís diebus qbus feíunat.Olím necfpofo ius ! eratínfpofam nífiappareteuefpero ftella.«ἵ INO zícanía.) In neutro genere extulít.Eft aát trítící genus, fed quali degener, δὲ ín alía mutatü fpecié. Quo quide utebant a uulearí abftínentes trítíco,fuperftítíor eA fe magís df religiofe, 47 Et Sorbitiunculas.) Idemteftatur Seneca,quofdam ín totuma potu abftínuíffe, T B!&fuccis herbarum uixíffe,quas forbítíunculas uocat./ Hora fexta.) Locus eft ín Actis apoftolícís cap. "ἢ decímo; Afcendít Petrus ín faperíora domus;ut oraret,uerum cum efüríret,uoluít famere cibum. 4/ Pau ""]{η παυί.) Locus eft in eifdem actís cap.uígefimo(ερείπιο. Carycas atit díxít,quod hís delítijs quida ΩΣ id temporís fuperftítiofe uictitarent,abftínentesa cibis cómunibus,adeo,ut necpane uefceretur,/ ING κα Ἡ piracíum,) Ex pírísfactícium uínum, pírací& uocant, quod olim faitabát ín hisreeionibus, ín quibus ὁ uínum non proueníret; 4/ Coffum matrís deum.) Coflíuermiculi dícuntur,quí roboríbus ínnafcuntur. Hos olím ín delítijs habítos, teftatur Plíníus,adeo ut eos farina faginarét, quo uídelícet& uermes altíleg i fierent. Ab hís facerdotes Cybelís matrís deorum d Ifidís abftínebant, rídícula fuperftítione, uelut{1 γι P facris.(Qui μεν ήύχωσιμ») Ita Grací uocant anímarum alio ín aliud corpus demígratíonem,quam di^ citur Pythagoras fuíffe commentus,quo morfalesab efu carníum ad uictum ínnocuum auocaret;(/ Mí 4 nutzcp cochleolz,) Nà maíores& hodie funt ín delítijs apud Italos.(/ Vnde Theríaca.) θὲς Grxcenon& Ej prouenenata beflía accipítur&'maxíme pro uípera.Nàa fuo nomine Gracísuípera,dícit echídna, R ἐμ ículá uero quá fabulá medícorü uulgus narret hodie de Tyro ferpente,unde T yríacá coficí ποίας,€/Se. v emeta eborís.) Memínit huius& Díofcorídes,Puluerem,fiue fcobem ut appellat Plíníus ex offe dentis: elephantínt mederí unguí& uítío, quod appellant παρωνυχίαμ. Habet ei uítn ftyptícam, Plíníus tradit: fanguíne huíus anímantís,przcípue marís/ftftere rheumatifmum,R ameta eborís, tollí nubeculam ín fa» 5 cie.«Fel Hyzne,) Hyznaanímal eft noxii,& adeo auídü corpor&i humanos/,ut hac de caufa fepulchra quocg eruat; quod nullá aliud anímátía facit. V ulgus putat effe utriufq fexus fcd Aríftoteles negat.Loco. (επί eft os cotínuü utríncg. Magicis εἰ maleficijs infame. In Afríca ροαν nafcíturyuenenorüferay ci(fíma.Et tamé ex huíus felle medícameta cofíciunt.Fel íllità frontí/lppítudini medetur oculori,& ca^ «f F tera permulta qua Plíníus díligeter cómermoratlíbro.2s.cap.$. 4/ Galenus ἐν ἁπλοῖς.) Id eftín fimplícib?, i Nam conficíunt alíquotíes remedía e diuerfis.Et Lucianus ín Tragoedía Podagra ftercus humanum re. Y cenfetínter huíus morbi remedia, 47 Pellís colubrí.) Nam huicanímanti mos eft,füb uernum tepus pel, ^lemabíjcere, Eo exuuío,quod Grací οἵφαρ appellant;medici ad multa remedía utuntur. 4/ Címmex.):Pediículí geftus eft molle,fed quod attactum,tetrum odorem edat. De huíus anímantís remedijs memi/ nit& Díofcorídes,libro fecundo. 4/ Difficultas urínz.) C) uà Grací d'veovetap uocant.Fluíc malo mede£ M címmex ímmiffus ín meatü urínaríd, 47 Sanguifuga, Nulla ui poteft auellí hírudo,etíá fi Corpus íncídas, ; relínquit em línguá bífulcam ín corporeno fine noxa,«Τη uulture,) Cum tamen hacauis nó fit efculen | ta. 41 Paui fimus,) Vt fcorpíü dicimus& fcorpioné:ita ραυ ὃς pauone.«' Aríftotele& T heophrafta.) Quantübonorülíbror& períit haud fcío cuíus culpa, Οία em eftomnino dígnü cognítu,de quo no fcri. pferít Ariftoteles,íd quod ex íllíus patet uíta, Quod fi extarent,unde haufit Hieronymus, nihil effet ne^ 2 σοςῆ uel corrígere deprauatum,uel exponere obfcurum. 7 Marcellum Sideten,) Cognomen efta pa^. stra Nam Side cíuítas eft Pamphilize fuum aute Flauianü appellat opinorjob patría comunem.4/Puero» e F2 tummore s δ (IN LIBRVM SECVNDVM τ Δ rumore) Namhificfoluimtquod οδίεϑα eft, πε aliud fimile proponant. ΟἿ iuxta Flaccum, Nilagze ^ exeplülite qd lite refoluit.4r Nauta rhetores,) 5. τὰ 3 εθδηι rectores. Nec hoc fatísarrídet,ac neferrí quíde poteft,nifilegas nautici rectores,aut nauíü rectores.INifi forte tacite ποίας, πη eruditos,fed clamofum hoc rhetorügenus,qui apud populi agunt. Nà his bonísla teríbus eft opus.Id ρεορεπιοά ex lícat paulo poft,quorü latera ad clamandü&c.4i Pugnís& calcib?,) } Pugiles íntelligit ac paleftrítas. 4f Qui fübuertüt montes.) Hocad metallorum foffores refert, Quo auj ctem fubuertát;míre explícat ας, 4! INO πύκτην.) Graece maluít,ut effct odiofius.Nam a Gracís harc οἷα δ manarütad Romanos. σύνζις aüt pugil latíne dícit.4' Et mors ipfa nihil.) Putabat ein Epícurus,nihil fup ς ἐπεποθεί poft morte,& arguto fyllogifmo collegit morte níhíl ad nos attínere, 4T Pro tempore.) Lego , protemperíe:ut intelligas atum illius re ionis, nó effe αρεῖ cxteris animalibus nutríendis, Nam came Γ lus zcftus patíentíffimus eft. 4] Radicibus fílicá.) Nam has eruunt roftro, Eft at filix herbae lylueftrís ge/ ἢ nus[πα ponto de phrygíaJ Hosuermes paulo fup eríus uocauit coffos,«Τξυλοφ&fop,) Plinius teredíne appellat, qd? dentículis exterat materíam, capite ad corporís relíq portíone grauíflimo, Graeci ξυλοφάγομ l appellanta ξύλου lígno,& qaftip comedere,(| Luxuria.) Vel hínc palam eftalíud e(fe luxuríam,aliud líbi ( dínem, Luxus eftediffe coffos,nonlibído.4! Locuftarum nubes.) Nubesappellat,quod magnoagmí, ne deuolent,ut nubís fpecíem prabeant.Ex hocloco reuinci poffunt,qui ftultiffíme locuftà qua uictítafy I felegítur baptífta,frutícem effe uolunt non anímal./ V ermes pontícos.) De coffís fentít, Lacertis uiri 1 dibus.) Namín hocgenere maculofi formídabiliores funt& uenenum habent.€ Taurorumq; carnes.). Foemínz parcuntob foeturam, maríbus uefcuntur quod pauci fufficíant implendo armento.«! In noftra w prouincia.) Dalmatia íntelligit.«Ότο alitibus& la&tentíbus.) INon eft dubiü quín híclocus fit depraua tus.Fortaffe pro alitibus, legendü eft altilíbus,ut íntelligas fuem altilem:quí tum optími funt,cá adhuc fu gunt mámam matris. Et ídeo díxit, ludaícantis.Mlagís nutrít lactens porcellus,que Graci δελφάκιομ ap^ ^ pellant. uítulüs,& tamen íllocontempto hunc przerebant.4 Semicrudis uefcitur.) Imo apud Saxo^ ὁ nes&crudísuefcuntur hodíe,prafertím fuillís,(í Ychthyophagi.) Ἰχθὺο ρί(ςίς, φαγεῖν edere: Inde nomen y habent; quod pifcibus ad folem ficcatís uictitent,ob inopia reí irumetaríz.« Adolefcentulus ín Gallía.) Admonüím?& alías Híeronymá uixiffe Treueris;& relíqua luftraffe Gallía. Sed dj fuerit adoleícetulus, 4 haud intelligo.Opinorem poft Romana ftudía una cá Bonafo Gallías adifTe. 4Γ Scottos geté.) Olím oes Infula: Brítannía,uocabant. Quad& hodie eade eft infula, Anelorü δὲ Scottorum,in duos diuífa reges; Memínerüt cofmographi de Anthropophagis Scythiz populo,qui carne humana uefcant,ueluti Pom poníus Mela ín deicriptíoe Brítanníze,& Strabo in quarto Gieographíe fuo líbro, nifi qd' Πίς ἀνδφοφάτους hoc eft liimanís uefcentes carníbus{η Híbernia Britanize uícina ponit,no ín ipfa Brítanta,ateg rjfde affer bít cómunítate uxorü Tametfi de carnibus homínü efitandís,magis putat ad Scytharü rítus pertínere; Addit ide fa&ítatá a Gallis& Hifpanis in obfidionibus,huc adígete comeatus ínopía. V er& cü Híeron mus teftetur fe uidiffe gente huiufmodi ín Gallía,uíde ne forte fentíat de míbore Brítanía, Quad nihit X nelocusnó uidetur omnino uacare mendo.(/ Platonís polítíam.) C)uod ἐς tradíderít uxorü comunítaz v tem;(/ Maffagetze.) Scythíz populi funt.(/Derbíces.) Fortelegendü Derbítaeea gens eft[αιτία Et $ Catonis exemplá. Nam ἐς uxore comunícauít Hortenfio,ficuti luperíus díctum cft.(í Pelufioten.) ἃ Peélufio oftío niliunoe feptem. In hos íocatur Iuuenalis. Porrá& cepe nefas uiolare& frangere morfu, * Carnib?humaníis uefcilícet.«ἵ Leonto, Cyno,Lyco.) Et Leontoa leone, Cynoa cane, Lyco a lupo;Bufi εἰς a bufiríde, ínfepulto bouí, opera fidis. In hac urbe fummi templü erat Ifidis,authore Stephano. V.("T hmuis.) Cíuitas eft Aegypti facra Mercurío,quod Mercuríus fub hirci fpecíe quondam llíc latita^ εις dij fugiffent coclo,ob feditíone ínter ipfos exortá. Verum de his ín primo Tomo habes copiofius. ^{- Antínous.) Sic habebant omnes quos uíderím codíces.(πίει legendum eft Antínois, voto Eade ,* dicta ο[ὶ αδριανόπολιο,ία eft, Adríani cíuítas.4/ Metropolis.)Dícít pracípua cíuitas regíoís;ea expugnata facile capíüt caterae. Et arx prafidiá eft ciuitatis, Allufit aGtad illud Platonís: Qui ratioí ceu regílocü ín Y cérebro,uelut ín arce dedit.(/ Círcefib?,) Ludi fant Romz ín honore magna matrís de inftítuti,a circo ; ín quo peragebàt.In hzc fpectacula uulgus infaniebat.4T Mobilítate hiftriond,)Nà hi faltt& geftículát. | 4Et Strophis.) Strophz fütoblíque dícta,ueluti fi qs uítuperct fub fpecíe laudis. ή Cyphí.)Barbara uox ficut Sínapi,genus eft odorametí, quo plurímá utebant facerdotes Aegypti] in facris:admifcent& alía, 2 υπο Πε eratíorís odoris. Memínít huíus Diofcorídeslíbro prímo. 4f Oenanthe.) Herba eft nafcens ín petrís,folio paftínacz,radíce magna ac nüerofa. C) uà defcribit Plínius libro uígefimo prímo cap.24..Me mínít δὲ Diofcorídes libro quínto, Oenanthíní quod conficitur e flore uítís, unde& nomen habet. Nam Grzcís ὂινος uínum eft;a0oo flos. Apparet aute nó folum ad remedía adhiberi folere, uerum etíam 3 ad unguétorá delítías,«Γ Mufcus,) Είπε appareta uve, anímalculü eft,unde caruncula fiue glans 4. exciditur,odoribus gratí(fíma. 4 Murís peregríní,) Ettaliud genus,cuíus pellicula ín deliítijs eft. Míror quíd ueneritin mente Volaterano, ut fcriberet Flíeronymü, mufcü& murem peregrina, íirepiftolís ap^ pellare anímalquod uulgus ratum uocat, cum náif ufurparít hzc nomína, nift cum de delítijs odorum f;agít. 4 Degrauatüínterra,) Allufitàd illud Horatíaná.INam corpus onuftá externis uítijs animü quoqg L.degrauat fpfum, Atq attigit humo díuinz partícula aurz.f/ Anguftiorís,) Auguftioríslceedü eft per τ, ας portícib?& teplís heroá& laudatos; uírog: imagines haberent,quz nópiíhíl maíeftatís addebatlo ó CO. f/Diogenes,) Diogenícalcantículcítrà Platonís,cum díxíffet: Calco Platonís faftum,Plato refpodit: ^ calcas quide fed alío faftu. 4/ C) ποία legímus.) Hoc nónullí tradunt de Democríto.(/ Crates ille T he 4 ban us.) Γαίας fzpenumero memínít Hieronymus. 4/ Senfus corporü.) Hác fimilitudine mutuatus e(t .5aPlatonís Sympofio,ubi fub noie equi ἃ fefforís, depingit animü& corporis affectus, 4f V nde ὃς Hifto dns dm ticus, ) Rhetores uídetí poterat uox fuppofitíciasqdà habebant,^ "ἢ fot | ton Eig d (^ri t “ρα πι ADVERSVS IOVINIANVM.^-$9 45 A εἰ. fta Saluftíus ín praefatione bellí Catilinarij. 41 Luxuriofa res.) Verbafunt Solomonís in Prouet| ὁ bijscap.2o. α΄ Hippocrates ín Aphorifinís,) Aphorifmi funtuelutíleges quada feparatím pronüciatz, C nec interfe coharentes.«(τα πὸ funtcarníü.) Nempe códímetís,que'ex herbís& aromatís cofícíüt, ὁ f Autfübuentre.) In uentre gulz uoluptas,fub uentre ἰδίαο.{λεπτὰ feo.) Ita medící uocant parcío * εξ uictá quo fibi medentur ρἰασίορ,(/ In morfum.) Míretorquetquaft Horatíus no ex anímo fe rale dej ; fcripferit fed ut fub fua pfona morderet eos quíuere tales effent, Ad editatoriiD Meditatoríü locus eft, ubí exercet alígs, INà ín illorá gutture,hocagit& illud íncípíteffe,qd" poftea deuoratlatrína.Necoino diffimile eft mittere ín latrína,& mittere ín gulam. Mox ern incípit corrüpi quod immittit,«í Paríter hy ? fopum.) Habetenim uím extenuandí& calefacíendi,ut tradít Diofcorídeslibro.s.«1 Carnes líquídas.) empeoua. Lacaütíanguís eftalbus,ob decoctíone. Nà e fanguíne menftruolac nafcí putant phyficí, l-((Effenos.) Dehis habes& ín prímo tomo: Quorü memínit& Plini?.De Pharifzís δὲ Sadduczís fit me ! tio& ín euangelícís lítterís.( Bifforia Mittz.) Apparet hüceffe mítra,de quo memínit fuperius,fignifí cans fine matre natá,Et apparet fuiffe magum,aut príncipe apud Perfas: cuiufmodi faciunt Thyaneum * Apolloní& Graci.( Solene eft.) Eleganter ufus eft hac uoce.INà folene dícít quod ex more fit, unde εἰαί | cule quída folénes doctores uocant,quos exímíos uolunt fignificare.4/ Οτίςα,) Oríca hordei genus eft. "f Antifthenes.) Hícerat Cynícz fectze prínceps. 41 ἡ μεφόριος.) Quod ín díem uíueret,nihil follicitus de » poftero.(/ Pratoríü.) Feftiuiter uile dolí&medíci pratorít uocat. Neq; em pratoríi dicit dátaxat locus ín quo praetor reddít íus,uerumetía quauís magnifica dom? magnis impendfjs extructa: cuiufmodi funt ? edes prímatü,(T'horofulí.) Sícem lego.INam codíces habebat Trofuli.De Troffulís milítíbus Roma nis alias αἰ, T horofulos aute uocat pínguículos& obefioresquod hís thorí protuberent. 4 Adum; F Brantes.) Non ímprímunt ueftígía.fed adumbrant,ut uíx appareat pedís ueftígíü,« V erba ín pugnís,) No refpondent dictís,fed aerberibus fe defendunt,G calcibus ímpetunt, que uelínt refellere. p probans.) Probans dixit,pro deprehendes,& coperíens:uel potíus arguensac demóftrans, non ait ap probans.Hlic aüt íngredit uelutí campü,locü comune de laudibus íciunij.ín quo tefta£ alías fe fepene; v tolufiffe. /Domosopímas.) Opímas uocat fplendidas.Locus eft Deuteronomíj cap.8.« Et incraffatái eft core?) Referre uidet Efaíze uerba ca.6.Exczca cor populí huíus,& aures cíus ageraua, d oculos ei? 5 claude:ne forte uideat oculis fuís,& auríb? fuis audíat,& corde fuo íntellígat.«í Cofabulatióe cornutá. Sícenímlegís Exodi cap;34-. Et ígnorabat qd' cornuta effet facíes fua ex confortío fermonis dri,«/ Elias c quadragínta.) Paftus unico pane fubcinerícío,ambulauit íeíunans quadraginta díes, Locus eft., Regá V ca.9.(/ Quíd tu hic Elía?)Feftíuíter cotulít hácuoce cü illa Adz.«/ Ogg ἰῇ Samuel.) Loc^eft prímo » Regülibro cap.7.«f Atlyríorüímpetü.) Locuseft apud Efaíam cap.57. 7 Achab rex.) Locus efttertío τ Recülibro cap.zr.(/ Filio meruít.) Ieíunabat& cocepít,ut legis prímo Regü cap.1. Quad illic nó eft p^ B, ditá, Anná ieiunaffe,fed dütaxat abftínuiffe ab hís quz poffent inebríare.«/ Períclitant.)Locus eft apud 1 ipfum Daníelé cap.2.&.1. 4/ Difcophoron.) δισκοφόρου,αί portat dífcum. Q uad difcus quoq; dícít,quo { olim exercebát,fimili nímirü figura. Locus cft Danielis ca.14.] hebdomadis.) Sex díes legit ín lacu fuif 2 fe fine cibo.«Έξω μολοΏσιμ.)[α eft, cofe(Tione,ab ἐΞομολοέω.ἷοςα5 eft fecádi Regü cap.i24/ Exprobratur ; Πτροῖί,) Nempe Ámoscap. 2.4 De Rechab.) Et illíus filijs habes, Flíeremía cap;3s. Q'uorüí memíním* 4 ein ín prímo Tomo.(/In foribus euagclij.) Hoc εἴτ τη ípfo ftatím exordío:nempe apud Luci ca.z. (€ Etacríora damonía,) Allufitad daemoniülunatíci a Chrífto eiectü,cüapoftolí tentaffent, nec potuifz fentetjcere. Admírantíbus aüt íllís, aít hoc genus daemoníorü εῆςί non poffe,nífi ín oratione δὲ ieíunío, 4 Locus eftapud Matthzáü cap.17.(/ Cornelius centurio.) De eleemofynís fit mentío in Actís apoftolícis A cap.10.Deíeíunío nó δέ, quod quífemp orat; ieíunct oportet.«/ Crebra íeiunía.) Síc em addit,in íeíu; ὅ τῆς multis, //Iam nolí aqua.) lam ein ide ualet,quod poft hac.4/ Regn coelorá uím.) In hunc quíde fen 15:ae* H»c. 4? nal: fum ídentide Hieronymus ufurpat μᾶς Matthailocit, At mihí,quod cá ιδ uírí honore pacegg díxerím, o νγαι-[5 c noon magis íllud ínnuit Chriftus, íam adeffe tepus Euangelij,& ínftare turbam ingredi uolentíóüadco ut αἱ uá fA relor Yo patuft deant írrupturí, ni admíttat:fíc eos anímauerat przdícatío lohánís, Cá hoc cofentíüt quae fequütur; Oes 9 eii pphetz& lex υἱῷ ad lohanne,/ Virqppe.) Referre uídet locit ex Solomonís Prouerbíjs cap.t6. l^ Aníma laborátís laborat fibí./ Díe plus qj diem.) ἡμέραμ m odipseep Hieronymus ancípíte przpofitione accepit p ultra fiue fupra:uerti poterat, díe ad dic, hoc eft cofert díe cái díe.Id atit q facít,putat alígd ínter | effezuclutíq purpurà coponít c purpura,ut uídeat utra fitardentíor. 4 Neomenías.) Id eft nouilunia,& fcenopegías,íd eft,tabernaculorü copactioes.Nà utracg uox Girzeca eft, νεομενία δὲ σκηνοπγία.«T Or (z metra.) Graeca uox e,INà íllis ζργυέ, coturníx eft, Servo; o,coturnícü rex.Fortaffe qd' ín eo encre marib? 3 fitfapor praftantior.« C τα homo dei.) Híftoría eft tertio libro Regáü ca.is.atq ínibi deleone q occífo fef (4fore, pepercit afino,(7 Sanctificate ieiunia.) Eftapud hüccap.r.fed fecus habet noftra edítío,d cítat Hie Κ' ronymus, ᾧὶ Afcenditad díluuí.) Facete afcendít,quod prapoftere recurreretad uetus teftamentum. [6(KGomor.) Y27 gomor Hebrzís mefurz genus eft quod Graci choeníce appellant: latiní,dímefum.Eft atit modus díurni cíbi,hoceft quantü fatis eft ad uníus αἰεί uíctü.Diuus Hlíeronym^ín Flebraicís noibus I^ dicit εξ decímá parte Ephí.Porro Ephí mefura εξ εί modíos, 4/In coítu& faturítate. Floc eft ín duab* (primis ppofitioíbus./ Stoícus efficit.) Hoceft feuerus,q null omnino delí&ü admittat,& iuxta Stoi2 1^ cor& paradoxa;uelít oes uírtutes pares effe,G oia uítía paría.(f Flíerofolyma Cítío.) Ν᾿ Z eno Stoícz fe tz princeps Cítíenfis fuít.Porro Οἱ oppídá eft Cypri.Proínde Híerofolymà& Iudzam ceu Chriftí Z/patríam oppofuít Cítío ut Cypro Z enonís patríx. 4/ Lineís,) Szpius admonuíim?,líneorum ufum olím ΖῃρατΏ uírile fuiffe acpropemodá pare ferícís.4 Dexa.) Quodnullos haberet floccos,detríta nímíri, Subur z:&ula ueftís eft,quaalij uocantinterulá,(/ Atrebatü& Laodicez.) Apparet ex his asd το οαηαία νι S error aud fiN LIBRVM SECVNDVM C τ ma acfübtiliffimalinea ΠΕ folere.Nunc huíuslaudis príncipatus,fí tamen ea laus, penes meos Hollanj ww ^ dos eft. Quádj& Atrebates ín Beloís haud íta pcula nobís abfunt. 4 Cui barbamaferts) locatur, 4 quod hírci barbato fint mento. ufcum uocare lufcum.) Hoceft,quíd prodeft uítíofo fuum exproz brare uiti? Nam ille níhilomínus lufcus eft. Cofíne Prouerbí illi Giraico τὰ σῦκα σῦκα, τὴν σκάφιμ σκάφημ C λέγω, ἘΠ αὔτ uerfus Perfianus.Etlufco, quí poffit dícere lufce. 4| llle pocnítens.) INà ante tradiera ill ὁ Satanz.«ἴ Varía habuit.) Quam polymítá alibí uocat. 4: Sanctus ac doctus.) Per Jroníam dictum eft, ! Alius Macuroth.) Locus cftapud Iob capite nono.(/T'ímentibus autem.) Locus eft Michi capíte F quarto. Kegradantur ín zdítuos.) Sícením legisapud hunc cap.4-4-. Sed& Leuítze, qui onge recefy ferita me, ín errore filíorá Ifrael, δν errauerüt.a me poft idola fua,& portauerüt íniquítate fuam:erunt ía fanctuario meo σα ταί, δ. fanítores portarü domus,& míníftri domus.Fleganter atit dixít regradare, pro € eo quod efl;a eradibus deijcere, quibus afcenderant ad leuítarü honore. 47 In fluuío quoq ilo.) Lees eftapud cunde cap.47.Plurímzinquit erunt fpecies pifcíá&c./ INofter Zeno.) Ita per ronis. αρρεί» { lat louinianüStoícorü more paría faciente peccata& merita,(/ Scx urbes fugitiuor.) Fxurbibus pez F culíaríbus leuitís fex feparatz funt ad fuffugiü fugitiuori,utlegis Numerorü(8.35. 47 tp κόομ. Locus hic nos alíquadíutorfit. Nà fcíolus quífpíà fubdíderat Girzcas uoces;?p«5, ci ca tamen níhil facíantad Prouerbíi uulgí,praertím c hoc íam díxerit ante latíne:& íta latíne,ut nó comodíus dicí poflít Grace; Ίος ígit ex ueftigijs ueterü exemplaríü, eermana ac πετᾷ lectíone diligenter fubodorati,reftítuímus ad huncmodü$y xóiiopid eftidem puluifculus, Siquide apud Graecos,& hoc ínter adagía fertur, μα κόνις, íd eftidem puluís, quo nullá íneffe difcrimen fignificant, Tractáab his qui res mínutím trítas mílcent, ficut e multís unus que puluís, quemadmodum dicunt cíufdem farínz,ficutí dílígentías explícuímus ín Chiliadibus noftrís. Ceterum quod κόνομ díxít, dímínutíuum fecit, a«cuc,«f V erum íam coepímus,): Hoctranfitu fínít armumentatíone ὃς ad epilogum progreditur, quo fummatím perftríngít quod fufius * ^1dífputatá eft,(f Expofita eft περικοπή.) Qua& hodie decífione appellant,quoties defínitur alígd ac fla » tuitur,amputatis híncatq; híncopíníonibus díuerfis.4T V níuirae.) Quas Girzcí μονογάμους uocant. f Epí^ v curum noftrü.)() ue pauloante Z enoné dixit.(( Subantem.) Rurfus ufus eft obícoeno uerbo,pro líbídi nante,& lafciuiente. Codíces habebat fudante,uerü ea uox ab alijs erudítis ante nos fuít emedata,(/Sot y cratícam írrífione.) Quod ís foleat per cane& anferem íurare. 4 Sues& canes.) Hoc dícium eft ideo, 4 quodaftruatlíbidínem,& nuptijs faucat, 4/ V ultures quoqs.) Hoc propter efum carníü,que aquabatab v ftínentíze.Sunt emaues hx carníuorz..(/ Απιρρί multítudo.) Nam& ἐς canís regíus díctus eft,& uoi luptatum fectator,díffimillimus Díogeni,Multítudíne uocat turbam homiínd,cuí hoc uítz ínftituta pro/ $ batur. Detuoarmento.) Apte de hominibus pecuínis,& beluis ueríufig hominibus. Ita paulo fupe» t tius Horatíus, Epícurí de erege porcá. 4/ HHaríolus.) Síc appellat círculatores οτί, qui tádj díuínaturi alíf v quíd,nonanímaduertentíü nafos feríunt rífus caufa:& fufte fubito íntorto,uexant queo ανα, ΟΡ « ducídixít pro decipi,(Ciehenniefuccidiz-) Succidíam uocant carne fuíllam: fuillam aute fumo duratàe unde quotíes opus eft, aliquid decidunt ín cibum. Significat aüt íftos uoluptuarios, fues non homiínes, / maciandos gehepnzsut demonum fint cibus; 4/ τα uíros.) Significat balnea obfcoena, qualía funt& . apud Chríftianos paffim nimii multa,ín quibus permíxtím nuda foemínze,cá nudis αἱτίς lauant.«Ofte y diftitaleís.) Nihil dící potuitargutíus,, INe peccatü quídem.) L ego,ut peccatá,ne poenítentià quíde | habeat.Idaüt fitquotíes pfuafum eft; peccatü no effe peccata.« De;haldzo.) Propter Hebíonítas,Ní/ 2 colaítas,S huiufmodialios.Nà Porphyrius Syrus erat, Arríus& Celfus Grací, 4 Quuafí ín Euphorbá.)| ; Allufitad Pythagora, ex Fuphorbo renatü.€ Ananias filíus Acur,) Hiftoría refert apud Híeremía cai 4 28.(/ Codibes.) Dícunt,nó quí cafte uíuunt,fed quí carent uxoribus. Ver torquet hoc quog; nonnihil « Hieronymus,qui coclibem quoc a coelo uocatü uiderí uult.€/ Ecnucleum.) Non fatis uídeo quíd(ibí uelít hocloco nucleum,nifi quod quída nucleí, putantur ad coítü facere,uclutí píneí,quod ín his infit uís 6. quada feminalís, 4 Subulcituí.) Sícuocat malos doctorcs aut epifcopos,quafi fui paftores, non ouíd.: ΛΝ elites.) Sentít de pugnacibus,de quíbus fupra díxit,quod fyllogífmos haberent ín calcibus,«Ama f&onas.) Quod de Amagonibus fcríptá eft,míre Ede ín louíníanü. Nam hzc exertam, hoc eft σπα. tam habet mammá, nó ut expeditius pugnet, qucadmodi illz,fed ut uíros ad libidine prouocent,nudai ? to corpore,(ΝΟ turtures.) C) uod cafta fit auís,qua nec adulteríum nouít,nec amíffo compare fecüdas 19 fequít nuptías,« V pupas.) Quod falax fit hzcauís& ímmunda.« Luftra circ&uolent.) Mire[παπι i! bíguitateuerbí.Nam luftra fant anímantíd, funt& fcortorum. f! Ad tcloquar,) V ertít Apoftrophen ad: Iz urbem Romi. 4/ Scríptà ín fronte.) Quod eft in Apocalypfi cap.t5.multí putant de Roma díc&ü. Etuídi . demaríafcendete beftiá habente capita fepte,& cornua dece,& fup cornua eíus dece díademata,& fup 1) capita eius noia blafphemize,(/ Apoftoli uoce.) Nempe ínepiíftola ad Romanos,quod fides ueftra anni 14 cíat ín toto müdo, 4 Aut fortítudínts nomen e(t.) quu Graece robur, fiue ualentía, Latini pugita Ruma . dictü,hoceftamáma lupze quà fuxerüt Remus à Romulus. Roma Hebrzis fonat fublímítas.4! Quod 1$ deídolo.) Nímigz aloue dictus Iouíníanus, ac[oui facr& erat capítoliü,unde& capítolínus ἀῶ, ἃ. idcír co fubíicit,Squalet capitolíum, Atnuncambígunt omníno Romani ubína fuetit illud admírandü capi^ tolía. Neg; defunt: tame, qui gentile íllà eloría adliuc Íomníet, quafi parü habeat fpledorís ipfe Chriftus, Quád huíus malimagna pars» acerdotibus acceptà ferrí oportet;q fefe no cotinent ín fuo genere,& if^ dem rebus magní uíderi uolát,gbus olím ethnici príncípes,acno potíus apoftolicís opibus, qbus illi rer. Θες οὓς acmonarchas ínfinitís partibus,& potentía& gloría,& opíbus fuperarüt.Porro cá fua neglígát, Saffectent alíena,nec in ἴπο genere magni funt; quía no ftudent,c ín illo longe uíncunt adco ut aic con. ferendi quide fint cá illis, Ita fit ut quida lemichriftíaní uetus iliud à ethníca defydaent imperí, quodi $0. 46 A&hauiuspoeeníteatuifpote frigidi: illud apoftolícii;quo mundanz ditionis íacturá penfare poterat, nec Ἢ^ ín hís NEMRR GRAM AUAM DM ὅλως 4 Sub Numa.) Nam huíus xtate docuít Pythagoras in Italía:cutus contínentíam dícít,quod íufferit abftíneri ab εἴα carníá. 4 Sub confulibus.) Nam regibus exadís,confules faccefferunt,fub quibus adhuc díu Roma fuit frugalís, Etadmodum fero luxuría immí; " grauít{η urbem Romam a Gracís captís, j'"e ᾽ ANTIDO TV S.Pluríma funt ín hís duobus líbrís, quz uehemeter poffent offendere;prafertím hac te^ beflate,qua matrímoníü etíá ínter facramcta ponítur:de quo mírü eft,nec Iouíníanü memíniffe, cá illud Ν παρα ueheret,nec Hieronym, cá illus libros refellítzuerü ipfe ín epiftolís fequentibus antídotü ad] Ἂς inouít,ut noftra níhil Πε opus. m'| Ub: etes M;(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS.. zi Vani louiníaní dógma íam Romz damnatü effet opera Víctoríní& Pátnachtj,tame mul, ΙΝ tosoftenderant duo aduerfus εἴ ab Flíeronymo fcripti libri, quod ppenfíor uideret ín lau (ΕΙ y dem uírgínitatis cj oportuíffet,G& duríor ín matrímoníd. Notatís ígít locís Pammachíus Pau [a EX σεπει ἃ Hieronymí quoda codífcipulufjadmonuerat familíaríter amícü,ut ad ea refpode ret. Id quod míra caufz fiducíafacít Híeronymus,ut no folü refellat quz obíjcíebant uerüetia multis co? Vi uitijs ínfe&etur obtrectatores. Vitínà hancepíftolá dilígenter legant íftí,quí malígne paucula uerba de J cerpüt ex alíenis líbrís quae calumníent,haud perpendentes;a quo dícant,cui, qua occafiGe dícant quíd ir, pracefferít,quíd cofequatur:tantü círca duo uerbula mulíebríter cauíllantes,argutífibí uídentur. ᾽ ui(HIERO.PRO LIB.ADVERSVS IOVINIANVM APOLOGIA AD PAMMACHIVM.| ΕΕ τει Vod δότε hucufq nó fcripfixcaufa fuit filentià tud. Verebar em nefi tacenti[ετί; beré&noleftá me maois dj officiofum putares.INücauté prouocatus dulcíffimís Ih VEA /| litteris tais,Shuiufcemodilitterís:quz mead philofophiam noftri dogmatis p s Zee l| uocarent,& condífcipulü quondá& fodalem δὲ amícü, obuijs(ut aíunt)manibus excipio;defenforemqg meorü opufculorü paro.íta taimé Π ante te placatü iudice habuero, imo fioratoré meum fup omnibus qua ín me arguunt inftruxero.Hloc em& Y ullius tuus,& ante illum ín breui δὲ folo uolumine Ícipfit Antoníus, prímam caufam effe uictorize diligenter cau.-| ppm nh qve fi ix B(am pro qua dicturus es dífcere. Reprchendunt me quídá quod ín librís quos aduerfum Ioui;^ níanum fcripfi;nimius fuerim:uel ín laude uíreínti;uel in fuecillatione nuptíag:& aíunt condé.* nationé quodámodo effe matrímonij, inrantum pudicitiam pradicare, ut nulla uideatur ínter ΄ uxoré& uírginé cóparatío derelínqui.Eeo fi bene problematis memíní: inter Iouínianü& nos τὰ ifta contentio eft: quod ille exzquet uiroínitati nuptías,nos fubijciamus:ille pará uel níhil;nos z multa intereffe dicamus. Déníqy idcirco te poft dim faciente, dánatus eftquodaufus fit perpe tuzuireinitati matrímoniü coparare. Aut fi ídipfum uirgo putat,& nupta:cur piaculum uocís huius Romz Victorinus audire nó potuit? Vireo a αίγο,π6 uíra αἰτοίπς generat. Mediü effe v níhil poteft,aut mea fententía fequéda eft,aut Iouiníani.Si reprehédor, quod nuptías uírpínitati fubijcio.laude£ ipfe qui comparat.Si auté dánatus eft,qui xquales putabat:damnatio eius mei operis teftimoniü fit.Si fxculi hoies indignantur ín. mínori eradu fe efe cj uíreines, miror clerícos δὲ monachos δὲ cótínentes id no laudare, quod faciunt. Caftrant fe ab uxoribus fuís,ut imiten£ uirginü caftítaté:& idipfum uolüt effe marítatas qd'uiroínes? Aut iuncant tac uxor ribus fais qbus renüciauerantzaut fi fe abftinuerint,etíá racentes confitebun£ melíus efíe,quod nuptard operi pratulerüt.Au ego rudis in fcripturis:& πᾶς primü facra uolumína legens,linea &(utita dicam)tenue dícédi fil, inter uírginitaté& nuptías feruare nó potui* Videlicet nefcíez bam dictázNoli effe iuftus multi: δὲ dum unum latus pteco,in altero uulneratus fum: atqj ut gmanifeftíus loquar, dum cótra Iouínianü Ρίο eradu pueno;a Manichzo terea mea confoffa Íunt.Nonne quafo ftatim ín principio operis mei ifta prafatus fum?INeq em nos Marcionis & Manichzi dogma fectantes,nuptijs detrahimus.Nec Tatíani príncipis Encratitarum errore decepti,orenem coítum fpurcum putamus:quí non folum nuptías.fed cibos quoq; quos deus γ greauít ad utendum damnat& reprobat. Scímus ín domo magna, non folum uafa aurea δὲ : argentea effe, fed&lionea δὲ fictilias&t(aper fundamentum Chrifti quod Paulus archítectus | pofuit, alius fuperzdificauít aurum,;areentum, lapides preciofos:alius econtrario fcenum, li^ ena ftipula.No ignoramus honorabiles nuptías,& cubile ímmaculatü. Leeimus primá dei feta tentía: Crefcíte δὲ multiplicamíni,& replete terrá.Sed ita nuptías recipím? ur uireinitaté qua de pupujs naícun feramus. Nangd argentino eritargentti, fi aurii preciofius ftc Aut arboris ον ιο; Ἢ ΗΗ 4 dicgetis 1 LE [4* LIED (PRO LIBRIS ADVER$VS IOVINIA, C&fegetiscontumclia eft.fi radici folijs,culmo&aríftisppoma praferantur& fructus? Vr poma n? Role gatis t ex atbore,framentü ex ftipula:íta uíroinítas ex nuptijs.Centefimus& fexagefimus& tricefim? "usc oie fructuscpgdi deunaterra.& deuna femente nafcat:tamé multü differt ín numero, Triginta r ferun£ ad nuptias.quia δε ipfa dieitorü cóiunctio,quafi molli ofculo fe cóplexans& fcederans, mariti ρίποίε δὲ coniugé.Sexaginta uero aduiduas,eo quod in anguftia δὲ tribulatióc fint pofi ripa& fupiori digito deprímunt: quátoqy maior cft difficultas experta quondá uolupta tis illecebris abftinere: táto maius δὲ pramiü.Porro numerus cétefimus(quafo dilicéter lector attéde)de finiftra tranffert ad dexterá:& ijfdem quidé digitis.fed no eadé manu qbus in laua, nupta fignificant δὲ uidua:citculü faciés,exprímit uirgínitatis coroná.Oro te q hac loquit dà natnuptías? Aurü uirginitaté;argentü díxít? matrimoniü.Cétefimü& fexagefimü δὲ tricefiy mü fructü,deuna tetra expofuim?,& de una femente ΜΗ multá differat ín nüero.Et quísundj tam íníquus lector erí;ut nó ex reis dictis, cd ex fuo me fenfu iudícet? Et certe mul to da:mentíores erga coiugía fuímus,omnibus pene latínis δὲ Giracis tractatoribus: quí centefi tü numcr ad martyres referüt.fexapefimü ad uireines,trícefímü ad uiduas: atq, íta fit iuxta illorá fententíaut de bona terra,& de patríffamilias femine excludan£ maríti, Verü ne ín prin cipio cautus.ín reliquis forfitan improuidus fuerim:none poft partítíoné opufculi, cá ad que ftionesueniréftatim intuli? Vos quafo utríufqy fexus uirgines δὲ contínétes, mariti quoq;& di eamijut conatus meos orationibus adíuuetis. Cunctorum ín commune louíníanus hoftis eft, Quorü ego orationibus índígeo: δὲ quos adiutores meí operis precor: eos poffum Manichzi η ui errore dánare? Cutzam?ad relíqua. INecy εἰ epiftola: breuítas pati£,díuti?in fingulis ímmora κών sim 28 Ἐν, Interpretantes illud apoftoli teftímoníü: Vxor;pprij corporis fui nó habet poteftaté fed uir: (ft Moygpvy"*P5/^! Similiter& uircorporís fui no habet poteftate fed uxor hoc fubíunximus: Omnis hac quaftio on hebr YI^ de hiseft qui ín matrímonio funt,an εἰς liceat uxores dímiítteresquod δὲ diis in euangelio phi; buit. Vnde δὲ Apoftolus:DBonü eft(aít)homíni uxoré uel mulieré nó tangere: quafi ín tactu ei? D periculü fit: quafi quí eá tetígerit.non euadat. Vnde δὲ Iofeph quiaillà tangere uolebat Aeoy/ ptía:fugiens de manibus eíus palliü abiecit. Sed quia q femel duxit uxoré, nifi ex confenfu fe ton ualet abftinere,nec dare repudíü non peccáti:reddat coniuci debiti, quia fponte ἔς αἰ ρα, tiítut reddere cogeret. Qui ἀπί dicit effe pceptü;ne dimittan£ uxores, St abfq; cofenfü,qd'deus coiunxit homo nó feparet:hic poteft dici nuptías códénare? Rurfum ín fequétibus: Sed unuf/ foy ait)habet ppría donü ex deo. Alius quídé ficalius αὔτ fic. Quá fententiá nos exponentes hac íntulimus.Quid(inquít)uelim,pfpieuü eft.Sed quoniá in ecclefia diuerfa funt dona;conce do& nuptías,neuidear dánare naturá. Simulcy cófydera:qd'aliud donü uitgínitatis fit, aliud tuptíanzSi em eadé effet merces nuptias δὲ uíreinunequad dixiffet poft βοορεῖ cótinentía: Sedunufqfas Ῥρείᾶ habet donü ex deo,alius quidéficlius aüt fic. Vbi ppríetas fingulon: eft, ibialtrinfecus diuerfitas.Cocedo& nuptias efTe donü deí:fed inter don δὲ donü magna dier fitas cft.Denig;& Apoftolus de quodá poft inceftá poenítéterecotrarío(inquit) donate εἰ& có oca ἜΣ folamini Et fi σα qd donaftís, ego. Acne putaremus donü hois conténendii;addidit:Nam& Τ/Σ(ΡῈ Viva Cors ego qd' donauí.fi qd donauí;ppteruoscorá Chrifto.Diuerfa funt dona Chrifti, Vnde Iofeph intypo eíus uaria habebat tunícá. Etín pfalmo ddragefimo qtto legím?: Aftitit regina a dex, trís tuís in ueftitu deaurato,circüdata uarictate.Et Petr?apoftolus:Sícut cohxredes(aít)multi; plícisgratíz dei.Q οὗ fieuificátius Grace dicit ποικίλας, ἰά eftuaríz. Rogo qua eft ifta cotentio claudere oculos:nec apertiffimü lumné afpicere?Tn ecdefía dixim?effe dona diuerfa:& aliud do; nü uíreínitatis& aliud nuptíans.Et poft paululü, Cocedo δὲ nuptías εἴ donü dei.Sed ínter do; nü€ donü magna diuerfitas eft.Et qd dei donü uoce apertiffima pnüciam?,dánafe dicimur? Porro ἢ Iofeph ín typo dii accipit. tuníca eius uaría atq, diftincta ín uírginibS,uiduis,cotinérü busacmaritatis eft.Et potcft uideri quafi alien? q de tunica Chrifti eft:cii δὲ ipam regíná, hoc eftecdefiá faluatoris in ueftítu deaurato.eadé uaríetate circádatá dixerimus? Sed& in cofequé tibus de cóíugío difputátesseundéfenfum fecuti famus.Hiclocus ad pfentécótrouerfiá nó pti net.Docet em iuxta fententíá drii;uxoré excepta caufa fornicatióís no repudiáda:& repudiatá uiuo matíto alterí no nubere;aut certe uiro fuo debererecocilíari.Etín alío loco:Mulíer Ong 3 ιν allígata el ' HIERONYMI APOLOGIA,$0. 4.7 M C alligata eft; quáto tempore uir eius uiuit. Quod fi dormierit uir eius:liberata efta legeuiri. Cui uult nubat.tantü ín ἀπο.ίά eft, Chriftiano.Qui fecádas nuptías;tertíafq; cócedit ín dno. primas in ci ethníco phibet? Aperiant quafo aures obtrectatores meí,& uídeát me fecadas& tertias nu; "S pus cócellitfe in diio. Qui fecundas δὲ tertías no damnaui,prímü potuí dánare matrímoniüz uh/ E 4r eut 7 A8 i eo dq; loco,ubi interptamur capítulá ἀρ: Circücifus alíqs uocat?eft,nó adducat pputiá:In|.*** aee n ppütio uocat?eflnó círcücidat(licet qdà prudétiffimi interpretes fcripturarü hoc de círcácifioe, ii: Vs AG 2 t δὲ feruitutelegís dictá effe cotédant)nóne aptiflime fcedera feruam? nuptiarü? Díxim?em:fi in: tu pputío qs uocat?eft;nó citcücidat.Flabebas(ingt)uxoré ci credídiftisnoli fídé Chrífti;caufam CEN putáre díffidiquía ín pace nos uocauit deus. Circücifio nihil eft,& pputium nihil eft:fed obfer τ uatío mandatorü deitNihilem prodeft abfq operibus cxlibatus& nuptiz:cü etiá fidesque. Ὁ d prie Chríftianog eftfioperano habucrítmortua effe dicat Et hac lege uiteines quoq; Vefte "i& Iunonis ufiiuitz;in fanctan queant ordine nutnerarí.Et poft paululü:Seruus uocatus es, no wd fittibi curz:fed& fi potes fieriliber;magis utere. Etíá fi habes(inquit)uxoré& illi allí gatus es:& M foluís debiti,& nó habestui corporis poteftatem:atq;(ut manifeftius loquar)feruus uxoris ess. noli ppter hoc habere tríftícinec de amiffa uírgínitate fufpires. Sed etíam fi potes caufas alí; quas inuenire díffidijut libertate pudicitia perfruaris;nolifaluté tuá cii alteríus interítu quaere re.Habeto paulifper uxorem,nec praxcurras morantéExpecta dü fequit:Sí egeris patienter, có y iunx mutabitur ín fororéIn eo quoq; loco ubi tractauimus,cur dixiffet Paulus: De uirginibus«77; 0o ΓΞ αὔτ ἀπί βεερεᾶ non habeo;confiliit auté do,tancj mifericordí cofecutus a diio, ut fim fidelis: /^7« Te vorher pom Hn ita uirginítaté prztulímus,ut nuptíarü ordíné feruaremus.Si uirgínitaté diis imperafTet, uide^"^^" han le batur nuptías códemnare,& homínü auferre feminarit;unde& ipfa uírgínitás nafcitur.Sí pra m cidiffer radicem quomodo fruges quareretz Nifi ante fundamenta íeciflet, qua ratione xdif; cium extrueret,& operturum cuncta defup culmen imponeret?Si radicem nuptías.fi υἰτοίπία3 tédíximus fructus./fi fandamétü matrimonii, δὲ τε οί uel culmen perpetuá caftitatem: quís si D udtamiínuídusucel tam cecus obtrectator mei erít;ut ín eadé domo a-difici uel culmé uideat: δ fandamentü qd' edificia& culmé portat ignoret? Porro& ín alio loco pponentesapoftoli Ὁ teftimonid, ín quo aítzalligatus es uxori:nolí quzrere folutioné.Solutus es ab uxore;nolí ἄγετε— hannes » uxoréilico hac fübiecimus, Habet unu(quif qp noftrü termínos faos,redde mihi meii,& tu te^"vt i netui.Si es esuxorí tuz;ne illi des repudiü.Si folutus fum ab uxore, non quará uxoré. » Vtego nó foluo cóiugia/fi femel lígata funt:íta tu nó líges,quod folutá eft, Sed& ín alío tefti^ - monío quid de uirgínitate δὲ nuptijs ζην να eC dedaratur. ING ímponit nobis - apoftolus laqueti;nec cogiteffe quod nolumus: fed fuadet qd honeftü eft& decorü:& intente id facit feruire drio,& femp efle follícitos:& expectare paratá ἀπί uoluntaté:ut cá quid imperaue/ ür riquafi ftrénuus δὲ armatus miles.ftatim impleat quod pceptü eft:& hoc facíat fine ulla diften E tione, qux data eft fecundá Ecdefiafté homínibus huius mundi, ut diftendantur ín ea.In fine t. quoq cóparationis nuptíarü δὲ uírginü,difputationé noftrá hocfermone codufimus.Vbi bo de àü δὲ meli? eftibi boni δὲ meliorís no unü eft premiít:& ubi nó eft unü premíüLibi utíq; dona n5 diuerfa. Tant igitur íntereft, inter nuptías δὲ uírpinitatéquantü inter no peccare& beneface/ m re,imo ut leuius dícam,quantü ínter boná δὲ melius.Porro ín confequentibus cái dícímus:Fini ra tà difputatione coiugiorü δὲ uirginitatis.ut ínter utrq cauto moderamíne przceptorü,nec ad i finiftram,necad dexteram diuerteret:fed uía regía graderetur,& illud impleret: INe fis multum αἵϑ iuftusirurfus monogamíam digamiaz comparat: δὲ quomodo nuptías fubdiderat uíreínítati: jd íta dígamiam nuptijs fübijcit:nonne perfpicue oftendimus qua fit ín(críipturís fanctis finiftra, ΡΒ νέον 725 doi quz dextq:& quid fienificet;ne fis multum iuftus? Quod uidelicet finiftra fit, fi Judzorum& /5,;^» 5«« Men "d gentilium fequamur libídiné,& femper aftuemus ad coitum. Dextrafi Manichzorum fequa; ri muurerroré& fimulata pudícitiaiimpudicitia retibus implicemur. Vía autem reoía fit;ita appe; μὰ tereuírgínitatem,nenuptiz condemnentur.Preterea quís tam íníquus meorum opufculorum i iudex erít:ut príma matrímonía damnare me dicat: cam etíam de fecundis díxifle me legerit: jg Concedit apoftolus fecundas nuptias.fed uolentibus:fed his quz fe contínere non poffunt:ne lá luxuríatz ín Chrifto, nubere uelint;habétes damnationé quod prímá fide irritam fecerintzEt hoc ((PRO LIBRIS ADVERSVS IOVINIA. C hoccócedit,quiía multx abierunt retrorfum poft fataná.Caterü beatíores erüt, fi fic permanfe^ είπε, Cotínuoqy fubiunoit apoftolicam authotitatéfecundá confili( meü.Porro ne authorítas apoftoli quafi hoís,leuíor uideret: addidít:Puto auté quod& ego fpirit αεί habeá. Vbi ad có tinentíam prouocatiibi non homínis.fed fpüs dei cofilio ufus eft. Vbi at nubendi concedit ue níam.fpíritü dei nó nominat:fed prudentiz librat cófilium:ita fineulis relaxans, ut unufquifcg ferre poffit.Propofitis ergo teftímontjs;ín qbus apoftolus fecundas cócedít tiuptías ftatim fub iecímus.Quomodo uirginibus ob fornicationis perículü,cocedit nuptías:& excufabile faci;qd? per fe nó appetíturrita ob eadéfornícationem,concedit uiduís fecunda mattímonia. Melius eft em lícet alten δὲ tertii unum uírum πος, plurimos:id efttolerabilíus eft,uni homíni ρα tam effe ὅρ multis.Facefat calánía; De fecundo hic δὲ de tertío δὲ quarto(fi libet)matrimonio difputauimus,no deprímo.Sed ne quis ín eo quod dixímus,tolerabilíus eftuní homíni pftitu tam effe cj Moran prímü matrímoniü referat,ci omnis nobis quaftío de dícamía& trí a^ nia fuerit:denigg digamizx δὲ tríeamiz difputatione hoc calce Vu ímustO mialicent fed no οἤλία expediunt.Non damno dígamos,imo nectríeamos,& fi dici poteft;octogamos.Plusaliy quid ínferam,etí(cortatorem recipio FOU Id&qualíter lícetaequali lance ρξίατ Nix e, got mr Ην. αἲ eft.Erubefcat calüníator meus,dícens me príma dánare matrímonia,quádo ieri non dam/ peii t 79^"^ no digamos, δὲ tríigamos,&{{ dici poteftoctopamos. Aliud eftnon damnare, aliud pdicare: UU PP— aliudeftueniáconcedere, aliud laudare uittutem.Si aüt durus in co uideor, quía díxi quícquid aqualiter licet, zzquali lance penfandumeft;puto n6 me crudelé iudicabit& rigida, quí alialo/ ca uitginitati& παρε, alia tríieamis,& octogamis& protein pan Chri ín cat neuireíné.in fpíritumonogami, qd'uná habet ecdefiá;nofter in relíqs fermo teftatus eft:&cre diti fam?nuptías códénare?Dánare dicor nuptías,cius hícfermo eftcINullíq dubi eft facetz dotes de Aaró δὲ Eleacat δὲ Phinees ftirpe ceneratos:q cá& ipfi uxores habuerint, recte nobís opponerené fi errore Encratítarü contenderem? matrimonia reprobáda. T atíanü Encratítag: D príndpéáqabijcitmatrimonia;reprehendimus,& ipfinuptías códénamustRurfumq; ubi υἱοί nes& uíduas comparo;quíd de nuptiis fenferím: δὲ quomodo tres eradus uíroinitatísuiduíta εἴζα; uel cotinentiz: δὲ cóiueri fecerim, declarát ipa quac fcripta funt.ING nego beatas effeuiduas;. qua ita poftbaptifmá máferínt: necillará detraho merito;quze cá uiris in caftitate perdurantz fed ficut hac maíorís ργαπιῆ apud deá funt&g nupta coiugali officio feruiétes:(τα δὲ ipfzzquo T MERE patiant animo,uirgínitaté fibi praeferri. Ad Galatas quoq, teftimoniü apoftolí;pponentes.Ex —/ lah, operibus legis no iuftificabi£ omis caro;huiufcemodi fenfum intulimus.Opeta egis δὲ nuptía: Εκ exiur ou 5o^, funt, Vnde δὲ maledicant in ea,qua nó habét filios:qua- fi concedunt etíá in euágelío, aliud ta; mb: 3 ons yen men eft indulgentia infirmitati tribuere;alind eftuírtutibus prxzmía polliceri. Ecce perípicuenu ptías diximus cócedi ín euágelio:fed taméeafdé ín fuo officio pmanentes,pramía caftítatis ca/ E pere non poffe.Q uod fi indiene accipiunt marítí;non mihí irafcan£, fed fcriptutis fanais, imo μουν hoesseo e cs,'epifcopis δὲ prefbyteris δὲ diaconis, δὲ aniuerfo choro facerdotali& leuítíco,qui fe nouerüt ho^ | eph even, jene veto ftias offerre no pofle.fi epeti feruíát coiueali.Sed eo loco ubi de Apocalypfi teftímoniá pofui^ eese»— musnonemanifeítü efi;quid deuirginibus δὲ uiduis&coiugibus fenferímuszHi funt qui can tantcantíci noud;quod nemo poteft cantare nifi qui uirgo eft. Hi funt primitiz dei& agni, δὲ fine macula.Si uireines prímitia dei RPRTR uidua& in matrímonio continentes,erunt poft primitías hoc eft ín fecundo& tertío gradu. In fecundo& tertio eradu uíduas ponimus δὲ ma. rítatas: δὲ haretíco furore dicimur damnare nuptias? Multa funt quz per omné librum cauto moderamíne,de uiroínitate,de uiduís, de nuptijs diximus, Sed breuitatís ftudio unà adhuc po náteftimonii cui nó reor cótradicturü:nifi e, qui aut fe inimicü pbare uoluerít;aut gecordemz Nam οἴ ppofuiflem, quod dis(Πες ad nuptíasín Cana Galilez;, poft quxdá etíá hzcaddidi, Qui em femel iuit ad nuptías,femel docuit effe nubendum:& tunc uírcínítati poflet officere, fi nuptias poft uireinitatem& uiduítatís caftimoniam,non ín eradu tertío poneremus. Nunc au tem cum haretícorum fit damnare coniugia,& dei fpernere conditionem, quícquid de laude díxerínt nuptiarum,libenteraudimus.Ecdefia enim non damnat matrimonia,(cd fubijcit: nec abiicit, fed difpenfat, fciens(ficut fapra diximus) in domo magna, non folum effe uafa au/ cor aM i:: read HIERONYMI APOLOGIA.^^$0. 4. A rea&arocntea fed δὲ lienea δὲ fictilia: δὲ alia effe in honorem, alía in contumeliam. Et quícáqg fe mundauerit, eum faturum effeuas honorabile& neceffariü, in ome opus bonü pra paratü. Quicquid(inquá)de laude dixerint nuptiarü, libenter audímus.Laudarí nuptías/libenter audi, mus,S& nuptías codemnamus*Ecdefía, matrímonia nó dánat.fed fabijcit. Vclítís nolítís: marír tus fübijcitur uirgínitati& uiduitati Ecdefia nuptias, fed nuptías ín fuo opete permanétes,füby fjcitnon damnat:necabijcit.fed difpenfat.In poteftate ueftra eft, fiuelitis fecandum pudicitize eradum Kee Qus índignamíni, fi ín tertio ftátes;nolitis ad faperiora properarezToit cá totícs& tam crebro lectoré admonuerím,& per fingula pene tractuü milía, cautus uíator ít cefTerím,me íta recipere nuptías:ut οἷς contínentes,uiduas,uireincfq; praferrem: debuerat pru; dens δὲ benignus lector,etíam ea quz uidentur dura;xftimare de caterís:& nó ín uno atq eor demlibro,crimínarí me diuerfas fententías protulifTe, Quis em tam hebes,& fic ín fcribendo rur dis eft:ut idem laudet δὲ damnet? xdíficata deftiuat,& deftructa xdificet?& cá aduerfariü ui^ ccrít. fuo nouiffime mucrone feríaturzSi ruftícani homines, δὲ uel rhetorícz, uel díalecticz artís ignari detraherent mihí:tribueremi ueníam impetítíz:nec accufationéreprehenderem,ubi non uoluntaté ín culpa cernerem fed ignorantía, Nunc uero cum diferti homines:& liberalibus ftu díjs cruditi,magis uelintledere;cp intelligere:breuiter a me: refponfum habeant, cortígere eos: debere peccara;nó reprehendere.Patet campus.ftat econtra aciesaduerfarij doma manifeftàt eft:&(ut Vereiliand aliquid inferaillum afpice contra, Quí uocat. Refpódeant aduerfario. Ali ter teneant nodi ín dífputando, aliter uírgam ín docendo, δὲ me ín libris fuis, quíd uel prater; míferím uel addiderim, doceant. Reprehenfores no audio.fequor magriftros.Delícata doctrína. eft;puenanti ictus di&are de muro:& cii ipfe unguentis delibutus fis, cruentá militem accufare formídinis.INec hoc dícens.ftatím íactantiz reus fum,quod cxteris dormientibus folus certaue rim.Sed hocdíco,cautíus cos poffe puenare,quí me uíderint uulneratuta.Nolo tale certamen adcas.ín quo ταπεῖ te protegas,S torpente dextra, finiftra dypeum círcüferas. Aut ferendum p» i οἱ νη or o| Lm dt 5e gy sif gun orm/iorw Mni tibi ef&aut cadendá.INon poffum teexiftimare uíctorem,uifi aduerfaríá uídero trucidatá. Le, gimuso eruditiíTimi αὐτί ín fcholis pariter,& Ariftótelea illa de Gorgia fótibus manátia:fímul : Ον Ρρ, η. didicimus, plura effe uidelicet eenera dicédi:& inter csetera, aliud ei yvixrasixoe Ieribere;aliud AY ART. EN d'ofacedixo, 1n prioriuscd effe difputationé:& aduerfario refpondenté nunc hacnücilla propo aere: Argumentari ut libetaliud loqui;aliud agere pahem(ut dícitur)oftendere lapidem tete," re.In fequenti αὔτ aperta frons:&(ut íta dícá)ineenuitas neceffaría eft. Aliud eft quxrere, aliud 4.«^^ definire:In altero pugnandá in altero docendáà eft. Tu me ftanté ín pralío,& de uità períditam tem ftudiofus magifter doceas?INoli ex obliquo;& unde nó putarís, uulnus inferre, Directo p ο| Νοε pe plor de 1 ent βρύα Vibo War Bs LEN(rn'Anerm wl us ymo my * 4^) X3 ovn C Denon ,(c- n"- P: Am d T-“»cute gladio. Turpe tibi eft hofté dolís ferire no uiribus, Quafinó& hacars fumma puenantiü /... ὡβ fit.alibi mínarí;alibi pcutere.Legiteobfecro uos, Demofthenélegite Tulliü:acne forfitá rheto?::^75 res uobís difpliceát,qrü artis eft uerifimilia magis Cj uera dícere:legite Platon& Theophrafta; Xenophonté Aríftotelé,& reliquos quí deSocratís fonte manantes, diuerfis cucurrere ríuuliszquid ín íllis aperti, quid fimplex eft? Quae uerba non fenfaü ui fenfus nó uictoríx? Oríge^ nes, Methodius Eufebíus, Apollinarís,multis uerfuum milibus fcribüt aduerfus Celfum δὲ Poe phyriü. Cófyderate qbus argumétis& cj lubricis pblematibus,díaboli fpá cotexta fubuertátz Etquía ínterdá coguntur loqui: non quod fentíunt, fed quod neceffe eft; dicuntaduetíus ea, quz dicunt gentiles. Taceo de latinis fcriptoribus, Tertulliano, Cypríano,Mínutio, Victorino; Laztantio,Hilarío,ne n6 tá me defendifle;cy alios nidear accufafle. Paul apoftolü pferá, qué P s lego.uídeor mihi nó uerba audirc.fed tonítrua.Lecite epiftolas cius. maximead. Romanos,ad Galatas;ad Ephefios,in qbus totus ín certamíne pofitus eft:& uidebitis εἴ in te| ς LI., ἢ, ΄----- ΄------** LJ L4" -ftimontis'qua fumít de ueteri teftaméto,cg artifex, 5 prudens,cg diffimulator fit eius ad'aoít.; η Ες νε.) ; Vident quxdá uerba fimplicía:& quafi innocentis hois ac rufticani;& q nec facere, nec decina "re nouctít ínfidías. Sed quociq; refpexerís fulmina füt.Haret ín caufa,capit ome qd tetígerít; 'tereü uertit ut faperet, fuga fimulat, ut occidat.Cakiniemur οσο íllá;atqy dícamus eí:1 eftímo' | nia qb9cotra Iudxos ucl cxteras hzrefes ufus es;aliter in fuis locis, aliter in tuis epiftolisfonant» Videm?exépla captiuaferuicrütibi ad dictoría,qua fuis in woluminib?nó dímicát.Nóne nor bísloqtue AE au Venta! rA! AY Á x^ Moms Avr ^ 7 | Moor foj/vvesevinty αὐ n TOegoa hm |] | i " C ^ s Mut uri MNenr"1 ͵ εν nuynedj ele pens "ην nw sve Je Mo bye lee fue 7De e Pose An ipse ΩΝ ΄ 7 bera"je A gan ét ο yel wel: 4| T. -- aire v[t quibus "FF 4441 B E Tee eL nutre vro her dens prioribus, ut nó defpiceret& fequentes. Dídicerat enim& ípfe,quía domínus lIefus,alijs Ts panem (/PRO LIBRIS ADVERSVS IOVINIA. ;bisloqtut cá faluatore;aliterforísaliter domi loqmur? Turbz parabolas.difcipuli audititueri taté.Proponit pharifzis diis quxeftiones,& no edifTerít. Aíad eft docere di(cipulá,aliud aduer faríum uincere Myfterium(inquit)meum míhí: myfteríum meum mihí& meís. Indignamini tníhí,quod Iouíníanum non docuetím,fed uícerím.Imo índíenanturhí, qui illum anathemati «atum dolent;& cum laudant quod funt;accufant quód efle fe fimulant.Quafi uero rocandus fuerít;ut míhi cederet,& no inuitus ac repuenans,ín uerítatís uincula ducendus.Et hzec dícerem fi uíncendi ftudio, cotra regulam fcripturarum quippiam locutus fuiffem:& ficut uiri fortes íg controuerfijs folent facere,culpam praemio redímerem, INuncuero cutn í nterpres magís apo» ftoli fuerim cg dogmatiftes,& comentatorís fím ufus officio:quicquid durum uídetur,cí maoís imputctur qué expofuímus,c nobis qui expofuímus.INifi forte ille aliter díxit,& nos fimplici tatem uerborum eíus,maligna interpretatione detorfimus.Quí hocareuít,de ipfis fctipturisp bet.Diíximus/fibonum eft mulierem non tangere, malum ergo efttaneere:níhil em bono contraríá eftnifi malum.Siaüt malá eft& ionofcitur: ideo concedítur;ne malo quid deterius fiat, δὲ cateraufqy ad propofitionéalteríus capituli.Hocideo fübiecímus, quía Apoftolus. dixerat: Bonumeft homíni mulierem non tangere:Propter fotnicationem autem unufquifqy uxorem fuam habeat,& unaquaq; fuum uirum habeat. In quo differunt uerba meaa fenfa apoftoliz INifi forte ín co,quod ille pronuncíat,ego dubito: ille definit,eco cifcitor:ille aperte dicit, Bonü eft homini mulierem no tangere: ego timide quaro, fi bonü eft mulierem non tangere, Si,du/ bítantís efGnon confirmantis.Tlle dicit;Bonum eft non tangere: ego quíd bono contraríá effe *poffitadiungo.Statimq; ín confequentibus:Anímaduertenda apoftolí prudentía:Non dixit, Donum efthomíni uxorem non habere,fed bonutn eft mulícretm non tangererquafi δὲ{η tacta eíus perículum fít,quafi quí illam tetígerít;non euadat. Vides igitur non de coniugibus nos.ex/ ^ponere.fed de coítu fimpliciter dífputarequod ad comparationem pudicitia δὲ uirginitatis, δὲ -angelícz fimilitudinisbbonum eft homíni mulierem non tan gcte. Να πίτας uanítatum, δὲ omía .uanitas dicit Ecdefiaftes.Si omnescreaturz bonz,uta bono creatore condiítz, quomodo uni^ :uerfauanítas?Si terra uanítas,nunquíd& codli,& angeli, δὲ chroní;domínationes,poteftates.ce «tetzeay uíttutes?Sed qua per febona fünt;ut a bono creatore condita: ad comparationem me: "liorum uanítas appellantur. Verbi gratia: Lucerna lampadis comparatione pro nihilo eftlam pas ftellz comparatione non lucet:ftellam lunzeconfer, caca eft. Lunam foli íunce,non rutilat. Solem Chrifto confer, tenebra funt. Ego fum(inquít)quíi fam. Omnem igitur creaturá fi deo contulerís,non fubfiftit.]Ne tradas(inquit)Hefter hzredítatem tuam hís quí non funt, ídolís fcí dicet& datmonibus.Et cetteerant idola δὲ damones;quibus ne traderétur orabat.In Iob quoq: legímus,a Baldach dictum de impio: Auellatur de tabernaculo fuo fiducia eíus:& calcet fa peü jol Js quafi rex interitus. Habitent in tabernaculo focij eíus, qui non eft:haud dubium quín díaboli, quicum habeat fociossnon autem habetet nifi efTet:tamen quía deo períjt;nó effe dícitur.Ergo feaindum hüc comparationis fenfum,malum diximus mulierem tangere(lícet uxorís nulla[αν cta fit mentio)quía bonum eft non tanoere.Et fubiecimus: Víreinitatem frumentum, nuptías hordeüfornicatíonem ftercus bubulum nuncupantes, Vtíq; frumentum δὲ hordeum creatura dei eft, Veram ín euangelio maiorturba hordeaceís panibus,mínor frumentaceis pafcit. Ho» mínes(inquit)& iumenta faluos facies domine.Alijs uerbis idipfam locati fümus,quando aure i uiroinitatem,argentum nuptías díxímus:& centumquadragí ntaquatuor milía uíroínum figna torum,quí cum mulieribus non funt coinquinatí: ín quo oftendí uoluímus,omnes quí uíreines non permanferínt;ad comparationem putíffimza& angelícz caftítatís,& ipfius domíni noftri .lefü Chrifti effe pollutos.Quod fi cui afperum δὲ reprehenfione díenum uídetur, tantam nos inter uireinitatem& nuptías fecifTe díftantiá quanta inter frumentum δὲ hordeá eftlegat fan/ :&í Ambrofij deuíduis librum,& ínueniec illum íntercetera.qua de uírgínítate δὲ nuptijs dífpu ' tauit,etíam hoc dixiffe,INeq ita coníugium pratulít Apoftolus,ut ftudia uírginítatisexringue tet fed a continentíz perfuafione íncipiens,ad íncotínentía remedia defcédit.Et cum brauium fuperna: uocatíonis fortibus demonftraffet, deficere tamen in uía nemíné paflus eft:íta plaw * HIERONYMI APOLOGIA. ut$o. 49 A pánemhordeaceum nein uía deficerentaalijs corpus fuum αἱ δά regnum tenderent,demonftra—: uit. Ecín cófequentibus: INon ergo copula nuptialis quafi culpa uitanda fed quafi neceffitatís farcína dedínanda eft.Lex ením aftríneit uxorem;ut in laboribus δὲ trifticía filios eeneret;con, £z£z. E: ΕΞ: á ueríio eius ad uni uirum fit,ut οἱ ipfe dominetur.Ergo laboribus δὲ doloribus ín generatione fi líoram addícitur nupta;nonuídua:& domínatuí uiri fubditur copulata;non uirgo.Etínaliolo— b co:Precio(inquit)empti eftis:nolite fieri feruí hominum, Videtis Gp euidens coníuealis fit defi^(57.59 y 3 nítio feruítutis. Et poft pufillum.Si igitur bonum coniugium feruítus malum quidem,quando m nequeunt feínuícem fanctificare fed perdere. Vníuerfa quz nos de uirpinítateac nuptíjs lato n fermone díffudimus,ille breui attauit compendio, ín paucis multa compreheadens. Víreini^ i tas ab eoperfuafio contínentiz,nuptíz remedia íncontinentíz: predicantut. Et fionificanter a τ maioribus ad mínora defcendens, uíreinibus brauium fupernz:uocationis oftendit:nu ptas fie ín uía deficiant confolatur. Alios laudat.alios non defpicit. Coniugium hordeo,uíreínitaté d corporí Chrifti comparat.Et puto multo mínoré diftantiá inter frumentü effe δὲ hordeii,cg ity tet hordei δὲ corpus Chrifti, επί; nuptías dicit, quafi neceffitatís(arciná dedinandam,& de/ 2 finítioné effe euidentiffimz feruitutis.Et multa alia quz tribus libellis de uíreinib? latiffimep. quee Xi fecutus eft. Ex quibus uníuerfis perfpicuü eft;me nihil noui de uiroinibus nuptifcg díxiffefed" maíorum ín omnibus fecutum effe fententíam,tam huius uídelícet 3 reliquorum,quí de Ecde/ fiafticis doomatibus difputarunt:quorum amularí exopto neglícentíam potius, aliorü ob^|^ -----d, fcuram diligentiam, T'umcant contra me marítí quare dixerím:Oro te quale illud bonum eft,.} ον e tii quod orare prohibet:quod corpus Chrifti accipere non permittit? Quando impleomarítioffi ο Qm rh pé yim "ὦ tíumnon ímpleo continentis.ubet ídem Apoftolus ín alío loco;ut femper oremus.Si femper mom tsi orandum efb,nundj ergo οοπίποίο feruíendum.Quoníam quotíenfcung; uxori debitum red; ue do,orarenon poflum.Hocquare díxerim.perfpícuum eft;quía interpretabar illud apoftoli di» απ&umz:lNolíte fraudare ínuícem,nifi forte ex confenfu ad tépus,ut uacetis oratíoni.Paulus apo; ικα B ftolusdicitquádo coimus cii uxoribus;nos orare non poffe.Sí per coítá quod minus eftímpe, τοῦ díturid eftoraresquanto plus quod maíus eftid eft corpus Chrifti prohibetur accípere.Petrus Mon ad contínentíam bortatur:Ne impediantur orationes noftra. Quodhíc απο peccatum πλεῖ xin eft?Quid cómerui? Quid delíqui?Sí turbídz& nebulofz aqux fluunt;non eft alueí culpa, fed fontis, Án idcirco arguor,quod de meo aufus fum adíjcere: Quale illud boni eft, quod corpus Chrifti acipete non permittit? Ad hocbreuiter refpondebo, Quid eft maíus, orare an corpus Chrifti accipere? Vticp accípere corpus Chrifti.Si per coitum quod mínus eft impeditur, mul, ο to magis quod maius eft.Díxímus ín eodem uolumine,panes propofitionis ex lege nó potuif«77/5 o Ω͂ fe comedere Dauid δὲ focios eius:nifife triduo mundos a mulieribus refpondifent: non utíqg ΕΟΟ nime ἢ a meretricibusquod damnabatur a lege:fed ab uxoríbus,quibus licite iungebantur. Populum απο quando accepturus erat legem in móte Sína:tribus diebus íuffum effe ab uxoribus ab; ftínere.Scío Roms hancefle confuetudiínem.ut fideles femper Chrifti corpus accipiant: quod Jur μοί ον necreprehendo;necprobo. Vnufquifq επί ín fuo fenfa abundat. Sed ipforum conícientíatm o 3 chr chong couenío: qui eodem díe poftcoitum communicant:& iuxta Perfium,noctem flumine puroáte quate ad martyres ire non audent? Q uare noh ingredíütur ecdefías? An alius in publico, alius WIR NNI. in domo Chriftus eft?Quod ín ecdefia non lícet;nec domi lícet.INihil deo daufum eft:&tene2 5» 7 vi quen, br quoq lucent apud deum. Probet fe unufquifcy:& fic ad corpus Chrifti accedat:non quod.---dilatz cómunionis unus dies,aut biduum fanctiorem efficiat Chriftianum:ut quod hodienom; metui, cras uel perendíe merear: fed quod dum doleo me non cómunícaffe corporí Chrifti;ab| ftíneá me p'ulifper ab uxorís amplexu. Vt amori coniugís amoré Chriftí praferam. Durum; eft,non ferend eft.Quis hoc fxcularíum fuftinere poteft? Qui poteft fuftínere, faftineat: quí; dir nó poteft, ipe uíderit. INobís curz εἴπ quid unufqfq poffit aut uelítfed quid fcriptura praz/ n cipíant dicere, Illud quocp ín commentaríolís meís eiufdem apoftolí carpítur,in quíbus dí/ am xí: Verum ne quís putet ex eo quod fequítur:ut uacetis oratíoní,& iteríi ad ídipfum reuertimi 10 niapoftolum;hocuelle,& non propter maíorem ruinam concedere.ftatim ínfert,ne tentet uos d fatanas propter íncontínentíam ueftram, Pulchra nímirum ind αἰσεμεία, δὲ iterum reuertímíné p? ες Jl— adidipfum Ke IT AW Νηλ Hym esp Ψδνη" SF vite A γον γον) Naves eeu Teevte VM^Y M Oye γονὴ"i pm Yn n ναγι νι), ἃ je le f» k pura ba η: «” vo grey p Ey δν ον vn 4' onec vo Vlt; wo rv υ (" Que my» har je Jas D Md " /o-— 0m" enr ΡΥ, aine ynooa^h dr A ΥΨΥΝ ΓΙΑ}. Ύννα is διτ 3, (PRO LIBRIS ADVERSVS$ IOVINIA.' ad idipfam:quod crubefcit fuo uocare ttomíne:quod tétationi prafert fatanzrquod cadfam ha. bet íncontinentiatn.Laboramus quaft obfcurum differete, cá expofuerit ipfe qui fcripfit: Hoc autem díco iuxta induleentíam,non fecundum ímperíum.Et muffitamus adhuc nuptías nom uocare índuleentiam, fed praceptum:quafi nó codem modo.fecüda& tertía matrímonia coce dantur δὲ telíqua. Quid híc locutus fumn,quod apoftolus nó dixerit? INimírum illud,quod eru/ befcit fto uocare nomíne?Ego arbitror quádo dícitad idipfum,& rem ipfam tacet,non εἴ noz mínare palam coitum, fed uerecande oftendere. An quía fequitur,quod tentationi pra-fert fa tanz,quod habet caufam incontinentia? Nonne alio uerborü ordíne idipfum eft;ne tentet uos fatanas propter íncontínentíá ucftrázAn quía díxi,& muffitamus adhuc nuptías nó uocare in dulgétiam,fed praceptumtQuod fi durum eftimputetur apoftolo qui αἰττζ-]ος aüt dico fecü^ dum íindulgentía, non fecundum ímperíum:non mihíquíi excepto prxpoftero ordíae,necfen/ y fum;necuerba mutauí.(/ Tráfeam?ad reliqua;Epíftolarí em breuitate feftinat oratío.Dico(íta 1^or efl oy jn fec gon ἐν η ας Apoftolus)ínnuptis& uiduis;bonü eft eís.fi fic permanferínt ut ego.Si auté fe non conti |^v qe Mir ν τ bs nencnubanemelius efte nubere d uri. Quod capítulü nos fic interpretati fumus.Poftcj nu ptis concefferat ufum coníugij:& oftenderat ipfe quid ucllet,quid ue cocederet:tranfit ad ínnu ptas& uiduas:& fuí pponitexemplum:& felices uocat.fi fic permanfcrinc:fi autem fe non conti nentnubant: idipfum dicens quod fupra: Propter fornícationem autem,& ne tentetuos fata; nas propter incontínentía ueftram.Redditqs caufam cur dixerít,fi fe non cótínent,nubanc: Me líus eft nubere;cg uri.Ideo melius eft nuberequía peius efturí. T olleardorem libidinís,& non dicet quía melíus eft nubere, Melius femper ad comparationem deterioris refpicit: non ad fim Γον incomparabilis per fe boni, Velut fi diceret: Melius eft unum oculum habere, dj nul um.Etpoft paululum cum apoftropham feciffem ad apoftolum,íntulí:Sí per fe bonz nuptia funt;noli eas incendio coparare:fed dic fimpliciter bonum eft nubere.Sufpecta eft mihí Ροπή tas eíus rei,quá magnítudo alteríus malí,malum coit effe inferius, Eco autem nó leuius malü, fed fimplex per febonum uolo. Vult Apoftolus innuptas& uiduas abfq; coítu permane: re,& ad exemplum fui prouocat;& feliciores uocat.fi fic permanferínt, Sí auté fe continere nor poffunt, δὲ ardore libídinis,nó tam cótínétia uolunt dy fornicatióe reftingueresmelius eft nube τε δ uti. Ad quod nos intulimus.Ideo melíus eft nubere;quia peíus eft uri: nó noftrá fententía pferentes.fed ínterpretátes illud apoftoli,melius eft nubere,cj urí:íd eft, melius eft marítü duce rcp fornicari.Si uri uel fornicari bonü effe docueris:tüc bono melíus pferet.Si aüt nubere me/ lias eft;qd' malo pfertur:nó eft germanz δὲ pura ínteotitatis:nec eius beatítudinis,qux angelís cópara£.Si dixero,melíus eftuirginé efTe; nuptá bono melíus practuli.Si aüt alter gradu fe» cero:melíus eft nubete, cj fornícari: ib no bono melíus:fed malo Ρο ptulí, Multa Ein eft inter íd melius qd'nuptijs,& inter id quod fornicatiói anteponit.Obfecro te;quid in hac dif fertione peccauiz Propofitü mihi erat;jnon ad meá uoluntaté fcripturas trahere:fed id dicere; qd fcripturas uelle íntelligebam.Cómentatoris officium eft, nó quid ipfe uelit:(ed quíd fentíat ille qué ínterptatur exponere. Alioqui fi contraría dixerít:non tà interpres erit cg aduerfaríus cíus, qué nítit explanare.Cette ubicüqy fcripturas no interptor,& libere de meo fenfu loquor,arguat me cuilibet durá qd dixiffe cotra nuptías.Quod fi no reppererít:quícqd uel aufterü effe uidet uel durum: id(τεζρτοτίς authorítati, non ínterpretís offício deputet, Illud uero ferte quis pof 7 fet,quod ín mereprehendit:quare exponés capitulü apoftoli,in quo de coniugibus fcripfit;tri2 bulationé carnís habebunt huíiufmodi,dixerím:INos ignari rerum putabamus nuptias falteti carnís habere lxtícíá.Si αὔτ nubentibus δὲ ín carne tribulatío eft:in qua fola uidebát habere de lítías,quid erit reliqu&á ppter quod nubant:cá& ín fpírítu,& in aníma,& in ipfa carte tribulatío fit? Qua hxccódemnatío matrímonij εἴ, infantü uagitus;filion: mortes, díuortia,damna,do mus,& cxtera huiufmodi tribulationé diximus nuptíarü? Dum adhuc uiueret(λέξας memo: τίς Damafüs/librü cotra Heluidíü de beat Maria uirpinitate ppetua fcripfimus:in quo necef fc fuít nobis ad uirginitatis beatitudiné pradicandá,multa de molcftijs dicere nuptiarü. Num uir egreoíus& eruditus ín fcrípturís,& uíteo,ecdefia: uiroinis doctor,alíquid ín illo fermonerer prehendit: In libro quoq ad Euftochiü,multo duriora de nuptijs diximus:& nemo fuper hae ifs ce laus 4— μον HIERONYMI APOLOGIA.^^^"|$0.$0 A telefuseft.Amatorquippecaftitatispreconiü pudicitiz,intenta aure captabat. Leoe T'ertal| lian, lege Cyprianum lege Ambrofia:& cá illis me uel accufa;uel libera. Inuenta: funt Plauti^ 17^. foods nz familiz,&fcioli tantü ad detrahendü.qui ín eo fe doctos oftentare uclint,fi omnium dícta lacerent:& ín una atq; eadem caufa; utrüqpid eft δὲ me δὲ aduerfaríá reprehendanti& cá e duo; busalterum neceffe fit uíncere, ambos uictos effe contendant,{7 Porro ubí de dígamís& tti amis differentes díximus,melíus eft lícetalterá δὲ τετεί unü uirum noffe,c plurimos, id eft; tolerabilius eft uni homini proftítutá effe, cg multis:nóne ftatím cur hoc dixerim fubiecimus?| Siquidé& illa in euangelio Samarítana.fextum marit habere fe dicens:areuitura dito,quod non fit uir eíus.Ego etíam nunclibera uoce prodamo;non damnari ín ecclefia digamiam,imo nec trígamiá:& ita licere quínto& fexto δὲ ultra,quomodo& fecundo marito nubere: fed quo; tnodo non damnantur ift nuptía:íta nec pdicantur.Solatía miferi funt,nó laudes contínen tiz. Vnde δὲ ín alíoloco dixi: Vbiunus marítus excedit;nihil refert. fecundus an tertius fit: quía definit effe monogamus.O mnía licent.fed n6 omnia expediunt.|No damno díeamos,itmo nec o L— ΄--»»*[4 tríigamos,& fi dici poteft octogamoshabeat cui libet octauü maríta,& effe definat proftítuta. Veniam δὲ ad illà locum,in quo arguor,quare díxerím dütaxat iuxta Hebraicá ueritaté, in die(ο... ο So Ne r fecüidonon additü.ficut ín prímo δὲ in tertio δὲ reliquis: Vidit deus, quía bonum eft: ftatímgg i'* hen hp fubiecerim,;nobís intelligentia derelinqui:nó effe boná duplicem nmerá, qui ab unione diu"^^^ 77 7 777 dat,& prafiguret foedera nuptíam. Vnde δὲ ínarca INoe, omnía animalia quzcíiq; bina inere/ díuntur, immunda funt. Impar numerus eft mundus.In hocnefcio quíd reprehédatur ínterím de fecunda die:utrü quía fcript eft:& fcriptü effe no díximus:an quia etíá fi fcriptá eft: nos ali, ter intelleximus,;dj fcripturzefimplicitas patítur.Scriptü nó efle,in fecundo die uidit deus quía bonü cftino meü accipiant teftímonii fed cunctorü Hebraorü δὲ alios: interpretü: Aquila uí delicet& Symmachi& 1 heodotíonis.Si aüt fcriptü no eft,cum ín cxteris diebus fcriptü fit; aut reddant aliam pbabiliorem caufam,;quare nó fcríptü fit:aut fi no reppererínt;ineratis fufcipiát quod a nobís dictum eft. Porro fi ín arca Noe omnia anímalía,qu« bína ínerediunt ímmüda B funt&ímparnumerus müdus efb,;& hoc fcriptum effe nemo dubitat,quare Ícciptum Πε ediíTe/ rant.Sí αὔτ nó ediflerunt;quod a me expofítà efb;uclint nolínt/fufcipient. Aut profet meliores epulas,& me couíua utereaut qualícáq; noftra coenula;contentus efto. Scilicet nüc enumeran; di míhí eft, qui ecdefiafticorü de impari numero difputarüt, Clemens, Hippolytus, Origenes, Dionyfius;Eufebius,Didym?:noftrorü cy Tertullianus, Cypríanus, Victorinus, Lactantius, Hi laríus:quorum Hilarius defeptenarío;id eft ἱπηρατί numero differens, quz& quáta dixerit ad Fortunatü liber illius teftímonío eft, An forfitan Pythagoram δὲ Architam Tarentínum δὲ Sci pionem ín fexto de republica,de ímparí numero proferà difputátes?Et fi hos audíre noluerint obtrectatores meí:eramatícorü fcholas eís facíá códlamare, Numero deus impare gaudet. Grá Domande piaculü;euerfz funt ecdefiz,;orbis audire nó potefbfi mundioré uíiroínitaté diximus efle ds nuptías.fi parem numerü impari fubíecimus:& ueterís teftamenti typos,euangelicz uerítatí Ὁ feciffe moftrauimus, Cz:tera qu ín libro noftro reprehéfa funt;uelleuiora puto,uel ad eundé fenfum pertinentia:unde ad ca refpondere noluí,ne& libelli excederem magnitudiné& tuo αἱ derer ingenio diffideresqué patronü caufz mex ante habuic rogarem.lToitur hocextrema uo cc proteítor, me nec dánaffe nuptías,nec dánare,rcfpodiffe aduerfaríoznon meom infidiasfor!— α ο, midaffe, Vireinitaté aut ii ccelá fero, non quía habeá fed quía magis mírer quod nó habeo.,!«(ut by ἐξ Ingenua& uerecüda cofeffio eftiquo ipfe careas;id ín alijs pradicare.Nunquíd quía grauí cot" ier iic: poreterrz hzreo,auíum non mítor uolatus,nec columbam pradiícoiquod Radit iterliquidi: 757 celeres negfcomouet alas?“ INullusfe decipíat;jnemo bládo adulatore fe pracipitet.Príma eft uírgínítasa príma natíuitate:fecüda uíroinitas a fecida natiuitate. IN eft meus fermo;antíqua fentétía eft: Nemo poteft duob? dominis feruire;carni δὲ fpíritui. Caro cocupifcit aduerfus fpíri ta:fpüs att aduerfus carnéhacc adínuicé fibi aduerfant:ut no qux uolumusilla faciamus. Q uá do alíquid tibiafperü uidet ín noftro opuftulo:nó ad mea uerba refpicías: fed ad fcripturá, unde tmea tracta funtuerba. Chriftus uírgo,mater uirpínís noflri uirgo perpetua, mater δὲ uíreo. Yefus ei daufis inereffus eftoftijs:& in fepulchro eius.quod nouü δὲ ín petra duriffima Net : asta quic: ἐν ἮΝ Ἡ excífum p D i | i1 rrr m y ver jmvhere γα] /Artr) 1;:;; 3. ς NDA; σύν de hers TU phe dimus ὃς irafcimur,fi fubantibus nobis femp ad coitü,pramía pudicitizc denegent* Volumus Qn me yan dorm: Cia Vr η /^nv** Chrifto.Idem ergo habebit fames przmiü& inglüuíes fordes δὲ müditizefaccus& IN EPISTOLAM AD DOMNIONEM SCHOLIA. excifum, necantea quis, nec poftea pofitus efl. FTortus condufis.fons fignatus: de quo fonte ille lunius manatíuxta Iockqui itrigat totrentem,uel funium uel fpinarum:funiü peccatorum; quibus ante alligabantur: fpinarum, que fuffocant fementem patriffamilías. Flxc eft porta otícatalis( ut ait Ecechiel) femper daufa&lucída, operiens ín fc uel ex fe proferens fanctafarv étotum,per quá fol iaftícize& pontifex nofter fecandü ordíné Melchifedek ingreditur& egre/ ditur. Refpondeant míhí, quomodo Iefus ingreffus eft claufis oftíjs.um palpandas manus, δὲ latusconfyderandum,& offa carnemqy monftrauerít;ne uetítas corpotís,phantafima putaret: & eco refpondebo;quomodo fancta Maatia fit& mater δὲ uíreo. Virgo poft partü,materante cp nupta. leítur(ut dicere cceperamus)Chríftus uíreo,uirgo M. αγία τείας fexus uírgínitatem dedicatiere. Apoftolí,ucl uírgínes,uel poft nuptias cótinentes,cpifcopí, prefbyterí,diaconí, aut uiroines elíountur,aut uiduj;aut certe poft facerdotiü ínaternü pudici.Quid nobifmetipfis illu ορίρατς comedere:uxorü adhaerere cóplexibus, δὲ in numero uírginü δὲ uíduarü regnare cam ferícum,La carus recepít mala ín uita fua:& diues ille purpuratus,craffus δὲ nítidus fruítus eft carnis bonis dumad uíueret:(ed diuerfa poft morté tenent locazMiífería: delitijs,& dclítía miferijs commu, tantur. In noftro arbitrio cft;uel Lagarum fequi, ucl díuítem. (/PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. D philofophia.) Id eít,lítteraría exercítatione.Dogma uocat decretüá, quod haberet denu |Iptijs& uírginitate. 4/ Condifcípulü) Modeftíze caufa uocat,cutn magis díícipulus fuerit dj Q3 condifcipulus. 4/ Sodalem.) Sodales funt admodum familiares, quibus uel ineptias no Uf tras,no uereamur comunicare.(f Amicum.) Id nomen fandciíus eft./ Obujjs(ut aíüt)mat dlnibus,) Quodauideacciípimus,íd manibus porrectís occurrentes excipímus. Quod ob^ lírigant prímum aduocatá ínftruunt ín caufa, hoc eft ca docent, quibus cognítís opus eft ad caufz defen ἐ fione.Nam ínftruereuelutarmare eft& preparare.(/ Tulliustuus.) Velquía Romanus,uel quod P2 ? machíus huíus ftilo delecüaretur. 4 Ante illum.) Marcus em Antoníus orator floruítante Cíceronem, í, hoccft illoadmodum puero.( Breuí& folo,) Quuía níhilalíud fcrípfit prater unicum librum eumq; bre | u&.(f Reprehendát me.) Flacc caufze coftítutio,fiue argumeti expolitio.«' Problematis,) Id eft quxftío^. nís:fic em Graeci uocat προβλήμαϊα τσαρὰ τὸ παραθάλλ(μ,ηποά ín congreffufolet ín medí& proponi. De πίζβ.) Híncapparet Iouiníani dogma F-omae damnatum fuiffe, príuicf Flíeronymus aduerfus eum fcri». [ beret. Apte dixit,deníqgcum hocargumeto poífit urgere uel pratermiffís ceterís, 4 An cgo.) Focper v froniam αἰ eft. Significat em fe fatis exercitatum ín diuínis lítterís. 4 Líneam.) Traum cfta pí&orí bus,quí ficexercentur,ut líncam líneze índucant,quemadmodum legimus apud Plíníum, de Protegene ^"& Apelle.4 T. enue dícendi.) loca textoribus eft ductum. Ita Horatius: 1 επί díducia poemata filo: e f Nea; em nos.) Haec ad uerbum cítat ex fuo ipfius líbro aduerfus Iouíníanum,« Flomíni uxorcm uel ψ X EUER ίσεν oftendít γυμὲ uocem effe ambigua. 4f Iunonís unfuírz.)Poteft ἃ ad Iunone referrí, qua tantum uní nupfit, ad mulieres μονοίάμους per quas huíus facra peraguntur. 47 Quíd ínquiít uelim.) 4 ας fub Paulí perfona legenda funt.(f lllumafpice contra quí uocat.) Carmen eft ex Aencíde Maro » nís. 4 Aliterteneant modum.) Quuandj refragrantibus exemplaribus,nodumlego,non modum. Nar &athletarum ὃς paleftrítarum nexus uocantur, Q'uí dífputat,ín hoc tenet δὲ diffimulat nodum, ut illaque ataduerfarium.Quí docet,uírga emendat fi difcipulus non obtemperet. 4 Pugnátííctus dictare demu ὁ τοῦ Qui fpectant ín tuto perículum aliorum,de muro íudícare dícuntur. Allufit autem ad Gracum proa. uerbium τ τοὺς tocarodo terrd πόύρΏου κρΐνομεμ,α eft quíd Achíuos deturrí iíudícamus. V erum hec copiofíus explicamus ín noftrís Chilíadibus. Eleganter aüt díxit,díctare(ctus,pro prafcribere,quomodo debeas ^ ferire. 4/ Nolo tale certamen.) Vtina attente legant hunc locum,ríxofi quidam, qui quatuor, aut quíngs uerba decerpunt ex opere alieno;atq índe ftatim pronuncíant. Quá multa poffent hínctorquerí ín Her V ronymü,nift fequeret, Et hac dícere,fi uincendí ftudío δις. 4f Infcholis paríter.) Etob hoc fupcríus e Δ΄ condíícípulá uocat. 4| Acíftotelea.) Grace dixit Aesor do. Gorgías prímus Athenís deomníre quacücg y propofíta fuífTet dí(putauit,non quod ita fentírct,led exercedí ingenij caufa.( Genera dícendi.) Quida codíces habebát dícedí,qdà dictandi, legendü arbitror difputádiaut certe dífferedí.Porro locus que híc cítat eft apud Aríftote.lib.Elenchorá prímo hís uerbís ἐσὶ δὲ τῶμ ἓμ τῷ διαλέξεσθαι λόγωμ γένν τέτταρα, διδασν καλικοὶ, Rod διαλεκτικοὶ, δι πεζρασικοὺ, καὶ Ἐρισίκοὶ.καὶ διδασκαλικο ἐμέ, οἱ ἐκ τῶν ordiep ex Sp ἑκάδου μιαθήιατοο,(Ον ουκ ex τῶμ τοῦ απ-οκρινοµκένου δοξῶμ ουλλογιῖόµενοι, δὲι you visti qp τὸν μιανθάνοντα. δὲ αλεκ]ικοί δὲ οἱ ἐκ Tap ἐμδόξωμ ονλλογισικοὶ αν]ιφάστως, πφρασικοὶ δὲ οἵ Ἐκ τῶμ δοκούμτωμ τῷ πο ρινομένῳ; nod ἀναγκαίωμ rd évou τῷ προσποιουµέ2 νοι Dedp cip ἐτεισήρκρ.ὂμ τοόπορμ διώρισαιῖμ εέροιο, ἔρισικο 1d οἳ Ἐκ τῶμ φαινομιένωμ ἐμδοξωμ ὀυλλογισικοὶ, περὶ μέμ οὖμ τῶμ διδ.ασκαλικῶρ C ἀτοδ(dip ViekTete ser δὲ τῶμ διαλεκηικῶμ nod πζρασικῶμ ἐμ τοῖς περό]ερομ, arteld e τῶμ αἴώνισε κῶμ nod Ἐρισικῶμ νῦμ λέγωρχερ Á.funtaüt dífputadí gencra quatuor.Doctrinale δὲ dífputatiui,& tentatiud, de cotentiofum, Ac doctrínale quide,quod ex proprijs principijs uníufcuiufqs difciplina,no ex refpodentis : opinionibus Doederl: n T^ Obr re Ν΄() imu δ 2.'“ΤΟ νε.^ C Qe manes t truditur ínuítis longe fecus accipere folemus.(/ Oratorem meum.) Id eft, caufz mex patroná, Nam qui. |IN APOLOGIAM AD PAMMACHIVM SCHOLIA.$o.$1 :& opinionibusratiocínatur.Oportet ei credere,eum qui difcít.Dífputatorium aüt quod ex probabílíd ra^ tiocínat contradictione. T entatíuum uero,quod ex hís quz uidentur refpondenti,& ex his quz nece ü fe eítícire eum,quife fíngat habete fcíetíam,quemadmodum ín αἱ ἧς εἰς defínítum. Cotentiofum autem quod ex his quz uidentur effe probabilía,ratíocínatur.Itag; de doctrínalí quídem,ac demonftratiuo, dí; d ctum eft.De diífputatorío uero;ac tentatíuo,ín líbrís fuperioribus. De concertatorio aute& contentioío y Δ nuncdicamus,(/Gymnafticos.) γυμμασικῶο, íd eft ad exercítatione.(/ Dogmaticos.) δογματικῶσ, id eft d ὁ ad decernendum. 4/. ut dícitur.) Prouerbíum eft Plautinum íllud;altera tnanu fert lapidem, pa; b néoftentataltera:fumptü ab.ijs,quí quo canem fallant,pane oftenfo allíciunt,deínde lapidem,quem alte Cra manu clam tenebant íimpíngunt.(f Studíofus magifter.) Ita confentiebant exemplatía, At ego malítri u ὁ ocíofas magifter,(T Noli ex obliquo.) Hixcfic legenda,ut dicatur non ab Flíeronymo, fed ab ocíofo ma à iftro,quíi hisuerbis obíurgat pugnantem.Nec íd contumelíofutm eft(η Dammachíum,cá fecunda per u Cede quauis abutatur,(A uafí hec.) Hzcrefpondeturab Hieronymo. ff Díuerfís cucurrere.) Quo η níam Socrates ambigue dífputabat de omnibus,hínc ex eíus doctrína uaríze funt ortze fectae, Academíco rum;qui dícebát nihil fcírí, Stoícorum, quí negabant quícqua bonum,aut malutm.prater unam uirtuteti - f acturpítudínem. Perípatetícorum, quí ordínes bonorum fecerüt,& felícitatis gradus,« τα uerba no n fenfuum.) Offendit ín hocoblíquo dífputandí genere, ín quo non dogmata proferuntur, fed pugnatur la cum aduerfario,lícere uerba detorquere ad eum fenfum,quí tíbí comodus fit,& ipfos fenfus ad uí&toría ? detorquere,(f Dicuntaduerfus eos.) Locus híc uclex hoc deprehenditur effe corruptus, quod ín exeJ ni plaríbus uaríus habebatur.Sícequidem coníjtío leeendum:Ft dj ínterdum cogunturloquí;nó quod fen wil 1 tíant,fed quod neceffe eft aduerfus gentiles.« Sed tonitrua.) Ad terrendum adueríaríá. Hoc δῆς dixit . propter multa,qua Paulus torquet nonnihil aduerfus Judzorum pertínacíam,cum alíud nonnundy feni t tíat ᾧ acloquatur, ueruti tempori feruít.(/ Etnon edífent.) Velut illud de baptifmo Iohannis,«f Flaret ín caufa.) Cumalíud uídeatur agere;ac dígredí,tamen hoc ipfumagít. Aliquando uídetur concedere,atí quando reüocat quod conceffít,& tamen quíd uelít;magis intelligitur δρ auditur, ο, Secretum meti mí 1 hi.) Eftapud Efaíam prophetam cap.24-.41 Imo índígnantur.) Cortexit uerbum índígnamini./ Quod "n funt.) Id eft Touiníaniftz. Q'uod fimulant, hoceftorthodoxi.(7 Et ficuti uíri fortes.) δίς inducuntur ín controuerfijs rhetorum,aliquando uírí fortes,& de rep.benemerítiloquentes non üt negent factum,aut utrecte factum defendant: fed ut admiffum,fuperíorum meritorum refpectu,condonetur.lta índucunt Hloratíü,occífa forore reum,ita Maniliü,affectati regni reum,íta pro Miloneloquit Cícero.« Auellat de V.taberriaculo.) Locus eft apud Iob cap.18.(/ Oies qui uirgines permáferint.) δές habebat uetuftí codí, .€es, Si uírgínitas ímpura,collatíoneangelorüac deí,quid dici conuenit de παρείς δὲ uíduis? Verü legen B?dumarbítrornon permanferunt. 47 Sancti Ambrofi] de uíduís.) Extat liber, fed ín eo multo zquíor eft uiduís. Aít ením in ipfo ftatim ínítío: Et propemodum non ínferíorís uírtutis eft, eo abftínere coníiugío, quod aliquando deleciauerít,dj coniugi] oblectamenta nefcíre. At paulo poft. Angelus mittitur ad uírgi nem,propheta ad uíduam.R urfum alibí,Ita ígítur uírgínitatetn praedícamus, ut uíduas non retjcíamus: {έα uíduas honoramus,ut fuus honos coíugio referuetur.De fecundís nuptiis illud eleganter dicit, Habe; .atfaucía remedium, honefta cofilium, Certe ín fumma ο Hieronymo confentít,uírgínítatem prímo fta tuenisloco, proximo caftam uíduítatem,tertio nuptías.(Tribus libellis.) Extant& Ηί,(f Q'uorü emu b faríexopto.) Retulítperallufionem Terenti) uerba. 4/ Etnoctem flumine purgant.) Ita Perfius, Satyra fecunda, Hacfancte ut pofcas, Tyberíno ín gurgite mergis Mane caput δίς tergz,& nocte flumíne pur gas.In eos qui dabant opcrá,ut pure orarent,cü níhil peterenta fuís dtjs,nifi rídícula,«(/ Quareno ingre 4 díuntur ecclefias.) Ex hocloco colligimus olím domt fuze quemqs corpus Chrifti fumerefolere, quí πο, laiffet.Idem uidetur ínnuere Paulus,cum aít: An domos non habetís ad manducandum:(/ V tamorí co * íugis.) Hocfub alteríus perfona dícitur non Pace ER ein ufaueio,mox θ fuo nomínerefpondet, ὃ Quipoteft fuftínere fuftíneat. 4 Et muffitamus adhuc.) Ο δρ confentíentibus qua uíderím exempla ribus,malím íta legi:Et muffítamus adhucnuptías índulgentíam uocare non preceptumcINam muffitaz € mus pofüit,pro tíémemus. Muffat ením quínon audet zloquí quod fentit.«f Et uireó ecclefize uíreínís,) Flocadíecit,non fímplicíterad laudem Damafi fed ad pondus argumentí: C) uod ís.uír, non folum iudiz €iofed ipfa etíam uíta practulí(fet uírgínítatem,ín cuíus laudem librum etíam fcrípferat 41 Nemo fuper V hac.) Mirum, cum alías fcríbat eum ibrum Romz lapídatum fuiffe.("Ne libera.) Liberarí dicuntur;g ur)/ 4 iudicum fententijs abfoluuntur,«r Plautínz familíz.) Q)uídam codíces habebant fabulz pro Γαία. Fa listino fom ha μίας appellat fa&tíones.Plautínas addit,quod ἐς procacíor eft ín conuíctis,prafertím quoties feraos,co quos, meretríces,aut lenones altercantes facít. No quod ípfe Plautus fit mordax,fed quod tales inducat petíonas.Síc& ín proxíma epiftola de mordaci obtrectatore, Plautínze familíze columen, Porro Plauti. nos falesolím uehemeter placuiffe ueteríbus,teftís eft Horatius. At noftrí proauí Plautínos& nácros,& ,* laudauere fles: nímíum patienter utrüqp,nie dícam ftultemíratí, 4/ Aut profer meliores epulas.— Alluz / fítad illad Floratíand, Sí quíd nouifti rectíus íftís, Candidus ímpartí,fi non,his utere mecá. 47 Scilicets) / ας επ ftomacho δὲ Itonía dícuntur.Mírum eft autem,cur Platonís hocloco non fecerít mentionem. y«Quorum Hilarius.) Qyuze, quali uirorum monumenta perdidímus,ut fummulariorá í(torá nugas le^ gere cogeremur.Extant nonulla de numerís apud huncín fnítío comentaríorum ín pfalmos.4/ Numero &deus impare gaudet.) Olím ad grámatícos pertínebat poetará enarratío.E(t aute hemiftíchium ex Ma» tonís Aeglocís, 4/ Vírcínitatem autem ín ccelum.) Hic locusarguít Hieronym uírgíne no faíffe,fed la píum ín adolefcentía,íd qd' alío quoq; loco teftatur,forore comendans amícís quíbu ον híc ullae 4 3 a,Cur T νε./ M HIERONYMI AD DOMNIONEM t A^facurmodefliz caufa feuirgine negaret,fi uere uirgo effet.(f Radit iterliquidá.) Verfus eft ex quinto |. Vergilíanz Aeneídos,de colüba,cuíus uolatus ab authoribus traditur effe pernicíffímus.«Nemo blan^ do adulatore fe. Hoc eft,nemo pracipitetur ín errorem fe adulatore, hoc eft,ut ipfe fibí fit adulator, Eft €i peftilentíffimum affentandi genus,cum aliquis ipfe affentatur fibí, quod uitium Graci φίλαυτίαμ ap^ C pellant.4f Claufis íngreffus eft.) Cum ἀρρῆγεεξε dífcipulís a refurrectione.Id trahitad allegoríam, fimul ὁ alludens ad portam Ecechiclís príncipí claufam,cuíus mox meminit. 4T Funíum uel fpinarum.) Duplex ein lectío eft. Nam feptuagínta uerterunt&opiepid eft.funium, Symmachus interpretatus eft fi pinari, Locus eft apud propheta cap.3.( Ιοίεατ ut dícere.) Bene per coniunctione ígítar,corrígít digrcfliuncu lam,& recipit fe ín uíá.INà quze modo dícta funt,níhil facíüt aduerfus Heluídiü;quí non negabat Chrift F ex uírginenatü.(/Dedicauere.) Dedícatur em quod ínítíatur. Vnde Gracístxaipi« dícuntur ab ίππο. - mando. Locus híc mendofus habebatur: uerum ex díuerfis mendisfacile germana lectio colligebaturz 6(Subantibus nobis.) Rurfus hocufus eft uerbo,quo uídetur delectatus effe,('Ingluuíes,) Id eftíngur ^ gitatio,fiue edacítas. 4 Sordes.) Hícnon parfimoníam fignificat, fed apparatum& cultum neglectum, { unde monachos fordídatos uocat. Et huíc opponit mundicie.«ἵ In noftro arb.) Conclufitlibrü Ερίρϊιοι nemate. (ARGVMENTVM: EPISTOLAE SEQVENTIS.| Ti 3| Onachus quídá iuuenís ὃς auídus eloríz, cit ante louíníani dogma, caeterís oppugnaffet, ΤΝΤ Bi poftea cepit ín Hiieronymí libros, quos aduerfus Iouínianum fcripferat, paffím declamare, EI 3 quod contumeliofius fcrípfiffet aduerfus matrímoníum.Huncigítur mordícus arreprum,mi : ᾿ 9 2350 εἰς iocis furfum ac deorfum íadtat,ac uexat. Síue uere fait aliquís ταὶς, πε fub huíus perfona, oluitomnes obtredctatores fuos deterrere,ut eft uafer Híeronymus. Et huncnefcío que fubornauít, ne quid offenderet Domníonem, ut apparet ερίζζορᾶ, aut certe abbate, πᾶ patrem uocat alías. Eft aute tota íocofa epiftola,a capite ufq ad calce:fed a nomíne temperans,quod líberíus conuitíetur. πὶ 4/HIERONYMI AD DOMNIONEM APOLOGETICO N.; Itterz tux: δὲ amorem pariter fonant δὲ querelam. Amorem tuü,quo fedulo mo^ nens,etíam quz tuta funt in nobis pertímefcis: Querelam eorum quí nó amant:& quxrentes occafionem ín peccatis garríunt aduerfus fratrem fuum: δὲ cotra filium E l| matris fuz ponüt fcandalum,Saribis ei monachum,imo nefcio, quem de tríuio, MH Ην pm de compítis de plateis citciiforaneü;rumigerulum,uafrum tátum ad detrahendum,quí per tra ^w B— bemoculi fuifeftucam alteríus nítatur eruere,concionari aduerfum me,& libros quos cotra Io; XC len Velo] minianum fcripficaníno dente rodere acerareconucllere:Hunc dialecticá urbis ueftra: δὲ Plau tínz familizcolumen,non legiffe quidem καγεγοςίας Ariftotelis, not el iquam ας, 1 τοπίκα, nO faltem Ciceronis τόπους fed per imperitorum círculos, mulíetculatumqg συλιπόοα f yllogifmos te xere,& quafi fophifmata noftra callida areumentatione diffoluere.Stultus ego quí me putaue rim hxcabfq philofophis fcire non poffe,qui meliorem ftili parté eam legerim quae deleret,cg quz fcriberet.Pruftra ereo Alexádri uerti cométaríos: neqcc me doctus magifter p ἐισαγωγὶὴν introduxit ad logícam:& ut humana contemná fine caufa Gregorium INacíácenii& Didymü in(criptutis fanctis catechíftas habuisnihil mihi profuit Hebraorum etuditío,& ab adolefcen;tia αἵᾳ hancatatem quotidiana ín lege prophetiseuangelijsapoftolifa; meditatío.Inuentus eft homo abfq; praceptore perfectus τορευμαϊοφόρορ, ἔμθεος καὶ ἀυτοδίδακῖος, quí zloquentía Τ αἶ» mp. Box Ὑ C ωδή gre e τοῦ Chülcenterü, Didymá fcientia feripturará, omefay fuí téporísuincat tractatores. Denícy did » vt alie ovwvi y 7 matetíá pofcere:&t Carneadeü αἰίηἆ referés;ín utráq partem,hoc eft δὲ pro íufticía δὲ contra íu fticiam difputare.Liberatus eft mundus a perículo, δὲ harreditaría ucl centumuírales caufz de barathro erutz,quod híc forum πεο[ίοξο fe ad ecdefíam tranftulit.uís hoc uolente fuiffet inv. Quas Io emm 2m b fyllooifmorum fuorá retía tendere? INam fi applofiffet pedé.intédiffet oculos, rugaflet fronte, δρ ex ts Em iactatietmanum, uerba tonaffet, tenebras ilico ob oculos offudiflet iudicibus. INeqmirá fi me Mfjentorten ντε», δ abfentem iamdiu& abfq; ufulatinz lingua femigraculum batbatumq;, homo latíniffimus vy enti! M. er Ccondiffimus faperet,cum prafentem louinianum,Iefubone qualem δὲ quátá uirum,cuius némo fcripta intelligeret; dignum qui fibi caneret taatum δὲ mufis, zloquétia: fuz mole oppref ferit. Quaffo ἰσίτας pater chariffime,ut moneas eum,ne loquatur contra propofitü fuum:ne ca/ ftitaté habítu pollicens, uerbis deftruat:ne uirgo uel contínés(ipfe em uíderít qd cfTe fe íactet) marítatas uirginibus comparet,& fruftra aduerfus hominé difertiffimü.tanto tempore dígla/ diatus 4- ΄ ΄- Li[4. ΄[4 ΄ P Loita. 1 c noxíus? Qué crímínofum nó huíus feruaffet oratío:cum coepiffet ín díoitis partírí caufam,& ^— "»Ἥ 1 yv” p"MM, lium;argumentis Aríftotelem, prudentia Platoné, erudítíone Axiftarchü,multitudine librorü 5,5... C Yuri ΔΡ ” ΄ € Nery APOLOGETICON.'|$06$2 C diíatusfit. Audio prxterea eum libenter uírginum δὲ uiduarum eellulas circüite:&addactofir /15, d ore ric petcilio de facris inter eas litteris philofophari.Quid ínfecreto;qd ín cubículo mulierculas do;-6?»^7. eI oce cet? Vt hoc fcíát effe uirgínes quod marítatas:ut florem«tatísno nepligant,ut comedát&bi; J ωΞ'ς ὦ à bát δὲ balneas adeant,müditías appetant;unguenta nó fpernát? An magis ieíunía δὲ pudicitíá i&illuniécorporis? Vtícy illa przcipit quz plena uirtutis funt. Fateat ergo. publice quod domi ῃ loquitur. ας fi& domi eadem docet qux& publícea puellarum confortío feparandus eft. Μύ, ü tor autem non etubefcete iuuenem δὲ monachum ut fibi uidetur difertum: cuius de ore uene; : res fluunt:quí tantz ín fermocínando elegátíz eft;ut Comico fale aclepore cofperfus fitluftra s re nobilium domos.hzrere falutationibus matronarum.religionem noftram paganam facere: n δὲ fidem Chrifti contentione torquere uerborum,atqy ínter hzc fratrí fuo detrahere. Vtícy fi ον’ rare me arbítratus eft(in multis ením offendimus omnes: fi quis ín uerbo non peccat)híc pfe Qu E Aon &us eft uir)debuit uclarguere;ucl interrogare per lítteras:quod uír eruditus& nobilis fecit ῬΑ, /;(7. 5r) machíus.cui ego refponfum dedi ut potui:& epiftola longiore differui, quo quíca; fenfu dixen tím,Imitatus faltem fuiffet tuam uerecundiam,qui ea loca,qua fcandalum quibufdam facere ti uidebantur,excerpta de uolumine per ordinem digeffiftipofcens ut uel emendarem uel expo; Ἢ nerem:& non tant me putafti dementíz:utín uno atq; eodem libro,& pro nuptíjs,& cotra nu "ἢ ptías fcriberem.Parcat fibi, parcat míhíparcat nominí Chríftiano. Monachum fe effe non lo^^^». με - quendo,& difcurfando:fed tacendo,&(edendo nouerit. Lecat Hieremiam dicentem:Bonü eft gum uíro εἴ portauctít ucuim ab adolefcentía fua. Sedebit folus& tacebitiquía tulít fuper fe íucá. Aut fi certe ín omnes fcriptores cenforiam accepit uirgulam:& idcirco fe erudítum putat, quía dü Iouinianum folus intelligit, eft quippe prouetbium,Balbum melíus balbí uerba cognofcere,: mx en x τράρτασσυγγφαφᾷς pellamus Attilio iudice.lpfe quoqy Iouíníanus συγγραφεὺς ἀγράμματος iuftiffime /πηρ ου ο^ pdamabit:qd me dánant epifcopi;nó eft ratio, fed cofpiratio.INolo mihi illeuel illerefpodeat:“᾿ d QuoR: me authoritas opprímere poteft;docere nó poteft, Scribat cotra me uír: cuíus& ego lir Pi D guiintelligosquem cum uícero, oés homines(imul uícerím. Ego em bene nouí(experto credo te)quantus ín dypeum aflurgat.quo turbíne torqueat haftam.Fortis eft,& ín difputando no; a. dofus& tenax,€ qui obliquo& acumínato Pugnetcapite.Szpe de nocte ufqy ad uefperam có is tra nos ín. plateis darmauít: habet latera& athletarum robur,& belle corpulentuseft. Videtue— à οἱ mihi occulte mei dogmatis e(le fectator. Praterea nuncj erubefcit, nec confyderat. quid, fed. δι N. ας quátum dicat:& ín tantam uenit opinionem aloquentiz,ut foleant dicta εἰα5 Cirratorum effe mlovib lg, ΠΩ ha dictata. Quotes me ifte ín círculis ftomachari fecit:& adduxit ad colera? Quotes confpuit,st confputus abfceffit?Sed hacc uulcaría funt,& a quolibet de fectatoribus meis poflunt fierí: ad. libros prouoco,ad memoriam in pofteros tranfmittendam.Loquamur fcriptissut de nobís ta-citus lector iudicet:ut quomodo ego dífcipulorum eregem duco:fic ex huíus nomíne Gnàtho| nici uel Phormionici uocentur. INon efterande mi Domníon partíre per angulos δὲ medícori ον tabernasac de mundo ferre fententiá:hic bene dixitlle male: ifte fcrípturas nouit, ille delírat, NS ifte loquax.ille infantiffimus eft. Vc de omnibus iudicet:cuíus hoc iudico meruit? Contra qué libet paffim ín tríurjs ftrepere, δὲ congerere maledicta non crímína:fcurrarum eft;& parafíto.. tum, Moueat manum, ficat ftilum, commoueatfe: δὲ quícquid poteft fcriptis oftendar. Det: E nobis occafioné refpondendi difertitudini fuz. Poffutm remordere, fi uelim, pofíum cenuín F ροή Jo ϑ"m dentem lzfus ínficere. Et nos dídícimus lítteras:& nos fizpe manü ferulefubduximus.De πον. 0 Hoermm. bis quoq dici poteft:Foenum habet ín cornu loge fuge;Sed magis uolumus efle difcipuli eius: quíaít:Dorfum meum ροίαί ad flagella, δὲ facíem meam non auertí a confufione fputorum.. Qui οὔ melediceretur non remaledixit: δὲ poft alapas, crucem,flagellablafphemías,nouiffime pro crucifigentibus deprecatus eft,dicens:Pater ignofce eís,quod ením faciuntnefciant. Etéeo ienofco errori fratrísintellieo,quia diaboli arte deceptus eft. Inter mulíerculas fcíolus fibi 87 zloquens uidebatur.Poftcg Romam mea opufcula peruenerünt;quafí mulum exhorruir:& deme quoq, captauít eloríam:ut nullus e(fet in terrís,quí non eius zloquentía dífpliceret:exce/. 3d ptishís quorum potentíz non patcit;fed cedít; Imo quos non. honorat, fed ΠΏ Nei fci Μ᾿: 4 ícet C ^Y'HIERO.APOLO.AD DOMNIONEM PRO LIBRIS SVIS. licec homo peritiffimus, ut ueteranus- miles uno rotatu eladij percutere utrüqy: δὲ oftendere populis quod. quicquid ipfe uellet, hoc fcriptura fentíret. Dienetur foítur nobis fermonem fuum mittere:& non reprehehdendo, fed. docendo oarrulitatem noftram corrícere. Tunc intellixet aliam. uim forí effe, aliam trídínij, non que ínter fufos δὲ calathos puellarum,& i inter crudítos uítos de diuina: legis dogmatibus difputari. INunc libere& impudenter ία ctat ín uulgus& perftrepit, damnat nuptías:& inter uteros tumentes.infantium uagítus,&lle^ &ulos marítorü; quid apoftolus dixetit tacet:ut me folum ín ínuídíam uocet.Cum autem ad libros uerierí:& pedem pedí contulerít,& ucl propofuerit aliquid de fcripturís;uel audíerit pro ponentem,tunc fudabit,tunc hérebit,procul Epicurus,longe Ariíftippus, fubulcí non aderunt, fcetà fcrophanongrunníet.— Etnostelapaterferrumq; haud debiledextra| Spargímus,& noftro fequitur de uulnere: fanguis.Porro finon uult fcribere:& cantum maledictis agendum putat, audíat tot ínteríacentibus terris, fluctibus populis faltem hocdamorís mei:No damno nuptías,non damno coníugíum.Et ut certíus fententíam meá teneat, uolo omnes quí propter nocturnos forfitan metus folí cubitate non poffunt;uxores ducere. /»^- A μεῖς τ ya Ep. ἜΝ E: o λένε Morem tuum.) Id oppofuitalterí partí,hoceft querclís alíorum nó ípfius.«i Etíam quae tu $4 ta funt.) Nam ἰά amantis eft,& tuta tímere,íuxta illad Maronis, Ο ήτία tuta tímens.« Imo nefcio que.) Floc míra arte agít,ut dj míníme tnultos lzdat..(/ INefcío que de tríuío.) Mí reexagegerauit cotemptum, Nefcío que,uelut obfcurá. Addit de tríuio, alludens ad τας IM γοιποτί,αμθρωπέσκοο tx τριόδου,(α eft homunculus de tríuíc.INà ín tríutjs círculatores age: Γ bantolím;/ De compítís& plateís.) Compítum eft coítus multarum uíarum.Platez uíz latíores, quae nunc fora uocamus,ín his folent huiufinodi fcurrze confiftere.Híc illi regnant, ubí plus ualet ímpadentía quá eruditio/nempeapud índoctum uulgus.Ita Floratíus.Nec círcum compita pugnax. 4/ Círcüforaned ὃ monachum.) Contumelíofe addit cítcüforaneum,cum monachus nomen habeat folítadíne.«/ V afrü ( tantum.) Ín czterís ftupidü, δὲ ínfante, Vafrum uocat dícacem& argutum,& ín taxandís uítijs παίατα, 4! Díalecticim urbís ueftrz.) Per Ironíam;cum Roma foleat oratores habere,Gracía díalectícos.(/ xoT« f. yogías.) Quse nos uocamus pradícamenta.Nà ab hís rudímenta díalectícze aufpicamur, 5 Cg Graeci scd 9 γορίαμ& accufatíonem uocant. 47 τος ἡ$gumpsíao,) Id eft de ínterpretatíone,fiue de enuncíatione,a uerbo ἑρμικμεύφμγία eft interpretari. 4[Non coxa.) Id eftlocalía,quod in hífcelibris Ariftoteles tradat locos,hoc ἵ€ft edes argumentorum& probatíonum.(f Ciceronis τόπουο.) Id eft; locos, Nam ἃ hícad Ττνοδα» tium de locis fcripfit, Aríftotelem fecutus,fed exemplis ad ufum forenfem accómodatís, A ddídit faltem, "quod fi Grace nefciret, hunccertelegere potuerit./ Círculos.) Appellat hominü conuentus,quí mos δὲ | hodie duratapud Italos.{{συμιπόσϊα.) Id eft,compotatíones:& maluit utí Graeca uoce, quod fit odíofior & latina couíuía.Hícín quíbufda exemplaríbus habebatur Graeca uox latínis lítterís,ofanoiftís, forte[εί ^". ptum erat fyllogífmos κερα]ιμούς nectere,íd eftfyllogifmos cornutos. 4/ Meliore ΠΕ ραντξ.) Olím zreís "τες fcribebant ín tabulis ceratis:& cufpíde fcribebant,inuerfo ftilo,diuerfa parte delebant,& aequor cói planabat. Vnde& Flaccus. Sape ftíl& uertens, iter quae digna legi fínt, Scripturus.Sentít autem fe plui ^ rímum fudaffe in exercendo ftílo,& fxpius deleuifle ut corrígeret;d fcrípfifle.«/ Alexandri uerti.) Ale xander em Aphrodifeus edídít comentaríos ín aliquot Aríftotelís libros.DPorro uertí díxítpro ucrfauí ὃ&euoluí;non protranftuli. Doctus magifter.) Hunclocum deprauatum fuíffe,ucl ipfa codícum uaríe tas arguit. Opínor ítalegedü: Neqcd me doctus magífter ἐισήία ad logíca. Nam Gracís uci eft intro ducere; quod nos dicimus ínftituere:& ill/ucafoy sp uocant,qua nos ínftitutíone,quotíes res a prímís tra dit elementís.Símulcq allufit ad libelli Porphyrij de qnas uocibus,que ípfe&carofip appellatquod índu/ Ὁ cat,ad cognitione logices Aríftotelíca.(κα(sao) Catechí(ta dicebant apud Chriftianos,q uoce ui ua,tradebant religionis noftrae myftería bapticandís.() uo temporc& catechumeni dicebantur a uerbo καϊηχίω, quod eft inftítuo,uoce ducta ab ἠχεῖμ fonare,quod olim nefas effet my ftería líitterís comittere, feduoce tradebantur: íd quod obferuatum eft,& apud Gallorum theologos Druídas.Ipfe in antíquiffi) mo quodam codícelegí pontíficem quendam Romanum, ín lítterís(uís cum multa docuífíct,e a quo fuerat ínterrogatus ἐς facramentis, fubtraxíffe uerba quibus facrum oleum confecrarctur,ne myfteríum litteris commiffum, aliquo modo permanaret ad prophanos. At nunc etíam ea quíbus Chríftí corpus. €Oficit,G tonfores memoriter tenent, quz tame nuftg me apud ulli ueterü legíffe memini, ifi ín quibuf dam libris fuppofiticijs. Caeterum hos duos Catechiftas appellat, quod non folumlegíffet íllorum lí 4 bros/fed dífputantes audiuit,(/ Abfqg praeceptore perfectus,) Hícquoq locus ín exemplaríbus. uaríe fe rebatur deprauátus,uerum ex litterarum ueftigijs hínc& hínc collatís,noó magno negotío,germana[οτί ptura colligítur, Abíq; praeceptore perfectus,-σμευμ ατοφόρος, ἔμθεος καὶ iiTod Id ακῖος, id eft, fpiritu lymphatus;afllatus numíne,& per fe doctus, δίς& Heffodus fcribít feab ípfis mufis dídicítJe,& carum afflatu fcribere. Et Flomerus cantore ἂνοδ fduxTop appcllat,quod nó ex hois ínflitutíoe, fed ex afflatu ἀεί canat. Chalcenteron ο Jtem, Οἱ IN APOLOGIAM AD PAMMACHIVM SCHOLIA.$0. 33 Δ.(Chalcenteron Didymum.) De Didymo grátnatíco fentit, quí fupra mílle uolumína fcripfiffe legítur, unde& Adamantínus díctus,ob inuíctam laborís tolerantíam:de chalcenteros,quod(ειτείς effet ínteftí ὁ ᾿ς, χαλκὸ ein aes, tyIspo,uifcera,( Et Carneadetialí uíd.)Carneades philofophus folít? eft de quauís re, quxecüq, effet propofíta ín utramuis difputare partem,táta erat ingenij promptítudo,& pro íuftícía à có tra iufticiam, Opereprecíum eft audírequemadmodum fcíolus aliquís, hunc corruperat locum. Etenim 5 nal. y rorrecher cü Carneadeum non repperi(fet,nec ín fuo Breuiloquo,necín Gema gemmarünec ín Mametrecto,ícrí) pturam emendauít ad hunc modum. Deníc dicitur materiam pofcere,& ad carnem,& ad deum alíquíd teferens ín utrág; partem&c.O miferos authores,quí ín huiufmodi nebulonum incídunt manus. Ha c redítaríe uel centumuírales.) Romz cá effenttrígínta quincy tribus,e fíngulís tribubus delectís, cetum^ uírales íudíces conftituebantur quí de hareditatibus, de teftamentís, de ufucapionibus, mancípíjs, ne^ ὁ.xis,atqy d genus alijs caufis cognofcebant,quae capítales non effent. 4f E barathro eruta.) Id eft, ex fui ma delperatíone. Nam actum erat de ἰῑ[ίς,[ hícfe ad forum contuliffet potíusquam ad ecclefiam. f In di t gítis partírí caufam.) Id Hortéfio tríbudt, quod ín dígítisfit partití caufam folitus,«' Applofiffet.) Mire , exprellít geftus oratorum,prafertím impudetíum.De fupplofione pedum loquítur δὲ Quintilian us car | pítedeaciíone,(f Taaffet manum.) Id fiebat ín contentione. Attígit omnía ín quíbus fita eft pronuncia 3 tío)nempeín uultu,geftu corporis, d uoce. 4! Abfentem íam díu.) Nempe a R oma,ubí latíneloqueban. [νι tur. Ft facile eft uíncere abfentem,quí non repugnet. 47 Scripta intellígeret.)Anceps fermo,qui quadrat. i etíam ín homínem egregíe doctum, d Scmigsacalum Quod ea pars Syríae quae eC iccm fpedat, tá I plaracg Grace loqueretur. Quse ad Saracenos,fuam habebat línguam ut íncultíor; f/ Sibi caneret δν mu^ fis.) Dictum eftalias de mufico;qui dífcípulum erudítum quidem,fed populo parum gratum íutlerít fíbí canere& mufis. 4 Eloquentíz fuz.) Rídícule,cum íllum etíam uicerít íneptía lermonis quí fuit íneptifiá w mus.(/ Contra propofitum.) C) uía monachus erat. 4/ Balbum melius Ραϊθί,) Floc quod prouerbio dí; » cunt mírá d uerd fit.(πόρτας συγραφῆς;) Id eft,omnes fcriptores. Maluít aute Girzce dicere;uel quo ma/ gis effet ridículá, uel quod fcríptor,apud ἰαείπος anceps uerbü eft, cómune fcríbze,& authorí uoluminís. o«Attilio ludice,) Prodígiofum díctu fuerit, quibus modis hic locus fuerít deprauatus,quem tamé e cer tiffimis ueftigijs reftituimus,Quátum debentbonzlítteraspeffímo{Π| homínü generí;quí fummamar^ rogantíam cum fumma ímperítía coníunxerunt. Attilius Πίζας fuít, M. Attilíj regulí,qui maluit ad exqui; fita redíre fapplícia, dj uel hoftínó prarftare iufiurandá.Híc ρίξαν cenfor erat acerrimus, ac multosequí; tes Romanos grauí nota affecít,una cum fuo collega L..Furío Philippo.LegeValerij maximi libri fecun dum,caput de cenforía nota. Nam ante díxerat,fi ín omnes fcriptores cenforíam accepítuirgulam,(í lo/ B| uínianus συγραφεῦο αφάμμιαῖος.) Id eft fcriptor abfeg litterís,id quod Grace uenuftíus eft, propter allufio^ nem uocis.Nlam γράμμα ἃ γράφω deduciturperínde quafi latíne dícas lítterator illitteratas.Et ob íd ma; 4 tuit Grace dícere,quo feruaret gratiá(chematís,(/Opprímere poteft,docere nó poteft.) Atnücbonede C| us cuíufmodi funt, quí uelut ex adytís fua prodüt oracula hocímpíe,hoc haretíce hoc índocte Flac adit[o^ js Mon: Y dixit qd' Domnion effet epifcop",ut apparet e pxíma epiftola.(f In Clypeii.) Reddidítcarme Maronis'' ενεσίορ"ἐν feles/ { ex Aencíde:uerum hacomnía per lroníam dícuntur.« In difputando nodofus.) Ita paulo fuperíus, no 7 τ dumín diífputando tenere,(f Oblíquo& acumínato.) ἃ paleftra duxit metaphoram, ín qua& ncxíbus utuntur, acnonnundf oblíquant caput,ut attrahant colluctantem,alíquando íntendunt caput. 47 Habet v latera.)Latera pro robore fzpíus ufurpantoratores.In Athletís potíffímum corporís firmítas,& ín Orato « relatera requíruntur,quí apud populum dicat. 47 Cirratorum effe díctata.) Cirratos uocat adolefcentes comatos, alludens ad illud Satyricum. Ten círratorum centum díctata fuifle, Eft autem feflíua 7 pocopo! X pocta inter dícta& díctata.Díctata dicuntur quafí prarfcrípta ad imitandum. α΄ Videtur mihí occulte.): * Planeludiít,quafi Hieronym? Πε homo uoluptuaríus,& faginz deditus. Addit occulte, quod alioquí cul, tamonachum profiteretur,(Ad choleram.) ld eft ad bilem,id quod accídere folet moto ftomacho. 9. Loquamur fcriptis.) Feftíuiter duo díuerfa coniunxit, Nam no loquítur qui fcribit, 7 Gnathonici uel phormionici.) Allufitad illud quod eft n Eunucho T'erentíana.Itídem δὲ íftí gnathonicí uocetur,Gna^ thonem inducit Terentíus,adulatorem optímum,& Phormíonem ímpudentiffimum parafitum.(/ Me 2. dícorum tabernas.) Vtin tonftrínís,ita& ín pharmacopolijs,quas híc medícorum tabernas appellat, co fident ociofi.(/ Spe manum.) Retulitíllud luuenalís,Et nos ergo manum ferul fubduximus.“απ 3 be ín cornu.) as ex Satyrís Horatij,de mordaci Poeta,metaphora fumpta a boue cornupeta -ᾱ-«Etegoígnofco.) Totus híc fermo obliquus eft,maxíme mordens,cum uídeatur mederí morfui.4/Dar ς citfed cedit.) Parcit quí ueretur,cedit qui tímet perículum,idqg ipfe mox ínterpretatur,non honorat, fed ὁ metuit,(/ Flzrebít.) Hrent perplexí,(/ Procul Epícurus.) Hi uocluptatum fectatores non erunt auxí/ ^ lio, cüres díuinzefcripturzeteftimoni)s agitur. 47 Subulcinon.) Sícappellat fautores louínianí,quod coír $ tum approbent, ut índícatum eft fuperíus.(/ Foeta fcropha.) Eft autem hoc anímal míre foecundutni o(Etnostélapater.) Carmen eftex CAEN Vergiliana.4/ INocturnos forfitan metus.) Nempe ob me tum lemurum,aut fpectrorum. Nam folí magís tíment, à (ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTI ('Pámachíus uir nobilisafinís Daulz, cofobrinus Matcelle; Hieronymo amícus,cum uíderet multo offendi librís quos aduerfus Iouínianü fcripferat.fuppreffit exemplaria,& ut idem faceret FHíeronymus: admonuiítquo líberum effet emendare quz dífplicebat. Ad id refpondet Híeronymus,etíq; adhortatur, ut(acrarü ftudio litterará fe dígni prabeat honore facerdotíj;ad qd' uideret omnit ftudijs accerfendus, /(BIERO.AD PAMMACHIVM PRO LIBRIS SVIS ADVERSVS IOVINIA. 553 Hiriftiani interdü pudoris efbetiá apud amicos tacere,& hu militaté fuam magisfb| ΓΑΙ lentio cofolarí;cj retrectando ucteres amícítiasambiítionis crímé incurrere. ΟΣ diu 3 tacuifti;tacui;necuncg expoftulare fup hac re uoluí:ne no amícii quzrere,fed poté De, 297 3 tiorem uiderer expetere. INücaüt prouocatus officio lítterarü ,prímas partes femp habere tentabo:& nó tam tefcribere,dg fcribere:xut δὲ uerecunde hucuf: qp tacuiffe, δὲ nereciídíus loqui ccepífe coenofcar,De opufculís meis cotra louínianü,quod δὲ prudenter& amanter fe - eerísexemplaría fubtrahendo,optíme noui.Sed nihil pfuit ifta ΠΜ alíquanti ex urbe uenientes,míhi eadé lectitatent,qua fe Romx excepifle referebát.In hac quoq; prouíncía íam libri fuerant diuulgati:& ut ipfe leiftinefcit uox miffa reuerti. IN6 fut tanta felicitatis, quátz φήμηι δ). ἐπ plzríq; huíus téporis tractatores,ut nugas meas quádo uoluerím emendare poflim.Statím ut ες ΎΡΡλ aliquid fcripfero:autamatores mei.ant inuidí,díuerfo quidem ftudio:fed parí certamine ín uul eus noflra difleminát:& uel ín laude,uelín uítuperatione nímij funt:nó merítü ftilifed fuá fto machü fequétes,Itaq; quod(οἷα facere potui;apologeticü ipfius operis tibi mifi,qué πεορφώνισα,: ore po, Dn .&tepofcente xdiídí.Qué cum legerisipfe pro nobis cxterís fatiffaciesaut fitu quoqynaremco'''| 7 Fn?" taxerísillam αροίϊοϊί περικοπὴμ, ἴῃ qua de uírginitate& nuptijs dífputat;aliter differere copel/ lerís.Nec hoc díco,quod tead fcribendü prouocem:cuius ín facris litteris ftudiü mihi pfero: fed ut alios quí nos lacerant, hoc facere compellas. Norunt litteras,uidentur fibi fciolizpoffunt me non reprehendere, fed docere, Si quid fcripferint, magis ex operis eorum comparatione, mea P^ PE βάν interpretatio negligetur Lege quafo te δὲ diligenter apoftoli uerba confydera:& tunc uide; oopcor 3 enar els Dis mepropter calumníam dedínandam multo plus dj ille uoluit ín maritos fuiffe dzmétem. n ἢ Orieenes Dionyfius Pierius Eufebius Cafarienfis;Didymus, Apollinaris latíffime hancepi, ftola interpretati funttquom: Píeríus aim fenfum apoftolí uentilaret atq; ediffereret:& propo: fuiffetillud exponere: Volo aüt οὓς efle ficut meipm: adíecit ταῦτα 2p ὃ παῦλος ἀντικρὺς eye ép κυεύσή, Quod hícquzfo peccatü meü eftiquzc durítía? Vniuerfa qua fcripfi:huic fententia: p e d D coparata leuíffima funt.Reuolue omníü quos fupra memoraui cómétaríos:& ecdefiarü biblio,z 75...| D thecis fruere:& magis οδείτο eradu ad optata ceeptaq; perueníes, Audio toti?in te urbis ftudia d cócitata.Audío pontificis δὲ populi uoluntaté parí méte coeruere.Mínus eft tenere facerdotic, Cj mererí. Libros fedecím pphetarü,quos ín latínü de Hebrao fermone uetti.fi legerís,& dele étaríte hocopere cópererozpuocabis nos οἰ cxtera daufa armarío nó tenere. Tranftulí nuper Iob ín línguá noftrá: cuius exéplar a fancta Marcella cofobrína tua potetís mutuarí. Lee ei, dem Graxü,& latini:& ueteré zdítioné,noftra tranflatioi copara: δὲ líquido puídebís quantis diftet inter ueritàté δὲ mendaciü. Miferam quadá τῶμ ὕπομνκμ ἄτωμ in prophetas duodecim,fan πον», cto patrí Domníoni,Samuelem quoq; δὲ Malachim,id eft, quatuor regü libros.Qua fi legere^ uoluetís: pbabís quát difficultatis fit diuiná fcriptura δὲ maxímepphetas intelligere:& inter/ : preti uitio quz apud fuos putíffímo curfu oratioís labunt,apud nos fcatere uitis. Porto alo; ΕἸ»| on mof po uétíam quá pro Chrífto ín Cícerone cotemnis,in paruulís ne requíras.Fcdefiaftíca interpreta Ἡνερίορν:^ tioctiáfi habet zloquíj uenuftatem,díffimulare cá debet δὲ fucere: ut non ocíofis philofopho τῇ fcholis paucifc difcipulis: fed uniuerfo loquatur hominum ceneri. 1|(PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. z5373]. V militate fud.) Híc humilítas no uirtute fignificat,fed fortuna& coditíonc.«/ Sup hacre.) ze hi Nempe detuo filentio. // Amícü qusrere.) C) uxrere pro regrere,& amícá uelut axqualem. (Sed potentíorem.) Etat em Dámacbíus Romz nobiliffimus; 47 Exemplaría fubtrahédo.) yv t| Quantum ínuidize conflatum faerít Hieronymo ex hís libris, ucl hínc apparct, quod Pam; ! machius amícífimus,exeplaría fubtraxerít ne uulearent.(/ Aliquátí.) Id cft aliquamultí,« Excepiffe.) : Id eft tranffcripfiffe.«ἵ INefcít uox míffa.) Hemiftichía eft Floratiana,«/ Non meritá.) Hot adiecit,ne / quod przceffit uideret arrogantíus dictá.“Ὁ ue πεοιφώρισα.) Ιά eft,queante promífi. 4Γ Narem cótra ὃ xerís.) Ita Flaccus. Sí fordída mappa corrugat nares. Offedit,quí nares cotrahit, 4/* vwieixozip.) Id εἰ ας cifione,quando exomni parte decífis erroríbus res abfoluít, 4 Adíccít ταῦτα Adftop 0 ra Aog, Tr puo ἀγα μίαν xipios.Id eft, haec díces Paulus, pala«αἰ θαι przedícat, Quid híc attínet comemorare,quot modís hunclocü deprauarínt, δν quátí míhi cóftiterit, ex uarijs codici ueflígijs ucrá ínucftigare lectionez« Et : ecclefíarü biblio.) Apparet publícas etía tá fuiffe bibliothecas,€! Oprata coeptaqs.) Innuít illàtederead , honore epifcopatus,íd cítíus ímpetraturá, fi fe exercuerit ín ecclefiaftícis libris, futur? ecclefia: prínceps. !(íMinus eft tenere.) Elegans epiphonema.( Marcella cofobrína.) Ad hanc& de hac multa fcribit. Có fobríni uocant duarüfororüaut OA&fratrís filij.«/ Inter ueritate ὃς mendacia.) Aperte damnat fu^ períorcm Di9c fera yrox^ Ύτου 1] T 12: Λιν owtnP v Ve* Vale Ü D fà δυν ἢ murem«ΦΥΛΑ ADVERSVS VIGILANTIVM.|$o.$4. periorétranflatione qua nos tamen maxima ex parte utimur, 4! Ω πα τῶμ ὑπομρκμάϊωμ.) Id eftjcómen, (ατίοτθ: Πς επι αρροϊίδε,η tantü ad memori fubfidiüannotatur, 41 Eccleftaftíca interpretatio.) Híclocus. impendio placet craflis iftis Theologis, q fibí ín calo uident effe;quod procul abfínt ab oí xloquetía, At Hieronymus nó uult zloquentíá abefle, fed diffimularí uult,hoc eft nó oftentari,prafertím in comer rA tarijs,& fermone dilucidá uult effe non fpurcum& portentofum. ε | ÁARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS.|: (Hieronymus admonitus R ipatij prefbyteri lítterísquod V igilantius quídá doceret martyr nó effe adorandos cíneres,damnaretq; folenes Chríftíanorü ad horü fepulchra uigilias:hac epiftola quafi uelí tatur ac preludít ad pugna, oftendens fe paratum ad refellendá homínís errorc,fílíbros íllius mítterent, (/RIERO. ADVERSVS VIGILANTIVM AD RIPARIVM PRESBYTERVM., Es) Cceptís prímum litteris tuís.non refpondere,fuperbiz eft:refpondere,temerítatis; Dehis em rebus ínterrogas:qua& proferre δὲ audite facrilegium eft, Ais Vieilam J| tiutn quí. Ααζαντίφρασιμ hocuocatur nomíne(INam Dormitantíus rectius dicere ; 2$ tur)os feetidum rurfus aperíre,S& putorem fpurcifIimü,contra fanctorü martyrum E bolo uiis mhi Pr reliquías& nos qui eas fufpicimus appellare cineraríos& idololatras, qui mortuorum; ὦ Vai“1, ES — omínü offa ueneremur.O infelicem homíné,& omni lachrymará fonte plangendü: qui hzc ὦ» pene o5 Uma, — dícens, nó fe intelligat effe Samarítanü δὲ Iudzum, qui corpora mortuosepro ínmüdis habéts.^^: 7/7 RS npe ἵ δὲ etíam uafa qux in eadem domo fuerínt,polluí fufpicantur:sfequentesoccidentem litteram,8C je j T spy ta Yero, non uiuificantem fpírítá.INos autem non díco martyrü reliquías:fed ne folem quídé δὲ lunam,»*^, 7^77 hey nonangelos, non archaneelos;non cherabím,non fctaphim,& omne nomen quod nomina£./ μι αι m o" ή“ & in prafenti ficculo& in futuro,colimus&adoramus:ne feruíamus creatura potíus cj creator rí,qui eft benedictus in f:ecula.Honoramus auté reliquías martyrum,ut eum cuíus funt marty tes adoremus,Honoramus feruos,ut honor feruorü redundet ad drim,qui aít: Quites 6 uc o»— 6: pis A UN φῶ Üyeh4cn.sy pítme fufcipit.Ergo Detri& Paulí ímmunda funt relíiquiz?Ergo Moyfi corpufculü ímmundà 7/777, Τὰς erit^quod iuxta Hebraicam ueritatéab ipfo fepultá eft drio?Et quotiefcücs apoftolonz δὲ pro phetarum,S& omníum martyrum bafilícas íngredímur,toties idolorü templa ueneramur? Ac cenfícy ante tumulos eorum cerei, idololatríz ínfignía funt? Plusaliquid dícam,quod redüdet ín authorís caput;& ínfanum cerebrum,uel fanet aliquando ucl deleat;ne tantis facrilegijs fim. (on om/-plicium animx fabuertantur.Ergo δὲ ἀπί corpus ín fepulchro pofítum,im mundum fuit£Et at nimm NM €eliqui candidis ueftibus utebant:mortuo cadaueri atcp polluto prabcbant excubías:ut poft amulta fzcula,Dormitantius fomníaret,imo eructaret ímmundiffimá crapulam:& cum Iuliano perfecutore fanctorum bafilícas aut deftrueret;aut ín templa conuerteret? Miror fanctum epi^ iul cuíus parochía effe prefbyter dicituracquiefcere furori eius:& non uírga apoftolíca, uíreag ferrea confríngere uas inutile, δὲ tradere in interítum carnís, ut fpiritus faluus Πας: nec memiínerít illius dieci uídebas furem currebas cum eo,& cum adulterís portionem tuam po2 nebas.Et ín αἰίο loco:In matutíno ínterficiebam omnes peccatores tettx: ut difperderem de ci) uítate ἀπί omnes operantes niquitatém.Ft iterum;INóne odíentes te drie;odio habui,&[προς Ínímícos tuos tabefcebam*?perfecto odio oderam illos. Sinon funt honorandz relíquiz: mar^ tyrum,quomodo legímus:Pracíofa in confpectu diii mors fanctorum cíus? Si offa mortuoris polluunt contíngentes,quomodo Elifzus mortuus,mortupm füfcitauit,& dedit uitam corpo rí,quod iuxta Vieilantium íacebat ímmundü Ergo omnia caftra Iraclítici exercitus& populi deífuere immunda:quia Iofeph δὲ patríarcharü corpora portabant in folitudíne: δὲ ad fanctá terrá.ímmundos cíneres pertulerant?Tofeph quoqy qui in typo praceffit ἀπί faluatorís noftrí fceleratus fuit:qui tanta ambitione, Iacob in Hebron offa portauít:ut ímmundutm patrem,auo & atauo fgcíaret ímmundís,St mortuum mortuis copularet?O pracidendam linguam a medí εἰς, πιο ínfanum curandum caput,ut qui loquí nefcit, difcat aliquando reticere. Eeo uidi hocali? quando portentum,& teftimonijs fcrípturarum,quafi uinculis Hippocratis uolui ligare furío^ (μι: fed abíjt, exceffit; euafit, erupit,& ínter Hadría: fluctus, Cotijq, regís alpesiín nos decla mando damauit, Quicquid em amens loquitur: uociferatío& damor eft appellandus.Tacita fne forfitan cogitatione reprehendas:cur ín abfenté inuehar.Fatebortibi doloré πιο, Sacrile» /'^^ Ὁ Hero. tau EA-;:: Y: L npe? p;" dc 5 Si thee of cn KI nm βία tanti patienter audire non poffum.Legi em Syromaften Phínees;aufterítaté Elieceli Sir"fe ors^ monís Cananai, Petri fxuerítaté, Anania ὃς Sapphirá trucidantis. Paulicy coftantiá q Elymá την, Εν... 1. ὃν maguti alia diri E form |: bar iret 4 fat. 4 ay. 4) ovn διδὸν errajsore coram E n "vno /mmyhn ATEM Yao 220 ΄ Υ^cben 95g aM Vra Fh foem £1. EE Agr"γον»υ niv fole 70 aput»or ynjÍADVERSVS VIGILANTIVM.. maeü utis dni refiftent&zterna caecitate dánauit.ING eft crudelitas p deo,fed pictas, Vnde δεία lege dícif:Si frater tuus δὲ amicus δὲ uxor qux eft ín(inu tuo,deprauare te uoluerit a uerítate:fit anus tua fup eos. effunde fanguiné corü:& auferes malum de medío Ifrael. Iterü dicat: Ergo martyrum immunda funt reliquicEt quid paffi fant apoftoli;ut immundum Stepha, nicorpustanta funerís ambitione pracederent:ut facerent εἰ planctum magnum:ut eoram lu ἐξα ín noftrum gaudium uerteretut?INam quod dicis eum uieilías execrarí:facit& hoccontra uocabulum(πε uelit dormire Vioilantius:& non audíat faluatorem dicentem: Síc no po tuiftís una hora uieilare mecü*? Vigilate δὲ orate, nc íntretís ín tentationéSpiritus promptus eft.fed cato infirma,Et ín alio loco propheta decantat:Medía nocte furecbam,ut cófíterer tibi, vl» fuperiudida iuftícias tux. Dominü qos ín euangelío legimus pernoctaffe:& apoftolos dau Ι foscarcere tota nocte uigilafle,ut illis pfa giftratus& ciuitas terrerentur, Loquitur Paulus:Oratíoni infiftite;uicilantes ín ca,Et ín alio]o cotIn uigilijs frequéter. Dormiatitac; Vioilantius,& ab exterminatore Aegypti cá Aeoyptijs dormiens fuffocetur.INos dícamus cii Dauíd:INó dormítabit neq; dormíet,quí cuftodit Itrael, ut ueniat ad nos fanctus& Hiir qui interpretatur uigil. Et(i quádo propter peccata noftra dor fníerít, dícamus ad eum: Surge, ut quid dormitas domine: excitemuf. qp illum,& nauícula flu; etuante damemus: Magifter faluos nos facperímus. Plura dictare uolueram,fi nó epiftolarís breuítas pudorem nobistacendí imponetet:& fi librorum ipfius ad nos uoluiffes míttere can. tilénas,ut fcire poffemus,ad quz reícribere deberemus. INunc autem aerem uerberauímus:& non tam illius ínfidelitatem qua omnibus patet,cg noftram fidem aperuímus. Caterum fi uo lueris longiorem nos aduerfum εἴ librum fcribere, mítte nxnías illius& ineptías, ut lohanné baptiftam audíat pradícantem: Iamfecuris ad radíces arborum pofita eft:O inís enim arbor, qua non facit fructum bonum,excidetur,& in íonem mittetur. (PR AECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. Cceptis prímum.) Id eft,quí nunij antea fcrípferat. ro magís erat refpondendum. (Qui κατα φρασῖμ.) Figura eft grammatícog; quoties díueríum figníficamusac dícímus, proxima Íroniz:ut qui bellum díctü putant, quod níhil habeat belli:& lucum,quod obfcu W] rus fít:& Eumenidas furías,quod nullí bene uelínt. Flocautem dixit, quod Viígiílatíus infe θα) ctaretur uígilíasad fepulchra martyrum.€ Quuí eas εν Sufpícímus qua ueneraz muracmagnifacimus, Nonnulli codíces habebant füfcipimus:quod(i probandum eft, Grace magíslo^ ὁ cutus eft. latine, Sí quídem illí dícüt απτοδέχεσθαι APR& ín precio habere, 4 Pro ímmüdís.) Vn/ / de purgabatur quí mortícínum uel caíu contígiffet.4f Iuxta Hebraicam uerítatem,) δίς eim legís Deute tonomij cap.ultímo:Mortuuícgs eft bí Moyfes feruus domíni;ín terra Moab, iubente domíno,& fepe : líuíteum ín ualle terr Moab cotra Phegor,& non cognouít homo fepulchrum eíus, ufq; ín prafentem [-díem.Et fepelíuít ei, utíc domínus,quo iubente mortuus eft." Candídis ueftíbus.) Cá ín exequijs pul 9[ἐς utí mosfit.( Cum Iuliano pfecutore.) Nam ἐς imperator adco fuit inímícus nomini Chríftíano, ut η Chriftianá gentem funditus decreuerít extínguere, fí uictor redíffet.(In cuius Parochía.)Parochí Grae ᾿εἰς dícuntur,qui cibos& uítz: neceffaría exhibent:quo uerbo& Horatíus ufus eft ín Satyrís.Inde dita τ uidetur eegoxíc,nifi mauís τταροικία quod coetum fignificat ín eade habítantium uícínía,(Aut ín tepla.) } Τξρία uocat gentili deord. d Er o omnía caftra.) Hiftoriam habesIofue capíte ultímo.(/ Iacob ín He |.bron,) Refertur Genefis cap.so. s Ego ία alíquàdo.) Quuídam codices fcríptum habebant, αεί, απο ᾿π0 pbo. Ná ἃ Hieronymus uerfatus erat ín Gallía,& nódü fcripferat aducrfus V ieilantíü,ut uictus effe Hpotuerít,qd' uel ex hacípía patet epíftola.(/ Abijt,exceflit,euafit.) R etulit verba Cíceronís de Catilina; Ui(/ Cotijg; regís.)(Οία habebát, Gothícig regís. At magís placet Cotij,ut intellíeas alpes Cotíasare] ge lícappellatas.Sentiít Vígilantíá elapfum,pàrtím alpiá,partím maris Adríatíci fubfidio. /Declamado δ᾽ clamauít.) Decamatrhetores, clamat rabula,(/Syromaften Phínees.) Híftoría extat ín INüerís Cap.25. V 4lT'ucidatis.) Atrociuerbo ufus eft, ad caufx cómodü,cü Petrus no trucidarít,fed denücíarít dátaxat η díuína uíndícta,(f Elíze celum.) Quioccídít οἷς prophetas Baal ad lluuíü Cyfon,nec uno dímíffo,utle1 Ες R.egü líbro.s.cap.1s. Atq; hocnoie laudat libro Machabzorü prímo cap.2. Elías dum gelat celüle2 2 ει η ps eft{η codlum,(/ Símonís Chananzí.) Dehocpermultalegís totolibro Machabzorà pr $mo, 47 Flymammagum.) Habes ín Adtísapoftolorum capíte decímo tertío.Aeternà autem Cxcitaté * dixít, quoníam non legatur recepíffe uifum, 4/ Sí frater tuus.) Locus eft partím Deuteronomij cap.24.. Ypartím.28. 4 Quíd paífí funt apoftolí,) Hoc Grace díxit magís dj latíne τί ἔπαθομ,ῃός eft;ad accídit, aut ,* quid illis{η mente uenit. Hir.) y Hir Chaldzis uigile fonat:(/ Cátilenas.)Feftíuíter íta uocat ineptías - homínís uoluptuaríj cauponís ὃς femper ín conuíutjs agentís:eas paulopoft nanías uocat eodem fenfu, V fl Excídetut.) Gracís eftexciditur δν mittítur,inftantís temporís, ἐκκόπ]ε]ω καὶ βάλλε]αι, entibus terra quateretur,cuftos carcerís crederet, πια’ BI mp" | ADVERSVS: VIGILANTIVM.$0. 96 (4IKRGVMENT M EPISTOLAE SEQVENTIS. Nt REO Ioilantíus natione Gallus, Barcilonenfis ecclefíze, quz in Flífpanía eft prefbyter: fcripfit li Á Ieilantíus natione Gallus, Barcilonenfis ecclefíze, ἡ Πρ ft prefbyter: fcripfit] iy ἡ brutm;ín quo docebat non effe fícadorandas martyrum relíquías,nec ad horum fepulchra ls“ἢ uígilandum,íd quod íd temporís magna religione fiebat a Chriftianis. In huncíta cauícijs l5L; Ἢ debacchatur Hieronymus, ut plufculum ín eo modeftiz cogar defyderare. V tínam arguz|^ Ai" ον. í did i MSS 4| mentís dütaxat cgíffet,&a conuítijs téperaffet. Nam uigilias nocturnas nó placuíffe eccle, /^^7^^^^»^m^ Que fia(tícis uirís,uel illud fatís arguit,quod horuta authorítate fublatae funt)nomíne duntaxat luperftite.Nec d liodie fimili(tudío concurrítur ad martyrum reliquías.Gennadius huíctríbuit eloquentíam,fed diuina irs rum fcripturarum fcietíam detrahit. Hieronymus neutrum illí tribuit, Attamen,qua cítat Híeronymus, ἐν medíoctem dícendí mundíciem pra fe ferunt.;" Nm VA /MIERONYMVS ADVERSVS VIGILANTIVM..A A A C; ἂν EE] Vltaín orbe monftra generata funt;centauros δὲ firenas,ululas,& onocrotulos ín ἰὼ: 1 Efaialegimus.Iob Leuiarhan δὲ Behemoth myftíco fermone defcribit. Cerberum, ns m3(4| δὲ ftymphalidas.aprumqy crímanthíum,& leonem nemaum, chímzram atq; hy id E. 50 dram multorum capitum, narrant fabulae poetarum. Cacum defcribit Vergilius; t Triformen Geryonen, Hifpanix prodiderunt. Sola Gallia monftra non habuitfed uiris fem iy per fo rtífTimis δὲ xloquétiflimis abundauit.Exortus eft fubito Vigilátíus,feu uerius dormiítati/ ἰὼ tíus,quí immundo fpiritu pugnet contra Chrifti fpiritum, δὲ martyrum neget fepulchra ueney ar tátida: damnandas dicit efle uigilias,nundj nifi ín pafca allelu ία cantandum:contínentíam,hz/ : 2]1::1:»:;: n a us! refiniipudicitiálibidinis feminarium. Et quomodo Euphorbus in Pythagora renatus efle per/ in^ hibetur.ficín ifto Iouíníani mens praua furrexitxut& ín illo,& in hoc diaboli refpondere coga: σαί mur infidijs.Cui iure dicitur: Semen peffimum,para filiostuos ocifioni peccatis patrís tui. lle ἐν Romanz ecclefiz authoritate damnatus;inter phafídes aues δὲ carnes fuillas.nó tam emifit fpí rituti dg eructauit.Ifte caupo Calaeurrítanus δὲ ín peruerfun pter nomé uiculí mutus Quín tilianus,mífceraquam uíno:& deartiíficio priftíno.fu uenena perfídiz catholícz fidi fociare | conatur,ímpugnareuiroínitatem,odíffe pudicitíam,in conuiuio fzcularíum contra fanctorá n B feiunía prodamare:dum inter phialas philofophatur,& ad placentas líeuríenspfalmorum mo ca dulatione mulcetur:ut tantum ínter epulas, Dauid δὲ Idithun,& Afaph δὲ filiorum Choraz cam S * f..,";., b], Lo BK ἀρὰ audi lonetur.r δ A01 Í 1"37: Ἷ 31 ssl bere 7.2 i tíca audire dignetur.FIacc dolentís magis effudi animo cj rídentís: dut mecohiberenon pof/ e aer fum:& iniuríam apoftolorum ac martyrum furda nequeo aure tranfire. Prohnephas, epifco^ | pos fui(celeris dicitur habere confortes.fi tamen epifcopi nominandi funt:quí nóordínantdía ut er^; conosnífi priusuxores duxerínt:nulli ccelibi credentes pudicitíam: ímo oftendentes, δρ fancte ome ie f m uiuatit,qui male de omnibus fufpicantur:& nifi prxgnantes uxores uíderínt derícorum,infanz τὸ dd εὐ ἄς ulnis matrum uagientes, Chrífti facramenta non tribuunt. Quíd facient orientis ecdle/ m ὃν''"Γα*quid Aegypti& fedis αροίϊο[τοκ-αμα aut uirgines derícos accipiunt,aut continentes: aut fi i uxores habuerítit;maríti efle defiftunt?Hocdocuit dormítantius, libidini frena permittens:&| D. tiaturalécarnis ardorem.;quí ín adolefcentía ρίαταπτα feruefcít;fuís hortatibus duplicansimo: Co;o oves extinouens coitu foerninarum:ut nihil fi; quo díftemus a porcís, quo dífferamusa brutís ani,^^?» mantibus;quo ab equis:de quibus fcriptum eft: Equí irfanientes ín fceminas factí funt mihíz ünufquifg; in uxorem proximi fui hínníebat, Floc eft quod loquítur per Dauid fpiritus fan; &us:INolíte fietí ficit equus δὲ mulus,quibus non eft intellectus. Et rurfum de dormitantío& focís eius:In chamo& freno maxillas eorum conftrínge;quí non approxímant ad te. Sed iam t&pus eft:ut ipfius uerba ponétes ad fingula refpondere nítamur.Ficrí em poteft;ut rurfum ma. ς PN Ger foni Ju lignus interpres, dícat fictam a me materíam:cui rhetoríca declamatione refpondeam:ficur ill&/4.|. p quam fctipj ad Gallías, matri δὲ filiz inter fe difcordantibus. Authores funt huius dictatíun/^' f fos p cul: mez fancti pref byteri Riparíus δὲ Defyderíus,quí parochías fuas uícinía iftius fcribt effe maculatas,miferuntqp libros per fratrem Syfinnium:quos ínter crapulam ftertens euomuit.Et afferunt repertos effe nonnullos,qui fauentes uitiis fuís:illius blafphemijs acquiefcát. Eft quiz dem imperítus,& uerbis& fcíéntía,& fermone incoditus;ne uera quidem poteft defendere: fed pter hoies feculi δὲ mülierculas oneratas peccatis, femper difcentes& nunc ad fcientiáueri tatís peruenientes:utia lucabratiuncula illius nznijs refpondebo;ne fanctorü reri qui ut hác Ls ζ acerem A..((ADVERSVS VIGILANTIVM., C facerem me deprecati fünt,uidear litteras refpuiffe. INimirü refpondetgeneti fuo:ut qui de laj tronum& conuenatum natus eft Íemíne: quos Gn. Pompeíus edomita Hifpania,& ad trium/ phum redire feftinans, de Pyrenzí íuois depofuít,& ín unum ορρί cógregauit: unde δζοῦ uenarum urbs nomen accepit, Hucufay latrocínetur cótra ecdefíam dei:& de Veétonibus,Ar,. bacis, Celtiberifq; defcendens,incurfet Galliarum ccdefiassportetq; nequadp uexillum Chrifti, {τα infigne diaboli.Fecit hoc idem Pompeíus,ctíá ín oríétis partibus:ut Cilicibus δὲ Ifauris Py; tatis, latronibufcy faperatis:fui nominís inter Cilícía& Ifauríam conderet cíuítatem,Sed hacc utbs hodie feruatfcíta matorum,& nullus ín ea ortus eft dormitantíus, Gallix uernaculumn lio | zs τς ftem fuftinent,& homínem moti capítís, atq; Hippocratis uíiticulís alligandum, fedentem cety' - Nene eet nl- hy nunt in eclefia:& ínter ckterà uerba blafphemiasifta quoc dicentem: Quid neceffe eftte tan» arn NM ή η τὸ honore,non(δ ἃ fioiorare:fed etíam adorare{Πππ4 nefcio quid,quod ín modico uafculo tràf ^7. ferendo coliscEtrurfum in eodem libro.Quid puluerem línteamine circidatü, adorando ofcut. YAt N»ro fovte; Nam, n ΄.“"m E-ffo. lariscEtin confequentibus, Prope títum gentili uídemus fub pratextu religionis íntroduétis uj E N ber joy| mm erwieg 7^ 7"? 2^ in ecdefijs.foleadhucfuleéte, molescereorum accendí,& ubicücy puluifculum nefcio quod, ín AGUA M rm todíco uafculo przciofo linteatíne citcidatum ofculantes adorant. Magnum honorem praz | A» ΩΣ eventi bent huiufmodi homínes beatíffimis martyribus: quos putant de uiliffimis cereolis illuftranz, witiaeber solvi.;dosiquosagnus quicftín medio throni cum omni fulgore maieftatís fua illuftrat.Quis enim, Lm PET o infanum caputaliquando martyres adorauít*quís hominem putauit deumtnonne Paulus ᾿Ιδάμά ἴα roa le tob δζ Barnabas cum a Lycaonibus Iupiter δὲ Mercuríus putarent::& eisuellent hoftías ímmolate, *- fdderüt ueftiméta fua, δὲ fe homínes effe dixerunt? INo quod melíores no effent olím mortuis hoibus Ioue atq; Mercirío: fed quod fub eentilitatis errore, honor eis deo debítus deferretur. Quod& de Petrolegímusqui Cornelium fe adorare cupienté manu fubleuauit,& díxít: Sur e. Nam& ego homo füm.Et audes dícere,illud nefcio quid quod in modico uafculo tranfferé do colísQuid eft illud nefcío quid:fcire defydero.Expone manifeftius, ut tota libertate blafphemes, puluifculum nefcío quod ín modico uafculo precíofo linteamine círcüdatum. Dolet martyrum reliquias preciofo operíri uelamine,& nó uel pánis,uel cilicio collieari, uel protjcíim fterquilinium,ut folus Vioilantíus ebrius& dormiens,adoretur.Ergo facrilegi futnus, quando 'apoftolorum bafilicas ingredímurtSacrilegus fuit Conftantínus imperator,qui fanctas reliqui Dos λιν! 85 Aundrez,Lucz& Timothei tranftulit Conftantinopolim, apud quas da:mones rugíunt, δὲ uu i ínhabitatores Vieilantij illorum fe fentire prxfentiam confitentur? SS dicendus eft,& , xiunc Auguftus Arcadius, qui offa beati Samuelis longo poft tempore de Iudza tranftulítía "Thraciam?O mnes epifcopi non folum faailegi.fed δὲ fatui iudicandi,qui rem uiliffimam δὲ ci/ neres diffolutos in feríco δὲ uafe aureo portauerunt?Stultí omníum EM populi,qui oc ; currerunt fanctís reliquijs:& tanta lxctícía,quafi pracfentem, uíuentemq; prophetam cernerent "füfceperuntrut de Palaftina ufq; Chalcedonem íungerentur populorum examína:& ín Chri ftilaudem una uocerefonarent? Videlicet adorabant Samuclem,& non. Chriftum: cuius Θα’ muel& leuita& prophetes fuit. Mortuum fufpicaris,& idcirco blafphemas. Lege euangelium: Deus Abraham.deus Ifaac, deus Iacob:non eft deus mortuorum.fed uiuorum. Si ergo uiuüt, e soror vli» honeftoiuxtatecarcerenó daudütur, Aís em uel in finu Abrahzsuel in loco refrieerij;uel fub; ὐφήλεν 9 pofrt /?s Xeraram dei;animas apoftolorum δὲ martyrum confedifTe,nec pofTe fuis tumulis,& ubi uolue/ Fey sc Ptr— gintadeffeprafentes. iiid uidelicet dignitatis funt;& non ínter homícídas teterrímo car» «erefed ín libera honeftacg cuftodia ín fortunatorum ínfulis δὲ in campis elyfijs redludun£. Tu deo leges pones: Tu apoftolis uincula inijcies,ut ufqy ad diem iudicij teneant cuftodía;necfirit cum domíno fuo:de quibus fcriptum eft:Sequuntur agnum,quocinqy uadit. Sí aenus αδίφ, €rgo δὲ hí quicum aeno funt, ubiq, effe credendi funt. Et cum diabolus& daemones toto πᾶ. gentur in orbe,& celerítate nimia ubiqy prxfentes fint, martyres poft effufionem(απουί» nís fui arca operientur indufi,& inde exire non poterunt? Dicis in libello tuo, quod: dutn uiui? rr(ριένη- mus,mutuo pro nobis orare poffumus:poftcig autem mortui fuerimus, nullíus fit pro alio ex: y err veste? lo[c pof; audienda oratio, prafertím cü martyres ultionem fui fanguinis obfecrantes,impetrare nó qui» fvyvi- 0Y7Wt; γε oy an:: Ξ$12,: Jer reli Άν ucrunt, Sí apoftoli δ martyres adhuc ín corpore conftítutí poffunt orare pro c«terís: quidop €a Κ.Α Lo —ÀÀ τ’— φ T ADVERSVS VIGILANTIVM, τὶ$o.$6 bs A feadhuedebent effe follicititquanto magis poft coronas,uictorías&triumphos? Vnus homo—^ dà Moyfes fexcentis milibus armatorá itmpetrat a deo ueníam:& Stephanus imitator diii(ui, 82 δὴ, primus martyr ία Chrifto; pro perfecutoribus ueniá deprecatut:& poftcj ε Chrifto efTe ceepe fni rint;mínus ualebunt? Paulus apoftolus,ducentas feptuagintafex fibi dícitín naui anímas οοΏρ iy donatass& poft refolutus eflecoeperít cá Chrífto;tüc ora daufurus eft:& p his q ín toto orbe dt ad fui euangelium credíderunt,mutire non poterit? Meliorcy erit Vieilantius οαπίς ίασης. αν illeleo mortuus? Recte hocde Ecdefiafte proponeté.fi Paulà in fpiritu mortui confiterer. De t nic fancti non appellanturmortui.fed dormientes. Vnde δὲ Lacatus qui refurrecturus erat, t dormí(Te perhibetur, Et Apoftolus uetat Theffalonicenfes de dormientibus cótriftari. Tu uigi bei lans dormís,& dormiens fcribís:& proponis míhi librum apocryphü,qui fub nomíne Efdra: a bo te,& fimilibus tui legítur:ubi fcriptum eft;quod poft mortem nullus pro alijs audeat deprecaríz xd quéego librum nunc leeí.Quid em necefle eft ín manus fumerequod ecdefía nó recipitzINL uda fiforte balfamü mihi:& Darbelum,& thefaurü Maníchai:& ridículá nomen Leufiborz profe "n ras:& quía ad radices Pyrenzií habitas;uícinufq; es Hiberiz, Bafilidis antígffimi haretící δὲ ít kn petita ícientia;incredibilía portenta profequerís,& Ῥροπίς quod totíus orbís authorítate dà soi natur.INam in cómentaríolo tuo quafi pro te faciens de Solomone furis teftímonium,quod Tus Solomon omnino nó fcripfit:sut quí habes alterá E(dram,habeas δὲ Solomonem alterum:& fà ΜΝ tibi ΜΗ fictas reuelatíones omnium patríarcharum& prophetarum:& cum illas αἱ ἕ--τς 7 rds 3 πὰ diceris,inter mulierum textrínas cantato,imo legendas propone ín tabernis tuís: ut facilius per." Ne eit. hasnaníasuuleus índoctum prouoces ad bibendü.Cereos auté non dara luce acendímus fi AR| 3! Ἢ|” eut fruftra calumníaris:fed ut noctís tenebras hoc folatio temperemus: δὲ uigilemus ad lumen; ms 41d» εις οί tecum dormíamus in tenebrís.Q uod fi aliqui propter imperitiá& fimplicitatem fecu, ^mv larium hominit,uel certe reliciofarum foeminarum: de quibus uere poffümus dícere: Cófiteor, ut B mono ρα ΕΡΤ E aa: LN ΜΠ ρα ὑπ«εἶπαι dei habent.fed non fecundü fcientiam:hoc pro honore martyrum faciunt;quíd inde per vi w^ dis? Caufabátur quondဠapoftolí,quod periret unguentítfed dniuocecorrepti[πείρας—| qui S? ein Chriftus indícebat unguento,nec martyres lutmíne cereorum:& tamen illa mulíer ín hono te Chrifti hoc fecit: deuotíoq; mentis eíus recipitur.Et ας ας accédunt cereos, fecundü fidem V«e^de εἰ« fuam habét mercedem,dicente apoftolo: Vnufquifcy in fuo fenfu abundat.Idololatras appel, gn las huiufcemodi homines? ING diffiteor,omnes nos quí ín Chrifto credimus de ídololatríz er is Ν i roreueniffe; No em nafcimur,fed renafcímur Chriftiani.Et quía quondá colebamus ídola;nüc am deü colere nó debemus, ne fimili e uideamur cá idolis honore uenerarí? Illud fiebat idolis,8z um δὲ idcirco deteftandum eft:hocfít martyribus,& ídcírco recipiendum eft, Nam& abfq; martyr gum reliquijs,per totas oríentís ecdefias,quádo legendum eft euanoelii;accendütur lumínaría, íam m folerutilanteznonutíg; ad fugandas tenebras fed ad fignum Lxtíciz demonftrandü. Vnde δὲ π(ν uirgines illz euangelícz femper habent accenfas lampades fuas. Et δά apoftolos dicitur: Sint iss lumbi ueftri przcincti,& lacernz ardentes ín manibus ueftrís Et de Iohanne baptifta:Ille erat gdum lucerna ardens δὲ lucens:ut fab typo luminis corporalis;lla lux oftendatur, de qua ín pfalterío ἼΩΝ legimus:Lucerna pedib?meis uetbü tuá ἀῆς, δὲ lumen femitis meis, Male facit ereo Romanus ad ob epifcopus,qui fuper mortuorum hominum Petri& Pauli,fecundü nos offa ueneranda:fecurz bio dum teuilem puluifculi offert diio facrificía,& tumulos eorum Chrifti arbítratur altaría? Ec rim non folum uníus urbís:fed totíus orbis errant ερί[οορί,ασί cauponem Vigilantium cótemner isi tes, ingrediuntur bafilicas mortuorum.ín quibus puluis uiliffimus, δὲ fauilla nefcío quz íacet jas lintearine conuoluta, ut polluta omnía polluat:& quafi fepulchra pharífaíca foris dealbata T fint:cum ínfis immundo cínere iuxta te, tmmüda omnía oleantatq; fordeant. Et poft μας de to barathro pectoris ταί ccenofam fpurcitíáeuomens,audes dicere:Ergo cineres fuos amantaní/ ni ma martyrum, círcüuolanteos femperg prafentes funttne forte fi aliquis precator aduener mt. rítabfentes audíre nó poffint?O portentum ín terras ultimas deportandü. Rides de reliquiis m mattyrum:& cum authore huius hzrefeos Eunomio,ecclefijs Chrifti calumniam ftruís:nec ta/ "T. li focietate terrerís, ateadem contra nos loquarís,qua ille contra ecdefíá loquitur? Omnes eii sq fcctatores eíus bafilicas apoftolorum δὲ martyrum non íngredíütur.ut fcilicet mortui adorét ""T^ ΚΙ 2. Eunomíum: B^£6(«ADVERSVS VIGILANTIVM.' Eutioinidticaias libros maioris authoritatis arbitrantur, c cuangelía:tinipfo erédüteffelur ο Δ΄ ien uerítatis:ficut alia harefes paradetü in Montanü ueniffe contendunt;& Manichaei íphx dicunt effe paradetum.Saribit aduerfum bzrefim tua, qua olím erupit aduerf um ecdefiam(ne δὲ in hocquafi repertor noui fceleris cloríerís) I'ertullíanus uir eruditiffim? infigne uolumé,qd: Scorpiacum uocatrectiffimo nomíne,quía atcuato uulnere ín ecdefízc corpus uenena diffudit, qux olím appellabatur Caína hatefis& multo téporc dormiens ucl fepulta,nunca dormitan/ tío fufcitara cft; Miror, quod nó dícas nequadj perpetranda martyría, deum eim qui fanguiné hitcorü tauroráq; non querat,multo magís hominü non requirere. Quod cá dixerís, imo& fi hon dixeris,ita habeberís quafi dixeris, Qui em reliquias martyri afferis calcandas effe prohit bes fanguíné fundí;qui nullo honore dignus eft.De uipiliis δὲ pernoctatíonib? in bafilicis ma “γε fxpe celebrádis,{η altera epiftola quá ferme antebienniü fancto Riparío pref bytero fcri; píeram;refpondi breuiter. Quod fi ídeo eas exiftimas refpuendas:ne fxpe uídeamur paíca ce lebrare;& non folénes poftannü exetcere uigilias:ergo& die ἀπίσο noni funt Chrifto offeren; da faaificia,ne refurrectionis diii crebro pafca celebremus:& incipiamus non unii pafca habei E. fere hae vorn oos te'fed plurima;Error autem δὲ culpa iuuenum uiliffimaráq; mulicrum, quí per noctem fxpe de fndlstot foni νυρθν(prehendituraon eft relíoiofis homínibus ímputandus: quía δὲ in uíeilijs pafce tale quid fieri e hts ἃν MIC fub boflleo pim donem γεν plzrumq; cóuíncitur:& tamen paucor culpa non praiudicat τεϊοἰοπίτησί& abf siis pof funt errare,uel ín fuis,ucl ín alienis domibus. Apoftolorü fídem,luda proditio nó deftruxit.Et noftras ergo uigilias,malaaliorü αἱρί!α ποι deftruent,quin potius pudicitíz uígilare cogant, qui libidini dormiunt. Quod em femel fecifTe bonum eft;non poteft πια] effe, fi frequéter fiat: aut fi aliqua culpa uítanda eft;non ex eo quod fxpe;fed ex co quod fit aliquando culpabile eft. INon uigilemus ítaqy diebus pafcz,ne expectata diu adulterorü defyderia copleantur, ne occa fionem peccandi uxor ínueníat;ne maritali nó poffit redudi daue. Ardentíus appetitur,quicqd eftraríus.INon poffum uníuerfa petcurrere,qua fanctorü prefbyterorü litter cóprehendunt, delibellis illius aliqua proferam. Argumenta£ contra figna atcy uirtutes,qua ín bafilicis mat/ , tyrum fiüt,& dicit eas incredulis MAH credentibus, quafi nunc hoc quaratur quibus fiát, δὲ non quauíttute fiant.Efto figna fint infidelium,qui quoniá fermoní& doctrina credete no luerunt fignis adducátur ad fidem:& diis incredulis figna faciebat, δὲ tamen nó idcirco dfi fug; gillanda τῷ fignaquía illi infideles erant:fed maíori admiratíoni erüt,quia tanta fuere poté/ ti,ut etíá mentes duriffimas edomarent,& ad fidem cogerent.Ttacg nolo mihi dícas, figna infi delíum fünt:fed refponde quomodo ín uiliffimo puluere δὲ fauilla nefcio qua, tanta fit fignome üírtutüq prafentia. Sentio fentío ínfeliciffime mortaliá;quid doleas,quid tímeas.Spitítus ifte τ immüdus qui hzc te cogit fcribere fpe hoc uiliffimo tortus eft puluere,imo hodie; torque£; fre foYawry 72 [77774 232^e 22214! L & qui ín te plagas diffimulat,ín cxteris confitet. Nifi forte in moré eentilíü impíorüq; Porphy τή δι Eunomíj has praftigías damonü effe cofingas,& nó uere damnare dacmones, fed. fua fi^ mulare tormenta. Do confili&;ingredere bafilicas martyrü,& aliquando purgaberís,inueníes ibi multos focíos tuos,& nequadj cereis martyrü,qui tibi difplicent.fed flàmis ínuifibilibus co; bureris:& tunc fateberis,quod nücnegas:& tuüi nomen qui in Vigilantío loqueris libere pclaz. mabís,te εἴτε aut Melcuríü propter nümorum cupiditaté.aut Nocturnü iuxta Plauti Amphi». tryoné, quo dormiente, ín Alcmenz adulterío:duas noctes Iupiter copulauit,ut magna forti tudínis Hercules nafcereturaut certe Liber patré pro ebríetate& cantaro ex humeris depen dente:& femper rubente facíe,& fpumantibus labijseffrenatifq; conuítijs. Vnde& in hacpuin eiacum fübitus terremotus,noctís medío omnes de fomno excitaflet: ta prudentiffimus δὲ fa pientilTimus mortaliá nudus orabas:& referebas nobis Adam δὲ Euam de paradifo;& illi quí/ dem apettís oculis erubuerunt:nudos fe efTe cernentes,& uerenda texerüt arborum folijs: tu& tuníca δὲ fide nudus, fübítoq; tímore perterrítus:& aliquid habens nocturna: crapula, fanctoz gum oculís obfcená partem corporis íngerebas.ut tuá indicares prudentia. T ales habet aduer faríos ecclefia.FTi duces contra martyrü fanguíne dímicant:huiufcemodi oratores contra apo/ ftolos pertonant, imo tam rabidí canes contra Chrifti latrant difcipulos.Eco cofiteor timorem meum,ne forfitan de fuperftitione defcendat.Quando/iratus fuero;& alíquíd mali in meo ani OT. m o mo cogita ^ roe ADVERSVS VIGILANTIVM.-.$o.$7 ἐδ Δ mocogitaueror menocturnü phantafma deluferit: bafilicas martyr íntrate non audco: tà«5507 οὐ δον locu m'totüs& corpore& animo pertremífco.Rídeas forfitan,& muliercularü deliraméta fubíannes,?'*/ orthdssy 0 el a Ἀν^(INon erubefco earum fídem,quz ρείπια uiderunt drim refurgenté, qua mittuntur ad apofto/ D DR νι Vlos;qux in matre diii faluatorís.fanctís apoftolis commendantur. T u ructato cum fzculi homi B oinakn onem i(tibus, ego ietünabo cum feminis, ímo cum relioíofis uirís: quí pudicitiam uultu praferunt, uy(& pallida iuei continentia ora portantes, Chrifti oftendunt uerecundiam, V iderís mihi dolere /;|,,.,.......ung!&aliud.ne fi ínoleuerít apad Gallos cótínentía δὲ fobrietas atq; ieiuniü; taberna tulucranon. 77777 ot"habeát: δὲ uigilías diaboli actemulentacóuíuía,tota nocte exercere nó poffis,€! Praterea ijfdé ; M&d me relatü eft epiftolis, quod cotra authorítatéapoftoli Pauli,imo Petri, Iohánis& Iacobí, i qui dextras dederüt Paulo δὲ Barnaba cómunicationis:& praceperunt eís,ut paupeg: memo γῇ rcs effent:tu prohibeas Hierofolymá in ufus fancton aliqua fumptuü folatía dirigi. Videlicet ae fiad hzc refpondero,ftatim latrabis med me caufam agere;quí tanta cunctos largitate dona: im ftiut nifi ueniffes Hierofolymá;,& tuas ucl patronorü tuorü pecunías effudiffes,omnes pericli ty taremur fame. Ego hocloquor,quod beatus apoftolus Paulus,in cunctís pene epiftolis fuíslo mi: qui; δὲ pracipit in ecdefijs eentiü per uná fabbatíthoc eft[η die driíco;oés coferre debere, πᾶσ diei Hierofolymáin fanctorü folatía dirigant:& uel per diícipulosfuos,uel per quos ipfi probaue Ὁ wi tint:& fi dionü fuerit.ipfe aut dirigat,aut perferat qd'colle&tü eft.In actibus quoq; apoftolora uh loqués ad Felicem prefide: Poftános ait plures eleemofynà facturus ín genté meà ueni Hiero; xut folymá,& oblationes& uota;ín quibus inuenerüt me purificatá ín téplo.Nüquid ín alía parte τὴν τεϊτατῇ, δὲ ín hís ecclefijs,quas nafcentes fide fua erudiebat,quxab alijs acceperat diuidere non id Eee: S SE locorü pauperibus que pita afe Pro Vides Reli τς», T iínquerites,ad dni feruituté tota mente couerfi funr. Lonoü eft nunc, fí de cunctis epiftolis eíus i MEA teftímonía reuoluere uoluero;ín quibus hocait:& tota rnente feftínat, ut Wai buie"s bi m nd δέ ad fancta loca credétibus pecuniz dirigant:non in auaríciá,fed ín refríocríü: non ad diuitias hw palrenmori awmaf "a Εν ad imbecillitaté corpuículi fuftentandá;& frigus ατα; inediá dedinandá. Flac| sli, D ἰμΐα aa ufq hodie perfeuerante cofuetu dine:ino folü apud nos,fed& apud Hebraos, ut quí| P 5 AM is| fra ken inlege dni medítant díeac nocte:& patrénon habent ín τοῦτα, τ folü ded, fynagogar,& to. peby jamfrudy dom fig tíus orbís foucan£ mínifterijs: ex equítate dütaxat.nó ut alijs refriceríü, δὲ alijs fit cribulatío: m? fed utaliong abundantia, alio fuftentet inopia. Refpondcbis, hocunumquemag pofle ín pa wil tría faa facere: nec pauperes defuturos, qui eclefía: opibus füftentandi fint. Nec nos negamus : cunctis pauperibus etíá Iudxís δὲ Samaritanis fi tanta{{π|ατοίταϑ,Π ρος porríeendas.Sed apo UM ftolus faciendá quídé docetad οὓς eleemofynam.fed maxime ad domefticos fidei. De quibus e& faluator ín euangelio loquebatur:Facite uobis amícos de mámona íníquítatis,quí uos recipi/ 1 vh antínterna tabernacula, Nunquid iftí pauperes inter quorum pános& illuuiem| corporis,fla| "t grans libido dratur, poffunt habere aterna tabernacula: quí nec prafentía poffident,nec futu d taINó em fimpliciter pauperes.fed pauperes fpiritu beati appellant:de quibus fcriptá eft:Beá det tus qui intellieit fuperzgenum δὲ pauperé;in die mala liberabit οὔ dnis.In uuleí pauperibus fa l^/ Q Eoyerty ftentandis nequady intellectu, fed eleemofyna opus eft. In fanctís pauperibus beatítudo eft(5.5 pvo intelligétiz:ut ci tribuat; erubefcit accipere,& cá acceperit dolet;metens carnalía δὲ feminás fpí 1 ritalía.Quod aütafferís eos melíus facere,q utuntur rebus fuis,& paulatim fructus ρο[εΠίο fuan pauperibus diuidunt;c illos qui pofleffionibus uenüdatis.femel omnia lareiun£: non a| meeis,fed a diio refpondebitur,Si uis efle perfectus,uade& uende omía qux habes,& da pau| peribus:& ueni fequere me. Ad eum loquit qui uult effe perfectus, quí cá apoftolís patré;naui^ culam,& rgte dítittít. Ifte qué tu laudas fecundus& tertius eradus eft, qué€ nos recipimus, dümodo fcíamus príma fecüdis& tertijs praferenda,INeca fuo ftudio monachi deterrendi(üt| atelíngua uíperea δ morfu fzuiffimo: de quibus argumentarís& dicis: Siomnes fe clauferint Ι δὲ fuerint ín folitudíne:quís celebrabit ecclefíaszquis fzculares hoies lucrifaciet? quis peccantes ad uirtutes poterít cohortarí?Hocem modo fi omnes tecü fatui fint:fapiens quís efle poterít? Etuíteinitas non erítapprobanda.Síem ος uírgines fuctínt;nuptiz nó erüt.ínteribit huma ni genusjinfantes ín cunís non uagient;obftetrices abfg; merccedibus ο& στα TTA 3 mo Ἠ TP ΤΗ (ADVERSVS VIGILANTIVM. C mofrügore/folusatq; contractus dormitantius uigilabit in lectulo.Rara eft uirtus.nec a pluri, bus appetítur. Atc utínam hoc omnes effent,quod pauci fant:dequibus dícitur:Multi uocatí, Ecc quale jute[; paucíaütclectimacui effent carceres. Monachus autem nó doctoris.fed plangentís habet offi pionadyra γην να jeíum:qui ucl fe ucl mundum lugcat,& ἀπί pauídus przftoletur aduentíiqui fciens imbecillita; » Ἶ 932^? 7UF^"^ item fua,St uas fracile quod portat:tímet offendere;ne ímpingat.corruat atq; frangatur. Vnde, αἱ ml 1 3 95 ΜΕ δὲ mulíerü maxímecp adolefcentulará uítat'afpecti,& intantü caftigator fui eft,ut ctía qua tu pom eus ,ta funt pertímefcat. Cur inquies pergis ad eremücuidelícecut te nó audíam,nó uideam:ut tuo, "furore non mouear,ut tua bella non patíar,ne me capíat oculus meretrícís: ne forma pulcherri | ma ad illicitos ducat amplexus.Refpondebisshocnon eft pugnare.fed fugere.Sta ín acíe,aduer "fatijs armatus obfifte,ut poftáj uiceris,coronerís, Fateor imbecillitaté meá, INolo fpe pugnare | uictoriz;neperdam aliquando uíctoria.Sí fugero,gladiü deuitauí:fi ftetero, aut uíncendü mi^ n eft.aut cadendá,Quíd aüt neceffe eft certa dímittere;& incerta fectari? Aut fcuto;aut pedib? mors uítanda eft. Tu quí pugnas,& fuperarí potes,& uíncere:Ego cum fugero,non uíncarín eo « quod fugio.fed idco fugio neuíncar.INulla fecarítas eft uicino ferpente dormíre.Poreft fieri, ut menó mordeat;tamé poteft fierí,ut aliquádo me mordeat. Matres uocamus, forores& filías,. & non etubefcimus uítijs noftrís nomina píetatís obtendere. Quíd facit monachus ín cellulís fcemínarüquíd fibi uolunt fola δὲ priuata colloquía:&arbítros fugiétes oculí?Sanctus amor: ímpatientíánon habet.Quod de libidine díximus,referamus ad auatícíam,& ad omnía uítía quac uitantur folitudine.Et idcirco urbium frequentías dedinamus,ne facere compellamur,qua e: non tam natura cogit facere dj uoluntas. Καρίας dixi)fanctorü prefbyteron: rogatu,uníus ec δουν ὐµννςἳἲ Σ»ἵλὐ τοι incipe ac MP NN A ος L octís lucubratíone dictaui fcftinante admodum fratre Sífinnio,& propter fanctorü refrígería | ad Aegyptum ite properantezalioquín& ipfa matería apertá habuit blafphemíam, qua indi; gnatione magis fcribentis cj teftimoniorü multitudínem Πασίτατοι, Quod fi dormitantius í mea rurfus maledicta uícilauerít,& eodem ore blafphemo,quo apoftolos& martyres lacerat, j deme quoq putauerit detrahendü:nequadg illi breui lucubratiuncula,fed tota nocte uigilabo, δὲ focis illius ímo difcipulis uel maoiftrís quí nifi tumentes uteros uiderínt foemínarü, maritos earum Chrifti mínifterío arbitrantur índignos. xis joies(PR AECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. 1| Vltaín orbe.) Mítea cóuícijsáufpicatur,ídq; fuo more,( Centauros.) Centauri monftra funtapud poetas,fuperne homínes,ínferne beftí, Onocentaurí,infcrne afiní,Híppocetau WI riinferne eq.«' Onocrotalos.)Aues füt moftrofz,a(trepítu que xcdüt,no íta díffimile afino Ἰ rudenti(icappellatz ὄμος afinus κροτεῖν plaudere fiue ftreperc. 41 Sirenas ululas.) Sirenü faj WP. S]! bula notí(fíma eft. Vlulas no legímus apud Efaíam,nec uideo quíd habeat monftrí; Quadg de nominibus anímantíü noníhil uaríant ínterpretes.INífi forte pro ululas,fcríbedü eft lamías,quarü me ! mínít Ffaías,quas Hebrzifurías effe putant. 0 Leuíathan.) Nempe cap.5.Behemoth cap.4.0.4/ Cer v berum,;) Trícípité canem apud ínferos,que Hercules extraxít ín lucem, 4/ Stymphalídas.) Aues prodí^ f giofe,quas Hercules occídít,fimiles Harpyis, a palude fic appellata.(/ Aprum Erímanthíü.) Refertur δὲ * hicinter Herculis labores belua prodígiofz magnitudinis, ab Erimantho fic dictus.«/Lieone Nem): ἢ Eft& hícinter huíuslabores,a Nemza fylua cognomínatus. 4/Ghímera.) Hocmonfltá íta defcríbít Ouá ', dius, Quos Chímera iugo medíjs ín partíbus hírcá, Pectus& ora lez caudam ferpentis habebat. Qua ( Gp poetz ín hoc monflro defcribendo uaríant. 4/ Hydra multorá.) Flanc excetram lerneam poftremo la I boreuíx deuicít Flercules. 4 Cacum defcribit Ver.) Nempe Aeneidos libro octauo,que femibomíne | uócat,& ore uomente ίσηξ facít,«/ I rítormem Geryonen.) Huic V ergilíus dicít fuiffe tría corpora. Hle» vfiodus τρικέφαλομ ποσα ία eft,trípicitem, 4 Et quomodo Euphorbus,) Euphorbus Panthoi filíus,tepoz re Troíani belli fuít:cuíus memínít Flomerus.Huiíus anímá in fe demigraffe díxít Pythagoras, ἃ clype! .» um fu poft totános agnouit,quo tü ín bello fuerat ufus.«ἵ Semen peflímá.) Italegis Efaize cap.r4.INon y uocabít ín terra femen peffímorü:praparate filios είς occifioni,in iniquitate patris eor. 47 Phafídes.) ὁ Quasalías Phafianos uocant, a Phafide Scythía amne. 47 Cares fuillas.) Sues in delitiis fuítfe apud ueteres,multís locís teftatur Lucíanus,nomínatim ín Saturnalibus. Quin& V arro Plíníufg teftant hoc t anímalepulís& couíuijs nafci,(f Caupo Calagurrítanus,) Ex Calagurra Hífpaníz uíco, quida natü autu mant Quíntilianá rhetorem, díffentientíbus nonullís erüdítís,qui hunc Roma nati malint. Quand δὲ auus δὲ pater Quíntílíani,quintílíani dicti funt,non ignobiles& ípfi rhetores. Etíamfi Seneca negat refer re, quomodo feníor Quuíntilíanus declamauerít. Vnde falfe V igilantium mutü Quíntilíanum appellat Hieronymus, quod homo ínfans ín ea regíone cauponem ageret;qua facüdiffimü rhetorem adídiflet; Etpro rhetorelepídefappofuít cauponem. Strabo Calaguríum uocat oppídum, Martíalís patríam.— 4 Mifcet aquam uíno.) Nam μάς eftars caupond, qua hodíequog nímíü callent. Idem poftea Kit ín UR:,; criptis IN EPISTOLAM ADVERSVS; VIGILANTIVM SCHOLIA; οσο.$8 A Kriptisquodante fecerat ín caupona fua:íllícuítíarat uína,híc fcrípturas díuínas corrupit, 4] Dauid, Idín—^ 4 than&c.) Palam eft nó omnes pfalmos a Dauíd effe cópofitos.Nam borum quog; nomíne reperíuntur—^ i, aliquot. Miíreautem iunxit pfalmos Dauid, cum phíalis& placentís, ínter quas foeda cantíüculz folent ή b audiri. 4 Nullí codlibí,) Sufpícantur em aut fornícatore,aut turpíus αἰἰηυία effe,cuí non Πευχοι:ςῖ hoc r habeátfemel perfuafum, nemíne abf libidinis ufu uiuere.(f Equi infaníentes.) Italegís Híeremí cap. ὃ quínto: Equí amatores& emíffari facti funt. 47 Fíeri em poteft.) Propemodum fatetur argument de " matre& filía reconcilíandís, ad morem fcholz declamatoriz propofitü fuiffe, C'uadp híc quoq; uafre lu^ Ἢ dít,& data opera loquitur ambígue;quo pariter δν candidus& eruditus lector íntelligat qd εἰ πες haz ἡ beattame calumníator quod mordeat. aid finó fignificaffet Flíeronymus, tame ipfe líbrí guftus | hoc míhí perfuaferat, Πὰς fi fubaudías, ficut illam finxí,pala fatetur fefe ílla inxíffe. Atfi fnbaudías,díxít € fictam,calumníá excludit πὸ agnofcit crímen.(Í Etuerbís& fcíentía.) At huíc Gennadíus oratíonis polí ᾧ f tiem tríbuit.(/ Couenarum natus.) Couenz ἀϊςαπξ, φαΐ e díuerfis mixtínatíoníbus,in unam coaluerüt " 4 cíuítate, qualis eft origo V enetorá. 4f V ectonibus, Arbacís.) Vectonum memiínít Strabo líbro tertio; m^ Sát ín Hifpania uícínf Celtíberis. Q'uádg híclocus habebatur uaríe cofafus.4/ Suínominís,) Nam Pom. ". φεοροῖίς dída,quá Pompeíus uíctís pyratís poffídendá tradidit, olim Soloen dícia,& R hodijs atq; Αν ln| giuís poffeffam.€/ Incurfet Gallíam.) Qe ih ín finítímos gallos latrocínijs íncurfare cofueuerínt.4? Mo i" tícapitís.) Id eft,infandfíc& comota mentís uocat Horatíus:& Hippocrate pro quouís medíco pofuit. 3((Balfamá&& barbelum.) Fac funt ílla prodigiofa uocabula;qua Bafilídíani,uelut ex Flebrzorum[οι T bus haufta comenti fuerát,ad decípíendos ftultíffíma fuperftítione fimplíces: de quibus alíasa nobis eft ls| dictá.Huíus generis erat& Abraxas,d Leufibora,4/ T hefaurü Manichaei.) Nam ἐς uelut ín eterno quo τὰ dam thefauro duas naturas repofitas effe uoluít,quarü una eflet príncipii omnís mali, altera príncipia xi omnís boní.Hxc quoníam funt rídícula commenta homínut,& tamen lítterís prodíta, Hieronymus có E» fert cum híslibrís,quos cítabat V igilantíus. 4/ Vícinufcg Hibetía.) Quod quícquíd uehemeter fríuolá': T fitacportentofum, Hiíberas nznias uocent.Porro qua Bafilides tradidit& Maníchaus,no folum impía Bf l yx Mom dis ΠΝ fant,fed multo magís prodígíofa, ueluti trecentos fexaginta quíngy coelos effe,&e mundü huncnonadeo—//, nra xà fuifle creatü,fed ab extremo illo οοοῖο. Ες Chríftü no fuiffe crucifixum a Iudas fed Simone Cyrenefem; Et duo ínter fe pugnantía principía, luna& folem, duas effe naues de pura dei fubftantía fabrícatas,quí? büsanímz ín proprías fedes reuehant. Ex quíncg elementís,quíngs progenitos príncípes tenebragzatqg 58» íd genus ínnumera delíramenta. 47 In ultímas terras.) Eratolím fupplicij σεηυς, Δεροσίατίο, Porro gra» | e πἰΠίπη deportatíonís genus erat.íi quís relegatus fuiffet ín extremas folitudínes. 47 Scorpíacum.) Hc títulà índiderat fuo uolumíní, quod remedíü íneffet aduerfus í&um fcorpíj, Nam habentur apud Italos Y parataín huncufum remedía.(f Ne marítalí.) Aut legendum eft,nenifi marítalí&c.aut ne marítale re^ m 4 eludatur códaue.(Te cfle Mercuríum.) Quod ἐς prafectus fit lucrís:& V(ραπ fecit cauponem.: τ: f Aut No&urná.) Sic Plautus appellat dei,quí nocté moderatur, Ad huncem modü ín huíus Amphá tryoneloquit Sofía feruus, Credo ego hac nocte Nocturnüt obdormífle ebriü. Quad ín nonullís codíci/ y busfcríptá erat; Nocturninü,(/ Duas noctes.) Nam una nox uidebatur anguftíor,ut íngens ille Hercu les,& tot certaminibus fuffecturus nafceretur, Ita; Mercuríus concübente Ioue noctem ftare íuffít,atag F Βίποτείεστερος Graecis eft díctus.(/ Líberum patrem.) δίς poeta uocant Bacchum uíni deum,(/ Etfrena^ να couicijs.) Refpexitad ueteré confuetudíne, qua fcommata ín obuíum quenqg magna libertate ob^ ficiebantur ab hís quí Bacchífacra peragebant,' Rub: eur ien ANTIDOTV S.Ín hoclíbello fcribit martyres non effeadorádos. Ait em: C)uís em o ínfanum caput, aliquádo martyres adorauít: V erum de eo genere fenfit adoratíonis,quod uni deo prarftatur:íd quod ή; quet ex hís quze mox fübíjcít: Quís homíne putauit deum?. Praeterea uídetur ín hac effeopinione,ut:| putet faperftítíofum accendere cereos ín honore fanc&torü lucesnec accendedos,nífi ín folatíum noctis, cum hodie precípuus cultus facror fit ín cereis. Verum apparet hanc confuetudínem eo feculo magis, toleratam fuifTe, d$ comprobatam:& multa comutatatas, Praterea,quod fcribít monachí ínftítutà in^. firmítatís effe,quafí non fit perfectíonishoc modeftíz caufa ad fuam perfoná retulit. Nam quí fugit om nem peccandi occafioné,necalíter putat fe bonum effe,nífi male facere non líceatzís imbecillitatem fuam| uidetur agnofcere,& fuis diffidere uíríbus,| ((ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. fRefellit paucis Montani haeretíci dogmata,& ín quibufdam ín quibus uidebatur ecclefiaftíca confue» tudo nonníhil conueníre cum íllius ínflitutís,oftendít quíd ínterfit,ínter illius errores δὲ ecclefíze fenten; ^» tíam,Lícetautem coníjcere Marcellam οὗ íd admonuiffe Hiíeronymü,quod quídam calumníaretur eü de πιοποσ ία cum Montani fectatoribus confentíre. -('HMIERONYMVS AD MARCELLAM ADVERSVS MONTANVM. al Eftimonía de Iohannis euangelío congregata, tibí quidam Montani fectator τσ| ingeffitin quibus faluator nofter(e ad patrem iturum miffurumq; paradetum | pollicetur. Qua ín quod promiffa fint tempus;& quo cópleta fint tepore, apofto lorü acta teftat, Decima die dixit poft afcenfum ἀπί μος οἵδ quinquagefima poft T psu d ἘΠ ΝΣ iud eoo no^^: kk ue^ refurrectione '| UNT bendi in Ὁ Soldboma Loud: Quadra dona 5 adio yeflelof D ]9tvittnina ((AD MARCELLAM ADVERSV$'MONTANVM. . E refürrectionem fpiritum fanctum defcendiffe,lineuafq; credentíá efle díuifas: ita ut unuf. afq; omníü gentium fermone loqueretur:quádo quidam adhüc parum credentíii;mufto eos οἰ είν os affercbant:& Petrus ftans ín medio apoftolorum omnif: T conuentus aít: Viri[ια δὲ om nes qui habitatis in Hierufalem:hoc uobís notum fit:& auribus percipite uerba mea. Non em ficut uos exiftímatis hí ebrij παπᾶ cft hora diei tertía: fed hoc eft quod dictà cft per Tocl pro; hetam:In nouiffimis diebus dicit domínus:Effundam de fpírítu meo ín omnem carnem,& p phetabunt filij δὲ filix eorum:& iuuenes uífiones uidebunt;& feniores[ουσία fomníabunt:& . quidem in feruos meos& ancillas, effundam de fpiritu meo. Sí igitur apoftolus Petrus fuper qué dfs fundauit ecdefíam,& prophetiam δὲ promiffionem domíní;illo tempore completam memorauít, quomodo poffumus nobis alíud tempus uíndícare Quod fiuolucrínt refpoiide, re:& Philippi deinceps quatuor filías prophetafle,& prophetá Rebum τοροτίτί, ín díuífío nibus fpiritus inter apoftolos δὲ doctores, pphetas quoq; apoftolo fcribente formatosiipmgs Paulum apoftolum, multa de futurís hzrefibus,& de fine ízculí prophetaffe:fcianta nobis no tam prophetíam repelli, quz domini eft fienata paffione:quá cos no recipi, quí cum fcriptura ueterís δὲ noux authoritate non congruant. Primum in fídeí reeula dífcrepamus, INos patrem δὲ filium& fpítitum fanctum in fua unumquéq; perfona ponímus,lícet fubftantía copulemus: illiSabellij dogma fectantes;trinitatem in uníus perfona anguítías cogunt.INos fecundas nu^ | ptías;non tam appetímus.Gj concedimus Paulo iubente,utuídux adolefcentulzc nubác:illi im iterata, ut quícq; hoc fecerít adulter habeatur. INos uná qua/ - dragefimam fecundum traditionem apoftolorum,toto anno,tempore nobis congruo ieiuna; ius:Illítresín anno faciunt quadragefimas,quafi tres ρα fint faluatores. Non quo& per to tantum putant fcelerata cóíugía tum annum, excepta Pentecofte ieiunare non líceat.fed quod aliud fit neceffitate;aliud uolui tate munus offerre; Apud nos apoftoloru locum epifcopí tenentrapud eos epifcopus tertius eft.Habent ením prímos de Pepufa Phtygix patríatchas.Secüdos quos appellant Cenones: atq íta in tertíum,id eft,pene ultimum locum ερίΐοορί deuoluuntur,quafi exinde ambiítiofior religio fiat.fi quod apud nos prímum eft,apud illos nouiílimum fit. Illí ad omne pene delictà ecdefiz obferant fores.nos qtídie legimus: Malo pcenitentíá peccatorís cj morté.Et nügd qui cadet non tefürget,dícit dominuscEt couertímíni ad me filij conuertentes,& ego curabo contti tiones ueftras.Rígidi autem funt, non quo& ipfi peíora non peccent: fed hocínter nos& íllos intereft, quod illi erubefcunt cófiteti peccata;quaft iuftiinos dá pocnítentía agimus.facilius ue/ - níam promeremur, Pratermitto fcelerata myftería, qu: dicuntur de lacténte puero:& deui/ €uro martyre cófarrata. Malo ínquá no credere:fit falfum omne quod fanguinis eft, Aperta eftconuincenda blafphemia dícentium:deü prímum uoluiffe ín ucterí teftaméto per Moyfen, -"& prophetas faluate mundum: fed quía non potuerit explere,corpus fumpfiffe de αἰτοίηο,& in Chrifto fub fpecie filij przdicantem,mortem obife pro nobis.Et quía per duos gradus mun dum faluare nequiuerít,ad extremum per fpíritá fanctum in Montanum Prifcam& Maximil lam ínfanas foeminas defcendiffe,& plenitudíné quá Paulus nó habuerit dícés:Ex parte cogno dimus, δὲ εχ parte ,pphetamus, δὲ πᾶς uidemus per fpeculü ín znigmate,abaifum& femiuirü habuiffe Montanü.Hxc funtqua coargutioe nó índigét:perfídià COR? expofuífTe fuperaffe eft. INecneceffe eft ut fincula delíraméta ἢ pferüt;breuior epiftola: fermo fubuertat,cá δὲ tu ipfas Ícrípturas apprímetenés,nó táad con: mota fis Gftióes;ds qd fentiré a me uolueris fcifcitari. (PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA, πι Neeffit,) Redte íngeffit, dere improba ac molefta.In hocautem íngefferat, ut oftenderet : ger illic promittuntur,ín apoftolís nondum fuiffe completa.INam ille promíferat:ílle uo$ ὃν| docebit omnía,& apoftolí quxda ignorabant. Prophetà Iocl.) Eft apud πᾶς cap.fecuz x3 do.(. Superquem fundauit.) Hoc ín prafentía detorquet ad comedationem Petrí.Neg ením Petrus eft fündamentum ecdefiz: cum Paulus dícat: Fundamentü aliud nemo po^ telt ponere, prater íd quod pofitum efl;quod eft Chriftus lefüs.Nam quod ín euangelio dictum eft: Et fuper μᾶς petram;fundabo ecclefiam meam,ego faluo aliorum iudicío,íntelligo,fuper íftá de me confef^ fíone,quà Petrus afflatus a patre pronücíarat: Τὰ es Chríftus fílius dei uiui,p qua Petrus erat folídus,&e nonarundo,uulgaríum opinionum uentís agítata, Nam quod híc Petro díxít domínyrs; Beda putátad omnes apoftolos pertínere: ptaelertím cum ídem poftea mandans illis apoftolícum münustAccípite fpír ET citum. Cz. AD:RIPARIVM.'$o. 49 ἰὴ Δ titumfandtum, quorüremiferítis&c. omnibus exquo mandat.Porro quod poftea Πέ Caputcoftítutá,—'."éd Hieronym?putat ín fchífmatis remediü effe facta. Et Philíppi deín.)|. εσίς ín actís apoft.cap.z1./Et " ς pphetam Agabá.) Is predíxít fame futuram ín toto orbe.Legis in Actís apoftolorü cap.r.4 Tli Sabellij t ES ma.) Hc πατεῖς a uaríjs authoríbus,fed ídem fentientíbus díucrfa repperít cognomína,Nam eade i is& Sabelliana& Noetíana uocatur.Docebant Chríftum eundem effe patrem& filium ὃς fpirítü(απ. 9?ait refert Auguftinus ín libro ad Quoduultdeum,(/ Excepta pentecofte.) Id eft quínquagelima, fic ením h appellat ínterualli inter pafca& díé pentecoftes.«' Iterata coiugía, Cataphryges em,quos Motanus ín ἵ duxit,íteratas nuptias Ὁ fornícatioóe habebat. De pepufa Phrygia.)Motanus Dhryx erat,unde& hui? Tedatores,ut modo díxí, Cataphryges funt dícti, Cxteg; Pepufa quídaarbitrant Montani uíllà fuiffe, 6^ $phetítfag illPMaximillz& Prífcillzqua οὗ íd appellarínt Híerufale,qd' ἀίς uíxerít;in que fpás fanci?a Chrifto pmíffus defcederít, Vnde& Pepufani[ἄς dicti. Apud hos& mulíeres facerdotio fungunt. Au C. thor Auguftín?,(Ὁ εος appellát Cenones.) Vocabuloni fallor Phrygío barbarogr, quo magis íítridícu— ὦ:. La.(Deladtentepuero.)Sanguíne que mínutís punctíonib^foffo pueri aniculi corpore excipíüt,mifcet fa^ f bcc tínz,atq; ade panem confíciunt:unde confecrant euchariftíam. C) uod fi contíngat pucgz morí, pro mar/^ t DR Ἔ s, wmtyre habetur:fitruixerít,pro magno facerdote. 41 Et ex parte prophetamus.) δίς ei ínterpretátur quod fequitur, Cum aüt uenerít quod perfectü eft,euacuabítur quod ex parte eft:quafí Paulus ícíntíllam dun: n Ὁ taxat acceperit fpiritus fancti:ín Montanum aüit totus defcenderít,«/Semíuirum.) Ὁ uod Phrygí facer Mm dotes Cybelís foleant caftrarí, Etabfurdum eft εἰ perfecturn tribui, qui ipfe perfectus non fuerit uir, fed ims eid Vergilías de Troianís,qui& ipfi Phryges uocantur: Cum femíuíro comítatu, ἐμὰ(AR GVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS-« ( Riparíus prefbyter fummo ftudio adnítebatur,ut ecclefías ab lizreticort dogmatis purgaret. Vnde δὲ ἘΝ"aduerfusV igilantium íncítauerat Hieronymi. Huic fcripferat de fuo conatu, ἃ uicífíim ex Hieronymo MS**upiebat díícere,qd act effet de dogmatis Origenícis,que p Ruffinü ὃν illíus fectatores ínftaurabant; i a(00x s^ YHIERONYMVS RIPARIO..|: m c AME Hriftíce aduerfum hoftes catholicz fidei bella bellare,& tuís[εσείς δὲ multorum ium FEES relatione ἐς ἐπὶ ,uentofcg effe cótraríos:& ín perditioné mutuá fautores effe per^ smi WRIST ditiois,qui defenfores fzculi effe deberent:tamé fcías in hanc puincíá, nullis huma uns EE S; nis em proptíe Chrifti fententía pulfum εἴς, ποι(οἰ de utbe, fed de Palz. kt 8 flinzquog finibus Catilini:nofq; dolere plurimá, quod cá Lentulo,multi cóíuratiois foc re ne^. 4manferüt, qui ín Ioppe remoran£. Nobis auté melíus uifütn eftlocum mutare, cf fidei ueritaz ἐᾷ«ειχαιβείοτῳ δὲ manfionis amcenítaté amittere, Cg eon: cómunione macularí, quibus itmpra[oa fentíará, aut cedendü erat,autcerte quotídie nó lingáa.fed gladijs dímicandü. Quanta autem stis pafli fimus,& quomodo excelía manus Chrifti pro nobis in hofté fxuierit; puto ες celebrí num ση tio omniü cognouiffe. uxfo ergo tet arreptü opus impleas;nec patíarís te prefente,non ha bere Chrifti ecclefiam defenforem. Certe fcitunufquifqy, quod uel tibi fufficiat pro uírilí parte: quía πὸ uiribus corporisfed charítate animi dimicandi, qua fuperari nücp poteft.Sancti fray tres,quicü noftra funt paruitate,plurimü te falutant. Puto auté& fanctü fratré Alentíü: díaco/ num,tux dignationi cuncta narrare fideliter.Incolumem te& memorem meí, Chriftus diis no ftertucatur omnipotens,drie uere fancte& fufcipiende frater. «ΡΕ AECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA, 9 riftite;) Chriftíbella uocat dímícatioes aduerfus haretícos.(/ V ξίος effe cótraríos.) Quía οί) parü fuccedebat.ídqg propter ftudía fauentíum, inter fe díffidentiá ερίζοοροτᾶ.'"Defen. [Ώου Κη] lores fzculí,) Id eft,fuorum temporünímírüaut epífcopos íntellígitaaut imperatores, ínter ἑ NA quos& ípíos(pe diffidium erat,& aliquoties haereticis faucbát,prafertím Arríanis, 47 Ἐίαί, Cbus Catilinam.) Rutfinüni fallor fentít. V er ob met& ufus eft allegoría,quod fere facit,quoties illum tt» fectatur: cuius dogmata prímü prodita funt, ac damnata opera Marcellz, Deínde ín Syría quogg pro» pulfata Epíphanij opera ἃ Theophili epifcopí Alexandríni, neg; non opera Paulz& díui Hicrony; mí, Nam coeperat ea peftís late iam ferpere. Dulchre autem quadrat,quod ut Catilínz coniuratío, íta horum hzrelis per foeminam dete fuerit. Nifi forte totum hunclocum mauísad Arríanam referre ὁ Παγεῆπι,& pulfum Catilinam,ad Arríum ipfum prefbyterum Alexandrinü. 47 Cum lentulo. Ita uoi ς€atfocíos Atrij quí illius dogma defendebant.(/ In Ioppe;) Oppídum eft marítimum Βαϊ πο, ας quía uere illícrefederant amící Arríianorum, fiue quod ínnuat, eos ipfos paratos ad fugam: fed magis Fopínoruere,quod Hieronymus ob illorá uícíníam cogatur mutare locá,4/ INolipgua fed eladíjs. Nam Rutfinus per litteras Flíeronymo mortem fuerat minatus. Nifi ut dixí mauís de Arríanís,qui rem ferro : ὯΙ piaercp, Atcg haec fentetía míhí magís probatur, πο opínor cái hec fcríberet HHíerony mus, ad iac illíconuení(fe cum Rufino. 7(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. '!(/Decademtetractat; de qua fuperior, licet(ας non admodum fapít Híeroriymuttamen fuo locó a reliquimus , i 5 f v i i i τσ REUS qM MERE E xim —-.——————————€ (|&D APR ONIVM. QC rediquimus. Alioqui ubilegimus Hieronymi domü,haretícorum perfecutionibus füiffe fubuerfam.Nífi forte hocfentít de mutata fede: qua dere memínit ín epíftola fuperiore. ((HIERONYMVS APRONIO. "3 Efcio qua tentatione diaboli factá fit: ut& tuus labor δὲ fancti Innocétij prefbyte 3 riinduftría,& noftrü defyderíü ad prafens nequacg uideatur habere effectá.Deo » ὮΙ ἢ gratía, quod te fofpité δὲ fidei calore feruenté;inter ipfa tentam&ta diaboli coonoe Ea IB ui.Hocmeü gaudiü eftquando ín Chrifto audio filios meos dimicare:& iftá celi in nos ipfe cofirmet cuí credimus: ut pro fide eius fanguíné uoluntarie fundamus.Euerfam πο» bilem domü funditus doleo:& tamen quid in caufa fit,fcire nó potui. Neq; em portitor littera; rum noffe fe dixit, Vnde dolere poffumus pro amicis cómunibus& Chrifti, qui folus potés δὲ diis eft:& eius dacmentíá deprecari: licet ex parte deí mereamur offenfam, quí inimicos ἀπί fo» ' uerímus.O ptímü auté facies.fi cunctis rebus omiffis,orienté δὲ pracipue fanctaloca petas, Hie ein quieta funt omnía.Ft licet uenena pectoris non amíferint:tamen os impietatis non audent aperíre: fed funt ficut afpides[ταῖς& obturantes aures fuas. Sanctos fratres faluta, INoftra aüit domus fecundü carnales opes,hzxretícon: perfecutioibus penítus euerfa, Chrifto propitio, fpititalibus díuitijs plena eft. Melius eft em pané manducare, dj fidem perdere. : ÍARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. rau tt (/Flanc epíftolam ícrípfit,cum prímü ín Syríam demígraffet,& ín ea habitaret parte,quze Antiochia pro xima eft.Quo tempore factiones Arcíanorü, did expulfz ρίας locís,tamen ín aliquot adhuc ecclefiis, autregnabat,aut ambíebant regnü. Antíochena ecclefia,íam prídem magnis rerum uícibus íactata,uíde batur adhuc Arríanam harefim fapere,& tres hypoftafes,ab omnibus exígebat. Eam profeffionem Hieronymus füfpectà habens, cofülit Damafum K omanz urbís epífcopü,ut fuís lítterís fienificet,num eam fequi debeat:praemonensiillá;uenenü latere ín uerbis, ne Campenfibus íd ambíentíbus affentíatur, Eftàutem epiftola accuratíus fcripta,utpote ad eruditü pontífícem,de re quz cordi erat. R^. ÍHIERONYMVS DAMASO. mU Voniam uetufto oríens inter fe populorum furore collifus,indiffciffam düi tunica | δὲ defupertextam minutatim per frufta dífcerpit:& Chrifti uineam exterminant bw ij uulpes, ut ínter lacus cótrítos,quí aquá nó habent.difficile ubi fons fienatus,& hot ieu. cl tus illecodufus fit;poflit intellioi: Ideo mihi cathedram Petri δὲ fidem apoftolico ote laudatá cenfui confulendam:índe πᾶς mex anima: poftulanscibum,unde olim Chrifti ue ftíméta füfcepi, Nec uero tanta uaftítas elementi liquentis,& interíacens longitudo terrarum, pere. Aem. ponte Ύν ye uy fio 7»» enano ii ditas.Ibi cefpite terra fecundo, diii feminis puritaté céteno fructu refert. Hic obrata fulcis τα’ paf, δὲ erripnerp, mentajnloliuf αποποίαρ degenerant.INüc ín occídente(οἱ ίίοϊοε orítut:n oriente aüt lucifct δ} hog vb ον; lle quí ceciderat fupra fydera pofuit thronü fuum. Vos eftís lux müdi, uos fal terrz;uos aurea prre Aure uafa& argentea: hícteftacea uafa uel lignea;uírgá ferream&zeternü operíun£ íncendíü. Quá Ορ ἰρίε ταί meterreat magnitüdo,inuítat tamen humanítas.A facerdoteuictímá falutis,a pafto. te puxfidiá ouis flagito.Faceffat inuidia: R. omaní culmínís recedat ambitío,cü fucceffore pifcaz torís& difcipulo crucisloquor.Eco nullá prímü;nifi Chrift fequens;beatitudini tuz;id eft.ca "lorquek γον s, a. thedrz Petri cómuníone cofocior:fuper illáà petram zedificatam ecclefiá fcío. Quícü qs extra μᾶς πάν parit domi agnü comederit, prophanus eft.Si quís ín arca Noe nó fuerít.peribit. regnante diluuio, Lg foy d» Er; Etquíapromeisfacinoribusad eam folitudinécomigraui que Syriam iuncto Barbatíz fine iftermínat:nec poffum fanctü dni tot interíacétibus fpatíjs a fanctimonía tua femp expetete: Ideo hiccollegas tuos Aegyptíos cofeffores fequorz&t fub oneraríjs nauibus parua nauicula de litefco.Non noui Vitale Meletium refpuo,Tenoro Paulinü.Quicáqy tecíi non collézit,fpareit; hoceft;qui Chrifti nó eft, Antíchrifti eft.INunc ígitur prohdolor poft Nicénam fidé, poft Ale; xandríná iuncto paríter occidente decretü;triü hypoftafeon ab Arríanorá prarfule δ΄ Camp& fibus, nouellum a me homíne Romano nomen exigitur.Quí quafo ifta apoftoli prodidere? Quis nouus magíftereentiá Paulus hac docuitzInterrogemus,quíd tres hypoftafes poffe acbí tent intelligi. T res ρίοπας fübfiftentes aiüt. Refpodem?nos ita credere, INó fufficit fenfusipm nomé effagitát, quía nefcio qd ueneni in fyllabis latet.Clamam?,fi qstres hypoftafesauttría ||:'''. ει AU enypoftata n".. ΄ L".- p].: n- ᾽ mea preciofze margarítze potuit inquifitione prohibere. Vbicüq: fuerit corpus;illuc cógreganf— ,, aquilz.Profligato a fobole mala patrímonío:apud uos folos incorrupta patrü feruatur hate, P»; — ες ές abe τ KDDAMASVM. 0|»$9 6ο ἃ Α΄ enypoflata hoceft ttes fübfiftentes ponas nó cofitetur, anathema fit.Etquíauocabulanóedi.. 7,7. fimushatetici iudicamur. Si quisautem hypoftafin ufían intellicens: non ín tribus pefonis^^. ja unam hypoftafin dicitzalienus a Chrifto eft:& fub hacconfeffione;uobífcum pariter cautctío Ri unionis inutímur.D ifcernite fí plàcet obfecro;non tímebo tres hypoftafes dicere:fí iubetiscora Ds datur noua poft NNicenam fídes:& fimilibus uerbis,cum Arríanis confiteamur orthodoxi:T o; p ta fcularium litterarum fchola nihilaliud hypoftafin;nifi ufian nouít.Et quís rogo ore facrile er: go tres fbftantías pradicabit? Vna eft ἀεί& fola natura, quac uere eft. Id enim quod fubfiftit, tu" nonhabetaliunde,fed fuum e(t.Catera quz creata funt, etíam fi uidentur effe non funt, quía tts aliquádo non ποις;& poteft rurfum non effe,quod non fuit.Deus folus quí zternus eft hoc it eft qui exordiü nó habet, eflent nomé uere tenet. Idcirco& ad Moyfen de tubo loquit:Eeo ἣν. fum quí fum.Et rurfum:Quí efGme mifit. Erant utíq; tunc angeli, colum,terra;maría. Et quo^ S' snodo cómune nomen eflentiz, proprie fibi uíndícat deus? Sed quía ille fola natura eft perfe; d τα: δείῃ tribus perfonís deítas una fubfiftit,qua eft uere& una natura eft;qfquis tría effe; hoe da- efttreseffe hypoftafes,id efGufias dicit:ifüb nomíne pietatis,tres naturas conatur afferere.Et fi γῇ ἅτ εἴξ-οστ 40 Arrío parietibus feparamur, perfidia ςορυϊαεί]αποᾶταν cum beatitudine tua Vr ficitlus, cá Ambrofío focietur Auxentíus, Abfit hoca Romana fide:facrilegiü tantü;relioiofz— |. populorum corda non hauríant.Sufficiat nobís dícere,unam fubftantiá.tres perfonas(ΠΕ ἊΝ' tes perfectas.xquales,coxternas, T aceantur ttes hypoftafes:fi placet,& una teneatur, Nó boaoo 0 φρία(ρίείοπίϑ οἵδ, cum in eodem fenfauerba diffentiát. Sufficiat nobís memorata credulitas. m.;. Autfirecti putatís tres hypoftafes οὔ fuis interpretaticib?debere nos dicere,nó negamus. "a"Sed míhicredíte;nenenü fub mellelatet;tranffieurauit fc angelus Satana in angel lucis.Bene uu' ínterpretant hypoftafin,& cü id qd' ipfi exponunt habere me dica, hacretícus iudicor. Quid τᾶ anxicunü uerbü ten&? Quid fub ambiguo fermone latitant? Si ficcredüt,ut ínterpretant no - p damno quod retinent. Si ficcredo,ut ipfi fentíre fe fimulát;permíttant δὲ mihi meis uerbis fui " fenfumloqui.^ Quáobrem obteftor beatitudinem tuá pet crucifixum, mundi faluté per ho. m eder moufion ttínítatem:ut mihí epiftolis tuis.fiue tacendarum,fiue dicédarum hypoftafeon detue | authoritas;Et ne forte obfcürítas lociin quo dego te fallat;per baiulos litterarum ad Euagrium . prefbyterum,quem optime nofti dignare fcripta tranfmittete fimul etíam cui apud Antiochia 'debeatmn cómunicare fienifices: quía Campenfes ci Tharfenfibus haxretícís copulati;nihil aliud ἡ ambiunt;c ut authoritate cómuníonis ueftrz fultitreís hypoftafes εἴ antiquo fenfu pdicent, '.(/PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. eR SS E Etufto.) Nam antiquiffímz harefes ex oríentefuntortze, hoceft,Syría Phrygiad.d Tni : 1 2| di(iciffam.) Síc em interpretatur dní tunícam ínconfutilem: nempe concordiam ecclefíze à 4| catholíca.(/ Et Chrifti uineam.) Interpretatur illud quod eftín cantíco myftíco cap.z. Car | pite nobís uulpes paruulas,quz demolíuntur uíneas.(/ Lacus contrítos.) Alludit αἱ fallor, Y Ανν ad illud quod eft in epiftola Petri fecunda cap.2.Hli funt fontes fine aqua& nebula turbini^ t busexagitatze, Quibus uerbís hzretícos defcribit,(f Fonsfignatus.) Flüc opponit lacubus cótrítís,& ος) Felefix ueritate íntelligit,«ἵ Elemetí liquetís.) Sícappellat mare:íta V ergilius, Campofcg liquetes. 47 V bi» 9 εἴς fuerít corpus.) qd eft Luce cap.17. Corpus,íntelligit Chríftum,aquilas píos:luxta íllud: Sancto ^ t&uelutaquilz íuuetus renouabit.4/ Profligato.)Id eft profufo.Allufit ad parabolá euangelica de filio y» t digó ἃ frugi.«Τ Semínis purítate.) Semen accipit, euangelícá doctrína. Atq; hac míra extulit grandilo U quentía.ac pompa uerborum.(/ Obruta fulcís.) Conduntur em femina, ας ín fulcís aruí potiffímum. |:(Patrum feruatur.) Opinorlegendum,patrís. Meminit eim parabol euangelícz,Tn lolum auenafg.) Eleganter díxit,degenerant.Nam hac non funt fui generís;fed ex degenerantíbus frumentis,& uclut ín put" aliam fpeciem tranfeuntíbus, Idcírco fuperíus díxít,referunt purítatem,quod oppofuit degenerationi. alid^»«INuncín occídente.) Nam Romam ín occídente ponunt,& occídentalís uocatur ecclefía, Hiícfides ín) : v tegraferuab&tur,cü oriens uarijs erroríbus diffideret. 4/ Aurea uaía.) Allufitad locá α eft ín fecunda ad r ὁ T'ímotheum epiftola cap.?.de uafis diuerfis ín magna domo. 4Γ Vírgam ferream.) Allufit ad illud pfaL 1 Ρ tmographi. Cofringes eos ín uírga ferrea.(/ Et eternü operíütur.) Hoc ad lignea uafa retulít. 47À facerdo wt teuictimá.) Argutiffima diftributio: paftorís efEtuerí grege:facerdotis dare uíctíma, V i&tíma aüt ap^ A 4 pellat facra doctrína, qua populus pafcítur. 47 Faceffat ínuidía.) Inuídiam uocat,atrocítate& odii ,quod pp odíofumfít ad hunc modum ínterpellare Romanum pontíficem.Et Flagitamus,quod exígímus impro jc* be,«ἵ Cum fucceffore pífcatorís.) Oftendíit Romanum pontificem oportere ab omnií faftu alíeniffir (si mum εἴς, quí pifcatori fuccetferit,& qui crucifixi uices gerat, hoc eft, humillími,: ;": Super EN d vs& eh bonum Αθ Ην) vy vt A (ΊΝ EPISTOLAM AD DAMASVM SCHOLIA. C T«Sapecillam petram.) INon fuper Romam, Nam fieri. poteftut.R oma quocp degc neret. fed féperesm fidem, quam Petrus profeffus eft, ὃς hactenus Romana feruauit ecclefia, qua non alía mínus laborauit | hxrefibus.4 Extra hanc domum.) Híc Hieronymus omníno üídetür fentireomnes ecclefías debere füb τ effe Roman fedi.«Ότο meis facinoribus.) Id eft,acturus poenitentía. // Syríam iüictal Barbariz.) Eftua ftí(fíma folítudo ínter Syríam& Agarenos fiue Saracenos;ín qua prímum uixit Flíeronymus: aut certe ὁ fecundo, hoc eft poft prímam mígrationem,(/ Sanctum domini.) V ult exímía communíone Απτίο, ( chenz ecclefiz,& fub ijcí Romana. Sanct domíní,uocat corpus Chrifti,(/ Collegas tuos.) Adbaren., tes Romanz fedi confeffores,uocatfanctos monachos,uel potíus epífcopos.INam illic erat Theophilus P. Mexandrinus.(/ Onerarijs nauíbus;) Qux maximz funt, 4/ T noro Paulínum.) Is fuit Antíochenze ες clefiz epifcopus a Lucifero ínftitutus,caterí quogy eíufdem ecclefize erant epifcopí, quí nec ipfi Arría» nz harefeos nota caruerunt. Nam V ítalís seem us eiufdem ecclefie fuít epifcopus. Paulínus uígefir mus fecundus. Pro Milefio repofuímus Meletíum, ex ípfo díuí Flieronymí Catalogo, ín quo decem & feptem enumerat epifcopos,quos hoftes potíus habedos putat quam epifcopos. Melctíus autem prí/ us Sebafte Armeniorü epílcopus,ab Arrianís Antíochíam traflatus fuít,in qua habita fenedc scie ficte » uerbo homoufij, Macedonianum dogma uíndícarunt.(/ INícena Synodus,) Ea prima fuít,ad quam con ' uenetát trecetí δν octodecím epiílcopí:ín hac damnatus eft Arríanus error de homoufio,hoc eft,quo ne» babant patrem filium d fpirítum fanctum eiufdem effe effentíz Eft autem Nícea oppidum Biíthyníz, 4| Poft Alexandrínum,) Nam huíus écclefize prímum fuerat prefbyter Arríus. Vnde depulfus totum ferc mundum traxit ín fuum errorem fauentibus aliquoties& imperatoribus. Ac parü abfuít, φαίη Rot mam quoq, poffederit. Vndelegimus poft damnatum ín Nícena Synodo Arríum,rurfum Alexandríae cófedílfe epifcopos,ínter quos fuerínt δ’ Romani aut certe occídentalís ecclefíz nonullí,& ob íd antecol legas uocat, Id factum eft Atbanafio ac caterís epifcopís per Coftantem imperatorem ab exilío reuoca» ( tís,(/ T.[rium hypoftàáfeon.) ὑπορασῖς Graecís uaríe fignificat, Aliquando fubftantíam,ut ín epiftola ad Het bras, χαρακτὴρ vzrosdetoo, id eftfígura fubftantíze.Aliquotíes fundamentum aut matería, ut ad Flebraos Fídes eltlubftatia rerá(perandarü ὑπόσασϊο, ὃς ad Corinthíos,ín hac fubftatía οἰοτίος ἐμ vaI ὑπόσασὶ, ΒΗ lofophi fubftantia uocát, quz nó fitaccídens,uel quod p fe fit& no ínfit, uel qd" fubftetaccidentib?, Grai tres hypoftafes ponüt,accipietes hypoftafin pro perfona. Porro uox ea ínaudiíta erat Romanís, 4/ Cat L penfib? nouellii) In fine hui? epiftola fcribit, Capenfes cá T'harfefibus hxretícís.copulatos fuiffe.Pottó CampeGtace fonat flexus,& Ptolaemeus Cápas Cilíciz parte facít,ní fallor ea,qua inflexo líttore Ifici | finus defle&ítad Syríam qua uícína eft Antíochía iuxta Chalcidem. 4/ V Παπ.) ὀυσΐαμ, quod Q uuíntilia: nus uertít effentíam, Nam hypoftafis ambiguü eft nomen.(/ Cautetío ínurímur.) Cáuteríum καυϊήριομ fcirum e(t ígnítum, quoinuruntur nota, Id olím fiebat tyronibus ad niilíitare facranictum admíttendis. » Ad quod hícalludit Híeronymus loques de baptífmo.4/ Per homoufia.; Homoufion arbítrorlegedi. INam eft cómunís σεηοτίς ὁμούσιομ,αὐ fitadiectíuum,ob$4.00 fimul, δὲ ουσία eflentía hoc eft eiufdem fiue 2 coníimilis effentize. 4 Szcularium lítte.) Floc eft phílofophorum,ut díctum eft. 47 Vnaeft.) Sícordína, «γα& fola ἀεί natura eft;hoc eft uere habet effe. 47 T Quod fubfiftit.) Exponit uocem hypoftafis dictapa “παρά τὸ vrrosápoi hoc eft a fübfiftendo.(/ V rfinus.) Vrficinum opinorlegedum.Nam hícdíaconus Dzz mafo in fufcipíendo pontificio copetítor fuít,res in bafilíca Sícínini ferro gefta eft, adeout multi είπα cecíderínt. Sed uicít Damafus, V rficítius ín Neapolitanam ecclefiam tranffertur; Apparet auté hunc Vr x ficinum Arríanze fa tionis fuiffe,cuius fuit& Líberíus,qui tertíus a Damafo praceflít./ Ambrofio focie tur Auxentius,) Auxentíus praceffíit Ambrofium, fed Arríanz factíonis.Poft cuius feram mortem Am EM tioto loco latitabat, s brofiofubrogato, omísltalíaad rectam fidem conuertítur.(/ Obfcuritas loci,) Quonía ín humili& igz /(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. 4'Cumuebementer uexaretur Fíeronymus,& Damafus non refponderet,de eadem τε ítert interpel, lat, blandicíjs& obteftationibus adnítens ut ímpetret refponfum. qe. i| 00 oMBIBRONYMVS.DAMASQs Suo poss ET Mportuna in euangelio mulier, tandem meruit audiri:& daufo cum feruis oftios | media licet nocte ab amíco panes amicus accepit, Deus ipfe quí nullis contra feuiribus fuperari poteft; publicani precibus uíncitur. INíníue ciuitas, qua pec isiueri cato períjt/fletibus ftetit.Quorfum ífta tam longo repetíta príncipiotuidelicet, ut paruum magnus afpicias:ut díues paftor,morbidam non contemnas oucm.Chriftus in para, difum de crucelatronem íntulit.Et ne quís aliquando feram conuerfionem putaret;tecit homi cidij poena martyrium, Chriftusiinquam prodigum filium reuertenté lactusamplectitur,& no^ nagínta nouetn pecudibus derelictis.una ouicula qua remanferat:humerís boni paftorís ad; uehitur.Paulus ex perfecutore fit pradicator,oculís carnalibus excxcatur:ut mente plus uideat: S qui uinctos Chrifti famulos ducebat ad concilium Iudzorü:ipe poftea etíá de Chrifti uinca lis eloriatur.Ego igitur ante iam fcripfi, Chrifti ueftem in Romana. efe piense eu εσο, aro (25 ADDAMASVM./^^—.$0. 6I ^A Βαϊδ μεν limite teneor. Et ne putes alterius hanc de me fuiffe fentétíam,quid mererer,i pf. eco | ftitui. Verum(utait gentilís poeta) Coelum non animum mutatqui trans mare currit. Ira me inceffabilis inimícus poft tereum fecutus eft,ut maíora ín folitudine bella nác patíar.íncem pfidijs fulta mundi Διτίαηα rabies fremit.Hinc ín tres partes fciffa ecdefia ad(e rapere me fcfti mat. Monachorum círca manentíum,antíqua ín me fureit authorítas.Eco interím damito,fi qs cathedra Petri iungitur, meus eft. Meletíus, Vitalis, atq; Paulínus tibi hzrere fe dict, poffem credere,fi hocunus affereret. Nuncaut duo mentiunturaut omnes. Idcirco obteftor beatítudi nem tuam,per crucem domiíni, per neceffaríum fidei noftra decus, per paffioné Chrifli, uc qui apoftolos honore fequeris,fequaris& metito:íta ín folio cam duodecim íudicaturus fedeas:ita tealíus fenem cum Petro cíneat:ita munícipatum cceli cum Paulo confequaris:ut míhi litterís tuísapud quem ín Syría debeam comunicare fienifices.JNolí defpicere animam, pro qua Chri ftus mortuus eft. iin u^[t(PR AECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA,: poe εν ΕΞ Mportuna ín euangelio.) De Chananza fentít,de qualegís Matthzeí cap.15. 41 Et claufo cum m^ 5 fiel X ἢ feruís.) De improbo petítore panís:legís Luczecap.n.«f De uínculís loríatur.) γί πος in TU CBE j| drio:& ín carceríb?fzepe,(f Chrifti uefte. Nempe ín baptifmo,nifi mauis accipere de prcfoy Cato] E— 4! terío.oc dícit ut c c CURE le pornítetíze caufa deíecíffet,(f Syrize limíte,) : Rut)€ Qui Syria a Saracenís díftermínat,«f Ipfe quíd mererer.) Suapte fponte relegatus fuit ín υα illa folita uif dínem,non ab alío damnatus,uelut poenam írrogans fibí quo peccata lueret adoleícentíze, 47 Coelum non «nns Fanímum mutat.) Horatij carmen ex epiftolís,ín eos qui commutato loco putant fe felicíus uícturos,cum nd 9fruftra mutetur ccelum,fi ídem anímus círcüferatur, 4/ Prafidíjs fulta mundi,) oceft fauore imperato; xi^ ᾗ tis& armis milit, 47 In reis parteis.) Velproptertreís hypoftafes,uel Ὁ pter tres epíícopos,inter fe cer té(Qn i tantes, Mceletium,V ítalem atq; Paulínum.4r Ita ín folio.) Obteftantís eft fermo. Tta te alíus.;Alludít ad d rzdíctum a Chrifto Petri martyríü: Cum autem fenuerís,alius cínget te,& ducet quo no uis, Optat aüt| εν ooi: itla Damaío martyrium. Quuíd fi quís ad eundem modum obteflatus fuiffet lulium fecandumt Quid impe,|" P sitit ἐν opus uh-tralfet?crucem opínor.(f Municipatum codi) Quod Paulus muníceps fuerít Roman uibis,natus ín d"T harfo Cilícíz, Dp(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS,.:: a ΕΕ Vila hzrefis grauius afflíxit totius orbís ecclefias,ci Arríanorum, adeo ut Romanum απο; Con a ἯΙ pontifícem& ipfos ínuoluerit imperatores. Ac tota res pendebat a duobus uocabulís. Caeter ani[^35 N ἢ ritreis hypoftafesob uocabuli nouítate exhorrebant. Arriani vof op& ὁμούσιομ uclut inaudí τ zs'£&4.)4| ras uoces refuoiebat. Sed Δυτίδηί hoc fuere peftilentiores,quod[ει ularíbus littcris& Απο yes telicis argutijs effent ínftructi,qd" híc ἃ ípfe teftat Hiíeronymus.Ea nata fuit ab Arrío quodà Alexandri ran nz eccleliz prefbytero. Qui depulfus ab ecclefia;multos in fuá traxit factione, Aduerfus quá Nícepa Sy ict nodus prímum collecta eft, frequentiffimo epílcoporü conuentudamnatum Arríaporum dogma.De, niu inde uifum eft,orbem ín concordiam redígere,receptis quí uellent refipifcereId actum eft in cocilío Arí xi mínenfi,fub Valente& Claudío. Recepti cóplures epilcopí,qui cum Arrío fenferant.Danata Αι do^ i€trína, pronuncíata eft catholica fides,ín quam unanímiter conclamatum eft ab omnibus.Solum id con^ ceffum Arríanís petentibus, ut ufi δν homufij uocabulü tolleret,quod multos fua offenderet nouitate, prafertím cum czetera omnía conuenírent, Id tum ftudio pacís fímpliciter donatum eft,ne res pufilla ob Πατεῖ publícae concordíz, At ex fübdola pace,natum eftacríus bellum, A rríanis eius fynodíauthoríraté.: n ad fuze factionis patrociníà detorquentibus ut crant callidi uafrígs.Proínde multis denuo copcilíjsactum citt eft aduerfus Arríanos, quíbufda epifcopís conníuentibus, quibufdam palam Arríanam haerefim ut ca^ tholícam defendentíbus.Sed Arrío mortuo plures epifcopi reftítuti funt ab exilío, ínter quos praccipu£ thanafius,& Hilarius. Atcg rurfum damnata ρα fynodís mínoríbus harcfi Arríanorü,difpurari COel «ολ Ρεῖταη ερίίςορί quí cá Απτίο fenferát recípi debuerint no adempto príus honore epifcopali.N: nó cóue quet nírefimul& poenítétís agere pfona δὲ ερίΐοορί. Deíndean effent tebaptícadíquiab Arríanis fuiflent ba Jis cart ptícatí. Hieronymus nó uultadímíhonore epíícopo refipifcetí, ín eo dátaxat cafu, Deinde diflentíens a sque Cypríano& Hilario, nó uult rebaptícarí, quos Arríani baptícauerát.Atgy hifce derebus dílputatp día^ ἡ deat logum,facítg; Luciferíanum quépíam,cum orthodoxo diífputantem,perínde quafi res agatur in portíci^ ste quadam,frequgntí hominum corona,& notaríjs excipíentíbus quz dicuntur:id quod fieri folítum in hu up iufmodi difputatíonibus,ucl ex Auguftínilibris palam eft.Inducít autem Luciferianum,cedentem miní dnd meq pertínacem, íd quod non folent bareticí, nimirum quo certior effet uictoria.Porro Luciferíanorü: vg np nata eftut putant,a Lucífero quodam epifcopo Smyrnienfi,qui príus in ecclefiafticam comunío με nem clatmenter recepti, ται{ας ín jureterem factionem relapfi funt, At diuus Aueuflínus ín libello ad xor Quoduultdeum memínít de Luciferíano quodam epifcopo Caralitano:cuíus tame neg Philaflernec: Js d piphaníus ullam ínter hzretiícos fecerínt mentíone,Memínit huius& Platína in Liberio,fed ínter cos ταν qui ín exilí& fuerint relegatí, quod a Líberio πίῃ! ad Confantía noluerínt Nícenam dánare fidem. Me p minit eíuíde ὃς Hilaríus ín prímo libro ad Cafare Conflantíü, fed honorífice, Meminir& Hieronymus: : y? LL in appendíce :((ADVERSVS LVCIFERIANOS. in appendice Chronicon Fufcbij; Luciferi cuiufdam;qui poft reftítutum Athanafium,fuerit una c(Eufe bíoreuocatus, Memínít ín Catalogo fcríptorü ülufiríum:uerut huncteftatur οσο Arríana prauíta te contamínatum fuiffe, quoloco mortem hominis recenfet, Vnde palam cft Auguftinum ambiguítate nominis fuiffe deceptum. Liberautem eft ín prímís lectu dignus, quíppe qut multa falutatía praecepta complectatur, áe uita epifcoporum, uariam item fuppeditet híftoríz noticíam, de príraís harefibus, de actis fynodí Aríminenfis. Atq; utínam díuus Hieronymus ad eundem modum,cum caterís quos dífputaffet,& mínus conuiciorum íngeffiffet.C) uadj hoc uicrfi modo uícíum fuitíngenti cuídam& ἐπι) potétí Chriftianze fidet celo condonarí par cft. Hícminus íníquus eft ín Arríanos fortal ffe ob id quod At ríanorü dogma uídeatur ex Orígenis hauftum líbris:& íd temporis cupiebat Origene abomnibus legí, doctrina dutaxat gratía.Nondum ením cxarferat illa{η Orígeníanum nomen ínuídía. Cypríanum amí/ ce excufat: at ín Hlilaríum non fine ftomacholoquítur,quem& alías notauit ín expofitione ofanna, fed tamen cítra conuícium,d in epiftola ad Paulínum ftílum taxat, quod interdum longíoribus períodís Πε inuolutior:etíafi eodem ínloco fanctum illum uocat,nífi quís illad fan&us addidit. 36 omes ecdefía {οί tum fánctí uocabantur.( HIERONYMI ῬΉ ORTHODOXI ET LVCIFERIANI DIALOGVS. Ξ i| Κοχίπις αίάϊειας quidam Luciferi fectator, cam alio ecdefíz: alumno odiofa o ΤΡ quacitate contendens,canínam facundíá exeraierít. Afferebat quippe uníuerfum 7. mundum cffe díaboli&(ut iam familiare eft eis dícere)factá de ecdefia lupanar. AB ΝΘ At ille econtrario rationabiliter quidem fed importuno& loco δὲ tempore defea debac;non line caufa Chriftum mortuum fuiffe,necob Sardorum tantum maftrucam dei fili defcendiffe.Q uid plura?dum audientiam& circulum lumina íam ín plateis accenfa foluerent: δὲ inconditam difputatíonem nox ínterrumperet;co nfputa pene inuicem facie receffcrunt.Floc tamen hís quí affuerunt ftatuentibus,ut ín fecretam portícum primo mane conuenirctur: quo cum íuxta placitum omnes cóueniffent,uífum eftutriufq fermonem a notarijs excipí. Atqy ita cunctis refidentibus,Helladius Luciferanus dixit. Hoc primum míhí refponderi uolo, uttum Arriani Chriftiani Παρα non: ORTHODO. Ego plus(inquit) ínterrogo, urrum ne om, nes baretici Chriftiani finc? LV CIFERIANVS dixit: qu hzretícü dixeris, Chriftianü nega fi OR THO.d. Omnes ergo haretíci Chriftiani πὸ funt? LVCIFE.d.lIam fuperíus audifti. « D ORTEHO.d.Sí Chrifti no(μας diaboli fant, LV CIFE.d.Nemo dubítat.O IO: d.Siaüt 18 114 Hr HE in ἥ ον ΠΤ νο ἔπε ánh penny elo eve [omoia vi ΤΩΣ, prey sé Nebue ^ diaboli funt,nihil refert haretici fint;an ES LCS refcllo.OR THO. d.Igít pfi xum inter nos habemus de ματειίοο fic loquendum.ficut de gentili.L V CIFE.d.Plane MEM ORTHODO. d. Quxre nunc utlíbet, quoniam ínter nos conftat hzretícos gentiles effe: LVCIFERIA. d. Quod interrogatio mea cogere uolebat,expreffum eft, harreticos Chrifti nos non effe. Nuncreftat condufio.Síi Arriani hzcretíci(ünt,& hatetíci omnes gentiles furit: δὲ Axríani gentiles fant.Si autem Arríaníi gentiles funt, conftat nullatn focietatem ecdefixe effe cum Artianísid eft cum gentilibus:manifeftum eft ueftram ecdefiam quz ab Arríanis, id eft, a gentilibus,epifcopos fafcipit.no tam epifcopos recipere;cp decapítolio facerdotes, ac perhoc antíchrífti magis fynagoga, tp Chrifti ecdefia debeat nnucupari. ORTHODO. d.E«e im/ pleta eft prophetia:Parauit mihi foucam,& ipfe incidit ín eam.L'V CIFE.d.Q uo nam modo? ORTHODO.d.Si Artíani(ut dícis gentiles funt)& Arrianorü cóuentícula caftra funt diabo li quomó ín caftrís diaboli bapticatü recipis? LVCIFE.d.Recipio,fed poenitéé.OR THO.d. Prorfus quíd dícas non íntelligis.Quifcj ne gentilé recipit peenítenté? LV CIEE.d.Ego fimpli citer in exordio fermonis omnes haretícos gentiles efle ref pondi. Verü quía captíofa interrogg tio fuit prímz queftíonis,tibí palmam tradens,ad fecundá ueniá, ín qua aio laicum ab Arria nís uenientem recipi debere pocnítenté, detícá uezo nó deber. ORTHO DO. d.Atquí ín pri/ ma quxítióe quáobtinuilTe me dicis,etíá(ecüdá obtínui. LV CIFE.d.Doce quomodo obtinue ris. ORTHO.d.INefcis& laicos& dletícos unii habere Chríftü;necalià ncophytis.alium epi/ fcopis effe de? Cur ergo nó recipiat derícos,qui recipit laicos poenítentes? LVCIFE.d.N6 eft epifcopi,ipfum lachrymas fundere pro peccatis, corpus attrectare dii. ING eftepifcopí ad frar trum genua prouolui:& de füblími loco cucharíftíá míniftrare populo. Aliud eft lugere quod fueris aliad neglecto peccato,in ecdefiía uiuere gloríofum. Tu qui hefterno die facrilegus creatu tam dei filium przdicabas quí quotídie peior ludais,blafphemiarum lapides in Chríftá iade - basuius manus fanguine plena funccuius ftilus lancea militis fuit: ad unius hora couerfioné ; uirgine ADVERSVS LVCIFERIANOS.|o φο,. 6$ A uirginem ecdcfiam,adulter ingredieris?Si peccafle te poenitebofficium depone facerdotis:fi te non peccaffe confidispermane quod fuifti. ORTHODO.d. Rhetoricaris,&a difputatíonum fpínctis,ad campos liberz dedamationis excurrís. Verum define quxfo a cómunibus locisi& ín στα rurfum aclí heas rcgredere:poftea fi placuerit/latius differem?.L V CIFE.d.INul/ la dedamatio híc eft.Dolor patientiam füperat;propone utlibet;areumentarc ut libet, nunc perfuadebis id effe epifcopum, quod laicum peenitentem. ORTHO DO.d.Quoniam οὐ nate tenes aliam efle rationem cpifcopí;aliam laici;ad compendiíii concertatíonis tribuo quod poftulas:nec me pigebit locum te faciente;manum tecum conferere:Expone tníhí quare laícum ueníentem ab Arríanis recipias,epifcopü non recipias? LV CIFE.d. Recipio laicum, qui erraf/ fc fe confitetur:& dris mauult peenítentíam peccatorís cg morté. ORTHO DO.d. Recipeer^ go& epifcopum, quí δὲ errafle fe confitetur:& dominus mauult poenítentíá peccatorís.cg mor tem.L VCIFE.d.Si errate fc confitetur:cur epifcopus perfeuerat? deponat facerdotíüconcedo ueníá peenítenti. ORTHO. d.Refpondebo tibi δὲ ego fermoníbus tuís.Si laícus erraffe fe co; fitetur quomodo laicus perfeuerat? Deponat facerdotíü laíciíd eft baptifma,& ego do.ueníá poenitéti.Scriptum eft em:Reenü quippe nos& facerdotes deo patri fuo fecit. Et iterü: Gienté! fancta, regale facerdotià;populü acqfitü, Ome quod nó[ίσες Chriftíano:cómune eft tá epifcoo(j laíco.Qui poenitentíaagit;príora conténar.Si non licetepifcopo pcenitenti pfeuerare qd^ fuerat;nó lícet& laíco pcenitéti pmanere ín co,ppter quod poenítentiá cófitet.L V CIFE.d.Re/ cipim?laícos,quoniá nemo cóuertc£ fi fe fcierít rebapticandi,& ita fiet;ut nos fimus caufa pdi tionís corü fi repudíentur. OR THO.d,Tu ín eo quod recipis laícum,uná animam recipiendo faluas:& ego in recipiendo epifcopi,non dícam uníus ciuitatis populos,fed uniuerfam cuí pre eft prouíncíam ecdefíz: focío:quem fi repellam,multos fecun ín ruinam trahet. Quamobrem quafo uos ut eam ratíonem quam ín paucis recipiendis habere uos exíftímatis, etíá ad totius orbís falutem concedatís.Quod fi dif, plícet;,& tam durí eftís,imo tam írrationabiliter índaemem tes,ut eum quí dederit baptifma,hoftem Chriftieum quí acceperit;filium putetisinos nobísad 'B uerfanonfacmus:aut epiícopum cum populo recipimus quem facit Chriftianum:aut fi epífco. pum non recipimus,fcimus etíam nobis populum reíjciendum. LV CIFE.d.Oro te nónelegi; fti de epifcopis díctum:Vos eftis fal terre Si autem fal infatuatá fuerit, in quofalieturradnü;, Í;. fatuatic hilá eft utileznifi ut proijcíatur foras,& cocalcetur ab homínibus.Sed& illudjquod pro populo pecatore facerdos deum exoret;ac pro facerdote nullusfit alíus, qui deprecetur, Quz: quidem duo fctípturarum capitula ín fententiam concurrunt unam, Nam ut fal omnem cibum condit: nec eft aliquíd per fe tà fuaue,quod abfcg eo guftá demulceat;Ita müdi totíus& proprie eccle fix condímentum epifcopus eft: qui fi infatuatus fuerit, fiue pernegatíoné, fiue per hacrefim, fiue perlibídinem(& ut fimul dícam)peruniuerfa peccata;a quo alio potetít condírí,cü ipfe fue tit omníü condímentü? Sacerdos quippe prolaíco offert oblatione fuá,imponit manáü fubie/ &o,tedítum fancti fpiritus ínuocat:zatqy íta eum qui tradítus fuerat fatanz ín ínterítum carnís, ut fpírítus falus fieret;índícta ín populum oratíonejltarto reconcilíat: nec príus unum mem. brum reftítuit fanitati, c omnia fimul membra cófleuerínt;Facile quippe ienofcítfilio pater,cá mater pro uífceribus fuis deprecatur.Sí ergo hoc quem díximus eradu laicus peenítés reftitui, tur ecdefiz: ἰδίᾳ fequitur uenía, ubí luctus pracefferat: manifeftum eft facerdotem de οἵα, du fuo motum.ín eundemlocum non poffe reftítui:quía aut peenítens facerdotio carebít:aut ín honore perfiftens, reduci ín ecclefiam non potetít per ordínem pcenitentis, Tu mihi nuncin fatuato faleecdefiz faporem contamínas:tu eum quí proiectus foras, íacere deberet ín ftercore acunctis homínibus conculcandus fuper altaríum reponís?Et ubi είς illud apoftoli praceptüz Oportet epifcopum effefine crímine,quafi difpenfatorem dei.Et teram:Probet autem fe unuf απίζορ δὲ fic accedat? Vbí dominica denücíatío eftine miferítís marcaritas ueftras ante porcos? Quod fi de omnibus cencralíter dictum íntelliois,quantomagis de facerdotibus prxcauendá eft, cum etíam delaicis fic cauctur? Separamíni ínquít dominus per Moyfen, a tabernaculís iftorum homínum du riffimorum,S nolíte tancí ab omnibus quz funt eorum,ne fimul petea. | tiia peccato corum, Ft rurfum ín duodecim prophetis: δασεία eorum tancg panis luctus, i? LL 2 omnes 9 } ΙΟ crier ρου Qa Jorio μή, lere Koen foedo: (&«DVERSVS LVCIFERIANOS. omnes qui manducant ca.contaminabuntür.Et in euangelio diis: Lucerna(inquit)corporis eft oculus,id eft ecdefía: lumen eft epifcopus.Sí autem oculus tuus fimplex eft; totum corpus τα lucidá crit. Sacerdote enim fidem ueram pradicante,ex omníü corde tencbra: dífcutiuntur,Ft caufam reddit. ες enim lucerna accenditur δὲ ponítur fubter modium: fed fuper candelaz brum:utluceat omnibus quí ín domo funt: hoc cftideo deus fcientia fuc igniculum ín ορίΐοσ po fuccendit,ut non fbitantum luceat,fed omnibus profit.Et in confequentí, Si(inquit)omlus tuus nequá fuerit,ome corpus tenebrofum eft. Si at lumen quod inte eft tenebra funt: ipe te/ nebrz quant crantzEt recte.[Nam cum idco epifcopus in ecdefia conftituatur,ut populum co erccat ab errorequantus erít error ín populo;cum errat ipfe qui doceat? Quomodo poteft pec cata dimittere, qui ipfe peccator eft?quomodo fanctum facrileeus facietzunde ad melumen iri ttoietcum oculus meus czcus fit? Prohdolor antichrifti difcipulus ecclefiam Chrifti eubernat, Etubicft íllud,nó poteftíis duobus dominis feruitc? Sed& illud, qua communicatio luci ad te nebras?qui confenfus Chrifto ad belíal?Legímus in ueteri teftaméto:Homo ín quo fuerit ma cula& uitíatn,non accedat offerre dona do mino.Et rurfum:Sacerdotcs quí acceduntad diim deum ut factificent,mundi fint, ne forte derelinquat cos dominus.Et ín codem:Et cutn accedüt miniftrare fancta,non adducant ín fe delictum,ne motíantur.Et multa alía,qua perfequi infi/ nitum eftftadiobrcuítatís omitto.INeqy em numerus teftímoniorum,fed authoritas ualet, Ex quibus oftendítur uos per modicum fermentum totam ecdefiz maffam corrupiíTe:& de eius manu hodie cuchariftiam accipere,quem heri quafi ídolá refpuebatís,O RTHO.d.Multa qui dem de facrís uoluminibus memoriter copiofeg dixifti:fed cum totum círcüieris faltum, meís cafibus conduderis.Sit qppe,ut uís,Arríanom epifcopus hoftis Chrifti/fit infatuatà fal,it lai cerna fine íoniculo,fit oculus fine pupilla:snempe eo peruenies,ut falíre nó poffit, qui fal ipfe nio habeat,non illuminet cxcus,non accendat extínctus. Τὰ autem cá conditum ab co cibü deuo resicur infulfum arguís condítorézDe íenículo eíus ecdefía tua lucet:& lucernam eíus crímina/ εἰς extínctam? Cxulos tíbi pra bet, cxcus eft? Quiche oro te,ut aut facríficandi οἱ lícentíá ttibuas,cuíus baptifina probas:aut reprobes eíus baptifma, quem non cxiftimas facerdotem. Neq; ein fieri poteft, ut q ín baptifmate fanctus eft.fit apud altare peccator.L V CIFE.d. Sed ego recipio laiaum peenítenté per manus ímpofitioné, δὲ ínuocatíoné fpíritus fancti, fciens ab ha:reticis fpirit fanctü non poffe cóferrí. ORTHO.d.Omnes propofitíonum ueftrarum cal les ad unum co lnpicá confluunt,& pauídorü more ceruorum dum uanos pennará euitatís uo latus.fortiffimis retibus implicamíní.INam cum in patre δὲ filio δὲ fpiritu fancto bapticatus Πο mo templá diii fiat; cá ueteri zde deftructa, nouum trínitatís delubrum adificeturiquomodo dicis fine aduentu fpiritus fancti apud Arríanos peccata pofle dimitti? Quomodo antiquisfor dibus aníma purgatur,quc fanctá nó habet fpiritü? Neq; em aqua lauat animá, fed príus ipa laua£ a fpíritu;utalíos lauare fpitítaliter poflit.Spíritus inquit Moyfes dii ferebat fup aquasEx quo apparet baptifma non effe fine fpiritu fancto. Dethefda lacus[πάπα nifi per aduentá angeli, debilítata corporaliter membra fanare nó poterat:Et tu míhí aqua fimpliíci,quafi de bal n*o animálotá producis.Tpfe dris nofter lefas Chriftus quí non tam mundatus οί ία lauacto, Gjlauacro fuo uniuerfas aquas mundauit/ftatim ut caput extulít de fluento.fpiritá fanctü ac cepit:nó quod und fine fpírítu(ancto fuerit, quippe q de fpiritu fancto in carne natus cft:fed ut illud nobis móftrare£ ποιῇ effe baptifma, quo fpüs fanctus adueníat.leítur fi Arríanus fpi. títum fanctü non poteft dare, ne bapticare quidem poteft:quía ecdefiz: baptifma finc fpiritu fancto nullá eft. Tu ucro cü baptígatü ab co recipías:& poftea inuoccs fpirícü(απο, δας bapti gare οὔ debes: quía finc fpü fancto nó potuit baptícariaut fi eft baptícatus in(pá,.dcfineci iti uocare fpiritii,qué tüccü baptigare£ accepit.L'V CIFE.d. Ο bfecro te none legifti in actib?apo ftolorá cos q iama Ioháne baptícati fuerant;cü ad interrogatione apoftoli ref| podiffentife nec auditu quidé cóperiffe,quíd cffet fpiritus fanctus,poftea fuiffe fpiritum fanctum confecutos?. Vnde manifeftum eft poffe alíquem baptígari,& tamen nion habere fpirítà fanctü. ΟΕΤΟΙ DO.d.Non tam imperitos diuínorum uolumínum cos quí audíunt puto,ut ad hanc quati) culam díffoluendá longo fermone opus fit. Verum príufcf quid in cam fentétíam loquar fculta ADVERSVS LVCIRERIANOS.' So. 63 A fcultaíuxtafenfum tuam,quanta feripturarum turbatio oríatur.Quid eft hoc; quod Iohannes ο΄ inbaptifmate fuo alijs fpiritum fanctü darenon potuít,quí Chrifto dedit? Et quis eft ifte Io. hannes? Vox damantis in deferto, parate uíam diizrectas facite femitas dei noftri: ille qui dice bat;Ecce agnus deí,ecce qui tollit peccata mundi. Minus dico:ille quí ex matrís utero damabat: Erunde hocmihí,utueníat mater dii meí ad me*fpiritum fanctum nó dedít.quem Philippus . diaconuseunucho dedit? qué Ananias Paulo dedit? Audadter forfitan uidear Iohánem pfer; recunctís.Audi domínü loquentéNNon eft ín natís mulierum maior Iohanne baptifta. INulli ením contigit propherarum,& annuncíare Chriftum,& díoíto demonftrare. Et quid míhi ne^ cefle eft in talis uirilaudibus immorarí,aim a deo patre eti angelus nücupetur? Ecce(inquit) mítto angelum meumante faciem tuam,qui przparabít uíam tuam.Plane angelum, quí poft materní uentris hofpítíum eremi deferta fectatus, paruulus de ferpentibus lufit:qui oculis fpe; &antibus Chriftá;nihil aliud eft dinatus afpicere:qui zdoquijs domíni,qux melle δὲ fauo dul είοτα funt,dígnam deo uocem erudiuit.Etne quxftíonem morcr,fic decebat crefcere pracurfo« rem dominidfte ergo talís tantufcy fpiritum fanctum non dcdit quem Cornelius centurio an tccj bapticaretur,accepit? Refpode quafo cur nó dedetítzfed ignoras. Audi quid fcripturz do/ Ἵ;; ceant;Iohannís baptifma non tam peccata dímífit,c baptifma pcenitentia: fuit in peccatorü re Ι omm baptima míflionem.id eft ín futurá remiffioné qua effet poftea per fanctificationé Chrifti fubfecutura. | Sciptum eftem:Fuit Iohannes ín deferto baptigans,& praedicans euangelium poenitentia ín remíffionem peccatogzEt poftmodicum:Et baptigabantur ab eo ín Iordane confitentes pecca ta fua. Vt er ante pracurfor domini ipfe: fic& baptifmna eius przxuíum diiici baptifmatis fuit. ὡς Qui detetra eft(aiebat)terrena loquítur:at quí de fapernis uenít fuper omnes eft.Et iterü:Ego. vrbi baptigo uos ín aqua;illebaptízabit uos in f piritu.Si autem Iohannes(ut confeffus eft ipfe)non aisi baptizauit ín fpiritu:cofequéter neg; peccata dímifit:quia nulli hominü fine fpiritu fancto pec/ dis cata dímíttuntur.Aut fi contentíofe argumentaris, ídeo Iohannis baptifma dimififfe peccata, Mis quía de ccelis fuít:edoce quid amplius ín Chrifti ΤΗ cofequamur:quod peccata dímit 5 B titliberatagehenna. Quodagehennaliberat.perfectá eft. Perfectum auté baptífma non eft, hifi quod ín cruce& ín refurrectione Chrifti eft.Ita tu ín peruerfumn ducerís irrelioiofus, dicte.. d ipfo IohannezIllum oportet crefcere, me autem mínui:dum ferui baptífímo plufcg habuíttri^. buisdomínicii deftruiscui nihil amplius relinquis. Quorfüm ifta tendit affcrtíoz Videlicet,ut non εἴδί durum uideatur: fi hí quí a Ioháne fuerant bapticatí, poftea per impofitíoné manus apoftolorum.fint fpítit fanctum confecuti:cum conftet eos ne peccatorá quídem fine fubfeas tura fide remiffíonem confecutos.Tu uero quí ab Arríanís recipís bapticatu,& ei tribuis baptif ma,quod perfectum Ade pacto quafi modicum quid εἰ defuerit fanctum aduocas fpiritü, εἴ baptifrma Chrifti fine fpiritu fancto nullü fit? Ver[οποίες excefft,& cá aqua fronte aduerfarij potuerím impetum fubmouere, leuiora eminus tela direxi. Iohannis autem baptifma ία' tantum imperfectum fuit:ut conftet poftea Chrifti baptifimate baptícatos, quí ab eo fuerant baptícati.Ira ením hiftoria refert:Factü eft aüt,cii Apollo effet Corínthi:& cam Paulus pertrà/ ἔτει faperiores partes Afix; deuenit Ephefum:& cá ínueniffet quofdam difcentes,dixit ad eos: Sí fpititum fanctü accepiftis,cá credidiftis? At illi refponderüt:Sed nec fi f püs fanctus fít,.audi uimus.Dixitautemad eos; In quo ergo baptícati eftis?Refpondert,in Iohánis baptifmate. Dixit aüt Paulus Iohánes quidé bapticauít baptifimo pcenítétía plabem, dicés in aduenienté poftei.utcrederéthoceft in Iefum,ín remiffioné peccatorü.His auditis bapticati funt ín noie domininoftri lefu Chrifti, Et cam ímpofuiffet illis manus Paulus,contínuo cecidit fpiritus fan ctus fuper eos. Si ergo bapticati funtuero& legítímo ecdefia: baptifmate:& ita poftea fpiritü fanctum confecuti funt:& cu apoftolorum fequere authorítatem:& baptigaeos,qui Chríftíno habent baptifma,& diis inuocare fpiritum fanctum.L V CIEE.d. Οαί dormiíentes fitiunt, Dv aude fauces fluminibus íngureitant. Et quanto plus hauferínt,tanto plus fitiunt. Ita ανν δὲ /7077 tu uíderís aduerfus quaftiunculam quam propofui híncatcy illinc argumenta quzffiffe, δὲ αἱ, hilomínusin eadem quaftionü fiti perfeuerare. An nefcis etíam CAT hunc efTe morem, plur LL 5 utbaptigatis — ργ τι 18 ναί | Qi — ? emi fos XD»fO»jfay ahauarde yeh v5 δ» ῦΕ.. 4 veh ort (| ADVERSVS LVCIFERIAN OS.| ut baptícatis poftea manus imponátur:& ita inuocetur fpiritus. fanctus?Exi gis ubí fcri ptüdit? In actibus apoftolorum.Etíam fi fcriptura: authorítas.non fubeflet, totíus orbís ín hácpartem confenfus inftar pracepti obtinerec.INà& multa alía quz per traditionem in ecdefiis obf, eruan tur,authoritaté fibi(criptz:legis u farpauerüt:uelut ín lauacro ter caput mergítare:deínde cgrcf) foslJactis& mellis przguftare conco rdiam,ad infantia fignificationéd ίς dominíco& perom/ inem pétecoften;nec de cenículís adorare,& ieiunium foluere: multacy αἴία qusc fcripta nó funt, rationabilis fibi obferuatio uíndicauit.Ex quo aní maduettis nos ecdefia: cófüetudinem fequiz licet ante aduocationem fpitítus conftet aliquem bapticatum. ORTHODO.4. IN6 quidem abnuo hanceffe ecdefiarum confuetudínemzut ad eos qui longe ín minoribus urbibus per pre; fbyteros δὲ diaconos baptigati funt:epifcopusad inuocatíonem fancti fpirítus manum impo: fiturus excurrat.Sed quale eft,ut leges ecdefiz ad hzrefim tráfferas:& uírgínis tua ínteorítaté, per meretrícá lupanaría patíaris fpurcati?Epifcopus fi tmponít manü,hís imponit qui ín recta fide baptigati funt: qui in patre& filio δὲ fpiritu fancto tres perfonas,unam fubftantíam cre; diderunt.Arríanus uero cum aliud níhil credíderít(daudíte qu afo aures qui audituri eftís, ne ταῦτα ímpíetatis uocib?polluamíni)nifi in patre folo uero deo,& in lefu Chrífto faluatore crea tura,& ín fpiritu fancto utríufcp ferno:quomodo fpíritum fanctum ab ecdefia recipiet, qui neg dum remiffionem peccatorum confecutus eft* Spitítus quippe fanctusnifi mundam fidem hon íncolitnec habitator eius templi efficitur, quod antiftítem non habet,ueram fidem. Quod Cl»! y poft mmn fi hocloco quatis:quare in ecdefía baptícatus,nífi per manus epifcopi,nó accipiat fpiritum fan Eg Mbopt ταν" ctum:quem nosaflerímus ín uero baptifmate tribuí:difce hanc obferaationem ex ea aüthorita ες defcenderexquod poftafcenfum demini fpiritus fanctus ad apoftolos defcendit.Et multis in locisídem factitatum reperimus, ad honorem potíus facerdotij qs ad legís neceffitatem. Alíor quin fi ad epifcopí tátum ímprecationé fpíritus fanctus defluít:lugendi[ατα ín uículís, aut in caftellis;aut ín remotíoribus locis per prefbyteros δὲ díaconos baptícati ante dormíerunt.dg ab epifcopis ínuiferentur.Ecdefiz falus in fummi facerdotís díenítate pendet: cui(i non exors D quxdam Xabomnib us eminens detur poteftas,tot ín ecdefijs efficientur fchifmata quot facer ας dotes.Indeuenitut fine chrifmate& epifcopi iuflioe;neqg prefbyter, neq díaconus ius habeát |. baptigandi.Qd'frequéter(fitamé neceffitas coóit)fcímus ctíá licere laicis. Vt em accipit qs:ita€ dare potefnifi forte eanuchusa Philippo diacono baptícatus fine fpiritu fancto Νις creden dus eft:de quo fcriptura(τα loquitur: Et defcenderunt ambo ín aquam:& baptícauit eum Phi, lippus.Et cum abfcederent ab aqua fpiritus fanctusuenit ín eunuchum.Si auté illud obijcien^ dum putas:quía cum audiffent apoftolí quí erant Hierofolymis:quía recepit Samaría uerb deí;niferunt ad eos Petrum δὲ lohannem:qui cum ueníffent ad eos, orauerunt pro eís;ut aci perent fpiritum fanctum:nondum cním ceciderat fuper ullum illorum, Cur íta factum fit, í confequentibus difce.Ipfe enim aít:Sed folum baptícati erant in nomíne domíní Icfu. Τρία ponebant illís απο, δζ accípicbant fpírítum fanctum.Hoc loco{& tu fimiliter te facere dicis: quía hzretici non baptigauerunt ín fpíritu fancto:fcias Philippum ab apoftolis non fuifle dii uifum,eandem habuiffe ecdefiam:cundem dominum Iefum Chriftutn przdicaffe:díaconum cenc fuiffe eoram,qui poftea manus impofüerunt. Τὰ uero cutn apud Arríanos non ecdcfiam dicas effe.fed fynagogam:nec derícos dei, fed creatura& idolorum cultores:quotmodo ín difpa ti caufa eandem allerís rationem te tenere?LV CIFE.d. Valenter quídem& fixo gradu meti .. bíinfaciem dimicantem repellís:fed poft cereum cxderis, δὲ nuda a fpiculís doría nó protegis Efto quippe apud Artianos ne baptífma quidem effe:& ideo fpiritum fanctum ab εἰς nonpof fc dari: quía necdum remiffionem peccatorum acceperínt: cotum hocuíctoríz mex proficit:& argumentorum tuorum paleftra, mihi palmam αἰόξοτία fudat.Arríanus baptifima non habet, δὲ quomodo facerdotíum habet? Laícus apud eos non eft:& quomodo epifcopus efle poteft? Mihi recipere mendicum non licet, tu recipis regem? Vos hofti caftra tradítís,&a nobis pet fuga reijciédus et? ORTHODO 4. Si priorü memíniffes,iam fcires tibi fuiffe re(pofum:íed dü amorécontradícendi fequerís,a quxftionum[πείς excidifti:more quorundam loquadum potius ADVERSVS LV CIEBRIANOS.$o 64. A. potius tp facandorum: qui cum difputare nefcíant.tamen litigare non definunt, Eco ením no ^. tamin prafentí Arridnos;uel mprobo,uel defendo;d illam curfus mei metam círcieo:eadem -.tationea nobis epifcopum recípi,qua laicus a uobís recipitur.Sí errantí cocedís ueníam:& οσο ..ignofco peenitenti. Sí in fide fua baptícato bapticás nocerenon potuít& ín fide fua facerdoté . Cóftitutu conftituens nó inquíinauit.Subtilis eft hzrefis,& ideo fitplíces anímze facile decipia; tur. Deceptio tam laici dj epifcopi cómunis eft:atepifcopus errare πό potuít.Reuera de Plàto nis& Ariftophanis finu ín epifcopatà alleuntur. Quotus em ααίζορ eft, quí non apprime ia ". hiseruditus fit?Deníqs exlitteratis quicunas hodie ordínanturiid habent curz,nori quomodo " faipturarum redullas ebibant:fed quomodo aures populi dedainatorum flofzulismulceant,———" Accéditad hoc quod Atríana hatefis magis cam Brent culi facit: δὲ argumentationum o 77 1771 ehrlegi rínos de Aríftotelis fontibus mutuatur.Ioitur parauloram ínter fecértantium rítu,quicquid di"^" 777 M ἄχτι xetís,dicam:affirmabis,affirmabo:negabisnegabo. Arríanus baptigáttergó epifcopus. eftznon baptígat:tu refura laicum, οσο non recipio facerdotem.Sequar té quocunqp ietís, aut. pariter " dnlutohafitabimusaut pariter expediemur.L V CIFE.d. Sed laíco ideo ienofcédum eft: quia ... ecdefiam dei putans fimpliciter acceffiz& iuxta fidem fuam credens bapticatus eft. OR TE DO-.d.Nouamrem afletís,nt Chriftianus quífcis factus fit ab eo, quí non fuit Chriftianus, Nin Accedens ad Αππίαπος in qua fide baptigatus eft? Nempe in ea quá habebant Arríani. Aut fi nma. lamipfebenecredebat;&(cicas ab hacreticis bapticatus eft;errorís ueniam non meretur. Vert üt:. hoc penitus abíurdü eft, ut difcipulus ad maciftrü uadens ante fitartifex; δν doceaturiut mo» nuns.,. doabidolorum uencratione conueríus,aouerit Chriftá πιοϊίας, δρ ille qui doceat. At dicisfim. ith.. plíciter ín patre δὲ filio& fpiritu(ancto credidit:& ideo baptifma confccutus eft. Qux eft ifta quafo fimplicitas, nefcíre qd'credas? Simplicíter credidit, Ὁ uid credíditzcerte aut tría ποτ. audiens,tres deos credídit:& idololatra effectus eftaut ín tribus nocabulís trínomínem credés . deuimjnSabellij bzrefim íncurrít.Aut edoctus ab Arríanis,unum effe uerum deum patrem fi B lium&fpiritam fanctum credidit creaturas, Aut extra haz quid credere potucrít nefcío:nifi for τς tehomo íam edoctus in capítolio/homufion didicerat ttiniratem.Sciebar.patrem,filium&[ρὲ rità fanctum:nó natura fed perfonis effe diuifos.Sciebat δὲ filij nomen ín patre,& patris nomé . infülio.Ridicula penítus aífertio ante de fide qu&tg difputarc;ts crederesante myfteriü(είτε ζα . initiatus fit: aliter de deo fentire bapticantem, δὲ aliter baptigatü.Draterea cum foléne fic inlaais.. macro poft trínitatis confeffionem interrogare: credisín fanctam ecdefiam* credís remiíffioné pm peccacorum?In quam ecdefíam credidiffe eurn dícis? ín Atrianotum?fed non habent. In no; res ο. ftram.fed extra hancbaptígatus non potuit ín cam credere, quam nefciuic. LV CIFE.d. Quonir. Rianr ad omnía argutarís,& emiffaa nobís fpicula fcuto orationis eludis, unam haftam ía ciamiqua umboné tegmínís tuí:& uerba crepitautía,uí fua penetrecnec díutíus patiarfortitus. diné arte fuperati.L aícus etíá extra ecdefiá fide bapticatus poenités recipit Epifcopus uero aut poenitentiam non agit,& facerdos eftzaut fi paenítentíam cgerit.efTe epifcopus definit. Quam obrem recte noslaicum δὲ fufcipimus poenitenté,&epifcopumfi in facerdotío perfeuerare uult, sepudiamus.OR.THODO. d. Sagítta quz contento neruo dirigitur, difficile αἴταταν. Ante ein ad eum ad qu£ íacta eft peruenit, cj obice dypei fruftretur. Εοοπετατίο τας propofitiones, quia fine ferri acumníne míttuntur:hoftem non ualent petforare.Hanc igitur haftam quam to; , tis uiríbusmififtide qua nobis minítaris:uno,ut aiunt digitulo repellam. INeq; ením hoc mo; do quxtiturzan epifcopus pcenítens effe non poffit& laicus poffit: fed an. haretícus baptifma iis. habeacquifi(utconftat)baptifia non habet:quomodo poteft cffe poenitens,antecg Cbríftia yi us?Proba mihi ab Arríanis uenienté laic habere baptifmá:& τς οἱ peenítentíá nó negabo: "rd Síiuero Chriftianus nó eft, fi nó habuerit faceedoté qui ei faceret Chríftianüiquomodo aget— pesnitentiam homo quí necdum credit? LV CIFE, d. Oro teut philofophorum aroumentaz ἃ ᾽ν 46» cse tione depofita, Cliríftiana mecum fitmplicitace loquaris: fi tamen non diíalecticos fequaris, fi pplodoms/: γον fcd pifcatores, Aequum ne tibi uíderut,ut Arríanusepifcopusfit; ORTHODO.d, Τὰ αν— 07^ ( ADVERSVS LVCIFERIANOS. epifcopum probas quía ab eo recipis bapticatum:& in hoc reprehendendus essquare a nobis C atietibus fepararis:ci in fide& ín Artíanorum nobifcum receptione confentias?L V CIFI E.d. po fuperius rogauí,ut non philofophicefed Chriftíane mecü loquaris. DR THO.d. Di, fcere uis.an οὐμθθ, δ LV CIFE..Vtiq; contendo, quía factituíate quxro rationem. QR/ THO.4d.Sicótendisam tibi refponfum eft.Eadéem ratione epifcopum ab Arríanis recipio: qua tu recipís baptígatum.Sí difcere cupís.ín meam aciem tranfgredere, Aduerfaríus em uíncí/ tur difcipulus docetur.L VC JFE.d.INon poffum ante effe difcipulus cg magiftrü audíam pre dicant ORTHO DO.d.Quoníá tergíuerfarís,& fic uís a me docerí:ut aduerfariü ín íntegro, habeas:tuo animo te docebo. Confentimus ín fide,confentimus in hxreticis recipiendís,confen tíamus etiá in conuentu.L V CIEE.d.Hocnon eft docere, fed argumentari.ORTHODO d ; Quiatupacem cum fcuto petís:& nos olíuz ramü gladio inferímus.L V CIFE.d.Entollo tma; ῴ gus,cedo,uicifti. Verum cum arma deponam,facramenti ín quod me iurare cópellis, quero ra^ tionem, ORTHO.d.Gratulor ínterím tibi,& Chrifto deo meo eratías ago: quía animo bo. noafalfitatis ardore ad totíus orbíste faporem contulifti;nec dícis more quorundam:Saluum me facdiiequoníam defecit ín mefpirítus: quorum uox ímpía, crucé Chrifti euacuat:dei filii (πείρας díabolo:& illam comploratíonem,quz a domino de peccatoribus prolata εἴποι de / uniuerfis hominibus dictam intelligit: ua utilitas ín fanguíne meo,dum defcendo ín corru ptionezSed abfit,ut fruftra deus mortuus fit. Allieatus eft fortís,& uafa eius direpta funt. Al; locutio patrís impleta eft:Poftulaa me,& dabo tibi gentes,baredítatem tuá:& poffeffionétuá, termínos terra. Apparuerunt fontes aquarum:& reuelata funt fundamenta orbís terrarum. In ὺ f Ἂς AT Tee κ de fole pofuit tabernaculum fuum,nec eft quí fe abfcondat a calore eius. Dco plenus pfalmifta PAST A canit:Inimicí defecerunt framex ín finem,& ciuitates eorum deftruxifti. Et ubí quafo íftí funt nimiutn religíofi, ímo nímíum prophani qui plures fynagooas afferunt οἰε,ζ ecdefias?Quo modo deftructx funt diaboli ciuitates:& in fine,hoc eft ín fzculorü confutmmatione,idola cor ruerunt?Si ecdefiam nó habet Chriftus, aut fiin Sardinia tantá habet:nímium pauper factus D eftEnfiBrítannias Galliasorientem, Indorum populos Barbaras nationes:& totá femel mü dum poffidet fatanas: quomodo ad aneulü uniuerfz terra cracis trophza collata funt? Ními/ rum aduerfarius potens conceffit Chrifto Hiberíam ὃς Celtibéros lurídos homines, Acthíopüt ο... q prouinciam dedignatus eft poffidere. Quod fi de illa qua: in euágelío fcripta eft; ibi fenterv ο: brfi à 4:(Pr tíablandiütur: Putas ne cam uenerit filius homínis ínueniet fidem fuper terram: fciant illam (im rore 7177-7 fdénominaridequa ipfe domínusaicbat: Fides tua te faluam fecit. Et alíbi de Céturione:INó an ros inueni tantam fidem ín Ifrael.Et rurfus ad apoftolos:Quiíd timidi eftís modica fidei?Necnon & in alio loco:Sí habueritis fidem ficut granum finapis,dicetis huíc monti,tranfimigra,& tranf, migrabít.Necp eri Centurío autiilla muliercula,qua per duodecim ános fluxu fanguínis tabe ᾿ς fcebat;in trinitatis facraméta crediderát: qux poft refurrectionem Chrifti apoftolis manifefta/ ᾿ ta funt:ut meríto fides horum quz ín myfterio eft.laudaretur: fed fimplícitas mentis& deuota deo fao aníma approbata eft:Dicebat ením ín corde fuo.fi tetígero ueftimentutm eíus tantum, falua fiam.FHzc eft fides quáraro inuentam deus pronunciauit.Hac eft fides,qua etíam apud eos qui bene credunt difficile perfecta Bram esr tibi(ínquit)deus fecundum fidem tuam: Hancego uocem audire nolo.Si em fecundü fidem meá fiat mihi, peribo.Et certe credo in de |- fecandum meam fidem nolo míhi fierí.Sxpe quippe aenit ínímicus homo:& inter domínicam meílem cícanía interferit, Neq; hoc dicoquod maíus quictj fit,cj facramenti fides, cj puritas anímz:fed indubitata ad deum fides;ardue reperitur. Verbi στατία dictum fit, ut quod uolu; | mus perfpicuum fiat: ad orationem affifto:non orarem, fí non crederem, fed fi uere crede; er rere rem, illud cor quo.deus uidetur mundarem, manibus tunderem pectus genas lachrymis ri, ,. garem,corpore inhorrefcerem, ore pallerem ,íacerem ad domini mei pedes, εοίᾳ fletu | perfunderem, aríne tergerem, hazrerem certe trunco crudis, nec príus amitterem, dj fnifericon (UCET uS: íam í(mpe patrécredo ín deü filium,& credo ín deum fpíritum fanctum.Credo ín unum deum:& tamem "oux. c £a τ΄ d iz Ξ τῇ ADVERSVS LVCIFERIANOS.——$'o. 65 A diomimpetrarem. Nunc uero creberrimeín oratione mea, aut per porticus deambulo, aut de foenore computo, aut abductusturpi cogitatione, etiam qua dictu erubefcenda funt.e/ ro. Vbi cft fides?ficcíne putamus orafle Ionam:7fic tres pueros? fic Danielem ínter leones?fic certe latronem ín crucezEt hacc ego exempli caufa ad intellieentíam fenfus protulí.Caterum có ueniat unufquifqs cor faum;& in omni uíta inueníet, c5 rarum fit fidelem animam inueniri,ut nihil ob οἰοτία cupiditatem,nihil ob rumufculos hominü facíat. Neq; em ftatím quí íciunat, dco icíunat,aut extendens pauperi manum, deo fcenerac. Viicina funt uítia uirtutibus, Difficile eít deo tantum iudice cffe contentum. LV CIFE.d. Przuenifti interro o cationem meam: hanc em fcríptaram mihi ín ultimo referuabam.Et fere omnes noftrí;imo íam nó meí,hoc quafi aríe tc ín difceprationibus utuntur qué confractum ac cómínutum ueheméter gaudeo. Sed quafo tc, ut nihi omnem caufam quare ab Arríanis uenientes ecdefía recipiat, non quafi aduerfa? tío.fed quafi difcipulo explices. Nam cumtibi uerbo refpondere non poflím,anímo tamen nec dumaflentior. OR THODO.d.Sub rege Conftantio;Eufebio δὲ Hippatio confulibus: nomi neunitatis& fidei infidelitas fcrípta eft;ut nuncagnofcitur, Nam illo tempore;nihil tam pium, íhiltam conueníens feruo dei uidebatur,(5 unitatem fequí,& a totíus mundi cómuníone no findi.Prxfertím cà fuperficies expofitionisinihil{ facrilegum pravferret. Credimus aiebant ín. unum uerü deü patrem omnipotentem. Hocetíam nos cófitemur. Credimus in unigenitü dei filium,qui ante omnía fecula,& ante omne príncipium natus eft ex deo. Natum autem uníge; nitum folum ex folo patre,deum ex deo:fimilem cenitori fuo patri fecundum fcripturas: cuius natíuítatem nullus nouít;nifi qui folus eum genuit pater. Nunquíd hic ínfertum eft, erat tépus, quádo nó crat: εἰ de nullis extantibus,creatura eft filius dei?Derfecta fides eft,deü de deo cre dere.Et natü aiebantunigenitum folum,ex folo patre. uíd eft nata?Certe non factum.NNatí; uítas fufpitioné aufcrebat creaturz, Addcbant praterea quí de ccelo defcendít;cóceptus eft de fpirítu fancto,natus ex María uírgíne;cracifixus a Pontío Pilato, tertía die refurrexit, fedet ad Ὁ dexterá dei pattís, uenturus iudicare uiuos& mortuos. Donabant uerba píetaté& ínter tanta illa prconía: nemo uenenum ínfertum putabat.De ufi uero nomine abijciendo,uerifimilis ratio prabebatur.Quía ín fcrípturis(aiebant) n6 ínuenítur:& multos fimpliciores nouítate fua - fcandalicat. Placuit auferri. INon cratcurz ορίίτορίς de uocabulo,cum fenfus effet ín tuto. De/ nicp ipfo in téporecü fraudem fuiffe ín expofitione rumor populi uentilaret: Valens Murfen/ fis epifcopus,qui eam cofcripferat prafente Tauro pratorij przfecto,qui ex iuffu recís fynodo aderat;profeflus eft fe Arríanum non effe,& penítus ab eorum blafphemijs abhorrere. Res fe| ' aetegeftaopinionem uulei non extínxerat.Itaqy alía die ín ecdefia, quaceft apud Aríminii,& ΦΈΡΟΝ A yere; -epifcoporü fimul& laicorü tutbís cócurrentibus:Muzoníus epifcopus prouíncíz Bygantinz, cui propter atatem prímaz ab omnibus deferebantur:íta locutus eft.Ea qux funt iactata per pur blícam,&ad nos ufq perlata;aliquem e nobis fanctítati ueftra: legere praecipimus:ut qua funt - fnala,£ ab auribus& a corde noftro abhorrere debent,omnium una uoce damnentur.Refpon fum eftab uniuerfis epifcopis,placct.Jtaq; cum Claudíus epifcopus prouincia: Pícení ex prece pto omnium blafphemías qua Valentís ferebanélegere ccepiflet: Valens fuas effe negás,excla mauít,S díxit: Si quis negat Chriftum deum deí filium ante fecula ex patre genítum,anathe/ ' ma fiL. Ab uniuerfis confonatá eft, Anathema fit.Si quís negat filium fimilem patrí fecundum fcrípturasanathema fit. Omnes refpondetüt,anathema Πε. οί quis filium dei non díxerit acter/ num cü patre;anathema fit, ΔΒ uníuerfis coclamatum eft;anathema fit.Sí quis díxerít creaturá filium dei, ut fant cxtera creatutz; anathema fit. Similiter dí&tü eft;anathema fit.Si quis dixe" τίς de nullis extantíbus filiutn,& nó de deo patre;anathema fit. Oés conclamauerüt,anathema fit. Si quis dixerít;erat tépus quando nó erat filius;anatheta fit.In hoc uero cuncti tota fimul ecdefia plaufu quodá& tripudio Valentis uocé exceper(it. Quod fi qsa epifcopi,& nobis fictà putat, fcrínía publíca fcrutet. Plenazfunt certe ecdefiarü arex,& récens adhucrei memoría eft. Supfunt hoíesq illi fynodo interfuerüt,& qd'ueritaté firmetiipfi Arríani haecíta ut diximus.ge fta τό denegant. Οἵ ergo canctí Valenté ad ςα laudibus tollerét, δὲ(uam ín εἴ fufpitionem εἴ poenitentia dánarent:idé Claudíus qui fupra legete cocperatait: Adhuc funt aliqua qua fub terfugerunt VEA Δγινὸ lr 522222 25) » wv ». C. terfucerunt dominuty δὲ fratré meum Valentem: qua fi uobís uidetur, quis fcrupulus rema tieat,í commune damnemus.Si quis dixerit filium dei effe quídem ante omnía faula, fed nó ante omneomníno tempus,ut εἰ aliquid anteferat, anathema fit. Dixerunt cunctí;anathema fic. Multag, alía qux fufpitiofa uidebantut;ad pronuncíationem. Claudij, Valens condemna, uit. Quz fi quís plenius difcere cupit, ín Arímínenfis fynodi actis reperíet: unde& nos ifta lb bauimus. His ítag; eeftis,concilium foluitut. Laeti omnes ad prouíncías reuertuntur. Idem em τοοί& bonís omnibus cure fuerat:utoriens atqj occidens,cóm uníonís fibi uínculo necterent. Sed día fcelera non latent,& cícatríx male obducta, incocto pure dírumpitur, Coeperunt poft ea Valens& Vifacius cxterícg nequitia eorü focij,eereotj uidelicet.Chrifti facerdotes, almas [τας iactitare:dícentes fe filium non creaturam necafle,fed fimilem cxterís creaturís T üc ἐπα: noméabolítum,tunc INícenz fidei damnatio concamata eft.Incemuít totus orbís,& Arríanü fe efle miratus eft.Ioitur alij intra fuam communionem remanerejlij ad eos cofefTores quí fub nomíne Achanafij exulabant,cceperunt litteras mítteresmonnulli ínítam focíetatem meliorum defperatione planxerunt,Pauci uero(ut fe natura homínum habet)errorem pro confilio defen faucre.Períditabatur nauícula apoftolorum,ureebant uentí fluctibus latera tandebantur, ní; hilíam fupererat fpei.Dominus excítatur,imperat tempeftati,beftía morítur, tranquillitas re^ dit. Manifeftius dícam.O mnes epifcopi qui de proprijs fedibus fuerát extermínati, per índul gentíam noui príncipis, ad ecdefías redeunt. T'üc triumphatorem{πᾶ Athanafium Accyptus excepitituncHilarium de pralío reuertentem, Galliarum ecdefía complexa eftitunc ad reditum Eufebij.lugubres ueftes Itala mutauit, Concurrebant epifcopi quí Aríminenfibus dolís ítreti/| ti.fine confcientia hzretíci ferebantur;cóteftantes corpus domini δὲ quicquíd ín ecdefía fanctà| eft fe nihil mali ín fua fide fufpicatos.Putauímus,aiebant fenfum congruere cam uerbis:nec ín| ecdefía dei, ubí fimplicitas, ubí pura confeffio cft, aliud ín corde daufum effe, aliud ín labijs| proferri, tímuimus. Decepit nos bona de malis exiftimatío. Νύσα fumus arbitrati facerdo; P D tes Chrifti; aduerfus Chriftum pugnare, Multaq; alía qua breuítatis ftudio pratereo fle| tes aflerebant, paratí δὲ fubfcríptionem priftinam,& omnes Arríanorumblafphemíascon ὁ| demnare. Hoc loco íntetrogo iftos nimium relíoíofos, quid de confefforibus agendum pu tauerínt? Depofitis(inquient)ucteribus epifcopis,nouos ordinaffent. Tentatum cft, Sed quo^ tus quif bene fibi confcíus patitur fe deponi?Pracfertím cum omnes populí.facerdotes fuos diligentes pene adlapides&ad interemptionem deponentíum cos cóuolaucrínt? Manfiffent| (aiunt) íntra fuam comunioné,hoc cft dicere, irrationabili crudelitate orbem tot diabolo coty donaffent. Cur damnaffent eos quí Avríaní non erantzCur ecdefiamfcinderent ín concordía fi i li dei permanente? Cur ἀεπίαρ credentes bene,obftinatione fua facerent Arríanos? INam cum in | fynodo INicena, quz propter Arríaná perfidiam cogregata eft;octo epifcopos Arríanos fufce/ | ptos fcíamus:& epifcopus íam in mundo nullus fit;nifi quos fynodus illa ordinauit, quomodo |,^ potueruntaduerfum eam facere, propter quá exilium fuftínuerunt? LV CIFE. d.An tandé& γρ tücreceptí funt Arríani?qui πᾶ απαίο” ORTHODO.d.Eufebíus epifcopus Nícodemienfis,. Theogonus epifcop?INicenus.Saras tücprefbyter Libya: Eufebius epifcopus Cafarez Palefti i nz, reliqui quosenumerare longum eft. Ipfe quoq, caput horü δὲ caufa malorum Arríus pre ᾿ fbyter, δὲ Eucoíus díaconus, qui poftea fub Theodofio Antiochenus epifcopus fuit,& Achil ἢ laslector.Hí quippe tres Αϊοχαπάτίηα: ecclefiae deríciauthores huius harefeos extiterunt.L V^ l CIFERIA.dixit:Sí quifpíam eos neget fuiffe fufceptos, quomodo reuíncetur? ORTHO, DO.d. Superfüntadhuchomínes, quí illi fynodo interfuerunt, Etfi hoc parum e(*, quía pro: pter temporisantiquitatem rarí admodum fünt:& ín omní loco teftes adefTe nó pofluat:lega^ mus acta& noia epifcoporum fynodi INícena:& hos quos fupra dixímus fuiffe fufceptos, fub; fcripfiffe homufion ,inter czteros reperiemus. LV CIFE.d. Sí potes oftende poft fynodà INL cenam illos ín perfidíam dedína(fe, O RTHODO. d. Recte ppofuiftiSolent em oculís dau fis denezarexquí non credunt factum effe quod nolunt,Sed quomodo poftea non dedínarüt, propter quos fynodus congregata eftzEt quorá epiftolze δὲ libri impietatis ante fynodá zdítí, ufty ad pracfenté dié ducátzToit ο illo tépore trecétí δὲ eo amplius epifcopi paucos hoies,quos fine ευ AU DM X. C EUÁESa το ἔπε o ENT. ν ADVERSVS LVCIFERIANOS.|$o. 66 Δ. fine damno ecdefiz abijcere poterant fufceperint;miror quofdam δὲ certe Nicenz fidei fectato li- es,tátz duritia exiftere, ut tres cofefTores de exilio reuertétes,nó putent id ob toti?orbís faluté neceíTitate facere debuifTe,quod tot δὲ tales uírí noluntate fecerunt. Sed(ut dícere cceperamus) . poftreditá confefTorum, in Alexandrina poftea fynodo conftitutum eft:ut exceptis authóri, " bus hareíeos,quos error excufare non poterat,poenitentes ecdefiz focíarenturinon quod epiz * fcopi poffent cfle qui haeretíci fucrant/fed quod conftaret cos qui reciperent, hxtetícos non fuif fe. Aflenfus eft huic fententia occidens:& per tam neceffarium concilium,fatanz faucibus mun : dus ereptus eft, Ventum eft ad afperrimum locum,ín quo aduerfum uoluntatem& propofitá m meum cogor de beato Lucifero fecus quícij,cp& illius merítü δὲ mea humanitas pofcit οχι! Ta. mate.Sed quid faciamtueritasos referat,& inuítá linguam confciü ad&loquendum pectusim Μὰ pellicIn talí artículo ecdefizz;in tanta rabie luporum,fegregatis paucis ouibus, γεϊα eregem πὶ«ἰοίοταίς, Bonus quidé ipfe paftor,fed multá przdam beftijs relinquens.Pratereo illa, quz quí; ui. damexmaledicis quafi fatis firma defendunt:hoc illum nó amore eloríx: δὲ nomínis ín pofte; " tos tráfmittendi fecifTe: necnon δὲ pro fimultate, quá aduerfus Eufebium propter Antiochená un diffenfionem fufceperat. Nihil iftorum de tali uíto credo:unum eft quod etíam ín prafentí ον, En fianter loquat,uetbis eum a nobís diffentire,non rebus:fi quidem recipiat, quí ab Arrianís ba; ὃν ο. ptifma confecuti(ant, LV CIFE.d.O7 longealia,&ut nunc intelligo errori maeís Ορ fpei pro/ ni.. ficientía;mihi antea afferebant. Verü gratias ago Chrifto deo,q in pectus me ueritatis lumé m infuditsne adhuc ore facrilego;uírginem cíus fcortü diaboli damaré.Reftatunü,quod απο te iun. utedifleras, quid aduerfum FHilaríum dicendum fit, qui ne baptígatos quídem recipiat ab Ar; m tianis. ORTHODO. d. Πας cá diaconus de ecdefía recefferít, folufgs ut putat turba fit n. mundineq; euchariftíam conficere poteft,epífcopos δὲ prefbyteros non habés:neq; baptifma i.. fine euchariftía tradere.Et cam íam homo mortuus fit; ci homíne pariter ínteríjc& fecta, quía ds. poftfenullum derícum díaconus potuítordínare.Ecdefia autem non eft,qua non habet facer; τὰ B—dot&Sedcmiffis paucis homunculis, q ipfi fibi δζ αἰεί fant& epifcopiaufculta quid deomiec^— ο dy. defiafentiendü fit.L V CIFE.d. Tribus(utaiunt)uerbis tam erandé quaftionem diffoluifti, δὲ at quidé dum loquerís uideor míhí tecü facere.Si uero obticuerís.nefcio quid rurfum fcrupulí na» y ες ftur:quareab hareticís baptisati fufcipiuntur. ORTHO.d.Hoc eft quod& ego dixi: au? qi οὐ{ταῖτα quíd deomni ecdefia fentíendum fit.Ifte em(ut aís) fcrupulus multos titillat. Ec longus ins- fottaffe cro in enarrando:uerü tanti eft lucrum ueritatis. Arca INoe ecdefiz typus fuit:dicéte Peres. Mec ἊΣ fent tro apoftolo:In arca INoe pauci,id eft octo anímze faluz: factz funt per aquam, quod& nos types font au.. nuncfimilis formz baptifma faluos facit. Vt in illaomnium anímaliü genera, ita& ín hac uni/ μῇ ucrfarum& gentíum& morü homines funt. Vt ibi pardus δὲ hzdílupus& agní: íta& híciufti ni& peccatores,id eft,uafa aurca δὲ argentea,cum ligneis δὲ fictilibus commorant.EHabuit arca αἱ τὰ dos fuos:habetecdefia plurímas manfiones.Octo anima: homínum ín arca Noe feruatz: funtz οὐ Et nobis Ecdefiaftes iubet dare partes feptem,dare partes octo;id eft credere utríqy teftamen-. (ἃ to, Ideo quidá pfalmi p octaua ínfcribun£,& p octonosuerfusq fingulis litteris fubiecti funt: Yi.. éncentefimo decimooctauo pfalmp iuftus eruditur. Beatitudines quoc; quas dris difcipulis ím jd. montepronuncians,ecdefiam deliniauít,octo funt.Et Ecechiel in cdíficatíonem tépli,octona^ » ríam numetumaflumit.Multag, alíain hunc modum per fcripturas fienificata reperíes. Emit/ ". titur ítacp dearca coruus,& non redíjt: δὲ poftea pacem terra; columba nuncíat.Ita& ín baptif mate ecdefía teterrímo alíte expulfo:íd cft díabolo, pacem terrz noftra columba fpiritus fan, cti nundíat,A triginta cubítís íncipiens:& ufqy ad unum cubitum paulatim decrefcens,arca con; ftuitur.Similiter δὲ ecdefia multís eradibus confiftens, ad extremum díaconís, pref byterís,epi fcopifcy finitur.Peridítata eftarca in diluuio,periditatur ecdefía ín mundo. Egreffus INoe εί, ncam plantauít,& bibens de ea inebríatus cft: natus quoq ín carne Chriftus, ecdefíatn plan; tauit,& paffus eft.Nudatum patrem írrifit maíor filius,& minor texit:& deum crucifixum illufe nunt Iudzi,& honorauetunt centiles.Diíes me deficiet.fi omnía arca facramenta cum ecdefia σ΄ tomen aiam Qui fint ínter nosaquilz;qui columbz,;qui leones,qui ceruí, quí uermi culí,qui fcrpentes,quod ad prafens negocium pertinet,breuiter expediam, IN on δν in ecde/ ja moran£ Hd c. pl iur nus 1 22221 Pp n A dui perd) y ΕΞ Norm oo μου latrefey ymtTyerntD ] utc b ΠΣ EN φΦ ADVERSVS LVCIFERIANOS. ' fia morantur oues,nec munda tantum aues uolitant,fed framentum in agro feritur,& inter ní/ , tentiaculta; Lappaq;&tribuli δὲ fteriles domi nanturauenz.(Οία faciat agricola? Euellat ^ lolium?Sedtota pariter meffis euertítur.Q uotídíe índuftría rufticana aues fonitu abioit, íma. inibus exterret:hínc flagello crepitat;hínc formidines tendit. Attamen aut ueloces caprez, aut lafcíuus onager íncurritihínc ín effoffa horrea mures frumenta com portant hinc feruentí agmi Ὡς(εστί formica populatur.Ita res fe habet.INemo fecurus agrum poflídet. Dormíente pa; trefamilias,ínimícus homo cícaniam füperfeminauit, ad quá eradicandá cum ferui ire propo» netent:domínus prohibuit/fibí feruans palearum δὲ frumenti dífcretíonem. Hic fant uafía(τας δὲ milericordíz: qux ín domo ἀεί ab Apoftolo przdicantur. Veniet ergo díes quando the. fauro ecdefiz aperto proferet dominus uafa ítz fuz,quibus exeütibus fancti dícent:Ex nobís exietunt fed non erant ex nobis.Sí em faiffent ex nobis,manfiffent uticy nobifcam,INemo po; teft Chrifti palmam fibí affumere;nemo ante diem iudicij de hominibus iudicare. Si íam mun data eft ecdefia.quíd drio refernamuscEft uía que uide£'effe apud homines recta, nouiflima autem eíus ueníunt ín profundum inferni, In hoc errore iudicij qux poteft effecerta fenten; tía Conatus eft beatus Cypríanus contrítos lacus fugere, necbibere de aqua alíena:& idcirco hateticorum baptifma reprobans: ad Stephanum τίς Romanz urbis epifcopum quí a beato Petrouigefimutlext? fuit,fup hacre Africana f ynodü direxit, fed conatus eius fruftra fuit.De, πίᾳ{Π| ipíiepifcopi,qui rebaptigandos haretícos cum co ftatuerant;ad antíquáconfuetudiné reuolutí,nouum emifere decretum.Quid facímuszíta δὲ nobís maiores noftrí& illis fuí tradíde re maiores.Sed quíd de pofteríoribus loquar? Apoftolis adhuc ín fzculo faperftitibus, adhuc apud Iudam Chrifti faneuíne recenti, phantafma domini corpus afferebatur, Galatas ad ob feruatíonem legis tradactos, apoftolus iterum parturít. Corínthíos refurrectionem carnís n credentes,pluribus argumentis ad uerum fter trahere conatur, T unc Símon magus δὲ Menan der difcipulus eíus,dei fe afferuere níttutes:tunc Bafilides fumtü deum Abraxascum trecen/ tis fexagintaquínqy ditionibus cométatus eft:tüc Nicolaus qui unus de feptem díaconís fuit, . díenoctug; nuptías facieas,obfceenos& auditu quocp erubefcendos coitus fomníauit, Taceo de iudaifini haretícis, qui anteaduétum Chrifti, legem traditam díffiparunt,quod Dófitheus Sarmarítanorü prínceps prophetas repudiauit: quod Sadducxi ex illius radice nafcentes,ctíam refurtectionem carnis negauerüt:quod pharifi a Iudzis díuífi propter quafdam obferuationes füperfluas,nomen quoq a díflidio fafceperunt:quod Herodíani Herodem regem fufcepe re pro Chrífto.Ad eos uenío hzretícos,quí euangelía laniauerünt,Safurnínü quédá& ΟΡ tas& Chóitam δὲ Carpocraté δὲ Chetinthum,& huíus fuccefforem Hebioné& cxteras peftes: quorum platími uíuente adhucTohanne apoftolo cruperunt:& tamé nullum eorum legimus tebapticatum.Q uoníam autem talís uíri fecimus mentionem, de Apocalypfí quoq; eius ap^ probemus, hzretícis(inebaptífinate debere peenítétíam concedi. Angelo Ephefi deferta chari tas imputatur. In anoclo Pergamenz ecdefiz,idolothytorum efus, δὲ Nícolaitar doctrína re prahenditur. Item apud angelum thíatyrorum, Hiecabel prophetiffa, δὲ fimulacrorutn efc δὲ fornícatíones íncrepan£.Et tamen omnes hos ad peenitentíá domínus hortatur,füb comi natione quog futura pcenzenifi conucrtantur.lNon autem cogeret peenítere,fi non effet peení tentibus ueníam conceffürus, Nunquid dixit rebaptícentur,quí in Nicolaitarum fide baptica tífunt: uel tmponantur eís manus qui eo tempore apud Pereamenos credíderunt,qui difcipliy nam tenebát Dalaam? Quin potius age(inquit) poenítentíam: fin autem,ego ueniam tibi citoz & pugnabo tecum ín romphea orís mei, Veruin fi uoluerínthi quí ab Hilario ínftituti fant, δὲ oues[ine paftore effe coeperunt, de fcripturís ea proferre, qua beatus Cypríanus obhxretícos non rebaptícandos ín epiftolís faís reliquit: fciant illà haz nó cam anathemate corü q fe fequí noluerant edidiffe,Si quídem ín communione eorum permanfit,qui fentétíae fuae contraíerár: fed hortatutn potíus faiffe, propter Nouatum,& alías tuncharefes multas enafcentes, ne quif; C ab eo fine damnatione errorís(ui reciperetur.Sermonem deníq; fuum quem fuper hacre ad Stephanum Romanutn pontificem habuit:tali fíne compleuit.Faxcad confcientíam tuam fra. : Σε ν ἘΠΕ ter chariffíme τε τος XT XT Ξ E— 1 ADVERSVS LVCIFERIANOS, ao. 677 A terchariffime& pro honore cómuni,& pro fimplici dilectione protulimusteredentes etíam tibi pro relíeionís tuz& fidei ueritate placere, qua: δὲ religíofa pariter δὲ uera fant. Caterá fcímus quofdam,quod femel imbiberunt nolle deponere,nec propofitum fuut facile mutare fed fal; uo ínter collegas pacís& concordia uínculo,quadam propria qua apud fe femel fint ufürpata tetíncre, Quaín renon uím cuícg facimus,aut leeem damus: auín habeat ín ecdefiz admini ftratíonc uolátatis fuz arbitrium liberam:unufquifay fit prazpofitus, tationem actus fui domi no reddíturus. Ad Jubanum quocp de haretícis rebapticandis fcríbens, in fine libelli fic loatus eft.Hac tibi breuiter pro noftra mediocritate fcripfimus frater chariffime: nemini prafcri^ bentes aut przríudicantes,quo mínus unufquifqg epifcoporum quod putat facíat:habens οτί» trij(αἱ liberam poteftaté.INos quátü ín nobis eft;ppter haretícos cíi collecís δὲ coepifcopís πο» (τίς ποπ contendimus: cam quibus diuinam concordíam& dominicam pacem tenemus, tna/ ximecum Apoftolus dícat:Si quis autem putauerít fe contentíofum effe:nos talem confuetudi nem non habemus,nec ecdefia dei. Seruatur a nobís patienter δὲ leniter charítas anímí;colleoij honor, uínculum fidei, concordía facerdotij ΕΠ prxterea aliud quod ínferemus: aduerfum quod ne mutiíre quidam audeat Hilarius Deücalion orbís. Si ením harctíci baptífna nonha bent:& ídeo rebaptícandiab ecdefía funt;quía in ecdefía non fucrunt: ipfe quoq; Hilarius non eft Chriftianus.In ea qppe ecdefia bapticat?eft:quz femp ab hareticis baptifmi recepit. Ante Ὁ Aríminenfis fynodus fieret:antecg Lucifer exularet; Hilarius Romanz ecdefiz diaconus ab ha:reticís uenientes,ín co quod príus acceperant; baptifmate fufcipicbar. INífi forte tantum Ar; rianí haretici funt,& ab his folis baptícatum recipere non lícet, ab alíjs licet, Diaconus eras o Hilari,& a Manicharís baptizatos recipicbas. Diaconus eras, δὲ Hebíonis baptifma cóprobay bas:repente poftcj exortus eft Arríus;totus tibi dífplicere coepífti.Seeregas te cum tuís uernu lis:& nouum balneum aperís.Sí teangelus alíquis aut apoftolus rebaptizauítnon infringo qd' fequeris,Si uero ín finu meo πα. uberum meorum lacte nutrítus:aductfutn me gladiumle uas,redde quod dedi:& efto,(i potes,alíter Chriftían?, Meretríx fum, fed tamé mater tua fum. FNon feruo unius thori caftítatem:talis eram quando conceptus es:cum Arrío adulteria cómit, το ΐεεί& antea cum Prauea,cum Hebíone,cü Ceríntho,Nouato:hos amplexarís,hos ín mattís tux domum íam adultos recipis. Nefcío quíd te unus adulter offendat. Q uod fi negandá quif píam putaueritharetícosa maíoribus noftris femper fuiffe fufceptos:Iceat beati Cypriani epí ftolas: ín quibus Stephanum Romanz urbís epíícopum& ínueteratz confuetudinis lacerac ertorem. Legat& ipfius Hilarij libellos, quos aduerfum nos de hatetícis rebaptizandis xdi dít& ibi reperiet ípfum Hilarium confiteri, a Iulio, Malcho,Sylueftro,& cxterís ueteribus epi» Ícopis:fimiliter in poenitentíam omnes haretícos fufceptos:nectamen fibímet ucrítatis confu tudinem prziudicare debere Synodus quoq; INicena.cuíus pauloante fecimus mentioné, οξα hatetícos fufcepit:exceptís Pauli Samofateni difcipulis.Et quod hís maíus eft:epifcopo Noua tíanorum.fi conuerfus fuerit; prefbyterij eradum feruatiqua fententia δὲ Luciferum impugnat, δὲ Hilaríum:dum idem δὲ derícus cft& baptizatus.Poteram díem iftiufmodi zloquío ducerez & omnes ΜΗ ríuulos;uno ecdefiz fole ficcare. Verum quía íam multum fermocínati fumus:& prolixitas concertationis audientia ftudía laffauit:breuem tibi apertamq; anímí mei fententíam proferatm:in illa effe ecdefía permanendum:qua ab apoftolís fundata, ufq; ad díé hanc durat.Sícubi audieris eos quí dícuntur Chrifti;non a drio Iefu Chrifto:fed a quo alio nuncupari:utputa Marcionitas, Valentinianos,Montenfes fiue Campates:fcito non ecdefíar, Chrifti fed antichrífti efTe fynagocam.Ex hocenim ipfo quod poftca inftituti funt, eos fe cfe ΄ indícant, quos futuros apoftolus pranuncíauít. INecfibi blandíantur, fi de fcripturarum capi tulís uidentur fibi affirmare quod dícunt.cum δὲ diabolus de fcripturis alíqua fit locutus,& fcri Xura non ín legendo con(iftant:fed in íntellieendo.AMioquin fi litterá(cquimur:poffumus& nos quoq; nouum nobís dogma componere:ut afferamus ín ecdefiam nó recipiendos,qui ca , L4», SE L Li^^ ΄ ᾽ Y*, cíati fint.& duas tunícas habeant. LV CIFE, d. INon folum te uíciffe exiftimes,uicimus αιτίας utercp noftrum,palmam refer tu meí,& ego errorís. Vtínáq mihi fic femper dífputare cotíneat: utad meliora proficiens, deferam quod male tenebam. Vnum tamen tibícontiteor, quía mo/ i ἕ ΐ ᾿ ΙΝΕ szesmeorum ^w ὃς erba Qm.[Pm (orroner ] ἢ: e e"a με(oz Ls Ἦν ΟΡΣΡ27 pnr Fc Δ jeng ΠΣ nra deg Alter Ma ΩΣ vnd? μην ΩΝ Bout ὡς τό; to buy Fen bo»ri S orn n3 δρωή, ff fe N δν 92 bolo ^ ΜΝ EPISTO.ADVERSVS LV CIFERTANOS. SCHOLIA. C resmeommapprímenoui/facilius eos uín ci poffe dj perfuadeti. (/(PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. P Cdefiz alumno.) Id eft,Orthodoxo. 4/Canínam facandíam.) Dí&um eft Apptiquo Hie dicc ronymus libenter utitur,acl hocargumeto quod crebro utitur. 4/ Lu anat.) ld cft,undig co. 23 raminatam.«/ Importuno& loco.) Quod parum tutum effet in círculo fauentíum haeretícos Io ΡΟΝ, utloco,nempcin medía uía:tempore,quía íam ingruente no ες. Ob furdog: tantum Ma ftr) Quiídatrínet cómemorare qua portenta fcíolí quidam, ac prorfum mei fimiles in hunc indu; xerint locumcR cflítuimus autem fagaciter omnía fabodoratí,ad hunc mod, utlegamus:Necob Sarz doram tantum Maftrucam, dei filium defcendiffc.Eft autem Maftruca ueftís Barbaricz genus, quá Sar! di fua língua,Maftrucam appellant.Eandem Hifpaní,Strigíum,Germaní,Renonem appellabant. Vnde. Dlaatus, Maftrucatus& plenus puluere.Porro quonía aduerfaríj fpurco& fordído uocabulo Chrifti ες, dlefiam dixerant lupanar, Hícronymus uolens retalíare conuícíum,barbarum ac rídículum regerit uocal bulum, Significis multos adhucfupereffe bonos Chriftianos,ctíam fi nullí effent in Sardínia,ín qua fola ílle Chrifti eccdefíam effe uolebat,íd quod aliquáto poft explícat Híeronymus.De Sardienfifynodo me minit& Hilarius,in libro de Synodís.Item ínlibrís ad Conftantíum:INeq; ením Chríftum ob íllos folos deícendiffe in terram, Et ut rídicule notaret Sardorum Eee memínít, quod& ueftís,& uox effct illius gentís, utrag; rídicula. Apparet autem Luciferum huíus authorem hzrefeos Sardum fuiffe: tamerfi Iidorus tradit illaSyrmiz epifcopá fuiffe. Atq; hínc preemiferat,ímportuno& loco& tepore,qd* ς apud Sardum, Sardorá Maftrucam taxarct. Vnde& cofputus difceflit.(/ Aliam neophytis.) Neophy; tiuocabantur,qui nuper ueníffentad fidem Chrifti. Ex hís Paulus ποιοί epífcopá elígí,unde illos oppo| |- fuit epífcopis.4/ Aclincas.) Metaphora cft certátibus ínfra pradfcriptá,hoc eft certum fpatiü líneis cír] ἡ cüfcríprum.£f Circáieris faltum.) Sumptum a uenatu ferae. Nam faltus índagíne cínguntur,ne poffit ela ἢ, bifera, 4/ Ad unum compítum.) Hiccorruperant pro compítum,computum.Eft autem compitum, fpa t tium illud medíum íater multas uias inter fe concurrentes. 4/ V anos pennarum.) ld fit arte uenatorü,ut I motis alís factícijs ceruí in fugam adígant,hoc eft in ínfidías,& ín cafles.«/ Paruulus de ferpetibus lufit.). Allufit ad illad Εἰδίας cap. ín quo baptifla ueluti depingit: Et ctít uftícía cíngulà lumborü cíus&c. Ac paulo poft: Et delectabit infans ab ubere füper foramina afpídis,& ín foramina reguli qui ablactatus fue: Lrít manum mittet&c.(f. Velut in lauacro.) Animaduerte le&or ueteres ín baptifimo cerímonías.«(Ίαν νη ditequafo.) Mire per Apoftrophen uerfus ad auditores oftendit abomínandum quod dicturus eft. In. D« deuenít.) Nota Chrifmatis unctionem, propríe ad epifcopum pertínere.4/ De Platonís& Aríftophanis: finu.) Hoceft ftatím a ftudio fzcularís philofophíz,& lectione poetarum, necdum exercítatus ín diuíi.— o nis litterís.Et alleguntur legendum,uon eligunturatteftantibus peruetuftis exeplaríbus,«/Arríanabae— τ:! p τος.) Haclege 1 heologequi nihil nifi Ariftotele crepas.{7|nluto hafitabímus.) Ita T'erentíus.In eo, dem hafitas luto.4 Trínomínem credens.) Nam Sabcllius fuftulit díftinctionem perfonarum, affirmas ín uno Chrífto fimul fuiffe patrem,filium& fpírítum,atqs haec effc uocabulís díftínéta non re. 4 Vcrum: Y deum.) Hoceftanullo creatá,cum filíus fit creatus a patre,(Χα Arríanos:ce fpirítus fanctus fit creatus: ὁ acreato βίο.(í Edoctus in capítolío.) locatur. Nam in ca ítolío non difcátur myftería fídei,fed prophar: t na tractantur negocia& dediícitur Chriftíana relígio. 4 Vnoutaíunt dígítulo.) Id cft facíllimenullog vncgotio.(í Oroteut.) V ídes ut recufatur ín negotío fidei,philofophorum argumentatio,& rcquírit fim plicitas. Οὐ hic nulla metio de prímís,aut fecundis intentionibus, de formalitatibus de quidditatibus, 4 de echeitatibus,deg; fimilibus rídiculís argutijs. 47 laíntegro habeas.) Hoc eft utliberum tibí fít cum Ὁ Ι 477» d rhe UM « aduerfarío feríre fiuelís. // Oliuz ramum.) Miraallegoría rem extulít. Solebant olím olíuze ramü prae^[ * επάστς,ασί pacem petíturi ueníffent.Scd quí ramum oliuz gladíoinferít,íta petit pacem,ut fino detur ι ἡ quod petít,paratus fit ad pugnam.(En tollo.) À gladíatoríbus fumptum eft,quí hocfigno agnofcebant 5 uictoré proftratí, 4Γ Sacrameti ín uod.) Victor uícto ditabat iufiurandá quod ab íllo exígebat.t Co^ f ceífit Chrifto.) Alijlegunt Híberníam,legendum arbitror Hiberíam,nímírü eà quz eft ín Hifpanía iux i | tacolumnas herculis:non eam,quze eft fínitima Hircaníz. 4/ Et Celtiberos.) Qua uergunt ad Gilliam, ῇ gens omnium immaniffíma,ut teftis cft Strabo. Hos lurídos appellat,quod colore fint huíufmodt,quo αἱ: demus effe Saracenos.Hoc dictum eft per íroníam,quafi diabolus non fuerít a Chrifto uíctus,& toto ex µ pulfus orbe, fed lurídas quafdam nigras ac barbaras modo nationes Chrifto concefferít, ne nihil ha^: z- beret ípfe reliqui orbís domínus.(1 Hoc quafi arícte.) Aríes militaris eft machína,qua port urbium ἃ ; τλοσαίδο ímpulfu quatíuntur. 4/ V fie nome.) Quod hy oftafís uocabulum rcíjcerent,ínuentum ab Δί b 4 río.«/ Incocto pure.) Ηῑς mendofe legebat, ín Co UTE uetuftiffímo codíce reftítuímus íncocto ρα», ς re. Dusem fanies eft uomíco: quod ubí maturuit, ulcere rupto erüpít.«΄ Aegyptus reccpjt.) Nam Ale-: xandría in Aegypto cft: unde pulfus Athanafius fa&tíone Arríanorum, ad Conflantínum confugerat:: k 6& Conftantis litteris eft reftitutus.(/"T'unc Hilaríd.) Is factione Saturníní Acclatenfis,& alíoram Arría E" norum pulfus,ín Phrygiam confugerat:ubi trieníum comoratus librum fcripfit de relígione Chríftíana,| ^ Quadere meminit ipfe ínlibro de Synodis.(Ad reditum Eufebij.) Quí una cum Lucifero poft Atha.. naiium reftítut,fuit ab exilío ερποζατας,[ες fuit epifcopus INícomedienfis,a quo quídam Conftantinum ü magní Conftantini filium rebaptígatum tradunt, quod ab Arríanís baptigatus effet; cuíus mox facít me^. p tíonem.Quádg nomínat ὃν alterum Eufebíum Carfarez Palaflinze.Eutebij& Hilarii paríter memínit Αα κ D ἃ xentíus Mcedíolanefis epifcopus Arríanus ad Valentem imperatorem. 4f Ecclefia delíniauit.) Hoceft ὦ depínxít.Sed quotus quif eft hodie ἐρίϊςοροβε,γαί hoc exemplar non rídcat,non abomíneturz Lapr* IN EPISTO.ADVERSVS LV.CIFERIANOS$CHOLIA.$5. 69| A. peg& tribuli) Intertexuít Maronís carmen ex Georgícis, 41 Africanam Synodum diírexít.) Qui» ο ^ damhabebant,indixit,(/ Chrifti fanguine recenti.) Quidam habebant, calente:fortafíis fcríptum erat.re Ην f cens calente.(/ Simon magus,) Hiíca Philippo díacono fucrat bapticatus:ande apud Auguftínum pri lei mum inter herefiarchas locum obtínet. Ab huíus dífcipulo Menandro, Menandríani dicii funt:quí di ti ὃ cebant mundü nó adeo,fed ab angelis πίῃς condita.«f Dei Abraxas;) Nam huius díctionís ἄβραξας lít n ἡ terís, iuxta Graecorü fupputatíonem tot οοοἷος inducebat,ut alías expofuímus.«1 Nicolaus.) Hícuxores bà uoluít elfe cómunes: Vnusfuitex feptem díaconís,ut habes ín ας apoftolorii,.4 Dotitheus.) Haíus δν Tw alías meminit. Samaritaní& ante Chriftum uelut haretici erant: πε ei totam legem rerjciebant, fed i j ín quíbufdam dífTidebat,(f Saturnínüquédam.) Quedam addídit uelutí de obfcuro.]s cum Símone& ,Menàdro fenfit,& difcipulos habuít Saturníníanos díctos.4/ Ophitas.) Incredibile díctu quibus modís i. ΄ totus híclocusfuerít corruptus. Hi dicti funta ferpente: colát ei pro deo colubrum,qui feduxit Euam, 9 t uelutí cognítíonís authore,& eundcaffirmant efle Chríftum.« Et Chaldzam,) Legendü arbítror Caía nos.Nà hecquog fuítantíquiffíma hzerefis,Honorabant Caín& Iudam, quod illum dícerent effe fortif fima uírtutís, hunc pío confilio prodídiffe Chríftumrquod pratciret, quantum boni effet illínc profectu rum orbi,(í Et Choítas.) Legendum arbitror Gnoítas,ut fint jdem cum Gnoftícís, quos Πς appellabat, ab üfurpatíoe fcientíz. Nifi mauts Chnoítas,a puluere. Nam Auguftínus teftat hos a nónullis βορβοςίγας | fuiffe uocatos, a cceno ob fpurcítiem, Fít& horum métío ín decretis cauf.24..quafl;.(( Carpocratem.) κ ΥΝ πάς Carpocratíani funt dicti, negabát corporü refurrectíionem.4^ Ceríntbum.) Vnde Cerínthíani, e» Dicebant lefum homine tantü ifie: necrefurrexíffe,fed refurre&turü,«τ FHcbione.) Nam de Chrifto ? dem fenfit, quod Cerínthus: hí Mofaíczelegís obferuatíonem cá Chrifto copulant.«/ Cyprianus ad hze. Ρ etícos,)Extat hzc ερίοϊα inter illius opera,«í Deucalíonorbis.) Non fine ftomacho díctum:quafí to; tus mundus ín baptifmo haretícorá,uelut ín díluuío períturus fuerit,nifi ab uno ΕἸ ατίο feruarct.Notí(fi 4mafabula eftapud Ouídíum de Deucalíone& Pyrrha.€ Montenfes(iue Campates.) Lufitín affinítate uocum, Montes em campis refpondent, At ante díxít, Campeníes ca T harfenfibus Arríanis fuiffe con^ v iunctos,Etin Montenfibus,ad Montanum herefíarcham allufit, 7 V ícímus utríg; noftrum,) Nihil dici potuitargutíus, neg lepídíus. (ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS, (Ruffinus opinor male ucrterat librum Origenis τσερ! ἂρχῶμ. Proinde ad Pámachij preces, ipfe denuo uertit,nihil Ímmutans, Verum quoníam Arríanorum harelís ὃς aliorum, ín multis uidebatur Orige^ nis decretís confenríre, Hieronymus quo pofletcítra relígíonis perículum legítam eruditum opus;indi catquzfint illíc ímpíe dícta: hec agens,neaut periret liber,aut cum pernicie legeretur. At illud affecutus B eítfuainduftría Hieronymus,ut perdíto libro, nihíl índe teneam? prater ea, quaefola,pfucrat ígnoraffe, (AD AVITVM QVID CAVENDVM IN LIBRIS ΠΕΡῚ ΑΡΧΩ NS yu INte ános circiter decé, fanctus uír Pámachíus ad me cuíufdá fchedulas mifit:qua Ὁ Origenis τιρὶ ἀρχῶν ínterptata uolumina cótinerent.imo uitíatathoc magnopere $i] poftulans:ut Grazcam ueritarem,latina feruaret tranflatío:& ín utráq; partem feu 3 bene feu male dixiffet ille qui fcripfit;abfcy interpretis patrocinio, Romanalineua coenof. ceret.Feci,ut uoluit: mifi q εἰ librossquos cum leeiffet;exhorruit:& redufit fcrínío;ne pro o$ latíín uuleus,multorum anímos uulnerarent. ἃ quodam fratre quí habebat zelutm ἀεί, fed nó fecundü fcientíam,rogatus ut traderet ad legendü, quafi(tatím reddíturo, propter anguftiam téporís fraudem non potuit füfpícarí.Qui acceperat legendos,adhibitís notarijs opus ome de fcripfit: δὲ multo celerius, c5;pmiferat codicem reddidit, Eadéc; temerítate&(ut leuius dícam) ineptía,quod male furripuerat peius alíjs στοά ταις, τ quia difficile erandes libros de rebus my ftícis difputantes,notarü poffunt feruare compendia:prafertím qui furtím celeríterq; díctan£: íta in illis confufa funt omnía:ut& ordine ín ρἰστί[ορ δὲ fenfu careant. Quáobrem petís Auite charíflime: ut ipfum ad te exemplar dirígam:quod a me olím tráflatum,& nullí alij traditum, 2 fupradícto fratre peruerfe ditum cft. Accipe igitur quod petifti:fed íta,ut fcías deteftanda τί bi in οἷς effe d plurima:& iuxta fermonem dni,inter fcorpiones δὲ colubros íncedendum:ut eft illud ftatim ín prímo uolumine. Chriftum filum deí non natum effe,fed fa&um, Deum patré Cv greet pet naturai ínuifibilem,ctíama filio non uideri; Filium qui fit ímago ínuifibilis patrís.compa/" hme ratum patrí;non elle ueritatem: apud nosautem qui dei omnipotentís non po(fumus recipe; re ueritatem,imaginaríam uerítatem uíderí:ut maíeftas ac magnítudo maiorísequodammodo circüfcripta fentíatur ín filio.Deum patrem effe lumen íncomprehenfibile. ΟΠΠ collatione patrísfplendorem effe perparuum: quíapud nos pro imbecillitate noftra magnus effe uidea£, Duarum ftatuarum maioris& paruulz:unius, quz munda impleat δὲ magnitudine fua quo/ dammodo ínuifibilis fit:& alceríus,quz fab oculos cadat;ponit exemplü:priorí patrépofterio C (AD AVITVM. A δα ti filium comparans Deut patrem omnipotentem appellatbonum,& perfect bonitatis, Fry lium non cffe bonum, fed auram quandam& ímaginem bonítatis:ut non dícatur abfolute bo nus,fed cá addítaméto paftor bonus,& cxtera. T ertíá dignitate& honore poft patrem& Πα, affcrit fpiritum fanctum. De quo cum ignorare fc dicat:utrum factus fit,an ínfectus:in pofte; tioribus quid de eo fcntiret, exprellit: ni il e folo deo patre; nfc&tum efie cófirmans.Filia quoq; minorem patre;co quod fecundus ab illo fit:& PER fan ctum inferiorem filio, in[αι etis quibufq uetfarí. Atq hocordíne,maíorem pattís fortitudinem eífc,cp filij& fpiritus fan) «ει ΕΣ rarfum maíorem filij fortitudinem effe, cg fpiritus fancti:& confequenter ipfius fancti fpiritus,maiorem effe uirtutem cxterís.que fancta dicuntur, Cáqy ueniffet ad ratíonales creatu zas:N dixiflet eas per negligentíam,ad terrena corpora effe delapfas;etiam hoc addidit, Gran; dis negligentéx atq; defidic eftiíntantum unüquéq; defluere atq; euacuarí:ut ad uitía ueniens, firationabilium iumentorum poffit craffo corpore colligari.Et in confequentibus. Quibus(in; quit)moti dífputationibusarbítramur fua fponte alios effe ín numero fanctorü& mítiifterio deialios ob culpam propríam de fanctimonía corruentes.ín tantam ncglícétiam corruifle: ut ctiam in conttarías fortítudines uerterentur.Rurfumqg nafci ex fine príncipid, δὲ ex príndpío finem:& íta cuncta uaríarí;ut δὲ quí nunc homo eft, poffit ín alío müdo da:mon fierí:& qui da mon eft,& neolíoétius egerít:ín craífiora corpora relegetur:íd eft,ut homo fiat. Sicg; pertmifcet omnia;ut de archangclo poflit díabolus fieri: δὲ rurfus d iabolus ín angelá reuertatur.Quií uero fluctuauerint,& motís pedibus nequadp corruerint:fubijcientur omnino difpenfandi& regen diatq; ad meliora eubernandí principatibus,poteftatibus thronís,driationibus: δὲ for(itán ex his hominü coftabit genus, ín uno alíquo ex mundís:quádo íuxta Efaíam ccelà& terra noua fient.Qui uero nó fucrint meríti,ut per genus hominü reuettantur ad priftinü ftatü, fient día/ bolus& angeli eius, peífimi damones: ac pro uaríetate merítoré,in fingulís mundis diuerfa officia fortientur.Ipfofag da:mones ac rectores tenebrarü,in aliquo mundo,uel mundís/fi uo; luerint ad melioraconuerti fieri hoies:& fic ad antíquíi redire príncipium:Tta dátaxatut p fup E^ atq; tormenta, qux uel multo uel breuí tempore füftínuerint:in homínü cruditi corpoti bus.rurfüm ueníantad angclorá faftigia.Ex quo cófequenti ratione monftrari,omnes rationa biles crcaturas,ex omnibus poffe fieríinon femel€ fubito.fed frequentíussnofq; δὲ angelos fu τατος damones/fi egerímus neelíoentíus:& rurfüm da:mones fi uoluerint capere uirtutes, pet uenire ad angelicam dienitaté.Corporales quo fubftantías penítus dilapfuras. Aut certe ít ἔπε omniíi hoc effe futura corpora, quod nunc eft ather δὲ cceli. δὲ fi quod alíud corpus fynce^ rius& purius íntellioí poteft. Quod cum íta fit, quíd de refurrectione fentíat perfpícuü eft. 5o lez quoq; δὲ lunam δὲ aftra cxtera efTe anímantia:imo quomodo nos hoies,ob quzdá peccata his famus círcüdatí corporibus,qua eraffa funt δὲ pigra:fic δὲ οσο] luminaría;talía ucl talía acce pille corpora ut ucl plus ucl mínus luceát:& demons οὗ maíora delicta, aereo corpore effe uc ftitos,. Omnécreaturá(fecundü apoftolá)uanitati effe fubíectam,& liberari ín reuelatíoné filío/ rum dci, Acne quís putet noftrum cffe quod dícimusiipfius uerba ponamus.In fineatq; confü matione müdi;quádo uelut de quibufdá repagulís ατα; carceribus mifTz fuerint a dno anima δὲ zacionabiles creatura, alias cam tardíus incedere ob feeníciéalías pernici uolare curfu, pptet induftria. Cágy omnes liberü habeantarbitrii,& fponte fua ucl uirtutes poffint capere uel uiz tiazillz multo ín peíorí conditione erunt, cg nuncfunt.Hz ad meliorem ftatum perueniétiquia diueríi motus δὲ uaríz uoluntate ín utráq; parté díuerfum accipient ftatü.id efbG;ut angeli ho/ mines uel damones:& rurfum exhis homines uel angeli fiant,(ας omnía uarío fermone tra &aficraflerens diabolum nó incapacem effeuirtutis:& tamen necdum uelle capere uirtutem: ad extremíi fermone latiffímo difputauit, angeli fiue anímá aut certe dxmonem:quos uníus allerit effe naturz.fed dínerfaram noluntatü,pro magnitudine ncolioentiz& ftulticia iamen/ tum pofTe fierít& pro dolore penarum δὲ ígnís ardore,magís clígere ut brutum anímalfit:&in aquis habíter& fluctibusac corpus affumere huíus ucl illius pecorís:ut nobís non folum qua/ drapcdü:fed& pifcium corpora fint timenda. Et ad extrem ne teneretur Pythagoríci dogma tis reus.quí afferit μεν xecippoft tà nephandá difputationéqua lectoris animi uulnerauit: hac qu $ QVID CAVENIN LIBRIS Psp ἀρχῶν,$o. 69 T A hzcünquit)iuxta noftra fententiáno fint doemata:fed quafita tant atq; proiecta;ne penítus íntractata uíderen£.Tn fecundo auté libro,mundos afferit í nnüerabiles: no iuxta Epícurü uno tépore plutímos δὲ[αἱ fimiles:fed poft alterius mundi finéalterius effe príncipíü. Et ante hunc noftri mundüaliü fuiffe mundü:& poft huncalíü effe fturü:& poftillà aliG:turfamq; cte; tos,poft cxteros.Et dubítatutrü futurus fit mundus alterí mundo,íta ex omni parte co rnilis, ut nullo intet fe diftare nídeant:an certe nunc$ müdusalterí müdo extoto indifcretus,g(iri| lis fit futurus. Rurfumcp poft modicum.Si οἵα inquít(ut ipfe difputatiois ordo copellít)fine cor pore uíxerint;cófümet corporalís uniuerfa natura:& redioet in níhilü, qua aliquádo facta eft de nihilo: erítq; tépusquo ufus eíus íterá neceffaríus fic in cofequétib? Sin auté ut ratióe ὃς fcripturan: authoritate monftrati eft:corruptiuü hocínduerit incorru ptíonem,& mortale hoc índuerit ímrmortalitatéabforbebi£ mors ín uíctoriá,& cottuptio in íncorruptioné: δὲ forfitan omnis corporea natura tollet e medio,ín qua fola poteft mors operarí.Et poft paululá.Sí haec nó funt cotraría fidei forfitan fine corporibus aliquádo uiuemus.Sín autem quí perfecte fubie] &us eft Chrífto;abfcy corpore intelligit: omnes aüt fubijcédi(ant Chrifto:& nos erímus fine: corporibus quádo εἰ ad perfectü fubiecti fuerímus.Et in eodé loco.Sí fubiecti fuerint oés deo,| os depofituri füt corpora:& tunccorporalíü rerá uníuera natura foluetur ín nihilü;Qua: fi fe cádo neceffitas poftularit:ob lapfam rónabilii creaturará rutfas exifter, Deus em in certam &luctam anímas derelíquit:ut intelligant plenà confummatág; uictoriánó ex propría fe forti tudine,fed ex deí gratía cofecatas,Et idcirco atbitror pro uarietate caufarü diuerfos müdos fie; ri& elidi errores eor quí fimiles fui mundos effe contendüt, Et iter: Triplex ergo fufpitío no; bis de fine fugeeritur:e quibus quz uera δὲ melior fit.lector ínquirat, Aut em fine corpore uíue tnus;cíi fubiecti Chrifto fubijciemur deo:& deus fuerit omnía ín oibus:aut quomodo Chrifto fubiccta ci ipfo Chrifto fubijcien£ deo:& in unà fcedus artabunt'iíta ois fabftantía rediacf ín| optímá dlítaré ἃς diffoluer ín ztheréqd'puríorís fimpliciorifes naturz eftzaut certe fphara illa| quá fupra appellauím? 272; δὲ quicquid illius círculo contínetur,diffolueturínnihügullaue— ς| ,. Β το ημα ήν ipa tenetur δὲ cíngitur,uocabitur terta bona:necnon& altera fphzra qux hane| ipam terram dircüambit uertipíne,& dici£ coelum:ín fan&torum habítaculá coferuabitur. Cum hac dicat: none manifeftiffime oériá feqtur erroré& philofophoa: delítainéta, fim plícítati in» eritChriftiana Et in eode libro. Reftat ut ínuifibilis fit de9.Si adt inuifibilis p naturáeft;neg; Cpl uifibilis erit. Et ín iferíorib?Nullaalia ania;q ad corp9defcédit hüanüpurá δὲ eerma ná fimilitudiné fieni in fe prioris expffit;nifi illa de qua faluator log£:Nemo tollet animá mea| ame:fcd ego pono eá a meipo.Et ínalio loco: Vnde οὔ infinita cautioe tractádü eft:ne forte ci animz faluté fuerínt cofecuta:& ad beatáuitá puenerínt;aníma cé defiftát, Sicut em uenit dis atcp faluator Qrere& faluá facere dd períerat,ut pditá effe defiftat:fic ania qua períerat,& ob-: cuíus faluté uenit dris,cü falua facta fueritania effe ceffabit, Illud quoq; paríter regrendü: utrü] ficut perditi aliquádo nó fuit perdítá:& erít cépus quádo perdítü non erít;fic& anía aliquádo fuerit non aníma:& fore tépus,quádo nequacy ania pfeueret.Et poftmultü de aníma tractat| hac intulit;visíd eftmens corruens.facta eft anima: δὲ rurfum aníma inftructa uírtutib? mens fiet. Quod δὲ deaníma Efau fcrutantes poffamus inuenire: propter antíqua peccata εἴ ín dete/ f riori uita efTe damnati. Et de codleftibus reqrendá eftiquod nó eotpe quo factus eft müdus.fo lis ania, uel ddciiqs eáappellari oportet effe cceperítfed antecj lucés illud δί ardés corpus íntra ret.Deluna& m fimiliter fentíam?; qd'ex caufis pcedétibus,lícet ínuite cópulfz fint fubijci uanitatí,ob pmia futuronno fuá facete, fed creatoris uoluntatéa quo ín hzc officía diíftributs: funt.Ienis quoq; gehénaz δὲ tormenta,qux fcriptura fancta peccatoribus cómína£,no ponít ín 4 fappliciis.fed in cofeientía peccatorü:quádo dei uirtute& potétía,ois memoría delictorá ante η oculos noftros poni£.Etuelati ex qbufdá femínib?in ania derelictissuniuer(a uitiorá fegesex e oritur, Et qcqd feceram?ín uíta ucl turpe uel ἰπιρίῆ;οἷς eorá ín cof; pectu noflro pictura defaríj| bi£ ac pterítas uoluptates mens intuens cof. εἰότία,, punit ardore,& pocnítudinís ftímulis confo| ditur.Et iterü:INifi forte corpus hoc pingue atq; terrená calíeo δὲ rencbre nomínádz funt: per quod cófummato hoc müdo, cuí necefle feri ín alíá tráfire mundürurfum nafcendi fumetex| ordía Hzc dicens pfpicue icc xoci Pythagora Platonifcs defédit, Et ΑΕ uolumi rA ^ nis de pfcdtióe noftra dífputás intulit.Cüq; intantü pfecerimus:ut nedcf carnes& corpora. for fitan nc anima quídé fuerímus:fed mens& fenfus ad perfcctü ueníens,nulloqy perturbationüt nubilo caligans: intuebítur rationabiles íntelligibilefcy(ubftátías.facie ad facie. In libro απο; tettío hacuitia cotinétur, Sín auté femel recipimus, quod ex pracedentíbus caufis aliud uas in honore aliud in contumeliá fit creatücur nó recurramus ad animz arcani, íntellieamus eam ui" GE EM: quodin altero dilecta:in altero odio habita fitzantecj ín Iacob corpore fupplantaret,& in Efau planta teneret a fratre? Et iterü. Vt auté alíz anima: fierent in honoré, alíz ín cotumeliá;materíarü caufarüqy meríta praefferüt.Et ín eodé loco.Juxta nos aüt ex pra: cedétibus merítis;as quod ín honoré fuerit fabricatü.fi πό dienü uocabulo fuo opus feceritin .. alio xculo fiet uas contumeliz: δὲ rurfum uas illud quod ex anteríorí culpa, cótumelía nomen Acceperat:fi ín pfenti πίτα cortíoi uoluerit, ín noua creatione fiet uas fanctificatü:& utile ἀπο.ία ..omne opus bonü paratíi:ftatimq fubiungit.Ego atbítror poffe quofdá hoies,a paruís uítijs áncipiétes.ad tantánequítíá peruenire:fi tamen noluerint ad meliora cóuertí,& pocnítétía emé; ..dare peccata:ut δὲ cotraria: fortítudínes fiant:& rurfum ex ínímicis cotraríjfqy uírtutib us,intan tum quofdá per multa εὕροτα uulneribus füís adhibere medicina;& fluentía príus delícta con - i. Atiingere,ut ad loci tranfeant optímorü.Sxpíus díximus.ín infinitis perpetuifcg fzeculís,in qui Eheu donene ey P^ bus anima(ubfiftit δε uiuit fic nónullas car ad peíora corruere;ut ultimü malicia: locá teneát: Dl) m peu δὲ fic quafdá proficere:ut de ultimo malíciz: gradu;ad perfectá ueníant confummatágp uirtute. «νυν mores— Quibus ἀῑδείς οοπαέ oftendere δὲ hoies;d eftanias, poffe fierí damones: δὲ rurfum. dacmones ínangelicá redigi dignitaté. Atqg ín eodé uolumíne.Sed δὲ hocrequirendü, quare humana aní . ma nücab hís,nücab alijs uirtutibus ad díuerfa moueat. Et putat quorundá antec uenírérin .£orpore meríta pracefli(ferut eftillud Iohánís exultátis in utero matrís fuz, quádo ad uocé fa/ lutatíonis, Mariz indigna fe cofabulatione cíus Elífabet có fite&:ftatimqy fubiungit.Et ecotrarío Xo paraulilicer δὲ pene lactétes malis replent fpírítibus,& ín díuinos,atq; haríolos infpírantíntá D tumutetiádamon Pythónicus quofdáa tenera atate poffideat:quos derelíctos efle apud pro uidcntíá deí.cá nihil cale fecerint ut íftiufmodi ínfanía fuftinerét;no eft cíus,qui nihil uultabfgg . deofieri,& οἵα illius iufticia eubernarí.Rurfumq; de mundo.NNobís auté(inquit)placet, δὲ ante hunc munddliü fuiffe mundá:& poft ift, αἰ futuri. Vís difcere,quod poft corruptionem huius mundílius fit futurus? Audi(οί loquent&Erít οἰ που δέ terra noua, qua ego ία, Ll. ΞΞ ᾿οἷο pmanere ín cófpectu meo. Vis nofIe,quod ante fabrica iftius mádialij müdi in pterito fue don bwr 3 p»l ay βν]ν vint? Aufculta Ecdefiafte. Quid eft quod fuitzipm quodetít.Et qd eft;quod fa&tü cftcipmqd & pojl uc^h Fors fatur eft.Etnó eftomnenouü füb folequod loqua£& dica:Ecce hocnouü eft. Iam em fuítín faculis priftinis, qua fuerüt ante nos. Quod teftimoniino fol fuiffe/fed futuros mundos cfle teítac: nó quod fimul δὲ paríter οὓς fiant. fed alius poft alía:ftatimay fabíügit:Díafnit? habita cul& πετᾶ requié apud faperos exiftimo intelligi: ín qua creatura rationabiles cómorátes an τε ad ínferíora deícenderent:& de ínuifibilibus ad uifibilia commierarent,ruentefqy ad terrá, erallís corporibus indigerétantíqua beatitudine frucbant. Vnde coditor deus fecit cís cógrua humilibus lociscorpora,& munda iftà uifibilé fabricatus eft:miíniftrofq; ob faluté&correptio né eorü q cecíderüt mifit ín mundü:ex qbusalij certa obtínerétloca.& mádi neceffitatibus obe gírentalij íniuncta[οἱ offícía fingulis quibufqs téporibus qua nouit attífex deus,fedula mentetractarent,Etex hís füblimiora mundi loca,fol& luna& ftella; quz ab apoftolo creatura di/ citur,acceperíit. Quz creatura uanitati fubícéta eft;eo quod craflis círciidata corporíbus,& afpe £ui pateat.Ectaméno fponte fubíecta eft uanitatí:fed propter uoluntaté cíus, q cam fubiecit in fpe.Et itensAlij uero ín fingulis locis atq; teporibus qua folus artifex nouítmüdi euberna culis feruíunt,quos angelos cí?effe credim?.Et poft paululi.Q ué rerü ordíné& tota müdi pui dentíá:dü alie uirtutes de fublimíorib? corruüt, alíz paulatim labuné ín terras. Itt μοϊθτατίας . defcédützalíz praecipitant inuítz: Ele fponte fufcipitit mínifteria,ut ruétibus manü porrigát: Jlz cogunt ineratz;ut ráto tépore, ín fufcepto officio perfeuerét.Et iter: Ex quo fequit:ut ob natíos mot? uaríj creent δὲ müdi: δὲ poft hüc qué incolim?,alíus multo diffimilis müdus fiat, INulluf: qp alius diuerfis cafibus δὲ profectibus,& ucl uíttutü prxmijs,ucl αἰτίοις fupplitijs, δε τα prakenc,& ín futuro αἴςρ in orfiibus& retro,& príora téporibus poteft metíta difpenfare:& ad QVID CAVENJN LIBRIS περι Abxas,| fo. sio A. unum rurfum finé cicta pertrahere;nífi folus conditor omniíü deus:qui fcit caufas, ppter.quas - aliospermiíttat fua perfrui uolütate,£ de maioribus ad ultima delabi;alíos incipiat uifitare: δὲ .- gradatím quafi manu data;ad príftinü retrahere ftatum; in fublimibus collocare, Cá, de fu ,-Bedifputare ccepiffet:hze intulit, Quía(ut crebro íam díximus)príncipiü rurfus ex fine cenera, .&urxquarítur utrum& tunc futura fint corpora:an fine corporibus aliquando uiuendum fit: cix r.. redacta ín nihilum fuerínt;& íncorporalium uíta,íncorporalis effe credenda fit: qualem& dei ih nouímus,Nec dubium eft;quín fi omnia corpora ad mundum iftü fenfibilem pertíneant, quz -appellátur ab apoftolo uifibilia:futura fit πίτα íncorporalium íncorporalis Et paulopoft. Illud— ii. quoq quod ab eodem Apoftolo dícitur:O πιπίς creatura liberabítura feruítute corruptionis, πῇ.. inlibertatem eloriz filiorum deí:fic íntellieimus,ut prímam creaturam ratíonabilium δὲ ἵποοτ; ,poralium effe dícamus,qua: non feruíat corruptíoní:eo quod non fit ueftíta corporibus:& ubi; Qd dy ᾿ Cüq corpora fuerínt,flatím corruptio fubfequatur.Poftea autem liberabítur de feruitute corru x ptionissquando receperínt eloríam filij deí:& deus fuerít omnía ín omnibus.Et ín eodem loco. τη Vtautem íncorporeum fínem,omníum rerum effe credamus,illa nos faluatorís oratío prouo/ hat.«atín qua ai: Vt quomodo ego& tu gnum fumus:fic& ifti ín nobís απ fint.Etením fcíre de/ bemusquíd fit deus,& quid fit futurus ín fine faluator:& quomodo ín fanctis fímilitado pa^ ttis δὲ filij repromiffa ficut quomodo ín fe illi unà(πες& ifti ín εἰς unü fint. Aut ern fafcipié .. dum eft uníuerfitatís deum,ucftiri corpore& quomodo nos carnibus ficillum qualibet mate tía circüdari:ut fimilítudo uítz dei, ín finefan&tís poffit zquari: Aut fi hoc índecés eft;maxime apud eos,quí faltem ex míníma parte dei fentíre capiunt maíeftatem,& ingenita: atq; omnía ex ἢ..«dentis naturz gloríam[α[ρίςατί:ο duobus alteruti: füfcípere cogimur:ut aut defperemus Πτι x. litudinem ἀεί, eadem femper fumus corpora habíturízaut fibeatitudo nobís eiufdem cà. deo Xm. uit promíttitur,cadem qua uíuit deus, nobis conditione uiendum eft. Ex quibus omnibus vor. approbatur quid de refurrectione fentíat,& quod omnía corpora ínterítura cofirmetiut fimus dim abfq corporibus quomodo príus fuitus,antedj craffis corporibus ucftiremur. Rurfumgg de—«ἢ B- nundorum uaríctate difputans,& uelex angelís damones,ucl de dxmonibus angelos fiue ho .Afmínes futuros effe conteftans:& econtrarío ex hominibus damonces,& omnía ex omnibus;fen tentíá{πᾶ tali fine cofirmat.INec dubium eft,quín poft quadam interualla temporü, rurfus πια’ tería fubfiftat,& corpora fíant,& mundi díuerfitas conftruatur:proprer uarías uoluntates ratio . nabilium creaturarum,que poft perfectá beatitudin&ufq; ad finé omníü rerü paulatím ad itv - feriora dilapíz, tantá malíciá receperüt: ut ín cotraríü uerterentur:dá noluntferuare príncipia, .& íncorruptá beatítudiné poflidere.Nechoc fgnorandum, quod multa ratíonabiles creatutz, uíq; ad fecundà δὲ tertíá δὲ quartà mundá feruent príncípiü;nec mutatíoni ín fe locam tribuát, Alix uero tam, parü de príftíno ftatu amiffura fint, ut pene nibil perdídiffe uideané:& nónul dle grandi ruina;ín ultímü pracipitádz fint barathrü, Nouítq; difpenfator omníü deus, ín códi tíióe mundoráü fineulis abutí iuxta merítii,& oportunitates δὲ caufas,quibus müdi gubernacula fuftentan£& initíant: ut quí omnes uícerít nequitia,& penitus fe terra cozquaucrit: ín alio mü .doqui poftca fabrícandus εἴας diabolus,priacipium plafmatíonis driiut illudatur οἱ ab an» oclis,qui exordij amifere uírtuté, Quibus dictis,quid aliud conatur oftenderc, nifi huius müdi homines peccatores,in alio müdo pofTe díabolü δὲ damones fieri? Et rurfum nunc demones, . Ánalio mundo poffe ucl angelos,ucl hoíes procreari?Et poft difputationé longiffimá,qua oém creaturá corpoream ín fpíritalía corpora δὲ tenuía dícit effe mutandá:cunctáq fabftantiam in unum corpus mundiífimum,8& omni fplendore puríus cóuertendá:& talem qualé nunc huma . na mens nó poteft cogítaretad extremá intulit; Et erít deus oia ín oibus,ut uniuerfa natura cor/ οὐ porea, τεδίσαταν ín cam fübftantíam, qux omnibus πιοῖίος eft:ín diuínam fcilicet, qua nulla eft melíor.In quarto quoq; libro;qui operis eius extremus eft:haec ab ecdefía Chrifti damnam . daíaterfericEt forfitan quomodo in ifto mundo quí moríuntur feparatíone carnis€ animar juxta operum differentiam,díuerfa apud inferos obtínent loca: fic qui de cacleftis Hiíerufalem - Kutíta dícam) adminiftratione moríuntur,ad noftri mundi inferna defcédüt: utpro qualitate .metítorum,díucría ín terrís poffideant loca. Et iterum: Et quía comparauímus de ifto mundo .. Adínferna pergentes anímas:ijs animabus, qui defüperiori ccelo, ad noftra habitacula perue; ::|||» MM 4 níientcs (AD AVITVM. nientes quodámodo mortus funt:prudenti inucftigatióe rimand( eft:an hocipfum offimus: etíá ín natíuítate dicere fingularü:ut απ quin ifta terra noftra nafcunt animz:ucl de infemo rurfum meliora ca píentes,ad fupetiora ueniüt,& humanü corpus affumüt: ud de melioribus locis ad nosufq; defcendátific& ca loca qux fupra funt ín fírmaméto, alia: anímzx poffideant, qux de noftris fedibus ad melíora pficiant: alíze qua de cccleftibus ad firmamentü ufi q dda ρα funtinectantü fecere peccatü,ut ad loca que incolimus truderent. Quibus dictis niti ap^ probare,& firmamentü:íd eft.coelü;ad cóparatione fuperíotis eli effe inferos:& háctetrá quá íncolímus,collatíonc firmaméti inferos appellari:& rurfutn ad coparatíoné ínfcron: qui fubtet nos funt;nos ccelü diíciut quod alijs infernus eft, alijs οσοι fit. Nec hac dif, putatíone contentus, dicit in fine omníü rens quádo ad cclefté Hierufalé reuerfi τί fumus,aduerfaríará fortítudínü cótra populá dei bella cofurgere:ut nó fit con: ocíofa uírtus,fed exerceant ad Ρίία: δὲ habeant materíá roborís:quá cofequi nó poflint:ifi fortes prímü aduerfarijs reftiterint: quos ταιίδε δὲ ordíne& folertía repugnádí;in libro INumeron legimus effe fuperatos. Cy dixiffet iuxta Toy hánís Apocalypfim,euágeliü fempiternü:id eft future ín ccclís.tantü pcedere hoc noftrá euan/ gelit;quátá Chrifti pdicatío legis ueterís facramenta:ad extremü intulit(qd& Ην facrile cd cftpro falute dximonüi,Chriftü εἰ ín aere& ín fupernís locis effe paflurü.Et licét ille πό di xerít:tamé quod cófequés fit íntelligít:ficat pro hoibus homo factus eft,ut hoies liberaret:fic& pro falute damonüideü futun; quod funt híad quos uétutus eft liberádos. Quod ne forfitan de noftro fenfu putemur afferere;ipfius uerba ponéda funt.Sicut ern per umbrá euangelium brá legís impleuit:(ic quía ois lex exempli& umbra eft cerímoníará ceeleftíü dilipétius requi rendü:atrá recte intelligamus leoé quoq coelefté,& cerímonías fuperni cultus plenitudine nó haberc:fed indigere euágelij ueritatequod in Iohánís Apocalypfi,euáceliü legimus fempitet/ nü;ad coparationé uidelicet huíus noftri euágelij,quod téporale eft:& ín tráfituro müdo acf culo pdícatü, Quod quidé ctíá(i ufqg ad paflíoné ἀπί faluatorís inquirere uoluerímus,qgay au dax&temetaríü fit ín ccclo,eius quarere paffionéitamé fi fpirítualia nequitia ín coeleftib9funts & nó etubefcimus crucé diii cofiterí ppter deftructioné eorü:qua fua paffione deftruxit: cur ti meamus εἰ ía fupernis locis,ín cofummatíoe fxculor: aliquid fimile fuf pícaríut omniü loco/ rü gentes,illius ρα δε(αἰ εμέ Rurfumqy blafphemans de filio fic locutus eft: Sie patré co^ enofcit filius:uidet in eo quod nouit patré, poffe εἴ cóprehendere: ut fi dicamus artificis anir mü,rtis(cire menfura. INec dubii quin fi pater fit ín filio,& coprehendat ab eo ín d eft.Sinau tem coprehenfioné eam dicimus:ut nó fol fenfu quís δὲ fapiétia coprehendat:fed& uirtute δὲ potentía cíícta teneat quí cognouit: nó poflumus dícere, quod cóprehédat filius patremipater uero οἷα cóprehendit. Inter oia aüt δὲ filius eft:ereo& fili coprehendit, Et ut fciremus caufas, qbus pater cóprehédat filía,& filius patré no queat coprehendereshac uerba fübnectit. Curio; fus lector ínquitatuttü[τα a femetipo cognofcat pater,quó cognofcit a filío:fcienfa illud qd' fcriptá eft:Pater qui me mifit;maior eft omnibus:uerum effe contendet:ut dicat; δὲ ín cognitioe filio patré effe maiorem:dum perfectius δὲ purius a femetipfo coonofcit;cg a filio, μαιμψύχωσμ quoq;& abolitioné corporib;per hocrurfum fentíre couincitur. Si quís αὔτ potucrít oftendere incorporalérationabiléq; natur, cü expolíauetit fe corporc,uíuete per femetipfam:& ín peio^ tí conditioneeffe, quando corporibus ueftítur: ín meliori, quando illa deponit: nulli dubium eftcorpora nó principaliter fübfiftere fed per ínterualla,& ob uarios motus rationabiliü creatu rarum nunc fícrí:ut quí hís índigent, ueftiantur:& rurfum οὔ illa deprauatione lapfuá fe ad me líora correxint,diffolui ín níhil:& hac femp facceffióe uaríari,Et ne paruá putaremus ímpicta tetn effe corüi,qua premíferatin etufdéuoluminis fine cóiungít:oés rationabiles naguras,id eft patrem& filium δὲ fpitítá fancti angelos.poteftates,dnationes;cateraf: qp uírtutes: ipm απο homíné fecundá anímz dienitaté uníus cfTe fubftantia, Intellectualem(inquít)rationabilégs. naturá fentít deus& unigenitus filius eius ὃς fpiritus fanctus:fentiunt angeli& poteftates,cate rz:q uirtutes:fentít interior homo,quí ad ímagcínem δὲ fimilitudiné dci codítus cft. Ex quocon. e dudítur deü δὲ hzc, quodámodo unius effe fubftantia. Μη addit uerbü,quodámodo:uttáti: facrileoij crimen effuceret:& qui ín alío loco fili&[pítitá fan ctum n6 uult de patris effe fub. ftantía,ne diuinitaté ín partes fecare uideatur: naturá omnipotentís οί, angelis hominibufgs. largitat. fi fia U ONE- BPISTOLA EPIPHANH^^: fe 7I Ἦν A largiur.Cü hacita fe habeant,que infania eft. paucis ες Πίο& fpiritu fancto cómutatis, que η "n^. apertáblafphemiá praferebant: xtera íta ut fcripta funt protuliffeín medium, δὲ impía uoce te]:. E' s" PA. n. à laudaffe: cum utig; δὲ illa& ifta de uno impietatis fonte procefferíntz Aduerfum omnia fcribe: is re:nec hui? eft téporís:& ος q aduerfus Arrí& Eunomíü Manichxü qp& díuerfas fcripferüe ν: harcícs;his quoq; impíetatib?refpodiffe credendi funt. Quifqs igit hos uolaerítlegere libros μὴ& calcíatis pedibus ad terrárepromiffiois pereere:nccubí a ferpentib?mordeaf,& arcuato ἴζος δὰ δή uulnere uerbere£:legat prius hüc librü:& antedj ingredia£ αἰδ.ασα fibi cauéda fint nouerit, m. ο fPRAECEDENTIS EPISTOLAE$CHOLIA.! η i Qi INteannos.) V ídeut díftulít rem ín decímü annü;adhuc fauens Origenis íngenio. 4/ Cu. tin|| fufdam,) Abftineta noie,ci Ruffinü fignificet.«| Schedulas.)[ta uocat tabellas rudes&e in Vera V δα emedate Ícríptas. Vnde& Graecis uerbü o(«di&04p& nome ὀχέδιοο. περί αρχ Gp.)Id eft Ri 1 E Wi deprincipis.INà hic eftlibrotítulus.(/ Aethera ὃς coclá.) V eteres puríffima aerís partem t; ESSE f ethera uocabant;ab ardore fiue luce. 4! Aereo corpore.) Fuit& Auguftin? ín hac fentetía, him üt crederet demones habere corpora aerea,no affumptícía fed fua δὲ naturalia:íd quod palá declarat,cá ii alíjs locis;tá ín libello de díuinatioe damonü.INifi forte fic uelímus ínterpretarí;illic corpus accipi p fub La ftantía,quó ueteres aliquoties ufurpabát cà uoce:ut apud Gellíü, ubí difputat ex Platone, uox corpus fit "leni an accidens:& aerea pro fubtilibus ac tenuíbus. V erü(i quís exactíus perpedattotà illa dífputatione,in "d( telliget cü ita tríbuifle corpora damoníbus,ut tribuít Origenes& Plato. 4/ Afferít μετεμ 1x ocip.) ld eft, iin F tráfanímatione,hoc eft migratione anímz de corpore. 4] Appellauimus&zaoji.) Id eft experte erroris, wd à quod fixa(it& no erret more ceterarü,(í Αρτζώρν fpfa tentet,) Antíconà uocat,qd' opponat ἃ refpon. m b deat gona./f μοῦς.) Summá animi parte& longitlime femotà a matería;aut certe mínimü immerfam ma. um. teríz,(icappellat T hcologi.De qua quarit Ariftoteles in libris de ania;nü qd agat ín corpore abía corpo ts| risorganis.(/ Damon Phythonicus.) Id cft diuin?, a Phytoneferpéte que iaculís fuis ínteremít Apollo; P t Vnde& Pythíü díctü uolür,€ Calcíatis.) Foceftarmatis aduerfus ferpentes. 47 Arcuato Scorpij uulne PA te.) Sicemferit fcorpiussutrog; brachío coprehedit quod uult ferírezdeínde nítens hís,fupra tergá ínfle Εἰ caudam in arcus morem,& aculed infígit,cufpíde adeo fubtilí,ut acíe fallat oculorum. n(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS.: ce: ( Epiphanius epífcop? Salamínze Cypri excufat fe Iohani epifcopo Hiíerofolymítano, quod prefpyterd* p óordinadetin íllíus díocefi, ipfo íncofulto, Deínde comonetut ab Origenis erroríbus abítincat.Flancepi ftolam Flieronymus ín οὐ Iohánís à Ruffinílatínam fecít, ax bud m ms(EPIPHANIVS IOHANNI EPISCOPO HIEROSOLYMORVM, T ΕΙ Omíno dilectiffimo fratri loháni epifcopo Epiphanius. O portebat nos dilcectiffi " ΘΑῪ mederícatus honore no abutí ín fupbia.fed cuftodia mádaton: deí δὲ obíeruatioe dns 77|| diligétiffima;hoc οὗ qd'dícimur.Si em(ἐπ fcriptura logé:derí eon: nó; pderát eis;d "m enne] arrogátia cerícatus coducere nobis poterít:q nó(οἱ cogítatióe δὲ fenfu, uerüetíá m fermone peccamus: Audíui qppe;qd tumeas cótra nos,& írafcarís,S míniteris fcribere in extre | tnos fines tertze,ut loca γυίποϊαίορ nó nomíné.Etubí eft dei tímor,q nos debet illo tremore co» cutere;q díctus efta diio:Si qs irafcit fratrí fuo fine caufa,reus erit iudicio? ING quod magnope curé fi ícribas quod placuerit.Scribeban£ em δὲ epiftolz biblynz iuxta Efaia:& mittebant fup aquas:qua cíto cá fxculo tranfeüt. Nihil tibi nocuímus,nihi iniuria fecimus;necqccg uíolentee extorfimus.In monafterío fratrí,& fratrü peregrínonsq prouínciz nihil tuz deberét: δὲ ppter noftrá paruítaté δὲ litteras quas ad cos crebro direximus:comunionis quoq, tux ceeperüt habe te difcordiáme uiderent quadá durítía& cofciétia noftra;antiqua fidei ab ecdefía fepararíordi nauimus díaconi:& ροί δρ míniftrauit,rurfum pfbyterü:fup d debueras eratularí, intelligens quod ob ἀεί tímoré hoc fumus facere cópulfi: maxime cü nulla fit diuerfitas ín facerdotio dei; e δὲ ubi utilitati eclefiz prouide£. INà&(i finguli ecdefiar epifcopi habent fub fe ecdefias, qbus /D,-7:.«erc cbriave curá uíden£ impendere:& nemo fup aliená menfura extédi:tamé pponi£ oibuscharitas Chri 7,75 emm ftiín qua nulla fimulatío eft: nec cofyderáda, quid factü(it:fed ᾗ tépore,& quo modo, ín q; bus,& qute fa&tü fit.Cü em uidiffem,quia multitudo fanctor fratrá ín monafterío confifte tct,& fancti píbyteri Hieronymus δὲ Vincentíus propter uerecundiá δὲ humilítaté nollent de; Ρίτα nomíni(uo exetcere facríficia:& laborare in hac parte míniftertj, qua Chríftíanom peipua falus eft: ínueníre αὔτ& cóphendere feruü dei nó poffes, quí te, eo quod graue onus facerdoti fr nollet fafcípe;fxpe fueicbat:fed nec alius qs epifcopor: facile οὔ coii nde& fatis miratuf qii füm quó difpenfatióe ἀεί ad nos uenerit οἵ diaconis monafterij δὲ caterís fratrib?,ut mihi fatif s faceret,qa nefcio qd aduerfum eos habebá ttíftíciae.Cü oi celebraret collecta ín ecdefía uillaz, qua eft íuxta monafteríü noftrü,ignoranté οὔ, δὲ nullá peni?habent£ fufpitioné,p multos dia conos n um:— i xo JQoer. es boc-( —— (EPISTOLA EPIPHANIU C&onosapphendi iufflmus;S teneti os eíus:ne forte liberari fe cupiens;adiuraret nos pef nomé : Chrifti:& prímü díaconü ordínauimus:proponentes ci tímorem dei,& compellentes ut míni/ ftraret. Valde quippe obnitebaturindignum fc efle conteftans, Víx ergo compulimus cum, | perfuadere potuimus teftimonijs fcripturarum,& ἐβεοροβέίοης mandatorum dei. Et cum mini fataret in fandtís facrificijs: turfus eum ingenti dífticultate tento ore cius,ordinauímus εν '&erain:& ἠξαῖσι uerbis quibus antea fuaferamus, impulímus ut federet ín ordíne prefbyterij JPofthacfcripfimus ad fanctos prefbyteros monafterij,&t cxteros fratres:& increpáuimus eos, quare non fcripfiffent fuper eo,cam ante annum,multos eorum quetí audi[lem,cur non habe/ " tent.qui fibi domini facramenta conficerent,& illum omnes fuo pofcerent teftimonio, δὲ eraty ' dem hitilitatem,in comune monafterij teftarentur: Quare tunc reperta oportunitate πὸ fcripfif^ féntnobisneq fuper ordinatione eius aliquid popofciffent.Fiac íta acta fant, εἰ locatus fum in charitate Chrifti,quá te erga paruitatem noftram habere credebam:cgij ín monafterio or, dínauerím:& non ín parochía,qux tibi fubiecta fit. O uere benedícta epifctoporum Cypri má (uetudo& bonítas:S noftra ruftícitas fenfu tuo δὲ arbitratu.diena miferícordía dei. INam mul, tiepifcopi comunionis noftra, prefbyteros ín noftra ordínauerunt prouíncia:quos nos com, rehendere nó poteramus:& miferüt ad nos díaconos δὲ hypodíaconos, quos fufcepimus ci τσ τν σα ΙΡ eratia. Et ipfe cohortatus fum, beatz metmoríx Philoné epilcopá δὲ fanctum Theoprobü: ut ero. 40g/ 2721 nm με) "— 2 96 276“εν y ju ce n ecdefijs Cypri, qua iuxta fe crantad mez'autem parochíx uídebantur ecdefiá pertinere, co efi^, 110} 0r) quod grandis οἴει, δζ late patens prouiíncía,ordínarent prefbyteros,& Chrifti ecdefiz: prouide vec p Iztere: à-^ femp addeic:üt trifticias& ríxas inter fratres concitent;te quoq turbauetunt,& díxerunt,quod / ínoratione quádo offerimus facrificia deo.foleamus pro te dícere:Drie prarfta Ioháni, utrecte ΄ m / d; N e] yd vane Yi ᾿ς&is hxrefibus dilectiffime. Vídeo eri,quod propter hanccaufam omnís ueftra indíenatío co ΄2 ferar 2.25.1’ m. 2: : νεο autem ego ordínaui diaconiffas,& ad alíenas mifi puíncías:neq; feci quícd,ut ec/ defiam fcinderem.Quíd ergo tibi uífum eft/(ic grauiter íntumefcere& iactari contra nos pro opere dei quod índificationem,& non ín deftru&tionem fratrum factum eft?Sed& illud ας, . h-nenteradmiratus fum quod meis locutus es derícis;afferens te per fanctum prefbyterum,& : abbatem monachorum Gregoríüimandafle míhi,ne quét ordínarem: δέ ego hoc pollicitus D fim,dicens:Nunquid iuuenis fum,aut canones ignoro? Audi icitur ueritatem ín fermone ἀεί: me hocnecaudi(lenecnoffe;nec iftius fermonis penitus recordarí.Sufpícatus auté fum,ne forty, fican inter multa,quafi homo oblitus effem: δὲ ob hanccaufam fanctum Gregotíum fcifcitaz "tus fum;& Zenonem prefbytetü,qui cum eo eft:E quibus abbas Grecorius refpondit, fe hoc penitus ignorare.Z:enon autem díxit,quía cum εἰ prefbyter Ruffinus nefcío quz alia tranfito^ tieloqueretur,etiá hoc dixerit:Putas ne aliquos ordínaturus eft fan&tus epifcopus? Et hucufq ftetifle fermonem.Eeo auté Epiphaníus,ncc audiui quiccj,nec refpondi. Vnde dilectiffimeno ' tepueniatfuror.necoccupet índignatío,nec fruftra moucarís:& aliud dolés,te uertas ad alía,ut ' peccandi occafionem inuenifle uidearís.Q uod propheta deuitans,dfim precatur dicens: Non / dedinescor meü ínuerba malicizsad excufandas excufationes ín peccatis. Tllud quoqy audiens "admiratus fum:quod quídam qui folent ultro citro ο; portare rumufculos, δὲ hís qua audierüt | tredat. Noli nos íntantum putare ruftícos;ut hoctam aperte dícere potuerímus.Quácp em hoc ' in corde meo femp orem:taméut fimplíciter fatear,nücj ín alienas aures protulí: nete uideret : paruípendere dilectiffime.Quádo auté complemus oratíoné fecundü rítüi myfteríorá,& pro omnibus& pro τὰ πος dícímus:cuftodi íllà quí prazdicat uerítatésuel certe ita: Tu prata drie δὲ cuftodiut illeuerbüi pradicet uctitatis,ficut occafio fermonis fe tulerít,& habuerit oratío cor , fequentía.C'uapropter obfecro te dilectíflime;& aduolutus pedibus tuís precor: prata mihi & tibiut falueris, ficuti fcriptum efb;a generatione peruerfa,& recede ab harrefi Orietnísi& a c Jes e» EV?"" citata{απο dixérímuobis,Arrij patré Origene fcilicet; δὲ alíará harefeon radicé: δὲ parenté . laudare nó debetis.Et οἄ uostocaténe ita eriaretís& moneré:contradixiftis& me ad τσ 8tqy lachrymas adduxiftis.Non folumaüt me fed&alíos plurimos catholicos qui intererát.Ia e d" i ΄ dL VAS» ο, n-" μι., ἄεπείπτείίσο hac eft omis indicnatio,& ifte furor. Et idcirco cominamini, qd'míttatís aduct! ' ucrfum me epiftolas:ut huc illucgy fernio ucfter difturrat:& propter defenfionem hzte/ o. ἘΝ UM DAMM dpa E AD IOHANNEM EPISCO.HIBROSOLYMI.-$0 ΤΣ Δ hutefeosáduerfüm rne odia fufcitantes rumpítis charitatem quáín uos habuimus: intantum: 'ucfeceritis nos ctíam poenitentiam agere:quare uobís comunicaucrimus:ita Orioenís errores & dogmata defendentes.Símplicíter loquor:nos fecundum quod fcriptá eftinec oculo noftro arcimus,ut non effodíamus eum,fi nos fcandalícauerítsnec manui,neq; pedi.fi nobís fcanda^ ls fecerít.Et uos ergo fiuc oculi noftrifíue manus.fiue pedes fueritis, fimilia fuftinebitis. Quís ei catholicorá poffit equo animo füftinere,& con qui fidem fuam bonis operibusexornant, ὦ| ΕΣ ut audiát Origenis doctrinaatq; confilít,& credant prxdarz illias pdicationi: nó poteft filius&^" ᾿ u^ Orge 6d uu uidere patréneqp fpüs fanat? uidere Εἰς Flac in libris το! ἀρχῶν fcribun£,his uerbis legimus, paw b wigntgxwp δὲ ita locutus eft. Orígenes. Sut ef(ποδοταῖ eft dicere:qd'poffit filius uidere patré:fic incófe; qués cft opinari, qd' fpás fanctus poffit uidere filia. Illad quoqg qs O rígené dicentépatía£:qd* aniz;angcli fucrint ín coclís:& poftég peccauerínt ín fupernis, deiectas cíIe in iftü müdd:& qua fiin tumulos& fepulchra: fic in corpora ifta relegatas pcenas antíquom: luere peccator? cor/ i 2ι pora credentíü non templa Chrifti efTe,fed carceres damnatorum? Exinde ueritaté híftoríz ab[Όο» E rh φως i Η΄ lezoriz deprauans mendacio;infíníta uerba multíplicat:& fimplices quofcg uaría perfuafione ids adii oi 7 να| fupplantans, nunc afferít anímas, iuxta Graxcam etymologiá ψυχὰς ἀφ τὸ ψύχεδαι idcirco uoci^ 115.2 ee ς RN εοtatas,quía deccleftibus ad inferiora ueníentes,caloré priftina amiferint: nunc corpus hoc, ob.(^ /7 7» eren edit| id iuxta Graecos 44«5, id eft uínculi, fiue iuxta alíam proprietaté cadauer díci: quía anime de ccclo rucrínt:a plxrífqy auté fccundum uaríam Graci fermonis fupellectile σῶμα, id eft corpus, σῆμ οἷά cft monumenti interpretarí:co quód íta animá ín fe claufam habeat,quomodo fepul/ mu chra x tumuli cadauera mortiorum. Et fi hocuerum eft:ubi eft fides noftra? ubí pracconiü re ir furrectioniscubi apoftolíca doctrína,que ín ecclefijs Chrifti hucufcp perduratzubi illa benedi ctio ad Adam,& ad femen eíus,& ad INoe;& ad filios eius: Crefcite δὲ multiplicamini& replete terram?lam ei nó etit benedictio, fed maledí&tío,iuxta Origenem, quí angelos ucttit ín aní/ mas;& de fublimi faftígio dignitatis facit ad inferiora defcenderc: quafi deus generi humano non poflit animas per bencdictioné dare;nífi angeli peccauerinti& tot ín ccelo fint ruinas, quot: p intem natíuítates.Dímíttenda ergo nobís eft doctrina apoftolorum& prophetarum δὲ legis & ipfius dii faluatoris ín euangelio pertonátís.Econtrarío O rigencs pracipit,& legem dat: ut rion dícam conftríneit difcipulos fuos:ne quís oret in ccelum afcendere,ne peíus iterum peccans & in terrís ante peccauerat:pracipitetur ín mundum.Qzd iftiufmodi nugas δὲ deliramenta folcat ille fcripturarum interpretatíone peruerfa& aliud fignificante, cj quod uerum eft affir;: mare;dícens:Priufég a malícia humilíarer,ego delíquiz& illud: Reuertere aníma mea ín requié: tuam.necnon& illud: Educ de carcere animam meam:Et ín alío loco:Confitebor drio ín regio-|. neuíuorum:cum alíus proculdubio fenfus fcripturz díuínz fit:quà illeín hzerefim fuá maligna ter e e Ἣν interpretatione detorquet, Quod faciunt& Μαπίςμαί&(ὩΠπο[ίοί, δὲ Hebionitz,& Mardonis // 7 7 7, 1/7. ero fectatotes,& ali: haerefes numero octoginta, qua de puriffímo fcripturará fonte affuméteste ἡ ftimonía, non íta interpretátur ut fcrípta funtited fimplícitatem fermonis ecdefiaftici, id uolüt. fignificare,qd'ipfi fentit. Illud quocg quod afferere nítitur:doleá ne an rídeam nefcío.Doctor: sonis 7. eeregíus Orígenes audet docere díabolü id rurfum futurü effe quod fuera& ad eandé redítw ἕῳ; ep de de α΄ rum dignitatem,& confcenfurum rcena celorum.Prohnephas;quís tam uecors& ftolídus, ut à Score vga Der ore, vl, hoc recipiatquod fanctus Iohannes baptifta,& Petrus,& Iohannes apoftolus& euangelifta:..) /^ 27 yall vole Efaías quoq;,& Hicremías,& relíqui ppheta:coharredes fiant diaboli ín regno coelorü: Prate)^ ἜΣ PS e ER EE UL."C fríuolam cíus expofitionem fuper tunicis pellíceis.quanto conatu,quantif. qp egetit argumé// 2-9 Vip ira EX y us. 77" tísuttunicas pelliceas humana effe corpora crederemus.Qui inter multa ait:Nüquid coriatíus^,, ,... τι 0 οὗν ve i aut fordif&rius erat deus:ut cóficeret pelles anímalid,& cofueret ex εἰς tunícas pelliceas Ada& Ευπς Manifeftum eft ergo(inquít)quod de corporibus noftris loquatur^Et fi hoc íta eft;quo/modo legimus ante pellíceas tunícas,& ante ínobedientiam?& de paradífo ruínam Adam lo/ quentem non fecundum allegoríá(ed uere: ΕἸος nunc os ex oflibus meis,& caro decarnemea? Aut unde affumptá cft íllad;quod diuinus fermo teftatur:Et íniecitdeus foporéín Adam, δὲ. dormíuit:& fampfit unam de coftis eíus,& adimpleuit pro ea carné,& adificauit coftá,quá tule zat ex co illiin uxore? Aut qua corpora cotegebat Adá δὲ Euafolíjs ficusspoftcg Ον de UA arbore oe" Ierhjorimy )«ouv»(m VEYVy (| EPISTOLA ΕΡΙΡΗΑΝΙΙ: Nui on ouseersQ arboreuetitafQuisautem patienter ferat,Orígenem lubricís areumentationibus refütrectio/: prins— nemcarnis huius negantem:ficut dedarat manifeftiffime ín uolumine explanationum primi 0r γη o»7mlle ΟΡ: ἊΣ X"^ n"*"" COM MERI nu MF pfalmi,& ín alíjs multis locis? Aut quis audíat ín tertío coelo donantem nobís Orígenem para Dore bine perstíre dífum:& íllum quem fcriptura cómemorat, de terra ad cocleftía tranfferentem: δὲ omnes arbo tes qux fcribuntur ín Genefi.fic alleootíce íntellieentem:quod fcilicet arboresanoclícx fortítu dínces finticum hocuerítasnon recipíat? Neg; em dixit fcriptura diuina: Depofuit deus Adam δὲ Euam ín terram,fed eiecit eos de paradifo,& habitare fecít eos contra paradifum.ING ait fab paradifo.Et pofuit rompheam flammeam,& Cherubím cuftodire introitum[Που uita. INon díxitafcé(um. Et fluuius coredíebat ex Eden:non dixit; defcendit ex Eden,Ifte díuidit ín qua: tuor príncipíatnomenuni Phifon,S nomen fecundi Geon.Eeo uidi aquas Geon.Aquas quas his carneis oculis afpexi.Ifte cft Giconquem Hieremías demoftrat; dicens: Quíd uobis& uiz Aegypti:ut bibatís aquam Geon turbidam? Bibi δὲ de hoc magno flumíne Euphrate aquas fimplíciter,quas manu potes taneere;ore forbere,non aquas fj piritales. Vbi auté flumina funt, quz:& uidentur& bibuntur:ibi confequens eft,quod δὲ ficus δὲ alía liena fint: de quibus dicit deus:Ex οὔτ ligno quod eft ín paradifo comedes:fimilía funt lienis alijs δὲ arboribus,ficut flu. Love 6e eomm}* 7^mina fimilia funt fluminibus δὲ aquís.Si autem aqua quz cernitur,uereaqua cft:neceffe eft, ut verpoliter 0^ 6/456.&rficasuera fit& alía ligna:& Adá uetus ftatím a príncipio plafimatus in corpore,ficut δὲ Eua, B5 πὸ alf egorio froh δὲ non ín phantafmate,& poft ruínam(ut uult Origenes)propter peccatum poftea Corpus acce perit. Sed dicis: Legimus, quod fanctus Paulus raptus fit ufq; ad tertium coelum, δὲ ufq; ín pa; radifam.Dene dícíssQuando ponittertíum celum:& poftea addit, δὲ ín paradifum: oftendit alibi efTe coclum, δὲ alibi paradifum.Illas uero praftigías quís non ftatim abíjcíatatq, contem nat, diccnte Orígene: deaquís qua: fuper firmamentum fant non effe aquas, fed fortítudi; nesquaídam αποοῖίας poteftatís: δὲ rurfum aquas quz fuper terram funt, hoc cft fub firma^ mento,eíTe uírtutes contrarías,íd eft dzmones? Et quomodo legimus in diluuio apertas car εἰς, D αταέϊαβ καὶ:& aquas inundaffe diluuij? Vnde aperti funt fontes abyfIi,& totus müdus oper O ferm ἐρεῖν immo e tus eftaquisO furor homínum íunctus ftultíciz;quí reliquerunt illud quod ín Prouerbijs d queri ἢ» fne. fo^:^po citur: Audi fili fermonem patris tui;& neabijcías legem matrís tuz,& conuerfi funt ad erroré [Elus vr να στήν 5. dicunt ftulto,ut princeps(ui fit:necconténunt res fatuas, quz dicuntur a fatuo,ficut fcriptura P ΄ y. po m lr, tefta£:Fatuus δῆς fatua loquít, δὲ cor eíus uana íntellieit. Vnde obfecro te dilectiffime,& qua/ on n[7 o στη P fimembrismeispatcens,propter charitatem quam ín te habeo, precor fcribens δὲ orans,ut ἐπι» βρε, 1 7 f, bleas illud quod dicitur: Nonneodientes te domine odíui,& fuper ínimícos tuos tabefcebam? ep le T 2 ii 4;,,, nr ᾽ »» Yu inre yer, Mimica δὲ dienaodio Origenis uerba funt.& deo repugnantía,& fanctís eius:& non ifta fola qua ἀῑκί,[ο δὲ alía ínnumerabilia.INeq; em nunc mihi propofitum cft aduerfus omnia Orige nís dogmata diífputare.INihil mihi fubripuit Origenes,nec ín mea generatíone fuit, nec ppter aliquas res mundi δὲ hereditatem,odium M CET illum puenafq füfcepi:fed(ut fimpliciter fatear)doleo,& ualde doleo, uidens plurimos fratrum,& eorü praxípue quí profeffionem πα! bentnon mínimam:& in gradum quoq facerdotíj maximá peruenerunteíus perfuafionibus deceptos:& peruetfiffima doctrina;cibos factos effe diabolíin quib? completü eft illud, quod dicitursSuper omnem munitionem ludit,& εἴτα: eíus electa,& congrecauit ficut arenam captá uitatem. T eautem frater liberet deus δὲ fanctum populum Chrifti qui tibi credítus eft, δὲ oés fratres quí tecum funt,& maxime Ruffinum prefbytetum ab harefi Orígenis,& ab alijs hare fibus δὲ perditione earum.Si er propter unum ucrbum,aut duo qua cótraria fidei fint, mul) tz hzrefes abiectz funt ab ecdefia:quátomagís hicínter hzretícos habebitur,quí tátas peruer/ P FC 27 Chr. vag erint fitates, δὲ tam tala dogmata contra fidem adínuenit,deicg δὲ ecdefia hoftis extitít?Snter mul, faj-oaplor δορν- fryea QA 003AKY119 ΠΣ. Fut; pon ὴ: A::: Med η tus loco fcriptura fignificet.Si autem íta eflet,nuncg omnía quz ín mundo funt feruírent femi ni Adam,id cftuniuerfo generí hominum: ficut& Iacobus Apoftolus loquítur:O mía domá ταν δὲ fubiecta fant humanz naturz, Nunéj επί uníucría fubíecta effent hominibus, fi nor haberent hotnínes íuxta id quod uniuerfis ímperarent,í(magínem ἀεί, Coníungens auté atqg cofocians fcriptura αἵμίπα eratíam benedictionis,quam Adam donaucrat,& generationibus qua cx --;;" ΕΤ: Ἢ ὅ^^ 2). A7;; πα taem mala etíam illud aufus eft dicere:perdidiffe imagínem dei Adam,cum hocín nullo peni^/(tr viv. bins] ἢ ymagns» to 0 AD IOHANNEM EPISCO. HIEROSOLYMI. So.^75 A dqemEexeoerantinequiforfitan maliena interpretatione auderent dícere,uni datam eratiá dei, & illà folà(αέ effe ad imaoíné dei, quía plafiatus effet ex humo,& üxoré cius quá creaffet de cofta uíríeos uero quí conciperentur ín utero,& non íta nafcerentur ut Adam:deí non ἢ abe re íÁmaginem ftatím per ordinem iungit δὲ dícit.Et uixit Adam,ducentos tríointa annos,& co; enouit Eam uxorem fuam, δὲ peperit οἱ filium iuxta f; peciem,& iuxta ἱπιαοίηξ eíus,& uocauit nomen eíus Seth.Rurfam qr ín decíma generatione poftannosbis mille ducentenos f: exagínta duosiuíndicans deus imaginem fuam,& oftendens,quod gratía quà dedíffet hominibus, per, feuerarct ín eís,aít:INe comederitis carnem ín fanguíne:ego ením ulcifcarfanguínem ueftrüde manu omnís homínis effundentis illum, quía ad imaoínem dei fecí hominem, Necnó poftalte ras decem generatíones,ufqy ad Abraham:& ab Abraham, ufqy ad Dauid alías ceneratíones quatuordecím:qua ui gíntí quatuor generationes fimul faciunt;annos bís mille centum decem & feptem: fpiritus fanctus ín trícefimooctauo pfalmo, cum quereretur de omnibus homíní; bus, quod ín uanítate ambularent,& peccatis effent obnoxij loquitur: Verütamen ín imagine perambulat omnís homo.lNecnon poft Dauíd,ctiá(ab Solomone filio cíus legimus tale quid dam fuper ἀεί imagíne nomínatum. Dicit em in fapientíaqua título eíus ínfcribítur: Creauit deus íncortuptum homíné, δὲ ἱπιασίπ fux proprietatis dedit ei. Et rurfum poft annos trecen; tosundecím plus mínus,ín nouo legimus teftamento:quod non perdiderunt homínes imaoi né dei. Iacobus em apoftolus& frater düi,cuíus δὲ fapra meminimus,inftruit nos ne Origenis laqueis capiamur,habere homínem imaginem δὲ fimilitudine dei. Nam cum de lingua homi. nis latius dífputaffetadiccit:Inftabile malum,in ipfa quippe benedicimus deum patrem,& ín ipfa maledicímus homines quí ad fimilitudiné dei conditi fanc. Paulus quoq; uas clectionís: & qui doctrínam euangelícam fua przdícatione compleuít,docet nos,quod homo ad ímagíné δὲ fimilitudinem dei conditus fir,diícens: Vir non debet nutrire comam, cá gloría€ imago dei fi:Imacinem fimpliciter appellans fuo nomíne,fimilitudinem autéeloríz appellatione fignifi cans, Pro tribus igitur teftímonijs qua tibi.fi de fcriptura fancta reperírem,diccbas poffe fuffi/ cetetecce feptem teftímonía dedimus.Q uís ergo fuftinebit Origenis íneptías? ut non grauíus(uis vec cs dela aliquid loquar: fimilis efficiar,uel ipfi uel difcipulis eias,quí audent ín perículo anima: fux af;^** O7; i n/ dd e 4 ferere,quodcüqy εἰς in buccam uenerít; δὲ magis iubere deo,& nó ab eo uel orarc uel difcere ueri i ᾱ A d 5a par. tatern.Quidam em eorum dicunt,quod m dei.quá príus accepit Adam.illo peccante perie ον.; om. on: fn 5. rit. Alij fafpícantur corpusquod filius dei habiturus eflet ex Maria, ipfam effe νο. fenfam,alij uirtutem: ifti baptifma,hí quod homo ad ímaginé dei dominetur omnibus, ebrio tum more hacueliilla rüctantesquos oportebat tantum effugere difcrímen:nec negare qualo quitur deus:& credentes fimpliciter faluos fieríideoq; concedere donationis fux certame,& ue tam fcientíam,in qua potiffimum parte homínes condiderít;ad ímaginem δὲ fimilitudiné fua, Qui hzc relinquétes, multis fe quaftionibus implícarüt,& per has ín cenum demerfi funt pec; catorum.INos autem dilectiffime credimus hís qux locutus eft diis:& fcímus, quod ín cundtís homíníbus imago ἀεί permaneat:ipfiq: concedímus noffe,in qua parte homo ad ímaginé dei conditus fit.Sed neq íllud,quod quídam ín epiftola Iohannis legentes non intellíeunt;quécis decipíat: ubi loquitur: INüc filij dei famus,& nondum apparet quod erímus.Nouimus autem, quía cum ille reuelatus fuerit/fimiles οἱ erímus, Vídebimus em eum ficuti eft, Floc eim propter gloríam quz ibi reuelanda eft(anctis eius, dictum eft:ficut& ín alio loco legímus: A gloría in gloríam: cuius gloríz íam ín ifto fzcülo, fancti arrabonem& portíunculam fufceperüt.Prímus eorum Moyfes: cuíus fulfit facies ualde& radíabat ueluti fuleur δὲ fol. Secundus Elías, ieneo curru raptus ín ccelutm:& ienís detrimenta non fentiens.Stephanus lapidabatur,& faciem ha; bebatangelí:qux ab omnib? cernebatur. Hoc auté quod ín paucis díximus:de omnibus íntel ligendum eft:ut impleatur illud quod fcriptá eft:O mnís quí fanctificat femetipfutn:íater beatos numerabítur.Bcati em mundo corde,quoniá ipfi deum uídebunt. Cum hac íta fe habeát di'ectiffíme:cuftodí animam tuam,& define circa nos murmurare. Díciteim Ícríptura diuina INolíre murmurare adínuicé, ficut quídam murmuraucrunt,& a ferpentíbus perieruntimagís acquicíce uerítati;& dilioe diligentes τς, δὲ ueritatem, Deus autem pacis przftet nobis iuxta fud NN— damentím ERE clementiam:ut contera «C. " gérfa;ne fcíndatur ín no .'"audiui quofdam murmurare contra me;quía quan| εἰ aocatut Bethelut ibí collectam tecum ex more ccdefiaftíco facerem:& uenifTem ad uillam;qua ο. dicitur Anablatha,uidiffemcp ibí preteríens lucerná ardenté: δὲ interrogaffem, quís locus effet: NUS d 25 0£ÁD PAMMACHIVM. tur fatanas fub pedibus Chriftianorutm,& abijciatur.omnis occafio per : bis uinculá charitatis& pacís& rect fidei pradicatío;Praterea quod | do fimul pergebamus ad fanctum locü qui cfiam,& intraffem ut orarem:inueni bí uclum pendensín foribus eiuídé abens imaginem quafi Chrifti, ucl fancti cuiufdam: Non .ei fatis memíní;cuíus imago fuerit.Cutn ergo hoc uidíffem ín ecclefia Chrifti contra author :tatem fcrípturarum hominis pendete imaginem: fcidi illud& magís dedi confili cuftodibus eiufdem locut pauperem mortuum co obuoluerrét δὲ efferrent.lll(q contra murmurantes di, xerunt.Si(cíndere uolucrat;iuftum erat:ut aliud daret emat mutaret, Quod cum απ fetn;me daturum effe pollícitus fum,& ilico effe míffurum. Paululum autem morarum fuít ín .mediío.dü quaro optimü uelum pro eo míttere, Axbitrabar enim de Cypro mihi efle mitten dum.Nuncautem mifi quod potui reperire, precor ut iubeas prefbyteros eiufdem loci.fufci didiciffemqg effe ecd 'ecdefiz tínctum atq; depictum,& h pere uclum a latore;quod a nobís mifIum eft:& deinceps pracípere ín ecclefía Chriftiiftiufmo: di ποία, quz contra religionem noftram ueniunt,non appendi.Decet ením honcftaté tuá hanc maeís habere follicitudiínem;ut fcrupulofitaté tollatqua índíena eft ecclefia Chrifti& popu -.lisqui tibi credíti funt.Palladíum uero Galatam,qui quondam nobís charus fuit:& nunc mífe; |. atícordía dei indicet, caue, quía Origenis harefim pradícat δὲ docet, ne fortealiquos de popu - lotibicredíto, ad peruerfitatem fui inducat errorís.O pto ut ualeatís ín domíno. (ÍPRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. "m3 Cribuntur hís uetbis,) Nempe íjs quz mox fequuntur.(/ Tuxta Graecam etymologi^ 3 am, ψυχὰς ἀπὸ τοῦ γύκεδθαι,) Id eft anímas a refrigefcendo. Torquet autem hanc etymo κ logíam,cum potíus dícatura uerbo Axe, quod eft ufuífico fiue anímo, did& refrígero fi^ 3 I! enificet.fed proprie refpirando 1/xo,quod fpiritus refríeeret.« luxta Graecos δέμας.) δέω Cea d. αἱηοίο,δέσμος uinculum quod corpori fit{Πρ ε,(í Cadauer dící.) Vt σῶμα dícatur, quafi 'π]θμα.απποά a cadendo díctá eft, Plato putat σῶμα dici poffe quafi carcere, quod íllíc aníma feruetur, do^ *nec poenas luerít,«οῆμα.) σῆμα fepulchrum eft,fiue monumentum.INam cij.o,quafi fignü dícitur, quod indicet títulá fepulti.De hís etymologijs,Plato differit ín Cratylo,e Macrobíus ín cometarijs,quos fcrí t pfitín fomníü Scipionis.(/Coríanus,aut Cortícaríus.)In nonullis fcriptum habebatur, fordís carnís. Ego legendum arbítror,aut fcortífaríus, a pellibus anímantíum,quze fcorta uocantur:aut Ícrutaríus,a genere veltís pellícez., Horatius. V ilia uendenté tunícato Ícruta ρορείίος με.(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. ( Tohannes epifcopus Hierofolymítanus,fufpectus erat,quod Orígenis δὲ Arríanorü dogmatíbus effct infe&us.Proínde ab huíus comunione díuus Hieronymus abftínebat, Cogregato aute fuper hacre fub . Epiphanío monachorum& prefbyterorum cócilío apud Antioch íam,cfflagitatus eft Iohánes ut fe put ;'garct de infamía harefeos.[s diu tergíuerfatus,tádem miffo quoda m.fed(ine lítterís,magís auxit fufpi^ tionem malx confcientíz;Hunc igitur magnalibertate prouocat, ut aperte aut haerefím fua profiteatur, aut Chríftíanum. Hzc tametfi funt erudíta,tamen abfq dolore legí non poflunt,inter tàtos uíros,tatitas ᾿ fa&ionum δὲ fimultatum turbas íncídifTe.- δις ΤΕΣ (HIERO. ΑΠΡ ΡΑΜΜΑΟΗΙΥΜ ADVERSVS ERRORES jos(1OHANNIS HIEROSOLYMITANI. ΠΕ η Τίαχια Paulutn Apoftolü quod fentímus orare ποπ poffumus;ac pprix mentis 4] cogitationé fermo non explicat:quantomagis perículofum eft dealteríus animo (]| iudicare,& fingulorü dictorü atq; uerborü inueftípare atqy;pferre ratione? INa^ Ολη pnt bano ibo eS A turahominü prona eftad damentía,& in alieno peccato fuí quífqs miferetur.Si Οτο] ΟΡΙΑ«2a P did€A οφ Ρ TC | ] ergo reum in fermone rephendetisfimplícitatéuocabit.Sí calliditaté areucrís,imperitià cófite : bit ut fufpitione uitet malícíz.Atqp íta fiet;ut tu quí arguís,calüníator: ille q reprehendit ,noft hactetícus.fed suftícus iudicet. Nofti Pammachí,nofti me ad hoc opus nó ínímícítijsnó eloría: 'tupidicate defcendere:fed puocatü litterís tuís ex ardore Πάοἰ ας uelle fi fierí poffet;oés idipfum fapere, necímpatientiz ac temerítatis pofTe rephendi: fi poft tríenníá loquor, Deníqp nifi ad apolocíá;de qua πᾶς fctibere inftítuí,multorü anímos diceres perturbatos:& ín utráq; partem Ructuare fententíá,decreucram ín ínccepto filentio permanere, Faceflat τας INouatus, errat τ v.: tíbus * Oe RE do m ἂν Ios, fr lis p tj S ADVERSV S ERRORES IOHAN.HIEROSO.“6ο,“74. ^ .A tibusmanusnó porrigens, Montanus cá ínfanis foeminis pfternatur,iacentes in barathrá prox cipitansne leuentur. Quotidie peccamus omnes,& ín aliquo labímur.Qui ergo in nos εἰπε tes fumus,tigorem contta alíos nó tenemus:quín potíus oramus,petímus,obfecramus: ut aut ἄς Ps een . fimpliciter noftra fateatur.aut aperte defendat aliena. Nolo uerborü ambíguitates.Nolo mihi/«7*7 /"» m»/vj^ ^ 10(0 PT Ho TpYP diciquod δὲ aliter poffit intelligi.Reuelata facie;eloríá diii contemplemur.Claudicabat quon»./ brun da δὲ Ifraclíticus populus in utrocg pede:Sed Elías qui interpretat fortis diii, ufcgquo(ait)daa dícatis ín uttoqs ueftigío?Si diis eft deus,ambulate poft eum. Sí auté Baal fequimini eum, Ec ipfe dris de Iudzis:Filij alieni métíti fant mihi fili; alieni ínueterauerüt,& daudicauerüta femi/ εἰς fais. Certe fi hzrefeos nulla fufpitio eft(ut cupío δὲ credo):cur non uerbís meís,meü fenfu loquit? Quaille fímplicitate uocat;ego malícíam interpretor, Perfuadere mihi uultquod pure credat, pure ergo& loquatur. Et fiquidem unum uerb uel unus fenfas effet ambiíeuus.fi duo, fitressignorantiz ueniam tribuerem,necea qux aut obfcura,uel dubia funt, de certís& perfpij cuis zftimarem, Nuncuero qua ifta fimplicitas eft, quafi fuper oua δὲ aríftas ínter theatrales prartigias, pendentí eradu incedere: ubígs dubíum,ubiq; fafpectü:Putes eum non expofitío nem fidei fed fieuratam controuerfiam fcribere.Quod ifte nuncappetit,olím ín fcholis didici) mus,Noflra aduerfum nos dímicat armatura.Etíam fi bene credit,& citcüfpecte δὲ tímide lo; quitur fufpitionem mihi facit nimía diligentía. Qui ambulat fimpliciteraambulat confidenter. Stultum eft fruftra infamiam fuftinere.Obijcitur ei crímen,cuíus non habet confcientíá. Ergo .&tímen quod τοι pendet ín uerbo;necet confidenter,ac libere facíat ínuídíam aducrfario fao. Eadcm audacía qua ille infimulat,hic defendat.Ciáq; omnia dixerit quasuoluerit, que propo» fuerit,qua fufpítionibus carent.fi perfeuerat calutmnnía,conferta manu ín ius trahat. Nolo in fi fpitíone hzrefeos,quécs effe patienté, ne apud cos qui ignorant innocétíam eíus, diffimulatio. confcientía iudicetur fi taceat. Lícet fuperfluü fit eius przfentia quxrere, δὲ extorquere filentiir, cuíus apud te litteras teneas.Scimus omnes quíd tibi fcripferitquid ín te arguerítín quo(ut τα uis)calumníatus fit. Refponde ad fingula;per epiftola: huius eradere ueftíoía, ne punctà qui, B dem&apicemcalumnix tranfcas.Si eri εσοτίς negligenter,&(ut ego tibí credo íuranti)cafu ali qua tranficris:ftatím ille damabit& dicet; hic hic te uictü teneo,híctotíus necotíj cardo uerfa£. Non zque ínímíci audiunt,& amicí. Quiinimicasellenamin firponodüquaritamicuspra,— ὁ ua quoq recta iudicat.Scribunt ἔπεσα lítterzamantium cxca effe iudicia,quatu forfitan facris lix. 7 uolumínibus occapatus,omníno neglexerís.Nundg de amícorá iudicio eloríerís, Illud uerá eft σσ. teftímoniü, quod ab inimica uoce profertur, Alioqui fí atnícus pro te dixerít:non teftís aut ít, «dex.fed fautor putabítur.FLec δὲ huiufmodi loquentur inimici tuí,qui tibi forte non credant;& imotierecupiant ftomachum. Caterá ego qué nuncj uolens Ixfifticuíus femp ín epíftolis tuis Inomen cogerís uentilate:do cofilium,ut aperte aut fidem ecdefiz: prxdíces aut loquaris, ut cre :dis.Difr penfatío etením aclibratío ifta prudens uerborüindoctos decípete poteft. Cautus au^ dítor δὲ lector cíto deprehendct ínfidías:& cuniculos quibus ueritas fubuertítur, aperte ín luce tdemonftrabit.Ec Arríani quos optíme noftí;multo tempore propter fcandalum nomínis ho mufion fe dánare fimulabant, uenenaqy ertorís circülinebant melle uerborum.Sed tandem co luberfe tortuofus aperuit, δζποχί caput, quod fpirís toti? corporís tegebat fpirítali mucrone confoffum eft. Recipit;ut[είς ecdefía poenítentes:& numero fuperata peccátium, dum deceptís gregibus cofulitpaftorum uulneribus ignofcit.Eadem nunc ín ueteri& noua hztefi confuetu. do feruatur:ut aliud populi audíant;aliud pracdicent facerdotes. Ac prímum antecp cpiftolam tuá;qua fcripfifti ad ορίζοορᾶ Theophilum:interpretatam huícuolumini ínferá, δὲ oftédam εἰν ad bí;me intelligere nímís cautam prudentíam tuá:expoftulare tecam[οι Ὁ τα hzc efttanta at[-o/7. les n trf rogantía,no refpondere defide ínterrogantibus? lantá fratri multitudine& monachorü cho.^^» eve τ» tos,quí tibi ín Palzftína nó cómunícantquafi hoftes publícos zftimare? οί filius ppteruná morbídam ouem,nonagíntanouem ín montibus derelíctisalapas,crucem.flaeella fuftinuits fuis humeris portauít ad colos baíulans, δὲ patiens delicatam pecatrícem, T u beatíffimus pa^ pa.& faftidíofus antiíftes,folus díues,folus fapiens, folus nobilís ac dífertus: conferuos tuos, redéptos fanguine düi tui, tueata fronte& obliquis oculis defpiciszHHoceft illud quod apofto/ T AA N 2 lopracipicte ΠΑΡ PAMMACHIVM. tifemperad fatiffactionem omni pofcentí uos ratione de ca qui - m quxrere;X fub pratextu fidei lítes fererefchifma confice K Demfo qua mpm tc;iuroía concitare, ἶ olle occafionem aolentibus,ut poftéj de fide fatiffecerís, δ΄ omnesnodos Ben posfermo qelieda qui cotra te nectuntur abfoluerís:tuncliquido omnibus probes non dogmatum,fed ordínatío | tis efTe certamen. Nifi forte prudenti confilio,idco de fide interrogatus taccs,ne uíccarís haretí cus efTe,cum fatiffecerís. Omnía ergo crimina quibus accufantur homínes, rcfutare non debét: ne poft negauctíntcrimino fi fint. At contemnis laicos, díaconos atq; pre bytctos. Potes ein (at eloríaris& íactitas)in una hora,mílle clerícos faccre.Habes papam Epiphaniü, quí te aper te tmiffis litteris hateticum uocat. Certe necatate,ncc fcientía;nec πίτα: merito, Πες totíus orbís. teftimonío,maior íllo es.Sí tatem quarís,iuuenis ad fenem fcribes.Si fcíentiam,non fic erudi | tus ad doctum: licet te fautores tuí,diferíorem Dem oftheneacutioré Chryfippo.fapíentíoré |— Platonecótendant;& tibiipfi forte perfuaferint. De uíta autem δὲ fide nihil amplíus dicam:ne | telxdere uidear.Eo tempore quo totum oríenter(excepto papa Athanafio atq; Paulino)Ar | ríanorum δὲ Eunomíanorum harefis poffidebat, quando tu ocddentalibus δὲ ín medio exi^ lio confefforíbus,non cómunicabas:ille uel pet monafterijab Eutítío audicbat uel poft, | C lopracipicnte didiciftizPara in uobis eft f; pe. Finge nosoccafione ca epifcopus Ογριί,α Valente non tangebatur. 1 anta: ei uenerationis femper fuítsut reenan Foyphonse h«Vh. tes haeretici ignomíníá fuam putarent,fi talem uirum perfequerent, Scribe igíturad hunc Re; fponde epiftola eíus: fentíant cxterí fidem, xloquentíam, prudentíam tuam: nc tibi folus dí/ fcrtus efTe uidearis.Cur ab alio prouocatus,aliorfum arma couertis? Palaftínz ínterrooaris, δὲ refpondes Acoypto.Àlíjs lippientibus,ungis oculos non dolentíum. Si placítura nobis alteri loqueris fatis fuperbe:fi aliud cj quarímus,fatis fapflue.Sed dicis,epiftolá πιοᾶ pbauit Alexá | diínus cpifcop?. Quid pbauitzcótra Arríü,cotra Photinü,cotra Manichaü benelocutü. Quis | efte hoc tépore arguit Arríanüzquistibi πᾶς Photíni Manichziq, crimé impingitzOlím ifta | emédata funt atq; cocuffa. ING eras tá ftaltus;ut aperte defenderes harefim,quá fciebas ecdefiz | D. difplicere.Noueras te fi hocfecíffes.ftatim loco mouendá:& folij ταί delítias fufpirabas.Sic fen Z tentiá téperaftísut nec fimplícib?difpliceres,nec tuos offédercs.Bene faipfiftifed nihil ad ca^ | fam ptinens, Vnde nouerat Alexádrina ecdefiac pontifex:in qbus arguereríszquori ate cofcf fio poftularetur? Debueras tibi obiecta proponcre:& fic ad fingula refpondere. Vetus narrat hiftoría,quidam cum diferte diceret. ferretur; ímpetu ac uolubilítate ucrborum,caufamq; om^ tino non tangeret: prudens auditor& iudex:bene(ínquit)bene,fed quo íftud.tam benezImpe | títi medici ad omnes oculorum dolorcs.umo utantur collyrío.Qui arguitur ín pluribus,&in di n lutione crímínum aliqua prztermíttitq uícquid tacuerit confitetur. An non refpondi(ti ad ορίν ftolà Epiphanii,& ppofuifti ipe quz diflolueres?INímirum hac fiducia refpondifti: Nullus for: ; títera femetipfo cxditur.Elige e duobus quod uis.O ptío tibi dabítur,aut refpóodifti ad epifto | lam Epiphanijaut non.Si refpondifticur maxima δὲ pluríma de hís quz tibi obiecta funt reli, | quíftizSi nó refpódifti:ubi eft illa apologia tua,ín qua eloríaris apud fimplíces:& quafi ignorá τῷ tibus caufam,huc íllucq; díffeminas? Octo tibi(ut ftatím pbabo, de fpe fideí Chriftíana) que | ftioná capita obiecta funt; T ría tantü tágis,& praterís.In cxterís grade filentíü cft. Sí ad fepté ; | abfolutiffime refpondiffesharerem tamen ín uno crímíne:& quod tacueras hoc tenerem.INüc uero quafi auribus lupum apprehéderís,nec tenere potes,necaudes dímíttere. Ipfa quog; ία. | quafi negligés atcp fecurus,quaficy aliud agens:& ín quibus,aut nullaaut parua fit qua'ftio: p | teruolasatq perftrineis.Et ita opertus ac tectus incedis:ut plus confítearis tacendo, dj renuas difputando.Quis non protínus tibi poteft dicere:Si lumen quod ín te cft;tenebra: funt:ipfa τον. | nebraz quantz crunttSí tres quaftiunculde quibusuifus es aliquíd dicere: fufpitione& cul | pa nó carent;& fraudulenter ac lubríce fcríptz: coarguütur:quíd faciemus de quing; rcliquís: in | qbus quía nulla ambigui fermonis daba£ occafio:nec illudere poteras audíétes,maluiftií omni | no teticere,G aperte quod tectü fuerat cofiteri.Et prímü de libro περὶ«5x6» ubíloquit. Sicutem ἓνν | pata. im qua ibn y[tàm. incongruum eft dicere,quod poflit filius uidere patréíta incoueníens eft opinari,quod fpirítus—— e" Ουρ errofsc v fanctus poflituidere fili.Secundü,quod ín hoc corpore,quafí ín carcere funt aníma religata^ie" Cro coyeesisera Γ & antecj homo fieret ín paradifo ínter ratioabiles creaturas ín cocleftib?cómoratz: funt. Vnde. tg: μ poftea H- φυσι | ADVERSVS ERRORES IOHAN. HIEROSO.$o.^7$ A pofteainconfolationem fuam anima loquitur ín pfalmis: Príufej; humiliarer, ego deliqui. Et, reuertere aníma mea ín requíem tuam.Et,educ de carcere animam meam, cxtera hís fimilia, Tertíum, quod dícat, δὲ diabolum δὲ dazmones acturos peenitentíam aliquando, δὲ cü fanctis:|««ultimo tempore regnaturos. Quartíi quod tunicas pellíceas humana corpora interprete, quiy O.« 2» bus poft offenfam δὲ eiectionem de paradifo Adam δὲ Eua induti funt:haud dubíum;quía ante ín patadifo fine catne;neruís& oflibus fuerint. Q uíntum,quod carnis refurrectioné£, mer o.«5: οι; brorumq; compagerm:& fexum quo uítí díuídímur a fceminísapettiffime neget: tam ín expla natione prímí pfalmí;cy ín alijs multis tractatibus.Sextum,quod fic paradifum allegoricet:ut ὃ ον 7-hiftoríz auferat uerítatem,pro arboribus aneelos pro fluminibus uirtutes coeleftes íntellioés, totáq; paradifi continentia, Tropologíca interpretatione fubuertat.Septimü,quod aquas quz 5.7/7» fuper coelos ín fcripturis effe dicantur, fanctas fupernafcy uirtutessqua: fuper tertam δὲ infra cer rá.contrarías δὲ dxmoníacas efTe arbitretur.Octauü,quod extremü obíjcit;imaginem δὲ fimili O(ει tudinem ἀεί, 4 quà homo conditus fuerat. dicit ab eo perdítam:& ín homíne poft paradifum nó fuiffe.H: funt fagitta; quibus cofoderíshactela, quibus in tota epiftola uulneraríssexcepto co,quod tuís genibus aduolutus, fanctácy caníciem fepofito parüp facerdotis honore fubfter^| nens deprecatur faluté taam: δὲ hís uetbís loquitur: Przfta míhi δὲ tibi, ut falueris ficut fcriptis| eft, A generatione peruería:& recede ab Πατεῖ! Origenis,& a cunctis hzrrefibus dilectiffime.Et' ΣΡ ΑΙ Hl defenfionem hzrefeos aduerfum me odía fufcitantes rumpítís charítarem,quá| in uobís habui: íntantum, ut faceretís nos etíam pocnítere, quare uobís communicauerímus, Mi ita Orígenis errores δὲ dogmata defendentibus.Dic mihi difputator egreoie:de octo capítulís " ad qua refponderis.Paulifper de caterís tacco.Príma illa blafphemia, quod necfilius patrem,| nec filium poteft uidere fpiritus fanctus:quibus a te telís confoffa eft? Sanctam(inquít)& ado!| randam trínítaté, eíufdé fubftantiz,& coxterná eiufdé oloríz δὲ diuinitatis credimus:anath e| " , ba 1 -- ε ΜῊ matícantes eos:qui grande aut paruum,aut ínzquale;aut uifibile ín deítate trinitatis quíctg lo aa B quuntur.Sed ficut íncorporalem,ínuifibilé& zternum dicimus pátrem:fic íncorporalem.ínui/ Mua fibilem&aternü dicimus filium& fpiritü fanctá. Nifi hoc díceres,ecdlefiam non teneres:& τα) m men non quzro,fí ante non díxeris:no euentilabo, fi amauetís eos qui talía prazdicauerüit,cum us quibus fueris, quando ífta dicentes exilia faftinebant: quis fit llequi Theone prefbytero fpiri gio t επ fanctü deü ín ecclefia przdicante,dauferít aures.forafqy cum fuís concitus fucerít:ne tantutn auditet piaculum.Statím(xta conuerfione fi deléinquit,uolo. Miferabilis prztextatus,quí de: fignatus conful eft mortuus.Homo facrilegus,& idolorum cultor, folebat ludens beato papas Damafo dícere:Facite me Romana utbis epifcopi,& eto;ptínus Chriftianus. Quid mihí lon, £o fermone& laciniofis períodís Arrianü te no effe demonftras? Aut nega hoc diíxife ei, qui arguíturzaut fi locutus eft talíajeum damna qui dixerit. Vís fcire quantus fitardor bene credem tium? Audií Apoftoli:Ecfi nos aut angelus de coclo alíter euangelígauerit uobis cg annüciaui mus,anathema fit T u míhíi ut crímen extenues& diffimulato nomine críminofi, quafi fecura fint omnía,& nullus ín blafphemijs arguatut, etofam fidem artifici fermone contexís. Dic Πα; tim, epiftola tua hoc habeat exordiü;anathema οἱ, αμ talía aufus eft(cribere.Fides pura moy ram nó patitur. Vt apparuerit fcorpíustilico coterendus eft. D'auid inuentus fecundü cor domi níNGne(inquit)odientes te die oderá;& fuper ínimícos tuos tabefcebam:zPerfecto odio ode ram illos.Ego fi patréfi matrem.fi cermanü aduerfum Chriftá meum audiuiffem ifta dícen JMfectur erg» poor| tes,quafi rabidi canis blafphemantía oralaceraffem,& fuiffet ín prímis manus mea füper eos, ear f mper| Qui patri& matrí dixerunt,non nouimus uos,hí impleuerunt uoluntatem ἀπί.Οί diligit pa;"^" ῥργν' trem aut matrem fuper Chriftum,non eft eo dionus.Obijcitut εδί,αποά magifter tuus,quem catholici uocas:quem defendis obnixe, díxerit:Filius non uidet patrem,& filium nó uidet fpiri tus fanctus,Et tu míhi dicis: Inuifibilis pater, inuifibilis filius,inuifibilis fpüs fanctus:quafi nó & angeli& cherubim δὲ feraphím fecundum naturá fuam oculís noftris ínuifibiles fint? Certe Dauid etíá de afpectu cxclom; dubitans: Vídebo(inquit)cedlos opera dícítorü tuom. Videbo,| nó uideo, Vídebo quádo facie reuclata gloriam domíni fuero contemplatus,nuncauté ex pat/| te uidemus,& ex parte cognofcímus, Quaxítur an patrem uideat filius:& cu S SA E| οι νονός εν ((AD-PAMMACHIVM. ter eft. Deliberatur,an filium uideat fpiritus fanctus:& tu refpondes.inuifibilis eft filius. Verfa£ ín caufa;an fcínuicem trínítas uideat; humanz aures tantam blafphermíam ferre non füftinent: & tu dícis.inuifibilis rínítas eft.In laudes exteras euagarís: peroras ín hís quz nullus íaquírit, | Auditoré alíorfum trahísut quod quarímus non loquarís, Verü hac ex fuperfluo dicta fint. | Donamus tíbí, ut non fis Arríanus, ímo plus, ucnundy fuerís. Concedímus,ut ín expofitíone prími capituli;aduerfum te nulla fufpitío fit,& totum purctotum fimpliciter fis locutus:eadem fimplicitate δὲ nos τες loquimur.[Num papa Epiphanius accufauít te qd" Arrianus effes?Nü Eunómi] ἀθέου tibi impegit harefimtHocper totam epiftolà quatíturquod Orícenis dogma/ tü fequarís errores,& quofdá habeas huíus hzrefeos focíos.Cur aliud interrocatus,refpondes alíud:& quafi cá ftultís loquarís,diffimulatis crímínibus, qua in lítterís continentur, replicas qd in ecdefía prafente Epíphanio dixerís? Confeffioné fidei poftularís,& difertiflimos tractatus tuos nolentibus ingerís? Quarfo lector,ut memor tríbunalís ἀπ, δὲ dc iudico tuo te intellicens iudicandü,nec míhí;nec aduerfarío faucas:neue perfonas loquentítifed caufam cófyderes. Di camus ergo qd' ceepímus,Scribís in epiftola tua,quod antec Pauliníanus prefbyter fieret;nü Cj te papa Epiphanius(προς Origenis errore couenit.Primü dubíum eft,& de perfonis αρα to.Illc obieciffe fe dicit;tu negasille teftes profert;tu non uís audire productos.Ille etíá comme moratalíü cffe conuentü:tu pro utrog; difTimulas:mittit tibí per derícü fuü epiftolam:refpore fioné flagítattaces,mutire non audes:& Palxftinz prouocatus, Alexandríaloqueris.Inter illi δὲ te.cui accommodanda fit fides, non eft meum dicere.Puto quod nec ipfe audeas aduerfum talem actantü uírü.tibi ucrítaté,illi mendacium deputare.Sed fieri poteft, ut unufquifqy pro fe loquatur. Teipfum contra te teftem uocabo.Sí em nulla de dogmatibus quaftío uerfabatur: fi ftomachum fenís non moueras:fi ille tibi nihil refponderat:quid necefle erat:ut ín uno ecdefiz tractatu,de cüctis dogmatibus/homo nó fatis aloqués,diífputares;de trínítate,de affumptione vé ferr on ja X vy γι Γαπίεί corporis, de cruce,de inferís,de angelorum natura,dc anímarum ftatu, de refurrectioe fal; »ec JDaular γγυς pro. Matoris, δὲ noftra:& interca qux forfitan oblitus es fcribere,prafentibus populis& talíac can; phrto cglicore rd— to uito,íntrepidus díceres:&t omnía una falíua continuarcs: Vbi funt ueteres ecdefiz tractato; fer res,qui uix fineulas quxftiones explícare multis uoluminibus potuerunt? ubi electionis uas, tuba euanoelij, ruoítus leonis noftrítonitruus gentíum,flumen aloquétíze Chriftianz:qui my; fteríum retro generatíonibus ignoratü,& profundü díuitíarum fapientia δὲ fcientia dei maoís míratur,cg loquitur? Vbi Efaías uirginis demonftrator,quí ín una quaftíone fuccumbens aít: Generationé cíus quís enatrabit? Repertus eft fxculís noftris haud erandís homunculus, quí de cüctis ecdefiz: quaftionibus, uno línguz rotatu fole daríus corufcaret,Si nemo a te poftula bac& tranquilla erant omnia:ftulte tanta difputandi uoluifti fübíre difcrímína, Sí íam παπί fanctificatioe fídei loquebaris,ergo nó eft ordinatio prefbyterí.caufa difcordia:qué cóftat mul; to poft tépore conftitutà. Fefellifti abfentes,& littera tuc peregrinis auribus blandiunt. INos hiceramus, cancta nouímus,quando contra Origenem ín ecdefía tua,papa Epiphanius loque batur:quando fub illiusnomine,in uos íacula torquebátur. Tu δὲ chorus tuus caníno ríctu,na/ C “"ο 1 E eph fa, tibufcy contractis.fcalpentes capita;dclirum fenem nutibus loquebamini. Nonne ante fepuL/ chrum domíní miffo archidiacono pracepifti, ut talía difputans conticefceret? Quis hocufdg prefbytero fuo coram plxbe imperauit epifcopus? Nonne cum de anaftafi pergeretis ad cruz cem,& ad ei omnis actatis δὲ fexus turba coflueret; offerens paruulos, pedes deofculans;fimbri asuellens:cáq; non poffet promouere gradum fed in uno loco uíx fluctus undátís populi fufti nercbtu tortus inuídía aduerfus oloríofum fenem damiítabas,nec erubuifti ín os εἰ dicere,quod uolens& de índuftría moratetur. Recordare quarfo illius diei,quando ad horá feprimam inui» tatus populus fpe fola:quafi poftea auditurus Epiphaníü effet, detínebat:quid tüccocionatus fis. Nempecótra Anthropomorphitas,quí fimplícitate ruftíca de habere mébra qua: ín díui/ nis libris fcripta funt atbítran£ furens& índignásloquebaríssoculos& manus δὲ totíus corpo ris trancü,ín fenem dirigebas:uolés illá fu(pectü facere ftultiffima hacrefeos.Poftcg laffus;ore arído:refüpinags ceruice ac tremétib?labijs cotícuifti:& tandé totíus populi uota copleta funt: quid tibi fecit delírus& fatuus fenex Surrexit;ut fc índicaret pauca dicturü efle: falutatag; δὲ : σοςς ΩΣ τος τος -----------..-.--. E oid m UU MU ORARE | zd ADVERSVS ERRORES IOHAN.HIEROSO.$o.“76 A uoce& manu ecdefiacuncta(ínquit)qua locutus eft colleeío frater,ztate filius meus.cótra An thropomorphítarü hzrefím;bene δὲ fideliter locutus eft,quz mea quoc; damnatur uoce, Sed φημ eft,ut quomo do hanchzrefim condénamus,ctíam Origenis peruería dogmata codenv nemus.Quí rífus omníii,qua acdamatio confecuta fit,puto quod retíneas.Hoc eft illludquod ín epiftola tua dicis loquenté{Π 8 ad populi quac uellet:& qualía uellet.Scilicet delirabat, qui ia rceno tuo;contra τᾶ fententia loquebatur. Quz uellet;inquis,& qualía uellet. Vel lauda, uel re proba.Quid& híc dubius íncedis?Si bona erant qua loqueba£ cur i6 aperte prxdicaszSi mà Mn non conftanter reprehendiís? Atquí columna ueritatís acfídei,qui de ranto uiro audet di cereloquente illo ad populü quz uellet,& qualía uellet:de feipfo cg prudenter δὲ uerecunde, cg humiliter referat;confyderemus.Cum(inquit)& nos quada díeante eum locuti effemus:& prae fens lectio prouocaffe;audiente illo,& uniuerfa ecdefia:de fíde δὲ omíbus ecdefiafticis dogma/ n tíbus hac locuti fumus, qux δὲ femper eratía dei indefinenter in ecdefia docemus,& ín cateche ἘΞ i fibus.Rogo qux eft ífta confidentía:qui rantus animi tumor? Gorgían Leontinü cuncti philo CoA na x fophi& oratores lacerát:quod aufus fit publice fella pofita,polliceri refponfurá fede qua gf;“295 955 " te ínterrocare uoluiffet. Nifi me honor facerdotij, S ueneratío nois refrenaret,& fciré illud apo/ De reri y iP, H H- ΄ H---- ᾽" ΄ Η";»^») ofvfv Pax ftoliinefciebà fratres,quía pontifex eft:fcriptü eft em:Príncipem populi ταί non maledicesqua"^^ PT uociferatione& indignatione uerbon:, de tua narratione coqueterer? Licet ipfe nominis επί ex/ tenues dienitaté;c patrem pene omníü epifcoporü:& antíqua reliquías fanctitatís& opere δὲ| fermone dcfpicías.Dicis te quadam die,cum prafens lectio prouocaffet audiente illo&uninet Τρ τρ εορώρωΣς faecdefia.de fide& omnibus ecclefiaftícis dogmatibus difputafle. IN&c eft mirari Demofthez guinegua NE par | nem,qui pulcherrímá oratíoné contra Efchíné multo tempore dicit οχαταΏσ. Fruftra fufpicim? ndi, Tullium.Refertem Cornelius INepos.fe prafente hifdem pene uerbis quibus adita cft,eam p lys Cornelio fedítiofo tribuno defenfioné peroratá.En Lyfias nofter,en Gracchus, ut aliquid de neoterícís ínferam, Qu. Ateius, quí ingenii in numerato habebat:ut fine monitore tacere nori poffet:de quo egregie Cafar Auguftus, Quintus(inquit)nofter fufflámádus eft.Quiftg ne pra dentü δὲ fani capítis.ín uno ecdefiz tractatu, de fide δὲ de omnibus ecdefiafifticis dogmatibus, fe afferat difputafle? Quzfo te ut oftendas mihi, qua fit illa lectio,toto fcripturará fapore con» dita:cuíus te occafio jpuocarít;ut repéte ad perículü ingenij defcenderes?Et nifi tibi dífertitudi nis tux fluuius ínundaflet,poteras arguí;quod nó pofles ex tépore de cunctis dogmatibus dice re, Verü quid hoc eftzaliud promittis,& aliud exhibes.Confuetudo auté apud nos iftiufmodi eft:uthís qui bapticandi(ant;per quadraginta dics,publice tradamus fanctá δὲ adorandá tríní taté Si te pfens lectio puocauit:ut decüctis dogmatibus una hora díceres:qd neceffe fuit qua draginta dien: replicare doctrínázSin aütea referebas,qua per totá quadragefimá locutus es: quo te quadá die,ut de cüctís dogmatibus diceres,una lectio puocauit?Sed& híc ambíeue lo; qui£.Poreft em fieri;ut quz p quadraginta dies tradere folebat ín ecdefia bapticandis:haec fub uníus lectionis occafione perftrínxerit. Eiufdé em xloquétiz eft δὲ pauca multis, δὲ multa pau cis uerbis poffe dicere. Hoc πος íntellígi dat,quod poftcg illà una lectio puocauít,inflámat? ardore dícédi;p qdraginta dies nüdj tacuerít.Sed δὲ odofus fenex,ex eius ore dependés:dü res inauditas(είτε defyderat,pene dormiés ceciderít. Vtcüq coleráda funt:forfitan δὲ hacc fimplici ter more fuo fit locutus. Donamus relíqua,in quibus poftlaciniofz difputationis labirynthos: nequatj dubia fed apertá ponit fententíá:& miros tractatus fuos hocfine codudit.Cü hac ipo píente locuti eflemus:& ipe poft nos caufa honorissqué εί fup οὔτι menfurá exhibuimus puo; catus cífet,ut díceret:pracdícationé noftrá laudauít;atqy míratus efti& catholícá fidé effe omni^ bus dedarauit.Q uantü ei fuper omné menfurá honor;s exhibuerís,dedarát fupra menfurá ex híbitz cotumelie:quando eum per archídiaconum tacere iuffifti& morátem ín populislaudis capidurm pertonabas. Docent prafentía de practerítis. Ille per totum exínde tríenníumfuas— ὁ {πίυτίας deuorat:priuataq, fimultate contempta, fidei tantum correctionem poftulat. Tu quí)? /^»»^ M fumptibus abundas:& totíus orbis religio lucràm tuum eft, erauíflimos illoslegatos tuos^"^^ pers huc íllucg; tranfmittis,& dormientem fenem ad refpondendum fufcitas.Et reuera cuí tan tum honorís detuleras, íuftum erat:uttua prafertím extemporalía dicta άν. Quía NN 4 uero -(ΑΡ ΓΡΑΜΜΑΟΗΙΨΜ. ucto folent interdum homines laudare quod non probant:& alienam ftulticiam caffis nui, ο.|^ re praconíjssnon folum tua dí&ta landauit,fed laudauit δὲ miratus eft:& ne tníracalum quo | paruum effet.catholic effe fidei omni populo declarauít.FTac dj uere ἀῑκοτίτ δὲ nos teftes fu. mus q audiuimus,ad quos tuis uocibus pturbatus uenit exanímís,temere fe cotunícaffe dícés, Rocatufq ab omní tnonafterio:ut ad ce de Bethlehem reuerteretur.tantorum preces non fe rens:fic reuetfus eft uefpete:ut medío noctis aufugeret:& lítterz ad Fam Sytítium probant; quas fi lcgetís,peruidebis,quomodo tua dícta miratus fit, δὲ catho ίσα dedarauerít. ει nu/ eas terímus,& aniles δὲ fuperfluas cantilenas.longo fermone cóuíncimus,(í Tráfcamus ad fe; cundam quaftionem,in qua quafi níhil fibi propofitum fit:fecurus δὲ ructans dormire fe fimu ἴδιας legentes facíat dormitare.Sed de reliquis qux ad fidem pertínent.fermo nobis erat:id eft [rn bera. RA omniumuifibilium& inuifibilium,cccleftium fortítudinum:& terreftríutm creaturarum:unum | Lom ron"^. etreundemeffecondítorem deum,id eft fanctam trínitatem,íuxta Dauid dícentem: Verbo do 1 er ων ana mini coeli firmati funt,& fpiritu orís eíus omnis uírtus eorum:quod fimpliciter oftendit& ho;| míníscreatio.Ipfe eft enim quí accepto limo de terra plafmauít hominem:& per eratíam pro, ; pría ínfüfflationis animam donauit rationabilem:& liberi arbítrij, non partem alíquam fua: | naturz,íiuxta quofdam quí hoc impíe pradicant:fed propríam conditionem.Et de fanctisam | " gelísaxque credunt fecundum dínínam fcripturam de deo dícentem:Qui facit angelos fuos fpi rítus, δὲ miniftros fuos ignemurentem: de quibus credere, quod immutabilís naturz ἔπε. non concedit nobís fcríptura, dícens: Angelos quoq; quí non cuftodierunt fuum príndpo tutnifed dereliquerunt domícilium ín iudicium PRA deí,uínculís acternís ín tenebrís cuftodi/ uit:quía immutatí funt;& ex propría dienítate δὲ eloría,maoeis ín daemonum ordinem abifIc €os cogriouímus, Anímas uero homínum ex angelorum ruína,aut ex cóuerfionc fieríineqy cre] didímus aliquando,neq; docuímus(abfit ením):& alienum hoceffe a prxdícatione ecdefiafti) ca cófitemur.Quarímus utrü anímz απτοζβ homo ín paradifo fieret,& plafmaretur Adam de —— πὰ lo o o" κκ T fT mx tetra inter rationabiles fucrínt creaturas: utrü ppríü ftatü habuerint,uixerínt;morata{πεδία b. Quen£ Ι AN fabftiterínt:& an Orígenis doctrina fic.uera,quí dicit cunctas rationabiles creaturas íncorpora "Rodioria. fins se Mb As&inuifibiles,fi neglígétiores fuerínt, paulatim ad inferiora labí,& iuxta qualítateslocorum for 65 qs ad qux defluuntaffumerefibi corpora. Verbi gratía: primum zetherca:deínde aerea.Cüq; ad ἵ αν Αν Yo uícínía tert peruenerínt;crafTíorib? corporibus cítcüdarinouiffime humanis carnibus allíearí: f his HAE Aci ples damones quí proprío arbitrio cum principe fuo díabolo de dei mínifterio recefferunt, Ρ : fi paululum refipifcere cceperínt, humana carne ueftíriut acta deinceps poenítétía poft refurre/: Cionem eodem círculo quo ín carnem uenerant, rcuertantur ad uifionem dei, liberati etíam S aereis athereifcy corporibus:& tuncomnía genua curuent deo, cocleftíum,terreftrium& infer: norum:& fit deus omnía ín omnibus.Cum ergo ífta quarantur:cur tu omíffis fuper quibus ρα; gna eft; de ftámate& loco certaminis egrediens,in peregrinis δὲ longe alienis difputationibus: imtmoratís?Credís quod cáctas uifibiles δὲ inuifibiles creaturas unus deus fecerithoc& Artíus ὦ confitetur,quí dícít cuncta creata per filium.Sí de Marcionis arguererís haeret, χα alteram bo: num, alterum iuftum deum ferens:illum inuifibilium,huncuifibilià afferít creatorem:recte mi» boom ei Een hidehuíufmodi fatiffeceris quxftione.Credís quod uníucrfitatis trínítas fit creatríx:Iftud Ar: ! 0 mer tiani δὲ Emeríaní negant,fpírítum fanctum non condítorem,fed condítum blafphemátes.Sed ΐ te quis hoctempore infimulat Arríanum?Diícis animas homínü non partem deí effe natura, f quafi Manichzus nuncab Epiphanio fis uocatus. Deteftarís cos, qui animas ex angelisafferüt" fierí:& illorum tuínam noftram dicunt effe fubftantia, Noli diffimulare quod noffíinecfimpliy i citate quod non habes fingere:nec Orígenes uncj dixit ex angelis anímas fierí,cum ipfos ange l losnomen effe officij doceat;non naturx. In libris em wl αρχ ῶμ,δέ angclos,& thronos,& domi q nationes,poteftates,& rectores müdí,& tenebrarum& otnne nomé quod nomínat, no folum u ín prafenti fzculo.fed in futuro,dicitanímas effe corum corporum,qua uel defyderío ucl mini i Mss Qe ον» ftetio füfteperint.Solemq; ipfum&lunam δὲ omníum aftrorum chorum,effe anímas rationa ἵ : ΟΠΠ quondá&(ποοτροταϊίᾷ creaturarum:qua nücuanítati fubiectzsienítis uidelicet corpori/ f bus,qua nos imperiti δὲ rudes luminaría müdi appellam?, liberabüt a feruítute corruptiois ít ph líbertatens ᾖ j WI il | li. lj ΠΣ ADVERSVS ERRORES. IOHAN.HIEROS$O.«ο, s iyi libertatem elotiz filiorum dei. Vnde omnis creatura congemifcit& parturit. Etapoftolus deplorat dicens: Infelix οσο homo, quis me liberabit de corpore mortís huius? Non eft ὦ iftius temporis cótra dogma gentili& ex parte Platonicü fcribere, Ante annosferme decem ín cómentarijs Ecdlefiafte:& ín explanatione epiftolz ad Ephefios.arbítror fenfum aními mei prudentibus explicatá.Hocnüc τοσο, κί tanta loquerís,quí de cunctis fermonib?fub uno tra; étatu xdiíferís uerítatem, ut refpondeas fcifcitantibus breuem abfolutamqy fententíam.Quan do plafinauit deus homíné ex limo,& per gratíam propriz infufflationis οἱ animam tribuitz Cera ad ier ren|] mennoe fexyriM, n» mebat: À S:: ea prone Ah3 f^ nata eft: an in fexto díe quando corpus ex límo formatum eft,& effe δὲ uíuere,dei poteftate[ια^6 τοῦδ, Ἐν utrum illa aníma fuerit ante& fubftiterit, δὲ ubí uerfata fit, qua dei poftea infufflatione do; Íceperit.De hoctaces,& quid quara fcire díffimulans/n fupfluis quaftionibus occaparis.Ori genem relinquis intactá, δὲ contra Marcionem,Apollinaretm, Eunomiüt, Arríum, Maníchaü, cxterorüc: hztetícorum íneptias debaccharis. Manum peterís,& pedum porrigís.Et tamen do ᾿ : cq potrig ema quod retíncs,latenter ínfinuas.Síc nos rufticos placas.ut tuís penítus non difpliceas.Dícis. ex angelis dxmones, potíus αρ animas fieri: quafi non δὲ ipfi dzmones iuxta Origenem, hoc eft píum, aníma fint αοτοί corporís: δὲ ex dzrmonibus poftea fi refipuerínt, humanae απί tux fint futuri. Angelos fctibiseffe mutabiles,& fub eo quod pium eft, illud quod impium cft introducis,ut multis períodís anima: fiant,non ex angelis fed ex hís uocabulís, in quz príus angeli mutati funt, Volo quod díco;manifcftíus fieri:finge aliqué tribunitia poteftatis fuo ui ᾿ tío regradatum,per fingula milítiz equefttis officia;ad tyronís uocabulum deuolutüi, Nüquíd ex tribuno ftatim fit tyrocINon,fed ante primicerius, deinde fenator,ducenarius)bíarchus.cira tor,eques,dcín tyro:&(pp tribunus quondam, miles eregatius fi.tamen ex ttibuno non tyro, fed prímícerius factus eft.Docet Origenes per fcalam Iacob paulatim rationabiles creaturas C770 Poche qua àd ultímum eradumiid eft ad carnem δὲ fanguinem defcendere: nec fierí poffe, ut de cétenario 777 fme numero fubito quis ad unum numerum praxipíteturinifi per fingulos numeros, quafi per íca lx eradus.ad ultímum ufq; perueníati& tot mutare corpora:quot de ccelo ad terram mutaue; tint máfiones.H:z fant ftrophze ueftrac atcp praftigias quibus nos Pelufiotas& iumenta& ani males hoies ducitíssquía non recipimus ea qua: fpüs fant. Vos Hierofolymitz etía angelos de ridetís,Pertrahuntur ín medii ueftra myftería,& de gentilium fabulis dogma contexcü, Chri» ftianís auribus publicatur.Hoc quoduos miramini,olím ín Platone contempfimus.Contem píimus autéquía Chrifti ftulticiam recepimus, Recepimus Chrifti ftulticiam,quia fatuum dei, fapientíus eft hominibus.Non pudet Chriftianos& facerdotes ἀεί, quafi de rebus ludicris aga ᾽ tur,uerbis dubijs harere:$camb íguas librare fententíassquibus loquens maeís cj; audiens εἰς, cipitur, Vnus ex choro ueftro cum a me teneret ut diceret quid fentíret de anima, fuiffetne an tecarnem an non fuiffet: Fuiffe refpondit fimul corpus& animam. Sciebam hominé haretícü laqueos ín fermone quzrere. Tandé repperi eum,ex quo corpus animaffet; extunceam dicere| animam nuncupatam,qua príus uel dzmon.uel angelus fatanz, uel fpiritus fornicationis: aut. ín parte contraría,driatio,poteftasadmíniftrator fpiritusaut nuncius appellata fit. Sí fuit ani ei poffumus íncorporalem δὲ ztternam ín modum οἰ γί immobile torpentécy fentire): πεζοί (τ οί]. aliqua cauía pracefferíticur qua príus fine corpore fuit:poftea circüdata fit corpore. ΕΕ fianizeft naturale effe fine corpore:ergo cotra naturá eft effe ín corpore.Sí cótra naturá eft effe ín corpore:ergo refurtectio corporís.contra naturá erít,Sed non fiet refurrectio contra naturas ergo íuxta fententíam ueftram corpus quod contra naturam eft refi urgens, animam non habe bit. Dicis ahimam non effe de dei fubftantia. Pulchre.Damnas em impíjffimü Manichaum,/[ovoorbens Moe à efse porre k δν(πο quem nomínare pollutio eft.Dícis ex angelis animas non fieri. Acquiefco paulífper: licet noue' tím quo fenfü dixeris, Οία ergo didicimus, quid neges, uolumus[είτε quid credas. Accepto Ginquis)de terra límo plafmauit deushoíem,& p gratiáppria infuffatióis anímá donauít τα’ tionabílé& liberi arbítri,,no parté aliquam fuz natura(iuxa quofdam qui hoc ímpíe pdicant). fcd ppríá códítioné. Videte quáto círcüítu,quod πό querimus cloquat.Scimus qd'de terra de? plaímauit hoiem,nouímus qd infufflauit in facíé ei?,& fact?cftin animá uiuentéino rore| eS; i: ᾽ quod anima ---], ᾽. A 3"n," ΄ ord 1)» ter «a antecj Adá ín paradifo formarc£.ín quolibet ftatu δὲ ordine,& uixit& egit aliquid(neqs^55, des C V ορ wt)»»fejle Jeen- proferat gr* ey rreanee f nrw (ΑΡ PAMMACHIVM quod anita rationalis fit,& proptij arbitri],& fcimus quod dci illa conditio fit. Nemo dubitat etratc Manichaum:qui dicit eam effe ἀεί fubftatiam.Foc nunc ínterroge.Ainíma ifta dei con; ditio, liberi arbitríj.rationalis,neqs de fubftantia creatoris, quand o facta ficutrum co tempore quo de límo factus eft homo,& infufflatum eft fpiraaslü uítz ín faciem cíusran qua príus fue, rat:& inter rationabiles creaturas& íncorporeas erat atq; uiuebat:deí poftea infufflatione do, nata fitzHictaces,hícfimplicem acrufticum te fimulas:& fub uerbis(τείρτωτα: ea qux: fcriptura non fentit abfcondis. In eo loco ubi dicis quod nullus quatit, non illam partem aliquá efle fuae natura:íuxta quofdam quí hocímpíe pradícantzillud magis debueras dicere, quod ofnes quas tímusnon cam qua príus fueratnon eam quá ante condiderat,qua: inter rationabiles atq in, corporeas δὲ ínuifibiles creaturas multo íam tempore ucrfabat': NNihilhorü loquerís,producis nobís Manichzum,& abfcondís Origenem:& ficut paruulis cibum pofcentibus, ludicra qua dam offerunt gerulz;,ut auocent mentes eorü:fic tu nos ruftícos auocas ad alíautdum alterius pfona nouítate tenemur, quod uolumus nó quaramus.FEfto hoc nó loquarís,& fimplicitastua nihil{η fe habeat quod callide taceas. Qui ereo de aníma femel dicere cocperas,& de re táta ab exotdio conditionis humana repetere: cur difputatione pendente,ad angelo δὲ ad difpenfationédtiid corporis repente tráfcendís:& tam orandi ἐπ medio pretermífla falebra dubios nos in luto hzrere pateríszSi infufflatio dei(quod π uis,& quod nunc relínquís ambigui)buma, naanímze códítio eft:Eua ín cuíus facie no infufflauit deus,unde anima habuitz'Tacco de Eua, quz in typo ecdefiz de cofta uiri zdificata, non debet pofttanta fxula nepotum calumnias fuftínere.Cain δὲ Abel prími ex prímís hominibus unde habuere anímas?O ime deinceps hu. manum genus quibus anímarü cenfetur exordijs? Vtrum ex traduce,iuxta bruta anímalia:ut quomodo corpus ex corpore/fic aníma generetur ex aníma?an rationabiles creatura: def, yde tío corporum paulatím ad terram delapfz;nouíflime etíam humanis ílligatz corporibus fint? Ancerte(quod ecdefiafticá eft fecundà aloquia faluatoris),pater ufq; modo operatur:& ego operor:& illud E(aíz:Qui format fpirità homínis ín ipfo:& input finoít per fingulos corda corum,quotidie deus fabricetur anímas:cuius uelle fecifle eft;& conditor efle nó ccífatz Ὀςίο quz contra hax foleatís dícere:& adultetína nobis atq; incefta pponere, qua: longior pus ena efb;nec huíus temporis patítur anguftías Eadem controuerfia,& ín uos tetotquerí poteft, & quodcügy ín conditorem prafentís temporis uidetur indienum: hoc etíam eo donante non eftíndignum,lNafci de adulterío non cíus culpa eft quí nafcitur.fed illius quí generat. Quomo^ ' doinfeminibus non pecatterra quz fouetnon femen quod ín fulcis íacitur:znon humor δὲ ca/ lorquibustemperata frumenta ín germen pullulant(fed uerbi eratía, fur δὲ latro qui fraude& uicripit emina);Sícín generatione homínum recipit terra,id eft uulua quod fuum eft:& rece; ptum confouet;confotü corporat;corporatü in membra díftinguit, Et inter illas fecretas uen . ttísanguftias dei manus femper operatur. Idemq; eft corporís δὲ animae creator. Noli def píce/ ᾿ teboniítatem ἤρα ταί, quite plafmauit,& fecit ut uoluit.]pfe eft dei uírtus δὲ dei fapientía,qui in utero uírpínis zdificauít fibi domum.Tepte ínter uíros fanctos apoftoli uoce numeratus, me ᾿ rettícis eft filius, Sed audí;ex Rebecca δὲ Ifaac Efau eenítus hifpidus, tá mente Gj corpore,qua/ ᾿ fibonumtriticum inlolium auenafqy degenerat:quía non ín femínibus,fed ín uolütate nafcen tiscaufa eftuitiorum atq, uírtutü.Si offenfa eft nafci ín corporibus humanís: quomodo. Ifaac, Sampfon,Tohannes baptifta de repromiffione nafcunturz Intellioís quid fit fidem fuam auda? &tet ac libere profiteri? Ponc errare me;aperte díco quod fentío. Et tu igit aut libere noftra pra ' fitere;autconftanter tua loquerc. INolí ftatuere te ín acie mca: ut rufticitate fimulata ín tuto S(r»»0)00 23,222 UQYHEe abcas:cum uoluerís puenantís terga confodere.INon eft iftius temporis, contra Oficenis do» gmata confcribere:alteri íftud fi Chriftus uitam dederit;operi dedícamus. Nunc quaritur, an quiarguitur ad interrogata refponderít;& fimplex Πε& aperta eíus ref ponfio. Tt ranfcamus δ corem tiferrectos híncad&amofiffímam de refurrectione carnís& corporis quaftíonem,ín qua te rurfum lector admonitum uolo, ut cá tímore& íudício ἀεί me fcías[ο quí,& te audire debere, INeq; ením tanta ftulticiae fum:utfi ín expofitione illius fídes mera eft:& perfidiz nulla fufpitío, quxram acufandiratíonem:€ dum uolo alium notare culpa; ipfe noter calumnía:. Lege ereo de ; rcíurrectione ADVERSVS ERRORES IOHAN.HIEROSO.^^$0.^78 Δ: sefurtectione carnis, qux fübdita funt:& cum lecerís& nó. placuetint(fcio em haüd'placitura :^'ignorantibus)fufpende iudiciti;expecta paulifper ufqp ad finem refpofionis noftrz;cohibe fcn duc :-*entía:& fi tibi poftea no placuctint:tuncnos calumnix denotabis.Paflioné quoq; cíus íncruce/ s ceo[eter ."& mortéacfepulturá qux uniuería feruauít ac refurrectioné, ueritate& non putatiue confíte, Ὃν rerpori 7/770 rt. - smür:qui δὲ prímogenítus ex mortuís,prímítías maflz corporü noftrorü quas ín fepulchro po; [τας fufcitauitperuexit ad ccelum,fpem nobis refurrectionis ín refurrectioe propri, corporis tri buensiunde δὲ omnes fic fperamus refureere ex mortuis fícut ille refurrexit. No ín alijs quibuf7| dai peregrinis δὲ in alienis corporibus qua affumunt ín phantafmaterfed ficucipfe in illo cor^; ν Έοτε, quod apud nos in fancto fepulchto códítum refurrexitita δὲ nos ín ipfis corporibusqui bus nunccircidamur,& in qbus nücfepelimur;cadé ratione& uifíoe fperamus refurgere.Quac| 'em iuxta Apoftoli feminan£ ín corruptióe furent in íncorruptionexqua femínan£ ín ἰσποῖί) X- litate futgent ín gloría.Seminat corpus animale furect corpus fpititale:de qbus δὲ faluator do| :cens locutus eft:Qui em dieni fuerint fxculo illo,& refurrectione ex mortuíis,neq; nubent;neqg nubent, neq; em ultra mori poterüt: fed erüt ficut angeli αοί ο fint filij refurrectiois, Rurfum án alía parte epíftola:hoceftin ἔπε fuorá tractatuü,ut auribus illuderet nefcíentíü, ftrepitü re fürrectionisac pompá hacuerborü ambiguitate librauit:Sed neq; de fecundo gloríofoaduentu diii noftri Tefu Chrifti íntermifimus quí uentur?eft in oloría fua iudicare uiuos δὲ mortuos: ipfeenim füfcitabitomnes mortuos, ante fuum tribunal effe facieti& unícuícg reddet feciidi| quod egit per corpus.fiue bonum fiue malü:fcilicet aut coronandus in corpore,quod cafte egit| QUE».. D 2 AEST S S" NES ry p i& iufteraut condemnandus, quod uoluptatibus pariter iniquitatibufcy feruiuit.Hoc quod ín 1 m euangelío lecitnus: Inconfummatione mundi, fifierí poteft.feduci etiam electos;ín hoc capi bn;tulo-comprobamus. Audit uulgus índoctum mortuos δὲ fepultos: audit refurrectionem f 1} Ὶ "^ mortuorum, uerítate€ non putatiueraudit primitias mafTe noftrorum corporum ín domíni| &orpore ad codleftía perueniflezaudit refurrecturos,non in peregrínis alíenífa: corporibus, qua| - affumun£ ín phátafmate:fed ficut furrexít dris ín corpore, quod'apud nos ín fancto fepuldhro—.: C M| | 1 conditü íacuit:íta δὲ nos in ipfis corporibus,quibus nunccírcidamur& fepelimur,in die iudíci zefarrecturos, Et ne hocparü qs exíftimaret:addit ín extremo capítulo:& unícuíq, reddet fec, dum quod οσίείη corpore.fiue bonum fiue malá:fülícet aut coronádus ín corpore, quod cafte S- cla egit δὲ iufteraut codemnandus;quod ucluptatibus iníquítatibufg, feruiuit.Fixec audiens indo CA τον fee dii fen £tum uulgus;in táto mortuorum fepultí corporis refurrectionisfonítu, nullá ftropham,nullas 2 M ἢ poste on 1 . infidias fufpicatur. Credit effe quod dicit, Sanctiores enim funt aures populi cj facerdotisani|; fepllne: gt e e - 4Amus.dterü atqp iten: te lector cómoneo:ut patíentiá ceneas,& dífcas quod ego quoq per patíem ὅ 3. 4| tíatn dídíci:& tamen antecg uultà draconis euoluam:& dogma Orígenis derefurrectíone bre—'^3 "niterexponam(no enim poterís uit fcire antidoti;nifi uenena perfpexerís):illud dilizenter.ob ferna& caute relecens numera: quod nouícs refurrectioné nomínás corporis, ne femel quídé - garnis inferuit:fufpectumq tibi fitquod de índuftría pretermifit, Dicit ergo Orígenes in pluri " buslocís& maxime ín libto de refurrectione quarto:& in expofitíone primi pfalmi: δὲ in Stro "matibus:duplicem errorem uerfarí in ecdefía;noftrrorü& hacretícorü.INos fimplíces δὲ philófar ^£à$ dicerexquod eadem offa δὲ fanguis δὲ caro,id eft uultus δὲ membra,totíufqs οὕρασο corpo/| : tistefurgatin nouiffima díe:fclicerut pedibus ambulemus,operemur manibusuídeamus ocu lisauribus audíamus,círcüferamufq, uentrem infatiabilem:& ftomachü cibos concoquentem. Confequens autem effequí ifta credamus,dicere nos quod δὲ comedendum nobis fit& biben: - uim; dígerenda ftercora, cffundendus humor, ducenda uxorcs/iberi procreandí:Quo ením membra genitalia.fi nuptíz non erunt?Quo dentes.fi cibi non molendi funt? Quo uenter& ci| ;bífiiuxra Apoftolà δὲ hic& illi deftruenturzipfo iterum damaate: Caro δὲ fancuís regnü dei non poffidebunt;neq; corruptio íncorruptionem.FHacnos innocentes& rufticos afícrit dicere, Fixtetícos uero,ín quorü parte funt Mlatdon, Apelles, Valentinus, Manes,nomé ínfaníx, ρε! nítus δὲ carnís& corporis refürrectioné negare:& faluté tantá tribuere anímafiuflraqy nos di cetead exéplá dii refurrecturosic ipe quoq; diis ín phátafimaterefürrexerit:& no folü refurre| :£io ci?:fed&ipfa natiuitas τῷ δοκεῖμία eft putatiue uifa maoís fit cj fuerit.Sibi at utrág, difpli : cere v. Mesa iata ÍADVERSVS IOHANNEM HIEROSOLYAMI, Q— cerefententiam fugerefe δὲ noftrorum carnes,& hareticorum phantafmata: quia utracy pars ἢ: ín cótratium nímía fit: alijs id uolentibus fe effc quod fuerunt alijs refurrectionem corporum l ἢ*cr/s omnino denegantibus. Quatuor(inquítyele menta funt,philofophís quoq; nota δὲ medicis de b rex vt ener sem quibus omnes res& corpora humana compacta fi unt,terra,aquaaer,&c ignis. Terram ín carni, | He's 5.“6 Gym»|busaeremín balituaquam ín humore,ignem in calore íntelliof. Cum ergo aníma caduaim " D a2(Coxe Ίος frigidumqs corpulculum dei iuffione dímiferit: paulatim omnía redire ad matrices fuas || Ap Aaa Imp Dol fubftantíasicarnes interram relabi;halitum ín aera mifceri/bumorem reuerti ad abyffos,caloré B e aee O7 h*^*t ladarherafübuolare.Et quomodo fi fextarium lactis δὲ uíni mittas ín pelagus,uelifcy rutfum fe C mv. e alere parare quod míxtum eft: uínü quidem δὲ lac quod míferas non periere,no tamen poffe quod fufüm eft feparari:ficfubftantíam carnís δὲ fanguinis non períre quídem ín oríeínalibus mate tíjs,nó tamen ín antíquam redire compaoénec poffe ex toto eadé efTe qux: fuerint. Cam aute ifta dicantur foliditas carnium,fanguinis liquor;craffitudo neruorum,uenarumcy perplexío,& offi durícies denegatur.Alía ratioe refurrectioné corporü cofitemur,con: quz fepulchrís pofi ta fant,dilapfaq ín cineres: Pauli Pauli,& Petri Petri,& fingula fingulom:neqy em fas eft;utín lijs corporib?animz peccauerínt,ín alijs torqueát:nec iufti iudicis alía corpora p Chrifto fanuíné fadere,& alia coronari, Quis hzcaudiés refurrectioné carnis eü negare putet?Eft(inqt) nouis feminib?ratio quzdáa deo artifice ínfita,qua futuras materias in medullz príncípijs te nct.Et quó táta arboris magnítudo,trücus,ramí,pora.folia nó uident ín femine,funttamé in τατίδε feminis, quá Graeci ασινταρισμὸμ uocát:& ín erano fruméti eft intrinfecus,uel medulla,uel uenula:quz cá ín terra fuerit diffoluta, trahit ad fe uicínas materías, δὲ in ftipula, folia ariftafqy cofurgitzaliudq; mori£ aliud refurgit:INeq; em ín erano ttítici,radices,culm? folía, aríftx,palex funt dífloluta:fic& in ratíóe humanorü corpon:manent quedá furgendi antíqua principia:& quafi lolo apiid eftfeminaríam mortuorum,finu terrz confouetur.Cum autem iudicij dies ad uenerit,& ín uoce archanoelí,& in nouiffima tuba tremuerit terra,mouebuntur ftatím femína, D&inpunctohorz mortuos oermínabuntinon tamen eafdé carnes,necin his formis reftituent qua fucrunt. Vis fcíre uerum effe quod dícímus:Audi Apoftolum.Sed dicit aliquis quomodo telurgent mortuí?quo autem corpore ueníent?Infipiens,quod tu femínas.no corpus quod fu turi eft mem d nudum granumxut puta trítíci;uitis δὲ arboris.Et quía de grano(πεί ac fe/ ros;., métearborü ex parteíam diximus nunc de acino uínacij differamus. Giranum paruum eft;ita e ΩΣ 27^. utuix duobus dioítulis tenerí poffit. Vbi fant radiceszubí radicum& trunci δὲ propagíná tor/ JEn rne ofa perplexío? Vbi pápinorum umbracula,& auatum pulchtítudo, futura uína parturíens? Arídum eftquod tenct,& pene uix cernitur:fed in ficco illo grano,potentía dei δὲ occulta ratío/ ne fementís,ípamantia muta(απάζευτ.Γῖας lígno tribuisquod periturá eft:fic ornatur,quod manfurum non eftinec príftinam recipiet uilitatem:& uís rurfus offa fanguine, membra,ut cre fcentibus capillis tonfore egeas:nafus pituitas díoerat: íncreméta unguíü fecanda fínt;at p infe riores partes uel ftercora uel libidines effluat? Si affers iftas(περτίας ruftícorü δὲ carnis,in qua deo placere non poffumus, quafi inimici;obliuifceris refurrectionem mortuorá. Seminatur ín corruptíone,furoet ín íncorruptione.Semínatur ín cotumclía furoet ín eloría.Semínatur ín ín firmitate furoet ín uirtute,Semínatur corpus anímale,fureet corpus fpiritale.INunc oculis uíde mus;auríbus audimus,manibus agimus,pedibus ambulamus. In illo autem corpore fpiritali totí uídebímus.toti audíemus,totí operabímur,toti ambulabimus:& tráffigurabit diis corpus $ bum ilitatís noftrze,conforme corpori clarítatís fua: eloríz. Quando dixit tranfi figurabit.id eft, Sproel: epo veferqi- esrezouatícamembron: qbus nuncutimur,diuerfitas denegatur.Alíud nobis fpiritale& the reum promíttiturquod nectactuí fübíacet;nec oculís cernítur.nec pondere pragragatur:& pro locorum ín quibus futurum eft uarietate mutabitur, Alioquín fi zedem carnes erunt,& corpo il ra quz fuerunt.rurfum mares δὲ feminz, rurfum nuptízuirís hirfutü fupercilium,barba proli xa,muliebres leues cena; angufta pectora:ad concipiendos δὲ paríendos fcetus,uenter& fe) mora dilatanda funt. R.efüroét εἰ infantuli;refareent δὲ fenes:illi nutriendi,hí baculis fuften| tandi Nec uoso fimplices reíurrectio dii decipiat; quod latus& manus monftraucrit, ín Κίτο’ "| tte[ξοεοείς[η itínere cum Cleopha ambulauerit;& carnes& offa habete fe dixerit. Illud Corpus | alijs pollet S 010) * ADVERSV S ERRORES IOHAN.HIEROSO.«ο.^79 A alijspolletpriuilegijs quod de αἰεί femine δὲ carnis uoluptate non natum eft.Comedit poflre& ορ(Qr rejnf npe| furrectionem fuam δὲ bibit,& ucftitus apparuit,angendü fe prabuít:ut dubitantibus apofto/ eher ο oet lis fidem faceret refürrectionis.Sed tamen eR naturam aereicorporís& fpiritalis)^^ Claufisem íngredit oftijs,& in fractióe panis exoculís euanefcit.Ereo δὲ nobis poft refurrectío nem bibendum erít δὲ comedendá, δὲ poftcibum ftercora egerendazEt ubi erítilla promiffio: Oportet mortale hoc índuere immortalitatem? Flac eft omnís caufa, cur ín expofitione fidei ταῦ, ad decipiendas aures ignorantíü;nouíes corpus,& ne femel quídé carnes nomínas:dü ho mines putantte carnes ín corporibus confiterí,& idem carné effe quod corpus.Sí ídem εἴποι díuerfum fienificat.Scio em te hoc effe dicturum.Putaui idem corpus effe quod carnem: fim plíciter fim locutus. Quare non carnem potius nominas: ut corpus fienifices, δὲ indifferenter nunccarnem,nüc corpus:ut corpus ín carne,& caro in corpore demonftret? Sed mihi crede,no eft fimplexfilentium ταῦ, Alía em carnís,alía corporis definitío eft:omnis caro eft corpus,non omne corpus eft caro, Caro eft propríe,que fanguíne,uenís,offibus,neruifcg cóftringitur.Cor pus αρ Ορ δὲ caro dícatur, interdum tamen athereü uel aereum nominatur: quod tactui αἰ[αίος non fubíacet,& plrü cg uifibile eft atq; taneibile.Paries eft corpus eft. fed noncaro. Vnde Apo ftolus corpora cceleftía appellat,& corpora terreftria,Coclefte corpus.folisunz,ftellartutn. 1 ec teftre;ignisaerisaquz,terrz,& reliquorü:qua abfq; anima hís fentiuntur elemétis. Vides nos intellieere fübtilitates ueftras,& arcana, quz in cubiculis& inter pfectos loquimini: δὲ qux po^ pulusforís ftans,nec meretur audire,proferre ín medíumtzHoc eft illud quod reducta ad auri culam manu,& concrepantibus dioitis,ridentes dicitis: Omnis eloría fili: reis intrinfecus:Et, introduxit me rex ín cubiculum fuü.Patet quare corporís,& non carnis refurrcctionem dixerísi fcilicet;ut nos rudes carnem te dicere putaremus in corpore, δὲ hí qui perfc&ti funt;intelligerent carnem in corpore denegatí. Deníqs Apoftolus ín epiftola fua ad Coloffenfes,uolens corpus Chrifti carneum& nó fpitítale,aereum, tenue demonftrare,fienificanter locutus eft; dicens: Et uoscum effetís aliquando alíenatí a Chrifto,& inimici fenfus cíus ín operibus malís,recocilía: DB uitín corpore catnis fuz; per mortem. Rurfumqy in eadem epiftola, In quo citcücifi eftís circi, cifione non manufacta,in expolíatione corporis carnís.Sí corpus carné folum fignifica:& non| eft noméambieuü,nec ad diuerías íntellioétías trahi poteftfatis fuperflue corpore δὲ carneü dícít,quafi caro nó intelligat ín corpore.In fymbolo fidei δὲ fpei noftra, quod ab apoftolís tra ditum,non fcribíturín charta δὲ attramento,fed ín tabulís cordís carnalibus,poft confeffionem trínítatís δὲ unitatem ecdefiz,ome Chriftiani dogmatis facramentum, carnis refurtectione ín duditur.Et tu íntátum ín corporís,& iterum corporis& tertio corporís,& ufq nouíes corporís; uel fermone uel numero immorarís;nec femel nomínas carnem:quod illi femelinomínant cat;| nem,corpus uero tacent.Sed& illud quod argute fübnectis,& prudenter prxcaués diffimulas, Ícito nos íntelligere.Fis em teftimonijs uerítaté refurrectiois pbasiqbus Orígenes negati& de dubíjs incerta confirmans,certam fidei domü fubita tempeftate fubuertis.Semínatur(inquit) corpus anímale;fureet corpus fpiritale.INegy em nubent,neq; nubentur, fed erunt ficut angelí in ceelís.Quacalía exempla affumeres.fi refürrectioné negares? Vis refürrectioné carnis,ueríta| tc& non putatiue,ut loquetís confiteri.Poft illa quibus ignorantiü blandítus es auribus, quod| | | 44"ero. ín ipfis corporibus,in quibus mortui fumus,& fepulti refureamus:hoc potíus adiunge& dic: Quoníam fpiritus carné δὲ offa nó habet. ficut me uídetís habere:& jppríe ad Thotna:Infer dj citü tuü ín manus meas,& maníi tuá ín latus πιεῖ, δ noli effc íncredulus.fed fidelis. Sic δὲ nos poft refurrectionetn eadem habebimus membra,quibus nunc utimur, eafdé carnes,& fanguí; nem δὲ offatiuorum ín fcripturis fanctis opera,non natura damnantur, Deníq ín Genefi fcrí^ ptum eft: Non permanebit fpiritus meus in hominibus íftís,quía caro funt,Et Paulus apofto/ lus de praua doctrína δὲ operibus IudaonzINó acquíeuí(aít)carni& fanguíni.Et ad fanctos q τείας ín carne erant,dícit: Vos autem ín carne non cftís.fed ín fpirítu:fi tamen dei fpiritus habi tat ín uobís,INegans ein eos in carne;quos ín carne cfle conftabatznó carnís fubftantia fed pec cata damnabat.Hzc eft uera refürrectíonís confeffio.quz ficeloríam carni tribuít:utnon απίο” I er cone δ 20m o my, huy pee Aem 2 tat uerítatem.Quod uero dicit Apoftolus;corruptibile hoc δὲ mortale:hocipfum corpus,id eft Oo carnem ἣν ver vYectior f^ tera, CAYMC tm N Mdmeg 4 epa Γη^e babbio ν΄ [νοβα ero. vo ! mmy ré feyecf tr) | A οὐ» Ολο, oer/ WrrA ed rt femgevrh/ yugert toss Pav 10M οὐ δ vefomerh rj"y Cerir^tv Joquir/2 D SM CA n ΑΓ PAMMACHIVM, carnem, qus tunc uidebatur oftendit. Quod aucem copulat,induere íncorruptiorié δὲ immorta líatem:illud indumentum,id eft ucftímentum,non dicit corpus abolere quod ornat ín eloría: fed quod ante íngloríum fuit, efficere gloriofum:ut mortalítatís& infirmitatis uiliore uefte de pofitammortalitatís auro:& ut ita dicam fitmitatis atq; uirtutís beatitudine induamur, uo; lentes non fpolíari carne,fcd fuperueftirí in gloría,& domíciliá noftrü quod de cado eft fuper indui defyderantes,ut deuorctur mortale a uíta.Certe nemo fupinduítur,nifi qui anteueftítus cít.Sic& diis nofter ín monte tranffiguratus cftin gloríasnon ut manus ac pedes cteraq; mé ; bra perderet,& fubito ín rotunditate uel folis,uel Γρ uolueretur: fed eadé membra folís ful core rutilantia;apoftolorü oculos prftringerent:unde& ueftímenta eíus mutata funt ín catv dorénó in aerem,ne forte δὲ ucftcs cíus afferas fpitítales: Et facies ei?(inquit) rex ficut fol. Vbiautem facies nominatur, exiftímo quod& cattera membra cófpecta fint. Enoch tráflatus 'eftin carne. Elías carneus raptus eft in clum:necdum mortui δὲ paradifi iam coloni, habent membra cum quibus rapti funt atq; tranflati. Quod nos imítamur ícíunio, illi poffident dei confortio. Vefcuntur coclefti pane;S faturant omní uerbo deíieundem habentes drm, qué& cibutn, Audi faluatoré dicentéEt caro mea requicfcet in fpe.Et ín alío loco: Caro cíus nó uidit' tortuptioné.Et rurfum: Omnís caro uídebit falutare dei. Et tufetmp corpus íngeminaszProfet anacís Ecechícl,qui offa iungés offibus,& cducés ea de fepulchris fuís,& fup pedes ftare facies, carnibus neruifq; conftríngit,S cute defuper tecít:donec lob tormentorum uictor, δὲ tefta ra; dens putrida carnis faníem, miferías fuas refurrectionis fpe δὲ uerítate foletur:Quiís mihi det (inquit)ut fcribantur fermones mei? Quis míhí det;ut exarentur ín libro ftilo ferreo,& plumbi lamína,uel celte fculpátur ín fi ilíce?Scio ci quod redemptor meus uíuit,& in nouíflimo díe de terra furrecturus fum:& rurfum círcüdabor pelle mca, ín carne mea uidebo deum: qué nifi tus fum egoipfe:& oculi mei cofpecturi(πε, δὲ no alius.Repofita eft hzc fpes mea ín finu meo, Quid hacprophetía manifeftius? Nullus tam aperte poft Chriftü,cj ifte ante Chriftum dete fütrectione loquitur. Vult uerba fua ín perpetuüi durare:& ut nulla poffint aetuftate delerí:exi aratí eauult in plumbi lamína;& fculpí in filice-Sperat refurrectíoné, ímo nouit& uidit, quod uiuit Chriftus redemptor cíus,& in nouifTimo díe de terra refurtecturus fit. Necdum mortuus erat dris,& athleta ecclefiz redéptoré fuü uidebat ab inferís refurgenté.Tllud uero quod ínfert, Et rurfum circüdabor pelle mea,& in carne mea uídebo deum:puto quod non loquatur, quafi amator carniíü quas putrídas fetentefqy cernebat:fed ex fiducia refurcendi cotemnit prafentia, folatío futurorü.Rurfum(aít) circüdabor pelle mea. Vbi hiccorpusa:thereiizubi acreü?& fpi ritui lle? Certe ubí pellis δὲ caro,ubi offa;& nerui,& fanguis, δὲ uenxibi carnís(tru^ iétura.ibi fexus propríctas.Et ín carne(ínquit)mea uidebo deü.Quádo omnis caro uidebit falu itare dei,& Iefum deum:tunc& ego uídebo redemptorem δὲ faluatoré& deum meum. Vídebo aüt ín ifta carne,qua me nunc cruciat;quz nunc prz dolore diftillat. Idcirco deá ín carne confpí zíam:quía os SE CEA meas fua refurrectione fanabit.INóne tibi uidetur íam tunc Iob cor itra Orígenem fcribere: pro carnísueritate,in qua tormenta fuftínuít alterü contra haretícos haberecertamen?Dolet em.fi tanta fit fruftra perpeffus,&aalía fpiritaliter refurcente;ifta cama liter cruciata fit. Vnde inculcat& οχασσοτατ δὲ omnía lubrica cofeffionis arcana manifefta uoce ondudit;dicens:Qué uifurus fum ceoipfe δὲ oculi mei cofpecturi funt;& non alius.Ts fi nonía fexu fuo refurrecturus effi non eifdem membris qua íacucre ín ftercore:fi non eofdem oculos 'aperíat ad uidendum deum, quibus tunc uídebat uermiculos: ubi erit ergo Iob: Tollís caít quibus fübftitit Iob:& donas míhí ínane uocabulum refurgentís:quomodo fi nauim poft nau fragium reftitutam uclis;ac neges finoula de quibus nauís coftruítur.Ego libere décam,& d$ torqucatis labia;trahatis capillü;applaudatis pede, Iudzorá lapides inquiratís, fidem ecdefix apettiffime confitebor. Refurrectiois ueritas catholiczfine carne& offibus.fine fanguine& mé bris intelligi non poteft. Vbi caro δὲ offa δὲ fanguís& membra fünr, ibí necefTe eft, ut fexus dir uerfitas fit, Vbi fexus díuerfitas eft;ibií Iohannes Iohannes, María María. INolí tímere corum nuptías,qui etíá ante morté ín fexu fuo fine fexus opere uixerunt. Quádo dicit, ín illa die negg "nubent;neg; nuben£:dehis dicitur quí poffunt nubere,& tamen nó nubent.INemo cin dicit de angelís x iin, ADVERSVS RES IOHAN.HIEROSO.$o. So A angdisnon nubentneg nubentur. Ego nunc audiui fpirítaliim uirtutum in coclo nuptías ce | lebrarí:fed ubí fexus οἴ θέ uir&fcemína, Vnde& tu inuitus licet cogenteuerítateconfefluses,-——.— rfe MUT δὲ dixifti:aut coronádus ín corporc,quod cafte egít& iuftezaut condénandus ín corpore, quod 5^. y» AL TIN uolupratibus íniquitatiqy feraiuit, T olle corpus& pone carnem,& uírum acfcemínam non ne εν uu gaftí.Quis ením uíuít cum eloría pudicitiz,qui non habet fexum per quem comiítti potuit πι pudicitía? Quis em uncj lapídem coronauit.quía uirgo permáferit? Angelorü nobis fimilitu do promíttítur:id eft beatitudo ílla.in qua fine carne& fexu fant angelínobiís ín carne δὲ fexu lis noftro donabitur.Mea rufticitas ficcredit.& fic íntellioit fexá cofiteri fine fexaum operibus:ho/ tt ini mínes refurgere, δὲ ficeos angelis adzzquari, INec ftatím fupflua uídebit mébrorü refurredtio, qux carítura fint officio Πο, adhuc ín hacuita pofitínitamur opera nó implere mébrorü. Sí militudo auté S ini í. imtnortalitatís& olo δ ric eft. Areumenta ueto illa puerorum δὲ ínfantium δὲ fenum δὲ ciborum& ftercorü; quibus ad Febr T ueríum ecdefiam uterís, non funt tua, de gentilium fonte manarunt. Eadem ením opponunt'$ nobis ethnici. Qui Chriftianum effe te dicis.gentilium arma depone.Difcant illi magísa te re fürrectionem carnis confiteri, cj tu ab illis negare. Aut fi δὲ tu de hoftium numero es,oftende telibere aduerfarium,ut ethnicorum fufcipias uulnera.D'ono tibi nutrículas tuas,ne uagíant ín/ fantes: dono decrepitos fenes, ne hiberno frígore contrahantur. Fruftra etiam tonfores artifi/ cía didicerunt, fcientes Ifraeliticam populum per qua draginta annos, necunguiii nec capillo^ rum incrementa fenfifíe: quod hís maíus eft;non funt attrita ueftimenta eorum,nec inuetera,, uerunt calcíamenta eorum.Enoch δὲ Elías,de quibus dudum diximus. tanto temporeín eadé| permanent xtate;qua rapti funt, Habent dentes.uentrem.genítalía:& tamen neccibis, necuxo i tibus indigent. Quid potentíam dei calu mniíariszqui poteft de medulla illa δὲ de femínarío ue; ftro ínteríori,ao carnes tantü de carnibus,fed corpus educere,& alíud ex αἶίο facere:& de aqua, p ideftdcuiltatecamiíum, preciofa&aerij corporís uina mutare:poteft utíqy eadé potétía qua, de nihilo cuncta fabricatus eft;reddere quz fuerüt:quía multomínus eft reftituerequodfuerit,|,— £j facere quod non fuit. Miraris fide infantibus& fenibus in perfe&ti uirí ztatem refurrectío Á ijeerrecho fur 7» fia;cum delímo terra abíg; ullis ztatum incrementis.cófümmatus homo factus fit?Cofta mu«^'« ΡΟ 7 7 taturín fceminam,& tertío hutmanz conditionis modo,uilia& pudenda noftre natiuitatis ele ᾽ menta,mutantur ín carnes:ligantur membris, dífcurrunt ín uenas;ín offa durantur, Vís& quat tum genus humanz generationís audire? Spiritus fanctus fuperucnict ín te, δὲ uirtus altiffiy: mi oburmbrabít tibi. Propterea quod nafcetur exte fancti, uocabítur filius dei. Aliter Adam, Ον valeir granos rye aliter Eua;aliter Abelaliter homo Iefus Chríftus.Et ín omnibus diuerfis exordíjsuna homínis?«'/?*" /» vate γόον natura non differt. R.efurrectíonem carnis, omníumq; membrori.fi uelim probare,& ad fingu la teftímonia explanationes adiungere, multis libris opus erít:fed pracfens caufa hocnon defy derat.Propofui eri non Origeni ín omnibus tefpondere,fed fraudulenta fatiffactionis aperí^ te myftería. Attamen quia longus fui ín afertíone contraría,& uereor ne dum fraudes pandere ftudeo, fcandalum lectorí reliquerím,aceruatim teftimonia ponam, curfimqs perftríngam; ut Ετος] toto cótra uenenatam argumentatíoné fcripturarum pondere dímícemus,Qui ueftem πό ha je/^»orro /mptern 3ly betnuptíalem,nec feruauít illud mandatum:Candida fint ucftímenta tua:femper manibus pe 1//»c 6o» WE dibufcg conftríneitur:ne recumbat ín conuíuío.fedeat ín folío;ftet ad dexteram dei, míttiturín'- gh gehennam,ubi flctus oculorum δὲ ftridor dentíum eft.Capilli capitis ucftrí numerati funr, Sí capilli puto facilius dentes.Fruftra autem numerati.fi aliquando períturi. Veniet hora in quaj omnes quí ígmonumentis funt,audient uocem filij dei& procedent, Audiét auribus, procedét pedibus.FHoc& lacarus ante íam fecerat.Procedent auté de monumentis,id eft;qui monumen tísillati fuerant, uenient mortui,& refurgent de fepulchris fuis, Ros eii quía deo eft, medalla' eftoffibus ipforum. T'uncimplebí£, quod dominus loquitur per prophetam: Populus meus intra ín cellaría tua aliquantulü;donecíra mea tranfeat. Cellaría fepulchra fignificát.de quibug hocutíg profertur quod conditum fuerat. Et exibunt de fepulchris fuis ueluti hínnuli de πίη/ culis foluti. Gaüdebit cor eorum,& offa eorü ficut folorictur:ueniet omnis caro in confpectu do/ 4" miní:& mandabit pifcibus marís,& eructábunt offa qua comederant,& facietcompagem ad ων.|| OO» compagem C A"^7 n: δὲ £d Door D Εκ 70. είν. JR 77 e Yer. car nifl oeYyFAS IM» ciet compagem, δὲ os ad os:& qui in terra: pulue alij ia opprobrium δὲ confufionem eternam. catussquoníam uermís corum famulantía immundicix& iniquitati a (ΑΚ PAMMACHIVM te dormierunt refargent, alij in uitam eternam, Tuncuidebunt íufti impiorum poenas ατα; cru; non morictut;& ignis eorum non extíneuetur,& erunt ín conj t igitur habemus hanc fpem,ficut exhibuímus membra noftra díniquitatem:íta exhibeamus ea famulantía íufticia: ad ín nouítate uita ambulemus.Q uomodo δ΄ πίτα doy tini Iefu manifeftatur ín noftro mortali corpore: qui fufcitauit Iefum Chriftuma tortus, iuificabit δὲ mortalía corpora ποία, propter inhabítantem fj piritum eíus ín nobis.Iuftum. ef eftut qui femper mortíficationem Chrifti ín corpo re noftro círcütulímus,uíta quoq; Iefu manifeftetur ín corpore noftro mortalí:id eft in carne mortali fecandum naturam,xterna auté fecundum gratíam, V idit& Stephanus ftantetn Iefum ad dexteram patrís:& manus Moy fi mutata elt ín candorem níuis,& deínceps colorí priftino reftítuta.In utrag; díuetfitate ma nus fuit. Figulus ille Hieremize, cuíus per duticíam lapidum uas quod fecerat confractum eft, de eadem maffa δὲ de eodem luto redínteorauit quod ceciderat.Sed& ipfum refurrectioís uo cabulum fignificat non aliud ruere alíud fufcítaríc& quod adíjcítur mortuorum,carné prophe/ ta demonftrat: quod ein ín homine mori£ hoc δὲ uiuíficatur. Vulneratus ille ítínerís lerícho to/ tus refertur ad ftabulum,& deliétorum plaga: immortalitate fanátur. Aperta funt δὲ fepulchra in domini paffione: quando fol fugit, terra tremuit,& multa corpora fanctorum furrexerunt, δὲ αἱ funt ín fancta ciuitate. Quis eft(inquit) Efaias,qui afcendítex Edom:fuleida ueftiméta t.ficformofus ín ftola candida?Edom,aut terrenus interpretatur,aut cruentus.Do» foraut caro,aut ín tribulatione. Paucis uerbís totum refurrectionis myfteríum demonftzat, id 'eft,& ueritatem catnis& augmentü eloría.Et eft fenfus. Quis eft ífte;qui afcendit de terra,aícé dit de fanguine? Cuíus ueftimenta iuxta prophetíam Iacob: quí allígauit pullum fuum ad ui tem& torcular calcauít folus, mufto rubétía funt. De Bofor,id eft,de carne fiue tribulatióe mü^ fpectu omnís carnís.Quotquo fanctificationem,ut refurgétes ex mortuis, eius ex Bofo - dizipfeef uicit müdum.Idcog rubra δὲ fulgida fantueftiméta eius,quía fpeciofusforma fuit prz filijs hominum:propter gloríam triumphantis ín ftolam candidam cómutata funt:& tunc iere de Chrifti carne completum eft:Quac eft ifta qua afcendit dealbata,innítens fuper fracrue lem fuumtEt quod ín eodem libro fcribitur:Fratruelís meus rabícundus δὲ candidus.Huncimi *tantur,qui ueftimenta fuanon coinquínauerunt cam mulíeribus:uirgínes en permanferunt,q Τε caftrauerunt propter regna celorum. Itaqy in albis erunt ueftibus.Eo tempore fententía ἀπί «opere perfecta monftrabitur: Omne quod dedít mihi pater,non perdam exeo quícq.fed refü "fitabo illud in nouiffimo die. Totum uidelicet homínem,quem totü nafcendo fafceperat. Tüc -ouís quac petierat, in inferioribus oberrabat,.humeris faluatoris tota portabítur:& qua pecca "εἰς languida fuít.daementia iudicis faftentabitur. Tunc uidebunt illum quí compunxerunt, qui xdlamauerüt:Crudfige;crucifige talem. Tribus δὲ tribus cxdent pectora, ipfi& mulieres eorum. Tli mulieres quibus dominus locutus eft crucem portans: Filiz Hierafalem nolite flere fuper "me/fed fuper uos flete δὲ fuper filios ueftros, Tunc angelorum uatícinium complebítur,qui ftu pentibus apoftolis euntem ín colum dixerunt:Hic Tefus quia uobis affumptus eft in codlum, ficueniet,quéadmodü uidiftis eum eütem ín codlum.Quale eft auterm,idcirco dicere drim poft refurtectionem quadraginta diebus comedifle cam apoftolís,ne phantafima putaretur:& hoc ipfum quod comedit ín carne δὲ ín mébris uifus eft ín phantaímate cofirmare: Autuerumeft quod uídebatur,aut falfum.Si uerum efbergo uere comedít& uere membra habuit, Sí autem falfum,quomodo res falías oftendere uoluit;ut refurrectionis ueritatem probarej? Nemo em falfo uerum probat.Ergo(inquícs)& nos poft refurrectioné comefuri fumus? INefcio. INon efr fcriptum efti& tamen fi quxratur,non puto comefuros. Legienim non efle regnum dei εἰρῦ δὲ i potum,repromittens nobis qux oculus non uidít;necaurís audiuit;nec ín cor hominis afcende runt. Moyfes δὲ Elías quadraginta díebus íeiunauerunt ac noctibus,Floc homínum natura nó |patítur.fed quod bornini impoffibile eft;deo impoffibile non eft.Sícut quí futura pradícit, no Jíntereft utrum poft decem annos, an poft centum uentura pronundíet:quía una eft fcientia ftv tturorum:ficqui quadraginta diebus poteft ieiunare δὲ uíuere,ímo nó poteft ieiunare,(τά uiuit * uírtut€ ADVERSV$ ERRORES IOHAN.HIEROSO, φο. 8I k A uittutedei:&aternotempote poterit abfq; εἴτα δέ pota QR fanum comedit diis? Ve(e£(o7 pofére]or téfürrectionem probaret;nó ut tuis faucibus mella permitteret. Difcem ín prunis affam petíje,«9077 mmn ut dubitantes confirmaret apoftolos,qui ad illum accedere non audebant; quod putarét fe fpi; ritum uidere non corpus. Archifynagooi filía fufcitatur,& abum accipit. Lagarus quatríduanus mortuus refurgit,& prandens inducitur:nó quía apud inferos efuriebat:fed quía difficultas ope. tísfcrupulofitatem fidei requirebat. Quomodo ueras manus& uerum oftendit latus: ita uere comeditcü difcipulis uere ambulauit οἵ Cleopha: uere líneua locutus eft cam omnibus:uero acubitu difcubuit ín coena:ierís manib?accepit panébenedixitacfregit& porríoebatillis.Od^—— atitab oculis repente euanuit,uirtus dei eft;nó umbrz& phantafmatis.Alioquí& ante refürre(1/7«7/77 770 étionécü eduxilTent οἴ de Nagareth,ut peipitarent de fupercilio montís, tranfiuit per medios, e id c(t lapfus eft de manib: pus eft de manib?con:.INüqd iuxtaMarcioné dicere poffum?:qd'ídeo natíuitas εἰϑία phantafmate fuerít:quía cotra naturá q tenebat elapfuseft?O d' πιασίς licet:hoc diio nó licet? Apollonius Tyaneus fcribitur: cam ante, Domitíanum ftarct in cofiftorio,tepéte no coparuit. INoli potentiam diii, magorá ρτα[ϊίσῄς adzquare:ut uideatur fuiffe quod non fuit,& putctar comcdifle fine détibusjambulaffe fine pedibus.frecifTe ραηξ fine manibus.locutus effe fine lin;| gua,& latus monftrafle fine coftís. Et quomodo(ínquíes)nó cognofcebant cíi in itínere:fi ipm.(^7 2077 pofl re er. habebatcorpus quod antehabuit? Audi fcripturam dícenté:O culi eorá tenebantur,ne eum a; Ὁ 2r A ᾗ m FH enofcerent. Et rarfum:Aperti funt oculi corum,& cognouetunt eum, Nunquid alius fuit quam^^ do nonaenofcebatur:& alius quádo agnitus eft? Certe unus atq; idem erat.Coenofcere ergo & non cocnofcere,oculorum fuit;non eíus qui uídebatur,licet& ipfius fuerít.Oculos enim tene bat εογῇ,ηςε fe agnofcerét. Denia; ut fcías errorem quí uerfabat ín medio, nó corporis diii, fed oculorá fuiffe dauforü: Apetti funt oculi οοτῇ inquit; δὲ copnouerüt εἴ, Vnde& Maria mag, dalene cpdíu non agnofcebat Iefum δὲ uiuum quarebat ínter mortuos, hortulanü putabat, Agnofcit,& diim uocat. Poft refurrectionem Lefus ftabatin littore;difcipuli in naui erant. Cae terís non cognofcentibus eum dicit difcipulus qué dilicebat Iefus,Petro:Dris eft.Príor cm uit/ b gínitas uírginale corpus agnofcit. Idem erat,& non idem omnibus uidebatur. Statímq fubiü: eic: Et nemo audebat ínterrogare εἴ, τ qs es? fcientes quod dris eft. Nemo audebat;quia dea fciebant. Vefcebantur cü/prandente, quía homíné δὲ carnem uidebátino quod alter deus;alter homo effet, cd unus atq; idem filius deí cognofcebat ut homo;adorabat ut dcus. Scilicet πᾶς mihi philofophandü eft;íncertos effe fenfus noftros, maximeuifum, Cafneades aliquis ab. inferis excitandus:ut proferat remü ín aqua fractiizuideri portícus longius anguftíorcs: rotunz Ver m^ dos procul turtíum angulos:columbatü colla;ad fingulas cóuerfiones colorem mutantia.Cum ppl Rhode Petrum nuncíaret& apoftolis diceret, ob perículi magnitudiné euafiffe: non credunt, phantafima fufpicantur.Porro quod daufis inerefius eft oftíjs, eiufdem uirtutis fuit.cuius& ex oculís euanefcere,Lynctus(ut fabula ferunt)uidebat trans parietem:diis daufis oftíis nifí phan tafma fuerit íntrare non poterit? Aquilz&'Gultures tranfmarina cadauera fentiunt.Saluator fire per claufam portam,& creaturá cedere creatori? Quod maíus efttribuis, quod mínus eft calumníarís.Petrus fuper aquas ambulat graui&[olido corpore. Mollis unda no cedit:pau/ Σρι lulum fides dubitat; ftatim naturam ambulatle, fed fidem. Oro te,quí tantü contra refurrectioné fentís:areumentaris, an fimplici ter mecü loquerís? Credís uere drm refurrexife,in codé quo mortuus,quo fepultus eft corpo^ tc,an nó creslís?Si credís,cur ifta pponís per qux refurrectio denegatur?Sí non credis quíd ita imperitorü lactas anímas,& refurrectioné caflo nomíne uentilas? Audiui nuper de Marcionís fchola,ux ínquit οἱ, αὶ ín haccarne,& ín hís offibus refurrexerít:gaudés anímus ftatím íntulít; Confepulti em futmus,S confurreximus cum Chriífto,per baptifrum, Anima an carnís refur^ rectíoné dicis?Refpondi, non folus anima: fed carnis, qux οὔ aníma renafcíturín lauacro. Et quomodo petibit,quz ín Chrifto renata eft? Quia fcriptum eft(ait) Caro δὲ faneuís regni ἀεί nó poffidebüt. Attende obfecro te,quod dicit; caro δὲ fanguís reená dei nó poflidebát.INáqd 2d: QO s; πθτεῖμ» εἰ apoftolos fuos,nifi οἰ aperuerít non uidebit?Diíc mihi acutiffime difputator. Quid eft mar Do porca»» meis ius,tantà tor magnitudin£appendere faper nihilum fuper aquarü íncerta librare:an deum^?!f o/Feoe? ((AD PAMMACHIVM.. 4344^. M? pe d re M Corruptíoné poffidebit, Tádiu ergo regnü dei nó poflidebüt,cgdiu cáro tantü fanguífay pman | ferint.Cü aüt corruptiuá indueritíncorruptione s mortale induerít mmortalítaté;& lutü car, | nis in teftam fuerit excoctü,qua príus graui pondere premebat ín terrà, acceptís fpás pennís, & immutationis nó abolítionís, noua eloría uolabit ad coelá:& tüc implebitur illud quod fcri | τῇ eft: Abforpta eft mors ín uictoría. Vbi eft mors contentio tua? Vbi eft mors aculeus tuus? brepoftero ordíne de anímará ftatu& carnis refurrectione refpondímuscomiflif. q príndplis epiftolz;tota nobis cótra egregios tractatus eíus fuit difputatio, Maluimus em de ἀεί reb^,gg é.:; 1 ner μα], de noftris iniurijs dicere.Si peccauerít homo in homínem,rogabüt pro eo ad drim. Si ant ín γα pa ora Murs^: deum peccauetit:quis orabit pro eo? INunc edíuerfo fup omnía,noftros aductfarios immor/ . taliodío perfequimur:blaf phemantibus deü,damentem porrigímus manü.Scibit ad Theo. D Alyolnsss philum epifcopü apologiam:cuíus íftud exordiü eft. Tu quídéut homo deí, δὲ apoftolica or; ον I! το matus gratiaxcuram omníá ecdefiari;maxíme eíus qua ín Hicrofolymis eft fuftinescum ipfe Jl ἔχον, epsrplinrimis folliéitudinibus ecdefiz: deí,qua: fub te eft,diftringaris. Laudat faci&ad perfoná prín, "^— pum trahit. Tu qui regulas quxris ecdefiaftícas:& Niceni cocilij canonibus uterís: δὲ alienos derícos,& cum fuís epifcopís comorantes tibi níterís ufurpare:refponde míhí,ad Alexandrínü epifcopü Palxftína quid pertinet? Ni fallor,hocibi decernitur:ut Palzftínz metropolis Caf; aia fit,& totíus otíentís Antiochia. Aut ígitur ad Cafarienfem epifcopü referre debueras: cui fpreta comuníone tua cómunícare nos noucras. Aut fi procul expetendü íudiciü erat, Antío, chíam potius lítterz dirigenda: Sed noui car Cafaríam,cur Antíochíam noluerís miíttete.Scie bas quid fugeresquíd uitares.Maluifti occupatís auribus moleftíá facere, c debitüi metropo/ litano tuo honoré reddere. Nechoc díco,quod pter amicítías,quz fufpitíoné generanr,qcáy in legatione reprehendá:fed quía apud interrogantes magís& prafentes te purgare debueris. Μπα religiofiffimü homíné dei[Πιάους prefbyterü,uiru potenté tam ex ipfa inceffus& habi tus dignitate cj díuina intelligentiz;curare etíam eos, quí anímo uehementer egrotant: fi ta/ men fenfum fui languorís EA ii dei mittit hominé deí:nihil íntereft ínter prefbyte xü&epifcopü:eadem dignitas mittentis δὲ mifli:hoc fatís ímperite:ín portu(ut dícitur)naufra --eíü.Ifte Ifidorus qui ín colum tuis laudibus tollituriidipfumn ínfamatur Alexandríz;quod tu E UE a:ex quo nó legatus adueniffe uidetur.fed focius.Alíoqui δὲ litterz manu eíus fai ptzquzante tres menfes legatíóis ad nos directz erant, portantes erroré Víncentío prefby. τοῖο reddítz funtiqux αρ hodie ab eo tenen£:quibus cohortat ducem exercitus fuí,ut fuper pettá fidei ftabili perfiftat eradu:necnioftrís nzenijs terreat.Pollicetur fe απτοζρ ἱεσατίδις cflet ulla fufpitio uenturá Hierofolymá,& ad aduentü{πᾶ ilico aduerfariorü cuneos,pterendos.Et inter cxtera his etiá uerbis utitur. Quomodo fumus ín aere diffoluit: δὲ cera ad uiciníam ignís 4 ΣΤᾺΣ Fia. liquefcitiíta diflipabuntur quí femper ecdefiaftícz: fidei refiftentes,nüc per hoies fimplíces can Res co holy eni Jo ὃν βι Xe fidem inquietare conátur, Roco telector,quí hocfcribít antecj ueníat;quid tibi uidet? Ad; uerfariusan legatuszIfteeft quénos ρήΠίπι uel relieiofiffimü:& ut uerbü exprímamus euer bo,deicolam poffumus dícere.Ifte eft homo díuínz íntelligentiatam potens& tanta inceffus achabítus dignitate, ut quafi fpirítalis Hippocrates.languoré anímarü noftrarü,fua potuerit prafentía mítípare; fitamen nos uoluerímus fua medicinz acquíefcere. Curet fe talí medica míne,qui etíá alios curare cófueuit. Nobis diuinailla intelligentía pro Chrifto ftulticía eft. Lü benter noftra rufticitate languemus:ne collytio ucftro impie uidere difcamus. Tux ueto fat ctimonía;pro optíma uolütate quafi ad fin& ufq perducta fit:deprecamur drim ín fanétis lo; cís nocte acdie:ut οἱ reddat perfcctá mercedem, coroná uita: largíatur. Recte σηρείας αρίδιηι fi em ueni(fet Ifidorus.tu ín tota Palaftína tam fidele fodalem nó ínuenífles. Nifi ille tibi pro fet.FIxcipía apología;de qua nuncfermo eft,Ifidoro prafente δὲ multá collaborante dictata eftut idé effet δὲ dictator& baiuluslitterarü. Cá'ereo hucueniffet,& acceífiffet ad nos tribus uícibus,& admouiffet tam díuinze fapientíz tuz Qj Ῥρτία intelligentía habentía medicina uet ba,necpfuit alicui;nec profuit οἱ quifcg.Hic qui ad tres uices dicitur ad nos accefTifle:ut cin ue nicndo ᾱ νο mon tefurgent? Abfit fed εὖ poffidebüt.Quare nó poffidebützQuía fequi£; nec corruptioin: "γι 4 o[ à míffumapportaffet auxilium:hareres in turba rufticorá:quac fapientia ταᾶ intelligere non pof ADVERSVS ERRORES IOHAN.HIEROSO.$0. ΦΟΣ A hiendo myftiaum numerü cóferuaret,qui Theophili epifcopi mandatà nobis loqueba£: litte» rasad nos ab eo míffas noluit reddere.Cücy diceremus, filegatus es, redde legationis epifto^ las:fi epiftolas non habes,quomodo legatü te probabís?Refpondit fe habere quidem litteras. ad nos;adiuratum tamé ab Híerofolymom: epífcopo ne nobis eas redderet.En legati conftan; tía:quí ut pacem faceret;& fufpitionem ín alteram partem fauorís exduderet,s quum fe utrífag tribuit, Et quía finc emplaftro uenerat,& medícorü armamenta nó habebatiidcirco eíus medi/ είπα nó profuit, Flieronymus δὲ hí quí cum eo fant,& fecreto δὲ coram omnibus, frequétiflime & fub iurífiurandi teftificatíone fatís εἰ fecerunt,quod nücj de nobís ambiguitatem alíquá ha buerint fidei, dicentes: Quomodo eo tempore quádo cómunicabamus eí:nunc fimiliter eundé s affectum habemus de ratione fídei. Videte quid facíat concordía dogmatum. Ifidorus quí ut Γον κουλ hax fignificareteíus focus erat homo dei& prefbyter θεοσεβέρατοσ, δὲ uír potens δὲ facro ac ue 5“ eter nerabili ínceffa δὲ díuínz íntellieentiz,& Hippocrates Chriftíanorü uocat.Ego mífellus dá ín folitudíne delitefco:a tanto pontifice repente truncatus,prefbyteri nomen amifi. Et tamen ifte Hieronymus,cü pino tutba δὲ fordídatis orecibus quid Ifidoro illi fulmíneo aufus eft re^ fpondere? At neforte ille nó cederet,& opprímeret eos prafentía,& mole corporis fui.non fe mcl, nó tettío,fed frequétiffime iurauerüt,fe εἴ de quo queftío erat(είτε orthodoxü:nec und in fafpitióe habuiffe hzzrefeos.O apertü ímpudé(q; mendaci, O teftímoniü p ἔειπες Catoni credítü.In ore em duorá uel trí teftiü ftat omne uerbü.Alicubi ne dictü;aut tibi alicabi mati" datum eft,quod fine fatiffa&tione fidei communionem tuam fubiremus? Quando per uirum difertiffimum& Chriftianiffimum Archelaum comitem, qui fequefter pacis erat,condictus Io/ cus fcederís fuít:nonne hoc ín prímis poftulatum eft, ut futurz concordia fides iaceret funda menta? Pollicitus eft effe fe uenturum, Inftabat dies paícz: frequens monachorum turba gun conuenerat: expectabaris ín loco, quid faceres nefciebas. Repente mandaftí egrotare, ne; mix fcio quam: illo díe tenon poffe uenire. Ludio nean epifcopus hac loquitur? Pone uerum ef; ws: Ὁ fequod dícispropteruníus mulicrcula: delícías, ne te abfente doleat caputfaftidiá fuftineat, ftomacho perfrígefcat:ecclefize caufam neglíeís? Tot uirorü δὲ Chriftianorü δὲ monachorum contemnís prafentíam?TNoluímus occafionem dare:uidebamus ei ftropham, dilationis tuze iníuríam,patíentía uícimus. Refcribit Archelaus:monet altero δὲ tertío die manere.fi uellet ue^ níre, Át ille occupatus:mulíercula er uomere non ceffauit:dum naufeam euafiffetinoftri peni tus oblitus eft.Poft duos ergo menfes tandem expectatus uenít Ifidorus:qui non(uttu finoís) pro teteftímoniü:fed caufam poftulatz fatiffactiois audiuit, Cà em obfjceret nobís, quare ei comunícaftís, fi hzeretícus erat: audíuítab omnibus, comunícauímus níhil de Πατεῖ fufpicátes. Doftip uero a beato papa Epiphanio cóuentus, tam fermone dj litteris refpondere cótempfitz cüctis monachis ab eodé Epiphanio fcripta ueneruntxut abfq fatiffactice fideí;nullus ei teme τε cómunicarct, Prato funt litterz,nec fuper hac re dubitari poteft.FIxc funt qua fratrü turba reípondít:nó(uttu argumétarís)ex eo te non effe hareticum,quia aliquádo non dictus fis.Hac eim rationc egrotare non debebit;qui ante egrotationem fanus fuit, Quando autem ceptum eft de ordinatione Paulíníani,& alíorü quí cum eo funt uentilari,uidentes fe reprehendi: cum propter charítatem atq concordíam concederentur eís omnía:hoc autem folum expeteretur, ut lícetab alijs contra regulas ordínati effent:tamen fübijcerentur ecdlefiz: ἀεί: ut non fcinderét eam,neq, ρτορτί fibi facerét principatü:In hoc non acquíefcentes,coeperunt pponere de fide, , δὲ omnibus notum facerexquod fi nó argucrentur hí quí cam Hieronymo prefbytero erancnil $5" tulparentín nobís.Sin autem arguerent errorís δὲ culpa;cum pocnítus non queant de[ία d tnodí quafijonibus dífputare fatiffactionem erratí proprij nó inueníentes ad ifta confugerétz. uonquo fperarent nos poffe conuíndí:fed famam noftram lxdere níterentur. Quod perplexa oratío eft:nemo uítíum interpretationis putet. Talis em δὲ Graxa eft. Interím ego gaudeo, qd? quí me decollatum putabam fubíto mihi prefbyterij caput uideo repofitum, Dicit nos omni: no couínci non pofle, ueníre ad prelium perhorrefcít.Sí caufa difcordiz;nó ex diffenfione fi/ dei eft:fed ex Paulíníani(ut dícís)ordínatíoe defcendit:qua táta ftultícia eft uolétib? occafioné. dare;nolle tefpoderez Cofitere fidéfed tamérefpode qd quarerís: ut oibus luceat non de fide, uis OO 4 Íedordinatíoe ΤΩΣ je Γον. η ην y Doa- την eeriom feta (Rb PAMMCHIVMC fedordinatióe effe cettamé.Q7díu em interrogat? de fide tacueris.poteft tibi aduerfariusdicez— ὦ re: Nó eft ordínatióis caufa fed fidei,Si ordinatíóís caufa eft:ftultefacis de fide interrogat? tace re,Si fidei. ftulte ptendis ordinatione. Porro qd'dicis te petífTe ut fübijcerent ecclefia: deí:& no fcinderét οὔ πος ppriü fibi facerét príncipatü:de qbus dícas nó fatis intellioo.Si de me& de P γον, jb pronyora force fbyteto Innocétio/fatis multo dormiftitépore, q poft ános tredecím,nücexcitat?hxc loqueris, 7" 7 Τόν ν Japam Jam he ew yeffeni— Ob id em& ego Antiochia, δ΄ ille Coftantínopolím urbes cdeberrímas deferuímus: nonutte in populís pdicanté laudarem? fed ut ín agrís& in folitudine adulefcétíz: peccata deflétes,Chri fti ín nos mifericordíá deflecteremus, Sín auté de Paulíníano tibi fermo eft:uides οὔ epifcopo fuo efTe fubiecti,uerfari Cyprí ad uifitationé noftrá ínterdü uenire:nó ut tuü.fed utaliená eius uidelicet a quo ordínatus cít.Quod fi hicetíam effe uoluerit,& ín exilio noftro quictus ín foli; tudine uíuere:quid tibí debet;nifi honorem qué omnibus debemus epifcopís?Faca te ordína tü:ídé ab co audies,quod a me mifello homíne fanctz: memoríz epifcopus Paulinus audiuit. INum rogauí te, üt ordinarer?Si fíc prefbyteríü tribuisiut monachü nobis nó auferas: tu uide; tís de iudicio tuo. Οία auté fub nomine prefbytetí tollis míhípropter quod(ποι! dereliqui: ego habeo quod femp habuinullá difpendiü ín ordínatíoe paffus es. Vt nó fcinderét(inquit) cam:neq, propríü fibi faceré príncipatü.Q uís(είπατε ecdefia? INos quorü omis domus Beth/ lehem ín ecdefia communícat^an tu quí aut bene credis.& fuperbe de fide taces:aut male,& ue te fcindis ecdefíam?Nos fcindimus ecdefiam;quí ante paucos menfes círca dies pentecoftes, cit obfcurato fole omnís mundus íamíáq; uenturü iudicem formídaret, quadraginta diuerfa στα’ εἰς δὲ fexus, prefbyteris tuis obtulimus baptícandos:Et certe quíngy prefbyterí erantin mona/ fterio:qui fuo iure poterant bapticare:fed noluerüt quíccp cotra ftomachum tum facerence€ hzctibí de fide reticendí dare£ ocafio.An non tu potíus fcindís ecdefiam,quí pracepifti Beth? lehem prefbyterís tuis: ne copetentib? noflris ín pafca baptífmü traderét, quos nos Diofpolim ad confeíforé& epifcopüi mifímus Dionyfíum bapticandos:Ecdefíá fcíndere dicimur, quiex—. D tracellulasnoftraslocü ecdefiz non habemus?An tu fcindis ecdefiam,qui mandas derícis tuís: ut fí quis Pauliníanü ab Epiphanio ορίζοορο confecratü prefbyterum dixerit:ecdefiíam prohi/ beat íntrare.Ex quo tépore ufq; in prafenté díé uídemus tantü Προς dri: δὲ hareticís intrant bus procul pofití fufpiramus.Nos ne fumus,quí ecdefíam fcindimus:an ille quí uiuis habitacur lum.mortuís fepulchrum negat, quí fratrum exilía poftulat? Quis potentiffimà illam feram to tius otbís ceruicibus imminenté cotra noftras ceruíces fpüalíter incítauit? Quis offa fanctorü δὲ ínnoxíos cíneres hucufqy uetberarí ab imbribus finit? His nos blandimentis bonus paftor ἐπ’ uítat ad pacé& propriü arguit facere príncípatü:qui omnibus epifcopisrectà dütaxat fidem te nentibus,& comunione δὲ charitate focíamur. An tu folus ecdefía es:& qui te offenderit, a Οζ fto excluditur?Si propríum defendimus príncipati;oftende nos ín parochía tua habere epi fcopum.Quod tibi no comunicamus fidci eft:refpode,& ordinatíóis erit. Occafioné quoq fir gunt alíarü littetaríi;quas dicüt fibi feripfifle Epiphania.Q c5 dabit ille rationép oibus quz eefta fant ante tribunal Chrifti;ubi maior& minor abfq; ulla perfonam: acceptíoe iudicabit. Attamen quó poflunt illius níti epiftola,quá de ordinatione Pauliníani illicita:& illo: q ci eo funta nobis coargut?fcripfitificut& ipfa epiftola eíus ín exordio fto fienificat?Rogo ατα ta eftcxcitas δὲ Cimmerijs(ficut aiüt)tenebris ínuoluta? Dicit nos occafionéfingere,& Epipha níj aduerfus fe litteras no habere:ftatímq; fübiüieit. Quomodo poffunt illíus níti epiftola, qua de ordínatióe Paulíniani illicita,& eorü q c eo funt;a nobís coareutus fcripfit:ficut δὲ ipa eíus epiftola ín exordio fuo fignificat? No habemus epiftolam.Et qua eft illa epiftola qua in exoty dio fuo de Pauliniano loquíturc Eft aliquid poft exordium: cuíus tu tímes facere t&entionem. A te eft coareutusatatís, qua Pauliníanus erat: prefbytetü ordínas δὲ[εσαυῖ míttís ac focium:. tantamcp habes fiduci&:ut ubi Paulinianum inentítus es puerum:illuc puerum mittas prefby/ terü. Itemq; T heofebam Thiríz ecdefiz diaconum facís prefbyterum,& contra nos armas, illiufc5 in nos abuterís xloquentía. Tibi foli[ίσοι ecdefiz iurajcalcare:ta quícquíd fecerís;aorma (τρ doctrinz eft, δὲ nó erubefcís ante gribunal Chrifti tadicandum tecum Epiphaníum prouocare. Qua fequuntur poft hoccapitülum,has fant: Menfa faz δὲ domus contuberníü imputat Epi/ E phanioz IN EPISTO.AD PAMMAGCHIVM SCHOLIA.$o. S Δ phanio.fcribitcg eum nücj effefecum de Origenis dogmatibus locatum: fub tarifíurandi teftificatióe cofitmat dicés:ne fufpitionéquidé(ficut deus teftis eft) puerfa iri nos fidei fe habere monftrauít, Nolo refpondere& arguere actiter:ne períuri) epifcopum conuíncere uídear. Pra fto fant plures epiftola: Epiphanij una ad ipfutr, αἰία: ad epifcopos Palzftínos: δὲ nuper ad Romanum pontifícem:in quibus dicit fe eum coram multis, de dogmatibus arguentem non meruiffe refponfum, totumqy noftra paruítatis teftis eft monafterium. (PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA.| Hl Ouatus,) Quinó recipiebat cos,q femel defícíuiffent a Chrífto. 4! Montanus.) Necísad. Jl mifit ad poenítétíam quí femel effenta baptífmo prolapfi,« Sed Elías.) Locus eftlibro Re; 38 cum.s. cap.18. 4/ Superoua Gariftas.) ld machínís quíbufda fiebat ín profcenío,ut quídá B on" iSluíderentur e coelo delabí& pendere ín aere, quídam ambulare fuper oua Ge aríftas,quo po ΓΑ XV| pulus míraculo delectaretur:ut πᾶς hodíe funt qui ambulent ín cufpíde gladiorum. 4! Fígui ! ratam cótrouetfiam.) Eam íntellígít,ín qua ductus eft obliquusihoc eft;aliud agitur ὃς alíud uidetur agíz Veluti,fi Pififtratus fuadendo,ut dedat hoftibus,díffuadeat. Aut fi quis laudádo uituperet,aut defende/ t doaccufet,^ Nuncappetit.) Floceft figuratas oratíones,míhi n ígnotas.«* Oculorum medici.) ὀφθαλ. -μικοὶ Grace, Vnde focus eft Marcíalis ín eum quí ex ophthalmíco factus erat hoplomachus.(f Auribus "lupum,) Quoníábreues habetaures, Adagíum eft,quod ín noftrís explícaimus Chilíadibus, 4/ Aliud ? agens.) Id eft,obíter,quod Grací παρέργωο.(f Audiret piaculum.) Per Ironiam accípíendü eft. Nam íili jj piaculum erat. f/ Statím fera conuerfíone,) Vox eratímpij,qui teftabatur fe nondum efle Chríftianum, . nec WR ficri εἰ ἐπ fíne uítz, quo díu poffet fruí mindo. Vnde& míferabilem uocat pratextaturn, qui t non díu fit cuitus fuo honore.(f Miferabilíspratextatus,) In huncextatíocus Cíceronís; NNam admira batur uígilantem confulem,quí toto confulatu fuo fomnü oculís non uidíffet: quod iníto confulatu,mox Ε eodem die fit mortuus. f Lacíniofis períodís.) Lacínía fínus ueftís lues, Periodus circuítus.(-Enofam fidem.) In quibufdam fcriptum erat,ociofam fídem.NoOnullis placuít,erofam, prolaceratam ac reprehen fam. Mihilegendum uídetur enodam,hoceft fimplicem,& níhíl habentem diftortí, quà tamenille του’ b| tuofo fermone contexuit; 4 Eunomij αθέου.) Id eft;fine deo, Id em fonat ἄθεος, quod nomínís tríbuunt& Luciano, Caterum Eunomíus epífcopus fuít Cogícenus fectator Aetíj,cum quo cofuetudinem habuit, eis cuíus& dogma fecutus eft& ΠΙΩ͂, Nam ἐς cognomínatus faittcoo.ftilo fuít fophíftíco,fed facrarum lítte eom Warum π fatís erudítus,ín multis c& Arrío fenfit. Contra Antropomorphítas.) Ajpozoc hono. μορφή : forma. Hlretici fuerütquí deü facíebant corporeti,exiftímantes eum humanis conftare membris, hu ^ snana figura. 4 Collegío frater.) Ο υἱὰ epifcopus.Honorifica praffatío.fed nó caret morfu; 4Γ Non eft mi rari.) lam,ínquit,non eft quod míremur egregíam illam oratíonem.Demofthenís aduerfus Aefchípe, TNihil ei magnum fi bella eft,cum fit elaborata& fcrípta.Hic de tantís rebus dícítex tempore. fíEruftra ὁ fufpícimus,) ἰά eft,admíramur, Nam ἐς eam oratíonem fcríbítur ex tempore dixíffe, tefte Cornelio ne^ v pote, Lyfias nofter.) Hos nomínat,quod extemporzlí díctioneualuerínt,quemadmodii ἃ Goroías; (In numerato haberet,) Seneca narrat hoc ἀξ de Víncío ín declamationibus, Lucíus inquít V íncíus, quo nemo cíuís Romanus ín agendís caufis, praftantíus habuit íngeníum:quícquíd longa cogítatío illé prarftatura erat, príma intentío anímí dabat.Ex tempore caufas agebat,fed non defyderabat hanc com^ mendationem, ut extempore agere uideretur. De hoc eleganter díxít díuus Auguftus. Vincius inge ni&ín numerato habet.In numerato díxit,pro co quod eft,ín promptu:unde& numero dícímur dicere, * quod ftatím acfacile dícímus,tranflatum eft a pecunía numerata.(í Sufflammandus eft.) proeo quod s€ff,taciteadmonédus ut defínat.(/ De flámate tuo.) Varíe locus híc fuerat deprauatus. Apparet σάμμα uerbum effe mílítare,a(tando dí&tum, quo fignificetur locus cuicy milítí defígnatus, unde turpiffímunm erat cedere,[n quo& hodie míramur Germanos quofdam,quí magno cit uítze cotemptu,locí tuentur ία F acie; 4 Tribuniciz poteftatis.) Et híclocus confutiffmus habebat. Reftítuímus utlícuit ad μᾶς modi. -Fingealiquem tríbunícíz poteftatís, fuo uítío regradatü, per fingula εσείς equeftrís otficía ad tyronís uocabulá deuolutá, Náquíd ex tribuno ftatím fit tyroz INon, fed ante prímíceríus. Deinde fenator, du cenaríus,bíarch?,círcítor,eques,deín tyro:à quádj tribun?quoda miles gregaríus fittame ex tribunono. tyro.fed prímícerius fa&us eft, Summa dignitas fecundü imperatore erat penes tríbunum milícieínfi^ Triburre USE matyronum, proxímaa tríbuno prímícerío, tertía Senatori. Ducenaríus autem dícítur,quí duabus prze /? Mss"tud effet céturijs, utteftatur V eeetius libro dere milítar fecüdo, Biarchus opínor dicit,quod comeatui prae 2^7€ i Ws Vv fectus effet.6./oo eín uíctus elt. Círcítor a círctieundo díctus,caftrrorum cuftos diícítur.(/ Eques opponit* ut dá a"” ” x ereearío.) flam gregaríus miles,quínullare pramínet,fed de media militum turba eft, 4 Salebra.) Eft 2^" 77V ut/ V obftaculum occutrés ín uía,truncus aut faxum quod tranffiliendum fit, 47 Pbilofarcus.) Φίλοσάρκους fiue—^ rem mo,/ οϊλόσαςκας,[α eftamatores carnís,dictíone Gracís compofita a φίλου ftudíofus fiuc amans,& σάρξ caro,fed ge s anímantís ὃν uíuí corporis. 4/ Nomen ínfaníz.) μιαρὸς ei Graecis ínfanus dicitur, Huc torquet nomen ^ Manichxord,cum uocabulum fit Perfícum.Nam Manics ílle Perfa fuíffelegiturapad Auguftinum: ^|(r8doxcip.) Apparendo,quod alíbi expofítum hícrepetimus, quo mínus facile uícíetur fcrip tura. 4 I. z gatione femínís quá Graeci σ-σερμα]ολοϊίαμ.)[Ναι σσέριια femen, στσέίρω& λόγος ratío.Sentít autem utm ΙΔ femínale,qua formaeratione babet& actus. Ὁ uaten? e quorádà exeplaríü ueftigfjs lícetolfacere.foe 3tafle fcripti erat azigiepóp,qd feminis uís inftar fcintilla fit, Et quafi ἀμτέφιαμ.) 1 in plarífag fcríptá erat i:: exemplaribus ! aea T M Mtm mmt atomi estem m "ΒΑ THEÉOPHILVM. C exemplaribus:Fortaffelegendum eft&grfatop,ut intelligas illud, per quod inflauratur alíquíd fiue Uehipioy, A«Πὰ eft μεκος μασ.) Addidit Gracá uocem,quae eft apud Paulü. Fa fignificat ín alía figura traducere, 8(Etínímici fenfus eíus,) Girzece εἰ ἀχθρὸυς Τῇ διαμοία,(α eft, inimicos menti,fiue cogitationí:eíus additum C εἰ ἃ αὖ Ambrofio& ab Híeronymo,ut explícarent fenfum. 4 Alterü contra haretícos.) Nam unü cer tamen erat cum ipfis corporís cruciatibusalterü cum haretícís, Quidam codíces mutarat, alterá ín alti, D.(/Tudxorum lapídes.) Alludít ad íllud euangelícum de Iudaís quarentíbus lapides,ut faceret ín lefum, E(Apollonius['yaneus.) Fuíusuítam defcripfit Philoflratus, plenam fabulamentís plus dj magícis, Ε«í Carneades alíquís.) De Cyrenenfi fenfitg fuít prínceps nouz Academíz. Porro Academici dicebat, nihil certo fcírí, αὐαραάρην nec íd certü eflet,quod oculis cerneremus, Scripfit fup hifce rebus Cícero & ἣν díuus Auguftínus. 4 Remü ín aqua.) Hzc funt exepla rerü ín qbus uífus Πορ fallit,.(' Lynceus,) Hic frater fuít Ida, De quo ,pdídit Aríftophanes ín Danaís,quod per abíctem uíderít Cafloré dolo occi dente fratre fuá.Píndarus refert ο δὲ terra ipfam oculorü acie penetra(fe.De quo plara díxímus ín Ada H eionum Chiliadibus.« Aquilae δὲ uultures,) Nam leguntur& tríduo prauolare eo,ubí cadauera fint fu | tura./ Inportunaufragíum.) Id eft,ftatím ín ipfo negoctj ingreffu offendere. V ide prouerbiti;In por, ; tuímpíngere.( Deícola.)Nam Giacce uocauerat illü(o6: 655p ,aut certe θεοσεβῆ, Na id fubjcit alíquáto poft, homo dei&.prefbyter θεοσεβέσαϊος, ἃ eft fimus dei cultor. 4 Nec Catoní.) Qui füma fuítautho, L títatísapud Romanos,cui fine tefte credendü erat,(i cuícg credi par effet. Moncetaltero& tertío díe,) Hiclocus uaríe deprauatus ferebatur. R.eftíituímus ad Πᾶς modum:Monet altero& tertío díe manere, fi uellet ueníre, At ille occupatus, mulíercula uomere efn non ceffauít,dum naufeam euafíffet;noftrí pel nítus oblítus eft. Apparet eim íllà excufaffe morbü alícaíus matronae propter quem non licuíffet ueníre, Δε Flocením uocat uomere.«/ Címmerijs ficut aíunt tenebris.) Hoc adagio fignificat fummas tenebras, a populo Címmeríorum, apud quos fol nuni apparet,ob nubíum denlitatem. V íde fup hoc noftras Chí líadas. έ ᾿'ΦΑΕΩΥΙΜΕΝΤΥ Μ EPISTOLAE SEQ VENTIS. (/Theophilus epifcopus Alexandrínus uiferat Syríam,ut díffidíum ínter epifcopos& monachos com, poneret. Fluíc ígitur purgat fe Híeronymus,de hís quzab Iohanne Helíentiepifcopo obijcíebantur, ac de illo uícíffim querítur, fed íta ut multa retíceat,ob reuerentíam epifcopalis gradus. (/ HIERONYMVS ADVERSVS IOHANNEM HIEROSO LYMITANVM AD THEOPHILVM. pss; Diftola tua haereditatis ἀπίος teíndícans pofleflorem,qui pergens ad patrem apo ftolis loquebatur:Pacem meam do uobis,pacem meá relínquo uobis: illius quoqg ἢ). felicitatis compotéte effe teftata eft;ín qua beati pacifici n&cupantur. Blandirisut e Àj pater,erudís ut magifter, inftituis ut pontifex, Venifti ad nos non in aufteritate uirga: fed in fpiritu benienitatis δὲ lenitatis δὲ manfuetudinis:ut humilitate Chriftiprimo fta tím fermone refonares: q mortaliü genus no fulmiínaás& conans, fed in pfepe uagiens, δὲ tacés faluauit in cruce, Leceras ením ín typo illius ante przcdíctü:Meméto dne Dauid, δὲ omnís mà; fuetudinis eíus:& in ipfo poftea pra'fentatü:Difcite a me,quía mitis fam,& humilis corde Vn de δὲ multa de facrís uolutmninibus fuper pacis laude perftríngensac per uarios fcripturarü cam .. posmoreapum uolans,quicquid dulce δὲ aptum cócordíx fuit;artifici alo quio mefluifti. Cur; ῥεἰηξοννα tcrites igitur ad pacem íncítati(umus:expofita ad nauícandum uela,crebríor exhortatioís tux: trretiphera auta compleuít:ut non tam retrectantibus& faftídíofis, ζΡ ut auídis δὲ plenís faucibus, dulcía pacis fluenta biberemus. Verutn quid facímus,ín quorum poteftate uoluntas tátum pacis eft, Epes cormmnAer non effectuscEt δρ uoluntas quoq; apud deum propofíti fuí mercedem habeat: tamé imper. fectum opus etíam uolentes moerore contriftat. Quod fciens& Apoftolus,perfectiffímam υἱν delicet pacem ín uttíufq partis uoluntate confi ftere:Quantum(inquít)ex nobis eft:cam omníj bus homínibus pacem habentes.Et propheta:Pax pax.Et ubi eft pax? Nihil enim erande eft, pacéuoce prztendere,& opere deftruere, Aliud nití;aliud demonftrare: uerbis fonare concor; díam:re οχίσοτς fernítutem. Volumus δὲ nos pacem.Et non(οἱ uolumus,fed δὲ rogamtis, Sed 1 pacem Chrifti; pacem ueram,pacem fine ínimícitijs pacem ín qua non fit bellum inuolutumpa cem qua non ut aduerfaríos fubíjcíat.fed ut amicos íungat.Quid dominationem pacem uoca/ mus, non reddímus unicuíq; reí uocabulum fuum? Vbí odium cft, appellentur inimicitia: ubí charitas, ibi tantummodo pax uocetur. Nos nececdefiam fdndimus, neq; a patrum communione díuídímur: fed ab ipfis(ut íta dícam) incunabulis catholico fumus lacte nu/ trítí, Netno nang, maoís ecdefíafticus cfG;quam quí nunc harctícus fuit. Sed ígnoramus abfq charitate pacem, fine pace communionem, Legimus quoq; ín euanoclío: Si offers à; munus Dr Vera P-ᾱ AG Aha aiii uk Xx γρ E—.——TT.. M. 2 ERR EP ὡTT AM ADVERSVS ERRORES IOHAN.HIEROSO. φρο.$84. À munis tuum ad altare:& ibi recordatus fueris, quía frater tuus habet aliquid aduerfum te:dímitte ibí munus tuum coram áltarí,& uade príus reconcilíari fratrí tuo:& tuncueníens o£ fer munus tuum,Sí munera noftra abfcy pace offerre non poffumussquanto magis& Chrifti corpus accípere? Qua confcientia ad euchariftíam Chrifti accedam, ref; pondebo amen, curn decharítate dubítem porrigentis? Quzfo te,ut patienter me audías, nec ucrítatem adulatío. nem putcs.Quiftg ne tibi inuitus comunicat? Qui(cg ne extenta manu uettít facíem,& ínter(ay cras epulas, Iuda ofculum porrígit? Ad aduentum igítur(ut reor)taaim,non pauet monachorz turba;fed gaudet. Certatim tibí procedüt obuiam: δὲ de eremi latibulis exeuntes.fua te cupiát humilitate fuperate, Quis eos compellit exire?INonne amor tuíz Quis per eremum feparatos " in unum cogit?INóne tua dilectio? Amare em parens dcbet. Amari parens δὲ epifcopus debct,— d a Lo(loss non tímerí, Antiqua fententía eft:qué metuit quis,oditquem odit;petijffe cupit. Vnde&ínno'''"""^ ftris litteris cutn ínitía paraulorum ín tímore confiftant; perfecta dilectio foras rnittít tímorem. INon quxris monáchos tibi effe fübiectos:ídeo magis fubicctos habes. Tu offers ofculut, illi colla fubmíttunt.Exhibes militem,& ducem impetras:quafi unus ín pluribus es, ut fis unus ex pluribus.Cito indienat libertas,fi opprímítur.Nemo plus impetrata libero,cg qui feruíte nom? NS--- 1 cogít, Nouímus canones ecdefiaftícos. INon ignoramus ordincs Πησιονῆ:δζ lectione& quoti uy i ὃ díanís exemplís,ufq; ad hancactatem multa dídicímus,multa experti fumus. Qui fcorpionibus Λε;.c 12 à divum m cedít:& lumbis patris habere fe putat d ígitoseroffiorescito reenum manfueti Dauíd diífipat. Ὁ Certe Romanus populus;ne in rege quidem fuperbiam tulit.Dux ille Ifraelítíci exercitus, qui.^ 1»»/«c/ e ORT decem plaeiís afflixerat Acgyptum:& ad cuius ímperium ccelum δὲ terra δὲ maría feruiebát,ín« 7777 iiim. tercunctos homincs quos tuncterra generauitmáfueti(Timus pradícatur.Et ideo per quadra;| eínta annos obtinuit principatum:quía poteftatís(uperbíam, lenitate δὲ manfuetudi netempe µ rabat.Lapídabatura populo,& pro lapidantibus rogabat quía potius deleri ipe uult de libro j ! deíine cómí(lus(ibi στον pereat. Cupiebat em illá imitari paftorem:qué fciebat etíam errantes B oues fuis humeris portaturum.Paftor(inquít)bonus ponit animam fuá pro ouibus fuis.Doní quippe paftorís difcipulus,optat anathema effe pro fratribus fuis atq; coenatís,qui funt Irae] litz fecandü carnem.Et fi ille perire cupit;ne perditi pereant:quantomagís bonís patentibus Ρ’ 4 uidendü eft;ne ad íracundià prouocent filios fuos,& nímietate duritizsctíá leniflitnos,afperos| effe compellát?Epiftola cogit me breuius loquí:dolor longíus.Scribit ín fuis illís(ut ille uult)pa cificis(ut ego fentio)mordaciffimis lítteríssquod nücg a me lacus[πος dictus haretícus. Quo nam ígítur modo, me ipfe Ixdít,.eerotanté morbo peífimo, δὲ rebellem ecdefiz: uentilans?Áb alijs lace(fitusaccurrit aduezfarijs parcere ledere nó lzdenté? Antcig ordinaretur frater meus, nuncj dixít fui(Te ínter fc δὲ(anctum papam Epiphaníum de dogmatibus quxftioné, Et quz eum ratío compellebat(ficut 5e tandem fcribit)inde inter populos difputare, unde nemo qux: tebat?Scit em prudentia tua perículofas effe huiufmodi quaftíones,S nihil effe tutius qj tace» rennifi forte neceffe eft loqui de erandibus, Certe quod illud tantum ingeníum flumencg zo. et»ha Jeanquentiz fuít;ut ín uno ecclefia tractatu,cuncta comprehendiffe fe dícat:de quíbus fingulisno«^^'^" uímus eruditiflimos uíros infinita uerfuum tmíía cofcripfiffez Sed hoc quíd ad me?INouerit il le quíaudiuit ciat ipfe qui fcripfit;mecg ab accufatione fui ipfe ctiam liberet. Eeo nec ínterfuí, necaudíuí, Vnus e populo fum,ímo ne unus quídem,quía multís damantibus tacuí. Confe^ amus atguentís accufatíq; perfonas:& cuius uel meritum, uel uita, uel doctrína praxeffe/ títillí magis accómodemus fidem. Vides ne,quod daufis(ut dícituryoculis fumma quzq; per^] ftríngam:nó tam loquens quod mente concepí,cg indicans quíd retíceam.Intellexí te,& pro» ia baui difputationé tuam: quod ecdefiaftícx paci confulens, quafi Síreneos cantus obturata au:| xe pertranfís, Alioquí quía a parua aetate facris lítterís eruditus es, nofti quo fenfu unüquodag m dícaturquomodo ín ambiguis fententijs,tuus fermo libratus.& alienanon damnet,& noftra| p" non deneget.Sed fides pura&aperta confeffio;non quzrit ftrophas,& argumenta uerborum. " 1(citet c itur fii εί[ í"p(ey para{/ 7: εν Quod fimpliciter creditur fimpliciter confitendum cft.Poteram quídem libere proclamare: δὲ Fer 2^ 5f, νε a ánter cladios quoq; ignef. q; Dabyloníos dicere:cur aliud ref; pondetur dj quatíturccur non fim: m plex eft, necaperta cofeffio? T otü tímet,totum tem perat;torum relínquit ambiguum, δὲ quafi : luper| ἮΝ(νερο y κῶνος —— t kh. h | | τι: ((AD THEOPHILVM fuper atíftas eraditur. Verum ftudío& expectatione pacis, feruente ftomacho,uerba n6 quoj modo quxranc refpodet.Ledunt libere alij, quos laderelefus ipfe nó audet.Eco ínterím fileos nunc& difpen(atíonem mcam uel imperitiam fimulabo;uel metum, Quíd mihí accufantí fa cutus eft:quí ut ipfe teftatur laudant detrahit? Tota eíus epiftola;nó tam expofitíone,d no; ftris plena eft contumelijs. Nomen mcum abfqy ullis officíjs quibus nos inuicem palpare(οἷο, mus homíncs. frequenter affumitur.carpituruentilatur,quafi de libro aíuentium deletus fim, Quafi illías melítterz fugeillauerintaut iftiufmodi nugas undp quaffierím:q ab adolefcétía in monafterij dlaufus cellulis;magis effe uoluerím aliquid;cj uíderí.Quofdam ex nobis fic cá ho nore appellat;ut laceret:quafi& nos non poflimus dícere,qua: nemo tacet. feruo derícà fadtü crímínatur:cum& ipfe nonullos eiufcemodi derícos habeat, δὲ Onefímü legerit inter Pauli τοὶ natum uíncula, díaconá ccepiffe effe de feruo.Sycophantam íactítat,& ne probare cogaturau diffe fe dicit.O fi δὲ míhi liberet dícere;quac multi damitant,& aliorum maledictis acquiefceré íam& nos intelliceret fcire que omnes fciunt,& me quoq; audire;qua nullus íonorat. Dicit ei uelut pramía pro calumnia reftítuta. Quís tam argutum δὲ callens non perhortefcat ingeniüz Quistáto poteft zloquétiz fulmini refpondere? Q uíd eft plus.fuftinere calumniá, an facere? Acuíate quem poftea dilícas,an pecantí ueníam tribuere? Quíd mínus ferendü,de fycophá ta xdilém fieti;an confulemzScit& ipfe quid tacea;quíd loquar,quíd& ego audierim:quid pro Chrifti metu fortaffe non credam.O rígenem me arguit uertifle ín latínum.Hooc nó folus ego {κοί[τ δὲ confeffor Hilarius feci: tamen uterq; noftrum noxía qux; detruncans.utilía tran ftulit. Legat ipfefi nouit(arbitror em eum affidua confabulatione δὲ quotídíano latínorü con; fortíio Romanum non ignorare fermonem)aut(i certe penítus non imbibit, interpretentur οἱ qui folent:& cancfciet me ín hocipfo laudandum effe quod detrahit. Sicut ením interpreta | tíonem δὲ idiomata fcríipturarum Orígeni femper attribui, ta dogmatum conftantiffime ab/ ftulí uerítatem. Nunquid οσο in turbam mítto Orígenem: INüquid cateros tractatoreszScio mealíter habere apoftolos;alíter reliquos tractatores?]lllos femper uera dicere;iftos ín quibuf dam uthomínes aberrare, INouum defenfionis eenus,fic Orígenis uítía no negare:utcum illo exteros críminerís, Videlicet cum aperte defendere nó audeas,multorum fimili errore tuearís. Sex milía Origenis Y'omos nó poterat quifcj legere, quos ille nó fcripfit: faciliufqg credo tefté huíus fermonis c authorem effe mentitum. Fratrem meum caufam dicit effe difcordía:homi nem,qui quíefcit in monafterij cellula:& derícatum n6 honorem interpretatur,fed cnus. Οὔ nosufq; ad prxfentem díem ficta pacís oftenfione lactaucrít,occidentalium facerdotum com/ mouit aures, dícens eum adolefcentulum δὲ pene puerum ín parochía fua Bethlehem pref by: terum conftitutum,Sí hocuerum eft.cuncti Palaftini epifcopí non ignorant. Monafteríü enim fancti papz Epiphanij nomíne uetus Ad dictü, ín quo frater meus ordínatus eft prefbyteriin Eleuteropolitano terrítorío,£ non ín Helienfi fitum eft.Porro actas cíus, δὲ beatitudini tu no τὰ eft:& cum ad trígínta annorum fpacía íam peruenerít:puto eam ín hocnó effe reprehenden dam,quz iuxta myfterium affumpti hominis ín Chrifto pfecta cft. Recordctur legis antíqua, & poftuígintiquíng; annos a leuítica tribu,cliei ín facerdotium peruidebit. Aut fi in hoc tefti monio folo Hebraicam fcquitur uerítatem,nouerít trígínta annorum ficri facerdoté.Acnefot fitan dicat uetera tranfierunt,& facta funt omnia noua,audíat cum'Tímotheo: Adolefcentíá tuam nemo contemnat, Certe ipfe quando epifcopus ordinatus cftnon multum ab ea, ín qua nunc frater meus eftdiftabat atate. V οἱ(i hoc ín epifcopis[ίσοι{η prefbyterís nó licet,ne peran tiphrafim a fuo nomíne difcrepare uídeantur:cur ipfe aut eíus,aut mínorís atatís,& quod Μία amplíus eft,miniftrum alteríus ecdefiz ordínauít pref. byterum? Quod fi non pott pacem ha berecum fratre;nífi aum fubdito,& ordínationís fua epifcopo renuncíante, oftendit fe nó tam pacem cupete cp fub pacís occafione uindictam: necalíter quíetis δὲ pacís ocío efTe conten/ tum, nifi ínteerum habeat quod mínatur. Etíam fi ipfe eum ordínaflet, δὲ fic fecretí amatot quíefcere uelletne quíccg exerceret. Q uod fi ecdefiam(τίποτες, αἰ} εἰ deberet practer honoré cunctis facerdotibus debítum.Hucuf.: q» apolooía eíus,imo categoría& lacíníofus contra nos fermo protractus cft.Cuí ego quidé in epiftola breuiter practerienfay refpodícut ex hís quedid intelligat ADVERSVS ERRORES IOHAN.HIEROSO.$0. ος A intelligat χα(ασπουίαν δὲ noucrit noshomínes effe rationale animal& prudentiam fuá poffe intelligere:nec íta obtufi cordis, uc ínftar brutorum anímalium,uerborum tantü fonum& non fententías audíamus. Nunc quafo te,ut ueníam tribuas dolori meo.Et fi fuperbum eftrefpon/ ditIe,multo fit fuperbíus accufaffe. Quád íta refponderím,ut filentium potíus meum índicaz uerím Cp fermoné,Quíd procul pacem quxrunt;& uolunt eam nobisab alijs imperari?Sint pa εἰβεί, δὲ ilico pax fequetur. Cur nomíne fanctítudinis tux contra nos terrore abutuntur, cü epi/ ftola tua pacem δὲ manfuetudiné fonet:illorum uerba durícíem cómínentureDeni q d ρασ, cas δὲ ad concordíam pertinentes per Ifidorum prefbyterumlitteras nobis miferis,hínc proba, mus, quod illas quz pacem falfo iactant,reddere noluerit, Hlíeantítaq; quod uolunt. Aut bo^ ni fumus,aut malí.Si boní;dímíttát quíefcere.Si malí,quíd malorum expetunt focietatéz Qua tum ualeat humilitas, experimento didicit, Qui nunc diffuít, qua fuo confilio olim difiuncta fociauít probat fe nuncad alteríus uoluntatem, tunccopulata difcerpere. Nuper nobis poftula Ι. uit& impetrauitexilium:atay utinam implere potuiffetut ficut illi uolátas imputatur pro ope: r Κη": ὡς QM το ίτα δὲ nos non folum uoluntate, fed δὲ effectu coronam haberemus exili, Fundendo fanoui ες n&& patiendo maeiís cj faciendo cotumelías, Chrifti fundata eft ecdefia.Perfecutionibus cre^ uít;martyrijs coronata eft, Aut fi ifti foli iuxta quod legimus amant rígorem:& non nouerunt perfecutionem fuftinere.fed facere:funt δὲ híc Iuda; fant uariorum dogmatum hatretíci& ma. xime impuriflimi Maníchai;cur eoram ne uerbo quidem quépíam audent lzdere? Nos folos: expellere cupiunt? INos foli qui ecdefia: comunicamus,ecdefiam(τίποτε dícimur? Oro teo, neaqua eft ifta poftulatío:utaut illos nobifcum expellant, aut os cá illis teneantz Nifi quod in co magíshonorantquos faltem exilio ab haretícís feparant. Monachus prohdolor, mona/ chis& mínatur δὲ impetrat exilium:& hoc ΠΑΝΟ cathedrá habere fe íactans,. INon nouit terrori natío ifta fuccambere,& impendéi gladio magis ceruíces δρ manus fubícit. p Quisenim monachorum exul patríz;non exul eft mundi? Quid opus eft authoritate publica, δὲ refcrípti mpendijs:& toto orbe difcurfibusz T'angat faltem díeítulo,& ultro exibimus. Dfii eft terra,& plenitudo eius. Chrift? loco n6 tenetur ínclufus. Praterea quod fcribit nos pergere, tccum Romam& ecdefix cómunicare εἰ, qua uídemur cómunione feparatí; non neceffe eft íre tam longe: δὲ híc ín Palxftína eodem modo οἱ iungímur, Et ne hocquod procul fit, ín uic lo Bethlehem pref byterís eíus(quantum ín nobis eft)comunione focíamur.Ex quo perfpícaa eft dolorem propríum caufam eclefiz n6 putandum:nec ftomachum unius hominís,imo per illum aliorum generali ecdefiz: uocabulo nüicupandum. Quapropter quod ín principio epifto. ἐς dixi;etíam nunc repeto;nos uelle pacem Chrifti,optare concordíam:& te rogate;ut illos mo^ ncas,pacem non extorquere fed uelle.Sit praterítarum noftrarum contumelíarum dolore con tentus, Veterata uulnera faltem noua obliteret charitate.Sit talís qualisante fuít, quando nos fuo atbítrío diligebat. Verba οἱ εἷς αἰίειτο ftomacho non fluant.Facíat quod uult,& non quod uelle cópellitur.Aut quafi pontifex cunctis zqualiter imperet,aut quafi imitator apoftoli;uni uerforum falutí ex zquo feruíat.Si talem fe prxbuerít;ultro prxbem?manus,extendímus bra/ chía,amícos δὲ parétes habeat: fentíat ín Chrifto ficut omnibus fanctís:íta& fibi noseffe fub iectos. Charítas patiens eft;charitas benigna eft;charítas non amulatur,nó ínflatur,omnía ftv ftínet,omnía credit. Cüctarum uírtutum mater eft charítas:& quafi fpartum triplex Apoftoli fententía roboratur dicétis/fides.fpes,charitas. Credimus, f, peramus:atq; ita per fidem& fpem dilectionis uínculo copulemur, Idcírco em& nos patrías noftras dímifimus:ut quíetí abfq; ul lis fimultatibus ín agris& in folitudine uiueremus:ut pontifices Chrifti,qui tamen rectam fidé przdícant:ifon dominorum metu,fed patrum honore ueneremur: ut deferamus epifcopis ut epilcopis,& non fub nomine alteríus, alijs quibus nolumus.feruite coamur,Non fumus tam intlatí cordís,ut ígnoremus quíd debeatur facerdotibus Chrifti. Q αἱ em eos recipit, non tam i cos recipit Gp illum cuíus epifcopi funt.Sed contenti fint honore fuo.Patres fe fciant effe, n6 do s η mínos,maxíme apud eos qui fpretis ambítionibus[σα], αμ] quieti& ocio praferüt. Tribuat Ope«6s ovn | autem orationibus tuís Chriftus deus omniípotens:ut pacís no ficto nomine, fed uero& fideli amotcfociemur:ne mordentes ínuícem,confumamur abínuícem,— ὁ 2» 0M ven eren) --ο mont — e Ξε ον pericu ai Ξ τὸ | | | porum mti pun τετ— | -. 29444 P4 "Lg;[ίΏος ex QV Ihe.]../ ftu j [1ὑγγ- Qrwmiy diis:((R AECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA.| «su! Ventes igitur.) Prouerbíum retulít,incítare currentem,hioc eft,ultro promptum adhorta e g bs: |'rí addidit autem de fuo bellíflimàa metaphoram.4f Οτι! fcorpionibus cadit.) Locus eft Re^ τῷ, σα libro.3.cap.I2 4 Ab alijslace(fítus.) Híclocus ferebat ντος Opinor legedá. Ab £4] alijs laccífitus,ad me currít: aduerfaríjs parcensledens nó ledente. 7Et Oncfimü legerit.) t ΕἸ τς Paulus míro ftudio cómendat Philemoní, 7 Sycophantam.) Id eft,calumníatorem.Síc em pro^ [ bro uocabátur Athenís,quí quíbuflibet de rebus alíos ín íus uocabant. fí Aedilem fierían confulem.) In nuítipfum Iohannem e fycophanta factum epífcopum,íd cin intelligi uult per confulem, ci ille fit edi is,qui eft infimus magiftratus, hoc eft clerícus, Agítením de illo, quem e feruo clerícü factum dicebat. lis 1 f«θες Antíphrafin.) Ὁ πο πρεσβύτερος Gracís dicatur fenior. (ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. l£f— (Ex hac prafatione íngens natum eft íncendíü inter Hieronymum ἃ Ruffinum, quod figurata laude, uideretur íd agere,ut Hieronymum pertrahat ín factionem Orígení(tarum, (PRAEFATIO RVFFINI IN LIBROS ΠΕΡΙ ἌΡΧΟΝ ORIGENIS, 3] Cio dj plurimos fratrum fcientiz fcripturará defyderio prouocatos;popofciffe ab SX 1 aliquantis eruditis uiris,& Graccarü litterarü peritísut O rígenem, Romanü face ] rent,& latínis auribus eum donarent.In quod etíam frater& collega nofter ab epi | fcopo Damafo deprecatus,cü Hlomilías duas de Cantíco cantícorü ín latíná tram Graxoiíta ín illo opereornate magnifícegy prafatus eft:ut cuíuís legédi Origené, δὲ auidiffime perquirendi defydería comoueret:dícens illius aníma cóueníre quod díctum eft:In troduxit me rex ín cubiculum fuumafferens cum,quod cá ín cxterís libris o&s uíncat,in Cátícis cantícorü ctíá ipfe fe uícerit.Pollicetur fane ín ipfa prafatione,fe& ipfos in Cático cantícorá li bros:&a alios cg plurimos Origenis Romaniís auribus largíturü, Sed ille(ut uídeo)ín ftilo pro/ prío placens:rem maioris eloriz fequi£:ut pater ucrbí fit potíus,cj ínterpres.INos ergo rem ab illo quídé ceptam fequimur δὲ probatá: fed nó xquis xloquentíz uítibus,táti αἰτί ornare poffu mus dicta. Vnde uereor.ne uitio meo id accídat:ut uír qué ille alterutn poft apoftolos ecdefize doctoré fcientía ac fapientia meríto cóprobauít:inopía fermonís noftrí longe effe inferior ui^ deatur.Quod ego fepe confyderans retícebá;nec deprecantibus me frequenter ín hocopus fra/ tribusannucbam.Sed tua uis fideliffime frater Macari,tanta eft;cui obfiftere ne imperitia qui/ dem poteft:propter quod nete ultra tam grauem paterer exactorem, etíácontra propofitum meü ceífi:ea tamen lege atqj ordine,ut quanitü fieri poteft,interpretando fequar regulà praecef? (οτῦ. Εἰ eius pracipue uíri,cuius fuperius fecimus mentíoné:qui cum ultra feptuaginta libellos Origenisiquos Homilítícos appellauit;aliquantos etíá de Tomis in Apoftolá fcriptis tráftulif ||J, ifa e m 7. fetinlatinum:ín quibuscum aliquantaoffendicula inueníantur i Girzco: íta elimauit omnia eK.(7720724 interpretádo atq; purgauit:ut nihil ín illis quod a fide noftra difcrepet.latínus lector inueníat. Hunc ergo ctíam nosJícet non xloquentiz uiribus,difciplinz tamen regulis inquantum poffu mus fequimur,obferuantes cilícet;ne ea quac in libris Orígenis a(είρο COMM S ínueniunt atq cotraría,proferamus. Cuíus díuerfitatís caufam pleniustibi ín Apologetíco,qué Pamphi lus pro libris ipfius Origenis fcripfit edidimus,breuiffitmo libello faperaddito:in quo cuíderiti/ busutarbítror probamentis corruptos εἴς in dpplurímis ab haxeticis& malíuolis libros eius oftendímus:& iftos praxcipue, quos nunc exieis ut interpreter: id eft sei xgp, quod de prinz cipijs ucl de príncipatibus díci poteft;qui funt reuera alías δὲ obfcuriffimi& difficillimi.Dereb? em ibi talibus difputat:ín quibus philofophi omní fua atate confümpta nihil ínuetire potue/ tüt.Hicucro nofter quantü potuit íd egít,ut creatoris fidem δὲ creatarüm rerum ratíonem:quá illíad impictatétraxerunt,ad píctatem ipfe cóuerteret.Sícubi ereo nos in libris eigs aliquíd οὖ! tra id ínuením?:quod ab eo cateris locis fideliter pie de trínítate fuerat Fn de adultera tum hoc& alienum,aut pratermifimus,aut fecandum eam regulam protulimus quam ab ipfo frequéter ínuenímus affirmatá.Sí qua fane,uclut petítís íam&(cientibusloqués,dum breuiter tráfire uult;obfcurius protulit:nos ut manifeftior fieret locus:ea qua de ipa re ín alijs eius libris - apettíus legeramus adíecimus,explanatíoní ftudentes,nihil tame noftrü diximus. Sed licetim alijs locis, dicta fua tamé fibi reddidímus.Hoc aüt idcirco ín pfatíone cómonur:ne forte calutn/ niatores iterü fe crimínandi putarent inueniffe matcría.Sed uiderint ipfi, quid peiuerfi&coten tíofi hoics HIERO.PAMMACHIO ET.OCEANO fo. S6 A'tiofihomines agát. Nobis interím tantus labor.fi tamé orantibus uobis deus annucrit.idcirco fufceptus eft:nó ut calumnioforü ora(quod fierí nó poteft, licet forte etíá hoc deus faciet)claw deremus: fed ut proficere ad fcientiam rerü uolentibus,materíá przberemus, Illud fane omné quí hos libros uel defaripturus eft; ucl lecturus;in cofpectu dei patris& filij& fpiritus fancti co teftoratq; conuenío per futuri regni fidé, per refurrectionis ex mortuis facramenti, per illá q praeparatus eft diabolo δὲ angelis fuís xternü iené fi no ἠ11ᾶ locii terna hxreditate poffideat;. m ubi eft letus& ftrídor dentía:& ubí ignis eorü nó extíneuetur,& uermís eor nó moríetur: ne quís addataliquíd huic fcriptura,ne auferat;ne inferat;ne immutet:fed conferat ci exemplari bus unde fcripferít,& emendet ad littera δὲ díftinguat,& inemendatü uel non diftinctà codice tix) nó habeat:ne fenfuü difficultas fi diftinct9codex no fit, maiores obfcutitates legentib?generet, : /(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS, τ| YPammachíus& Oceanus extímulant Hieronymá,uta calumníjs Rufini,& homínum fufpitíonibus fepurgct,&oftendatfeab Origeniftarum errorealíenum, ui(PAMMACHIVS ET OCEANVS.HIERONYMO| Ec» a An&usaliquisex fratribus fchedulas ad nos cuíufda detulit; qua: Origenis ποῖα! S ES SAC men quod τοὶ αρχῶρ ínfcribitur in latínü fermoné uerfum tenerent. Et quoniáin hís us j multa funt qua tenuitatem noftrí ingenij permouent:quzqy minus catholice dícta Ee dd exiftimamus:fufpicamut etíáad excufatione authoris multa de libris eius effe fub tracta,que apertam ímpietaté cíufdémonftrare potuiffentiquafumus prxftantiá tuam: ut& hoc fpecíaliter, non tam nobis dj uniuerfis qui ín urbe habitant, profuturá opus, ἀἰσποτίς im^ pendere:ut fupra diétü libr Origenis quéadmodü ab ipfo authore xdítus eftad fidem, tüo fermone manifeftes: δὲ quz a defenfore eíus interpolata funt prodas.Et quz etíá in his fchedu lis quas ad fanctitaté tuam dírexímus,uel cótra catholicá regulá uel imperite xdita funt.redar/ guas atqj conuíncas,Sanefübtiliter ín prxfatione operís fuí mentionétacito nomine tuz fan» étítatis expreflit:qd'a cepmiffum opus ipfe cóplerit:illud oblique agés, etíá te fimili ταείδο fen D iüiréPurgacrgo fufpitioneshoím,& cóuíncecrimínáte: πο díífimulaueris, cofentíre uídearís, E(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. f Exponitquo anímolegerít&'amarít&laudarít Origenem, qué ab omníbuslegi cupíat, fi fierí poffit Δίῳ periculo pietatis: δ azmulorum calumnías refellít;ac fufpitiones hominum diluit, Coactufq prodit errores Orígenís, quos Ele defendere,qui fu harefím illius praetextu defendere ftudebàt; / HIERO. PAMMACHIO ETOCEANO ——] Chedulz quas mififtis honorifica me affecete contumelía:fic ingeníü pdicantes, $4 ut fidei tollerent uerítaté, Et quía eadé'& Alexádriz δὲ Roma audierá,& in toto [| pene orbe boní homínes fup meo nomine iactare cófueuerüt:& tátü me diliüt, Aj ut fine me hzretic efle non poffint:omittá perfonas,rebus tantü δὲ criminibus re Ípondebo. Neq ei cáufze prodeft maledícentibus remaledicere:& aduerfaríos talione m orde/ tc,cuí przcipitur malum pro malo non reddere;fed uincere in bono mali, faturarí opprobríiss & alteram uerberanti przbere maxillam.Obijciunt miíhí,quare Orígenem aliquando lauda»!/ a uerím.INi fallor duo loca funt;ín quibus εἴ laudaui:prafatiuncula ad Damafum ín Homilias y ο Cantíci cantícori,& prologus ínlibrá Febraicorá nomínü. Quid ibi de dogmatibus ecdefizc dícitur?Quid de patre& filio δὲ fpiritu fan&to? Quid de carnis refurrectione? Quid de anima ftatuatqp fubftantíazSimplex ínterpretatio atq doctrína fimplici noce laudata eft. Nihil ἰδὲ de fide; nihil de dogmatibus comprehenfüm eft. Moralis tantá tracta£ locus:& αλ]οσοτία nu^ bilum, fereng expofitione difcutitur. Laudaui Ínterpretem,non dogmatíft&ingenium,nó fidé philofophum,non apoftolum.Quod fiuolunt fuper Origene πιεῖ fcire iudícium:legant ín Ec cefíaften comentatíos:replicent in epiftolam ad Ephefios tría uolumína:& intelligent me fem per eius dogmatibus contraiffe.Q ua: emn ftulticia eft:fic alicuius laudaredoctríná,ut fequarís& zi blafphemíam: Et beatus Cyprianus Tertulliano ragiftro utítur,ut eius fcripta probantic, No» ccs fec]^ q; erudíti& ardentis uíri delectetur ingenio, Montanü cum co Maxímillág; non fequitur.For 07:)(7: j^ vie onm tílTimoslibros contra Porphyríü fcribit Appollinaris.Ecdefiaftica TEX Eufcbíus hiftoríag^ ri errovem m vs 2 fb ZA pel,«ές jy; n:;;"s, n; ν» γρ» γε zexuitialter corum dimidiatani Chrifti introduxit occonomíam, alter ínipietatis A«rij apertiffi| ΥΙΟ“ PP 2 musjppugnator cc CM RELIER ρε C e 105 mn» tres haber dde? “Ῥια/ Honda Θωρ (6 pofine fo πόνο : D C»oeo»wm η ην efe(M3 iiis n β: 80 Credite experto,quafi Chriftianus Chriftianis loquor. Venenata funt illius dogmata, aliena a Ὦρα fcripturis fanctís uim fcripturís facientia, Legi inquálegi Origene. Et fi ín legendo crimen eft, Orge: ον ΣΤ ^*— Ap PAMMACHIVM£T OCEANVM mus propugnator eft, Vac inquit Efaias)qui dicant bonum malum;& malum bonü:& qui fa;' ciunt amarum dulce,& dulce amarü.INec bonís aduerfaríorü(fi honeftü quid habuerint)detra hendum eft;necamicorü laudanda funtuítia:& unüquodcj nó perfonarü,fed rerum pondere poses dá eft, Morde£ δὲ Luciliás,quod incopofito currat pede:& camen f. ales eius lepof. q law dant. Dü effe iuuenís,míro difcendi ferebar ardore:nec iuxta quorüdá pfumptioné, ipfe me docuí. Apollinaríü Laodícenü audiuí Antiochia frequéter, δὲ coluí:& cü me ín fanctis fcríptuy rís erudiret;nüc illius contentiofum fuper fenfu dogma fu cepi. Iam canís fpargeba£ caput, δὲ magiftrü potius, dp difcipulum decebat.Perrexí tamé Alexandriá;audí αἱ Dídymü:ín multísei. pratías ago, Quod nefciui dídicisquod fciebam,illo docente nó perdidí.Putabant me homines Énem feciffe difcendi; Veni rurfum Hierofolymàá δὲ Bethlehem,Q uo labore,quo predo Barra banumnocturnü habui praceptorét T ímebat eim Iludxos,& mihi alterum exhibebat INícodethüm.Horü omníá frequenter ín opufculis meís facío mentionem, Certe Apollinarij δὲ Didy επί ínter fe dogma contraríü eft. Rapíat me ergo utraq; turma díuerfum altrínfecus: quía magi. ftrum utráq confiteor.Sí expedit odiffe homines,& genté aliquá deteftarimíro odio auerfor rircácifos. V fqy hodie em perfequuntur diim noftrum lefum Chriftum in fynagogisSatanz. Obijdatmíhi quífpiam:cur homíné Iudzum habuerim ρτατερτοιξ. Et audet quídá proferre litteras measad Dídymü,quafi ad magiftrü. Grande crímen difcipulifi homine eruditü δὲ fe; nem magiftrü díxerím.Et tamen uolo infpícere ipfam epiftolam,qua tanto tempore ín calum ΒΙᾶ referuata eft. Nihil practer honoré& falutationé continet. Inepta funt hacc& fríuola. ἄγρα te potíus ubí harefim defenderím,ubi prauái Origenis dogma laudauetim.In lectione Efaizz; in qua duo Seraphim damantía defcribuntut: illo interpretante filium& fpiritá fanctum, no^ tie cgo deteftandá expofitioné in duo teftaméta mutaui? Habet liber in manibus,ante uígin, ti annos xdítus. T ot opufcula mea,& maxime cómentarij,iuxta oportunitatem locorí gentile fectam lacerant.Quod autem opponunt cógregaffe me libros illius faper cáctos homínes:uti fiam οτί tractatorum haberem uolumína:ut tardiítaté ingenij.lectionis diligentía compe farem.Congregaui libros eius fateor.Et ideo errores nó fequor;quía fcio uniuerfa quz fcripfit. fateor& noftrü marfupiü, Alexandrinz chartze euacuarunt.Sí míhí creditis, rígeniftes nüdi. fui.Si non creditis;nunceffe ceffaui. Quod fi necfic adducimini ad fidem,copellitis mead defen fionémei;contra amafiü ueftrü fcribere: ut fi non credítís ncganti;credatís falté accufanti. Sed libentius mihi errantí credítur, cj correcto.INec mirum,putant οἵ me[πᾶ effe σὐμμύοιριδέρτο» preranimales& luteos nolle palam dogmata confiteri. Ipforü em decretum eftjnon facile mat garítas ante porcos effe mittendas,nec dandum fanctü canibus:& cum Dauid dicere:Abfcon; diín corde meo zloquía tua,ut non peccem tibí.Ft ín alío loco fuper iufto:Qui loquit(inquit) ueritatem cá proximo fuo,id eft;cü hís qui domeftici fidei funt.Ex quo uolunt íntelligi;nos quí necdum ínitíati fumus,debere audire mendaciá:ne paruuli atq; lactentes.folidioris cibi edulio fuffocemur. Quod auté periurione atqy mendacij ínter fe orgíjs fcederentur:fextus Stromatum liber(in quo ex Platonis fententía nofttum dogma componit)planiffíme docet. Quid igitur fa cam*?Neoé me eíufdé doematís effezINon credent. IuremzRidebüt,& dicencdemi nobis ifta pa(cátar.Fadiam(quod foli cauent)ut facra eorü atq; myftería in publici proferam, δὲ omnís prudentía eorum qua nos fimplices ludunt,ín propatulo fit:& quí negantí uocí non credüt.cre dant faltem arguenti ftilo.Hocer ucl maxime cauent;ne quando cotra authoré fuü eorá fari; pta ceneantur, Facile dícunt cá íaramento,quod poftea alio foluant períurio, Ad'iubferiptio né tereiuerfantur, quxtütcy fuffugia. Alíus;non poflum(inquit)damnare,quod nemo damna uit. Alius,nihil faper hoca pattíbus ftatutum eft:ut dum totíus orbis prouocatur authoritas, fübfcribendi neceffitas differatur. Quidam Cóftantíus: quomodo(inquiít)damnabímus, quos τὰ E: fynodus Nícena non tetígit?Qua: em damnauit Arríum,damnafket utíq; δὲ Origenem fi illius veis 95 βηνολο Mir dogmatareprobaflet. Scilicet uno medicamine omnes fimul morbos debere curare, Etídcirco nA.^»nAh^ ΠΣ^t Cngewuy fon /reia m MnynAhy Ü fpiritus fancti neganda maieflas eft;quia ín illa fynodo fuper fubftantia cius filentid fuit. De :, TOES. ο Αν ἧς e es ^ ffe L DE ERRORIBVS ORIGENIS.. ο.$o$7| | A. Ártío tuncnon de Origene quacftio fuit: de filio,non de f; piritu fancto.Confeffi func quod ne abatur,tacuerunt de quo nemo quxrebat.Qz ij latenter Orígenem fonté Arríj percuíferunt. UGRHMR eim eosqui filíi de patris negant effe fubftantía:illum pariter Arríumcg damna uerunt. Alioqui hocargumento;nec Valentinus,nec Marcion,nec Cataphryces;nec Maníchaz/ us damnatí debent, quía fynodus Nicena eos non nominat,quos certe ante fynodü fuiffe non dubiü eft. Quod fi quádo urgeri ceeperínt;& aut fübfcribédá εἰς fuerit.aut exeundá de ccdefia, miras(trophas uídcasSic uerba temperant fic ordínem uertunt,& ambíeua quzq; cócinnant: ut δὲ noftrá δὲ aduerfarion: cofeffioné tenean t:utaliter haretícus,aliter catholícus audiat, quafi| noh codem fpiritu δὲ A pollo delphícus atq; Loxías oracula fuderit- Croefo& Pyrrho diuerfis téporibus.fed pari illudens ftropha Exempli caufa pauca fubijcia. Credímus,inquiunt;refurre Εἰ ἐ ἘΠ ἐϊίομξ futurá corporum.Hoc fi bene dícatur,pura confeffio eft.Sed quía corpora funtcceleftía 5^», στον vs P & terreftrias&t aer ifte δὲ aura tenuís,iuxta naturá fuam,corpora nominant corpus ponunt nà(τπτ cry veforrelons| carnem,ut orthodoxus corpus audiens,carnem putet:harretícus fpiritürecognofat.Hacefteo— 7777/7" τῇ príma decipula, quz fi deprehenfa fuerít,inftruát alios dolos,& innocentíá(imulant,& ma/ liciofos nos uocant:& quafi fimpliciter credentes aiunt. Credimus refurrectíone carnis, Hoc ue; rocurm dixerínt.uuleus indoctá putat fibí fufficerejmaxime quíaídipfum δὲ in fymbolo credi; tut. Interroges ultra;círculi ftrepítus cómouetur fautores clamitant: Audifti refurrectioné car». nis, Quíd quxtís ampliusEt ín peraerfum ftudijs comutatis,nos fycophantz;illi fimplíces ap» pellantur.Quod fi obduraueris fronté& urgere coeperis,carnem digitis tenensan ipfam dicant.: refurrecturam,quae cerní£ quz tangit, quz íncedit,& loquié:prímo rident, deínde ánuunt:Di-!: Í centibufcy nobis,utrum capillos δὲ dentes,pectus& uentré; manus δὲ pedes, cxterofq; artus ex. inteeto refurrectio exhibeat:tuncueto ría fe tenere non poffunt,cach ἵππουρ ora foluenteston. fores nobis neceffaríos& placentas δὲ medicos ac futores ingerunt, Vltrocy ínterroeant,utrum credamus& genítalía utríufqy fexus refürcere,nofttas cenas hirtas.fceminará leues forez& ha; bitudinem corporís pro maris ac foeminae díftínctione diuerfam. Quod fi- dederímus, ftatie: expetunt uuluá δὲ coitüi:& cxtera qua ín uentre funt,& fab uentre.Síngula membranegann&,^ &orpus quod conftat ex membris dicunt non refurgere.Non eft huius POS cotra dogma peruerfum,rhetorícii íactare fermoné. INó mihi diues Ciceronis lingua fufficiat:ino feruens De - ον...» stt στον εν delphi! . tnofthenis oratioanimi meí poflit implere feruorem:fi uelim hareticorü fraudulentías prode-| re,quí uerbotenus refürrectioné fatentes,animo negant.Solent em mulierculz: eorü;mammas| tenere,uentrí applauderelumbos& femora& putres attrectare áxillas,& dícererQuid nobis| prodeft refurrectío, fi fragile corpus refu D Et futurz angelorü fimiles/habebimus δὲ hatu;| ram?Dedíenantur uidelicet οἵ carne δὲ offibus refurgere;cá quibus refürrexit δὲ Chriftus, Sed- 1 fac me erraffe in adolefeentía;& philofophorü,id eft ventiliá ftudiis eruditi, ín príncipio fidei dogmata ignoraffe Chriftíana:& hoc putaffe in apoftolis,qd'in Pythagora δὲ Platone δὲ En; pedodelegeram.Cur parauli ín Chrifto atqj lactentis errorem fequíminitCur ab eo ἱππρίοια» tem difcítis,qui necdum pietatem noueratzSecunda ι poft naufragíü tabula eftculpam fimplici ter cofiteri. Imítati eftis errantem,imitamini δὲ correctum.Errauimus iuuenes, emendemur fe;| ον... nés.Jungamus gemítus, lachrymas copulemus, ploremus,& cóuertamur ad dfim quifecitnos; P7755 7 er» hon expectemus diaboli peenítentia, Vana eft illa przcfütmptío,& ín gehennz trahens. profun dum.FHícaut quaritur uíta;aut amittítur.Si Origenem nüdj fecutus fum.fruftra ínfaiare me quzritis.Si difcipulus eíus fui.tmitamini poenitenté. Credidiftis cofítenti, credite& necanti..Si ifta ut aís(ínquit)noueras:cur eum laudafti ín opufculis cuís?Et hodielaudarem, nifi uos eius Δ onudawir Quy laudaretis eftores.Non míhí difpliceret ingenii nifi quibufdá: ius placeretímpíetas. Et Apo/;».;» eon t ftolus przcpitomnía legentes,quze bona funt retinentes. Lactantíus ín libris fuís& maxime ín epiftolis ad Demetríanü.fpíritus fancti negat fubftantia:& errore Iudaico dicit e ucl ad patré| teferrí uel ad fili:& fanctificatione utriufqp perfona fub eius nomine demonftrarí.Quiís mihi interdícere poteft;neleoam Inftítutioná eius libros,quibus cótra gentes fcrípfit fortíflime,quía fuperior fenténtía dete(tanda eft Apollinarius cotra Porphyrium εστεσία βηρῆς elu &--;: 3 robo j MR. Us; LL ht yn N fF"το frin(xoa y» PP m;"—.—"— 077 [reet oven niv Opw 0 PALA aida |;/ - οί l5"nC C. tet ros κί j ota om Here. f I A nent imu E mm , randos.fed dímittendos naturz;ne medela laneuoré ex t. «t pefunt,exquo Origenes mortuus eft Tyri.Quislatínorü aufus eft und tranfferre libros eius, ^ f.“" ΡῪ Qo enaf errore Yer v]- ἣν fore , C^: amnpo hore /!»7»»} rnv rrr |(AD PAMMACHIVM ET OCEANVM Probo laborem uiti ficet fatuum ín platífag dogma cótemnam. Cófitemini&uos in. quibufdá errare Origenem, δ mu ultra no faciam. Dicite cutn male fenfiffe de filío; peíus de fpitítu fan;, éto,animarum de clo ruínas impie protulíffe;refurrectionem carnís uerbo tantum confiterí: xterum affertione deftruere:& poft multa fxcula atq; unam omníü reftítutionéidipfum fote Gabríelem quod díabolut, Paulum quod Caipham,uirgínes,quod proftibulas. Cum hacte iecerítís,& quafi cenforia uírgula feparauetítis a fide ecdefíze,tuto legam cxtera:necuencna íam tímebo cum antidotum prabibero.Non míhí nocebit fi dixero:Orígenes cum ín caterís libris omnes uícetitin Cantico cantícorum ipfe fe uicit.|Necformídabo fententíam qua illum docto: rem ecdefiarüi quondáadolefcentulus nomínaui: nifi forte accufare debui, cuius rogatus opu. fcula cranfferebam:& dicere in proloco: Hiccuíus interpretor libros haretícus eft. Cauelec&tor; ne legas.fuge αἱρετᾶ. Aut fi legere uolueris,(το a malis hominibus δὲ haretícís corrupta effe qua tranftuli,(gc tímerenon debeas. Ego ením omnía qua uítíata fuerunt correxi. Hoc eft alijs uerbis dicere,ego qui ínterpretor catholícus futm,híc qué interpretor haretícus eft. Deníag δὲ uos fatis fimpliciter& ingenue, X non malíciofe,parui fcilicct pendentes prazcepta rhetorica: & prarftigias oratoR; dum Eme eius«ie ἀρχῶν haretícos confitemini,& ín alíos crímen tráffer| teuultis;inieciftis legentibus fcrapulum: ut totatn authoris uitam difcuterét: δὲ ex cxteris libris eius,coniecturá ρτα[επείο facerent quaftionis.Eco callidus qui emendauií, filens quod uolui,& diffimulans crímina,non feci ínuidíá crímínofo. Aiunt δὲ medici randes morbos non efle ui σα quínquagínta anni pro de refurrectioné, περὶ ἂγχῶμ,οφωματέας δὲ τόμους,(τίς per infame opusfeipfum uoluit ínfamari? TNec difertíores fumus Flilarío;nec fideliores Victorino, qui eius tractatus, nonut interpretes, fed utauthores propríj operis tranftulerunt. Nuper fanctus Ambrofius fic Flexameron illius cofhpilauít:ut inagis Hippolyti fententías Bafilijcy fequeretur.Ego ipfe,cuíus aemulatores effe uos dícitís.& ad cateros,talpa;caprean: ín me oculos poffidetis.fi malo animo fuiffem erga Ori genem,ínterpretatus effem hos ipfos quos fü pradixi libros,ut mala eius etíam latinis nota fa/ erem.Sed nung feci,& multis rogantibus acquíefcere nolui. Non em confucui eorum infula te erroribus quorum miror íngenia Ipfe fi adhuc uiueret Origenes, írafceretur aobís fautori/ bus fuis: δὲ cum Iacob díceret,odiofum me feciftis ín mundo. Vult aliquis laudare O rigenem? Laudet utlaudo.Magnus uir ab infantía,& uere martyrís filius, Alexandríz ecclefiafticá fchor lam tenuit: fuccedens eruditiffimo uiro. Clementi prefbytero. Voluptates íntantum fugit, ut zelo dei,fed tamen non fecundü fcientíam, ferro truncaret cenitalía. Calcauít auaricíam, fcríptu tas memoriter tenuit. Et ín ftadío explanationís earáü,diebus defudauít ac noctibus. Mille& eo amplíus tractatus quos ín ecdefia locutus eft didit, Innimerabiles praterea comentatíos, quos ipfeappellat τόμους:δζ quos nunc pratereo, ne uídear operum cíus í dícem texere, Quis noftrum tanta poteftlegere;quanta ille confcripfit? Quis ardentem ín fcripturis aním(ü no mi/ retur? Quod fi quís Iudas zelotes oppofuerít nobís errores eius,audíatlibere. Interdum ma erus dormítat-Homerus. Verum operí longo fas eft obreperefomní,| INon ímítemur cíus uitía,cuius uirtutes non poffumus fequi.Errauerunt ín fide alij tam Graci dg latíní,quorum nó necefle eft proferre nomína,ne uídeamur eum non fuí mcríto,fed alíon: errore defendere. Hoc non eft íaquíes excufare Orígenem,fed acauifare cxteros.Pulchre.fi eum erraffe non dicerem, fi in fidei prauitate faltem apoftolum Paulum ucl angelum de caelo audíendum crederet. INüc uero cum fimpliciter errorem eíus fatear.fic legam ut caterosquía fiz errauít ut cxterí. Sed dí/ cas.fi multorum comunis eft error,cur folum perfequimini? Quia uos folá laudatit, ut apofto/ lum. Tolleamotis 1:024», δὲ nos tollimus odij magniítudiné. Czterorum uítía de libris fuís ad hoctantíi excerpitis:ut buíus defédatis erroré.O rigené fic fertís ín ccel:utníhileü ertaffe di catís. Quifgs es aflertornouog: dogmatü,quafo te,ut parcaf Romanis auríb9:parcas fideí,qua apoftolí uoce laudata eft. Cur poft quadringétos ános docere nos niterís,qd' ante nefciuimus? Curpfers ín medíü,qd Petrus& Paulus xdere noluerátz Vfcy ad μᾶς die{ποίᾳ doctrína"i i ME Μ Meli) dy] ΟΝ DE ERRORIBVS ORIGENIS|$o. 88 dus Cliriftianus fuit. Π fenex tenebo fidem,in qua puer natus fiim. Pelafiotás nos appellát,& luteosanialefq; δὲ camneos,quod nó recipíamus ea qux fpitítus funt: illi fcilicet Hlierofolymitze, quon: mater in caclo ἘΠ ΝΟ conténo carné,ín qua Chriftus natus eft, δὲ refürrexit:non defpicio lutum quod excoctum ín teftam puriffimam reonat ín ccelo.Et tamen míror.cur carni detrahé tesuíuant carnalíter,& inímícam fiiam foueant,& nutríant delícate:nifi forte implere ποίας fcri; pturam dicentem:Amate ínímícos ueftros,benefacite hís quí perfequuntur uos.Amo carné ο” ftam,uírginem,ieiunantem:amo carnís non opera,fed fabftantíam, Amo carnem, quz tudican dam fe elle nouit. Amo illàquep Chrífto ín martyrío cxdi£,laníatur,exurit.Illud uero quod afferíta quibufdá hzreticis δὲ maliuolis homínibus libros eius effe uíolatos, cj inepti fit; hinc ,pbati poteft.Quis prudentior, doctior,xloquétíor,Eufebio& Diídymo affertoribus Origenis ínuenirí poteft? Quorum alter fex uoluminibus τῆς Ἀπολογίας, ita eum utfe fenfifTe confir/ mat: alter fic eius errores nítitur excufare, ut tamen íllius effe fateatur: non fcríptum ne/ gans,fed fenfum fcribentis xdifTerens, Aliud eft fi quac ab hareticis addita funt,Didymus quafibene dicta defendat.Solus inuentus eft Orígenes cuíus fcripta ín toto orbe falfarent:& quafi ad Mithridatis litteras, omis uerítasuno díe de uoluminibus illius raderetur. Si anus uíolatus eftlibernum uniuerfa eius opera.qux diuetfis& locis& temporibus xdídit.fimul corrüpi po/ tuerunt? Tpfe Origenes ín epiftola quá(cribitad Fabianum Romanzutbis epifcopum, pceni; tentíam apít cur talia fcripferít;&t caufas temerítatís in Ambrofium refert;quod fecreto zdíta in publícum protulerít;& quid adhuc svo aliena effe quz difplicent?Porro quod Pa philum proferunt laudatorem cíus:eratías illis aco meo nomine,quod diígnü me putauerunt, quem cum martyre calumníarentur. Si ei ab inimicis Origenis libros eius dicitis effe uiolatos, utínfamarentur:quare míhí non liceat dicere ab amicis eius& fectatoribus compofitá effe fub nomine Pamphili uolumen;quod illum teftimonio martytís ab ínfamía uindicaret? Ecce uos emendatís ín Orígenis librísquod ille non fcripfit:& miíramíni,fi dat aliquis librum, qué ille non xdidit? Vos in dito opere poteftis coareuí:ille qui nihil aliud zcdidit facilius patet calum niz, Date quodlibet aliud opus Pamphilinufcg reperíetís.Focunum eft. Vndeioítur cam, quod Pamphili fitz Videlicet ftilus& falíua docere me poterit. Nücg credam, quod doctus uír prímos ingenij fui fructus quaftionibus& infamix dedicarit,& ipfum nomé Apolooctíci ofté dit accufatíonem.INon em defenditur,nifi quod ín crímíne eft. Vaum nuncproferam cuí cot tradicere uel ftulti fit;uel impudentis, Sexti libri Eufebij faper Origenis defenfione príncipiü ufcg ad mille ferme uerfus liber ifte q Pamphili dícitur,contínet.Et in relíqs fcriptor eiufdé ope; είς profert teftímonia, quibus nititur approbare Origenem fuiffe catholicum.Eufebius δὲ Pam philustantam inter fe habuere concordíam:ut unius anima: homines putes,& ab uno alter no men acceperit. Quomodo ioitur inter fe diffentire potuerüt:ut Eufebius ín toto opere fuo Ori Ee Arríani probet dogmatis, δὲ Pamphilus Nícenz fynodi qua fuit poftea, defenfor eft? x quo oftendítur uel Didymi uel cuiuflibet alteríus effe opufcalü,qui fexti libri capite detrun/ cato.catera membra fociarít. Sed concedamus ex fuperfluo,ut Pamphili fit fed πες ἃ marty; ris. Ante ením fcripfit δρ martyríü perpeteretur. Et quomodo(inquies)martyrio dienus fuitz Silicetut martyrio deleret errorem: ut unam culpam,fanguinis fui effufione purcaret. Quan/ εἰ ín roto orbe martyres antecj cxderentur,uatijs fubíacuere pecatís? Defendamus ergo pecca ta, quía quí poftea martyres,príus peccatores fuerunt. Hzecfratres amantiffimi ad epiftolam ueftram celeri fermone dictaui;uincens propofitum, ut contra eum fcriberem, cuius íngeníumi ante laudaueram,malens exiftimatíone periclitari,cj fide.Hoc míhi praftiterunt amící meí,ut fi tacuero,rsus:fi refpondero,inimicus íudicer.Dura utraq, códitío.Sed e duobus eligam.quod leuíus eft:fímultas redíntegrarí poteft;blafphemia ueniam nó meretur. Quíd autem laboris in libris tranfferendis περὶ ἀρχῶμ füftinuerim,ueftro iudicío derelínquo:dum δὲ mutare quip» piam de Girxco non eft uertentís fed euertentís;& eadem ad uerbum exprímere;nequacg eius, qui feruare μοῖίς aloquij uenuftatem, a? 3v v»ola tof wot 3 lbras Ont? 732 vnl| tici ait CEU EN E 5 τὸς τς τος τς (/PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. 5 Onorifíca contumelía.) Míra gratía coniunxit ínter fc pugnantia, honorcm& contumelia: ΠΝ Caufeprodeft.) Caufam uocat rem de quaagitur,idq; rhetorum morc.(/Talione morder ἘΠ re.) Talio poena genus eftex duodecím tabulís,quo damnum illatum,fímili damno penfaz Jes| batur:ucluti fi oculus eruatur eí,quí oculum excuflerítalterí. Vnde retalíare dicimus,cü par C parirefertur.(ΝΟ dogmatíften.) Dogma decretum,Joyui«nieioquí leges ac decreta prafcribat, γ΄ Τ er δ tulliano magiftro.) Sícerm folitus eft ci appellare Cypríanus,quoties libr os illius pofce ret fibi dari, Date (inquiebat)mihi magiftrü meii, Fluíc Hieronymus tribuít eruditione,& ardens tríbuít ingeníü:que tan, dé aít ín hzrefim Montani prolapfum,fed ut íd malí magis tríbuat ínuídíz clerícorü, d απο T ertullía) ni. Auguftínus dicit eum ob íd ínter haretícos habítum,quod ad Cataphrygas defcíuerít,& iteratas nu, ὁ ptías pro ftupro damnarit.(f Dímidiatam Chrifti.) Nam Apollínaríftae dícunt Chríftum corpus huma num dütaxat accepíffe: czeterum loco anímae fuifle uerbum, atq hoc ipfum uerbum íta fatum carne,ut Chrifti caro& uerbáüi,eíufdem effent fubftantia. Ita díuus Auguftinus, Economíam uocat, quod parcus difpenfator, partem hominis tríbuat Chrífto,partem detrahat;{ Im oictatís Αι.) Quí ín perfonís ín. duxit ínzequalítatem,quem errorem Arríus ex Orígenís hauferat libris. At Origenís defenfor eft Eufe; ἢ Βίας.(/ Mordet δὲ Lucilius.) Ita Flaccus ín Satyrís.Nempe íncompofito díxí pede,currere uerfus Lucil - li. Acpaulopoft. At ídem,quod fale multo utbem defrícuit, Charta laudatur cadem.Damnat Ígít ín Luj cilio,quod eft damnandü,nempe quod eft ínconditus. Laudat quod eft probandum,uídclícet fales& le ᾗ pores,(/ Certe Apollínaríj ac Dídymi.) Nam Ambrofius Alexandrínus Dídymi dircipalas fcripfi πον ^ jumen aduerfas Apollínaría, utteftatur Híeronymus ín Catalogo uírorum illuftríü. Coeterü híc ApoL ^ linaríus Laodícenz ecclefíae fuit epifcopus.(í Alexandrínz chartz.) Lepos eft ínallufione tacíta. Nam Orígenes Alexandrínae ecclefie prefbyter fuít,& ex Aegypto bíblínze chartae adferebantur. 4/ Suü effe ᾿ συμμεύσεμ.) Myftas facris initíati, Symmyftz[ας ínítiati facris.(Et Luteos,) Quos alíquado uocantPe, |. lafiotas.(/ Orgiis foederent.) Myfteria uocat orgía,(gd orgía propríe dícütur Bacchí. ή Ex Platonis feri tentía.) Is em ín rcípublicz líbris,uult ciuítatís cu(todes,callere artem mentíendí,& populo imponere; quotes id ípfíus οχίσίε utilitas:rcliquos mentírí uetat,ne pernicíofum exemplum latius ferpat.Et omni no uulgus craffum nó ducit uerís. Alíoquí quorfum erat opus,tot cerímoníjs ín lege Mofaíca,queHiez ronvmus ob íd fcribít tradíta;ne ín deorü cultá prolaberetur,& his cancellís ad tepus contínereturz Pot roquxícribít Auguftinus de mendacío, quax traduntur a noftrí temporís"Theologis, partím eíufmoz ^» difunt,ut etíam fi maxíme fint uera,tamen a comuni fenfu uehementer abhorreant,(i Domi nobis ifla nafcuntur.) Locus hícob ígnoratum prouerbíum,ín omníbus exemplaríbus habebatur deprauatus:fed uaríc,ut eft foecunda ímperítía. Significat autem hoc ipforum effe peculíare, mentiri ac peíerare, cá fint v Origenifta.(/ Q uída Coftantíus.) IN eft híc conftantius nome propríd;fed aduerbíü,ut intelligas hos liberius& audacíus{πᾶ harefim defendere.(/ Scilicet uno me.) Scilícet,[ronià habet.(/ Atq;loxías,) Có gnome cft Apollínis ppter obliqua refpofa,quz reddebat hui? uates,quo facilius ímponeret cofultorib?, Ἄοξος, ein Graecis obliquum fignificat:(ic Aríftophanes ín pluto.'6 δὲ λοξία μέμιμ δικαίαμ μέμφομαι ἸάνϊεμP DM& Pyrrho.) De Oraculis croefo ἐρμαϑευ οἱ red Herodotülibro prímo,Pyrrho refpoditad p 4 μᾶς modá.Díco te Acacida Romanos uíncere pofle.(/ Parí ftropha.) Strophá uocat obliquà& figura tam oratíonem,quo uerbo Híeronymus perquam libenter utítur.Pyrrhum fefellit Amphiíbología,Croé Y fumzenígmate mulz, //Nos Sycophantz.) Id eft calumníatores,hoc eft quí uítío accufant non recte,.. $ POPE AMET p Varíemendofa erant exemplaría,L egendum,lumbos ac femora, pui tresattrectare axillas: Vt intelligas partes qua fub alis funt,fudore plarücs ínfectas. A ut fí cuí hoc no pla cet:legat, lumbosac femora& furas. Deínde poft ftygmen, adíjcíat, attre&are mammillas. ή Etfatura t angelorü.) Natuta hoc loco membrü eft mulíerís pudendum,quod& Graci uocant φύσμ uerecundiae caufa.Hic locus ín quibufdam codícíbus ad hunc modum erat ímmutatus.Futurz fimiles angelís,angez lorum habebimus& naturamcSed mendofe,nec ením cohzret ο relíquo dífputationís contextu. 47 Ft v ταί ultra nó faciam.) Perlongum fit dícere,quot modis híclocus fuerit deprauatus.QQuídam habebant, δὲ uím ultra non facíam. Q'uidam,nutum non facíam. Alij, mutuum non facíam, Alijmotum non facía; ut fit quotíes femela uero fuerit aberratum.Eeo penfitatís diligenter omnibus,repofui: Et my;fiue mu;ul tra non facíam,hoc eft περ non facíam, Iuxta illud Ennij, Neq; ut aíunt,mu facere auderent,hoceft uel mínímü uerbum. Nam hacfyllaba mutorum eft, unde& muti díctí,& muffare,quod Girzecí jd. V erü ,*« dehoccopíofius dí&tum eftin Chílíadibus noftrís,(Quod proftíbulas.) Id eft, publice proftantes id : y quaftum meretríces.(/ De refarrectione wp ἀρχῶν βρωμιαγέας, Ge τόμους.) INam ex ueftigijs exemplari íta ceníco legendi, íd eft de príncipris, Stromatenfes,ut ita uertam,docendi eratía,& Tomos. Acperíjt quíde índex librorum Oriígenís,nedum ipfilibrí quem Híeronymus ín E fcriptorum illuftríum prudens, fed infelíciter omifit, quod eum ín epiftola quadam ad Paulam pofuíffet. Ας pertít ipfa quogs epiftola. Czterum collectanea Suídz teftatur Πᾶς fcripfiffe librü περὶ τῆς ἁμασάστως.[α eft dérefurrectío^ Ὡς. ὃς dece quos ín(cripferít σρωμαϊεῖσ:ιτοί αἱ dícas,ex uaríjs cofarcínatos partíb?,more flromatà.Scrípfit 3 δὲ vóuove,quos nos uolumína poffum"dicere fíuefectíoes, f Cópilauit. Velhiíclíquet alíena copilarí nà noftra, queadmodü nác uulgo fcríbüt copilauít Πᾶς Πε, p eo qd' erat collegít, Ambrofius Orígenís He | xameron cóopilauit, íd eft fublegit íllínc uelutí farto,qua uídebant:& οδρίαωζ,α furto fpolíantur. 4/ Oper rís efus índíce.) Latíne díxit,quá uulgo uocant tabula.Plíníus elenchü uocat Girxco uocabulo, ἔλεγχος; 2((Tudas zelotes.) Arbítror hoc roo a librarijs addítá, níhil em facítad fententia, imo officít: neq; em quíft fuit hoc noie.De Simone zelota,legimus:& hu? collega Iuda, fed laudato. 1:276 aps end : tor tue f] SHIERO.AD RVFFINVMs'.$0. 89 ; lator,fiue inuidus,(/ Toterdum magnus dor.) Aut Hieronymus memoría[apfus eff;aut fcríptor immu A SES δ y p 4- tauít nonnihil, Síquide Horatíus Πς habet: C)iuandoq; bonus dórmítat Flomerus.(1 Απιοτίς ὑπερβολὴν) . fdeft; exceffum& nimíetate, Nam quod eft fupra modá fupra Ηάσπι; ὑσερβολικὸμ uocat Graci.E(t hoc f nomínerhetorum exornatío, quá quídam uertunt fuperlationem. 4/ Pelufiotas nos appellant.) ΕΠ Pelui fium urbs ín extremo Nilí oftío fita, Syríam uerfus,alímo nomen habens, quem íllíc opínor ínuehit INíZ lus:atg íllicnatí Pelufiotze uocant, ΕΠ& T heffaliz portus eíus nominís.z2.0; autem lutü eft fiue límus, Ῥυσ[α fubftantia. Vnde pelufium quafi lutezefubftantiz.Feftíuitas eft ín ambíguo uerbi.(/Scilícet Hiero2 69 folymita.) Scilicetíroníam habet.Híerofolymítz refpodet ad hoc,quodante dixerat Pelufiotas.Obíter ^ ,notatepilcopü Híerofolymítanum infectum Origenis dogmatis. 4/755 απολογίαο.) Id eft,defenfionis,(i $ ueexcufatíonis; 47 Alíud eft.) Hic loquendi modus peculíarís eft Hieronymo, cá infert abfurdá alíq uíd 5.& incredibile, Quís em credat Dídymum tam ftultum,ut hocuelít.«/ Ad Mithrídatís litteras.) Refpe xítadíd,quod eft ín oratione. M, T ullij;prolege Manilia.Delenda eft(ínquit)uobis illa macula Mithrí 'datíca;fupiore bello fufcepta, quz penítus(4 ínfedit atq; ínueterauit ín po. Ro. nomíne,quod ἐς quí uno .dietota Afia tot ín ciuitatibus uno nuncío,atqs unica fignificatíoe lítterarum,cíues Romanos, necandos ^ trucidandofcgg denotauit&c. 47 ΑηΠἰαλο[οῦσιμ.) Id eft, caufantur.Sícem effelegendum ex uarfjs exem. 1 plaríorum ueftíeijs cenfuí, 4Γ Stilusd(αἰίωα.) Stilus ínftrumentü eft ατεῦ quo ueteres fcribebant ín taz 'bellís ceratís.Isaliquando ponítur, pro characterefcríbendi.Salíuam appellat guftum quedam oratíonís peculiarem. Namdlingua fuperíoríadmota palato, ínterueniente faliua euftamus.«ί g uzítíonibus,) jm eft,accufatíonibus fiue controuerftjs.Nam& hoc fignifícat quaftío. 41 Dedicarít.) Id eft, inítíarít, (( Nomen Apologetící.) Id eftlíbri defenforíj, Argumentü efta relatíuís. Na ex defenfione colligit fuif s [3 U [ fequiaccufauit, T:! €( ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. {Ἐκ hac epiftola apparet&eante ínterceffiffe inter Flíeronymü& Ruffinum fímultate, uerum eos tí ἐν C τεαίῆς, Sed ut ínquít Horatíus, Male farta gratía nequícif coít;& refcíndítur.Deínde εἴ obliqs Rutinilaudíbus ín fufpítione traheretur haerefis Orígenícz,incítantibus etia amícís recruduít príftína inímícítize uulnus,& ín apertum bellum erupit illa qualifcágg cocordía. Admonet autem,ne fe poft hac fij mili modo laudet. E.(SCHOLIVM m B( Figuratas controuerfías.) De his& figuratís laudibus iam antea diximus, 5 Iute Romx moratü fermo jppríus indícauit, Nec dubito fpiritali parent ad ρα. i| τ reuocatii defyderío: qué matris luctus itephibebat:ne magís corá doleres,qd' jj abferis uix ferre poteras. Cuod quereris ftomacho fuo unüquédj feruíte:& noftro. 49) nó acqüíefcere iudicio:conicientia noftra teftis eft diis poft reconcilíatas amícítías rceffifIe rancorem,quo queipiá laderemus:quín potius cá omní cautione prouídiz mus:ne faltem cafüs in maliuolentiá uerteret. Sed quid poflumus facere.fi unufquifqyíufte pa tat fe facere, quod facit? δὲ uidetur[οί remorderi potius cg mordere? Vera amicitia quod fentít diffimulareno debet.Prafatiuncula librorü περὶ$9x$» ad me míffa eft:quá ex ftilo intellexi tu& efle.In qua oblíque imo aperte οσο petor.Qua mente fit fcripta:tu uiderís:qua(πτο]ίσαε,δτ ftul τίς patet.Poterá& ego,qui fxpiflime figuratas cotrouerfias dedamaui.aliqd de uetere artificio tepetere,& tuo te more laudare.Sed abíita me,ut quod reprehédo ín te,imiter: quin potius ita fententíá téperauí:ut δὲ obíectü crímen effuperem,& amicü quant in me eft, nec lfus lzcderé. Sed obfecro te;ut fi deinceps aliqué fequi uoluerístuo tantü íüdicío fis cotentus. Aut em bona funt qux appetimus;aut mála.Sí bona.non índigentalteríus auxilio.Si mala,peccantíü multi» tudo nó parít errori patrocinium, ΕΠ ας apud te amice potius expoftulare ποίαί,(5 laceffitus pu» blíce defzuite:ut anímaduertas me reconcilíatas atnicitías pure colere,& nó íuxta Plautiná fen tétía altera manu lapidé tenere, pané offerre altera. Frater meus Pauliníanus, necdá de patría .teueríus eft;& puto quod εἴ Aquilegiz apud fanctá papá Chromatiii uíderís. Sanctü quod piefbyterá Ruffinü ob quandá caufam per Romá mediolanü mifimus,& orauímus,ut noftro anímo& obfequío uos uideret. Catterífag amicis eade fienificauimus,ne mordentes inuícé,cofu mamur ab ínuicé. Iam tux moderationis eft,& tuorü;nullam ocafioné impatientibus dare;ne onomnces fimiles meí inuenías, quí poffint fieuratis laudibus delectari.,| (ARGVMENTV M EPISTOLAE SEQ VENTIS. -( R«fellit Ruffini calánías,quas ex aliorá ad fe lítterís íntellexerat.Idqy facit maíori fortaffe ftomacho, &f uttale decuerit αἰτῆ, nifi íntolerabilís effet calumnía hizerefeos ínfimulari, Sí οί libebít Kuffini libros in Hieronymá fcriptos legere,uelob íd,quo hzc rectíus íntelligat(INamalíoqui non uídeo magnopere, κιτ ἱερί debeant)reperíct eos ín fecunda parté fecundi Tomi, | x 25970nn24 Pod ERR C m emy fenftgya ΓΡ Pu— LA ua Ore σε. Pn? vr έν ΓΩ« eram (APOLOGIA HIBRONYMI (AD PAMMA.ET MARCEL.APOLOGIA HIERO.ADVERSVS RVFFINVM zx T ucftris δὲ multorum lítterís didíci;/obijci míhí ín Íchola tyranníca, lingua canum | mcorum ex ínímicis ab ipforcur περὶ ἀρχῶν libros ín latínü uerterím,O impuden, tíam finoularem:accufant medicum quod uenena prodiderít:ut fcilicec φάρμακον 4 ed θανασίμομ fuum: non innocentía: merito ,fed crímínis communione tueantur: quafi culpam nutuerus peccantium minuat: δὲ in perfonis, non ín rebus fit accufatío. Sai; buntur contra me libri. Ingeruntur omnibus audiendi: δὲ tamen non«duntur, ut fimplicium corda percutíant:& mihí facultatem pío me auferant refpondendi. Nouum maliciz genus, ag cufare;quod prodi tímeas:fcríbere,quod occultes.Si funt uera quac fcripfit: cur publícà tímuit? Si falfa.cur fcripfit?Olítmn pueri lecímus,intetpperantis εἴς arbitror fcribere quíctg, quod oc cultarí uelis Rogo quis eft ifte dolor?Quid axítuant?quid ínfaniunt? Quod praconem repw li figuratum? quod noluí me fubdolo ore laudari?quod fub amící nomíne,inimíci infidias de prehédiFrater& collega ín prafatiuncula uocor,& fatís aperte exponütur crímína.mea, quid Ícripferím,quibus in cli Origenem laudibusleuauerím.Bono animo fecifle fe dicit. Et quo^ modo nüceadem ínimías obíjcít;qua tüc amicus laudauerat? V oluerat me ín ínterpretatíoe, αα praxuium fequi,& authoritatem operi fuo exnoftrís opufculis mutuari.Suffecerat femel dixifTe, quod fcripferam. Quid neccíle fuit eadem rurfus iterare:& frequenter ἱπροτοτοιδ quafi nemo fibi laudanti crederet,ipfa dí&ta replicare? Non eft tam(οἶ[ίοίτα de audientium fide, Πτι! plex& pura laudatio.Quid metuítne απ(ine teftimonijs dictorum meorum ín meís laudibus non credatur: Videtis nos íntelligere prudentíam eíus,& pradícatíonis díafyrtíca: firophís ín fcholis GcpelufiffezSimplícitatem obtendere non poteft;ín quo artífex deprehéditur malicia. Semcelautut multum bís,erraffe fit cafus:cur prudenter errat& crebro:& fic per totum texít et; rorem:ut mihí non liceat negare quod laudat: Prudentís fuerat δὲ amníci poft reconciliatam fij multatem,etíam leucs fufpítiones fugere:ne quod fortuito feciflet;confi ulto facere putaret. Vn de ὃς Tullius ín commétarijs caufarum pro.. Gabinio:Eeo(ínquit)cum omnes amícítías tué das femper putaui,fumma religione& fide:tum eas maxíme,qu: effent ex inítnícitijs reuoca/ tx in gratíam:Propterea;quod ínteerís amicitijs officit pratermiffum,imprudentíasuel(ut gra uius interpretemur)neolicentíz excufatione defenditur.Poft redítum ín eratíam:fi quid eft οὖν τ ffienari(οἷος Εἴας míífum, id nó neglectum fed uiolatü putatur:nec ímprudéti fed perfidiz a cus quog ín epiftola quam fcribit ad Florum: Male(aít) arta eratia:nequícdj coit,& reícíndi£., uid mihi nuncprodeft;quod fimpliciter erraffe fe iurat? Ecce obíjciuntur mihi laudes eíus, δὲ crimini da£fimpliciffimi amíci, nó fimplex nec pura laudatio, Si authoritaté fuo operí pítrue/ bat, uolens ds fequeret oftédere: habuit ín promptu Hilaríá confefforé,q quadraginta ferme milia uerfuum Origenis ín Iob, δὲ pfalmos trftulit.Habuit Ambrofiü,cuius pene o&s libríhu ius fermonibus plení funt.Et martyré Víctorínum, qui fimplicitatem fuam ín eo probatdum nulli molit infidías. De hís omnibus tacet;& quafi columnis ecdefía: practermiffis, me(οἱ pu/ blícat,& nihili hominé perangulos confcctatur, Nifi forte eadé fimplicitate,qua amicü neícius acufauit;lllos ignoraffe fc iuret,Et quis ei credet uiro eruditiflimo,& qui tantam habeat fcien/ tíam fcriptorü ueteri, maxime Gracorum: ut dum peregrina fectatur, pene fua amiferít: ut re centílfimx memoríz uitos& latínos nefciat? Ex quo apparet non tam me ab co laudatum, C$ illos no accufatos:ut fiue laus illa eft;ut ftultís períuadere conatur:fiue accufatío,ut ego ex uul/ nerís mei dolore fentío,nec ínlaude haberem zqualium eloríam,necín uituperatione folatíü. T'enco epiftolas ucftras,quibus accufatum me fcribítis efle: δὲ hortaminí ut refpondeam crimi nantí:ne fi tacucrím,uidear crímen ασποίτοτε, Ad quas refpondi.fateor:& Φρις lafas ficamici tía iura feruauíut me fine accufantis accufatione defenderem:& quod unus Roma amicus ob iccerata multís ín toto orbe ínímicis dicerem iactitatum:ut non uíderer homini, fed criminibus rcfpondere.Aliud eft./fi pro iure amicitia: accufatus tacere debui, Et dum lutatam habco fa) ciem:atq, ut íta dícam,hzretico fetore confperfam, ne fimplici quidem aqua diluerem, ne ille mihí feciffe putaretur iniuriam. Πας uox nec homínis eft, nec ad homínem: aperte ami/ «um petere: crímína eíus fub perfona laudatoris exponere: illi ne hoc quidem liberum derelinqut ADVERSVS RVFFINVM—. Φο, 9o A deteliaqui;utfe catholicum probet:& laudationem haretíci;quz illi obijciturnóo deaffenfuha; ον ' refcosifcd de ingenij extítifle admiratione refpondeat.Placuerat οἱ[Πας ut ipfe uult uideri.com pulfas erat ín latinam linguam uertere,quod nolebat, Quid neceffe fuit me latentem, δὲ tantis à|. marísatq terrarü díuifum fpacijs inferere quxftíoni? opponere inuídiz plurímorumzut plus .". miíhilaudando noceret fibi prodeffet exemplo? Nunc quoqj quía renuí laudatorem,& uery. "*' foftilodocimenoneffe quod meus neceffaríus pracdicauit:dicitur farerez& tres contra meli; à; bros,uenuftate attíca texuifTexeadé accufans,qux ante laudauerat.& obijciens mihi ín tráflatioe: Origenis nefaría dogmata,de quo ín prafatiuncula laudatíonis fuz dixerat:fequar regulá prae νο cefforum:& eíus prazcipue uítí:cuius fuperius fecimus mentionem:quí'ἹἨῃη'. los Origenis, quos Homiliticos appellauitzalíquátos etíá de Tomis in Apoftolà fcriptis,tráftu life in latínum:ín quibus cum aliquanta offendicula inueniantur ín τατος ita elimauit omia ínterpretádo atq; purgauít,ut níhil ín illis quoda fide noftra difcrepet.latinus le&or ínueníat. Huncergo etiá nos:lícet no zloquentiz uíribus:difciplinz tamen regulís, íaquantá poffumus, fequimur. Certe hac illiusuerba funt:negare non poteft.Ipfa ftili οἰοσαπεία δὲ fermo compofi, u tusquodq; hís maius eft. fimplicitas Chriftíana; authoris fuí characterem probant, Alíud eft; ""-. fiftaEufebius deprauauit,&accufator Origenis πιεί; ftudiofus ín uno eodéq; opete,& illir : ᾿ς&meuclerraffeuel bene fenfiffe teftatus eft. INon poteft me nuncinimicus hxreticum dicerez 1 quema fide fua dudum non difcrepare prafatus eft.Simulg; δὲ hocab eo quxtro;quid ΠΡί uelit Sad. fermo moderatus δὲ dubius? Nihil, ínquit, ínillis quoda fide noftra difcrepet, latinus lector mii.. inueníet.Fidem fuam quam uocat?Eam ne qua Romana pollet ecdefia?an illam qux ín Οτίσα τοὶ. nisuoluminibus contínetur?Sí Romanam refponderít:eroo catholici famus,qui nihil de Ort mmi. eeníserroretranftulimus.Sin autem Origenis blaphemia.fides illius eftidum míhí ínconftam o τία crímen impíngit.fe haretícum probat.Síue bene credit laudator meus, confeffione fua me uc affumit ín focíum.Síue male,oftendit me ídeo antelaudatum:quía participem fuí putabat er/ E p: torís,Sed aduerfus illos libros quí per angulos oarríunt,& furtíua accufatione me mordent: cis ox——— zditifuerint:& detenebrís ad lucem procefferintatq; ad nos ucl ftudío fratrum,uel temerítate amulorum potucrint peruenire:refpondere conabor. Neq; em magnopere formidandi funt, quos metuit author fuus prodere, δὲ tantum confcederatis legendos effe decreuit. Tunc aut agnofcam crímina,aut diluam, aut ín accufatorem quac funt obiecta retorquebo:& oftendam,,: quod hucufgy filentíum modeftia: fuerit;non male confcientiz. Interim apud tacitum lectoris ο ων ναό J..[.. iudicium purgatum me effeuolui,& erauiffimum inter amicos crímen retellere;ne príor Lfiffe ,,... pner Ier uidear:qui δὲ uulneratus nequacp contra perfecutorem tela direxí,fed meo tantum uulnerí ad mouí maníi, Qué obfecro;ut δίς praiudicio perfonarum culpam ín ed referat, quí laceffiuit. INeclafiffe contentus,quafi aduerfus elínguem fempercg taciturum tres elucubrauit libros. Et ^ ἁγτιώσας Marcionis,de meis opufculis fabricatus eft. Geftit animus,& illius repetite doctrina;& " eá ínfperatá uecordiá cognofcere. Fortaffe breui tempore dídicit quod nos docere debeat,& ' quod illum fcire nullus putabat,fubitum adloquentíz flumen oftendet.Sicpater ille deus fadt, fic magnus Iefus.Incipíat conferre manum. Quáuis librauerit accuíationis fuz: haftas:& totís, 1 eboph er^ nb aduerfum nos uiribus íntorferít:credímus ín deo faluatore,quod fcuto círcüdabít nos ueritas"(^^ ffir edes ᾿ eius:& ci pfalmifta cantare poterímussSagittz paruulorum factz funt plagz eorum. Et fi co^ ftíterínt aduerfum me caftra, non tímebít cor meii. Sí fteterít aduerfum me prelíü: ín hocego fperabo.Sed hacalías.INücad íd reuertamur quod coeperamus.| Obíjciunt mihi fectatores - eius: cerealíaq arma expediunt feffi rerum: quate περὶ ἀρχῶρ libros Origenis noxios: δὲ ecdey, - fiafticz fidekepugnantes ín latínum fermone uerterím.Ad quos breuis& fuccincta refponfio eft. Tux me frater Pammachi δὲ ποτ litterz cópulerát:dicentes illos ab alio fraudulenter effe tranflatos,& interpolata nónulla, δὲ uel addíta uel mutata. Acne parü epiftolis haberem fídé: mífiftis exemplaría eiufdem tranflationis,eum prafatiuncula laudatríce mea. Qua: cum legi? fem:contulifíemqo cam Gracorilico animaduerti,qux Orígenes de patre& filio δὲ fpiritu fan^ cto impíe dixerat: Et quac R.omanzaures ferre nó poterát.ín melíoré partéab ínterpte cómw a"Fata, Cxtera autem dogmata, de angelorü ruina, deanimars lapfu,de refurrectionis pene| Am di demundo| aiii i vice Misc m ER tts eee rete n Pia —€— (APOLOGIA HIERONYMI l C demundouel mundis Epicuride reftitutione omnium m aqu alem ftatum,& multo his dete. | T^j*»» ͵, ΄- ΄, | tiora,qux longum effet retexere:ucl ita uertiffe,ut in Girxco inuenerat:uel de cómentaríolis Di | | ᾿ dymi,qui Origenis apettiffimus propugnator eft,exaggerata& firmíora pofuiffe:ut qui ín tri ᾿ nitate catholicum legerat,in alijs hzretícum nó caucret.Alíus forfitan,qui non effet amícus eius, dicetetzaut totum tnuta,quod malum eft:aut cotum prode;quod optímum putas. Sí propter fimplíces noxía quzqp detruncas& ea quz: ab harreticís addita fimulas,ín pereerínum non uís tranfferre fermonem,;cede quícquíd eft noxíum.Sín autem uerítatís fidem ín tranflatíone con/ feraas,curalía mutas,& alía dimittis íntacta? Quády apetta cofefTio eft, ín eodé prologo emé& daffe te praua,& optima relíquiffe.Ex quo non interpretís libertate, fed fcriptorís authoritate. teneberís: fi quíd ín hís quacuertifti hzretícum comprobetur,& manifefti críminis areuere: id circo te uenení calícetn circumlinere melleuoluiffe: ut fimulata dulcedo, uírus peflimum tege; tet. Hac δὲ multa hís duriora ínímícus diceret:& te nó interpretem mali operis, fed ut aftípula;. | E uu| DR torem ín íus εκ εἴα: traheret. Epo autem memet tantum defendi(Te contentus: ín libris περὶ ἀφ in TM( 7 ΄: p":. ͵ ἢ E τειν ἄρχον με! fl.—x»fimplicítet, quod ín Graco habebatur expreffiznon ut crederet lector hís qua interpreta; yos jM.^ed» vL— banfednecrederetillis,quz tu ante tranftuleras.Duplex ín opere meo utilítas fuit: dum δὲ hz prt omuvmbog retícus author prodíturz& nó uerus interpres arguitur. Acne quís me putaret hís cófentire qua: uerteram,interpretationís neceffitatem,prafatíone muniui& docuí,quibus lector non deberet credere. Príor tráflatio laudé authorís cotínet:fecunda uituperatíoné, Illa lectoré puocatad cre dendü:ifta ad no credédü mouet.Ibí& ego inuitus laudator affumor:híc íntátü no laudo qué ttáffero,ut cogar accufare laudanté, Eadem res,nó cadem mente pfecta eft,imo uni íter díuer; fos exitus habuit. Abftulit qua erant, dícés ab harreticís deprauata:& addidit qua nó erant, af; D ferens ab eodem ín locís alíjs dífputata: quod nifi ipfa loca monftrauerít, unde tranftuliffe fe dicit, pbare non poterít.Mihi ftudio fuit níhil mutare de uero. Ad hocem interpretabar,ut mà Quo wl rabo! le interpretata conuínceré.Putatis me ínterpretem? Proditor fuí; prodidí haretítum, ut ecdefiá merbelirs- Orge?. abharefiuíndicaré, Cur Orígenem in quibufdam ante laudauerim:pralatus huic opetí ofte ditliber.Nunc fola ínterpretatíonís mea caufa reddítur:qua cutn píetatís habeat uoluntatem: nó debeo impietatis argui, prodens ímpium,quod quafi píum ecdefijs tradebatur.Septuagin/ ta libros eíus,ut meus neceflaríus críminatur.ín latinum uerteram:& multa de tomis. INücj de opere meo fuit quaftio,nund Roma commota eft, Quid necefíe erat latinís auribus tradere, uod deteftatur δὲ Graxía? quod orbis accufat? Ego per tot ános tam multa conuertens nüdj fcandalo fui. Tu ad primum δὲ folum opus, ignotus príus, temerítate factus es nobilis. Docet ipfa prxfatio,& Pamphili martyríslibrutm pro defenfione Oríeenísa te effe tráflatum.Et hoc agis totís uíribus:utcuíus fidem martyr probat:ecdefia non refutet.Sex libros(ut ante íam di/ xi)Eufebius Carfaríenfis epifcopus, Arríanz: quondam fienifer factionis, pro Oricene fcripfit, latiffimum δὲ elaboratum opus:& multís teftímonijs approbauit O rígenem iuxta fe catholi, cutnjd eft íuxtanos Arríanum effe.Horum tu primum librum uertís fub nomine martyrís. Et míramur,fi me homuncilum parui precij,Orígenis laudatoretu uellis, ο martyri calumniam fecetís? Paucifg; teftímontjs de filio dei& fpiritu fancto cómutatis:qua fciebas difplicitura Ro manís:cetera ufq, ad finé integra dímififti. Hocidem faciens ín apología;quafi Pamphili, qd [ GEM Ayer 7»,&in Origenis περὶ ἀρχῶν tranflatione fecifti.Si ifte Pamphili liber eft de fex libris:quis erít pri Origene Ev fl s efc ec^.-mus Eufebij?In ipfo uolumíne,quod tu Pamphili fímulas:fequentium librorum facta mentio eft.In fecindo quoq;& reliquis dicit Eufebíus:quid ín prímo libro ante íam dixerat:& quod ca dem repetere non debeat.Si totum opus Pamphili eft:cut reliquos libros non tranfferszSí alte tíus.cur nomen ímmutas: Taces;ipfz res loquentur,uídelícct ut crederent marty, quí Arria norum príncipem deteftaturi erant. Quid tibi animi fuiffe dicam amice fimplicifime? te ne po εί haretíci hominis libro;martyrís nomen imponere? Et ignoras te fub authoritate teftis Chrifti Origenís facere defenfores?Pro eruditione qua polles& inclytus«uj&xfie in occidente laudarís:íta ut κορυφαῖον te omnes tua partis nomínent:non reor te í norafle Eufebij σύνταγμα δὲ Pamphilum martyrem nihil omnino operis condidiffe.Ipe m θὰ amator& praxo contubernalis Pamphili treis libros fcripfit elegantíflimos,uità Pamphili cotinentes. In quibus cü αἰεί ADVERSVS RVFFINVM.$o. 9I Δ-cumexteramitris laudibus pradicatec;humilitatemq; eius ferret ín coclum,etíam hoc ín tettio li; * bro addidit.Quis ftudioforum amicus non fuit Pamphili?Si quos uídebat ad uíctuim necefía} pos Á ον, ' tíjsindigere:prabebat large quz poterat.Scripturas quoq; fanctasnon ad legendum tantum:«€£^ Oron fed&ad habendum tribuebat promptiffime,Necfolum uiris,fed δὲ fcemínis, quas uídiffetle-—^y^ &ioní deditas. Vnde δὲ multos codices prxparabat,ut cam neceffitas popofciffet;uolétibus lar iretur.Et ipfe quídem ρεορτῆ operis nihil omnino fcripfit: exceptis epiftolis, quasad amícos Ee mittebat,intantum fe humilitate deiecerat. Veterum autem tractatus fciptorum,legebat ftudiofiffime:& in eorum meditatione iugiter uerfabatur.Defenfor Orígenis,& laudator Pam phil dicit Pamphilum níhil omníno fcripfiffe;nec proprij quíccg códidiffe fermonis.Ethoc di, cit íam Pamphilo martyrio coronato: ne habeas fuffugium,poft zdítos ab Eufebío libros hoc Pamphilum(aipfiffe.Quid facies?Eo libro,qué fub nomine martyrís zedidifti, uulneratz: funt .. confcientíz plurimorum.INon ualetapud eos fuper Origenis damnatione epifcoporü autho/ rítas:qué putant a martyre pradícatum.Quid facient epiftola Theophili epifcopi? quíd papa Anaftafij ín toto orbe hzretícum COSME liber tuus füb nomine Pamphili zdítus.,pu enetcontra epíftolas eorum:& epifcopali nomíni;teftimonium martyris opponatur? Quod fe cifti ín libris περὶ ἀρχῶν, μος facito& ín ífto uolumine ἠευδεπιζράφῳ. Audi confilium amicí,nonte ceníteat artís tux:uel dícito tuum non effe,uel ab Eufebio prefbytero deprauatum. Vnde p: bar tibi poterít, quod ate tranflatum eft INon manus tua tenetur,nó tantz es zloquentiz:ut nullus te poffit imítarí.Aut certe fi res ad probationem uenerít,& impudentia frontis oppreífe rint ceftímonía plurímorum,palinodíam Stefichorí more cantato. Melius eft te pcenítere facti auc; tui; cg δὲ martyrem ín calüinía,& deceptos ín errore perfiftere, Necerubefcas de comutatióe[ειν ἴων τεπιία: ΠΟΙ es tantz authorítatís δὲ famzut erraffe te pudeat, Imítare me,quem plurimi amas, gud fine quo necuíuere,nec morí potes:& tecum dama,qux ego laudatusa te ín defenfione mei lo hts TT T te: eutus fum.Eufebíus Cxfarienfis epifcopus:cuíus fupra memini ín fexto libro οἱ ἀσολοσίας ΟἿ, genis,hoc ídem obíjcit Methodio epifcópo δὲ martyri quod tu ín meis laudibus crímínarís, δὲ B dict:quomodoaufus eft Methodius nüccótra Origene fcribere,qui hzc& hacde Orícenis lo eutuseft dogmatibus: INon eft huius locí pro martyre loqui. Neq; ei oiniía in locis omnibus differenda(unt:nunc tetigífe fufficíat hocab Arríano homine obíjci daríffimo& zloquentiffi mo mattyrí:quod tu ín me δὲ amícus laudas,& offenfus accufas. Habes ocafíonem, δὲ deprz/ fentíloco fi uelis;mihi calumníam ftruere:cur nunc δὲ Eufebio detraham,quem ín alío loco antelaudaui?Alterum quidem nomen Eufcbij fed eadem qux fuper Orígenís uocabulo eft cal nía. Laudaui Eufcbium ín ecdefíaftíca hiftoría;in digeftionetéporü,in defcríptione fanctz ter tz:& hacípa opufcula in latinü uertens, mez: linguz homínib9dedi.INutm ex eo Arríanus fum, quía Eufebíus quí hos libros condidit, Arríanus eftzSi aufus fuerís me haeretica dícere;memen to prfatiunculz zs ἀρχῶμ,η qua fidei tuse me cfTe teftarísifímulgs obfecro, utamicü quondá tuum, expoftulantem patíenter audías.Contra alios dioladíarisaut facís calumniam,aut pate tís. Ὁ uos accufas,& a quibus accufarís,ordinis ταί funt:recte an perperam, uos uideritis. Mihi ctiam uera accufatio contra fratrem difplicet;nec reprehendo alios.fed díco quíd ípfe non face/ rem. Tantís[ραςῆς terrará feparatus quíd peccaui in te? Οία cómerui?An quía Origeniften me non efferefpondiz Nunquid defenfio mea accufatío tua eftcEt tu fi non es Orígeniftes,ucl non fuifti,credo íuranti.Si fuifti,fufcipio poeenítentem,Quid doles.fí id fum,quod effe te dicis?; P Anquía περὶ αρχῶμ Origenis libros poft te tranfferre aufus fum,& interpretatio mea fugeilla,? qud γὴν ρολ ες ολ tio putatur operís tui? Quíd poteram facere? Miffa mihi eft laudatio tua,id eft accufatio fnea, frerdos hbror Quoptey Tam fortítertme prolixeq laudaueras:ut fi tuís laud:bus acquíeuiflem,omnces haretícü me pur"7 7 ym tarent, Vide quíd Romanx ad me epiftola daufula tencat:Purgaffuf; pítíones homínum,& co uince críminantem, ne fi diffimulaueris,confentire uidearis. Tali conftrictus artículo, ínterpre/ taturus eofdem libros aufculta quid fcripferím:Hoc mihi prarftiterunt amici mei( nó dixi ami cus meus, nete uíderer arguere)ut fí tacuero,reus: fi ref, pondero,íinímiícus iudícer,Dura utraqg codítíofed e duobus eligá;quod leuius eft. Simultas redínteorarí poteft. Blaphemía ueníá no meretur, Animaduertís ínuíto mihí& repugnanti hoconus impofitü:& futuram ex huíufceQQ modií ((APOLOGIK HIERONYMI. C modiopetefimultatem,neceflitatis excufatione curatam, Si interpretàtüs cffeslibros περὶ ἂρ»᾿κῶρ abfq; meo nomíne, recte quererís in reprehenfionem tuam a me poftea cfle tranflatos, INuncautem íniufte doles,ín eo opere a me tibi effe refponfum: ín quoa te laudando acufa; tus fum.Quam ením tu laudem uocas,omnes accufatíonem intelligunt. Conftet apud te quod: accufaucrís,non indígnaberís quod refponderím.Efto,tu bono animo fcripferís,& homo ínno. cens δὲ amícus fidiffimus,de cuius nundj cgreffum eft ore mendacium, me nefcíus uulncraris:. Qul do sooo pl, quidad mequi per cuffus famzTNum idcirco curatí non debeo,quía τα me bono anímo uulnera. πα fázConfoffus íaceo.ftrídet uulnus ín pectore: candída prius engine membra turpantur: δὲ tu mihí dícas:INoli manum adhibere uulnetíine ego te uidear uulneraffe? Quancg& ipfa trf) latio magis Orígen m en| es.Eco prodidi,quod ab illo fcriptum Grzcía uníiuerfa condamat. Quis rectíus arbítratus fit: necineum.nec tuum íüdícium eft. αἰαῖ fcripta,cenforíam lectoris uíreulam fentíant.'ota. illa epiftola qua pro me fatiffacio, contra hatetícos δὲ accufatores meos ditíeítur: quíd ad te, q δὲ orthodoxum δὲ laudatorem meum te effe dicís: fi α[ροτίου fum ín haereticos,& illorum ín. publicum ftrophas proferoclxtare ínuectione mea:ne fi dolucris,hacretícus effe uídearís.Quá^ ql η uh do fine nomíne contra uítía fcribitur:qui irafcitur accufator fui eft, Prudentís homínis fuerat, |^ etíam fi dolebat diffimulare confcientíam:& cordis nubilum frontis ferenitate difcutere. Alio. qui Π quicqd contra Ο ίσου δὲ fectatores eíus dicitur,ín te dí&tum putas: ergo& epiftola: pa» pz Theophili&Epiphanij,& aliorum epifcoporum:quas nuper ipfis iubentibus tranftuli, te petunt;te lacerant.[mperatorum quocp fcrípta;qua de Alexádría,& Aegypto Oríceniftas pel li iubent;me fugeerente dictata(unt. Vt Romanz urbís pontifex, miro eos odío detefte£,meü confilium fait. Vt totus orbís poft tranflationem tuam ín Orígenís odía exarferít,quem antea fimpliciter lectitabat;meus opcratus eft ftilus.Si tantá poffum,míror cur me non metuas.Ego ille moderatus in epiftola publica, qui diligenter aui, ne quid in te dictum putares,fcrípfi ad teD ftatimbreuem epiftolam,expoftulans fuper laudibustuis. Quam,quía Roma non erasamídi mei tibi mittere noluerunt:eo quod te dicerent cum fodalibus tuís índíena nomine Chriftia,. no,de mea conuerfatione íactítare.Cuíus exemplum huic uolumíni fubdidií:ut fcías quantum. doloréquanta moderatione neceffitudínis tempetaui. Audio praterea te quadam de ριον la mea philofophíce carperes& homínem rugofz frontís adductiq; fupercilis,Plautíno ín me: fale luderezeo quod Barrabbá Iudaum díxerím praceptoré mci. INec mirü fi pro Bar hanína; Jm» ubieftaliqua uocabulorum fimilitudo.fcripferís Barrabbam:cum tantam habeas lícentíá no^ mínum immutandorum:ut de Eufebío Pamphilum,de harretíco martyrem fecerís. Cauendus. . homo.& mihi maxime dedínandus,ne mc repente dum nefcío,de Hieronymo Sardanapalum. que Wev^ momines, Audi ergo fapientí columen,& norma Catoníana feuerítatis.Eco non illum magi/ftrum dixi. fed meum ín fcripturas fanctas ftudium uoluí comprobare:ut oftenderem me ficle/ τπτ giffe Origenem, quomodo& illum audieram. Neq; ením Hebraas lítteras a te difcere debuí: Hi legenda ejl. in ffiopal Ἆπ íniuria tibi facta eft, quod pro te Apollinaríü Dídymumqy fectatus fum, Nunquid ín illa lotos mogor cf e v: epiftola Gregorium uírum aloquentiffímum non potui nomínare:quí ταί apud latínos com lin v» feels 21 hb^ ιδ. pareftquo ego magiftro eloríor δὲ exultozSed eos tantum pofuí quí ín reprehenfione erant: [514 ut fimiliter me Orícenem non ob[ἀεί ucrítatem fed ob erudítionís meritum lecifTe teftarer, ^S, fear beióe Ipfe Origenes& Clemens δι Eufcbíussatqy alij complures, quando de fcriptarís aliqua difpu/ AM(OMM 2 poe tant,& uoluntapprobare quod dícant:fic folét fcribere: Refercbat mihí Hebraus,& audiui ab ΠΑΡ PA d τς, Hebreo,& Hebraorum ifta fententía eft.Certe etiam Orígenes patríarchen Huillum;qui τῷ | poribus eíus faít nomínat:& trícefimum Tomum ín Efaiam,in cuius fine zdifferit: Vac cibí ciui tas Aríel,quá expugnauit Dauid,íllius expofitione condudit:ut cum aliter príus fenfiffefe dio cat: doctum abillo, íd quod eft uerius confitetur. Octogefimum quoq; nonum pfalmum: quí fribitur Oratío Moyfi hominis dei:& reliquos undecím,quí non habent titulos fccundá Huilli expofitíoné.eiufdem Moyfi putat:nec dedienatur Hebraam fcriptura interpretans pef fingula loca, qd Hebrzis uidea£.ínferere.Lectis nuper papa: Theophili cpiftolis,in qbus Ori genís exponít etrores, dicit obturaffe aures fuas:& authorem tantí mali, dara coram omnibus :: uoce J-llz omar τ, Orge ΜΖ": r?tf:51 RS em dj te arguit. Tu enim emendaftí qua addita ab haretícis arbitratus, ADVERSVSRVEFINVM,—$o. ΟΣ À uocedamnaffe:& dixiffe ufa ad illud tempus feignoraffequod tam nefaría faripferi.Non re^ aufo;nec dico quod alius diceret forfitan;non potuiffe εἴ ignorare, quod interpretatus eft: cuj ius Apologíam,fcríptam ab hatetíco fub nomine martyris zdíditxcuíus defenfionem etíá pro río uolumíne profefIus eftzaduerfum quod in fequentibus.fi dictandi fpacium fuerit,difputa d Hocloquor cuí contradícere non poteft. Si ill licet no intellexiffe quod tráftulit:quare mí; hi non liceat íenorafle libros σερ αρχῶρ, quos antenon legi:& eastantü Homilías legiffe quas tranftuli, ín quibus nihil effe mali;ipfius teftimonium eft? Sín autem cótra fententiam(πᾶ nác me in eís arguít,ín quibus ante laudauerat:undíq ftrictus tenebitur. Aut ením idcirco me haz reticii hominélaudauit,quía eiufdem mecum doematis erataut nunc fruftra ínitmícus accufat, quem prius ut orthodoxum przdicauít.Sed forfitan tunc errores meos, quafi amícus tacuít:& nunc íratus profert, quod príus celauerat.Quancj non mereatur fidem inconftantía,& profef "n. π—€— NS τὰ]; Íz inímicitiz,fufpitionem habeant mendaci: tamen audacter conferam gradum, uolens fcire Td quid haxetícam fcripferim:utaut cum illo agam poenitentiam, δὲ Origenis mala ignoraffe me íurem:ac nunc prímum a papa Theophilo dídiciffe impietates eius:aut certe doceam me quidé bene fenfiffe.fed illum more fuo no intelligere.INeqy em fieri poteft:ut ín eifdem ad Ephefios li bris:quos ut audio;críminatur,& bene δὲ male díxerím:& de codem fonte,dulceamarüc; pro^ : ceffcrit:ut quí toto opere damnauerim eos,quí credunt anímas exangelís conditas: fubito mei lots oblítus.id defenderé quod ante damnaui.Stulticíam mihi obíjcere non poteft;quem difertiffi, ls mum& zloquentí(fimü ín fuís opufculis'prdicauit, Alioqui ftalta uetbofitasfabulz potius δὲ gattuli homínís δρ aloquentis putanda eft.Quid in illis libris proprieaccafer ienoro. Fama em ad mecrímínum eíus,non fcripta uenerunt:;& ftultum eft íuxta Apoftolum.pugnís aerem. B uerberare, Tamenín incertum refpondebo:donec ad certa perueníam, ἰὠτίμαχοβ meum do/ cebo fenex, quod puer didicí:multa effe cenera dictionum:& pro qualítate materíz: non fo; lum fententías, fed δὲ fcripturarum uerba uatiari. Chryfippus& Antipater ínter fpineta uet/ fantur. Demofthenes δὲ Efchynes contra fe inuicem fulminant. Lyfias δὲ Ifocrates dulcitee fluunt. Mira in fingulis diuerfitas,fed omaes ín fuo perfecti fant. Legead Herenníü Tullijli bros:legerhetorícos eius: aut quía illa fibi dicit ínchoata δὲ rudia excidiffe de manibus:reuolue ετία uolumína de Oratore:ín quibus introducit xloquentiffimos illius temporís oratores, Craf fum& Antonium difputantes,& quartum Oratorem:quem íam fenex fcribit ad Brutum: τᾶς intellíoes aliter componi híftoríam,aliter orationes,aliter dialo gos;alíter epiftolas, alíter com, mentaríos,Eco ín cómentarijs ad Ephefios.fic Orígenem δὲ Didymum δὲ Apollinarium fecu tus fum:quí certe contraría ínter fe habent dogmata:ut fidei mex non amittere uerítaté.(δ) m dn χοῦς mentarij quíd operis habent? Alteríus dicta,xdifferunt:qua obfcure fcrípta funt, plano fermo ο η ο| ne manifeftantimultorum fententias replicant:& dícant/hunclocum quídá ficedifferuncalijfic 7^7* ον 77797—| interpretant:illi fenfum fuum δὲ intelligentiam his teftímonijs,& hac nituntur ratíone firmarez ut prudens lector,cum díuerfaf explanationes legerit:& multorá uel probanda,uel tmproban; da dídícerít:iudicet quid ueríus fit:& quafi bonus trapecitaadulterínz monetz pecaníá repro, bet.Num díuetíz interpretationis δὲ contraríorü inter Íc fenfuü tenebítur reu s:quí ín uno ope/ re quod zdiferitexpofitiones pofuerit plurimorüzPuto quod puer legeris, Afperi ín Veroilia & Saluftíá comentarios, Vulcatij ín oratíones Ciceronis, Victorini ín díalogos eíus,& ín T'eré tij comoedías,przceptorís τοί Donati,zque ín Vereilium:& aliorum ín'alios,Plautum uideli, cet, Lucretium,Flaccam,Perfium atq Lucanum. ἄγρας interpretes eorum:quare non unatn ex planationé fecuti fint: δὲ ín eadem re quíd, uel fibi, uel alijs uideatur enumerent. Prxtermítto αμ” Graxcos,quotum tu íactas fcentíam:&t dum peregrína fectaríspenetuifermonís oblítus es:ne| {πὶ ucterí prouerbío:fus Mineruá docere uideari& ín fyluam σπα portare.Illud míror, quod Ari; 3 asi ftatchus noftrí temporis, puerilía ifta nefcieris,Quácg tu occupatus ín fenfibus, ad ftruendá a mihí calumníam cerhulus.grámaticorü& oratorü prxcepta contempfetís, paruípendens ὑπέρ! ci&«r« poft anfractus reddere,afperítatem euitare confonantiü,hiülcam fugere dictionem. Rídi| int culum eft debilitat δὲ fracti totíus corporis uulnera pauca monftrare.Non eligo quod reprehé 7 dan, elíeat ipfe duod uitio carcat, INe illud quidé Socraticüi noffe debuerat: di ne. t eo xd 2[INaue — E eiit ctc ως να. νι / / Hoa Epis } fnac γέλους τ! φᾶς, i A nun Ἶ(APOLOGIA HIERONYMI à Nauem agereienarus nauís timet. Abfotaná«oro non audetnífi qui didicit;dare. Quod me; dícorü eft promittunt medící:tractant fabrilía fabri. Scribimus índocti,doctíg; poemata paf; fim. Nifi forte fe litteras no didicifle iurabít:quod illi δὲ abfq; íuraméto pfacle credimus: uel ad apoftolum confugiet profitentem:& fiimperitus fermone,non tamen Ícientía. Ille Hebraiís lít/ terís erudítus,& ai pedes doctus Gamalíclisquem nó erubefcit;íam apoftolícz díonitatísma giftrum dicere, Grxcam facundíam contemnebat:ue certe quod erat hurilitatís,diffimulabat: ut pradicatío eíus,non ín perfuafione uerborü:fed in fígnorum uirtute cofifteret.fpernens alie nas opes,qui ín fuis diues erat:cjcdp ad imperitum& per fineulas inftar ταί fentétías corruente, : nücp pro tribunali fedés Feftus diceret:ínfanis Paule,infanis:multz te lítterz ad ínfaniam con; ueitüt, Tu quí in latínis niuffitas,& teftudinco στα moueris potíus,cj incedís:uel Girzce de; bes fcribereiut apud homines Graci fermonís ignaros;aliena fcire uidearís, Vel fi latina τοῖα! nem . uerís,ante audire grammatici. ferule manum fübtrahere,& intér paruulos 090 cp,artemlo/ A . quendí difcere.Qzuis Craefos quis fpiret δὲ Daríos,lítterz: marfupíü no fequunt ,Sudoris co/ ; mítes fant& laborís.focia: íciuniorü non faturitatis,cotínentíz no luxuriz. Demofthenes plus . olei cg uíni expendifle díciturt& omnes opifices,nocturnis femper uigilijs praueniffe.Quodiil le ín una littera fecit exprímenda.ut acáne rho difceret:tu ín me crímínarís:quare homo ab ho . mine, Hebrzas litteras didícerím, Inde eft quod quidá inerudite fapientes remanent: dum no; '. luntdífcere quod ignorant. νος Oratiü audíunt comonenté.Cur nefcíte pudens praue;dj difce D AU 44; Vt- mf. — plotone δὰ ΟΡ e v"m Mns fr l-Hifher * 4 1 L^ ΄- Li ΄ ΄» L4,*- . remalo? Loquitur& fapientía,quá fub nomine Solomonis legimus:In maliuolam animá πῇ! «Ὁ intrabit fapientía:nec habitabit in corpore fubdito peccatis.Spiritus em fanctus eruditíóis fugiet dolum:& recedet a cogitationibus ftultís.Aliud cftfi uulei lectione contentí, do&orum aures defpiciunt:& contemnunt illud elogíü,quo procax imperitia denotatur. INon tu in tríuijs ΄ 23 ΄ Η- ΄'- A."ἐς- 49 indocte folebas, Strídenti miferü ftípula difperdere carmé?quafi nó cirrhatorü turba, Milefio . rum ín fcholis fiementa decantet: δὲ téftamehtum fuis, Beflorüi cachinno membra concutíat, αἴ inter fcarrarum epulas, nuez iftiufmodi frequentent. Quotidie ín plateis fictus haríolus ftultorum naresuerberat:& obtorto fcorpione, dentes mordentiii quatit; míramur fi imperi . torum libri le&orem ínueniant?Indígnantur quare Orígeniftas fcrípferím inter fe orerjs men daciorü fcederari. NNominaui librum,in quo hoc fcríptà legerím:id eftfextü Stromatü Orge ís:ín quo Platonís fententianoftrü dogma cóponens;italoquítur Plato ín tertio derepubli calibro: Vetítas quoq; fectáda magnopere eft.Si em ut pauloante rcctiffime dicebamus: deo indecens,& inutile mendacíü eftihominibus quandoq, utile: ut utantur eo quafi condimento -atq; medicamine:nulli dubi eft;quín huiufmodi lícentía medicis danda fit:& ab imprudenti/ bus remouenda. V era(ínquít)afferís:ergo príncipes urbíü fi quibus&alíjs hoc cóceditur,opor «tet aliquando mentíriuel contra hoftes;uel pro patria δὲ ciuibus, Ab alijs uero quí uti menda^ e ΄-"nd^. T-(v EIE' M .cio neíciuntauferendá eft omne mendacíü.Oríeenes.Etnos ed illias praccepti memoreslo químini ueritaté unufquifcy cii proxímo fuo: non debemus dicere: quis eft proxímus meus? fed confyderare quomodo philofophus caute dixerit: deo índecens δὲ ínutile effe mendacíü: 'homínibus interdum utile,Et quod ne pro dífpenfatione quidé putandus fit deus aliquando .métiti, Sin autécómodum audíentís exegerít:erbis loquítur ambíguis:& per ασια quz uult profert: ut δὲ ueritatis apud eii díenítas coferuet:& quod noxíu effe poterat.fi nuda pfer retur ín uulous,quodá tectü uclamíne proferat.Flomo aüt cuí incumbit neceffitas mentiendi: diligenter attendatzut fic utatur ínterdum mendacio quomodo códimento atcy medicamine ut feruet menfüurá eíus:ne excedat termínos, quibus ufa eft Iudith contra Holoferné: δὲ uicit eü prudenti fimulatione uerborü, Imitet Hefter,quae Ataxerfis fententíá,díu cacítd'eentis ueríta te correxit.Et ín prímís patríarcham Iacob:qué legímus benedictiones pattís,artítici impetraf) fe mendacio.Ex quo perfpicuum οἴ, πο nífi ita mentití fuerimus: ut magnum nobis ex hoc aliquod quxratur bonum:íudicandi fimus,quafí inimíci eius,quí ait:Ego fum ueritas.FTac Οὐ Senes fcripfit,neoare non poffumus:fcripfit ín hís librís:quos ad perfectos& ad difcipulos ἴοι quebatut:docetq; magiftris mentíendum:difcipulos autem non debere mentiri. Qui ergo be/ ne mentitut& abfgy ullauerecundía quicquid in buccam uenerit confingit ín, fratres: magíftrü A; Ícoptímum A fcóptimam probat.Tllud quoq; carpere dícitut: ADVERSVS RVEFINVM.--.$o, 93 quod fecundá palmam interpretansproeo η, ,»? ΗΚ fep ,» 7 1 quod legimus inlatino;apprehédite difciplinam:& ín Hebraico uolumine(αἱρεῖ efthia wv ην ή Ji ί naícu bar,díxerím ín cómétariolís πιείς, adorate ΗΠ, Ἐξ rurfum orne pfalterii in Romanü uer tens fonum:quafi ímmemor expofitionis antíquz pofüetím,adorate pure:quod utiq; fibi effe conitrarít omnibus patet.Et reuera ienofcendum eft εἰ,Π ignoret lingue Flebraícx: ueritatem, qui interdà& in latinís hafitat.Y vv 1nafcu, ut uerbü de uerbo interpter;xeraqiesreid εἴ ofculamini dícitur:quod ego nolens tranfferre putíde;fenfum magis fecutus fum,ut dicerem,ay dorate.Quía em quí adorát folent deofcularí mani, capita fübmíttere: quod fe beatus Iob elementis δὲ idolis feciffe negat dicens: Si uidi folemcii fulgeret;& lunam incedentédare:&t le tatum eft ín abfcondíto cor meum:& ofculatus fum manum meá ore meo:qux íníquítas maxi ma εἰ δ ποσατίο contra deum altiffimum.Et Hebrai iuxta lingua(μα proprietatem, deofcula tíoné pro uerteratione ponunt.Id tranftuli;quod ipfi intellieunt, quorá uerbü eft.?a Barlauté apud illos diuerfa fienificat. Dicitur em δὲ filíius:ut eft illud:Bariona filius columba:& Bartho/ lomeus.filius Ptolomei:& Barchineus,& Barchifeus& Barrabbas,T rítíci quoq δὲ fpícarü fafciculus δὲ electus ac purus. Q uid igitur peccauí fi uerbum ambiguü diuerfa interpretatione οὖ uertí^& quí ín comentariolisubi libertas eft diflerendi,dixeram:adorate filium, ín ipfo corpo/ re,n&uíolentus uiderer ínterpres,& Iudaicz calumniz: locum darem díxerím:adorate pure fiue eleéte:quod Aquila quoq; δὲ Symmachus ravi Quid ergo ecdefiafticz fidei nocct, fi doceat lector, qd' modis apud Hebraos un?uerficulus explanet?O ticeí tuo lícet tractare«s Ἐψύχωσῖμ, innüetabiles müdos introducere,& ratíoabiles creaturas alijsatq: aliisueftite corpo tib?:Chriftácy dicere fzpe paffum,&[ρίας paffurü:ut:qd' femel profuit femp pfitatfumptüz tibi quoq; ipfetantá affumis authoritatéut de hzretíco martyré de Oricenis libris/hzretícore adultería mentíaris. Mihi nó licebit difputare de uerbís:& ín commentariorum opere latinos do cete,quod ab Hebrais didicizINifi ei δὲ prolixum effet;& redoleret oloriolá:iam nunctibí ofté derem,quid utilitatis habeat maeiftrorum límína terere, artem ab artificibus difcere: δὲ uide orate flus Mare fure resquanta fylua fit apud Hebrzosambíguorum nominum atq; uerborum. Qua res diuerfe—|) Jb;"nag: interpretationi materíam przbuitidum unufquifqy inter dubía;quod fibi confequentiusuide; 7^ vh ombsgwsfng tur.hoctranffert. Quid ad peregrína te mitto? Reuolue Aríftotelem δὲ Alexátidrum Aríftote; lis aolutnína dífferenté,& quáta ambiguore fit copía,corum lectione cognofces: ut tandé defi nasamicum tuu íneo reprehendere, quod ne per foimnium quídem aliquádo dídicifti, Sed quía Paulíníanus frater meus,de cómentaríjs ad Ephefios quxdam ab eo reprehéfa narrauit, δὲ pauca cx hísmemoríz tradidit;mihicy ipfa demonftrauit loca:ó debeo fübterfugere, qu^ (ορ le&torem:ut fi paululo ín proponédis& diluendis criminibus οποίον fuero,neceflitati det ueníam,Non ením alterum accufo.fed me nitor defendere,& obiectam hztefeos calumniam refutare. In epiftolam Pauli ad Ephefios.tria Origenes fcripfit uolumina. Didymus quoq δὲ t Apollinaríus propria opufcula condidere.Quos ego uel tranfferens uel ímítans,quíd ín prolo/ 2o eiufdem operis fcripferim,fubijciam.Tllud quocp ín prafatione cómoneo:ut fcíatís Orígené ετία uolumína ín hancepiftolam confcripfiffe: quem δὲ nos ex parte fecuti fumus: A pollínarii, etíam δὲ Didymü quofdam cómentariolos xdidiffe.Ex quibus licet pauca decerpfimus:& non; nulla quz nobís uidebátur adiecimus fiue fubtraximus:ut ftudíofus ftatim in príncipio lector agnofcat hocopus uel alienü effe uel Bot Qd ergo ín explanatione huius ερί ποία uí ttj potuetít démoftrári:fi eoo illud in Grxcis uoluminibus;unde in latínii ποτε me dixi, ofté; dere non potuero:crímen aenofcam,St meum erítquod alienum non fuerít. Tamen ne rurfus uidear cauillari& hac excufationis fttopha gradum non audere confetre: ponam ipfa teftímo nía.quz uocantur ín crímen.In primo ftatim uolumine teftimoniá Pauli, ín quo loquítur: ficut elegit in ípfo nos ante conftítutionem mundi:ut effemus fancti&ímmaculati corá ipfo: ficin/ terptetati fumussutelectionem non iuxta Origenem eorum díceremus,qui prius fuerát,fed ad dei przcfcientiam refetremus.Deníqs díximus:quod autem electos nos,ut effemus fanetí& iim maculati coram ípfo:hoc eft deo;ante fabricam mundi, teftatus eft, ad prafcientiam deí perti neccui omnia futura iam facta(unt;& antequá fiant uniuerfa funt nota. Sicut& Paulus ípfe ERREUR RS RENE ΩΩ 2 pradeftípat yl had, AG Εἰ,^ 122), SERIE τ Ü p^ ny nn Γρ 7, νεος 222214, ef storm jon δα Jem ele postu” σης η c ji da σῶν€ m/mppL Ora velia gur Fuori fagerfe 4( APOLOGIA HIERONYMI. C pradeftinaturin utero matris fua:& Hicremías in uulua fanctificatur,eligitur,toboratur,{ΠῚ 2e.typo Chrifti propheta gentibus mítti tur. Certe in expofitíone ifta nullum crimen eft: Orige nmm rw oho ne dicente contraría:nos ecdefiafticá fenfum fecuti fumus.Et quía commentatoris eft officium multorum fententías ponere:& boc me facturum ín prafatíone promiferam:etíam Orícenis C;; o; abfq inuidía nominis eius explanationem pofui dicens: Alius uero quí deum iuftum conatur ἔχειν^'^ y? eftenderequod nonex ρταϊμαϊείο fcíentíz πα,[ο ex meríto clectorum unumquem«p eligat: dicit ante uifibiles creaturas,coclum,terram,maria,& omniía qua ín eís funt, fuiffe alías inuifibi lescreaturas:ín quibus δὲ animas,qu« ob quafdá caufas foli deo notas deiectz funt deorfum, ín uallem lachrymarum,in locum afflictionís δὲ peregtínationis noftra,;ín quo fanctus confti, tutus orabat,ut ad fedem priftíná reuerteretur,dicens:Heu míhí, quía incolatus meus prolon catus eft,habítaui cutn habitantibus cedar, multutn peregrínata eft aníma mea.Et Apoftolus: Mifer ego: homo, quis me liberabít de corpore mortís huíus*? Et, melíus eft reuertí,& effe cum Chrifto.Et alibí; Antecg humilíarer ceo peccauit& cetera hís fimilía.qua logum eft fcribe te, Anímaduerte quíd díxerim:Alius uero qui deum iuftum conatur oftendere: conatur often CY ων. esc ood τ dereínquánon oftendít.Si autem ín eo fcandalum paterís.quare latiffimam Orígenis difpufeciotort Ornare 4! gationem breuifermone comprehenderim,& lectori fenfum eíus aperuerím: atq ex eo tibi oc fer 6n5 pr^ altas illius uideor cffe fectator,quía nihil ab eo díctum pratermiferím:uide ne hoc idcirco fece |-simiutueftram calumníam dedínarem,ne me díceretis qux:ab co fortiter funt dicta;tacuiffe:& illum in Graco robuftíus difputare.Pofui ergo omnia,licet breuíus,qua ín Girzeco repperí: ut nihil haberent difcipuli eíus nouí,quod latinorum auribus ingererent. Facilius ením nota cj re pentína contemnímus.Expofita autem ínterpretatíone cíus,quid ín fine capituli dixerímusau fculta.Non ein ait Apoftolus,elegít nos ante conftítutionem mundi,cum effemus fancti& ím 1maculati:fed elegit nos ut effemus fancti& immaculati: hoc eft, quí fancti δὲ immaculatí ante non fuimus,ut poftea effemus.Quod δὲ de peccatoribus ad meliora couerfis dici poteft:& fta bit illa fententia: ING iuftificabitur ín confpectu cuo omnís uiuens:id οἢ(η cota uita fua,ín om.: tni quo ín mundo ifto uerfatus eft tempore.Quod quide íta intellectum, δὲ aduerfurn εἴ facit, quiantec mundus fierctanímas dicit effe electas propter fanctitatem,& nullum uitium pecca torum.INon ei(ut ante íam díximus)eliountur Paulus,& qui οἱ fimiles funt, quía erát fan&ti δὲ 'immaculati.fed eliguntur ὃς przdeftinantur:ut ín confequentí uíta per opera atqp uirtutes, far (ti Sricnimacalasi fant audet quíftg poft huiufmodi fententíam:nos ὁ rigenís harefeos ac ΣΕΤ anní fant,ex quo iftos dictaui libros,eo tépore quo Orígenís πο’ men florebat ín mundo;quo τοὶ ἄρχῶμ illius opus,latina aures ignorabant: Et tamen profefIus fum fidem meam,& quid mihi difpliceret oftendí.Ex quo etíam fi in cxteris aliquid hareticum Amonftrare potuiffetínimícus: nó tam dogmatü peruerforvquae híc& ín alijs libris fepe dam; Sidwr. maui,quá improuidi tenerer erroris,(í Seaindü locá qué míhi ab eo reprehenfum frater often dit:quía ualde friuolus eft:& apertam fui prafert calumniam,poná breuiter, In co teftimonio ;. ubiPaulusloquit:Sedere eü faciens ad dexterá fuá in coleftibus fuper omné príncipatá& po TN, Seb. 50. officers teftatem δὲ uirtutem δὲ dominationé,SLomne nomen quod nominatur:non folum ín hocfzca (n8 templo mos redo fedetiam in futuro:poft multiplicem expofitionem,cum ad míniftrorü ἀεί offícia peruenit, to n ferio ferr^ fem,&de principatibus ac poteftatibus& uíttutibus ac dominatíonibus dicerem, etiá μος δά, didi:Neceffe eft;ut fabiectos habeant,& tímentes fe;& feruientes fibí,& eos qui a fua fortitudi neroborentur. Quz diftributiones officiorum:nó folum ín prafentíarum,fed etíam in futuro fxculo erunt:utper fingulos profectus δὲ honores;afcenfiones& defcenfiones,uel crefcataliqs uel decrefcat:& fub alía atq; alía poteftate;uirtute,príncipatu,& driatíone fíat.Et poft exempli terreni regís.totamqg palacij defcriptionem:per quá diuerfa mínifteriorum dei offícía demon/ ftrabam:addidi: Et putamus deum, domínü domínorum,regemqy regnantíüi, fimplici tantà minifterio effe contentum? Quomodo archágelus non dicitur,nifi qui prior eft angelorum: fic . príncipatus& poteftates& domínationes non appellantur, nifi fübíectos aliquos babeant δὲ inferioris gradus. Sin autem putat idcirco me Origené fequí:quía profectus δὲ honores,afcet/ . fiones δὲ defcenfiones,increméta& ímminutiones, ín expofitione mea pofui:fcíar multa inm: : eie i n ]2re(hay cS berverey 77 f« sve fenile ADVERSVSRVFFINVM,..$0. 9 4. A effe deanoclis δὲ fcraphim δὲ cherubim dicere demones& homines fieri; quod affirmat Orige : nes:& ipfos ínter feangelos díuerfa officiorum genera effe fortitos,quod εςοἰο[ία no repugnat. ( Quomodo δὲ ínter homínes ordo dignitatum exlaborís uaríetate díuerfus eft, cum ορί[οο. δὴ( pus δὲ prefbyter,& omnís ecclefiafticus eds habeatordínem fuum:& tamen omnes homí; τὴ nes funt:fic& inter angelos metíta effe díuerfa:G tamen in angelica omnes perfiftere díonitate: kN- necde angelis homines fierí, nec rurfum homínes ín angelos reformari. // Tertius eftrephen 1o; lor n isl ddi ftolo: Vt oftenderet in faculi entibus abundátes αμ^^^". ».: fionislocus.quod dicente apoftolo: Vt oftenderet ín fzculisfuperuenientibus abundátes diui; Tl tías gratíz fua ín bonítate fuper nos in Chrifto Iefu:nos tríplícem expofitionem pofuímus. In ; príma quid nobísuideret':in fecunda quid Origenes opponeretiin tertía quíd Apollinari?fim pliciter explanaret.Quorü fi nomina non pofui, οποίος uerecundíze mex:non debuí eos carpe . re, quos imítabar ex parte: δὲ quorum ín latínam línguam fententías tranfferebá: fed díxi,quí diligens lector eft:ftatím requíret& dícet:& rurfus ín fínezalíus uero hoc qd' ait.ut oftéderetín fxculis faperuenientibus abundantes díuítías gratiz: fuazad(114 intelligentia tranffert, Ecce(itv quíes)fub diligentis lectoris perfona, Origenis fententías explícafti.Fateor etrorem,non debui s diligenté dicere fed blafphemum: quod fi feciffem,& aliquo fciffem uaticinio te íftiufmodi nz; ων: ias fectaturum,etiam calumníz uerba uítaffem. Grandecrímen fi Origenem diligentem di rm xi effelectorem:cuíus(εριπασίητα libros interpretatus fum:quéin ccelái laudibus tuli, pro quo anii. cópulfus fum antebienní breui libello tuis contra me praconijs refpondere. Ecdefiarü magi mu ftruma medictá effe Origenem,in tuís laudibus obijcís:& putas quod pertímefcere debeam,—| wir fi diligentem lectorem me illum díxiffe initnícus accufes.Solemus& negociatores parcíffimos, 7| genes gna. pal; s& frugi feruos, δὲ moleftos ραάασορος, δὲ argutiffimos fures, diligentes uocare. Et ín euagelio 77/7 7 nit: uillícus iniquitatis prudenter quzdam feciffe dícitur:& prudentiores funt filij huius faculi filijs| dim lucis ín generatione fua:& ferpens fapientior erat omnibus beftijs,quas fecit domínus fup ter; 2 jh p τῷ íQ Quartus reprehenfionis locus,exordiut fecundi libri poffidet, ín quo hoc Pauli teftimo im^^ híüexpofuímus: Huius rei οταεία ego Paulusuinctus[εἴα Chrifti pro uobís gétibus:& quía p yt L/ Li fc locus ipfe manifeftus eft;cam tantü parté poná explanationis,qux patet calumniae πέν^"$i εἰ»$5"m 1 qa Chrifti Ιε[α Paulum effe pro gentibus. poteft& de martyrío intelligi: quod Romzín uíncula /"^^ 7 cipit coniectus,hác epíftolam míferít;co tempore quo ad Philemonem,& ad Colloffenfes,& Philip msi penfes,ín alio loco fcriptas effe monftrauimus. Vel certe, quía ín plutímis locis le&um eft uin, τόν culum anímz corpus hoc díci,quo quafi daufa teneatur in carcere: dícímus propterea Paulum corporís nexibus coercerísnec reuerti& effe cam Chrifto:xut perfecta in gentes per eum praedica tío ímplea£: lícet quídá alíü fenfum ín hocloco introducát: quod Paulus pdeftínatus& fancti: ficatus ex utero mattís fuz ad przcdícationem gentium antec nafceretur:poftea uíncula carnís acceperit. Et in hoc loco tríplícem,ut fupra expofitionem ροίαί, In príma quid míhí uideretur; ín fecunda quíd Origenes affereretiín tertía quid Apollinarius contra illius uadens dogma ta fentiret, Lege Grzcos commentaríos,& nifi íta reppereris,crímen fatebor. Qnod eftínifto loco peccatum meum:]llud nimirum, pro quo fupra refpondiísquare non eosa quibus dicta funtnomínarím?Superfluum erat per fingula apoftoli teftímonía, eor nomina ponere,quo^ -tum me opufcula traaflaturum ín prafatione fígnaneram.Et camen uínctam dici animam cor/ poreidonecad Chriftum redeat, δὲ in refarrectionis eloría.corruptiuum δὲ mortale corpus,in^ M cortuptione δὲ ímmortalítate commutet,non abfurda: intelligétia: eft. Vnde δὲ Apoftolus:Mi| d fer ego(inquit)homo:quis me liberabit de corpore mortis huíus? Corpus mortis appellás, qd? m iítijs& morbís δὲ perturbationibus ac morti fubíaceat:donec ci Chrífto refurgat ín eloría: δὲ 2 fragile ρείδο latum, excoquatur fetuore fpírítus fancti inteftam folidiffimam: demutans elo»| f ríam,non naturam, pz al locus ualidiffimus eft, ín quo exponentes illud apoftoli te; s qa ftimonium:Ex quo totum corpus compactum δὲ conglutinatum per omnem íuncturam fub| igo" miniftrationis.fecundum operationem ín menfuram uniufcuíufcg membrí augmentum corpo ra τίς facitín zdificationem fui ín charitate:latiffimá Origenis expofitioné,& eofdem fenfus per| Lf diuerfa uerba uoluenté breui fermone coftrínxímus:nihil exemplis δὲ affertionibus illius ἀπίς;| pt tentes, Οὔ pueniffemus ad finé hax fubíecimus.Jgit& in reftitatione omnid, quádo corpus| T"| QQ, 4 totíus| C Q, τε fur op γι Ὁ Ye fA Mp hym Xl; ΝΕ ον». ΑΣ mmi ὃν Jtonoiedixerim: Opponinobís poteft,quod nó fituera fentétía dicentis apoftolí:Nemo undj | totiusecdefiz nüc difperfam atq; laceratái uerus medicus Chriftus Tefus fanaturus adueneríts' T uo: ντ^»»»» unufquifq(το 4 menfura fidei& agnitionis filij ἀεί: quen ideo agnofcere dicitur,quía prius 9 bor ἐγ ρολό κ tpm Bouerat& poftea noffe defijt,(aum recipiet locum, íncipíet íd efle quod fuerat: íta tamen,ut: non íuxta hatefím alíam omnes ín una xtate fint,id eft,omnes in angelos reformétur: fed unà quodq; membrum íuxta menfuram& officium fuum perfectum fit. Verbi eratía, ut angelus tcfuga id effe incipiatquod creatus εἴτις homo quí de paradifo fucrat cíectus,ad culturam íte tum paradifi reftítuatur:& reliqua. Miror tehomínem prudentiffimum non íntellexiffe artem expofitíonís mex, Quando eim dico(íta tamen ut non iuxta aliam haerefim omnes ín una ατα! te fint pofití:id eft;,omnes ín angelos reformentur)oftendo δὲ ea de quibus dífputo effe hareti: ca,& ab alia harrefi dífcrepare. Quac funtergo duzc hzrefes? Vna.qua dicit omnes rationabiles creaturas ín angelos reformarí.Altera,quae aílerít unumquodq, in reftitutíone mundi íd fore quod conditü eft, Verbi eratía:quia ex angelís demones funt,rurfum damones anoclos fieri: "&animas hominü,itaut funtcondítz:non ín angelos.fed ín íd quod a deo funt condítz refor; πείσας δὲ iufti€ peccatores xquales fiant. Deni; ut fcías me non meam explícaffe fentétíam, fed ínter fe hzerefes comparafle; quarum utrág; ín Graeco leeeram,difputationem meam hocfi ne compleui.Idcírco(ut fupra dixítus)hzcapud nos obfcuriora funt:quía μεταφορϊκῶσ dicant in Grzco:& omnís metaphora.fí de alía in aliam linguam tranfferaturad uerbum, quibuídá quafi fentibus,orationis fenfus semina fuffocátur.INifí hzc eadem in Grzco reppererís,qe quid dictum eft, πιο putato. 47 Sextü quod δὲ extremum mihi obíjcere dicitur: fi tamé nihil in medio frater oblitus eft:Cur illum locum apoftolí ínterpretans,ubi ait:Quií uxorem fuá dili eitfeipfum dilicit: Nemo em undj fuam carnem odit, fed nutrit δὲ fouet cam ficut δὲ Chriftus 'ecdefiam:poft fimplicem expofitionem,Orígenís pofüerím quaftionem,ex cuius perfona taci carnem fuam oditzcum morbo regío laborantes pthifí,& cancro δὲ díftillationibusmortem ui/ ta praferant,& fua oderínt corpora:& ftatím quid ipfe fentirem adíunxí:maois(tac; ad tropi/ cam íntelligentiam fermo referatur, Quando dico tropicam:doceo uerum non efTe quod dicit, fedallecoríz nubilo fieuratum,Ponamus tamen ipfa uerba qux in Orícenis libro tertío conti nentur:Dícamus quod illam carnem qua uifura fit falutare deí aníma diligat δὲ nuttíat δὲ fo; ueat cam.difciplinis erudiens,& crlefti(aginans pane;& Chrifti faneuíne irrígans: ut refecta & nitida;poffit libero curfu uirum fequí:& nullo debilitatís pondere prxcrauarí.Pulchre etíam ín fimilitudinem Chrifti nutrients δὲ fouentis ecdefiam,& dicentis ad Hierufalem:Quotíes uo lui ὕρτεσατς filios tuos,uteallina cogregat pullos fuos fub alas fuas, δὲ noluiftizaníma: quogg fouentcorpora fua;ut corruptíuim hoc induat íncorruptionem:& alarum leuítate füfpéfum, ín aerem facilius fubleuetur.Foueamus ígítur δὲ uírí uxores noftras:& anímz ποσα: corpora: ut& uxores in uíros,& corpora redíoátur ín animas:& nequa fit fexuum ulla díuerfitas:Sed quomodo apud aneelosinon eftuír δὲ mulietiíta& nos quí fimiles angelis futurí fumus, iam nunc íncípíamus efle quod nobis ín cccleftibus repromiflum eft. Supra fimplicem expofitíotiem quz nobis ín teftímonio ifto efle uidebatur expreffimus, dicentes: Quantum ad fimplicé intellicentíam pertinet, fancta inter uírum& uxorem charitate prxcepta: nunc iubemur;ut nutríamus δὲ foueamus coiuges:ut fcilicet eís uictum δὲ ueftitum,& ea qux funt neceffaría praz beatmus.Hzc noftra fententía eft.Ipitur omne quod fequítur,dicétes,opponi nobís poteft:ofté , dimusnon ex noftra fed ex contradícentíum intelligi debere perfona. Qua cá fit breuis& ab^ foluta refponfio:& iuxta id quod fupra diximus;etíam allecoríz umbrísde co quod eft;ad id quod tion erat deprauata:tamen accedam propíus:& fcifcitabor quid tibí ín hac diíputatione Pow eprauaesemenacedamprop 1 purenom difplíceat. Nempe quía dixerím,animas ut uíros fouere quafi uxores corpora fua, ut corrupti tium hoc índuat incorruptione: δὲ alan: leuitate fi ufpenfum.in aerem facilius fubleuetur. Quá. do díco;cortuptiuum hoc índuat íncorruptionénon muto naturam corporum, fed augeo οἷον ani ben quod fequit, alarü leuítate fufpéfüm ín aeté facilius fubleuctur:qui alas affumit, id eftímmortalítatéut leuius ad ccelutm uolet,no petdit effe quod fuerat.Sed díces,mouent me qua fequunt';Foueam?ieit ὃς uiri uxores& anima noflra corpora:ut& uxores ín uiros, G coti | τὰ pora ADYEÉRSVS RVFFINVM$o. Φος A' poraredigantur in animas:& nequadj fit fexuum ulla díuerfitas:fed quomodo apud angelos non eftuir,neq mulier: íta& nos quí fimiles anoelís futuri fumus,íam nunc incipiamus effe in tetrís,quod nobis ín coeleftib?repromiffun eft, Recte moueren£,nifi poft priora dixiffem,íam nuncíndpíamus effe,quod nobis ín cceleftibus repromiffutn eft, Quádo dico;hic effe íncipia/ 1nüs ín terrís,naturam non tollo fexaum:fed libidinem δὲ coítum uirí& uxorís aufero,dicente . apoftolo:Tempusbreue eft, reliquum eft:ut δὲ qui habent uxorcs fic fint quafi non habeát.Ec . dris interrogatus ín euangelío: cuius de feptem fratribus ín refurrectione effe deberetuxor, aít: Erratís nefcientes fcripturas, neq; uirtutem deí:ín refurrectione em neq; nubent, neq; nubétur, fed erunt ficut angeli dei ín ccelo. Et reuera ubi ínteruírum& mulierem caftítas cft: nec uir ínci/ 'piteffene foemina:fed adhucín corpore pofíti;mutantur ín angelos:ín quibus non eftuír ne imulier. Quod δὲ inalío loco ab eodem Apoftolo dicitur: Quicunq; ín Chrifto baptícati eftis, Chriftum induiftis:non eft[πάσης neq; Gracus;nó eft feruus neq; liber,no eft mafculus neq; D) τ fcemína.Omnes ením unü uos eftís ín Chrifto Iefu.€/ Sed quonia de confragofis δέ afperís lo A ou Toss fer ome a. dsenauigauit oratio: δὲ hazefeos crímen ímpactü tota frontis libertate reppulimus: ad alías; 7^^^ A fet fe 305 f, Cus acufationis partes quibus nos morderenítitur.tranfeamus.E quibus príma eft;me homí;^ Y m τῇ" μμ 2 esber»" tiem maledicum.omnium detractorem,ín prcefores meos eenuinum femper infigere.Det/^ s πο οἳ απ, cuíusin opufulis meís nomen taxauerím: uel qué iuxta artem illíus;fieurata laude perUps". flrinxerim Sin autemcontra inuídosloquors&zL. Lauínium uel Afinium Pollíonem de gene te Corneliorum.ftili mei mucro conuulnerat:fi hífltícofze δὲ laid mentis homínem a me fub/ mouco:& ad unü ftipitem,cücta íacula dírígo:quíd uulnera fua partit ín multos?Quid ex im; 'patientia refpondendi;oftenditfe effe quí petítur? Obijcit mihi mixtum períuríum facríleoío: quodínlibro quo ad inftitaendam Chrifti uíreiné loquor:ante tribunal iudicis dormiens pol Aicitus fimnundg me lítterís fzcularibus daturum operam: δὲ nihilominus damnatz eruditío/ r nis interdum memínerím.INimirum ifte eft Saluftianus Calphurníus: quínobís permaenum— dt B oratorem,no magnam mouerat quzfftioné: cui libello breui niens τᾶς quod ioftae pio j pw τὸς niii facrilegio atq; periurio fomnij refpondendü eft.Dixi me fzculares litteras deinceps non lectu Auot for iunt ?- r" 1a δν 220 70 Y A.: ες-:; i: 3; Serm f p do vorne rum:de futuro fponfio eft, no praterítaz memoriz abolitio. Et quomodo(inquies)tenes,quod μη) 9 88 federe A 4 ᾧ ΕΞ E - EH - AZA Tia ub-tanto tempore non releoís?Rurfurn fi aliquid de ucteríbus librís refpodero δὲ dixero: adeà ín - tenerís confüefcere multum eft: dum renuo, crímen íncurro: δὲ pro me teftímonium proferens, — hoc ipfo arguor,quo defendor.Scilicet nunclongo fermone texendum eft,quod probant con; s fcientía: fineulorum.Quisnoftrü non memínit infant fuz? Ego certe,ut tibi homini feueriffi "totifum moueá: δὲ imítetís aliquádo Craffum:qué femel ín uita dicitrififfe Lucilius: memini 5»; mepuerü curfitaffe per cellulas feruulorü: díem feríatá duxiffe lufibus:&ad Orbiliá fxuíenté qa ἘΠ»;» de auíz finu tractü effe captiuü, Et quo magis ftupeas,nüccano δὲ recaluo capite fpe mihi ui/ "deor ín fomnís comatulus:& fumpta toga;ante rhetoré controuerfiolá dedamare, Cüqy expet/ rectus fuero;eratulor tne dícendí perículo liberata. Crede mihi multa ad purum recordatur ín/ antía.Si litteras dídícifles:oleret tefta ingenioli tuí,quo femel fuiffetímbuta.Lanarü conchylía "nullz aque diluunt.Etía afini δὲ bruta anímalia;Qpuís in longo itínere,nouerunt fecüdo díuerti «ula. Miraris fi ego litteras latínas non fum oblítus,cá cu Giracas fine magiftro didicerís?Septé modos condufionum, dialectica me elementa docuerunt:quíd fienificet αξίωμα quod fios pro/ nunciatum poflumus dícere;quomodo abfq; uerbo δὲ nomine nulla fententía fit.Soritarü era -dus.pfeudomeníargutías.fophifmatum fraudes.Turare poffum me pofi eereflus de fchola fum,hacnücg omnino legiffe.Bibendá mihi erat igitur de Lethaco gurpite iuxta fabulas pocta -Kü:ne argu Ícire qd' didici.En tu q ín me paruá crímínaris fcientia,& uideris tibi lítteratulus at qp rabbí:refpode;cur fcribere aliqua aufus fis:& uirá difertiflimü Gregoríü pari zloquij fplédo te tráfferre, Vnde tibi táta uerbom copia:fententían: lum& tráflationü uaríetas;homíni,q ora» 'toríá uix prímíis labrís ín adolefcétía deguftafti? Aut eo falloraut ta Ciceroné occulte lectítas, "Et ideo tá difett?es;mihíq lectióís ei? crímé íntédis,ut folus inter ecdefiafticos tractatores alo/ :quétiz flamine ofíerís:licec magif philefophos feq uidearis,fpínas Cleátísr& cotorta Chryfippi nócxarte quá neícís: fed de ingenij magnitudine. Et qi Stoicilosicáfibi uindicáti& tu inae μη( (APOLOGIA HIERONYMI tix deliramenta contemnis: in hac parte Epicuteus es. Necquaís quó.fed quid loquaris. Quid cin ad te pertínct:fi alius non íntellígat;quid uclís dícere:quía nó ad οὔ, fed ad tu os loquerís Deniq;& ego fcripta tua relegens. ζβ(Ὁ interdum non intellíoa quíd loquaris:& Hetadítáü me legere putemitamen non doleo,nec tne poenírettardítatis.Id enim ín legédo patíor,quod tu pa tetis ín fcribendo.Flzec dícerem,fi quippiam uígilans promififfem.Nunc autem nouum impu V"hw fr peenor dentix genusobíjcit mihi fomníum meum, Vtinam celebrítas locí& fanctorü de toto orbe có ον. o ahh δ— gentusfineret me díuinas fcripturas legere. Intant fpacía non habco externa meditandi.Sed Hio emen quifomníum críminatur: audíat prophetarü uoccs,fomnijs no effe credendi: quía nec adulteríü fomnij ducit me ad tartarü:nec corona martyrij ín coclü leuat. Quoties uídi me effe mortuíi,& in fepulchro ροΠεᾶ Quoties uolare fuper terras;& motes ac maría natatu acris tráf δ ο»»»γνγδ ne nro γ fietare?Cogat ergo me non uiuere,uel pennas habere per latera:quía uagís ímaeinibus mens |! fepe delufa eft.Quanti ín fomnis díuites.apertis oculís repente mendici funt? Sitíentes flumi; ( nabibunt:& experrecti,ficds faucibus xftuant. Tu a me fomníj exígís fponfionem:ego te ueri: us ftri&iufq; conueníá. Fecifti omnía qua: in baptífmate promififti? Quicquid monachí uoca/ bulum flagitat;noftrumuterqy cópleuitz Caue quzfo;ne per trabem tuam,feftucá meá uideas, Inuítus loquor,& retrectanté línguá, dolor in uerba copellit.INó tibi fufficiuntqua de uíeilan/ te confinois:nifi δὲ fomnía crímineris. Tantá habes cutíofitaté meorü actu: ut quíd dormiens fccetim,dixerim ue, dífcutías Pratermitto, quz contra me ΕΡΜΗ ΤΝ ταῦ deturpaftí: qux ín depompationé omni Chriftianorü, δὲ uerbis& opere fecerís, Flocunü denücio,& re petens iter itetüq; monebo. Cornutá beftíá pctís, δὲ nifi caueré illud apoftoli:maledici reenü dei non poffidebunt:& mordentes ínuicem.confumpti eftis ab ínuicem:íá nunc fentíres de par uula fübdolacp concordía,magná tibi ín mundo ortam effe difcordia.Q uid tibi prodeft;apud notos pariter& ignotos ín nos maledicta cógererez An quía Orígeniftz non fumus, δξίη οσο nos peccaffe nefcimus,ín terrís arguímur peccatores? Et ideo ín concordia rediuimus:ut mihilo - quicontra hzretícos non liceret?ne fi(ος defcripfero.tu te appetitum putes? Quamdiu non renuebá laudationé tuáfequebatis ut magiftrá.fratré& collega uocabas,& catholícü ín omni, bus fatebaris.Poftig nó agnoui laudes tuas,& me indignum tanti αἰτί przxconío iudicaui, ilico uettís ftii;& omnía laudata príus uituperas:de codé ore& dulce proferens δὲ amarum.Sentís nequid taccá? Quod aftuantí pectori uerba nó cómodé:& cá pfalmifta loquar: Pone drie cu/ ftodíá οτί meo, oftiá círcüftantiz labijs meís?INó dedines cor meü ín uerba malicia. Et alibís Cà cófiftetet aduerfum me peccator,obmutui,& humiliatus fum,& filui a bonis. Et rurfus: αν étus fum quafihomo non audíens,nec habens ín ore fuo redargutiones.Sed pro meultor tibí diis refpondebit:qui dícit per propheta:Mihi uíndicta,& ego retribuá dicit dris.Et ín alio loco: Sedésaduerfus fratré tuü loquebaris,& aduerfus filii matris tux ponebas fcádalà.FIxc feaftí & tacubexiftimafti inique, quod cto tui fimilissareuá το, δὲ ftatuá cotra facié tu&ut ín teuídeas códénata,qua: falfo in alijs críminaris. Audio praterea obíjci mihi a Chryfogono fectatoreci?: cur ín baptifimate díxerím uniuerfa peccata dímittír& mortuo bímaríto,nouii uir in Chrifto refurgerezatq; iftiufmodi facerdotes ín ecdefijs effe nónullos. Cui breuí fermone refpondebo: habeat libelli quéin crimen uocát:ille refpondeat:hücfua difputatioe fubuertat,& fcripta fcri ptis arguat. Quid aufterítate frontís δὲ cotractís rugatifqy naribus concaua uerba trutínatur: δὲ fanctitaté apud uulous ionobile fimulato rígore mentitur? Audiat nos iterü prodamantesiue/ teré Adam ín lauacro totü morí,€ που cum Chrifto ín baptifmate fufcitariperíre choicum, δέ nafci fuperceeleftem. Hacc dicimus, non quod ipfi propicio Chrifto hac quaftione tenca^ mut: fed interrogati a fratribus: quid nobis uíderetur,refpondimus:nulli pracíadifantes fequí d eret ο έν ὩΣ ΕΣ quod uelít:nec alterius decretü;noftra fententia fubuettétes. INeq; en ambimus facerdotíum, grid T ὅλο, pod quí latemus ín cellulís:nec humilitate dánata;epilcopatü auro redímere feftínamnsinec clectü rr, reef ο ficéa dco,rebelli capimus tméte iugulare:nec fauendo bareticis hereticos nos docem.Pe eunías nec habemus,nec habere uolum:habétes uictü δὲ ueftitum hís contenti fi umus:illud de afcéfore motis ἀΠίκί iugiter decantantes: Qui pecuníá fuánó dedít ad ufurá,& munera fup αὶ nocenténó accpit.Qui facit hzcn6 moucbif ín atemnü.Ergo q nó facit;íá corruit in tern PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA.$o. 96 ο Μάςμκακομ θαμάσϊμομ.) Id eft;uenenum mortiferum; 4! Pradícationis díafyrtice Πορ.) δα ο rA Εν lote Grace eft diflraho,fiue dilacero. Stropha eft oblíque tort? fermo, id eft cá aliud agím?, NS VN 2E oratío prz fe ferat: ut Π qd diffuadedo fuadeamus,laudando uítuperemus. Fíeuratü[αρ k ON)| morfum,díafyrticas ftrophas appellat. 4! Male farta.) Id eft reconcilíata:nequadj coit,íd eft LEES fruftra connedtitur,& reícínditur. T raflatum eft a fartura ueftís. Eft autem carme ex epiftov . t lis Horatíanis,? Et nihili homíne.) Id eft;nullius precíj,&e cotemptíffíimum. Floc admonuíquod hüclo. : t cum offenderím míre deprauatü, fed non uno modo.(/ Et&griósqs Marcionis.) INam íd fcríptum fuíffe có. íecto ex ueftigijs quibufdam codícum.xgríecio Grace ínftauratio cft. Sentít em illum renouaffe Marcío nis harefim ex fuis líbrís;(/ Et fllius repente doctrína.) Hzc Ironíà habent,cum illenundy fuerit doctus, "ws 3&ípfe pro docto fit habitus.(/Síc pater ille deus.) Verba funt Aenez optantis ut Moegentíus fecácogre "M díat,íta ut mínitabat. Locus eft A encídos libro decímo.Alíquot uerbulís comutatis; Hieronymus carme ny li ad fuam accómodauít fententíam.«' Q'uduís librauerít.) In nonnullis erat/limauerít Forte uíbrauerít le^: Ds( gendum,€ Cerealíagg arma.) Palam Curiis RE ncn arma dícuntur,quíbus frumentum mo : litur, pínfitur& coquitur: quz omnía fordída funt.Et addídit,feffi rerum,hoceft, adactí ínopia. Allufit " autem ímo retulít uerba Maronís e prímo Aeneídos,«/De mundi ucl íntermundis.) Sic em habebant quadam exemplaría. Síc autem díxít intermüdum.utnos ínterregnum., f/ Sub authoritate teftís.) Nam. »» martyr Grace tefte fienifícat,(f Εείπο]γτης ασύμ]ας.) δίς habebatur. Quidam codíces indicant fcribendü effe ουγγραφεὺς, id eftfcriptor. Mihí magís probatur συμ]άν]κο,[ά eft co pofitor.Nam illud tractator, ab ín terere copia addítum eft. Et e(groyas librum ftudio elaboratum figníficat,G&e mox fequitur de fynta^ » gmate. í[taut corruptum.) κορυφαϊομίεσεπά ατα eft,non corruptum, hoc eft ducem& antefignanü. κορυ!. o Graceuertex& apex eft. Vnde Coryphaum uocant fummum& príncípem ceterorum,«'Ἑείη ifto, ὁ uolumine ψευδεπιγράφῳ.).[ά eft,falfz infcriptionis fiue falfi tituli, 47 Palínodíam.) Id eft recantatíonem, quod uulgo uocát reuocatíonem. Stefichorus ením uituperata uerfibus Helena oculis orbatus eft;do^ Ῥ neccadem laudata recepit;(/ τῆς«πολογίαο.) Id eft defenfionís.«ἵ Sardanapalum.) Rex Affyríorü fuí 4 Sardanapalus,uír quauis mulíere corruptíor,«/ Sapíentíze colume.) Ironía amarulentior, Columína πο), y camus príncípes& fummos,quafi columnas,(/ Δα certa peruenia,) Ex latínís ueftíetjs codici coníjcío fubijcíendà hocloco Gracá uoce ἀρτίμαχομ, id eftaduerfaríum,uel rft op,íd eft mulum, uel ἀμ]ίπαι 2opíd eftaduerfaríum, Malim ὃμογέρομ]α,α ΙΕ ἀθαμογέρομτα, ἢ quíd fuffragarentur excplaría, ut íntelligas(ες. * nem dífcípulum.Flacuoce& alías ín. Ruffinum utítur, UC n trapecíta.) Id eftargentaríus fiue mej t faríus./ Sus míneruam.) Mínerua dca íuxta fabulas poetarum prafes cft íngeníorum δὲ artíü. Sus απίD mal ftupidiffímum ἃ índocile.Ita dicunt fus Míneruam,fubaudí docet,cum indoctus docet ἀο ΠΠ, - v ffultus confilíum dat fapíentí. 4/ In fyluam ligna.) Ὁ αἱ doceteum quí abundat doctrína/ligna deportat Arm ín fyluam, unde petuntur ligna. Allufitad Floratíanum illud. In fyluam non ligna feras ínfaníus. AX Τ Ariftarchus noftri.) De Aritlarcho cenfore fcriptorum, alías diximus.(/ Cernulus.) Legendum opí . norcernuus, hoceft pronus& íntehtus, quod Graccí dícüt teixizTop, V fus efthoc uerbo Prudentíus in 4 hymnoante cibum dícendo.(Quod modo cernua foemíneís uípera proterítur pedibus. 47 Hypetbata.) Cum multís ínteríedtís uerbis, fermonis feríes perturbatur.Fít autem aliquádo ut ín huiufmodi fcríptor 5 parum attentus,non reddat íd quod corpít, oblitus fui. 4 Híulca fugere.) Creber confonantíum concurz fus afperíorem facítoratíone, Creber uocalíum coitus, híulcam,hoc eft híantem facít, Nam uocales orís | híatu pronuncíantur.(j Elígat ipfe uod uítío.) Síenificatníhil illic effe non uítíofum. 4/INe illud quide Socratí;) Hoc loco uerbum debucrat,additum uidetur ab índocto quopía. Satis erat,ne illud quíde So 2 craticü noffe:ut ínfínitü ponatur abrupte ,ppter aftectü admíratíonís. PANE agere ígnarus tímet). Ver fus funt Horatij ex epiftola ad AuguítumfAbrotanumherba medíca eft,qua mínore tame perículo da^ j tur ᾧ elleborum.( Vultá Draconís euoluam.) Allufit ad locá quí eftín Iob cap. 41. de Leuíathan: Qyuís .-“--....3...3..... ἃ reuclabít facíem índumenti cíus. Ας mox, portas uultus εἰας quís aperiet? f/ Díffímulabar.) Seruít argu mentatíoni Hieronymus. Nam ín alía quadam epiftola, palam dícít Paulum ígmoraffe Gracam gram € matícam(í Mutfitare.) Efttacíte tímídecgloquí.(/ Inter paruulos.) Greca defunt. Ex latínís litterarum, ueftig s legendum coníjcío Αθιµογέρωμ, quafi dícas,fenex Ícholaftícus.INà Minerua[πάς prafidet quae Gtzcís Athena dícitur,(/ Οτοοίος,) Venufte mutauít numegzíd εἰ, θείς elatus fit díuitis. ϐ Plus olei.) ^ Quiaad lucernulam lucubrabat. //Vtacane co.) Demofthenes cum prímum accederet ad rhetorícam, primam rhetoríca lítteram non poterat exprimere,nempe,r,quam lítteram canínam uocant:hanc ením; 8 exprímunt canes ríxantes.4/ INO tu ín triur]s.)Ex Aeglogís V ergilíanís.«^ Cirrhatorum turba.) Círrha tos pueros appellat ob capillos nondum attoníos: íta Perfius, l'en Círrhatorum centum díciata fuifTe: 9 fiMilefiorum.) Milefía uocat lafcíuas fabulas, cuíufmodi funt Apulei de Afino aureo.De quo copíofe e polítífíímusille Polítíanus ín fua centuría.(/T'eftamentum fuis.) Apparet fimile fuiffe argumentum de fuc teftametü condente,quod Beffos,hoc eft;barbaros magnope delectaret.De Beffís dixímus ín Epíta | phio Nepotíani,(/Fictus Haríolus.) Quifingitfe poffe diuinare,«/ Nares uerberat.) Dá offert olfacíe dáaligd,ut íta rífas caufa nafum feríat,aut guftandü offert,ut os pungat.Scorpíone uocat uncít ferrá,aut 13 fimiléquidda.(/Orígenís&uos.) Quída addiderát,hzc Orígenís,omne uno pronomíne fubuertetes fentétía,N3 hactenus Orígenes recítauit Platonis uerba. Quz fequütur ípfius funt. Ideo addídít Oríge ΠΣ nís: utíntclligas ab ípfo fubfjcínon ex Platone cítarí.(/καϊαφίλήσοῦε,) Id eft, deofculamíni. Nam hanc uocem repoluí ex ucflízijs latinorum codicum, quam δὲ alibí ín huíus fcríptis deprehendimus ,ue^ |4 teres enim ofculo adorabant. Pg DEA Aphrodifeum íntellígit, cuius extant propier iur EE ο cM.. Nepet Ca(Se períomniü quide.) Prouerbíalíter díct cft, οὐδὲ καῖσαρ pro eo quod eft,nc leuiter quide. Quía D Af p Δημ (APOLOGIA HIERONYMI. ríus nouerat.) Indícat elegantíam uerbi. Agnofcimus em propríe príus cognita. Cognofcimus quz dí, L ἴεν,«ία χλακγορικῶς.) Allegoríce, qdà codíces μεϊαφορικῶς. Níhil aüt íntereft,nifi quod allegoría per c petua metaphora eft. 4/ Morbo regio.) Hic eft que Graci uocant I terícá.« Phthífis,)ld efttabe,Grace φθίσις. Quad magis arbitror legedü q0tgréet, id eft morbo pedículari, q foedus εἰ, ἃ intolerabilis,quead, δ modü& cancer. 411.Δαἱπίας,) Lauíníus inuidebat T'erentío. Afin? Pollio infenfus erat Cíceroni& ínuí t debat gloría illius;ut teftat Seneca ín cotrouerfijs. Sí híftricula.)(Δ ἱ 48 codíces habebat hiftrícolzele gedü opinor, hiftrícofz,Hiftrix anial eft ex encre heríbaceogz,qd' tergü habet fpínís obfít,quaf cá uult eíaculatur, V nde híftricofz metis uocat,q fpínas ín anio habet,qbus alios petat. 47 Saluftíanus Calphur ' mius.) Ita fübínde uocat Rufinum, utíndoctum& Craffum. Q)uís autem ἐς fuerít,quoníam huíus Πο "ríe nterciderüt exceptis pauculís fragmentís,non facile eft explicare, /'΄"Adeo ín tenerís.) Hemiftichig ".eft Vergilianum,& ideo addit, dum renuo crímen íncurro. Dum negat fe legere poetas,cítat carme poe τα.« Ad Orbilíum feuíentem.) Orbilíus ludí lítterarij magifter fuít, quem Horatius plagofum uocat: cuíufmodi funt ferme omnes. Hoc loco quídam portenta quedam índuxerant,ad horribili perfonas pa t-uentem., 4 Comatulus.) Id eftcirrhatus, utante díxít,hoceft fomníabat fe puerum adhuc. 4 Conchy: 1 14.) Ideft purpurae.(/ Αξίοµα.) Quá nunc propofitíonem uocát,ucteres uaríjs appellabant nominibus, 1 utteftatur Gellius. Sorítarum gradus.) Soríten Graci latíni uocant acerualem, infidiofum fyllogífmi, Vt, trígínta ános natus,non eft fenex. Quid fi accedat dies? Non,qd fí alterzFtfic gradatim ínterrogan do nund fict fenex, Vnus nummus non facít diuítem,quíd fi accedat unus,quíd fi unus. 47 Pfeudomeni arcutías,) ψευδόμεμοο Graece mentíens.Eft ἃ hoc ínfidíofum fyllogifmí genus,feípfum deftruentís, Crete [ες mendaces. Sí ueram eft, no funt mendaces,cum Epímenides quí hoc dixit fuerít Cretenfis. Si falfum ^» eft: nondixít uerum Epímenídes.Igítur mendaces Cretenfes. 4/ Sophífmatum fraudes.) Elenchos ín telligít,qui uarijs modis decipiunt, E uíuocatíone, Amphibología.Díuifione,& alijs huiufmodi rationi ^ bus,quas tradidit Aríftoteles./ De Letheogurgite.) Videlicet ut poffet oblíuifci, 4/ Et Heraclítum.) Heraclítus data opera obícurus fuít ín libris, Vnde cognome índítum Scotíní,id eft tenebrícofi. De hoc Socrates díxit,ad illius libros íntelligedos,opus effe Delío natatore, Ato deus bone,quid fi Híeronym? audiffet quofdam huíus atatís theologos rhetoricantes,& abyffalem illam fuam fapientíam prodigíofis Ííchematis efferentes.. INonnullís ínlocis uídetur díuus Flíeronymus fecü pugnare. Siquidem ín epiftoz la ín qua narrat hocfomníum,plane negat fuíffe fomníum,fed reperi(fe fe fcapulas plagis líuentes:híc riz ὁ dettandf friuolum fomníum.(Propofitum tuum.) Cum ὃς ípfe monachus effet. 4/ In depompatione.) ld eft ío traductionem ἃ ínfamatíonem.INam ín pompiís círcüfercbantur quxdam fpectanda populo. v.(f Períre Choicum.)xoixo»,id eftterrenum dí&um apparet Grace quafi χμοϊκόο ία eft puluereus.Nam χροὺς puluís, /APOLOGIAE HIERONYMI ADVERSVS RVFFINVM . LIBBR SECVNDVS. αλ. n Ψ αρ dectímínibus,imo pro críminibus meís: quz ín me quódam fubdo ANS ΚΡ; lus laudator íngeffit,& difcipuli eius conftantíus arguuntinon ut debui.[τά [iut potuámoderato dolore refpondi.Propofitum quippe mihi eft;non tam 3 alios accufare;cs me defendere. Veniam ad apologia eíus,qua fancto Ana Sftafio,Romanzurbís epifcopo fatiffacere niítítur: δὲ in defenfioné fuí, mihi [imis ss mi rurfum calumníam flruittantumq; me dilicit,ut raptus tutbíne: δὲ ín pro; funda demerfüs.meum potiffiinum ínuadat pedem,ut mecum aut liberetur, aut pereat. Dicit -ᾱς prímum refpondere rumoribus,quibus illius Romz carpatur fides;hominis probatiffimi tà in fide;cg in charitate ἀεί. Ἐξ nifi poft επίσίπτα annos parentibus reddítus: nollet eos deferere, quos tam tarde uiderat,ne inhumanus putaretur,aut durus:& tam longi itineris labore fragi/ líor,ad iterandos labores effet ínfirmus,pfam uenire uoluiffe.Quod quia non fecerit;contrala tratores fuos mififfe baculum lítteratum:quem ille teneret ín dextera,& feuientes contra fe abu geret canes/Sí pbatus eft cunctís,& maxime ipfi cui(cribit epifcopo in fide& charitate dei:quo modo Romz mordetür δὲ carpitur,& appetítz aftímatióis eius fama crebrefcit? Deinde cuius eft humilítatisprobatum fe dicere ín fide δὲ chatítate deí,cum apoftolí petant: Driéadauge no bis fidem:& audiant:Si habueritis fidem,ut eranum finapís.Et ad ipfum dicatur Petrum: Mo dícx fidei, quare dubítafti?Quid loquar de charítate,qux δὲ fíde& fpe maior cft:& quá Paulus optat potíus 5 prafumit:fine qua& martyrio faneuis effufüs,corpufq; flammís traditum, co/ δ ronam non habet przmíorumtHarum αττᾶαρ ifte fic fibí uíndícat: uttamen contra fe habeat Uo) lamatoresqui nifi ínuícti pontificis bacalo repellantur,latrare nó ceffant. Illud uero rídiculum, quod poft triginta annos ad parentes fe reuerfum efTe íactat;homo quí nec patrem habet, nec ties iio matrem ADVERSVSRVEPRINVM,....'.—$8. 9" Δ matremi& quosuiuentes iuuenis dereliquitmortuos fenex defyderatinifi forte parentes milita.. riuulgatíq; fermone,cognatos δὲ affines nominat:quos quía non uult deferere;ne ínhumanus putetur aut durus, ídcírco patria derelicta, Aquileia habitat. Periditatur Roma illa proba. tiflima fides eius:& hic fupinus δὲ laffulus poft tríginta ános p molliffimü Flatniniz íter,effedo* uenire non poteft:ficq prxtendit longi itineris laffitudiné quafi tríginta annis femper cucurre είσαι biennio Aquileciz fedens prateriti itineris labore cofectus fit. Carpamus reliqua,& ipa epiftola: cíus uerba ponamus)Quáuis ieitur fides noftra:perfecutionis hzretícorum tempore, cum ín fancta Alexandrina ecdefia degeremus ín carceribus δὲ exilíjsqua pro fide infereban£. pbata fiti Miror qd'non adiecerit,uinctus Iefu Chrifti, liberatus ftm de ore leonis:& Alex)' αγία ad beftías pugnaui:& curfum confummaui: fidem feruaui, fapereft mihi corona iufticia. ὦ ux malum exilía,quos ífte carceres nominat? Pudet me apertífTími mendacij: quafi carceres ΄ & exilia abfq iudicum fententijs irrogétur. Volo tamen ipfos fcire carceres,&t quarum prouin/ciarum fe dícat exilía fuftinuifTe, Et utíq» habet οορίᾷ de multis carcerib?& ínfinitis exilijs uni. aliquod nominandi.Prodat nobis CARA faz acta, qua: hucufq; nefciuimus:ut inter alios' Alexandríz martyres huíus quoq; σε[ῖα recitemus:& contra latratores fuos poflit dicere:De cxtero nemo mihí moleftus fitego em ftiemata ἀπί noftri Iefa Chrifti in corpore meo porto.. l'Eamen δὲ fi quis nunc eft;qui uel tentare fidem noftram cupit;uel audireuel difcere:fciat quod Δ“). de ttínitate íta credímus:& reliquaJSupra contra canes tuos baculum epifcopo porrieísquo jp: te munitus íncedat:Nunc quafi ambieens dícís:Si quis eft qui tentarefidé noftrá cupit:denuo. dubítas,cum multorü latratus ad teufq; peruenerint.NG difcutio parumper elocutiones tuas, quas δὲ tu contemnis δὲ defpicis,tantum fenfibus refpondebo.Aliud a te quzrítur,& pro alío(a: p tffacis. Contra Δική dogmata, íam Alexandri ín carceribus& exilijs dimícaueras, non uoce ^. fedfanguine:NGc fuper Oríeenis Πατεῖ tibí calumnía cómouetur. Nolo cures qua fana funt, uulnera medicare. T rínitaté dicis unius eflc deítatis.Floctoto credente íam mundo:puto quod & dxmones confiteantur filium dei natum de María uiteine,S8 carnem nature humanz atqg— ver Vs:: m anímam fufcepifTe.Si arctius quid togaucto.contentiofum uocabis. Si dicis filium dei huma«A AA Hefe, gem nz naturz carnéatq anímam fufcepiffezoro τοις abfcg ftomacho refpondeas: anima ifta quà 7/7770 77^ ev e fufcepit Iefus,erat ne antecj nafcere£ ex María? An ín origine uirgínali: quz de fpirtufantto"^^^ nafcebatur.cum corpore fimulcreata eft:uel íam ín utero corporc figurato,ftatím facta δὲ mil/: faeft ες οοοἰο-Έ tribus unum quíd fentías,fcire defydero.Si fuitantecg nafcerc£ ex María: nec dum ergo erat aníma lefu,& agebat aliquíd: ac propter metíta uírtutum poftea facta eft απ,” ma eíus.Sí ccepit,ex traduce.Fdumanarum ioítur animarum quas acternas fatemur,& brutorü. animantium,qux cum corpore difToluuntur,una conditio eft.Sín autem fígurato corpore fta/: tím creatur δὲ míttítur:fatere fimpliciter,& nos fcrupulo libera. Nihil horum loquerís:ifed occu; patus ín alíjs/fimplicítate noftra abuteris:& prarftigijs pompaqg uerborum hacrere nos non fi/. 3» nís quzftioní.Quíd(inquies),nonne quaftio erat de refürrectione carnís δὲ poenís diaboli? Fa E teor,Ergo breuiter pure refponde.Non quaro quod faibís eádem carnem refurgere, ín qua, 7, uus e s uiuimus, nullo membro amputato: nec aliqua parte corporís defecta:hzec em tua uerba funtz /2»7«cone δέει ἦτο fed quxro(quod Orígenes negat) utrum ín codem fexu quo mortua fant corpora fufcitenturz & Maria Maria, Iohannes refureat Iohannes:An commixto fexu atqj turbato, nec uir, nec foe mina fit fed utrq; uel neutrum:Et an ipfa corpora incorrupta δὲ ímmortalía:&(ut argute prae mones)iuxta Apoftolum fpiritualia permaneant ín aternum;& non folum corpora, fed caro δὲ fanguis infufus uenis δὲ offibus irrígatus,qux Thomastetigít: An certe paulatim refoluan£ ín nihilum;& ad quatuor unde compacta funt elementa;rctrahátur?FIxc aut dicere debueras, aut negare,& nó ealoquíi quz fubdole Origenes fatetur, ut quafi fatuis δὲ pueris illudens, nul lo mébro amputato,nec aliqua corporis parte defecta.Scilicet hoc tímuim?,ne fine nafo δὲ autí bus fureeremus:&t amputatis fectiíq eenitalib?,eunuchorü ín coelefti Hierufalé ciuitas códere/ tur.Porro de diabolo ficfententíam temperat/Dicimus quoqg& iudicium futurum, ín quo ἐὰν 11... dício unufquifcg recipiet propría corporis, pro ut eeffit.fiue bona fiue mala.Quod fi homines tecepturi funt pro operibus fuis: quantomagis& diabolus:qui omnibus ert uf pens m'€ quo 3 ΣΞ Á gen vA [Done ἦν [ép Mm Herrero"pu qud vn], ΗΕ Ορος Δ^ ioi vcl, » Abelut oxmy pri C Fu f ΠΡ, A uf. ----(APOLOGIA HIERONYMI De quo illud featimus quod(criptá eft ín euangelio:quia δὲ ipfe diabolus,& ores anoeli eius; cum hís quí opera eius faciunt.íd eft. quí crimínantur fratres:cum ipfo pariter aterní ἰσπίς hare ditate potíentur.Si quís ergo negat díabolum aternís ignibus manciparí;partem οἵ ipfo teri ni ígnisaccipiat.utfentíat quíd negauiti Repetamus fingula.Dicimus(inquíbfutarum iudiciü: ín quo iudicio,& catera.Sup uerborü uítijs tacere decreuerá/fed quía diícipuli eíus mírant zlo quentíat praceptorís pauca perfttingam. Dixerat iudícium futurum,fed homo cautus tímuit folum dicerein quo,& pofuit,ín quo iudicio:ne fi nonfecundo repeti(Tet iudícium:nos obliti[αν períorü pro iudicio afinum putaremus.Illud quoq; quod poftea infert: qui crímínátur fratres, . cum ipfo pariter acterní ignis hacredítate potientur,eiufdem eft uenuftatís, Quis em undg audi; uit potítí ienibus,& frui fupplícijs?Sed homo Gracus uidet mihi feipfum interpretari uoluit? (ειδε pro eo quod apudeos dicit κλκφονομήσουσιμ,δζ apud nos uno uerbo díci poteft hareditabür, copofitius δὲ ornatíus dixiffe.hareditate potientur.Iftíufmodi nugis& acyrologíis,omnis eius fcatet oratío.Sed reuertamur ad fenfum. Grandi diabolus lancea percutitur(quí omnibus exti titcaufa peccati)fi pro operibus fuis, quafi homo redditurus eft rationem,& cum angelis fuis «terní ionis hzredítate potietur. Hoc ein deerat:ut hominibus torméto fubditis:ille potiretur ignibus zternís.quos tanto tempore defyderauerat.Et uiderís mihi calumníam ín hocloco αν cere díabolo, δὲ críminatorem omníum, falfis criminibus accufare.Dicis em,qui omibus extitit caufa peccatí:& dum in illum refers crímina,homínes culpa liberas,tollifq; arbitrij líbertaté.fal, uatore dícentequod de corde noftro exeunt cogitatioes malz, hotmícidía,adultería fornicatio; nes furta.falía teftímonia,blafphemia.Et rurfum de luda ín euangelio legimus: Poft bu«elláíntrauít ín eum Satanas, quía ante buccellá fponte peccauerat;& nec humilitate, nec damétia faluatotis flexus eft ad poenitentíam. Vnde Apoftolus:Quos tradidi(inquít)fatanaut difcant non blafphemare. Et in alío loco. T radídi huiufmodi Satanze,in interítá carnís,ut fpirit?faluus fiat. Tradidit eos Satanz, quafi tortorí ad puniendum: qui antedj traderétur,uolátate propría blafphemauerant.Et Dauid:ab occultís(ínquit)meis munda me domine,& ab alíenís parce fet uo tuo:breuiter&[uz uoluntatís errorem δὲ uítíorü íncentiua fienificás. In Ecdefiaftíco quogg lceimus:Si fpiritus poteftatem habentis afcenderit fuper cor tuum, locam tuum ne dimiferis. Ex quo liquído apparet.fi dederímus afcendenti locum, nos peccaffe quí dederímus,& afcendé tem muros hoftem non pracipitem deturbauerímus.Quod auté imprecaris fratribus: hoc eft . etímínatoribus tuís, ternos ignes cum díabolo:non tam fratres mihí uideris premere, cj día bolum fubleuare;cum fjfdem quibus homines Chriftiani ignibus puníendus fít. Ienes autem aternos quos intelligere folet Orígenes, puto quod tenon fugiat, confcientíam uidelicet pev catorum,& poenítudinem ínterna cordís urenté.De qua& Εἰαίας loquitur: Vermís eorum noti tnoríetur,& ignís eorü non extínguet.Etad Babylonem fcriptá eft: Habes carbones ignís, fei debis fuper eos: Hi erüt tibi in adíutorío. Ec ín píalmo pcenitens audit:Quid detur εί αυτ qd apponatur tibi ad linguá dolofamzSaeíttz potentis ασια, ο carbonibus defolatorijs: ut liy guá dolofam.fagitta pracceptorü dei(deqbus in alio loco propheta diícít: Verfatus fum ín mife ría dá cofigit mihi fpína)uulnerent atq; confodíant,& peccatomín ea folitudíné faciant. Illud quoq teftímonium,in quo dris loquítur:Ienem ueni míttere fuper terram,& quem uolo ut at^ deat.fic nterpretatur: Omnes cupio agere peenítentíam, δὲ excoquere fpiritu fancto uitíaatqs | pecata Ipfe ein fum de quo fcribitur:Deus ígnís cofumens eft. INó ergo grande efthoc de día/ bolo dícerequod& homínibus przparatum eft. Magis debueras(ut fufpitionem falutis dabo - lice dedinares)dicere, perdítío factus es,& non eris in xternum:& ex perfona domíní loquen/ tísad Iob de diabolo:Ecce fpes éíus fruftrabítur eum,& uidentibus cunctis pracipftabitur, Nó quafi crudelis fufcitabo eum. Quis ením refiftere poteft αὐτί meo? Quis autem dedit mihi, ut reddam ei?Omnía qux füb ccelo funt;mea funt. Non parcam οἱ, δὲ uerbís potentíbus,& ad . depracandum compofítís. Verum hac pofífunt quafi fimplícis hominis excufarí: δὲ cum erudi) [ii ἣν fene ^3 7^" commotas: dequare utrum recipi debeat querímonía an abijci, uos probate. bí autem&de tos non fübterfugíant.apud índoctos prafferre ínnocentía fimilitudinem. Quod fequitur de animarum ftatu,excufarí omníno non poteft. Dicit ením;Audío δὲ deaníma quaftiones effe mec ADVERSVS RVEFINVM.-|»$e. 98 A. nequid fentiam quaríturfateor me de hac quaftioneapud φβρίαείπιος tractatorum diuerfa ος. keeifle.Legi quofdam dicentessquod patíter cü corpore per humaní corporís! traducem, etíam . animzdillundantur:& hc quibus poterant affertionibus confirmabantiquod putoínterlat;— ὩΣ τς, mosTertulianum fenfiffeuel Lactantium.fortaffis& nonnullos alios. Alij afferunt, quod(οι 7»[δ m matís in utero corporibus,deus quotidie faciat animas& infundat. Alij factas am olím, id eft,^«^^^^^^ tunccum omnía creauít deus ex níhilo:munceas iudicio fuo nafci dífpenfet(a corpore.Foc fen , tit& Orígenes& nónullialij Gtzcorum.Eeo uero cii hzcfingula legerím(deo tefte dico)quia αἴ ad prafens certi δὲ definiti aliquid de hac quaftione non teneo,(ed deo relinquo fcire qd fitin uero:& ficui ipfe reuclare dignabitur. Eco tamé hzc fineula, δὲ legiffe me non πορο.δί ad ^. hucignotare confiteor:preter hoc quod manifefte tradit ecdefía.deum efle δὲ anímarum δὲ cor l».^./j, porum códitorem/Antecg de fenfibus dif, putem, Theophrafti uerba,mirabor. Audio(ínquit)«^ 7^ την" deanima quaftiones cómotas effe: de qua re utrum recipi debeat queríimonia,aut abijuos''''' ΠῚ τ probate.Si quaftiones deanimz ftatu inutbe cómotz funr, qux eft ifta querimonia uel que/ Hs τ tela: quz uttum recipi debeat, epifcoporum íudicio derelinquit?nifi forte quxftionem& que: . tímoniam idipfum fignificare putat:quía ín capri cómentarrjs huiufcemodi figuram repperit. Deinde ponit:legí μοί dicentes, quod patiter cá corpore per humani femínís traduce,etíá animx díffundantur: δὲ hzc quibus poterant affettionibus cofirmabant.Rogo qux eft ifta lice ( tía figurarum:qua modorum δὲ temporum perturbatio? Legi dicentes,quibus poterant affer/ m tionibus confirmabant. Et ín confequétibus:Alíj afferunt quod formatis ín utero corporibus, "". deusquotidiefaciat nouasanímas δὲ infundat. Alij factas iam olim:id eft,tunccii omnia deus m creauit ex níhilo;nunceas iudicio fuo nafci difpenfet ín corpore.Et híc ordo pulcherrímus.Ali --'. 6inqtafferüthoc uel illud:alij factas ἰᾶ olím,id εἰς τᾶς οἴ oia deus creauit ex níhilo,nüceas iudi &io fuo nafci difpenfetín corpore. Táputide& cófufe loquic:ut plus ego in reprehédendo labo ré ille in fcibendo. Ad extremü pofuit:ego ueto cá haxc fingula legetim:& adhuc pendente fentétía, quafi που aliquid protuliffet;adiecit.Ego tamé hax fingula;& legiffe me nó nego,& B adhucienorare confiteor.O infelices animas qua tantis uitiorum lanceis uulnerantur;non eas ἔργο Nrfoo puto iuxta Origenis errorem tantum laboraffe,cum de ccclo ín terras ruerent,& craffis corpori—— bus ueftirentur:ut nunc& uerbis δὲ fententíjs híncinde collifas,ut practermíttá κακέμφαϊορ, quo de humani femínis traduce diffundi animx dícütur.Scio ínter Chriftianos uerborum αἰτίᾳ nó folercreprehendi:fed ex paucis oftendere uolui,cuíus temeritatis fit docere quod nefcías, fcribe te quod ígnorcs,ut fimilem prudentiam& ín fenfibus requíramus.Mittit epiftolam,id eft, τοῦ buítiffimum baculum:quo Romans urbis arinetur epifcopus:& ín ipfa quxftione pro qua canes latrant;dicit fe nefcire quod quarítur.Sí ignorat.pro quo fibi calumnia commouctur; quid vus neceffe eft Apologíam mittere: qux non habet defenfionem fui, fed ignorantia cofeflionem? «ΑΗ... Hoceftfufpitiones hominum non fopire.fed ferere, Tres fuper animarum ftatu ponit fenten | tías:& ín fine condudens:fingula(inquít)me legiffe non nego:& adhuc ignorare confiteor. Ar ceilai;aut Carficadem putes,qui omnía íncerta pronunciantilicet& illos fuperet cautione, Illi eii omnium philofophornm ínuidíam non ferentes,quod uítam e πίτα tollerét;uerifimilia rep pee ignorantíam rerum probabili affertione temperarent:ifte fe dícít íncertum, δὲ e tri/ us omníno nefcire'quid uerum fit.Si hoc erat refponfurus,quz eum ratío ἱπιραῖίε, ut tantum pontificem ínfcitize fua teftem faceret? INímirum hac illa eft laffitudo,quod trigínta annorum ítincte confectus Romam uenirenon poruít.Quanta δὲ alía nefcímuss& tamen ímperitiz πο)——— (τς teftes n6 querimus? De patrefilio,& fpiritu fancto:de natiuitate dni faluatorís fuper qua Gn ΤΟΤΕ» MA on Efaias daufftat: Generatíoné cius quis enarrabitzaudacter loquitur, myfteriüi omnibus retro£^ 7^ v^lN πο... Sxit quo det uirgo generarít:& nefcit quo ipfe fit natus.Animarü& οοτροτ códítorem βιεί ΡΤ, ΤΡ díim: fiuc απίπγας ἀπίο corpora fuerint.fiue cum corporum nafcanf exordijs.fiue iam formatís 5. 5: Ὁ A 1 in utero.figuratifq, corporibus immíttan£.In omnibus nouimus authoré drimmnecde hocnüg/7 77^ 77 177, απο elt:utrí deus an alíus eas fecetít:fed e tribus quas pofuit:qua fit illarü. fententía uera,'..“ µείείτε[ε dicit, Vide ne ftatim tibi obijcíat:idcirco te τ ienorantiá να” unü dánare co/ πι ο Bur R2— guis . confiteris:de authoribus fic nofle te dicís:ut putes potius Qj prafumas.In folo Oríoenenóamy ὁ p Ζ,, Lxrmjomny fe Y oido ? Onprmy n^L Pal ε: ne n"n i. δε ΠΤ δνε-(ναί«ersfet (APOLOGIA HIERONYMI. garis:& Tertulliano δὲ Lactantio ideo parcere, ne O rí genem cü illis ineules, Quantá memo ría figeerít,nifi tamen fallor,nefcío melegiffe La&antiü evanlgoi. inp animá dicere, Caterü qui leoiffe te fcribis:dic ín quo libro legcrís,ne ut me dormienté.fic illà mortud,calumniíatus effe ui dearis.Sed δὲ ín hoccontabundus íncedís δὲ cautus. Dicis em:Puto ínter latínos T'ertullianum fenfiffe uel La&tantíum:fortaffis& alios nónullos.ING fol de animarü ftatu dubitas fed de au thorum fententijs putas:& tame aliquíd íntereft. De animabus auté aperte nefcis:& infcitíam .. ΄ LJ 5" ΄ d»::, e, ͵ ΄,, Βίοι»,[ία qppe:hoc fentit Origenes.Interrogabo tebenefentitan male?TNefcio inquíis.Quid tne íoitur tnillis tabellaríjs δὲ creberrímis nuncijs'docere conarís: ut fcíam, quod nefcías? Et ne forte non credam imperiti tuas,& arbitrer te callide retícere quod noftí: íuras deo tefte: quod ufcg ad prafens certi δὲ definiti aliquid de hac φιαθίοπε nó teneas:& deo relinquas(cire,quid fit ín uero:& fi cui ipfe reuelate dígnabit. Per táta fixcula tibí nullus uíde£ digu?fuiffe,cui de hac quaftione diis reuelarittINon patríarcha;non propheta, non apoftolus, non martyr: INe tibi quidem,quando ín catceríbus& exilijs morabaris huiufcemodí facramenta patuerunt? Domi nus ín euangelío:Pater(inquit)reuclauí nomen tuutn homínibus.Quuí patrem reuclauít:de ani marum ftatu tacuít:& tníraris fi contta te fratrum fcandala concitentur,cum íd-nefcire te íutes, quod Chrifti ecdefiz fe noffe fateantur? Εχροίίεα fide fua;ímo infcitiz: confeffione, tranfit ad aliud:& excufare fe nítíturcur libros περὶ ἀρχῶν inlatínum uerterit.Echzc fcribit ad uerbum/Sa nequía audío etíam índe effe dífputatü;quod quxdam O rígenís rogatus fratribus de Graz, coin latínum tranftulíputo quod omnes intelligant,hazc pro folo[ποτε culpari.Sí em aliquid eft quod difpliceat in authore, quare íd ad interpretem detorquet't Sicut in Gracis habetur to atus futn,ut latínís oftenderem. Gracis fenfibus, uerba dedi latina tátummodo. Siue ergo ín illis fenfibus laus ineft aliqua, non eft mea: fiue culpa.fimiliter nó eft mea;Audío(inquit)etíam E inde effe difputatum, Qua prudenter accufationé fuá, difputationem uocat. Quod quedá Ori cenis rogatusa fratribus de Graco ín latíná tranftuli. Qux funt illa quzdam? Nomen nó ha/ bént? Taces? Libelli accufatorum loquütur.Puto αἷς quod omnes intellioant hac pro folo líuo re culpari.Pro quo líuore?INum inuídent xloquentía tuac? Aut fecifti;quod nullus homínum uticg facere potuitzEcce δὲ ego Origenís multa tráftulí:& prater te nemo,nec ínuidet,neccalü/ ᾿ níatur,Si ein(inquit)aliquid eft, quod difpliceat ín authore: quare d ad interpreté detorque£? ficut in Graxís habef rogatus fum,utlatínís oftenderem,(ταῖς fenfibus uerba dedí latínatá tummodo.Síue ergo ín illis fenfibus laus ín eft aliqua;non eft mea: fiue culpa, fimiliter non eft mea. Et míratis fí de te homines male fentíant:cum de apertis bla(phemíjs dicas: fi eft aliquid quod difpliceat ín authore.Omnibus qua ín illis libris dícta funt,difplicét: δὲ tu folus dubitas δὲ quererís cur ad interpretem detorqueatur: quod ín tranflatíonis tue prafatíoe laudafti.Ro/ catus erasut quomodo habebatur ín Graco, ín latínum uerteres. Vtíná feciffes quod rogatü ᾿ te effe fimulas:nulli nunc ínuidiz fubíaceres.Si tu tranflationis feruaffes fidem,mihi neceflitas' non fuiffet interpretationem falfam uera ínterpretatione fubuertere.INouit cofcientía tua, qua addiderís, qua fübtraxeris, qux ín utráqs partem, ut tíbi uífum fuerít;immutarísi& poft hae audes dícere,quod δὲ bona δὲ mala non tibí,fed authorí debeát imputari.Et oppreffus inuidia, adhucuerba moderarís: δὲ quafi fuper ariftas pendéti íncedens gradu.loqueris:Síue ín ills fen fibuslaus εἴ{πε κοι θα ΜᾺ non audes:& tamen damnare nó uís.Flíge e duobus quod uis, optio tibi datur: fi bona eft ínterpretatío tua.lauda:fi mala, códemna. Verum exaufat ἔς, δὲ fubnectit alíá ftrophá. Dicit em quínimo ctíá alíud adiecí.ficut ín prafatiuncula mea defigna/ uí:ut ínquantá poffem aliquáta decideré:illa camé qua mihí ad fufpítíone ueníebft,quod non ab ipo Origene íta dicta, fed ab alijs uiderent effe inferta,ppter hoc quod de eífdé reb? in alijs authoris eiufdé locis catholice díctü leeram. Mira aloquétía,& Attico flore uaríata:quiníimo etíam δὲ quz mihí ad fufpitionem ueniebantaufam illum efle hzc Romam uerborum portent :; ta tranfmittere. Compeditá putes línouá eíus,& inextricabilibus nodisligatam,uíx in humanü ΛΔ.» δὴ mno ο ο gi, fonum erampere.Sed ad caufam redeam.Quis tibi dedit hanc lícentiá:ut multa de interpreta/ tíonedecideres?R ocatus eras:ut(τα in latíná uerteresnon ut emendares: ut alteríus dícta proferres ADVERSVS-RVEFINVM.--$o. 99 A profertesnó uttuaconderes. ING feciffe te quod rogatus es:recidendo plurima confiterís. tay i. utiná przcidilfes mala,& non ín affertioné malom,tua multa pofuiffes.E quibus unü profcrá: L^ utex hoccognofcantur δὲ cxtera.TIn primo libro περὶ ἀρχῶννδί O rígenes[ποσα facrileca δία phemauít,quod filíus patrem nó uídeat:tu etíam caufas reddis,quafi ex pfona eíus quí ícrípfit: δὲ Didymi interpretaris Ἰξόδιορς in quo illecafTo labore conatur alienum erroré defendere,quod Origenes qdébene dixerit.fed nos fimplices hoies δὲ cícures Ennianinec illias fapiétía;ncc cud η interptat?es, intellieere poffutn?.Prafatío tua quá noias,& in qua me mirís ornas laudib?:te 4/7: os τεῦ pelfima tráflationis facit. Dicis em qd' de Graco multa deciderís.lícet taceas qd'addideris.^v^ εν ραπ,^^ Quz decidifti;mala erát;an bona? Vtíq; mala.Q ux referuaftbona;an mala? Vtícg bona.INe qj em mala tráfferre poteras.Ergo mala amputafti,& relígfti bona?nulli dubiá cft.Probat at qua: tráflata fant;pene οἵα mala. Q uicquíd igi£ ín trá(latione móftraucro,tibi ímputabi£,quí illud pro bono tranftulifti. Aliud eft.fi iniquus cenforeiufdécrímínis reus;alíos de fenatu pellis, alios ín curía retínes, Sed dícís,oia mutare nó poterá.fed ea tantíi, qux addita ab hateticís ar; bitrabar mihi amputanda credidi.Pulchre.Si amputafti,qua: addita ab hxreticis exiftimabas: ergo quz relíquifti,eius funt qué interpretabarís.Si eius funt qué interpretatus es:refpóde utr bonaan mala fint? Mala tranffetre non poteras.Semel ein quz ab haretícis addita fuerát am putafti. Nifi forte hzretícorü mala amputare debuerís, δὲ Orípenis errores,in latínü intecros : ὃ MI | uertere, Dícergo quare Origenis mala inlatinü uerteris:ut authoré mali proderes,an ut lauda/| ες "ip res?5Si prodis,in prafatione cur laudas?Sí laudas:hxreticus approbaris.Reftat, ut quafi bora ed "a protulerís.Sí hac omnía probant mala: igi uníus δὲ author δὲ interpres reí crímíniserüt,S im Γ΄ tits plebítur illa fentétia: Vídebas furé,& currebas ci eo.& cam adulterís portionem tuá ponebas. *" p Bonet neceffe rem planam,argumentatíone dubiá facere.Quod fequit refpondeat:unde illi s fit orta fufpítio hzcab hzrretícísaddita.Quia(inquit)de eifdem rebus ín alijs locis eiufdem au uh thorís catholice dictum legeram. Videamus quod prímum eft,ut ordine uenerít ad fecüdum. vota Probo ego inter multa Origenis mala,hzcmaxíme hzretíca.Dei fili creaturá: fpirità fanctü ΓΙ FÁETICA EX ΟΑΙΟΕ:| ἡδίω míniftrum:mundos innumerabiles,xternis fibi fzzculis fuccedentes: angelos uerfos in-animas NISI C wm homínü:anímam(αἰπατοτίς fuiffe antecs nafceretur ex María:& hanc effe qua cá in forma dei exi effet;nó eft rapiná atbítrata xqualé fe effe deo, fed fe exinaniuit formá ferui accípiens:refurre: d Cioné noftrorü corporum fic futurá,ut eadem membra non habeant: quía ceffantibus memi brorum offícijs.fuperfluo membra reddan£:ipfag; corpora tenuía δὲ fpiritalía paulatim euane/ fcere:& ín auram tenué atq; ín nihilum diffiparí:ín reftitutióe omniíüi,quádo índulgentía prínci palís uenerit, cherubím δὲ feraphim,thronos príncipatusdriationes,uírtutes,poteftates,archá/ gelosangclos,díabolü,dzmonesanímas omníü homínü:tá Chriftíanorü, c iudaorü& gen; tili&;unius codítionís δὲ menfurz fore.Cüq; ad formam δὲ librá xquiítatis peruenerínt, δὲ ratío, nabiles creaturas omní corporum fece depofita:nouus de mundi exilio populi reuertentís mo; ftrauerít exercítus:tunc rurfus ex alio príncipío fícrí mund alium,& alía corpora:quibus lab& tes de οοοῖο aníma ueftiant:ut uerendü nobís fitzne quí πᾶς αἰεί fumus,poftea nafcamur ín fce mínas:& qux: hodie uíreo;tunc pftibulü fit.Fizc ín Origenis librís ego hatetíca doceo:tu ofté de,ín quo eíus opere hís contraria legerís.INolo dicas:qux de eifdem rebus ín alijs locís eiufdé authoris catholice dícta legeram:ne me miíttas ad fex milia[τοῖς eíus, quos legíffe beatü pa; am Epiphanium críminaris: fed ipa loca nomina: nec hoc mihi fufficiet;nifi eadé dicta ad uer ba protulerís, Non eft fatuus O rígenes:& ego πουί,εδιτατία fibi loqui nó poteft. Ieítur ex hac füpputatione;illa fumma nafciturnon hzreticorü effe quae amputafti.fed Origenis:cuíus ideo mala interpretatus es,quía putaftí bona:& tibi tam bona Ορ mala illius ímputanda: cuius[αν— pta ίπ proloco coprobafti.Sequítur ín eadem Apología/Orígenis ego neq; defenfor fum, nec 4.7. affertor,nec prímus interpres. Alij ante me hoc ἰάξ opus fecerüt:feci& ego poftremus rogat?a mc fratribus.Si íabetur ne fiaciuffio obferuari folet ín pofterum.Si culpantur quí ante iuflioné fe;| pono cerüt: culpa a prímís incipiat.| T ádem euomuit quod uolebat:& omnís anímí tumor ín noftra:| ji accufationís erupit ínuidíam. Vbi interpretatur libros περὶ ἀρχῶμ, me fequí fe ΑΟ ην 30:097, i; 3 cur hoc ((APOLOGIA HIERONYMI| QC curhocfeceritmeam ponitexemplá:& fecurus δὲ petiditans fine me ufuere ron poteft. Audiat is) ígitur quod nefcire fe fimulat.INemo tibi obíicit, quare Origené ínterpretatus es: alioqui Híy ην ον. laríus δὲ Ambrofiushoccrímine tenebuntur:fed quía interpretatus hzretíca, prafationís tuae qua ww Orig m/m laude firmafti. Εσοί pfe quem ín crímen uocas:fic feptuaginta Homilías cíus tranftuli,& none s Juro 2m nim."7 wulla de Tomísut& mala in bonorum interpretatione fubtraherem: aperte ín libris περὶ ἀρ ppm S"f^ x&pad coarguendam cranflationem tuam,quid lector uítaret oftendcrem. Vís Orígené ínlay tínüm uertere?tHabes multas Fomilías eius δὲ 1 omos,in quibus moralís tractatur locus, fcri^ prurarum panduntur obfcura.Fizc íínterpretare:haec rogantibus tribue.Quid primus labor tu/ us incipit ab ínfamía?Cur tranflaturus hareticaiin defenfionem corum przmiíttís quafi mar, tyríslibrum?Et id Romanís auribus íngerísquod tranflatum totus orbís expauit? Aut certe fiideo interpretarís;ut eum haretícum arguas;nihil de Graco mutes: Et hocipfum prafatione teftaresquod prudentíflime papa Anaftafius in epiftola, quam contra te fcribítad epifcopum Iohannem fuo fermone complexus eft:meliberans qui id feci:& te arguens qui facere noluifti. , Acneforfitanhocquog; neoes,fubieci exemplum eíus:ut fi non uis audire fratrem monenté, Don 9"σ᾽ audiasepifcopü códemnantem, Dicis te nó effe defenforé neq; affertoré Origenis: nunctibi / p à f 4L. proferam στῇ tüum,de quo ín famofa illa prfatiuncula praclari operis ταί hís uerbís loque εἰς, Cuius diuetfitatís caufam,pleníus tibi ín Apologetico,qué Pamphilus ín libris fuis fcripfit &didimus,breuiffimo libello faperaddito:ín quo cuidentibus(ut arbítror)probamentis,depra uatos effe,in gplurimis ab hareticís& malíuolis libros eíus oftendím?:& pracipue iftos quos nücexigísut ínterpreter,id εἴ, περὶ ἀχῶμο NN6 tibi faffecerat Eufebijuel certe(ut tu uís)Pamphi lipro Origene defenfio:nifi quod ab ills minus dictum patabas,tu quafi fapientior& doctior adderes? Longum eft, fi uelim totum librum ταῦ huic operi inferere: δὲ propofitís capitulis ad fingula refpondere;quíd in his uitiorum fermo habcat,quíd mendaciorum affertío,quíd incó/ fequens textus ipfe uerborum, Vnde lacitíofx difputationis faftidía fugíens:& in arctum uet .. bacompíngens.tantum derfibus refpondebo.Statím de portu egrediens natem impegit. Re/ phon bee D, ferensei de Apologia Pamphili martyris,quam nos Eufebij Arríanorum principis probaui/ ^F»* gusdequadixerat prout potuimus uel rcs popofcit.latino fermone digeflimus,intulit: Illud 4; eft quod defyderiorum uír Macarí teadmonitum uolo:ut cias hanc quidcm fidei regulá: quá delibris cíus fapra expofuimus effetalem,que δὲ amplectenda& tenenda fit. In omnibus em hís catholicum ineffe fenfum euidenter probaturtcjuis de Eufebij libro multa fubtraxerii& ín bonam partem de filio& fpiritu fancto nifus fit cómutare:tamen multa ín illo fcandala repei riuntarz& apertiffime blafphemize qua ifte fua negare non poterít;catholica effe pronuncans, Dicit Eufebius imo(ut tu uís)Pamphilus in ifto uolumine/filij& patrís miniftrum fpiritü fan »£um,non de cadem patris filijg; fubftantíaxanimas hominü ἱαρίας effe de coelo:& ín hoc qd fumus de angels commutatí,ín reftítutióe omnium zquales,& angelos,& dacmones, δὲ homi) . mesfore:& multa alia tam impía δὲ nefaría, qua: ctíam replicare fit críminís, Quid faciet affer» tor Origenis δὲ interpres Pamphili?Sí ín hís quz emendauiít tanta blafphermia eft: in illís qua: ab harcticis falfata confinoít, quanta facrilegía contínentur? Cuius opinionis cau fam hanc fu^ fpicatur.quod uír neg; ftultus;neq, infanus dicere fibi repugnantía non potuerít.Etne forfitan putaremus díuerfis eum uaría fcrípfiffe temporibus: δέ pro xtatíbus zdidifIe cótraría, addidit. Quid facimus quod ínterdum ín eífdemlocís atqy(ut íta díxerím)ín confequenti pene capite, fententia contrarij fenfus inuenitur ínferta? Nunquid ín codem opere eiufdem libri δὲ interd (ut diximus)ftatím in cofequenti capitulo oblítus fui effe potuit? Verbi eratia:ut qui fuperítis díxera;nufcj inueniri ín omni fcriptura ubi fpiritus fanctus factus uel acatus e(fédiceretur,có tínuo fübíjceret,inter cxteras creaturas factum efle fpiritum fanctum? Aut íterum,quí patrem δὲ filium unius fubftátiz, quod Grace ὁμούσιομ dicitar defíenauit.ín confequentibus ftatim capi tulis alterius effe fubftantia: δὲ creatum poterat dicere eum, quem pauloante de ípía natura dei patris pronüciauerat natum? Hac ipfius uerba funt, negare non potcft. INolo dicas,uerbi caufa, ut qui faperius dixerat:fed ipm librá noia;ubi príus bene dixerít,& poftca male:ubi fpi Ἅ! ἘΠ: εστι ADVERSVS RVFFINVM.|$40. ΙΟΟ A tritum fanctum&filium de ἀοί patris fcribens effe fübftantia:ftatim ín confequetitibus afferue ἣ είς creaturas.lNefcís ne me Origenis habere omníat Leoiffe Gpplutíma? Ad populü phaleras: ego te íntus δὲ ín cate noui, Vir doctiffimus Eabins icti in díxi,no catholiícum,ne mo/ 4 B re folito mihi δὲ ín hoc calumníam ftruas)per fex uolumína nihil aliud agít; nifi ut Origenem Takbar Orge oft fux oftendat fidei, id eft Arríanz perfidiz, Et multa ponit exempla:& hocconftanter probat,'''''''' τῷ; μη d s Tibiergo in quo fomnío Alexandríni carceris reuelatum eftut quz illeuera profitetur, falfa,^^7 Ὁ Mp taconfingas? Sed forfitan hícut Arríanus,ab haretícísaddita,in occafionem fuí traxit errorís, nefolus male fenfiffe contra ecdefiam putaretur, Quid refpondebis pro Dídymo, qui cette ín trinitate catholícus eft? Cuíus etíam nos defpiritu fancto librum ínlatinam línguá uertímus. Certe híc ín hís qua ab hatetícís ín Origenis operibus addita funt confentíre non potuit:& ín ipfis τοὶ ἀρχῶν, 05 tu interpretatus es libris,breues di&tauit commentaríolos:quibus non ἡ negaret ab Orígene fcripta qua fctipta funt: fed nos fimplices homines non poffe íntelligere s qua dicuntut:& quo fenfu in bonam partem ασείρί debeant perfuadere conatur. Hoc dütaxat ; de filio δὲ fpiritu fancto.Cxterum ín alijs dogmatibus δὲ Eufebíus ὃς Didymus apertiflimein 2: 70; " Origenis tita concedunt: δὲ quod omnes ecdefiz reprobant, catholice& pie dictum efle de^?"/*^^ " fendunt. Videamus tamen quibus argumentis probarenítatur Origenis ab hzretícisfcripta Ὁ S δ uitíata.Clemens(inquit)apoftolorum difcipulusqui Romana ecdefiz poft apoftolos ερίίοον Λ.,7,,.»55. 0» Door τ pus& martyr fuit.libros«didit qui appellantur ἀναθεωρισμὸς, ἰά eft.recognitio:ín quibus cum ex hbrey δὲ brennt ηλ πῃ perfona Petri apoftoli ἀοέϊείπα, quafi uere apoftolíca in ἐβρίατίπνία exponatur: ín aliquibus 5: Fn AT eh 23 Ξ íta Eunomíj dogma ἰποείτσεται πίδ aliud cg ipfe Eunomius difputare credatur, fili dei creaz pun Mm ba npn is tum denullisextantibus affeuerans.Et poftalía, quz prolixum eftfcibere.Quid quxfo(ai)de""^—^ d : hís fentíendum eft, quod apoftolícus uir hzretíca fcripferitz An id potius credendum,quod per i: uerfi homínes adaflertíonem dogmatum füorum fub uirorum fanctorum nomine tandy faci ἂν líus credenda interferuerínt, ea quz illi, necfenfiffe, nec f. cripfiffe credendi funt? Clementem . p απο Alexandtínz ecdefiz prafbyterum uírum catholicum, fcribit ín libris fais interdum dei filium dicere creaturam:& Díonyfium Alexandrínzutbis epifcopum uírum etuditiffimum,có tra Sabellium quatuor uolumínibus dífputantem.in Atríanum dogma delabi. Et fub hís ex emplis illud apgit:ut non ecdefiaftícos δὲ catholicos uiros male fenfifle: fed ab hzretícis eorum ns fcripta corrupta efle teftetur;& condludat ad extremum,dicens:De Origene quoq in quo fimi vi líter;utín his quos fupra díximus,quadam díuerfitas inuenitur:iftud nó füffíciat fentire,quod i: de prxiudicatis íam catholicis fentitur uel intelligitur uirísne fimilis caufz, fimilis fufficiat excu; ui fatío.Si conceditur,ut quicquid ín libris omnium reperitur, ab alíjs corruptum fit: nihil eorum erit quorum fertur nomínibus:fed hís deputabitura quibus dicitur effe uítíatum. Quam δὲ illori non erít,quor íncerta funt nomína:atqy íta fiet:zut dum omniü omnía funt, níhil alícu ius fit.Hac defenfionis perturbatione,nec Marcion nec Manichxusnec Arríus, nec Eunomíus βρω», ῄ accufatí poterunt:quía quicquid nos ab his impie díctum obiecerimus:difcipuli refpondebüt,^" " nona magí(lrís fuis tazdítum,fed ab inimicis effeuiolatum.Hoc genere& ifte ipfe tuus liber, : tuus non críbfed forfitan meus.Et meus liber,quo tibi accufatus refpondeo: fi in illo aliquid re prehenderisinon erít meus,fed tuus a quo reprehenditur. Et dum omnía ad hareticos refers:| quid ecdefiafticis tribues,quibus proprium nihil relínquís?Et quomodo(inquies)ín librís eonz uítiofa nónulla funt?Sí me caufas uítioram nefcíre refpondero:non ftatim íllos hzretícos iudi cabo.Fierí en poteft:ut uel fimpliciter errauerínt,ucl alío fenfu fcripfetínt;uel a librarijs imperi ὦ d tís eorum paulatím fcripta corrupta fínt. Vel certe antedg ín Alexandria quafi damoníum me; » tídianum Αῑείας nafceretur,ínnocenter αρα δὲ mínus caute locuti fant;& qua nó poflint per d ucrforü hominü calumníá dedínare.Obijciunt Orígeni crímína:& tu non illum defendis, fed alios accufassnec crimé renuis.fed críminofor turbá requíris.Si tibi díceret quos habet O tíge/ nes in hzzreli focíos,recte ifta proferres.NNunca te quart μας qua ín Origenis libris fcripta re periua£,bona fintan mala. T'aces,& p hísalía loquerís: Clemés hocait;Díonyfius ín ifto erro χε dephédit, Anaftafiepifcop?fic Dionyfij defendit ειτοιξ, Apoftolon: fip fimiliter depra ᾳ R 4 uata | Ί]— 4--Ξ“ PH P ΄ T λος foro"Llelessn Ανν;"nd. Or»n'. 15 η“σεν νη 1, ᾽ C/ t— ki j 7» n la. 42 4» vid rv aq ῥρ^29 mam P^ wo Py εν α von. δὲ ἔπιεν»:: r I | κ"2" an.^ t»-. ΄ ΄?, XE: n 2 εἶ | C uatafuntquó& nücab alijs tibi harefeos crim impingit:& tu pro te taces, pro iecófiteris, | Eco neminé accufo: pro me cantü refpondiffe cotentus, Non fum quod arguisdfi tues quo dc | à cufarís,ipfe uideris. Necabfolutío mea me:nec reatus te,aut ínnocenréaut obnoxii críimíni pro | babunt.Pratniffa falfatione ab hacretícís apoftolorum, δὲ utríufqg Clementis atq; Dionyfijue | derícos inuehatur:& fruftra ab ecdefijs excómunicatum efle fe dícat;necuclle in maledictis re fette aícem:ne fcilicet maledicus uideatur effe homo, quí. íntantü cautus fit ad maledícend, ut η|[el m lw f 4 nítad Origenem:& hís uerbis loqui£/Ipfius hoccoquerentís& deplorantis fcriptís acuocibus | ρας probauimus.Quíd ei ipfe cd adhucin carneuíuens fentíens uidenfag perpeffus fit, de libros D om hebes 5v vi fuorum»uclfermonum corruptionibus,ucl adulterínís sdítionibus:ex ipfius cpíftola,quá fai: || m bítad quofdam charos fuos Alexandri, euidenter doccturiftatím cp exemplum fübíungit epi il 2 Ποία Et qui falfitatem Ícíptorum Oríeenis,haretícis imputat:ipfe ἱπαίρίεα falfitatesmon ita in; | terpretans ut habetur ín Girzco: nec id latinis infinuás quod ipfe ín fuis litteris profite£. Cágy . illa epiftola tota, Demetríum Alexandrina urbís pontifice lacerets& ín totíusorbis epifcopos δὲ ne diabolo quídé audeat maledicere: unde δὲ Candido Valentiniani dogmatis fectatori, calii níandi feoccafionem dedcrit,quod diabolü faluanda dixerít effe natura:híc diffimulato argu; mento epiftola fíngit pro Orígene,quod illenon loquítur. Vnde epiftolz ipfius partem pau lulum ex fuperioribus tranftuliz& hís iunxí,quac ab ipfo comatíce dolofecy tráflata funt:ut quo confilio fuperiora tacuerit.ipfe lector agnofcat.Cótra facerdotes ergo ecdefiz generaliter difpu i by 55 1/11, tansa quibus iíndíonus communíone eíus fuerat iudícatus,bac intulít, Quíd neceffe eft de pro | ΚΣ ον phetarum(ermonibus dicere,quibus fzpiffime paftoribus δὲ maíoribus natu, δὲ facerdotibus Wi(J^ Ον ἃς príncipibus populi cominantur,& arguunt eos? Qua abfq nobís de fanctis fcripturis elice^ re poteftís& liquido peruidere,quod forfitan hoctépus fit,de quo dícítur: INolíte credere ami cís,nec fperetís ín principibus.Et nunc impleatur uaticínium: Duces populi meí me nefcierunt.fi | lí ftalti(ant,& no fant fapiétes.Sapientes funt,ut facíant mala;bene aüt facere nefciüit.Quorü : D iaciísmifereri cj eos odifTe debemus,& orare pro ἰῑ]ίο,ζβ eís maledícere.Ad benedicédü em δὲ | nó ad maledícédá creati fum?. Vnde& Michael cá aduerfus diabolü dífputaret de Moyfi cor lí pore:ne tanto quidé malo aufus eft iudici inferre blafphemíz: fed díxit: Increpet tibi diis.Cuí " qd fimile etía in Z'acharía legímus: Increpet tibi dris diabole:& increpet dis ín teq elegit Hie |; rafalem.Itaqy δέ nos cupimus íncreparí a diio cos,quí nolunt a proxímís increpari.Dicenteaüt | τ' Michaclencrepet tibi dris diabole;& Zacharía fimiliter:utrum íncrepet, an non increpet deus lj díabolum,ipfe uiderit. Et fi increpat:quomodo íncrepet;ípfe agnofcat.Et poft multa,quz pro i lixum eft fcibere'addit. Nos hoc fentímus,quod eíjcíent de reeno coclorum,non(οἱ qui gran día peccauetunt: uerbi gratía, fornicatores δὲ adulterí δὲ mafculorum concubirores δὲ fures, fcd & qui minora delíquerunt:ex eo quod fcriptum eft: Neq; ebríofi,neq; maledici regnü dei poffi debunt:& tam in bonitate dj ín feueritate dei e(Te menfuram. Vnde cuncta nítimur agere confi . lio:nuini quoq; potu,& ín moderatíone fermonís,ut nulli audeamus maledicere.Ergo cii prov ΠΕ Eur c aufus iudicium inferre blafphemiz,quod dicitur de Michaele contra diabolum: δὲ ín alío loco: Dominationes quidem reprobant, elorías autem blafphemant: quídam eorum quí libentet contentíoncs repetíunt;affcribunt nobis δὲ noftra: doctrínz blafphemíam:fuper qua ipfiuide rínt,quomodo illud audíant;neqy ebríofi;neq maledíci reenum dei poflidebunt: licet patrem |.|.... maliíci& perditionis eorum quí de regno ἀεί cíjcientur dicát poffe faluarízquod ne mente qui; e η τοι, Cmy^sdem quiscaptus dícere poteft/Catera quidem ex eadem epiftola tranftulit;pro hoc quod infi '- neuerborum Origenis interpretati fuzmnus.Ergo cum propter tímorem οί caucamus ín quem/ píam maledicta conferre,& reliqua:ifte fraudulenter amputatis fuperioribus,ex quibus inferío ra dependent fic ccepit tranfferre epíftolam,quafi hoc fenfu fuperíus effet exordium:& aítiQui dam eor qui libenter habentcrímínarí proximos fuos,afkcribunt nobís δὲ doctrínz ποία crímen blafphemíx, quod a nobis nufc audierunt: de quo ipfi uíderint, nolentes obferuare mandatum illud quod dicit:Quía maledici regnum deí;non poflidebunt: dicentes afferere me od. ο ον patrem pter deítímorem caueamus ín quempíam maledicta conferre,recordantes illius dictinon fuit ADVERSVSRVFFINVM;"7c So. IOI ᾿ς Δ Cpatremraliciz δὲ perditionis eorum qui deregno dei eijciunt,id eft; diabolá,effe faluandum:. quod ne aliquis quidem mente motus,& manifefte infaniens dicere poteft. Coferte Origenis πεῖρα, πα fupra ad uerbum tranftulíhís quac ab ifto nó uerfa funt.fed euerfa:& quantü ínter. fc:non folum uerborum,fed& fenfum habeant diffonantiá perfpicietis. Obfecro ne molefta u fit uobis prolixior ínterpretatío.Idcítco em omnía uertímus,ut quo cófilío faperioratacuerit;p—.. ἡ-baremus.Habetur dialogus apud Gracos Orígenis:& Candidi Valétinianz: harefeos defen/ el eg Ότι . foris quo duos Andabatas dicladiantes inter fe fpectaffe me fateor. Dicit Candidus filium^. C^"? de patris εἴς fabftantía:errans in eo quod προβολὴν afferit.E regione Oríeenesiuxta Απ&|. Ἠ Eunomium repugnat, eum üel prolatum effe, uel natam:ne deus pater diuidatur ín partessfed. " dicit fublimem δὲ excellentiffimam creaturam uoluntate extitiffe patrís: ficut δὲ cxteras creatu; R- tas. Rurfüsad fecundam ueniunt queftionem.Afferit Candidus diabolum peffitma effe natu, | τα,& quz faluarí nunc poffit, Contra hocrecte Orígenes refpondit,non eü peritura effe(δν M ftantizfed uoluntate propría οοτταί[ε,δὲ poffe faluarí.Hoc Candidus uertit ín calumnia, qua; d fi Origenes dixerit diaboli naturam effe faluandam:quod ille falfo obiecerat/hic refutat.Et ín 3 telligimus in hoctantum díalogo ab Orígene argui hacretícam falfitaté,& non ín cxteris libris: d deqbus nundj quaftío fuit, Alioqui fi omia qua haretíca funt;nó erüt Origenis, fed hzretico : rutn: omnes autem propemodum illius Tomi hís erroribus pleni funt:nihil Oricenis erit, fed t eotü quorü ignoramus uocabula, ING ei fufficit Grzcos δὲ antíquos calumníari: de qbus pro. Ἢ uetuftate temporü δὲ longínquitate regionum habet licentíá quícquíd uoluerít mentíendi: Ve, T nítad latinos, primum ponit Hilaríü confefforéiquod poft Arimíinenfem fynodü liber illius. - fal(atus ab hzreticis fit.Et ob hanccaufam οὔ ín cócilio ορίζτοροε ei queftío moueret profer. i: τί librá de domo fua iufferit:qui nefciente fe.ín fcrinijs fuis hzeretícus tenebatur.Cüq; prolatus m fuiffet,& ab oibus hacretícus íudicat?, authorlibri excomunícat? de cocilij couentie difcefferit. Ettantz authorítatís fe'putat;ut cii hocfamiliarib?fuis narrat fomniü: nemo εἰ cótra cófefforé ifta fimuláti;audeat cótradicere.Refpóde quafo.Snoyd?4 qua excómunicat?eft in qurbe fuit? E Dicepon: uocabula: pfer fentétías, fubfcriptionü,uel diuerfitaté;uel cofonátia.Doce,q eo áno gii cofules fuerint; qs imperator hácfynodü iufferít coetegari: Galliz netantü epifcopi fueríntam Vois ο!» jr vites mp. am<aliz,& Hifpania:certe quà ob caufam fynodus congregata fit. Nihil horü nomínas,fed ui 45; ει τν es km rum zloquétiflimü δὲ cotra Arríanos latíni fermonis ti bam,ut Orícenem defendas excomu. " nícatuma fynodo crímínarís. Sed cófefforís calumnía πος toleranda eft. Tranfit ad inclyti " martyrem Cypríanü:& dicit T ertullíani librum,cui títulus eft de trínítate,fub nomíne eius Co ftantínopolía Macedoníanz partís hzreticislectitari.In quo crímíne mentit duo.INá nec Ter tulliani liber eft:nec Cypríani dicit fed Nouatíani,cuías δὲ ínfcribit título:& authoris zloquit, ftili proprietas demonftrat.Et fuperfluü puto apertas ineptias confatare,cá míhí mea íngera£ fabella, afynodo uídelicet, δὲ fub noie eiufdem amici Damafi Romanzurbis epifcopi,ego ρε! ταῦ, καἰ ille ecclefiafticas epiftolas dictádas tradidic,& Apollinariorü uerfutize defcriban£;quod. Axhanafijlibrü ubi dicus homo fcriptus eft:ad legendü accepti, ία corruperit: ut ín litura id qd raferínt rurfus fcriberet: ut fcilicet no ab illis fallatá.fed a meadditü putaret, Q uzfo teami te chariífime:ut ín ecdefiaftícís tractatibus,ubi de ueritate dogmatüi quarit,& de faluteanima. xühoftrarü maiorü flapítat authoritas huiufcemodi delíramenta dimíttas,& ρταπαίοτῆ coena :tüty fabulas pro arguméto n6 teneas ueritatis.Fieri em poteft:ut εἰ f a meuerü audiftizalius. ii"quí huius ref'ígnarus eft; dicata te effe copofitü:;& quafi mimü Philiftiois uel Lentuli ac Matil/ m lifttophiaclecanti fermone confictá.Quo n6 pueníat femel effrenata temerítastPoft excómu nícationé Hilarij. poft Cypriani ψευφεπίγφαφορ hacrefeos librü:poft Athanafij me dormitante li. 1 turam fimul δὲ ínfcríptionem, erupit aliquando contra papam Epiphanium, δὲ dolorem pe^ a£totís fui:quod eum ín epiftola quam ad. Iohannem epifcopum fcripferat;haretícam arguit,.| i d án Apolocía pro Orígene dígerit:& his fe fermonibus confolatur/Q uin potíus aperíenda eft. Λε» vs ο, μ΄ hoc ínloco uerítas latens. INon ením poffibile eft; tam iniquo íudicio uti queméj homínum:- γα; e js utde caufa zqualí non zqualiter fentiat. Sed quod authores obtrectatorum eíus hí funt: ῤ quí udin ecdefia difputare latius folent, πεῖ. etiam libros fcribere: quí totum de ume sd iet ea nos TOICRE V OF CHAETIDIOS«TIDeIen ΘΙ ΣΟΙ P UNE "Lg 5. (ApOLOGIA HIERONYMI. C loquun£;ud fcribunt. Neergo plures ipforá furta cognofcant: qua utiqy fi inerati ín magiftri non effentnequadg criminofa uiderentur.fimpliíciores quofq; ab cius lectione deterrent. De. πία; quidam ex ipfis, qui fe uelut euangelícandi neceífítaté per οἷο gentes& per οἴτος linguas habere putat,de Origene male loquédi.fex milia librorü eius fe lcgiffe;csplutima fratrü multi. tudíne audiéte cofeflus eft. Qui fiutíqy(ut ipfe dicere folet)pro cognofcédis eíus malis leeebar, fufficere poterát decem libri ad cognofcendüaut υἱοίητί certe, aut ut plurímü tríginta.Sex mi^ [ία aátlibroráü legere:non íam efterrores actnala uelle cognofcere:fed totam pene uitam difci. plinis cíus ac ftudiis dedere. Quomodo crgo ifte merito audiendus eft:cü eos culpat quí inftru ctionis fuz caufa perpauca cíus(falua fidei regulaatqp integra pictate)leeerátz|Qui funt iftí,q ΜῈ' ín ecdefia difputare latíus folentzQui libros fcribere? Qui totum de Origene loquun£ δὲ fcri."Εν bunt?Qui dum fua nolunt furta coenofcí.& ingrati funt ín magiftrum:ídcirco fiplicesab il. lius lectione deterrét. Nomínatím debes dicerc,& ipfos homines denotare, Ergo beatí epifco feft|. α΄ Δ,^a Pi Auaftafius& Theophilus& Venerius& Chromatius,& omnis tam oríentis dj occidentis Wy ματιὰ ff op. catholicorü fynodus,qui pari fententia,quia ρατί& fpiritu,illum haretícam denuncíant popu diste a leo Or lis fures librorum illius iudicandi funt?Et quando ín ecdefijs predicant,non fcripturarü myfte της τιν iz omoi us Cd Origenis furta cómemorant?INon tibi fufficit paffim contra ores detractio;nifi ἤροείν liter contra beatum δὲ infignem ecclefia facerdoté ftili tui lanceam dírigas? Quis eft ille quí ud | neceffitatem euangelícandí per omnes gentes, per omncs línguas habere fe putat,de Orioe/ ne male loquendi.qui fex milía librorum cíus fe leeifle;cppluríma fratrum multitudine audien tc confeffus eft?In qua multitudine δὲ caterua fratrum tu qu medius eras, quádo ille ín fua epiftola querítur,pro Origenis harefi nefaría a te dogmata effe prolata? Crimíni οἱ dandü eft quare Gracam,Syram, δὲ Hebrzam δὲ Aegyptíacá linguam, ex parte δὲ latíná nouctít? Ergo δὲ Apoftolus&apoftolici αἰτία línguis loqueban£,ín crímine funt:& me trilíngué bilinguis ipfe ridebiszDe fex milibus autem librori,quos ab co lectos effe cófingis quis credctautte ue rum dícere,aut illum potuí(fe mentitízSi em Orígenes fex milia fcripfitlet libror, potuerat Πο, τί ut uir eruditus& ab ínfantia facris lítteris inftitutus, pro curiofitate δὲ fcientía legiffet alíe/ na. Quod ucro illenon faripfitquomodo ifte legere potuit? INumera índíces librorà eius, qui in tertio uolumine Eufebij.ín quo fcripfit uitam Pamphili,contínentur:& nó dico fex milia, fed tertíam partem non repeties.[HHabemus epiftolam fupradi&ti pontificis, ín qua huíc calumniz tux dum adhuceffes ín oriente,refpondet:& apertiílimum mendacium,libera uerítatís fronte confutat.Poft hzc δὲ tanta,audes ín Apología tua dicere,te nó effe defenforem Origenis, nec affertorem illius pro cuius defenfione Pamphilus& Eufebíus tibi parum dixiffe funt uifi.Ad^ uerfum qua uolumína(fi dfis uitz huius dederit fpaciüjalias refpondere conabor. Nüctantum tuis affertionibus obuíaffe fufficiat: δὲ hoc breuiter prudenté inftruxiffe lectoré,me{Πα librum qui fub nomine Pamphili fereba£:uidiffe primü fcriptum in codice tuo:& quía nó erat mihi at “2 lc, 2 rx;quid p haretico diceret: ficfemp habuifle, quafi diuerfum eflet opus Pamphili δὲ Eufebij. “ρθρα 4/^ λυζννς, Poftea uero quzftione mota.fzriptis eon: refpodere uoluiffe:& ob hanccaufam legíffeqd pro [^b 72902’ βου» gie g Fir; f mf T ΠΝ Origene unulqfc fentitespfpicueq; dephédiffe,quod prímus liber fex uolumínü Eufcbij ipfe εἴπει, unus fub ποῖς Pamphili a tezditus eft:tá Grace dj latine;immutatis dütaxat fenibus, de filio& fpá fancto,quí apertá blafphemiá pfercbát, Vndectiá ante ános ferme decé αἵ Dex | teramícus meus,q pfecturá adminiftrauit proríj;merogaffet:ut author noftra relígióis εἰ indicé texeré:ínter cxteros tractatores pofuí& hüclibrá a Pamphilo zeditíi;ita putás effe, ut a te δὲ tuis difcipulis fuerat díuulgatá.Sed εἴ ipe dicat Eufebius amphilü nihil fcripfiffe,exceptis breuibus epiftolis ad amícos: δὲ primus liber fex uoluminà illius,cadé& eifdé uerbís cótíneat. quz fub ποῖς Páphili'a te fí&a funt:pfpicui cft te idcirco librá hunc diffeminareuoluifle:t fub pfona martyris barefim introduceres,Cüqy de ípo libro qué Páphili fimulas multa puerterís: δὲ aliter in Gitzco, aliter in latino fit, fraudétuá errori meo imputare nó debes. Credidí em eíus elTe libri, quétitulus pferebat,ficut ο) αρχῶμ, δὲ multa alia Origenis opa;plurimorüqy Gradi tractatogzqux aut ante nó legí;aut nüccópellor legere quaftione hzrefeos fufcitata:ut fcíam, qua uitate debeam;qua probare. V nde& in adolefcentía Homilías tantü eíus quas loqucbaf 7: ad populum ADVERSVS RVFFINVM. φο, IO2 A adpopulum&ín quibus non tanta fcandala tenebantur.fimpliciterrooantibus tranftuli:nullis praiudicans ex hís qu probantur;illa fufcipere qua: manifefte hzretíca funt. Certe(ut cópen; ὶ dium longi fermonís facíam)ficut ego oftendo πιε 40 hís accepiffe libriqui de tuo codice tranf : fcripferunt:fic tu doce a quo exemplar acceperíssut quí authorem librí dare alium non potuc/ i tít.ipfe falfitatís reus teneatur. Donus homo de bono cordis thefauro profertílla quz bona ἃ funt; atq; ex pomorum dulcedine, generofi feminis arbor agnofcítur. Scribit frater Eufebíus : fe apud Afros epifcopos: quí propter ecdefiaftícas caufas, ad comitatum uenerant, ἐρίου[- pol b queda -— A : lam quafi meo fcríptam nomine repperifTe: in qua agerem pcenítentíam, δὲ meab Febris^» 9v». VAM in adolefcentia inductum effe teftarer: ut Flebrza uolumína,ín latinum uerterem, ín quibus/ 7777 ARA et lt nulla fit uerítas.Q uod audiens,obftupui.Et quía ín ore duorum uel tríum ftat omne uerbum:^ f dc unícy tefti, nec Catoni credítum eft: ídipfum multorum me ex urbefratrum fcripta docue/ i runt:cifcitantíum an íta fe haberet:& a quo ipfa epiftola diffeminata effet ín uuleus.lachryma a biliter índícantíum.Qui hocaufus eft facere, quid aliud non audeat: Bene, A malícia non », habettantasuites quantos conatus.Petíerat ínnocentía.fi femper nequitiz iuncta effet poten τ tía:& totum quícquid cupit calumnía praualeret.Stilum meum qualíícáqs eft δὲ formar οἷο; k quíj.uir difertiffimus exprímere non potuít:fed ínter ipfas prarfticias,& alteríus perfoná:qua fe i. frauduléter induerat quis effet oftédit.Ergo ille qui epiftolá fb nomíne meo poenítétiz: finxe/ ὶ trat:quod male Hebrzxa uolumínatráftuliffem, obicere dici£ me ín Septuaginta códénationé, fcripturas fanctas interpretati: ut fiue falfa funt, fiue ueta qua tráftulí:n crímíne maneant:dà ". autín nouo opete fateor me etraffe:aut recens xdítio ueterís condemnatio fit. Miror, quomo " do ín eadem epiftola homicidam, δὲ adulterum δὲ facrilegum& patrícídam me effe non dixerit: Ἢ δὲ quícquid poteft tacíta mentis cogítatio intra fe turpitudinis uoluere.Grratíaseídebeoaeere,—|. quod cum tanta fylua fit crímínum,unum mihi erroris uel fal(itatis crímen obíecerit.Ego ne có Δ];|l con ul, tra Septuaginta interpretesaliquid fum locutusquos ante ános plurimos diligétiffime emer //^7^5^^" . datosmexlíngux ftudiofis dedí,quos quotidie in cóuentu fratrum zdifferoquorum pfalmos jp P fugi meditatione decanto? Tam ftultus eram,ut quod ín puetítía didici. fenex obliuifci uellemz Vniuerfi tractatus meí;/horum teftímonijs texti unt. Commentarij ín duodecim prophetas, 8 !, meam δὲ feptuagínta xditíonem xdifTerunt.O labores hominum, femper incettí:o mortalium "n ftadía,contraríos interdum fines habentía. Vnde me putabam bene mereri de latínís meis, δὲ Η noftrorum ad dífcendum animos condtare,quod etíam Graci uerfum de latíno pofttantos ín ή. terpretes non faftidiunt.inde{η culpam uocor:& naufeanti ftomacho cibos íngero.Et quid ín homínetutum fít.fi ínnocétía críminofa eft? Dormiente patrefamilías inimicus homo cícanía| , fuperfeminauít:Extermínauit uíneá aper defylua,& fingularis ferus depaftus eft νε ta;| .€eo,& litterz non mexloquunturcontra me.lenoro crímen,& crímen ín toto orbe confiteor. di Heu mihi mater mea,ut quíd megenuiftiuirum qui íudicer δὲ difcernar omni terrx? Omnes . prafatiunculzuetetís infttumenti;quarum ex parte exempla fubiecí/huicrei teftes fnt. Et fu| perfluum eft;quod ín illis dictum eftaliter cp ibí dictum eft fcribere.Incipíam igitur a Genefi, cuíus prologus talis eft.Defyderij mei defyderatas accepi epiftolas,qui quodam prarfagio futur . rorum,cum Daníclefortítus eft nomen,obfecrantis ut tranflatum ín linguam latínam de He/ . breofermone Pentateuchü noftrorü auribus traderem.Perículofutmn opus certe, δὲ obtrecta.* 4 , torum latratibus atensquí me afferunt ín Septuaginta ínterpretum fugoillationem, noua p . ueteribus cudere:ita íngeníum quafi uínum probantes:cum ego Ízpiffime ceftatus fim.me pro . αἰεί! portione ín tabernaculo dei offerre qux poffim:nec opes alteríus, aliorum paupertate fce| darí.Quod8t auderem,Orígenis me ftudium prouocauít, quí zedítioni antique tranflatíoné Theodotionis mífcuitafterííco& obelifco, id eft, ftella 8tueru, opus omne diftinguens: dum aut illuítría facit, que mínus ante fuerant, aut faperflua quzq; iugulat δὲ confodit, maxi^| med; qux euangeliftarum δὲ apoftolorum authoritas promuleauit. In quibus multa de uete;^1 ls ls om eva,| τί teftamento legímus:qua in noftrís codicibus non habentur,ut eft íllud: Ex Aeoypto uocaui(s η μμ MM| . filium meum:& quoníam lNagareus uocabit:& uidebunt ín quem cópunxerunt:& flumínade"7,77 s» 7 Ne , uentre eius fluent aqua uíua: δὲ qua nec oculus uidit;necaurís audiuit, necín cor hois afcédit:“ : qua ((APOLOGIA HIERONYMI|.. Tm η dx ae αὐτο» fpe C quzpraparauit deus diligentibus fe:& multa alía,qua propríum eie defyderant. Interto; cemus ergo eos ubí hzccícripta fint:& cum dicere non potuerínt: de libris Hebraís proferam?, rimum teftimonium eftín O fex.Secundum ín Efaia. l'ertíum ín Zacharía.Quartum ín Pro uetbíjs.Quíntü aque in Efaía. Quod multi íenorantes, apocryphorü delíramenta fectantur: wr ῤίραι ap o akliberas nznías;libris authenticis pravferüt. Caufas errorís,non eft met exponere.Tudai pru denti factum dicunt effe confilío: ne Ptolemacus uníus dei cultor: apud Hebrzos etíam,dupliy| cem diíuinitatem deprehenderetsquod maxíme idcirco faciebat:quía ín Platonis do ema cadere uidebatur. Deníq; ubicáqy facratü aliquid fcriptura teftat de patre&filío& fpiritu fancto: aut. alíter interpretati funt.aut omnino tacuerunt: ut δὲ τεσί fatiffacerent,.& arcanum fidei nó diuul ; ᾽ n ΄ ΄ T; “ον ἤριν."» ϑρνοί get Et nefcio quis prímus author, feptuaginta ccllulas Alexandria: mendacio fiio extruxe/ n" ΄ ΄ H“ΦΛΈΓΕΙ on? εγρητῷν ric quibus diuifi eadem fcriptitarint: cam Arífteas eiufdem Ptolemzi ὑπεραασίοις, δὲ multo pofttépore Iofephus nihil tale retulerintfed ín una bafilica congrecatos contulife fcribant;no prophetafle.Aliud eft em uatem,alíud interpretem εἴς, δι fpíritus uentura praedicit: híc erudi tio& ucrborü copia, ea quz intellíeit tranffert. Nifi forte putandus eft Tullius ceconomicum Xenophontis δὲ Platonis Protagorá, δὲ Demofthenis pro Ctefiphonte orationéafflatusrhe, toríco fpiritu tranftuliffe: ucaliter de eifdem libris per Septuaginta interpretes: alíter per apo; ftolos fpitítus fanctus teftimonia texuerít: ut quod illi tacuerint, híferíptum effe mentiti fint, Quid ieítur?damnamus ueteres? Miníme,Sed poft priorü ftudía,in domo domini quod pof fimus aboratmus.Illí ínterpretatí funt ante aduentá Chrífti:& quod nefciebant,dubijs ptulere. ᾿ fententijs.INos poft paffionem δὲ refurrectioné eíus;non tá prophetiam dj hiftoríà fcribimus, ne] (mer Iw. i. a fI» Te MN QS Aliter ein audita.aliter uifa narrantur. Quod melíus íntellioimus, melius& proferímus. Audi icitur xmuleobtrectator aufculta. Non damno,non reprehendo Septuacinta:fed confidenter cunctis illis apoftolos prafero.Per iftorum os mihi Chríftus fonat, quos ante prophetas ínter fpiritualia charifmata pofítos lego:in quibus ultímum pene gradum ínterpretes tenent. Quid línore torquerís? Quid imperitorum anímos contra me concitas?Sícubí tibi ín tranflatione ct/ rareuideor:ínterroga Hebraos:díuerfarum utbíum magiftros confule:quod illi babét de Chri fto,tui codices non habent. Aliud eft.fi contra fe poftea ab apoftolís ufurpata teftimonia pto/. baucrüt:& emédatiora funt exéplaría/latina cg Graeca, Girzeca cj Hebrza.In libris απο; Sa; tnucl δὲ Malachim,quos nos reenon: quatuor nomínam?,poft cataloeü díuinz fcriptura, πας. intuli. Qua cum ita fe habeant;obfecro telector ne laborem meum,reprehenfionem exiftímes antíquorum.In tabernaculo dcí offert unufquifq; quod poteft. Alij aurum δὲ argentum& lapi des przcíofos:alij byffum δὲ purpuram δὲ coccum offerunt,& híacynthum. Nobifcü bene agi/ ταῦ} obtalerímus pelles δὲ caprarum pilos.Et tamen apoftolus contemptibiliora noftri magts neceffaría iudicat. Vnde& tota ílla tabernaculi pulchritudo:& per fingulas fpecies ecdefiz prae fentis futurzzqy diftinctio, pellibus tegitur& cilícijs: ardoremeg folis δὲ íniuríam imbrium, ea qux uilíora funt prohibent, Víde,quanto contra Septuaginta ínterpretes tumeam fupercilío: ut illosautum& preciofoslapides δὲ purpuram,me pelles δὲ pilos caprarü ín tabernaculo dei obtuliffe profitear.Ponam δὲ aliud teftimonium,ne nunc me rerum neceffitate compulfum, di) cas mutaffe fententia. In libro temporü,id eft; Paralipomenon:qui Hebraice dicit 23220"23 Dibre haiamim,ad fanctà Chromatium prafatiuncula ufus fum,Si feptuaginta ínterpretü pu ta,& utab eis ín Grazcam uerfa eft aditio permaneret,faperflue me mí Chromati epifcoporü fancti(lime atq; doctiffime ímpelleres:ut tibi Hebrza uolumína latíno fermone tranfferrem, Quod eim femel aures hominum occupauerat;& nafcentis ecclefia roborauerat fidem: iuftum eratetíam noftro filentío comprobarí.INunc uero cum pro uarietate recionutm,dfuerfa ferant exemplaría:& eermana illa antiquaqy tranflatío corrupta fit atqpftíolata:noftrí arbítrij putas, aut ex pluribus iudicare quid uerum fit, aut nouum opus ín ueteri opere cudere: illudétibufgs. Iudzis,cornicum(ut dícituryoculos cofigere. Alexandria δὲ Aeoyptus ín Septuaginta fuis, Hely chíum laudat authorem.Conftantinopolís ufq; ad Antíochiam, Luciani martyrís exemplaría. probat. Medi inter has prouincia; Palaftinos codíces legunt: quos ab Origene elaboratos, Eufebíus δὲ Pamphilus uuleaucrant;totufqs orbis hac ínter fe trifaria uarietate com pugnat Et certe. "^ A tere Origenesnó folum exempla compofuit quatuoradditionum,e regione fingula uerba de; fcribens:ut unus diffentíens,ftatím cxtetís inter fe confentientibus arguatut: fed quod. maíorís| audaci efbin ditione feptuagínta, T heodotionís zdítíonem mifcuitzafterífcis uidelicet defi, iu Ἢ gnans,qua mínus fuerant:& uirgulís qua ex fuperfluo uidebátur appofíta.Si íoítur alíjs licuit 7 vf hes jo" 3 ha Lu non tenere,quod femel fufcepera& poft feptuaginta cellulas,qua: uuleo fine authore iactant, νη n m res| fingulas cellas aperuere:hocq in ecdefíjs legiturquod Septuaginta nefcierunt: cur me nó fufci^ egit ame Ὁ| piant latíni meí:quí inuíolata xdítione ueterí,íta nouam condidí, ut laborem meum, Hebraís &(quod hís maíus eft)apoftolis authoribus probemzScripfi nuper librum de optímo genere 3 interpretandí:oftendens ílla de euangelio:Ex Aegypto uocaui filium meurm:Et, qpenum ἵνα gareus uocabítur:Et,uídebunt ín quem compunxerunt:& íllud apoftoli: Qua oculus nó uidit,| recaurís audíuít;necín cor hominis afcenderunt:qua praparauit diis dilicentibus fe: cxteraqg his fimiliaiín Hebrxorum δείς ínueníri. Certe Apoftolus δ euáceliftz, Septuaginta ínterpretes nouerant.Et unde εἰς hoc dicere,quod ín Septuaginta nó habeturEt Chriftus diis nofter, utríufcy teftamenti conditor,ín euangelio fecandá Iohannem:Qui credit(inquit)ín me:ficut di cit fcriptura: flumina de uentreeíus fluent aquz αίμα, Vticy criptá eft quod faluator fcriptá effe teítat. Vbi fcriptá eft? Septuaginta non habent. Apocrypha;nefcit ecdefía.Ad Hebraos igit reuertendé:unde δὲ diis loquítur& difcipuli exépla praifumunt. Hac pace ueteríi loquor, δὲ obtrectatoribus meís rantum refpondeo;qui caníno dente me rodunt: in publíco detraheny tes legentes in angulís,fjdem δὲ accufatores δὲ defenfores:cum in αἰῆς probent, quod in mere probantquafi uírtus& uítium non ín rebus fit fed cum authore mutetur.Cxter: memini xdi, tíonem Septuagínta tranflatorum olim de Graco emendatam tribuiffe me noftrís: nec inimi εἴ debere exiftimari eom, quos ín cóuétu fratrü femp zdiffero. Et quod ας esie» n 2^ dibre haiamim,id eft;uerba dierü interptatus fum:idcirco feci:ut inextricabiles moras,& fyluánomi/ num quz fcriptorum confufa funtuitío, fenfuunigs labirynthosapertíus δὲ per uerfuum cola, dirigerem, mihimetipfi δὲ meis iuxta Hifmeníam canens, fi aures furdc funt cxterorum.«' In Efdre quoq; uolumine, fimilia prefatus fum: δὲ poft multa hzcaddidi. Quod illaturus fum, zquiffimum eft. Edidi aliquid, quod non habetur ín Graxo:uel alíter habetur,(game uet/ fum eft. Quid interpretem laníant? Interrogent Hebrzos,& ipfis authoribus tranflationi τες, εἶ arrogentuel derogent fidem.Porro iud eft:fi daufis(quod dicitur)oculís míhi uolunt maledicere:& non ímitantur Grzxcorum ftudium δὲ beneuolentiam:qui poft Septuaginta tráf latores íam Chrifti euangelio corufcante,Iudzos& Hebíonitas legis ueterís interpretes, Aqui/ lam uidelicet, Symmachum δὲ Theodotionem, curíofe legunt;& per Origenis laboré ecdefijs dedícarunt:quanto magis latiní mei grati effe deberent,quod exultantem Grzcam cernerent aliquída fe mutuari.Primum em magnorum fumptuum eft,/& infinitz: difficultatis,exépla ha: bere omnía.Deníc& quí habuerint δὲ Hebrzi fermonis ἰσπατί funt;magis errabunt,ignoraty tes quís e multis ueríus dixerít. Quod etíam fapientiffimo cuídam,nuperapud Gracos accidit: js ut ínterdum fcriptura fenfum relinquens, uniufcuiuflibet ínterpretisfequeretur errorem. INos "m autem quí Hebrzz línguz faltem paruam habemus fcientíá:& latinus ποδί πιεῖ fermo nó zu deeft:& de alijs magis poffumus iudicare:& ea qux ipfi íntellíoimus, ín noftra língua expríme/ "t τε, Tranfiboad iba lob.quem poft Septuaginta interpretum xdítionem, quam Orígenes i obelis afterífcifas diftinxit;ante annos plurimos latíno fermoní datum: cutn rurfum íuxta ipm "iff Hebraícum uerterem:ficlocutus fum.Cogor per fingulos fcripturz diuínz libros,aduerfarion: "n refpondere maledíatis, quí interpretationem meam, reprehenfionem Septuaginta interpretá crímínantur:fjuafi non& apud Grzcos, Aquila, Symmachus δὲ Theodotion ucl uerbum euer bo, uel fenfum e fenfu,uel ex utroq; cómíxtum& mediía temperatá genus tranflatíonís exp ferínt:& omnía ueterís ínftrumenti uolumina Origenes obelís afterifcifay diftínxerit: quos ucl additos uel de Theodotíone fumptos tranflationi antiquz ínferuít; probans defuifle quod additum eft. Difcant igitur obtrectatores meí recipere ín toto, quod ín partibus fufceperunt, aut ínterpretatíionem meam curn afteríícís fuis radere. Neq; ením fíerí poteft: ut quos ρίαν ra intetmififle perfpexerínt, non eofdem etiam in quibufdam erraffe fateantur, prxcípue ín SS lob:uí : r4 Í/&pOLOGIA HIERONYMI C Iob:uifica qux füb afterífcis addita fant fabtraxeris pars maxima detruficibitur;Et Hoedày Caeterum apud latinos, ante eam tráflationem quam fub afterífcís δ obe; taxatapud Ciraxcos. rme aut octingenti uerfus defunt: ut decurtatus& laceratus | lis nuper xdidímus, feptín centi fe E|,- éortofuíags liber fcedítatem fuí publice legentibus prabeat.Et poft multa quz ftudio breuitatis. l lla gno vw]hr Eva[rug pratereo,hac in fine fubianxi.Audíant quapropter canes imeí;idcírco me ín hoc uolumine la; Ι e/: ἢ L--Σ- τς ffir odora ἡ"""" Doraffeinon ut ínterprctationem antiquam reprehenderem: fed ut ea qua ín illa, aut obfcura. [| ὃν fent:qui& EHebraum fermonem ex patte didicímus:& in latíno pene ab ípfis incunabulis intere atrii, feug eomidy erámaticos δὲ rhetores& philofophos detríti fumus. Quod fi apud Giraccos poft feptuaginta. Xvj p» Myr 290(1 A Mc ry;; Πρ» CY) dítioncm,iam Chrifti cuágelio corufcante, Iudaeus Aquila,& Symmachus ac Theodotion Iu ||^] y;»] σ΄. E,;:;: Ἓ | obyoxing, e δ᾽(^7.&ucantomiffaautcerte υἱείο fcriptorum deprauata, manifeftiora noftra interpretatione fie; Es | daicantes haeretici fant reccptí;qui multa myftería falaatorís, fubdola interpretatio celaruntz |.| τως& tamé ín hexaplís háben£ apud&clefias;& explanan£ ab ecdefiafticis uiris:quáto magis ego. | Chriftianus, de parétibus Chriftianis natus,& uexillum crucis ín mea fronte portans:cuíus ftu diii fuit omíffa repetere, deprauata corrigerei& facramenta ecdefiz, puro δὲ fideli aperire fer) | ού moneuela faftídiofis,ucl a malígnís lectorib?nó debeo reprobari? 4 Pfalteríü quoq quod cet 4 te crmédatiffimum iuxta Septuaginta interpretes noflro labore dudum Roma fufcepitrurfum ||. íuxta Hebraicum uertens,prafatíone muniuí: δὲ fic ín parte prologi fum locutus. Quiía ἱρίτας |. dupercum Hebrxo difputans:quedam pro domíno faluatore de pfalmis teftímonia protuli J^ ftiuoleifz ille teilludere;per fermones pene fingulos afferebat,non íta haberí ín Fiebrao,ut ΙΕ: tu deScptuagínta interpretíbus opponebas:ftudiofilTime poftulaftiiut poft Aquila,Symma: i chum δὲ Theodotíonem,nouam xditíonem latíno fermone tranfferrem. Aiebas em te magis || ínterpretü uaríctate curbari& pro amore quo laberís,uel tráflatíone,uel iudicio meo eflecoten tum, Vnde impulfusa texcuí& quz non poffum,ncgare non debeo:rürfum me obtrectatorum . latratibus tradidi, maluíq; teuíres potius meas Qj uoluntatem in amicitía quaerere. Certe con/ D fidenterdícam,& multos huíus operis teftes cítabo:me nihil dátaxat fcientem de Hebraíca ue ritate mutaffe Sicubi ergo zditío mea a uctcribus difcrepat: interroga quemlibet Hebraorü; & liquido peraidebis,me ab zmulís fruftra lacerarí:quí malunt contemnere uideri pradara dg difcere, peraerfiffimi homínes.Nam cum nouas femper expetant uoluptates,& gulz corum uí cina tnaría non fufficiant:cur ín folo ftudio fcrípturarum ueteri fapore contenti funt? INec hoc dico,quod praxeffores meos mordeam,aut quicdp de hísarbítrer detrahendum:quorum tranf lationem dilicentiffime emendatam,olim mez lingux hominibus dedí:fed quod aliud fit ín ec defijs Chrifti credentíum pfalmos legcre;aliud Iudziís fingula uetba calumníantibus τοίροπάς ie. f Solomonis ctíá libros,quos olím iuxta fcptuaginta addítís obelís δὲ afterifcís ín latínü uet teram,ex Hebraico tranfferens:& dedicans(andtis epifcopís Chromatio δὲ Helíodoro, hac in prafatiuncule mez fine fübíeci. Sí ταί Septuaginta interpretum magis a dítio placec;babet eatn à nobís olim emendatam. Neq; em ficnoua cadímus,ut uetera deftruamus,(/ Veníá δὲ ad E(aam:& partem prologi eius fuper feptuaginta interpretatione fubiungam. Quem c ma ois euangcliftam dj prophetam dicerem: eo quod uníuerfa Chrifti ccdefíae myftería fic ad liz quídum perfecutus effet:ut non dc futuro uatícinari, fed de praxterítis hiftoríam texere credere tüf:etíam hocaddidi. Vnde confido noluiffe tunctéporís Septuaginta interpretes fidei fuz far étamenta perfpicue ethnicis prodere:ne fanctum canibus,& margaritas porcis darenr, Qui di hancaditionem legeritissab illisanimaduettetís abfcondíta.INecignoro:quanti laboris fit pro: phetas intelliecreznecfacile quempiam pofle iudicare d e interpretatione, nifi intellexerit ante qux legerit.Nos quoq, patere morfibus plurimorü;quí ftímulante inuídia:quodtonfequí nom | ualent defpiciunt.Sciens ergo& prudens ín flammam mitto mand Et nihilominus a faftídio, συ νη:[- fis lectoribus hoc precor: ut quomodo Gira poft Septuaginta tráflatores Aquilam δὲ Sym? Istoy rihesK$c Ves i machü δὲ Theodotionéleeüt, uel ob ftudià doctrinz fuz, ucl uc Septuaginta magis ex colla: ΡΥ exeo fis los: tionecorü íntellioant: fic δὲ ifti falté uni poft priores habere dignentur ínterpreté. Legát prius; & poftea defpiciant:ne uideantur nó cx iudicio,fed ex odíj pfumptione;ignorata dánare. be Daniele autem breuiter rcfpondebo,me non necaffecum prophetam,qué ftatím ín fronte pra: ho n Ud p logi Toad 2o GADVÉRSVS RVEFINVM,$0. 1o4. A logiptoplietam effe confeffus fum: fed quid Hebrzi dícerent:& quibus ateurmeritís fiam nite . tentut probare fententía;uoluiffe monftrare:& docuiffe lectorem,ecdefias Chrifti hunc pphe;|-tam iuxta Theodotíonem legerei& non iuxta Septuaginta tranflatores.Quorü fi ín ifto libro Tyne po ver my editioné díxi multi uetítate diftare,& recto ecdefiarà Chrifti iudicio reprobatá:non eft meg^ 7^^^ 077 culpa q díxifed eon: qui leoüt.In promptu funt quatuor xdítióes,Aquilz,Symmachi,Septua gínta,& T heodotíonisEcdefiz iuxta Theodotionéleeunt Daníclem. Ego quíd peccauí, fi ec) cefiarum iudicii fecutus fum? Quod auté refero,quíd aduerfum Sufanns hiftoríá& hymni tríum pueron:& Belís draconis fabulas, qux ín uolumine Hebraíco non habétut;Hebrzi fole ant dícere: quí mecrímína£ ftultá fe fycophantá probat. Non eim quid ipfe fentirem:fed qd illi cótra nos dicere foleant explícaui.Q uorü opíníoni.(i non refpondi ín prologo breuitati ftudés, ne nó prafationé fed libra uíderer fcribere puto quod ftatim fübíecerim. Díxi em, de quo nort eft huius téporís diflerere. Alioqui& ex eo,quod aflerui Porphyríü cotra hücpplietá multa di xiffe,uocauíq; hui?rei teftes Methodid;Eufebiü δὲ Apollinaríi.qui multis uerfuü milibS/íllius uefaniz refponderüt,me accufare poterít,quare nó ín prafatiuncula cotra libros Porphyrij fcri pferím.Qui iftiufmodi nznías confectat,& fcriptura: Hebraice ueritaté non uult recípere;au/ díat libere prodamanté.Nemo em cogítur legerequod non uult. Ego petentibus fcripfi;no fa^,: ftidiofis:eratís;no ínuídis:ftudíofis, non ofcítátibus. Et tamen míror quomodo Theodotioné— Βιατοιίο& ludaiganté legit,& qualifcíq peccatoris Chriftiani,cranflationé faftídit.Quafo te|)^. amíce dulciffimequí tam curíofus es,ut etíam fomnía mea nouerís:omníaq que pertorannos"^^7 abfq; metu futurz fcripfi calumníz,in accufatíoné uocas:ut refpondeas quomodo eom? pracfa; tiones librorü nefcías,quos accufas:que quodá uatícínío futurx calumniz refponderüt:implen p t$ prouerbíd, Príusantídotü ὅρ uenenü.Quíd nocet ecdefijs noftra tráflatiotVlaenis(ut fcio) fumptibus redemifti, Aquilz& Symmachi δὲ T heodotionisquintzq; δὲ fexta xditionis Iudai cos tranflatores, Orígenes raus,&(ne forte querarís fiptirata te laude perauffum)O ricenes πο! fter(noftrum uoco ob eruditíonem íngenij,non ob dogmatü ueritatem)in omnibus libris fuis poft Septuagínta interpretes, Iudzorü tranflatiónes explanat δὲ zdifferit. Eufebius quoq;& Didymus idem facíunt.Pratermitto Apollinaríü,qui bono quidé ftudio.fed nó fecundá fcienv tiá de omníü tranflatíonibus ín unü ueftímentii pannos affuere conatus eft:& cofequétíá fcri; ptura;nó ex regula uerítatis fed ex fuo iudicio texere. Apoftolici αὐτί fcrípturís utuntur Hebrat. έναν /] λεν a cís:ipfos apoftolos δὲ euáceliftas hoc feciffe perfpicaü εἰς, Γῆς atq faluator ubícü cg ueteris fcr y[77 v bibo pturz memínit,de Hebraicis uoluminib9ponit exepla:ut eft illud:Qui credit ín me;ficut feriptu dug AC tint: Gd i ta dícit:flumína de uétre ei?fluent aqua uíuz.Et in ipa cruce ΕΩΣ Το"os ΤΌΝ Eli Eli lamma ACER afabthani:quod interptat:Deus me?deus meusquare me derelíqftiino ut a Septuaginta pofi tü cf: De? deus me?,refpice ín me,quare me dereligftíi& multa his fimilía.INec hoc dicim?,qd" Ὁ eptuaginta interptes fueoillem?,(ed qd' apfon:& Chrifti maior fitauthorítas:& ubícüg fe; : ptuaginta ab Hebraco no difcordát;ibi apfos de interptatíoe eom exépla fumpfiffe:ubi uero dif s, lp crepátiid pofuifle ín Graco, quod apud Flebracos dídicerát.Sicut ergo ego oftédo multa ín no s uo teftamento pofita de ueteribus librís,qux ín Septuaginta no habent: δὲ hac fcripta ín 3e : braico doceo:fic accufator oftendat aliquíd fcriptü effe in nouo teftaméto de Septuacinta in/ terpretibus,quod ín Hebraico non habeatur:& finíta cotentío eft. Ex quibusomnibus appro; bat, δὲ Septuaginta ínterpretü xdítioné quz leoétiü uctuftate firmata eft:utilé effe ecdeíns d nt^ ante gentes audiüt Chriftü uenturü effe cj ueníat:& ceteros interptes nó reprobádos:quía nó d fua.fed diuína uolumina tranftulerüt,& familíaré meü ἰά a Chríftíano δὲ amíco debere fufcipe p. reqd mago fumptu fibi a Iudzis defcribere feftinauit.Excefli epiftolz: modü,& qcótra nefa, ría harefím(αγ ftilá fixer, pro me refpondere cópulfus fum,expectans tría amíci uolumínaz & ad congeríem crítínum eíus tota mente fufpenfus:nifi quod leuius eft;profeflum inimicum cauere;cj hoftem latentem fub amici nomine fuftinere.| YT DENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. IN fuperiore libro, dum uaría codícü fcríptura huc& illuc anímá diftrahit, dormitatá eft nont v, hil ín uno loco,que alíquáto poft,fed íam excufa pagitia,diligentíus perpendímus,ac depre^ hendímus pro hís uerbis, quí tuíapud latínos compar eftjlegendü effe, quí fuí apud latinos M ΤῊΝ met SS» impareft "Δ; fe. 91. γὼ /ras ἣν) WRAP UR E E ME ER E IE S TIEN εν€— t νον RHEIN TRA DK ᾿ EMT UEM MU M: I | (/ iN LIBRVM SECVNDV M APOLOGIAE SCHOLIA. impat eft. Not'goríü uet: fuos xloquentíffimus erat, interpretis uítío fuí díffimilis erat apud latínos.Hz«c malumus alieníore ioco ^ fabijcere,dp lectore ullo modo fra udare,' Mcü potífTimü inuadat.) Hunc aiunt cie more períclitantíá ín aquís,ut quicquid manibus nacti fuerint,id pertínacilTíme teneant,ctía fuo malo.4/ INifi ipflícti.) Qui dam codices habent inclyti. Ex uarietate conr]citur locus deprauatus.Fortelegendü cftínflicto pontifi, ἱ εἰς baculo./ Militari αασατίορ.) Et hodie Gallí quocücg tnodo cognatü, parente uocat fua língua.4 Flami níz ítct.)Eftuna uía Romana qux Flamínía,fícut Appía, Sacra,cateraq;. Mollíffímü appellat,qd' ca parf v miníme montuofa fit.« R.efupinus.) À geftu fígnificauit defídíam.R ecübunt eim qui laffifant,& quí ef fedo uchütur,quod ípfum genus eft delícati uehículi.€ Laffulus.) Dímínutío comode exprímitIronía, δ 4f Quz malum.) Malum,hic ínteriectionis uíce ponít,qua folemus tedíumaut íram exprímere,«/Potiri ienibus& frui.) Impropríetate notauit. Nam potímur rebus,pro quibus certauímus: ὃς fruímur rebus, t proquibus laborauímus.(/ Apud eos dícítur xougopoguíeoveip.) Id eft; hareditate capíent. 4 Acytologíjs.) d cftimproprijs locutioíb?.ld ei Graece fonat ακυρολόγία.Εέα gramaticis comemorat inter uítía fermo hiís,üt(i qs dícerct fperare pro tímere.(/ Hocem deera ταῦ homínibus tormento fubditis, ille no potíre£ fgnibuszternís, quos tanto tepore defyderauerat.) Negatío expungenda cft;ut legas ílle potiretur, να ἡ érrídet ufarpatíone uerbíímpropría:potímur em hís reb?quas defyderauímus. ΕΕ que uolo ut ardeat.) " Graeci codices fic habent, καὶ τί θέλω&i ἴδικ ἁμίφθη-ία eft,& quíd uolofiíam accenfus eft?(/T heophrafti uer ba.) Perlroníamappellat T heophraftum Ruffínü, propterbalbutíem ὃς ínfantia."T heophraftus enim philofophus admirabili quadam fuit eloquentía:unde à? nomen uídetur índítüquod díuine loqueretur, l, f/Tempor&acmodorü Legi dícentes.) Comifcuit prafens cíi prateríto:reciíus erat,legí quí dícerent. ' Itemlegi;male refpondetad cofirmabant. Praterea,&,copula parü cócínne copneciít legí,& confírmaz bant. Poftremo quís legit dícentes,ac nó potíus audít? Vide quatü ínterfit ínter locutulerum,& homíne ( uerezdloquente,(/ Vt pratermíttam κακέμφαῖομ.) Cacemphaton, Donatus refert ínter decem oratíonís uítía.Id fít,cü qs utitur díctíoe qua habet obfcene reí fignifícatione. V elutí, Atríge aures pamphile.Nà arrígo perfeobfcoenü uerbum eft.Híc Hieronymus putat obfcoenítate fubeffe,ín traduce humani femíy Ε nís;(i Aicefilai.) Hiícmedía Academíz fuít author, fíngulís de rebus ambigue difputabat illudaddes φιυμεγώ, id eftfic mibi uidet.(f Carneade.) Híc noue Academíx prínceps fuit.Erat aüt íd omnibus Aca^ Í demicis cómune,nihil affirmare,fed probabilía fequi.«/ Cautíone.) Nam íllí uerum nefcíre fe dícebant, tamen quid effet uerifimile, fe fcíre profitebantur. Ruffínus ne hocquídé audet pronücíare,fed omníno ^» nefcite fe fatetur,« Inuidiíam.) Ότο odío δὲ moleftía pofuit.«/ V tam e uíta.) Nam fublato deleciu regz, tatío uíuendi tollítur ς uíta. Ad hanc ínuídíam uítandam,cofugerunt ad uerífímilía. 47 Lactantí& cx traz D» duce fadam.) Ότο hís uerbís,ex traduce factam,quída codíces habent συασζομέμημ, íd eft, cofemínatam, 5. hocett paríter cum femíne immiffam.(/ Interpretarís ἐξόδιομ.) Ἑθόδιος, cautum fignificat: quadj híc accipi uidet, pro cometarío ín libri Exodí, Sed puto fcribendü εξόδ{ομ, 4í Et Cicures.) Quiídà codices habent, Cícures Enníaní. Quidá cícures Senníani, Quadrupedes quaeferz no funt,cícures dícunt.Fortafiis Enz p níus alicubi fimplíces,& qui facile quouís adducantur,cícures appellauít,(0 Quid íncofeques,) Quod Grzcí uocant ἀμακολουθόρεςῖ fequentía no refpondent faperioribus.« Laciníofz.) Id eft fupRuentís. Nà lacíníz funt ueftíum appendices,quibus olím utebant,& adhuc utunt nonullí; 4/ Tantü ueifibus.) Non fingulis uerbis, fed aeríibus. V erfus eftquod uulgo lineam uocát. Quod fi Hieronymus tatopere offen dit huiufmodi uítíjs fermonís,quz probe defendi poffent:quid faceret;noftratesleges Theologos,quof -«tota oratío,uftg ad prodigiü fpurca eftcEt fi lamat fe plus laboraffeín intelligendo Rutfíní fermone, qui multis etíà zxloquens uidet; in refpondendo:quíd fi rem haberet cum Occaniftis;aut 5 cotíftís, aut fimilib?z Et fi huíus reliquis ín rebus prudctía, ex fermonís ineptía uult eftímarí,quatü tribueret bis quo tü fermone níhil infulfius. Verá hí longe diffentíüt ab Híeronymo,quí nihil exiflímat,nec fanct, neg ἡ dodü,quod ide nó fit egregie barbarü.« NNauem ímpetit.) Impegítlegedü eft;id eft illifítít fcopulum, ---ὕἝἥἤ Prouerbíü eft,ubí quísftatím ín agreffu operís offendit Αα populum phaleras.) Hoc Perfiano uerfu nimís uidet Flíeronymus delectatus:hoc eft,apud uulgus te íacta,mihí penítus notus es.(í In Origenis X. fcíta.) Scíta uocat quz: Graci δόγμαϊα, nos decreta,fiue placíta,«ΓΑραθεοςισμιός.) θεωφίθθαι,οοίψ ἀςταις eft, fiue cotemplari;apococ( ou, id eft,recofyderare. Inde ἀμαθεωρισμὸρ, recogniítío.«' Comatíce.) Id eft;con^ ς Cifim,nà κόπ]ω ποία, κόμμα íncífio.«/ Vnde& Michael.) Hic locus eftín epiftola ludz apoftolí ex apo/ * eryphís,utapparetHebracog fumpt?.(/ Increpet tibí,)επιτιμῆσαι colo κύριος,(α cftincrepet te dns. Quad Graece dandi cafus eft. Noftri codíces pro íncrepet habent,imperet,fed mendofe,/ Duos Andabatas.)' ^ Andabatz claufís oculís cógredíuntur.De hoc uide Prouerbiüa nobis explícat in Chilíadibus.(δε. fcríptíond,) Subfcribebanteim,q fententíá alicuius coprobabant,(/ Ο αἷς imperator.) Nota lector olim ynodos ímperatorü íuffu cogregarifolítas,(/ Cü mihí mea íngerat fa fabclla.) Quídà codices habent tay bella. V tr&qs tolerarí poteft. Fabella,íd eft, fermo[cuíter ínter couíuía díctus:ucl tabella, íd€ft, menfula, v hoc efl,quod ín menfa αἰ eft.(/ À(fvnodo uídelicet.) Nonnullí codíces habebant;afino uídelicet lyra. Verum míhí pba£ ,afynodo,íd eft;afynod ís alieno,«ev podoc,ut intelligas nihil opus efle íngerere fermol. « nesprandíorü εἰ,α oiafynodor(i acta nouerit. t/ Qual mím& Philiftionis.) Philiftíon Sardianus,dd: de, ^. patríaambigütauthores, ad rífum fcripfit comoedíolas qua(da:unde& pree nímío rifu mortuus eft. Mir y mum.) Hícuocat carmen ípfum ludícrá.(/Marulli.) Et bic mímographus fuít. Cuíus meminit SpartiaJ. nus ín uíta Antonfj.Huíus generís fuit ὃς Lentulus,did de eo nihil nomínatim cóperí,pifí quod hüc me j morat alibí Hieronymus. 47 Stropham.) Vocatobiíquü fermonc:cá alíud αοίαν(5 prae riobis ferímus, Sic cin mímí fub alteríus ποῖς Πα taxantapud populd,(/ Cyptíani γευδεπίγραφόρ) 1d eft,falfa infcriptio η CORE ANO nís at ei obiter Huffinum,quí Gregoríü uerterat latíne,fed pard feliciter. Proinde quí apud—..; xq qui apu] - APOLOGIA HIERONYMI:$0. IOS À ἡ αἰδεψεῦδορ tendaciit;&tzy po infcribo, 4/Ipfe bilinguis.) Id eft; Graece perít*& latíne,dgej ínterím fcom ὃ maeft,exallufione bilínguís.// Numera índícem.) Indícem uulgo tabulam uocant, Graci«fco.«' Cá C Daniele.) Nam huíc díctü eft: Vir defyderíorü es tu;ut habet apud ípfum capíte nono, quod eflet dífce Ὁ di cupidus,(Aut illuftría.) Nam pizenotatis ftellulís illuftrabat& ueru iugulabat& cofodiebat.Eft em f obelifcus glacij.fiue teli genus. A fterifcus ftellula.(/Propriü σύμ]αγ μα.) συμ]άτ]ω, íd eft, compono. Inde Ε οὐρ]αγμια,ορίς compofitd,(f Eliberas INznías,) Nzenías hocloco nugas uocatatiles. Fliberas aüt. dixit; uod ín Hi*ería multa nafcantur uenena,malefícíjs apta,ficut ín Odis teftat Floratíus. V.nde;ppter pro igiofa maeficíorá fabulamenta fabulz aniles, Flíberícz nzeníze dictae fant. Eft em Híbería fínitíma Col 6 chídi,qua fimilibus fabulís ínfamís cft.(/ Mendacio fuo extruxerít.) Feftiuiter dicit eas cellulas nó faxis, fed menlacío coftrudas fuiffe, Rídet hoc figmentü fcribensad Auguftind;qui ferío credídit. Neq; dez H funt ποέίς quí credant,cá diuus Híeronymus plane mendaciü effe pronunciet. ΤΡΙ vai, Graceclypeus eft, ὑπεραασίοις quí clypeo fuo protegit alíque, Vnde nó ínepte addidit quifquis hís fuit, id efttelles& armiger:maxíme cü de rege loquatur, Nà regij corporís cuftodes fatellites appellantur. |.(Quxoculus no uídit,) Vel ex hocloco licebit emendare uulgata editíone noftra, quz perpera habet, qd'gro quz,& defcedit pro defcenderüt, tametfi Graecís uerbü αρέρν fíngularís eft numeri, tare ufurpat F pro plurali, propter nomínatíu& plurale neutrígenerís,ad que refertur,nempe ἅ,ίά eft,quz, 4! Moras.) | Aalebras& ímpedímenta uocat;quz lectore ofenduntac remorant,(/ Syluam nomínü.) Cofufam& in digeftam congerie, fyluam appellat. 4 Senfuücg labores.) Hocloco labores uertoínlabírynthos,ut in» tcllígas difficultates inexplícabiles fententíart. Nam locü fuifle corrupti, uel ipfa le&íonís arguit uaríez ^* tas.(Peruerfuü cola.) κῶλομ,ία eft,membrü,cü abfoluta eft fententía:hínc apparetolím fingulos uerfus fingula cola complecti folere: comata quoq, fua habuiffe interualla, Mírü eft horü níhil obferuatá fuif feanoftrísneg de comatís& colís,neg; de obelís& afterifcis,neg; canoníb?, cii uehementer ad rem Ρεν! VJ tineant, 4/ Iuxta Iímenid.) Ifmenía legend eft. Hic fuit difcipulus Antígenidis Thebani cantorís,quí c populo nó pbaret, Antígenídas preceptor Rei rice& mufis. Meminit Valeríus Maxim? O libro.s.cap.de fíducía fui.€/ Claufís qd' dícit oculis.) Allufitad Andabatas,q claufis oculís fefe petebant. ^^ Claufis oculis, íd eft;nullo íadício.«In exaplís habent.) ξαπλόω Grace explano.Inde ξαπλᾶ uocauit co ἃ metaría fua ín pfalmos. // Sycophantà.) Id eft,calüniatore dere níhili,id em fignificat fycophata.€ Sed & quíd cotra.) HícHíeronymus uafre refpondet. Síquíde ex ipfa przfatíoneplane apparet ο íta(εως. ς'Adcundem modürefpondet de fomnío.«/ Fígurata laude.) Id eft,nó fimplícifed qua ftrophà habeat. (ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. (/ Miferat ut apparet Rufinus epiftolà contumelfjs ac mínís plenam ad Hieronymum, ac praeterea lí. bros,quos ín íllum fcrípferatad publicum certamen ínímicitíz prouocans. Ad quz magna libertate re^ f^ ji ;.:- 2 2 s; f ANDE NOS Ex δε 50 5᾽»0᾽»}) fpondet.ín quo non oportebit offendi lectorem. Sua cuíc dolent:ín alíenis ἑοῖο temperatí fumus, Erat 7 dE ΖΞ ΕΠ ειοηγτηηαζαταίησεηίο uebementi. Deinde bene[οί conícíae metis fiducía,dícedi libertate addebat, 557"^s pa^ feme ad hzclaceffítor ímprobus,& iuxta Publiana fententía, furor Πα(pius patíentía.Poftremo cótume gm ίσον ενος lia erat íntolerabilis quíppe, quz nota Ποσγοίοος impingebar. Supet omníameminerís& Flieronymum lícet erudítiffimum,lícet fanctam,hominem tamen fuítie. p WE: ΤΠ Ectis litterís prudentíz τασ,φαίθαβ ίη me inucheris:& laudatü quondam ταῦ, αξ isl uerum colleeam loquebarís δὲ fratré,nunclibrís ad refpondendum prouocas, ter/: 2 eee refq, criminibus: intellexi illud Solomonis in te effe completutn:In ore ftultí bac er nae arguit [2.223 luscontumclíz,Et.non recipit fatuus uerba prudentiz:nifi eá dixeris, queuerfan£ γην in corde cíus,Et Efaías:Fatuus(inquit)fatua loquetur,& cor eíus uana íntelliget:ut compleat ini quitates,& loquatur contra deum mendacium.Quid eim necefTe fuitaccufatióis uolumina mit; tere;& maledicta proferre ín medium:fi tu ín ultima parte epiftolaz,denuncíata morte me deter{ resneaudeam γοίρδάςοες críminibus,imo laudibus tüís?Eadem quippe δὲ przdicas& accufas, ὃ(0775^5/ ua& deuno fonte dulce amarumq procedit. Vnde obfecro te,ut uerecundíatm δὲ pudorem quéa ie exigisptior exhibeas:& quí mendacij alterum críminarisdefínas ipfe méirí. Eeo nulli can dalum facío;necaccufator ínterím tuí fum.INon etením cofydero,quíd tu merearis,fed quid me deceat:& faluatorís zloquium pertímefco dicentis:Qui fcandalicauerit unum de pufillis iftis, in mecredifhexpedit οἶ,ατ fufpendatur mola afinaria ín collo eíus:& demergatur ín profundá matís.Et,ux mundo ab fcandalis.INeceffe eft em ut ueníant fcandala: fed ux homíni per quem fcandalum uenit.Poteram& ego ín te falfa coóperere:& dicere me uel audifTe,ucl uidifle,quz: nul lusnorat: utapud ignorantes ímpudentía ueritas,& furor conftantía putaretur. Sed abfit ut ámitator tui fím:& quod in te reprehendo.ipfe faciam.]lle loquatur fpurcitías:quí poteft fpurca comiíttere. Malus homo de malo cordis thefauro profert ea qua: mala funt.Ex abundantía cor yit dis os loquítur.Habeto interím lucrum,quod amicus quondam tuus nic accufatus: turpía tibi jas SS 2 nóuul APOLOGIA HIERONYMI. C nonuultobijcere.Ethoc dicornon quod acufationis tua gladios pettímefcam: fed quod ma,, Eos iz s: gis accufarí uelím, cg accuf: are: pati iníuriam, facere:fciens praceptum ab apoftolo: Nó uof | m^ Σ: T metipfos ulcifcentes charíflimi.fed date locum irz:feriptum eft enim: Mihi uíndicta,& ego te(00 ΤΡ vnm ΟΝ eibuam diit dominus, Sed fi efuríerít iníimícus tuusaba illum.Si fitierit, potü d: illi. ΓΏος εἰ ; facienscatbones ἰσπίς congercs fuper caput eíus.Quuí em feipfum uindicat,ultionem ἀδί non Evo], meretur.Et tamen antecg refpondeam epiftola tux;expoftularetecum libet:uenuftifime mo. J^n* macdborum,bone prefbyter.imitator Chrifti fratrem ταῦ potes occídere:qué fi tantü sderíshg mícida eszFToca faluatore didiciftiut uerberanti maxillam praberes alteramt7Síc ipferefpon; dítpercuffori fuo?Si male locutus fum,teftimonium perhibe de malo: Sí bene, quíd mecdisz Morté minarís,quá δὲ ferpentes inferre poffunt. Mors omníü eft, homícidiii peffimorü.Ouid (c. efhifi tu me occideris;ego immortalis ero? Quín potius habeo s qd' facis de neceffítare Tf πι Ι’'ίτεσεξ. None& apoftoli faluis inter fe amicitijs díflenferunt? Cá Paulus δὲ Barnabas ppte To τκ ber mommy fA vmáné cognométo Marcii ftomachati funt:& feparauit eos nauígatío,quos Chrifti euágelíü«o ii pulabat?Nóne idé Paulus ín facié Cepha: reftitítquod nó recto pede íncederet in euágeliozE: tamé pcefforé[πῇ& colünà ecdefia: uocati&t exponit pdicationé;nein uacuii curreret,aut axcut/ ασε None in relicione etíá liberi a paréibus:& cóiugesa marítís falua pietate dilTentiit: Vos fi ita habetís,ut habemus,cur nos odiftis:Si aliter creditís,quid uultis occidere? An quí auobís difenferitoccidendus eft? Tefté inuoco Iefum cofcientize mez:qui δὲ has litteras δὲ tuá epifto; lam íudicaturus eft.me ad cómonítioné fancti pape Chromatij uoluiffe reticere: δὲ finé facere No» fenger fa nns uídear racendo crímen aenofcere:& lenitate tnea,malz cofcientiz fignü interpterís. Hoceftueτῇ dilema tuinó ex dialectica arte quá nefcis, fed ex carníficá officina& meditatioe prolatit, Si tacuero,ctíminofus ero: fi refpódero,maledícus. Tu me ergo δὲ jphibes δὲ cogis, ad refpoden dum.In quo utrüq; moderabor:ut& obiecta diluá,&ab íníuría temperé.Quis ein εἴ no tíme/ D atquíeftparatus ocídere?Sequarg; ueftíeía propofitíois tux. feruans cartera illís eraditiffimis librís,quos antec legeré,cofutaui. Dicis te accufationé meá ad eos tantü mififfe, quí meís uet: bisIxfi fuerant,& no ad plures:quía nó ad oftentatíoné fed ad«dificationé Chriftianis loqué dum eft.Et undeoro te libro: πού; ad me fama Que eos Roma*quís ín Italía,gs its Dalmatia diffeminauit? Sí in(τίη tuís δὲ amico: tuom: latebátiad me quomodo mea crími na peruenerüt? Et audes dicere te nó ad oftétationé fed ad xdificationé quafi Chriftíanü loq: quí de fene fenex táta cofineis, quáta non diceret de latrone homícida,de fcorto meretrix fcur/ ra de mímo*Qui parturís mihi montes crímínii,& gladíos quos deficas in iugulü meüitáto an | te tépore exácuísz Idcirco ne cereales& ahabafij ταί p díuerfas prouíncías cucurrerüt, ut laudes «rtmeas legerent? Vt panecytíci tuü per angulos δὲ plateas:ac mulierculam: textrínas recítaretit? Fixceft tua ílla fancta uerecundia:haccxdíficatio Chriftiana,fic modeftus es, fic pudens: ut ca teruatim de occidente uenientes míhi tua maledicta narrauetínt: ítà mernoríter& confen» tance:ut cgo cogeret nó fcriptis tuís,quze necdà lecerá fed fcriptorum refpondere opinionibus, & uolantía toto orbe íacula falfitatis,dlypeo uerítatís excipere? Sequitur in epiftola tua. Noli multo auro redimere notarium meum:ficut amíci ταί de meís περὶ ἀρχῶν fchedulisynondum emé datís)nondum ad purum diíoeftis fecerunt:ut facilius falíare pofTent: quod aut nullus haberet, . autadmodum paucí.Gratís a me míffum fufcipe codicem:qué cenfü magno cupetes οδραταϊῖῖ. por ΝΟ te pudet Hp: Eco auro redímeré notatíü tuü*Et quis talís ac tátus eft:ut audeat ci Crafo δὲ Darío pugnare diuitijs? Vt fubítii Dertiarata,& Craffü nó ptímefcatz Vc adco ne obdurafti front£;ut médacíü ponas fpem tuá:& cxíftímes te pteoí pofle médado:&qcqd finxe rís tibi credendü putes? Quís Bethlché de cubiculo fratrís Eufcbij furat?eft epiftola laudatrícé tuá Cuíus artifício:& a cui? míniftrís in fancta: Fabiola: hofg pítío δὲ uiri Chriftiani δὲ prudétis, Oceani ínuét? eft codex.que illi nücj uíderát? An idcirco te exíftimas ínnocete fi qcqd τὖ cít, in alios coferas? Quicüqy te offéderit;cpuís fimplex, dguís innoxíus fít:ilico críminofus fiet? Ha bes em,p qd" Danaes eft uicta pudicitia, quod Giíeci magiftri ptulit fanctitati;ppter qd' Iudas tradidit drim fu. Videamus tamen quíd meus neceffaríus de fchedulis tuis, πες emédans hast cM CD aiuta^&nodum enn F*. ΄ 1 IL modam fimultatíi,& uíncere ín bono malü:fed quía minarís interirzonifi tacueto:refpodere copellor,ne [Ed ADVERSVSRVFFINVM.^*$0. Io6 X;— A&nondumadputum dieeftisfalfauerit:& ob id faciliusei falfatz fucrint, quod aut nullus eas . haberetaut admodum pauci. Et ante fcripfi:& nunc eadem deo audiente proteftor, menon approbafle accufationem eius:neccuiufci Chriftiani in Chriftíanum.Quid ením neceffe eft,in multorum fcandala ruínácy proferriqua: fecreto aut corripere ualeas;aut emendarezSed quía unufqfc uiuit ftomacho fuo:& amicus non ftatím dris eft alterius uoluntatís:ficut accufationé etíam ueram reprehendo:fic falfitatem fchedularum ín fancto uiro nó fufcipio. Quid ením ho[ Ι[ mo latínus de interpretatione Graxca potuit ímmutarezAut quid fübtraheret uel adderet ín li/ Ίος στο ur p στίς περὶ ἀρχῶμ θέ fic contexta funt omnía,& alteri pendet ex altero:ut quícquid tollere uolue/ A qe Χμ A»/ iod τίς ucl addere; quafi pannus ín ueftímento flatím appareat? Quod ergo me mones;ipfe facito:^" ή” paululum faltem humani/fi non Chriftiani pudoris affune: ne defpecta& calcata confcientía tua,uerbís te purgatum putes,quí rebusureerís.Si Eufebius auro redemít ínemendatas fchedu las,quas falfaret: tu profer tuas, quac falfatze nó fint:& fi probaueris nihil ín εἰς harretícum:tunc ille crímine tenebitur falfitatis. ΟΣ uís mutes, cguís cortieas:catholíca nó probabís.Si em error eftín uerbis aut ín paucís fenfibus poffunt detruncarí mala:& bona pro his reponí. Vbí auté tota dílputatio zxqualis eftzut uniuerfze rationabiles creatura:qua propria uolütate corruerát: inunum poftea reuertant ftatumiut rurfutm ex eodé principio alíz fint ruínz:quíd habes emé; dare;nífi cancta mutaueris? Quod fi facere uoluetís;iam non librosalienos ínterpretaberis,fed condes tuos, Hocautem cuíufmodi argumentum fit,nó intellio:Quía(inquit)inemendatz,&(al["δες sehe abr, nondum ad purü digeftz erant fchedula::ídcítco facilius ab Eufebio falfatz fant. Aut ego tar/ fn voeem díor fum,aut míhi fatis fatuum δὲ obtufüm uidetur:Si nondüi emendatz, necad purü diceftzc erant fchedulx: error earum nó Eufebío imputabitut,fed mora δὲ tarditati tux, quí emendare ceffafti.Et in eo folo erit ille culpabilisiquia fcripta tua cito diffeminauit ín uulgus, qua tu paula tím emendare decreueras.Sin autem(ut tu uís)eas falfauit Eufebíus:quid caufarís atq praten/ B disinemendatas,& necdum ad purü digeftas ín publicam prorupiffeEt em&datz enim δὲ nó |. emendata fimile recipiunt falfiratem.INullus(inquís)eos habebat libros,autadmodá pauci.In τ uno fermone quáta díuerfitas?Sí nullus cos habebat, quomodo apud paucos etát?Sí pauci ha nd bebantcur null habuiffe mentiri? Cum auté dicas apud paucos fuiffe:& teipfo cofitente fub, ast ueram fit, quod nullus habuerit:ubí eft illud, quod quereris auro redemptum notaríü ταῦ τ᾽ Diícnomen ποτατῆ, quantá aurí datum Πετυδί,ροτ qué;aut καί datum. Vtíq; prodítoré επ ab icciftía τε, δὲ tanti facinoris reum a tuo cófortío feparafti. V ide ne magis illud uerü fit,a paucis illis amicis tuís δὲ Eufebio δὲ cacterís data exemplaría:qua íta inter fe congruit, atq; cófenticit, utne puncto quídé alterá ab altero differat. Deínde cuius prudétia: eft, dare exemplar αἰής, nondü emendaueras?Scriptz ad purü nó erant fchedulze: δὲ emédandos errores tuos íam alij η ΡοΏαοδαπέ, δεπείΠο nó harere ínter fe médaciü Et quid tibi in artículo téporis pfuitrut epi: m Ícopom: fentétías fübterfuceres patere difcaffum:& tuis te uerbís redareui Ex quo apparetíux{οσα αἰοῦ ta inclyti oratorís clogíti,te uoluntaté habere mentíedi;arté fingendí no habere. Sequarordiné.^? ni epiftola:& ipfa ut locutus es uerba fubnectá.Eloquétía ut dícis tuá:& in pfatione mea laudaffe me fateor:ctiá nüclaudaré;nifi tu eá cotra Tullij ταί fententiá, multa íactátía faceres odiofam. Mbiíactaui&loquétiá mcá,qui etíáa te laudatá no libéter accepi? An hoc dícís,quía no uís fub dola pdicatíGe ραϊρατίς Aperte accufaberís:ut q laudanté refpuis fentías críminante. Imperítiá aüt tuá, nó tá ftultus erá.ut rephenderéquá nemo pót forti? accufare;nifi tuipfe.dá fcribis.Sed uolui oftendere condifcipulis tuís quí team non didicerunt líttetas: quíd per trígínta annos in S: ΩΣ otiente profecerís:qui συγγραφεὺς&yotuuiaTooprocacitatem difertitudinem, δὲ maledicere omniír-l^»/777c αδή, ἐξ busbonz fcientia fienü arbitrarís.INec tibi ut dicis ferulas adhibeo,neq atlienogeróta meü feutíca& plagis litteras docere cotédo.Sed qa fulmé aloquétíz tux atq; doctrína οὓς tractato; tes ferre nó poffumus,& íngeníj acumíne pftringis oculos noftros,intanti, ut oés tuos inuidos putescertatim opprímere te capím?:ne fi femel in fcribédo obtinucrís principatü:& in aloqué, tía arce fteterís:cüctis nobis qalígd(είτε uolum?,mutite no líceat.Eco philofophus, rhetor,grá| ο/ matícus,Díalecticus, Hebraus, Grxcus, Latinus trilínguis.Flocmodo& ta bilineuis erís:q tàtá)» δε λα πος habes Graci Latinícy fermonis[οἰξείᾶ: ut ὃς Graci te latin:& Latini te Graccá putét&papa"vr e in Á SS 4 Epiphanius | den] APOLOGIA HIBRONYMI C Epiphanius πε άγλωττορ, ἃ qnq linguis cotra te,& Amafiü ταῦ loquit. Simulq; admiror qua temerítate cotra tantatü απ uir audeas diceretu q tot difciplinarü oculis uíeilas, quo uenía donádus ο5,{{ erraueris:& tió ppetuo pudotís filentio contegédus? Quod cülegiflem,S me pu H taré alicubi in fermone lapfum(q er ín uerbo nó peccat.ifte pfectus eft):& fufpicarer eü aliqd' mcorü prolaturü effe uitiorü:fubito intulit: Ante biduá mihi cj proficifceret hará baíulus, ín: manus uenerüt,qua ín me dedamafti. Vbi eft ergo quod mínaris& dícísquomodo donádus esuenia,fi etraucrís, S nó perpetuo pudoris filentio contegendus: Nifi forte prz: anguftia tem. porís non potuifti ea ín ordínem díeerere:Aut aliqué de eruditís co ducturus eras, qui ín opu» filis meis gemmarum aloquentía tux omaméta perquireret. Supra fcrípfifti.eratís a me mif fm codicem fufcipe,quem cenfu magno cuperes cotmparatum: δὲ nunc humilítats praftiotis loqueris,imitari te uoluíi:fed refeftinante co quí ad te remcabat, maluí paucís ad te cj ad alíos pro tuís maledictis latíus fcribere. Et íntetím audacter frueris imperitia tua.Semel em cofeffus es dicens füperflua tibí reprehenfio fuít ín paucis,qux profefTa nobis habetur ín omníbus.INec reprehendam,quod comparatum codicem pro empto pofüucrísicum cóparatio zqualíum fit, emptío precíj annumeratio:& refeftinante eo,quí ad te remeabatfordídiffima alocutionís πε’ οἰ σολογία, tantum fenfibus refpondebo:& te nequacj folocciftam ac barbarum, fcd mendacé, fubdoli;impudentem cóuíncam.Si ad me tantum epiftolam fcríbís:ut me cómoneas& emendatüm uelis, ne ckterís fcandalum facias: alíjs furentibus íugulentur alij:cur libros contra me (cribis ad alios:& legendos per fatellítes tuos toto orbe difpergis: Vbi eft fyllogifi? tuus, quo me írretíre conarís δὲ loquerís:Qué in hoc magifter optime emendare cupicbas: fi illi ad quos ícribis nihil deliquerant?5í me qué arguissnon ad mefcripferas:& cgo tuis refpondebo tibi fer monibus.Qué emendare cupiebas magifter indoctecEos ne qui non peccauerant? ἄπ me, ad qué non fcripferas?Drutos putas effelectores, δὲ omnes nó íntellígere pridentiá tá: imo ma/ D liciam,qua& ferpens prudentior fuit cinctis beftijs in paradifo:ut a me fccretatn admonitíoné flacites,qué publíca accufatione petfequerís:& non te pudet accufationé tuatn Apologíam uo care? Quercrifqy cur ὀρροπᾶ dypeá pugioni tuo: δὲ tibi quafi relipiofulus& fanctulus pfoná humilitatis mponís,& dicís:Si erraueram:quare fcribis alijs,& non meipfum redarguís? Hoc x,: ΄"-“΄΄ ͵ n-. f 1“ΤᾺ" e)"a Η sn qui ober δοῦν. ipfam in teretorquebo.Quícquid ei me non fecifle caufarís, quare no ipfe fecifti? Velut ft qs quel ypy nen fat tpuenis alique calabufqg collidens.fi refiftere noluerit, dicat οἱ; INóne tibi pracceptum eft: quí te ;| percafferit ín maxillam przbe illi δὲ alteram? Quid em bone uírtibi praceptü eft ut me uerbe: Ϊ xes'Ocalum mihi effodías:& fi paululum me comouero,cuápelij míhí praxcepta cantabís? Vís cite cortas argutiarü tuarü ftrophas,& uulpecularum infidías,qua habitant ín paríetinís:de 4] bus Ecechíelloquít:Quafí uulpes ín deferto propheta tuí ifraclz Aufculta quid feceris, Ita me ín tua prafatione laudaftiiut obíjcerentur míhi laudes tux: δὲ nifi me alíená a tanto laudatore dixifem,hzretícus iudicarer.Poftcg reppuli crímina,id eft/laudes tuas:& abfay inuidía εί πο! mínis,refpondí criminibus non críminatorí:atq; ut me catholici a te infamatus probarem: ἵπuectus fum in haretícossirafcerís furis δὲ luculentíffimos libros contra me cadís:quos cü legetv dos δὲ cantandos omnibus tradidiffes:certatim ad me de Italía& urbe Romaatq; Dalmadía fcripta uenerüt,quibus me laudator priftinus ornaffes preconits.Fatcor ilico ad obiecta refpó/ dí:& me non effe hxretícü,totisuiribus probare conatus fum.Mificy hos ipfos Apologiz mez libros,ad eos quostu uulneraueras:ut uenena tua,noflra fequcret antídotus.Ob hancculpam mittis mihi δὲ priores libros, recenté epiftolam,plenam iniuríarü δὲ crímínum. Quíd me uís facerc bone amíce? T aceam: Videborcrímen agnofcere, Loquar* T erres me eladíis tuís:& ac cufationem non íam ecdefiafticam,fed tribunali commínarís.Quíd feci? Quid commerui? In quo telxfi?Quía me negaui haretícü? quia me tuis laudibus duxi índígnü? quía harctícorü fraudulentías& períuría apetto fermone defcripfizQuid ad tequí δὲ catholicum δὲ ueracem te effe íactas:qui libentius me accufas, dj te defendis? Nonne mea defenfio, accufatío tua eft? Autaliter orthodoxus effe non poteris, nífí me hzcreticum co mprobaucris: Quid tibí pro ᾿ deft focietas mea? Aut qux eft ifta prudentía? Accufatus ab alijs, accufas alium. Ab alio ap^ , peteris:& illi teroum.»buéitens; quiefcenté cótra te prouocas. Teftor medíatoré Iefum, inuitü Petersce ui tercamao mc& ADVERSVS RVPFINVM.$0. ΙΟ" 5. A fe&tepagnantéad hecuerbadefeendere: δὲ nifi ta prouocares, feriper tacitunum fuiffe De; 49 er) nt.| πο; noli acufare,& ego ceffabo defendere.Quac em eft audíentiü xdificatio, duos fenes inter^ v* 7770 e(2 fe propter hzreticos dieladíarí:prafertím οὔ ambo catholicos fe uideri uelint? Otníttamus haz tetícorum patrocínia:& nulla erít ínter nos contentio.Eodem feruore quo Orígenéante lauda a: üimus,nunc damnatü,toto oxbe damnemus.Tungamus dextras, animos copulemus:& duos " 6tientis atcp occidentís τροπαιοφόφους,α[ασεί fequamur ínceffu. Errauímus iuuenes, emendemur Heo peers fencs.Si frater es,me gaude correctü.Si amicus fam:deconuerfione tua debeo gratularí.Quá;- cl ζ P no diu ínter nos íureium fuerítuidebimur rectam fidem, neceffitate ducere non uoluntate.Iními, ἐς εἱτία noftrz,;inuícé nobis tollunt teftímoniü uer peenitétiz. Sí unü credimus, Π idé& uolum? δὲ nolumus,ex quo firmas nafci amicitias etíatn Catilina tefta£,fi hzeretícos patíterodímus,& üieteréeque damnamus erroréquid cótra nos tendímus.cum eadé oppugnemus,eadem defen. damus? Tenofce mihi,quod Origenis eruditione δὲ ftudíà fctipturarum, antep cius harefim plenius noffem,in iuuenili tate laudauis& ego tibi dabo ueniam,quod Ἀροϊοσίᾷ librong eius canofcrípferís capite, Ante biduum, qs ad nos epiftolàá(criberes, libellos meos ín manus tuas üenifleteftarís:& idcirco non habuifTe fpaciüi ex ocio refpondendi:alíoqui fi meditatus ín nos ui paratuíg díxiffes.falmina iacere;non crímina uídereris.Et quis tibi credet homini ueraciffimo: m üt negocíator orientalium mercíum:qui& hínc deportata uendere neceffe habebat:& ibi eme; ἫΝ re quz hucrurfus adueheret;biduü tantü Aquilegiz fucrit:ut raptim δὲ extemporecótranos dictare epiftolam cogereris? Libri eim tui quos limafti per trienníü dífertiores funt INifi forte lan non fuít ímprafentíarum quí tuas emendaret nzenias: Ft idcirco omne iter ditionis τας δίας. dL "s Palladis atte.falebris& uoracínibus uítíorum ínciditur, T'am apertü téporis mendacium eft; Ed ut non dícam refpondere fed legere bíduo,mea fcripta non potueris.Ex quo apparer te illa epi. 7i ftol&aut plutibus diebus fcripfitfe,ut ftili ipfius elegantia probat: aut fi tumultuaría dictio eft, ial nimium te effe negligentem,qui cum extemporalis talis fismeditatus deterior fueris. Tllud auté m p quod tergiuerfarís;& dícis te ea tranftuliffe de Graeco,qua: ego ptíus latino fermone tranftulerimnon fatís intelligo quid uclís dicereinifi forte adhuc comentarios ad Ephefios crímínarís: e. δὲ quafi nihil tibi fuper hocrefponfum fit; obduras frontis impudétiam:necauribus obturatis- ο. ' uoces recípís incantantís.Nos ín comentaríjs,& illis δὲ alijs,& noftrá& aliorá fententia explica».^[ον corraeyrtarie y uimus,aperte confitentes quz funthzretíca;qux catholíca.Hiceft e cómentaríor mos,&ex 77" dorum) planantíü regula:ut opiniones ín expofitione uarías pfcquant,& quod uel fibi uclalijs uidea£. zdiflerant.Et hoc non folum fanctará interpretes Ícriptararumt:fed fzcularium quoqy líittera^ rum explanatores faciunt:tam latínze lingue, ᾧ Gracz Tu ín librís τοὶ αρχῶμ ídipfum οὗτοι, derenon potes. Areuet ením te prafatiuncula tua:ín qua pollíceris,detruncatís malís,& quas ab hareticis addita fuerant;optima remanfiffe:t quícquid ibi uel bonum uel malum dixerís: iam non οἱ imputetur quétranffers,fed tibi quí interpretatus es:nifi forte hzzretícorum errores emendare debueras,& Orígenis mala proferre ín medíum.Sed de hoc: quía nos remíttísad co,, dicem:ante tibi refpondimus,dj tua fcripta legeremus, De Pamphili libro: nó rídículofa(ut tu] l p pre. Onotne M fcribís)fed ridicula mihi forte res acciditiut pofteg Eufebij affetuerím effe non Pamphiliad ex/ τον D»n hd| omae ttemum dixerím,etíam me annos plurímos hoc putaffe quod Pamphili fucrit:&a te exéplat. ιν,|n nagsa/| huius uolumínís mutuatum: Vide quantü tímeam cachínnos tuos: ut etíam πᾶς eadem inge| tam.De tuo codíce quafi Pamphili exemplar'accepímus. Credídi Chriftíano δὲ credídí mona tho:non putauí tantá fceleris a te pofTe confingi.Poftea uero per ínterpretationem tuam,quae ftione contra Orígenem toto orbe cotnota,ín quarendís exemplaribus dilíeentior fuí:& in Cae farienfi biblietheca;Eufebij fex uolutnína repperi ἀπολογίασ orry cow Que cum leeiffem primá eumlibrum deprehendisquem tu folus fub nomíne martyris edidi(ti, de filio& fpiritu fanctor. in bonam partem ρἰσηορ blafphemijs cómutatís.Et hocuel Didymum ucl te, ucl alíum feciffe P nefcio quéquod tu apertiffime ín libris περὶ ἀρχῶρ feciffe conuincerís: maxíme cá ídem Eufcbíus αἱ(utíam duobus libris docui) fctibat Pamphilum,nihil ptopríj operis xdídiffe. Díc ἐγρο& wa f quo exéplar acceperís,nec míhi ad fubterfueiendá crímen mortuos alíquosnoies:ut cá authoré oftendere nó potuerís:illii pferas,quí non poflit refpondere. ία φᾶς ríuulus ílleín tuis(iis it. ontem APOLOGIA HIERONYMI C fontem habet:quid fequa£,etíam me tacente non dubitas. Verü fac ab alio quolibet amatore. Oricenislibri huius títulá,S authoris uocabulü cómutatü:cur Ποςίη latínam liíneuá uertis? Videlicet ut teftimonio martyris,omnes Origenis fcriptis crederent:pratniffa munitione tanti authoris& teftis. INec tíbi fufficit doctiffimi αἱεί Δροϊορία; nifi fcribas δὲ ppriü uolumen pto defenfióe cíus:quibus per multos diflemínatis,tuto iam libtos περὶ ἀρχῶμ uertís e Graco:& hos ipfos prafatione comendas dicens:nónulla ín hísab hacrétícis deprauataque tu deal ion: libro rum Origenis lectione correxcrís.Me quoq; laudas,ne tibí amicorü meorü quif píá cótradícat, Origenis xig praedicas.Eloquentía mcá fers in«αἰᾶτις fidem ín ccen ü deprímas, fratre& col legam uocas.& ímítatoré te mei operís cofiterís.Cüq; a me tráflatas Orícenis feptuacinta Ho, milias:& nonullos Tomos ín apoftolum íactes: in quibus fic cuncta límauerim:ut nihil in illis, quoda fide catholica difcrepet/latinus lector ínueniat:nunc eofdem libros,hareticos crimina τίσ:& uerfo ftilo qué przdícaueras, quía cofortem putabas.accufas:quoníá perfidia: tux cernis inímíci.Quiís e duob? calüniator eft martyrís?Ego quí illà díco hzretici nó fuiffe;nec fcripfif) fc librum, qui ab omnibus reprehendítur:an tu,qui uolumé homínis Arríani, título cómutato fub noie martyrís zdidiftizINo tibi fufficit fcandalá Greciz;nífi(11 δὲ latinorü aurib?ineeras: δὲ índytü martyré, tua quátü inte efttranflatíone deformes. Tu quidé alía mente feciftiinó ut martyrem argueres,no ut me accufares:fed ut Orígenís per nos fcripta defenderes, Attamen fcito Romaná fidem,apoftolíca uoce laudatà iftiufmodi praftíoías no recipere, ctíá fi angelus aliter annunciet; cg femel przcdícatü eft; Pauli authoritate munítá nó pofle mutarí.Ergo frater, fiuea te falfatus eft liber, ut multi putant:fiue ab altero,ut forfitan perfuadere conaberís,& te^ mere credidifti haretici homínis σώταγμα efTe martyrís:muta títulü,& Romanà fimplicitatem tanto perículo libera. INon tibi expedítxut per te dariffimus martyr haretíous iudice£:ut quí ef fudit pro Chrifto fanguínem,contraríus fideí Chrifti approbcet Dic potíus,inueni librü;putae ui illà martyrís:ne tímeas poenitentia, Iam te non urgebo,non quxrà a quo acceperíssuel mor tuoRaliqué nomínato:ucl in platea ab ignoto hoic te emífle dícito.NG em damnationétuam quxrimus,fed conuerfioné. Melíus eft, uttu errauerís c ut martyr haretícus fuerit. Interím de pfenti copede;utcüq; erue pedé.In futuro iudicio tu uiderís,quid ad martyris contra te refpon/ deas querímonías.Proponis εἰ tibí,qd'nemo obíjcit:& diluís qd nullus accufat. Aísem qd' in tneís litteris legerís:Díc qs tibi pmifit;ut interptansquadá auferres, qd mutares,quadá adde tes? Statímqy tibi ipe refpodes δὲ cotra me loquerís:En tibi díco:Quafo qs pmíferit,ut ín comé taríjs tuís,quxdá de Oricene,quxdá de Apollínarío,quacdà de teipo faiberes?Et nó de Oríge fietotíbaut ex te,autex alío? Interím inte dum alíud agis,crímen fortiffimü prodidifti& obli tus es ueterís prouerbíj; mendaces memores effe debere.Dícís em me ín cómentartjs mcis, qua ἐδ ἄς Origene, qdà de Apollínarioquadá ex meipo pofuiffe.Si ergo Apollínarij fant& Ori genis qua:fub alio: noie pofuí:quó in libris tuís mihí crímen impíngis: quod quando fcribo, alíus hoc dícit: quídam ficfufpicat: alíus ille,& quidá;eco fim.Inter Apollinaría& Dídymü δὲ explanationís.ftili& dogmatáü magna díuerfitas eft.Cü in uno capitulo díuerfas pono fenten tías,num cotraríos fenfus fequi credendus fum?Sed hac alías.INüc quaro a te:quís tibi obiece/ tit:quare de Origene uel abftulerís quaedá,uel addiderís,uel mutaueris:& te quafi ín cculeo ap: penfüm ínterrooauerít:bona funt;an mala qux tranftuliftizFruftra fimulas innocentíá: utin terrogatioe ftulta;uerá percontatione extenues.Eco nó accufauí quare Orígené pro uoluntate tráftuleris: hocem& ipe feci,& ante me Victorinus, Hilarius, Ambrofiufqs fecerunt:fed quare tranflationé haretícá,pfationis tux teftímonío roborafti? Coeís me cadé rurfus iterare, δί pet teas líneas incedere, Dícis eim ín eodé plogo.te ca qux ab haxretícis addita fueragtamputafle, & pro hís repofuifTe bona.Sí hacretícorum mala abftuliftí, ereo qua: dímififti ucl addidifti;aut Origenis erüt aut tua,quz utiq; quafi bona pofuifti.Sed multa in hís mala negare nó poteris. Quid(inges)ad metOrígeni imputa. Ego em ca tantü ἢ ab haretícis addita fuerüt comutauí, Expone caufas,quare hxreticone mala tulerís,& Origenis integra derelíquerís? INóne pfpicuü eft qd' mala Orícenis ex parte fub haretícon: nücupatioe dánaueris,€ ex parte fufceperís:qa -. nó malafed bona,& tu« efle fidei iudicabaszHacc funt de qb9g(iui,utrá bona effent, an mala: τν: qua τὰ ADVERSVS RVFRINVM, 5.5$o. I0 Α... quiin piáfationeTaudaftique amputatis peffimis, quafi optima remánfiffe cofefluses, δὲ ἔς Ὁ - ἀπ uerxargumentationis appendi eculeo:ut fi bona dixetís, haereticus comproberis:fi mala;fta tím audíasicur ergo qux mala funt ín pfationelaudafticEtno illad adiunxi, quod tu callide fi mulas: cur quz mala erant ad latinorum notícíam tranftuliftizIMala ením oftendere interdum. non docentis eft. fed uitantís;ut caueat lector.non ut fequatür errores: ut nota contemnat:quie wnónücg ignota miraculo funt.Et audes poft hzc dícere.qd'eeo author talíü fcriptom fím,tu aüt uit ínterpres:ín qbus emendate aliquid potuerís;plus egeris Qj interpres:in quibus nó potuetis, ,-- folum interpres fueris.Recte ifta diceres.fi libritui περὶ ssxap;prafatiunculam n6 haberent.Q d* dk ον$&Hllarius ín tranfferendis cíus Homilijs fecit, ut δὲ bona δὲ mala. non interpreti, fed fuo itm s.— 0 pnutarentur authorí. Sí non díxiffes, amputaffe te peffima δὲ optima reliquille;utcig de luto «euaderes.Hoc eft quod deftruit ftrophas ingenioli tui,& te liíncínde cóftrictà euadere no finit, ον Necintantum abutare fimplicitate le&torís:& ficomnes qui tuá fcripturam lecturi funt brutos ^-^ spuresutcü uulnera putrefcere finas, fano corporíte imponere nó rídeant. 47. IDe cae fiis tefürrectione quid fentías,iá in Δροϊοσία tua didicímus;nullo membro amputato, nec ali «θα parte corporis ἀεί. εἴας eft tue fimplicitatis pura& aperta confeffio, quá ab omaibus Jalíz epifcopis afferís effe fufceptá. Crederem dicentí;nifi me dubitare de te ífteliber,no Pam philí faceret. Et tamen miror quomodo pbauetit Itala, quod Roma contempfit;Epiícopi fufce petintquod fídes apoftolica codetmnauit.Scribís quoq; me litterís índíca(fe,quod papa 1 heo/ philus expofitíonem fidei nuper ediderit,qua.ad uos necdum peruenit:& pollícerísquod:quiíc . quid ille fcripferit;tu fequaris,Eco me hoc fcripfifle non noui;neciftiufinodi undj litteras ατα; &ifle.Sed tu ídcítco ad incerta cofentis,& hís qua: qualía futura fint nefcís:ut certa decliínes,& ad eorum non tencaris affenfum, Duas, fynodícam& pafcálem eius epiftolas cótra Origenem il Jiufcg difcipulos, δὲ alias aduerfum Apollinaríà δὲ eundem Orígenem pet hoc ferme bienniü p interpretatus fum:& ín zdificationem ecdefiz legendas noftrz linguz homínibusdediAld^ " operum eius nefcio me tranftulifIe,Et tamentu qui papz Theophili dícís tein omnibus fenté/ 'tíam fequí:caue ne hoc magiftri& condifcipuli tuí audiant;& offendas cjplurimos: quí mela: tronem,te martytem uocant:ne írafcaturis tibi qui contra papam Epiphanium ad te epíftolas dirigens/hortabaturut permaneres ín fidei uerítate; δὲ non mutares ullo terrore fententiam. Quz epiftola holoerapha tenetur ab hísad quos perlata eft. Et poft hec more tuo loquerísz Ait de quo fupra díxerastego tibi etíam furenti fatiffacíam. INunc dícis quíd tibi uidetur: habes ac ultra aliquid, quo neruos tux loquacítatis intendasEtíndiouaris, fi putíde te loquí arguáz cum comoedíarum turpitudincs δὲ fcortorum amatorum qy ludrica,ecdefíaftícus fcriptor affu- anas Porto quod interrogas,quando papx Theophili fententíam fequi cceperím: eicg fidei οὖν amuníone focíatus fím:& ipfe tibí refpondes:tunccredo, quando Paulum quem ille damnaue^ fat.fummo niífu δὲ omnibus ftudíjs defendebas:quádo eum pcr imperíale fcríptum recipere fa ον&etdotíü quod epifcopali íudícío.amiferat;inftioabas.No príus pro me refpondebo;dg.dealío Ὁ|| . sum íníurijsloquar.Cuíus eft humanítatiscuiufue dementiz:infultare aliorü mifcriisrs ματια 74 Ma as?^ud eant . sacüctis aliena moftrare? Síccíne te docuit ille Samarites.femínecem ad ftabulum reportare£"^.^ pn MM| zoleum plagis ínfundere?mercedé ftabularío polliceri? Sícreuectam ouem, repertá drachmá, net Hr| prodigum filia legis effe fufceptázEfto ego te la:feram:& quibufdá ut dicís ftimulís ad maledi -:étorum ínfaniam prouocaram:quíd meruít homo latens,ut nudares cícatrícem eíus:& obdu» — tam cutem,ínfperato dolore refcinderesz?INóne etíá fi ille dignus effet cotumelijs: tu facere no - deberes? Autego falloraut íllud eft uerü qd'plurimi iactitant:te Origeniftaz hoftes ín illo p/ fequi,& fub occafioe unius ín utrüqy fzuire.Si papa: Theophili fentétrjs delectarís,& nefas pu . taspontificá decreta coucllixqd de czterís dícisquos ipfe dánauít? Quid de papa Anaftafio:de -:quo nulli(ut aísyuerü uíde£ ut tanta urbís facerdos.ucl ínnocentítibi iniuria facere potuerit,uel - abfenti? INechocdíco qd'de ερίίζορου; fententijs íudícé;'aut eor cupiá ftatura refcindi;fed qd unufafcg fuo perículo facíat,qd fibi uide£:& ipe nouerit, από de fuo iudicio iudicadü fit. Nobis| in monafterío hofpítalitas οοταί eft;oéfqy ad nos ucniétes.lata hüanitatís fronte fafcipim?. Ve th dato AE --xemur em ne María cá Iofeph loci nó inueníat in diuerforío:ne nobíslefus diacexdufaskler ο ο” UTER peserá, j Ἶ ή 3 ΩΓ IDE, Ἢ plante(aa etes: adware fle. Λιν ΥΗ ῥήAPOLOGIA HIERONYMI fpes erá,& no fufcepiftis me.Solos haretícos nó recipimus,q uos uos folos recipitis.Propofiti qppenobis cft pedes lauare uenientiii, nó.mctiíta difcutete. Recordare frater cofeffiois cius& pectorís.quod flagella fecuerüt. Memento carcerístenebrarum,exilij, metallorum:& nó indi. enabcetis hofpítío tranfeuntem efTe fufceptam.An ideo tibi rebelles uídemur: quía calícé aqua frigida: in nomine Chrifti fitíentibus porrígímus:? Vis fcire unde illum& nos plus amare:& tu odiffe plus debeas? Flcretícorum factio nuper fugata de Acoypto& Alexandria, fe Hie tofolymam cótulít:& huic uoluit copularí:ut quorum unus effet dolor, una ficret& accufatío, Quos ille reppulit, fpreuít, abiecít,dicens fe non effe ínímícum fidei, neccontra ecdefiam bella fufciperexquod prius tentauít,dolorís fuiffe non perfidiz:necalteríus appetiffe innocentía, fed fuam probareuoluiffe.Impíum putas poft fententías facerdotum,ím períale refcriptum:quod quale fit; nouerit ille qui meruit. Quid tibi uidetur de hís, quí damnati palacía obfident: δὲ fa, cto aineo fidem Chrifti ín uno homine perfequütur? Mex autem cómunionis,& papa: Theo; philíiullum alium teftem uocabo. nifi ipfum quem a me lefum fimulas:cuíus epiftolas ad me (emper datas,etiam eo tempore non ígnoras,quo míhí eas reddí prohibebas: δὲ quotídie mif fis cabellarijsnimicum eíus,amícum noftrum δὲ familiarí(fimum íactitabas: δὲ ea qux nuncim pudenter(cribis;mentiebaris:t íllíus contra nos odía concítares:& iniuria dolor,fídeí fieret op preffio.Sed uir prudens& apoftolicx fapientia tempore acrebus probauit,& noftrü ín fe ani tum,& ucftras contra nos infidias.Si difcipuli mei(ut fcribís)tibi Roma: infidias concítarunt: & inemendatas fchedulas,te dormíente furati funt: quís papam Theophilü aduerfus perduel/ lesín Aegypto fufcitauitz e regum fcíta?Quís orbís ín hac parte confenfum:Et eloríaris te ab adolefcentía Theophili fuiffeauditorem δὲ dífcipulum:cü δὲ ille antes epifcopus fieret. pro humilitate fibi infita nundg docuerít: δὲ tu poftcg hícepifcopus factus eft, Alexandria: nó fue; tís?Etaudes dicere in fugoillationem meí, magiftros meos;nec accufo, nec muto.Quod ποτ eft:fufpectam mihi facis conuerfationem tuam.INec er dáno(ut crímínarís)inftitutores meos: fed metuo illud Είαία: Va qui dícunt malum bonum,& bonum malum:qui ponunt tenebras lucem,& lucem tenebras:quí dicunt amarum dulce,& dulce amarum, Tu autem dum ínter mul fitm magiftrorá δ΄ uenena paríterbibis, a maeiftro apoftolo receflifti: qui docet etíam angel δίς, ín fide erraucrínt non fequendos.In Vieilantíj nomine quid fomnies nefcio. Vbi em eü fcripfi hzeretíca apud Alexandríam cómuníone maculatum?Da librum, profer epiftolá: nufcj omníno repctíes:& eadem lícentía, imo impudentia mentíendí, qua putas omnes tuís fermo. nibus credituros:addís:quando teftimonium de fcripturis in e tam iníuriofe pofuifti: ut ego íd repetere meo orenon audeam. ING audes repetere, quí tacendo amplius crímínarísz Et quía nonhabes quod obíjcías;fimulas uerecundíam:ut lector te putet míhí parcere: quí mentíés nec tux anímz peperciftí.Quod eft illud teftimonium de fcripturis,quod de tuo illo pudentiffimo ore non exeat? Aut quíd in fanctis librís poteft turpe memorari?Si erubefcis loqui: fcribe falté, ut os procacítatís propríus fermo cóuíncat, Vt cxtera fileam:ex hoc uno capitulo cóprobabo, ferream te frontem poflidere fallaci. Vide quantum tímeam crímínatíonem tuam.Si protule tis quod mínarís: mea erunt uníuerfa qua tua funt.Eco ín Vigilantío tibi refpondi. Eadé ei accufabat,qua: tu poftea δὲ amícuslaudas,& inimicus accufas.Scío a quo illiuscontra me rabies concitata fit:noui cunículos tuos.Símplícitatem quam omncs przdicant,non ignoro.Perillius ftulticiam tua ín me malicia debacchata eft:quam οσο fi epiftola mea reppuli, ne folus habere uidearis baculum litterarum:non debes turpitudinem fimulate uerborum, quam nufcj omni nolegiftiifed intellicere& confiterí per illius uecordíam,tuis calumnijs fuiffe refponfum.In epí Ποία fancti papz Anaftafij lubricus extitifti& turbatus:in quo fieas eradü non referis. Modo erf dícísa me effe compofitam:nuncab co ad te debuiffe tranfimitti;cuí miffa eft. Rurfüm iníu ftíciam fcribentis areuis:etíam fi fcripta fit ab illo fiue non fcripta;ad te níhil pertinere teftaris: qui pracefforis eíus habeas teftimonium,& roganté Romam,ut cam illuftrrares prafentía tua: oppiduli ταί amore contempferís.Sí a me fictam epiftolam(uf picaris:cur eam ín Romana ed εἰοίια chartarío non requiris?ut cum deprehenderis ab epifcopo non datam:manifeftiffime αἱ minis reum teneas: δ ncquads aranearum mihí opponas cafficulos, fed fortíffimo me δὲ foli/ dí(fimo | ADVERSVSRVFFINVM..-$o. 109 diffimo confítringas reti, Si autem Romani epifcopi eft: ftulte facis ab eo exemplar epiftola:^ petete, caí τα non eft:& non ab illo, quí miferít: de oríente expectare teftimonium: cuius authorem δὲ tefte habeas ín uícíno. Vade potius Romam, δὲ prafens apud eum expoftula: .curtibi δὲ abfenti δὲ innocenti fecerit contumeliam, Prímum ut non reciperet expofitíonem fij deítuz:quam omnís(ut fcribis)Italía comprobauit:& baculo tuarum uti noluerit litterarum có: tra canes tuos.Deínde ut epiftolas contra te ad orientem mitteret: δὲ cauteríü tibi haerefeos, 4 κει[on a λιν» nefcis ínureret:díceretq; libros Orígenis περὶ ἀρχῶν a te tranflatos: δὲ fimplici Rotnanz ecdefize 02 ῥόνος Οὐ. 7* ax ἢ plebi tradítos:ut fidei uerítatem,quam ab apoftolo didicerát, per te perderent& quod tibima^? ην n"| íorem faceret inuidíam:aufus fit crímínari hofipfos. praefationis tux teftimonio roboratos.ING 4 eftleue,quod tibi ímpínoít tanta urbis pontifex;uel ab alio obiectum temere fufcepit. Vocife-^ tare δὲ damíta per compíta, per plateas, non eft meus liber: δὲ fi meus eft, fchedulas ínemen datas, Eufebius furto abftulit, Aliterego xdídi, imo πος α-αίαί. Nulli eas dedi, aut certe pau cis:& tam fceleratus ínimicus,tam neglígentes amíci fuerunt: ut omnium codícesab eo. patíter . falfarentur. Fac frater charíffime facere debueras: δὲ nó illi tereum obuertens, ín me tranfima: -tínas maledictorum tuom: fagittas dirígere. Quíd em uulneribus tuis prodeft/fi eco fuero uul: . neratus? An folatíü percuffi eft;amícii fecum uidere morientézSyrítij íá ín dio dormientis pro ΤᾺ. fers epiftolam,& uiuentis Anaftafij dicta contemnis.Quid eim tibi(utais)officere poteft; quod Som. teignoranteaut fcripfit;aut force non fcripfitzEt fi fcripfit fufficit tibi totius orbis teftímoniü, ασ quod nullí uerum uidetur,ut tantx urbís facerdos uel innocenti íniuríam facere potuetít, ucl ab Em fentí.Innocentem te uocas:ad cuíus interpretationem Roma contremuít. Abfentem, qui aca NN fatus refpondere non audes.Et tantum Romanz urbís iudicii fugís:ut maeís obfidioné bar; aia B barícatn, 5 pacatzurbís uelis fententiam fuftinere. Efto, praterítí anní ego epiftolam fin; xerím, Recentía ad oríentem fcripta quís mifit?In quibus papa Anaftafius tantis te ornat flori 149 X. » eius- ΄ L4 La LI-- ΄- ΄- LÀ b bust ci ealegeres, magis te uelle defendere incipias Gp nos accufare.Símulag cofydera illá ini Vi a p o ' mítabílé pradentíá tuam: δὲ fales attícos:& fancti xloquíj uenuftatem.Ab alijsappeterisalion||—,——. tum crimínatione confoderísi& contra me furibundus íactarís.& loquerisiINunquíd& ego:nó 1,» 2» yentedpoffum enarrare:tu quomodo deurbe difceíTeris? Quid de teín prafenti iudicatum fit? Quid οὐνόν elfe Hiero o poftea fcríptumzquid iuraueríszubi nauím confcenderís:dg fancte periurium uitauerís? Pote/ η ram ραπάςις,[εά plura feruare ftatuí Gp referre]Tacc funt tuorum ornamenta uerborü.Et poft ifta(i quid ínteafperum dixero:ftatim mihi profcriptionem δὲ gladios comminaris.Et interim homo zloquentiffimus arteludis rhetoríca;& fitulas te praeterire quz dicís:ut qui obíecta pro bare non poteras,quafi pratermifTa facias críminofa.Hac eft tua fimplicitastfic amico parcis:& teferuas te ad tribunalía iudicum:ut aceriü críminü mihi,dum parcdis,obíecerís. Vis noíTe pro; m met, E^- ΄ E 2 2a crees 3 mam fectionís mex de urbe ordínézTNarrabo breuiter. Menfe aucufto, flantibus etefrjs fancto Nasa oos" ME jp» Vincentio prefbytero& adolefcente fratre,& alijs monachis quí μᾶς Hierofolymae. comoran£, //07/ /« πὸ σῦς quim nauím ín Romano portu fecurus afcendí,maxíma me fanctorum frequentía profequente. Ve ni Rhegiütin Scyllxo littore paululá ftetí:ubi ucteres didici fabulas:& pracipité fallacis Vlyxis . curfum:& firenarü cantíca:& infatiabilé δις uoracincm.Cüq; mihíaccolz illius locí mul ta narrarent: darentq; confiliá: ut non ad Protei columnas:fed ad lonz portü gauígarem:hüc em fucíentium& turbatorum,illü fecurí homínis effe curfum: malui per Malzas δὲ Cydadas Cyprum pergere. Vbi füfceptus a uenerabili epifcopo Epiphanio: cuíus tu teftímonio eloría/ rís:uení Antiochiam:ubi£uítus fum comunione pontificis confefforifg; Paulini: δὲ deductus abeo medía hyeme δὲ frícore orauiffimo intrauí Hierofolymam.Vídi multa miracula:& qua príusad mejama pertulerat;oculorum íudício comprobaui.Inde contendí Aegyptum luftra ui monaftería INítríz:& inter fanctorum choros afpides latere perfpexi. Protínus concíto στὰ’ du Bethlehem meam rcuerfus fum:ubi adoraui prxfepe δὲ incunabula faluatorís. Vidi quocp famofiffimum lacum:necme ínerti tradidi ocío,fed multa didici qux ante nefciebá. Quid auté de me Roma íadicatum fit:& quíd poftea fcriptum,nolo taceas:prarfertím οἵ habeas teftimo; nium fcripturarum:& ego non uerbis tuís qua fimulare potes,& impunito iactare mendacio: fed fcriptis ecdefiafticís areuédus fum. Vide quantü te tímeam: Sí uel paruam fchedulá contra vt TT me APOLOGIA HIERONYMI Q meRomanicpifcopi;autalteríus ecdefize protulerís:oia quz in te fcripta funt,mea crimina cog ὦ "fitebor. Nunquid δὲ ego non pofíem profectionem tuam difcutete? Cuius atatís fueríssundes Ὁ quo tempore nauígarís: Vbi uixerís? Quibus interfuerís? Sed abfit: ut quod ín te reprehen, do faciam:& in ecdefiaftica dífputationeanilium iurpiorum deliramenta compíngam,Hoc fo. lum prudentiz tux díxíffe fufficíat:ut caueas ín alterum dicere;quicquíd ín te ftatim retorque; " poteft.In fancti Epíphanij nomíne mira tua tergíuerfatío:;ut poft ofculum,poft orationem, neees cum contta te potuiffe fciberesquomodo fi contendas non potuíffe eum morí, quí pau, lo ante uíxeratzaut certíor fit tuí reprehenfio,d poft pacem excommunicatio,Ex nobis(inquit) exierunt. fed non fuerunt ex nobis.Si er fuiflent ex nobís,manfiffent utíqy nobifcü. Hareticii, poftunam δὲ alteram cómonítionéuítandum Apoftolus pracipit: qui utíq; antecj uítef ata damnet ecdefiaftici στορίς portío fuit.Simulc; rifum tenere non poffum,quod a quodáprudé te comonitus ín rh Epiphanij pfonas.Hiceft ille delírus fenex:hiceft anthropomorphítes: hic qui fex milia Origenis libros, te prafente cantauit: qui omníü gin lineuís prazdícationé fibi contra Origen£ íniunctá putat:quí ideo εἴ legi prohibet,ne alij cíus furta cognofcant. Le; , gefaiptatua δὲ epiftolá eiusmo epiftolas:e quibus un proferá tux εἰ teftimoniüi: ut non 7 Que dia Aff" immerito nunca te laudatus effe uideatur. T e aüt frater liberet deus,& fanctü populá Chrifti, . ce oen o(vb1 TD ἪΘ EA ft her y ui tibi credítus eft: δὲ οὓς fratres q tec funt, δὲ maxime Ruffinü prefbyterii;ab hacrefi Οτίσε, nis& alijs hxrefibus,& perditione earáü. Sí em propter unii uerbum,aut duo qux contraríafi) - ζω i,: t ντ:: “ή” γ0 deifünt,multz harefes abíectz:(πε ab ecdefia:quátomagis híc inter hzreticos habebitur, quí tantasperuerfitates,& tam mala dogmata cótra fidéadinuenit, dei ecdefiz hoftís extítit?Hive eft uiri fancti de te teftíficatio: ficab co ornatus.fic laudatus íncedis. Ifta eft epíftola, quam de cubiculo fratris Eufebij;nümis aureis produxiftiut calumnieris interpretéut me apertiffime te nerescrimínis reum:quare pro honorabili chariffimü tranftuliffem.Sed quíd ad te:quí pruden tícófilio cancta moderarís:& fic medius íncedís:ut fi ínuenerís qui tibi credánt, nec Anaftafius cétra te,necEpiphanius fcripferint:nifi ipfe epiftolz redamauerint,& fregerínt cua frontis au/ dacíam:ftatim iudiciá utriufqy cotemnas,& non ad te pertineat. fiue fcripferint, fiue non fcripfe tínt:quía de innocente δὲ abfente fcribere nó potuerunt. INec in fanétü uirum hacc mala coferéda funt:ut oftendatur ore quidé δὲ ofculo pacem dediffe:mala αὔτ& dolum ín fuo corde feruaf fc.Sicem areumentarís, δὲ hac funt uerba defenfionis tux. Tpfius effe aduerfum te epiftolam δὲ orbis di n authentícá ín manus tuas uenifTe conuíncimus:& miror quo pudore,ímo qua impudentía neges,quod uerum effe nó ambigis?Ergo pollutus erít Epiphanius, qui tibi pacé dedíc:& ín fuo cordedolum feruauit.Cur nó illud uerius fit,quod te prímum monuerít? Quod uoluerít emendare,& ad rectá íter reducere: ut Iuda ofculum nó refutatet:ut prodítoréfram getet patíentía:& poftcj fe intellexit caffo fudare labore;nec pardü mutarevarietates, nec Ael thíopern pellé fuam,quod m&te coceperatítteris indicalfez T ale quid δὲ cotra papam Anafta/ fium difputas: ut quia Sítítij epifcopi habes epiftolá,ifte cotra te fcribere non potuerit, Vereot ne tibi factam iníuríá fafpíceris.INefcio quomodo homo acutus δὲ prudens ad has ineptias de uoluarís:ut dum ftultos lectores putas.te ftultá effe demonftres.Poft οστοσίαιτι argumentatio néponis ín daufula:Abfit hoca uítís fanctis.De ueftta fchola folent ifta procedere. Vos nobis pacem proficifcentibus dediftís:& a tergo iacula uenenís armata íeciftis:& ín hac eadé prudere tía,imo dedamatione difertus effe uoluífti.Pacé dedímus,no harefim fufcepimus. Iunxímus dexteras:abeuntes profecuti fumus:ut uos effectis catholicisno ut nos effemus hacretící, Volo ta/ men fcire, quz funt ifta iacula uenenata:quac poft teroá ueftrum nos íecífTe cóquereris. Vince tíus,Paulinianus Eufebíus Ruffinus prefbyteríquorü Vincentius multo tépore ente uos Ro mam uenit:Paulinianus δὲ Eufebius poft annü ueftrze nauígatíonís profecti funt:Ruffinus in caufa Claudij poftbíenniutn mífTus:omnes ucl pro re familíarí;uel pro perículo capitis aliení, Nunquid nofÍe potuímus, quod íneredíentete Romam ,uír nobilis fomníaret nauím ple nam mercíum, inflatis intrare uelis* Quod omnes aduerfum quaftiones, non fatua folue/ ret ínterpretatio? Quod librum Eufebij pro Pamphili uerteres: quod tuum. quaft operculum uenenatz patella: iímponeres?quod famofiflimum opus τοὶ ἀρχῶν aloquij ταί maieftate ant Ξ:"'ferrese ADVERSVS RVFFINV M.:$0. IIO feres? Nouum calumniz eenus,ante accufatores mifimus,£f tu accufanda cómitteres. ING fuit, nó fuit íaquá noftri cofili fed dei prouidentia:ut miffi ad aliud,cótranafcenté haerefim dítníca rent: δὲ ín morem Iofeph famem futuram,fidei ardore fubleuarent, Quo non erumpat femel effrenata audacia Alienü crimen fibi obíecit:ut nos Πίο uideamur.Quod abfq; noie dictá eft;in fe refert:& purgans externa peccata,tantü de fua fecurus eft innocentía.lurat ein fe epifto lam non fcrípfiffead Aphrosfüb nomine meo.in qua confitear inductá mea Judzis,médacia tranftuliffe:& mittit libros eadem omnía contínentes,qux πείείς fe iarac.Et mirot quomodo R prudentia eíus,cii alterius nequítía couenerítiut quod alius in Aphtica mentítus eftthíc cordi ter uerum díceretifliliqg eius elegantiá nefcío quís imperitus er imitati. Tibi foli licet hacreti corum uenena tranfferte:& de calice Babylonis.cunctis gentibus propínare; Tu latinas fctiptu^ ras de Graxo emendabis:& aliud ecdefijs trades legendi quod femelab apoftolis fufcepe, ἂν| runt. Mihi non licebit poft Septuaginta xditíonéquá diligentiffime emendatá;ante annos plu Ενα. εν 2 Y pojl{ορήν. ἢ tímos mes lingua hominibus dedízad confutandos Iudzos,etíá ipfa exemplaría uerterezquas 227» r2, ὅτα verter ve.] , ipfiueriffima cófitenturxut fi quando aduerfum eos Chriftanis Sponte eftinon habeát fub;(το. τειν bebroim vect,| κοΐ terfugiendi díuertícula, fed fao met potiffimá mucrone feríantur? Pleniusfuphoc& ín mulis 0. ἐστον| bind alijs locis:& ín fine fecundi librisubi accufationi tua refpondi fcripfiffe me memini:& populari - taté tuá,qua míhi ínuidíá apud fimplices& imperitos niterís cocitare:perfpicua ratioe copefcuiz illuc; lectorem tranfmittendum puto.Hoc intactum prateríti non patiar,ne doleas falfatoré ΒΗ fchedulatum tuarum,cófeflorís apud me gloriá pofliderexum tu eiufdé crímínis reus,poft Ale "n xandrínum exilium δὲ renebrofos carceres, cctís Origenís fectatoribus martyr& apoftolus dies| nominerís.Super excufatione ímperitiz tuz;íam tibi relpondí.Sed quía eadem repetís;& qua i e fi faperioris tuz defenfionis oblítus,rurfum admones:ut fcíamus te per triginta annos Girzeís τη uolumínibus deuoratis latína nefcire: paulifper attende: me non pauca ín teuerba reprehen. i jo» M» derezalíoqui omnis tibi fcriptura delenda eft:fed uoluiffe oftendere difcipulistuis:quos magno fuf Hmm ftudio,nihil fcire docui(tí:ut íntelligerent,cuius uerecundía fit;docere quod nefcías, fcribere qd' / B fonoresi& candem magiftri fapientiá.etiam ín fenfibus quarerent. Quod addis, peccata pu» ES^— tertempon uerba,mendacium,calumníam,detra&tíonem.falfum teftimonium:& uniuerfa conui/ uoa tía:& os quod mentitur occídit animam: monefq» ne ille fetor nares meas penetreccredeté di, mem centínifi facta cótraría deprehendere: quafi fi fullo δὲ coríaríus moneant pigmétaríti:ut na^ yum ribus obturatis,tabernas fuas pratercat.Facíam ergo,quod pracípis:daudá nares meas: neue/ nus qi ritatis δὲ benedictionum tuarum fuauiffímo odore cracientur.In laude δὲ detractioe mea. quia motu uaríus extítifti:miro acumíne argumentatus es:fic tibi licere de me,& bene& male dicere: quo/ goi modo δὲ míhi lícuerít Orígenem δὲ Didymum reprehédere,quos ante laudauerím, Audi ergo qas uír fapientiffime,& Romanz díalectice caput;no effe uitij hominem unum laudare ín alijs,& "numus in alijs accufare.fed eandem rem probare& improbare.Ponam exemplum,ut quod non intelli Ι γη"opa 77728916 eís,prudens meaum lectot intellicat.In lertulliano laudamus íngenium.fed damnamus hare| fim.In Orígene míramur(cientiá fcripturarü:& tamen dogmatum non recipimus falfitatem. Ορ nu In Didymo uero δὲ memoríam prdícamus:& fuper trinitate fidei purítat&fed ín cxteris que τὰ) ΠΟΣῸΝ n Origení malecredídít;nosab eo retrahí mus.Magiftrorum em nonuitíaimitanda funtíeduir— rs 7 tutes. Girámaticü quida Aphrübabuit Romz uirum eruditiffimum:& ín eo fezzmulum prace ptorís putabat.fi(iridorélíngua eius δὲ uitia tantü οτίς exprímeret.In prafatiuncula περ! ἀρχῶν j| fratrem me nomínas δὲ collegam:dicis,zloquentiffimü.fidei mex pradicas uerítaté. His tribus detrahere non poterís,cxtera carpe ut libet,ne uídearís tuo de meteftímonio repugnare. Cum es E| fratrem& c9llegam dicísaamícitía tua dignum fateris. Cum aloquenté pradícas: imperítíz: ul, Deseos πετ tranonarguís. Cum catholicum ín omnibus profiteríshartefeos non ροϊοείς mibícrimen im^?" v7 qo pnm pingere.Extra hactría fi quíd in me reprehenderis,nó tibi uideberis effe contraríus.Ex qua fup. t mida putatíone illa fumma nafcitur:& te errare ea in me reprehendenté que príus laudaueras:& me nó effe ín αἰτίο, Π in eifdé hominibus δὲ laudanda przdícé,& uítuperanda rephendá-T ranfis ad i anímarü ftatum, prolíxius fumos meos increpas:atcy ut tibi liceat ignorare,quod cófulto te m, fcire diffimulas:Quarís a me prímü,de cocleftibusquomodo angeli quomodo: ον ἤπιε «ptt πηγη INIT IHR C CEN wy? APOLOGIA HIERONYMI qui eis uel qualis habítatío: queue inter ipfos differentia, aut fi nulla omnino: quz folis fit raj ΤᾺ| tío: inde aueméta lunziunde defe&tus:quís uel qualís fit fyderü curfus.Míror quomodo obli |.(γεθι paturec omb o μερες^ro. 9ice flies t»»en l. 1 tus fis íllosuerficulos ponere.— Vnde tremortetrís,qua ui ππατία altatumefcant^ Obicibus. ruptis:turfufqy ín feipfa refidant. Defectus folis uarios,lunzq; labotes Vnde hominü ge. rius,& pecudü: unde imber&ígnes:/ Arcturü pluuíafq; hyadas,gemínofay tríones.- Quid. tanti, oceano pperent fe tíngete foles Hiberní,uel qux tardís mora noctibus obftet.- Dein; de ccleftia deferens;& ad terrena defcendens;in mínoribus philofopharís. Intcrroeas em me,: Dic nobís qua fontiá rato Quz uentorü? Quíd grando?quid pluuia? quíd mare falfumzgd Ρος m" flumina duldazquíd nubes, aut τῳ toníttua,aut fulmina? Vt poftdg me hac | Yocf ἘΞ ΤΟΥ “Ὅου» pofivmr ΄- 2 72 1,| V€( og logra (eepater mo Taraseee pafren μὲν(ν΄ an lene D Κορε} lero. els per/) Yármytk Ροκ neícíte refpondero,tüto tibilíceat de animabus ignorare: δὲ uníus reí fcientíam,tantarü rerum, iónoratióe cópenfes. Tu q per fingulas paeínas, fumos meos uentilas: nó, intellioís uiderenos €aligines tuas δὲ türbines? Nam ut tibi fcíolus effe uidearis:& apud Calphurníanos diícipulos: doctrínz gloríá tencas:totà mihi phyficam opponis, ut fruftra Socrates ad cthícam tranfiens: dixeritqua: /fapra nos;nihil ad nos.Ergo nifi tibí ratíone reddídero: quare formica paruü ani. inal& punctü(ut ita dícam)corporís;fex pedes habeat:cü elephantus,tanta moles quatuor pe: dibus incedat:Cur ferpétes δὲ colubri uentre laban£ δὲ pectore: Cur uermiculus qué uuleus millipedam uocat, tanto pedá agmine fcateatzde animar ftatu fcire n6 potero? Q uzrís a nie 44: ipfede animabus fentíam:utcá profeflus fuero ftatim inuadas.Ft(i dixero illud ecdefiaftici:quotidie deus opera£ animas:& ín corpore eas mittít nafcentíüiilico magiftri tendículas profe: ras:S ubi eft iuftícia dei,ut de adulterio ínceeftuq; nafcentib?animas laroiat Ergo cooperator. éft malorü homínii:& adulteris feminantibus corpora,ipfe fabrica£ animastquafi uítiü femé/ tis íntrítico fitquod furto dicit effe füblati:& non ín eo quí frumenta furatus eft, Idcítcoq; tet fa nó debeat στοπηίο fuo femina confouere:quía fator ímmüda ea proiecerit manu. Hinceft& illa tua arcana intertogatíoxquare moríantur ínfantes:cum propter peccata,corpora accepetínt, Extat liber Dídymi ad texquo fcifcitanti tibi refpondit:non eos multa peccaffe:& ideo corporüi carceres tantü eis tetioifTe fufficere.Maoifter meus δὲ tu?co tépore,quo tuab eo ifta quxrebas: tres explanationü ín Ofee prophetálibros ad me,me rogante díctauit. Ex quo apparet quíd me;quíd ce docuerit. Vrees ut refpondeá de natura rerü.Sí effet locus: poffem tibi uel Lucretij opíniones iuxta Epicurü:ucl Ariftotelis iuxta Perípateticos,uel Platonis atq; Z'enonís fecun dü Academicos δὲ Stoicos dícere.Et ut ad ecdefíá tranfea;ubí norma eft uerítatísmulta& Ger tiefis δὲ pphetarü librí ac Ecdefiaftes nobís de huiufcemodií quaftíonib? fuegerüt. Autfi hac ignoramus,quomodo deanímatrü ftatu;debueras ín Apolooía tua omniüi rerü ignorantíá có/ fiterí:& a calumníatoribus quarerecura teunü impudenter expeterent;cíi ipfi tanta nefcírét? O tríremem locupletiflimá:quz orientalibus δὲ Aceyptíjs mercibus, Romana: urbis ditare πο. nctat paupertaté. Τα maxímus ille es unus,quí nobis fcribendo reftítuís rem. Ereo nifi de orí& teuení(es eraditiffimus uir:hareret adhuc ínter Mathematícos:& homínes Chriftiani quid có trafatü differerentionorarent. Merito a me quxrís de Aftrolooía,& coclí ac fyderá curfu:quitá tarü mercíü plenam naué detulifti.Fateor paupertaténon fum ítauttu ín oríente ditatus. Te inultotépore Phatus docuít;quod Roma nefciret.Inftruxit Aeoyptus,quod Italia hucufq; nó habuit.Scriibisapud ecdefiaftícos tractatores;treís deanímabus e(Te fententías. Vnam quá fe quit Oricenes. Altera, quá Tertullianus δὲ Lactantíus: lícet de Lactátio apertifTime métíarís. Tertíam quánosfimplices δὲ fatui homínes nó intellioímus:quod fi ita fit;iniuftus a ποδίς at/ φλέ deus Et poft hacíuras te nefcire quíd fit uens.Dic oro tesputas ne extra hax tría cfle aliqd fn quo uetitas fit? Et in tribus iftis médaciü? An detrib?unü οἰ]ς quod uen: fitzSi eft aligd.cut difputátiü libertaté angufto fine codudis,& cii médadáa ptulerís,de ueritate taces?Sín aüte tti busunü uerá eft:& rcliqua duo falfa funtscur fimili ignorátía ionoras falfa ο uerísz An idcirco uerum díffimulas;ut tibi επεῖ fit cá uolueris fala defendere?Hi funt fumíha calieines,gbus ex oculis homínü conarís lumen auferre. A riftippus noftri temporís.qui plená cunctarü mercium nauem Romano ínuchis portu:& fella publice pofita, Hermagorá nobís& Gorgíam exhibes Leontínum: dut nauíeare feftinas, unius quaftiuncula mercímoníum,ín oriente ο. CS; ἘΠ S 0A A us ῷ títerum Pad Ἢ* ἐν να à ADVERSVSRVEFINVM.«5$o. ΠῚ Δ Etitérumdamitas& Aquileizatqy Alexandtiz te dídiciffe iactas: quod fit deus&animarü&. corporum creator.De hoc fcilicet quaftio uentilatur: utrü deus an diabolus animas fecerit: δὲ. πό υπ anima ante corpora fucrínt, quod uult Orígenes, δὲ eeeríntaliquíd ppter quod fint(νου y EN craffis corporibus allipatz: an ín moré eliríüm torpentes confopitz:qy dormíetínt, Fic taces,. δ΄ aee quic omnes flaeitant;& ad illa refpondes, quac nullus inquirit.Fumos quoq; meosfrequenter ít rídes.co quod fimulem me fcire quod nefcíam:& enumeratíone doctorum,rude uulgus πάω. cam. Tu uidelicet lammeus;imo fulmineus:qui in loquendo fülminas,& flammas ore conce» Bond. ptàs.tenere nó potes: atqy ut ille Barthochabas author feditionis Iudaíce, ftipula ín ore fuccé/. Ve γί em 9lefam anhelítu aentifabat;ut flammas euomere putaretur:íta& tu nobis alter Salmoneus ofnía. per qua íncedís illuftras:& nos fumofos areuis:de quibus forte dicatur: Quí tangís montes δέ. fumigantinecintelligis quid fumus ín propheta fignificet locuftarum:& quod pulchritudo ocu lorum tuorum, amáritudinem fumi noftri ferrenó poteft.De crimine autem períutíj quia me. πιὰ reinittis ad codicem tuum:& ex magna parte ín alijs libris.tibi Calphurniog, refpondínücbre. D σε iN uiter dixiffe fufficiat,te exigere a dormiéte quod πζρ uígilans pratftitifti. Moni criminis reus. Qerom) jer mma, m fürn.(i puellis&uiteinibus Chrifti dixi fzculates libros non levendos:& me in fomniscommo,|^77» 77,5 ἀπε| A nitum promífiffe nelegerem. Tuanauis Romanzurbis releuatióe promifla;aliud pollíce£ ,8£. : aliad effici. Mathematícorum uenerat foluere quxftionem:& foluit fidem Chriftianorü.Quzé: tit pétIoníum δὲ Aegzum Adriaticum atqj Tyrrhenum,plenis cucurrerat uelísiín Romano por. iy tu naufraoíum fecit. Nonne te pudetiftiufmodi deliramenta conquirere, mihi fimilía obíjci; etidí imponereneceffitatemicEfto alíus dete fomníum uiderat eloríofum:uerecundia tux fue rat, S prudentiz diffímulare,quod audieras:& non quafi magno teftímonio;alterius fomnío, p gloriari. Vide quid ínter tuum δὲ meu fit fomníum.Ego me humiliter reprehéfum refero: ta íactanter laudatum te effe concemiínas.INecdícere potes:nihil mea refert quid alius uiderít;ca.; in luculentiffimis libris tuís, hactead interpretandü dicas ratione cómotü: ne uir illuftris,dete. fomníum perderet Hiceft omnís conatus tuus: fi me períurum docuctís;tu haretícus non οτί. Venio ad erauiffimum crimen,in quo poft recóciliatas amicitías,me infidelitatis accufas. Fate or intet cuncta inaledicta:qux uel obíjcis, uel mínaris: nihil a me íta repellendum eft; qj fraus. dolus,infidelitas.Peccate em hominis eft:infidias téderedíaboli eft;/ Ergo ideo in Anaftafij im. molato agno dexteras iinximus:ut tuas Roma fchedulas furáremur? Vt ímmiffi canes,inemé. dataschartulastedormíente corroderent?Et hoc credibile eft:ante nos accufatores paraffe,gg. tü crímen admiittefes? Scilicet noueramus quíd ín animo uolueres? quíd alius dete fomniatu:: rus effet Vtimpleretur ín te Grzcum prouerbium: Et fus doceret Míneruam, Sí Eufebíü ego: ad latrándum riferarmi:qais Aterbij contra te δὲ ceterorum rabíem concítauít? INonne ille, qui δὲ me hareticuinex tuís amícítijs iudicabat? Cui cum fatiffeciffem, damnatione doematum; Oricenis.tu daufus domínundg eut uídere aufus es:ne aut dánares quod nolebas:aut apetz. té tefiftensharefeos ínuidià füftineres.An ídcírco teftis contra te efe no poterít:quía accufator. tüi eft? Antecg fanctus Epiphanius ueniffet Hierofolymam:& ore quidem δὲ ofculo tibí pacé. darct,malaauté& dolos ín fuo corde feruaret:antecy nos εἰ in fuecillatíoné ταί epiftolas dícta. temus:uthareticü fctiberet,quem ofculís orthodoxum comprobauit, Aterbíus contra te latras Bat Hierofolymist& níficito abiffet.fenfifTet baculum non litterarum, fed dextera tuzc, quo tu. cánes abigere conifueüifti, Cur(inquit)falfatas meas fchedulas fufcepifti? Quare poft ínterpre^ tationem meam;aufus es in libris περὶ ἀρχῶν ftilum figere? Aut fi erraueram ut homo, debuifti fiie priuatis litteris coueníre: fic mihi blandiríjquomodo& οσο tibi nunc ín epiftolís meis blá diór.Hizctata meaculpa eftiquare fübdolis laudibus accufatus, purgare me uoluí:& hoc fine i&aidía nois tui:utquod tu folus accufaueras,ad multos referré:nó tibi harrefim obíjciensfed a. ἐς tepellens: Nanqüid fciui quod irafcereris, fi cotra hereticos fctiberem?Díxeras te de Ο τί» eenís libris harretíca fuftuliffefautorem te hazreticorum,iam non effe eedem& ideo Rn S ί: S RECREENE E A σεν ΕΕΣ ο ον ος m ΣΤ ES manne cric--ESMISUAMRES MERE | | | ] πέρι(9 Xwp fran"» eder; ἀφ"atate Π heresis eA oni nut | UE, bebatmihi deurbeauitisin Chrifto pracipuis:refponde críminanti:ne fi tacuerís,cofenfiffe ui pejf- fen Irvrafa"mh.;: à G cos meos tion coercucrím. Vís tibi proferam litteras eorum,ín quibus me ἢ APOLOGIA HIERONYMI te, fed in haereticos iriuectus fum: ia quo fi uehementior fui, ienofce mihi, Putauí,quod& tibi placerem.Furto& infidiis miniftrorum meon: dicis fchedulas tuas ín publicum prolatas fuiffe: qua latebant ín cubiculo tuo, ucl apud cá folü erant qui rem fibi getí iniunxerat. Et quomo. do fupra cófiteris, quod aut nullus eas habuerítaut admodü pauci 5i in cubículo tuolatebát: . qua ratione apud eü erát qui fibí rem getí iniunxerat?Sín aüt unus cuí fcripta: fucrant oculta das füfceperat: ergo nó latebant tantá in cabículo tuo:nec habuerüt eas pauci;quos habuiffe te ftatus 65. Furto fublatas arguís:& rurfum emptas magna pecuniía,& ínfinitis mercibus crímína risITnunare&in parua epiftola quáta uaríetas δὲ diflonantía métiendi. T ibi licetaccufare;mihi . defenderenólicebitz Qro críminaris,amicü no coeítas. Quádo refpondeo:tüctibi ius ami; &itic ín mentem uenit, Dic oro te,celandas fchedulas fcrípferas;an prodendaszSi ut celares,car faipfiftizSi ut proderes,cur celabaszSed ín co reprehédédus fum:quare ac ufatotes tuos ami | EE Ad . quod te fciens haretícum tacucrím? Quod dum pacem íncautus prabeo,inteftina ecdefía δεῖν. la fufcepi? Tu difcipulos uocassquí me tuum condifcipulum fufpicantur. Et quía parciorfuiín refellendís laudibus tuis:putant me tuum effe fytmmyften.Hoc mihi praftítit prologus tuus:ut .plusmeamicus lederescp inimícus.Semel fibi perfuaferant:recte an perperam ipfi αἰάσιίπεες . efle hareticam.Si defendere uoluero:hocfolü proficiam,ut me tecum paríter accufent. Deníqs (εδ D mihi obijciunt laudationem tuam:& te no ο infidiofe fcripfiffe fed uere:& quod tu in me femperantelaudabasuehementer infimulant, Q uid me uis facerezut difcipulos accufatores p te habeamut contorta ín amicá íacula;meo fuftipiam pectore? De libris auté περὶ spxip debes tihi& eratíasagere. Tu enim(ut dícis)noxía quzq; detruncans,meliora pofuifti.Eoo ítautha ebant ín Graco expreffi.Ex quo δὲ tua apparet fides:& eius quéínterptatus es,harefis,Scri deatís.Confona omnesuoce pofcebant:ut Orígeníis uerfatias proderem:utuenena hareticon: Romanisauribuscauenda monftrarem.Q uid hocad íniuríam tuam pettínetz INutn folus itv terpretatus es iftos libros?& alios huíus operis non babes partícipes? INáquid& tu de Septua ginta interpretibus εσας poftzedítionem tuam alíjs tranfferte non liceat? Ecce& cgo multos "(ut dicis)libellos de Girzeco in latínum tranftulithabes poteftatem& tu rutfüm eos uertendiut uolueriss& bona emi δὲ mala fuo imputátur authorí. Quod& ín te fieret,nifi dixiffes te amp, taíTe hacretíca,& optíma tranftuliffe, Hic eft em nodus tuus, qui folui non poteft. At fi erraftí uthomo,príoré damna fententíam.Sed quid facies de Apolocetico tuo;qué pro Origenis(αἱ pfifti operibus? Quid deuolumine Eufebij,in quo cum multa mutauetis: δὲ fub nomine mat/ tyris haretici homínís fcripta tranftulerís:tamen plura pofuifti,quz ecdefiaftica: fidei non con/ ueniunt, Tuetíam latinos librosín Graecum uertís, nobís dare noftrís externa prohibebísz iin alío opererefpondiffem,in quo me non lferas,uideri poteram ín íniuríam tuam tranf/ ferre quod uerteras: ut te uel impetítum, uel fubdolum demonftrarem. Nunc uero nouum quetimoniz genus: doles tíbi ín eo effe refponfum, ín quo a te accufatus fum. Dicebatur ad interpretationé tuá Roma fubuerfa:poftulabant omnes a me huíus τοί remedium. INon quo ego alicaíus momenti effem,fed quí petebant, me effe aliquid arbitrabantur, Tu amicis etas, qui illa tranftuleras,quíd meuís facere. Obedire deo magís oportet, an homínibus? Domini cuftodire fubftantiam, an furtum celare conferui?Aliter te non placabo;nifi δὲ eco tecum acar/ fanda commifero?Si nullam feciffes mei nomínís mentionem:fi me non ornafles eoteotjslau/ dibus, poteram aliquod habere fuffugium: δὲ diuerfa obtendere: ne rurfus. interpretata tranf/ ferrem. Tu meamíce compulifti: ut aliquot diesín hoc opere petderem: ut proferrem in me dium quod Charybdis debuit deuorare:& tamen larfüs,amicitia in te iura feruaui:& quantum in mefuit, ficme defendi,at teno accufarem. Tu nimiü fufpitiofus δὲ querulus,qui dicta in hay zeticos ad tuam refers contumeliam. Quod fi alíter amicus tuus cffe non poffum,nifi δὲ baretit corum amicus fuero:euius tuas inimícitías cy illorum amicitias fuftinebo, INouum quoq; me : παν rorum| Gel νὴ,"ADVERSVS.RVFFINVM.$06. IL mp A.putasfinxifle mendacium: utepiftolam ad te meo nomine componerem, quaft olim fcriptam,./] bo fofpinont TN quobonus effe uidear& modeftusquam tu nuncg omníno füfceperis. Fac res perfacile pro, 77/7(07(ph NM' bari poteft.Multi Romz eius exemplaria habent;ante hoccircitertríennium,qui tibi eam mit,^ /c 7/7,"— uu.tere noluerunt:fcientes qua dem eo nomíne íactitares:& Cj índiena propofito Chriftiano ac η"nephanda confingeres.Ego fcripfi nefciens quafi ad αιτηση ΠῚ nonreddíderunt οἱ, quem íni; TN micum noucrant:parcentes& meo ertorí,S tuz confcientíz.Et fimul areumentaris, quod fi ta/ TN:demtibi epiftolam fctipferam,non debuetam contra te ínalío libello multa mala fcribere. Hic t N ,efttotus error tuus, hzc íufta querimonia:quod quz nos it hateticos dicimus, tu ín te dicta TN. tonfingis: δὲ nifi illis pepercerímus,te putas effeuiolatum.An ideo panem tibi nó damus: quia - hareticorum cetebro lapidem illidímus? Et ut noftram epiftolam non probes, Papa: quog; Anaftafíj fimili dicis fraude fubnixam:de qua tibi ante refpondi:quam fi fufpícaris ipfius non δὴ. effehabesubiapud eum nosareuas falfitatis.Sín autem eíus eft: ut huius quoq; anní contra ;-teepiftolz probant.fruftra& falfo falfam areucte níterís, cum ex illius uera. epiftola noftram - ueram effe doceamus. In excufatido médacitm tuum cj elegans effe uoluifti:& ne fex milia Ost» 25 44 Σον Η à""-. a.Orieznislibros proferas Pythaeorza me ERES monumenta. Vbí eft illa fiducia, qua inflatís "n-bucds creberrime perfonabas.te qux in alijs libris Oricenis legeras,emendafle in libris τοὶ ἀρ) À"XS,& non aliena fedfua reddidiffe fuis?De tanta librorum fylua unum fruticemac furculum proferre non potes.Hi fant ueri fumíhz nebulze quas dum in me crímínarís,in te extinctas dif m Πραταίτρ per me cognofcís:nec fractam ceruicem deíjcis.fed maiori impudentia quá ímperítía, ^ dicis me negare qux ín promptu funtiut cum montes aureos pollicitus fuerís,ne(corteum qui^ qun dem nummum dethefauris tuís proferas.Tufta contra me odía recognofco:& uera in nos deM:bacchatis infanía, Nifi ením ego quodnon eft, audacter exigerem, tu uidebarís habere quod,| ueni non habes.Pythagorz a melibros flapitas.Quis enim tibi díxit illius extare uolumina? Nom Κ eager 7 dr mm ποίη epiftola mea quam crímínaris hzcuerba funt: Sed fac me ettaffe in adolefcentía: δὲ phij(771(* alos. horis Ni B lofophorum,;id eft gentilium ftudtjs eruditum in principio fidei ignoraffe dogmata Chrifti, //&f 7^ grionm"s na:& hoc putaffe ín apoftolís, quod in Pythagora δὲ Platone δὲ Émpedode legeram, De do» iq gmatibus eorum,non de libris locutus fum, qux potui ín Cicerone, Bruto ac Seneca dífcere.Le: es cepro Vatínio oratiunculam.& alías ubi fodalitiorum mentio fit. Reuolue dialogos Tullij, ju Refpice omnem oram Italiz,qua quondam magna Gracía dicebatur:& Pytha oricoruim do Li*.^.gmata incifa publicis litterís ara coenofces. Cuius enim funt illa sea τα ββμοτας nott 0.ne Pythagorz?In quibus omnía eíus breuiter dogmata continentur,& in qux latíffimo opere MOI philofophus commentatus eft Iamblichus, imitatus ex parte, Moderatum uírutn zloquenn tiffimum,& Archippum ac Lyfídem Pythagora auditores. Quorum Archippus ac Lyfides ipit in Girzcía;id eft, T hebís fcholas habuere:quí memotiter tenentes przcepta doctoris, íngenío nu pro libris utebantur, ἃ quibus illud eft, φευκ]έομ παντάπασὶ καὶ ἐκκσπέομ, αθεμείαμ μὲρ τοῦ σώμαῖσο, 7T. ΄ ἀπαιδευσίαρ δὲ τῆς Jodie noA aeta δὲ τῆς γαδρὸς,σάσ]μ δὲ τῆς πόλεως, τὴμ δὲ d'iaqovtep απὸ τῆς ὀἰκίας» i a. Dae καὶ κοινῆ ἀπὸ τοάντωρ τὸ ἀκραϊὲς, quod ín latínum ita poffamus uertere, Fuganda funt omni/[Όννα a py org qs bus modís& abícindendaJanguor acorpote;ímperitia ab anímo, luxuría a uentre, a ciuitate inst feditio,a domo difcordía:& ín communea cunctís rebus intemperantia. Pythagorica& illa m" przcepta funt.Amícorum οπιπία effe communia,Et amicum feipfum effe alterum: duorumqg ucl temporum maxíme habendam curam:mane& uefperi.id efteorü quz acturi fumus,& οτι ἐπῷ qu geflerimus. Poft deum ueritatem eolendam, quz fola homines deo proximos faciat. m Ἠΐαορ xnigmata: quz dilígentiffime Ariftoteles ín fuís librís profequítur. Statheram ne trat ,- filias, íd eft sne prateroredíare iuftiam. Ionem gladio ne fodías. Iratum uidelicet δὲ τα. "T 3nídum animum uerbis tnaledicis nelaceffas.Coronam tnínime carpendam: id eft, lezes ut bium conferuandas. Cor non comedendum, id eft mocrorem de animo proijcendum, αι— Cum profcétus fueris(inquit) ne redeas, id eft, poft mortem, uitam iftam ne defyderes; -: TY 4 Pe APOLOGIA HIERONYMI C Der uiam publicam ne ambules ,ideft,ne multorum fequaris errores.Hirundineritn doj garrulos δὲ uerbofos homincs fub eodém tecto: pon ha,. mur non fufcipiendam, id eft, ibofo:| bendos. Oneratís faperponendum onus: deponentibus non communicandum ,íd ef^;ad | uirtutem incedentibus, augmentanda ρταςςρτᾶ: tradentes fe ocio, rclínquéndos. Ft quía Py. EE Ι thacoríca dogmata lceiffe me dixeram: audi quid apud G rácos Pythagoras prímus inue; OQ. e Dythagerof. nerit. Immortales effe animas: δὲ de alijs corporibus tranfire in alía. Quod quidem δὲ Verei, ovmag»nlortoles bus in fexto Aencidos uolumine fequens loquitur. Has ones ubí mille rotam uolücte pet i an^ annos, Lethzumad fluuium deus euocatagmine magno, Scilicet tmmemorcs fupraut có τ᾿ ucxareuifant, Rurfus& incipiantin corpora ucllereucertí,— Se prímumfuifle Euphorbum, (cundo Callidem.tertío Flermotimum,quarto Pyrrhunsad extremum Pythagoram:& poft certos temporum círculos,ca quz fuerant, rurfum fieríznihilq; in mundo uíderí που Ρο fophíam meditationem e(fe mortís:quotídie de corporís carcere nitentem aním:ze educere liber - o tatemisaícts ἀναμνήσας ἔιναι,& multa alía,quz Plato in libris fuis,& maxíme ía Phrdone,Ti ΠΟ profequítur.Nam poft Academíam δὲ innumerabiles difcipulos/fentiens multum fuz: deeffe doctrínzz;aeniít ad magnam Gracíam:ibiq; ab Archyta T arentíno δὲ T ímacó Locrenfi, | Pythagorz docttína eruditus, elegátíam δ leporem Socratís,cü huíus mífcuit difciplinisquae omnia nomíne commutato, Origenes ín libros fuos περὶ ἂρχῶμ tranftuliffe conuincitur. In auo. | igitur erraui:fi adolefcens dixi meea putaffe ín apoftolís:qua: ín Pythagora δὲ Platone& Επ I pedodelegeram?TNó ut tu calumníarís& fingísin Pythagora δὲ Platonis δὲ Empcdodis libris: | fcd quz in illis fuife legeram:& aliorum me fcripta eos habuiffe docuerunt.Et hoc genus eloay ] tíonis frequentiffimü eft:ut fi dicam,quz ín Socrate legí dogmata, putaui uera. Non quod So/ crates libros állos fcripferit: fed qux legi apud Platonem, δὲ alios Socratícos{Π 4 habuiffe, Et rürfum:imitari uolui eeftaqux ín Alexandro δὲ Scipionelegerá.INo quod ipfi fua eefta defcriy p(erint:fed quod apud alíos legerím, qua: illos geffifTe mirabar.Teitur etiam fi docere non pof; | D femipfius Pythagora extare monumenta;neca filío eius ac filia alijfqy difcipulís probata conv Ϊ uincerem:me non tenercs mendacij:quía non το fed dogmata legiffe me dixi:& te fruftra 4 etrare,me cuum protegere mendacium uoluiffe:ut nifi egounum librum Pythagorze protule^ bung n Jitorc p, τοῖα fex milia Origenis libros perdideris. V eníam ad epilogos,id cft maledicta tuatín quibus LM av^ fb robo» ΤΕ ad poenitétíam cohortaris:& nifi conucrfus fuero,id eft nifi te accufante filuero,tmihi mina ] ris interitü.Et hocfcandalum redundaturum ín caput meum denuncías: qui te hominem lenif.— | fimum& Mofaicc manfuetudínís, refponfione mea ad fcriptionis infaniam prouocaueríme | Scire ením te iactas crímína, qua tibi foli amicifIimo fim confeffus: δὲ hac ín medium prolatu/ | rum:meífqy me coloribus effe pingendum:& debere meminiffe;quod íacuerím ad. pedes tuos; necladio orís ταί amputares caput meutm.Et poft multaín quibus furibundus exultas, reuo^ cas te δὲ dícís optare pacem cum denuncíatione dütaxat:ut deínceps taceam, íd eft, utnon fcr bam contra hxretícos,nec audeam refpondere accufatíoni tuz.Sí hoc fecero.frater ero δὲ colle. ga:& uír zloquentifimus& amicus ac fodalís&(quod hís maius cft) omnía qua de Origene tanftuli.catholíca iudicabís.Sín auté mutíero,& me coómouero, ilico ímpurus ero δὲ bzretícus. & tua indienus neceffitudíne.Hicc funt prxconía mea.fic mc hortarís ad pacé,& ne gemítü qui/ demaclachrymas dolori liberas efTe concedís.Poffem δὲ οσο tuis te coloribus píngere:& infani te contra infanienté;& dicere quícquid uel fcío uel nefcio,& eadem lícentía imo furore δὲ amen | tia,uel falfa, uel uera cogerere: ut X me loqui, δὲ te pttderet audire:& obijcere tibí,qua aut ac | fantem damnarent aut accufatü:ut ex frontis dutítía,fidé lectori facerem: ut quod impudenter ! fcriberem,uere fcribere iudicarer.Sed procul fit a moribus Chriftianis: ut dim alierum petunt. Ι fanguinem fuum offerant:& fine gladio,oluntate hornicdze(int. T ux: hoc bonitati, tuaq má j faetudini& fimplicitati conuenít:qui de uno pectoris fterquilinio:& odorem rofarum,& ΚΙ torem profers cadáuerum:& contra fententíam prophetalem, amarum dicis efie, quod Senate[ον | —— mt——— Lo vy—vo o— ὦ a Nw Peta I»"ν----γ -— «7 ADVERSVSRVEFINVM,^- So. 15 A quafi dulcelaudaueras.Necneceffe eft;ut ín ecdefiaftícís tractatibus rem tribunalem ucntile;. mus. Nihilg; fuperhocamplius audies, nifi illud etríuío: cam dixeris quod uis, audies quod nonuis,Aut fi tibi uile uidetur uulgare prouerbiti:8t homo fapientiffimus magis philofopho. rum ac poctarü fententijs delectatis.lege illud Hometícü$«ótop ἀξιπηόδα ἔπος τοῖομ Atwoxovceo, 1^!«dl. end; very Hocfolum requiro ab eximia anctitate δὲ cenfura tua(cuíus tanta eft purítas:ut ad fudaría ag«b» role ses femicíntía tua,da:tmones rugíant)cuíus exemplum in fctibendo fequarís? Quis uncg catholíco; rum ín diífputatione fectarum, turpitudinem ei aduerfum quem difputat, obiecit? Sícte dor cuerunt magiftri tui? Talibus inftitutus es difciplinis ut cai refpondere nó potuerís,caput au^ feras: Et lineuam quac tacere nó poteftfeces?INec magnopere elorietis,fi facías quod Ícorpío/ nes poflunt facere& cantharídes. Fecerunt haec δὲ Fulüía in Ciceronem: δὲ Herodiasin Iohan nem:quía uerítatem non poterant audiret& linguam ueriloquam,diífcriminali acu cofoderunt. Canes latrant pro ἀπίς fuís:& tu non uís melatrare pro Chriftoz Scripferunt multi cotra Mar cionem, Valentinum, Arríum,& Eunomíum.A quo eís obíecta éft turpitudo?INonne toti ín có uíncenda πατεῖ íncubuerunt.[ας machínz haereticorum id eft magiftrorum tuorum funt:ut à m MM δα ἳ conuicti de perfidía,ad maledicta fe coferant.Sic Euftathius Antiochenus epifcopus, filios dà nefcit.inuenit.Síc Athanafius Alexádrínzurbís pontifex,tertíam Arfeníj amputauit manum. Duas em quí mortuus príus fineebatur:uiuens poftea habere monftratus eft. Talía δὲ condifci pulí ταί δὲ magiftri nuncde eiufdem ecdefiz facerdote confingunt:& auro,id efttuis tuorumqs uíribus,oppuenant fidei ucríitatem.Quíd loquar de harreticís:qui licet forís fin:tamen fe nomi: nant Chríftíanos? Aduerfum impfjflimos Celfum atq; Porphyrium,quanti fcripfere noftro tüm^Quis omiffa caufa in fuperflua críminum obíectíone uerfatus efttquz non chartz ecde/ fiafticz.fed libelli debent iudicium cotinere. Aut quid refert, fi caufa cadas,& crimine fuperesz INon neceffe eftutcum perículo tui capitís accafes, Vino percüffore conducto:fatis potes facere defyderío tao.Et fcandalum tímere te fimulas:quí dudum fratrem,nuncaccufatü;femper inimi £um,es paratus occiderc.Et tamen míror,quomodo homo prudens furore preuentus,uelis mí bi beneficium tribuere:ut educas de catcere animam meairi:& non patíarís tecum in tenebris huius fzculí commorari. Vis ereo me tacerezINe accufes. Deponeoladíum,;& eco fcutum abii cíam.Ía uno tibiconfentire non potero:ut parcam hactetícís: ut me catholicum non probem. Si ifta eftcaufa difcordíz, mori poffum:tacere non ροζ]. Debueram quidem de omni fcri ptura tux infaníz refpondere:& diuinis uocibusin modum Dauid citharigantís lenire[τοι rem pectorís tuí.Sed contentus ero unius libri paucis teftimonijs:& opponam fapíentíam ftul, tíciz:ut fi humana contemnis.faltem díuína non neolígas.Audi igitur quíd dete, δὲ de omni/ arcere que pofont bus ínuídisacmaledicís& contumelíofis loquatur fapiens Solomon.Infipientes dum íniurijs S onm Á b udo cupidi fantiímpfj facti oderunt fenfum. INe fabricerís íri arnicum tuum mala. Et ne ínitmiceris aduerfum homínem fine caufa, Impij exaltant contumelia. Circücidea te os prauü:& iniqua labía.longe repelle'abs te:oculos cotutmeliofi linguam íniquí:manus effandentes fanguíné iu/ fti:cor fabrícans cogítatíones malas,& pedes feftinantes ad malefaciendü.Q αἱ nititur menda) 1v»» mole cio;paícit uentos;& fequítur aues uolantes, Derelinquit em υἷας uinea fuz,& axes cultura{πὲ fecit errare. Perambulat arídá ac defertíi:& collíoit manibus fuis fterilitaté. Os procacís appro» píatcontrítionis& quí profert maledicta,ftultiffimus eft, Anima benedicta omnís fimplex uir, Anímofus inhoneftus eft.Per delicta labiorum incidit in laqueum peccator. Itinera ftultorum recta ín confpectu fuo.Stultus eadem die oftendit íram fuàm. Abominatio eft domino labía mendacía.Qui caftodít os fuuta,feruat anímam., Et qui temeratíus eft labíjs: terrebít feipfum. Maluscum dbntumelía agit mala:& infipiens expandit malíciá fam, Qustesapud malos fa^ pientíam,X non inuenícs.Suís ítíneribus faturabitur temeraríus.Sapiés timendo dedinat ma lü.Stultus confidés mifcetur ei. Longanímus uir multus ín prudétia eft:pufillanimus ualde im prudés eft.Qui calumnía£ pauperem laceffit factorem eíus.Lingua fapient bona nouit, os ΄ ftiltorü pronunciat mala. V ir anítnofüs parat εἴκήσ-δς ímmüdus eft apud deü omnís quí exal tatcor fuum. Manus ínferens íníufte,non etit ímpunitus.Qui dí ligit uitam,parcit οτί fuo. A nté contritione pracedít cotumelía. Etanteruinam,mala cogitatio. Quiobfitmat oculos fuos;cogi tat peruería (APOLOGIA HIERONYMI |, C tatperuería, S prouocat labíjs fuis omnía mala. Labía ftultí ducunt eutn ín mala:& os audax L»nmleda ms morté inuocat.Malignus uir multa detrímenta patietur. Melior eft pauper iuftusquá médax diues.Gloría eftuíro qui auertit fe a maledictis:qui aüt ftultus eft,talibus fe oblicac. INoli ama re detrahere;ne eradicerís,Suauis eft homíni panís mendacíj: poftea í mplebi£ oscius calculo, qui operatur thefauros.Lingua médacís uana fectatur,& ueniet ín laqueos mortis. In aure ftul tínoli quicdg dicere:neforte irrideant fapientes fermones tuos. Claua& gladíus& fagitta per, niciofa funt: fic& uir,qui contra amicum fuum falfum dicit teftimonium. Sícutaues auolant& pafleres:ita maledictü uanü nó fupetueniet illi.INoli rcfpondere imprudentí ad ímprudétíam cíus,ne fimilis οἱ fias. Sed refponde ftulto ad ftultícá cius,ne fibi fapies effe uideatur.Qui infi diatur amicis fuis,cá uifus fuerit dicitJudens feci. Cratícula carbonibus,& líena ioni,& uir ma. ledicus ad tumultü ríxa. Sí te rogauerit ínimícus tu?,parcés uoce magna,ne cof ntías eiifepté » panim eii πεατία fant in ania ei?. Grrauis eftlapís,& uix portabilis arena:fed ira ftultí erauior utrog;. Cruddis eft indignatío, δὲ acuta ίτα δὲ zelus impatiés eft. Impius calumníat pauperes:& qui có fidit íncordís auaricia, ftultiffimus eft. Totam íram fuam profert infipiens: fapiens difpenfat in partes.Filius malus oladios dentes habet,& cultros molas:ut confumat infirmos de terra,& pauperes ex hominibus.His ergo doctus exemplís,nolui mordere mordétem,nec uícem talío; nís implodceresmaluíg infaniam excantare furibundi:& uníus libri antidotum uenenato pe; cori infundere.Sed uereor ne nihil proficiens:illud Dauitícum cantare com pellar:& hís mefer monibus cófolari:Alienati funt peccatores a uulua,errauerüt ab utero.Locuti funt falfa furor il lis fecundü fimilitudine ferpétis:ficut afpidis fardzz,& obturátis aures fuas qua: nó audiat uocé incantantí δὲ uenefici íncantantis fapienter. Deus cóteret dentes comz:ín ore ipfos: molasleo, nü confrínget deus, Ad nihilü deueni;tandg aqua decurrens.Intenditarcá fuü,donec ínfitmé tur.Sicutcera qux fluit auferen£, fupcecidit ignis,& non uiderunt folem.Et το». Lactabit íuftus εὖ uiderit uíndictà impior, manus fuas lauabit ín fanguine peccatoris. Et dicethomo,fi πείς eft fructus iufto:xtiq, cft deus iudícás eos ín terra.In extrema epiftola fcribis manu tua: Opto te pacem diligere. Ad quod breuiter refpodebo.Sí pacem defyderas,arma depone, Blandienti poffum acquiefcere,non timeo cominantem,Sit inter nos una fídes,& ilico pax fequetur, fí PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. 23 hiuíndída& ego.) Vulgo uindictam legunt, cum híc αἰπαίδα fit,ut eft& ín Graecis codici Εἰ ας ἐμοὶ 1xd uis, hoc eftmeum eftuíndícare,no tud.«ος eft uerü dílemma tu.) Dilem (B4 ma cornutus eft fyllogifmus,cü duo fic proponun£,ut neceffe fit ín alterá incurrere. Dicit em b Ela δίλκμ μα, quod duplex habeat cornu, fiue argumentum,(/ Cereales& Anabafij.) Cereales appellat nücíos miffos q quaquauerfum per orbe rumorem fpargant. Sícutí Ceres Neoptolemü πια ex alto trítícáfpargeret ín uniuerfum mundá. Nà huc Híeronymus€à uocem deflexit,cü antíquitus(ἐσ δ reales dicti(int edilesrei frumétaríz prafectí. ΟΖ;p cereales deprauaueràt curfales,(/ Et Anabafij) Sícappellat quod cófcenfis curríbus,aut equís,celeríus pferunt, Anabafis eim Grace afcenfus eft:á rurfus t alluditad Neoptolemá,q cófcenfu curru, fublími fpargebat femína.« Nt pancgyticá.) Id eft,oratíone ínlaudé mei fcriptà, Atq; hzec cá Ironía dícunt. f INO te pudet phemij.) Ad hüc modá fcríptá erat ín pla: tífqg codicíbus:in nonullís loco phoemij erat premij:Ncutra uox ucl tantulü ad fenfum facit, Vnde fufpí cor fcripta fuiffe, NO te pudet paroeníj,aut certe paroeníae.INà παροιμεῖμ, eft temulentorüín more temere debaccharí ín quépíá,nullo dele&u,nullog; íudícíosinde παροιρίαδ uta λοιδορεῖμγλοιδορία δὲ Aod ipiop,fica παφοιρέωντταςοιμία Q zragápiop Ὁ couitío ftulte actemere dícto, uelut ínter pocula. Nec qctj addubíte ita Ὁ[εχζρεῖ οὗ Hieronymo fuifle. 4. Demaratü& Craffum.) Hos duos pro dítí(fimís pofuít.Opinor cüfenti re,de Demarato nepote Patrocli. De Craffo memínere multí, σαί cognome etía a díuítijs addítá. Addit fubítü;ad maíore inuídia,qd' nó ex patrímonío,fed malis artib?repente factus fit díues.« Darí&.) Daríus ' Perfarürex opulentiffimus. Crorfus rex Lydorü;nobilítatus diuítijs fuis quemadmodt& Mida.^ Per { quod Danacs ef.) Pro Danaes,plarríq; codíces habebát Díanz.Danae fuít Acryfíj itis s Íuppíteruet e ín aurá uiciauit,cita patre effet ínclufa turrí rez. Horatíus fic interpretat fabulá,ut oftendat nihil effe Ε tárepofitü;neg; tá cuftoditüad qd' nó penetret auro. 4f συογραφεῖς αγρόμιμαῖοο.)[4€ cófcriptor abíglítte L τίς.(| Athenogerota.) Si fyncera fcriptura e,fígnificat,fene uerfante ín ludoflitterarío.Graecis ein Athena dicit; d nobif Mínerua.Ea prafecta€ ftudijs,& Athena fcholá appellat, de quo fuperi?quoqi mceminím? γε πτεμ]άγλωτος.) Id οί],ατσρ línguas habes. 4 Elocutíoís περιώολογία.) Periffología uiciü cft fermonis, cá oratío fuptluis uerbís redüdat,(( Soloeciftà,) Soloecífta,q uítiofe loot qd' uulgo uocat íncogrut,a uerbo » σολοικί tp. 4f Δίῳ occideris τροπαισφόφους,) Id€, trophaü ferctes,quafi dicat antefienanos& ucxilliferos. ( Sic ein ex uarijs exeplaríü ueftig ijs reftítuim?,« Abfqs palladís arte.) Oblíque notauít Paliadíum Galata : Pn quo EU quem IN APOLOGL.ADVERSVS RVFFI. SCHOLIA.$0. II4. A quemfubornauerat Rufiinusin Híeronymum,ut interpretatione illius calumníaretur,queadmodá alíbi teftatur ipfe.Erat aute& híc factíonis Orígenícz, unde& cdi admonet Epiphanius ín epiftola fua, ὁ Porro quodaitarte, allufítad Palladem artíum prafidem, 47 Salebrís Ge uoraginibus,) Duo fantimpe; dímentaluíarum, Salebra afpera quaedam obftacula:& uoragínes,cü uía eft profundíor.«᾿Απολογίας pil δ εγέμουο.) Id eft, defenfionís Origenis; Origenis N Vm Id eft;precone,íd em Gracís ceryx.€ Mendace c memorem.) Cítaturab Apuleio& Quintiliano. Mendacía potíffímum confutarí folent íncoftantía fer PN! monís,unde íllís memoría eftopus,«HHolographa.) Id eft,integra,ut erat fcrípta,& nó mutilata;ab ὅλος Pj{& γράφω.€ Cunículos tuos.) Machinamenta dlancularía:a cunículís,quíbus hoftes urbes fuffodíunt; s σπα Etefijs.) Etefize uentí funt certis anni ἐεπιροτίθας fpírantes,hoc eft;poft canículae exortum, ^ uelutín hoca natura datí,ut pomerídianü eftá teperent,alioquí íntolerabilem, 4/ Ad Protei columnas,) . Huíccolumnz ἃ flatuz fuerunt apud Aegyptíos,quéadmodá Baccho apud Indos; Herculi apud Hífpa t nos.// Sed Ionz portum.) Quída codíces habebant,Díonis portum.Si lonz portü legís, intellige T har fis oppídü Cilícíz,quo lonas propheta deftínabat íre,de quo fuperíus dí&tü eft! Per Maleas& Sal sl ᾿ das.) Malea promontoríü eft contra Peloponnefum,periculofiffímü praternauigatibus. Cyclades Infu.Ἐπ. lfuntinmedío marí,quod in orbem íaceant ficdi&z.(! Famofiffimü laci.) Afphaltiten íntelligit,quí ní ugs hilgignít prater bítumen.Nullum corpus anímantíi recipit, Tauri Camelía fluítant: hac δὲ alía multa iu"Plinius libro quínto, Híc eft αμθρωπομοςφ!Ίκο.) Anthropomorphiítz ínter haretícos recenfent ín decre B: tis, quí deo tríbuebant corpus, quale nos habemus: unde& nomen habent, Oftendit faperíus quof2 ἘΠῚ^ dam notatos ab Epíphanío quod ímagínes haberent in templo.(πο tuü quafi operculum uenena, tcm: tz.) Prouerbíaliter dictum eft. Quod alibi fic extulit:Dígnü patella cooperculi, cum reí malz additue m ὁ d quod congruit, ἡ Et eande magiftrí fapientia ctía ín fenfibus quaererent.) Víde ut diuus Hieronymus ' t fententías zítímarí uult ex uerborü ἀῑδσεεία,«Γ( Calphurnianos dífcipulos.) Ruffinü fpíus Calphurniá rie Saluftíaná uocat:huíus ígit dífcípulos Calphurníanos appellat,de quo memiínímus& antea.(Ad ethí Mr 4 camtrálfiens.) Socratesapud Platone,fiue uere fiue iocans,narrat fe ob tarditate ingenij a naturali& regz uh cognítione,ad morale philofophíam traduxiffe ftudia./ Lucretij opiníioncs.) Lucretíus Epícuri fecta» PN tor,de naturís rerá carmine fcripfit, Maximus ille.) Allufit ad Fabi Maximü,de quo ueríus flle Ennía lods nus celebrat: Vnus quí nobís cunctando reflituít rem. 4! Acíftippus noftri.) Is Socratícus philofophus, imt prímus Socratícorü mercede docuít.Hiíc Syracufas nauígauitad Diíonyfiü.«/ Fermagorà nobís& Gor Lui gíam.) Hí rhetores erant;quí fella pofita,profitebant fe omníbus,omní dere ex tempore refponfuros. Pu.(Ínmorem gliríi,) Glíres hyeme condütur, ac fomno feu quíete nó pinguefcunt folum, fed etíam reíu TN* uenefcunt, authore Plínío, 47 Barthochabas.) Hiftoría eftapud Iofephü.(/ Alter Salmoneus.) De Sal p moneo eft ín fabulís,quí curru zreo,& tedis ardentíbus imíratus eft tonítru ac fulmen Iouis,«'tHypocrí c feos.) Id eft,fimulatioís, f Symmyften.) Id eft focíüi tnyfteriorü, δὲ eifdem myfteris ínítiatá.«; An ideo tibi panem non damus.) Alludítad illud Plautíná, Altera manu fert lapide, pane oftentataltera./ Mom. tes aurcos,) Prouerbíale eft, depromifiís ímmenfis,.Modo no montes aurí pollícens.«/Scorteü nimi.) Id eft,coríaceá, INam olím ín corío fignabant. V nde pro uiliffimo nümo Scorteü pofuit, q ne plumbeus Y quídé fit aut zereus,(/Orà Italíze.) In hac Pythagoras docuit //Cuíus em funt illa χρυσᾶ rage ye uoo.) Id eft aurea przcepta,df Illags enígmata.) Id eft, obfcure dicta.De his nos ín príncipio Prouerbíorum non^ nulla tradídímus ex díuerfis authoribus. 4f μαθίσῳο αμαμμίσψο ἔμαι.) Id eft,difcere effe reminifci;ut fenfum δ tnagís reddamus dj uerba;(1 Τὸ tuís coloríbus pingere.) ld eft defcribere qualís es, Eft aüit figura puetz y bíalis fímilís illij,ornatus ex tuís uírtutib?s7 lllud Flomericá.) Eft ín Ilíados.v. Οτ-τσοῖομ εξιτεκόδα ἔτσοο,τοῖομ Xt — πακόυσῄο,ία eft, qualecücg díxerís uerbum taleaudíes.€ Cantharídes,) Cantharis uermículus eft/loetale ὁ habensuenená.(f Fuluía ín Cíceronem.) Fuluía uxor Antoníj, cuíus ínftínctu Cíceronem occidít, quae & acu dícítur línguam extinctí confodiffe, (ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ ΥΕΝΤΙΘ, x Flagius Bríto monachus poft Arríum fucceffít, nouí errorís author,ac Celeftínoac[υ]ίαν wish nofautoríbus δὲ adiutorib?, multos ín fua pertraxít factione. Is ἐδ tribuit liberoarbítrío, * lut díceret abfq gratía Chriftifolís merítis homine poffe falutem cófequí. Atq; fap bacre SUA prímüincrepatusa fratrib?: eatenus ceffítadmonitioi, ut no excluderet gratíá, fed díceret ᾽ ο ΗΛ hacaccedente facilius poffe pueníriad falute,quafi& abfqg hac puenírí poffet, lícet díffici [έως, Orationes quz fieret ín ecclefía,uel pro fídelibus,uel pro ínfidelíbus,ut fuperuacuas dánabat,quod díceret íd quod peteret fibí queq; fua induftría preftare poffe, V eri hocín cocilio Antíocheno cum me tueretne danaref, recantauít,etía fi non defijt deinceps in fcriptis fuis eade docere. Addebat Ada pec^ catum nulli nocuíffe, nífi pfi q comiferat. Oes ipfantes tà infontes naící,dg ipfe Ada fuiffet codítus a deo. Baptícandosatit, no uta peccatís exuerentur, quo carerent,fed ut íacramento adoptíonís honoraretur, Scrípítt tres G9 fide trínitatís líbros,& eclogas,hoc eft,excerptíones ex libris diuínisin more índícis pee capita dígeftas, Publícatus haeretícus fcripfit ín defenfíone(ui dogmatís, Damnatus efta pontifíce Ζ οἱ mo ínfectatibus Afrís,& potí(fimü Auguftíno relíquias fa&tíonis perfequete,ídgs cocilio apud Carthay gine habíto,ducentog:& quatuordecim epifcoporü.INa ípfe Pelagius, antec$ de hoc;pnücíaffet Ζ οἱ, mus,ia ab Innocetio dánatus fuerat. Hac partim ex Profpero,partím ex Auguftíno& Gennadío ac Pla, tía. Htc Auguflínus tradit fua tepeftate recentiffímü hzrefiarchará extítíffejhomíne zloquetía,ut ap^ patet muniítü.Fluíus dogma rogatu Ctefiphontis refellít Hieronymus,oftendes e quos: fontibus híc er , roríueritnatus. Atc; hacquídem epíftola ceu uelitatus cft ín Pelagianos,pollícetur autem fe per ocíum -^áufto uolumíno refponfutum, SEES|: det em "ree cao € η |“ νο s[2v Pyagern: » 1 A πηνία femen e γ Δ ΥΛ' Nen por μον ΟΣ ΤΥΔΥΔΌΈΥ Erodmuy dHoerime*» her 4d ἔδυν tpe» mmpna te rs yoratosi e 5 f j:---—^!;^, 9») 7,; 2) γ4 ς. ΩΣ 7 dn οι ρυλνλὺ Τη δ 2 Mee ione ΟΣ, 54 HIERO; XDVERSV 3LAGIVM AD ΟΤΕΒΙΡΗΟΝΤΕΜ z3| O n audadtet(ut falfo putas).fed amanter ftudíofeq; fecifti:ut nouam mihi ex ue YR teri mittetes quxftionem, que ante lítteras tuas plazrofqy ín oríente decepit: ut per SN PI fimulatam humilitatem,füperbíam difcerent:& dicerent cum diabolo: Ín collum J X3(d afcendam:fuper fydera cccli ponam thronum meum:& ero fimilis altiffimo, Qua ein poteft alía maior efTe temerítas,(β dei fibi nó dicam fimilitudinem,fed aequalitate uendica re:& breui frntentíaomníum haretícorutn uenena complecti:qua de phí lofophorum& ma» xíme Pythágorz δὲ Z'enonís principis Stoicorum fonte manarunt? Illí enim qux Graci nS t"T| appellant πάθν nos perturbationes poffumus dicere, egrítudínem uidelicet δὲ eaudium, fpem δὲ metum:quorum duo prafentía, duo futura funt:afferunt extírpari pofle de mentibus:& nul lam fibram radicemq; uitiorum ín homíne omnino refidere, meditatione δὲ affidua exercita; tione uirtutii. Aduerlum quos& Petipatetici;qui de Aríftotelís fonte defcendunt.fortíffime di :, n, τῇ " die frr ma? edd academici nouí,quos Tullius fequitur:& eorum non díco res qua nullz funtfedum —" ζε] à: ΄- ΄ bra5& uota fubüertunt.Hoceft em hominem ex homine tollere: δὲ ín corpore cóftitutum effe fine corpore.& optare potius Cj docete, dícente Apoftolo:Mifer ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius:Et quía epiftolarís breuitas non poteft omnía comprehendere: ftri -&imtibi uitanda defcribam. Vnde& illud Vereilianum eft, Fincmetuunt;cupiütg, dolent eaudentq,necauras Ref] piciant.daufz tencbrís&carcerececo.— Quis enim potefbaurno geftíre oaudio.aut mcerorecontrahí,ut fpe extollíauttímoretetrerí? Quáobrem& erauif/ fimus poeta Flaccus faípfitin Satyra INáuitijs nemo fine nafciturxoptimus illeeft:: Qui mi/ . nímísurgetur. Pulchre quídam nóftrorum aít:philofophi patríarchaz hareticoré,ecdefiz: pur D :—^ Ερμα /myprurar i s dp us ak efFndi- noy η go(rM e} X ritatem peruerfa maculauere doctrína:xt nefcíant illud dictà de humana fra ilitate:Quid οἷον riaturterra δὲ ciniscPrafertím cum de fjfdem Apoftolus dicat: Video alíarn leesem ín membris meísrepugnantem legi mentís mez:& ducentem me ín captíuitatem,Ft íterü:INon enim quod 'ποῖο hocago:fed quod nolo íd operor. Siquod πό uult operatur: quomodo ftare poteft hoc (quod dicitu:poffe homínem fine peccato cfle fi aclít? Qua ratíone potef 'apoftolus aíferat fe quod cupíatímplere nó poffe? Cüq;ab cís querímus, q fintillí quosabfag* nm ΄ Η peccato putent? INoua ftropha eludere cupíunt uerítatem:fe non eos dícere,qui fint uel fuerint, fed qui effe poffint.Eerceij doctores, dicunt effe pofle; quod nundj fuiffe demonftrant: dicente fcriptura:O mne quod futurum eft:íam factum eft ín príorí tempore. INeq; nunc mihi neceffe eft ireperfingulos fanctorum,& quafi ín corporc pulcherrímo neuos quofdam δὲ maculas de tnóftrare:quod plxríq; noftrorum(impliciter facíunt:cutn paucís fententiolis Ícripturarü; pof, fint hzretícorum,& per eos philofophorum,areumenta conuínci.Quíd ením dicit uas electio nís? Contlufit deus omnía fub peccato,ut omníum mífereatur.Et ín alio loco:O mnes ením pec cauerunt,& índíoent eloría dei.Ecdefiaftes quoc per quem fe cecínit ipfa fapientia, libere pro/ teftatur,& dicit: Non eftením homo íuftus fuper terram:qui facíat bonum& non peccet. Etíte rum:Sí pecauerit populus tuus;non eftením homo quí non peccet.Et quís eloríabitur caftum ! fehabere cor?& non eft mundusa forde: nec fc aníus diei fuerit faper terram uíta eius, Vnde δὲ Dauíd dicit:Ece ein ín iniquitatibus conceptus fum,& ín delíctís peperít me mater mea. Et inalio pfalmo:Non íuftificabítur ín confpectu tuo omnis uiuens.Quod teftimonium fab no/ tníne píetatís noua argumentatione deludunt, Aíunt ením ad comparationem dei nullá effe perfectum, quafi fcriptura hoc dixerit. Neq; ením ait: INon íuftificabítur omnis uiuens, fed non íuftificabitur ínconfpectu tuo omnis uiuens. Quando ením dicit, ín confpectu tuo hoc íntellioi uult, quod eríam quí homínibus fan&tí uidentur: dei fcientia: atq; noticia: ne quad fandi fint, Homo ením uidetin facie: deus autem ín corde. Sí autem ínfpiciente deo δὲ omnia contemplantexquem cordis arcana non fallunt;nullus eft íuftus:perfpícue oftenditut hazretícos non bominem ín excelía fuftollere:fed deí potentia: deroeare,multaq; alia:quacfi de fcripturis fanctis uoluero coneregare,non dicam epiftola fed aolumínis quoq excedam mo/ dum.Níhil noui afferüt,quí ín huiufcemodi applaudente fibi perfidia fimplíces quidé δὲ indo/ ctos decipiüt:fed ecdefíaftícos uiros:qui ínlege dei die ac nocte meditanf, decipere nó ualent, Pudeat ergo eos príncipum δὲ fociorum fuorum: quí aiunt pofle homínem fine peccato ji are efTe fi uclit?Qua ratíone poteft effe quod udlit: cam || ADVERSVS PELAGIANOS; NT'$0. IIS " A fiuditquod Gr dicunt ἀναμάρτκτομ.Εε quia hoc ecdefiarutn per orientem aures ferre nó pof ! funt:fimulant fe fine peccato quídem dicere fed ἀναμάρτκτορ dicere non audere, quafi aliud fit fí ne peccato;alíud ἀναμάρτκτορ,δξ non Gracum fermonem,qui apud illos compofitus eft;duobus uerbis fermo latínus expflerit. Sí abfq; peccato dicis& ἀναμάρτατορ dicere te diffiterístdána eos ergo qui ἀναμάρτητομ praedicant, Sed non facis. Nofti em quid íntrínfecus difcipulos tuos doce; asialiud ore comemorans,& aliud celans confcíétiamobifq; alienis&índoctísloquerís per para bolas: tuís autem myftería confiteris:& hoc iuxta fcrípturam te facere iactas: quía dictü eft: turbis Iefus ín parabolis loquebatur:& ad difcípulos in domo dicit: Vobis datum eft(είτε my: ftería regni coclorumrillis autem non eft datum.Sed ut dicere cocperam,exponá breuítet princi us/ uim δὲ fociorumn tuorum nomína:ut anímaduertas,qualium confortio οἰοτίατίο.. Manichaus; br SMS 24] electos fuos quos inter anímas Platonis ín crleftibus collocat:dícit omni carere peccato: necfi^4 /^^^77 777 uclint;poffe peccare. Ad tanta eim eosuírtut culmína tráfcendifTe,ut carnis operibus illudant. EN^ Prifcillianus ín Hifpania pars Manichzri, de turpitudine cuius te difcipuli diligat plurímii,gety D»; falla»— baro bum perfectionis δὲ fcientiz fibi temere uendicantes:foli cum folis daudyntur mulíerculis: δεῖ| "hone ον lud eis inter coitum amplexufq decantant.— Wum pater omnipotens foecundís hymbribus "eiiis ther Coniugisin eremium ltz defcendíti& omneis. Magnusalit.maeno cómíxtus corpo ur)w""'gefcetus,. Quiquidem partem habent enofticz hzrefeos de Bafilidis impietate uenientem. Vnde δὲ uos aflerítís eos,quí δίς leeís fcientia funt; peccata uitare non poffe.Quíd loquar de SUR Prifcillianoqui& feculi eladio,& totíus orbis authoritate dánatus eftzEuaetíus pontícus Hy. ἔαρ bevenig ᾿ perboríta:qui fcribirad uirgines, fcribitad monachos, fcribit ad eam cuius nomen nieredinís, teftatur perfidiz tenebras,xdidit librum δὲ(επεζείαδ,πες) ἀπαθείας quá nos ímpaffibilitatem uel imperturbatíonem poflumus dícere, quàádo nuncj animus ullo perturbationis uítío commo; uetur: δὲ ut fimplícíter dicam, uel faxà uel deus eft, Huius libros per oríentem Girzcos:& inter prerante difcipulo eius Ruffino,latínos plxríg; ín occidente le&títant:qui librum quoqp fcripfit,— cu]' quafi de monachís:multofg ín eo enumerat;qui nücg fuerüt,& quos fuiffe fcribit Oríeeniftas: Noa ey 756’ Évin rag 4« D|&abepifcopis damnatos efTe non dubium eftzAmmoniü uidelicet δὲ Eufebium δὲ Euthymiü, ἐν 1o 25 συ oL| |& ipfum Euagriü, Ot quoq; δὲ Ifidorum δὲ multos alíos: quos enutneraretedíum eft: δὲ inv taillud Lucretij. Acueluti puerisabfynthía tetra medentes(Οἵ dare conan£,príus oras pov culaciraim— Contíneunt dulci mellís flauoq líquore: íta ille unum Iohannem ín ipfius libri pofuit príncipio:quem δὲ catholicum&fanctum fuiffe non dubium eft: ut per illius occafione exteros quos pofuerat haretícos,ecdefiz introducere. Illam autem temerítatem,imo ínfaníam ei?,quís digno poffit explicare fermone: quod librü Xjfti Pythagoreí hominis abíqs Chrífto atq; ethnici, ímmütato nomíne Síxtí martyris, δὲ Romanz ecdefiz epifcopi pnotauít: ín quo iuxta dogma Pythagorícorum,quí homíné exequant deo:& de eius dícüt efle fubftantía:mul ta deperfectione dicuntur: ut quí uoclumen philofophi nefcíunt.fub martyrís nomine bibant deaureo calice Babylonís.Deníg ín ipfo uolumine nulla prophetari;nulla patriarcharü, nul, la apoftolorum, nulla Chrifti fit mentío:ut epifcopum δὲ martyrem fine Chrífti fide fuiffe con tendat. Vndé'& uos plutíma contra ecdefiá ufürpatis teftímonia.Fecerathoc& íinfanctíiPam?—— T dm philí martyrís nomíne;ut librum prímum fex librorá defenfionis Origenis, Eufebij Cafarienz Feo vore fis(quem fuiffe Arríanüi nemo eft qui nefcíat)nomíne Pamphili martyris pranotaret:quo fcil 7^» 777077 cetegregía illa quatuor Orícenis περὶ ἀρχῶρ uolumina latinis infunderet auribus. Vís adhuc δὲ alium noffe tui errorís príncipem? Doctrina tua Origenis ramufculus eft. In eo em pfalmos Γ E | "Un usi (mz: ^ ubi fcriptum eft(ut de cxterís taceam):ínfü per& ufq; ad noctem erudíerüt me renes mcí:affey L^ Οὐ eim fagctum:de quorü uídelicet δὲ tu numero csxcatnad uírtutüi uenerít fummítatemzne 0777070077777 in tocte quidem ea patí,qua hominü funt:nec cogitatione uítíorum alíqua títillari.INecerube/ fcas de focíctate talium, renuens eor nomina, quorum blafphemijs iungeris.Iouíníani feciida quxftío,tui(πσοπῆ difciplina eft.Ouicquid illi refponfum efbtibi refponfum credito. INec fierí poteft ut diuerfus fiteorum exitus,quotum eftuna fententía. Cum hzc íta fe habeát;quíd uo» lunt miferze muliercalz oneratz: peccatis: qua cítcüferütur omní uento doctrínze femper difce^ , tes& nücp ad fcientíam ueritati ientes:& cxteri mulierícularü focij,pruríentes auribus, νν&ígnorantes 1 I» εν A AD CTESIPHONTEM: ! 4 C&ignotátes quid audíant, quid loqaantur:qui uetuftiffimü ceenum,quafl nouam fufcipiitt t peraturam:quí iuxta Ecechielem liniunt paríctem abfq temperamento,& fuperuenicnte ueri. tatís pluuia,diffipantur? Simon magus hazrefim codidit,EHelenz meretrícís adiutus auxilio.Ni.| colaus Antiochenus οπιπί immundicíarü repertor,choros duxit[οεηπίπεοσ.ἰν]ατοίου R omà pramifit mulíerem,qua decipiendos fibi anímos prapararet. Apelles Ph llomenen.fuarum e mítem habuit doctrínarum. Montanus ímrundi fpiritus przdícator, multas ecdefias per Pri (ζαιτι& Maximillam;nobiles δὲ opulentas foenínas, prímum auro corrupít:deínde harefí pol; luit;Dímíttam uetera,ad uíciníora tranfcendá.Arríus,ut orbem deciperet,fororé príncipis ante decepít.Donatus per Aphricam ut infelices quofay fetentibus pollueret aquís, Lucilla opibus adíutus eft.In Hifpania Άσαρε Elpidiutm,mulier uítü,czcurm caca, duxit ín foueà fuccefloréas fui Prifcillianum habuit Zoroaftrís magi ftudiofiffimü,S ex mago epifcopü, cuí icta Galla non gente,fed nomíne, germaná huc íllucq currenté;alteríus& uicínac harrefos reliquit hare; dem.Nunc quoq; myfteríum iniquitatis operatur.Duplex fexus utrüqy fupplantat:ut illud p. pheticá cogamur aflumere:Clamauit perdix, cógregauít qux nó peperít, faciens díuitías fuas, nonc iudicio. In dímidio dierum derelinquet eas, δὲ nouifTimum cíus crít ínfipiens. Illud ue« ro quod ad decipiendos homínes quofqs poftea huic fententíz coaptarüt(nó abfq ἀεί eratia) cum príma legentes fronte decipiat;introfpectà δὲ diligentiffime uentilatum, decipere non po τοί[τα em dei eratiá ponunt: ut nó per fingula opera cíusnítamur δὲ regamur auxilío: fed ad liberum referunt arbitríum:& ad praxcepta legis:ponentes illud Efaíz: Lecem em deus ín adi toríum pofuit:ut ín eo deo referenda(int eratíz;quod tales nos condiderít,quí noftro arbítrío ΤῈΣ l, m»|^ poflimus& eligere bona, δὲ uitare mala:& non intelligunt ifta dícentes,quod per os eorum;in/. ana ρον flu p tolerabilem blafphemiá diabolus fibilet. Si em in eo tantü deí eft gratía,quod propría nos ca qe[se ehm T N didit uoluntatis,& libero atbitrío contenti fumus:nec ultra eíus índigemus auxilio, ne fi índi^ guerimus liberá frangatur arbitriü:ergo nequacj ultra orare debemus: nec illius dementíam D prccibus flectere;ut accipiamus quotídie,quod femel acceptü ín noftra eft poteftate. Iftiufmo di hominestollunt oratíonem:& per liberü arbitríum,non homínes propría uolátatis, fed dei otétia factos fe effe iactant: qui nullius ope indigent. Tollátur δὲ ieiunia omnifcg contínétía. Quid em mihi neceffe eft laborare;ut accipíam per induftríam.quod femel mez factum eft po teftatís?Hoc quod díco, nó meum eftareumentum: Vnus difcipulorü eiusmo íam magiftet & totíus ductor exercitus, contra apoftoli uas perditionis per foloecifmorü,& non(ut fuí íar — deus&itantffyllogifmoram fpineta decurrens:fic philofophatur δὲ difputat. οἱ nihil aco abfq; dei Ay. η ο vien d auxilio:& per fingula opera;eius eft omne quod eflero:ereo nó ego qui laboro.fed dei ín me.» ^"«oori-epst est 2v*— coronabiturauxilíum:fruftraq; dedit arbítrij poteftatem, quá implere non poffum, nifi ipfe^^ i δύ, AM vtt ober ge femper adíuuerít.Deftruitur em uolátas, qua alterius ope indicct,Sed liber: dedit arbítri ρω, deus,quod aliter liberum non erít;nifi fecero quod uoluero, Ac per hocait:Aututor femel pote. ftate quz mihí data ef;utliberum ferue£ arbítria:aut fi alterius ope indígeo,libertas arbitri ía me deftruetur.Quí hzc dicit quá non excedit blafphemíam? qua hareticorum uenena non ft perat? Afferunt fe per arbitrij libertatem nequacj ultra neceffarium habere deum:& ígnorant. vp ropiap Kp Quid habes,quod non acce] iftitfi autem accepífti, quíd eloríarís, quafinon accepe^ ΗΝ f plan tis? Magnas agit deo gratías,quí per libertatem arbítrij rebellis in deum eft. Quá nos libenter amplectímur:ita dütaxat,ut agamus femp eratías largítori:(cíamufqs nos nihil effe, nifi quod donauit;in nobís ipfe feuauctít,dicente Apoftolo:Non eft uolentís neq; currétisfed miferen/, εἰς dei, Velle δὲ currere meum eft.Sed ipfum meum,fine dei femper auxilio non erít meá. Dicit ein idé Apoftolus: Deus eft quí opera£ ín nobis& uelle& perficerc.Et faluator ín euágelio:Pa ter meus ufq; modo operatur,& ego operor.Semper largitor, fempercs donator cit. Non míhí fufficit, quod femel donauit;nifi femper donauerit, Peto,ut accipiam:& cum accepero, rurfus pe to.Auarus fum ad accipienda benefícía deí,nec ille deficit ín dando,nec eco fatíor in accipiédo, Quaáto plus bibero,tanto plus fitío.Leoí enim a pfalmifta cantari: Guftate& uídete, quoníam fuauís eftdris.Omne quod habemus bonum guftus cft diii.Cum me putauero ad calcem pet uenifTe uíttutum,tunc habebo principium, Principium em fapientia: tímor dri: quí expellit m" atqj » 2271 f" 3 1. peces | ». ΣΙ Ἐ | E εἰ Bi Fi Lm ΡΣ E. ἘῈ UR i2 2 d 4 lj B Et Iz. Εν d e: H | ra [| i B: E. I E. |. LS Rams 7 1 3444 aer“7: DlUMMTU pit!{7“ 7 ADVERSVS PELAGIANOS. Σ᾿-$o. πό A atq deftruiturcharitate.Hzchominibus fola perfectio, fi impetfectos.efTe fe noucriit. Etuos κε (inquít)cum omnia feceritis,dícite:ferui inutiles fumus,quod debuimus facere. fecímus.Si ínuti lis ελ, αμ fecit omnía: quid de illo dicendum eft, qui explerenó potuit? Vnde δὲ Apoftolustex patte accepifle, δὲ ex parte comprehendiffe fe dicit,& necdum effe petfectum: praterítorumc obliuifci,& ín futurum fe extendere, Qui femper prateritorum oblíuifcitur& futura defyde,: δὰ rat: oftendit fe prxfentibus non effe contentum. Quod autem πε deorfum íactitantlibe.- ff; pe"m HN ad^n n rum a nobis arbitrium deflrai: audiant econtrario cos arbitri deftruere libertatem: qui male,/ Merton ώ ἂν€o abutunt aduerfum beneficiá largitorís.Quis deftruit arbitri: Ille quí femp deo agit Qta/ σε ον δ mro τὸν tías:& quodcüg; in fuo ríuulo fluít;ad fonté refertzan quí dicit: Recedea me quía müdus fum, ejye 23 j late, at» t non habeo te neceffarizDedifti enim míhi femel arbitrii libertatem, ut faciam quod uoluero; bon 57 Eno Wi quíd rurfüm te íngerís: ut nihil poffim facerenifi tà ín metua dona compleuerís?Frauduléter tij pratendis,ut dei eratíá ad conditione hominis referas,& no in fingulis operibus auxilium dei requiras:ne fcilicet liberum arbitria uidearís amítterei& cum dei cotemnas admíniculá, homi. 31 πᾶ quxras auxilia. Audite quafo;audite facrilegü.Si(inquit)uoluero caruate dicítum, mouere /.: l.i ες MINES 7 -- L4 ΄ ΄* L4 Ld»-: A ij ὴ smanü federe;ftare;ambulare,dífcurrerefputa ἰάσοτο, αἀποΐλας digitulis naríü pureaméta decate^»(e(5 7^0? ο ze,rcleuare alui uríná digerere:femp tihi auxilíá dei neceffarià erít? Audi ingrate,imo facrile, geapoftolii pdicantéSiue manducatis.fiue bibítís,fiue aliud qd agítis,oía in noie dii agite.Et τὴ illud Iacobi:Ecce nücq dicitis:hodie aut cras pficifcemur ín illá cíuitat&& faciemus illic ániüi:ut T Begociemur δὲ lucremur;qui nefcítis decraftino.Q uz enitn eft πίτα ueftraz Aura eft enim fiue mi uapor paululá apparens: deinde diffipatur.pro co quod debeatis dicere:fi dis uoluerit,& uixe/ rimus faciemus aut hoc aut illud. Nuncaát exultatis ín fapbijs ueftrís:oinis iftiufmodi olotía/ B tío peffíma eft. Iniuríà tibi fieri putas δὲ deftrui atbítrij libertaté: fi ad deü femp authoré recur, m ras:íi ex illius pendeas uoluntate, δὲ dícas:Oculi mei femperad drim,quon ἰδ: ipfeeuellet de la» queo pedes meos? Vnde δὲ audeslíngua jpferte temeraría; unüquéqy arbitrio fuo regi?Si fuo* arbitrio regit ubi eft auxilii dei? Sí Chrifto rectore no indícet:quó fcribit Flieremías: Noeft— di, Ι in hoic uía eíus,& a diio oreffus hominis diríeunt:Facilia dicis dei effe mandata:& tamen nulr 55.35 b Mginba lum proferre potes quí uniuerfa cópleuerit.Refpóde mihi;facilía funt an dífficilia?Sí fadlía, p^ hiec νι Mito. s ἰ, 1 fer quís ca impleuerít:& cur Dauíd ín pfalmo canat: Qui βποίς laboré ín praecepto. Et íterame[Ὁ c2: Ί aMonpleni- 5n Propter uerba labíorü εποτ οσο cuftodíui uías duras. Et dis in euáeclio: Intrate per aneuftá|, ἐν: b» 42 hes: mt| portá:& diligite inimicos ueftros,& orate pro hís, qui perfequun£ uoszSín aüt difficiliaxcurau 59»» Οτο 9056» 6^] fus es dicere.facilia effe dei mandata,qua nullus impleueritzINó íntellioís tuas inter ferepuena rc fententías. Aut ením facilía funt;& infinita eft multitudo homináü qui ea impleueríntzaut dif ficilia:& cemere dixifti efTe facile;quod difficile eft.Soletis& hoc dícere.aut potlibilía effe máda ta,& recte a deo data:aut impoffibilia:& nó ín his efle culpá q accepere mandata.fed in eo qui dedit ímpoffibilia. INüquíd peepitmihi deus,ut effem quod deus eft:ut nihil ínter me effet& diim creator&ut maíor cffem ancelorá faftioio,ut haberé quod αποοῖί nó habentzDe illo[τά ptü cft quafi ppríü:Quí peccatü nó fecít;nec dolus inuentus eft ín ore eíus, St hoc& mihi cum CN: Chrifto comune eft,gdille habuit propríüzalioquín per fe tua fententia defttuct. Afferís poffe Γι 8 eroo di km' homíné εἴς fine peccato fi uelit:& poft orauiffimü fomnü ad decipíédas rudesanímas fruftra Yofsc fos fr e Jf conatís adíungereno αρ dei στατία, οἱ enim femel homo pet fc poteft effe fine peccato, quid neceffaria eft dei στατίας ϑίη aüt fine íllius gratía nihil poteft facere,quid neceffe fuit dícete pof) ἱ fc qd nó poteft: Poteft(nquiteffe fine peccato;poteft effe pfectus fi uoluerít.Quís ením Chri] ftianon: nó uult effe(ine peccato;aut quís perfectioné tecufat: fi fufficit οἱ uellez& ftatím{ equi pofle, fi uelle pcefferiteINullufa; Chriftianom eft q nolit effe fine peccato:oés ergo fine peccato| erunt:quía utíqy οἷς cupiunt efle fine peccato. Et ín hocingratus tencberís,ut quía nullü,aut ra: rum qué fine peccato proferre potes,oés fine peccato efle poffe fatearis.Poflibilianqvibymဗ 7, VA, data dedit deus.Et quis hoc negat?Sed quomodo hac intelligenda fit fententía:as electionis c^c*cv«i Mis,] apettíflime docet.Ait ei: Quod eratimpoffibile legís;in quo infirmaba£ per carnédeus filii] fuü míttens ín fimilítudine carnis peccatí,& de peccato códemnauit peccat ín carne. Et ícerüz Ex opetibuslegis nó íuftificabit omnis cato.Quod ne de lege Moyfitantüdictü putes&ná—»«| MES VV 25 de ας E I e ——— uA* πο αχωμος τὸς eii cadi ee RS STR 0800 EI aon iem EN Ewu imer Rm μονος o ἷ | ^ lc δόλο [ a 27^if ΜΟΊ δ}5 A mni v WX τ sf Ld Ada yenevave yof AD CTESIPHONTEM' de omnibus mandatis,qu& απο legis nomine cótínen£.idem ἃ poftolus fcribit, dícés:Cofentio. eim leoi ἀεί iuxta interíoré homíné:uideo aut aliá lege in membrís meís,repuenanté leoí meni είς mea,& captiuanté me in lege peccatí,qu& eftín membrís meis. Mifer οσο homo, quis me li s: Gratía deí, per Iefum Chriftum diim noftrum; Cur autéhoc bctabít de corpore mortís huiu dixcrítalío fermone demonftrat.Scimus enim quod lex fpüalis cft: ego auté carnalis fiim, ue^ nundatus fub peccato.Quod enim operor,non cognofco,IN6 enim quod uolo illud operor.fed. quod odi;illud facio. Sin auté quod nolo hoc facío,confentío legi;quonía bona eft, INuncauté nequacp opetor illud:fed quod ín me habitat peccatü.Scío ením,quod non habitat ín me, hoc eftincare mea bonum. Velle ern adíacet mihí:perficere auté bonum,nó ínuenío,ING ením qd uolo bonum.hoc facio:fed quod nolo malá,hocago. Sí φᾶς quod nolo hoc facio:nequady ego operor illud.fed quo 5: qui& eorü,q de díuerfis naturis ecdefiz bella cócínnant;afferentíá malá effe natura qua immu tari nullo modo poffit.Et hocnó mihi,fed apoftolo imputa;quí nouit alíá effe deutm;alíud effe hominéaliá carnis fragilitaté;alía fpíritus fortítudiné.Caro em defyderat cotra fpíritü,& fpüs cótra carné& hac ínuicé fibi aduerfantiut nó que uolumus ípfa faciamus. À me nuncj audíes maláeffenaturá.Sed quomodo fit carnis fragilitas differenda:ipfo q fcripfit docente;difcamus. Interroga eum quare díxcrít;nó enim quod uolo hocopceror, fed quod odí malum, illud facío. ux ncceffitas illius impediat uolátaté, qux: táta uís,odio digna imperet facere:ut nó qd'uult, fed quod odit,& nó uult facere compella£?Refpondebit tíbí:o homo,tu quís es, qui refpodeas deo? Nunquid dicít fízgmentum figulo:quare me fecifti fic? An nó habet poteftaté figuluslutí, vecefet ejl ἳ lo o deeadé maffazaliud quide uas facere ín honoréalíud auté ín contumelíá? Obtjce deo fortíoré A 3 1"e E, ΄ D"' Cipteponake| eq? ἦγ calumníáiquare adhuc cum ín utero effentEfau& Iacob,dixerit, Iacob dilexi, Efau autem odío «ή jet bhecexbyo fh j D Ἴ ^; v f3 d TU 759) 1 [πε fs qvane N V habui. Accufa eum íniquitatís,cur Achar filius Charím:de Hierichontína prada aliqua furatus fit, δὲ tanta milia homínü illius uitio trucidata fint. Quáobré filij Eli peccauerínt: δὲ omnis ρε) né populus extínctusatcagy fit captat Dauid peccauít ut enumeraret populum:& cur ín toto. Iíraeletanta homínü cxfa fínt milia.Et ad extremü(quod folet nobís obijcere cotubernalis ue fter Porphyríus)qua ratione demens δὲ miferícors deus, ab Adam ufq; ad Moyfen;&a Moy feufq» ad aduentü Chrifti:paffus fit uniuetfas gentes perire,ignorátía legis δὲ mandatog: def. Neq: ením Britátiia fertilis prouíncía tyrannog δὲ Scotticxe gentcs,oéfqy αἱ ad oceanü per cir. cuítà barbara nationes, Moyfen ρῶν cgcognouerant. Quíd necefle fuit eum ín ultimo ue nire tépore:& nó príufdp innüerabilís períret homínü multitudo? Quá quaftíoné beatus Apo D ftolusad Romanos fcribens prudentiffime uentilat;ignorans hacc,& dei cocedens Ícientía.Diz gnare& tu ífta nefcíre,qua quxrís. Cócede deo potenti fuíinequadj te indiget defenfore. Ego mifcrabilisqui tuas expecto cotumelías:q illud femp lego:Gratía faluí facti eftis.Et. beati quo tum remifIx funt iniquitates,& quon: tecta funt peccata:ut de mea fragilitate loquar: που me. tnulta ucllequa facienda funt:& tamen implere non poffe.Spiritus en fortitudo ducit ad uit: fed carnis fragilitas ducit ad mortem.Etaudio dim comonenté: Vigilate δὲ orate,ne íntrctís ít: ,tentationé.Spiritüs promptus eftcaro auté infirma.Fruftra blafphemas,E ignorantíum auri^ bus NS liberá atbitríü condemnate.Damnet illequi damnat. Czteg nos ex eo differi: fnusa trium dei nítítur auxilio,illiufcg per finoula ope índiget:Quod uos nó dultís.Sed íd uultísutq ᾿ femel habet liben; atbitríum,deo adiutore nó egeat. Liberá arbítríum,dat libera uoluntaté& nó ftatím ex libero arbitrio homo facít:fed ἀπί auxilio,qui nullius ope indíget.Tu ipfe qui per fectá δὲ deo aqualé in homibus íufticiá íactitas,& peccatoré te cíTe cofiterís: refpo& mihi, uclís an nolís carere peccato Siuís,quare íuxta fententíá tuá no imples,quod defyderas? Síinaütno üis,cotemptoré te pracepton: dei effe demonftras.Sí cótemptor es,utíqy δὲ peccator, Si pec tor,audi tibi fcrípturà loquenté:P eccatorí dixit deus,quare tu enarras iuftícas meas,& a : badei dumnó uis facere, poft tergum tuum proíjcis.Et nouus Apoftolus,orbi terram facienda & nó facienda decernis. Sed non eft íta,ut loqueris. Aliud in tua mente uerfatur. Quádo cm te dicis d habitat ín me peccatü. Recamabis& dices:Manichzorü dogmanosfe. rutís animalibus,quod liberi arbitrij conditi futnus:fed ipfum liber&(ut diximus)arbi/. ffumís. teftamentü meum per os tuum? Tu uero οι difciplina;& píccifti uerba mea rctrorfum, Ver τοοἁ σὰ φσα beue μα) φῶ σαι αὐ σιν ὐὧκ.-τὦἐὃὋὍδΔὁὅἕόὅέ͵υἜι͵ ADVERSVS PELAGIANOS,$o. 17 A dics pecatoré δὲ poffe hominem fine peccato effe fi udlitiillud uis intellioi.te quidem fanum 7.0}(6 2h eflc, omni catete peccato:fed per humilitate peccati notnen affumete: ut alios potius laudes, /^*! όσο ντ & tibi detrahas.lllud quoq; argumétü ueftr; ferre quis poffit? DDicitís hís aerbis. Aliud eft effe,/ CB Ium Me aliud elfe pofTe, Effe nó eft in noftra pofitá poteftate,effe atpoffe eeneraliter dici. Q uod[σον—"^^ εἰς x es P alíus non fuerit, tamen poffiteffe qui effeuoluerit. Rogo quz eft ifta argumentatio, poffe effe, o nr| mui quod πμ A nr fieri, quod nullum feciffe tefteríszid cailibettribuere, qui an fututus κε fit ignores: δὲ dare nefcio cuí, qd'ín patríarchis δὲ prophetis& apoftolis fuiffe nequeas appro^ bare? Audi eccfiaftícá fimplícitaté fiue rufticitaté autímperítiá ut uobis uide£, Le d'cte pl"-————— ERRARE EUER] dis:publice przdíca,quod fecreto difcipulis loquerís.Q'ui dicis te habere arbítrij libertaté quare Ι 5: η 2ΡΟΤΟ fm nó libere quod fentis loquerís? Aliud audiunt οδίσποτατη tuom fecreta;aliud roftron: populi.|.»(«vr σε Etein uuleus indocti; non poteftarcanorü tuorü onera fuftentare, nec capete folidum cíbum, 4.//,o X oho orem quod infantiz lacte contenti eft. INecdá fcripfi,& cóminarís mihí refctiptorü tuom fulmína:ut.^^^» /^^ fre fcilicet hoc tímore perterrítus,non audeam ora referaret& non animaduertís idcirco nos fcribe;| re,ut uos refpondere cogamíni:& aperte aliquádo dicere: quod pro tépore perfonís& locis uel loquímini uel tacetis.INolo uobis liberum effe,negare quod femel fcripferitis. Ecdefiae uíctoría eft,uos aperte dícere quod fentitis.Aut em idem refponfuri eftis,quod& nosloquimur:& ne quad erítís aducrfarij fed amíci.Aut fi cotratía noftro dogmatí dixerítis,in eo uíncemus,quod omnes cognofcent ecdefiz,quíd fentíatis.Sententías ueftras prodidílfe fuperaffe eft. Datet pri| ma fronte blafphemía. Nó neceffe habet couínci,quod fua ftatim pfeffione blafphemü eft.Mi-| namíní nobis refponfioné;quá uítare nullus poteftnifi qui omnino n6 fcribit. Vnde noftís.qd dicturi fimus, ut refponfioné paretís? Forfitan ueftra dícemus: δὲ idcirco íngenij ueftri acuetís ftilum.Eunomíani, Arríani, Macedoniani;nominibus feparati,impietate cocordes,nulli nobis: laborem faciunt. Loquunt en quod fentiunt.Sola hac harefís eft;qua publíce erubefcitloquí,.- level sell' quod fecreto docere no metuit, Magiftrorü filentía profert rabíes dífcipulom:. Quod audierüt| in cabículis,ín tectís pdícant:ut fi placuerít auditoribus quod dixerint, referat ad eloríá magi ftrorá: fi difplicuerit, culpa fit difcipulinó magiftri.Ideo creuit ueftra harefís,& decepiftis pluti mos:maxíimecqp eos,quí adhxrét mulieribus δὲ fciunt fe peccare nó poffe: quía fernpet docetís, femp negatís:& audire meretníni illud propheticum: Gloria illis in partubus δὲ parturítionib? i da illis dne.Quid dabis illis? Vuluà ftetilé δὲ ubera arentía.Feruet anímus,nec poflum uerba co. hibere.Epiftolarís anguftía;no patíturlongi opetís magnitudiné. Nullius ín hoc opufculo no men propríe tangi£: Aduerfus magiíftrum peruerfíi doomatis locuti fumus.Qui fi iratus fuerit atq refcipferit fuo quafi mus prode£ indíciozampliora ín ucto certamíne uulnera fufceptur?. Multianni funt,quod ab adolefcentía ufq; ad hanc ataté, diuerfa fcripfi opufcula,femperg; ha bui ftudio audiétibusloqui,quod publice ín ecdefía dídiceráinec philofophorü areumenta fe &arí,fed apoftolorü fimplicitati acquíefcere fciens illud fcripti: Perdam fapientia fapientium: δὲ prudentíá prudentíü reprobabo:&[ατα dei fapientius eft hoibus.Cum hacfe íta habeant, prouoco aduerfaríos,ut οὓς retro carthulas,ex ínteero difcutiant:Et[ί quíd in meo ingeniooui,— Ι τῇ repperetínt,proferantín medíü. Aut em bona erunt,& cótradicam eorü calumníazaut repre/(3 nn ῥέεν" hoi henfibilia:& cofitebor errorem,malens emendare cg perfeuerate in prauítate fententíz.Et cu ec σο doctor ceregie;aut defende qd'locut?es:& fententíarü tuarü acumína aftruc&loquío fabfe: us quéti:ne quado tibí placuerit, neces quod locutus es:aut fi certe errafti;.quafí homo,libere cofi, dos tete:& difcordantíü ínter fe redde concordíáa.In menté tibi ueníat tunícá faluatorís,nec a militi| bus fuifTe cofciffam.Fratrü ínter fe cernis iurgía:& rides ατορ lctarís,quod alij tuo noie;ali) Chrí Sed: lor f [ui ftiappellenwir.Imitare lonam,& dícíto:Si propter me eft ifta tépeftas, tollite me, δὲ mittite im. o; bo 450: às mare.Tlle humilitate deícctus eftín profundum,ut ín typum ἀδί gloríofus refuroeret. Tu per ων”(προείᾶ αὐ aftra fuftolleris;at de te loquat Iefus: Videbá Satanam ficutfuleur cadenté de coc o lo.Q uod autem ín fcrípturís fanctís multi iufti appellenturut Z achatías,& Helifabet,Iob,Io/ faphat,& lofías: δὲ multi quorü normínibus facra(críptura cótexta eft:cgcj ín promiffo opcre plenius(fi gratiá dris dederit)dictutus fim:tamé ín prafenti epiftola hoc breuiter ftrínxifle fuf ἘΦ s P. ficíat:quod íufti appellentur,non quod omni αἰτίο careant:fed quod maiori parte uírtutii com C thi Yr. fmyfurz dh"n s ΄ ε Y.-,€ LJ— m ; mendentur.Deniq; δὲ Zacharías filentío códemnat;& Iob fao fermone reprehendítur,& Iofa aylleme 0 ὅση ματα, YV s phatáàe:-^w imp --- a lo nnnm! «1Η EPISTO.AD CTESIPHON.SCHOLIA. C phat&Iofias:qu(ία dubio dicti funt feciffe narrantur, quz diio difplicerent. Quorum. altet impio auxilium tulit:& correptus eft a propheta: alter contra praceptum dii ore Hiere,. mix,occurrit INechao regi Aegyptio, interfectus eft& tamé uterqy iuftus appellatur.De az. terís nó eft huíus téporis fcribere,neq; em a me libr fed epiftolá flapitafti. Quí díctandus eft ex ocio:it omnes oblatrationes corái, Chrifti auxilio deftruende:quod nobis fanctarü(είραι.. rarum teftimonijs afferendü cft,in quibus quotidie credentibus loqui£ deus.Illuday te per fan, ᾿ς δὲ illuftrís domus conciliabulü precor,atq; cómonco,ne μά μπα aut ut multáü,tres homun: culos fufcipiát tantarü feces harefcon:aut(ut pan: dícam)ínfamiá:ut ubí prítná uírtus δὲ fancti. «a tas laudaba£ibi prefumptíonís diabolica& fordidiffima focietatís turpitudo uerfe£.Scíat οἱ vl, qui huiufcemodi hoibus opes fuggerüt;harteticorü multitudinécógregare:& Chrifti hoftes fa. mnn vrbs cete δὲ enutríre aduerfarios ei? fruftracy aliud lingua ptédere;cá manu fentíre aliud coprob&t, (PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA, cpu vh; 29 uw Edaqualítaté.) Vt pernos ipfos&noftrapte uírtute boni(imus& nullís affe&tíbus οὗπο. ^ S xij. Pythagorz& Xenonís.) Nam Pythagoras diuínítate affectabat: homíne dícebat εὖ Ἢ] dei fubftantía;ut paulo ínferius explícat:& Zenon índucebat&záa), hoc eft uacuitateaffe | tui; quá Ariftoteles ímprobat, pofteríores etíam Stoící, 4/ Girzcí πάθε.) Quos aliquando 48] uertuntaffectus,aliquado perturbationes anímí;alíquado motus& ímpetus,alíquádo mor ὁ bos.Nam paffíones ut recentíores loquuntur,non probant antíquí. 4 Egrítadinem,) Sunt quatuoraffe ctus przcipui.Dolor,uoluptas,fpes& metus:quos δὲ V ergilius com plexus eftjín fexto Aeneidos. Hínc metuunt cupiunt, gaudentg dolentqs. Q'uandg Aríftoteles ín genere definit affectus, quos uel dolor uel uoluptas comítat,cuíufmodi funt cupidítas,íra,metus fiducía, ínuídía,gaudiüi, amícitía,odíá,defyde t eiü,zemulatio,mifericordía. 4/ Peripatetici.) Hi uolunt affectus effe ftímulos quofdà ad uírtutes, At harc f pulchre refellit Seneca.(/ Sed umbras& uota.) Vmbras,quod ímagínenturfapíente quí πα fit. Vota, .— καὶ quod optet magis, t praftent. 4 Hoceft eim homíne ex homíne.) emíror cur Hieronymus tà íniquus rmi. Iquarís,efttamenaliquid ad í * fit huic Stoicorü paradoxo, qua nihil effe poffit Chriftíanius, fi quís rece interpretet.Etem finó afle^ quod eftoptímüniti. Deínde Chriftianum eft ex homine ín deum tranffi/ urari quoad licet: nec hoc eft fuperbiz fed pietatís.Deus autem nullís mouct affectíbus.Porro ob mi^ Í arte t: s n» 1f.-""" ΄ ΄ εν pm Ve ricordís Auguftinus eft infenfus Stoicis, quafi nó poffím fubuenire proximo, nífi dolore ftimulatus, Beneficiá cleemofyna eft,nó anímí dolor. Porro quod Paulus aít:mifer ego homo,alíená perfonam ín fe , tranftulít, Nam pocipiem quod fcripfit de angelo Satanz, Hieronymus alícubí de uehemetí capitís do ; lore interpretatur.(/ Hinc metuunt cupiunt.) Hocexopiníone Platonis dixit Vergilius quí putauitani . mas e colo delapías,G craffís immerfías corporibus, huiufmodi affe&ibus obnoxías reddi.(Euidàno, ! ftrorü) Dí&ü eltalicuíus Chriftiani,fortatle Cypríani aut Tertulliani, Noflrorum en addít;ne putares t eentilem. 4/ Datríarchae haereticorü,) Significat omneis harefes c phílofophorülitteris effe natas:& purí — tatem Chriftíanz fapíentiz, doctrina illor;no adíuuarí fed cofpurcari. Át cur nó ín íus uocant Hierony ln ρα] Peas(TA 7. MW πι 1 7:€; η ποιον, 7*5" miftiquidatheologiquinihil putant íntelliei in diuinis litteris;nifi bonam τς 1iftotele con £riuerís:ím udentiflímum effe cocionari apud populum de Chrífto,nifi Arí 1 yficam& Metaj 7''. pBeruAatseroy Aie es eje m a AR OR EE:--- A ne»^ ris: n h AE amuffím calleas. Indocta putant omnía,nifi centíes inculcaris philofophü, Ac putant de rítíana religíone,fi quis Ariftotelis PU teíecerit.Et unde Hícronymus ones harefes exortas pu^ tat,(ine hís non exiftímant haretícos poffe rcfelli. Neq; em ficpoterunt elabí, ut dicant hocab alio dict, πὸ ab Hieronymo. Certecti probat alienam fententía fuam facít. Neq; uero haec díxerim,quod Aríftote [ίσα phílofophíae ftudium improbem,aut ullum omníno ftudium modo bonarumlítterarum: fed quod Lashtrs ef»5,. nolim ín prophana gentilium doctrína,facrze Chrifti doctrínz prafidíd coftítuí,(/ V ideo aliamlegem.) on? Pa&M"5. Erbzcmea fentétía, Paulus ín fuá perfonátranftulitquo mínus molefta effe: difputatío: nó quod ipfeía ην o" di^" huiufmodi uexaret affectíbus,utpote perfectus.(/ Noua ftropha.) Stropha eftoblíqua fermonis figura, τ δ qr 2^9 cam aliudagimus, aliud prae nobís ferímus,hoc eft, cam laudando mordemus, obiurgando adulamura Diese NUN Re rte umm E Ed ^ ovaeer Iocre. nl. /., mà[vy ΗΝ. hA, L4 μετρα MAR IE SeixTo torqueo. Hocadmonuí,ne quís e ftfopha faceret fcropha,ut nó raro folet accidere.(/ Sed quí efle ^ poffínt.) Iidem refpondent Stoíci,de fuo fapiente. Itíde Tullius& Cyuintilianus de fuo Oratores re. ^ étemeaquide fententía,oportet ei exemplar abfolutíffímü effe, 4/ Omne quod fuít.) Eftin Ecdefüafte, Ρ. ΙΝΙΒΙΙ ποαᾶ fub fole Gc. η corpore pulcherrimo.) Allufitad illud Oratían, Velut(i egregío infperíos η£eprehendas corpore neuos.«/ Conclufit deus.) Obfecro, quíd hzc aduerfus 5εοίσος[νε eim cofequí ὑ τας εχ hís, omnes femp peccatutos, fi femel peccatores deprehenfi funt.«ἵ Quí apud illos compofitus eft.) ἀ partícula eft príuatiua& ἃ μαςίάμω pecco fiue erro. V nde compoltita uox&peueTTodinteríecta lít^ tera y propter híatum uocalíum. Hieronymus putatníhil íntereffe inter Graecum fermone& latinum, men Graca uox,magis fonat habítü dj actá,quafi dícas ímpeccabile,aut quí poffit no peccare:nó qui car $ feat peccato. Quadj hinc quoq cofequit quod infert Hieronymus.( INoftí em.) Quod híctorquet Hic!. ronymus ín Pelagii, id ín fuperioribus epiftolís pro fe torquet:adeo nouit ijíde locís ín utrágs partem F uti,«ἵ Manichaus.)[Nà ἐς aiebat anímas audítorü fuorá ín electos reuoluí,aut maíore cópendio ín είν electorü:xut índe purgatz,ín nulla íam corpora reuoluerent.Caterorá cf anímas, in pecudü corporarez tradí:author Auguftin?, Addidit aüt anias Platonís,quod hic error Platonici quídda fapit,q fcripfitani mas olím ín colo apud louem uixíffesínde quafdà(αεί alis delapfas,in humana corpora demerfas,ín q bus fi degeneraffent,rurfus ín afinort;pifciü ὃν ceterorü animati corpora demigrare,donec purgata re/ * fipifcat.« Pars Manichai.) Nà cá illo in plarífgg cofentít.In alíjs fentit cá Pelagio, nónulla ex fefe reppe! /.(^sTINEPISTO.AD CTESIPHON.sCHOLIA.|^:$0. πῷ Qs : Ἢ A τ Φαδέαίέ deturpitudíne,fignificat illos fecretis coereflibus turpítudines exercere folitos: ds uttege "m^ ret,hocuerfu folét fuos admonere. ura, períura,fecretü prodere nolí. 4 TG pater omnípotés.) His πετ ts bus Vergilius defcribit coítá louis cá fua Junone, quos Híeronymus rídendí caufa,torquet ad turpítu^ Qi. ὃ dines Prifcillíaniftara.((Gnoftícz Herefzos.)Gnoftici dí&i fant Graco uocabulo,ob infignem eruditío TN néquá fibi uíndicabant:cum níhílíftis nec índoctius,nec ftultius. Turpíffimas libídines ín(acrís fuis ex εις ercebát,unde δὲ βορβος!αι dícté funta coeno. Hi anímá hois,dicát effe partículá díuínz naturz. Hos Hie aa€ ronymus in Chronicis exortos putata Bafilide, Auguftínus a Nícolaítís. 4/ Qui fzeculí gladio.) Nam ís Su, ín concilio Burdegalenfi fe damnandá íntelligens,ad ímperatoré Maxim prouocauitaudítufq; Treue TM tísab Euodío pratfecto pratorío,a Maxímo gladío addictus eft cá Eucratía Delphidij rhetoris coíuge, P δὲ Latroníano, alífqy errorís cofortibus, Ibide alía quzeda Prifcillianidifcipula, noie Vrbíca,ob ímpietae——— Ν "- εἰς pertínaciá, p fedítione uulgi,lapidíbus extincta eft: δίς íta,cepere tá reuínci haeretici, nó fyllogifmis, C. 037 X din drm fed faxis ac ferro. Ita Profper,in Chronicon appendice. Atteffatur& Híeronymus ín Catalogo fcriptorü 5» γενν.) vM m* Παβία, Euagrius.) Meminit Hieronymus ín Catalogo fcríptorü Euagríj cuíufdá,cui tríbuítardens in oc(^^^/ 77^ κω ἌΡ : geníá,ciiquo cofuetudíne habuerit/fed opínor díuerfum ab hoc, Nam cóplures fuerüt huíus nois, Opiz Οίας v7!» Pd τ nor effe cüique Gennadíus comemorat,Macarij αἰίρυα, Nam operá títuli fatis coueníunt, cá hís quos. s» tang rum t recenfet Hieronymus.« Cuius nomen.) Apparet Melania uocatá,quandoquíde fcrípfit Grace; Fuit& 24 i ἐς M tud Qa , alía quad Melania laudatiffima foemína: cuíus alías metiinít Hieronymus. 47 περὶ ἀπαθείας.) ἀπσάθφα, ud Γ cuítasatfectuá. δίς aüt Stoící uocat habitü ill conftante animi ímperturbarí, vDicipulo eíus Ruffino,) Hacnó fine ftomacho dícütur,& apparetíam tum ínter cos occultam fuitfe fimultate,«Ον quoq;.) No: $ men Aegyptíü eft;pro quo quídá mutarant Origene(/ Atuclutí puerís,) V erfas funt Lucrecíj quos εἰ; qni tat& Quintilíanus. Senlus eft, paululü mellis przlíni, quo deceptus haurías, deínde rem atmariffítnam ON abfinthii.«/Xyfti Pythagorei.) Extant huíus fententiz aliquot. HHuíus nome mutauit ín Sextá Roma] Bien) nü pontifícem,«Ψ nde& uos.) Manet adhucínapo(trophe, quá ínftituerat. Nam íd haretícís dicít;no:: ML Ctefiphontí.( INeínnodtequide.) Sentít imaginatione uenerís ín fomno. Mírus uero error Origenis, 1 Y! T 5 A udr c& notolerandus, fi fcrípferít huc profícere pofle Chriftianü,adíutü eratía Chriftí,ut non fentiat obfcoz, Ὧν» ΩΣ 4 δον δὴ SN 1 i ve on, nafomnía:quod Plíníus herba quadá effici poffe crediditzaut utí careat fcedis cogitationibus, quafíuero σον 7 7», ἡγᾷυ; ει' παῦσε coro» hontribuamus hanc íntegrítate multís fanctis.An non ipfe Hieronymus ín laudibus uírgínitatis ργαάί, 100—. m "mu; s δὰ::: t ed oi vts avem esae 22 Wish Cow cateos,quiangelorü exemplo,(η carne uíuunt fine carne? Cur nü&ufqueadeo difplicet;níhil turpe fom» bey: 7 q g ic€o dilp Irpe ic 1 B"E ΄.“---] 7) ρήμα. f" tini níare,& nihil obíccení cogitarecTam ut Stoícorá paradoxon nó defendamus,certe fauere couenicbat, ut 7 ἢ nm Ire ud B quodinobis fpem facatad amma pro iciendi, Qui ad fummü nititur, aliquoties in medio(abi Ac € min ἃ medii deftínauít,irfímo fxpenumero refidet. Ο μία eft hic,cur"T ragcedías excitem?,cur hzrefeos íncul pez cemus uocabulü: Απο hxcquíde obiter cái Hieronymi ρᾶςς díxerím:que íta fummü uir fuiffe confite mai; or,uthomíneétamen ín nónullís fuíffe fentíá,(Touiníani fecáda quarftío.) Qua dixit, femel ín Chrifto ue αμ re bapticatos,relabi ín peccatü no poffe,«Νου füfcipíant temperaturà,) Temperatura uocat argillam Ἐν, ad maceriz ftructurá temperatà, paleís aut culmís,pilís aut fimilibus,quo tenacíus adbzreat.Locus eft ΠΝ* apud Ecechiele,cap.is. // Flelenz meretrícis, Símon fe dicebat Ioue, Flelenà fiue ut Auguftínlegit, Sele ph- nen meretrícem fua, Mineruam,& αἰτία ftatuas proponebat difcípulís fuísadorandas, quas& Roma —[ uelutí deorü fimulacra,publíca authoritate ftatuít.Hicfuit prímus omníü Chríftianorü hereticus.£/ Ni» η colaus,) Vnus€ fepte díaconís, uxores fecít cómunes exorfus a fua, quà habuit formofiffíma, homo Cáo n v didus. // Marcion.) Híccerdonís dogma fecutus eft./ Apelles.) Vnde Apellítz. Montanus in mun! Mis dí.) Nam híc dícebat fpirítü a Chrífto pmiffum infe defcendiffe,& duas foeminas Prífca& Maxímilláz inm qué Hierconyr?no(από,[θά ímmundd uocat, 4/ Sororé príncipis.)Id eft,imperatoris Coóftantíj que ín xcii" fuá traxit factione, ufus opa fororís.(/ DDonat?p Aphríca,) Cá hacfactioe ppetuü bellá fuít Auguftino,or e qm taa Donato quoda Numida.Porro qd' aít,fetentíb?ags pollueret:íntelligit íllorá baptifma,qd' cotra co» A"n fuetudine ecclefíz, ἅ nec ab hzretícís baptícatos rebaptícaret,ipfi catholicos εἰ rebaptícarét, ut tefta£ pe o Augufti? My fteríd inígtatís.) Allufit ad uerba Daulí quz leoís fecüda ad T heffalo.epift.ca.», 4/ Illud ist^ pphetícá.)Eft apd? Híeremia ca.17.€! INO abfq gratía dei.) Id em addiderüt libero arbitrío ne caperent, e, qd' hacadíuuate facil?atfequercmur falute, qua tame p liberü οτί& noftra meríta poteram?affequi, qn F(rare debem?,)Nà Pelagianí danabát oratíoes ecclefize,quas faceret uel; infidelíb?,ut couerteret:uel m"E fidclib?ut llorá augeret fides,qd' dícerent hac a fe cuícs effet prxftanda.«/ V nus difcipulorü.) Signifi o po^ catopínor fulíanü,ei?(ect acerríim defenfore,cui? putat illa ερί[ξοϊα ad Demetriade./ Vas pditíois.) A, Cüille dictus fit, uas electiois,("Per Solozcífmorá.) lucüditas fchematis eft ín allufióe uocá foloccífmi δὲ fyllogifmi.Solcecifmus uítiü eft oratiois.Spíneta uocat ob acume δὲ ínfuauitate difputatíoís,«7 Britanía gu s 7 fertilis,) Olim Brítánía ín plures reges erat diftributa:unde fertile Tyrannorá appellat.Nüc Anglía uní νῦν,^ paretregí, fatis eft culta,comercío gentí& exterarít.(/Scotticze getes.)Eade infula duo regna coplectit id" Anglia ἃ Sabttía, Ὁ υἱάᾶ codíces,p Scottíce habebát Scythícze. //Gloría illís ín partub?,) Eft Ofee ca.9; Quafi tnus fuo pdet índícío.Ita T'erentían? Parmeno.Ego met meo índício quafi forex bodie perij.INà * foricü cft arrodere ποία εοῳ ftrepítu prodátfefe,ut p tenebras εἰ cofodíant.«/ INec philofopborüar gumta.) Vtubíg deteftat Híeronym?in Theologo argameta philofophorá, Et hzc aut no legüt noftrí “Γθιροίοσί,αυε plus fuo tríbuüt iudicio jFlieronymi. At fi qd alicubi fcripfit ín poetas,meoríter dícüt.De V hisnulla mentio,(/(à manu.) Id eftliberalitate& largítione.INà hoc ipfam arguit illos uere factióí: "ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. f Quoniam uíta Pelagij praedicabatura multis,& uír erat eruditionis haud quadj afpernandze, díuus Flieronymus remagit fictís nomíníbus,quo pariter ὃν mínus lederet aduerfaríum,& anfam daret refipi^ fcendi,]d quod prímum fe απού; feciffe fcribit Augaftinusyut nomíni parceret, ΄ UV : 4 IN DIALOGOS.ADVERSVS PELAGIANOS PROEMIVM. 7 Criptaiá ad Ctefiphontéepiftola.in qua ad ínterrogata refpodi;crebra fratrü ex, ad poftulatio fuit, cur promiflum opus ultra differrem,ín quo pollicitus fun mead SM 90—— Jede| cunctas eorü qui ἀπάθειαν przdicant;quaftiunculas refponfurum. Nulli em eft du αν t Minori ee En RE d bid,quín Stoicorü δὲ Peripateticons hoc eft ueterís Academíx,ifta cotétio fitquod ς Λι fel ΡΥ ΕΣ alij com afferant zá0«quas nos perturbationes poflumus dícere:egrítudiné eaudiü fpem tima rem eradiícarí& extírpari poffe de métibushomínd: alíj frangi eas,regi atq; moderari:& quafi infrenes equos quibufdá lupatis coerceri. Quon: fententías δὲ T ullius ín T ufculanis difputatío nibus explicat, δὲ Origene ecdefiafticx ueritatí ín Stromatib? fuis mifcere cona£: Vt pratereá Maní-haxü,Prifcillianu, Euagrium Hyperborítá,Iouíníanum, δὲ totíus pene Syria hacretícos, quos fermone oentili Abin& Páanín: íd eft, peruerfos δὲ Maflilianos, Graece&x /I«o uocant: νογο αρ home m quorum omnis ifta fententía eft, poffe ad perfectioné:;& nó dicam ad|(imilítudinem,fed aqua 068 vmpigno t8 1^: καῇ dei humanáuirtuté δὲ faientiá puenire: itaut aflcrant fe ne cogitatióe quídé& ipnorátia, ej? Hherommw) εἴ ad cófümatíóís culmé afcenderínt pofle peccare.Et cic fuperiori epiftola quà ad Ctefipho, té fcripfi cotra errores 603 pro anguftía téporís pauca pftrinxerim:hic liber qué nunccudereni tímur,Socraticorü cofuetudiné feruabit,ut ex utraq; parte qd diící poffit exponat:& magis pfpi ὙΠ o a ueritas fiat, cum propofueritunufquifq quod fenferít.]llud aut& Oricenis propriü eft,im/ Ον ροπς μμ) poffibileeffe humanáa príncipio ufq; ad morté non peccare naturá.Er rurfum effe poffibileca fealiqs ad meliora couerterit,ad cantá fortitudiné peruenire, ut ultra peccare nó poflit. Aduer; fum eos aüt qui me díc&t hocopus ínflámatü inuídíz facib? fcribere:breuiter ref; podebo,nád Nd; μύρο. Hover me hzeretícís peperciffer&t omni ερί(]ε Παίονας hoftes ecdefia,mei quoq; hoftes fierent.Hidui) díus fcripfit cotra fancte: Mariz uirgínitaté perpetua. Nüquid ut eí refponderé, ductus inuidia |! füm,quéomnino incarne nó uidi? louiníanus cui? o Pelagi a te nücharefis fufcitat,Romaná | fidé meabfente tutbauit.tá elinguis δὲ fermonis putídi, ut magis mifericordía dignus fuerit, gg | inuidía.Illi quoq; refpondi ut potui.Ruffinus non uní urbi, d orbi blafphemías Origenis δὲ | zig ἀρχῶρ libros quantü ín fe fuit intulítita ut Eufebij quoq; prímum librü defenfionis O τίσει nís fab nomine Pamphili martyris ederet: δὲ quafi ille pard dixiffet;nouii pro co noluméeuo metet, Num inuídemus εἰ, quía refpondimus: δὲ tanta in eo loquentix fuere fülfmina,ut mea EE nat je hne 4^ fcibendiatq; dictandi ftudio deterrerent? Palladis feruilis nequit, candem hzrefim ínftau «de beer vire(Δ. rare conatusefti& nouam tranflationis Hebraica mihi calumniam ftruere Num& illius inge: everti boo»| nmnionobilitatig inuidemuszINüc quoq; myfteríü iniquitatis opera£:& earrít unufqfqy qd'fen tít:ego f. olus fum quí cctomeloría mordear:& tam miífer,ut his quocp inuídeá,quí nó merent inuidia. Vndeut omibus probaré me nó odi(fe hoies,fed errores:necaliquorü infamiá quare re,magísq; dolereuícem eorü, q falfi nominis fcientia fapplantan£, A«tici δὲ Crítobuli ποία po fuí:per quos δὲ noftra pats δὲ aduerfaríorü quíd fentiret expromeré, Quin potius οἷς q catholí cam fcctamur fidem, optamus δὲ capímus damnare hzrefim, homínes emendari. Aut certe fi in errore uoluerint permanere:nó noftrá culpà effc quí fcripfimus: fed co& q mendaciü ptule rüt ueritati.Dreuitergs calumniatoribus refpondemus:qui fua ín nos maledicta coferüt, Maní chzorum effe, homínum damnare naturá: δὲ liberü auferre atbítríum:& adíutoriü dei tollere. Rurfumq, apertiffimz infanias hoc homíné dicere qd' de?eft Et fic ingredíédü uía regía:ut nec D ad finiftram, πες δά dextram dedinemus. Appetíitumq; propria: uoluntatís,dei femper creda; imus auxilio gubernari. Si quís aüt falfo fe infamari damítat:& gloríat noftra fentire:tücuera fidei probabit affenfüm,cá aperte δὲ abfqy dolo aduerfa dánaueritine audiat illud pphetici:Et ín oib?hís no eft coóuerfa ad me puaricatrix foror ei?Iuda ex toto corde fuo,fed in médacio.M noríícs peccati éfeq malá qd'boná putauerís,cs nó audere defédere,qd' boni Ὁ cato nouerís. Quí mínas,iniuriá pauptaté ferre o poflum?:quo flamaf Babylonis uiíncem?: Qd bell ferua uít,pax ficta nó auferat. Nolo timore pfidíá difcere:cü ucrá fide mea Chriftus reli rit uolütatí. fDIALOGORVM HIERONY.ADVERSVS PELAGIVM LIBER PRIMVS. | Ic mihi Critobule, Veram ne eft quoda te fcríptá audio:poffe homíncm fine pecca | ἴο εἴς fi uclit;& facilia dei effe precepta ἡ CRITOBVLVS. Verum Attíce. Sed y| non eodem fenfuab amulis accipitur, quo a me dictum eft. NTTICVS. Quid £i ením ambíeuítatis ín dicto eft: ut diuerfa intclligentiz tribuatur occafto 7 INec ';:: Ξ quatro ΧΜ Χχ---..—— TA αν. Απ... ΞΞ ἘΞ 3» ΕΞ c M£3. I F τ ADVERSVS PELAGIANOS So. n9 A quxroutdeutroq patitet refpondeas.Duo ením ate propofita funt. Vni, pofTe hominietm fi ne peccato effe fi uelit. Alterü facilía dei effe praxcepta, Licet ergo fimul dicta fint:tamé per par tes fingulas differantur:ut quorum una uidetur fides:nulla fitin fententíarum díuerfitate con tentio. ARTT Ο.Εσο Attíce dixi hominem abfq peccato poffe effe fi uclitinon ut quídam ma; ledici calumníantur, see dei eratía: quod etíam cooítare facrilegium eft: fed fimpliciter poffe . mu" duo" o P A fi uclít: ut fübaudiat cá dei eratía. AT TT, Ergo δὲ malorum in te operü author eft deus? CRI TO.Nequad íta ut autumas.Sed fi quíd in me boni habeo:illo fugeerente δὲ adiuuante com Ἡ pletur. ATTI. Non de natura quzro,fed deactu. Quís enim dubítat deum omníü creatoréz iR hocmíhi refpondeas uelímquod acis bonum,tuum eftan dei? CRITO. Meum eft δὲ deizut ὁ ego opeter,& ille adiuuct. V T TT, Et quomodo hzc omníü opinio eft, quod dei auferas era/ m tíam:& quicquid homines agimus propríz tantum afferas uolütatis?(CRIT O Miror Atíce:| nm cur etrotís alienia me cauf. am rationéqy Bagiítes:& id quaras quod fcriptum non efticum perfpi al eu fit quod fcripferím.Dixi homíne fine pecato efTe poffe fi uelit. Nügd addidi.abfíqy ἀεί era ὦ "m“ας ATTLSed exeo quod non addidifti:uideris negare CRIT O.Imo exeo quodnonneca| " i uí:dixiffe exiftimandus fam.INeg; em quicquid non dicimus,negare atbítrádi fumus. ATTI! m Confiteris ergo pofle homínem fine peccato effe(i uelit,eum dei gratia? CRIT O. INon folum am fateor.fed δζ ibere prodamo. ATTI. Errat ergo, quí dei gratíam tollit?(CRIT O.Errat.Quín ep potius arbítrandus eft ímpíus,cum dei nutu omnía gubernentur:& hoc quod fumus δὲ habe;" dus -— mus appetítum ρτορτία: uoluntatis dei conditoris(it beneficium. Vt efr liberum poffideamus /^(7*7 7777 AE arbitríum:& uel ad bonam,uel ad malam partem declinemus,propría uolütate,eius eft στατίο, gem e quí nosad imaginem δὲ ad fimilitudinem fui tales condidit. T'TT. INulli o Critobule dubi am εἴϊ,εχ eius cuncta pendere iudicio,qui creator eft omnii:& quicquid habemus,illius beneficio NK deputandutn.Sed quaro, hocipfum quod dei afferis eratíz, utrum ad conditionis referas bene AN fiium:an in fingulis rebus putes effe quas gerímus:ut fcilicet illius n omnibus utamur auxilío: is an femelab eo liberi arbítrij conditi;noftra uoluntate uel uiribus agamus quod uolumuszINo-' opa D uienim plarofq ueftrum,íta ad dei cuncta referre eratíá, ut non ín partibus, fed ín genere:hoc imc eft,nequac ín fingulis rebus:fed ín conditione arbítrij intelligant poteftatem. RTTO. Non. inii eft taucautumas, fed a meutrüq; dicic ut δὲ dei gratíz fit, quod tales conditi fumus,& per fin» ΠΝ gula opera.íllius adminiculo fulciamur. AT ΤΊ, Coftat ergo inter nos,in bonís operibus poft xot propríáuoluntaté, ἀεί nos nítí auxilíotín malís diaboli. CRIT O. Οδίας δὲ fuper hoc nulla οὖν εἰπε tentío cft. T ΓΙ Μαίε ergo fentiunt;quí per fingulas res quas agímus, ἀεί auferüt adíutoriüz viz& illud quod Pfalmifta canit: Nifi domínus zdificauerit domum, ín uanum laborant qui, mobi zdificant cam: INífi domínus cuftodierit cíuítatem: fruftra uigilat qui cuftodit eam: δὲ catera sis huíufcemodi, peruerfis ínterpretationibus, imo rífu dignís,ad alíos fenfus retorquere nitun/ gm tut: CRITO.Quid mihi neceffe cft contra alíos dícere;cum meü refponfum habeas? ATTI. cii Tuum refponfum cuíufmodi Eos benefentirean male&tCRTT O.Et qua: me cogit neceffítas. ᾿ gm utcontta alíos promam fententia? ἈΤ ΤΙ, Diífputationís ordo& ratío ueritatis. An ignoras" pn omhe quod dícitur,aut effe;aut non effes& aut ínter bona,aut mala debere numerari? Floc et^ co de quo íntertogo,aut bene dici aut male,ingratis tibi fatédü eft CRTT O ,Si in fingulis reb9 c t quas gerímus,dei utendum eftadíutorio:ergo δὲ calamum temperare ad fcribendum:& tempe gor ratum purmíce tererezman(q aptare lítterís.tacere,loqui federe ftare;ambulare;currere, come^' pt dere,ieíunare,flere,ridere:& cxtera huiufcemodinifi deus iuuerít, no poterímus? A T T]. Iuxta meü fenfum non poffe perfpicuü eft. CRIT O. In quo igitur liber habemus arbítría:& dei ἡ, 'noseratía ceftodítur.fi ne ocquídem abfqy deo poffumus facere? T TLINon fic donata eft. em liberi atbítrij eratía.ut dei per fingula collatur adminiculum. C RIT O.INo tollit dei adíutoriü,, ᾿ venias ΨΔ P») | ti creaturz ex femel dati liberi arbítrij oratía coferuent. Sí em abfq; deo,& nifi per fincula ille; το leve. obra) 1 rne iuuerít níhil poffum agere:nec pro bonis me íuf le oper bus coronabit,nec affliget pro mai ; lis:fed in utrogp{πῇ uel recípiet;uel damnabit auxili. A 1 TT.Dícergo fimpliciter.cur ἀεί aufe^ tas gratiá, Quiícad em tollis ín partib9,neceffe eft ut& ín eenere neges CRIT O.ING nego gra: tíá,ci ita mea deo afferácoditi,ut p deí eratíá mex datü fit uolütati;uel facere qd, uel» Be j " ang , x ή "T. * τ εκ {"ας; Δ CTESIPHONTEM: ||... C re MT TIDormitat erco deus in opetríb?noftlris femel dataliberi arbitri) poteftateinecorádus — ud mnm eft, ut ín finoulis operibus nos íuuet,cam uoluntatis noftre fit δὲ pprij arbítrij, ucl facere fio; mura) lutnus,ucl nó facere fi nolumus. CRITO Quomodo ín cxterís creaturís codítionis ordo(ντα tur /ficconceffa femel liberi arbittíj poteftate,noftra uoluntatí omnía derelicta func. ἍΤ TT, Er | co(ut dixi)non debeo a deo per fingula auxilium deprecarí,quod femel meo datü eft iudicioz : dus. TRITO.Si ín omnibus ille cooperat;nó eft meü.fed eíüs η adíuuat.imo quí ín me cooperat, N|^^—— prafertim cum abfq; eo facere nihil poffím. ATI I.Oro teno legiftisING ením uolétís necp cut j4 vevenng vvv peo rentís fed mifcrentis eft deí?Ex quibus íntellicimus noftrü αυίαξ effe uclle δὲ currere:fed ut uo fe Ny y mferembs 0j luntas noftra cópleatur δὲ curfus,ad αεί mifericordía pertínere:atqy íta fierí;ur& ín uolütate no ftra δὲ in οτί liber feruet arbitriü:& in cofummatione uoluntatís δὲ curfüs,dcí cuncta poten tíz relínquan£..Sdlicetnunctnihi feríipturarü teftimonia replícanda funt;quomodo per finou; la dei a fanctis flagitetur auxilia:& ín fingulis operibus fuis,illo adíutore δὲ protectore uti T fyderent.Lege totum pfalteríum,omnes fancton: uoces:nihil erít;nifi ad deii ín canctís operi; bus deprecatío. Ex quo perfpicue oftendit:te aut deí negare gratíam,quá tollís ín partíbus:aut fiin partibus dederisquod nequadj te uelle manifeftum eftín noftram fententíá tranfiresqui fic liberum homíni feruamus arbítríum,ut dei per fingula adíutoriü non negemus. CRITO. D y, 2. ᾧ Captiofaiftaeftcondufio,& de díalecticorum arte defcendens.Mihi auténullas auferre pote) po opere peri PF vo X" nieliberiarbitrij poteftatemine fi ín operibus meis deus adíutor extíterít;nó mihi debeatur mer Ἣ vgoenm ve fedei quí ín meoperatus eft, A T TT. Fruere liberi arbitri poteftate,ut cotra deum armeslíts guam tuam:& in eo te liberum probes;fi tibi líceat blafphemare. Μετ faper hoc quid fentías, nulli dubíum eft:& pracftigía confeffionis tuz;apertiffima luce daruerunt. Nunc reuertamur ad idunde diflerere coepimus. Dic mihí,fi cibi uidetur hoc quod cum dei adiutorío pauloante dis cebas,poffe hominé non peccare fi uelit:ín perpetuum dicas:an ad cempus δὲ breue? CRITO. Superflua interrogatio eft. Sí ením ad tempus& breue dixero: nihilominus referetur ad pet D petuum. Quicquid enim ad breue dederís:hoc cócedes& in perpetua. AT TT. Quid dicas n6 fatisintellico.(URITO. Ita ne durus es:ut manifefta non fentías?/A T TT, Non me pudet nefci re quod nefcío.Et de quo futura eft difputatío, dcbet inter αὐγῇ ας cóuenire qué fenfum habeat, CRIT O.Eco hocaflero,qui poteft uno die fe abftínere a peccato,poffe δὲ altero: qui duobus, poffe δὲ tribus:qui tribus,pofle& Opus] hocordiíne poffe& trecentis δὲ tribus milibus,& Gdiuciq fe uoluerit abftinere. YA T TT. Dic ergo fimpliciter poffe homíné ín ppetuü effe fine peccato ft uelit.Poffumus ne ome quod uolumusc CRIT O, Nequacy.Neq; em poffum quídg quid uoluero:fed hocfolum díco,hormíné fine peccato poffe effe.fi uelit. T TT, Quarfo ut mi/ hi refpondeas. FHomínem me putasian beluam? CRIT O, Sí dete ambigoutrum homo;an belua fis, ipfe me beluam confitebor. AT TT. Sí ergo(ut dícis)homo fum, quomodo cum ue/, lím δὲ fatis capiam non peccare delinquo? CRTT OQ.Quía uoluntas impfecta eft. Sí enim uere uelles:uere πεῖ nó pecares. ATTI. Ergo tu quí me arguis nó ucre cupere, fine peccato es, quía uerecupis? CRIT O.Quafi ego deme dicam:qué peccatoré effe confiteor:& non de paucís& ratís.fi qui uolueríntnon peccare. MT TI. Interím ex meo tuo 4 iudício,& ego qui interrogo, & tuqui refpódes peccatores fumus, CRIT O.$ed poffumus nó effe fi uelimus.A T TI. Dixi me uelle nó peccare,te quoq; hoc fentíre no dubíü eft. Quomodo ergo quod uterq; uolumus, uterq; non poffumus?€ RTT O. Quia plene non uolumus. AT TT, Da ergo quí maiorum no ftrorü plene uoluerínt& potuerint. CRIT O.Hocquídé nó facile eft oftendere.INeq; em quá let C Efe vel à do díco hominé poffe effe fine peccato fi uelitzaliquos fuiffe contendo, fed fimpliciter poffe effe 7 um 5 fiudit.Aliud πᾶς efteépoffe qd' Grace díci£ fox aliud eft effe qd'íjsi appellastis ydp Pof C£fsr 5 Ads fumefle medicus:fed interím αὖ fum.Poffum effe faber fed necdá dídicí, Quicquid ἰοίξ pof? — fumxlícetnecdü fim,tameero fiuoluero. A T T IL Aliud fantartes;aliud íd qd'per artes eft. Mei dícina& fabrica.& artes cxtervínueniunt in plurímís:fine peccato aüt οὗ ppetuo,diuínz folius eft poteftatis. Iracy aut da exéplá q abfq; peccato fuetínt in ppetuüi: aut fi dare nó potes.cofi^ tere imbecillitatem tuá:& noli ponere ín οσοἰ os tuá,ut per efle& efle poffe, ftultos: illudas aur tibus. Quis efr tibi concedet:poffe hominé facere, quod nullus uncg hominá potuerit? INetit : ἀίοϊο εἰς. -———"A-————"ha"PR Aaa Μα κ ΤΣ. hos Me 6a ΡΣ— ADVERSVSPELAGIANOS,|$0. 120 di pO ET:::: A diale&icisimbutus quidé es? Sí ením potefthomo,non poffe tollitue.Si auté non poteft;pof; fc fübuertitur.Aut concede mihi aliqué potuiffe quod fierí poffe cótendis:aut fi nullus hoc po; tuítinuítus reneberís, nullá poffe,quod poffibile íactitas.Inter Diodom δὲ Chryfippáualentif——— s fimos díalectícos περὶ ἀδυνάτε,(τα cotentío eft, Diodorus id(οἷα poffe fieri dicit;qd'auc fit uem Ene 3 σα om"em Ἢ autuerum futurü fit.Et quicquid futurà fit.íd fierí neceffe eft. Qaid auténon fit futurd, id^v^2^" βατ J^77 eh ficrínon poffe.Chryfippus uero δὲ qua non funt futura, poffe fieri dícitzut francí hoc margari: Vera pec ein τ» | gum,ctíáfi d nundy futurü fit. Ο αἱ ergo.aiunt hominé poffe effe abfq; peccato ἢ uclit;non por(em E p?^ 7773 terunt hocuerii probare;nifi futurü docuerínt. Cü autem futura íncerta fint omnía,& maxime^"^^ ya f^ P : ντ Tou hi ὑΝὰν; i E 00111771710)(8 en^ ea qua nundj facta funt:perfpicuü efteos id futurum dicere, quod nó fit futur&:Ecdefiafte hanc/ cófirmante fententia: O mne quod futurü eftíam factü eft ín priori feculo. CRTTO. Oro τ f ut hocmíhí refpondeas: poffibilia deus mandata dedit, an impoffibiliaz ΑΤ TI. Cerno quo tua tendat affertío.Sed de hocin pofteríoribus differédü eft, ne dum mifcemus quaftionibus quaftiones,obfcuram audientibus íntelligentiá relinquamus R eferuato ígitur hoc quod fatemur:poflibilia ded dediffe mandata;ne ipfe author íníufticia: fit:fi id exicatfieriquod fieri nom potefinunc illud imple quod propofüeras.poffe homine fine pecato efle fi uelit, Autem da; biseosquí potueruntiaut fi nullus potuít.liquido cofiteberís hominem in perpetuíi uitare pec cata non pofTe. CRTT O.Quoniá urges meut dem quod dare non debeoillud απο cofyde; ta, quod diis dixerit,facilius camelum per foramen acus íntrare poffe;cs diuitéín regnum ccelo tü.Ettamen díxit fieri poffe,quod nundy factá eft. Neq; em camelus undj per foramé acus in eteflus eft. AT TI.Miror homíné prudenté propofuifTc teftimonium,quod contra fe facíat.Ira hocenim nó quod fietí poflit dictum eft:fed impoffibile impoflibili comparatum. Quomodo ením camelus nó poteft intrare per foramen acus:íta δὲ díues non ingredietur ín regna coclorái πε potueris oftendere.quod díues ingrediatur regna coclorü:fequi£ ut δὲ camelus intretpet foramen acus, Nec mihí Abraham& cxteros quos ín ueterí teftamento díuitesleoimus,exem— 1 ον] σε plo proponasquí díuites ínerefTi funt reona coelorum: cam ipfis diuitiis ad bona utentes ope- ῥ-- 15/ ὁ alg ra; diuítes effe defierint:ímo cü nó fibi fed alijs diuites fuerint:& difpéfatores magis dei,cg diui/ eT maj tes appelladi fint.Sed nobis euágelica pfectio reqréda eft:ín qua pcipit:Si uis pte&t?effe,uade & uende οἵα quz habes,& da pauperib?,& ueni(equere me.(CRTT O.Dà nefcis,pprío capt?es ὦ laqueo. AT TI.Quo ná modo? CRITO,Ex fentétía ἀπί afferís poffe hominéeé pfectü.Quá/ do em dicit: Si uis pfectus effe, uende oia quac habes,& da pauperib?,& ueni fequere me:ofte«it hominé fi uoluerit& fecerit quz peepta funt;poffe effe perfect, ΝΤ TI. Validiffimo qd& pugno me percufifti, ita ut caligo mihiante oculos obuerfarí ceeperit: fed tamé hocipm quod dicit:Si uís perfectus effec diciturquí non potuít imo noluit:& ἰάςίτοο non potuít.1'u autem oftende mihí,qui δὲ uoluerit& potuetít,quod nunc pollicitus es.CRI T O.Quz ením me cogít neceífitas oftendere qui perfecti fuerintzcum perfpícuü fit poffe effe perfectos,ex eo.quod.uní afaluatore fit díctum,& perunum omnibus,fi uis efle perfectus. VT ΤΊ. Tercíuerfaris:& in eo'' demluto hafitas. Aut ením quod poteft fieri aliquando factá efi:aut fi nuncg factum eft, fieri nó poffe concede CRIT O. Quid ultra differo? Scripturarü authoritate uíncendus es. Vt cte 1raintermíttam: none hís duobusteftímonijs tibi imponetur filenti:ín quibus Iob δὲ Zacha;| f είας Helifabetcg laudant? Nifi enim fallor ín Iob íta fcriptá eft:Homo qdà erat ín regíóe Hás // ον/ mper Α΄. noie Iob:& erat homo ille uerax δὲ(ine crímíne:uerus dei cultor:abftinés fe ab οὐδ re mala, Ες"ν 7270 αὐδεον!itegz Quis eft q arguít íuftü meü fine peccato:& loqui£ uerbis fuis períenorantíácIn euágelio quoq fecundà Lucá:Fuitin diebus Herodis regis Iuda facerdos quídá;noie Zaacharías,de ui ce Abía,& uxor illí defiliab?Aaron.& nomé illius Helifabet.Erát at ambo íufti ante deüzince détes in oibus mandatis& íuftificationib? ἀπί,Πς querela.Si uerus dei cultor εἴ δ: immacula tusacfine crimíne:& quí ambulabant ín canis iuftíficationibus domini.iufti funt in cofpectu eius:puto quod peccato careant:& nulla re índiceant, quz ad iufticiam pertíaet. Y T TT. Propo: fuifti teftimonia qua non de alterius fcriptura loco.fed de proprijs libris abfoluta funt. Nam & lob poftcg percuffus eft placa multa:aduerfus dei fententíam(prouocans eum ad íudicium) dixifIe couincit;Atqs utiná ficiudicaret uir cá deo:quomodo iudicat filius hoís ο colleea fuo. i d títerum up Aem ttg vr Ι T m nem pn QOL εὐ EIBER PRIMVS C Etíterum:Quis mihi tribuat auditorem:ut defyderíum meum omnipotens audiat:& librá fcri s—' batipfequiiudicatzEt rurfütn:Si em fuero iuftus,os meum ím pía loquetur:& fi abfq crímíne, -"mg un" /mph^- prauus inueniarz& fi purificatus níue&lotus manibus, fatís me forde tínxiftí: execratum eft in yw fff(55. ygeueftimentum meum.Et de Zacharía fcriptum eft: quod angelo natíuítatem filij pollicente purto f"! ο. dixeritiVndehocfciam?Ego em fum fenex& uxor mea pceflit in dieb?fuis:ob quac ftatím file. tíocondemnatur:Etís tacens& loquí non poterís αἵ ad diem quo fient hzcquía non credidi) fti uerbís meís qux ímplebütur in tépore fuo.Ex quo perfpicuum eft, íuftos quidé δὲ ímmacula tos dicí:fed fi neglieentía fübrepferít poffe concidere:& femper homínéín medítullio pofitü: ut& de uirtutü culmine ad αἰεία delabatur:& de uítíjs afcendat ad fublimía, δὲ nuncj eum effe fecurum,fed femper metuere ín tranquillitate naufragium:ac per hoc homíne fine peccato effe non pofle,dícente Solomone:Non eft homo íuftus fuper terram,qui facíat bonum,& nó pec; cet, Et eodé ín regü libro:INeq; eim eft homo q nó peccet: ac beato Dauid: Delicta qs íntellieit, ab occultís meís munda me:& ab alienis parce feruo tuo. Et iterum:INe intres ín tudiciü cà fet uo tuo:quía nó íuftificabitin cofpectu tuo omís uiués.Et multa alía qb9fcrípturz: fanctz plena: fan. GRITO Quid ergo refpódebís ad illud exéplü qd' ponit euagelifta lohánes:Scimus qd :[ omnís quí natus eftex deo nó peccat:fed generatio dei coferuat e(i,& malignus non tangit εἴς ἸΠω Joomny exp'an^4- Scimus quoníá ex deo fumus,& müdus totus ín maligno pofitus eft. T T T.Par ρατί referá,& / Hang or Neh yerit- patuá euangelífta epiftolam,fecádum fenfutn tuum docebo fibi effe contraríá.Si em omnis q ορ patus eftex deo:peccatíi non facit, quonia femen eíus manet ín eo:& nó potcft peccare, quía ex deo natus eft: qua confequentía idem ín eodé loco loquít:Sí dixerimus,quonia peccatü nó ha , bemus, ipfi nos feducimus,& ueritasín nobísnon eft? Ienoras ratíonem, haefitas atq; turba: tís. Audi edem euangeliftá: Si confiteamur peccata noftra fidelis& iuftus eft;ut dímittat ποι 1: fr ons i. 7 t bis peccata noftra: mundet nosab omni iniquitate. Tunc ergo íufti fumus, q uando nos pec/ f n» fees D catotes fatemur:& íuftícía noftra non ex proprío meríto,fed ex dei confiftit miferícordía:dicen.. tefancta fcriptura:Tuftus accufator fuí eft ín príncipio fermonis. Et in alío loco:[τς tu peccata ΜΜ. tua,ut iuftificerís. Condufit em deus omnía füb peccato:ut omnibus mífereatur, Et hac homi; » Pee nis fütnma eft iufticía quicquid potuerit habere uirtutis;non fuum putare effe fed ἀπί qui larei tuscft.Qui ergo natus eft ex deo;non pecat;dpdiu femen deí manet ín co:& non poteft pecca/ inqui ex deonat? eft.Sed quia ín agro ἀπίοο dormiéte patrefamilías inimicus homo zícanía upfemínat: δὲ fruméto bono dum nefcímus, loli auenafcy fteriles, fator nocturnus interferit: - ideo parabola ífta euangelici patríffamilías formidanda eft: quí purgataream, δὲ frumento . horreiscondito,paleasuentorü flatibus dif; pergendas S urendas ignibus derelinquit. Vnde& in Hlieremía fcriptum legímus:Quid paleís ad frumentum dicit diiszPalez autem a. frumento in confummatione σοι! feparantur.Ex quo approbatur dum fumus ín corpore ifto mortali, mixtos efTe cum ttítíco. Quod fi oppofuerís quare dixerit:Et non poteft peccare,quía ex deona tus eftaudíes, δὲ ubi crít przmíü trolütatíszSi eim ideo nó peccat;quía peccare nó poteftliber: tolletur arbítríam:& nequadj noftrum fiet fed naturz bonü qux peccata nó capíct. C RITO. Dudum fadlíora propofuí,utte ad maíora exerceréquíd ad illud dícere potes: quod duis fis ingeníofas,nulla ualebís atte fübuertere?Prímum poná de ueteri teftaméto: deínde de nouo: “ον ἐφ Veteris teftamenti princeps Moyfes eft: nouí,diis ατα; faluator. Moyfes loquítur ad populá: cher 4? Kors^e. Perfecti eftote ín confpectu ἀπί dei ueftri.Et faluator ad apoftolos: Eftote perfedtí ficut patet £jlete gjert/ e il? viefter cocleftis pfectus eft. Aut erri poffibile eft audientib9facere quod Moyfes& dris praccepe ttzautfi impoflibile eft;nó eft culpa eon: quí obedire nó poffunt.fed cíus quí ímpoflibilia pra | cepit. A T ΤΊ, Hiclocus apud imperítos:& fcripturarü fanctarum meditatione αίματα; δὲ fcien/ tíam nó habentes,uidetur opinioni tuz príma fronte blandiri. Caterum difcuffus facile foluit. Etcum teftímonia fcripturarum alíjs coparaucris teftimonijs:ne fibí(píritus fanctus pro quali tate locorum& temporum uideatur efle contraríus fecundum illud quod fcriptum eft: Abyfi fus abyffum ínuocat ín uoce cataractarum tuarum:tuncuerítas apparebít;hoc cft, Chriftá pof fibilia przcepifle dicentem:Eftote perfecti ficut pater uefter cocleftís perfectus cft:& tamé apo ftolos non fuiffe perfectos.(CRIT OB V.INon díco quid apoftoli fecerint, fed quid Chriftus pracepetit. ν.μ. εκ RS.£2.“ὦ τ o"ET Iff ΑΧ To oC49 0. x o—-——X “τὩΣ "--—— 2 Σ£e τα [- πὶ ÁDVERSVS PELAGIANOS.:$0. 1521 A. praceperit.INedi em culpa imperantis eft.fed corum qui audierunt imperium: qued utíq po. tuiffe ficri ex iufticia eius qui imperabat aenofcié.V 1 TI.Pulchre.INolo ergo mihi dícas poffe hominem fine peccato efTe ἢ uelit:fed pofle homíüem id effe quod apoftoli non fuerunt, CRT. TO.Tam ftultum me putas;ut audeam hocloqui? 7T FELicet non loquaris:taméex ppoft tionctua;ipfa confequentía& rerum ordine ínuitus hocloquerís.Si enim potefteffe homo fi ne peccato: quod apoftolos non fuiffe perfpicuum eft, poffet effe fuper apoftolos homo: ut taceam de patríarchis δὲ prophetís,quorum in lege non fait perfecta íufticia: fecundum illud poftoli:Omnes ei peccauerunt,& indigent οἰοτία dei:iuftificati eratis per dei eratíá: per re demptíoné qux eft ín Chrifto Iefu:quem propofüit deus propicíatorem. GRITO, Hac argu métatío tortuofa eft, ecdefiaftíc fimplicitaté ínter philofophor: fpineta codudés. Quid arifto teli& Paulo? Quid Platoni& Petro? Vt ille em princeps philofophorzíta hic apoftolor: fuit, fuper qué ecdefía diii.ftabili mole fundata eft:qua: nec impetu fluminis, neculla tépeftate con. cutitur. AT T LRhetoricarís:& dum míhi obíjcís plillofophiaad oratorücaftra tráfcendis. Ve/. c Li L4 L4[4 1 M- d H M d Li ΄ rum audi quíd idem dicat orator tuus.Define comunibus locis: domi nobis ifta nafcant. Τ, TO,INulla híc aloquétía eft:nullus orator tumor:quorá definitio eft; dicere ad perfuadendá accómodate.Sed puram puro fermone quzrímus uerítatem:aut diim non impoffibilía praece: MHe- cef F[Uoprmrsies) ᾽ d L pilTemt fint ín culpa qui poffibilia non fecerint: aut finon poffunt fieríi,non eos quí ímpoflibi,^«* γῆν mes lia non facuntifed e quí impoflibilia przcepitiquod nephas dítu fit;conuind íníufticiz.& T» 78. ανν γΏν P7) P)| TI. Video tecótra mores tuos ueheméter efle comotii:& propterea areumétari definam.S ed parumper te ínterrogabo, quíd de illo apoftoli loco fentías qué fcribit ad Philippenfes: Non quía íam accepi, aut íam perfectus fum.Perfequorautem fi comprehendam: ín quo apprehen fusíum a Chrifto.Fratres,ego me necdum arbitror comprehendiffe. Vnum auté pofteriorá| oblíuifcens.ad ea qua príora funt me extendens,iuxta propofitum fequor ad brauiüi fupernz: uocatíonis dei ín Chrifto iefu.Quotquot ergo pfecti hocfapiamus:& fi quid aliter fapitis, hoe quoq, deus uobis reuclabít:& cxtera;qua: te fcire non dubito& nos breuitatis ftudio prateriz mus. Dícit fe necdum comprehendiffe,& nequacg effe perfectum, fed inftar facíttari propofitum& ad fignum íacula dirigere, quem fienificantius Cirzci σκόπομ nominant: ne fagitta ad partem dedínansalteram,imperitum oftendatfagittarium, Etafferít prxterítorá fe femper obliuifci,8 ad príora femper extendí:per qua docet Ρτατοτίτα negligenda δὲ futura cur e a γρ’ τῆνον pienda:ut quod hodie perfectum putauít,dum ad meliora& ρτίοτα extenditur, cras imperfe; Ὁ. δύ᾽ 71e?» étum fuiffe conuincat. Atq, íta per finoulos eradus,dum nuncg ín ftatione.fed femper ín caríu eftimperfectum doceat,quod homínes putabamus effe perfectum:folamqg perfectioné& ue^ tà uftíciá,dei tantum uirtutibus coaptandá.Secundü ppofitü(inquit)perfequor ad brauíü ftw perna uocatíonís deí ín Chrifto Iefu.O apoftole Paule;ignofce míhí quafi homüculo mea ui: tía confitenti, fi audacter ínterrogem. Dicis te necdum accepiffe,& necdum comprehendifie; Ix ^ o δὲ necdum effe perfectum.& praterítorü femper obliuifci;& ad priora te extendí:fi quo modo poflis occurrere ín refurrectione mortuorum,& confequi brauíum fapernz uocationis.Et quo/ inodo ftatím infers: Quotquot ergo perfecti/hocfapimus fiue fapiamus,díuerfa emn funt ex£/ plaría,& quid fapimus fiue fapiamus nos effe perfectostcomprehendiffe quod non compre/ hendímus;accepiffe quod non accepimus.effe perfectos quí nondum perfecti fumuszQuid er go fapímus;imo qd fapere debemus q perfectino famus?Imperfectos nos effe confiteri,& nec um cóprchendifle,necdá accepitfe. FYzceft hominis uera[αρίδεία, imperfectum effefenoffes|— atcp(ut íta loquar)cunctorü ín carne iuftorum imperfecta perfectio eft, Vnde δὲ ín Prouerbijs γῴα^ 4 * 1* legimus: Adéntellioédam iuftícam ueram, Nifi em effet& falfa iufticia,nundg ἀεί ueta(βίαια|.. 7 ]n ᾷ, pho ph ber pn vo. diceretur,Et ín eodem apoftoli loco fequitur:Et fi quid aliter fentítis,& hocuobis deus reuelas 77 bit.Rem nouam audío.Quií pauloante dixerat,non quia íam accepí;aut iam perfectus fum: 80: uas electionis qui pro confidentia habitátis ín fe Chrifti audebat loquí:An experímentü quaz ritis eius quí ín meloquítur Chriftus? δὲ tamen fimpliciter fatebatur fe nó effe perfectum πᾶσ quod fibi pprie denegabat mittit ín turbam, iungitqy fe cam caterís δὲ ait: Quotquot ergo perfe&tifhocfapiamus.Sed qua ratione hoc dixetit:exponit ín fequentibus. pes nquit) age Thot. Sy. fmus,qu po nA v5 c Lc T — LIBER PRIMVS mus,qui uolumus fecandum hutnanz fragilitatis modulum efle perfe&ti;necdum nos aeccpif, fe;necdum comprehendiffe, necdum effe perfcétos.Et quía necdum perfecti fumus, δὲ forfiy tan alíter fapimus,dp pofcit uera& perfecta ΕΝ quiídalíter fapimus,& aliter intellieim? dp dei habet fciétía:& hoc nobís deus reuelabit: ut precemur cum Dauid atq; dícamus: Re ucla oculos meos,& confyderabo mírabilía de[οσο tua.Ex quo perfpicuum eft, duas in fcríptu ris fanctis elTe perfectiones, duafcy iuftícías,S duos tímores. Prímam perfectionem δὲ incom; parabilem ucrítatem perfectam g; iufticiam,dei uirtutibus coaptandam.Secundam auté quz compctit noftra: fragilitati: iuxta illud quod ín pfalmis dícitur:Non íuftificabitur ín confpe&tu tuo omnís uíucns: ad cam íufticíam qua ion comparatíone,fed dei fcientía dicitur effe perfe. cta.Iob quoq; δὲ Zacharias δὲ Helifabet iufti dicti funt. fecundum cam íufticíam;quz poffitín iniuftícíam aliquando mutarí;& no(ται Ὁ íllam,quz nüdg mutari poteft,de qua dicitur:Ego deus& nó mutor. Et hoceft quod Apoftolus alío loco Ícribit:Etenim non eft glorificatá quod clorificatum eft.proptet excellentem eloríam: quod uidelicet legis íaftícía ad comparationem cuangelicegraría, non uídca£ cffe iuftícia.Si em(aít)quod deftruítur cloríofum cft; multo ma $ís quod permanct.etit ín eloría.Et iterum:Ex parte fimus, δὲ ex parte pphetamus.Cü aut£ue ncrit quod perfectum efi:deftruentur illa quz ex parte funt,Et uidemus nunc per fpeculà& ín &nígmate,tuncaüt facie ad faciem. INunc coenofco ex parte, tunc co ΗΝ icut δὲ cognitus fum.Er ín pfalmis:Mirabilis facta eft fcientía tua ex me,confortata eft, δὲ nó potero ad cam.Et itcrum: Exiftimabam cognofcere;hoc labor eft ín confpectu meo, donec íntroeam in fan&tua/ rii dei,& intellioá in nouiffimis eorá. Et ín eodem loco: Vt íumentü factus fum apud tej&eco femperteci.Et Edicremías:Stultus fa&us eft omnis homo a fciétía.Et idem Paulus apoftolus: Fatuá(inqt)dei, fapiétius eft hominib?, Et multa alía,qua ftudio breuitatif omítto. TRITO. Arcute απίαξ mi Attice, memoríterg; díxifti. Sed labor tuus δὲ multiplex teftímonione replica tio,mez parti proficit. Neq; em οσο homíné deo comparo fed alijs homínibus:quon:collatió: —— : derít,poteft effe perfectus. Ac per hoc quado dicit, homo poteft effe fine peccato. αἱ μα de| i uoluerit: iuxta menfaram homínis, non iuxta dei dicitur maíeftatem: cuíus comparatione. ον, on Aa nulla creatura poteft efTe perfecta: T TLO Crítobule hzc memorans tnecü facis. Et. ego ei - hoc fentio,nullá creaturá fecandü ueram cofummatáq, iufticia;poffe effe perfecta. Caterü alit differreab alio, δὲ diuerfas efle in hominibus íuftícias, nulli dubium eft:& uel maíoré effealiit uel mínorc:€ tamen fecundum ftatum δὲ menfüram(πᾷ poffe iuftos nominarí,quí alíorí com N Y Ι ο. garadone íufti non funt: Verbí eratia;Paulus apoftolus,uas clectionis,quí: plus omnibus apo^ | Netonva hevr 440. ftolíslaborauit: uti ορ iuftus erac fcribens ad Tímotheü: Certamen bonü certaui, carfum con VB eig whey bun, fümmauifidem fcruauide cxtero repofíta eft mihi corona iufticiz:quá reddet mihi diis ín illa Jof; die iuftus iudex:non folü autem mihi, fed omnibus qui diliguntaduenta cíus.Iuftus erat δὲ Ti motheus difcipulus eius& imitator;quem docet quid agere debeat:& quem modi tenere uit tutum, Putamus neunam& eandem ín utroq: fuifTe iufticía;& non plus habete merítor: eum, ς qui plas omnibuslaborauit? Multa: manfiones funt apud patrem,quía δὲ meríta diuerfa Std laa ítella differt ín dlaritate:& in uno ecclefiz corporemembra diuerfa funt. Habet fol Π]σοτξ fuum:iluna απο; noctis tenebras temperat:& φαίης fydera alía quac uocátur ονταη ία diuerfis ἘΞ&lumínibus ccclum peragrant. Innumerabiles(ant alia ftella; quas mícare infima mento cernímus.In fingulis diuerfa funt lumína:& tamen ín fuo unaquaq; perfecta eft;ita dii taxat,ut coparatione maíorís perfectione careat.In corpore quoq; cuíus membra diuerfa funt, alíud oculus;aliud manusaliud pes agunt. Vnde δὲ Apoftolus dicit: INon poteft oculus dicere. manuinon es mihi necefTaría: aut terum caput pedibus, non dcfydero opcram weftram. IN&/ quid omnesapoftoli?nunquid omnes propere mange ames maoíftri? nunquíd omnes cunctas habent uirtutes?nunquíd omncs donatíones habenrfanitatum?nunquíd omneslin guís loquuntur?nunquíd omnes interpretantur? Acmulamíní dona maiora, Omnía auté hac operaturunus atq idem fpicitus,diuidens propria unicuiq; prout uult. Irrquo diligenter atte de,quod non dixeritfecandü quod unüquod αρ meimbrü cupit,fed fecundü quod ipfe uult fpi titus.'Neg, enim dícere poteít uas fieulo fuo, quare ita ucl ita me fccifti An non babet ἤρα ας CE|: i|. poteftatem ADVERSVS PELÁGIANOS.$9 122 ww. A"poteftatéde eodemluto;aliud uas facere ín honor&aliud in cótumeliá: Vide cofequenter adie ci;emulamíni dona maiora:ut ín fíde δὲ induftría plus cxteris charifmatib9habere mereamur, meliorefcy fimus hís quí coparatione noftri ín fecüdo uel tertío eradi pofiti(απ. maenado /» δ0»»»0 a2» mo uafa diuerfa funcalía aurea;alía argentea,xnea.fetrea σπα αι tamen fecandáü modulà' v^ ja bs oj fuum,.cá zneum uas perfectü fit;coparatione US uafis impetfectü dícit:rurfumq argen^ tem auteí collatione deteríus eft. Atqy hoc modo; dá fibi inuícé comparant imperfecta δὲ per "ελα funt omnía.In agro terrz bonasex una femente trícenatíus& fexagenarius& cétenaríus fractus exorítur:ipfis numeris indicat ímpar efTe quod nafcít:St tamen ín fao genere perfecta funt fingula. Helifabet& Z'acharías quo teftímonio;quafi impenetrabili uteris dlypeo,nos do - cerepoffunt;quáto inferiores fantbeata: María matris ἀδί fanctítate: quz cofcientia in fe habi tantís dei libere pelamat:Ecce em ex hoc béatá me dicent ocseenerationes.Quía fecit mihi ma ena quí potens eft,& fanctum nomen eíus.Et mifericordia eius a progenie ín progenies tímen: ἘΞ: tibus εἴ. Fecit potentiá ín brachío fuo.In quo animaduerte;quod beatá e effe dica.nó proprio“Δίου bm kr tmetíto atcp uirtute fed dei in fe habitantís dzmentia. Ipfe quocy Iohánes,quo maior non fuit^^ 7/477 fe . intet natos mulierum,parentibus fuismelior eft. ING em folum hominibus, fed& aneclis teftij αμ t monio diii cópata£.Et tame quí cunctis hominib?erat maior in terra, minimo in regno ccelorü: tninorfuiffe perhibet pets ín collatione Ον inferío res:cüi ecotrarío ín collatíóe pctóm: hoc íntelligi poffit? Ad Hierufale dicit qua multis peccatore érat cófofTa uulneribus:uftificata eft Sodoma ex te:znó qd? Sodoma p fe iufta fit,quz ín acter RS nos collapfa cíneres, audit per Ecechíelem:Sodoma reftituet in antiquá: fed a d copatatióe X opone 0»ma Í fceleratiorís Hierufalem hacíufta uídeatur.Illa ein dei filium trucidanit:hzcc propter abundan.(νι. hono 4t maia tía panís δὲ per luxurix magnitudine exceffit πιο libidinis.Publicanus ín euáoelío, qui percu tiebat pectus,quafi thefaun: cogitationü peffimarü:& cofcientia delictorü,oculos non audebat attollere:fapbientis pharifzi collatióe fit iuftior.Et Thamar fub fpecie meretricis fallit Indá:& ipfius fentéía 4 deceptus eft; merc£ audire:Tuftificata eft Thamar magis qj ego.Ex qbus omnibus approba£: non foli ad cóparationé diuina: maieftatis homines nequacj effe perfectos, fed ne angelorü quidé δὲ cxterorum homini, quí uírtutá culmina confcenderüt: cum&tu qui melíor es alteríus collatione,quem imperfectü effe monftrauerís,rarfum ab alío te prxeüteuín ζατίστας Ρεν hoc non habeas uerá perfectionéqua: fi perfecta fit;nullare indiget. CRIT O: Et quó Attíce ad pfectioné díuínus fermo prouocat? ΙΤ[ας γαιίδο qua dixí:ut fecundá uires|| noftras unufgfcy noftrom quátü ualucrit extenda£:fi quo modo poffít puenire,& cophendere Qe grineckhar brauíü fupnaz uocatíonis.Deniq; omnipotés deus:cui docet Apoftolus iuxta difpenfationé cam b, να} pres nis affumpta fubrjcienda filium,ut fit deus οἷα ín omnibus: perfpicue demonftrat fibi cuncta: efle fubiccta. Vnde& propheta fübiectioné fui ín fin& prafamit,dicés: INóne deo foli fubíecta| erít aníma mea?ab ipfo em eft falutare me. Et quía ín corpore ecdefiz caput Chriftus eft: qui bufdáadhuc repugnantibus membristuidetur corpus quoq; capítí nó effe fubíectum. Νάφ fi patítur υπ membrum cópatiintur omnía:& totá corpus,dolore unius membri cruciat, Quod díco ίτα manifeftius fiet. Q7 diu habemus thefaurü{{η uafis fictilibus:& fragili carne circi» damur;ímo mortali δὲ corruptibilíbeatos effe nos credímus, fi ín fingulis uirtutibus partibufag uirtutü deo fubiecti fumus.Cü auté mortale hoc indutü fuerit immortalitate, δὲ corraptiuum hoc íncotruptione ueftitá,& abforpta mors fuerit ín Chrifti uíctoría: tunc deus erit omnía ín omaibus:utnó fit tantum ín Solomone fapientía,in Dauid anímí manfaetudo,in Elía& phí; tees zelusíin Abraham fides,in Petro cui dict eft:Simon Iohánis amas me,perfecta dilectio, n electionístiafe ftudii pdicandi:& ín cxterís uel bina el trína:fed totus in cunctis Πε δὲ omni uirtutum choro fanctorum numetus eloríe£:& Πε deus omníain omnibus. GRITO. Nullus » ergo fanctog: cgdíu in ifto corpufculo eft,cunctas poteft habete uirtutes? A T T IL Nullus quía Pod nunc ex parte prophetamus,& ex parte cognofcimus.NNecem poffuntoia effe ín omnibus ho/ minibus:quía non eft immortalis filius homínis. CRIT O.Et quomodo legitmus:Quí παπᾶ μα’ buetít,oés uidetur habereuirtutes?I T T LParticipatione non pprictate. INeceffe efteim,ut fia Βαϊ excellát ín quibuídá: ὃς tamé hoc quod legiíe te dicis:ubi fcript fit nefcio GRITO- Eno e. 2 c«ashanc v 1 oh o LIBER PRIMV$C rashancphilofophorum effe fententia?: NT T LSed non apoftolorá. INeeg eii mihi care e$.. —— gd Ariftotclesfed qd Paulus doceat. RTT O.Obfecro te;nóne Iacobus apoftolus fcribiqui—'' in uno offenderit eá effe omníum reum? Δ T TL Ipfe locus fe fe ínterpretatur.INó eir dixit un. S Un l“τος de coeperat diífputatio: qui díuitem pauperi in honore pratulerit;reus eft adulterij ael homicii. ΝΣ Anas dij.In hocením delirant Stoici, ρατία. contendentes effe peccata. Sed íta:qui dixit,non machaj. poma(fé pereo beris dixit,& non occides: απο δὲ fi non occídís, machatis autem factus es tranfereffor legis, Leuía cum leuibus,& grauía cum'erauibus comparantur.INec ferula dignum uítíü,eladío uin; dícandum eftinecgladio diga m coercendi RTT O, Efto,ut nullus fanctorü oés uirtutes habcat:hoc certe dabís, ín eo quod poteft facere fi fecerít,effe pfectá. XX T'TLING tenes quid fupra dixerim? CRITO. Quidnam illud eft? T TT. Perfectum efle in eo quod fecit;& "Vs imperfc&tum in eo,quod facere nó potuit. CRIT O Sed ficut pfectus eft ín eo quod fedit;quía facereuoluitiita& in.co,per quod imperfectus eft;quia nó fecit: perfecti efTe potuíffe, fi facere : uoluiffet. AT TI Quis em nó uult facere quod perfectü eft? Aut quís non cunctis cupíat flore) * ΓΙ Naediisg tollaci/reuirtutibustSi totum requítis ab omnibastollis rerá diuerfitate δὲ gena diftantiá,& crea. TS γῆτοζθηβ ab οἱδατοιίς attíficisuatietaté cuius facroppheta fonat carmíne: O mnia ín fapiétia fecifti.Indignetur ^ Tacfer quare fulgorem lunz nó habeat. Luna faper fuis defectibus δὲ labore caufe£, cur annui folís circulá fingulis menfibus expleat.Sol quera; quid offenderít,ut lunzc curíu tatdíor fit.Cla. memus& noshomunculi,quid caufz extiterít,at homínes δὲ non αποεῖί facti fimus, dd magi fter uefter ὃ ἀρχαῖος, de cuius hacfonte procedunt,omes ratíonales creaturas,zquo aflerat íure. conditas: ut inftar quadrígarü δὲ curruü de carceribus exeuntes.ín medio fparío;uel corruát,udl prateruolent,& ad optata perueniant. Elephanti tant: molís,& eryphes ín fua grauítatecau, fen6cur quaternis pedib?incedát,cái mufcz culicefay;& cxtera huíufcemodi animátía fub pem; nulis fenos pedes habeant;& aliquí uermiculi fint, qui tantís pedibus fcateant,ut ínnumerabi| les fimul motus, nulla acies coprehendat. Dicat hzc Marcion& omnes haretici, quí creatoris. Ϊ D ορετίδιι5 illudunt. Veftrü decret hucufqg perueniet;ut dum fingula calumnían£, πη ínfjdi[ |^ entdeo.cur folus deus fit.cur ínuiderit creaturís;ut rion omneseadé polleant maíeftate? Quod.—| à lícet non dícatis(neq em tam infani eftis,ut aperte pugnetis deo)tamenalijs uetbis loquimini; ΐ rem ἀεί, homini copulátes, ut fit abfqp peccato,quod δὲ deus eft. Vinde apoftolus fuper diuerfis. ἱ íütonans gratíjsloquitur:Diuifiones donationi funt,idem autem fpírítus: δὲ díuifiones mini, Π fteriorá funt.fed idé dris: δὲ diuifiones operationü funt:unus αὔτ deus,q operat omnía in om,: nibus CRIT O.Nímius es ín una atq; eadem quaftióe:t perfuadere conerís hominé uníuer«^ fa fimul habere non poffe, quafi aut ínuíderít;aut non potuerít deus praftare imagini δὲ fimili p tüdini fux:ut ín omnibus refpondeat fao creatori T T LEeo ne nímíus an tuzquí foluta pro. d ; ponís,& non intelligis aliud effe fimilitudinem,aliud zqualítatem: illud pícturá, hocefle πο. ὃ ;: taté, Verus equus camporü fpatía tranfuolat;píctus parieti aret ín curru. Arriani dei filio nó, à | bool/ Á ,tecedunt,quod τα omni homini tribuis. Alij nó audent perfectá in Chrifto homíné cófiteri;ne: ῇ : Conr M idi A/*"fafriperein eo hominis peccata cogantur:quafi potentíor fit creatio creatore: δ ídípfum tantü. üt E UV rm ποτ homínís,quod dei filius. Aut igitur propone alía.quíbus refpondeam, aut define fuper i | bire,& da oloríam deo. CRIT O.Immemor es refponfionis tuz:& dum argumenta argumeni di tísconnectísac per fcripturarum latíffimos campos, ínfrenís equi libertate baccharís: fuper fori 9 | tíflima quaftione:cui pollicitus es te ín confequentíbus refponfurum omníno tacuíftizoblíuio:. li | nem fimulans,ut neceffitatem refponfionis euaderes.Sed ego ftultus ad Ποτά tribui, quod pe« 0 |- ᾿ς tebasexiftímás oblatum fponte qd'acceperas:& no admonítü reddere quod debebas. ATTI.[n ; ΤᾺ ἐρίων Nifi fallor,de poffibilibus mádatis dilata eft refpofio.Pone igit ut uolueris. CRJeAut poffibí? Md Ἢ μιν go fh ἘΠ[ία dc? mandata deditaut impoflibilía. Οἱ poflibilia:in noftra poteftate eft ca facere fi uelímus: pi ας" 5i impoflibilía;nec ín hoc reífumus fi non facimus qd'implere nó poffumus.Ac p hoc fiue pof LY / fibilia dedit deus mádata,fiue impoffibilia:poteft homo fine peccato effe fi πο! ὩΔΊ ΤΊ Qus}|. {ο utpatienter audías, non eff de aduerfarío uictoriam[ο cotra mendacium quarimus ueri»"n μι tatem. Deus poflibiles dedit humano generi omnes artes,quíppe quas plurímí didiceruntat^,' i à re:uerbi taceam de hís quas. Ciraci Ραμάνσους uocant,nos ad opera manuum. pertínentes poffumus dícel /h p ADVERSVS$PELAGIANOS.$0. 125 SA reuebi otátia, Grammaticam; Rhetoricam:philofophia tría genera;Phyficam.Ethícam,Logí τις camiGicometríà quoc; δὲ Aftronomíam,Aftrología, Aríthmeticam:que& ipfz partes philo/ ἮΝ fophic funt. Medicinam etíam qux ín tría diuiditur δόγμα, κέθοδορ,ἐμπαρΐαρ, latís quoq; δὲ le! d S:»$8 b. uo fh» ἢ»: 2- 1 3 T MUT M ut im im eum fcientíam, Quis noftrum( guis fit ingeniofus)poterit omnia coprehendere: cum zloqué Ores ρουμ tifimus orator de rhetorica& íurís fcíentía difputans dixerit:Pauci unum poffunt,atrumq n tmo. Vides ergo quod deus poffibile iufferít:&tamé id quod poflibile eftper naturain nullum poffe complere.Dedit itaq; pracepta díuetfa:irtutefcy uarias quas oés fimul habere non pof) fumus.Atq íta fiut quod inalio;aut prímum,aut totum eft:in alío ἐκ parte uerfetur: δὲ camé " hon fit ín címine,qui non habet omnía: nec condemnetur exéo quod non habet, fed íuftifícer Nu tur exco quod poffidet.Definit Apoftolus qualis epifcopus effe debeat,feribés ad T'ímotheiüz C2. ala Εν efse Ls.| P». Oportetepifcopum effe itreprehenfibilem,unius uxorísuitum,fobrium;pudiaim,ornatü, hor. pos loy B fpitalem;docilem:non uínolentum,non percufforem:fed rmanfuetum;nonítioiofum fine ανα; 2,7 "A riciadomáü fuam bene regenté;filios habentem fubditos cam omni pudicitia. Et íterü: INo neo» "e phyti: ne inflatus, in iudicium íncidat diaboli. Oportet aüiteü ctíá teftimoniüi deforís habere mi bonii,neín opprobríü incidat& laqueum díabolí. Títo quocp fcibens difcipulo, quales epífco 1,« M pos debeat ordinareibreui fermone demonftrat.Ideo reliqui te Cretzeut qux relíqua fant cot αὐγὴ tícas:& conftítuas per ciuitates prefbyteros,ficut ego ρτατερί tibi;Si quís eft fine crímíneunius T uxoris uír.filios habens fideles,necin accufatione luxuriz;aut tion fubiectos, Oportet aüt epimz Ícopurm effe fine crímine;fiue fine accufationechoc eim magis£y» fonatficut difpenfatoré aii deínon proteruum,non íracandü.nó uínolentum, nó percufforem, nó turpis licrí appetitóré: guns fed hofpitalem.benignum.pudicum,iuftum.fanctum;continentem;obtinentem doctrinz fide mis B lem fermonemtut poflit exhortatí ín doctrína fana;& contradicentes coarguere, Vedinerfarüi| mm perfonarum uaría pracepta nunc fileam,círca mandata epifcopi me tenebo. Vult certe deus ta/ iau lesefle epifcopos fiue prefbyterosquales uas electionis docet.Prímutm quod dixit, itreprehen b fibilisaut nullus.aut rarus. Quís eft em quinon quafiínpulchro corporeaautneuttautuérrucá ὁ uz habeatzSi em ipfe Apoftolus dícit de Petro.quod nó recto pede ínceflerit ín euancelij aetíta/ ἜΣ and "sie te:& intantum reprehenfibilis fuerít:ut δὲ Barnabas adductus[εί eandé fimulationem: quis 77?«^» το ην indíenabituríd fibi denegarí,quod prínceps apoftolorum nó habuit? Deinde unius uxotís ui "T rámfobrium,pudicum, ornatum,hofpítalem,ut reperías: illud certe quod fequitur Αϊδακτικὸμ m" qui poflit docere: nó ut ínterpretatur latina fimplicitas,docilem,cum cxterís uirtutibus difficul bendi£r inueníes. Vínolentum quoq δὲ percufforem:& turpis lucrí capidum, repudiacapoftolus:& mul pro hís cupit manfuetum.abfg; íuroío.fine auaticia:&c ut domum fuam optime regat: quod “πα difficillimum cft: filios habeat fubiectos,cum omi pudicitia;uel filios carnis,uel filios ἀεί, ΟἿ ixi omi inquit pudícítía.INon ením fufficit propría habere pudícitiam,nifi ea filiorum δὲ comítum nd ac mínifttorum pudore decoretur,dicente Dauid:Ambulans ín uía ímmaculata)híc mihi míní p firabít.Confyderémus quoqj ἐπίτασιν pudicitia;filios habentem fubditos in omní pudicitia: - ütnon foluni operefed fermone quoq; δὲ nutibus feabftineantab ímpudicitijs: ne forte illad u^ incídat Helí:qui certe íncrepauít filíos fuos dícens:INolite fili meí;nolitetnon bonam famam au p dío ego deuobís.Corrípuit δὲ punítus eft;quía nó corripere debuit, fed abfjcere. Quid faciet q ee eaudet ad uítía qui emendare nó audet? qui confcientíam faam metuiti& quod cüctus popw i lus damitat.nefcirefe fimulat? Quodq; fequituijd νόφυτορµπε etíam a nullo accufetur:ut bon vit opinionéab hísqui forísfunt habeat:ut etíam maledictis aduerfariorum careat:& quibus do imp,&rína difplicet, placeat cóuetfatío: puto quod nó facile fit reperirezmaximeqp illud, ut potes fit aduer(aríjs wfiftere,& puerfas opprimere& faperare doctrínas. Vultut no neophytus ερίζοο pusordínet:qd uidemus noftris téporibus pro fümma οἶίσί iufticia.Si baptifmü ftatim(πα faccrét& omi plenü iuftícía snequacj utiq; Apoftolus neophytá refutaret: fed baptifm? uete;{^. ἢ tà peccata cofcíndít: nouas uírtutes nó tribuit: dímittít e carcere:& ditmíffo fi laborauerit mía x nn Come pollice£, Aut nullus inqu&aut rarus eft; quí omnía habeat,qux habere debet epifcop9.Et tamé 7.0" saa b vie fiunüm ucl duo de cataloco uírtutumn epífcopo cuícg defuerínt;non ramen iufti carebit uocabit(τι bur Ία fp Ἦν! $ 7——— M MM-Χχ--.λ qoo" lo:nec ex eo damnabiítur,quod non habet/fed exeo coronabiturquod poffidet. Omnia enit|j455«4— 0777/2 am. ὙὝππι'''' XX 5 habere (CRT POT LIBER PRIMVS: Do deus. abere nullo iadigeremirtutis elus eft; qui peccatum non focít, nec dolas inuemtus eft in ope tay στο ἐπ vivis) jeiussquicum malediceretur non malcdixit,qui confidenter uirtutü confcientía loquebatur: Eg Ice üenit princeps mundi buius, in mne tnuenit nib il.Quícü effet in forma deí,nequadg rapiná arbitratus eft qualem fe effc deo:fed fe exinaniuitformá ferui accipiens, δὲ factus eft obediés. | ufq; ad morté,mortem aüt crucis.Propterea donauit ei deus nomen qd'eft fupra omne notmé,' ut ín nomine Tefu fle&tár genu,coleftía,terteftría&i πίστη ergo inuna ερίζοορί ρίοπα paw, £a praxcepta,aut nequacp,aut difficulter ínueníes:qu id facies dc omni homíne,qui cuncta debet implere mandata?Ex corporalibus confyderem*fpiritalia.Alíus uelox eft peso nó fortis manu. Πίο tard? inceffu, fed ftabilis in plío eft, Hic pulchrá habet facié fed raucx uocis eft, Ali? tetram fed dulcí modulatione cantat.Illum ingeniofum,fed obliuiofum. unc memorem fed. tardi uídemus ingeníj.In ipfis controuerfijs:ín quibus quondam pueri lafimus,non omnes fu. milíter,uel in procemnijs,ucl ín narrationibus,uel ín cxceflibus.uel ín areumentís;autexemplom: copía,& epilogorum dulcedíne fe aguntifed zloquétiz: fuzsalíaatqy alia in parte diflimiles für, Ld Decuitís magis ecdefiaftícis loquar: Multi fuper cuangelía bene differunt:fed in explanatione apoftoli impares fui funt. Alij cum in inftrumento nouo optime fenferínt,in pfalmis& ueteri : i teftamento muti funt.Floc cotum díco,quod non omnía poflumus omnes: rarufqs aut nullus ρα qua δική. eft diuitü, quí in omnífübftantía fua paría uníuerf. ο ideat.Poffibilía pracepít deus,& ego De poss f gl, ea fatcor.Sed hacpoflibilia cuncta.fin απ habere non poffumus:non imbecillitate naturz;ne caj ]' lutmníá facias deo, fed animi laffitudine,q cunctas fimul δὲ femper nó pót habete uírtutes.Q.d? ᾿ fi& in eoarguís creatorem, quaree talem condiderít;quí deficías"d laffefcas:dícam iterum, E maior erítreprehenfio.fi eum uolueris accufare, quare te deum non fecetít. Sed. díces: Sí non 1— | ES peccatum non habeo.Habes peccatum quate nó fecerís,quod alíus potuit facere, i | ! | | | EE | Metas nva. φῴ potQuantate αγγ δρον pm"pM f M Ó1 m urfamq ille;cuíus tu comparatiorie deteríor cs,ucl tuí ín alía uirtute, uel alterius erit collatióe beccatot: atq, ita fit;ut quécüq primü putaueris,minor fit co,q fe ín alía parte maior eft.&ERL. TO.Sinon poteft homo effc fine peccato, quomodo Iudas fcribit Apoftolus: Εἰ auté qui por. D tenseftuos cóferuare finc peccato, conftítuere ante cófpectü οἰοτία fuz immaculatostQuo ψο[είπιοπίο comprobatur poffe homincm effe fine peccato,& maculam nó habere, ATTI, Nó. intelligis quz ppofuerís. Neq; em homo poteft effe fine peccato,quod tua habet fentétía:fed. poteft fi uoluerit deus homíné feruate fine peccato,S immaculatum fua mifericordia cuftodi. te,Hoc& ego díco,quod deo cuncta poffibilia funt. Hominiautem non quícquid uoluctit poffi bile eft,& maxime id effe.quod nullam legeris habere creaturam, CRIT O. INon dico hominé effe fíne peccato,quod tibi forfitan impollibile uidetut:fed poffe effe fi aclit. Aliud eft em effe; j aliud potlTe.Effe,quarit exemplum:pofle, oftendit imperij ueritatem. T T I. Nugarís,necmer : minifti illius prouerbij actum ne acas,& ín codcm coeno uolutaris;imo laterem lauas.Pro quo. r níhilaliud audies, nifi hoc quod omnibus patet: rem tc uclle firmare, gua nec eft, nec fuit, δὲ ; forfitan necfutura eft. Atq ut ipfo uerbo utar, δὲ ftulticiam TIT argumehtationis oftendá, | effe poffe teaio dícere,quod efle non poffit. Hocenim quod propofuifti poffe hominem fine µ peccato effe fi uelitaut uerum eft, aut falfum eft.Si uerum eft;oftende quis fucrit:fi falfum,quic ! qd falfum εἴ, πᾶ fieri poteft. Verii hzc quafi explofa taceanc,& in faríniolis ueftrís tátü muf fitent;publicam faciem formidantia. Tranfeamus ad alía;ín quibus perpetua oratíone utend | eftita dütaxat.ut habeas poteftatem refellendi& quxrendi fi quíd uolueris(ΙΕ ΓΙΟ. Audid |(rennen enim dicam libenter:& magis mírabor ineeníum,cuíus ftupeo falfitate. ATTI. [ Vtrum falfa fint an ποία quz dicturus fum,cum audíerís tunc probabís, CRITO. Loquere utuís mihi decretum eft firefpondere non potuero,macis filere cy mendacio acquíefcere. AL | T1. Quid intereft utrum te tacentemaan loquétern fuperem:& iuxta Protai fabulam,uicilanté |: capíam an dormientéz(CRI. Cum dixerís quas uoluerísaudics que nequacj uelis. Vetítas ΠῚ [ labofare poteft.rinci nó poteft. Y T TT. Libet fentétías tuas parüper dífcutere:ut íntelligát fei E-&atorcs tui, cp díuinü ín te mirentur ingenium. Dicis fine peccato effe non poffe, nifi qui fcien/ | tíam legis habuetít:per quod magnam partem Chríftianorum excudis a iuftíca:& qui predi cator es ímpeccantía:omaes prope peccatores εἴς pronuncias Quotus ením quifay Chifliy 3 { [i A m m aiu o ouibE lu την — να Er f us int ἃ μι [ῇ γ lun» eta be μμέϊως pr dom γε» falle bir jm decem ADVERSVS-PELAGIANOS: Φο, 124. Δ΄ morm habetlegis fcientiam:quam in multis doctoribus ecdefiz;autraro,aut difficulter inuc. Ei ΤΗΕ ορ nías: Verum tu tantz es liberalitatis:ut fauorem tibi apud Amazonas tuas concilies,ut in alio. y4cee γύρον(2 loco fcripferis. fcientiam legis etíam fceminas habere debere:cum apoftolts doceat effe tacendá.: mulicribus ín ecdefía:& fi quid íenorant,domi uiros fuos debere confulere.Nec fufficit tibi de-difTe agmini tuo fcientíam fcrípturarum:nifi earum uoce δὲ canticis delecterís.Iungis em& po) C... dms erajnis íntituloquod δὲ faemína: deo pfallere debeant.Quis enim igaorat pfallendum efTe fcemiz^ my. A pr) nís ín cubiculis fuis:& abfq uirorum frequentia& congregatione turbarum: Verum tu donas^"“775 7, 75 buy quod nó licet:ut qd'uerecunde facere debeant& abfcy ullo arbítro,magiftri authoritate proda, ment.Dedmoquatto título, Addis praterea feruum dei, nihil amarum de ore fuo. fed fem pet. uod dulce eft& fuaue debere proferre:& quafi alius fit feruus dei: alius doctor& facerdos ec CERRAR oblitus fententíz: ponis ín alio título,uieefimo fecüdo,facerdoté fiue doctore om, nía actus fpeculati debere;& fiduciliater corripete peccantes: ne pro fjfdé rationem οσα eorum fanguis de fais manibus requiratur. Nec femel díxiffe contentus.idipfum replicas:& ín, í calcas trígelimo primo título,facerdoté fiue doctoré nemíni adulari debere,fed audenter omes » cottipereine& fe δὲ eos qui enm audiunt perdat. Táta ne eft ín uno opete diffonantia: ut quid, RN príus dixeris nefcíaszSí ením feruus dei nihil amarum de fao debet ore proferre, fed femper »- quod dulce& fuaue eftiaut(acerdos& doctor[οτί deí non erunt:qui fiducialiter debent corri, sin het. a pus pere pecantes;& nulli adulari fed audacter omnes íncrepareaut fi facerdos ὃς doctor: non fo^ UM am, lum ferui dei fed inter feruos cius príncipalem tenent locum,fruftra feuis dei blanditias& dul; Xm ccdincs referuaftíicum hocproprie haeretícotum fit: δὲ eorum quí decipere cupiunt audientes, Δ τον στ| i dícente Apoftolo:Huiufmodi enim Chrifto domino noftto non feruiüt, fed[πο uentrí. Ec per Man ers] st dulces fermones& benedictiones feducant corda innocentium.Semper infidiofa callida, blan:: s ΕΙ vl 7] seid da eft adulatio. Pulchrecs adulator apud philofophos defini blandus inimícus. Veritas| Virg Sum Ἵ W" mne» C q X. ᾿ s e 3C σσ xil amara eftrugofz frontís ac ttíftis,offenditq: correctos. Vnde& Apoftolusloquitut:Inimícus δ| Fais B uobis factus fum,uerítatem dícens uobis?Et comicis.Obfequium amicos, uetítas odíum pay. d rit. Quapropter δὲ pafca cam amaritudinibus comedimus:& uas ele&tionis docet pafca celebri 3. dum.ín ueritate& fyncerítate. Veritas ín nobis fit& fyncerítas,& amaritudo ilico confequetut. iz Illud uero quod ín alio ponis loco;omnes uoluntate proptia regí, quis Chriftíanorum poteft, aad audire?Síi enim non unus:nec pauci,nec multí.fed omnes reguntur propría uoluntate: ubi erí,) iim auxilii dei?Et quomodo illud exponíszA diio) ereflus hominis dírioütur:Et,non eft ín homi,/ η. ne uíaeius,Et nemo pót quic accipere:xnifi datum fucrit οἱ defuper.Et in alio loco: Quíd em, | babes quod non acepííti: Et fi accepifti, quid eloríarís, quafi non accepetís? dicente domino, b faluatore:INon defcendí de coclo:ut faciam Kon ans meam ,fed uoluntatem cíus quí me αὐ ἢ dte Mop φγύβην"eg ο fit patris, Et ín alio loco: Pater fi fieri poteftranfeat a me calix ifte. Veruntamen n6 quod ego. que aMosm au P ie 1 uolo, fed ficut tu. Et ín oratione dominica: Fíat uolantas tua, ficut ín ccelo& ín terra. Qua. fententíz: temerítate-aufers deí omne prafidium:& quod in alio loco fruftra οοπατῖς αίμα». n" gere, non abíq; dei οτατία: quomodo fentíre uelis: ex hocloco intellicitur: dum oratíam eius,| NW non ad fingula refers opera,fed ad coditionis aclegis δὲ liberi atbitrij poteftatem.Septuageft eno fecundo título.Illud uero quod ín fequenti ponis capítulo:in die iudicij iniquis& peccato/. tibusnon patcendum,fed ternis eos ipníbus exurendos,ferre quís poteft:& ínterdícerete mí, fcricordíam dei:& ante diem iudicij de fententia iudicis iudicare: ut(i uoluerit íniquís& pecca toribus:parcere, te ptafctibente non poffit? Dicis ením, Scriptum eft ín centefimo tertio, t deem pfalmo:Deficiant peccatores aterra δὲ[παπί τα ut non fint. Etín Efaía: Comburétur iniqui δ, Lr perg vr peccatores figaul:& qui relinquunt deum confümmabuntur. Et non intellicis cóminationé dei,^" /^*- /5 Pts interdum fonare dementiam? INon ením dicit xternis ignibus exurendos, fed a tetra deficere, δὲ iniquos εἴς ceflare, Alíad ením eft ipfos a peccato& iniquitate defiftere:& aliud ipfos perite ín perpetuum, δὲ aternís ignibus concremari. Deniqy Efaías de quo ponis teftij' monium: Comburentur(ínquit) peccatores& iniqui fimul: non addidit ín axernum. Et qui ;P*,^ gdinquuntdeum confümmabuntur. Proprie hocde hareticis loquitur, qi Rum fidei tra/ j cM oni s 4 mitem em———— C niitem relíaquentes confum Qua: fententia& tibi parata e —| op iníquos X pecc -- ,---: s s Qo foot yrauug esci re ἘΠ QU LIBER PRIMVS mabuntut, fi noluctint ad dominum regerti, quem dereliqueie; tfi neolexerís ad meliora conuerti.Deinde cuíus efttemeritatis; atores impfjs iungerezquí a nobis fic defíniuntur.O mnís impius iniquus eft,& «ciprocatur, ut poffimus dicere: Omnis peccator& íníquus, etíam impíns eft »” mpietas enitn roptríe ad e ΓΣ^-: j 11., ΄ ΄...-: ΄ Fit i.) 2 pope /"' eeràutarunt.Peccatum autem& Íniquítas pro qualitate uítíorü,poft peccati& iniquitatis ul. pter Υ10 peri e Bera recipit fanitatem, Vnde fcriptum eft: Multa flagella peccatorís:Et;non ínterítus fempitery nius:Et per omnía flagella atqy cruciatus emendatur Ifracl. Quem ením diligit dominus cortij píflagellatautem omnem filium quem recipit.Aliud eft cedere níagiftri& parentis affectu, aliud contra aduetfaríos crudeli animo defxuire.Quam ob caufam,& ín primo pfalmo cani: Quoniam non refürgunt ἱπιρῆ ín iudíco.Iam enim ín perdítionem funt przíudicati. Neq; pec catores ín corifilio iuftorum. Aliud eim eft gloríam perdere rcfurgendí, aliud períre perpetuo. Veníet(inquit)hora,in qua omnes qui ín fepulchrís funt,audíent uocé eíus:& eeredíentur qui bona feceruüt in refutrectionem uite:quí autem mala egerunt,ín refurrectionem íudici. Vnde δὲ Apoftolus codem fenfit quia codem& fpirituloquitur ad. Romanos:Quícung; ein[πείς ge pecauerunt.fine lege peribunt.Et quícág; inlege peccauerít per legem iudícabütur.Sine ler ceimpius eft,quí ín aternum peribit.In lege peccator credens ín deum,qui per legem íudicabir tur,& non peribit. Sí peccatores δὲ iniqui«ternís ignibus exaruntur:non times fententíam tud, quí iniqui;& peccatorem te effe dicis?Et argumentaris homínem non effe fine peccato,fed effe poffe.Ergo folus ille faluetur, quí nuncg fuit nec eft, fed futurus eft, aut forfitan nec futurus:.& pereant οὓς, quos retro fuifle lccímus.[ἃ ipfe quí Catoniana nobis inflaris fuperbia,& Milor tis humeris íntumefcis, qua temerítate peccator,magiftrí nomen affumis? Aut fi uftases, δὲ humilitate fimulas peccatoré: mírabímur ατα; caudebímus habere te folum δὲ poflidere cam focijs,qitod nec pattíarcharum,nec prophetarum,nec apoftolorum quifpíam habuit. Sí autem ς ρον cr? Y) Orisenesomnesrationabiles creaturas dicit no effe perdendas, δὲ díabolo tribuit poenitentia: quid ad nos, qui& diabolum δὲ fatellites eíus omnefqy impios δὲ prauarícatores dícimus pe rire petto: δὲ Chriftíanos fi ín peccato puentí fuerint.faluandos effe poft pcenas. xxí.ti. Iun cis praterea duo capitula ínter fe dífcrepantiaque fiuera fint;os aperíre non poteríssnonha/ ente fapientíam& intellectum fcripturari, nifi q didicerit.fcíre non poffe.xx.ti.Et iterü:Sciety Sr s TH v/"r» tiamlegis non ufürpare debere índoctum.Aut ením magiftrum a quo didicerís proferrecoge [omnino^ 0erP. vis. ue tibi fcientiam lecis liceat ufurpare:aut fí magifter talis eft, qui ab alío non didicerit: δὲ docaerít te quod ipfe ignorabat:reftat ut non recte facías: qui indoctus ufurpas fcien, tíam fcripturarum: δὲ magifter príus cj difcipulus effe cepifti. Nifi forte humilitate folitama. gifttum tuum íactitas dominum, quí docet omnem ftientíam: δὲ cum Moyfe ín nube& cz ἰῑσίας facie ad faciem audias uerba ἀεί: δὲ inde nobís cornuta fronte procedís, Nec hoc fufficit, fcd repente mutarís ín Stoícum,& de Zenonis nobístonas fu percilío.Lxxíij.ti. Chriftiand il lius debere effe patientíz:ut fi quís faa auferre uoluerit gratanter amittat. Nonne nobis fatis eft patienter perdere quod habemus, nífi uíolento atq; raptor agamus gratías:& eum cune étis benedictionibus profequamur? Docet euangelium οἱ quí nobífcum uclic iudicio contende τε; δὲ per lites ac iurgía auferre tunícam;etíá pallítim effe concedendá. Non pracepít,ut agamus eratias,& lxi noftra perdamus.Hoc díco;non quod alíquid fcelerís ín hac fententía fitfed qd ubiq, medíoctía ὑσεβολικῶς tranfeas,& magna fecterís. Vnde adiungís eloríam ueftiü δὲ orna γῇ, le orehiber, ὃν nece deo efle contraríáa.Qua funtrogo ínímicitiz contra deü,fi tunica habuero mundioré Vh τον vam»φ / / fi epifcopus prefbyter,& díaconus:& reliquus ordo ecdefiaftícus ín admíniftratióe facríficiorü cádida ucíte οὐδ Cauete deríci,cauete monachí,uiduz δὲ uíreínes:peti dítamíni, nifi fot didas uos atq; pánofas uulgus afpexerít. Taceo de hominibus fzcculí, quibus aperte bellum ία’ dicitut,& inímícitiz contra deü fi preciofis ατα; nítentibus utantur exuutjs. Clxiij.tí. Audiamus δὲ cxteta.Inimícos ut proximos diligendos:ftatímc oppflus erauiffimo lethargo ponís& dii cis. Clxí.tí.inímico nunc effe credendü:quod fibi efle contrarit;etíam me filente perípicuü eft. Sed dices uttumq; uocibus fcriptura: contínerí: non animaduertens, quo fenfu ín fuis ps "δα d eos pertínet,qui noticíam deí non habentucl οσηταπιεταηζοτοϊο ADVERSVS ΡΕΡΑΘΙΆΝΟΒ τ’$0, Ι29 ἄϊδια fint. Preceptüm eft mihi ut diligarn ínímícos,& orem pro'perfecutoribus.Nutquidiuf) Το eet oneri fum eft:ut íta dilíeam quafi proximos δὲ confanguineos&tamícos:ut ínter zmulum/& neceffa rium nulla diftátia fit?Sí inimícos diligo quafi proximossamicís quid amplius exhibebo 7 Aut. fihocdixetís:illud tacere debueras, necontraria fibi ín eodem loco dícere uídearís,inímico nun. £j efTe credendum.Sed quomodo Set ínímícus,& lex docet:Iumentum aduerfarij(i ceci derit fübleuandum.Et Apoftolus:Si efuríerít inimicus tuus,ciba illum: fi fitíerit, da illi potum. Hoc ením faciens, carbones ignis congregabis fuper caput eius: non ín maledictum δὲ con,. demnatíonem(ut plrígs exiftímant) fed ín. correctionem δὲ peenítudínem τας faperatus beneficijs, excoctus feruore charitatis, inímicus effe defiftat. Cxxiij. Addis praterea regnum. «celorum, etíam ἐπ teftamento ueterí repromítti: ponifc teftímonia de apocryphís, cum. perfpicuum fit regnum celorum primum in euangelio przdicari per Iohannem baptiftam δὲ dominum faluatorem& apoftolos.Lege euangelia.Iohannes baptifta damat ín deferto:Poeni| tentíam agíte,appropinquauit enim regnum celorum.Et de faluatore fcriptum eft: Ex co tem. pore ccpit predicare δὲ dícere: Poenítentía Sicaperopinquaní enim regnü ccelord.Et íteri:. Circuibat lefus ciuitates& uicos, docens ín fynagoga eorum δὲ przdícans reenü dei. Et apoz.|| JLervo mda{ ἐδ ftolis praxipit: Ite δὲ prxdicate dícentesquoniam appropinquauit teenum colorum.Tu au^ — ιών ᾿ é tem nos Manichzos uocas: cur legi euangelium praferentes;ín illa umbram, ín hocueritatem τη he frm). effe dicamus:& non intelliois ftulticíam tuam impudentiz copulatam, Aliud eft damnare lege, quod Manichzus facitialiud legí praferre euangelium:quaapoftolica doctrína eft, In illa em ferui,ín hocprafens diis loquitur:Ibi promittitur. hícimpletur:ibi ínítía, híc perfedtío eft:in illa eperüm fundamenta íaciuntur,híc fidei δὲ eratíz culmen imponitur.Hoc pofuimus,ut egreoij praceptoris doctrína monftraret. Centefimus títuluseft;poffe homíné fine peccato effe;& dei imádata fadle cuftodire fi uelit.De quo abunde dictum eft. Cücy fe ímitatorem imo expletoré: epeís beati martyrís Cypriani fcribentis ad(αἰτίη efTe fateatur:nó intelligit fe ín eodé ope. te díxifTe cotraría,Ille in quinquagefimoquarto título tertij libri, ponit neminé fine forde,& fi, ie peccato poffe effe: Statímcy iungit teftimonia,ín quibus fcriptum eftapud Iob:Quis ením. tnundus a fordibus:ne fi uníus etíam diei fit πίτα eius in terra.Erín pfalmo quínquagefimo: Ec ce ín íníquítatibus conceptus fum,& ín peccatís concepit me mater mea.Et ín epiftola Iohánís:. Sí dixerimus,quía peccatum non habemus,nofipfosdecipimus δὲ uerítas ín nobís non eft, Tu. e díuerfo aferís poffe hominem fine peccato effe:& ut hocuerum díxíffe uidearís:ftatím adiun ος; δὲ dei mádata facile cuftodire fi uelit:quac aut ratus;aut nullus ímpleuit. Si em facilia funt; debenta pluribus cuftodirí.Sín autéut concedamus tibi, rarus quifcj ea implere poteft, mani feftum eft effe difficile quod rarum eft. Atq; ut hoc augeas,& magnitudiné tua uírtutís often/. :das, quod fcilicet de bono cofcientiz thefauro eructare credarís: ponís ín titulo centefimouipe^ fimo tertío: ne leuiter quidé effe peccád:Et quid fit hocleuiter,ne forte ín opere te alíqs dixiffe exí(timaret,adnectís cétefimo trícefímo prímo titulo:mali uero ncc cogitádü:neg illius fenté/. tiz recordarís: Delicta qsintellicit;ab occultis meis müda me drie,& ab alienis parce feruo τος. cum ecdefia etíam ea quz per ienorantíam delínquimus,& fola cogitatione peccamus: delicta. /] Ma» eM MAS *€c fine€ rn fle fateaturíntantum,ut hoftías pro errore iubeat offerrí:& pontifex quí pro cuncto populo ἢ" slain deprecaturante pro fe offerat uictímas:qui certe nuncg pro alijs iuberetur offerte, nifi iuftus ipfee(Tet: nec rurfum pro fe offerret fi peccato careret ignorátiz. Scilicet πᾶς mihi latiffima(οτί; pturarü fpacía peragranda funt,ut doceam erroré& ignorantia efle peccatá.(CRIT. Obfecro te,nóne legífti:Qui uiderit mulierem ad concupifcendü,íam moechatus eft eam ín. corde fuot νοι ergo felus afpectus δὲ incentiua uitiorum reputátur ín peccatum, fed ea quibus attribui, 1nus a(lenfum.Aut em uítare poflumus malà cogitatíoné:& cofequenter poffutnus carere pec/ tato:aut fi uítare no poffum?,no reputaf ín peccatíi,quod cauerí no poteft. A T T T. Callide quie déargumétaris.fed non intelligis areumentationé tuam contra facras fcripturas facere, V olunt. «em zloquía fcripturarü,etí ienorantíam habere peccatum. Vnde& Tob offert hoftías pro fi. lijs fais;neforte p íenoranríá ín cogitatione peccauctínt.Et q lignacedit.fi fecurí ac ferro fugiet :te deligno homo faerit occifus, pergete iubetur ad'atbé fueitiuorü: tádiu ibi efle, cgdíu js Νε 1 ρει adus ü: Es fus pro ΩΣ, affer LIBER PRIMVS | || C dosmaximusmoríatur.id eft redimatur fanguine faluatorís: aut ín domo baptifmatis,antín| | peenitentía qua ímítatur baptifmatis fram períneffabilem dementíam faluatotis:quinon | uult petíre quécjinec delectatur mortibus pecatorü.fed ut conuettan£& uíuát.(CRTTO,R o | go qua eft ifta íufticía;ut in peccato tenear erroríscuíus reatum non habet confcientíazNefcio | SH. me peccaffe,& cíus reí quá nefcio, poenas luo? Et quid plus facíam,fi fpote peccauerot'AT TT, No yos joport Ms ὢ me fententíz: δὲ difpofitionis ἀεί caufas requírís? Refpondet ftultz ínterrogationi tux liber ΟΡ^ w/henifog c9"? Gpientia, Altiora tene quafieris.& fortiora te ne fcrutatus fueris.Ecalibi:Noli effe fapiens mul. tum,& noli argumétarí plus cj oporteat.Et ín codem loco:In fapiétia& in fimplicitate cordis ] c quarite deum. Acneforte huícuolutíni contradicassaudí apoftolá,euangelica daneentem ta | Qba:O altitudo díuitiarum fapientia δὲ fcientiz ἀεί, infcrutabilía funt iudica eius: δὲ ininue, | ftigabiles uiz cius.Quis ei cognouit fenfum dnizaut quisconfilíaríus eius fuitzIfta(unt qua; | e | | | ftiones, de qbus& ín alio alio fcribit:Stultas autc δὲ íneruditas quxftiones deuita: fciens quo | niam lites eenerant; Er Ecdefiaftes(de quo certelibro nulla eft ambiguitas):Dixi(inquitfapiens efficiar:& ipfa longe facta eft a mne. Profiida. profüdítas.quis eam inueniet? Δ me quartis, quare figulus aliud uas feceritín honorem,aliud ín contumelíam:& non uis acquiefcere Paulo pro fuo dito refpondenti?O homotu quís es qui refpondes deo? Audi ergo breuiter teftimo| f£ d o níafeipturarü:ut ftulta,imo impia(cifcitatío rua ín perpetuü conticefcat. Loquit deus ín Gene| Na p ἐμ! προ fi]Nonadijdamultra maledicere terra propter opera homínum,quía appofita eft mens homi| fm«mé ft/éyri fon nis diligenter ad mala a pueritia. Abraham δὲ Sara,audita repromiflioe filij Ifaacrident ín cori j de fuo:& tacita cogítatío non latet fcientiam dei. Arguun£ ín rifu:& ipfa cogitatio, quafi pats | infidelitatis reprehendi. Attamen non ex eo quod εἴζοτς͵ diffidentia condemnantur: fed exeo | | quod poftea crediderunr.iufticiz palmam acceperunt. Lot nefcit ín concubitu filiarum, quid fe; cerít:& inebríatus ab eis non habet crímen confcíentíz: δὲ tamé error ín uitio eft.Areue fan&tü p uírülacob:quare Rachel formofam dilexerítpro qua δὲ feruínít multo tépore:& in Liz primo | cócubitu fuerit contriftatus:& acquiefce tandé humanz fraeilitati:qua etíà pulchra corpora di; ῇ ἰ| ligit,& deformia deteftatur.Luget Iacob morte filij fui Iofeph,& multo tépore confolationénó | recipit filiorá: refpondetq; lugens δὲ gemens: Vadam ad infernü:& probat fe hominé, dum it ftus ignorat quid actá fit, de iufto filio Iofeph.In Exodo fcriptá eft:Si percuflerit aliquis quem | píá δὲ mortuus fuerít,morte moriat Sin auténó uolens,fed deus tradidit εἴ ín manib9eius:da bo tibi locum ad quéconfugiat qui occíderít. In quo notandum eft, quod deus tradidit homi,; néín manus eius:& ille qui occidit per ígnorantíá,exilio condemnatur.In Leuítíco lex ponitart 4 Anima fi peccauetit ín confpectu drií:non fponte ex omnibus praceptís ἀῑί, quac non oportet h fierí:feceritq; unü ex eis/fiue pontifexfuerít, fiuc omis fynagooa,& reliquus populus:& poftea ἵ dídicerít peccatü fua, quod peccauít per Seir e munus hírcum de caprís mafculum li immaculatum:& ponet manus fuas füper caput eíus, interficietq; illum ín loco ubí mactantut i holocaufta coram domino,quía pro peccato eft.Statímay ín fequétibus:Si tetigerítaliquid im u mundum quod non líceat tangere:& fecerít per ienorantíam:& poftea didicerit fiue promiferit ἃ aliquid,& fuerit oblítus:pronüciabit peccatü fuü, ín quo end: fc perfpicit:& offeret diio pro hís qux peccauítagnam fiuecapram pro peccato fuo qd' peccauít:& precabif pro co facerdos t fuper peccato,& dimíttetur οἱ peccati. Sín aüt non praualuerít manus eíus:ut offerat ouépro d peccatís fuis qbus peccauit: duos turtures,aut duos pullos colüban: offeret ἀπο: πᾶ pro peca/ f to,&unü ín bolocauftum:& portabit ca ad facerdoté& offeret facerdos id qd';p peccato οἱ d αν: δζ in ipfo recócilíabi£ p peccato qd'peccauit;& dímítte£ οἱ, Cxteraqy hís fimilia qua ftudio fr breuitatis omitto: ne faftidíü ftomacho tuo facía.In confequétib? quoc narrat Moyfes, quod fo in cofecratioe Aaró δὲ filionz eíus obtulerit uítulà pro peccato,& pofuerít Aaron& filij eiusma i nus fup ei, fup caput uidelicet uítuli, qui erat;p peccato:& mactauerít οἵ, δὲ tulerit de eíus fan^ D. guíne:& pofuerít fup cornua altaris íncírcuítu díoíto fao:atq altare müdauerit.Símiliter ínarie li te fecetít:& de fanguine eíus tetígerit aurículá eíus dexterá& manü dexterá,& fummiítatem pe ti dis dextri. Et poft multa alía quz narrare lonoiffimü eft,enücratis diebus feptem ita legimus: I Factum eft quoq die octauo,& uocauít Moyfen Aaron δὲ filios eíus,& omnes feníores Ifrael Qi ἃ dixit [4 e Ut Ce. qn ra apnmerontr. θέ arare e ᾽ ADVERSVS PELAGIANOS$09 126| ^ Ἱ A"&dixitad Aaton:Tolleuitulum de bobus pro peccatis,& arietem in holocauftü ímmactlatü:- E TN"& offeres eosín confpectu dominf:& fenioribus Ifrael loquere dicens: Tollite hírcam de caprís| 9"uai pro peccato,& uítulá immaculatü annículü in holocauftü,Diíxitqy Moyfes ad Aaró:Acce hs: dead altare, fac p peccato tuo:& reliqua. Rurfumq; eleuauit Aaro man? fuas fuppopulü,& M benedixit ες. Defcédítay οὔ fecifee p peccato& holocaufto& falutarí. Mulier generat liberos ἮΝ: lege naturali δὲ immüda effi mafcalü pepererit, diebus quadraginta:fi fceminá dicbus octo/ ἊΝ' ginta, Accufa creator& car immüdum quíct nomínet quod ipfe códidit.Ernon folum ipfa im, 2""munda eft; fed δὲ oie quod tetigerit.Cd φ dies(inquít) purgationis eíus completi fuerínt fup ἘΝ filio aut filía;offeret agnum anniculum immacularum& pullum columbarum,& turturem pro "^N peccato;ad oftium tabernaculi teftíimoní facerdoti:qui offeret in cofpectu domíni,& εχρίαδίε os. pro ea facerdos. Deleprofo quoc dici, quod ín die pureatióis eius offera pro eo uictima p ἐς'pecato:duoq, turtures δὲ duo pullí columbatum:unus pro peccato,alíus ín μοϊοοδυῆ,ε quí TR fluxum femínís patítur,eodem(acrificij ordíne pro peccato& holocaufto liberatur.Et ad extre ὧν mum ínfertur:] ímoratos facite filios Ifrael ab immundicijs fuis, non morientur pro peccato um fuo, fi contamínauerínt tabernaculum teftamenti. Τρί quoq; Aaron pracipitur: utnon omni inii tempore ineredía£ ín fancta fanctorüne forte motiatu r.Cüq,(ait) uoluerit intrare,offeratui. Fa tulutn pro peccato: aríetem ín holocauftum:duofcy hítcos accipiatab uniuerfo populo: unü s ex cis offerat pro peccato(πο, δὲ unum pto peccato populi,& arietem in holocauftutm. Alter híe χὴν corum cücta peccata füfcipit populi, intypum domini faluatoris,& effert in folítudinem:& fic a placatur deus omní multitudini. Ad extremum dicitur:Si comederit homo de fanctificatis pet ἜΝ ignorantiam,imputatut οἱ íníquítas atq; delictum δὲ uoti reus erít; Vnde δὲ apoftolus monet τι; Xuchariftíiam domini cum cautíone fumendam:ne ín condemnatíioné nobis fumamus atq iu/ Mig: dicium.Si damnatur ín legeignorantía:quanto magis in caangelío confcíentía? l'ranfeamus dz ad Numeros,& ob contentioforum impudentiam refutandam,(umma quaq carpamus.INa/ ium p$us fancto críne uenerabilis, alterius fübíta morte maculatur:& omnes dies confecrationis eíus przteríti irtiti fi Pofteaq; pro eo offerunt duo turtures,& duo pulli colübarü:unus pro ont peccato,& alter ín holocauftum.In die quoq confummationís eíus offertur agnus cum holo- caufto& agna pro peccato. Et poft multa fcriptum eft, Vt nüc maenificetur fortitudo domini - ficatlocutus eft dicens:Diis longanitnis δὲ multz mifericordiz auferens iniquítaté δὲ fcelera: δὲ su mundans non faciet ítinocentem:pro quo Septuaginta interpretati funt,& emundans nó muri "T dabit reü:quod fcilicet etíá poft indulgentíá;eus fit propríz confcientiz. Cüq;(aít)i gnorauetít um populus δὲ fecerítunum exhis quz facere on debuit: poft cxetimoniarü longum ordinem ín um fertur δὲ dicitur: Offerte hírcü caprarü pro peccato,& placabit facerdos pro omni fynacoga fi/ liorum ífracl:& propiciabitur εἰ dris quía ignorantia eft:& ipfi offerent oblationem fuam in fa érificium domíno pro peccato fuo,ín cófpectu eius quoniá nefcierunt. Ibicy addítur:Sianímá una peccauctít per íenorantíd;offeret capram annicalá pro peccato ignorátíz coram domíno; δὲ deprecabítar pro ca facerdos, eo quod ignorauerit pro peccato ignorátít coram domíno,€ Li togabit pro ea δὲ jppicíabitur ci-In kalendis fingulorii meníii offer£ hircus capraráü pro pecca/ $ to diio, In pafca quoq p díes octo; díe decímoquarto menfis prímí;ufqy ad αἱ gefimü prímü diem facrfici pro peccato eft.In pentecofte hircus pro peccato offertur:& ín Kalendis menfis: feptími quádo tubarü dangor concínít, eadem hírd pro peccato relieio coferuatur.Díe quoq; σα decimo cíufdem menfis fcptimí:quoniá ieiunid eft αἵ ad uefpera, offertur hircus caprarü ἐμὲ| peccato, praterceü hirci;quí ante holocauftá pro peccato ex lege mactat.In diebus quoq; Sce/ fiopcgiz;quádo fiecban£ rabernacula a díe decimoquínto eiufdé menfis feptímiufg; ad diéuigefimü fecundi, ínter alías uictimas femp p peccato hítcus offereba£:ut illud impleat beati Dauid: Tibi folí peccaui;& malá coráte feciut iuftificeris in fermonib? tuis,& uincas cá iudícv tis.Sex ciuitates eligunt exilij,con: q nó fponte, fed per ignoráti;uel iactulapídis,uel ímpulfio ne manus,uel oco,ucllafciuía abfcy inimicitijsinfelicitate maeís qs uolütate peccauerüt:& ta,| men nó abfq crímíne funt dá relegan£ ín ppetuíi,& afi coftítutii dié.nec fupplícatióe, nec pco| τοῖς reuerfio impetrari δὲ redimi pot.In Deuteronomio:q liber pteriton: enüerátío eft;pfpicue] demonflratut z pU LIBER PRIMV$ uiri Ζ, o C dcmáftr a£ nó ín operib?noftris atq; iufticia fed dei mífcricordíanos conferuarí,dicéte diio pet dos: MER Moyfen:INe dicas i corde tuo,cum fubuertctit cos diis deus tuus a facie tua;in íufticia mea in. €. LER σοι. | πρ Ἢ inu ttoduxít me dns, ut poffidcam terrá μᾶς: quía ín impietate gentiu iitarum in impietate gentiü iftarum dris confumet eos | facie tua:mon in íufticia tua,& directione cordis ταί intrabís,ut poffideas terram eorü fed ín im. | píetate eorum diis deustuus confumet cosa facie tua:ut fufcitet uerbum quod loaitus eft ρα. ttíbus tuis, Abrahá,Ifaac,& Iacob.Et fcíes quod no in iuftícía tua dris deus tuus dabit tibi terra | optímam, ut poffideas eam, quía populus dura: ceruicís es tu. In co aíit quod dixit: Perfe&us etíscum diio deo tuo:quo fenfu dixerit,ex cofequentibus approbatur:Cü ingreffus(inquitfue tistertam quá dris deus tuus dabit tíbi, non difces facere abomínationes gentíum illarum: nec E Duae Arana?inueníetur in te qui traducat filiutn ud filiam fuam pet ignem.Diuinationibus ucl omibus au/ j στ& maleficís atibus δὲ incantatioibus no feruíes,ut interroges magos& haríolos& mor Ι tuos. Abomínatio em diii eft omnís qui facit μας. Et ppter has abomínationes diis deus tuus | cófumet easa facie tua:perfectus erís cum diio deo tuo.[2επίαρ ínfert:Quía oétes ifta: quas tu | offidebis,hariolos& díuinos audiunt. Tibi at nó fic dedit dris deus MCA fubiüeit: r6 χο παρε unumex te de fratribus είς ficut me fufcitabit tibi dris deus tuus, i pfum audies, j ΒΩ 75 bt fe Ex quo oftenditur petfectum hic díci:non qui cunctas uirtutes habear/fed quí perfe&tü&unà | fequatur deum. Natratqy fimiliter de conditione exulum, quí per gnorantíam peccauerunt, | quo confugere debeant:atqy fubiungit: Quando zdificaueris domutm nouam,faciesloría, | lam tecto tuo in círcuitu;ne fanguinis reus fis cum aliquis cecidetít ex ea. Et íterü: Si fuerit ín te j uir qui non fit mundus a nocturno fluxu, egredietur extra caftra,& non ingredietur medíü ca | T.| ftrorum:cáq aduenerit uefpera/auabit fe aqua;& poft occubitum folis ingredictur medii co | ἵν κ pne» rum.Delefu filio naue duo tátum ponam teftimonía. Peccauít Achan,& totus populus offen P Ξ Aon dit.Dixitq; dominusad Iofue:INon poterüt ftare filij Ifrael ín confpectu inimicorum fuorum, fed dorfa ueitent aduerfarijs fuís,quia factum eft anathema íneís.Etnon addam ut fim uobif | D mmmnificontritum fueritanathema de medio ueftrum,Cüqy facrilegium quareretur δὲ forsl/ : tentetn ínueniffct reum: ínterficiuntur cum Achan filij eius,& Km erm d α[ίπί,ροςοτα: taber/ naculum,& απο; habcre potuít,igne deleta funt. Efto ipfe peccaueritiquíd commiferefi liquid boues? quid afini?quid pecora? Facergo calumníá quare unus peccauerít: δὲ pats po/ puli trucidata fit? Cur& ipfe lapidatur,& omnía qua habere potuerít,ultrix flamma cófumpfe rit? Dicamus& aliud: INon erat(ínquít)ciuitas quam non tradidit dominus filijs Ifracl: abfq Euco qui habitabat in Gabaon: omnes pugnádo cevperunt:quía a diio factum erat utíndura retcorcotutn& pugnarentcontra Ifrael,ut ínterficerentur;& non fieret ín eís miferícordía,& pe rírent,ficut prxcepít dominus Moyfi.Si ἀπί factum eft uoluntate:ut pacem non reciperét nec | fufcipetent ífracl:dicamus iuxta Apoftolum.Quid ergo quxtítur? Voluntati em eíus quís por |o teft refiftere?De Samucl& Malachím. Ionathan fauum mellis euftauit in fceptro:& illumina | εἰς oculís petíclitaturquod nefciens feceri:Hoc ením fcríptura teftatur: quod ignorauerit a par treefTe przceptum ne φαΐ guftaret donecuictoría domíni complerctur. Intátum aüt íratus cft dominus,ut fors inueníret occultá:& ipfe fateretur dicens: Guftaui ín fummitate fceptri: qd eítín manu mea parum mellís:& ecce ego moríor.Et poftea íntercefTione δὲ prccibus populili beratus eft; dícétís ad Saul: Num Ionathan moríct qui fecit faluté Πᾶς magnam ín Iíracl?Ab/ || À fit. Viuit domínus: fi ceciderit de capillis capitis eíus ín terram,quía cá domino fecit diem hane à San ΜΆ πε 1 ome& liberauit domínus Ionathan,& non eft mortuus.Samucl iraícitur Sauli& non uult íre cá τοὶ ge. Poftea praxibus uíncitur, ut oftendat humani anímí ín díuerfum mutationem Pergit Be; M ΤΤΤΤΤΤΙΤΙΙΝΕΗΣ uem E Mer Sod [| | aít:Ecce in confpe&u domini Chriftus eíus.Et ait domínus ad cum:Ne refpicías ad uult eius, |& ad flaturam corporis illius, quoniá abieci eum, Aliter em uidet homojaliter deus, Homo cft M^| uidet ín facíc,deus ín corde, Atq; ín hüc mod(ü p oés etrat per οὖς corrigif;ut pateat hüanz mé AM umo εἰς infirmitas. Mephinofeth Saul filius interficit dolo a Rechab δὲ Baana filijs Remmó Berot | te. Cáq nüciaffent Dauid δὲ caput aduerfarij demoftrarent,occifi fanta Dauid dicéte: Viri imi j|| pijociderunt uirum iuftum ín domo fua δὲ ín lectulo fuo. Certe Mephinofeth iuftus nó erat ] οὗ Iooriey 77? emt joeeram fym / / thlehem fingulos filiorum[είς putat ipfos efle quos domínus requírebat.Cüqy μοι Eliab &tame ADVERSVS PELAGIANOS.$0. 1277 A&tamenineoiuftusappellaturquod abfq; noxa interfectus eft.Oza leuites,eum arca dfi ccáf ferretur Hierufalé& lafciuientes boues,plauftrü in parté alterá dedlinaffentimifit manum ut fa ftentaret ínciinatá arcá;Statim qp fequitur, ratus eft furor dii ín Ozam,& percuffit eii deus(δέ pro ignorantía, mortuus eft iuxta arcam deí.Contríftatufes Dauid, quod petcufferat domí () γα mac ΩΣ 70222)| nus Ozam: tímuit drim ín illa díe,& aiti Quomodo ingredietur ad mearca domíni.Dauid iw ftus δὲ propheta& unctus ín regem,quem elecit diis fecandü cor fuum,ut faceret cunctas ποία. tates cíus:ut uídet ienorantíam,dní furore punitam.terretur atq triftecuriec quxrít caufam a. domino,quare percufferít ienoranté fed fimilem fententiá pertremifcit.Pracepit Dauid prínci piexctcitus Ioab:ut numeret populum ftatíme fcriptura commemorat: Et percuffit cor fum Dauid, δὲ dixit ad domínü, pecauí ueheméter, quía hocfeci.Cutn iuberet ut fieret;utíq; quid diceret ienorabat:& tamen fe ipfe reprehendít:i& pro hacculpa(οριπαρίητα milía homínü an/ "Toa sud gurmhy do qY pepe MAT ecli gladio trucidantur.Solomon cópletís templi cerímonijs,utrafqs palmas tetendit ad dfim, & ait: Cum peccaueríttibi populus, non eftem homo quí nó peccet. Ahía propheta Silonites nefciebat ad fe uenire uxorem Hieroboamidixitqy domínus:Ecce uxor Hieroboam íngrediet:: ut quzrat uerba ate pro filio fao q zerotat,íuxta hoc δὲ iuxta hocloquerísad eam.Heelifeus fe debat in mótemuenit ad εἴ mulier, cuius filíus mortuus erar,& amplexata pedes eíus uocíferat. R.epellente auté cam Gíezi, díxitad εἴ uit deí:Diímitte cá, quonia anima eius ín amarítudine eft:3 dominus celauít a me,ut non annuncíaret mihi.In libro dierá leoímus: faerát filij Sobal patrís Caríathíarím quí prophetabat ex dímídio, Et iter: Filij auté Salma patrís Bechlehe δὲ INetophathí corona dom? Ioab,& quí pphetabat ex dímídio Zarai, δὲ cxteta, Similiter utiq fancti erant quí prophetabant:& tamen perfectam non meruerunt accipere prophetam: INe/ quacj defuturo fecundum tropologíam: fed imprefentíarum iuxta híftoríam prophetantes. Habacuk propheta;canticum fuum hocinfcribit título. Oratio Habacuk propheta pro ígno/ ratioibus. Locutus ením fuerat audacter ad domínum,& dixerat: Vfcy quo die damabo.& n6 audíes? Vociferabor ad te uím patíens,& non faluabis? Quare oftendifti mihi iniquitatem δὲ laborem: uidere przdam δὲ íníuftícíam? Contra me factum eft iudicii;& contradictio potet tíor:propter hzeclacerata eft[οχι δὲ non peruenit ufq; ad finem iudicium: quía ímpíus przualet aduerfus iuftum, propterea egredítur iudicium peruerfum.Pro quo fe ipfe reprehédens,quod: perignorantíam fit locutus:fcribít cantícutn peenítentiz.Sí peccatum non erat ígnorantía:fup: Huo fcribit libr poenitudinís: δὲ inaniter uoluit id lugere,quod peccatái non habet.In Ecechíel extrema parte:ubí per zdifíciü tépli ín monte fiti;ecdefiz: multa poft fcula futurae facramenta narrantur: prímo δὲ feptímo díe menfis primi, offeruntur uictímz pro peccatis omnium: in quo per errorem,aut ignorantiam peccauerunt.Septem quoq; diebus pafcehírcus femper pro pecato mactatur.Septimí menfis quíntadecima diezidem pro peccatis facrificiorum ordo cele bratur, Etpoft alia pluríma, qua: non eft iftius temporis replicare, fcriptutn eft: Erat autem ibi locus ad occídétem, díxítq; ad me: ifte eftlocus ubi coquere debent facerdotes hoftíam pro peccato& pro íenorátía, Hieremías loquiturad deum:Scio dotníne,quod π cft hominis uía ciusnec uiri eft ut ambulet& dírioat oreffus fuos.Ideoq; prauum eft cor hominis,& infcrutabí le,& quis cognofcet illud? In Prouerbijs legimus:Eft uía qua uídet recta εἴς apud homínes,& nouiTima cíus ueníunt ín profundum ínferni.Ecce δὲ híc manifefte ἰσποτᾶτία condemnatur,cü aliud putat homo,& fub fpecíe ueritatis ad ínferna delabitur. Multz(inquit)coeitationes ΙΏ cof de homínís:fed πό tamen illius uoluntas qua incerta δὲ fluctuans atq; mutabilis eftfed dei cófilium obtinet. Quís(inquit)gloríabítur caftum fe habere cor?Et quís confidet mund fe effe 4 peccato? Dulsis eftením homíní panís mendacii& poftea implebitur os eíus calculo. A. domi nogreflus homínis diríguntur:mortalis autem quomodo fcire poterit uías(uas? Ὁ mnis uír αἱ o detur fibí juftus.fed corrígitcorda omnium deus, Filius malusíuftum fe facit,& no i^ πο e. tum fuum.Filíus malus excelfos habet oculos,& ρα[ρεδτίς fuís elenatur.Eft enim iuftus uípe tit in iufticía(ua. Vnde dicítut ad eum:NNe fis iuftus multum,nec quafi per fapientíam quartas fuperflua:ne forte obftupefcas. Quaecuncy enim laborauerithomo ut requírat;no inueníec. Sí dixerit fapiens fe intellieere,reperíre non poterít.Cor em filiorü hominü repletum eft malícía. á E e: Ἐπ ᾿ yY DIALO «Ψ 4 //OIALOGORVM HIERONYMI ADVERSVS PELAGIANOS|. /1LYBER SECVNDVS.CRITOBVLVS tds x73 Vta quidé de fcripturís fanctís memoriter copiofecy díxiftit& quafi qbufdd ny ^ bíbus, dará uifus es ueritatis lumen operíre,fed quíd ad rem? His em cunctis te E Yemen pro ofc. YEA VE V, ftimonijs uideris homínü accufare naturam: ac per hoc inuídíam referre ín deii, "δα έστι mi.(oon αὴ AP b^ WI fi tales homínes condidit:ut obliuíone δὲ ignorantíz peccato,carere non poffint, bof obs corejstrm Ἔχ quo perfpicud eft, hominé poffe fi uoluerít nó peccare.Td err fecít;quod uitare non potuit, "Vbi autem aufertur poffibilitasaufertur δὲ uitium.INemo em íneo condemnatur,quod facere ATTLSzpe dixi te non íntellieere conatus meos,nec confyderare quíd areumen: non potuit. teris: fed quid deus iuferit. Pro obliuione, οιτοιζ& íenorantía, quafí pro peccato offeruntur facifica:fiue hocmale iuxta te,fiue bene iuxta me:deus pracepít:tneum eft obferuare quod iuf fit:tuum dei iuffa reprehendere. CRITO. Quoníáuim facis perfpicuz uctítatí,& me trahís ad blafphemiam:concedam tibi hoc ín ucterí lege praceptum,de qua fcríptutm eft: Vetera tran; fierunt:ece facta funt omnia noua. Nunquíd δὲ de euágelío poterís hoc approbare, at puniat Pe uaiase M| μη quifpíam pro eo quod nefcia:& ante poenas luat.j rcus fit ignorantia? AT IIDum ignora zi ff fevum M ,», mus, Manichxus nobis confurgit repente,qui legem dicít abolítam:& folos noui teftamenti le gédos libros. CRITO.Quíd ema me audiuiftí,ut hocauturmes?Etlex em patribus data, pro tempore íufta& fancta:& ueniente cuangelii perfectione,uiliora ceffarüt. A T'TLEreo nequaGp obferuandum eft.quod lege przcípitur? CRITO.Quadam obferuáda,quxdá pratermít tenda funt. AT TI. Quoniátte uídeo effe doctiffimü:dic míhi qua de ucteri teftaméto obferugy te debeam:& qux relinquere. CRTT O Mandata obferuare debemus: qux ad uitam δὲ mores pertinent cortígendos:de quibus dictum cft: Mandatum diii lacídutm, illumínás oculos. Quas 'autem ad cerímonias lcgís.& ritus facrificiorum pertínent,relinquéda f unt. AT T LIenofce mi .. hixumlegís δὲ omníum fcripturarum fcientíam íactítes, non animaduertís quid E dicete, D q(RITO-Hocíntelligo quod loqueris, non quod taceszA T T T. T acere uidcorqui tantis ex emplis docere te uoluizpeccare homínem perignoranti:& pro peccato ut ín lege hoftías,[τα δὲ in cuanoclio offerendam pcenitudiínem? ΦΕΙΤΟ. Dateftímoníum noui inftrumenti αδί ον ror& ignorantía& impoffibilitas mandati tencatur ín crimine T TI, Non neceffe eft multa proferre. Vnü proferá.cui certe contradicere nó poterís. Vas electionis perfpicue loquítur:Có^ fentio enim leoí ἀεί iuxta interíorem homíné.Vídco auté alíam legem in membris meís.tepu cnantélegi mentis mez:& captiuanté me ín lege peccatí;quz eftin membris meis. Mifer ego homo;quís me liberabit de corpore mortís huius? Gratia dci per Tefum Chriftü diim noftra. ΘΕΙ͂ΤΟ, Protulifti teftímoniü, qd'pro me facit, Liberati ereo decorpore huíus mortis p στα’ tía dni noftri Iefa Chriftinequadg ultra peccare debem?, ATTILiberati quidé fumus baptif mo faluatorís.Sed id míhi zdilfere,quare dixerit: Vídeo alía legem in membrís meís repugnál tcm leoi mentís mez:X captiuantem me ín[οσο pecaatí;qux in membrís meis eft, Qua: eft ifta lex reznans ín'Ámembris homínís,& repugnans leeí mentis eius? Refponde fim pliciter. Tacs? Audi edem apoftolá apettifTime praxdicantéQuod ein operor,non cognofco. ING em quod uolo opcror.fed quod odiillud facío. Sín autem quod nolo hoc facio.confentio legi quoniam bona eft. INunc autem nequadj ego operor íllud:fed quod ín me habitat peccatü.Scio ΕΠΗ, ο RD MXCIMERUSEURINUTIIU DER IU UU OCURNUNMDC TEM NE——————— ——— Xm-— ΕΣ I EE E EE: -—— prece: ες: να κ«ο. ij.... qued nonhabitat ín me hoceft incarne mea,bonum., Velle ením adiacet mihí,operari autem f r» 7.) Erg Wut. bonum non ínuenío. Non enim quod uolo bonum, hocaeo,fed quod nolo malum, hoc ία! '"'"Ὑ'““ τἴο. Si autem quod nolo;hoc ego facío:nequadj οσο opctor illud:fcd quod habitat ín me pco | catum CRIT O.Miror te homíné prudentem fic intellícere Apoftolü, ut cum ef perfona fua, δὲ nonexaliorum hac dícere fentías:Qui ením confcientia ín fe loquentis Chrifti libere prodat | matan experimentum quaritis eíus,qui ín me loquitur ChriftusEr in alio loco: Curfum cot" i] fümaui.fidéferuaui,de cxtero repofita eft mibí corona iufticiz:ifte hoc de fe dícere poterat,ope || γατί bonü nó ínuenío: δὲ n6 quod uolo bonü,bocfaco: fed quod nolo malum, hocago? Qui? illud erat boni, quod uolebat facere,& non poterattEt quid illud erat mali;quod nolebat,&ta men uitare non poterat?Ergo nó ex fua perfona hoc dicit fed ex perfona generis humani, que τος» TR e ων ἐδ dll mme"a m n o o. — TO UU ADVERSVS PELAGIANOS.$o. 128 A uitisfübiacet ob catnis fragilitatem. A T TI.Parum mihi tollis,ut totum tribuas, Ego ein απ homínemlícetapoftolum, intelligo fübíacere peccato:tu totum humanü genus afferís. Quod. fiuerum eftín genere,tenemus& fpeciem.INam δὲ Apoftolus homo eft:& fi homo eft, uel de alijsuel de fe quafi homo loqui: Mifer ego homo,quis rneliberabit de corpore mortis huius? Et,quoníam non habitat ín mehoc eft ín carne mea,bonum.Corruptibile ením corpus agota/ uat animam, δὲ deprimit terrena habitatio fenfum multa curantem, CRIT O, Sic loquerís, quafi ego hocex perfonageneris humani acipíam.& non ex perfona peccatorutn. A T TT. Ec quis tibi hocconcedet;utex perfona peccatoris hocloquatur Apoftolus?Si em ex petfona peccatotis hocaccipis:debebat dicere;mifer ego peccator,& non mifer ego hono. Homo quippe Hon naturz eft; peccator uoluntatis. Nifi forte δὲ illu quod fcriptum eft: Vanitas uanítatum& om/. niauanitas:ad peccatores refertur,& non ad omnes homines.Et iterum: Vetütamen& ín ima» gine perambulat homo:ac deinde: Homo uanitatí affimílatus eft; díes eius uelut umbra ρου. tranfeunt.Si hoc Pauli teftímonío non moueris,audi aliud eiufdem, cuí contradicere non por tes, Nihil míhí confcíus fm: δὲ cetera. Mire, nec meipfüm íudico;nihil mihi confciusfum,nec tamen ín hoc íuftificatus fum. Quí hocdícebat;nullius utiq; peccati fibi confcius erat. Sed quía legerat, delicta quis intelligit? Et funt uíz quz uident uiro iufta;nouiffima aütear refpíciunt in pfundá inferni: Et terum: Omnis uir uidetur fibi iuftusdeus auté corda hominum dirigit: idcírco temperabat fententíam,ne forte per ígnorantíam deliquiffetsmaxime cum fcríptura te ftetur:Eft iuftusqui petít ín iuftícia fua.Et alibi:Tufte quod iuftum eft fectaberis, ne opinione ueritatis aiuftícia decinemus,recordantes Saulís δὲ Achan CRIT O.Ne contendere uidear,&, in diuerfum abfay menfara funem trahere.falté hoc mihi concede:íuftos in fcrípturís plutímos appellari A T TI. Non folü plurímos;fed innumerabiles. RIT Θὲ ínnumerabilesiuftifunt,?— Ως, & hoc negari non poffit,quid mali locutus fum poffe effe homine fine peccato fi uelitzHoc eft alíjs uerbis dicere,poffe iuftum fine peccato efTe,in eo quod iuftus eft A T TT Tuftos effe conce do:fine omni aüt peccato omníno,no affentiorcEtem abfq; uitio quod Grace dicitur κακία, ho/ míné poffe εξ αἰο: ἀραμάφικτογ,ἰ eft fine peccato effe;nego:id em foli deo cópetit;oifcy creatura pu“5 pecato fubíacet:& indiget miferícordía ἀεί, dicéte fcriptura: Miferícordia dni plena eftterra.Et; Ον ποσο 7^ ne quafi maculas quafdá ín fanctis uítís uidear pfcrutarí: ín quibus errore funt lapfipauca pro n Hf ferá:qux non ad fingulos.fed ad omnes ín cómune pertíneant. Iri trígefimo prímo pfalmo fari " ptam eft: Dixi pronunciabo aduerfum me íníufticíam meam diio,& tu dimififti impietatem τοὶ cordis meí.Statímq fequiturzPro hachoceft,impietate,fiue(αἰ αυίτατε(αιγῆςῃ em íntelliei po^ ki teft)orabítad te omnis fanctus ín tempore oportuno.Sí fanctus eft,quomodo orat pro íniquí tatezSi íniquítatem habet,qua ratione fanctus appellatur? Iuxta illum uidelicet modá,qui& in alio loco fcribit:Septíes cadit iuftus,& refurget.Et iuftus accufator fui eft ín principio fermo; nís.Etalías.Alienati(üt peccatoresa uulua,errauerüt ab utero,locuti fiit falfa. εἰ ftatím ut na ti funt fubíacuere peccato ín fimilitudiné prauaricatiois Adasqui eft forma futuri: V el certe fta tím,utdeutero uíroínalí natus eft Chriftus, de quo fcriptum eft:Omis quí aperit uuluam fan étus domino uocabítut: omnes haretíci errauerunt, non íntelligentes myfteríum natíuítatís eiusmagifqy ad fpecíalem natiuitatem faluatoris, c ad omníum hominum referrí poteft hoc quod dicitur: Qui aperituuluam fanctus uocabitur domino.Solus ením Chríftus,daufas por; tas uuluz uírgínalis aperuit:qua tamen daufz iugiter permanferunt, Γῖας eft. porta otíentalis daufa,per quà folus pontifex íngreditur& egreditur, E nibilominus femp daufa eft.Illud quo^ " q; quod ínuolumíne Iob fcriptum eftzNunquid mundus erít homo coram dco, aut ín opetí;. 27^ busífuisitrep*ehenfibilis uir?Sí aduerfus famulos fuos non credít:& contra angelos prauum | quid repperít:quanto magis ín hís quí habitant domos luteas, e quibus δὲ nos Er eodem luto fumuszQuod fi afferueris hoc dici ex perfona Eliphas themanitaíntellige nó ab co dici.fed ab íllo qui fab perfona angeli ínuifione δὲ reuelatione loquiturei fententías dei.Sed efto utloqua jet tur Eliphasquod perfpíaie angelus loquítuznunquid non hocex perfona Iob proprie dicit: m Tentatio eftuíta hominis fuper terrázEt/fi ego peccaui, quíd poffum facerezEt;quare oblitus 5" esnecfedfliiniquitatis mex obliuionem,S&t emendationem peccati mei: Quen em por E Er UC TPY 2: efe tá BUNC AN RGRECN Qr SHOOT DM στ ai apice. sacra e: NER bomini corsi ἰὕὗ»" Ο- effeiuftus homo fuper tertatn apud deumzEt iterumiSi fucro iuftus;nó audíet'me; fed tüdicio. ΚΙ NC ee "E 4 pb fueris Ἂν ῥ ON LIBER SECVNDVS: eius índigebo. Ecrurfam.Quía fum impius, cur fruftra laboro? Sí lotus fuero nitro, δὲ mun; dís manibus, fatis me forde tínxifti.Si peccauero;cuftodíes me. Ab iniquitate autem menog: facies innocentem. Et fi mpie egero: ua mihi, Et fi fuero íuftus;non potero refpírare. Plenus ei ego fum ignomíniz.Et iterum: Quís em erít mundusa forde?INe unus quídé, etíá(i nius dici faerit uíta eius fuper cerram,& numerabiles menfes illius. uod fi dixerís pronomen quis, ton pro impoffibili fed interdum pro difficili accipizrefpodebo tibi:Et ubi eft illud quod teme. rc protuliftizFacilia dei effe mandata:& ca facile poffe cópleri, dicente fcriptura: Vir ín dolorela. borat fibi,& uím facit perditíoni fuat oppreffa δὲ fubiueata δὲ moriente carne;uiuat ín eo fpi. ritus:rídiculácy illam expofitioné Demofthenís ucftri,non díxiffe Iob:Quis erit mundusa pec. cátó:fed quís ctít mundus a fordepratereoqua pbare conatur;fordes pannorum fienificari in. infantía,non uítía peccatorum. Aut certe fi non fic íntellioit, dicite uos quid fentiat. Tum ením. itiuolutus díctor eft,& nímio uerborá fqualote coopertus,ut(ufpitionem magis dg intelligen: tíam lectori przbeat.Ad extremá ínfert:Ego autem ad hoc quíd refpódeborManü meáponá: faper os meum.femel locutus(ία(ccido nonaddam.Ecce Iob nofter immaculatus: δὲ(ine: uerela,& abftinens fe ab omni malo:quali finc iuftici coronat:ut mifcrícordia dei indígeatz Floceft illud quod ín Prouerbijs legimus:Q uís gloríabitur caftum fe habere cor? Aut quis 6^ fiditfe mundá effea peccato?Fac quod δὲ hícqs.no pro ímpoflibili,fed pro difficili dixerit. Tol le ergo fententiam,& rade de libro tuo facilía dei effe mandata.Quod fi illud Iohannís apofto: li oppofueris,mádata eíus no Ro Ke de euágelío:Iugü meü fuaue eft,& onus meü leue: facile reuíncerís:leuia em certü eft dixiffe euápelij mandata ad comparationé fuperftítionis Iu; daiczín qua uaría cerímoníarum cenera quarebátur:quaí ítteram oftoli Petti fen. tentíam nullus potuit explere. Vnde& ín Actibus apoftolorum fcribitur: Nunc ergo quid tetv. tàtís mponereiugum fuper ceruícem difcipulorum,quod neq; patres noftri, ποῦρ nos portare. pótuímus:fed per etatíam dni lefu faluari credímus,quéadmodü& illi, Iacobus apoftolus fai. bit:Si iudicas legem;noh es factor legis fed íudex.Ille iudicat legem,quí dícit;aliquid non iufte: praceptü,& ienorantíá non habere peccatum: δὲ fruftra offertí uictimas pro errore, quod pec; cati no habet confcientiami.TNeq; em in lege ratío quarítur.fed authorítas.[dem in eadem dicit: epiftola:Ira uítí iaftícíam deíno operatur:& quis noftrutm carere poteft ira, de qua fctiptá eft: Ira perditetíá fapientes?Sienificanterg; non iram dei, fed iram uiri pofüuit.Ira em dei iufta eft; Iràautem αἱτί deperturbata mente procedít. Vnde& ín pfalmo dicitur:Irafcimini δὲ nolite pec: care:qui uerficulus qué fenfum habeat, Apoftolus docet;Sol non occídat fuper iracundíam ue ftram:ut pecatum omnino fit ucl leuiter írafci.Iufticia autem,íram celeri poenitudine mitigare.: Vnde pro ociofo uerbo reddituri fumus ratíonem ín die iudici.Et ín eodé euangelio legimus: * Quiirafci£ fratri fuo fine caufa, reus erítiudicio, Licet in plxrifq; codicibus antíquis fine caufa: additum nó fit:ut fcilicet ne οἴ caufa quide debeamus írafcí.Quis homínü poterít dicere quod: ira quz abfcy íufticía eft ín fempiternum uítío careat? Et iterum: INe oloríerís ín craftinum:ne^: fcis em quid adueníens paríat dies. Vnde fcriptum eft:INe beatum dixerís quépiam ante mor tem.Quádiíu ením uíuimus.ín certamine fumus:& Cgdíu in certamine: nulla eft certa uictoría: quz etíam apoftolo fortiflime pralíanti in futuro fzculo referuat. Domínus atq faluator fub. perfona affumpti homínís loquitur:Infipienti(fimus em omníum hominum fum:& nó eft hor minis prudentia in me.Et ín fexacefimo octauo pfalmo:Deus tu fcís ínfipientíam meá:fedfar tuum dei fapictíus eft homínibus. In Ecdefiafte quoq; fcripti eft:In multitudine(αρίδεία mul títado fcientíz:& qui addít fcientíam;addit dolorem,intelligens quod perfectiorft careaS ex €o quod nouit, quanta nó nouerit.Et odío(inquít)habui uítam,quoniá malum eft opus quod: operor fuper terram. O mnía ením uanítas, δὲ prxfumptio fpiritus. INemo fcit, quid futurum: fit:quía ficuti eft,quisannücíabit εἰς Süt íuftí;ad quos peruenit quafi opus impion:Etfunt im/ piiad quos peruenit quafi opus iuftorü, Hoc idcirco dicitur, quía certü iudiciü folius dei efi& quos putamus íuftos(ape peccatores inueniuntur: quos ecotrarío peccatores apud dei fci& tí íufti funt. Quantücüg laborauerit homo;ut ínquirat,non reperiet. Et fi dixerit pies ποθ Mis ἔξ M^ e,ínue Li ADVERSVS PELAGIANOS,$o. 129 fciinienite ion potetit. Omniü, em unus occurfus eftcordac; filiorü Ποια repleta funt ma licia; S incerto ftatu quac Grace περιφέρεια dicit ΝΠ αἴας moritura, fiue(ut in Hebraico habetur) . mortuz;demoliuntur atqy corrumpunt fuauítatéolei.Quís mortalíi aliquo errore non capit?.. Quéhareticorü δὲ falforü dogmatü uenena non maculant? T'empus(itiquit)eft, ut íncipíat iu, diciuma domo dei,Si autem prímum a nobísquis finis eorü quí n6 credunt euágelio?Et fi iu. y. πε ftus uix faluabi£, impíus δὲ peccator ubi parebütz Certe iuftus eft;qui in die iudicij aix falua£.- jet e hene Saluaret auté facile.fi nihil ín fe haberet macula Ergo íuftus eft in eo,qd' floret multis uirtuti/ yia pef gen) bus:& uix faluatur ín eo,quod ín quibufdá dei indicet miferícordia.Quatuor funt perturbatío nes,quibus genus uexatur humanü:duz prafentis,& dua: futuri: dux bonorum,& dux malo. Í p rum.Eerítudo quz Grace dicitur λύπη δὲ gaudiá quod illi xág«»,uel ἡδονὴν uocant:üpiéoduo ο ere hany luptasa platifcy dicatur;alterum malíalterum boni:excedimufcg menfurá fi gaudeamus fuper,^] d pens his qua nó debemus,díuitijs potentíaehonoribus.inimicory infelicitate uel mortibus:aut ecotv| tratio prafentíü malorü dolore crucíamur,aduerfis,exilijs paupertate.languore,& mortibus p pínquorá,quod apoftolus fieri phibet: δὲ rurfum fi capiamus ea quz arbítramur bona, hare; dítates, honores, pfperitates omniü reri,& corporü fanitaté:& cxttera quorii pfentía gaudio fruithur:& metuamus illa, quz putamus aduerfa:gbus ad perfectü carere íuxta Stoícos,Z'eno néuidelicet& Chryfippü poflibileeft:Iuxta peripateticos aüt δὲ difficile& impoffibile eft:cui fentétiz οἷς fcriptura: fanctz: cofentit authoritas. Vnde& Iofeph? Machabzomfcriptor hifto; ría; frangi& regi pofTe dixit pturbatióes animi;nó eradicarí:& φαίπῳ Tufculanas αυτου Ciceronis libri hís difputationibus referti fant.Puenat em iuxta Apoftolum aduerfum nos fra gilitas corporis,& fpirítalía nequítiz ín coeleftibus. Manifefta furit dicente eodé opera carnis δὲ opeta fpiritus, δὲ hzc fibijnuicéaduerfant:ut non quz uolumus illa facíamus.Si non quod uo lumus facimus, fed quod nolumus illud operamur:quomodo dicítís poffe hominem fine pec 4 cato effe fi uelit?Ecce Apoftolus:omnefq; credentes quod uolunt implerenon poffunt. Chari/ LC AM δρ tas operít multitudíné peccatogznó tam pratetítorü Cj prafentiti;ne ultra dei ín nos manente charítate peccemus.Quáobré de mulíere peccatrice dicit: Dimittunt εἰ peccata multa,qii dile^ xit plurimü.Ex quo íntelligimus nó noftra(οἱ effe poteftatís facere qd'uelíimus,fed δὲ dei daz méiíz, fi noftrá adiuuet uoluntaté. Deus lux appellatur δὲ tenebra ín eo non funtullz, Quan do dicit nullas tenebras ín dei lumine reperititoftendit omnia aliorü lumina aliqua forde maa lati.Denig;&apoftoli appellatur lux müdi.Sed nó eft fcripti qd'in apoftolom luce nullz fint tenebra; Et de Ioháne fcribit:Hic uenit in teftimoniü ut teftímoniii phiberet delumíine:utoés erederentper illum.INon eratille lux fed ut teftímoniü phiberet de lumine. Erat lux uera, quae illuminatomnéhominé uenientéin hunc mundü, Vnde& de eo fcriptum eft:Qui folus habet(3 τ. cher immortalítacé,& lucé habitat ínacceffibilem.Et certe lepíimus ímmortales angelos, immortales Y ya y thronos& diiationes,cxterafcy uirtutes, Sed folus de? eft immortalís,quía nó eft per eratíá;ut| catera fed p naturá. Quá ob caufam idé Apoftolus.fcribit deü folum effe fapienté:cii δὲ Solo mof,& multi alij fancti(apientes uocent': δὲ dicatur iuxta Hebraicü ad príncipé TyrizSapien; tior Daniele es tu? Quomodo erco foluslux.folus immortalis,& folus fapiés appella£,cü mul;| tiíímmortales δὲ luces& fapientes fintzSic pfectio hominis nó ex natura.fed ex oratía ueniens, imperfectos eos quí perfecti uident effe demonftrat, Quod auté fcriptá eft: Et fanguis Iefa fi lij eius mádatnos ab omní peccato;tá ín cofeffione baptifimatis,cp ín dlacmétía poenitudinis ac tipiendum eft. Sed aliud eft mundari a deo,alíud p fe effe fine uítio.Sí emn iuxta Iob, Luna nó fplédet δὲ ftellz nó funt müda ínconfpectu eius, quátomagis homo putredo,& filius hois uer! A Q--- 3. Ὀ(ἔ δ ΄- d ΄ ib Ϊ ΄- if mis? Omeem os obftruit, δὲ obnoxius eft ois mundus deoquía ex operibus leoís no íuftifi bitur omníscaro coran eo:nullacs diftantia eft per(onag:O mnesemi peccauerunt δὲ índigent πον,}«ἡ οἰοτία dei: iuftificati oratis per eratiam ipfius,Sin auté fcribit: Exiftimamus fide iuftificariho, Ε Fi^ Jn n fmm 020?0, * tL NI 73 f | γ míné fine operibus leoís;fiquidé unus eft deus qui iuftificat circücifioné ex lege, δὲ praputíü ex fide: manifefte oftendi;non ín hois merito, fed in dei oratía effe iufticia, qui fine legis operib? credentiü fafcipit fide. Vnde(εααίτι atü ueftri no driabitur, Cur?quíanó eftís fubleoe,;:« fed fub eratia. Nó-enim uolentís,negy currentis.fed miferentis eft dei. Vnde δὲ centes que non TR YY; ectaban£ | y Fg 1 LIBER 88CVNDVS ο πε ἰ-,. fectabanturiufticiam,comprehienderuntiufticiam:iu fíciá adt ex fide-TfraeTaute fequens lepg, E ede bie 4 eif, infticia;in legc iufticiz nó puenitquoniá nó exfide,fed ex operibus.Offenderütem in lapide grt Tw op Keg Loy boc habent príncipiá: Gratía uobís δέ paxa deo patre& Chrífto Iefu ἀπο noftro:& fimili fij te dauduntut. Ad Corínthios quoqy fcribitur: Vt nó indigeatis ulla donatíone,expectantes re uelationé dii noftri Iefu Chrifti,q δὲ cofirimabit uos εί; in finem fine crímíne ín die diii noftti ὦ [ε[α Chrifti.Licet ergo nulla indigeaimus donatióe:tamen expectamus reuelatíoné domininà ftri Iefa Chriftiiqui tunc nos ín omnibus confitmabít;& oftendet fine crímine,cum díes domi. ti noftri lefu Chrifti,& müdi finisadueneritiut nó eloríet omnís caro ín cofpectu eíus, Paulus. plantanit;/Apollo rígauit fed dris increment dedit:crgo neqy qui plantat;neq; qui rigat eft alij quid.fed qui incrementá dat deus.Ipfius em agticultura,ipfius«difícatio fumus. Iuxta eratíam dei, quafi fapiés architectus ponit fundaméta.Nolíte(inquit)uofmetipfos decipere.Si quis fa piens eft ín uobís in fculo ifto fatuus fiatut fit fápiens.Sapíentia em mundi.ftulticía eft apud. deum.Domínus cognofcít cogitatióes hominiüi,quía uanzx funt.Et iterü:In nullo ὁῆ míhi con; (cius fum,fed necin boc iuftíficatus fum: quía qui πῖς iudicat, dris eft. Dícitur& uobis, qui fine peccato uos effe dicitísquid habetis quod non accepiftis?Sí autem acctpíftis, quíd eloríamini quafi non acceperitiszTam facurati T. diuites facti eftis.Etut fcíamus nó ex nobis, fed ex dei cücta pendere iudicio: Veníam(nquitkyitius ad uos.fi domínus uoluerit. Qui em dicit ue. üiamad uos:oftendit feuelle,monftrat cupere; promittit aduentum.Sed ut cautíus hacloqua;. tutipfertfi dominus uoluerít.Si quis enim putat fe quid noffe;necdü nouit ficut noffe oportet; jJ» gnam ems Vas electionis humilitate deiectus, imo confcientia fragilitatis fuz loquitur: Ego fum mínim? ΑΒ{ j Ζ D apoftolorum, qui non fum díenus uocari apoftolus,quoniá perfecutus fum ecdefiá dei: Grae | 7 m}-- tiaautem dei fum id quod fum, δὲ οτατία ipfius ín mc uacua non fuit, fed omnibus illis am; lius laboraui, Non ego autem fed eratía dci quac mecum eft.Dicit fe plus omnibus apoftolis aboraffe:ftatimaqg laborem fuum ad dei refert auxilium. ING ego inquiens, fed oratia dei quse. mecurn eft:ficac& ín alío loco loquitur:Fiduciam autem talem habemus per Iefum Chriftum. 5. ad deum: Non quía ex nobifipfis fufficientes fimus reputare aliquid, quafi ex noftro:fed fuffir cientíanoftra ex deo eft:qui& nos dígnos fecit miniftros noui teftamétic Nó em íuftificat πον. tno ex operibus legísnifi per fidem Iefu Chrifti, Vnde infert:Etc nos ín Iefutn Chriftum απο. tnus:ut iuftificemur ex fide Chrifti,& non ex operibus legís,quía ex operibuslegis non iuftifi cabitur omnis cato. Sí ením exlege iufticia: ergo Chriftus fine caufa mortuus eft. In lege maledictio eft.Scriptum eft enim: Maledictus omnis qui non permanet in omnibus qua fcr pta funt in librolegis.ut facíat ea. Chriftus nos redemit de maledictione legis. factus pro nobis. maledictio.Si enim data effet lex, qua poffet uiuificare,ueta exleoe efTet iallicia. Sed condudit: fcriptura οἵα füb peccato,ut repromifTío pet fidem εἴμ Chrifti daretur credétibus.Lexergo pz dacocus nofter fuit ín Chrifto,ut ex fide iuftificemur. Vnde addít,& uno uerfículo omnia οὔ) phendit dícens:Euacuati eftís a Chrifto:qui emn in lege iuftificamini;a eratía excidiftis.Hac di &ta percurro: ut oftendam a nullo legem effe completá,& per legem mandata omnia, quz cott ...&inéturinlege.Deus eftei qui operatur in nobis,& uelle δὲ perficere. Laborat apoftolus:& iux ta iufticiam qua in lege eftfine querimonía conuerfatustomnía pro Chrifto ducit quifquilias: ut inueníaturín VN M habens fua íuftíciam qux ex lege, fed qux ex fide Chrifti efta deo. Vnde(ibit ad Theffalonicenfes:Fidelis autem eft dominus,qui feruabítuos δὲ cuftodiet a malo. Ereo non liberi atbítrij poteftate fed ἀεί damentía conferuamur. ὣς ne putes argue mentationibus uanís, que mouent audientibus quaftiones; ueritatem poffe fidei fubuertis idem Apoftolus fcribitad T ímotheü:O T'ímothee depofitá cuftodi,deuitans prophanastio? cum nouítarcs δὲ contradictiones falfi nominis fcientiz, quá quidam promittentes,circa fidem' ertauerunt.Bonitas eim& miferícordía faluatorís noftri,non cx operibus iufticiaz quz: fecimus, fed fecundü fuá mifericordíam faluos nos fecit; ut iuftificati illius oratía;haredes fimus fecum dum fpem uítz aeterna. Hac breuiter quafi ex latiffimo atq; pulcherzímo apoftolice doctríng pratocarpíimusut dura frontis impudentia conteratur. Tranfeamus ad euangelia,& apofto?. ————"—— 0»»ο.-— κ πω M idis ui dus "^ σ᾿ 0“Ὁ£X ἘΣ ticos C eor y l»JX m og 2 d dude* 7(pio ano quof lobe[^4 E, Gala. ex 9^ ona bec 2 dco 2 υγσ: | ADVERSVS PELAGIANOS.$0. 130 :$.. ο-«ο^s Uns N D». 22^! 5 v. 5,- TS me iN A licosigniculosclatiffima Chrifti lampade compleamus: Otmnis(ait)qui írafcitut fratrí fuo fine pr fran ΕΝ "à. caufa.reus etit iudício. Qui autem dixerit raka: quod interpretatur anus δὲ abfq cerebro,teus.^79: hs i n. erít cócilio:haud dubium quín fanctorá δὲ απρε]ίο[ fenatus.Quíi autem dixerit fatue;reus erit oe ως Ποπ ígnís.Quis noftrü poteft huícuitío non fubíacetezcum etíam pro ocíofo uerbo redditu. Wm tí fimus rationem in díe iudíci?Si íra& fermonis íniuría atq; interdum íocus.iudicio,cóciliog; tdg δὲ gehennz ignibus delegatur:quíd merebítur turpium rerum appetitio:& auarícía quac radix e: eftomnium malorum:?5i(inquit)offers donum tuü ad altare,& ibi fueris recordatus, quía fra Qs) ter tuus habetalíquid aduerfus te:dímitteibi donum tuum ante altare,& uade prímum recondi st liare fratri tuo,& ἄς ueniens offeres munus tuü. Mez eft poteftatis;ut non habeam aliquid có Mi tra fratré meü. Vtautem ille aduerfus me habeat;aut non habeat;ín illias uoluntate confiftit. ων Quideroo faciá.fi ille recociliari noluerit? Obfecrem?fle&tam genua?Sed απαίτο cótemnet.An SAN obtorto collo nolentem ín íus amícitíz traham*?Et quz eft maior inimicitia, cg amicitias ποσο lids tate focíare? Neq; em dixitirooa eum ut tibi concilietur.fed reconciliare primum fratrí tuo:& fic Nds offeres munus tuü ad altare.Non quod impoffibilia deus praxeperít.fed in tanti patíétia cul Dy s ο tern bia men afcendit,ut prope impoflibilia pro difficultate nímía rzcepiffe uideatur, ad deftruendá iin fententíam tuam,qua fcribis facilia effe dei mandata.Scandalicanté manum, oculum& pedem, tni iubemur abfcíndere.Efto pertropologíam díctum fit;pro amiciffimis,& pro confanguineis, δὲ! "n fraterno tiobis δὲ coiugali amore focíatis;facile ne arbitramur ob quafdá offenfas tantá fubito ashes abfcindere charitatem? ποίῳ dícitur:Sít fermo uefter,eft eft;non nonxquod autem amplius ΜᾺ eft, a malo eft:forfitan deueftra fchola reperíatur,qui nung mentitus fit,necaudierit illud p; phetícim& apoftolícum:Ego dixi ín exceffu mentís mea, omis homo mendaxi& nefcíat fcríi! »nz ΑΡΑ: t Metis; 1 Ἐπ di p Ptumin alio loco:Os quod mentítur,occídít animam. Verberanti maxillam,alteram íubemur; miri opponere. Tollenti tunicam etíá pallium concedendum eft. Angaríanti fe mille paffibus: duon] n bus milibus colla prebenda funt. Petenti te da,& uolentéa te accipere mutuum, ne auerfetis.; : Si duosnümulos habueto,&alíus popofcerit,aut dabo ipfi,& mihí mendicandum erítzaut fil pu non dedero,tranforeffor leoís ínueniar.Illud autem quod dicitur:Dilieite inimicos ueftros, με,! i nefacite his qui oderunt uos,& orate pro perfequentibus δὲ calumníantibus uos:forfitan ín ue! E Pad ftro ccetu inuenítürapud nos rara auís eft. Ὁ αἱ peccata fimpliciter cofitenturmerentur humili Semper jm(9"4 em[ "d táte dxxmentíam faluatorís.Quodqs fequítur:Caucte, ne iufticiá;hoc eft eleemofynam ueftrá. P7"7 bec uatt C pm Oris faciatís coram hominibus,ut uídeamini ab eís:nefcío quís poflit ímplere. Ad largiendum fru/ et ftum panís δὲ bínos nümulos prico conducítur:& extendétes manü,huc illucg; circüfpicimus: use qua fi nullus uídetít,contractíor fit, Efto unus de mille ínueníatur, qui ifta non faciat. Refpoi mios de quxfo,ubi fant facilia mandata? INolite(inquitfolliciti effe de craftíno. Craftínus em dies Ws"^. follicituserít pro fe.Sufficit diei malicia fua. Vos decraftino non cogitatis,& inftar auium pras ης fentibus contenti eftís, quorum epiftola: biblína uolitanttrans flumína Aethíopia:ut inter iff] ίση mía$& pauos, noua de Ophir Solomoní dona mittátur. Vis audire facilitatem praceptorum dot dei? aulculta quod dicit: Qua arcta uía δὲ angufta eft, qux ducit ad uitá;& pauci funt quíínue sis niunt eam. INon díxít;. quí gradiunt per eam: μος οί diffícillimü eftfed quí inueniüt eá Pau T ci enim inueníunt,& multo pauciores ingrediuntur per cam.Filius(inquít)homínis non habet gis ubi caput fuá redínet:qui dicit ín Efaía:Sufcipite laffum,& hac eft requies mea.Sí no habecubi "T cápüt faum redínet,& quo requiefcat, dicens in alio loco:Super qué requiefcam nifi fuper hutni ΚΕ mi lem,& quíetü,& trementem uerba mea:ubi eft mandatorum facilitas? Multi hoc quod(αἱρεῖ. page na cud 2 : f ast eft: IN6 ueni uocare íuftos.fed peccatores ad poenitentiam. fimpliciter accipiunt: iuxta illum fen Nov μῶν eror"f. η. fum:Non(ηρίσεης[απί medico,fed hi qui male habent. Alij uero interpretantur coactíus.INon M pennreng ad gedan Er s y!:; 5: 3* : im uení uocare iuftos, nullus enim ad perfectum iuftus eft.fed ex aliqua parte peccator:fed pecca/ aM tores quibus mundus refertus eft;dicente Dauid:Saluum me fac domine,quoníam defecit fan s M&us,& corrupti funt,& abomínabiles facti funt in adínuentionibus fuis. Omnes dedínauerüt,. m fimul ínutiles facti fant;non eft qui faciat bonum: non eft ufcg ad unum. INolite(inquit)poffu us dere;aurum,neq; argentum.neq; pecuníam ín zonis uefttíssnon peram ín uía, non ραπ, neqg Dv? y» ees s duas tunícas, necp calcíamenta, neg; uirgam. Hax(inquies)pracepta apoftolica funt.Et certe γα Hore: νο ep Peini joli i»:: YY 4. Ρ etrus/ breue ect" "7 LIBER SECVNDVS ds ut de cxterístaccam,puto quod& ceo& tu poffidcamus: fi tamé halo cop enr. m/P? amplíus no habem?.Hac díco:& iterü íterüqy ac p fingula ingerá:ut erubefcas ad fententia tua, failia cffe dei mandata. Fratrem tradet frater in mortem,& pater filíum,confurgentqy filij con, tra parentes, interficient eos;& eritís(ínquít)odío cunctís hominibus propter nomen meum, Et quía facilía iufferat;& fciebat facile ea pofle complerí,pro pterea ut reí faalitatem oftenderet, copulauít dicens: Quí perfeuerauerít ufcy ín finem.híc faluus eríc.INon ucni(inquit)pacé mit; tere fuper terram,fed gladium. Veni diuidere homínem contra patrcm fuum,& filiá contra ma trem,& nurum contra forum. Et ne omnía percurrendo longiorem fentétíam faceret;uno cun: cta fermone comprchendit dicens:Inímici hominis.domeftici eíus.Cung; pofuiffet:Qui amar patrem,aut matrem fupra me,non e me dignus:& quíamat filium,aut filíá fupra me, non eft me dígnus: ob facilitate praceptorü intulít: Κε χαί non tollít crucem[πᾶ& fequítur me;tnioneft me díonus. Crux Chrifti facilis eft: nudum poft Chriftum íre, ludus cft, iocus eft. Etubipre. mia qux difficultate fuperata quaeruntur? Non collieuntur οἰζαπία in prafentí fcculo;ne δὲ ται mentur paritcr eradicetur.Palea düiíca futuro iudicio referuatur: quado iufti fuleebüt quafi. fol& egredíentur angeli,& feparabunt malos de medío iuftorum.Petrus meroítur, δὲ meretur Ye s audire:Modicx fidei,quare dubitaftízSí in illo modica fídes,ín quo magna fit;nefcio. Decor, N adr με βάν de(inquit)egrediunt cogitatioes peffimz homicidia adulteríafornícatioes furta falfa teftimo/ BE m μία, blafphemia.FIacfunt que coínquínant homínces.Procedat qui ín corde(πο, μας nó effete ftetur:& plenam ín corpore ifto mortali iufticíam confitcbor.Qui uult.ínquit.faluare animam faam,perdet eam:& quí perdiderit animam fuam propter me.faluam faciet eam. Iterum dicoz Προς fant facilia mandata: Va: mundo a fcandalis, neceffe eft em ut ueníant fcandala Et pro^ pterea ín alio loco fcriptum eft:In multis offendimus fiue erramus omnes.INon pauca pecata, fed multa:nec quorundá fed omníum pofui t:Omnes em quz fua funt quxrunt,& non ea quz deifünt, Vnus bonus deus dícitur:& magiftri quafi hominis bonítas rcfutatur.In lege dodtiffi mus omnia feciffe fe dícitsqu&obrem δὲ amatura domino:& tamen plenam íuftícíá nó habet: bos 916211 47 ,(quianoluit(abftantíam fuam pauperibus erogare. Vnde difficultas difficultati, imo ímpoffibi. vba fro leitnpoflibili tanccóparatur:quía neccamelus ingredi poteft per foramen acus, nec díuites pet na ceclorum.Quís noftrum nó lauat exteríora calicís δὲ paropfidís:& ínteríora ha. bet nequacj fordibus ínquínata? Quis fepulchrorá extrínfecus dealbatorum poteft fimilitudi A nem dedlínare: ne& nobís dícat Iefus: De forís quidem uidemini hominibus íuftí: intus auté Try ΄ ejm est^"— plenieftis hypocrifi& iniquitate? Qzuis& alijs uítijs carere poffimus:hypoctífeos maculáha; ή x" Η" ac- uon panem t bere non pofle,aut paucorum e. Pater(inquit)fi poflibile cft, tráfcat calix iftea Hiro". AM thy 7 ons. eis tuis.D'uas autem tunicas, [n: uid: vien: 05* denirein reg, Qm rmadota ctcata funt omnía:fecundü hocquod filíus homínis dicitur, fententiam temperat:Pater fi poffii bilecfi:uerütamen nó ficut ego uolo,fed ficut tu:& Crítobulus meus adducto fupcilíoloquits Poteft homo fine peccato efle fi uelit. Apoftoli audiunt:Sicnon potuiftís una hora uigilare tecum ς Non dixit, noluiftis, fed non potuiftís. Apoftoli una hora uigilarenon poflunt, fomno, moerore δὲ carnís fragilitate fuperatít& tu potes longo tempore omnía peccata fuper te? Marcus euangdlifta fcribit de domino:Et non poterat ibi ne unam quidem facere uirtutem, nifi paucis cgrotantibus manus imponens fanauit cos,& admírabatur propter incredulitatem corum.Dnis dicitur non potuifle in lNacareth neunam quídem facere uirtutem,& infidelitatis ] ὯΝ es aliena ftupore retínetur:&C uos poteftís omne quod uultís?Deníq in cofequentibus fcribitur, (^s enmt s|pev. Abijtin fines Tyri& Sídonis,&ingreffus domum nemínem uolebat fcire: δὲ latere non po/ Ἴδε lue jd«t» tuit, Vereutiqg cupiebat latere:& qd'cupicbat quare facere non poteratzut ín aduentu fuo om/ junto fe fe poet- pinmconfcdentíam dedínaretz Quaeris caufas cur latere non potuerit? Cogita affumpti homíi nis uerítatem,& omní carebís fcandalo.Si filius dei aliquid ín carne& propter carnem non po tuiffe narratur:nos quí toti carnei fumus,& quotidie fpiritus operibus repugnamus: cótraapo ftoli fententíam qua uolumus cuncta faciemus: Petrus apoftolus tría uult facere in monteta/ bernacula: unum domíno, alterum Moyfi, tertíum Elix,nefciens quid loquitur timore perte :;* rítus; ROUES aad EC QUeS M qM ερ li ΝΗ C Petrusapofteluscaligas habuiffe narratur, dícente ad cum atigelo: Precinieeré δὲ calcare cali. ine, Veruntamen non ficut ego uolo, fed ficut tu.Filiusdei qui dixit,& facta funt mandauit&I T. 87 M. Ln—"(7—RE 2227. 2 220 SM JUES EC ΕΠΕ τὲς : 4 ADVERSVS PELAGIANOS.$0. 121 À εἰξαςιϑζο5 Ῥψι[ιασοτίος philofophiz ructamus faperbiam?De die& hora confummationis. ultímz;& angelos celorum δὲ filium íenorate refponditi& nos plenam fcientiam pollicermnuz?^,—— ,Carnis infirmítas dea habitatore gaudebati& tamen menfuram frac ilitatis fuz excedere non ψ. pole e get potuit:ut nó τῷ δοκεῖν, ἰαχτα ueteres haretícos.fed uere. dei filius,hominis filius credereturzapo- 777/72? 77267777 ftolos parumper«elinqués;cecidít in terram pronus,& orabat dicens:Pater fi poflibile eft.Cur quafo fententíam ambioenter exprímebat, quiín alio loco dixerattqua: apud hoies impoffibi; liaapud deum poffibilia funtzSed homo paffurus hominis loquitur uerbis.Tlle dicit: Sí poffu bile eft;una hora pratereat; T u dicís poflibile eft omni tempore peccata uítare. In quibufdam. exemplaribus€ maxíme in Graxis codícibus: iuxta Marcum ín fine eíus euangelii fcribitur: n Poftea εὖ accubuiffent undecim, apparuit εἰς Iefus:& exprobrauit íncredulitaté δὲ duriciá cor/ Y discorá, quíahís qui uíderant eum refurgentem, nó crediderunc& illi(atíffacicbant dicentes: exculum iftud, iniquitatis& incredulítatis fubftantia eft:qua non finit per ímmüdos fpiritus, ueram dei apprehendi uíirtutem:idcirco iam nunc reucla iufticiam tuam. Cuí fi contradicitis;il/ lud certe renuere nó audebitissMundus ín maligno pofitus eft:& quod domínum fuum Sata... ἂν nas tentare aufus fit:& uictus atqy cofufus receflerít;ufqy ad tépus utíq; paffioís.Tlle téatur& Dore ferto pb facceffor Iouiniani audetloq:eos q plena fide baptifima cofecuti funt;nó poffe tentariiímo alijs^ /5^'^/ iis uer uetbis,pofle homínem baptigatum fi uoluerít,nequacg ultra peccare. ZZacharías íuftus audit: sanclo Qus nó credidifti uerbís meis,erís tacens δὲ nó poterís loqui, ufq; ín díé natiuitatis eius. Pater lunatíci de apoftolís loquitur: Rogaui dífcipulos tuos,ut eíjcerét eum, id eft damo/ aa nem,& non potuerunt, ipíi difcipuli interrogant faluatorem:Quare non potuimus eijcere if lal. 5 "n lumzEt audíunt, propter íncredulítatem ueftram.Cur qua fo?quía omnia poffe,domíno fer-^75 uabatur. Intrauit cogitatio in apoftolos, quis eorum maíor eflet:& emédantur doctrína falua torís:dum mínimus maior agnofcítur, humilitas fublimitate mutatur. Non recipitur ab ur^ beSamaritanon:quia facíes eíus erat euntis Híerifalé.Iacobus& Iohannes uere fili tonitrui, B δὲ zcli ardore feruentes, Dhínces&Elíz ignem de celo deducere cupiunt, δὲ corripiunt a dio. uias Qui utíq nó corriperent fi abfq errore talía uoluiffent.Ibát cá illo populihoceftcüdio,qui— xr coueríus dixit:Si qs uenít ad me,& nó oditpatré fut,& matre(πᾶ& uxoré& filios, δὲ fratres, 8 x fororcs,infup δὲ anímá fuá;no poteft me?efTe difcipulus.Et 4 nó portat crucé fu&,& fequi£ me, ists nó pót me?effe difcipulus.Et ín hocloco temeraríuspdamabo.Pot homo fi uelit οἵα peccata αἱ tare,Facilía em funt mádata ci?, Qui meren£ audírea ἀπο faluatore: Vos eftís q iuftos uos cé dicítís corá hoibus,deus aüt nouit corda ueftra:quía quod apud hoíes excelfum eft,abomina/ bile eft corá deo. Impoflibile eft(ínquit)ut fcandala no ueníant.Puto quod peccat fcadalà fir, quod per fcandalum uenit. Nifi fallor em ὀκῶλορ δὲ σκάνδαλο apud. Gitzecos ex offenfione& ruí na nomen accepit.Propterea ín multis offendimus omnces.Fac ut non corruerím: certe offendí: & non ínuno/fed in pluribus.Atbítror quod inaliquo offendiffe peccatü fit. Dixerunt domi noapoftoli:Auge nobis fídem.Qui refpondit eisSi habueritis fídem, quafi eranum finapís: quod utíq; minimum eft omníum feminum:& Crítobulus meus, fidei nobís motibus íntume] Íct.Dícebat autem(inquít)& parabolam íllis,quod femper oportet orare δὲ nücj defícerc.Fru/ ftta femper oramus.fi ín noftro arbítrío eft facere quod uolumus, Dixerunt apoftolí: Et quis^"^ “1 9’ ἢ* n TNI 3 75“ poteft faluus effe? Audiunt a domíno:Qua impoffibilía funt apud homínes, poffibilia apud ver deum funt.Ergo aliqua qux apud homines impoffibilia funt:certe ea efle Ρον ex coofté ditur, quod apud deum poffibilia funt.Sit erco δὲ apud deum poffibilehomini fi οἱ! ü/ teímpeccantíam non ipfius meríto.fed fua dazmentía,& apud homincs nequacg pofíibile libe ti arbitrij poteftate quod nutu donátis accipitur, Non fuffecerat apoftolís dudum fuper díeni, /]— jJ Dr«jra frarem«t rf 3 -Ἓϕ-- 7 7: v »t T 292]«νεα 2 tate quafi(le, quís eorum maior effet fed in ipfo neceffitatis& palTionis artículo fcribit de eis: l'acta cft cotentío ínter illos,quis illorü maior effet. Optímá reuera tépus ínftante cruce de di^ gnitate cotendere. Símon(inquit) fímó:ecce fatanas expetíuít uos,ut cribraret ficut tritícü.Ego aüt rogaui pro te,ut nó deficeret fides tua.Etcerta iuxta uos ín apoftoli erat pofítü poteftate: fiuoluilfet ut on deficeret fides eius:qua utíq; deficiente peccatum fübinereditur.In quibufdá exemplaribus tam Gracis cy latínis inuenitur fcribente LücasApparuit illi ns de eo con $ ortans ζ μιν Pi μα ον») ον bong eno pep egeré doy grano ad vejoflerid y Derfrros Qr man, ATA Am ot F vales ΠΣ fog Ago LIBER SECVNDVS fortanseutihaud dubium quín dominá faluatorem.Er factus ín agonía prolixius orabat, faj ἐλαίῳ eft(udor eíus ficut gut: fanguinis deairrentís ín terram. Saluator ín paffione ab ange lo confortatur: δὲ Crítobulus meus nó índiget auxilio deí,habens liberi arbitri poteftaté ta ueheméter orabat ut gutta: fanguinis prumperent ex parte;qué totü erat ín paffione fufurus; Quid(inquít)dormitiszlurgite δὲ orate,ne intretís in tentationé.Debuit iuxt4 uos dícere:Quíd dormítis?furgite δὲ refiftiteliberum ením habetis arbítríum,& femel uobis conceffa a doming poteftate, nullius alteríus indígetis auxilio.Si ením boc fecerítísnon intrabítís ín tentationem, IN6 poflum(aít)ego facere a memctipfo aliqd:fed ficut audío íta iudico. Arriani obijciüt calum niá:fed refpodet ecdefía ex perfona hominis hacc dicí q affumptus eft. Tu econtra loquerís:Pof fur fine peccato efle, fí uoluero.]lle nihil poteftex fe facere,ut homínis indicet uerítaté; Tu po» tes oía peccata uitare,ut adhucin corpore cóftítutus imatop efTe te doceas.INeocat fratribus ἃ; pinquis ite fe ad fcenopegíam.Et poftea fcriptum cft: Vt autem afcenderunt fratres eíus,tunc& Ípfe afcendit ad folennítatem,non manifefte,fcd quafi ín abícondíto,Ituram fe necauit,& fecit quod prías negauerat, Latrat Porphyríus:ínconftantiz ac mucationís accufat, nefciens omnia fcandala ad carné effe referéda.Moyles(inqt)dedít uobís legé& nemo ex uobis facit leg&utig; poflibilé& εἴ qd'erat poffibile;jnemo impleuerat: neqy em culpa ímperátis eft;fed fraeilítasau diétis,ut ois madus fubditus fiat deo.In cuágelio fecundü Ioháné ín multís δὲ Gracis δὲ latínis codicib? ínueni£ de adultera muliere,quz accufata eft apud drim.Accufabát aüt δὲ ueheméter urgebant fcriba:& pharifzí;iuxta legem eam lapidare cupientes.At Iefus índinans,díoito(αἰ; bebat ín τογγδιεογαμ uidelicet quí accufabant,& omníum peccata mortalíum fecundum quod fcriptum eft ín propheta: Reinquentes autem te, ín terra fcribentur. Tandem caput eleuans dixit εἰσ: Qui fine peccato eft ueftrum:prímus míttat fup cam lapidem.Hoc qd'dícit fine ped cato, Girce fcriptum eft ἀναμάςτητος, Qui ergo dícit;aliud effe fine peccato,& aliud αναμάφτο, aüt Grxcum fermonem nouo uerbo exprimat:aut fi expreflum efta latinis,ut interpretatioís uerítas habet;perfpicuii eft;&sadsropnihil aliud effe;nifi fine peccato.Et quia accufatores om; nes fuciunt(dederat eim uerecundía corum damentiffímus íudex fpaciü recedédi),rurfumg; ín terra fcribens,terram ορ defpiciens:paulatim difcedere,& oculos illius dedínare coeperunt:foi lufcg remanfit ci mulíere:cui locutus eft Iefus: Vbi funt qui te accufabant? Nemo te códemna: uít? Quzait: Nullus domine.Refpondit εἰ Iefus:nec egote códemnabo. Vade δὲ amtodonoli peccare. P racepit domin?;ne ulteríus peccaret:ficuti& alía fimiliter ín lege mandauit.Sed utrá ea fecerít;nec ne fcriptura non dicit, O mnes(ínquit)quí ueneruntante me fures fuerunt δὲ latro nes, Sí omes,nullus excipitur.Qui uencrüt(inquít)no q miffi funt:de quibus propheta aít:]pi ueníebáta ο, δὲ ego non míttebam eos. Quo uerbo folius Chrifti potentia referuat;quí ad fua uenerat:& faí eum nó receperunt. Dum effem(inquit)ín mundo cum eístego feruabam eosín nomine tuo:quos dedifti mihí;cuftodiuí:& nullus ex eís períjsnifi unus filius perditiois.INódi xit: dedi eis liberi arbítrij poteftatem: ut ipfi fe(uo labore faluarent,fed eco cuftodiuí cos, ego feruauí. Deníg infert: Non peto ut eos auferas de müdo,fed ut cuftodias illos a malo.In Acti bus apoftolorum fcriptum eft:ínter Paulum δὲ Barnabam propter Iohannem,qui cognomi; natus eft Marcus,ortam diffenfionem,íta ut fepararentur:& Barnabas, Marcum,& Paulus Sy! leam affumeret in euang dac. Ettamen diffenfio habetaliquíd humanz fragilitatís.In eodé uolumine legit. Tranfierát Phtygiam δὲ Galatíam regionem prohibiti a fpiritu fancto loquí uerbum ín Afía:quo maed &o/ín ipfa prouíncía puto ufq; hodie hazretícos,quí contra fpiritum fanctum facíüt, plurímos reperiri. Cüq, ueniffent(aít)in Myfiam:tentabát íre ín Bithyniá,fed non dímífit eps fpüs Left. Nota quod fpiritus Iefü, fpiritus fanctus fit;qui ín alioloco propter unitatem fübftantiz;pa/ trís.fpiritus appellatur, Voluerunt loqui ín Afta,& prohibentura fpirítu fancto. T'entant ire {η Dithyniíam,& non eos permiíttit fpírítus Iefu.Satís importune, fi eís faciendi, uel non facien! di femel dederat libeti arbitri poteftatem. Sequitur. Tempora ínquít ienorantíz refpíciens deus nunc pracepít homínibus ubíq; poenitentiam agere.Sienificáter pteríta ín lege pos GUN UP bae dis uc i' tempo oclij mínifteria.Paulus fzuerior,ille damétior,utergy ín fuo fenfu abüi sS 2 A£y SX P CS MP oa ων er(ev πα ον νο ος πο ADVERSVS PELAGIANOS.$o. 5L tempótá ignorarítize demoriftrauít Rurfum ait: Veniamad tios deo dolefite: Cut interpofuié troluntaré dei.fi habebat fui atbítrij poteftatem?Tacobusapoftolus:Sí quis( ait)feruauerit to» tamlegem.offenderitautem in uno,reus eft omnium factus. Quis noftrum ín nullo aliquádo peccauit? Síautem peccauít(quod negari non poteft)& perunum peccatum,omni eftreus pec,] €atonsno fuis uiribus,fed dei mifericordia(αἱ. Si quis in uerbo nó peccauít, hic perfectus:"mua eftuir. Si aliquando ín fermonepeccafti;ubi eft apud te przfumpta perfectiormaxíme cum fe; quatur:Línguam autem hominum nullus poteft domare incontinens mal, plena ueneni:mog. tifeci?Rogo te ut mihi refpondeas: fi lingua íncotínens eft malum,& plena ueneni mortíferi,&, hullus poteft domare linguam mortalium;& tanti criminis reus es: ubi in perpetuum peccato tum fuga: Vnde bella, underix inter uos? Ῥύδης ex uoluptatibusquae militantín membris Veluptas tieftríis? Aut membra non habetís humana:aut fi homo ede sii fine tmembris:confíte» miniuoluptatem δίς luxuriam ín ueftrís artubus militate.Dauid quí dixerat confidenter: Pro bate domíne,& tenta me:ure renes meos,& cor meír,quía ante oculos meos tniferícordía tua. ef;& complacui ínuerítate tua:Et iterum: Ego autem in ínnocentia mea íngteffus fum,& pes. neus ftetít ín directo; cgcp iudicij ueritaté dei miferícordía mitigare, tamen quía hoc aufus eft. Th; mma rev fidam, ! dicere;relinqui£ parumper fraeilitati fuze,& at uos dicitisarbitrij libertatí:& per adulteriumla.—^ /^ labitur m eim T fusin homícídium:poftea loquítur:Miferere mei deus fecindum magnam rmiferícordía ta&, adn E: candum multitudiné miferationum tuarum, deleiniquítaté meá. Nec hoc díco; quod uiv. i tum fanctum accufem, de quo fcriptum eftiquod fecerit omnes uolütates deí:fed quod multis alijs bonís μας αἰτία compenfarit,& faluatus fit mifericordia dei;cuius iudicium eft ín ponderi, n" bus:& ad quem Afaph loquitur:Cibabis nos pane lachtymarum,;& potum dabis nobis in ία; " ehrymís ín menfura Neg; enim iniuftus eft dominus:ut cantum peccata condemnet, δὲ bonoi ftne tum operum non tneminerít. Vnde& ín alio loco idem Dauid canit: Ego dixi in abundantia. ^h. B ennonmoueborínaternum:Domine inuolütatetua praftitifti decori meo nirtutem.Auer^— |. 7. ftifadem tuamame, δὲ factus fumconturbatus. Dixi eri pronuncíabo contra me íniufticidi— meam domino, turemififti impietaté peccati mei, Iuftocy pracipitut:Reuela ad dominum. uíam tuam δὲ fpera ín eum,& ipfe faciet.Et educet quafi lumen íufticiam tuam,& iudicium tuii tang merídiem.Salus enim iuftoruma domíno,quía nó eft fanatio in carne eorum a: facie itze; eius:Et quotídie iuxta Apoftolü qui dixerat:Nó em habitat in carne mea bonüiingemifcüt idi centes:Renes mei impleti unt illufionibus,& non eft(anitas in carne mea. Breues enim pofuit:; dies noftros,& fubftátia noftra quafi nihil in confpectu eius. Vniuerfzuanitas omnís homq: 5» vtr üiiuens,uel uíuens in corpore;uel uíuens ín uírtutibus:& tamen omnía uanitas.Incerto enim fta: tu fluctuat:& dum non tímet.ín fereno patitur tempeftatem.C enim effetín honore non: inr tellexit:comparatus eft iumentis infipiétibus:& fimilis fa&tus eft illis, Pro nihilo(inquit) faluos.. Éaciet eosshaud dubium quin iuftos,qui non proprio merito,fed dei faluátur clazmentia.Et deli. ta meaate nó funtabfcondita, Εῖος εκ perfona Chrifti dicitur.Si ille qui peccatum non fecit, tiec dolus inuentus eft ín ore eíus;pro nobís doluit;& peccata noftra portauítiquáto magisnos debemusnoftra uitía confiteri? Renuit(inquítyofolati anima mea:cofyderans delicta quae fer cétatn; Recordatus fim dei δὲ Ixtatus fum:cocitans me illius clazmentía conferuandum« ο, &ecum corde meo meditabar,& fcopebam Cin meü.Et dixi nunccceepí: hzceft mutatio: dextetz excelfi.Jufti uox eft,qui poft medítatíoné fomnij& confcientiz cruces,ad extremü ait: [INüc coepi.uel peenitétía apere;uel fciétíze luméíntrare:& hzccípa de bonísad meliora mutatioz nó mearü αἰπί, fed dexterz δὲ potentis dei eft.In aternü mifericordía xdificabítur.Nullà eir tempus eft; duo nó xdificetur mifeticordía in fingulis quibufas fanctorü: δ. μία quide peccatis—| 5 tranfcunt ad uirtutes. fagitta uolante per diem:a negocio perambulante ín tenebrís: quis no Jap» s^ ἧχι 1 (trum poterit liberari: Ecce enim peccatores intenderütarcü,ut fagittent inobfcuro rectos cot; 7 efe η de, INolunt prauos uulnerare;fed rectos οτε αρίιτα per diem uolítat;per Βατειίςοβ in fane Mies pom, 7 μω atum intellieentia fcripturarum. INegocium ín tenebris δὲ nocte perambulat, per philofoz 5/5 7» 6e»:( pu | phosquiper obfcuritaté fermonaá inuoluere cupiütueritaté.Plantati in domo díii,in atríjs dei.| uoftii lorebüc.Plantauin domo ἀπέ[σέ fütineclefia cofirmati.Sed hino in pfentiane(ed isi: futuro CLER Son" Ἤν» 9 X tl. € 1 Ο ρα ΠΣ E; tdoaj Soradad LIBER SECVNDVS$ C fututo ín atrijs dii florebunt:ubi eftcerta δὲ fecura poffeffio.Miferícors δὲ miferator dris/fonga nimis& multe tmíferatióís.Suauis diis omnibus, míferícordia eíus fuper omnía operaillius, Tantas audis rnifetícordías,& iti tua audes uirtute confidere? Confiteantur tibi domíne omnia: opera tua. Sí decunctis operibus deí& hoies ferro o€s homínces(μα peccata cófiteantur, Legím?in Samücle dictá de Solomone:Ipfe xdificabit domü nomini meo,& firmabo tconü eíus üfq; in fempiterná.Ego cto ei ín patrem,& ipfe erít mihi ín filium.Et írerum:Si inique egej rít.corrípiam eü in uirga homintimiferícordíam autem meá non auferá ab eo, Cá eoiíflerDa, uid eratías deo, ad extrem intulit:Et hac eft lex hominis.Domine deus femper tefpíce ad dz mentíátuá, δὲ infitmitaté carnís,diuino auxilio fuftenta.Quíd mihi(inqt)& uobis filij Saruizz Maledicat Semei.D minus pracepitei ut maledícat Dauid:Et quis refpondebit εἰ: quare hoc fecifti? Voluntas ením dei,non dífcutienda,fed εἴ eratíarüactione patienda eft.Etin alío loco: Dominus mandauít,ut díflipatet confilii Achitophel bonü,ut adduceret fuper Abfalom ma, lumicüítis cette confilium erat, quafi confilium dei.Et quaratióe poteftas liberi arbítrij, maiore poteftate fubuerfa eftzHieroboam quí peccare fecit Ifraekareuítur quare reliquerit praxceptü düi:dicitutq; ad eii: Dedi tibi regnum domus Dauid,& nó fuiftí ficut feruus meus Dauid, qui cuftodiuit mandata mea,& ambulabat poft me in toto corde fuo;& fecit placitum in cófpecta teo. Ergo δὲ poffibilia funt dei mádata, qua:[αὐ feciffe cognofcimus:& ramélaffefcere fan ctosad perpetuitatem iufticz. In multis regibuslegimus de ftirpe Dauíd, quod non fuo meri tofed Dauid patrisuirtutibus conferuati fint:quí fecerít placitum ín confpectu ἀεί: Et uenítur ad Άτα regern Iuda:de quo fcriptum eft:Fecit Aza rectum ín cofpectu domíni ficut Dauid py tef eius. Cáq; in multislaudibus eius ímmorata effet hiftoria: ad extremum intulit. fed excel (λαοῦ abftulit. Attamen cor eius perfectum erat cum deo, omnibus diebus uítz fuz. Ecce & iuftus dicitur, quippe cuius cor perfectum erat cum deo:& tamen ín hoc erfauít quod excel fanon abftulít: quz Egechíam& Iofiam legímus abftulíffe, Βίας, Γη cuius fpiritu δὲ uirtute uerit lobánes baptifta,ad cuíus ímprecationéuenit RN deccclo:& Iordanís fluéta díuifa funt: timuit Iegabel& fugit:laffufcy ín folitudinefedit fub arbore: δὲ preflus anguftia,mortem roga uít,díceris:Sufficit mhi domíne,tolle anitnd meam,neq; enim melior fum patribus meís.Hunc iuftum negare quis poteft? Et tamen non dicam mulierem, fed homínem formidare,de ani tni perturbatione defcendit, qua: uítío carere non poteft; dicente Dauid: Dominus auxiliator meus,non timebo quid faciat mihi homo.De Iofaphat rege Iuda fcript cft:Et fuit diis cá[ον faphat,qui ambulauít in uíjs Dauid patrís fuí prioribus. i quo intelligitur primas ε Dauid habuiíffe iufticias,& nouiffima nó habuifle peccata. IN fperauit(ait)in παν fcd ín deo patrif faí,& ambulauit ín pracceptis illiuss& non iuxta peccata lírael. Cofirmauitq; dominus regnum ín manu ei?:& dedít omis Iuda munera Iofaphat.factzq, funt οἱ infinita pecuniz atqy diuitiz δὲ multa gloría.Cüqy fampfiffet cor eíus audacíam propter uías domíni,etíam excelfa δὲ luces de Iuda abftulit.Hic Achab regi impijffimo affinitate coniunctus eft.(ορ poft proelium re uerteretur Hierufalem, occurtít οἱ Ηἶίσα filius Ananí uidens, δὲ ait ad eum:Impio prxbes αυχί’ liam:& hís quí oderunt dominum amicítía iungerís:Et idcirco iram domini quidé merebaris, fed bona opera inuenta funt ín te,eo quod abftuleris lucos de terra Iuda,& pparaueris cor tuii; ut requiteres dominü. Ac ne putetnus praterítas iufticias hoc peccato δὲ íncrepatíone propheti ca fuiffe deletas:poftea de Ochozía ftirpe eius fcriptum eft,quod inuenerit eum Hieu latétem ín Samaríaadductumq ociderit:Et fepelierunt(inquit)eum:eo quod effet filius Iofaphatqui quaficrat domini in toto corde fuo. De Ecechía fcriptü eft;Fecit rectum ín oculís domini iux/ ta omnía qux fecerat Dauid pater cíus.Ifte abftulit excelfa δὲ contríuit ftatuas&Éincendit hi cum,contriuitqp ferpentem zneum,quem fecerat Moyfes.Et iterum in domíno deo Ifrael com Βίας εἴ:& poítipfum non fuit fimilis οἱ ín cundis regibus Iuda, quí faerantante eum. Ad ha:fit domino,& non receffit ab eo,& cuftodiuit mandata eíüs,qux praxepít domínus Moyfi: δὲ erat domínus cum eo,& ín omnibus ín quibus incedebat.fapienter agebat. Cumqy rex Afly, riorum Sennacherib cepiffet uníuerfas urbes Iudae, mifit ad eum Egechías ín Lachís dícens: Peccaubrecede a me,quodcüg iufleris,dabo.Impofuitqy rex Affyriorá Egechía trecéta talenta . argentí €T)£3 Me pep e we S^? u-— Ro up une tuo Uc--L ^ στων Ἐν lu fü kí ADVERSVS PELAGIANOS.$0. 153 À.atgenti&triginta talenta autiz& dedit Ecechías omnem pecuníá;quz ínuentaeftin domo dfi—^. -& ínthefaurís domus regis.Intépore illo cócidit ualuas tépli diii:& dypeos quos deaurauerat: & omía dedit regi ΑΠγτίους. Cüqs de eo táta dican£/nó timuit neceflítate cogente;quz diio có fecratat regi offerre Aflyrio:dicit q; ad eü:Eeo cuftodiá cíuitaté hanc ppter me& propter Da uid ferui meum: nó propter te,quía fupetiora feciftisquádo centoctogíntaquingg miliaexer es η veru citus Aflyriorü;angelo cedente proftrata funt.Illud quoq diligétius attendendü,quod fcri pu 72» ta cómemorat:Eerotauit Ecechías[ορ ad mortetr:enítey ad eii Efaías filius Amos, dicenss Pracipe domui tuz;quía morierís tu.Quí cóuertit faciem fuam ad paríetem, δὲ orauit ad drim dicensO bfecro diie;memento quomodo ambulauerim in confpectu tuo.in uerítate'& corde: pfecto,& bonü ín oculís tuís fecerim.Fleuitqg Ecechías fletu magno. Certe iuftuserat Ecechías. Ε seclpag joeceent- Js δὲ corde perfecto. Iturus erat ad díim,plorare nó debuit.Quzris rationé Ποια οί Cogítauerís"eric Jib rra emm homínénon miraberis caufas dolorís. Nullus em inttepídus uadít ad iudícium dfi habens co Ícientíam peccatorü. Cüqs fleuiffet factus eft fermo dni ad Efaiam prophetam,dicens: Reuer; tere& dic Ecechize ducí meo.Dux dei appellatur;cuí mors fuerat nuncíata;quía humilitate pro/ ftra?eft:FEec(ingodicit dris de? Dauid patrís cui: Audiui orationé tuá,& uidi lachrymas tuas. Additur ei tempus uítz,& de Aflyriorü manibus liberatur:& camé fionum poftulat:ut credat n uerum effe quod deus repromiferat;quod faltem parux fidelitatis indiciá eft. Mifit quoq; rex Tote Babylonis, nuncios& legatos qui eí coneratularentur ob reftítatam corpotís fanítaté:qui oft& Mere pec Σ oj border οδύνη siii πμ) e díteís omnesthefaurosaromatum, aurí quoqy δὲ argenti, δὲ uaforum fupellectiletm. Non fuit A urn as(inquit)res quá nó oftenderet eís Ecechias ín domo dri& ín οί poteftate fua.Ex quo íntellioi: εὐ; mus etíam uafa templi Babylonijs monftrata legatis. V nde& ira diii οδίταεαν δὲ poftca Efaize ina; uatícinatione cognofcít:de filiystuís eunuchí erunt, omnía vafa tépli tranfferentur Babylon& gi: Ob quá caufam ctíam inlibro dierum fcriptum eft: Cecidit Ecechías elationecordis fui, Certe un Egechíam íuftum nemo nífi impius denegabit, Dicas, peccauit inquibufdam,&idcrco iuftus— (οὐδ) Β effe deftj.fed hocfcriptura non loquitur: INon ef ex eo quod parua pecauit, íuftíciz nomen— 2s. μ amífi:fed ex eo quod multa bona fecit iufti uocabulum poffidet.Hoc totum dico,ut Ícripturay/ d ΜῈ P 3 rum fanctarü teftimoni coprobetur:non ex eo peccatores effe íaftos;quod aliquádo peccaue:,^ 1 m quid a rüt:fed ex co íuftos permanere, quod multis uirtutibus foreant.De Tofía fctíptum eft:Fedtre^ ofa &um ín confpectu dri δὲ ambulauit ín uía Dauid patris fui. Non receffit, neq ad dextrá, πε» ad finitram:& tamen cum effet iuftus tempore neceffitatís& anguftíz míttít ad Oldam pphe: tíflam uxorem Sellum filij Tecuz filij Aaras caftodís ueftium. Et hac(inquit) habitabat Hie tufalem ín fecunda:haud dubium quin urbis partem fienificet:qua interíori muro uallabatur.: Etilla refpondit; hac dicit dris deus Ifrael, ice& dicite uito qui mífit uos ad me.In quo occulta & regis& facerdotum δὲ omnium uítorum reprehenfio eftquod nullus uítorum fanctus po/ tüerit reperiri quí poflet futura prxdícere.Denícy interficitur Iofías a Pharaone rege Acoypti, eo quod noluerit audite uerba domini, ex ore Hieremice propheta: fiue ut ín Paralipomenís: fcriptum eftzINoluit Iofías reuerti fed parauit cótra eum bellum:nec acquieuít fermonibus TNer: ciao ex ore dei. Et infertur: Mortuufg eft δὲ fepultus in maufoleo patrum fuorum:& uniuer^fus Ifrael Iuda δὲ Hierufalé luxerunt ei:pracipuecg Hieremías,cuius οὖσ cantatores atq; canta trices ufcs ín przfentem die Jamétationes fuper Iofíam rcplicant,& quafi lex obtinuit ín Ifrael; Ecce fcriptá fertur ínlamétationibus. Puto quod fermonibtis dei per quemlibet non acquíeuif/-/ fepecatum fit.De ipfo Hieremías loquítur(égcg hoc plztíqs fecandum Anagooen íntellizant! 1 de domino faluatore) Spíritus faciei ποία, Chriftus dominus captus eft pro peccatis noftrís.:. t n Miei mtd e Cuí diximus fub umbra tua uiuemus ín gentibus, Moyfes cuí locutus eft domínus facie ad* /hopjs ἡ faciem,& falua facta eft aníma eius,ad aquas contradictionis offendit: nec meruit cum fratre. on j^ Baronterramrepromillionis intrare, De quibus& pfalimifta canit: Abforpti funt iuncti petras: d is:| au iudices corum, audient uerba mea, quoníam potuerunt. Et eft fenfus. Iudices populi Iu| oni daorim, Moyfes& Aaron, deuorati fant a pecato populi iuxta petram: de qua aqua». (nit ram fluenta manarunt:& certe cum ifti iuftí fuetínt,& obedierint fermonibus deí: quí pet|| ;U^——— fefuauiflimi funt, Denig fequitur de cadauetibus in folítadine imortuorum t Quafi craffitu/!| T«i doterra -- ΣΙ ΩΣ: e τ τσ NT T SA OO E TT TATIUS INTE TITRE TRIER στ γον | } | Í C ξεν» D "ἢ TRIN d-orehevo LA 223 ὑγη7’ η LIBER SECVNDVS do tetrz dirupti funt fuper terram. Difperfa funt offa noftra fecus infernum. ἵα Ofee lo; quítut deus: Defponfabo te mihi ín iuftícía δὲ iudicio. Statímqg fubíuneit: Et miferícordia& miferationibus,& in Πάσας largitorís prazmio recognofcat,quod ípfe fit domínus.In eode fari, ptum eft libro:Deus ego fum& non homo,ín medio εί fanctus:& nó ingredíar ciuitatem, ui^ tiorum fcilicet conciliabulm.Ipfe folus hancnon ingreditur cíuítatem: quam zdificauit(δία innomítte filij(αἱ Enoch:qua: omnía facerdotum quotidie ora concelebrant,s μιόνος tool quod ín língua noftra dicítur,qui folus eft fine peccato. Quz laus íuxta fententíam τᾶ fruftra deo reputatur.fi eft comunis cum cxterís.INos ením iaxta Amos conuertímus íufticiam ínab; finthium,S fructus iudicij ín amarítudinem.Loquuntur nautzatqy rectores ín libro lonz:Ro gamus domine ne perdas nos propter homíné íuftum, neq; inducas fuper nos fanguinem ín nocentem.Sícut ením placuit tibi, fic factum eft domine.INcfciüt caufas quid mereatur prophe ta feraus fugitiuus:& tamen iuftificant deum:& fanguinem innocentem fatentur, cuius opera non norunt.Etad extremum, ficut placuit tibí domine, fic factum eft, INon quxrunt íufticíam (ententíz dei, fed ueritatem iufti iudicis confitentur.Micheas lachrymabili uoce teftatur: Periit fan&? de terra,& rectus in hominibus non eft:omnes ín fanguine infidíantur: unu(quifq, fra; trem fuum uenatur ad mortem, Malum manuum fuarutn dicunt bonum.Et íterum:Qui opti; mus ínter coseft, quafi paliurus eft:& qui rectus, quafi fpina defepi. Hachomínumiiufti cia eft:ut iuxta uerba eiufdem propheta:nec amico,ne coniuginec filijs fit credendum: quiaini mici homínis domeftici eius, Quam fententíam etíam fermo domínicus comprobauit. Vnde datur confilium per eundem prophetam.Indicabo tibi o homo quíd fit bonum,& quid domi, nus quarat a texutíq; facere iud iium δὲ diligere mifericordía,& follicitum ambulare cum deo tuo. Nunquid díxit habeto zqualitatem dei:& non hocquod maxímui eftfollicitum ambu lare cum deo tuo? Vt nuncj fecurus fis,ut omní obferuantía cuftodíascor tuum,ut confyderes, quoníam ín medío laqueorum ambules,& fub murorum pínnís ingredíaris:ut illud quotidie mediterís:luxta femitam fcandalum pofuerunt mihi, Superbis enim refiftit deus, humilibus - autem dat gratíá Qui cautus& timidus e(;poteftad tempus uítare peccata: quí fcauruseft de iufticía fua,.repuenat deo:illiufgs auxilio defti infidijs hoftium patet. Computrefcant di/ cit Habacuk offa mea,& fübter me uermes fcateant:tantum ut requiefcá in die anguftiz:utafcé damad populum fortem meu. Hic tribulationes& anguftías afflictionemq aními depreca/ tut,ut in futuro, uirorum iam cum Chrífto regnantium numero focictur. Ex quo petfpicaü cft, hic pugnam atq certamen:& in futuro effe uictoríam.ITefus filius Iofedech;quod interpretatue íuftus domini facerdos magnus,indutus defcribitur ueftibus fordidís: qui peccatum non fecit, G tamen noftra peccata portauitzad cuíus dextrá ftabat Satanas,ut aduerfarct cí. Diciturgy ad eum poft pugnam ατα; uictoriam: Auferte ueftem fordidam ab co:& ecce abftulía te íníquíta tem τ,& hxtes louiníani loquitur: Sine omni omníno peccato fum:fordída ucftímentanon habco, proptío recor arbitrío,maior apoftolo fum. Ille facit quod non uult,& quod uult nó fa cít:ego facío quod uolo,& quod nolo non fado: przparata funt mihi regna coclorum:ímo ipfe ca mihi πλοία uirtutibus przparaui. In quo Adam tenetur obnoxius,& alij qui reos fc putant; ín fimilitudinem prauaricationís Ada:ego folus cái mea caterua nó teneor, Alij daufi cellulis& δὲ fceminas non uidentes quía míferí fant,& uerba mea nó audiunt,torquené dcfyderijs: Ego etiam[1 mulierum uallor agmínibus, nullam habeo concupifcentíam. De me em di&tü eft: Lai :] D ἢ ἢ TE'"T TH das. pides fan&iuoluuntur fuper terram:&t ideo non fentio,quia liberi arbítrij poteftate Chriftitro f perzwoye./«οἴ pha círcüfero. Audiamus pet Efaíam damanté dei:Populus meus quí beatos uos dicát fedu cuntuos,& femítá pedi ueftrorá fapplantant. Quis magis fupplantat populü δεῖ: qui δα arbitrij poteftate fubnixus defpicit auxili coditorís,& in fua uolütate fecurus eft:an qui ad(itv E(entétias przxceptorá dii udiciá pertimefcit? Ad huiufcemodi hoies loquit deus: Vac uo/ bís,qui fapientes eftís apud uos:& intelligentes ueftro iudicio.Efaías iuxta Hebraicü plorat, dicit: Vx míhi,quia tacuí,quia immüda habens labía,& ín medio populi immunda habentis labía habitás,uidi dominà fabaoth oculis meis. Ille uírtut mcrito, dei fruebatur afpectu&t c Ícientía peccatomslabía fua fatebat immáda.INó quod locutus cflet aligd qd' uoluntati ἀπίτε pugnaret, ADVERSVS PELAGIANOS. D T. 1534. pugnatet:fed quod filuiffet;uel timore;uel pudore pertetritusnec areuiffet libertate prophetica populum deliínquentem. INos peccantes quando corripimus,qui adulamur díuitibus:& perfo, nas accípímus peccatorum turpis lucri eratía* nifi forte tota eís loquimur confidentía quorum opibus indigemus. Vt alía non agamus,ut abftíneamus nos ab omni fpecie peccatorum, certe uerum tacuifle;peccatü eft. cg apud Septuaginta non fit fcríptum,quía tacuí:fed quia com; punctus fum,confcientia fcilicet peccatorum:ut illud.copleatur propheticum: Verfatus fum in mifería, dum infieitur mihi fpína,Ille peccati fpína compaunoitur: tu uirtutum floribus ucrnas? Erubefcet(ínquit) luna δὲ confundetur fol, quando uifitauerit dominus fuper militiam coeli ín excelfisshoceft quod ín alio loco fcriptum eft:Aftra quos non funt munda ín confpectu cíus: &aducrfum angelos fuos, peruerfum quid repperít.Luna erubefcit, fol confunditur,& ccelum opetítur cilicío:& nos íntrepidi atqg lactantes,quafi omi careamus uitío,occurremus iudicis ma ieítatí,quando tabefcent montes;erecti uidelicet ín fuperbiam:& omnís milítía coelorum, uel aftra.uelangelíce dignítates:& complicabuntur ficut libri cceli:& omnis exercitus eorum inftar foliorá defluet. Quomodo ínebríatus eft(inquit)in ccelo gladius meus:& n&cfüper Idumxam defcendet. Gladius dei inebríatur in ccelís:& tuum folium erit ín fanctítate fecarum?Tn ídutne am defcendet:quz interpretatur,uel fanouínaría,uel terrena: ut prophetica authoritate difca^ mus, omnem terram índigere iudicio. Vnde fequitur: Victima domini ín Bofra: qux iz terpretatur caro: δὲ interfecto eius multa ín terra Edom,id eft ín fanguíne: iuxta quod ponit Apoftolus:Caro δὲ fanguis regnum ἀεί non poffidebunt. Vx quí contradicit fictori fuo: uze quí dícít patrí, ut qd me cenerafti?& matrí,quare me peperifti?tHoc ad eos pertínet,qui dícüte quare talis condítus fum,quí non poffum ín perpetuum carere peccato. Quare tale uas fictum, utnon adamantínum permaneremfed ad omnem tactü fictileatq, fraeile. Omnes ficut oues 'errauímus,& omníü noftrum dominus peccata portauit. Intuítus cft ením,& dilíizenter ínfpe/ xit;nulliq» reppctít;qui iudicaret iufte;qui fuam in omnibus faceret uolátatem.Et ἰάσίτοο bra; chíum cíus falutem przbuít,& íufticia fua faluauit omnía:ut omnis mundus fübijcíatur deo δὲ illius dementia conferuetur.Fuimus enim ímmundi non paucí.fed omnes.Quafíi pannus men; Όλα vapatat-T ovd δὴ 222 c» ffoerbsa δη Jhemeea IN ofr Ε dno ftruatz;reputata(ant omnia ín lege opera noftra. Ad Hierufalem in Egechíel loquitur deusz N^» 2 nerve δι -Perfecta erasin decore tmeo:& eft(enfus, non ín tuís operibus, tion íntua confcientía cordifqs 3o»» js ΩΣ factantía, fed ín tneo decore: quo te dementia mea libertate donaueram.Deníg ín confequé^» ὁπ tibus loquitur ad eam:quando faluatur non fuo meríto,fed eíus mifetícordia:Recordabor pa^ cti mei tecum ín díebus adolefcentia: tux, fufcitabo tibi pactum fem píternum, δὲ recordabe; risuiatum tuarum,& confunderis.Et iterum:Sufcitabo pactum meum tecum, δὲ fcies quía ego domiínus:ut recorderís& confundarís,& non fit tibi ultra apetíre os,pra confufione tua, cá fue ro placatus tibi ín omnibus quz fecifti;ait dominus deus.Ecce aperte díuíno fermone monftra tur quid ín alío loco dixerít: Ecmundans te nó faciet ínnocentem:quod iuftí quoq;& poft pec catum in ftatum priftínum reftítuti;os aperire non audeant.fed cam Apoftolo dicant:Qui nom fum díenus uocari apoftolus: quía perfecutus fum ecdefiá dei. Denicg δὲ in alio loco per eundé prophetam ad ος, απ illius miferícordíam confecuti funtoquitur deus:Et recordamíni uíarát ueftratum,S omníum fcelerum ueftrorum, quibus polluti eratís,& difplicebit uobís in confpe» ctu ucftro;in cunctis malícijs quas feciftíss& Ícíetis quia ego dominus, cü benefecero uobís pro/. pter nomen meum,non fecundum uias ueftras malas,neq, fecundü fcelera ueftra peffíma. Er befcamusatq dícamus,quod loquuntur hí qui íam prazmía confecuti funtiloquamur peccáto/ tes fuper terram,& ín fragili mortalig; corpore coftítuti;quod fanctos uídemus ín ccelis dicere; etíam íncormiptioe δὲ immortalitate donatos.Et dicitis inquit:INon eft recta uía dominí,cü ue; ftra uizc prauz fint.Pharifizorum eft hocfupercilium,ut peccata propriae uolütatis referant ád conditoris íníuríam,& illius iufticiam calumnientur.Sacerdotes templi myftíci;quod interpre tatut ecdefia filij Sadoch, cum ueftimentis mínifterij non egrediuntur ad populum, ne hu/ mana conuerfatíone fanctificatí maculentur. Et tu ín medío uulei unufq; de populo mut dum efle te crediszHieremiam prophetam breuiter percurrentes fenfa magís cj fermone carpamus, Circuite(inquít) in exitibus Hierufalem,& quatite in plateis eius ficubi repcríre poteritis ^ raris. l mtem En DENEN ees Im ποπ EE RE: πα TT TT | ! η | | C gy dHoereemm Ζ bot or? nobi[1 2^ | jarboen pA Juda ome ML over, Td jehÁ np ^m ΨίννΟ. fprhs Δύο LIBER SECVNDVS | τ poteritis uirum: quí iuxta iuftícíam uiuat δὲ fidem: δὲ ero propícíus propter eum πα /orinlin eun ji^ uis et dicáttuiuit ας, fraudulenter iurant:& hoc ipfutn in mendacio. Refutat peccatorum(3j aificiamuefcendas detrahit offerétibus hoftías, dicens fe non mandaffe patribus eorum:quádo deduxit eos de terra Aegyptí:ut offerrent huíufcemodi facríficía.INon em uoluntate, fed ídolo, rum comparatione mandauit,malens fibi offertí uictimas cj dazmonibus.O mnes recefferunt ab co,nullus eft qui loquatur bona,& agat poenítétiam de pecatís fuis.Sequütur propríasuo /* luntates,quafi equus promptus ad prelíum. Intenduntlínguá fuam, quafi arcum:mentíuntur ᾿ omnía,& non eft in eis ucrítas. Amicorum quoqj cauendas infidías pracípit,& nulli credere p, | ximorüi.Síngulos ein infidíari amícis,& fratrem a fratre decipi: δὲ hoc facere non naturz malo, (fed propría uoluntate:quía docucruntlínguá fuam mendacíü,& proni ferütur ad íniufticiá, δὲ Aethiops.ait,mutauerít pellem fuam.& pardus uaríctatem fuá:& uos poteritis facere bonum, cum didíceritís mala. Ergo pellis Acthiopica& pardorü uarictas,dífciplinz: eft;nó naturz;quz docetur& difcitur:tamen auferri non potcft uitium inolíti malí, nifi per eum cuí omnía poffi; bilía(anc. Vnde loquitur ad οὔ, χαί folus ucrus medícus eft:Sana me απο, δὲ fanabor:faluü me facdie,& faluus ero:tu es οἰοτία mea,& fpes mea.Sí ern ad condítioné mca ínfelícitatéq refpi, cíam,nihil aliud nifi hoc poffum loquizMaledictus homo,quí annuncíauit patrí meo, dicens: Ecce natus eft tibi puer:fiat homo ille fimilis urbibus,quas fubuertit deus. Quare em ín uulua, non ftatím períj:& fuiffet mihi fepulchrü mater mea, δ uulua eíus ínfernus fempiternus.Qua re cereflus fum exutero.ut uíderem labores δὲ miferías:& cofumerentur díes mei in erumnis? "Tantum de fua conditione fecurus eft:& fic confidit ín fortítudine,ut morté praferat uitz.No^ uerat em uulnus faü δὲ potentíá cíus, qué cclare nihil poteft, quí loquítur per prophetá: Deus appropinquans οσο; δὲ non procul.Qui em ccelum replet δὲ terram,nullus poteft uitarecíusno/ tícíam, δὲ cordís occulta celare. Qui fcrutatur renes;íntrofpicit.Et ut fcíamus dci efIe bonü ome quod gerímus:Ego(ínquit)plantabo eos:ut nequacp eradícentur:& ego dabo eis cogítationé δὲ fenfum,ut intelligant πιο. οί cogitatio δὲ fenfus dátur a dco:& íntellectus dni ex illius,quí no/ fcendus cft radice pullulat:ubi eft liberi arbítrij tantü fuperba íactatio? V olumus fcire conditio nem noftrá audíamushiftoríá, Ioachim rex Iuda,cunctíg, focij eíus δὲ príncipes ei? auditis fer monibus Ν υίας uoluerunt occídere οὔ Quod cam ille didicifet;timore perterritus fugit ín Ae gyptum. Cur mortem timebat, quí explicauit fententiam ἀῑί, δὲ quí a fe nuncíari ἀπί nouerat uolitatem? Dedíenamur per fingula auxili ἀεί:&ad illius nutum cuncta gerere neelíoímus, cum legamus fanctos uíros, ctíam hominü indigui(le prafidiotPeríditatur Hieremias& ma/ nífefte dicitur: quod auxilio οἱ fuerit manus Ahika filij Saphan,ne traderetur ín poteftate uul gi:& obruereturlapídibus. Abolítís legis cerímonijs δὲ duro pondere ueterum praxceptorü,re/ promíttí£ euangelij eratía:legéqs dominus polliceturiut omnes eü nouerínt a mínimo, ufg; a maximum,dicens: Dimíttam peccata eorum,& iniquitatum illorü,ultra memor non ero. Quá autem habuerint fanctí uiri ín lege ueteri iuftícíarm, fequentí fermone demonftrac.Filij Ifrael & filij Iuda iniquitatem fecere perpetuam ín confpectu mco:ab adolefcentia(παπί; ad diem prafentem:& cíuítas Hicrufaléab ínitio conditionis(πα, αἴ ad diem eucrfionis[πας ad íra cundíam prouocauít, Attéde quid dicat:finé iunge principio,omne medíü tempus ín uitio eft. Hieremias fanctifícatus ín utero antedj natus:uirgo, ppheta ueteris teftaméti, pertimefcit Sel dechiá:& fl ebiliter obfecrat,dícens:INunc ergo domíne mí rex, audí deprecatíoné mean prt ualeat apud te obfecratío mea:ne remittas me ín domü Ionathan(cribaz,ne ibi peream. O pro pheta,cur tímes impíü reem? Cur οὔ mctuís;qué nofti iam ίᾶα; periturü? carceré reformidas: cui para£ paradifusz R efpondebít mihithomo fum ín mortali carne δὲ corruptilyli cofticutus: dolorem fentío,horrcfco crucíatus:quos ctíam diis meus pro mea falute fenfurus cft. Miferetut humano genetí deus: δὲ non uult períre quod fecit:Noli timere Iacob dícit dominus:Ego enim fum tecum,& interficíam omnes gentes ín quas difperfi teite uero ipfum períre non faciam/fed . caftigabo tein íufticia:& ίτα miferebor tuí;ut tcínnoxium non relíquam. Vnde|& nos didi mus eífe iuftos.fanctos uíros:& poft peccata placentes deo:non(uo tantü meríto,fed eíus d mentía.cui omnis creatura fubiecta eft:& indiget mifericordía eius. Audiant haretící quí ele uantut Bi pi MUR ADVERSVS PELAGIANOS.$0. 13$ A uantarper füperbiam;& dicunt, ipfi nobis fecimus cornua, Audiant illud qd'audíuit Moab: Audiíuimus fuperbiá Moab,faperbus eft ualde. Altitudine illius,& elatione& elorificationé& inflationé cordis ego cognouí dicit diis:quonià nequady iuxta ínflationé eius,& fortitudo illius eft.Diciturgy ad huíufcemodí homínes:Inimici aüt eorá(haud dubium quín ereeís diii)confir mant.dícentes,non peccauímus cii peccauetínt ín pulchritudinem iufticiz,& in expectationem patrum. Vis fcire quando omnía peccata finiantur, Audi eundé prophetam:In tempore illo dij Dec» 75 cítdris, quzretur íníquítas ín Ifrael nom erít: δὲ peccatum ín Iuda,& nó inuenietur.(ην η; 7777. fo? Sequitur: quía propicíus ero íllis. Vbi autem propiciatio eft,praceffit ante peccatum. T olle igitur pofle,& concedá omnía donante deo fubfiftere.Bonum eft praftolarí cum filentío fal tare dni bonum eft ponere ín puluere os fui, dare percutientí fe maxillam,faturarí opprobríjs, fpem haberein drio.Si em abíecit,& miferebítur iuxta multitudine mifericordíarum fuarum, Neg em humilíauit cordefuo&abiecit filios homínü. Fruftra murmurat homo pro peccatís fuis.Scrutemur uías noftras,& quaramus δὲ reucrtamur ad dim, Leuemus corda cum manib? ad drm ín cel. dicamufgy eí:Inique egímus,& ad iracundíá prouocauímus:idcirco tu ínexora bilis es. Daniel ppheta loquitur ad Nabuchodonofor:quod dominetur excelfus regno homi; num, det íllud caícáqs uoluerít,& extremum atcp profectum conftituat[προς illad.Interroga eum qua caufa ultimum atq defpectum conftítuat ín rceem,& faciat quod uoluerít:& difcute; utrum ipfius uoluntas íufta fit; de quo fcriptum eft:Qui fufcitat de terta humilem,& de ftercore eleuat pauperem:ut collocet eum c priíncipibus;cü príncipibus populi ἐπί, Δα forfitan iuxta te abfq iudicio atq iufticía cloríam quarít,aurágy popularem,ut humiles etígat ín regnum;& po. tentes humilitate commutet? Audí prophetam dícentem: O mnes. habitatores terra, quafi ni. hil reputati funt apud ei. Fecit ei quodcüq; uoluit in coclo& in terra;& nemo eft quí refiftat: uolátati eíus:aut poffit dícere,quare hoc feciftizcuíus fant. τρία opera ín ueritate, δὲ uíz illius iuftícía,& fuperbiétes poteft ipfe humiliare. Antiochus Epiphanes rex crudeliffimus fubuertic altare,ipfamgy iufticiam fecit conculcarí;quía conceffum erat οἱ a diio.Caufafcy reddit propter peccata pluríma.Ergo non fecit quod ipfetantum uoluit.fed quod propter peccata populi co^ ceflit dris.Denicy fequitur,quod non ex propría fecerit fortitudine fed ex cius imperío quí praz/. cepit ut fieret. Illud aüt qd'ín oratione fua loqui£:Peccauimus;inique ceímus,íníufte ceffimusz. & recellimus a mádatis& iufticiis tuis,& cxtera huíufcemodi,foletis dícere,qd'& Dauid,& Da: níel,& οὓς prophetz, non pro fe,qui fancti erant,fed ex perfona populi fant locuti, Aduerfum. quá opínioné ipfe refpondebit, δὲ dícet: Cá adhuc orarem,& confiterer peccata mea,& peccata. populi meí Ifrael Vídesergo,quod tam pro peccatis füís.cg pro peccatis populí,dfim fit depre; catus,& effuderít deprecationcs fuas ín cofpectu diti dei fui. Vis iterá noffequando peccatü δὲ iniquitas finiatur? Quád diuerfa fit authorü ínterpretatio:audi eundem prophetam.Septua« ointa hebdomada copletz funt fuper populum tuum,& fuper ciuitatem tuá fanctam: ut com; pleantur iníquítates:& fínem accipíat peccatum,ut difpereat iniquitas,& reueletur íufticia ferm piterna. Quádíu ergo ille finis adueníat,& corruptiuü E hocatq; mortale, íncorruptíoe& ímmor talítate mutetur;neceffe eft nos fubíacere peccato,non naturx δὲ conditionis, ut tu calumníarís uitio, fed fraoilítate 8ζ comutatíoe uolütatis hüanz:qua p mométa uaría£:quía deus folus eft immutabilis.Q uxrís ubí Abel;ubi Enochubi Iefus filius Nauz,ubi Helifeus,cxteríq; fanctoge peccauerint. Nó eft neceffe πού ín fcirpo quacterezutíná poffem δὲ manifefta reticere peccata. Siuisa meuen audite,nefcio.Nihil(inquit)mihi cofcius fum,nec tam ín hoc íuftificatus fum. Elomo uídet ín facie;deus ín corde.A pud eius confcientiá atq; confpectü nullus iuftíficat, Vn de& Paulussoquítur confidenter: Omnes peccauerunt,& indigent eloria deit& codufit deus omnía fub peccato,ut omníü mifereatur:& caetera quz fzpe replícauimus. n "DIALOGORVM HIERONYMI ADVERSVS PELAGIANOS (LIBER. TER TIVS. CRITOBVLVS. 1 Electatus fum tuorü multiplicatione fermonü:de quibus fcriptum eft:In multilo/ P J| quíonon effuoies pecatü:fed quíd ad caufam? Certe hocfateberis eos quí Chrifti «i, baptifima cofecuti lunt, non habere peccatum.Ex fi abfay peccato με cd m u Ἶη unm ῥορνια c h ,---P$(227* χρή vwd Ε|(i My poche 24er; LIBER TERTIVS Cumdq; femel iufti faerínt.fi eoerint follicite;poffe in fempiternü íuftíciam cuftodíre;acper hoc omne uítarc peccatum, AT T]. Non erubefcís explofam atq; damnatam Touíniani fententiá fequizEt ille em hís teftimonijs επίορ nítitur argumétís,imo tu illius inuenta fectarís τίη oríemy t€ docere defyderans qux olim Roma,& dudum ín Aphríca condemnata funt. Lege ergo qd. illi refponfum fit: tibi refponfum ducito.In dogmatibus em δὲ quaftionibus díflcrendis non perfona, fed caufa quxrenda eft:Ettamen hoc fcíto, baptifmü praterít eccata no fuyturá feruarc íuftícíá: qux labore& induftría;ac diligentía,& femp fuper omnía dei daementía cüftodic:ut noftrá fit roearc;illius tribuere quod roeatur:noftrü íncípere,illius perficeremnoftr o δια Ἐν, offerre quod p xoffamus:illius implere quod non poflumus. Nifi em dris xdíficauerit domum, in uanum laborauetunt qui xdificant eam. Nifi domínus cuftodíerít ciuítatem,in uanum ui eilat qui cuftodit eam. Vnde δὲ Apoftolus praxipít:Síc απτίτε͵ ut coprehédatis.Oés quidé cur runt, fed unus accipit οοτοπᾶ.Εε ín pfalmo fcriptà cft:Drie ut fato bona uolütatís tuz corona; fti nos.INoftra em uíctoría& corona uictoríz, illius ptectione δὲ dypco parat:& hiccurrimus. ut ín futuro coprehédam?: ibi acpiet coroná q in hoc fxculo uictorextiíterit:INobif: q poft ba (τι dicit:Ecce fanus factus cs,íá nolí peccare,ne qd deterius tibí cotíngat,Et,nefcitis quía t& plü dei eftís,& fpüs dei habitat in uobís?Sí quis templá dei uíolauerít,difperdet εἴ deus.Et ín alío loco:Diis uobífcá eft cpdíu uos eftís cá co:fi relíiquerítis eii,& ille relinquet uos.In caíuspa tas delubro atq; facrarío Chrifti puritas permanet:templíqy ferenitas nullo nubilo contriftat Eüdem femper uultum habere non poflumus,quod de Socrate falfo philofophi eloríantur: quáto magís anímü* Multa facies hominum, fic δὲ corda díuerfa.Si fierí poffet:ut femp aqux baptifmatis merfos tenerent,uolítantía nos defüper peccata non tangerét fpiritus fanctus tue/ retur.Sed impugnat ínímícus,nec uictus recedít.fed femper ín infidijs eft, ut fagitret in oculto rectos corde. In euáoclío íuxta Hebraos:quod Chaldaíco qdé Syroq; fermone;fed Hebraicis litterís fcripti eft, quo utun£ ufq; hodie INacarení fecandá apoftolos;fiue ut ρἰατία autumát. íaxta Matthazum:quod& ín Cafarienfi habetur bíbliotheca;narrat híftoría:Ecce mater dri δὲ frattes cíus dicebant ei:Iohannes baptiífta baptigat ín remifTionem peccatorum:eamus&bapti €emur ab eo, Dixit autem eís: Οία peccauíi;ut uadam δὲ baptícer ab eo? Nifi forte hocpfum quod ἀῑκί, ignorátía eft. Etín codem uolumine:Si peccauerít(inquit)frater tuus ín uerbo,& fa tis tibi fecerit feptíes in die fufcipe eam.Diixit illi Simon difcipulus eius: Septíes ín diez Refpon dit dominus,& dixit eí:Etíam οσο dícotibi;ufqy feptuagieffeptíes. Etením in prophetis quoq; poftij undti funt fpiritu fancto ínuentus eft fermo peccati. lenatíus uír apoftolícus δὲ martyr, fcribit audacter:elegit dominus apoftolos,quí fuper omes homines peccatores erant.De quo iü celeri conuerfione Pfalmifta canit: Multiplicatz funt infirmitates cog:poftea accelerauerüt, Quibus teftimoníjsfi non uterís ad authoritaté utere faltem ad antíquítaté quíd omnes ecde fiaítici uirí fenferint.Fac alique baptícatü,uel ftatím,ucl in ipfis diebus morte fübtracta:& con cedá tibi quod concedere non debeo,neccogítaffe aliquíd,neclocutum,ín quo errore& ἱρποτᾶ tia laberetur. INum ἰάοο fine peccato etít,quía uidebitur non fuperafle,fed fueiffe peccatumac &on potíus,quía deí míferícordia de peccatorum carcere liberatus mígrauit ad domínüzHoc& tos dícímus;poffe deii quícquíd uoluerit:& hominem per fe δὲ propría uoluntate;quod tuaf/ feris.fine peccato effe non poffe. Sin autem poteftfruftra nüciungis& eratíam,qua potés non indiget. Quod(i non pót abfq dei gratía ftulte tu dixifti poffe quod nó poteft. Q uicquid em ü er [2] ex alteriuspendetarbítrio;non eíus eft qué pofTe contendis.fed illi€ fpicuum eft. CRITO. Rogo;qua eft ifta prauítas,imo abfcy ratione contentío?INe hoc quidé , fnihi das:ut egreffus aquas baptifimatis fíne peccato fit? KT TT. Aut οσο fenfumtneum ucibís explicare non ualeo:aut me explicantetu ad íntelligendü tardior es RTT O Quo πᾶ modo? CATTIRecordare quid& tu díxerís,& ego quid loquar.Pofuifti homíné fine peccato eflefiue lit. Ego impoffibile hoc ín homine effe refpondeo:nó quía ftatím abaptífmate homo peccato noncareat.fed illud tépus quádo fine peccato eft,ncquadg poflibilitati hana: fed deí cratía de i Tolle íoítur poffe,& ego effe concedá.Quo em poteft quí per fe nó poteft? Aut qux eftílla impeccátia, qux ftatím corporis buíus morte finitur? Aut certe fi ultra uítá promete AÁDVERSVS PELAGIANOS.$0. 156 ἃς Δ deéi&i& ignoranti& periculo fubiacet. CRIT O. Dialectica meartecondudis,&non Chri? Ec 5/477 ὃν Απ ftiana loqueris fimplícitate: nodos mihi quofdam ínter ο[ζο, δὲ effe poffe concinnans. ΑἹ ΤΊ, /συ»- δα ζετο δή ης" Ego neuerborum(trophis ludo;cum hoc de tua procefferít officina? Tuer dícis non effe ho; 4^77^^ όν ΧΩ inínem fine peccato,fed effe poffe: cum econtrario eco tibi tribuam quod negaftí, effe hominé(a fetis fine peccato pet dei gratíam,S tamé per fe non poli]['O:Fruftra ergo dantur pracepta; m fi ea implere non poffumus A T ΤΊ, Deus poffibilia mandauit hoc nulli dubium eft.Sed quía M homincs poffibilia non facitíttidcirco ois müdus fubditus eft deo,& indiget miferícordia eius. Autcerte fi oftendere potuerís,q uniuerfa copleuerit:tüc poteris demoftrare εξ hoiem η nó itv s diget mifericordia dei. Omeem quod fieri poteft, trib? coftat téporib?, aut prateríitoiaut prx«—— πι fentí, aut futuro, Hoc αποά α[[ετίς poffe homine fine peccato efle fi uelit: moftra facti cfle de y} iem cfe orb j J^. pratetítoautcerte nuncfierí;de futuro poftea uidebíimus.Quod fi nullum potes oftendere,qui 7* 777^ Jenn jr δή Aster vom Ae Η L M ἢ- 3: ν᾽^; ο δια Virosc,»7 Oy jr; vus fineomní omníno peccato,aut fit aut fuerít:reftat.ut de futuro tantá difputatio fit. Interím in— γεν] "ΛΑ. j wN:: SORS x E: s a 3. δὲ vel(8 EY: 6” 25 2717» (3»^» duobustemporibus prxtetítoatoy prarfentí uictus teneris.Si aliquis fuerit poftea maior patri|» ο 1; ihr inj archís,pphetis, apoftolis, qui peccato careat:tüc futuris de futuro.fi potuetís perfuadeto. CRT,»« τα«loa bon cer i ΤΟ. Loquereutuis;argumentare ut libet: nc mihi liberum arbitrium extorquebís,quod fe Kk mel conceíTit deus:necualebis auferre quod míhi tribuit deus pofle fi uoluero.A T T LExempli P ratía:uno tanti utamur teftimonio: Inueni Dauid filium leffe,uirum fecüidum cor meii,qui in ciat omnes uoluntates meas. Dauíd fanctum effe non dubiü eft:& tamen qui electus eft, ut ἀνὰ omnes deiuolütates faceret;alíqua feciffe reprehéditur. είῳ poflibile erat οἱ facere,quí ad hoe "^- eectuseftutomnesdeiuoluntates faceret. Necdeus ín culpa eft qui prdíxit eum cunctas fuo m σύ pracceptorur facere uoluntates.fed ille qui przdícta nó fecit.Neqs eim dixit inueniffe fe ui Ὅπ rum,quicictasin perpetuum fuz íuflionis faceret uoluntates.HHoc& nosdicimus;poffe homi Mur nem,non peccate fi uelit; pro tempore,pro loco,pro imbecillitate corporea,cpdíuintétuseftani— tio 1nus.cpdíu chorda,nullo uítío laxa£ ín cithara.Quod fi paululà fe remiferí( iad^ 5"d inui uerfo flumine lembü trahit: fi remiferít manus.ftatim retrolabitur:& fluentibus aquisquo no mam uult ducitur:(ichumana conditio.(i paululum fe remiferit, difcit fragilitatem fuam,& multa fe Tu non poffe coenofcít. Putafne apoftolüi Paulum eo tempore quo fcribebat:Lacerná fiue pem sur Alam quá reliqui Troadz apud.Carpum, ueniens affer ac libros δὲ maxime tnembranas:de cce sni leftibus cogitaffe myfterijs,& non de hís qua: ín ufu cómunis uíta;uel corporísneceffaríiafunt?——| ait Damíhíhomínem, quí non efüríat;non fitíat;neq, algeat;nó dolcat;non febricitetion tormiy Ho»«e l Am 4m,, Ribus&urinzdifficultatibustorqueatur:& ego tibí concedá, poffe hominé níhil nifi de αίγαυ fers orng jomeg ebrei Ἷ ns). tibus cogitare.(χαίταν apoftolusa πρίαιτο, CA M quíczdere ímperauerat fen»: μι t&íam dirigit;percatiette deus paríes dealbate. Vbi eft illa patíétía faluatorís,qui quafi agnus T ΄ ductus ad uíctimam,nó apetuít os fud, fed clzmenter loquit uerberantizSi malelocutus futn: ο— arguedemalosSiautem bene quid me cxdís?INon apoftolo detrahímus, fed gloríam domi» nat αἱ przzdicamus: quí ín carne paífus.carnís iniuriam fuperac δὲ fragilitatéut taceam illud quod rd cómemorat: Alexander&rarius multa mihímala oftendit:reddec illi domínus ín illa die iuftus Ῥω dudex. CRIT O.Coocís meutloquar quod íam dudá geftío,& tamen ΜΗ uetba nó pto; tu mo.ATTI Quis emtephibet,qd'fentis dicere? Autein qd' dicturus es bonum eft;& nos bo no fraudareno debes: aut malum,& idcirco nó noftri gratía.fed pudore filluifti. CRITO.Di, : ram dícáaliquádo quod fentio.O mnis difputatío tua illuc delabitur:ut naturam accafes:& cul pam referas ad deum, quí talem homine condidit.& T TIHoc illud erat quod uolebas,& πο» pope lebas dicere? díc dic quafo:ut ος tua fruátur prudentía, Reprehendis deum;,quare hominem Enn nuno η"raum fecerithomfhiem:reprehendant& angelí;cur anoeli fint. Omnis creatura canfetur, quare id fit/ 7""5 77/ 7 ο.| ' quod condita eft,& n6 id quod códi potuit.Scilicet nác mihi puerilib? dedamatíunculis luden/ δρουν ἢ dum eft:& a culíce atqj formíca, ufq ad Cherubím& Seraphim ueníam:cur nó fingula ín me ᾿ líorí ftatu códita fint. Cáqs ad excelfasuenero poteftates.caufabor& dícamiquare deus folus D tantum deus fit:& non omnía deos fecerit. Aut ením impoflibilitatisaut ínuidíz reus erit; 3 Reprehendeeum,cur δὲ diabolum in hoc tnundo efle concedat,& aufercoronam cum certa^ $7."menabfüuleris. CRIT Q. Non fum tam uecors:ut querar eur diabolus d inuidíamors 4.2» ᾿ introíuit jab mentio ar d iam BR Rica ούτε ^ 7T1«"* 2 d ων ο l; 470024 bere γή: fX«d Aus mrenctco se» nobiy nm LIBER TERTIVS. —C iittoiuitinorbetn terrarum: fed hoc dolco;cur αἱτί ecdefiaftici;& qui maeíftrorü fibi ifurpang : uocabulum:tollant liberum arbitríutm,quo fublato,Maníchzorüm fecta conftruitur. Ἀ1 ΤΊ p - Ego neliberum tollo arbitríüm,quíin tota dífputatióe mea,nihil alíud eeí;nifi ut om nipoten; ὦ - tari deí;cuim libero atbitrío confetuarem?(CRIT O. Quomodo feruas liberum atbítrium qui dícishominem nihil poffe facere;nífi deus femper adiuuerit? ἈΤ ΤΙ. Síínculpa eft quiliberg - arbitrio iungit dei adíiutoriumergo ille laudetur, quí dei tollít auxilium RTT Ὁ ING tollo dei ' auxili: qppe per cuíus gratia pofIumus ome qd' poffum?,fed πᾳ fuis finibus termínam?: -ut&dei Sr oratia qd'dedit liberi arbitri poteftaté:& noftra uoluntatis.facere qd uel nó facere: -& qd'faciétib? premíü, δέ nó faciétib?peenaferuct A T TT. V ideris mihi obliuiofus e&& qua; fi nihil fapradictà Περ eafdé difputatióis reuerti líneas.FToc em longa difTertíóe códufum eft: ut οτατία fira dris, qua nobis οδοί: liberüarbitria ín fingulís operib?iuuetatqs fuftenter RJ. TO. Quid ergoíiuuatatq; coronatin nobis,&laudat:qd ipfe operatus eft? T TT. Voluntyy 'ténoftrá; qux obtulit omne quod potuit:& laborem quí cotendit ut faceret:& humili tatéquz 'feinperrefpexitad auxilium(εἰ(ΟΙ ΓΙ O-Ergo fi non fecimus quod ρταοερίς, aut uoluit nos :adíauare deus;aut noluít. Sí uoluít;& adíuít:& tamen fecímus quod uoluimus: non nos, fed ille fapérátus eft.Sin ait noluitadiuuare;nó eft culpa eíus quí uoluit facere fed illius qui adis, uare potuit; noluit facere. AT TT, ING íntellieis 2:44 ταῦ ín erande blafphemiarü decidifr e barathrum:ut ex utraq; parte,aut inualidus[Πε deus,aut inuidus:& non tantur ei laudis fit, :quod bonorum author eft& adíutor,quantü uítuperationis,quod mala n6 coercuit, Detraha; «τα ergo illizcur diabolum effe permiíferit:cur paffus fit,& hucufcg patíatur quotídie aliqd ín mit do malí fieri, Quarit hoc Marcion,& omnes hzretícorum canes:qui uetus laníant teftamentás Heri i γῆν. δε huiufcemodi fyllogifmum texere confüeuerunt, Aut fciuit deus hominemín paradifo pofi, I C, tum, prauarícaturum effe mandatum illíusaut nefciuit.Si fciuit;no eft ín culpa ísqui prxfaetz .£íam dei uitarenon potuit:fed ille quí ralem condídit,ut dei nó poffet fcientiam deuitare.Si ne, Teiuit;cai pracfcientíá collisaufets δὲ díuinitaté.Hoc em genere ín culpa erít,quí elegit Saul futu; tü:poftearegé impijífimü.Et faluator aut ienorantía,;aut iníuftíciz tenebitur reus:cur ín cuatv gelío fitlocutus: Noneuos duodecim ego elegi apoftolos,& unus de uobís díabolus cftzIntet xoga eti;cur Iudá elegetít prodítoré? Cur οἱ loculos cómiferit;qué furcm effe nó ignorabat. Vis audirerationem, Deus praffentía iudicat,non futura.INec codemnat ex pra'fcientia, qué nouerit talem fore; qui fibi poftea difpliceat:fed tanta bonitatis cft,& ineffabilis daemétíaut eligat ed, quei ínterím bonum cernít:& fcit malum futurum, dans οἱ poteftatem conuerfionis δὲ poeni) tentía: íuxta illum fenfum apoftoli: Ienoras, quía benignitas dei ad pocnitentíam te adducit? fccundum duriciam αὔτ tuam δὲ cor impernítens, thefaurícas tibi iram ín die ir,& reuclatio/ nis íuftí iudícij dei, q reddet unicuics(οστά opera eius.Neq; em ideo peccauit Adá;quía deus: hocfüturum nouerat, fed przfciuit deus quafi deus,quod ille erat ppría uolütate facturus.Ac &ufa ergo deum mendacii, quare díxerit per Ionam: A dhuctres dies& INiníue fubuertetur.Sed tefpodebit tibí per Flieremíam: Ad fummam loquar contra gentem& regnum,ut eradícem δὲ ια foniií I o; X, deftruam δὲ dilperdá illud.Si penitentia egerit gens illa a malo fuo quod locutus furi aduer? Yrntowe fen terna ήλιος fus eam:agam& ego pcrenitentíá fuper malo quod cocitauí ut facerem οἱ, Et ad fummá loquat dé gente& rcono.ut adíficem δὲ plantem illud:fi fecerít malum ín confpectu meo, ut n6 audiat &ocem meam: penítentíam agam fuper bono, quod locutus fam ut facerem eí.Indignabatut quódam δὲ Ionas, cur deo fuerit iubente mentítus:fed iniufti mocrorís arguítur:malens cii pet Jovas nint a aY vera δι, pice innumerabilis populi uerum dicere, cj cá tantorà falute mentiri, Ponitur ei exempla. Tut / cére must falute 04»* ^ TJ c"her doles fuper hedera, fiue cucutbíta,ín qua non laborafti;neqy fecifti ut crefceretiquefub unano cte nata eft,& utia nocte perii& ego nó parcá INíníue ciuitati maenac.ín qua funt plus g(τὰ. uiginti milia homínü: quí nefciát quid fit ínter dexterá& finiftra{πᾶ, Si ín paruulorü atate 8, fimplicium, quos certe peccatores fuiffenó potcrís approbaretanta fuit homínum multitudor quid dicemus de utríufay fexus atate díuerfa:qua: iuxta Philoné δὲ prudentiffimü philofopho: rum;ab ínfantía ufcp ad decrepítam fenectutem feptenarío ordíne deuoluit,dum fibi fic inuic& &tatü incrementa fuccedunt:ut quando de alía tráfeamus ad alíam,fentíre mínim σέ e ιν' Ὁ Ἢ| ADVERSVS PELAGIANOS.,«ο, 157 δ Δ CRITO.Totaareumentatio tua huctenditrut qd' Grad dict ἀυτεξησίαμ. St nos liber appella mus arbitrium,uocabulo tríbuas,re auferas. Tu enim authorem peccatorum facis deum, dum ἣν afleris nihil homínem per fe poffe facere,fed adminiculo ἀεί, cui imputetur ome quod facim?, TEN WNosautem fiue bonum,fiue malum homo fecctit;per liberi arbitri) poteftatem οἱ dicimus im; IN putaríqui fecit qued uoluit:& non eí,qui femel conceffit liberum arbitrium, X T TT. Quáuis is teroiuerferis, laqueis ueritatis innecterísshocenim modo,etíam fiipfe non adiuuat: tamen íux tateauthorerít malorum:quía potuít prohibere, non prohibuit. Vetus em fententía eft:ho/ smicidam effe eum;qui cum poflit homínem de morte liberare,non liberet. CR ITO. Iam iam :tollo manum, cedo,uiciftitfí tamen uíncere eft,ueritatem uelle fubuertere;non rebus,fed fermo .Ribusid efnonuerítatefed mendacio.Pofft:m eir illud tibi apoftoli refpondere:Et fi mperi taüsfermone.nontamen fcientía, Quando enín, ioquerís,coactus argumentationum ftrophís tibi uideor affentite: cut autem tacueríssex animo rurfus elabiturzut líquido appareat diífpu :tationem tuam, non exfontibus ueritatis δὲ Chriftiana fimplicitate, fed ex philofophorum mínutijs&arte defcendere. A T TI, Vis ergo me rutfam uti teftimonijs fcrípturaram Ἐξ quo4modo iactantdifcipuli tui, nullum argumentationi tuz poffe, δὲ problematibus refpondetec RIT O.Non folum uolo.fed&cupio.Doce me de fcriptaris fanctis:ubi füblata liberi arbítrij poteftate faciathomo quod per feaut noluit'aut non potuit. T TI, Nonítauttuproponis,;.-, fed ut ueritas pofcít& ratío fcríipturaram uocibus eftutendum.Loquitur Iacob ín oratíoe fuaz Peu 1 ere Si fueritdris deus mecum,& cuftodierít me ín uía per quam ego pereo: δὲ dederit mihí pané|." s p es] ad máducádá&ueftiméü ad operiédü:& reduxeritme cü falute ín domáü patrís mei:erít mihi| dis ín deum: δὲ lapis ifte quem pofui ín títuli;erit mihi domus deí,& omni quxcunq; dede^ ΠΕ tís míhí;decímas offeram tibi. Nunquid ἀἰχίς,Π liberumarbitrium conferuauerís, cibü, δέ πε;: ftimentum meo labore quafiero,& reuertero ín domum patris mei?O mnía dat domíni ποία. tati,ut mereatur accipere quod precatur. R euertenti de Mefopotamía Iacobangelorum occur; Atítexercítus,S uocantur caftra dei.Poftea pugnat cum angelo fub figuta homínís:&a diio có» fortatur. De fupplantatore, Iacob rectíffimus dei nomen accepit. Neq; er ad fratré crudeliffidais mum audebat reuertí;nifi domini prafidío roboratus.Scríptum eft ín confequentibus: Ortus mui eft cifobpoftcg tranfiuit Phanuel,quod interpretatur facies dei. Vnde loquitur& Moyfes: Vi md dí dominum fácicad faciem, δὲ falua facta eft aníma mea: nó proprietate παπα fed dignatio: 3 meni ne míferentis.Orítur ergo nobis(οἱ íufticiz,.quando uultu dei cofirmamur.Tofeph in Acoypto fd vet] notans! dauditurcarcere;ibícs infertur, quod cuftos carccrís omnia poteftati eíus fideíq; cómiferit.Cau hn Aevpf 2 qud faq; reddiítur,quía domínus erat cum eo:& quaciq; faciebat;profperabantur a domíno in ma/ "tibus eius. Vnde δὲ eunuchís fomnía fugeeruntur,& Pharao uidet fomniü ínextrícabile:ut per . hancocafionem liberaretur Iofeph,pater pafceretur& fratres, Aceyptus tempore famis falua nm tetur.Sequitur:Díxit autem deus ad Ifrael ín uifione noctís:Ego fum.deus patrum tuorum:no lí címere defcendere ín Aegyptum,ín gentem ením magnam facíam teibi.& ego defcendam te cü in Acgyptü;& educam te índe,& ponet Iofeph manus fuas fuper oculos tuos. Vbí híc efti beri atbitcij poteftas. An non totum quod íre audctad filiü;& centi fe cómittere drim nefcien; 1 ti, dei patrá cíus auxili eft? Liberat populus de Aegypto ín manu fortí δὲ brachio excelfo:no Lade for portu la αἱ Ae. Moyti& Aaron fed cíus qui fignorü miraculis populà liberauít:& ad extremü percuffit prímo gyros ἂν 5o boy ολο geníta Acgyptí.ut quí príus retínebant pertinaciter;ardenter exíre copellerét.Solomon loquit:: Efto confidens ín dtim ín toto corde tuo:ín tua autem fapientia, ne exalteris:In oibus uíjs tuís$ don em cognofce cü, ut rectas facíat uías tuas. Intellige quid loqui£:INecin fapíentía noflra, nec ín uilís ἐγ γτοννα uirtutibus δβάοπάῆ, fed in folo dio a quo grefíus homínis dirígunt.Denic prxcipit;ut ofté «damus οἱ uíasnoftras,& notas effe faciamus:quz non labore proprío.fed illius adíutorío ανα; -elemétia recta: fiunt. Vnde fcriptum eft; Rectam facin confpectu meo uíam tuam:fiue ut alía exemplaría habent: ectam fac inconfpectu tuo uíam meam:ut quod tibi rectum eft, etíá mi5^ híre&üeffeuidcatur.Idem Solomonloquitur:Deuolue fuper dim opera tua,& firmabuntur 57.^.£ogítationestuz. Tunc ei noftra cogitatio confirmatur,quando omne quod agímus,quafi fu 4S, perftabilem&folidiffimá petram, dominíadiutorio deuoluimus,eíq; cuncta rpm Apo x|.: 3 olus terim ο. ἂν "t A zyr. ef[πι LIBER TEÉRTIV8 E due ul€ Ποίας Paulus cur dei beneficia celeri fermone narraffet;ad extremum intulit Et ad hac quis bag coy ἢ idoneus: Vnde&iin alio loco dícit:Fíducíá auté talem habemus per Chriftá ad dé: non quod fufficientes fimus cogitar ealíiquid a nobis, quafi exnobisfed fufficientía noftra exdeo eft: qui: & idoneos fecit nos noui teftamenti míniftros,no littera, fed fpiritu. Littera em occidit.fpirítus -aut£uiuificat. Adhuc audemus per liberü arbitría fuperbire,& abuti beneficiis dei in contume líam laroitorís?cü ídem uas electiois apertíffime fcribat: Habemus αὐτὸ thefaurü íftà in uafis . fictilibus: ut abundátía fortitudinis ποίας fit ex deo& nó ex nobis, Vnde δὲ ín alío loco,retuti dés hatetícorá impudentiá loquit:Qui eloríat,in diio gloríet.INeq; ei q feipm cómédat, ipe robatus eft.fed qué deus cómédat.Et iterá:INihil em mihí defuit ab hís,qui fupra modá funt apoftoli.licet nihil(im.Petrus loquit ad dfim,fignorü magnítudíne cóturbatus: Recede a me, :quía homo peccatot fum.Et domin?ad difcipulos: Ego fut uítís,S uos ramí:qui manet ín me, ir.b pde'& cgo ín eo,ífteaffert fruttum multum:quíafine meníhil poteftís facere, Sicut rami& flagella A 441 Mor edes, ^ fa erf"p Ve(orpitf w/rmtata n6, ley Hun Aa pt««δλδ γήημέξε, ift δ bnos 5a ( vitium ilíco cotabefcuntcü fuerint a matrice pr ifa:tta omnís hominum fortítudo marcelcit& depcrit.fi a dei auxilio deferatur. Nemo(inquít)poteftuenire ad me,;nifi pater qui mífit me tray xerít eum. Quando diícít, nemo poteft ueníre ad me, frangit fuperbíentem arbítrij libertar& quod etíam fi uelit ad Chriftum pergete, nifi fiat illud quod fequitur: nífi pater meus codleftis traxerít eum, nequictg cupiat δὲ fruftra nitatur.Simul δὲ hoc animaduertendü,quod qui trahi tur,non fponte currítfed aut retrectans δὲ tardus,aut ínuítus adducítur.Quí non poteft fuis ui, tibus&labore uenite ad Iefum:quomodo poteft omnia fimul peccata uitare? Et uítare ín pe petuum,;& dei fibi potentiz nomen affumere?Si em ille ἀναμάρτητος, δζ ego ἀναιμάφΠΏοςεαμα: ínteg me& deum cerít diftantía? Vnum adhucponam teftimonium, ne tibi δὲ auditoribus faftidia faciam. Affuero quem Septuaginta ínterpretes«51555 uocant, fomnus aufertur ab oculis, ut commentarios ín fe fidelium replicans míniftrorum,inueníat Mardochzum:cuíus indico de infidijs liberatus eft, ut& Hefter commendabilior ficret,& cunctus populus Iudxorü immíné t£uitaret necé. Certe rex potétifimusiqab India ufqy ad Septétrioné δὲ Acthiopiá can&tü pof fidebat otienté.poft largiffimas epulas δὲ cibos toto orbe quafitos dormire capiebat,& fomno requíefcere,ac liberum arbitrium implere dormíendíinifi dominus prouifor bonorum omnii impediffet naturz ordinem,utcótra naturá, tyranní crudelitas uínceretur. Longum eft fiuolue ro cuncta fanctarum fcrípturarum exempla proferre, Totus fermo fanctorum ad deum oratío efltota oratio δὲ deprecatio extorquet dzzmentíam creatorís:ut qui noftrís uírbus δὲ ftudio fal uari non poffumus,illius mifericordía conferuemur. Vbi auté mífericordía δὲ στατία eft, liberi ex parte cefTat arbitri:quod in co tantá efb,ut uclimus atq; capíamus,& placitis tribuamus afi. fenfum.Tam in ἀπί poteftate ef:ut id quod cupimus, qd laboramus;acnitimur.illius ope δέδια! xilío implere ualeamus. CRIT O.Ego fimpliciter dixeram,nó in fingulis operibus noftris fcd ingratía condítionis δὲ legis fentíri auxilium ἀεί: ne liberum frangeretur arbitrium, Caterum funt pltíq noftrorum:quí omnia quz agimus,dícát fieri prafidio dei. ATTI. Quiíhocdict, uefter effeceffabit.Autergo& tu ifta dícito;ut nofterefTe incipias: auti non dícís, alienus eris cum hís qui noftranon dicunt.&SRIT O.Tuus ero.fi mea díxerís:ímo tu meus, fi aduerfa nog ἀῑκετία, Sana corpora cófiterís: δὲ απίπια quz: fortior eft, dencgas fanitatem. Vt enim morbus & uulnus ín corporc;íta peccati ín aníma.Qui ergo(απ aliquado hominé confiteris ex ea pat te qua cato eft:quare nó[ἀπ dícas& ex ca qua fpis eft? T 1], Sequor;ppofitione tuá.Nüds hodie cffugies,ueniá πος uocaris. CRIT O. Paratus fum ad audienda. A T TI. Et egoad loquendá furdís auribus. Refpódebo igit ad propofitü.Ex aníma& corpore có acti,ucriafqg fubftantia: naturam cofequimur, Quomodo corpus(απ dici£.fi nullo languore uexct rita ani mazabfay uítío.fi nulla perturbatione quatia£. Et camen épuis corpus faná fit integrüqy& acge ti,& cuncton: fenfuü integritate robuftii;aut crebris,aut rarís infirtnitatib?condolefcit& utfit miffimá ficinterdü pituítz moleftíá pati£:íta anima cogitationü δὲ perturbationü impetus fa ftinens;ut faperet naufragia;nó abfcg perículo nauigat;confyderanfqy fragilitaré fuam(ρα de morte follícita eft:fecundü illud quod fcriptum εἴτ: uis eft homo quí uiuet, δέ non uidcbit imorté? Qua cüctis intenta eft mertalibus,no natura diffolutioe,fed morte peccati: iuxta illa 1 aids:: prophcticii mf ec-"-^- ἷ“' form— TT ADVERSVS PELAGIANOS.$0. 138 propheticiizAnima qux peccauerítipfa morietur. Alioquín hanccómuné morté qua& bruta foluuntur anímalía;Enoch δὲ Eliam,nondá uídiffe cognofcimus.Da mihi corpus quod nunc langueritaut quod poft languoré perpetua fanitate fecurum{{|8ζ dabo tibi animá,quz nácjs paululií declinauerísaut errand tibi fit;aut ín praceps cadendü. Q uátii ein ínter fe diftant p tínacía δὲ perfeucrantía.parfimonía δὲ frugalitas,liberalitas δὲ profufio,prudentía δὲ calliditas, fortitudo δὲ temerítas;cautela& tímídítas?quomalía ad bona;alíareferunf ad mala. d' quí) dé& incorporibus inuenit Si fellí prouiderís temperádo.pítuita füccrefcit.Si humores ficare fcftinesiinardefcit fanguis bili uítíatus.& luteus color ora perfandít, Certe ut cunctá medicori adhibeam?dilicentía,& caftigatis uínamus cibís, morborü fomitibus careamus δὲ cruditate,^«^ στ occultis quibufdá& foli deo cognitís caufis, uel frigore ínhorrefcímus, ucl febre exardefcímus, 77""? pora "uel torminibus eíulamus,& οτί medici aluatorís imploramus auxili: dícimufay cá apofto^ lis:Magifter.faluos nos facperímus. RIT O.Efto,ut nullus potuerit omne uitare peccatà ii puerícia;adolefcentía,& iuuentute:nüquid negare potes plurimos iuftos& fanctos uiros poft x uítía,omni fe ad uirtutes anímo cótulífle,& per has caruifle peccato? T ΤΙ, Hoceft quod tibi. Ι|| Í XM ín principio díxerá in noftra effe pofitü poteftate uel peccare,uel non peccare:& ucl ad bonum, esl es ME 'ucl ad malum extendere manü,ut liberü feruetur arbitríü: fed hoc pro modo& tempore& cor.«ο"7 7? by "ditione fragilitatis humanz:perpetuitaté auté impeccantia: foli referuari deo:& ei qui uerbum: à M 3 Caro factus,carnis detríméta δὲ peccata nó pertulit. Nec quia ad breue poffum,coees me ut pof fim iugiter. Poffum íeiunare;uicilare;ambulareJeocre;p(allere, federe, dormíremunquid ín peé petuum? GRITO. Et quare in fcripturis fanctis,ad perfectam iuftíciám prouocamur:ut eft il lud:Beati mundo corde quonia ipíi de uidebüt:& beati ímmaculatí ín uia, qui ambulàt ín le) ge domíni: Et dei loquétis ad Abraham:Ego fum deus tuus, placeto ín confpectu meo;& efto fine maculauel querela:Et poná teftamentü meü inter me δὲ te,& multiplicabo te nimís?Si em.| nó pót fieri quod fcriptura tefta fruftra pracepit utfieret, V T T I Diuerfis teftimonijs fctipaus Q ,,,,... fep. op| rarum,eádem quaftioné terís,ín cheatrales praftigíassqu unum eundéq; homíné perfonam. 2.20, ωρα... uarietate mutata, ín Martem Veneremq: producuntut qui príus rigidus δὲ truculentus incef? /,,: 12,7 LE od. ferat.poftea foluatur ín molliciem foeminará.Foc em quod πᾶς quafi nou obijcis:Beati αν»| do corde:& beati immaculati ín uía:& efto fine macula:& extera huíufcemodi;apoftolo refpó^ dente conuictü eft:& ex parte cognofcimus,& ex patte pphetamus:& nüc p fpeculü uidemus in znígmate:cü aüt uenerít qd' pfectü eft, id quod ex parte fuerat; deftruet. Et mundá ἰσίέ coe quod poftea fit uifurü deü δὲ beatitudine ατα; mmaculata& immaculatü οὔ Abrahá uiuere, in umbra poffidem?& imagine. Quáuis aliqs patríarcha fit;cguís ppheta, duis apoftol?, dicit eísa diio faluatore:Si uoscü fitis mali,fcítis bona dare filijs ueftris, quantomagis pater ueftes - quí ín coclís eft; dabit bona petétibus fe? Deníq; δὲ Abraham,cui dictü efGEfto fine querela&& finc macula;cófciétía fragilitatis(ες: cecidit pronus ín terrá.Cücy locut?effet εἰ deus:Sarai uxor... lo Lo» d tua no uocabit ultra Sarai, fed Sara erítnomé ei?:& dabo tibi ex ea filii,& benedicá οἱ, δὲ erit in fer mon lA gétes,& reges gentíü ex ipfo erüt:ftatim infertur: Cecidit Abrahá in facié fuá τί[εαρ, δὲ dixit im. mente fua:Sí centenarío nafcctur filius,& fi Sara nonaginta annorá pariet? Díxítq; Abraham ad deut: Ifmael uiuat ín confpectu tuo. Cui refpondit deus: etíam. Ecce Sara uxortua pa; riet tibi filium,& uocabís nomen eíus Ifaac& reliqua. Certe audierat a deo:Ego futn deus tuus, placcto ín confpectu meo,& efto fine macula:quare non credídit quod deus repromifit.fed rifit íncorde putans fe celare dei:& aperte rídere π audens? Deníq, caufas incredulítatís exponés dicit ín corde fuo: Quomodo poteft fieri,ut centenaríus de nonagenaría uxore paríat filii? Vi/ uat(inquit)Ifmael ín confpectu tuo, quem femel dedifti. Difficilia nó quacto;cotentus(um be/ neficio quod accepí. Qué occulta refpofione argués deus;ait:Etía:& eft fenfus; Fiet quod exifti imas nó futurum.5ara uxor tua paríet tibi fili:& απτοζρ ifta cocipiat;príufcg illenafcat;puero nomen ímponam.Ex ertore em tuo,quo rififti racítus,filius tuus Ifaacrífus nomé accipict.Sin autéab his qui funt müdo corde ín hoc fzculo putas uideri de:quare Moyfes quí príus díxer ta; Vidi diim facie ad faci; falua facta eft ania mea:poftea depcat;ut εὖ uideat cognofcéter? PIA ZZ^4 quéquia «m LIBER-TER TIV S: C quéquía dixerat fe uidiffe;audit a diio:INó potes uídete facié meá, ING em.uidebithomo fade med,& uiuet. Vnde δὲ Apoftolus,inuifibilé folumdeum,qui δέ lucem habitat inaceffibilem,g quem nullus homínü uiderít;nedg poffit uidere;appellat.Et Iohannes euangelifta facra uoce te ftatur, dicens: Deum nemo uiídítund. Vnigenitus filius, quí cftín finu patrísipfe narrauít, Quiuider,& natrat;,non quantus eft ille quí uífus eft;nec quantü nouit ille quí narrat:fed qui | τς tum poteft mortalíum fenfus accipere.Quod autem putas beatum efle,qui fit immaculatus in | A n fd» Ρ Ην. uia& ambulet ínlege eiusex fequenti fenfu priorem diee Multís tcftímoníjs fu pradidig | M) repro offerte iftilegem,nullum potuifíe complere. Bi autem Apofto us ad comparationem gratiz: Chrifti: E oma dit ontndofs qui príus lucra arbitrabaé in lege,reputauit quafi ftercora,ut Chriftum luctifaceret:quantoma |[va Maler.gisnos cire dcbemus:ideo Chrifti δὲ cuáoelij eratíá fuccefliffe:quía ínlegenemo iuftificari por | Ves zt tuit? Si autéín lege nullus íuftificatur, quomodo ad perfectum ímmaculatus eft ín uía,quí ad | // hucambulat,& ad calcem ueníte feftínat? Certe quí ín curfu cfb,& ín uía graditur: mínor eft co qui peruenit ad finem.Si ergo immaculatus cft ille atq; perfectus,qui adhuc ambulat ín uíag eradítur ín lege:quid plus habebitille,qui ad termínü uizzlegifcy peruenit? Vnde δὲ Apofto, us de diio loquitur: quod in fine mundi,& ín cofummatíonc uirtutum:exhibeat fibi fanctam ecdefia;non habenté maculá;neq; rugam:quá uos putatís íam ín ifta carne mortali δὲ corrupti; biliefTe pfectà,& audire meretníni cà Corinthijs: là pfecti eftis,iá diuites facti eftis.(ine nobis .tegnatis, atqy utíná rcgnaretisut& nos reeaarem? uobifcü:cü uera δὲ abfqs oii forde pfectio in coeleftib?referuet,quádo fpofus loque£ ad fpofam:T ota pulchra es amíca mca,& macula nó eftínte.Iuxta qd'& illud íntellicitur: Vt fitis irreprehéfibiles,& fimplíces ficut fili dei immacw latisquod nó díxerat eftis.fed fitisin futurü differens,non ín prafenti effe conteftans:ut hicla; bor fit atq; contentío;ibi laborís uírtutifcg praemia. Denícy Ioháncs faribit:Dilectiffimífflij dei fümus,& nondum appatuit quíd erímus.Scimus,quía cum apparuerit.fimiles οἱ erímus: quan/ .do eum uidebímus ficutí eft, Quácg ergo filij dei(imus:tamen Πα το dei,& uera contem platio.tuncnobís repromittítur,quádo apparucrít ín darítate fua. De hoc fuperbíztumoro& illa orandí prorumpit audacia: qua fcribens ad uíduam, quomodo fancti debeant orare pror nuncias.Ille em,ings,meríto ad dcü extollit manus:ille preces bona cófcientia fundit,qui poteft er pla(.—«dicereitu em nofti drie,quá fanctze quá ínnocentes, quam pur fintab οτί fraude, δὲ íniuría ήλιαν vweN"$———&rapina quas ad teexpando manussquam iufta,quam immaculatalabía,& ab omni menda :&iolibera,quibustibi,ut mihi miferearis preces fundo. Chriftiani eft hzcan pharifzi fuperbien tísoratío: qui etíam ín euangelio loquebatur: Deus gratías ago tibi, quía non fum ficut caterí homiínes.taptores;iniufti;adulterí,& ficut hic publican?:Ieiuno bís in fabbato,decimas do ov ηἰ qux poffideo. Ille acit eratías deo, quía ipfius mífericordía no fit ficut cztterí hoíes, peccata deteílás, nó affumes iufticia. Tu dicis:drietu noftiquáfancta,quá ínnocétes, quá purz fint ab oiii fraude,iniuría δὲ rapína,quas ad te expando manus. Ille bis ín fabbato fe ieiunare dícit,ut affligat carn&uitijs lafciuiété& ois fubftátize fuz dat decimas: Redéptío em aniz uíri;ppríz di uítiz, Tu cá diabolo eloríaris,dicéte: Sup fydera afcendá;poná in coclo thronü mei,& erofimí lis altiffimo.Dauid loqui: Lumbi meí impleti funt illufionib?,& coputruerüt cícatríces mea facie infipientiz: mea:Etne íntres in iudiciu cü feruo tuo,& nó íuftificabitur ín cofpectu tuoois uíués. Tu fanctü& ínnocenté,& purü te efle íactas,& müdas ad deà expandís manus. Nec fu£ βατ tibi in cáctis operibus eloríarí;nifi ab omni fermonis orifq; peccato mundá efle te dícas:iü 4crens,quá íufta,quá ímmaculata labía,& ab omní mendacio libera. Ille canit: O mnis auté ho^ 1o mendax:& hocipm cofirmat apoftolíca authorítas:ut fit deus ucrax:ois ait homo médax: δὲ tuab oni médacio immaculata, δὲ iufta& libera poffides labía.Efaías plágit:Fta mihi mífe to.qm copunctus fum,quía cii fim homo,& immáda labía habeá,ín medio quocp populi ὑπ mda labia habétís ego habíto:& poftea Seraphím íenítá carboné forpice cophenfum defert ad pphetz:labía purganda:nó ut tuloquerís arrogantísfed faa uítía cofitentis. Iuxta illud qd ín pfalmo dicif:Quíd detur tibi,aut quid αρροπαέ tibi ad lingua dolofam? Sacíttz potentis acutz cü carbonib?defolatorijs.Et poft tantü tumoré,orantifq; íactantíá δὲ có Gdentíam fandi tatís, quafi ftultus ftultís perfuadere conarís,ut ín extremo dicas;quibus tibi ut mihi mifcrearis ;: E E preces E ewm ἡ “ον-ν Ex 2^ ADVERSVS PELAGIANOS^$0. 139 , À precesfando.Si fanctuses;fi innocens.fi ab omni forde purgatus.fi nec fermotie;nec ope pec N caftí,dicéte Iacobo:Qui inuerbo no peccat.ífte pfect?eft uir:& nemo pót refrenare linguáfuá:| ἽΝ Πα mífericordíá depcaris: ut uidelicet ρἰᾶρας te& fundas preces,quia fanctus& puruses&ín mi nocés ímmaculatífqy labijs,& ab omi liber médacío,dei fimilis poteftaticSic Chriftus orauít ín SN ctuce: Deus deus meus,ut quid dereliquifti metóee a falute mea,uerba delíctorü meorü:Et rue ἮΝ Tam:Pater ín manus tuascomendo fpíriti meü:Et;pater ignofce eís,quod effi facit;inefdiuntig— ond B pro nobis agens eratías dixerat: Confiteor tibi drie pater coeli& tertz: Sic docuit apoftolos δίηη 3 Ag' fuos:ut quotidie ín corporis illius facrificio credentes audeant loqui: Patet nofter. quiesínce.— JO ne fer lis, fanctifícetur nomen cuum:Tlli nomen deí;quod perfcfanctum eftin fe fanctíficari cupiuints Tu dicis,nofti diie;cg fanctz;& cg innocétes,& cg purs mari? mex fint. ΠῚ inferütadueníat re, .gnumtuum:fpem regní fututo tempore praftolantes:ut regnáte Chrífto,nequacj regnet pec/ «Καθ ín mortali eorum corporeriuneuntq.fiat uoluntas tua ficut in coelo δὲ in terra:ut imítetue-: ,aneelos humana fai e soles diii copleatur in terra: Tu dicispoteft homo fi uoluerit omni carere peccato.!'ané quotídíanü fiue fup omnes fübftantias,uenturá apoftoli deprecans .tut:ut dieni fint affumptionecorporís(με: uos per nimiam fanatitaté fecurácy iufticia, audacter aobís cocleftía donia uendicatis.Sequítur.Dimittenobis debita noftra ficut δὲ nos ἀξ míttimus debitoribus noftrís.De baptífimatis fonte fureétes,& regeneratiín drim faluatoremz impleto illo quod defe fctipt& eft:Beati quorum remiffz funt iniquitates: quorum tecta funt pecata:ftatim in príma corporís comunione Chtifti dícüt:& dimitte nobis debita noflra:quz. illis fuerát in Chrifti cofeffione dímiffa:Et tu arrogás δὲ fuperbus de fanctan: puritate manuáü, & müdicía iR gloríaris.Qzuís fit hominis perfecta coriuerfio,& poft uítía atcj peccata uit. tutii plena pofleffio:munquid poffunt fic effe fine uitioxquomodo illiquiftatím de Chrifti for icm: teprocedunt:Ettamen iubentur dícere:dímítte nobis debíta noftra ficut δὲ nos dímittímus de Kunz bitoribus noftrís: non humilítatis mendacío,uttu interpretaris.fed pauore SERE huma. tx nz fuam confcíentíam formidantes.Illi dícunt:ne nos inducas in tentationem: Tu cam louinía m noloqueristeos quí plena fide baptifma confecuti funt,tentari ultra& peccare no pofTe, Ad ex; trémü ínferüt: Sed libera nos a malo. Quíd precantur a dfio,quod habentín liberi arbítrij po ms— teftate? Ὁ homon&c mundusfactus es ín lauacro:& dete díciturs Qui eft ifta; qua: afcedit de bun: albata ínnítés fuper fratzuclé fuit lota quid fit;fed cuftodire nó ualeat putítatem.nífi a dria wis— deo(uftentetur. Quomodo cupis ἀεί miferícordía liberari: quí pauloante liberatüs es a pec sini: catís:nifi hacratíone qua diximus:ut cum oninía fecerimus, nos inutiles effe fateamur. Oratío deme Etgotuapharifzi uíncít(aperbíam:& publicani comparatione datinatur:quí delotige ftans, oculos ad deü non audebat attollere, fed percutíebat pectus füutm,dícens:deus ppícius efto mí hí pecatorí. Vnde profertur domíni fententía.Dico uobis,defcendit híc iuftificatus in domum fuam plus d ille. Omnis ením qui fe exaltat humiliabítur;& qui fe humiliat exaltabitur.Apo ρολ, Ν ftolihumilíantur,ut exaltentur. Dífcipuli cut eleuantur,ut corruant. Eidem adulans uidux nó χα Milonf ιδια(roto. la. crubefcis dícere;píetatem, quz nuftj reperitur ín terra:& ueritatem qua ubíqy peregrína Ποία[oi coo ere zi^ η, My illa potiffimum commorarí.nec recordaris illas fententiz:Po pulus meus,quií beatum te dicüt,| feducuntte,&(emítas pedum tuorum fupplantant:laudafcg eam uocibus,& dicis. O te felícem nimíum: o beatam, fi iuftícia quz cfTe íam nó nifi in ccelo creditur,apud te folam inueniatur im terrís.D'ocere efthocan occidere? Leuare de terta;an pracipitare de cocloríd mulierculae ttibue/ te,quod angeli non audeant ufürpatezSi autem pietas,uerítas atcy iuftícía non inueniuntur irt terrís;nífi ín una mulíere:ubi erüt íufti taíiquos abfap peccato ín tetrís effeíactabas? Qua duo' capitula oratfnís& laudis;foles cutn tuís iurare difcipulis ποι οῇς tua:cum perfpicue in eís ft^ licaí fplendor eluceatt& táta fit uenuftas xloquij Tullianiut teftudineo incedés eraduquae fe) creto doces míttifq; uenalia:publíce non audeas profiteri.O te felícé cuius prater difcipulos ne tno conícribí libros: ut quícquíd uíderís difplicere;no tuutm;fed alienum effe cotendas.Et quís. ille tanti erít ingenijiut leporem ταί fermonis poffit ímitari? GRITO. Non poffutn ultra dif; Gt ferte:omnís uincitut. patientía ucflrorum íniquítate ueborum.Orote:quíd infántuli peccaüe; 457— ref necconfientía eis delicti imputari poteft,necignorantia:qui iuxta Ionam ppt UR / ἧς: NT τ i|. mumdextra / C numdexte Vere aequ me 4 MAM? Yn nmrz ( LIBER. TER TIVS ram nefciunt& finiftram, Peccáre non poffunt& poffunt períresgenualabánt agi tusucrba nó explícát, balbutiens língua ridet,& aternze miferíz crucíatus, miferis pra;paranf, ATTILAhnímium difertus effe coepifti(ut non dícam zloquens)pofti difcipuli τινί, πον fang ín maoiftros. Antonius orator eT incus dibus Tulli perronatierresfe aít uidif ΠΟΠ nemíné.Noli ergo míhi oratorum, δέ non tuís floribus ludere: pet quos folent mperítorum atqj pucroru aures decipi fed fimpliciter dic mihí quid fentías. CR. TO.Hloc dicoxoncedas mihi falté eos efTe fine peccato;quí peccare nó poffunt. ATTI Cone dam fi ín Chrifto fuerint baptigatiinec me tenebis in affenfum fententiz tux:qua dixifti poffe hominem fine peccato efle fi uelít.Ifti ef nec poffunt, nec uolunt, fcd fine ullo pecato per dei gratiá funt,qua in baptifmo fufceperunt.CRTT O.Cogis me:ut ad inuidiofum illad ueniam, δὲ dicam tibi. Quid em peccauerunt:ut ftatítm in tme populorum lapídes coníjcías:& quem uíri) busnon potes. uoluntate interficias? INT TT. Ille hretícum ínterficit: quí effe hacreticam pay. titur.Cxterü noftra correptio,uiuificatío eft:utharefi moríens,uiuas catholicz fidei. CRITO; Si nos(citis hxrretícos,cur no accufatís? AT TI. Quia apoftolus me docet harretícum poftuná δὲ(ecundam correptionem uitare non:fciens,quía peruerfus fit, δὲ fuo iudicio damna: tus. Alioquín ftultiffimum eft, faperfíde mea ex alterius pendere íudício. Quid em fite alius catholicum dixetít:ftatim ne affenfum tribuam? Quicüq; te defenderít,& peruerfa credentem bene fentite díxerit:non hoc agitut te infamía liberet fed ut fe ínfamet perfidize. Multitudo for ciorum,nequadp té catholícum,fed haereticum effe demonftrabít, Verum hacc ecdefiaftico cali centur pede:ne quafi paraulís flentibus,triftior quzdam ímago moftretur. Hoc nobís praftet dei tímor: utomnes αἰίος contemnamus timores. Proinde aut defende quod credís:aut re [πατε quod defendere non potes. Quécüq, ín defenfionem ταί adduxeris;non patronum, fed focum nominabís. CRIT O.Díc quafot& me omni libera quxftíone, quare ínfantuli bapticé tuc AT TL Vt eís peccata ín baptifmate dimittantur. CRI1O. qud ei cotneruete peccati? Οὐ nefoluitur nó ligatus? ATTILMe interrogas? Refpondebit tibi euanoelica tuba, dor étor gentíum,uas aureü íntoto orbe refplendens:Kegnauit mors ab Adam, εί; ad Moyfen: etiam in eos qui nó peccauerunt,ín fimilitudinem przuaricationís Adam,qui eft forma futarí, Quod fi obiecerís dici, effe aliquos qui non peccauerunt: intellige eos illud non peccaffe pec «atum,quod peccauit Adam prauarícando ín páradifo praceptü deí.Cxterum omnes hoies, .autantiquí propagatorís Adam, aut fuo nomíne tenentur obnoxij. Qui paruulus eft;parentís in baprilmo uínailo foluic.Quí eíus atatis eftqua poteft fapere,& alieno&fao,Chrifti fangui e liberatur.Acne me putes haretíco(επί hoc íntelligere:beatus martyr Cypríanus,cuius teía fcripturarum teftímontjs digerendis muli gloríaris, ín epiftola quá(ibi ad epifcopü Εἰάᾳ. de ínfantibus baptigandis hzc memorat. Porro aüt fi etíam grauiflimis delí&toribus,&in ded multo ante peccantib9cii poftea credideríntremiffio peccator: datur,& a baptifimo atqj gratía temo prohibetur: quátomagis prohiberi non debet ínfans,quí recens natus níhil peccauit;nift quod(ccundá Adam carnaliter natus.contagíum mortís antiqua, prima natíuitate contraxit? Qui ad remiffioné peccatorü accipiendá,hocipfo facilius accedít,quod illi remittunt nó ppria. fed aliena peccata.Et ídcítco frater chatif(ime,hac fuit ín cocilio noftra fentétía,a baptifmo atqj gratía dei,qui omnibus miferícors& benignus δὲ píus eft;/nemínem pernos debere prohiberi, Quod cücirca uniuerfos obferuandü fit atq; retínendá, magis cítca infantes ipfos& recensna tosobferuandum puta, quí hocípfo deope noftra ad dinínam miferícordíá plus merent:qd in prímo ftatim natiuitatis fuz ortu plorantes ac flétes,níhil alíiudfaciüt dj deprecan£. Sariplit dudüuirfan&tus ὃς zloquens epifcopus Auguftinus ad Marcelliná;qui poftea ffib inuídíaty! tánidis Heradianz,ab baretícís innocés cxfus eft,duos libros de ínfantib9»bapticádis cotra hay tefim ueftrá p quáuultis afferere bapticari ínfantes,nó ín remiífioné peccaton»fed ín rcgni c Tog: iuxta illud qd'fcrptá eftín euágelio:Nifi quís renatus fuerit ex aqua&fpü(ncto,nó δύ ! íntrarein regnü«οἷοι. εὐ quoq; ad eandé Marcelliná cotra eos,quí dícunt(ἐξ quod μοῦ, ᾿ροίζε hominé fine peccato effe fi uelit, abfag dei gratía.Et quarti nuper ad Hilaríü contra do! étrinam tuá,multà peruerfa firigentem. Alios quoq fpecialitertuo nomíní cudere diim qa necgurm ADVERSVS-PELAGIANOS.(7 ov. Ἰ1«0 o. A meedüinnoftrasuenere manus. Vnde fupfedendá huiclabori cenfeo;ne dicatur míhi illud Ho X ratij.In fyliiam neligna feras.Aut em eadé diceremus exfuperfluo,aut fi noua uolucrímus dice re dariffimo ingenio occupata funt meliora.Hocunum dícam,ut randem finíatur oratío:aut noui uos debere fymbolü tradere:ut poft patré& filium δὲ fpirítà fanctü baptietís infantes. ínregnü coclorum: aut fi unum δὲ ín paruulís δὲ ín magnis habetis baptifma, etíam infantes ín remillionem peccatorum baptícandos ín fimilitudinem prauaricationis Adam. Quod fi íniuftauobis uidetur alienorum remiffio peccatorüqua non índíeet quí peccare non potuít:tran^ fitead Amafium ueftrum,qui prateríta ín οοεῖίς δὲ antiqua delicta foluí dicit in baptifmo;ut cu. íus in caterís authoritate ducimini,etíam in hac parte errorem fequamíni. τὸν (IN PROEMIVM DIALOGO.ADVER.PELAGIANOS SCHOLIA. S Viíbufdamlupatis.) Lupatafuntfrena afperíora quibus índomití cohibentur equí.Tta V er^ Y gilius.Et duris patere lupatis,4/ Euagrium Hyperboritam.; Addidít patríam quod οἷας no^ 4 minis complures fint, Sunt autem Hyperboret, Scythí populí ín Afatíco littoread Aquilo UN né ín montíb? Kipheis. Abín δὲ Paamin.) Memínít Auguftinus ínlibro de harefibus ad Quoduultdeum de Pfillíanis,fiue ut ín alijs habetur codícibus Maffilianis,qui Grece dícti(int Euchítee, quod índefinenter orarent.«í Socratícorum confuetudínem.) Quí díalogís rem tractant, ut Plato e Xenopbon.(/ Inuidíz facibus.) Id etíam lítterís prodidit Gennadius, obtrectatorem Ruffini ,liuor recommotum,ad obloquíum uettíffe στη." Eloquentíz fulmína.) Hoc per Ironíam eftaccipíendum, INà ipfi ín libris ínfantíam exprobrat. Sígdem ídagít hoc loco Hieronymus,non fuiffe caufam cur Ru£. fino ínuíderet.«/ Palladíus feruilis nequitiz.) Nequitíam nonad libídínem retulítfed ad contemptum, Ita Plautus piícem nO recentem appellat nequam,quod nullius effet prectj. TT ; 44N PRIMVM DIALOGVM SCHOLIA. 4(Dic mihi.) Poftea decretum erat fictís nomínibus rem agere, demíror, cur hec uocabula potíffimáplacuerínt Attici& Critobulí.Ni(i ob id fibí fumpfit Attíci nomen,quod híc data opera Attícum dícen^ dígenusaffectauit)hoc eft dilucídum,& elegans magis dj uehemens. Quod ídem fecitín díaloso Luci^—* feríani& Orthodox. Aduerfaríum autem ideo uocauít Crítobulum,quod ínnuat ín confilío condemná dum,a uerbo«eípip δὲ βουλὴ Nam huíus hzrcfis damnata fuít prímum ab Innocetío,deínde a Xofimo.po e“Ὢ σὺ fc."0 "* B.. firemoaconcilio Carthagínenfiquemadmodum ante retulimus.«ί Ineratís tibi fatendum cft.) Ingratís ghi ine Von c aduerbíaliter díxit,pro eo quod eft;nolenti. f/ Scilicet nunc míhí.) Scilicet Ironíam habet, fentít em non, * effeneceffe.(/Fruere liberi arbitri.) Focnon eftapprobantis,fed abomínantís.Zpeio,hoc eft tibí habe: Ita fuuenalís, Víuas& ímacínis huíus gaudía longa feras,utíq; cum cotemptu cíus σαί haec dicit.«(Ὁ(' t Grace dicit δύμα μ.ο.) Philofophor& uocabula δύμαμις, απ potentia uocat latíni,&t/py4« quá actüappel lant:hzc ínter fe pugnát; INà δυμάμᾳ dícit effe,qd' nodü eft:fed tame íta códitiut e(Te poffít,queadmod& . graníí pomi potctía eft arbor,& matería príma quídlibet Ζ. At ἐρεργεία εἴ,(ὦ ia uere eft;& in quo agit ín ductaforma.(/ Ne díalectícis.) Varie deprauatus erat híclocus ín exemplaribus:legend( arbítror, At tu nzeníjs díalecticís imbutus quide es. V tfit(enfus,illá deguftata díalectíca facile potle fentíre,id nemi né cóceffugz, Aut certe ín μᾶς πιοάᾶ. Απ tu ne hís qde díalectícís imbut?es?hoceft hís rudímetís,quano, δ tüt,quelleuiter attígere díaleticà.(/Interra Hus.) Quá uoce Hebraica Septuaginta uerterüt Aufitide, . KEtparuü cuágeliftz,)INà magís míradü erat,fi apoftol?ín eade epíftola ea q parua fit feci ipfe pugnaret. 4 4 Quid paleís ad.) Híere. ca.25. Ad oratorü caftra,) Tranflatüa militibus perfugís,ad hoftíü caftra fe : tráfferentib?,(/Qrator tuus.) Nempe Cícero. 4/ Gomunibuslocís.) Subaudi utí,Nà domínobís ifta na, fcun£, Rhetorü ei ppría funt.4/ ίασης pppría.) ἰδία Grace,hoceft ppríe fiue priuatim. 5ί]εσας δια, }- propría fant. Atq íd uerbi ín noftra edítione non reperitur.(/ Magifter uefter ὁ&ex ioo.) Id cft uctus illez. Origenem ní fallor fignifícat,aut certe Platonem,unde haufit hec Orígenes, Maluitaute Grace dícere, . utalluderetad libros zx». Deinde luderet amphibologia uocis. Nam Archaus Gracís δὲ uetuftum - fignificat& ftultum ac delírá,«/ Manü ínfjcíant deo,) Hoc eft deum ín íus trahat iníecta manu.(/ Quas. 1 Graeci βαμαύσουο.) Quod ad uerbum dícere poffis camínarías,quod ín fornacíbus& camínís exerccant:a &oüyoc camíno,&&vip íncendere.Deínde tranflata uox ad quaflíbet artes,quz manuü opífícío peragant. v([Intríadíuiditur.) Hicfuppofuerant erudítí díuifionem mediícina;aliunde fumptam. V erum ex anti, quorum codícum ueftíg ijs;ad hüc reftítuímus modum δόγμα, udtofoptuen gra, íd eft decretum, ratíóne; Mid & experíentíam,ut príma pars pertíneatad praceptiones,(ecunda ad ratíonem accommodandí,tertía^' ad exercítatíone,fiue admíniftratíone artís, Vtítur hac eadem díuifione in epiftola ad Paulini. At erudí tus aliquis fufpofuerat hocloco,partítíone Cornelijcelfi;qua medícína ín tres díuídit partes fiam, φαρμακευ]ικὴνΧφρουσγικἠρ,η ασ prima tradit ratíonem uíctus,fecunda curatíonem& apparatum remedío rum,tertía manu conftat offícío,nempe ea quzfectíonibus,emplaftrís,G inuftíonibus curat.«ἵ Magís ^ fonat ἀμέγκλι]ομ.) Síne crímíne uidet uulgo dící,qui caret flagícijs. Αεαμέγκληῖος dicitur ís,ín quem nullá críme ροῆϊς impíngere.INá multorü ínnocetía no caret ínfamía,uelutí Catonis,quí totíes accufat?fuít,fed ΔοϊοΙ αἱ ἐγκαλεῖ eft ín us uocare& dícá ímpingere, ἔγκλημα crímen, unde ἀμέγκληϊοο,]ααίϊ dícas íncrími Ρ nabilís.4 Aut uerruca.) INeuus eft macula,uerruca tuberculá.(/ Cofyderem?quoq ἐπί]ασιμ.)]ά eft íntefio 1 D£fiue exaggeratione.4/QQ d" fequit μὴ μιέφυ]ομ.) Id eft no nouítíü,Sicem uocat q nuper ad fíde POUR 1 elín ἐν n font τ 7 e o THAN- κ m men ντο à: ποσο ο deg E Coo— ΕΝ DIALO.ADVERSVS PELAGIANOS SCHOLIA. ρα Qa«νε in exceffibus,) Excurfibus opínor legendum,quam ἐκβ αρ uocant, R cceptumautem erat ín de, clamationibus,ut ftatím a narratíoe ín locam alíquem amoenum, excurreret ἐς quí dícebat,quo uolupta; t€ prapararetaudítorem ad futuram argumnentationem.ld quod& Híeronymus ín alíquot libris fuis fe ῥ cít.ficuti fuís índícauímus Ἰοοίς, f/Epilogorum dulcedine.) Nam ín hac parte ροθ[ίαναι ἀεἰοδατρ ο, t nantur, ín qua locus cft proprius mouendorum affectud.(J Actum ne agas.) Eft apud T'erentíá ín Phor mione,íd eft;nc fruftra labores:tranflatum a íudícijs,ín qua non lícebat eandem caufam,de qua pronum, ὃ cíatum effet denuo agere.(f ftulticíam ασυσοῖου areumentatíonis,) Inter αἰτία argumentatíonis refertur ἀσύδαϊομ, id eft ínconfiftens, fimile εἰ quod appellant γευδόμερορ. Dicitur autem αούσοῖομ quoties eiuf, modires proponítur, ut ne poflit quidem effe quod fingítur:ut lex índicít talionem uulneris, cum id ne fierí quídem poffít, ut ením níhílalíud accedat, ille imprudens uulnerauit, híc prudens.€/ Vieilan, € tem capíam.) Allufitad Arífteum, dequo memínit V ereílíus ín quarto Gcorgícon,quí matrís adiutus ' confilio,Proteum uínculis írretíuit, fed dormíentem ex infídijs adortus, ff Laborare poteft.) Laborat 9 aliquando;quí petíclítatur.Eft δε Líuij fententía puetrbíalís.4( Ama onas tuas.) Mulieres haretícis ἃ» f; uentes:ín quas(ocatur& ín librís aduerfus louíníanum.(f IDccímo quarto título.) Cítatlibrum Pelagii, ( 4 fed quod ubígi ὑπερβολικὸς.) Id eft ímmodiíca δὲ fidem excedentía loquens. i{ΙΝ DIALOGVM SECVNDVM SCHOLIA. 4 4 Quod Graceapausgniop.) Id eft ímpeccabilem,ut ín fuperioribus demonftratum eft.«'IDemofthenis 6. ueftrí.) Apparetnotaríinterpretem Orígenem,aut Origení(ítam quempíam. ff Quac Grace z«iotls,) ld eft círcaferentía,fiue circülatío aut rotatío,quod ín morem rotaeuoluantur affídue res mortalíum, X. Γ-{χλύπν.) Dolor,;fiue πιοϊε[ία,χάρα gaudium,a uerbo χαίοφμ δομή uoluptas,a uerbo ἥδομαι, Gaudíüad ani mum pertínet;idori magís ad corpus, ddp δν haec uox ad anímum,& ín bonam partem torquetur a lati; ὁ nís.(Epiftole bíblína) Id eft papyracez.Notat Pelagium δὲ lulíanum,quod procul míttant fuas epiflo c las,utínderedeant munera,(/fNoua dc Ophir.) Alluditad íd quodlegímus,ex longínquis regíonibus, ? dona peregrína míffa Solomoni,ob admirationem fapíctiz.4f Inter fímías ὃς pauos.) C) uzeanimátía eíus funt regionts:& alterum habetur ín delítijs apud magnates,alterum etíam ín cíbis gratum magnatum f menfis,{τῷ Φοκεῖν.) Id eft apparendo,aut fic ut uíderetur,aut putarctur.Eft enim uerbá ínfinitiuimo, dinomínísloco pofitum.(f Ni fallor επίπι, σκῶλομ, δύ σκάμδ.αλομ.) Vtrücg ductum uídetur a σκάϊω, quod D eft claudíco,quod obíectum offendículum cogat dlaudicare,& ad ruínam tendere.(/(Dptímum reucra,) Ε Hoc καταμτίφρασιμ eft accipiendum.(f ΑμΠίθεομ effe doceas.) Verbü eft Homerícü,quo fignificat díjs equí 1 parandum,& numíní parem.(f(Quo maledicto.) Phrygía fortuítam mentionem torfit in Cataphrygas haretícos, Montaní diífcípulos,quí dícebat fpírítü fanctü non ín apoftolos,fed ín fe defcendiffe.(1 ὃ μόρος ἡν αρα ικάρ]ηοο,) Id eft ille quifolus eft fíne peccato. Filius Iofedech.) Vt diftínguat a filio INauae.Locusaüt Ἢ e apud NM cap..(f Lapides fancti uoluuntur.) Locus eftapud eundé cap.9.(f Antiochus Epí phanes.)&zigoyio,Id eft illuftrís (iN DIALOGVM TERTIVM SCHOLIA. A(ἃ uod de Socrate.) Is agelaftos eft ἀίές ἰξρεν eodem uultus habítu,nec alío fuít cum ebíberet εἰν δ cutam,d quo folet uínum bíbere. f Lacernam fiue penulam,) INam de Graeca uoce φαλόμκ quid Ποσο cetambigunt, Alij pallij genus effe putant qua híc lacernam uocat,alíj thecam librorum. ορια, € gís.) διλέμ μαῖομ, fiue dou id eft dílemma,genus eft fyllogífmi cornutí,quo modo ufus eft Crítobul ἕως, Nifi mauís δύσθιλήμικαῖομ, ἰά eft peruerfum dilemma.INam ἰά ex quorüdam codícum ueftigijs pro! ὁ pemodum lícet odorarí, ut íntelligas dilemma uitiofum.(f&urto/ciop.) Id eft quí fuí furís eftfuad poi Ῥιαίσ € teftatis, ἐξουσία poteftas αὐτὼ ipfe.«( T heatrales praftígías,) vías appellat, quod oculís ílludatur, , Alíud em exhibet ᾧ eft.Fítaüt VIG ín Tragedijs ut íde híftrío πᾶς pdeat Neptunus,nüc Venus, Γ nunc Apolloaut aliud quídlibet. f/ T'eftudinco,) Ad faftum ínceffus rctulit,ita folent, quí faperciliofam . B prafeferuntíanctimoníam.(f Epifcopus Auguftinus.) Nemo plura cófcripfit aduerfus Pelagianos ᾧ h díuus Auguftínus, Extant hilíbrí,(ed hoc título,de peccatorum meritís& remíffione.(/ Ad Hilarium.) . NonPíciauienfem fed Syracufanum,quí proponit illí quaedam Pelagianorum dogmata. Nufd de Aw ι guftínolocutus eft honorificentíus Híeronymus dg hoc loco. In fyluam ne.) Prouerbiale eft, illífimi f ie Ne addas aquam marí, 4/ Amafíum ueftrum.) Orígínem fentit. ΚΝΤΙΡΟΤΥ S.In prímo díalogo dícitnemínem omníno mortalem preter unum Chriftum fuiffe, aut effe potuiffe Πως peccato,cum hocbeata María tríbuant omnes Chriftiani, Loquítur autem de pec cato actualí quod uocant, quod Iohanní αρα, ὃς alíís nonnullís noftritribuunt th cologí.Nec enim íd folum refellit hocnon poffe contingere homíniabfq gratía dei,(ed neeat omníno εοπείσιΠς cuídueri idfolídeo competere putat;atq d repetít ὃς ín fequentibus díalogís locís aliquot, Fortaffís íta fenfit, id nulli contingere[ης meritís. Verü íd illíslocís non indicat. C) uds haca dífputante dicuntur& fuperhis nihil adhuc definierat ecclefia.Praterea damnat eos quí uolunt foernínas plallere laudes dfuinas ín ho^ mínum frequentía: cá hodíe paffim& palam canantín templís,uerum hac cofuctudo mutauít, Pratez rea calumníofius uídetar ínfetarí,quod Pelagíus fcrípferat gloriam ucftíum& ornamentorum deocfle contrariam, Non επί díxít ueftes ornatas,aut fplendídas effe deo contrarías,fed gloríam ueftíá. Quod fi maxíme díxiffet,quid erat Ragitij: Quafi Hieronymus non plurimís locís hoc ídem dixerítz Verü hac calori dífputantísfuntcondonanda. Infecundo íalogo dicít hypocrífeos uitío, aut paucos carere aut nullos, cum morbus fitomníum peftilentífíimus. V erum íd nó eft accipíendü,de praua illa& callida fi4 mulatíoc fanctímoníz,fed uerecüda diffimulatíoc uitíorü noftroríi,qua fanabiles etía anímos e ἘΠΕ Theophilus HIERONYMVS THEOPHILO. οἰ:$0. I4I * A ÍARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. rii» Wheophilus epifcopus Alexandrínus adhortatur Epíphanium epífcoputm Salaminz Cyprí;ut modis omnibus adnítatur, quo conuocata fyhodo,Origeniftarum harefis publíca authorítate damnetut; fCrHEOPHILVS ΕΡΙΡΗΑΝΙΟ. ON ER| ad O minus qui locutus eftad prophetam:Ecce conftítui te hodie fuper gentes& rey $^ Y gna.eradícare,& fuffodere,& difperderes& rurfam;xdificare ac plantare.finoulis εξ γί BOW δ; E ει y|: potibuseandem ecdefiz fuz laroítur eratíam:ut integrum corpus ςοπίογασαις, δὲ Ts πὸ δι: UE | ín nullo hzretícorum dogmat uenena praualeant. Quod quidem nuncuidemus F^"A i, f£ expletum, INam ecclefia Chrifti; qua non habet maculam,;neq; tuam, aut aliquid iftiufmodi,/ cgredíentes de cauernis fuisOrieenis colubros.euangelico enfe truncauit: δὲ fecandum INitri monachorum.agmen, contagione peftifera liberauit, Pauca ergo ex his qua gefta futitiin eene tali epíftola,quáad omnes ín cómune direxí,prout patiebatur anguftía temporíscomprehenr di.Dienatioís tux eft;qua in huiufcemodi certaminibus fxpe ante nos pugnauit,& pofitos im prelio confolari,& congregare totíus nfulz epifcopos:ac fynodicas litteras, tam ad nos, cg ad Conftantinopolitanz urbis epifcoputmn,& fi quos alíos putauetís, mittere: ut confenfu omní, & ipfe Origenes nomínatím& harefis nepharia condemnetur.Dídici enim quod calumníato rcs uera fidei, Ammonius Eufebius,& Eutínius,nouo pro hatefí furore bacchantes, Conftanti nopolím nauigarínt;ut& nouos fi quos uoluerínt decipiát:& ueteribus fux impietatis focijs co/ iungantur.Cura íoítur tuz fit;ut cunctis epifcopis per Ifauríam atq? Pamphiliam, ὃς cxterará prouíncarum,;quz ín uícíno funt.rei ordínem pandas:& noftram(fi dignum putas)epiftolams fubíjcías:ut omnesuno fpirítu congreoati;cü uirtute domíni noftri lefu Chrifti trádamus eos Satanz in. interitum impietatis, quz poffidet eos. Et at celerius noftra Coftantínopolim(τε ptaperueniant;mítte índuftríum uírum,& aliquem de dericis/ficut&nos de ipfis Nítriz mona fteríjs patres monachorum,cum alíjs fanctis& continentiffimis uiris mifimus,qui poffint can.kis^ Etosinprafentidocere,quz gefta funt:& fuper omnia quxfumus,ut impenfasad drimfundas "4/* preces:quo poffimus etíam ín ifto certamine uictoríam confequi. Non em parua lztícía,& ir Αϊεχαπάτία δὲ pertotam Aegyptum populorum corda peruafít: ex guo pauci homínes eiecti funt,ut purum corpus eccefiz permaneret.Saluto fratres qui tecum funt. ΓΕ plabs qua: nobify cum eft,in domino falutat. 3| εν οὶ (ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS..| «Ὑ heophilum epifcopum Alexandrín&extimulat ín Orígeniftarum factionem. V erum ín hís ερίο. lis tametfi doctze funt,admíror xqualítatem ftilí,cum Theophilus ní fallor Grace fcripferít, Vnde míhi uidetur erudítus alíquís ex a&ís hac confcripfiffe, Sed integrum efto níhilo fecíus(πᾶ οὐίορ iudícium; bM THEOPLILO.' ἐν: ii ALDAUILIZMS Li "Ke i Eminit beatitudo tua,qd'eo tépore quo nobifcá manebasnüzg ab officis,me? fer ἢ mo ceffauerít:nec cofyderauerim, quid tu pro difpenfatioe tücfaceres.fed quíd ine E31(4 facere conueniret.Et nuncfumptis dígnationis tua epiftolis.fructum alíqué σερί A bl fe meuideo euangelicz lectionis.Si em durí iudicis fententiam, crebra mulíetís i^ flexit petitio: quátornagis paterna uífcera ínterpellatione fedula molltuntur? Quod decanoni/ 4^ busecdefiafticis mones, gratías agimus. Quem ein diligit domínus,corripit:& flaeellat om/ 7 memfilium, quemtecipit.Sed camen fcito nobis nihil effe antiquius, cg Chrifti iura feruare,nec patrum tranfire termínos, femperg; memíniffe Romanam fidem,apoftolico ore laudatam: cuius fe efTe participem Alexandrína ecdefía eloríatur.Super nepharía harefi,quá ín multa pa tíétía gerís:& putas ecdefix uifceribus incubátes tua pofTe corríoi lenitate,ultis fanctis difpli; cet:ne dum paucorum pceniítentíam praftolaris, nutrías audacíam perditorum:& factio ro^ buftiorfíat, Valeín Chrifto.---: Ἐν :(ÁRGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. Theophilus fcribit Hieronymo αἰέξος& explofos ac damnatos Orígeniftas, (THEOPHILVS HIERONYMO. Qu ok or Orgend nd ban pc hi μον hr HIERONYMVS THEOPHILO dlefiz uictoria elorieris.Nanq; Origenis hzrefim,in monafterijs Nitríize quidá nequá& farioft hoies fcrere δὲ fundare cupientes, pphetica falce fucciíi funt,Quía recordati fumus córonentig apoftolí:Areue eos feuere. Feftina igitur& tu; parté huíus premi; recepturus,deceptos ποίῳ. emendare fermonibus.O ptamus/fi fieri poteftin diebus noftrís catholicá fidem, δὲ ecdefiz re; Φηας cum fubiectis nobís popülís cuftodite,& omnes nouas fopire doctrínas,-: : ÍARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. ((Mieronymus collaudat índuftría Theophiíli,cuius prudenti lenitate uícla fit Origeniftarum fado, fHIBRONYMV S THEOPHILO. 3 PI nos fermo ceffauerit: tamen quía uidímus illoszelo fideí concítatos, raptim Ρα» d laftinz luftraffe regiones,& difperfas regulos ufqy ad fuas latebras perfecutostbre naculageftiebamus in interitum perditorum,Sed ut uídeo;cxaltaftí manum diu,& fufpendi, fti plagam,ut feríres fortíus.Super fufceptíone cuiufdam non debes contra urbis huius dolere. pontificem:quía níhil ταῖς litteris prxcepifti:& temerariü fuit de co quod nefciebar ferre fent& tíamitamen reor illum;nec audere,uecuelle te ín aliquo ledere. ((ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. (íScribit in edem ferme fententíam,cíus opera nófolum Aegyptum& Syríam, fed& Italiam omnem liberatamab harefi Origeníftarum. (/RIERONYMVS THEOPHILO. ἢ Vplicem míhi eratíam beatitudinis tux litterz przftiterunt:quod δὲ fanctos&ue l|& aduerfum fceleratiffimá hzrefim, zelum fidei demonftrarínt. Vox beatitudinis «(9| tux ín toto orbe pertonuít,& cunctis Chrifti ες εἰς lastátibus, diaboli uenena fi^ niebris delitefcens:folem clarum ferre nó fuftinet.Qui quidé fuper hac re,& απτοζρ fcriberes, ad occdenté epiftolas miferá,ex parte haretícorü ftrophas,mexlíngua homí nib?indicans,Ex di. fpenfatione dei factum puto:ut co ín tépore tu quoq; ad Anaftafiüi papam fcriberes:& noftrá dum ignoras fententíam roborares. Verum a te nunc admonití,maciís ftudium accommodabí mus:ut híc& procul fimplicesab errore reuocemus. INec tímcamus fübíte odía quorundá, Bec. -— ein debemus hominibus placetc.fed deo:cgdg ardentíus ab illis defendatur haefis.j a nobís oppugnetur, Símulq, obfecro:ut fi qua fynodíca habes;ad me dirígas:quo poffim τᾶτί pontifi cis authoritate firmatus liberius δὲ confídétíus pro Chrifto ora referare. Vincentius prefbyter ante biduum, hanc epíftolam darem,de urbe uenit,& fappliciter te falutat, τοῦτος fetmo, neconcelebrat Romam& totam Italíam,;tuís poft Chriftum ορίοΐίς liberatá, Adnítere ergo papa amantiffime atq; beatiflime,& per omnem occafionem ad occidentales epifcopos fcribe: ut mala germína acuta(ut ipfe fienificas)fuccíderefalce non ceffent. fs, Í&ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ.VENTIS:; / Monet,utexplofa factione Orígeniftarum,& eos eíjcíat qui clam& oblíque effent Origenifta; Ruf nutrn& illíus amícos, /THEOPHILVS HIERONYMO. Wi probauí:quía cam a nobis Romam nauigaturus exíret: noluit ante proficifei nifi c η V per tux beatítudínis percepi fcripta,cmendantía uetus filentíum,& med folita à officium prouocantía, Vnde licet per fanctos fratres Prifcum δὲ Eubulum,tuus ad us,quod totus mundus exultet,& ín tuis uíctoríjs cloríetur.Erectum Φ Alexádríz üexillá cruciss& aduerfus harrefim trophcoea(πἰσεπεία,σαπαξο ρορυίοις turba ρῆρο οι Μαᾶς uirtate;macte zelo fidei;oftendifti quod hucufqy taciturnítas dífpenfatio fuít;non cofenfus.Li, bere ei reuerentíz tux loquor.Dolebamus te nímíü effe patíenté& ienorátes magiftri guber ἢ] nerabiles Aeathonem epifcopum,& díaconüi Athanafium habuerínt portítores: equacg amplius antiquus ferpens fibilat.fed contortus δὲ euifceratus,in cauernarum ter" 5f] Idici quod δὲ fanctítas tua nouerít Theodorum monachum,cíufay ftudium com^ | te δξ fanctos fratres quí tecum funt ín monafterío, quafi fua uifcera amplexaretut pee di G inuiferet. Qué cum füfceperis,pro ecdefix tranquillitate laxare. Vidit enim qutt a INitríe monaftetía,& referre poteft contínentíam δὲ manfuetudinem monachorum. Que à EPIPHANIVS HIERÓNYMO;^"'—— 90. I4L modo extinctis δὲ figatis Origenis fectatoribus:pax ecdefiz reddita fit,& difciplina diii cofer^ uetur. Arcs utinam apud uos quoq; deponetent hypoarífim,qui occulte dicuntur fubruere ue" TN rítaté.De quibus nó bene fentíétes,n hís regionibus fratres hzc me fctibere prouocarüt. Quá; obrem cauete: ες effugite huíufcemodi homines: iuxta quod fcriptum eft: Sí quis non affert ad uos ecdefíafticam fidé huic nec aue dixeritis. Quácg ex fapfluo facia,hizc tibi fcribere, qui er —À—————Ó— MMÓÉRÉÁÁÉÁAÁ—Á——————M—M——M—M——— inn tantes potesab errore reuocare:tamé nihil nocet& prudétes δὲ eruditos uítos pro follicitudine ᾿ fidcicommoneri.O mnes fratres qui tecum fant;nominemeofalutariuoclo,^— ὁὃὁ τῶι ÍARGVMENTVM BPISTOLAE ΒΔΕΒΩΨΕΝΤΙΒ. ο (INunciatHeronymo Origeniftará fadioné opera Theophili damnatá:exeplar epiftolzead ed, uelut huíus rei pracípu& adíutore mittens, Tacíte adhortans,ut quos aduerfus cam(cripfifiet libros ederet. :“ ἘΡΙΡΗΑΝΙνΒ ΜΙΈΒΟΝΥΜΟ.^ τ ο εν ο, wx! Enetalis epiftola qua δά omes catholicos fcripta eftad te proprie pertinet;qui ze : lum fidei aduerfus canctas hzrefes habens, Orícenis proprie,& Apollinarij difci E ΕἾ pulis aduer(aris: quori uenenatas radíces,& in altum defixam impíetatem,ornni: BsSezen]] potens deus protraxit ín medíum: utín Alexandria prodítz,;in toto orbe arefte rent,Scíto em fili chariffime, Amalech ufqg ad ftirpem effe deletá;& in móte Raphadim erect trophoeum crucis.Etením quomodo porrectís ín altum Moyfi manibus,uincebat Ifrael:fic dris cófortauít famulum fuum T heophilum:ut fuper altare ecdefiz: Alexandrína,;contra Orícerié uexillum poneret:& impleretur ín eo quod dicit:Scribe fienum hocquía delebo fandítus Ori genís hzrrefim a facie terrae cum ipfo Aenalech.Et ne uidear eadem rurfus iterare,& prolíxíoré. epiftolá texeretipfam ad uos fcriptá dírexí:ut fcire poffitisequa: nobis fcripferit:& quantá boni Mss ultíma: xtatí mez concefferit drissut quod femper damabam,tanti pontificis teftímonio proba retur, Iam autéputo& te aliquid operis edidiffc,& iuxta príorem epiftola qua te faper hac te fueram cohortatus, εἰπῆς libra,qué cuz línguz homínes legát. Audio em δὲ ad occidente quorundá hominum naufracía perueníffe:qui no contenti perdítíone fua; uolunt plutes mot; tís habere partícipes,quafi multitudo peccantiü fcelus minuat:& nó numetofitate lionorü,ma iorgehennz flamma fuccrefcat, Sanctos fratres,quí tecum funt in monafterío domino feruien tes, tecutn& perte plurimum falutamus. TM is ge WIES de ÍARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTÍS,;|^ 7/7 0750 A'Excufat fe quod paucís fcrípferít,nímirü occupatus conferendís Flebraorá uolumínibus éd editione Aqu, zryopaütuocat,no quod fit fupuacaneüfed alíend'ab ope fafcepto,& uelut extraordínarid. |:((HIERONYMVS MARCELLAE. T uw oto "3T tam paruam epíftolam fcriberem,caufz duplicis fuit:quod& tabellarius feftina & bat, δὲ ego alío opere detentus hoc quafi παρέργῳ, me occupare nolui. Οὐδείς ὡ“ἢ quíd nam illud fit, tam grande, tam neceffarium, quo epiftolicz confabulatio,/ ἘΝ i 723554 nís munus exdufum fit. Iam prídécum uolumínibus Hebrzorü zditíoné Aqui- 4| quilt abirionem' lx cofero, ne quid forfitan propter odíü Chrifti.fynagooa mutaucrít:& ut amic menti fatear,(ού τι hi 8 Ηδη E qux ad noftrá fidé pertineát roborandá plura teperío. INáca prophetis, Solomone, pfalterío. regnorü c libris examuffim recéfitís, Exod teneo, qué illi Ele femoth av nbi uocát ad Le 1 uiticü tranfiturus, Vides igitur,quod nullum offícid;huicoperí preponendü eft. Attamen ne| ανν Currentías nofter forte fruftra cucurrerít duas epiftolas,quas ad fororé tuá Paulá eiufqy pign?] E Euftochíum míferam,huic fermunculo annexuí:ut dut illas legerís:& ín hís aliquid doctrínz:| pariter ac leporis ínuenerís, putes tibí φάος fcripta effe, qua: illis fcripta funt.Albinam cómu, Ϊ nad né matré uakre cupío,de corpore loquor:ut fpiritu ualeat;nó ienorás.Eamqg per te falutarí ob T T fecto:& duplíci pietatis offício focillari;qd'ín una atq; eadé Chriftiana fimul diligat δὲ mater., E(ÁRGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS... mu, m:('Vieilantí ut habet títulus,quí adiunctus factioni Ruffini Híeronymíanum nome, íllíus amícos íny famabat.reprehendit,G hortatur ut aliquando refipifcat,ac definat calumníari,| TEES SESS /HIBRONYMVS ADVERSVS VIGILANTIVM,'| J| Vftum quídé fuerat,nequadj tibi litterís fatiffacere;qui tuís auribus non credídi;| jJ ftizneqg eim fchedulz potes acqefcere;quí uíuo fermoni no accomodafti βάξ. Sed| x Ὁ» quía Chriftus pfectz: nobis humilitatis exemplar ín fe tribuít:dans ofculá prodi aaa 2 torí,& latro HIERO.ADVER$VS VIGILANTIVM:x tma Ι C tofi&latronis poenitentiam in atibulo fufcipiens:eadé abfenti fienifico, quz prafenti qüog Qum t que^" loctusfum,me íta Origenem egiffe uel legere,ut Apollínariüuel ceteros tractatores: quorü in quibufdam libros,non recipit ecdefia.INo quo omnía dicam efle damnanda;qua ín illorum uolumínibus contínentur:fed quod quadá reprehendenda confiítcar. Verum gaía operis mei. eft δὲ(tudij, multoslecere:utex plurimis díuerfos flores carpam:no tam pbaturus oia, tj T T L bona(unt electurus: affumo multos ín tnanus meas:ut a multis multa cognofcá fecundü illud. quod fcriptum eft:O mía legentes:que bona funt retínentes. Vnde facis mírorteuoluiffe Ori,. genís mihi obíjcere dogmata.cuíus ín plarífq; erroré ufcg ad hanc xtaté penítus íenoras, Eco nehatetícus?& cur me quafo haretíci no amant? T u orthodoxus? Qui etíam contra fententia tuá;& linguam alía predicantéaut inuitus fubfcripfifti,& prauarícator esaut uolens,& Πατεῖ cus,Dimififti Aegyptum,& proprías prouincías reliquiftiin quibus fectam tuálibera plerigr fronte defendunt: δὲ elegifti mead infe&tandü:qui omnía cótra ecdefiá dogmata reprehendo, τς&publicauoce condemno, Origenes haretícusquid ad me;quií illum ín ρἰατίορ haretici non. : ν qu μι(vut πορος Errauit de refurrectione corporis, errauít de animarum flatu, de diaboli pocnítentia& Cong qued hís maíus eft/filiá dei δὲ fpiritá fanctum ín cómentarijs Efaiz,Seraphim efle teftatus εξ... ς i erraffe non diceréeit,& hzc quotídie no anathematígarem,efTem erroris illius focius. INegs l.,45, ita ebemus bona eíus recipete:ut mala quoc fufcipere cogamut, At idem& fcripturas ín 12 multis bene interpretatus eft:& prophetarum obfcura difTeruit,& tam noui dj ucterís teftamé: ti reuelauit maxíma facramenta.Si ἰσίέ qux: bona funt tranftuli;& mala;uel amputaui;uel cor;* rexi,ueltacui:arguédus fum,cur per me latíni bona eíus habeant, δὲ mala ignorét?Sí hoccrimé: eftarguatur& cófeffor Hilarius: qui pfalmon: interpretationé,& Flomilías ín Iob ex!libris ei?,. id eft ex Graco in latínü tranftulít.Sit ín culpa eíufdé cofeffionis Vercellenfis Eufebíus:qui om niü pfalmom cómentaríos hzretíci hominis uertít ín noftrum xloquíum:licet hazretíca prater, p mitensoptimaquzqy ranftulerit. l'aceo de Victorino Pictabionenfi:& cxterís,quí Origené ánexplanatione dütaxat fcripturarum fecuti funt,& expreflerüt:ne non tam me defendere; focios crímínis αἰώσας quxrere. Ad teipfum ueniáxur tractatus eíus inIob defcriptoshabes? ὁ Inquibus cotra diabolu,& de ftellis ccelo αρ difputans:quaedatm locutus eft;quz ecdefía nó red :[ pit? Tibi folí licet f δοφωϊάτῳ κρανίῳ,ἷο cüctis,& Gracís& latinis tractatoribus ferre fententiát [δ quafi cenforía uirpula;alíos eijcere de bibliotheca;alios recipere: δὲ cá tibi placuerít;meuel ca ^ yy barre posts da ΠΡ;,; à anauí OE Wd iran 5 tholicü,uel hzretic pronunciare:nobis non licet peruerfa refpuere δὲ dánare,quz(pe dánauí pe ] σα por, mus*?Lege ad Ephefios ΑΗ extera opufcula mea, δὲ maxíme ín Ecdefiafté cómentaríos: ! ves ro^ líquido peruidebisme ab adolefcentia nuncj alicuius authoritate deterrítü,acgeuiffe hareti. —..€xprauitati.Non parü eft fcire quod nefcias:prudentis hominis eft noffe menfurá fuammecze' V Emu fant lo diaboli concitat, impetitiz fua cunctü orbem teftem faccre. Sed cloríari cupís,& inpatría Ἢ m«/» ντε. tuaíactitasme non potuiffe refponderezloquentíz tua, δὲ acumé ín te Chryfippi formidaffe.: ". Chriftianauerecüdia teneor:& cellul mex latebras nolo mordaci fermone referare. Alioqn p; proferrem, weap«bb ἄφιοίαμ καὶ τροπαιοφοςίαρ, Sed hacalijs, aut loquenda,aut rídenda dimitto: Ego quafi Chriftianus cum Chríftiano loqués,obfecro te frater: ne plus uelis fapere, d fapis: heucl innocentíam, uel fimplicitaté tu&uel certe ca quac taceo: te nó íntelligéte,cxteri intelli oütftilo proferas,& ἱπορείαιν tuarü cunctis cachinnum prabcas.Alíud a parua atate dídídftis alijsaffuetus es diífciplinis. INo eft eiufdem homínis, aureos niimos& Ícrípturas probarc& de euftare uina,& prophetas, uelapoftolos intelliccre. Me laceras,fanctum fratrem Occanum it. culpam hzrefeos uocas: prefbyteroríi tibi Vincentij& Pauliniani,& fratrís Eufebij iudici dil fplicet.Solus es Cato Romani cenetís difertíffimus qui teftimonio tuo δὲ prudenfía udiscte/ di.Recordare quao illius dicíquádo me de rcfurrectione δὲ ueritate corporis pdícante,ex ate! re fübfultabas,& plaudebas manu& applodebas pede,& orthodoxá damabas.Poftcj nauiga te ccepifti: δὲ ad intimü cerebrüi tuü fentína putredo peruenit:tücnos harretícos recordatuses Quid tibi facíá? Credidi fancti prefbyteri Paulini epiftolis& illius faper noie tuo nó patauietrarétudicium. Et lícet ftatim accepta epiftola be edpriro rfermonétuum intelligerem:tamentu/ ftícitatem δὲ fimplícitatem mais ín te arbitrabar uecordiam.Necreprehendo fanctum τ rum.Maluít ei apud me diffimulare quod noucrat;cg portitorem dientulum in fuis x il' | ο N e jeter«lea Ρο" TN| HIERONYMVS TRANQVILLINO.-$0. I4. ἷ "m. A— eufate.Sed memetipfum arguo qui alterius potíusacquíeui ἔξ meo iudicio& oculis aliud cer,|^ ο uad nentibusaliud fchedulz credidi uidebam.Quuáobré define me laceffere;& noluminibustuis St obruere;Darce faltem numtís tuis, quibus notaríos librariofqy conducens: eifdem&(criptori, M bus uterís& fautoribus:qui te ídeo forfitan laudant;ut lucrum ín fcribendo facíant.Si libet ex^ er ercere ingeníum:trade te grammatícis atqy rhetoribus:difce dialecticam:fectís inftruere philo. 1 iT fophorum: ut cum omnia dídicerís, faltem tunctacere incipías. Quácg ftulte faciam, maciftto.(5^» l.(rA] TN cunctorum magiftros quzrere:& εἰ tmodum imponere qui loqui nefcít:& tacere non poteft, Ve| RAN rum eft illud apud Girzxos prouerbium ὄνος τορὸς λύραμ, Ego reor,& nomen tibi: καὶ ἀντίφρασιν Lost ímpofitá. INam tota méte dormítas,& profundiffimo,nó tam fomno ftertís c letharoo. Inter ille exteras quippe blafphemías: quas ore facrilego ptulifti, aufus es dícere:monté de quo abfcifus ᾿ eft ín Danicle lapis fine manibus, effe diaboli: διἰαρίάεπι Chriftü:qui quía affumpfitcorpus Ε τον Ned norm bua d ex Adamqui diabolo ante peruitía cohaferat,natü effe de uiroíne:uta monte,hoc efta díabo 7745», 15 594/57 lo homíné fepararet.O przcidendállinguam:ac per partes δὲ frufta lacerandá.Quifeg ne Chri.^/«? ποντίων) ftíanus deum patrem omnipotentem ín perfoná diaboli ínterpretatur:& tanto píaculo,totíus orbís aures maculat? Sí interpretationem tuam,quiftg non dícam catholícorum, fed harctíco» rum fiue gentilium uncj recepit:pium fit quod locutus es.Sin autem tantum nefas, nuncg au^| ami diuit Chrifti ecdefía:& per tuum primum os,ipfe fe montem interpretatus eft qui dixerat: ero... E M fimilis altiffimo: age peenitentíam ín facco, uerfare δὲ cinere:& tantum Ícelus,iugibus abfter.-. m X ν —PÓ Amp 2 d 414. ὲ:;: στο τὴν:;: UAR ma ge lachrymis: fi tandem tibi dímittatur hacímpietas:& iuxta errorem Origenís tunc ueniam,: 1 B E confequarís:quando confecuturus eft& diabolus.qui nuncg plus dj pet os.tuum deprehendi£.| Tr blafphemaffe, Meam iniuríam patienter tulí.Impietatem contra deum ferre non potuí. Vnde,| IQ mio:— T; 3 T RM: Ην T RET d πρ τὸς 7777.—&uifusfum mordacíus ín extrema epiftola(τίθετε, promiferáxquácg poft priorem poeni. 1 MAN tentiam quaa meueníam deprecatus es: iter córifi(Te unde agas poenítentíà ftolidiffimum| REN fit. Tribuattibi Chriftus,ut audias δὲ taceas:ut(πτε[[ίσας, δὲ fic loquaris... ο΄: 2 1 "mm fPRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA"^^" i| imd^—[bi foli τῷ σοφωϊάτῳ κραµίω,) Cranium Grace fummutn eft capitis hemifphzrium; quod latín£- 3 Aui bL κο caluaríam uocant:in ea quoníam fuat organa mentís,homínem ftultíffímum íucundiffima fi-] sums— P TTE) fapientiffí aluaríam uocat nforía uírgula.) Cenfores Romani íus habebant| SA s Sum apientt imatmn€ uar a ποι a"fi€niotria uitou ἂν:^et ores..omani tus Dabebant X prues i9 a£8[natu mouendí,fiquís uíderetur índígnus eo ordine.Síc V igilantíus e bibliotheca.4/ Alio»: wmm f quiproterre.) Graeca quz fequuntur uaríe habeturín exemplaríbus.In codíce DW antíquo,fíclegi,-᾿| VO tametli formulis peffíme Graecis fcríptü,macap τὴν ἄρισείαμ σου xod τροπαϊσφορίαμ, id eft oia tua praclara faci» 1 1 nora,& pompam trophaorum: ut fenfum magis reddam ij uerba. Αρϊσέυ er fignificat egregíefe eere». re ín negocio quopía,prafertím ín bello;aut certamíne, ceozcuopogto,dícit cü ín pompa círcüferuntur mo numenta uíctoríz.Porro latina quz nefcio quís addídit uolens interpretarí,dedífíe uidentur occafione, ut Graeca quoq uítíarentur, Et hzc latína. Id eftjomnía prelía tua,& trophaum,paruulorü quoc; humero--| portatü& eorum uoce cantatum,nó habentur ín antiquis fcríptís codícíbus.Fortelegedum τροπαιφόρομ, ut adíjcías ea quz ín quibufdam exemplaribus adduntur:paruulorü quoq; uoce cantatum.Nifi forte ma iid ὡς ^ leihen nto (νο uh δ αἱ τροπαιόφωμομ,πείηοϊίσας cantíonem,qua celebrabantur laudes fortíum uirorum. 47 Et lícet ftatím ac. 1 Uu«teptaepiftola.) Vox Graca quz hic fubrjcíturuaríe fcribitur. C) uídà habent afynaphron,quídam αἶγ.- 1 A nam nereton,quída afynartíton.Ex horü poftremo conijcío fcríptá(Πο, ασυμάφπομ,ία eft íncopofitü. Nec ma j yis f pt; lequídá addidit incondita, se?» eim Grace eft copono fiue οδείπηο.(Όυος πρὸς λύραμ,) Id eft afinus ad ly 1 n tá fiue ut qdá habent codíces; ὅμος λύρας, id eft afinus lyrz,ut fabaudías audítor,utrüg; dícít de índocili, 1 mura pat fARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS.... ἷ p"T'ranquillinumamicum docet,quatenus amplectendus aclegendus fit Orígenes,| Ρε" f/HIERONYMVS TRANQ VILLINO..| perm iora fpiritus uincula effe Cg corporum:fi olim ambicebam?,nunc pbau dá| Ln p d 14 fimpliciter candídiffimo pectori tuo loquor:ipfa fchedula& muti apices lítterarü,| ns OL j ΟΣ Σ^ 2.- mn",: i j uut LXaxde 3 infpirant ín nos tux mentís affectü, Quod dicis Origenis multos errore deceptos,. 1 i& fanctum filium meum Oceanum illorum ínfaniz repuenare:& doleo fimul δὲ gaudco:dum.. tis quxrís fententíam:utrum fecundü fratrem Fauftinum penítus refpuendus fit:an fecundum quofdam legendus ex partezego Orígenem propter eruditionem fic ínterdumlegendum arbi :| $5". autfupplantatifuntfimplícessaut ab erudito uíro;errantibus fübuenitur.Et quía mex Ραταίτα».| ἢ | j | ΓΝ Ov ftr e eecmdug Ϊ E :? HIERONYMVS MARCÓ: trot quomodo Tertallianum, Neuatam,Arnobium, Apollinariam: S nonnullos ecdefiaftt, €os fcriptores Grzccos pariter δὲ latínos:ut bona corü cligamus;uitemufg; cotraría:íuxta Apo, ftolum dícentéO mnia probate,qua bona funttenete. Czterum quí uel ini amoré eíus nímíi,. uelin odium ftomachi fuí prauitate dücunturxiidentur mihi illi maledicto prophetíco fubiaz cerei Vac hís,qui dicunt bonum malum,& malum bonti:qui faciunt amarü dulce, δὲ dulce amay: tum, INecem proptet doctríná eíuspraua fufcipienda funt dogmata:nec;ppter dogmatí pra, — » κ. Mid αν iden.[4244771 nn ὑπὸ ey Δι μι γ΄ Ζ[νο E L2 uitaté, fi quos cométaríos ín fcripturas fanctas utiles zdidit penitus refpuédí funt.Quod fi co; tentiofürn inter fe amatores eíus& obtrectatores funem duxeríntut nihil medíü appetantnee: feruent modü:fed totü aut probent;aut ímprobent:libentíus píam ruftícitatem, cj doctá blafj phemiíam eligam. Sanctus fratet Tatíanus diaconus te impendio refalutat. nets^ ἅπαν MENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS.: ΑΡ Arríanorü factionibus agitatus: cam prímum uenílfet in Syríam,exponít Marco fua fideí profef. fiotiem;qux cum Romana& Alexandrína ecclefía confentíat. E.(d ((M3ERONYMVS MARCO PRESBYTERO CELEDENSI.| Ecreueram quidem utendum mihi pfalmifta uoce dicentis: Cá confifteret aduer; £e) Wi fum me peator,obmutui,& humilíatus fum,& filui a bonís. Et terum: Ego uero iJ) Mj tancp furdus non audiebam,& tancj mutus non aperiens os fuum,& factus fum. dt Fl ut homo non audíens.Sed quía charitas omnía fuperat,& propofitum uincitaffe^ &tus:non tam iniuríam facientibus reddo uícem.d tibi ndeo poftulanti.Apud Chriftizz noseirnó qui patit(ut ait quidá)fed qui facit cotumeliá;mifer εἴ. τ primo quidé anredg defi demea,quá optime ποίει, τες loquar,aduerfus batbaríem íftius loci: uerfu cogor damare nul eato.(/ Quod genus hoc homínücquzue háctá batbara moré Permittit patria? hofpitio p Bibemurarenz. Bella cient:;prímaqg uetantcóofiftere terra δίς, Qua ídcirco de gentili poe/ ta fampfimus:ut qui Chrifti pacé non feraat.pacé falté dífcat ab ethnico. Flaretícus uocor, hor (μου pdicans trinitate. Sabellíana: impíetatis arguor:tres fubfiftentes,ueras,integras perfe Διαίῳ pfonas indefeffa uoce pronücians.Sí ab Arríanis,meríto:fi ab orthodoxís,qui huiufmo diarguunt fidé;orthodoxi efle defierunt: aut fi cis placet, haretícum me cum occidente; πατε cit cutn Aegypto, hoc eftcum Datnafo Petro; códemnent. Quíd unum homíné exceptis fo éfjs criminant*, Si rius tenuiter fluítnó eft αἰπεί culpa fed[6 tis. Pudet dícere:de cauetnís cell latum damnamus otberm.In facco& cinere uolutatí;de epifcopis fententia ferimus. Quid facit fub tuníca pcenitentis regius animus? Catenx fordes δὲ coma,no funt díadematis fiona, fed fle tus.Permittant me quzfo nihil loquí.Cur ο lacerant,q nó metct ínuidíácHlxretícus fum,quid ad tetquiefce,iá dictá eft.Plane times;ne zloquétiffimus homo in Syro fermone,ucl Graxo ec defiascircicam:;populos feducá fchifma confici. Nihil alícui prazripui;nihilociofus accipio.Ma nu quotidie δὲ proprio(adore quatimus cibü.fcientes ab apoftolo fcripti effe:Qui at nó ope ratut,nec manducet.Hacuenerabilis& fancte pater:cá qualí gemítu,cá qualí dolore cofcripfe/ tim:teftís eft Iefus. Tacuí;,nunquid femper tacebo,dicít dris?TNó mihi conceditur unus angulus eremi, Quotidie expofcor fidem, quafi fine fide renatus fim.Cófiteor,ut uolunt:nó placet. Sub/ fctibo:nó credát; Vnü tanti placet: ut hínc recedá.Iam íam cedo, abruperüt part£a me anima mez;chariffimos frattes:ecce difcedere capiüt;imo difzedunt;melíus efle dícentes,inter ferasha bítare;cg cá talibus Chriftianis: δὲ egoipfe;nifi me& corporís ímbecillitas δὲ hyemís retíneret fecic modo fugeré. Verütamen dü uernü tépus adueníat,obfecro ut paucis mihi men fibuseremi concedat hofpitium: aut fi hoc tardum uidetur,abícedo.Dfií eft terra& plenitudo eius. Afcendant foli ccclum:propter íllos cantá Chríftus mortuus fit, habeant, po!fideant, οἷον tientur.Mihi aür'abfit eloríari;nifi in cruce diii noftri Iefu Chrifti:;per qué mihi mundus αμ fixus eft,& οσο mundo. De fide autem quam dignatus es fcribere fan&to Cyrillo, dedi confai/ pram fidem.Qui fic nó credítalienusa Chrifto eft. Caterá ego fidei mea teftes habeo autes tuas,& beati fratris Zenobijquem tecum omnes quí híc fumus plurímum falutamus. ius ze SCHOLIVM. X| τονε ᾿ aU Mf lomufion ὁμούσϊου,) Τὰ eft eiufdem effentía, εί Aluei culpa.) Alueus cft,ín quo ríuus,aut flumen fluit, heceft cauü illud, cinctum ripis hinc ὃς hínc,(1 INealoquentiffímus homo;) Hac per Ironíam E n quo I6 '^ rito at " 3 va * ded hv POSU iva dd deam HIERONYMVSPAMMACHIO..-.$0. Ι44. quód Syti fermonis effet imperitus, nec poterat eloques effe in peregríno fermone,Sufpicor autem haec uerba,uel Graco;abs απορία fcíoloaddítaeffe,|...— POM db E A 0 0 0 Á/ARGVMENTVM. EPISTOLAE SEQVENTIS.ffNunciat ftudium Theophili epífcopi ΗΝ rit ut quod per eum fit actum apud orientales, Romana confirmetauthoritas, M ÓÍHIERONYMVS PAMMACHIO ET MARCELLAE.|^. £X! Vríum orientalibus uos locupleto mercibus: δὲ Alexandrínas opes prímo ἔοι ed mam uere tranfinitto.Deus ab auftro ueniet;& fanctus de móte Pharam, umbra tícíníum przdicantis: In die illa erit altare drii ín tmedio terrx Aeoyptí. Vbi abundauit peccatí, | Y » prímenda factíone Orígeniftarum:adhortás, condenfa:unde& fponfa lxtatur ín Canticocantícorum dícens:In umbra eíus cori, 3 cupiui δὲ fedi,& fractus eius dulcís ín faucibus meis. Vere nüccompletur Efaíz uai. füperabundauit& gratia. Qui paruulum Chriftü fouerant, adultum fidei calore defendunt:ut: qui per illos effugerat Herodis manus:effugiat hereticum blafphemantem. Qué Demetríus. Alexandri urbe pepulititoto orbefugat heophilus:ád qué Lucas fcripfit actus apoftolorum, qui examore dei nomen ínuenit. Vbi nunceft coluber tortuofus? Vbi uenenatiflima uípetat "Prima hois facies,utero comiffaluporá. Vbíharefis,qux fibilabatín mundo: δὲ me& ρα). pani Theophilum fui íactabat erroris: latratus impudentiffimorum canum ad inducen/ dos fimplices, ποτα mentieba£ affenfumz Oppreffa efteius authorítas,& xloquétia,& ín tno fem demonícorü fpirituü de terra loquitur. INefcit em eum quí de furfum ueniens ea loquitur qux furfum funtatq utiná ferpentína generatío;aut fimpliciter noftra fateat;aut cóftanter de fendat fua: ut cite ualeamus qui nobís amandi fint quí cauendí.INücaüit nouü poenitentiz σοί Ότο: oderüt nos,quafi hoftessquorum fidem publice negare no audent.Rogo quís eft ifte do^ ἴον, σαί nec tempore;necratioe curatur?Inter micantes eladíos, iacétía corpora,tiuos fanguinis profluentes iunguntur fpe hoftiles dextra:& belli rabiem, pax repentina comutat.Soli funt huíüs hzrefeos fectatores qui cíi ecdefiafticís nó ualent feederari: quía quod fermone copütur dicereméte condénant.Et Π quádo aperta blafphemia publicis auribus fuerit reuelata:& uídej tint contra fe audientium turbam círcüfremere:tunc fimulata fimplicitate dicunt audiffe fe pri mum,quz magiftrum dicere ante nefcierínt. Cá; eorum fcrípta teneantur;uoce negant, quad litteris confitentur. Quíd neceffe eft obfidere Propontidem, mutare loca;diuerfas luftrare re7 piones:& datíffimum pontificem Chrifti;eiufcg difcipulos rabído ore difcerperezSi uera loqui miníjpríftinum erroris ardorem,ardore fidei comutate. Quid maledicorum pános hincindeca fuitís: δὲ eorum carpitis uitam,quorum fidei refiftere non ualetis?INum ídcítco nó eftís uos had teticifi nos quídam affertione ueftra crediderínt peccatores:& os impietate foedum non haber bitis.fi cícatrícem potueritis in noftra aure móftrare? Quid iuuat ueftram perfidia, uel prodeft lus tota Origenéargüit libertate hareticum effe: nec illi dicta defendunt. fed fingunt ab hareti cisimmurtata, multorüq, dicüt libros fimiliter deprauatos:ut ill nó fua fide,fed αἰἰοτῇ tueané erroribus. Verü hazcaduerfum hzretícos dicta fintquí íniufto cotra nos odio fxuientes,métis fatent arcanum:& uenena pectoris,irtemedíabili dolore teftant, Vos Chriftiani fenatusTumi na:accipite δὲ Cirzcá& latiná;etíá hocanno epíftolá:ne rurfum haretíci mentíant a nobís pla; raq uel addita, uel mutata: ín qua laboraffe me fateor,ut uerbon: elegantíam patí interpreta: tionis uenuftate feruarem.Et intra definítas líneas carrens,nec ín quoc excedens loco,xloqué tiz cíus fluenta non perderem:eafdéqy res,codé fermone tranfferré.Quod utrü confecutus fim nec ne,ueftto iudicio relínquo. Quá fciatís ín quatuor partes effe díuifam.In prímo credentes hortat ad diiicum ραίζα celebrandü. In fecüdo& tertio loco Apollínatíü& Oricené iueulatz Inquarto.id eft extremo,hzretícos ad poenitétiá cohortat. Si qd aüit híc mínus aduerfus Orí/ enem dictü eft:& ín practeríti anni epiftola contínetur:& hzc quam modo uertimus breuítati Leno plura nó debuit.Porro contra Apollinarii fuccincta fides δὲ pura profeffio,nor caret fabtilitate dialecticaque aduerfarium fuum extorto.de manibus eíus pugione confodít. Orate ígitur domiuiimut quod ín Greco placet,inJaríno no difpliceat;& quod totus oriens mí n i Heri κ 7 070»: ΠΥ ellis Aethiopica& ατα uaríetas, fi ín noftro corpore neuus a amrerit?En papa Theophir-T,,,,,|,|, Xóm d Op» jene harehr Mela Υλη]-----Ερν qua ome nami engen πω) “νο C j ἤ j al 1 δὴ sl i i p, 1 qu ere CX fcagumer; yr D HIERONYMVS AVGVSTINO,; ratur& prxdicat;latto fina Roma fufcpíat. Predicationem quoq cathedrae Marci eváoeliftz, cathedra Petri apoftoli faa pra:dícatione confirmet. Quádg celebri fermone uulgatum fit: bea tum quoq; Anaftafium,codem feruore;quía eodé fi pirítu eftatítantes ín{οποίο fuís hacretícos petfecutum:eiufqg lítterz doceát, damnatum ín ocidente quod ín oriente damnatum eft.Cui multos ímprecamur annos:ut harefeos redíuiua plantaria,per illius(tudium loneo téporeare facta,moríantur. ἘΞ 15 : Í&RGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS.: uchemens,ut ab huíus nomíne Pelagíanorum harrefis Celcftíana fit dícta. Excufatquod nodum rit aducrfus libros Anníani díaconí;qui& ipfe Celeftif difcipulus fuit. | fHIERONYMVS ALIPIO ET AVGVSTINO. 3 Anctus Innocentius prefbyter, quí huíus fermonis cft portitor: anno praterito, |quafi nequady ín Africam reuerfurus,mea ad dignatíonem ucftrá fcripta no fum. : VJ pfit Tamen deocratias agimus quod íta euenit:ut noftrum filentíum,ueftris epi nie d ftolis uínceretis.Mihi em omniís occafio eratíffima eft. per quá fcribo ueftra reuerentíz:teftem inuocans deum:quod fi poffit fiería(Tumptis alís colüba: ucftrís amplexibus η» plícarer: femper quidem pro merito uirtutum ucftrarü:fed nunc maxíme, quía cooperatorib? & authoribus uobis, harefis Celeftíana ἰασυίατα eft:qua ita infecit corda multorü:ut cü fupera tos damnatofq effe fe fentíant:tamen uenena mentíum non omíttant:&(quod(οἰ poflunt) típíc^ nos odctínt,per quos putant fe libertatem docéda: harefcos perdidifle. Quod autem quarritis, utrum refcrípferim contra libros Anníani pfendodíaconi Celedenfis,qui copíofiffime pafcitur,. ut aliena bla(phemiz,uerba friuola fübminiftret:fcíatis me ípos libros in fchedulis miffosa fan &to fratre noftro Eufebio prefbytero fufcepiffe;jnon ante multü téporis:& exinde ucl ingruenti bus morbis,uel dormitióe fancta& uenerabilis fili ueftra: Euftochij,ita doluiffe:ut propemo: dum contemnendos putarem.In eodem em luto hafítat,& exceptis uerbis tinnulís atqy emen dicatísnihil aliud loquitur. Tamen multum egimus:ut dum epiftola: mex refpondere conatur, apertius fe proderet,& blafphemias fuas omibus patefaceret. Quícquid em ín illa miferabili fy nodo Diofpolítana dixiffe fe denecar, ín hoc opere cófitet.INec erande eft ineptiffimis nznijs | x ήν[ην tefpondere.Si auté dris uitam tribuerít,& notariorum habuerímus copíam,paucis lucubratiun C lh δ, ρ gh ollis culís refpondebimus:non utconuíncamus harrefim emortuam,fed ut imperítíam atq; blafphe/ Δὸ le AH (πέλεν$ míam eius,noftrís fermonibus cofutemus.Melíufa: hoc faceret fanctítas ueftra: ne copellamur contra hareticü. noftra laudare.Sancti filij comunes Albinus, Apíníanus δὲ Melanía plurímü uos falutant. Has litteras de fancta Bethlehem, fancto prefbytero Innocentio dedí perferenz das. Neptís ueftra Paula miferabiliter deprecatur:ut memores cíus fitis,& mukü uos falutat, Incolumes uos δὲ memores meí.domiíni noftri Iefa Chrifti tueatur clementia, domíni uere faa &iatq;omníü affectioneuenerabiles patres. en /ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. f Giratalatur eíus índuflríz per quam haretícorum factíones extincta fint& extínguantur, qua quide inrefuum quog ftudíum teflífícatur,; 4( HIERONYMVS AVGVSTINO plenecomplemus:ut abfq; ταί nomínís mentíone,ne unam quidem horam prate/ age) di ríe patíamur, quí cótra flantes uentos ardore fidei perfticifti, Maluifti(quátum ít tefuit)folus liberari de Sodomis, dj εἴ pereütib9?comorari,Scit qd dícá prudétía tua. Macteuir. tuteín orbe celebrarís:catholici te codítoré antiqua rurfum fidei ueneranf atq; fuf picii&(qd fignü maíorís glorix cfb)omnes hretici deteftantur:& me parí perfequunt odio:ut quos gla dijs nequeunt;uoto inteificiant.Incolumem& meí memoré te Chrifti domini dlementía tuea£| domine uenerande δὲ beatifTime papa. !(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS. (Significat palam extínctas ac damnatas harrefes,clam& oblique adhuc molíri,& epifcopum Hícerofol. lymitanum díffímulanter fauere Atríanís,- Mult t ('uguftíno gratulat, cuíus-opa Celeftíana hzrefis fit extíncta. Celeftíus ei fectator fuit Pehgiisim Ἢ Mini quidé tempore beatítudinétuá,eo quo decet honore,ueneratus fum:& habi) ὦ tanté{η τε dilexí diim faluatoréi& nunc(fi fieri poteft)cumulo aliquid addimus,& ᾿ἢ τῷοοΣ» 3f"€ Φώ.."T HIBRONYMVS AVGVSTINO.^ ὁ$0. 14. 54. Vlt απού; daudicant pedei& ne fra&tís quidé ceruicibus indinantut: habentes af d fectum erroris priftíni: cum przdicandi eandénon habeant libertatem Sand fra/ d tres quí cum noftra funt paruitate,przcipue[από ac uenerabiles filia: tüz»füppli; Min EE ENS m. p sees 9 citer tefalutant.Fratres tuos dim meum Alipii,& drm meü Euodíü;ut meo noie S falutes,precor coroná tuá. Capta Hícrufalé tenet a Nabuchodonofor,nec Flieremíae uultaudi, τε cófilía:qn poti?Aegyptá defyderat;ut moríat in Taphnes,& ibi feraitutepereat fempiterna, ΩΝ((ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ ΝΈΝΤΙΒ:.|| ων{ὃε origine animarum, ἐς qua rogatus erat, ut refponderet quíd{δηείκεί,(ubet ut ροείας ex Augufti^ EN no díícat,autex libris quos fcripfit aduerfus Kuffinum. Commetarios ín Ececbíelem,natrat fibí olím cae^' ptos, uerum οὗ hoftíum barbarorum íncutrfatíones nondum abfolutos, Duos commentatíos opetís ín£»... tíum,iubet uta Fabiola petat.Oceaní doctrínam acprobítatem collaudat,—— In; L/ BIERONYMVS MARCELLINO ET ANAPSYCHIAE,| "M Λη, Andem ex Africa ueftra litteras unanimitatis acepí:& non me pcenítet impuden pu rA tiz,qua tacentibus uobis,epiftolas meas frequenter ineeffi;ut refcriptum mererer; Ὁ "s τ|& uos effe fofpites,non alijs nunciantibus;fed ueftto potiflimum fermone cogno^ 7, tT Lis Ms& 9 Ícerem, Sup animz ftatu memini ueftrz quaftiunculaimo maxíme ecdefiafticae 56 t m ion Fu pis quaftionis:utrum lapfa de ccelo fit, ut Pythagoras philofophus, omnef. qj Platonici& Orige p bu» nes putant:ana propría dei fubftantía, ut Stoíci, Manichaus, δὲ Hifpaniz Prifcilliani hacrefes Xx fufpican£; an ín thefauro habeanf dei,olím códitz:ut quid ecdefiaftici ftulta pfuafione cof; d dunt: an quotidie a deo fiant, δὲ mittant ín corpora:(ecundá illud quod ín euágelío fcriptum. di eft: Pater meus είς; modo operatur,& ego operor:an cette ex traducerut pua Mi n nni narius δὲ maxima pars occidentali autumant:ut quomodo corpus excorpore:fic aníma nafca lisi tar exanima:& fimili cum brutis animátibus códitione fübfiftat.Super quo quid mihi uideat, ES inopufculis contra Ruffinum faripfiffe me noui,aduerfus eum libellum: qu£ fanctz memoriz: rz Anaftafio epifcopo Romanz ecdefiz ediditin quo lubrica δὲ fabdola,imo ftulta confeffione, ίνα B dum auditorum fimplicitati illudere nítitur.fuz fidei,imo perfidia: illufit.Quoslibros reor fan; νώτα étum parenté ueftrü habere Oceanum. Olím eii zdítí fant multís Ruffini libris aduerfus ca/; 7, ilum lumnias refpondentes. Certe habes ibi uirum fanctum& eruditum Aucuftínum epifcopü:qui Xl! Aeg d horn mtn uiuia,ut aíunt,uoce docere te poterít: δὲ fuam,imo per fe noftram explicare fententiam.Egechíe^ τε| — lisuolumen olím ageredi uoluí:& fpofionem crebetrímam,ftudíofis lectoribus reddere:fed ία. MI -— ipfo dictádi exordio:ita animus meus occidentalíá prouíncíarü,& maxime urbis R'omanz ua| mud ftatione cofufus eft:ut iuxta uuloare prouetbiü,ppriü quogs ígnorarem uocabulü:diug; tacui, Ws— füenstépuseffelachrymarü. Hocauté anno cü tres explícaffem libros fubitus impetus barba; sis τοτῆ:άς quibus tuus dicit Vergilius:Latecg uagátes Barchari& fancta fcríptura de Ifmahel.có/ dus— tCafadé omni(ται fum habitabit:fic Aegypti limité Palaftinz, P hcenices Syri percurrit je— Ginftartorrétiscicta feci trahens:ut uix manus eorümiferícordia Chrifti potuerimus euade/ H te, Quod fi iuxta indytutm oratorem,filent ínter arma lepessquátomaoís ft UfaRxqua &librorü multitudí επτίο ας librarion: fedulitate, quodqs ppriü cft fecuritate δὲ ocío di; e us. τσ Eantiindipet? Duos ítagp libros mífi fancta fili meas Fabiola: quorá exépla fi uolueris,ab.( 7*2 MX m m ; ipfa poterís mutuari, Pro anguftía quippe temporis alios defcribere no potui: quos cü legerís ΕἸ erre comemoyt&ueftibula uideris facilis coniectura erít,qualis ipfa fit futura domus. Sed credo in dei miferi;. cotdía;quí nos adiuuit in difficillimo príncipio fupradicti operís,quod ipfe adíuuet,& in penul timis prophet partibus,ín quibus(ἄορ& Magog bella narrané:& in extremis, in quibus fa^ cratiflimi δὲ inexplicabilis templi xdificatio,uarietas,menfuraqs defcribitur. Sanctus frater no; fter Oceanucuí uos cupitis comendarí:tantus δὲ talís eft,& fic eruditus in lege drii,ut abfq; no ftro rogatu ínftítuere uos poffit:& noftrá fuper cunctis quatftionibus faripturarü pro modulo. comunísíngeníj explicare fententiam, Incolumes uos& prolíxa atate florentes, Chriftus deus nofter tueatur omnipotens ἀῑί uere fancti. E (n /ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS..| jin(ff efellit eos quí nolebant eum, quíante baptifimum habuiffet uxorem,& ea mortua poft fufceptum alteram duxiffet, crearí epifcopá,& horum opinionem hzrefím Cainam appellat, cpcg& illístemporé bus fecus erat cautü cóftítutionibus epífcopor&,& hodic íure ροπβίο, η; fentít Hieronymus. Atg hoc.. 4^ Ωπος; unüeft denüero crimina, quaI-lieronymo Ruffinus obijcít,epilcoporü coftitutioes. Πα μὴ ον Kí HIERONYMVS OCEANO NVM REPETENS MATRIMONIVM A BAPTISMO POSSIT FIERI SACERDOS... MV Bo doit πε Vna fili Oceane fore putabá;ut índulgentía príncipis,calumnía fuftineret[7 E gn(ni SIN ΟΝ a decarcetibus exeuntes.poft fordes ac ueftíoía catenarü dolerent alíos relaxatos, Αλμα ρνη IE M In euaneclio audit inuidus falutís alíenz: Amice, fi ego bonus: quare oculus tuus 1 ἼΩΝ, ποσαᾶ eft? Condufit deus oia fub peccato:ut omnibus mifereatur:ut ubi abunda; uit peccatü, fuperabundct& gratia. Cafa funt Aegypti prímogeníta,& neiumentam quídém Ifraelitica in Aegypto derelictum eft: Et cofuroit mihí Caína harefis:atq; olim emortua uipe; Ω| /^ ra:ótritum caput leuatqua nó ex parte ut ante cófi ueuerat fed totü Chrifti fubruit facramen. MAMMA ΡΑΥΟ/ 7 tum. Dicit eit effe aliqua peccata:quz Chriftus nó poflit purgare fanguine fao:& tá pfundas fcelerà priftinon inharere corporib?atq; anímís cícatríces:ut medícína illius attenuarí no απο. ant, Quíd aliud agicnifi ut Chriftus fruftra mortuus fi. Fruftra at mortuus eft:fi aliqs υπ; care nó pór.Mentit Iohánes baptifta:& ἀἰοίτο(Πα& uoce demóftrans:Ecce aenus deítecce q tollit peccata mundi:fi fant adhucín fzculo,quon: Chríftus peccata nó tulerít. Aut em often dedi fant nó εξ de müdo,quos Chrifti ignoret indulgétía:aut fi de müdo funt,eligendá eduoy bus alteg.Liberati a peccatís, Chrifti potétíá pbát:No liberati,quafi adhucrei;imbecíllitatédemoftrát. Sed abfit hoc de oipotente ctedere,qd' ín ali] impotés fit.O ia qux pater facit, filius facit(imiliter.Infirmitas filij reddat ad patre. Cücta ouiculz mébra portata funt:totz apofto li epiftola, Chrifti gratíá fonant.Etneparü uideret fimplex eratía: nücupatio: Gratia(inqt)uo: bís.& pax multiplicet.Multiplicatío pmítti£,&a nobís paucítas affirmat? Quorfi ifta? Nofti blemata. Catteri? Hifpania epifcop?,homo& atate uetus δὲ facerdotio,una aricj bapticatef, alterá poftlauacrü priore mortua duxítuxoré:& arbitraris ed cotra apoftoli fecifle fententíáq íncatalogo uirtutum, ερίζοορ unius uxorís uírü pceperit ordinandü. Miror aüt te uni ρίαν. xiffc in media, cii ois müdus his ordinaticibus plenus fit: nó dico de prefbyterís:nó de ínferío/ D grada: ad epifcopos uenio, quos fifi illam uoluero noiaré:tátus numerus cóeregabíturzut Arítninefis fynodi multítudo fupetet Sed índecés eft.ficunü tuerí,ut plures accufare uidearis: δὲ qué ratíóe no poflis. focíetate peccantía defendas.Suftínui Romza uito xloquétiflimo Cor ἘΠ nut, ut ἀῑσίέ ἐγ] οο αν, ut Qcunqy meuerteré, ftríctius tenerer. V xoré(inquit)ducere peccati Soy κ Ην. efLan n6? Ego Ππιρίοχ& 4 infidías uitare nefciré,díxi nó effe peccatü. Rurfum aliud pppofuit, ΡΕΝΩ in baptifmate bona opa dímittun£, an mala? Et ín hoc eadé fimplicitate refpodí pétà dimitti, Cü me fecurü putaré, cceperüt míhi híncínde cornua increfcere,& abfconditze príus acies dilata ri.Si(inquít)uxoré ducere;no eft pecatiibaptim? aüt peccata dímittít:qeqd nó dímítti£ refer ua£.Ilico míhíquafía fortiffimo pugile pcuffuseffer.ante oculos calizo obuerfarí ccepitzftatim ορ recordatus Chryfippei fophifmatis:Sí métíris:id q; uere dícís métirís:& in me reuerfus couet tí ín aduerfariü propofitíoís ftrophá.Quafo ínquáteut refpodeas.Baptifm? hominé facit nol uum,an πότ Víx dedít quod noud faceret. Gradatím íntulí:ex toto που facít,an ex parte? Re edo ue ez lal fpondit,ex toto.Deínceps interrogauíinihil ergo uctetís hois ínbaptifi mate referuat: Μοιίτα z eia da«ch. put.(σερί ptínus texere: Sibaptiim?nouü hoiem facit,& ex toto ποιῶ creat;nihilcy ín eo uete a. um jv» f Γ e εἰς hois referuat,nó pót nouo imputari, qd' in ueteri quódá fuít. Prímü fpinoful?nofterobmu ὦ m J om ud.'tuitspoftea uero Piforfíano uítio,cii log nefciret,cacere nó poruít.Sudare tainé frons,pallercee / qd τ mztremerelabía,bxrere linoua, falíua fíccarí:& plus tímore cj xtate cótrahí:crupit aliqri. None ^ leeiftiab apoftolo,uni?uxoris uin affumi ín facerdotíii:& rem nó tépora definiri: Q uía mefil logifmis puocauerati& uidebá tendere hominé ad ínterrogatíüiculas tortuofas,fua cotra{Π te la acíebá. Bapticatos inquá apoftolus elegit in epifcopati,;an catechumínos? Refpódere nole/ Βα: ἔσο tii idipm ingerere:& fecido actertío fcifcitari ccepí. NNioben putares: quz nímio fletu ín lapidé uería E edd auditores:riíhilinterefto boní iudíces.aduerfarid'uígi lant£an dormienté licénifi qd" facilius; eft quiefcéti cp reluctanti uíncula ínnectere. Sí apoftolus nó(ἃ techumínos ín derá elegit, fed fideles: fidelis at éq epifcop? ordína£:uitía catechumini nó ítiv utabun£ fideli. Torquebá íftiufmodi fpicula δὲ uibrátes haftas ín lethargícii d irígebá. Ofcitad tád&, δὲ quafi p mé&ís crapulá tuctas δὲ naufeás euomebat: A plus díxit, Paulus hax docuit. Proferunt ergo apoftolí epiftolz:una ad Tímotheüaltera ad 1 ítü.In príma fcripta crat:Si qs ερί(εορατᾶ defyderat;bonü opus defyderat.Oportet ergo epifcopü irrephéfibile efferani?uxo tisuirü,fobrid,prudenté,ornatii,hofpitalé, doctoré nó uinolétü,nó paufforéfed modefti;óli tígiofum lt HIERONYMVS OCEANO^^ ς ο. I 4. 6 tigiofum non auará,dorriti fuá berie regenté:filios habente fubditos οἷ orit caftítate, S(quís' Fp; ier ον o ἐ aüt domui fuz pefTe nefcíquomodo ecdefiz ἀεί diligétía adhibebit? No néophyti.ne ín fu p Βία elatus.ín iudícià incidat diaboli, Oportet auté οὔ& teftimoniii habere bonü,ab hís q forís funt;ut nó ín opprobriü íncidar& ín laqueü díaboli.Ad Τίς ftatim ín príncipio hac mandata ponun£ Huius reí gratia reliqui te Cretazut ea quae deerát corrígas: cóftítuas per cíuítates p; fbyteros.ficut ego tibi difpofui.Si qseft fine crímíne, unius uxoris uír.filios habes fideles;no ín accifatione luxuría,;aut nó fedes Opes ergo épifcopü effe fine crímine tácg dei difpenfa' tórénó proteruü, nó iracandüinó uinolentüi.nó percufToré;nó turpis lacrí cupidü: fed hofpita: ἡ lem;beníaolü prudentéiuftá,(anctü;contínenté,obtinenté eutn,qui fecandü doctríná eft fide. ἡ ler fermonem, ut poffit exhortarí ín doctrína fana.& cotradicétes reuíncere.In atragg epifto^ s la/fiue epífcopi, fiue prefbyteri(cp cg apud ueteres íjdé epifcopi& pref byteri fuerint: quia illud Epus nere ep 5 nórmé dignitatis efthocxtatís)iubent monogamí ín derü eliei. Certe debapticatis apoftoli fer''' prio ft ira moné eflenemo dubitat.Si ergo οἷα qux in ordínatióe quzrüt epifcopi,no prxíudicát ordina: do;licet ea ante baptifma nó habuetitquaerí£ em qd Πε δὲ nó quid fueritquarefolünoméuxo——— ᾽ tísimpediat:quod folum peccatü non fuit? Dicis quía peccatü nó fuit:idcirco non eft dimíffum in baptifimate. Rem nouá audio: quía peccatü nó fuít,ín peccatüi reputabitur.Ornia fcotta,& püblicz colluuionís fordes,impíetas ín deü,parrícidía,& ínceftus ín parentes, atq; ín extraordi: nárías uoluptates utríufcg fexus mutata natura, Chrifti fonte puroáturiuxoris inhzrebüt ma/ cula: δ lapanaria chalamís prxferenturzEoo nó tibi ímputo meretrícü gre ecséffufioné fanguinis:& inftar fuís ín omícceno libidini uolutabra: δὲ tu mihi olim mortua de fepulchro uxorculá ptrahís,quáideo accepi, ne faceré quod feciftic Audiát ethnici meffes ec* cléfiz:de quibus quotídie horrea noftra complentur: audíant catechumíni;quifuntfidei cans— ἡ dídati:ne uxores ducant ante baptifma;ne honefta iungant matrimonia fed Sóottorü ζᾶ. j totü rítwacde republica Platonís,promifcuas uxores,comunes liberos habeant: ímo caueant /^ l»»» 7» pojse-, ὦ qualeciq; uocabulü coniugísme poftéj ín Chrifto credíderíntinoceat εἰς quod aliquádo nó c6 alber pé» ων a 6 cubínas,nec meretríces fed uxores habuerint. Recolatunufquifcy cófcientíá fu;& totíus uultier 0777^^ 77 77 ον raolangat aetatis: Πορ uerü iudicem: priorá fe exhibuerit delictorü: audiat íncrepanté efutn: 4» ἧς[^ Vra b 2 Hypocríta efjce prímü trabem de oculo tuo:& εᾶς uidebis efjcere feftucam de oculo fratris tui./$ bisfgü-— Vere fcibatü δὲ pharifzorü fimiles;culice liquátes δὲ camelá elutiétes,decímam?mentà& ane; thü δὲ dei íudícía ptermíttimus. Qd fimile axor& fcortázImputat ínfcclicitas coiugis mor^ tux:& libido meretrícía coronat*lllefi prior uxor uíüeret;alíácoiueé no haberetituut paffim ca. níhas nuptias ἰᾶσοΓος qd potes excifarezForfitátimuiffe te dícas,ne fi matrímoni copulaffesz. ; mópoflesaliquádo dericus ordínari.Ille ín uxore optauit liberos:tu ín merettíce fobolé perdidi »— filllünaturz δὲ benedictioni diii feruienté:Crefcite δὲ multíplicamini,& replete terrá; cubiculo 5 Füfecretatexerüt: te fübantéad coit, publica facies execrata eft.Ille quod licebat;uerectdo pur dore celauít:tu qd' πῦ licebatimpudéter omníü oculís inpeffifti. Tli fcriptü eft; Flonorabilesnu: prix, δὲ cubile mmacdlatütibi legi£:Fornicatores adt δὲ adulteros iudicabit deus:& η corrüpít ᾿ téplü dei:corrüpet illi deus.Oia(íngt)nobis ín baptifmate codonata funt crímína:nec poft índuloéía iudicis eft metuéda feueritas dicéte Apfo:Et hzc qdéfuiftis fedabluti eftís:fed fanctifi cati eftis.fed iuftificati eftis in noie ἀπί Iefu Chrifti:& in fpü dei noftrí.Oía peccata donata füt, bene& fideliter. Sed quxto quomodo tux fordes lotz[ης δὲ mez müdiciz fordidata. ING dij coaís tuaffordidatas.fed in eode ftatu máfiffe ἅ fuerát.Si em fordes fuiffent:lotz utiqp fuiffent utmez.Rogo quz eft ifta tergiuerfatio& acumen omi piftillo retufius? Quía non eft peccatá, peccatü eft:qitía nó eft fordidi,fordidü eft. Nó dimifit dris,quía nó habuit qd' dímiítrere& qa nó dítnifitidcirco manet,qd' dímiffum nó fuit. Quantá uim habeat baptifma:& aqua in Chri» ὦ $5" fto(anctificata gratíápaululá poft docebo: interím iuxtauuleare prouetbium, Malo nodo;, A malus cuneus reqrendus eft.Hoc qd' dicitunius uxoris uiri; pot& aliter differi.Ex ludeiserat||^ 77 70 νο. Apoftolus.Príma Chrifti ecdefía,de Ifrael reliquijs cooregaba£.Sciebat lege cóceffum;& exem"^"^ db η Dyis plo patríarchan: ac Moyfi familiare populo nouerat irmultifuxorib9liberosfpareereipisQqge^ 660 ὁ 4^— faterdotib?hui?licériz: patebat aibitríü:Pracepit ergo,neeádé licétiá ecclize fibi uédicét facerdor ᾿ y) do C p ME tes:ne HIERONYMV.S OCEANO. Q tesnebina paríter& trína coniugia fortíant fed ut fingulas uno tépore uxores habcát,Necs ^^ tentiofum dames effe quod diximus:accipe& alíam explanationé:ne tibi folíliceat;non uolun enn A onftr plomo N»» tatéleoifedleoé iungere uolátati.Quidá coacte ínterpretan£ uxores;pro ecdefiis:uiros,pro epi Ne vir, p Vm»«"fcopis debere acdipi.Et hoc ín INícena quoq fynodoa patribus efle decretizne de alía ad aliam 2£po ecdefiá epifcopus tranfferat:ne uítginalis paupercula focietate cotépta,dítíoris adultera quz; rat amplexus:ut quomodo culpa& filiorü uitia ἰῃ λογισμοῖς, ἰά dt ín cogítationibus acipi£:do mufg dif penfatío adanimá refert& corpus: τὰ δὲ uxores pon tificii dici ecdefías. De quibus ín Efaía fcriptü eft: Mulieres propetátes de fpectaculo ueníte:nó eft em populus habés intelli, centía.Ec rurfum: Mulieres diuites fureíte& audite uoce meá Et in ProuerbijssMuliere fortem quis íntreniet?FHonorabilíor eft preciofis lapidibus,qua: talís eft, Cofidit ín ea cor uiri fai.Etín eodé uolumine:Sapíentes mulieres zdificauerüt domum: ínfipíens autem deftruxít manibus. Nec hoc(ínquíunt)epifcopis uideatur índíenum,cum de deo quocp fcriptum Πε: Sícut defpicit üxor uirum(τ, ἔς defpexit me domus Ifrael.Et ín Apoftolo: Defpondií ením uos uní uito,uír ginem caftam exhibere Chrifto.Mulierem aüt,id eft γωωαῖκα iuxta Gir fermonis ambieuíta εξ-ίη hís omnibus teftimonijs uxoré potíus intellige. Víolenta eft, ínquíes,& fatís dura etiá πας íntetpretatio.R edde ioítur fcriptura fimplícitatem fuam: nc tuis contra telegibus dímícemus, Quiaram δὲ illud:Sí quis& ante baptifmum habuerit cócubiná;& illa mortua, bapticatusuxor tem duxcerít,utrum derícus fieri debeat,an non? Refpondebis poffe fieri, quia concubínamha buetítnon uxorem. Coniugales ergo tabula& íura dotalía;non coitus ab apoftolo condéná£, Multos uidemus ob nimiam paupertatem.uxorum farcíná declinare,& ancillas fuas habere uxoribus fufceptofq; ex his liberos colere ut ppríos:q fi forte dítati ab imperatore,ftolamilli? metuctínt.confeftím apoftolo colla fubmittent,& inuití ínter uxores eas recipere cogentur. Sín autem principale refcriptum,cadem tenuitas impetrare non quícuerítcam Romanis legibus, fcita ecdefiz: mutabuntur. Vide ne hoc quod dícitur:uníus uxorís uirü,uníus mulieris poffit ity telligi, ut ad coitum maeis referatur.dj ad dotales tabulas. Hxc uniuer(a proferímus,non quo. uerz δὲ fimplici intellicentiz refiftamus.fed ut doceamus te fcrípturas fanctas fic intellioereut fcripta: fant:nec euacuare baptifmum faluatorís:& cotum patibuli facramétum írrítum facere. E cra quod pauloante promifímus,& de fchola rhetorum,;aquarü laudes& baptifmi eL( pradicemus.Rudis mundus, necdum fole rutilante;nec pallente luna,nec aftrís micantibusin compofitam& inuifibilem materíam,aby(lorum magnítudine,& deformibus tenebris oppri/ tnebat.Solus fpiritus ἀεί, ín aurígz modum fuperaquas ferebatur:& nafcentem müdum,infi ura baptifmi parturíebat, Inter coelum δὲ terram,medium extruitur firmamentü:& iuxta He/ E fermonis ἐτυμολογίαμ coelü,id eft 23295(amaim ex aquís fortítur uocabuli& aqua quz fuper coelos funt;in laudes dei feparantur. Vnde& ín Ecechicle propheta, Cryftallü fuper Che rubím uídetur extenfum, id eft compact δὲ denfiores aqua. Prímü de aquis, quod uiuit egte/ di£,& pénatos fideles de tetra ad καἰ leuat.Fabrícat homo de límo,& ínter manus deíaquar, tum facramenta uerfantur.Plantatur paradifus in eden:& unus fons ín quatuor príncipia dini dítur:quí poftea egrediens de templo,& contra folis ortum uadens: amaras aquas moruafg uiuificat.Peccat mundus:& fine aquarü diluuío non purgatur.Statimqy columba fpiritus fan éti,expulfo alite teterrítno:íta ad INoe,quafiad Chriftum in Iordane deuolat:& ramo refectio nisacluminis,pacem orbi annüciat. Pharao cum exercitu fuo, nolens populum dei permíttere exitc de Aeoypto,in typo baptifmatis fuffocatut.Et ín pfalmís de ínterfectíone illius fcribitur: Tuconfirmafti ín uírtutetua mare:contribulafti capíta draconum ín aquís,tu confrcgifti capi ta draconis, Vnde& reculi δὲ fcorpiones arentía quzqs fectant.Et poftcj ad adffias uencrint, Ὀδροφόβοις δὲ lymphatícos faciunt. Mara mutatur facraméto crucis;& feptuagínta palm apo/ ftolorum.dulcoratís legís eurgitibus irrigantur. Abraham δὲ Ifaac puteos fodiunt,repugnátal lophyli. Et Berfabez: cíuítas iuramenti, reenumqg; Solomonis nomé fumít a fontibus Rebee ca inuenítur ad puteum. Rachel propter aquas. fupplátatoris ofculo falutatur. Moyfes filias(ω cetdotís Madian aperto puteo ab íniuría uindícat, Praxurfor domíni.ín aquís fontíü íu xta Sa mad Lower pret "| HIERONYMVS OCEANO. SIS$0. 14-7 onum exaquis facit.Samaritana uocatur ad puteum fitiens inuitatur ad potum.INícodemo dí εἰς occulte: Nifi quis renatus fuerit ex aqua& fpitítu;non intrare οὔ ín regnum coclorum.Q uía ab aquis ceperat finiuit ín aquis. Latus Chrifti percatitur lancea:& baptifmí atq; martyrij pa riter facramenta fundütur. Poft refurrectioné mittit apoftolos ad gentes& pracipit cís,ut ba/ ptigent eas in myfterio trinitatis. Peenítet facti populà Iudaorutm& ftatím a Petro ad bapti ma ríttitur.Antedp parturíat;parít Síon,& nafcitur gens fimul.Paulus pfecutor écdefiz: δὲ lu/ pasrapax Beníamin, Ananíz ouí fubmittit caput:necari recuperat afpectü cp curet baptifmo czcitatem.Eunuchus Candadís regínz Aethiopum lectione pphetíca, Chrifti baptifimati pra paratur. Mutat cótra naturam Aethíops pellem fuam,& pardus uaríetates fuas.Quí Iohan nisacceperant baptima;quía fpiritum fanctum nefciebant:iterum baptigantur.ne quís puta; ret gentibus ac Judzís, aquas fine fpitítu fancto ad falutem poffe fuflicere, Vox domini(uper ii aquas, diis fup aquas multas.dominus dilunium inhabitare facit: Dentes eíus ficut grex ἀετόν A na&fanctificatas fio lauacro Iordanis aquas.regnum coclotum íncipit przcdícare.Prímum fi p nA YA ra farum,quz afcenderunt de lauacro,omnes gemellos habentes foetus,& ínfeccunda non eftín his eís,Si non eft infcecüda;nec fterilis;omnes habent ubera lacte rorantía,qua cum apoftolo pof "* fintdicere:Filioli mei quos iterum parturío,donec Chriftus formetur in uobis: δὲ lacuobis po/ πε^ tumdedínóefcam. Micheas de baptífmi eratía uaticinatur:Ipfe auertet δὲ miferebitur noftri: 7* demergetiniquítates noftras:& proíjciet in profundum marís omnía peccata noftra.Quomo, "" doínlauacoomnía peccata merguntur.fi ana uxor fupernatat?Beatí quor τοις fant ini "?* quitates& quorum tecta funt peccata. Deatus uír,cui non imputabit domínus peccatum. Arbí "s:— trorquodpoflumus δὲ nos huícaliquíd cantico íuncere:Beatus uit.cuí n6 imputabít düs uxo. mw rem.Audíamus& Ecechiclem filium hominissquomodo de eius uirtute pronuncíet,qui homi Nonas nis futurus eft filius.Affumam uos de eentíbus,& afperoam fuper uosaquam müdam:& mü/. Jl 34A 90d mi dabiminiab omnibusimmüditis ueftrís,& dabo uobís cor nouum, fpíritii nonum, Ab om; Xm nibus(ínquit)müdabo uos fordibus.In oibus níhil pratermíttit.Si fordes emundant: quanto &gD. magismunditíz no coinquínátur?Dabo uobís cor nouum, fpititum nouum.In Chrifto eii mm— lefunegcicücifioaliquid ualet: neg; pre putiii fed noua natura. Vnde cantamus cantíci ποι i— uum:Xuetere homíne depofitoinon ambulamus ín uetuftate littera, fed ín nouitate ἢ piritus. use^ Hiceftcalulus nouus:cuí nonum nomen ínfcribitut:quod nemo fcítlegere, nifi quí illud acce^ ws»— perit. Quotquot em bapticati fumus ín Chrifto Iefuiin morte illius baptícati fumus. Cofepuly s tiemeífumus perbaptifmum ín morteiit quomodo furrexit Chriftus a mortuís per eloríam patris:íta δὲ nos ín nouitate uítz ambulemus. T otíens nouitatem lecimus:& tam maculofum "m nomen uxorís,non poteft ulla nouítate delerí? Confepulti fumus Chrifto ín baptifmate,S re^ y futreximus per fidem operatíonis deí:qui fufcítauít eum a mortuis.Cüqy effemus mortui ín de τι... Metis przputio carnis noftrz;conuiuificauit nos cam illo,donans omia delicta: delens quod ^. aduerfumnoserat chirographum decretí;quod erat cotraríum nobís:& ipfum tulít de medio, UL.affigensilludcruc.Omniía noftra cum Chrifto mortua funt,uniuerfa chírographíueterís pec^ 91 w«eata deleta funt, folum nomen uíuítuxorís? Dies me deficiet.fi cuncta quz ad potentiam ba. UU— ptifmipertinent:de fcripturis fanctís uoluero diperere:& natiuitatis fecandz, ímo ín Chrifto ws primz ponerefacramenta.Antecj dictandi finem faciam(am ei intelligo menfüram me εχ, £7^ cedeteepíftolcuolo faperíora capitula,in quibus futuri epifcopi uita delcribítur,carfim expo mt nere:ut apoftolum non ín unius uxoris elogio:fed ín omnibus quz pracipít doctorem genti fuftipíamus.Simul obfecro:ne quis me ín fugillationem iftius temporís facerdotum fcripfiffe, quz íctipfi exfftímet,fed ín ecdefiautilitatem. Vt em oratores δὲ philofophi defcribentes qualemuelínteffe perfectá oratorem,& philofophü,no faciunt íniuríam Demoftheni& Platoni, fed res ipfas abícy perfonis definiunt: fic ín defcriptione epifcopi,& ín eorutn expofitione qua: Ícripta funt, quafi fpecalum facerdotij proponitur. Iam ín poteftate δὲ cofcientía fingulorá cft, y quales fe ibi af; píciant: ucuel dolere ad deformitatem, uel eauderead pulchritudinem poffint, gs€ οί quis epifcopatum defyderat;benum opus defyderat.O pus.non dienítatem:laborem, non .| delítias:opus per quod humilitate decrefcat;non intumefcat faftigio.O ντ epífco pum - ureprebe l TAM ντος" Tests opu 229 obe? 2220 Fere fpe A]»erozn APT f ΞΡ’ ἐς jacerbefuf enfer fe — operaio:[σου δρ, ενω ων ὀνοιίε τος ον | — HIERONYMVS' OCEANO. C iteprehenfibilem effe. Idipfam quoqy ad Titü:Si quis eft(ine crímine, O mies uírtütesín ung | L Y proven 0^— fegmone comprehendíti& pene rem contra naturam exícit.Si em omne peccatutn,etíá ín ocio ager Epp"— foueboreprehenfione dignum CER cft illequi abfq; pecato,id cft fine reprchenfione, uer fcf ín hocmundosSed futurus paftor ecdefiz,talís elíeitur,ad cuíus cóparationé recte grex, teti tominentur. Definiant rhetores oratoré qui fit uír bonus,dicendí perítus.Ante uítaficligy eua itreprehenfibilis quxrítur: ut doctus meríto fufci píatur, Perdít em authoritatem docendi, cuius fermo,opere deftruitur. πίαϑ uxorís uírum:de hoc fupra díximus.INunchoctantumad: monemus:ut Íí unius uxoris uír,ctíam ante baptifmurm quacrítur: czctera quocj quz: pracepta funt;ante baptifmum requiramus.Nedy ením competit uníaería poft baptifmum,& unii hoc mandatü intelligere ante baptifind. Sobriü fiue uígilátem,vigén." quippe utrüqp fienificar, Yi Í Praüdentem, ornatum,hofpitalem,doctorem.Sacerdotes quí míníftrant ín templo ἀεί, τοῖν 77"qm idi 7"- Benturuinum& ficeram biberemne in crapula δὲ cbrietate aeerauentur corda eorum:& ut fen et 07777 f"— fsoffidumexhibens deo uígcat femper& tenuis fit. Quod autem ínfert prudentem, exdudit Ten? UApulofny URN τς Πρες Iti d dite b bur ^ 7* ῥο5, quifub nomine fimplicitatis, excu ant ftultícíam facerdotum. Nifi em cerebrum fanü fue ” ΄ Y LI,..-, e ΄" ΄.. D V? ritomnía membra ínuitio erunt, Ornatü quoqj ἐπίτασις eft príorís uerbi, eftírreprehenfi, Yn Πιτ A Qa Tm tg"nn" ες.-," wd qe.," Oui. ανν bilís.Qui uitia nó habet;itreprehenfibilis appellatur:qui uirtutibus pollet, ornatus eft. Poffu I pus mus& aliud intelligere ex hocuerbo:íuxta illud T'ulli:Caput eftartis,decere quod facías.Süt ei quídá ignorantes menfurá fuá, δὲ tátz ftolidítatís ac uecordíaut δὲ ín motu& ín inceflu& ín habítu, δὲ ín fermone cómuní;rifum fpectantibus prxbeant:& quafi íntellieétes quídfit ot^ natus,comunt fe ueftibus δὲ mundítijs corporis,& lautiorís menfx epulas parant: cam omnís iftiufmodi ornatus& cultus, fordibus fcedíor fit. Quod autem doctrínaa facerdotibus exper tatut: δὲ ucteris prxcepta funt legísi& ad Titum pleníus fcibitur.Innocés enim δὲ abfcg fermo ne conuerfatioquantum exemplo prodefttantum filentio nocet. Nam δὲ latratu canum,baca log paftoris luporum rabies deterrenda eft. Non uínolentü,non percufforem. Virtutibus uí tía oppofuit. Didicimus quales efle debeamus.difcamus quales non efle debeant facerdotes. | Ἱ»»οἰο»" Vinolentía fcarrará eft, δὲ cómeffatorü:uenterq; mero acftuans, cito defpumat ín libidinesIn .. uino luxuria;in luxuría uoluptas,in uoluptate ímpudicitía eft.Q'ui luxuríatur,uíuens mortuus Not. o, eft:ergo qui inebriatur, δὲ mortuus δὲ fepultus cft.Noc ad unius horz ebríctatem nudatfemo jo, yo τὰ fuaqua per fexcentos annos fobríctate contexerat.Lot per temulétíam,nefciens libidini mí. -- δι.-- ΄ ΄ ΄--? 4 €— fctínceftá:& quéSodoma non uícerat;uína uicerunt.— Percufforéautéepifcopum lle codem [D eenofsor nat:quí dorfum pofuitad lagella:& maledictus nó remaledíxíit/ Sed modeftu, Duob?malis unum oppofuit boná:ut cemulentía& íra,modeftía refrenen£. Non litigiofum,non auarü. Ni. hil em ím pudentíus arrogantía rufticorü,quí gartulítaté authoritaté putant:& parati femper ad lítesin fübiectum fibi eregétumidís fermonibus tonant. Auaríciá ín(acerdote uitandam,& IOonsghog "E ur. Samuel docetiníhil coram populo eripuiffe fe σα probans:& apoftolorutm paupertas,quíte vp vm» ΄- D LU- to"(n ͵ 7 Εείοοτία famptuit a fratribus accipiebant;& prater uictü atcp ueftitii, nihil fe aliud nec habere, nec uelle eloríabantur.Quá ad Tímotheü auaricíam,ad T itum turpis lucri cupiditatem apet/ tiíffime nota, Domü fuam beneregentémon ut opes augcat;non ut regías paret epulas, non ut cxdatas patínas ftruat;nó ut Phafides aucs lentís uaporibus coquat:q ad offa pueníant,&fa petfíciemn carnísnon difToluant artífici temperaméto: fed ut quod populo praxcepturus eftprii usa domefticisexipat. Filios habentem fubditos,cü omni caftítate: nc fcilicerimitentur filios ad Elí,qui ín ueftibulo templi cam mulieribus dormíeban& religionem pra:dam putantes, quid Vise πρὶ ds quídoptimum ín hoftis cratin fuas delitías conuertebant. Non INcophytá,neín fuperbia 065«ρα em Por. n.;:: fo niuificatá o ribus ante baptifmum difputare:& rem ín baptifmate mortuam, ímo cum Chrifto uínificatà η ap^ aha n s in calumníam trahere;cum tam apertum euidenfag praceptum nemo cuftodíat.Heri«τοῖα un A ejf mínus,bodie pontifex:heri ín amphitheatro.hodie ín ccdefiatuefpere ín círco, manein altario: γεγιννγεγνὰλ oft Yocu- dudum fautor híftrionum,nuncuireginü confecrator, Num ignorabat apoftolus tergíuerfatior ncs noftras:& argumenton:(πορείας nefciebat? Qui dixit unius uxoris uíri;ipfe mandauit itre/ prehenfibilé,(οτί, prüdenté ornatü;hofpitale doctoré,modeftü:non uinolenumnon per NO cuflorem ver ps Qoo?vomariyo elatusín iudicium incidat díaboli. Mirari fatis non queo,qua homínum táta fit citas, deuxo e rer-— qam Um"————] 5 »-boo HIERONYMV$ OCEANO.|$0. 14.8 eufforcnó iom men auarü,non neophytü. Ad hac oia daudímus oculos.folas uidemus uxores, Quod aüt aít:Ne ín faperbiá elatus,incidat ín iudici diaboli:quís non exéplo uerá p bet?Ienorat momentaneus facerdos humnilitatem,& manfuetudinem ru(tícorü:ignorat blandítias Chriftianas:nefcit feipfum conténere:de dionítate tranffert ad dignitatéinon ieiunauit, nó fleuít.non morcs fuos fxpe reprehendit δὲ affidua meditatione correxít, non fubftantiam pauperibus erogauít.De cathedra quodammodo duci£ ad cathedrá, id eft de faperbía ad fiy perbiam.Iudicium aüt δὲ ruína diaboli;nulli dubium quin arrogantia fit.Incídát ín eam quí in puncto horz, necdü difcipuli íam magiftri funt. Oportet aüt οὔ δὲ teftimoniüi haberebonü ab his quí foris funt.Quale príncipiditalis δὲ daufula.Qui itreprehenfibilis eftinó fol a dome fticis:fed δὲ ab alienis cofono orelaudat.Alieni& extra ecdefiam,funt ludzi,haretici;atqy gen tiles. T'alís ergo fit pontifex Chrifti:ut qui relicioní detrahunt,uítz eius detrahere nó audcant. Atnücplarofc cernimus,uel fauorem ροραΐίίίη aürigará more predo redímere,uel táto om; nium homínd odío uíuere:ut non extorqueant pecunía,quod mími impetrant geftibus. Hac fili Oceane follicito tímore perquire:hac magiftri ecdefix caftodire debebüt:hos in facerdotíbus eligendis canones obferuare:nó iuxta propría odía δὲ príuatas fimultates.carpentég fem, perauthoré fuum inuidiálegem Chrifti interpretati. Vide quantá fit teftimoniü huius qué ar guunt marití;,caí prater uínculü cóíueale,& hoc ante baptifmü,nihil aliud ab mulis obijci po teft.Qui pracipitnó moechandü,ipfe dícit,& nó occídes.Si nó mcechamur fed occidímus,tranf greffores legis famus.Quí totam legem feruauerit δὲ offenderit ín uno.fit omniü reus. Tracy c oppofüerínt nobís uxorem ante baptifmum,nosab eis omnía quz poft baptifimum pracepta funt requiramus.Pratereunt quod non lícet:& obijciunt quod conceffum eft, (PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA | T infurgít míhí Caína fis.) Quídam hícdeprauauerant pro Caína Canína.De Cai, 1| na harefimeminít Auguftinus ínlibello ad Quoduultded. Díctifunt Caíni fiue Caíaní, nam íta legít,quod Caín ut fan&tttuenerentur. Quod quo mínus mírerís,& Iudam Ifcari x oten colunt,deníg; Sodomítas, Core, Dathan ἃ Abyron.Blafphemant legem,& deum le «5| gis authore, Carnís refurrectíone negat, Quad Hieronymus refpexetítad híftoría Caín, qui dixerít maíus effe peccatá fud, ut ueníam mereret. At hícadueríarius Hieronymi dícebat effeqd? nó remítteret ín baptifmo.(f Arimínenfis fynodí multitudo.) Flacc erat fynodus,ín qua Valens ímpera tor,palá abnegauít Arríanam hzrefim ín frequentíffímo epífcoposz,& laícorum coetu,ut Arímínenfis có cilij multitudo, pene ín prouerbíü abierít.Memínít eius reí Hieronymus ín Díalogís Luciferiani& Or» thodoxi.(f Cornutum ut dicitur fyllogifmü.) luiufmodi fyllogifmos colligit Chryfippus: acerualem, que forite uocant, crocodiliten«vf pop, que Seneca uertit mentíenté,& κερατιμόμ ία eft cornutü,quod-| utríncg occutat ín qd" ímpingas: íd qd" accidere folet ín dilemate. V elut cá interrogat aduerfaríus,In baz| ptifmate bona opa dímíttunt an malac'Sí díxerís bona,íncurrís ín alterá cornu, ὃς abfurde refpondifti. Si| mala/íncidifti ín alter, Ergo matrímoniíü manet,qd' malá nó eft. 4f Ghryfippei fophifmatis.) Hic Chry.: mus fippus, υἱὸρ ad nugaciffima delíratione fuit in dialectica curiofus.Hieronym? hoc loco fignificat fyllogif — mum quí dícít γευδόμερος, ία eft mentíens,hoc eft;qui refellít feipfum. V t ií quís dícatfe mentiri. Na fi ue; 3 te mentítur,hocípfo nó mentítur quod mentítur.Et fi nó mentitur, hoc ípfo metitur quod nó mentitur, {πε Epímenídes dícit Cretenfes effe medaces.Sí uerü díxít.Non funt mendaces Cretenfes:cü uerum díp cat Cretenfís, Sín mentítus eft. NO funt mendacces,quía falfum dixít,& ob hocípfum rurfum mendaces, quía Cretenfis mentítus eft.Hzc tametfi non funt exacta ad fummá íus,ut uocant, díalectíces,tame ad ex ἃ plícandá hunclocü fufficiunt.Síceim de hís ueteres diale&tící nugabantur. 4/ Propofitionís ftropham.). Strophas uocat figuram orationís oblíque tortam,ueluti fi quis laudans uítuperet,aut díffuadens fuade f at,aut placans íncítet,a sc?» quod eft torqueo.(TPifoníano αἰείο.) Extat ínuectíua Ciceronis ín Pífone, Ur AEn s. ínquaillí obtjcít haffítantíam οτίς, balbutíem língua:& tamen cülloquí nefcíret,tacere non potuit,(ING & μεόφυ]ομ.) Id eft nuper ínfitum, fiue plantaté,a μέομ nuper,& φύω planto,fiue eígno uel nafcor. 4/ Illud πο ο) gen dignitatis.) Nempe pref! Ὀγίετί,ασρεσβύτεροο feníorem fignificat, Et apud ueteres tanta erat ueneratío enectutis,ut 3onorís caufa nomen hoc tríbuerint. Et fxpíus apud Homerü ὦ γέρωμ o fenex,& γέρας ho^ nor fiue premi: cü sc fignificet fenectute.Epifcop?aüt no dignitatis, fed officij uocabulá eft;ab Ἐτισκοι «tip, íd eft íntedere δὲ curam agere. ff Exoletorü greges.) Exolctí grandíufculi adolefcentes. Síenificat ( aütturpíterobfequíofos.4/ Echnícimeffes ecclefiz.) Allufitad uerba Chrifti,meffis quide multa Ex ge^ : tílibus eim auget numerus πε εἰ,«f Audiant Cathecuminíi,) Catechumíni fcribédü eft,a uerbo καϊκχέω, "m. quod eft ínftruo fiue erudío. Dictü uídet ab xx fonus fiue uox, quod myftería olím nó fcriptis, fed uoce sum"traderent,(Fidei candídati,) Candidati quiambíunt magiftratá. Vnde quí rem affectant, oia faciüt ἰ M. ut affequat,ef?candídati dícun£, íd eft petítores. CQ uintilían?filia fut acutze eloquetíz cadídatü uocat. Et |. ínuíta diuí Martínilegis,qd' bonis operibus ceerít quedá baptifmatis candidatü.(f cottorá ὃς Attícogz| j^ situ)Hiíc uarius habet ín exeplaribuslocus.Fortelegendü,Scottorü& Agotorü rítu,ut íntelligamus bar μι Di^ bbb 2 barí(fimas τ | | ! [ QV—bbariffimas nationes qu fine legibus uíuant,adeo,ut nec matrímonía nouerínt. Plufarchas feribit ΕΝ hi έπος ante aduentü Alexandri magní,nefciffe matrimonía.Ft A cotorü luxuríes etía ín Prouerbí( abit * HIERO.MAGNO ORATORT.: A(Mentham& Ancthum.) Matthxus Ancthum ponít, Lucas rutà, f Τς fudanté ad coítá,) Quidam } pro οοἰτ τονε habent.Ego pro fudanté;fubantem lego.Nam apparet facile uerbü hoc a fcíolo quopíá immutat fuiffe.Eft aüt fubarc, fui ritu molírí& fonare ín coítu. V titur hoc uerbo Horatíus[ης díuus Hícronymus alibi.(f Et haec quidem fuíflíis.) Legendum eft,& ac quídam,quod Grace cft της ζ quod níhil habet comune cü quídé,id eft«3j. IHydropas& I. ymphatícos,) Quida codex habebar hy ὸ rophabas,Ex quelegendü conijcío ηγανορϊοῦος,ὑδροφόβοι dícuntur Grace morfi a cane rabidoquod—— íjaquam horreant., Et Lymphatíci dicuntur ínfaní,& hocab aqua, unde quídam cam infaníam contia, híputant.// Allophylí,)ld eft díuerfe nationis, Nam φύλου natío fiue genus,& ἄλλο aliud, //Sobrium fiue uíoílátem.) Graece μεφάλτομια uerbo píqo,quod utrüqg; fienificat, à fobríum atq; abftemíum,& uígilanté, pog s nii dormítabundi fínt,quí bibunt aquam mínímí fomní. Cuin& μέφάλια dícebàtur olim € facra, qus abfq; uíno peragebantur,nec libabatur SE prater aqua. ff ἐπίτασις.) Id eft intenfio,hoceft - exaggeratio, ab ἐπιτέρω intedo. Plus em cftornatü efle ujrtutíbus dj carere uítijs.// In a urigarüimore) ΐ Intelligit ní fallor aurígas certamínü& εαπεΠτ, quí populi fauorem alíquando pecunía redímebant, d 4(Quod míníme ímpetrant.)[ta plaríq codices habent,fed deprauate:legendü eft;mimíi impetrat, Mi /"ym ΜΥ A)0777/7fTAC Ἢ ac 7 NOS nter qmm tn liben teer γεν(phia apeema ως nu rea radtàuj mi id eft híftriones geftibus impetrant;ut fibi populus faueat,no etiam numerant,ut quídam facíunt epi fcopi.Etmími habetur ín quibufdam exemplaribus emendatíoríbus. S DAR ANTIDO TV S.Tametfi Hieronymus Caínam hanc harrefim uocat,& míro ftomacho debacchaturín huncaduerfaríü:tamen illíus fententíà fequítur ecclefiajnon Híeronymí. A tquí decreta probant Hiero, nymí fcripta cítra exceptione. V erüi hanc rem argumentis excutere,non cft huíus ínflitutí, ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. /R.uffinus fubornarat Magná quedam oratorem Romanum quí quareret ab Hieronymo, curlíbrísee clefiaftícis admifceret lítteras gentilíum,& facra prophanís contamínaret, Fluíc ratíonem reddít,oflen, dítg; quatenus íd líceat, δὲ quorum exemplo íd facíat, fHIERONYMVS MAGNO ORATORI ROMANO. isi (cs ἡ Ebefium noftrá tuís monitís profeciffe:nó tam epiítola tua df ipfius pcenítudine zx d didicimus.Et mírü ín modi plus correptus placuit cg errans leferat. Certauerunt quía nos filium recepímus:tu difcipulum cóprobafti. Quod auté quarrís in calce epiftolze tug: cur ín opufculis noftrís, f:cularíü litterarum interdum ponamus exempla: δὲ candoré ecdefíz; ethnícorü fordibus polluamus:Refponfum breuiter habeto.INücg hoc quzreres,nifí tetotuni Tullius poffideret, fi fctipturas fanctas leecres.fi interpretes earum,omillo Volcacio euolue/ tcs.Quis em nefciat& ín Moyfe,& ín prophetarum uoluminibus quadáaffumpta de eentilíá librís: δὲ Solomonem philofophis 1 yrí,& nónulla propofuiffe,& aliqua refpondiffez Vndeín exordío prouecbíorum cómonet,ut íntelligamus fermones prudentíz uerfutíafq; perborá, ρᾷ tabolas,& obfcurum fermonem,dicta fapientum,& znigmata qux proprie díalécticorum& hierher funt, Sed& Paulus apoftolus Epímenídis pocta abufus uerfículo eft:fcribésad 1 τ κεῖτες ἀεὶ γεῦσαι κακὰ θκρία, γασέςες ἂν γαι ία eft, Cretéfes femp mendaces,malz beftiz;uentres pigri. Cuíus heroici hemiftichíü, poftea Callimach? ufurpauit.INcc mín fi apud latinos metr non feruetad uerbum expreffa cranflatío,cum Homerus eadem língua uerfus ín profam:uix. j" ΄. ΄ Η€ ΄- ᾿ς eh à cohareat.In alía quoq; epíftola,Menandii ponit fenariü φθείρουσιν γ 10s 2254, ὃ αλίαι κακὰν, 1d ef;Corrumpunt ením mores bonos colloquía mala. Et apud ἃ theníen fes ín Martis curía di/ fputans,Aratum teftem uocat. Tpfius eim δὲ genus fumus, quod Grace dici,»€ ice ἰσμ, 3" (5. Ya νεῦν-, “Έτ οί εἰαυίαα uerfus heroici. Acne parü hoceffet,ductor Chriftiani exercit? δὲ orator ínuictus pro Chrifto caufam agens:etíam inferiptionem fortuítam, atte torquet in argumentü fide Di. dicetat ema uero Dauíd,extorquere de manibus hoftiam eladium:& Golíx fuperbillimicy - ΄ H ΄.-- 5 T ὧν- DE τὰ ín coniugio. Quíd ereo mírü,(i δὲ οσο fapientiá(ecularem propter aloquij uenuftatéX me I brorü pulchritudinem, de ancilla atq; captiua Ifraelítidé facere cupío?& fi quícquíd ín ea mo! má eft.idololatríz, uoluptatis,errorís, libidina,uel praxido,uel rado Et míxtos puriffimo cori |! pori uerfiaculos ex ea genero diio Sabaoth? Labor meusin familiá Chrifti proficit: ftuprüin a ra)} ínter fe índuleentía parentís δὲ filij petas: dum alter praterítorum nó memínital Ea s terínfuturü quoq officia pollicetur. Vnde& mutuo nobís tibíq; eaudédum eft: ᾿ put.proprío mucrone truncare:Legerat ín Deuteronomío düí uoce praceptum,mulícrís capti üz radendum caput;fupercilía,omnes pilos& ungues corporís amputandos,& ficcam habet^ - aliená;auget numerü conferuorum.O fee accepítuxorem fornícaríam Gomerfiliam Debelaim 2 » } t ft mti c DT Τα tite alt für eius dal i] HIERO. MAGNO ORATORI ROMANO.:. $o. 149 & nafcitur ei de meretrice filius Iecrael,qui uocatur femen dei.Efaias nouacula acuta) barbam, & crura radit peccantíum.Et Ecechiel ín typo fornícantís Híerufalem, tondet cxfariem fuam, t quicquid in ea abfgy fenfu& uita eft;auferat. Cyprianus uir xloquentía pollens δὲ martyrío, quorü authoritati ut ethnícus contraire nó poterat.Scripferunt cótra nos Celfus atqy Porphy: «tíus:priori Oríeenes:alterí Methodius; Eufebius& Appollinaríus fortiffíme refpoderüt.Quo, rum Οτίσεπος octo fcripfit libros. Methodius ufqy ad decem milía procedit uerfuü. Eufebíus. :& Apollinatíus uígintiquing; δὲ tríoínta uolumina codiderunt.Legecos δὲ Íínuenies nos οὕρα tatione corü impetítiffimos:& poft tanti téporís ocíü; uix quafi per fomníü quod ρι-οτί didici mus,recordari.]ulianus Auguftus feptem libros in expeditione Parthíca,aduerfum Chriftum euomuit:& iuxta fabulas poetagfuo fe enfe lacerauit,Si cotra hunc fcribere tentauero,puto in/ terdíces mihi nerabidü can& philofophorü δὲ Stoícorü doctrinis, ἰά eft Herculis daua reper tíá.Quácg Nacarenü noftrü,&(ut ipfe folebat dicere) Galilzü ftatim ín prelio fenferít:& merce délingux putidiffimz, conturnelijs perfoffus acceperit. Iofephus antiquitaté approbásJudaid c^*e /"/7/5» Cn zm τον 1 P ς: t Η- Η Η“ γ᾿: 4 nds AS 2 777 A 7 :Firmíano narrante morde£,cur aduerfus Demetríanü fcribensiteftímonijs ufus fit prophetae^*^^ fe^ro wa ῥ&poftolorü:qua ille ficta& comenticía effe dicebat,& non potíus philofophorü ac poetará,^^^ e ^ A[emyrorey erm 3. vf fet ΩΣ, ἐγ, emp populi, duoslibros fcripfit contra Appionem Alexandrínü grámatici& tanta fxculariá pfert ὦ teftimonia, ut míhí miraculü fubeat,quó uir Hebraus δὲ ab infantia facrís litterís eruditus, cun &am Grzcorü bibliotheca euoluerít. Quid loquar de Philone;,quéuel alterü ucl fecandum Ta dai Platonem crítici pronüciant, Cutram per fingulos, Quadratus apoftolorá difcipulus δὲ Athenienfis pontifex εκ εἴα: none Adríano príncipi;/Eleufinz facra inuifenti.librü pro noftra relicioe tradidit?Et tantz admirationi omnibus fuit:ut pfecutioné crauiffimá, illius excellens fedaret ingenia. Ariftides philofophus,uir xloquentiffimus,eídem principi Apoloceticá pro Chriftianis obtulit,contextá philofophorum fententijssquem imitatus poftea Iuftinus,& ipfe philofophus, Antonino pio δὲ filis eius fenatuicy librü cotra gentiles tradidít, defendens igno míniam crucis: δὲ refurrectioné Chrifti tota przdicás libertate,Quid loquar de Melitone Cn défi epifcopo? Quid de Apollinario Fiieropolítanz ecclefiz: ferie Denis Corinthio tum epifcopo, δὲ Taciano,& Bardefane,& Hiteneo Photini martyris fuccefforesqui Orígenis harefeon fingula: uenena;ex quibus philofophog: fontibus emanarínt:multis uolutnínibus explicarüt.Pantznus Stoicz fecta philofophus:ob pracípuz eruditiois oloríaa Demetríano Alexandri epifcopo,miflus eft ín Índíam,ut Chriftü apud Brachmanas:& illius oentís philo fophos przdícaret. Clemens Alexandrina: ecdefiz: prefbyter:meo iudicio omnium eruditiffi mus, octo fcrípfit Stromatum libros:& totidem ὑποτυπώσεωμ,& alii contra gentes.Pa:dagogí quoq; tría uolumína.Quid ín illis indoctü:ímo quid no e media philofophía eft? Hüc imita tus Orícenes decem fcripfit Stromateas,Chriftianom δὲ philofophom: ínter fe fententías copa rans:& oia noftra religiois dogmata, de Platone δὲ Ariftotcle.Numenio, Cornuto q; cofirmás. Scipfit& Milciades cotra eétes uolumé egregii. Hippolytus quoq; δὲ Apollonius Romanz utbís fenatoresppría opufcula códidert.Extant& lulij Aphricani libríg εὕρους feripfithifto|J... jg orbe tías:& Theodorí:q poftea Gregoríus appellatus eft,uiri apficorü fignoR: atq; utut:& Dío Th. m nyfij Alexádrini epifcopi.Anatolij quoq Laodícenz ecdefiz(acerdotisnecno pfbyterorü Pá C757 phili;Pierij; Luciani, Malchíonís Eufebij Caefaríéfif epifcopi,& Euftathij Antiocheni,& Athana P 3 fij Alexandrini.Eufebij dc; Emifeni,& Triphilli Ογρτή,δὲ Afterij Scithopolitze δὲ Serapionis 1. εν cofefforís.Títi quoq; Boftrenfis epifcopi.Cappadocüq Bafilij, Gregorij, Amphilochiiqui οξθ£,,/77,; Tertulliano erudítíus,quid acutius? Apologetícus eius δὲ cótra gentes librícunctam fzculi ob. ς(27e tínent dí(ciplinam.Minutius felix caufidicus Romani forí;in libro,cuitítulus Octauíus ef& ία^/ Cre 7 altero contra mathematicos:fi tamen ínfcriptíonon mentitur authoré:quid gentilium fcriptura tum dímífit íntactum.Septem libros aduerfus ventes Arnobius zdidit: totidemq; difcipulus eíus Lactantíus,qui de íra quo q& opificio dei duo uolumína condidit:quos fi legere uoluerís, díalogorá Ciceronis ín eís trio» reperies. Victorino martyri in libris fuis fien ecfi erudítío, M); ᾿ S 3 tamen -— BM 97 erem ΡΣ, εἰ Ξ ροκ Veron ym -----.^2 proME oon oni)| c yox. fef bon onn jodornf fo fo ισα AMalrint Effe intantü philofophorü doctrínis atq; fententijs fuos rcfarciunt libros:ut nefcías quid ín illís pri/ ή, να Ε feo ef mur admitdlri debeas,eruditionéfxculizan fcientíam fcripturarum, Veniam ad latínos.Quid Τρ. μία Αν" pe| dept /^. 1 λύε[ Quesrom| rhy 1 o E p Mete "Tae M for: fon Adwerveug| plovgng 1 Ἶ iu ! i 1 Jj | | | | | | 7» rhy E /"m / 1 DT y Ἷ m Tg ^ δν HIERONYMVS OCEANO. (vermes C tamennó deefteruditionisuoluntas.Cypríanus qd' idola dij non fint,qua breuitate,qualiftg—. no ríatü omnid fcientía, quon: uerborü&[επι fplendore perftrínxitz Hilarius meorí confeffor 0 Jeeenes tépon:& epifcopus, duodecim Quintiliani libros& ftilo imitatus eft;& numero:breuíq; libello qué fcripfit cotra Diofcoz medíaim,quid ín litteris poflit oftendít, Iuuencus prefbyter, fub Οδ fiantino, hiftoria dni faluatorís uerfibus explícauit:nec pertímuit euangelij maieftaté fub me, ttíleces míttere. De cxterís ucl mortuís,uel uiuétibus taceo:quorü ín fcriptis fuís δὲ πίτες mani; e fefta: funt δὲ uoluntas. Necftatím praua opinione fallarís contra gentes hoc effe lícítum, inalígs difputationibus ditfimulandü: quía omnes Rn omnium librí;exceptis hís quí cá Epícuro lit. teras nó didicerüt, eruditionis doctrinzq pleniflimi funt. Quand ego illud maeis reor quod . dictanti uenit ín meniténon τε ígnorare quod fempa do&tís uírís ufurpatutn eft:fed pertemi ."hiproponiab alio quaftionéqui forte propter amorem hiftoriarum 5aluftij, Calphurníus co onomento lanatius fit. Cui quxfo üt fuadcas;ne ucfcentiü dentibus edentulus inuídeat:&toay Y caprearum, talpa contemnat. Diues(utcernis) ad dífputandum matería, fed íam epiftola. τίς anguftía finienda eft. PRAECEDENTIS$ EPISTOLAE SCHOLIA. Miffo V olcatio euolaeres.) Volcatíus cómentaría fcripfit ín Cíceronem, ut teffat Senece, Pro Volcatio quida ínepti fuppofuerat fupcilio.O audacia ftatim mote ood no íntelligas, Diale&ticori.) Ad hos refertuerfutías argutíarum, propter elenchos. ff Ad Títü.)«gio δὲ Ξ ψεῦσαι κακὰ θηρία γασίρτς se yai id eft, Cretenfes femper mendaces,mala beftíaeuentres inertes, éxptop proprie beftíam fi níficat noxíam,ut uíperam, crocodilum. Εείρος uetres uocat,hoies uentrí dej dítos. Hic uerfus celebris factus eft fyllogifmo quí uocat, ψευδόμεμος,(α eft mentíens,hüc em ín exempli C adducüt,« Donit fenarid.) Nà eft iabícus trímeter, φθείρουσι S98 Kx xeu tou Fou κακαὶ id eft, Mores pbos, 2:colloquía corrüpüt mala.(fq) d νεος dicit τοῦ 323 καὶ γένος ἐσμὲν,» ld eft, lui?em à genus fum?:eft hemi x ftíchíá Aratíín Phanomenis,quod opus adhuc extat. 4f Infcríptionem fortuita.)(Ὁ υἱὰ ínuenerat Athe fiís,aram ínfcriptam ignoto dco.Fft aüt maxíme rhetorícü cum íd quod fuademus ut fíat, íam factüeffe ' diícamus.Suadeo ut colatís deii, que íam colitis,fed ienotá.Ite de Leone narrat Philoftratus,cü prodi(fet ad populum fuafurus concordía,ftatímqs populus riliffet obefum,ut erat. Rídetís ínquitc Eft mihí uxor . mecraffícr, tamen unus lectulus capít cocordes:difcordes ne tota quíde domus. Atq íta fortuítü rifum Γ uertit in argumentü fuadenda οδοοταία.(| Et míxtus.) Graci mífcerí pro coire dicüt, quod& híc Προ 2.cat..€ V ernaculos,) V ernas uernaculos uocat. V erna feruus eft domí tuz natus:quod genus feruorüfii Y míllímá erat liberís, 47 Cotumelijs pfoffus.) Q'uid eft cotumelijs perfoffus,an magnü fi quís íllí belua, . maledíxerít? Legendá ígit,conto pfoffus: fic em fcríbit Orofius,dum poft fceleratiffímü uoti, quo mo^ i nachos ἃ epifcopos oes íncendio deftinarat, ab obuío quodi equite conto íctus interijt. 47 Velalterum [; uelfecüdà ludzü.) Codíces díflident. Legendü cenfeo,ucl alterá,uel Iuda Platone. 47 Crítící.) Critíci 1. uocabant cenfores alíenorü operum, a κρίμω iudico ὃ πο]νπώσεωμ,) In quíbufda librisaddità eft,id οὔ αἱ "fpofitionü:opinorlegendá expofitionü.Nam ὑποτύπωσις eft,cü res explícat& oculis proponit, f/[neis fo ἔπηομὴμ.) Id eft compendiü fiue abbreuíatíone. 4/ Calphurníus,) Sapíus íncalcat hunc Calphurní& δα! uftíanü,necadhuclíquet quífnam fít;nífi quod a calidis furnís& lanionibus dícta uídentur cognomina, utluxuríofum intelligas fímul& ferocem actyrannícü, R'üffínum em opínor notat. (ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS: f Refellit eorum errorem quí díaconum prefbytero zquabant:oftendens quíd fit dífcrimínis ínter epi "copum,facerdotem,prefbyterum& díaconum. .—(THIERONYMVS EVAGRIO.| ἢ Ecímus ín Efaía:Fatuus fatua loquetur, Audio quendá in tantá erupifle uecotdi& omes pensant Mos 13er e l 1» βρη j δ, ΒΩ ο) ut diaconos prefbyteris,id eft epilcopis anteferrer.INam cum Apoftolusperfpicie TP|yierer 755 Efoy. 8 3267/6 doceat eofdem effe prefbyteros quos epifcopos:quid patítur menfarum δέ uidua eet] Γ minifter:ut fupra cos fe tumídus efferat:ad qu preces, Chrifti corpus faneuifqg coficiturz ο ματίς authoritate? Audi teftimonidi, Paulus δὲ Timotheus ferui Chrif lefü;oibus fanctisín Chrifto íefu,q funt Philippis,cü epifcopís δὲ diaconis. Vís δὲ aliud exéplü? In actibus apoftolorü, ad uníus ecdefiz facerdotes, ita Paulus loquit:Attendíte uobís δὲ cuncto gregíin quo uos fpüs fanctus pofuit epifcopos:ut regeretís ecdefiá dni, quá acquifiuít fancuínefuo.Ac ne quis cotentíofe ín una ecdefía plures epiícopos fuiffe contendat:audi δὲ aliud tcftímoniium quo manifeftiffime coprobat eundé effe epifcopá atqj prefbyten:.Propter hocreliqui te ín Cre ta:ut quz deerant corrígeres;& conftitueres pref byteros per ciuitates, ficut& ego tipimandat í qs eR eere ΗΡΙ βαθμος EB E ND HIERONYMVS'EVAGRIO."'' ο, ISO xA Siquiseftfinecriniine,unias uxorísuir.filios habens fidelesnon ín accufatióeluxuriz,aut nó—— w.fübditos.Oportetem epifcopü fine crímine effe,quafi dei difpenfatoré.Etad Tímothea:Nolí à mregligere gratíáqua inte eft;qua tibi data eft pphetiz;p impofitíioné manuü prefbyterij;Sed δὲ Petrusin príma epiftola;Prefbyteros(inquit)in uobísprecor comprefbyter, δὲ teftís paffio. um ΟΠΠ future eloríz quz reuelanda eft; particeps,tegere eec Chrifti,& infpicete non 1 ex neceffitate fed uoluntarie iuxta deum. Quod quidem Grace figuificantius dicitur πισκοπε;[75 o vod»» - οὔρτες, id eft, fuper íntendentesiunde δὲ nomen epifcopi tractum εἴς, Parua tibí uidentur tanto;| " tum uirorum teftíimonía? Clangattuba euangelíca.filius tonítruíqué Iefus amauit plurimum:; qui de pectore faluatorís, doctrinarum fluéta potauit. Prefbyter, electa diia δὲ filijs cíus:quos ^-€godiligo inuerítate Et ínalia epiftola.Prefbyter, Caio charíffimo, qué ego diligo ín ueritate.:. Ὄ-Quodaütpofteaunus electus eft;qui cxterís przponeretur:ín fchifmarís remediü factü eft:ne "s unufquífas ad fetrahens Chrifti ecdefiam ramperet. Nam δὲ Alexandríz a Marco euágelífta . Em.: à,- unt^ Ε: RR CE/—— ^ ufgadHeradam δὲ Díonyfium epífcopos prefbyteri(emper unumex fe electum,ín excelfioti C....«^£26. 2 n i etadu collocatum,epifcopum nominabantiquomodo fi exercítus imperatorem facíat; aut día,"^77 gl bj ren pur aw coni eligant de fe,quem induftrium nouerínt;& archidiaconum uocent. Quid ern facit excepta /^ 7^^^ ο ἂν .«ordinatione epifcopus,quod prefbyter non faciat?Necaltera Romanz urbís ecdefía: altera co -tíusorbis exiftímanda eft. Et Galli, δὲ Britanni,& Africa,& Derfis,& Oríens,& India,& , Omnes barbari natíones, unum Chriftum adorant:unam obferuant regulam uerítatís.Sí au-(΄ M RÀ ac. D: μη ΤΣ EE RI T- ts στ' SS CAES»?raA poo nbn Dopo .thorítas quarítur:orbís maior eft urbe, Vbícicy fuerit epifcopus.fiue Roma: fiue Eugubij fiue| 7 1777. 4$ ved, Conftantinopoli, fiue Rheeij.fiue Alexandria, fiue Tanís:eiufdé meriti, cíufdé eft δὲ facerdoy o1 or) tíj. Potentía diuitíarum& paupertatís humilitas,uel fublimiorem,ucl inferiorem epifcopam facit. Catterum omnes apoftolorü fucceffores fant. Sed dicís, quomodo Roma ad teftímoniüt . diaconi prefbyter ordinatur? Quid mihi profers unius urbis confuetudinem? Ὁ uíd paucitaz tem,de qua ortum eft fupercilíum in leges ecdefiz;uindicas?O mne quod rarum eft; plus appe/ 1 títur.Pulegíuin apud Indos pipere precíofius eft.D'iaconos paucitas honorabiles.prefbyteros 54, türbacontemptibiles facit. Cxterum etíam ín ecdefia Romasprefbyteri fedent, δὲ ftant díaco; »" nílicetpaulatím íncrebrefcentibusuitijs,ínter prefbyteros abfente epifcopo federe díaconü ui ^ deríim: ín domefticis conuiuijs benedictiones prefbyteris dare.Difcant qui hoc faciunt;no fe -tecte facere:& audiantapoftolos.INon eft dignum,ut relinquentes uerbü deí;míniftremus mé fis. Scíant quare diaconi conftituti(int; Legant acta apoftolorum;recordentur condiítíonis πα, Prefbyter δὲ epifcopus, aliud atatis, aliud dignitatis eftnomen. Vnde&ad T itum, δὲ ad ?. Timotheum deordinatione epifcopi δὲ diaconi dicituride prefbyterís omnino retícetur: quía "" inepifcopo& prefbytercontínetur.Qui prouehítur,de mínorí ad maíus prouehítur.Aut igitur .ex prefbytero ordinetur díaconus.ut prefbyter mínor díacono coprobetur:in qué crefcit ex par 4to:aut fL ex díacono ordinat prefbyterinoucrit felucrís minorem facerdotio efle maioré.Et ut Παπ traditiones apoftolicas fumptas deueteri teftamento:quod Aaron& filij eius atq; leui -:txin templo fuerunt/hoc fibi epifcopi δὲ prefbyterí δὲ diaconi uendicent ín ecdefia. (/PR AECEDENTIS- EPISTOLAE.SCHOLIA,: 4^(Legimus ín Ε[αία.) Nempe capite trígefimo fecundo: Fatuus ei fatua loquet, δὲ cor eíus uana íntellí, get.Eandem fententíam,totídem uerbis extulít Euripides, μωρὰ o? κωφὸς 2£y id eft, ftultus enim ftulta : loquitur, 4f Q)uíd patítur.) Graecam loquendi figuram, haud fcio an imprudens expreffit Hieronymus τί ἔπαθεμ, fd eft quíd illiaccidit: ta loquímur,cürem nouam ὃς abfurdam fignifícamus. 4/ Ét uiduarum mínifter.) Locus cft ín actís apoftolorü capite fexto,de creatís fepte díaconis,quí,quo quíetíores effent apoftoliymeníz míníftrauerunt,unde διάκομος Graece minifter appellat. V erü híclocus mihí uídet no τὰ“ care mendo,quád confentíentibus exeplaríbus,nolui mutare Ícrípturá,nec em legím?díaconos míniflraf: fe uíduís magís dj czterís Chriftianis. Fortaffelegendü,mefart míniífter,& uiduarü fucceffor,aut tale ap píam. Siquídem híncorta fuit díaconorum inftitutío,quod crefcente díícípulorü multítudíne, natum fit murmur Grzcorü aduerfus Hebrxos,quod illorum uídua defpícerentur ín quotídíano mínifterío, cum 3 apoftoli fuas quaída círcáducerent,ut índícat& Paulus ín príorecpiftola ad Corínthíos cap.nono. Να ἐν| quíd no habemus poteftate círcüducendí fororem mulierculam,ficut δν caeteri apoftolí,& fratres domíni εἰ δὲ CephaszAtg; ob hanc caufam,exclufis ut apparct a mínifterío uiduis,ordinati funt díaconi.(Et infpi -- ἐξ mui ού Db 4:^ Cere;non “ eec is m E€ MM μας σάσεν yes ons een taut emnt it 210 Cc e : A^&* C^ 14 dum ngog:. f; ΣΕ eL»:"hf et eR Vo A WA 4- H9.): ς "; MIS na eri " AVGVXSTINVS HIERONYMO. cere,non ex.) In prima epiftola Petri capite quinto. Sed uidetur Hieronymus paulo aliter legíffe;di no, fere non cx xemplatía,in quíbus fcríptá eft τοι μμαῖεπισκοτσοῦμ]εσ, id[: paícite ínfpícietes, Quid neg trum uerbum,cómode latínis reddí poterat.Neq; em ποιμιαίγῳ Ππηρίίοίτεν eft pafcere,feu regere, fed pa, Ícere gregem: tzrioxoncip,no eft ínfpícere cognofcendí caufa,quod cauox fignificat latínis fcd aduíoila re,ut de neceflarijs prouídeas.4/ Roma fiue Eugubij.) Oppídor& nomína funt diuerfis diffíta locis Eu, eubíum ín Italia cft, Conftantínopolís ín Macedonía eft, haud procula Thracia, Rhegium in Gracía, Alexandría& Ταπίς ín Acgypto, fed íta uidetur coiunxifle, femper celebri urbí;frígidà aliquod oppidu lumopponít, colligit ei epifcopí díenítate,non eftimari magnítudíne ditíonis, fcd merito uítasofficío omes cíe xquales.((Pulegiü apud Indos.) Pulegíum herba cft ín Italía uilis,quod illic paffim nafcatur, Apud Indos chariffíma,quod illic non proueníat.Contra píper,apud Indos uíle,quod illic plurímá eft, a nobís magno'emiturquía rarum.: ͵ αν. ntl ANTIDOTV S.Quod epifcopo mínus tribuit dígnitatis Cf hís teporíbus uídent poffidere:nó ad hic tempeftate fed ad cam,ín qua uixit Híeronymus referri debet, Sí noftros uídiffet epifcopos longe alíud díxiffet.Prattérea zquare uídetut omnes epiícopos ínter fe,perinde quafí omnes ex aquo apoflolís fuc €efferínt,cum íd folitríbuat Romano pontifici, INá quat Eugubíenfem epifcopü cá R.omano.Nec pu^ at ullum epifcopü alío iníiorem efle,nifi quatenus fuperat humilítate, Deinde nó putat,epifcopum quo iuís facerdote prarftantíorem effe,nifi quod ius habet ordínandí. Verum hac olim fortaffe uera, nücma, gna ex parte comutata funt. es((ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. (í Origenesexfententía Platonis permittebat fapientí bonog; uíro mendacíü,;modo falutare ἥς quorá gratia fieret.Et Hieronymus nó caruít omníno fulpítione Orígeníci dogmatís.Nam huius fecutus fen tentía ín comentaríjs quos didit in epí(tola ad Galatas fcripferat,utrofcg Petráü ac Pauld,protemporefi mulatíone ufos.Petrü cá fe fubduceret a menfa, fuperuenientibus Hlebraís, Paulá,cá illá ín os acríter ob áurgaret,ut per cá alios deterreret. Auguftinus ígít adhuc iuuenís,blande quíde fed tame fufpiciofe Ηίει rooymüadmonet de hacre,negans ín litteris diuinis ullàmendacij fufpítione e(fe recipieda. Deíndenó bat e?traflatione ex Hebraica uerítate, qd" nefas ce duceret αἱ a Septuagínta difcedere authorítate, eem(SCHOLIVM.| 4-Regulà mordacías(ut fertur)tenerent,) Refragantibuslícetoibus exemplaribus, lego mordicus, pro mordacíus, Nam mordicus tenere dícimur,quod pertínacíus tenemus,no unguíbus folum,uerü& den tíbus, Neg uero mihi dífplícuerít,fi pro uíam,uím legamus. ((AVGVSTINVS HIERONYMO.| ἢ νη xque quiftg tam facile cuilibet facie innotuit:cj mihi tuotü ία diio ftudio rum quícta latícía:& uere exercitatío liberalis.Quácg ereo peraspíá omnino te nof | fertamen exíguü quiddátuí minus habeo,prafentíà SC K corporís: quá ipfam etiá pofteacj te beatiffimus nüc epifcopus:tücuero íam epifcopatu díonus, frater impre(Tam:&aante reditü ς te ille ibi uidebat;& οσο uidebà,fed oculis eíus.INon em animo me atq illá.fed corpore duos.qui nouerit dixerít,concordía dütaxat δὲ familiaritate fidiffima: non metrítisquibus illeantecellit,Quiía ergo me primitus comunione fpüs,quo ín unü nítimur: de inde illius ex ore(ἃ dilígís:nequacp impudéter, quafi aliqs ignotus, comendo germanitatí tuz franré Ptofuturü, quénoftrís conatibus, deinde adiutorio tuo uere pfutue fperamus:nifi fonte qd talis eft:ut ipetibi per ε fià coómendatior,dp ille p me.Hactenus fortafle fcribere debuerá, fi efTe uellem epiftolarü folenniü more cotentus.Sed fcatet anímus in loquelas cómunicandas ἡ tecü de ftudijs noftris qua habemus in Chrifto Iefu diio noftro: qui nobís multas utilitates& uiatíca quada demoftrauit itínerís, et íam per tuá charitaténó mediocríter míniftrare dígnaf. fe losen δῦ[απο Petímus ergo,& nobifcü petít omnis Aphricanarü ecdefiarü ftudíofa focietas:ut ín interpret Men gerohoe- es[romflat one Qd ebroen rvnte dís corü libris qui Girzce fcripturas noftras d; optime tractauerüt: curá atq; operá impen nó grauerís,Dotes em efficeresut nos quoq; habeamus illos tales uiros:& unü potiflimá, quem tu libentíus ín tuis litteris fonas.De uertendis aüt in lineuá latiná fanctis lítterís canonicislabo rarete nollem:nifi eo modo quo Iob interptatus es:ut fienís adhibitis quid inter δᾶς tud K Sel ptuaginta, quos eft grauífTima authoritas ínterptationé diftet;appareat.Satís atit nequeo mí rarííi aliqd adhuc ín Hebraicis litteris& exemplarib?ínuenit, quod tot interpres illius lingut periti(fimos fupgcrít.Omitto em Septuaginta:de quonzuel cófilij;ucl maiore fpüs cócordía,qua fiunus homo effet:non audeo ín aliquà partem certá ferre fententiam:nifi quod εἰς prxminei téauthorítaté ín hocmunere fine controuerfía tribuendá exíftímo.]lle me plus mouét: q i po fteriores interptarent,& πείθοι; locutionücy Hebraan: οἱ αταρ regulas mordícus(ut βετέχοπέ :: rent,non ^ Alipius uidit,remeanfcgg a me uifus dieciue nó poflutmn,magna ex parte mihi effe relatueius rent;non folá ínter fenó confenferunt:fed εἰ reliquerüt multarqua tanto pofteruenda δὲ p; fta.faperfluum eftteuoluiffeexplanare;quod illos laterenon potuit. Huius igitur rei pro tua. dicerentur, ín epiftolas apoftoli Paulitquarum unam ad Galatas,cum enodare uelles:uenit in mendacij fufceptum effe:uel abs tetaliuíro,uel a απορίᾶ.Π alius illa fcripfit:fateor non medio, " ta miniftrata εἴξας confcripta;aliquid ín fuis libris fuiffe mentitos. Alía qppe quaftio eft:'fit ne aliquádo mentiri uirí boni:& alia quaftío eft: Vtrü fcriptoré fanctarü ferípturarum mentiri oportuerít:ímo uero nonalía,fed nulla eft quxftio.A dmiffo em femel ín tantá authorítatís fa: "i ftigiii.officiofo aliquo mendacio:nulla illorlibrotá partícula remanebit, quz tion ut cuíq; ai^ ^ debicuel ad mores difficilisuel ad fidenmincredibilis:eadem pernitiofiffima regula, ad mentié. | tisauthoris confiliü offíciiq: referat. Si em mentíeba£ apoftolus Paulus,cá apoftolá Petru obíurgans díceretiSi τα, τ fis Iudaus.gentilíter δὲ nó Iudaice uiuis, quéadmodá οοοίς ates Iu, daigarecEt recte illi uidebat Petrus fecifferquem nó recte fecifTe& dixic& fcripfit: ut quafi ani/. . mos tumultuantíá delínitet:Quid refpondebimus.cü exurtexerínt peruerfi hoiesprohibentes nuptías,quos futuros ipfe pnuncíauit:& dixerínt;totá illud quod idé Apoftolus de arímod niorum íure firmando locutus eft: propter hoies quí dilectione cóiupü tumultuatí poterát, fuif 7 fs mentitü:fcilicet nó qd'hocfenferít: fed ut illom: placaret aduerfitaszINon em opus eft multa| cómemorare.Poffát em uideri etiá de laudib9dei effe officiofa mendacia:ut apud hoies Ρίστίου res,dilectio ei? ardefcatzatqy ita nufCg certa etít ín fanctislitteris caftz ueritatis authorítas.INó/ neattendímus eüdé apoftolíi:cii ingenti cura ueritatis cóm&dand dicere? Si ait Chriftus no tefarrexit, inanis eft pdicatio noftra. ínanís eft& fides ueftra.Inuenimur auté δὲ falfi teftes deíz "ow. az 4B Mn críter doleo, donec tefellant: fi forte refelli poffunt;ea qua: me mouent. Mihí eim uíde£ exítío P M fiffime credi aliquod ín fanctis libris haberi mendaciá: id eft eos hoies p quos nobis illa fcriptu|, AVGVSTINVS HIERONYMO.; 7.$0. ISI denda remanerent.Si em obfcura funtite quoq; ín íllis falli potuíffe credítur.Si autem manife; charitate expofítis caufis,certum me facias obfecrauerim.«ἵ Legi etía quadam Ícripta,quae τα. manus locus ille, quo apoftolus Petrus, a pernítiofa fimulatione reuocatur. 1δί. patrocinium... "a .Ὀ» Jerferna 2t εν.,“7 mede Asl Ma 722 jrasgf Pony (090253) t quíateftimoniü diximus aduerfus ded;quod fufcitauit Chriftü;quénó fuftitauit. Si quis huic: im' diceret: quid ín hocmédadio perhorrefcís, cá íd dixerís,quod ctiam fifalfutn ἤει, δα landem dei-»9 maxímepertínet?INóne huíus deteftatus infanía,qbus poffet uerbis δὲ fignificationibusin Iu. πὰ cem,pencetralíafui cordis aperiret? Clamans non mínore,autfortaffe etíá maiore fcelere ín deo δύ:^ laudarifalfitatem.cj ueritatéuituperari?A gend eftigit;ut ad cognitioné diuinarü Ícríptaras αὖ! rumtalishomo accedat, qui de fanctis libris táfancte δὲ ueraciter eftimet:ut nolit aliqua eo; »9. rumpartedcelectari per officiofa mendacia:potiufqi id quod nó íntellicirtranfeat.cg cor faume pra'ferat illi uerítati. Profecto em cá hoc dicit:credi fibi expetít;& d agit,ut diuinarü fcriptura; rü authorítatibus n5 credamus.Et ego quídé qualibufcág; uiribus quas dris fueeerit;oia illa te: ftímonía qux adhibita funt,aftruendx utilitati mendacijalíter oportere íntelliei oftenderemsut ubíq; eoráü firma uerítas doceret.Quá επί teftimonía mendacía effe no debent,tam nó de bent fauere mendacío.Sed hoc íntellicentíz tuzerelínquo.Admota enim lectioni diligentiori. cófyderatione,tulto íd fortaffe facilius uidebís cp ego. Ad hancauté cofyderationem coget te ^. pietasquacognofcis fluctuareauthoritaté fcrípturarü diuinarü:ut ín eis quod uult quifq; cre. dat:quod nó uult;nó credat:fi femel fuerit perfuafiim, aliqua ratione illos uiros per quos nobis qui zy AX Θ᾽ T ruses:qbus noucrímus ubi oportet mentiri, δὲ ubi no oporteat. Quod fi fieri poteft:nullo πιο’ do mendacibus dubíj(q; rationibus id explices quafo.INec me onerofum,aut impudenté íudiuctítatí fauet:fi recte ín te uerítas poteft fauere médacio, Multa alía cá fynceríffimo corde tuo tius idipfum poffum per fratrem Profuturü,qué mifcendü δὲ alendüi dulcibus atq utilibus fer/ mocinationib?tuís mififle me eaudeo.Et tamé quátá uellénec ipfe(qd'eius pace dixerim)forfi/ P d E-.?-—^--- ΄.-.»- Ξ ces:per hüanitaté ueracilTimá dri noftri. INá ut nó dícá nullá:certe nó magna culpa;meus error hzc míniftrata funt;in fcripturis fuis offíciofe potuifTe mentiri: nifi forte regulas quafdá datu. log caperé,& de Chríftiano ftudio cófetre: fed huic defyderío meo nulla epiftola fatis eft. Vbe-| s"^ tácapitcpd nihilo me illi ptulerim.Ego em me fateor tui capatioré.fed ipm uideo fieri plenío.: 5" rem,qmefíne dubitaticeantecellit:& pofteacg redierit(qd' drio.adiuuáte: pfperato fiat curfu) jo πολ cü eius ied AP ire science Viste aiit ΡΟΣ ΣΏΣΑΣ —————AOÓ .......ὕ.. σσ. NN Hrtrd τσ σσ E πες C 2 peus-- zT en ra ΟΣ δἰ σγογο pe f ο i;---MU ena pomi Neo. v Jon. ode : 7’ Ὁ BS d. TUS ο im(^^ AVGVSTINVS HIERONYMO. cü ci?pectoris abste cumulati partíceps fuero:nó cft impletur?,qd in me adhucuaai οὔτ αἱ auídá(επί tuor. Ita fiet,ut& ego etíá tuncegentior fim,ille co piofior.Sane idem frater ali, qua(αέρια noftrafert(οὔ, quibus legendis,fi dienationé adhibuerís:etía fyncerá fraternam Ícuctitatem adhíbeas qua'fo.INon erm aliter intelligo quod fcriptü eft: Emendabit me íuftusin miferícordía,& arguet mce:oleü aüt pecaatorís nó impínguet caput meü: nifi quía maoísamat obiureator fanans.dp adulator unguens caput.Eeo au tcm difticilli ime bonus iudex lego quod fcripferim.fed aut. timidior recto,aut cupidior. V ideo ctíam interdü uitía mea:[τά ea maloag;direa melíoribusine cum me recte fortafle reprehédero,rurfus mihi blandíar:& meticulofam. mihi uídear in me potíus cj iuftam tulifTe fenteritiam. s |«4ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. Iterum de eadem ἐς fcribít,oftendens eum Paulí locum alía ratione potuiíffe exponí, (iA V GVSTINVS HIERONYMO. j| Abeo gratíam,quod pro fabfcripta falutatione, míhí plená epiftola reddidiftisfed ! breuíoré multo dj cx teuellem fufcipere talí uíro: a quo tempora quantalibetocar dll pet,nullus fermo prolíxus eft.Quádj itaq; nos negocíorü alienorü,eorüqy σαι, d rium,curis citcáftemur ingentibus:tamen epiftola tua breuítati;facile nó ionofre, gítarem dj paucioribus uerbis meis redderetur. Quare cde qua'fo íftà nobif, rem:nifi co cum littetaríam collocutionem, ne multum ad nos difiuncendos líceat abfentiz corporali: Gic fimus ín do fpüs unitate coniuncti,ctíá fiab ftilo quiefcamus atq: taceamus. Et libri qui dem quos de horreo ἀπίοο elaborafti,pene totum nobis te exhibent.Sí em ppterea renon no, uímus,quía faciem corporis ταί non uídímus:hoc modo nec ipfete nofti:nam tu quoq nonuíj des eam.Si aüt tibínon ob aliud notus es:nifi quía noftí animum tuum:& nos eum nó medio/ citer nouimus ín lítterís tuísiin quibus benedicimus diim, quod tibi δὲ nobís omnibufgy frati bus qui tua legunt;te talem dedit." Liber quidá tuus.ínter cxteranon díu eft;quod uenit ínma nus noftras:qua fit eius infcriptio,nefcímus adhuc.INon e hoc codex ipfe,ut affolet;ín limína. ri pagina pratendebac.Epitaphíü tamen appellari dicebat frater,apud qué inuentus eft:quod: ci nomé tibi placuíffe uc iínderetur crederemus, fi eorum tantü homínü ucl uítas, uel fcripta le! ciffemus,qui iam defundti effent.Cum uero multorü δὲ eo tépore quo fcribebatur:& nuncuf uiuentíd;ibi comemorentur opufcula: míramur cur Πᾶς οἱ cíitulü,ucl impofuerís,uel impofail credaris. Tamen utiliter a te confcriprü eundé librü fatís approbamus.«Τη. expofítióe quog epiftola: Paulí apoftoli ad Galatas:ínuenímus alíquíd, quod nos multum moueat. Si einad fcripturas fanctas admiffa fucrinc;uelut officiofa medacia:quid in eís remanebit authoritatis? Quz tandem de fcripturis illis fententia proferctut: cuius pondere contentíofz falfitatis füb/ ratur ímprobitas?Statím em ut protulerís: fi aliter fapit qui contra nítítur: dícet illud quod prolatum eríchonefto aliquo officio fcriptoré fuiffe mentítum. Vbí ením hoc non poteritif poterit ín ea narratione, qua exorfus Apoftolus ait: Quz autem fcribo uobis: ecce coramdeo quía non mentior: credi affirmaríqy mentítus, eo loco ubí dixit de Petro δὲ Barnaba: Cum uiderem,quía non recte íngredicbantur ad ueritatem euangelijSi ením recte ingrediebantut illiifte mentitus eft.Si autem ibí mentítus eft:ubí uerum dixit? An ibí uerum diíxife uidebitur, ubi hoc díxerít, quod lector fapit? Cur uero cótra fenfum lectoris aliquid occurrerítzofficiofo mendacio deputabítur?INon ením deeffe poterunt caufie,cur exiftimetur: non folum potuifle uerumetíam debuiffe mentiri:fi huic regula conceditur locus. INó opus eft hanccaufam multis uetbís agere prafertím apud te:cui fapienter prouidenti dictum eft fatis. INequafis uero mihí arrogauerim:ut íngenium tuum diuino dono aureum,meís obolis dítare MC Re et quiícg te magis ídoneus,qui opus illud emendet. Neq; enim a me docenduscs, quomodo it tellieatur,quod idem dicit:Factus fum Iudas απ δρ Iudzus:ut Iudzos lucrifacerem,& cetera qua ibi dicuntur compaflione mifericordíasnon fimulatione fallacía. Fít ením απ ζ; grotus, qui miniftrat zoroto,non cum fe febres babere mentítur:fed cá anímo códolentís cogitat, qué admodá fibi feriri uellet.fi ipfe eototaret.INam utíqy Iudaus cfat, Chríftianus αὔτ factus,non ludaorü facraméta reliquerat, qua conuenícter ille populus δὲ lcoítímo tempore quo opottt bat accet μμ” ' leuirtátusreceffiffe couincit.«η libro etíá ᾗ cüctos,quom memiíniffe potuifti fcriptores ecdey 1. enebie Αν, ᾿ fiaftícos,S cor: fctipta comemorafti,cómodíus ut arbitror ficrez, fi noiatis εἰ5 s harcfiarchas AVGVSTINVS HIERONYMO.$o. 152 batacepetat.Sed ideo fufceperat ea celebranda.cum íam Chrifti effet apoftolus:ut doceret nó efTe pernitiofa his t eauellent ficuta parentibus per legem acceperant cuftodire, etíam cam in Chrifto credídiflent:non tamen ín eis íam conftítuerent fpem falutis, quoníam per dominü Tefum falus ipfa, quz ipfis facramentis fienificabatur, aduenerat. Ideoq; gentibus.quod ín ταῦ!& non neceffarío,nullo modo. imponenda efTe cenfebar. : eot AAT 25», σσ ε” 200272 "- ΝᾺ..... (να δν eI o 4aenada fuetos a fide reuocarent onere g Quapropter non ideo Petram emendauit,quod paternas traditiones obferuaret:quod fi face rc uellet;nec mendacíter,nec íncongrue faceret:cpuís em íam fupflua;tamen folita non noceré: fed quoníam gentes cogebat Iudaicarexquod nullo modo poffet;nífi ea fic ageret:tanci; adhuc etíam poft ἀπί aduentum neceffaria faluti forent,quod uehementer per apoftolatum Paulí ue ' rítas diffuafit.NNecapoftolus Petrus hoc ignorabat.fed íd faciebat: timens eos qui ex círcumci"fioneerant.Itagg& ipfe uere correctus eft: δὲ Paulus uera narrauít: ne fancta fcriptura. qux ad fidem pofterís xdíta eft; admiffa authoritate mendacij.cota dubía nuterac fluctuet. Non em. poteft aut oportet litterís explícarí,quanta δὲ cj inexplícabilía mala confequant fi hoc cócefferímus.Poffet autem oportune mínufq; perículofe demonftrari,fi coram ínter nos colloquete^ "mur.Hocergo Iudzorü Paulus dimiferat quod ἐπα! habebant:& in prímis illud, quod íetio/ rantes dei iufticiam,& fuam íufticia uolentes conftituere iuftíciz deí non funt fubiecti. Deinde/ quod poft pa(fioné& refurrectíoné Chrifti,dato acmanifeftato facraméto oratíz.fecundà ον! dínem Melchifedek;adhuc patabant uetera facramenta,non ex cofuetudine folénitatis, fed ex neceflítate falutis,efTe iebrandeue tamen fi nunc fuiffent neceffaría, infructuofe atcg inaníter pro eís Machabasi martyres fierent. Poftremo illud, quod pdícatores eratíz: Chriftianos,| SNR 3 5 NI ?:rtYr("/ 55 sar d Tudxiítácg hoftes legis perfequebantur.Hos ítag; atcp huiufmodi errores δὲ uítía.dícit fe dam ' nare,& ut ftercora arbítratum:ut Chriftum lucrifaceret;non obferuationes leeís fi nore patrío celebraren£: ficut δὲ ab ipfo celebrata funt.fine ulla falutis neceífítate: no ficut Iudzi celebrádas putabant:aut fallaci fimulatione, quod in Petto reprehenderat. ΙΝΕ fi propterea illa facraméta celebrauit:quía(imulauíit fc Iudazü,ut illos lucrífaceret:cur non etíam facríficauít cam: eentibuss [e] : quía δὲ hisaui fine lecce erant,tácg fine lege factus εἴτ cos quoc lucrífaceret: nifi quía& illad q g cp 8 quoq q Éfccit:ut nacura Iudzus:& hoctotum díxít:non ut fallaciter fe fingeret effe quod n6 erat, fed ut miferícorditer εἰς ἐξα fubueniendum efle fentíretzac fi ipfe íneodem errore laboraret: nó fcilicet ' mentientís aftu fed cópatientis affectucSicut eoipfo loco oeneralíter íntulít: Factus fura ínftr, mísinfirmusyut infirmos lucrífacerem:ut fequens códufio:O mnibus omnia factus fum: ut om nes luctífacerem: ad hacreferenda intelligatur, ut cuiufcy infirmitatem tácj ín(είρζο miferatus - appareat, Non em& cum diceret: Quísinfirmatur,& ego non infirmorzinfirmítatem alterius,|——| fimulaffe potíus cj doluiffe nolebat íntelligi.// Quarearripe obfecro te ingenuá& uere Chri JH p[rods eme ftianíam cum charitate fxuerítatem,ad illud opus corríeendum atqy emendandum, δὲ παλινωῶ/ ᾿δίαμ(ας dícitur)cane.Incomparabiliter ei pulchrior eft uerítas Chriftianorü: cg Helena Graz: erbe£m TENER corum, Pro ifta em fortius noftrí martyres aduerfus hancSodomam, df pro illa illí heroes ad - uerfus Troíam dímícauerunt.INeq; ego hocideo díco, ut oculos cordis recípías: quos abfit ut amiíferís: fed ut aduertas:quos cum habeas fanos& uíciles,nefcío qua diffimulatione auertifti: ut non intenderes qux confequantur aduerfa:fi femel creditum fuerít pofle honefte atq; pieac ' ipi fcriptorem diuinorum librorum ín aliqua fuí operís parte mentiri.(/Scrípferá íam hinc alí quando ad te epíftolá,quz nó perlata eft:quía necis pertexít;cui perferendá tradiderá. Ex qua illud míhi fugeeftà eft:cü ifta dictaré quod ín hac quoq prermittere nó debut fi alía eft fen tentía tua;eadéq; eft melíor,tímorí meo libenter íenofcas.Si em aliter fentís,erumqy tu fentís (ná nífi uersfit;melíus effe no pót)ut nó dícam nulla,certe nó magna culpa, meus error uerítati fauet:firecteín αποζβ ueritas pót fauere médacio. De Origene ait qd refcribere dígnatus esr ἰᾶ(cicbáno tantü ín ecdefiafticis litterís fed ín oibus recta δὲ uera qux inuenerímus approbare ' atq; laudare:falfauero& praua(improbare atq; rephédere.Sed illud de prudentía doctrínag tua defyderabá, δὲ adhuc defydero, ut nota nobís facías caipa ei?errata,qbusa fide ueritatis ilt ἊΣ $ BOSE rore 2 wr JG gp Án hene 2 effe nofti, ----------M IINE redi C f P—--]-:[έν feritrja" 2H aka 725 eoru JL 4 Yen h Mein rn, feo e AVGVSTINVS HIERONYMO efTe nofti(quádo ne ipfos quidé pra:termittere uolueris)fübiungeres,etiá ín quibus cauendi οἱ fent:quácj nonullos etíá pratermiferís,quod fcire cuperem;quo cófilio factü fit. Aut fi illud ug lumen forte onerare noluifti,ut comemoratís hzretícísjnon adderes,in quibus cos catholica da narít authorítas:quarfo ne graue fit líttetatío laborí tuoxquo non mediocríter per domíni no, ftii eratíam in latinalingua fanctorum fltudía δὲ accendifti& adíuuifti;id quod tibi per humi, litatem meatu fraterna charítas indicit;ut fi occupationes tux finunt,omníum hareticorü peti uería dogmata,qui rectitudine fidei Chriftianz ufqg ad hoc tempus,uel imprudétía;uel impe; títía,el peruícacía deprauate conati funt,uno libello breuiter dioefta edas.ín noticia εοίν οὖτς aut non uacat propter alía negocia,aut non ualent ppter alienam línguá tam multa legere atq cognofcere.Diíu te rogareanifi hocfoleret effe indicium mínus de charítate przfumentis/Hüc interea fratrem noftrum ín. Chrifto Paulum multü comendo benignítati tuxc:cuíus ín noftris regionibus exiftímationi bonum coram deo teftimonium perhibemus, (.AARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. (Cum non refponderet Hieronymus, Auguftínus eadem ínculcat.C) uod nouum teftamétum ex Grai. corü fontíbus reftítuerít probat. Caeterum nolit íde fícrí ín ueterí teflamento,ex Hebraorum lítteris:ac narrat ín urbe quadam perículofum tumultum exortum ínter cpifcopum ac populum, ob unam uocula. abHiícronymo commutatam.—— (SCHOLIVM. ΔΑ( Quod euangelíum ex Graeco.) Hieronymus dícitfe caftíeaffe magifa fenfum c uerba:quád necilla E el [Je mempéone e x“4[em habemus caftígatíonem. (AVGYVSTINVS HIERONYMO.| ῃ X quo cepi ad te fcribere;actua fcripta defyderare:nundg mihi melior ocartitog TR 9 cafio, d ut per dei feruum,ac míniftrum fideliffimum mihíq; chariffimü,meatibi Xll affetre£ epiftola;qualiseft filius nofter Cypríanus díaconus.Der hunccerte ita Ípe ΞΘ 3 rolitterastuas, ut certíus ín hocrerum genere ἠπίςζρ fperare non poífim. INá nec ftudium ín petendis refcríiptís memorato filio noftro deerit:nec gratía in promerendis,necdili gentíaía cuftodíendis,nec alacrítas ín perferendis,nec fides ín reddendis:tantum fi aliquo mo: do merear: adíauet domínus,& adfit cordi tuo,& defyderio meo:ut fraternam uolütatemnul la maíoruoluntasímpedíat. Quíaergo duas íam epíftolas mífiinullam autem tuá pofteare. cepiteafdem ipfas rurfum míttere uolui,credens eas non peruenife, Quod fi δὲ peraenerüt, aut fortafle tua potíus ad me míníme peruenire potuerunt:eaipía fcrípta,qua iam τα{|| iterum mítte/fi forte referuata funt.Sin mínus,rurfus dí&ta quod legam:dum tamen his refpóderenó graucrís:quod íam díu εἴξας expecto prímas etíam,quas ad te adhuc pref byter litteras prapa/ raueram mittendas,per quédam fratrem noftrum Profuturü, qui poftca nobis colleoa fac?, iam ex hacuíta míerauítineceas tunc ipfe perferre potuitsquía contínuo dum proficiící difpo/ fuit;epifcopatus fatcína detentus:ac deínde ín breui defunctus eft,ctíam nüc mittere uolui: ut cias ín tua colloquía.quam olim inardeftam:& quam uím patíar,quod a me tam loge abfünt fenfus corporis tuí:per quas adíre poffit ad anímum tuum anímus meus mí frater dulcflime, & in domíni membrís honorande.In hac autem epiftola hoc addo,quod poftea dídicimusex Febrxo Ioba te ínterpretat,cum íam quandam haberemus í terpretatíonem tuam eiufdem prophetz ex Graco αἰσαπίο uerfam ín latínum:ubí catnen aferiCcis notati, qux ín Hebrao funt,& in Graco defunt. Obelifcís autem, qua: ín Girzco ínueniuntur,& ín Hiebrazo non(unt, tà riirabili dilieétia, ut qbufdá ín locis ad fingulauerba fingulas ftellas uideamus, fignificátes eadé uerba effe ín Hebrao,ín Graco autem non effe, Porro ín hac pofteríore interpretatione, qua uería eft ex Hebrxo;non eadem uerborum fides occurrit, INec parum turbateooitantem, uel cur ín illa prima tanta dilíeétía ficantur afterifcí: ut mínimas ctíam pattículas orationis ín dicent deeffe codicibus Grzecis,qua: funtín Flebrzis: uel cur ín hacaltera quz ex Hebracis eft, neelíeentíus hoc curatum fit:zut non ezdem partícula: locis fuis inuenírentur. Aliquid inde exemplieratía uolui ponete: fed mihi ad horam codex defuit,quí ex Hebrao eft, Verütamett quía przuolas ingenio;nó folum quid dixerím:uerctià quíd dícere uoluerím: fatís(ut opinor) intelliois,ut caufa reddita quod mouet zdifleras.Eco fane te mallem Giraxas potius canonicis i nobis üt lii fun pat tia Ἢ| HIERONYMVS AVGVSTINO;' ο. 153 “Α΄:mobisiaterpretari fcripturas, quz Septuaginta interpretum authorítate perhibentur. Perdü, ον ο,(p£uneisla »:' sum er erit, fítua interpretatio per multas ecdefias frequétius ceperit lectitar;quoda Grxds| 7 s X. E τὰ ecdefrjs[αεί ecdefize diffonabunt;maxime quia facile coritradictor conuíncitur, Graco prolà/ T to libto.id eft linguz notiffimx: Quifqs aüt ineo quodex Hebrao tranflatum efbaliquo info ων lito permotus füerít;& falfi crimen intendetít:aut uíx,aut nuncj ad Hebrzxa teftímonia perue/ Riturquibus defendatur obiectum, Quod fi etíam peruentum fuerit;tot latinas δὲ Grzcas aithorítates damnari quis ferat? Huc accedít;quía etíam confulti Hebraí;poffunt aliud refponde -reuttu folus neceffaríus uídearís,q etíá ipfospoflis couincere:fed tamé q íudicet,mirü fi potue ». tísinueníre.Nam quídam frater nofter epifcopus,cü lectítarí inftítuiffet ín ecclefia cuí praeit 7,......].... ρων "—Ínterpretationé tuam, mouít quíddam longealiter abs tepofitum apud Ionam prophetádg ν΄" Mi oic eratomniíum fenfibus memoria inueteratum: δὲ tot atii fucceffionibus decantatii: factus. eft tantus tumultus in plzbe,maxime Gracís arguentibus,& indamantibus calumniam falfita tis:ut cogeret epifcopus(ea quippe cíuitas erat)ludaorü teftimoniü flagitare. Vtrü aüt illi im/ perítía, an malicia hoc effe ín Hebraiís codicibus refponderát:quod& εν& latini habebát. Quid plurazcoactus eft homouelut mendofitatem corrigere, uolens poft magnum periculü, non remancte fineplzbe. Vnde etíam nobisuidetur aliquando te quoq; ín nonnullis falli Ρο! tuiffc.Et uide hoc quale fit.in εἰς lítterís, quz nó poffunt collatis ufitatarum linguarum teftímo níjs emeüdarí, Proinde non paruas deo eratías agimus de opere tuo, quod euangelii ex Gr co interpretatus es:quía pene ín omníbus nulla offenfio eft:cum fcripturam Girzcam contuleri mus, Vnde fi quífcj ueteri falfitati cotentiofus fauerít prolatis collatifcy codicibus, uel docetur fiti 31: TH y"2" ᾽ ᾽: zm —.3 fadllime,uel refellitur.Ec fi quadam raríflima meríto mouent;quís tam durus eft quí labori;tà A n utilí non facile ignofcat;cui uicem laudis referre nó fufficit? Quid tibi at uideatur,cur ín multis D ΖΞ "4 aliterfe habeat Hebraeorum codícam authoritas;aliter Grzcorum, qua: dícitur Septuaginta,^^ Me hers n fp "'* uellem dignarerisaperire. Neq; ením paruum pondus habct illaqua fic meruit diffamars&^/7/70"7777 quaufos apoftolos;non folum res ipfa indicat: fed etiam teatteftatum effe memíni:ac per hoc 5 7*— plurimum profueis.fieam fcripturam Gracam quam Septuaginta ínterpretati funtlatineue 7 7*5 rítatireddideris: qua ín diuerfis codicibus ita uaría eft:ut tolerari uix poflit: δὲ(τα fafpecta;ne 77 ín Gracoaliud inueníaturut índealíquíd proferrí,aut probari dubitetur.Breuem putabam fui iw-turamhancepiftolam fed ποίείο quomodo íta míhí dulce fa&tum eft ín ca progredi;acíi tecum s^ loquerer. Sed obfecro te per dominum,ne te pigeat ad omnía refpódere:& praftare mihi quà 15*. tumpotuerís prafentíam tuam. d|;" ((ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS.: (fR.efi pondettandem ad fuperíores Auguftini lítteras Hiíeronymus,copíofe quídem,fed(taut ÁAndab. À"* f(asínterfe comitfos effe dícas.Nam Paulilocus de dí(fimulatíone ac fimulatíone(τα ΔΕ πο de menda εν είο,Ξε Auguftinustantü agit de medacío. δῇ ínterpretationé acríter tuet;& Auguftíniarguméta deno. uertendo ucterí ínftrumento reijcítirridens fabula illa de tumultu exorto ínter plabem& epifcopum, /HIBRONYMVS AVGVSTINO.|| m3 Resfimulepiftolas,imo libellos breues per diaconum Cypríanum tux díenatio, 2^2 nísaccepi,díuerfas(uttu nomínas) quaftiones,ut ego fentío, reprehenfiones opu. ῳ ὡς Pad(culorum meorum continentes. Ad quas ἢ refpondere uoluero.libri magnitudine TL. 24 1:94 opusetit. T amen conabor quantura facere poffum:modumnon credi loneíoris| epiftolz:& feftinanti fratri moram non facere:qui ante tríduum Gp profecturus erat, a me epí^ o ftolas Hacitauít:ut pene ín procínctu hzc qualiacüq; funt,effutire compelleret& tutnultuarío E rujone κ» ani refpondere fétmone, non maturítate fcribentis.fed dictantis temerítatesque plaráq; no in do, frs ΩΣ πέρ ctrínam,fed ín cafum uertítur:xut forti(fimos quoqj milítes fubita bella conturbant:& ante co; cuntur fugere;c poflint arma cotrrípere, Caterü noftra armatura Chriftus eft,& apoftoli Pau|; 1 li inftitutio:qui fcribit ad Ephefios:Affumite arma deí;ut poffítís refiftere ín die malo.Et σαν. Ίων(prar $^ fum:Statefucdncti lumbos ueftros ín uerítate,& induti loricam iuftície,& calciati pedes ín pra, $^' parationem euangelij pacis:faper omnia accipientes fcutum fidei,in quo poffitis uníuerfa tela ^ malieniignita extínguerc:& galeam falutis accipite,& eladium fpiritus, quod eft bum dei NR edis iis"λλσν d νο μα βδωνα Noromanda:^7 PAM For fef ue δα HIERONYMXYVS$ AVGVSTINO. C ra l^ V, 0 Hi$quondamtelis rexDauidarmatus procedebat ad prelium: δὲ quíng; lapides detotrótbag. ἃ cipiensleuigatos;uihil afperitatis δὲ fordium inter huíus fxculí turbínes,in fenfibus fuis effe mg, flrabat:bibens de torrente ín uía:& ídcirco.exaltauitcaput:& fuperbiffimum Golíam,fuo po.. tifimum muaone trancauít: percutiens ín fronte blafphemum:& in ea parte corporís uulne,. rans,ín qua δὲ przfümptor facerdotíj Ο gías, lepra percutítur δὲ fanctus eloríatur in diio dícés Signatum eft fuper nos lutnen uultus tui dic.Dicamus ígitur δὲ nos:Paratum cor meum deus,. paratum cor meum cantabo& pfallam ín gloría mea.Exurge pfalteríum& cithara.exurgam di: n qut fort luculo:ut ín nobís poffit impleri: Aperí os tutim,& ego adimplebo illud. Et düs dabit uerbum. Dupummbas euangclicantibus uirtute 1 multa. Te quoq; hoc ipfum orare non dubito:ut internos contenden: tes uerítas fuperet.INo em tuam quarís olori&fed Chrifti. Cáq, tu uícerís,& ego uíncam.fi meü errorem intellexero: δὲ econtrario me uíncente, tu fupetas:quía non filij parentibus;fed parétes. fils thefautigant.Et ín Paralipomenonlibro legitmus,quod filij Ifraclad puenandü proceffe,. rínt mente pacifica:ínter ipfos quoq gladios.& effufiones fanguínís δὲ cadauera pftratonsnon. faam fed pads uictoríá cogitantes.Refpondeamus igit ad omnía:ac multiplices qua-ftiones fi. Chriftus iufferit,breui fermone foluamus.Pratermitto falutatíóís officía,quibus πιοῦ demuL ces caput:taceo de blanditijs,qbus reprehenfioné meániterís confolarí:ad ipam caufam ueniá,. «(ΠΡ είς accepiffe te libri meum a quodá fratre qui tituli non haberet;in quo fcriptores ecdefíar. ZI Meng d ftícos tam Gitzcos cg latinos enumerauerím. Cüq ab eo quxreres(ut tuís uerbis utar)cur limi,. fry forihuy ἐπα 7. maríspagínanon ig infcripta,uel quo cenferetur nomíne: ref, pondiffe appellari Epitaphiü:&. edidi male f jah» argumentaris, quod recte fic uocaretur, fí eorum tantum ucluítas ucl fcripta ibi ἐς, quí. um oti Ao iam defuncti effent. Cum uero multorum& eo tempore quo fcribebatur:& nuncufqy uiuen tium ibícommemorentur opufcula, mírari te,cur ei hunctítulum ímpofüerím, Puto intellige; re prudentíá tuam,quod ex opere ipfo titulum potueris intelligere. Leoifti enim δὲ Gracos& latínos. quí uitás uirorum illuftzium defcripferunt, quod nuncj Epítaphiü títulum indide rínt.fed de illuftribus uirís:uerbi oratía, ducibus, philofophís,oratoribus,hiftoricis, poetis, epi. cis.phyficis.tragicis.comícis, Epitaphium autem proprie infcribítur mortuorum:quod quidem ín dormítione(íanétz memoríz)NNepotíani pref byteti olim feciffe me noui. Ergo hic liber ud. de illuftzibus uírissuel proprie de fcriptoribus ecdefiafticis appellandus eft:licet a plarífqy emé datoribus imperitis,de authoribus dícatur ínfcriptus.(/ Secundo loco quaris;cur dixerim in cá I ara de Pe mentarijs epiftolz ad Galatas, Paulà id ín Petro nó potuifle reprehendere, quod ipfe fecerat: ^ Í»»,"cin alio SER fimulationé, cuíus ipfe teneba£ reus:& afferis reprehenfioné apoftolicá;na. ea Doudag vprthn, gg difpenfatoriam,fed ueram:& me non debere docere mendacii, fed uniuerfa qua fcripta Ὅη- Khan m foem funt íta(onare;ut fcrípta funt. Ad qua prímum refpondeo,debui(Te pradentiá tuam prafati cula cómentaríorü meorum meminifle,dicentis ex perfona mea.Quid icitur ego ftultus;aut te meraríusqui íd pollícear,quod ille nó potuit? Minime, Ὁ uín potius ín eo mihí uídeor cautiot. atq timídior, quod imbecillitatem uíríum mearum fentíens,Orígenís cómétaríos fecutus fum:. Scripfit eiriilleuir in epiftolam Pauli ad Galatas quing; propria uolumína:& decimü Stroma teon fuorum librum, comatíco fuper explanatione eius fermone copleuit. Tractatus quoq; và: tíos& excerpta.quz uel fola poffent füfficere,copofuit. Prxtermitto Dídymü uidentem meii, -& Apollinariá Laodicenum,de eadefía nuper egreffum:& Alexandrum ueterem haretici-Ew febítim quoq; Emifenum δὲ Theodorum Heradeotéqui& ipfi nonullos fuper hacre cométu/ rios reliquerunt. E quibus fi uel pauca decerperem:fieret alíquíd;quod nó penítus cótemnere£. Itaq ut fimpliciter fatear.leoi hazcomnía:& ín mente mea plurima coaceruans, acto notatio: uel mea, ucl aliena díctauí:necordínís,nec uerborum interdum,nec fenfuü meme. Tam ἀπί mi ferícordía eft: ne per ímperítíá noftrá ab alijs bene dicta difpereant:& nó placeant inter extra/ neos;qux placent ínter fuos. Sí quíd ígitur reprehenfione dignum putaucras ín explanatióe tio: ftra.erudítionís tua fuerat quxrere:utrum ea qua fcripfimus haberentur ín Gris: ut fijll no dixiffent:tunc meam proprie fententíam condemnarces:prafertím cum libere ín prafatione con feffus fim, Ο εἰσοπίς cómentaríos me effe fecutá,& ucl mca,uel aliena dictafle:& ín fine eiufdé capituli, quod reprehendis.fcripferím.Si cuí.ifte non placet fenfus:quo nec Petrus peat, os KM: j:.. Paulus ἐμὴ ab pm C eliam 4d βπρε i HIERO.AVGVSTINO.' τ᾿$0. 15 4. ; 4A Paulusptocaditer oftenditar ateuííTe maiorem:debet exponere,qua confequentía Paulus iral 1-5. us n ἢ tero reprehendat;quod ipfe cómifit.Ex quooftendi me;non ex definíto íd defenderequod ín. 57,7 7, Gracis legeram:fed ea expreffiffe qua: legeram:ut lectorís arbitrio derelínquer&utrum prob&(νὴ aora Jefe; ἃ da cfentan improbanda.Tu igitur ne quod ego petíeram faceressnouum argumentü repperi. 57/7. ἣ Πίρας aflereres gentiles qui ín Chriftum credidiffent/legis onere liberos:eos auté qui ex ludas crederent.legí effe fubiectos:ut per utrorüqy perfonam,& Paulus recte reprehenderet eos qui legem feruarent; quafi doctor gentíutm:& Petrus iure reprehendetetur,quí prínceps círcücifio/ S nisid imperauerit gentibus quod foli q ex Iudais erant, debuerüt obferuare.Hoc fi placetímo . quíaplacet:ut quícung; creduntex Iudzis, debitores fintlegis faciendz:tu ue epifcopusintoto—' 4,^"^ orbe notíffimus debes hancpromuleare fententiam:& ín affenfum tuum omnes coepífcopos ^"f" trahere.Ego ín paruo tuguríolo cum monachis,id eft cum copeccatoribus imeis,de magnis fta tuere non audeo,nífi hoc íngenue confiteri;me maiorum fcripta legete:& ín cómentarijs fecun, dum omníum cófuetudinem,uarías ponere explanatíones:ut e multís fequatur unufquifg; qd? uelit.Quod quidem teputo δὲ in fzculati lítteratura,& in diuinis libris legiffe δὲ probaffe. Hác autem explanationem:quá primus Origenes in decimo Stromatcon libro:ubi epiftolam Pauli ad Galatas interpretatur:& cxterí deinceps interpretes fant fecutí:illa uel maxime caufa fubine ttoducuntzut Porphyrío refpondeant blafphemanti,qui Pauli arguit procacitatem, quod pría i tipem apoftolorum Petrum;aufus eft reprehendere,& arguere ín faciem: acratione conftrínoe Ur. m te,quod male fecerít;id eftin eo errore fuerit:in quo fuit ipfe,qui alii arguit delínquenté. Quíd m dicam de Iohanne, qui dudá in pontificali eradu, Cóftantinopolitaná rexit ecdefiá:& proptíe N fup hoccapitulo latiffimü exarauitlibrü: in quo Origenis& ueterum fententiá eft fecutus. Si MN igitur me reprehendis errantem,patere me quaro ettare cam talibus:& cii me errorís meí ταν δὰ tos focios habere pfpexerís: tu ueritatis tnz faltem unü aftipulatoré proferre debebís. εἴας de PONE uq explanatione unius capituli ορί οἷα Δ Galatas.(/ Sed ne uidear aduetfustatione tuá niti tes Nanr/^n ooo νηός ἢ n ftiam numero,& occafione uirorum ílluftrium fübterfugere ueritatem;nec manum auderecon 5.1 εν ο(me yr. 3 " B frerebreuiter de fcripturis exempla proponam.In acib usapoftolorü uox facta eft ad Pettü,, v^ 7o. /0 fort xz dicens:Surge Petreoccide δὲ manduca:id eft omia anímalía quadrupedum δὲ ferpentiü tetra,^^» do t δὲ uolatili coclí.Quo dicto;oftenditur nullum hominé fecundá naturá effe pollutá. fed aqua» ἐμ litetomnesad Chrifti gratiam prouocarí. Ad quod refpondit Petrus. Abfit,quía nung mar p ducauícómune& immundü.Et uox ad eum de coelo fecundo facta eft; dicensiQuze deus mun) du dauíttu ne cómune dixeris.Iuit itaq; Cefaream:& inoreflus ad Cornelíum,aperiens os fui di di xit: In ueritate comperi, quía non eft perfonarum acceptor deus:fed in omi gente quí tímet e a& operatur íufticíam;acceptus eft illi.Denígg cecidit fpiritus fanctus fuper eos,& obftupueratit T: ex circücifione fideles,qui uenerant cutn Petro;quod& ín nationes eratía fpiritus fancti fuiffet js effufa, Tuncrefpondit Petrus: Nunquíd aquam quis prohibere poteftxut non bapticentur hí, ki quí fpirítà fancti acceperunt.ficut δὲ ποστς íuffit eos ín nomíne Iefu Chrifti bapticarí. Audie runtauté apoftolí& fratres,quíi erant ín Iudza,quiíà δὲ gentes receperunt uerbum ἀεί, Cü auté aícendiffet Petrus Hierofolymam,difceptabant aduerfus íllum,qui erant ex círcücifione, dicen; si tcs:Quare íntroifti ad uítos przputíum habentes,& manducafticum illis?Quibus omni ratio " neexpofita:nouiflime orationem fuam hoc fermone condlufit.Si ergo eandem eratíam dedit » illis deus.ficut δὲ nobis,qui credidimus in drim Iefum Chriftum:ego quis eram,qui poffem pró 2 hibere deum?Hlis auditis tacaerunt,& glorificauerunt deum,dicentes:Ergo δὲ gentibus pernité " tíam deusad.uítam dedit.Rurfum cum multo poft tempore Paulus δὲ Barnabas ueniffent An ni tíochíam:& congregata ecdefia,retuliffent quanta feciffet deus cum illis: δὲ quía aperuiffet deus gentibus offlum fidei quidam defcendentes de Iudza docebant fratres atq; dicebant: Nifi ci^ cücidamíní fecundá moré Moyfi;nó poteftis falui fieri, Cómota igitur feditíone nó mínima ad uerías Pauli& Barnabá,ftatuerü afcédere& ipfi q accufabant£,& hi q accufabát ad apoftolos & pibyteros Hierofolymá fup hac quaftióe.Cüq; Hierofolymá perrexiffent,exurrexerunt qdá de harefi pharificonzqui crediderát in Chriftá dicentes:Oportetcírcücidi eos& pracipere illis, ntíeruent legem Moyfi.Et cum magna fuper hocuerbo oriretur quaftio:Petrus folita pes | os: ες 2 ες: Vírá CRINE IN Mm ανν εσενα 2, 1 HIERONYMVS AVGVSTINO. Y C te Viri(inquicfratres;nos(citis quoniá ab antíquís dicbus ín nobis elegit deus per osmet ay. direcentesuerbum euangelij& credere:& qui nouit corda deus teftimonium perhibuit, dans: illis fpiritum fanctum ficut δὲ nobis, δὲ nihil difcrcuit inter nos& illos fide purificans corda il lorum.INuncautem quíd tentatis ímponere ittgum fuper ceruicer difcipalorum,quod neq pa: tres nofríneq; nos portare potuimus?Sed per gratíam dii noftri lefu Chrift credímus fala. £i, quemadmodum& illi. Tacuit autem omnis multitudo,& ín fententíam eíus lacobus apofto lus,& omnes fimul prefbyteri tranfierunt.Hac non debét molefta effe lectori, fed δὲ mihi& illi utilía;ut probemusante apoftolum Paulum nion ignoraffe Petrum príncipem huíus effe deae tiJegem poft euangeliü noneffe feruandám.Denicy tant authorítatís Petrus fuit, ut Paulus inepiftola fua(ripferit:Deinde poft atmos tres uení Hietofolymam uídere Petrum, δὲ manfi apud ei diebus quíndecim. Rurfumqy ín cofequétibus: Poft annos quatuordecim aícendi ite —.. mmhHierofolymam eum Barnaba;a(fumpto δὲ Títo. Afcendi autem fecüdum reudlationem; woo thererst 07» /m/'& expofui di eiseuangeliti quod praxdíco in gentib?,oftendés.fe n6 habuiffe fecurítaté pdican γημνῖς habe s à fa di euangelij,nifi Petrí& cxteron: apoftolon: q cá eo erant fuiffet fententía roboratü. Statimgy ὁμα Τα(Iro Defu imr, fequitur.Separatím auté hís,quí uidebantur aliquid effe, ne forte ín uacuum currerem, aut cur tal. qua feeveenui^" eurriffem.Quare feparatim δὲ non publice? Neforte fidelibus quí ex numero Tudzorum, leé m tuamgrlin ἂν quf putabant efle feruandam,& fic credendum ín domino faluatore;fidei fcandalum ELS ο δὲ eo tépore οὔ Petrus ueni(Tet Antíochíá:licet hocapoftolom: acta nó fcribant.fed affirmáti Paulo credendá fit:ín facie illi Paulus reftitiffe fe fcribit:quia reprehéfibilis erac.Prius em dj ue nitent quidáa lacobo, cá gétibus edebat:cü aütueniffent.fubtrahebat fe δὲ fegregabattimés £osq ex citcücifioe erát.Et cofenferüt fimulationi eíus czterí Iudzí: ita ut Barnabas adducereé ab hisín illá fimulationé.Sed cá uidiffem(inquit)qd'nó recte ingrediebant ad ueritaté euáger li:dixi Petro coráomnibus:Si tu cum fís Iudzus;gentilíter δὲ non Iudaíce uiuis, quomodo co Dp gisgetes Iudaigarez δὲ cxtera.INulli ergo dubium eft;quod Petrus apoftolus fentétiz huius; cuius nunc prauarícator arguítur,prímus author extiterit. Caufa autem prauarícatíonis timor eft ludzorum. Dicit ei fcriptura, quod primum edebat cum eentibus:cam aüt ueníffent qui; dam alacobo/fubtrahebat fe δὲ fegregabat:timens cos qui ex circücifione erant. Timebatauté Iudzos,quotum erat apoftolus:ne per ocafioné gentilium a fide Chrifti recederent: δὲ imita: tor paftorís boni,perderet Regem fibi creditum, dm etgo oftendímus Petrum bene quidem ;-. feníiffe deabolitionelegis Mofaica:fed ad fimulationem obferuandx eius tímore cópulfums C shi pir m^ Wideamusan ipfe Paulus quialium arguíttale quid fecerit. Legimus ín codem libro: Peram/ 1d βαν 29 n7". Bulabataüt Paulus Syriam δὲ Cilicià confirmans ecdefias.peuenitq; in Derben& Liftram:& ptr m. RYeno ece difcipulus quidam eratibi nomine Timotheus filius mulieris uiduz fidelis patre auté gea εἰ 1. Ε]αίς aüt teftimoniüi reddebát qui Líftris erant,& Iconio fratres.Hácuoluit Paulus feaam proficifci, δὲ affumés circücidit eum propter Τάσο», qui erant ín illis locís.Scicbant em omnes, quod pater eius gentilís effet.O beate apoftole Paule quí in Petro reprehenderas fimulatio üem,;quare fubtraxiffet fe a gentibus propter metum Iudzorum, qui ab Iacobo uenerant:ai Timotheum filium homínis gentilís,utiqy δὲ ipfum gentilem(neq; em Iudxus erat;qui nó[με rat cítcücifus)contra fententiam τα circücidi coecifti? Refpondebis mihi: Propter ludos, qui erantín illíslocís. Ὁ αἱ igitur tibi enofcis ín circumcifione difcipuli uenientís ex gentibus:igno fce δὲ Petro pracefforí tuo,quod CK fecerit metu fidelium Iudzorum.Rurfam fcriptum eft: Paulus uero cam adhuc faftínuiffet dies multos,fratribus ualedicens nauigauít Syríam, δὲ cum eo Prifcilla& Agla, δὲ totódit fibi a Cenchreis caput:uotü ern habucrat.Efto ibítímorc Iudzo ram cópulíus fit facere quod nolebat, quare comá nutríuit ex uoto:& poftea eam ín Cendhreis totondit ex lege, quod Nagatxí quí fe deo uoucrint, iuxta praceptum Moyfí fácere confüc/ üerüt? Verum haecad comparationem cíus reí qua fequitur parua funt. Refert Lucas[ασ(αῦ pr hiftoríz:Cum uenifTemus Hierofolymam,libenter fafceperunt nos fratres:& fequenti die Iacobus& omnes fcniores,qui cum eo erant;cuangelío illius comprobato,diíxerüt ei: Vides fra tet,quot milía funt ín Iudzxa,qui crediderunt in Chrifto:& hí omnes azmulatorcs funt legis. Au dierunt autem de te,quod difceffionem doceas a Moyfecorum quí per centes funt lis inm S d) ícen τι T rf HIERONYMVS AVGVSTINO.^-$0. 1946 dícens non debere eos círcücidete filios fuossneq, fecundutm confüetudinem ingredi. Ο μίαν). go eft? Νέα; oportet conuenire multitudinem. Audíerunt ením te fuperueniffe. Hoc οσο fac, quod tibi dícímus,Sunt nobis uiri quatuor uotum habentes fuper fc.His affumptis fandtifica te OS& impende ín eos,ut radant capíta:& fient omnes quía qux de te audierunt falfa funt: fed ambulas& ipfe cuftodiés lege. Tac Paulus affumptis uirís,poftero die purificatussiny trauít cumillis in templü;annuncíans expletíonem dierum purificationis: donec offerretur pra unoquog;eorum oblatío.O Paule δὲ ín hoc te rurfus ínterro go:cur caput raferís.cur nudi peda[ία exercueris decerímonijs Iudzorum: cur obtuleris facrificía:& feeandum legem prote ho-Ἢ Πία fueríncímmolatz? Ντίῳ refpondebísne fcandalicarentur, quí ex Iudzis credíderunt, δί»tà mulafti ergo Iudzunn,ut Iudzos lucrífaceres:& hanc ipfam fimulatíonem Tacobus,& cxteri te. πὰ docuere prefbyteri:fed tamen euadere non potuífti: Orta ein feditione,cüi occidendus effes: ra» ἣν ptusesatribuno:& ab eo miffus Cefaream.fub cuftodia militum dilicenti;nete Iudei quafi fi hil mulatoré acdeftructoré legis occiderent.Atq; inde Romá perueniens,in hofpítio quod tibi co» iD duxeras,Chriftü δὲ Iudzis δὲ gentibus prxdicafti,& fentétía tua, Neronis eladío cófirmata eft. fDidicimus;quod ppter metü Iudzoráü δὲ Petrus δὲ Paulus equaliter finxerínt felecís pracez:; pta feruare; Qua igitur fróte,qua audacía Paulus in altero rep rchédit,quod ipfe.cómifit?Eeo;. Quo audaona IDidag imo alij ante me expofuerunt caufam quá putauerant:non officiofum mendacium: defendena 77 159 vmm bres ^"——— o vus — 2f n 2]: ΕΝ 33: LS 2,2... tes.ficut tu fcribís:fed oftendentes honeftà dífpenfation&ut& apoftolorü prudentíam demon ply mp s ftrarent;& blafphemantis Porphyrij impudentia coercerent;quí Paulum δὲ Detrum puerili: dir "* dtinterfepugnaffecertamine:mo exarfiffe Paulum ín inuídíam uirtutum Petrí,& ea fari ρε: 1 ""8 iactanter,quuel nonfeceritmuel fi fecetit, pcaciter fecerít:id in alio reprehendés quod ipecómi-] t feríc.Interpretati funt illi ut potuerunt. Tu quomodo{Π locum zdifferas:utig; meliora dictu €?^? musquíiueterumfententíá reprobaftiz$cribísad me ín epiftola tua(neq; ein a me docendus. P b es)quomodo intellieatut;quod ídem dicit:Factus fum Iudzis tanc Iudaeus,& catera, quzibi C 57d WERE. "*— dicunturcompaflione míferícordíz:non fimulatione fallacia:, Fit er tang eger, quí. miniftrat^77 55.57»)—] "^ egroto,noncum fefebres habere mentítur:fed cum animo códolentis cogítatquéadmodá fibi- to Jude sf| tm ᾿ feruiriuelletfi ipfe egrotatet.[Nam utíq; Iudzus erat, Chriftianus autem factus: non Iudxorü--| πὶ^ facramentareliqueratquz conueníenter ille populus&legítímo tempore quo oportebatacce2| u^ peratIdeogfufcepiteacelebranda;cum íam Chrifti effet apoftolus:ut doceret non effe pernia| - tiofa his,qui ea uellent ficuta parentibus per legem acceperant cuftodireetíam cum in Chrifto.] " credidíflentinon tamen ín eís am cóftituerent fpem falutís: quoniam per diim lefun falus ipfa-] qux illis facramentis fignificabatur aduenerar. ἶ otíus fermonis tui(qué difputatioe longiffima.| protraxifti)híc fenfus eft:ut Petrus non errauerít ín eo;quod hís qui ex Iudas credíderant— equ. feris tauerít legem effe feruandam: fed ín eo a recta línea deuiarít, quod eentes coegerit iudaigare.. 67^ «5—Coegetitaüt,non docentís impetio.fed coucríationís exemplo.Et Paulus non contratía fit lo.. cutus hísquz ipfe oefferat:ifed quare Petrus«os quí ex gentibus erant iudaicare compelleret.: Fixcercoüma eft quaftíoís,imo fentétíz ruz:uc poft cuágeliti Chriftibene faciant Tudzi cre détes.filecís mádata cuftodiát:hoc eftfi facrificia offert quac obtulit Paulus;fi filioscircücidát; fi(abbatà feruentut Paulus ín Tímotheo,& οὖς obferuauere Iudzi.Si hocuerü eftiin Chérin thi δὲ Hebionis harefim dilabimur:q credétes ín C hrifto ppter hocfolá a patrib?anathemati, zati funt, qd' leeís cerímonías, Chrifti euágelio mifcuerüt:&(ic noua cofefli funt;ut uetera non. .. amítterét. Quid dicá deHebionitis, q Chriftianos efle fe fimulant? Vfqy hodie p totas oriétis 75 fynagocas inter Iudzos harefis eft, quz dicit M íneorü:& a Pharifzis πᾶς ufq; dánaturiquos e uulgo INazarzos nuncupant;quí credunt ín Chrift fili dei πατῇ deuirgine María:& eum di2 m^ cmteffe quítub pontío Pilato paffus eft δὲ refurrexitsin quem& nos credimus: fed dá uolunt. 7^^—&ludxieffe& Chriftianinec Iudzi funt,nec Chriftíani.Oro ergo teut quí noftro uulnufcur. 7 lomedendumputas quod aai foratum,imo punctü ut dicitur:buíus fentétize medearís απο» s rí,quod lancea:&(ut íta dícam)phalaricz mole percuflum eft. Ρύρορ enim eiufdem eft críminis, "' inexplanationefcripturarum diuerfas maíorum fententías ponere:& barefim fcelerati(fímam. E ERE €—————— A! κακίαι inxcdefiam íntroducere.Sin autem hxcnobís incumbit neceflitas:ut Judacos cum legíti ον. cc 3 mís ΜΗ νο, 7 ος dtr" pago loquar.& redam HIERONYMV$S AVGVSTINO. C misfuísfufcipiamus:& licebit εἰς obferuare in ecdefijs Chrifti, quod exercuerunt ín fynagosis Satanz:dicam quod fentío:nó illi Chriftiani fient, fed nos Iudaos facient. Quis em hocChri, ftianorü patienter audíat,quod in tua epiftola cótínc£ Judas erat Paulus, Chriftianus aütfa '&us,nó ludxorü facraméta relíquerat,qua conuenieter ille populus& legítimo tpe quo opot/ tebat acceperat: ideoq fufcepit celebranda ea.c íà Chrifti effet Bpoftolus:ut docetet nó effe p niciofa his qui ea uellent ficut a parétibus p legé acceperant cuftodire.Rurfum obfecro teat pa ' cetua,meü doloré audías.ludaon: Paulus cerímonías obferuabat,cü íam Chrifti effec apofto —— Jus:& dicis cas nó effe pniciofas his quí eas uellét ficut a parétibus ac peris cuftodirezEgo ed ante müdo,libera uoce pnuncio:cerímonías Iudzos& pníciofas effe gef£ oe(ras amortíferas Chriftianis: δὲ quícüqy eas obferuauctit fiue ex Iudais,fiue ex eentibus,ei ín bara; thrüdiaboli deuolutá.Finis em legís Chriftus ad iuftícía omní credéti,Tudaco fcilicet δὲ centili Moyov τον bye tmntepe Καρ eii omní credétí erít finis ad iufticiá,(i Iudzus excipi£.In euágelio legimus:Lex& pphe, ὀδηννννι- /Me[rori rte«e ad Iohanné baptiftà Et ín alío locozppterca ergo magís quarebát οὔ Iudai ínterficere poviog, re pef^*^ cata nonfolumfoluebat fabbatum:fed δὲ patré fuum dicebat effe deci;zqualé fe faciés deo.Et δα de De plenitudíne eíus nos omnes accepimus, ratíá pro gratía:quía lex per Moyfen data ἡ fyero(δίνην 00 pori be ipis id fiet;;, us 1} Necchfo». eftgratíaaüt δὲ ueritías p Icfum ΟΠΗ facta eft.Pro legis eratía qua practeríjt,gratiá euáoeli mU H 4 ea;^o Accepim? pmanenté:& p umbrís& imagínib?ucteris inftruméti,uerítas plefum Chriftü fada e oen^an; eftHieremíasquoq ex pfona dei uaticínat:Ecce dies ueniüt dicit düs,& confummabo domai C AMoR e onec ft i Mrael& domui Iuda tetamétü noud:nó(ες 4 teftamétü qd difpofui patrib?eor» in diequa ἡβ»νὐ pereo redo apphendímani eonsut educeté cos de tetra Acgypti. Obferua qd dicat; quod nó populo gen tiliii;ei qui ante nó receperat teftamétü:fed populo Judacomz cuí legé dederat per Moyfen.teftay mái noui euágelij repromittat:ut nequacj uíuát ín uetuftate litcerz fed ín nouitate fpüs.Pau lus aüt fup cu?nücnoie quxftio uentila£ crebras huiufmodi ponit fentétías;e qbus breuitatis ftudio pauca fübnectam.Ecce ego Paulus dico uobís,qr fi círcicídamíni, Chriftus uobisnihil prodeft Et item; Euacuati eftís a Chrífto,qui ín lege iuftificamíni;a eratía excídiftis.Et infra:Si D fpü ducimini.iam no eftís fub lege. Ex quo apparet,q fub lege eft:no dífpenfatioe(ut noftriuor uere maiores)fed uere(ut tu M s fpirità fanctü nó pae Qv ία aüit(int pcepta lega lía.drio docéte difcamus.Ego(inqt)dedi εἰς pcepta nó bona, δὲ íuftíficatíóes,in qbus nó uiuant ineis.Fiacdicimus:nó quolegé iuxta Manichacü δὲ Marcioné deftruamus:quá δὲ fanctá& fpi «titalé iuxta apoftolá nouimus:fed quía poft uenit fides& téporá plenítudo: mifit deus filia fui natü ex muliere factü fub lege,ut eos q fub lege erát redimeret:ut adoptioné filiore redpo 'em?:3 nequacj fub pxdagogo:fed fub ἐπα δὲ diio hxrede uíuam?.(9 εαέ inepiftolatua: ."INGideoPetrü emédauit;qd' paternas tráditióes obferuaret:qd' fi facere uellet;necmendaciter, -ecincoerue faceret. Iteg díco: quádoqdé epifcop?es, ecclefians Chrifti magifter:ut pbesuem zl L du effe qd' afferis:fufcipealiqué Iudzonq factus Chriftianus, natá fibi filiü circücidat:q obferuet [ts e» e v m» e"77. fabbaráigabftineatacibis dsde*creauitad utendü cü eratiarüactione,q quattodecima diemé loris eminet ay. fis prímiagnü mactet ad uefperá:& cü hoc fecerís.ímo nó fecerís(fcío em te Chriftiand,& rem υπο a nb γρ facrilegá nó facturü uelis ποῖίο,ευᾶ fententía reprobabís:& tunc fcíes opere,difficilius effe cófiti E» ΡΥ: mare fua:cgalíena rephendere, Acneforfitan tibi nó crederemus, imo nó intelligeremus quid -diceres(frequéter ern ín long fermo protractus caret intelligentía:8& dum non fentítur, minus - reprehendit)ínculcas δὲ replícas: Hoc Iudaorü Paulus dímiferat,quod malum habebant.Qd eft πια] Iudzon: quod Paulus dímiferatz Vtíqy illud quod fequit:quod ignorátes dei iuftiaá, δὲ fuá uolentes coftítuere,íufticize dei nó funt fübiecti.Deinde quod poft paffionem& refurre '&ionem Chrifti,dato ac manifeftato facramento eratíz fecundi ordínem Melchifedelcadhuc putabant uetera facramenta;nó ex cófuetudíne folénítatís:fed ex neceffitate falutis efle celebrá/ da:qua:tamé fi nácy fuiffent neceffaría,infructuofe atqy ínaníter pro eís Machabai martyres : fierent.Poftremo illud,qd' pdicatores στατία: Chriftianos,Iudai tácj hoftes leeis pfequerent. - Hosatq; huiufmodi errores δὲ αἰτία dicít(e damnare:& ut ftercora arbítrat,ut Chríftà lucrifa/ ceret.Dídicimus perte: quz apoftolus Paulus mala reliquerit Iudaorurm:rurfum te docéte di fcamus,quz bona eorü tenuerít.Obferuationes(inquies)legís:quas more patrío celebrát: fit ! ab íplo "- m. ——LG iab uu Dum. dan —— c u— ας πμ, E Neon Toa er o ll: e ÜO CU» TOM) ber Ab, ολ(^ 210)? Jn) HR Aa σκάει l4^l ber rl» slo ed“ον 20 22ο aen tla 5d Oporfeyg cher s 78 εν BRONYMYS AVGVSTINO.«ο. 196 ab ipfo Paulo celebrata funt.fine ulla falutis neceffitate.Id quid uelis dicere/fineulla falutisne;— A ceffitate;nó fatis íntellieo.Si em falutem nó afferuntcur obferuant'? δ auté obferuanda funt. νου Ὁ 6o utiqp falutem afferunt: maxime quz obferuata, martyres faciunt.INó ein obferuarentnifi affer 75 2s 74; rent falutem. ες, eim índifferentía funt inter bonutn δὲ malum:ficut philofophi difputát.Bo, τ; σι ΣΦ τε 2/0 num eftcotinentía:malà eft luxuría.Inter utrüq; indifferens,ambulate,dieerere aluiflercoraca 1, s o ρα pitis naribus purgamenta protjcere,fputis rheumata iacere.Foc nec bonum,nec malum eft: fi. A amm M Ψε λεν τε εἴ feceris fiue non fecerís,nec iufticiá habebis,nec iniufticiam.O bferuareauteleoíscerímo]^———— ως Ε are Ce 4. 4—Q——— 4 5mm crma ΑΒ maa nias,non poteft effe indifferens:fed aut bonum eft,aut malum eft. Tu dicis bonum:egoaffero—; Lear nbi ἡ malum:& malum non folum his quí ex gentibus:fed& hís qui ex Iudaico populo credíderüt. epar rod ἮΝ Inhocnifallor loco,dum alíad uítas.ín aliud deuoluerís.Dutm ei metuis Porphyríü blafphe Ai! Η ΄ 2 D ΄» ΄ , manteminHlebionis incurris laqueoshís qui credunt ex Iudaeis obferuandam legem effe de; i cernens.Et quía perículofum intelligis effe quod dicis.turfum illud faperfluis uerbis temperare conaris/fine ulla falutís neceflitate:nó ficut ludai celebranda putant, aut fallaci fimulatione;qd' Paulusin Petro reprehenderat. Petrus ἱρίταν fimulauít legis caftodíam.]fte autem reprehen for Petri;.audactet obferuauit legitima Sequitur em ín epiftola tua: INfi propterea illa facra; menta celebrauit;quía fe fimulauít Iudzir,ut íllos lucrifaceret:cur nó etiá factificauit cà cétibus, quia δὲ his 4 fine lege erát;tácj fine lege factus εἴτις eos quocp luctifaceret?nifi qa δὲ illud fecit, .utnatura Indzus:& hoctotü dícis:nó ut Paulus fe fingeret effe quod non erat. fed ut mifericor, "t— diterita fübuenienduni efTe fentíret;ac ἢ ipfe ín eo errore laboraret,non fcilicet mentientís aftu, 7"—(fedcompatientis affectu.Bene defendis Paulum.quod non fímulauerit errorem Iudxorá: fed| i tu uere fuerít ín errore:Negy imitari Petrü uoluerít mentientem:ut quod eratmetu ludzorá diffi| *— mularetifed totalibertate ludum effe fe diceret. Noua daementía apoftolidum Iudzos Chri| $ ftinosuultfacereipfe Iudzus factus eft.Non ením poterat luxuríofos ad frugalitatem redu; 1 Ην^«erehífifeluxuriofum probaffe:& miferícorditet(ut ipfe dícis)fubuenire miferís:nifi fe miferi| s ipfefentiret, Vereenim mífelli δὲ mifericordíter deplorandi, qui contentione fua δὲ amore legís µ 7 abolítz;apoftolii Chrifti fecere Iudzeum.INec multum íntereft ínter meam δὲ tuam fentétíamz] à»— quaego dico,& Petrum δὲ Paulum timore fidelium Iudzorum, leoís exercuiffe,imo fimulaffe S. μὰ ΘΝ autem afleris hoceos fecifTe dementer:non mentientís aftu fed compatientis a£| ik— fectudummodoillud conftet,uel metu,uel mifericordía cos fimulaffe fe effe quod non erant, 4/ Í cA: bm x^ Jlludautéargumentá quo aduerfum nosuterís.quod& gentilibus debuerit eentilis fierí, fi Τα» /// 7*0 277175 αν. daisludxusfactus eftmagis pro nobis facit.Sicutem no fuit uere Iudzus:ficnecuere gentilis | erat.Et ficut nó fuit uere oétilis: fic necuere Iudzus erat.In eo aüt imitator gentiü eft:quía ppur"^ aV P ti tccipitín fide Chrifti:& indifferenter pmittituefci cibís quos dánát Iudzi,nó culti;uttu ρα)^^^ 7^7 70777 tasídolorü. In Chrifto em Iefu, nec cítcücifio eftaliqd.nec praputiá.fed obferuatio mádatori , dei. Quazfo igit ce:& iter atqp íterü obfecro:ut íenofcas diífputatiuncula: mez:& quod modi , meücgreffusfum, tibi ímputes, 4 coegifti ut fariberem,& míhí cá Stefichoro oculos abftulifti, τς Begmeputesmagiftrü effe mendaci qui fequor Chriftü dicentem:Eco fum uía,ueritas,& ui ta:nec poteft fieri,ut uerítatis cultor, mendacio colla fubmittam.INeq; mihi imperitorum pla : beculam concites, qui te ueneran£ ut epifcopíi:& ín ecdefía dedamanté.facerdotij honore fufpi /.ciuntmeautem xtatisultimz δὲ pene decrepitum,ac monafterij δὲ rurís fecreta fectantem par^ "s uipendunrEt quzras tibí quos doceas.fiue reprehendas.Ad nos ein tantis marís αρ terrarü 7" fpadjsatediíuifosuix uocistua fonus peruenit.Et fi forfitan litteras fcripferis,ante eas Italia ac 7— Roma fufipiet, p ad πιε«αἱ míttendz funt.deferantur, 4 Quod autem ín alíjs quatís epiftoliscar prior mea ínlibris canonicis interpretatio afterifcos habeat& uirgulas prxnotatas:& po flea alíam trhnflationem abfq his fignis xdiderim:Pace tua díxerím,uíderís mihi nó íntellige/ 9'.requod quxfifti.Illa em interpretatio Septuagínta ínterpretü eft:&t ubicüc uireulz;id eft obe δ li funtfienificat quod Septuacinta plus dixerint,cg habet ín Febrzo. Vbi aütafterifciid eft 9^.ftellulepralucentesex Theodotionís xdítione ab Origene additá ef:Er ibi Girzca tranftuli |^ musthícde ipfo Hebraíco,qd' intellicebam?expreffimus:fenfuü potius uerítate;cp uerbo: or» 5" ,dineminterdü coferuantes. Et míror quomodo Septuaginta interpretü libros legas,nó puros, »^ ,utabeíszditifüt fed ab Origene emédatos/fiue corruptos p obelos& afterifcos:& Oman| ἐν T POEM LE«€ 4 λος yt Qr[Πορ fot τ ferit- χε hg. πε Judng γέ 2. — 74 Ec o ttt cen vai —: C T 6») {5,77,8.1} 5: nu ^ Wo ebbe ntergiart py T1274 Rr 4t; HIERONYMVS AVGVSTINO, hois interptatiunculá nó fequaris:pfettim cü ea qua addita ntes bois Tudziatqy blaf pbemi poft paífioné Chrifti;xditíGetraftulerit. Vís amator efIe uerus eptuagínta interpretü: ING ο as ea quz fub afterífcis fant;imorade de uoluminibut ucterü tc fautoré;pbes. Qd fi feceris, οςς ecdefiará bibliothecas damnare cogerís. Víx em unus aut alter inucníetur liber, qui ifta nó habeat.Porro quod dicis no debuiffe me ínterptaríi poft uetercs;& nouoyuterís fyllooifmo:aut obfcura fuerüt quz interpretati funt Septuaeinta;autmanifefta.Sí obfcura;te Sum in illis fal li potuíffecredédü eft. δίῃ manífefta,illos in εἰς nó fallipotuifTe pfpicuü cft. Tuo tibi fermone reípondeo.Oés ueteres tractatores quí nos in diio praceflerunt,& quí fcripturas fanctas inter; pat funtsaut obfcura interpretati funtaut manifefta. Sí obfcura, tu quomodo aufus es poft cos differerequod illi explanare non potuerunt?Síi maní fefta, fupfluü eft te uoluiffe differere, quod illos latere non potuit:tnaxíme ín explanatione pfalmorü,quos apud Grzcos ínterprei tati funt multísuoluminibus, prímus Origenes,fecundus Eufebíus Cacfaríenfis, tertíus Theo, dorus Heradeotes, quartus Afteríus Scythopolitanus,quíntus Apollínaríus Laodicenus fex, tus Didymus Alexandtínus. Feruntur δὲ díuerforum ín paucos píalmos opufcula.Sed nücde integro pfalmon: corpore dicimus. Apudlatinos aüt Hilarius Pictauienfis:& Eufebíus Vercel lenfisepifcopus, Origenem δὲ Eufebiü tráftulerunt, quorum priorem δὲ nofter Ambrofius in quibu(dam fecutus eft. Refpondeat mihi prudentía tua, quare tu poft tantos& tales ínter; pretes,in explanatione. pfalmorü diuerfa fenferís? Si enim obfcuri funt pfalmi: te quoq ín eís falli potuiffe credédum εἴ δι manifefti;illos ín eis falli potuiffe n6 credít':ac per hocutroqy mo do fuperflua erít interpretatío tua,S& hac lege poft priores nullus loqui audebit: δὲ αποάσιπα; alius occupauerit,alíus de eo licentíá fcribendi nó habebit.Quín potius humanitatis tuz οἵ, ίπ quo ueníátibi tribuis, indulgere& cxteris.Ego em nó tá uetera abolere conat?famiqualíngua mex hominibus emendata de Graco ín latinum tranftulí,cg ea teftimonia quz a Iudaiís prz termiffa funt uel corrupta,proferre ín medíum:ut fcírent noftrí,quid Hebraica ueritas contíne ret.Sicuilegerenon placet;nemo coripellit inuítum.Bibat uíaum uetus cü fuauitate, δὲ noftra mufta cótemnat,quz ín explanatione príorü zdita funt:ut Παιδί illa nó íntelligütur, ex noftris manifeftiora fiant.Q d' adt genus ἰπεοιβεατίδίς in fcrípturis fanctis fequédü fit:liber qué fcripfi deoptímo:genere ínterptandi,& oes pfatiücul diuínon: uolum íni,quas acdítioni noftrz prz pofüímus,explicant:ad illaf. q; prudenté le&oré míttendü puto. Et fi me(uti dicís)ín noui teftaz méti emédatioe fufcipis.exponifqy caufam cur füfcipías:quía plurími ποια; Circe habentes fcientíá de meo poffint opere iudicare:eádé íntegrítaté debueras ctíá ín uetetí credere teftamen to,qd'nó noflra cofinximus:fed ut apud tebraos inuenímus,díuina tráftulimus. Sicubí dubi tas,Hebraos interroga.Sed dices:qd fi Hebrai aut refpodere noluerínt;aut mentírí uoluerint? Tota frequétía Iudaorü in mea interptatioe reticebít? Nullufqy inuenírí poterít,q Hebrazlin: gua: habeat notícíázaut οὓς imítabü£ illos Iudzos,quos dícís n Aphríce reptos oppídulo;in. meá cófpíraffe calumniá?Huiufcemodi em ín epiftola tua texís fabula. Quidá frater nofler co epifcopus,cü lectítari inftituiffet in ecdefía ο peft,interptatione tua, mouit qddà longe alitet atepofiti;apud Ioná pphetády erat omníü fenfibus memoría:q; inueteratà:& tot ατατῦ fuc ceflionib?decantatá. Factufgg eft tatus tumultus ín plebe:maxíme Graxís argnétib9& indamá tib9calüníá fal(itatís: ut cogeret cps,ea qppe cíuítas erat, Iudzor teftimoniü flagitare. Verum aüt illi imperítía,an malícia,hoc efTe ín Flebrarís codicib?Grzcis refpoderüt:qd& Graci δὲ latí ní habeát atq; diccbát.Quid plura? Coactus eft homo uelut mendacíü corrígere, uolens poft magnü perículü nó remanere fine plxbe. Vnde etiá nobis uide£ aliquádo in nónullís te quoq Ε.Π potuiffe.Dicís mein Ιοπᾶ;pphetá male qddà interptatii,& fedítioe populi codamáte;prof. pteruníusuerbi dífIonantiá epifcopü pene facerdotíá pdidifIe:& qd fit illud qd' fhaleinterpta tus fim fübtrahís;auferens mihi ocafioné defenfionis mea:ne qcqd díxerís,me rcfpogentefol ua£:nifi forte utante annos plurímos cucurbíta uenit ín medíá:aflerentc illis téporibis Corne/ lio& Afinio pollione me hzderam,p cucutbíta tráftuliffe.Sup qua re ín cómentarío Iona pro! phetz pleníus refpondimus,FToc tantum nunc dixifle contentí,quod ín co loco ubi Septuagia ta ínterpretes cucurbitam:& Aquila cum reliquis haederam tráftulerunt, id eft«52. ín Hebreo uolumineT^y"y Cicaíon fcriptü eft:quá uulgo Syri elceroa uocát.Eft at genus uírgulti hie E Eo) bens folia: / pU"£e 212 7. 7»)—— σι FEREILIIEDRM—————————— AVGVSTINVS HIERONYMO;"Ὁ$0. 1 bensfoliain modum pampini.Các, plantatum fueríticito confurcit ín arbufculam abf. ορ ολ pretibus confentírem.Sin autem Iudzi ueftri;ut ipfe afferís;malicia ucl imperítía hoc dixerunt effe ín uoluminibus Hebraorum;quodín Grecis& latíniscodicibus contínetur:manifefti eft eos,aut Hebraas lítteras ionorare;aut ad itrídendos cucurbitaríos uoluiffe mentiri. Peto ín fi; ne epíftolz;ut quíefcentem fenem olímq ueteranum militarenon cogas:& rurfum de uíta peri dítarí, Tuqui(uuenís ess& ín pontificali culmine conftitutus,doceto populos:& nouis Aphri e frugibus Romana tecta lompletato.Mibi fufficit cum auditore& lectore pauperculo.ín an gulo monafterij fufurrare, Ὁ| P ds eR. Mica MM .. fPRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA, Viuitas uirorum. Extat ped nos íncerto authore,libellus de uitis illuftribus,Plíint nore i: fcriptus, Quidam Tráquilli effe putant.Item alter de clarís oratoribus& grámaticís,Extat ác at Tfopfuori.) Stroma poffumus latíne dícere ftragulas,a fternendo,fiue tapetía. Hincaüt Orír ' genes quxdá opufcula fa uocauit σρωμα]έας,ηπαῖ fupellectile,(/ Comatico fup hís,) Coma latíní uocat DEI OPE TRNFCRt oratíonem comatiíbus díftínctam, Ὁ uod olím aliquoties etíamin oratíone ""—^ foluta facfebant.«' De harefi pharífzorum.) Hícharefim fimpliciter fe&tam uocat.In hocpharitei di£ ἸΏΝ Ft a Sadduczís, quod& angelos effe crederet, δὲ refurrectionem futuram,quorü σατο negat illi, πὴ ἐ 4 GCerínthi& Ε]εδίοηίς,) Duo funt hzrefíarchz. V nde dí&í Cerínthíani quí ijde dicitur Chilíaftz, ὅσ , Hebionítz:ín hocconueníunt quod utríg exigunta fidelibus círcücifione& obferuatíonem Icgís Ilo faicae,(/ Phalarícze mole.) Phalaríca genus eft machínze bellícanempe uelut íngens hafta;ferro praemu nita, quz neruís tortílibus magno ímpetu miítteba£. Vergilius. Contorta Phalaríca uenit,Fulminís acta. ? modo. ἡ Illis temporibus Cornelío.) Arbitror legendum,illius temporís Cornelío& Afinio Pollione,. ... ἢ hoceft criticis& cenforibus lítteratorum, quafi díxiffet, illius temporís Ariftarchí. 4/ Frequenter em.). ''“ 8 Taxatítilum díui Auguftíni. Nec(ine caufa, Siquidem eft paulo uerbofíor,& períodis ín immefum pro i ductus. Quod íllíní fallor híncaccidít, quod níhil uellet omittere eorum quz fcribenti ueníebant ín me η tem:ueniebantautem permulta.Itag, utcííc; ínfulcíedum erat,quod nolebat abíjcere. Quídam codíces: . hocloco addíderant hecuerba,dü nó fentit ab ímperítis.Etením íllud,ab imperitis, uidetur affcríptü ín | margíne,uídelícet ín fauoré Auguftíni,& íd fcriptor aliquís ín contextum retulit, f Metuís Porpbyrium in, blaíphemante.) Porphyríus, legem damnabat,quemadmodum Manichzus& Marcion, At Hebíon δὲ F Cetínthus nímíum tríbuebant legi Mofaícae.*( A fferífcos habeat ὃς uírgulas.) Afterífcus Grace ftellula M fignificat. Obelus,ueru.Obelifcus paruá ueru. A fterífcis illuftrabát,íd quod approbabant, obelis íugula : Ι bant fi quid adulterínum& fuppofitící ín librís(udícabant, Quemadmodd olím ín Homerum fecít Arí ΠΣ ftarchus.Porro uírgula oblonga,obeli fpeciem ímaginabatur.(5 obfcura, tu quo.) Mire retorquetín |"ápfumdilema uítiofum, quod ἀντίσροφομ uocit.(/ Vt cogeret epifcopus.) Hoclocouídet ómí(fum no men cíuitatís.Nam plzrícs codices fic habent; Vt cogeretur epífcopus,ea quippe cíuítas erat,Iudaorunr teftimonium flagitare, Ergo poft epifcopus,opínor pofitum fuiffe nomen cíuitatís. Ο πο quía barbarfé erat,& Hieronymo ignotum, addidit, ea quíppe cíuitas erat,hoc eft,nà id erat nomen ciuitati.(| V trum ^| gutem.) Ethícuídenturalíquot deeffe uerba,nempe incerti eftautaliquid fimile. Rurfum ea uerba quae adiüjciuntur;atq; dicebant:prorfus adulterína funt. τὰ 38 i D Ξ(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS.:"i f fntellexerat Auguftínus índígne ferre Hieronymum,quod audíffet librum aduerfus fe fcripti. Id per negat Auguftínus,ín hocerrans,quod ἐς qui nunciarat.longam epíftolamlibrum appellaffet.|. ((kV GVSTINVS HIERONYMO. sc Π] Vdiui perueníffe in manus tuas litteras meas:fed quod adhuc refcripta non: me; jl rui nequadp imputauerím dilectioni tuz: aliquid proculdubio impedimenti fait.. W4| Vndeagnofco dominum a me potíus deprecandum:ut tux uoluntati det faculta ; tem tníttendí,quod refcripferis.]Nam refcribendi iam dedit,quía cum uoluerís, far j cillime poteri$, Etíam hoc quod ad me fane perlatá eftzutrü quidé ctederem,dubitaui:fed hínc »» quoq tibi alíqd utrü fcribere dubitarenó debui.Flocaütbreue eft.fugoeftá effecharítati tux: 7 anefcío qbus fratribus míhi díctá eft,quod librá aduerfus tefarípferim Romág; míferím.Hoc falfum efTe nouetis:dfim πιοῖ Iefum teftorhoc menon feciffe:fed(i forte alíqua ín aliqbus fcri ptis meís reperiütur,ín quibus alíter aliquid cj tu fenfifle reperior:nó cotra te dicti, fed qd mi; hi uidebatur a me fcriptum effe;puto te debere cognofcere: aut fi: cognofci non. poteft, credere calamorum δὲ haftilium adminiculis quibus& cucurbiítze δὲ hxdera índioent, fuo trunco fe[αγ ftinens.Flocergo uerbum de uerbo edifferens:fi ciceion tránfferre uoluiffem: nullus íntellioc;tetifi cucirbítam, id dicerem,quod in Hebraico non habetur.Hzderam pofuí: ut caterís inter. NC y Ciceronis cómentaríum de clarís oratoríbus,(/ Épícis,tragícís,) Ἐρίοί dícü£ Lyríci. 4/ σρωµα ὦ P ecat-)€ hbris* Aclewr s/---- ων* Τμ ον /Pr0"pp t) fe" HIERONYMVS AVGVSTINO;: debete.Tta fane lioc díxerím:ut ego nó tantü paratus(im, fi quid tein meis fcriptis moderitfra terne acdpere,quid contra fentías:aut decorrectione mea;aut de ipfa tua beníuolentía eauifu, rus:uerá etíam hoca te poftulem δὲ flagitem.O fi ους δὲ fínon cohabitante,faltem uicino te ín dio perfruiad crebrum δὲ dulce colloquíutn.Sed quía id non eft datum: peto ut hocipm quod in diio qua poffumus fimul fímus,cófetuari ftudeas,& auceri ac perfici: δὲ refcripta quà. uís rara non fpernere.Saluta obfequio meo fanctum fratrem Paulínianutn,& omnes fratres q tecum acdere ín dro oloríant.. Memor noftri exaudiarís a drio ín omni fancto defyderio tuo, domine chariffime,& defyderantiffime,& honorande in Chrifto frater. j Ee(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS.! . perit Hieronymus de epiftola,qua nefcío quís librum appellarat. Excufat fe quod nódum refponde títzadhortans illum ad mutuum amorem, nonníhil querens de Ruffíní aduerfus fe debacchatione, ( HIERONYMVS AVGVSTINO. ΤΗ Nipfo pfectioisarticulo fancti filij noftri Afterij hypodiaconi neceffarij mei.bea 3^x: titudinis tux litterz ad me peruenerunt;quibus fatiffacis, te contra paruítaté med 1:7! AP 3 libra Romam πό mififfe.Floc necego factü audierá fed epiftolz cuiufdam quaft ον) adme fcripta per fratrénoftrü Syfinníü díaconü huc exemplaria peruenerunt ía qua hortarís me,ut παλινωδύαμ fuper quodam apoftoli capítulo canam:& ímiter Stefichorü in, teruítupcrationé&laudes Helena fluctuantéut qui detrahendo oculos perdiderat, laudan; do recepetit.Ego fimpliciter fateor diíenationi tuz:lícet ftilus δὲ ἐπιχειρήμαγα tua mihi uíderenf: tamen nof temere exemplaribus litterarum credendum putaui,ne forte me refpódente laus, iufte expoftulares,quod probare ante debuiffem tuum effefermonem,& fic refcribere, Acceffit ad moram fanctz δὲ uenerabilís Paulz,longa ínfirmiítas.Dü em languenti multo tempore affi demus:pene epiftolz tuz;ucl eíus qui fub tuo nomine fcripferat, obliti fumus, memores illius uerficulí.Mufica ínluctu importuna narratío.Itaqy fi tua eft epiftola;aperte fcribe;uel mítte exé plaría ucriora:ut abfq; ullo rancore ftomachi in fcripturarum difputatione uerfemur,& uel no; ftrum emendemus errorem,uel alium fruftra reprehendiffe doceamus, Abfit auté a me,ut quit cj delibrís tux beatitudinis attínoere audcam.Sufficit em mihi probare mea: aliena non cat pete.Caterum optíme nouit prüdentía tuaxunüquégs in fuo fenfu abundare,& puerilis effe ia étantiz,quod olim adolefcentuli facere confueuerant;aceufando illuftres αίγο5,(ι1ο nomíni fa ram quaere. INectam ftultus fam:ut díuerfitate explanatíonum tuarum,me lzdi putem:quía nectu lederís/fi nos contraría fenferimus. Scd illà eft uera ínter amicos reprehéfio:fi noftrá pel tá non uídentesaliorum(iuxta Perfium)máticam confyderemus. Supereft, ut dilicas dilioen/ tem te:& ín fcrípturarü campo,iuuenís fenem non prouoces.Nos noftra habuimus tempora, δὲ cucutrímus quanti potuímus: nuncte currente δὲ iet fpacía tranfmeante, nobis debetur ocium: fimulgi(uteum honoretuo& uenía dixerím)ne folus mihi de poctis aliquid ppofuiffe uídcarís,eméto Darctis& Entellí:& uulgarís prouerbij,quod bos laffus fortíus ficat pedem, Triftes hac díctauimus:utínam mereremur complexus tuos:& collatione tmutua,uel docerem? aliqua,uel difceremus.Mifit mihi temeritate folita, fua maledicta Calphirníus, cognomento Lanaríussquz ad Aphtícá quoq; ftudio cíus dídíci perueniffe. Ad qua breuiterex parte refpon dí:&libelli cíus uobis mífi exemplaria;latius opus cum oportunurn fuerít primo miflurus tem pore:ín quo illud cauí:ne ín quodj exiftímatíoné lxderé Chríftianam,fed rantum ut delírantis imperítiq; mendacíü ac uecordíá confutaré, Meméto mei fancte δὲ uenerabilis papa:uíde quà turn το diligam,ut ne prouocatus quidem uoluerím refpondere:neccredam tuum effe quodín altero forte reprehenderem.Frater cómunis fuppliciter te falutat. ((PRAECEDEN TIS EPISTOLAE SCHOLI, A.«Γπαλιρωφίαμ.) παλ]μωθεῖμ, ad uerbi fonat recátare.Hiftoría Stefichorí,qui ob uítuperatá Hielená oculos b amifitrecepitaütrecantatis ἥς quz fcrípferat,eft apud Platone ín Phaedro.(/ ἐπιχκριμαῖα.) Id eft aggref fiones:líc em oratores uocant arguméetatíones,no multü differentes a fyllogífmis,nifi quod ílla magis cit? C caprobabilía uerfantur dj neceffaría: ut author eft Fabíus líbro quinto.(/ Sínoftrà perà non uídentes;) Quidam híclegunt noftra opera;pro noftram peram,fed deprauate.Alludítaütad Apolog Acfopí,q finxit fingulos mottales,binas geftantes peras fiue mantícas, alteram a tergo propendentem,alterama fronte του: boe dad ib- di Disi Xa F^ ose ων ἤὥὥσ à HIERONYMVS'AVGVSTINO^-:--$0. 198 * A fronte.Magüam acplená uitis ioftris;propenderea tergo:paruá ín qua(int aliena uítía penderea fron...^ τ te.Quo fignificabat;nos oculatos effe in pfpíciendis alíenis uitis,(π᾿ noftris ipforü cecutire:unde& Pen—— à] fias in Satyrís. Vt nemo ín fefetentat delcendere nemo, Sed praecedenti fpectatur mantíca tergo, ἡ à A(Daretís& Entellí.) Eft apud Vergilium ín quinto Aeneidoslíbro,Dares T oíanus iuüenís;prouocat. bi Enhtellum fenem ad certamen ceftíum:grauatim procedit Entellas,Darete multum exultante, l'anden y ἰαρία ἃ pudore prouocatus íncandefcit,recalefcente uírtute fenili,& adeo urget ceftu íuuenem:ut ní i€ Aeneas diremíffet,occifurus fuerit Daretem,/f Bos laffus for,) Id fumptum eft abubus tríturà exercen^ tibus. Etením ín quibufdam regíoíbus, boues círcüiactí per manípulos tritícá ungulis excutíuntt& quo ; bosialfior,hoc magís ad tríturam ídoneus,propterea quod fortíus fígat pedem.]taquifero prouocant ad íram,prouocatí grauius ΡΗΤΗ Nifi fallor fentít Ruffínum,quem íta fubinde. ni uocat,uclut índo&tum,& culínz dp lítterarum ftudiofiorem:alludens ad Perfianü illud: Contínuo Craf^ Ἢ fum rídet Vulpherníus íngens, Et centum Graecos curto centuffelícetur: quàándoquíde ín nonnullís Ῥεῖ. fijcodicibus Calphurni& legi, pro V ulphernío. Vídetur autem uox confícta,a calído furno,ut& cogno mentum Lanaríja laníonibus,quí carnes uendurnit ín macello. CAE. (ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VÉNTIS, - ᾿ Cumadhucerraret Auguftinus ín nomine líbrízcum epíftolam cogítaret,& tamen crebris litterís efz τᾷ flagitaretrefponfum: hortatur FHieronymus,ut certá opus mittat σαί uclit refpoderiluuenem admones-. m nctemere[ος malo prouocet fene ad huíufmodí certamen. SEM hs 2p(HIERONYMVS$ AVGVSTINO.:: e ns ὰ al Rebras αὐ me epiftolas ditígis:& fepe compellas, ut tefpódeam cuidam epiftola:-] | tux; cuíus ad me(ut ante íam fcripfi)per fratrem Syfinnium diaconum exemplaría. 741] peruenerunt οὐ ία fubfcriptione tua: δὲ quá primá per fratrem Profuturum fecun. do per quédam alíum te mififfe fienificas: δὲ interím Profuturü retractü de ἰείπε;| Ui te:& epifcopum conftítutü,ueloci morte fubtractum:íllum cuíus nomen retíces, maris tímuiffe.: αὶ difcrímina;& nauigationis mutaffe confilium, Qua cum íta fint:fatis mírarí nequeo, quomo.: ή doipa epiftola& Roma,&in Italia haberia plrifq; dícatur,& ád me folum n6 peruenerít:cui foli mifIa eft: pracfertím cum idem frater Syfinníus,inter cxteros tractatus tuos dixetít eam fe non ín Aphríca,non apud te/fed ín infula Adriz ante hoc ferme quinquennium repperiffe.De- E B amicitia omnís tollenda fufpitio eft:& ficcum amíco,quafi cum altero fe loquendum.Nonnul/| li familiares mei δὲ uafa Chrifti,quorum Hierofolymis& in fanctis locis permagna copía eft: fugcerebant, non fimplici animo a te factum,fed laudem atq; rumufculos δὲ oloríolà populite 7^5 077 7777 7| quirentem:ut de nobís crefcetes,ut multí cognofcerét te prouocare,me tímere:te fcibereutdo-"^^ og étü,me tacere ut impetítü: δὲ candé repperilfe, q earrulítatí mex filenti modüq; imponeret,.] Eco aüt(ut fimpliciter fatear)dionationi tuzprimü idcirco refpondere nolui: quía tuam liqui; do epiftolam non credebaminec(ut uulgi de quibufdam prouerbíit efblitum melle gladii. De| inde illid cauebam:ne epifcopo comunionis mez uiderer procaciter refpondere,& Cn in re/:| prehendentis epiftola reprehendere:prafertím cum quadam in illa hatetíca iudicarem.Ad ex..] P0. à-- Ἢ sf tremum:ne tu iure expoftulares,g diceres:Quíd emzepíftolam meain uideras:& ποτα tibi ma. ral nus,in fubfcriptione figna deprehéderas:ut tam facile amici lederes;& alterius malíci&;in meá| - uerteres contumelíá:Toitur ut ante iam(-εήρι,αε mitte eandem epiftolá.tua fubícríptam ma^| nuaut fené latítanté in cellula laceffere define,Sin autem tuá uis,uel exercere, uel oftentate.do; ctrinam;quare iuuenes& difertos δὲ nobiles:quorum Roma dicuntur effe cj plutimí: quí pof)-| fint δὲ audeant tecum cógredí:& ín difputatione fanctarum fcripturarum.ingum cum epifcopo ducere, Ego quondá miles:nunc ueteranus,& tuas& aliorum debeo laudare uictorías.no ipfe| rufus effceto corpore dímicare: ne fí me frequéter ad refcribendum impulerís:illius recorder hí ftoriz,quod Flannibalé iuueniliter exultantem,Qu. Maximus patientia fuafregerít; Οία fettztas:animum quoqfzpeegolongos| Cantando puerum memíni me condere foles. TNunc oblíta míhí tot carmina:uox quoq; Moerím. Iam fugitipfa. Etutmagis de fcríptuεἰς fandtís loquar, Berzellai ille Galaadites,regís Dauid beneficía,omnefqy delítías iuueni dele gans filio:oftendit fenectutem hzc, necappetere, debere;nec oblata füfcipere.Quod autem. íu/ raste aduerfum me librum necfaípfiffernegg Romam miífiffe quem non fcripferis: fed fi forte aliqua ín tuis fcriptis reperíantur:quza meo fenfu difcrepent: non mea te lefum: fed a te fctiz| prum,quod ribircctm uidebaturiquafo ut me patienteraudias.Non faripfiti librum:& quor| HIERONYMVS AVGVSTINO^ C modo mihi reprehenfionis a: te mex: per:alios fcripta delata funt? CurhabetTtalia,quod ἃ tu non faipfifti Qua ratione pofcis, ut refcribam ,ad ea qux fcripfifle te denegas? Non .tam hebes füm:ut fi díuerfa fenferís, me a te lefum putem. Sed fí mea cominus dicta re. prehendas:& rationem fcriptorum expetas:& qua: fcripferím, em endare compellas:&ad: ᾿παλιμωθίαμ prouoces,& oculos mihí reddas:ín hocladit amicitía.ín hoc neceflitudinis fura uio, lantur. Ne nideamur certare pucrilíter:& fautoribus inuícem uel detractoribus noftris tribuere matetíam contendendí:hac fcribo, quía te pure& Chriftíane dilígere cupio: nec quícig in mea tente retínere, quod difteta labijs.NNon em conuenit,ut ab adolefcentia,ufq; ad hancatatem ín monaftetíolo cum fanctis fratribus labore defudans;alíquíd contra epifcopum cómunionis mex fcribere audeam: eut epífcopum,quem ante coepi amare Cg nofle: quí me puer ad amni citías prouocauit,quem poft me orientem in fcripturarum díuínarum eruditione lxtatus fum. Icgitur aut tuü negato libr fi forte nó tuus eft:& define flagitare refcriptum ad ea.quxc non fcri pfifti: aut fi tuus efbíngenue confitere:ut fiin defenfionem mei aliqua fcripfero,in te culpa fit prouocaftinon ín me,qui refpondere compulfus fum. Addis praterea te paratum efle,ut fi τ . me íntuis fcriptís mouerít, corrigere uoluero fraterne accipías:& non folutn mea ín te beni uolentía gauifurum,fed ut hocipfum faciam, deprecaris.Rurfum díco quod fentío, prouocas fe niem,tacentem ftímulas,uíderís iactare doctrínam.INon eft auté xtatís mez putari maliuolum erga cum,cuí magís fauoré debco.Et fi ín euangelíis ac prophetis peruerfi homínes inueniunt quod nitantur reprehendere:mirarís fi ín τα 5 librís,& maxime ín fcrípturarü expofitione, qux uel obfcuriffimz funtquzdam a recta línea dífcrepare uídeantur?Et hoc díco,nó quod ín ope tibus tuis quedam reprehendenda íam cenfeam:neq; em lectioni eorü uncg operam dedi, nec D horumexemplatíorum apud nos copía eft, prxter Soliloquíorum tuorum libros,& quofdam CM sin fs cómentaríos ín pfalmos:quos fi uellem difcutere,noti dícatn a me quí nihil fum, fed a ueterum : 0 7/7" Qracorum docerem ínterpretationibus difcrepare. Vale mihi amíce chariffime;ztate fili.dieni tate parens:& hoca me rogatus obferua:ut quícqd míhí fcripferís,ad me prímü facias pueníte, yo δι ka t7 ν I] :^^ fÍARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. ''&onatur placare Flíeronymum, quem fenferat fuis epiftolís,nonnihil ofenfam. Deplorat fímultatem .tamatrocem ortam ínter Ruffinum δὲ Híeronymum, quodam amiícíffímos, adhortas íllos ad cócordíá. «SCHOLIVM, ^ 4 Grandibusatq,.) Huc refpexít,quod apud Vergilium, Entellus fenex,ingentes duos ceftus proijcit 4 AVGVSTINVS HIERONYMO. qi Vamuis exiftímen antecg íftas fumeres,uenifTe ín manus tuas litteras meas, quas ] per dei feraum filium noftrum Cyprianum díaconü mifi:quibus certiffime agno/ IA We ἢ(ceres meam εἴς epiftolam,cuius exemplaria illuc ueniffe cómemoraftí; unde íam uec nc arbitror refcríptis tuis, uelut Entellinis grandib?atq; acríb?ceftibus, tà; auda cem Daretem coepifle pulfari atq; uerfariznunctamen eifipfis refpodeo lítterís tuis, quas mihi per fanctum filium noftrum Afterium íam mittere dignatus es:in quibus multa in me compe tí,tuz beníuolétiffimz charitatis:& rurfus quxdá nónullius a me tu offenfionis indícía.Itags ubi mulcebar legens;bi contínuo feriebar:hoc fane uel maxime admirans,quod cá te dícas exr emplaribus lítterarum meariideo non temereputauiffe credendum,ne forte te refpondente, lefüs íufte expoftularem:quod probare ante debuiffes,meum effe fermonem, δὲ fic refcribere: fenes iubeas fi mea eft epiftola,aperte me fcriberezaut mittere exemplaría uetíora,utabfqy uli orancore ftomachí;in fcripturarum difputatione uerfemur. Quo em pacto poffumius in hac dífputatione fine rancore uerfarí,fi me ledere paraszaut fi non parassquomodo cote non lez denteabs te lefus iufte expoftularem:quod probare ante debuiffes meum effe fermoné:& fic Ícribere,hoc efb,& ficlederez Nifi em CUIR lefifes,eoo iufte expoftulare non pofIem.Pro inde cum íta refcribis utlxdas,quis locus nobis relinquitur in difputatione fcripturaram fineul lo rancore uerfandiz Eco quídem abfitut lxdar,fi mihi certa ratione uoluerís& potuerís dctmó ftrare illad ex epiftola apoftoli:uel quid aliud fcrípturarum fanctarum te ueríus intellexiffeidg me:imo uero abfit;ut no cum erazíarumactione lucris meís deputem.fi fuero te dom mes us, au AVGVSTINVS HIBRONYMO.$o. 149 &us;aut emendante corre&tus.Verütameh tu mihi frater chariffime;nifi te putares lafutn[αἱ ptis meísnoti me putares Ixdi poffe refcriptis tuis, Nullo enim modo íd de te opinatus fuero, quod te nonarbitrans lefum.fi tamen reícribis ut lxdas:aut fi te non fic refcribente, ego Ρίο» pter nímíam ftulticiam meam,lzdi pofle een fum,hocipfolzfifti plane,quod de me íta fe fifti,Sed nullo modo tu me:quénundg talem expettus es.temere talem crederes; qui litterarum mearum exemplaribus etiam cum ftíliitm meum noffes,temere credere noluifti, Si ei non im meríto uídifti me iufteexpoftulaturü fuiffe,fi temere crederes effe litteras meas, qux nó effent mea:quanto iuftíus expoftularer,meipfim temere putatum talem,qualem me expertus nore εἴπει, putauiflet? INequacg ergo ita prolabererís:ut non te refcribente quo lederer,me camé exiftimares nímís ínfipienté;etià tali tuo refcripto ldi potuiffe.Reftat igit ut kedere me refcri; bendo difponeres:fi certo docaméto meas effe illas litteras noffes.Atqy íta,quia non credo qd' iniufte mela dendum putares:fupereft,ut agnofcam peccatüm meum: quod prior te illis litte; tis laferitm,quas meas efTe negare non poflum.Cur ίσα ο; conorcontra flumínis tractum;acnó potíus ueniam peto? O bfecro ergo te per manfuetudine Chrífti;ut fi te Ixfi, dimittas mihi: nec me uíciflim lzdendo,malum pro malo reddas. Lades ein/fi mihi tacuerís errorem meum: qué forte ínuienerís ín fcriptis uel ín dictis meis, Nam fi eain me reprehéderis, quz reprehédenda non fünt;te potius lxdís δρ mequodabfita moribus& fancto propofito tuo:ut hoc facias uo luntate lzdendi;culpans in me aliquid dénte maledíco,quod mente ucridíca fcis nó effe culpara dum.Acper hocaut beníuolo cordearguas,etíam fi caret delicto quod arguendum putas: aut paterno affectu mulceas,quem abíjcere nequeas.Poteft ein fieri ut tibi uideatur aliud Gp ueri tas habet:dum tamen aliud abs tenon ἔίαν, Ορ charitas habet.Nam δὲ ego amíciffimam repre, henfionem tuam, eratiffime accipíam:etíam fi reprehendi non metuit, quod recte defendi po^ teft. Autagnofcam fimul δὲ beniuolentiati tuam δὲ culpam meam:& quanti domínus donat, in alio eratus;in alio emendatus ínueniar.Quid ergotfortaffe dura:fed certe falubría uerba tua tanc ceftus Entelli pertimefcam.Cxdebatur ille)non carabatur:& ídeo uincebatur, non fanaz . batur. Ego autem fi medicinalem correptionem tuam,tranquillus accepero;nó dolebo,Si uero infirmitas uel humana,uel mea etíam cum ueraciter arguítur,non poteft non aliquantulum ον triftari: Melius tumor capitis dolet;cum curatur:cg dum οἱ parcitur δὲ non fanatur.Hoc eft eim, quid acute uidit, qui díxít: utiliores effe plerumqp inimicos obiurgantescf amicos obiurgare metuentes. Illi ením dum ríxantur,dícunt aliquando uera qua corrigamustifti autem mínoré“ἡ Ομ oportet exhibent íufticiz libertatem,dutm amicitíz: timent exafperare dulcedinem, Quapror. pter δὲ fi forte bos(ut tibi uideris)laffus fenectute corporis, non uígoreanimi:tamen ín area do minica,fructuofo labore defudans:Ecce fum.fi quid perperam dixi:fortius fige pedem.INon mi: hi effe debet moleftum pondus xtatis tux; dummodo conteratur palea culpsc mea Proinde il, lud quod in extremo epiftolz tux pofuifti, cum magni defyderij fufpirio, uel lego, uel recolos Vtínam(inquís)mereremur complexus tuos:& οοἰ[ατίοΠης mutua,uel doceremus alíqua,uel di^ fceremus.Ego autem díco,utínam faltem propinquis terrarü locis habitaremus:ut fi non pof, fent mífceri noftra colloquia, lítterz poffent efTe crebriores.Nuncuero tanto locorum ínterual/ lo abfumusa fenfibus noftris;ut de illis uerbísapoftoli ad Galatassiuuenem me ad tuam fan/ éítatem fcripfiffe memiínerím:& ecce íam fenex,necdum refcrípta meruerim faciliufa; ad te εχξ plaría epíftolz: mea peruenerínt:nefcío qua occafione praueníente;cg ipa epiftela me curante; EHomo em quí eam tuncacceperatitiec ad te pertulítinec ad me retulit. lanta aüt mihí ín litte ris tuis(qua ín manus noftras peruenire potuerunt)apparent ressut nihil ftudiorü meoráü mal ' lemfipoffenfcg inhzrerelaterítuo.Quod ego quía non poffum,;aliquem noftrorum in domí no filiorum erudiendum nobis ad te míttere cooíto/fi tía de hacre tua refcrípta meruero. INá neq; ín me tantü fcientiz diuinarum fcrípturarum eftzaut effe íam poterítquantum íneffe tibi uideo.Et fi quíd ín hacre habeo facultatisyutciq; impendo populo dei. Vacare autem ftudijs diligentius cg quz populi audiunt ínftruendis, propter ecdefiaftícas occupationes omnino non poffum.NNefcio quz fcripta maledica fuper tuo nomíne ad Aphrícam perueniffe audiui mus, Accepimus tamen quod dignatus es mittere,illis refpodens maledictis.Quo perlecto ἔα, dd teor (9 at --mur »-/ Germ mir Ang 1 1.» ^ 1 9 hin (0 xTern ?7?f11 C X ^ AVGVSTINVS HIERONYMO.'' tcot tnultutm dolui;inter tam charas familiarefq perfonas,cundtis pene ecdlefijs notiffimo amp* εἰτίας uinculo copulatas.tátum malum extitífe difcordiz.Et tu quidem quantü tibi modererís, quántutnq; teneas aculeos indignationis tuz,ne reddas maledictum pro maledicto, fatís in tuís litteris emínet, V erütamen fi eafipfas camlegíffem,cótabuí dolore δὲ obrieui tímore, quid deme illa facerent, qua ín te ille fcripfit,fi ín manus meas forte ueniffent? Vac müdo ab fcanda: lis.Ecce fit;ecce prorfus impletur.quod uctítas aít:Quonia abundauiít íníquitas,refripefcet chay* ritas multorá. Quia fibi em íam fída pectora tuto refundant?In cuíus fenfus tota fe procíjcíat: fccura dilectio Quis deníq; amícus non formidetur,quafi futurus ínímicus/fi potuit inter Hie) rónymü δὲ Ruffinum,hoc quod plangítus exorírí?O mifera δὲ míferanda conditío.O infida in uoluntatibus amicorum fcientía prafentium:ubi nulla cft pfcientia futurorü. Sed quíd hoc alterí dealtero gemendum putem:quádo ne ipfe quídé fibi homo cft notus in pofterum?INo^ uiteim utcüq; uixforte nunc qualis fitzqualís aüt poftea fic fututus, ignorat,Flac porro nó tan tum fcientía qualis χα! fit:zuerüetiam prafciétía qualis futurus Πρ eft ín fanctis δὲ beatis an gelis:quomodo fuerit beatus díabolus alíquando,cum adhuc bonus anoelus effet,fciens futurá íníquitaté fuam,& fempíternü fupplicii,omnino πό uídeo.De qua re fi taméeam noffe opus eft:uellem audire quid fentías. Víde quid facíant τοῦτα ac maría:qua nos corporaliter dírimüt, Sihac epiftola mea;quá lcgís οσο effemiíam míhí diceres quod quafiuíznüc uero quádo refer »és?quádo mittes? quádo perueníet? quando acípíam: δὲ tamen utinam quandoq; fíatquod. tam cíto fierí non pofTe c uolumus,quabta poffumus tolerantía fuftinemus. Vnde recurro ad illa'ucrba epiftola tua dulciffima,fanctiq defyderij ταί pleniffima;& ea facío uícifim mea:utir ná mércrernur cóplexus tuos, collatioe mutua,uel doceremus alíqua,ucl dífceremus:fi tamen cffe ullo modo poffet, quod εσο te doceré. In his ait uerbís,non íam tuís tátum, fed οείᾷ meis; ubi dele&or δὲ reficior,& ipfo ὅραίς pendente& non attíngente utríufq; noftrü defyderío, non patua cx parte confolor:ibi rurfus accerrímís dolorum ftímulis fodior:dü cogito ínter uos quir bus deus hoc ipft quod uterq; ueftrum optauit.lareum prolixum qy concefferatsuc cóiunctif fimi-& familíariffimi mella fcripturarà fanctan: pariter láberetis,fic tant amaritudinis irrepfif fe perniciem, quádo non,ubí non.cuí nó hominí, formídandá: cum eo tépore duo abicctísiam farcinís fxcularibus,á expediti drim fequebamini:& ín ca terra uíucbatis fimul:in qua diis huj manis pedibus ambulans:pacem(ínquit)meam do uobis,pacero mceá relínquo uobís,uírís ατα): tematurís,& ín zloquio dni habitantibus uobis accídere potuít? Vete tentatío eftuita πα) náfup terram.Heu mihí;quí uos fimul alicubi inueníte nó poffum,forteut moucor, ut doleo; uttimeo;prociderem ad pedes ucftros/flerem quantü ualerem,rogarem quantáü amaré. INunc unüquéq; ueftrum pro feipfo,nunc utrü q; pro alterutro,& pro alijs ac maxime ínfirmis.pro q^ büs Chriftus mortuus eft:quíi uos tancj ín theatro uita: huíus cam magno fuí periculo fpedtát, nc de uobis eà cofcribendo fpargatis.qua quádoq; cócordantes delere non poterítís, quí nunc cócordare noliítíssaut qua concordes legere tímeatís,ne iterü litigetis. Μ᾽ οὐ díco charítatí tua, nihil me magís cp hocexemplü tremuiffe,cum quxdá ad me ín epiftola tua legerem,tux índi/ enationís indicia, non tà illa de Entello δὲ bouelafTo:ubi míihí potíus hilariter iocarí;cj íracüde minari uifus es: cj illud quod ferío te fcripfiffe fatis apparet: unde fupra locutus fum plus for. tafTc ὥρ debui, fed no plus cg tímui:xubiaiftiNe forte lafus iufte expoftulares. Rogo te fí fieri potcft;ut ínter nos quxram?€ differamus alíqd;quo fine amaritudine difcordía;corda noftra pafcant/fiat.Si auténon poffum dícere,quid mihi emendandü uideatur ín fcriptis tuísinectu in mcís;nifi cam fufpítione inuídizaut lzfione amicitiz:quíefcamus ab hís:& noftra uite falu τίς parcamus, Minus certe affequa£ illa quz inflat;dá nó offendatur illa.qua adficat.Ego me longe efTe fentio ab illa perfe&tíone:de qua fcríptum eft:Si quis in uerbo non offendít/hic perfe étus cítuir.Sed plane ín dei mifcrícordía puto me poffe facile abs te petere uenia,fi quid offen díquod mihi aperire debes:ut cum te audicro,lucreris fratrem tuum. Neq; ei quía hoc pptet loneinquítatem tetrarü non potes facere ínter me& te,propterea debes finere errare me,Pror fus(quod ad ipfas res quas noffe uolumus attínet)(i quid ucri me tenerc, ucl fcio, uel puto; ud* etedo;in quo tu aliter fentissquantü dat dris,fine tua íniuría conabor afTesere; Quod atit prine" ad offen» "s.HIERONYMVS AVGVSTINO.:$o. 160 -A^ ad offenfionem tuam,.cum te indignatum fenfero;nihil aliud dj ueniam deprecabor. Nec otn; - ninoarbitrabor te fuccenfere potuílfe:nifi aut hoc dicerem quod nó debui: aut non fic dicerem ut debuíquía nec míror nos mínus fcire inuicem, cg fcimur a coníunctiffimis& familiaríffimís noftris:iín quorum ego charitatem fateor facile me totum proijcio;prarfertím fatigati fcanda, lis fzculic& in ea fine ulla follicitudine requicfco.Deum quippe illic effe fentío,ín quem me feca tus proíjcio,& ín quo fecurus requíefco.INec in hac mea fecuritate, craftind illud humanz fragi litatis íncertum,de quo fuperius eemui,omníno formido.Cum ením homíné Chríftiana cha ritate flaerantem,atqy mihi fidelem amicum factum effe fentío,quicquid οἱ confiliorum meorz cogitationüiqs cómiítto:non homini comitto,fed illiiin quo manet,ut talís[ίε, Deus em charitas eft:& quí manet ín charítate,in deo manet& deus ín eo:quá fi deferuerit;tantü faciat neceffe eft dolorem:quantü manens fecerat gaudium, V erütamen ex amico intímo factus ínimícussque Ὁ... 550 tat fibi potius quod fineat aftutus,non inueníat quod prodat iratus.Hoc autem unufquifq; fa ΕΟ Στ TN cile affequitur,non occultando quod fecerít,fed non faciendo quod occultare uelit. Quod fi mi... Ap n fericordia dei; bonis píjfay concedít:ut inter inimicos quofliber futurosliberifecurigguerfentur———^ alíena peccata fibi comiffa non prodant: qux prodi tíment, ipfi nulla cómittant, Cum ern faL füm quída maledico fingíturiaut omníno non credítur:aut certe ínteera falute/fola fama uexa tur. Quod auté malum perpetratur hoftis eft íntímus,etiam fi nullius intimi loquacitate;aut li; teuulcetur. Quapropter quís prudentium nó uideat, etíam tu dj tolerabiliter"δα amiciffimi| quondam δὲ familíariffimi incredibiles nunc inimicitias,confolante confcientía,&: quemadmo] dü,uel quod íactitat, uel quod a quibufdá forfitan credit:ín finiftris armis deputes, quibus no: mínus Cj dextrís contra dlibols dimicatur. Verütamen illà maluerit aliquo modo mítíoré,d| te ifto modo atmatioré.Hoc magnü& trífte míraculü eft, ex amícitijs talibus ad has ínímici tías peruenifle. Laxtü erit, δὲ multo maius,ex inimicítijs talibus ad priftiná concordiá reuertiffe,] (ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ. VENTIS;] (Paulus Orofíus ín fine híftoríz fuzsteftatur fibi cum Flieronymo fuiffe colloquium,Líbrosduos,alte^| rum de orígíne anímae,alterum deloco explícando ex ερίοϊίς Iacobí probat. Catterü excufat fe quod| . nonrefpondetit, Eos libros amíce leGor repceríes ín fecundítomíparte fecunda. ——4!HIERONYMVS AVGVSTINO.:| 23172 ἵνα αι lionorabilem fratrem meum:filium dignationistue Orofium prefbyteriz,|| ΑΗ ἤν δὲ fui metíto δὲ te iubente fufcepi.Sed incidit tempus difficillimum, quando mihi εἶ KO tacere melíus{τ loquí:ita ut noftra ftudia ceffarét:& iuxta Appium, canina ex A e| ctcetet facüdia.Itaq; duob? libellis tuís;quos meo nomini dedicaftizeruditiffimis & omi zloquentía fplendore fuloétibus:ad tépus refpondere nó potuí.ING6 quo quiccj ín illis teprehendendá putem: fed quia iuxta Apoftolum, unufquifcy ín fuo fenfu abundet, alius αν NÉS| dem ficalius autem fic.Certe quícquid dici potuit δὲ fublimí ingenio de fcriprurarü fanctarum"|... JE hautíti fontibus: a te pofitü atqj differtum eft.Sed quacfo reuerentiam tuá: parumper patíaris|... me tuum laudare íngeníum,[ος em ínter nos erudiítiois caufa diflerímus. Caterum&muli& maxíme hzretici.fi díucr(as ínter nos fententías uiderint:de animi calumniabuntur rancore de Ícédere. Mihi aüt decretü eft te amare;tefufpicere;colere;mirari;tuags dícta,quafi mea defende tc. Certe& in díalogo quénuper xdídí:tuz beatitudinis ut diená fuerat recordatus fum:magif demus operá;t perniciofiffima hzrefis de ecdlefijs aufera£ quac femp fimulat poenítentia:ue docédi ín ecdlefrjs habeat facultatem:ne fi aperta fe luce prodiderit, foras expulfa moriat.San/ &z ac uenerabiles filia: tux Euftochíum δὲ Paula:& genere fuo,& exhortatione tua digne era; díun£:fpecialitercy falutant beatítudiné tuáomnis quoq, fraternítas,que nobifcü drio falua^ (οτί feruíte conatür.Sanctü prefbyterü Fírmum,anno pterito ob rem earum Rauenná:& inde Aphrícam.Sícilíamq díteximus:quem putamus iam in Aphríc partibus cómorari. Sanctos tuo adharrentes laterí:ut meo obfequío falutes.precor.Liítteras quoq; meas ad fanctü prefbyter Firmü dírexi:q fi ad te uencrínt,ei dirigere πό erauerís. Incolumé te δὲ meí memoré,Chrí^ ftus dris.cuftodíat,drie uere fancte δὲ beatiffime papa. Giráde latini fermonis inifta puíncia no taríor patímur penuríá:& ídcírco pceptis tuis parerenó poffum*?:maxíme in xditíoe fepruagin taxqux afteriícis uerubufcy diftincta eft. Plzraq; ein prioris laborís ob fraude cuiufdá amifim?. T|“Ἢ ᾿ ddd» Rogat ntf ενα AVGVSTINVS$ HIERONYMO. 4'ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. y 5H a Rogatutfuam epiftolam curet Híeronymo reddendam,utq, eundem fibí fuis quog; mitiget litterís, { AVGVSTINVS PRAESIDIO. ἐν i Intt prafens rogaui fynceritatétuá: nunc quoq, cómonco:utlítteras meas fancto SAN] fratri& coprefbytero noftro Hieronymo míttere nó grauerís. Vt aüt nouerit cha, eaten] ritas tua,quéadmodü etíá tu illí pro mea caufa fcribere debeasimifi exeplaría litte; I) 58594 rari, S mcarü ad ipm,& ad me ipfius.Quibus lectis pro tua fancta prudentia fadi uidebis.& modü meü quéferuádü putauí,& motü cí?,qué nó fruftra tímuí. Aut fi ego quod: nó debui;aut quó nó debui aliquid(αἱρῇ μοι ad illum de me:fed ad meipfum potíus fraterna dilectione mítte fermoné:quo correctus petam ut ignofcat, fi meam culpam ipfe cogtiouero, d' f(ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. i R efalutatAuguftínd, excufans qd'liberius refpoderír,& rurfum de cucurbita memiínít,hortàs ut fup hac te fua legat cométaría:deníq; ínuítas ut omíflis cotetíofis queftíonib?,uerfent ín capo facras: fcrípturagz 4HIERONYMVS AVGVSTINO. | Vim a fancto fratre noflro Firmo follicíte qureré quid aceres, fofpítem te lztus ] audíui.Rurfum cum tuas litteras non dico fperarem fed exícerem, nefciente teex 3| Aphrica profectá effe fe dixit.Itag; reddo tibi per εἴ falutationis offícía,quí τα παῖ lS SES co amore cóplectit:(imulq; obfecro: ut íenofcas pudori meo;qd: díu ut refcriberé pepientí;negare nó potuí:nec ego tibi, fed caufa caufa refpodit.Et fi culpa eft refpondifle:quay fo nt patienter audías:multo maíor eft prouocaffe.Sed faceffant iftiufmodí querimoniz:fitín ter nos pura germanítas:& deínceps no quaftionü.fed charitatis ad nos fcripta mittamus.San éi fratres η nobifcü diio ferui, affatim te falutant.Sanctos qui ἐσ Chrifti lcue trahütíugü, pepue fan&tá& fufpiciendá papá Alipiü:ut meo obfequío falutes precor.Incolumem te δὲ me moré mei, Chriftus deus nofter tueatur omnípotés:diie uere fancte& beatiffime papa.Si legii ftilibrá explanationá ín Iona; puto quod rídiculam cucutbita: nó recipías quaftíoné. Sínauté amícus q me prímus gladio petijt.ftilo repulfus eft fit hüanítatís tuz atqy íufticiae accufantéte/ prehendeté,nó refpondenté.In fcripturará fi placet cápo fine noftto inuicem dolore ludamus, 4ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. ἐν ο εν TUR Refpondetaccutate líbro quo Hieronymus íllí refponderat de interpretatione locí quí eft ín epiftola ad Galatas, Et cum Hieronymus adiecí(fet fe neceffitate compulfum ut eam ínterprctationem fequere/ tur, Auguftínus eam difficultatem alía uía potuífTe explícari demonftrat; ὦ. 4 /AVGVSTINVS HIERONYMO. ** Amptídem charítati tux prolixam epiftolà mifi.refpondés illi tuze,quá per fan&tü filia cuà Afteríü;nuncíanrno folü fratréuerüetiam collegá meii mififle tc recolis: J| que utrü ín manus tuas pueníre mcrueritzadhuc nefcio;nifi quod per fratré fynce/ ἘΠΕῚ ΚΔ riflimá Firmà fcribís: fi ille quí me primü eladio pctijt.ftilo repulfus eft:ut fit hüa/ nitatis mex atqy iufticiz,accufanté reprehendere n6 refpondenté. Hoc folo tenuifimo índido, utcücp coijcio legiffe te illá epiftolá mea.In ea quippe deploraui tantá ínter uos extitiffe difcor/ diá: dequom táta amícitía quaquauerfum cá fama diffuderat,charítas fraterna eaudebat, Qd nó feci rephendendo in alid germanitaté tuá:cui?in ea re aliquá culpá me οοσποιιίζς, nó aufus fum dicere: fed dolendo humaná míferíam:cuius ín amicitijs mutua charitate retinédis;quáta/ libet illa fit.íncerta pmanfio eft. Ven illud malueràá tuis noffe refcriptis:utrü mihi uenia; quá po pofcerá dederis. Quod apertíus mihi íntímari cupio:cpuis hilaríor quídá uultus litteraz: tuag; etíá hoc me impetrafle fignificare uideat:fi τῇ poft lcctà illá iffa funt:qd'ín eís minimeappa ret.Petis uel potius fiducía charitatis iubes,ut ín fcrípturarü cápo fine noftro inuícé doloreluda mus.Et qdé quátii ad meattínet ferío nos ifta;c ludo acere mallé,Qd' fí hocuerkü tibi pptet fadlitaté ponere placuít:eco fateor maíus alíqd expeto a benienítate uíríü tuarü prudétiag tá docta& ocíofa,ánofa.ftudiofa,ínceniofa dilígétia:hacc tibi;no tátà donáte,uerüctiá dictátefpü fancto:utín magnis& laboríofis qftionibus,no tác ludentéín cápo fcripturarü:fed ín monti/, bus anhelanté adíuues.Si aüt ppter hilarítaté,quá efle inter charifTimos differentes decet,puta ftí dicendà effe.ludamus:fiue illud aperti& planá Πες colloquimur:fiue arduá atr diffid le:hocipfutn edoce obfecro texquo πᾶ modo affequí ualeam?:ut cá forte aliqd nos mouet:quod nobís,& fi π cautius attendentibus certe tardius intelligentib?no probatà eft:& quid μη: .: catut AVGVSTINVS HIBRONYMO,....$0. τ6Ι Δ deat cotta conamur afferere:fi hoc aliquáta fecutiore libertate dícamus,nó incidamus in fufp). tioné puetilis iactátiz:quafi noftro nomini famá,uitos illuftres accufando qu£ram9.Siaütali)—^ t qdafperum refellendi neceffitate depromptá fuerítsquo tolerabile fiat, leniore circfandamus Ἢ aloquío: nelitum melleeladiü ftríngere uídeamur, Nifi forte ille modus eft,quo utrq; hocüí/ lb tid,ueluitij fufpitioné caucamus.fi cit doctiore amiíco fic dífputemus:ut ατα dixerit neceffe fie Ἢ approbare;necquarédi falté caufa liceat aliquátulá reluctarí. T uero fine ullo tímore offzfíóis, ti tácp in cápo ludit: fed mírü fi nobis nó illudif.Eeo eim fateor charitati tumfoliseisfripmiram^...—— m librís,qui ἰᾶ canonici appellant didici hác τίποτ Ποποτξορ deferreiutnullàeorü author(cti/ ο Ἢ bédo alíqd erraffe firmiffime creda. At fi aliqd in eis offendero litteris, quod uidea£ cotraría ue: e E titatí;nihilaliud c uel médofum eécodic&uelínterpté nó affecutii effe quod dictá eftucl me fi míníme íntellexiflenó ambiea. Alios aüt ita lego:ut quátalibet fanttítate docttínag; ppoller d ant:no ideo ueri put&, quía ipfi ita CA EE mihiuel per illos authores canonícos: ucl probabili ratioe,quod a uero no abhorreat; pfuadere potuerüt.Nec te tni frater fentíre aliquid. iN aliter exiftimo:prorfus ínquá no te atbitror/fic legi tuos libros uclle;tácg pphetan& apoftolo τς rü: dequorü fcriptis qd'oimi errore careat dubitare nefaría eft.Abfithoca pía hurnilitate:& ue; EN tad de temetípo cogitatione, qua nifi effes pdítus nó utigy diceres:utiná mereremur coplexus' SW επ. δὲ collatíóe mutua, uel doceremus aliqua uel difcerem?.Q d'fi teípm cofyderatioe uitzz ac πὴ tmorü tuo: nó fimulate, nó fallaciter dixi(fe credo:quátomagis xquii eft me credere apoftolü. m Paulino aliud fenfiffe cj fcripferitubi ait de Petro δὲ Barnaba:Cü uideráqa non recte ingre^1 ἰ ΝΑ diebát ad uerítaté euágelij: dixi Petro corá oibus: Sí tu cá fis Iudaus, eétiliter&inóudaiceui? ο. ὦ[Adi m uís,quó gétes cogís Iudaicare?De d ein cert?fimn,qd' me fcribédo,uel loquédo nó fallat:fi falle| τὰ bataplizs filios fuos πο íterüi partutíebat, donecín εἰς Chriftus,id eft ueritas formaret.Qui-| S IL bus ci pmififfet dicéssQua αὔτ fcríbo uobís:ecce corá deo,qa nó mentior:nó tfi ureraciter fcribe.| Lu bat:fed nefcio qua difpéfatoria fimulatice fallebat uidiffe fe Petrái δὲ Barnabá, nó recte ad eua xi φεἰή ueritaté inerediétes:ac Petro ín facié reftítiffeznó ob aliud nifi quod'eétes cogeret Tudaica "* B tete fatus eftcredereapoftolá Paulá aliquid ποτε nó faripfiffe;tg apoftolum Petrum no tecte aliquid εσίῇς, Εἶος fiita eftdícamus(quod abfit) fatíus effe credere mentiri euangelium, éj negatü effea Petro Chrift:& mentiti regnom: librum, tátum prophetam,a diio cd tam excellenter electum,& ín cocupifcenda atq; abducenda uxore aliena comififfe adulterium, δὲ in maríto eíus necando.tam horrendum homicidiá. Imo uero fanctam fcripturatn ín fiimo:& ἘΠ cceleftí authoritatis culmine collocatá, de ueritate cíuscertus ac fecurus legá:& ín ea hoies, ucl a approbatof;uel emédatos,uel dánatof ueraciter difcá poti?cg facta hííana:nedü ín qbufdálau y» dabilis excellétiz: pfonis aliquádo credere tímeo rephédenda:ipa diuina zloqa mihi fint ubígg fufpecta.Manichzi pluríma diuinam: fcripturará,qbus eorá nefatíusertor daríffima fententia tü pfpicuítate couínci£: quía ín alia fenfum detorquerenó poffür.falfa οξ cotendát:ità«iut ez; défalfitaténo fcribétibus apoftolís ttibuát:fed nefcio qbus codica cortuptoribus, Quod tame quía nec plurib?fiue antíquíoribus exéplaribus,necpcedentis linguas authoritate(unde latini li bri interptati füt)pbare alíquádo potuerüt:notiffima oibus ueritate fuperati cofufigs difcedüt. ἅτα nenó íntellioit prudentia fancta tua,quáta malicia illom patefcat occafio:finó ab alijs apft; cas lítteras οξ falfatas:fed ípos apoftolos falfa fcripfifle dicam??TNó(inqsycredibile eft hocin Pe| tro Pauli; quod ipfe Paulus fecerat arguiffe.Non nüc ínquíro quíd fecerit, fed quid fcripferit| quaro.Hocad quaftioné quá fufcepi maxime prinet:xut ueritas díuinarii fcripturarü ad noftrá fidéxdificandá memoríz comendata;nó a qbufiibet,fed ab ipis apoftolis:ac p hoc in canonici authoritatiseulmé recepta, ex οὔ parte uerax atqy indubitáda perfiftat.Nà fi hoc fecit Petrus qd' facere debuit; métítus eft Paulus, quod eü uiderit nó recte íngredientéad uerítaté euácelij. Quilgs ei hocfacit quod facere debet, recte είς faciti& ideo fal(am de eo dícit:q dicit εἴ no tecte feciffe,quod εὖ nouit facere debuiffe,Si ait uerü fcripfit Paulus,uerü eft quod Petrus no tete τᾶς íngrediebat ad uerítaté euagelij.Id uero faciebat quod facerenó debebac& fi tale alí qd Paulus ipfe íá fecerat;cotrectii potíus εἰ pum credá,coapoftoli fui correctioné nó potuif ji fe neclíoere:có médaciteraligd in fua epiftola pofuiffe.Et fi boc nó in epiftola qualibet, quáto/ 5^ magiísinillain quaplocatus ait: Qua aüt fctibo uobísrecce corá deo quía nómenno Eco qe bm e Tub ———— ------σσα PST Qe AVGVSTINVS HIERONYMO;-illad Peteá fic egilffe credo,uteentes cogeret Tudaigare.Hoc em leco fcripfiffe Pauló:quée menit tum e(Ie non credo:& ídeo non recte agebat hoc Pettus.Erat en contra euangelii ueritatem:ut putarent quí credebant ín Chriftá fine illis uetetibus facramentis faluos fe cfle non poffe. Hoc eii contendebant Antiochíz qui ex citcücifione erediderát. Cótra quos Paulus perfeueranter acríterqy cofligit. Ipfum uero Paulii;nó ad hoc id cgíffe,quod uel Timotheü circücidit;uel Cen chreisuotá perfoluit: uel Hierofolymis a Iacobo admonitus cá εἰς qui uouerant/legitima ílla ce lebranda fufcepit:;ut putari uideret per ea facramenta etiá Chriftianá falutem darí. Sed ne illa quz prioribusut congruebant téporibus,in umbris rerum futuraR deus fieri iufferat:tácg ido; lolatriam gentili damnare crederet, Hoc eft em quod illi Iacobus aítzauditü de illo effe, quod difciffioné doceat a Moyfe.Quod utíq; nefas eft:ut credétes ín Chriftá difcíndant a prophetis Chrifti.ácg eiusdoctriná deteftantesatqy dánantes:de d ipe Chriftus dícít:Si crederetis Moy ficrederetis& mihí:de me ením ille fcripfit. Attende obfecro ipfa uetba Iacobi: V ídes(inquit) frater quot milía funt ín Iudza, quí crediderát in Chrifti& hí oés rmulatores funt legís.Au dierüt ait de te,quía difciffioné doces a Moyfe,corü qui per gentes funt Iudaon: dícens:nó de bere circicidere eos filios fuos:neq; fecundü cofuetudíne ineredi.Quid ergo eft? Vtía; oportet tóueníre multitudine audíerüt er te fupueniffethoc ergo fac quod tibí dicimus.Süt nobis uiri quatuor,uotá habétes fup fethis affumptis fanctifica te cii ipfis,& ímpende ín eos ut radant car | pita:& ciat oés quía quze dete audicrüt falfa(unc:fed fequerís& ipfe cuftodiés legé:de gentib? aütqui credíderüc nos mandauimus,iudícantes nihil eiufmodi feruare illos,nifi at fe obferuent ab idolisimmolato,& a fanguíne& a fornicatione.INon ut opinor obfcurum eft, δὲ Iacobü hoc ideo monuiffTe: ut firent falfa effe quz de illo audierant;hi quí cá ín(τί ex Iudas credidif fent:tamen zmulatores erant legís,ne per doctriná Chrifti, uelut facrilega, nec deo mandante confaipra damnari putarentur,qux per Moyfen patribus fuerant míniftrata:hoc em de Paulo iactauerantnon illi qui íitelligebant quo anímo a Iudeis fidelibus obferuarí tuncifta deberét, propter cómendandá fcilicet authoritaté diuina,& facramentorü íllorü propheticá fandtítaté non ppter adipifcendá faluté, qua ἰᾶ in Chrifto reuelabat;/& per baptifmní facramétü miniftra ba£.Sed illi hoc de Paulo fparferant;qui ficea uolebant obferuari,tácj fine hís in euangelio fa; luscredentibus effe non poffet.Ipm em fenferant uehementiffimü στατία pradícatore& íntei tioni eog maxíme aduerfum, docenté nó per illá hominé iuftificari.fcd per οτατίᾷ Iefa Chrifti, tüíus prxnüciandz caufa,ille umbrae ín lege mádatac funt.Et ideo illí ínuídià δὲ pfecutioné mo lientes cócitaretácp inimicü legis mandatorüiq; diuinorü criminabát:cuíus falf crímínationis ínuidiá cógruentius deuitare nó poffet,c ut ea ipfe celebraret;qua dánare tancj facrilega puta bat:atq ita oftenderet;nec ludaos τῆς ab eís tácj a nefaríjs prohibendos,nec gentiles ad ea τῶ &p ad neceffaría copellendos.INà(i reucra fic ea reprobaret,quéadmodáü de illo auditü erat:& ideo celebranda fufciperet:ut actione fimulata;fuá poffet occultare fententiá: nó εἰ diceret Iaco« bus,& fcient oés:fed diceret:& putabüt οξς quoniá quz de te audierüt falfa funt, pfertím quía in ipfis Heres apoftoli íam decreuerant:ne quifcg gentes cogeret Iudaigare:non aüt de! €reuerant ne φαξ; tunc Iudzos Iudaícare prohiberet;cpuis etíá i ich iam doctrína Chriftía tia nó cogeret.Proinde fi poft hoc apoftolorü decretüi Petrus habuit illam in Antíochía fimula tioné qua gentes cogeret Iudaigare:quo ἰᾶ nec ipfe cogebatur,cpuis propter cómendanda alo^ quía αεί, αμα Iudzis funt credíta;nó prohibebat Ὁ uid mirü fi conftríngebat eü Paulusllibere afferete, qd' οὔ ceterís apoftolisfe Fiierofolymis decreuiffe memínerat.Si φᾶς hoc(qd' magis .aibítror)ante illud Hierofolymítanü conciliá Petrus fecit:nec fic mírá eftquod εἴ uolebat Pau lusnó tímide obtegere.fed fidéter aflereresquod εἴ pariter fentire(ἃ nouerat: fige quod ceo cótulerat euágelic:fiue quod in Cornelij centurionis uocatíGe,etiá diuinitus ei de hac re admo hitá acceperat:fiue quod antecg illi quos tímuerat;ueniffent Antíochíá:cü gétibus e οποία ui derat. Neq em negamus ín hac fententía fuiffe(ἃ Petrü,in qua& Paulus fuít.INo ίτα αν tunceá quíd ín ea re πετ effet docebat:fed eius fimulatione, qua gétes Iudaigare cogeban£ arguebat: nó obaliud:nifi quia ficilla oia fimulatoría gereban£ tácj ποτ eflet qd'illi dicebát,q fine circ cifíóe pputij atq; alijs obferuatioib?quae umbra erát futurogeputabát credétes faluos cé nó po fc.Ergo δὲ T'imotheü circücidit propterea,ne Iudas δὲ maxime cognationi eius materna: ficu A v wb: derentur ?" AT Ν Mw yl fie oii t Un T dint Mese "M dns eld Mente At m "onte τῶν» At S AV.GVSTINVS HIERONYMO.-$0. 16L iN ἡ* j» Ην 2 Ἢ. e m»»^ ane- 2 zs i . A déerntquiexoétibusin Chriftá crediderant deteftari circáciftone.ficut idololatría deteftanda eft:cü illá deus fierí Dceperit/hác Satanas pfuaferit.Et Τίς pterea non círcücidit,ne occafioné darcteis quí fineulla cítcácifione dicebát credétes faluos efle nó poffe:& ad deceptioné centiá bocetià Paulü fentíte íactarét. Quod ipfe fatis fignificat ubi ait:Sed neqy Títus quí mecü erat τῇ eflec Graecus copulfus eft cítcücidi: propter fübintroductos aüt falfos fratres qui fübintroie τᾶς pfcrutarí libertate noftráut nos ín feruituté redigerét:quib?nec ad horá ceffimus fubíectioy. ní:ut uerítas euágelij pmaneret apud uos.Hinc apparet gd eos captare íntellexerít: ut nó face; ret quod ín T ímotheo fecerati& quod ea libertate facere poterat, qua oftenderat ílla facramen ta,nectácj neceffaría debere appeti;nec tácj facrilega debere dánari.Sed cauendá eft uidelicet ín hac difputatiGe:ne ficat philofophí quadá facta homínü medía dicamus:inter recte fact& pecatíiique neg ín recte MADE: ín peccatís numerent:& urgeamur eo,quod obferuarele/ gis cerimonias non poteft efTe indifferens:fed aut bonü;aut malum, Vt fi bonü díxerímus,eas nos quoq, obferuare cogamur.Si aüt malutm,nó uere fed fimulate ab apoftolís obferuatas effe credamus.Ego uero apoftolis,nó tà exempl philofophos: tímeo, quádo& illi ín fua diífputa: tione ucti aliquid dict; cg(οτε! aduocatory,quádo in alienarü caufarum actióe mentíunt, Quer fimilitudo.fi in ipfa expofitioe epiftola ad Galatas ad confitmandá fimulationé Petri δὲ Pauli putata eft decenter induci: quíd ego apud te tímeam noméphilofophorii: quí nó pro; pterea uaní funt; quía οἵα falfa dict:fed quia& falfis plerífas confidunt: δὲ ubi uera ínueniun£dicere;a Chrifti eratía;quí eft ipfa ueritas;alieni fünt.Cur at nó dicam praxcepta illa ueterüi fa» cramentorü;necbona efle;quía non eíshomínes iuftificantur:Vmbrz ern funt prenuncíantes gratíam, qua iuftificamur: nectamen mala,quía díuínitus precepta funt, téporibus perfonifag congruentía:cum me adíuuet etíá prophetíca fentétía, qua dicit deus fe illi populo dediffe prac; cepta non bona.Forte ei propterea non dixit mala,fed cantá non bona;id eft non talía;ut illis homines boni fiant;aut fine illis boní nó fiant. Vellem me doceret benigna fyncerítas tua:utrü fimulate quifcj fanctus orientalis cum Romam uenerit ieiunet fabbato,excepto illo die pafca/ lis uigiliz? Quod fi malum effe dixerímus,non folum Romanam ecdefiam.fed etiam multa ei uicina,& aliquáto remotíora damnabimus,ubi mos idem tenetur δὲ manet.Sí autem non ieiu/ nare fabbato malum putauerímus.tot ecclefías orientís,& multo maioré orbis Chriftiani par, téqua temerítate críminabimur? Placet ne tibi;ut mediüi quiddá effe dícamus,quod tamen ac ceptabile fit ei, qui hoc non fimulate;fed congruenti focietate atq; obferuantia feceritzEt tamem nihil índe legimus ín canonicis libris prxceptum effe Chriftíanís:quátomaeís illud malum di cere non audeo, quod deut praccepifle ipfa Chriftiana fide negare nó poffutm:quía dídici nom co tne íuftificari fed otatía dei per lefum Chriftum drim noftrum*? Dico ergo circücifioné prazz putij, δὲ cetera huiufmodi, priori populo per teftamentii;quod uetus dicitur, diuinitus datà ad: fignificationé futurorum,quz per Chriftü oportebat impleri: quibus aduenientibus remanfif; feilla Chriftianis legenda tantá ad intelligentiam pramiffz prophetia; non aüt neceffarío faz cienda:quafi adhuc expectandá effet,ut ueniret fidei reuelatio,quz his fignificabat effe uentus ta.Sed cguis gentibus imponenda non e(fent;non tamen fic debuiffe auferrí a cófüetudine Tu daorü,tancg deteftanda atg; damnáda.Senfim proínde atcp paulatím feruente fane predica tione oratía Chrifti qua fola noffent credentes fe iuftificari faluofqg fieri, no illis umbris rerum: antea futurarü,tunciá uenientiü atcp pfentiü,ut ín illos: Iudazone uocatíce; quos pracfentía cae είς diii,& apoftolíca tépora fic nuenerát,omnis illa actio cofumeret umbrare, hoceís fuffecifTe ad cómendatíon&ut no tádg deteftanda& fimilis idololatriz uítaret,ultra uero nó haberet pro ereffum,neputaret neceffaría.tácg uelab illa falus effet;uel fine illa efTe πό poffet.Ouod putaz uerüt haretíci,qui dá uolunt δὲ Iudai effe& Chríftiani,nec Iudai;nec Chriftiani efle potuerüt Quorü fententíá mihi cauendam,(puis ín ea nücg fuerim, tamen beníuolentiffime admonere dignatus es: ín cuíus fententíz non confenfionem, fed fimulationem Petrus tímore ínciderat: ut de illo Paulus ueriffime fcriberet:quod οἴ εἴ uidifTet no recte ingredientem ad ueritaté εὐ! σεϊή eiq; ueríffime díceret,quod centes Iudaicate cogebatiquod Paulusutíq; n6 cogebat. Ob hoc illa uetera ueracíter,ubí opus effet obferuás:ut dánáda no effe moftraret;pdícás tamé inftà tet nó eís fed reuelata στατία fidei. fideles faluos fierísne ad ea quécp uelut neceffaría fufcipenda Ἧς ddd 4 copelleret AVGVSTINVS'HIERONYMO,'C cópeleret.Sicautécredo apoftolü Paulum uetacíter cuncta illa oeffiffe: aectamé nunc queni factü ex Iudxo Chriftíanü,uel cogo;ucl fino talía ueracíter celebrare:fícut nec tu cui uidet! Pag las ea fimulaffe coeis íftü,uel finis talía fimulare.An uis ut etíá ego dícá Πᾶς effe fümá quaftio nis.ímo fentétia tux:ut poft eudgelíü Chriftibenefaciát credétes[τα ,Π facrifícia offerát,qua obtulit Paulus.fi filios circiücidátfi fabbatá obferuét,ut Paulus ín T ímotheo:& οὓς obferuaue te Iudxí:dümodo hac fimulate ac fallaciter agant? Hocfi ita eft:nó ἰ ín hzerefím Flebíonis;ugl eorü dsuuleo INacaraos nücupát, ucl quálibet alíá ueteréfed nefcio in quá nouá delabímur: qux fit eo pníciofior:quo no crrorefed propofito eft ac uoluntate fallaci.Quod fi refpondeas, ut teab hac purges fentétía:tüc apoftolos ifta laudabiliter fimulaffeine frandalícarent infirmi qui ex Iudzís multi crediderant:& ea refpuéda nódum intelligebant: nunc uero cofirmata per , totgentes doctrína gratíz Chriftíanz: cofirmata etíá per oés Chrifti ecdefias lectione lecis& prophetarü,quó hxc intelligéda nó obferuanda recítent: quifquis c^ fimuládo agere uoluerit, uidea£ infanire:cur míhí nó lícet dicere apoftolà Ραμ, δ alios recta?'deí Chriftianos: tácílla uetera facramenta paululü obferuando,ueraciter comendare debuiff^^ putarent[ο prophe tícz fignificationis obferuationesa píjffimis patribus cuftodítz tancj facrilegia díabolicaa po fterís deteftatzezIam em οἴ uenifTet fides,qua ρεί illis obferuationibus pnücíata;poft morté δὲ refutrectioné diii reuelata eft:amiferant tácg uit& officij fui. Verütamé ficut defuncta corpo, ra,neceffatíome officijs,deducéda crant quodámodo ad fepulturá:nec fimulate;fed relieiofemnó αὔτ deferenda continuo,ucl ínímícorü obtrectationibus απ; canü morfibus proíjcienda.Pro indenuncquifquis Chriftianorü,quáuis fit ex Iudais/fimiliter ea celebrare ns pro tancj fopi tos cíneres eruens; 16 erít pius deductor,uel baiulus corporis,fed impi?fepulturz uiolator.Fa; teoríane in eo quod epiftola cotínet mea:quod ideo facraméta Iudzotü; Paulus celebranda fu fceperat:cü iam Chrifti effet apoftolus:ut doceret nó effe pernídiofa hís qui ea uellent ficat apa tentibus per legé acceperát cuftodite,mínus me pofuiffe,illo dátaxat tépore,quo prímum fidei eratía reuelata eft. Tüc em hocnó erat perníciofum:proegreflu uero téporís erat perniciofum: nifi ille obferuatioes ab oibus Chriftianis defererent:ne fi τῆς fierent:no difcerneret quod deus opulo fuo per Moyfen praxepít:ab eo quod ín templis dazmoniorü fps tmmüdus ínftituit, GA potíus culpáda eft neeligétía mea:quía hocnó addidi;cj obíurgatio tua, Verütamen longe antecj litteras tuas accepillem;fcribens cotra Fauftü manichxü:quó eundem loci.djuis breuiter explicauerim: δὲ hocillicno ptermíferím:& legere poterit fi non dedíenct beníenitas tua:G a chariffimis noftrís p quos nüchac fcripta mifizqua uolueris tibi fides fiat:illud me ante dictaffemihíq; de anímo meo crede,qd'corá deo loqueris;iure charitatis expofco ας mihi ui fum fuiffe:etiá nc Chriftianos ex Iudzis factos facraméta illa uetera quolibet affectu celebra '&e& quouis anímo debere οὖν εἰς ullo modo colí:cá illud de Paulo;femp ita fenferímex q illius mihilíttetz ínnotuerunt:ficut nectibi uidet hoctépore cuícg effe fimulanda ifta, cà hoc fediffe apoftolos credas.Proinde ficut tu ecotrarío loqueris:& licet redlamante(fiast fcribis)müdo libe ta uoce pronücías, cerímonías Judaorít,& pniciofas effe& mortiferas Chriftianis: δὲ quicüqg eas obferuauerit; fiue ex Iudais.fiue ex gentibus,eü ín barathrá diaboli deuolutü: ita ego hác uocem tuá omníno cofirmo:& addo:Q uícüq; eas obferuauerit;fiue ex ludais fiue ex centib?, nó(οἰ ueraciter;uerüetiá fimulate,cü in barathrü díaboli deuolutü.Q uid quarís ampli??Sed ficut tu fimulationé apoftoloríi;ab huíus téporis ratíce fecernis:ita ego Pauli apoftoli ueracé; tuncín his oibus conuerfationé;ab huíus téporis cjuís mínime fimulata cerímoniarü ludaícu gum obferuatióe fecerno:quoníá τῆς fuit approbanda,nüc deteftanda.Tta duis legerimus:Lex δὲ prophetz ufq; ad Iohanné baptifta:& quía proptetea quxzrebant Iudací Chriftg interficere: quía nó folá foluebat fabbatü, fed δὲ patré fuü dicebat ἀεί, zqualé fe faciés deo:& quia eratíá pro gratia accepimus:& quoníá lex per Moyfen data eft:eratia aut δὲ uerítas per Iefum Chri/ ftum facta efl: δὲ per Hieremiá promiffum eft,daturü deü teftamentá που domui Iuda;nó fecundü teftamétá quod difpofuit patríbus eom:nó tamen atbítror ipm drim fallaciter a paré/ tíb?circacifum. Aut fi hoc ppter xtaté minime phibebatnec illud arbitror οὔ dixifle fallaciter leprofo:quécertenó illa p Moyfen pcepta obferuatio,fed ipe müdauerat: Vade& offer jp tcfa cificiü qd peepit Moyfes ín teftimonia illis.INec fallaciter afcédit ad dié fefti;ufay adeo nó catt fa oftenta^ "n o nu d"Gb Gon ZR ol di AVGVSTINVS HIBRONYMO.$0. 165 1 Δ faoftéatioiscorà hoib?,ut nó euidéter afcéderit, fed latéter. Ac ei dixit idé ApoftobEceego ἡ à Paul?dico uobís:qa fi circücidamini Chrift?uobis nihil pderít.Decepit ero 1 ímotheü& fecit : ᾿»"--"-"- ΄ D o-" e a ei nihil pdeffe Chriftàz An qa hoc fallaciter factá eft:ideo nó obfuít? Atipfe hocnó pofüit;nec ^ ait:fi circücidamini ueraciter,ficutnecfallaciter:fed fine ulla exceptioe dixit:fi circiicidamini Chr Ἢ ftus uobis nihil proderit.Sícut ergo tu uís híclocá dare fentétiz tua:ut uelís fubíntellieinifi fal/ à lacíter: íta no ímpudéter flagito:ut εἰ nos illic intelligere finas eis dictá:fi círccidamíni: 4,» pterea uolebát circücidi;qd' aliter fe putabát in Chrifto faluos effe nó poffe, Hocergo animo: hacuolütate, ifta íntétíone quífqs τᾶς circücidebat, Chriftus ei nihil omnino pdetat:fícut alibi apette dícit:INá fi per legé íufticía:ergo Chriftus eratis mortuus eft.Hoc ergo dedarat:quod δὲ .. épfecómemorafti: Euacaatí eftís a Chrífto,q inlege iuftificamini;a oratía excidiftis. Illos itaq a arguít q fe íuftificari ín lege credebát:nó q legítima illa ín eiShonore;a quo mandata funt obfer uabát íntellioétes: δὲ qua pnücad:z ueritatis ratióe mádata[ην δὲ quoufas debeát perdurare. ». Wndeeftillud quodaítSifpi ducimininó adhuceftis fub lege. Vnde uelut collipís appatet,q fub lece eft:nó difpenfatiue:ut noftros putas uoluiffe maiores, fed uere,ut ego íntellieo,eü fpi fanctü nó habere, Magna mihi uidet quaftio:gd fit effe fub lege fic quéadmodà Apoftolus eulpat.Necy ef propter dircücifioné hoc e arbitror dicere;aut illa facrificia;qua tücfactaa pa tribusintica Chriftianis nó fiunt:& cxtera huíufmodi:fed hocipm etíá quod lex iubet:NG cócu pifces:quod fatemur certe Chriftianos debere obferuare:atq; euágelica maxime illuftratioe p. dicari.Leoé diciteffe fanctá,& mandatü fanctü& iuftü;& bonü. Deinde fubiüeit: Quod ergo i boná eft; mihi factá eft morsc Abfit. Sed péti ut appareat peccati, p boni mihi operatü eft αἱ mortéut fíat fupra modd peccator:;aut peccatü per mádatá.Q d'aüt híc dicit pecatü per man datü fieri fupra modühocalibi aít:Lex fübíntrauit;ut abüdaret delí&t(, Vbi atabüdauit de liét&,fupabüdauit& eratía.Et alibi cii fuperíus de dífpenfatioe οτατία loqueret;qd'ipfa iuftifi, τεῦ είς ínterrogás ait:Quíd ereo lex? Atq; huic ínterrooatíói cótinue refpódit: Prauaticatiois gratía pofita eft:donec ueníret femé, ταί pmiffum eft.Hos ergo dánabiliter dicit οὗ fub lege.ds reos facit lex,nó ímplétes lege, dii nó intelligédo eratis brificii ad faciéda dei peepta,quafi de:| fuís uítibus fuperba elatione pfumunt.Plenítudo em legis charítas: Charitas uero dei diffufa B eft ín cordib?noftris,nó per nofipfos:fed p fpm fanctü q datus eft nobis.Sed huicreí quátü fa | tis eft explícandz, plíxior fortafle,& fui pprijuoluminisfermo debet. Si ergo illud qd' lex ait: IN6 cócupífces.i iGana infirmitas eratía dei adiuta nó fuerit,fab fe τοῦ tenet, δὲ puaticatoré po ἐμὲ tíus dánat.cp liberat peccatoré:intomaeís illa; fienificatióis caufa pcepta funt círcácifio:& cz 4 teta q reuelatíóe eratíz latius innotefcéte neceffe fuerat aboleri, iuftificare nemíné poterátzINó tamé ideo fuerát tác díabolica gentíá(αστεία fupiéda:etíá cii ipfa eratía(ἃ coeperat reuelariz E à! δος quxumbrístalibus fuerat pnüciata:fed pmittenda paululá eís;maxime quí exillo populo, caít ur data funt uenerát.Poftea uero tác cá honore fepulta funt;a Chriftianis oibus írreparabilitet.| ni deferenda. Hoc αὔτ quod dicis, nó difpéfatiue;ut noftri uoluere maiores:quíd fibi uult oro te.:| Autem hoceft quod ego appelloofficiofüm médacia:ut hc difpéfatio fit offici;uelut honeftenientíédí;aut qd alíud fit οἴπο.πδ uideo:nífi forte addito noie dífpenfatiois, fiat ut médaciü. nó fit mendacii, Quod fi abfurdá eft:cur ergo nó aperte dicis officiofum mendaciü defenden;. dü:nífiforte nomé te mouet, quía non tá ufítatü eft ín ecdefiafticis libris uocabulá officij, quod. Ambrofius nofter nó timuít,quí fuos quofdá libros utili pceptionà plenos,de Officijs uoluit ή appellare.An fi officíofe mentía£ gfqy culpandus εἴν, αίΠρεπίαείτε approbádus?Rogo te mé τ tíat;ubi lecetít qui hoc putat:quía δὲ ín hoc magna quaflío eft:fit ne alíquádo métíti uirí boní, τ imo αἰτί Chriftiani, qualib? dictü eft: Sitin ore ueftro,eft εἴ,πό nó:ut nó fub iudicio decidatis. Etqcü fide audiunt: Perdes οὓς q loquun£mendaciá.Sed ut díxi δὲ alía magna quarftío eft:eli gat quod uoluerít quí hoc exíftímat ubi métiat:dá taméa fcribétibus authoribus fanctar fcri pturag,& maxímecanonícarü,íncocuffe credat δὲ defendat oino abeffe mendaciü:ne difpéfa: tores Chrifti:de qbus díctü eft:ic iam quatit ínter difpenfatores,ut fidelis qs ínueníat: rágg magnü alíad fibi fideliter dídiciffe uidean£ p ueritatis difpéfatioe métiri,cit ipa fides in latíno n fermoneab eo díca£ appellata;quía fit quod dicit. Vbi aüt fit qd' dicit, métíendi utíq nó eftlo. m eus, Fidelis iit difpéfator apoftolus Paulus proculdubio nobis exhibet ín fcribendo fidéquía :|| ueritatis πο em -- τς ——À —BÓÀ—nÀ— σ«πρϑρϑς m ἘΞΞΙΞΞΞΞΕ * AVGVSTINVS$ HIERONYMO. ueritatis difpenfator erat,no falfitatis.Acpet hocuerü fcripfit uidiffe fc Petrü;non recte ἴπορε, dient ad ucrítaté cuangclíjeíqy in faciem reftítiffe,quod gentes cogeret iudaícare.Ipfe uero De trus,quod a Paulo ficbat utilíter libertate charitatis fancta ac benigna pietate humilitatis acce pit:atqp ita rarius δὲ fanctius exempli pofteris przbuit: quo non dedignarentur ficubi forte re &itramité reliquifTent,etíam a pofterioribus corrigi:cg Paulusquo cofidenter audetent,ctíam mínoresiaíotibus pro defendenda euágelíca ueritate,(αἶσα fraterna charitate refiftere.INam εἴ fatis multo fit a tenédo itinere ín nullo cj in aliquo dedinare: multo eft tamé mirabilius& laudabilius, libenter accipere cortigentem,cj audacter corrígere deuíanté.Eft laus ítaqy iuftali bertatís in Paulo,& fanctz humilítatis ín Petro:que quantü míhí pro modulo meo uidef:ma gis fuerat aduerfus calumnianté Porphyríü defendenda,cg ut οἱ daretur obtrectandi maíor oc cafio:qua multo motdacíus críminaretur Chriftíanos fallaciter:uel fuas litteras fcribere:uel dei fuifacramétatractare, Flagítasa me,ut aliqué faltem unum oftendá:cuius in hac re fententiá fim fecutus: citu tam plures nominatim cómemorauerís,quí te ín co;quodaftruis peefferunt: petens ut ín eo fi te reprehendo erranté patíar te errare ci talibus. Q uon: ego fateor nemíné le gí:fed cà fint ferme fex,uel feptéhorá quatuor authoritaté tu quocp ínfríngis. ἵνα Laodicenü, cuíus nomé taces:de ecdefía dícís nuper egreffum. Alexadrü αὔτ ucteré hzretícü.Orícenéuero acDidymü rephéfos abs telego in recentíoribus opufculís tuísi& nó medíocríter, nec demedio cribus quxftionibus,cpuís Origené mírabiliter ante laudauerís.( hís ergo errare puto: quía necteípfe patieris, 5 hoc perínde díca£:ac fí ín hacfententía nó errauerínt.INá quis eft quí fe uclit cá quolibet errare? T res ἰρίέ reftát:Eufebius Emifenus, Theodorus Heradeotes& qué paulo poft cómemoras Iohannes:qui dudum in pontificali eradu, Conftantinopoliítaná rexit eclefia. Porro fi quxtas,uel recolas:quid hic fenferit nofter Ambrofius: quíd nofter itidem Cy prianus:inuenics fortaffe,nec nobis defuiffe,quos ín eo qd' afTerimus fequeremur,quandg ficut pauloante dixi:tantámodo fcripruris canonicis hancingenuá debeá feruituté: qua eas folasita fequarut cófcriptores earum,nihil ín εἰς omnino errafle,nihil fallaciter pofuiffe non dubitem. Proínde οὔ quxro terti&:ut tres εείᾷ cgo tribus opponá: poffem quidé(ut arbitror)facile repeti tc fi multa legiffem.Verütamé ipfe mihi pro hís oibus,imo fupra hos oés apoftolus Paulus oc curtít: ad ipm cófugio, ad ipm ab omnibus quí alíud fentiüt litteram: tractatoribus puoco;ipm interrogans interpello& requiro in eo quod fcripfit ad Galatas:uídifTe fe Petrum nó recte in; gredienté ad ucrítaté euangeli:eig ín facié ppterca reftítifle,quod illa(imulátíóe centes iudair cate cogebat, Ντε uerü fcripferitan forte neício qua difpenfatiua falfitate métítus fit: δὲ audio cü paulo fuperius, in eíufdé narratióís exordio relígiofa uoce míhí dlamanté: Q uae auté fcribo uobis:ecce corá deo quía nó mentior. Dent ueniá quilibet aliud opínantes:ego magis credo tam toapoftolo ín fuis,S pro fuis litteris íurátiics cuicy doctiffimo de alíenis lítterís difputáti. Nec. dici tímeo:fic Paulá defendere, quod nó fimularit erroré Τα άσοις fed uere fuerit ín errore.Quo niáneg fimulabat etroré,qui libertate apoftolica ficut ill εξροτί cógrucbat:uetcra illa facramé/ ta, ubi opuserat agendo,comendabat ea:nó folü Satana uerfutia decipiendís hoibus,fed deíp uidentía, pnunciandis rebus faturís pphetice cóftituta.INec uere fuerat ín errore Iudzcogz qnó (οἷά nouerat:fed etíá inftanter δὲ acríter pdícabat eos errare,qui putabát gentibus imponenda, uel iuftificarioni quoráciqy fidelíü neceffaría. Quod at díxí à fa&tü Iudzis tanc Iudaum,& tádj gentilem gentibus,nó mentiétís aftu.fed cópatíétis affectu:quéadmodü díxerim,parü mil hi uifus esattédiffe;imo cgo fortaffe no fatis hoc explanare potuerim. Neq; em hoc ideo dixi qd' mifericordíter illa fimulauerit:fed quía ficea nó fimulauit; qua faciebat fimilia Iudaíssqu& admodünecilla qua faciebat fimilíagétibus.qua tu quogy comemoraftí: atq; ín«o me, qd'nó ingtat fateor adíuuifti.Cü em abs te quafiflem in epiftola mea: quomodo putc£ ídeo factus Iudzístancg Iudzus,quía fallaciter fafcepit facramenta ludaonscum δὲ eentibus tandj genti lis factus fit: nectamen fufcepit fallaciter facrificía eentium.Tu refpondifti in eo factum genti bustancj gentil quod przputium receperít:quod indifferenter permiferít uefcí cibis quos dà nant udi. Vbí ego quzro:utrum δὲ hoc fimulate fecerítz C) d'fi abfurdiffimü atq falfiffimum - eft: fic ergo& illa;ín qbus Iudxomg confuetudíni cogruebat libertate prudentí,no necelfitate fer uilijaut qd'eft indignius difpéfatióe fallaci potius cj fideli. Fidelibus em& his qui cognoucrüt " ueritatem τε. φως VOID“πω ρα μῶν h AVGVSTINVS HIBRONYMO,'—$0. 16 € A ueritatem /ficatipfe teftatur, nifi forte&hic fallitomnis creatura dei bona eft;/&nihilabfden?— t dum quod cum gratíarumactione accipit. Ereo& ipfi Paulo.non(οἱ uero,;uerüetíam dif, pen fatori maxime fidelí,no[οἱ coenitoti;uerüctíam doctori uerítatís:omis uti q ín cibis creatura dei,non fimulate, fed uere bona erat.Cur ioítur nihil fimulate fufcipiendo facrorü, cetimonia/ ερ gentilium:(ed decibís δὲ przputío uera fentiendo atq; docendo.tamen tandy gentilis fa &tus eft gentibus:& non potuit fierí tácg Iudas Iudais:nifi fallaciter fufciptendo facraméta Ta ἀχότας Cur oleaftro inferto obferuauit difpenfationis ueracem fidem:& naturalíbus ramís aa extra fed in arbore conftítutis,nefcio quod difpenfatoríz uclamen fimulationís obtenditzCur -ἄγω. factus απ; gentilis entibus, quod fentít docetquod aeít fentit:factus autem tandg ludaus TIN Tüdzis, aliud daudit ín pectore, aliud pmit ín uerbis;ín factis,in fcriptis?Sed abfit hoc fapete: NM Λεία em debebat charítatem decorde puro,& confcientía bona, fide non ficta. Acper hoc ὟΝ. omnibus omnía factus εἴτα omnes lucrifaceret:nó mentientís aftu fed copatientís affectu:id SIN ef.non omnía mala homínü fallaciter agendo:fed aliorii omnium malis omnibus.tand fi fua iln eflent, mifcricordis medicinz diligentíam procutando.Cü ítagy ílla teftaméti ueterís facrame "m tactiam fibi agenda mínime reculabatinon mifericordíter fallebat,fed omnino nó fallens, αἴας πίῃ hocmodoa ἀπο dco illa ufcy ad certí temporis αἱ penfatíonem iuffa effe cómendans:a facrile "e gis facris gentíum diftingucbat. Tunc auté;nó mentientis aftu/fed cópatientis affectu, Iudas: ἫΝ tancj Iudaus fiebat.quádo eosab illo errorequo uel ín Chriftá credere nolebát;uel peruetera lei facerdotía fua;cerímoníard. φ obferuationcs fca peccatís pofle müdari, fierícp faluos. exiftíma phi bá: fic iberare cupiebat. tácp ipfe illo errore teneret:diligens utícp pximü tandj fei pm hac m alis fací&s,qua fibi ab alijs fierí uelletfi hoc illiopus eét.Qd di dis monuiffet, adiüixitt Yeceft m eim lex& pro phetz. Hunc compatíentís affectü,ín eadé epiftola ad Galatas precipit, dicés:Si| ui prxoccupatus fuerít homo ín aliquo delícto:uos qui fpiritales eftisinftruite huiufmodi ín fpi p ritülenítatis.íntendens teipfurmne& tu tentcrís. Vide fi non díxit:fiere tanc illext illum lucrí * facías. NG utíq;.ut ipfum deli&tum fallaciter ageretaut fe id habere fimularet:fed ut ín alterius- ἥ «ati delicto.quid etíam fibi accidere poffet attenderetiatq íta alteri tancj fibi ab altero uellet míferi ῃ i coiditer fübueniret: hoceft non mentientis aftu. fcd cópatientis affectu. Sic Iudzo, fic centili,| LAN ficcuilibet homini Paulus ín errote;uel peccato aliquo conftítuto,non fímuládo quod nó erat,| um fed copatiendo,quía effe potuiffet;tancg quí fe homínem cogitaret:omnibus omnia factus eft, η xus utomnes lucrifaceret, T eipfüm fi placet obfecro,te paulifper intuere:teipfum ínquam erga me.| ns ipfum δὲ recole:ucl fi habes cofcrípta;releceucrba tua ín illa epiftola quá mihi per fratrem no^| yu: ftrum,íam collegam meum Cyprianum breuiorem mififti.cj ποταςί, δρ germano;j pleno cha| misc títatís affectu,cum quzdam mein te cómififfe expoftulaffes erauíterfubitxifti In hoc lditue] die amiícitía: in hoc neceffitudínis íura uíolátur,ne uídeamur certare pueriliter& fautoribus ínuicé, iJ rmm uel detractoribus noftrís tribuere materiam contendendi.FTxc abste uerba, non folum ex ani mis trio dicta fentio:uerumetíam beníeno anímo ad confulendum mihi. Deínde addis quod οἰ hob finonadderes;appareret,& dicis: fcribo,quía te pure& Chriftíanc diligere cupio:nec quíc c pint€f ín. mca méte retínere quod diftet a labíjs.O uir fancte miíhíc;(ut deus uídet anímam meá) d uérací corde dilectethoc ipfum quod pofuifti ín litterís tuíssquod te mihi exhibuiffeinon dubi "1 to:hocipfum omnino apoftolum Paulum credo exhibuiffe in litterís fuis,nó unicuilibet homi ἡ jum αὐ τα ludxis& Gracis δὲ omnibus gentibus filijs fuísiquos in euangelio genuerat,& quos ρα]' tíendos parturiebat:& deínde pofterorum tot milibus fidelium Chriftianorum: propter quos illa memoríz commédabat epiftola: ut nihil in fua méte retíneret quod diftaret alabíjs.Certé factuses etídtu, tácg eco,nop mentientís aftu:fed compatíétís affectu; cum cogitares tam me non relínquendum ín ea culpa.ín quam me prolapfum exiftimafti,quá necte uelles,fi eo mo» ἡ » do prolapfus effes. Vnde agens gratías beniuolz: menti οσα me tux; fimul pofco;ut etíam mil ἢ sí hínon fuccenfeas:quod cum ín opufculís tuiís,aliqua me mouerentmotum meum íntimaui tí/ ὦ bí: hocerea meab omnibus obferuari uolenssquod erga te ipfeferuauiut quicquid improban ὦ dum putant ín fcriptis meís:nec daudant fubdolo pectoremnec íta reprehendant apud alíos, ut taceant apud me:hinc potius exiftimans ἰα-αί amicitia& neceílitudinis iura ufolari. NES eli ER P rum AVGVSTINVS HIERONYMO. C utrumamicitiz Chriftianz putanda fint:in quibus magis ualet uuleare prouerbium: Obfz.. οί amícos, ueritas odii parít, cj ecdefiafticum: Fídeliora funt uulnera amici, cg uoluntaría ofcula inítnici. Proinde chariffimos noftros, qui noftris laborib?fyncerí(fime fauét, hoc potius quanta poffumus inftantía doceamus:quo fcíant fierí poffe,ut inter chariffimos aliquid alteru tro fermone contradicatur: nectamen ípfa charítas mínuatur: nec uerítas odium paríat qua debetur amicitia: fiue illud uerum fit,quod contradicitut: fiue corde ueraci qualecungp fit di, ci£,nó retínendo ín méte quod a labijs diftet. Credant igitur fratres noftri familiares τα ης teftimonium perhibes,quod fint uafa Chrifti, πιο inuito fa&tum:nec mediocrem de hac re ο} lorem íneffe cordí meo, quod lítterz: mex prius in multorum manus uenerínt, dj; ad te ad qué fcripta: funt. peruenire potuerüt.Quo autem modo íd accíderít,& locum eft enarrare,& nifi fal lor füperfluum:cum fufficíat fi quíd milii ín hoccredatur, non co factum anímo quo putatur: necomníno mex fuiffe uolíitatis;aut difpofitionis,aut cofenfionis, aut falté cognitionis ut fie, tet. Hoc fi non credunt(quod deo tefteloquor)quid amplius faciam nó habco.Eeo tamen ab; fitut coscredam,hxctux fanctitati malíuola mente fucecrere ad excítandas ínter nos ínímíci/ tias, quas mifericordía ἀπί deí noftri auertat a nobis:fed fine ullo nocédí anímo.facile de hoie humana uitia fufpicari.Flocem me de illis equum eft credere;fi uafa funt Chriftinon ín cot, mclíam:fed ín honorem facta.& difpofita in domo magna a deo,ad omne opus bonü.Quod fi pofthancatteftationem meam,(i ín notícíam eorum uenerit facere uoluerint; non rectefay ciant,& tu uides. Qus fane fcripferam,nullum me librum aduerfus te Romam mififfe: ideo fcripferam:quía& librinomen ab ipfa epiftola difcernebam. Vndeomnino nefcío quid aliud te audiffe exiftímaueram:& Romam nec ipfam epiftolam,fed tíbí miferam:& aduerfus te non efle arbitrabar: qd" fyncerítate amicitias fiue ad admonendü fiue ad te;uel me abs te corrigédi fecifTe me noueram, Exceptis autem familiaribus tuís.teipfum obfecro per etatiam qua redé pti fumus: ut quxcücp tua bonaque diii pietate tibi concefTa funt ín lítterís meís ροίαί:πό me exiftimes infidiofo blandiloquío pofuifle.Sí quíd autem ín te peccauí,dimíttas mihi, Necillud quod dete,nefcío caius poetz factum:ineptius fortaffe c lítteratíus a me comemoratum eft: amplius cf díxí;ad te trahasscum contínuo fubiecerim,no hocídeo me dixiffe:xut oculos cordis teciperes, quos abfit uncj ut amiferis.fed ut aduerteres, quos fanos acuigiles haberes.Proptet [οἰᾶ ergo παλιμωδίαμ fcrípferim?aliquid quod Ícripto pofterioredeftruere debeamus,imitiz dam,non propter Stefichori cxcítatem quam cordi tuo,nec tribuínectimuí,attingendum illud exiftimauizatqy identídérogo:ut me fidenter οοττίρας, ubi mihi hoc opus effe prim ζῇ em fecandà honorá uocabula,quz fam ecdefix ufus obtínuit,epifcopatus prefbyterio maior fit:taméín multis rebus Auguftinus, Hieronymo minor eft:lícet etíam a minore quolibet "tion fit refugienda, ucl dedignandacorrectio. De interpretatione tua íá mihi perfuafifti:qua utilitate fcrípturas uoluerís tranfferre de Hebrais:ut fcilicet ea qua a Iudacis ptermiffa,ucl cor, rupta funt pfetres ín mediü. Sed ínfinuare dignerís peto a qbus Iudzís,utrá ab cífipfisqan/ teaduentum dii ínterpretari funt: δὲ fi íta eft, quibus uel quo nam eorum:an ab iftis pofteríus, qui propterea putatí poffunt aliqua de codicibus Graxís,uel fübtraxiffe,uel ín eís corrupiffene illis etimonijs de Chriftiana fide cóuíncerentur.Illi aut anteriores,cur hoc facere roluerínt,nó inuenío.Deínde nobís mittas obfecro interpretationem tuam de Septuagínta:quá te didiffe nefcicbàm. Librü quoq; tuum cuíus mentíoneta fedifti de ορτίπιο genere interpretandi;upio legere:& adhuc noffe quomodo cozquanda fit in interprete peritía linguarü,coníecturis eorü . quí fctipturas zdifferendo pertractantquos necefTe eft etía fi recte atq; unius fidei fuerínt, ua tías parete ín multorum locorum obfcuritate fententías: Gpuís nequacj ipfa uarfetas ab ciuf^ dem fidei unitate difcordet,ficut etíam unus tractator fecundum eandem fidem, alíter atq; alil tereundem locum poteft exponere:quía hoceíus obfcarítas patítur. Ideo autem defydero ini terpretatíonem tuà de Septuagínta,ut& táta latínorum íntérpretum,qui qualefcüiq; hoc aufí fant;quantum poffurnus imperitía careamus:& hi qui me íntíídere putant utilibus laboribus tuisitandéalíquando fi fierí poteft íntellieant,propterea me nolle tuam ex Hebrao interpreta tioné in ecefris legi;ne contra Septuaginta authoritaté tandp που aliquid proferttes agno : cangalo HIERONYMVS AVGVSTINO;^ So. 16$ A fandalopertirbemus plabes Chrifti quará aures& corda illam interpretationem audirecon fueuerunt,qux etíam ab apoftolis approbata eft. Vnde illud apud Ionam,uireultum fi in He; brxo,nec hadera efbnec cucurbita, fed nefcio quid aliud quod trunco fuo níxum,nullis faftenz tandum adminiculis erígatur, mallem iam ín omnibus latínís cucurbítam legi.INon ením fru ftra hoc puto Septuaginta pofuifle:nifi qa& huic fimile(ciebant.Satís me;ímo fortaffe plus aj fatis.ttibus epiftolis tuis refpondiflearbitror.quarum duas per Cypríanutm accepí,unam per Firmum.Relcribe quod uifum fuetit ad nos ucl alios inftraendos.Dabo aut£ operam diligen tiorem quantü me adíuuat dris;ut littera quas ad te fcribo;príus ad te perueníant;£g ad quen; Qt Gj,a quolatíus difpereantur.Fateor em necmíhi hoc fieri uelle de tuís ad me,quod de meís ad ». tcfactum íuftiffime expoftulas. Tamen placeat nobis inuícem,no tantum charítas: uerüetiam m libertas amicti, nec apad me taceas,ucl ego apud τε, πο ín noftrís lítterís uíciffim nos mo uet, eo fcilicet anímo qui oculis dei, in fraterna dilectione nori dif plícet. Quod fi ínter nos fieri : poffe fine ipfius dilectionis perniciofa offenfione non putas;non fiat. Illa ením charítas quam Tii tecum habereuellem profecto maior eftfed melior hzc minor, nulla eft. 2: "m ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. At; T'eftatur fe proximoanno fcrípfi(fe per Afteríum,nunc Prafidiíum Romam euntem per que detuo χὰ Ícribit.comedat,no ut iuuetur pecunía quano eget,fed ut ín amícítía recipíatur.C) ucrít fe uexarí επί tibus hzretícorum,lllud annotandum ín hac epiftola, quod Alípium cum fuum fratrem appellet, tameri papam nomínat, x d HIERONYMVS AVGVSTINO.: M ἡ INno prateríto per fratrem noftrum Afterium hypodíaconü dienationi tux epi, ο ftolam miferam:promptum reddens falutationis officium:quam tibi arbitror red | ditam. Nunc quoq per fanctum fratrem meum Prafidium díaconum: obfecro S prímum ut memineris meí.Deínde ut baiulum litterarum habeas commendatit, δὲ mihi fcías germaniffimum:& ín quibufcung; neceffitas poftulauerit foueas atq; fuftentes: non quo alíqua re(Chrifto ΜΗ quo bonorum amicitias auidifTime expetatz δὲ fein his coniungendís maxímutm putet beneficium confecatum, Cur autem ad occidentem ur nauigaucrit:ipfo poterís narrante cognofcere. Nos ín monafterío conftítuti;uarijs híncinde flu νι cibus quatímur:& peregrinationis moleftías fuftínemus.Sed credimus ín eo quí díxit: Confi ὯΝ díte;ego υἱοί mundum:quod ipfo tribuente& prafule:xontra hoftem diabolum uictoríam co, fequamur.Sanctum δὲ uenetabilem fratrem noftrum papam Alipium:ut meo obfequío falu; tes obfecro.Sancti fratres quí nobifcum ín monafterío domino feruire feftinant: oppido te fa/ lutant. Incoluméte δὲ memorem mei, Chriftus dominus nofter tueatur omnipotens, domine uere fancte& fufpiciende papa. εν e Πα τῆν ARGVMENTVM EPISTOLAE ΒΕΩΝΕΝΤΙ.. ὦ. Ingensapud Romanos odíum fibi conflauerat Hieronymus,quod Paulam δὲ Fuftochíum prímarías foeminas traxiffet ad monachorum ínftitutum,necg caruít fufpítione quod Paulam adamaret, Fluíufmo L ΐ EE CRUCE díobtrectatorum obloquíjs refpondet:ac deplorat homínum maleuolentíam. ; HIERONYMVS ASELLAE. d Ξῇ tibi putem oratías a mereferri poffc;non fapiam. Potens eft deus fuper perfona | mea fanctz anímz tux reftítuere quod meretur.Eeo ením índígnus, nec arftimaré ἢ uncg potuí;necoptare: ut míhi tantum ín Chrifto largirerís affectum. Et lícet me x, 46] fccleratti quidá putant:& omnib? flagitijs obrutii:& pro peccatis meís,etíá hacc pat ua fint:tamen tu benefacis,quod ex tua mente etíam malos bonos putas. Perículofum quippe eft de feruo 3lreríus iudicare:& non facilis uenía praua dixiffe de rectís. Veniet illa díesín qua & mecum dolebis ardere non paucos.Ego probrofus, ego uetfipellis& lubricus,ego mendax & fatanz arte decipiens. Quid enim eft tutíusshacucl credidifle,uel finxiffe de infontibus:an etíam denoxijs credere noluiffe?O fculaban£ míhí manus quídam,& ore uipereo detrahebát: & dolebantlabíjs: corde gaudebant. Vídebat diis δὲ fubfannabat sllos& miferum meferuum fuura,füturo cum eís iudicio referuabat. Alíus inceffum πιεῦ calumníabatur δὲ rifum:& ille uul/ : ταί detrahebat: hícin fimplicítate aliud fafpicabatur.Pene certe triennium cur eís uíxi, Multa tih:: eee τς μων" ὌΝ τῷ HIERONYMVS ASELLAE. C meuirginum crebro turba circüdedit.Díuinos libros ut potuí;nonnullis[ρε diffetui.Le&tio af fiduítatem,affiduitas familiaritatem familiaritas fiducíam fecerat. Dicant,quid unc ín meal, ter fenferínc;cg Chriftíanum decebatzPecuníam cuíufcg accepi? Munera uel parua,uel magna nó fpreuicIn manu mea.xs alícuius ínfonuít? Obliquus fermo,oculus petulás fuit Nihil mihi aliud obíci£ nifi fexus meus:& hoc nádg obíjci£: nifi cá Hiierofolymàá Paula& Melanía profia fcun£, Ifti crediderüt mentientí: cur nó credüt neganti?Tdé efthomo ipfe qui fuerat:fate£ infon tem:quí dudum noxíum loquebatut:& certe ucrítatetn maoís exprimunt tormenta Gp rifusmni fi quod facilius credíturquod aut fictum libenter audítur,aut non fictum, ut fingatur impelli, tur. Anted; domü fanctx Paulz noffem:totíus ín me urbís ftudía confonabant. Omnium pe^ ne iudício,dignus fimo facerdotío decernebar.Beatz: memoríz Datnafus mcus fermo erat. Di cebar fanct?:dicebar hüilis δὲ difertus.INüqd dom alícui? lafcíuioris ingreffus fumzINüqd me ueftes feríca nitentes σοι, ρίέξα facics,auri rapuit ambitio: Nulla fuitalía Roma matrona tü,qux meá poflet edomare menté:nífi lugens atq; icianásfquales fordibus,fletib?pene caca) ta,quá contínuis noctibus miferícordía domini deprecanté(οἱ(epe deprehédit.Cuius cantici pfalmi: fermo euangelii delítíz contínentía,uíta ieíaninm.Nulla me potuit delectare: πίῇ illa quá manducanté nüdj uidi.Sed poft cá p fux metíto caftitatis ueneratí,colere,fufpicere ον pi:omnes me ilico deferuere uirtutes. O inuidia prímum mordaxtuí.O fatanzcallídítas fem» per fancta pfequés.INullzc ali: Romanze utbi fabulá przbuerütinifi Paula& Melanía:qua c téptís facultatib?,pignoribufqs defertís:crucé drii,quafi quoddá pietatis leuauere uexillá.Si bal neas pcterét,unouta elígerét, diuitias δὲ uiduitaté, haberent materíé luxuriz δὲ libertatis, dii: tocaren£ δὲ fanctz.Nücin facco δὲ cínere formofx uolüt uidetí,& ín eehéná inis cü ieiunijs δὲ Ροεάοτε defcédere:uidelícet nó licet εἰς applaudéte populo perire cá turbis. Si eentiles hácuitá carpetét, fi Iuda haberét(οἰ τί no placédi eis, qbus difplicet Chriftus, INüc uero(proh nefas) noie Chriftiani, ptermíffa domorá fuam cura: δὲ ργορτῆ oculí trabe neglecta: ín alíeno oculo fcftucà quarunt. Lacerant fanctum propofitum:& remedium poenz fux arbitrantur, fí nemo fit fanctus:fi omibus detrahatur:fi turba fit pereuntíü:fi multitudo peccantium.Tibi placetla; uare quotidie: alius has mundícies fordes putat. Tu attagenem ructas:& de comefo acipery Tere gloriarís:ego faba uentrem ímpleo. Te delectant cachinnantium ereges: me Paula Mdj niacp plangentes. Tu aliena defyderas: ilz contemnunt faa. Te delibuta melle uina dele&tát: ilz putát aquam frigidam fuauiorem.Tu te perdere exíftímas,quícquid ín prafenti nó habue tís,comederís,deuorauerís:ill: futura defyderant:& credunt uera effe quae fcripta funt. Efto in epte δὲ inaniter,quibus refurrectío corporü perfuafit:quid ad tezINobís econtrarío tua uita di fplícet.Bono tuo craffus fíissme macies delectat& pallor. Tu tales miferosarbitraris: nos te mí, ferabiliorem putamus. Par pari refertur, δὲ ínuicem nobís uidemur ínfanite. Hic mí domir, na Afella:cum íam nauem confcenderem, raptim flens dolenfq; confcripfi:& gratias ago deo ineo;quod díenus fim,quem mundus oderít.Ora autem ut de Babylone, Hierofolymá regredíat,ne mihi dominetur Nabuchodonofor, fed Iefus filius Iofedech:ueniat Efdras δὲ reducat me ín patríam fuam. Stultus eco quí uolebam cantare cantícam domini ín terra aliena: δὲ deferto monte Sína, Aegyptí auxilium flagitabam: INon recordabar cuangclíftz, quía: quí deHierufale egredítur:ftatím íncídit ín latrones, fpolíatur, nulneratur, occiditur. Sed licet facerdos defpiciat atq leuites, Samaritanus ille miferícors eft: cuí cam dícetetur: Samatita/. nus es,& da monium habes:daemoníum renuens,Samarítem fe non negauit. Quía quem nos cuftodem,Hebrai(amarítem uocant. Mlaleficum quídam me earríunt:títulá fidei(eruus agno Ko. Magum uocant,& Iudzi dominü meum. Seductor& Apoftolus dictus cft. entatío me non apprehédat;nifi humana.Quotam parté anguftíarum petpeffus fam quí crucí milítozTr famíam falfi criminis ímputarunt. Sed fcio per bonam δὲ malam famam perueníri ad regna «clorum.Saluta Paulam& Euftochíum,uelit nolit mundus,ín Chrifto meas. Saluta matrem /Albinam/fororemcy Marcellam, Marcelliná quoq;& fanctam Foclicitatem,& dic eis: Ante tri bunal Chrifti fimul ftabimus;ibi apparebit qua mentequís uixerit.Meméto mei exemplüpul dicitiz δὲ uireínitatis ínfiene:fluctufqy maris tuis pracibus mitíoa, Onafum HIÉRONYMVS ONASO.^*$o. 166 | ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. EM s &: Onafum obtrectatorem quempíam rídet,quí quod Híeronymus in fuis libris aduerfus uícía fcrípfez tat;ad fuam contumelíam pertínere putabat. iens: οὐ SOPORE :: HIERONYMVS ONASO. a ut S Ν Edici quos uocant chírurgícos;crudeles putan£,& miferi fant. An non eft αὐ(ονία, αἱ θ᾽ ΓΞ nis non dolere uulneribus:& mortuas carnes inclaementi fecare ferro? Non horrere να curantem,quod horret ipfe qui patítur,S inimicum putarí? Ita fe natura habet:ut. amara fítuerítas blanda αἰτία exiftimentur.Efaías in exemplum captíuitatís futurz,nudus non erubefcit incedere.Flieremías de media Hierufalem ad Euphraté fluuium Mefopotamiz nit^ titur:ut ínter ínímícas gentes ubi eft Aflyríus,& caftra funt Chaldzorü ponat περίζωμα corrams pendi. Ecechiel ftercore ptímü humano,deínde bubulo, panem de omni femente cófperfum ὦ edere iubet: δὲ uxotísinteriti(icis oculis uidet, Amos de Samaria pellitur. Cur quafocINeme E: ídeo: quía chirurgici fpitítales;fecantes αἰτία peccatorum, ad poeniítentíam cohortabantur, aulus apoftolus:Inimicus(inquit)uobís factus fum uerum dicens.Et quía faluatorís dura ui debant aloquía:plutimi difcipulorá retrorfam abierunt, Vnde non mírum eft, fi& nofipfi ui tíis detrahentes,offendimus plurímos.Difpofui nafum fecare foctentem,timeàt qui ftrumofus eft. Volo cornículz detrahere earrienti;rancidulam fe íntellieat cornix. Nunquid unus ín urbe Bb Romana eftquí habeat tríícas ín honefto uulnere nares? INüquid folus Bonafus Segeftanus- caua uerba,& in modü ueficarü tumentiía, buccis trutínatur inflatís?Dico quofdá(celere,períu| X rio/falfitate;ad dignitatem nefcio quam perueniffe.Quid ad te;quí te íntelligis innócentemzRá| αι deo aduocatum,quí patrono egeat:quadrante dignam aloquentíam nare fübfannoiquidad:—| isi te;qui difertus es? Volo ín nümarios ínuehi facerdotes: tu q diues es, quid irafceris?Claufum.—€!| rit cupio fuís ignibus ardere Vulcanum.INunquid hofpes eíus es,aut uicinus:quod a delubris ido| im|— liniterisincédia fubmoueretPlacet mihi de laruis,de bubone,de noctua.de Niliacís ridere por rir tentís. Quícquid dictum fuerit, ín te dictum putas.In quodcíüg uitium ftili mei mucro οὗτος». [ B quc£ te clamitas defignari. Conferta manu ín ius uocas:& fatyricü fcriptoré ín profa areuis. An ideo tibi bellus uiderís:quía faufto uocarís nomíne?quafi non δὲ lucus ídeo dícatur,quod mini Pak me luceat:& parcx,quod nequacj parcant:& Eumenídes(ητία, απού non fint benigna: δὲ uuly o Aethiopes uocen£ argentei, Quod fi ín defctiptione foedorum femper írafcerís: íam tibi ci etfiocantabo.^ Optenttegenerum rex®ina,puelle— Terapiant: quicquid calcauerís hocrofafiat. Dabo tamen cofilium,quibus abfconditis, poffis pulchrior apparere. Nafus nó uideat ín facie:fermo nó fonet ad loquendü:atqy ita δὲ formofus& difertus uíderípoterís.—^ (CORO(SCHOLIA.: ^(Quoschírurgicos.)[ta uocantur,quí nó medentur pharmacís,fed manibus,hoc eftfe&íonibus,uftur ^ εἰς& huiufmodi; 4 Strumà.) Tumore appellat, que ín nafo quorüdá uídemus deforme. 4/ Ttáücas ín ho c nefto.) Hemíftichion eft ex Aeneidos librofexto.(í Nunquíd Onafus.) Forte legendum;Bonafus.Nà ídanímal eft,ín Dzonía, Cuíus memínítPlíníus,ut fítallufio ad boni nafum:nà poftea dícít: An ídeo tibi 4 bellus uíderís, quía faufto uocarís nomíne.(Tam tibi Perfium.) Eft ín fatyra fecüda.FHüc optent gener: tex& regína,puellz Hüc rapíant, quícquiíd calcauerít híc rofa fíat, δῷ ín hacepíftola nihil uideo. dí gnum Hieronymo: tamen non fum aufus mouere fuoloco,quod ín quibufdam íllíus ftílum fapíatzalio: quí petulantior,& inepto ímpetu. " j ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS.: (Rufinus fubornauerat Palladíü quenda Galatam, aduerfus Híeronymü qui illius ínterpretatíonem: calumníaret, Fluíus calumnías refellit, explícans offici ueri interpretís.Imítatus eft autem títulum(Οἱ. ceronís, de optímo genere dícendi, ap: HIERO.AD PAMMACHIVM DE OPTIMO GENERE INTERPRETANDI. ue! Aulusapoftolus prafente repe Αστίρρα,ἷε crímínibus refponfurus, quod poffet 2j intelligere q audítur?erat,fecurus de caufz uictoria, ftatim ín principio fibi oratula ᾿ J jJ tur,dícens:De omnibus quibus accufor a Iudzrís o rex Aoríppa,exiftimo me bea ον σεν tum,cü apud te fim hodie defendendus.qui przcípue nofti cunctas qua ín Iudas funt confuetudínes δὲ qua-ftiones.Legerat ein illud Efaía:Beatus qui ín aures loquitur audien tís:& nouit tantü oratorís uerba proficere,quantü iudicís prouídétía coenouiffet. Vnde& ego beatum me ín hoc dütaxat negocío iudico,quod apud eruditas aures imperitz ποια refpon; ece» furus Ec eu εις δὲ detis νο aai o τότ nh τ στ το Ξ ΞΞ ΞΞΞΞΞΞ Ja—— νο ναών itm n rt Un------—]——ÁÓOÍ EEÉ€dÉáóÉ cá áá— eratis ian prt ui i aia ttn nu v i δ AD PAMMACHIVM. C furus fum:que obíjcit mihiuel ignorantiá uel mendacium fi aut nefciui alienas litteras uere in. tétpretari;aut toluiiquotü alterum etror,alterá crimen eft. Ac neforfitan accufator meus Γιά» tate,qua cuncta loqui£:& impunítate.qua libi lícere omía putat,me quoq; apud[105 arguctet utpapam Epíphanium crímínatus eft/hanc epiftolam αἱ, σα te& perte alíos quí nos ama, ie dienantur,teí ofdinem doceat, Ante hoc fcrme bienníü mifcrat Iohanni epífcopo.fupradi ἔλαθ papa Epiphanius litterasarguens οἵ ín quibufdam dogmatibus:& poftea dzmenter ad Scenitentiá prouocans, larum exemplaria certatím Palatina rapicbantur: uel ob authoris δ ob elegantia fcríptiois.Erat ín monafterio noftro uít apud fuos haud ignobilis Eufe Βίας Crernonenfis:qui οὔ haec epiftola per multon: ora uolítaret,& mirarent eam pro doctrina δὲ puritate fermonis, docti pariter& índoctí:ceepít a me obníxe petere:ut fibi eá ín latínà uer érem:& propter intelligendi facilitatem apettíus explicarem:; Graeci em aloquij penitus igna, füs erat. Feci quod uoluit. Accitoq; notario,raptim celeriterqy dictaui:ex latere ín pagína breui) tet annotans qué intrinfecus fenfum fingula capitula contínerent.Siquidem δὲ hoc: ut fibi foli facerem,oppido flagitarat.Poftulauíq ab eo mutuo;ut domí haberet exéplartnec faale in uul éus pderet.Resitaanno δὲ fex méfibus tranfijt:donec fupradicta interpretatío,de fcrinijs eius tiono praítigio Hicrofolymam cómígrauit.Nam quidá pfeudomonachus,uel accepta pecinía (ut pfpicue intelligi dat):ucl gratuita malícía(ut í ncaffum corruptor nítítur perfuadere)compir, latis chartis eius& fumptibus,Tudas factus eft proditor:deditq; aduerfarijs latrandi contra me occafionem:at inter imperitos cocionentur,me falfarium:me uerbum non expreffiffe de uerbo; bro honorabili dixiffe chariffimum: δὲ maligna interpretatione quod nefas dictu fit, soup οὶ ἀπάμ]ομ ία eft reuerendü auribus omniíü,noluiffe tranfferre.FTcc&iftiufmodi παραὶ είπηΐ ha mea funt. Ac prímü αητοζβ de tranflatione refpondeáuolo interrogare eos, quí malcá pri dentíam uocant:inde apud uos exéplar epiftola? Q uís dedit? Qua fronte profertís, quod fce [έχε redemiftis?Quid apud homines tutum erít:fi ne parietibus quídé δὲ fcriníjs noftra poffui mus fecreta celate?Si ante tribunalía iudici; hocuobís crímen ímpíngerem:reos legibus δία φάγει: qux etíam pro utilitatibus fifcijnoxijs delatoribus poenas ftatuant:& cum fufcipiant pr ditionem, damnant proditoré.Lucrum uidelicet placet:uolütas difplícet. Dudum Efychiü irá tónfularem:cótra qué patríatcha Gamaliel erauiffimas exercuit inimícítías, T heodofius ρα) teps capite damnauit,quod follicitato notarío,chartas illius mile Lei in ueteribushi ftoríjsludí magiftrü qui Falifcorü liberos prodíderat: uínctü puerís tradítü:& ad eos quos p debat remiffum:nec fceleratam populum Romaná fufcepiffe uictoría.Pyrrhü Ερίτοιατᾶ regé cü ín caftrís exuulnere curaretur, medici fuí proditione interfici nefas duxit Fabritíus,quin pe tíus uinctá remifít ad drim:ut fcelus necín aduerfario comprobaret.Quod leges publicz:quod hoftes tuentur:quod interbella δὲ eladíos fanctü eft: hocnobís ínter monachos δὲ facerdotes Chrifti intutum fuit.Et audet quídá ex εἷς adducto fupercilio δὲ concrepantibus RS eructa te& dicete:Quid eim fi redemit. fi follicitauit?fecit quod fibi profuit. Mira fcelerís defenfio; qua/ finon& latrones& fures δὲ pyrata: faciant,quod fibi prodeft. Certe Annas δὲ Caiphas feduc tes infelicem Iudam.fecerunt quod fibi utile exiftímabant. Volo ín chartulís meis quaflibet ín eptías fcribere:cómentari de fcripturís,remordere lxdentes, digerere ftomachum.in locis meex/ ercere comunibus:& quafilimatas ad expugnandáü fagittasreponere, ΟΣ diu nó profero cogi tàta.maledicta;nó crímina funtiimo ne maledicta quidéqua aures publice nefcíant. Tu cotrü/ pas feruulos, follícítes dlíétes:&(ut in fabulis leeimus)auro ad Danaen penetres,difTimulatogs quod fecetís,me falfaríü uoces: cà multo peíus crímen accufando ín te confitearis, dj ín me ar/ guis. Alíus te hatetíciialíus te ínfimulat dogmatá peruerforé. T'aces ipfe: refpodere nó audest interprete laceras:de fyllabís calumníarís:& totà defenfioné tui putas.fi tacentí detrahas, Finge in cranfferendo.uel erraffe,uel intertnífiffe me quíppíam.Hic totíus ποσοςῇ tuí cardo uerfatut: hactua eft defenfio.INurn idcirco tunon es harretícus,fíego malus ínterpres fim«Ἐν hoc dico, quod te ha-tetíc nouerim(fciat ille qui accufauit:nouerít ille qui fcripfit)fed quod ftultiffimum fit accufatá ab alio aliuta críminari:& cofofTo undíq; corpore,e dormiétís uulnere folatiá qua tere.Hactenus locutus fum,quafi aliqd de epiftola cómutauerím,& fimplex tranflatio. poflit et : corem na Td itm dag (tig inu ras πα οὐαὶ 1198 End xis sque Sd aga niti ἀμ DE OPTIMO GENERE INTERPRETANDI.$0. 167. A totem haberenon crimen. Nunc uero cum ipfa epiftola doceat nihil mutatá effe de(τη ἃ; nec tcs addítasinecaliquod dogma confi&tum faciunt na: intelligendo,ut nihil intelligant: δὲ dum aliena impetitía uolunt ee fuam produnt.Ego em no(οἰ fateor.fed libera uoce profi, tcor, me ín interpretatione Giracord, abfcy feripturis fanctis;ubi δὲ uerborá ordo& myftería.. eft, no uerbum e uerbo, fed fenfum ρων de fenfu.Flabeoq; huíus reí magiftrü Tullii;q Protagorá Platonís:& Oeconomicon Xenophontis,& Acíchynis ac Demofthenis duas con; tra fe orationes pulcherrímas tranftulít.Quanta ín illis pratermíferitquanta addiderit, quan,. ta mutauerít: ut propríetates alteríus linguze fuis proprietatibus explícaret,non eft huíus tépo. ris dicere, Sufficit mihi ipfiustranflatorís authorítas qui ita in prologo earundem oratíonü lo/ cutus eft.Putauí míhí fufcipiendum laboré utilé ftudíofis;mihi quidé ipfi neceffarii, Couertí: em ex Atticis duorü zloquentiffimorü nobiliffimas orationes, inter fecp contrarías, Aefchynis.. δὲ Demofthenís: nec conuerti,ut ínterpres fed ut orator. fententijs fjfdem δὲ ear formis,tam fi. guris cj uerbis ad noftráconfuetudiné aptis. In quibusnó uerbá pro uerbo neceffe habuí red, dere:fed genus omne uetborii uímq; feruauí.ING ei me annumerare ea lectori putauí oporte. re fed tanc appendere.Rurfüm ín calce fermonis:Quor ego ait orationes, ficut fpero,íta ex/ preflero;uirtutibus utens illorüi omnibus,id eft fententís,& carum ficurís,& rerum ordíne:uer. baperfequens eatenus:ut ea non abhorteanta more noftro.Quz fi e Gracis oia couerfa non erunt:tamen ut generis eiufdem fint,elaborauímus.Sed& Horatius uir acutus δὲ doctus, hoc.. idem ínarte poetíca erudito ínterpti przcipit. Nec uerbum uerbo curabis reddere fidus inter; pres. Terentius; Menádrum.Plautus δὲ Cecllíus ueteres comicos interpretati funt.INüquid hz. rent ín uerbísrac non decorem magis& elegantíam ín tranflatione conferuant:cg uctítaté ínter. ptationiszHanc eruditi κακοϊνλίαμ nücapant. Vnde δὲ ego doctus a talibus anteános circiter ui gíntí,& fimili tunc quoq; errore deceptus.certe hoc mihi a uobís obijciendá nefciens: cam Ew febi Czcfarienfis χρονϊκὸρ ín latinü uerterétali ínter cxtera ufus fum prafatióe. Difficile eft alie^. nas líneas ínfequenténon alicubi excidere:& ardui:ut qua ín alía líneua bene dicta fant,euty dem decorem in tranflatione coferuent.Sienificatü eft aliquid unius uerbi ppríetatemó habeo meü quo íd efferam:& dum quaro implere fententiálonco ambitu, uíx breuis uíz Πραεία«δ mo. Accedunt hyperbatorü anfractus difTimilítudines caínum,uaríetates figurard.Ipm poftre mo fuum:&(ut íta dícam)uernaculá lingua: genus.Sí ad uerbü interpretor,abfurde refonant: fi. ob neccífitaté aliquid ín ordíne,uel ín fermone mutauero;ab interpretís uidebor officio receffif. fc Et poft multa, quz nunc profequi ociofum eft;etíam hocaddidi.Q uod fi caí n6 uidetur lín^ gu gratía ín interpretatione mutarí,Homerü ad uerbü exprimat in latínü, Plus aliquid dicáz eundé fua ín lingua profa uerbis interptet:uidebís ordine rídículi:& poetá xloquétiffimum uix loquenté. Vcrá ne meorü fcriptorü parua fit authorítas,cgéj hoc tantü probareuoluerím, me femper ab adolefcentía non uerba, fed fententías tranftulifle:qualis faper hoc genere prz; fatiuncula fit, ín libro quo beati Antonij uíta defcribitur: ipfius lectionc cognofce, Ex alía ím alíam lingua expreffa ad uerbum tranflatio, fenfum operít:& ueluti lxto gramíne;fata ftrangu [αι em cafibus δὲ figuris eruit oratío,quod breui poterat indicare fermone, longo ambitu círcaacta uíx explícat.Hocíeítur ego uitans.ita beat Antoniü te petente tranfpofuí: ut nihil defit ex fenfu,cum aliquid defit ex uerbis. Alij fyllabas aucupen£ δὲ lítteras,tu quare fententías, Dies ne deficiet,fi omnium qui ad fenfum interptati(ancteftímonia replícauero.Sufficit ín p fenti nominafTe Hilariü cofefforé,q Homilías in Iob,& ín pfalmos tractat? plurimos ín latin uertít e Girzco, nec affedít litterz dormitáti:& putida xufticorü interptatioe fe torfit:fed quafi captíuos fenfss ín{πᾶ línguá, uictorís íure tranfpofuit. Nec hoc mírá ín cxterís fzeculí uidelicet, aut ecclefia: uítís:cum Septuaginta interpretes δὲ euancclíftz atqj apoftolí idé ín facris uolumi nibus fecerínt.Legímus in Marco dicenté ατα, Tabita cumi ftatimq, fübíectá cft, quod inter/ preta£;puella tibi dico faroe.Argua£ euangelifta mendacij,quare addiderit,tibi díco,cá in Hey. brazo tantum fit.puella.farec.Sed ut ἐμφαῖικώ]ερορ faceret:& fenfum uocantis atq; imperátis,exprimeret;addidittíbi díco. Rurfum ín Matthao reddítis ab proditore Iuda tríoínra argéteís: & empto excís agro figuli,fcibit tunc impletü eft;quod fcripti eft per fien Ρον i ξε΄ 2: em,. rein i πττροσεωνωντακ τουσττς.ὧὢ — 9Ón—€ AD PAMMACHIVM centé:Etaccepetunt triginta argenteos preciti apprecíati quod appreciauerunt a filijs Ifrael:& dederüt eos in agrü figulí.ficut coftituit mihi dns.Hocín Hicremia penítus non ínuehít fed ia "Zacharía;alijs multo uerbis,ac toto ordíne difcrepante: Vulgata quippe zdítío ita fe habet:Et dícam ad cos: fibonum eft coram uobís:date mercedem mihí aut renuite.Et appen derüt πιοῦν cedem mcá tríoínta argenteos. Díxitqg düsad me:Pone illos ín cóflatoríi,& confydera fi pro» batum fit.ficut probatus fum ab cís.Et tulí trígínta argentcos,& mifi cos ín dotmo dni ín cofla.-. toriü. Quantü diftet ab euáoclifta teftimonio Septuaginta tranflatío, perfpícuü eft.Sed& in:: FIcbrzo cü fenfus idem fit;uerba pra poftera funt,& pene diuerfa.Et díxi(inquit)ad eostSi bo/ πα eft in oculis ueftrís.afferte mercede meá:& fi non;quiefcite.Ft appenderunt mercedé meá tri οίητα argenteos.Et dixit diis ad me:Profjceillud ad ftatvaríá;decorü precíum,quod apprecía/ tus fum ab eís.Ettulí tríginta argenteos.X proíed eos ín domo ἀπί ad ftatuaríü. Accufentapoftolum falfitatis,quod nec cum Hebraico,neccü Septuagínta cógruat tranflatoribus:&( quod . hísmaíus eftyerretín nomine,pro Z'acharía quippe Hieremiá pofuit.Scd abfít hoc de pedifle quo Chrifti dicere:cui cura fuit non uerba& fyllabas aucu pari:ícd fententías doematü pone; tc. Veníamus ad aliud eiufdem Z'acharíz teftimoni(i quod Iohannes euangclífta aflumit iux ta Hebraicam ucritatem. Videbunt ín quem compunxerunt, pro quo ín Septuaginta legimus: καὶ ἐπιβλέγονται πρὸς pie pep ἐνωρχήσανο, quod ínterpretati funt latiní:Etafpicient ad me;pro hís quz illuferunt fiue infultauerunt. Difcrepat euangelíftz, Septuaginta interpretü noftracy tráfi [πεί ο. δὲ tamen fermonum uatíetas, fpíritus unitate concordat.In Matthao quoq; lecímus do mínü przdicenté apoftolis fugam:& hocipfum Zachariíz teftímonío cofirmante. Scripti eft aít:Percutíam paftoré δὲ difpereentur oues. At ín Septuagínta& in Hebrao tnulto aliter cft INon em ex perfona dci dícitur:ut cuangclífta uult,fed ex propheta deü patrem rocantis.Percute paftorem,& dífpergentur oues.In ho«ut arbítror)loco,íuxta quorundani prudentíá;cuár celifta píaculi reus eft:quod aufus fit propheta: uerba;ad dei referre perfonam.Scribit fupradir étus euangclifta.ad angeli monitü,tuliffe Iofeph paruulum δὲ matré cíus: δὲ intrafTe in Aeoy: pium: ibig; manfiffe uíay ad obitum Herodis:ut impleretur quod díctü efta diio per prophe tam:Ex Aegypto uocaui filium meá Hoc noftri codíces non habentifed ín Ofee iuxta Hebrai cam fcribitur uerítaté:Quía puer Ifrael eft,& dilexí eum:& ex Aeoypto uocaui filiu mcü.Pro quo& ín eodéloco Septuaginta tranftulerunt:quía paruulus eft l(rael,& dilexi cü:& ex Aegy^ pto urocauí filios cíus.INum omníno repudíandi funt:quía iftà locü quí ad Chrífti maxime per tínet facramenttüaliter tráftulerunt? An danda potíus uenía ut homínibus,iuxta Iacobi fente tíam dícentis: Multa peccamus omnes:& fi quis in uerbo nó offenditiifte perfectus eft uit po teft refrenare omne corpus.Tllud uero quod ín eodé cuaneelifta(τ Ἐπ ueniens habitauit ín ciuitate quz dicí£ Nagareth:ut impleret quod dictü cft per pphetas, quía INacareus uocabit. Ἐεἰροπάοδι λογοδάιδαλοι& faftidioft αἰλίπνατοτος omnid tractator(, ubi lecerínt,difcantay ín Efaía pofitá.INà ín eo loco ubi noslegímus atq; tráftulimus: Exíet αἶτσα de radice lefíe,& flos de radíce cíus afcendet: ín Hebrao iuxta língua illius ιδέωμα τα fcriptá eft:Exíctuirea deradke Ieffe.& INagareus de radice eius crefcet.Cur hoc omiferüt Septuacinta:fi nó lícet tranfferre uer bá pro uerbotSacrilegíá eft,ucl celaffe, uel ignorafle myfteríü.] ranfeamus ad cxtera. Neg ein epiftolz breuitas patitur diutius fingulis immorarí.Idem Mattbaus loquitur. Fiocaüt to/ tum factü eft,ut copleretur qd' dict efta dio per pphetam dicenté:Ecce uírgo ín utero habe/ Ρε, δὲ pariet filii;& uocabunt nomen eíus Emanucl.Quod Septuaginta tranftulerunt;Ece uit σο{η utero αερίου, δὲ paríet filii;& uocabítis nomen eíus Emanucl.Si uerba calüniamur:utigg nó eft ídé habebit δὲ accipietzneg; uocabunt& uocabítís.Porro in Hebraolegíneus ita fcripta. Ecce uirgo concipiet& pariet filium,& uocabít nomen eíus Emanucl.INo Achaz qui arguebaf infidelitatis,ao ludai qui erát diim negaturí:fed uocabít(inquit)pfa qux concipíet, ipfa uirgo» qua paríet. In eodé euágelifta lecimus,Herodé ad aduentá magorü fuifTe turbarüfcribifq δὲ facerdotibus cógreeatis.feifcitacu ab cis ubí Chriftus nafceret:illofqy τοῇ pondiffc:in Bethichem Juda:Sicei fcriptü eft ín ppheta.Ettu Bethlehem terra Iuda:ncquadj minima es in ducibus Iuda:Ex te em egrediet dux;q tegat populü meü Ifrael.Floc exemplà ín uulgata aditione fic fertat ἘΞ PX Ph σε oe V2O ER ΞΡ€ χὰ fuüuusdE* 4€ CA CR Us ou ue adu Im DE OPTIMO GENERE INTERPRETANDI.$0. 169 A féturEttuDethlehé domus Ephráta,modicus es ut fis in milibus Iuda;dete mihi cotedie£ ut fit prínceps ín Ifrael; Quáta fit inter Matthaz& Septuaginta uerborá ordini[τρ diicordía fic magís admiraberis,fi Hebraicum uídeas,in quo íta(críptum cftEt tu Bethlehem Ephrata,par uulus es ín. milibus Iuda: ex te mihi egredic£ qui fit dnatorín Ifracl.Cófydera eradatin;, qua ab cuácelífta fint pofita Et tu Bethlehé terra Iuda; Ότο terra Iuda.in Hebraico habet Ephrata: ín Septuagínta,domus Ephrata. Et p.nequadg miníma es ín ducibus Iuda,in Septuagíntale, gítur,modícus es ut fis ín milibus Iuda:ín Flebrzo,paruulus es ín milibus Iuda.Senfuf q cotta/ tíus eft, Septuaginta fibi ín hocdütaxatloco& Hebraico cocordante, Euágelifta ein dixit, qd nó fit paruulus in ducibus Iuda,ci e reoíone fit pofitá paruulus quídé es& modicus:(ed tamen dete mihi paruulo& modico eeredic£ dux in lfraclfecüdü illud apoftoli:Elecít infirma mádi deusut cófüdat fortía.Porro qd' fequi; qui regat; uel q pafcat populii meá Ifracl: aliter in pro/ pheta efle pfpícuü eft.FIzc replico nó ut euágeliftas ατουᾶ falíitatís(hoc qppe impiorà eft, Cel fi,PorphyrijIuliani)fed ut rephenfores meos arguá imperitiz:& impetré ab císueni&utconce dant míhí ín fimplici epiftola:quod ín fcriptutis fanctís,uclint nolíntapoftolís conceflurí funt. Nlarcus difcipulus Petri[τά fu orditur euangelia: Príncipiá cuágelij lefu Chrifti: ficut fcripta eft ín Efaía ppheta:Ecce ego mítto angelá meü ante facíé tuá,qui pparabit uíá tuá ante te; Vox Ὁ damátís ín deferto;parate uíá ἀπί,γοέξας facite femitas ei?. Hoc exéplá ex duob9pphetís cópofi tü cft; de Malachía uidelícet& Efaía. IN prímü qd' dici£:Ecce ego mítto angeli meá ante facié tu& q pparabit υίᾶ tuáante terín Malachiz fine fcriptü eft.Sequés aüt qd'ínfert: Vox damátis ín deferto&c.in Efaía legím?.Et quo Marcus ftatim ín principio uoluminis fui pofuit, ficut fcrí/ ptü eftin Efaía;ppheta:Ecce ego mitto angeli meü,quod no fcribit ín Efaía ut díxímus: fed in Malachianouiflimo duodecim pphetan:Soluat hanc quaftículá imperíta p(umptio:& ego etroris ueníá depcabor.Idé Marcus inducit ad pharifzos faluatoré loquente: Nücg legíftis qd fecerit Dauid:quádo neceffitaté habuít;& efuriuit ipfe δὲ focij eius quo ingreffus domü dei fub Abíathar μοδα panes ppofitíoís comedit,qbus nó licebat ucfci;nifi lolis facerdotib?r Leca il rius Samueléfiue(ut ín cómuni título abet) R egnomlibrosibícg reperíem?nó Abiathar fcri i Ριᾶ εἴς: fed Abimelech pontificé,q poftea a Doeccü cxteris facerdotib9 Saul iubente pcuffus| éft.Pergamus ad apoftolü Paulü.Scribit ad Corinthios:Si em cognouiffent diim gloriz, non crudifixilfent.Sed ficut fcriptá eft. Q d oculus n6 uidit;necauris audiuit, necin cor ποῖς afcédit,| qux pparauit deus dilíentibus fe.Solent ín hocloco apocryphon: qdà delíramenta fectarí δὲ| dicere, quod de Apocalypfi Heliz, teftimoniá fumptà{τ ín Efaía iuxta Hebraicü íta legat j Δ fzculo nó audíerüt;necauribus pceperüt,Oculus n6 uidit deus abfq; te.qux pparafti expe- i i } Εἰαπείδησ te.FiocSeptuacinta multo aliter tranftulerát.A feculo nó audiuímus.neq; oculi no ftti uíderüt de abfcg te:& opera tua uera,& facies expectantib?te mifericordiá. Intellicim?um, defumptá fit teftimoniii:& taméapoftolus no uerbü expílit e uetbo,fed παροφρασινῶς cidem. fenfum,alijs fermonibus índicauit.In epiftola ad Romanos idem apoftolus Paulus exemplá 1 deEfaía fumens:Ecce(inquit)ponam ín Síon lapidé offenfionis,& petram;fcandali:difcordat a| tranflatíóe ueterí&t tamé ο Hebraica uerítate cócordat.In Septuaginta ἐπὶ contraríus ferifus eft. IN6 utlapidi offenfióís occurtetísneqy ut petra είπα: ct apoftolus quoq Petrus Πεδία L Pauloq cofentiés τα pofuerít:Incredulis auté lapis offenficis δὲ petra fcandali.Ex qbus uniuer] fis perfpicuü efbapoftolos δὲ euanocliftas ín interptatione ueten fcripturarü, fenfum quafiffe| nó ucrba,nec maenope de ordine fermoibufq; curaffe, dá intelle&tui res pateret.Lucas uír apo/: ftolícus& euáoclilta,fcribit Scephanü prímü Chrifti martyré ín Iudaica cocione narranté:Tn fe ptuacíntagiiíag; anímab?defcédit Iacob in Aegyptü:& defüctus eft ipfe& patres noftri tranf lati(ant ín Syché:& pofiti füt ín fepulchro qd'emit Abrahá pco aroétíaa filijs Emor patris Sy? ché.Hiclocus ín Genefi mfto aliter inuenit qd'fcilicet, Abrahá οἠποτίς ab Ephró Etheo filio Se; οτί χε Hebron quadríngétís drachmis argéi fpelácá duplicé& aerü círca ea fepelierítq ín ea Sará uxoré fud. Atqy ín eodé legim?libro poftea reucrtenté de Mefopotamiía Iacob cíi uxorib? & fils fuis pofuiffe rabernaculu;ati Salé urbe Sychimonsq eft in terra Chatiaa;/& habícatle ibí δὲ emí(Te parté αοτί{η d hébat tétoría,ab emor patre fyché cétá aguís,& ftatuífTe ibi altare, δὲ m NT eee 4—^ uocalie EE E E RE EE τοσο μττ σον οὐο. t E ΜΟΝΟ σσ». ο AD PAMMACHIVM, uocaffe ibi deü Ifrael. Abraham nó emit fpeci ab Emor patre Syché:fed ab Ephron filio Seors nec fepultus eft ín Sychem,fed ín Hebron;qua corrupte αἰεί Asboch.Duodecim auté patria chz,nófünt fepulti ín Arboch,fed in Sychéquí ager non eft emptus ab Abraham,fed a Iacob, Differo folutiotíé& iftius quzcftiücule:ut obtrectatores meí απατᾶς, δὲ íntcllíigant;nó uerba ín fcripturis cofyderanda,fed fenfus. V icefimi prími pfalmi iuxta Flebraos ídipm exordíü eft,qd' düslocutus eft in cruce ΤΩΝ mas"ooh Eli Eli lamma azabthani, quod ínterptatur: deus meus,deus meus quare me derelíquiftí, Reddát rationécur Septuagínta tranflatores interpo. fuerint;refpice ín me.Itaeim uerterüt: Deus deus meus,refpícein me,quare me dercliqfti.Refpó debunt utíq; nihil damni in fenfu effe,fi duo uerba fint addíta.Audiát& a me nó periditatí ec defiam ftatum, fi celeritate dictádi, aliqua uerba ditmiferím. Longum eft πᾶς euoluerequanta Septuacínta de fuo addíderint;quáta dímiferintqua ín exeplaribus ecdefiz,obclis afterifcifgs diftincta funt.Illud eii quod legimus ín Efaía:Beatus q habet femen ín Sion,& domcefticos in Hlerufalem:folent Hebrai derídere cà audierint. Necno& ín Amos poft defcríptioné luxuria: Stantía putauerüt hzc,& nó fugientía.Reuera fenfus rhetoricus& dedamatio Tulliana. Scd quid faciemus ad authétícos libros, ín quibus hzcnó ferun£ affcripta, δὲ cztera his fimilía:qua: fi pfctre nitamur,infinitis librís opus eft.Porro quáta dímiferint,ucl afterífci teftes ut dixi funt, ucl noftra interpretatio,fi a diligenti lectore tranflationi ueterí coferat:& tamé iure Septuagin ta xdítio obtínuit in ecdefijs,uel quia prima cft,& ante Chrifti fata aduentü:uel quia ab apo/ ftolis, ín quibus tamen ab Hebraico no difcrepat,ufurpata, Aquila aüt profelytus δὲ contentio fus interpres, qui nó fol uerba:fed& etymologías uerborü tráfferre conatus eft, iurc ρτοῆσξ anobis. Quis em pro frumento& uíno& oleo poffit;uel legere, ucl intellicere, χεῦμα, πωρισμὸμ si Bénive, quod nos poffumus dicere fuftoné pomatíonéq δὲ fplendentia. Atqui non folum Hebrzi habent ἄρθρα, fed ille κακόϊκλος qui fyllabas interpretatur δὲ lítteras,ut dícat σένα τὸμ ὀυρα) vàp C σέια τὴν yiip, qd. latína língua omníno non recipít. Cuíus reí exéplü nos ex noftro fermo/ ne capere poffumus, Quanta ením apud Girzcos bene dícantur:qua(i ad uerbum tranffera, mus ία ἰαείπο nó refonat:& e regione,qua apud nos placent:fi uertant iuxta ordiné, apud illos difplicebüt.Sed ut ínfinita ρτατοτοᾶ& oftendá tibi uit omníü nobili Chriftiani(fime,& Chri. ftianorü nobiliffime,cuíiufmodi falfitatís me in epíftole tranflatione reprehendant,ipfius epi ftolz ponam οἵ Graco fermone príncipiü;ut ex uno crímíne η G extera, ἔδει γὰρ ἡμᾶς ἀγαπαϊὲ μὴ τῇ διίσᾳ vp κλήςωμ φέρεϑαι, quod me ita uertifle memini. Oportebat nos dilectiffime derícatus honore nó abuti ín faperbiá.Ecce(inquiüt)in uno uerficulo quáta mendacía, Prímü ἀιγαπαιὸς dilectus eft, nó dilectiflimus.Deinde 2i exiftimatio dicitur,non fuperbía, INó em di xit ouem fed 21/0. Quorum alterü tumorem, alterum arbítríü fonat. Totumq quod fequi£,. derícatus honore non abuti ín fuperbíam,tuum eft. Quid agis o columen lítterarü,& noftros temporum Ariftarche,qui de uniuerfis fcríptoribus fententíam feras?Erco fruftra tanto tépov. re ftuduímus: δὲ fepe manum ferula fubduximus, Eoredientes de portu.ftatím impegimus. Ioitur quía δὲ erraffe humanum eft:& confiteri errorem prudentís:tu quícüq; reprehenfor es: tu me obfecro eméda prxceptor& uerbum de uerbo expríme.Debueras(inquit)dicere: Όρος tebatem nos dilecte,)non aftímatíone derícorum ferri.Hac eft Plautína aloquentía,hiclepos. attícus,& mufarum(ut dicuntyzloquío comparandus.Completur ín me trítum uulei fermone prouerbíü, Ole perdit δὲ impenfas,qui boué míttitad ceroma.Hacnon eft illius culpa: cuius fub perfona alius agit Tragcediá fed Ruffini δὲ Melanizemagiftron: eíus:qui ill magna met» cede nihil fcire docuerüt"INec rephendo ín quolibet Chriftíano fermonis imperítiá;atq; utiná Socratícü illud haberemus: Scio,quod nefcio.Et alteríus fapiétís: T eipfum íntelliges V eneratio ni míhi femp fuit: no uerbofa ruftícitas.fed(ancta fimplícitas. Qui ín fermone ímitari fe díat apoftolos:príus ímite£ uírtutes in uita illor, In loquédo fimplicíitatem excufabit fanctimonize magnitudo:& fyllogifmos Ariíftotelis contortaq; Ch RE acumína,refureés mortuus cófuta uit.Cacterum rídículum;: fi quís e nobís manens ínter Croefi opes, δὲ Cu θα delítías,de fola rufticitate fe iactet;quafi omneslatrones,& diuerforum crímínum rei diferti fint:& cruemv tos eladíos, philofophorum uoluminibus,ac non arborum truncis occulant.Excefli menfi tant D. it. i, eeu eL s uum Lu ram epiftolz, fed non exceffi doloris modum. Nam qui falfarius tocor:& iter mulierüm radios& textrína dilanior,contentus fum crímen abnüere;non referre. Vndeatrbítrío tuo cunj ta permítto:ut legas ipfam epiftolam,tam Gracam 6j latinam: δὲ ilico íntellices accufatorum eorum nznías,S probrofas querelas, Porro mihi fufficit amícam inftruxifle chariffima:& in cellula latitanté dié tátum expectare íudicj.O ptoq(fi fieri poteft:& fi aduerfarij fiuerínt)có mentarios potius fcripturams ὦ Demofthenis& Tullij Philippícas tibi fcribere. /PRAEGEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA;-: 2/2 Bi.Ouo przftígio.) Praftíeium uocatartem míram,qua oculis ílludítur, uelut fi quís corá ad Bm ftetinuifibilistamen;«/ Legimus ín ueteribus,) Hiftoría eft apud T'ítumlíuíum prímz de à, WX cadis libro quínto, 4! Volo ín chartulís.) Non ficaccipiendü,quafi uere uelít cíufmodi: ue GN e rum íntellíeit hoc fibi cítra ullius íniuríam licere filíbeat, In locis exercere comtnuníSESS bus.) Locicomunes,ut pro íuftícía,contra íuftíciam,contra libídínem,pro caftítate. De íjs quida etia fcrípferunts&e nos in Copía noftra nonihilattígímus, V ídetur aüt Hieronymus ín hís locís fti * díofiffímefuifle exercítat?,«Auro ad Danaen penetres,) Fabulá Danaes quá pater turrí zercze incluferat, E] in E , figniticet, níhil tam effe fepofitum& abftrufum,ad quod non penetretur auro,Inclufam Danaen turris «nea ὅς,«'"ITotíus negocij tuí cardo.) Cardínem latíni uocantquod Grací««pc«ropid eft caput.(f Fa» 3 ciütnz.) Ex prologo T'erentij ín Andria; Nae hícaduerbíá eft cofirmandi, quafi dícas, adco. íntellío&t,u£ i ἡ níhil íntelligat; f Et earü formis.) Extat hzc Cíceronís praffatío,quádg oratíones íntercíderüt.In ca ficlez eT ít. Sententijs tjfde, δν earü formis, tanq figuris, uerbis ad confuetudinem aptis. Sentit ei Cícero fe ni» ^ il mutaffe de fentetijs,neqs formis eará;quas alij figuras uocant,uerba dátaxat delegiffe ad latíni fermoz tisconfuetudíné accomoda. 4/ Sed genusomne.) Genus naturá uocat;puta pro fj plendído fplendída, E pro uehemeti uehemes,pro fignificanti fígnificas, 4/Sed tad; appendere.) Anníerat,q uerba totíde uei bis reddítmore eorü,quí pro decemargenteís nümís,decem reddunt. A ppendít aute;quí pondus ídem fententíz reddit, uerbis no omníno ijfdem:ut quí pro tríbus nimis unum reddat qui tríbus equípolleaf. (Hanc eruditi κακολιλίαμ.) Id eft peruerfam imitatione, quoties ínfciteaffedtates uirtute alíqua,ín αἱ 1 labímur: ueluti fi quís SUM affectans attícifimum, ieiunus euadat& αγίας ín dícendo:fi quís copia, ít» a^ futilem íncídatloquacítatem: íta quí perperam affectat fidem ín uertendo,fit íneptus. 410 Cafaríenfis χρομέ rui» gà») Id eftteporaría. Nosannales poffumus uertere.(/ Alíenas lineas.) Tranflatum a píctoríbus.(iy B^ perbatorü anfractus.) Flyperbatü eft tranfcenfio quzdá uerborü, ordine perturbas. Id Πε uel ín uerfione : ordínis,uelínteriectione, Anfractus aüt dícunt uiarü lexus. 4/ Vt Ἐμφαϊικόϊερομ.) Id eft fienificantíus, Cá efr fabeft ín uerbis tacita quzedá fignificantía;uocatur Emphafis:uelutí fi quis dícat; Tu Cretenfi fide hai ? 5bes?iN6 fignificat fimplíciter homine ín Creta nat fed perfidum,pro gentís íngenío.«' Affedit lítterz,) | Affidet,qui no audetdígredi, Sumptüab hís quiaffident egrotís.//Putida rufticori.) Putídüjanxí& uoy Pi cat,ac morofum, Vnde putída uocamus molefta& infuauía.C) uorfum hactam putida tendunt? Porto -- vuftícorü,ego fane puto uocabulü fubmíffitia; nihil em hocloco fignificat. Legendü opinor xufticorüz vis quo qdé uerbo ufus eft Suetoníus ín Augufto, X yftus Grace porticus eft, unde xyfticí fiue xuftíci quí εἶνε illic exercerentur,uelutathletz.Ita uídet uocare Hieronymus círcüforaneos íllos,parücg doctos, Quads uidetur alladere ad Gracá fignificatione huíus uerbí 26s quod eft rado fiue polío, unde xyftus Gracis * deducitur,(Pro quo ín feptuaeinta legimus.) Gracca ex ueftig ἧς reftituímus ad hunc πιο,€ ἐπιβλέ» . Noifat veio us duin ὡρχήσαμο,ία eft,& afpícient me,co quod faltauerunt.Sicei uerterüt Septuagínta,dé ?*ceptifimilitudíne Πεοιατᾶ,« Refpondeantrogo Dadalí.) Manifeftü errat librartj.Logodadalí legen dum fic em Graci uocat artífíces fermonisa Dardalo architecto. Quad quícquíd eft ingeniofum,dedaz * lá uocat. Vnde Vergilius, Dzedala Círce.«ί Sed παραφρασικῶς.) Antea dictü eft quid fit paraphrafis,Ne» Y peliberior interpretatio,ín qua ηδη] mutes. Vnde paraphraftz. 4f Auctenticos.) Authentícos fcri X bendi. IN3 Graci ζυθεμτίαμ poteftate ἃ authoritate uocat. Fufíone.) χεῦμα, a χεώ fundo;{{ ὀτσωφισμιδμ,) ν ΑΡ δα ῶραιίά eft poma,hoc eft arborá fructus.(( Splédentíá.) οιλβότηταιϊα eft relucentiá;a s/ABo,qd' eft fplendeo:quádj accipit& pro níteoquemadmodum nitentbene paftí. Apparet hüclocum fumptum ex 7 pfalmo quarto.(/ At uífolum Hebrzí habent.) Híclocus adeo uaríüs habetur ín exemplaribus, ut fetiz | fusno poffitlíquido percipi, Q'uídá codíces habent:quacaut Elebrací no foli habent arthra,«Κακόζκλος Σ- ille.) Illeíndoctus aBectator fidelis ínterpretatíonis.(f σε τὸ Ὀυραμὸμ.) Id eft concute coelumtovíaTidp γῆν» 5 id eft cocute terrà.( ὄιμσιο,) Id eft exiftímatio,ab Giá, quod eft puto.«ἵ Columen lítterari,) Síceosuo^ cabant,ín quibas praffidí erat przcípuü ac decus, T'erentíus, Columen uero noftra familie, Díctum eft ^ petlroniam,?* Aríftarchus.) Híc AríftarchusHlomeri Rapfodías redegit ín ordínem,& uerfus adulteri nos obclífcís íagulauít;omerícos ftellulís pranotauít, Vnde uelut ín puerbij uíce abíjt,ut cenfores alíe }. norumoperum Aríftarchí dícantur, 4f Leposattícus.) V enuftas peculíarís eft Atticorum. 4 Mufarum 5 gloquío.) Vnde αἰ eft mufas filatineloquí uellent,Plautíno more locuturas. 4/(γί boue míttit ad.y Oleum& operá perdere dícít qui fruftra laborat. Ceroma unguentum eft, quo athletz ínungebantur:íd confíciebatur ex oleo& certís terrz generíbus. Porro ad paleftram,& huíufmodi certamína,bos ínutír ^ líseft, Kuffini à Mclanía.) Allufit ad colorem.Melan ef grxcenígra. Alibi απο focaturín cogno» me níeredínís; 4T eipfum intellige.) τγῶθι σαυΤὰμ ία eft;nofce teipfum:quod díctü qdà σε πετ DE OPTIMO ΞΕΝΕΚΕΙΝΤΕΝΡΕΒΕΥΤΑΝΡΙ,:$o. 169 Pu. quáq lupiter uerfus in hymbrem aureutn ftuprauit;Horatíus ad Πᾶς modá interpretatur ín Odis, quafí. ἐὰν /7x Αν"ων εν, HIERONYMVS MARCELLAE. C ἡ f/Refutgensmortuus confutauit.) Siquidem illi docent,hoc neceffarío confequi:mortuus eftígiturnó uíuítquoda príuatione non fit redítus ad habítü. At Chriftus ea confutat,qui uíuít.cum uere fuerít mor ? tuus. 4 Croeli.) Croefus Lydorum rex ín opulentíz prouerbíum abiit. 47 Sardanapalus.) Áffyriorum jo tex,quauís muliere corruptior:mollicíe fua nobilitatus eft. 4 Interradíos.) Hocloco íntellige inftrumez ij£atextoría.(/ Demofthenis& Tullij.» Intellígit ínuectiuas: fic ením appellat Cicero fuas orationes ha» bítasiín Antoníd, ad ímítationem Olynthíacarü,quas Demofthencs dixit in Philippü rege Macedond, KARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS; τ᾿[ (R.efpondet ijs quí obtrectabant, quod de Gracís& Hlebrais lítterís quxdam íam recepta mutaffet, ímmodicam in Híeronymo doctrínam calumníantes,quafí fola ínfcitía Chríftíanü efficíat, (/ HIERONYMVS MARCELLAE. τῷ Oftpriorem epiftolam,in qua de Hebrzis uerbis pauca perftrinxeram:ad me tepé) J| tc perlatum eft; quofdá homunculos míhi ftudiofe detrahere:cur aduerfum aüthori I». P tatemueterü;t totíus mundi opinionéjaliqua in euangelíjs emendare tentauerím. Quos ego cá poffem meo iure cóténere(Afino quippe lyra fapflue canit):tamé ne nos fupbiz: «üt facere folent)arguant.ita refponfum habcant:no adeo me hebetis fuiffe cordís,& cam crat fz ruftícitatis(quaá illi folam pro fanctítate habent pifcatorum fe difcípulos aferentes,quafi id. cítco fancti fint fi nihil fcierintjut aliquid de dominicis uerbisaut corrícendum putauerímus, aut no diuinitus infpiratum:fed latinorum codicum uitiofitatem: qux ex diuerfitate librorum omníum comptobatur:ad Gracam originem(unde δὲ ipfi tranflata non denegant)uoluiffe re uocate, Quibus fi difplicet fontís unda puríffimi:ccenofos ríuulos bibát:& diligentia qua auíü fyluas, δὲ concharum eureites norunt: in fcripturís legendís abijcíant:fintqy in hac-re tantum fimplíces:& Chrifti uerba exiftiment ruftícana:ín quibus per tanta íam fzecula;cantorum ínger nía fadauerunt,utrationem uerbi,uniufcuiufg; magis opinati fint Gy exprefferínt, Apoftolum arouát imperítiz, qui ob multas litteras infanite dicatur.Scío te cutn ifta legerís,ragare fronté, & libertate meàá rurfum femínarium tímere rixarum:ac meum((i fierí poteft)os dicito uellecon prímere:ne audeam dicere quz αἰῆ facere non VRPRRUTEA quíd a nobis libere dictü eft? Nunquid in lancibusidola cxlata defaripfi? Nüquíd inter epulas Chriftianas,uireinalibus ocu lis baccharum fatyrorumq; complexus ínnexuí:aut undj alíqué amaríor fermo pulfauicz Nun; quid ex mendicis díuites fierí doluimus?INunqd reprehédi hareditarías fepulturas? Vnü mi ferlocutus: quod uirgines fzpíus deberent cum mulieribus effe, C cum mafculís:totíus oculos utbis offendiscüctorü dicitis notor. Multiplicati funt fuper capillos capitis meí,quí oderüt me gratís:& factus fum οἷς in parabolam; δὲ tu putas mealiquid deínceps locuturum? Verum ne Εάρους nobís rídeat: Amphora ccepit ínftituí:currente rota,cur urceus exít?reuertímurad no» ftrosbipedes afellos: δὲ illomín aure buccina magis dj cithara cocrepamus.Illi lecant;fpe caur dentes, tempori fetuientes, Nos lepamus,fpe gaudentes, domino feruientes. Illi adueríus pre/ (byterum accufationem omnino putent recipiendam: nos legamus, aduerfus prefbyterum accufationem ne teceperis:nifi fub duobus;aut tribus teftibus:peccantes autem coram omnib? atgue.lllis placeat humanus fermo& omní acceptione diígnus:nos cái Graxis,id eft cá apofto: lo(qui Grace locutus eft)erremus:Fidelis fermo δὲ omni acceptione dignus. Ad extremumilli gatideát eallícis canteríjs: nos folutus uinculis δὲ in faluatorís myfteríu praeparatus, Z achariz afellus ille delectet:qui poftcg domino terga prabuít:ceepit Efaix confonare uaticinío: Beatus qui feminat fecus omnem aquam,ubi bos δὲ afinus calcant. n TERTII TO MI FI NIS, lh L| TM MM .}ν, Ὁ ü Ws vu ly 9 τιν. 5: ἘΕ ΡΟ 5. T ο. A R.V-M. S LVE LILIBROR VM EBFPFIS T Ὁ L A.R.L V M.| ihe Dr vp.EevugsEBIILEL.HHEEBER ON YSM JJ. US TUR TDONENSI-S REN C OQ M.P LECT T EN 5:. τ΄ Α΄ τ EF.S B.T, H. B. A. T. I. κ Αν. NEMPE. Q VAB AD. EXPOSITIO NEM. DIVIN SMAE SCRIPTVR AB | Β Αστιν Ν Τὶ Canet V NA CV NM. A R G V MEN T E f, BT SOH OLIIS. BERASMI.ROTERO DA is M. T. md BR A 3 M V 8 R OTB RO DA MV$ P1 Oo $31 Anta crat Hicronymiani nomínis cclebritas, ας ad unurn ex omnibus totíus or. 2 Disregionibus uelut ad certiffímum quoddam oraculum concurrercé. fi quid in :| litteris diuínis,aut obfcurá effet;aut controuerfum.Ad hunc uaríjs derebus qua ΚΕ o WA! ftiones defereban£,ex Italía,ex Hifpanía, ex Aphrica,e Gracía,ex omibus Gal, liaram partibus. Ac tam parata fuit facre eruditionis ας δὲ ubertas,ut δὲ unus δὲ fenex, tot ar gumétís faffecerit. FTuíus igitur genetís libellos,aut epiftolas quibus díuerforum hominü quzfítionibus fatíffecitiín hocuolumen diceffimus,nonalium ordíné fecutí;cg qui libro, rum efb.unde quaxftíones huiufmodi proferuntur.Paucula quedá, qua partím hauíus generís non erant, partím ne fpeciem quidem habebant epíftolarum, femoui/ mus,alijs adiungenda tomis, quibus maeís congruüt. Adiunximus autem p/ fatíones,qux ín uulvatís codicibus facrorum librorá hodie prafixze uifun£, quo pofthac& emendatiores habeantur, δὲ(cholijs illuftratze,fed eas: dütaxat,quz uere effent Hietonymi.Süt eii ínter has γευδεπίγραφοι τ ^. nullz;quas annotauímus quídem,uerü nó adiecimus,ne quid hiceffet alien. Volumen igitur hoc habet ἱξαγεματικὰ μος eft, qux ad enarrationem diuínz fcriptura facíunt.Quod quia dem eo confilio noluimus ultímutm haberelocii, quo magis cogtuat cum hís tomís quí mox fequent. «;INegyuero male quadrat opínor ordínis ratio.-᾿ Prímus uítamac mores inftituit, quam cará omnium prímam efTe conuenit, Secüdus huicannexus eft,ob areumentorü af fínitatem, alioqui in extremá daffem reijciendus. T er/ tíus fidei defenfio... pem habet. Quartus eruditionem, Vale lector, δὲ Hieronymi[.. mul ac noftris uigilijs feliciter frere, ποίῳ fi promeremur, precibus tuis, Chrifto commenda.Bafilez. Anno, M.D. XV I.Kaf Martiis, ““«“.,“ dram Lo a mue —ÀLoL T)““- c n pem, hp m Lo RE σον 1 A |: ο, X Ὁ. ERASMI ROTERODAMI SACRAE THEOLOGIAE PROFESSORIS IN SEQVENTEM EPISTOLAM ARGVMENTVM. Ws Fthnícorum fapientum;& ecdefiafticorum exemplís prouecat ad ftudíum litterarum, przcipue fa" crarum,i ín hís quantum fít díticultatis oftendit.Deínde ceu mundum quédam díuínz fcrípturz expo . ítoculis ac uelutíper tranfennam oftendít,quo magis ínftammetad huius[tudíü, fingulos eíuslibros, authores& argumeta clogíjs quibufdam breuiter comendans.—.; HIERONYMVS PAVLINO. T p . Rater Ambrofius tua míhí munufcula perferens, detulit& fuauíffitnas . litterassquaca principio amícitíará; fidem íà pbata fidei& ueteris amicitie praferebant, Vera ern illa neceffitudo eft;& Chrifti lutíno copulata:quá non utilitas rei familiarís;non prafentía tantum corporum,non fübdola& palpans adulatio:fed deitimor δὲ diuitiarum fcripturarum ftudia conálíát. S esssfitil Leoimus in ueteribus hiíftoríjs; quofdam luftraffe prouincias;nouos adiffe populos.maría tranfifle:ut eos quos ex libris nouerant;coram quoq; uiderent.Sic Pythagoras Mephiíticosuates.fic Plato Aegyptü δὲ Archítá Tarentínii;eamqy oram Italiz:;quai quó6dátma gna Gracía dicebat.laboríofillime peragrauit:ut quí Athenis magifter erat& potens,cuítifq; ων £, doctrinam Academíx gymnafía perfonabant.fieret peregrinus atq; dífcipulüs, malens aliena uerecunde difcere;cg fua impudenter íngerere,Deníqy cum litteras quafi toto fugientes orbe p/ fequítur, captusa píratis atq; uenundatus,ctíam tyráno crudeliffimo paruit; captiuus,uínctus, &feraus. Tamen quía philofophus;maíor emente fe fuit.: Ad T'itá Liuium lacteo aloquétize fonte mananté,deultimís Hifpani, Gallíarüq; finibus quofdá ueniffe nobiles legimus:& ds . ad contéplatíoné fuí Roma nó traxerat:uníus hoís fama perduxit. Habuit lla atas inauditü oi i bus fzculís celebrandáq; míraculü;uttantá urbem ínoreffi, aliud extra urbéquarerent: Apol loníus.fiueille magus(ut uuleus loqui£ fiue philofophus,ut Pythagorici trad, intrauit Perfas,ptranfiuít Caucafum, Albanos, Scythas, Maffagetas.opulétiffima Indiz regna penetrauítz .&ad extremü latíffimo Phyfon amne tráfmiffo;puenit ad Brachmanas:ut Híarchá ín throno . fedentéaureo:& de Tátalí fonte potanté inter paucos difcipulos, de natura; de motibus fyderü ac dierü curfu audiret docentem. Inde per Elamítas, Babylonios, Chaldxos, Medos, Aflyríos, Parthos,Syros,Pheeníces,Arabes,Palaftinos;reuerfas Alexádríam perrexit Aethíopiam τας eymnofophiftas δὲ famofiffimam folis menfam uíderet ín fabulo. Inuenit ille uir δίῳ quod difceret:& femper proficiens, femper fe melior fieret.Scripfit fuper hoc pleniffíme octo uolumíi nibus Philoftratus.Quíd loquar de fzculi hominibuszaum apoftolus Paulusuas electionis& magifter centíum; quí deconfdientía tanti ín fe hofpítisloquebatur: An experimentum qux: r titíseíusqui in meloquítur Chriftuszpoft Damafcum Arabíamqy luftratam, afcéderit Hiero; . folymam,utu ideret Petrum,& manferit apud οὔ dicbus quíndecím.Hocem myfterío hebdo/ madiís& ogdoadis, futurus centíum praedicator inftruendus erat. Rurfumqg poft annos qia, tuordecim,affumpto Barnaba& Tito expofuerit apoftolís euan edi um,nefortein uacaü cur» . reretaut cucurríflet.FHTabet ením nefcio quid latétis ἐνεργείας uiua uox:& in aures difcipulí deau thorís ore tráffuía fortius fonat. Vnde& Aeíchynes,cit Rhodi exularet:& legeretur illa Demo , fthenisoratio,quá aduerfus eum habuerat mírantibus cunctis atqj laudantibus.füfpirans ait: Quid fi ipfam audiffetis beftíá.fua uerba refonátem?ETecno dico.quod fit ín me aliquid tale, - quod uel poflis, ucl uelis difcereifed quod ardor tuus ac difcédi ftudiutmn;etiam abfqy nobis per . feprobarí débeat.Ingeníum docile δὲ fine doctore laudabile eft, INon quid ínuenías, ed quid -.quzras confyderamus. Mollis cera& ad formandum facilis,etíam(iartificis& plaftz ceffent , manus,tamen uírtute totum eft;quícquid efle poteft.Paulus apoftolus ad pedes Gamaliíelísle em domíní δὲ prophetas dídicifle fe eloríatur,ut armatus fpiritualibus telíspoftea díceret con , fidenter:Arma militi noftrz, non carnalia funt:fed potentia deo,ad deftructíonem munitioAum,coníilía deftruentes:& omnem altitudinem extollentem fe aduerfus fcientíam def, δὲ-ᾱptíuantem omnem íntelletum,ad obediendum Chrifto: δὲ ην cunctam nee. :: AAA 2 íentia HIERONYMVS PAVLINO. C dientiam. Ad Tímotheum fcribit ab infantía facris lítterís eruditum:& hortatur ad fludium|fe étionis,ne neglícat gratíá qux data fit ei,pet ímpofitíoné manus prefbyteri,—"ito praxipit, ut ínter cxteras uirtutes epilcopi;quem breui fermone depinxit:fcientíam quoq elíoat Ícríptu^ rarum. Obtinenté(ínquit)eum quí fecandü doctrínam eft fidelem ferrmonem:ut potens fit cx» hortatí ín doctrína fana,& cótradicentes reuíncere.Sancta quippe ruflícitas fol fibi prodeft: & quantü xdifícat ex ατα merito ecdefíam Chrífti;tantü nocet fi deftruétibus nó refiftat. May lachias propheta.ímo per Malachíam diis interrocauit facerdotes lecem.TIntantum facerdotis officiá efLinterrogatü refpondere de lege.Et ín Deuteronomio legim?. Interroca patrétui,& annunciabittibí:feníores tuos,& dicent tibí.In pfalmo quoq; centefimo decimo octauo.Canta biles míhí erant iuftificationes tuae, ín loco peregrínatíonís mez, Et ín defcriptione iuftí uíri, cum εἴ Dauid arbori uita qua eft ín paradifo compararet:inter cxteras uirtutes& hoc íntulit: Inlege ἀπί uoluntas eíus:&t ín lege ei?meditabit díe ac nocte.Daniel ín fine facratiffimz uifio niís:iuftos, aít, fulgere ficut ftellas:& intellieentes,hoc eft doctos,quafíi firmamentü. Vides quá tum inter fe diftenciuftarufticitas,& docta iufticia Alij ftellis,alij coelo coparantur:quády íux ta Hebraicam uerítaté.utrqy de eruditis poffit intelligi:Ita em apud cos legimus:Quí autem dodi fuerint. fuleebüt quafi fplendorfirmamentí:& qui ad íuftíciá erudiunt multos;quafi[1ο] lx ín perpetuas aternítates, Cur dicitur Paulus apoftolus uas electionis? Nempe quía leoís δὲ fanctarü fcripturarü armariü cft.Pharifzi ftupent ad doctríná dfií:& mírant ín Petro δὲ lo: bànne quólegem fcíant,cum lítteras non dídicerínt.Quuicquid em alíjs exercitatio δὲ quotidia^ nàin lege meditatio tribuere folet, illis fpiritus fanctus fugeercbat. Et erant iuxta quod fari» pium οἶἳ θεοδήθακτοι, Duodecím annos faluator impleuerat: δὲ ín templo fenes de quaftio nibus legis interrogans, magís docet,dum prudenter interrogat: Nifi forte rufticum Petri ftíci dicimus Iohannem: quorü uterdj dicere poteratEt fi imperitus fermone,nó tamen feiert tía.Iohánes rufticus pifcator,índoctus? Et unde uox illa obfecro:In príncipio erat uerbü,& uer büeratapud deü,& deus erat uerbü«λόγος em erace multa fienificat.INá δὲ uerbü eft,& ratío, δὲ fupputatio;& caufa uníufcuiufcg rei; per quá funt fineula quz fubfiftüt.Quz uniuerfa recte intelligimus in Chrifto.Hoc doctus Plato nefciuitthoc Demofthencs zloquens ienorauit.Der dam(nquit/fapientíam fapientii,& prudentíá prudentium reprobabo. V era fapientia perdet. falfam fapientia,& quácj ftulticia praedicationis ín cruce fititame Paulus fapientia loquit ínter perfectos.Sapiétía aic nó(σου huíus, nec principü iftius facculi, qua deftruit:fed loqui£ dei(a^ piétíá ín myfterío abfcondítá, quá pdeftinauit ante fzcula.Dei fapia Chriftus eft. Chriftus em dei uirtus,& dei(αρίξεία. Hcc fapientía in myfterío abfcódita eft: de qua δὲ noni pfalmí títulus pranotaturpro occultis filij:ín quo funt omnes thefaurí fapíentíze&(cientía: abfconditi: δὲ qui. in myfterío abfcondítus erat; pradeftínatus eft ante fcula. Przedeftínatus autem,& prafigura tusin lege δὲ prophetis. Vnde δὲ propheta appellabant uidentes:quía uidebant eum,qué στ’ teri non uidebant. Abraham uídit diem eíus,& lztatus eft. Aperiebanturcoeli Ecechielí:quí ρον. pulo peccatori aufi erát.Reucla(inquit Dauid)oculos meos:& confyderabo mirabilia deleoe: tua. Lex em fpüalis eft:& reuelatione opus eft,ut intelliga£,ac reuelata facíe dei oloríá conten. plermur,—Liberín Apocalyfi fepté fieillis fignatus oftéditur:qué fi dederis homini fcienti litte. ras utlegat.refpondebit tibí;INó poffum,fienatus cft em.Quantí hodie putát fe noffe lítteras, & tenent fienatü librum:nec aperíre poffunt;nifi ille referauerít,qui habet dauem Dauid: qui. aperit δὲ nemo dlaudit:daudit& nemo aperítzIn actibus apoftolorum fan&tus Eunuchusiimo uít(ficem eum fcriptura cognóminat)cum legeret Efaíam,interrogatus a Philippo:Putafne inr tellíeis qux legis? refpondit,quomodo poffum,nifi aliquís me docuerítz Ego(ut ἄς meloquat interim)nec fanctior fum hocEunucho;nccftudíofior:qui de Aethiopia,id eft de extremis má di finibusuenit ad templá,relíquit aulá τορίᾶ; δζ tátus amator legis, diuinzsqy fciétize fuit: ut etía ín uehículo facras litteras legeret:& tamé cü librü teneret,& uerba dni cogítatíóe cóciperet, Καν gua uoluerec.labíjs perfonaret;ienorabat εἴ qué ín libro nefciens uenerabat, Venit Philippus, oftendit ei Iefum, qui daufus latebat in líttera.O tira doctorís uirtus.Eadéhora credít eunti €husbaptigat:& fidelís& fanctus factus οἴ ας de difcipulo magifter:plusin. deferto fonte ον clefia, Αν qa. ABMEMM ue ο. ARUM nba 3 ibus aga là, fr »- HIERONYMVS PAVLINO.. ον$9. 3 ἃ A. defizcgin aurato fynago extemplo tepperit.Hzeca me breuiter perftricta fünt(neqg eii epi^ δ᾽ ftolaris anguftía,euagari lotigius patíebatur)ut intellioeres te in fcripturís fandtis, fine pixuío.& monftrante, femitá non pofTe ineredíi. Taceo de erámaticis,thetoricis,ph ilofophis, σύ» tris. díalecticismuficis.afttonomis;aftrolocis medicissquorum fcientia mortalibus ucl πα. E. ma cfb,[& in tres partes fcindit cà δόγμα, τὴμ μέθοδομ, τὴν Ἐμπέρίαμ, A d minores artes ueníA;& quae. nó τ língua dj manu admíniftrátur, Agricole. cementarii fabri metallorá, lignorá ue fores,^| lanarij quoc; δὲ fullones, δὲ czterí quí uaria fuppellectilé δὲ uilia opufcula fabricantur; abfc do^ &oreno poffunt effe quod cupiüt.Quod medicorü eft promittunt medicitractant fabrilía fabrí.Sola fcripturarü ars eft.quá fibi oéspalTim uíndicát.Scribim? indocti doctiq: poemata paf d fim.Hancegarrula anus,hanc delírus fenex, hanc fophifta uerbofus.hancuniuerfi píumunt, lace T rant, docent antecj difcant. Alij adducto fupercilio,erandía uerba trutinátestinter mulíerculas m de factis litteris philofophantur. Alij dilcunt(prohpudorja fcemínis,quod uiros doceant:& ne parü hoc fit, quadá facilitate uerborüiimo audacia edifferunt alíjsquod ipfi non intellieát.Taceo de mei fimilibus,qui{{ fortead fcripturas fanctas, poft fxculares litteras uenerint: δὲ fermo/ T ne cópofito,aurépopuli mulferínt:quicquid dixerint hoclegem dei putátinec fcire dignan£;gd. di prophetz;quid apoftoli fenferint.Sed ad fenfum fuü incongrua aptant teftimonia, quafi eran. ü de fit, δὲ nó uitiofitfimü docédi genus.de prauare fententías,& ad uoluntaté fü fcri ptirám trà: hi hererepugnanté.Quafi nó legerímus Homerocchtonas,& Vereiliocentonasiac non fic etit s—— Maronemfine Chrífto poífimus.dícere Chriftíandquía fariplerit:Iam regit& uireo,redeüt Saturnía regna, Ii noua;peenies coelo demittit alto.Et patré loquété ad filiü:INatemez uires,: mea magna ροιξεία folus.Et poft ποια faluatoris in ctuce- Talia perftabat mémorans.fixufqs manebat. Puerilía funt hzc& círeulatorü ludo fimilia docere quod ignotesimo πε ftoma. choloquar,ne hoc quídé fcire quod nefcías. Videlicet manifeftiffima eft Genefis,in qua decaea tara müdí;de exordio generis humaní,de diuifione terr, de cofuftone línguará& gentíüi, uf α ad exítá fcribit Flebrzorü. Patet exodus,cü decem plagis.cü decalogo,ca myfticis diüinifcg Pe n ceptis. In promptu eft Leuitícus liber;in quo fingula facríficia,imo fingul: pene fylla bz: δὲ”. |, p. fiesAaron Erotusordoleuiticus, fpírant cceleftía facraméta. Numeri uero;nóne totíus ατα». "n metice,& prophetia Balaam,& quadraginta duatá per eremü manfionü ΜΗ πε Deuteronomíü quoq fecida ἰεχ, δζ euágelicz leoif pfieuratiomnóne fic ea habet quz príora füt uttamé noua fint οἵα deucteribus? Hucufg; Moytes;hucif. q pentateuchus:quib? απο; uet. bis.loq feuelle Apfus ín ecdefia eloría£. Iob exéplar patíétize, q nó myftería fuo fermone cóple &it:Profa indpituerfu labit,pedeftri fermone finit:oé(cy leges dialectice,ppofitióeaffüptio: hz ne, cófitmatióc, códufioe determinat.Singula ín co uerba.plena(unt fenfib9.Et(üt de cxterís fi 1:[εαγιο[αττοστίουξ corporü fic pphetat:ut nullus de eauel manifeftiusuel cautius feripferit.Sáo: (inquít)qd redéptor meus uíuít,& ín nouiffimo die deterra refurrectur?fam:& rurfurm círcüda borpelle mea;& ín catne mea uídebo deum.Q uéuifurus fum egoipfe:& oculi mei confpec&turi ft, δὲ nó alius. Repofíta eft hacfpes mea ín finu meo. Venia ad Iefüm INaue, q typus ἀδί noia [οἱ geftis fed etíam nomine ranfijt íordané;hoftiü regna fübuertítidiuifit tertá uictori ppfo. δὲ p fingulas utbes,uículos,mótes,flumínatorrétes atq cófinia, οοεῖίας cocleftifes Hierufale fpüa. lia regna defctibít.In Iudícü libro dt principes ppli,tot fieura füt.Ruth MoabitisEfaiz explet uaticiniü dícétis:Emitte agni die dnatoréterrz, de petra defertíad monté filz Sió.Samuel in Fidi mortuo,& in occifo Saul.ueteré legé abolíti monftrat. Porro ín Sadoch atq; Dauíd noui ys facerdotíj, nouíc; imperij facraméta tefta£. Valachim,id€ Reo terti?,& qrius liberia Solomo τ neufq ad ἱσοοηίᾶ:δζ ab FTieroboá filio Nabatb,ufq; ad Ofee;qui ductus eft in Aflyrios.teenü i Iuda& regnü defcribit Ifrael.Si híftoría refpicias,uerba fimplicía funt.Si ín litteris fenfum[αεξ tem infpexerís,ecdefíz paucitas, haretícorü cótra ecdefiá bella narrant.Duodecim prophetz inuníus uolumínis anguftíascoartatí, multo aliud&j fonant ín littera, prxfieurát. O fce crebro nomínar Ephraim, SamaríaIofeph, IecraelStuxorem fornicariá,& fornicationis filíos,8t adul teram cubiculo daufam maríti;multo.tempore federe uíduam:& fab ucfte lucubri,uítí ad fe re» dítum pftolari.Iohel filius Phatuel. defcribit terrá dodici inbuit Bera εν ο(ατα HIERONYMVS PAVLINO. C bigineuaftantecorruptá:& pofteuerfioné prioris populi, effafumfpitità fanctü fuperferaos . dei,&ancillas, id eft fuper cétü uiginti credentiü ποῖα,η effundédus crat ín cenaculo Síon: qui . cétüuigintiab uno ufq; ad qndecim paulatím δὲ p increméta furgétes,qndecim graduü nume rum Κον ín EEG myftice continétur. Amos paftor δὲ rufticus δὲ rubog: mora defixingens,paucis uerbís explícati no póot.Q uis em díene exprimat tría aut quatuor fcelera Da, mafci,Gazz,& T yrí,& Idumea,& filiorà&mmon,& Moab,& in(ερείπιο octauo; eradu Tu, ' dxx& Iac: icloquitur ad uaccas píngues,qua funt ín monte Samaríz,& ruíturam dom maiorem mínoremqy teftatur.Tpfe cernit fictorem locufta:& ftantem domínü fuper murumli, tum uel adamátinum,& uncinü pomorü,attrahenté(αρρΐίαα peccatoribus,& fame ín terráó famem panis,nec fitim aquafed audiendi uerbum dei. Abdias qui interpretatur feraus dei; pertonat cótra Edom fanguíneum,terrenumqy homíné Fratris quog; Iacob femper zmulum, ᾿ haftapercutit fpiritali.. lonas columba pulcherrima,naufragio fuo paffioné ἀπί prarfigurans, mundum ad peenítentíam reuocat:& fub nomine INiníuc,faluté gentibus nundíat.. Micheas de Morafti cobatres Chrifti;uaftationem annuncíat filz latronís,& obfidionem ponitcontra eam:quía maxillam percufferit iudicis Ifrael. Nahum cofolator orbís,increpat ciuítaté faneui num, pofteuerfionem illius loquítur:Ecce fuper montes pedes euangelígantís δὲ annundan^ .tispacé. Habacukluctator fortís δὲ rigidus,(tat fuper cuftodíam fuam,& fíeít eradum fuper muaítionem:ut Chriftum ín cruce contempletur,;& dicat:Operuit celos eloría cíus,& laudís ᾿ eius plena eft terra.Splendor eíus.ut lux erít,cornua ín manibus eius;ibíabfcondita cft fortítiy , doeius. Sophonias fpeculator& atcanorü ἀπί coenítor,audit clamoréa porta pifcium,& eíu latum a fecunda,& contritionem a collibus. Indicit quoq; ululatá habitatoribus pilz quía cóti cuit omnís populus Chanaan: dífperierunt uníuerfi,quí ínuolutíerátargento. Aggeus fefti^ uus& lxtussqui femínauitín lachrymis,ut ín gaudío metere; deftructum templá adificat.dor minüq, patrem índucitloquétem.A dhucunum modícum,& ego cómouebo ccelum δὲ terram ᾱ mare& arídam,&t mouebo omnes gentes:& ueniet defyderatus cüctis gentibus.: ZLachatir asmemor domini fui; multiplex ín pphetía.Iefum ueftibus fordidis indutü;& lapidem οσον στα feptem.candelabrumqy aureum cum totidem lucernís,quot oculis, duas quo qy olíuasa fü .. iiflrís ΣΤΗΝ dextrís:ut poft equos uaríos,& rufos, δὲ albos, δὲ diffipatas quadrigas .exEphraím,& equum de Hierufalem;pauperem regem uaticinetur δὲ prazdiget, fedétem fuper pullum filium afinzfubiuealis, Malachias aperte,& ín fineomnium prophietansdeabícáío πε Ifrael δὲ uocatione gentíum: non eft mihi(ait)uoluntas in uobis dicit dris exetcítnum,St mui usn füfcipíam de manu ueftra.Ab ortu erm folis ufqy ad occafum,magnü eft nomen meit ín gentíbus:& in omni loco facrificatur δὲ offert nomini meo oblatio munda.. Efaíam;Hiere miam;Ecechielem,& Danielé quis poffit uel intelligere;uel exponere? Quorü primus non pro gphetíam mihi uidetur texere. fed euangelíü.Secundus uírgam nuceam;& ollam fuccenfam afa κίε Aquilonis.& pardü fpolíatum fuis coloribus:& quadruplex diuerfis metrisne&tit alphaber τ, Tertiuspríncipia δὲ finem, cantís habet obfcuritatibus ínuoluta:ut apud Hebrxos íftx pat &escum exordío genefeos ante annos trígínta non legant. Q uartus uero quí δὲ extremus íntet quatuor pphetas, téporá confcíus, δὲ totíus mundi philoftoros lapidem pracifum de monte fine manib9,& regna oia fubuertenté daro fermone pnuncíat.. Dauid Simonides nofter,Pít .darus& Alcxus, Flaccus απο; Catullus δὲ Serenus, Chríftá lyra pfonat,& ín decachordo ρίαν tetío ab inferis fufcitatrefurgeré. Solomo ραςίβαις& amabilis drii,mores cortigít,naturá do. «et,ecdefiá iioit& Chriftü.fanctarüq; nuptias: dulce canit epithalamiá, Fefter in ecdefiz ty 4po populá liberat de perículo,& interfecto Aman, q interpretat iniquitas partes οὔ uiuij& dié «elebré míttitin pofteros. Paralipomenon liber,íd eft inftruméti ueteris ἑσυτομ tantus actat lis eft:ut abfcy illo fi qs(cientiá(crípturarü fibi uoluerit arrogare;feipm írrídeat.Per fingula qp. penoia iücturafg; uerborü, δὲ ptermiffz ín Regü librís tangunt hiftorizz,& sii ex. plícant euangelijquaftiones. Efdras& INeemías,adiutor uídelícet δὲ cófolatora drio.in πᾶ uolumen coartan£:inftaurant templá,muros extruüt cíuitatisomnifg; illa turba populi redeá tísin patríá,& defcriptio facerdotü leuítarü, I(raelis,profelytorü,;ac per fingulas familias muro" Cox 344: cum ac E CE Ον ΑΝ ΜΕΡΗ "IN EPISTO.AD PAVLINVM SCHOLIA.———$9..4. ἃ^ fumacturrit opa diuifa:aliud in cortice pferunt;aliud retínét ín medulla. Cernis me fcriptura füamoreraptü exceffiffe πιο epiftola:& raménó impleffe qd'uolui, Audiuimus tantü quid noffe,qd cape debeamus,ut& nos quoq; poffimus dicere: Cócupiuit ania mea defyderarc iufti - ficatióes tuas in omi tpe. Creterü Soctatici illud implet innobis, Hoc tantü fcío quod nefcio. ib,- Tangá& nouü breuiter teftaméti, Matthaeus, Marcus, Lucas,& Iohánes,quadtíea dni;&ue al τῇ Cherubím,quod ínterptat fcientíz multitudo, per totü corpus oculati funt.fcintill: emicát, δίῃ difcarrunt fulgura, pedes habent rectos& ín fublime tendentes,terga pénata δὲ ubiq; uolítanm tia. Tenét fe mutuo,[δίς perplexi funt;& quafi rota in tota uoluun£,& pergüt quocungy eos imi flatus fancti(ρᾶς perduxerit. Paulus apoftolus: ad fepté ecdefías fcribit( octaua em ad He. πὰ brzosapltif: extra numen: ponitur), ímotheü ínftruit ac Titi; Philemoné pe fugititofa : mulo deprecat',Sup quo tacere melius puto,;dj pauca fcribere.| Actus apoftolorí;nudágdeé - fonareuid& hiftoria& nafcentis ecclefia: ínfantíà texere:fed fi nouerimus fcriptoréeorü[τᾶ " effe medicü:cuíus laus eft ín euangelioranimaduertemus patiter οἷα uerba illigrs,anima langue εἰς efTe medicinam. ᾿ Iacobus, Petrus, Iohánes, Iudas apoftoli.feptem epiftolas ediderát tá my: 1—(Πας fucinctas,& breues paríter&longas:breues ín uerbis,loneas ín fententíjs, ut rarus fit 7"-guinóinearülectioneczcutíat,/ Apocalypfis Iohánistot habet facraméta,tuerba. Parü di ue xi p meríto uoluminis.Laus οἵ 5 inferior eftiín uerbis fingulis multiplices latenc intellioentz: st Oro te frater chariflime, inter hzc uíucre;ifta meditarí;nihil aliud noffe;nihil quereremone ti^. "in biuidetur iam hic ín terrís regni cocleftís abitaculzINolo offendaris ín fcripturis fanctis fim σοι plícitate,&quafi uilitate nerbonequa uel uitio interpretü,uel de induftria fic prolata funt,ut ru: MM(ticam concionem facilius inftruerent:& ín una eadecy fententia, aliter doctus;aliter audiret in qui doctus.Non fum tam petulans δὲ hebes:ut hzc me noffe pollicear,& eorá fractus capere,quo^ adici tü radices ín ccelo fixx fant:fed uelle fateor. Sedéti mepfero, magiftrü renués.comité fpodeo, min Petenti datur, pulfanti aperitur, quzrens inuenit. Difcamus in terrís,quorü nobís fcientía perfe εἶς B—ueretíncoclo.Obutjste manibus excipiá:&(ut ineptealiquid ac de Plermagorz camiditate e^ ins fundam)quícquid qua'flerís,tecum fcire conabor.Habes hicamantiffimü tui fratrem. Eufebiüs 3!^ quilíterarum tuarum mihi gratíam duplicauítreferens honeftaté morü tuorum, contemptü S t(αστοί, Πάρτι amicitiz;.amorem Chriftí.Nam prudentiam& aloquíj uenuftaté,etiamabfg;illo— deni ipía epiftola pferebat.Feftina απο te,& harentís ín falo nauícula funémagis peidecg(οἶσε. nu Nemotenücíaturus fxculo bene poteft uenidere;qua contépfit uc uenderet Quicquid in fum; πα ptus de cuo tuleris pro lucro cóputa. Antiquá díctü eft, Auaro tam deeft quod habet, αρ quod wt non habet.Credenti totus mundus díuitíará eft.Infidelís etíam obolo índiget.Sicuinamus tà^ rim ἐξ nihil habentes,&oia poffíidentes, Victus δὲ ueftitus,diuitiz Chriftianorü.Si habes ín pote. -—-ftate rem tuáuende:fi no habes, profjce. Tollentí tunícam,& pallium reliaquédum eft.Scilicet »""hifi tufemper recraftínans:& diem de die trahens:caute δὲ pedetentim tuas poffefliunculasuen "m diderís.nó habet Chriftus unde alat pauperes fuos. T otü deo dedit.qui feipfum obtulit. Apo^ ΜΠ ftoli nauem tantü δὲ retía relíquerüt, Vidua duo«ra mifit ad gacophylaciu, δερταξείτας(ταν —-- fidiuitijsFacile contemnit omnia;qui fe femper cogitat effe moriturum.: τ. ΡΕΔΕΟΘΕΡΕΝΤΙΒ EPISTOLAE SCHOLIA. AA mr. ΖΝ Vazapríncipio amícitíarü fide.) Fac ἰος effe deprauatü,uel ex hoc liquet,qd' exeplaría nul/ gsm Ib AS Y la interfe cofentíat. Forte ficlegedá eft: Qua a princípio;pbataeía fidei fíde,& ueterísamici^ m t"(ri 4] tí noua pferebat argumeta, Apparet Pat ulín& ín ínítio eph fuae locut fuí(fe de neceífitudí/ ᾖ né fua quà habebat ο Hieronymo. Eà ci uetus effet,nouís argumetís renouauít, Catalog? exemp lorá qua fequun£ eo ptínet ne gs fibi ftatim uindicet fcientia facrarü fcrípturarum,fed diu difcat "uu príuft dos Sic Pythagoras Memphií.) De ftudio Pythagorz,memínerütV alerus Maxím?libro.$ aii& Diogenes in illi? uíta,[uuenís adhuc, Aegyptüadtjt: na Aegypti cíuítas eft Mephís; eíufcg getis lítte^ τᾶς ac fermone pdidicit. ΤῺ uatif mephítícog arcanos cometaríos fcrutás,innüerabilü(eculogz obferuaz et'tíone cognouiít.Hiínc ad Perías;pfec?,magorü dífciplínas οὖς dídícit. Deinde ínCretá nauigauít,íbíg; cá X^. Epímentdedefceditiantrá Ideü.Profect?e ἃ Lacedamonia, ut eo$: polítía,& iftituta cognofceret.Poft p hzcdefcéditad certame olympícü.Deníc Italía adit. Na a Samo patría, í4 tyrannide ορρα difcefferat;: foil Crotone docuít,& leges Italis dedit. Plato Aegyptá.)De Platonerefert eodeiloco Valeriae Laertí^ín M ipfius uita,[s cá poft poetíca:n3 hanc prímá fuítamplex?,cótuliffet fefc ad philofophize ftudíd,audiffetqg p poft Socratís morte Cratylá ἃ Hermogené ános à nat? duodetrígínta;Megará ,pfect"eftad Fuclídema T thematícá:poft Cyrene Aphricz ciuitate adfjtxauthore Plutarcho;Hínc in Italia ad Pythagoricos,Philo ύ lái& Euryta. De hinc Aegypti adijt,& facerdotíi arcana didicit. ogius aüt id rr nC Ra | | | IN EPISTO.AD PAVLINVM S$CHORLYAL: ο. turus;bellis Afize coactus, Athenas rediit.- Archítá Tarentíná.) Fluíus non meminit Laertius fed Va; leríus. Archítas Pythagoricus cratcuíus epítaphíum in Odis fcripfit Horatíus.Fluncaudiaít Tarentí,Lo crís autem audíuít Tímait, Aríone,& Choetü,. Oram[talíz.) Id eft fíne,quía marí obiacet ea pars Itali, Magna Gracía.) Síc Valerius.In Italiae etía parté qua: τᾶς maíor Grzcía dicebatur perrexít; Et Dlinías; (ποι patte ex ea appelládo Graecía magna. Apparet aüt illic olím Italos grace fuifle locutos,ob comer, ciagrxce gentís: quadoquíde δν Flercules hucpueníffelegit.: Vtquí Atbenís.m.e.) Videtur ímítatus Valería,fic em ille,(πο; teporea ftudíofis iuuenibus;certatím Athenz Platone doctore quarétíbus, petebant ipfe Nili Bumínis ínexplícabiles rípas,uaftiffímofcy capos,cffufam barbarie,& Rexiofos foffa. rum ambitus, Aceyptiorü fenum difcipulos luftrabat. Academíae gymnafio.) V illa Platonis ín qua do cebat femotus ab urbe; dícebatur A caderaía.Gymnafia;dícanf loca;in quib? exercebatur paleftríta,aut fithiles: poftca philófophort quoq; cóuentus gymnafía dicta:na γυμνάϊῳν Gracis eft exercere, Captus apitatís.) INec Plutarchus;nec Laertíus,memínit huíus reí.Narrant aüt Platone prímü Síciliam adiffe, ut Aetnz àrdentís uíderet míraculurn:íbi euocatus a Díonyfío ad colloquíum, cum líberíus quíddà di, xilfet; offenfus grauiter tyránus, occídere parabat,ucrum exoratusa Díone tradidit Pollidílegato Laz cédxmoníorá, uteum uénderet.Is Aegina àdductü uendidiít. At Aeginitz lege tulerat, ut capitale effet, fiquis Atheníenfis Acgína ueniret. Itaq; capitís accerfitus eft, Abfolutus eft aute,cü patronus díceretle ἐπὶ dícere,fi quishomo,at hunceffe philolophü.Sed amicog: pecunía redemptus, liber Athénas remif fus cft.De bac re loqui Hieronym fatis apparet:cum addat,mator emente fe faít,Sed fierí poteft;util le. hiíftorici alique fecutus fít, quírem páulo díuerfíus expofi uerítíd quod fxpe faciunt. V enit ín mente: hocloco quíddà ttiagnopere rídícul& Eft Londíni apud Anelos theologus quídam, multorü opínione magnus fua maxímus, ínter hos quí decamát apud populü,laud quad ínftrenu? factionis Francifcana, cuíus nome zderé,ní noffem,id homíne gloríz famelícà magnope cupere.Is cü nullas omníno bonas at^. tígerit lítteras,neqs quícii omnino dídícerít,prater aliquot Scottícas coclufiüculas; atcp íd quoq; prorfus. íntelíciter,tame admírabat οὗ quícij ín Hieronymo, quod ab illumínatís theologis nó intelligeret, Cá ín huius epiftol:e mentíone incidíffemus,rifit horno fatis,me parare fcholía ín hoc opus, quod Bríto qui, dàm Minoriíta,fuís comentarijs tám luculentét explícuiffet, Các; Brítonis nome parum agnofcerem,mi fertus eft ínfcitíe mez,quí tanti authore,non haberem familíare, Atquí comefitaríola illud ufq ad íd te poris Lyranieé putará ftolídus; Coepít efilagitare,quid nàillíceet,qd' c fd nó intellígeretmodo theolo. eus. Propofut αὐ τ míhi forte fuggerebat meoría,de larca deg T'atali fonte.Ded imortale, ut ílle níhil cotatus, nodá explícuit; pdigiofa quada fomnia,uel ex tpe comínifcens.Propofuí nefcío qd fimile,illefi milí dexterítate diffoluit, Admirabar hois impudentia. At ís fe credebat rem facere magno theologo dí] gná,INà hac difputatíuncula incíderat,it pandocheo merítorío,& copotatíücula fuít ueríus qj era tíicula. Circáftabát,ut fit auditores,íllo dioní rhetore, Copróbaui quícqd díxiffet,fiquíde me magnope delectabat. Quid aüt facere: cü ille ftupidioreet,dp ut refelli poffet.Denig fublatus homo fucceflutáto, caepít ultro admonere,quid ipfe obferuatlet in ca epíftola lynceus:nimíg illud ín uulgatíscodicib^fcríptü eífe,maíor emetefe fuít, πετᾶ id quide mendofe: legedü aüt maíore mete fe fuít.Obftupui ad tam nouü àcumen,& εσί gratíás,quirem tà abftrulám índicaflet,Tuffít ut Πᾶς quoq; ánotatitículà meís addere fcho! τής, recepifacturá, Alíiquáto poft incidit illi couiuíü;cü aliquot amícis meís,partím clarís,partím erudi; tís:ortaq; mentione noftrí: cü ille ià Erafmi nomen agnofceret,rogatus eft quíd de me fentíret. Vni boc ueriffíme refpódit, Erafmü nihil fcire. Atqui inquíebat afpia,molít illenefcío quid ín opa Hieronymi, Td ille.Níhil agitinquit, na Erafmus eftfatís bonus latínifta,fed ín Hieronymo níhil oino íntellíeit.Quifcis adíecit quilpia.Ipfe,ínquit feci perículü.Nup orta eft ínter nos dífputatío de quadà epíftola díuí Híero;. nymí,acpmulta{Π 3 docuí: fenfícg homine ín eís reb?níhil oino fa pere. Rídentíb?cateris ac muffantiíbus; Mlontíoius meus ,ut eft citra mordacitate facetus& feftiuus magís dj dícax,refpodit illá hoc egre pfuai furíieffeín Híeronymo,qd'ís íntelligeret,no íntelle&tü Erafmo.Deícrauit homo fic habere.Hoc quícad. eft uoluptatís tibi lector uifum eft impartire,fímulc; pftare hoi qd'erá pollícít?. Ad Títálíuía.) Plínius in epiftola ad Nepote. Nüdf nelegifti Gadítanü queda ΤΗ Líuij noie gloríags comotü,ad uífendü eaab ultímo terragz orbe πείς, αεί; ut uíderat;abiffe? Gades aüt ín Hifpanía füt.| Apolloníus.) Tyancá intelligít,g uíxít magni nois,fub Claudío& Nerone ufcgad tpa Neruz.FHuíus pegrínatíoes ac uítà oem. fcripfit Philoftratusfophifta,nugacíffímis delirametís,& pdigíofis fomntjs referta. V nde Híeronymus: dubitat utrü πιασ c& appellare debeat,an philofophü.. Peruenit ad Brachmanas.)Brachmanes populi: funt Indíz,de quib^íncredibilía pduntauthores. Sát uíta teperatiffímac;nullá illícanímal quadrupes;nul: la agricultura, nullá ferri, nó dom?,no ígnis,nó auráü,no argentü,no panís,no uín, fed aerís falubritate| pauciffimís arborü fcetíb?& límpídifTimae aquae potu, didíutiffíme ufuüt, píetatís ὃς iufticia obferuantifi fimí, Alíag; coplura míra narratu,quz pfequí nó eft huíus ínftítuti, Ad hos& Alexandrum uífendí caufa legimus pueníffe,—Phyfon amne trafmiffo.)Pbyfon Hieronymus eunde putat,que autf;ores Gangen. appellát,q&ípfe ín Indía eft. Quad ponüt authores Brachmanas ín Occano Indico, ut íntelligas ínfulá. εἴς, Vt Iarchá ín throno&.) Phiofltratus ín uíta Apollonij libro.5. fcribit apud Bracbmanas fapictes eífe,quorü prínceps,ípforü opínor lingua larchas uocetur. Hos uifit Apolloníus,a quib? ita cft acceptus. larchas ín reo fedcbat throno, aureis exornato flatuis, s Apollentum nomínatím falutabat. Infra lar cham ín fellis bumilioríbus fedebant caterí.Deínde poft diflertíonem phílofophícam,larchas oftendit Apollonío ftatua, Tantali fubfcríptione notatalongam cubítos quatuor, fimile manu phíala porrígentí. In hác humor perennís ita díftillat,utnüdg tamen exundct.Ex ca phíala bibunt Indící philofophi, priufij cant cubítá, Deinde thoris herbaceís íncübentes dormiüt:ex eade ,ppinàt,fi quem ín emit En ET 5 to. eer Pam e ko τ δ: 0 De Tantali |: IN.EPISTO.AD.PAVLINVM SCHOLIA.$0. A. DeTantali fonte.) Fontem uocat phíalam,quod ín ea uelut efonte fubfcatens femp exuberet hamor aquze, T'antalí uocat,quod ftatua qux phíalá tenet, T antalí titulá habeat, Νὰ hüc putant humaniffimum: fuiffe. Inter paucos difcip.) Nam Apolloníus refert duodeuíeíntifuiffe, Vt gymnofophiftas.) Gym nofophíftzfunt ultra Indofcythas,ita uocatí,qd' nudí ín fyluísagant, uoluptatá omníii expettes,quíbus mortali uíta corrüpit.De hís quoq; míra dictu prodíderüt authores,quz níhílad hücptínetlocü, Βα, mofitfima folís menfam.) Locus eft ín Aethiopía,nempe prati quodda,femp multa carníü copía referti, quas illíc noctu magiftratus ponüt,ut exorto fole,líceat unicuiuís quelit accedere,uefcíq;: unde uulgus putat eà ciborü uím,díuínitus ínnafcí campo: proínde locü ἡλιοτφάπεϊαμιία eftfolís mefatm uocát. Ad Πᾶς uifenda, Cambyfes rex legatos fuos mifit. Authores, Herodotus in tertío, Solínus,& Pomponíus Mela; Poft Damafcü Απαδίδο,) δίς ein ipfe narrat ín epiftola ad Galatas.Sed abijín Arabía,G íteg; reuerfus fum Damafcü. Deínde poft ános tres uení Híerofolymam uídere Petrá,& maníi apud εἴ díebus quín» decím.Et paulo poft, Deínde poft annos quatuordecím.íterü afcendí Hiíerofolymá cá Barnaba:affum» pto ἃ Títo. Afcendíaüt ες reuelatione& cotulí εἴ íllís euagelíü,quod pradico ín getibus: feorfim aüt ijs, q uídebant aliquid effe;neforte ín uacuá currerem, aut cucurríffem. Hocein myfterío.) Quin» decím,feptenarii& octonaríü coplectunt.Septenaríus ad ἄχος& legé Mofaicá ptínet.Odtonaríufad euágelía. Sabbatü em Iudzos fepte díeb? finiebat:huíc facceffít euigeltj gloría,&refutrectionís quíes, quà octonaríus numerus fignificat. Vnde tres pfalmí funt eode infcríptí titulo,nepe p torcularibus,goes. ogdoadis myfterí& habet,octauus,octogefimus,octogefimus tertíus, Síquíde euageltj eloría corufcante, gentíü torcularía,nouo mufto exuberabat,dílatato ín ο αυ díc,Mofaícze legis fabbato.Fluíufmodií fer me Hilaríus ín pfalmos.Ideogy addit Híeronymus;futurus gentía pdicator. Latentísenergías.) wpyde ὦ «ἂρ«fcribit; uím fignificat efficacia,ab tig, áo, quod eft ago,fiue cficio ín alíquo qppía,cíi p a, euidetía, V fua uox.) Sícuocant,no uoce fcríptam,quz quafi mortua eft,fed ab ore docentís ία αγ. Cícerojín. Tuf. quaft. Licet ein fatis exemplor&ad ímítádá ex lectione fuppeditet,tamen uíua ílla,ut dícit uox, alít pleníus precipuec praceptorís,Et Plíníus ín epiftola quada. Praeterea magís,ut uulgo dícít,uíua uox af ficit. Quid fi ipfum audiffetis. Id Plíníus ín epiftola ad Nepotem natrat hifce uetbís,Nífiuero falfum. putamillud Aelchynís,qui cülegítlet R.hodíjs oratione Demofthenis,admirantib?cüciis adieciffe fert, τί dE ἀνϊοῦ θείου ἀκκκόντε,α eft, qd aütfi ipfam beluam audiffetis, ΕἰΠης authore.) Alij codices habent. fine doctore, Etplaftzceff.m.) πλάττω grace fíngo,G vaso qfíngít e materíauclutí argílla,cera,eyg fo aut fimilibus. Ars αἰςίξ, πλασικὶ,,, plaftíce,— Vírtutetotü eft.) Semígracelocut"eftillí fíquide δυνόμά dícunt,íd eft potétíaquod actu nó fit,fed quod effe poffít:ut feme exigui, Zwauimagna eftarbor.|. Ad: pedes Gamalíelis.) De hoclegís Actu cap.s.Surges aüt quídà ín cócilío pharifzus,noie Gamaliícllegís doctor,honorabilís uniuerf plebi, Hui?difcipulus fuit Paulus,ut ipfeteftat Aduü capí,2:.Ego fum uir ludaus,natus T'harfo Cilíciz,nutrítus aüt ín ífta cíuítate fecus pedes Gamalielís,erudítus iuxta ueritate paternzlegís. Arma milítienoftrz.) Ad Corínthíos.2,cap.10. Quá xdítío uulgata,nonihil diíícrepet auerbís Hieronymí. Malachías ppheta.) lta legim? Malachíz ca.2. Labía ein facerdotís cuftodiüticié tíz,& lege requirent exore eíus,ga angelus ἀπί exercítuü eft.— Intantü facerdotis.) Sacerdote epífcopá dícít. Na olim foli epífcopi facerdotes uocabant,& ἠαξ pfbvteri.Deinde cá plures εξ coepíffent,prínceps omní&, facerdos& epifcopus uocaba£, cxtetí prefbyterí,Ex his palà liquet, pprí& epifcopi munus eedo cere populi, nó Scotícas argutias, fed Chriftá,& arcanas fcrípturas. Atc; ἐς q fümí pottificis nome fibi uen dícat, deberet ín eo qd' fimi eft munus effe fimus. At nüc plaríc; fümas ερίζοορί parteís,ad uiliffimos re legant.ipfi quod eft infimü fibi fumát,lítíi cognitiones,& cenfuü ratíones.Et ne nihil omnino fcri popu lo uídeant dare,mota manu benedicüt. Interroga patte.) Patre intelligit epifcopi,qui patres effe debe xentno ἀπί.Ραίτος fua oia tranffundütín filíos.Dini ad futi comodü feruis utunt& abutunt. Seníores aüt uocat prefbyteros.Gracce em ex«ouI«oo fenior dicit.(ΟἿ ed arbori uítze.) Td lígnü,quod plantatá eft fecus decurfusaquag;&c, Meditabit.) Id eft exercebit,hocern fignificat&latíne medítarí& grace µε Asp, Indoctrínd,rationem,& ufum.) Hocloco defunt graeca qua ex ueterum codicum ueftígijs refti: tuímus ad hunc modum, τὸ δόγμα, cip μέθοδομ,τὴμ ἐμππρίαρ,ἰα eft decretü, rationem& experíentíam; Homerocentonas.) Latíni ueftem e pannís uerficoloríbus conftà uocant centoneGrací κἐντρωνα, INA. latín detrahüt cín ea dictione. Vnde δὲ carme ex uaríjs uerfuá fragmentis hínc atq; índe confutís,cótex' tum,centone appellamus, Qo ualís eft Aufonij centon nuptíalís,ex Vergilianorii carmín fragmetís con» cínnatus:extat& Probz centon:extat& Hornerocenton argumeto cófimili, Arbitror aát legedáno Ho: merocetonas,fed Homerocetronas& V ereilíocétronas.Etemn ci copofitío eraca fit,oportet& erzcáfer uare díctionem.At ea habet e.QQuád ín Suida, Etymologico graeco, ὑμικόκεντοα legimus, nO ὑμιαροκέν)᾽ τρῶνας, fed haud fcío an deprauate.Eft λᾶς huic generí peculíarejauthorá uerba, ín fenium logedíuerfum: detorquere, uglut illud Vereilij de ínferís,Nulli fas cafto fceleratá infiftere lime, Aufonius detorquet ad: coítá;& pudenda mulíebría. Qui uolet huíus carminís leges cognofcereleat praefatíone A ufi onij ín fud: centone làredit Geuírgo.) Hacquídatrahütad María uírgíne Chriftiparam,& credidit díuus Augu ftínus fanctá fpm p ος ínimícorü,uera fuiffe locutà,c& Vergilius de Erígone fentit, Quid illíc poeta δὲ: byllz uatícíní& recenfuít. Carme eft(η buccolícis. Nate mezeuíres.) Carmen eft ex prímo libro Αεπεΐ: dos.Atq; hís uerbís V enus alloquít cupidíne filia, Quae qdà ftulte trahere conabant ad patre eterni& il líusfilíilefum.^ T'alíapftabat me.) Verba funt Aenex apud Marone feciido Aeneidos líbro,qua qdà accómodát Chrífto pedetí ín cruce... Ne hoc quide(είτε qd.) Quod,hocloco coíüctio eft, Perínde eft uafi dícat,ne hoc gde fcíre,te ínfcí& ee, Alludit ad Socrate, folitus eft dícere,fe uni illud fcíre,qd' nihil ciret, Videlicet manifeftíflima eft Genefis.) Haclegeda funt nó fimpliciter,fed pec κουβκαοαθα pat& :: à(AM Pet ciptuta τν IN EPISTO.AD PAVLINV M. SCHOLIA, fcriptura diuínze difficilior fit Genefis propter myfteriorü pfunditatetadeo ut olím Iudei non admife,.. 'tíntad huíuslibrilectíonem,nifi proucctioresatate,— Patet exodus.) Ethoc κατανίφρασὶμ díctü.eflut. & illad quod fequit,ín protmptu eft. Deuteronomíti,) Expofuit erarcá uocem.Z«írieos graece fecüdum fignificat fiue pofteríorem,& νόμος legem. Hucufg; Moyfes.) Horum quíng; uoluminum Moyfen authoréexiftímant,—Pentatcuchus.) πέντε quínqo d τεῦχος uolumen,quod quing complectatur uolu mina. Profaíncipit.) Inítíum& finís lob, oratione foluta compofita funt,ipfum opus,carmíne conflat, - Quibus quíngy uerbis.) Hic Híeronymus nonnullam facit uím uerbis Paulínís, Nam ἐς ín epiftola pr sna ad Corínthíos capite decímo quarto fentit[ο malle paucula uerba loquí ín ecclefía,[ic ut audíentes zdifícentur,dj decem milia quae folus íntellígat,& nulli profint adadificatíone. Quads hodie facerdotà uulgus, magní facíatfua uerba, quz nec ipfi qfonátíntellieüt, Propofitíone&.) His partibus cóflatfyl logifm?rhetoricus.Propofítioe,qua exponüt: id quod cóftítuüt pbare, Affumptíone, quá quídà ratione uocant,qua probát íd quod propofitü eft. Cofirmatione,qua REGIE ARN cófirmat rone, Códufío, ne,quz iam uclutí probatü repctít,id quod propofitü fucrat.C) uída cofirmationí fubijcíüt exornatíone, : quz ratione δὲ cofirmatíone exéplís locupletat.Ergo qd díalectíci fuo morc colligüt arídi?, hícrhetorice diífferit. Sup feruos dei.) Sícemlegímus Iohel cap.2.Sed& fup feruos& ancillas ín díeb? íllis effand fpirítuza meum, Supercentumuieínti credentium nomína.) Tantus enim erat numerus cógregatus 'poftafcenfionem Chrifti,ut narrat Lucas, actuü apoftolícorü capite primo. Quilocus adbuc oftedebat uiuo Hieronymo ín FHíerufalem. Ab uno ufq; ad quíndecím.) Flac lectío míhi nonnihil eft fufpeda, εἰ Fortefcríiptü erat, abímo ufq; ad fummum, Síquídem coenaculum appellatur fuperíor pars zedium,qua: ' procul terra femota eft. C) uoniam ígítur in ccenaculá gradibus afcenditur,admifcuit Híerony mus my; fteríum quíndecím graduum,qui fütín pfalmís,quibus fignificantur íncrementa piorum ab(πιο ad fum ma paulatím profícientíum, ln cocmaculo Síon.) In Híerufalem datus eft fpírítus fanctus,& ín monte Sionzdifícata eft Flíerufalem,ut teftatur ín comentarijs Efaíz. Maluít aute dícere coenaculum Síon,ut alluderetadafcenfum.Síon em mons,& latine fonat fpecula.Deníc ín pfalmís quíndecím gradu noiaz tím fit mentío Sion, Qui confidunt ín domíno, ficut mons Síon,ut íntelligas coenaculum hoc fignificat? - fefaftigium illud,ad quod quíndecím perfectionis gradibusafcenderetur.—]pfe cernit fíctore.) Siceim ες legis Amos ca.7.Et ecce fictorlocufta ín princípio germínü, Micheasde Morafthí,cohares Οδ) τς Morafthí uículus eft, íuxta Eleutheropolín urbem Dalaftínze,ubi natus fuit propheta Mícheas,undefe Morafthiten uocat, uti fcríbit Flíeronymus ín prafatíone commentaríorum,quos ín hunc zdidít.Porro "Morafthifermone Hebraico fonat herede. Vnde díuus Hieronymus fimul allufit& ad Hebraícam ον cem,& quod fcripfit Paulusad Romanos cap.$.Haredes quidem deí,coharedes aute Chríflí, Habaz cuk luctator&c.) Nam hzcomnia fignificat Hebraice Habacuk.| Sophonías fpeculator.) Nà 5ορῆο» . nías Hebraice fonat,fpecula dnií;uel cognitor arcanorü dni. Aggeusfeftíuus& latus.) Et hícalluditad uocem Hebraicam, quz illís fignificat feftiu& ac latum.— Zacharías memor dni.) Zacharías Hebraa lingua memoría dní eft, T'eftís Híeronym^ín huíus enarratíoe,— Malachías aperte.) Obfcuríus quide, οὐ fedtamen hícquoq; uidetur ad Hebrxam uocem alludere. Malachías fonatangelus domíní,uel annunz . cíans domínum,Id ením eft angelí,palam annuncíare Chriftum,— Etquadruplex,) Hocad Threnos, id eftlametatíones pertínet. Verum quoníam íd paucís explícarí no poteft,quí uolet cognofcere,legat - prafationem Híeronymi ínThrenos Híerémiz. I(Ize partes.) Príncípium&finís,^ Cum exordio.) Quoniam& híc multa fabulís Πείνα uideantur, nifi ín íngeníum íncídant praeparatum.— Et toj - tíus mundí philohíftorícus.) Non dubíü eft,quín híclocus fit deprauatus, Sunt qlegendü putet, polyt hiftor,Id ením cognomínís addítum fuít Appíoni gramatíco,quí fingularum gentium hiftoríam contez - xuit, Author Aulus Gellíus lib.s.cap.14.. Aut certe polyhiftoros,ne logíus recedamus a fcriptura.Polyhi ον, fiue polyhíftoros grace dícítur, quí multa nouít ac memorat:Pramifit ením,temporum confcíus, ^ Mihi potífimü arrídet utlegamus philiftoros,id eft cognofcendi cupídus.Síc ením audíuíta Gabríele, quíauir defyderíorum es.Daniclís capitenono.' Simonides nofter.) Ὁ ποι Dauíd Lyrícís uerfibus εν fcrípfitpfalmos,&ab alijs(οείρεος cecínít,recenfet poetas Lyrícos gentilium, ad quorum diíftínciionem Dauíd Símonidemnoftrum uocat,| Serenus.) Hic Gordianííuníiorís praceptor fuít, Cuíus mentío^ '^ nemfecít Macrobíus ín Caracalla, δὲ Macrobíuslibro Saturnal.s.Fernnt& hodie extare nonulla illíus - carmina, Relíquí Lyrici notífunt.| Ab ínferísfufcitat.) Allufit ad id quod eft ín pfalmo quínquagelimo fexto:Exurge eloría mea, exurge pfalteríü δὲ cíthara,exurga diluculo,^ Solomo pacificus.) Nà hoche! "braisfonat. Etamabilisdni.) ld em Hebraís nv íedidía fignifícat,qd' nome Solomonía INathà ím^ pofítü cut habet. Rega, Epíthalamíü.)Id e carmenuptíale.Sígnifícat aGit οδείς ταν Πίος, Paralipo me.)Giracefonat omíffogz, fíue ptermíffoge. ἐπιτοριὴ,)} 4 e copediü, fiue abbreuíatío.« Adíutor uídel.& -&Ofol.) Rurfum exponítHebrxa ποῖπα. Inunü uolume.) Apud hebraos Εἰάτο& Neqmía fermones ín unü uolume coartat,ut teflat Flíeronym^in pfatíone in Efdra;ubi quz tertío& quarto referüt fomnia uocat. Itagy duos prímos libros una facíüt Hebra,relíquos duos non recípiit, Scío qd' nefcio.) Ambi euis uerbís explicuít Socratis fentctía, Quod híc coiüctio eft)nó nome, Sefus efl: hoc εαπεῖ fcio,qd' fum - neíci?, Octaua en ad Heb.) alio loco dixit epiftolà ad Flebraos nó rccípíalatínis,ficut nec Apocalyp fím a graecis. INüc utrüg; coplectít ecclefie cador.| Pro fugitíuo.) Pro Onefimo. Hermagora tímídita te.) INonulli codices habent tumídítate. Vtergy fenfus eft tolerabilis. Hermagoras rhetor erat, que cítat alíquotics.M, Tullíis ín opere de inuentíone; Auaro tam.) Senece díctü eft quod unum citat Gellius τῆ benedictum.—' Totus mundus.) Mundus hic fignificat fupellectilem repofitam, unde& mundum Amulicbrem dícimus, I'otum integrum dixít, Scilicet nifi tu.) Scilícet hícíroníam habet, Prafatío ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENT IS,«ο. 6 *: Pratfatio ín pentateuchum, qua reddit rationé quo confilio poftadítíone Septuaeinta, uctus teftamen ἡ τ fumex Hebraorum uolumínibus|latíne uerterít, '- HIBRONYMI IN PENTATEVCHVM MOSI PRAEFATIO. Efyderíj mei defyderatas accepi cpiftolas,qui quodam przífaoío futurorum cá Da ) ἡ niele fortitus eft noméobfecrantis ut tranflatü ínlatiná linguam de Hebrao fer (eu) Bj mone pentateuchü,noftrorü aurib?traderé.Perículofutmn opus certe& obirectato m5 45 rii mceorü latratibus patens:qui tneafferunt ín Septuaginta interpretü fugoillatio nem, noua pro ucteribus cudere: íta ingenium quafi uinum probantes: cum ego fxpiflime ἴω " ftatus fim,me pro uítilí ροττίδε ín tabernaculo deí offerre qua: poffim:nec opes alteríus aliorá w 0 paupertate focdarí. Quod ut auderem, Orícenis me ftudium prouocauit, quí editioni απ. dn quz, tranflationem"T heodotionis mífcuit, afterifco& obelo, opus omne diftínouens: dut aut illucefcere facit, quz: tmínus ante fuerant: aut"ded quzcg íugulat& confodít, ima^ xXimequx euangelíftarum δὲ apoftolorum authoritas promulgauit.In quibus multa de ueterí teftamento legímus, qux ín noftris codicibus non habentur: ut eft illud:Ex Δερίρτο uocaui filium meum:Et,quoniá Nagarzus uocabítur:Et,uidebüt ín quem compunxerunt:Et flumína dc ué&re eíus fluét aqux uiux:Et, qua nec oculus uídit;nec aurís audítit;nec in cor hominis afcé derüt,qua praparauiít deus diligentibus fe:& multa alía qux propríü σύναγμα defyderant.Iny, terrogemus ergo eos,ubí hacc fcripta fint: δὲ cum dicerenon potuetínt.de libris Hebraicis pro^ feramus.Primum teftímoniü eft ín O feze: fecundü in Efaía:tertíü in Z'charíaquartü ín Ότο» uerbijssquíntü aque ín Efaíasquod multi ienorantesapocryphorum deliramenta fectantur:& Hiberas nznías libris authenticis praeferunt, Caufas errorís n6 eft meum exponere.udzi prur denti factum dícunt effe confilio: ne Ptolemeus unius dei cultor ctíam apud Hebrzos duplícé díuinitaté deprehendéret.Quod maxíme idcirco faciebantiquia ín Platonis dogma cadere ui/ debatur. Denícy ubicügy facratü aliquid fcriptura teftatur de patre& filio δὲ fpiritu fancto, aut alíter ínterpretatí funt,aut omnino tacuerunt:ut δὲ regifatiffacerent,8 arcanum fidei non uulea rent. Et πο[οίο quís prímus author feptuacínta cellulas Alexandríz mendacio fao extruxetít,gr bus díuifi, eadem fcriptitarint:cum Arífteas eiufdem Ptolzmei ὑστραασιοίς, δὲ tnülto poft tem/ pore Iofephus níbil tale retulerínt:fed ín ana bafilica congregatos, contulífle fcribant,non pro/ phetaffe. Aliud eft em uatem, aliud efteffe interpretem. Ibi fpírítus uentura pradícit,híc eru» dítio δὲ uerborum copia, ea quz íntellíoit tráffert.Nifi forte putandus eft Tullius Oeconomicá Xenophontis: δὲ Platonis Ῥεοτασοτᾶ: δὲ Demofthenis p Ctefiphonte, afflatus rhetotíco fpi ^» tráftuliffe.Aut aliter de eí(dem librís per Septuagínta interpretes:alíter per apoftolos f, Ρᾶς fan &us teftimonía texuít: ut quod(lli tacaerunt:hi fcriptum effe mentiti fint. Quid ígitur? Dam namus ueteres? Miníme,fed poft príorü ftudia,in domo ἀπί qd poffumus.laborame.l]Illí ínter ptatí fant ante aduétü Chrifti,& qd'nefciebátdubijsptulere fentétijsinos uero poft paffioné& ἡ refurrectioné ei?,nó tà pphetia;cg hiftoria fcribimus. Aliter erm audíta,aliter uifa narrat. Quod melíus intellieimus, melius& proferimus. Audi igit mule; obtrectator aufcalta:nó dáno,non rephendo Septuagínta.fed cofidenter cüctis illis apoftolos pfero. Per iftoríi os mihi Chriftus fonat,quos ante pphetas ínter fpírítalia charifmata pofitos lego:ín quibus ultimü pene στα ínterptes tenét.Quíd líuore torqueris? Quid imperítorü anímos cotra me concitascSicubi ín tranflatione tibí uídeor errare,interroga Hebraos:díuerfarü urbi magíftros cofule.Quod illi habent de Chrifto.tui codíces nó habent. Aliud eft,(i contrafe poftea ab apoftolísufürpata te ftimonía probauerüit,& emédatíora funt exéplaría latina cg(περα, δὲ σας dp Hebraica. Ve; £u hzc cotra ínuídos. INuncte precor Defyderí chariflime,ut me quía tantum opus fubi^ re fecifti;& a Gienefi exordium capere,oratíonibus íuues;quo poffim eodem f pitítu quo fcrípti funt libri, ín latínum cos tráfferre fermone.: PRAECEDENTIS EPISTOLAE. SCHOLIA. Εἰ T ítaíngeníum quafi uínd probantes.) Allufit ad id quod HHoratíus taxat eos galibros ánís j| eftimat no fuís meritis. Nam uína melíora redduntur atate: librínon ítem.Ita& luuenalis3| Atq uní cedít Flomero propter milleannos, τὸ αὐτί! portione.) Virili,non a uiro dictá 2 uidebatur, fed a uíribus, nifirecdlamaret prímzfyllabze quantitas: quandoquídem perínde Tonacquati dícas,,p modo uíríti,Dicim? ὃς p parte uírilijnonüc pro uirili,ut fubaudias parte. MEUS II ως Sas RARE AURIUM RU NRRARREDUS IZ c: m IN PRAEPRATIO. PENTATEV.SCHOLIA, δι obelo.) Afterifco legendá eft. Eft em Gracis dímínutíui nomé, ficut Ὀμβοωτίσκος δὲ μεαρίσκου, ab bod. ftella,quafi dícas ftellula. 5x26 gladij fcu tclí genus eft, figura ueru, Dritoille mínorita belle interpre; tatur Afterícum,ab after, quod cft ftella,et ycon ímago,ucl fignum.O ímpudentía fuftuarío dígnam, Nlec ín cor homínis afcendit.) Graecís cft afcenderuntquemadmod( pleníus docutmus ín Annotatío nibus,quas zdídímus ín nouum teftamentum recognítum. Propríum fyntagma.) Id eft nolumen,a συντάττῳω cópono, Rurfus hícoccurrít eximíus ille Bríto,Syntagma,ínquít,idé eft quod dogma,idg; era αἰ nímírum authore Huguítíone. Δἰή dícunt,ínquít,quod tafío eftordíno,índe Γαίας fiue taxus mafcur" líní generís,& tagma neutrígeneris.O doctores,o fzeculü infelíx,o deploranda íngenía,quz ín huíus ge^ neris authoríbus,optímos annos peffime collocant. Apocryphorü delyramenra.) κρύπτο οςζυἶιο ἀπό κρυφομ recondítum fiae occultum,quod ea non legerentur puüblícítus fed príuatím ac domí, pro fuo cu, íufg animo. Ab apos;ínquit Bríto, quod cft de,& cryfis fecretum quafi de numero fecretorü:ucl ab apo, quod eft ρου ὃς cryfís íudícii,quafilongea iudício. ΕΠ θεᾶς natas.) Ita fubinde Híeronymusappel latportentofas nugasequod apud Hibceros magica míracula narrarent,utapud Theffalos. QuiíaínPla tonís dogma cadere uidebatur.) Τά peftínet ad illud quod díxít:Ex Acgypto uocauí filíii meum, Nam Dlato ín l'ímao deos facit íncorporeos δὲ ímmortales,& ου filíos damones,immortales& ípfos, fed corporeos,quorum opíficío condítus fit híc müdus. Catterü quz recenfet hocloco Bríto,de noy& Thu gathon,& anima müdf,mera funtfomnía,& ut maxime uera fint, ne tantulum quídem facíuntad hunc. locum. Mendacío fuo extruxerít.) Auguftinus nonnihil tribuit huíc híftoríz,& ítem Hilaríus,quod αἱ hiüladdí uellent Septuaginta. Εἰαίας Ptolzemeí hyperaf| piftes.) vz:ezansio,id cft fatelles& protectora clypeo, cuíus obíectu, ἀλη το tegüt corpora príncipum.Feftiuíterautem uocat,defenforem regís fatel lite.Hyperafpiftes,inquít Hugo cardínalís undíquag; fuí fimilís,eft fidelís ínterpres:ípfe parum fíddisín terpres,ab hyper quod eft ualde,& píftis fides,(cd allem interím donat pauperibus.Et ne qd addubites, probat teftimonio lohanbís,nardi piftíci precíofi.Nefas autem non habere fídem euangelio, Et tame ἢ hoc parum probatur, eftaltcra ínterpretatio non mínus lepída.Hyperafpiftes,ínquit,eft notaríus, ab hy per.quod eft fuper,& píftan,affiftens.FHIac non referrem, nífi coduceret ín commune,;notarí fcríptorum huíüfniodínon dícam imperítíam,fed ímpudentem arrogatíam, perinde quafí pecudíbus;aut trücis fcrí bantnon homínibus,ut pofthacqui facra: theologiz fcientíam amant,ex bonís eam hauríant authorib?, Oeconomícum XXenophontís.) Liber eft de admíní(tranda re domeftíca, Liber extat,traflatío Tullia napcrit. Platonis Pythagoram.) Protagora lcgendü eft no Pythagoram,quod hoc título nullus fit lí ber Platonis.Illo extat elegatiffim? dialogus aduerfus Sophíftas, quac& híca Cicerone uerfus ínterci^ dit. Aliud eft fi cotrafe.) Hlunclocá íniulfiflime citat gloffematartus quifquis ἐς fuít,ín decretís pontifi, cum,diftin&íone nona,cap. Vt uetetáü librorum, putans Hieronymum uere fenfiffe, Graecorum εχξρίας ría cmendatiora effe ᾧ Hlebraa,& latína emendatiora d$ Graeca.Et hunc nodum multís modis difioluit, riugacifímenugans ín renon íntellecta, ucl díc,uel dic,uel dic, Tantum ne eft iftis authorítatís, ut cum rem prorfus non íntelligant:tamen illis ius fit quícquíd lubitum fuerit dícere?INam Hieronymus índucit hoc uelut ἀϑύνατου,& dictu abfurdum,quo magis refellat,quod íftí uolebát. Nec, alíud eft,recte interpre tat Carrenfis, alíud genus defenfióís: ímo quod Cicero dícere folet;nififorte,híc fuo more dícítaliud eft:ueluti fi dícas, ἀῑσίεο non reddunt homínem beatum,nifi forte mentítus eft Chriftus, qui pauperes beatos appellat, Quíd ein abfurdíus, d dícere hacab Septuagínta probata, quz poft Septuaginta dícia fint ab apoftolís? Quod fi uere fenfit Híeronymus,id quod interpres illefomniat,que tádem ínfaníafuit hoc laboris fufcipere? Verum haccabfurdíora funt dj ut refelli mereantur,& tamen haud índigna uidetur quz a magnis doctoribus magno fupercilio doceantur ín fcholís publicis. is ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTTIS.; Refellit calumniasaemulorum:& bocopere confecto,pollicetur fefe ad íntermíffam prophetarum ity terpretatíonem redíturum. HIERONYMI IN IOSVE PRAEFATIO. 2 Andem Παίτο pentateucho Moyfi, uelut erádí foenore liberati,ad Iefum filia Na Z7 uemanum mittamus,qué Hebrzi Iofuc Ben nun,id eft Iofue filium Nun uocit |&ad Judicum librum, quem Sophtim appellant:ad Ruth quog;& Hefter quos ied(9) eifdem nominibus efferunt. Monemufzg lcctorem,ut fyluam Flebraícorum no/ mínum δὲ díftinctíones per membra díuifas, diligens fcriptor conferuet, ne δὲ nofter labor δὲ illius ftudià pereat. Et ut in prímis.quod fpe teftatus fum,fcíat me nonín reprebenfionem ue terá noua cudere:ficut amíci meí crímínantur:fed pro uírili portíone,offerre lingua mes homi/ nibus,quos tamen noftra delectant:ut pro Girzccorum ξξατλοῖς, quz& fumptu& labore maxt 110 índíocrit;z ditionem noftram habeant Et Παιδί ín antiquorum uoluminum lectione dubi tarint:báx illis conferentes inueníant quod requítuntimaxime cum apud latínos tot fint exci plaría quot codíces:& unufquifq pro arbitrio(πο πεῖ addiderít.ucl fübtraxerít quod εἰ uifum eft:& utiq; non poffit uerum effe quod difTonat. V nde cefletarcuato uulnere contra nos infür7 gere fcorpius:& factam opus uenenata carpere lingua, ucl füfcipicns fi placet; ucl cotv :: temnens HIERO. IN LIBRVM REGVM PRAEFATIO. So. 4; Δ temnésfidifplicememineritg illorá uerfuüi:Ostuum abundauit malicia:& lingua tua concin " mabat dolos: Sedens aduerfus fratré taam loquebaris,& aduerfus filium matris tux ponebas fcandalum:hac fecifti δὲ tacui. Exiftimafti i níque quod ero ταί fimilis:arouam te&(tatuam có» | trafaciem tuam. Quz ením audientis uel lecentís utilitas eft,nos laborando fadare,&alíos de; trahendo laborare:dolere iudzos qd'calumniandi εἰς& irrídédi chríftianos fit ablata occafio: δὲ ecdefiz: homínes id defpicere,imo lacerare,unde aduerfarij torqueant Qd(i uetus εἰς tantá interpretatío placet,quz δὲ mihi nó difplícet:& nihil extra recipiendum putantur ea qux fub afterifcis δὲ obelisuel addita funt uelamputata, leeunt& negligunt? Quare Danielem íuxta Theodotionis ttadítioné ecdefiz fufceperunt? Cur Origené mirantur& Eufebíum Pamphiliz eunctas xdítíones fimiliter dilTerétes? Aut qua fuit ftulticia:pofteg uera dixerint; proferre que falfa funt? Vnde autem ín nouo teftamento probare poteruntaflumpta teftimonía:qux ín li^ bris ueteribus non habentur? Hxc dicímus:ne omníno calumníantibus tacere uídeamur. Cate rum poft fanctz Paulz dormitioné;cuius uita uírtutís exemplum eft;& hos libros quos Eufto chío uírgíní οτί necare non potuí:decreuimus dum fpiritus hos regit artus,prophetarü ex/ planatíoni íncumbere,& omiffum íam diu opus, quafi quodam poftliminio repetere: pracfet/ tím cum δὲ admírabilis fanctufcg uir Pammachíus hocideri[εσείς flaítet:& nos ad patríam feftinátes,mortíferos Sirenarum cantus.farda debeamns aure tranfíre,- ΗΕ εἶ PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA.; ἢ] Iníto pentateucho.) πέντε quíngg, rix G^ uolume, qd' ea pars quings conftet uolumíníbus, : T Grandi foenore.) Id eft debito fiue arealieno,qd' mora téporísauget, lofueben Nun.) :Q Ben Ὦ filíus. Fili Nun dixítad dítterentía Iofue filij lofcdech facerdotis.. Quae Sophtim.) ιο ΙΙ Sophetv ev iudex eftfophtím ΛΟ Ὁ iudica. lifde nomibus.) Nímirü[μας comu nítitulo. Vt fyluà hebraícorüínomíná) Matería rude& temere congefla, latíni fyluà uocant, ducta metaphora a materíjs arborum.Et híc nugatur Carrenfis,quadg ubinon facitídem? Permembra diui fas.) κῶλα fentít.Sí quide omnís oratío díftínguiturscAoe, κόμµασιμ δὲ περιόδοις, Carrenfis membra ínter» pretaturcapitula.^ Progracorá hexaplís.) εξατελοῦμ fexcuplex fi príma uocalis habeat afpíratíonem, qd'apud graecos coplures haberent zdítíoes. Príma Septuaginta, fecüda T heodotionís,tertía Aquilae, quarta Symimachí,quínta Origenis fexta Eufebij, Et hic ftrénue nugan£ ínterpretes,pracípue Carrefís, Ad patríam feftinantes.) Allufit ad fabulam Vlyffís Ithacam properantiís. . ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. ' Omnium facrafcrípturx uolumínum uelut índicem facit, numerum& ordinem índícans,quz ρτί» mx ποία fint, qux agíographa, quxapocrypha& extra canonem, At hodie recepta funt ín canonem qua tum ín canone non erant, T us HIERONYMI IN. LIBRVM REG VM PRAEFATIO. gilointi& duasllítteras efTe apud hebrzos, Syrorum quoq língua& Chaldacorü te/ V/aiftaturqux Hebrzx magna ex parte confinis eft.INam& ipfi uiginti duo eleméta, ἘΝ habét eodé fono:fed diuerfis characteribus.Samaritani etiá pentateuchun moyfi ON tidem litterísfcriptitant figuris tantà δὲ apicibus difcrepantes.Certüqy eft Efdrá fcribam leg [ίερ doctoré poftcaptam híerofolymam, δὲ inftaurationé templi fub Zorobabel alias litteras reperifTe,quibus nuncutímur:cum ad illud ufcg tempus.fjdem Samarítanorum δὲ| hebrzorü characteres fueríat, In libro quoq; INumerorü hac eadem fupputatio: fub leuítará É ac facerdotum cenfu myftíce oftéditur:Et nomen domíni tetragrámaton in quibufdam eracís uolumínibus ufcy hodieantiquís expreffum litteris inuenímus.Sed δὲ pfalmi trícefimuflextus δὲ centefimufdecímus δὲ centefimufundecimus:& centefimufdecimufoctauus: δὲ cétefirnufqua^ dragefimrfquartus quácj diuerfo(τραμ metro:tamen eiufdem numeri rexitur alphabeto. EtHieremíz lamétatíones δὲ oratío ei?.Salomonis quoq, ín fine Prouerbía ab eo loco inquo ait: Muliereg fortem quís inueniet? eifdem alphabetis uel incifionibus fupputantur. Porto quíng; litterz duplices apud hebrzos funt:caph;mem,nun phe/fade. Aliter ením fcribütur pet has principía;medietatefqy uerborum,aliter fínes. Vnde& quíngy a placrifqy libri duplices aft mantur:Samuel,Malachím,Dibre haíomím, Efdras,Hieremías cà Cinoth iid eft lamétationi/ bus fuis. Quomodo ígitur uígintiduo elementa funt per qux fcribimus hebraíce omne quod loquímur:& eorum inítijs uox humana comprehendituriíta uígintíduo uolumina fuppatant quibus quafi litteris& exordijs,in dei doctrina tenera adhuc& lactés uírí iuftí erudit infantía. ὍΣ:: 7:— BBB Prímus d ἰῷ ρον i HIERO.IN LIBRVM REGVM PRAEFATIO C Primusapud eosliber uocatur Brefchith:quem nos genefim dícimus.Secüdus Elle fmoth:qai Exodus appellatur. Tertíus uaijkra:id eft Leuiticus.Quart? uaiedabber:qué Numeri uocamus, Quintus elle hadborim:qui Deuteronomíü prxnotatur.Hi funt quíng libri Moyfi: quos pro, prie thora:íd eftlegem appellant.Secundü prophetarü ordine faciunt,& incipiunt ab Iefu filio Taue:quí apud illos Iofueben INun dícítut.Deínde fubtexát fophtim,id eft Iudicá líbrü:&in eundem compineunt Ruth:quía in diebus Iudícà facta eíus natratur hiftoría, T ertíus fequitur Samuckqué nos regnoríi ρτίπ& fecundá ΕΜ cft regumiquítere tío δὲ quarto regnorü uolumíne contínet. Melíuf. q; multo eft malachíim:íd eft reeum Gp mala chotlxid eft reenorá dicere.Non em multarü gentíum rcgna defcribit:fed unius Ifraclitici ρον pulí,qui tribubus duodecim contínetur.Q uíntus eft Efaías,Sextus Hieremias. Septimus Ece'chiel.Octauus/liber duodecim prophetari:qui apud illos aoca£ there afar. T ertíus ordo agio grapha poffidet.Et prímus liber epi ab Iob.Secundus a Dauid,qué qn 4 ncífionib?& ung falmorü uolumine coprehédunt. 1 ertius eft Salomon:trcs libros habens,Prouerbía qua illi parabolas:id eft mille appellant. Quartus Ecdcfiaften: id eft coeleth. Q uintus eft canticam cantícorá:qué título fir afirím appellant.Sextus eft Danícl.Septimus díbre haíomím:id eft uer ba dierü,qd' figníficantíus xeopikdp totíus diuinae hiftoría poffumus appellare:qui liber apud nos Paralipomenon prímus atq; fecídus infcribit,O ctauus Efdras: qui δὲ ipfe fimiliterapud eraxos& latínos ία duos libros diuifus eft. Nonus Hefterzatgy τα fiunt pariter ueteris legísli bri uígintiduo:id eft Moyfi quíngg:& prophetarum octo: agíographorü noué: quá nonulli Ru:h δὲ Cinoth ínter agiographa fcríptítent:& hos libros ín fuo putent numero fupputandos: ac p hoceffe prifczlecis libros uíeíntiquatuor:quos fub numero uígíntiquatuor feníoráü, Apo" calypfis Iohannis inducitadorantes agnü,& coronas fuas proftratis uultibus offerentes ftant bus coram quatuor animalibus oculatís ante& retro:íd eft ín praterítü& ín futurü refpicienti bus:& indefeffa uoce damantibusiSanctus.fanctus,fanctus dris deus omnipotés q erat δὲ qui eft,& qui uenturus cft. Hic prologus fcripturará quafi ealeatü príncipiti, omnibus libris quos de Hebixo uertímus ínlatinü cóueníre poteft:ut[είτε ualeamus quícqd extra hos eft;nter apo crypha effe ponendá.Teítur(αρίδεία qux uulgo Salomonis ínfcribitur:& Iefu filij Sirach liber, δὲ ludith δὲ l'obías& Paftor, nó funt ín canone. Machabeorü prímü libr Hebraicü repperi, Secundus gracus eftiqd'ex ipfa quoqg phrafi probarí poteft. Q πα cá ita fe habeant:obfecro té lector:nelaboré meü reprehéfionéexiftimes antiquorü: in templo dei offert unufquifq; quod potcft. Alij aurü;argentü,& lapídes precíofos:alij byffum δὲ purpurá δὲ coccü offert&hiíacyt thá.INobifcü bene agitur fi obtulerímus pelles δὲ caprará pilos. Et t Apoftolus contéptibilio, ra noftra magís neceffaría iudicat. Vnde& tota illa tabernaculi pulchritudo,& p fingulas fper ces ecdefiz prafentís futurzcqy diftinctio,pellib? tegit δὲ cilicijs:ardoréqy folís δὲ iníuriá imbri ' eaquauilíora funt prohibét. Lege ergo prímü Samuel δὲ Malachim meü. Meü ínquá meum, Quicquid em crebriusuertédo δὲ emédando follicitíus δὲ didicimus δὲ cenemus,noftrü eft. γαῖ intellexerís qd'antea nefciebas:uel iterpreté me exiftimato,fi orat? es: ucl paraphraften.fí íngra tus.Q uácp mihi omnino cofcíus nó fim, mutafle me qppiá de Hebraica ueritate. Certe fi íncre/ dulus es:lege eraccos codices& latínos:& confer cü his opufculís qua: nup emédauimos, δὲ ubi Cá dífcrepare inter fe uiderís,interroga quelibet Hebraorum cuí magis accómodarc debeasfi dé8& fi noftra firmauerit,puto qd' οὔ nó exiftímes coíectoré:ut in eodéloco mecü fimiliter díui taucrít, Sed δὲ uos famulas chrífti rogo quz dni difcübétis preciofiffima fidei myrrha ungitis caput, qux nequadp faluatoré quarritis in fepulchro,qbus(ἃ ad patré chriftus afcéditrut contrá latrátes canes.q aducrfüm me rabido ore defeuiüt,& circáeunt ciuítatéatq, in eo fa doctos aibi trané.fi alijs detrahát;orationü ueftrarü ἄγροος opponatís. Εσο fcíés humilítaté meà: illi? fem per fentétia recordabor.Dixí cuftodíá uías meas:ut nó delinquá ín lingua mea. Pofuí οτί meo cuftodiá:cum confifteret aduerfum me peccator. Obmutui δὲ humilíatus fum:& filui a bonis. PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. Leuitarü acfacerdotü cefu.) C)d' hort uiginti duz familia cenfeant,| Ecnome ἀπί tetragramaton.) Qdhifce ὅπου fcribebat litterís Y^.— Alphabetis uel ííncifionib?,) Cómata fentít,gbus diftínguit oratio qucadmodá ὃς colís, Carrefis homo fuauitlimus,ncifiones interpreta lítteras,[dgs pbat nds Ἢ HIERO.INLIBRVM PARALIPOMENON PRAEFATIO. Φρο, ῷ TN A Nafonis.Verbag correctís incíderetalía ceris, Apud hebraos duplices funt.)Hoce duplici figura.INà n, caph in pricipio medíog díctioís fcribit bac forma 3,ín fíne bac. Mem ín fine hocmodo alibi fic', hs Nun i fíne notat hoc pacto Ἱ,ἴ alíjslocis Πς X.Phe ín calce bác habet fígurá Δ(η caeteris μᾶς s, Sade in fi eT ne píngit hoctypo Y,alijsínlocis hoc Y, Malachím Dibre haíomím.) ld eft regá acuerba díer, Aba SS melech,rex, 33^ dabar,uerbü, w^ íom,díes. ΟἿ Cínoth.) t^v Cínoth lamétatióes.| Voca£t Brefith.) uy. τν, Id elt,ín príncípio.Hacuocem Hilaríus ait tría fignificare Γ]οδγαίς, ία príticipio,in capite,& ín: 7 filio. Notat em librü primís uocibus undelíberíncípit. Secádusueellefmoch,) aw n59.í.& hxc Tu funt nomína,Nam íd exordíum exodí.Caterum$204" exítus eftlatínis,"Tertíus Vaijkra) Nov» id Jj. eft,& uocauit, Sic ením íncipit Leuiítícus, Quartus Vaiedabber.) 20^,& locutus eft.Hoc inita libri [τὰ Numetrorü, Quintus Elle hadbarím.) ena ΤῸΝ hzc funt uerba. HHís uerbís exordít Deuterono. b. míü. Porro δευτερονόμιομ grxcís pindefonat quali dícas fecádalex,aut pofteriorlex. Qui apud illos uo; is catur T'hereaíar.) Vy"Y5.í, duodecim, Nam There duo funt,&afar decem. Tertíus ordo agio M grapha poffidet.) ἁγιόγραφα, id eft fancta fcripta, fiue fanctorü fcrípta, qux proximze Πως authorítatís, Cá lj) illatríbuantur deo,hxcianctís. Quíng incifionibus.) Id eft diftin&ioibus,quas grace ποςᾶτ τμήματα, tli» nosuulgo partes, Quzillí parabolas.) τσαραββολὴ fimílitudo fiue collatío, ut Cícero uertít,a rogo n confero, cum fententía metaphora ínuolucro conueftitur, Fa Hebrai uocant mille"σσ. Quar. a tus ecclefiaften.) ἐκκλκσιασίς grece concionator, hoc eft quí loquítur apud populum,a nomíne Ἐκκλησίᾳ Ny€ócío, unde ἐκκλκσιάζειρ,δὲ hínc uerbale nome ecclefíaftes.Hebraís dícit oro coeleth.(τς título δίς il"ha firím.) 0" fir cantío, ay Sírím cantíonum, ut eximium cantícum intelligas iuxta proprietatem Ὁ ἊΝ hebraifermonis. Quod figaifícantius chronicon.) χρόνος tempus,x ρονικὰ uocant graci qua ἰλπίαππα Uni les,cum res dígefta teporibus recefetur,| Apud nos Paralípomenon.) τσαραλεισσολιένωμ id eft omifforit, a ΕΠ hoctítulo liber Xenophontis, Atq; ídetítulí uifurh eft Paulo Aemilío noftro, híftoríz quà derebus xis Gallorü erudítiffíme confcripfit indere, Quuafigaleatü príacipid.) Opinorqd' in fummis malis, ín ca FI piteponifoleatgalea, Tobías& Paftor.) I'obias extat,Paftor nup emerfit inluce.. Ex ipfa phrafi.) Id hin eft diGíone,fiue genere[ογπποπίς.φράζω díco, φράσις díctio,hoc eft,acquíd ad ínftru&tà oragone pertínet, da Vide le&tor,ut Híeronymus ftilí argumento potíflimum colígit librum non effe Fiebrzum, Sunt ením τα qui ΠΠ íadícío parum tribuüt, Vel paraphraften fi íneratus.) Paraphrafis eftinterpretadi genuslibe ríus,cum a uerbís authorís dífcedítur,& íta fentetía redditur,ut alíquid addas& de tuo,nonuila dilucidi us dícas,quaedam expones ínterím, ut Themíftíus Paraphraftes erat Ariftotelís.— Eftimes coiectore) ed Coníectores,diuinorum genus eft, qui ex coníecturís fütura quzedamaut arcana proferunt,: Xs: 5: ARGVMBEBNTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. ma In nonnullís codícibus ex fragmeto prímze prafatíonis cuíus ínítíum, T'atus actalís,& hac epíftolane 4 o. fcio quís unam conflauerat prafationem, δὲ artífex connexuerat,per fed interíectum. vd DIVI HIERONYMI IN LIBRVM PARALIPOMENON PRAEFATIO, 111 nu ἘΞ ξ ᾿ feptuagínta ínterpretum,pura& ut ab eis ín Graccum ucrfa eft ditio permane; nit AN j retfupertlue me Chromatí epifcoporam fanctillime atq; doctifIime impelleres,ut' (μη iba 2| Hebrza uolumína latíno fermone tranfferrem. Quod enim femel aures homi; ir ΑΕ) numoccupauerat, δὲ nafcentís ecdefix roborauerat fidem: iuftü erat etíam noftro -— filentío coprobati.Nüc ueto cá pro uaríetate regionum, díuerfa ferátur exéplaría,& germanail' Ji laantíquaqy tráflatío corrupta Πε atq; uíolata:noftri arbitri] putas aut epluribus iudicare quid m uerü fit: aut που opus ín ueteri opere cudere:illudétibufcy iudaís.cornícü(ut dicit) oculos ο figere. Alexádría δὲ Aegypt? ín feptuaginta fuis Efychíü laudat authoré.Conftátínopolís ufag s Antíochía, Iuliani martyrís exéplaría probat. Mediz ínter has prouincia, Palaftínos codíces le “" güt,quosab Origene claboratos, Eufebíus δὲ Pamphilus uulgauerüt, T otufzy otbís hacinter dn- A- d--" DP-: "m fe trifaría uarietate cópuenat. Et certe Origenes nó(οἱ exépla copofuit quatuor xdítíonü e re^ " gione fingula uerba defcrbés.ut unus diflentiés ftatim caterís inter fe confentíétibus areuaturz ; fed quod maioris andacizx eft,in zdítione feptuaginta, l'heodotióís&dítíoné mifcuit,afterifcis uidelicet defienás, quz mínus fuerant, X uirgulis quz ex fuperfiuo üidebátur appofita. Si igit alijs lícuít nó tenere. qd' femel fufceperát,& poft feptuaginta cellulas.quz uuleo fine authore ía étátur fineulas cellulas aperuere hocq in ecdefijs legit; quod Septuaginta neícíerüt:cur me nó fufcipiát laténi meí;qui inuíolata zditíoe ueteri(ta nouá codidi;utlaboré meum Hebrzis,& qd' hís maíus éapoftolis authoribuscóprob& ϑαίρῆ παρ librü de optio genere interprádi;ofté dés illa de euáoclio,Ex Aegypto uocaui filii meü:Et,quoniá nazaraus uocabít:Et, uidebüt ín qué cópunxerunt: Et illud apoftoli, Quz oculus non uidit;nec auris audíuit ,& nec ín cor nois alcenderüt, quz prxparauít deus diligentibus fe:cxteragy his fimilia.ín Hebraorü libris inue níri, Certe apoftolí δὲ cuanoelifte,Sepriiaginta interpretes nouerant, δὲ undecís hzc qux ín Septuagínta ípterpretibus no haben£*'Chriftus dris nofter, utríufqy teftaméti códítor,ín euáS: BBB 2 gelío HIERO.IN LIBRVM PARALIP OMENON PRAEFATIO,: C ediofcdm IohannéQuícredit(inquit)in me,ficut dicit fcriptura, flumina de uentre eitis fluerig Aor ο"». p ΄- e ΄ ΄- M X 1 aqua uíuz. είῳ feriptü eft;qd'faluator fcripta e(e teftat. Vbi fcriptá eftzSeptuaointa nó πα) bentapocrypha nefcit ecdefia.Ad Flebraos igitur reuertendü eft:unde δὲ dris logó δὲ difcipuli 'exempla prafamunt.Ezc pace ucterü loquort& obtrectatoribus meís tantá refpondeo:qui cà tino dente merodunt,in publico detrahétes& legétes ín angulís:ijdé& accufatores δὲ defenfo; res,cum in alijs probent qd'ín me πριορδιυμαι uirtus δὲ uitium nó in rebus{{{πὰ ο autho re mutet. Cxterü, memini zditioné Septuaginta tráflatorü olím de Cirzco emendatá tribuiffe me noftrís;necínímicii debere exiftimari eorü,qs in couentu fratrü femp ediffero, Et qd' nunc dibrehaiomim:id eft uerba dierü interpretatus fum:ídcírco feci;ut ínextrícabiles moras δὲ fyluá nomini,quz fcriptoríi confufa funt uitío fenfuüqy barbaríé;apertíus,& per uerfuü cola digere rem,mibimetipfi δὲ meís iuxta Ifmeníá canens.fi aures furdz funt cxterorum. : PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA, E; -— Vra&utab εἰς ín graeci.) Tribuitnonníhíl animo Chromatíj, apud que fcíebat fanctam effe 33 gi Septuagínta authoritate,nam alias alírer fentit de ijde. Tlludetibufas Iudzis,cornica uti» ves| citur oculos cofígerc.)Prouerbiü e(t apud Cicerone δὲ Macrobi, dicí folitum de ἥς quire Paso) uchemeter ingeniofa prodita,cfficíant ut czterí nihil fcíre uídeant.NNam ante a Iudas ín Πὰς 'ufmodi rebus uclutoracula petebant. At Hieronymus fua correctione prarftítitut nihil íam opus effet . illosconfulere. Exemplaría copofuit.) Nonnulli codices habebát exepla. Ipfa uaríctas míhí fufpitione | facitlegendá effe hexapla:íd eft fextuplicía,qd' e fex xditíonibus e milcuerit. Caníno dente.) ldem di tus eít genuínus,med?? inter planos prímores& molares, Per uerfuüt cola.) κῶλομ mébrü. undeappa, ret fingulos uerfus,fingulís colis finirí folere, Iuxta límenid.) Rídículü díctujqd' Hugo Carrenfis fiue quifquís alius ἐς fuít,nam míhí fubolet no unius homínis effe collectanea,ut ín hís arduis negocijs íuxta .puerbiü ἀδελφὸρ d A98 παρεῖναι folet, Ifmenía Πεμ facitíuxta que orgía bacchí folita Πως celebrari, Aut fi mínus placet fluuíus, illephilofophü facit e fluuío,nímírü qua pollet authoritate. Caeterü híftoríz me minit Valeríus maximus libro rer memorabilíü tertio, capite feptimo. Antígenidas tibicen dífcipulo docio,fed ρα: populo grato:Míhi ínquít cane& mufis.Ifmenía legendü eft, non Iímenium. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS., Oftédit utile effe Geographía ad díuínz fcrípturze cognitíonc:duos Paralipomenon libros,q apudHe "brzos unus eft,cum ludao quodà Tyberíadenfi dílígeter collatos reftituít.Ex Hcbraorü uoluminibus D addita, ftellulis praenotaucrat:ab feptuagínta interpretibus adiecta,obclifcís fienauerat, Á AD DOMNIONEM ET ROGATIANVM IN LIBRVM PARALIPO.PRAEFATIO lore' Vomodo Gracotühiftorías magis ítellieüt;q Athenas uiderínt:& τον Vergili ὍΣΟ Wlibrü;qui a Troiade p Leucaten,& Actoceraunia ad Síciliá:& inde ad oftía tyberis à wf y J| nauígauerínt:Tta fanctá fcripturà lucidi? íntuebít,q Iudxá oculís contéplat? fit: δὲ seen] ἀπε urbi mermorías locorüq; uel eadéuocabula,uel mutata cognouetít. Vnde "δὲ nobis curz fuít ο eruditi(fimis Flebrzon: hüc laboré fubíre:zat circairem?puiíncíá,quá uniuet fa: Chrifti ecclac fonát. Fateorem mi Dónion δὲ Rogatíane chariffimi, nunc me ín diuínisub lamínib? ppríjs uiribus credidiffemechabuiffe opinione meá:fed ca etià de qb? fcire me arbitra bar ínterrogare mefolitii. Quáto magís dehis fap qbus anceps erázDeníq; ο a me nup litte, tis lagitaffetis: utuobis Paralipomeno latíno fermone tranfletré de Tyberíade quendá legis authoréq apud Hebrxos admirationi habebat,affumpfi:& cotuli cá eo,a uertice(ut aíüt)ufgg ᾿"adextremum ungué& fic cófirmatus;aufus fum facere qd'íubebatis. Libere eim uobís loquot, lia{η gras& latinis codicibus hic nominum liber uítíofus eft:ut nó tam Hebrza d; Barba? raquedá& Sarmatíca noia coiecta arbítrádü fit. Nec hoc Septuaginta interpretib?,g fpáfare &to plení,ea qua uera faerüt tráftulerát fed fcriptor culpa aflcribeda, dá de emédatís nemen data fcriptítát& fxpe tríanoía fubtractis e medio fyllabis,in uná uocabulü cogüt:ucl e regione unü nomá propter latítudíné fuáín duo uel tía uocabula diuídát.Sed& ipfe appellatióes;nó hoics(ut ρἰατίορ exiftimát)fed urbes δὲ regiones δὲ faltus& prouincias fonát:& oblique fubit ᾿ terpretatione δὲ figura eorá quxdánarrant hiftoríz.De qbus in reenorü libro ασε: INoneetf ce hac Ícrípta funt ín libro uerborá dierü regá Iudaz Qua utíq, ín noftris codicib? nó habenf, Hocprimü(cendü,qd apud Hebrzos liber Paralipomenó unus fit, δὲ apud illos uocat? dibre 'haícmim:id eft uerba díerü,q propter magnitudine apud nos díuifus cft. Qd'nonnulli etíáitt 'Bruto Ciceronís dialogo faciützut εἴ ín tres ptes fecent;cü unus a fuo authore fit xdít?. Deinde εἰ illud attédendü:qd frequéter ποίᾳ uocabula homínü. fed rerá(ut dixí)fignificantias fo HIERO. IN ESDRAM ET NEEMIA M PR/'ABFATIO«ο, 9 πᾶς, Ad extremüi:qd'omis eruditio fcripturarü in hoccótínet;& hiftori quz: ael praetermiffze füt in fuis locis;ael pftritz leuiter hic p quxdá y borü copédia οχρίΐοξέ. Orationà itaq; ueftra rü adíutauxilio:mífi lbrá beníuolis placiturd;tii iuidis difplíciturá effe nó ambigo. Optía em "qq(utaít Plíni?) malütcóténere plrícp cg difcere.Si qs in hac iterptatíóe uoluerit aligd fepre hédere:iterroget Febrxcos:fuá cofciétiá recolat:uideat ordiné textáqg fermonis:& tüc noftro la bori fi potuerit detrahat. Vbicüq; eteo afterífcos;id&ftellas,radíare í hoc uolumie uíderitis:ibí fciatis de Hebrxo addítum,;quod ín latinis codicibus nó habetur. Vbi uero obelus, tranfuerfa fcilicetnírga prepofita eft;illic(ignatur quid Septuagínta interpretes addiderínt:ucl ob deco; τίς gratíam:uel ob fpitituffancti authoritaté:licet ín Hebrxís uolumínibus no legatur. : PRAECEDENTIS-EPISTOLAE SCHOLIA, Quo graccoríi.) Hieronymo no fatís erat noia fitufalocorü ex Geographos: libris habere cognita,nifi luftratis regionib? fingula dilígeti?à oculis luftraffet. At hodie multis mei fimilib?theologis.fat e fi tant [είδε nome effe locí; quad funtq ex loco nónundj pecude reddant,tam füpínus eft hui? partís contéptus, Atroíade p Leucaten,) Ττοίας eft ipfa regio in d erat urbs Troía,eade dícta Ilíá& T eucría& Dardai nía.Leucare pmontoríü eft Epírí,queadmodü& A croceraunía,hínc dí&a,qd' ob celfitudíne crebro ful mínetangant, Vel eadé uocabula.) Et híncíngetes nónundf tenebrz,qd' cíde loco fzpenumero quater na aut fena fant uocabula,ucluti Iebus, Salem, Hierufale, Híerofolymza, A elía,eíufde urbis uocabula funt À uertíce,ut aíüt,ufqg ad extremü ungue.) Itatotü homine jpuerbíalí fchemate fignificam?, a fummo uertíce capítis ufqgad extremos ungues pedá. Etfarmatíca noia.) Sarmatae barbaríz fua nobiles olim eratut Thraces& Scythe, Qui fpüf&o pleni.) HocHieronymus Dóníonís ad que fcríbítaio tríbuere uídet,INà alías hís diuerfa fcrípfit,nec íd uno faneloco. Vbícüg ergo afterifcos.) Quis haec δίῳ dolo. te legatíntelliges δὲ Híeronymií uígilias δν noftra utilitate ín hac pte theologorü íncuria píffcz να Πα’ hzc diíftínxit Flíeronymus níhil ad ré ptínebat:ftultus fuerat oportet,q ín re ínfrugifera fudandü putarit, Sin íd ad fcrípturz díuiz fyncerítate facíebat,impie fecerüt,q notas huíufmodi fuftulere de uolumínib?, ΥὙ εἰ οὗ fpüffanctiauthorítate.) Et hoc illorá affectib? ad quos fcribit dediffe uídet Hieronymus,— boe o ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS,.-: . Dios E(drze ἃ Neemíz líbros pbat, qapud Hebraos unico uólumie cotínent: tertíü& artü iprobat, HIERO. AD DOMNIO.ET ROGA,INESDRAM ET NEEMIAM PRAEFATIO, rem Trum difficilius fit facere qd" pofcítísaan negare; necdá ftatuí.INam neqy uobis alí /]| quid. imperátibus abnuere fentétíz eft,& magnitudo onerís impofiti,ita ceruíces --(M premit: utante fub fafce ruendá ΠΡ leuandu.Accedütad hoc ἱπαίαοτΏ ftudia: ΤΑ ΑΡ] qui omne quod fcribim?,reprehédendü putát.Et interdéi cótra fe cofciétia repug náte publice lacerát,quod occulte legüt: íntantü ut damare copellar& dícere:Drie.libera anima mea labiis[πίαδ,δζα língua dolofa. T'ertíus annus eft quod femper fcribitis atq; refcribitíssut: Efdrz librá δὲ Hefter uobís de Hebrzo tráfferá:quafi no habeatis erzca& latína uolumia: aut: quicqd illud eft qd' a nobísuerti£: no ftatim ab omnib? cofpuédà fit.Fruftra auté(ut ait qd) niíti;neqy aliud fatigado nifi οὐ quarere,extremz demétia eft. Tracy obfecro uos mi Dónion δὲ Rocatíane chariffimbut prínata lectione cótenti.libros nó efferatis ín publici:nec faftidiofis cibos ingeratis:uitetifcy éorü fupcilia:q iudicare tantü de alijs,& ipfi facere nihil nouerüt. Sí 4 αὔτ fratrü[ἅτ qb?noftra nó dífplicét:histribuatis exeplar,admonétef ut Hebrxa noia drü(grá disihocuolumie copía&)diftincte& p iterualla tráffcribát, Nihil em pderít emédaffe librá nifi emédatio, librariorü dílioétía coferuet.INec quécg moueat,qd' unusa nobis liber πα! eft:nec apocryphorü tertij& qrti librifomnijs delectet:qa δὲ apud Hebrzos Efdra[ειπα fermo nes ín uni uolumé coartant;& qux nó haben£ apud illos:nec de uicitínquatuor fenibus funt procul αΡῆςϊξάα. 5ί qs auté Septuaginta uobis oppofuerit interpretes:quorá exéplaría uarie» tas ipfalacerata& inuerfa demóftrat:nec pot utícp uerü aflerí quod díuerfum cftzmittíte ε ad euágelía,in qb? multa ponun£ quafi de ueteri teftaméto, que apud Septuaoínta interptes nó haben£ ELA illud: Q m nagarzus uocabit:Et,ex egypto uocaui fili me: Ecuidebüt in qué cópüxerüt: multac alía,qua latiori operí referuam?:& quxrite ab eoubi fcripta fint? Cüg p ferre nó potuerít:uos legíte de hís exéplarib? qua: nup a nobís xdíta;maledicorá quotidie lin^ guís cofodiunt. Sed ut ad cópendíüi uení&certe quod illaturus fum, xquiffimá eft, edidi aligd quod nó habef ín erzxo:autaliter habet ὅν ame uerfumn eft? Quid iterpreté laniat? Interrogét Hebrzos:& ipfis authoribus tranflatíoni mea:uel arrogent ucl derogent fidé, Porro aliud eit fi claufis qd'díci£ oculis, mibi ποϊᾶς maledicere: δὲ nó ímítant στατοτῶ ftudiü ac beníuolétiáz qui poftSeptaaginta tráflatores iam Chrifti euangelio corufcáte.Judacos ἃ τοῦεω Τε — | ἰ E σσ HIERO. INTOBIAM PRAEFATIO C uctetís interptes:Aglá uid-licer δὲ Symmachü δὲ Theodotioné& curíofelepüt,& p Oricenis a laboré i hexaplois eccitjs dedicarüt. Quáto magis latini eratí effe deberét, qd exulcáté cernerét eraciá a fe aliqd mutuari.Prímü em magnorü fumptuü&& infinicze difficultatis exeplaría pof c habere oía:deinde etíá 4 habuerint,& ebrai fermóis íenarí funt, magis errabüt: íonorátes gsemultís ueri? dixerit. Quod ctíá fapiétifTimo cuidá nup apud eracos acidit:ut ínterdá fai ptura fenfum relinqués.uniufcuiufcg interptis fequeret erroré.INos aüt q Hebraz lingux falté paruá habem? fciétiá:& latin? nobís utcüiqy fermo nó deeft:& de alijs magis poflum? iudicarez: & ea qux ipfi íntelligim? ín noftra lingua promcere.Itaqy licet hydra fibilet:uictorgy Sínonincé dia iactet:nücg meü(iauáte Chrifto)filebit cloquiü:etià pracifa lingua balbutíct. Legát q uo; lunt:qui nolürabijciár.Euentilét apices litteras calünien£, Magis ueftra charítate prouocabor ad ftudia, illorà detractióe δὲ odío deterrebor. PRAECEDEN. EPISTO. SCHOLIA Vitetífg eorü fupcilia.) Supcilia faftuofam arrogantía díxit. Míre uero taxauít quorüda mores, quí uelut c fublími pnücíant de fcriptis aliog: tanc Areopagitz, neq quicip illis fatíffacit, cà ἐρῆ neg poffint quicd edere fi uelínt,negs uelintfi poffint... Necapocrypho:ütertij& quarti.) Mirá cü Hieronym?ter ti& ἄττα Efdrzlibrü inter apocrypha numeret,& qd' in εἰς fcriptü€ fona uocer, qui faciü fit ut ἠάξ nüc cítia difcríme ullà legant a nobís, Quzelatioriopcri.) Nimirülibro de optímo genere interpretandi, Porro alíud cft.) Eadé eft fermonis forma quà annotauímus ín fecüda prafatíoe.(αυ qd' dícítur| oculis.) Qd' eft Andabatará, quéadmodá lat? explicuimus ín Chiliadib? noflris in puerbío Andabata, Et Hebionitas.) FAzretícos,femiiudzeos,& femíchriftíanos.Ετρ Origenis labore in ἑξαπτλοῖς.) In qbufz. di uetuftís no erati hexaplís fed hexaplis, Dedícarüt ccclijs dixit, qd' Orígenes ea admifcuerít ediítionf qua legcbat ín ecclefijs.[ταςρ licet bydra fibilet.) In uetuftís legimus, lícet excetra fibilet, Victorg Si non.) Rutfinü opinor notat hoc hemiftichío V ergiliano. IN SEQVENTEM EPISTOLAM SCHOLIVM, x E Cáhic liber nec fit apud Hebraos,& iter agíographa cefeat authore Híeronymo,tti a nobís ínter prae Cipuareceptus eft. HiERO. AD CHROMA.ET HELIO.IN TOBIAM PRAEFATIO; Ἱνατί πὸ defino exactioifueftra inftatia Exigitis em αὐ] τᾶ chaldzo fermoe cofcriptá ad latin ftii crahálibrá utíqy 1 οδία, que Hebrzi de catalago díuínarü(cripturage fecátes;hís Qagicgrapha memorát máciparür, Feci fatis defyderío ucftro:nó τῇ meo ftudio. Areuür cm nos Γ] brzom ftudía,& iputát nobis cotra fuü canoné/latínis aucib?ifta tráf erre.Sed meli? efTe iudicás pharizom: diífplícere íudicío:&t epozz iufItonib? deferuire,infüti ut. ferre.Sed meli? effe iudicás pharifaon: difpl dícío:& epoz iuffionib? def: inftiti ut potui.Et qa uícina eft Chaldzorü língua fermoni Hebraico,utriufa incur pitiffimü loquacé repiés.uni9díei laboré atripui:& qcqd ille mihi Hebraicis bis expreffitthoc ezo accito notaría fermonib? latínis expofui.Oratioib?ueftris mercede hui? opis copefabo,cü eratá uobis didice ro me qd'iubere eftís dignati copleffe. SEQ VENTIS EPISTOLAE SCHOLIVM. .[NO affirmat approbat hüc in fynodo Níícena;fed ait legit coputaffe Subijcít hocloco alíud argumctá fed indoctà ἃ parü dígna Hieronymo, pínde nó adíanxim?, HIERO, IN IVDITH PRAEFA, Pud εἶεῦταος[ος Iudith inter apíoerapha legí£: cui? authoritas ad roboráda illa à in cotétioné ueniüt mín? idonea iudicat. Chaldao τῇ fermoe cofcriptus, inter hiftorias : cóputat.Sed qa hüclibrü fynod? INicena in nüero(έξδιν fcripturar: legit coputaffeac qui poftulatíoni ueftrz ímo exactioni,& fepofitis eee τοῖν qbus ucheméter artabar: huícuná lucubratiüculá dedi;magis fenfü e fenfucg ex y bo y bà trafferés. Multorà codicü va rietaté uitiofiflimá amputaui:fo;a ca ἢ itellieétía ἵτοστα ín y bis Chald:is iuenire potui latinis εχρί!. Accipite Iudith uíduá caftitatís exéplu:& tríaphali laude,ppetuis cà βοοπῆς dedarate. Hc em nó folü fceminis.fed δὲ uírís imitabilé dedit:q caftítatis ci? remücrator uirtuté εἰ talétri buit,ut iuictü oib9hoib?9 uíceret,& infapabile fuparet. SEQ VEN. EPISTO. SCHOLIA ; Releuaslege;preuelans. Lacíníofis hínc inde uerborü finib?,) Flexuofa laxítas ueftís nó aftrícta(ed fluetis lacinia dícitur.Sinus item lexus dícun£, R.urfum hic notas quas ex mínio addíderat[Hieronymus defydcramus, HIERO. IN LIBRVM HESTER ΡΕΑΕΑΤΙΟ.' Ibrà'defter.uaríjs tráflatorib? coftat effe uitiatü:que οσο de arciuis Hebracorü relcuás, uerbi e uerbo expreffius tráftuli. Qué librü xditío uuleata.laciníofis híncinde uerbo ο, τῇ finib? trahit: addés ea q ex tpe αἰεί poterát δὲ audiri:ficut(οἰ τ eft(cholarib9 difcipli nis fumpto themate excogitare: qb?uerbis uti potuit q iniuria paffus&uel qíníuría fccit, Vos aüt o Paula δὲ Euftochiü qm δὲ bibliothecas Hebraorü ftuduiftis intrare,& ínterptii certamia coprobaftis,tenétes Hefter Hebraicü librii;p fingula uerba,noftrá tráflationé afpicite;uc pofl tis agnofcere me nihil etíáaueméta(le addédo;fed fideli teftimonio fimplt ficut ín Pe ha bet híftoríà * "Ja 9. día ϱ ΑΚ Fax o ÓÉE ὁ ον. | HIERO. IN LIBRVM IOB PRAEFATIO.«ο. IO bet hiftoria hebraica latinx lingua tradidiffe. Ne affectam? laudes hoim,nec uitupatióes expa uefcim?,Deo ein placere curátes,mínas hoím penít? nó tímem?:qa de? diffipat offa eorüi,q ho minib? placere defyderát&(cd'm Apftn,q eiufmodi(αι Γενί Chrifti effe no prt. Rurfü i libro Hefteralphábetü ex minio ufqp ad theta litterá fecim?diuerfis i locis:uolétes fcilicet Septuagin ta interptü ordíné p hocínfinuare ftudiofo lectori.INos eir iuxta moré ebraicii ordíné Ῥίε, qetíá in Septuagitazditióemaluim?.^ ARGvMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS - Ofteditfe bis uertiffe Iob, Semel iuxta editione Septuagita,addítís obelis δν afterífcís: ac rurfa ex He bras uolumínib?, Hzc utra fitincertá eft; HIERO.IN LIBRVM IOB PRAEFATIO.. Oeor p fineulos fcriptura díuiz libros aduerfariorü ridere maledictis:q iterptationé med rephéfioné Septuaoita iterptá ctíminácdfino& apud eracof Aglafymmach?&-' Theodotio:uel ν᾽ e ybo:uel fenfü e fenfu: uel ex utrog; comíxtü δὲ medietpatüoe; nus trállatioif expilerit:& οἵα ueterís iftruméti uolumia Oricenef obefafterifcifq; díftixerit:ds ᾿ς uel addítos uel de Theodotíoe füptos.tráflatioi antiq iferuit: pbáf defuiffe dd addita é.Difcat icit obtrectatores meí recipe itoto,ddi ptib? fufceperüt: aut iterptatíoné meá cü afterífcís faís radere. Neq, eif fierí ρθει qs plura itermififfe fufcepetit:nó eofdé ctíá i qbufdá erraffe fateácz Ραΐραο! Iob:cui fi ea q fub afterífcis addita füt fubtraxerís,ps maxía detrücabi£:& hoc dütaxat apud erzcos,Cxterü apud latínosain eà tráflationé quá fub afterí(cis& obcf nupadiídítm?:fe^ ptíngéti ferme,aut octingentí uerfus defunt: ut decurtat? δὲ laceratus corrofuf. φ liber fceditaté fui publice legétib? pbeat.Hiac aüt tráflatío nullá de ueterib?(εχξ iterptéfed ex ipo Hebraico atabícog fermóe,& iterdá fyro:nüc y ba.nücféfusnüc fimul utrüg refonabit.O bliqu?eri ctíá apud Hebrzos tot?liber fer£&lubric:& Qd eraci rhetores uocát eíchematifmenos:d üqaliud logt;aliud agít:at fi uelis ancuillá uel murenulá[είδες tenere manib?:qnto fortíus püeristáto ὁ citi?elabit.Merini me ob itelli gétíá hui? uolumis lyddeü qndá peeptoré,q apud Hebrxos pri mus haberi putaba£;nó puís redemifTe nümís:cui? doctria an aliqd pfecerim.nefcio.Hoc uni fcio,nó potuífle me iterptarinifi dd αἲ itellexera A príaipio itaq; uolumifufa; ady ba Iob apud Hebrxos pfa oratio é.Porroa y bis Iob i gb?ait:Pereat dies ín q nat? fü:& nox in d dictü&co cepi? éhó:ufgy ad εἴ loci ubi ani finé uolurmis fzriptá&Idcirco ipe me rephédo& ago pernit& εἰᾶ ifauilla& cinerethexametri yfus füt:dactylo fpódeocy currétes,& pptliguz idioma crebro recipiétes δὲ alios pedes:nó earüdé fyllabam, fed corüdé cépore Interdá qq rhythm?ipe dulcia & tínnuP fert nüeris pedü folutis.Q d' metríci magis cj fimplex lector itellieat. A fupradicto. ait v fuufay ad finélibripaü cóma dd temanetprofa oratione cótexit. Quod ἢ ταί uíde£ ἴστα dul,;metra fcilicet οξ apud hebraos:& i moré noftri Flacci σγασίος Pidari&alezi δὲ fapph?uel pfalteri uel lamétatióes Hieremiz uel οἵα ferme fcripturarü cática cóphédilegat Philoné Iofe phü.Origenécxfariéfé Eufebici,& eom teftimonio me uem dícere cóprobabit. Audiát jpropé canes mei idcirco mei hoc uolumíe laboraffe:nó ut iterptationé antíquá rephéderé.fed ut ea à iillaaut obfcura füt aut omiffa, autcerte fcriptoz uitio deprauata:manifeftioranoftra ínterpta tióe fierét:& q Hebrazzoz fermoné ex pte didicim?,& i latino pene ab ipfis cunabuf'iter grámaticos& rhetores& philofophos dctríti fum?.qd'fi apud eraxof poft(εριπασίτα zdítioné ía Chri fti euágelio corufcáteiiuda?, A gla δὲ Symmach? ac Theodotio iudaicátes hzretíci funt recepti η mita myftería faluatoris fubdola íterptatioe celarüt:& tii in ἑξαπλοῖς habé apud ecdíaf,& ex planát ab e«afticis uítis,qntomagis ego chriftían98 de parétib?chriftianis nai?,& uexillü στι císi mea fróte portásicuiPftudiü fuit omífTa repetere deprauata corríeere,& facraméta ecdias pu το& fideli αρίτς fermóe:uel a faftidiofis uel ἃ malíenis lectorib? no debeo reprobari.Fabeat uolüt ueteres libros uel i mébranis purpureis auro argétoq; defcriptos:uel uncíalib9(ut uuleo ai&t)litterís onera magif exarata dg codicefidimo míhí meifqy pmittát paupes habere fcedulas δὲ nó tá pulchros codices dj emédatos. Vtraq; αὔτ ditio& Septuagita iuxta eraicos:& mea iu» xta Hebrzosilatínü;meo labore tráflata eft. Elieat unufgfq qd'uult: δὲ ftudiofii me magís dg 1naleuolá probet. PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA.: Schematí(menos,) Scribendum ἔσχεματισμένος, id eft figuratüqd' non fit fimplex oratío, Carrenfis ut hocriífus gratía noté obíter,exponít uoce díctam a fchema& mene,cítans catore neícío que q díxerítle ΕΕ etle;cacoffallotríonmenos:a cacos mal^allotríon aliená,& mene defect? Eam? πᾶς ἃ hos authores, dignos exíftímem?,g legant, Etalczí&fappho.)Sapphus legedü e,nó fappho, ficut adído didus. Ft. uncíalib? ut uulgo aiit.) Vncíalib? hoce maguís, Na uncia nofolü ad pod? ὃς numerá,uerü& ad mefuirá' στ BB 4. pertinet, HIERO. IN ECCLESIASTEN PRAEFATIO C ptínet, Nonulli codíces habebát ínitíalib?, qd" prímores lítterze foleat effe maiores ἃ inauratz nc nun, ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS.: Hixcé prafatio ín Iob efeptuagita uerfum, fed addítis notulis, Addit& tertía prxfatio:cuíus initig,[n terra quíde,qux non eft Híeronymí., ALIA PRAEFATIO.: I dut fifcellá iunco texeré;aut palmatü folía coplicaréut ín fudore uult? mei comedere pa n&& uétrís opus follicita méte ptractarénullus morderet,nemo rephéderet.INGca(it qa iuxta fentétíá faluatorís, uolo ορατί cibü qno perít:& antiquá diuínorü aolumínü uía, fentibus uireultifq; purgare;error mihi gemin? inflici£:corrector uitíorü, falfari? dícor:& erro res nó auferre fed ferere. T'áta eft em uetuftatís cofuetudo, ut etíá cofeffa plrifay uítía placeat: dümagis pulchros habereuolüt codíces cj emédatos.Q uapropter o frés dilectiffimi;unici no bilitatis& humilitatis exeplar:;p flabello;calathis fportellifa; munufculís monachorü.fpiritalia hac δὲ máfura dona füfcipite:ac beat Iob q adhucapud latínos íacebat ín ftercore,& uermib9 fcatebat error(iitegrü imaculatüqy caudete.Q uó em poft pbationé atq; uictoria, duplicia füt ei aniuerfa reddita:ita ego ín lingua noftra.ut audacter loqr:feci ei habere qua amiferat, Ioi£ &uos& unüquéq, lectoré folita prafatioe comonco:& ín pricipijs libron: eadé femp annedtés, rdoo,ut ubícügs precedentes uireulas uiderítis: fcíatis ca qua fubíecta funt ín Hebraicis ποία, minib?nó haberi. Porro ubi ftella: ímago pfulferit,ex Flebrao ín fermoe noftro addita füt.Nec nó& illa quz haberi uidebá£& ita corrupta erát ut[επ legétib? tollerét,orátib? uobis magno labore correxí:magís utíle qd ex ocio meo ecdefíjs Chrifti uenturü ratusscj ex alíorü negocio, SCHOLIVM Fertur& panazretos.) παναίρεῖος.(4 eft exímius ac praecípuus, HIERONYMI IN PROVERBIA SOLO.PRAEFATIO. (| Vneatepí ftola quos iungit facerdotiü:imo charta nó díuidat quos Chrifti ne&tit 9 amor.Comentaríos ín Ofee, Amos δὲ Zacharia; Malachíá quoq; pofcitis:fcripfif | E fcm filicuiffet prz ualetudíne.Mittitís folatía fumptuü:notaríos noftros&[οταν IAM* ríos faftétatis,ut uobis potiffimü noftrü defudet íngeniü.Et ecce ex latere frequés turba díuería pofcétiü:quafi aut cquü fit me uobis cfuriétibus,&alijs laborare: aut ín ratione dati& acceptíxcuícf prxter uos obnoxíus fim. Irag; longa egrotatíone fractus. ne penítus hoc anno retíceré& apud uos mutus effem,trídui opus notníní ueftro confecrauíi: interpretatione uidelicectrii Solomonis uolamínü: Mifle, quod Hebraiparabolas: uuleata auté zditio pro/ uerbía uocat: Cocleth.qué grace ecdefiaftétlatine cócionatoré poffum? dícere:Sir hafirím,qdin lingua noftra uertit Cáticücáticorá Fer£ δὲ ραπατοῖος Iefu filij Sírach liber:& ali? pfeudepiora phusq fapíétia Solomonis infcribiC.Quor: priore Hebraícü repperíinó ecdefiafticü utapudla tínos,fed pabolas pranotatü. Cui íücti erát ecdefíaftes& Cáticücátícon:ut fifitudíné Solomois no foli nüero librorá fed etiá materíarü genere coxQret. Secdus apud Hebraos nufcy eft: qn δὲ ipe ftiPeracá eloquétíá redolet:& nónulli fcríptorii ueterá hücefle iudzi Philonis affirmát, Sicut ergo Iudith& Tobia:& Machabeore libros legit qdé«dia, fed cos iter canonícas fcriptu ras nó recipit:fic& hac duo uolumia legatad xdificationé plxbis, πό ad authorítaté ecdiaftico/ τῇ dogmatíi cofirmádá Sí cuí(ane Septuaginta interptü magis zdítio placet;habet e a nobis oliin emendatá.Necg em noua fic cudímus,ut uetera deftruamus.Et tr cá diligétiffime legerit: fiat magis noftra fcripta intelligitqua nó in tertíá uas tranffufa coacucrínt:;fed ftatim de prelo puríffima comendata teftz,fuum faporem feruauerínt.| hi HIERO.IN LIBRVM ECCLESIASTEN PRAEFATIO.. |Emíni meante hocferme qnquéníá ci adhuc Roma effe:& ecdefiafté fancta Bléfil |"44[3la legeréutcá ad contéptá müdi hui? pronocaréi& ome dd ín mído cerneret puta $2[d retelle pro níhilo:ogatüab ea ut ín morem cómétarioli obfcura. qug:cp differeré e. Sut abfq; me poffet ítelliere à legebat.Itacy qm in peínctunoftri opís fubíta morte fubtracta ef:& ubi nó meruímus o Paula δὲ Euftochiü talé uitz noftra: habere conforté:tátotp uulnere£c peuffus obmutuí,& πᾶς ín Bethelehé pofitus:anguftiore uidelicet ciuitate;&illius memorízx δὲ uobís reddo qd'debeo.Hoc breuiter admonés quod nulli? authoritaté fecut? fum: fed de Hebreo tranfferés: maxie Septuagita interptü cofüetudíni me coaptaui:in his dütaxat quz nó multü ab Hebraicis difcrepabát.Interdà Ααΐα- ἅ φδζ Symmachi δὲ Theodotionisrecot datus fum:ut nec nouítate nímíaectorís ftudíü deterreré necrurfum contra confcientiá meatr fonte uerítatís οποίο, opinionü ríuulos confectarct.||| T Verfibus "^'JSEQVENTIS EPISTOLAE SCHOLIA ru. So. Il A^ Vetfibuseffedefcriptos.) Etprofz orationis effe uerfus hinc liquet, nec em omnísuerfus eft carmen; u^ Percola&commata.)[ἃ eftper membra& íncífa,: .,"AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM IN TRANSLATIONEM ESAIAE, EX HEBRAICA VERITATE PRAEFATIO. i2 24 Emo cum prophetas uerfibus uiderit effe defcriptossmetro eos exiftímet apud He 7 brzosligari,& aliquid fimile habere de pfalmis δὲ operibus Solomonis: fcd quod in Demofthene δὲ ín Tullio folet fieri.ut per cola fcribantur δὲ commata: quí utiqs A Siprofa δὲ non uerfibus confcripferunt: nos απού; utilitati legentium prouidentes, interpretationem nouam;nouo fcribendi genere diftínximus. Ac prímum de Efaía fciendum, qd'ín fermone fuo dífertus fit: quippe uir nobilis δὲ urbana: zloquentíz: nec habens quíctp ít &loquío ruftícitatis admíxtum: unde accidit ut prx cxterís florem fermonis cius, tranílatío ns potuerit conferuare, Deinde etiam hocadíjciendum: quod non tam propheta dicendus fit qg euangelifta.Ita ein uniuerfía Chrifti ecdefizqy myftetíaad liquídum profecatus eft:ut non pu tes eum de futuro uatícinarí fed de praterítis hiftoriam texere. Vnde coníjcio noluíffe τῆς tem porísSeptuaginta interpretes,fidei fuz facramenta perfpícue ethnicis prodere:tie fanctum ca; níbus,& margaritas porcis darent, Quzcü hanc xdítionem lecerítís,ab illis aniaduertetís ab, ἐν Ἰκοπαίτα, Νεςίρποτο quanti laboris fit prophetas intellieere:nec facile quépíam poffe iudicare αν de ínterpretatione;nifi intellexerit ante αμ legerit: nos quocp patere morfibus plu rímori,qui µ ftimulante inuidía:quod confequi non ualent, defpiciunt.Sciens ergo& prudens ín flammam fmítto manum:& níhilominus hoca faftidiofis lectoribus precor,ut quomodo Graci poft δε» d pruaginta tranflatores Aquilam δὲ Symmachum δὲ Theodotioné lecunt,uel ob ftudium do? n Εξείπα:(πα: πεῖ ut Septuaginta πιασίς ex collatione eorum intelligant:fic& ifti faltem unà poft sli s príores habere dignentur interpretem, Leoant príus& poftea defpicíant: ne uídeantur non ex qm udicio.fed ex odij prafumptioe ienorata damnare. Prophetauit auté Efaías in Hierufale& 5, inludzanecdüdecem tribubus in captíuitaté ductis: ac deutroq; regno nunccómíxtim, nünc μὲ b feparatím texit oraculum,Et'cum interdum ad prefentem refpicit hiftoríam:& poft Babylo.m nia captíuítatem,redítü populí fienificet in Iudam:tamen omnis eius cura deuocatione een, tium, deadüentu Chrifti eft. Quem quanto plus amatís o Paula δὲ Euftochíum; anto ma^ gisab eo petite:xut pro obtrectatione prfentí,qua me índefinéter xmulí laniant,ipfe mihi mer cedem reftituat ín futuro:quí fcit me ob hoc ín peregrínz línguz eruditione fadafTe: ne Iudaci "defalfitate fcripsurarum,ecdefijs eius diutius infultarent, m.p 3n"o SEQ VENTIS EPISTOLAE SCHOLÍA.: T Hieremias propheta.) Et ín hocbona pars Hieronymíani laborís íntercidít, nec uerfuum manet dí» ftinctío,nec diftinctio uífionum.Et Baruch additus eft,quem ille prztermíferat,—: | HIERONYMI IN HIEREMIAM PRAEFATIO.| ἘΠ Icremías propheta;cui hícprologus fcribitur fermone quídé apud Hebreos Efaise δὲ Οἴτε, δὲ quibufdáalijs prophetis uidetur effe rufticior:fed fenfibus parcft:quip. | Bipequieodem fpiritu prophetauerit.Porro fimplicitas eloquij,a loco οἱ ín quo nac? Í xdi eft,accidit: Fuitem Anathotites: quí εἰς ας hodie uiculus, trib? ab Hierofolymis αἱ diftás milib?.Sacerdos ex facerdotib9,&in matris utero fanctificatus uireinitate fua euáceliciz 'uírü Chrifti ecdefiz: dedicans.Hicuaticinari exorfüs eft puer:& captimitatem urbís atq? Iudacez 'non folum fpírítu fed δὲ oculis carnis íntuítus eft.Iam decem tribus YMracl,Aflyri in Midas trá i$—— ftulerátíamterras earum, coloniz gentium poffidebant. Vnde ín Iuda tant δὲ ín Beniamin m prophetauít:& cíuítatís fua ruínas,quadruplici planxitalphabeto:qd' nos menfürae metrí,uerlibufq; redd&limus.Przterea ordinem uifionum qui apud erzcos δὲ latínos omnino confafus *eftad príftínam fidem correximus. Librum auté Baruch notaríj eíus:qui apud Hebraos,nec legiturnechabetur.pratermifimus: pro hís omnibus maledicta ab zzmulís pracftolantes:quib? tne neceffe efbper fingula opufcula refpondere.Et hoc ραείοτα ία uos mecogitis.Cxterum ad 'tompendíum mali,rectíus fuerat modum furori eorum,filentío meo ponere:cg quotídie που aliquid fcríptitantem,inuidorum infaníam prouocate.... dee τ"A ' Ezechiel zt p» DIVI HIERO. IN EZÉCHIBLEM PRAEFATIO | Zechíel propheta cii Ioachín rege Iuda captiuus ductus eft in Babyloné: ibiq; hís f| quícü eo capti fuerant prophetauit, peenitentibus quod ad Hiíeremíz uatícinium (9(cultro aduerfarijs tradídifTent:& uiderét adhuc utbetm EHierofolymá ftare, quam 3l ille cafurá effe pracdíxerat. T ricefimo auté atatís fuz: anno,& captíuítatís quinto, exorfus eft ad cocaptíuos loquí.Et codem tépore.lícet pofteríor, hícín Chaldzza, Hieremias ín| Judxa prophetauerüt,Sermo εἰς nec fatis difertus, nec admodü ruftícus eft:fed exutroq; me dictépcratus.Sacerdos& ipfe fuit, ficut Hieremías:principia uolumínis& finem magnis habés obfcuritatibus ínoluta.Sed&uulgata eius xdítío,non multá díftat ab Hebraico. Vnde fatis míror,quid caufa extiteritut fi eofdem ín uníuerfis librís habemus ínterpretes.ín alíjs eadem inalijs diuerfa tranftulerínt. Leeíte igitur δὲ hunc íuxta tranflatíoné noftrá:quoníá percola farí ptus& comata,manifeflíorem legentibus(fenfum tribuit.Siautem amící mei& hunc fubfanna uerint:dícíte εἰς qd nemo eos compellat ut fcribant.Sed uereor ne illud eis eueníat,quod Gr ce fignificantíus dicitur,ut uocentur phagolcedori:quod eft manducantes fenecías. PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA, κῶν x T phagolcedorí docent.) ΝΟ paulo facili? eft docerefcrípturà hácno carere medo, d τοὶ E. V3 A3 tuere qd' deprauatü eft. Prímü[[φαολώδοροι, cOpofitü eft ex φαγεῖν δὲ λοιδορία, ne confiflit » A4 de copofitio,neg em dicimus φαγόλω]ος d λωτοφάγος.[ατι quod adíeciü eft, qd" eft man, αν ducátes fenecías,palam eft ab Hieronymo nó fuifleaflcríptü, fed ab alio quopià grace pe, B2 Aft* ríto;qui fubito qd' fcripti offendit uertít utcáq. Deínde ícríba quifpiam ex conuitijs fecít fenecías, Pudet em referre qd híc nugent interpretes de fenecijs: qbus fenecía in plures uertit formas dj apud poetas Empufa,Senecía immundü eft anímal,fenecía labium fenís,fenecía rubrá illud quod eftfub aute píícís: fic em illi loquütur: fenecía labía corrofa: fenecía illufa icum aed equídem quíd fit non intelligo, fenecía faliua defluens per genas,quafi uero ex oculís defluat faliua. Verum hís nihil íntereft inter mentum δὲ genam,ímo ne ínter uentrem quidem& caput. Senecía mus eftíed ímmádus: fenecía herba eft. At quanto fimplícíus erat dícere;nefcio,dg ad hunc nugari modü: Nam quod Plíníus meminit herba fenecionís, qua grace dícatur ἐρίγερου,ΠΟΏ uídeo quid pertíneat ad λοιδοςίαρ,ηµα uox& ípfa graca elt.Proínde quod unumlícet,quádoquide exemplaría uetufta nihil opítulantur, coníjcio fcripta fuiffe φιλολοίδοςοι, quibus ftudio eft calumniari δέ carpere,uelut íd[πο morbo faciant,nó meríto alíorum, DIVIHIERO:IN'DANIELEM PRAEFATIO. «3 Aniclé prophetá, iuxta Septuaginta interpretes, ἀπί faluatorís ecdefiz non legüt Wutentes Theodotionis zdítione:& hoc cur acciderít;nefcío.Siue quía fermo Chal Pi RO| daic?eft& qbufda ppríctatib? a noftro eloqo diferepat:noluerüt Septuaeíta íntet md pretes eafdélínguz lineas ín tráflatione feruare:fiue fub noie eorüia alio nefcio ἅ nó fatís Chaldzá líneuá fciéte, adit? eft liber:fiue alíd qd caufz extiterit ignorásshocunü affir mare poffum:qd'multá a ueritate difcordet:& recto iudicio repudiatus fit.Sciédü qppeeft Dal níclem maxime δὲ Efdram Hebraicis quidélitteris.fed Chaldaco fermone confcriptesi& unam Flicremiz pérícopen:Iob quoq; cam Arabica lingua plurimam habere focietatem. Deniq& ego adolefcentulus poft Quintiliani δὲ Tullij le&ionetn ας βοτος rhetoricos: c me ín linguz huíus píftríná redufiffem: δὲ multo fadore,multocy tempore uíx ceepíffem anhcelantia[πάσα tíaq; uerba refonare:& quafi percryptam ambulans, rarum defuper lumen afj picerem.impegi nouíffime ín Daníelem:& tanto tedío affectus fum:ut defperatíone fubíta,omnem laborem ueterem uoluerim contemnere. Verum adhortáte me quodam Hebrao,& illud míhí crebrius in fualingua ingerétellabor omía improb? uincit: δὲ quí mihí uídebar fciolus inter Eebraos: σερί rurfüs effe difcipulus Chaldaicus.Et ut uerü fatear,ufcy ad pracfentédíé; magis poffumfer tmoné Chaldaicá legere δὲ intelligere cj(οπατς.ζ-]ας idcirco refero: ut dífficultaté uobis Danie^ lis oftenderem:quí apud Hebraos nec Sufannz habet híftoriam:nec hymnum eríum puero rüm:nec Belís draconís fabulas, quas nos: qa ín toto orbe difperfz funt: ueru antepofito οαΐα; iigulante fubiecimus: ne uíderemur apud ímperítos magnam partem uoluminis detrut calfe.Audiui ego quendá de prxceptoribus Iudzorü;cá Sulannz deríderet hiftoria: agr co nefcio quo ed diceret effe conficta;illud opponere,qd Orí gení quoq; Aphricanus oppofuit: etymolooías has ἀπὸ τοῦ σχίνου σχίσαι,καὶ απὸ τοῦ πρίνου πρίσαι, de eraco fermone deícendete. Cuius rei nos intellieentíam,noftrís hanc poffumus dare:utuerbí eratía:dícamus de bai HIERO. IN DVODECIM:.PROPHETAS PRAEFATIO«ο, 12 Á-- dixiffe eum, ilico peteas,& a lentifco in lentem te comtmínuat angelus:ucl πο Ίσως pereas,-: .aut lentus:id eft flexibilis ducarísad mortem:fiue aliud quid ad arboris nomen conueníens: h Deinde tantum fuifTe ocíj tribus puerís cauillabatur:ut ín camino arftuantís incendii metro lur derent:& per ordinem ad laudem dei omnia elementa prouocarent. Aut quod miraculum díuá nap alpirationis indicium:uel draconem interfectum offa pícis:uel facerdotum Belís machi; nas deprehenfas:qux magis prudétia folettis uiri, cg prophetali effent fpiritu perpetrata? Cur ^ uero ad Habacuk ueniret,& de Iuda ín Chaldxá raptü difcophorum lectítaret,quarebat εχ; ^N emplum,ubi legiffemus ín toto ueteri teftamento quencg fanctorüm erauí uolaffe corpore: !& in puncto horz tanta terrarum fpacía tráfifTe? Cui cim quídatm enoftrís fatís ad lo quendá promptulusEcechielem adduxiffet ín mediói:& diceret εἴ de Ch aldza in Indzà fuiffe tranflatum: rifit hominé: δὲ ex ipfo uolumie demóftrauit Ecechieléin Πρ feuídiffe tráf, pofitü.Denígs & Apfin noftrü uidelicet ut ernditá uíri:& q legéab Hebrais didiciffer;no fuifle aufum affir, mareferaptü ín corpore;fed dixiffe:Siue ín corpore fiue extra corpus,nefcío,deus fcir.His& ta Ἢ libus areumétísapocryphas ín libro ecdefize fabulas arguebat. Sup qua re, lectorisarbitrio ἰώ», m diciü derelinques;illud admonco,;nó haberí Daniele apud ETebrzos ínter prophetas: fed intex €osqagiographa cófcripferüt.Tn tres figdé partes,omisab eis fcriptura díuidit:In leoé;in pro m phetas,& in agiographa:id eft ín qnay& octo,& ín undecim libros:de d nó ἔ hui?téporis diffe "i retc.Quacauté εχ πος ppheta.ímo cótra hunclibrü;Porphytius obijciat:teftes funt Methodi?, Eufebíus,& Apollínari?:q multis uerfuá milib? eius uefaniz refpondétes, nefcio an curíofo le&tori fatiffecerint. Vnde obfecro uos, o Paula δὲ Euftochíii fundatis pro mead diim preces:ut ζραΐα ín hoccorpufaulo fum fcribá aliquid eratá uobis,utile ecdefiz, dignü pofteris.Prafentit quippe iudicis oblatrantid;no fatis moueor:quí ín utrág parté aut amore labunf aut odíó.' PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA,? Et uná Hieremíx perícopen.) A περϊκόπ]ω refeco,qd' ea parsrefecta fita reliquo corpore prophetía. Quiapud Hebraos.) Mirá, quod Hieronymus ueru íugulat, id πᾶς paffim legit δ canitur in teplis, ceu res inprimis fancia, Tanto plus ualet confuetudo multitudinis ἱπεροείεο δρ homínis eruditi(udícíum. . Imonullo delectulegim? de Bel,dracone,quá Hieronym"nó uerit? eft appellare fabulà: necadditui?; ni uerítus fuiffet, ne boná uolumínis parte detrücaffe uideretur fed apud quos tandez Apud íimpítosingt,' "ἡ ípfe.Sicubí cómodà eft,quiduís apud nos ualet Híeronymíauthoritas:ubi no eft cómodáine tantulum : de ualet;ac poftea nos ut pará credulos damnant,cum nulli mínus recte credat ij ífti quí qduís credüt; '. Audiuiquendá.) Hunclocá ínter cetera crímína, R.uffinus obíjcít Híeronymo: ad qd'tamen ílle fatís τὴ oblíque uaireg; refpondet. οὐ ad gracá etymologia attínet,abfurdum eft ín libro que Hebraice Chal in daiceq; fcríptü uíderí uelis adducere Graccam etymologia, qua no femp refpondet in omni lingua:ueluti fi quís dícat,non debent effe ín eadem menfa,qui nó fint eíufdé mentís,nímirü eade allufio non refpondet in uerbis graecís τράπεῖα ὃς povo. Porto«ivo lentifcus eft arbor, unde cufpides fiunt, aptz purgandís den^ tibus, δὲ ος Ίω Ícindo gracís eft. Ad erecá ígítur uocem allufít Daníel cá aít:Ecce enim angelus ἀεί acce| οἱ pn fententía ab eo, fcíndet te mediü. Et πρίνος ilicis eft genus,& eracís«plo fonat feco.FHuc igitur a'afít à. aníel cumaít: Manet ein angelus deí gladíá habens utfecette mediü. Caterü ea uocü allufio,quoniaim : nà refpodetín fermone Chaldaíco,nímirü conftat hoc effe gracifcriptoris coómentum.| Difcophorü.), 1 ᾿δισκοφόρομ, quod difcü adferret; 3 ax IN SEQ VENTEM EPISTOLAM SCHOLIA.— à 2 : Et Ofee fynchronon Efaía.) σύγχρονοι quí eifdem uíxere teporíbus, quafi dicas contéporaneos.Extr taprophetariímínorá argumenta decerpta funt ex epíftola, Frater Ambrofius, HIERONYMI IN DVODECIM PROPHETAS PRAEFATIO.: 235 4 On eft idem ordo duodecim prophetarü apud Hebrzos qui eft apud nos. Vnd: ντ),(οτι id quod ibi leeitut:hic quoq difpofiti funt. Ofee cómatícus eft:& quafi per UN 9 fententías loquens.Tohel planus ín principijs,in fine obfcuríor:& ufq; ad Maalachiá Ἐπ Bj babent finoulí proprietates fuas:quem Efdram fcribam.leoifcy doctorem Hebrai autumant.Et quía longum eft nunc de omnibus dicerethoc tantá uos Ὁ Paula δὲ Euftochium admonítas uolo: unum librum effe duodecim prophetarü:& O fee fynchronon Efaíz: Mala " chíam uero Agcei& Zachariz fuiffe temporibus. In quibus autem tempus non prafertur íi titulo.fub illis eos repib?prophetafle:fub qbus δὲ hi qui anre eos habét titulos prophetauerüt. Catera ín mínores pphetas argutméta,partím qd" nihil habeat difficultatis partim qd' ex príma decer pta lint epiftola,nonullis etíá íncertü authore prferetibus, no curauimus adijcere,. πος HIERO.IN IOHELEM PRAEFATIO. Ancus Iohelapud hebraos poft Ofee poni£.Et ficut ibi fub noie Ephraim ad de εάν cé trib? cofert'uaticiniti:qua ucl Samaría uel Ifrael fz pe memorané:ic ín hücpro» ας| phetáoine qd' dícitad tribü Iuda&ad Hicrufalé ptínere credédü eft:& nullá om & CO il nino Ifraelís:íd eft dece tribuá in hoc fierí métionc. Tépora quoq; qbus propheta; uiteadé debem? accipe qux ín Offee legimus ín díeb? Ogie,Ioathan δὲ Acbas,& Ecechizreoü Tuda:& in dieb9 Hieroboá filij Ioas regis Ifracl.Porro factà effe fermone dri;ad meriti eiusre fer£ cui fit:nó ad codítioné οί q ficti αἰεί, ας alibi legim?. Dris fat? eft mihí ín falute, Audit? αὔτ ín(crípturis fanctis: nó eft ilte q ad aures fonat: fed qui corde pcipítur: iuxta illud qd'ds Ίοσέ in euágelío:Qui habetaurcsaudiédi audiat. Q d' aüt dicit Hebraice haacenu NIWTVorsce ᾿εμωτίσαθαι, δὲ latíne fonat,aurib? pcipitesproptie nó aute;fed corde papi Qu fenes funt& cce, leftes.audiütfpüaliteriqui auté habitant ín terra, appelláturcy terrení;auribus pcipiunt, Vbi; cücg auté hzc duo uerba iuncta ponunt,non ad fimplícé tantá uerborü fonü: fed ad recondi; tam quoq; díctorü intellieentià ptinere intelligenda eft. In Genefi Lamech loqui£ ad uxores fuas, Ada& Sella. Audite uerba mea uxores Lamech:autibus ραίρίες fermones meos:quía ui, zum οσεία ín uulnus mcü;& iuuene ín líuore meo.Et Efaias: Audite cocli δὲ aurib? pipe terra, HIERO.IN QVATVOR EVANGELIA AD DAMASVM PRAEFATIO* ΙΟ VVM opus me faccte cogis ex ueteri sut poft exemplaría fcrípturarum toto e orbe difperfa,quafi quídam arbiter fedeam: δὲ quía inter fe uaríant,qua fint illa Ai] qua: aum eraca confentíant uerítate, decernam. Píus labor, fed perículofa praz Lea M(amptio, iudicare de caterís ipfum ab omnibus íudicandum: fenís mutare lin οι, δὲ canefcentéíam mundü,ad ínítía retrahere paruulorá.Q uís em doctus paríter uclindo; &us: cam ín manus uolumé affumpferít: δὲ a faliua quá femel imbibit uiderit difcrepare qdle &itat:nó ftatím erüpat ín uocéme falfaríüme damitàs efle facrilegü: q audeá alígd in ueterib? «δείς addere,mutare;corrígere. Aducrfus quà inuidia duplex caufa me cofolat:qd"& tuq fum. "inus facerdos cs fieri iubes:& uerü non effe qd' uaríat, etíá maledicorü teftimonio coprobatur. D'Sieilatinis exéplarib? fides eft adhibéda:refpodeát qbus: tot em funt εχξρίατία pene Qtcodi | Ces. Sin atit uetítas eft quzréda de plurib?:cur nó ad graxá orícíné rcuertétes,ca qux ucl a uítio - fis interpretib? male reddíta:uela prafumptoribus impetítís emédata peruerfius:uel a librariis : dormitátibus aut addita funt aut mutata corrígimus? INeq; uero ego deueterí dífputo ἱπῆτιν , mento:quod a Septuacinta feníoribus ín gtaccam linguam uerfum,tertío eraduad nos ufgg peruenit. Non quaro quíd Aquilasquid Symmachus fapíant:quare T heodotíon ínter nouos "& ueteres medius íncedat.Sit illa uera interpretatio, quá apoftoli probauerunt.De nouo nunc loquorteftaméto;quod grzcum effe non dubium eft:iexcepto apoftolo Matthaco: quí primus ,ín ludaa euangelium chrifti Hebraicis litteris edidit. Floccerte cum ín noftro fermone diícor^ dat.& ín díueríos riuulorum tramites ducit: uno de fonte quxrendum. Prxtermiítto eos co dices quos a Luciano δὲ Efychío nuncupatos,paucorü homínü afferít peruerfa contentío: qui» bus utíg, nec ín toto ueteri ínftruméto poft eptuagínta ínterpretes emendare quíd lícuít;nec in nouo profuit emendaffe:cum multarum gentium linguis fcriptura ante tráflata, doceat falía effe qua addita funt.Ioítur hac ρταίοης prafatíücula pollícetursquatuor tantü. euangelia quo rum ordo eft ifte: Matthacus, Marcus, Lucas, Iohannes:codícum eracorum emendata collatior 'ne:fed δὲ ueterü;nec quz mültá a lectionis latina confuetudine difcreparent. Ita calamo tépe/ rauimus,ut hís tantü qux fenfum uídebantur mutare;correctís: reliqua manere pateremur t füerát.Canones quoq; quos Eufebius Caffariéfis epifcopus Alexandrínus fecatug Ammonidi, 4n decem numeros ordínauít:ficut ín erzco habentur, expreífimus. Qd'(i quis de curíofis πο; "luerit noffe,qua ín euanoelijs,uel cademi,ucl uícína, uel fola fint: corum diftinctione cognofeet. "Magnus fiquidé híc ín noftris codícibus error ínoleuit dá qd'ín eade re alius cuágelífta plus di xit;ín alio quía minus putauerínt,addiderunt: Vel dum eundem fenfum alíus aliter expellit ille quiunume quatuor prímum legerat,ad eius exemplum cxteros quoq; exíftimauerit eme dádos. Vude acídit ut apud nos míxta fint omniía:& ín Marco plura Luc atqy Mathei fur i id Med us ítt ER CTU rte e ΝΑ Pages UE PN lh: Ὁ ΠΟ ΙΒΚΟΣ IN QYATVOR EVANGEPRAEPATIO.-.$0O.[5 A fusin Matthzo plura lohannis δὲ Marci:& in catetis reliquorum qua alijs ptopria funt,iny ueníátur.Cum ítagy canones Legerís qui fubíecti fant;confafionis errore füblato:& fimiliar'omnium fcíes:& fingulis fua qua reftítues. In canone primo concordant quatuor: Matthzus,Marcus, Lucas, Iohannes.]n fecundo tres:Matthaus,Marcus,Lucas.In tertío ttes: Matthaus, Lucas, Iohannes.In quarto tres:Matthaus, Marcus, Toharnes.In quínto duo: Matthxus.fLucas.In fexto duo: Matthaeus, Marcus.In feptímo duo: Matthaeus, Iohannes.In octauo duo:Lu cas, Marcus, In nono duo: Lucas, Iohannes. In decimo, propría απία; quz: non habentar in alis ediderunt.Singulis uero euangelíjs ab uno incipiens ufq; ad finem librorum, difpar nu. merus accrefcit.Hicniero colore prafcriptus.fub fe habetalium ex mínio difcolorem numeri, qui ad decem ufay procedens,indicat, príor numerus ín quo fit canone requírendus. Cum ergo aperto codice(uerbi eratíajillud fiue illud capitulum fcire uoluerís cuius canonis fit: ftatim ex fubiecto numero docebetis:& recurrens ad principia ín quibus canonum eft diftin&ta conge; τς tíes:eodemcp ftatím canone ex título frontis inuento:illum quem quzrebas numerum,eiufdé e euangelíftz,qui& ipfeex infcriptione fignatur.ínuenies:atq; euícíno ceterorum tramitibus ín fpectísquos numeros e regione habeant, annotabís: cumifcierís, recurtes ad uolumina fingu/ lorí:& πε mora repertís numerís, quos ante fignaueras, τεροτίος& loca in quibus uel eadem ucl uícína dixerunt.Sciendum tamen ne quis ignarum ex fimilitudine numerorum error ínuoluat:qd ficabí ín fübnotatione canonum díftínctorum in canone quolibet tres euangeliftz bis ter uel quater,aut etíam amplius eundem numerum per ordínem habuetínt annotatá, δὲ quat . tisecontratío difcrepantes:qd id tresillíiín eoloco femel dixerint, quartus totícs-in corpore uolumínis{πί ponat, quoties díuerfi numeri ín eius canone ροζ ftant contra przdictorü nu tnerorum contínuatas fimilitudines.Item fi in uno quolibet eorum aut etíam duobus, ídem ín. canone numerus bis,ter& quater aut eo amplíus repería£ in ordíne collocat?:& dífpares inue^ níantut ín cxterís:dubium non erít quín id quod illius illorum ue canonís numerus bís tetcy τον petitum ab hís ín uolumíne femel dictum effe oftendit: alter alteríue eorü toties uno atq eo^ dé fenfu loquantur: quotícs pratulerínt ín numetorü annotatione diftantiam.Et hocín om^ niá nouécanonü collatione feruabitur. Cxterü in decimo( quoníá ppría fingulorü tantímo/ do contínentur)non poteft contra id comparatio effe qd'folum eft. Opto ut ín chrifto ualeas:: δὲ memínerís meí papa beatiffime,"( PRAECEDENTIS EPISTOLAE: SCHOLIA, Senís mutarelínguam.) Cum ad omnía magís docilis eft puerítía ᾧ fenectus,tutn facillime línguans ea atas arrípít,qd'(επί difficillimü eft. Vnde prouerbiü. Senex pfitacus neelígítferula.| Et a falíua quà femelímbibit.) Saliuam appellat guftum&anímí iudicíü;metaphora fumpta a nutrícibus quae prxman μι fum cibum puerís ín os ínferunt. Cuíaffueti,recufant ab alio prarmanfü, Necomníno guflus cft, nifi lín. min gua contingat palatü ínterueníentefaliua,| Quod gracü efíc.) Mírü de epiftola ad Flebrzos nullá fierí métíoné. Czetegz hec pfatío declarat Hieronymt euágelía qua apud latínos díuerfiffimís ac deprauatíffé mís exemplaribus habebant,ad grzcorü uolumínü eor ueterum fídem emendatffe, Quílabor fi exta mio: tet íncorruptus, fortaffe non perínde fuiffet opus noftra collatíone.Et tamen opus erat aduerfus líbrarío aus tum deprauatíones.Illud annotandum quod Damafüm fummü facerdote uocat,non fumm( pontifice,. redi CENSVRA PRAEFATIONIS. IN MARCVM,. £u Marcus euangelifta.) Stilus arguit hancprafatíonem non effe Hieronymi, licet erudítam effe fatear, a fed e greco tranílatá apparet.Et cofentaneü eft Híeronymü uníca pfatíoc fuiffe cotentü ín quatuor eua» gelía.. GENSVRA PRAEFATIONIS IN LVCAM.: Lucas Syrus.) De hacnemo dubitabít,quín e Graco fermone traflata fit,q uel illa legerít, plane Graeca etíà cü fint latína, Cuí ideo poftbaptífmafilij dei, a pfectíone generationis ín Chrifto copletz, repeten^ dza príncipio natíuítatís humanze poteftas permífía eft,ut requirentibus demoflraret,ín quo apprehen dens εταίρος Nathan filium Dauid,íntroitu recurretís ín de& generatíoísadmiflo indiífparabilis dei δές, Quafo telectót quis Graecus potuit dícere magis Grace, dj híc díxit latínus?-: .. CENSVRA.PRAEFATIONIS IN IOHANNEM, νε IHic eft Iohánes.)[ες hácopínor effe Hieronymí, Argumeta cetera qm nihil habent,qd fcholis fit ex plícidum,deinde íncertá cuíus fint,omífímus, Adíecimus his uelut auctarítiannotatíunculas alíquot ít relíquas díui Flíeronyrmi pracfationes 4 quícquíd eft,quoníam lucro accedit,boní"ο ANNOTATIONES IN HIERONYMVM SPARSIM ADIECTAR, 5 natu IN PRAEFATIONE SECVNDI LIBRI IN OSBE, tr nbus .. Atmafinios ac Rabírios.) Legendüarbitror ,Afiníos ac Rabiríos.[Nam Afiníus Pollío fuit ínfenfus fn 'enio Cíceronis.Subeft autem tacita allufío,ad afínum& rabiem malediícetí:fentít em de Ruffino t il) us fautoribus.— Flydramq;& fcorpium.) Allufit ad fabulam Herculis,quí codem tepore depugnauit aduerfus hydrálernea,G cancrü qui hydra uenerat auxilío, Alterum refertad Ruffínum,alterü ad Palla, dium íllíusadiutorem,^ Aduras cauterío.) Allufit ad íllud,quod Hercules igní Graco exufíerít hydra, ἃ fcorpíj foleis obteruntur. Nam cancer ílle pedem Herculis mornorderatque obtríuít excítus dolore, οὐ Mirensfylua.) Refpexit ad Homerícam collationem,qua genus homínum ἐοῖῆς arborum comparat, quod alíjs defluentibus alía fuccedunt.; : IN PRAEFATIONE IOHEL. i Spírítalem nobis ἠκφῖσήμ.) Id eft,fi uffragatorcm, Catterum quíd hocad uenena fcorpij?INos ín uetufto, quodi exeplari,quod prabuerat biblíotheca monafteríj fancti Blafíj,fcríptá repperímus Gracis ac latinis litteris pfyllca. Coftat autem pfyllos fuifle Ly ία populos,quíbus hoc natura datum οἵ μας no folum ípff nonIxdantura ferpentíbus, uerum etíam ab alijs quí morfi fuerínt uenenum exugant. Vnde ui uo; cat Pammachíum,quod píyllam quedam agat,fuccurrens aduerfus obtrectatorum uenena, IN PRAEFATIONE TERTII LIBRI COMMENTARIORV M IN AMOS, Φφιλοπορωϊάϊαις.)[d eft maxíme índuflríjs& laboríofís,quod míro ftudío feruerent cognitionis díuínz; πεοσεφώνκσα.) Id eft promífi fiue dedícaui. V títur hoc uerbo. M. T ullius aliquotíes ín epíftolís, : IN PRAEFATIONE IN MICHEAM,. ,. ζοπάλῳ cotundere,) ῥόπαλος Grace daua;atq, íd fuít[στους geftamen, q uícít hydra multorü capiti, : EX PRAEFATIONE DECIMI LIBRI IN ESAIAM, j In fao pure moríturum.) Plaícg codices habebant ín fuo puluere. At ex fide uetuftíffímorum codici seftítuímus pute,hoc eft ueneno, δίς Horatius. Rupilí pus atq; uenenum, EX PRAEFATIONE DVODECIMIT. Bos Milefias fabellas.) Milefías uocat molles ac lafcíuas,íd qd' explícauít copíofiffíme polítiffímus ille Poi litíanus ín fuis Mifccllaneis,& nos nonníhilattígímus in prouerbío,Domií non híc milefía., AE Grünij Corocotta.) Ridiculum fuít argumentü de teftameto porcí. Quale eft& Plutarchi de Gryllo, Lufcíus Lauiníus.) lHícfuit obtrectator T'erentij, fub cuíus nomínenotat Ruffinum,: ΠῚ BX PRAEFATIONE LIBRI TERTII IN ΗΙΕΚΕΜΙΑΜ. ᾿ Peralpinü canem.) Allufítad Cerberum, que Fliercules extraxít ab ínferis,ex cuíus fpuma cautibusex cépta,natum eft aconítum, V nde&alpinum uocat, quod illíc fint maxímí ac ferocífTimi, .. Scottíce gentís.) Qua humanis uefcebat carnibus, Sentít auté de Palladío, que Ruffinus fubornarat inHieronymum, Percutiendus eft clauo.) Lege claua,ut accipías de claua Herculís, quí folus domuit Cerberum. EX PRAEFATIONE PRIMI COMMENTARII IN EZECHIELEM, * Scorpiufqg ínter Enceladum& Porphyríum.) V elut znígmate notauít Ruffinum,& huius adíutores; Enceladus& Porphyríus gíeátes erantaggrefli louem deturbare coelo,hi fulmine deiecti fub Aetna má te Sicilíz,qua a figura tríum promontoriorü Trínacria dicta eft, premuntur. Porro fcorpíus clam molit sperníciem,'': EX PRAEFATIONE DANIELI S, - Quofdam μεμψιμοίρους.) Id eft querulos,& quibus πα fít fatís, uerbü eft freques apud Lucianum,» HIERONYMO DAMASVS ROMANVS EPISCOPVS. NE Ormientem te longo íam tempore: legentem potíuscp fcribentem,quaftiunau «i lisad te miffis excitare difpofui:non quo& legere non debeas:hoc em uelutí quor ij tidíano cibo alitur,& pínguefcit oratio,(ed quo le&íonís fit fructus ifte fi fcribas. Lee d Itacg quoniam δὲ heri tabellario ad me remiffo;nullas iam te epiftolas babere díxi ftizexceptis his quas aliquando ín eremo dictaueras,quafqy tota auíditate legi atqy defcripfit& ultro pollicitus es te furtíuís noctium operis aliqua fi uellem poffe díctaredlibenter accipio ab offerente qd' rogare uoluerá etíá fi negafTes, INeqy uero ullam puto ἀἰσπίοτξ difputationis πο! το cófabulationéforc, cj fi de fcripturís fermocinemur ínter nos:id eft ut eco interrogéture/ fpondeas.Qua uíta nihil puto ín hacluce iucüdíus:quo animae pabulo omnía mella füperant; Quádulcia(inquít propheta)gutturí meo zloquía tua fuper mel οτί meo, Nam cum ídcirco(ut aít przcipuus orator)bomines a beftíjs differamus, quod loquí poffumus:quaéaude dígnus eft.qui in earecxteros füperat.ín qua hoies beítias antecellunt? Accíngere ígitur δὲ mihi qu übiecta funt ediffere, feruans utrobíg; moderaméut nec propofita folutíoné defyderentineeepiftoJa breuitaté. Fateor quippctibi, eos ds mihi am pridé Lactantij dederas libros,ideo no libenterlego:quía& plurímze epiftola: in eís[αρ ad mille fpatía uerfuuin ténduntur, δὲ raro de noftro doemate difputát:quo fit, ut& legenti faftidiü eenerct longitudo:& fi qua breuía funt, fcholaftícis maeis fint apta, ζβ nobis,de metris& regionum fitu& philofophis Ανα : HIBRONYMVS DAMASO$0. I4. .A Quidfbiuult quod ín Genefi fcriptum eft:Omnis qui occiderit Cain feptem uindictas exoL. uet. Siomiíadeusfecit bona ualdeiquare Noe de miidís δὲ immundis animalibus pracepítt cum immüdünníhil bonum effe pofTit?Et ín nouo teftamento poft uifionem qua: Petro ferar oftenfa dicenti: Abfit domíne a me,quoníam cómune& immüdum né introíuit ín os mei: uox de οοεἷο refpodit:Quod deus müdauit.tune comune díxerís?^ Cur deus loquit ad Abra ham,quod quarta progenie filij Ifrael effent de Aegypto reuerfuri:& poftea Moyfes fcribit, Quintaautem progenie filij Ifrael exierunt de terra Aegyptíiquod utíc nifi exponatur, uide£ ellecontratíium. Cur Abraham fidei fuz fignü,in círcücifione fufcepit? Curfaacuir iuftus, ts δὲ deo chatusinon illi cuí uoluit. fed cui noluit deceptus errore benedixit? ὶ SEQ VENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. LN αυ]οσχεδιασὶ Οἱ cofeftím.) αυτοσχεδεάζω, id eft rudíter, extpe,& impremeditate rem tracto, Vnde àiro^ d σχεδιαξ aduerbíum tumultuáter,& rudíter.Propter hoc uerbum non íntellectum,ín plzrífcg codícibus :- aliquot uerba fuerant omíffa,quze ex peruetuftís exemplaribus reftituimus,— In quarto Paulíad Ro» ἣ manos homo.) δίς habent exemplaría plaragy,uerum pro homo reponenda funt duo uerba:ad Roma, int nos ἐξηγήσεωρ τόμῳ,[4 eft enarratíont tomo,fíue fectioe.Nam quzedà opufcula fua uocauit τόμουο, quaeda m δμιλίας, X Antelatis ítacg problematibus.) Ίά eft propofítis ín fronte quarftionibus, Id ein fignificat pro. blema. πρόρλημα ἃ προβάλιω propono.————^.. Expríma quaftione. x ἐν Catadyfmum.) Id eftínundationem,fiue ἀΠΠααἰαπη,κατακλυσα dp. Ex fecüda quxftíoe, Ὶ Tta tranftulít.) καὶ ἐμοττλισάμενοι αμέβησαμ δι ἦοι Ἰσραήλ ἀπὸ τῆς γῆς ey m Tov, ͵ σι HIERONYMVS DAMASO.| eer ος epiftolam tux fanctitatis accepi, confeftim accito notarío,ut exciperet m^ i f£] perauízquo ad offícíü prparato:quod ογᾶ uoce prompturus, ante míhí cogítatío^ jjj ne pingebam.Interím tamen& ego linguam, illeartículum mouebamus, cá fübi xdi tolHebraus ínteruenít deferens non pauca uolumína:qua de fynagooa, quafi le^ éturus acceperat.Et ilico:habes,inquit,quod poftulaueras:meg; dubíum δὲ quid facerem nefcié tem:íta feftinus exterruít: ut omnibus pratermiflis, ad(cibendum tráfaolarem:quod quidem ufqyad prarfens facio. Verum quía herí díacono ad me αὐτο τας tu putas epíftolam:ut ego fentio,comentaríum te expectare díxiftibreuem refpon fionem ad ea defyderans,qua fingula magnorum uolumínutn prolixitate indigent ἀυϊοσχεδιασὶ δὲ tibi confeftim dífcaffi: duabus tantum quaftiunculís prztermífTissnon quo non potuctím& ad íllas aliquid refpondet: fed quod ab zloquétiffimís uitis, l ertulliano noftro fcilicet& INouatíano.latino fermone fint xdi tz:& fi noua uoluerímus afferre, fit latius difputandum.Certe expecto quid placeatutrum ne| epiftolati breuitate fententías tibi uelís dígeri;an fingulorum libros confici. Nam. Oticenes iniu qtto Pauli ad Romanos t&yfecop τόμῳ de cítcácifioe magnifice diífputauit:& de müdis atgím| müdis anímalib?;in Leuitico plura differuit,ut fi ipfe inuenire nihil poffem:de ei? tamé foribus mutuaret:&ut ueríus loquar,Dídymi de fpiritu fancto librum ín manibus habeo:quem tranf) latü tibi cupio dedicare:ne me exiftímes tantummodo dormiítare:qui lectioné fine ftilo fomnà putas. Antelatis ítaqy problematibus quz epiftolz tux fi ubíeceras;quíd mihi uideretur ánexuí, ueniam poftulans,& feftinationis pariter& mo rarum.Feftínationis,quía ad unam lucabratíü culam díctare uoluerím multorum opus dierum. Tardítatis,quía alio opere detentus, nó fta/ tím ad ínterrogata refcripfi. NE: Príma quaftio.. P 2w. Vid fibi uult quod in Genefi fcriptü εἴτ mnis quí occiderit(ία, feptem uindictas | 995 exoluet.Antecg de quaftione aliquíd dicamus:rectum uidet,ut editiones interpret(üi v 3, fingulorü cum ípfo Hebraico conferentes fermone,dígeramus,quo facilius fcriptura: zt fus poffit intelligi,» esae vv ym o2 a6 mim 35 ex Vaiomerlo ado: nai lachen col hore caín fibathaím iucam. A quila.Et dixít οἱ düs:Propterea omís quí occide^ | tít Cain feptempliciter ulcífcetur. Symmachus: Et dixit ei dris:non fic, fed omnis qui occíderít Cain:hebdormada fiue feptitmusuindicabitur.Septuaginta δὲ Theodotion:Et dixit οἱ diis:non ficfed omnís qui occíderít Cain:feptem uíndictas exoluet.Poft&s Cain occiderat fratré interro catus a drio:ubi eft Abel frater tuuszcontumelíofe refpondit;nefciomüquid cuftos fratrís mel Íum:Quáobrem maledictioe damnatus,ut gemens& tremens uíuetet fup terrá: noluít ueníá CCC 2 deprecaríz HIERONYMVS DAMASO, dcprecati,fed peccatis peccata cógeminans,tantü putauit nephas,cuía dio non poffetienofs,^ Deníq refpodit dio:Maior cftcaufa mea, cj ut dímíttar:íd cft;plus peccauí;ds ut mercarab) "folui.Ecce cjcís me hodic a facie terra,& facie tua abfcondar,& ero eemens& tremés fup terra; δὲ crít omnis qui ínucnetit mo,ocddet me.Eijdor(inquit)a cofpectu tuo,& cófcientía fcelerís tre incbundus.lucé ipfam ferre no faftinens,abfcondar utlatítéterítq; omnís quí ínuenerít me, oci det mexdum ex tremore corporís δὲ furíatz: mentis agítatu,cü cfle intelligit, quí merea£ ínterfiy ci. Verü dcus nolens οὔ copeudio mortís fínire cracíatus,nec tradens pocnac,qua feipfe damna; tat,ait:no[ία eft,nó ut exiftimas morieris, S& morté pro remedío accípíes: uctüi uíues ufcp ad feptímá gencrationé,& cofcientíz: tua ione torqueberis:íta ut quícücp te ociderit fecandá du, plicem intellígentia;aut ín feptíma ecneratíone,aut feptímo te liberet cruciatu.IN6 quod ipfeq ociderít Cainfeptem ultíonibus fubijciendus fit.fed quod fepté uíndictas qux ín Caín táto té pore cucarrerüt,foluàt interfector,occidés οὔ q uítz fuerat derclict?ad poena. Vt αι ἅα dicim? manifcftius fiat,quotídianz cofuetudínis ponamus exemplá. Loquit ínter uerbera feruus ad diüm,quía incendi domá τα,& uníuerfam fubftantiá cuá díflipaui;interfice πιο. ΟΠ, refpondec.N6 utuís;moríerís,& finies morte fuppliciasuerá longo tpe cuftodierís ad uitá:& tà infelici ter ín hacluceuerfaberis,ut quicüq, te occiderít:bencficíá preftet ocdfo:dü te de tá multis libe rct crucíatibus:& fccandá Septuaginta quidé xditioné hic fenfus nobís uidet. De co autéquod Aqla pofuit feptépliciter: δὲ Symmachus hebdomada fiue feptímus ulafcet:maion: noftror ifta(ententía eft,quod putét ín feptíma generatíoe a Lamech ínterfectü Caín, Δ ΔΑ quippe ge nuít Caín.Caín genuít Enoch. Enoch genuit Irad. Irad eenuít Mahiuacl, Mahíuacl eenuít Mathufalem,Mathufalé genuit Lamech,qui feptímus ab ἃ dá;no fpote(utín quodá Hebrzo uolumíne fcribic jinterfecit Caín:ut ipfe poftea cofitet,quía uiri occidi in uulnere meo:& inue né in línore meo:quoníam(epríes uíndicabit de Caimde Lamech auté feptuacícs feptics. Hoc quídé de Cain quod ín feptima gencrationea Lamech interfectus fit,& iuxta alíá zditíoné pce ham fui fcclerís dederítiquod tot eeneratíonibus gemens δὲ tremens uiueret fup terrá.INihil ob fcuri arhitrorremáfiffe, ας(πα quod nó interrogaueras: dá aliud agímus.irrepit, quz fint fcptaaciata feptem uíndíctz qua in Lamech exoluendz funt. Aiunt ab Adá ufq; ad Chriftà oeneratiócs feptuaginta feptem.Lege Lucam cuaneelifta;& inuenies ita efTe;ut dicimus. Sicut ergo feptima generatioe Caín peccatü eft diffolutu,nó em uindicabít deus bis ín idipfum&q femel recepít mala ín uíta fua;non eofdé crucíatus ρατίοξ in morte,quos eft paffus in uítaita& Lamech pecatüiid eft.totíus mundi atq; fanguínís quí effufus eft, Chrifti foluc£ aduentu: qui tulít müdí peccata,qui lauít amíctü fuü in fanguíne uuz,& torcular calcauit folus:quí de Edom ad coclü rubicundus afcendens,damátibus aneclis miíraculii prbuit:Eleuate portas príndpes ueftras,& introibít rex eloriz&c. Referebat mihi quidá Hebraus ín Apocryphon: librís feptua vinta feptéanímas ex Lamech progenie reperiri, qua diluuío deletz fint, δὲ ín hoc numero de Lamech factá effeuindicti;quod eenus ipfius ufcg ad caradlyfimü pfeuerauerit, Alij defepté uindictis Caín uaría(ufpicant.Primü eius afferüt fuiffe peccatü,quod nó recte díuiferít.Secü/ dá quod ínuiderit fratri fuo. T ertía quod dolofe οσοτίτ dicés,tráfcamus ín cápü.Quuartü qd in terfccerít. Q αἰπεῖῖ dd procacíter negauerítdicés,nefcío,nügd cuftos fratrís mei famzSextü, qd. fcipfum damnauerit,dícés.maíor culpa mca eft d ut dimittar.Septimü,quiía nec dánatus ege/ τίς poenítentíá fecundü INíníuítas,& Ececbiam rcee Iuda:qui íimminenté mortem lachrymis dí ftulerunc; ut quí dàmnati fuerant non perirent, fed aectes peenítentía, impetrarét miferícordiá dcí.Nam tradat illá a dmentiflimo deo,ídeo ufq; ad fepté σοποτατίοπος fuifle dilati;ut falté tmalís ipfis& longzuitate macrorís copulfus,pcenitentíá agcret,ut mereret abfolu. INónulli fe ptenariá numerü,plena& pfecta ínterpretant,de multís Ícripturarü locís,teftímonía cotrahert (ες; δὲ huncetle fenfum,qué fupra perftrínximus:quod qui ínterfecerít Caín, ab incentí εἴ αν &ione.& οἷα fupplicía tranfeunte liberarit poena.Sunt aüt qui δὲ de cuanoclio ínterrogatíoné Petri repiicét. Die quoties peccabit ín mefrater meus,& dímittá οἰ τα(ορτίοος Dici: εἰ Telus INondico tibi feptíes.fed ufq feptuacies fepties.Et putant morté atq; peccati ín feptima proge tic fabbaticaffe,quádo Enoch raptus cft,& nó inuenicbac;qa táftulit illà deus.De fepruagite pi i taautem md HIERONYMVS DAMASO ΩΝ$o. I$ ta aüt& feptem;llam expofitioné fequütut,in aduentu Chrifti;mortis atq) peccati aculeii effe confractum.Ponam& alíaopínionéne quid uidear praterereffus. Quidam, feptimü annü re míflionis& quínquagefimü iubilzit& quadrineétefimü nonagefimü;quod uolát intellioi fe^ ptuagies fepties,multis modis ínterpretant:afferentes ob hanc caufam,quínquagefimi δὲ quír gétefimi numeri facratí;in euágelío pofitü debítoré,& quinquagefimii pfalmü poenitentiz, qui fepté coficit feptimanis, δὲ ín príncipio ogdoadis erüpit. Ves; ne lóoíus fermo pcedat, hucufqg füp hoclocutü effe fufficiat,quía& ex hís qux tefperfimus,ingenté tibi difputatíonis fyluá Ρο. terís ipe cóficere:fciés Origene, duodecimü& tertíüdecimii ín Genefim libr de hac tantuin quazflionedictaffe..— τος Sednda quaftio.::| ri:& poftea Moyfes fcribit: Quínta aüt peenie;afcenderüt filij I(rael de terra Aegypti, .. 7 Quod utíq nifi exponat, uide£ effe cótraríü. Flocuero;pblema cü legifTem,coepi me» cü tacitus ftuare,& eucftieío Genefim;Exodüq purrens. repperi[οσα ἰῇ quibus fcripta fünt, qua uiden£ facere quaftioné. Acprimü exiftimabá fpiritalibus f; pirítalía coparans,indifiolubí lia effe ficut δὲ multa füt alia. NNà& Mathufalé quatuordecím ános poft diluuiá uixiffe fcribi, nectamé inercflus eft arcá ο Nloe.Et cü ipfe deus locutus fit ad Abrahá:Sdédo Ícies,quía pere etínü crit femen tui ín terra nó fua,& ín feruituté redioét cos δὲ afflicent& humiliabüt eos an nís jdringentis: poftea Moyfes fctibít ín Exodo:Et factü eft poft quadríneétos δὲ trígínca an/ nos, exiuítois populus dni de terra Aegypti. Agar quoq; Iímaeléq( la&tenté δὲ tenez portat in humeris, cá decem& octo ferme,& amplíus teperíat annom:& ridículü fittam grandé íuue né matrís fediffe ceruícib?.Roboá uero filius Solomonis,jdragefimo prímo axtatís fuz ἅποιτα ení fumpfit exordíi& regnauit ín Fiíerufalé ánís fedecím: ο utíq; pater eius duodecímo áno regnare incipiens,annis draginta regnauerít,& undecimo áno.filià generare nó quíuerít. Dà hzc& multa íftiufmodi mecü follicitus uoluer&aperuit mihí oftíd,q habet dauem Dauid,& ín troduxit me ín cabiculü fuum, ροίαίεαρ me in foramine petra:ut poft fpirítü feuienté poft ter» tz:motum, poftíncendíum íenorantiz qurebat: uox ad me auta leníoris accederet; dícerécas Inueni qué quafíuit anima mea,tenebo ei,& nó dímittá.Etein οἴ uidea£ fcriptnra ínter fe effe cotraría:utrü αρ uerü eftcü díuerfum fit. EerefTi funt quarta ceneratíoe filij Ifrael de terra Aegy pti Replíca genealogia Leui.Leuí genuit. Caath.Caath genuít Amrá. Amram genuit Aaron. Aaron genuit Eleacar.Eleacar genuit Finees.Caath cái patre fuo Leuí ínoreffus eft Aegyptii Rurfum Eleagar ci patre Aató cereffus eft de Aegypto. A Caath ufq; ad Eleagar coputant ge nerationes quatuor: licet quidá uelint ab Amram ufq ad Finecs, πεποδίῃ Eleacar fecímus puenire,Si uero uoluetís difparé numcrü oftédere;quo fecunda Exodi quínta generatióe οστε[ i funt filij I(rael de terra Aegypti. tribus tibi ludz ordo nutmere£: Iudas genuit Phares, Ρα» tes Eftom.Efrom genuit Aram.Aram genuit Amínadab.Amínadab cenuit INaafon.INaafon genuit Salmon.Phares cum patre fuo luda íngreflus eft Aegyptü.INaafon princeps tribus[ων da;ín deferto defctibi£: cuíus filius Salmon εοιτᾶ repromí(fiois intrauit. Coputaa Phares ufq àd Naafon,& ínueníes generationes quinq: tametfi nennulli(ut ín tribu Leui oftendímus)in Efrom ínitíá facíát,& ad Salmon uf; perueníant.Puto problema diffolutü:quod fi difplicet, ad copendíü ueni, δὲ dícam ín Hebrzo nó effe diuerfum. Aquila náq; q non cótentíofius, ut q/ dá putát.fed ftudiofius uerbü interptat ad περ, ἴῃ eo loco,;ubi Septuaginta pofuerüt:Quin tà αὔτ ceneratíóe afcenderát filij Ifrael de terra Aegypti:ita cráftulit, καὶ Ἐνοσλισάμενοι ανέβησαμ $i ol Ἰσταὶλ ἀτοὸ τῆς γῆς yd Tos id eft, δὲ armati afcenderüt filij Ifrael de terra Aegypti.Licet p eo quod nos aninatí díxímus:fecadà Graeci fermonis ambicuitaté inftructi fiue muniti ppter fu^ pelletilé qua Aeoyptios fpolíaucrát; poflit íntellioi Exiftimáti curiofitaté ο finitá maior qua: tédíardor exorít:& ad fimilitudiné EHieremíz diffoluor undicg δὲ ferre no poffum: quarc Se ptuagínta, quínta eeneratione, δὲ Aquila tráftulerit armatos. Volumé Hebraü replíco,quod Paulus φωλόν, iuxta quofdam uocat;& ipfos characteres follícitius attédens, fcriptü reperio. vana oso"22 ην eem. Vahamucim Alu bene Itrael Meerez Mizraím, In reli^ qua parte interpraxtatíones nà dífcordant: omis pugna de uerbo eft www» hang Vr deusloquit ad. Abraháquod quatta poenie filij Ifiacl effent de Aegypto teuerfu- dd ETT ὠμὰ ορ η Ὅ ο IDA md is ut RAN ||J HIERONYMVS DAMASO.|^; his litteris fcribitur n ποι, mem, Ὁ fin,» iod, Ὁ mem:utrü nam quin qan munitos fonet. Er quidem quíng; hoc fermone dicinegare non poffumus:uerum quíndy pluralí numero, non quínta,ut illi interptati fant fingulari:fed nec generatio ínuenitur adiücta,qua lingua Hebrza ^^^ dor dici£,ut fi eét qnta geueratióe,fermone legeret illo Πα dor hamifi. Nác τᾶς hamufchím,id eft απο, imo quínta,tátü fcríptü eft,ut fit ΠΠ fenfus:Quiínta aüt afcenderüt fidi Ifrael deterra Aegyptí:qd quía rninus uidebat íntellíoí,adiuncta eeneratío eft. Aquilá ucro ut ín cxteris,& ín hoc maxíme loco Ῥρείς tráftulifTe. Ois Iuda códamat,& fynagocam cofonát uníuerfa fabfellía, qd' uidelicet(ἀξ fermo,& eifdé litterís fcrípt?,diuerfas apd' eos δὲ uoces,& in tellicentías habeat. Ex qbus exépli caufa απ ponímus,ut qd dícímus pfpícuá fiat:paftores δὲ nimatores eifdelitteris fcribütres;y aíri,síod, 9 mem:fed paftores roin wya:amatores ἱερῦέ cy reim. Vfi euenit,ut ubi Hierufalé ín pphetís,c amatorib?fuis fornicatióís fcelere arguit; ibi ín noftris codici, p amatoríb?, pafton: nomé fit imutatü.Scio hac molefta effe lectori fed de Hebraicislibrifdifputaté;no decetAríftotelis areuméta cóqrere;nec ex flumine T ulliano;alo quétiz ducéd? eft ríuulus:nec aures Quíntiliani,flofculís δὲ fcholari dedamatióe mulcendaPe; deftris,& Qtidíanz fimilis,& nullá lucubrationé redolés oratio,neceffaría eft; qux retn explícet: fenfum edifferat;,obfcura manifeftet;nó quac uerbo: cópofitíoe frondefcat.Sínt alij dífertiau. dentur,ut uolunt;& inflatis bucds,fpumantia uerba trutínét: mihi fufficit ficloqui;ut íntelliar, ut de faripturis loquens δὲ difputans.fcripturarum ímíter fimplicitatem.? i E Tertia αμα ίο. LM x VrIfaacuir iuftus δὲ deo charus;nó illi cui uoluit fed cuí noluit, deceptus errore benedi xit? Differo paulifpertypü&ea quxa maioribus noftris fup hocloco funtinterpre^— 'tata prztéreo:nó quod opinioni eorü nó acquíefcá, fed qd'tu hoc tant quxras, qua te uit iuftus alid ignorauerit,& cotra fuá fecerit uolütaté.Ad quod diftricta refpofio eft:nullá homiín&excepto eo quí ob noftrá faluté carné eft dienatus índuere;plená habuifle(cíentíam δὲ certiffimá ueritate. Deniq; Paulus ex parte cognofcit,& ex parte prophetat:& πᾶς per fpeculà üídet ín aenigmate,& fecüdü quod oportet orare, nefcire nos dicit: Quía cá uenerit quod perfe &ü eft:tüc qd'ex parte eft deftruct, Samuel ppheta conumeratus Moyfi ín facerdotío deizad angendü regé miffus,cüi maximáü filiorü Iefe uidiffet Flelíab, ait: Ecce corá diio Chrift? eius. Et dixit diis ad Samuelinoli refpicere facié ei?neqy ftaturá illius, qm reprobauí οἴ, quía nó quó uidet deus,uidet homo. Homo ei uídet ín facie, deusauté infpicit cor:& per fingulos filios fe^ prem ἰσποτᾶς, ufq; ad Dauid nefciffe defcribit. Helifzus quoq; qui duplici duis εβρ tucui?offa υἱεᾶ exanímato cadaueri reddiderüt;cii Sunamitís ad eü ueniffet ín monté, ad pe des eius flebiliter corrui(Tet, Gieci phibente ne faceret;aít: Dimitte cá, quía aníma eíus in amari tadine eft;& dris abfcodít a me, δὲ nó nücíauit mihi.Plura funt dj ut exéplis debeamus docere, fanctos uíros& deo charos,ea tátümodo(κε qua: cís a ἀῆο reuelata funtsignorafle uero que eis reuelatanó fuerint:& ad fingulas uifioes Z'achariá;atq; Daniclé interrogare angeli;&fup^ pliciter deprecarí:ut exponat fibi qux fint illa quac uíderant. Vnde n6 mírü eft;& Ifaac ín fuam tnaxíme utilitaté nefcitie quid faceret:ci magis eo tépore erraret quo fili fanguínariz dedítü uoluptati,& εἴ quí poftea fratré fi poffet occideret; practermiffo illo qui innocérer habitaret do imí;uellet efferre: δὲ[πᾶ magis uolütaté facere ὅρ dei.Eco puto diuina difpefatióis fuiffe,utoar [15 cxcaret:& cü ipfe diceret: Vox qdé&uox Iacob eft,manus αὔτ manus Efau:tamé nó intellige ret rnínoré effe filía;quí ad benedictioné fratris,prareptor aftíterat. Q uoníá aüt polliciti(um?, δὲ de eo ín figura quíd fignificaret adiungere; Hippolyti martyris uerba ponamus, a quo& Vi &orinus nofter nó plurimü difcrepat:nó quod oia pleníus executus fit, fed qd' poflit occafioné prxbere lectori ad intellieentiá latiorem.Tlaac portat imagíné ἀεί patrís. Rebecca fpüs fandi. Efau populi príorís δὲ díaboli.Iacob ecclefia fiue Chrifti, Senuiffe Ifaac, cofummationem orbis óftédit:oculís calícaffe,fide periffe de müdo,& religionis luméante οὔ neglectá effe finificat. Quod filius maior uocat acceptio legís eft Iudzorum.Quod efcas eius atq; capturá diligit pa/ tet:homínesfunt ab errore faluati,quos per doctriná iuftus quifq; uenatur. Sermo dei, benedi^ Cionis eft repromiffio,& fpes reení futuriin quo cum Chrifto fancti funt regnaturí, δὲ am uod fabbatutm AD EVAGRIVM,. τ’|$09 16 fabbat(i celebraturi. Rebecca plena fpá fancto, fciés quod audiffet ántecj pareret,quía máfot fetuiet minori, magis autem forma fpüs fancti, quz futura nouerat ín Chrifto, ín Jacob ante medita£:loquit ad filii mínoré Vade ad gregé& acdpe mihi inde dues hados:pfieurás cati neü faluatorís aduentüiin quo eos uel maxime liberaret;q peccatis teneban£ obnoxij:(i quídé in oibus fcripturis;hzdi;p peccatotíb?accipiunt.Quod ait duos iubet afferre; duorü populorá fignificat affüptio: qd'teneros δὲ bonos dociles δὲ innocétís anie fignificat.Stola uel ucítimerü Efaufides Hebrzorü δὲ fcripturz füt,qbus centili indut?eft populus.Pelles qua eíus brachiis vírcidata: funt; peccata utriufcg funt plabís,qua: Chriftus in extenfione manuü cruc feci ραπ τετ affixit. Quod Ifaac quztít ab Iacob,cur tácíto uenetitzadmirabat celer£ credétiü fidé.Cd' tibi delectabiles offerunt, hoftia placés deo,falus cft peccatorá, Poft efum fequit benedictio δὲ cíusodore pfruit: uírtaté refurrectiois δὲ τοσπί,αροιτα uoce pronücians: quod etíá adorent e fratres[αἱ;δὲ feruiát εἰ credentes ex Ifrael. Quia igitur iniquitas eft inimica iufticias E(au in dif? cotdiá concítatur,& necem fraudulenter excogitat,dícens ín corde fuo: Appropínquét díes paf? fionís patrís meí;ut interficíam Iacob fratrem meutm.Diabolus fratrícidas Iudaeos in Cain ante prameditans,ín Efau manifeftiffime confite£:tépus quoq; ínterfectionis oftendens.Appropím quent( ínquít)dies paffionis patris,ut interficíam Iacob fratrem meum. Quapropter Rebecca, id eft; patientía:nunciauit uíto fratris infidias:quí uocato Iacob, praccpitei,ut in Mefopotamíá pergere: inde acciperet uxoré de genere Laban Syri fratris matris fuz. Quomodo ítacy fray tris dolos fugiens, Mefopotamíam tendit lacob:íta δὲ Chriftus Indzorum incredulitate compulíus.proficifcitur ín Galilzam:índe fibi ex gentibus fpofam fampturus ecdefiam.Hac fupra díctus uir.INos autem dícímus nó ueniffe diim,nífi ad oues perdítas domus lírael;necuoluiffe accipere panem filiorum δὲ dare canibus,& benedictionem prímá Iudaorá populo detulifíe: quibus funt credita zloquía dei& repromíffio& lepiflatio δὲ cofectio teftamenti. Verum quía illi crederenolueruntad Iacob minorem populum benedictione effe tranflatá, Neq; tamé ma ioré fili penitus fuilTe defpectá,quía cá fubintrauerit plenitudo gétíü:tücois Ifrael faluus fiet. ΕΠ τὸ^J ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS..: . Hiftoriá quzeft Genefis cap.15.de Melchifedecrege Sale,quí decimas acceperít ab Abrabá exponit - luxta fenfum Paulí;reíecta ínterprctatíone cuiufdam ὃν infantis ὃς índocti, qui Melchifedecnon homi nem.fed aut angeli;aut με fanctá effe uoluerit. SEQ VENTIS EPISTOLAE SCHOLIA;; ΡΕ Olumé ανώνυμομ Cad ασο]ορ.) Id.€ fine noie, fine απο. Sic ei uoct Graci líbr&,g nullíus | authoris títulápraferat. Ad Febraos.) ΑΙ dícit epiftola ad Fiebraos,fimpliciter a lati ! nísnonfuíffe recepta:hic quonia utitur illius teftimonio addita nonullís, Melchifedec.) jid eft rex iuftus.Sigde Hebrais η Ὦ rege fonat, vwiuftá,& Q5 pace fonat, Quád híc i Fíeronym? magisalíorürecenfet opiníone;cái mox doceat Salé no effe eande cü Flíerofo? "lymis, Sinepatre,fíne matre.) Síc.eftín epíftola ad Hebraos Cap.s.emároe Cree. Etphilencemo ní.) Ex notulís acueftígijs quorunda exeplariog: fufpicor legedi ee, oracio ovr,a καίομαι íncedo,utaccí píamus eülíbrü hoc agere,ut íncediü cocitaret. Αγενεαλόγκτος,) Id eft,cu?gcnealogía referri no póffít, autcertenofitreddía. Mult?fermo eft& ínterptabilís.)fvesp;utvevroc.i. difficilis ad interptadü fortaffís ínterps uerterat ínínterptabilis,ut clarius explicuím^ín anotatíoib? nouo teftameto addítís.Certe díuus Hieronym?paláteftat pperáa nobíslegí ínterptabilis:ct paulopoft fabfcit,fi uas electíoís flupet ad my fteríü,& de quo difputat, íneffabile cofitet:qd' ille uertít inínterptabilishíc exponit ineffabilis, Inbre uí tabella.) Allufitad Geographos,g fpatiofiffímas müdi regioes ín angufto depingunt. Ita Proptíus.Co &or& ín tabula píctos edifcere müdos, Quod ínterptetat ín latínü hoc modo.) FHzec nefcio quis alius addidit, δίας quod habeat ambigui.) Id accidit hinc, quod Flebrza uox fit índeclínabilissnec addíderáütartículá(eptuagínta. Qua derenónihíl attigimus δὲ ín annotationibus noftrís ín noua teftamentum. . Síueut Septuaginta traftulerüt capo.)[Να illí πετεᾶτ,κοιλάδα,Δς mox exd'fopiprímü ualle, deínde campü appellátes.[mperítía cofidetia.)Sentétía€ Thucydidis$ ἀμαθία θρασύτητα, τὸ λελογιομεέν op dd doy key der ate e" HIERONYMVS EVAGRIO. 773 Ififti uolumen sówikop καὶ ἀδέσποτορ,δζ nefcio utrum tu de título nomen fübtraxe^ 445] ris,an ille qui fcrípfit,ut periculi fugeret difputádi, authoré noluerit cofiteritquod : c legiffem,íntellexi famofiffima quxftione fup pontifice Melchifedck illuc pluriLX: 4 mís argumentis effe perductam:ut docere conatus fit.eum quí benedixerít táto pa/ tríarchze diuíniorís natura fuiffenéc dehominibus aftimandum.Et ad extremum aufus eft di cere fpíríti fanctá occurrífTe Abraha& ipfum effe qui fub hominis fiéura uífus fit. Quo auté ANT CCC 4 lpüsfanó? ut Ζ΄ zy τ E pee em) seam e. A —€ i HIERO.AD EVAGRIVM fpiritus fanctus,pané uinüq protulerit,& dedmas preda quas Abrahá uictis quatuor regib? rcportaret,acceperít,omnino tàgere noluit:petifq ut quíd mihí;ucl de fcriptore,uel de φυκία neuídcat,refpodea, Fateor uolui difimulare fententía,nec me pículofo δὲ φιλεγκαίµονοι míftere tractatui,ín ἃ qdcüq; dixiffem,rephéfores habitur?foré.Sed rurfum cü epíftolálegeré&inue niflemín extrema pagella,miris me obteftatíonib?adíuratü;ne fperneré pcatoré,reuolui uetez libros: ut uíderé qd finguli dicerét, δὲ tibi quafi de multorá cófilio refponderé ftatim y ín fron. te Genefeos ín príimaFlomilian: Orígenis repperi fcriptá de Melchifedel,in qua multiplici fe (ποΏς difputans,illuc deuolutus eft,ut εἴ angelü diceret.lifdégs pene areumétis qbus[οτί ptot tuus de fpiritu fancto:ille de fupernis uirtutibus cft locutus. Tráfiui ad Didymü fectatoré eius, δὲ uidi homíné pedibus ín maeiftri iffe fententia. Vertí me ad Hippolyti, Hirenaii, Eufcbíü Cafaríen.& Emifenum, Apollinarium quoq noftrum,& Euftathíum, quí prímus Antioche; nz ecdefiz epifcopus, cotra Axriü dariffíma tuba;bellicü cecinit,& dcphendi hon: omníü opi; níoncs, diuerfis arou métatióib? ac díuertículis ad unü compítü pueni(fe,ut dicerent Melchife; dek hominem fuifle Chananzutm, regé urbis Hierofolyma,quz primü Salem, poftea Ίου, adextremü,Hierufalé appellata fit:znecmírü effe fi facerdos dei altífIimi defcribat abfcy circici fione& legalibus cerímonijs δὲ genere Aaron:cü Abel quoq; δὲ Enoch δὲ INoe placuerínt deo, δὲ uictimas obtulerínt:& ín Iob uolumine legímus:quod ipfe δὲ oblator munerü fuerit; facer dos,& quotidíe pro filijs fais, hoftias ímmolarit:& aíunt ipfam quoqj Iob,non πες de genere Leuí:fed de ftirpe Efau,licet aliud Hebraií autument.Q uó auté INoe ínebríatus ín domo(τα δὲ nudatus atq; derifus a medíano filio,typum faluatoris prabuit,& Chá populi Iudzorü:Sam fon quoc amator meretrícís δὲ pauperis Dalilzz;multo plures hoftiü mortuus dj uíuus ocidít: ut Chrifti exprimeret paffioné, omefcs pene fancti δὲ patríarchze δὲ pphetzc;in alíqua re Πουτᾶ exprefferunt faluatorís:Sic& Melchifedek,eo quod Chananaus fuerít,& nó de genere πόσο τῦ ει εγρᾶ peeffiffe facerdotis filij deí:de quo dícit in centefimonono pfalmo: Tu cs facerdosín aterná.fecundá ordiné Melchifedek.O rdíné αὔτ eíus multís modis ínterptant, quod folus& tex fuerit δὲ facerdos, δὲ ante círcücifioné functus facerdotío:xut no centes ex Iudzis fed Iudaía gentibus.facerdotíü acceperínt:neq; unctus oleo facerdotalí;ut Moyfi peepta conftítuunt,fed oleo exultatióís.& fidei putítatesmecy carnis δὲ fanguínifuictímas imolauerit,& brutoz fangvi né cog anímalíü exta,id eft,quícgd fup efcá eft fulceperít, fed pane δὲ uino fimplici purocy fa ctífíio Chrifti dedicauerít facramétüi:& multa alía ἢ epEe breuitas nó recipit, Practerea pleníus effe tractatü in epiftola ad Hebraos,quá οὓς Ωτανί recipiüt;& nónulli latinorü,quod ifte Md chifedek,id eft,rex iuftus,rex fuerit Salem, id efGrex pacis; fine patre fine matre;& από hoc ity tellicendum fit.uno ftatím uerbo explícarít ἀγενεαλόγκ]ος, non quod abfq patre δὲ matre fue^ tít;cum Chrift? ἅφ fecidà utrág; naturá&patré habuerít& matré fed qd' fubito introduca£ in Genefi occurrifle Abrahá a cxde hoftíü reuertéti:& nec ante,necpoftea cí?nomé ferat aflai pta. Affirmat aüt Apoftolusquod Aaron facerdotíüiid eft; populi Iudeorá,& principium ha/ buerit& fine. Melchifedek aüt;id eft Chrifti δὲ ecdlefizc,& ín pterít δὲ in futurá acternü fitnul lác; habuerit authorem:& quod tranflato facerdotio.legís quoq; mutatio fiat:ut nequacj de Agarancilla δὲ monte Sína.fed de Sara libera,& arce Sion egredíatur ucrbum dii,& lex dci de Hierafalé;& difficultaté reí prooemío exageerat dicés:Super quo multus nobis fermo eft,& in interptabilis:no quía Apoftolus nó potuerit id ínterptari,fed quía illius εξροτίς non fuerit.He brxiseim.id eft Iudeis pfuadebat.no íá fidelibus.quibus paffim proderet facramentü, Verüta men fi uas electióis ftupet ad myfteríü& de quo difputat ineffabile cofitet:quanto magís nos uermículi δὲ culices,(οἷᾶ debemus fcientià infcitiz confiteri, δὲ amplilima domüparuo quaft foratníne oftendere:ut dícamus duo facerdotía inter feab apoftolo cóparata, prioris populi& pofteríoris. Et hocagit tota dífputatione,utante Leui δὲ Aaron.facerdos fuerít Melchifedek exgentibusicuius tantum pradícat merítum,ut faturís facerdotibus Iudaorum,ín lumbis be! nedíxerít Abrahá:totü qs quod fequitur ín laudes Melchifedek,ad Chrifti typá refetrí;cui?pro» fcétus ecclefia: facraméta fü. HHxcleoi in erzconz uoluminib?,& quafi latiflimos terra: fitus breuitabella uolui demóftrare,nó extendens fpatía fenfuü ἄτα tractatuü, fed qbufdam püctis | atq; có HIERONYMVS AD.EVAGRIVM,—' So. 17 4& stgcopendijsinfinita fionificanstut in parua epíftola,multorum firnul dífeetesolotates Ve»— ἀπ{618 amante interrogas, uniuerfa quze didici fidis auribus inftillanda funtzbonam& Hebizoríi opínioné& ne quíd defit curiofitatéip(a Hebraica uerba fübnectam."ba Ὁ ΒΟ Δ τοὺς ον£x ὍΠ5Ν ὙΠ ies imam; Troy Όρο γη ο Ὁ οὔΨ. "a- 4 ἣν ΘᾺ"ey'a o m va yaris me oops Os Sn γραϊάνέξοάες melech Salem hozi ο» M hem uaiain uehu chohen leel elion uaiebarchehu uaiomar baruch. Abram leel clion kone fataim naarez:ubaruch οἱ elíon efcher mieen zadecho beíadecho uafjtetrlo maefer míchol; Ee Melchifedek rex Salem,protulit panem δὲ uínum:erat autem facerdos dei excelfi: benedixitqe illi,& ait: Benedietus Abram deo excelfo, quí creauit celum& terram: δὲ benedictus deus altiffimus,qui tradidit inimicos tuos ín manu tua;& dedit οἱ decimas ex omnibus. Traduntae hunc effe Sem prímum filium INoe,&eo tempore quo ortus eft Abraham, habuiffe atatís annos trecentofnonagínta:qui[τα fupputantur. Sem poft diluuíum anno fecundo: curn cerv τῇ eflet annorum genuit Arphaxad: poft cuiusortü,;uíxítános quingétoshoc eft fimul fexcé tos. Arphaxad annos natus tríointa& quínqy.genuít Saléquí& ipfe trícénatius.procreauít Fé ber,qué trícinta quatuor annorü legimus genuiffe Phaleg.Rurfam Phaleg expletís annis tti gínta genuít Rehu:qui δε ipfe pofttrigefimü& fecundü natiuitatis fuz annd,edidit Serue:de quo οἵ ad trígínta pueniffetános,ortus eft INachor: q uigintínoué ánorü genuít Tharequéle gimus qd' feptuagenari?penuerít Abrahá δὲ Nachor δὲ Áran.Supputa per fingulas ztates,am: norü numetü,& inuenies ab ortu Sem,ufq ad verierationé Abrahá,trecétos nonagínta dnos. Mortuus eftaüit Abrahá cétefímo feptuagefimognto xtatis fux áno.Ratíóe deducta. inueni£: Sem abnepoti fuo decímí στα, Abrahá fupuixiffe ἅπος quadtaeínta.Símulg; δὲ hoctradüt, quod ufq ad facerdotiü Aaron;oés primogeniti ex ftirpe INoc;cuíus feríes& ordo defcribitu: fuctínt facerdotes, deo uíctimas immolarínt:& hac effe primogenita, qua Efau fratri fuo uen diderít Iacob.Nec effe mírum, fi Melchifedek uictori Abrahá, obuiá pceflerit, δὲ in refectioné tam ipfius, C$ pugnatorü eíus panes uínumq; protulerít;& benedixerit εἰ, abnepoti[πο hog iure debuerit: δὲ decímas prada atq; uictoríz accepetít ab eo: fiue quod habeatur ambiguum ipfe dederit οἱ fübftátize fuas decimas,& auítá largitaté oftéderít ín nepoté. Vtrüq ein intelligi: poteft& iuxta Hebraicii;& iuxta Septuaginta ínterpretes,quod& ipfe acceperit decimas fpoz— Y liorum,& Abrahz dederít decimas[αρ[ζεί(τα Apoftolus ín epiftola fua ad Hebraos. apertíffime definiat;no Abraham fufcepiffe a Melchifedek decimas diuitiatá ei9. fed de fpolijs hoftíü, parté accepiffepotificé./ Saléaütnó ut Iofephus,& noftri ος arbitran£ effe Hierufalénomé, ex Graco Hcbraicoq; compofitü:quod abfurdü efle; pereerínz lineuz míxtura demo, ftrat:fed oppídà iuxta Scythopolím,quod ifqy hodic appellat Sal&& oftédi£ ibi palatii Mel chifedek, ex magnitudine ruínarü,ueteris operis oftendés maenifícétiá:de ᾗ ín ρο[ιοτίοτε dog parte Geneftos fcriptü& VenitIacob ín Socoth,id eft ín tabernadia.& fecit fibi ibi domos atqg ictotía,Stranfiuít ín Salé ciuitaté regionis Siché qua cftín terra Chanaá. Cofyderandá quogg εἴς, qd'Abrahz a cxde hoftiá reuertétiiquos períecutus eft ufa; Dan;qux hodie Pameas ap pellac;nó deuía Hierufalé fed de oppido IMletropoleos Siché.in itinere fuerit:de d in cuágelío εν quoqplegím?.Erat adt Iohánes baptícás in Ennon.iuxta Salim,qa aqua: erát multa ibi. Necre fertutrü Saléan Salím ποίεε, uocalib? in medio litteris prato atᣠFlebrai,& p uolütate le étori;atqg uatíctate reeioni,eadé uerba diuerfis fonís atc accétib7pferant FIacab eradíciffiy iísgentís illius didicimus:quí intantü nó recipiunt fpiritum fanctá,ucl angelá fuiffe Melchi; d fedek: ut etíá certíffimum hoís nomen affcribant. Et teuera ftultü eftíd quod ín typo. díciturs. Ξ eo quod Chrifti facerdotium finem non habeat:& ipfe rex& facerdos nobís υπο; donaue: titzut fius genus γεσαῖς δὲ facerdotale,& quafi angularíslapis parierem. τα; οίνου δὲ de duobus ereoibus bonus paftor unum effecerit gregem.ficquofdam referread. ἀναγωγὴν ut híftoríz auferant uerítatem,& dicant non fuifTe regem;fed in imagine hominís angelum de. monítratà: οἵ íntantum nítantur Hebrai Melchifedek τεσ Salem fili INoe Sem oftendere. utante hocfcríptum fic referant.Eoteffus eft atrex Sodomorum ín occurfüm ei: haud dubíü, quín Abraham poft reuerfus eft a cde Chodor Laomor,S regü qui cum co erant ín eis| HIERO. FABIOL AE C| Sauehaceft vallis regis de qua ftatim fequic:Et Melchifedek rex Salé ptulít pané&uinum, δὲ relíqua.Siergo haccíuitas regis eft δὲ uallis regis, fiue ut Septuaginta tranftulerüt campus: qué hodie Auloné Palaftíni uocat; manifeftü c(t hotiné fuifle q in terrena, δὲ ualle& urbe re. nauetít.Habes qux audierim,& qux legerím de Melchifedek. Me fait recitare teftes:tuü(it de fide teftíü iudicare. Quod fi oes repuletís:tud certe fpírítalem illá interprete nó recipies: q im peritus fermone δὲ fcientia.tanto fapcilio δὲ authoritate Melchifedck fpiritü fanctum pronun, cíauit,ut illud ueriffimü comprobarít:quod apud Gracos ponit, imperítía cofidentía: eruditio timorem creat.Ego poft longácgrotationóuix ín quadragefima diebus hzc fabrícare potui: cum alterí me operí pparare: paucos diesquí fupererát ín Mattharí expofitione cofumpfi:tan^ tag, auiditate ftudía omíffa repetiuí:ut qd'exercitatíói lingue pfuit;nocuerítcorpis ualetudini, : ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. — Quod Fabiolz uíueti promíferat ΗΡΑ íd illius memorízx reddit, íam eim uíta decefferat,ut ín fuperioribus ipfe teftatur. Quz leguntur ín librís, Exodí, δὲ Numerorum de egreffu Hebraorü ex Ae; gypto,deq; manfionibus diuturni itineris iuxta tropologíam exponít, qbus gradibus Chríftíanus, reli, clís uítijs duce Chrifto, perueníat ad perfectam pietatem. HIERONYMVS FABIOLAE. q IN feptuagefimofeptímo pfalmo,qué iuxta cuangeliftam Matthacü ex pfona do ὌΦΖΙ mini dicta credímüus,decem plagarü ín Aegypto,& cereffionis Ifrael ín folitudiné, IE i 9/4! παντα hiftoría. Cii; nulli dubiü fit. facta efle qua fcripta funt, quafi alíud littera TA AS fonet,alíud daufum fpüs teneat: aperíam(ínquít)in parabola os meii loquar pro« pofitiones ab ínítio.Quáta audiuimus δ uídímus ea,& patres noftrí narrauerüt nobis. Vnde & apoftolus ijdem uerbís,quía& codé fpiritu:Fla:c auté(aít)oia in ficuta cotíngebant illisifcrie pta funt autem ad cómonítioné noftrá,in quos fines fzculorü deuenerácEt,nolo uos ignorare fratres, quoniá patres noftri, os fub nube fuerüt,& omnes mare tranfierunt, δὲ οἷς ín Moyfe baptigati funtinnube& ín marí: δὲ οὓς eandé efcam fpirítalé manducauerüt,& o&s eundé po^ tü fpititalébiberüt:Bibebant aüt de fpírítali confequente eos petra:petra aüit erat Chríftus.Sí ergo pars hiftoria itíneris ex Aegypto fpirítaliter accipi£:& cxtera quz ab apoftolo proaneuftia temporis pratermiffa funt.eiuídé efle intelligentiz: conuíncen£. Nam idé prophetaqui ín o alio loco dixerat:Flabitaui cá habitantibus Cedar:multà íncola fuit anima mea:a fentíamtet tz fanctz non fuftínens: lachrymabiliter ingemifcít δὲ dicit: Flacc recordatus fum,& effadi ín ie animá meá:donectranfeam ín locíi tabernaculi admirabilis,ufq; ad domáü deí:ín uoce exul tationis δὲ cofefTionis fonus epulantis.Et ínalío pfalmo.Reu cla ocalos meos,& cofyderabo mí rabilía delege tua.Paulus quoq; lex fpiritualis eft.Et ipfe diis: Si crederetís Mofí,& míhi crede retis, de me ein ille fcripfit.Et euangeliá fecundá Lucam: Tüc incipiens a Moyfe δὲ omnibus p phetis,interpretaba£ illis in cunctis fcripturís qua de ipfo dicta erant.Ioi£ Iudai parauli,& qui folidá εἰ elutire nequeüt fed adhuc lacte nutríun£ infantiz:;legant Pharaoné carneü δὲ ma^ te rabrum,per quod ad Indíam nauígat ,& mána coríandto fimile:& omia qua fcripta funtau díát corporaliter:lepram domorii,&lleprá pellis,& ftaminís.taurum homícidam, δὲ iamentá adulterij τοῦ, 8 Eebraci ppter uxorem ac liberos feruíre cupientisauré fubula perforatam.Nos autéderelinquétes Capharnait;agrum quondá pulcherrímá,& cum lefu egredíétes in defertá, pafcamur panibus eius:fi infipientes famus& iumétoz fimiles hordcaceis:fin ratióale animal, trítíces,& ex erano frumétí comolítis:qd' in terrácadens multos fructus mortuum attulítINoué plagis pauífa eft Aegyptus.fractus Pharao;ut dimitteret populü dei, Ad extremü prímoge πίτα pdidít,ut primogenita Ifraelís diio facrarenc. Qu αἱ príus tenere cupi cbát,inftáter expellat. Exterminator tráfit,& τοιτᾶ Geffen patoralé& pluutjs íttígatá, no audet attíngerqerát em pol ftes eorü agni cruore fignatí,S opere loquebant:Signatü cft fup nos lutmé uultus καί ἀπς, Val "ἦε& appella£ ipa folénitas phafe,quá nos tráfítá appellare poflum?,eo qd' depeíorib?ad me liora peétes: tenebrofá Aegyptü relínquim?. Sed ἰᾶ tps eft,ut ριτα cóplétes, máfionü Ifrael ordinépíequamur. Script eft ín ultíma patte wolumínis Numeron:(qd'apud Hebraosap pellat uaiedabber πσπονί-Ίας füt caftra filiorá Πταοϊ.α egreffi füt de terra Aegypti p turmas fü as in manu Moyfi δὲ Aaron,ds Grad«záels uocát;nos ppter lingua pprietaté fignificantius : LE dA manfioncs ERE REO RES SORA Duet eU coc wa c. te umupE er Toccmwen roe Des DE QVADRAGINTADY ABVS MANSIONIBVYS. So. IS A mifionesfiue quiade exercita dicit caftra tráftulims Fit atit catalog?manfioni a príma ufcg ad ultima:& numeran£ fimul jdraeítita duas de qb9Matthacus loquit: Ab Abrahá uf. qadDa uid generatíoes qtuordecím,&a Dauid uf. qp ad tráfmigrationé Babylonis qtuordecim Genera tíoes:& a PRORA Babylonís ufq; ad Chrifta enatíóes qtuordecím,id eft(imul onatioes qdragintadua. Per has currít uerus Elebrzus:q de terra tráfire feftinat ad cocl:& Aegypto fze culi derelícta;terrá repromifliois ineredít.INec mírü.fi ín illo nieri faaraméto pueníamus ad re, gna ccelorü:füb quo diis atcp faluatora prímo patriarcha peruenit ad uíroinem, quafi ad Tor danemiqux pleno gurgite fluens.fpiritus fancti eratijs redundabat.Quod auté in manu Moy fi δὲ Aaron egteffus fcribitur: intellige lee δὲ facerdotium,opera& cultum deí:quorü alteri altero indiget. INihil ením prodeft exercere uirtutes, nifi nouerís creatorem: necdeí ueneratío proficit ad falutem,;nifi przxcepta conditoris impleuerís.His duabus manibus,quafi duobus Se raphímín confeflionem fanctz trínitatis erumpímus dicentes:Sanctus, fanctus, fanctus dris deusfabaoth.^^—"Príma manfio.|;: UNES τω ἼῈ ΠΠ Ouerütitag caftra de ramefes ο Ρο méfe prímo.quintadecima die menfis prímí. iu Altera die poft pafca,eereffi funt filij Ifrael ín tanu excelfa in cofpectu omníü Aegy H À B ptíonz& Δεργρεῆ fepeliebát qs pcufferat dris ex cís,ome primogenitá in terraAey pti:& in díjs eoz fecit diis iudicia. Ramefes a quibufdá interpretatur cómotío turbulenta, aut amarítudo,commotíoqy tínex:nos autem ueríus exíftimamus exprimi, tonitruum gaudij. Ad hancurbem quz ín extremís Aegypti finibus erat:populus cógregatus eft;qui in defertum exi» tecupiebat;eo quod tumultum fxculi derelinquens,mouebatur a uitijs priftinis,& ab exedente, fc príus tínea peccatorum,ut omnem amarítudinem uertens ín dulcedínem,dei uocem ín Sína. monte defuper tonantís audiret. Quod autem uerba diuina δὲ xloquía fcripturarum;in iftius, fxculi& mundi rota;tonitruus appellentur.pfalmifta dedarat dicens: Vox tonitrui επί ín ro^ tà. Et dei pattisuocem ín baptilmo(αἰπατοτίς audientestonitruum putauerunt, Curiq; com; moti fuerimus ad euaneelicá tubá,& excítati tonitrui gaudío,exímus in menfe prímo;quan^ do hyems ρτατοτίς& abit(ibi quando uerís exordium eft, quando terra parturítquádo cun &a renouantur:& eximus quíndecíma die menfis prími.in craftinü pafca, pleno menfis lumi:. ne;poít efum agni immaculati:& calcíatos pedes habentes de apoftolo:& accínctos pudici^ tía lumbos,& baculos in maníb?pparatos.Qzuís em in Aegypto decimaquarta díe méfis pa^ fca facientes,comederímus agnum:tamen tuncnobís lux plena completur,quando ín manu ex celfa Ramafem dimittimus, qux excelfa diciturzuel quod Aegyptum percufferit;uel quod pro ἐπ texetít Ifrael uidentibus Aegyptíjs.qui admirantur nos exire ἐν fzculo,& torquentur ínuidías, iss δὲ poftea nos tenere cupíentes.ín perfecutíonibus fuffocantur: quando δὲ Δεσγρτῆ fepeliunt prímogenitos fuos,& patres mortui terrenís operíbus,opprímunt mortuos filios. Mihi uídet, Aegyptiorum prímogenita dogmata effe philofophorum,quibus deceptos homínes atqp irre; 5". titostenebant. Qua ο Ifrael uius effugerít;circüdan£ mortuis fuís: ne exeuntium imitentur, 2i exemplum.Porro quod fequituriín dijs eorum fecit iudicía, fiueut Septuaginta tranftulerunt; " ultiones:illud Hebrzi autumant,quod nocte qua egreffus eft populus,omnía ín Aegypto τᾶ; pla deftructa[ως Πας motu terra.fiue ictu fulminum.Spiritaliter αὔτ difcímus, quod egredíen tibus nobís de Aegypto, errorü idola corruát,& ois puerfarü doctrinarü cultura quatiat. n Secunda manfio.^ m Usa T proficifcentes filij I(rael de Ramefe, caftrametati funt in paso focoth.Secunda maty.* fio. In haccoquunt panes acymos,& prímü tendunt tabernacula:unde& ex re locus no. tméatepít.Socoth qppe ínterpreta£ in lingua noftra tabernacula fiue tétoría.Et ob hoc ἱερτίπλο méfe,qntadecima die méfis folénitas tabernaculorü eft. Cum ergo exíetímus ex Acoy pto,prímü tabernacula figimus:fciétes nobis ad ulteriora pergendü. T ὥς nó comedimus de teg mento Aceyptí malicia: δὲ nequiciz:fed uefcimur azymis fyncerítatis δὲ ueritatisdni pracceptü , opere cófammantes: Cauetea fermento Pharíforü.In hacnobis praecipitur maníione,ut fem s per ecreffionísex Aegypto memores fimus:ut celebremus tráfitum,id eft phafe düi;at primo» genita noflri uteri, cáictarücg uirtutü, p prímogenitís Aegypti qua pcufla funt diio cofecrem?. uu oss ceno εσενα ML E CL D dii ca ΕΕ má um AMI ue T ertía ὦ NEL. HIERO.AD FABIOLAM. "n Tertia Manfío. AM. T pfecti de Socoth, caftrametati funt ín ee Ethá;quzeft ía extremo folitudínis, Ter; tía manfio offertur poft tabernacula,ín qua prímum uidetur dominus nocte ín colum, na ignis,& per díem in columna nubís:ut przcedat populum;& dux ítínerís fiat.Etham. nobis fonat fortitudo atc. pfectío;de qua& Dauid canit: T'u dírupifti lumina Etham,id eft, fortes, Grandis eft fortitudo, Aegyptum dímíttere,& ín extrema folitudíne comorari. Ex quo intellíoimuslocà Socoth adhuc iuxta Aegypti fuifTe reoiones.In eo em uod dícitur,quz eft inextremiís finibus folitudínis,oftédi£ inter cofínía efTe eremi& Aegypti.Praparétm?nobís for. títudinem,affumamus perfectum robur:ut ínter errorum tetiebras& confufionem noctis fcic, εἰα Chriftilumen appareat.Dies quoq; nofter nubem& nox íené habeat protegétem: uthís ducibus ad fanctam terram,peruenire ualeamus.!; Do 5 Quarta manfio.| P w Rofectiq; de Ethá, reuerfi funt ad fmm"a Phi hahiroth, qd" eft cotra Beel fephon; j δὲ caftrametati funteregióe Magdal.Quarta máfio eft phí hahíroth, qua ínterprera£ H— osnobili&(cribiturq; perlítterá nheth.Quídá male/hiroth uillas putant;errorqy ma; nifcftus,quod profuüpradicto elemento, aín litteram legant. Beel fephon ín línguá noftráuer, titur domínus Aquilonis.aut afcenfus fpeculz;aut habens arcana. Porro magdal, magnitudo, uel turrís. Aflumpta igíturfortitudíne nobilitamur ín diio,& Becl fephon ἰάοϊί arcana cotemr. nímus,illiufq; magnificentiam δὲ turrítam fuperbíam dedínamus. INon em eftab auftro,un^ de domínus uenít,& a merídie;in qua fponfus recambitin floribus,fed poffeffor Aquilonis ué ti fríoidiffimi, exquo exardefcüt mala fuper terrá:quí cum fit frícidiffimussmomíne dexter uo» catur.falfum fibi affamens uocabulum uírtutís ac dextrac,cum totus fitín finiftra. uínta manfio. YT profecti de Phi hahiroth,tranfierüt per medium mare ín deferto:& ambulanetütuiá 4 ttíá dierü in folitudine Echam,caftrametati funt ín vyo Marah. Q uínta manfío eftín H Marah;que interpretatur amarítudo.INon poterát ad rubrí maris eureítes peruenire: δὲ Pharaonem cam fuo exercitu uidere pereunténifi poftc habuerunt ín ore nobilitates:íd eft in domini confeffione uirtutes, quando crediderunt deo& Moyfi famulo eíus:& audieruntab eo: Domínus puenabit pro uobís,& uos tacebitís:& uictores, Maria praxinéte, ín tympanis δὲ choris refonare coeperunt carmína tríumphantium. Cantemus domíno,oloríiofe enim honorí ficatus eft,equum&afcenforem proiecit ín mare.Poft praedicationem euanoclij, poft taberna; cula tranfmíerantium poft affümptam fortítudínem,poft confeffionis nobilitatem: Aegyptii δὲ Pharao.rurfus occurtüt. Vnde difcímus cauendas femper infidias& inuocandam milericor diam dei:utínfequentem Pharaonem poffimus effugere:& nobis in fpirítali baptifmo{πῆρ cet. Eereflis de mari rubro, occutrít eremus Sur, qua δὲ folitudo Etham díci£ ín qua tribus díel busineredientes non habuerant aquá:& peruenerunc ad Marah, qua: ex amarítudíne nomett accepit.Habebat fons aquam,& dulcedinem non habebat. Murmurat populus uidens aquas; & potareno fuftinens.Marah íntellige aquas occídétis líttera:quibus fi tmmíttat confeffío au cis,& paffionis domínicze facramenta iunganturtomne quod ímpotabile δὲ trífte uidebatur ac tigidum,uertitur ín dulcedine. Vnde& fcríptá eft: Coftituit deus populo legem& iudica: δέτε tauit ed. Vbi ei magnitudo eratía,;ibi maenítudo diftríminis, Nec terrearis.fi poft uíctoríam uenias ad amaritudinem: quía uerum pafca facientes, acyma cum amarítudínibus comedüt& tentatio probationem,probatio fpem fpes parit falutem, A pud medicos quoq; quadam anti/ dotus.noxíos humores temperans;ex amaritudine nücupatur, qua dulcis oftéditur,reftitués fanitatem:ficut econtrarío uoluptas atq; luxuría amaritudine terminát:dicente fcriptura Quat ad tempus píneuefacit fauces tuas;nouíffime uero amaríus felle ínuenies. Sexta manfío. s T profecti de marah;uenerant ín eos clim,ubi erant duodecim fontes aquará:& fep —4tuaginta palmz,ibícy caftrametatí funt. Sexta manfio in aríetes fortefcy uertítur. Quà pulcher ordo uirtutum. Poft uictoriam tentatío.poft tentationem refectio. De amarít " dine ueni». DEQVADRAGINTADVABVS MANSIONIBVS.$o. I9 dine uenimus ad arietes δὲ robuftos príncipes gtegisquos apud Ecechielem diis iudícatarum efle fe dicit:quod alij eorum concalcauetint aquas δὲ comprefflerínt oues: αἰ lenes δὲ placabiles fuerínt. De hís δὲ uícefimus octauus pfalmus loquit:Afferte domíno fili dei: afferte diio filios arietum. Sexta manfíonis tenemus hofpítíum.INuncg ptíus occurrerunt fontes puriffimi: nifi ubí magíftrorum doctrína prorupit. INec dubíutn; quín de duodecim apoftolis fermo fit: de quorum fontibus deríuata: aquz,totíus mundi ficcitatem rigant.Iuxta has aquas feptuagin ta creuerunt palmas;quos δὲ ipfos fecundi ordinis intelligimus przceptores, Luca euangelífta te ftante, duodecim fuifle apoftolos,& feptuaeinta difcipulos minoris gradus:quos δὲ binos ante fe domínus przmíttebat.De quibus& Paulus refer; quod apparuerít domínus prímum unde cim,deíndeapoftolís omnibus:alíos uolens intelliei prímos,& alíos fecundos Chrifti dif. cipur los.Bibamus de huiufmodi fontibus:& dulces fructus uictoriz deuorantesad manfionces relí^ ! quas przparemur.- Septíma manfio. m* Rofectiq de Elím,caftrametati funtad marerubrum,quod Hebraice diciturjsss e^ íá fuph.Septíma manfío.Et quaritur,quomodo poft tranfitionem marís rubri& fontis . Marah.&Elím. rurfum ad mare rubrü uenerínt;nifi forte ín ítínere pergentibus, finus quídam marís occurrerit, iuxta quem caftrametatí fint, Aliud eft ením tranfire mare:aliud ín proximo figere tabernacula.Ex quibus monemur;ctíam poft cuangelícam doctrínam δὲ cibos dulciffimos tríumphorum, apparere nobis interdum mare:& pratetíta díícrímína poni ante | oculos.Quancj multa differétíz fit tráfire mare,& mare procul alpicere. Verbü iam fuph apud n Hebrzos ex mari& rubro compofitum eft.Suph autem δὲ rubrum& Ícyrpus uocatur. Vnde πὶ pollumus fufpicari, quod ueneríntad paludem quádá δὲ lacam,qui& carecto& iuncis plenus fuerit. Quod autem omnes congregationes aquarum fcriptura fancta;mare uocetznulla dubita tio eft.Flac manfio ín Exodo non habetur:fed fcriptum eft pro ca, quod de marí rubro uene tíntad defertà ία, αμα eft inter Elím δὲ Sínaí;quintadecima die méfis fecundi egreffionis eor ex Acgypto;id eft trícefimaprima poftép egrefli funt de Ramefes, e Octaua manfio. T profecti de mari rubro,caftrametati funt ín folitudíne yo Sí n.Oéctaua máfio:licet it^ —xta ordíné Exodi feptíma fit.Sed fciendii, quod omnis ufq; ad montem Sínai eremus ,/Sin uocetur,& ex tota prouíncia,etiam locus nomen uníus máfionis accepít:fícut Moab tam nibís cj prouínciz nomen eft.In hac folítudine quíng; máfiones funt:iam fuph,de qua fupra diximus,& eremus Sín, δὲ Daphca,& Alus,& Raphidim, de quib? loquemur ín cofequéti bus.Sín,autem interpretatur rubus,uel odíum,quorum uttüg; facit ad myfticos íntellectus,qd? poftc uenerímus ad eum locum, de quo fitnobís dominus locututus.erande odíüi mereamur inimici. l'uncaidebímus ardere rubum,& non cóburí: ínflámari ecdle(ia pfecutíonibus,& eàlo^ quente ín illa domíno;non períre.Et nota,quod ín octaua manfione,in qua torcularía noftra funt(unde δὲ octauus pfalmus,hoctítulo prznotatur)defertum capimus rubi: quía plures fi^ ἰῇ deferta macis;cg eius quz habet uirum; INona manfio. —A 1 profedti de deferto Sín.caftrametati fant in ΔΟΕ Daphca.Nona manfio.Hocnomé —4 apud Hebrzos κροῦμα, id eft pulíatío dicitur: iuxta quod& diis ait:Pulfate& aperietur ../uobis.In libro autem Hebraicorum nomínum,;adhzfionem retentíonécg tranftulímus, quod lectorem turbare non debet. Nec putetnos díflonantía fzribere. Ibi enim iuxta hoc quod . uulco habetur edídimus;fi medíii uerbü feriba£ per 3 beth litter&:hicautéín Hebraico uolumi ne fcriptü repperi p& phe,quod elemétii magis pulfationé cj elutina fonat:fenfufeg eft maní; fetus, poft refponfa diii, poft octau& numerum refarrectionis, Chrifti incipímus facramenta pulfare.Prudenté ftudiofumqy lectoré rogat uelim,ut fcíat me uertere nomína iuxta Hebraí; cam uerítaté, Alioquín ín στατίς& latinis codícib? prxter pauca.omnía corrupta repperímus:& miror quofdá eruditos& ecdefiafticos uiros ea uoluiffe tranfferre quz ín Hebraico no habent & de male interpretatís. fictas explanatíóes quzrere.ut ín prafentí pro Daphca ἱερᾶς Raphcea, litteram ponentes prolíttera;eo qd!"res&^ daleth patuo apíce díftinouantur,& ínterpretátut euratíoné:atqy exinde tropologíáfimiléprofequuntur.^^^ Decimamanfio. tti DDD — ον HIERO. FABIOLAE. Rof&tti de Daphca,caftrametati füt in xe^8 Alus.Decitna máfto in Exodo n6 habe£, credíturq in Sin eremo cótineri ,eodé narrátelibro. Profecta cft omnís multitudo filio τῇ Ifracl de eremo Sin per máfiones fuas iuxta os diií,& uenerüt Raphidim.Ex quo pj fpicuü eft plures máfiones,cíufdé regionis uocabulo demonftrarí. Interpretaturg; Alus fermé tum:quod tollens mulíermifcuít fatinz fatís tribus,donec fermentare£ totü, In hac folitudine ' murmurat populus propter famé,& couerfus refpicit procul ín nube oloríá deí,acdipitq; uefpe, - gecotutnícé:& mane alteti? díei mána,Et nota ín máfione decima fermentü poní, δὲ poft efum carnium mána tribui:mplerícy fcrípturam, Panem angelorum manducauit homo. $ Vndecíma manfio. 9 Ρ ofecti de Aluscaftrametati funt ín ον" Raphidim:& nó erat ibi aq ppfo. Vnde, ᾱ cima máfio eft, quá uíoléter ínterpretatà in libro Hebraícorü nomínü repperí,uidit os fuffidés cis,aut certe uífio orts fortíüi:meliufq; tranffertur, díflolutio fortíum,ucl fanitas fortíü: fiuc iuxta propríetaté lingux Syra,remiffio manui, Hic δὲ ín Exodo lécítur poft profe&tioné de eremo Sin. Q uetif in ea populus ob ardoré fitis;fons depetra Horeb erumpit& profluit: '& qatétaucrüt deü.locus Raphidím,tétationis quocp:id eft P?'a mafa fortítus eft nomé. Moy fes afcendit in monté:Tefus contra Amalec milítat: ad crucís fignum, fuperat ínímícus:remiflis inanibus, hoftisuictor infequitur, Sedet Moyfes fuper lapidem dictü a Zacharia, qui feptem habebat oculos:& in Samuelis uolumíne appellatur aben haafer:íd eft lapis adíutorij& utrágs maná ei?, Aaron& Hur:id eft motanus οί ας faftétat.Deuicto aduerfario fupuenit Iethro, adducit Zephoram& utrq filium,dat confilia feptuagínta feníorü:& ín typü ecdefia de gen tíbus coercgatzlceis ímmuniítio eudgelío fugeeréte completur.Pulchre auté díffolutio ac fani, tas fortià Raphídim dicítur,uel propter diffipati Amalec, uel propter fanatum Ifrael. Sinaw tem remiflioné manuü iuxta Syros Raphídím fonat,dicemus propter offenfam populi:quia contra drm murmuraret;iftud loco nomé impofitá.Flzc tangímus potíus cj exponímus bre, αἰτοῦ índícaffe contéti,quod poft fermentü Alus δὲ maffam ecdefiz,foleant multiplícía dao; num aduerfum nos tentamenta confürgere. Duodedima manfio. VT profecti de Raphidím,caftra pofuerüt ín folitudine"ro Sinai.Duodecíma máfioeft; { Statim tibi ueníat ín menté apoftolorü numer?, Vna de pluribus, fed maíor omnibus, | nó feparaturín ordine: fed pracellit ín meríto.Ad hunclocü quadragefimofeptímo díe perueniüt fcriptura dicente: Menfe tertio cereffionis filiorü Ifrael de Acoypto,ín dic hactráfie; tüt in folitudine Sinai, profectiq; de Raphídim uenerunt ín defettü Sinai: δὲ caftrametati funt ín eremo.feditqg ibilfrael eregióe montís,& Moyfes afcendit ad deü,uocauitq; dris de mótedi cés:& relici Et rarfam,uade(inqt)ad populi,& fáctifica cos hodíe& cras:& lauét ueftiméta fua, fint; pazati ín díem tertíü:quía tertía die defcendet diis:uídente uniuerfo populo fup monté Sinai. Quod& factü eft, Lauerütq; ueftímenta fua,& ab uxorü coítu feparatís,die tertío ἀεί dit das in montéquo fumáte,& fuleore.tonítruo;calieine;uoce,tuba, mortalíii corda tetrétib?: Moyfes loquebat ,S dis refpondebat ei,Supputemus παπιογ, δζ nor quínquacefimo diecereffionis Ifrael ex Aceypto ín uertice montis Sinailegé datá. Vnde δὲ pétecoftes cdebra£ folénitas:S poftea euáeclij lacramétü ín fpüs fancti defcéfione cópletur:ut ficut priori populo quinquagcfimo die,uero iubileo& uero anno remíffionís,& uerís qnquagínta δὲ qngentisde riarijs.q debitoribus dimíttütur,lex data eft:in apfos quocp δζα οἴ eis erár;ín cétefimo uicefimo Mofaíce xtatís numero cóftitutis,defcéderít fpüs fanctus:& diuifis línguis credentíü,totus cud celica pracdicatióe müdus expletus fit. Longü eft fi teplícare uclim,qd in lege praxceptá eft:quó fabricatá tabernaculi, qua uaríetas hoftiari;qua uaforü díuerfitas, qua: indumgta pontificis, qux facerdotü δὲ leuítarü cerímoniz: qd egerínt:quó populus numerat? fit.FHoctantü díciiqd medía pats Exodi,& totus Leuiticusliber,& INumerorü pracepta non modíca,& p fingulas po puli tribus diftributio,& oblatio príncipü in hac máfione defctiptí fint: multorüq; uoluminum " difputatío,huícloco fufficere uíx poffit. Interpreta£ auté Sínai rubi, nó unus ut fea ín folítu/ ex Aliud cft dine Sín.fed plutes:ut ibí principia fit;híc pfectiozibi folitari? numerus,híc multip enimunamsaliud omnesgratíaspoflidere.—— Dedmatertía manfio. m d'' Rtprofcai DEQVADRAGINTADVABVS MANSIONIBVS.«ο. 20 T pfe&i de folitudineSinai,caftrametati(tin fepulchris.cocapifeztise D'ecirmatertía má —fio,cuíus nomécü ínterptatióe xdititapud Flebrzos appellaé Την Bine cibaroth 'ataaue, Eftaütfé(us ille de enápelio;qd' Iefus bapticat? ftatia fpá duct? eft in defertis, & tétatus a díabolo. Itaqy&IHfracl poftfamiliaré cà dio fermonépoftci iuxta monté Sinai cs morat?£arino uno& díeb? Gtuor,mira difpofitioe caftrorü egrefius éin folitudíng Pharan:á interptaé onager aut feritas;ibicg fuccübit malz bcftizefaftidiens ccelefté pané,& Aegyptíorà carnes defyderás,qri multos fubitii uorauit incédíü:& itércedéte Moyfe,hum ü uorax fláma co, upfit. T üc acdipiüt coturnices.& ufa ad naufeá ac uomitü deuorát.Elieunt feptuagita Pfbyte iuadütad οὔ tabernaculi:duo remanent; Heldad& Medad.nó im Ρετῆ neelioetes.fed hu. militate fübmiffi dá fe honore arbitran£ indignos. Vnde ὃς abfentes pphetát:fatu ratoq; ppfo düádhucefcz eflét ín ore eorü;ira dei afcédit lup eos;& occidit pingues eorü,& electos Iíracl Ρ’ pediuit:ne ad malá uelocíter currerétunde& appella?eft lo. fepulchra cócupifcétize:fiueut in Septuaginta legimus, memoría defyderij.Ex qb?oibus nos oés docemur,q fapiétíá dímifimus fxcularé,& Aegyptias ollas contépfim?,no debere murmurare cotra ccelefte fcrípturarüi ραπ, nec hícuirulétías zgyptiorü,quz funt poetarü carmía, fedfimplicém mána: cibü quzrere:alío qn firurfuseas uoluerím? appetere;uorabim? ufcs ad naufeá:& ftatim dni iene torjbímur,de fyderiigs noftrüuerte£. ín tumulos;ut fimus fepulchra dealbata;qua: foris apparét hoibus fpeciofa,intus auté plena funt offibus mortuor(,& omni fpurcitía. Deécímaquarta manfio. T.profecti de fepulchzis concupifcentiz, caftrametati(ant in Haceroth 9mm, Decima quarta máfio eft ín folitudie Pharan;qux in atría uertit.In hac Aaron& Maria, Jppter ᾱ- 7athiopifTicotra Moyfen murmurát:& itypü zeli,aduerfus ecdefiá de gétib? cGoreoatá, ppl5 fudzorü lepra forde pfundit:necredít ad tabernaculá& priftiná recipit fanitatem,donec ftatatü plenitudinis gétíá tépus iplea£.Et híc prudés lector attéde, dd poft cofümatá in duode cimo numero uírtuté,qa fupbíuít Ifrael δὲ i fepalchrís cócupifcétiae carnes Aegyptias defydera uitrurfum íacitaliud fundamétá,& atría:íd eftucftibulá uírtuti ἱπστοσίέ, oftedés nobís,& eos. q ftàt ροζ] cadere:& q ceciderüt, pofle refureere.Pofitus eft em Iefus ín rüíná δὲ refurrectioné multorü:& ipeloquít per prophetá: INum quícadítnórefureerz— Decimaquínta manfio. g ἜΤ profecti de Hageroth, caftrametati füt ín rithma mon, pro d fupra ín boceodélíbro -4 legim?, Poftcg profect? eft ppl de Haceroth.caftrametati funt ín folitudie Dhara. Hzc 8 7 οί αι decimagnta máfio.Et notádü qd' reliqux máfióes decé& octo:quarü nüc breui; ter catalog? defcribit; Ríthma ufqy ad Efiongaber:id eft ufqp ad trícefimafecüda máfione. fub Pharan folitudinis noie cotíneant.ín qbus uniuerfa q fcripta funt,ditierfis téporíb? σοί fent, mus:qua qa nó füt p máfióes fineulas diftributa;a nobís qq; ín cómune dicen&jut poftea uenía mus ad re ij. Rithma tráfTert fonít? aut iuníper?,quancg plztíq; ἄρπευθορ apud eracosaliud ge nus arboris fienificare cótendát. Iuniperü αὔτ δὲ prim? eradud pfalm? iuxta ueritaté Hebraicá fonat:ubi fcríptü eft.Quid det tibí.aut qd apponat tibi ad linouá dolofácEt ppheta rdet:Sa gíttz potétís acuta,cü carbonib? íuní perorü:pro à apud nos legi£ defolatorijs.F erüt aütlignüt hocigné multo tpe coferuare:íta ut fi prunzc ex εἰδείπετε fuerint opta;ufq» ad ann pueníat.Ex quo difcim? poft fepulchra οὐουρίζοξεία, δὲ ueftibula tráfire nos ad lignü, qd multo tpecaloré tenet,ut fim? feruétes fpi, δὲ daro fonítu atq; exaltata uoce euágeliá diii pdicem?. Ab hacitag; máfione ufq; ad tricefímáfecunda iftiufmodi cotínen£ hiftoriz.Duodecm exploratores míttü tur ad terrá[anctá: botrus refer£ ín ligno:& Chrifti breuiter paffio demoftra£-Murmurat ppis ludzorü,oíeátü ipeti reformídás.Puenat cotra Amalec& Chananacá nolé&e deo:& uictus in tellíoit Qj debebat ínterra fancta exercere facríficia, Dathá& Abiron& filij Core cofureüt cotra Moyfen& Blaron:& terrae uoraeíne viria"Inter mortuos δὲ uiuétes pótífex medi? turibulo ατα” íngredit,& currés ira dei. facerdoti oce phibet. Vírea Aaron& floré profert& folía: δὲ in xcerná memoria uítés fictas cofecrat. Necdü templi δὲ&dituínecdá facerdotes δὲ leuitz: obtulere facrificía;& ptes eorá myfttcas fermo defcribit. Vítula rufa ía holocaufto cócrema£, —*&dnís.cíus;píacularis afpfío eft. Ο ποτ omníü fieura ppríos libros lagitant:& meli? reortacerecg paucadicere.^^^ Decdmafextamanfio.-"i; (1 profcatí de Rithtna caftrametati füt ín Ys ya Remon phares.Decimafexta máfío des n Uc VM C ANE App A UIeV OT Y13D) 7. εἴας HIERONYMVS FABIOLAB eft qux interpretatur erzco fermone ζοῖᾶς ἀποκοπή, latine mali punici diuifio, qd'alij malá στα; --- Ἃ- Η Η“.... Ὁ ΄ ἢ ν natü uocát. Cui? arboris fract? ín fcríptura duplt accipit, aut in eccfiae er qua oémturbá qd fcript éMultítudi credétíü[πο cortíce tegít:aut ín uarietate& cofonátía uittuti iuxta illu nís atit credétíü corerat uná,& anía una:ficay díuifi üt finguli erad?,ut oés eadé εδρασετεποᾶέ, T profecti de Rémon phares, caftrametatí funt in Libna Decimiafeptíma máfio, n235.Decimafeptima máfio équáin lateres poffum? uertere:lícet qdà lebbona tráfferé ^ tes,male cádor£ interptati fint. Legím? Aegyptios lateres ín Exodo, ds ppfs faciés inge. muit.Leoím? ín Malachia lateres pro qb? ídumza deftructispolítos lapides reponere nitit.Er. lateré in Ecechieliín ᾗ obfeffzc Hierftm pictura defcribi£.Ex qbus difcim? ín itinere iftius uítz& dealio ín aliud tranfitununc nos crefcere,nunc decrefcere,& poft ordíné ecclefiaftícum farpead gp—3 laterum opera tranfmíoerare. Decímaoctaua manfio. T profecti de Libna,caftrametati füt ín Reffa ve^. D ecimaoctaua máfio ín frenos uerti tur.Si ef poft profectü,rurfü ad lutí opa defcédím?, infrenádi fum?:& curfus πᾶσί at peipitesfcripturarü retinaculis dírigédi. Hocuerbü(quát memoría fugeerít)nufty alibi ín fcri ptutis fanctis apud Hebrzos iueniffe me noui; abfq; libro apocrypho;quia gracís μϊκφογέναις appellatur:ibi ín zdificatione turtís;pro ftadío ponitur, ín quo exercentur pugiles& αδεια, δὲ curforum uelocítas cóprobat.Dicit δὲ pfalmifta: In freno δὲ chamo maxillas eorum coftrínoe quí nó approxímát ad te.Et Apfus: INefcitis qd'qui ín ftadío currunt:omnes quídé curruntifed unus acipit palmam?Siccurríteut comprehendatis.^— Decímanona manfio, 4 T profccti de Refla;caftrametati füt in Caaltha ΕΟΟ. Decimanona máfio ínterptat ecdíía, Vaoi currétíü erefTus,frenís ad ecdefiá retrahuntur:& fores quas ante reliquerant, rurfum intrare feftínant. Vigefima manfio. ip T profecti de Caaltha;caftrametati funt ín móte Sapher^£. Víeefima manfio inter pretat pulchritudo,& ín mote decoris eft coftituta, deq& qrtidecimí pfalmi principi Íonat.Drie qs habitabit ín tabernaculo tuo:aut qs reqefcet ín móte facto tuo? Vide qd qpfint frena. ἃ αἰεῆς nos retrahüt.itroducüt ad uírtutá choros,& ín Chrifto mote pulcherrimo habitare faciüt.Ifte iuxta Danielé/lapis excifus de móte fine manib?,creuit ín monté magnü,& impleuit oém terrá.Ifte iuxta Ecechielé uulnerauit principé Tyri. Ad{πᾶ in Efaía& Micheapo puií cofluüt; dicétes: Venite afcédam? ín monté dií,& ad domü dei Iacob:& docebit nos uias "Wm fuasi&tambulabimus ín femitís eius. Vicefimaprima manfio. y R.ofecti de móte Sapher.caftrametati funt ín Harada WYn. Vicefimaprima máfio uet M. titurín míraculü.Quá pulcher ordo profectuü,cg ερτεσία textura credétiü. Poftopus latetís infrenamur,poft frenos i ecdefiá ítroducimur, poft habitarioné ecdiz,ad(ΗΕ monté afcédit?,ín ᾗ pofiti(tapem? atq; míramur:ut nofter ín laudib? eius fermo fupet:inueniétesin eo:quz nec ccu? uidit;necaurís audiuít,necín corhoisafcéderüt. ὀ—Vicefimafecüda máfío, T profecti de Harada.caftrametati fant ἰ Maceloth ΡΩΣ. Vicefimafecida máfio in cetus uetti£ In hac em cófiftít mltítudo credétia:Ecdefia,prítnítiuorü uirtutü oit có fonátía.'uncuere poffumus dicere:Ecce c bonum δὲ dp iocundum, habitare fratres itt unum.Et,dris habitare facit unius morís ín domo. Vicefimatettía manfio. T profecti de Maccloth,caftrametati funtín Thaad fr. Vicefimatertía máfio, pot& fubter íntelligi.fed melius pauoré interptabimur. Venifti ad ecdefia;afcendifti ad mon τῷ pulcherrimü.ftupore δὲ miraculo. Chrifti magnítudíné cófiteríssuides ibi multos uit^ tatis tua: focios:noli altá fape.fed time.Diis em fapbis refiftit, humilib9 dat gratiá.Et q fe exal tat uídeat necadat.Porétes potéter torméta patíent.. T ímor uírtutá cuftos eft: fecurítas adla píü facilis. Vi& in ddá pfalmo;poftcg ppheta dixerat: Dis regit me& níhil mhi deerícinlo co pafcux ibi me collocauít/iüeit timoré, q cuftos ébcaritudinis,& infert: Virga tua δὲ baculus tuusipía me cófolata funt.Et eft fenfus,dü torméta formído:feruaui eratiá quá acceperam. ᾽ T Rofecti de Thaad,caftrametati funt ín T hare^n, Vicefimaquarta manfio, » Vicefimaquarta máfio,quá nonullí uertüt ín malíciá ucl pafturá;nec errarent fi p vain . litterá fctiberet: nücuero cá afpiratio duplex in extrema fit fyllaba,errorís caufa mani feit cft.Hloceodé uocabulo& ijf dé litterís fcripti inuenio patré Abrahá,g infupradicto aol | ᾖ| ἘΠ aryphe L-——m! 7 ""1 um αἱ on DEQVADRAGINTADVABVS MANSIONIBVS.«ο, 2l an. etyphogenefeos uolumine;abactis coruis q homínü fruiméta uaftabát.abáctoris uel depulfo, ᾿ tísfortít? eftaomé Ita; δὲ nos imitemur T hares& uolucres σαί ἢ iuxta αἰᾶ fátá tritici deuo» rare feftinát.folliciti prohibeamus.IN4 δὲ Abrahá patríarches ín typo Ifaelís,& hoftíá díuifa mébra facíficij,a uolucrib? nó finit deuorari;& contéptoré ocülá effodiüt corui de cóuallib9,ue rufqy Moyfes ducit Aethíopiffam,& Elías a coruis pafcit.Sí habueris pauoré follicit? erís:fi(οἱ licit? fueris.leo í caulas ouíü tuarü itroítenó poterít:id uel ad ppofitos ecdiar,uel ad cuftodia tefer ania ἐπα, Δα quá díabolus p diuerfa uítion» foramia ineredi niti,^ Vicefimagnta máfio. 71 profc&i de T hare,caftramerati funtin Methca my; V icefimaqnta máfio uertitur in dulcedine. Afcédífti in excelfum,admiratus es uirtutü choros;timuifti ruíná: abegifti ánfidiatores:dulcís te protín? fructus laboris infequi£:& ín moré litcerarü,radícü amari tudínépomorü fuauítascopefabit,& dices:Qz dulcía faucib? meis eloga tua fup mel orí meo, Spófumqy tibi audíes cócinéte: Mel diftillát labía tua.foror mea fpofa.Quid em fuaui?difcipli na:Quid eruditione meliuszQuid dulcius diio? Guftate& uídete qm fuauís eft diis. Vnde δὲ Samíon q abegerata fructib? fuis aues: δὲ uulpes qua exterinínát uineas colli gaucratleonéqs . interfecerat rugíentéfauum ínuenít in ore mortui. ᾽ Vicefimafexra manfio, Rofecti de Methca, caftrametati funt ín afímona ΤΟ Vicefimafexta:manfío in língua noftra feftination£ fonatiíuxta illud quod in Pfalmo fcribitur: Veniét legati ex Aegypto.Pro legatis ín Hebrzo:feftinátes legim?:ut poftcg dulces πέν” laborís meffuerim?, nó fimus quícte contéti δὲ ocio:fed rurfum ad ulteriora properátes,oblíuifcamur praterítorum & in futura nos extendamus.: Vicefimafeptíma manfio. tom Γ 1 profecti de Afmona,caftrametati funt ín Moferoth ΤΟΥ, Vícefimafeptima man fio uíncula fiue difciplinas fonat;ut feftino gradu pgamus ad maeiftros δὲ eorü teram? límina,& pcepta uírtutü ac myftería fcriptufarii,uincula putem? aterna:íuxta illud qd? "ín Efaía dicit: EtSabaím uiri fublimes ad te tráfibüt;& tui erüt:poft te ambulabunt uíncti ma ᾿ hiícis.Et Paulusuinct? Iefu Chrifti. Duplicía funtín fcripturís uicula,qua:(βία rupit Samfon, uícitinimícos,Et de meretrice legim?,uinculü ín manib? eius. Et ex pfona ἀῑί dícétis: Dirüpa: . mus uíncila eorü,& proíjcíam?a nobis iueü ipforü:Et alibí: Laque? cotrit? eft,& nos líbcratí famus.Chrifti atit uincula uolátaria fant, uertᣠín amplexus.Q uícáqy hís fuerit colligatus, dícet:Síniftra eius fub capite meo:& dextra eius cóplectetur me. Vicefimaoctaua máfio. V1 profecti de Moferoth.caftrametati funt in Bene íaacan yv?"23 Vicefimaoctaua má; 2—4 liotráffert ín filios neceffitatisfeu ftrídorís. Si ab uno incipias numero, δὲ paulatím ad^ '"H Ldensadfeptimü ufq; puenías:icefirmufoctauus effici£ numerus, Qui fint ifti filij necef fitatis,pfalmus ipe nos doceat. Afferte diio filij dei;afferte drio filios aríet. Qua eft tára necef. * fitasquz nolétibus imponat* Cü díuínis fcripturis fueris eruditus:& leges earü ac teftimonía uincula fcierís uetitatís,contendés cii aduerfarijs:ligabis eos: δὲ uinctos duces ín captiuitaté,& " ο“»:» 2" 4" Η o-"- Η(niu- m de hoftib? qndáatq captiuis,liberos dei facies:ut repéte dicas cà Sion:Eo fterilis δὲ nó pariés ᾿ tráfmigrata δὲ captiua:& íftos qs enutríuit?Eco deftítuta& fola:& ifti ubi erát? Miraris Efaiá: -eiufdépfalmi facraméta cognofce. Vox düi in uírtute:uox diii ín maenificétia:ox diii cofríngé --, tíscedros:ut poftcg adueríarios(εσοτίε, δὲ cocufferit defertos príus eentíüi ppfos, pparent cet; ui íà motib*:&(it dile&t?(icut filius ππίοοταί.Γη εξρ]ο ορ ei? o€s dícet;eloríá.Porro dd uertim? ' filios ftridorísad illá fenfum refer;qd'tímore fupplicij& ei? loci ubí eft fletus& ftridor dentiá deferens díaboli uincula, Chrifto drio credentía curba colla fübmíttat. Vicefimanona máfio T profecti de Bene íaacan,caftrametati fant in montem Gadead ΛΔ, Vicefimanona máfis interptat nücíus fiue expedítio,S accinctío: uel certe(qd" nos uerius arbitramur) /««raxowiit id eft concifio.Flaud aliter poffum? magiftri difcipulorü atcp credétíü eos face tefilios neceffitatis;nifi pceptores eorü interfecerím?. Crudeles fimus ín ociftone corü:nó par^ ' cat nanus noftraarmü aut extremü auricula de ore leonís extrahere. Maledictus q facit opus dri neglíoéter,& q prohibet οἰααί(α a fanguie. Vi& Dauid: In matutino(ínqt) interficiebá o€s pctóres terrx. De nücio auté& acdnctíone hxc breuiter poffumus dicere:quod filijs neceffi tatis erádes ad uírtutéftimulosfugoeram?,cü οἷς nüciauerím? pmía futurorü,& accínctos íníre ᾿ belladocuerimus. Horum tríü qcqd mágifter fecerítin monte confiftit,— Trícefima manfio. DDD 32 Etprofeáí .;'HIERONYMVS FABIOLAE cefimo pfalmo canere:In te dre fperaui;nó confundar ín aternü, Paftor er bonus, ponit ani, . mam fuam pro ouibus fuis. Tiícefimapríma manfio.| T profectidemonte Gad gad,caftrametati funt in Iotbatha, niv? T'ricefima manfig.. bonítas ínter[ta£,ut cii puenerimus ad pfectü uírü,in facerdotalé gradi,& in αταιξρ]ς. nitudinis Chriftiin qua δὲ Ecechíel erat iuxta fluuii Cobar,poffimas οὔ Dauid ín ni,. T profecti de Jotbatha, caftrametatí funt in Ebrona ΣΥ.'Tricefimapríma manfig. / /interptat παςέλευσις id eft tráfitus fiue tráfitio.Ad hácuenit uerus Hebrzus id eft zt, fiue tráfitor,q dicere pot: l'ráfiens uídebo uifioné μᾶς magná:de q δὲ pfaltnifta canit:Et nó dixe rüt q pteribarbndictio dni fup uos.Praterít em figura hui? müdi,; δὲ 4 fancti cupiütad meliora tráfire:mec pfiti ftatu cotéti, íngemifcüt Qtidie:Flacc recordat? fum:& effudi i me anima meá:qin tráfibo in locá tabernaculi admirabilis.ufcy ad domü dei.Multà eft, fi de omnib? fcri pturís fup uerbo tráfitionis uelim exépla congerete. Triícefímafecunda manfio. T profectide Ebrona, caftrametatí funt ín. Afion eaber*23 yii. Tricefimafecunda: πιᾶ[ῖο tráfferin lígna uiri.fiue dolarióís hois.qd fignificátius erzce dicit ξυλακισμοφόρθν /faibifeg p y ainlitteránó(ut στατί& latini ειτᾶυ)ρ 3ímel. Vndein folitudie mftitudo lignorá;nifi dd(τα& diligétis magiftri difciplina móftra£,cxdétis[στα informía: δὲ dolátis faciétifqy uafa diuerfa:qua ín domo magna neceflaría funt? Poffuntlíenatíones uiri faltui& omnii arborü genera acp hoccredentíü multitudine figurare:dícéte Dauid: Inuenimuseá in. cápis fylua.Hucufq, folitudo pharan decé& octocótínet máfiones:qua defcripta ín catalogo, in fuperiori itínere no ponuntur.'Trícefimatertía manfio. -T profecti de Που gaber,caftrametati funt ín deferto Z^in ΤΣ.. Flacc eft cades, Qua; ἐπίέ cur octaua máfio πᾶς trícefimatertía effe dicat? Sed fciédür qd'prior p Ὁ famechlitte τὰ(cribi£,interpretaturq; rubus fiue odii: hacaüt p? fade, δὲ uertit ín mádatá.Tlludgs qd'iungi£ Cadessnó(ut plaríay exiftimát)fancta dicié:fed mutata fiue tráflata. Legim? ín Ger Ὁ nei iuxta Hebraica uerítatéubi Iudas merctrícé putás 1 hamar,dona tráfmifit& fequefter mu. ὁ ner interrogat:ubi eft cadefa: hoceft fcortü,cuius habít? a cxterís foeminis imurat? eft.In mul. » o: ΄ Un EJ ΄ ΄-. 2? 3»" ΄ ΄- tis quoq locis hocidé repimus.Sin auté fancta interpretat, καζαντίφρασιμ eft intelligendi: qu patcz dícun£ ab eo quod minime parcant:& bellü quod nequacj bellum fit:& lucus qd' míni,: me luceat.In hac manfione morítur María& fepelitur:& propter aquas cótradictiois Moyfes. & Aaron offendüt dim: prohiben£ cranfire lordané,miílifqy nücijs ad Edom tráfitus peti£, nec impetrat. Quís tímeret poft tantos profcétus,murmur ppli,& offenfam magiftrorü:& uz tráfitus denegatos: Vide£ mihi in María, ptophetía mortua:in Moyfe& aaron,legi&facede tío ludxorü finis impofítus,quod nec ipfi ad terrá repromí(Tiois trfcédere ualcát:neceredenté populá de folitudine huius müdi educerc.Et nota quod poft morté prophetia,& aquas coti dictoisJdumzxá carneá atq; terrená tranfire n6 poffint: οἵ multis precibus& conatu uíamnó impetrent, fed egredíat Edom aduerfus cos οὔ populo multo,& in manu forti. Interptatíodgg nomínis morti δὲ offenfz S negato tranfitui cóuenít. Vbí em mandatü,ibi δὲ peccatürubi pecca: tü,ibi offenfa:ubi offenfa;ibi mors.Hxc eft manfio de qua Pfalmífta canít: Commouebit diis defertum cades. Ttícefimaquarta manfio. iiM s —1T profecti de Cadcs.caftrametati funt in monte^^, Or ín extremo terrz Edom, Δίκα. —4ditq; Aaron facerdos in monté Or iuxta praceptü diii,& mortuus eft ibi anno quadra | gefimo egreffióís filion: Ifrael de terra xgypti;méfe quto.príma die méfis.EratqjAaron δεῖ ποστ annoríi qfi mortuus eft ín móte Or. Et audiuit Chananaus rex Arad q habita batadauftrá ínterra Chanaan quod ueniffent filij ifrael. Tricefimaquarta ináfio eft quá plz^ riy ínterpretant Iuménec erratét fi p Kaleph litteram fcribere£. Alij pellem,& ipfi uerá dícer&t fi effet v ain pofitü.INonulli foraméqd' poffet accipi:fi heth haberet elementá, Cá auté legaó petnihe:maeís mós íntelligic:& legi poteft: Afcédit aaron facerdos ín mótís mótéid eftinuert ᾿ cei cíus.Ex quo aniaduertímus nó ín monte fimpliciter, fed in monte montis pontificé moz Ὁ tuam:utdignus locus meritis illius monftraret. Moríturautem eo anno quo nouus populus' repromi(fionís terram íntraturus erat,in extremás finibus terrae Idumaorü, Et quanij in motv' ες facerdotium Eleagaro filío dereliquerít/lexqy eos quí eam implcuerínt perducat ad fummá: :«a tamen dy 4n] v y À tamenipfafublimitas no efttrans fluenta Iordanis fed in extremis terrenotü DEQVADRAGINTADVABVS MANSIONIBVS. ο. 49 & plangit ε populusttiginta dicbus, Aaron plangi£, Iefus no plangítur.In leee defcenfus ad inferosín euagelio ad'paradifum tráfmioratio.Audinit quoq; Chanana?quod aeníffet Ifrael, & ínloco exploratorü(ubí quondá offendiffe populá nouerat) ineunt preli:& captiuá dacár " Tfrael.Rurfumq ín eodéloco pugnat manus ftatus ín huius feculi uía fluctuet:& alius ía ualle;alius in campís,alius moríaf ín monteinec in monte fimpft.fed in montís monte:íd eft in excelío uertíce.Cücs nos dei auxilio defti. tutes hoftis inuaferít duxeritqy captiuos:no defperemus faluté fed íterá armemurad prelium. Poteftfieti ut uíncamus,ubi uícti fuimus:& ín eodé loco triüiphemus,ubi fuimus ante captíuí, ᾱ--- profecti demonte Orcaftrametati Tricefimaquínta manfio δὲ Tricefimafexta.. funt in Selmona ΤΟΥ. Profectiq; de Selmona, uenerunc ín Phunon γη. ῖα μας M" manfiones.tricefima quínta δὲ trícefimmafexta in οταίης hiftoríz non inueniunt:fed(τη ptum eft pro cis: Ecreffi funt de monte Or,peruíam matis rubri; circüierant terr Edom.Ex. quo oftendit in finibus atcy circáitu terra: Edom eas pofitas.Necfcd'rà mot£ legitut:Et profe :€íde monte Or,caftrametati funt ín Selmona fiue ín Phunon,fed poftambiítà terra idumzo fum uenit ad extremü:& aít;Profecti filij Itraelcaftrametati(unt ín Oboth. Nec díxit profecti funt de íllo& illo loco,quía duas manfiones filétio ptermifera&quas ci ín fupputatione tacae»: cit:reddit in fumma.Príma manfio Selmona ínterpretatur imaguncula.Secunda Phunon,di^ mínutíue os,ab ore nó ab offe intellige.In hís Aaton mortuo,mutmurant cotra deum&M fen, màána faftidiunta ferpentibus uulnerátur:& ín typum faluatorís,qui uerum antiquücy fcr» pentem ín patibulo crucis triüphauit,díabolí uenena fuperaatur, Vnde& ímaeuncula, uera ex preftec; imaoínis filij dei. Paffionem eius intuens,conferaatur:& quod corde credit,ore proná iat.leges illud Apoftoli; Corde creditur ad íuftíciá,ore at confeffio fit ad falute, Simulq nota quod utraq máfío ὕποκος οϊκῶς appellatur: quia ex parte uidemus,& ex parte prophetamus:& anunc perfpeculum uidemns in aenigmate,| Tricefimafeptima manfio. δα it magos fite phytones: uel(fcd'm Y ba Helui)lagenas erádes,qusx οἴ mufto plena: fuerintabfay fpiraimine ilico dirüpunt Pugnauerunt magícontra Moyfen δὲ Aaron: &amuliere quz erat ín Endor;& habebat iuxta Septuagita interpretes fj ρίτ[εΠ phytoné.iuxta.. Hebrzos maoü, τοσί Iraclis illuditur.Multze funt reftigíz,& innumerabiles laquei,gbus ani τῆς capiun£ bumanz:fed nos dícamüs ín drio con identes:Laqueus conttítus eft:& nos libera; tí fam*:Ecfi ambulauero ín medio umbra mortísnó tímebo mala,qi tu mec es: Cadétalate te noftro mílle,& decé milía a dextris noftris nó tirnebim? ab íncutfa δὲ dazmonio metidianoz fed obturabim? autes neftras.ne audíamus uoces incátantiá,& Sírenarü carmína neglieamus. Poftímaginé dei, qux in cordis ratióe monftrat:& cófeffione fidei,qua ore pfer£ cólüroüt fet. pétes.&artes malefíce ad bella nos puocát.Sed nos q habem? páofiffimü thefaurü in uafis fictili? qua πᾶσί prit:ita ut quedáuíx tefta remáferit;in qua hauríti poffit aqua pufill;omni ' cuftodia circdemus cor noftrum.. Tricefimaoctaua manfio. T pfectide Oboth,caftrametati fütin Ieabarim ern v zin finib? Moab.Trícefima octaua máfio;aceruos lapidü tráfeüitiü fonat.Süt fancti lapides,q uoluun£ fup terrále;. uespolítí δὲ rotüdítate fua rotam curfib? fimiles.Süt& alij js ppheta iubet tolli de uía,neam^ buláti i cosoffendát pedes. Qui fütifti ambulátes: Vtíq; uiatores& ptereütes,q p íftud fecu lá adalías máfioes tráfire feftinat,Q d'aür dicic in finib? Moab,& fupra fcriptü€ ín folitudied: tefpicit Moab cótra fol'ortá:ondit iuxta littera qd'hucufqp i finib?rerrz: Idumaon: fuerits&nüc ueniat ad termios Moab,de alía puicía ad aliá tráfeütes.INo effi(ἔρ uni uirtuti dada é opa, fed ficut[εἰρεῦ&Ibütde y tute iuirtutéde alia eráfeüdüé adalia:qa haré fibi δὲ iterfeitanexc üt. utquna caruerít;oib?careat.Er tri tráfire de alia ad alia;eor:€ pprie,q fof'iufticiz: orti cofyderát. τ pfecti de Ieabarim,fiue(ut ín feciido loco apud Γ]εῦγοος... Trícefimanona máfio; habes ἥπα we" caftrametatí funt ín Dibon gad v fa^. Trícefimanona máfio interpre tatur, fortiter itellecta εξιατίο. Pro hac in ordie hiftoria aliter Ícriptü repperi. Poftcg eim T DDD 4 caftrametati operum finibus: :''ex uoto uictor uíncit uicti fuperát, appellaéq: nomélo, «i hiorma:íd eft anathema.Eadé dicere míhí non eft pigrü:legétibus neceffaríit, quod Ífemphu- Rofecti de Phunon,caftrametati funt in Oboth Εάν Tricefimáfeptima manfio uer. ze ^|:HIERONYMVS FABIOLAE. Q..caftrametati funt ín. Teabatim ín finibus Moab cótra ortü folis/legit:Inde prouecti fuat;& di. uerterát ad torrété Zared.Et de hocloco jpficifeétes;caftrametati funt trás Arnó:quz eft ini(o, litudine fini Amorrai,eo qd' Arnó ín terminis fit Moabítarà δὲ Amorrzonz& poft hac uene tütad puteü ubícecinit Ifracl carméhoc:Afcéde putee qué foderüt príncipes,& apuerüt düces pplorá ín datore legi,& ibaculo cí?:& de folitadie ín Matthana,& de matthana ad tortétédei: δὲ de torrétíb? dei ad excelfa,& de excelfis ad υα][ξ,ή eft in regióe Moab ín ytíce phaíga.q pfpi .«itcótra defertá.Hixclocai finib? arnorrzorá qdà interptátesputát nó máfióes effe fed cráfit?, . fec píudicare debere catalogo máfionü extraordínaríá expofitioné. Afi αὔτ fpüalibus fpüala coparátes;nolüt regioes fignificatifed.p locorü ποίᾳ uírtut profed? efe; dd poft magos διῶ etegationé lapidá frequéter ueníam?. ad torrété Zared, qd ínterpta£ aliena defcéfío:& íi defcé Se pofiti.tráfeam? ad Arno; qd' maledictioné fonat; eftpofita in finib? amorrzorü, que amati hoftes fant:ucl multa loquunt ínflatí.Sinauté tráfierím? termios Moab,q de incefta ge .nerat? ef,& receffit a ucro patre:ftatim nobís occurrít puteus; qué nemo de plabe fodít;nullus ignobilis.fed principes& duces,q iura dát pplís: δὲ canétes carmé ín αἲ putei,& ín dei munetib? eratulátes prophetát q tráfíturí fintad qux puéturi loca; dd Ícilícet de deferto ueníátin mattha na,dd intetptat doná,& de matthana ad Nahaliel,qd dicit ad torrentes dei, δὲ de INahalídlad . Bamoth,q ínterpta£ excelfa fiue adueniés mors,qr coformes effícimur mortís Chrifti: deba ; moth occurrit nobis uallis huniilitatís,qua τῇ pofita€ ín ytíce motís Phafza:q ínterpta£ dola. tus,dd nihil habeat informe& rude, fed artíficís fit polit? manu:q mos refpicíat folítudiné qux Hebraice dicit Iefimon Παν. Qn eim fuerim? inuirtutü culmie coftítuti:tüc toti? mundi ταί! - mas& omniü pcton:refpicim?uaftitaté. Pene obliti fum?,curré&e oratíoe díctare:qre Dibó ead interpte£ fortiter intellecta tétatío.Poft Dibonead gerit bellá cótra Seon rege Amorrzori& οὐ Ogreoé Bafan:i& difcim? dd ci uenerím? ad fummi, δὲ de fonte pricipü τερᾶᾳ biberim?afcé .. dentesad montéPhafga;no debeam? eleuarí ín füpbíá.fi propofitá nobis ecotrarío folitudiné nouerímus, Antecótritioné ein eleua£ cor uíri;& ante gloríá humiliat, Quadragefimamáfio, T profecti de Dibocad,caftrametati füt ín Almon diblathaiema νο ΤΌΣ σα dragefima máfio ucrtít ín contéptü plagarü fiue opprobríorü.Et p μᾶς difcimus omía /dulcia& illecebras uoluptatü in σοῖο contemnendas, nec ínebríarí nos debereuinoin . quo eft luxuria. Mel no offertur ín facrificijs ἀεί: δὲ cera qua dulcia cótinet, nó lucet ín tabema culo.fed oleü puriffimü.qd'de oliuz profert amaritudine. Mel em diftillat a labijs mulieris me fetrícís:de quo puto iuxta myfticos íntelle&tus euftaffe Ionathan:& forte deprehenfum, uix pplí precibus liberatá. Quod auté opprobría conténenda fint:& fi falfo obijcíant beatitudiné patíant: faluatorpleniffimedocet. ο... Quadragefimapríma manfio.-—-^ ^W Rofecti de Almon diblathaiema,caftrametati funt ín motibus Abarími 9335, οθη tra faciem INabo.Q uadragefimapríma máfio uertit ín montes tráfeuntíc:& eft cotra ΒΒ— fadémótis Nabo,ubí morit& fepelit Moyfes,terra repromiffionis ante cofpedta, Na . boínterptat códufio, in qua finit lex: δὲ no inueni£ ci? memoría. Porro gratía euágelij abígyul ;. lofinetédit.In oém terrá exiuít fonus eius:& ín fines orbis terrx uerba ipfius.Simulg cofyde ta qd habitatio tráfeuntiá ín motibus fita fit:& adhucprofectu indigeat. Poft πιῦτος efr pluri inosad cápeftría Moab& Iordanis fluéta defcédim?,q interptat defcéfio. INihil eim(ut crebro iximus)tam perículofum eft δρ οἰοτία capiditas δὲ íactátía:& animus cófcíétía uirtuti απο. τ I profecti de montibus Abarím,caftrametati funt Q uadragefimafecüda máfío, in cápeftribus Moab 3592 fup Iordane iuxta hiericho, ἰδίῳ fixerüt εοπτοτία. Ab domo * M. z^ folitudinisufq Abel fitim ο o2tin planicie Moab. In qdragefimafeasnda αμα δὲ ;, extrema máfio eft:curfim qua fint gefta;narremus.R efidés ín ea ppl a díuíno Baalam quem ' mercede códuxerat Balach filius Sephor,deí iuffíone benedicit:& maledictio muta£{παπάδες , audit uoc diitex prophano ore refonanté Oritur ftella ex Iacob:& cofurgct homo de Jfratl: & percatíet principes Moab, δὲ uaftabít canctos filíos Seth:& erit Edom hareditas eíus.Forni/ cat cü filiab? Madian:& Phinees fili? Eleacar, celat? eft celá dri Zabri& fcort& Madianitidé . pugice tráffipit:unde δὲ accepit pmíü ín axterná tmemoríá,armü uictima: INurmerat rurfü ppl» . numerát& lcuitz;ut interfectis peflimis, nou? ppls dei céfcac Interpellát qugy fili ΜΑΝ : im 1 ἃ ex iudicio ——————————-ος TA NES MEE ECL. τς τς m e: EM E [47"m—w—— ΕΞ. c E? rOel:mexx-r oU £e DEQVADRAGINTADVABVS MANSIONIBVS.$0. 25 ' Ἀ&exiudicio dri hareditatéaccipit:ut inter frés fuos;nec fcernine? a poffeffione dei fexus exclu .. dat.lefus Moyfi in monte fuccedit:& difcita lege;qua fpáaliter offerre debeat ín eccfía, Primá qd p fingulos díes:deínde gd fabbato.ad ín kalédis,qd in pafca,qd in pétecofte:qd in neome; nía méfis feptimí,qd ín ieiunio eiufdé méfis die decimo:gd ín(τοπορεσία.αΏ Ποτέ tabernacu; la.decímaqnta die fapradicti méfis. V xorü δὲ filiará uota abfq; authoritate patrü δὲ uítorü caf fa memorant:Bellá cotra Madiíanitas: δὲ mors díuini Balaá,& prd díuifio,& oblatio ex ea in tabernaculo dei, Prím? Ruben& Gad δὲ dimidia trib? ManafTe;ultra Iordané ín eremo pof feflioné accípitit.Pluríma ein habebát íuméta,& πες Δ ad id uenerát,ut poffent habitare cü τέ, plo. Doce£ ρρῖδ ut ín terra ftá idola deftruat:& nullus de priori habitatore feruet.Defcribitur| olitn cupíta prouíncía, duarü femis tribui harreditas fepa£.Numerát tribuü príncipe, terrá (απέτα debeat itroíre.Q uadragintaduas urbes cá(uburbanis fuís ufq ad mille paffus p círcui^ tá.leuítz accipiüt: tot nüero, dt δὲ ifte funt máliones, Et addunt fugitiuorü fex alí cíuítates, tres íntra Iordané& tres trás Iordanéut fint fimuldragitaocto.Quí fucitiuorà fufcipiq inter fici debeát, q uíqy ad morté pontificis maximi ἐθεαν θὰ Deuteronomij fecüda lex:me^ dítatoríü euáeltiibiq; breuiter dífcim? quainter Phará δὲ Tophel δὲ Laban δὲ Hageroth,&lo caaurea,abíecto Iuda infodliciffimo, undecim díerü uia de Horcb: p αἱᾶ montis Seir ufq; ad Cadefbarne Moyfes ρρῖο fit locut?:& extremá cantat cátici;in ᾗ aptiffime fynagoga pijcit:8£ tr ecdiia diio copulat.Impinguat? eft& incraffat? ac dilatat?,& recalcitrauit dilectus, δὲ oblit? eft dte dei faluatorís fui.Et teri: Generatio peíima: filij ínerudititipfi ad emulationé me puocaucrát ὃς ín eo q nó erat de?.[rrítauerüt me in fcupltilib? fuís:& ego celare hos faciá πατίδες, δζούεγα σξιξ i ᾿ ftultáitrítabo eos.Büdicüt filij Ifrael. Ec rurfus in Symeone Iudas miferádus excludit. Afccdit.. bi Moyfes ad monté INabo,in uertice Phafoa,q eft cotra Hiericho:& oftédit εί dris oém terrá Ga ΤΕ laad ufg; ad Dan δὲ Neptalím δὲ Ephraim δὲ Μδηδξ, δ. uniuer(á terrá Iuda.ufqg ad mare ma gnü cótra auftrü,& regioné cápeftré Hierichontis, ciuitatis palmar,ufqs Segor. Quis pot táta ποίζς myíteria?Q uís in extremís legis δὲ hui?uitz finib?coftitut? intelligit femp fibi efle pugná dá: δ ες plena uictoriá dati fi fuerit ín cápeftrib?, fiin. Abelafitim ΘΟ oss qd' interpta lí. lu&?fpinag fleuerit antiq pétá:& is Q fuffocauerüt feméé y bi dei:& de qb? ppheta dicit: Verfa? fan ἐπ mifería,dü mihi cofipit fpina.Et tüc przpatus deficiéte mána,fub duce lefu Ior Η dané rráfeatz; círcücifus cultro euáelij,p:imü comedat de coelefti ραπειδζ occurrat οἱ prínceps . exercitui dei,ut περ pafca nequadg ín Aegypto.fed in finibus terra fanctz comedat?O pro^ fund díuitíará fapiétize δὲ fcientize ἀεί, infcratabilia fant iudicia eius& íninueftigabiles uiae ilius, Quis fapiens δὲ íntellioit hzczInrellioés,& cognofcet ea? Οία recta uix domini;& iufti ambulabunt ín eis.Prauaricatores autem corruentinills.— Ἢ : PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. à EIN feptuagefimo pfalmo.) Cuíus ínitià eft, Attendite popule meus.Ex hoc Matthaeus capite. JE 2.24 1i decímotertio cítat uerficuld. Apería in parabolis ος meüi,eructabo abícondita a conftitutione. 27 Ys Díuus Hieronymus admonet in nonullís exeplaribus fcrípti fuiffe ín Matthao,ut ímpleret εδ ilaa di&a eftpe à Efaíá aut ac uera fcrípturà fuiff betà Afaph 3.1} α ο díctü eft,per propheta Efaía, germana aute ac ueralcripturà fuifie,per prophetà Afaph, n:"Deinde fciolá alique cuí Afaph nó uideret;ppheta,qd' ínter uulgatos illos nó effet,pro Afaph fubdidiffe imi: Fíaíáut tmagis not, Rurfus alíus afpià offenfus eo noie,qd" haec uerba nó reperíant ín Efaía, fuftulit pro^ phetznome.Porro títulus pfalmileptuagefímifeptimi, eft intelle&tus Afaph, fímul& authore índicans plalmí,& ἃ illic de Hebrais egrefis ab Aegypto memorant:no iuxta fenfum biíftoric tátá.fed iuxta my [4 Εἰς intellectá accipí debere, C)d' aüt Afaph jpphetá uocat, nó eft mírandá,cü ín hymnís& cáticis pro phetz uocent omnesa bus eacopofita funt..Lepramdomorü.) De híslegímus Leuiti. ca.decimor tertio& capite decímoquarto. αυτ homícída.) Exodíuícefimoprímo,íubet taurus q cornu pcuffe» τίς homine& occiderit/lapidibus obrui. Quod díuus Hieronymus írrídet(i ad lítterá obferuet, At nó pu | | j is ti ἡ M ] I μὰ det chriftiangs eadé hodie facere, cá hoies pecunía corruptifinat mpunítos, Etíumetüadulterijecó,)|] αἱ Propterea qq Leuitici capitulo uícefimo, iubet occidi, no folá ἐς quí cii iemeto coferít, αεεΏοεία ipfum(ὦ b Mit mentütan:g adulterü,|^ Capharnaü agrum.) δίς εἶν Capharnaü Hebrzis fonatager pulchrítudínís uel ή uilla cofolatioís. Allufit auté ad hocqd' poft occífum ab Herode loháne,Chríf?relicta cíuitate fua ín qua u» contéptui babeba: exiit ín defertá, luc fecutà turbà quíng; paníbus fatiauít,ut legímus Iviat:bai decimo quarto, Terram geffen.) Nam Getfen Hebrzis fonat terrà completa, Exterminatoré uccat angel peg cutientem Aegyptíos,ut babetur Exodi capitulo duodecímo. Aurem fubula perforatam.) ld habetue Exodicapíteuicefímo.| Greciaprís.) Ex exemplaribus nibil poffum coníjcere,nifiqd' exgracori com metarijs deprehedítur&zápeto cfle legendüi quas eafde illi σάθµους wocat,nos manfiones: quorü pofteríus fm'dictüeft qd illícab itínereiubfitant,príusatolledísfarcinis,^— EX MANSIONE QVAR τὰς η IN EPISTO.IN SEPTVAGESIMO PSALMO SCHOLIA C Quod pfupradicto eleméto.) Scríbédá eftein per litterámhethnó pyain, ἘΧ Q VINTA Quadàantidotus.) Antídot?ppríe pharmacü eft, qd" dat aduerfus noxía,uelutí uenena,Fxtár cóplura remedia ín litterís medícorü qua ab amarítudie nome hnt, ἱερὰ πικρὰ, íd€ facra amata, πικρὰ γαλινοῖ ideft ὁ amara Galeni ,Medícorü uulgus,ex pícra pígrafacit. EX SEX'TA. DequíbusPaulus rcfert.) Eft ín príma ad Corínthíos epíftola capite decimoquinto.Quía uífus eft Cepliz,& poft hocundecim.Deínde uifus eft plui quíngetís fratríbus fímul,ex qbus multí manet uftg adbuc quídá aute. dormíerüt, Deinde ' uifus eft lacobo,dcínde apoftolís omnibus.Nouiffíme aute omnit tandj abortíuo,uifus eft& mihi,' "EX ΡΕΟΙΜΑΤΕΝ ΤΙΑ, WNecuírulentías.) Vírus uocat no folü qd' uenenüfit, fed etíam qd'ue, hementé babeat nidorc.Olentaute carnes coctz,maxíme fi accedat codítura.Poetarü aute carmína non fimpliciter εξ narrat,fed figurís& uerborü illecebrís oa codíüt:qb" nó couenít ufqgadeo delectari ut diui nas faftídíam? litteras,qd' huiufmodi. delícijs careát... X DECIMAQ VARTA.. Rurfü iacit aliud fundamenta.) Allufitadlocü qui eftín epíftola ad Hebraos capite fexto. NO rurfum íacíctes fundamen τῇ poenítétíeab'opibus mortuis,— EX DECIMAQ VINTA. Cücarboníbus íuniperor) Miri eft diaü Flicrónymü nullà huíus reí facere mentíone in cometaríjs huíus pfalmí,unde míhí uídent hac quae nos habemus effe mutila; multísamputatís:íd qd"& inalíjs multis deprehédímus locis,ut id tantum fcripferintquod intelligeret, caterís refectís,qd' alíqd graccorü aut Hebraorü nomíná haberentadmixtá, Vpevtopgraci íaníperum uocant, quácj huius duo genera facit Díofcorídes arboris. Baccas fert αμα πιο] tutítate nigrefcant,Sexa/4ag uocant,etíam fi Díofcorídes ipfam arborem acuti; j«uocat.: MANSIO DECIMASEXTA.- δοίᾶς xor.) Id eft malt ράπίςί fectío, INa ῥοια graecis mali punici eft, & κόστω feco.Inde κοπή fectio, Quads qdà codices habet αβοκοβε, Ex quo lícet conijcere fcríptum fuiffe Ὠποκοπὴ id eftabcifio fiuerefectíio. ΜΑΝΒΙΟ DECIMASEPTIMA. ou Legímus ín Malachía.) Nempe capite prímo. De lapíde fculpto,legís apud Ezechiele cap.quarto, t TN PAPE: MANSIO DECIMAOCTAVA. μϊκρογίνεσις.) Ideff, parua Genefis;ut fít dictio copofita,qd" eft probabilíus:fiue μικρὰ γένεσια,αὲ[ίπε duz dictiones, Hocuet . bum) Nempereffa|. Nam& Abrahá patríarches.) Hanc hiftoría legís Genefis capíte decímogqnto,de uacca tríma,capra tríma, arícte trimo,O turture δ colüba ín frufta diffe&ís,necno de abadtís αυίο” ης ' cadauera attingerentuftg ad folis occafum. Conteptorem oculi.) Allufit ad id qd' eft Prouerbiorüca pitetrícefimo.Oculá q fubfannat patre,& q defpicít partü matris fuz, fuffodíat εἴ corui de torrétíbus; ὦ comedit εἴ ία aquila.| Veruftg Moyfes.) Moyfes uerus Chriftus, Aethíopiffa ecclefia. Moyfes aüt ille duxerat Z ephorà filia Iethro.Exodi ca.fecundo. Quandj híclocus míhi uídet deprauatus.Síc em ha bet ín plarífq: V erufqg Moyfes ἃ Elías ducit uxore ον γτες Ga coruís pafcít. Legendü eft aüt: Ve rug; Moyfes ducit uxore xthiopiffam ὃς Flías a coruis pafcit. C'd'aüit meminit hoc loco athíopifízad 'nigrore refpexit Aethiopüque habet cíi coruo comune. De Εἰ τὰ cuí coruí bís i die mane& uefpi pane& carnes adferebant:habes tertío Regü líbro capíte decímofeptímo. VICESIMANON A MANSIO; ^. x«raxozi, Id eft cocífio,a κατακόσ]ω,οοπςίαο, ο res aut ho mínutatím diífcerpit ac uulneratur. TRICESIMAPRIMA.-σαράλευσιο,[άὰ eft cranfitus.Ita legendü arbítror a παρὰ praeter,&«fto uenío: nifi qs rhalít σσαρέλασίο id€ pteruectío ab tco. Ver? Hebra?.) Id€-σεράτηο.περᾶμ tráfcedere fiue tráfire, unde σεάτις tranfitor fiue tráfmí(lor.Nam"37 Hebraus ín ea língua fonat tranfitore fiue tranfitoríü, ?ITRICESIMASECVND A. Signíficatíus grace dícit.) Ex ueftigiis exeplaríá colligo fcriptum fuiffe ξυλακισμοὶ ανδρός, id eft líignatíones uirí, nífí qs malít ξυλζ σματαανδρὸς, ΓΝ ξυλήομαι eft lígna íncido,uel ligna collígo. Οία affcripferat hoc loco ξυλακισμοφόςοο.'TRICESIM A TERTIA. καταν)/φρασῖμ, id eftp xcótraría locutione cü díuerfum fignificamus εἰ qd' dícimus. TRICESIMASEXTA. Vtrag manfío ὑφοκορϊσικῶς,) Id€ dímínutíue.Nà homücio lapillus& huíufmodií noia uocat ὑ σοκοσῖοικᾶ, id eft dimínuti/ ua;ab ὑτοοκορΐϑομκαι dímínuo,uerbo ficto,a κόρα puella qd? hae foleant blandíentes uti dímínutíuis, QVADRAGESIMASECVNDA.| Quídínneomehnía menfis feptímí.) μεοιιενία eraece uocat ínítíd lunz,INà μήν luna οἰ νέον που, fiqde erzcí kaledas nó habet,fed nouílunijs metíunt fuos mefes, Vnde jpuerbíü, Ad grzcasKaledas,| Scenophegía.) Scenopegíc fcribedü abfq afpiratioe. Na exwifiuc σκῆνος tentoríü eft fiue tabernaculi,& πάγο fiue«iwi ἔσο fiue pango. Vnde ewwoz»wyfofeítü apud Hebraos a figendis tentoríjs dictum,qd'ab illis agebat ín memoría priftínze uite: quam ín tabernaculis egerant, ANTIDOTV S.Ne queofféndatqd" Acgyptíorü prímogeníta interpretat dogmata philofophorut, atqj eadé paulo poft ídola ποταί.οῦ theologorá fcholz tantü honoris habeat Ariflotelícís decretis ut ex? plodat,q huíus opinionibus uelit rcfragarípauculís locís exceptis. Illud duríus qd'ítdecrctís ídetotam dánat phyfica ín qua uel maxie pcellít Aríftoteles;fcribes eos ín obfcurítate mctís ingredi. Dánat díaledii cen,illius argutías appellás ímo phátafmata,& umbrasrerü euanídas breuíqs píturas: atq; hacc fcripfit, cá nódá effet tàtus honos cthnícís phílofophís apud ínterpretes Chríftíanze ο τίς», V bi em apud Oríge néaut Dafilía aut Chryfoftomü leeím?, philofophus phyficorü tertio, ὃς philofophus Meécorologícord fecüido,& philofophus Ethícorü prímo? At nüc qduís potíus habet ζβ theologus qui ífta nó paffím íncul cet. Ad hecnodü erat hzc díalectíca fophiftícis fomnijs acfpínís undicp plena, Ett a theologia myflez κῆς ueluti pphanus arcef;a nó ín huiufmodítrícís boná uítz pte cotríucrít. Neq; dubito qn fi díuus Hie! ronymus bác uídiffet theologi, Ariftorelícis fentétís ac legib? undíq: cótamínatà,uel obruta potíus,tota libertate ín rem tam índigna detonuíffet, Quandy Hieronymus nó fimpliciter improbat hor cognitío/ né,fi niodo fit ea moderata, fed cos dánat,qui plus fatístribuüt ethnicis difcíplinis,& íllorà decreta pene. zquant Chrífti decretis, ο Chrifti phílofophía διο διὰ vaca philofophorü decretis abfit,ut ftultiffimi, fit fi quid uífum eft Aríftorcli,id ad Chiífti leges trahere uelle, es Fabiola. " « ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS.$0. 24. Fabiola nobilíffíma matrona;Bethlehe fe cotulerat,illíc cá Paufa& Euftochiío uictura, ποτ ingruetib? barbaris coacta é redire Roma. ας qd prafentí pollícit? fuerat Híeronym",nüc cá foenore reddit abfetí, Etein cà ílla tantá docerí poftulaffet,gd haberet myfteríj ueftít? facerdotá acleuitarü,tà diligétera Moy fe defcriptus,adíecit uelut auctaríd de rítu cerímonijfcg facrorá, deg; uafis tepli.Inuitat aute 1115 uerecun» de,ut quádoquídem pacata íam effet Bethlehemiítica regio,redeat ad príftíinum contubernium, HIERO. AD FABIOLAM DE VESTITV SACERDOTVM. 1371 Sq; hodíe ín le&ioneueterís teftaméi fup facié Moyfi uelamé pofitá eft. Loqui 9 m elorificato uultu,& populus loquéis eloría ferre no fuftinet.Cü auté conuerfi fue J| rimus ad drim,aufer£ uelamen,occidés littera morit,uiuificans fpás fufcitat.Ds A seem fpüs eft;&lex fpüalis. Vnde δὲ Dauid orabat ín pfalmo:R euela oculos meos: & cofyderabo mirabilia de lege tua. Nungd de bubus cura eft deo? Vtíq; non. Multo magis de decore bouis;aríctis δὲ hírcorü δὲ armo dextro, pectufculo δὲ uétre quo ftercora dícerunt':quone duo ín efum accipiunt facerdotes: tertii Phínees meretur in prxmiá De uictimis falutaribus, adeps d pe&?obuoluit,& pinnula iecorís offerü£(up altateiipm uero pect? δὲ brachíü dextrii, dant Aaron& filijs eius lecitimü fempiternü a filijs ifrael.Senfus ín cordeeft;habitaculá cordis in pectore.Q urit ubi fit aniz principale. Ρ]ατο.ίη cerebro, Chriftus monftrat ín corde. Bcatí müdo corde, qm ipfi deü uidebüt:Et,de corde procedit cogítatióes male: Et,quid cogitatis ne quán cordibus ueftris: Voluptas& cócupifcétía,iuxta eos quí de phyficis difputát;confiftít im iecore.Huíus pinnuláin diuerfa uolitanté& per oculorü feneftras erumpenté foras, offerüt(4 cerdotes deo:ut poftéi opere dixerint deo;holocauftü tuü píngue fiat:& cocupifcentiá libidinis femínaríü.ieni fpüs concremaueríntmereant acipere praemíü pectus δὲ brachiü. In pectore, mundas cogitationes /leoís notícíá,dogmatü uerítaté.In brachío,bona opera δὲ puenam cótra diaboli δὲ armatá manü:ut quod mente cócepetínt,exéplo probét. efus em ccepit facere δὲ do» cere Ipfam quoq; pectufculà appellat ἐπίθεμα αἱ eft additamenti fiue precipaum δὲ eeregíam: nawntenupha quíppe hocmaeís fonat.Ex quo intelligimus íuxta illud Malachix:Labía facer ' dotis cuftodiüt fciíentía,& legé reqtütex ore ei?:precipuá debere efle ín facerdotib? legis doctri mec notíca:& addítaméto eratiz fpüalis.talé uirü inftitui;q poffit cotradicétib?refiftere:& ni; hil infe(iniftri habere opis.qd'ducatad tartarü:fed dextrü brachiü δὲ fepatüi.ut opa facerdotís coparatioe uírtutü eí?,a cüctis hoib? fepata fint.FIxc de uictimis& his qua offerüt ín altarí: δὲ facerdotib?dant a diio. Cxterü δὲ alía tría;exceptis primitijs hoftiarü& de príaato,& de macel lo publíco:ubi nó religio,fed uict? neceffitas éfacerdotib? mébra tríbuüt brachii maxilla,& ué tcr.De brachío, ἰᾶ dixím?. Maxilla elem erudiítüc fienificat,ut qd pectore cócipimus, ore manus. Véter receptaculü ciborüi;ín fcorto Madíanitide facerdotali pueione cofoffus,uniuer foshominü labores:smoméanea blandíméta oulz,ftercorís fine condénat: δὲ oftédit métibus Cofecratís deo,totü qd'currím?,qd fatagi m?,qd'uoram? in fecefTii pijci. Vnde Apis: Efcz(ingt) uentrí,& uenter efcísideus aüt δὲ hunc& illas deftruet.Et ecotratío de luxuriofis. quorum deus uenter eft:& eloría ín confufione eorum. Vítuli pulueré qué adorauerat Ifraelin contemptum fupftitionis in potum accepít populus,ut difcat conténere qd'in feceffum proijci uideat. Pracciy pitur facerdotibus.ne míniftraturi in templo.uinü& ficerá bibát;ne ebrietate δὲ crapula δὲ curís huius uítz przzcrauent corda eoríi:nec parté habeát in terra;nifi folum deii, ut nulla debilitate feenes fint: ne truncis auribus,[fo oculo, fímís naríibus,daudo pede.cutís colore mutato:qua: omnia referun£ ad aniz αἰτία, Volütas em ín hoíe,nó natura damnat. Sí qs efacerdotibus fe^ tníne fluxerítad facerdotale méfam phibe£ accedere: δὲ εεδιτατίο uidua cui? ο Sara defecerüt mulíebría, propter cotínentiá& caftítaté recipit ín domü patrís:& de tépli στατίο alitur. Q d' fi filios habuerit. reddit foboli fuzs,ut iuxta Apfm his miniftret; quz uere uíduz funt:& ut qux de facerdotalib? fuftétat cibis;nullius alteri? amore tenea£. Vícinus δὲ mercénari? exludunta couíuío facerdotüferuís, ciborá reliquia cocedüt. ἃ tüc reijciebant Phygelus& Hermogenes, δὲ recipiebat Onefimus.Prímitiz ciborü δὲ omniü frugi atq; pomorü offerunt antiftítizut ha bés uictü atqj ueftitü;abfq; ullo impediméto fecur? δὲ liber feruíat drio.Prímogenita müdorüt aníaliii accipit facerdotessimundom precía.Homiínü dq; prími partus redimunt: qa conditío una naícédi eft: preci equaliter offert, ficmoderatá& leue:ut nec diues intumefcat;nectenuis ts pragrauetur, Bo E RO that HIERONYMVS FABIOLAE C pragraucf. Edítui& ianitores accipiunt decimas:& rurfum decimas decimarit offeranr face, dotibus:tanto illis mínores,quáto ipfi maiores populo.Quadracinta octo ciuitates ad habítá. dum leuítis δὲ facerdotibus feparantur:fex urbes fucitíuorü trans Iordanem δὲ íntra Iordanem τ eliguntur:& finisexilij, mors pontificis eft, Vniuería quz feftinus fermo perftrínxit:t quorum pulíaui nec aperui facramenta, ad cunctos pertínent facerdotes.Pontifex autem quátis polleat príuilegis,dícam breuiter^ Caput(ínquit) fuum non difcooperict.Habet cídarim, δὲ nomen «εἰ portat in fronte: díademate ornatus eft regío.ad perfectam Chrifti uenit actatem, femper eíus eloría protegendus eft:& ueftimenta fua nó fcíndet,quía candída funt,quía impollutaga - agnum fequétía:& de attonfz ouís confecta uelleribus, Thamar αιτία pudicitía fcidit canica, Caiphas perdíto facerdotío,rupit publice ueftiméta, Super omnem animá,quz mortua eft no inoreditur. Vbícüq pecatü efb,& ín peccato mors;illuc pontifex non accedít. Anítma qua pec^ cauetít,ipfa moríctur.Quáuís ille fit díues,ciuís potés,& multitudine offerat uíctimará, ἢ mor tuus eft,non tangítura pontifice,non uídetur.Q uod fi reuíuifcít,& ad uocem faluatorís egredi tur de fepulchro δὲ fafcijs peccatorá folutus íncedit, íntrabítad cum pontífex:& ibi faciet man, fioné,& cá refurgéte prandebit,. Sup patre fuo& matre fua nó ínqnabít. Multa nos facerecogít affectus:& dü propinquitate refpicimus corporü,& corporís δὲ anímz: offendimus creatore, Quíamat patrem aut matrem fuper Chriftum,non eft eo díenus. Difcipulus ad fepulturá pa^ tris ire defyderans, faluatorís prohibetur imperío.Quantí monachorü dum patris matriícy mi ferentur,fuas anímas perdiderunt? Super patre& matre polluí nobís nó licet,quanto maoís fu per fratre, fororibus,confobrínis familia,feruulis? Genus regale δὲ facerdotale fumus. Illum at^ tendamus patrem qui nundj moríturaut quí pro nobís moritur:& quí ideo uíués mortuus eft, üt nos mortuos uíuificaret, Sí quíd habemus de Aegypto quod prínceps mundi fuum poffit agnofcere,tenétí Aeoyptía cum pallío relínquamus.Sindone opertus adolefcés,uínctum düm fequebatar:íncutríflet laqueos;nífi expeditus& nudus perfequentiii dedinaffet ímpetum,Red damus parentibus quz parentü funt; fi tamen uiuunt: fi feraientes diio filios fuos, praferri fibi gloríant. Etdefanctisnon egredíetur:& non polluet fanctificationé dei fui.Pro ociofo quoqs uerbo rationem reddíturi famus:& omne quod nó zdificat audientes,in petículum uertiturlo quentíum.Ego fi fecero.fi dixero quippíam,quod reprehenfione díenü eft:de fanatis ceredíorz & polluo uocabulü Chriftiín quo mihi blandioriquanto magis pontifex δὲ epifcopus, quem oportet efle fine crímíne:tantarücg uírtutii;ut femp moretur ín fandtís: δὲ paratus fit uictímas offerre pro populo.fequefter deí& hominum, δὲ carnes agni facro orc conficiens:quía fandtum oleum dei fui fup eum eft.Non egredíctur de fancto, ne ueftimentü quo índutus eft, polluat, Quotquot eii ín Chrifto baptícati fumus, Chriftà índuímus.Seruemus tunícá quá accepim?, fanctá cuftodíamus ín(ancto.Ille motanus habitator, qui de Hicrufalem defcendebat ín Hie richo ,nó príus uulneratus eft, c5 nudatus.Infunditur οἱ oleum,medicamentü lene,& mifericor día temperatá:& qa debuit neelicentía entire crucíatii, uíní aufterítate mordc£ ut per oleüad poenitentiá prouocetur,per uínum fentíat feuerítatem iudícantís. Vxorem uiroíne accipíet,ui duamautem δὲ eíectam& meretricem non acipíet:fed uiteinem de genere fuo,& non conta mínabít femen fium ín populo.Eco diis quí fanctifíco eum.Scío pontifícem cuí praxepta nüc dantur,a plzrífa; Οία intellioi: δὲ id quod dictü efLfup patre& matre non inquinabit: de uirgínali IVlariz partu edifferismultoqg facilior eft fap dno interpretatio, quí audit ín pfalmo: Τη es facerdosin atemnü fcdm ordínem Melchifedek.Et ín Zacharia: Audi Τρία facerdos ma gnei& cui fordida peccator noftrorü ueftimenta tollunt;t reci píat eloríam quá habuitapud patre príufcs müduseffet.. Sed neqs me uim facere fcriptura: putet, δὲ fíc amare Chriftü;uthí ftoría auferá ucrítat£ ínterpretabor ín tmébrís,qd' referat ad caput:íntellíoa de feruts, quodím plea£ ín ἀπο.Ο υᾶζρ eloría düi;eloría famulorü fit.Et ubicüc; opportunitas loci tulerit, ficde uero lumíne difputabo:ut deríaetur ad eos qbus Chriftus donauit,ut lumen fint.Pontifexifte qué Mofaícas fermo defcribitiniduà eiecta δὲ meretric£nó duxit uxoré, Vidua cft;cxi? maritus eft tmortu?.Eíecta,qux a marito uíuéte pijat.-Merctríx, quae multon:libidini patet.Sed accipiet ingtuxoréuiroíné& de genere fuo..Non alienigena,ne ín mala terra, ποδ femín à fomenta i ΕΤΗ. degenerent; τ: BR— au σωσὶ o-— πως, ν aAA Ὁ ^» ΞΟ Σ:-£x. ἘΞ τε DB VESTE SACERDOTALI: τ"$o. 29 A decenetent. No etetticem;qux ἀγα είς expofita eftamatoribus:No eiectatm, quzetíamprío^ tí coníugío índiema fuit. Non uiduam,ne príftinarum meminerit uoluptatum:fedillam anímá,—— quz no habet maculam,neq ruea qux ο Chtifto renata innouatur de die ín dié,de qua Ápo/ ftolusloquitur:Défpondiem uos uni uito,uíreinem caftam exhibere Chrifto, INolo difcipuld coníugem pontificis quíccg habere deuetere homíne.Si confurrexímus cii Chrifto, ea qua far fum funt fapíamus;praterítorum obliti futurorum auidi.Infelix Simon,quia poft baptifmum deantíquo mattímonio cogítabat,necád uiroínalem uenerat puritatem, Petri confortío indi, gnus fuit. Compulífti tne Fabiola litteristuis,ut de Aaron tibi facerdotio. fcriberé δὲ ueftimétís, Eco plus obtuli.ut decibis δὲ prímítijs facerdotum,& de obferuatione pontificis prafatiuncula ftruerem.Eoreffa de Sodomiís,& ad montana feftínàns,non uis habitare.ín parua urbe Segor. Tranfcendens profelytos, praterís Iíraelítas,dimittens leuiticum gradum, δὲ prapete penna tranfuolans facerdotes,ad pontificem uenís.Sed dá ueftes eius& rationale pectoris dilicenter inquiris,noftra tibí dífplicuere confortía. Et ta quide optato fruetis ocio:& iuxta Babylonem Bethlehemiítíca forfitan rura fafpíras.Nos ín Ephrata;tandem pace reddíta,uagientem de pra: fepí audimus infanté:& querimonias eius ac uioculas.ad tuas aures cupimus peraeníre.... Le; cimus ín Exodo.tabernaculum,menfam,candelabrum;altare,columnas, Γεπτοτία, cocum, byf/ t fum,híacynthum.;purpuratm,ex auro;argéto;are uafa díuerfa,tabernaculá díuifum ín tría,duoγῆς decím panes per fingulas hebdomadas menfz impofitos,in candelabro feptem lucernas, alta d te hoftijs holocauftifq; expofiítü, erateras.(cyphos,thutibula;phyalas,mortaríola paxillos,pel. les rabras,pilos caprarum δὲ ligna ímputribilía, Tanta δὲ talía offeruntur ín tabernaculo ἀεί: ut nullus defperet faluté;Alíus aurum fenfautn,alíus argentum xloquíj;alius-uocé arís exhibeat. ἷ Totus mundusin tabernaculi defaibítur facramento. Prímum& fecundum ueftibulum ον] nibus patet. Aqua ením& terra;cüctis mortalibus data funt.In fanctis uero fanctorum,quafi ad zthera δὲ ín ceclum, paucorum íntroítus& uolatus eft, Duodecim panes,duodecim menfià Mii fienificát cítculum,Septem lucernz, feptem errantía aftra demonftrant. Et ne longum fadam—«* m b(neq; em propofitum míhí nunceft de tabernaculo fcribere)ueniam ad facetdotalía ueftímenz ta:& antecj myfticam fcruter íntelligentíam,more Iudaico,qua: fcripta(unt fimpliciter expo^nat:ut poftcs ueftitumuiderís facerdotem.& oculís tuís omnis eius patuetít ornatus,tunc finr gulorum caufas,paríter exquiramus, Difcamusprimum comunes facerdotü ucftes atq; pon, tificum.Líneís feemínalibus quz ufq; ad genua δὲ poplítes ueniunt;uetenda celantur:& fupe tior parsfub umbilico uehementer aftríngítur:ut fí quando expediti mactantuictimas;tauros & arictestrahunt portantqy oneta,& in officio míniftrandí(unt,etíam filapfi fuerint;& fcemo; ta reuclauerínt;no pateat qd' opetti eft. Inde δὲ gradus altaris phibent fietíne inferior popur lus.afcendentíum uerenda cófpicíat, uocaturq; lingua Hebrza hocgenus ueftiméti“ο mi chenfe, Gitzce sse a noftrís foeminalia,uel er] ad genua pertíngétes, Refert Ιοίει E phus(nam atate eíus adhuc templum ftabat:& necdum Vefpafianus& Titus Hierefolymam| ns fübuerterant,& erat ipfe de genere facerdotali:multoq; plus intellicitur quod oculis uidetur cg| quod aure percípítur)hacfoemínalia debyffo retorta.ob fortitudinem folere contexi,& poftcag j p incífa fuerínt,acu confui. ING enim poffe ín tela huíufcemodi fieri.| Secunda ex lino tunica eft: U^ ποδήρῃρ, id efttalaris duplici findone,quá& ipfam Iofephus byffiná uocat, appellaturg; ΤΩΝ 1} chetonet.id εἴς χιτὼν, qd Hebrzo fermone ínlíneá uertit. Ε]ας πατεῖ corporí,& tà arcta eft & ftrictis manicis, ut nulla omnino ín uefte fit ruga:S ufq, ad crura defcédat. Volo pro ἱεσξτίᾳ facilitate abuti fermone uuloato.Solent militantes habere lineas.quas camifias uocát, fic aptas mébrís&aflgictas corporibus,ut expediti fint;uel ad curfum;uelad prelia, dítígere iacula, tene| re dypeüi;enfem librare,& quocücg neceffitas traxerít.Ereo& facerdotes paratí ín minifteríum dei,utuntur hac tuníca,ut habentes pulchritudinem ueftímentorum,nudorum celerítate difcur tant.| lertium genus eft ueftimentí;quod illi appellant eas. abanet, nos cingulá, uel baL, gi theii,uel conam poflumus dícere.Babyloníj nouo uocabulo ΑΔ hemeíanin uocant.Díuer W: fauocbulaponimus.ne quis erret ín nomíne.FHoc cingulum ín fimilitudiné pellis colubrí, qua exuit fenectutem: ficín rotundum textum eft: ut marfupium longius putes. Textum eft aute : 1t..EEB fabtegmü SATA QNEM dico T CL τοος disi HIERONYMVS FABIOLAE, 4 C fubteeminecoci, purpura;híacynthi;& ftamine byífino,ob decorem δὲ fortitudinem:atq/ ita polymita arte díftinctum, ut diuerfos flores ac gemmas artificis manu non textas, fed additag arbitreris. Líneam tunicam,de qua fupra díximus inter umbilícum δὲ pectus hoc ftríneunt bal theo,quí quatuor díeitorum habenslatítudínem,& ex una parte ad crura dependens, cam ad facríficiá curfii& expedítíone opus eftín leuum humerum retorquetur. Quartum genus eft 'ueftimenti, rotüdum pileolum, quale pictum in Vlyxeo cófi picímus quafi fphaza medía fit di, μία, δὲ parsuna ponat ín capítechoc Graeci δὲ noftri τιάφαρμιδημ galerá υοςᾶς Hebrxi ΤΩ -míznepheth:nó habet acumé in fümoó,nectotü ufq; ad comá caput tegít:fed tertíá part£a fron "teinopertárelinquítiatg íta in ocipítio αἰτία conftrítü efiut nó facile laba£ ex capite.Eft aát byffin&,& ficfabre opertum línteolo, ut nulla acus ucftigíaextrínfecus appareant.| Hís quaj "tüorueftimétis,id eft fceminalib?,tunica línea;cingulo,quod purpura,cocco,byflo,híacynthog; contexitur,& pileo,de quo nunc díxímus,tam facerdotes cg pontifices utuntur. Reliqua qua, tor propríe pontificum funt, quorum prímum cft mail 55 Ὦ id eft tuníca talarís, tota hiacyn 'thina,ex lateribus eiufdé coloris affutas habés manícas,& ín[προτίοτί parte qua collo indudi£ aperta.quod uulgo capítium uocant;orís firmiffimis ex fe textis,ne facile rüpantur.In extrema patteid eftad pedes.feptuaginta duo funt tíntínnabula, δὲ totidem mala punica, íj(dem con; texta coloribus ut fupra cingula. Inter duo tíntinnabula unum malum eft:ínter duo mala, unü tintínnabnlum,ut alterutrü fibi medía fint:caufaqp reddítur.Idcírco tintínnabula ueftí appofi/ tafunt,atcum íngredítur pontifex ín fancta fanctorum, totus uocalís incedat, ftatím mori, "turusfihocnon fecerit, Sextum eftueftímentum quod Hebraícalíngua dicitur ephod*&x,, Septuaginta ἐπομίδα, id eft fuperhumerale appellant. Aquila ἐπίρομμα, nos ephod fuo ponimus nomíne,Etubicunq; ín Exodo, fiue ín Leuitico fuperhumerale legitur, fciamus apud Hebrzos cphod appellari. Hoc autem effe pontificis ueftimentum, δὲ in quadam epiftola fcripfiffe me memini: δὲ omnis fcriptura teftatur facrum quiddam effe,& folis conueniens pontificibus.INec ftatim illud occurrat,quod Samuel qui leuíta fuit:(cribitur ín regnorii primo libro habuiffe xtatis adhuc parnulz ephod bad,íd eft faperhumerale lineum, cá Dauíd quoq: antearcam domini idem portaffe referatur, Aliud eft ein ex quatuor fupradi&tis coloribus, id eft híacyntho;byffo.cocco, purpura,& ex auro habere contextum:alíud ín fimilítudinem facer, dorm fimplex&lineum.Auri lamínz,id eft bracteae mira tenuitate tendütur,ex quíbus fecta " filatorquentur,cum fübteemíne tríum colorum,híacynthi;cocci purpurae, δὲ cum ftamine byf, fino:& efficitur palliolum mira pulchritudinis praftringens fulgore oculos in modum caracal latum:fed abfq; axcullis.Contra pectus nihil contextü cft:& locus futuro ratíonali derelictus, In utroq; humero habet fingulos lapides daufos& aftríctos auro;qui Hebraice dícütur.foom ὍηΨ ΑΒ Aquila δὲ Symmacho δὲ Theodotione onychíni,a Septuaginta fmaragdi tráfferunf. Yofephus.fardonicas uocat;cum Hebrao Aquilaq; confentíens,ut ucl colorem lapidum,ud ρα» tríam demonftraret. Et ín fingulis lapidibus fena patríarcharum nomina funt, quibus Ifracliti« tus populus díuiditur.In dextro humero,maíores filij Iacob:ín lxuo;mínores fcripti funtut po tifex ingrediens fancta fan&torum, nomína populi pro quo rogaturus eft domínüportetín humerís, Septímum ueftimentum eft menfura paruum.fed cunctis fupradictis facratíus.] tende quzfo anímü:ut qux dícitur intelligas. Hebraice uocatur hofen ye, Grace αἰϊε λόγιον, hos rationale pofTumus appellarc.utex ipfo ftatím nomíne fcías myftícum effe quod dicic. Pà nus éft breuis exauro δὲ quatuor textus coloribus,hoc eft íj(dé quibus& faphumerale;habens magnítudiné palmi per quadrum,& duplex;ne facile rumpat ,Intextí fant eir οἱ duodecim la^ pides mírz maenítudinís atcy ρτοσῆ per quatuor ordínes:íta ut in fingulís uerficalis terni lapi descollocen£.In primo ordine fardíus;topazius,(maragdus onítur. Sym machus di(fentít in fmaragdo.cerauníum pro eo tráfferens.In fecüdo CWr MER REO tertíolyi curi?,achates.amethyftus.In qtto chryfolitus.onychinus,berillus.Satííqy míror cur híacynthus ᾿ preciofiffimus lapis, ín hor numeronó ponatur:nifi forte ipfe eft alio nomíne lyncaríus. tans eosqui de lapidü fcrípfere naturís atqj eemmará, Lyncuríum inuenire nó potuí.In fnt lis lapidibus fecundum atates duodecim tribuum fculpta funt nomina.Hos lapídes in díade/ pu. 7 mate DB VESTE SACERDOTALI. Ἢ So. 26 hate principis Tyri;& in Apocalypfi Iohannis legimus,de quibus extruitar cceleftis Hierufa^ lé& fub hor nominibus δ΄ fpecie,uirtutà uel ordo ucl diuerfitas índícat.Per quatuor ratíona/ lis angulos, quatuor annli fiint αυτοί, habentes cótra fe ἐπ faperhumeralialios quatuor,at cum ην appofitü fuerit λόγιον in loco qué ínephod diximus derelicti;anulus ueníat contra annlum, δὲ TM mutuo fibi uitis copulent híacynthinis.Porro.ne magnitudo& pondus lapidü.cotexta ftami^ lis na rumperet, auro ligati funt atqp códlufinec fuffecit hocad firmítarénifi δὲ catenae ex auro fie div: té; quz ob pulchritudinem fiftulis aureis tegerentur,haberentcy δὲ ín rationali fupra duos ma a iores anulos, qui uncinis faperhumeralis auteís necterent,,& deorfum alios duossnam poft ter ὙἹ eum in fuperhumerali cótra pectus δὲ ftomachum, exutroq latere erant anulí aurei, qui cate TN níscum ratíonalís inferioribus anulis iungeban É:atq, ita fiebac.ut aftríngeret δὲ ταείδαϊο faperM. humerali,& fuperhumerale rationali,ut una textura cotra uidétibus putare£,^ Octaua eftla "ἊΝ minaaurea, id eft fis zaab amy ín qua fcriptum eft nomé dei Hebraicis quatuor litteris, iod d; nhe uaunhe, quod apud illos ineffabile nuncupatur.Flec fuper pileolum{πεῖ& cómune omníü facerdotü,ín pontifice plus additur,ut ín fronte μία híacynthina conftringa£, totamqg pontificis pulchritudin& dei uocabulü coronet& ptegat.Diídicimus qux uel cómunía cü facer" dotibus,ucl qux fpecialia pontificis ueftímenta fin:& fi canta difficultas fuit ín uafis fictilibus quanta maieftas erít ín thefauro;qui íntrínfecus latet? Dicamus ioítur príus quod ab Hebraeis accepimus: iuxta morem noftrü, fpiritualis poftea intelligentia ucla pandamus, Quatuor co loresad quatuor elementa referuntur:ex qbus uníuerfa fubfiftt Byffus terr deputatur, quia Y exterra gíeuítur.Purpura maríquía ex eius cochleolis tíngitur.Fliacynthus aeri. propter colo, tís fimilitudínem: Coccus igni δὲ ztheri, qui Hebraice v? fen appellatur: quod Aquila διάφα. "R B Symmachus fiéi«vop interpretatus eft. Pro cocco iuxta latínü eloquía;apud Hebraos to^ i laath zo 5n.id eft uermiculus fcribitur:& íuftá efTe cómemorant;ut pontifex creatoris,nó(οἱ dia pro Irael.fed δὲ pro uniuerfo mundo τοσο quidéex terra.& aqua& aere& ignemüdusifte ἡ ν cofiftit:& hzc elementa(int omniü. Vnde prímü ueftimentü lineum, terrá fignificat: fecundà Su híacynthíné,aerem ín colore demonftrans:quía de terrenís paulatim ad excelía fuftollimur:8 Sa ipfa ueftís híacynthínaa capite ufq ad talos ueniens,indícat aerem de codlís αἴας ad terram fw lini fun. Mala autem puníca δὲ tíntínnabula ín ínferioribus pofita.fuleura tonittuaq; demonftrát: ta fiueterrá δὲ aquá,& omniü elemento: ínter fe confonantiá:& fic fibi uniuerfa perplexa, ut ín 5 fingulis omnía reperíantur.Quod aüt fupradicti colores auro íntexti funt: id igni uolàt, xk.—quoduitalíscalor,& diuini fenfus prouidentia,uníaerfa penetret.Superhumerale δὲ duos lapi xit des.uel ímaragdínos, ucl onychinos,qui defuper funt,& utrq; humerü teoüt, duo hemifpha: m tía interpretant:quorü aliud fuper tertá,alíud fub terra fit:fiue folem δὲ lunam,qua defup ταν tilant,Z-onà illá qua facerdotis pectus artatur& línea tunica;id eft terra coftringit interprant oceani. Rationale in medio pofitü, terrá edifTerunt:que inftar punctilicet omía ín fe habeat: taméa cunctis uallatur elementis.Duodecím lapides,uel zodíacü ínterpretant círculü;uel duo decím menfes:& ín fingulis uerficulis, fingula aflionát εἔροτα,& hís ternos deputant menfes, INecalícui eétilis uideat expofitio.ING emn fi cceleftía& dei difpofitionéidolorü notinib?infa marunt:ídcirco dei eft neganda prouidentia, qua certa lege currít δὲ fertur, δὲ regit omnía. Nam & in lob,arcturü δὲ oríonem δὲ fva tmagoloth, hoceft zodíacü circulum δὲ caetera aftrorum notnína lecímus.nó quod eadéapud Hebrzxos uocabula fínt:fed quod nos nó poffutnus qua: dícuntur,nifi confuetis uocibus intelligere.Pulchre αὔτ hocipfutn quod ín medio eft, appellat rationale.Ratíone em cuncta funt plena,& terrena hatent cocleftibus,imo ratío terrenorum& temporum, glorís δὲ frígorís,& duplex inter utracg tempetíes,de coeli curfu& ratione defcédit, Vnde δὲ rationale cá ephod fortíus ftríngitur.Porro quod dicitur ín ipfo rationali δήλωσις effe δὲ wiltesid eft manifeftatio atq; doctrina ueluerítashocipfum fienifícatquod nüds ín dei ra tíone mendaciü fit:fed& ipfa ueritas multis fignis δὲ argumentis monflret homínibus,& παρ 'ad mortalesueníat. Vnde factá eftxut rationem folis δὲ lunzc δὲ anni δὲ menfiü δὲ temporum& horatü,tépeftatü quoq ferenitatis atq; uentorí& rerum omnium nofceremus,accipíientes ín/ fitamadeofapientíam,X ipfo habitatoreatq; doctore, domicilij fuí nobis& fabrícx fcíentíá de A AME EEE 2. monflüte M 3 Ι ro 1 4i Hi i E j Ϊ 1 Y 2 || ἢ E Ἡ | ἮΝ Ἢ 3 3 '. d πρ σα HIERONYMVS FABIOLAE. C móftáte Sup oia.ciddaris δὲ αἰτία híacynithina;ceclü móftrati& auri lamina qua in frontepsj^: tificis eft.infcriptác nomé deí;uniuerfa quz fubter funt; dei arbítrío gubernari. Idipfum egg puto füb alijs nomínibus&ín Cherubim δὲ quatuor animalibus fipurati: quz íta fibi pmíx;a fant δὲ harét, utínuno inueníant δὲ cactera:& quod ínftáter,& ante fe uadant,& no rcuertan£, Labunf em tépora,& prateríta relinquentíaad futura feftinát.Quod aüt femp in motu funr, illud fignificat qd& philofophi fufpicant,curtere πια! fuo ordine,& inceffabilíter uelut rota ín fuo axetorquetí: unde& rota ín rota,id eft tépus ín tépore:& ánus ín femetípm reuoluit:&g ipfzrotz eleuan£ ad«κε, δὲ fup cryftallü thronus ex fapphyro cft,& fup thronü fimilitudo fe. détis,cuius ínferíora ignea funt.fuperiora electrína:ut demoftret, qua inferiora funcione& pur gatíone indigere:qua furfum,ín coditionis fua puritate p(iftere.Et quomodo hícín habitu(4^ cerdotísauri lamína eft defuper:ita ín Ecechiele,clectrü ín pectore,& ín ucttíce colloca£.Iufti ergo erat(ficut fupra ex parte diximus)ut pontifex deí;creaturarüi omníüi typüí portans ínuefti bus fuis;indícaret cuncta índigere mifericordía deí:& εἴ factificaret ei,expiaretur uníuerfalis co ditio,ut non pro liberisac parentibus δὲ propinquis.fed pro cuncta creatura,& uoce& habitu precaret. Tetigitnus expofitioné Hebraicá;& infinità fenfuü fylu&alterí tépori referuátes, quadá fatur domus ftrauímus fundaméta.De feeminalibus líneís hocfolent dicere, ratío fe^ mínü δὲ generatíonis ad carné pertínens,terra per ea deputatur. Vnde& ad Adáloqui£ deus: ὁ Terra ος, δὲ ín terrá ibis.Caufafq; huíus reí,quomodo de patuulo femine δὲ fcediffimis initijs tantauel hominü uel diuerfarü rerum pulchritudo nafcatur effe obuolutas,& humanis. oculis non patere.Legímus in Leuítico,iuxta praceptá dei, Moyfen lauiffe Aaron δὲ filios eius:iam tunc purgationé mundi& rerü omni fanctitatébaptifmi facramenta fienabant.Non acipi unt ucftesnifi lotis prius fordibus:nec ornant ad facra,nííi ín Chrifto noui hotnínes renafcan, tur. Vínum em nouii.in nouís utribus mittitur. Quod ait Moyfes lauatlegis indiciá eft. Ha bent Moyfen δὲ prophetas.ipfosaudiant.Et ab Adam ufq; ad Moyfen ος peccauerunt, Praceptis dei lauandi fumus, δὲ cum paratí ad índumentü Chríftitunicas pellíceas depofuerimus, tuncínduemur uefte linea;nihil in fe mortís habente;fed tota candida:ut de baptífmo confar^ entes.cingamus lumbos ín uerítate,& tota priftinorü peccatorum turpítudo celetur. Vnde δὲ Dauid-Beat quorü remiffz funt iniquitates,& quorü tecta funt peccata; Poft foemínalia δὲ neam tunícá índuimur hiíacynthino ueftímento,& íncipimus de terrenís ad alta cófcédere.Hac ipfa hiacynthína tuníca,a Septuaginta ὑποδύτνς, id eft fubucula noiatur,&;ppríe pótificis eft, fi enificatc; rationé fublimiü nó patere oibus,fed maioribus atq; pfectis. Hác habuerüt Moyfes. & Aaron& pphetz,& o€s quibus dícit:In monté excelfum afcende tu; quí euangelicas Sion. INecfufficit nobís príon: ablutio peccatorü baptifmi eratia;doctrína fecretior,nifi habuerimus: & opa. Vnde iungit& ephod,id eft fuphumerale,quod rationali copula£:ut non fit laxi, neg: diffolutá.fed hzreant fibi ínuícé& auxilio fint, Ratio eter operibus,& opa rone índigentiut quod mente pcípímus,ope ppetremus.Duoqy lapides ín fuphumerali, ucl Chriftá figuificant & ecdefía duodecim apoftolomquí ad pdicationé miffi funt noia cótinentes:xuellittera& fpiriti,ín quibus cótínent legis uniuerfa myftería.In dextra fpüs,ín lua líttera eft. Per litteras ad uerba defcendímus,per uerba uenímus ad fenfum.Q uá pulcher οτάο, δὲ ex ipfo habitu, facra menta demonftrans.In humetís opera funt,ín pectore ratio. Vnde& pectufculá comedunt fa: cerdotes, Hoc αὔτ rationale duplex eft, apertá& abfcódit.fimplex δὲ myftícá, duodecim infe. lapides habens,& quatuor ordines,quos quatuor puto effe uírtutes,prudentiá fortítudiné, iu/ fticíá δι temperantiá,quz fibi hzrent inuícé& dá mutuo mifcent,duodenaríü efficiunt nume tí: ucl quatuoraníalía, qua ín Apocalypfi defcribunt plena oculis,& dni luce radátía munidà illuminát.In uno quatuor,& ín quatuor fingula. Vnde δὲ δέλωσις& ἀλήθεια, id eft manifeflatio uel doctrína δὲ uerítas ín pectore facerdotís eft. Cum em indutus quis fuerit uefte multiplici. cofequés efl;uerítaté quá corde retínet.fermone jpferre:& ob id in rationali ueritas eftid eftíci entía,ut nouerít quz docenda fint:& manifeftatio atq doctrína,ut poffit ínftruere alíos, quod mente cócepít. Vbi funt quí innocentíá facerdoti dícüt poffe fufficerez Vetus lex noua cógruit ídipm Moyfes qd' Apoftolus.Ille facerdotis fcientia; ornat in ueftibus: ifte Timotheü&:" : inr Y fa A tu Sitári: bin ui οὐ Aa" MP TM] (mgri j^ ΡΝ αν T nfl «ων jm 4 DE VESTE SACERDOTALI. T φο 27 .À inftuitdifiplinis: Sed& ipfe ueftimentorü ordo pcipuus.Legamus;Leuitici. N66 priusta^ tionale& fic faperhumerale,fed ante fuphumerale,& deinceps rationale.A mandatis tuis, inj quít.íntellexi:prius faciamus,& fic doceamus:ne doctrínze authoritas,caffis operibus deftruat. Hoceft quod in pphetalegimus:Semiínate uobis ín iufticía,S metite fructum uítazilluminate üobis lamen fcientíz.Primü feminate in íufticia;& fructá uit zcterns: metitezpoftea uobis fci tíam uendícate.INec ftatim abfoluta perfectio eft.fi quis fuperhumerale& rationale habeatni/ fi hzcipfa inter fe forti compagine folidentur,& fibijnuicé conexa(σε& operatio rationi, δὲ tatío operibus hazreat:& hís prdenebos dotum fequatur δὲ ueritas. Quatuor eleméta, de qbus fupra díximus,& duoslapides uel onychínos uel fnaragdinos:& gémas duodecim, qux ponunturín ratíonalífi effet tempus ut difcuteré fingulorü naturas δὲ caufas tibi exponeréz& quid unufquífq; ualeat:& quomodo uirtutibus fingulis coparen£::pleníus quafita demonftra/ rem.Sufficíat,quod δὲ fanétus papa Epiphanius egregiü fup hocuolumen edidítiquod fi lege ἐξ ioluerís,pleniffimà fcientia EO íam méfurá epiftol: excedere me intelligo:& ex^ cipientís ceras uídeo effe cópletas. Vnde ad reliqua tranfeo,ut tandé finiatur oratio, Lamina aurca rutilat ín fronte:nihil em nobis prodeft omniíü rerü eruditio,nifi dei fcientía coronemur. Líneis induimur,ornamur hiacynthinis facrato baltheo cingimur, dantur nobis opa, rationale in pectore poniturzaccipimus uerítatéprofert fermo doctrinátimperfecta fant uniuer(a, nifi τᾱ decoro currui dignus quatatur autíga,& füper creaturas creator ínfiftens,regat ipfe quz condi; dít.Quod olím in lamína monftrabatur.nuncin figno oftédítur crucis. Auro legís.fanguis euá eelij preciofior eft. T'unc figni iuxta Ecechíelís uocem gementibus figebatur in fronte:znüc por tantes crucédicímus:Sienatü eft fuper nos lumen uultus tui ἀῆς, ΒΙ5 ín Exodo legimus praci/ piente drio,& Moyfe iuffa faciente, octo ueftium eenera pontíficis.In Leuitico de feptem tanti B fcriptum eft:& refertur quomodo Moyfesfratté fnü Aaron illis índuerit:de folis foeminalibus nihil dicit:hac(ut arbítror)caufaxquod ad σεπίτα[ία noftra& uerenda, lex non míttit mani, fed ipfi fecretiora noftra δὲ cofufione dígna;tepere&uelate debemus, δὲ cofcientíam puritatis fc^ mínum,deo íudici referaare, De cxteris uírtutibus(uerbi eratía) fapientia fortitudine,iufticía, tempcrantía humilitate manfuetudine liberalitate, poffunt& alij iudicare:pudicitía folam no uít cofcienría,& humani oculi; huius rei certí iudices effe nó poffuntabfeg hís quí paffim in mo rem brutorá anímalíá libidini expofiti fant, Vnde& Apoftolus:Deuiteínibus(inquit) praxe ptum ἀπί non habeo: quafi Moyfes loquatur:foemínalibus ego non ueftío. nec ímpono alícué neceffitatéqui uult facerdos effe, ipfe fe ueftíat. O quátacuiroínes,& quátorü fperata pudicitia ín dic iudicij dehoneftabiturquantorii infamata pudicitia;a dco iudice coronabitur.Ipfi citur affumamus fceminalia, ipfi noftra uerenda operíamus, non quxramus alienos oculos.Ita te^ gantur genítalia,ut nullorá oculis pateant:ne quando intramus fancta fanctorü, fi qua appa: ruerítturpítudo.morte moríamur.Tam fermo finítur,& ad fuperíora retrahor. Táta debet effe fcientía& eruditio pontificis deí:ut δὲ ereffus eius δὲ motus δὲ uníuerfa uocalía fint. Veritatem mente cócípiat:& toto eam habitu refonet δὲ ornatu,ut quicquid agít.quicqd loquit fit doctri na populorá.Abfcy tíntinnabulís em diuerfis coloribus δὲ eemmis floribufcg uírtutü:nec fan-. ca íngredí pot,nec nomé antiftítís poffidere.FHixcad unà lucabratiüiculá cá íam funis foluere£: a littore,€ nautz crebríus indamarent,propero fermone dictaui,qux memoría tenere poterá: & qua díuturna ín rónalí pectorís mei lectíoe cogefferá:fatis intellicens magís me loquendi{πρ petu,cp iudicio fcribétís fluere,& more torrétis turbidü;pferre fermoné Fert ín índice Septimij Tertullíaniliber de Aaron ueftibus,qui ínterím ufq; ad hác ἀ{ξ 4 men eft repertus.Si a uobis ῬΡτοι celebiftaté urbis fuerit ínuentus,quafo ne meá ftillà illius lumíni cóparetis.INon ein ma gnorutm uirorum íngenijs.fed meis fum uiribus xftimandus.- Ple Marie:: dd PRÁEBCEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA;| Rawzzi Flamen Mofí.) Verba Pauli funt ex fecunda ad Corinthios epiftola cap.s.quibus fignifícat X Iudzos legem Mofaicam ad litteram ínterpretarí,ci ín ea mors fitin fpírítuali fenfu uita. Multo magís de íecore.) epeteda eft negatío,no e(t, alíoquin multomagís quadrabat, 3 multo mínus, Dorro de legibus Iudaícarü uictimagzJlegis inLeuitico. De uictimis falutarí ολα) bus.) Nam erantuíctímz pro peccatís,erant ὃ pacifice,(το ftercora dígerunt,) Nam quibufdam duo uentres funt, Et dígerütur pofuít,nó pro concoquunt,fed pro ictus ui do IN EPISTO.VSÓVE HODIE SCHOLIA,: pectus.) Adeps pinguedo eft concreta ex fanguíne concocto, Vnde quí fanguine carent,caref& adipe; Ea ffi duríor fuerít,& plufculü habuerit terrenae natura, febum,fea[σα uocatur,- Et pínnula íecínoris,). Habet ením hocextum promínentes ceu pínnulas,quas nonullí fibras uocant. Senfus ín corde.) Sen fus hocloco non fignificat,cum fenfum,cuíufmodi eftaudítus,aut uifus,fed ipfam mentem qua intelligi, inus,quam Grzeci uocant μοῦρ» Plato ín cerebro.) Plato ín T'ím eo, fummam anímz partem,quá ratíona. lem uocat,ín cerebro uclutí regem in arce collocat: undíq; fenfibus ceu fatellítibus ftípatam;pracípue ui fu& auditu. V ím irafcibilem ftatuit ín corde, uim concupifcibilem ín iecore, uelut ín ínfima corporís. parte. lecur ením infra ftomachum eft:& ftomacbus adharet uentrí. Caterum anímz principale,. Hieronymus Grace díxit magís djlatine. Nam{ΠῚ uocant τὸ Ἠεμονικὰρ, quod gubernet relíquas απί miuires& coherceat. V nde quod ratio eft ín homíne, id prínceps debereteffe inrepublíca,— Chriftus ín corde.) Fuit ín hacfententía Plíníus,íta fcríbens de corde.Príma domicilía intrafeatimza δν fanguíni prabet,finuofo fpecu,& ín magnis animalibus tríplici,in nullo no gemíno,ibí mens habitat,. Voluptas & cócupífcentía.) Opínor legendü uoluntas,nó uoluptas:ut intelligas eà uím,qua amamus atc odímus, appetímus ac refugímus: eam ín íecore conftítuunt,ín quo fanguínis eft oficína,& bilem habet ánexam uclut ígnículi, Indícant hoc à Pocta. Neq ein mihí cornea fibra eft. Et, Siccum iecur ardeat íra, Addit aüt iaxta eos q de phyficís dífputant, ppterea quod Chríftus hc quoq; pofuerítíncorde. Huiuspín pulam.) Voluntas homínís, quoniam uarías res appetít,ac ίαρς noxías,uolítare dicitur, Ac uoluntas tan dem erumpens per oculos, uelut auís ínclufa: tum euoflat, cutn[είς prodit. Nonnulli codíces habet uo lutante pro uolítante: nec mihi dífplícet ealectio, Volutat em anímus, cum huc& huc uoluítur.Q)uod autemait,hanc erüpere p oculos ueluti pfpectante e fencftra,hucrefpicít,quod Plíníus απο; prodidit, nufig animí manifeftíora ec indicía,d ín oculís,cüctis animantíb?,pfertíim homíníi.In hís moderatióís,de: métizmifericordizsodij,amoris,tríftícíz, latícieqp fignifícatio. Profecto,íngt,ín oculís anim? inhabitat, lenifpás.) INà ratíone Paulus fpírítü uocat, qd híc de díuíno fpá pot accipi. Appellat ἐπίθεμα.) Ερίσ thema lonat addítamentá fiue appofitíone,ab Ἐπθεῖμαι. Verü e Gracís uolumínib?apparet legendá ec pe cufculá Ἐπιθέμαἴος, i. additameti.Síc eim illa referüt ex authoritate Septuagínta, τὸ yov σνθύμιομ τοῦ ἐπιθεμά. τος, δὶ τὰ βφαχίομα τοῦ αφαιέματοο.(.ροςίουϊ ο addítionis,& brachíü ἱεραγαείδις,Ωτασί interptes ide putát ce ἐπίθεμα δὲ ἀφαίφεμα, id eft addítamétü& feparatione,nempe fructü facrorái,q feparat?cedebat ía cómodüfacerdotís. δίας pcipuü& egregii.) d magis exprímit Flebraíca uox quà Graeca ΤΩΝ ΕΕ dc priuato.)Hoc e nó de facríficío.Fortafle legedü eft ad hüc moda, Acre príuato,de macello publico trí buüt. Saccrdotali pugione cófoffus.) Phínees Fleaqari facerdotís fili? nepos Aaron,cofodit fimul e lebraü& fcortá Madianitíde pugione p genítalía trafacto,ficutilegís INüerorü cap.25. Stercorís fi» ne.) Quod hac oia uertant ín ftercus,hoc cft ín turpem& faedá fama, fiue quod ucluti ftercora uelit có ἐξοί. Quod fatagímus.) Hocrefert ad cos,q per mare,p terras, p faxa,p undas uolitant,ut fibí diuítías paret. Quart omníü finis eft ftercus.INà fatagere eft;ppríe cá difficultate ac moleftía qppíaagere. Vitu lí puluere.) Ita legís Exodi cap. 22. Airripienfcg uítulü qué fecerant, cóbuffít& cotríuit ufq; ad puluerem, qué fparfit ín aqua,& dedit ex eo potum filijs Ifrael. Debilítate fegnes.) Quuidà codices babebant ínfi^ gnes,uerü magis placet fegnes,ín quo uerbo eft allegoría litterze. Na debiles appellant,q mebro funt muti lo,utmanco. Lafo oculo.) Vtftrabíaaut líppí;aut lufcíofi.Ita Martíalis.Lumínelafus,—Cutís colore.) Quodaccidit í&erícis acleprofís.| Ad anímaeuítia referunt.) INe οὓς quídeadmíttunt ad facerdotí, quí infigni corporis uítío laborant,nifi numerent epifcopo.Et quod dolendü eft,multo maíor habet ho^ rum ratío,dg anímí uítiorá.Bibones,fcortatores,aleatores,& quí haec αἰτία uultu,cultu,ínceffu, totog; ha« bítuprz fe ferüt;paffím admíttüt.Ob claudicatiunculà míferandü magis dj malé,reijciunt.Neq; damno, quod reíjcíát. Neq, ein fine caufa inftítuít Anaftafíus pontifex Romanus,huíus nominís prímus, ne dau di,cací,mutili,in clerícorü ordíne reciperetur. V ídebat eim paffim,fi quos habebàtlíberos uítío corporís notabiles,hos Chrifto obtrudere:quos íntegros,eos cofccrare müdo,& principa aulis.Proínde dígnita^ ticofulens clerícor& Anaflafius,coftítutione oppofuít. Sed multomagis dehonefta£ ordo clerícorü uitae turpítudíne,dj corporis uítío. Hic ἰσίξ erat peipue uígilandü epífcopis.Deníg fi recípiedus eft qui uitio corporis arcebat,no ἐς admiíttendus eft gfquís numerat exacta pecunia: fammaá,quae αἰτία illus nó tollít, fed auaricíà alít epifcoporü, fcd quí uítíá corporís,egregijs animi uirtutíbus penfarít. Qua ποτε uíduz: funt.) Ita Paulus ín príore ad Tímotheü epíftola,uere utduas íntellieit,qua p aetate fimul& anímí ppo fit caftz fat,& cenfu pauperes:& ut hís alendís fufficíat ecclefia,uult alías excludi, quae uel nó egeát,uc indigna fint huíufmodí fubfidío. Onefímus.) Hunc feruá Philemonís, Paulus ad Chríftü couerterat Paulog feruierat ín uínculis.Itacg hácfümo ftudio Philemoni comedat,ín epiftola ad eá fcripta, alludcs 'ad illius nome,quod Grace fignificat utilis. Pulfauí,necaperui.) Pulfaui p metaphorà dixit leuiter att 'gí.Sacraméta díxit myftería,& fpírituale fenfum,nó qua uulgus facrameta uocat. Edítugdicunt.)Not ἐρῇ facerdotes,fed τεῆς facrarü cuftodía pracfecti, quos Giraecf uocat τροφάμτας, quod& ipi ueftanifiais cibís, Cídarím.) xifagíc,fiue xiracis Graece, regíü píleü eft. Díadema.) Et hoc Graecü cft Pfad yid E :amículá, quo caput regís oblígabat,a fiato, quod eftobuíncío, Vt deríuct ad eos.) Indicat tropologíe ratione, Cóiugem potificís.) Pontifice hícíntellige;ad que mox dícit illà cuolaffe prateritis omnibus; ING uís habítare ín par.) Hiftoría eft Genefís cap.19.Lot rogat ut fibi liceat fugere ín uicína cíuifatcim Scgor,quá paruá uocat:ut facílíus ímpetret,Et tame cande nó parua, ín qua feruàdus effet. Sodomà Oti cenes ínterpretat fpurcitià libidínis.Segor,matrímoniü. At Fabíola ad Chiiftáü pperabat,nó cogitás repetendo matrímonio. Ad tuas aurcs.) Tacíte ínuitat illaad cotuberníü Bethlehemítícd,dilcefferat eim illíncob íncurfum Barbarorü, ut anteteflatuseft,^ De ornatu facerdotalí.) Lege Exodi p : race, IN EPISTO.VSQVE HODIE SCHOLIA.$0. 28 Graece.)περισκελίς,ίά cft perífcelis. Ná hacuoce ufus eft ἃ Horatíus,a περὶ quod eft círca,& σκέλος crus, quod cruráü parte tegat, Quidá habet περισκελῆ,— od ero.) Id eft talarís,a τούς pés,&«io tollo,quod tolla turd ροιτίσαξ ad pedes. Quuale píctü ín Vlyffeo co.) Apparet Vlyffeü fuifle portíc,aut bafilic ficab j Vlyffe uocatá;ín qua díuerfa ueftímetorü formz fuerínt depíctz, propterea quod Periclope uxor Viyi; ΄ fis, hacarte fucrít nobilís,nempe texendarü ueftíü ὃν auleorü:fi tame híclocus uacat mendo.[να exepla/ tía quzdá pro Vlyffeo fcripti habebàt Culiffeo.Ett Vlyffea ciuítas Hifpanice,ab V lyffe, ut putt códita, ut teftat Strabo libro tertío,quo loco docet,uarijs ín regioib? Vly(fs res geftas depíctas fuíffe,ad quasap-. pulítfet... Mala puníca,) Eadem funt,qua uulgo granata uocant, Οἷς fírmiffímis,) Oras fímbrías uo cat. Septuagínta ἐπωμδα,) Ab ὦμος humerus,& tzifuper,coponít tejuíoíndumentü quo tegunt hu metí.Ita reftítuím?ex Graecanícís cometarijs,in qbus& teu iepínuenimus ín codé fenfu, Δαυίία ἔφιὰ μα ίας Ἐπέραμ κα.) Varie locas híc habebat deprauatus,uerü ex collatíioe Gracorü interpretü ,legendd: εἰϊιἐπώδυμα αν ἐπὶ fup,SCtovóserinduor. In modücaracallar.) Caracalla genus eft ueflis barbarícze, undenome ímperatorí Caracallz,ut in ipfius refert uíta.. Vel colorélap.u.p.) Nà Onychíni díctía co^ loreunguisqui Grace dicit onyx. Etfmaragdus,a lucído uírore ἀῑςίξ, μαίρω Graece luceo, addít e uelut ín σμικρὸς Ὁ μικρός, futuri uas inde deríuatíut uerbi μαράσω G σμαράσω, hínc nome uerbale σμάραγος,δό. addítioe 4 σμάραγδος, Ita Graeci etymologicü ín díctione σμάραγεϊ. Sardonyces aüt a patría díctze uident Hieronymo a Sardínía,cá Plíníus libro.s7.cap.7.palam autuniet díctas quafi Sarconyckas.INà cost Caro &)w£unguis,qd' uelutunguem hois carní ímpofitü repfentet;. Patríá de pattía.) Hacc uerba,de patría; nO uídeo qd ad rem ptíneat.. Síngulís uerficulís.) Verficulos féríem& ordíne uocat qd' uulgo depraua. teuocantlíneá feuregulà; Sardíus.) Hácípmopínor,qua Plinius Sardá uocat,teftatq; a Sardib?prímd repertà: quáuís Theophraftus Sardij metíone facíat. Apparet ex Plínío candídügeffe,"T'opacíusuírí? dis efttefte Plínío.) Ὁ υἱά dictam putant a Topacío ínfula rubrí marís,qua qm eft nebulofa, cái a naui» gátíbus fzpe quafita eet, hínc nomeaccepit.Nà rozétlínguaT roglodytarü quarere fignificat.'Sma: ragdus.) Et hzc gemma uíret,etiafiuaría funtgénera,^ Cerauníus.) Α colorefulmíneo nomen habet. Carbunculus.) Carbonís ardentis fiue it fpecíe eft. Vnde& Grace, ἄμθραξ flue ἀνθράκιομ,ία eft cat bo,fiuecarbüculus; Sapphírus.) Cadlí colore habet, Grací σάπφέρομ ποςᾶτ,— lafpis.) Flu'uaríus eft co lorfed pbatíffima,cuipurpureuseft Líguríus.) Haud dubi& eft,quínlynguríus firlegendá.Híerony» mus íngenue fatet fe gemma bancnó potuíffereperíre apud authores,quí de hís tradíderüt, necmírü eft hoiemtantütantulá tuffugiffe lapillá;cü alíquotíes no uídeamus ἃ íd ín quod íncurrímus. Quad; memá nít Lyngurij Theophraft? inlibello περὶ τῶμ λίθωρ, Gc hücfecutus Plinius libro trígefímo feptímo cap.4.. Hàc erit nafcí ex urína lyncísunde& nome habet.a/^£ anímaleft, oioc;urína.Ea Ῥείπιις cocrefcit ín gé τη. Sed inuidü anial ptínus egefta urínà terra operit, nepoffítab hoie ínuenírí,ad multa efficax medíca meta. V alere em ad elídedos ueficz calculos;& aduerfus morbü regi fi zeftct,aut ex uino bíbat, Nó efe di(fimilis ele&ro, fiue fuccíno. Nó em(οἱ attrahit feftucas& lignü,uem ferr, fi fit tenuius, Theophraft? huf'reicítat authore Díoclem. At Plínius neutri credít hac ade ín rez& negat ung hocnoie gémà uífam, Achates.) A Rlumine Siciliz iuxta qd" primüreperta eft;nome inuenit. ΕΕ huí?quog; uaría genera tradit Plinius,' Amethyftus.) Ab effectunomé habet.Obfíftít ebríetati(i geftetur,ut author eft Plutarchus; ἀκέθυσος ebrius& ἃ partícula príuatíua, Quac no credit Pliníus.Eft colore candorís purpureipellucentis, Principis T'yrí.) Apud Ecechíelem cap.28. Ob pulchritu.fift.) ἔσο pro fíftulisfibulís leeendum arbíá tror. Q)uatuorlítterís.) Vnde ἃ tetragrámaton uocatur apud Hebraos pro quo fcríbit alíquado ado naí, Sunt autem eíufmodilítterz,ut cohaerentes níhil(onent Y Y^ quod Graci ἄφρασοραρρεϊίαης, id eft ineffabile, Byffusterre dep.) Nábyffuslínicandídi(fími genuseft, Purpura marí.) Nam purpura pá fcis eft e cuíus fucco tíngít purpureus color.C) ue prímus ínuenit Hercules,canís pilís eo tinctís, cái pur^ pura deuora(fet, Híacynthus.) Eft ἃ floshuíus nomínis,& σέπια ob colotís fimilitudíne, ceruleus erri eftlapís,utflos. Coccus.) Vulgo granü uocatur& cft. Nà coccos Grace fignificat grani, hoc addit ar» dorecolorí, Díaphanon.) διάφαμομ a διαφαίνω,Ρε]]αοσης Πις tranflucens.| Symmacbus dviígowoy,ínt, eft.) Legendü arbitror διάβορομ.ΙΝᾶ huíus lapilli meminit Theophraftus.In quibufdà codícíbus no affcrá bít. WVermículus.) Híccolor eft nó anímal, Vnde uermiculata,rubro επ αι η color igní conuenit, ᾿ . Arctutü& orione.) Omníü aflrorü uocabula pene a gentilibus fabulís habet noia,ut Arcturus ab ur? fa traflata ín coelá, Oríon, Iuppiter, Mars,&c. Superuacuü fit híc origine fabularü repetere Atqs hís noib? alíquádo fingulas fígnificant ftellas, aliquádo coplures íüctas, Línca tenía.) Tanía Graca uox eft/figri ficat fímbríam feuuíttam... Aixoac.) A δηλόῳ, qd' eftdeclaro,fiue manífefto: αλήθφα uerítas.) ὀλιθέαμ intellígít ueri cognítione, Acci» comunícatíone& doctrína.— Senfuum fyluam.) Rudem matería,fyl, uam uocant, acnodum expolítam.Nà v matería cft,& materías latíni uocant arbores deftínatas σαν ist cijsfed nondum dolatas. A feptuágínta ὑπότιχος.) Ita quide habetur ín quibufdá codícibus, Forte le» 1 d gendü eft vzBí cop quod fubter tunicam fit.Id em fubucula dicítur,imo potíus ὑποδύτηο ιά quod ppemo i p dum ex epiftola ad Marcellam, cuíus ἐπίε(η, ΕρίΠοϊαγς offícía, collíeitur.]te ex Graecorü commentaríjs. "n. Excipientís ceras.) Excipere dícunt notarij,qui olím ín ceratis fcribebant tabulis,utlíceret delere fi qd perperam fcrípfi(fent. Díctat aute ís,quí fcribenda pronuncíat. Vnde colligimus hunclibrüab Híerony 3mo no fcriptum fuiffe,fed díctatum. Morte moríamur.) Hoc eim additur Exodí.2s.pracepto foemínaz lium,ac tegendorum pudendorü,ne íníquítatís reí moríantur,' V níuer(ía uocalía fint.) Atnunc uulgus facerdotü ad cztera mutí;nihil tínníunt,nifi de decímís accípíendis:& magna pars nihil ex iure pontificío didicit, nifi duplíces deberí decímas,pradíales,& perfonales.. T'ertullíani de Aaron.) Quin etía extant fuper hifce rebus alíquot homilie Orígenis;unde mutuatus eft platag; Hieronymus, ΕΕΕ 4. C HIERO. DARDANO ||: ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. Mui * Quedeterra pmitfionis leguntur ín facríslitterís,ca docet potiffimü ad allegoria pertitiere;cü tota Tu dior rcgío pet ῷ angufta fitambitu,tü multa loca,no fint occupata Iudas, duis recefeant in δε; ud." HIERONYMVS DARDANO. E b "τίς Dardane Chtíftianorü nobiliffime,& nobili Chriftíaniffime qua fitter, | rarepromiffíonis,quà Iudzi redeütes ex Acgypto poffederüt.cüi a maioribus eo; κ X25 I επ ίαπι fueritante poffeffa;ac proinde nó fit;pmiffa fed reddíta. His ením uerbis, Ὡς τ Litctís ít calce epiftolz tua Quod ínterrogás uideris illud fentíre,qd plurimis no; ftrorá placet, alíá repromiflionis terrá efTe quxrendá;de qua δὲ Dauid loqui£ in pfalmo: Cre; do uidere bona ἀπί ín terra uiuentiü, Et dris in euangelío:Beatí mites, quoniá ipfi poflidebung, tertá. τίῳ Dauíd,quádo hxc cátabat ín fpü.in terra repromíffioís erat:& no folà ín Iuda fü híbus moraba£.fed multará ín circuítunatíonü uictor extíterat,qua a torréte Acoyptí, quí eft. Rhínocorura;ufq;ad Euphraté fluuíü tédebát, dicés ín alíoloco:InIdumaaá extendá calamé τῇ meü:mihi alienigenae feruient. Οὐδ ergo fe credebataccípete,quod(ἃ uictoría poffidebarz Et ne forfitanlegentib?Iudzis ambiguü derelínquat;quac fit ílla terra;quá uídere cupíebat;ipfo fermone demonflrat dicés: Credo uidere bona dni ín terra uíaentía Ergo terra Iudzzquz illi us dítíonis erat,no(e uíuentiiid eft, Abrahá.Ifaac& Iacob;de quibus diis ín refürrectío] nís quzftione dicitiING eft deus mortuorü.fed uiuentíü:uene terra& regío mortuorü;de quib? log£ EcechielAnima quz peccaucritpfa moríctur:Et,nó mortuí laudabüt te diie.fed nos quí uimus benedicimus diio, ín refürrectíoe occurfüri fumus drio faluatorí,dícente apoftolozHoc ein dico uobis ín fermone drii,qm nos quí uiuimus,q relínquímur ín aduétu drii;nó pueniem? cos qui dormíetüt:de qbus& Hieremias loqui£:Derclinquétes te fup tetrá fcribétur. Quod Dauid pmittit:Credo uidere bona díiízad fpiritalé nos pfpicue trahit íntellioentíá.Qua: en bo ha rex alia reqrebar.aut d indigebat, q tátz potétíz fuít:ut partís p illi opibus,Solomon filius cíus(quo nullus ín orbe terrar ditior fuit kotentus effetzSed ín terra uíuentíá bona illa quare bat:qua necoculus uidít;necaurisaudiuit;necin cor hoís afcenderüt; qua: pparauít diis diligen tibus(ο. uod αὔτ ín euáoelío dícitur:Beati mítes,qm ipfi poffidebunt terrá: iuxta lítterà fibi uidetur effe contraria. INo er terra poffefio manfüeton: eft& mítíü qui fpe etía a parétibus derelicta perdát ppter manfuetudíné fed uirorü forti δὲ uíolentorü, qui funt ad bella prom ptíffimi.Deníqs δὲ ín pfalmo quadragefimo quarto, qui fub noie Solomonís ad Chrifti ecde/ fizzqy cius factamentü refertur fcribitur, Accingere gladio tuo fup foemur ταῦ potentiffimeSpe cie tua δὲ pulchritudine tua:íntende,pfperare& regna. Propter manfuetudine δὲ iuftícía S ueri taté, δὲ deducet te mirabiliter dextera tua. Híceftq δὲ ínalio pfalmo loquebatur: Meméto die: Dauid,& omnís máfüetudínis eíus.Et items A ffumens máfuetos diis. Et apertíus ín euágdlio: Difcite a me,quía hüilis fum δὲ máfuetus corde.In cuius εγρ&Moyfes omniii homínq erát fup terrá máfuetifTim? fcribitur. Fac eft ut diximus terta uiuentiü.ín qua fanctis uiris atqj má fuetis bona diii pparantur, quáante aduentü ín carne dii faluatorís,nec Abrahá;necTfaac nec Tacob.nec prophet, δὲ alij iufti uiri cofequí potuerunt.Deníq; δὲ Abraham(licet díuerfislods) cum Lagaro uídetur apud ínferos:& Iacobuir iuftus dicit: Lueens&gemens defcendamadi fernum.Saneuis Chrifti dauís paradifi eft. dicentis ad latroné:Hodiíe mecum erís ín paradifo, Ifta eft(ut dixímus)tetra uíuentíum, terra diuitíarum δὲ bono: ἀεί, πᾶ prímus Ada pdidit& fecandus Adam inuenít,imo ab illo perditá ifte reftituit, dicente Apoftolo: Regnauit mors ab Adam,ufq; ad Moyfcn:füb cuíus perfona lex intellioítur,in fimilitadíné praaricationis dà, quí eft forma futuri. Volumus fcire manifeftius qua fit πας terra. Legamus Malachíam:Beatos uos dícent oés dicit díis,quoníá erítís uos ín terra uoluptaría, quz fienificantíus eface appella ταῖς τέρπει, quam uel fancti defyderát, uel quac deo placeat.Efaías quoq, in hacc uerba confentit; dicens:Et erít uit abfcondens fermones fuos,& apparebit ín terra Sion, ficut fluuius glorioe fus in terra fitienti.Qua eft terra Sion,in qua apparebit fluuius gloriofus:Illa uidelícet,dequa idem Dauid ínalio píalmo canit: Gloríofa de te dicta funt ciuitas οί. Et iterum: Diligit dor mínus portas Síon fuper omnía tabernacula Iacob^ Nunquid iftas portas diligit deus, quas uidemus ín cineres, δὲ fauillas effe conuerfas? INon. dico prudentibus, fed εναν αἱ; quide ήγ.» i 1 ; DB TERRA REPROMISSIONIS,-$»^ A quidem hoc perfuaderi poteft. Ego arbitror& illud quod ín fexagefimo quatto pfalmole,. gimus:Vifitafti terrá,& inebriafti ed, multiplicafti, locupletare eà:Fluui? dei repletus eft aquís: pat cibum illorü;quoniá fic cft prxparatío eíus:fülcos eíus ínebria: multiplica eenímína il/ i us:in ftillicidijs eius kerabi£ eermínans:huicfenfai conuenire.Illa eir terra quotidie uifitatur a deo δὲ ínebría£, cunctifq; plena eft diuitijs.De hac fluuius egredit dei, dequo fcriptü eft: Fla minis ímpetus lactificat ciuítaté dei,qui& ín defcriptione templi Ecechícl myftíco fermone nat σαξτίῃ cuíusripis arbores funt ex utraqy parte per fingulos méfes nouís frugibPabüdantes.De quaterra& in Prouerbijsuit fcripfit fapiétiffimus:Qui operat terrà fuá.ímplebi panibus. Qd' fi de hacterra quá cernímus,& qua magísa peccatoribus poffidetur:de qua fcríptá eft: Maledi, ctaterra ín opibus tuís;aliqsintelligendü putat:refpódeat quo hacc poflit(tare fententía,g ope ratur terrá fuá, implebitur panibus, Quátí ei operátur terrá& exercent uomere: δὲ tamé mul εἰς impedíentibus caufís.ceeftate cóficiunt δὲ penuriaSed cófyderandü eft Ícciptura qd dicat: Quí operatur terrá fud; quz proprie íurís fui eft;de qua nácg eíjci poteft:fecundü qué fenfum & illud fcripta eft:Redemptío anima uíti,ppríz diuitia. Et hoc fecüdü litteram fentiri non po^ teft. Quáti ei alienis amicomq: redimuntur pecunijs?Huíus terrz cultores à ΝΟ Ἡ fant. ἷς qbus dicic: Vos eftís fal tertaEt ín alio loco:In patíentía ueftra poflidebítis anias ue/ firas:qrí unus uas electionis cófidentiffime loqueba£:Dei ei coopetatores fumus,deí aerícul ἢ tura; dei acdifícatio:& multa αἰία, μα ídcítco non replico, ne fenfum legentís uidear obtundere, & memoriz illius diffidere. Illud quocy follícita mente tractemus,& ícripturaram nos doceat authoritas, fanctos huius terra quà Iudai terrá repromiffióis autumát no habitatores effe, fcd: accolas atqy peregtínos. Ex iuftí uírílegimus pfona: Aduena fam cgo δὲ petegrínus, fícutoés patres mei.Qui cii díu ín terr huíus tenebrís uerfaretur, flebiliter ingemifcit& dícit: Heu me, quía peregrinatio mea prolongata eft; habitaui cái habitantibus cedar, multá íncola fuit anima mea. Vbícü cy auté habitator tertzlegitur,& príora;Stmedía δὲ extrema tractemus,& liquido Ícripturará poterit regula coprobari;femper habitatores tertz: peccatores appellari: de quibus in Apocalypfi Iohannis íllud exempli eft: Vac habitatoribus terrx. Abraham ad qué prímum facta eft repromiffio,dícente ἀπο ibi dabo terrá hanc& femíni tuo:iuxta Stephani ín Chri fto prímí martyrís concioné ne ueftigíü quidé pedís huíus terra dicitur accepífle.Ita enim(τί, ptum eft: Tunc egreffus deterra Chaldzorum habitauit ín Carr&:& inde poftig mortuus eft pater eíus;míerauít ín terráín qua uos nunc habítatís,& non dedit οἱ poffeffionéne ueftíoium quidé pedís quá reprotnifit dare οἱ ín poffeffionem δὲ femini eius poftea. Acne forfitan lecto». tís tacíta cogitatio trahat eum ad illam íntelligenti&ut quod non cft datü parenti, reddatur po fterís: uas electionisloquitur ad Hebraos:Fide qui uocatur Abraham,obediuit egredi ínlocü quéacceptutus erat ín pofleffionem:& egreffus eft nefciens quo íret.Fide peregrínatus eft in ter ta promíffionis quafi in aliena:ín tabernaculis habítás cum Ifaac, δὲ lacob,& coheredibus eiuf?. dem protniffionissexpectauit em fundamentum habenté cíuítaté: cuíus artífex δὲ creator deus eft. Et iter cü de Abel δὲ Enoch,INoeSaraq; dixiffet,intulit:Iuxta fidem mortui funt hí ores, non acceptis reprotníflionibus.fed procul eas uidentes δὲ falutantes& confítentes,quía peregri» ni& aduena erant fuper terram. Quí em hacc loquütur:oftendunt quod quxrát patríam:& fi quidem illius recordabantur,de qua cercffi erant:habebant tempus,ut reuerterentur: nunc πο ro melíoré defyderant;id eft ccclefté,Multifc; in medio fanttis cómemoratis,ad extremá intu» lit:Ec hi o&s teftímonium habentes ín fidesnon acceperunt repromíffionem,deo de nobis me/ lius quíd prouídente;ne fine nobis perfecti ferent. Acceffimus ein ad montem Sion& ciuitaté dei uiuentístlierufalé coclefté:& multorü mili angelorá frequentiá& ecdefiam prímitiuorü q fcripti funt in ccelis. INec me fugit, quod pfidia Indxon: hcteftímonia no fufcipíat,qua utíqs ueteris teftamenti authorítate firmata funt, Illud noftris dicendum eft: hanc epiftolam qua: infcribitur ad Hebrzos;non folum ab ecdefijs orientis, fed ab omnibus retro ecdefijs Gizcí fet monís fcriptoribus, quafi Pauli apoftoli fufcipi: licet ρ]αγίαρ eam uel Barnabae uel Clementis arbítrentur: δὲ níhil íntereffe, cuius fit: cum. ecclefiaftici αὐτί fit:& quotídie ecdefiarum lectío^ ne cclebretur.Quod fi eam latínorum confuetudo non. recipit ínter fcripturas anonias nec *^: eX s taecoru ^ dati i C pro T HIERONYMVS DARDANO. Gracotü quidé ecdefizc; A pocalypfim Iohannís eadé libertate fufcipiunt:& ramEnos utra; fü fcipimus:nequadj huíus téporis cofuctudiné fed ueterü fcriptorü authotítatem fequ entcs;qui pizrüq utriufay abutunc teftimonijs,nó ut ínterdum de apocryphis facere folent:quippe q& centilià lictcrarü raro utant cxemplis, fcd quafi canonicis, ecdefiafticís τ refp6deant mihí qui hácterrá(quz πᾶς nobís Chrifti paflióe δὲ refurrectione;terra repromí(lionis effecta eft)poffef fam putanta populo Judzxon ροζ reucrfus eft ex Acgypto;quantü poflederit: Vtíc; a Dan ufcqy Berfabee, qua: uix centum fexaginta mili, in longü fpatio tendit. Neg; em Dauid&So. lomon potentiflimnos reges,exceptis hís quos poft uictoria ín amícítía receperunt,plus tenuíffe Ícriptura teftat.Et hoc dico:xut taceá qug; Palatini ciuitates, Gagam;Afcaloné Geth, Acaró δὲ Acotü; Idumaos qq; a merídíana placa uix feptuagíntaqng; milibus,a^ Fiierofolyma fe paratos, Arabas δὲ Acarenos,quos nüc Satracenos uocantín uícínía urbis Hícrufalem.Pudet dicere latitudíné tertx repromiffionis ne ethnícis occafioné blafphemandi dediffe uideamur, Ab Ioppeufq; ad uiculü noftrü Bethlehem,quadragintafex milía fant: cui füccedit uaftiffima folitudo. plena ferociíá barbarord,de quibus dicitur: Cotra fadé omníü fratrü tuorü habitabis: δὲ quor facit Poeta zloquentiffimus mentioné Lateq; uagantes Barcxí;ab Barce oppido:qd' in folítudíne fitum eftiquos nunccorrupto fermone Afrí Darícianos uocant.Hi funt quí prolo corü dlítatibus,díuerfis nomínibus ap pellant ,& a Mauritanía per Aegyptü, Aphrícam,Palx ftínáqy& Phoenicé Coclen fyríà& Ofthohenem, Mefopotamiam,atqy Perfidé tendüt adadíam.Hac eft Τάσος tuarü longitudo δὲ latitudo terrará: ín hís eloríarís:fuper hís te per díuer, (s prouíncías ignorantibus íactitas.ad populum phaleras: ego te intus& in cute nouí, Quod fi obíecerís terrá repromi(Tionis díci,quacin Numerorü uolumíne contínet,a merídie maris fali narü p Sina& Cadefbarne, ufqj ad torrenté Acgyptísquí iuxta Rhínocorutá marí magno in« fluít:& ab occidéte ipfum mare Palzftínz, PhoenícesSyríz: Cocles,Cilicieq pertédi&;ab Aquí: lone Taur monté& Z ephyríá ufqy Hemath,qua appellat Epiphania Syría:ad oríentéucro per Antiochia, δὲ lacum Cenereth:qua nunc Tyberías αρρεῖίαέ& Iordané,qui mari influit fali πατῇ, quod nácmortuü dicit: trás ἰοτάαηξ αὔτ duan: fcmis tribuü poffeffio cft Rubé& Gad, δὲ dimídiz trib? Manaffe:Et ego fatebor hacc tibí repromiffa n6 tradita:fi obferuaffes mádata deí:& in peeptis illius ambulafíes.fi nó pro omnipotéte deo coluiffes Beclphegor,& Baal Beet ebub δὲ Chamos:quos quía ptulifti deo;oía qux tibi ραν fuerát pdídifti.Et mihi in euáge lio pmittát reena coelom:quac ínftrumétü uetus oino nó nominat.Sed fi nó fecero,qua peepra funt,nequad erít culpa ín pmittente;fed ín me quí pmiffum accipere non merui, Vbí em optio pponit ad elígendi.q oparí renuis.fruftra cupias quod jpmiffum eft. Lege librü Iofue& ludiεἴ:δζ quátís poffeffionü anguftijs fis coartatus intelliees.Quid díuerfarü urbi alienígenas οι metnoré quos populus Iudzorü nó quíuit expellere de urbibus& fedib?fuis,ca ipfa metropo^ lis tua príus Ieb?, poftca Salétertío Hierofolyma,& nüc Aelía,Iebufivos expellere nó ualucrit, fed máferít cà εἰσ ín fcandalà exemplüqg uicínorü:íntát ut ibí téplü tuü códitü fit.ubí arca Ot ne faerit Iebufzii,& ipfum templü feptuaginta milium latomorü δὲ octoginta milii uc&torá, hoceftcentá quínquaginta milii, exceptis ppofitís operi; pra multitudine habítantíü tec ἐπ cítcücifonz, ab ethnícís extructü fit. INec hoc dico in fugeillationé terra Tudxe,ut haretiaisfy« cophanta mentit:aut quo auferá hiftoria ucrítaté, qua fundamenti eft intelligenti fpiritalis fed ut decutíá fapciliá Iudzorá:qui γπασοσα anguftías,ecdefize latitudini pferunt.Si etm oci dentétátà fequüt lítterá,& nó fpm uíuificanté: oftédát terrá repromiflióis lacte& melle παπά! tem. Sín auté per tropolocíá dict putant pro rer omniü abundantia,S& nos terrà confeífio nís terráq uiuentitterrx uepríü pferemus,dicente do ad Moyfen de abicctioe Kraelís, δαί,; fumptione gentíá: Dimitte me,ut deleam populá iftum,& facíá te ín genté magnam. Et codé patre ad fili: Poftula a me,& dabo tíbi gentes haxredítaté ευᾶ& poflefTioné tuá terminos tet τα Etapertius per Efaíam:Parü tibi cfb,ut fis puer meus ad fufcitandas tribus Iacob.&(κεῖ relíquías Ifrael cógregandas. Dedi tein lucem cunctis centibus,ut fis faluator uníuerfac terras Ex quo perfpicue demonftratur,omniía illius populi ín umbra& typo€ imagine praceflille: fcripta autem effe pronobís,in quos fines fxcculí decurrerunt. Multa Iudae fcelera comitis TOt: ευ HIERONYMVS MARCELLAE,..$0. 30 "eunctis circa teferuifti nationibus.Ob quod fa&tüt Vtíc; propter idololatriam: Cá φ feruiffes crebro,mifertus tui eft deus:& mifit iudices& faluatores,quí tede famulatu Moabitará& Am - manítarü;Philiftijm quoq; δὲ díuerfarum eentíü liberarunt, INouiffime fub tegibus offendifti deü: δὲ omis tua puíncía, gente Dabylonia uaftante deleta eft.Per feptuagínta ános, tépli foli; tudo permáfit.A Cyro rege Perfarum eft laxata captiuitas.Efdras quoqj hoc δὲ INeetnías plenifIime referüt.Extructum eft templü fub Darío rege Perfarum atq; Medorum a Zorobabel |: filio Salathicl& Iefu filio Iofedech facerdote magno.Quz ρα fitis a. Medis, Aceyptijs,; Ma. s« donibufq; non enüero. INectibí adducam ín memoríá Antiochum Epiphané crudeliffimü X omniü tyrannorü,nec Gn. Pompeii Gabinii,Scaurá, Varü, Caffium,Sofíüq; replicabo;qui is- tuís urbibus& przcipue Hierofolymz infultauerc. Ad extremü fub Vefpafiano δὲ Tito urbs ln-capta;templüc fubuerfum eft. Deinde ciuitatis ufa; ad Hadríanü principem per quinquagín"»—«taánosmanfere relíquiz. Poft euerfionétépli paulominus p quadringentos ános,& urbis& Yu. templiruínz permanent, Ob quod tantum facinus: Certe no colis idola,fed etíam ferus Per^ 5^^-fisatg Romanis, δὲ captíuitatis preffus íugo, ignoras alienos deos.Quomodo dmétiffimus "y uondá deus qui náj tui oblitus eft:nuncper tanta fpatía temporü miferíjs tuisnon adducit, ntfoluat captiuitatem,& ut ueríus dicam,expectatum εί mittat antíchriftázOb quod ínquá : facinus:& tam execrabile fcelus auertít a te oculos fuos? Tenoras?Meméto uocis parétum tuo rü:Sanguis eius fupernos,& fuper filíos noftros:Et,uenite occidamus ei,& noftra erít hxredi/ tas:Et;non habemus regem, nifi Cxfarem.Habe quod elecifti: ufq; ad finem müdi feruiturus :€$ Cafarí.donecgentíü íntrocat plenitudo,& fic omnís Ifrael faluus βατ quí quondá erat im - capite,uertatur in caudam, Hactibi uir xloquentiffime ín duplícis prefecturz honore tranfaμὲ. ét, nuncín Chrifto honoratíor,tumultuaría& breui lucubratione díctauí,ne uiderer omníno . reticere, Eodé erm tépore, ímo eodé mihi díe,& litter tua reddita funt, δὲ mex expetitaut aut : tacendü fuerítaut íncompto zloquío refpódendü:quoz altem pudorísalterum charitatis eft. PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. ΞΞ Ξηνα fignifícantíus ἀἰοίευε τέμπη.) Tempe Grace dícitur loca amoena σταίας,, opacítate um ai brofa.frigore íucanda,uírentía fontíbus írrígua: qualía ueteres defcríbüt ínter montes Thef I er 4 faliz,Pelion&Olympum. ᾽ Ad populum Dhaleras.) Carmen eft Perfij. Cuius díctís Hiero m Ns nymus líbeter utít. Ad populü,id eft apud uulgus phaleras adhibe, Apud me fruftra fecerís,q "n tetotum nouí,X íntus δὲ ín cute,íd eft foris. Quod Palxftínz.) Qua Syría cotingít Arabes,Palaftínzge—^. m: uocat, Poft hanc ludza,& Coele,deínde Phoenice, Ἁγιίο Coeles.) Alíquando Sytía pro tota regíone, mi- uaríjs diftín&ta partíbus,aliquando pro una parteaccipitur, luxta Rhínocoruram.) Oppidum eftIdumez,cuíus etíam Plíníus meminít,. Ipfum mare.) Plíníus totá hoc mare teftaturappellatum fuiffe Phoe s- nícíum, quod ore Syrie mariítímz praíacet,nempe IdumzzeIudzz, deínde Phoeníce,— Antiochum Lu- Epiphanem.) Id eft illuftrem,íd ením fonat ἐπιφαρὲς Grace. De Antíocho legis ín libris Machabzortt; Y NecPompeíum.) Hifunt duces,a quíbus uexata fuít,& cladibus affecta Iudxorum regío, de quibus it- quipleníus uolet cognofcere,legat Egefippum,& Iofephum. T TEM.. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. ".- Docetquid fitínlíbro Regum prímo,Ephod bad,apud Hebrzos, quod quídam rídícule funt interpre yd. fatíi:&e quid teraphím, mo HIERONYMVS MARCELLAE. ση Diftolate officíü cft de refamiliari,aut de quotidíana couerfatione aliquid fcribere: ; δὲ quodammodo abfentes inter fe prafentes fierí.dum mutuo quíd;aut uelint, aut | geftum fit nücíant: lícet interdum confabulationistale conuíuiü,doctrínz quogs f 2| falecodiatur. Vcrü tu dum tota ín tractatibus ocuparis:nihil míhi fcribís,nifi qd* me torqueat,& fcrípruraslegere cópellat. Deníq; heri famofiffíma quaftione propofita poftu/ - lafti:ut quídfentitem ftatím refcriberem, Quali uero pharifzorum teneam cathedram,ut quo - tiecüiqs de uerbis Hebraicis iurgium eft,ego arbiter δὲ[είς fequefter expofcar.INó funt fuaues epulz;quz non placentam redolent:quas non condit Apicius,in quibus níhil de miagiftrorum huíus temporis, iure fuffumat. Sed quía uector δὲ internuncius fermonis noftri redire feftinat; tem grandem celeríus dicto cj debeo: lícet de fcripturís fanctís difputanti, non tam neceffa^ μία int uerba, cg fenfus. Quod fi xloquentíam quzrís, Demofthenes legendus, aut T ullíus eft: fi facramenta diuina, noftri codíces, quí de Flebrzo in latinum non bene refonant pen oi codices: μον lani pen pene qe TEE: er; uw HIERO. ΕΑΒΙΟΙ.ΑΕ᾽ C uidendi. In fronteepiftolz tus pofueras;quid fibi uelit, quod ín Regnorum libro primo fci; prum eft:Et Samael puer feruiebat ante confpectum domini, cínctus ephod bad,& diploi, dei habebat pufillam,quá fecerat εἰ mater fua:& afferebat εἰ de diebus ín díes;asm afcenderet cum uíro fuo factificare facrifícium dierum.Ttaqy quarís quid fit ephod bad,quo futurus pphe ta pracíngitur: utrum ne cona: an(ut quídam putant)thuribulum uel genus alíquod ueftimg, ti fit. Etfi ueftis,quomodo ca praxcingitur.Et poft ípfum ephod,quareadíunoitur οἱ bar. In fe, quentibus quoq leeiffe te fcribis. Venit homo deíad Eli;& dicit ei. Flzec dicit dris: Manifefte oftendime ad domuin patris tuí,ex omnibus tribubus Ifrael;cum effent ín terra Aegypti fer, utentes ín domo Pharaonis,& elegi domum patris ταί ex omnibus tribubus Ifrael mihi ín fa, tetdotiuin:ut afcenderent ad altare meum,& incenderent íncenfum,& portarét ephod: toti libri ordinem profecuta,etiam deillo loco exemplar fumpfifti,ín quo DoecIdutmaus iuffa τὸ» vis interfecit facerdotés.Et conuerfus(inquít fcriptura)Doec Syrus, mortificauit ipfe facerdotes díii:& occidit inrilla die trecentos σας uiros:fiue(ut ín Hebraco legítur)octoginta quínqyories qui portabát ephod:& Nob cíuítatem facerdotü, occidit in ore οἰααή-α uiro ufq; ad mulíeré: ab ínfante;ufq: ad nutríentem,X uitultim δὲ afinum δὲ ouem ín ore gladij.Et faluatus eft anus filius Achimelech filij Achitob,& nomé οἱ Abiathar,& fugit poft Dauid.INon me teneoquín problematis ordínem refponfione praueníam, Vbí nunclegímus,& omnes portantes ephod barztHoc quare íta díxerím,in fequentibus difces.Illud quoq; quod fequitur addidifti:Etfaatü eft.cü fugeret Abíathar filius&chímelech ad Dauid,& ipfe cam Dauid defcendit ín Cala ha^ bens ephod ín manu fua:& renunciatum eft Saulquía uenit Dauid ín Czila:ubí cum regis ad uentus& cíuitatis timeret obfidio,dixit Dauid ad Abiathar:Defer ephod ἀπί. Hacc funt que derégnorum libro excerpta proponens,ad uolumen Iudicum tranfcendifti, ín quo Michade monte Ephraim fcribitur millecentü argenti fidos matri quos illa nouerat reddidifTe;itag;(αι ptile inde feciffe δὲ coflatile.Et addis hac poft modicum uocari ephod& theraphim,ci urícyfi gonafitaut ucftiméti genus fculptile atq; conflatile effenon poflit, Aenofco erroré pene om^ níum latínorum:putantíum ephod& theraphim,qua poftea nomínátur,de hoc argéto quod Micha matri dederat fuiffe conflata, cum fcriptura fic referat. Et accepit mater eius, haud di» bium.quín Michz;argentuto,& dedit illud coflatori,& fecit illud fculptile;ata conflatile quod fuitín domo Miídiz, δὲ uir Micha δὲ domus eíus(οί, δζ fecit ephod δὲ theraphim, δὲ impleuit inanum uníus de filijs fuis.& factus eftei in facerdotem,Si autem putas ea qux fuperiusappd lata funt fculptile atq; conflatile;ephod& theraphím deinceps nominari;difce efe nó cadem, Siquidem poftmatrís idoli, quod dicitur fculptile ατα conflatile, fecit Micha ephod δὲ thea; phím ficut ex confequentibus approbatur.Et ref, darn quínq; uírí qui abierant confydera te terrá: δὲ dixerunt ad fratres fuos: Ecce noftís quía eft ín domibus iftis ephod& theraphim & fculptile atq; coflatile. Et poft multa quz ín medio prxtermififti:Et afcenderüt(inquit)gng: uiri,& illuc irruerunt, fumpferunr fculptile atq; conflatile,eephod δὲ theraphim.Et fexcenti αἱ, ri qui cincti erant uafis bellicis;inereffi funt domum Micha,& fumpferunt fculptile atq; confla tileephod δὲ theraphím. Coarguuntur eorum opíniones;qui ut indiffolubilem facerent qui, ftionem,ephodareenteü putauerunt.Illud breuiter attende;quod nun nifi ín facerdotiono minec. Nam ὃς Samuel qui illo cinctus refert leuítes fuít,& facerdotes INob bad, id eft dignita tís fuz infigne portabant.Et(quod ínlatínis codicibus nó habet)quádo Dauid fugiensa Saul uenitad Achimelech,& gladium poftulauít dicens: V ide fi ἐξ ad manum tuam lancea δὲ gla , díus,quoníam cladíum meum,&uafa mea non füftuli in manu mea: refpondenfq; facerdos dixit: Ecce gladius Golíath alienigenz, qué percuffifti ín ualle T'erebínthi,& hic nuolutus eft ueftimento poft ephod ín facrarío.utícg ephod conditum feruabatur. Hoc quoq; quod nunc pofuímus ubi fcalptile& conflatile legitur:licet idolum fit:tamen quía per errorem relígío puta batur, ad uenerationem cíus, ficut ad deí myfteríum, ephod δὲ theraphim infigne conficitur: Theraphím quid fit, fifpatium dictádi faerít;profequemur.| Nuncinterim de Ephod.ut ee pimusexplicandum eft. In Exodo ubí Moyfi praxipitur,ut facerdotalía iubeat fieri ueftimen! taipoft cxtera legitur: Et haz ftola: quas facíát;pectorale,& fuperhücrale δὲ tunicas κοσυμβόϊας δὲ H| cíddarím didatim& cinctorium; Vbi autem nos pofuímus fuperhumeralein Graco ἐπομίδα Septua^—^; ginta interpretes tranftulerunt, quod fcilicet fuper humeros íftiufmodi ueniat ucftitnen^ tum, Deínde íungítur:Et hí accipient aurum δὲ híacynthum δὲ coccum& purpuram& byffuas, δὲ facient fuperhumerale de byfTo torta.opus textile uaria. Quid plura? 1 otus Exodi liber hae ueftíum plenus eft fpecie.Nam δὲ ín fine eiufdem uoluminis fcribitur:Et fecit omnís fapiensín UN operibus ftolas fanctorum,quz fant Aaron facerdotis,ficut domínus praxcepit Moyfi. Et fece; i τας(uphumerale de auro δὲ híacyntho& purpura δὲ cocco δὲ Ὀγί[ο retorta.Sed quía in Exodo ti hocgenus ueftímenti pracípitur tantum ut fiat;& poftea factum refertur,non taméeo Aaron lis ueftitur:in Leuítíco quomodo facerdotalibus ueftimentis indutus fuerit, explicat, Et applicuit Moyfes Aaron δὲ filios eius,& lauít eos aqua,& ueftíuit eum tuníca,& cínxít eum gona& πε «αἷς eum vzod vii», quod nos fubtunicalem,fíue tunícam,qua fubtus ueftitus eft poffumus inter lis pretari.Et impofuit ei fuperhumerale(inquit)& cínxit eum fecandutm facturá fuperhumeralís, ἐς δὲ coftrínxit eam ín ipfo, Vídes ítacg hoc Aaron fuphumerali cingi,quomodo Samuel ephod " bad illo;nefcío quo.cíngebatut.Sed ne telongius traham,hanc habe fententíá. Vbícüq; in Se^ M ptuagínta ínterptibus, hoc eft ín codicibus nofttís ἐπομῖς, ία eft fuphumerale legit, in Flebrzo " fcripti eft ephod. Q d'quarealibí ínterptari uoluerint,& alibi ininterptatü reliquerint, nó eft mei íudicijcii hocípm in pluribus fecerint:ut quz alibi alíter atqy aliter exprefferant:nouiffime ! tráflationis uarietate affari, ipa Hebraza uerba pofuerint.Agla aüt id quod ílliia.no» dixerüt, m ἐπέραμμα δὲ ἐπένδυμα dixit;quod fcilicet tunica eft,& quod Hebrao fermone uocatur 55 mail fupetiorem tunicam, ἔρδυμα uero;id efttsojusquod Hebraice dicitur ephod,cum fuperíus pal lium fignificet:quo tota facerdotalís protegatur ambitio. Quarras forfitain,fi ephod facerdotale it pallium:quare ín quibufdam locis addatur bar. Audiens bar,rífiim tenere non poflum. IN3 cum apud Hebrzos dicatur bad.ipfos quoq; Septuagínta interpretes fic tranftuliffe manifeftü fit:ut pro bad bar fcriberetur, error obtinuit. Ἢ Bad autem Hebraica lingua linum dicitur:: licet linum nea piftha fienificantius exprímatur.Denig; ubi nos legimus, faceís foemora i le lineum: ut operiant carnis turpitudínes,a lumbis ufq; ad crura eorumiin Hebrzo pro lineo bad ponítur.Qua fpecie uir quog; ille quí Danieli monftratur, indutus eft: Et extuli oculos me: os,& uidi:& ecce uír unus ueftitus eft baddím,quo plurali numero ueftes línez nuncupantur, M Propterea autem Samuel& octogínta quíng; uiri facerdotes, ephod lined portaffe referunt? | quoníam facerdos magnus folus habebat licentiam ephod,non lineo ueftiendimuerum(ut fcri/ ptura cómemorat)auro,híacyntho,purpura;cocco)byífoq; contexto,(στο habebant ephod, non ílla uarietate diftinctum,& duodecim lapidibus ornatum;qui ín humero utro; refidebátz s fed lineam& fimplex,&toto candore puriffimü.^ Verum quía fupra promiferam,me fi ρα a cium díctádi fuiffe:de theraphím απο; breuiter differturum:nec quifcg interim interpellator aduenít:Scito theraphím ab Aquila μορφώματα interpretarí;quas nos figurasfiue figurationes poffümus dícere. INamín eo loco.quando Saul mifit nuncios, ut acciperent Dauid:& refpon^ T derunt uexarí illum orauíter, mifit rurfum dicens:Afferte illum ín lecto ad met occídam il/ lum:& uenerunt nunaij,& ecce cenotaphía ín lecto:pro cenotaphijs,in Eebrzo theraphim; id eft μοςφώμαια pofita funt:& non decor caprarum,ut noftri codíces habent,fed puluillus de ca^ prarum pelle confutus, qui intonfis pilis, caput ínuoluti ín lectulo hominis mentiretur. Vr aw tem utríufq; fermonís ucríratem paríter explicem, ín Ofee comminatur deus fe a populo. fornícante omnem eratíam ablaturum,dicens:quod diebus multis fedebunr filij Ifrael fine re ce δὲ ptíncipe.fine facrificio.fine altarí,& fine facerdorío δὲ manifeftationibus.Pro facerdotio& manifeftatienibus ín Hebrazo οἰ πε ephod,& fine theraphím,ficut heodotíon δὲ Symma^ chus tráftulerunt. Ex quo íntellioímus ín ephod,iuxta Septuagínta quog qui fenfum magis, ἐβ uerba ínterpretatí funt, facerdotíum interpretari. In| heraphim uero, id eft, figurationi^ bus ucl figuris, uaría opera, qux theraphím nocantur intelliet, Nam δὲ ín Exodo cxtetifqg locis, ubí defcribuntur ueftes plutmariaaxte contextz, opus Cherubim,íd eft uaríá atq depir tum efTe factü defcribituriíta tamen, ut μα litteram Cherubim non habeat: quía ubícungg τῇ haclittera(cribítur.animalia maois G opera fienificat.Iuxta icitur hücfenfum δὲ Micha cà i. 9 id Ῥ FFF μεῆς 3 M Ἷ E an 3] HIERONYMVS MARCELLAE. C ueftefacetdotalicetera quoqj qua ad facerdotalia pertínent ornamenta, per theraphim[ρα fe monftratur.Quá ucllem nunctibi omnem babítum facerdotalem exponere, δὲ per fineulas. ucftium fpecies, diuina oftendete facramenta, Verum quía ín hoc ipfo breuitatem cpiftolz ex, ceffimus,& Iofephus ac Philo υίτί doctíffimi Iudzorum, multíqy de noftrís id latiflime profe: . cutífuntquorí,ut aiunt,uoce audies me.Quae de catero uclíspracfens percontator prafentemg. üt fi quid forte nefcimus,fine tefte fine iudice in fida aure moriatur. INos(ut fcís)Hebrzorum[e &ione dctentí;in latina língua rubiginem obduximus,intantum, ut loquentibus quoq; nobis ftrídor quidamnon latinus ínterftrepat. Vnde iegnofce aríditatí:& fi imperitus fum(nquítfery inone Apoftolus:fed non fcientia.Illiutrüq; non deerat,& unum humiliter renucbat. Nobis μετα; deeft, quía& quod puetí plaufibile habueramus atmífimus,nec fcientía quá uolebamug confecuti fumus, iuxta. Aefopici canísfabulam,dum magna fectamur,etíam minora perdétes, PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA, νι (η funt fuauces οραΐα.) Locus hícín omnibus ferme codícibus uaríe deprauatus habebat, 2 Quidam ita fcriptum habebant:Q)uz no placent ac redolent. Mihí conferentí ueterum ex emplaríum ueftigía,uidetur íta legendi, Non funtfuaues epula,quax non placentà redolet, Ἢ quas non condijt Apitíus, ín quíbus nihil de magiflrorum huius temporís íure fuffumat; Placenta cíbígenus εἰ οἰ πα in delítijs habitum. Apitius dílígentía rei culínaríz,nobilitate sextant ἃ commentarij nonnullí,de coquedis& condíendis cibís.Hlunc Pliníus αἰΗθίανα nepotü eurgíte uocat. Memínít huíus& Iuuenalís, Qm ígítur paulo fupetíus coparauit colloquíii quod pet epiftolas fit conuiuío:nunc memor metaphora, uocat lectorem faftidiofum conuíuam, cuíus palato níhilfapiat,nifi uehementer exquifitum,ac uarijs xloquentío condímentis edulcatum, Nam res ipfaue; lutí cíbus efttornamenta dícendí, condímentum,| Non benerefonant.) Híc apte refonant,tand reper, cuffu,fon& ín alíalinguareddant, Et Samuelpuer.) Híc locus eft prímo R egum libro capite fccundo; Quare adíungítur ei Bar.) δίς ením ílla pererrorem propofucrat,cum utícg bad, non bar fit legendi, . Doech Idumzus.) Doech Grací per κ fcribunt,Hlebrzi per g. Ceterum hiftoría habetur prímo Regi libro, capite.21.&2.22. Ephodbar.) Rurfum irrídet índoctam lectíone, cá bar ín hís locís quos cítauít, hufd inucníat apud Flebrzos,necapud greed ephod bad,fiue ephodlíneo,"Trafcendifti.) Αρα te,quoníà prapoftero uolumínü ordíne. ΓχιαξαΏέοαρ.7. Sacerdotes nobat,) Exíftimo legendum, facerdotes No, bad.Nam Hebrazís No uocatur ea facerdotum cíuítas, Nífi mauís[ος Noba, ut pro íd eft/legas,id,omiíffo uerbo. Pe&torale& fuperhu.) Pectorale,quod Graci uocant«eisitiopfup^ bumerale,ereaidefiue ἱπωμίδιος— Ettunícas κοσμήτας.)ΕΧ ueftígijs exeplaríü dephedim? κοσυμβότας, cofymbos em fiue cofymbe genus eft ueftímeti, Cu?memínit& Suídas,^ Etueftíuít οἵ ὑποδίτιμ) Qd latíni fübuculam uocant:nempe ueftem qua fubter tunícam utímur, Grací uocant ὑποδήτιῳ, quod fübter induatur. Aquilaautem,íd quod illi, 47:5» dixerunt.) Mírá dj híc locus fit deprauatus,ín omnibus ex emplaríbus, Arbitror autem legendum ad hunc modum,ne lectore tam díu torqueam dj ípfe tortus fuí? Aquíla autem, quod illí ἱμάτιον díxerunt&twipesusuosid eft ueftimetum δν fubterueftíimentum vua di xít; δρ vé wo, quod fub tuníca eft,& quod Hebrao fermone uocat maíl 95572 ἐπένδυμα, id eft fuperioré tunícam;:oze uero, quod Hebraice dícítarephod,cum fuperíus pallíum fignifícet&c.^ μοοφώμαται). Id eft figurationes,fíue formatíones,auerbo μορφόω,— Cenotaphía.) κενὸς ínanis, τάφος fepulchrum,unde xivorddra. dicuntur monumenta i flatuz reprelentantes ueluti fepultum,cum illic corpus íllius non adfit; cuíufmodi erat Achillí in Cheronefo.^ Quorum, utaíunt;uoce.) Hoc eft,illí pro me tíbi narrabuntiut cum dícimus falutabís illum meís uerbis. Prafens percontator prafentem.) Percontator híc uerbum eft,nonnomenuerbale, Síne tefte,fine iudice.) Legípoteft,G fine índíce, hoc eft fineco quí prodat quod díxerím.— luxta Aefopícicanís fabulam.) Extat apologus de cane,quí οῖ umbra uidiffetinaqua maíorem,dum ad eam díducto rítu ínhíat,hoc quoq; carníum,quod ore tenebat amifit, ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. .. Hiftoriam de iudício Solomonis,per allegoríam ínterpretatur.de eccleíía ex gentíbus congregata ἵγπασοσα ludaorum. SEQ VENTIS EPISTOLAE SCHOLIA, Carnís mentíturaffectus.) Mentiítur dixit pro imitatur,effingít,ac pra fc fert: díffímulás fe fcíre, quod fcicbat. Eleganter autem abufus eft hocuerbo. Iam fi quis malícíofc uclít ínterpretarí, queadmodum uí demus facere quofdam,nonne blafphemum fit dícere Chriftum mentírizEt tamen hoc píé díxit Hiero^ nymus, neg; uociferamur propofítíione malefonare.— Sape ftilumuertas íterum δι) Abufüs eft Hora tiano carmíne,' 2i HIERONYMVS RVFFINO. b) Vltum in utrág; partem crebro fama mentitur, δὲ tam de bonis mala, dj de malis ! bona, falfo ramore concelebrat. Vnde& ego gaudeo quidem fuper tcftímonio 4j erga me fanctitatís tux δὲ amore fancti prefbyteri Eufebij: nec dubíto quin m : publíce Ἢ|. HIBRO.RVFELDE IVDICIO SOLOMONIS:$0. 52 "DÀ"publicepradicetisfed tacita ueftrz prudentiz iudicium pertímefco.]taq; obfecro;ut πιδοίς mie ν᾽ míneritis meí,& dienü ueftra laude faciatis. Quod prímus ad officium prouocafti;& mihi(ἐρᾷ xin refcribendo partes datz funt;non uenit de íncuría ín amicos.fed de ignorantía. Sí eními fciflem,praoccupaffem fermonem tuum. Interpretatio iudicij Solomonis fapéríarcio dará : mulíerum meretrícam,quantum ad fimplícem hiftoriam pertínet;perfpicua efi:quod puer ati, Ἢ. norum duodecim contra atatís fuz menfuram de íntimo humanz naturz iudicarit affectu, ^—^ Vnde&admíratus eft δὲ pertímuitillum omnis Ifrael, quod fcilicet eum manifefta non fuge» tent,quí tam prudéer abícondita deprehendifTet.Quátü aütad typícos pertínet intellectus dí cente apoftolo:-Iccomnía in fiera contingebant illis(fcripta funt autem de nobís,ín quos fi nes fxculorum decurrerunt) quidam erzcorum autumant fuper fynagoga δὲ ecdefía fentien^ dum:& α illud tempus cuncta referenda,quando poft crucem δὲ refurrectionem;tam ín Ifrael ὅρ ingentium populo uerus Solomon.id eft pacificus regnare cceperit. Quod autem adulter & merettices.fynapoga δὲ ecdefia dican£ ín fcriprutis;nulla dubitatio eft, δὲ hoc príma fronte αἱ detur effe blafphemum.Caterum fi recarramus ad prophetas, Ο fee fcilicet quí accepít uxoré fornicaría,& cenerat filios fornicatiois, δὲ deinde adulteram:& ad Ecechiel qui Hierufalé,quafi . sneretrícé arguít, quod fecuta fitamatores fuos,& diuarícaucrit οί tráfeunti pedes,lupanarg: in loco celebri extruxerit:animaduertemus Chriftum, idcirco ueniffeut meretrices donaret ma trimonio,& de duobus gregibus unum ouile faceret:medíog; paríete deftructo,ín eafdem caulasoues prius morbidas congregaret. Hz fant dux uirgz^ qua iunguntur in Ecechíel,& de qui busper Z acharíam dominus refertEt affumpfi míhi duas uirgas,unam uocaui decorem,& al ᾿ teram uocaui funiculos,& paui gregem. Mulier quoq; illa meretrix in euangelío,qua: pedes Ie ' falachrymislauat.crine ἀοτοτρίε, δὲ cui peccata oia dimittunt, manifefte pineit ecdefiá de gen^ tibus congregatá. FIzcídcírco in príma fronte replicaui:ne cui uidea£ inconoru, fi fynagoca& ecdefía meretrices dicant: quanzuna Solomonis íudícío.filij poffeffióe donata eft, Prudzs qux rat auditor, quó meretrix fit ecdefía:quz non habet maculam,neq; rugamtTNon dicimus ecde ὦ fiam permanfiffe meretrícé, fed fuiffe. Nam&ín Simonis leprofi domo faluator faíbitur íniffe conuíuíum εστία; non quía leprofus erat eo tempore quo habebat hofpitem faluatorem,. fed quía leprofus ante fuerat. Matthzus quoq; in catalogo apoftolorum publicanus dicitur: non quo permanferít publicanus poftapoftolicam dignitatem, fed quía príus fuerit publica; nus:utubí faperabundauit peccatum fuperabundaret δὲ eratía. Símulqy confydera. quid dicat ecdefía cotra fynaeoeam calumníatricem:Eeo& mulier hzc habitabamus ín domo una. Poft tefurrectionem em domíni faluatorís,una de utrocy populo ecdefía congregata eft:& cj elegá ter:Peperí, inquít.apud eam ín cubículo.Ecclefía em degentibus;qux πὸ e d legé δὲ dpphetaspeperít ín domo fynagogz:nec coreffa eft de cubiculo.fed inereffa; Vnde dicit in Cá tícocantícorum:Introduxít me rex in cubiculum füum,Et iterum:Et quidénon fpernam te. ΔΙ m fumens íntroducam te ín domum matrís mez,& ín cabículum eíus qux me genuit. 1 ertía ait die:Poftcs ego peperi peperit δὲ ποδί confyderes Pilatum lauanté manus atq; dícenté£Mun dus ego fuma fanguine[με huíus: fi centurionem ante patibulum cófítentem: Vere hicerat filius dei:fí cos qui ante paffionetm per Philippum dominü uidere defyderant: haud ambices : prímam peperiffe eccefiam:& poftea natum populum Iudzorum.pro quo dominus precaba; it tur:Pater ígnofce eis.quod em faciuntnefciunt. Vnaq; die credidere tría milía:& alia díe quíngg milía, Et eramus fimul(multitudinis enim credentium erat cor unum,& anima unajnullufas alius ín domo nobifcum,exceptís nobis duabus,non blafphemantium Iudzorum, non centi» lium idolis Éraientíum.Mortuus eftautem filius mulíerís μαίας nocte.Dum em[οσο fequitur obferuantíam,& eratíz eudgelii, iugum Mofaicz doctrinae copulat.tenebraram errore cooper taeft.Oppreffitg;.eum mater fua dormiens, quz non poterat dicereiego dormío,& cor meum uigilat. Media nocte confurcens.tulit filium de latere ecdefiz: dormientis,& ín faim collocauit finum.Relege totam ad Galatas Apoftoli epiftolam,& anímaduertes quomodo βίος ecdefizz fuos facere fynagoga feftinet:& dicat Apoftolus:Filioli mei quos iterum parturío,donec Chriftus formetur ín uobis. Viuum tulít,no ut poffideret,fed ut occideret. Non em mom fecit: : FFF 4. fij | 3 HIBRO.RVEFLDE IVDICIO. SOLOMONIS. C fiijfed emule odio,&(aum mortuum pcr legís cerímonias in finum ἐς εἴα fuppofuit. Log," gum eft(i uclim fingula percurrere,quomodo per apoftolum Paulum,& ecdefiafticos αἰγὸς in fellexit ecdefia;non effe fuum filium;quí cenebatur in lege:& ín luce cognouctit;qué ín tencbris nonuidcbat.Inde iurgium ortum eft pra fente rege,altera dicente:filius tuus mortuus eft, megs αὐτό uíuit:altera ref, pondente,mentiris filius quippe meus uíuít,& filius tuus mortuus eft: at in hunc modum,contendebant coram rege. T'ücrex Solomon(qui manifefte faluator iibi (εκ 4 pfalmü feptuagefimü prímü,qui título Solomonís infcribitur: ubi nulla dubitatio eft; quín cuncta qua dicantur,nó Solomoní mortuo,fed Chrifti coueníant maícftati)fímulat igno rantíam,& humanos pro difpenfatíone carnis mentitur affe&tus:ficut ín alío loco: Vbi ροίαί, ftis Lacarum? Etad mulierem fluentem fanguine, quís me tetíoít? Gladiü poftulat, de qug dixerat: Nolite putare quod uenerím pacem mittere fuper terram:non ueni pacem rníttere, fed -"eladíum. Veni emi díuidere homínem contra patrcm fuum,& filíam contra matrem fuá, δὲ ny. tum contra focrum fuam:& inimici homínís dorneftíci eius: δὲ centat naturá naturae domínus, ατα fecandum utriufq; uoluntatem, uiuentem filium in legem eratíamqy díuidere:nó quod probet.fed quod ad arguendum calumníam fynaeoga;hoc uelle fe dicat.Illa qua nolebat ecde fia: filium ín gratia uíuere,nec per baptifmum liberarilibenter habet diuidi puerum:nonut pof fideat. fed ut interficiat. Ecclefia quac fcit fuum effe, libenter concedít armulz,dum uíuat faltem apud aduerfari&ne inter legé diuifus& gratíá.faluatorís mucrone feríatur. Vnde dicit Apoftoj lus:Ecce ego Paulus díco uobís.quod fi legé obferuatís, Chriftus uobís nihil prodeft, Hac füb alleeoríz nubilo dícta funt. Carerum optíme nouit prudentia tua,non eafdem effe regulasin Tropolocíx umbrís qu ín hiftoria: uerítate.Q uod ficubi pedem offendímus,& fapiéti le&tgj ti friuolü uideat effe quod fcrípfimus,culpam ín authoré referat. Nos em δὲ haxipfa in lectulo decumbentes.longag; egrotatione confecti,uix notarío celetíter fcribenda dictauimus:non ut impleremus materíam,fed ne tibí ín príncipio amicitiarum aliquid ímperanti;uideremur nega te.Ora nobísa domíno fofpitatem;ut poft duodecim menfes quibus iui languore confectus fut;poffim aliquid dignum ueftrz fcribere uoluntati: δὲ ignofce fi fcatens oratío,curfu non fo lito fluat.NNon ei eodem lepore díctamus quo fcribimus:quía ín altero fxpe ftilum uertimus, iteram qux legi digna fint fcrípturíin altero quícquíd í buccam uenerit celeri fermone conuol uímus.Caníniü libenter uidi quí narrare tibi poterit dj difficile δὲ perículofum manus dextera ufq, ín prafentem diem quo ifta dictaui uulnus fuftínuerim, ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. '. Exannorum fupputatíone,docet Solomonem& Achaz ante pubertatís annos genuí(fe líberos, Vez ium ab huiufmodi quaftionibus anxíe tractandis dehortatur,quod ín littera nihil fit fructus, ín allego, tía plurímum, Ted SCHOLIVM ...Cum ín benedi&íonibus.) ἐυλογίας Paulus bencficiola uocat,ultro miffa amicís fiae a collígendo, fiue qd' bene omínatís uerbís,eíufmodi donare oporteat, Língua tenere uernacula.) Id eft Febrza,qua propria efteius hiftoríz,ó& ad quam fummá ín difficultatibus eftfuffugium,^ Luftralibus hoftijs.) Lu [lrare expíare eft: unde hoftíz luftrales quíbus expíabatur portentum,nume alíquod offenfum índicás, NNontam ftudiofi ἅ; ocíofí.) S ociofum eft in hís torquere fimul θεὸ quaftíoníbus, qua tamen ad hiftoríz facra uerítatem pertinent,quíd fentiendum de nónullis quodlíbeticís cotrouerfijs,qua nec nem habent ullum,nec[τας um HIERONYMVS VITALI zx Eon nauderus, per qué mihi dicis tux fanctitatis litteras effe tranfmiffas: unam tantum& breuem epiftolam beati papz Dàmafí amabilis reddidit, folita munt (d(cula contínentem.Satifag miror quid cauf fuerit:ut cá ín benedictionibus& tuís dx»& illius perferendis fidelis extíterít,ín retenta epiftola neelígens cóprobetur.Neq escultor te falli arbitror difcipulum uerítatis.nifi forte eraco homini latinus fermo intet chartulas oberrauit.Itaq; ad fecundam refcribo epíftolam,quá míhi fanctus filius meus Het? dius díaconus reddídit,in qua inter cxtera deprecarís:ut exponam tíbí caufas, quare Solomon δὲ Achag undecim annor filios eenuiffe dicantur,Sí eii duodecimo ἄπο Solomon fup Kad accepi (o0 x HBIBRONYMVS VITAL] τ$0. 33 accepit imperiuim;S quadraginta annis regnauit in Hierufalé: filiufg eius Roboam cam quadrageíimutm annü ageret actatis,patrí fuccefit ín reenum: perfpícuum eft undecim ánorü fuif-. feSolomonem, fiue decem, quia decem menfes a cóceptu ufcg ad partum fibi mater uendicar.. Rutfum Achaz filius Ioathan cum uiginti effet annon? rex conftitutus eft fuper duas tríbus,idi eft Iudam δὲ Beniamin,regnauitq annís fedecim:quo mortuo, Ecechiías cum uicefimü δὲ quin: tum annum ageret actatís,patrí fucceffit ín reenum.Ex quo intelligitur Achaz quoq; undecimo. fiue decimo anno.Egechíam filium procteafíe, Et fi quidem ín híftortjs aliter haberent Septuaz cínta iiterpretesaliter Flebraica uerítas:confugere poteramus ad folita prafidia:& árcem liy στα tenere uernaculz:iiuncuero οἵ& ipfum authenticum, δὲ cxterí ínterpretes parí authoritae te confentíant.non ín fcriptura.fed in fenfu eft difficultas.Quis em crederet mortaliü:ut unde cím annorum puer SEC filium: Multa& lia dicuntur ín fcripturisque uidentur incredi bilia:& tamen uera funt. Neq; em ualet natura contra naturz dominüaut poteft uas figulo di cereite me ita fecifti;aut ita? Licet qd';p miraculo fieno atcy portento fit;legé natura facere no poffit.Num qa noftra atate duplex Lyddz nat? eft homo,duom: capiti quatuor manuü,uno uentre δὲ duobus pedib?, οἷο hoics íta nafci neceffe eft? Legamiss ueteres hiftorías,& maxime Grzcas aclatínas, δὲ inueníemus laftralib?hoftijs.fecádü erroréueterü portentuofas foboles, tà in hoibus,dj in armentis ac pecudibus expíatas. Audiui,domino tefte non mentior, quedá muliercula cum expofitü nutriret infantem,& ínftillaret cibos;ac nutricis offício fungeretur, qi baretq; cum ea paruulus,qui ufq; ad decimü iam peruenerat annumzacdidít, ut plus$ pudici^ tía patítur,fe mero íngurgitaret:accenfacs libidine,obfcoenis motibus ad coitum duceret infans tem.Príma ebrietas,alterius noctis δὲ exterarum deinceps fecit confetudinem.INec duin duo menfes fuerant euolutí:& ecce fcemínze uterus intumuit, Q uid plurazdifpenfatione deifactum eft:ut qua contra naturam,fimplicitate paruuli ín contemptum deí abutebatur,a naturx domí no proderetur: ímpleto fermone quo diciturzNihil occultum quod non reucletur.Simulcy core fyderemus,quod occulte fcriptura δὲ Solomonem δὲ Achazuoluptatis δὲ itmpíetatis accufetz Vterq; ei cumeffet de ftirpe Dauid.receffit a domino:& alter íntantum fecutus eft libidinems. üt feptuaginta habuerít uxores, trecentas cócubínas δὲ adolefcentulas:& corta pafTim.quo rünon erat numerus:neglectog; deo patrum fuon: extruxerítídola gentium plurimarum, δὲ fuerít;nó ut príusiedidía:id eft amabilis diii, fed amator mulierum: Alter miferit ad regemA fly ríorum,auxilium poftulans,& in tempore anguftix fuz,auxerit contemptum ín domínü:ímo-. lauerítg; dijs Damafci uictimas percufforibus fuis,& in omibus urbibus Iuda,extruxerít aras adcremandum thus,atq; ad íracandíam prouocauerit dim deum patrum[ποτῖ: íntanti ut di teptis uafis domus dii atqy cófractis, dauferit ianuas tépli dei,& fecerit fibi altaría ín uniuerfis. aneulis Híerufalé, ambulauerítay inuíjs reg Ifracl,& ftatuas fuderit Baalim,& adoleuerit ín/' cenfum ín ualle filiorum Ennon,& luftrauerit filios fuos in ipne;iuxta ritum gentium:quas ir^ terfecit domínus ín aduentu filiorum Jfrael.Ex quo perfpicuum eft; homines a parua atateli» bidíni deditos, immatura eor fobole demonftrarisquod etíam eo tempore peccare ceeperínt. quo natura non patitur. Ad fummá illud dici poteft:quod in regno Dauíd Solomon cá duo^ decitm effet annorum, folium patris obtínuetít:& poftea( quía fcriptura reliquit incertum) αἱ. xetit Dauid regnante íam filio alíquot annos qui(ibi& nó Solomoni imputéturzmortuo atít patre poft filius regnauerit ánis quadraginta,quos fine parente regnauittatqy ίτα δὲ initium rej eni Solomonís& tempus,quo folus ipfe reenauit.ab hiftoría demonftratum.INec tamen om nes annos gítzillius quinquaginta tantum δὲ duorum annorum circulis contineri. Sin autem dubitas, quod reenantibus filijs patribufqg uiuentibus non filijs tempus reeni eorum, fed paré tibus S IR τερπᾶ ipfum Regnorü uolumen,& ínueníes,quod O cíasrex Iuda ροζ lepra. percuffus eft;habitauit ín domo feparata:& filius eius Ioathan imperium rexerít,iudicauetitqg. populum εεττ, αρ ad diem mortis patris fuí: δέ tamé poft mortem illius cam uígínti quingg effetannorum,fedecim annis regnaffe dicaturiquos folus ipfe regnauerit. Quod de Solomone intelleximus,& de Achazffimiliter intelligendum eft;qui Ioathac filius Ecechiz pater fuerit. diui quendam Febraum huiufcemodi narrare fabulá iuxta prophetiam Eie qui inter de^ à VIO pe MEETS aia DEUS πος DUM E MN ἐοφρέρονος, ον, του αν ΤῊΝ ΤΥ HIERONYMVS MARCELLAÉ C. cemuifionesntper interptatus fum;qd' mortuo Achaz Philiftza ἵστατα Πε δὲ fcriptura pofteg cóminetur ac dicat:INe lateris, Philiftza omnís turquoníam cómínuta eft uírea percufforistui, De radice eii colubri egredíctur regulus,& femen cíus abforbens uoluctem: hoceft de Adyac - conftituet rex Ecechías.Ex quo íntellioi uoluit non ftatím poft morté patrís/filí imperio fubro gati fed uel feditioib?populi,uel qbufdá ínter fe reenis.id eft íuda ac Samaría dífcordátib? aue cette pmentib? malis, δὲ híncinde co furgentib? bellis, τεσ πῦ eius fuiffe dilatá.In rebus obfuuris diíüerías ponimus opiniones:ut nó tam fcribere,cj loq tibicorá uidea mur. Cxteg apoftolus ín termínabiles eenealocias δὲ Iudaícas fabulas phibens, de íftiufmodi míhi uíde£ interdícere q ftionibus.Quíd em prodeft hzrere ín líttera,& ucl fcriptoríserrorem,ucl annor feriem calum, híari: cam manifeftiffime fcribatur: Littera occidit, fpiritus autem uiuificat? Releee omnes ueteris δὲ noui teftamenti libros:& tantam annorum reperíes diflonantiam,& numerum inter Iudam& Ifrael.íd εἰ τες reenum uttüc confufum:ut huíufcemodi haerere quaftionibus nó tam fludiofi, cj ociofi hois efle uideat. Munufcula a te miffa lib&er fufcepí,& impédio precor, ütín amore quo nos appetere ccepífti;ad finem ufa perdures: ING eri ceepifTe fed permanfiffe üirtutís eft. INoftra uiciffim per Defyderíum miffa fufcipe.| Pr. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. ti : Taxat Rhetícíum Fleduorü epifcopü,qui perperam ínterpretatus fit T harfis pro T'atfo Cilícige vau. tum ophaz ad Petrum accommodcet quía díctus fit Cephas.Flomínís aloquentíam non ímprobat,erudi. tionem d íudíciumnon probat. H SCHOLIVM. Nuper cá R heticij.) Meminit huius ín catalogo uirorum illuftríó,^ FHomonymé effe uocabulum; Floceft equíuocum, cá eadem uox res diuerfas declarat.— Sed tam male exíítímaffeuidetur.) Quid filegiffet Flícronymus portenta qux nunc paffim legimus ín commentarijs recentíum theologorum, tà mpudenter ínfulfa;ut uídeantur fuibus fcrípfiffe non homíníbas, :(00 HIBRONYMVS MARCELLAE. psi Vpet ci Rheticij Auguftudunenfis epifcopi, qui quondama Conftantínopolita; Ἢ no ímperatore fub Sylueftro epifcopo,ob caufam Monté(ium εαν eft Romá, ; j comentaríos ín Cantícum canticorü perleeiffem, quod Hebrai uocant, fir hafirím ΑΥΤ ovn v uehementer miratus fum,uírü xloquentem prater ἱπερείας fenfum citerorum, l'haríis urbéputaffe Tarfum, in qua Paulus apoftolus natus fit: δὲ aurü Ophaz, Petrum fignificarerquía Cephas in euaneelio, ídé Petrus fit appellatus, Habuerat utig;& ín Ecechiele idipfum uerbutn,ubi de quatuor anímalibus fcribitur;Et fpecies rotará ficut fpedes 'tharfis.Et ín Daníele de drio:Et corpus cíufdéut Tharfissquod Aquila chryfolitum: Symmz^ chus híacynthum ínterptant.Etín pfalmo:In fpiritu uiolento cóteres naucs T harfis.Et ínterla "pides quí ín ornatu(acerdotis, tribuum nominibus fculpti funt,eiufdem lapidís nomé inferi: "δέ omnís fcrefcriptura hocuocabulo referta eft. De Ophaz uero quid dicáciá fapraditus Dar "tiel propheta ín tertio áno Cyri regis Perfarum, poft tres hebdomadas íciunij atqy trífticie di cat: Extulí oculos meos,& uídi:& ecce uit unus ucftítus badditn,& renes ci?cincti auro Ophaz. 'Ρ]μτα quippe apud Hebrzos auri funt genera. Vndeob diftinctioné, nunc ophaz pofitá eft: ne quis Zaab putaret;quod ín Genefi nafci cum lapide catbüculo praedicatur. Quarís fi T har "fislapis chryfolitus fit;aut híacynth?,ut díuerfi interptes uolüt,ad cuius coloris fimilitudiné dei fpecies fcribatur:quate Ionas ppheta, Thatfis ire uelle dícatur,& Solomon& Iofaphat in Re 'gnorum libris naues habuerint, que de Tharfis folita: fint exercere commertía. Ad quod fa^ cilis eft refponfio, homonytmum effe uocabulum, quod δὲ India regio íta appelleggr,& ipfum "mare, quía ceruleum fit:& fxpe folis radijs percuffum, colorem füpradictorum lapidü trahat; & a colore nomenacceperít. Lícet lofephus 7 pro 9 littera mutata, Grecos putet Taríum ap! ;pellare pro T'harfis.Innumerabilía funt,qua in illius mibi commentarijs fordere uifa fant. Eft quídem fermo compofitus,& Gallicano cothurno fluens:fed quíd ad ínterpretem, cuíus prokf Jio eft:nó quo ipe difert?appareat,fed quo eü q lecturus eft,(ic facíat intelligere, quo ipfe intelle xit q fcripfit. Rogo nó habuerat decem Origenis uoluminazINó interpretes cxteros?INo cette. - aliquos neceffaríos Elebraorü, ut aut interrogarct,aut leceret,ad fibi uellentqua í gnorabat? Sed tam male uidetur exiftimafTe de caterís;ut nemo poflit de eius etroribus iudicare.Fruftra ergo xh Á&£moameeiafdem uiri comentarios poftulas;cum mihi ín illis dif; pliceant multo plura G place ant.Quod fi oppofuerís,cur cxterís dederím:audies, non omnes ij(dem uefzi debere cíbís. Iefus in deferto plures hordeaceis panibus pafcit:frumentaceís pauciotes.Corínthij in quibus aur diebatur fornicatio qualís nec inter gentes, lacte pafcuntur,quía necdum poterant folidum εἰν bum capere. Epheftj autem ín quibus nullum crímen arcuitur: ab ipfo domíno cocleftiue:: feuntur pane€ facramentum quoda fzculis abfconditum erab;.aenofcunt.Neq; uero eorum 'qui a meexemplaría acceperunt, uel authoritate uel ztaté ducarís: cam& Daniel puer fenesía "dicet: Amos paftorcaprarum,in facerdotum príncipesinuehatur.—^ E ARGVMENTVM EPISTOLAB SEQ VENTIS,| 00 — Dediuifione pfalterij,&e authoribus actítulis pfalmorum inftruít Sophronium,parantem pfalmos ex ὦ "Hebraa ueritate uerfos ab Hieronymo, ín Graccam tráfFerre linguam, hiis -"*ytvoio γίνοιτο, εἴ, ας, fiat.) O ptantis eft,effe uer quod díctá eft. Dro quoAquila tranftulít z« poc, íd eftfideliter. Nama titulus ipfe Flebraícas.) ao uolumen eft Hebraiís, nbnhhymnus, In fyluam nelígna feras.) Fíngit Floratíus ficfe monitum a Romulo perfomníü,quod natus cítra ma^ 'te, Grzecos uerfus pararet fcribere: cum apud ἴσος(είς effet poetarum.In fyluam nonlígnaferasínfa' ?níus, ας ἢ Grzcorum magnas malísimplerecateruas,^^^ ὁ i: Ic E EM ! HIERONYMVS SOPHRONÍO- αι... wn Cio quofdá putare pfalteri ín qncp libros effe diuiftm: ut ubiciq apud Septua ]| Sad ginta interpretes fcripti eftyévoro 5&ciTojid eft. fiat fiat finis librorà fit: pro quo ia Bees ἢ] Hebrao legitur amen amen.INos autem Hebrzorá authoritátem fecuti,& maxi E SA me apoftolorü;qui femper in riouo teftamento,pfalmorü librüm nomínant;an alierimus pfalmorü uolumé, Pfalmos oés cot teftamur author qui ponütur ín títulis,Da-' *uid(cilicer/Afaph& Idithun.filiorü CoreEman Ecrahitz; Moyfi ὃς Solomonís:& reliquorü à :-ᾧς Efdras primo uolumine comprehendit.Si ei amen:pro quo Aquila tranftulít πεπισομένος -..-infinetantummodo librorum poneretur:& non ínterdum,aut ín exordío;aut in calce fermo; 7* B.nisfine fententíz:nundg faluatorín euaoelio loqueretur. Amen amen dico uobis:nec Pauli epi, ftolz,ín medio illud opere contineret. Moyfes quoq; δὲ Hieremías:& catetí ín hunc modum -"HIERONYMVS SOPHRONIO.$0. 354: H T "d dois 7^. multos baberentlibros: qui ín medijsuoluminibus fuis, amen frequenter ínterferunt, Sed&. "US—"mumerusuiginti duo librorá Hebraicorá,& myfteríá eiufdé nüeri cómutabi£. Nà& titulus. ^ ipfe HHebraicus fepher tehillim ο ιδ 2e, qd'interptat uolumé hymnorü;apoftolíce authorí. 2^ ctaticogrués,nó plureslibros fed unü uolumé oftédit, Quia ἰο[έ nup cá Hebrzo difputás,que 7—:dampdiiofaluatore de pfalmis ceftímonía ptulifticuolenfcg te illudereper fermones pene fits ui: gulos;afferebat nó íta haberi ín Febrzzo,ut tu de Septuaginta ínterptibus opponebas:ftudiofifime poftulafti, ut poft Aquilá δὲ Symmachü& T heodotioné nouá ditione latíno fermo 'netranfferre,Aicbas em te magis interptü uaríetate turbarí,& amoré tuü d laberis; uel tranffa tioneucl iudicio meo effe cótentá. Vnde impulfusa ες, οτί δὲ qua: poffum debeo,& qux nó pof :"fum:rurfum me obtrectatog latratib?tradidi,maluig; te uíres potíus meas,cg uolütaté ín ΔΙ, ἫΝ cítía reqtete, Certe cofidéter dícá,& multos hui?o pis teftes citabo,me nihil dtaxat fentétize de γ Hebraíca ueritate mutaffe,Sícubi ergo zdítío mea a ucterib?difcreparit interroga quelibet Fe 'brzogz&líqdo peruídebís me ab aemulis fruftra laceratí,q malunt cótemnere uíderí Ροϊατά. dizere.Peraerfiffimi hoies.INà ci femp nouas expetát uoluptates,& gulz con: uícína maría nó "fufficiant;curín folo ftudio fcipturarü ueteri fapore cótéti funtc INechoc díco,quo pdeceffores που mordsam, aut qc hís arbitrer detrahendü:quog: tranflationé dilicétiflime emendatà, olim mezlinguz hoibus dederim:fed qd'aliud fit ín ecdefíjs Chrifto credétiii pfalmos legeré: Τρ"aludludzisfmeula uerba calüniantibus, refpodere.Quod opufculü meü.fiin Gracü(ur pol líceris)yáftulerís,& imperítize mez doctiffimos quofgy uítos teftes facere uolueris, dicá tibi il/ "lud Horatianü.In fyluá neligna feras. Nifi qd hoc habebo folamé: fi in labore comuni íntelli^ 'gam mihi,& laudem δὲ uítuperationé tecum effe cómunem. AE UE τ : ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS.: Collatione uoluminumfacta,docet quibus ínlocís zdítio Septuaginta diffonat ab Hebraica uetítate: »&interpretibus careris ínterfe ut pefaciunt,difcordantibus indicat quíd geli Red HIERO.&D SVNIAM ET FRETELAM. C| Hocopus qin teppeti fatis diligéter emriendatii opera lobàánis Conohiís,uiri litteraré Giécarü ΓΗ :& quod ad huiufmodi negocíü;no mínus habebat momceti,fumma fíde parícy diligentia: praterea clarify fimi uíríIohannís Capnionis,poftremo fratrüi Amerbachíorá: illos: ftudio contentus,no putauí meo[aj Boréopus effe. Refpodet aute Germanis quíibufdá,oftendens quo reftítui debeat deprauata ín pfalmís, iuxta Flebraícá uerítate,& Septuaginta zedítione ab po Híeronymo fub afteríícís δν obelis prf? tradità,. UM HIERONYMVS..SVNIAE ET FRETELAE,| t src in uobís apoftolícus δὲ jpphetícus fertmo cópletus eft:TIa ominé terram exíuit fo Jl nus coríi,& in fines orbís terrz uerba eoríi.Quís hoccrederet, ut Barbara Getatü 4 lingua, Hebraicá quxreret uerítatéz&t dormitantibus,imo contendentibus Graxis, P[| ipla GERMANIA fpirítus fancti axloquía Ícrutare£.In ueritate cognoui, qm non eft perfonarü acceptor dcus.fed in omni gente,quií tímet ded,& operat íuftíciá;acceptus eft illi, Dudácallofa tenendo capulü manus,& dieíti tractádis fagittísaptiores,ad ftilá calamüqg mol lefcít:& bellicofa pectora.reuertunt ín manfuetu díné Chriftíana.Nüc δὲ Efaía uaticíniü cerni mus opere cópleti: Cocident gladios fuos in aratra, lanccas fuas ín falces,& nó affümet oens cotra genté gladii,& no difcent ultra pugnare. Rurfumq; ín codem.Pafcetur lupus cum agno,. & pardus requíefcet cam hacdo,& uítuliis,& leo& taurus pafcentur fimul,& puer paruulus du, cet eos:& bos δὲ utfus ín cómune pafcen£, paruuliq; eorü erunt ρατίτοτ: δέ leo δὲ bos comedent paleas:nó utfimplíciras in ferítaré tráfcat,fed feritas dicat! fimplícítaté, Οικία merémna . gnioperís δὲ maíorís inuidiz:ín qua fcribentis non ingeníd fed eruditio coprobe£:ut dumipfe cupio de cxteris iudicare iudicandü me omibus prxbeam:Et in opere pfalterij iuxta diftin&tio né fchedula: uefttz, ubíciqy ínter latínos Graccofqy cótentío eft:quíd magis Flebraris coueniat fignificem.In quo breuiter illud admonco:ut ciatis alía effezdítionem quà Origenes,& Czz fariéfis Eufebius,o&fq; Circa: tractatores κοινή, id eft,cómuné appellát atqj uulgata,&a plz tifci τς λουκτανὸς dicitur: alíá Septuaginta interpretd,quze& in ἱξατλοῖς μὰ ὄνος τορετίέ; ζᾶ nobis in latíná fermoné fideliter uerfa eft,& Hierofolymz ατα; ín orientis ecdefrjs decantaf Sup qua re& fanctus filius meus Auítus fxpe quefierat. Et quía fe occafío fratris noftri Firmi píbyteri dedít;qui mihi epiftoláueftra reddidit auobiís.fcribens ín comune refpódeo,& mema eno amícitiz libero feenore:quod quanto magis foluímus,plus debemus. Sícut autéini nouo teítamento,fi quando apud latinos quaftío exorítur,& eft inter exeplaría uaríctas,recurrimus adfonté Grad fermonis, quo που fcriptü eft inftrumentá: íta ín ucterí teftamento)fí quádo inter erzcos latinofqy díuer(itas eft;ad Flebraicá recurrimus uerítatét quicquid de fonte pro! ficifci£, hoc quzramus ín ríuulis. κοινὴ att ifta, hoc eft cómunis xdítio,ipa eft qux δὲ Septuagit ta.Sed hoc íntereft ínter utráqy, quod κοινῆς pro locis δὲ téporibus& pro uoluntate fcriptorü ue terü corrupta xdítio eft.Ea aüt qux habetur ín ἑξατολοῖς, δζ quam nos uertímus, ipfa eft quein erudítorü libris incorrupta& immaculata,Septuaginta interpretü tranflatio referuat. Quicgd ergo ab hac difcrepat;nulli dubíü eft,qn ita&ab Flebrazon authorítate difcordet. Prima de qnto pfalmo quxftio fuit. Neq; habitabit iuxta te malignus.Pro ᾗ habet in Graco ὃν sss ed σοι vong oo, fitt τοονοιρευόμενος, τ uuleata zeditío cotínet:& miramiíni cur«agonia, íd eft,incolatá latinus interpres nó uettetit,fed Ὁ hoc pofüerit habítatíoné;qua Grace díci£ x«xcisds quod q^ dem inalio pfalmo feciffe conuincitur.Heu míhí,quía incolatus meus plongatus eft. Etínded moquarto pfalmo.rurfum pro incolatu,habítationé pofuít:Dne quís habitabít ín tabernaculo tuo.Et fendi; quod fi uoluerímus dicere: rie quis incolet tabernaculá tai: ucl illad dequi/ to: Neg; incolet iuxta te malienus perdeteuphonia:& düínterptationís κακοζελίαμ fequimu£ om decoré tráflationis amittimus:& Πᾶς efle reeulá boní interptís:tt idioma algeríus linguts fux lingux exprimat proprietate;quod quidé δὲ 1 ὉΠ Π ín Protagora Platonis, δὲ ín Oecoio/ mico Xenophontis,& ín Demofthenis cotra Acfchyné oratione fecíffe couíncimus,& Plaut Terenti, Ceciliüq eruditiffimosuíros ín Ciracis comcedíjs tranfferendis.INeqy ex eo quis la^ tinam linguam aneuftíffimam putet,quod non poffit uetbum de uerbo tranfferre, cam etíam Gra plaraq; noftra, per círciitus tranfferant:& uerba Hebraica nó interpretationis fidefed lingua faz proprietatibus nitanturexprímere, Deeodé pfalmo.Dirígeín cófpectu meouía tua: p q habef£ ín Girzco.xevsv0wop ἐνωταιόμ σου τὴν ὁδόν μον,ος eft. dirige in cofpectu tuo uíá me am:quod necSeptuaginta habent, nec Aquila,nec Symmachus,nec Théodotio,fed olas? (ΠΟ EE ΝΑ Ψ Viuit dominus& benedictus deus meus.Et dicitis ín Graco non haberi meus, 1} κύριος καὶ ἐυλο) HIERO; AD SVNIAM ΕΥ̓ ΕΚΕΤΕΑΜ:$e. 39 &ditio.Déniqi δξία Hebrxo ita fcripta rcpperi: haiefar lephanai darchecho"7s sz"ven qd o&s uoce fimili tranftulerunt: dirige in confpectu meo uíam tuá: fecundá illud quod ín oray. tione domínica dicítur:Pater nofter quí es ín ccelís,fanctificetur nomen tuum: non quod πο» bis orantibus fanctificetur, quod per[ο fanctum éft: fed quod petamus,ut quod per natur fai fanctá eft, fanctíficetur ín nobis Ergo δὲ nüc propheta poftulat:ut uía ἀπί qus per fe recta eft,etíam fibi recta δε: De fexto pfalmo.Erubefcant δὲ conturbentur uehementer omnes iní^ mici mei& dicitis;ueheméter, ín Graco non haberi, Scío,fed hoc ín zdítione uulgata. Cxter(t in Hebrao habet meod Δ,(4 efb;ucheméter: δὲ omnes σφόδρα fimilitertranftulerunt, Defe ptímo pfaltno.Tudica me dfe,[οσα iufticiá meá.Pro quo habet ín Girzco, κατὰ vp δικαιοσύνηρ: σου eftiuxta iufticíam tuáfed& ín hoc malesin Hebraco auté zidcki vw habet, quod ínter; picta iufticía mea: δὲ nó zidekathecho Ye v^, quod iüftícíá tuá fonat.Sed δὲ ofies ínterpretes: iuftíci meà, uoce fimili cranftulerüt. Nec cuícg uideatur.temerarium, quod íudicari fe fecundi iuftícia fuá poftulet, c& fequés uerficulus, hocípfum fienificet: Et feeandá innocentiam meá (aper me:Et decimifexti pfalmí hocexordium fit:Exaudi domine iufticiá meam: Et ín. decimo" {ερείπιο quocp dicatur: Retribuet mihi dominus fecundum íufticiam meam,& fecundum purí tatem manuü mearü reddet míhí, In uigefimo quoq»quínto pfalmo fcriptá fit:Proba me do míne& tenta me,ure renes meos& cor meum.EFt ín quarto pfalmo dícatur:Cum ínuocaré ex^ áudiuit me deus iufticia: πιο. τίη octogefímoquinto pfalmo.Cuftodi animam meam, quor fiiam fanctus fum.Tacob quoq; loquaf'ín Genefi.Et exaudiet mecras iufticiamea.| Deoctaz tio pfalmo.Quoníam uidebo coelos tuos:& dicitis quod.tuos,in Graco non habeatur. Verum ἐπ εἰ in Hebrxo legítut famecha y"29,quod interpretatur ccelos tuos.Ecde xditione Theo dotionis ín Septuaginta interpretibus addit eft fub afterifco: cuíus rei breuiter uobis fenfam aperíá. Vbi quid mínus habe in Grzco ab Hebraica ueritate, Origenes detranflatione Theo dotionís addidit,& fignum pofuit afterífcum,id eft ftellá que quod príus abfcondicà uídeba£, illuminet,& in medíà proferat. Vbí auté quod in Hebrzo non eft,in Graxis codicibus ínueni£ 8xAop,id eft,íacenté ppofuit uirgulá quános latine uctu poffumus dicere,quo oftendi£ iueulá dum effe δὲ confodiendüquod ín authenticis libris non inuenitur: qux: figna& ín erzcorü latí&otüq poematibus inueniuntur.- In decimo fexto pfalmo.Oculí tui uideant xquítates:pro quo ín στο uos ἱεοίῇς dicítis, ὃν ὀφθαλμοί μου Ἰδέτωσαμ ἐνθύτιῆας, id eft;oculi mei uídeant σουίτα» tes:fed rectius oculi tuí,quía δὲ fupra dixerat:De uultu tuo iudícíum πιο prodeat: ut oculí do; mini ín propheta recta operante,non praua, fed recta confpicant. In ipfo.Cuftodi meut pu pillam oculi:dicitís ín grzco legi φύλαξόμ µε κύριε ὡς κδρίω ὀφθαλμοῦ.ί«] eft;caftodi me domíne,ut pu pilla ocilisquod nec ín Flebrao;nec inullo habetur ínterprete.. In eodé.Exurge domiíne;pra^ ueni eum δὲ fu ppláta eum:pro quo ín graco[ε’ἀνάσκθι κύριε πρόφθασορ Too καὶ ὑποσκέλϊσομ Ἀνθούς, íd e(t:Exurge dne praueni eos& fapplanta eos.Sed mclíus.filegatur ín numero fingulari. οὖ quidem de ímpio dictum eft:de quo ftatím fequitur, preueni eum& fupplanta eum:erípe ab impio animam meam:nulliq; dubium quín diabolum fignifícet,^ Dedimofeptimo pfalmo: Grando δὲ catbones ienis.Et quarítís cur Gri iftum uerficulum fccundo non habeant ínter/ pofitis duobus uerfibus. Sed íciendutmn,quía de Hebraico, δὲ de Theodotíonis«ditione, ir ES ees interpretationem fub afterifco additum fit. In eodem.Quuí perficit pedes meos tance cer uotnm:pro quo fcribítísín Graco inueniri, xoragri3oaevog τοῦο πόδας aos ωσἒι Ἐλάφου, id eft;.quí perficit pedes meos tanég ceruí,fingulatem numerum pro pluralí.Sed in Hebrzco| plu^ ralís nüerus pofit? eft caaialoth t3onsa:& οξς interpres pluralénumerü tráftulerüt. In eodé. Ecdedifti aui protectione falutis tux:pro quo i Girzco uos leeiffe dicítis,ion ἔδωκάσ torre gae icuop σώτης[ας μου, eft,& dedifti milii protectionem falutis mez. Sed ín Hebrzo iefacha 3v falutistus fignificat, no mez,quod δὲ oés ínterptes tranftulerüt. In ipo.Supplantafti infureetes ín me; fubtus me.Pro quo ít Graco plus inucniffe uos dicitis, συνεπόδίσας πάντας τοὺς Ἐπανισαμένους te ἐμὲ,(4 eft(upplantafti oés infüroctes ín me:fed omnes, additum eft. Ineodé. γντὸς — tibus tam ín Hebreo dp i ty HIERO. AD SVNIAM ET.FRETELAM, - Aifüe 5 ded eft;uinit dominus δὲ benedictus deussquod non fub afterifco.fedab ipfis Septua einta de Hebraica ueritate tranflatutn eft,& cuncti interpretes ín hac parte cofentíunt, ἴῃ eo, dem, Liberatot reus de gentibus iracundis.Pro quo ín Graco uos ínueniffe dicitis, ὃ δισές μου 3E ἐχθρῶν µου φυμάτων, id eftliberator meus ab ínímicis meís fortibus fiue potentibus. Et quía fziriel uerítati ftudemus.fi quíduel tranfferentis feftinati one,uel fcribentium uitio deprauatum eft, fimpliciter confiteri,& emendare debemus, Jn Hebrzo nihil alíud habetur αἰ πος Liberator meus ab. ínimícis meis: Septuaginta autem, íracundís addiderunt. Et pro gen» ín cunctis interpretibus, inimici pofiti funt,& miror quomodo pro ítimicis gentes mutata funt..Dededmo octauo.Exultauítut eíoasad currendum uíam ua, δὲ dicitis quod ín Grzco fuam,no habeatur ἀγαλλιάσεται Ge γίγας δραμεῖμ ὁδὸρ, eft,exultabitut cícas currere uíam: fed hocnos fub ueru addítüm repperímus,& in Hebrao non efle;manife ᾿ς ἤπιε, Dedecimonono.Tribuattibi fecundá cor tuum:& dicítís íneraco uos ín hoc uerfi culo additum nomen,domíni repperiffe; δώκ σοι κύριος, id cft tribuat tibi dominus,quod fuper fluum eft: quia ex fuperioribus από κοινοῦ fubauditur, unde ccepit.& pfalmus: Exaudiatte do, :£ninus ín die tribulatíonís: ut δὲ hícfub codem fenfu dicatur:"E ribuat tibi fecatrdum cor taum, íd eft.ipfe domínus: dequo füpta dictum eft.. In codcm. Exaudi nos ín die;qua íntocauerimüste;pro quo leeiffe uos dícitís; ἐ ἢ 3p, id οὔ ἴα quacunqs fed fuperius cam Hebraica ueri — tatetoricordat: ubi fcriptum eft, beiom vs, id eft ín die.^ De uicefimo prímo. Tu autem domine ne elongaucris auxilium tuum: dicítís ínueniffe uos, meum:quod& uerum eft: & ita corrígendum. Neq; ením fi quídfaiptorum efterrore mutatum:ftulta debemuscor £entione defendere.— 1n eodem. Vníuerfum femen Jacob maenificate eum pro quo ít “ὃ eraco fcriptum fit.Zeap des gua axdp δοξάσατε ἀντόρ.ίἆ eftelorificate eum.Sed fcíendum,quod ες übícung in graco δοξάσατε, Ια eft elorificate fcríptum fit;Latínus interpres magnificate tranftule . títfecandum illud quod ín Exodo dícitur:Cantemus domíno,eloríofe ením magnificatus eft, pro quo in graco fcribitur δεδόξασαιία eft olotificatus eft.Sed in latíno fi tranfferatur, fitíndeco τα tranflatio:& nos emendantes pfalterium olim:ubícuncg fenfus ídem eft, ueterum interpre tüm cofuetudínem mutare noluimus nenimía nouitate, lectorís ftudium terreremus. Deui ..&efimo fecundo.Calíx meus ínebríans dg predarus eft.Pro quo in graco legíffe aos dicitis, πο Arfidy σου id eftcalix tuus.Sed ín xonii hocerror obtinuit. Caeterum& Septuaginta, Hebrai& omnes ínterpretes.calíx meus habent,& Hebraice dicitur chofi"os alioquin(i calix tuus effet; dícereturchofcha yon. In uícefimoquarto. Confundantur omnes íniqua agentes:& dicitis quod,omnes, ín(γάτο non habcat ἀισχυνθέτωσαμ δε ἂνο μοῦιες, id eft confundantur iniquaagenr | tes:& beneznam nec ín Hebrxo habetur, fed ín Septuaginta fub uera additumeft.[πα τ eodem.Innocentes& recti adharferunt míhi; quía fuftinuí te:& dicítís ία erxco uos repperiffe, ὅτι ὑπέριψά ος κύριε, eft,quia fuftínuíte domíne;quod fuperfluá eft. De uicefitnofexto.Et πᾶς τ exaltauit caput meum fuper ínímícos meos;pro quo ín eraco uos ínueniffe dicitis, καὶ εἴμ.δοῦ ὕψωσε κεφαλήμ μουία ε[ἃ,δξ nuncecce exaltauít caput meum:fed,ecce;fuperfluum cft. In eodem: -'Exquifiuit faces miea:pro quo in Girzco pofitum fit ἐξεβέτασέ σε τὸ ποόσωσόμ μου, id eft; quafiuit tefacies mea/fed melíus fuperius eft:. De uícefimofeptímo. Exaudi uocem deprecatióis mez, | proquouos inueniffe dicitis εισάκουσομ κύξιε, id eft,exaudi drie;fed δὲ hocadditum eft. Vicefi mo octauo Et ín téplo cíus oés dicent gloríá pro quo ín Graco x«i τῷ ναῷ av πᾶς τὴ χέγὲ δύ fap id eft;& ín templo cíus omnis quis dícit eloríam, Quod fi tráfferte uoluerimus aduerbum omnis quis.ín««xopaf«p interpretationis íncarrímus,& fit abfurda tranflatio.. In codé.Domt tius diluutá inhabitare faci:pro quo uos legiffe dícitís, κύριοξ τὸμ- κατακλυσμὸμ κατοικεῖ, εἰ eft, 4ο ,. minus diluuiam ínhabítat: quorum príus pertínet ad oratíam credentíum fecundum ad cius . ín quo credunt habitaculá.Sed quía íofab 293: uerbü ambíguü eft,& poteft utrüqr fonare:tiá [εΠῖο δὲ habitatio dicitur,& ín ipfo pfalmo de gratia baptifmatis dicit: Vox ἀπί fup aquas mul — |.'tas;.& uox dfi pparantís ceruos,& reuelauitcondenfa,& ín téplo cius omis dicet glori: de ipfis . fentiri uoluím? α οἰοπίβοδε diim:&interptati fum?,dris diluuia inhabitatefacit. Detricefimo: Qu oníà SJ dan. dab uda uL DP anb d a o Lue to ντἂςν HIERO; AD.SVNIAM ET FRETELAM:$0. 36 Quohiátues ptector meus Rurfum&ín hocloco addítü eft nom diii, ὑπερασα!σής μον κύριε eft, qm tu es ptector meus diüc.Et ne eadem ínculc£obferuare debetis nome dii& dei(πρι fime additum:& id uos debere(ζαμ!,αποά de Hebraico δὲ de Septuagínta interpretibus emé; dauímus. Ineodem.Eeo autem díxi ín exceffu mentís mex:pro quo ín latínis codícibus lege pe]» batur,ín pauore meo,& nos iuxta Giraxcum tranftulímus tp τῇ$xs&c( μου, id. eft, in exceffu. men» tís mea Alíter enim latinus fermo ἔκσασίν exprímere non potefbnifi métis exceffum. Aliter me in Hebraico leeiffe nouerá;in ftupore δὲ admiratióe mea, Tricefimoprímo, Nec eft ín fpü ei? * Κ-. n.. e) n τ- P dolus. Pro d ín Graco uoslegifle dícítis,bvd ἔσιν tp τῷ σόματι trot δόλος, εἶ ες πο eft ín ore ci? dolus,qd'folus Symmach?poluit. Alioquin δὲ Septuaginta interptes δὲ Thcodotion,& Quín ta& Sexta xdítío,& Aquila,& ipm Hebraiciiin fpiritu eius habet, quod Hebraíce díci£ nsa berucho.Sín autem eflet,ín ore eius dolus, fcriberetar$a bepif.— In eodem.Conuerfus fam ín esüna tmea.In Girzco, mea,nó εξ fuegerítis ἐσράφημ tie ταλαιπωρίαµ,ἂµ τῷ ἐμπαγῆναι μοι ἀκανθα,, id εξ conuerfus fun in erumna,dum configitur mihi fpina: quod ex Hebraíco& tranflatione Theodotionis.fub afterifco additá eftt& in Hebraico legitur lefaddi"wt. Ttígefimo quar t; to. Omnía ofla mea dicent domine.Pro quo, bís domine ínuenifTe uos dicitis, τὰ 253 μου mi ἐροῦσι κύριε, κύριε, id εἴς, omnia offa mea dicent, domíne domine, Sed(ciendum quod mul^ C ta funt exemplaría apud Hebraos,qux ne femel quídem domínum habét.— Trioefimofextos n Etuíam eiusuolet:& ín Graco uolet nimís,uos legife dixiftis θελίσ σφόδεα, id eft, S uiam είνα ἴῃ uolet nímis,quod additum eft,necapud quem: habetur ínterpretum, Trigefimo octauo, dr Vetütamen uane conturbatur omnis homo uíuens:& dicitís ín Girzco uosnon ínueniffe cone t turbat πλὲρ τὰ σύμπαντα μιαταίοτκο, πᾶς ἄνθρωτεος Ἰῶμ,[4 eft,uerütamé uniuer(a uanitas,omís homo uiuens. Sed δὲ hoc fub uer addítum eft in Septuaginta Et híncapud uos,&apud platofag ertor exotítur,quod fcriptorum neglícentía.uíreulis δὲ afterífcis fubtractis,dí(tinctio uniuería, - confunditur, lrícefímonono.Etlegem tuam in medío cordis mei, Pro quo ín Girxco compe/ uo. ríleuosdicitis, καὶ τὸμ νόμου σου,ὲμ μέσῳ τῆς κοιλίας ovid eft;& legem tuam ín medio uenttis meí,| " Ῥ quod ín Hebrxo fcríptü eft"ytà 5»$a befoch πιεαί, Sed propter euphoníam apudlatínos ir E "ὦ corde tranflatum eft,& tamen non debemus fubtrahere quod uerum eft, In eodem. Do^ míne ín adiutorium meü refpice.Pro quo ín Girzco repperiffe uos dicítis, κύριε tig τὸ βονθῆσαι μοι σπεῦσορ, ἰ( eft,domíne ad adiuuandum me feftina.Sed apud Septu agínta πρόσχες, Ια eft refpice fcripti cft. Quadragefimo.Et fi ingrediebatur;ut uideret:& dicitis qd;fiín Graco non fir por fitum, καὶ ισεποςεύεϊο τοῦ Ἰδεῖμ ία eft, ineredieba£ ut uíderct:ci manifeftiffime,& in Febraco 8 in cáctís interpretibus fcriptá fit,& Septuaginta tranftulerínt.| Quadragefimo prímo.Saluta μές ρῶς μὲ re uultus meí,deus meus.Pro ᾗ inueniffe uos αἀἰοίεί5,σωτάρτορ T προσώπου μου,καὶ ὃ ϑέος ovid eft; ία p ἵπτατς uultus meí,& deus meus.Sed fciendum eft, hocín ífto pfalmo bis ínueniri:& ín primo| . pofitum effe,Salutare uultus meí,dcus meus,In fecando autem,id eft ín fine ipfius pfalmi,Sa: : lutare uultus mei,& deus meus:íta duntaxat,ut,&, coniüctio de Febrzo δὲ'Theodotione fub afterifco addítafit. In codem. Exprobrauerunt mihi quí tribulant me. Pro quo ínueniffe ος dícitis, νέιφφ!όν µε ὃν ἐχθροί μιου, id eft. exprobrauctüt míhi ínímíci mei:cum& apud τὼ ginta fcriptü Πε θλήβοντές με. Et apud Hebracos Y forerai,id efthoftes πιοί. In eodé.Spera in eo,quoniá adhuc confitebor ílli:& dicitis;adhucin Graco nó inueniri ὅτι ἐξομολογήσομαι iT ideftfperaín eum, quoniá cofitebor illi:quod fub afterífco addit eftiita em δὲ in Flebraco fcrí η... qptumrepperímus"y^ chi od. quod fienificat ὅτι tietrilatineg; dicit adhuc Hocetíá ipm& ía if:quadragefimofecüdo intelligendü eft ín ultímo uerfu, Quuadragefimo tertio.Ecno eoredíerís μή in uírtutib? foflrís;p ἃ in graco uos repperifTe dícítis, καὶ ὀυκ Ἐξελεύσε ὃ θεὸς Ἐν ταῖς δυνάμεσιν ἡμῶν» id eft,& nó egrediíeris deus ín uírtutib? noftris fed de? faperflueft. In ipfo.Pofuifti nos ín fi iilítudínem gentibus. Pro quo in Cirazcco fcriptum eft, ἔθου ἡμλᾶο to παφαβολὴμ iy τοῖο ἔθνεσιν, Sed fi dictum fuiflet ínlatíno;in fimilitudinem ín centibus, κακόφωνομ effet. Et propterea abfag damno fenfus, interpretatíonís elegantía conferuata eft. Alioquin ín FTebrzco íta fcriptum teppeti, tcfimenu mofel bagoim.. ww vy ovn, id eft, pofuifti nos prouerbíum er BE.9 ὃ i E ingentibus n HIERO. AD.SVNIAM ET FRETELAM,; in gentibus. Incodetüi.Exuree adiuua nos.Proquo more folíto in Girxco; domine additeg ὁ cft ἀνάσα κύριε Botucop Ἰμῖρ. id eft, exurge domine adiuua nos. Quadragefimo quattto.Sa οἰκία tux acutz.Pro d inGiraco legiffe uos dicitis, βέλν es Ἠκονκμ-έν α δυνοῦέ μα οἰτἀρίττα tz gj cutzx potétiffime:fed hoc male: δὲ de faperiori tertio uerficulo additü cfb;in quo leeit:Accinge, rc gladio tuo füp femur ταῦ potentiffime,id eft ἐπὶ τὸν μηρόν σου δυνατέ, Quadraeefimo fepti to.Qrn ecce reges cógregatí(üt.Pro quo ín erzco leoiffe uos dicitis ὅτι Ἰδόν δι βασιλεῖς ἀντῆο e x0zptid eft, qm ecce reges cíus cogregati fant:quod fuperfluum effc.ipe le&ionis textus often dit:& ín ueterib?latínorü codicibus fcriptü erat,teges terra: qd'nos fuftulimus,quía necin He brxo,necín Septuagínta reperitur. Inipfo.Sicucaudiuitnus,ficuidimus:pro ἃ ín Graxo rep. Ῥεπῇς uos dícítís,«odo ᾿κούσαμεσυϊως C ἔδομεν, id eft.ficutaudiuim?,ita δὲ uidimus:qd fupfluà eft. Legit em ín Hebrxo chen raínu 338a qd' ínterpta£ δύτως tionc, hoc eftficuidimus, In codé Suftepímus deus mifericordíam tuam;in medio tépli tuipro quo quod nos de Hebrai, co& Septuagínta interpretibus uertimus,templitui;id eft ναοῦ σου, πὶ Circo legifleuos dicitis λαοῦ σου, id eft; populi tui, quod füperfluum eft.In Hebraico em fcriptü eft 35390 hechalecho id eft μαοῦ σου, hoceft cépli tui, 8 non"w2y amecha, quod populum tuum fienificat. Quadra cefimo octauo.H omo cim ín honore efTet:pro quo in Grzcouos ἱππεῖς dicitis,& homo cum ín honore effet καὶ ἄνθρωπος ἓμ iai ὢρ.οσά fciendum quod ífte uerficalus bísín hocpfalmo fit:& ín priori additam habcat,&,coniunctionem,ín finenon habeat. In eodem. Et domina. buntur corum íufti.Pro(ο, ὃν tvcioid eft rectos,in Graco uos legiffe dicitis, fed hocpropter euphoniá íta ín latínü uerfum eft. Alioqn& in eo loco ubi fcriptü legítm?,ecce fcriptüeftinlibro Ἐνθέωρ» iuftog intelligimus librü:&t non debemus ficuerbü de uerbo exprimere: ut ἀ fyllabas fequimur, perdamus íntelligentiam.Ineodé. Demanu inferi cam liberauerít me.Pro quo in Graco leciffe uos dicitís ἐκ χέρὸς ov ὅταν Ae Bán acid eft,de manu inferi cum acceperit. me. Quod quidem&nos de Septuaginta(τα ucrtímus:& miror quomodo in ueftro codícedepra uatum fit. Quadragefimonono.Sedens aduerfus fratrem tuum loquebaris.Pro quo ín Grz co legiffe uos dicitis«a8iaievoo κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ σὺν καϊελάλζο:δὲ putatis non bene uerfum: quía di ximusaduerfus fratrem tuum loquebaris,& debuiffe nos dicere;aducrfus fratrem tuum detra/ hebas:quod uítiofum effe,& in líneua noftra nó ftare;etíam ftultis patet:INec ignoramusquod καϊαλαλ]ὰ dicatur detractío,quá fi uoluerímus ponere, non poffumus dicere aduerfus fratrem tuum detrahebas,fed de fratre tuo detrahebas.Quod fi fecerímus:rurfum contentíofus calum níator uerborum ínquiret:quare non dixerímus καϊὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου, hoc eft aduerfus fratrécuü. [ας fuperflua funt, δὲ non debemus putída nos uerborum interpretatione torquerecum damnum nó fit ín fenfibus:quía unaquaqy língua(ut ante díximus)fuís proprietatibus loquif. - TInipfo. INe quando rapíat,& fit qui eripiat:& ín Graco uos repperilTe dicitis καὶ ὃν μὲ LÍ eft.necfit qui eripíattquod& a nobisuerfum eft;& in noftrís codicibus fic habet:& miror quo^ modo uítium librarij dormitantísad culpam referatis interpretís:nífi forte fuerit;ne quádo τὰ piat;nec fit qui erípíat,& ille pro nec& feripferit.. In eodem.Sacríficià laudis honorificabít me: pro quo ín Greco Ícribi£ θυσία ἀιρέσεως. δοξάσει eid cft elorificabit me:de quo& fupra diximus: Erin euangelio ín eo loco, ubi ín Graco legimus κα! νῦμ δόξασομ μὲ ov eate παρὰ σεαυτῷ τῇ δ dd ξιχορ πρὸ τοῦ τὸν κόσµομ ἔιναι παρά σοι tín latino fcribitur, Et πᾶς darifica mctu paterapudte metip/ fum daritatequá habui príufc mundus effet apud te.INoluímus íoítur ímmutarequodaban tiquislegebatur:quia idem fenfus erat. In quinquagefimoquarto.Expectabam eum, qui a uum me fedit:& dicitis uos ínueniffe ín Graco αεροσεδεχόµκμ τὸν θεὸμ τὸν σώΐοντά μειίά eft expecta bam deum faluantem me,quod additum eft. In eodem. ὦ pufillanimitate fpirifus:& in Grz co inuenifTe uos dicítís«2 ὀλγοψυχίας, quod propríe pufillanímítas dicitur.Sed faiédum quo pro ὀλίγογυχία Aquila& Symmachus δὲ Theodotíon, δὲ Quínta adítio in terpretati funt ἀπὸ ρεύµατος, id eft, a fpiritu, δὲ in Hebrxo fcriptum eft ΠΥ meruha. Omnifg; fenfus ita apud eos legítur:feftinabo,ut(aluer a fpiritu tempeftatís, δὲ turbinis.«. In eodem. Quo niam fi inimicus maledixifTet mihi,in Girzzco ὀνέιδισέ µε, hoceft opprobraflet me, μοδα ie SCR s Sea1nt HIERO.AD SVNIAM ET FRETELAM$e. 37 i À Sedintermaledicta& opprobria fenfam non difcrepare perfpícuum eft. De quin quaeefi, moquínto.Q uoníam multi bellantes aduerfum τις, altítudíne diei tímebo.E: dicitis in otay (ο uos ínuenifTe ὅτι 504$i πολεμοίζύτεο μις, πὸ ὕψους ἡμχέρας ὂν φοβαϑήσομαι: d eft no tímeb o,quod additum eft. Et eft ordo: quoníam multí dimicant aduerfum me: idcirco ego ab altitudine αἰεί tímebo: hoc eft nó bellantes aduerfum me,fed τ excelfam tímebo lutné, In ipfo. In íra populos cofringes,p d ín graco legi£ JU ὀργῇ λαούς xaTá&do,id eft cofringes:& apud latinos pro eo : quod eft;deijcies, id ο[ξ,καταβαλξῖς male errot obtinuit καϊάξεις, id eft ín ira populos confrínoes. τὰ INam& ín Hebraico^n hored habe£,íd eft κα]αβίβασομεαποά nos poffum? dicere depone:& ὙΠ Symmachus interpretatus eft καϊασξισαι, Quindeefimooctauo.Q uía diis fufceptor meus.Pro ὅπ erxco pofitü ο[ἃ ὅτι«i θεός ἀντιλήπ]ως novttid eft quía tu deus fufceptor meus es.Sed fcíédà ᾧ ín Hebrxo neces;eftferiptü:nec τα, δὲ apud Septuaginta folos ínueníri.In ipfo. Deus rne? uoluntas eíus prxueniet me.Pro quo ín erzco fcriptü eft, θεός μου τὸ ἔλεος αυτοῦ τσροφθάσή με, id eft deus meus míferícordía eíus przueníet me:quod& uerius eft.Sed ín hebraco(crí ptum eft: Dei mei miferícordía przueniet me. In codem. Deus oftendet mihi inter ínímícos meos.Pro quo ín erxco pofitum eft; θεὸς μου δέιξᾳ μοι ἐμ τοῖς ἐχθροῖς μου, eft deus meus oftendet míhi ín inimi» cis meís:fed meus;additü eft. In eodem.INe occidas eos:nequádo oblíuifcantur populi tud. Pro quo ín eraco fcripti εἰν, μάπο]ε ἐπιλάθωνται τοῦ νόμου σοῦ ἰ( cft nequádo oblíuifcan£ legís ταῦ, n: Sed in Septuaginta δὲ ín Hebrzo non habetur populí tuí,fed populi mei:& a nobís íta uerfurn UT eft, In eodem:Er fcient quía domínus dominabitur Iacob finíum terrz.Pro quo ín erzco fcri» ο ptum et, καὶ γνώσονται ὅτι Ὁ θεὸο δεασόσει 00 Ἰακὼβ, καὶ τῶμ περάτωμ τῆς γῆς, cft,& nofcet αποπίᾶ dns vii domínabítur Iacob δὲ finium terrzSed,&, coniunctio addita eft:& ordo eft: Scient quía deus ταῖν lacob dominabitur finium terrx. In quínquagefimonono:Q uís deducet me ín ciuitatem mu nítam: quis deducet me ufq; ín Idumzam? Pro quo habetur ín gtaco, ἢ τις od wy με ἕως τῆς Ἰδουμάιας:[( eft, aut quís deducet me:fed fuperfluum eftaut.. In fexagefitno: Quoniátu deus tneus exaudiítí oratíonem meam. Pro quo ín grzco legitur, ὅτι ο) ὁ θεὸς ἐισέκουσας τῶμ ἐνχῶρ μοὺς id ε[ἃ,αυία tu deus exaudifti orationé meatn:quod non habetur ín hebrzo, necín feptuaginta ínterpretibus:& ín latino addita eft. In eodem: Sic pfalmü dicam nomini tuo ín fccalum fzeeuli.Pto ἃ ín erzco fcriptum fit;in fzcula, ὕντως ψαλῶ τῶ ὀνόματί σου tuo τοῖς tuGvastid eft.fic pfallam d nomíni tuo ín fxcula:SC ín hebrzco femel habet^y'slaad, id eft ín xterná:& non uos leolam, | ideftiníxculüa, In fexagefimoprimo: Quía deus adiutor nofter ín xternüi, Pro quo ín eraco fit: ὃ θεός βονθός i Gpsid eft; quía deus adiutor nofter: ergo ín ternum, obeluseft. In fexagefi, mofecundo:Sitíuit tibi aníma mea:pro ᾗ ín erzco{{||6διύψισέ σε à ψυχή ovid eft: Sitinit teaníma mea.5cd ín hebrao non habet npsato, quod fienificat;te:fed Ὃν lecho. d fienificattibi, qd? & omnes interpretes tranftulerunt.Ereo fecundum línguz proprietatem, uerfum eft ín latina. In fexagefimotertío: Sagittz paraulorum facta funt plaga eorum. Pro quo ín ούσοο, βέλος υκπίωμ ἐγενήθησαμ οἱ πληγαὶ ἀντῶρείᾳ eft, fagitta paruulorum factz funt plage eorum.Sed fi ficdiz camus,non refonat ín[αείποιδασίιτα paruulorum factz funt plage eorum.Pro quo melius ha; betur ín hebrxo:Percutíet eos deus íaculo repentíno:& inferentur plagezeorum. In fexagefi, κι moquarto: Qui conturbas profundum marís fonum fluctuum eíus. In οἴάοο τὸ σαυταράσωμ δ᾽ εἰ κῦτος τῆς θαλάστο, ἤχους κυμάτωμ ἄυτῆο, τίο ὑτοσήσεται eft.qui coturbas profundum marísfonum fluctuum eius:& eft addiítum,quís fuftinebít:quod fuperfl uum eft: fubauditur ením, quí con^ turbas profundum marís:& conturbas fonum fluctuum είπα. Τη eodem: Parafti cibum illo tum:quoníam íta eft prparatío cíus: Et dícítís quod ín exco non fit;eius:ivi ὕντως d ἑτοιμασίας id eft; quonim íta eft przparatío:cü ín hebrao η techíneho,manifefte przparationé οἱ us fienificet.Eíus autem.íd eft terra: de qua fupra dixerat: Vifitafti terram& inebríafti eam. In j fexagefitnoquinto: Holocaufta medullata offeram tibi cum incenfo aríetum. Pro quo dícitís qm inueni(le uos,uscà θυμιάματος καὶ κοῖῶρ:id eft,cum incenfo δὲ aríctibus:fed male.In hcbrzo auté Oen fcriptum eft:e^os fov oy ím katoroth elim: quod interpretatur μετὰ θυμιάματος τῶμ κρῖῶρ id T. eft,cum íncenfo arietum. ια eodem: Propterea exaudiuít deus. Pro quo ín iis Minen 5: Hi uos HIERO.AÁD SVNIAM ET FRETELAM Q aüosdicitis, fid τοῦτο ξισίκουσε μον$ θεός, πρόσεθζε τὴ φωνῇ τῆς Φεήσεώο μου: id eft, proptetea exaudiuíg me deus: intendít uocí deprecatíonís mez:ubí, me, faperfluum eft. In fexagefimofeptimo;. Exultare ín confpectu cíus. Pro quo ín graxco ínuenifTe uos dícítís; καὶ tyemidó ᾧνώπιομ egi: id efl,& exultate ín confpcectu cíus: quod íta uerfum efta nobís: fed aquo ín ueftro codíce cor, tuptum{είτε non poflumus. In eodem: Etenim no credunt inhabitare dominum.Pro quo in grato uos[εις dicitis καὶ you ἀπειθοῦντας τοῦ κατασκηνῶσαι τί ef, etenim non credentes inha, bítate:quod utrum q falfum eft. Nos ením tranftulimus: Etením non credentes inhabitare do,. minü:ut híc fenfus,& pendeat ex fuperioribus: Afcédifti in altum,ccepifti captíuitaté, accepi(ti dona ín homínibus: δὲ eos qui non credebant deum inhabitare poffe mortalibus. Ineodem; Benedictus diis die quotidie: pro quo dícitís in eracco legi; κύριος ὃ θεὸς Ἐνλογκτός, ενλογκτός κύριος ἡμέραμ x23 Ἰαέραμεί eft; dominus deus benedictus, benedictus dominus die quotidie. Sed me. lius& uerius eft quod fupra In codem: Viderunt íngreffus tuí deus: pro quo ín erzco fcriptàt {τ ἐθεωρήθασαν αἱ πορεῖαι σου Ὁ θεός tid eft, uifi funt ingreflus ταί dcus: quod ín Flebrao ita habet: enis οσα qw», rau helícothecho elohím: qd Aquila& Symmachus δὲ Theodotío δὲ Quinta Sextaq«ditio interpretati funt: Viderunt ítínera tua dcus:& quod fequic,]Itínera dei meircoís qui eft ín fancto.Ergoa nobís íta legendum eft: Viderunt íneteffus tuos deus:& fcri, ptorísuítíum relinquendum eft: qui nomínatíuum pofuit pro accufatiuo: licet ín Septuaginta & ín τξαπλοῖς[τὰ τερρεγογί πη: ἰθεώφησαμ τὰς τσορείας σου:& pro eo quod εἰ, ἰθεώρησαμ,ος eftuiderüt, in multís codicibus habetur t6:eciovesp,quod& obtinuit confuetudo. In codem:Inoreflus dei meí,regis mei, qui eftín fancto:fubauditur, uiderunt ingreffus ἀεί meí& regís mei. Quodaw tem dicitís;me;ín rege non appofitunapertiffimi mendaci, eft. Secundo ením ponitur:& dei mei& regís meíblandientis affcétu: ut qui omnium deus& rex eft, fuus fpecialiter deus fiac tex meríto feruítutis. Deníq; ín Hebrzo fcriptum habes"35a"ox elí malki, quod deum meii, & regem meum fignificat. In eodem:Regna tetra cantate deo, pfallite domíno. Et dicitis hoc ín ifto uerficulo non efTe fcriptum, pfallíte domino: quoníam ftatím fequitur poft diapfalma; pfallite deo.qui afcendit faper coelum οσοῖί ad orienté:cum ífte uerficulus magis habere debeat iuxta hebraicam uerítatem: Cantate deo, pfallite domino:& illad quod fequitur in príndpío uerfus alteríus,pfallite deo;no fit ín libris authenticis,fed obelo prznoratum. Ergo δὲ uos lecite magís ca qua uera funt:ne dum additum fufcipitis,quod a propheta fcriptum eft, relínquatis, In fexagefimooctauo: Laudabo nomen deí cum cantíco. Pro quo dicítis uos repperifleín Όρο, ἀινέσω τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ μου μὲ] ids tid eft, laudabo nomen ἀεί meí cum cantico: fed,mei, fuperfluum εἴ, In feptuacefimo:Deus ne elongeris a me:quod dicítís in grzcco pofitumeffe; ὁ θεός μου μὴ μακρύνκα ἀπὶ ἐμοῦ: id eft; deus meus ne elongerís ame:meus, fuperfluum efl. Ineo dem: Deus docuiftí me ex iuuentute mea: δὲ ín hoc quod apud eraxos uos inueniffe dícitis: δ θεόο μου ἃ ἐδίδαξάς µε ἐκ νεδτητός μου; id eft, deus meus qua: docuifti me ex iuuentute meatfuper fluumn eft, meus... Ineodem: Donecannunciem brachium tuum: δὲ dicitis ín Giraco uos rep» periffe, mirabilia tua,«9) uia τοῦ vip ἀπαγγελῶ τὰ θαυμάσιά σου: id οἴ ας nunc annuncíabo mira» bilía tua:quod de fuperíori uerficulo eft:& ufqy nunc pronunciabo mirabilia tua. Beneergo hic habetbrachiü. IAnfeptuagefimoprimo pfalmo: Etadorabunt eum omnes reges. Illud dd ín (Το uos ínuenifTe dicitis, κο) προσκυνήσουσιν ἀντῷ πάντες οἱ βασιλξις τῆς γῆς tid eft, adorabunt eüm omnes reces terrae: hoc quidem fuperfluum eft. In eodem pfalmo: Benedictus domi» nus deus deus Ifrael:dicitís ín Girzco bis,deus non haberí: ἰυλογκτὸς κύριος ὃ θεὸς Ἰσραὴλ sid eftbe nedí&us domínus deus ifraelcum δὲ ín hebraico fit,& apud Septuacínta, δὲ manifeftiflimetri plex domini dei,deiq; nuncupatío,myfteríum fit trínítatis.. In eodem:Et benediQ'um nomett maíc[tatísín xternü. Hoc ergo quod ín Graco uos inuenífTe dicitis, καὶ ἐυλογκµ ένομ τὸ ὄνομα ro ^ diu ἀυτοῦ&ie op διῶνα,καὶ tio Top αἰῶνα τοῦ ἀιῶνορ:( eft,& benedictum nomen gloríz eius in atet^ num,& in fzculum feculi: fuperflue fciatis a eracis effe appofitum: quod nec Hiebrus habeis necSeptuaginta interpretes, De inicio quafi ex adipe:& uos dictis íngraco reppetifTe ἐξελεύσεται id eft prodiet:quod falfum eft.Nam& apud Septuaginta id A €. HIBRO.AD SVNIAM ET PRETELAM.$o. 38 Δ pretes ita fcriptuta eft: Ἐξκλεύσατο oo tx SéaToo ἡ ἀφικία ἀντῶμε In eodem: Quotnodo fcit deus: ín erico dicitis non effe deumicum& apud Septuacinta feriptum fit,«às ἔγνω ὃ θεὸς δὲ omnes ín. terpretes fimiliter de Hebrzo tranftulerínt.. In eodem: Intellicam ín nouiffimís eorum: pro quo ín eraco leeiffe uos dicítis, wo«eid eft;& intelligam:fed híc85;/coniunctio faperflua eft. In eodem: Defecit caro mea& cot tme: p quo dícitís ín er&co haberi ἐξέλιπεν ἃ καρδία μου ο m 5 σάρξ μουτίᾳ eft, defecit cor meü& caro mea:fed hic petuerfas ordoeft.. In eodem: Vtannun,| e cíem omnes przdicationes tuas. Pro quo in eraco legifTe uos dícitis, τῷ ἐξαγγᾶλαι µε πάσας τὰς ἂν οἰνέσαι cov: id eft ut annunciem omnes laudes tuas.Ft(ciendá quod fctíptum ín hebtzo habet yenas ons malachothecho,dd Aquila ἀγγέλους οὖν[ά efbnuncios tios, Septuaginta, τὰ ss«yo; ματά σου, εἴς, predicationes tuas, uel promíffa interpretati funt:licet δὲ laus δὲ prdícatio un M αἰτίῳ Ποπίξοοι, Defeptuagefimotertio: Vt quid deus teppulifti in finé. Pro qapud eracos lm. male legitur ordíne commutato: ut quid reppulifti deus. In eodem: Quantà malíenatus eft' Xt inímícus ín fancto.Miror quis in codíce ueftro eraendando peruetterít: ut pro fancto, fanctís ᾖ iy pofuerít:cum& ín noftro codice.ín fancto ínueniatur:lícet etzd legant, ᾧ τῶ ἁγίῳ σου, id eft,in 1 Th fanctotuo, In eodem: Incendamus omnes dies feftos dei a terta: pro qtio ín gtzco fcriptum Iso eft.^d« πο καταπαύσωμεμ πάσας τὰς ἑορτὰς τοῦ θεοῦ(Ὁ τῆς γµς:& ποῦ tranftulimus;heus& quiefce, Ma e facíamus omnes dies feftos deia terra. Et miror quomodo e latete annotatíonem noftram, loj, neícío quis temerarius fcribendam ín corpore putauctit, quarn nos pro eruditione legentis fcri pfiímus;hocmodottextus non habet καταπαύσωμεμ jut quidam putant: fed κατακαύσωμεμ, id eft, incendamus. Et quía retulit mihi fanctus prefbyter Firmus quí huius operís exactor fuit ínter plurimos hínc habitam quzftioné plenius de hoc difputandá uidetur. In Hebrzo fcríptá eft, T2 BN"yv o8 ηδη farphu«οί moade el baarez,quod Aquila& Symmachus üerterunt, ΗΝ φυέπρησαμ πάσας τὰς ἕοςτὰο θεοῦ ἐπὶ τῆς γῆο, efbíncenderüt omnes folennítates deíín terra.Quin Am ta, xeréxaveap,id eft; combufferunt.Sexta,««voxavowuspid eftcomburarnus. Q uod& Septua a DB gínta íuxta hexaplorum ueritatem tranftuliffe perfpícuum eft. Theodotío quo qp ᾧιεπιρίσωμεμ uertítid eft/fuccédamus Ex quo perfpícuü eft, fic pfallendü,;ut nos ínterpretati fumus.Et tamé Íciendum quíd hebraica ueritas habeat.Hoc enim quod Septuaginta ínterpretes tranftulerüt, propter uctuftatem ín ecdefía decantandum eft:& illud ab eruditis fcíendum propter notícíam Ícripturarü, Vnde(i quid pro ftudio ex latereadditum eft;non debet poní in corpore: ne prío». rem tranflationé pto fctibentium uoluntate conturbet, In eodem: Contribulafti capíta draconum ín aquis, tu confregifti capita draconis: fic lectionis ordo fequítur,ut in priori uerfu,tu, non habeat, fed ín fecundo:& aqua plurali numero fcribantur, non fingulari. Sed& Aquila uerbü hebraica evan hamaím,$4&copiid eft,aquarü interpretatus€. Circus yo textus habet; σὺ σαν ἐπί ας Τὰς κεφαλὰς τῶμ δρακονωμ ἐπὶ ToU ὕδαῖος, σὺ σωνέθλασας ali κεφαλὲμ ToU δ ἄκοντος,[πῃ eodé: INe obliuifcarís uoces ἰπίαγίςοτ tuorum: pro quo ín eraco μὲ teat τῆς φωνῆς τῶμ Ἱκετῶμ σου, íd mu eft, ne oblíuífcaris uoces deprecantíum te.fcríptum dicitis. In hebrzo autem"y" zorerecho τα legítur:quod Aquila,hoftíum tuorü:Symmachus,bellantíum contra te: Septuaginta δὲ Sexta pu&ditío,inimícorü tuorum,ínterpretati funt;& eft fenfus pendens ex fuperioribus: Memor efto i t improperíorum tuorum,eorum qux ab ínfipiente funt quotídie. INe oblíuifcarís uoces inimi corum tuorum,id eft;uoces quibus te blafphemant.tibig; ín populo tuo detrahunt. Vnde fe, quítur:Supetbía eorum qui te oderunt;afcendit femper.Pro quo ín erzco eft, δ᾽ατανὸς, id eft, peromnia fiue omníno:zíd eft, dum tu differs poenas,{Π| proficiunt ín blafphemías, Infeptua gefimoquarto:Narrabimus mirabilía tua,Pro quo male apud eracos legitur, δικγήσομαι πάντα τὰ θαυμάσϊά σου, id eft, narrabo omnía mírabiliatua. In feptuacefimoquinto:O mnes uírí di^ uítiarum nfànibus fuís:& non ut uos,nefcío a quo deprauatü legítís, ín manibus[ας: cum ín ui gracco fit πάντεο oi vd eso τοῦ«σλόυ]ου ταῖο χερσὶ αυτῶμ, id eft, omnes uírí opulentia: manibus fuis. |. Ineodem: Tertibili& οἱ quí aufert fpiritum príncipum: dícitis quod εἰ, non fit fcriptum in QXxc0, τῷ φοβερῷ wg) ἀφαιρουμένῳ πνεύματα ἀφχόντωμ,ἰ( eft, cerribili& auferentí fpirítus principurm. " Verum eft: fed nifi appofuerímus εἰ, latinus fermo non refonat. Neg; mín pomis dies 'HIERO.AD SVNIAM ET FRETELAM tetribili δὲ qui aufert fpiritum príncipum.— In feptuagefimofexto: Et meditatusfum no&e cum corde meo: δὲ exercítabar δὲ fcopebam fpiritum meum. Pro quo ín hebrzo leoímus: Re, cordabar pfalmorum tuorum ín nocte cum corde meo:loquebar δὲ fcopebam fpíritum meum: Pro exercitatione 4ox«xí«p, id eft, decantationem quandam& mediítationem,Septuacinta tranftulerunt:€ pro eo quod nos diximus fcopebam, illí pofuerunt ἔσκαλλον, quod Symma, chus tranftulit;xvezvovp,íd eft perfcrutabar fiue quzrebam:Et Quínta fimilítet.In erazco habe: RUE ἔτν κιόντα ion τα) Ἐμελέτησα,νυκ]ός μετὰ τῆς καρδίας μον Ἠδολέοζουμ γκο Έσκαλνε τὸ πνεῦμα μον, ideft, δέ annos zternos memineram& meditatus fum, nocte cum corde meo argutabar,& tímabatar fpiritus meus.Proptíe autem σκαλῖσικὸς in agrícultura dicitur, ín farriendo,id eft. far culando:& quomodo ibí quxruntur herbz farculo qua fecentur: fic& ifte retractatum cooíta, tionum faarü metaphorícos;a farculo demonftrauit.Et fciendum quod ἔσκαλλορ non femel fed frequenter fignificet. Íncodem:A generatione ín generationem: hoc quod er&cum fequen; tes ínuenifTe uos dicitis, σωυετέλεσε ξῆμα,( eft, confummauit uerbum, recte non habetur ínati^ no:quia& ín nullo habetur interpret. In feptuagefimofeptímo:Et narrabunt filijs fuis, Pro quo habetur ín grzco, up) Ἀπαγγελοῖσιμ αντὰ jid eft, δὲ annuncíabunt ea, Sed fcíendum quodin hebraco^ee"vuifapheru fcriptum eft:quod Aquila δὲ Symmachus;narrabunt, tranftulerunt, . Ineodem:Et ocidit pínoues eorum.Pro quo in grxco effe dicitís, ug) απέκτανεμ dv τοῖς πλαύσιμ, υτῶρ 4 eft,& occidit in plurib? eorum:fic habeturin hebrzo ΣΩΟΙ bemifmanehem, δά Aquila interpretatus eft ξυπτόφοις αυτῶμε Symmachus, τοῖο ξυσσορωτέροις; Septuaginta δέ Theodo; tio,& Quinta xdítío, dr τοις τολείοσιν ἀντῶμ: quod quidam non intelligentes, patauetunt fcripti ὧ τοῖς πλήρεσιμ, Ineodé:Dilexerüt eum ínore fuo,&língua fua mentítí funt eí:ín eraxco haberi dicitís, πο) ἠγάτσησαμ ἀυτῶμ qu τῷ 5όμαῖι TG 193) τῇ γλώσσῃ αυτῶμ ἐψεύσαντο&vrop, id eft, δὲ dilexerunt eum in ore ipforü:& líneua fua mentiti funt eum. Et ín hebrzo fcríptá eft, 3x3» iechazbulo, & omnes uoce fimili tranftulerunt ἐψένσαμν τῷ, ία eft, mentiti funt εἰ. Quis autem uoluerit pro ei,ponete,eum,& uítíare exem plaría,non eft mei íudícij.| In eodem: Et propícius fiet pecatís eorum, non difperdet eos:dicitis quod ín graxo, eos, non habeatur: quod δὲ uerum eft, oj ὃυ διαφθερῖι[4 eft,& non difperdet, Sed nos ne fententia pendeat, latínum fermonem fua pro prietate compleuimus.Si quís autem putat διαφθερι non perditionem, fed corruptionem fona: te, recordetur illius títuli ín quo fcribitur erace, ic τὸ τέλος μὴ raptor, hoceft,ín finemnepet? das:&non ut pleríq; κακοζέλως ínterpretantur, necorrumpas.— In eodem: Et índuxiteosía montem fanctíficationis fuz:montem quem acquifiuít dextera eius.Pro quo apud Septuagit ta legitur, ὄρος τοῦτο ὕ ἐκϊήσαϊο T δεξια ἀυγοῦ ,ἰά eft, montem huncquem poflediít:& non ut uos po; nitis ἔκτησε, id eft, qux acquifiuit. Melius ergo fecundum hebraícam proprietatem interpre. tatus eft Symmachus, montem quem acquifiuít dextera eius.— In eodem: Etauerteruntíe non feruauerunt pactum: quemadmodum patres eorum. Scío quod pactum non habea^ tut ín hebrzo: fed quoniam omnes uoce fimili tranftulerunt, Ἰσαυθέτκσαρ, δὲ apud gracos pa um dicitur, σαυθέκκ; ex uno uerbo fienificatur, non feruauerunt pactum: lícet Septuaginta Ἰθέπισαρ pofüerunt,— In eodem: In tetra quam fundauit in fecula. Pro quo fcriptum inue? niffe uos dicitis, ᾧ τῇ γῇ Ἐθεμελίωσερ Δυτ tue τὸν διῶνα, id eft, ín terra fundauit eam ín facula: Inhebrzo íta fcriptum eft, ut uertít Symmachus, e ali γι 5p Ἐθεμελίωσεμ o TV ἀιῶνα;(( eft, δὲ zdificauit ficut unicorníum fanctificium fuum ín tetra quam fundauit ín facula, Si av tem non de terra dicitur quod fundata fit, fed dealia re qua fundata uideatur in terra: pro bent ex prioribus δὲ fequentibus. quis fenfus fit:ut nefcio quid, quod dicitur fundatum, uídez/ tut ín terra.Síauté fanctíficium ín terra fundatum putant, debuit fcribi, ín terra fundauít illud infzoula. In eodem:Etín íntellectibus manuum faarum deduxit eos: non habéf textus ᾧ τὰ ca;éce,ut Ícribitis numero fineularí:quod íntelligentíam fonat: fed ᾧ ταῖς σωνέσεσι, quod íntelli^ gentías fonat:ficut δὲ ín hebrzzo habetur esie bithbunoth, quod eft ín íntelle&tibus. De feptuagefimooctauo: Pofuerunt Hierufalem ín pomorum cuftodíam: quod ín ereco ὑπωρθ. φυλάκϊορ dicitur:nec potcft aliter uerti δρ a nobís tranflatum eft.Significat autem ὀπωροφυλάκιον : fpeculam quam HIERO.AD SVNIAM ET FRETELAM So. 39 xw A fpeclamquam cuftodes fatorum δὲ pomorum habere confucuerunt: ut de ampliffima utbe Ἢ paruum tuguríolum uíx remanferit. Hoc fecandum eraxos.Caterum ín hebrxo ovy ἰαῆπι fcriptum habetur: quod Aquila uertit aitégrop, íd eft, aceruum δὲ cumulum lapidum, quibus uinez δζαστί purgarífolent.— Infeptuacefimonono: Et plantafti radíces eius hínc:& dicitis quod ín erxco,híncnon habeatur wj κατεφύτθυσας τὰς ζίϊας αὐτίο:δζ bene. INam& ín noftrís co» dicibus non habetur: δὲ miror quis imperitorum ueftros libros falfauerit.. Το octogefimo. fecundo:Hredítate poffideamus fanctuaríum dei.Et dicitis quod ín eraco fit fcriptum, ouo, νομήσωμεμ ἑαυτοῖοιία eftpoffídeamus nobifipfis,qua: fuperflua quaftio eft.Q uando ením dici, tur, poffídeamus, intellicitur&nobís.| Deoctogefimotertío: Cor meum& caro mea exuL tauít ín deum uíum.Pro quo in eraco fcriptum dicitis, καρδία μου καὶ σάςξ μον Ἰγαδνιάσοντο ία eft, cor meum δὲ caro mea exultauerunt: δὲ ín hoc nulla contentío eft. Sí enim legímus, exulta, uit íntellioitur cor meum exultauit, δὲ cato mea exultauít, Si autem exultauerunt, duo pariter exultauerunt, id eft, cor&caro. Et queo uos ut huiufmodi ineptias& fuperfluas contentio, nes, ubí nulla eft fenfus mutatio, dedinetis.| In eodem: Beatus uir cui eft auxilium abs te.In grzxco uos ínuenifle dicitis, μιακάφιος ἂν ὃν ὄξ)ν. ἀντίληψις ἀντῷ παρά σου, íd eft cuíus eftauxilium «eíusabste: quod quía nos ín latína interpretatione mutauimus:ut dicítis,reprehendimur. Cui ením non pateat:quod fi dicere uoluerímus, σαί eft auxilium eius abs te, apertiflimum uitium : fit:& quando pracefferít, οτί, fequí non debeat, eíus:nifi forte uítij atguímur, quod uítauímus - uítíum. Ineodem:In ualle lachrymarü.Pro quo dicitis ín orazco fcriptá effe, uc τὴν κοιλάδα τοῦ uS κλαυθμῶνος, ἰ( eft;in ualle plorationis. Sed fiue ploratum,fiue etum, fiue lachrymas, fiue plan KR ctum dixerimus unus eft fenfus:& nos hocfequimur: ut ubi nulla eft de fenfa mutatio, latini fermonis elegantíatn conferuemus.[)ε octogefimoquarto: Benedixifti domine rerrá tuam: p Procoquod efbbenedíxifti, ín erxco fcriptum dicítís ἑυδόκκσας: δὲ quaritis quomodo hocuerbum exprítmi debeat ín latíno.Sí contentíofe uerba fcrutamur& fyllabas.poffumus dicere:beQi: neplacuít dotifie terra tua.Et dum uetba fequimur.fenfus ordíné perdímus. Aut certe adden, uz dum eftalíiquid.ut eloquíj ordo feruetur,& dicédum:Complacuit tibi domíne tetra tua. Quod ταῦ fi fecerimus,rurfum anobis quxre£, quare addiderímus tibícá nec ín erxco fit;necin hebraco, Eadem igitur ínterpretandi fequenda eft regula, quam fxpe dixímus: ut ubi non fit damnü in fenfullinguz in quam tranfferímus, ευφωνία, δζ proprietas& clegantíaconferuetur. Ineodem: Miferícordía δὲ uerítas obuíauerunt fibi: δὲ dicitis quod ín graco, fibi, non habeatur, ἔλεος καὶ mir ἀλήθεια συυέντκσαί eftmifericordía δὲ ueritas cocarrerunt:inec ín hebrzo habetur:& apud Sep1 tuaginta,obelo pranotatum eft: qua fíena dum pet fcriptorum neglícentíam a plríf. q quafi fuperflua relinquuntur, magnus ín legendo error oborítur. Sí autem non fuerit additum fibi: miferícordía δὲ uerítas non fibi, fed alij occurriffe credentur: neciuftícia& pax fibi dediffe ofculum, fed alterí..| De octogefimoquínto: Etnon jppofueruntte ín confpectu[πο: dícitís dd ín ueftro codice,te,non habeatur:addite, te,& emendato errore libraríj, ueftrü quoq; erro. rem emendabitis. In eodem:Ettu domíne deus miferator δὲ miferícors. In eraco ínueniffe 1105 dicitis uoi σὺ xugícó θεός ovid ef; 8 tu domine deus meus,quod fuperfluum eft. Meus enim nec ín hebrao habetur,necín Septuaginta. De octogefimooctauo: Magnus δὲ horrendus. Proquo in erzco inueniffe uos dicitis, μέγας καὶ φοβερὸς, quod fienificat terribilis.timendus,& formidandus: Eco puto idipfum fignificare horrendum,non utí uuleus exiftimat, defpícienz dum δὲ fqualidum: fecundum illud Vereilij: Mihi frígidus horror membra quatit: Et, hor» rorubic: anímo.fimul ipfa(ilentía terrent:Et,monfttum horrendum ingens:& multa hís fimilia. Ineodem:Tunclocutus es ín uifione fanctis tuís.Pro quo ín eraco uos ínueniffe dicitis, L τότε b duae qo ὑράσα τοῖς ἧοῖς cod eft.tunclocutus es in uifione filijs cuis.Sed fciédum eft quod in hebrzo νο lahafidecho habetur: Qd omnes τοῖς ἁγίοις cov, id eft, ee να πε ΤΕΣ pU: 3. tunt.Et Ε 1 ; Ἢ at a SEGUI ΕΞ HIERO. AD SVNIAM ET FRETELAM. CQ runt. EtfolaSextazdítio.prophetis tuis, interpretata eftfenfum magis dj uerba exprimens, Et ín κοινῇ tantum pro fancti, filios repperi. In eodem: Tuuero reppulifti δὲ defpexifti, Pro quo ín gtaxco σὺ δὲ ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας, inueníffe uos dicitis, Vnius litterz: mutatio, quantum uobis fecít errorem? INon ením refpexifti, fed defpexifti, δὲ pro nihilo duxifti, interpretati fumus: nifi forte Ἰξουδίνωσας, non putatís tranfferendum defpexifti: fed fecun dum difertíffimum iftius temporís interpretem, nullíficafti, feu annihilafti, ucl annullafti, ucl uilíficaftí: δὲ fi qua alía poffunt inuenírí apud ímperítos portenta uerborum,: Ὡς octoeefimonono: ἃ fxculo ufqy ín facculum tu es deus: δὲ dicitis quod ín eraco non fit, deus, ἀπὸ τοῦ ἀιῷνος ο) ἕως τοῦ ἀιῶνος σὺ&, id eft; a fxculo δὲ ufq ín fzculum tu es: quod apud eos deeffe, manifeftum eft. Nam δὲ Febraica uerítas habet: δὲ omnes alíj Ínterpte, tes, δὲ Septuaginta fimiliter tranftulerunt, ἀπὸ τοῦ ἀῑῶνος, wp) ἕως τοῦ ἀιῶνος σὺ Ub θεός, quod hebraice díci£ ow we eos? v ὈΞΊΨῸ meolam uead olam atha el.— In eodem:Quo; níam fuperuenít manfuetudo,& corrípiemur In erzco uos dícítís ínuenifTe, ὅτ᾽ ἐπῆλθε πραύτις td udo νο) παιϑϑυθασόμεθα, id eft; quoniam füperuenit fuper nos manfüetudo,& inftruemur.Sed hocfuperfluum eft... De nonaecfímo:Dícet domíno fufceptor meus es tu. Et dícítis quod ín grxco,es,non habeatur.Ego uobís amplíus dícam,quod apud hebrxos nec es, habeatur, fiec, tu. Sed apud Septuaginta& apud latínos pro εὐφωνία, δὲ uerborum confequentía pofitum fit, De nonagefimotertío:Deatus homo,quem tu erudíerís domíne:dícítis ín erzeco noneffegu, μακάριος ἄνθοωσος Up ἂμ«eid'slowo κύριε id eft, beatus homo quem quidem erudierís domine:& uerum eft: fed apud latinos propter ἐυφωνΐαμ, id eft; confonantíam pofitum eft. Si enim di camus, beatus homo quem erudierís domine, compofitionís eleeantíam non habebit, Sed. quando dicitur, domine,& apoftrapha fit ad dominum: nihil nocet fenfui fi ponitur δὲ, tu, In eodem: Et ín malícía eorum difperdet cos.In eraco dicítis non effe prxpofitionem, ín, fed legi: malícia eorum difperdet. Sciendum autem quod& in hebrao δὲ in canctis interpre, tibus pofitum fit, κατὰ alb wowgiap ἀυτῶμ ἄφανιξι αυτούς κύριος Ὁ θεὸς,(ἃ eft, ín malícía eorum difperdet eos dominus deus. Sí autem uoluerimus legere, malicía eorum difperdet: id quod in Septuagínta fequitur ín fine uerficuli, eos, δὲ fuperfluum erít& uitíofum.— De nonagefi, mofeptímo: Recordatus eft míferícordíz fua: pro quo in eraco ínueniffe uos dicitis, ἐμνίῶν τοῦ Ἐλεόνο vro τῷ Ἰακώβ, ία eft recordatus eft miferícordía: FRE OP fed híc, Iacob, nomenfi perfluumeft,| Decentefímo: Ὁ οα meíad fideles terr ut fedeant mecum. Pro quoín grt co inuenifIe uos diícítís,o? ὀφθαλμοί ου Ear] τοὺς πισοὺς τῆς γῆς, τοῦ συγκαθεῖδδαι αυτος μὲὲ ἐμοῦ ,ἰᾷ eft: oculí mei ín fideles terrz confidere ipfos mecum. Quis non talem fucíat ínterpretatío, nem:ut uerbum ad uerbum exprímens, dicat:confidere ipfos mecum. De centefimo» prímo: Vigilaui& factus fum ficut paffer folitaríus in tecto. Et dicitis inueniffe uos ín graco, ἐπὶ δώματος,ηπο antíquí codíces latínorum ínterpretati(πεί zdificio. δῶμα, in orientalibus prouincíjs ipfum dicitur, quod apud latínos rectum:ín Palzftína em δὲ Aecypto, uclubi fari» pti funt diuini librí;uel interpretati funt:non habent ín tectis culmína;fed domata,que Romz. ὦ uel folaría, uel meníana uocant.íd eft, plana tecta, qua tranfuerfis trabibus fuftentant.Denigs & in actis apoftolorum, Petrus quando afcendit ín doma,.ín tectum xdificij afcendiffe ανάσα» dus eft. Et quando pracipif nobís,ut faciamus domati noftro coroná, hoc praxipi£ ut ínte&to faciamus per circuitum quafdam emínentías, ne facilis in praxceps lapfus fit. Et ín euanodlio: Quznquit;auditis in aure,dícetís fuper domata:id eft fuper tecta.Ft ín Efaía.Quid uobíseft quod omnes afcendiftís fuper tecta uana? Et multa iftiufmodi.^ Ineodem. Factusfam fiut nyctícoraxín domícilio:quod fimiliter ín erzco habetur φῶμα; δὲ quarítis quid fignificet ny^ &ticorax apud latínos.In Flebrao pro nyctícorace uerbum chos via fcriptum eftiquod Aqui^ ||! udi la à Septuaginta B HIERO.AD SVNIAM BT FRETELAM$0. 4.0 la&Septuaginta δὲ Theodotion δὲ Quinta xditio nycticoracem interpretati funt: Symma, chus uero upupam.Sexta xdiítío noctuá,quod& nos maoís fequimur.Deníq; αδί apud nos& Ἢ erxcos legit, factus fum ficut nyctícorax ín domíciliorapud Hebrzos dicitur.factus fum fice tu noctua in ruínofis. Ῥ]ατίαρ buboné cotentíofe fignificare putant. In eode. A facie ita ndis na | hi tionís tux.Pro quo in graco inuenifTe uos dicítís ἀπὸ προσώπου τῆς ὀργῆς σου καὶ τοῦ θυμιοῦ ντε eft Ἢ a facie irz tux,& índignatioís tuz:cíí manifeftà fic quodapud Hebrxos& apud Septuaginta interpretes fic habeatur jtd προσώπου τῆς ὑργῆς καὶ τοῦ θυμοῦ σου, In eodem. Quoníá placuerunt feruis tuís lapides eius:& terr eius miferebuntur.Pro terra,aphar^27 ín Hebrao pofitum eft, lin quod omnes τὸν χοῦμ cáftulerü& poteft tam puluis C humus,íd eft terra interpretari.In era ,€o fic leoi ὅτι ἐνδόκησαμ oi δοῦλοι σου τοῦς λίθους ἀυτῆο, καὶ τὸμ χοῦμ ἀυτῆς Ὀικτειρήσουσί, id eft: quoniá hir precor ferui ταί lapides eius: δὲ puluerís eíus mifercbuntur.— Decente(imofecundo t lon ín perpetuum írafcetur.Pro quo ín oraco ínuetrilfe uos dicitís ὂνκ tie τέλος ὀφγίδ)ήσεται, ideft nonin finem irafcetur: fed uerbum Hebraicam πεζαῖα ΓΔ, δῖ perpetuum& finís δὲ ui; ctoría intelligitur, pro locorum qualitate.— De centefimotertío.Qui facis angelos tuos fpi. títus. Pro din 9raco uos ínuenifle dicitis ὅ ποιῶν αγγέλους ἀντοῦ πνέματα, id eft,qui facit ange; los fuos fpiritus. A quibus breuiter quatíte: quomodo cum ad deum fermo fit,quafi ad alium ' loquens propheta repente mutetur: maxime cum fic incipiat: Drie deus meus, magnificatus es uehementer: confeflionem& decorem índuifti: Et quí teoís aquís fuperíora eius:íd eft ccc li.Qui ponís nubes afcenfum tuum: quí ambulas fuper pennas uentotum: δὲ ftatím fequatut: Qui facis angelos tuos fpírítus:& míniftros tuos ignem urentem, Qui fundaftí terram fuper ftabilitatem fuam. Ec poft paulultim.Ab increpatione tua fuoient:& a uoce tonítrui ταί fortidabunt:& ínloco quem fandafti eis. Quí emittís fontes ín conuallibus:& illud, Vt educas panem de terra.5i ereo omnía hzcad fecundam perfonam funt: íd eft ad deum quomodo ín uno uerficulo,tertía pfona fubíto δὲ extra ordíné índucitur?. In eodem. A uoce to nítrui ταί formídabunt: dícítis ταί, non haberi ín latíno:cum in eraco fit, ἀποὺ φωνῇς βροντῆς Uo 0 ew δλϊάσουσιμ: habetur& ín Hebraeo tonítrui tuí:& miror quomodo apud latínos errore fcri Jn ptorum fabtractum Πε, In eodem, Hoc mare magnü& fpaciofum manibus:& dicitis in era id co,manibus, non haberí:& ego noui, ἄντι ἠθάλασα ἡ μεγάλα καὶ ἐυρύχωροο, Íd eft hocmare maonis Η*»" γεν" ͵ s 1 2--:& fpaciofum: fed ex Hebraica& Theodotionis zditíone ín Septuagínta fub afterí(co additi br eft. Deníg;& in Hebrzoita fcriptü eft, zeh haíom godolurehab íadaim&vv an 9a erm m quod Aquila fic interpretatus eft ἐνρύχωρος χερσίν,& omnes interpretes:& hoc fcd'm Hebrai"m cam dícítur propríetatem μεταφορίκῷς quod quafi expanfas manus habeat;& in fe cuncta fufci Yr piat. Ineodem: Vt educas panem de terra. Pro quo ínueniffe uos dicítís, ut educat: fed nom ἐπὶ poteft aliud ad ipfumaliud δα αἰίαπι de feipfo díci:aut omnia quafi ad deum loquebatae M propheta:aut omnía ad alium de eo referebat. Cum autem plracy ad ipfum ditíeanturi& ea N qux ambíeua funt;ad ipfius perfoná redigenda fanr.In orzco ficleeit τοῦ ἐξαγαγεῖν ἄφτομ ἐκ τῆς " γῆς, íd εἴ: educendum pané eterra.. In eodem: Herodi domus dux eft eorum. Pro Hero.| e dio quod ín Hebraico dicitur hafida ΤΗ, Symmachus Ἰκτῖνορ, id eft miluum interpretatus i " eft.Deniq; δὲ nos ita uertímus ín latínum, Ibi aues nidíficabunt, milui abies domus eft:quod η si fcilicet femper ín excelfis δὲ arduis arboribus nídos facere confueuerit. Vnde δὲ Sexta zditio h , manifeftíus interpretata eft, miluo cupreffus ad nidificanda.Pro abietibus auté& cupreffiís im Hebrzo ponit berofim 393, magis abietes cj cupreffos fienificat. In eod&Petra refa ciá herínatijs.Pro ᾗ in Hebrzo pofitü eft fephannim Ὁ 389 δὲ omnes χοιζογυλίους ποτε fimili tranftulerit. Solí feptuagínta lepores, interpretati funt τοῖς λαγωοῖς, id eft; petta refucium leporibus, Sciendum eft autem anímal effe non maíus heritío, habens fimilitudinem miu Nt. τε E ο πο νὴ GGG 4 εἰςϑυμηῖ, ene Le ἘΞ VARI eZ HIERO. AD SVNIAM ET FRETELAM, tís& utfi. Vnde δὲ in Palaftína. ἀρθομῦς dicitur:& magna eft ín iftís regionibus huius ge^ nerís abundantía, femperq; in cauernis petrarum δὲ terra foucis habitare confueuerunt. Incentefimoquarto.Edidit terra corum ranas.Pro quo ín graco ἐξέργηψεν yii Tap βατράχοις, [105 ἱεσί[ς dicitissquod poteft íta interpretarí:ebulliuit terra corum ranas. Sed δὲ ín hoc nul, la eft in fenfu mutatío:& nosantíquam interpretationem fequentes, quod non nocebar, mi cre noluimus.— Iticodem.Et contríuít lienum finium eorum.Pro quo ín Craco uos ínge niífe dicitis συνέτριψε wo Ξύλορ Ὀρφίου αὐτῶ, id eftcontríuít omne lignum fínis eorum.Sed& hoc addit eft δὲ fuperluü. In codem, Quoníá memor fuít uerbi fan&i fui qd habuit ad Abra, ham puetum fuum.Pro quo in graco uos legiffe dicitis dp διέθετο, id eft quod difpofuit.Ita ei &in Hebrzxo& apud Septuaoínta habet interpretes οτι Muni τοῦ λόγου τοῦ ἁγίου ἀυτοῦ τοῦ πρὸς ἀβραάμ τὸν Φοῦλομ ἀντοῦ, Ergo quod in erzco dicitur c» διέθετο ίῃ hoc loco,& fupfluü eft δὲ raden dum.—Decentefimoquinto.Confitemíni domíno quoniam bonus. Pro quo ín eraco uos lceiffe dicitis ὅτι κρισὸς id eftquoníam fuauís Sed fcendum eft quod χρισὸς ín utile,&ínbo, num& fuaue uertí, poteft.Deníc; δὲ ín Hebraíco fcriptum eft chi tob 9*3 quod omnes uo, ce fimili tranftuletunt. ὅτι χρισὸς οἷα eft quía bonus. Ex quo perfpicuum eft quod χρισὸς bonus íntelligatur, In eodem. Non fuerunt memores multitudinis miferícordía: tua: dícitis quod ín graco inueheritis καὶ vx Ἐμνέθνσα μία eft,& no fuerüt memores:& ,coniunctío fuperflua eft, Ín codem.Ft írrítauerunt afcendentes ín mare, mare rubrum. Pro quo ín eraco ínueniffe uos dicitis καὶ 39ssíingavap, δὲ putatis uerbü e uerbo debere tranfferrí, δὲ amarícauerunt: fed hax interpretatio annullatíoni confimilis eft.fiue annihilatíoni, Leoite Ecechíelem,& ínueníctís σαι ρατϊκρασμὸρ itrítationem δὲ exacerbatíonem femper expreflum:ubí dicitur δικος παραπικραίνουσα, id eft domus exafperaus. In eodem.Et uidit cum tribularétur:& audíuit oratíoné eorum,(ín OfXCO oS leoiffe dicítís καὶ ἔνδε κύρϊος, id eft: δὲ uidit diis) Quícquid extra hocín erzcco inueníffe v s dicitis fuperflua eft, Decentefimofexto.Et ftatuit procellá eius ín auram:& filuerunt flu, ctus eius.Hocergo quod pro ífto ín eraco inuenífle uos dícitís καὶ ἐπέταξε τῇ καταιγίδι καὶ ton vs ἄνραρ.ίαἳ eft& conftituit procella,& ftatuit ín auram,fuperfluum eft... In eodem. Erdedi xerunt eos ín porta uoluntatís corü:pro quo dícítís uos inueniffe to λ᾽ μένα θελήκαΏος Slo ἃ eft, ín portü uolütatis fua:: fed ín Hebrao no habet hephzi"Yen ,qd'uoluntatis fuz fienifícat,fed hephzam vxen;qd' uolütatis eorüfonat. De centefimofeptimo:in eracco dicitís effe$40 $dé2a μοῦ id eft exuroe oloría mea,qd' dicitis ín latíno nó efTe:recte ín ifto pfalmo nó habc£:qa necapud Hebrxos nec apudullum ínterpretum repetitur: fed habetur ín quínquagefimofe, xto pfalmo.Exurge gloría mea;exutge pfalteríü δὲ cithara:exurgam diluculo.De quo mihi uide tura quodam ín iftum locutn effe tranflatum, In eodem. Mihi alienigena: amici facti funt: Pro quo ín graco inuenifle uos dícítis ὑπεάγκσαρ hoc eft fubditi funt. Sed hoc inqui; quagefimonono pfalmo fcriptum eft, mihi alienigena: fubditi funt: ín. prafenti autem ita apud omnes inuenietnus tranflatores ἐμὸι ἀλλόφυλοι Ἐφίλωσαμ, id eft atníci fact funt,quod He braíce dícitureth roa Yz tw, De centefímonono. Víream uirtutís tux emíttet düs ex οι, dicítís uos ín gracis codicibus non legifIe, uirtutis tue, edo δύνάμεως ἐξατσοσελεῖ σοι xigicoiid eft uiream uírtutís emittet tibi dominus ex fion: quod manifefte& ín Hebrzo δὲ ín Septuagir/ ta interpretibus habetur. In eodem.Dominare ín medio inimicorum tuorum: dícitis ingre co leoi καὶ κατακυείευε: id eft,& dominare:fed hoc nec in Hebrzo habetur: nec apud Septva cínta,& fuperfluum eft.— Decentefimodecimo. Confitebor tibi domíne ín toto corde. Scd δὲ hoc fuperfluum eft quod ín erzco uos. ínueniffe dicitis wg καρδίᾳ ου, id eft:ín toto cordemeo,— De centelimotertíodecimo. Deus autem nofter ín τοῖο: pro quo ín graxolc^ cifTeuos dicitis tv τῷ ὀνρανῶ καὶ ἓν τῇ ys, id eftín coelo δὲ in terra: fed& hocfuperfluum eft. Decentefimo quartodecimo,Et in diebus meís inuocabo te:dicítis quod ín graco nonfitte: ! ET ác bene Ἢ HIERO. AD.SVNIAM ET FRETELAM.«ο. 4. * Δ&benedeueftrisquoq codicibusradendum εἴ. Ια ipfo. Placebo domino ín regíotie uítto/— gum: Pro quo in Graco legí(Te uos dicitis tvagssiloo ἐνώπιον xuglovid eft: placebo ín confpecta do Ἢ míní: fed hoc fuperfluum eft. In centefímodecimofeptimo. In nomine domini quía ultus :(ια ία eos: dicitís quía, in eracis codícibus non Ínueníri, καὶ TÓ ὀν όρια κυρί ου HMM αυτούς(ἃ £ft ín nomíne domíní ultus fum eos: fed ínlatínis fub afterifco legendumeft.— Decentefu mo decímooctauo.Et mediítabar ín mandatis tuís, quz dilexi:ín grzxco uos leciffe dicitis:suehe;/ menter additum δὶς ἀγάπησα σφόδρα, Ια eft, quas dilexi uehementer: fed hoc fuperfluum eft. : In eodem. Etleuaui manus measad mandata quz dilexi: in graco uos leciffe dícitis πρὸς τὰς ἐντολάς σον, id eft;ad mandata tua: fed δὲ hoc faperfluum eft.— In eodem. Cogítaui .uias meas:ín eraco uos leeiffe dicitis διελογισάµμ τὰς ὑδούσ σον, id ft. cogitauí uías tuas: fed hoc fuperfluum eft:& rectius uías meas leoítur.— In eodem. Etconuetti pedes meos ín teftímonía tua: ín erzco leoífTe uos dícitís καὶ ἐπέσρεψα, id eft, Stauertí Θεά& hoc fupet^ " fluum εἴς, Ineodem. Ego autem íntoto cotde fcutabor mandata tua: ín στάζοο ἐν ὅλῃ κα” i δία μου, eft ín toto corde rmeo,uos legiffe dicitis:fed híctmeo,fuperfluum eft. Ineodem.Ani ma mea ín manibus meis femper: δὲ legem tuam non fam oblitus. Pro quo ín erzco leoifle ος dicitis tp τᾶις χερσί σου, id. eft. anitma mea in manibus tuis femper.Sed fciendum eft& apud Fiebrazos,& apud Septuaginta,&apud omnes aliosinterpretes fcriptum effe ín manibus meis, non ín manibus tuís, quod Hebraícz dícítur bechafai^832: δὲ omnesa pud gracos ecdleíiaftici interpretes iftum locum fic edifferant: δὲ eft breuiter híc fenfus:Quotidie periditor, & quafi ín manibus meís fanguinem meum porto:& tamen legem tuamnon oblíuifcor, |: Ineodem.Exítus aquarum deduxerunt. oculí meí: quía non cuftodierunt legem tuam. Pro E quo ín graco legíffe uos dicitis: quía non cuftodíui lepem tuam:fed hoc fuperfluum eft: quía δία Febrao legitur: Ríuí aquarum fluebant de oculis meís: quía non cuftodierunt legem tuam. Ineodem. Pronuncíabit língua mea eloquíam tuum: pro quo nuncíabit ín erxco φθέγξεται uos legiffe dixiftissquod uerbum fiue dicas pronuncíabít fiue effabitur fiueloquetur, x idipfum fienificat. Denigs& nos deHebrao ita uertímus. Loquetur língua mea fermonem aii tuum.— Decentefimo decímonono; Domine libera animam meam a labijs iniquis, a lin : eua dolofa:ín erzcolecifTe uos dicitis, a lingua dolofa:&,ergofüperfluumeft,^ De cente; fimo uigefimofexto. Beatus uír quí implebit defyderium fuum ex ipfis:& in orxco dici» T tis, uír, non haberi μακάριος ὅς τολικώσι,[ά eft; beatus qui implebit: quod manifefte in Hebrzo τας& ín Septuaginta ínterpretibus contínetur.— Decentefimouigeíimonono. Propter legem hu: tuam fuftínui te domíne:dicitis ín grzco uos leeifle ἕνεκεμ τοῦ ὀνόματός σου, id eft propter nomen nii Ruum.Etnos confitemur plura exemplaría fic reperiti.Sed quía uetitati ftudemus: id quod ἐπ dii Hebrao fic, fimpliciter debemus dicere. Pro nomine ením fiue lege apud eoslegitur thíra, quod Aquila interpretatus eft oso hoceft címorem: Symmachus δὲ Theodotío νόμορίἆ eft leget, putantes thora, propter litterarum iod"& uau^ fimilitudinem δὲ formam, quz tanti magnitudine díftínguuntur.Quiínta xdítío,terrorem interpretata eft.Sexta,uerbü.^ Decenz tefimotricefitmoprimo. Sícat iurauit ἀποιμοιᾶ uouit deo lacob. Pro eo qd'nos ihterpretati fiv mus,uotum uouit:ín erzeco iv3:7o ἱερίς uos dicitis& putatis interpretari debuife,orauit deum: fed hoc male:nam tvxiipro locotum qualitate, δὲ orationem δὲ uotü fignificat: fcd'm illud:Red de domino uota tua:id eft τὰς txáe σου,— Decentefitno trícefimoquíinto. Qui fecit luminaria magna:dicitís quía ín graco inuenerítís Τῷ ποιήσαντι φῶτα μεγάλα μόνῳ, id eft, qui fecitluminaría magna folus. Sed hoc de fuperiori uerficulo eft:ubi legimus.Q ui fecit mirabilia magna folus, ibí ergo legendum eft: δὲ hic quafi fuperfluü non fcríbendá. De centefimo tricefimofeptimo, Quoníam magnificafti faper omne nomen fanctü tuum:in eraco repperifle uos dícitís ἐπὶ πάν 3«e:id eft.(aper omnes:fed ín Deptuagínta legitur ὅτι£y Avv twi wp Τὸ ὄνομα. TO ἅγιόμ σου, ficut ui δὲ nosín latínum uertimus.Caterum apud Hebrzos τα effe cognofcíte.Quoníam magnifica 4 fti fuperomne nomen uerbum tuum.Tuxta editionem autem latínam híc fenfus eft: Quoníá magnífícafti(aper omne nomen:hoc eft qd'ín coclo ὃς ín terra dici poteft f; anctum filium tuii, :; Incentefimotricefitmooctauo HIERONYMVS MARCELLAE, In centefímo trícefimooctauo:pro eo quod efb;quía non eft fermo ín língua mea: uos in gro) co inuenifTe dícitís ὅτι oux tsi δόλος tv γλώσσῃ μου, eftiquia non eft dolus ín lingua mea:quod fo. lá Sexta xdítío interpretata eft.(στοῦ δὲ apud Septuagínta,& apud oés interpretes δὲ ipfam Flebraicum, οἱ λαλιάρποϊ λόγομιί eft cloquium δὲ uerbum, fcríptum habet τ deniqy Hebraice dicitur milla n&a. In centefimo trícefimonono, Funes extenderunt ín laqueum. Pro quo ín taeco inueniffe uos dicitís καὶ σχοινίοις διέτειναμ wayl δα τοῖς soci μου: id eft,& funibus exten de, runtlaqueum pedibus meis: fed,in,hocloco fuperfluum eft. In eodem:pro eo quod eft:Ha; bitabunt rectí cum uultu tuo:in graco uos inuenifTe dicitis ug) κατοικίσουσι τα eft, δὲ habitabunt recti cim uultu tuo: fed hícconiunétio,& fuperfluaeft.. In centefimoquadragefimo. Diflipa ta funt offa noftra fecus ínfernum.Pro quo ín eraco leoiffe uos dicitis«Ἰεσκορπίδη và ὀσᾶ tudig παρὰ τμ ἄδηρ ία eftzDiffipata funt offa corum fecus infernum:fed δὲ hoc fuperfluutm eft. Íncentefimo quadragefimofexto:Nec in tibíjs uiri beneplacitum erit eí:pro οἱ, domino legif) fe uos dicitissquod non habetur ín Graco, ovd ip ταῖς κνήμαϊς τοῦ ἀυδρὸς ἐυδοκεῖ, id eft:negqy ín tí» bíjs uiri beneplacità eft. Decoautem quod δέ uosin fine Íchedula quatítís:& fanctus filius meus Auítus frequenter efHagitat, quomodo graca interpretanda fint uerba:breuiter annota, ui. Neomeniamenfis exordíum eft,quod nos fcd'm latínz linguz proprietaté kalendas poffü, mus dícere. Verum quía apud Hebraos menfis fecandà lunze curfum fupputatur:& apud e Cos μὲν dicitur ἀπὸ τῆς ufo, νεομινία quafi luna noua appellatur. ἔριμος autem defertá uel foli, dínem fignificat. Thronus ucl fedem uel folium.vozid;« ut diximus noctuam, Coenomyíanó ut latini interpretati funt mufca canína dicitur per y gtzcam lítteram: fed iuxta Hebraicam intelligentíam per ce diphthongon debet fcribí: ut fit κοινομυῖα, id eft omne genus mufcarum: fed Aquila παμμυῖαμ íd eft omnímodam mufcam ínterpretatus eft, λαξευτήριομ pro quo latinus afciam uertít:nos genus ferramenti interpretati fumus, quo lapídes dolantur. Deníq;ex He brxo uertentes ita diximus: Ec nunc fculpturas cius pariter bípenni& dolatorijs deraferunt, λαξευγήφιον ergo dolatoríum dici poteft.: ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. Dedecemmyfticis uocabulis,quibus apud Hebraos defignatur deus, Nonníhil fubolet hoc fragme, tum efie ex commentarío quopiam, HIERONYMVS MARCELLAE. gOnagefimum pfalmum legens, ín co loco quo fcribitur: Quí habítat in adíutotío altiffimi ín protectione dei coeli cómorabi£: díxerá apud Hebrzos jp deo codli,effe pofitum faddai**& quod Aquila interpretatur ἄλκίμου, quod nos robuftun& Οδ.) fufficientem ad omnía perpetranda, accipere poffumus: unüqy effe de decemno mínibus quibus apud Hebraos deus uocatur.Ilico ftudiofiffime poftulafti.ut tibi uníuerfano mína cum fua ínterpretatione digererem. Facíam quod ρει. Prímum nomen dei eft ELS quod Septuaginta θεόρ ία eft deum. Aquila Ἐτυμολογίαμ eius exprímens Ἰσχυρὸμ, id cft fortemitv terpretatur. Deínde Εἰοίπι v5 δὲ Eloe"n5. quod& iplum deus dicitur. Quartum fa baoth tis3r quod Septuaginta uirtutum, Aquila exercituum tranftulerunt. Quíntii Elion T^y, quod nos excelfum dicimus. Sextum Efer eheie v t5, quod ín Exodo legitur: Qui eft, mifit me. Septimum, Adonaí"ZW, quem nos domínum oeneralíter appellamus: Odtauum ía"quod ín deo tantum ponítur:& ín allelu ία extrema quoq, fyllaba fonat. No num τετταγραμάμματομ,αποά ἀνεκφώνητορ, id eft ineffabile putáuerunt,quod hís litterís fcribi, tur, od?, hen.uau^, he P,quod quídam non intelligentes propter elementorum fimilitudi^ nem, cum ín orzcislibris reppererínt,pipi legere confüeuerunt. Decimá quod fuperius di&um eft faddai"Y9,& ín Ecechícl interpretatum ponítur. Scire autem debemus qd' elohim comu nis numeri fit, quod& unus deus fic uocctur€ plures:ad quam fimilitadínem coelum quom : appe atu£ " HIERONYMVS MARCELLAE.$0. 4.2 ^ (A—appelátur& ceeli,id eft.famaim 920, Vide δὲ fepe interpretes uaríant: cuiius reí exemplum ! nos ín lineua noftra habere poffumus, Achenas, T hebas,;Salonas. ᾿ ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS.: ' Quid fit Hebrzis Allelu ia, Amen,Maran atha quo ufus eft Paulus& Ephod,quarecepta funt etíá ín eccefijslatínorum neg; tranflata funt ab ínterpretíbus. REM HIERONYMVS MARCELLAE. Vperaim paríter effemus:non per epiftolam,ut ante confueueras:fed prafens ipfa d quafiftiquid ea uerba quz ex Hebrzo ín latíná nó habemus expreffa apud fuos 'dMonarét.curqp fine ínterpretatiGe fint pofita:ut eft illud Allelu a, AméMaran atha; B Ephod,& cxtera,qux ín fcripturís refpería memoraftí, Ad qd'nos qa dictadi angu M ftia coartamur,breuiter refpondemus:ftue Septuagínta ínterpretes fiue apoftolos íd curaffe:ut. im quoniam príma ecdefia ex Iudxis fuerat congregata:nihil ad credentium fcandalum ínnouatent:fed íta uta paruo imbiberant traderent:poftea uero dj ín uniuerfas centes, ewangelij dila^ tatus eft fermo non potuife femel fufcepta mutari: licec& illud ín libris fuís quos Ἐξυγετικούς uocant, Origenes afferat propter uernaculutn línguz aniufcuiufcg ídioma;non poffe ita apud alios fonare, ut apud fuos dicta funt:& multo melíus effe non interpretata ponere;cg uim rh eorum ínterpretatione tenuare. Ioitur ΔΙ εἶα ía exprímitur, laudate dominum.Ta ΤΆ quipz as peapud Hebrzos unü de decé dei nomínibus eft. Et ín illo pfalmo ubí legimus:Laudate dax (m quoníá bonus eft pfalmus:apud Hebrzos legítur,hallelu ía chí tob famra ΤΕΙ Ίο a som, it Amenueto Aquila πεπισοµένως exprimit, quod nos fideliter poffumus dícere, ductü aduerbír Ἢ ex nomine fideí, Amen Septuaginta γέιοῦο,ία εἢ fiat Vnde δὲ ín fine librorum(in quing fiqui m dem uolumína.pfalteríum apud Hebrzos díuifum eft fiat fat eranftulerantiquod ín Flebraiy | co lecítut, Amen amen ΤΩΝ ΤΌΝ quo fcilicet ea uere dicta quac funt fapra;confirmené, Vnde& Paulus afferit n poffe aliqué refpondere amen:id eft confirmare qua: przedícata funt: nifi intel B lexerit przdicationé. ΝΤΙΝΑ Maran atha magís Sytü eft cg Hebraicü, tametfi ex confinio atraráqs linguarü aliquid δὲ Hebrzá fonet,& interprete dominus nofter uenit: ut fit fenfuse Si quis nó amat dim Iefum Chríftum;anathema fit:&illo completo deínceps inferatur: diis nofter uenitquod faperfluum fit aduerfum eum odíjs ptínacibus uelle contendere:qué πείς m iam conftet. Vellem tibi aliquid ὃς de díapfalmate fcribere, quod apud Hebracos fcribitur Sela n5v:& de Ephod:& de eo quod ín cuiufdam pfalmi título habetur:Pro eíeleth fs, caterís iftiufmodínifi& πιο epiftolici characteris excederem:& tibi auiditatem magis dilatz debe rent facere quxftiones; Tritum quippe eft prouerbíum, Vltroneas putere merces, Vnde δὲ nos de induftría dicenda retícemus:ut auídius uelis audire quz tacita funt. [ri: PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. Quos T'egetícos uocant.) ἐξηήντικοὺς legendum,non T'egetícos.Exegefis enarratío.Exegetícon enar; ; ratoríi, Pepiftomenos.) πεσιδομένως a pattícipio factüaduerbid Πουεζῥωμένως,— Amen Septuaginta P γένοιτο,ία eft fíat.) γένοιτο optátís uerbü,ut jui γένοιτο abominátís. VlItroneas putere merces.)INa fufpectae funt emptori, δίς Oratius. Vbilargíus equo Laudat,uenales qui uultextrudere merces, ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS., Quid fit Selahoc eft díapfalma ín pfalmís affcríptum, ex fententía Orígenís explanatum,teíectís alio^ &um fententíjs./:: HIERONYMVS MARCELLAE. η Va acceperís reddenda funt cam fcenore: fortifcg dilatio,ufuram parturit.De | díapfalmate noftram fententiam flagitaras:epiltol: breuitatem caufati fu n jJ mus:& remlibri, non poffe explicarilitterís prztexuimus. Verum quíd prodeft IPS] Ἐπισχοπᾶμ µε cutn tneo maior tibi cupiditas filentío concítetur. Itag; ne te dá» tíus traham: habeto pauca pro plutibus. Quidam díapfalma commutationem metrí díxe^ runteffe:alij paufationem fpiritus: nonnulli alteríus fenfus exordium. Sunt qui rythmí di^ ftindtionem: δὲ quía pfalmí tunc temporís iuncta uoce ad organum canebantur: cuiufdam inuficz uatietatis exiftiment filentíum: Nobís nihil horum uidetur: cam Aquila quí uer» borum Hebraorum dilígentiffimus explícator eftfela;hoceft díapfalma, quod ex famech Ὁ, . ᾿Ξ lamech ih E Ld HIERONYMVS MARCELLAE. latnech 5he n,(cribitur femper tranftulerít:& inueníamus in pfalmoru i quoq fine díapfaL.. ma pofitum:ut eft illud in tertío:Dentes peccatorum contríuifti:Diii eft falus:& faper Populi, tuu benedictio tua, fela:íd cft femper: Et ín Mk cft ifte rex oloríz: dris uit, ticum ipfe cftrex eloria:femper:& contra ín pfalmís multorü uerfuum penítus non ínueníat: ín trícefimo uidelicet fexto δὲ feptuagefimofeptímo,& ín centefimodecimooctauo, rurfus noz nus pfalmus diftínguacur cantico díapfalmatís:cum utiqy ficut quibufdam uidetur, díapfalma indicium filentij eflc no poflit. Ex quo aniaduertím? hoc uerbum fuperiora paríter inferíorags cónectere:aut certe docere fempiterna efle quac dicta[πε eft illad ín tertio: Multi dícütania: mex: non cít falus ín deo fuo, femper. Et rurfum. Voce mea ad dim damauií:& exaudiuit me de monte fancto fuo;femp. Et ín quarto: Vt quid dilígitísuanitaté& quarítis médacii, femp. Et alibi:Q uz dicítís ín cordibus ueftrís:& ín cubilibus ueftris copungimini femper.Et ín Haba cuk.Deus ab auftro ueniet;& fanctus de monte Pharan femper, Et infra. Iuramenta tribubus uz locutus eft femper.Scíre autem debemusapud Hebraxos ín fine librorum,unum e tribus folerc fübnectí:ut aut Amé γοΝ fcribáat;aut fela 29 aut falom v^ qd' exprímít pacc. Vnde δὲ Salomon pacíficus dicitur, Ipiturut folemus nos completís opufculís ad díftinctionem rei alteríus fequentísmedíü ínterponere explicitaut felíciteraut aliquid iftiufmodi: ita& Hebrai utqua fcripta funt roborentur.facere folent:ut dícant amen,aut ín fempiternü: aut fcribéda co memorant,ut ponant fela;aut tranfacta feliciter proteftantur,pacem ín ultimo fübnotantes; FIxcnos de intímo Hebrzorü fonte libauímus:non opinionum ríuulos perfequentesinegy et; torum quib? totus tnüdus repletus eft uarietate pterrítí:fed cupíétes& fcire& docerequa uera funt.Quod fi tibinon uidet onerofum qd Origenes de díapfalmate fenferitsuerbü interpreta/ bor ad uerbü:ut quía nouiítía mufta cotemnís.falté ueterís uíni authoritate ducaris.Sape quz rens caufas cur ín quibufdam pfalmisinterponatur diapfalma:obferuaui dilicentilfime ín He. brazo& cá graeco cotuliiínueníq; quía ubilíngua Hebrza, fela habet. eraca uero femp, autali qd iftiufmodi,ibi Septuaginta δὲ F'heodotíon δὲ Symmach? tráftulerüt díapfalma.Neqy uero nocct exéplisaffirmare quod dícimus.In feptuagefímoquarto pfalmo:cuíus príncipiü eftiCon fitebimur tibi deus confitebímur:& ínuocabímus nomen tuü: poft illud;eco confirmaui colum nascius:apud Septuaginta δὲ Theodotioné& Symmachü eft díapfalma:pro quo apud Aqui lam.ponderaui columnas eíus femper. In quínta auté xdítione: ego fum quí parauí columnas cius femp. In fexta ueto:eco firmaui columnas cíus íugiter.Porro in Hebraico habet poftam, imudeía ΤΟΣ qd'eft colünas ei? fela.Et rurfum ín feptuagefimoqnto,cuíus príncipiü eftzNo, tus ínIud«a deus:ínuenimus apud feptuagínta δὲ Theodotionem,poft fcutum δὲ frameam,& bellum,díapfalma.Apud Symmachü,poft dypeum δὲ cladium δὲ bellum.fimiliter díapfalma. Pro quo Aquila; poftclypeum δὲ eladium δὲ bellum.femper. Apud quíntam editione, poftfar tum&romphxá δὲ AER fexta ueto, poft(αὐτῇ δὲ oladiüi& bellü, ín finc, Eratay rut? fum in Hebraico poft umilhama wars qd' eft& bellá fela.Et ín eodé pfalmo poftillumlo: cíiut faluos facíat mites terrx diapfalma:apud Symmachá fimiliter diapfalma:& apud Aqué là femp:necao& apudquintá.In fexta uero,ín finé.Et ín Hebraíco erat poftaneuc erez SP? quod eft mites terrzfela, Atq, ra cum talem uníufcuiufq; editionis opinione reperiffemusibac annotauimus. Vttü autem cuiufdam muficx cantila: aut rythmi ímmutationé quí interpretati fiínt diapfalma fenferínt;aliudue íntellexerínt:tuo iudicio derelinquo. Flucufqy Origenessuius nos maluímus in hac dífputatione duntaxat perítíá fequi, quá ftultá habere fcientia nefcientid : PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA, 2| Οτο; dilatío.) Sors eft príncípalís pecunía quae parit ufuram, Eatn quo díutíus díffers, hoc maíorfítufura, Quíd prodeft.) Híclocus eft uaríus δὲ íta deprauatus,ut nonfqueam córjce QwiO.| rc.Siícautem arbitror legendum quatenus díuínare lícet ex exemplaribus míníme depraua "22:574 τίς: Verum quíd prodeft:ut fubijcias hocloco uerbum gracum quod figníficerobticelcere; — fortaffistzieie cay, deinde fuccedat,cum eo maior cupíditas filentio concítetur, Denobís.) Quídam mutarant ad doctrínam noftram, cum Hicronymns fententíam magis reddíderít ij uerba Paulí;cum fu períus díxerít, haec aüt fuerüt fígurzenoflri:fíc ením babent greca. Mentitur afiectus.Menti€ elegàtet poluit pro ímítat quand fic quog; ἀπ eft Chrifto tríbuere fimulatos affe&us,fed pra fc ferebat eine 1 ut ignoran ^el HIERONYMVS CYPRIANO.$o.«5 , A utiguorantiá interrozando,qux ín Πο non erat. Sape(πι uertímus.) Cufpide ftii fcribebant olím: obtufíore parte delebant.R etulit at carme Oratij.Sape ftilá uertas τοι quze dígnaleeí fintfcrípturus. . Cuiusnos maluímus.) Apparet hunclocum noníhil deprauatít.Sufpicor ita fcríptum fuiffe:cuíus nos maluímus ín hac dífputatíone dütaxat prudente imperítía fequí dj ftultam habere fcientia nefcientíum, AD CYPRIANVM EXPLANATIO PSALMI OCTOGESIMINONI., mw Rius te Cypríane prefbyterorü ftudiofiffime,de illorá numero fuper quibus au» diit Moyles.elioe prefbyteros,quos tuipfe Ícis dignos cffe,tantü epiftolis noue, ἢ 1 ram,& beati uiri uocabulá confecutü,qui legem dei die ac nocte meditatur: nunc IE/eSiiepSs auté quía exteríorís quoq homínis nobís inuicem facta eft cognitio:& poft(αἶαν tatíoné dulcefay cóplexus:quibus fibi amicitía copulatur:ut probes uerü effe quodaudieras,fta. tím a me poftulasut difficillimü pfalmü qui apud eracos δὲ latínos octogefimufnonus infcri^ bitur tibi edifIeram:non cópofita uetborü oratione plaufuqy populari, qui folet imperitorum aures decipere atq palpare: fed oratione fimplici δὲ ecdlefiaftici FR uerítate;ut fcilicet inter^ pretatio noftra no alio interprete indíceat:quod plxrifqy nimiü difertis accidere folet, ut ma^ ior fit íntellioctiz: difficultas ín eorü explanationibus,cs ín hís qua explanare conant. Agere^ díar opus difficillima:& fanctarü precum tuatü fultus auxilio,illius uerficuli recordabor: Dris dabituerbum euangelicantibus uíttute multa. Ac prímü fciendum quod pfalmi iftius iuxta Hebraica títulus fit, Oratio Moyfi uití deiiiuxta Septuaginta, Oratio Moyfi hominis dei. In» ter hominéauté δὲ uírü. quid ínterfit: fancta fcriptura nos doceat.Loquitur qnquagenarius ad Eliam:Fomo dei;rex uocat te.Cui ille refpondit:Si homo dei ego fum,defcédat íenís de coclo, δὲ comedatte δὲ quinquaginta uíros tuos. Ad Tímotheü quoq; Apoftolus fcribit, Tu auté ho mo dei hac fuge.Porro de uiro dei idem Apoftolus ínfttuit. Volo auté uos Ícirejquod omnís uíti caput Chriftus eft: caput αὐτῷ mulietís uír:caputuero Chrifti deus.Ifte uit eftqui caputue larenon debet.cü fitímago δὲ eloría dei:& quotídie Paulus loquítut:INos autéomnes reuelata facie eloríá dii contéplantes, ín eandem ímaginétranffórmamur,a οἰοτία ín eloríá ficut a ἀπὶ fpirítu.Et ín alio loco.D onec pueniamus omes ín uírá perfectü:ín menfürá αταείς plenitudinis Chrifti.Síue igituruíiri fiue homínis appellatio.fancto uito copetit& οἱ qui uidit deum facie ad faci& falua facta eft anita eius:cuíus ore,creaturá müdi.eorü dütaxat qux uifibilia fant,condítíonéhomínis,& omnís retro hiftoriz: dídícimus ueritatem:qui a6(οἱ nobís απί ο; reliquit libros, Genefim,Exodii, Leuitícam, Numeros δὲ Deuteronomíü: fed undecim quoq; pfalmos, ab octogcfimonono,cuíns príncipià eft:Dne refugiá factus es nobisiufqy ad nonagefimüno^ num,qui infcribitur, Pfalmus in cofe(lione.Quod aut£ ín plrifg; codícibus nonagefimufocta/ uus habettítulü,pfalmus dauid:;in Hebraico n6 habetur:hanchabéte fcriptura fancta confue/ tüdinéut omnes pfalmi qui cuius fint;títulum n6 habent;hís deputentur,quorum ín príoribus píalmís nomína contínétut. Quatuor autépfalmí func qui habent orationis titulum:fextufde^ címus,qui ínícribitur,oratío Dauíd:& incipit:Exaudi domine íufticíam meam: Et octogefimuf quintus: Indina dotníne. Ecoctogefimufnonus, qui nunc ín manibus eft: Domine refugium factus es nobis.Et centefimufprimus;qui titulá habet;oratío pauperís οἵ anxius fuerít,& in có» fpectu dni effuderit precem fuam, Dauid& pauper,qui cá diues efIet;pro nobís pauper factus eft;refertur ad Chriftà qui fedit fuper pullum afínx:iuxta Z^achatíam pauper atq; manfuetus. Moyfes autéper qué dris legem dedit, cuius ore audiuimus loquenté deum: Faciamus homíné ad imaginé ὃς fimilítudiné noftrá:ftatímqg infert:Et fecit deus hominé ad imaginé fuá:ad ima; ciné dei fecit illa: mafculü δὲ fceminá creauit illos: ab initio códítíonis hominis ufq; ad morté δὲ refurrectioné omnía explicat:qualis creatus fit,quanto uiuat tépore:quíd agat ín fzculo,qué fructá uita: habeat:propter qd laboret:quo ire cotendat.Et qm ipfe q hac fcribit homo eft:fub perfona fua de omni generís humani conditione teftatur.Sunt auté quí hunc pfalmá fiue orationé,ad Ifraelíticii populü referant:quomodo ín folitudine offenderit deà atq; cociderít,& nó meruerit terrá protniflionis íntrare: proq patribus inorefli fint filij;& rarfuim placatü expectét deum,quod in Chrifti copleatur aduétu.Orratío iuxta orámatícos omnis fermo loquenti eftz cuíus ety molocíá fic explicit.O ratío,eft orís ratio.In fcrípturís autem fanctis,diffícle oratione iuxta hunc fenfum legimus:fed ε qua ad preces& obfecrationes pertinet. Aiunt Flebrzí uno j νο... T MTM HIERONYMVS CYPRIANO pfalmorum uolutnine quinq, libros continerí;a prímo ufa ad quadragefimü,&a quadiagef moprímo ufq ad feptuagefimüprímü,& a feptuagefimofeca do ufq; ad octogefimáüoctauü& ab octogefimonono quí quarti libri ἰπίε cft δὲ qué nunc differímus, ufcg ad c&efimüquinti, In quorà omníü ἔπε duplex amen pofit eft,quod feptuaginta tráftulerunt.fiat fíat:& a cente fimofexto ufq; ad finem:ínftar duodecim prophetarum: quí& ípfi cam propríos libros zdide, - gínt:unius uolumínís nomíne continentur. Illud autem quod penc prateríjaflerens interunde, . cim Moyfi pfalmos,etíam nonacefimüoctauutn cfle,ín quo pofitum eft: Exaltate diim deii πο ftrá,& adorate fcabellü pedá ci? qm fanctü eft: Moyfes δὲ Aaron in facerdotib? ei?:& Samudl . in eísqui ínuocant nomen illiussuidetur noftra: fententia contraíre: quomodo Moyfi fir, qui -Samuclem nomínet,quem multa poft tempora fuifle cognofcimus. Cuíus quzftíonis fadiis folutio eft:prophetatum nomen cfe Samuelis,qui tantí merití fuit, ut cum Moyfe poneretur 'ín Hieremía:Si fteterínt Moyfes δὲ Samuel:íuxta illud exemplum,quando homo dei loquítu ín Samaria: Altarc;altare hacc dicit dris:ecce filius nafcetur domui Dauid, Iofias nomé eíus.Sca mus quoq errare eos,quí omnes pfalmos Dauídatbitrant,& non corum, quorum nominibus ánfcripti funt. Vnde& hunc pfalmü uolunt füb nomine moyfi a Dauíd efle compofit, quod fcilicet legiflator cómuné humaní generís offenfam δὲ calamitatem, δὲ deinde expectationem (alutís,facro ore defcribat.^ Drie habitaculum factus es nobis, ín generatione& oeneratio, nem. Septuaginta. Domine refugium factuses nobis, ín omní generatione δὲ eeneratione,. Pro habitatione& refugio in Hebraíco maon ria ponitur,quod magís habitationem dj re fagíum fonat. INarraturus autem tríftía,&ecnus deploraturus humanum, laudibus ἀεί ind pit:ut quicquid poftea homini accíditaduerforum,non crcatorís duricia,fed eius qui creatus eft culpa accídiffe uideatur. Q ui fuftínet tempeftaté;uel petra: ucl tecti quzrít refugit, Quem ho» ftis perfequítur:ad muros urbium confugit. FefTus uíatortam fole cj puluere,umbra quarítfo latium.Si feuiffima beftía hominís fanguinem fitíat,cupít δὲ nítitur utc qy poterit, prafensuie tare difcrímen.Ita δὲ homo a príncipio conditionis fuz deo utitur adíutore:& cum illius fit era, tize quod creatus eft. illiufa; mifericordíc quod fubfiftit δὲ uiuit: nihil boni operis agere poteft abíc eo: qui τα conceflit liberum arbítríum,ut fuam per fingula opera gratíam non negaret: ne libertas arbítrij redundaret ad iniaríam conditorís,& ad eius contumacíá:qui ideolibercon: dítus efG;ut abfq deo nibilefle fe nouerit, Quod auté díxít.ín generatíone& generatione,om, nía fignificat tempora, δὲ ante legem δὲ inlege,& ín cuangelij eratía, Vnde& Apoftolus dict; Gratia falui facti eftis per fidem:& hoc non exuobiís.fed ex dono dei.Et omnes epiftolxeiusin falutationís príncipio;non príus pacem habent δὲ fic eratiam:fed ante στατίατη δὲ fic pacemut donatís nobís peccatís noftrís,pacem dní confequamur. Antcij montes nafcerentur:& par; turírctur terra δὲ orbís,a feculo αἵ ín fzxculum tu es deus. Septuaginta. Antecg montes firma; rétur& Πησοτοέ terra& orbís,a fzculo δὲ ufqp ín(πα tu es deus.Hunclocü qdá praua díftinz ctíone fübuertunt;maxime hí qui uolunt ante fuiffe anias, cj homo ín fexti dici numeroconde retur. Ita ein legunt atq; diftinguunt.Dnie refugium factus es nobís:a generatione ín generatio nem: ptíuftg montes firmarentur,& fingere£ terra& orbis:ut fcilicet cofequat,a feculo& υἱῷ in fxculum tu es deus.Ita em edífferunt.Sí dris antecp montes firmarétur,& fingeretur terra or^ bifcy terrarü,rcfuciü fuit homínü:ergo fuerunt anima ín cceleftibus;antecs homínum corpora formaréur.INos autem ut propofuimus,ectioné íta debemus diftíneuere, Antec montesfiri marétur δὲ fingerctur terra δὲ orbís terrarí:a[τοπίο δὲ ufq ín fzeculá tu es deus: at non refugit noftrum fuerit ante condítíoné mundi;quí necdü eramus:fed quod deusab zterno ufq; ín atet num fit femper deus.Pro eo em qd' latínus interpres pofuit; fxculo ufq ín fculugy, δὲ Hebraí ce dícitur olam Ὁδὴν τοξείας ínterpretabímur;a fempiterno ufcy ín fempiternum, Simile quid δὲ in Prouerbíjs ex perfona fapientiz,qui Chriftus cft leoítur. Diis creauit me ín ínítio uíarum fuarü in opa fua:ante fecula fundauit me ín príncipio;antecg terram faceret& abyffos, priufdj produceret fontes aquaríi priufcj montes firmarent, ante οὓς colles σοποτασί me. Nullá aut debet uerbá creationis mouere;cü ín Hebrao nó fit creatío qux dicít bara N^. fed poffeffioita. ei fcriptü eft;adonai kananí refith datacho san ΝΟ mm qd'ín língua noftra egit wb 28{2.8 HIBRONYMVS CYPRIANO..$0. d. Á tur,Diüspoffedit me,initio uiarü fuarü. Inter poffeffionéauté δὲ creationé, multa diuerfitas eft. Poffeflio fignificat; quod femp filius ín patré,& pater ín filio fuerit. Creato αυτό eius quí prius ποῦ erat.coditionis exordiGi.Poteft iuxta legis 1 ropolociá hoc quod dicit: Antecg montes fir marent δὲ fingeret terra δὲ orbis terrarü. fienificare,qd'antecp animae noftrz fublimia dogma : ta firmaren£,& terra corporis noftri fíngere£ fiueftabilire£ a deo, δὲ otbís terrarü qui Hebraice Ἢ dicitur thebel 93, Gre fignificatius dícitur δι κουμένι, quá nos habitatátranfferre poffumus, es firmaret fiue ftabilíret deus nobis femp refugiü fuerit.Habitata eft aüt aníma.nó deferta,qua: Mn hofpité meretur habere deum.dicéte faluatore:Ego& pater ueniemus,& manfioné apud eum facierus.]llud auté quod δὲ Hebraícü habet,& οὓς alíj ínterpretes, Antec montes nafcerétur, δὲ parturire£ terra, manifefte ad Tropologíá nos trahit. Neq; eii montes δὲ terra natíuítatem hi parturítionécy recipíüt, fed condítion&Ex quoliquido demonftrat.; fanctos quoq; excelfafag uirtutes, dei femp miíferícordía ρτοστοατί, Conuertes homin£ ufqy ad contrítioné,& díces.re^ uertimíni filij Adam. Septuaginta. INeauertas hominé ία humilitaté,& dixifti: couertimíni fL lij hominü.Iuxta Hebraici;qd' dicit hoceft.O deus, quí homíné condidifti,& ab initio eíus es refugiü δὲ habitatio;couertes εἴ ufq ad cótrítioné:fecifti εἴ atqy plafmafti;ut coterere£ in mor; tem:& uas tuü extrazmo uita fuz: tépore frangeretur:cui cun imíneat ifta códítío,ut ortus inte» reat:& puis longo uixerít tpe, ti fine dífloluat extremo: Qtidie οἱ loquerís p prophetas: Reuer timíni filij A dá&q ueftra culpa offendítís deü,& de imortalibus facti eftís mortales, Pracipiétis em noluiftis audíre ímperió: De omní ligno dd eft ín padifo comedes:de ligno ait fciétiz bo^ zd ní&imalí nó comedes.In ᾗσῖορ em die guftaueris de eo,morte morieris.Porro illud ἅ ἆ Deptua αι ginta tráftulerüt:INe auertas homíné ín humilitaté& díxifti, conuertimini filij hoim,hüc habet pu fenfu. Obfecro,ut homíné quéad tuá ímagiíné δὲ fimilitudiné codidifti;& tat eü honorare αἱ, In; gnat? es,ut de feruo ΕΠ nücupares:ne e humiles peccato ppetuo,ne fup illá uieeat απ(en ΠῚ tétía: T erra es tu;& ín terrá ibis. lu em nobís pmififti poenitétíá dicés: Nolo morté peccatoris: πὶ B tantüutconuertat δὲ uiuat. Tu dixifti,omniü fanctorü tuorum eloquio: Cóuettímíni(fiue re^ uertitníni)filij hominü,ad dementiflimü patrem,quí occurrít uenientibus,& finum quod fuo uítío perdiderunt οτε δὲ ftolam incortuptionís largitur antiquá, Quia mille anní in oculis tuís,ut díes hefterna qua prateríjt tranfij,ut δὲ uigilía nocturna fiue in nocte.Quí p prophe/ tas femp ποσα poenitétíá prouocas,dicens:Reuertimíni filij homini petímus(ut ante íam di» xi)ne facías hominé in humilitate fempíterna retínerí. INecem putamus ἰοπο efTe, qd'promit/ tis.faluté nobis poft tépora multa tribuenda. Aeternítati cóparata,breuís eft omníü téporü lon Ενα confpectu ením tuo mille anni quafí una dies reputant. Statimqy fe ipfe reprehedit. ale dixi unam dié,& uníus diei fpacío mille annorá apud te longitudine coputarí;cum magis. debuerím dicereuníus uioiliz fpacium.inftar habere mille annorum. Nox ín quatuor uigi^ να lias diuiditur:qua fingulz tríum horarü fpacio fupputant. Vnde& dris quarta uigilia ad naui m ue uenit apoftolos.Sícutíei£ una noctísuigilía cíto pertráfit maxime uieilíara labore de^ ,; Kilisfic& mille annorá fpacia apud tequi femp es,& futuruses,& fuifti pro breuiffimo tpe có A putant, Quodq infert:Sícut dies hefterna qua praterijt:iuxta illud Apfi fentíamus qd" fcribit " ad Hebrzos.lefus Chriftus heri& hodie;ipfe& in fempiternü.Eoo arbitror ex hoc loco δὲ ex epiftola quz noie Petrí αρ infcribiturmilleannos pro una die folítos appellaríut fcilicet quía müdusin fex diebus fabricatus εἴ(εχ milibus annorü tantá credat fubfiftere:& poftea ueni^ re feptenaríü numerü,& octonaríü, in quo uerus exercet fabbatifmus, δὲ círcücifionís puritas reddit. Vnde& octo beatitudinibus bonorü operü pramía promittunt. Scribit autem Petrus hoc modo. Vnü hocuos non pratereatdilectiflimi, quía una dies apud deum quafi milleanni, δὲ mille anni quafi unus dies.Non morat diis ín promiffo,ut qdá exíftimaát.| Percutiéte te eos fomníü erunt mane:quafi herba tranfiens.Mane floruit& abijt,ad uefperam conteret. δὲ Πα». bítur.Septuaginta.Qux pro nihilo habentur,eorü anní ert. Mane ficut herba tranfeat, mane floreat& tráfeat, uefpe decidat induret δὲ arefcat. Iuxta Febraicü hícfenfus eft;multüi conuerfioni cotulít& falutí,quod omnis uita morrali&; quafi fomniü;íta ueloci morte cótracta eftqu ínfimilitudine Ποτᾶ αἰ foni, eodé pene tépore ficcaturatq; deperit. Percutiéte nui es HIERONYMVS CYPRIANO id eft homines,& illo fermone cópleto:Stulte;hac nocte reperent animá tuam a te: quz autem: praparafti cuíus erüt: omnís humana códitío fotnío cóparabit Sicut em mane uírés herba fuis lorib9 uernás, delectat oculos contéplantit:paulatímay marcefcés, amittít pulchritudine ín απ qd' coterendü eft uertit: íta omnis fpecies homínit uernat ín paraulis,floret ín iuteni, bus.uiget ín pfecta xtatís uirís:& repéte dá nefcit, íncanefcít caput, rugat facies;cutís príus exte. tà Cottahít:& extremo fine quod híc dicit πεῖ pereid eft fenectute,uíx moueri poteft: ita ut non. cognofcatur qs prior fuerítíed peneín alia comutet;Quid loqmur de ínfantiz: téporibus uf q ad extremà δὲ decrepitá fenectuté, cum hoc& láguor facíat,& inedíze moeror:ut uultus príus pul chertimus foemínarü,ad tantá tranfeat foedítaté;ut amor ín odía comutet, S epe haccóditione. mortalíii& Efaías loquítur:O mnis cato foenü,& omnís eloría eíus quafi flos fceni.Feenü aruit; flos decidit, Iuxta Septuaginta dp fímilíter explícádü eft. Omne dd ín(απο longá uidet; apud te deus breue eft.Dies em δὲ anni qbus humana uíta cótracta eft fi cóparétur xternitati, reputabunt pro níhilo.Sícut em herba mane creuit, floruit& ficcatur, ad uefperág; ἱπάστο[ας & deperítiita erít omnis horínü pulchritudo, Confumpti em fumus ín furore tuo,& ín indi. gnationc tua coturbati Kinos Sepe Qe defecitnus ín íra tua,& ín furore tuo turbati fumus.Pro co dd nos diximus;turbati fumus:Symmachus δὲ Ala tráftulerüt,accelerauimus; Breuitatéautem uitz fignificat humana Quod íntulítiín íra tua& ín furore tuo:fentétizdei oft&dít pfeueratía;cui o€s hoies fubíacemus,illi uídelícet: Terra ος, δὲ ín terrá ibis.Pulchre autem nó(ut ín Septuaginta habet) urbatí fumus, fed iuxta Hebraiciü;accelerauim? dicitur: ut duis ztas homínü longa uidea£ τ cóparatione xternítatís breuis fitquod& illuftris Poeta teflat;. dícens:Sed fugit interea fucit írreparabile tépus. Et iterü.F.hebe díu(res fi qua díu mortalibus. ulla eft) Viximus. Pofuiftiíniqtatesnoftrascorá tenens noftras inluce uultus tuí.Ser ptuaginta. Pofuifti íniqtates noftras in cófpectu tuo, fxculu noftrü in illumínatióe uultustuii Vbinos iuxta Hebraici ὃς Symmachum pofuimus,neglíoétías noftras, pro quo Septuacínta {κου tranftulerüt,in Flebraíco fcriptá eft alumenu s1"25y ,qd'quínta xditío interpretat ador lefcétia, Aquila ποροράσιι,δὲ nos ín linguá noftrá uertere poffum? errores fiue ígnorátías. Vnde dixitin alio loco:Delicta iuuétutis mex:& ignorátías meas ne memíncris.Et iterü.Delictaquis itellioit Etab ocultís meis müda me driei& ab alíenís parce feruo tuo, Aliena em nobísfütuiy τίατασα ἔπρε uolütate,interdü ienorátía δὲ errore cómittímus:& tamen cü non fit uolátas ín ad. míne,ertorín culpa eft. Miror auté cur Septuagínta uoluerínt fo alumenu,id cft adolefcentía, neglicétis δὲ erroribus fiue ignorationibus fzculii dicereinifi forte; qd" ín fzculo δὲ ín πίτα hui? tépore αἰτία comittant. Quod intulítiin illuminatione fiue ín luce uultus tui:hunc habet fer füm:Nihil te noftrorü latuit peccatorü:fecreta quo qp noftra,tuus oculus ínfpexítriuxta illud qd fcripti eft: Tenebra nó abfcodent ate. Et.fcrutás corda& renes de?. Et iterü;Sicut tenebrcei?, ita δὲ lumen ei?.Hiomo em uidet ín facie. de? atit ín corde... Omnes em dies noftri tranfierütt ín furore tuo confüpfimus annos noftros quafi ín fermone loqués.Septuaginta. Quoníá om» nes dies noftri defecerüt:& ín íra tua defecimus. Anní noftri ficut aranea meditati funt.Breuita téhumanz uítz, qux fentétíze dei hucufqs fubiecta eft:& quá ín príorí uerficulo fomnio copata/ uít dícens:Peraitiéte te cos fomníü eruntinüc fermoní loquentíü cóparat: ut quo fermo quí itt. ereuerfat dá profertur íntercipi£, effe defiftit:fic& omnis πίτα noftra ptranfcat atqp defiftats "δὲ hocín ira&ín furore deí;cuí merito fübíacem?,uíuéte ín nobís(ut fupra dixímus)fentétia dei Quz fitauté íra δὲ furor deí,crebríus díxímus:no qd de?ulcifcatur iratus,fed qd patíétibus pe^ nas iratus effe uideatur.Quod em ín nos ex pturbatione defcédit.in illo ex iudicio,S ex uerit teeft.Pro fermone loquétis.Septuagínta meditationé aranex tranftulerüt. Quó eg loquentis fermo preteruolat:ita δὲ opusaranez íncaffum texit. De quo fuper perfona hzretícorü faiptit eft in Efaia:Telam aranea texunt,qux parua δὲ leuía pot capere aníalíatut mufcas, culíces c tera huíufmodí:a fortioribus auté rumpit. inftar leuíà in ecdefía fimplíciiqy.quí eorü decipium tur erroribus,cfi uiros ín fidei uerítate robuftos;non ualeant obtínere.. Díesannor(i noftrori inipfis feptuagita anní:fi ait multü;octogita anni:& Qd ampli?eft/labor δὲ dolor, Septuagita» Dicsannorü noflrorü ínipfis feptuaginta anní, Sí aütín potétatib?, octosínta anni: apis Ves E ux€oru HIBRONYMVS CYPRIANO..«ο,|“μ᾽ ἂν A torü labor δὲ dolor.Pro eo qd nos pofuitm?.in ipfis, in Hebraeo habet bahem ena,Symma, d chus fienificáti? tráftulit ὁλόκληροι, qd magis ad fenfum&j ad uerbü tráfferre poffum?,uniuerfi. EN. Quicqd íeit uiuimus& in delectabilis eftuita mortaliü:feptuaginta annorü fpado coprehen ly. ditur.Sin auté multü,& ut ínterpretat? eft Symmachus,cotra opiníoné octoginta funt anní:qe ΟΝ quid fupra faerít;morbis δὲ infirmitate tranfigit:quac eft focía fenectutis,calicátibus oculís,doo. lentibusuel cadétib?,prius duriffimis détibus:quod plenius diuinus fermo ín Ecdefiafte defcriἪ— bir. Veniét dies maliciz,& ín qbus dícemus:no εἴς nobis uolütas:qn obfeurabiturfol δὲ luna, 8 ἰχὰ ftellzc:& conuertent nubes poft pluuiá,in die qua mouebunt cuftodes domus, δὲ fabuertétue i uiri uirtutísiceffabütq; molentes,qa pauca fact funt:& obfcurabunt qua: uídét ín foramínib?: thy;"& daudent íanuz ín foro:ín infirmitate uocís molétis,S exureet ad uocéauís,& humiliant oés M filie cantíci:& qdéab alto afpicíé& pauor ín uía:& florebit amyedalà δὲ íncraffabit locufta:& io fcinde£ cappatís:qim abibit homo in dom«ternitatís fuz,& eyrabüt ín foro qui plangüt;quo ὯΝ adufcy nó pulfet funiculus argenti,& cóteraé ornamentü δυσί, δ confringat hydria ad fontem "& impediatur rota ín lacu,& conuertaf puluís in terrá ficut fuit,&(püs rcuertat ad diim qui de τὰ dit cà. Vanitas uanitatá dicit Ecdefiaftes,& uniuería uanitas.Qua: omnía humanz uíta:& má nk xime fenectutís míferías cóprehendüt: δὲ qué fenfum habeátin fuo loco differuíimus.Sunt qui n iftü loci Alleeoríce intrerpretátes,ad abbati círcücifionifqy myfteríü referunt,quod prímü re^ m quiefcamus ín lege,& poftea uera circücifionis in euágelio facraméta nos teneant, admonentes es& illud: Da partem feptem,& da partem octo,& feptuaginta milia, δὲ octoginta milia homi» Pis num multitudínes,a quibus templá fub Solomone confiradtà eft.Sed qd hocad prafentélo^ Ux cum,cuí fufficit fimplex δὲ pura explanatío:qua non doctrina eloríá in multíplicatíonefermo» nü:fed leoétís deberíntellicentiá quarere? Qin tranfiuimus cito δὲ auolauímus.Septuaginta, Quoníáfupuenit manfuetudo fup nos,& corripiemur.Pro quo ín etzco fcripti: eft, σαιδευθισό μεθα, quod uerbü ambiguü eft:& tam correptioné cj eruditione doctrinág fienificat.Qué em dilicit dris.corripit fiue erudítzac flagellat omné fili qué recipit.Qué locit taSymmachus tran ftulít:fuccidimur enim repéte δὲ auolamus. Quinta xditío hoc modo:Qm tranfiuímus celeriter & difloluimur.Et eft fenfus.Poft feptuaginta annos,& ut multá octoginta:qgbus homini uíta tráfipitur, cum aníma fuerít a corpore feerecata, uéto fimiles auolamus: fiue quía fupra herbae uirenti,& florü pulchrítudini,& ad uefperá(οσα, homíné coparat:nüc pro arídítate uefperz, dh fuccifioné florà ponit.Et cá pertranfierít.inquit,omne qd' uiuimus, fübíta morte diffoluimur. Qd'auté Septuaginta díxere: αποπίᾷ fupuenit máfuetudo& corrípiemur, μᾶς habet fenfum. — Poft feptuagínta annos δὲ octoginta οὔ uenerít ἀπί manfuctudo:& dies nobis mortís(στης,: p títnó iudicabímur iuxta meritü,fed iuxta clzmentíá:& quac puta£ correptío effe,erudítio eft δὲ j m doctzina.Satifq; míramur qd uoluerit uerbá Hebraici gas hís v s Septuaeita, T heodotio i pp BESextaxditio tráfferre manfuetudiné,cái Aquila: Symmachus δὲ Quinta zditío feftinatíoné i a& repéteceleritercg tranftulerínt. Quís nouit fortítudiné írz: ταα& ícdim tímorétuü indigna, ᾿ τ tíoné tuázSeptuagínta.Quiís nouit poteftaté ita: tust pratímore tuo iram tuá dínumerare?" n Inter Hebraícá δὲ Septuagínta diuería diftinctio eft.Septuaginta enim dinumerationé;timo^ ᾿ le τί& furori dii copulát.Porro hebraicü,fequétí aptat uerficulo,ut fequatut: Vtnumerétur dies* vd noftri.ficoftéde δὲ ueniemus corde fapienti. Quod breuiter ita nobis differend& uidetur, Quis Ἱ " poteft noffe diu ira tua;ex qua tímor nafcitur humano σοποτί pfeucrctnifi te docente, q deus i] es?Itàq, obfecro,ut tépus uítz: noftra índices nobís.quo poffimus corde fapiétituo nos iudicio praeparare Quod aüt díxit: Quis nouit fortítudiné fiue poteftaté iraz tuz:& fcdim tímoré cuum indionationé tuá:oftédit efTe difficile,irzctímorifqg δὲ idignatióís dei fecretü rationécp cognofce T ge. Vnde& propheta lachrymabiliter deprecat. D'nenein ira tua arguas me:negy ín furore tuo "7"^. gorripiasme.INon enim corripit ut ínterficiat atqy difperdat.fed ut corrigat δὲ emédet. Quáob, | rem& in Ofee,populo Tudzorá cui multü íratus eft;dicit fe nequacj iraíci,necuifitare nurus eo τῇ, adulterauerínt,Et per Ecechieléloqui£ ad HierufaléIam nó írafcar tibí;& celus meus re^ ceffit a te.Er in uerbis dierá fonat, quádo pergit ífrael aduerfum hoftes ín przliü corde pacifíco. . Venumerenf díes noftri fic oftende,S ueniemus corde fapienti Septuaginta. Dexterá tuam NM CT S HHH 3 íta notam ISSUES chen: HIERONYMVS CYPRIANO C iranotáfac;& eruditos corde ín fapientia. Q d'Aquila,Symmachus,& Q uínta xdítio ficuerte, rüt:Dies nofttos ficoftéde;ut ueníam? corde fapicti. Errorqs pfpicu?:cur p dieb?, Septuaginta,| dexterá díxetíntiian íamenu qppe uerbü copofitü eft/fignificas dies noftrosquod infineua' Γί numero ἢ fcribat extrema líttera qux appellat nun Y ,exprímit dexterá: ficut eft illud ín noje. Beníamín;quí ínterpreta£.fili? dextrzc.Sín auté Ὁ mem habeat, diem ucl díes fonat. Eft at fen fassNumerü annorü díeráq; noftrorü, quib? ín hoc fzculo nos uiuere decreuifti;oftéde nobis, ut przpem?nos aduétui tuo:& cótépto errore mortalíü;ad te pere feftínem?,cupiamuf. qp pra: fentíá cuá,& ad te fcftinem? corde fapiétí.INihil em íta decipit humanü gen?,cg dà ignotát fpa cia uítz fuz»looioré fibí faculi hui? poffeffioné repromittüt. Vnde& illud egregie dicta Nul. [6 tà fené effe& fic dez. epitacaetatis,ut nó fe adhucuno plus anno uiuere fufpícet.Ad hücfenfi: ; ο| n RJ-;-;"ps 4 0 1. prínet& illud Qd dici: Meméto mortis tuz,& nó peccabís. Qui em fe reco tdat qtídie efle mori turü:conténit ρταίσεία, δὲ ad futura feftínat.Hocé qd Dauid ín alio peat loco dícés:INe auferas. me ín dimidio díerü meom príufcj abeá δὲ nó fübfifta: dd íta exponit. Ne eo tpe fadas memo τί, adhuc putabá me uicturü.ut poflim pétá corrícere poenítétía.Sí em hoc feceris, inu&9in delictis meis efle defiftá: no dd fpem refurrectíóis neget,fed qd corá eo fe πεσει poe fubfifte.. reiapud qué oés q ín uitijs pfeuerát;pro nihilo reputant, Vbi nos ínterptatí fum?,eruditos cor; de ín fapiétia, alij tráftulerüt copeditos,uerbi ambiguitate decepti.Sí em dicas πεπεδημέιοις«ὅν. peditos: fin auté πεπαιδευμένους eruditos fignificat. Reuettere drieufqgquo, δὲ exorabilis efto fup feruos tuos, Septuaginta fimiliter, Quía agimus poenitentia, fciétes uítze noftra breuíta,. τῷ αὐ te cotde fapiéti cupim? pueníre:& tu ἀπε reuertere ad nos.Peccatis ei noftris longe recef feras:& dimniferas nos,ut ambularem? fcd'm uolütaté& cogítatioes noftras. Quod δῆς infert, αἱορᾶ: illá habet intelligétia, quá in duodecio pfalmo dixím?. Vfqsquo ἀῆς obliuifceris mein fi, nétQuui ei in anguftía coftítut? eft,fxrü οἱ uidet dei auxili:& ppterea impéfius depcat, utd τὸ adíutoré deü fentíat:& nequacj íratá iudicéfed placat. Imple nos matutína miferícordia tua:& laudabímus δὲ lxtabímur ín cüctis dicb? noftrís.Septuaginta. R.epletí futnus mane mí» ferícordia tua, δὲ exultauitmus δὲ delectati fum? ín omnib? dieb? noftris.In cáctis pene lodishác habent Septuagínta confuetudínéut quod apud Hebrzos in futurá ponit,hoc íllí quafi faz. ctum δὲ prateritü referat.Hic ergo;no ut illí uoluerüt dicüt fe ímpletos effe matutina mifericor/día αεί atq; lxtatos:alioqn fi hocfactü erat:quó poftea depcant δὲ dicüt:R efpice ín feruos tuos & in opa tua:fed totü quod poftulát;ideo depcant ut mereanf matutíná miferícordiá c? quá ci fueríat affecuti:laudét deü atq; lacten£ in cunctis diebus uita fux. Videtur aüt mihi refürre cionis fpem δὲ aterna ατα premía depcarí,dícés:Imple nos matutína miferícordía tua.Quod' quídé δὲ uícefimiprími pfalmi títulus fonat:q proprie ad myfteríá diii& ad. refurrectioné cius ptínés.ínfcribit pro affumptione matutina, Latifica nos pro díebus qbus nos afflixifti,&an-. nis gbus uídimus mala.Septuaginta.Laati fumus pro dicbus qbus nos humilíaftizannis qbus uidimus mala.Et Lacarus qui recepat mala ín uíta fua,ín finu Abrahz aterno quiefcit gaudío; Mala aüt nó ea appellat quacótraría bonís funt.fed pro afflictione ponit& MERE ma lis δί Sara afflixit Agar ancillá fuá:& de qbus ín euágelío fcribit:Sufficit dici malicia fua.Quan to igi£ magis in hoc fculo,pfecationib9,pauptate;inimicorá potétía uel morborü crudatibus fuerimus afflictittanto poft refurrectioné ín futuro maíora prazmía confequemur.Pulchre αὐτό πὸ dixit:fuftinuimus mala.fed uidimus. Quís em eft homo qui πίτας δὲ nó uideat mortc Qus n6 táad díflolut(oné corporis teferéda eft, cg ad multitudiné peccaton:,uxta quod didt:Ani ma qua peccauctít,ipfa moríet. Appareatapud feruos tuos opustui:& gloría tua fupfilos corü.Ergo ín ferus fuis ipfe diis ορεταξ opus fuü.INecpropría qui poftulat falute contétuseft, fed quxtít oloríá filiorü:íd eftferuorá dei.Filios αὔτ no tam illos η de cor ftirpe generatifunt, Ορ difcipulos debemus acciperetde quibus δὲ Paulus loquebat':Filioli meí quos iterá parturío: Vade&lohánes apoftolus fecandü meríta filiorü fuorum profectufg operü fingulorum/íci bítad paruulos fcribit ad iuuenes.fcribít ad patres. ΄ Et fit decor dii dei noftri fup nos,& opus raanuá noftrarü fac ftabile fuper nos:& opus manu noftrarum confirma.Septuaginta.Et fit [plendor drií dei noftri fuper nos:& opera manuá noftrarü dirige fuper ποδιδζ opus SR :;: noftrarum AD PRINCIPIAM VIRGINEM|$0. 46 noftrarum dirige, Vbi funt qui liberi arbitri(ibi poteftate plaudétes,in eo putant fe dei gratíá cofecutos,fi habeát poteftate faciédi uel nó faciédi bona fiue malazEcce hic Moyfes poftrefürre étioné quá poftulauerat dicens:Imple nos matutína miferícordía tua:& laudabímus st laxabi. mur ín cüctis dieb?noftris,nequacf fe furrexifTe contét?eft;& xternac πίτα: ργαιπία cofecutü, fed poftulat ut decor diii dei fui fit fuper eos qui farrexerint.& fplendeat ín anímabus cordibuf, q fanctorum:& opera manuum eorü ipfe dirígat:faciatcy effe perpetua:ipfegg confirmet quicqd ín fanctís uidetur boní.Sicut ením humilitas deprecantís meretur prazmía:íta fuperbía contem. nentís,dei auxilio deferetur.: nac. : PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA.; ὀικουμένν.) Id eft habítata,ab δικέομαι habítor,hác díctione ferme noftri interpretes uertüt orbe terrarít, Quz nomine Petri apoftolí infcribit.) Híc palà díuus Hieronym? índicatfe dubítaffe de fecüida Petri epíftola propter ftili díffimilitudine,quod excufat alío inioco,ob mutat ínterprete accídiffe, Rhobedíu.) His uerbísMezentíus dux alloquit equi fuii R hoebü noie facturus ímpetü ín Aenea apud Vergi," liumlibro Aeneidos decimo.-παροςάσῳσ, δν nos in línguam.n.) πορορᾶμ Grace eft perperam uídere,qd' MI accidit parum attéte rem ínfpicientibus.ficutísapegAccip. Sicutaranea meditatí funt.) Hunc locum ERN uulgo deprauarant, Nam Graece εἢ ἐμελέτωμ íd eft medítabantur.Pro quo fcríptum fuit medítabuntur, I uafí ín fermoneloquens.) Níhil celeríus,& nihil ínaníus oratíonehomínum.^ Venient díes malí^ cia.) Hic quog malícía accípit pro affli&tione.In hocloco tametfi fenfus ferme íde efttamen uerba mul^.— tum dí(fonanta noftra uuleata edítíone. In graeco fcríptum eft, παιδευθησόμεθα.) INam παῖς puer,índe παιδέιω erudío fiue corrípio& caftígo: fíc ením erudíuntur puerí, Siením dícas.) πεπεδηµένους partící. ὦ píum eft auerbo πεδέῳ, ἰά eft compedibus αἰποίο,πεσαιδευµένους partícipium efta παιδένω quod elt eru diofiuecorrípio... pns E[ORE DIVI HIERONYMI AD PRINCIPIAM VIRGI,EXPLANATIO SPALMI QVADRAGESIMIQ.VARTI, SIlCio me Principia in Chrifto filía,a plerifcy reprehendi,quod interdum fcribam ad esi mulieres:& frapiliorem fexum, maribus praferam.Et idcirco debeo prímum obtee 94 Ctatoribus meis refpondere:& fic uenire ad difputatiinculam quam rogafti.Si uiri. à ΑΟ 1) de fcripturis qusretentrmulieribus non loquerer. Si Barach ire ad pradlíá uoluiffet; hdi Debbora deuictis hoftibus n6 triumphaffet.FHlieremías carcete daudi£:& quía periturus Ifradl quts uirü nó receperat prophetanté:Olda εἰς mulier fufcítatur, Sacerdotes δὲ pharifzí crucifieunt fi gunt lium ἀεί:& María magdalene plorat ad crucem:unguenta parat; quarit ín tumulo, hortulanü imus interrogat, domínü recognofcit;peroit ad apoftolos, repertum nüciat. ΠῚ dubitát.ifta confidit: Vete τιργίτις, uere turris candorís δὲ libaní,qua profpicit faciem Damafci: fanguiné uidelicet faluatorís ad facci poenítentíam prouocantem.Defecerant Sar mulíebría,& ideo Abraham εἶ. fubijcitur,& dicitur ad eun:O mnía qua dicit tibi Sara,audi πος eíus, Illi defecerant muliebría: tu nuncp habuifti mulicbría.Sexus deuoraf a uirgine, Chrift portat ín corpore.Iam poffidet quod futura eft.Rebecca pergítad interrogandum deum: δὲ fua refponfione condícna audit oracula. Duo gentesín utero tuo, δὲ duo populi de uentre tuo díuidentur.Illa duos generat di^ fidétes:tu unà quotídie cócípis;parturis, ceneras:unione fecundü,maicftate multiplicé;trínitate cocordé. María foror Moyfí,;uictorías dni canit, δὲ Rachel Bethlehénoftrá atqj Ephratan ftir penomiínís fui fionat ín pofteros.Filiz Salphaad hacreditaté inter fratres merent accipe.Ruth & Hefter δὲ Iudith tàtz oloríz funt,ut facrís uoluminib? noia indiderint, Anna prophetiffa ge. nerat ΗΠ leuitá, ppheta, iudic&, facro críne uenerabilé,& offert eii ín cabernaculü dei. T hecuiz tes mulier,regé Dauid interrocatióe codudit.aenigmate docet,exéplo dei mitigat. Legim?& alíá fapiété foeminá,d cà obfidere£ ciuitas, δὲ ppter υπ ed pdere uellet dux exercit? Ioab, murofqg aríete qterg;locuta eftad populü ín fapiétía fua,& tantz: multitudinis periculá, muliebri autho rítàte fedauit.Quíd loquar de regina Saba, qua uenit a finibus terrx audite fapíientià Solomo/ nís:& teftimonio domíní condemnatura eft omnes uiros Hierufalem?Elifabeth utero prophe tat& uoce. Anna filia Phanuciis ín templo,templá efficitur de:& quotidiano íeiunío, ccelefté ínuenít panem.Sequcban£ mulieres faluator& δὲ míniftrabant οἱ de fubftantía fua. Ille quí de| quíng panibus milía homínti,exceptis raulieribus& paruulis aluit, efcas fanctará mulierá no tecufat accipere. Cum Samaritana loquitur ad puteum, faturatus Racine eire cibos H4. qi AD PRINCIPIAM VIRGINEM, C quicoemptifuerát neolioit, Apollo uir aplicüi& ínlege doctiffimü, Aqla& Prifcilla erudiàt, ^ 0&inflraunteü deuiadiüi.Si doceri a foemina nó fuit turpe apoftolo, mihi quare turpe fit poft uiros docere δὲ feemínas? FIxc& iftiufmodi σεμνοτάτκ filía perftrinxi breuiter, ut necte ponite, - tet fexus ταί, nec uíros nomen füum erígeretiin quorü condemnatíonem,foemínarü ín fcriptu, τίς fanctis uíta laudat. Gaudeo& uelutí quodá trípudio effert aním? meus,cü in Babylone ín. ueni£ Daniel, Ananias, Agarías, Mífacl.O cj multi funt fenes δὲ iudices Ifrael:quos rex DBabylo nius fryect ín fartagie fua. Quá multz Sufannz,qd' interpreta£ lilí,qua cádore pudiciti: fpó fo ferta coponüt,& coroná fpineá mutát ín gloríá tríü phátis.Habes ibí ín ftudio Ícripturari,8 in fanctimonia métiís δὲ corporis, Marcella& A fellá: quatü altera te p prata uírétía,& uarios di uínorá uoluminü flotes ducat ad οὔ q dicít ín Cantico:Ego flos campi,& lilium conuallidalte, ra ipfa flos ἀπί tecá mereat audite: Vt lili in medio fpinarü.fic proxíma mea ín medio filiard, Et quía de lorib?& lilijs loq ceepímus;fempy uirgínítas Borib? coparat: opportunü mihi ui^ dc£, ut ad floré Chrifti feríbés, de multis florib? difputé. Qu uadragefimüquartü pfalmü legens, ín titulo repperí:In finem pro his qui cómutabuntur filiorü Core, íntelligentia: cantícam pro dilecto: ín Hebraico fcriptum eft lamanazeha al fofanním ρας Corah mafchil fir iedídoth: τήν ΡΨ ΞΟ mios325 ον oy pras, qd nosín latínü uertimus,uíctorí pro liliisfilio, τ Core eruditiois cantícüi amátiffimi.Symmachus more fuo manifeftius, Πρ pro florib? interpretar? eft. Ioi£ e»t fofannim,uel pro his q cómutádi funt,ud ín lilía cráffer£& flores: mafíchil ον dq δὲ erudítíoné& doctiflimü fonat:'? fir cátícü:iedidia n^ Solomonis eft nomég alio fenfa pacific? appellat. Quatuor aüt pfalmi.lícet ín pofteríori títulorü piedif. fentiáthoc príncipio pranotanéqdragefimufquart?;qndeefimufnonus,fexagefimufoctauus, feptuagefimufüonus:e qbus duo medi] infaribunt Dauid, primus& nouiffim?filiorü Core& Afaph.De cáctís dícerenó eft huíus tpís,qué coepimus explícemus. Recte qín fzculorumfine mutádi fant,de qbus Apfisloquitur:O mnes dormiemus.fed nó omnes ímmutabimurreferü turad fin&Et hocipfum myfteríü lectoré praparat ad íntellíoétíá fpiritalé. Vbi em fimplex& aptus eft fenfas,qd necefTe eft audiente intelligétx premonere,& dici ad e:quí habetauresai diendi audiat? Cantícü quoq; canit chariffimo atq; dilecto:qa propter íllá ueniet fanctis pro miffa mutatio.Quz quídé δὲ in hacuíta intellíci ρόε,αΏ exuímur ueterí hoie δὲ induímur nouo quí renouat ín cognítione fcd'm imaginé creatorís:& οἰοτίᾷ dni contéplátes, ín eandé imaginé tráfformamur, fta eloría in eloriá:nec eft tépus ull quo nó mutet fpüs,pterítorá obliuifcens δὲ in futurü fe extédens:cü ínteríor nofter hó renouc£ de die ín di& imutabilis deus q loquí£ p prophet&Eco de?& nó mutor:propter nos mutauerit facié fuá formácy ferui accepit δὲ deut - dzatráfmigrás ad Philiftijm, q interptat poculo corruétes(inebríati em fuerát aureo calice Bae bylonís) primá derífus fit ppter ftulticiá crucis,deinde fufcept? ppter eloríátríüphom: Chariffi mus αὔτ ille eft;de ᾗ Efaias canit: Cátabo cáticá dilecti uínez:& euágeliü:Hicé fili? me? diled?, - ín quo míhi bene coplacuipm audite, Cuí n6 unus ppheta.fed omis chorus filiorü Corenüc laudes canit.Qui fint auté filij Core;id eft Caluariz: in quadragefimopritmo pfalmo copetéti? difputa£.Et utícíam? textü cátíci título cóueníre:mutatíoné de alio ad alíud dicit,ut filia cai pit pí£,ut antíq parétis obliuifca£,reeís(e amplexib? paret. Victore aüt οὔ efle qui dicit: Cofidite ego uici mundü:& ad qué ifta adolefcétis oratío οἴλτα te uictoría& fapientía δὲ olia,& cgo tuus feruus,pfecto nouit, diio uíncéte fupauit δὲ eft pticeps tríüphorá ei?: δὲ q imarcefcibile eliaeco roná,de cádore bonom opem& de uaríetate Ytutü texuít faluatorí, Eructauit cor meü uerbü bonü.Pro d interptatus eft Symmach?:cómotü eft cor meü uerbo bono:indícás ad alteri? fer» monécor dic&iselTe comoti:& fpáfctó futura Chrifti facraméta pandéte,etíá hüc in doquíip rupíffe:ut quéadmodá ἑατοτί de aduétu ei? locuti füt δὲ ifte loqret. Ructus aüt ppríc dict dige ftiocibi.& cococtarü efcarü in uentü efflatio. Ὁ uó em iuxta dlitaté ciborü de ftomacho ru&us erüpit,& boní uel mali odoris flatus indicia eft:ita ínteríorís hoís cogitationes uerba proferunt '&exabáüdantía cordis osloqtur.Iuftus comedés replet anímá fuá. Cüq facrís doctrinis fuerit fatíat?.de boni cordisthefauro pfert ea q bona füt:& c Apfo log: An expimétü qrítis ei?q in melogé Cbrift?? Quidáex pfona Chriftisqdá ex pfona patris dictü ἱκεϊ οί uolüt, Qd ex ims ocium €: —— AD PRINCIPIAM VIRGINEM i$0. v italibus δὲ cordis atcanis,uerbum fu qd' in fe etat femper protulerít:iuxta alterius pfalmi ua tícinici:Ex utero ante luciferam genui te: ut quó uterus nó fignificat uterü(neg; em deus diuidi tur ín mébra,fed eandé fubftantiá patris filrjcy demonftrar)ficcor& uerbum profertur ex cor» deut patré oftédat& filia. Et quod fequit,Diíco cgo opera mea reoí:illi aptát intellientiz Ipfe dixit δὲ facta funt:ipfe mádauit δὲ creata funt: qd' dícéte patre opatus fit filius.O mnía em qua: cq, pater facit;,eade δὲ filia facere:fimiliter& patré manenté ín eo operari cuncta per filium.Dii co ego opera mea regí.Prophetícis chorus, Chrifti δὲ ecdefia: facraméta dicturus:ne carmine ui deat índignus,S ob confcientiá peccatorü dicatur οἱ: Vt qd tu enarras íuftícias meas,& affumis teftamentií meü per os tuüzopera fua regi qué laudaturus eft confitet:ut uel fi bona funt,ipfe: fuícipiat: uel fi mala funt, mundet: facitq; quod iuffus eft: Dic tu iníquítates tuas ut iuftificeris ín fermonibustuís:Et,iuftus accufator fui eftín príncipio fermonis.Idioma auté nó folum Hebraícz;fed& latina: lingua eft;pro fyntagmatibus δὲ(criptís opufcula dicere.Ergo δὲ ifte qui lau des cátatutus eft drio,carmen fuum δὲ opufculü cófecrat eí;& pro mufís gentili. ípfum ínuocat: in principio qué laudatur? eft.. Lingua mea calamus fcribazuclociter fcribétis. Ότο 4 nos inter pretati fumus, Lingua mea ftilus fcribas uelocis.Extremia pars prologi eft:& cá precedétib? iun, ge quod fequit.Eructauit cor πιεῖ ín laudes dei. Sermoné bonü&opuftula mea qbus εἴ pra, dicatutus fum pfi potiffimü confecrauí.Debeo ergo δὲ líneuá meá quafi ftilum δὲ calamá pre parare,ut per illá ín corde δὲ aurib? audientía fcríbat fpüffanctus. Meü ením eft quafi organüt przbere linguáillius dfi p organi fonare qua: fua(unt. Stilus(τής ín cera:calam? uel in char taucl ín mébranísaut ín quacííqy matería qux apta eft ad fcribendü. Mea auté língua ín fimili tudíné fcribz: uelocis,qué notaríü poffumus intellicere,quodá fionorum compédio,breuíatum: eudcelij ftriétüqg fermone exarauit ín tabulis cordis carnalibus.Si enímlex permanü medía, A toris díoito dei fcripta eft:&t quod deftructum efteloríficatum eft:quanto maoís euangeliü qd^ e manfuri efb;per meá línguá fcribe£ a fpiritufancto:ut illius laudes ad qué in Efaía dicit: Veloci; hmi tet fpolía,detrahecíto przdare;uelox ín corda credétíü fermo defcribat.« Speciofus fortna prae , B filis homína.In Hebraíco, Decore pulchrior csfilijs ποπ. Fínito procemío: hinc narratiois exordíum eft:& fit Apoftropha ad ipfum amantiffimü& diletum δὲ regem,cuí dicentis opera cofecrata funt. Q uzrit auté quó pulchrior fit cáctis filis hominü:de diesen ín Efaía: Vidim?' La: εΏ.δὲ nó habebat fpecié neq; decoré fed erat fpecies ei? ínhonorata& deficiens a filijs ποπ. Sri Flomo ín plaga pofitus& íciens ferre infitmitaté, quía auertitfacié fua. INec ftatim fcriptura dif 4 fonare uídetur: quía ibi ígnobilitas corporís propter flagella& fputa δὲ alapas δὲ datos, δὲ in^ T frías patibuli cómemoratur:hic pulchrítudo uittutum in facro& uenerando corpore:non quo díuínitas Chrifti hominib? cóparata nó formofior fit:hazc erri nó habet coparationé, fedabfag paflionibus crucis,uniuerfis pulchrior eft:iuíreo de uirgine,q nó ex uolátate uiri(ed ex deo na tus eft, Nífi enim habuiffet δὲ ín uultu quíddam fydereum, nuncg eum ftatím fecuti fuiffent apoftolí:nec quíad cóprehendendü enm uenerát corruiffent. Denígy& ín prarfenti teftimonio in quo aít:Homo ín plaga pofitus& fcíés ferre infirmitaté:teddit caufas quare ífta ppeflus fit. Quia auertít facié fuam:id eft paululá ἀϊαίπίτατε hdi íniuríz dereliquit. Quidam hunc uetficulá fuperioribus copulátut fpecíofus forma prac filijs hominit;non ad Chriftá.fed adcalamü referatur. Effufa eft στατία in labíjs tuís,propterea benedixit te deus in zternü.Tri editioneuuloata pro benedixit,unxit.legimus.Sed fciédum quod error fcriptorum Septuagin ta tranflatoribus non debeat imputatí:quí hoc loco cá Hebraica ueritate cócordant.Legétes il^ lud,lefus proficiebat xtate δὲ fapientia δὲ σταεία apud deii δὲ homines:& ín alío loco: admira» bantur fuper uetbís gratia: eius qux egredicbant de ore illius:& quod in poteftate habebat fer monemxintelligere poffurmus quo fenfu dictum fit:Effufa eft οτατία in labijs tuís. Noe inuenit eratíam coram diio ín diebus fuís, δὲ Moyfes,& reliqui prophetarü. Sed omnís eratíz multi tudo ínlabijs faluatoris effufa eft:quazín breui tépore totü ipleuit orbé.Et ipe tancg fpófus pro ceffit de thalamo fio. A fummo coelo egreffío eius:& occurfus illius ufq; ad fammü eius. INarn δὲ fancta Maríaqa cócepateüiín d omnis plenitudo diuinitatis habitat corpaliter.plena gratía falutatur,Etapoftolus fcens pradícationem fuam, non-eloquentía feculari.fed ín uirtute dei; CM ompes A AD PRINCIPIAM VIRGINEM, C omnesmundifuperaffe doctiínas, ait: Et fermo meus& prxdícatío mea,nó i perfuafibilibus ^- humanz fapientia uerbis, fed ín oftenfione fpiritus δὲ uirtutis: ut fit fides noftra non ín fapien. tía homínum,fed ín uíttute deí.Seq; ipfum reprehendens,quía dixerat:Am plíus autem omni, bus laboraui: ftatím íntulit:INon auté ego,fed oratía deí quae mecum eft Et rurfam:Quía gta tía cius qui ín mecft;non fuit uacua. Proprie autem ín faluatorem uerbum effufionis adiungi, tur,ut fieníficct gratíz largítatem,fecundum illud: Effundam de fpírítu meo fuper omnemcar, nem.Er;cbarítas dei diffufa eft ín cordibus ueftris.Et nota, quod omnium qux dicuntur íntdl;, gentíam ad perf onam eíus referat, qui afTutnptus ex maría cft: quod propter gratam labíorü Ánzternum benedictus effe dicatur: talequid δὲ Apoftolo prxdiícante: Humilíauit fe, fadus obediens ufqsad mortem:morté autem crucis.Propter quod δὲ deus illum exalcauit:& dedit illi Domen fuper omne nomé.Sícut em ibí forma ferui; pa(lionis íníuría eft:& exaltatío nomínifay donatio ad patrem redit:íta hic effufio eratízc& benedictionis ín fempiternü, ad eum referen, daeft, quípoteft humiliari& crefcere,— Accingere gladio tuo fuper femur tuum potentiffime, Spedetua& pulchritudine tua.In hebrazzo:Accíngere gladío tuo fuper femur tuum fortiffime, Gloría tua δὲ decore tuo.Iftum arbitror te locum optime íntelligere, δὲ accínctam chrifti gladío militare. Vt autem fcías femper uírginitatem gladium habere pudicitíz,per quem trung ope ra carnis,& fuperat uoluptates: centilis quoq error, deas uirgines finxít armatas. Acdnxit Petrus lumbos fuos:& ardenté lucernam habuit ín manibus fuis. Quod auté femur fipnificet opera nuptíarum,hís breuiter exemplis doceberís. Abraham mittens ad uxorem quarendam fio fuo lfaac.dícit maiori domus fuz:Pone manü tuam fuper femore meo: δὲ adíurabo te per dominü deumcocli.|Non dubíii quin per eum quí de eíus femíne erat nafcíturus Jacob poftás luctatus eftcum homíne: qui οἱ apparuerat ad torrentem TIabok: Mefopotamía derelidta,& tetrárepromifTionis ingrediens,non ante Ifrael fortítus eft nomé.dp neruus femorís eíus emat cuít,& ad filiüloquit:INon deficiet prínceps ex Iuda;neq; dux de femoribus eius.Etrurfum ipfe moríturus, Iofeph adiurat ín femore fuo,ne eum in Aegypto fepelíat. In Iudicum quoq, libro lecímus:Gedeoni erant filij feptuacinta, quí cereffi fant de femoribus eius. In Cantíco dicitur canticoriü:Ecce lectulus Solomonis.fexagínta potentes ín cítcuítu eius de potentibus Ifrad,om nes tenétes gladíos,do&i ad bellum:uir& gladius fuper femur eíus. Gloría ergo δὲ decore fuo, fiue fpecie δὲ pulchritudine díuinitatis fuzcarnis opera mortificans:& natus ex uíroíne;futuris uírginibus,uírginitatís prínceps fut... Etintende profpere procede& reena, Propter ueritaté & manfuetudiné δὲ iuftícía, δὲ deducet te mirabiliter dextera tua. In Hebrazo: Decore tuo pro^ fpereafcende:propter uetítatem δὲ manfüetudiné íuftíciac,& deducet te mirabiliter dextera tua. CREER apud Hebraos,decore tuo;ne quís ídipfum uítío librariorum repetitum putet. Ft eft figura que apud rhetores;repetítio nominat. More ereo Pancgytici,quo laudato tesloquunt ad eos quos praconíjs efferuntarmatum cohortatur ad pradlíum: ut femel arrepta bella non deferat:& faper hoftium ftrages uictor incedens ,prxparet fibi reenum ín hís quos de diaboli erípiens poteftate.fuo copulauit imperío,& dícat:Ego autem conflítutus(am rexab eo fuper Síon montem fanctum eíus.INullía; dubíum, uetítatem,& modeftiam, δὲ iuftídam, Chriftum appellarí;qui dicit:Eco fum uia,uerítas,& uíta.Et,dífcíte a me: quía mitis fum ,& hu tnilis corde.Et,qui factus eft nobis a deo íufticia,& redemptio, δὲ fanctítas, Ε]ας auté uníuerfa dicuntur ín corporeut exigant ín membrís, Victoría domini,(eruorü tríumphus eft. Magiftri erudítío,difcipulorum profectus. Et quod fequitur: Deducet te mírabiliter dextera tua: aut de fignis quz in euangelío perpetrauit:aut spozix& de cede quam exercuít ín hoftibus, fentíédum e[t.Cor fapiétis in dextera,& cor ftultí ín finiftra eius. Chriftus totus ín dextris cftzantichriftus in finiflris.tebraica interpretatio diftat ín uerbis,nó diftat ín fenfu. Sagittze tuac dcuta: potett tí(Tíme,populíi fub te cadentín corda inimicorá regis. In Hebraico;abfq; potentiffime, reliqua fimiliter, Et hicuerficulus tibí potiffimum aptus eft, qua íaculo domíni uulnerata;cum f, ponía. in cantico canís: Vulnerata charitate ego fum, INec mírum fi fponfüs tuus habeat plures faeit . tas:dequibus íncentefimo decimonono pfalmo dicitur: Sagíttz potentís acuta: cum carbo nibus defolatorijs:eum patris ipfe fit iacalum;& loquatur ín E(aia: Pofuit me quafi facitram : dd) electam: σεν RENS νο C OE RR NRIEEEIS [P AD PRINCIPIAM VIRGINEM,——$9. 48 electam:in pharetra fua abfcondit me.His faeittís δὲ Cleophas in ítínere ci altero uulneratus . aiebarINóne cor noftrü ardés erat ín nobis dum loqueretur ín uía,& aperíret nobís Ícrípturas? Etínalio loco legitmus.Sicut fagittz ín manu potentís:íta filij excuffora.His facittís totusorbis: uulneratus δὲ captus eft; Paulus fagitta fuit diizqui poftcy ab Hierofolymís ufq; ad lilyricurm miflusarcu dominí,huc illucqy uolitauít;ad Hifpanias írefeftinat:ut uelox fagitta fub pedibus dii fuijorientem ocídentéq; profternat.Et quía plures funt potétiflimi regís inimici quí uulne; rati fuerant ícuítis faoíttis diaboli, δὲ quafi ceruus fpiculo percufli ín iecore, facit: domini mit; | tunturíonítz:cum carbonibus defolatoríjs;ut quicquid uítij in corde inímícorü reeís fuerirex^ à coquanc,& falutari igne;iené eíjciant perdítorem. Sedes tua deus ía feculum f'ecalí,uiroa dire ctionísuirea reení tuí.Dilexifti iufticiam:& odiftí iniquítatem,propterca unxiír te deus deüs tuus oleo lztíciz prz confortibus tuis. In Hebraico. Thronus tuus deus ín faxulam feculi, fcepttum zequitatis, fceptrum reení ταί, Dilexifti iuftícíam δὲ odifti íníquítatem: propterea Ἢ unxítte deus deus tuus oleo exultationis pre partícipibus tuís.Duas perfonas,cíus qui unctus Ἢ eft ἀεί δὲ qui παχίς,πεο σε Vnde& Aglacloím ουν uerbá Hebraiciino noíatíuo cafa, fed m uocatíuo interpretatur dicens 6c nos propter íntelligentíam dee pofüimus, quod latína[{π’ "'guanon recipitine quis peruerfe putet ded dilecti& amantiffimi δὲ teoís, bís patrem nomína, : rí.Quancj em pater ín filio,& filius in patre: δὲ alterutrum fibi& habitator& thronus fint, ta» » men ín hocloco ad regem quí deus eft fermo αἀἰτίσ[εατιδὲ dicitur οἱ quod Ímpertü eíus(hoc em ᾿ intellíoo thronüiiuxra illud qd' fcriptá eft:De fractuuentris tuí poná(aper thronü tuit) finem. nó babeat:quod quídé& Matiz nücíauitangelus: Dabit οἱ dis deus thronii Dauid patris fuí, δὲ regnabit fuper domü Iacob ín fzcula:& regni eíus nó erit finis. Nec putemus hocilli effe con; trariuqd Apoftolus fcribés ad Corinthios ait filii deo traditur regnü:& fubijciendá εἰ qfibi : fubíiecit omnía:ut fit deus omnía inomníbus.NNon ei dixit tradet patríut uideret fepate Πας iin B fed tradet deo:hoc eft habitanti in affumptione corporis deo:ut fit deus omnía ín omnibus:& "i Chriftus qui ante per paucas uirtutes erat in fineulis,p omnes ín omnibus cómorctur. Sceptrá auté& uíroam infigne elTe reonantís,ipfe propheta fignificat dicens:Sceptrí:&quiítatís, Íceptrü reenítui.Quídá de Efaía teftímoniü proferétes:Exiet uirea de radice Ieffe:& flos de radice eius aicendet:homíné quí eft affumptus intellieurit;cui& deferatur imperíi,& quí propter dilectam fufticiá δὲ exofam iníquitaté reenare dícatur,& unctus effe oleo exultationis prz partícipibus fuís;quafi prazmít charítatis,& odíü iniquitatis ín unctione fampturus.Docemur at ín utraqg parte,& amorís& odij e(Tenobís femina:cü ipfe qui prímitías male noftrorá corpor leuauít ad ceelos,& iufticiá dilexerít δὲ oderit íniquítaté. Vnde Dauid:INóne odiétes te dne oderam,sc Qm: fupet inímícos tuos tabefcebá: pfecto odio oderá illos.Quod fequit, Vnxit te deus deus tuus. Primü nomédeí uocatiuo cafu íntelligédá eft. fequ&s nomínatiuotqd'fatis míroriur Aquila no ut ceperat ín prímo uerficulo uocatíuo cafu interpretatus fit fed noiatiuo,bís nomínás deü qui wii füpradictà unxerit deü. In hocloco Fotinus opprímitfed Atríus caput leuat,de euancelío pro; us ferens teftímoniü. Afcendo ad patré meü& patrem ueftrü:de(i πιο!& deum ueftrá. Sed cum αἱ dilectá audiat eum,accínctü oladío fuper femur,& regnare propter uerítaté δὲ πιαπίπεταάίηξ, ungi ob dile&áíufticiá& exofam íniquitaté: δὲ unctü effe prz confortibus fuis:de quibus fcriptum eft:Participes Chrifti facti(umus,fi tamen príncípiü fubftantia ufq; ad finem firmü reti neamus:tíror cur folum ἀς dei ad calumniáuocet,quafi uníuerfa que dícta funt, diuínitaté uerbi& nóhuinilitati hois coueniát.Audíat actus apforü:Tefum INacarená qué unxít deus fpi títufancto.Audiat euagelía:Spüffanctus ueníet fup te:& uirtus altiffimi obumbrabit tibispro pterea qd. gafcetur ex te fanctü.uocabi£ filius dei. Ipfum ἀπ fentíat íntonanté. Spüs dni fu per me,co qd' unxerít me.Partícipes αὔτ apoftolos credétefcy fionificat: qbus unctionis fax uo cabulü tribuit: ut ab uncto uocent unctí:id eft a Chrifto chriftiani.. Myrrha& gutta δὲ cafiaa é ueftimétís tuís a domibus eburneís ex qbus delectauerunt te filiz reeum in honore tuo. In He gi braíco.Mlyrrha& ftacte δὲ cafía in cüctis ueftímétis tuís de domib? cburneis: qb? lztíficauerüt D te filíac regum ín honore tuo.Prefatío ipfa te docuitiidcirco me hücpfalmá explanareuoluiffez. quíaad uírginé fcribés.pro lilijs δὲ floribus tialürepperi,Itaq confequenter& fes SR adtercícram AD PRINCIPIAM C adtereferamcui uolumen hoc fcribitur. Mortificafti mébra tua fuper terrá:& quotídie Chrifto. offers myrrhá. Chrifti bonus odor es:& propterea ftacten,id eft ftillam uel outtá exhibes dio, INatrant δὲ hí qui aromatü nouere uirtutes. ftacten florem efTe myrrha. Quod autem fequítur cafia,eft ipfa quxzab alijs«i553, íd cft fiftula nücupatur,uocalis in laudes deí,& omnes pítuitas & rheumata voluptat fuo calore excoqués. Vbi ín noftrís codícibus fcripta cfbeutta ucl ftadte, in Hlebraíco ahaloth ΤΝ legit. Vnde& Nicodemus centü libras myrrha& aloes ad fepelig, dum düm praparauit.Et fponfusloquitur ad fponfam.Myrrha& aloe cà omnibus unguentis prímis.Ec illa refpondet. Manus mex ftillauerunt myrrhá:digíti mei myrrha plení.Proijce& ta mortís opera, Chrifto in baptifmate confepulta:& buic müdo mortua efto,& nihil aliud nifi de cceleftibus cogitans, loquere ad fponfum tuá:Manus mex ftillauerüt myrrham, dicíti mei πηγε - thapleni.Leeímus& uneuentü facerdotale,cuíus& Dauid memínit.Sícut uneuentü ín capite, quod defcendit in barbà barbá Aaron,quod defcendit ín oram ueftímenti eíus.In quo cá cete. εἰς arotnatíbus mifcetur δὲ ftacte, Offerüt& magi myrrhá.Et ín prafenti loco,inítiü ueftiméto rum Chriftieft fufcipere morte illius: δὲ ín fua carne monftrare. ας indumenta para fponfo tuo:hís a te ueftibus comptus incedat, Cáq, ei huiufcemodi texueris ueftímenta, cfficieris ipfa templü dei:& lz:tificabis eum de domibus eburneis.fiue ut melíus ín Flebraíco fcribitur detem plo uendentít,& laudes diio canes:totaq; faculo mortua; angelorá imítaberís choros,Eburem δὲ dentes infigne cffe mortís δὲ uocis,pfa nominü natura teftat.Et confequenter adiundátà eft. Ex quibus delectauerüt te filix regum in honore tuo.R ex regum δὲ diis ἀοπιίπαπεία fponfus tuus eft. Reges(εί qui fub tanto τοσο funt reguli; patres tuí funt;quí te euagelíca eenuere doctri na.Horum tu filía,honoríficas in omnibus ueftimétis& odoribus bonís δὲ templo ebuneo οἴ cui fupra díctü eft:Effufa eft eratía in labíjs tuís:Et;/accíngere eladío tuo fuper femur taüi poten tíffime.Ecfagittz tux acuta Et;thronus tuus deus ín fzculum Ízcculí. Pro eo quod nos tranftuli mus domibus eburneis:quía ín erzco fcríptum eft&zà βαρέωμ Ἐλεφαντίνωρ:αίάαπι latínorumob uerbí ambiguitatem, grauibus interpretati funt:cum βαρὺς uerbum fit ἐπιχώρορ Palatina: δὲ ufq; hodie domus ex omni parte condufz δὲ ín modum«dificatz turríü ac moeníü publicorü βαρεῖς appellentur. A ftítit revína a dextris tuís ín ueftítu deaurato. Quodcg fequi£: Circüdata uarietate:excepta zditíone uuleata;nullus ínterpretá tranftuliít. In Hebraico:Stetít coniunxin dextera tua ín díademate aureo. Vbínos coiugé uertímus:ibíapud Fiebraos legit fegol v Pro quo Aquila σύγκοίτερ(4 eft concubínam. Symmachus δὲ Q uínta zdítío παλλακὴ: id eft pellicéSeptuaginta, Theodotion δὲ Sexta, regínam interpretati fant. Deinde ubi ego pofuí in díademate aureo, Symmachus trauftulitín auro prímo. Aquila, Q uínta δὲ Sexta«ditíojntin cturaucl ín auro ophír.Quz filz regum func& ín fponfi paran£ amplexus: per myrrhá δὲ gut tam δὲ cafíam δὲ domos eburncas delectant eü,cuíius thronus in(αυ feculi eft.Qua aütiam fuper petram Chriftà ftabili radice fundata eft catholica ecdefia:una colüba,perfecta& prox ma.ftata dextrís:& nihil ín fe(iniftrü habet.Stat in ucftibus deauratís,de fermonib? fcriptura rum ad fenfum tranfiens,& cunctis plena uírtutibus:fiue ut nos tranftulimus, ín díademate au rco.Eft ein regína,reenatq cá regexcuíus filias poffumus intelligere, δὲ ἵπ comune credétíáanir mas,& proprie uíreínü choros. Ophír genus aurí eft;uel a loco Tudie, uela colorc ποῖς índito, Septé quippe apud Hebrzos autí uocabula funt. Vxoré quoq; δὲ cócubínàá íntelligam? deca tico Solomoís:qua fine fpofo fuo uel marito dormire no poteft. Audi filia δὲ uide& índína aut 1€ ταῦ, δζ oblíuifcere populá tuü δὲ domáü patrís tuíi& cocupifcet rex decoré tuii: quoniá ipfe eft dns de? tuus& adorabüt eü.In Hebraico:Audi filía δὲ uide,& ἱποῖίπα αὐτῷ tuá,& oblíuifcere po pulí tui δὲ domus patrís tuí,& cócupifcet rex decoré tuü:quía ipfe eft diis tuus:& adora cü.Hao ufcg per pphetz línguá,quá calamo fcribéti uclociter coparat. loquit fpüffanctus, ipfüregé& bellatoré& deü.fponfüq, copellans.Hinc pfona pattís índuci£ loquentis ad fponfam filij fui& cohortátís eá:ut uetetís oétilitatis δὲ idololatria errore contépto: ρτίπ hís quz: dícan£ attédat: δὲ propter qd dealienicena filía nominet: deinde uídeat uel ipfa que dícun£,uel uniuerfam cot dítion&ex uifibilib? intelligés inuifibilia:8t ex creaturis fentíés creatore: diligéter inclínet aure fuáut qua dicunt memoriter teneat, Cüq; audicrít,uiderit ὃς iacinauerit aur[κατι τοῖο :;;' doduine AD PRINCIPIAM VIRGINEM.$0. 49 ,"A doctínztradiderit eotum intelligenti quz dicuntur, obliuifcatur primum populum fud: Y δὲ cum Abraham de Chaldea egtedíens,relínquat terrá natíuítatís& coenationís fuzc.[Nemo dubitat patrem noftrum antecj adoptaremur a deo.fuiffe diabolum, unde faluator ait: Vos ex patre díabolo nati eftís.Cum ergo(ait)antíqui patrís fuerís oblíta,& talem te exhibueris de pofitis priftinis fordibus,ut fuper E in dealbata confcendas, δὲ quà poffit dilioere filius meus, τᾶς cocupifcet rex decorem tuü.Et ne putes unum effe de titba,a quo amanda es.í pe eft rex tuus δὲ diis tuus, Q uía uero ínterdíi qui reges δὲ diii fant:funt qdé poteftate reges ὃς ἀῑί-εα meneíufdénaturxcuíus funtilliiín quos domínan£& regnátindico tibi quod δὲ deus tuus fit, & debeas adorare eum.Septuaginta interpretes non dixerunt,& adorabís eum, fed adorabüt τ eutm:ut fit fenfus:]fte qui te amatutus eft;qui tuam pulchritudiné dilecturus.deus οἵ,& adorá .^ dusabomnibus. Quod de eclefia ex gentibusconeregata expofuimus,unufquifqs ad(είν téferatanímáqs credétis, quod prioribusuitijs derelictisadoptetur ín filiam: indínet auré fua: "*'oblíuifcaturueteris conuerfationiss&cum apoftolo dimittat mortuum patrem& talem fe prazM beat,qui ametur a rege.Ipfe eft em diis eíus,cuí flectere debeat genu:& depofita fuperbia,iugü humilitatis affamere, Intetrogemus Iudzos;qua fit ífta filía;ad quà loquítur deus: Nó dubito quin fynagogam refpondeant. Et quomodo dicit fynagoex δὲ Iíraelitico populo:Dimítte po pulà tu&,& domáü patris ταί Nunquid derelinquet entem Hebrzam δὲ Abraham antiquum patrem? Si dixerint de uocatione fienificarí Abraham, qua Chaldxos reliquerit. Quis eft ifte rex,quí amaturus eft decoré Abraham: Certe alius eft qui loquit: Audi filía:& alius de quo loquitur:cocupifcet rex decoré tuum. Q ui alius:nó folum rex, fed& diis& deus eft.qui adorádus eft. Fili lytiin muneribus ualtá cuü deprecabuntur díuites plabis. In Hebrxo eft: O filia fortíflimi;in muneribus faciem tuá deprecabunf diuites populi. Verbü Flebraícum for Ἢ, qd? in Ecechicle iuxta Septuaginta legimus,interptari poteft& Tyrus& tribulatio δὲ fortiffimus, fiuc fortifTima:& filex id eft lapis duriffimus. Vnde ín pfentí loco error ortus eft. Aquila ei& Septuacinta& Theodotíon δὲ Quinta xdítio, T yrá interpretati fant. Sexta uerb Hlebraic Ὁ pofuit for^. Symmachus κράτισορ, íd eft, fortíflima. INos ídipm ad deü retulimus:utillacai τ fupra dixerat: Audi filía δὲ uide, filía fortiffimi nuncapetur. Aut certe ipa fortíffima fit,quía imá tata eft forté patrem,cuíus uultum ín díuerfis muneribus deprecabuné diuites plebis. Díuites ín cüctís operibus bonís δὲ fcíétía:fiue quí diuites putant in hoc fxculo, fapiétes huius müdi, δὲ philofophorá difciplinis eruditi. Vel quod melius eft;qui ante díuites fuerát/habétes eloquia dei δὲ teftaméta δὲ jpphetas.id eft de populo Iírael. Vt em ante faluatorís aduentü,hi q de Ty ΤῸ erant: hoc eft de populo gentium δὲ profelyti effe cupiebant, deprecabátur diuitem populà Ifrael,& per eos introducebant ín templum:ficpoft aduentá aues q» ex Ifrael credere uo» luetínt, díuítes quódá familíaritate€ protectione dei ueníent ad filiam T yrí:& offerentes ua^ ría dona uittutü& cofeffiones ín Chríftádepcabunt eam,ut faluté quá perdiderát ín Iudza, ínueníát in gentib?.Oés οἰοτία eíus,eloríz filz regis abintus.in fimbrijs aureís circíamictaua7 rietatibus, In Hebrzo.Omis eloria filix regis intrinfecus.fafcijs aureís ueftíta eft.Pro eo qd ín 7o Septuagintafcriptü eft t«6,8 nos uel ab íntus,uel intrínfecus interptati fam?,ín qbuídá exé plarib?inueni£ Ἐξ ἐμοιῶμ, qd cogitationes fonat.Ex quo oftendit oém οἰοτίᾷ ecdefías.cai fupra dí &tü eft: Audi filia&uide,& ο(ία T yri;& nücappellat filía repís;efe intrinfecus:& ín cogitatioibus.íd eft ín ínteríori hoie,& in círcücifione non manufacta.fed Πρ habente cófcientiz fiducia 7. apudded&tota pulchritudine pofita magis ín fenfuü ποῖο, δρ in flore uerborü. Quo auté in u$ ftamíne,ex quo dependent fimbría fübtegmen íntexít δὲ tota ueftíméti uírtus,in ftamíne eft: íta ín uaríjs fenfibus fcrípturarü.ín quibus ucftis ecdefiz omnis intexítur, mifcentur aliqua de natura;,de moribus:& hoc ipm fignificat ueftis Aaron auro,purpura,cocco,byfTo;híacyntho qi cotexta,quá fecerüt mulieres.quibus deus ad texendü dedit fapientíá. Et ut intelligere poffim? ᾿ omné ornatá filiz regis íntrinfecus,ipfa loqui£ in Cantico:Introduxit me rex ín cubículà(πᾶς ín quo daufo oftio labiorum,deum patrem iubemur orare, In nono quoc pfalmo, cuius títulus ínfcribítur, pro abfcondítis filij, Variá habuit,& Iofeph tunícam,quam ei texuit mater ec/ --defia. De Πίο” fimbríjs faluatorís, διμοξξοοῦσα unam tetígit, δὲ fanata eti Qaod sem AD PRINCIPIAM VIRGINEM. Q íaFebraico fctibitur, fafcijs auteís ucftita eft, idipfum fignificat quod fupra. Omnis eloría fili regis ntrinfecus: fafcijs fenfuum díuínorum, inferíora membra obuoluuntur ecdefiz, à tota uteti tegitur ambitio.Flarum fafciarü non poteft obliuifci fponfa,fecandum Hieremiam, qui mammas lígant:& pectus ín quo cogítationes funt protegunt. Adducent regi uíroineg. poft eam, proxímz eíus afferentur tibi. Afferentur ín lcticía& exultatone,adducentur in tem plum regis.Juxta Septuagínta príor uetficulus adhuc de filíz canitur ornatu:fequés ad ipfum Íponfam reeemq; diríoitur, Porro iuxta Hebraícum,totum ad(ponfam dicitur ufcg ad ο lo, cim ubi fciptü eft:Poncs eos principes ín uniuería terra.Et leeit.In fcutulatís ducen£ ad tegé, uireínes fequentur e&amícz cíus ducen£ illuc, ducent ín lactícia δὲ exultatíone,ínerediéturtha lamum regis. Multam effe diftantíam animarum ín Chrifto credentium, demoftrat cantiaum cantícorum,ín quo fcriptum eft:Sexaginta funt regínz:& octoginta concubínz& adolefcenty Ix; quarum nó eft numerus. Vna eft columba mea,perfecta mea,proxíma mea, de qua dicitur: iVidetunt eam βίας δὲ beatificant eam recína,& concubina,& laudant eam, Quac ereo perfetta. εἴ δὲ facta corpore δὲ(ρίτίεα,δὲ columba& pxíma meretur uocarí.Hac eft filía, de qua fupra dictum eft Aftítit regina a dextrístuis in ueftitu deaurato.Quz auté fuperereffa funt fex m mundi,& futura reena fuf, plantean appellantur.Si qua ueto círcücifionem quídem habet octauz dici fed adhuc non uenítad nuptias:hac concubina uocítatur. Díuerfa auté multitudo credenti, qua necdum poteft fponfi copulari amplexibus nec de eo liberos parcre;adoleféty, la dicitur. Eeo puto de iftis uireinibus qua fequuntur ecdefiam,& ín prímo ponuntur ordi, & te effe δὲ οὓς, qui ín uíteínítate corporis& anima pfeuerant.Proxímas aüt δὲ amicas, uiduas. ες δὲ in matrimonio cotínentes: quz omnes cülxtícía δὲ exultatione ducunt'ad templi δη. thalamum egis.In templum quafi facerdotes deí:ín thalamum quafí fponfz regis δὲ fponfi. Hoctemplü δὲ Iohánes uidit ín Apocalypfi,& propheta defydetat. Vnam(nquit)petij a diio: hancrequítam:ut inhabítem ín domo dní,omibus dicb? uitz: mez.Et iterü:Dne dilexi decoté. domns taz,& locum habitationis gloria τα τ ínalío loco.Quia tranfibo ín locam taberna^ culi admirabilis, ufq; ad domü defin uoce exultationis δὲ cofeflionis, fonítu fefta celebranti. Scutulata αὔτ quibus fponfo fuo regina coponitur,pfa funt,quz ín Septuaginta legimus dr^. cüiamicta uarietate. Pro patribus tuis nati funt tibi filrj,conftitues eos principes fuper oém ter tá. InFlebraico. Pro patribustuis erüttibi fili; pones eos príncípes in uniuerfa terra.Et expa: ttis perfona,nequacj de filia:fed rurfus ad filia fermo intellici potet:& ex fpiritus fancti, ex: filiorà(ποις. si ergo ad filiá fpofam fermo dirigitur, fpofa aüt de nationibus congregataef: cui fupra dicitur: obliuifcere populá επ δὲ domum patrístui;debemus fpofam patris noffe:ut: cófequéter nouerímus& filios.Pro patribus tuís,de quib? ín Híeremía locuta eft:Qz falfapof. federüt patres noftri idola,& nó eft ín εἰς q pluat. Pro Platone& pro cxterís diuerforiá dogma| εἴ δὲ etrog: magiftris nati funt tibi filij:quos coftituifti principes tuos:& fecifti in populis prz| ceptores. Velcerte alíter.O ecdefia filij ταί quoseenuifti tibi; uertenturín patrestuoscumdedi—| fcipulis eos feceris magiftros:& ín facerdotali eradu, omníum teftimonio collocaueris.Sinaüt—| M | | --.... patres ecdefiz intellieimus Abrahá;.Ifaac& Iacob,& reliquos patríarchas:filios,quí cí in pard honore funt natízapoftolos íntelligamus,qui πι fant a domino pradicare, ufq; ad extrem tetro δὲ baptícare credentes ín nomíne trínitatís.Sed quaritur quomodo ecdefia de gentibus— patres habere poffit, Abraham, Ifaac,& Iacob, cum οἱ fupra dictum fit: Oblinifcerepopulum— 1 «tuum δὲ domü patrís tui. Leeamus euangelium: INolíte dícere patré habemus Abrahamspor— tens eft deus de lapidibus iftis;hoc eft de duro corde eentiliá fufcitare filios AbrahaEt ínalío loco. Si filij effetís Abrahz;opera Abraha: faceretís.Etín Genefi ad ipm Abraháloquif deuss In femine tuo(inquít)benedícenturomnes gentes.Sícut erf ille ín przputío ex fide iuftificatus eftíta& nos iuftificabimur ín eadem fide,fi habuerímus fidem δὲ opera patrís noftri Abrabá Poteft hocipfum ad faluatorédici, uel a patre uca prophetali choro δὲ fpiritu fancto.Pro pt tribustuís ftirpe uidelicet Iudzorum.qui te reliquerunt δὲ negauerunt nati funt tibi fllijapofto lí&de natíonibus credétes, quos coftituifti príncipes ín uniuerfaterra, Memorero nofstut ín omní generatione δὲ generatione.Propterea populi confitebüturtibi ín δν νε, μων! ' ον -.... OT SES Ae. μμ. o ὦ"Me Que o ufu νι HIERONYMV$/MARCELLÁAE τ οι. 40 "wA. mfeculiInHebraico.Recordabor nomínis tui ín omní generatione& generátione.PróZ η P pterea confitebuntur tibi populi ín fzzculum& ín aternam. Quod που interpretati fatis; confitebuntur tibi, Symmachus tranftulít: laudabunt te. Regina quz fleterata dexttís επ Ut in ueftítu deaurato,& iuffa fuerat oblínifci populí δὲ domus patrís faí:& íterutri illt dictus δι erat, pro patribus tuis nati funttibi filij.conftitues eos princpesfuper omnem tertam: íntellíj: ἐν gens quanta decoranda fit οἰοτία, δὲ quibus prxmijs fubleuanda,cóuertitad fpofam uoces fi as:& polliceturrecordaturam fe femper nominis fponfi.in omni. generatione& generatione) Quod promífit;uidemus expletum.Ipfa Chriftiana;nobis omnibus Chriflianorü nomen 8 pofuit:tnomen nouum,;ín quo benedicentur omnes familiz gentium,Recordatur autem nori m ín una generatíce,fed ín omibus:uel cáctas fienificans nationes,uel duas generatióes Iudao/ da rum atq; gentilium.Et quia hocparum εἴ, in duabus generationibus nomínis domitii recog t detur,propterea populi qui ín ecdefia fuerint;confitebuntur δὲ laudabunt dfi in ztermum δὲ αὐ ín fzculum fzculi. Quando δὲ tu o filia Principia, fanétorum mixta chorojinter uíteines duce» ὃς. tísadregem,& ex domibus eburneis delectabis fponfum ín honore tuo: τᾶς recordare& met s—— quihuiuspfalmitibi domino reuclante íntellipentiátribui,& dicitor Memor ero nominis tuí, τ εἰ quz partem íntellexifti carminis;fi uita comes fuerit,& totü cantícücanticorum intelligas, ΓΝ^..SEQ.VENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. οὐχ de emotion Ἧς»»Ξ| Vod Aquila intetpretatus εἴ ἄρτομ δ]απουμμάτωμ ία eft panem elaborationum.) Δ διαπονέῳς ln 2N M quod eft elaboro. Sommet κακοπαθούµενομ.) Id eft, pane erünofum,fiue ον file Msg Δ Nat κακοπαθεῖμ eft affligi& malisaffici. Sexta πλάνηδ,ἰ eft ertorís.) A πλανάρµαι erro, uri» d B E241 ας δὲ planeta uocantur. De Aquila ἢ, τὰ πονήματα.) Conijcío ἱερε; διαπονήματα, Ια eft,ela y boratíones, At noftra uulgata xdítío habet;iprop ὀδύνας, id eft, panem dolorís.Atcy íta Hieronymus íntei qu pretatus eft,iuxta Hebraícam uerítatem,| Sexta εἰς δν.) Hunclocum ín omníbus.codícibus repperi de — prauatum, Verum ítalegendum ο ἐξηκουμμένοι, quod nos dícere poffumus exacutí, Senfufgg manífeftus ' eft,adolefcetiz populos intelligi Chríftianos.Sichabebat exeplatia.C) uod nos dicere poflumusexacuó«c7 m tifenfus,Exquo manifeftum eft,adolefcentíz populos intelligi Chiriftíanos, Vulgaris editio noftrahas— zu δεί, ἐκτετιναγρμιένωμ, id eftexcufforum. Flíeronymus íuxta uerítatem Hlebraícam uertít filij íauentutís,:» αὐ. Ambiguitate decepti.) καρπὼ Grecis duo fignificat fructum,& uolam,hoc eft cauum manus,.. Fürtí i" uis utaíunt.) Quas Plíníus fuccífiuas goca ο τ we l|! MEE B... HIERO. AD MARCEL;SPALMI CXXVI EXPOSITIO Eatus Pamphilus martyr.cuius uitam Eufebius Carfarienfis epifcopus,tribus fet. Zi meuolumínibusexplicauitcum Demetrium Phalereum& Pififtratum ín facra à I bibliothecz ftudio uellet aquare:imaginefas ingeniorum,qua uera funt& acera δη monumenta,toto orbe perquireret,tunc uel maxime Origenis libros impenfius. y profectus, Cefarienfi ecdefiz dedicauit:quá ex parte corruptam, Acacius dehinc& Enzonius eiufdem ecclefiz facerdotes,in mébranis inftaurare conati funt.Hlic eum multa reppererít,& ít. üentorum nobis índícem derelíquerit, centefitni uigefimifexti pfalmi cómentaríü,& phelítte: tz tracti, ex eo quod non ínfcripfiticonfeflus eftnon repertü:non qd talis tantuf. φ uir(Ada; mantíum dícímus)aliquid pratetíerit.fed quo negligentia pofterorum, ad noftram ufcp me/ πιοτίᾶ nó durarít.Hoc ideo díxiut quía de eodem pfalmo mihi propofuifti,qui effet panis do. lorís, ín eo quod dicitur: Vanum uobís cft antelucem furgere/fureite poft federitis qui má; ducatis panem dolorís;oftenderem me de Origenis commentarijs quíd fenferít non habere, Vnde ad Hebrziü recurtés,inueni pro pane doloris fcriptá, lehem haazábím wen wnbqd Aqla ínterptatus eft&eTo p δα σσονκμιά]ωρ, id eftpané claborationü.Symmachus, Aero v καποτσαθο!ῇ asp, ΠΟ exponitur panem erumnofum, Ὁ πίτα α-α[είο ὃζ Theodotion(quí ín cxteris cum 7 Septuagintatranflatoribus facit)panem ídolorum.Sexta za&e,id efterroris, Nec mirandum: " eftdeAquila/fi διαπονήματα pro idolís ponat;um operamanuum hominís fint, δὲ prophetice * populus arguaturad templum diluculo fruftra confurgere:& poft quietem ad fanctuariam: 7^ Kftinarecumidola.dei honore uenerenturifecandum quod Ecechiel fcripfit in ipfo templo, fa: tíficare idolís facerdotes. Vt autem plenius adducaris, pro dolore ín Hebrao idola pofita,hoc ipfum uerbum, hoc eftazabim vy.etíam.in.centefimodedmorertio pfalmo fcriptum οἵδ, f!: 1Π 2' Septuaginta met tX Ἐν κ ἘΣ Y. UIERONYMVS M ARCELLAB C Septuaginta quoq; ídola tranftuleranc Nam δὲ in coloco ubi legimus:idola gentium,aroenrg δὲ αὐτῇ opera manuü hominiin Hebraco habet azabehem cxe2xy,quod Aquila interpreta£ elaborationcs cor&. Vnde cum ita uerítas fe habeat;nó fruftra quídam doloris pané, aut hz, - retícorum íntellioüt facramenta, aut uit: iftius mifcrabilis δὲ eramnofze interpretátur laborem, apud quam ín fudorc faciei comedimus panem noftrum, ínter f pinas δὲ tríbulos,breuis uitz alimenta nafcuritur.| Illud quocp de eodé pfalmo interrogare dionata es: Qui fintfilij exc. forum. Miror te in Hilarij commentarijs non legiffe,excuflorum fi ios,credentium populos ín, terpretarí:quod fcilicerapoftolos illo nomine putauerít appellatos:quibus ín euanodliis fit pra . Ceptum: in quácüqp ciuitatem íntroierínt,& non fuerint recepti, excutere puluerem pedum(πο; οἰ gumiin teftimonium non credentium:licet cu argute pracauerís,non poffe apoftolos fub nomi, meexcufforum intellígi;cutm fit;aliud excatientium,aliud excufforum:quia excutíentes fanr qui excutíant: excuffi uero qui ab alijs excutíantur:& incongruum effe excuffos apoftolos accipi, qui magis excutientes debuerint appellarí.Quid iegitur facíam? Tantum uirum δὲ temporibus fuis difertiffimum reprehendere non audeo:qui& confeffionis fua merito,& uítz induftria, δὲ aloquentíz darítate;ubicüiq; Romanum nomen eft prxdicatur: nifi quod nó eíus culpzaffai bendum eft: qui Hebrzi ferenonis ignarus fuít. Gracarum quoq; litterarum quádamaurilam coeperat. fed Heliodori prefbyteri quo ille familiariter ufus eft: ea qua íntelliere non poteat, quomodo ab Origene effent dicta quarebat.Qui quia ín hoc pfalmo commentarium Orígg , mís inuenire non potuít,opinionem magis infinuare fuam,cj ínfcítíam uoluit confiteri Quam ille fumptam daro fermone differujt,& alienum errore, dífertíus executus eft. R eftat ioitur.at εστω ad fontem fermonisrecarramus Hebraí:& uideamus quomodo fcriptum fit. Vbí nos | habemus ficut filij excufforü:ibi legi£,chen bene hanurím wvwzn*23 15,44 Aquila íntepia? ἡ eft. ficut filij pubertatá: Symmachus& T heodotio, ficut filij iuuétutis, Sexta ἱκουκβέντος vi qd nos dicere poffumus,exacuti fenfus.Ex quo manifeftum eft;adolefcétía: populosíntellioi Chri ftianos.fecandum illud exemplum, quod deus fuos fanctos ín modum arcus δὲ fagitramm dí catur extendere: ut ín propheta Zacharía. Quoniam extédi te mihi Iuda ut arcum.Et faluator de femetipfo:Pofuit me;ficut fagittam electam,& ín pharetra fua abfcondit me.[επί infe quenti uerfu,exceptis Septuaginta, qui aliter tranftulerunt;& ín Hebrao,& in cunctís zditíoni bus ita repperí: Beatus uir qui tepleuít pharetram fuá ex ipfis:ut quía metaphoram femelfum perat ex fagittis:& in pharetra quoqp tranflatio feruaretur.Excuffos autem δὲ cófuctudo fer monís humaní,uegetos δὲ robuftos δὲ expedítos uocat:& ipfi Septuaginta interpretes in E(dre - libro, pro ínuenibus tranftuleruntiín quo íta fcribitur:Et factum eft die illa; medij excufforífa/ |. tiebantopus,& medij corum habebát haftas δὲ fcuta& arcus& thoraces,& principes poft om . nem domü luda,xdificantium ín muro.Ex quo anímaduertímus,& ín prarfenti loco proadolcfcentibusatq; puberibus, excuffos pofítos: non ut ille opínatus eft pro apoftolís quíexaff apedü excuffione dícátur.| Legi& cuiufdam librum,& elegantem ín eo fenfum τερραίκχαι -{ος[άκου dici atemplo,& lege δὲ οτατία dominí;pro eo quod eft reprobos:& corum ele fü lios apoftolos,quí ex ipforum femíne procreentur,& ín fimilítudiné fagittarum manu domini ; contineantur.In fequenti quoq; pfalmo Heliodorus magis cj nofter Hilarius errauit: qui de -€oloco ín quo fcriptum eft, Labores fructuum tuorum máducabís:uaría opinatus, afleruitma e flare fententíam, fi fcribatur:fractus laborum aliquem manducare: δὲ non labores fruduit ndefpiritualé íntelligentíá debere perquírí: δὲ ex hac occafíóe long ingredies difputatione . tanta operofiítate quod uolebat ínrellioi;ufus eft perfuadendi,quanta femper falfitas indiget, , utuera uídeatur:cum ín hocloco non Septuagínta interpretes.fed latíní de Grawo ueibiam bíguiítate deceptí καρποὺς fructus magis cp manus ínterpretati fint;cum«go? manus quod di cant:quod Hebrxo ponít caphecho v&3. Et Symmachus quíntaq zdítío tráftulerunt mo nuum tuarum,utambíeuitatem priorís fermonis effugerent.Cum hac furtíuis, ut aiunt,opetis - ad lucubratiunculam uclox notaríj manus me dictante fienaret,& plura dicere cogitarem,iant - fermequarta hora noctis excefferat,& repente ftimulis quibufdam ftomachi fufcitatus in oa tionem prorupi;ut faltem reliquo horarum fpacío; fübrepente fomno fruftraret infine ri "HIERO. DAMASO.||$0. SI S ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS..: :* Exponit prímam Efaíze uifionem,uídi diim fedentem&c,& nonnulla de morte Ocíz regís,' hein tp SCHOLIVM: COE: Et prateritorum líbris,) Latine fignauít quos nos Grace dicimus Paralipomenon; a sip d- Quod proprie ín deo ponítur.) Id ε[,τετραγράµµατοµ. Etadytis.) Adyta dícunturocculta; qua non lí ceat fubíre prophanís,Gracca dictío eft,"Etexcí píetís.) Excipientetn uocat notari, quií ceratis tabellis τ notabat,quod díctabatur. s "CHIBRONYMVS DAMASO. δ ens EUST T factum eftanno.quo mortuus eft Ocíasrex: uidi dominum fedentem fi upet 29 thronumexcelfutn δὲ eleuatum&c. Antecj de uifione dicamus, pertractandum uídetur;quis fit Ο cias quotannís reenauerit, quíei in cxterís gentibus fint coxuí. Et de perfona quidem ficut ín Regnorü δὲ praterítorum libris legimus:fuituíir íuut ftus: δὲ fecit rectum in confpectu domíni, zzdificans templum,aqua ductum fabrícans, offe» des rens uafa,& pro hoc meríto aduerfaríos fuperans:quodq; maximum pietatis indicium εἴς, αν "Us^ bensmultosin fuo imperio prophetas.Hic cgdiu uíxit Zachatias facerdos,cognomento intel &»— ligensplacuítdeo;& cam omniueneratione delubruin eius inereffus eft, Poftcg uero ZachacR tias obijt:uolens per feofferre donata, facerdotalem ordínem,non tam pie dp audacter ínua; ὍΣ—"fit&redamantibus leuítis δὲ facerdotibus cxteríssnonne tues Ozias γοχ. δὲ non facerdos?audi J&^ renoluitftatimg ἱέρτα perfufus ín fronte eftiuxta prepa uocem, dicentis: Imple domine mi—"fadeseorumignomiínia, Quam corporis partem facerdos autí lamína protegebac quá ín Ece^ i»— chíeldominusiubetthau lítterz ímpréffione fignarí:de qua Dauid exultauít;dicens:Signatum «—eftfupernoslumenuultustui domine.In qua allophylus procax, funda: lapidis ictu ínteríc. ὧς.—'Regnauit autem Ocíasannís quinquaginta duobusquo tépore apud latinos: Amulius, apud 4; Athenienfes Agameftorundecim ánís imperabat. Poft caius morré Efaías propheta hancui/ ἡ -- fionem(quá explanare nücnítimur)uidit,íd cft,eo áno quo Romulus Romani imperij condi tornatuseft/ficat manifeftum effe poterít hís.quí uoluerínt legere tem porum librum: qué nos s;— inlatínamliínguam;ex Graco fermone tranftulimus.. Sequítur.Et fact eft inanno quo mot ὡς tuuseft Ociasrex: uidi dominum fedentem fuper thronum excelfum& eleuatum. Przmifía ;; híftoría, fpititalis fequitur intellectus cuius caufa hiftoria ipfa replícata eft. Viuente.leprofo ,, tegeS(quantum infe eft)facerdotium diffipante Efaías uifionem uidere non potuít. Quan^ xii diu ille regnum tenuit ín πάπα, propheta oculos non leuauit ad ccelum. Non εἰ funt re Y ., ferta ccleftía, non apparuit dominus fabaoth. nec ín myfterio fidei, ter fancti nomen j m-auditum eft. Quando uero ille mortuus eft, uniuctía quz fubfequens fermo monftrauit,, 7.—apertofefelumine prodiderüt. Tale quiddam& ín Exodo fcriptum eft,dum Pharao αἰχίε po ᾿ 7"^ pulusIfrael ex luti&lateris palearumqy opere preffasino fufpirauitad domínutn.Dum ille re| m gnauíb;niemo quzfíuít deum ασ Abraham,lfaac& Iacob.Quando uero ille mortuus eft, li *' fnfpirauerunt filij Ifrael: ütfcríptura dícit: Et afcendít clamor eorum ad domínum:cum utíc E 7? iuxtahiftoriam:tunc magis gaudere debuerint,& ante füfpírare dum uiueret Pharao.Ecechiel! 5'. quoq prophetante, Phaltías filius Banaíz occubuit:& poft peffími ducis intetítum:Cecidí;it'! inis quít.fuper faciem meam,& clamauí uoce πάσα, δὲ dixi:Heu míhí, heu mihi Adonaí domine, UC COfummationem tu fads reliquíag: IfraelzSi ereo intelligas in O εἷα& Pharaone& Phaltía;&z 1 5' exterísiftiufmodi cotrarías fortítudínes:uidebis quomodo illis uíuentibusnullus noftrum αἱ» 1 9^. deatacfüfpíret,&ín pcenitentíam corrvat. INon regnet(ait Apoftolus)peccatum ín mortali il 9. ueftrocorpore.Regnante peccato, Aegyptijs extruímus ciuitates, ín cínereuerfamur δὲ ford» à τ bus:pro frumento paleas.pro folida petra,lutí opera fectamur.| Sequitur. Vidi dominü fc 2 ;$- dentem fuper thronum excelfum& eleuatum. Vídit& Daníel(edentem domínum,fed non fa ;/. perthronum excelfum δὲ eleuatum.Pollicetur,& alibi uox díuína dicens: Veniam& fedebo,&t i * íudicabo populum ín ualle lofaphat;quod interpretatur domini iudicium. Q ui peccator eft, 8| ᾿ meifimilisuidet domínü fedentem ín ualle Jofaphat:non ín colle;non ín monte,fed ín ualle,&: ἘΣ πε τον ο: i! Ill 3 inualle HIERONYMVS DAMASO. Q inualleíudícj, Quiuero iuftas δὲ Εὔαία fimilis eftuidet ill fedétem fuper thronum excelfam δὲ cleuatü. Vtautem& aliud inferam,quando eum mente pertracto regnare ín thronis, dorsi nationibus,angeliscxterifqy uirtutibus, uideo excelfum thronum eius. Q aando αὐτῷ confyde £o quomodo genus dífpenfet humanum,& pro noftra falute(pe defcendere dícatur ad ter, ras,uideo humilem δὲ proxímü terra thronum eius. Sequítur: Vidi domínum fedentem fi perthronum excelfum& cleuatam,& plena erat domi us maícftate eius,& Seraphim ftabant ín circáitu eius. Quídá ante me tam Gradi; η latíni;hüc locà exponentes:drim fuper dironum fedentem,deum patrem:& duo Seraphim,qua ex utraq; parte ftantía praedicantur, domi nam noftrum lefu Chríftum,& fpiritum fanctum interpretati funt. Quorim ego authori,. tati, cpuis fint erudítiffimi,no affentior. Multo fiquidem melíus eft uera ruftice,dy falfa diferte proferrermaxíme cum Iohannes euangelífta in hac eadem uifione,non deum patré fed Chri ftum fcribat effe confpectum. Nam cum de íncredulítate díceret Iudzorutm ftatím caufas inae dulitats expofuit,dicens:Et ídeo πό poterant credere ín eum,quía díxit Efaías: Aure audietis, & non intelligetís: δὲ cernentes afpicietis,& no uidebítis. Fic aüt dixít, quádo uidit eloriuni geniti:& teflificatus eft de co In pfenti ergo uolumine Είαία ab eo qui fedet ín throno íube£, ut dícat: Aure audictis,& non íntelligetis.Qui autem hacc iubet(ut euangelifta intelligit) Chri, ftus ef:undenunccolligitur non poffe Seraphím Chriftum intelligi, cam Chriftus fit ipfequi fedeat. Et licet in actis apoftolorum aduerfus Iudzos inter fe diffidentes Paulus dicat: Bene fpiritus fanctus locutus eft per Efaíam prophetam ad patres noftros, dicens: Vade ad popul iltum,& dic:Aure audictís,& non intelligetis:& uidentes uidebitis,& non perfpicietis:Incaffar tum eftenim cor populi huíus.& auribus fuís grauíter audierunt,& oculos fuos dauferunt; ne quando uideant oculís,& auribus audíant,& corde intelligant& conuertantur ad me δὲ anem illossmihi tamen perfona díuerfitas non facit quxftionem:cum fcíam δὲ Chriftum δὲ fpiritum fanctum uníus effe fübftantia:nec alia fpírítus uerba effe,cy filij:nec aliud filium(εδ; fpiri tum.— Sequitur. Et plena erat domus maieftate eius. Domus dei qua furfum eft, οἷον tía plena confpicitur:hzc uero quz deorfum eft;nefcío,an plena fit eloría, nífí forte ἐδ fenfum pfalmiftz dicétis:Domini eft terra& plenitudo cius. INos quoq; dícam?eos οἰείπτον ra plenos gloria, qui poffint dicere, nos omnes ex plenitudine eíus accepimus. Tftam domum fapientes mulieres adíficant,& infipientes diffipant manibus.De ifta& Efaías loquitur: Eterit ín nouilfimis dicbus prxparatus mons domus diii ín fiimís montibus,& eleuabitur fup colles. Hac eft domus,de qua δὲ libi fupradictus Paulus.facrata uoce teftatur:Et Moyfes quidemfí delis in tota domo eíus,quafi famulus ín teftímoniíum eorum,qua dicenda erant.Chriftus av temut filíus faper domü eíus,caíus domus fumus nos:fi tamen principi fubftantiaeíusuftg ad finem firmü teneamus, De hac& ad Tímotheü loquítur:Haec autem fcribo, ut fcías, qué admodá oporteat te conuerfari ín domo deí,qua eft ecdefía,| Sequit.Et Seraphim ftabátin citcáitu eíus, fex alzc uní& fex alac alterí:& duabus quidéuclabant facie δὲ duabus uclabátpe/ des,& duab? uolabát,& damabát alter ad alten,& dícebát:Sanctus fanctus,fanctus diis deus fabaoth.plena eft uníuerfa terra οἰοτία ei. Volumus fcire,qua fint Seraphim ftátía in dicii dei:qua fex alz unius,& fimul iunctz duodecim, quó duabus uclent facie; δὲ duabus pedes duabus uolent, cam fuperíus ín circáitu dei ftare dicantur:aut quó ftent ín círcüítu, cam duo fint,& alibi uolent: quid fit illud quod alter ad alterum dlamitent,& ter fanctum nommé íngemí nent:uel quó faperíus domus plena eloría,& nuncterra εἴτ dicat. Quae cum non mínimü ρα uerem moueant, δὲ príma ftatím fronte difficultatem ínterpretatíonis obijcíant, in eomunedomínum depreccmur:ut mihí quoqj de altarí carbo míttatur,ut omní peccatorum forde detet fa,prímü poffim deí facramenta confpícere, dehínc enarrare qua uidero, Seraphim ficut in interpretatione nominá Hebrzorum inuenimusardor aut incendíum,aut príncipíum orísco rum interpretantur. Quarímus quid fit hocincendiá.Saluator aít; Ignem uení míttere intet rá,& quam uolo ut ardeat. Duobus difcipulís qbus ín ítínere dris farípturas aperuerat;a Moy^ fc& omnibus prophetis incipiens poftdg referati funt oculi eorum, cognofcentes eü T adalteru! HIERONYMVS DAMASO..$0. SL wA adalterutrü:NGne cor noftrü arderis erat in nobis dá loquere£ ín uia;& apetitet nobís fcripti .. tascEt ín Deuteronomío,deus ipfe íonis fcribitur effe confumens:Et ín Ecechicle quoq; a reni büs ufq; ad pedes,uidetur effe igneus:& αἰοηαία domini;loquía a em igne exatni/ natu i iL terrx, purgatum feptuplutp.Ft multa alia quz fi de omnibus fcripturis uolue^ to replicare perlongum eft.Ergo quarímus ubi fit hocincendium falutare:Nulli dubium, quin| in facrís uoluminibus:ex quorum lectione uniuerfa hominü uítía purgantur.De eo uero quod. fequítur:príncipium orís eorum:quomodo poffit ad fcripturas referri:uereor ne fi dicere ccepe». rímus:nó tam interpretari; cp uim fcripturís ínferre uideamur, Initium orís& cómunís zloquij,. & hocomne quod loquimur Hebrxam línguam, qua uetus teftamentum fcriptum eft, uni^ uería antiquitas tradídít, Poftc uero in fabrícatione turris per offenfam deílineuatum díuer/. fitasattributa efttunc fermonis uaríeras in omnes difperfa eft nationes. Igitur& incendium& | inítiumorís,ín duobus animaduertitur teftamcntís:qua círca deum ftare, non mirum eft,cum 7" perea dominus ipfe difcatur. Sex alcuni, δὲ fex alc alteri, Víctorinus nofter duodecim apo "* ftolosinterpretatus eft. Nos poffumus& duodecim lapides altarís.quos ferrum non tetigit, δὲ '— duodecim gemmas; ex quibus facerdotís diadema conftructum eft accipere, quos δὲ Ece^ "* ehíelmemorat,& Apocalypfis nontacetiquorum quíd uerum fit; deus uíderítiquid uerifimile,. τ infequentibusexponemus. Sequitur.Et duabus quidem uelabant facié,& duabus uelabant "S^ pedes duabus uolabant. Velabant faciem non fuam fed dei.Quis ei eius poteft fcire princi '"' pium,quiantetg iftum conderet mund interim fuerit in zternítate, quando thronos.dríatio " fespoteftates, angelos;totíüiq; mínifteriü ceeleftecodiderit? Sequitur.Et duabus uelabát pe des,nó fuosfed dei.Extrema qppe eius(είτε quis poteftzquid poft cofummatione fzculi fit fa^ turü:quid pofttp genus Ποιοί fuerit iudicati, qux fequat uitazAn rurfum alía fit fatura ter ta: poft tranfitionem,alía rurfum elementa,uel alius müdus fola; condédus fit?Príora anni ciate mihi,& nouiíTima quz futura funt,& dícam: quia dij eftis, ait Efaías, fignificans nemi nem pofle quid ante mundá fuerít,& quid poftmundum futurá fit enarrare.Er duabus uola; bant. Media tantücognofcimus,qua ex fcripturarum nobis lectione panduntur:quando mi^. dus factus fit, quando plafmatus homo,quádo diluuíü,quando lex data fit: utexuno homi^ neuniuería terrarü fpacía completa fínt:& in extremo tépore, dei filius pro noftra falute fum píerít carnem. Catera uero qux díximus;ifta duo Seraphim in facie pedibufq; texerunt.Et da; mabant alter ad alterá.Pulchre pofitá eftalter ad alterum:quicquid em ín ueteri legimus tefta mento,hocidem ín euangelío repérimus:& quod ín euangelio fuerit lectitatum, hoc ex ueteris. teftamenti authorítate deduciturinihil ín eis diffond.nihil diuerfum eft;| Et dicebát:Sanctus; fanctus.fanctus dris deus fabaoth.In ambobus teftamétis trínitas prazdícatur.Quod autem ία baoth δὲ(aluator nofter effe dicatur,accipe exemplum ín uicefimo tertio palmo, Virtutes quz: diio míniftrabant.ad cceleftes alías fortítudines pdamabant.ut pandant ianuá domíno reuet/ téti: Tollite portas principes ueftras:fiue ut Aquila interpretatur,attollíte portz capita ueftra, & introibit rex eloriz.Rurfum ille qué indutum carne confpíciunt;nouo myfterío ftupefactae interrogát: Quiseft ífterex elorízzaccipiüitay refpofum:dns uirtutü ipfe eft rex oloriz.Q d' in Hebrzo fcribitur, dris fabaoth.Sciendumqs quía ubícüig; Septuaginta interpretes, drim uírtu, tum& diim omnipotentem exprefferüt, in Febrao fit pofitü, dns fabaoth,quod interpretat Aquila, dris milítiarum. Domínus quoq, ipfe híc quatuor litterarum eft, quod proprie ín deo ponítur,od 5, hen;^íod, n he, id eft,duabus.ía,qua duplicata ineffabile illud& oloriofum dei i nomé efficiunt. Plena eft uniuerfa terra eloría eius.Hocadhuca Seraphim dicit de aduétu drií ^^ faluatorísquomodo ín omnéterram przdicatio íllius porrigat:& apoftolorü fonus, mundi lit. ; mítespenetret. Sequi£.Et eleuatü eft fapliminare a uoce qua damabát. Legimus ín ποτοτί te p ftamento,quod femp diis Moyfi δὲ Aaron ad oftium tabernaculi fit locutus, quafi ante euan/ y eciam, necdum eos ín fancta fanctorum inttoduxerít:ficut dei ecdefía poftea introducta eft; ? dicens:Introduxit me rex ín cubículum fuum, Quando ergo dominus nofter defcendit ad ? terras,füperliminare íllud,id eft quafi quoddam obftaculum| intrare cupientibus, fub» /^ lhatumeft:& uniuerfus hícmundus fumo impletus eft, id eft, gloria Saver Suet ín la ei 4. tino HIERONYMVS DAMASO. C tino eleuatum legimus, in Graco fublatum ponitur. Sed quía uerbi ambieuiras utroqimo do ínterpretarí poteft: noftri eleuatum, interpretati funt pro ablato. Et domus im pleaet fumo. Deus, ut fupra díximus,ignis eft: híccam ín Sína monte defcendiffet ad Moyfen;ad aduentü eíus uidebant lápades difcurrétes, δὲ plenus omís mons fumo. Vnde ín pfalmis dici, ταν Οὐ tangit montes δὲ fumígant.Ex ίσης ergo,quoníam totam fubftantiam capere non pof fumusJleuíor quxdam ín uniuerfum mundum,& ut íta dícam, raríor fumí natura difperoitar, quános capiétes,dícamus;Ex parte cognofcímus,& ex patte pphetamus:Etnücuidemus pet fpeculüinanigmate.| Et Seraphim ftabát ín circüítu eíus,fex αἶα: uni,& fex alze alteri. Quidà Gracorm ín Ícripturisappríme eruditus,Seraphím uírtutes quafdam ín coelis effe expofüit qua ante tribunal deiafliltentes laudent eum,& ín diuerfa miniftería mittantur, maximedad eos quí purgatione indicent,& ob priftina peccata;aliqua ex parte fupplicijs purgari merentur, uodaüt füblaturn efbinquít.fuperliminare,& domus impleta cft fumo, fienum efttempli - Judaici deftruendi;& incendendz uniuerfze Hicrufalem,quam uidemus nunc deftructà Non, nullí ucro ín faperioribus confentientes,ín extrema parté d iffentiunt.[Nam fuperlimínare füb/ latur illo tempore pradicant,quando uelum templi fciffum eft,& uniuerfa domus Παρ] οπο. είς nube confufa: quando Iofephus refert facerdotes ex adytís templí,uírtutum cocleftium an. dí(Teuocem;tranfeamus ex his fedibus.Eft uir quídam a quo eco plura didici(Te me gaudeo, . qui Hebr&um fermonem ita elímarít,ut ínter fcribas eorum Chaldaus exiftimetur.Is lonoe alía uía ingreffus eft: Ait ením nullum pphetatum extra Efaíam uidiffe Seraphim circa deum ftantía, δὲ ne ipfa quidem Seraphim alibi lectítari. Dehínc cofummationís& captíuítatis Híe/ rufalé, qua fab INabuchodonofor facta eft, fiená effe pracmíflum.Ab Ozía qppe fub quoot/ fus eft prophetareufq; ad Sedechíam quí extremus regnauít;,& quí cxcus ín Babylonem dui ctus cfbfuiffe γεσος undecim,& duodecimü Godolíam:qué conftítuerat rex Babylonis fuper. terram: qué ínterfecit Ifmacl filius INathanacl inter medías epulas reliquíarü, patría parricida: δὲ has efle duodecim alas,e quibus quatuor faciem fuam uclent ficut ín nonnullis exéplaribus ínuenitur, quatuor uolent, quatuor pedes contegant.Ex hís quippe duodecim regibus tantum quatuor íuftos fuiffe, O cíam,Ioathan;Ecechíam δὲ Iofiam,qui fublimes per fingulas c:ptiuita: tes,audeant oloríficare deum: Sanctus, fanctus.fanctus, domínus deus fabaoth,Reliquosuei to propter peccata fua;uclare faciem:& alíos quí ín captíuítaté ducti funt;pedá uclare μοίρα, -uperlimínareuero fuüblatá, δέ domü impletam fumo, ficut fupra díximus,euerfionem Hier falem& íncendíum templi expofuit.Et quía femel cius cepi referre fentétiam, etíam ea que nec . dum a me funt tacta, contíngamus.Forcipem de qua altarís carbo coprchenfus eft& labía pur " gata:propría Efaiz afferuít paffionem;qui fub Manaffe interfectus cft rege:x& tuncuere purga εἰς labis dixitad diim: Ecce ego; mitte(πο, δὲ dixi: O mifer ego,quoniá copunctus fum.Donec Ozías uiuit, non intellieís ο Efaía te efle miferü,non compuneerís,non mouerís; fed quando illemortuus eft;tuncanimaduertis,non munda habere telabia,tác índ ígnutn coenofüste effe uifione dci. Vtínam autem δὲ ego compungar,& poft compunctionem, αεί uifione dignus efficiat: cam fim homo, δὲ non munda labia habeam, δὲ ín medio quoq; populí immunda labia habentis habítem.Efaías ut íuftus tantum ín fermone peccauerat:ídeo fola labía habebat immunda non conícientíam.Eco uero,quia δὲ oculís uideo ad concupifcendum, δὲ manu fran, dalicor δὲ pede,& omnium membrorum parte delínquo:habeo omnía ímmüda:& quía femd fpiritu bapticatus, rurfurn tuuícam pollui, fecundi baptifimatis purgatione, íd eft, ignis itv digeo.INo funtut quidam putant,ín(τρις uerba fimplicía, plurimum ín hís abfconditum eft: Alíud littera;alíud myfticus fermo fignificat.Ecce diis ín euangelio cíngitur lífteo, peluem adlauandum difcipulorum pedes praparat.ferui fungitur mínifterío.ftat ut doccat humlita: tem,ut nobís inuicem míniftremus. INo abnuo,non recufo, Quíd eft quod Petro recufanti άν cit:INífi lauero pedes tuos,non habebis partem mecumtEt ille refpondit;Domíne, non folum pedes.fed δὲ manus& caput. Afcenfarus ergo diis ad ccclü(quía apoftoli,ut hoics terr infiflé tesadhuc habebant peccatog: fordib?pedes pollutos)uult eos a dclíctís penitus liberareuteis poflit pphetalís fermo cogruere:Q uá fpeciofi pedes euáceligátiü pacé:& ímitarí ualcát edis HIERONYMVS DAMASO. So.$3 à" À uerba dicentis: Lauí pedes mcos; quomodo inquinabo illos:ut etiam fi quispoft τοπίου Ψ nem poftea hís adhaferit puluis, ín ímpíam εἴ excutíant cíuitatem,ín teftimoníi laboris: qd :eoufq; p omníü falute contenderint;facti Iudarís ut udi, gentibus ut gentiles: ut eram pro^ pria ucftigía aliqua ex parte polluerínt.Ie:tur ut ad propofitü reuertamur,Sícut apoftoli pur; gatione indigebant pedum:fic Efaías quí tantum in fermone peccauerat,labía babebat íimmü εν dar& quantum ego arbítror,quía Ocíam ín templum írruentem,;non corrípucratinec iuxta E^ li exemplá libera uoce ímpíum defienarat:labía habebat ímmüda. Intnedío quocg popu/ liitimüda labia habétis habítéEfaías qui copunctus eft,& fe miferü coteftatur, purgatione di à gnus efficitar.Populusuero non folum non agens poenítentíam, fed ne fciens quidem quia la^ τῇ διά habebat ímmunda:pureationis remedium non meretur.Prouidendum ἰσίτατ fub hoc exé : plo: non folum ut ípfi fimus íuftéfed ne cum peccatoribus moreimur:quía hoc in peccati ac mi: feria parte ducit propheta. Sequitur.Et regem domínum fabaoth ego uídi. Aiunt Iudzí Efaiá a maioribus fuís,idcirco ínteremptum:quia cum Moyfes pofteríora dei uíderitthíc dominum ' fabaoth ocdlis carnalibus πας fe fcribat:fuper hocdeo dicente:zINemo faciem meam uidebit &uiuer.Quos fi interrogemusquomodo fe deus in legealíjs pphetísín uifione& fomno di- cat oftendi:Moyfi uero facie ad faciem colloqui:& quomodo ftet illa fententía:Nemo faciem meam uídebít δὲ uíuet,cum fade ad faciem fe ad. Moyfen locutum effe fateatur. Refpondebuns - utíqiuxtapoffibilitate humanam deum uifumnó ut eftfed ut uoluit fe uideriquibus& nos :: díimuseodetn modo ab Efaía effe uífüm,reftante fumma:ut Moyfes deüaut uiderítaut aon uidetít.Si üídit,uidit ereo δὲ E(aías:quí uídife fe dices, impie eft ínterfectusa uobís: quía deus uideri poteft.Si non uíditintetficite& Moyfen cum Efaía,quía eiufdem mendacij reus eft, di; '' eénsfeuidiffe eum,qui uíderí non poteft, Quzcüq, in expofitione eius loci fuper Moyfen ha; buerínt íntellectum,etíam nos ad Efaiztemperabímus uifioné.| Sequitur. Et mifTum eft ad M me unü de Seraphim, δὲ ín manu fua habebat carboné quem forcipe fumpferat de altarí, 8 te 4, tigitosmeumG&dixitEcce tetigi hoclabía tua;& abftulit iniquitates tuas,& peccata tua purga — D- uiitSecandum omnes zxdítionesquas fapra expofuímus.fiue duo teftamenta intelligere nolue '-tis/fiuealiquás apparatrices in WERE MAE MA ín fignum captíuítatis futur: umbram quandam ueritatis faturz prxfíeuratam,hunc accipe Seraphím.INos quía prímam fententíám fequímur,euangelicum teftamentum miffum afferimus ad prophetam:quod habens in fe utra 'qy mandata.id eft,& fua& ueteris teftamenti,ienitá fermonem deí, duplici przceptorum acie comprehendit:& tactis labijs,quicquid fuerat ἰσποταπεία, hoc fiquidem nos labía ínterpreta^ ^murímmüda, purgationis fuz pepulit ueritate.Flancforcipem lacob ín fcala confpicit:hic eft eladius bís acutus:hac duo tmíriuta, qui mulier mittítín dona deíthic ftather duos denaríos ha | bens,q ín ore pifcis repertus,pro diio δὲ Petro reddit: hac duplici forcipe quz unionis retínetut s uirtute,carbo cóprehenfus tnítti£ ad prophetá: qué ín cétefimodecimonono pfalmo(cá pphe : tadeum rogaret. dícens:Diielibera animá meá alabijs íniquís,& a lingua dolofa:& poft inter/ - togatíoné fpíis fanctí:quid detur tibi;aut quid apponatur tibi ad linguam dolofam,dictü eft: Sagittz potentisacuta cá carbonibus defolatoríjs)fcimus propheta effe coceflum. Vere quip/ αἱ pe defolatorius carbo;qui línguam puram facit a peccato,fermo diuinus eft:de quo& ín Efaía | didtur:Habes carbones ignis, fedebís faper cos, hí erunt tibiinadiutoríi. Sequitur. Etau ji diui uocem domini dicentís,quem míttam,& quis ibit ad populum iftum? Et dixi: Ecce ego, mitte me. Etaít: Vade ὃς díc populo huic:Aure audíetís,& no íntellicetis. Interropátis funt uet ba domíninon iubentísquem debeat mittere,& quis iturus fit ad populum:cui facilis prophe ta reípódexEcce ego,mítte me:& poft pollícitationem iubet, ut dicat: Vade δὲ díc populo huic: Aure audíetís,& non íntelligetís:& cernentes afpicietis,& nó uidebítís:& cetera quz ipfius pro 'phetíz fermo cotexit, Audiuí ego ín hocloco non paruá Hebrai mei difputatíoné:cuíus pau; ta ponátfenfam hois aduertas.Aíiebat,de Moyfe δὲ Efaía:qs melius fecerít requiram?. Vt ne Moyfes, q ο deo imítteret ad populá aít;Precor die no fum dign?:& rurfum;puide alid à reb e ἘΠ TUE Ἢ; que míttass ΣΣ HS OM ate ενα E 5r «E HIÉRO. DAMASÓ. qué mitcas;An Efaias:q εἴ ho füiffetelectus;ultto fe obtulicdicés:Ecce cgo;tritte me.Neciogg: ἢ ro,dícebat pículofum οὗ de fanctorü meritis difputare,& aliqd uel mínus uel plus differereugl; le,de eo qué diis coronauit:fed qa ipe diíxít:Q πατίες& inueníctís:pulfate& aperíc£ ποδίς erg nos,nonutdealiquo detrahamus:fed ui fcriptura fenfum fcientes.ad eius nos dítíoamus tu émpla:debemus inquirere quod poteft facere quaftíonem.Q αἱ Moyfi(inquityaffertor eth tnilitatem eius przdícat ac manfuetudinem,quodfe índíenum íudicans minifterio dei,mafoy effectus(it. Efaias uero;quía ultro fc obtulít:íncípíens prophetrare,a maledictis Cepit, Aure ai dietis,& non íntelligetis&c.Ob quod inde multa mala perpeffus,& ab omni populo pro infa, fio habítuscumíterum ei uox díuina dixiffet;dama:fciens quid fuperiori facilitate feipfutu offe fens pertuli(fet, nonait: ece ego,miítte me, fed interrogauit quid illud effet quod damare debe, . fet,& dixit: Quid damabo* Cuí fimile eft illud ín:Hieremía.Accipe calicem: meri huíus de tnanu mea:& potionabis omres gentes,ad quas ego te míttam:& bibent& uoment,& ínfani: έπε δὲ cadent a facie gladij,qué mittam ín medío corum.Qüod cum audiffet propheta;nonrg &uitsnon fecindum exemplum Moyfí dixit: precor domine non fum dignus, prouide alíaim queri míttasifed amator populi(uí,X putans quíaex potu calicisinimicz eentes ínterfieren£ δὲ rucrentzcalicem meri libenter accepít:non intelligens ín omnibus eétibus, ctíam Hierufalem comprehendi.Denicp ínter cxteras natíones;Et accepí;aít.calicem de manu domini, δὲ potiona ai omes gentes,ad quas mifit me domínus,& Hierufalem δὲ ciuítates Iuda,& reees eius& prin cipes eíus,ad ponendascas in defolatíonem,& in inuíum δὲ fibilationem.Pro qua propheralu tet ín ρἰαείζορ codicibus ordo fit peruerfus:quid ín alío loco dicat aufculta.Seduxifti me domi, με δὲ feductus furn:tenuifti me δὲ pofuiftiifactus fum ín derifum tota die, exíui in fubfannatio n&.Etccontrarío qui affertor eft Efaiac(dicebatjilla proferet: pphetá;nó tam fuí merito, mifo ticotdía dei confifum,pofti a Seraphim audierat,ecce tetigi hoclabía tua;& abflulít íníquita: tes tuas,& peccata tua purgat; ocio nolui(Ie torpere.fed ultro ín mínifteríum dei, quafi a pecca tis liberam,zelo fe obtulifle fidei: Moyfen uero quía fzxularibus eruditus fuerat difciplinis,& interfecto Aeeyptio.confcientía eius aliqua ex parte fordueratzunde& uox ad eum de rubofa £a fit,dícens:Ne accefferís hucfolue calciaméta de pedibus tuís,locus em in quo ftas, terra(anr &a cft:&(cíerat fibiaduerfus magos δὲ aduerfus Pharaonem peffimü regem faturum effecer tamen:fe excufaffe dicentem: Precor domínenon fum dignus: pro quo in Hebrzo legitur, nó habeo labía círcücifa, Septuaginta ínterpretibus potíus qua dixi uerbum de uerbo exprimen tibus Ex quo manifefte poflit intellioi;Efaíam recte poft circácifa labía,ín dei fe obtuliffe mini] fterium,& Moyfen adhuc íncircácifis labíjs tam erande mínifterium recufaffe. Aure audietis; δὲ non íntellíoctís:& cernétes afpícietís,& nó EC nC θη híc locus ficutfaluator dicítíneuá celio;adid pertinet tempus:quo ipfe eft dignatus defcendete ad terras,& figna Iudzis nonítv tellicentibus perpetrauit.Et quoniam υίορ ad finem capituli,explanatio dH fequitur: δὲ excipientís iam explicuímus cetasthucufq; dictafle füfficiat:quía δὲ oratío,qua nó proprízma nus ftilo expolitur: cam per fe inculta eft: tum multo moleftior fit, fi txdíum fui prolixitate cógeminetzut oculorum dolori cracíatí, auribus tantum ftudeamus δὲ lingua. 'ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. , Explicat myfteríá Seraphim& calculí candetís,qua fumpfit angelus de altarí ex uifioe Efaíz pphete. 5 jt SCHOLIVM 15 τὸ πνεῦμα.) Id eft fpírítus,a zviofpiro. Quamídioma.) ἰδίωμα, proprietas. Omní purítate[ευ mi.) Ego hícuelrefragantíbus exemplaribus,omní partelego;pro omnií puritate:leuíffimí autem peru nó p n;utlegunt complurcs. Eft autem fuperlatiaum a leuís príma producta,quod fignificat, íd uod eft míníme afperum. Calculus ígítur ofní cx parte leuis eft,ut clabatur,necteneri queat. ἄνθραξ.) Anthrax Graece carbo eft;zvégéiuop,carbunculus,— Quas luda δευτερώσφο.) Id eft fecundarías traditiones, quem: admodumalibi oftendímus,& devrepoipfecundare,hoc eft eiufmodifecundatía tradere,————— 5 HIERO.AD DAMASVMPAPAM. AQ$9 S4. η Ερειτασίητα:Εε miffum eftad meunü de Seraphim.Aquifa δὲ Theodotion,& uo; NI lauít ad me πη de Seraphím.Q uotídíe ad nos mítti£ Seraphím,quotidie ίποο»δ Ὁ mifcentíum atcp dicentia:O mifer εσο,αποπίᾶ copunctus fum, ora purgantur:&. Al ma peccatís fuerint liberati preparant fe mínifterío dei. Ὁ uod auté cxterí inter preces pro;míffum effe, uolare dixerint:intellive uelocem díuíni fermonis aduentá fuper eos, w quidiguifocietate illius iudican£.In genere quoq díuérfitas eft.S eptuagínta, Aquila,& Theo τς dotíonSeraphím neutro generetranftulerüt,Symmachus mafulino, Nec putandá fexá effe p d uirtutibus deí,cam etíam ipfe fpírítus fanctus fecundü proprietates línguze Hebr, feemi^. jj, ínogenere proferatur Ruha m, Grace neutro τὸ πνεῦμα[ασίης mafculino fpiritus. Ex quo. intelligendum eft,quádo de fuperioribus dífputat;& mafculíná aliquid, feu feemininit ponit: , Hontam fexutn fignificari,cj idioma fonarelinguz. Siquidemi pfe deus inuifibilis& íncorru. Bbilisomnibus pene linguis profertur genere mafculinoxumín eum nó cadat fexas.Tllorum quo qp pius lícet, attamen coarguendus error, quí ín orationibus& oblationibus fuís audent dicere:Qui fedes fuper Cherubim, δὲ Seraphim.Nam δὲ fuper Cherubim federe deii,(criptum eftt ibi, Qui fedes fup Cherubinsoftédere.Sup Seraphim uero federe deum,nulla fcriptura: cómemorat:& ne ipfa quidéSeraphim,citca deü ftantía,excepto pfenti loco;in fcripturis fan-^Císomnib?inuenimus. Septuacinta:Etín manu habebat carboné qué forcipe acceperat de αἰτατί,δ tetigit os πιο. Agla,& T heodotíon:Et ín manu ei? calculus ín forcipe,qué acceperat dealtarí& tetigit os meü.Symmachus:Et ín manu eí?calculus ín forcipib9,qué fumpferat de al | sarí& detulit ad os meá, Quátü ad híftoríá prínet;uidet de*federe ín téplo Hierufale,& ante. 7:. eum dealtarifecandü Septuaginta, ad Efaiam cabo deferri:de altarí uero incenfi fiue holo/ c^ caufton.Quantüaüit ad myfticos intellectus.illeei ionis mitti, qué Hieremias ferre non pote: ai rat:quí cam animz noftre arcana penetrarít:íta nos vii E aueterí homine ín nouum ex: ' coquít:ut ín illam uocem poffimus erumpere: Víuo aut iam n6 eco, fed στατία dei qux ín me τὸ— eft.Fordpesquog fecundá ínterpretes cxteros/licet ín facerdotali femp fupellectile fuerint, di αὶ uetías στατίας debemus δοοίρεγε, quib? multifarie, δὲ multis modis,olim deus patribus noftrísje locutus eft in prophetis, Quía gm pro carbone;calculus lecitcxterís quocp fup hoc ὩΣ fonantibussidet míhi fermo díuínus calculí appellatione fignari. Sícut eim calculus genus eft " lapidis dutíffimi& totundi δὲ omni puritate leuiflimi:ita fermo dei,qui neq; haretícorü, nega ,^omniíüaduer(atiorá poteft contradictionibus cedere;calculus dicitur. De hoccalculo Sephora ΕΙ circácidit& Iefus populá purgata uítijs:& in Apocalypfi dris pollice£ uincentibus:ut acdihs píát calculá& fctibat fup enomé nouum. Vident aüt mihi δὲ Septuacinta ín eo quod zit: πὶ κα tranftulerüt: ἰάξ fenfiffe qd οατοτί, ἄνθραξαρρε qué nos carbunculá interpretamur genus eft: " lapidis fuleídi atq; nítentís:qué etía ín duodecim lapidibus inuením?.Siue igit calcul fiue cat báculá lapidem accpimus,in calculo diuini fermonís uetitas& rígor: ín carbunculo lucens do^ "&rína δὲ manifefta monftratur.Eloquía eim domini, eloquia cafta.argentum ίσης probatum ,, tetrz;purgatum feptuplum.Ft alibtMandatum domini lucídà, illuminans oculos.Q uod aüt: (aít)ín manu habebat catbonem:manum intelligamus operationem: ut ibi;In manu lingus, mors& uita:& ín pfalmo:Cadent in manu gladij. Aut certe uere manus appatuit:ut per fimili^ tudínem humanz formz,dum manus cernitur porrigentís:propheta non tímeat: iuxta quod -& ipfum deum& angelosin humanas uidimus fe mutaffe formas:ut metus uidentibus deme r^ τοί. Septuagínta:Et dixítecce εοείσί hoclabía tua,& auferet iniquitates tuas& pecatatua. purgabít.Aquila;Ecce tetíeít híc labíatua,& recedet iníquitas tua,& peccatum tuum propí^: d tíabitur,Csteri ínterpretes ín Aquilz uerba confentiunt. Primum neceffe eft ut labia πο» ν΄. fraranganturideíndecum tacta fuerint fugetur iniquítas:& cum iniquitas fuerit effuga^ " t2, propícietur domínusquía apud ipfum eft propicíatío:& fecandum apoftolum, Ipfe eft β“Ρτορία[ατίο pro peccatís noftrís. Purgatis aurem peccatis noftris, audemus uocem domini. dicentís:qué mittam?Etrefpondebímus:Ecce ego,miítte me. Septuagínta: Et audiui uocem diii dícentis,qué mittam,& quis ibit ad populum iftáz Aquila, Theodotion δὲ Symmachus: f audiui uocé dni ἀῑςξείς; quem mittam?& quis ibit nobísz Decoparatione Efaiz:& Ne. CE, ΠΤ z^ comme ο ὩΡΕΣ quomodo T Ἡ 1 τι ! i 3 X τη δὶ W AE dme si DEI OE HIERONYMVS DAMAÁASO ecufatit, alius ultro fe offerens dura perpeflus fit, ín alío[σαι difputauímus.Sed ne uíderemur aliquid prateríffe eorum ,quas Tudzi uocant δετερώσι, Η , inquibusuniuerfam fcientíam ponunt: nüc breuiter illud attíngitmus, quare ín Hebrzo fit po fitum,& quísibit nobiszSícut ením ín Genefi dícitur:Facíamus homínem,ad imagínem&[|, ' milítudínem noftram:íta δὲ híc puto díctum,& quís ibít nobís?INobís autem quibus alijs exi ftímandum eft, nífi patrí δὲ filio δὲ fpiritui fancto,quibus uadit quícíiq; eorum obfequítur üo '" lütatizEt ín eo quidem quod uníus loquentís perfona proponítut,díuínitatis eft unítas.In eg ; uero quod dicitur nobísperfonarum diuerfitas indicatur. Legimus in Canticis cantícorü ποτῷ . fponfi dic&is ad fponfam.Surge uení proxima πιο, ponfa mea,colüba mea:quía ecce hyems eranfijo pluuia abijc fibi.Quando enim aníma ín cogitatione tranquillitatem fentít, quando fü. ' prapetram fundata cít,& fides cíus alta radíce fixa eftiuníuerfi centationum fluctus.fibi pertrá feunt:& οἱ non pertranfeunt,qui tentatur. Notandum autem quom odo ad ἰά quod domínus ᾿ dixerat, qué mittam,& quis ibit nobis:propheta ex parte refponderít:Ecce ego,mitte me,& de intelligens nullum homínem díenum effe,quí deo pergeret,& omneiter fai eius faceret effequí mitteret. Quam humilítaté dominus aduertens:quod fe fecundis putaret indignum,imperauit fequentía,dícens: Vade.Septuagínta:Et dixít,ecce ego fum,mitte me Aq la δὲ l'heodotíon:Ecce adfum,mítte me.Symmachus:Ecce mitte me, Deus q uocat ea, quenó & quí dixit:Ego fum quí fum:Etalibí:Quí eft mifit mezquofciq; uocauerit fta; | tím facit fabfiftere:xquod fatis daret exemplis in uiuiente Mattheo euangelifta,& ín Lacaro qua dríduano íam mortuo:qui ftatím ut fant uocatí a domino:& ille fepalchrum auarícize reliquit: .& illefüz mortis. Quoníá οἵα qux abfq; eo funt,nó funt, Vnde propheta purcatus a uítijs au . fus eft dicere: Ecce οσο fum:lícet ín làtínís codicibus propter interpretum uaríctatem,fumnon fit appofitum.Quídam obferuandum putant,ad quos prophetas mítrentís,aut míflí fermodi catur,quod eft Girxce apoftolus. Et hanceffe differentiam uolunt:ut quícungg míttantur,& pi | phetzfintparíter δὲ apoftolí:ad quos uero mittentís ferro non ponítur,tátum propheta fint: . quod ego fuperfluum puto.Et quía femel ad tractatum iftíus uocabulí uenímus.Sciendum, Sí lam collegam Paulílíngua Hebraa apoftolum dicí:qui cum eo nonnullas epíftolas fcribit. Et : cam Syluanum ínapoftolorü actís non legamus. quomodo, alius minifterium r fequenti tacuerít: funt quafi fint, uitiofe Syluanus legitur pro ία DAMASVS HIERONYMO dr» ᾖ Ommentaría cum legerem Girzco latinoq fermone ín euangeliorü íntcrpretatióe, PX. noftris, ἰά eft;orthodoxís uirís olím ac nuper fcrípta, de co quod leoítur,ofanna wf, Hi Σ;-^, ΄]- ἢ ͵ ἢ ΘΒ o3 filio Dauid:no folum díuerfa.fed etíam contraría fibimet proferüt. Dilc&tionis az . efGutardenti illo ftrennuítatís íngenío;abcifis opinionibus ambieuitatibufay fcrupulofisquid fehabeatapud Hebraos uiuo(ἐπί fcríbas,ut de hoc ficut de multis, cibi cara noftra ín Chri fto Iefu gratías referant. Ἶ ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. Quoniam uocem Hebraícam,Ofanna cuangelífta relíquerunt,& celebres alío tet cecutíerunt ob línguarum ímperítíam,Híeronymus a Damafo Romano ponti te,explícat, αἱ fcriptores uehemé íce cofültus fuper hac n HIERONYMVS DAMASO PAPAE ΕΡΤ Vti fuper hoc fermone díuerfa finxerunt,e quibus nofter Hilariusin commenta ΤΑ ΕἾ rijs Matthai,íta pofuiít.O fanna Hebraico fermone fignificat redemptio dornus Ἢ Dauid.Prímü redéprio lingua Hebraca se pheduth interpretat ,Deindedom? 5. V berh τ. Dauid uero ín hocloco nó effe nom ínfertü,oibus patet.fMij opinati füt Ofanna eloríá dici,Porro gloría cabod*i22appellac.Nónullí eratíá;cü eratía mn thoda, fiue hána 3^ nuncapet. R eftat ergo ut omíífis opinioni ríuulis,ad ipm fonté,unde ab euáge/ Aiftis famptü eft recurramus, Nam quomodo íllud πος ín Gracis,neg; in latínís codicibus po fumus ínueníre, ut compleretur id' quod dictum eft per prophetas: Quoníam Nagaraus uocabítur:Et illud:Ex Aegypto uocauí filium meum:íta& nuncex Hebraís codicibus ueritas exprimenda eft: unde ín hanc uocem uulgus δὲ maxime confona ínter fe paruulorum turba, '"{ΡΕ m GBIERONYMVS MARCEELAE$0.$5| riperit dicente Matthator T'urbz auté qux pracedebanc& qux fequebantur;damabant dicen tes:Offanna filio Dauid: benedictus qui uenit ín nomíne domíni;ofanna ín excelfis.Matcus ue to ita pofuit.Clamabant dicentes, ofanna, benedictus quí uenit ín nomine domini: benedict ὦ quód uenitín nomíne domíni regnum patrís noftri Dauid,ofanna ín excelfis. Iohannes quoqg pari uoce confentit:Et damabant;ofanna; benedictus qui uenit ín:tiomine. domini, rex Tíracl,, Solus Lucas uerbum ofanna non pofuít:ín reliqua interpretationis parte confentiens.Benedi^. ctus quenit rex ín nomíne domíni:pax ín ccelo, δὲ oloría ín excelfis.loitutut diximus ipfa He». brza uerba ponéda funt,& omniü interpretü opinio digerenda;quo facilius quid(up hocfen. tiendá fit:ex retrectatione cunctorum ipfe fibi lector quíd fequatur inueniat. In cétefímo decL.. mofeptímo pfalmo;ubí nos ims O domine falunm me fac;o diie bene profperarecBenedí étus qui uenit ín ποῖς ἀπί:ίη Febrzo legit: Anna adonai ofianna, anna adonaí hazelihannat baruch habba bafem adonaí. vr wa ΕΕ δα ντ γη BIN ΒΒ ny ven Dy ΜΕΝ, Quod Aquila, Symmachus, Theodotíon,& Quinta xditio;ne qd in latíno mutare uideatur. ita exprimunt, ὦ κύριε σῶσορ Δὲ, ὦ κύριε&uod oso p dV, υλογημϑύος 6 ἐρχόλνονος, qo ὀνόματι κυρ Ιου, Sola fext *". gditíocüinterpretib? Septuaginta.ita congruit: ut ubi caterí pofüerunt δε illi(cripferint ὦ, ε **^ quíaofiannaquod noscortupte propter ignorantíam dicimus,ofanna faluifica,(iue falui fae "t^ exprimatur,omniü interpretatione fignatum cft. Nunc illud ín cura eft,gd fine adiectione fal, i»— uádifolusannafermo fignificet.Sciendüqs quod in hocloco ter dicatur anna, δὲ prímum quí δ^— demacfecüdühiceifdem litteris fcribitur, aleph nun, he. Tertium uero,heth nun, he.Sym^ x machusigiturqui ín centefimo decimo feptimo pfalmo;cum omni interpretatione confenfeταῦ, ut Mn manifeftiorem tribueret intellectiín cététcfimo decitoquarto pfalmo,ubi dicit: O domíne libera anímá meam:íta interpretatus efl:obfecro domine libera animá meá. Vbi m$. autemSeptuaginta ὦ,& ille obfecro tranítulit, Aquila δὲ cxteris xditionibus 54i interpretan s» tibus in Hebrzo fcribitur anna. Verum[τά utin príncipioaleph habea;nonheth.Ex quo(ἢ »» animaduertímus,fi exaleph feribatür anna, fignificari obfecro. Sí autem ex heth, efTecon^ ss— dmnctionem.fiue intericctionem:qua apud Giracosponitur κετλ᾽ασϊκῶς, Cuius ínterpretatio^ ἡ &em latínus fermo nó exprímit. Sed quoniam hz minutiz& íftiufmodi dífputationis arcani propter barbariem língua patíter aclitterarum,legenti moleftíam tribuunt;ad explanandi có; pendium uenío:ut dícam decentefimo decimo feptimo pfalmo,qui manifefte de Chrifto pro/ phetat,& ín fynagogis Iudaorü crebetrimelegebat, unde& populis notíor erat, hos uerfus. effeaffumptos,quod ille quí repromíttebatur de eenere Dauid.uenerit faluatutus Ifrael,dicenr te Dauid:Lapidem qué reprobauerunt zdificantes,hiíc factus eft ín caput anguli. A dorino fa étus efthic, δὲ eft mirabilis ín oculis noftris.FIzc eft dies quá fecit domin?,exultem? δὲ lztemur./ | ἔπε dominefaluüme faco domine bene profperateibenedictusqui uenitín nomíne do:" 5 fnini.Benediximus uobis de domodomini,deus domitius& illuxit nobis. Vnde δὲ euanoelifta tum fcriptura comemorat pharifxos δὲ fcribás fuper hocindíenatíone cómotos,quod uiderent populá.pfalmi prophetíam fuper Chrifto intellioere copletam,& damátes puetos,ofanna filio Dauid, dixiffe εἰ, Audis quid ífti loquuntur? Et lefutn tefpondiffe; Nunc legiftis,quía ex ore infanti δε lactentiü perfecifti laudécentefimü decimü feptimü pfalmüioctaui pfalmi affertio nefirmanté.Etde eo quídé qd' facile exprimi poterat; Benedict?q uenit ín noie drii,omníü euá aeliftarü fcriptura confentit.'e uerbo aüit ofianna,quía ín Girecü nó poterant trálferre fermo, 49. néficucinalleluia& in amé;&in ρίας factü uidemus,ipm Hebraü pofuerüt dicentes οἵα! "m na. Lucas ípítur quí ínter oés euangelíftas Grzcí fermonís eruditi(Timus fait,quippe medicus: δὲ q cuarigelium Gris fcrípferít; quía fe uidit? príetaté fermonis tranfferre non pofle:melius , X&rbitratusefttacere.dj íd ponere;quod legenti faceret quaftioné. Ad fümá ficuti nos ín lingua 5 latinahabemusinteriectiones quafdam,ut infultando dicamus uah:& ín admirando papaz,& - in dolendo heu:& quádo Π]επείᾶ uolumus imperare.ftríctis dentibus fpiritá coartamus δὲ coy eimus,infonádo fcilicet fibilà: ita δὲ Flebrai inter reliquas ppríetates líneua fuae habét ínteríe étionem,ut quando uolunt domínü deprecari; ponátuerbà petentis affectu,& dicant: Anna diie,quod Septuaginta dixerüt, o domine. Hofiah;ereo faluifica interpretatur. η KKK io ἀξ m TE HIERONYMVS DAMASO. C ciodeprecantiseftSi ex duobus his uelis cópofitü uetbü facere, dices hofianna fine(utnos qmur)ofanna,media uocali lítteta elifa:ficuti facere folemus ín uerfib? Vereiliquádo pro, Me ᾿ς ποίποαρτο defíftere uíctá:fcandimus, Μεπίποσριο, Aleph nágy littera príma uerbi fequentis, extremam uerbi priorís od ínueníens, exclufit. Quapropter ut ad quafftionis orígínem reuet, samur:ubi nos legimus ín latíno:O domíne faluum me faco dotmíne bene cóplacebenediag q uenit in ποῖς diii íuxta Flebraum fenfum legere poffümus,obf ecto die faluum fac, obfero diie pfperate. Benedictus quí uenit ín noíe dni. Salud auté fac dicit, ut fübaudiamus populi ταῦ Ifracl fiue generaliter muridü.Deníqy Matthaus qui cuangelíá Hebrzo fermone οὐαί, . pfit, ita pofuit a2 Ni my" ofanna berama,id eftofanna in excelfis:quod faluatore naf; te, falusin c&clá ufqyid eft,etíá ad excelfa puenerít;pace facta;nó fol ín terra, fed& ín colos ἰᾷ dici aliquando ceffaret:Inebríatus eft oeladíus meus in celo. Fac ínterim iuxta mediocritate - fenfus mei breuiter(Εάν αρ dictaui.Caterum fciat beatítudo tua ín iftiufmodi dif putationi bus moleftíam ínlegendo non debere fübrepere:quía facile& nos potuimus siad ementi quod ex una uoce folueret quaftionem ficutí δὲ cxteros feciffe monftrauimus,fe magis conde cet, ob ueritatem laborare pauliífper, δὲ pereerino aurem accommodare fcrmoní,cj dealícnà - lingua fictam falfamue referre fententíam, 2 PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA.: jo Rimum redemptio.) Palam τεῆς ínterpretamentü Hilaríj,uíri alioquí& xloquentís eng . MLETA di diti, Graci paríteraclatíní fermonis gnari. Verum quoníam Hebraice prorfus nefciebat ap ΟΕ ΕΚ| parctab Hebrao quopía dite, qat fcifcitanti,gd fignificaret haec uox ofanna, rcfpon : JA aS deritredemptío domus Dauíd,cum nihil huiufmodífonet apud Hebraos,quíbus redéptto "dicit, pheduth nw,& beth 1*2 domus. Porro cá Dauíd nome propri fit,qd' ín alíena quog lingua r fanceat,palá eft ín hac díctione ofanpa,nufij effe Dauid.Errat híc cofimili errore díuus AmbrofiusNe: . multo tollerabilius lapfi funt, q díxerüt;ofanna(ignificare gloría,cá Flebrzi gloría appellent,cabod i23, Kurfumq putarüt fignificare gratía,cü ea dícat thoda Wy fiue Yn hanna. V nde negat opeprecíürez ' ferre, qd απ fap hacre fenferít. At theologi nónullí quí de filíationib? difputant,nihil ad rem exíflimit ptinere,uoce qua ín euágelio Chrifti legimus ἃ totíes canímus ín teplís,íntelligere quid fibi uelit perín, de quafi grámaticü fit hoc& humile,parumq; dignum theologo. At nó puduit ταπεῖ pontifícemhocab Hieronymo difcere. Quadj fcriptura quam hodie uidemus in librís Hiebracorum,nonnihil aríatab his qua díuus Hieronymus tradit de uerbis ofianna.In hís em hifce litteris fcribüt N3 my. Qin Naga "raus uocabít.) Ita Matthaeus cap.z. Vt adímpleretur,quod dici eft per pphetas,quoníà Nagaraus uo '«abitur. Hieronymus negat íd ufi ín certo reperíriloco,nifí quod Nagarzus apud Hebraos fignífícat - fancti, patlím in díuínis lítterís Chriftus praedicatur fanctus. Nifi qus malít ad Efaíam referre σαί[ο . pfit:Exiet uírga de radíceleffe,&e Nacaraus de radice eíus afcendet. Sic enim quídam ínterpretatí funt, utadmonet Híeronymus,undecímum huíus prophetzcaputenarrans,| Ex Aegypto uocauí filíum.). Dequo mox docebit.| Paxínterra.) Sic plaríq; codíces habebant,fed uctuftíflimi habent, pax ín cae lo;confentíentes cum Graecís;ugtiitp Soo.— In Hlebraolegítur.) Nempeín pfalmo centefimo decimo feptímo,cui? ínítii, Cofitemíni dno qin bonus,q uoce cotínet ecclefíze Chriftü magníficatís p redéptíóe fideli Porro Hebrza fic habet, v» ox? Nan ΛΞ. N23 mp orm Το NZN RÀ ny wen mm NIN quae quidemlatine propemodum íta fonat.Obfecro dne,falua obfecro,obfecro dne profperareobfecro, enedíctus quí uenít innomíne domíni, Ο domíne aluum me fac.) Graca fic habent ín xdítione αὐ * gataapud Graecos, quá opínor εξ Septuagita,ó κύριε σῶσον δὴ, ὦ κύριε υόφωσορ 43, tA oua dico ὃ ἐρχόμενον αν - opti κυρίου, efto domíne ferua íam,o domíne profpera íam.Benedictus ueniens ín nomíne dominí. .Sicením ad uerbum uertímus,Noftrí interpretes omiferunt 4i,tandi coniunctionem expletíaam, tamé - habet agens quíddam apud Graecos, quafilatíne dícas,tandem aut deníq;.Porro t$ oco compofitum ' eftaprolperítate αἱα ΝᾺ ὁδὸρ uía,s bene, inde tod o:unde ἃ latíní pfperítate fucceffum uocát,& pcede ^ t€ ρίρς agere. Ite in prímo pfalmo.Et quaecéiqg facíet profperabuntur,uerbum efttvod'otícojTaníd efbpro. -fperü iter habebüt,. Vtubíi cater pofuerütà 44.) Alij codices habet;«/quz uídct iubilátis ínteríediio Quz apud Gracos ponítur.) Híc locus ín omníbus exemplaríbus íta deprauatus eft,ut nó poffímli quido conijcere. Quádj ex elementorum ueftigíjs íta legendum αεδίϊγον, δέισεωσ Go ἄνα Ια cft deprecatio. " nís,ut zvo,quae uox apud Gracos aliquádo eft obfecrantís, prafertím apud poetas. V erumanc cóícétu tam meam protínus reijcíat,qui probabílíus alíquíd ínuenerit.C) uídam affcripferat poftucrbü, ponitur. φκε]λιαφίκῶσ, magis fuam, ut opínor coniecturam, exemplaria fecutus.— A diio factum eft boc.) Ani maduerte manifeftá huius locí deprauatíone.Nam& graeca pfalmorü xditío fic habet, ἃ antíqua Hiero nymi exemplaría confentíunt. A dno factus eft híc,ut fubaudías angulum, οὗτος Ἐγενήθᾳ tug κεφαλὴν epica παρὰ κύρίου Ἐγένετο rw,xadtst θαυμασὴ,(4 eft hic factus eft ín caput anguli, A dro factus eft hic,& eft πετῶν bilis ín oculís noftrís.Nec pronomen Gy» referrí poteft ad lapídem,cum lapis fit mafculíni generísangi lus foemíníni generís,cuíus& sv.. Deniq; Matthzus.) Ex hocloco certum colligitur agmen Nnm | I Ι || RES crecen cemere retire ipei Pr S HIERO.DAMASO—$0. 96 VA— thxumHebraicefctipfiffefuum euangelium: ex quo δὲ Hieronymus ipfa Flebraíca ponit. Quád mita eft hoceuangelium non extare. x ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS P Exponít parabolam euangelícam de filío prodigo& filío frugi. Eft alter libellus eiufdé argumenti, fed falfo infcríptus Hieronymo,eum reperíes ín fecundo tomo, X : SCHOLIA.| t καὶ ο ε]λεμ αυτοῖς τὸν β/ομ.) Id eft;díuifit illis fubftantíam,fiue uíQtum fiue uitam.Nam βίος haec omnía fi^ UN gnifícat. Famesaute.) Hícquoqlocus ín omnibus eft deprauatus;que non abf labore,multa colla, TN tíone reftítuí. Legendü eft aütad πᾶς modi, Famesaute μετὰ Ἐκτάσεως Ἰοζυρὸρ, id eft fames cum íntenfio q neualída,Sentítautem Hieronymus non fímplícíter díctum effe famem,fed cum exaggeratíone, uali^ ly, dam famem,hoceimn addit Lucas Ἰορυρὸς. Admanducandum idolotíca.) Ita legítur uulgo ctíam ín tem tdi plis,fed deprauate,cá legí debeat&f'eactvro,id eft,idolís immolatajab tif'eacp fímulacrü,& θύω facrifíco,: "a HIERONYMV$ DAMASO Ni Eatitudinis tux interrogatio diífputatio fuit:& fic quarfiffequxrédo uiam eft dedif | fe quafitis.Sapienter quippe interrocanti, fapientía reputabitur. Aís, quís eftifte ἡ Ἡ! in euaneelio pater,qui duobus filijs fubftantiam diuidit?Qui duo filij?Quí ma^ Lu» A ior?quiue minor? Quomodo mínor acceptam fübftantiam;cum metetrícibus dif fipatzFamefactaa príncipe regionis prxponitur porcis.filiquas comedit,ad patrem redit; Acci pitanulum& ftolam: δὲ ímmolatur οἱ uítulus facinatus. Quis fit maior frater»δζ quomodo deagro ueníens. fufceptioni fratrís ínuídeat,& catera quz in euangelio plenius explicant. Ad; dis infuper: Scio multos inhaclectione díuerfa díxiffe: δὲ fratrem maiorem, Iudacum: míno/ tem exiftímaffe eentilem populum. Sed quxro,quomodo Iudaico populo poffit aptari: Ecce totannis feruiui tibi,& nuncg mandatum tuum prateríj,& nücg dedifti mihi hzdum, ut cum| amiícís meís epularerzEt illud:Filitufemp mecü es, δὲ oia mea tua funt.Siauté, ut ais, de iufto & peccatore uoluerímus effe parabolam,íufto non poterit cóuenire:ut de falute alterius δὲ ma; xime fratris contríftetur. Si em inuidía diaboli,mors introiuít ín orbem terrarum:& imitantur eum qui funtex parte eius,nungd perfonz íuftí;tam immanis inuidia poterit coaptarí:ut[οτί fleterit, δὲ clxmetiffimo patri rígidus obftíterit:folufcy limore cruciatus.lxtíciae domus íntereffe noluerít?Ttagy ficut ín cxterís parabolís:quz nó funta faluatore differtaequá ob caufam dicta: fint.folemus ínquírere:íta δὲ ín bac facere debemus:quare dris in iftiufmodi uerba prorupetíte δὲ ob quá íntertogationé.refpófionis fimilitudo prolata fit.Scribaz δὲ pharifzi muflitabant dí cétes: Quare hic peccatores recipit δὲ uefcítur cum eís?Superior quippe fermo pramiferat:Erát autem accedentes ad eum publicani δὲ peccatores, uolentes audire eum. Itaq; hínc omnis inuidia.cur quosleoís pracepta damnarent:eorum cofabulationem atq; conuiuium, dominus no uítaret. Et haec Lucas.Cxterum Matthaus íta loquitur:Cum autem difcamberet ín domot ecce multí peccatores& publícaní ueníentes recumbebant cum Tefu,& cum difcipulis eíus. Quod uidentes pharifzi, dicebant difcipulis cíus: quare cum peccatoribus& publicanis man; ducat magifteruefter? Qui audiens dixit: INon neceffe habent fani medíco,fed malebaben: tes,Euntes autem difcite quíd fit;miferícordíam uolo, δὲ no facrificium:non ueni uocare íuftos; fed peccatores ad poenitentíam. Marcus quocp in eadem uerba cófentit.Toitur ut diximus om; nis ex lege quaftio nafcebatur.Lex quippe iuftici tenax,dlzementíam no babebat:fed ας adulter,homicida,fraudator,& ut breuiter dícam mortalí crímíne teneba£, nulla uenía poeníté) tíz:laxabatura crímíne; oculo pro oculi,dentem pro denteanimam pro anima íubebantur ex oluere.Ornrhes itaq; dedínauerant.fímul inutiles facti erant: non erat qui faceret bonum, non etat ufq; ad unum. Vbi autem abundauit peccatum, fuperabundauit eratía. Ec mifit deus fi; lium fuum factum ex muliere, quí deftructo medio pariete, fecit utraq; unum:& aufterítay tem leoís, euangelij οταεία temperauít, Vnde δὲ Paulus ad ecdefias fcribens:Gratía uobis(in: quit)& paxa deo patre noftto, δὲ domino Iefu Chrifto: eratía,qua nó ex merito febr ed Κο ΚΚΚ 2 ex dot Tor HIERONYMVS DAMASO: QC exdonante conceffa eft.Pax uero qua reconcilíati deo fumus, habentes propiciatorem domt,, nü noftrum Iefum Chríftum:qui donauit nobís delicta noftra:& deleuit chirographum mor, tis.qd' eratcótra nosfficens illud crucíi& principatus& poteftatcs fecit oftétui,triüphanseas itlieno.Q ui auté maior poteft effe daementía,cg ut filius def, homíais filius nafcereturz De, cem mentium faftidía fuftíneretz Partus expectaret aduentum, ínuolueretur pannís.fi übfjcre, tur parentibus: Per fingulas adolcret atates? Et poft cotumelías uocum,alapas& flacella,cu εἶδ quoq; pro nobis fieret maledíctum;ut nosa maledicto legis abfolueret» pattí factus obe, díens ufq; ad mortem:& íd opere copleret,quod ante ex perfona medíatoris fuerat deprecatus; dicens:Pater uolo,ut quó οσο δὲ cu unü fumus:íta& ΠῚ ín nobísunum fint?Ereo quía ad hoc uenerat,ut quod erat impoflibile legís, quía nemo ex ea íuftificabat, íncffabili miferícordía uín ceret; publícanos& peccatores ad poenítentíam prouocabat: conuíuíum quoq; corum expe, tens.ut ín conuiuio docerentur:ficut manifeftum efTe poterit cí,quí euangelía,follicita méte pet legerit: quomodo& cibus cíus& potus& dcambulatio, δὲ uniuerfa qux gefTit in corpore.falu tém homíntim procurarínt. Hoc uidentes fcriba δὲ phari(ei;aduerfus legem eü facere dicebár, Eccc homo uorax& uini potator,amícus publicanorum δὲ peccatorum.Nam ante reprehende rant quare curaret ín fabbatis, Domínus erco,ut hanc eorum accufatíonem dacmenti ratione Tüperaret.treis parabolas propofuít:e quibus una eft, nonacínta nouem ouíum ín mótibus re lictarü δὲ uníus perdita: qua paftorís humeris eft reducta Alia drachmz,quá mulier accéfo ly mine requifiuít,& inuenta ea, uicínas ad lztícíam conuocauít,dicens:Coeratulamíni mihí,quía ínuení drachmam quá perdideram. ἶ ertíauero duorum filiorum,de qua ut dífputarem pauca iuffifti.Et de oue quidem ac drachma,lícet ad unum pertíncant íntelle£tum:non eft iftius tépo τίς difputatío:hoc tantum dixifTe fufficiat: ob íd has parabolas effe propofitas, ut quomodo ibi ín ínuentíone pecorís& drachmzeIxtícía eft angelorum. δὲ círca manentíá uícinarum:ficín publícanorü peccatorüqs peenítétia,omniü debere effe laxticíam,quibus nó eft neceffaría ραπ tentía. Vnde uehementer admiror Tertullianum ín co li bro.qué de pudicitía aduerfum porni tentíam fcripfit,& fententiam ueterem,noua opínione diíffoluit:hoc uoluíffe fentíre: quodpu^ blicani δὲ peccatores.quí cum domíno uefcebantur,ethnici faerínt ,dícente fcrí ptura:ING erítue, ctigal pendens ex Ifrael: quafi uero δὲ Matthzus, non cx citcücifione faerit publicanus:& ill qui cam phatiífzo ín templo orans,oculos ad ccelum non audebat erícere, non ex Ifrael fuerit poles autnó Lucas memorct: Et orís populus audiens& publicani(uftificauerüt dei, apticatí baptifmo Iohannís. Aut οτί credibile poffit uíderí ethnícum templum ingreffum, aut dominum cum ethnícís habuiffe conuiuíutn,cum íd maxíme cauetet,ne legem foluere a deretur:& prímum uenerít ad oues perditas domus Ifrael:Chananex quoq; deprecanti profa lute filiz refponderit: INon oportet tollere panem filiorum,& dare eum canibus. Et alibí difcir. pulis praceperit:In uíam gentíum ne abíeritís,& ín ciuitates Samaritanorum ne íutrauetitís. Ex quibus omnibus edocemur.ín publicanis,non tam gentílium,d eeneralíter omníum pecca torum,íd eft,quí erát δὲ de gentibus,& de Iudaiís,acci ρί poffe perfonas.Ille autem qui iuxta ία! fanas δὲ blafphemas fceminas fuas,id dogmatis defédebat:quo Chríftíanos nollet recipere por nitétes fruftra argumétatus eft publicanos Iudaos nó fuiffe, ut ín perfona eorá gentili tanti populus poffit intellioi.Itagy nelongum facíam,ipfa euangelij uerba proponam:& ín modum commérarij,quíd míhí uídeatur,ad fingula quzq fübnectam.| Homo quídá habebat duos filios. Hominem deü díci;multis teftímonijs approbatur:ut ibí:Duorum homínum teftimo níum uerü eft. Eco de meteftimoniü díco,& quí me mifit pater.In alía parabola paftor,ín alía paterfamilias nuncupatur:in alía uíneam locat;ín alía ínuítat ad nuptías:& diuerfif fimilitudi^ nibus,rem fienificat eandem:ut Iudeorum reprobet faperbíam:& in communi omníum pec torü,(iue gentili. fiue Ifraelítarum poenítentíam probet, Quod auté(aít)duos filiosxomnespe ne Ícripturz de duorum uocatíone populorum plena funt facramentis.Et dixít illí adolefcen tior: Pater da mihi portionem fubftantiz, qua me contíneit.Subftantía dei eft, omne quod E Dj uíaím ccpit n Ee HIERO.DAMASO$0. 87 A uiuimusfapimus;cogitamus,in uerba prorumpímus.Hoc deus xqualiter aníuerfis& in com. munelargitus efteuangelífta dícente:Erat lux uera quz illumínat omnem hominem uenienté in huncmundum,.]fte eft dexter oculus,qui a fcandalis obferuandus eft: hac lucerna corporis:* hoctalentum quod non eftin fudario colligandum.id eft; delicate ociofeqg tractandum: nec in terra defodíendum,terrenis fcilicet cogitationibus obfcurandum.| Quídiuifit eis fübftanti. Sígnificantius in Graco legit μαὶ i&hsp ἂυτοῖς p βζορ,ία eft, dediteis liber arbitria dedit métia Jppríelibertate.& utuiueret unufquifcy nó ex imperio ἀεί, fed obfequío fuozid eft;nó ex neceff tate fed ex uolütateutuírtus haberet locá, uta cxterís animantibus diftaremus, 4 ad exem plum dei permiffum eft nobis facere quod uclímus. Vnde δὲ in peccatores quum íudicium,&t in fanctos aut iuftosiuftum premium retribuetur.Et non poft multos dies,collectis omnibus* adolefcentíor filius peregre profectus eft ín regionem longínquá. Si deus ccelum tenet palmo & terrá pugillo:& Flieremías dicit: Deus appropinquans.&nó deus de longinquo: per Dauid quoq;»quía nullus abfq eo locus fit, predicatursquomodo filius peregre proficifcit,& a patre difceditz Sciendum igitur, n6 locorum fpacíjs.fed affectu,aut effe nos cam deo;aut ab eo difce dere.Quomodo enim ad difcipulos loquitur:Ecce ego uobifcum fum omnibus diebus,ufq; ad confummationem fxculí;ita ad eos qui fui íactantíam praferunt;& effe cum domino non mie rentut, dicit: Dífcedite a me,non noui uos qui operamini íniquítaté,. Receffit ereo iunior filius cumuniuerfa fubftantia a patre,& per profectus eft.Et Cain egteffusa facie domini, habí tauitín terra Naíd: quod interpretatur fluctuatío. Quicüiq; a deo recedit, ftatím fzeculi Πικέ» busquatitur δὲ mouentur pedes eius,INam poftci moti funt homines ab oriente, δὲ a uero ἴα mine recefferuntitunc aduerfus deum impietatís fuz zdificauere turríim,tunc dogmatum faper D bias confinxerüt,uolentes curíofitate non lícíta ín ipfius cceli alta penetrare. Et uocatus eft lo^ cus ifte Babel.id eft;cofufio.Et ibi diffipauit fübftantíam[σᾶ, uiuens luxuriofe.Luxutia eft ini míca deo,ínímíca uirtutibus:perdit omnem fabftantíam patris, δὲ ad prxfens uoluptáte deli, niens futurá non finit cogitare paupertaté.. Cüq; confumpfiffet omnía: facta eft fames walii daper regione illá. Acceperat a patre facultates,ut inuifibilia eius per ea qux erant uifibilia co^ Ti: gnofceret,& ex pulchritudine creaturarum confequenter íntelliceret creatorem. Quíuerítatem^ ful in íníufticía detínens, δέ pro deo idola colens,naturz bona uniuerfa confumpfit:& confumptís wt) omnibus, ccepit egere uirtutibus, derelicto fonte uirtutum. Facta eft fames ualida pet regioné illam.Omislocus quem patre íncolimus abfente,famis,penuría δὲ xocftatis eft. Fames autem μεῖὰ ἐκτάσεως Turis, FIxc eft regío, de qua dicitur per prophetam: Qui habítatis ín τέρίο ne.umbrz mortís, lux fulgebít fuper uos. At contra eft alía regio, quam poffeffurí fumus. mádo corde atqy puro uíuentes, quá fanctus Dauid defyderat;dicens: Credo uidere bona diii interra uiuentíum, Et ipfe coepit egere,& abijt,& coniunxit fe uni de principibus regionis il^ líus.Deferto nutricío,quí ad prímá uocébona ei fuerat cuncta largitus, iunxit fe prihci pí huius mundi;d eft, diabolo rectorí tenebrarüi: Qué πᾶς inimici hominénüc iudicé iníquítatis,nüc draconem, nunc fatan, nunc malleum, nuncperdicem,nuncbelíalnuncrugientem leonem,nüc leuiathan,nücthaniním,nüc behemoth,& multis αἰῆσ uocabulis fcriptura cognominat.Quod " aütaít, uní de príncipibus:plures effe intelligendum eft;qui per iftum uolítent aerem:& diner s forum fraude uítiorum,genus homínü fux fubíjcíant feruítuti. Qui mifitillà in agrü fuüi.ut ent pafceret porcos. Porcus animal ímmüdum eft;quod coeno δὲ fordibus delectatur. Talis eft da monum multitudo;qux per ídola manufacta, cruore pecudum& uíctimis pafcitur:& που. me fagínatiore quadam hoftía.ipfius homínis morte faturatur. Mifitereo eum ín poffeffioné " fuam.id ef&fuum effecit effe famulum,ut pafceret porcos,ímmolans ei antmam fuam.Et cupíe/ gm bat ímplere uentrem fuum de filiquis porcorum,& nemo illi dabat. Id quod ín Ecechiele, cum íncrepatíone dicit ad HierufaléEt factü eft{η te peruerfum ultra mulieres quz ante fornicatio nemtuat,& poft te funt fornícatz., ín eo quod dedifti mercedes, δὲ mercedes tibi non fant. datz:uidemus ín filio mínore completum.Subftantíam fuam ín regione principis pedes aed ur qus KKK 3 po Pe ιν HIERONYMVS,DAMZASO. poft petditasfacultates;miffus ad porcos,cecftate contabuit.Darmonum cibus eft ebrietas; ' xutía.fornícatío,S uniuería αἰτία. Haxcblanda funt& lafciua;& fenfus uolu Pe demulcétfta, .tímq; utapparuerínt,ad ufum fui prouocant. Quibus ídeo luxuríofus ado efcens non poterat | faturari,quía femper uoluptas famem fuí habet,& tranfacta non fatíat:& fatanas cum alique [ια arte deceperit, δὲ propríü ei ím pofuerit iugum:ultra ad abundantíam uitiorum non Ρῖοαν rat.fciens effe ἰᾶ mortuü:ficuti multos idololatrasuidemus panís mifería& ceeftate confcátos, Hi funt ín quibus prophetícus fermo completur:O mnibus meretricibus dantur mercedes: tg . autern dediíti mercedem omnibus amatoribus tuís,& non accepifti mercedes. Poffumus aate ;s& aliter filiquas interpretari, Dzmonuam cibus eft carmína poetarum;facularís fapientia,rheto . tícorüi pompa uetborum. Hixcíua omnes fuauitate delectant: δὲ dum aures uerfibus dul mo .. dulatione currentibus capiuntanímam quo ο; penetrát, δὲ pectorís ínterna deuínciunt, Veram ;; abícum fummo ftudío fuerint ac labore perlecta, nihil aliud;nifi íaanetm fonum δὲ fermonum flrepitum,füis lectoribus tribuunt:nulla ibi(aturítas uerítatis: nulla refectio iuftícia: repetítur, ; Studiofi earum in fame ueri& uirtutum penuria perfeuerát.Huíus fapientiz typus,&in Όσα, ; teronomío fub mulierís captíuz figura defcribitur:de qua díuína uox pracípít:ut fi Ifraelites e . habere uoluerit uxorem, caluitíum οἱ faciat;ungues prarfecet,& pilos auferat:& cum munda - faeriteffectatüc tráfcat in uictorís amplexus.Hacc fi fecandü lítterá intelligimus,nóone ridicula ἀπ Ἴνα;& nos facere folemus,quádo philofophoslegimus,quando ín manus noftraslibri ueníunt fapientiz fzcularís:fi quid ín eís utile reperímus, ad noftrum dogma conuertimus: fi quid uero fuperfluum,de idolis,de amore,de cura ficularíum rerum;hac radímus: hís caluitiá , inducimus:haciín unguium moré,ferro acutíílimo defecamus. Vnde δὲ Apoftolus prohibet, .neinídolio quis recumbat dices; Videte autem;nehaclícétía ueftra offendículü fiacinfirmis, Siem quis uideriteum qui habet fcíentíam ín dolio recambentem: nonne confcientía eius τ ficinfirma;edificabitur ad manducandum idolothyta, δὲ peribit quí infirmus eft íntuafci entía frater,propter quem Chriftus mortuus eft? None tibi uidetur fub alijsuerbis dícerenele .sas philofophos.oratores,poetas:nec ín corum lectione requicfcas? INecnobís blandiamur/fi --------.-.-.-.-.-..--..-------....--Aneisquz funt fcripta non credímus, cum aliorum conícientía uulneretur,& putemur proba; ,tequax dum legimus non reprobamus. Alíoqui quale erit,ut exiftimemus apoftolum eius, qui uefcebatur ín idolío cofcientíam cóprobafle:& eum dixifTe perfectum, quem fciret de idolothy .tis máducarez Abfit.ut de ore Chriftíano fonet; Iuppiter omnipotens,& me Hercule& me Ca ftor& catera magis portéta;cp numina. Ac nunc οὐ facerdotes dei; omi(fis euanoelijs δὲ pphe .tis uidem9comcedias legere:amatoría Buccolíconz uerfuü uerba canere:tenere Vergilitit& idqd in puerís neceffitatís eft, crimé ín fe facere uoluptatis, Cauendà igit.fi captiuá uclimus habere uxoréne ín ídolío rectibamus: aut fi cette fuerimus ei?amore decepti, müdemus οᾶ,& omi fo αἰ errore purgem?,ne fcandalü patía£ frater pro ἆ Chrift? mortu? οὔ, τ in ore Chriftiani cat .mína in idolorum laudé copofita audierit pfonare.In fe αὔτ couerfus díxit, quáti mercénarijit ,domo patrís mei abundát panibus, ego autem hícfame pereo. Mercénaríos fecandü alium in telle&ü eos animaduertímus ex Iudaís qui ob prafentía tant bona,legis pcepta cuftodiüt Hi iufti fanc& miferícordes, non ob ipfam íuftíciam,& ob ipm miferícordiz bonum,fed utadco cerrenzc felícitatís& longa uítze praxmíum confequantur.Qui autem í(ta defyderat, merito&& pellitur ad obfequium praceptom» ne corá puarícatione qua íuffa fant careat concupitis.Por τὸ ubi metuseft;non eft diledtio.Perfe&ta quippe dilectio.foras mittit tímorem.INam quidili it.non ídeo imperata cuftodit,quía aut tímore poenarum;aut przemij auíditate cópellitur,fed quía hocipfum quod a deo iubetur eft optímum.Senfus ítacy ifte eft. Quanti ex Ifdzis obi! fentíatantum bona a dei obfequio non reccdunt,& ego eceftate conficior. Surgensibo ad ps tré meü Pulchre aítfureés:patre quippe abfente,nó BMC KB íacere,iuftom: ftare eft. Ad Moyfen dici: Tuuero hícfta mecü. Et ín centefimotricefimotertío pfalmo.Ecce πᾶς bene -dícite dominum omnes ferui domini,quí ftatís in domo domíni. Ad benedictionem snm hes v pearkccepts ἄχ, ἄγῃ LS st ."HIERO.DAMASO$0. 98 "niftantes pphetain domo domíni cohortatur. Et dicam illiPater pecéaut ini ccelum δὲ corám - team non fum dignus üocati filius tuus, Peccauerat ín celum q Hierufalém cecleftem relíquetat matrem. Peccaueratcoram patre;qui conditore deferto, fuerat ligna ueneratus. Non erat dí . gnus uocari filius dei, quí feruus efe maluerat idolorum. O mnís ením qui facit peccatum, de - diabolo patre natus eft.Fac me ficut unü de mercénarijs tuís,Fac me, inquit;fícat unum ex Tu . dxis ,quiteob prxfentíum tantum rerum promiffa uenerantur. Recipe filium poenitenteiri; -.quí mercennartjs tuís peccantibus fxpiflime pepercifti.Et uenitufqyad patrem fuum. Ve fimus ad patrem, quando recedimnusa porcorum paftione, fecundum illud: Statím ut con; : uerfus ingemueris faluuserís, Cücg adhuclonge eflet,uidit eum pater eíus,& mifericordía πιο; : tuseft. Antecj dignís operibus δὲ uera peenítétía ad patré rediret antíquü,deus apud quécin έλα futura íam facta funt,& quí eftomníum ριτείοίας futurorum:ad eíus pracurrít adüentuim: -& per uerbum fui, quod carnem fumpfit.ex uírgine:xredítum filij fui iuniorís antícipat. Et pra «currens íncubuít fuper collum ipfius. Ante uenit ad terras, qj ille domum confeffionis intra tet. Incubuit fupercollum ipfius.id eft corpus fumpfit humanum. Et ficuti Iohannes fuper pe έως lefu recubuitqui fecretorum eíus effectus eft particeps:ita δὲ iugum fuum leue:id eft;man - datorum fuorum facilia pracepta;ex eratía maois, Cj ex meríto fuper iuniorem filium collo» :cauiít.Et ofculatus eft eum:íuxta illud quod ín Cantico cáticom ecdefía de fponfi precat aduétu: Ofculetut me ofculo ois fui.Nolo mihi dicens per Moyfen;nolo per prophetas loquatur: iple ' sneü cotpus affumat.ipfe me ofculetur ín carne: ut& illud quoqy quod in Efaía fcriptá eft huíc fententíz coaptemus.Si quxrísquzre,& ad me habita ín faltu. Etibi quippe flens ecdefia da^ mare íubeturex Seír, quía Seír pilofus δὲ hifpidus interpretatur:ut δὲ antíquum gentiliim fi . gnificet errorem; Illa ρατί fimilitudíne refpondente: Níora fum, fed formofa filie Hierufale, -Dixitautem illi filius:Pater,peccaui ín coelum δὲ coram te,íam non fum dignus uocari filius tu - us.Dicitfenó effe dignum filium nuncaparíi& tamen ex natura uoce, ex illa fubftantia; quam Alli pater fuerat aliquando largitus: ín nomen trepidusuetítatis erumpit ,Pater,inquiens.pec/ :caui ín ccelum. ruftra igitur quidam argumentantut, nome patris ín fanctos tantummodo conuenire: cum etíam deum patrem uocet, qui fe.filij nomine confitetur indignum: nifi forte ideo patrem audet uocare:quía plena mente conuerfus eft, Díxit autem pater ad pueros fuoss 'Celeríus proferte ftolam priorem, δὲ índuite eum:ftolam quam Adam pecando perdiderat: tolam qua ín alía parabola índumentum dicitur nuptiale.id eft ueftern fpiritus fancti:quam. qui non habuerit, non poteft regísínterefle conuiuio, Et date anulum ín manu illius: fignà/ xulum fimilitudinis Chrifti,(ecundum illud: In quem credentes.fienati eftis fpiritu repromif/ ^fionís fancto. Et ad príncipem dicitar T yri,qui fimilitudinem conditoris amiferat: Tu Ποπά; ulum fimilitudínís,& corona decorís,in delicijs paradifi dei natus 65. Efaías quoq; de hoc fi; gnaculo loquitur: Tác manifefti erunt qui fignantur. Hoc fignaculum ín manu qe quati, :doopera iuftícia: fcriptura figuificat.ut ibi: Factum eft uerbum domini ín manu Δοσαί prophetzdicétis ad Hierufalé.O rnaui te,ínquit,ornaméto,& impofui tibi armillas círca manus ta as. Rurfium ad eum quí indutus eft podcrealiuslocus fignaculi demonftratur. Pertranfi per amediam EHletufalem,& da fienaculum ín frontibus uírorum gementiuim δὲ dolentíum im omnibus íniquítatibus;quz fiunt ín tmedío eorum. Quare? ut poftea poffint dicere: Signa» τ eft fup nos lumen uultus ταί domíne. Et calciamétum ín pedibus eíus.Sponfi quippe perdi/ derat dignitatem,& nudis pedibus pafca celebrare non poterat,[ας funt calciamenta, de quibus domínus aít: Et calcaui te híacyntho. Et calciamenta ín pedibus eius: necubi colu/ -beríinfidiass.plantam ingredíentis inuaderet:& fuper fcorpíones& ferpentes fecuríus am bulatet;ut preparatetur ad euangelium pacís:íam non gradiens fecundum carnem, fed fecun :dum fpiritum: δὲ-αἰέε ei propheticum conuenírecQuá fpeciofi pedes euangeligantium 5acem,euanoelícantíum bona. Ecafferte-uitulum fagínatum,& occídite&.manducemus,& *epulemur, quoníam híc filius meus mortuus fuerat. C χουίχίε, perierat δὲ inuentus eft. Vi : KKK 4 tulusfagil HIERONYMVS DAMASO C tulus fagínatus qui ad pernitentíae immolatur falutem, ipfe faluator éft, caius: quotidie tari, pafcímur, cruore potamur. Fídelís mecum Icétor íntellieís, quía pineuédine faturati;i πὶν ctum laudis eius erumpímus,dicentes:Eructauít cor meum uerbum bonü,díco cgo opetztmog regiílícet quídam füperftitiofe magis; uete, no confyderantes textum pfalmí;ex patris perfo na arbitrentur hoc intelligi, Quod autem,ait,epulemur,quoníam híc filius meus mortuus fac, rat δὲ reuíixit,perierat δὲ inuentus eft, ad eüdem parabola fuperioris pertínet fenfum,in qua di. ετσι: Sicdico uobís,quía gaudium erít coram απσοῖίς dei fuper uno peccatore poenitentia ages te. Etceperuntepularí.Hocconuíiuium quotídie celebra£, quotidie pater filia recipit: femper Chriftus credentibus immolat. Ετατ ἀπεζ filius illius fenior ín agro. Hucufg de perfona fi iuhíorís difputatü eft:quem fecundum prafentem parabolá,ín publicanis δὲ peccatoribus,qui a domino ad poenitentíam prouocabantur, debemus acipere:fecandum myflicos autem int] lectus,de futura quoq; uocatíone gentíum prophetari.Nuncad feníorem filium fermo tranf/ o ereditur,quem multi fimpliciter ad omníum fanctorutm períoná:multi propríe ad Iudaos refe runt. Et de fanctis quídem non difficilis interpretatio efb;ín eo quod dícitur,nücg mandatum tuum przteríuí:licet illud uideatur obfiftere,quod reuerfíoní fratrís ínuídeat.In Iudzosautem, cumlíuor ín fratrís falute conucníat:hoc repugnat,quod nund fe dícat eius prateriffe manda, tum:de quibus quíd nobis uideatur, fuis in locis conabimur explanare. Erat autem filius illius fenior in apto:in tetrenís operibuslabore defudans,longe a οτατία fpiritus fancti,&a confilio pattís extorrís, Hiíceft;qui ait:Aerü etní,& neceffe habeo exire δὲ uidere illa;rogo tehabe nie excufatum.Hicquí iuga boum emit quínqg:& legís onere depreffus,terrenorum fenfuumuo/ luptate perfruituriHlic,qui uxore ducta,ire ad nuptías nó poteft:& effectus caro,nequadj un poteft effe cum fpirítu.In huíus perfona etíam illius parabola operarij cogruunt,in qua príma, tertíafexta,nona Ποτα:ία eft;uocatíonibus πατῇ míttuntur ad uíncam,& indienantur(biu, decima horz operaríos coxquarí.- Et ci ueníret& appropinquaret domui,audiuit fymphoz níam& chorü.lllud quod ín quodá pfalmo fuperfcribitur S mahalath:huic fenfui conuenít, Siquidem mahalath chorus in unü concinens dicitur. Male autem quídam de latinis, fympho níam putant effe cenus organi, cum concors ín dei laudibus concentus, hoc uocabulo fienifi cetur.zuupoiia quippe confonantía exprímitur ínlatíno. Etuocauit unum de puerís&inter rogauit quid nam effent hacc. Et nunc ínterrogat Ifrael:quate deus ín gentíum affumptionelz tetur:& aemulatione crucíatus paternam fcire non poteft uoluntatem.Q αἱ aít illi; quoníam fra ter tuusuetiít; X occídit pater tuus uítulum faginatum,quoniam íncolumé illum recepit.Caufa leticia, quod patí ín dei laudes toto orbe uoce concínitur.falus eft gentium, falus eft peccato Iztantur angeli, omnis in gaudium creatura confentít,& de folo dicitur Ifrael:Iratus autem no. luít intrare. Ira(cítur fe abfente fratré effe fi ufceptum: irafcítur eum uiuere,quem putabat exti ctum:& nunc foris ftat Ifrael,& nunc dífcipulis euangelia in ecdefia audientibus, matereíus& frattesforís ftant quarenteseü. Eereffus autem pater illus coepit rogare eum. ΟΣ beníenus & dazmens pater. Rogat filium,ut ἰσείοίας domus partíceps fiatirogat autem pater per apofto los.rogat per cuágclij prxdicatores, E quibus Paulus;ait, Precamur pro Chrifto,reconcliami ní deo.Et alibi: Vobis oportebat prímum annuncíare uerbü deí:fed quía reppuliftis illud;& in dignos uos íudicaftis terna uítz:ecce conuertimur ad gentes.— Ipfe auté refpondens, ait ρᾶν ttífuo: Ecce totannís fcruío tibi.Pater fupplex ad concordíam deprecatur:ille iufticiam quzit lege eft fequens, dei ἰα ποίας non fubíjcitur. Porro qua maíor íufticía dei, cj ignofcere poeni tentíbus.filium fufcipere redeuntem? Ecce tot annis feruío tibi,& nuncj mandatur tuum prz τοτίαί: quafi hoc ipfum non Πε prateríre mandatum.faluti alteríus ínuídere;ante&eum fe i7 έλατο íufticia; cum nemo coram co mundus fit.Quiís ením latabitur caftum fe habere cor, e fi uniüs quidem diei fuerít?Dauid confitetut:In íniquítatibus conceptus fum,& in delictis oce pitme mater mea.Ft ín alíoloco:Si iniqtaté attendiís dnie;quis fuftinebitz Et híc dicit nüdj fe p teriffe inatidatüi,totiens ob ídololatríam captíuitatib?tradítus. Ecce tot ánís feruio ibis iii " HIERONYMVS DAMASO.$o.$9 JwA— mandatum τα prateriui.Hoceft quod Paulusapoftolusloquitut:Quid ereo dicemuszquia—: k gentes qux non fectabantur íuftíciam, apprehenderunt íufticiam, qua ex fide eft. Ifrael πο” Ὃν to fectando legem iuftíciz, ad legem iufticiz non peruenit. Quare? quía non ex ας, fed quafiex operibus legís.Poteftereo δὲ ex cíus perfona dici,qui iuxta eundem apoftolum ín iw T fticia.qux ex lege εἴξας reprehenfione ueríatus fitilícet mihi uideatur magis fe iactare Tudaz ts 45, cg uera dicerezad exemplum illius pharifzi dicentís:Deus eratías ago tibi, quía non fum fi ln, tut αετοί homines;raptores, íniufti;adulterí ficut& híc publicanus. Oro te, nonnetibi uide: | tuf ea quz ille de publicano díxerat, dicere ífte de fratre?Hic eft quí comedit omnem fübftare tíam fuarn,uiuens cum meretricibus. Ad íd autem quod ai: Mandatum tuum πῇ ζῇ pratetíui; patrís fermo non congtuit:Non ením confirmat uera effe qua dixerat filius, fed irafcentem, alía ratione compefcuit:fili tu femper mecum es. Nunquid(ait)bene quidem dicis,& fecifti can éta quz iufferam?Sed mecü esinquit,femp.Mecü es lege qua ftringerís: mecü es,dum mihi δὲ ín captíuitatibus erudirísimecum es,non quía praxepta tea compleuerísfed quod te ín lógam tegioné abire,nó paffus fumtmeci es ad extremü.fecüdá illud quod locutus fum ad Dauid:Sí dereliquerínt filij eius legem meam,&iín iudicijs meis non ambulauerint,fi iufticías meas pro^ phanauetínt,& mandata mea non cuftodierínt;uifitabo ín uirga iniquitates eorum, ín flagel lís iniuftícías eorum: mífericordíam autem meá tion auferam ab eis. Quo teftímonio,& id ím. quo filius fenioreloríatur falfum effe conuincitur, dum ín dei iadícijs non ambulat,& eíus mars data non facit. Ec quomodoifta no faciens,cum patre femper fuiffe dicitur? Dum peccans uifi^ tatur ín uirga,&uifitato rniferícordia non negatur.INec mírandum patri eum aufum fuiffe mé titi qui fratrí potuit inuideremaxime cum ín die iudicij quidam impudentius mentíantur, di^ centessNonneín nomine tuo comedímus δὲ bibimus,& uírtutes multas fecímus, dazmonía οἷο/ pg tmus?Quid uero Πε δέ omnía mea tua funt.fuo loco congruentíus explicabitur,Et nuncj dedi MR fti mihi hedum,ut cum amícís meís epularer. Tantus(inquit)Ifrael fanguis effafus eft tot ho/ "*—— minum czíafunt milías& nullus eorum noftrz extítit falutís redemptor.Ipfe[ο[ίας qui placuit ?*- ínconfpectutuo:& nuper Machabzii, qui pro tua hacreditate pugnabant, cótra fas fanctítatis d boftium eladíjs ínterempti funt,& nullius ctuor nobís reddidit libertatem.Ecce adhuc Roma iy no imperío fubíacemus: non ppheta;non facerdos, nó íuftus qui(G immolatus eft pro nobís: Et pro luxuríofo filío,d eft pro centibus.pro peccatoribus;totius creatura eloríofus faneuis ef uz fuus eft. ΟἿ merentibus minora non dederís.immeritis maiora tribuifti. Nunca dedifti mí/ d hihzdum,ut cá amicis meís epularer.Erras Ifrael:dic potius.ut tecum epularer.Aut poteft effe dis: tibi aliqua iucüditas, nifi patre tecum celebrante conuiuium? Saltem exetnplo docere pra-fentí. qi Reuerfo filio iuniore,& pater lxtatur& pueri. Máducemus;ait,& epulemur;non manducate& - epulamíni,Áttu ea mente qua ínuides fratrí,qua a patrís recedís afpectu δὲ femper in agro es: ds: hücquog; uis, eo abfente inire conuiuium, Nundg dedifti mihi hzdum.INüdj pater deteríora - dat munera: habes uítulum ímmolatum ingredere, manduca cum fratre. Οία hzdum ' quarís, cui agnus eft miíTus? Et ne fimules tenefcite quod miffus eft, Iohannes tibí eum in eremo demonftrauit:Ecce agnus deí:ecce qui tollit peccata mundi. Et pater quidem quafi cle tnens δὲ pcenítentíam tribaens,te hortatur ad uítulum,non immolans hzdum quem ftare fcít Δα finiftram. Tu ueto ín fíne facli, ipetibi eshazzdum ímmolaturus Antíchríftum:& cum Δί cís tuis fpiritibus immundis eíus carne(aturandus,expleto uatícínio: T'u confregífti caput dra conis magni: dediíti εἴ efcam populís Aethiopum. Cumautem filius tuus híc qui deuorauit omnem fubftantíam fuam.uíuens cutn meretrícibus uenít:occídifti οἱ uítulum faginatum.Con fitetut& ndhc Ifrael faeínatum uítulum fuiffe quí cxfus eft:intellieunt ueniffe Chriftü, fed τοῖν quentur ínuídía:& nolunt fratre nó pereunte.faluarí.Ipeautem dixit illiFili tu femper mecum ἐδ,δζ mea omnía tua funt. Filium σας ίσος intrare nolentem. Quomodo autem οί omnía lIudzorum fantzINüquíd aneelithtoní, dominationes ceterae uittutes?O mnía ergo intelli; gamus.egem;prophetaszloquía díuína.Hac οἱ dedítut ín lege eius meditaretur díe ac nocte, fecundum illum canoné qué fzpeexpofuímus fcripturatum.Q mnía non ad totum Ried i B i HIERO.DAMASO effc, fed ad parté maximam,ut ibi: Ores dedinaucrát;fimul inutiles facti funt.Et alibi/O res qui uenerunt ante me,furcs fuerunt δὲ latrones.Et Paulusad Corinthíos:Omnibus(inquít)oig factus fum, utomnes lucrifacerem. Et ad Philippenfes:s Omnes enim quarfua funt;quarunt; non ea qua funt[οἵα Chrifti. Quandg nihil undy illi negaffe credendum fit, quem ad uítuli hortatur efum. Epularí nos oportet δὲ audere, quoniam híc frater tuus mortuus fuerat, reuíxit:pericrat.Et inuentus eft, Confidamus igitur δὲ nos uíuere pofle per peenítentíam, qui fueramus mortui per delícta.Et hícquídem ipte filías reuertitur: in fuperioribus uero, ín oue fcilicec δὲ in drachma;quod errauerat affertur, δὲ quod pericrat,inuenitur:& fimili tres parabo. l: fine dauduntur,dum in ifta ponítur,períerat& inuentus eft:ut íntellizamus diuerfis(απ dínibus,de eadem peccatorum füfceptione fignatum.Et hacquide ín ethníci perfona dicta fint δὲ Iudzi, Videamus autem quomodo füper fancto generalíter δὲ peccatore;parabolaifta pof, fit intelligi.Et decxtetís quin ufto conueníat,non ambigítur.]llud cft, ín quo legenti fcrupulus commouetur,cur íuftus falutí peccatorís inuideat:& intantum íracundía repleatut,ut necfratris miferícordía,nec pattís precibus, nec totíus domus iucandítate fuperetur. Ad quod breuiterre fpondebímus:O mnem mundi íftíus iufticíam,ad dei comparationem non effe iufticiá. Qe modo cin ex peccatís Hícrufalé Sodoma íuftificat:nó quod ípa fit iuftafed quod maioribus delíctís fiant mítiota delicta: ta& homini omníü uníuerfa iuftícía nó eft deo collata íufticia, Τοπία Paulus qui díxetat: Quotquot ergo perfecti fam? hoc fapímus: ín alio loco confite£ δὲ damítat:O profundü diuítíatá fapientia δὲ fcientia dei, dp ínfcrutabilía funt íudícia eins&in) ínueftigabiles uia: eius?Etalibi,ex parte cognofcirmus,& ex parte pphetamus:Er, nücuidemus pet fpeculum ín xtiigmate. Et ad Romanos: mifer ego homo, quís me liberabit decorpore mortís huíustEx quibus omnibus edocemur,dei folíus perfectam effe iuftíciam,qui folem fuá oriri facitfaper iuftos& níuftos: dat pluuíam ferotínam δὲ matutinam, merentibus paríter& non merentibus:qui de uícís,aneulis,& plateís inuítat ad nuptías:& deintus quofdá;iam quafi fecuros expellit foras.Et ouem quie ad exemplum filij poenítentis ipfa redíre nó poterat,ud no lebat,quatít& ínuenít:& ἱπασητᾶ füís humeris reportat. Multü emn errádo laborauerat. Vtaüt doceamur ín fanctos quoq; cadere pofle ínuídíam,& foli deo puram clzmentíam derdlítiquiz filioram Z;ebedzi confyderemus exemplum:pro quíbus cum mater mota píetatis affedtu;ni/ mís gtandía poftulaffet: relíquí decem difcipuli indignati funt.Et Iefas aduocans eos dixit:Sd tís quía príncípes centíum domínantur eorum:& quí maiores funt; poteftatem exercent in eis, INon íta ctít ínter uos, fed quícáqg aoluerit ínter tos maíor effe, fit ucfter mínifter: δὲ quícund ueftrum uoluerit ínter uos effe prímusfit uefter fcruus: quoniam filius hominis nó uenitmü niftrari,fed míniftrare, δὲ dare animam fuam redemptioné pro multis. Nulli periculofumnul liuídeatur effe blafphemum: quod& ín apoftolos inuídíz: malum díximus potuiffe fübrepe te:cum etíam de angelis hoc dictum putemus, Sydera quippe non funt munda ín confi eius:& cotra angelos fuos peruerfum quid intellexit.Et in pfalmis dicitur: ING íuftificabi£ in col fpectu tuo omnís uíiuens. INon aít;nó íuftificabif omnis homo,fed omnis uiués: id eft;noeman eclifta;nonapoftolus,non propheta. Ad maíora confcendo,non angeli.non throní,non domí nationes, non poteftates, cxterzzqy uírtutes.Solus dcus eft, ín qué peccatum non cadítiaztera cá fint liberi arbitrij, iuxta quod δὲ homo ad ímagínem δὲ fimilitadiné dei factus efti utrág partem poffunt fuam flectereuoluntatem.Quod fi hacfententía nó adduceris, Galtem ilius at thoritate parabola: cómouere,ín qua per totum díem operaríj míttütur ad uíncam,& ín prima. horauocantur Adam, AbclSethiin tertía/Noe:ín fexta, A braham:ín nona, Moyfes:ín unde ma gentíum populus;cui dícitur:Quíd híc ftatis tota die ocíofi?Ec illi refponderunt: nemotios conduxit. Quod αὔτ extrema hora, noftri fit faluatoris aduentus,teftís eft Iohánes apoftolus, dícens:Fratres, nouiffima hora eft.Etením ficut audiftís,quía antichriftus uenitinüc antíchril multí facti fant;ppter quod cognofcimus,quía nouifIima hora cft.Si μας difplicet ínterptatio, fequor dcüq; duxeris: ίτα tame ut eos η uocatí fut prímí,iuftos effe fatearis. Qd cü obtinueto, illud inferà:& quó iufti tnurmurauerüt aduerfum patréfamilias,dícétes:hi nouifTimí uenerit | d hi ἡ n HIERONYMVS'AMANDO-$0. 60 X A afa hora fecerunt: aquales íllos tobis fecifti, qui pottauímus pondus díei δὲ etus? Vi»“à dentur quídem íufte dicere, non zqualem debere effe mercedem eius; qui príma hora ad hoctem ufq fudauerít, δὲ cíus quí una hora fit in labore uerfatus. Sed ifta íufticía habet ín fe liuorem,cum alteríus inuídeat felicitati.[λεπίς δὲ dominus oculum in εἰς atguít ínuidentem,dí cens: Amíce an oculus tuus tiequam eft;quía ego bonus fum? Vride&ab Apoftolo, folus iu-ftus, folus dícituríimmortalissnon quod angeli fint iniufti δὲ mortales, fed quod ipfe fit ímmog talis& iuftus:cui collata uniterfa iuftícia;iniquitas inuenitur. Vt autem ín hac eadem para» bola; quam nunc propofuímus, iniu(tícam intelligas conductorum, attende paulífper. Quí príma hora coriductus eft, plus meretur ab eo quí hora tertía mifTuseft ad uíneam$ rurfum horz tertíz operatíus, fexta: horz operarium antecedit:& fexta: ποτα, ποπ; horx uín^^ ' X&itoperarium, Quomodo íeitut niouiffimo omnes inuident, δὲ eandem inter fe iuftícíam non La tequirunt? Tu qui hora noná conductus es:cur inuides ei 9i undecima hora eft miffus in ui^ "r— fieam?Quodcung refponderis,dguis diuerfum afferuerís laborem,ut δὲ praemíum maíus in dí 9»—: uerfo labore merearís: éídem apud fextü fententia fubíacebis.Ettu qui hora fexta conductus |- e$ nouiíífimo inuides, cur tecum denarium, id eft, qualem confequatur falutem: licet falutis m^ prolaborediuerfa fiteloria,eadem dete poteft tertíus dicere: δὲ de tertio rurfum primus. Ve | tum ipfiinter fé ob non zqualem laborem& uocationis fpacía diuerfa, quale prxmíum libenter accipiunt: ία nouiffimo tantum operario,id eft in gentium falute difcordant:& domi no íniuríam faciunt,& fub omnibus parabolis areuuntur inuidiz. Non ambigo quín ínculta tí UR binoftrz patuitatis uideatur oratio, fed fxpe caufatus fum, expolití nó poffe fermonénifi qué τὸ,——sppríamanus límauerít.Itacy ignofce dolentibus oculis,id eft ipnofce dictanti,maxitne ci ín ec τ: efiaftícis rebusnó quaranturuerba,fed fenfus.id eft; panibus fit uita fuftentanda,nó filiquis ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQVENTIS. Py. rp- Amandusprefbyter propofuerat per litteras treís quaftíones,fímulg; de fororís ftatu cofuluit. Ad(im - gularefpondet díuus Hieronymus, Pe "Hn HIBERONYMVS AMANDO. nir: Reuisepiftola,longas non ualet explanare quaftiones,& inarctum multa condis s^ 2| dés ftríngete uerbis,quod fenfibus dilàtatum eft.Interrogas;quid fienificet illud 5*5 gl in euangelio iuxta Matth: Nolite folliciti effe de craftino. Suflici ein diei máli 3:55. ca fua. Craftinum, ín fcripturis fanctis, futurum tempus fignificat:ficut δὲ Iacob ἐπ Genefi loquitur:Exaudiet me cras íuftícía mea.Etubi altare extruitut a duabus tribubus Rue ben& Gad:& dímidia tribu Manaffe,& a cuncto Ifracle ad eas legatío mittiturcum Phínecs ΜΗΝΕΣ circo fe altare feciffe:ne cras filijs fuis colendi deum poffeffio denega^ '"— etur.Etmulta íftiufmodi ín ueteri reperies inftrumento.Quí ergo de futuris noscogítare proz ii hibuit.conceffit de prxfentibuspropter humana uita fragilitatem. Q uod autem adíjcit; fuffi^ ^^ itdieimalicafua:hoc modo íntellige.Sufficit nobis de pfentibus huíus[πουλί cogitare angw si ftijs.Ouid neceffe eft fenfurn ad incerta δὲ futura extendere: qux aut confequí non poffuinus; » autforfitancíto inuenta perdamus? κακία enim quálatínus uertítín maliciam, apud Gracos duo fignificat;& malicíam δὲ afflíctionem,quam κάκωσιν Graci dicunt,& híc magis pro malicia tranfferri debuitafflictio. Qd' fi contentíofe qs ducit,nolens κακίαμ afflictioné fonare δὲ angu ftías.fed malíciá:illo fenfu explanandum eft,quo mundus ín maligno, hoc eft ín malo pofitus fit& ín dominica oratione dícítus: Libera nosa malo:ut füfficíat nobis contra malíciá huius "feculi ρεαίφμο habere certamé.| In fecundo quafifti loco:de beati apoftoli Pauli príma ad Co -tínthíosepiftola,in qua loquítur:O mne peccatum quod fecerít homo, extra corpus eft. Qui "àutem fornícaturiin corpusfuum peccat, Legamus ergo paulo fuperíus, δὲ ficad hzc uerba ueniamus, nede extremís partibus, δὲ ut ita dicam, cauda capituli, totam fententíam ποῖά "éupiamus. Corpus(inquít)non fornicationi, fed domíno,& dominus corpori, Deus autéq do^ dninum fufcitauit,& nos cum illo fufcitabit per uírtutem fuam. INefcitís quía corpora ed 1 e ων Ἠ να ταν qe Scie HIERONYMVS AMANDO C membra Chrifti funt? Tollens ergo membra Chrifti.faciam membra meretricisz Abfit, An ne fcitis,quia qui coníuneit fe moretríci;unum corpus eftt Erüt em(ínquit)duo ín carné una, Qui auté coniungit fe drio,unus fpás eft.Fugite fornicationem, O mne peccatum quodcügp fecerit homo,extra corpus eft.Q αἱ auté fornicat ín corpus fuü peccat.Et reliqua. Sanctus Apoftolus contra luxuríam difputans,& ín fuperioribus dícens: Eícz uentrí& uenter efcís: deus autem& hunc& illas deftruct;cofequéter uenitad fornícationé. Etenim luxuría mater libidinis οἵδ χρῇ] ετξαρ diftenti cibo,& uini potionibus írrígatü;uoluptas genítalíü fequiturzateg(ut alibi dia eft)pro membrorá ordíne,ordo uítíorum eft. Omne ítaq; peccatum.uerbi eratía fartum homi cidium,rapína petíüríum,& catera his fimilía, poft factum pornítudinem habent: δὲ licet ínyi; tet luctum,tamen mordet cofcientía, Voluptas fola ας líbído,ctíam ín ipfo tempore poenítendi, pratetítos ftímulos patitur,& títillationem carnís,& incentíua peccatí:ut per hacc quz corrigkar pimuscogitantes,rurfum fit matería delínquédi. Aliter. Citera peccata forínfecus funt.Quic qd eii cgerímus,ín alíos agim?:fornícatio nó(οἰ cofcientía fornicantís,fed δὲ corpus macular; ac fecüdü fententíá diii qua ait: Propter hoc relinquet homo patré δὲ matré,& adharebítuxo εἰ fax,& erant duo in carnéuná,etíam ipfe cum meretríce unü corpus cffícitur: δὲ peccat ín cory pus füum,dum templá Chriftifacitcorpus cíTe meretrícis. Dícamus δὲ aliter, ne ull Gizcoj rum fententíam praterire uídeamur. Aliud eft peccare per corpus,alíud ín corpore.Furtumho. micidíü, S extera abfq; fornicatione peccata. manu adminiftramus extrínfecus.Fornícatío fola intrínfecus ín corpore noftro exerce£a ποδίς,πό p corpus ín alíos:& p,ppofitío minifteríüha, betínaütínfepaffioné. Suntq ítaxdifferát;qd" fecundü fcripturá uxoruíri corpusfit,& φ cung; faerit fornicatus, peccet ín corpus μος eft ín uxorem,dum eam fua fornicatione cóma culat,& facit eam nó peccantem, fua comíxtíóe peccare. Tertía.id eft,extrema propofítío, tua fuit de eadéapoftoli epiftola:ubi de refurrectione dífputans,uenit ad εἴ locum,in quo faiptü eftzOportet er eum regnare; donec ponat omnes ínimícos fuos fub pedibus fuis, Omnia eii fübiccta funt fub pedibus eíus.INouiffime auté δὲ ínímícá deftruet mors.Cum autem dixerit, quia omnía fabíccta funt eí:haud dubium quin prater eum quí fübíecit οἱ omnia, Cum uero fubíecta ei fuerint omnía;tunc& ipfe filius fubijcietur ei;quí fibí fubiecit omnia:ut fit deus om^ nía ín omnibus.Et mírórte hocà me quarere uoluiffecá fanctus Hilarius Pictauienfis epifc: pus, undecimum librum cótra Arríanos hac quxftione& folutíone compleuerit. Tamé pauca faltem dícamus, Omne ín hoc fcádalum eft, quae filíus patti fübíectus effe dicat. Quid ο pius fiue inferius,patri fabijc(quod fpe píetatís eft;ut ín pfalmo fcribitur:INGne deo fubíeda etít anima mea):an crucifigi,& maledictum crucis fieri? Maledictus ením omnis quí pendet ín lieno.Qui eteopro nobis maledictü factus eft;ut nos de maledictíone liberaret,miraris fi pra nobís fübicctus fit, ut nos patri facíat efTe fubiectos,dicens ín euangelío:INemo uadit ad patté, nifi per me:& cum exaltatus fueroa terra, omnía traham ad me? Chriftus in his qui fideles funt fubiectus eft patrí,quía omnes credentesímo omne homínü genus.corporis ipliusmem bra reputantur.In hís autem quí íncreduli furit;id cft; Iudzís δὲ ethnicis δὲ hareticis,infubicttus efTe dicitur,quia pars membrorum eíus non eft fubíccta fideí.In fine autem mundi cum omnía membra regnantem uíderínt Chriftum,id eftcorpus fuutm,etíam ipfa fübijcientur Chrifto, ie eftcorpori fuo: utome Chrifti corpus fübijciat deo& patri: ut fit deus omía in omnibus. Nó ait, fit pater oíaín oibus,(cd ut fit deus:qd' ppríü nomé eft trinitatiss& táad patrá;j adfilid & fpin(παπά referrí poteft, ut humanitas fubijcía£ díuinitati. Flumanítaté hoc loco dicimus, nó manífuetudiné& clementiam, quam Graci φιλανθρωσίαμ uocant,fed omne homínü genus Porro quod aít,ut fit omnía ín omnibus hoc fenfü acípiendum eft.Domiínus atq; faluatorno fter nunc omnía non eft ín omníbus.fed pars in fingulis. Verbi oratía.In Solomon fapientia ín Dauid bonítas;in Iob patíentía,in Daniele cognítio futurorum, ín Petro Πάρο ία Phínecs δὲ Paulo zelus.ín Iohanne uíroinitas,in czterís cctera.Cum autem rerum omníum finis aduc netíttuncomnía ín omnibus crít.ut finguli fanctorum omnes uírtutes babeant:ut fit Chriftus totusíncüctis. Repperiíunctam epiftola: δὲ commentaríolo tuo breuem chartulam, ín qui hzc indita ferebantur. Quarendum ab eo, id efta me:uitrum mulier relicto uiro aie T& fodomita -ι.-—R— [ HIBRONYMVS AMANDO. So. 6i δὲ fodomita,& alio per uím accepto. poffit abfcy peenitentía comunicare ecdefiz;uiuente adhuc co quépríus reliquerat, Quod leoés.illius uerficuli recordatus fum: Ad excufandas excufatióes in pecatis.Omnes enim homínes uitíjs noftrís fauemus:& quod propría facimus nolütate;ad natura referímus necefTitaté, Q uó fi dicat adolefcés: uím patíor corporís,me ad libídíné ardor impellitipfa oreana membrorü σοπίζαϊίΠ,δὲ compofitio corporis,foemíneos quzrít amplexus, 5» Etrurfum homícida:ín egeftate(inquít)eram,índieebam cibo, temen corporis πό habebam: δ ideo alienum fanguine fudine ipfefame δὲ frígore moreret. Refpode itaq; fororí,qua a nobis fuper fuo ftatu quxrít,non noftrá fed apoftoli fententia. An ignoratis fratres(Ícientibus enim legem loquor)quoniam lex dominatur homíni, quanto tempore uíuít? Mulíer ením qux fub uiro eft,uiuente uiro aftricta eft leoi, Quod fi mortuus fuerit uir eius.liberata efta lege uíri. Er co uíuente uíro,adultera erít.fi duxerit altetü uirum.Et ín alio loco:Mulier allieata eft, quanto tempore uíuit uír eius. Síautem dormierítuir cíus, liberata eft: cui uultnubat, cm ín domíno. M Omnes igitur caufationes apoftolus amputans, apertiffime definiuít: uiuente uiro adulteram . effemulieréfi alteri nupferit.Nolo mihi proferas raptorís uiolentiá, matrís perfuafioné, patrís ^*. authoritatépropínquorü cateruam, feruorü infidias atqy contemptum, damna τοί familiaris. Qzdiuuíuit αν, σοι adulter fit.licet fodomita.licet flaoítijs omnib? coopertus,& ab uxore pro. tet hzcfcelera derelíctus.maritus eius reputa£,cüi alterá uirim accipere non licet. INec apofto p hac propría authoritate decernitfed Chrifto in fe loquéte, Chrifti uerba fecutus eft, quí ait " in euangelio:Q uí dímittít uxoré fuam,excepta caufa fornicationis facit eam moecharí:& quí di M miíTam acceperít,adulter eft. Animaduerte quid dícat:Q αἱ dímifTam acceperít,adulter eft: fiue |/— ipfadimiferituirü.fiuea uiro ditmiffa fit;adulter eft quí eá acceperit, Vnde& apfi eraué οοἰποῆ |— fardnáintelligétes:Si ita eft(inquiunt) nó expedit homíni uxoré accipere. Ad qs diis: Qui pot voi(inquít)capere;capíat.Statimqy fub exemplo εί eunuchorü, uíroínitatis infert beatitudine: *^ quznullacarnislece tenetur. INecp fatísanimaducrtere potuí: quíd fit quod dicere uoluit, alio nz uiro peruím accepto. Quid eftper uím accepto? Cen uídelícet multítudíne,nolenté ra^ x D puit:&quare poftea raptorérapta non dímifit? Legat libros Moyfi,&ínuenict defponfatam uíro.fi in ciuitate fuerit oppreffa;& non damauerit, puniti quafi adulteram.Si auté ín agro op^ ;— preffafitinnoxíam effea fcelere,& uiolentá legibus fubíacere.Ergo δὲ ifta foror, qua(ut dicit) & uímpaflfaeftutalteri iungeret:fi uult corpus Chrifti acipere& nó adultera reputarí:agat poenítentíam:íta duntaxat,ut fecundo uíro qui non appellat uir.fed adultera tempore poenítétiae non copulct Quod fi οἱ durum uídet,& femel dile&tum non poteft derclínquere, nec praferre domini uoluptati;audíat Apoftolü condamanté: INon poteftís calícé domini bibere,& calicé daxmoniorü.INon poteftis menfz domíní communicare, δῖ menfz damoniorü.Et ín alío locoz Quz comuníicatio luci ac tenebris? Qui cofenfus Chrifto, Belial:Rem nouáloquor:ímo non nouam, fed ueteréquac ueterís teftaméti authoritate firmarur,Si reliquerit fecandum uírum,& teconcilíarí uoluerít priori,non poteft. Scriptü eft enim ín Deuteronomío:Si acceperit homo uxorem,& habuerit eam:& 6 ínuenerit gratíá ín cofpectu eius propter alíiquá feeditaté fcribet libellà repudij,& dabit ín manus eíus:& dimittet eam de domo fua.Cunqg; egreffa alterü παγίς tum duxerít:& ille quoq; oderit eam: dederítqy ei libellum repudij, δὲ dímiferít de domo fua, uelcerte mortuus fuerít, non poterit prior marítus recipere eam ín uxorem: quía polluta eft,& abominabilis facta eft coram domíno.INec peccare facias terrá tuam: quam domín? deus tuus tradidit tibi poffídendam. Vnde obfecro tet confolerís eam:ímo prouoces ad faluté. Putrídae carnes ferro indigent δὲ cauterío:neceft medicinz culpa, fed uulnerís: cum dcmenti crudelitate non parcít medícus ut patcat:fuít,ut mífereatur. PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. Exaudíat me cras.) Locus eft Genefís capite trígefimo.^ Etubialtareextruitur.) Hanc hiíftoríam habes Iofue capíte uígefimofecundo, κακία enim q.l.u.) Latínís mala fignificat uítía& íncommmoda: malícía tantum animi uítíum fignificat, Graecis κακὰ dícuntur item υἱξία, δν atilictiones:& bínc κακία uítíü fiue malícia,& afflictio fiue mílería,«xooe aute tant& afflictione fiue uexatione fignifícat,a uerbo κακόω, quod eft malís affícío,fiueaffligo. Maledictum crucís.) Italegis Deuteronomitj uigefimoprímo.Male/ ^ didusadeoquipendetínlígno, Quem locum cítat Paulus ad Galatas capíte tertío, eon NK quí pre P s δν ει L^ nobís eU m T PET: HIERONYMVS MARCELLAE, nobis maledicià fatus eft, lecendü cft, no maledictus, ut fit fubflátíuü nome,ficut pauloante malegi crucis. Nam utrobía; Gracís eft κατάρα id eft execratío.| Flumanitate hocloco.) φιλανθρωσία ap i66 cos dicitur beníenítas& comítas erga homínces,cuí contraría eft μισανθρωπία, V crum Theologí PA irs ipíam homínum naturam ὃς genus,bumaniítatem uocantiquafi ἀνθρωτότηϊα, Atq ita interpretatur illud apud Ρα; Apparuít benígnitas& humaniítas faluatorís noflrí def:fed ppera cü fit illic φιλανθρωπία ας bencuolentía erga homínes,utad patrem referatur, quí quantopere dilexerít nos,míffo ín mundi upj: nito filio declararít.; Mee At HIERONYMVS MARCELLAE, Ἢ Aenis nos prouocas quzftionibus:& torpens ocío íngeníam dum intetropas doj ΓΑ ces. Prima tua fcifcitatio fuit; qua fint illa, qua nec oculus uidit, nec auris audiuit, ὦ Ei E necín cor homínis afcenderüt qua przparauít deus hís qui dilieunt eum,Et quo | AN AA Rimodo rurfus ídem Apoftolus inferat: Nobis autem reuclauít deus per fpiritü fug, Ft fireuclatum Apoftolo,intellicere debeamus, quod& ílle alíjs reuclauerít, Ad quae breuis re; fponfio cft;non debere nos quxrete;quid fit illud;quod nec oculus uidit;necauris audiuit, ne; ín cor homínis afdit. Si οἱ ienora£,quo fcírí pot? Ὁ«' promittit ín futuro,nó cerni£ ín prafen tí,Spes ei quz uideturnon eft fpes,fed íam certa poflefTio:quomodo fi uelit quifpiam dicere: oftende mihi quodínuifi ibile eft:loquere quod audirí no poteft,expone quod cogitatio nócom prehendit humana.Ergo hocfenfa Apoftolus dixifle credendus eft:quod carnalibus οσα, ὃς aure carnali,& cogítatíone mortali nó poflunt fpírítualia comprehendi. Et fi ením noueramus quondam lefuin fcd'm carnem,fed nunc íam nó nouímus eum. Et ín Iohánis epiftola fcribitu, Chariffimi,nunc filij dei fumus,& necdum manifeftum eft quod futuri fi S ei quo^ niam cii apparuetít.fímiles οἱ erímus: quíauidebimus eut ficuti eft. Quodq; reulatum fibig fanctis per fpírítum efTe teftatur,non ftatím fequitür,ut ípfe alijs reuclauerit. Alioquin audiuit & in paradifo uerba πο δια, quz alijs narrare non poterat:aut fi narrauít,nequadj íneffabu liafunt.| Secunda quzftío fuít.in qua dícíslegifTe te per tráfitum in opufculis meís: quodagni qui ftanta dextrís,& hxdí quí ftant a finíftrís,chriftiani fint atcp eentiles:& non potius boni δὲ mali.Non memíní me hocaliquádo dixiffe:& fi dixiffem, nó eflem in errore pertinax.Quantd— autem dictanti fubito occurrít:ín fecundo uolumine contra Iouínianü fuper hoc capítulo difpu taffe me noui:& nó folum füper hocfed& de eo qd'ín eadem ατα[ου cadit:ubi pifces malia bonis pifcibus fepabuntur.Quod ereo ibí plene dictum eftinuncomíttendü uidetur, Tertio ínterrogaueras,quod dicit Apoftolus ín aduentu dni faluatorís, rapi quofdam uíuentes obuid. in nubibus:íta ut nó prxuenían£ ab his qui in Chrifto dormíerüt: uifay noffe;utrum ficocarrát ín corporibus,& nó ante moríant,cáü δὲ dris nofter mortuus fit:& Enoch atq; Elías(cd'm Apoc lypfim Iohannís morítuti effe dícan£:ne fcilicet ullus fit quí nó euftauerít morté. Hocex ipfis loci cótínentía fcírí poteft: quod fancti q ín aduentu faluatorís fuerint deprehenfi ín corpore Ὁ ijdem corporibus occurrant οἱ; ita tamen ut íngloríü δὲ corruptíui δὲ mortale;gloría δὲ incot/' ruptíone δὲ imortalitate mutetur:wut qualia corpora fürrectura fint: in talem fubftantíá αἰ ui^ uorum corpora tranfform&ur, Vnde dícítín alio loco Apoftolus: Propter quod nolumusex' poliatí;fed fuperueftiri: ut abforbeatur mortale hoca uita;ne falícetcorpus ab aníma defera£, fed aníma habitante ín corpore fiatinclytum quod ante íngloríum fuit. De Enochauté& Elia quos uentutos Apocalypfis refert δὲ effe morituros,nó eft iftiustemporis difputatío,cum omís' illeliber:aut fpiritualiter intellioédus fit;ut nos exiftimarmus:aut fi carnalem ínterpretationem fequimur,Iudaicís fabulis acquiefcendà fit,ut rurfum zdificetur Híerufalem δὲ hofti offerané ín templo:& fpirítuali cultu immínuto,carnales obtíneát cerímoniz.| Quarc eft qd quaft quomodo ín lohánís euangelio poft refurrectíoné dícatur ad Mariam magdalenagn: Nolime tangeresnondum ením afcendi ad patré meum.Et rurfum ín Matthao fcriptum fit, quod ad ueftioía faluatorís mulierescorruerínt:cum utíq; non fit idípfum taneere poft refurrectionem pedes eius δὲ non tangere.María maodalena ipfa efta qua feptem da:monía expulerat: ut ubi| abundaucrat peccatum, füperabundaret eratía:qua quía domínum hortulanum putabat quafi cum homíne loquebatur, δὲ quzrebat uíuentem cum mortuís,recte au diuit:INoli meta cere.Et eft fenfus.INon mererís meis hartete ueftigtis:necadorare quafi domínünec eíus n. HIERONYMVS MARCELLAE.$o. 6L | pedes.quem non exiftímas furrexiffe. l'ibi enim necdum afcendiad patrem meum. Catera ue ro mulieres, quz pedes tangunt:dominum confitentur& merentur eius haerere ueftieijsquem ad patrem afcendiffe confidunt. Quand etíam fi eadem mulier diuerfis in euáoelíjs& tenuiffe pedes,& nó tenuilTe referatur. facilis folutío fit:cum potuerit corrigi prímum quafi íncredula, δὲ poftea non tepellí,quafi eam quz errorem confeffione mutauerat.Quod δὲ de latronibus intel. ligi poteft;cun alíus euácelifta utrüq; blafphemaffe,;alius narret alterá effe confeffum. ἔχετε, ma fchedula cotínebatutrum poft refürrectionem,quadragínta díebus dominus cum difcipu, lis conuerfatus fit:& nunc alibi fuerit ac latenter ad coelum afcenderit, atq; defcenderít, δὲ ni hílomínus apoftolis, fuam prafentiam non negarít. Sí dominum dei filium confyderes de quo fermo eft δὲ illum effe qui loquiturzNonne ccelum& terram ego repleo dicit dominus: δὲ de quo alíus propheta teftatur: Coelum míhí thronus eft, terra'autem fcabellum pedum meorum:Et rurfum alibi: Q αἱ tenet ccelum palmo δὲ terram pueillo:de quo Dauid canít:Q uo ibo a fpiritu tuo:& a facie tua quo fugiam:Si afcendero ín coclum,tu ibi es:fi defcendero ad ínfernum,ades: Etfi habítauero ín extremís mariís:etenim ibi manus tua deducet me: δὲ contíne bit me dextera tua: profecto non ambiges,etíam ante refürrectionem fic ín domínico corpore habitaffe deum uerbum:ut ín patte effec, δὲ coeli circulum dauderet;atq; ín omnibus infufus ez am fet& cítcüfufus:id eft ut cuncta penetraret interior, contineret exteríor. Stultum eft igitur iL. * liuspotentiamunius corpufculi paruitate finiri, quem nó capit coclum:& tamen quí πδίορ erat, : etiaminfiliohoministotus erat.Diíuina quippe natura,& dei fermo ín partes fecari no poteft, ; meclodsdiuidi fed cum δίς fittotusubíg, eft.Eratigitur uno eodéq; tempore δὲ cum apofto lis quadraginta diebus δὲ cá angelís,& ín patre δὲ ín extremis maris finibus erat:ín omnibus lo, cisuerfabatut,cum Thoma in India: cam Petro Romz:cum Paulo in Illyricoicum Τίτο in Cre ta:cum Andrea ín Achaíaxum fingulis apoftolís δ{ apoftolicis uiris,in fingulis canctifcy regio; nibus.Quod autem dicitur,quofdam deferere uel non deferere: non naturz illius termínus po/ niturfed corum meríta defcribuntur apud quos effe uel non effe dedignatur,: HIERO. AD MARCELLAM DE BLASPHEMIA IN SPIRITVM SANCTVM. Reuis eft quaftiuncula quam mififti: δὲ aperta refponfio eft. Si enim deeo quod ín euangelio fcribitur: Q uiciigy dixerit uerbum contra filium homínis remittetur εἰς quí autem dixerit contra fpiritum fanctum, non remittetur οἱ, ned ín hoc(σατο neq; ín futuro, Nouatíanus affirmat: non poffe pecare in fpiritum fanctum, nífi eum qui chríftíanus fit δὲ poftea negauerit: manifeftum eft Iudzos quieo tempore blafphemabant, pecato blafphemíz non tenerí:quippe qui ímpij coloni,interfectis prophetis, de nece domíhi | A€ogitabát: δὲ intantü erant petdíti,ut ad faluandos eos, fe dei filius ueniffe refponderít. Vnde "*. detotoipfius fcriptutz ordíne conuincendus εἴς, his irremiffibilem effe dictam blafphemia 7^ quitormétís compulfi,& uaríjs euifcerati crucíatibus,dominü denegaffentifed hís quí cu ín uír 7' tutibusuídeantopera deí,.calumnientur δὲ damitent, dazmonis effe uirtutem:& omnia figna |?. quzfactafuntnonad díuínam magnificentíam.fed ad diabolum pertinere. Vnde δὲ faluator '. Dofter toto refponfionis fuz hoc agit argumento: ut doceanon pofle fatanam eijd a(ατα, "—— naX regnum eíusinterfenon effe diuífum.Cum enim diaboli ftudium fit,dei ledere creaturá: quomodo eíufdem poterit effe uoluntatís fanare languentes:& feipfum de obfeffis fugare cor. poribus:?Probetitag; INouatíanus aliquem de his,qui facrificare compulfi fant ante tribunal iix dicís refpondiffe omnía quz ín euangelio fcripta funt:nona filio dei fed a Beelcebub príncipe dzmoniorim fuiffe perfecta:S tunc poterít approbare ítremiflibilem ín fpitítumfanctum effe. blafphemíam Vt autem& acutius aliquid ínterrogemus ,refpondeat quid fit contra filium homínis dícere,& in fpiritum fanctum blafphemare.Ego quippe affeto iuxta fenfum illius,eos qui Chriftum ín perfecutionenegauerínt,contra filium hominis dixifTe:& non ín fpiritáfanctá blafphemaffe.Qui enim ínterrogatur an chríftianus fit,& chriftianum fe non effe refponderitz: utíg; negando Chriftum, hoceft filium hominis,fpitítuifancto non facít iniuríam, Οἱ autem LLL z chiftum i HIERONYMVS HEDIBIAE. Chriftum negatido,necauit& fpiritum: edifTerat haretícus, quomodo nó peccet in fpíriti qui, filium hominis denegaucrít. Aut fi fpiritum fanctum hocloco íutelligendum patrem putat a: «τίς nulla efta negatore mentío facta cum ncgaret.Petrus apoftolus eo tempore quo απα[ις interrogatione perterrítus, dotmínum negauit: ín filium homínis;anín fpiritüfanctum uidetur cómififfe peccatum? Si íd quodaít.nefcío homínem,rídicule uoluerit interpretari: no chriftam eum neeafle fed homínem,médacem fadet faluatorem,qui fe;hoc eft filium deí,negandum eff pradixerat.Sí autem negauit filium ἀεί, απο& amare fleuít:& trínam necationé, trína poftea xonfeffione deleuít:manifeftum eft peccatum ín fpirítüfanctum,idco non poffe dimitti quod habeat blafphemíam:utcum utdeas ἐπ uirtutibus deum,Beelcebub calumnietis ín fa&is, Do, ceat ígitur aliquem negatorem Beclgebub uocaffe Chriftum,& ultro referam gradum,negato, rem non poffe ueníam confequi poft ruínam. Aliud eft tormentís credere& fe chriftianum : negare:aliud Chriftum díabolum dicere, ficut tibi ipfa fcriptura, atqy contextus lecta attentígs potuerünt demonftrare.Fuerat quidem prolixíus diflerendum: fed quoniam amicis& qui ad "noftrum hofpitiolum conuenerunt;prafentíam noftram negare non poffumus, δὲ tibí-non ftatim refpondereadmodum uifum eft atrogantís:latam difputationem,breui fermonecom, prehendimus:ut non tam epíftolam dj cómentaríolum dictaremus. ARGVMENTVM EPISTOLAE SEQ VENTIS. ApparethancHedibíam erudítam mulierem fuiffe, utpote ab erudítís ortam,Paterío rhetore(Da phidio,proínde per Apodemíum ín Bethlehem míffum,proponít díuo Híeronymo duodecim quarftío) nes quas ille explícat. HIERONYMVS ΗΕΡΙΡΙΑΕ, Ss Wy(ποια uultu fidei míhi ardore notiffima,de extremis Gallia: finibus ín Bethlehe bs τη mitico rure latítantem;ad refpondendum prouocas,de fanctarum quaftíanculis i fcripturarum:per homínem deí;filium meum Apodemium cómentaríolum diri, a dissi gens:quafi uero nó habeas ín tua prouíncáa dífertos uiros,& ín lege dei perfedos: - hififorte experímentum maoís ποίεε, dj doctríná flagitas: δὲ uis fcire, quid de hís qua ab alis audifti;nos quoq fentíamus. Maiores tui Pateríusatq; Delphidius,quorum alter απτοῦ; ego nafcerer;rhetorícam Roma docuit:alter me iam adolefcentulo, omnes Gallías profa uerfug; fuo illuftrauit ingenío,íam dormientes δὲ tacití me iure reprehendunt,quod audeam ad ftipé cenerís fui quippiam muffitare:licet concedens eís eloquentía: maenítudiné& doctrinam fz σασί litterarum:meríto fubtraham fcíentíam legís deí:quá nemo accipere poteftnifi eid ta fuerita patreluminü,qui illuminat omnéhomíné uenienté ín hc mundi:& ftat mediusae dentíum,qui ín nomíne cíus fuerínt congregati. Vnde libere profíteor:nec dictum fapetbepet; tímefco:me fcribere tibinon ín doctís humanz fapientia uerbís,quá deus deftructurus cft fed inuerbis fidei. fpiritualibus fpiritalia comparantéwut abyffus ueteris teftaméti ínuocet abyflum euangclicam:ín uoce cataractarum,íd eft prophetarum δὲ apoftolorum fuorum,& ueritas dii perueníatufq; ad nubes:quibus mandatü eft:ne fuper incredulum Ifrael imbrem pluerent, fed ut rígarentarua centilium,& torrentem fpínarum ac mare mortuum dulcorarent. Ora igitur, utuerus Elifeus,fteriles ín me& mortuas aquas uíuíficet, apoftolorü fale qbus díxerat: Vos - eftis fal terra:meü holufculum codíat, quia omne facrificium quod abfq fale eft, domino non offertur, Nec fulgore fzecularís eloquentíae delecterís,quá uidit Iefus quafi fulgur cadentem de cadlotfed potius eum refpice,qui no habet decorem nec fpeciem: homo ín plagís politus,&Ádts ferre infirmitatem:& quicquid ad propofita refpondero,fcías me non confidentía refpondille fermonisfed eíus fide,quí pollícitus eft: Aperi os tuum& ego implebo illud.: uxftío Príma,: INterrogas quomodo perfectus effe quis poffit,& quomodo uíaere debeat uídua; que --R.. fine liberis derelicta eft. Hoc ídem ín euangelio legis doctor íntertogat. Magier qud (UN Uu A AUN NUN M r$ ἡ wl JUMP HIERONYMVS HEDIBIAE.$0. 63 rfaciens.nitam eternam poffidebotCui refpondit dominus: Mádatanofti? Dicit ille: Qua7Te, fusautern ἀϊχίε δύση homicidium facies;non adulterium, non furtum,non falfum dices teftimonium: honora patrem δὲ matrem, diliges proximum tuum ficut teipfum, Et illo dicente: hzcomnía feciidomínus íntulit:s Vnum tibi deeft, Sí uis effe perfectus: uade δὲ uende omnia quz habes,& da pauperibus:& ueni fequere me.Iraq;& eco tíbi domini noftri refpondebo fer monibus. δὲ uís effe perfecta: δὲ tollere crucem tuam,& fequí dominum faluatorem, δὲ imitari DPetrü dicenté&Ecce nos ditifitmus omnia δὲ fecuti fum? te: uade& uende omnía quz habes,& da pauperibus,& fequere faluatorem.INon dixit. da filijs,da fratribus,da propinquis: quos etia fi haberes.íure his dominus prafferretur,fed da pauperibus:imo da Chrifto,qui ín pauperibus paícítur:Quí cam diues efTet; pro nobis pauper factus eft:qui loquitur ín trícefimonono pfalmmo:Ego auté médicus fum δὲ pauper:& dominus follicitus eft pro me.Statím q quadragefími Ῥίαϊπιί deco exordium eft: Beatus quí intelligit faper egenum& pauperem.Intellícentia opus εἴς, δέ poft intelligentiam beatítudine;qui fitegenus& pauper. INonutícy ille qui mendícitate & fqualore coopertus eft; δὲ tamen non recedit a uitijs:fed de quibus apoftolus loquitur: Tan. tum ut pauperum merpores effemus.Ob quorum refríoería laborát Paulus δὲ Barnabas ín ες εἰεβής gentium,ut collectz fierent per primam fabbati:& hancipfam oblationem, nó per alíos fed per fe deferre feftínant;/hisqui fuas pro Chrifto amifere fubftantías.quí perfecutiones paff funt,qui dixerunt patri fuo δὲ matrí,uxoribus& liberissNon nouimus uos.Hi impleueruntuo luntatem patrís,& audierunt dicentem dominum faluatorem:Mater mea δὲ frattes mei hi funt qui faciuntuoluntaté patrís mei. Et hac dicimus, non quod ín pauperes Τάσος fiue centiles & omnino cuíuflibet gentís pauperes prohibeamus faciendam eleemofyná, fed quod chriftiaz nos δὲ credentes pauperes.íncredulis praferamus:& inter ipfos chriftíanos fit multa díuerfitas; uttam peccatoran fanctus fit. Vnde δὲ Apoftolus paffim ín omnes mifericordíam probans;infertmaxíme ín domeftícos fidei. Domeftícus fidei eft;qui eadem tibi religione coiunoituriqua a confortío fraternitatis peccata non feparant. Quod fi de inimicís quocp nobis praxípítur:ut fé efutierint,demus εἰς cibü:fi fitierínt, demuseis potü:& hac faciétes coneregemus carbones fup caput eoratm;quanto magis de hís quí non funtínímici;& quí chriftíani funtatg; fanctiz Neq; uero hoc quod dicíturthoc enim faciens, carbones ienís congregabis fuper caput eíus, in ma lam partem accipiendum eft,fed ia bonam.Quádo enim inimicis noftris prabemus beneficia malicíam eorum noftra bonitate fuperamus,& mollímus duricíam,iratumq; animum ad mol liciem δὲ beneuolentiam flectimus:atq, ita coneregamus carbones fuper capíta eorum, de quiz bus fcriptü eft:Sagittz potentis αστειο carbonibus defolatoríjssut quomodo de altati a fe^ taphím carbo fublatus.prophetz labía purgauít:íta δὲ ínimícorutm noftrorum peccata purge tur:& uíncamus ín bono mali,& benedicamus maledicétib?:& imitemur patré noftrü.qui fole fium oríri facit faper bonos δὲ malos:& pluit fuper iuftos δὲ íníuftos.Ioitur δὲ tu quía paucos habes filios, plurimos factibi amicos,de iniquo mámona,qui te recipiant ín terna tabernacu, la. Pulchre dixit.de iniquo. Omnesem diuitiz de iniquitate defcendüt: δὲ nífi alter perdiderit, alter non poteft inuenire. Vnde δὲ illa uulgata fententía mihi uidetur effe uetíffima.Diues aut iníquus,aut iniqui hzres.Quod cum legís doctor audiffe:& ferre non poffetiquía habebat dic uítías multas.couerfus domínus ad difcipulos ait: Quá difficile,qui diuites funt intrare poffune in regna ccclorum. Non dixit ímpoffibile.fed difficile:licet exemplum pofuerit impoffibilitatisz Facilius eft camelum per foramen acus tranfite, δρ díuítem intrare ín regnum dei.Focauté nori tam difficile eft c impoffibile.Nunquá enim fieri poteft;ut camelus tranfeat per foramen acus? INund igit díues intrare poterit regna colorü.Sed camelus tortuofus& curuus eft:& oraui fag είπα praerauatur. Et nos ergo quádo prauas íngredimur femitas: δὲ rectam domini uiam di mittímus:& oneramur mundi diuitijs:fiue pondere delictorum.regnum dei íneredi non uale^ mus.Quod fideponamus grauiffimam farcinam,& affumamus nobís pennas columbze:uola^ bímus δὲ requicfcemus:& dicet nobis: Si dormíatis ínter medios deros.pennx columba dear gentatz:& poftetíora dorfi cius ín pallore auri-Dotfum noftrum quod príus ínforme erat: 8€ LLL; gui EET RERUM ἳ εν ος. * HIERONYMVS ΗΕΡΙΡΙΑΡΕ. C.graui fardnapretiebatut: habcat nitorem auri, quod interpretatur in fenfa: 87 alas deargenta tas.quz íntellieuntur eloquía fcripturariü;& regnü dei intrare poterímus.Dícant apoftoli fe om. níaqua fua fuerant dímiliffe:& mercedé pro hacuírtuteaudacter expofcüt.Quibus refpondit düs.Ois q relínqt domü, aut fratres, aut forores,aut patré,aut matréaut uxoré aut filiosaut. agros ppter nomé med, cétuplü acipíet:& uítá zterná poflidebít.O quáta beatitudo,p paruis magna recipere, aterna pro breuibus,pro moríturís femp uíuentía:& habere dim debitore Sj. qua autem uídua habet liberos,& maxíme fi nobilís familia: efG;ceentes filios non dímittar, fed. exaqualitate,& ut metnínerít prímü anima fuz,& ipfam putet effe de filíjs:& partíatur potius cum liberis 4; omnia filijs derelínquat:imo Chriftum liberorü faorá facíat cohzredéRefpon; dcbis.diffiale eft, durum eft,& contra naturá, Sed drim audies tibí refpondenté: Qui poteftca pere.capíat.Et fi uíseffe perfecta, nó tibiiugum neceffitatis imponit; fed poteftatí tuz liberam concedit arbitrium. Vis efIe perfecta,& ín primo ftare faftigio dienitatis:fac quod fecerunt apo ftoliuende omnía qux habes,& da pauperibus,& fequere faluatoré,& nudà foláq; crucénuda. fcquarís& fola.Non uís efle perfecta,fed fecundum uís tenere eradum uírtatis:dimitte omnia quxcáqg; habes;da filijs,da propiínquís.INemo te reprehédit fi inferíora fecterís, dimodo illam fcías tibi iurepraclatá;quac elegerít príma. Dices,hoc apoftolorü eft δὲ uirorü:mulíeré autémobi. lez no poffe omníauendere, quz multísadíumétís huius uita indíceat, Audi igitur Apofto. lum cómonentéNon ut alijs refríceríamobis auté tribulatio:fed ex acqualitate;ueftra abunda,. tía illorü fuftentet inopia:ut& ον abundantía,ueftra ἱπορία fit fapplementü. Vnde inquit dris:Quií habet duas tunícas,detalteram no habenti. Sid fi Scythízcfrigora ἔπι, δὲ alpinzni uesqua nó duabus δὲ tribus tunicis fed uíx pecudü pellibus repellunt?Quícquid ergo corpori noftro fufficere poteft,& humana fuccurrere imbecillitati;quos nudos natura ,pfudit: hoc una appelláda eft tunica:& quicqd ín prafentibusalimétis neceffaríü eft; hoc uníus diei uictus ap^ pellatur. Vnde przceptü eft:INon cogítetis de craftino;hoc eft de futuro tépore.Et Apoftolus: HHabétes(inquit)uíctum& ueftitáhis contenti famus.Si plus habes cj tibí ad uicti ueftitüg; neceflariü efbillud eroga,& in illo debitricé effe te noueris. Ananias δὲ Sapphíra Apfi meruere fententíá:quía fua tímide referuarüt.Ereo ne(inquíes)puníédus eft quí fua non dederit? Mini me.Idco puniti funt:quía mentiri uoluerüt fpitítuifancto:& referuantes neccffaría uíctui fuo, quafi perfecte fzculo renunciantes,uanam eloríam fectabantur. Alíoquín licet libere uel dare ucl nó dare.Quanéj εἰ qui cupiat effe perfectus, prafens paupertas futuris díuitijs compenfan da fit. Quomodo autem uidua uiuere debeat;breui fermone comprehendit Apoftolus dicens: Vidua que ín delítijs eft, uiuens mortua eft:& nos ín duobus libellis quos ad Faríam δὲ Salui nam fcripfimus,pleníus dictum putamus. ad Eins Quaftio Secinda. 2 Vomodo acipiendum fit illud faluatoris apud Matthaeum: ίσο autem uobís:oti bibam amodo de hoc genímíne uítís, αἱ ín díem illum quo bibam illud nouum | uobífcum ín regno patrismei.. Exhocloco quídam milleannorum fabulam ταῖς ΟΣ(πη quibus Chriftum reonaturum 1 corporaliter effe contendunt::& bibiturum ut^ fium;quod ex illo tempore ufqy ad confiümmationem mundi non biberit. INos autem auda. mus panem,quem fregít domínus,deditqy difcipulis Πίο, ες corpus domini faluatoris,ipfodi «ente ad eos: Accipite& comedite, hoc eft corpus tneum:& calicem illum effe, de quoite^ rum locutus eft: Bibite ex hoc omnes: híc eft fanguís meus nouí teftamenti: qui pro mal tís effundctur. Ifte eft calix dequo ín propheta legímus: Calicem falutarís accípiam. Et αἷν bí. Calíx taus ínebríans Gp pralarus eft.Sí ereo panis quí de coclo defcendit, corpus eftdo míni:& uinum quod difcipulis dedit, faneuis illius eft noui teftamenti, uí pro multis efft fus eft in remiffionem peccatorum: Iudaícas fabulas repellamus ,& afcendamus cum domí^ noccenaculum magnum ftratum atq; mundatum:& acíipíamus ab co farfurn calícem πουί teftamétíibíq cii eo pafcacelebrátes,inebriemurab co uíno fobrietatis.Non em eft regnüde &ib? δι potus/fed.íufticia& gaudii,& pax ín fpüfancto.Nec Moyfes dedit nobís panéucrá; T domínus πονῶν Yay eld HIERONYMVS HEDIBIAE.'$0. 62. ominus lefussipfe conuiua 8t conuiuium:i qui cómeditur:Illius bibitius(an.guinem fine ipfo potare non poffumus:& quotidie in facrificijs eius de eenímine uitis ueraz, & uinez Sorecqux interpretatur,electa;rubentía mufta calcamus: δὲ nouum ex hís uinutn δὲν bimus de regno patris: nequacg ín uetuftate lítterz.fed ín nouitate fpiritus:cátantes canticam. nouutmiquod nemo poteft cantaro;nifi ín regno ecdefiz,quod regnum patris eft. Hunc panem δὲ Iacob patríarcha comedere cupicbat.dicens:Si fuerit domínus deus mecum: δὲ dederit mihi. panemad uefcendum;& ueftimentum ad operiendum.Q uotquot eri ín Chrifto baptigamur, Chriftum índuímus: δὲ panem comedimus angelorum:& audimus dominum przdicantem: Meus cibus eftut facíam uoluntatem eíus quí me mífitpatrís,ut ímpleam opas eius.Faciamus igitur uoluntatem eius quí mifit nos patrís:& impleamus opus eíus:& Chriftus nobifcum bi bet ín regno ecclefiz fanguinem fuum.... Qualtio Tertía. Vac caufa fit, ut de refurrectione domini& appatitione,euaneclift diuerfa narrauerint. In quib? prímü quarisscur Matthzus díxerít: Vefpere aut fabbati illucefcéte ínuna fabbati domínü furrexifTe:& Marcus mane refurrectioné eíus factam effe com. Jd memoret.íta fcribens:Cum autem refürrexiffec;una fabbati,mane apparuit Mariae magdalene;de qua eiecerat feptem daemonia:& illa abiens,nuncíauit hís quí cum eo fuerant Iur gentibus δὲ flentib?.Illicg audientes quod uíueret,& quod uidiffet eum,nó crediderütei.Huius quzftionis duplex folutio eft. Aut enim non recipimus Marci teftimoniü, quod ín rarís ferae' euangelijssomnibus Gracizlibrís pene hoccapitulum ín fine non habentibus: prafertím cum diuerfa δι cotraría euangeliftis cxterís narrare uídeatur, Aut hoc ref; pédendum, quod uterqg uerumdiíxerit:Matthzus,quando dominus furrexerituefpere fabbati. Marcus autem,quando "ACC n S Dt eum uiderit María magdalene,id eft;mane prima fabbati. Itaením diftinguendü eft:Cum au 7775 temrefurrexiffet:& parumper fpiritu coartato,inferendü prima fabbati maneapparuit Maríaz ipii magdalene:ut qui uefpere fabbati( iuxta Matthxii)farrexerat;ipfe mane príma fabbati( iuxta us Marcum) appatuerít Maríz magdalene. Quod quidem δὲ Iohannes euangelifta fienificat, η B maneeum alterius díei uífum effe demonftrans.^ Quaftio Quarta.| tmr Votnodo íuxta Mattheum, uefpere fabbáti María magdalene uidit dominü refur/καἶχιὶ gentem:& Iohannes euangelifta refert eam mane una fabbati iuxta fepulchrü flere? χα σι N Vna fabbati dies dominica intellienda eft: quia omnís hebdomada in fabbatíi;&- m : πο, in prímá;& fecundam, τοτείᾶ, δ΄ quartá,& quíntá,& fextam fabbati diuidit: quá is—— ethnídtdolorü& elemétorü nominibus appellant,Deníq; apoftolus collectam pecunia, qua: sabre indigentibus przparabat.in una fabbati pracepit conerégándá. Nec putandü eft,Matthxum δὲ Iohanné diuerfa fenfiffe:fed unum atq; ídem tempus;media noctis fcilicet δὲ gallorá cantus, diuerfis appellaffe nomínibus Mattheus em fcribit: Vefpere fabbati, id eft fero, no incipiente nocterfed íam profunda& magna ex patte tranfacta, appatuiffe dominü María: magdalene: " é ΄» 8, LJ Η Li 2-. E ΄ δα τα τιν. Gapparuiffeuefperefabbati illucefcentísin unam fabbati,feipfum interpretans quid díxiffet, "ΠΙΟ"m"-" ον--"s 5;. uefperefabbatíid ef;appropinquanteíam lucefequentis diei:EtIohanné nó abfolute dixiffe: as Vna aut fabbati uenit María maedalene mane ad fepulchrü, fed addidiffe,cum adhuc effent t. tenebra.Eiu(dé igitur atc; unius temporis;id eft;mediz noctis atq; galloríi cantus;alterá fin&, ΝΡ: alterá díxiffe ρτίμοίρία, Mihiqs uidet euangeliftam Matthaum,qui euangelii hebraico fermo m necófaipfinótamuefpere dixiffe C ferot8t eum qui interpretatus eft, uerbi ambiguitate de^ ("^^ ecptum:no fero interpretatü effe, fed uefpere. Quancg confüetudo humani fermonis teneat: WUT^^"freononuefperü fignificarefed carde.Solemus ením dícereifero ueniftiid eft;tarde:& quac fa^ 3:9". cereante debuetasfac faltem fero,id eft;tarde.Sin aute illud obijcitursquomodo eadem María || quz príasulderat dominum refürgentem poftea ad fepulchrum eius flere referatut:hoc dicen dum eft; quod δὲ fola δὲ cum altera, fiue cum alijs mulieribus memor beneficiorum, qux ín fe dominus contulerat,ad fepulchrum eius frequenter cucutrerit: δὲ nuncadoraucrít,quem uíde^ bat: nunc fleuerit, quem quxrebat abfentem. Licet quidam duas Marías magdalenas de eo^ - demuico Maedalo fuiffe contendant:& alteram effe, qux ín Matthazo eum uidetítrefurgen^ Mt: Vt: LLL 4 tem:alteras vimm Jut ao» HIERONYMVS HEDIBIAE. C temalteram quein Iohanne eum quxrebatabfentem.Quatuor autem fuiffe Marías in Cát clijs lecitnus: unam matrem domini faluatorís: aleratm materteram cíus, queappelaret^ E Cleophe: tertiam Maríam matrem Iacobí δὲ Ioferquartam Maríam maedalenam, Lj, cet alij matrem Iacobi δὲ lofe,materteram eius fuiffe contendant.INonnulli(ut feliberent quz, ftione) ín Marco uolunt unam effe de Marijs: fed non additum cognomen maedalene:& ex fuperflao fcriptorum ínoleuífle uítío, quod prímum euancelifta non fcripferit, Nobis autem fimplex uidetur δὲ aperta refponfio, fanctas foeminas, Chrifti abfentíam non ferentes: petto, tam noctem, non femel, necbis fed crebro ad fepulchrum domíni cucurríffe: prafertim qum terremotus, δὲ faxa diruta, δὲ(οἱ fueiens,& rerum natura turbata,&(quod hís maíus eft) defy, detíum faluatorís fomnum ruperit foeminarum. Quaftio Quinta. —7w, Vomodo iuxta Matthaum, María magdalene uefperz fabbatí cum alteta Maria aduoluta fit pedibus faluatorís:cum fecundum Iohannem, audíerít a domíno: Nol; metangere, necdum ením afcendí ad patrem meum.| Quz príus uíderat dominum "Wes. refürcentem cum altera María,& cíus pedibus fuerat aduoluta:poftea reuerfa per noctem(domi enim ob defyderíum eíus manere non poterat) uenít ad(epolchri. Cung lapi dem quo monumentum fuerat daufüm, uídiffet ablatum, cucurrít ad Simonem Petrum,& ad alterum difcipulum quem Iefus amabat plurímum,& dicit eís: Tulerunt domínum demo, numento:& nefcío ubi pofuerunt eum.Error mulieris cutm pietate focíatus eft. Pietas in eo erar, quod defyderabar eum,cuíus nouerat maíeftatem.Error ín eo,quod dicebat: Tulerunt domi, num demonumento,& cxtera.Deníg cum Petrus δὲ Iohannes íntroeuntes fepulchrum, uidif fent linteamína feparata:& fudaríum quo caput domini fuerat ínuolutum,feorfum pofitum:& refurrexiffe crederent;cuíus corpus non inuenerant ín fepulchro: María ftabat ad monument foris plorans, Cung fe índínaflet, uidit duos angelos in albís fedentes ín loco monumenti ,ad caput δὲ pedes,ubi pofitüm fuerat corpus Iefu:ut fub tanta cuftodiz dienítate,non credetetab hominibus potuifle furatí, quí míniftrís angelís feruabatur, Dícunt ci angeli, quos cernebat: Mulier quíd ploras? fecundum illud quod dominus loquebatur ad matrem: Quid míhi&ti, bi eftimulierznondum uenit hora mea:ut ex co quod appellauerunt mulicré, arcuerent fruftra ploranté& dicerent: Quid ploras? Intantum autem María magdalene obftupefacta torpue, rat:& fidem míraculis terríta, quafi ín caligine poffidebat:ut ne angelorum quidem prafenti fentíret afpectum:fed muliebriter refponderet, δὲ diceret: Ideo ploro, quía tulerant dominum meurm:& nefcio ubi pofuerunt eum.O Maria,fi dominum credís δὲ dominum tuum, quomo, doatbitratís ab homínibus fublatum:zINefcio(inquit) ubí pofüerant eum. Ὁ uomodo nefas, quem pauloante adorafti? Cung; uideret angelos:& quos cernebat;ienoraret:ftupore perterri ta hucatq illuc faciem circumferebat, nihil aliud nifi dominum uidere defyderans:conuerfags tetro,uidit lefum ftantem:& nefcicbat;quía Iefus erat; Non quod iuxta Manichaeum&alíos hzretícos formam domínus uultumq; mutaffet: ut pro uoluntate díuerfus ac uaríus uidere tur: fed quod María ftupcfacta miraculo, hortulanum putaret: quem tanto ftudio requíte^ bat.Itaq;& dominus ijfdem uerbis, quibus& angeli loquitur ad eam: Mulier quid ploras? Addiditq; defao, quem quazrís? At illa refpondit: Domíne fi tu faftulifti cum, dídto mihi; ubi pofuifti eum:& ego eum tollam. Hic dominum non deconfeffione uera fidei faluatorem uocat: fed humilítate δὲ tímore hortulano defert obfequíum. Et uide, quanta ígnorantia, Quem cuftodícbat cohors militum, cuius fepulchro anceli prxfidebant, ab uno hottulano arbitratur ablatum:& íonorans imbecillitatem foemineam,tantarum fe uirium repromittit,& credit, ut corpus uíti δὲ perfecta: atatís:quod(ut cxtera taceam) centum libris myrrha: diram litum erat, exiftimaret ab una δὲ pauída mulíerepoffe portari. Cung Iefus appéllaffet eam, atq dixiflet: María, ut quem facienon agnofcebat,uoce íntelliceret:illa ín errore perfiftens ne quad dominum, fed Rabbi;id eftmaciftrum uocar.Et uíde quanta turbatioxquem hortul/ num putans,domínum nuncupauerat:dei filium refurgentem,maoiftrum uocat. Iraq; ad eam qua quarebat uíuentem cum mortuís:qua errore focmínco& imbecillitate muliebri huc iat ἰ Mn| curre Ἢ s HÍERONYMVS HEDIBIAE.- ο. 65 . A currebat; δὲ corpus qiztebat ocdífi: cuius pedes uiuentis tenuerat: loquitur dominus& dicit: Noli metangere:tibi enim nondum afcendí ad patrem meum.Et eft fenías: Quem mortuum ,—"quxtís,uiuentem tangere non mererís.Sí me necdum putas afcendifTe ad patrem fed hominü Li fraude fublatum,meo tactu índígna es. Floc autem dicebat:non ut ftudium quarentís obtun..: i deret. fed ut difpenfationé carnis affumptasín diuinitatis eloríam fcitet effe mutatá:& nequa u corporaliter uellet effe cam domíno;que fpirítualiter credere deberet regnare cum patre. Vnde s»,&apoftolimaíorís fidei fant,qui abfgj angelorumuifüabfoy ipfius faluatorisafpectu, poftca »'torpus eíusín monutnento non reppererantcrediderunt eum ab inferis farrexitle Alij putant primum effe quod a Iohanne narratum eft: περί Mariam magdalenam ad fepulchrum:& . nidiffe reuolutum lapidem a monuméto:& poftea regreffam cum apoftolís Petro& Iohanne, : folamad monumentum remanfiffe:& idcirco adhuc íncredulatm,a domíno fuiffe corrcptams - reuerfamqy domum;rurfum ad fepulchrum ueniíTe cutn María: δὲ ab angelo monitati;excun tem de monumento,adoraffe domínum:& tenuiffe pedes eius, quando ab eo paríter audierütz. - Auete.Et íllz accefferant,& tenuerunt pedes eíus,& adorauerunt eum. Quzintantum profece Έπεσε míttanturad apoftolos:& audiant prímü,nolítetímere:fecundo, íte nuncíate fratribus "€ meis:ut eant in Galilzam.ibí me uidebunt. QuaftioSexta,—— "n Vomodo cuftodiéte militum turba, Petrus δὲ Iohannes libere ineteffi fint fepulchrü; nullo prohibentecuftodá. Hacuidelicet caufa, quía uefpere fabbati qux lucefcebat (79V, inpríma fabbati.uenit María maedalene, δὲ altera María uidere fepulchrü.Et ecce !|.«ertemotus factus eft magnus. Anoelus quocg domini defcendit de ccelo:& accedens reuoluit. "5.[apidé&fedebat fuper cum:eratqp afpectus eius ficut fuleut:& ueftimentü illius, ficut nix. Prae timore autem eíus pertetríti funtcuftodes: δὲ facti funt uelut mortui. Ioítur qui fuerant tanto . tímore perterriti,ut putarentur rnortuí:aut dímififfefepulchrum δὲ fueifIe credendi fantzaut íta T: corpore& anímo obtorpuifTe:ut non dicam uíros, fed ne mulierculas quidem fepulchrum ítz Qu trare cupientes auderent prohibere. Magnus ením timor eos extertuerat; uidentes lapidem το» uolutum:& terremotum factum,non ex more folíto:fed tam magnum, qui cunctaconcateretz——— δὲ euerfionem terra funditus mínaretur, Angelum quoq; defcendiffe de celo,tam daro uultu: "utnonlampadem δὲ humana lumen atte fuccenfum: fed fuleur imiítaretur«οί, quo illuftrané omnia. Vnde δὲ ín cenebrís uidere potuerunt.Itacy libere íntroeunt. Víderat ením María mag ;— dalenequx eísnuncíauerat lapidem reuolutum:& corpus domini de monumento effe fubla1um.Angelum autem non putemus idcirco ueniffeutaperiret fepulchrum domino refurgenti;: & reuolueretlapidem:fed pofttg domínus refurrexit/hora qua ipfe uoluit,& quz nulli morta lium cognitaeft, índícaffe quod factum eft. Et fepulchrum uacuum reuolutione lapidis,& fai oftendiie pra-fentía: quz omnia uidebantur, fplendore faciei ipfius,& horrorem tenebrarum v fulgorís claritate uíncente, ΟααΠίο Septima.- Our "^ Vomodo Matthxus δὲ Marcus fcribant apoftolis mandatum per mulieres.ut irent ira galilzam dominum reuifuri: cum Lucas δὲ Iohánes, Hierofolymis ab illís uifum effe toC. perhibeant. Aliud eft undecim fe offerre difcipulis, qui propter metum μά ποσί abfconditi erant:quando ad eos daufis ingreffus eft íanuis:& putantibus, quod uideret ín fpi» síta:manus& latus obtulít,dauís& lancea uulneratum: aliud quando fecundum Lucam prae^ buit fe eis in multís argumentis per díes quadraginta, apparens εἰς&loquens de regno«εἰ: δ 7.«onuefcensprxcepit eis,ab Hierofolymis ne difcederent.In altero enim pro cófolatione timen^ - tium uidebatur:& uidebatur breuiter, rurfumqy ex oculís tollebatur. In altero auté tanta fami liaritas eraf S perfeuerantíaut cum εἰς paríter uefceretur. Vnde δὲ Paulus apoftolus refert eum js quingentis fimul apparuiffe difcipulis.Et ín Iohanne legímus,quod pifcantibus apoftolis ín lit Ü tote ftetetít,& partem affi pifcis faaumq; comederit: qux uerz refurrectionis indicia fant. InHierafalem autem nihil horum feciffe narratur. iz J Vid fieníficet quod ín euágelífta Matthzo fcriptum Quaftio Octaua s» t 78 eft: Tefus αὐτῷ damans uoce magna,emífit pitítum;:&uelum templi κα efti Uu à 35 pattes nd Mw" Ἂ HIERONYMVS ΗΒΡΙΡΙΑΕ, duas partes.a fummo ufqy deorfum, terra mota eft,& petra: fcifTac[ἅτ δὲ monuméta apta(ἅς δὲ multa corpora fanctorum qui dormíerant.furrexerunt, Etexeuntes de monumentis poft re furrectionem eíus,ucnerüt in fanctam cíuítatem δὲ apparuerunt multís. De hocloco ín íifdem Matthací cómentarijs dífferaimus.Prímüqs dícendum,quod diíuínz fit potentiz,poncre anír mam quando uoluerit,& rurfum accipere eam. Deníq; Centurío audiés eum dixiffe ad patré Τα manus tuascómendo fpírítum meum: δὲ ftatim fpiritum fponte dímififfe: commotus fieni magnitudine, ait: Vere dei filius erat ifte, Velumquog cemplí fcilum eft ín duas partes: ut co. pleretur illud quod refert lofcphus, praffides tépli díxiffe uirtutes: tráfcamus ex his fedibus.In. euangelío autem quod Hebraicis lítterís fcriptum eft.legimus:non uelum templi fciffum fed(ὰ perlímínare templi míra: magnitudinis corruiffe. T erra(ínquít)mota eft: pendentem doming fuum ferre non fuftínens:& petra fciffze funt;ut índícarent durícía Iudaorü, qui prafentem dej filium íntelligere noluerunt:& monumenta aperta funtiín fignum futura refurrectíonis, πα],' tac fanctorum corpora exeuntía de fepulchrís:uenerunt ín fanctam cíuítatem,& apparuerunt multís.Sanctam ciuitatem, Híerofolymam debemus acciperead díftínctioné omnium duíta, tum qua tunc idolis feruiebant.In hac ením fola fuit templum,& uníus deí cultus, δὲ uera rdi; gio:& non omnibus apparuerunt.fed multís,quí refurgentem dominum füfceperunt. Deinde íuxta Anagogen dícendá eftquod índamante Iefu δὲ emíttente fpírítum: uelà templi fciffum fit ín duas partes,a fummo[αρ deorfum:& omnia legis Πε reuelata myftería: ut qua prius recondita tenebantur,uníuerfis eentibus proderentur.In duas autem partes,in uetus& nouum teftamentum:& a fummo αἵ deorfum:ab ínítío mundí;quando homo conditus eft:& rdi, qua qua facta funt ín medío.facra narrat hiftoría ufq; ad confummatíoné mundi, Et quere, dum,quod uelum templi fciffum fit,exteríus an interíus? Mihí uidetur ín paffione domíni il lud uclum effe confcíffum, quod ín tabernaculo& ín templo forís pofitum fuerat:& appella, batur exteríus.Quía nuncex patte uídemus:& ex parte cognofcímus.Cum autem ueneritqd perfectum eft:tunc δὲ uelum ínteríus dírumpendum eft: ut omnía qua nunc nobisabfcondita funt.domus dei facraméta, uídeamus. Videamus qd fignificét duo cherubim:gd oraculü;quid uas aureum ín quo manna reconditum fuit. Nunc ením per fpeculum uidemus ín animate: δὲ cum híftoríz nobís uelum fcifum fit:ut íneredíamur atríutm dei, tamen fecreta eíus δὲ uniuet fa myfítería qua in coclefti Híerufalem ria retínentur.fcíre non poffumus. Ieítur in paffio^ne domini terra commota cfliíuxta illud quod fcriptá eftín ἄσσατο, Adhuc femel,& ego moue bo ccelum& terram:& ueniet defyderatus cunctis gentibus: ut ab oríente δὲ occidente ueníant δὲ recumbant cum Abraham,Ifaac,& Iacob.Et petrz(οἰ funt:dura corda gentilium:fiue pe, trz;uniuerfa uaticinía prophetarum,qui& ípfi a petra Chriftí,cum apoftolis petra uocabulum acceperunt:ut quicquid ín eis duro legis uelamine daudebatur, fcíffum pateret gentibus. Mo; numenta quoq; dequibus fcriptum eft: Vos eftís fepulchra extrínfecus dealbata;qua intus ple.. na funt oflibus mortuorütídeo funt aperta,ut egrederentur dehis quí príus ín infidelitate mor tui erant,& cum refürgente Chrifto atq; uíuente uíuerent,& ingrederentur coeleftem Ἠϊοισία, lem:& haberent munícipatum;nequadj ín terra.fed ín coelo: morientefqy cum terreno Adamue furgerent cum Adam fupercoclefti. Porro fcd'm lítteram, nulli uíolentum effe uideatur, mot tuo faluatore appellari Híerufalem fanctam cíuítatem:cum uf ad deftructíonem eius feme per αροίϊοϊί templum ínercfli fint,& ob fcandalum eorum qui de Iudzis crediderant: legis e ς ercuerínt cerímonías. Intantum autem Hierufalem amauít domínus:ut fleret cam δὲ plange tet,& pendens{η cruce loquerctur.Pater ienofce illissquod ením faciunt,nefciunt.Itacy impetta ᾿ uit,quod petíerat:multaq ftatím de Iudaiís milia crediderant, δ΄ ufqy ad quadragffimáfean/ dum annum datum eft tempus peenítentíz.Poft quos perfeuerantibus illis ín malicía, cgrell funt duo urfi de fyluis entium Romanarum, Vefpafianus δὲ T ítus,& blafphemantes pueros afcendente uero Elifeo in domum dei(hoc ením interpretatur Bethel) uoceconfona illudetv tes interfecerüt,atqp lacerauerüt:& ex eo tempore Hierufalénon appellat cíuítas fancta:fed fan &titaté& príftínum nomen amittens:fpüaliter uocat Sodoma& Acgyptus:ut cdifice proc NUR epit ciuitas' HIERONYMVS HEDIBIAE.'$0. 66 um: 4 "UA— ciuitas noua,quam fluminis ímpetus Ixtificat& de cuius medío egreditur fons, quí totíus ot^ bísamarítudínem mítíeauít: ut míferabilis Ifrael.ruinas templi, nudatis plancat lacertiss&z im Chrifto turba credentiumnoua quotídie uídeat ecdefize tecta confurgere,& dicatSíon;Anou— ftusmíhi locus eftiimpleaturg illud quod in Efaía fcríptum eftEt erít fepulchrá eius índytá::| mee uxftio|.^ TNona hs bn 10 IP. Vomodo faluator fcdm Iohannem infufllauit fpíritüfanctum ín fanctos apofto» P: Y) e los:& fcd'm Lucam poft afcenfioné fe míffurü repromiíttit. Huius quxftionisper^. D e λό facilis folutío eft.fi docéte apoftolo Paulo;fpirituffan&ti diuerfas eratías nouerímus; Νὰ. Suibit enim in príma ad Corínthiosepiftola:Diíuifiones donorum fant, ídem uero fpiritus: Mtv)& diuifiones minifteriorum funtidem autem domínus:& díuifiones operationum funt,ídem—— autem deus,qui operatur omnía in omnibus, Vnícuiqy autem datur manifeftatío fpiritusad.. íd quod expedit. Alij quídé datur per fpítitü fermo fapiétizalii fermo fcientiz(cd'm eunde fpi ritü. Alii eraía fanítatu ín uno fpáralij fides in eodé fpialij o patio uírtutü: alij pphetia:alij di fcretío fpiritaa:alij eenera linguará:alij auté interpretatio fermonü.FLaec aüt omnía opa£ unus atqj idem fpitítus,dinidens fingulis prout uult,Eteo dominus quí poftrefurrectionéfuam iu» xta Lucz euangelium dixerat: Ecce ego míttam promiífionem patrís meí ín uos: Vos antem. ὦ p fedete ín ciuitate quoadufqy índuamini uirtute ex alto: Ec(axta eundéín apforum actibuscft] locatus:pracipit eís ab Hierofolymis ne difcederent.fed expectarent promilfione patrísxquami audiftis(inquít)per os meum:quíaTohánes quídem baptícauit aqua;uos autem. baptigabími ní ipirítufancto, no poft multos hos dies: Rurfum ín fine επαποοί fcdim Iohanné:co díe quo.] refurrexeratid eft die domínica.daufis ianuís ad apoftolos íntroifle natratur, ὅζ dixiffe eis fea. s cundo,Pax uobís:& íntulí(Te: Sícuttmifitme pater,& ego mitto uos: hoccum dixiffet;infufflau| uít,& dixit eís; Accipite fpiritüfanctt;quorum remíferitis peccata.remittuntureís: δὲ quorüse^— 1 um p tínuerítis,retenta erunt.Príma igitur die refurrectíonis, acceperát fpaffan&i gratíamiqua pec, cata dímítterent δὲ baptícarent:& filios dei facerent, δὲ fpiritum adoptionis credentibus larei^. 1 zentur:ipfo faluatore dícente;Q uotum remiferítis peccata,remittuntat eís: quorum retínuez^ c rítis,retenta erunt. Die autem pentecofles εἰς amplius repromitfum εἴας bapticarenturfpíir ο tufancto,& induerentur uirtute ex alto, qua Chrifti euangelium cunctis entibus predíca^— rentiíxta illud quod ín fexagefimofeptimo pfalmo legimus.D omínus dabit uerbum euange^ aL MM RDUM NADUNPERT ^f— ligantibusuirtute multa: ut babetent operationem uírtutum,& eratíam fanitatum:& predica, J - turí multís gentibusacciperent genera linguarum:utíam tunc coguofceretur, quí apoftolo^.| !*^ rüquibusdeberentgentibus nuncareDeniq apoftolus Paulus quí de Hierufaléufc ad Illyri cum pra:dícauit,& inde per Romam ad Hifpaniam ie feftinat;gratías aeít deo: quod cunctis apoftolis magis línguis loquatur. Quí enim multís gentibus annunciaturuserat,multarum linguarum acceperat gratíam.Q uz repromiffio fpiritufIancti die decima pofta(cenfionem fal. uatorís expleta efb, Luca referente,qui fcripfit: Cum complerétur dies pentecoftesterantomines ϱ B patíterín eodem loco:& factus eft repente de celo fonus tanc adueníentis fpiritus uehemen tís: δὲ repleuit totam domum ubí erant fedentes,& apparuerunt illis dífpartítze línguze tance ighis:fedítcp fupra fingulos eorum:& repleti funt omnes fpírita fancto.& cceperuntloqui αἰῆσ linguis prout fpiritaffanctus dabat eloqui illís. Tunc completá eft illud quod leoítur ín Tohelz.| Eterít ín nouiflimis díebus dicit dris:Effundá de Γρ meo[πρ oém carneEr ppherabát filij ue ftri δὲ filiz ueftrzfenioresueftri fonia foniabüt;& iuuenes uefttí uifices uídebür. Verbumaüe| effufionis fignificat eratía largitatem, δὲ idípfum fonat, quod dominus repromifi: Vos auté.] bapticabitini fpiritufancto non poft multos hos dies.Intantum ením fpirtufanéto baptigaté.——^ funt:it replcretur tota domus αὖί erant fededtes:& ignis fpirituflancti tationem ín eis inuey. nítet optatam,linguafcq díuíderet:& fecundü Efaíam qui immunda labía habere fe dixerat; purgaretlabía eori:ut euangelium Chrifti puríus pradicarent. Et in Efaía quídem Παρουσία nárc templi dícitur fuiffe commotum: δὲ repleta eft omnís domus fumo, id eft errore ter nebrís, ποτίορ ígnorantía. In príncipio autem euangelij repletur fpirítufancto ecdefía,ut ora| tia εἰμι atqy feruore;omníü credentíü peccata purgentur.Et ene fpirituffancti,qué diis ms ἔρμα| Ue| efe |] E 1 | ῃ | | | | HIERONYMVS HEDIBIAE. C effefe dixerat;predicatura Chriftum lingua fanetur. Non ergo Iohannes Lucafqy difcordang ut quod ille prímo refurrectíóís díedatum effe fienificatihic quinquagefimo ας ueniffe ἀπ, Ρατ: fed profectus apoftolícus eft:ut qui prímo remittendorum peccatorum gratiam acceperat, poftea aciperét opationes uírtutii,& cuncta donationü genera,qux ab Apoftolo defaripra cs, memorauímus:&(quod magis neceífaríum erac)díuerfitatem linpuarum omníum gentium:ut annüciaturí Chríftum,nullo indigerent interprete, Vnde& ín Lycaonía cum audiflent Pauli δὲ Barnabálloqui línguis fuis:deos ín homínes conuetfos effe credebant. Et re uera indumen tum uittutis.fpüffancti στατία eft:quá poflidétes,iudicum tribunalia& regü purpuras noni, mebant.Promiferat ei domínus príus p pateretur,& dixerat: Cum autem tradent uos;nolíte cogitare quomodo aut quid loquamini.Dabítur ením uobís ín illa hora,quid loquamini, Ns enim uos eftís qui loquimini fed fpiritus patrís ueftrí qui loquítur ín uobis. Eo autem auda, ctet& tota libertate pronuncío,ex eo tempore quo apoftolí domino crediderüt.femper eosha buiffe fpiritáfanctü:nec potuifle figna facere abf cy[püffancti gratía.fed pro modulo atq; men fura. Vnde faluator damabat ín templo dicens:Qui fitít;ueníat ad me, δὲ bibat:& qui aredít ín me ficut dicit fcríptura:flumina de uentre eius fluent aqua uíuz. Hocauté dixit de fpititaqué accepturi erant credentes ín eum.Et ín eodem loco infert: Nondum ením erat fpírítus datus: quía lefus nondü fuerat elorificatus:nó quod non effet fpirítuffanctus:dicente domino(al, uatore: Si autem εσο ín fpíritufancto εῆσίο dazmonía:fed quía erat ín domíno;necdü totusin apoftolís morabatur. Quáobrem terrentur ad paíTionem eíus,€ negant,& Chriftum fenefi, re iurant.Poftip autem baptígantur ín fpiritufancto,& infunditur ín eos fpírítuffanati oratía, tüclibere loquütur ad príncipes Iudaorü:O bedire magis deo oportet;c homínibussmortuos fufcitant:inter flagella lant. fundüt fanguíné pro Chrifto,& fuppliciis fuis coronantur.Non, d ergo erat fpiritus in apoftolís, necde uentre eorü fluebant gratiz fpirítales,qa diis necdum fuerat clorificatus. Qua: fit ait gloría,ipfe ín euágelio log£: Pater glorifíca me eloríaquá apud te habuí,príus cp müdus effet. Gloría faluatoris,patibulà tríüphátis ci. Cracifgitr uthomo, glorificatur ut deus.Deníqp fol fugítuna mutatur ín fanguínéterra motu ínfolíto cótemifit aperíütur inferi, mortui ambulant.faxa rumpunt. Haceft eloría,de qua loquebatur ín pfalmo: Exurge οἰοτία mea,exurge pfalteriá& cithara.Ipfacy de fe refpódit eloría& difpéfatio carois af fumptz:Exurgam diluculo,ut implea£ uigefimiprimi pfalmi titulus,pro affunptioe matutina, Hxc dicimus,non quod alíum deum;alium homíné efTe credamus, δὲ duas perfonas faciamus inuno filio ἀεί: fícatnoua hzrefis calumníatur: fed unus atq; idem filius deí δὲ filius homínis eft:& quicquid loquitur: aliud referimus ad díuínam eius eloríam:aliud ad noftram falutem. Pro quibus nó rapínáarbitratus eft fe efle aqualé deo:fed femetipfü exinaníuít.formá ferui ac cipiens:factus obediens patrí ufqy ad mortémnorté autécrucis.Et uerbü caro fact eft: δὲ habitauit ín nobís.Miror autem Montanü δὲ ínfanas foemínas eíus,abortiuos prophetas, dio pro mittente atqy dicente: Vado& alíum paradetum míttam uobís:& poftea Prop euágdifta nat^ rante,quod apoftoli acceperunt quod promiffum eft:íd multo poft tempore ín fe dicere fuiffe completum.Apoftolís enim promiflum eft:Ego míttam fponfionem patris meí ín uos: δὲ uos fedebitis ín ciuítatequoadufq; índuaminí uírtuteex alto:& refuroés,in apoftolos infufflauit& nó in Montanü,Prífcillam δὲ Maxímillá:& illis.id eft apoftolis,ait: Quorü dímiferitis peccata, dímittun£ eís:& Qrá retinucrítis,retenta funt.A plis inc pcepit;ne dífcederéc ab Híerofolymis: fed expectarent promí(Tioné patrís.Et poftea quod promíflum eft;expletum legimus. Repleti funt omes fpiritufancto, δὲ cocperütloquíalijs linguís prout fpüffanctus dabat eloqui íllisSpi ritus ei fanctus ubi uultfpirat.Et quando dicít dris,alium paradetíi mittam uobig δὲ fc oftet dit effe paradetum,quí appellatur confolator. Vnde δὲ deus pater hoc cenfetur nomíne, deus miferationum δὲ totius confolationis. Si autem δὲ pater confolator,& filius confolator,& fpit tuffanctus confolator eft:& ín nomine patrís δὲ filij& fpüffancti,quod intellieit deus baptican tur credentes,quorü uná diuinitatis δὲ confolatoris eft nomen:corü& una natura cft. Hicfpiti tuffanctus,non folá ín apoftolis fed etíam ín prophetis faít:de quo Dauid orabat. dicensiSpi titüfanctü tuum ne auferas a me,Et Daniel fpítítum dei habuifle narratur: δὲ David in firi loquitur * HIERONYMVS HEDÍIBIAE,, ο 67 ψ A» loquitat ἀῑκίῆε dfim dro fuo.fede a dextris meísdonec ponam initmícos Ετος. fcabellum pedà tuorum, Necfine fpiritu fancto prophetauerunt prophet:& uerbo domini coeli firmati funt, & fpitítu orís eius omnis αἰτία eorum:& quicgd patris δὲ filij eft, hoc idem δὲ fpüffanati eft: δὲ ipfe fps fanctus cam míttitur,a patre& filio mittitur: in alio atqy alio loco;fpíticus dei patris, δὲ Chrifti fpirítus appellatur. Vnde& in actibus apoftolorii: quí Iohánis baptifmate fuerant Ἢ bapticati,& credebantin deum ραιτ δὲ Chriftü:quia ἐρίτἰεᾶ fanctá nefciebant;iterü baptican: o» tur:ímo tuncuerü accipiunt baptifma, Abfcq em fpiritu fancto,imperfectü eft myfteríum tríní n tatis.Etín eodem uolumine,Petrus Ananix δὲ Sapphira dixiffe narratur,quod mentientes fpi lim. titui fancto,non fint hominibus mentití.fed deo. Quaftío Decima. Vid fienificet illud quod apoftolus Paulus difputat ad Romanos;fcribéssQuid ergo dicemus? Nunquid íniquitas apud deumzabfit:ufa; ad eum loctm,ubi ait:INífi diis fa baoth reliquiffet nobis femen.ficat Sodoma facti fuiffemus,& ficat Gomorra fimiles fuiffemus. Omnisquidéad Romanos epiftola interpretatione indiget:& tantis. obfcuritatibus inuoluta eft:ut ad intelligendá eà, fpüfTancti indigeamus auxilio:qui per ἄρον ftolun hzcipfa dictauit:fed prxcipue locus hícín quo quidam uolentes dei feruare iufticíam, ex praxcedentibus caufis,dicunt electum in utero Rebeccz Tacob,& abíectum Efau:ficut& Hie temías δὲ baptifta Iohánes cligátur ín utero:& ipfe apoftolus Paulus przdeftina£ in euange^ liumantecg nafcatur.INobis autem níhil placet;nifi quod ecdefiafticá eft,& publice ín ecdefia dicerenó tímemus:ne iuxta Pythagoram δὲ Platon δὲ difcipulos eorum,quí füb nomine chriz ftiano íntroducunt dogma gentilium;dícamus απίπιας lapfas de ccelo effe:& pro diuerfitate me titor&,ín hísuel ín illis corporibus pcenas antíquor luere peccatorü.Multog; melius eft fimpli citer imperítiáconfiteri,& inter cxtera qua: nefcímus,etíá huius loci obfcuritaté refugere:cg dum uolumus ἀεί probare íufticiam, Bafilidis& Manichzi hxrefim defendere, δὲ Hiberas nznías. Δεογρείαα; portenta fectarí. Dicamus ígitur;ut poffumus,& apoftolicz aoluntatis fequentes ueftigia;ne punctü quidem(ut dícitur)ateg unguem tranfuerfum,ab illius fentétijs recedamus, Fleuerat fi upra,& dolori fuo δ΄ confciétiz, teftem inuocauerat fpiritüfanctit quod fratres fui δὲ cognati fcd carnem,id eft Ifraelítze, dei filium non recepiffent:quorü fuit adoptio,& eloría, δὲ teftamentü,& legiflatio,& cultura δὲ promiffio: ex quibus etíam ipfe Chriftus fcd'm carné de María generatus eft uirgine:& tam contínuo cordis dolore torquetur:ut ipfe optet anathema. effe a Chrifto,id eft folus perire;ne omne Tfraeliticii eenus pereat.Et quía hoc dixerat.ftatim ue níentem e regione prxuidít quzftionem.Quid ergo dícis?O mnes qui ex Ifrael fant períerüt? Et quó tuipfe δὲ cxterí apoftoli,& infinita Iudaici populi multitudo, Chriftum dei filium rece» piftís? Quam ita foluit: Ifrael in fcripturis fanctis dupliciter pee latur:& ín duos diuiditur fi^ | lios:In uná quí iuxta carnem eft:& in alterü/qui iuxta repromifTioné δὲ fpirita. Abraham duos " habuit filios.Ifmael δὲ Ifaac.Ifmacl;qui fcd'm carné aatushzreditaté patrís non accepit. Ifaac,. 44^— quiderepromiffione generatus ex Sara eftfemen dei appellatur.Scriptü eft ením:In Ifaac uo» cabitur tibi femen:id eft;non qui filij carnis,hi filij dei:fed qui funt filij repromiffionis,ifti exift mantut in femíne.Ethocnon folum ín Ifmael δὲ Ifaac accidíffe conuincimus:fed etíam ín ἄπο» bus Rebeccz filijs,Efau δὲ Iacob:quorum alter abiectus;alter electus eft.Et hoctotíi dicit, ut ím duobus prioribus fratribus, Ifmael δὲ Efaupopulü Iudzorum abiectum effe fignífice:In po^ fterioribus autem,hoceft ín Ifaac δὲ Iacob,electá populü eentíü:uel eos qui ex Iudaís ία Chri; ftum credituri erant.Etquoniá hoc uolens approbare. propofuerat teftimonium nafcentiü σε,. mínoráü Efau& Iacob:de quibus fcriptá eft: Maior feruíet minori:Et in Malachía legimus: ἵας| cob dilexi,.Efau aüt odio habui:ueniétem elatere quaftioné more fuo pponit& diflerít:& hae i m foluta,reuertítut ad id de quo coeperat difputare.Si Efau δὲ Iacob necdum nati erantinecaligd! 4l egerant boníaut mali: uc uel demererent deum,uel offenderent:& electio eorü atq; abiectio, : nonmetíta fingulorum fed uoluntaté eligentis δὲ abíjcientís οίξοπαίσαμίαἆ ergo dicemus? Ini^ quus eft deus? Scd'm illud exemplum quo loquitur ad Moyfen:Miferebor cui tnífettus fueros & mífericordiam preftabo,cuí miferebor.Si hoc(inquit)recipimus ut faciat deus quodciiq; uo» luerit;& abfq; merito& operibusucl eligataliquem uel condemnet:ergo non eft uolentis necs V RA: x ped— MMM.cceurentis iv HIERONYMVS HEDIBIAE. curtentís fed miferentis dei:maxíme curn eadem fcríptura hoc eft ídem deus loquaturad pna;— raonet:n hoc ipfum excitaui test oftendam ín te uírtutem meá,& annuricittur nomen mei, in ubiuerfaterra.Si hoc íta eft,& pro uoluntate fua miferetur Ifraeli,& índurat Pharaonem;e:,' - goftuftra quxtítur atqj caufatur nos uel bona non feciffe, ucl feciffe mala: cam ín poteftate ipfius fit& uoluntate abfq; bonís δὲ malís operibus ucl eligere alíquem uel abiicere, praferim um uoluntati illius humana fragilitas refiftere nequeat. Quam ualidam quaftionem,fcriptu, rarum ratíone contextá,& pene ínfolubilem, breui Apoftolus fermone difToluit,dicens:O fo, ποσα quíses qui tefpondeas deo Et eft fenfus. Ex eo quod refpódes deo: δὲ calumníam facís, & de fcripturis tanta perquirís, ut loquarís contra deum,& íuftícíam uoluntatis eíus incufas, oftendis te liberi effe arbitri,& facere quod uís,uel tacere uelloquí. Sí ením ín fimilitudinem üa fis ficilis tea deo creatum putas,& illius non poffe tefiftere uoluntati: hoc confydera: quía uas fictile nó dicit fieulo:quare me fic feciftiz Ε ieulus ením habet poteftatem de eodem luto aute, dem maffa;aliud aas in honorem facere;áliud ín cotumeliam.Deus autem aqualí cunctos for, te generauít:& dedit arbítrij libertatem.ut faciat unufquifay Spe uult.fiue bonutn fiue mali, Sntantum autem dedit omnibus poteftatem:ut uox ἱπηρία dífputet contra creatorem fuum, az caufas uoluntatís illius perfcrutetur.Sín autem deus aolens oftendere íram,& notam facere po tentíam fuam fuftinuit ín multa patíétía uafa írz;apta ad ínterítum:ut oftendcret díuitias olo, riz fuz in uafa mifericordiz, qua preparauit in eloríáiquos δὲ uocauít, non folum nosex[ην είς,(ο ctíam ex gentibus: ficucín O[ες dicit: Vocabo nó plebem meá plabé meá:& non di, . lectam.dile&am:& erít ín loco ubi dictum eft eis, nó plabs mea uos;ibi uocabuntur filij eiui ui,& cxtera qua fequuntur.Si(inquit)patientía dei índurauít Pharaoné:& multo tempore pee. nas diftulit Ifraelís:ut íaftias condemnaret,quos tanto tempore fuftínuerat: non dei accufan, da eft patientía δὲ infinita clamentía fed eorum durítíaqui bonítate deí, ín perditionem fuam abufi funt. Alioquin unus eft folís calor:& fecundá effentías fubíacentes,alía líquefacit, alía itv duratalia foluicalia conftringit. Liquatur ením cera,& induratur lutum:& tamen calorís non eft diuerfa natura.Síc δὲ bonitas δὲ dazmentía dei;uafa ira qux apta funt ín interítum:id eft po, pulum Ifrael índuratiuafa autem mifericordíz qua pra parauiít in eloríam, qua uocauit hoceft nos:quí non folum ex Iudzís fumus.fed etíam ex gentibus,non CA irrationabiliter δὲ abfq; iudicij uerítate:fed caufis przcedentíbus:quía alij non fufceperunt filium dcí:alij autemredpe refua fponte uoluerunt. FIxcautem uafa mifericordíz, non folum populus gentium οἴη etíam hí qui ex Iudais credere uoluerunt, δὲ unus credentíum effectus eft populus.Ex quoofté dítur,non gentes οἶίοί,[ο ποιοί uoluntates:atqy íta factum eft: ut impleretur illud quod di étum eftín Ofee:Vocabo non plabem meam,plxbem meá, hoc eft populum gentium: δὲ qui bus príus dícebatur,non plebs mea uos:nunc uocantur filij dei uíuí. Quod ne folum de genti bus dicere uíderetur,etíam eos qui ex Ifraelítica multitudine crediderunt, uafa miferícordiz δὲ electionis appellat. Clamat enim Efaías pro Ifrael:Sí fuerít numerus filiorum Ifrael quafi a rena maris,reliquíiz faluz fient:hoc efb,etiam fi multitudo non credíderít,tamen paud ardent. Verbum ením confummatum atq; breuíatum ín fua deus zquítate librauit: ut humilitate & incarnatione Chrifti eos faluos faceret, quí ín eum credere uoluiffent Hoc ipfum& in alo "loco dixit Efaias: INifi dominus fabaoth reliquiffet nobis femen: ficut Sodoma fadi fuiffe imus, S ficut Gomorra fimiles effemus. Cunqy teftimonía propofuiffet,quibus duplex uocatio pradicitur& gentíum& populi Iudaorum.tranfit ad coharentem difputationem:& idcitco di citgentes quz non fectabantur íufticíam, apprehendiffe iufticiam:quía non fuperbíerint, fed in Chriftum credíderínt:Ifraelis autem magnam partem ídeo corruiffexquía offengerit inlapi dem offenfionis& petram fcandali:& ignorauerit íufticiam deí:& quarens fuam ftatuere íufti/ cíam,íuftíciz: dei qua: Chriftus eft. fübijci noluetit. Legi ín caiufdam commentarijs fic refpon/ diffe Apoftolum:ut magis implicuerit cj foluerít quaftíonem.Aít ením ad íd quod propofüei tat:Quid ergo dicemus Nunquíd iníqtas apud deii? Et non eft uolentís neq; currentísfed mi ferentís dei:& cuíus uult miferetur:& quem uult indurat deus:& uoluntati eius quís poteftre fiftere:fic Apoftolum refpondifle,O homo,;qui terra& cinis essaudes facere quaftionem des HIER ουν HEDIBIAE. φρο, 6 A&uasfracileatqsteftaceiim;rebellas contra figulum tuum? TNunquid figmentum poteft dice" re ei qui fe finxit:quareme fic fecifti? Aut non habet poteftatem figulus luti ex eadem maffa fa; cere aliud quidé uas ín honoré,alíiud uero ín contumeliam? Aeterno íeitur filentio conticefce:& (cito fragilitatem tuam:X deo ne moueas quaftionem, quí fecit quod uoluit: ut ín alios da [e: meris, ín.aliosfeuerus οχίιοτοι, Ὁ ὸ E uxftio Vndedima.^^. ο Sen v, Vid fit quod Apoftolus fcribitad Corinthios in fecunda epiftola: Alijs odor mortís Μία mortem:alijs odor uitz iruitam:& ad hecquistam idoneus? Totum lod huíus capítulü proponamus:ut ex pracedentibus& feqientibus poflint intellioi media quae εις m. exutrocp contexta funt.Cum ueniffem(ait) l'roadem.propter euangelium Chri. fti:& oftium mihi euídens apertá effetín domino:non habui requíem fpiritui meo,eo quod no inueneríim Títum fratrem meum, fed uale faciens eís: profectus fum in Macedoníam. Deo autein eratía qui femper nos triumphat ín Chrifto lefu:& odoretm noticiz fux per nos mani; ry feftat in omniloco: quía Chrifti bonusodor fumus deo: ín hís qui falui fiunt, δὲ ínhís qui T pereubt: alijs quidé odor mortis ín mortéalijs aitodor uítz in uítá. Et ad δας quis tam ído» nim neus?Non enim fumus,ficut plurími uenundantes uerbum deí: fed ex fyncerítate, fed ficut ex seo.coram deo ín Chrifto loquímur.INarrat Corinthíjs quz fecerít,qua paffus fit: δὲ quomo ΤῊΝ do in cunctis deo agat eratías:ut fub exemplo[αἱ illos prouocet ad certandum. Vení(inquit) d A'roadem quz prius Troia appellabatut:ut euágelium Chrifti in Afia przdícarem.Cüq, mihi oftium apertum effet in domino:hoceft plurimi credídiffent.fiue perfigna atqj uirtutes qua ite c me operabatur deus fpes effet nafcentis fidei& in domino fuccrefcentís,nó habui requíem fpi ritui meo;hoc eft.fperatam confolationem inuenire non potuí:eo quod Titum fratrem meura εἰ non ínuenerím,fiue quem ibi reperiendum putabam,fiue quéibi audieram degere,uel quí uem PER turum effe illuc fe dixerat. Quac autem fuit tanta confolatio,& quz requies fpiritui ín prafentia p Titi:quem quía non ínuenit, ualefaciens eis, profectus eftín Macedoniam: Aliquoties dixi, Us" B nusapoftolum Paulum uírum fuiffe doctiffimum,& eruditum ad pedes. Garnaliclis, qui ἐπ apoftolorum actibus concionatur,& dicit;Et nunc quid habetis cum hominibus iftís? 5i enim adeo eft.ftabit:fi ex hominibus, deftruetur.Cíqy Paulus haberet fcientíam fanctarum fcriptus du sarum,& fermonis díuerfarücs linguarum eratiam poffideret:unde ipfe gloríatur in domino S δὲ dicit: Gratías ago deo quod omnium ueftrum línguismagis ΝΟ fenfuum ma« pons ieftatem,.dígno non poterat Graci eloquíj explicare fermone. Habebat ergo T tum interpre: leer tem:fícut δὲ beatus Petrus Marcum.Cuiíus euanoeliam,Petro narrante,& illo fcribentecompo dum ot: fitum eft.Deníq δὲ dux epiftolzz qux feruntur Pettí, ftilo ínter fe δὲ charactere dífcrepant,(τιν rr£uraq uerborum.Ex quo intellígimüs,pro heceffitate terum, diuerfis eum ufum interpreti T bus.Ergo δὲ Paulus apoftolus contríftaturquía praedicationis fuz in prafentíarum fiftulam,or kommt canüq per quod Chrifto caneret.non ínuenerat: perrexítqy in Macedoniam: apparuerat em εἰ uir Macedo,dicens:Tranfiens adiuuanos:ut ibi ínuenitet Títum,& uifitaret fratres:ucl pef fecutionibus probaretut: hoc eft σπίτι quod dícit: Deo autem gratía quí femper triumphat nos in Chrifto Iefu.& odorem noticia fuz fpargit ín omni loco. l'ríamphat nos, pro eo quod efb.triamphat de nobis.fiue tríamphum fuum agit pernos: quí ínalio loco dixerat:Spectacu, lum facti famus mudo&aangelís δὲ homínibus.Deníq narrat ín confequentibus.Nam cum ieniffemus Macedoníam,nullam requiem habuítcaro noftra:fed omnem tribulationem paff fumus. Foris pugna, intus tímores.Sed deus quí confolatur humiles:confolatus eftnos in ad^ uentu T si.Non folum autem in aduentu eius.fed etíam in folatio.Ergo propterea ualefaciens "Troianis fiue Troadenfibus profectus eft Macedoniíam.ut inueniret ib Titum: δὲ haberet in terpretationis euangeltgg folatium:quem íntelligímus non ibi repertum, fed poft tribulatio : nes& perfecutiones apoftoli faperuenifTc.Príus ergo cj uenifIet Titus: multa perpeffus, agit ἐὐφὶ gratias deo ín Chrifto iefu:quem gentibus prxdicabat,quod dignum fe elegetít, ín quo ageret μη” triumphá filij fui,'riumphus dei eft, paífio martyrum:& pro Chrifti nomíne cruoris cftufio, . HIERONYMVS HEDIBIAE. C&intettormenta lticia; Cum ením quís uiderit canta perfeuerantía(lare martytes atqytorqde ri,& in fuis aucíatibus eloríarixodor noticia: dei diffeminatur ín eentes,& fubit tacita cogitatio, quod nífi uerum effet euanoclium,nuncj fanguine defenderetur, Neq; ením delicata& diui ἐῆς ftudens ac fecura confeflio cftfed ín carceribus;ín plaeís,ín perfecationibus;ín fame,in nudi. tate& fiti.Flic triumphus cft dei apoftolorüq; uíctoría.ed poterat audiens refpondere:Quo, modo ergo non omnes crediderüt?Príus ergo dj interrocaretur foluít ανθυποφοςὰρε& iuxta moy iemfüum quicquid alius obíjcere poteftanted obíjcíatur edifferítEt eft fenfus:INominis Chri [ία jin bonus odor fumus deo:& prxdícatíois noftra[όσο lateq; fpirat fragrátia, Sed quía homínes fuo arbitrío derelicti fant;neq; ením bonü neceffitate faciunt,fed uolütate: ut cre dentes coroná accipiant,increduli fupplícis mancipentur:ídeo odor nofter qui per fe bonus eft; uírtüte corü δὲ uitio q fufcipiüt fiue no fufcípíunt,in uítá tranfit ant mortem: ut qui crediderínt, falui fiant:quí uero non crediderínt, pereant. Nec hoc mírandum de apoftolo: cutn etíam de do mino legerímus: Ecce hic pofitus eft ín raínam,& in refurrectioné multorá ín Ifrael,& infiong 'tui contradicitur: folifcy radios tam munda loca excipiant cj tmmunda:& ficín floribus, quo, triodo ín ftercore luceátinectamen folís radij polluun£: δίς& Chrifti bonus odor q nunc mu» tari potefGnec fuam naturam amittere,credentibus uita efbincredulis mors, Mors autem nog ifta cómunis:qua cum beftijs morímur& iumentis fed ílla de qua fcriptum eft:Anima qua pes 'cauerít,ipía morietur.Ergo δὲ uíta arbítranda eft non hac qua fpiramus δὲ íncedimus,& hucil, Ίος difcarrímus:fed illa de qua Dauid loquitur; Credo uidere bona domini in terra uíuenti, "Deus enim uiuorum eft;€ non mortuorum:;& uíta noftra abícondíta eít cam Chrifto in deo, "Cumautem Chriftus αρραταοείευίτα noftra,tunc δὲ nos cum illo apparebímus ínelotía. Nec wobís(inquit)o Corinthij parum effe uideatur.fi nobis przdicantibus ucritatem,alij credát;alfj "non éredantalij uera morte moriantur: alij uiuant ea uíta qua: dicit: Ego fam πίτα. Nifi enim "hoslocuti effemus,necíncredulos mors, nec credentes uíta fequeret: quia difficile dignus pre» D co Chrifti ínuenírí poteft;qui ín annunciandis illis,non fuam,fed cius quarat gloriá quem pra . dicat.In eo aüt quod fe negat nó effe ficut multos,qui uenditent uerb dei;oftédit die Gplure mos:qui quatum putant effe píetatem,& turpis lucrí gratia omnía faciunt: quí deuorant do, mosuiduarum; feauté ex fynceritate quafi miflum a deo:& prafente eo qui fe miferit,omnia "$n Chrifto& pro Chrifto loqui: ut caufa przdicationis dei, tríumphus Chrifti, eíufay fit οἷο, Tia.Et notandum quod myfteríum trínítatís in huíus capituli fine monfltretur. Ex deo ením in fpírítu fancto,coratn deo patre,in Chrífto loquímur.Ad comprobandü autem quod de Troa depetrexerit Macedoníam,de apoftolorum actibus poná teftimonium. Cum autem pertranz fiffenc My(iam,defcéderunt Troadem,& uifio per noctem Paulo oftenfa cft. Vir Macedo qui am erat ftans δὲ deprecans eum ac dicens; Tranfiens ín Macedoníam adíuua nos. Quod cum audiffet,ftatím quafiuímus proficifci in Macedoníam.cettifacti,quod uocaffet nos deus euatv geigateeis. d- Quaftío Duodecima. ΕΝ "X w Vid fit quod ín epiftola fcribit ad Theffalonicenfes prima. Ipfe autem deus pacis fanctificet uos pet omnía: ut integer fpiritus uefter δὲ aníma δὲ corpus, finequerda ín aduentu domíni noftri lefu Chrifti feruetur,| Famofa quaftio, fed brcui fer 7770?» monetractanda Supra dixerat.fpirítum nolite extínguere: quod[ὶ fuerit íntelle/ etum ftarím fciemüs quis ifte fit fpiritus qui cam anima δὲ corpore ín díe aduentus dominicó feruandus eft.Q uís ením poflit eredere,quod inftar flamma qua extincta definit effe quod fuerat;extinguatur fpiritus fanctus,& fuftineat abolitioné fui, qui fuit quondá ín Ifrael,quatv :doper Efaíam δὲ Hieremiam δὲ fingulos prophetas dícere poterat; Flac dicit domings:& nunc in eclefia per Agabum loquíturFiac dicit fpirituffanctus.Diuifiones donorum funt;idem ue 'to Ípirítus:& díuifiones mínifteríorum fünt.idem autem domínus:& díuifiones operationum» dem uero deus,qui operatur omnía ín omnibus. Vnicuíq; autem datur manifeftatío fpiritus "add quod expedit. Alii per fpíritum datur fermo fapientiz;alij fermo fcientia:[ται eundem » fpititumalij fidesin codem fpirituialij operatio uíttutumalij gratía fanitatum ín uno pin SUR T Atom id p ud^. alij prophetia ἐ τῳ ν "tes Ts A oy 30Qtt NN M. IL e JUS η ρω 3 MMOL Lu wirt idu quim ΄' vil d d fto, 85 od i’ idum 2 desi si sin jun |^ HIERONYMVS HEDIBIAB,^^^$0 69 alij ptophetia;alij diferetio ἢ pirituum.Omnía autem hacoperatur unus atq idem fj piritus,di/ uidens fingulis prout uult.De hoc fpiritu nea fe aufercetur,rogabat Dauid,dicens:Spirirü fan, tum tutim ne auferas a me.Quí quando aufertur,non fubftantia fui.fed cí a quo aufertar ex» EA puto unum atcp idem fieuificare,Spiritum nolíte extinguere: δὲ quod ín aliodo; co fcribit, Spirítu feruentes.In quo enim feruor fpiritus multiplicata íniquítate,& charitatis fri: gorenon epelcit:in hoc fpiritus nequacg extinguitur.Deus igitur pacis fanctíficet uos per om» nia uel ín omníbus.fiue plenos atqs petfectos:hoc ením magis fonat ὑλοπελφο, Deus autem ap^ pellatur patíssquia per Chriftum ei reconcilíati famus:qui eft pax noftra:qui feci πίτα; unü quí δὲ in alio loco pax dei dicitur:füperans omne fenfum,qux cuftodit corda cogítationefq; fan ctorum.Qui auté fanctificatur fiue perfectus ín omnibus eftiín hoc& f pírítus& anima& cor pus ín die domíni conferuatur. Corpus.fi fingulorum membrorum utatur officijs:uerbi στα tía fi operetur manus,pes ambulet;oculus uídeat;audiat aurís, dentes cibos molantftomachus ΗΝ digerataut fi nulla membrorum parte truncatum eft. Et hoc quif poteft credere Apoftolum pro credentibus deprecari: ut in die iudicij integrum omníum corpus Chriftus inueniat:cim omnium corpora;aut morte diffoluta fintzaut fi(ut quídam uolunt) reperta fue» rint fpirantia,adhuc habeant debilitates fuas,& maxime martyrum,& eorum quí pro Chrifti nomine uel oculos effoffos,uel amputatas nares, uel abfciffas manus habeant?Ergo inteoruim corpus eft:de quo diximus in alía quaftione;ten&s caput,ex quo omne corpus connexum at: compactum,acipit augmentum ín xdifícationem corporis Chrifti. Floc corpus ecdefía εἰ Ἐξ quicigy huíus corporis tenuerit caput,& cxtera membra feruauerít, habebíc íütegrum corpuss quantü accipere poteft humana natura.Iuxta hunc modum&anímz: integritas conferuanda eft:qux dicere poteft:Benedicanima meadominum:qui fanat omnes infirmitates tuas:& de qua fcriptum eft:Mifit uerbum fuum,& fanauit eos.Spiritus quoq; ín nobis integer confetua, tur, quando non erramus ínfpiritalibus, fed uinimus in fpiritu, acquíefcimus fpiritu: δὲ ope» a camis mortíficamus fpiritu, afferímufcy omnes fructus eius, charitatem gaudium, pacem. & οσα mS d nobís Solomone dicente: Tu autem defctibe ea tripliciter ín cofilio 8 fcientia:ut refpondeas uerbü ueritatis, his qui proponüttibi. Triplex in corde noftro defcri ptio & regula fcripturarü eft.Prima,ut íntellieamus eas iuxta hiftoria. Secunda íuxta Tropolocia, Tertía iuxta intelligentia fpíritualé.In hiftoría,eorá quac farípta funt;ordo feruatur. In tropo^ logia;delittera ad maiora confurgímus:& quícquid ín priori populo carnaliter factá eftzinxrar moralem ínterpretamur locum:& ad anímz noftra emoluméta couertímus, In ἢ pirítuali θεωρία ad fublimíora cráfimus: terrena. dimittimus:de futurorü beatitudine& cceleftibus difputam?z. ut prafentis uitz meditatio;umbra futurz beatitudinis fit. Quos Chriftus tales ínuenerit:ut& corpore δὲ aníma δὲ fpiritu íntegri conferuent:& perfectam habeát triplicis ín fe fcientiz uerita tem:hos(4 pace fanctificabit,& faciet effe pfe&tos.Multi fimpliciter hunclocü de refarrectio.ne íntelliett:ut δὲ fpás& anima δὲ corpus in adétu ἀῑί integra coferuent. Alij ex hocloco triplir, cem ín homíneuolunt affirmare fubftantia. Spiritus,quo fentímusranima qua uiuitnus:corpo: rís, quo incedímus Sunt quí exaníma tmn& corpore fubfiftere hominé differentes:fpiritum im €o tertium non fübftantiam uelint intelligi:fed efficientíá, per quá& mens ín nobis, δὲ fenfus... & cogitatio& animus appellantur;& utíqy nó funt tot fubftantiz,quot nomína. Các illudeis.. 5--— ᾿ Ld e. L, ΄ oppofitü fuerit:Benedicite[piis& animse iuftorü diio: fcripturá non recipiunt: dicentes eam ín Flebraico nó haberi.INos auté ín prafenti loco(ut fupra diximus fpirít qui cii anima& corpo. rcínteger conferuarurinon fübftantíam fpüffanctiquz non poteft interire:fed oratías eius do». riationefcg gceipimus:qua noftra ucl uirtute uel uítío,& accendütur δὲ extinguütur ín nobis... cim PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA,. REUS ο η Vo luftrauít íngenio.) Nonnullí codíces habebant.illuftrauít, Vtragsle&tío probe habet. E ae,;Luftrauít, quod illius fcrípta per omnes Gallízpartes uolitarét& uagaretur. llluftrauít,qd" Minobilitarit:fed mihíluftrauit magis arrídet./ Quuíppiam muffitare.) Mutfitare, eft ρααϊα. 369 M actaciteloquí,quod à mutíre uocant;a μυ δέ uerbo«Je,|-Ισεεζοποςάδ eis.)Pauciflímis [AU contigit quod díuo Hieronymo, ut hac tría fimul coíungeret:lítteras,quas uocát fzeculares, £loquetíà ὃς fcientia fcrípturze díuínz,[Νου in doctis.) Retulit uerba Paulí e εὐρὺ T Corínthíos P ον οὐ MP 3. fiola IN EPISTO.IGNOTA VVLTV SCHOLIA. C. Ποία capite fccundo,|. Vt abyffas ueteris.) Verba pfalmí quadragefimi prími trahítad Allegoriam.n, dicat obíter ín quo fita fit T heologíca cognítio,no in curíofis δέ ambitíofis quaftíonibus ucl rixís potíüs ^ fedín utríufq ínftrumenti(cíentía,in qu míre ualuít Hieronymus. Porro cataracte dicuntur ptarupta, . perque flumen dctjcitur potíus ὅ defluit. V erítas domíní.) Ex pfalmo trígefimoquinto.Et uide,utmi tctría loca contexuit, Quibus mandatum eft.) Hoclegis'pfalmo feptuagelimofeptímo: Meum mu; nuüfculum condíat.) Quidam codices habent holufculum pro munufculum,quídam pectus:fed holufcuj lum,magís probo:quandoquíde Hieronymus palam alludit ad híftoría qua eft Regü líbro quarto cap ' quarto,de Elífeo,quí puetü emiífit,ut colligeret herbas agreftes,àe coqueret pulmentum filijs ptopheta, «um.Quí cum ínueniffet quafi uitem fylueftrem,colleciafcg ex ea colocynthídas coxíffet& appofuíffer, exclamauerunt: Mors ín illasunde& híc mortuas aquas dixit. Οσον Elífeus íniecta farina fuftulit ama, ritudíinem, Quíaomnefacrificium quod.)[d ínculcat lex Mofaíca,ne quod facrificium offeratur abf. fale, ut Leuítici fecüdo. Quicquid obtuletís facrifícij, fale condies,nec auferes fal foederís deí tui de(χε! ficio tuo.In omni oblatione offeres fal. Quem uidit lefus.) Luc capíte decímo,quod mire torfit ad fuz iperbam celoquentíam, ex allufione uocutm,fulgor ἃ fuleut, Decorem nec faciem.) Ad eum modum mire depinxit Chríftum Efaías capite quínquagefimotertio; po d o EX PRIMA Q.V AESTIONE.: -£t Apoftolus ραΠίιίαπν fn omnes.) Omnes quos uíderím codíces habebant paffiuam. Verum ego uel . ominibusrefragantíbus non dubitem legere paffím. Quidam habebant paffíuam, δέ omnem ín oriries, Locus eftapud Paulá ín epiftola ad Galatas cap.fexto. Sed camelus.) Et híc catnelus pro anímáfeacce , pitnon pro rudente,quéadmodá interpretantur quidam. Quand Chrí(tus cá díuite appellat, nonfim, - pliciter appellat díuítem qui poffídet opes,fed qui eas ut ret magni momenti míratur δὲ amat, Alíoqui Ἢ nec prínceps bonus,nec bonus epifcopus,nec bonus fudex erit quí míratur díuitias,tantum abeftutbo, . nuschriftianus. EX SECVNDA QVAESTIONE.-ς UAE Hiceft fanguis.) Chriftus allufitad uerba qbus iuxta cerimonías IMofaícas utebat facerdos afperges uictímz fanguine.. V ínez Sorec.) Sícipfe Ínterpretat,bona uítis,ucloptíma uinea,feu electa uitísaut uíncaelectíonís,—.EX TERTIA Q.VAESTIONE: ^ Quodiínraris fertur eaange.) In his quidem exemplatíbus quz míhi uidere contigit habebatur quíde, fed extremo loco,uelut adíe&ícium, ἴω ením díftínguendum.) Híc perpende lector quantüutri habeat ad íntelligendos authores momenti recta díftínctio.Eft ením ceu comentaríolum fermo fcíte fcriptusac diligenter díftintus,— Verbi ambiguitate deceptum.) Si díuus Hieronymus legíffet euangelía fcdm Matthaeum Hebraíce fcriptam:hic erat locus illud cítandi,cum δίς Hebraícam uocem ancípítemfuifle, Quand in catalogo(criptorá ílluftrium índícata fe uifum in bibliotheca Cafaríenfi, fed qm huíus efti, moníü nufcj adducit,aut fenfiffe uídet de euagelío Nazaranorü,qd qdà Matthzo tríbuebant, autaliud ppíain caufa fuit. Sed utad réredea, apudlatinos fero fit qd' poft tepus δε, fero qd' tarde, ἃ ferá diei ᾿ dicit uefpa/ficati mane prima αἰεί pars.Nam Hebraiis uefpe dicit 2^y:pro quo Graecus habet$45qd fu : E tarde ucl fero,hoc eft poft τέρας, uel poft longü tepus, ut apudlatínosfero. Tacobí&lofeph.) In Gracis codícíbus habetur Ἰωσῷ δὲ Ἰωσῆ ἐπ nomínádi cafu. Vnde uctufti latínorá codices lofetís habet, - on Iofeph, Aut certe Iofe legendum eft;non Iofeph.-** ἐπε Ι A EX OCTAVA QVAESTIONE.:. Hi Anagogen.) ἀναγωγῆρ,ίά eft fabductíonem, cum fenfus ad altiora fuftollítur, quo uerbo diíuus Hieronymus generalíterfoletutí,.In euangelio quod Hebraicis.) Sentít de euangelio INazaranotü, quod ínter apocryphàlegitur,íd cítat& alijs alíquot locís, o Ἢ ΜΉ:, ᾿ς EX ΝΟΝΑ QVAESTIONE; fet 22 d fied excede) si enim habent Grzca. πρὸς τὸ συμφέρομ, id eft ad íd quod confert. Quod is apoftolis magis.) t hunclocum citat íuxta graecanícam uerítatem. Sic ením habet Pauluscapt^ τε decímoquarto prímaad Corínthios epiftola tvx agis τῷ θεῷ μου πάντωμ ὑμΏμ μᾶλλου γλώσαισ λαλῶ, ' íd eft gratíasago deo meo,quod omníbus uobís magis línguís loquor: Vt fenfus fit, Paulum nonídeo ΑΗ línguarum donum quod ipfe parum eo pracellat, fed quod utilius iudicet"prophetia do^. rem. d E PELA orm rans dp d Vetuftí odis hibet al iis línguís, contenfientes cm €; ibus eit ετέραις γλῶσσαΙς, ontanus.) ls αἱ[τί naa - quem Chríftus promififfet dífcípulis, di Hsdectscte pinum ficis" EX DECIMA Q VAESTIONE.: ει ες Bafilidis.) Auguftinus nibil de Bafilíde memínít,quod ad hunclocum pertíneat. Is negauit mundum , deo conditum, fed a fexcentefimo fexagefimoquínto codlo. Chríftum ítem crucifixum negauit, fed eiusloco Sínonem Cyrenzum.| Manichai.) Is WU peccati non referebat ad líberum arbítríum, P i fed ad comíxtíonem boní& malí,quorum ílle duo facíebat ρηϊείρία,^ Flíberas παπίας.) δ οί} nugas Flifpanícas,ld díuus Hieronymus libenter ufurpat,haud dubíelectum apud Poetam quempíam, Híbe ría pars Hifpania eft;hi laborabant ínfamía malefícíorum,& apud illos Geryon fuít triformis,& Tagus. fluuíus auro fluens... Aegyptíag portenta.) Αεσγρεῆ mortaliti omniá fuperftitiofiffimi, tauríi colunt; fimíam caudatà,canem,arietem à fimilia portenta loco numínü habent,& fabulas portetuofas, ut apué. Platone de daemone T'euth.— ἘΧ VNDECIMA Q VAESTIONE. PE .,Quifemper nos triumphat.) τῷ πάντοτε τειαμβεύοντι ἡμᾶς, δίς em ufürpat hoc uerbí Paulus,ín eum fen fum,que mox índicabit diuus Flieronymus,fieníficans Paul&hacwoce noue ufum,: Sicut[plurimiaduh, ty an v | HIERONYMVS ALGASIAE.$9.^o A'terantes;) Exeplaría uetüfta habebát,uenádantes,& paulo poft uenditátes, Grace habet«cio Ziortá, id . Εἰ cauponátes, quo uerbo ufus eft Ennius apud Cicerone. Quod omnit ucftrálínguís.) Cur io poti? omnibus uobís,ut genítíuus referatur ad magís,non ad línguís:níi magis referas ad ceteros apoftolos fubauditos, Quuzferuntur Petrí.) Videturaddubítare num Petri fíntquz nomíne Petri ferütur, Nam alio ínloco negat alteram effe Petrí ob ftilum díuerfum,| Cumaute pertranfiffent ín Myfiam.) Myfi in Afia fant;uicini Phrygibus,S Troíani Phrygesappellantur apud Maronem.| Characteie difcrepant.) Characterem uocat figuram ἀῑδίου(ς, At mihi uidentur noà folum flilo, fed etíam fenfu& fpíritu non níhil dífcrepare.Nam príor illa multo magis Petrü fpirat.« Anthypophoran.)t6vzogopap;ab ἀντὶ quod I. eft contra, ὑπὸ fub, φορὰ latío: cum contra íd quod díGum eft tacíte aliquíd ínferímus.. Hocenim m,"tiagis fonatoAorsAsie.) Nam ὅλος τέλος͵ inde Ὀλοτελίὲς cuínulla pars deeft fui,ficut rorzds. Nos legím?^yut iy, integer fpírítus uefter ὃς aníma& corpus fine querela feruetur ín aduentu domíni, At Híeronymusle) tits gítperfectos fiue plenos:ut referaturad uos pronomen prxcedens non ad fpirítum. Quand ín Gracís LN np RR additur díctío, καὶ δλόκλκρομ ὑμῶμ τὸ πνεῦμα, eft& integer fpiritus uefter conieruet,& catera; Quand mihi uidetur ea fupereffe, quandoquidem cum ifta fubijcit;ut animat fpiritus,& corpus, ex^ ponit quid ante díxíffet, perfectos ín omnibus,nempe in hífce tríbus partibus,quibus bomo conftat; Yt» x: Juxta híftoríam.) Ἱσορία Grace narratio eft, τροπολογία cum de moribus loquimur, Nam τούτου ΤΟ.“ : Γες,λόγος fermo. θεωρία fpeculatío fiue contemplatio. Noftrí theologi Theoríam ín duas fecant pattes; , ín Allegoriam qua pertínet ad caput ecclefia Chriftum, ὃς(ας corpus ecclefiam fidelium: Et in Ana» Sogen, quz pertinet ad ecclefíam milítantem; Hiftoríam quocg ín duas fecant partes, fed rídícule,ín etantfnatícum fenfum δὲ lítteralem,cum ínter hzc nihil ínterfitnifi quod grammatícus Graccum eft:lítte up ralis atínum.Poterant appellare rectíus híftorícum& grammatícum.- tg dE δ ANTIDOTVS.. Ínprímaquaftione dícít pracipi chriftianis,ut inimicos etíá pafcant& potu fub; leuent.Et ínímícum exponítbífaríam,uel eumqui fit alienus a noftra religione, uel eum qui fit impíae tiic, Et quomodo nunc pium habetur, Turcas&alíos níhiletíam de nobís male merítos armís ορρτί οτε, ρο γε, οςςἰάετος At quí ad hzc pontifices condonationibus admifforum ínuitant,& corlui proz tníttunt cadentibus, Sed Híeronymus Pauli doctrínam fecutus;ad ílla tempora refpexít,nonad hacín quibus omnía fere díuerfa funt.Olím trucidabantur chriftíani,nunc trucidant, Olim deijciebantur οί” feffione,nuncalíos derjcíunt, λεν MERE Vie ον ΤΝ EADEM, Dicítomnes díuitiasab iniquitate proficifci, neccitra alterius íniuríam cas pararí,ac : featentíam illam utuetíffímam probat: Díues aut íníquus,aut íníqui haeres; Sed aut díuitem appellat caí τὴ' cordi funt díuítía,aut de plariftg eft accipiendum, non de omnibus, ut omneis, ὑπερβολικῶς dixerít pro : purius utínam ín mínus multís locum haberet hac fententía. Sí quidem fí quis ad uíuum exigat; aud cio an uel unüm mortalíum fit reperturus qui cítra omnem fraudem fibi ararítdíuitías,—..: IN VNDE CIMA, Longealium tríumphum chriftíanorum facit ij nunc uulgo querunt, Vídimus enim triumphos aliquot Iulij fecundi;multum ab hac forma difcrepantes, ac fignificat apoftolícos uítos fanguine uincere oportere,non armis, chriftianam religionem optime defendi fanguine,. τὰς ARGVMENTYM EPISTOLAE SEQ VENTIS.. Algafia& Hebidía abextremis Galliarum finibus in Bethlehem ufcy miferant iuuenem Αροάσπ". Hieronymi uífendi cupídum,ac per hunc quaftionesalíquot proponunt explícandas. Vnde apparetadi tnirabilem diui Hieronymi fuíffe famam,ad quem ὃς díuus Auguftinus mifit fuum Orofium, να "|^ HIERONYMVS ALGASIAE. πεν ΚΡ Πὰς meus Apodemius qui interpretatione nominis fuilonga ad nos ueníés nauiz ο ησαείοις fienauit:& de Oceanilittore arg; ultimis Galliará finibus Roma praterita Is m Biquafiuit Bethlehem:utínueniret inea τα εἴτε pan&,& faturatus eructaret ín drio;ac ASH dicere:Eructauit cor meum uerbum bonutn.dico ego opera mea regi: detulit raihi ín parua fchedula maxímas quaftiones:quasa te datas;mihiqy tradendas díceret. Ad quar le/ Cionem íntellexi ftudium regina: Saba iri te effe completum:quz de finibus terrx uenit audire fapientíam Solomonis.Non quidem ego Solomon:quíi&antcfe;& poft fe; cunctis hominibus prefertur fapientía:fed τα regina appellanda es Saba:in cüitis mortali corpore non regnat pec *àtum:& πα αὐ domínü tota mente conuerfa;audies ab eo: Conuertereconuertere Sunamiítís Erenim Saba in lingua noftra conuerfion£fonat. Simul; animaducrti, qd' quaftianculz té "deeuágelio tantá& de Apfo ppofita;indicátte aeteré fcriptura aut nó fatis legete,aut no fatis intelligereiquatantís obfcuritatibus δὲ füturorum typis obuoluta eft:ut omnis interpretatione i πο. NE E AL qi S S duce. νά HIERONYMVS ALGASIAE, C egeat: X porta orientalis, de qua uerum lumen exotítur: X per quam pontifex ingreditur δὲ egredítur.femper daufa fit:& foli Chrifto pateat, qui habet dauem Dauid: quí aperit& nemo . daudit:daudit& nemo aperít:ut íllo referante;introeas cubiculum eíus,& dicas:Introduxit me rex ín cubiculum faum.Praterea fatis miratus fum,cur putiffimo fonte uícíno, noftri tam pro^ cul ríuuli fluenta quaffierís:& omiffis aquís Siloe, qua: uadunt cum filentio, defyderares aquas Sihor:qux turbidis ficuli huius uitijs fordidan£.Fabes iftc fanctum uirum Aletíurri prelby, terum, qui uiua(ut aiunt) noce δὲ prudenti difertoq; fermone, poffit foluere qua requiris:nifi forte peregrínas merces defyderas:& pre uaríctate guftus, noftrorum quoq; condimentorum . teallíamenta delectant. Alijs dulcia placent:nónullos fubamara delectant:horum ftomachum - acida renouant,illorum falfa fuftentant. Vídi ego naufeam& capitísuertiginem,antidoto qua; . appellatur πικρὰ fepe fanarí;& iuxta Hippocratem:contraríorum contraría efle remedia, Itag; noftram amarítudinem,illius ne&tareo melle curato: mítte ín Maralignum crudis: fenilemqs pituitam, iuuenili aufterítate compefce: ut poffis ἵστα cantare: Q dulcia gutturi meo dloquía tuafuper mel οτί meo. Quattio Príma. s [ Vrlohannes difcipulos fuos mittit ad diim, ut ínterrogent eum: Tu es qui uenturus esanalium expectamus:cum príus ipfe de eodem díxerit:Ecce agnus deí;ecequi toL. litpeccata mundi?— De hac quzftíone ín commentarijs Matthzi pleníus diximus, Vndeapparet qux hac ínterrogas.ipfa te uolumina non habere. Tamen ftríngendum eft breuiter,ne omnino tacuiffe uideamur. Iohannes míttebat difcipulos fuos in uinculis conftitutus;. ut fibi quarens.illis difceret:& capite truncandus, illum docereteffe fectandum: quem interro catione fua, magiftrum omnium fatebatur. Neq; ením poterat íenorare, quem ignorantibus antemonftrauerat:& dequo díxerat Quí habet fponfam,fponfus eft.Et,cuíus nó fum dignus calciamenta portare.Etjllum oportet crefcete: meautem minui. Deum patrem intonantem . audierat:Hic eft filius meus dilectus,in quo tmihí complacui.Quod autem dicit Tu es qui uen turuses, an alium expectamus: hunc quocp fenfum habere poteft: Scio quod ipfe fis, quitoL lere ueniftí peccata mundí:fed quía ad ínferos defcenfurus fum,etíam hoc interrogo: utrum& illucipfed VR impíum fit, hoc de dei filio credere, alium ορ miffurus fis? Hocautem fcire defydero: ut quí te ín terrís hominibus nuncíaui, etíam inferis nunciem, fi forte uenturus -1ε5. Tuenimes, quíuenifti dimittere captiuitatem:& foluere eos, qui ín uínculís tenebantur. Cuius fcifcitatíonem domínus íntelligens, operibus macis cg fermone refpondet:& Iohanni | precipit nuncíari.uidere MEHR daudos ,leprofos mundart, fardos audite, mortuos urgere,&(quod hís maius eft)pauperes euangelízari. Pauperes autem ucl humilitate ucl diui tíjs:ut nulla inter paupeté diuítemoy diftantía(ic falutis:fed omnes uocen£ xqualiter. Quodgg infert: Beatus qui non fuerit fcandalizatus ín me: non Iohannem, fed difcipulos eíus pctcutitz qui príus acceflerant ad eum dicentes: Quare nos δὲ pharifzi icíanamus frequenter: difcipuli autem tui non ieíunantzEt ad Iohannem: Magifter cuí tu prabuiftí teftimonium iuxtaTorda nemxecce dífcipuli eius baptizant;& plures ueniunt ad eum. Quo dícto, liuoret fignificant de fignorum magnítudine,ex inuidize mordacítate uenientem: cur baptizatus a Iohanue;pfe au? deatbaptízare:& multo amplíor ad eum turba concurrat. cf prius uenerat ad Iohannem Etne forfitan plzbs nefciens, hoc dicto Iohannem fueillazi atbítraretur. ín illius laudes perorat:& ccepit de Iohanne ad turbas dicere circumflantes: Q uid εχί ín defertum uidere τ Δπαπάϊ» nem uento agitatam?Sed quid exiftis ín folitudinen uidere?hominem mollibus ueftitumt& reliqua. Cuius dicti hic fenfus eft: Nunquid ad hocexiftis in eremum: ut uíderetis hominem: inftat arundinís uentorum flatu.ín partes uarías índínarí:ut quem ante laudauerat, de eo nune dubitet:& de quo príus díxerat; Ecce agnus deí,nunc ínterroget: utrum ipfe an aliusfit, qui uc uenetít, uel uenturus fit?Et quía omnís ρτα αίοατίο fal(a fecta£ lucra,& eloríá quaerit humanás ut p gloria nafcant cópendía, afferit eum camelorü ueftítá pilis,nulli poffe Mi fuccam^ bere:& qui locuftis uefci ac melle fylueftri;opes neq; alías terrenas delítías quzrere:rigidag; δὲ auftera uíta,aulas uitare palatíiquas quarüt quí purpura δὲ byffo& ferico δὲ mollib?uc(ianta ! 3 1 ) D HIBRONYMV$S ALGASIAE::$0."i Δ. Didtqyéamnon folum prophetam,qui foleat uentura przdicere, fed plus éffe c prophecám: - quía quem illi uenturam efle dixerant, hic ueniffe monftrat, dícens: Ecce agnus dei, qui tolli : peeata mundi: prafertím cui ad faftigium prophetale Daptiftz accefferít priuilegium: at qui . dixeraEgoa.te debeo baptízatiipfe eum baptizauerisnon prafumptíone maioris, fed obe: . dientíadilcipuli;ac more ferui.Cunq; inter natos mulíerá, nullum afferat Iohanne furrexiffe .:tmaíorem: fe quí de uirgine procreatus eft maiorem effecommemorat: fiue omnem angelum : án ccdlis qui minimus eft,in terrís cunctos hominesanteire, Nos ením in an: ; non angeli ín nos: ficat quídam ftertentes fopore orauiffimo fomniíant. INcc fufficit hoc ín Iogelos proficimus;& [e] hanníslaudibusjnifi ipfe prxdicans baptifmum poenitentíz, príus dixifTe referatur: Peníten.: tíamagiteiappropinquauit enim regnum celorum. Vnde a diebus przdicationiseius,regnum .€elorum uím patítur:ut quí bomo natus eftGanoelus effe defyderet: δὲ terrenü animal, coclefte quxrat habitaculum. Lex ením δὲ prophetz, ufq; ad Iohannem prophetauerunt: non quod lohannes prophetarum fit finis& leoís: fed ille qui Iohannis teftímonio przdicatus eft.Io^ hannes autem fecundum myfteríum quod in Malachia fcriptum eft: ipfe eft Elías quíuentu» Ὁ tus eft:non quod eadem anima(ut haretici fufpícantur)& ín Elia& ín Iohanne fuerít:fed quod .gandem habuerit fanctífpiritus eratíam.ZLona cínctus.ut Elias:uiuens ín eremo,ut Elías: per^. fecutíonem paflus ab Herodiade;ut ille fuftinuit ab Iezabelut quomodo Elías fecundi prc foraduentus efbita lohannes uenturum ín carne domínum faluatorem: non folum ín eremo, fed etíam in matris utero falutarit:& exultatione corporis nunciatit. Quaftio Secunda.-; Η ἢ δε[πα fumigans non extínguet.- Ad caiusexpofitíonem ἰοεί, totum quod 7. thus de Efaía propheta affumit teftimonium, ponendum eft: δὲ ipfius uerba Efaize; ες ἄς iuxta Septuagínta interpretesipfumcas Hebraicam: cui Theodotío, Aquila;Sym' :machufg confentíiunt. Sic ergo de quatuor euangeliftís; folus Matthaus pofuit: Iefusautem fciens., feceflit nde: δὲ fecuti funt eum multi& curauit eos omnes:& ρεατερίς eís,ne manifefttz *um facerent impleretur quod díctum eft per Efaíam prophetam dicentem:Ecce puer meus -quem eleoí:dilectus meus;in quo benecomplacuit anímz mex. Ponam fpiritum meum(προς eum:& iudicium centibus nuncíabít.Non contendet neq; damabit, neq; audiet quifcg in pla^ teis uocem eius, Arundínem quaffatam non confringet:& linum fumígans non extínguet: do/ - peceiiciat ad uictoríam iudicium: δὲ in nomine eius centes fperabunt. Pro quo in Efaía iuxta Septuaginta ínterpretes fic fcríptum eft: Iacob puer meus, fafcipíam eum. Ifrael electus meus, fufcepit eum anima mea. Dedi fpiritum meum fuper eum; iudicium gentibus proferet; INon damabit;negy dítmittet, nec audietur foris uox eius.Arundiné cófractam non cóteret:& linum famieans non extínguet:fed in ueritate proferet íudicium.Splendebit δὲ non quaffabitur, do^ necponat fuper terram iudicium: δὲ ín nomíne eius gentes fperabunt. INos autem ex Febrzo Átauertimus: Ecce puer meus fufcipiameum, electus meus complacuit fibi ín illo aníma meae Dedifpiritum meum fuper eum,iudicium gentibus proferet.NNon damabit neq; accipiet perfo -mnam,necp audietur forís uox eíus,.Calamum quaffatum non conteret: δὲ línum fumigans nom extinouet. Inuetítate educet iudicium. INon eríttríftís περ turbulentus: donec ponat ín terra Audicium:& legem eius infula expectabunt.Ex quo apparet Matthzutn euangeliftam non ue: είς ínterpretationis authoritate conftrictum, dímififle Flebraicam uerítatem: fed quafi He^ brzum ex Hebrais:& inlege domini doctífTimum ea gentibus protuliffe,qua ín Hebrzo leger at.Si enim Gc accipiendum eft, ut Septuaginta interpretes xdíderunt: Iacob puer meus fufci .piameum; Ifrael electus meus: fufcepit eum anima mea: quomodo ín Iefu intelligimus effe - cotopletum, quod de Iacob& de Ifrael fcriptum eft? Quod beatum Matthzum non foluca An hocteftimonío.fed ctíam ín alío loco feciffe legímus: Ex Aegypto uocaui filium meurm:pro - quo Septuaginta tranftulerunt:Ex Aegypto uocauit filios fuossquod utiq; nifi fequamur HHe-braicam ueritatem, ad dominum faluatorem non pertinere manifeftum eft, Sequítur enims' Ipfi autem , Vid fignificet quod in Matthao fcriptum eft: Arundiner quaffatam ΜΗ: at» SU ud HIERONYMVS ALGASIAE. C Jpfi autem immolabant Baalím, Quod autem de affumpto teftimonio in euangelomiínus;—} eft: fplendebit& non quaffabitur, donec ponat fuper terram iudicium: uidetur mihi accidiffe primi fariptoris errore: quí legens fuperiorem fententiam in uerbo íudicij effe finitam» putauit inferioris fententia ultimum uerbum effe iudicium:& pauca uerba qua ín medio;hoc eftínta iudicium δὲ íudicium fuerant, prxtermífit. Rurfumq; quod apud Flebraos legitur: Et ín lege eius fperabunt inful:: Matthaeus fenfum potius(p uerba iners;pro lege& infülis πο, men pofuit& gentes. Et hoc non folum ín pra fentí loco, fedui ícungs de ueteri inflrumento euangeliftz:& apoftolí eftimonia protulerunt, diligentius obféruandum eft: non eos uerba fecutos efTe fed fenfum: δὲ ubi Septuaginta ab Hebraico difcrepant; hebrautm fenfu füisex, preffitfe fermonibus.Puer igitur dei omnipotentis iuxta dífpenfationem carnis affampta;qua| ad nos mittitur, faluator eftappellatus. Ad quem δὲ in alio loco dícit pater: Magnum tibi eft ᾖ uocarí puerum meum,ut cógreges tribus Jacob.Fac eft uínea Sorec, qua ínterpretatur,eledta,] Hic eft filius amantiffimus.in quo fibi complacuit aníma deí: non quod deus anímam habeat, (τά quod inaníma,omnis dei monftretur affectus. Et non mírum,fi ín deo anima nominetur: eum uniuerfa humani corporis membra, fecundum leges Tropologiz,& diuerfas intellipen tías habere dicatur.Pofuit quoq; fpiritum fuum fuper eum:fpirítum fapientia δὲ intelligenti, | fpiritum confilij& fortitudinis fpiritum fcientíz δὲ ρίεϊαείς, δὲ tímoris domini: quí in fpedeco, ' Inmba defcendit fuper eum: dequo δὲ lohannes baptíftaa deo patre audiffe fe narrat: Supet quem uíderis fpitítumfanctum defcendenté δὲ manentem fuper eum,ipfe cftEt iudicium oen. tibusnunciabit:de quo δὲ ín pfalmis legimus: Deus iudícium tuum regi da: δὲ íuftíciam tuam ilio regís. s& ipfe loquitur ín euangelio: INon ením pater iudicat quencg., fed omneíudicium dedit filio.INon contendet: ficut agnus ductus eftad uictímam:non contendet ín fubuerfioneaudientium.Neq, damabit:íuxta illud quod Paulus apoftolus fcribit: Omnis damor,& ἑκα δὲ amarítudo auferatur a uobís.INon damabit:quía ifrae| non fecit íudícium,fed damorem. Neq audietquifcg ín plateis, fiue foris uocem eius. Omnis ením eloria βία rcoís abíntus: δὲ arcta& anguíta uía eft, qux ducitad uítam. Vnde ín plateís uox íllíus non auditur:inquibus.: confidenter acit fapientía.[atam fpaciofamqy uíam non eedem;fed arguens atq; condeme nans. Vnde& hís qui foris erant:non fua uoce;fed per parabolas loquebat. Arundiné(inquit) quaffatam non confríngct:fiue(ut Septuagínta tranftulerunt)calamum fractum non conteret, Calamus fractusqui fuit antea uocalís,& inlaudes domini concinebat, appellandus eft{δεῖς 4 quoníarm ἱπηροσίε(η angularélapidem, δὲ cecidít fuper eum, fractufay ín illo eft:propterea citur deeo:Inarepa domine beftías calami:& in Iefu uolumine torrens appellatur cannz, id eft.calamixqui aquas habet turbídas,quas elegit Ifrael: puriffíma cotemnens fluenta Iordanis: Reuerfufqy mente ín Aegyptum,& defyderans ccenofam ac paluftrem reeíonem, peponefag & cepe, δὲ allia,& cucumeres, ollafg; Aegyptíarum carnium, rectífTime per Efaiam appellatut .. calamus fractus: cui quí inniti uoluerit, pertundetur manus cíus. Quí ením poftaduentum |- domínifaluatorís euangelic interpretationis fpiritum derelínquens.ín Iadaicz littere morte requiefcit,iftius cuncta opera uulnerantur. Linum quoq; fumíeans non extínguet: populum de gentibus conoregatum, quí extincto legis naturalis ardore, fumí amaríffimi, δὲ qui noxius oculíseft, tenebrofzq, calícinis innoluebatur erroribus Quem non folurn non reftinxít& e deeitincínerem:fed econtrarío de parua fcintilla,& ρεπς moríente, maxima fufcitauit ince diazita ut totus orbís arderet igne domini faluatoris,quem uenit míttere fuper terram:&t in ori nibus ardere defyderat.Secundum Tropologíam quid nobis uídere£ de hocloco.in commete tatiolis Matthaii breuiter annotauímus. Ifteautem quí arundinem quaffatam nen confregit, & linum fumigans non extínxit:iudícium quoq perduxít ad uictoríam,cuíus iudicia uerafünts | iuftificata ín femetipfis: ut iuftificetur ín fermonibus fuís, δὲ uincat cum iudicatur: δὲ tamditt ἢ lumen przdicatíonis eíus ín mundo refplendeat;nulliufc; conterat δὲ uíncat ínfidijs,donecpo .. matin terra(udíciti:& impleat illud quod fcriptü eft: Fiatuoluntas tua ficut ἐπ ccelo& ín terra Et ín nomine cíus gentes fperabunt: fiue in lege cíus fperabunt infula, Quó ern infula: pon Ms tin tij | iis | Ue Mis, o Jt n ra "yi nu jx A HIERONYMVS ALGASIAE. So."7L flatu uentorum, δὲ crebris tempeftatibus feriuntur quidem: fed non fübuertuntur, in exeziplum euangelícz domus: qux fupra petram robufta mole fundata eft: ita& ecdefíae quac fc^ piu g q qua ipe rant ínlege δὲ ín nomine domini faluatoris, loquuntur per Efaíam: Ego cíuitas firma, ciuitas qux non oppuenatur.,! Quei Tertia. UR (^w Vemíenfam habeat, quod ín euangelifta Matthao fcríptum eft: Sí quis uult uenire J poft me, abneget femetípfum. Qua: eft(αἱ abnegatío aut quomiodo quí fcquitur " faluatorem, feipfum abnecat?^ Dequo in tertío comentaríorum eiufdem Matthaci TU... libro.ita breuiter locutusfum:Qui deponit ueterem hominem cum operibus fuis, negat feipfum dícens: Víuo auté íam non ego:uíuit uero ín me Chriftus: tollítg; crucem fuam, δὲ mundo crucifigitur.Cuí autem mundus crucifixus εἴς, fequitur dominum crucifixum. Qui bus nuncaddere poffumus: poftcg oftendit difcipulis quod oporteret eum íre Hierufalem,& multa patia facerdotibus δὲ fcribis,& príncipibus facerdotum& ocidi;affumens eum Pettus, ccepit increpare δ dícerc:Abfit a te domine;non erit tibi hoc.Quií conuerfus dicit Petro: Vade poft me farana,fcandalum es mihi: quía non fapis qu dei funt, fed quz hominum.Humano quippe tímore pettetrítus,paffionem domíni formidabat. Et quomodo audiens,multa pati& ocdi.timebatifícaudiens,& tertía die refurget gaudere debuerat:& trifticíam paffionis,refurrectionis eloría mítigare, Vnde illo pro timore correpto.loquebatur ad omnes dífcipulos: fie contocauit tutbam cum difcipulis fuis,ut Marcus pofuit:aut(iuxta Lucam)dicebat ad cunctos: Siquis uult poft me uenire,abnecet femetipfum: δὲ tollat crucem fuam,& fe uatur me. Cuius exhortatíonis híc fenfus cft:Non eft delicata in deum δὲ fecura confeffio.Qui ín me credit, de^ bet fuum fanguinem fundere.Qui ením perdiderit animam fuam in prafenti.lucrifaciet eam ir futuro.Quotidie credens ín Chriftum,tollit crucé fuam:& negat feipfum. Q ui impudicas fuit. uerfus ad caftitatem temperantia luxuríam negat.Qui formidolofus δὲ timidus;affumpto τον bore fortítudinis.priorem fe effe nefcit. Iniquus fi fequatur iuftícam, negat iniquitate. Stultus. fi Chriftum confiteatur dei uirtutem& dei(apíentíam,negat ftultícíam.Quod fcdientes:non fo^ lum perfecatíonís tempore;& neceffitate martyrij fed in omni couerfatione;opere, cogitatione, fermone negemus nofmetipfos quod ante fumus: δὲ confiteamur eos qui ín Chrifto renati(u mus, Idcirco ením dominus crucifixus eftiut δὲ nos quí credimus ín eum, δὲ peccato mortui[α» mus, crucifícamur cum ipfo: dicamufqy quod apoftolus Paulus docuít: Cum Chrifto cruci fixus(am.Et,míhí autem abfit eloríari;nifi ín cruce domini noftri Iefu Chrifti: per quem mihi mundus crucifixus eft;& ego mundo.Qui cum Chrifto crucifixus eft;fpoliet príncipatus δὲ ρο/ teftates,& tríumphet eas ín ligno. Vnde δὲ ineuangelio fecandum Matthaeum, ín typum eor quí ín domíno credituri erant,& fe cum illo crucifixuri, Simon Cyrenxus portat crucem cíus: quam.íuxta alíos euangelíftas)príor ipfe portauit.^ Quzftío Quarta. ἑν Vid uult fignificare, quod ín eodem Matthixo fcriptum eft: Va pregnantibus& nu^ tríentib? ín illis diebus:Et, orate ne fiat fuga ueftra hyemeuel fabbato. Quod ex fi petíoribus pendere manifeftü eft. Cum em ΗΝ Chrifti cunctis gentibus fuerit prxdicatü,& uenerit cófümmatío:uideríntq; abomínationé defolatioís, quae dicta efta Danicle ppheta.ftanté in loco fancto: Tunc pracipi£ his quí ín πάσα funt;ut fugiant ad montes: δ quíin tecto;ne defcendanttollere aliquid de domo fua:& qui ín agro, ne reuertant auferre tunicá(πᾶ. De quib? in cómétarijs einfde Matthaei pleníus dixím9.Statimqg coiungit: t V pregnantibus δὲ nutríéibus in illis diebus.In quibus díebus?quádo abominatio defolatío hís fteterít ín loco fancto.Quod quidé íuxta lítterá de aduétu antíchrifti prxdícarí, nulli dubii eft:quandg perfecutionís magnitudo copellit fugere, δὲ eraues uterí paruuliq; lactentes[σα xetardant, Lícet quidam Titi δὲ Vefpafiani aduerfus iudazos δὲ przcipue Hierufalem obfidío/ nem pugnamq fienificari uelínt. Flyemem quoq; δὲ fabbatum,fic interpretantur, ne co tem; pore fugere compellantur: quando duritía frigoris in agrís,& in defertís locis, fugientes latere non patítur:& obferuatío fabbati:aut preuaricatores facit.fi fupíant:aut hoftium eladijs fub» lacete, fi abbati ocium δὲ pracepta feruauerínt. Nos autem audientes dominum faluatorem: ut quí ín Iudxa funt,ad montana confugiantipfi quoq; oculos lenamus ad montes: de quibus : uu uM E—— fciíptuim eft; HIERONYMVS ALGASIAE, QC[αἰριᾶ eft:Leuaui oculos meos in montes,unde ueniet auxilii míhi:Et in alio loco:Fundamg, tacíus ín montibus fanctis:Et,mótesin circuitu cius: δὲ dris ín circuitu populi fuit Et,nó poteft latere cíuítas fuper montem pofita:& dífcalciemnus nos pelle litteras, nudifcy pedibus cá Moyfe afcendétes montem Sína,dicamus: Tranfiens uídebo uifioné hanc magnam:ut poffimusintd ligere pregnátes anímas,que de femine doctrinará δὲ fermonis dei,[πεί fidei conceperunt,& dicüt cá Efaia:A timore tuo die cocepim? δὲ parturíuimus δὲ peperim? fpititá falutis tuz;qué fecifti[προς terrá.Sicuti em femína paulatim formant in uteris:& tádíu non reputatur homo, donec elementa confufa fuas imagines mébraqs fufcipiant:ita fenfus ratione conceptus, nífiin opera proruperítadbuc in uentre retinetur:& cito abortío perít;cum uiderit abominationé de^ folationis ftantem ín ecclefía,& fatanam tranffigurarí ín angelum lucis. De íftiufmodi fetibus Paulus loquítur,dicens;Filioli mei;quos íterum partutío,donec Chriftus formet ín uobis. Has ego reor iuxta myftícos intellectus effe mulíeres:de quibus ídem Apoftolus(cribit: Mulier fe^ ducta ín tráfgreflione facta eft. Saluabítur autem per filiorum ceneratíoné, fi permanferint ig fide& charitate δὲ fanctitate cái pudicitia. Q uz fi de fermone diuino aliquádo eemeraritinecef fe eft,qua: generata funt crefcere:& prímü accipere lac ínfantía, donec perueníat ad folidücibi, δὲ ad maturá xtaté plenitudinis Chrifti, O mnis em qui lacte alítur,imperítus eft ín ratíone itp fticize.Paruulus ein eft. Hz igitur anima qux necdií pepererüt, fiue qua: necdá potuerüt quz enerata fant alerezcum uiderint fermoné hacreticá ftanté ín ecclefia, cito fcádalicant δὲ pereüts δὲ intempeftate atq pfecutionibus,pmanere nó poflunt, prafertím fi ocium habuerínt bono; εἴ operum, S& nó ambulauerint in uía qua Chriftus eft.De hacabomiínatíone haretíce peruet! [ερ doctrinz;diccbat Apoftolusquod homo íniquitatís δὲ aduerfaríus eleuet fe contra omne quod dicit deus& religio,ita utaudeat ftare intéplo dei,& oftédere fe quod ipfe fit andy deus: cuius aduétus fcd'm operatione fatana:& ea qux concepta funt facit períre abortío:& qua funt nata;ad puerítiá& ad perfect xtatem peruenire nó poffe, Quáobrem orádus eft diis:nein ex ordío fidei δὲ crefcentís atatís oríatur hyems:de qua fcriptü eft: Hyems tráfijt, imber abiit(ibi: ne ocío torpeamus:fed immiínéte naufragio, fufcitemus dormientem domínum atq; dicamus: Praceptor falua nos,perímus. Quaftío Quinta. Vidfibiuelit,quod fcriptá eft in euágelio fcdtm Lucá:Et n6 recepetüt eü:qm facies ei? erat obfirmata uadens ín Hierufalé..K Feftinansdnis pergere ín Hierufaléut comple, rentur diesaffumptíonis eius,& pafca celebraret:de quo dixerat: Defyderío defydera, C, uihocpafcacomedere uobifcü ἁπτοῦ patíar:& bibere calice, de d ait: Calicé quéde dit míhí pater, non bibá illá? omnéq; doctríná fuam patibulo roboraret: íuxta illud quod fcri ptá eft: Cü exaltatus fuero a terra,.omnía trahá ad meipfum: obfirmauit facié fuá, ut tet Hie rufalem.Obfirmatione eim δὲ fortitudine opus eft ad paffioné fponte properáti, Vnde&Ege^ chielí cui dixerat deus:Fili bominis ín medio fcorpionum tu habítas:& ne tímeas eos: obfirma (inquit)faciem tuá,& dedi facié taam aneam,& frontem tuam ferream:ut fi forfitan furrexiffet contra eum malleus uniuerfz terrx quafi incus duriffima refifteret: malleumqg contereret.de quo fcriptum eft: Quomodo confractus eft& cótrítus eft malleus uniuerfz terra:tEt mifit nun ciosid eft angelos ante faciem fuam.]uftum ein erat ut dei filio angeli miniftrarét. Siue ange losapoftolos uocat:quía δὲ Johannes praxurfor drii;angelus appellatus eft.Cáq; ἱποτοί] eflent uicam Sarmaríz;ut prevpararent eiznó füfceperüt illum:quía facies eíus erat uadens ín Hierufaz. lem.Hoftili inter fe Samaritani atq; Judzi difcordant odío:& cam omnes oderínt gentespto^. prio contra fe furore bacchantur:dum utríq, de legís poffeffione contendunt:& íntantü fe mur. tuo perfequuntur:ut poftcj ludai de Babylonia funt reuerfi;xdificationem templi Samaritani. femper ímpedierint. Ορ uellent& ipfi cam eis zdificare templum: refponderunt ludai, INon licet nobis δὲ uobis zdificare domum domini.Deniq; pro famma iniuria pharifzi εχ, probrabát drio:Nóne dzmoníü habes,& Samaritanus escEt ín parabola de Hierufalem defcé détis Hiericho, Samaritan? poní£ pro figno atq; miraculo.qd'malus δῆ fecerít:& ad putei Sa marítanz fcriptü eft. Nó em coutunt Samarítani Τάσο, Vidétes ergo famarítz: drim Hier pgereid Cad hoftes fuos, dd audieráta difcipulisei? q ad parádá hofpitiü uenerát. 1, τάφῆξ ΤΙ gru^«ognolcun ΤῊΝ' e HIERONYMVS ALGASIAE$0. 7/5 À cognofcant:& quafi Iudaumatqp alienum, δὲ euni quí ad inimicos peroeret;fufcipere ποίαν runt. Quádp& alía nobis fubijcíatur intelligentia, quod uoluntatis dri fuerit, non fufcipi a Sa» marítis,quía feftinabat ire Hierufalem:ibícy pati,& fanguinem fundere:ne occipatus fufceptio ne Samarítíca,& doctrína gentis illius, paffionis differret diem,ad quam uenerat füftinendati, Vnde dícit& ín alio loco, Non uení,nifi ad oues perdítas domus Ifrael:& apoftolís. precepite Ciuítates Samarítanorum non íntrabitís,uolens tollere omnem'occafionem perfecutionis: Τω Na daíceine poftea dícererit;crucifiximus eum,quía fe inimicis noftris& hoftibus iunxerat Facies Qa icitur eius erat pergentis Hierufaletm. Et idcirco iuxta aliam intelligentiam,no receperunt eum "E: COME E feftinabat ingredi Hierufalem. Vt autetn eum non reciperét, fuit dominice uo ti luntatis.Denícp apoftoli ínlece uerfati;in qua tantum iufticiam noterant, oculum. pro oclo, TO déntem pro dente,ulcífci nítuntur iniuríam:& imitari Eliam;ad cuíus uocem düos pentéconitat Prae chos milítuim eps abfumpferat:dícuntq; ad drim: Vis dicimus,ut ignis defcendat de ccelo,&& dues confumat eos? Pulchre uis(ínquiunt)dícimus. Nam δὲ Elías dxerat:Sí hono ἀεί fum, ignis der td fzédat deccrlo fup uos. Ergo ut apoftolon: fermo effícientiá habeat,uolátatis eft dri; Nifi eni d η ille iuffetit:fruftra dicunt apoftoli;.ut ignis defcendat faper eos:& quodámodo uerbis alijs hoe loquuntur.Síad ferui Elíz iniuriam ígnís defcendit de coclo,& non Samariítas,fed Indaos cot fampfit íncendíum:quanto magís ad cótemptum filij dei;in impios Samaritas: debet flamma [zuire?E regione dominus,qui non ad íudicandum uenerat. fed ad faluandum,non ín potefta^ d'te.fed in humilitatemnon in patris eloría.fed in hominis uilítateincrepat eossquod non memí» tes'netínt doctrina fux, δὲ bonitatis euágelicz in qua dixerat:Qui te percufferit in maxillam, pra | Ρε οἱ&alteram:Et,diligite inimicos uefttos.| E:: Quarftio fexta."d Lteram de euágelio Luce quarftiuncalam propofuifti:quis fit villicus iniquitatis, qui domini uocelaudatus eft. Cuius cá uellem fcíre ratíonem,& de quo fonte procefle; z dA. M ricrenolui iolumen euangelicum:& inter cxtera repperí;quod appropinquátibus fal. 7 uatori publicanis δὲ peccatoribus ucauditét ei;mururabant pharifzi δὲ fcribze, dicentes: Qua: Li re ifte peccatores fufcipít;& comedit cam eís?Qui locutus eft eís parabolam centum ouíum, δὲ j, p unius perditz:quz ínuenta;paftorís humeris reportata eft. Et cur effet propofita: ftatim intu» --lit:Díco uobís,ficerit gaudium ín coelo fuper uno peccatore pcenitentíam agente, magis cj fu per nonagíntanouem íuftis, quí non habent opus poenitentia. Aliam quoq parabolam decé drachmarum uníufqy perdit:& repertae cam propofuiffet.fimili eam fine compleuit. Síc dico i" uobis,gaudíum eritcoraim angelísdei fuper uno peccatore pcenitentíam agente, Tertíá quo m parabolam propofuit hominis habentis duos filíos,& díuidentís inter eos fübftantiam.(τας di" mínor facultatibus perdítis egere ccepiffet,& comedere filiquas porcorum cibü;reuerfus ad ρα, ttem.füfceptus abeo eft. Frater quoq ínuidens fenior; patris uoce correptus eft,quod latari de buetít& gaudere;quía frater eíus mortu9fuerat& reuixít;perdítus erat δὲ inuétus eft. Has treís parabolascontra pharifzos δὲ fcribas locutus eft;qui nolebant recipere peenitentíam peccato/ rum,& publícanorum falutem, Dicebat autem(nquit)& ad difcipulos fuos:shaud dubiis, quia parabolá ficut prius ad fcribas& pharífzzossqua parabola ad clzmentíam difcipulos hottare£, & alijs diceret uerbis. Dímittite,& dimittetur uobis:ut ín oratíone dominica libera fronte pofca tís,Dimitte nobis debita noftra, ficut δὲ nos dimittimus debitoribus noftris. Qua eftergo paz tabola ad damentíam difcipulos cohortantíszHomo quidam erat díues,qui habebat uillicam fiue dífpenfatoré: hocei ὀικονόμος fignificat. Villicus autem proptie uilla: eubernator eft: un a de& a uil's uillícas. nomen accepit. δικόνόμος autétam pecuniz, cp frueum δὲ omnium qua do "7 minus poffidet difpenfator eft. Vnde δὲ δικονοιιϊκὸρ Xenophontis pulcherrimus liber eft,qui no gubernationem uillz.fed difpenfationem uniuerfzc domus(Tullio interptetante)fignificat.Ifte icitur difpenfator acaifatus eft ad dominum fuum, quod diffiparet fubftantíam eius. Quouo cato díxit:qd hocaudio dete? Redde rationé difpenfationís tuas neqy em ultra;mea poterís di fpenfare, Qui dixit intra femetipfüm.Q uíd facíam,quía dris meus aufertame difpenfatione? Fodere non ualeo,;mendicare erubefco.Scio quid faciam, ut quando fublata tihí iai difpen " d 1 3 | C fatio fufipiant me iii domos fuas. Vocauit itacy fingulos debitores domini[αἱ δὲ dixit ptímos HIERONYMVS ALGASIAHB Quantum debes domíno meo?Quí díxit οἱ, centum batos olei. Ait illi: Tolle cautionem tuam, & federis cito fctibe quinquaginta.Deinde adalíum locutus cft: Tu autem quantum debeszAe ille refpondit:icentutm coros trítíci.Dixitqs ci: Tolle cautionem tuam,& fcribe octooínta, Etlaw. daüit dominus uillicum.fiue difpenfatorem íníquítatís,quod prudenter fecerit: quía filij feculi liuius pradentíores funt filijs lucis ín generatíone faa.Et cgo dico uobis, facite uobís amicos de iniquo mammona:utquando defecerítis,recipíant uos ín zterna tabern acula.Qui fidelis eft im paruo,& in multis fidelis eft.uí ín minímo íniquus eft;/& ín multis iniquus erit.Si ereo in ini υἱῷ mammona fideles non fuiftissquod uerum eft quis credet ποδίς Έτ fi ín alieno fidelesnon iiftis,quod ucftrum eft quis dabit uobis? INemo feruus poteft duobus dominis feruíre, Aut. eifi unum habebit odío,& alterum diligetzaut unum audíet;& alterum cótemnet. ING poteflis: deo feruíre& mammonz, Audiebant auté hzc omnía phari(xí quí erant auarí,& fubfannay: bant illum. Totum parabolx huíus textum pofui;ut non nobis íntelligentíam aliunde quara. müus,& in parabola certas nítamur ínuenire perfonas.fed interpretcmur eam quafi parabolam: hoc eft fímilitudínem,qua ab eo uocatur, quod alterí z«;«24»»«c«,hoceftaffimilatur:& quafi umbrá preuíum ueritatis eft. Sí ergo difpenfator íniquí mammonz, domini uoce laudatur, quod de re iniqua fibi iufticiam prxpararit:& paffus difpendia dominus,laudat difpenfatoris: prudentiam, quodaduerfus dominum quidem fraudulenter fed pro fe prudenter eerítiquan: tomagiís Chriftus,qui nullum damnum fuftinerepoteft,& pronus eftad damétíam, laudabit: difcipulos fuos,fi in eos qui credituri fibi funt;mifericordes fuerint? Deniqs poft parabolá intu. li.Et ego uobís dico;faciteuobísamicos deiniquo mammona. Mammona autem, non Hey; brorum, fed Syrorum lingua;díuitiz nuncupátur, quod de iniquitate collecta fint. Siergo iniquitas bene difpenfata uertitur in iuftícíam:quátomagis fermo diuínus,in quo nulla eftinij quítas.qui δὲ apoftolís creditus eft,fi bene fuerit difpenfatus,difpenfatores fuos leuabit ín coy lumtQuáobré fequitur.Qui fidelis eft ín mínimo,hoc eft ín carnalibus:& ín multis fidelis erít, boceftiín fpiritualibus.Qui autem ín paruo iniquus eft,ut nó det fratribus ad utendum;quod. a deo p oibus eft creatá: ifte δὲ ín fpirítuali pecunía diuidéda iniquus erit: ut nó pp neceffitate, fed pro perfonís doctrínam domíni diuidat.Si autem,inquít.carnales díuitías quz labütur, nó: bene dílpéfatisueras zternafcy diuitias doctrínz dci, quis credet uobiscEr fi in hís quac aliena: fünt(alienumn autem efta nobís omne quod faculi eft)infideles fuiftis,ea qua ueftra funt;& pro: Ρτίς deputata homíni,quis uobis credere poterít? Vnde corripit auaríciam,& dicit e qui amat pecuniam deum amarenon poffe, Toítur& apoftolis fi uelint amare deum, pecunías effc cótem nendas. Vnde fcribe& pharifzí quí erantauarí,aduerfum fe dictam intelligentes parabolam,. füb(annabant eum:carnalía ut certa δὲ prafentía,fpiritalibus ac futuris,& quaft incertís przpo^ hentes;"Theophilus Antiochenz ecdefiz feptimus poft Petrum apoftolü epifcopus;qui qua: tuoreuangeliftarum ín unum opus dícta com ARE ὅπ fuí nobís monumenta dimifit: hacc fuper hac parabola ín fuís commentarijs eft locutus.Diues quí habebat uillicá, fiue difpen fatore,deus omípotés eft:quo nihil cft ditíus.FTuius difpéfator eft Paulus,quí ad pedes Gama: lielís facras litteras didicit,& legé dei fufceperat dífpenfandá.Qui cü coepifTet credentes ín Chri. fto perfequi.ligare;occídere,& omnem domini fuí diffipare fübftantiam, correptusa domíno eft:Saule.faule,quíd me perfequerisz? Durum efttibi contra ftímulum calcitrare. Dixit; in cor de fuo:Quid faciáz Quia q magifter fui δὲ uillicus, cogor efle difcipulus δὲ operarius, Fodere: 'nonualeo. O mnía em mandata legis quz terra incubabant,cerno deftructa:& legem atq; p^ phetasufqs ad Iohannem baptiftam eífe finitos.Mlendicare erubefco:ut qui doctosfuerá Iu^ dzorum;cogara gentibus&a difcipálo Ananía.falutis ac fidei mendicare doctrínam.Faciam an índígebat doit quod mihí utile effe intellioo: ut poftcj proiectus fuero de uillicatione mea:recipiant me: "Chriftiani ín domos fuas. Coepitq; eos quí príus uerfabátur ín lege, δὲ fic ín Chriftum credide*kant, nearbítrarent fe ín leoe iuftificandos, docere legemabolíta; prophetas prateríffe:&t qua antea pro lucro fuetant.reputare in ftercora, Vocauit ítag; duos de pluribus debitoribus. Pri^"mum quí debebat centum batos olcí:eos uidelicet qui fuerant ex gentibus cogregatí,& magna: η HIERONYMVS ALGASIAE$0.^4. w ΑΔ indigebantmifericordiadeis& de centénarío numero(qui plenus εξ δὲ perfectus fecit eos fcri ' bere quínquagenaríum, quí proptíe poenitentíum eft,íuxta itibileum:& illam ín euangelio pa; rabolam:ín qua alterí quingentialterí quinquaginta denarij dímittuntur. Secundum auté uocauít populum Iudzorum;qui trítíco mandatorum deí nutritus etát,& debebat οἱ ceritenária numerum, coeoít,ut de centum octoginta faceret:íd eft crederet ín dotníni réfütrectione,quá octaux dici numero contíne£,& de octo copletur decadibus:ut de fabbato legís tráfiret ad pri; mam fabbati.Ob háccaufam a domíno pradicatur,quod betie fecerít:& pro falute faa ín ead gelij damentiam de legis auftetítate mutatus fit. Quod fi quafierís, quare uocetur uillicus ini quitatis,ín lege qux deí eft,iniquus eratuillicus,qui bene quídetm offerebat;fed noi bene diui debat: credens in patrem.fed filium perfequens: habens deutn omnípotentem.fed fpirítá fan. éum negans.Prudentior ítaqy fuít Paulus apoftolus ín tranfereffione lecis filis quondam lu; » cis.qui in legis obferuatione uerfati, Chriftum quí dei patris erum lumen eft;perdiderüt. Am, brofius Mediolanenfisepifcopus,quid de hocloco fenferit:in commentatíjs eius legere pote^ s tis.Orígenis δὲ Didymi ín hác parabolá explanationem inuenire non potuí:& utram abolita ἢ, fittemporumuuetuftateian ípfi non faripferíntiíncertum habeo.Míhi iuxta ptíorem ítiterpteta/ R tionem hocuidetur,quod de íníquo mammona debeamus nobís atmícos facere,noti quoflibet Q pauperes fed eos qui nos poflint recipere in domos fuas,& in xterna tabernacula:ut οὔ εἰς pat; T ua prabuerímus,recipiíamus ab illis maena:& dantes alíena;noftra fufcipiamus:& feminemus N: in benedictioneut metamus benedictionem.Qui em parce feminauerit parce δὲ metet, a: Quaftío feptima,: Vofenfu acipiendum fit,quod ín epiftola legimus ad Romanos: Víx em proiufto » EL quís moritur. Nam pro bono forfitan quís audeat πιοτί, Duz bzrefes ex occafione huius teftímonij,quod no intelligunt; diuerfo quidem errorc.fed pari ímpietate blaf/ ἳ phemant. Marcion ením qui íuftum deum δὲ creatorem legis facit δὲ prophetatüi, πι bonum autem euangeliorum& apoftolorum,cuius uult effe filium Chriftum;duos introducit μὲ deos: alterum íuftum, δὲ alterum bonum. Et pro íufto afferít, ucl nullos, uel paucos oppetiffe ὦ&ortem.Pro bono autem,íd eft Chrifto,ínnumerabiles martyres extítiffe. Porro Arríus,iuftá li ad Chriftum refert:de quo dictum eft: Deus iudicium tuum regi da,& iufticiá tuam filio regíss τὰ Et ipfe de fe ín euanoclio: INon ením pater iudicat quencg, fed omne iudicium dedit filio: Et, π᾿ éco ficut audio.ficíudico.Bonum autem deum patrem,de quo ipfe filius confitetur: Quid me dicis bonüzINemo eftbonus, nifi unus deus pater. Cáq; hucuíqg blafphemiz fux deuios cal, les potuerit inueníte,ín cofequentibus ímpíngit δὲ corruít.Q uomodo em pro patre quís audet. πό morí,& pro filio uix morítur,cum propter nomé Chrifti,tantus martyrum fanguis effufus fit? » Qui igitur fimpliciter hunc exponit locum,hoc poteft dicere:quod ín uetetí lege,in qua iuftícía " efL,uix pauci inuenti funt,qui fuum fuderínt fanguinem: In nouo autem ínftrumento, ín quo η quis etíam audeat morí,& pendulo oradu fententiam temperauitínueníri poffe nonullos quí audeant morí pro euangelio,oftendít non fic accipiendum, fed ex fuperioribus δὲ inferioribus fenfam loci huíus debere tractarí.Dicens eim Paulus fe eloríari in tribulationibus, quía tribula tio patientíá opera patientia atit pbationé: pbatio uero fpem:fpes att n6 cofundít:qua ex eo , certam habeat promiffioné, quía charítas dei diffufa eft in cordibus noftris;per fpiritü fanctü. qui datus eft nobis.fecundum illud quod deus dixerat per prophetá:Effundam de fpitítu meo fupet otnnem carnem:rmíratur bonitatem Chrífti; quod pro ímpijs δὲ ínfirmís δὲ peccatori; bus morísoluetít.& morí oportuno tempore:de quo ipfe dícít: Tempore oportuno exaudiuí te,& in die falutis auxiliatus fum ταί, τ rurfum:Ecce nunc tempus acceptabile, ecce dies falutíse Quando omnes peccauerunt.fimul inutiles facti funt;non fuit quí faceret bonum, nó fuit αἴας ad unum,Incredibilis ergo bonitas δὲ dzementia inaudíta,mori pro impijs. Víx enim pro íufto aliquem δὲ bono,fuum fanguinem fundere,metu mortis cuncta terrente. Nam inueniri intet^ di poteft,ut aliquis pro reiufta δὲ bona audeat mori, Charitas at ο MR ín Sols| : bonítas eftatay clementía, innumerabiles extiterunt rartyres.Sed ex eo quod pofuit.forfitan ml i END HIERONYMVS' ALGASIAB,^"' C hiíncmaximecomprobátar,quod cum adhuc peccatores efIemus,Chríftuspro nobismorumg ἢ eft:at fübláta eft deterra uita eíus,& pro iniquitatibus populi ductus cft ad mortem,& porta, tiit peccata noftra,& tradita eft ín mortem aníma illius,& cum iniquis deputatus cflintnosímy pios& infirmos δὲ peccatorcspíos δὲ tobuftos& iftos faceret. Nonnulli ita interpretantur Si ille pro nobís impijs mortuus eft& peccatoribus,quatitomagís nos abfq; dubitatíone;pro tuftg &bono Chtifto debemus ocaumbete?Tuftum autem δὲ bonum non putemus effe diuerfum; necaliquam propric fignificare perfonam fed abfolute iuftam rem δὲ bonam,pro qua diffical τοῦ fed interdum aliquis inueniri poteft;quí fuum fanguinem fundat,|: εν ΩΟπαίοοέϊαμα..———; . Vid fibi'aclit quod ad Romanos fcribit Apoftolus:O cafiorie accepta; peccatur T à per mandatum, operatum eft ía me ommem concupifcentíam, ΟΠΗΣ to^ b f tumteftimonium:& fingula Chrifti auxilio differentes;quid nobis uideatur, fimplici VUA— tcerindicemus:nón praiudícantes tuo fcnfui, quid uelis intelliecre, fed noftrá fen&entíam breuiter explícantes.Quiíd ergo dicemus? Lex peccatum eft? Abfit. Sed peccatum non tognouí;nifi pet legem, INam concupilcentíam nefciebam,nifi lex diceret, non concupifces, Oc, talione αὔτ acepta;peccatii per mandatü operatum eft ín me omnem cócapifcentíam. Síneler £ecním peccatum mortuum etat. Ego autem uiuebam aliquando finelege:fed ubí uenit man; "datam, peccatum teuíxit.Ego aatem mortuus fum,& inuentum eft míhí mádatum quod crat ad uitam,hoceffe ad mortem Peccatutn enim occafione accepta per mandatum,feduxít me,& per illud occidit. Itacy lex quidem fancta,& mandatum fanétum,& iuftum δὲ bonum. Quod ἕτσο bonum cf;mihí mors eft? Abfit.Sed ut peccatum appareat Aii bonü mihíope tátum eft mortemut ας fupra modum peccans peccatum per mandatum, Scimus em,quía lex fpitítalis[τοσο autem carnalís fum,uenundatus fub peccato. Quod em epo no Non ei quod uolo hocago.fed quod odi illud facio.Si autém quod nolo hoc facio, confentío leoi quía bona eft. Nuncautem iam non ego operor illud:fed quod habitat ín me peccatiü.Sdo ent quod non habitat ín me:hoceft in carne mea,bonum.Velle ením adíacet mihi, perficere autem boníino inüenio.INon enim quod uolo facio bonum,fed quod nolo malum, hoc ago. Οἱ auté quod nolo,hocfado:am non ego operor illud fed quod habitat ín me peccatum. Inuenío igi legem uolentí mihi facere bonum:quía mihi malim adíacet. Condelector enímlegi dei fecun^ düm ínteriorem hominem. Video autem aliam legem in membris meís, repugnantem legi mé tis mex, captiuum me ducentem ín lege peccati; quz eft in membris meis, Infelix ego homo; quis me liberabit de corpore mortís huíus?Giratía deo;per Iefum Chriftum dominum no ftram.Quomodo medicínia non eftcaufa mortís,fi oftendat uenena mortifera: licet his maa li homínes abutantur ad mortem:& uel fe ínterfícíant, uel ínfidientur inimicis: fic lex data eft; ftpéccatorum uenena monflret: δὲ homínem male libertate faa abutentem, quí prius fe: tebatur ímprouidus,& per praxipitía labebatur:freno legis retíneat,& compofitis doceat ínce^ dere oreffibus: íta ut feruíamus in nouítate fpírítus,& non ín uctuftate lítterz, íd eft, uiuamus fub pracepto;quí príus in modum brutorum animaliá dicebamus: Manducemus δὲ bibamus; tras em moriemur, Q uod fi fübintrante lege(qua docet quid facere,& prohibet quíd non facé te debeamus)uítio noftro δὲ íncontínentía feramur contra fcíta legalia: uidetur lex caufa efle ipecati:qua dum prohibet concupifcentíam;quodammodo cam inflammare cognofcittrr.Sat tularís apud Girzcos fententía eft.Quicquid licet; mínus defyderatur. Ergo econtrario quícqd non lícetifomentü acd pit defyderij. Vnde& Tullíus de parrícídarum fupplicijs apud Athenié Tes Soloné fcripfiffe negat,ne nó tam prohibere,cj comonere uíderetur.oitur lexagud conté "prores& legum praxcepta calcantes;uidetur effe occafio delictorum:dü prohibendo quodnori uult fierílicat eos uinculis mandatorum:qui príus abícy lege peccantes;non tenebantur crim hibus.Fizc diximusiecem qua per Moyfen data efbintelligentes, Verum quía ín co fequenti? bus fcriptum eft:Lex ἀοί, δὲ lex carnis atq; membrorum,;qua pugnat aducrfus lecem métís nd firz:;& captiuos nos ducítín lege peccatiifimulos quatuor leges contra fe dimicantes in uno lov $a Ως.€o lcriptas HIERONYMVS ALGASIAE....$0. 75 co fcriptas effe cognofco:non abs rearbitror,(i requiram quot eeneraleeis in fcripturis fanctis effe memorentur. Dicitur lex,qux per Moyfen data eft, fecundum illud quod fctíptá eft ad Ga | latassQ uotquot enim ex operibus legis funt.fub maledicto funt. Scriptum eft enim: Maledi/ δὰ ctusomnís quí non permanetín omnibus quz fcripta funt in libro legísut facíat ea, Et rurfum ES in eadé epiftola. Lex ppter prxuatícationes pofita eft,donecueniret femen οί re romiffum M cft. difpofita perangelos ín manu mediíatorís.Et iterü.Itaq; lex pedagoous nofter m in Chri fto:xt ex fide iuftificemur.Doftig autem uenit fides.nequadj ultra fub pxdagogo fumus.Onmy/ nes ením filij dei eftís per fidem, quz eft in Chrifto Iefu.Hiftoría quoq; qux przxcepta non co» ts tínetícd qd fa&tà fit;refert, ab apoftolo lex appellat.Dicite míhi,inquítq fub lege uultis effe, m legem non LegiftíszScríptum eftenim:quía Abraham duos filios habuit:unum de ancilla,& al τῇ terum de libera.Sed qui ex ancilla, fecundum carnem natus eft:quí autem de libera pet repro/ TH miffonem.Sed δὲ pfalmi lex appellantur:ut compleretur fermo qui ín lege eorum fcriptus eftt ἂν Οία odío habuerunt me eratís.Efaíz quoq; prophetiam legem apoftolus uocat.In lege fcri^ Ἢ ptum eftiquoníam ín alijs líneuis, alijs labijs loquar populo huíc& nec fic me exaudient, di n εἶς domínus:quod iuxta Hebraicum& Aquílam ín Efaía fcriptum repperi. Appellatur etíam Bà lex;myftica fcrípturarum intellicentía.Scímus quía lex fpiritalís eft.Et extra hzc omnía,naturá ai lem legem fcriptam ín cordibus noftris, idem Apoftolus docet.Cum eim gentes qua legem ao liy habent;naturaliter ea quz legis funt faciuntziftilegem non habentes.ipfi fibi funt lex:qui indir cant opus leeis fcriptum ín cordibus fuísteftimoníum perhibente illis confcíentía.Ifta lex,quzz ín corde fcribitur,omnes continet nationes:& nullus hominum eft;quí hanc legem nefciat Vn; de omnis mundus fub peccato,& uníuerfi homínes RE MM funt:& idcirco iuftam. iudicíü ἀεί eft.fcrbentis ín corde human: eenerís:Quod tibi fíeri nolueris;alteri ne feceris. Qnis ením ienoret homicidium, adulterium.furtum,& omnem concupifcentíam efle malum: ex eo quod fibi ea nolítfieri? Sí ením mala effe nefciret,nequacp doleret fibi effe illata. Per hanc naturalem legem, δὲ Caín coenouit peccatum fuum,dicés: Maíor eftcaufa mea.cy ut dimittar.Et Adam δὲ Eua cognouerunt peccatum fuum;& propterea abfconditi funt fub lieno uita. Phaz rao quoq antecj lex daretur per Moyfen,ftimulatus lege naturz.fua crimina confitetur,& di^ cit:Drs íuftusego auté& populus meus impíj.Fanclegem nefcit pueritía, ignorat infantía,&C peccans abfq mádato, non tenetur lege peccati. Maledicit patrí δὲ matri,& parentes uerberat: & quianecdum accepit legem fapientiz, mortuum cft in eo peccatum.Cum ας mandatum ue netít:hoc eft tempus íntellígentiz appetentís bona, uítantís mala:tuncíncipít peccatum reui z uífcere:& ille mori,reufqs efle peccati. Atcy ita fiut tempus intclligentize quo dei mádata coeno ts fcímus:ut perueníamus ad uítam,operetur ín nobis mortem:fi acamus neclígétius, δὲ occaíío | fapientía(educat nos atq; fapplantet,& ducat ad mortem, Non quod íntellieentía peccatum d fit(Lex ením intelligentiz, fancta& iufta δὲ bona eft)fed per íntellgentíam peccatorü atq; υἱὲ d tutum míhí peccatum nafcitur, quod príufc intellicerem, peccatum effe nó noueram. Atq ita "3 factum efutquod mihi pro bono datum eft:meo αἱτίο mutetur ín malum: 8ζ ut hyperbolíce i dícam,nouoq; uerbo utar ad explicandum fenfum meum:peccatum quod priufcj haberem ín μ' tcliícentíam,abfqy peccato erat;per prauatícatíonem mandati incipiat mihi effe peccátíus pec " cátum.Prías quxramus qua fit fta concapi(centía,de qua lex dicit: Non concupifces. Alíj pu^: 7 tant íllud effe mandat&.quod ín decalogo fcriptum eft:Non concupifces rem proxímí tuí.INos T autem per concupífcentiam omnes perturbationes anítuz fignificatas putamus,quibus ποστς” " mus& gaudemus.tímemus& cocupifcimus.Et hoc apoftolus uas electioníscuíus corpus temjó plum erat Tpírítus fancti;& quí diceba:An experímétum quxritis eius qui in me ἰσαπίξ Chri " ftusEt ín alío loco:Chriftus nos redemit:Et iterum; Víuo autem iam no οσο, uíuít uero ín tme Chriftus:non de fe loquítur:fed de eo,quí uult poft peccata agere poenítentíam:& fub perfona fua.fragilítatem defcribit conditionis humanz:qua duorum homiínum,interíorís δὲ exteríorís pugnantíü ínter fe bella perpetit. Interior homo cofentít,&[τείρετο δὲ naturali let, quod bona [Πε δε fancta& iufta,& fpiritalis. Exterior,ego(inquít)carnalis fum: uenundatus fub peccato. NNN 5;. Quod C Qaodenim opetornefcio,& non quod uolo hoc ago, fed quod odí, Sí autetm exterior fadt HIERONYMVS ALGASIAE. quod non uult,& operatur quod odít,oftendit bonum effe mandatum,& non fe operari quod eft malum fed habitans in fua carne peccatumihoceftuítía corporis, δὲ defydería uoluptatis, quz propter pofteros& fobolem ínfíta eft humanís corporibus:& fi fines fuerit εοτοῖα, ποτ, tut ín peccatü.Seunufquifq; confyderet,& accafator fui,tractet incentíua uitiorum: quomodo ΄ .&infermone& ín ΜΟΝΗ in calore corporis fpe loquatur& cocítet δὲ patíatur, quod non uultinolo dícere facíat, ne fanctos uítos uidearaccufare: de quibus fctiptá eft:Erat[ο πο» 1no uerus δὲ immaculatus.íuftus ἀεί cultor,recedens ab οὐ opere tnalo.Et de Zacharía,& He lifabet.Erant inftiambo ín confpectu dei: ambulantes ín omnibus mandatis δὲ íuftificationibusdomini abfqy querela.Et przceptum eft apoftolís:Eftote perfecti ficut pater uefter codleftis perfectus eft. Nundj autem hoc apoftolis imperaret, nifi(εἶγος homínem poffe effe perfe cum.NNifi forte hoc dícamus,quod recedens ab omní malo,emendatíoné fignificet, δὲ de erro. tibus puetítíz, δὲ de uítijs lafciuientis xtatís,tranfitum ad correctionem atqy uírtutes:iuftidiam quoq qux ín Zacharía δὲ Helifabet przcdicatur.foris effe: concupifcentíam uero que nüchabítare in membris noftrís dicitur,uerfari intrinfecus.Sed& apoftolis non puerís pracipitut,ue rum íam actatís robufta:ut affumant perfectionem,quam δὲ nos confitemur ín xtate effe perfe &ta. Nec hac dicentes adulamur uítijs.fed authoritatem fequímur fcríipturarum, quod nullus homo fit abfq; peccato, fed condufit deus οὓς fub peccato:it omnium mífereatur:abfqy eo fo; loqui peccatum non fecínnec inuentus eft dolus ín ore eíüs. Vnde δὲ per Solomonem dicitur, quod ferpentís ueftigía non inueníantur ín petra.Et ipfe de fe dotminus:Ecce(ínquít)uenit prín ceps mundi huius& nihil ín me inuenit,id εἴτ αἱ operís.fuíq; ueftíoij. Ob hanccaufam iubetur Bobisneexprobremus homini reuertentí a peccatis faís,& ne abomínemur Acgyptíii:qa& ipi quondá ín Aegypto fuimus: de luto aclateribus Pharaoni cíuítates extruximus,& quía capti uíducti famus in Babylonem lege peccatíitquod ín membris noftrís morabatur. Cüq; uideret extrema defperatío,ímo aperta cofeffíio,omnem homínem díabolí laqueís irretíriconuerfus ία fe Apoftolus, ímo homo fub cuius perfona Apoftolus loquítur:agít gratías faluatori, quod redemptus fit fanguine eíus,& fordes ín baptifmo depofuerít,& nouum Chrifti affumpferít ue ftimentum:& mortuo ueteri homíae,natus fit homo nouus, quí dicat: Mifer ego homo, quis me liberabit decorpore mortís huíus? Gratías ago deo perIefum Chriftum domíná noftrá, qui me de corpore mortís liberauit. Qd fi cuí non uidetur fub perfona faa hocapoftolus de alijs dicere:exponat,quomodo Daniel, quem íuftum fuifTe nouimus,quafí de fe dicat, cam pro alijs deprecatur: Peccauimus,inique fecimus, iníufte geffimus,im píe egímus,& receffimus ac dei dínauímusa mandatis& íudicijs tuis, δὲ nó audiuimus feruos tuos prophetas: qui locati funt in nomine tuo ad regesnoftros€ príncipes δὲ patres,& ad omnem populum terra: Tibi domi ne iuftícia:nobis autem confufio.Illud quoq; quod ín trícefitno prímo pfalmo dicitur: Peccatá meum cognitum tibi feci,& iniquitatem meam non abfcondi:Dixi cofitebor aduerfum me in iufticiam meam domino,& tu remífifti impietaté peccati meí:Pro hac orabit ad te omnis fan! Cusin tempore oportuno,non Dauid& iufto uíro:&(ut fimpliciter loquar)prophetz cuius uerba narrantur, fed peccatori congruit. Các, íuftus fab perfona poenitentis talia profudifTeta deo meretur audire:Intelligere te faciam,& docebo te ín uía hac qua ambulabis,confirmabo fü perte oculos meos.Jn tricefímo quoq feptimo pfalmo:cuíus titulus eft, In cómemorationeme ut doceat nos femper peccatorum noftrorum memores effe debere,& agere poenítentíam, tale quíd legímus;Non eft pax offibus meis a facie peccatorum meorum. Quoniá íníquitates mex eleuata funt faper caputmeum.quafi onus graue grauatz funt fuper me, Corrapta:Tant& pui truerunt cicatrices mezza facie infipientix mec Affictus fum δὲ curuatus fum,ufq ad finé.To/ tushicapoftolilocus,& ín fuperioribus,g in confequentibus,imo oriís epiftola eíus ad Roma nos.nimijs obfcuritatibus inuoluta eft:& fi uoluero cuncta differerernequadg míhí unus libet, fed magna& multa erunt fctibenda uolumina. Quare HIBRONYMVS ALGASIAB$o.“76 τοτε ερ τος. Quweftionona, i 2s ἐν , Vare apoftolus Paulus ín cadem ad Romanos fcribic epiftola: O ptabam εσοίρ[α i anathema effe a Chrifto, pro fratríbus meis ac propinquis íuxta carnem, qai P(unt Ifraelitz,quorüm adoptio& oloría,& teftamenta,& legíllatío,& cultus,& repro/ ; mifTiones, quorum patres,X ex quibus eft Chriftus iuxta carné:quí eft fuper om^ nía deus benedictus in fzculaamen.| Reucra ualída quaftio;quomodo Apoftolus qui fupra dixerat: Quis nos feparabit ἃ charítate Chriftrribulatio,an anguftía,an perfecutío, an fames, an nuditasan perículum,an eladius?Et turfum:Cofido autem,quia neq; mors,neq; uita, neg angelineg; príncípatus,neq: prafentía,neq; futura,neq; fortítudo,neg; excelfa;neqy profüda, necp alía creatura; poterít nos feparare a charitate deíiquam habemus ín Chrifto Iefa domino noftro: nunc fub iureiurando confirmet,& dícat: Veritatem dico ín Chrifto Iefu;non mentior, teftimonium míhí perhibente confcientía mea ín fpiritu fancto;quoniam tríftícía eft míhí ma» ena δὲ cotínuus dolor cordi meo, Optabam ením anathema effe a Chrifto pro fratribus meís & propinquis iuxta carnem, δὲ relíqua.Sí ením ín deum tantz eft charitatisiut nec metu mortis, nec fpe uítz;nec pfecutione,nec fame;nec nudítate,nec perículo,nec gladío poffit(eparari a chatítatc eius:& fi angeli quoq δὲ poteftates,& uel prafentia,uel fatura,& omnes ccelorutmn fortí» tudiínes,& excelfa pariter ac profunda, δὲ uníuerfa fimul creatura οἱ ín ruat,quod nequacdg po» teft fieri:tamen non feparetur a charitate dei,quá habet ín Chriftá Ce eft ifta tanta muta tio,ímo ínaudíta prudétía: ut pro charítate Chrifti, nolít habere Chriftum?Et ne οἱ forfitan nó ᾿ credamus:iutat& confirmat ín Chrifto,& confcientiz fuz teftem inuocat fpirítum fanctum: 5 fc habere tríftícíam,non lenem ac fortuítam, fed magnam& íncredibilem:& habere dolorem in corde;non quíad horam pungat δέ tranfeat.fed qui iugiter ín corde permaneat. Quo tendit ifta tríftícía? Ad quid pficit inceflabilis dolor? Optatanathema effea. Chrifto& perire: ut alij falui fiant.Sed fí confyderemus Moyfi uocem rogantís deum pro populo ludzorum, atq; di^ centís:Sí dimittis οἷς peccatum fuum,dímítte:fí autem non uís,dele me de libro tuo quem{τίσ E pliftiperfpiciemus eidem& Moyfi δὲ Pauli erga creditum fibí gregem affectum.Paftor ením f ra bonus,ponit animam fuam pro ouibus. Mercenaríus autem cum uiderit lupum uenientem fu/ v umi gítquía non funt eíus oues.Fr hoc ipfum eft dícere,optabam anathema effe a Chrifto:& dele Ξ ul E 35 Ἡ Y jl amt] i mu" | | | " "nl P jT] | | | | aW n Hi j| | | | 1 | | me delibro quem fcripfifti.Quí enim delentur de libro uiuentium,& cum íuftis non fcribütur: anathema fiunta domíno.Símulg cerne apoftolum quátz charítatís in Chríftá fit:ut pro illo - cupíat morí,& folus períreedummodo omne in illum credat hominum genus.Perire auténon in; in perpetuum.fed ímprefentíarum.Quuí ením perdíderitanimam fuam pro Chrifto, faluá ean hat facit, Vnde& de quadragefimo tertío pfalmo affumit exemplum,Quoníam propter te mortí ficamur tota dic.reputati fumus ut oues ocdfionís, Vult ergo Apoftolus perire ín carne, ut alij faluentur ín fpitítu:fuutm fanguinem fundereut multorum aníma conferuentur.Q uod autem anathema ínterdü occifioné CMM ueterís ínfttumenti teftimonijs probari poteft, Et ne leue putemus effe trífticiam,& modicam caufam dolorís:iuneit& dicic Pro fratribus meis& propinquis íuxta carmem.Q uando propinquos appellat δὲ fratres íuxta canem: ín fpiritu a fe oftendit a nose eft(ínquít)adoptio,qua fignificantius Girzce dícitur jocis, de quibus— quondá diis loquebatur: Filius prímogenítus meus Ifrael: Et.filíos eenui& exaltaui:INic dicit, filij alieni mentiti fant míhi:Et quorum oloría.ut de cunctis eentibus eligerétur in peculiaré po pulü deiEt quorü teftamenta,und ín littera;alterü ín fpá:ut quí príus ín carne feruierát cerímoníjs legis abolitz:poftea feruirét infpititu mandatis euágelij fempiterni:Et lecíflatío;ad utráqg repodet,& noui δὲ ueterís inftruméti:Et cultus,id eft uera religio:& repromiflioes:ut qcquíd το» pmiffum eft patrib9,copleret ín filis:Et(quod oibus maíus eft)ex qbus Chriftus de María ge nitusuíreíne.Etut fcíremus quis ífte fit Chriftus,caufas doloris fui uno fermone cóprehendit,q eft fup οἵα deus benedictus in fxccila amé.Et ifte tátus actalis,ab eís nó recipit, de quorü ftirpe generatus eft Et nihilominus laudat iudicij ueritaténe fentétía ἀεί, ín ppínquos δὲ fratres fuos: NNN 4. difplícere δρομο ----| | C difplicre uideatur,& ucl auftera effe ucl nimia. In quibus íeítur tanta fuerentbona, dolet cur ü SA HIERONYMVS ALGASIAE, nunctanta mala fint. ΠΣ| Quaftio decima.* » Vid uelit íntcllioi,quod ídé Apoftolus fcribit ad Coloffenfes. Nemo uos fuperet uo; Wlens ín humilitate mentís& relie íone aneclorum,qua: non uíditambulans fruftra íny VW— 7 fatus fenfu carnís fuz,& non tenens caput,ex quo totum corpus pcr nexus,& coníun/ (0 C398. Cliones fubmíniftratum δὲ conuínctutn crefcit in augmentum ἀοί,& reliqua. - Illud quod crebro díxímus: Et fi imperítus fermone,nó tamen fcientíasnequacg Paulá dehu militate.fed de confcientía ueritate díxiffe,etíam nuncapprobamus.Profundos em& recondi tos fenfus líneuanon explícat.Et cam ipfe fentíat quid loquatut:ín alíenas aures puro non po! teft tráfferre fermone, Qué cum in uernaculalingua habeat difertiflimum: quippe Hebraus ex Hebrzis:& eruditus ad pedes Gamaliclís,uirí in lege doctíflimí fcipfutn interpretari cupiés ínuoluítur,Si autem in Graca língua hoc οἱ accidit, quá nutritus ín Tarfo(Ποία a parua atar te ímbiberat:quid de latínis dícendum eftiquí aerbutm de uerbo exprímere conantes,obfcurío, rcs faciunt eías fententías:& ucluti herbis crefcentibus.frugum ftrangulát ubertatem? Conabi,' mur ítaqy παραφρασικῶς fenfus eius euolucre& trícas implícati eloqui] fuo ordíni reddereatgy icturz:ut fimplici ftamine uerbon: fila decurrant:puroq; fubtegmíne;apoftolici fermonis tex tura faccrefcat, Nemo uos fuperet,id eft, nemo aduerfum uos brauíum accipíatshoc em Gray cc dicitur, κα]αβραβευέτω, quádo quis{η certamine pofitus íníquitate agonothetzucl infidis ma oiftrorum,?e«eiop δὲ palmam fibi debítam perdit, Multaq; funt uerba, quibus iuxta morem ur bis& prouínciz fuz familiarius Apoftolus utitur: E quibus(exempli eratía) pauca ponenda funt.iVlihi auté parü eft iudicari ab humana diethoc eft ἀπὸ ἀνθρωπίνκς Ἆμέρας, Et humanü diícoz hoc eft ἀνθρώεϊνον λέγω, Εϊ, ὃν oTadpisca ὑμᾶρεἶγος eft nó grauauí uos:& qd'nunc dicit adio ὑμᾶς καϊαβραβευέϊο, τά eft;nullus brauium accipiat aduerfum uos.Quibus δὲ alijs multís uerbís ufq; ho die utuntur Cilíces.INec hoc míremur ín apoftolo,fi utatur eius linguze confuetudine, ín qua na tus eft& nutritus.cum Vercilíus alter Flomerus apud nos,patría fuz fequens cofuetudínem, fceleratum frious appellet. Nemo ergo iios fuperet ac deuíncat,uolens humilitatem lítterz fe^ qui.&angclorum religionem atq calturam:ut non feruíatís fpirítuali íntellioentía, fed exem^ plaríbus futurorü,quz nec ipfeuidit q uos fuperare defyderat.fiue audíuít(utrüq; em habet ín Graco)przfertím cum tumensambulet,& incedat inflatussmentifqs fapecbíam, eeftu corpo; τς pracferahocením fignificat ἑωβατεύωρ, Fruftra autem inflatur δὲ tumet fenfu carnis fuzcari naliter cuncta íntelligens,& tradítionum Iudaícarum deliramenta perquirens,& non tenens ca putomníum fcripturarum, illud de quo fcriptum eft: Caput uiri Chriftus eft. Caput autem ac príncipium totíus corporís,eorumq, quí credunt,& omnis intelligentia fpiritalis.Ex quo capite corpus ecdefíz per fuas compages atq; íuncturas,uítalem doctrínz cocleftis accipit(ποστς omnía paulatim membrá uecetentur, δὲ per occultos uenarum meatus, fundatur defecatus fanguis ciborum:& míniftretur atqs fuccrefcat;imo teneatur temperantía corporis: ut de fonte capitís,rigati artus crefcant in perfectionem dei,& impleatur faluatorís oratio: Pater uolo,utfi cutego δὲ tuunum fumus:fic δὲ ifti in nobísunum[ποτ ρος nos Chriftus tradídetit patri fit deus omnía ín omnibus. Tale quíd δὲ ín uerbís,& in fenfibus,& ín genere locutíonis obfcarif fime fcribit ad Ephefios. Veritatem autem loquentes ín charitate:xcrefcamus ín illo per omnía, qui eft capuc Chriftus:ex quo totum corpus cotnpactum δὲ connexum pcr omnem iuncturam fubmíniftrationis fecundum operationem ín menfuram uníufcaíufq; membrí,auementum corpotís facitín zdificationem{αἱ ín.charítate. Super quo δὲ ín commentarijs cíftidem ορί ftolz pleníus diximus. Loqui£ aütuniuería cotra cos,quí credétes ex ludziís in domínü faluatoré, ludaicas cerímonias obferuare cupiebát. Sup qua re& ín actís apoftolom: n6 parua qua ΄ LI ΄» Li--» LI Li- Li o* Li ΄ M, dicet ín cibo& potu,quafi alía müda fint;alía immüda,aut ín parte díci fcfti,ut alios dics fcftos tad e| putent ftio cócítata cft. V.nde& fupra Paulus ait, dehis q magíftros leoís effe(c actant:Ncmo uos íu/ ri HIERONYMV S ALGASIAB φο, 74 putent;alios nó feftos;INobis em qui(ἃ Chrifti cedimus refurgenté iuis& xterna feftiuitas. eft. Aut ín patte neomeniz,hoceft kalendarum ὃς menfís noui: quando decrefcés luna finitur, δὲ noctis umbristegitur. Chriftianorum ením lumen xternum efb,& femper folis iuftíciz: radijs. illuftratur. Aut in parte fabbatorum;ut non facíant feruile opus, oncra nó portent: quía nos, fumus Chriftilibertate donati,& onera peccatorum portare defiuimus.Fac(inquit)omía um. bra fant futurorü,& imagines uentura: felicitatis:ut ín quibus Jadaí ha:fitant iuxta lítterá,& tenentur ín terta:nos iuxta fpiritum tranfeamus ad Chríftum,quí ad diftinctionem umbrarum,. hunccorpus appellatur.Quomodo em ín corpore ucrítas οἵ, δὲ ín corporís umbra médaciumz ficínfpírituali intelligentia mundus omnis cibus& potus,& tota feftíuítas,& perpetua kalen^. dx,& aterna requíesexpectanda eft Q uxtímus,quíd dicere uoluerít,ín humilitate& religione. angclorum:aut quéfenfum habeat.Ex quo diis locutus eft ad difcipulos: Surgite eamus hínct. & relinquet uobis domus ueftra defertas& locus ín quo dris ctucifixus eft,fpüaliter Aegyptus. "uocatur& Sodoma:omnis Iudaicarum obferuationum cultura deftructa eft:& quafcüq; offe^ runt uíctimas,non deoofferuntifed angclís γοβτοίς δὲ fpititibus immundis, INec mirum,fi ho poft paffionem dii faciant:cum per Amos quoq; prophetam dícatur ad eos: Ναί hoftías. “δὲ uictimas obtuliftis míhí quadraginta annis ín deferto domus Ifracl:& affumpfiftis taberna culü moloch,& fydus dei ueftri rempha figuras quas feciftis,ur adoretís eas? Ο d' plenius ín cà. cione Iudaica Stephanus mattyr exponens,& reuolaens híftoríam ueteré fic locutus eft:Et ui^ tulum fecerunt ín diebus illis, δὲ obtulerunt hoftías idolo,& latabátur ín operibus manuü fua. tum. Conuerfus autem deus, tradidit eos ut colerent militiam coli: ficut fcriptum eft ἐπ li^. bro prophetarum. Militia autem coclí;non tantum fol appellatur δὲ luna& aftra rutilantia, fed δὲ omnis angelica multitudo, eorumqy exercitus,qui Hebraice appellantur fabaoth, id eftuit^. tutum fiue exercituum, Vnde& ín euangelio iuxta Lucam legímus;Et fubito facta eftcüange— lo multitudo milítíz cceleftislaudantium deá& dícentíum: Gloría ín altiffimísdeo:&tin tera—€ paxhomínibusbonz uoluntatis.Facit em deos angelos fuos fpiritus, míniftros fuos ignem, urentem,Etut fcíamus femper eos qui colebant idola/lícet ín templo hoftías uiderentur offery, re,non deo eas obtulifle.fed angelis,per Ecechielpleníus difcimus.Dedi eís iuftificationes ποτε bonas,& praxcepta non bona.INon ením fanguíné hírcorum,aut taurorü quxrit deus, fed facri ficium deo eft fpiritus contríbulatustcor contrítum δὲ humilíatü deus non defpicit.Et propterea qui uítulum fecerát ín horeb,& coluerant fydus dei rempha:de quo ín ppheta Amos pleníus dífTeruimus:adorauerunt figuras, quas ipfi fecerunt,&itradidit eos deus.ut feruirét milita cce^ li:qu πᾶς ab apoftolo dicitur relígío angelor&.Pro humilitatein Graco ταπεινοφεοσύνκ legitar, id efthumilítas mentis.fiue fenfus. Vere enim humilis fenfus& miferanda fuperftitio,deü crez dere hircorum atq» tautorá fanguine delectari,& nídore thymíamatis.qué fzpe homínes de dinamus.Quod atitem fequítur.Sí mortui eftis cam Chrífto;ab elementís mundi: quid adhuc tancj uíuentes ín mundo decernitís?ne tetígeritis;neg; guftauerítis,neqs contrectaueritís, qua funtomniaín interitum ipfo ufü.fecundum przcepta& doctrínas hominum, qua funt tatio: nem quídem habentía fapientizin faperftitione δὲ humilitate,&ad non parcendum corporít non in honore alíquo ad faturítatem carnís:hunc nobís habere fenfum uidetur. Curramus per finoula,& obfcuritatem fenfuum atq; uerborum, Chrifto referante, pandamus. Sí baptícatt eftis ín Chrifto, δὲ εἴ Chrifto ín baptífmate confepultimortui aüt ab elemétis mà dí:cut mecü &on dícitíssMihi autem abfit eloriari;nifi ín cruce αἲπί noftri Iefu Chriftisper quem míhí mun dus crucifixus eft, δὲ cgo mundo*necaudiftis dominum dicentem ad patrem: De mundo non funt:ficut δὲ ego non fum de mundo:& mundus odit eos,quoníam non funt demundo.ficut& '€gonon fam de mundo: fed econtrarío quafi uiuentes irrmundo decernítis, ne tetíeerítis cot" pus homínís mortuí, nec ueftimeritum nec fcabellum ín quo federít mulier menftruata: negg guítauerítís carnem fuillam,& leporum δὲ fepiarum, δὲ lolieínum, murena: δὲ anguillz; δὲ υὓί, ucrforum pifcíum,qui fquamas δὲ pennulasnon habent:qua omuía in corruptione& interitu: funt ipfo ufu, δὲ ftercore digerunturzEfca enim uentzi,& uenter efcisi& omne quod ide RR HIERONYMVS ALGASIAE. C honcoinquinat hominem,fed ca qux de nobis exeunt.Secundum pracepta(inquit)& doctri; &iás homind: fecüdum illad quod Efaías loquitur:Populus híclabijs me honorat;cor aüt con; longe efta me.Fruftta autcm colunt me;docchtes doétrínas homínü& precepta. Vnde& doy. minus cortípit pharificos,dicens:Irrítum feciflis mandatum(είναι traditiones ueftras ftatuere εἰς. οι ef dixit: Honora patré δὲ matretm:& quí maledixerit patrí ucl tpatrí,morte moríat, Vos aütem dicitis, qaícunq; dixerit, patri uel matrí, munus guess cft ex me, tibi prodetít; & tion honorificauit patretn fuutn aut matrem: reliqua. Quibus infert:Et irritum feciftis máy datum ἀεί, propter tradítíones ueftras. Quanta: traditiones pharifzoram fint;quas hodíe uo. cant δευτερώσε,& quam aniles fabulz, euoluere nequeo.INeqy επί libri patítur rnagnitudo: δὲ plaraq; tam turpía fant:ut ernbefcam dicere.D'icam tamen unum ín ígnomíníam gentis inimi Ce.Prapofitos habentfynacoeis fapientiflimos quo f: qe operí delegatos,ut faneainé uin Jinís fiue tmenftruatz mundam πεῖ immundum.fi oculis difcernere non potuerínt;euftu prali,. fme em quíaiuffum efl,ut diebus fabbatorum fedeat unufquífqy ín doro fua, δ non egredíatur, neq ambulet deloco ín quo habitat: fi quando eosiuxta litteram coeperimus at^ tàre:ut non íaccant,non ambulent,non ftent,fed tantum fedeant.fi uelint praecepta feruare:fo. lent refpódere& dicere, Rab akiba,& Symeon δὲ Hille; magiftri noftri tradiderüt nobis,ut bis mille pedesambulemus iti fabbato:& cxtera iftiufmodí, doctrínas homínü praferentes doctrij riz deí:Non quod dicamus fedendum femper efTe in fabbato:& de loco ín quo quis fuerít occur pátus riot recederidum.fed qd'id quod ímpoflibile legis eft.ín quo infirma per camé/fpiritali obferuatíone complédum fit... Sequítur.Quae funt rationem quídem habétía fapíentiz. Hoc loco,quídem,coníurictio fuperflua eft:quod ín plarífay locis propter imperítiam artís eramma tice apoftolü feciffe tepperímus.INeq; ením fequiturfed,uel alía coíunctio:quz folet εἰ praepo: D fitioni;ubi quídem pofiturn fuerit refpondere, Videntur igitur obferuatíones Iudaiczapudím r τ petítos.& uilem plabeculam;ímaginem habere ratíonís humana;(αρίοπεία, Vnde& docto,—— | Keseorum σοφοὶ hoc eft fapientes uocantur.Et fi quando certís diebus traditiones fuasexponüt,— difcipulis fuis folent dicere σοφοὶ δευτεῶσιμ,ία eftfapientes docent traditiones. Pro fupftitione ἐμ Cirzeco ἐθελοθφησκεία pofitü eft, hoceft falfa religio:& p hutnilitate ταπεινοφροσύνκ,ησα: magísuir tuté folet fonare,G uitii.Sed híc τατεινοφρονεῖ» ἔς eft intellíeendum, quod humilía fentíat atqg tertetid/«d4/ fa autetri σύµατος,ευίας riomen latinus fermo non explicatapud nos dicitur, ad no parcendü corpori. INon parcunt Iudaii corporibus fuis in affutmptione ciborum, cotemnentes ínterdum qux habent,& quatentes qua non habent, Ex qua neceffitate debilitates interdum & morboscontráhunc.Nec honorant femetipfosaim omnía munda fint mundis;nihilg pof fit effe pollutitm,qtiod cim eratiarumactione percipitur:& idcirco a domino fit creatum:;utfa Ι tutítate& adimpletíone ςατη 5, Παπίαηοϑ arttts uecetet atq: fuftentet.Elementa autem mundi 4 quibus cónfepultí, ímo mortui fumus, lex Moyfi,& omne uctus ínftrumentum íntellz eetidurii eftiquibus quafi elementis δὲ relícionis exordijs deum díftimus.Quomodo ením εἶσ; menta appellantar littetz,per quas fyllabas acuerba coniungímus,& ad texendam orationem η b: longa meditatione pcedímus: Ars quoq; mufica habet eleméta fua:& Geometría ab elemétis | incipitlineag:& díalectíca atqy medicina habent ἐισαγωγὰς fuas:fic elemétís ueterís teftamétitut ῇ ad εππαησε]ίςᾶ plenitudinem ueniat fancti uirí erudítur infantia. Vnde cétefimus decimus octa uus pfalmus, δὲ omnesalij qui litteris prenotantur;per Ethíca nos ducuntad cheologicai&ab eletnentís occidentis litter, quz deftruitur,tranfire faciunt ad fpiritum uíuificantem. Quí ergo | fnido δὲ elementis eius mortui fumus,nó debemus ea obferuare,qua mundi funt:quía ín alte to inítíurm,in altero perfectio eft. e! UTC uzftio undecima, à Vid(it quod iden Apoftolus ad Theffalonicenfes faribitINifi difceffio uenerit pti murii,& reuelatus fuerit homo pecati& reliqua. In prímaad Theffalonicenfes epí ftola fcripferat. De temporibus autem δὲ momentis/ftatres nó neceffe habetis,ut fcri (C9 bam uobis. Ipfe enim diligenter fcitis: quía dies domini ficut fur ín nof uehicie M A ueniet, Cum ením dixerint; pax δὲ fccurítas: tunc repentinus illis inftabit interitus, ficat do» ' Dienim aperte. audacterq; dixiffet:znon ueniet antichriftus;nifi prius Romanum dcleaturínv: HIERONYMVS ALGASIAE,$0. yi lorín utero habentis,& non effugient. Supra enim ad eos Ícripferat: FToc uobis dicimus iri: uerbo domíní:quía nos quí uíuímus, qui refidui fumus:in aduentu domíni,non preueníemus: eosqui dormierunt,quoníam ipfe domínus ín iuffu,& ín uoce archangeli,& ín tuba dei defcenydet de celo: mortui quí ín Chrifto fant;refürgent primi, Deítide nos quí uítiímus, qui relin quimur fimul rapiemur cum illis in nubibus obuiatn domino ín acra:& fic femper cum dormi no erímus.Itaqy cófolamini inuic£in uerbis iftis. Quod audientes Macedones, nó intellexert; quos fecum uiuentes,Apoftolus uocet:& quí dicantur refidui;qui camiíllo rapiátur in nubibus obuíam domíno: fed atbítrati fant, dum adhuc effent in corpore,& antep euftarent mortem,. Chriftum in fua maieftate uentutum. Quod Apoftolus audiens: rogat eos& adiurat per ad^ uentum domini noftri Iefu Chrifti:ut non cito moueantur,neqy per fpiritum, neq; per fermo rem,neg; per epíftolatu,tandj ab eo fcriptam, quafi inftet dies domini. Duos autem effe ad/ uentus domíni faluatorís, δὲ omnía prophetatum docent uolumína, δὲ euangeliorum fídesi quod prímum ín hümilitateuenerít,& poftea(ituenturus ín gloria, ipfo domíno proteftan/ te;quz ante confammatíonem mundi uentuta fint,& quomodo uenturüs antíchriftus, quan/ do loquitur ad apoftolos. Cum uideritís abomínationem defolationís, quz dicta εἴτα Daníe, le propheta. ftanté ín loco fancto(qui legit intellieattunc qui ín Tadaza funt;fugiát ad montes: & qui intecto,non defcendant collere alíquid de domo fua. Et iterum. Tuncfi quís uobís dixe: rit, ecce hic Chriftus aut illicinolíte credere. Surgent enim pfeudochrifti& pfeudoprophetzs& dabunt figna magna& prodigía:ita ut ín ertorem inducantur(fi fieri poteft)etíam electi. Ecce. predixiniobís; Si ereo dixerint uobis,ecce ín defetto eft:tiolíte exirezecce in penetralibus;noli^ te credere.Sicut em fuleur exit ab oríente,& paret αἵ qp in occídétem:ita erít& aduentus filij πο; minis. Ac deinde, Tuncapparebit fignum filij hominis in ccelo,& uidebunt filium hominis ας». nientem in nubibus cclí ci uírtute multa, δὲ maieftate.Et míttet angelos fuos cum tuba& uo» cemaena,S ECC electoscíus a quatuor uentísa fummo ccelotum uf. q; ad cermínos eorum. Rurfumq, de antíchrífto loquítur ad lud&os:Ego ueníín nomine patrís mei, δὲ non credidiftís mihi, Alius ueniet in nomine fuo: illum fufcipietis. citur Theffalonícenfium ani: mos,uel occafío non intellecta: epiftola;uel ficta ceuclatio: quz per fomniutn deceperat οι» mientes,uel aliquorum coniectura; Efaiz& Daníelis.euágeliorumq uerba de antichtifto pr nunciantiain illud tempus ínterpretantium mouerat;atq; cutbaueratiut ín maíeftate fua, tunc: Chriftum fperarenteffe uenturum, Cui errorí medetur apoftolus,& exponít qux ante adueny tumantichrífti debeant praftolarizutcü illa facta uiderint:tunc fciant antichriftum,id eft homi: nem pecatí δὲ filium perditionis, dui aduerfatur δὲ extollitur fupra omne quod dicitur deus; 'aut quod colítur:ita ut ín templo dei fedeat;effe uenturum. Nifi(inquit)uenerít dífceffio prímiz, 'quod Grace dícitur ἀποσασία, ut omnes gentes qux Romano imperío fubíacent, recedantab: eís:& reuelatus fuerit, id eft oftenfusquem omnía prophetarum uerba pranuncíant, homo: pecaati,in quo fons omnium peccatorü eft:& filius perditionis,id eft díaboli:ipfe cft em uniuer/ forum perdítio,qui aduerfatur Chrifto,& ideo uocatur antíchriftus:& extollitur fupra omne quod dicitur deus, ut curictarum gentíim deos, fiue probatam omnem& uerárelicionem fuo calcet pede:& in templo dei,uel Hierofolymis(ut quidam putant)uel ín ecdefia(ut ueríus arbi tramur)federit,oftendens fe tancy ipfe fit Chriftus& filius dei: Nifi(inquít)fuert Romanum: imperium ante defolarurm, S antichdftus prceficric Chriftus son ueniet: quí ídeo ίτα ποπ” tus efLutcantichriftum deftruat.Meminiftís aít,quod hac ipfa quz nunc fcibo per epiftolam: tumapud ibseffem,prafenti fermone natrabam:& dicebam uobis, Chriftum nó effe uenturi, nifi praceffiffet antichtiftus.Et nücquid detineat fcitís. Vt reuelctur ín fuo tépore, hoc eftque caufa fit, at antichriftus in prafentiarü non ueníat, optímenoftis.INec uult aperte dicere ον mani inperíum deftruendum:quod ipfi quí imperant,zternü putát. Vnde fecundá Δ pocly pim Iohánis,ín fróte purpuratz meretrícís/fcriptá eftnoméblafphemiz,;id eft Roma xternzc. TN P T B ἰ ἡ perium | | .Mis sa CURAE SMELL OM C HIERONYMVS ALGASIAE. periumiiafta catifa peifecutionis in orienté tunc ecdefiam cófurgere uidebaf. Quodq; fequi, Jam ením myfteríum operatur íníquítatís.tantum ut qui tenet nunc teneat, donec de medio fiat:& ενας reuelabitur ille iniquasihüchabet fenfutn. Multis malís atcp pecatís,quibus INero imputíflimus Cafarum mundum premit, antíchriftí parturítur aduentus:& quod ille ope, raturuis eft poftea;ín(ο ex parte completur:tantum ut Romanum ímpetiü;quod nücuniuer fas gentes tetiet, récedat, δὲ de medío fiat:& tunc antíchriftus ueniet fonsíniquitatisquem doi mínus lefus ínterfíciet fpiritu orís fuítdiuina uidelicet poteftate,S fuz tnáieftatis ἱπυροπίσισσίας iuffife.fcciffe εἴποι ín exercitus multitudine;non ín robore militum,;non in angelorum auxi, lio:fed λείαν ut ille aduenerit, interficietur antíchriftus Et quomodo tenebra, folís fucátut ad, uentü:ficilluftratione aduentus ἐπί οι domínus defttuet δε delebít. Cuíus opera, fatang (unt opera.Et ficut ín Chrifto plenitudo diuinitatis fuit corporalíter:ita& in antíchrifto omes erunt fortítudines,& figna δὲ prodigia, fed uníuería mendacia. nomodo efn fíenís dei, qug operabatur per. Moyfen, magi fi uís reftítere médacijs,& uírea Moyfi deuorauít uíreas eorum: ita mendacium ὌΣΣΕ ueritas deuorabít.Seducentar auté eíus mendacio quí pe ditioni funt preparáti.Et quía tacita quarftio poterat commoueri,cur enim conceffit deus om, nem eum habere uírtutern;(igna atqj prodigia, per qu feducantur fi fierí poteft, etíam eleai dei:folutione prauenít quxftioné:& quod ορροπί poterat;antecg opponatur;abfoluit.Faciet (inquit)haec omnía no fua uirtute, fed coticefTione deí;propter Judzos:ut quí noluerunt chari^ tatem recipere uerítatis/hoc eft fpirit deí per Chriftum: Οία charitas deí díffufa eftíncorda credentium:Et ipfe dicit:Ego fum ucrítas,De quo in pfalís fcriptum eff: Veritas de terra otta cft. Quiero charitatem δὲ ueritatem non receperunt,ut faluatore fufcepto faluí fierent:míttet illis deus non operatotem, fed. ipfam operationem,ideft fontem etrorísut credát mendado: Οία mendax eft ipfe,& pater eius. Et fiquidé antichriftus ες υἰτοίης natus effet,& primus ue, nilletínmundum,poterant Iudzi habere excufationem δὲ diícere,quod: putauerínt uetítatem, & idcirco mendacium pro uerítate füfceperint.Nuncautem ídeo iudicandi funt;imo procal du bio condemnandíquía Chiiftí ueritate contempta, poftea mendacium,id eft;antíchriftum fu» Ícepturi funt.|; ;»PRABCEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. RR Sw) Viinterpreta.n.£.) Quod Apodemius Grace fonat peregrinum, a uerbo χτσοδαμίω peregri» N| nor. Quauaduntcum filentio.) Allufitad Efaízlocü,;qui eft capite feptímo. Pro eo quod w' /labíecit populus ífte aquas Siloe,qua uadunt cum filentío;Et ín euangelío, Siloe míttítur cau Ee: cus fanadus. Aquas Síor.) Síhor Hebraice turbídü fonat,fiue turbulentá, Eft aüt Siloe fot tículus ad radicem montís Sion,non perpetuo fcatens,fed certis erumpens temporíbus,& per faxa dez currens,ut teftatur Hieronymus ín Efaíam,qui fontem nouerat, utpote illichabítans, Pícra.)Antídoti genus eft,de quo fuperíus memínímus;zxea,íd eftamara uocat, quod ex amarís rebus cófícíatur, Vül gus medícog hodíeuocatpigrá. Etmitteín myrrhalignü.) Híclocus haud dubie deprauat"eft ín oib* codícibus.Tllud uerze le&tíonís ueftigium tantum remanet,quod ín antíquís ínuenío marra non myrrhás legendum eítautem ín mara. Siquidem allufit ad híftoríam,quzerefertur Exodi decímo quinto.Cum He διαί ueníffent ad aquas amaras,nome impofueruntloco, Mara,íd cft amarítudínem. At Moyfes oftenz dit lgnum,quo míflo ín aquam,coepítdulcefcere,| Senilemq; pituítam.) Pítuita humor eft fuperuaca/ neus,qui ín fenibus ob caloris defectum abundat. Vnde fua fcrípta, quafi diluta mínufgs habentía neruoy rum,pítuítamuocat. luuenilauthorítate.) Legendum eft, aufterítate:atqy íta quidam habent codices, Senilis oratio pítuítam habet,quía diffluítac difloluta eft.Iuuenilís aufteraquod nódutm maturuít,& id círco fubacerbum quíddam habet. Tranflatum eft a uíno& pomís. ΞΡ:: EX SECVNDA Q VAESTIONE. T Nosautem ex Hebrzo.) Lege commentarios díui Híeronymí ín Efaize caput quadragefimum fecti dum, ubi cítathunclocum. Locus eft apud Matthzum cap.duodecímo. Arundínem ínquitquaffatà) Septuapínta uerterunt x&Aoxop τεθλασμκένομ ov συντοΐ 44{4 eft,calamum fractum non commínuct, EX TERTIA QVAESTIONE. .. In Euangelio fecundum Matthaeum.) Solus ením hícnon facít mentíonem crucis geftataab ipfo lefa, fed tantáa Cyrenzo;quí compulfus eam portarit."Iud: um EX QVARTA QVAESTIONE. Qrod bomo iniquitatis& aduerfaríus eleuet fe contra omne quod dícitur deus& religio.) Multo re, cius hzc uerti; Hieronymus; babeat uulgata eedítío; Qui aduerfatur ὃς extollitur, fupra Qno quo PT icítut -ΜΜ. ---€ —— c0 "C uL uw IN EPISTO.EILIVS MEVS SCHOLIA$6.^70 t ἃ dicitur deus,aut quod colitur: ΝᾺ Graeca fic habent;tz? πᾶν τὀλεγόμερορθεὸρ i σέβασμα, ἰὰ eft;aduerfüas om ne quod dicitur deus;aut febafma. σέβασχια autem eft cultus deo;aut εἰ quí maíeftate habet exhíbendust , nonnund ís cui exhíbetur,quod ínterpres ἐς círcülocutus eft,quod colitur, Flíeronymus uertit religío; di ἃ ἐπὶ potíus aduerfus fienificat dj fupra, Q'uandf plerígg Graeci codíces habentkzi márrosíd eft aduerfus : omnem, uníca mutata litterula,nempe,« ín o. à ET EX ΩΨΙΝΤΑ Ὁ VAESTIONE.: Mignon: : Ω ία facíes erat uades.) δίς Graeca habent, ὅτι τὸ τερόσωττομ ἀυϊοῦ Sp πορεθόμενού Ὡς Ἱερούσαλήμ, Duaspe n. tecontadaf.)Quuídá codices habent duas pétecontadas.Q) uídà duos pentecontarchos. V trái tolerabile i eft, Nà πεντηκονταρχορ, fignificat duce quinquaginta pratfeciü, Ge zsTorTze nume: fignificat quínquage ML naríum. Sed pentecontadas magís quadrat cum genítíuo quí fequítur militum; stg EX SEXTA Q VAESTIONE. vare Wi Hoc ei Ὀικονόμοο.) Ab ὅικος dom?,& νέμω diftribuo,qd' dífpenfet ac diftribuat;quae ad ufum domeftícá P ἰὴ, είπε, ὀικομὸμικὸρ ξενοφῶντος.) Extat& Ariíftotelislectu dieniffim?, Centá cadosolei,] Ὁ υἱά codices » vecte habet batos.Batus aüt mefurz genus eft,liquídos: dütaxatnempe decíma pars corí.Ite inferíus,pri mum quí debebatcentum batos.' Qui benequidem offerebat.) Ex fecundo Genefeos capite, cítat íuxe ». E ta Septuagínta,quorum ínterpretatíionem tamen alías ín hocloco reijcit,ut& fuperíus admonuímus, ὶ EX SEPTIMA QVAESTIONE, Quíd ergo bonumeft.) Quid ín πᾶς ἰος annotarím, quí uolet,legat ín annotatíunculis noftrís,quas fcripfimus ín nouum teftamentum;|. Szcularís apud Graecos.) Quá Ouídíus fic extulit. Nítímur ín uez títum femper cupímufg negata,uifi fignificat illud τὴ ἐπὶ θύραις vd ρ[αρ,ία eft ín foribusaquale.Cuíus pro2 uerbíj memínit Ariftoteles ínrhetorícís,&e nos ín Chilíadib?noftrís explicuimus. Flyperbolíce.) ὑπερ lm:&oxxSe,fic loquímur:cum augedzrei gratía.plus dícímus, d reí uerítas haber,ut,clamor fydera pulfabat, ^ de maxímo damore.'. Gratía deí,per lefum Chriftü.) Antíquí codices habent,eratías ago deo. Δ ítà legitur ín Gracís exemplaríbus omníbus,qua míhí contíeit uidere. Vnde locá huncaudacter reftítui, a EX NONA Q.VAESTIONE,. quu: i—'. Significantíus Grece dicitur ἠοθεσία.) Nam adoptío nome eft generalíus,fed ἠοθεσία proprium eftado » ptioní Ηϊου, ab ἠόο δὲ τ[θνμηασα imaginamur aliquem effe filium,& inlocum filij fubftítuímus, τὰ EX DECIMA QVAESTIONE.: in B Conabimut ítagg παραφρασϊκῶς.) Paraphrafis eft liberior tranflatio,dum quaedam mutantes aut etíanà τῷ addetes,copíofius ac dilucídíus explicamus quod ab alijs di&ü eft:cuíufmodi eft Themiftius,Aríftotez (15,006 ínterpsfed paraphraftles,— In T'arfo Cilícíze.) Cilícía pars eft Afize, qua Cydnus amnís ínterfecat,. & mons Amanus,cuíus metropolís erat T arfus urbs líbera,ut teftat Plíníus,ín qua nàtus fuít Daulusloz e quebat quide Grace,fed corruptíus. Ide querit Origenes,quod Hieronymus.| Nemo uos fuperetuo. lens.) Vulgataaeditio habet,nemo uos feducat uolens. Paulus hís uerbís eft ufus μηδεὶς ἡμᾶς καταβραβευέ τω. καταβρέυῳ Εἰ} ín accipiendo brauío alíquem círciueníre, fonat quafí dícas, contraprarmíare, ut ítà docendí caufaloquamur,& iíntuam íníutíam ín alíum tranfferre brauium εἰδί debitum,Eam ením uím fé re habet przepofitío x«ca,quoties addítur genítiuus:de quo plura diximus ín ánotatíonibus, Iníquítaté Agonothetz.) Agon certamen eft, fui pono:unde Agonothetes dicitur, qui propofitis praemijs ἐπί ταῦ δὰ certamina,utapud Homerum Achillesapud Vergilíum Aeneas, Ab humano díe ἀπὸ ανθρωπίνκα| Κέρας.) Sic ením Cilices appellabant íudícíum, quod pro tribunalibus agítur,unde latíni quocg dicunt díem dícere,pro eo quod eft uocare in fus. Locus eft prímz ad Corínthíos cap. quarto. Ανθρώπηομλέ» γω.) Id eft humanü díco,eft ín epiftola ad Romanos ca.6..— ὃν κατενάρκασα vaso.) Id eft,nó grauauí uos. ναρκεῖμ eft torpere,«arava pip, eft fuo ocío grauís effe alijs. Quad hoc quoq; uerbum Híeronymus putat Cilícum effe propríum.vepxcip ením torpere eft,««revoexrip,torpidum immínere alícuí," Sceleratum fri» gus.)[n Georgícís Vergilius frígusappellat fceleratü,id eft noxium,ídcp iuxta more Matuanzlínguae. Vtrüc; ením habetur.) Quidam codíces habebant ἑώρακερ,η ία iixouxsp. ἐμβατένωμ σοβαρός. ld eft íncedens ἑα ποίας, Nam σοβαρὸς dicítur Gracís, qui uultu& ínceffutumorem aními& arrogantíam prae feferat, dí&uma uerbo σοβεῖν, quodalios repellantacfaftídiant. Vnde apparet& συβαρίτας dictos,quafí fobarítas,quorum faftus etíam prouerbio locum fecit, συβαρίτκο διὰ πλατείας, id eft, fybatíta per plateam Nam tempore Daulí feftos díes nefcíebat ecclefía. Quad illud lectorem admonítum uelím, σοβαρὲς hoc loco addítum fuiffeab audaculo quopíam,nec effe ín Gracís exemplaríbus,necin emedatís Híeronymít uerum ipfum ἐβατέν, Gracis fignificat quod apud nos incedere, boc eft faftu quodam ingredí,ut i na íncedít,reges íncedunt.INos tamen ín annotationibus noflrís alíum fenfum retulímus,d fequitur Hie ronymus, Pro humilitate ín Graeco.) Suntením Greca uoces,qua humilitatem fignificant,fed díuerfa js tationc.Etením ταπἁνότιο, fignificat humilitatem rei, ut fortunz,eenerís, conditionis,(Είί,ταπ(νοφροσύνη, is modeftíá af'tmi, qua qs feípm demiíttit,& defe pufilla fentítmínimügy fibi atrogat. Noftrí interpres hoc A nó diftínguat.Nà ín Magnifícat,refpexit humilítate ancillae fuze ταπάμόγ”α eft;nO ταπενοφοοσύνιρ,αμαίί di Ek. cat.refpexít me ínfimaancillula. Verum hocloco Paulus abufus eft ea dictíone ín uítium, quo quis hui milía fentit, hoc eft terrena no cocleftíaa uerbo ταπεινοφοονεῖμ,— Vítulum inHoreb.) De uítulo,legís ία. Exodo:de R.empha fiue R.ephphalege cómentaríos díuí Hieronymí,in quíntum caput Amos prophe tz. Sepia& loligo pífces funt, quí fuccum habent atrum, unde Perfius fepíam proatramento pofuit. W— Quashodie Φειτερώσιο uocát.) Quuídá codices habet δευϊερονόμους,[σα uítíofesfonat at'graece δευ]έρωστο, yi quaii dícas fecundationem.Ita uocabant,pofteríores tradítíones.Hebrai mífne vata uocant. Ratíone -quídem habentía.) Grací ρἴαταςρ connectunt,per duas coniunctíones,usp δὲ δὲ ία«ο"δι M L4 ---ο UR RERRERUTT HOMI.ORIGE.IN CANTICA Q Et4nonnundj inueníes,cü nó pra«cefferít μὲν. At μὲν non ponitur nifi fequatur δὲ hocuítij etimatici uo. Cit ἀμακολουθόρ,εστα non reddítur,quod fuperioribus refpondeat.Ex quantula re fudicat imperitia Pauli, quem tamen alibínegat imperítum fermonis.Ex hoc loco colligere licet,nonnihil códuccre fermonis pe rítíam,cum Paulus uir tantus ob hanc quod fenfit explícare non potuerit,ut ipfe palam teftatur Hierony.| mus. Οἱ σοφοί δευτερῶσῖρ.) Id eft;fapientes fecundant,fic enim fonatad uerbum,tícto uerbo δευτερόω, ὁ ή Ότο fuperítítione m.g.) Nam dux uocesapud Gracos confímiles ín fienificatu Ao aorta dictaati| more daemonum, fiue deorum,& te oproxcia, dícta a fpontaneo cultu deorum,Nam θρασκέυψ díctü putit ' a Thracíbus,quibus Orpheus orgía deorumtradídít.^ Αφῴφδία αῦέ.σώματος,) Sonat gef dicas ímparfi| $àonía,hoc cít,cum quís non parcit corporí fuo.INam φέϊδομαι parco,o/ à parfímonía, nde addita parti,| cula príuatíua a,pro quo nos utímur,in,ao0 fo. Habent ἔισαγωγᾶς.) Id eft, introductiones,ab te, ίη ἂν E ἄγω duco,quaslatiní uocant ínftítutíones,fiue elementa,cam res a prímís ínítijs δὲ rudímentis traditur, 2| | | | | | | | | EX VNDECIMA QVAESTIONE:. - Awosacta,)Cluamlatíní dicunt defectionem, cum quís a fuo duce defcifcít, PerEthicam.) Id επ ρες "moralem fcientiam,ab ἤθοο, quod latíni mutato numero mores uocant, Purpurata merctrícís.) Ita legis - Apocalyplis capite decímo(ερείπιο.| ini ΑΕΝΤΙΡ OTV.S.[Inquaftíone fexta,negat deum amare poffe quí pecuníam amet, fignifícans pecunia nullo modo dílígendam effe. Vbi funt igitur Chriftiani quídam,qui permittunt,ut bellum& pugná pe,' cüníz caufa fulcipiamus? Etfi bona funt díuitiz,ut putat Ariftoteles,cur quod bonum eft nó amct?Sed nonímputandum díuo Híeronymo,fi ídem dícítquod palam ín euagelío díxít Chríftus,| Praterea ín .quaílione octaua folum Chríftum exímita peccato,quoníam de his nodum defínicrat ecdefia, Item in quaftíone decíma,fcríbít Chríftianum non effe,tenerí cerímonijs& praceptís bumanís,quod magis eft Iudxorü, uelut ín cibís, ícíunijs ac fimilibus, No fentít de cerímontjs quas prafcribít ecclefia d omi ἡ Yo conuchiteas, ij pauciffímas effe, Alioquí ex hís tametfi fpeciem habent pietatís, tame míro quodam fodo,omnís uetzpietatís peftís nafcitur, At nunc Chriftíani plurbus premuntur cerímonijs dj ludaís ἃ pietasadmodum friget. EV DIVI HIERONYMI IN HOMILIAS CANTICI CANTICORVM '' ORIGENIS,AD DAMASVM PRAEFATIO. Ἢ Rigenes cum ín cxterís libris omnes uicerit:ín Canticocanticorum ipfe fe uicit. NS | | | o: à 7 DIET* 3" Dn t 4| decem uolumínibus explícitis, qua ad αἰοίπ ufq uerfuum milia pene perueni^—| | | OIM ms Ὁ ^ J| unt: prímum Septuaginta ínterpretes:deinde Aquilam δὲ Symmachü δὲ Theo; » χ αἱ dotionem,& ad extremum Quintam xdítíionem quá ín Actzo líttore inueniffe| Tefcibitrita magnifice aperteq; differuítiut índe mihi uideatur in eo completá effe quod dicit:.| Introduxit της rex ín cabículum fuum. ἴταορ illo opere pratermíffo,quía íngentis eft ocilabo^ tis δ fumptuum, tantas restamq; dignum opus ín latinum tráffetre fermoné,hos duos tracta tus,quosín morem quotídiani cd paruulís adhuclactentibus compofuit: fideliter magis |€pornate interpretatus(το, ση tibi fenfuum eius;non cibum offerens. Tu animaduertas | αυτί Πιν illa zftimanda,qua: magna funt;cum fic poffint placere quz parua fant, ORIGENIS HOMILIAE DVAE IN CANTICA CAN TICORVM INTERPRETE DIVO HIERONYMO (i Vomodo didicimus p Moyfen quada effe;nó fol(απέϊα, fed δὲ fancta fandtorü: | δὲ aliano tantü fabbata fed& fabbata fabbatorí: fic nunc docernur fcribente So fj Mlomoneeffe quzdánon folii Cantíca.fed δὲ Cantícacantícorá.Bcatus quidé ís qui Brad ingredit fancta.fed beatior q ingreditur fanctafanctorá. Beatus q fabbata fabbati gatiled beatior q fabbaticat fabbatom fabbata, Beatus fimiliter& s η íntellieit cantíca,&canit τα, Nemo qppenifi ín folénitatibus canit: fed multo beatior ille q canit cátícacanticoms. Et ficut is quí ingreditur ín fancta, pluribus adhuc índiget,ut ualeat íntroíre in fan&tafanctorumi& qui. fabbarum celebratquod a domino populo conftítutum eft;multa adhuc neceffaría habet; ut agat fabbata fabbatorum: eodem modo difficile reperitur,qui omia qua ín fcriptwris contíné/ tur cantíca peragrans,ualeat afcendere ad cantícacanticorum. Eeredí te oportet ex Acoypto 'egreffum de tetra Aegypti pertranfire mare rubrum,ut ρος prímur cantícum canere;dícés: Cantemus domíno;eloríofe enim magnificatus eft. Licet autem prímum díxeris cantícam;ad^ .huclonge esa Canticocáticorum.Perambula terram deferti fpititaliter,donecuenías ad putedi, quem foderunt reges: ut bí fecundum cantícum canas; Poft hzc ueni ad uícina fanctz terra, ut füper Iordanís ripam conftitutus,cantes canticum Moyfi, dicens: Attende coclum δὲ im Ὥ INTERPRETE HIBRONYMO.$0. ῷο Δ&oudiatterrauerba oris mei. Rurfum habes neceffaríum,ut milites& terram fanctam, haere E ditate poffideas,& apis tibi propheter,& apis te iudicet,Debbora quippe apis ínterpretatur:ut τὸ poffis& illud carméquod inlibro Iudícam cotinetur,zdicere Ad Reenorü deinceps uolumen afcendens,uení ad canticum quando Dauíd fugit de manibus omníum ínímicorum faorum: j| & demanu Saul,& dixi: Dominus firmamétü τ εἴ δὲ fortitudo mea, refugii meum δὲ libe, 1 tator meus. Perueniédum tibi eft ad Efaíam,ut cum illo dícas:Cátabo canticum dilecta uíned li inea. Et cum uníuerfa tranfierís, ad altíora cofcende,ut poffis aníma decora,cum fponfo& hoe i canere cantícumcantícorum.Sed quot ex perfonis conftet,incertus fum, Orantibus autem πο» 1 bis,& reuelante domino,quatuor mihi ín hís αἰάσου inueniffe perfonas, αίτια δὲ fpofam,curn fponfa adolefcentulas,cum fponfo fodalium ereges.Aliía dicuntur a fponfa;alía a fponfo,non- E " nulla a iuuenculisquzdam a fodalíbus fponfi. Cogruum quippe eft,ut ín nuptíjs, adolefcentu- | latum fit multítudo cum fponfa,iuuenum turba cum fponfo. Hzc omnía nolí foris querere:: nolí extra eos quí prazdícatíone euangelij faluatí funt. Chriftum f ponfum intellige: ecdefíam B fponíam fine macula δὲ ruga:de qua fcriptum eft: Vt exhiberet fibi eloríofam MP non ls habentem maculam,neq; rueam,aut aliquid eorum:fed ut fit fancta& immaculata. Eos ueto qc fintfideles.nó funt tamen iftiufmodi,quales fermo nofter pfatus eft:fed iuxta modá qué; dam adepti uidentur falutem;animaduerte credentium anímas,& adolefcentulas effe ci ρου! fa.Angelos uero& eos quí peruenerunt in uirum perfectum,intellige uiros effe cum fponfo, Inde igitur mihi uidentur quatuor ordínes: unum& unam: duos choros inter fe concínentes, fponfam canerecü iuuenculis.fponfum canere cí focis. Et cum hoc íntellexerísaudi cantícácan ticorum:& feftina intelligere illud:& cum fponfa dicere ea qua: fponfa dicit;ut audias qua: audi; s uit δὲ fponfa.Si autern non potueris dicere cum fponfa quz díxít, ut audías ea qux dicta funt h! tui fponíz: feftínauel cum fponfi fodalibus fieri,Porro fi& illis inferior es:efto cam adolefcentu^" "m lís,qua: ín fpofa delítijs comorátur.Hz quippe ín hoclibro fabula pariter δὲ epithalamio funt—:| di períonz:ex quo& gentiles fibí epithalamíum uindícarunt:&iftius generís carmen affumptü B em Epithalamium fiquídem cantícücantícorum. Primum fponfa orat:& ftatim ín medijs pre, éibus auditur: uídet prafentem fponfum:uidet adolefcétulas fuo comítatui copulatas:deinde refpondet εἰ fponfus: δὲ poft fponfi xloquía,dum ille pro eíus patítur falute,refpondent foda;: η les.donec fponfus fit ín recubítu.& a paffione οοπίτεσαι,[ε quzdam fponf ornamenta factu; lj πὴ tos. Verü íam ipauerba ponéda funt;ín quibus príusuox fponfz deprecantis audítur. Ofcu μά. letur meofculo oris faí.Q uorum ifte eft fenfus.Q uoufgy fponfus meus mittít ofcula per Moy fen,mittit ofcula per pphetas? Iam ipfius cupio ora cótingere,ipfe ueníat, ipe defcendat. Orat igitur fponfi patrem δὲ dicitad eum: O fculetur me ofculo orís fui.Et quía talis eft:ut complea: tur faper earn propheticum illud, ín quo dícitur:A dhucte loquente dícam,ecceadíum:fpofam fponíi pater exaudit. mittit filium füum. Videns illa eum cuíus deprecabatur aduentutu,orare deftítit:& ad eum comínus loquítur. Quoníá bona ubera tua fuper uínum:& odor unguentorum tuorum,fuper omnia aromata.Sponfus ígitur Chriftus miílus a patre,uenít unctus ad fpofam,& dicif ad eum: Dilexifti iufticiam, δὲ odifti íníquitatem,propterea unxít te deus deus tuus oleo exultationis, prz participibus tuís.Si me tetígerít ponfus,& ego boní odorís ero, δὲ ego líníar unguentís,& ad me uíq eíus unguenta peruenient: ut poffím cum Apoftolo dicere: ji Chriftibonusodor fumus ín omníloco. Nos autem cá hzcaudímus, adhuc peccatis uitijfqs αἱ fcetemus:de quibus propheta poenítens loquítut:Putruerunt δὲ corrupta funt cícatríces mex a i facie infipientíz mex. Peccatum odoris eft putidi: uírtus fpírat unguenta: quorum typos re peries ín Exodo. Inueníes quo íbí ftacten, onycha, galbanen:& relíqua.Fizc quídem ad íncé fum.Deíndead opus unguentarij uaría fumuntur unguenta:ín quibus eft nardus δὲ ftacte.Et deus qui fecit ccelum δὲ terram:loquítur ad Moyfen dicens: Ego ímpleui eos fpirítu(apientía: & intellectus: ut facíant opera artís unguentariz.Et unguétarios deus docet. Hzc fi non fpüali ter intellicátur, none fabulz funt? INífi aliquid habeant fecretiinonne indigna funt deo: INecef^ fe eft igitur eum quí audíte fcripturas fj piritaliter nouit,aut quí certe nó nouít,& defyderat ποί; y fe,omnilabore contendere, ut non íuxta carnem δὲ fanguínem conuerfetur, qu 6 goa dignes na 2 etí d ZI 7 » | |. Ι EE E HOMI.ORIGE.IN CANTICA C fieiifpiritaliü fectetorü:& ut aliqd audentíus dicam:fpititali cupidine ucl amore acctdaf. Siquí dem cft δὲ fpiritalisamor.Et quomodo cft quidá carnalis cibus,& alius fpírítualis:& alía camis potío, alía fpítítus: fic eft quidam amor carnalis a fatana ueniens: alius amor fpiritus a deo exordíü habés.Et nemo poteft duobus amoribus poflideri.Sí carnís amator es,amorem fpititusnon capis.Si omnía corporalía defpexiftinon díco carné aut fanguinem, fed argentü& pof feffiones;fed ipfam terram ipfum qp ccelü: hzc quippe pertranfibunt: Si ifta omnía contempfi^ fti,& ad nullá hor aníma tua obligata eft,neq; quocj uitiorum amore retínetís,potes amoré capere fpirítalem.Ifta locuti fumus quía euenit occafio,ut de amore fpiritali aliqua diceremus, Expeditautem nobis Solomonis cuftodire pceptii,& magis illius,quí per Solomone loqueba tur de fapientía,ita dicens:Ama illam;& feruabít te:círcüda(114,& exaltabit te:chonora illa,ut te amplectatur.Eft quídé fpirítalis amplexus:atcy utínam contíngat;ut meá fponfam altior fpon fi amplexus includat:ut ego quocp poffím dicere,quod ín eodem libro fcriptá eft; Siniftra ein fub capite meo,& dextera illius amplexabitur me. Ofculetur me ergo ofculo orís fui, Moris eft fcripturarum,imperatíuum modü pro optatíuo ponere;ut ibi: Pater nofter qui es in coris, (anctificear nomen tüü,pro utiná fanctíficetur:& nuncin prafenti: ofculetur me ofculo oris fui,pro eo quod eft;utínam ofculetur.Deinde cófpicit fponfum. Venit delibutus unguétís,Nec aliter ad fponfam poterat uenire:nec decebat aliter patré ad nuptias filium deftínare, Varijs ei unxit unguétis fecit illà Chriftü,uenit diuerfis odoribus fpirans, δὲ audit,quía bona ubera tua fupuínü.Cóogtrue fermo diuinus uná eandéq rem, p locorü qualítate;diuerfis uocabulis nüca pat.Quando hoftia offertur ín lege,& uult intellect oftendere, pectufculá feparationis affa£; Quandouero recübit alíquís cum fefu,& fenfuutm eius comunione perfruítur, nó pectufculum, utfupra,fed pectus alloquitur.Porro cum fponfa loquitur ad fponfum, quía nuptiale carmen inducit,nó pectufculü,ut ín facríficio: non pectus.ut ín Ioháne dífcipulo,fed ubera nomínat,di cens:Quiabona ubera tua fuper uinum.Cómunica ut fponfa cam fenfibus fponfi:& fcías quia inebriant atcp ltíficant iftiufmodi cogitatus. Quomodo autem calíx diii inebrians peropti/ mus efl:ficubera fponfi omní meliora fant uíno:quia bona ubera tua fuper uínum. In mediis precibusad fponfum uerba conuertit. Et odor unguentorum tuorü faper omnía aromata.Nó uno, fed omnibus fponfus uenit unctus unguentis, Sí aüt δὲ ad meá anímá factam fponfam fuá.fpofus uenite dignabitur, tg oportet efle formofam,ut illum de ccelo ad fe trahat:ut defcen dere[ποίας ad terras,ut ueníatad amatam? Q ualí pulchritudine decoráda eft:quali debetamo; te ferueretut ea loqua£ ad illam,quxad perfectam locutus eft fponfam: Quia ceruíx tua, quía oculi tuíquía gena: tuz, qa manus tuz;quía uenter tuus,quía humetitui,quía pedes tuit De qi bus.fi concefferit diis,difputabimus:quomodo Προπία membra uarientur:& fingulará partíü laus diuerfa dícatur:ut poft difputationé,etíam ad noftram dici anímá fimiliter laboremus,Bo na igitur ubera tua fuper uínt;& odor unguenton: tuom: fap οἷα aromata, Sí uideris fponfum, tunc ííntelliges uerum effe quod dicit quoniam bona ubera tua fuper uínum,& odor ungueni torü tuorü fuper omnía aromata. Multi habuerüt aromata.R gina auftrí detulitaromata So lomoní,& plures alij aromata poffederüt:fed habuerit quis quátalibet.nó poffunt Chrífti odo tibus cóparari:de quibus nücfponfa aít. Odor unguentorü tuorum fuper oiía aromata. Ego atbitror.quía& Moyfes habuít aromata δὲ Aaron,& finguli prophetará, Verü fi uidero Chri» ftum, fuauítaté unguentorü eíus odorécy percepero:ftatim fententíam;pfero, dicens:Odot unguentorum tuorum fuperomnía aromata.Oleum effufum nomen ταῦ, Prophetícum facra rentum eft. Tantíímodo nomen Iefu uenit ín mundum,& unguentum pdicatur cffafum. I euangelio quoq mulier accipiens alabaftrá unguenti nardipifticí preciofi, caput Yfu pedefqg perfudit.O bferua diligenter quz de duabus fuper caput effuderít faluatoris. Siquidem peca^ trix fup pedes;& ea quz dicitur non fuiffe peccatrix,fuper caput eíus fudiffe moftratur.Obfer ua íncp,& inueníes in euangelica lectione non fabulas δὲ narratíones ab euangeliftis fed myfte tía efle confcripta.Impleta cft utíc odore unguenti domus:fi quíd peccatríx habuit;ad pedes teferenduni eft:& fi quíd ea qu& non peccatríx,ad caput.INec mítum domum fuiffe odoreconi pletam;cum hocodore mundus completus fit. Scribitur ín codem loco de Símone leprofo δὲ || domo | , ae iw uiam du dex, uti di me plnee— Mémue din ih,— eii. -— μον i cx^ oh Ó£Q— A αν σα, ως INTERPRETE HIBRONYMO..;$o. 91 à 3. dormis ee puto leprofitn;mundi iftius effe principem:& huncleprofutn, Simonemnun»' i euparicuíus domus ad aduentum Chrifti, fuaui odore completa fi Gagente poenítentíatn pecca. νὴ ttíce:& fancta,caput lefu unguenti odoribus perfundente, Vnguentü effafum nomen tuum, Ἢ Cuts dounguentum quod effufione fua odorem longelateq difperoit: fic Chríftí nomen t ufum eft. In uníuerfaterra Chriftus nomínatur,in omni müdo pracdicatur dris. Vnguentü ením.effufum nomen eíus.INunc Moyfi nomen auditur, quod príus[πάσα tantum daudeba, Ἢ tur anguítijs. Neap em Gracorum quifpíam memiínit eius:neqy ín ulla gentilium litterarum hí^| i ftoría deillo feu cacterís fcrípt aliquid inuenimus. Statím ut lefus radiauít ín müdo;eduxit fe. cum legem δὲ prophetas,& uere complet eft;unguentü effufum nométuü.Propterea ínuencu " Iz: dilexerüt te. Quia per fpiritü fanctü;charitas dei diffufa eft in corda noftra,congrue nometà ἣ effufionis infertur: unguentum effufum nomen απ, Ε]ας dicens ἢ ponía adolefcentulas coty D: ii fpicit. Quádo illa fponfi patrem rogabat:& ad ipfum fponfum comínus loquebatur,nec dum|. à adolefcentulz aderant.In medijs uero precibus ingreditur iuuencularum chorus, f, ponfzlau^:] datur zloquíjsPropterca iuuenculz: dilexerunt te,& attraxerunt te, Adolefcentulzey refpódéts ju Pofttein odore unguentorum tuorü curremus. ΟΣ pulchre fponfi pedifequa, necdum fidu/ cíam habent fponfz.S ponía non poft tergum fequítur:fed ingreditur iuncta lateri. A pprehen dit dexteram fponfi, manus eíus fponfi dextera contínetur. Famula: uero íngrediuntur poft eam,Sexaginta funt regina:& octoginta concubinze, δὲ iuuencul, quam: nó eft numerus. Vna : eft columba mea perfecta mea:una eft matri fuze,una eft εἰ quz concepitillam. Poftte erzo in edore unguentorum tuorum cutremus.Cum ΟΠ honeftate deambulantibus dictum eft:poft| teín odore unguentorum tuoR: curremus,fecundum illud:Curfum confutnmaui.Et illud: Qui| in ftadio currunt,omnes quídem currunt:unus autem acdpit brauíum. Brauium Chriftus eft, δὲ hz quidem adolefcentulzc,quas propter amotis exordiü foris ftare cognofcímus: iuxta illud. exemplum:Amícus autem fponfi(ἐς δὲ audiens eumn;eaudio gaudet propter uocé fponfi. Τα. le quiddam δὲ adofcentulz fuftinét.Introete fponfo;forinfecus remanent.fponfauero fpedo—«; fa perfecta,fine macula, fine ruga, ín fponfi cubiculum.ín regit penetral ínereffa;reuertitur ad: iuuenculas,& nücíat eís,quz fola cofpexerit, εἰ είς: Ιπεγο ἀπχίς me rex ín cabículum(απ. Nó. 2 "^g aitíntroduxitnos plures ín cubiculum fuum.Plares forís remanentiín cubiculum fola ineredié fi 2 fponfa:ut uídeat thefauros abfcondítos δὲ tenebrofos,renücietq; tuuenculís:Introduxit me rex z in cubículum fuum.Rurfus adolefcentul::: ἰά eft, fponfarum incipientium turba cp plurima: Ἱ " ingre(fa fponfa cubiculum fponfi: δὲ uidente diuitias uíri fuí, dum illius ρεσζοΐαπειατ aduétum,; : lztz concínunt:Exultabímus δὲ lxtabímur in te,Pro Προπΐς perfectione letátur, Non eft mw Li z latío ín uirtutibus. Amor ífte mundus;amor ífte fine uitio eft.Exultabímus& latabímut ín τος:| Í S diligemus ubera tua. Illa qua maior eft,íam tuorum uberum lacte perftuítur, X loquitur exul^ i j tans;Bona ubera tua fuper uínum.Iftz uero quz exultatíonem δὲ lactícíam deferuntsadolefcen 1 tula quippe fant; deferunt charitatem,& dicüt: Exultabímus δὲ Ixtabimur ín te:diligemus ube ) ra tua fuper uínum. Dilicemus.ínquíuntnó diligimus.Deínde loquütur ad fpofam: Aequiítas : dilexit te.Laudát fpofam,nomen{{Π| zquitatís a proprijs uirtutibus imponentes. Aequitas dile xit te.Rurfum ad adolefcentulas fponía refpondet:Niora fum δὲ fpeciofa filiz Hlierufalem: ut tabernacula cedar:ut pelles Solomonís. Ne íntucamíni me;quía ego fum denigrata,quoniá de Ípexit me fol, Speciofa quidé eft:& poffumus inuenire quomodo fpeciofa fit Ipofa:quarimus E atit quornodo πίστα& fine candore fit pulchra.Poenítentiá egíta peccatís, fpeciem εἰ laroítaeft—" j conuerfio, δὲ ídeo fpeciofa cantat.Quia uero nec dum omni peccatom forde purgata: necdum j ῄ lota eftín falutenigra dícit: fed ín atro colore nó pmanet.Fítítaq; candida quando ad maíora ή confurgít:& cà ab humilibus íncipit ad alta cofcendere:dicíturgg de ea:Quac eft ifta, qua afcema ; dit dealbata? Et quo manifeftius hocmyfteríü defcribat;no aít,ut ín ρἰστί[ορ codicibus lceif, j Innixa fuper fratruelé fuüzid eft, ἔπισιςιομένν ἐπὶτὸμ a pid lp ἀυτῆς, fed Ἐπεὶ τὸ«ἦθος Suri, id eft fuz per pectus eius recumbens.Significanterq; de anima{ρουπία δὲ fermone dicic fup pectus illius recübens,quía príncipale ibi cordís eft noftri, Vnde a carnalibus recedentes, fpiritualía fentíre i debemus:& íntelliecrezmulto melíus efIe fic amare,cj amare defiftere, Afcendit ícítur recumz εν. ε: OOO 3 bensíup A τ Ὁ. A bos — HOMI.ORIGE.IN CANTICA Q bensfuperpectus fratraclis fui:& quz nücín exordio cantíci níera poníturin epíthalami fine deca cátatur.Qua eft ifta;qua afcendit dealbata?Intelleximus quomodo& nigra& formofa fit ponfa. Siautem δὲ tu non cgerís peenitentíam:caue ne anima tua nigra dicatur& turpís;& duplici fceditate turperíssnígra propter peccata praterita:turpis propter hoe quíain eifdem αἱ, τῆς perfeucras.Sí uero peenitentíam εσοτίο,πίστα erit anímatua propter antíqua delicta;ppter pernitentíam uero habebít aliquid;ut ita dicam, Aethiopici decorís.Et quía femel Acthíopem nominauí;uolo teftem fcripturam fuper hücaduocare fermonem. Aaron& María murmurár, quía Moyfes Aethiopíffam babet uxorem,Et nunc Moyfes Aethiopiffam ducit uxorem. Si dem lex cíus ad hanc noftram Aethíopiffam tranfiníorauit.Murmuret Aaron facerdotíum Iu daorumimurmuret δὲ Maria fynagoga corum. Moyfes de murmuratione non curat: amat Aethiopiffam fuam:de qua& alibi dicitur per prophetam: Ab extremis fluminum afferentho ftias.Et rarfum:Aethíopía prxueníet manus ci?dco, Pulchre pueníet.Quomodo em ín ευᾶσε lio mulier illa quz: fanguine fluebat, archifynagocí filíam curatione prauenit:(ic Ἀου]ίο» pia Ifrael eerotante fanata eft. Illorum delicto, falus gentib? facta eftad zmulandum eos, Ni egrafum δὲ fpeciofa fili Flierufalé.Ettu ecdefiaftíca anía ad filias Hiíerufalé conuerte fermone, & dicMe plus amat fpofus,me magis αἀῑῑίοίε, cs uos:qua multa filie Hierufalé. Vos foris(tatis, & íponfam cubículd uídetis intrante. INemo dubitet nigram uocatam efTe formofam.Quí nos fumus,ut copnofcam?dcüi.ut cátíca pdícem? cantíci,ut ab Acthíopiz fínibusmt ab extremo ter) rz ueníremus fapientiá ueri audire aiii quádo faluatorís uox íntonátis audic:Regi na auftri ueniet ín iudicium, δὲ condemnabit homínes ceneratíonís huíus:quia uenít a finibus terrx audire fapientiam Solomonis:& ecce plus cj Solomon híciaudi myftica qua dícantur. Re gina αυτί uenit a finibus terrz, ecdefía:& condénat homínes ocneratióís huius, id eft Iudzos carni δὲ fanguíni deditos. Venita finibus tertz audire fapiétíam Solomonísnó illias qui ínteftamento ueteri przdícatur:fed huius qui in euangelio Solomone maior eft. Nigra fum δὲ fpe ciofa fili Hierufalem:nigra uelut tabernacula cedar:fpeciofa ut pelles Solormonis. Ipfa quogs nomína cum[ρουπίας decore conueniunt, Aiunt Hebrai cedar interpretari tenebras.Niera fum ergo ut tabernacula cedar,ut Aethíopes.fpeciofa,ut pelles Solomonís,quas eo tempore ín ta^ bernaculi ornamento compofuitquando templum fummo ftudio δὲ labore fabricatus eft.Di/ ues quippe Solomon: δὲ ín omni fapientia illiusnemo praeceffit illum.INigra fum δὲ fpecofafi liz Hierufalé;ut tabernacula cedar,ut pelles Solomonis,INe intueamíni me;quía ego fim dení erata.SatifIecít de níorore fuo:& per poenítentiam ad meliora conuerfa: annunciat fe filiabus Ifrael nígram quídé effe:fed pulchram, feciidum quod fuperíus expofuitmus,& dicit:ne intuea« mini me;quía ego futn ἀρπίστατα, INe,inquiít,admiremíni colorís efTe me tetrí:fol defpexit me: pleno quippe radio ín me luminis fui fulgor illuxít;ut eius fim calore fufcata.INeq; eim ut decae γατα folisdíenitas expetebat, illius{η me lumen accepí.Delicto eorá falus Miri facta efts & ruríum íncredulitate centiü.fcientía Ifrael. Habes μισο; apud Apoftolum.Filíj matris mea pugnauerunt aduerfum me.Confyderandum quomodo fponfa dícat:filij matrís mex pugna: runtaduerfum me. Et quádo aduerfus eam fratrum puena furrexitz Vide Paulum ecdefiz pet fecutorem:& intelliges quomodo filius matrís eíus puenauerít aduerfus eam.Perfecutores ec clefízcegerunt pcenitentíam,& aduerfaríj eius rurfum ad fororís figna couerfi, pradícaucrunt fi dem,quáante deftruebant.Hoc prophetico fpírítu fponfa nunccantans, ait: Dítmícaueruntím me:pofuerunt me cuftodem ín uineís:iíneam meá non cuftodiui.Eoo ecdefía.ceo fponfa, qo fine macula, plurímarum cuftos fum pofita uínearum a filijs matris mex, qui contra meali^ quádo pugnauerant.Qua follicitudine curaq; diftricta,dum plures cuftodio uíneás,uíncá me am non feruauí, Intellige hocde Paulo, δὲ alío quocunq; fanctorum,quíi pro omníum fitfa^ lute follicitus:& uídebís quomodo uineam fuam non cuftodiens;alíorá uíneta cuftodíat: Quo modo etíam ut alíos lucrifacíat;ipfe ín quibufdam damna fuftineat. Etenim cá fuerit liber ex omníbus, feipfum feruum fecit,ut omnes lucrifaceret:Factus fum,ínquit,infirmus infirmis, Iu dis Judzus: his quí fub lege erant; quafi(ub lece,& cxtera:dícatq, uineam meam nó cuftodi^ ui.Deinde confpicitfponfum,qui confpe&tus abceflit.Et frequenter hocín toto eumine fadt : ΩΣ: quo T VY S "TN B “ $ τέ ὁ INTERPRETE HIERONYMO.$0. SL A quodaifiquis ipfepatiatur,nó poteft íntellioere. Sxpe( deus teftis efbfponfum mihi aduenta "reconfpexi,& mecü elle cg plurimü:quo fubito recedente.inuenire nó potui qd'quzrebà, Rur, fus igitur defydero eius aduentam,& nonnunéj iterum uenit:& cam apparuerit, meif, qr mani; * bus fuerit comprehenfus;turfum elabítur:& cá fuerit elapfusturfum a me ínquírítue& hoccre» bro facitdonecillutm uere teneam:& afcendam innixus fuper fratruelem meum, Annücia mihí quem dilexit anima mea:ubí pafcis,ubi cubas ín merídíe.INon quaro alía tempora; quádo πο) fpere;quádo diluculo;quádo in folís pafcis occubitu:illud tépus ingro,quádo in&oréte díe,quá do plena luceín maieftatis tux fplendore uerfarís. Annuncía mib£qué dilexít anima mea, ubi paícis, αδί cubas ín merídie.Dilieéter obferua υἱοί merídiélegerís. Apud lofeph metídie fra; tres prandíá celebrant. Angelí merídie Abrahz fufcipiunt hof, pitio:X cetera íftiufmodi. Quz te& inueníes fcrípturá dinínam;no fruftra feu fortuítu unumquéqy ufurpare fermonem.Quíf, putas eft dignus e nobís:ut ad meridie ufq; pueníat δὲ uidear,ubí pafcat;ubí cubet f; pofuszAn, nücía mihí,qué dilexitanima mea,ubí paícisuubí cubas ín meridie, Nifi ein tu mihi annücíaue». εἰς,[παίρίο errabíída íactaríi& dü te quxro;in alion: ereoes incurto:& quía alion: etubefco afpe. £us.facíé med atq; ora mox cótegere incipio.Sum qppe fpofa formofa:& alijs nudá facié mea, nó oftendo, nífi tibi foli qué ati prídé deofculata fum, Annücía míhi;qué dilexitaníma mea, ubi pafcís,ubí cubas in merídiesne quando fiam ficut cooperta fuper ereees fodalíum tuorum, Vtiftano patiat,utnon fíam cooperta,ut ora non contegam,& ad alo: ufgs perueniens,incí piam forfitan δὲ eos atnare quos nefcio: idcirco ànnuncía mihí, ubi te quartam δὲ inueníam, in merídie: ne forte fiam, quafi cooperta fuper ereges fodalium tuorum. Poft hzc uerba fponfus οἱ cóminatur,& dicit:Aut cognofce temetipfam quoniam regis es iponfa,& formofa, & ame facta formofa: fiquidem οσο mihi exhibui 9loriofam ecdefíam.non habentem maalam.neq; rugam: aut fcíto;quía fi te norrcognouetis,& tuam fcíerís dionitaté,patíerís hzc quae fequuntur, Qua nam ifta funt?Sí non cognoucrís temetípfam o pulchra ín mulíeribus,eorede retu ín ueftíeijs oreeum:& pafce, nó greens ouíum,non agnorum fed bzdos tuos.Statuct qp pe ouesa dextrís,& a finiftris hzzdos.Si no cognouerís temetipfam o pulchra ín mulíerib?,eere deretu in ueftíetjs ereeum:& pafce hados tuos ín tabernaculis paftorum.In uefticíjs, inquit, paftorum nouitfíma fies:non inter oues,fed ínter hados tuos,cum quibus habitans;non pote ris mecti.id efb,cà bono paftore effe. Equitatuí meo,ín curríbus Pharaonis affimilaui teamíca 1nea. Sí uís ntellicere o fponfa, quà fcírete debeas:cognofce cuíte cóparauerím: δὲ tüc uidebís talem te εἰς, πα: turparí nó debeas.cumtuam fpeciem cognouerís, Quid eft igiturtequítatui meo ín curribus Pharaonis affimilaui te?Scio equítem fponfütn, ppheta dicente:Et equítatío eius falus. Afimilata es ero equítatui meo,ín curribus Pharaonis. Quantum differt equitatus meus quí fum diis, δὲ dimergo in fluctibus Pharaoné,& críftatos εἴα, δὲ afcenfores eíus:& equos δὲ currus eíus:quantü inquá differt equitatus reus ab equis Pharaonis:tanto meliores omnibus filiabus, tu fponfa;tu ecclefiaftica animaromníbus anímabus,qua nó funt ecclefíafti cz. oítur fi ecdefiaftica aníma es:omnibus anímabus es melíor:fi non es melior, non es ecdefia ftíica,Equítatui meo ín curribus Pharaonis affimilaui te pxíma mea, Deinde pulchritudinem fponfzfpititali amore defcribit. Genz tux, utturturis.Faciem illius laudat,& genarutn rubore pfüdi£.Pulhritudo qppe mulíen: ín genís dici£ e£ cg pluríma.Ita& nos pulchritudiné animas intelligam? in genís.Labía uero eíus δὲ líneuá.intelligentiá pdicemus.Collá ταῦ ut monile, Ve. ornamenti, qd' folet uítoinü collo pendere,& nücupaf ὁρμίσκος, τα fine hoc decore δὲ tuü ipm collá eft ornamétü, Poft hax fit fpoíus in recubítu:tegeuít utleo,utcatulus leonis obdormiuit, ut deínceps poffit audire:Quis fufcitabit e? Quo ínterím dormíéte apparét fpofz fpofi foday lesangelí:& hís eá fermonibus cofolan£, INos tibi aurea ornaméta facere nó poffumus:no.em tam diuites fumus,ut fponfus tuus, qui αὐτοῦ tibí monile lareíatur.Nos fimilitudínem aurí fa £ierus, non habemus aurum. Et ín hocquo ορ lxtandum eft:fi fímilitudines auti, Π ftigmata faciamusargentí. Símilitudínes auri faciemus tibí.cum ftíigmatibus argenti. Verum nó omí té pore:fed donec fpófus tu?fureat a cubitu, Cá ei ille farrexeritiipfe tibi aurii.ipfe faciet argetü, ipfc tud m&té fenfumg; decorabit;& eris uere díues in Προ domo fpofa formen eft gla m :: 4— Íxcula | | | | | a] dui ii] Ἢ Ἢ 1 | " 4l Ne v cou:.΄. HOMLORIGEJIN CANTICA ^N" C ficula fxculoruim. Aten.|^ o: n x n Η H οὐ.- 5: ' Secanda homilíaex Otícene traducta ab co loco ἱπ ἅ fcriptü eft:Nardus mea dedit odor£, füum:ufcq; ad eum locü ín quoaít:Quía wox tua fuauís&formatuadecora:& extera.——— ΕΤ Ines animi motiones,uníuerfitatís códitor deus ercauít ad bonüfed pro ufa no: V ftro fit fcpe;utres quac bon funt per naturádum male hís abutímur, nos ad pec | Ἡ τατὰ deducant. Vnus deaníma motibus amor eft: quo bene utiturad amandá,. | Τὰ λα) f fapientíam amemus& uerítaté. Quando uero amor nofter ítr peíora corruerit, | ámamus catriem δὲ fanguinem, Tu icíturut ἢ pitítualis,audi fpirítualiter amatoría uerba canta; | εδ difce motum anima tuc δὲ naturalís amorís ínccndíum ad meliora tranfferre:fecandumil ld:Ama illam,& feruabít te:círcüda illam,8 exaltabit te. Viri ,diligite uxores uefttas,ait ἄρον ftolus:fed nori ftetit ín eo quod dixerat;uiri diligite uxores ueftras:uerum fciens effe dile&tioné üirorurm ín proprijsquog; uxoribusinhoneftam,fiens efIe placentem deo, docuit, quomodo. üiri uxores faas amare deberent,inferens: Viri diligite uxores ueftras,ficat& Chriftus ccdefia, Et hxcquídetm ín proemío corum,quz poftea diflerenda funt dixímus.Q uía amici fpofi dum iex in tecubitu fuo eft(vequiefcens em dormíuit ut leo& ut catulus leonís)fponfz promiferant, | donec ille confargeret.fimilitudines αυτή δὲ argentí effe facturos:on habétes aurii,ut fponfus, | δὲ quodammodo alijs uerbis fponfi paffio pr:dicata eft;non irrationabiliter ad hac fponfa te, 43 | fpondet:& ipfa difpenfationem quandampaffionís íntelligens;ad id quod audierat:fimilitudi: ties auri faciemus tibí εἴ ftigmatibus argenti, donecrex ín recubitu fuo eft,aít: INardus mea de | dit odorem fuum.Fafcículus gutta fratruclis meus mihísín medio uberum meorum demorabi. | εατ.Ο uomodo ígitur aptabímus εἰ quod pracceífit:donec rex ín recubítu fuo eft:id quodfe^ | quiturimardus mea dedit odorem fuum? Loquitur euangcliatm;quía uenít mulier habens αἷα” | baftrum unguenti nardípiftici preciofi: non illa peccatrix. fed fancta, de qua nunc mihí fermo D éftSdoquippe Lucam de pecatrice:Matthait uero δὲ Iohanné& Marcii,non de peccatríce di | iffe. Venit ergo nó peccatríx ἡ»(εὐ fancta;cuíus nomé απο; Iohannes ínferait; María quip pe erat habens alabaftrum unguenti nardipiftici praciofi,& effudit fap caput Iefu. Deindefwz er hoc ííndígnantib.nó oribus difcipulis,fed Iuda folo dicente,potuít uenundari hoctrecétis | denarijs.& dari pauperibus:refpondit magifter atqy faluatorsSemper pauperes habetis uobifr tum,meautem non femper.Prxueníens quippe hacín diem fepulturz mex fecit.Ideo ubicigs priedicatum fuerit euangelium iftud:dicetur& quod fecit hzc ἐπ memoríam eíus.[πι figura er^ go iftius,quod nácloquit,Nardus mea dedít odoré fuü:illa fuper caput domíni fudit unguem» tum:& tu quoq affame nardum,ut poftip caput Tefu,fuaui odore perfudetis, poffis audacter effari, Nardus mea dedit odorem fuum:& a lefu reciprocum audire fermonem,quía ubícings tzdícatum fuerit hoc euangelium ín toto müdo:dicetur& quod fecit hacc ín memoríam eíus; τὰ quoqp facito in uníuerfis pétibus pradicaro.Quando autem hocfacieszSi factus fuerís,ut| Apoftolus,& dixerís:Chrifti bonus odor fumus in omni loco.ín hís qui faluantur,& in hís qui | pereunc.Bona opera tua nardus fünt.Sí uero peccauerís peccata tetro odore redolebunt. Dicit 1 Quippe poenítens:Computruerunt δὲ corruptz funt cícatríces mea ἃ facie ínfipíentíz: mex. Nó de nardo propofitum efGnunc fpírítui fancto dícere:neq; de hocquod oculís intuemur eua &clifta fcribit unguéto: fed de nardo fpiritali:de nardo qua: dedit odoré fuü.Fafciculus ftactes;. id eft euttz fiue ftillzc fratraclís meus míhi.Guttam unguenti cafíam ealbaní: ín Exodo E ali inus przcepto domíni ín thymíama,íd eft ín facerdotale chrifma cofectum.Si ergo uideris uatorem meum ad terrena;aut humilia defcendétem,uidebís, quomodo uírtute magna δὲ mar ieftate diuina ad nos modica quxdam ftilla defluxerit.De hac ftilla δὲ propheta cccinít,dicens: Et erít;de ftilla populi huíus congregandus congregabítur Iacob.Ft ficuti fecundum alium[σα fum, lapis erat pracifus e montefine manibus noftri íncarne faluatorís aduentus:necg enim £otus mons fuít quí defcendit ad terrassnec poterat humana fragilitas totius montis magnitu dinécapete: fed lapis ex mote, lapis offenfionis,& petra fcandalí defcendit ín mádü: fic(ecádüt| | εἰ intellect ftilla nücupat Ko portebat qppeut(qa oés gétes in(ΗΠᾶ fitulzc reputat: füohisq | ip omní falute factus eft oja:etíá ftillafieret ad eas liberádas.Quid em pro noftra falute nó fa E Mu. αι ctus elt etmbenünesramecci cris c ctc cai RM» INTERPRETE HIERONYMO,|«ο. S &useft Nosinanes& ille exinaniuit femetipm foriá ferui tcipiens.Nos populus ftul,& no fapiés:& ille factus eft ftulticia pdicationis:ut fatuü dei. fapiétius fieret hoibus.Nos ínfirmí:ín» firm dei fortius homínibus factum eft.Quuía igitur uníuerfe eétes,ut ftilla fitulze,& ut momé, tum ftatherz reputatze(untzidcirco factus eft filla;ut per eum a ueftimehtis noftris odor ftilla: pese illud: Myrrha δὲ ftilla& cafia a ueftimétis tuís,a domibus elephantinis,ex d» us lxtíficauerantte filiz regum ín honore tuo: qux in quadragefimo quarto pfalmo dicütur^ ad fponfam.Fafciculus ftilla: fratruelis meus mihi.Confyderermus quid fibí fratruelis nomine ἡ aclít.Ecdefía qua hoc loquitur de fratruele;nos fumus ex gentibus cogregatí. Saluator nofter, fororis eíus eft filius:id eft fynagoez. Dus quippe forores funt;ecdefía δὲ fynàgoga. Saluatot'ergo,ut diximus, filius fynagogz fororis,uir ecdefiz,fponfus ecdefiz: frátrielis eft fponfe fuz. Fafciculus ftillz fratruelis meus τί, medío aberum meorü cómorabitur. Quis ita beatus; ut habeat hofpitem in príncipali cordein medio uberum,in pectore fuo,fermonem dei, Tale eft quippe quod canítur:In medío uberum meotíi cómorabitur.Sí nó faerint fractz mammae επί medio earü habítabít fermo dínínus.Decebat ín carmine nuptíalimamtnas potíusap^ pellari cg pectus.Et perfpicuum eftcur ad expofitionem eius qua dícit:In medio uberum meo. rum cómorabi£:fit affumptá, fi nó fuerint fracta: mammze rüz: ín medio uberi tuorum cómo» tabi£ fermo díuinus. Vnde dixi.fi no fuerint fractz mámz tuztDe Ecechiele.Eo quippe loco; ubi Hierufalé drica corripitur uoce inter catera dícitur ad eam:In Aegypto fractz funt mam^ ma: tua Caftarü ubera non franguntur.fed meretricü ubera laxis pellibus irrugantur.Pudica» rum erecta funt ubera, δὲ uíreínali robore tumentia.Sufcipiüt fermone fponfi,& dicunt;In me dío uberumn meorum cómorabitur.Botrus Cypri fratruelis meus mihi. Inítium eft fermonis(1 germíne:& initium Cypri;id eft llorítionis ín nerbo:unde ait; Botrus Cypri.id eft floritionis fra truelis me? míhí.[Nó oibus eft botrus Cypri:fed hís q eius flore digni fart. Alijs uua uaría efts huic folí quac nígra eft δὲ formofa,in floris decore fe prxbet.Botrus Cypri fratrüelis me? mihi; INo fimpliciter aít,botrus Cypri fratruelís meus: fed cam additaméto,mihi:at doceretno oibus— eum efle botrüi Cypri. Videamus autem in quibus regionibus;botrus ifte fit(ponfa.In uineis engaddi, quod ínterpretatur oculus tentatíonis.In uineis igítur oculi tentationis botrus Cyprí fratruelis meus míhi, T'entatíonis oculus ín prafenti eft.Sí quidem ín tentatione moramur in hoc müdo:& tentatio eft πίτα humana fuperterram. Dü ín hacluce uerfamur,in uíneís fumus engaddí.Sí autem meruerímus poftea tranfplantaria noftro agricola tranfferemur.INec dubi tes.qn poflis de éngaddi uineis ad loca meliora tráfferrí.Aerícola nofter ad tráfferendá uinea, crebra meditationeíam calluít. Vineam em ex Aegypto tranftulifti: eiecifti gentes& plantafti eam.Operuít montes umbra eíus,& arbufta cíus cedros libani.Et μας quide qua: expofüímus; locuta fit fponfa de[ροπίο, fienificás amorem fuum,& f; ponfi uenientis hofpitium,quomodo ín medio uberum δὲ fui cordis arcano.fponfus ueniens cómoretur. Rurfus fponfi ad eam fer mo díríeítur, δὲ dicit: Ecce fpeciofa proxima tea, ecce fpeciofa, oculí tui columba. Illa fic dí εἰς ad íponfum:Ecce fpeciofus fratruelís meus,non adiungít,& proximus meus.Hicauré quan do.loquitur ad eam: ecce fpeciofa;adíungit, δὲ proxima mea. Quare autem illa non dicit: Ecce fpeciofus proximus mihí:fed tantum, ecce fpeciofustQ uare ille nó folum fpeciofa es dicit: fed fpeciofa es ptoxima mea?Sponfa fi longe fuerit a fponfo,non eft fpeciofa:tunc pulchra fit.quá do dei uerbo coniungitur.Et merito nunc docetur a fponfo,ut proxíma fit:&a fuo latere nó recedat.Ecce fpecofa proxima mea,ecce fpeciofa. Incipis quidem effe fpeciofa.ex eo quod proxi, ma mihi es, Poftcy aüteffe coeperis fpeciofa, etíá fine additaméto pxímzs abfolute es fpeciofa. Ecce fpeciofh proxima mea,ecce fpeciofa. Videamus δὲ aliam laudé fpeciofz: at δὲ nos zzmule; mut fponíz fierí.Oculi tui columbz.Quí uidetít mulierem ad concupifcendum eam,iam moe chatus eft earn in corde fuo, oculos non habet columbz,Sí quís uero oculos columba: non ha» bet,domum fratris fai ingreditur infelix, non feruans illud quod ín Prouetbíjs eft praeceptum: Indomum fratrís tui ne intres infelix Pro eo quod Septuaginta infelix, interpretati fant; Aquí la Hebrzam exprimens uerítatetm ἀγεοικὸρ pofüit. Qui autem habet oculos columbz, uí^ det recta δὲ mifericordiam. promeretur. Videns quippe recta, miferícordíam confequetur. ^' Porno HOMI.ORIGE.IN ΟΑΝΤΙΟΑ C Portoquis uidet tecta;nifi qui cafto cófpectu,& puris intueturoculis?INoli ieitutmihide hig—^— ἷ tátum carnís oculis intelligere,qua dícta funt:[ίσοι δὲ de his(τοϊλοχίε που inutile fit:fed ín| j diens ad interíora cordis tuí,& alíos oculos mente pquirens:quií δὲ a dei mandato illuminantur |(mandatum quippe dei illuminans oculos):illud enítere,labora, contende, ut fancte íntellioas | uniuerfa qua dicta funt:& fimilis fpirituí,qui ín fpecie defcendit columba, audias, quia ocuti | tui columba:(μπε, ο intellicis leoé fpiritualiter,oculi ταί colübe funt.Si íntelligis euáocliá ut fe | uult intellioi euangeliü& przdicarí, uídes Iefum oém languoré& infirmitaté:nó folü eo tépo, | re quo carnaliter facta funt fuiffe medicatü,fed hodieq; medicáté& non tantü τᾶς δά homínes defcendiffe.fed hodíeqs defcendere,& effe pfenté.Ecce em,inquit;uobifcü fum oibus dicb?uf: ad confümationé facculí: oculi ταί columba: funt.Ecce fpeciofa,proxíma mea, ecce fpeciofa oculi tui columba. Has de fe fponía audiens laudes,fponfo uícem ín laudibus tribuit:on quo eíqd' nó habet fuo praconío largía£, fed elis decoré eíus atq; cofpiciens,aít:Ecce"odii truclis meus.Et quidé pulchre. Lectus nofter umbrofus.Quaro lectum ín quo fpofus cá fpon, fa requicícat:& ni fallor corpus humanum eft. Siquidé ille in euangelio paralyticus quí iacebat | ínlecto:&abirc in domü fuam fublato erabato,uoce íuflus eft(aluatorís.antecg fanaretur fup | debile membrorum fuoríi corpus iacebat, quod poftea dei uírtutefolidaturn eft. Sicego πιεῖν | ligo: T'ollegrabatum tui;& uade ín domum tuam. Nec; em ad hoc filius dei de coeleftibus ad | terrena Hn ut delectulís defcédere imperaret:& cofi iii ab cgrotatíone fua,finele | étulo nó pateretur abfcedere: T olle,inquiés,grabat tuü,& uade ín domáü tuá Et tu ígitura fal |. uatore fanatus:tolle erabatü tuá,& uade ín domum tuam:ut cum ad te uelut ad fponfam ue^ | netít fponfus,& ín eo τες fuerit recíínatus;dícas:Ecce fponfus fratruelis meus.Et quidé pulchre, i A«dínatío noftra umbrofa,Ecce fpeciofus fratruelis meus,ipe δὲ fpeciofus eft δὲ umbrofus.Per ! diem quippe folnonuret te,neg; luna per noctem.| Trabes domorü noftrarum cedrí, Multi, — D mdinisucrba funt. Videntur autem mihi uíri hac dicere:qui cum fponfo fant: de quibus fupe! | rius fermo prafatus eft: domos cedrínas trabibus íntextas,& cyprefTis contígnatas. Sí quidem | pro ftybe afcendit cypreffus:& pro coniza;afcendít myrtus.Requirens igitur, cuíus naturzífta funt lígna:& cedrum imputribilé& cypreffum odoris optímí deprehendens:labora& tu ítacó ' tignare domü tuá:ut de te quoq, poflit αἰεί: Trabes domuum noftrarum cedrí;& contígnatio^ nes noftra cyprefTi.Poft hzcfponfus loquitur: Ego flos cápi& lilii conuallid.Propter meq ín ualle eram defcédit in uallem: δὲ ín uallem ueniens fitlilium.Pro ligno uita: quod plantatum eft ín paradifo dei,totius campí:id eft,totius mundi δὲ uniuerfz terra flos factus eft. Quíd em fic poteft effe flos mundi,ut uocabulá Chrifti? Vnguentü effufum nomen cíus.Aliter.Ad ipm dicit:Ego floscampi,& lilium conuallia.Et hac quidé de femetipfo.Deinde fponfam laudans, ait Vt lilium ín medío fpinarum, fic proxima mea ín medio filiarum.Sicut lilium nó poteftfpi nis comparari ínter quas femper exorítur:codem modo proxíma mea fuper oés filias lilium eft ín medio fpinarum.Ifta audiens fpofa,uicem reddit fponfo:& fentiens illius etiam fuauítatetm, ; in uocem laudantis erumpit. Vnguentorü quippe odor lícet faauíter fpíret,& fenfum odore de |.. mulcat:non tamé eiufmodi eft,ut fuaue fit ad edendá. Eft aüt aliud quod optimi faporis fit& ᾿ odotís,id eft ut fauces dulcore delectet,& fpítitü mulceat odoratu. T ale eft malü;& iftiufmodi E CERTI RRERAKE: .39: E mmm | eft naturz:ut ín fe utra poffídeat. Idcirco uolés nó(οἱ bene olentes fermóes fpófi, fed& ddl corem εἰμι fponfalaudareaí:^ Vtmalà inlignís fyluaxiíta fratruelis meus in medio filiorum | Omnia ligna, omnes arbores, ad comparationem fermonis dei,(yluz inferaces exíftimantur. dM Ad Chrittá faltus eft omne quod díxeris:& infructuofa funt omnía. Quz enim poffüt dici ad | εἴ cóparata fructiferacEtíá lígna qua uidebant fructibus íncuruarí:ad collatione dlüétus eius « infructuofa monftrata funt. Ideo ut malum in lignis fyluz: íta fratruelis meus ín medio filío/ 4 στη,[η umbra eíus concupiui& fedí.Quá pulchre;non αἰτίη umbra illius cocupifco, fed in um bra eius concupíui: 8,non fedeo, fed fedi. Si quídem in príncipio non poffumus cum eo. pro príum conferre fermonem:uerum ín príncipio,ut íta dícam quadá maicftatís illius umbra: per^ fruimur. Vnde& in pphetislegit.Spüs faciei noftra: Chriftus diis,auí diximus: In utnbra cíus uiuemus in gentíbus,& ab umbra ad umbram aliam tranfinígramus,Sedétibus enim in regio/ }; nc INTERPRETE HIERONY MO$0.$4.: ^ δ neumbremottis ux orta eft eis. Et tranféamus ab umbra mortís ad ambrá uítz.Semp iftiuf;. | Ἀ 1nodi fant profectus;ut ín exordio defyderet quifpiá faltéín uirtutü umbra cofiftere. Ego puto i ideo& natiuitatem lefa ab umbra ceepiffe,& non ín utabra fed ín ueritate fínitam,Spiritusin Ν quit. fanctus ueniet{η τοι δὲ uírtus altiflimi obumbrabit ibi. INatíuitas Chrift(ab umbra fum» Νὰ pfitexordium. Non folum autéin Matía ab umbra cius natíuitas coepít.fed δὲ ín te.fi donatus. N: fuetit,nafcitur fermo dei.Facigítur,ut poflis capere umbram eíuss& cum umbra fueris dígnus "| effectus ueníat ad tut íta dica corpus eius,ex quo u nmbra nafcit Náqin modico fidelis εἴς, δὲ ^ dn maíoribus erít fidelis.In umbra eius concupíui δὲ fedi. Vides,quía non femper ín umbra fte, i| tit.fed inde ad melíota tranfierít, dícés:Et fructus eius dulcisin gutture meo.Feo,ínquít;defyde m tauí ín umbra eíus requiefcere,fed ροζ me fua protexit umbra,etíam fructu illius faturatus: AN dico:Et fructus eíus dulcfs eutturí meo. Introducite me ín domum uini, Foris ftetít fponfus, »&ab fpófa füfceptus eft:In medio quippe uberum illius tequieuit. Proxima ἰαπεπουῖα nó funt δὴ iftiufinodi.utfponfum bofpitem habere mereantur. Multitudini forís ín parabolisloquitur. ἂν-Qz uereor ne multa adolefcentula: forte nos fimus.Introducite me ín domü uíni. Cur tam díu "i forís maneo? Ecce fto ante oftium,& pulfo.Sí quis mihí apetuetit.inerediar ad ei, δὲ ccenabo m cum co,& ipfe mecum. Introducite me. Et πᾶς eadern dicit fermo diuinus. Ecce Chriftus loquiz Ma tur, íntroducite me. Vobis quoq; catechumínís loquitur, íntroducite me. Introducite me; : non fimplicitér ín domum, fed ín domum uini. Impleatur uino latíciz, uino fpiritus fan^ um&ianíma ueflra,Et ficintroducite ín domum ueftram fponfum,uerbum, fapientia, uetitatetme Mn Doteft autem δὲ ad eos dici.qui nondum perfecti funtiinitroducite me ín domü uíni.Ordinate ii in mecharitaté. Eleganter locutus eft ordinate. Plurimorü qppe ínordínata eftcharitassquádo i quod ín prímo loco debent diligere,diligát in fecüdo:quod ín fecdo,dilicüt ín prímo:& quod mi oportet amare quarto,amát ín tertío: δὲ rurfus tertii in quarto:& eft in ρίαν q, charitatis ordo petuerfus.Sanctorum ueto charitas ordinata eft. Volo ad intelligendum hocquod dictá eft, |— D ordinate ín mecharítatem, aliqua exempla replicare. Te uult diuinus fetmo diligere patrem, fi - lium.filiam:uultte fermo diuinus diligere Chriftum:nec dicit tibi;ne diligas liberos;ne parenti» jd bus charitate íungarís. Sed quíd dicit tibizINe inordinata habeas charitatem,ne prímü patré s. autmatrem,deinde me dilieasine filij δὲ filie plus dj mei charitate tenearís.Q αἱ amat patrem,. η" aut matrem fuper me,non eft me dignus:quí amatfilium,aut filiá fuper me,non eft me dignus, hs. Recoleconfdientíam tuam de patrís,matris.fratrifue affectu:& cofydera qualem circa fermon& m dei δὲ Iefu habeas charitatem:(tatim deprehendes maoíste filium δὲ filiam diligere, cg uerbüz magis te parentes amare,c Chriftum.Quifputas ita proficit ex nobis;ut prxcipuam δὲ prímá : inter omnía fermonis deí habeat charitatem:qui ín fecido loco liberos ponat?TIuxta hücmo-. «dum, amauxorem tiam, INullus quippe aliquando fuam carnem odío habuit, fed amat ut cat nem, Eterütinquít duo ín carne una:& non ín uno fpítítu. Ama δὲ deum fed ama illum, no ut catné& faneuíné fed ut fpititüi.Qui em adharet deo:xinus fpiritus eft.Teitur ordínata eft cha tits ín perfectis. Vt autem poft deum etiam ínter nos ordo ponatur:Prímum mandatá eftut diligamus parentes: fecundumut filios:tertíam,ut domefticos noftros.Si aüt filius malus eft; -& domeftícus bonus: domeftícus ín charitate filij collocetut.Et ita fiet;ut fanctorü ordinata fit chàtítas. Magifter quoq; δὲ diis nofter,ín euangelio pcepta de charítate cóftituens,ad πα» iufq dilectioné propria aliquid appofuit:& dedit intelligentiá ordínís hís qui poffunt audire fxipturam dícenté Ordínate ín mecharítatem:Diliges dm deü tuum ex toto corde tuo,& ex tota mente tua,SLex tota aníma tua,& ex tota uirtute tua.[ίσος proximum tuum,fícut teip^ fum:no pm ex toto corde, extota aníma,& ex tota uírtute,& extota mente. Rurfus inquit, Dilieite(πίππίοος ueftros:& nó appofuit;ex toto corde, ING eft ínordínatus fermo diuinus, nce ή ámpoffibilía pcipit:nec dicit, diligiteinimicos ueftros ut uofmetipfos:fed tátüdilíeite ínímicos p uefttos:fufficit εἰς, eos diliem?,& odio nó habem?. Proximü uero ut teipm, Porro de ex to μή to cotde,& ex tota aía,8L ex tota méte,& ex tota uirtute.Sí hac íntellexerís,& íntellecta οΌρ]ειε ὦ μ᾽ tís.fedifti qd fpófi fermone βαίρίε: iíntroducite me ín domü uini,ordinate in me charitaté.Quif y putas e nobís charitatis€ ordínata? Cofirmate mei unguétis, Vn?de interprib?pofuit ind ui j i. β-....—— ο ΡΟ ἢ PR UR X ERAS LN ἐς ον: χε Ἢ "n. | D. n t d b ἘΝ " HOMI.ORIGE.JN CANTICA C FHaceftatit fponfa quz loquit: Stipate me in malís.In qbus malis? Vt malá ín lignis fyluz;ita frattuclis meus ín medío filiord. Idcirco ín malís eíus ftípate me;quía uulneratae charítatísceo, uá pulchrum eft, cj; decorü a charítate uulnus accipere. Alius íaculum catneí amorís accepit, alíus terreno cupídine uulneratus eft:tu nuda mébra tua;& pbe te íaculo electo iaculo formofo, fiquidé deus fagittarius cft. Audi fcripturam de hoceodem íaculo loquétem.ímo ut tu amplíus admitcrís,audi ipfam íaculum quid loquatur.Pofuit me ut fagittam electam,& in pharetra(σα feruauít πιο, δὲ dixit mihi:Magnum eft tibi hoc,uocarí puerum meum,[Intellioe faoittam quid dicat,& quomodo a deo fit d Qr beatum εἴ, πος íaculo uulnerari.Hac faeitta uulnera; ti fuerant illí qui ínter feinuícem conferebant: Cor noftrum ardens erat ín uía cum aperiret no, bís fcrípturas.i quis fermone noftro,fi quís fcriptura: díuíno magifterio uulneratur,& poteft dicere,quía uulneratse charitatis ego:shüc& illud forfitan fequítur.Quid forfitan díco* Manife. ftam promo fentétíam:Síniftra cíus fub capite meo,& dextra illius amplexabit me. Habet& ín fini(tra;& in dextera fermo dei fapiétia:quac cá pro íntellectus uarietate fit multiplex,in fub; iacentí una eft, Ipfe Solomon delxua,& dextera fapientiz docuit,dícens: Loneitudo em&an tí uitz ín dextera eius:ín finiftra autem ipfius diuitiz δὲ oloría. Ieitur leua eíus fub capite meo, ut me fadat requíefcere, δὲ brachíum fpofi fíatceruícal meum,& redínetur aníma príncipalefuper fermonem dei.Leua cíus fub capite meo.INon expedit tibí habere ceruícalía,qua lamentaz tío fequatur.In Ecechiele fcriptum eft: Vac his quí confuunt ceruícalía fub omnícubítu manus; INoli confüere ceruícalía, noli capiti aliunde requiem quzrere: habe fpófi leuam fub capite tuo, δὲ είς: Leua eius füb capite meo:quá οἴ habuerís,oia tíibí qua funt ín leua tribuütur.Dicis quip pe ín finiftra eíus díuítie δὲ οἰοτία, δὲ dextera eius amplexabítur me. Totum te fponfí dextera complectatur. Longitudo quippe δὲ anní uítazín dextera eíus:& ob id longa uítz,& multorá dierum erís fuper terram boná,quá diis deus tuus dattibi. Adiuraui uos filz Híerufalem ín uirtutibus δὲ ín uiribus seni. Quid adiurat fponfa filias Hierufalemz5i leuauetitis& fufcitaueri. εἰς charitaté. Qzdíu charítas dormit in uobis, o filiae Hierufalem,o adolefcétule, qua ín men dortit, quía uulnerata fum charitate? In uobísautem,quz plures eftís,& adolefcentulz;& fi^ liz: Hierufalé dormit;charítas fpofi. Adíuraui ergo uos filia: Hierufalé:fi leuaueritís:& nó(οἱ leuauerítis.fed δὲ fufcítauerítis,quz in uobis eft charitatem. Creator uniuerfitatís cum uos cote deret, inferuit ín cordibus ueftrís femina charítatis. Nunc autem,ficut alibí dícituriufticía οι» miuit ín ea:fic dilectio dormítat ín uobís:iuxta quod& alibi dicit, fponfus requíeuit;ut leo.St ut catulus leonís, Adhuc ín infidelib9,& in hís q corde funt dubío, dormitat fermo diuinus:uigilae ín fanctis. Dormítat ín hís qui tépeftatibus tluctuát:fufcitatur uero eon: uocibus,q cupiunt ui ilante fponfo faluari.Statím fit eo uigilante tráquillitas: ftatim undarum moles conquicfct, fortibus conttatíjs concrepatur:fluctuum rabies filet.Ilo dormiente,tempeftas,mors δὲ defpe ratio eft, Adiuto ergo uos filz Hierufalem ín uirtutibus,& ín uiribus agrí. Cuius agri? Nempe illius agrí Nue ην Wohn dominus, Sileuaueritis δὲ fufcitauerítis charíitatem:quoaduíqg uelítuox fratruclís mei, Ecce híc uenit falíens fuper montes.FIxc adhucloquítur ecclefia exhot tans adolefcentulas: ut ad fponfi preparentur aduentum: fi tamen uenire uoluerit, δὲ faum illis prabere colloquium. Adhuc igitur loquente ea:xuenit fponfus quem dípito monftrat,& ἀμ Ἐς ce híc uenit aliens fupcr montes: intellige fpofx animá beatáatq perfe&tam:qua citius uídeat, títius fermoníscontempletur aduentum,qua: fibi fapientiam περί fentíat& charítatem,& dir cat nó uidentib?,Ecce hicuenít.Orate ut& ego poflím dícere,Ecce híc uenit.Si em potuero dei diíTerere fermonem, quodammodo& ego dícam,Ecce híc uenit. Quo?INon utíq; ubi uallístió ubi humilia loca.Quo uenítzSaliens fuper montes,tranfiliens fuper colles,Sí fuerie mons.falit in tefermo dei.Si nó ualuerísefle mons.fed fueris collís fecádus a monte;tráfiliet fuper ce.Quà uero pulchra δὲ couenientía rebus uocabula.Salit fap mótes quía maiores fant:tráfilit fup col les,quía mínores funt.INo tranfilít fup motes,no falit fup colles.Ecce híc uenit faliens fup motes tráfiliens fup colles. Similis eft fratruelis meus caprez;authínnulo ceruon: in montib9Bethd. Fizxcduo anímalía ín(cripturis frequétius nomínátur: δὲ quo amplius admírerís,fivpius iuncta ponunt.Et hacfantaitqux manducabispoft paululum inferens,capream δὲ ceruü. In praem tí quoqg INTERPRETE HIERÓNYMO,.-,$0. 8$ ti quoq libro patitet nominant ceruus δὲ caprea.Q uodammodo enim coenata fibi funt&ui^ «ina ifta animalia. Caprea, id eft dorcas, acutiffime uidet. Ceruus ínterfector ferpentum eft, Q uifputas eft dignus enobís:qui iuxta dignitatem lod atq; myfterij, plenam poffit explicare rationem? Oremus domíná,ut nobis largíatur fenfum ad aperiendas fcripturas, δὲ poffimus dicere: Quomo aperuit nobis Iefus fcripturasz Quid ígitur dicím?:quía dorcas,hoceft;caprea: fcd'm eorum phyfiologíam,qui de naturís omniü animalium dífputant,exinfita fibi ui nomen acceperit? Ab eo ei quod acutius uídeat:id εἰ, παρὰ τὸ ὀξέως δέρκῳ dorcas appellata eft. Ceruus uero ferpentü inimicus ac debellator eft:íta ut fpiritu naríum,eos extrahat de cauernís:& fupetatapernície ueneni,eorá pabulo delectet.Forfitan faluator meus caprea fit iuxta t:ocísprceruus iuxta opea enam ifta funt opera? Interficit ipfe ferpentes,contrarías fortítudínes íuoulat. ἆάεο dicá ci: 1 ucontriuifti capita draconü fup aquastu cótríuifti caput draconis. Similis eft| Éatruelís meus caprex uel hinnulo ceruorü fuper montes domus deí.Bethel quippe interpreta 1 tur, domus dei.INon omnes montes domus dei funt.fed qui montes ecdefiz funt.Inueniuntur 1 Yi, quippe&alíj montes erecti δὲ ΥΛΗ aduetfüs fcientiam deí,montes Δοργρείοτ δτα[ΐο, Ἡ αν hylorum. Vis fcire quia fimilis eft fratruelis meus capreasaut hinnulo ceruorá faper montes i pni BeicizEfo mons ecdefíafticus,mons domus deí:& ueniet ad te fpófus fimilis caprez: uel hin ᾿ Us nulocemorum fuper montes Bethel. Cernít fponfum appropinquaffe uicinius,quí ante[προς! bs montcs uerfabatur δὲ colles: affimilat eum tranfilienté atq; falienté:& poft hac ad fe& ad alías i bas adolefcentulas adueniffe cognofcens ait: Ecce híc retro poft parieté nofttum.Si xdificauerís pa i tíctem δὲ fecerís xedificationé dei, ueniet poft parieté tuum profpiciens per feneftras. Vna fene ftra.unus eft fenfüs:per hunc ρτοίρία fponfus.Alía feneftra,alius eft fenfus:& per huncfponfus follicite contaet.Per quos enim fenfus nó profpicit fermo dei"Quid fit auté profpicere per feneftras:& quomó per eas fponfus afpiciat,feques docebit exemplum. Vbi n6 profpícit ρου. fus;ibí mors ínueni£ afcédens:utlegimus in Hlieremía: Ecce mors afcendit per feneftras ueftras, Quando uíderís mulieréad cocupifcendü eam.íam mors afcendit p feneftras tuas. Emínens perretia. Intelligequía ín medío laqueorum ambulas:& fubtus machinas tranfeas immínétes, 1 Omnía retibus plena funt: diabolus laqueis cuncta compleuit.Sí aut uenerittibi fermo αεί δὲ—| cceperit emínere de retibus;dices;Aníma noftra erepta eft de laqueo uenantiü:laqueuscontri) Ὁ ες «us εἴτδζ nos liberati fumus. Benedicti uos a diio qui fecit coelum δὲ terrá. Emínet ígitur fpofus 1 petaetía;tibiuíam faciés.Tefus defcedit ad terras, fubiecit fe retibus mundi. Vídens maenü hotnínü eregem retibus impeditü:nec eum ab alío;nifi a fe pofTe cofcindi:uenit ad retíaaffamens | corpus humanti,qd' ínimícarü fortitudinü laqueis tenebat:ea tibi dírupit,& loqueris: Ecce híc à retro poft pariete noftrü profpiciés per feneftras,emin£s per retíá:cüi uero emíinuerit, dicit cibi. A Refpodettratruelis meus,& dicit:Surge uení proxíma mea,uíam tibi feci,confcidi retía:fic neni ad mne proxima mea.Surgeueni proxima mea,fpeciofa mea,columba mea. Cur aítfurgezCue propera?Eeo pro te fuftinui rabiem tempeftatü;cgo fluctus qui tibi debebant excepi. Triftis €ft facta anima mea ppter te ufq; ad morté. Surrexí a mortuis fractís mortis íanuis,& inferni P uinculís di(folutís:ideo dico tibí: Surge ueni proxima mea, fpeciofa mea, columba mea: quía B hyems tráfiuit; pluuia abijt fibi, flores uifi funt ín terra. ἔσο a mortuis furges.tépeftate cópre^ ' fa.tranquillitaté reddidi. Et quia fcd'm difpéfationé carnis ex uirgine cá uoluntate patrís creuí, & fapíétía δὲ xtate profeci: flores αἱ fant ín terra,tempus fectionis adeft. Sectio remiffio pec 1» catorü eft. Omné em ramü(ait)in me manenté& afferenté fructü, pater meus mundat: ut fru " étus maíores afferat.Habeto fructus,& priora qux ínte infructuofa funt;auferentur. Tempus J μ΄-quíppe feQjonis adeft. Vox turturís audita eft{η terra ποίτα, Νο Πως caufa ín facrificio affu 1 » mítut par turturíi;aut duo pulli columbarü: nam idem ualent: δὲ nuncg dictum eft feparatimr Ὶ tu;partantiimodo columbarü fed par turturá δὲ duos pullos columbarü. Columba.fpitítuffanz έως eft.Spíritus autem fanctus qti de magnis& occultioribus facramétis:& quz: multí capere tion pofluntloqui£ in turturis appellatione fignat:id eft ín eius auis, qux femper ín montium ucis,& ín arborü uerticibus comorat:ín uallibus auté δὲ his quxad homines ufq; perueníunt,: tolumba affumitur. Denicy faluator quía hominem cft dienatus affumere:& uenit ad terras, : PPP multig li Χο / Se neis 3 | | i — Ἐν à Ἐν X . HIERO. ΜΙΝΕΕΚΙΟ ΕΤ ALEXANDRO. I C multíc; tanccirca Iordanem peccatores erant.Idcírco fpiritus fanctus non ín turturem uettitur, | fed columba fit.Inter nos propter homínüi multítudiné,auís manfuetior couerfatur, Turturaüt n uídet(uerbi eratía)Moyfen,& ΗΤΟ intelligere prophetan:;recedétíü ín montes δὲ defer | τα,& ibiaccipientium fermones dei. Vox eroo turturis audita eft ín terra noftra.Fícus produxit | eroffos fuos.A ficu cognofcíte parabolá.Cü ramus eíus tener factus fuerít,& folía miferit:fcíto, ll.te quía iuxta eft(λαο. Vult nobis ἀεί εἰοχαία nuncíare poft hyemé poft procellasanimarü ap | propínquaffe meffem,& aít;Fícus produxit eroffos fuos:uites lorefcant,dederüt odoré&Si íam | erumpüt ín florem,tempus adueniet& erunt uux. Surge,uení proxíma mea, fpeciofa mea;co, bg lumba mea.Hzc qua fuperius expofuímus,fponfus non audientibus adolefcentulís, fed foa fponfa audíente loquitur. Volumus auté& ipfius íam audire fermonéloquentís ad fponfam, b Sutce,uení proxima mea,colüba mea.& ueni,columba mea fub tegmíne petra.Et Moyfes ful " tegmípe petra: ponit: ut uideat ρο[οτίοτα deí ín teemíne antemuralís, Primü ueni ad íd quod | antemurü efL,& poftca poterís íntroire ibí murus eft petrz:.O ftende mihi facié tuam, Vfcy ad prafenté diem fimilía dicunt ad fponfam.Necdum em habebat fiducia ut teuelata facie gloríá αἷπί contemplarct, Q uia uero íam ornata eftatqs cópofita,dícit eí:O tende mihi faciem tuam, . Nondü em erat uox cíus ita fuauís.ut merere£ εἰ dici: Audire me facuocem tua, Οὗ ergo didi . étloquí? Tace em(ait)& audi Ifrael:& fcíes qd loqua£ düs.Et fuauis facta eft uox cíus. fponfo: fcd'm illud propheticü: Suauis fiet εἰ poftulatio mea. Tuncad eam fj ponfus effatur. Et audite me facuocem tuá:quía uoxtua fuauis eft.Si apetuerís os tuii uerbo αεί; dicet tibi fponfus: Vox tua fuauís eft;afpectus tuus fpeciofus, Quapropter confurgétes, deprecemur dfim:ut digni effi» camur fpófi fermone,(αρίξείᾳ Chrifti lefu: cui eft οἰογία δὲ ímperíü ín fzccula faculorü Amen, πολ λΟλἱαΑδΝΝΜλΛλἱλλΑΛΑΛΑΑΊΛΑ ςς στστας τατος HIERONYMVS MINERIO ET ALEXANDRO, EXPONENS IL. LVD APOSTOLI,NON OMNES QVIDEM DORMIE MVS SED OMNES IMMV'TABIMVR, ἜΝ ipfo iam profectionis artículo fratrís noftri Syfinnij quí ueftra mihi fcripta de tulerat, hac qualíacuncy funt, dictare compellor: nec poffutn ueftram celare pru^ ὗ s| Ed 74 dentiá: fed obfecro ne hoc dí&tü referatis ad eloríá:quín potíus ad plená neceffitu E i y) diné dum íta uobís quafi mihi loquor.Multas fanctorü. fratrá ac fororü deueftta |. prouincia ad me detulit quarftíones,ad quas ufqy ad dic Epiphaniorü largiffimo fpacío me re^ [|— fponfurá patabam.Cüg furtíuis noctía lucubratiunculís ad ρίαταίορ dictarem,& expletísaliis . mead ueftrá quafi ad difficillima referuaré fubito faperuenit;afferens fe ilico profecturá. Οἴαρ . éumrogaré ut differret του θεῖς míhi ccepit famé obtendere monafteriorá, Acgyptí neceffita tes, Nili non plenas aquas,multorá inedíá, ut prope offenfa effet ín diim, illá ultra uelle retine - te.Iraqy fübtegmé δὲ ftamína licíagy& telas,quae mihi ad ueftrá tunícá parauerá;uobis inconfe/| &atranfmifisut quícqd mihí deeft,ueftro texatur eloquío. Prudentes eftís ὃς eruditi,& decani| naut αἷς Appíus, facüdia;ad Chrifti dífertitudiné tráfmigraftis. INec magno mihi apud uosla | | | : bore opus eftiquod philofophü quendá in fuadendo rufticá effe perpeffum narrant fabula. Vix dum dimidiü inquit) díxerá;iam intellexerat.Itaqy& cgo tépore coartatus.fingulorü uo« bísqui ín facrá fcripturá comentaríolos reliquerüt fentétías protuli:&ad uerbá plxraq inter^ | pretatus fum,ut δὲ meliberé quaftione:& uobis ueterü tractatorü míttatur authorítas,quí ínle j. gendis fineulís ac probádís,non mex uoluntati fed ueftro acquiefcatís atbítrío. Ὁ uaritís quo |: fenfu dicta fin& quó ín prima ad Corinthios epiftola Pauli apli fit legédá:O ines qdédormie | RM ( . musnonautéomnes ímmutabímur, An iuxta quxdá exemplaría,non omnes dormiemus:om . nesauté ímmutabímur:Vtrüg; em ín Grecis codicibus inuenitur, Super quo'TheodorusFle| . radeotes, quz utbs olím Perinthus uocaba£,ín cométaríolis Apoftoli ficlocut? cft, Omnes ἐν| - demnon dormíemus:omnes autem ímmutabimur.Enoch ením δὲ Elías,mortís ncceffitate[αν| | perataíta ut erát ín corporibus.de terrena conucrfatíone ad cocleftía regna tranflati funt. Vnde| ,&fandti quí die confammatíonis atq, iudicij ín corporibus repetíendi funt, cà alijs fanctis qui .exmortuis refarrectari fant,rapientur ín nubibus obuiam Chrifto ín aera:& non guftabünt! ed“: 1 δν- mortent| τὴ HIERO, MINERIO ET ALEXANDRO,:$0, 86 Ww δ΄ mortem:eruntq femper cum domino grauiffíma mortis neceffitate calcata, Vnde ait ApoftoἪΝ lus:Omnes quidem non dormiemus,omnes auté immutabímur. Qui ením ex mortuis refur^ Ns texerínb,& ín nubibus uiuentes rapti fuetint;tranfibunt ad incorruptionem:& a mortalitate ín immortalitaté mutabunt:non in tempore,non falté ín breui fpacio: fed ín atomo δὲ in puncto| i temporís atq; momento,quo palpebra oculi moueti poteft ín nouíffima tuba. Tanta enim fiet TN celeritate refurrectio mortuor(i:ut uíuí quos ín corporibus füís,confummationis tempus ínue^ nerít.mortuos de inferis refuroétes, prauenite non ualeant.Quod manifefte Paulus edifferens ait: Canet enim tuba,& mortui refurgent incorrupti, δὲ nos immutabimur. Oportet ením cor^ Th tuptibile iftud induere incorruptionem:& mortale hoc índuere immortalitatem: ut poffit ín ii utranqy partem,uel ín pcenis, uel ín coclorü regno manere perpetuo. Díodorus Tarfenfis epi| πὶ ἔζοριι5, praterito hoc capitulo;ín confequentibus breuiter annotauit: in eo quod fcriptum eft, ili Et mortuí refurgent íncorrupti,& nos immutabímur, Sí( inquit) íncorrupti refurgent motui, haud dubium quin&ipfiad meliora mutatíquid neceffe fuit dícere,& nos immutabimur?An τὴ hocuoluit intelligi quod incorruptio communis fit omníutm, immutatio autem proprie iufto^ tn rum? dumnon folum íncorruptioné& immortalitaté fed& eloriáconfequuntur.. Apollina,: rius licet alijs uerbis.eadem qus Theodorus afferuit:quofdam non effe morituros, δὲ de prz» fenti uíta rapiendos ín futuram:ut mutatis οἰοτίβταεϊζορ corporibus, fint cum Chrifto. Quod nunc de Enoch δὲ Elia credimus.- Didymus nó pedibus,fed uerbis in Origenis tranfiens fene tentíam,cótraria uia oradic.Ecce myfteriü uobis loquor:O mnes quidé dormiemus:nó omnes autem immutabímur.Quod íta dífferuít:Si nó indieeret refurrectio interprete,nec obfcuritaté haberet ín fenfibus:nundg Paulus poft multa quz derefurrectione locutus eft, intuliffet:Ecce myfterium uobis díco:O mnes quidem dormiemus,id eft moríemur:non omnes auté, fed foli fancti ímmutabímur.Scio quod ín nonnullis codicibus fcriptum fit: INon quidem omnes dor míemusomnes autem ímmütabimur.Sed confyderandum:an ei quod pratníffum eft,omnes immutabímur;poflit conuenire quod fequitur:Mortui refurgent íncorrupti, δὲ nos immutabiD murSiením omnesimmutabuntur:& hoccommune cum cxterís eft.fuperfluum fuit dicere, 8 nosímmutabímur.Q uamobrem íta legendum eft: Omnes quidem dormiemus, non omnes autem immutabimur.Si enim ín Adam otnnesmoríuntur,& ín morte dormitio eft:omnes er^ go dormíemusfiue moríemur.Dormitautem iuxta idioma fcripturarum, qui mortuus eft fpe refurrectionis faturz.O mnifq qui dormit, utíg; expergifcitur: fi tamen non fübíta uís mortis eum opprefferít,& mors fomrio fuerit copulata. Cung; omnes íta dormierint lege naturae, foli fancti δὲ corpore€ aníma in melius mutabuntur:íta ut íncorruptio omnium relürgentíum fic, Gloría autem atq; mutatic;proptíe fanctorü. Quodqy fequitur iuxta Girzcos ᾧ ἀτόμῳ, ᾧ ζιπῇν fiae ὦ foni 290 woi:utrung enim legíturi& noftri ínterpretati funt.in momento& in ένα Πας in motu oculi, ídem Diídymusita explanauít: iuncta fimul omnium refurrectione, rapientur obuíam Chrifto:fed hi quos mors diffoluerit,qua prafens fermo fignificat. uando em dicit, ín panctotemporis,& ín motu oculí atq; momento futuram omnium refurrectioné, cunctam prima& fecundz refurrectionis excludit fabulam: ut alij primi, alij nouiffimi refurrecturi effe credantur, Atomus áuté punctum temporis eft;quod fegari& diuidi non poteft. Vnde δὲ Epi: curusex fuis atomis mundum ftruit,& uníuerfa oculi fiue motus,qui erxce dicitur ξοπεὴ tanta uclocítate tranfcütrit:ut pene fenfum uidentis effugiat. Verü quía ín ρ]ατίας codicibus pro$ozi id eft ictu uel motu. iizilegit: hoc fentíre debemus, qd' quomó leuís pluma Οἱ ftipula, aut tenue ficcamgq folium,uento Hatug raptat; δὲ de terra ad füblíme tranffertur: ficad ictum oculi δὲ ad nutum dei, omnium mortuorü corpora mouebun£ parata ad aduentü iudicis. Quodcy iungit δὲ dicit:In nouiffima tuba:canet em tuba,& mortui refuroét íncorruptf, & nos immutabímur: Oportet ei corruptibile hoc índuere incorruptioné: δὲ mortale hoc ín» duere ímmortalitaté duplice habet intelligentiam: ut dangor tuba, aut uocis indícet magnitu: dínem:íuxta illad quod fcriptum eft:Sícut tuba exalta uocem tuam: aut apertam omníá refur» rectionem:íuxta illud quod in euangelio legimus: T u auté quando facis eleemofyná;noli tuba δή&anete ante teihoc eft;abfcondite fac miericordíam& in fecreto: ne dcn dr alteríus miferi tw isexebi esi ort orta Hood e PR ——7 | | " | 1 | m ------i HIERO. MINERIO ΕΤ ALEXANDRO. 'C eloríari.Quarimus autécur ad nouiffitmá tubam, mortuos fcripferitrefurrectaros. Q uádo em e je noui(fima dicitur, utíq; alíz praccefferüt.In Apocalypfi Iohannís.fepté defcribunt angelí cum tabís:& unoquóq dangente;primo uidelicet.fecundo,& tertío,quarto,& quínto,& fextoxquid per fingulosactum fit indíca£. INouiffimo auté,id eft feptimo, daro tuba ftrepitu perfonante, " mortuifüfcitant:corpora quz prius habuerant corruptibilía, incorrupta recipíétes. Vnde poft giouíffimá tubam,exponit Aplüs quid fequat: Canet en tuba δὲ mortui refürgent incorrupti: ' nosaütimmutabimur. Qni dicit πο, ΑἹ(ο,δὲ eos qui feci funt, prater mortuos efTe fignificat, ' Adqd' intelligendi. funt qui dicant mortuos quí refureant íncorruptí,efTe corpora mortuore eos αὔτ quí dicant effe mutandí,;animas debere acípi;qn in maíoréoloríá fuerint comutatz:& peruenerínt inuírü perfectü,in menfurá ατατίς plenitudinis Chrifti, Alij uero afferüt mortuos " debere intelligi peccatorcs,quí refurpét incorrupti;ut poflintaterna fuftinere fapplicía.Eos aüt : qui cómutané effe fanctos:qui de uirtate in uíttuté,& de οἰοτία tranfferun£ ín gloríá. Vr&ad : incortuptioné mortuorü intulít: Oportet ef corruptiuü hoc induere incorruptíoné. Adidaüt cd'díxerat:nos immutabímur,illud adiunxit: mortale hoc índuet immortalitatem. Aliud eft ' enim immortalítas,aliud íncorruptio:ficut alíud mortale& aliud corruptiui. Quicquíd autem ^ mortale eft;& corruptiuü eft:fed nó qd'cormptiuii ftatim δὲ mortale. Corruptíua quippe fant " torpora,qu carent aníma:& taménon(unt mortalía:quía nuncg habuere uítam;qua proprie anímantiü eft. Vnde fienáter Apfus:Corruptioni incorruptioné,& mortalítati immortalitaté, refürtectionis futurátépore copulauít. Acacius Cafarez;qua príus turrísStratonís uocaba£: 'poftEufebium Pamphili epifcopus,in quarto σύλλεκτῶμ Ίντεμάτωμ libro, proponens fibi hanc eandéquaftíoné latius difputauit:& utrungy fafcipiens,quod ínter fe uidc£ effe cótraríii poft principii qd omifimus, ficlocitus eft: Dicamus prímá de eo qd" magis in plurimis codicibus inueni£.Eccemyfteriü díco uobis: omnes quidem dormíemus,nó omnes auté immutabimur, Myfierium dixit,ut atentos faceret audítores,de refarrectione plenius differturus, Dormitio autémorté iftam, quz comunis eft oinniü. fienificat:unde rectíflime pofuit, qd' omnes dormia 'mus:d eft moriamur, ficut fupra díxít:Quo in Adam omnes moriun£: fic& ín Chrifto omnes uiuificabunt.Cum ergo omnes moríturi fint;audíte faeraméta qua: díco: omnes quídé morie, 1nurfed noomnes immutabimur.Canet em tuba,haud dubíü quín an oclus feptím?,& mortüí tefargentíncorrapti.Siauté incorrupti erunt mortui:quó nó ímmutabunt ,cá incorruptio ipfa mutatio fitzSed hic commutatío,qua Paulus mutandus&(απέεί fant, oloríficatio intelligitur. Tncorraptío autem ídcirco cómunis eft omníi:quía ín eo míferabiliores erunt peccatores;utad torméta perpetui fin& nó mortali& corruptibili corpe diffoluan£. Legim?in eadéepiftola, Apfo differete.facratá diuerfitaté refurrectionís: non ín natura corpor fed ín uarietate gloríz: dum alij refureunt ad poenas perpetuas,alij ad elotía fempiterná. Alía em caro uolatilium,alía Ῥί(εία, αἰία iumétorü,& corpora cceleftía,& corpora terreftría.Sic ínquít erít& refurrectio mor» tuor. Cui fentétíz magis acquiefcit ecdefia:ut ores cómuní morte moríamur,& nó omes mu temur ín gloríá:iuxta illud qd'Daniel fcribit: Multi dormiétes in terra puluere refurgentalij ie eloríá xtemá,alíj ín cofufioné δὲ opprobriü KEEN em refüroét ín opprobriii δὲ cott fufioné fempiternánon refurgent ín gterná eloríá:ín quá Paulus δὲ quí cü eo funt, mutabunf« Qui itafehabeanr& fic íntellecta fint a nobís:eorü tantü cómutatíoné füfcipere,qui refur: gent ín gloriá: peccatorü aute δὲ infidelii,qui mortui appellant;& refuroét incorrupti:tiequacg comutationé fed poenas perpetuas effe dícédas:tranfeamus ad fecunda lectione qua itafertur Sedi: codidb?. iNonquídé omnes dormícm?.ornes auté ímmutabimur.Ex qua nónulli afferüt multos uíuosín corporib? reperiédos:& fi no dormiant omnes, nó omnes cffe moritu^ tos:fi auténon moríant omncs,nó omnes refurrecturos.R efurgere em proprie dicit, qui prius fnoríédo cecidit. Vnde δὲ Paulá uolunt fcibere in príma ad Theffalonicéfes epiftola: INos quí üiniimus;qui refidui erímus ín aduentu diii, nó prxueniemus eos quí dormiunt:qm ipfe disi fuffu& uoce archangeli δὲ ín tuba dei defcédet de ccelo, δὲ mortuí in Chrifto ref urgét primum. Deindenos quí uiuim?;qui refiduí fümus, fimul cá illisrapiemur ín nubib? obuíam Chrifto ít actá:& fic femp οὔ ἀῆο erímus.Et ex his ἀῑδείς pbare conant apoftolá Paulü:& qui c ec(αν .bebant HIERONYMVS MINERIO ET ALEXANDRO.$0 87 4— A bebantepiftolá puraffe fe nó effe moritutos fed reperiédos in die cofummatiois ín corpe; Q d' fi ποτ cft, etrauít Paulus, δὲ humana zftimatione deceptus eft:ut arbitraret fe inueniendà ín corporetqd' falfum effe, rer exitus approbauit.Hoc intellexerát δὲ ERR Τιιοαο κεῖ,(λτὰ» menta fermonis myftici nefcientes:& coiectutis uarijs fluctuabant,dicebantqy:Sí Paulus inue^ ir niendus ín corpe eft proxím? eft díes iudicij. Vnde corrigit eos fecandá epiftolá fcribéssR οσα. ' mus dios frattes per aduentü diii noftri Iefu Chrifti, noftri ógregationé ín ipfum:ut nó cito hi moueamini mente,nec terteamínineqg per[piritá;neq? per nerbü;neg; per epiftolà, tancj per R25 miffam,quafi inftet díes driisne quís uos feducat ullo modo:quoníam nifi diífceffio uenerit primü,& reuelatus fuerit homo peccati, fili? perditionis: qui aduerfat& extollit fup omne qd? dicit deus,aut qd'colit':íta ut ín téplo dei fedeat;/oftendés fe tancj fit de9. ING meminiftis qd'cá apud uos effenradhuc hacc diceba uobis? Quib? dictis hocagít,ut eos reuocet ab errorezne ρα» tent diem appropinqre íudícij:& id qd' fcrípferat:INos qui uiním? qui refidui famus,in aduétu drii;jnó przueniem? eos qui dormietützaliter íntellieant;cy intelliei uoluit ipfe qui fcripfit. NNeqs efi fieri pótut quí ad Tímotheumfaripferat: Ego ei iam delibor& tempus refolutionis mea n inftat:putaret fe in carne perpetuum,& nundj efle moriturü:& de uita terrena. ftatím ad regna m cccleftia tranfiturü:prafertim cá ad Romanos fcribés eadé dixerit: Quis me liberabit de corpe x mortis hui??Etad Corínthios:Habitantes in corpore,peregrínamura drio. Maeis autem uo/ lumus exire de corpore,& effe cam domiíno.Quí hac dicebat, nouerat utícy fe efle moriturum. ια Meli? eft igit fpiritualíter fentíre qd fcríptü eft:St dormitioné in TERRE one tnorté accipe" ; re;per quá anima a corpore feparat:fed peccati poft fidem δὲ offenfam dei, dormitionéq; poft baptifmü:de qua& ad Corinthios loquebat:Et ídeo inter uos multi ínfirmi funt,& dormiunt plurími.Er ín alio loco:Ergo δὲ qui dorníerüt ín Chrifto, perierüt:qui cum mortui finc, nó fant perpetua morte períturí:quía no in mortali crímine cótinent, fed leui modicoqs peccato. Q d'& dE ducit ad morté& eft alía delicti dormitio;qua morte nó ftríngit.Qui ergo uíxerit ca uíta quae d: dicit:Ego fum uita(etein uita noftra abfcódita eft cà Chrifto in deo) δὲ nundj ab ea fuerít fepa. im tatus,necad morté ufq peccaueritiifte de uiuentibus δὲ femper uíuentib? efle dicicide quib? δὲ Tm faluator ín euágelio Iohannis. myftico fermone tefta£:Q ui credit in meno moríe£.Et omnis πὶ qui uiuit δὲ credit ia me,non morie£ in zternü, Vnde δὲ apfus dni fuí calcans ueftigia,ea docuit ἡ difcipulos,quz didicit a maeiftro.Omes ítacg nó dormiem?.Qui em omini cuftodia feruatcor fui:& ad Chrifti ies uígilatmandatiq, eíus metnoreft;dícétís: Vieilate;quía nefcitis qua hora furueníat: Et ín alio loco:INe dederís fomnum oculis tuís:& palpebris tuís dormitationé, non dormíant qui femper ín Chrifto uíuunt& uigilant;fequit ut nequacg omnes dormíant;s&t ecótrarío omnes immutent:nó ímmutatione eloríz,qux pprie debet fandtisfed ea immuta, tione qua corruptiuii hocincorruptiuü efficitur: ut uel poenas uel przmía recipíat fempiterna. ὦ Q uod& fi dormíerit aliquis in Chrifto;& neglipétiz fomno obdormierit; debet audire qd'fcri ptum eft: Nunquid qui dormit;nó refurget? Qui uero nó dotmit fed uicilat:& femper uiuit ín Chrifto.de uíta ad uítá tranfiet:fiue rapie£ in nubibus,ut femper cá dio fit. De íftiufmodi dor míentib? Lazarus erat:de quo disait: Lazarus amícus nofter dormit.Et de hoc dormiéte dice batad Martham:Q ui credit ín me;etíá fi mortuus fuerit uiuet:& ofniís qui uiuit δὲ credit in me, uj nó πποτίοέ ín aternü.Qui em tota mente ín Chrifto cófidit;etíá fi nt homo lapfus, mortuus fue' v tít ín peccato.fide fua uiuit ín perpetuü. Alioquin mors ifta cómunís,& credétib?8 nó credétib? debe£ zquáliter,& omes pariter refurrecturi funtzalij ín cofufionéaterná:alij ex eo qd'eredunt in fempiterná uitá.Et fic ftare pót:ut qui crédit in Chrifto;non moria£:& etíá fi mortuus fuerit, uiuat ín perpetuti.Quod iuxta corporalé morté;excepto Enoch δὲ Elía,uulli cótíoiffe perfpicua eft.Quiauté fidei magnitudine femper uiuunt in Chrifto, nó dormiét neq; morient:fed ímita toreserunt uitz apoftolícz,qui abfay ulla culpa uixerüt ínlege iufticiz:& ad fídem diii tráfeun tescredétefq; ín eum qui uíta uocat δὲ refurrectio nung dormiíerenuncg mortui funt, Anima em qua peccauerítipfa morietur.Sicut igitur anima qua peccat; uiuente onore m ortua aes :}€adem alius fanctusuíitare capies JoquebatNe forte obdormiam ín morte.Eft em fomn? peccati, qui ut faluus fías:quafi caprea de uinculis, δὲ quafi auís de laqueis;ifte nó dormiet. Cü igitur quidá ὦ E cM l l | ortis € E EE Meca | HIERO, MINERIO ET ALEXANDRO,^: eadé dic qua peccauetit; dormit ín. morte:dícéte Ecdefiafte:Qui peccauerit mortuus eftex tunes ficanima qux Chrifti przcepta feruauerit, etam fi corpus mortuü fuerit,uiuet ín zternü, Hoc auté fciendü,qd' magis coueníat uerítati, íta legere:Omnes quidé dormiemus;non omnes aut. immutabimur:maxime quía fequi£, Mortui refurgent íncorrupti,& nos ímmutabimur., Si ei. omes fant ímmutandi iuxta alterá lectionéquo poftea dicit, quafi prxcipuumratqy priuatii,. δὲ proprieapoftoloríi,S nos immutabimur?Q uando autédicít nos.fanctos quofcy fienificat,. Quacrítís quo intellieend fit illud quod ín príma ad Theffalonicenfes epiftola fcribi: Hoc. enim üobis dicimus in uerbo díii:quía tios qui uiuimus,qui refidui fiímus,in aduentu ἀῑί που, "praueniemus eos qui dormíetüt: quoniam ipfe dris ín iuffu;& in uoce archanecli;& in tuba dei. '! defcendet de ccelo:& mortui qui ín Chrifto funt, refürgent prímí: Deinde nos quí uíuímus qui refidui famus.fímul cum illis rapiemur in nubibus obuíam Chrifto ín aera:& fic femper cü do», míno erímus.Super quo dpuís fuperior Acacij difputatío plenius uentilarít:tamé dícendum eft ' quid uídeatur alijs; Theodoro uidelicet, Apollinarío;& Díodoto,quí unam fequuntur fenten, tíam:quorum Diodorus hac fcrípfit.Refiduos atqj uiuentes;Paulus apoftolus uocat:non quo. uelít intelliei δὲ fe& alios refarrectionis tempore ín corpotercperíendos:fed, nos díxit, pro eo. quod eft;iuftos:de quorü& ego fum numero. Τρ ením rapientur obuiam Chrifto,& non pec. cátores. V iuentes autem non iuxta Trópoloeiam fanctos accipimus: quí peccato non mortui funt.fed omnes quos ín corpore adueniés Chriftus inuenerit.Q ποάῳ fequit: INon prauenie^ muscosqui dormícrütinequacj ad peccatores referre debemus. INecj er peccatores cü iufiís rápient obuíam Chtífto.fed eos quos mors diffoluerit. Verü quid ifta perquiro, δὲ apoftolicis ᾿ dictis calumniam facío,cam ipfe manifefti(ime fcribat:qui refidui fumus ín aduentu dii? Qui fint auté refiduíi, uerbis dífcim? falaatorís:Sicut ín diebus INoe duccbant uxores,& nubebant: δὲ repente ucnít diluuium,& tulít omnes:fic erít aduentus filij hotninis.Quibus fermonib? ap, probaturjín fine mundí multos uíuos, X adhucin corporibus reperiédos.Sequíé: In iuffu&in . doce archangeli,& mortuí refureent prími.Ec hocrurfum faluator loquit ín euangelio: Media . autem nocte fponfus uenit: quí υεία; iiuentes in corpore deprehendet;qri duo erunt inle&ulo uno:unus affümet,& alíus relínque£:& dux molentes, una affumet δὲ alía relinque. Quibus díctis,oftenditur medio noctis fecuris omnibus confummationé mundi effe uenturam, Oría genes ín tertio uolumíne ἐξιγκματικῶρ, epiftolz Pauli ad Theffalonicenfesprimz, poft multa, quz uario prudentiq; fermone differuit, hac intulít: de quibus nulli dubium eft δὲ Acadium plxraq, libaffe.Quid eft ergo quod fcribunt Theffalonicenfibus.in uerbo dei Paulus&Sylua nus& l'ímotheus: Nos qui uiuimus, quí refidui fumus. ín aduentu domíni, non prauenie; inus eos qui dormierüt?Q ui fant ifti uíuentes quí loquunt talía? Ψείᾳ Paulus nonab homi hibus,necper homines apoftolus:& chariffimus eius filius ín fide Timotheus δὲ Syluanus;qui illis erat& affectione& uirtutibus copulatus.Et hocnó folum illífed quícina; Pauli δὲ fcientia δὲ couerfatione fimilis eft,dicere poteft:INos quí uiuimus ,'quorü corpus mortuum eft propter peccatü:fpitítus auté uiuít propter íufticíam: δὲ quorü mortíficata funtmembra fuper terram: ítaut nequadj concupifcat caro contra fpíritá.Sí enim adhuc defyderat caro,uíuit:& quía uiuit, defyderat:& non funt mortifícata membra illius fuper terrá.Quod fi mortificata funt, nequads contra fpiritum cocupifcuntiqua: mortificatione fui, huíufcemodi defyderíá perdiderunt. Sicut igitur qui uíta caruere prafentí;8L ad melíora tranílati funt:magis uiuunt; depofito mortiscot pore,€ uítíorum omníum íncentíuís: fic quí mortificationem lefu in corpore fuo circumferuntt nequaéj uiuunt íuxta catnem, fed iuxta fpiritum:uitunt ín eo quí uíta eft, δὲ uiuit ín eís Chri ftus:de quo fcríptá eft: Viiuens eft fermo dei δὲ efficax:qui eft dei uirtus, οί; fapftia. Vinuant ením ín quibus uíuituírtus dei, omní humana fragilitate depofita:& ín quibus uíuít fapientia, qux abfcondita eft ín deo: δὲ ín quibus uiuit δὲ operatur íuftícia; Chiíftus enim factus efto» bis:non folutn íuftícía ex deo.fed δὲ fapientia& omne quod uírtus eft. Ec fiquidem ín prafenti loco fea dormientibus& ín Chrifto mortuís,quí hancfcribunt epiftolam, fepararent, uideba^ tut fuperflua annotatio: δὲ ex uno loco affumptum teftímoníum non ualeret, INuncuero co .. dem fenfu, quia δὲ codem fpirituin príma ad Corinthíosloquitur: O mnes non dormíemus, omncs HIERONYMVS MINERIO ET ALEXANDRO,..$0. ὡς uh S T?[- e.. av NS p. 4 À omnesaütimutabimut:in mométo,in motu oculi, in nouíffima tuba. Canet ei tuba, 8C mortuí u refargét incorrupti,& nos imutabimur.Hoc quod ín prarfentiloco fcriptá εἴ ἴα tuba dei defcen τὶ det de ccelo,cópara illi quod ad Corinthios dicit ,in nouiffima tuba: Canet em tuba,& cttera. ^ Tlliautéqd'ad Theffalonicenfes legit,& mortui ín Chrifto refuroét prímí:hoc quod ad Coríi thíos fcriptü eft,& mortui refurgét íncorrupti, Porro quod fequit, deinde nos q uiuimus ατα» . dui fumus: ill refpondet,& nos imutabimuriquom utrüqy ficintellit poteft.Nos qui uiuimus,. qui refidui fumus ín aduétu ἀῑί,δὲ nos q imutabímur:& n6 fumus ex hís 4 appellant mortui, - fed uiuimus: idcirco prafentiá drii nó ín morte fed in uita praftolamur:qa de líraelítíco genere: - fanus,&clecta funt denobis reliquia de quib? dris olím loquebat:Derelíq mihí fepté milia ui. A- torü q nó curuauerüt genu Daal.In Iohannis quoq; euágelio,uiuorü& no uiuorü,duplex ordo defaibi£, Omnis qui credit ín me;etíá fi mortuus fuerit uíuet:& otnnis quí uíuit& credit ín me, | nó πποτίοε in xternü.Sí uíuos íta ἰητο[[ίρίπνασ,αε íam a nobís dictü eft: dormictes& in Chrifto m. mortuosjillos effecredamus.qui cá uelint ín Chrifto uíuere;tii peccato mortui funt.Sín auté reli e. quiz δὲ electío fecundü οταιίᾶ, appellant uíuétes,qui nó íta credunt nec de lfraelítíca nobilitate " generati funt,dormiétes δὲ mortui appellantur ín Chrifto,| Sunt qui hunclocí íta edifferát. Vi à. uiappellan£ qui nunc peccato tnortui funt:qui aüt peccauerunt,& ín eo quod peccauetüt mor τς tui funt,& poftea cóuerfi ad poenitentia purgát antiqua delicta. mortui appellant: qa peccaue^ n- suntin Chrifto φατέ mortuí:quía plena ad deii mente couerfi funt.Porro quí uiuüt& habét te^ : ftimoníü fidei, δ necdü receperüt promiffione ἀεί,αμί& dealijs melius quíddá cogitantutno Η 22 H 3: à Ed: ἘΠ’ ὦ ΟΣ y EN .. abfg; his qui iufti funt coronent;ín eo habét beatítudiné quod fruun£ bono οδίεϊξεία δὲ uiuunt Ἢ.&relicti funt in aduétu dni(aluatorís.Sed quía εἰσι eft deus, δ uult(αἰπατο οείᾷ eos qui dot um mierüt,& in Chrifto mortui funt, nó prxueníét illos, neq; foli rapíent ín nubib?: fed íaxta exe d. plum euágelíce parabolz,unü denaríü υπᾶα; mercedé,& undecima: horz oparíj& prímz qui ὦ ín αἱπεᾶ míffi funt falutis precii accipiét.INec hocalicui uideat íniuftá, ut dif, par labor,unü pre s:. tníü cofequat.Magna quippe diuerfitas eft eorü η poft uulnera funt fanati,& eorü qui nundge ἢ uidetunttnortís erroré.De hís puto dictü: Quís eft homo q uíuat δὲ nó uideat morcézredimet (in.. demorteanímá(πᾶ. Neq; ei(ut qdá putát) qs,pro eo quod eft;nullus acípit:fed quafi dixerit, D. quifputas;iuxtaillud quod fcriptü eft: Quis fapiés δὲ íntellieet hac? Et ín alio loco: Die qs ha^ d bitabít ín tabernaculo το Ἐξ iterü. Quis cognouit fenfum dricRefidui ergo erüt de credétib? ls-. pauci qui aduentà ἀπί uideat ες ἢ id quod deus uerbü factá eft, nequadp ín uilitate carnis, s fed in gloría triáphátis. Et confyderádà quo prímü dormiétes appellauerít: deinde in Chrifto ". fnortüos:quos uíuentes prauenire non poterunt. Quí ením nó cuftodierít hoc quod fcríptá eft, ii νε dederis fomnum oculís tuís.neqy palpebris tuís dormitationem, ut faluus fías: ficat κάρτος de uínculis,& ficut auís de laqueís,dormiet δὲ culpabili fopore torpefcet. Cá ορ dormierit;cranfi bít i mortem.Sícut enim mouetur qui uigilat.fic quí dormit íacet ímmotus δὲ mortís torpet fi^ 4. militudine.Quodautem dormitionem fequatur mors,& príma ad Corínthios epiftola docere nos poterít:in qua ίτα fcriptá eft:INücauté Chriftus fürrexit ex mortuis, prímitiz dormiétia:qa per homínem mors.& per homíné refurrectío mortuorum.Etpoft paululum.Non omnes dot; míemus,fed omnes immutabímur ín momento, ín ictu oculí;ín nouiffima tuba. Canet ením tu^ ba,& mortui refureét incorrupti,& nosimmutabimur, Cum ergo hzcde dormítione dícantue & morte,& illud legamus ín Apoftolo:Surge qui dormis& exurge de mortuís δὲ illumínabit te Chriftus:iuremus domiíno,& uotü faciamus deo Iacob.unufquifq; dícensín corde fuo;Sí afcem xlàm fuper ftratum meum:[ί dedero fomnum oculis meis, δὲ palpebris meis dormitatíonem; donec infeníam locum dominojhaud dubium quín in anima fua,tabernaculum deo Tacob:ut 4 de? in illo zcterna fede reqefcat... Sequi. Ὁ uía ipfe dris ín iuffu,& reliqua.Defcédet em miflus a patre;non díuerfitate uirtutis fed difpenfatione iudiciss& defcendetad eos, qui deorfim fant . uerbum dei& fapiétía,& ucrítasatqp íufticía, Et quancg mortui fint ad quos díena£ defcédere: nó ti funt ab eo alieni. Mortui em uocan£ ín Chrifto, Qui autéuiutit hoc haber príuilegiti;qd? á; elioun£ e pluríb?, Attamé utrüqy agmé,& mortuom ín Chrifto δὲ uíuétiü,rapienÉ patiter ín nti ,:bibus obuia Chrifto:ut nó εἴ expectét donecad terrena defcédat:fed pfentía illi?& corubernio (uuo—$ CUN à τι me ve TC DDD 4. ifublimibus E N cn Weide an wA S Lu HIERO. MINERIO ET ALEXANDRO. C infüblimibus pfruantur.Quátaq dlxmétía Chriftixut pro falute noftra;nó folá caro factus fit. 2}} fedad mortuos ufcqs defcéderít:& in ipfa morte habeat fiona uíuentii.Aqua em δὲ faneuis de. latere eius οστεί]α funt.Defcédit ígit fermo diuinus uoce archáecli praccedéte;& praeparaáte fibi μίδ.ί hís q eiuspofTunt ferre prafentíá, Quod ut queam? intelligere;primi aduentus myftería cognofcamus.Scriptü eft de loháne q pracurfor cíus fuit, quod in eremo dixerit: Ego uox da, mátis ín deferto:& reli. Quid damauit uox ín deferto?Parate uíá dfi, rectas facite femitas ei9,. Ob qd premíü quáue mercedé?Omnís uallis ímplebít:& omnís mons δὲ collis hutmiliabit:& etunt praua in directa,& afpera ín uías planas:& uídebit omnis caro falutare dei. Hocautem. ideo:quíauerbü caro factü εἰ, δὲ habítauít innobis.INácaüt nequacj uox prophetz ín defer, to erít:fed uox archáeeli parátís uías:nó ín carnis hurilítate ueniéti.fed εἰ η eft apud patréuer, bü de?.Et tácquide egrediebant ín defertá: utaudírét affumpti hois precurforé:& uíderétari dínéuéo agirat&:de quafactz funt tibiz:& uocalís calamus, ín ore puerorü dulci fonat moda lamínecanentíü in plateís atqy dícentiii, Cantauim? uobis& no faltaftis.Nücatit ín wocearchá elí prxcedétis drim defcédenté de coelís,& ín daríffima tu ba,.unufquif: qp credétium,uel ad prz lium ucl ad facerdotalia míniftería prouocatur. Legimus ín INumerorumlibro factas deots^. bas quante hoftías pfonét.Sinauté magna eft uox angeli,& tuba& archáeclízquanto maior erit tuba dei: quz parat uías,prímü dormíentíüi& mortuorü ín Chrifto: deínde corü quiaüt .&refidui(πε δὲ fermonis deí prxftolan£ aduentü: Forfitan fimplicis cabze dágor, dormiétib? | δέ mortuis in Chrifto neceffaríus eft. Vox aüt archágeli δὲ tuba dei,his quíuüt δὲ ín prafentía | dei referuant. Videamus qd poffítintelligi;& id qd'equi£: Simul cà illis rapiemur. Quo uerbo | oftédi puto fubit ad meliora tráfcéfum:& idcirco raptü fe uoluiffe dícere,ut uelocitas tráfeütis fenfun cogítátis excederet. d'& in alío loco eiufdé uerbi pprietate fignauit: Scío homín&in Chrifto ante annos qtuordecim fiue ín corpe;nefdio, fiue extra corp? nefcío,de? fcit, raptá ifti, ufmodí ufqy ad tertíü«οἰ: δὲ fcio huiufmodi homine fiue in corpe fiue extra corpus nefcio,de? fcít:qa raptus eft ín paradifum:S audiuit uerba incffabilia quz no lícet homini loqui. Alij enim proficíétes&(ut τα ene ad maíora crefcebát;donec fierét iuxta id qd'fcriptü eft: Ma: D gi ualde nímisi& quofdá ín«οἱ affumptos legimus.Paulus auté uas electionis ín τοτε cce; lüraptusafcédít:& idcirco audiuítuerba ineffabilia.Q uó φᾶς hí qui rapiun£ ín nubib?,rapiané obuía Chrifto diligétiuscontéplandá eft.Scímus nubes pphetas,qbus pracepít deus ne plue rét fup Ifrael imbréqn impleuerütméfurá patrü fuorü:& facta eftlex& propheta: ufq; adTo^ hannébaptifta.Et qa deus pofuit in ecdefía prímü apfos.fecundo prophetas: nó folá prophe/ τα fed δὲ apli nubes a si funt.Si quis igi£ rapit ad Chrift, a(cédit fap nubes legis δὲ euà gelijfup prophetas& apfos:& affumptis alis colüba: οοτίζα; doctrina ad excelfa fublatus;oo currít,nó deorfum fed in aere δὲ fpáali intelligétia fcriprurara. Occurrés aüt ín f; püalibus& τοι | tena dímittés:fiue ille(it dormiés fiue ín Chrifto mortuus.fiue uíués:& ín illius prafentíá refer^ b uatus.femp cá illo erít:& pfruet uerbo dei:& fapiétía,uerítate atq» íuftíca. Flacc celeri fermone l dictauí:qd eruditi uri de utroqy fentírét loco:& qbus argumétis fuas uellent probare fentétías, | ucftrz prudentíz exponens. INeq; ením tanta eft mex pufillitatis authorítas qui nihil fum, δὲ i inuidor: tanti morfibus pateo:quáta eotü quí nos in dri« praxcefferunt.INec iuxta Pythagorx difcipulos:praríudicata doctorís opínío,fed doctrinz ratío ponderáda cft. Sí quis aüt cótraríz | factionis imurmurat: quare con: explanatióes legá,quorá dogmatib? nó acquíefco: fiat meil l lud Apfilibéter audire:O mnía probate.qd' bonü eft tenete:Et faluatorís uerba dicéris: Eftote 1 probati numularíj;ur fi quis nümus adulter eft,& figuram Οσ(τίς non babet:nec fignatuseft 3 moncta publíca,reprobet.Quí autem Chrifti faciem daro prafert lumíne:in cordis rfoftri mar» fupium recondatur.Etením fi díale&ticatn fcire uoluero,aut philofophorum dogmata,&ut ad noítra redeam, fcientiam fcripturarum: nequacj fimplices ecdefiz: uítos ín terrogare debeo: quorum alía οτατία eft,& unulquifcy ín fuo fenfu abundat:prafertim cum ín domo magna pa^ triffamiliz uaforum diuerfitas multa dícatur:fed cos quiartem didicere ab artifice δὲ in lece do míní meditantur díe ac nocte, Ego& ívadolefcentía δὲ in extretna atate, profiteor δὲ Ο)τίσε» nem& Eufebium Cacfaríenfem uíros effe doctiffimos, fed etraíTe in dogmatü uerítate. Quod ccontratrio tati E t ERA e ος λος ην αν 2 M i s HIERONYM VS PAVLINO. E v$0. δῷ & Δ.etratio de Theodoro, Acado,Apollinario poffumus dicerez&t tameti omnes in explanatíoni Ἢ Bus fcripturari.fudoris fuí nobis memoríá reliquerunt. In terra aurá quxrit,& de luuiorum " alucis,fplendens profertur elarea,Pactolufqy ditior eft coeno cj fluento. Cur me lacerant amíci N mei, aduerfum filentem,eraffa fues erunniüt? Ὁ παγῇ ος ftudiü eftimo(εἰξεία fupercilíü, alíena carpere:& ficueterü defendere perfidi ut perdant fidem fuam. Meü propofità eft antí i quoslegere probare fingula,retínere qux bona ἔπε, δὲ a fide ecdefiz catholic nó recedere. V o i lens adalías quaftiunculas refpódere δὲ ποἱ mea uel aliena dictare; extemplo ἃ fratre Syfinnio ἣν admonitus fum,ut& ad uos& ad cxteros fanctos fratres, q nos amare dignant litteras fcribe, Ν rem.Cohibebo igitur eradü,& fi πίτα comes fuerit.futuro me operi referuabo,ut δὲ uobís p par is τες pareá:& fractü ac fenile Spei ens poffit ferre moderari, Illud ait breuiter ín fine có o moneo;hoc quod ín latinis codicibus legit, Omnes quídé refurgemus,nó omnes auté ímmuta/ | bimur.ín Gracís uoluminibus non haberí:fed uel omnes dormiemus,nó autem omnes immi Ἢ tabimur:uel nó οξο dormiemus,o€s aüt immutabimur:quorü quis fenfus Ποίαρτα diximus.: ».PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA,: "Tes Hlinon plenas aquas.) Nam exundatio Nilí;ubertate frattietaria inducit, Subtegmen ἃ[4 (RUP mina.) Mira fimilitudíne fignificat uim rerü cogeftart ad opus futurti fiqde hac eft matería |(E δ inflrumeta perficiendetele,| Canina facüídia.) Id eft eloquentía rhetorüi,quze accufandis "x P. nies ἡ alijs exercet,& cuius magna pars maledícetía eft.[d íta effe fatebit,quilegcríit Demofthenís oratíone ín Aefchynem, Cíceronis multas ín multos, Quod philofophá.) Non fatís liquet quà notet fa bula, Cette ín poetar& fabulis,nulla philofophor& métío, nifi forte allufitad id qd" eftapud Aríftophanie / ín nubibus de Socrate& Strepfiade. Porto quod(εημίξ,αίχ dum dímidi dixera, eft apud T'erentíum; Ἢ. Vtrücg efi ín εσείς codicibus inuenit.) Ωταοί codíces quos ego uíderim habet πάντες μέν ὃν κοιμιηθασό i. μεθα, πάντεο δὲ ἀλλαγκσόμαθα,ίά eft,omnes quide nó dormíemus,omnes aute immutabímur.Verü hac de .te,paulo copíofius díxím? ín annotatíonib? noflrís, qs edídím? in που teftamentü recogniti. t gri(i ue ξοπῇ ὀφθαλμοῦ. eti fignificat icta, ut teli míffi feu fulmínis,a δύ πω ἰαοίο. joi mometü làcis,huc aut illuc ínclínatís,a εἴπω uergo fiue propendeo.Hlieronymus oftedit in quibufdá codicibus ínuenírígizingbu(/—: n: dam ji, εἰ quo Hieronymus poftea facit mentioné atomorü, cum de his nullá fecerit mentíionemt | Vnde uideor mihílocá hunc poffe reftítuere,ad hunc modd, utlegamus, Quodg fequít iuxta Graecos, B ἐματόμῳ καὶ eri fiue οὐ τῇ 9902,07, utrücs efnleoítur, Quarto συλλεκτῶν ὑπημάτωμ.) Id eft colle&títiarum ^ quzftiond.' Intertío ποϊαπιίαε ἐξεγκμοτικῶμ.) ld eft enarratoríorü. δίς em uocat comentaríos in quibus X explicat fcrípturá facram,abt2vyov.os enarro.— Praeíudícata doctorís.) Sic ein refpondere folent difcípu " li Pythagorz;pofcetib? ratione 73 ἔφα, ία eft,ipfe dixit, quafi fatis effet Pythagora íta docuiffe. Quorum dogmatibus,) δόγματα propríe dícunt decreta feu placíta. Vnde alibi Flieronymus teftat Orígene fequife ut interprete fcrípturart;no ut dogmatíften, Cilarea.) Id eft, harena. V ergilíus.Díuíni glarea ru εἰς, Quidá híc deprauate pofuerát,proglareagloría. Pactolus.) Inter fluuíos auríferos numerat. Eft au tem in Lydía Pactolus, ín Hífpania Tagus.[πιο fcientizefupcilía.). Correctío eft quafi parrecte uo cauerít ftudíd, cá potíus fcíetíz fupcilíd appellare debuerit, Supcilitaute uocat faftt&tarrogatiam.— HIERONYMVS PAVLINO. HUE ix Oce me prouocas ad fcribendü.terres eloquétia:& in epiftolari ftilo, prope Tulli repfentas.Qd' quererís me paruas δὲ íncóptasltterulas mittere, nó uenít de icuría; | fed de tímore tuísneuerbofius ad te loques.plura reprehédenda tráfmíttá,& naui i9 pandi tpe.rantza me fimul epEe flagitant:ut ἢ cicta ad fingulos uclím fcribere, oc £urrete nequeá, Vnde accidit ut omíffa copofitione uerborü δὲ fcribentiu follicitudíne, dictem quicqd ín buccá uenerít:& amícá te tant meorá dictorü,uó iudicé cófyderé, Duas quaftíücu^ : las tux litterz pracferebát. Vná; quare fit a deo índuratá cor Pharaonis δὲ Aplus dixerit: Nom : uolétis neq; οπετξείς,[εα miferétis eft dei, δὲ cxtera; quz liber: uiden£ tollere arbitri. Altera;quó, , fánai fintq de fidelib?,id eft bapticatís nafcunt.cü fine dono gratíx poftea accept: δὲ cuftodi& j tzfalui efle nó poflint. Prímz ínlibris“οὶ ἀρχῶν quos nup Pámachío noftro iubéte ínterptat?" fum,Origenesfortiffime ridet:d detétus ope,implere nó potui qd promiferá cibi,& Danielé foftrá rurfum cóperédínaui.Et qdé cjuís mei amátiffimi& egregij αἱτί Pámachij, tn unius,uo j lütaté ín tépus alíad diftuliffem:nifi ornís pene fraternitas de urbe eadé poftulaffet;aflerés mul y£os pidítari,& peruerfis dogmatib? acqefcere. Vnde neceflitate cópulfus fum tráffetre librossim , quibos mali plus cg boni eft: δὲ Bác feruare méfur&ut necadderem quid nec demerégrecágg j ide latina integritate feruaré. Quorü exemplaría alupradicto fratre poterís mutuarí: licet tibi Graeca HIERONYMVS DESYDERIO; Ο Grecafufficáti& non debeasturbidosnoftii ingenioli riuulos quzrere;qui de ipfis fontibo bi' bis. Praterea quia docto uiro loquor,&tam diuínis fcripturís cj fxculi litteris erudito: illud dignationé tuá admonitá uolo:ne me putes ín todá ruftíci balatronís cancta Origenis repro» bare qux fcripfitzquod ín me crímínat Calphurnius lanaríus& difcipuli eius:& quafi Diony, fiá philofophum arguant, fubito mutaffe fententía, fed tant praua dogmata repudiare, Scio eim xqualí maledicto eos fübíacere,qui bona mala dicunt,& illos qui mala bona iudicant: qui faciunt amará dulce,& dulceamarü.Aut qua eft tanta pertínacía fic laudare alicuius doctríná, utfequare blafphemia? Defecüdo pblemate tuo, T'ertullianus in libris de monocamia diffe' tuit:a(Terens fanctos dici fidelia filiosquod quafi candidati(int fidei,& nullis idololatriz fordi bus polluant.Símulg, confydera.quod δὲ uafa facra ín tabernaculo legímus, δὲ cxtera quzad títum cerímoníarü pertínét:cü utíqs fancta effe nó poflint, nifi ea quz fentiüit& uenerant deii, Idioma ioitur fcripturará eft:ut ínterdá(anctos pro müdis& purificatís atqj expiatisnominer ficat δὲ Bethfabee fanctíficata fcribit ab immüdicia fua:& ipfum templá fanctuaríü nomína£; Obfecro tene tacito mentis iudicio;me aut uanitatís arguas,aut falfitatis. T eftis eftem mihi co fciétix: mex deus, quod ab ipfo procinctu& interpretationis exordio, fupradicta neceffitasme retraxit;& fcis ipfe no bene fíeri,qd occupato animo fiat.Pilleolá textura breue,charitate latifft) müfenili capiti confouendo,libenter accepí,& muneze δὲ munetís authore latatus. :'. PRAECEDENTIS EPISTOLAE SCHOLIA. M E Dic&em,) Quidictat, pronücíatalijs fcríbeda:qui ipfe fcribit, exactíus expendit ij qui díctat, Quic) quíd in buccam.) Prouerbíalis fermo,id eft, impramedítate.| Coperendinaui.) Id eft díftuli,& proro» gaui,quemadmodum dicimus& recraftinare./ Ruftíci balatronís.) ΜΗ uídetur híc locus non δάπιοι. dum effe fyncerus. Coníjcio pro ruftíco xuftícum effe legendum, ut intelligas fcurram gladiatorum & procacem. Balatro fcurra quíípíam fuít mordax. De quo Oratíus.Balatro füfpendens omníanafo, Quod ín me crímínatur.) Locus híc plane deprauatus eft,quandj fenfus ferme cft ídem. Antíquí codi ces fic habent: Quod in me crímínantur ὑπεραασίσαι eius. Hyperafpifte autem dícuntur qui clypeo obten to protegunt aliquem. V idetur autem alíquís uelut explicare uolens fübieciffe haec uerba, qbus alibi fcri. ' bensad Auguftinum, notat Ruftinií Origeniftam,| Quafi Dionyfium.) Refertur Dionyfius quidam Alexandrínus Origenis difcipulus,qui forte poftea defciuit a praeceptorís dogmatibus:nifí mauis ad Sy racufaná Diíonyfiü referre,quí e tyrannoludimagifter factus eft... Quod quaft candídati fint filij.) Pro filij,.legendá eft Πας, ὃς fic habetur ín exemplaribus emedatís. Candidati híc(abftatiua eft nomen(ignit ficatq; cos,qui honore alique ambíunt:ut olím cádídati praturze dícebant q praturá peteret.Et Sulpicius ἐπὶ uita Martíni, Agebat,ingt;bonís opib?quendà baptifmatís cadidatá. Et Fabius ΕΠ uocat auítze eloqué ti: candídatá. Frgo quí nafcunt ex chriftianis fancti uocantur& ante baptifim, quod uelut ambíant δὲ expectentbaptilmá,| Idíoma.) Id eft propríefás.Nam unaquag; língua fua quadam habet peculíaríae | RU HIERONYMVS DESYDERIO. hg iet - 1 Jl Ecto fermone díenationis tuz:qué míhi non opináti tua beneuolétía tribuit,eaui τη PS fus quídem fum teftimonio honefti& eloquentís αἰτί: fed ín memet reuerfus;fatis den dolui,indigná tantislaudib? atqj ρτατοπίο, opprimi me potius quáleuari. Scis eri S di] doma noftrü, humilitatis cenere uexillá:& per ima eradíctes,ad fummanos(ΑΗ: dete. Quotus igit ego;uel quátus fum:ut erudita uocis merearteítimoniü:ut mihi ab eo palma eloqu&ix defera£,qui fcibendo difertiffime, deterruit ne fcriberéz Verütamen audendá eft: ut. charitas qua nó quxtit qux fua funt,fed qux pximi, reddat falutatíois officia, qm[ος implere. nó ualet pceptoris.Giratulor tíbí δὲ(ancta atq; uenerabili forori tuac Serenillae,qua feronomos. calcatis fluctibus fzculi;ad Chrifti tranquilla puenít: quancg hoc nominis uaticinio in te prade ftinatü(it. Legimus ein fanctá ἃς Daniele appellatà defyderiorá uirü δὲ amici dei, qa myfte tía eius{είτε defyderauit.Itaqy quod uenerabilis Paula;me eft deprecata ut faceré, fon facioz hortorq; uos& precor p diicharitaté.ut nobis ueftros tribuatis a(pectus:& p occafioné(πέσ. τῇ locorá, tanto nos dítetís munere. Certe fi cofortía noftra difplicaerint: adoraffe dbi fteterüt edcs ἀπί,ρατο fidei eft,& quafi recétía natiuitatis& crucis ac paífionís uidiffe ueftigia.O pufca fori meorü quía plurima euolaucrüt de nidulo fuo,& temerarío xdítíóis honore uulgata funt; níhil mifi;ne eadem forfitan mítteré qux habebas. Quod fi exemplaria libuerit mutuari;uela fancta Marcella qux manet ín Auétino:mela Lot téporís noftri, Domnione uiro fanctiffimo. accipe poteris.Eeo autéoperiens praefentíá tuá: aut totü tibi dabo cá affuerís:aut fi hocalique impedierint difficultates, quaccácy praxeperis,libens mittam, Scripfi librum de ων e j ab apoltoli HIERONYMVS AD'PAVLAM VRBICAM; So. 9o "o A abapoftolisufpad noftrá tatem, imitatus Tranquillá graciqy Apolloni:& poft catalogá ni plurimorit, me quoq ín calce uolutnínís quafi abortíuü δὲ mínimü omníü chriftíatorü pofuíz AN ταδί mihi necefTe fuit ufqy ad decimüquartum annum T heodofij príncipis qua: fcrípferím bre» ἐν'uiteránnotare:quem librum cum a fupradictís fumpferís; quícquid de índice mínüs habueris, KY paulatim fcribí facíam fi uolueris,- nM WES C M MD C n» αν c O0PRAECEDENTIS EPISTOLAB SCHOLIA, νεος τον το ἧς Vy.. SSetenillz quz.) Hic fequebatur dictio Graca, quam quídam fuftuleraht, alij uaríe pofucrunt, fed íta Nt ut nihil potuerim confjcere quod míhí fatíflaceret, Expectandü eft ígitur exéplar emedatíus. Quand Q3)"hoc munus;uatícínío.) Et híclocus uaríe fcribitur, leeendum eft autém, nomínís uatícinío, quod δὲ. ὟΝ eenilla nomíne,fienificaret illam effugituram fzculitempeftatem.— Tranquillum.) Extat illius libellus KR. ας clarís gramaticis. Apolloníus íntercídít fed Philoftratus fupereft de caris fophiftis, ΩΣ tm WU...* HIERO. AD PAVLAM VRBICAM DE INTERPRE Es T FASTI S TATIONE ALPHABETI HEBR AICI. e τ; Fs zo9 V diuftertius ci centefimü decimüoctauü pfalmáü tibi infinuare conarer:& dicer£ Vs jj omné morale locim ín eo effe coprehenfum:& quó philofophi folent dífputatióes αὶ 14 fuas in Phyficam.Ethíca;Logicáq partítí:ita&eloquía diuina:aut de natura difpur E B tare;utín Genefi& ín Ecdefiafte: aut de moribus, ut in Prouerbíjs, δὲ ín omnibus | fparíim libríssaut delocica pro quanoftrí theoricé(ibi uendicant, ut ín Cantíco cantícorum,& ineuangeliis: licer Aplus Περ proponat; affumat;confirmet atq; condudat, que propríe artís dialectica funt: ftudiofiffime perquififti, quid fibi uelint Hebrzz litteras, qua: pfalmo quem legebamus,uideban£ infert. Refpondi fcd'm ordine litterará cá effe cópofitü:quod uidelicet ex prímalíttera;qux apud eos uocatur Aleph,octo uerfus inciperét. Rurfus ex fequentí Beth ᾿ τοτίαξ uerfus exordíü famerent: ac poftea ex Gímelidem numerus cópleretur: atqj ita ufq; ad Thau.quz apud cos extrema littera eft, pfalmá effe cófcriptá: δὲ ex fingulis quibuf. qo» elemétis Ícdim ínterpretationé eorí debere intellioi qux fequerent.Identide flagitaftizut tibi in terpretà» D tioeslitteran: edíceré fingulará.Díxi fateor:uerü qa ppter barbarie línguz memoríalabí£omé ὁ Ὁ qd'dixim?;defyderascométariolü fierí,ut fi ín alíd fortetitubaueris,obliutoné lectio cofolet.Ac Ρααβ de fineulis differá fcire debes, quatuor pfalmos fcd'm ordíné Hebraorá incipe elemen: torum cétefímüdecimd, δὲ centefimíi undecimü:& hunc de quo nunc fcribímus;& cétefimáqua dragefimüquartá. Verum debes fcírein prioribus pfalmis,fingulis itterís.fingulos uerficulos qui trímetro íambíco conftant effe fubnexos. Inferíores uero tetrametro íambico conftare,ficu/ τί δὲ Deuteronomij cantícum fcriptum eft. In cétefimo octauodecimo pfalmo, fingulas litteras ectoni uerfus fequuntur.In centefimoquadragefimoquarto,fi ngulis litterís, fineuli: aerfus de^ TAa putantur.Sunt qui&alíos hocordíne putant íncipere: fed falfa eorum ορίπίο eft; Flabes& ín s lamentationibus Hieremiz quatuor alphabeta,e quibus duo príma quafi faphico metro fcri; pta funt:quía tres uerficulos q fibi ἐδπεχί fant,& ab una tantü littera incipiüt,Hetoíci cóma co^ - cludit. 1 εὐ uero alphabetü trímetro fcríptá eft;&aa ternís lítteris.fed eifdé terni y fus íncipiüt. Quartum alphabetü fimile eft prímo δὲ fecido.Prouetbía quoq: Solomonis extremü daudit alphabetí:quod tetrametro íambíco fupputa:ab eo loco;in quo ait: Mulier fortem quis in^ |, ueniet. Quo auté ín hís noftris litteris nó poteft quísad legéda uerba texédaq; procedere: nifi ur ᾿ príusab elemétis cceperítiita δὲ ín fcrípturis díuínis,no ualemus ea quz maíora funt noffe: nifi | ab ethíca habuerimus exordium: fecundáü illud quod propheta dícit:A mandatis tuis intellexis u— n quod uídelícet poft opera coeperit habere fcientíam fecretorü, Verü íam coplendü eft qd'pez " tiftizut fenfum uníufcuíufcg eleméti interpretatio annexa fieuificet. Aleph,docttína interpreta " ᾿ Beth.domus.Gímel, plenítudo.Daleth, tabularü.EHe,ifta, Vau,&.Z ain hxc. Heth.uita. Teth, [ioo bonü.lod,príncipiü.Caph.manus.Lamed difciplina: fiue cordis. Mem,ex ipfis. Nun.fempiter-. " nü.Samech,adíutoriü. Aín.fons fiue oculus.Phe,osab ore no ab offe dict intellioenelitteraz τῇ ambiguitate fallarís.Z ade iufticia, Coph,uocatio.Res.capitis.Sin, ἀξείῆ. Thau.figna. Poft τ εν. ΄---”- 2A,“« 5 n-. » interpretatíoné elemétorü intellioétía ordo dícédus eft. Aleph;Beth, Gimcel,Daleth,príma ἐόν "M nexio cft, doctrína domus plenitudo tabularii, quod uidelicet doctrina ecdefix qua domus τὰ: ΐ- δ deieít Ξ κ AD PAVLAM VRBICAM. dei eftinlibrorá teperia£ plenitudine diuinorü.Secunda connexio eft; he,uau, zaín,heth, ifta «δὲ hzcuíta.Quaem alía poteft effe uita fine fcictia Ícriptutará? Per quáetía ipfe Chriftus age .nofci£ qui efLuita credentiü, Tertía connexío habet, teth, iod, bonü príncipii:qa quáuis nüc fciamus uníuerfa qua fcripta funt:tamen ex parte cognofcímus,& ex parte pphetamus:& nunc per fpeculá ín znigmate uidemus. Cum auté meruerímus effe οἵ Chrífto:& fimiles ancelís fue rimus:tunc librorü doctrína ceffabit:& tunc uídebímus facie ad faciem bonum principi ficuti eft. Quarta connexio eft, caph, lamed, manus difciplina fiue cordís, Manus intellieuntur ία 'ope:cor& difciplina intelligun£ in fenfu:quía nihil facere poffumus, nifi prías quac faciéda funt fcierimus.Quínta connexio eft, mem, nun, famech.ex ipfis fempiternum adíutoriü:hoc expla. anatíone no índiget:fed omi luce manifeftíus eft, ex fcripturís xterna fubfidía míniftrari. Sexta connexio habet; aín, phe, fade, fons fiue oculus orís iuftíciz: fcdimillud quod ín quarto mr mero expofuímus.Septíma connexío eft qux: δὲ extrema, quo& ín ipfo quocp feptenario ni mero fit myftícus intellectus, coph, res, fin, thau, uocatío capitis, dentium figna. Per dentes 'artículátauox promítur: δὲ ín his fignís ad caput omníum quí eft Chriftus peruenitur: pet auem ueniturad regnum fempíternum, Oro te;quíd hoc facratíus facramento? Quid hac uo, luptate iucundius? Qui cibi,quz: mella funt dulciora;cj dei fcire prudentiá: δὲ in abdita eius in; trate:& fenfum creatoris infpicere,& fermones domini dei ταί, qui ab huíus mundi fapientibu deridentur, plenos docere fapientía fpiritali?Flabeant fibi cxteri, fi uelint, fuas opes, eemmabir bant.feríco níteant.plaufu populí delectentur:& per uarías uoluptates, fuas díuitias uincere ne queant:lNoftrz diuítiz fint ín lege drii meditari díe ac nocte;pulfare annuam non patentem,pa nes ttínitatis accipere,& fzculi fluctus diio praeunte calcare.Saluta Blefillam δὲ Euftochíü ty» tunculas noftras.Saluta Felicíaná, uere carnis δὲ fpiritus uíroínitate felicem: faluta reliquit ca^ ftitatís chorum:& domefticá tuam ecdefiam,cuí omnía etíam qua tuta funt tímeo:ne dormíen, te patrefamilias,inimicus homo cícanía fuperfeminet, C'zuís em dicere audeant:ego ciuitas fir ima;cíuitas quz non oppugnatur,nullus hoftili obfidente exercítu fecurus eft. INemo ut beatus Cyptíanus ait, fatis tutus,periculo proximus. Exéplar epiftola fi accipere uoluerít φιλοποιοτάτη ποίῖτα Marcella.tribuito:& memento mei,obfecrans ut dominus nofter Iefus Chriftus conte sat fatanam fub pedibus noftrisuelociter. Amen. DIVI HIERONYMI IN TRADITIONÉS SEV QVAESTIONES HEBRAICAS LIBRORVM GENESEOS PROEMIVM. ὁ $e VIINPRINCIPIIS librorum debebam fecituti operís arguméta WI proponere: cogor príus refpondere maledictis, l'erentij quippiam fufti^ à| nens:quícomoedíarum ρτοἶοσος ín defenfionem fui fcenis dabat. Vrgebat j| ením eum Lufcius Lauíníus, noftro Lufcio fimilis:& quafi publici araríj 4: furem,Poctam críminabatur.Focidem paffus eftab αιτία δὲ Mantua NC.$4] nus uates:ut cum quofdam uerfus Homeri tranftuliffet ad uerbum: com^ pilator ueterum díceretur.Quibus ille refpondít:magnarü effe uíría, Herculi dauá extorquere de manu.Sed& Tullius qui ín atce xloquentia Romana: ftetít: rex oratorum,& latínz lingue illuftzator:repetandarum accufatur a Girzcís.Non tnírum ergo fi contra me paruum homute culi immundi fues erüniant:& pedibus margaritas conculcét:cum aduerfus doctíffimosuiros, & quioloria inuidia fuperare debuerant,liuor exarferít. Verum hoc íllís merito accidit: quorum íntheatrís.curía,concione,pro roftrís xloquétía pertonabat.Semper ením ín propagulo fortítu do xmulos habet:feríütq; fummos fuleura montes. Me uero procul ab urbibus, foro, litibus, turbis remotü.fic quoq; ut Quintilianus aít;.latentem inuenit inuídía, Vndelectorem obfecro: (fiquistamé hzc quoq captus amorelecet) ut inlibris Flebraícari quaftionü: quos in omné fcripturá fanctam difpofui fcribere;non quarat eloquentiá;non oratorum leporem: fed magis inirhicís pro nobís ipfe refpondeat;nouo opetí ueníam concedenda. Vt ením nos humiles atq pauperculi nec habemus díuitiasnec oblatas dígnamur accipere:Ita δὲ illi nouerínt, non pofle (c notícía MN E & fenoticam fciptararü,id eft diuitias Chriftium müdi pariter habere ditiitiss, Studis eroo no: ftti crit.uel eorü qui de libris Hebtaícisuaría füfpicant,errores rcfellere: uel ea qua ín latinis δὲ Gras codiabus fcatere uident;authoritati faz reddere:etymolocías quoq; reti;nomínü agg tegionü:qux in noftro fermoneno fefonát,uernaculz: linguae explanare ratí onc.Et quo fadlíüs emédatío cognofcat:ipfa prímü ut apud nos funt teftímonia proponemus;& ex collatione eo; τῷ quz fequun£ quid ín illisaut mínus,aut plusaut aliter fit, indícabimus.Neq; uero Sepia gínta ínterpretü,ut ínuidi latrant,errores areuítnus:nec noftri laboréillon reprchéfioné puta i mus, illi Ptolemxo regi Alexandriz,;myftíca quzq ín fcríptutis fanctís prodere noluerintisé. M maximeca quz Chriftiaduent pollicebant: ne uideren£ iudi,& alteri deum colere:quos il; le Platonis fectator:maeni idcirco faciebat: quía unum deum colere dicerent, Sed& cüágeliftz & dis quoq nofter atq; faluator, necno δὲ Paulus apoftolus, multa quafi de üeterí teftamentó proferant qua in noftrís codicibus nó habent. Sup quibiis ín fuis locis plenius differemus.Ex ti quo pfpicuü eftilla magis uera effe exemplaría:qux:cii noui teftaméti authorítate concordant. " ᾿ A«edít ad hocquoqg quod lofephus qui Septuaginta ínterpreti proponit hiftoríam: quíncg i tantü ab εἰς libros Moyfi tráflatos refert:quos nos quoq cófitemur plufdg cateros cà Hebrab le, cis confonate.Scd δὲ hi qui poftea interpretes extíterát, Aquilá loquor δὲ Symmacháü δὲ Theo m dotíonéJonge aliter hab& cj nos legímus. Ad extremü(quod ctíá obtrectatores noftros placá rc potefbpereerínz merces tant(i uolentibus nauigent: balfam piper δὲ poma palmará γα. ' γί πὸ emát.De Adamátio auté fileo:cuíus nome(fi patua licet coponere magnís)meo noe ínuí^ diofius eft,q cá ín homilijs fuisquas ad uuleü loqui£,comuné xditíoné fequat'iín tomis,d eft ín difputatione πιαίοτί, Hebraica ueritate ftipatus,& fuorü cítcüdatus agminibus, interdá liti» guz pegrinz quxrít auxilia.Hocunü dico:quod uellé ci inuidia nominis eius habere etíá fcieri tíamfcripturarü;floccipendens imagines umbrafqy laruarü:quarum natura effe dicitür, terrere paruulos:& ín angulis carríre tenebrofis. E m B DIVI HIERONYMI QVAESTIONES SIVE TRADITIONES ἂς: HEBRAICAE IN GENESIM, 3 IN principio fecit deuscolü& terrà... Plcríqp exiftimantficutín alteicatione quód 4574 ΞΘ Iafonís& Papifci fcripti eft,& Tertullianus inlibro cotra Praxeam difputat;nec| Ed 54 nonHilaríus in expofitione cuiufdam pfalmi affirmatn Hebrzo haberi.In filio y] fecit deus ccelum δὲ terram:quod falfum effe;ipfius τοί nerítas comprobar. Nam δὲ Septuacinta ínterpretes δὲ Symmachus δὲ T heodotio,ín principio tranftulerüc.Et ín Hebreo m fcriptá eft brefith f'vN?3, qd" Aquila interpretat;in SIN non babé(33.qd' interpreta T ín Gio. Magis τας fcd'm fenfum,quá fcd'm uerbi tranflationem de Chrifto accipi poteft: qui pt- tamin{ρα fronte Genefeos,quz caput librorum omnium eft;c etíam ín principio Iohannis ἀπ cuangeliftzecceli δὲ terr conditor approbatur. Vnde δὲ ín ρίαἰτοτίο de feipfo ait:In capite libri 1" fcriptum eft de me:íd eft ín príncipio genefeos.Et ín euancelio:O mnía per ipfum facta funti&£ "fine ipfo factum eft nihil. Sed δὲ hocfciendü,quod apud Febrazos RC e ποστ hanchabentes confuetudíné:ut uolumínibus ex principiis eorum nomína ímponant. Etfpititus deifecebatur faperaquas. Proeo quod ín noftris codicibus fcriptü eft, ferebaturiin He: ' brzo habet merahefeth ἈΞ, quod nosappellare poffumus,.incubabat fiue confoucbat.iri fimilitudíné uolucrís, oua calore anímátís.Ex quo intellicim? nó de fpiritu müdi αἰεί, ας nónullí arbítrant:fed de fpirítu fancto,qui& ipfe uiuifícator omnium a príncipío dicitur. δί autem ui^ uificator, qpfequéter& coditor.Quod fi coditor,& deus. Emítte em,ait.fpiritátuá δὲ creabun£. ον Etcongrecatíones aquarü uocauit maría. INotandü quod omnis conerceatío aquarü.fiue falfz fint fiue dulces:iuxta ídíoma língus: Hebraic,maría nuncupentur.Fruftra ieitut Porphy ríus euangclíftas ad faciendum ignorantibus míraculum:eo quod dominus fuper mare ambu^ lanetit:pro laca Genecareth;mare appellaffe calumnia£:cam omnís lacus& aquarum conerez gatío;maríanücupent. Etcofummauit deus in die fexto opera fua quzcfecit. Ότο die fexta, fa Hebrzo díem feptimá habet. Artabímus igitur Iudzos;qui de odo fabbatí cloríantur,quod ΚΩ, famtunc |. H πο | ᾿ | | | | | | QVAESTIO. SIVE TRADITIO. HEBRAICAE C íamtuncín principio fabbatum diffolutum fit,dum deus operatur ín fabbato, complens ope, ra fua ín οο, δὲ benedicens ipfi díei: quía in illo uniuerfa compleuerit.— Etplantauit domi; nus deus paradifum ín eden, contra orientem. Pro paradifo;hortum habet: id eft gan 1. Porro eden η, deliti interpretantur.Pro quo Symmachus tranftulítparadifum florentem; INecnon quod fequítur, contra orientem, ín Flebrazo mikedem 9 faribítur, quod Aqui; la pofuit. ἀπὸ ἀρχῖο-δί nos ab exordio poffumus dicere. Symmachus uero ἐκ πρώτης, δὲ Theo, dotío i» πρώτοις, quod δὲ ipfam non. oríentem, fed príncipium ficnifícat.Ex quo manife, ὦ ftiffime comprobatur,quod priufcj ccelum& terram deus faceret: patadifum ante condiderat, ficuc δὲ legitur ín Hebrzo: Plantauerat autem deus paradifum ínedena principio,: INomen μαὶ Phifon. Hunc effe Indiz fluuium Gangen putant, Vbi eft carbunculus &lapisprafínus. Pro carbunculo δὲ lapíde prafino, bdellion δὲ onyx alij tranftulerunt.. Et fumpfit domínus deus homínem, δὲ pofuít eum ín paradifum uoluptatís. Pro uoluptate ín Hebrao habet eden yv. Ipfi igitur Septuaginta eden ínterpretati funt uoluptatem. que machus uero quí paradifum paulo ante florentem tranftulerathíc pofuit ᾧν ρ' τοαραδείσῳ d ἅλσις, quod δὲ ipfum amocenítatem δὲ delítías fonat, In quacunq; autem die comederísex eo, morte morierís. Mclius ínterpretatus eft Symmachus dicens, mortalís erís. E mifit domínus deus ecftafim fuper Adam. Ότο ecftafi, id eft mentís exceflu: ín Flebrzo ha» betur thardema W23?n, quod Aquila καταφορὰμ. Symmachus κάνομ, id efterauem δὲ profun dum foporem ínterpretatí funt. Denícg fequitur. Ec dormíuít. Idípfum uerbum δὲ ín Ionz ftertentís fomno pofitum eft,— Hoc nunc os ex offibus meís,& caro de carne mea:hac uocabítur mulíer: quoníam ex uiro fümpta eft. INon uídetur ín Greco& in latíno fo^ nare, cur mulier appelletur, quía ex uiro fumpta fit: fed etymologia ín Flebrzo fermone feruatur. Vir quippe uocatur ís^W, δὲ mulier iffa ΥΕ. Recte íoítur ab ís vw eft appellata mulier iffa. Vnde δὲ Symmachus pulchre etymologíam etíam ín Graxo uoluít cuftodire, dicens:&ven κλκδήσεται ανδρίς, ὅτι Ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αντῆς Ἐλήφθη ἄυτα, αποά nos latíne poffumus dicetez ha:c uocabítur uírago:quía ex uiro fumpta eft. Porro Theodotio alíam etymologíatm fufpicaz tus eft dicés: oec uocabit affumptio:quia ex uíro fumpta eft.Poteft quippe ifTa Ἀν fecundás uatíeratem accétus& affumptío íntellioi.| Serpensautem erat fapíentior cunctis beftíjs fuper terram, ProfapienteínFlebrzo habetu arum vy quod Aquila δὲ Theodotio πανοῖργομ ín terpretati funtthoceft nequam δὲ uerfipellem. Magis itaq; ex hocuerbo caliidítas δὲ uerfutia,dg fapientía demonftratur.. Etaudieruntuocem domini dei ambulantís ín paradifo ad uefpe^ ram. Inplxtífqg codicibus latínorum:pro eo quod híc pofuimus ad uefperampoft meridiem habet: quía τὸ^exivip Graecum fermonem ad uerbum tranfferre non poffumus: pro quo im Flebrao fcripti eftaruah haíam ΟΥ m» qd' Aquila ínterpretat? eft tp τῷ ἀνέμῳ τῆς gus Id eft inuento αἰεί, Symmachus uero διὰ πνεύματος ἡμέρας, id eft per fpiritum diei, Porro Theodo tio manifeftius tp τῷ πνεύματι τορὸς κατάψυξιμ. τῆς ἡμέρας, ut merídíano calore tranfacto, τε getíum aurz fpirantís oftenderet.. Super pectus tuum& uentrem tuum ambulabis. Venu trem Septuaginta ínterpretes addíderunt:cxteram ín Hebrao pectus tantum habetut callidi? tatem& ueríütías cogitationum eius aperiretrquod omnes ereffus eius nequitia effent& fram des.Sed& id quod fequitur."lerram manducabis.| Proterra,aphar^e fcript eft: quod nos fauillam poffumus dicere& pulueré. Ipfe feruabít caput tuum:& tu feruabís eius cal» caneü. Milius habet ín Hebrzo. Ipfe conteret caput tuum:& tu conteres cíus calcaneü:quia δὲ noftri ereffus prepediuntur a colubro:& domínus conteret fatanam fub pedibus ποίει uelodter.— Multiplicans multiplicabo trífticias tuas δὲ gemitus tuos. Pro βία. δὲ gemi^ tu, ín-Flebrzo dolores δὲ conceptus habet. Etad uitum conuerfio tua. Pro conueríione, Aquila focietatem, Symmachus, appetitum uel impetum tranftulerant.— Maledícta ter» rain operibus tuis. Operahic non ruríscolendi,ut plaríqs ptát,fed peccata fignificant: ucíti Hebrzo habetur.Et Aquila non difcordat dicens; Maledicta humus propter te. Et Theo dotío.Maledicta adama in tranforefTione tua,| 2 Et uocauió ΤΝ GENESIM,.-(οὶ 92 h,—&.. Eruocauit Adam nomenuxoris fus, uitamquía ipfa eft mater omoi atuentium. Quare-' Ἢ Euavita fit appellata, ἀοιιδίξγατ,οο qd'fit mater ὁμοία αἰσεπαίῆ. ΤΗ Eua quippe tráffertur in ds, uit Eteiecitadam,& habitare fecit contra paradifum aoluptatis Et ftatuit cherubim& flam η meáromphzcáquzuertit ad cuftodiendá uiam ligni ite, Alius multo fenfusin Hebrxo eft S hil quà hic intelligit Ait em:Et eiecitadam,haud dubi quín diis:& habitare fecit ance paradifum ἮΝ uoluptatischerubim,& Blame οἰααίΏαμί uetteret&cuftoditet uíálieni uit. Non quod ipfi m adam qué eiecerar deus, habitare fecerit cótra paradifum uoluptatis:fed quod illo eiecto ante ἂν forcs paradifi,cherubim,& flammeii eladíii pofuerit ad caftodiendii paradifi ueftibulii, ne qs Ἢ Ῥοϊοτίηϊτατε, Etcócepit& peperit Cain, δὲ dixitacgfiui fite poffedi homine perdeü. Cain d acqfitio fiue poffeffio interpreta£'id eft κτῆσις, unde& erymologiá ipfius exprimens ait,canithi Ἔν ἰά eft poffedi hominé perdeü.| Et refpexit deus fup Abel δὲ fap munera eius: fuper Cain auté& fup facrifícia ei? nó refpexit,& cótriftat? eft Caínualde./ Vnde ftitepoterat Cain "n fratrísei? munera fufcepiflet de?,& fua repudiaffet:nifi illa interptatio uera effetiquá Theo. . otio pofuit: Et inflámauit diis fup Abel& fup facrificiá eius: fuper Caín uero& faper facrifi cium eíus no inflámauit? Ienem autem ad facrificiá deuorandá[οἰ τᾶ uenire de ccelo:& ín dedí tatione templi fub Solomonelecimus,& quádo Elías in monte Carmelo conftruxitaltare. Et dixit dris ad Cain:quare cócidit uultus tuas? δας fi recte offeras,nó recte auté díuidas, pecca ftit Quiefcead te couerfio eius:& tu diiaberis eius." Neceffitate cópellimur in fingulis diutius n immorari. Síquídé& nüc multo alius ín Η]εῦταο quá ín Septuaginta tranflatoribus fenfus eft, Ait eii dris ad Cain:Quare irafceriscEt quate cócidit uultus tuus? INóne fi bene egetís.dimitte ἣν tut tibí:& fi no bene eceris.ante fores peccatíi tuum fedebít?& ad te focíetas cius:fed τὰ magís s dominare eíus.Quod auté dicit hoc eft. Quare írafceris,& inuidiz ín fratré ποτε cruciatus;aul LT tum dímíttis in terrá? INóonefi bene feceris, dímíttetur tibi omne delictum tuum:fiueut Theo^. d dotio aítacceptabile erít:id eft munus tuum fufcipiam,ut füfcepi fratrís tui? Quod fi male ege^ i rís: ilico peccatum ante ueftibulü tuum fedebit,& talí anitore comitaberis, Verum quía liberi arbitri] esmoneo ut non tibi peccati fed tu peccato domineris, Quod autéin Septuaginta in^ m B terpretibus fecit errorem,illud eft: quía peccatá: id eft hatath win, ín Hebraco generis mafcuz bn lini eftin προ foemínini.Et q interpretati funt; mafculino illud.uteratin Hebrzo, ceneretrái. fulerüt. Erdíxit Cainad Abel fratrem fuum; Subauditur ea qux locutus eft das.Supfluüt uni.*€goeft quod ínSamaritanorü δὲ noflro uolumíne reperit: tranfeamus ín campum. Omnis P«qui occiderit Cain.feptem uindictasexoluet. Pro feptem uindictis, Aquila feptépliciter inter Un pretatus eft.Symmmachus/feptimü. T heodotio,per ebdomadé.Super quo capítulo extat ορίε a: ftola noftra ad epifcopá Damafutn. Ἐπ habitauitin terra INaíd. Quod Septuaginta INaid v tranftulerunt:ín Hebrzo nod ἊΣ dicitur:& interpretatur σαλειόµενος, id eft luctuans δὲ in n ftabilis ac fedis incertz.INon eft igitur terra naíd, ut uulgus noftrorum putat: fed expletur fer, i tentía dei,quod huc atqj illuc uagus& profugus oberrauit. Et uocauit nomen eíus Seth, i Sufcitauitem mihi deus femen aliud pro Abel qué occidit Cain. Seth proprie θέσις ἰά eft pofi i tio dicitur.Quiía ipítur pofüerateüi deus pro Abel, propterea Seth.id eft pofitío appellatur. De :'nícy Aquila:Et uocauit;ínquit,nomen eius Seth dicés:quía pofuit mihi diis femen alter. Et uocauit nomen eíus Enos:hic fperauit ínuocare nomen ἀῆί ἀεί, Quomodo Adam homo ín terpretatut:íta δὲ Enos iuxta Hebrzx lincuz uarietaté homo uel uir dicitur.Et pulchre:quia hoc (ὦ uocabulum παδαίς, de co fcriptum eft: Tunc inítium faítinuocádi nomen dominislicer ρἰατίας yi. Hebrzorum aliudarbítrenturquod tunc prímum ín nomine dominí& in fimilitudine eius fa^ T. brícata fint idola. Virum& mulierem fecít eos, δὲ benedixit eos, St uocauít nomen eofüm T Adam,id*ft homo.Homínis nomen,tam uíro Gp foemiínz conuenit, Vixítautem Adamdw'tentos δὲ trícinta annos,S eenuítad imaginem& fimilitudinem fuam, δὲ uocauit nomen eíus Seth. Sciendum quod ufq; ad diluuium,ubi ín noftrís codícibusducentorü δὲ quod excutrít annorum genuiíTe quis dicítur:in Flebrazzo habeat centum annos,& relíquos qui fequuntut. . Fuemntautem dics Adam poftij genuit Seth feptíngenti anni, Quia ín ducentíserraue "QQQ s om. | | “ροίζρ genuít Lamech,annos octíngétolduos,& genuit fr|| :thufala quosuíxít,anni nongenti fexagíntanouem,& mortuus eft. Famofa quaftio& difpu 'tatione omniü ecdefiarum uentilata, quod íuxta diligenté fupputationé quatuordecim annos ;poft diluuiá Mathufala uixife referatur. Etením cum effet Mathufala annor centá(εχασίη, tafeptem genuit Lamech. Rurfum Lamech cü effet annorü centü octogintaocto, genuit Noe, - Etfiunt ufq; ad diem natiuitatis INoeanní uite Mathufala,trecenti quínquagintaquínqg.Sex QVAESTIO. SEV-TRADITIÓ.HEBRAICAE FANE EH — - tát,confequétet hicpofuit feptíngentos:cá ín Flebraco hic habeat ,octíngentos& fupra ceftíf,- j; Etuixít Mathufala annís centum fexagintafeptem,& feuis Lamech. Et αἰχίε Mathufala ilios δὲ filías. Et fuerüt omes díes Maj ΄ :centefimo auté anno uítz INoc,diluuium factum eft. Ac per hoc habita fupputatione per pat^ tes,nongétefimo quinquagefitmoqnto anno Mathufala,diluuiü fuiffe couincitur. Cum autem "füpra nongétis fexaginta nouéannís uixifTe fit dictus, nulli dubíum eft quatuordecim εἴ annos. uixiffe poit diluuiü.Et quó uerum eft quod octo tantü aníma in arca faluz facta funt? Reftat ergo ut quomodo ín plzrífqyita& ín hocfit etror ín numeto. Siquidem& in Hebraís δὲ Sa; "maritanorum libris, íta fcriptum repperi: Et uíxit Mathufala,centum octogintafeptem annís. .& genuit Lamech. Et uixit Mathufala ροζ; genuit Lamech, feptingentos octogínta duos -annos,& genuit filios δὲ filias. Etfuerunt omnes díes Mathufala;anni nongentí fexagintano^ . uem,& mortuus eft.Etuíxit Lamech centá octogintaduobus annís δὲ genuit Noe. A díeeteo nariuitatis Mathufala,ufqy ad diem natiuitatis INoe, funt anní trecenti fexaginta που: hísad, . de fexcentosannos Noe:quía ín fexcétefimo uítzeius anno factum eft diluuíum: atq íta fit,ut -nongétefimo fexagefitmonono anno uitzx: fuz Mathufala mortuus fit,eo anno quo cepit effe :diluuid. Etuocauit nomen eíusTNoe;dicens:Ifte requiefcere nos faciet ab operibus noftris.; Noe requíes interpreta£, Ab eo igitur quod fub illo omnía retro opera quíeuerunt per. dé lauíum, appellatus eft requies... Videntes autem filij dei filias hominum quia bon unt| Verbum Hebraicá eloim 8228 cómunis eft numeri:& deus quippe& dij fimiliter appellátut: propter quod Aquila plurali numnero/filios deorü aufus eft dicere:deos íntelligens,fanctos fiue angelos.Deus enim ftetitín fynagoga deotutm:ín medío autem deos dífcernit. Vnde δὲ Sym -machus iftiufimodi fenfum fequens,ait: Videntes filij potent filías hominü& reliqua. Et die ! xitdominus deus:INon permanebítfpirítus meus in hominibus iftis internum: quía carnes ^funt. InHebr«o fcriptü eft:IN6 iudicabit fps me? homines íftos in fempíternü, quonia caro - func hoceft:quía fragilis eft ín homine conditío,no eos ad xtetnos feruabo cruciatus: fed hiciL lis reftituam quod merent.-Ergo nó feueritaté,ut ín noftris codícibus legitur. fed damentiá dei fonat.dum peccator hic pro fuo fcelere uifitat. Vnde& iratus deus loquítur ad quofdá. Non uifitabo filias eorum cü fuerínt fornícata:& fponfas eorü cá adulterauerint. Et ín alio loco:Vifi tabo ín uirga iniquitates eorum;& in flagellis peccata εοτῇ: uerütamen mifericordíá meá non -auferam ab eis.Porro ne uideretur ín eo effe cradelis,quod peccátibus locá poenitentia non de; diffetadiecit. Sed erunt díes eorumcentü uígíntianni. Hoceft;/habebüt centum uígíntiarv nos ad agendam pornitentíá. Nó igit humana uíta,ut multi errant,ín centá uiginti annos co tracta eft:fed cenerationi illi;centiá uiginti anní ad poenítentíá datí[πεί quidé ínuenimus.qd poftdiluuiá Ábrat uixetít annos centü PARE d exter ampli?ducétís δὲ trecétis an nis.Quía uero poenítentiá agere contépferüt, noluit deus tépus expectare decret: fed uiginti -annorum fpacijs amputatis,induxit diluuium anno centefimo agenda poenitentia'deftínato, Gigantes autem erant fuper terram ín díebus illis: poft hac quo ingrediebant filij deiadfi liashomíná,& generabant eis. Ili erant eígantes a fazculo homínes nomínatií. In Hebrxoita :habet:Cadétes erát ín tetra ín díeb? ία, ἰά eft niphilim w"»23,Et poft hzcut ingrediebant filij - deorum ad filias hominum,& generabát eís:hi erát fortes a principio uírí nominati ro caden^ : tibus fiue gigantibus,uíolentos interpretatus eft Symmachus. Et angelís δὲ fanctorum liberís, :conuenít nomen cadentíum. TNoeuiríuftusatq; perfectus ín generatione fua, deo placuit. Signanteraít.in generatione fua:ut oftéderet nó iuxta iufticíá confummatá: fed iuxta geneta^ eionis fuz euim iuftü fuifTe iufticia.Et hoceft quod ín Hebrao dicitur INoe uir iuftus perfectus 4— A grain generationibus fuisti deo ambulabat Noe: hoceft illis ueftioia fequebatur.| Fac tibi à Aramdelignis quadratis, Pro quadtatíslienís)bituminatis leeímus ín Hebrzo.. Collicens, às| facies arcam, in cibito confummabís cam defuper. Pro eo quod eft, collizens facies arcá.in ἫΝ Hebrzo habet;meridíanum facies arcx:quod manifeftius ínterpretatus eft Symmachus,dícés: il"διαφανές, hoc eft dilucidà facies arcz, uolens feneftrá intellici. Et quieuit aqua reuelati fant "n fontes abyfli,& cataracta: coeli. Pro reuelatis fontibus.daufos δὲ obturatos,o£s interpretes trá m ftulerunt.Et pro co quod fequítut:ceffauit aqua fuper terram,& reliqua: fcriptum eft:& reuer ὯΝ fi fantaquz de terra;eütes& reuertétes. Nota fcd'm Ecdefiaften,qd'oies aqux atq; torrétes, ἘΝ peroccultas uenas ad matricé abyffum reaertátur. Poft quadraginta dies aperuit INoe oftíiz χὰ arcz quod{οοίε͵ δὲ emifit coruim:& egreffus non redijt ad eum,donec ficcaretur aqua de terra, b Pro oftío.feneflra fcripta eft in Febrao.Et de coruo aliter dicitar: Emifit coruum,& egteflus hi eftexiens& non reuertens,donec ficcarentur aqux deterta. Et erant filij Noe quí egrefli funt 1 dearcaSem,Cham,& aphet.| Frequenter Septuagínta ínterpretes nonualentes heth lítterá,| quz duplicem afpirationem fonat,ín Grzcum fermonem uertere: chí grzcam litteram addide-| ἣν runt: ut nos docerent íftiufmodi uocabula afpirarí debere; ande& in ργαίοπείοςο, Cham tr| 3 ftulerüt pro co quod eft Ham;a quo& Aegyptus ufq hodie Aegyptiorü língua,Ham dicitur, S-. Dilatet deus lapheth, δὲ habitet ín tabernaculis Sem... De Sem,Hebrzi: de Iapheth, popu s lusgentium nafcitur.Quía igitur lata eft multitudo credentiü:a latítu díne,qux Iapheth dicit, γ ui latitudo nomen accepit. Quod autem ait:Et habitet ín tabernaculis Sem,de nobis prophetatur] s quí in eruditione δὲ Ícientía fcrípturarü eiecto Ifraele uerfamur.| Ec facti fant omnes díes Noe: ti nongenti quinquaginta anní. Ecce poft diluuiGitrecétís quinquaginta annís uíxit Noe. Exquo ita perfpicuum efb[centum uíginti annos generationi illi;at fupra diximus,ad poenítentíam datos, ρα& non αἰτα-πποτεα]ίμτη conftitutos.— Filij Iapheth, Gomer& Magog, δὲ Madai& Iauan.& aii Thubal& Mofoch& Thíras. lapheth filio INoenati funt fepré filij: qui poffederát terrá in i Afiaab Amano δὲ Tauro,Sytiz cocles δὲ(Ποίας montíb9,uf ad fluuii Tanaín.InEutopaue|... T ro ufcy ad Gadira.nomina locis δὲ gentibus relinquétes: e quibus poftea immutata funt pluri,—] ua ma,cxtera permanent gura Oda em autem Giomer Galatz: Magog. Scytha: Madai, Medi: i ws B lauanlonesqui δὲ Grzcitunde& mare Ionium. Thubal Iberi, qui δὲ Hifpania quibus Celtibe " tilícet quidam Italos fufpicentur.Mofoch, Cappadoces:unde& urbs hodíe apud eos Mazaca 1 αἱ dicitur.Porro Septuaginta ínterpretes, Caphthorim cappadoces arbitrantur: Thíras, l'hraces, i iit quorum non fatis mmutatü eftuocabulum.Scio quédam Gog& Magog,tatm de prafenti lo, m co cg de Ecechíelad Gotthom nuperínterra noftra uagantiühiftoríá retulifferquod utr ποεῖ n fit.pralij ipfius fine monftrabitur. Et certe Gotthos oines retro eruditi;magis Getas cj(ος δὲ us Magog appellare cofueuerát.Hx itaq; fepté gétes quas de Iapheth ueníreftírpe memoraui: ad " aquilonís partéhabitát, ΕἸ Giomer,Afchanag δὲ Riphath& Thogarma.| Afchanac erai| $i Regínos uocát:Riphath;paphlagones.Thogarma,phrygas. Filij Iauan,Elifa& Tharfis, Ce^ B " thim δὲ Dodaním.Ab hís díuifz funt infulz nationum ín terris fuís. Vir fcd'm linguam fuam & cognationem fuam& gentem fua... De Tonibus.id eft de eracis nafcuntur Elifei,qui uocan; tur Eolídes: unde δὲ quinta língua Gracie xolís appellatur: quam illi uocant.«po διάλεκεμ. Tharfis Iofephus Cilicas arbitratur. 9 afpirationis litteram uitiofe a pofterís ín τ dicens fs:^ Lud fe corruptam:unde δὲ metropolis eorum cíuítas Tarfus appellatur, Paulo apoftolo olorío:-Tui Cetím funt Citij, a quibus hodie quoq; urbs Cyprí Citium nomína£. Dodanim, Rhodij: i: ením Septuaginta ínterpretes tranftulerunt. Legamus Varronís de antiquitatibus libros, δι. Sinnij caffitonís: δὲ Gracái phlegonta,czterofcg eruditiffimos uíros:& uídebímus pene omnes infulas,& toti? orbis líttora;terrafqy mari uicinasteraccis accolís occupatas: q ut fapra díxim? ab Amano δὲ Tauro montib?, omnía marítíma loca ufq; ad oceaná poffedere Britannici. Filij Chá, Chus δὲ Mefraim& Phat& Chanaan.| Chusuf. qp hodie abHebrzis xthiopía nücapat: Mefraim, Aegyptus:Phut, Libye. A quo δὲ maurítaniz fluuius ufq; ín prafens Phut dicitur. Omniífcy circa eum regio Phutenfis. Multi fcriptores tam graci dg latini huíus reí teftes funt, /|QVAESTIO. SEV TRADITIO. HEBRAICAE C Quareautem ín una tantum dímatis parte,antiquá Libya nomen refederi&& reliqua terta ug, cata fit Aphrica:differere non huíus loci nec tem porís eft, Porro Chanaan obtinuit terrà, quà. Judzi deinceps poffederunt cíectís Chananaiís. Fili Chus,Saba, Heutla, Sabatha,Rhegma; Sabathacha. ih quo Sabzi:de qb? Vergilíus.Solifay eft thurea uirga Sabzis.Et alibi.Cé tq; Sabxo Thure calét arz.Fleuila getuli:ín parte remotíorís Apbrícz,eremo coharétes.Saba.. thaa quo Sabatheni quí πᾶς Aftabari nomínátur.Rhegma üero δὲ Sabathacha paulatim anti qua uocabula perdiderez& qua:nunc pro uetcribus habeát,ígnoratur. Filij Rheema; Saba Dadan. Hic faba per fin Ὁ lítteratm fcribitur:fupra uero per famech v:a quo diximus appella tos Sabxos Intetpretat ucto πᾶς Saba Arabía, INà ín feptuagcfimo prímo pfalmo, ubí nos ha bemus, Reges arabum δὲ faba munera offerent:ín Hebrao fcriptum eft, reges faba: prímü no^ men per fin.fecandum per famech. Dadan pes eft athíopia: ín occídétalí plaga. ᾿ Et Chus ge^ nuit Nemrod.Ifte coepit efle potés in terra.Et poft paululáiEt fuit.ínquít,caput regni ipfius ὃς, bel&tarach& achad. δὲ chalanne ín terra Sennaar.. INemrod filius Chus, arripuit ínfüetam primus ín populo tyrannídem: regnauítqy ín Babylone, qua ab eo, quod ibí confufz funt linoux tutrím zdificantíi Babel appellata eft. 553 Babelením interpretatur confufio. Regna, uitautem δὲ ín atach/hoceft ín Edeffa: δὲ in achad,quz nunc dicitur INifibís:& ín Chaláne αμα poftea uero nomine a Seleuco tege eft dicta Seleucía,uel certe qua nunc κτιοιφώμ appellatur. . Deterrailla exit Affur δὲ adificauit Niniuen& Rohoboth ciuitaté, Ορ hac terra aflyrío^ rum pullulauit imperii, qui ex nomine Nini Beli filij.;Nin& condiderüt,urbé magnáquáHe, brxiappellant Niniuen.Ad cuíus uel ruínam ucl peenitentíam,tota Iona pertinet prophetía. Quod auté ait:INíniuen δὲ Rohoboth ciuítatem:non putemus duas effe urbes:fed quia Roho; both platez interpretátut,ita legendü eft: Et zdificauit INíniuen δὲ plateas cíuítatís. Et οί, raim genuit ludím& anamím δὲ labaím δὲ nephtuím δὲ phetrofim& chaflohím, e qbus eereffi funt philiftím δὲ caphthorim. Exceptislabaím a quo libyes poftea nomiinatí funt, quí príus: Phutei uocabantur:&chaflohím qui deínceps Philiftijm appellati funt;quos nos corrupte pa lzftinos dicimus;cxtetz: fex eentes ígnotz: funt nobís:quía bello thiopíco fubuerfz, ufq ad obliuionem praterítorum nomínum peruenere. Poffederunt autem terrama Gaga ufcy ad. extremosfines Aegypti. Et Chanaan genuit Sidon prímogenítum fuum δὲ Chettzum δὲ Hliebufzum δὲ Amorrxum δὲ Gergefzum δὲ Euxum δὲ Araceum δὲ Síinzum δὲ Aradíum& Samarzum& Amathxü. De Chanaan prímus natus eft Sídon,a quo urbs in Pheenice SC donuocatur.Deínde Aracxus,quíi Arcas condidit oppidum contra Tripolim ín radicibusliba ní fitum.A quo haud proculalía ciuítas fuit nomine Sim: que poftea uarío euentu fubuerfa bellorum;nomen tantámodo loco príftinum referaauít. Aradíj funt qui Aradum infulam ὦ poffederát angufto freto a phocniceslíttore feparatá Samara qb? Edefla nobilis Syríacodles ciuitas. Amath ufq ad noftrum tempus,tam a Syrís c ab Hebrziis: taut apud ueteres dícta fuerat appellatur.Hanc Macedones qui poft Alexandrum ín oriente regnaucrüt; Epiphaniam nuncupauerunt.INonnulli Antiochiam íta appellatam putant. Alij licet non uere: tamen opi nionem fuam quafi uerifimili uocabulo confolantes, Emath prímá ab Antiochía manfionem Edeffam pergentibus appellari putant:& eandem efle qua apud ucteres dicta fit Emach. Et fuítterminus chananzorü a Sidone donecuenias ín gerara ufcy ad eacam percentibus Sodo' o má δὲ Gomorrá δὲ Adamam δὲ Seboím ufq; ad Lafan,/ Quía οσον ciuitates, Sidon uidelicet. δὲ gerara δὲ fodoma δὲ gomorra δὲ adama δὲ feboim;notz funt omnibus:hoc cantü: adnotan^ dum uídetur,quod Lafa ipfafit qua nunc Callirhoe dicit: αἲί aqua: calidae prorüpentes ín ma temortuü defluüt. Filij Sem, Elam& Affur& Arphaxad δὲ ἔα δὲ Aram. Hiak Euphra/ te fluuío, partem Πα[ορ ad Indicum oceanum tenent. Eft autem Elam a quo Elamitz principes Perfidis.De Aflur ante íam díctum eft quod INínumurbem condiderit. Arphaxad a quo Chald«i. Lud a quo Lydij: Aram a quo Syri:quorum metropolís eft Damafcus. -- ΕΠ Aram, Παζ. δὲ Vl, δὲ Gether,& Mes. Huz Trachonítídis δὲ Damafci conditor: intet Palxftinam& Ceclen Syríam tenuít priacipatum:a quo Septuaginta interpretes inlibrolob. ᾿ rf i; ubíía A ubiinfiebreofcibitürterra Hz regioné Aufitidém;quafi Hafitidem tranftuleranc Vl.a απο ἱ . Armeni Getheria quo Acarnaníj feu Cari. Porro Mes pro quo Septuaginta ínterpretes Mo foch díxerunt;,nuncuocantur Macones..— Arphaxad genuit Θεία,& Sela genuit Hebet, Εκ. Heber nati funt duo filij: nomen uní Phaleg:quía ín diebus eius díuifa eft terra:& nomen ia, tríseiusle&an.— Heber quo Hebrarí: uaticínío quodam filio fuo Phaleg nomen ímpofuit: qui ínterpretatur, díuifio: ab eo quod ín diebus eius, língua: ín Babylonedíuifzfunt. Ie&an genuit Helmodad,& Saleph,& Afermoth,& Iare,& Aduram, δὲ Vzal; δὲ Deda, Ebal; Abi macl,Seba, Ophir, Heuila,& Iobab.. tarum oentíum pofteríora nomína ínuenite non po^ tui: fed ufcy ín prarfens, quía procul a nobís funt: uel tauocantur ut prímum:ucl qux immi. tata funt,ienorantur.Poflederant autem a Cophene fluuío,omnem India regíonem,qua o^ caturlería.| Ec mortuus eft Aran ante pattéfuum ín terra qua natus eft ín regione Chaldzo^ rum. Procoquodlegímusiinregione Chaldzorü: ín hebrzo habe£, a3 sur chafdim,. id εἴτα igne Chaldzorü. Tradunt autem hebrai ex hac occafione.iftiufmodi fabulam Quod Abraham ín ienem miffus fit,quía ignem adorare noluerít,qué Chaldai colunt:& dei auxilio liberatus; de ídololatriz igne profugerít: quod ín fequentibus fcribitur οσοι effe Tharan cum fobole fua de regione Chaldzorü:pro eo quod ín hebrzo habetur, de íncendío Chaldzo. rum. Et hoceffe quod nunc dícitur: Mortuus eft Aran ante confpectà Thare patrís fui in terra natiuitatis fuz: ín igne Chaldazorü:quod uidelicet ícnem nolens adorare,íeneconfum ptus fit.: Loquit autépoftea diis ad Abraham: Ego fum quí eduxi te de igne Chaldeorá. Εἰ futmpfe| runt Abram δὲ Nachor fibiuxores:Nomen uxoris Abraham, Saraí:& nomen uxorís Nachor,| Melcha filia Aran.Pater aüt Melchze,ipfe eft pater Iefce.| Aran filius Thatefrater Abraha δὲ $2 INáchor,duas filías genuit, Melcham δὲ Saraí co gnométo Iefcan φυώνυμο, E quib? Melchá acer d pit axorem INachor,& Sataí Abraham:necdum quippe ínter patruos, δὲ fratrum filías,nuptiaz ὧν fuerantleoe prohibítz:qua ín prímis homínibus, etíá ínter fratres& forores ínitae funt. Erat τι auté Abram feptuacintaquínq; annorü, quádo cereffus eftex Charra.: Indiffolubilisnaféi£ η B quzfto:Siem I hara pater Abrahz, cá adhuc effec ín regione Chaldza.feptuaginta annoríi; 9^" genuítAbrahá:& pofteaín Charran ducétefimoquinto atatís fuz anno mortuus eftiquomó τὶ nunc poft morté T hare; Abraháexiés de(παπα,(ερ tuagintaquíng» annorü fuifTe memorat: tm cum a natíuitate Abrahaufqy ad morté patrís eíus; centü trígintaquíng, fuiffeanni doceantur.. Vera eft ígitur illa hebrzorum tradítio,quam fupra díximus;quod eereffus fit hare cum filijs fuis de igne Caldzorü:& quod Abraham Babylonio uallatus íncendío:quía illud adorare no^. lebat.dei fit auxilio liberatus:& ex illo tempore ei dies uítz,& tempus reputetur atatís, ex quo confeflus eft domínü,fpernens idola Chaldzorum,Doteftautem fierí:ut quía fctiptura reliquit incertum,ante paucos annos T hare de Chaldaa profectus, uenerít ín Charrat,;cg morté obi πὴ ret. εἰ certe flatím poft perfecitionéín Charran uenerit;& ibí díutius fit moratus.Síquís ereo T huícexpofitioni contraríus eft;quarat aliam folutioné: δὲ tunc ea recte quz a nobis dícta funt, imptobabit. Etproficifcés Abram,abijcín defertá:& fames facta eft fup τοιτᾶ. Etin prae τί& ín plutímis alijslocis, pro deferto;ad auftrü.fcriptá eft ín hebrao. Hocigitur notare debe. mus. Etuiderunteam principes Pharaonis,& laudauerunt eam ad Pharaoné:&íintroduxe^ runteam ín domum Pharaonis:& Abram bencfecit propter eam:& faerunt εἰ oues;S armen ta;&afini,& ferui;& ancillas; muli,& cameli.: Lícet corpus fanctarum mulíerum;non uís macuz lecfed aoluntas:& excufari poffit Saraí, quod famis tempote;fola regi in pereerínis locís nari to conníuente,refiftere nequíuerít:tamen poteft δὲ alíter foeda neceffitas excufarí:quod íuxtalG brum Hefer quacuncg mulierum placuiffet regi apud uetetes, fex menfibus ungebatur oleo myrtíno:X fex menfibus ín pigmentis uaríjs erat; δὲ curationibus fceminarum:& tunc demum ingredíebatur ad regem. Atq íta poteft βοείας Sarai poftqp placuerat regí:dum perannum;— eíusad regem praparatur íntroítus, δὲ Abraha Pharao multa donauerit:& Pharao pofteafit percuffus a domino, illa adhuc íntacta ab eius concubita permanente.— EtafcenditAbram— ex Aegypto ípfe& axor eíus,& omnia quz illius erant:& Lot cum co ín defertum. Erat autem QQQ, 4— Abram " M rad : n P | | Qe cod un: QVAESTIO, SEV TRADITIO. HEBRAICAE C Abram diues ualde, in pecore,& argento, δὲ auto: δὲ abijt unde uenit ín defertum uf. ᾳ Bethel, -. Pulchre de Aegypto liberatus afcendiffe dicitur, Sed occurrít huíc fenfui íllad quod fequi£; quomodo potuerít exiens de Acgypto fuifle diues ualde? Quod foluitur ifta hebraíca uetitate: in qua fcribitur:Abram grauís uchementer,hoc eft, βαρὺς eer ARE enim pondere eraua, batur.Etlicet uideantur effe αἰτία pecorís, auri,& nid tamé fi Aceyptiz funt,uiro fan&to graues funt.Deníq; non(ut ín Septuagínta leeim?)abijt unde uenetat ín defertii ufa; Bethel; fed ficut in bebrzo fcriptü eft: Abijt ítínere[πο per auftrum αἴ Bethel.Idcírco eim de Aegyp. to profectus eft:non ut defertü íngrederct, quod cam Aegypto relíiqueratifed ut per auftrum, quiaquiloní cótraríus efG;ueniret ad domü dei: ubi fuerat tabernaculum eíus ín medío Bethel δὲ hai. Etuírí Sodomorum mali& peccatores ín confpectu dei uehementer. Superflue hic in Septuagínta interpretibus additum eft, ín confpectu dei: fiquidem Sodomorá coloni apud homines mali,& peccatores erant.Ille autem dícitur ín confpectu ἀεί peccator,quí poteft apud homínes íuftus uíderítquomodo de Zacharia& Helífabet ín praconío ponitur, quod fuerint iufti ambo ín/confpectu ἀεί, Et ín pfalmo dicitur: INon iuftificabítur{η confpectu tuo omnis uíuens. Leua ον tuos& uidealoco ín quo tu nunces ad aquilonem,& ad auftrum,&ad oríentem;& ad mare:quía omné terram quam tu uídes,tibi dabo eam& feminituo, Quatuor dímata mundípofuit,orientem,& occidentem feptentríonem,& meridíanum.Q uod autem in omuibus fctipturís legítur;híc femel díxifTe fufficiat;mare femper pro occídente poni:ab eoqd Palzftíne regío(τα fita fit,ut mareín occidentis plaga habeat. Et rex Bale,haceft Segot.Om nes hícconfenferunt apud uallem falfam, hoc eft;mare falis. Bale líneua hebrza,««rézosejd eft. deuoratio dicitur. l'radunt igitur hebrzi hanceandem inalío fcriptararum loco Saliffam norminari:diciqg rurfutm;udexop τριετίζουσαρ,ία eft;uitulam conternantéquod fcilicet tertío;moti tetra abforpta fit.Et ex eo tempore quo Sodoma δὲ Gomorra, Adama δὲ Seboim,díuíno igne fübuerfz funt;illa paruula nuncapet. Siquidem Segor tranfFertur ín paruam, qua língua Sa Zoara dicitur. Vallis autem Salinarum, ficut ín hoc eodem líbro fcribítur:n qua faerunt ante putei bitutnínis:poft dei íram δὲ fulphuris pluuíam,in mare mortuum uerfa eft: quod a oracis, λίμνη ἀσφαλττῖς,[ eftftaenum bítumínis appellatur,: Etconciderunt eigantes ín Aftaroth Carnaím,& gentes fortes fimul cum eísi& ominzos in Saue cíuítate antec Sodomá perueni rent. Quatuorreges profecti de Dabylone;interfecerunt gigautes:hoc eft,«wa ráphaim:ro, buftos quoq; Arabiz,& Zozím, ín Hom, δὲ Emím ín ciuitate Saue,qua: ufq; hodie ficuoca£, ZLozím autem δὲ Emím,tettibiles δὲ borrendi interpretantur:pro quo Septuagínta fenfum ma giscp uerbum exuerbo tranfferentes, gentes fortiflimas pofuerüt.Porro ena Bahem pro quo dixerunt, ἅμα ἀντοῖς, hoc eft,cum eis,putauerunt fcribi per n he,ducti elementi fimilitudine: cum pern heth fcriptá fit.Bahem eim cum per tres litteras fcribic:fi mediam nhe habet, ínterpreta£, in eís:fi auté v heth,ut in pra-fenti, locum fignificat, id eftín Flom.| Et reuertentes uenerütad fonté iudicij. hac eft Cades.: Peranticipationé dicit, qd' poftea fic uocatá eft. Significat auté loci apud petraim,qui fons iudicij nominat: quía ibi deus populum iudicauiít. Et percufferát omnéregioné Amalekitarü δὲ Amorrzorü fedenté ínHazazonthamar. Hoc oppidum eft; qd'nuncuocat Engaddi, balfami δὲ palmará fertile.Porro Hazazonthamar ín lingua noftrare fonat,urbs palmari. Thamar quippe palma dícitur.Sciendá autépro eo quod poft paululum fequitur: Ἐξ dírexerint contra cos aciem ad bellum ín ualleSalinará, In hebrzo haberi, ín ualle o" Siddim:quod Aquila ínterpretat τῶρ περΙπεδίνωμ,] Ώροοίο,τῶμ&AcGy,amana ΠΕΙ tnorafienificantes. Ettuleruntomnem εαμίταεῖ Sodomoríi& Gomorrz. Ότο equitatu; hebrzo habet, πα rachus.id eftfübftantiam.| Et quí fugerat, nunciauít Abram&ranfitorí. Ipfe uero fedebatad quercá Mamre amorrai fratris Efchol.& fratris Aunan, qui erant cóíura εί Abraz,. Pro eo qd' nos pofuimus,tranfitoriin hebrxo fcriptum eft,»ày: πος οὔ tranfitor exprimit. Q d'autéait:apud querci Mamre Amorraimelíus ín hebrazo legimus apud quetcá Mamre Amorrzi fratris Efchol: δὲ fratris: non Aunan ut Septuaginta tranftulerüt, fed Anet: utoftenderet Mamre, δὲ E(chol; δὲ Aner Amorraos atq; germanos, focios fie. Abt s “ΤΝ GENESIM iri$o. 95 W ΑΔ* Etperfeutusefteosufg; Dan. Ad Phoenices oppida, quod nuncPaneas dici. Danautt. ὺ X^ wnuscfontibus eft lordanis.Nam δὲ alter uocatur or,quod interpretat ζεῖθςομταποἆ eft ríuus. ἣν"Duob?ergo fontibus qui haud procul afe díftant,ín un riuulum focderatís Iordanis deinceps AN appellat. Et Melchifedek rex Salem protulit pané& uínum,& ipfe facerdos dei excel; ,S&be» " nedixitei, Quia femel opufculum noftrum,uel quaftionii hebraicará, uel traditiond congre Ἢ atio efipropterea quíd hebrzi de hocfentiant.infetamus, Aiunt hunceffeSem filíum INoe: Ν&füpputantes annos uítz ipfius, oftendunt eum ad Ifaacufqy uixiffe: οπηπείορ prímogenitos. ni.Noedonec facerdotío fungeret Aaron fuiffe pontifices.Porro Salem, rex Hierufalem dicitur, Y PN“απαρτία Salem appellabatur.Melchifedek autem Apoftolus ad Hebrzos, fine patre& ma νὴ.trecommemorans,ad Chríftum refert:& per Chriftum ad gentium ecdefiam.O mnís ením.caiN pitis gloria.refertur ad membra:eo quod przputíü habens. Abrahz: benedixerit círeumcífo:& s Án Abraham Leui,& per Leui Aaron: de quo poftea facerdotiü. Ex quo collici uult.facerdotiür δ ecdefiz habentis prxputit;benedixiffe círcumcifo facerdotio f, ynagoex, Quodautéait: Tues n facerdos ín aternü fcdim ordine Melchifedek:myfteriá nofttum in uetbo ordínís fienificatne, N.quacg per Aaron irrationabilib? uictimís ímmolandis.fed oblato pane& uino:id eft, corpore m,;&fanguíne dominilefu.^ Domine deusquid dabis mihi« Et cgo uado fine liberis:& filius Mafek uernaculz: mex; hic Damafcus Eliezer.Et dixit Abram:Ecce mihi non d edifti femen:& à-Filiusuernaculz mex hazres meus οί, Vbí nos habemus,& filius Mafck uernaculz mez hazà tes meus erít: in hebrzo fcriptam eftisiva vire ruben mefck bethí: quod Aquila tranftulir, ὦ ἧσο τῷ πο]ιθόντος δικίαμ μου eid eft filius potum dantís domui mez. Theodotío uero, ὁ ἥδε ΤΟ Ἐπὶ Τῆς δικίας μουτίᾳ eft,& filius eius quí fap domü meá eft. Quod auté dícit;/hoc eft: Eco fine liberis motíat:& filius procutatorís mei uel uillici, quí uníuería difpenfat ὃς diftribuit cibaría familíae σὴ mez, uocaturqy Damafcus Eliezer:híc meus hzres erít,Porro Eliezer ínterpretatur,deus meus zm adiutor. Ab hocaiunt Damafci& códítam δὲ nuncupata, Ego deus quí eduxi te deregione i. Chaldxorü, Hoceft qd'pauloante íam dixím? in hebrzo haberi: quí eduxi te dé e»s3 y Β᾽ archaídim.id efte incendio Chaldxorü. Er pofuit eacontra faciem inuícem:auesueronom ὦ: i diuifit. Defcenderác autem uolucres fuper cadauera,& fuper díuifiones corum:& fedit utm eis Abram. INonpertínet ad przfens opufculum huíus expofítío facramenti.Hoctantum dici us:quía pro hís quz pofuimus,in hebrzo habet:Et defcenderunt uolucres fi uper cadauera:& ἐξ'abigebateas Abram.Illius ením πιοτίτο fepe de anguftiis liberatus eft Ifrael..— Ad occafum T autem folís ecftafis cecidit faper Abram. Ότο ecftafi ín hebreo vas thardema, íd eft; m φορὰ legitur, quá fupra uertíimus ín foporé. Generatíone auté quarta reuertentur huc. Haud - dubíum quín hi quí de femine fuerínt Abrahze, Quuzrítur quotnó ín Exodo fcriptü fit: Quinta - autégeneratione ορτοῖ] fant filij ífrael de terra Aeeypti.Super quo capítulo paruum uolumer -.&didimus, Eccecondufit me dominus,ut non paríam:íngtedere ergo ad ancillam meáut haP beamfiliosexea. Diligenternota quod procreatio filíorum: in hebrao.zdificatio Ícripta.eftz , Legit ei ibizIngredere ad ancillam meá:fi quo modo xdificer ex ea.Et uíde ne forte hocfit qd' b. ἘΞ: inExodo dicitur:-Benedixit deus obftetrícibus,& xdificauerüt fibi domos. Et ínuenít eam an gelus domini fuper fontéaqua ín deferto;ad fontem ín uía fur. Confequéter Accyptía ín uia ET p fut:qua per eremum ducitad Aegyptum,irefeftinabat,| Et uocauit nomen eius Ifmael: quia f, exaudíuít deus hutnilitatémeam.| Ifmael interpretat;exauditio dei. Hicerit ruftícus homo. ων z A- ᾽---- ΡῚ nA-- 4. SM Manus cius fup omes: δὲ man? omníü fup eum: δὲ cótra faci£ omníá fratrá fuori habitabit. a Pro ruftico fcriptum eft ín hebrzco we pherequod ínterpreta£ ,onager.Sienificat autem femé eius habítaturii ín eremo,id eft Sarracenos uagos incertifcy fedibus:qui uníuerfas octes,quib? defertá et latere iungitur, incurfant,& impugnantur ab omnibus. Etlocutus eftei düs,dícens: ; Ece teftamentü meum tecumi& στίς pater multitadínis gentíum:& non wocábitur ultra nomé | ,tum Abram, fed erítnomen tuum Abraham: quía patrem multarum gentíum pofuite..: -Notandá quod ubícung;ín graco,teftamentü legimus:ibi ín Flebrzo fermone fit foedus, fiue pactumid et, beríth. DicuntáutéHebrzi quod ex nomine fuo;deus:quod apud illos te^ EE S: tragrammaton We XA x — QVAESTIO. SEV TRADITIO. HEBRAICAE C'tragrámaton eft; n he littera, Abrahae: δὲ Sar addideritidiceba£ em prim, yos Abram:qd' t 3» 13 | | .-----.--. E M CRT Pm πτῶμα; SURGE SPINE E E ἥ | | d intetpreta£ patet excelfus:& poftea uocat? eft UEM Abrahá;qd' tranffert pater multarü:ná qd'fequi£, gentíóinó hábcf in nomic.fed fubaudit.Nec mirádü:quare εἴ apud gtxcos& nos, a.líttera uideat addita: nos n he litterá hebrzam Δα Δ díxerim?:Idíoma em líneuz illius eft, per^ he quidem fcribere, fed per.a.legere:ficut ecotrarío.alitteram fxpe pet he pronunciant, Et dixit deusad Abraham:Sarai uxoré tuam nó uocabís Sarai,fed Sara erítnoméeías, Er rant qui patantprímü Sara per uni.r.fcriptü fuiffe:& pofteaei alteri.t.additá.Et quia.t.apud eraxos centenatíus numerus efbmultas fup nomíne eíus ineptias fufpícan: camutiq; ütcütiqg nolunt εἰ uocabulü cómutatü:nó erzcá, fed hebrzam debeant dare ratíoné: cum ípfum nom hebraicá fit. Nemo auté ínalteralingua quépiam uocans,etymolocíá uocabulí famít ex altera, Sarai igitur prímáü uocata eft per Ὁ fin,^res;* íod:füblato ígitur* iod.íd efti elemento, addíta eftnhelíttera,qui per.a.lecit:& uocata eft Saraa mw. Caufa auté íta nomínis ímmatati hac eft, qd'antea dicebat pines mea, uníus tantü domus materfamilías. Poftea uero dicit abfo lute príaceps;id eft ἄρχουσα, Sequitur em:Dabo tibi ex ca filii& benedicá εἰ:& etít ín gentes,& reges populorum erunt ex eo. Sígnanterq non ut íi eraco legímus: Dixit diisad Abraham: Sarai uxor tua nó uocabit nomé eíus Saraí:ín hebrzo habef,non uocabís nomé eíus ατα ία efGnon díces eí,prínceps mea esxomníü quippe gentíü futura íam prínceps eft. Q uid peffime füfpican£ ante eam lepram fuiffe uocítatá,& poftea Fire. cum lepra ΤΡ zaraath dica: qua in noftra quídem língua uidetur alíquá habere fimilitudiné. In hebrazo autem penitus cft diuerfa.Scribi£ em per 2 fade,& vres,& Y aín;& n thausqd' mult a fuperioribus tribus litteris, id eft;v(in; res, δὲ^ he, quib? Sara fcribitur, difcrepare manifeftutn eft. Ες cecidit Abraham fuper faciem fuam,& rífit:& dixit ín corde fuo: Sí centenario nafcet filius,& Sara nonagenaría parit? Etpoftpaululum: Etuocabísnomécíuslfaac. Diuerfa opinío.fed unaeft eymología:quare appellatus fit I(aac.Interpretat em Ifaac. rífus. Alij dícant qd'Sara εἰπε, ídeo eum rifum uocatü effe:qd' falfum eft. Alij uero quod ríferít Abrahá;qd' δὲ nos probam?.Poftdj eim :ad rifum Abrahz,uocatus eft fili? eius I(aactunc lepim? rififfe& Saram.Scedü τῇ qd'quatuor in ueteriteftaméto abfq ullo uelamine nomínibus fuis antecg nafcerentur, uocatí funt:Tímael, Ifaac.Salomó,& Iofias.Legefcripturas. Et dixit eí:Feftina;tres méfuras farinae fimile cómifce, ^ Quiatresmenfura abfolute híc díctz uident,& eft incerta méfüra: ppterea addidi,quodín hebrxo tría fata fimile: Παυσανία eft tres amphoras:ut idem myfteríum, δὲ hic& ín euangelio, bí mulier tría fata farínzc fermentare dícituragnofcam?. Dixít autéReuertens ueníamadte íntpehoc& ín hora.&habebitfiliá Sara. Pro hora, uitam legimus in hebrao:utfit ordouel Áenfus:R.euertar ad teín tpe πίτσα dixerit fi uíxero,fi fuerit uíta comitata:hacaüt ὀνθροπωπά” θως 486 δὲ catera,| RifitautéSara in femetipfa, dicens: INecdii mihi πέν eft afq;nunc& dris 4neus fenexeft. Aliter multo legit ín hebrzo: Et είτε Sara ín femetipfa,dicens:Pofti attríta fum.facta eft mihi woluptas? Simul nota qd'ubi nos pofuim?,uoluptaté:eden fcriptá eft ín he brzo.Symmachus hunclocá ita tráftulit;Poftcg uetuftate cofenuí facta cft mihi adolefcétía? ..Etdixit:zNungd eft dre fi loquar? Qd' erae fcriptü eft μήτι κύρτε fap λαλήσω; Secando Abra ham ficeft locutusad drim:qd' nó uidet manifefte fonare quid dicat.In hebrzo ioitur plenius ÁeibiturINe quefo irafcarís drie.fi locutus fuero. Q ία εἶτ uídebat interrogans diim artare te^ póofione,temperat prafatione qd' quarit.. Et locutus eft ad generos fuos:qui acceperantfilias eius. Quiapoftea dua filix Lotuiroines fuilTe dicunt:de quib9& ipfe dudum ad Sodomaos dixerat:Ecce dux filix: mex qua nó cognouerüt uírü:Et nunc fcriptura cómemorat οὔ habuiffe generos. Nóonulli atbitrant illas quz uíros habuerüit ín Sodomiís remanfiffe;& eas exíffe cm Jpatrequa uirgines fuerüt.Q d" cá fcriptura nó dicat, hebraa ueritas exponéda efti qua fcribi tur:Eeréfus eft Lot,& locutus eft ad fponfos.qui accepturi erant filias cius, Necdá igitur uírgi nes filiz matrimonio fuerant copulatz, Etdíxit ei:Ecce admiratus fum faciétuá. In hebrzo 'habet:Ecce füfcepi faciétuá;id eft acquiefco precib? tuis. Q d' Symmachus fed'mfenfum inter" pretans, aít, δράας ἐδυσωπήδην To πρύσωπόμ σου,— Etecceafcendebat flamma de terra quat. uapor p ra: fornácis * * "hy IN GENESIM QNA TO 96 "| A fomacis. Pro dlecimusinhebrzo: Ecceafcédebat ος kítorquafi ἀναπνεύμιασις fornacis: η ἂν nos uaporem, uel umum fiue fauillam poffumus dícere. Etafcendit Lot de Segor& fedit ín ies monte:X dux filía eius cum eo: Tímuit ern federe in km Quarítur quare cum prímü fugae τὰ montís,Segor pratulerít,& eam ín habitaculum fuü uoluerit liberarí:nunc de Segor rurfum ad X; monté migtet ς Refpodebimusueram effeillam hebrzorü coníecturá de Segor, qd'frequéter terremotu fübruta, Bale prímum, δὲ poftea Saliffa appellata fit:timueritq; Lot,dicens:Sicum cxterz adhucurbes ftarent, ipfa(pe fübuería eftquanto magis nunc ín comuni raína non po tetít liberari? Et hancoccafione ínfídelitatis,etíam ín filías coitus dedifTe principium.Quuí enína exteras uíderat fubrui cíuitates,& hanc ftare.feq; dei auxilio erutum: utícj de eo quod fibi con F ceffum audierat;.ambigere nó debuit. Illud igitur quod pro excufatíone dicitur filiatá, eo quod Ξ Εξ” Rp s Fe η utauerínt defeciffe humanü genus,& ídeo cum patre cocubuerintno excufat patrem. Denigs hi dde quod fequí&t. Ec nefciuít cam dormiffet cum ea:& cum furrexiffet ab co: Appuneunt ο it defuper, quafi íncredibile:& quod rerü natura non capíat;coire quempíam ncfcienté.. Et coz ES ceperunt dua βίας Lot de patre fuo,& genuit prímoceniíta filium: δὲ uocauit nomé eíus Moab. ay Itte cft pater Moabitarii ufq; ín hanc díem.Et mínor,& ipfa peperit filii:& uocauit nomé eius τὰν Ammoniid eft fili? populí mei. Ipfe eft pater filiorà Ammon, Moab ínterpretat, ex ραττοιδὲ ni totum nomé etymologíam habet, Ammon uero cuíus quafi caufa nomínis reddit filius gene^ T tis mei.fiue ut melíus eft ín hebrzzo;filius populi meí:fic deriua£, ut ex parte fenfus nominís,8£ Ὁ ds ex parte ípfe fit fermo.»i3y Ammí em a ἃ dicti fant Ammonítz,uocaf populus meus Ete "m uereforor mea eft de patre.fed nó ex matte.| Id eft fratrís eius eft Aran β]ία ποπ fororis. Sed quía ín hebrzo habet:uere foror mea eft filia patrís meí,& no filía matrís mea::& maoís fonat, quod foror Abrahz fuerit: in excafationé eíus dícímus,necdum illo tempore tales nuptías lege prohibiras. Et uiditSara filium Agar Aegyptia; quem peperit Abrahzludent& Quod ie, quitur:cum Ifaac filio fuo;non habe£ ín hebrxo.Dupliciter itaq» hocab hebraris exponitur:fiue quod idola ludo fecerít: iuxta illud quod alibi feríptü eft: Sedit populus manducare δὲ bíbere, ;(B&lfurexeruntludere:iue quod aduerfurn Ifaac,quafi maíoris atatís ,ioco fibi& ludo prímoge .. mítauendícaret. Quod quídem Sara audiens,non tulít:& hocex ipfius approbatur fermone dí centís: Erjce ancillam hanccum filio fuo. Non em hzres erit filius ancilla: cun filio meo Ifaac. Etfumpfit panem δὲ utrem aqua δὲ dedit Agar, ponens fuper humerum eius δὲ paruulum,& dimifiteam. Quando Ifaacnatus efttredecim annorum erat Ifmacl. Et poft ablactationem eius, ifte cum matre expellitur domo.Inter hebrxos autem uaría ορίπίο eftafferentibus alijs: quínto anno ablactationis, tempus ftatutum,alijs duodecimum annum uendicantibus. Nos igiturut breniorem eligamus atatem, poft decem δὲ octo annos,Ifmael fu pputauim? eiectum ellecum matre, non coueníre íam adolefcentí matrís fedifTe ceruicibus. Verum eft igitur illud hebrzorum línguz idioma, quod omnis filius ad comparatíoné parentum, infans uocetur& paraulus. INec míremur barbarálínguam habere jpprietates fuasscum hodíeq; Romz omnes "i filij uocentur infantes. Pofuít ergo Abraham panes δὲ utrem aper humerü Agar:& hoc facto μ᾽ dedit puerum matrí:hoceftiin manus eius tradidit.commendauit,& íta emifit e ἀοπιο, Ο uod: 75 autem fequitur: Et proíecít puerum fubter abietem:& abíens fedít de cótra longe, quafi íactu zt facite. Dixit enim:INon uidebo mortem paruulí mei. Et fedit contra eum. Et ftatím iungitur: m Exclamauit puer,& fleuit:& audiuit deus uocem pueri de loco ubi erat: Et dixit angelus ἀεί us Agar decodlo,& reliqua: Nullum moueat:In hebrzo ením poft hoc quod fcriptum eft: Nom v uidebo mortem paruulí meíiíta legitur,quod ipfa Agar federit contra puerum:& leuanerit uo τ cem fuam,& fleuerit,& exaudiíerit m uocem paruuli.Flente ením matre,& mortem filij mife^ 4 tabiliter przftolante,deus exaudiuit puerá: de quo pollicitus fuerat, Abrahz dicés:Sed& ΕΙ v ancillz:tux ín gentem magnam faciam. Alioquin δὲ ípfa mater non fuam mortem, fed filij de^ y plorabar. Pepercít ígitur εἰ deus, pro quo fuerat δὲ fletus. Deníq ín confequentibus dicitur: 9 Surge δὲ tolle pueri.& rene manum eius.' Ex quo manifeftum eft eiim quí tenetur: nó oneri j^ mattifuífIe fed comíté.Q uod autem manu parentis tenetur, follicitus monftratur affectus. Et dixit ü di d BIET οὐκος αρορυζο ας --... ποτ tee Ai | C QVAESTIO. SEV; TRADITIO, HEDBRAICAE Et díxit Abimelech& Ochozath pronubus eius,& Phichol princeps exércitus eius, EXceptó " 4.---""" Η-- S» ud; Abímelech δὲ Phícholtertiti nomé quod híclegítur, ín hebrxo uolumíne nó habef, Εν dixit: Septéoucs hasacípicsa me,ut fint ín teftímoníü mihí: quía οσο fodí puteum íftum.Ideo ἐὸ» enomínauit noté loci íllius puteus iuramentí;quía ibi iurauerüt ambo.| Vbí híc leoi£ iptiteus iuramétí:ín Hebrao habet ya: 2 Ber fabee.Duplex aüt€ caufa cur ta appellat? fit:Siue qa fepté agnas Abímcelech de manu Abrahz acepitifepté ei dicü£ Sabee. Siue quod ibi(uraue rínt:quía δὲ iuramentü Sabee fimiliter appellatur. Quod fi ante hanccaufam fupra nomé hoc legimus.fcíamus pet Prolepfim dictum efle:ficut δὲ Bethel δὲ Galeala: qux utíqy uf. qr ad tépus quo íta appellatz funt;aliter nocabantur.NNotandü auté ex prioribus& ex pracfentíloco;quod líaacno fitnatusad quercà Mambre,fiue ín Aulone mambre,ut in Hebrzo habet:fed ín Ge; rarís: ubi& Berfabee ufq; hodíe ορρί eft. Quac;puíncía ante nó erande tépus, ex díuifione przfidum Palzftinz.falutaris eft dícta.Huíus reí fcriptura teftis eft,quz δίς habitauit Abra ham ínterra Philiftinorü. Et ἀῑχίε οἱ deus: Tolle filium tuum unícenitü quem dilieis Ifaac& uade ín terram excelfam:& offer illum ibi ín holocauftum fuper unum de montibusquem cgo diícatibi. Difficile eft idioma lingua Hebrzz ín latín fermone uertere. Vbi nunc diícit,uade in terrá excelfam:in Hebrao habet,moría:xquod Aquila tráftulít, zb καταφανῆ, hoc eft/lucidam: Symmachus,ri; ὀη]ασίας, hoc eft,uifionis. Aiunt ergo Hebrai hunc montem effe, in quo poflea templá condítü eft ín area O rmx Iebufzí:ficat δὲ in Paralipomenis fcríptá'eft:Et coeperàt adifi . caretemplum ín menfe fecando:ín fecanda díe menfis ín monte Moría.Quií idcirco illuminans interpreta£ δὲ lucens:quia ibi eft dabir,hoceft;oraculü deí:& lex& fpirítuffanctus,quí docetho tnínes uerítaté,& infpiratpphetias. Etabíjcad loc qué dixit οἱ deus ín díetertía. INotandü qd' de Geraris ufq; ad monté Moría;id eft fedem templi iter dierü críum fit:& cofequéter illuc die tertío peruenifle dícatur. Male igitur quídam Abraham putant illo tépore ad queri habi tafle mambre:cum inde ufq; ad monté Moría,uix uníus diei iter plenü{{τ, Et eleuauit Abra^ ham oculos fuos:& ecce arícs poft tergum eius tenebat ἐπ uíreulto Sabech cornibus fuis. Ridi^ culam rem in hocloco Emifenus Eafebius eft locutus:S abech(íaquiés)dicítur hírcus, quí rectis cornibus& ad carpendas arboris frondes fublimis attollit. Rurfus Aquila ουχνεῶ interpretatus eft:quénos uepretü pofIumus dicere uel fpinetü,&( ut uerbi uim interpreremur) condenfa& ínter fe implexa uíreulta. Vnde δὲ Symmachus in eandem ductus opinioné: Et apparuit(ait) ατίος poft hocretentus ín rete cornib? fuis. Verü quibufdá;in hoc duntaxat loco.melius uiden^ tur interpretati efTe Septuaginta& T heodotío,quí ipfum nomen Sabck pofuerüt,dicentes:re uíreulto Sabek cornib? fuis.Etem eixve»p fiue rete,qd' Aquila pofuit δὲ Symmachus, per v fin litterá fcribi:hicuero Ὁ famech lítterá pofità:ex quo manifeftà efTe;non interpretatione(Περί condenforü& ín modum retis inter fe uíreulta cotexta uerbü fabech:fed nomé fonare uirgultí, qd'íta hebraice dicic Eco uero diligenterinquirés ουχνεῶ, per Ὁ famech lítterá fcribi crebro rep peti... Etuocauit Abraham RET illius,domiínus uídet:at dicant hodie, ín monte domin? παίζει, Pro eoqd'híc habet;uídet:ín hebrzo fcriptá eft,uidebit.Hocaüt apud hebraosexíuit in proucrbíum:ut fi quádo ín anguftía coftítuti funt,& diii optant auxilio fableuari ,dícant, ín monte dris uidebit;hoc eft:ficut Abrahae mifertus eft;miferebif δὲ noftri. Vnde δὲ ín fignü dati atíetís folent etíánunccornudangere.| Etnuncíauerüt Abrahá, dicentes: Ecce peperit Melcha & ipfa filios INachor fratrí tuo;Hlug prímogenitü eíus,& Buz fratre eíus:& Camuel patré Syro tun δὲ Cafed.| Prímooenitus INachor fratrís Abrahá de Melcha uxore eíus fila Aran, natus eft Fluz:de cuíus ftirpe Iob defcédit.ficut fcriptü eft ín exordio uoluminis cíus: Vir fuít ín terra [ας nomine Iob. Male igítur quidá exiftimát Iob de genere cffe Efau:fiquidé Πα ín fine libri ipfius habe£,eo qd' de Syro fermone tranflatus eft:& quartus fitab Efau,& reliqua; quae ibicótínent.ín Hebrzís uolutnínibus nó haben£.Secüdus natus eft de Melcha Buz qué Sep^ επασίητα Dauz tráferre uoluerüt.Et ex huíus eenere eft Balaam ílle díuínus,ut hebraii traduntz qui ín libro Iob dicit Elíu,prímü uir fanctus& pphetes deí:poftea per inobedientiá&defyde tíum muneri, dum Iírael maledicere capit; díuíni uocabulo nuncupat: díciturg ín eodé libres Ec iratus Elíu filius Barachiel Buzites:de huius uidelicet Buzi radice defcendens. Camuel id pater€ -Ἴ--ἼἼ, -— U—— σα στ d Go ων. κ. iin anam os ek$n uc Lu Ὁ τὸν T. me————————————— — IN GENESIM ᾿|$o. 97 Δ. pátereft Damafci.Tpfa enim uocatur Aran, quac hic pro Syría fcripta eft:& ipfo nomine legi£ in Efaía.Chafed,quoq; quart? eft;a quo Chafdím,id eft, Chaldzi poftea uocati fant, Etmor tua eft Sara ín ciuitate Arboo quz eft ín uallehzc eft Hebron in terra Chanaan. Hoc qd hic » pofitum eft, qux eft ín ualle;in authenticis codicibus nó habetur.Nome quocp ciuitatis Arboe paulatím a fciibentibus legentibufcg corruptá eft. Necg em putandá Septuaginta interpretes nomen ciuitatis Hlebrzz, barbare atqj corrupte,& aliter quá ín fuo dicitur ttanftulifíe Arboe em nihil omnino fienificat.Sed dicit, yz Arbexhoceft quatuor:qa ibí Abrahá,& Ifaac, lacob coditus eft:& ipfe prínceps humani ceneris Ada:ut ín[εἴα libro apertíus demonftrabi£, Audinos dile, rexa dco tu esnobis;in electo fepulchro noftro fepeli mortuü tuü, ProreA principéhabet ín Hebrao fiue ducé, ΝΟ Nafi quippe nó rex,fed dux dicitur. Etaudiuit braham Ephron,& appendit Abraham Ephran argentum,quod locutus eft ín autibus filio» χα ζοι. dnEebrzo ficuthic pofuimus prírum nomen eíus fcribitur Ephron, fecandum Ephran. Poftcj επί precio uictus eft;ut fepulchrum uenderet argento,licetcogente Abrahá, Vaulittera quz apud illos pro o lecítur,ablata de eius nomíne eft:& proEphron appelía:? eft Ephran:fignificante fcriptura,non οὔ fuiffe confümatz perfectzg; uírtutísqui potuerit mero . tías uendere mortuorum. Sciant igítur,qui fepulchra uenditant,& non cogütur ut accipiant pre cíum,fed a nolentíbus quod; extorquent;ímmutari nomen faum,& períre quid de meríto eo» rumzcum etíam ille reprehendatur occulte;qui ínuítus acceperit.. Et pofuit feruus manu[πᾶ fub femore Abrahz domini fui,& iurauit οἱ fup uerbo hoc. Tradunt Hebrariquod ín ἀπ catione cius,hoceft in circücifione iurauerit.INos auté dícimusiuraffe eum ín fzmine Abrahi, hoceftín Chrífto.qui ex illo nafcítutus erat,iuxta euágeliftà Matthaü loquenté: Liber geniera/ - tionis[εἴα Chrifti filij Dauid, filij abraha. Ἐκ tulítuirínautem auteá,didrachmü podus eíus. - z va Bacequod ín hocloco pro didrachmo fcribitur. femiuncia eft, ow Secel uero quilatino fermone fidus cortupteappellat, unci pondus habet... Ecce ego fto fuper fontem aqua, δὲ filijhomínum cíuítatís egredíentur ad hauriendam aquam:& erítuírgo, cuí ego dixeto, da - fníhí bibere paululum aquz de hydría tua,& catera,— In Hebrzo fcriptum eft: Ecce€go ftansiuxta fontem aqua;& erit adolefcentulaxqua eoredietur ad hauriendum:& díxeto εἰ, da mihi bibere paululum aqua de hydría tua:& cxtera.Pro adolefcentula quog; que Graxo fet^ - mone rois dicitzibi legimus alma maby;quod quídé& ín Efaía habet. ΝΑ ín eo loco ubiín no Ες codícibus fcriptum eft:Ecce uírgo concipíet;& ρατίου Aquila tranftulít: ecce adolefcentula : concipict& paríet.In Flebrao legitur:Ecce alma concipiet,& pariet. Notandum ergo,quod uec o ο bumalma;nuncg tiífiín ii Ícribítur:& habct etymologia ἀτοόκουφος(( eft abfcódita.Scrí . ptum fiquidé eftín Iob& 5 ᾿ ab oculis omnísuíuentís. Vbí nunc diximus, abfcondeturiín Hebrzo propter declinationé uet - bíaliterfieuratü, wety:naalma dici£.Huic quid(itnile,licet mafculino genere dedínet,& ín re ' gnorum libris feríptü eft,ex perfona Εἰ(αἰ loquentis ad Giezi.Et dis abfcondita me. Ergo al.. maquod interpretatur abícondita;id eft uireo;nimía diligentía cuftodita, πιαίοτίς mihi uide laudis effe; cp uirgo. Viteo quippeíuxta Apoftoli poteft effe corpore,& nó fpiritu. Abfcodita αρίδεία. Vnde ínuenietur?Et quíslocus íntellectusz& abfcondetue ucro quz uírgo efttrirazip uireinítatís habet;ut& uíreo fit& abfcondíta: δὲ qua abfcondica eft, iuxta idioma língua Hlebrazz cófequenter& uireo eft:Qua at uíreo;non ftatím fequitur -utabfcódita fit Flocidem uerbum;& in Exodo,de María forore Moy uíteine legimus. Ofté dant icítur ludzíin fcripturis alicabi pofitum alma;ubi adolefcentulam tantum, δὲ non uírginé . foneti& concedímus cís;illad quodin Είαία apud nos dicitur:Ecce uíteo concípiet δὲ paríet,nó - abfconditahn uíreínem.fed adolefcentulam fienificateiam nuptam.| Et dímiferunt Rebecam τ fororéfuá& fubftantíá ei? ὃς[ευ Abrahá,& uíros quícüeo erant. In Hebrao/haber:& di miferant Rebecam fororem fuam δὲ nutrícem eius& feruum Abrahz& uítos illius.D'ecés gp | peetat;üt ad nuptías οὐ αρ parétibus uirgo proficifcens, nutricis folatíofoueretur. Etípfeha ᾿ς bitabatínterra auftr& ecreffus eft Ifaac exerceri in campo aduefperam.— Terra auftri Geta ram figaat,unde a patread ímmolandum quondam fuerat abductus.Q uod autéjait,& εστί» fus εἴ ας exerceretürín campo:quod Grace dicitur ἀφολεθεῦσαι; in Flebrao ἱεσίτατ: Et eoreíus RRKR eft| TT REIP aic. Ὡς ai Me ον ση Emm————M—— iet s fm RU εν QVAESTIO.SEV TRADITIO.HEBRAICAE. | C eftlfaacut loquere£ in agro dedínante ἃ uefpera.Significat aüt fecindumillad;iqtioddomt..,—| T l nus folus orabat ín montezetíam Ifaac,qui ín typo domínifuítadorationem, quafi üíitumiu,— D ftum domo cereffum:& uel nona Ποταμοί ante folís occafum.fpírítuales deo uictímas obtulif XP D. f. Ettülittheriftrum,& operuit fc. Theríftrum pallíum dicitur: cetus etiam nunc Ara, || bici ueftimenti,quo mulieres prouincia illius uclantur.— Et adiecit Abraham, δὲ accepit uxo,| || Γογη,δς nomen cíus Cetura:& peperit οἱ Zamran δὲ lecfan, δὲ Madan,& Madian,& lefbok.| il& Suc.Etlecfan genuit Saba& Dadan.Et filij Dadan fucrütAfuríim& Latufim& Laomim.Et ] filij Madian, Iephar δὲ Apher δὲ Enoch& Abida δὲ Aledea. O mnes hí filij Ceture Et de^...: | dit Abrahá uníuerfa qux habuit Ifaac. Filis autem concubínarum;, quas habuít, dedit mi i [D ücra,& dimifit eos ab líaac filío fuo: cam adhucuíuerct ín oriente ad terram orientalem. Ορ» Il tüta Elebraco fermone copulata interpretatar aut coniuncta.Quá ob caufam fufpicantur ο. t | brzí mutato nomine candem efle Aeatique Sara mortua;de concibína tranfierít ín uxorem; l Ecuídetur decrepiti iam Abrahzx excu ati atas:ne fenex poft mortem uxoris fuac uetulz,nouis:-/ | argnátur nuptijs lafciuiffe. INos quod incercum eft relinquentes;hoc dícimus: quod de Cetura Ü L üati filij Abraham, iuxta hiftoricos Hebtatorutn ocupauerínt τρωγλοδύτιρ δὲ Arabiáque πᾶς: j üocatur ἐυδαίμωμ ufq; ad maris rubri termínos.Dícitur autem unus ex pofterís Abrahzquiap: | pellaba£ Apher, duxiífle aduerfus libyam esetctum:& ibí uictis hoftibus cofediffexeíufa pov[ ] fteros exnoie ατα Aphticá nücupafle.Huíus reí teftis eft Alexander:quí cognomina£ poly^ | hiftor,& Cleodemus cognomento Malchus;Graco fermione barbaram híftoría retexentes,.| í | Q uodautemait,& filij Dadan fuerunt Afurím δὲ Latufim δὲ Laomim. Afurím ín negocato^" | tes tráfferri putát.Latufim,aris ferríqy metalla cudétes.Laomím uero φύλαρχος, id eft principes: ο | iultará τηρῶ atq; populorum. Alij ab hoc Afürim uocatos Syros cffe contenduot,& a pla"η | εἰ filiis Abrahz ex Cetura occupatas Indizregiones. Etmortüus eft Abrahá ín fenc&tute d il D bona,fenex δὲ plenus,& collectus eft àd populum fuum. Male ín Septuaginta inter b | pretibus addigum eft,& deficiens Abraham mortuus eft: quía non conuenit Abrahz de^- n ] ficere& imrnitui. Illud quoq; quod nos pofuimus, ín fenectute bona fenex δὲ plenus:im- p || Grxcis codicibus ponitur plenus dicrum.Quod cam fenfum uideatur exponere, eo quod luce ᾷ !& dici operibus plenus occubuerít:tam CS ad Anagogé facit.fi fimpliciter ponatur plenus." | m' Ethzcnomina filiorum I(macl in nominibus fuis δὲ ecnerationib?fuis.Primogenitus[ταν E ᾖ elis Nabaíoth& Cedar, δὲ reliqui;ufqy ad eum locá ubi ait:Et habítauerüt ab Heuilaufg; Sur, n , qux eftcontra faciem Aegypti uenienribus ín Affyrios;in cófpectu omniumfratrumfuorum:—— ῃ l cedit. Duodecim filij nafcuntur Ifmaelí,e quibus primogenitus fuit INabaioth:a quo οἶς| dp i tegío ab euphrate ufq; ad mare rübrum NNabatena ufq; hodie dícitursqua: pars Arabí eft.|n | Fa& familiz εοτᾶ, oppidaq; δὲ pagi ac munita caftella,&tribus corü hac appellatione clebiá ο. pu tur:ab uno quoq; ex his, Cedar ín deferto, δὲ Duma alía regio δὲ Theman ad auftrü δὲ Ced». a" i ima ad oríentalem plagam dicitur;Q uod autem in extremo huius capituli, iuxta Sepuaginta 6ῸὋΟ qq | legimus, cótra faciem omnium fratrum faorum habítauituerius eft illudquod nos pofuimus,.— κ l coram omnibus fratribus füís occabuít,id eft ín manibus omnium filiorum fuori morcauscft,.| n | fuperftitibus liberis, δὲ nuilo príus morte Ρτατερτο. Fratresautem pro filijs appellari, lacob v E | quoq; ad Laban denióftrat, dícens. Quod eft peccat meü:quía perfecutus es poft mc:& quia| iv [ fcrutatus es oia uafa meat Quid inucnifti de uniuerfis uafis domustuazPonatur οταν απ. ϱ) | bus meis δὲ fratrib9tuist& drjudicét inter nos.INec em poffum?credereutfcrípturacómemotet;.— ᾗ | qd lacob exceptis liberís,fecü fratres aliquos habuerit.| Etconcepit Rebeca uxor cíus,& mol" i iebanturfilijeiusín ea. Pro motionc,Septuaginta interpretes pofüerunttexgreufid eftlude^-" | bant fiuc calctrabant: quod Aquila tranftulitconfringebantur filij in utero cíus.Symmadws:—| 1 uero δι ἐπλεομίαὶ eft in fimilitudinem nauis in fuperficieferebantur./ Et egreffuseft prímusmt.——" | beus totus.ficut pellis pllofus.| Vbi nos pilofur pofuimus; in Hebrao habet^V fear. Viv-| à | ἄς δι Efau, ficat& alibí legimus, feir, id eft pilofus eft dictus. Et díxit Eau Iacob, da mih- Pm pee de coctione rubei ífta;quia deficio:propterea uocatur cft nomen cíus Edom. Rw: brum fiue fuluum lingua hebráa Edorn dicitur. Ab:eo igturquod rubeo cibo-uendiderít pru: mitiua A mitiuafua.fuluiid cftEdomfortituscftnomen..| Seminauit autem Taacin terra illa;& inuer liy nitín anno illo centuplüm hordei. Licetin aliena tetra feminauerít I(aac tamen non puto hi quod:anta οἱ fertilitas hordei fuerit; Vnde melius puto illud effe,quod habetur in εργα, δὲ δὰ Aquila quoq; tranftulít:& inuenit ín anno illo centu plumaftimatum, id eft, ἑκατὸν Ἐκασμένομς t Licetem eifdem litteris& xftimatío fcribatur& hordeüi:tamé zftimati ones, 9'Y'9 Searim le» AN eunt,hordeaucro 2370 Seorím. T acens αὔτ fcri ptuta genus frueü quod centuplicauerit:ui» T detur mihi cunctarum ín illo uirtutum oftendiffe multiplicationem.Deníq; fequitur... Et be; li.. medixitei dominus,& magnus factus eftuir,& ambulabat uadens,& raenifícatus, donec ma ἊΝ gnus fieretuehementer.| Felicitas autem multíplícati hordei;íenoro fi quem potlitfacere olo;' ὟΝ riofim;^ Etabijtindelfaac&uenit ín uallem gerarum,& Oro qt Pro ualle, torre» Ὧν- téhabetínHebrao.INeq; enim Ifaac ροίεζβ magnifica? οἵ ία ualle habitare porerat.FHabita s uit aütín torrente: de quo fcriptá eft:De torrente ín uía bibit.De quo etíam Elías tempore fa» mis bibit, Sed quia Elíasnon erat perfectus ut Chriftus:ideo εἰ torrens ille ασε, Domiínus ucro nofter;etíam ín torrente tradítus eft:dedicans regenerationem noftram, δὲ baptifini facra mentum. Εἰ foderuntpueri Ifaac ín ualle eerarum, δὲ inuenerunt ibi puteum aqux uiua. b Et hícpro ualle,torrens fcriptus eft. Nunc ením ín ualle inuenitur puteus aquz uiua. Ἐξ ᾿ i foderunt puteum alterum, δὲ altercatí fant etíam fuper eo:& uocauit nomen cíus inimicitias | d Pto ínimícitijs, qd'Aquila δὲ Symmachus τὴ ἀντικάμένκ& ἐναντίωσιν tráftalerüt;id eft adueti "- fum atq; cótraríá:in Hebrao habet neve fatana.Ex quo íntelligimus fatanan cótrariá interp; ἿΝ tari--Etfoderunt puteum alíum:& non litígauerunt cum eís,&uocauít nomen eius latitudo: n Prolatitudine,ín Hebrxo habet wan rohoboth,;ad pbandáü illud.quod fupra dixim?: I pe "i«dificauít INíniuen ciuitatem δὲ rohoboth; d eft.plateaseius..— Et abímelech ἑαίε ad eum m de gerarís δὲ ahuzath pronubus eius;& phíchol prínceps militizeius;| Pro ahuzath pronuj P nt bo, ín hebrxo habet;collegium amícorum eíus:utnon tam homínem. fignificet, à amicorum gd n turbam qua cum regeuenerat:in quibus fuit δὲ Phíchol princeps exercitus eius,^ Et uenerüt | B ρο ρας, δε nuncauetuntei deputeo quem foderunt,& dixerüt ei: n6 ínuenímus aquá,& uo in cauít nomen eius faturítas.- Nefcío quomodo ín Septuaginta interpretibus habeatur;Et ue» mz nerurit puerí Ifaac,& nuncíaueruntei de puteo,quern foderunt: δὲ díxerunt eí;non ínnenímug m aquam: Et uocauít nomen eíus iuramentum.Quz ením etymologia eft; propterea uocati iura ki mentum,quodaquam non ínueniffent?Econtrarío ín μετα, καί ínterpretatíoni Aquila con pu fentit δὲ Sytmmachus, hoc fignificat: quod inuenerint aquá:& propterea appellatus fit puteus i ipfe faturítas:& uocata cíuítas Beer faba:hoccft puteus faturítats:licet ein fupra ex uerbo iu» a ramenti fiue ex feptenatío ouíum numero:quod(abe dicitur; afferuímus Beer faba appel: νι latam:tamen nuncexeó quod aqua ínuenta eft:Ifaacad nomen cíuitatis,quz ita uocabatur al ᾽ n5 ludens, dédinauit paululum litteram,& pro ftridulo hebrzcorum fin;a quo fabe iticipitur: ταν. ". cum figma,id efthiebrzum famech pofuit. Alioquin δὲ iuxta alleeoríz legem, peft tantos pa " tcos ín fíae uírtutum, nequadj congtuit,ut Ifaacaquam minime reppererít, EcceEfau fratet P mc? uír pilofus:& ego fun uirlauis.. Vbi nos pilofum legim*:in hebtaco fcriptü eft Y fein.| "m Vnde poftea montis regío,ín qua uetfabatur eft dicta:diximus de hoc& füpra.. Etfumpfit| " Rebecaueftimenta Efau filij(αἱ maioris, qua erant defyderabilia apud fe domi.-Et ín hoclo» s cotradunt]εδταί,ρηπιοσεπίεος functos officio facerdotum:& habuiffe ueftímentüm facer» dotale: quo índutí,deo uictimas offerebant;antecs Aaron in facerdotium eligeretur.... Ecdi, xít Efau;iufte uocatum eft nomen eius Iacob.Supplantauit ením me ecce fecundo. Iacob fup 7 plantator ífterpretatur. Ab co igítur,quod fratrem arte deceperít:allufit ad nomé.Quiidco Ia ᾿ Cobanteuocatus eft:quod ín ortu plantam fratris apprehenderat.— Et fratrí tuo feruícss& erit quando depones, folues iugutn illius decollotuo.^ Signat quod Idumai feruiturí fintIus dxis:& tempus effe uenturum:quando de collo iugum feruítutís abijcíant, eorumqs ímpetío y contradicant.Secundumautem Septuaginta interpretes: qui dixerüt;Erit εν ες : s πια, ος. uec Py QVAESTIO:SEV TRADITIO.HEBRAICAE | ΓΟ εἰς δε(οἱμοείς iueuim de collo tuosuidctur peaderefententía,nec effe completa. ου 2(7! | cob nomenloci illius Bechel& Vlam Luz erat nomen ciuítatís príus. Ab eo quod fpta dixe:| | fatQuam terribilis eft locus ifte:inon eft hicnifi domus ἀεί, δὲ hac porta σα τ nunc loco no^ ᾿ | ien imponit: Et uocauit illum Bethel,íd eft domum deixquí locus uócabatur ante luza: quod [ interpretatur nux,fiue amygdalon. Vnde rídícule quídam uerbum Hebraicum Vlam,nomen | éffe urbis putanticái Vlam interpretet príus.Otdo itaq ifte eft lectionis:Et uocauit nomé lod illius Bethel;& prius luza uocabulá erat ciuitatis. Antiqua οὓς fcriptura uerbo,ularn fiue elem | plenx funtsquod nihilaliud f ignat;nifí ante;aut príus;u-l ucftibulum, fiue fuperliminare uel. poftes.-- Compleereo hebdomadam iftius:& dabo etíam hanc tibi. Poftcg Líam Iacob fraude deceptus pro Radhd uxorem acceperat: dícitur οἱ a focero Laban, ut feptem dies poft | nuptias fororis prioris xpleat:& fic accipiat Rachel, pro qua íterü feptem àánís alíjs feruiturus D fi.Non ígíturut quídam male exiftimant poft feptem annos alios Rachel acepít uxorem:fed ;oft feptem dies nuptiarum uxorís príma:.Nam fequitur:Et íngreflus eft ad Racheki& dilexit | ache magis dj líam:& feruíuiteifeptem annísalijs.^ Et concepit,& peperit filium,&uoca P uitàiomen οἷης Ruben. Omníum patriarcharum propter compendium lectionis etymolo2 | οἷας nomítum uolo paríter dícere.Et uocauit;inquit, Ruben nomé cíus;dícens:Quía uidit dis MON meam ya Ruben interpretatur uífionis filius. Ετ concepitiinquít, alterum il filiim;& dixit:quoniam exaudiuít me donmiínus:co quod odío me haberet uir meus, δὲ dedit míhí etíá hunci& uocauít nomé eíus Símeon. Ab co quod fit exaudita, Símeonnomé ἱπιρο' fuic.yiwew Simeon qppe interpta£ audítío.De tertío uero fequi, Etcócepít adhuc, δέ ρερο)| εἰς filid:& dixit, πᾶς mccü erít uir meustquía peperi ei tres filios:ídeo uocauit nomen eius Leui.| Vbinos legim?,apud me erit uir meus, Δαΐα interptatus eftapplicabi£ mihiuirme?qd'He—^ : braice dici£ τον" ilaue:& a doctorib? Hebracon: alíter tráffert,ut dicát,pfequct me uir meus;id| D eft no ambigo deamorc in meuíri mei,erít milii ín hacuita comes, δὲ cíus dilectio mead mot ἐξ ufq; deducet& pfequet.tres em filios genui εἰ;^ Cócepitadhuc& peperít,& genuit filias dixit: Nunc fuper hoc cofitebor drio,& ob id uocauit noméeius Iuda wm Iuda cófeffio di citar, ἃ cofefflone itacy confefforís nomen eft dictum. Verumtamé hicconfeffio pro gratíarü áctionejaüut pro laude accipitur:ut frequenter ín palmis& ín euágclio:Confitebor tibi drie pa ἢ tet cceli δὲ terraid eft;eratiasaco tibi;fiuegloríficote.— Et concepit Bala; δὲ peperit Iacob fij lim:& dixit Rachel, indicauit me dominus: δὲ exaudíuítuocem mea;& dedit mihi filium:pro |: pterea uocauít nomécíus Dàn.| Caufam nominis expreffit:ut ab co quod iudicaffet fe doni) üus:filto Ancilla iudicij nome imponeret: y^. Dan quippe interpretatur iudici.^ Et concepit ο eer eie ἘΦῸΞΕΝ mmm ντο | Βάζω δὲ ρεροτίε Bala ancilla Rachel filium fecandum Iacob:& díxít Rachel,habitare[τε—— i eus habitatione cá forore mea,& inualuí:& uocauít nomen eius INephthalím."Caufa nomi| &ís NNephthalím, aliter híc multo exponit; quá in libro Hebr&on: nomiaü fcripta eft. Vnde δὲ| Ασία aít,suwevésg:£p με ὃ θεὸς νὴ σπνανεσρἑφίῳ, pro ᾗ in Flebraco fcriptá eft;"nor ea ὍΛΟΝ"oed naphthule,elohím,naphthaleti.Vri a couerfióe; fiue a cóparatíoe qa utrüq fonat, cóuerfíoné fiue cóparationé;nephthalim filio nomé ipofuit.Q d'aütfeqt;^ Et pepcrít Zelpha ancilla liac lacob fili:& díxitlía;in fortuna;S& uocauítnoméei?Gad:^ Vbi nos pofuímus, infortuna:& ; Gizce αἰεί εν τύχῃ qux pot euentus dicitin Hebrzo habet^53 bagad,qd' Agla ínterpretat;ue | nít accinctio, INos aüt dicere poffumus ín procinctu. Ba em poiei P ria| ppofitionéfonare in,S ue/ l hit. Ab euentu ergo fiue procinctu, quí Gad dicitur, Zelphe filius Gad uocatus eft. Sequitur. ^ Etpeperitzelpha ancilla Liz filium fecandum Iacob:& dixit Lia, beata ego: qua Ρα» cant me mulieres,& uocauít nomen eíus Afer díuitix: Male addita funt diuitiaid eft usos tum etymologia hominis Afer;fcriptira: authoritate pandatur dícétis;Beata fum ego;& beati ficátme mulieres.Erab eo quod beata dícatur ab homínibus:filium fa beatü uocauerít. 768 Aerergo non díuitiz fed beatus dícitur,dütaxat ín prarfentí loco.Nam ín alijs fecundum am bicuitatem uerbí poffunt ὃς diuitiz ficuocarí,^ Et audiuit deusliam;& concepit; puis m 1:575: cob fílíurs IN GENESIM S So. 99: ^'A(οὐ quinta:& dixit Lia,dedit deus mercedem tneam míhí:quia dedi ancillam meam uiro Ἂν meo:& uocauít nomen eíus IíTachar. Etymologíam huíus nomínís,Septuacínta interpretes t zdiderunt,eft merces. No αεί αριαε plxríq; addito pronomíne male legunt, exiftimádum eft íra o fcriptum effe, quod(5 eft merces,fed totum nome interpretatur.eft merces. v^ les quippe dicit eft-δ 39 Sachar merces.Hoc aüt ídeo,quía mandraporís filij Ruben introicü;quí Racheli de bebatur, ad fe uiri emerat.Sequítur.«— Etcócepítadhuc Lia,& pepcrit filium fextum Iacob,& dixit Lía,dotauít me deus dote bona:en hoc tempore habitabit mecum uír meus: quía peperí ei fex filios,& uocauit nomen eius Zabulon., Vbinos pofüimus,habitabít mecum,& Septua gínta ínterptati[dt diliget merín Flebrzco habe£ στ» Izboleni.Et eft(enfus:quía fex filios ge nui Iacob,propterea íam fecura fumihabitabit ením mecum uír meus. Vnde δὲ filius meus uocatur habitaculum. Male ícitur δὲ uiolenter ín libro nominum, Zabulon fluxus noctís ínterpre tatur. Etpofthac peperit filiam, δὲ uocauit nomen eíus Dína.| Hacc tranffertur ín caufam, quá fignificatius Graci δίκαν uocant. Tureij eim in Sicimis caufa extitit.Poft filios,& parent po néda funt noia, ΠΡ Lía, interptat laborans 59. Rachel ouis,cuíus filius Iofeph ab eo qd' fibi alium addi mater optauerat,uocaturaugmentum.— Tranfibo in uniucrfo pecore tuo hodie, fepara índe omne pecus uaríum δὲ difcolor,& omne pecus πίει coloris;in agnis,& uariü& dif color ín caprís,erít tnerces mea:& refpondebit mihi iuftícía mea ín díe craftino,cü uenerit merces mea coram te: oriie ín quo non fuerit uariü& difcolorín capris δὲ in agnis furtum eritapud Ws mei& extera, Multüapud Septuaginta interpretes cofufus eft fenfus:& ufcp in ργαίεπεξ dié i nullum potui ínueníre noftrorum:quí ad liquidum quid ín hocloco diceretur exponeret. Ν 5, tu ínquit,lacob me feruíte tibi etíam alíos fepté annos:fac quod poftulo. Sepata omnes difcoleres& uarías,tam oues quá capras, δ trade ín manus filiorum tuorum. Rurfumq ex utroqy ore du gealba δὲ πίστα pecora,id eftunius colorís,da mihi.Sí quid ἰσίτας εχ albis& nícrís, quz unius "n coloris funt,uaríum natum fuerit,meum crít:fiquid uero uníuscolorís.tuum.R em non diffici lem poftulo. Tecum facit natura pecorum:ut alba ex albis,& πίστα nafcátur exnigris:mecü erit iuftícia mea:dum deus humilítatem meam refpicit δὲ laborem.O ptíonem Laban datam liben ter artípuit:& íta ut Iacob poftulabat faciens,triü dierü iter inter Jacob δὲ filios fuos feparauit: , g Requisexuicinitate pecoris nafceret dolus. Itaq; Iacob nouá ftropham cómentus eft,& cotra i naturam albi δὲ Πίστί RAP arte pugnauít. T res em uítgas,populeas& amyedalínas & malíeranati,(gc Septuagínta flyracínas δὲ nucinas δὲ plataninas habeant;ex parte decorti iit cans,uariü uírgarum fecit colorem:ut uübícung ín uirga cortícem relíquifTer, antiquus permane; " ret color: ubí uero tuliffet cortícem,color candidus panderetur.Obferuabat ereo Iacob,& tem; " pore quo afcendebantur pecora,& poftcalorem diei, ad potádum auda pergebant:difcolores uírgas ponebat ín canalibus:& admiíffis arietibus& hírcis.ín ipfa potandi auiditate, oues δὲ capras faciebat afcendí:ut ex duplíci defyderio dum auide bibunt, δὲ afcenduntur a maribus: tales foetus concíperent:quales umbras arietum δὲ hírcorum defuper afcendentium ín aquarü fpeculo cotéplabant. Ex uírgís em ín canalib? pofitis, uaríus erat ctíá ímaginü color. Nec mirü hanc ín cóceptu fcemínarü effe naturátut quales perfpexerint.fiue mente cóceperínt ín extremo uoluptatís aftu qua concipiunt, talem fobolem procreent: cam hocipfüm etíam in equarum eregibus apud Hifpanos dícatur fierír& Quintilianus ín ea cótrouerfía,in qua accufabatur maμ trona,quod Aethíopem pepererít;pro defenfione illius areumentetur:hanc cóceptus effe natu | τᾶ, αᾶ fupra díximus. Et fcriptü reperítur ín libris Hippocratis,quod quadam fufpitione ad; ulterij fuerat punienda cum pulcherrímum peperiffet, utríq; parenti σοποτίορ'diffímilem, nifi memorati medícus foluiffet quaftionem:monens quarere ne forte talís pictura effet ín cubí culo:qua inuenta,mulier a fufpítione liberata eft,Poftcj autem nati fuerant Βατ, δὲ aení vari, δὲ difcolores exalbís δὲ uníus coloris eregibus.feparabat illos Iacob:& procul effe faciebat pri ftíno erege:Si qaütnafcebant unius M e eftalbi fiue nietütradebat ín manus filionz Lay ban:& ponebat uírgas,quas decorticauerat ín canalib?,gbus eftundeban£ aqua,& ueniebát ad RRK 5 potandá ero hdmi MUR τς RRSSNRIMIE a “ΞΊΞΕΞ::Σ..:: xt ο. σας ση Κο T th E -------ῤ ᾠἣ-. QV AESTIO.SEV TRADITIO.HEBRAICAE C potandücótra pecoratutcócipereht eo tépore εἴ uenirent ad potandü:&t códpiebantpecoracó. τ| tra uírcas lacob,uíteas quas pofuerat corá pecoribus ín canalib?ad cócípiendü ín eist&infero,———— tínís ouibus non ponebat, X ficbant ferotína Laban temporanea lacob.Hocín Septuaginta: interpretibus non habetut.fed pro ferotínís& temporancis.aliud nefcío quid quod ad fenfum non pertínet.tranftulerunt.Q uod autem dicit fctiptura;hoceft:Iacob prudens δὲ callidus;iufti cíam& xquitatéctíam ín noua arte feruabat.Si em omnesaonos δὲ hados uaríos pecora pto: crea(Tent:erat aliqua fufpitio dolí:& aperte huic rei Laban ínuídus contrai(Tet, Ereo ita omnia. temperauit:ut& ipfefructum fui laboris acciperet:& Laban non penitus fpoliaretur.Si quan/. do oues& capra prímo tempore afcendebátut:quía melíor uernus eft feetus;ante ipfas pone. bat uírcas.ut uaria foboles nafceretur.Quacun q autem oues δὲ capra: fero quxrebant marem:. antecarum oculos non ponebat:ut uníuscolorís pecora nafcerentur. Et quícquíd prímum na;. fcebatur fuum erat;quía dífcolor δὲ uaríum erat:quicquid poftea, Laban. Vníus ein tam ín είν ro cj in albo colorís pecus nafcebatur.In eo autem loco ubi fcriptum eft;ut conciperent ín uir. gis: ín Hebrzo habet natem? íehámenna. Vím uerbi Hebraici, nifi circüitu exprímerenon pof. fum.Tehámenna em pptie dicitar extremus ín coítu calor,quo corpus omne concutítur& pa^ tranti uoluptati uicínus eftfínís. Ἐξ pateruefter mentitus eft míhí,& mutauit tercedé me... decem uicibus,&nó dedit οἱ deus ut noceret mihi.Si dixerít hoc uaríum pecus erít merces tua: nafcetur omne pecus uarium.Et fi dixerít, unius colorís erít merces tua: nafcetur omne pecus. uníuscoloris. Pro eoquod nos pofuitmus,mutauit mercedem meam decem uícibus,Septuaz ginta interpretes pofuerunt, decem agnis: nefcio qua opínione ducti;cum uerbum Hebraicum Ὁ 52 monim,numerü magis cp agnos fonct.Deníq; δὲ ex cofequétib? híc magis fenfus pba£,. qd' per fingulos foetus femper Laban conditíoné mutauerít.Sí uídebat uaríü nafci pecusspoft fcetam dícebat:uolo ut ín futurum tihi uaría nafcantur.Rurfum cá uídifTet unius colorís παν [τί pecora Iacob quippe hoc audito,uirgas in canalibus nó ponebat)dicebat ut futuros foetus, D uníuscolorís fibi pecora procrearent.Et quid plurazufcg ad uices decem femp a Laban pecoris: fuifie Iacob mutata códítio eft.Ec quodcüg fibi propofuerat ut nafceret,in coloré contraríü uertebatut. Ne cui autem ín fexannís decem pariendi uices íncredibiles uideátur:lege Veroilí-| in quo dícitur, Dís grauidz pecudes.Natura auté Italícarü ouíü& Mefopotamíauna efletra-.| dif, Etfurataeft Rachelidola patrísfui. Vbinuncidolalegimus: ín Febrao eenntherar«—| phím fcriptà eft;qux Aquila μορφώματα, id eft figuras, uel imagines ínterpreta£.Hocautéideo,. ut fcíamus quíd in Iudicü libro theraphim fonet... Ettranfiuít fluníum,& uenit ín monté Ga-| laad.. INon quod eo tempore Galaad mons diceretur:fed per anticipationem,ut frequéter di-xímus,íllo uocatur nomine quo poftea nuncupatus eft;| Ec mutafti mercedem meam decem-.|| agnís Idem etrorqui fupra:Numerus enim pro agníslegendus eft,| Et dixit Iacob fratri^|| | μἛ ενα” bus fuís.colligamuslapídes.Et conetegatís lapidibus fecerunt aceruum,& comederüt fuper es Et uocauit illum Laban aceruum teftimonij,& Iacob uocauít íll aceruü teftís... Aceruus Her brza lingua 63 gal díci£: ed^y uero teftímoníá. Rurfum lingua fyra aceruus* ígar appella; tar. sene Saadutha teftímoniü, Iacob igit aceruum teftímonijhoceft ealaad lingua appel: lauithebtza. Laban uero ídipfum,id eft aceruü teftímonij, Ίσατ Saadutha.a oétís fua fermóe uocauit.Erat er fyrus,& antiquam linguá parentüi prouínciz ín qua habítabat fermone muta uerat,.. Ecocairterüt ei anocli dei,& díxit Iacob ut uídit cos: Caftra dei hac funt;& uocauit no mélodei?caftra.. Vbi híccaftra pofita funt:in Hebraeo habet o^:ra mahanaim: ut fcíamus, | fi quando interpretatum ín alio loco ponitur,quem locum fignificet.Et pulchre, ad fratrem it^ t ; rus ínimícum;angelorum fe comitantiü excipitur chorís.| Et dixit Iacob,deus patio mei Ifaac- ἱ ᾿ domine qui díxifti ad me,teuertere ín terram tuam& benedicat tibí: mínor fum omní miferi ON E cotdía tua: δὲ omni ueritate tua,quam fecífti pro fernotuo. Ότο eo quod nos pofuímusmi^ l"ος fum, aliud nefcio qd qd' fenfum turbet, ín Gracís δὲ latínís codicibus continet, Etdixit ᾗ m.^ um ΄ L Γ- ΄- P ᾿ | ei:Quod nomen tibizQuiait,acob.Dixit autem eí:Tam nó uocabítur Iacob nomen tuum fed-uocabítut " IN GENESIM.:$0. 100 uocabitur nomen taum Ifracliquia inualuifti cá deo, δὲ cam hominibusualebis, Iofephus ín prímo antiquitatum libro Ifracl ideo appellatum putat: quod aduerfum angelum fteterít: quod ego dilieenter excutiens,in Hebrzo penitus inuenire non potuí.Et quíd me neceffe eft opiniones quxtete fiíngulorum.cum etymologiam nominis exponat ípfe quí pofuit: Non πο». cabiturinquit,nomé tuü Iacob.fed rael erít nomé tuü.Q uare interpretatur Aquila ὅτι ἤρξας μετὰ θεοῦ, Symmachus ὅτι ἔφξω Ἰούϊ πρὸς θεό, Septuaginta& Theodotíon ὅτι ἐνίδευσας μετὰ θεοῦ, ze Sarith em qd'ab Ifrael uocabulo deríuatur príncipe fonat.Senfus hícítaq; eft, Non uocábítur nomen tuum fupplantator,hoc eft Iacob, fed uocabitur nomen τι prínceps cum deo, hoceftIfrael. Quomodo em prínceps ego fum:& fic δὲ tu q mecü luctati potuifti; princeps uo,. caberís. Si ait tmecü quí deus fum. fiue angelus(quoniam ρίας uatíe interpretantur)puenar re potuifti:quanto maoís cum homínibus,hoceft cum Efau,quem formídare non debes.[ιά autem quod ín libro nominum interpretatur Ifrael,uír uidens deum, fiue mens uidens deum; omnium pene fermone detrítum,non tam uere cj uiolenter mihi interpretatum uidetur. Hic ením Ifrael per hasllitteras fcribitur,iod.fin,res.aleph.lamed, quod interpretatur prínceps dei, ἡ fite directus dei, hoc eft ἐνβύτατος θεοῦ, Vir uero uides deü his litteris fcribitur:ut uir ex trib? lit/ tcrís fctiba£ alephi.iod fin,ut dicat ew aís xuidés uero ex trib?,res,aleph,he,& dica vw rae. Porro ὉΝ εἶ ex duabusaleph&lamech:& ínterpretat deus fiue fortis.Quáuis ipic orandís authoritatís fint& zloquentia,& ipforum umbra nos opprimat: quí Ifrael uírum fiue mentem uidentem deum tranftulerunt: nos magis fcriptura:& angeli uel deí,qui ipfum Ifrael uocauit authoritate ducimur;cj cuíuflibet xloquétíz fzcularis.Tllud quoc; qd'pofteafequi£.^ Ec be^ ne dixit ed ibi,8 uocauít Iacob nomen loci illius facies dei: uidi ením deum facie ad faciem,& faluafactaeftanimamea, In Hebrao dicit 3535 Phanuel, ut fcíamus ipm effe loci qui in cxtetís fcriptura πέτα uoluminibus:ita ut ín Flebrao fcriptum eft, Phanuel legítut in Gre, co. Etdiuifit pueros fuper Liam δὲ faper Rachel,& fuper is ancillas,& pofuit ancillas& fi^ lios eag: prímos:Líam uero δὲ puetos eius fecíidos,& Rachel& lofeph nouiffimos.& ipfe cran. fiuitanteeos,. INóutplzríg exiftimant: tres turmas fecit. fed duas, Denícg ubi nos habemus, díaifit, Aquila pofuit ἡμίσυσερ, id eft dímidiauit: ut unum cuneum faceret. ancillarum cum, paruulis füís:& alium Liz: δὲ Rachel: quz liberz erant cum filijs earum: primafeg ite faceret ancillas, fecundas liberas, ipfe autem ante utrumqs eregem fratrem adoraturus occurreret, Et zdificauit ibí Iacob domum, δὲ pecoribus fuis edificauit tabernacula. Vbí nos tabet^ nacula habemus: ín Hebrzo legitur ΤΟΣΟ fachoth. Eft autem ufq hodie ciuitas trans Tor, danem hocuocabulo ín parte Scythopoleos,de qua ín libro locorum fcripfimus.| Ecuenit Tar cob Salem ciuitatem Síchem,ín terram Chanaan,cumueniffet de Mefopotamia Syríe. Ἐν’ tot oborítur, quomodo Salem Sichem ciuitas appelletur,cum Fierufalé in quaregnauít Mel/ chifedec, Salem ante fit dícta.Aut ígitur unius utraq; urbs nominis eft: quod etíam de pluri bus Iudzz locis poffutnus inuenire:ut ídem urbís& loci nomen ín alia atq; alía tribu fit. Aut cette iftam Salemiqua nunc pro Síchem nomínatur: dicimus hic interpretari confummatam atq; perfectam:& illà quz poftea Hiíerufalem dicta eft pacificam noftro fermone tranfferri: Vtrum; ením accentu paululum dedlinato hocuocabulum fonat. Tradunt Hebrzi quod dau diícantis femur Iacob ibi conualuerít, δὲ fanatum fit. Propterea eandem ciuitatem curatí atqg perfecti uocabulü cófecutam. Ἐξ uenit Flemor δὲ Sichem filius eius ad portà ciuitatis fua: & locuti fant ad uiros cíuitatís dicentes,uiri ifti pacifici nobis funt. Vbi nunc Septuaginta in^ terpretes pacificos tranftulerunt, Aquila interpretatus eft; ἀτσιςτισμένους, id eft, confumma; tosatq; perfectos; pro quo ín Hebrzo legitur a"25w falamim. Ex quo perfpicuum eftue«um effe illud quod fupra deSalem dixímus. Ες introgreffi fant ciuitatem diligenter,& im. terfecerüt omne mafcülü, Pro eo quod in Gracislegitur ἀσφαλῶς, id eft diligéter:in Flebrzzo ᾿ ^ i "m esa ———Ü ridic AR QVAESTIO.SEV TRADITIO.HEBRAICAR. C fcriptum eft v'v3 beta;id eftaudacter&confidenter.| Ecuenit Iacob in Luzam interrá Chas 4] naanqueeft Bethel.— Ecce manifeftíffime comprobatur Bethel nón Vlam Luz,ut fapta di, ctum eft.fed Luzam,id eft amiodalon ante uocitatam.| Et mortua eft Debbora nutríx Ree cx,& fepulraeft iuxta Bethel. Simortua eft nutríx Rebecz nomine debbora,ut Septuaginta quoq hicinterpretes tranftulerunt,& ipfum uerbum eft FTebraícum ΝΟ meneket:fcirenon pofTumus;quare ibi fubftantiam pofuerunt.híc nutrícem.^ Et díxít οἱ deusiíam non uocabi£ nomen tuum[αροῦ.(σα Ifrael erítnomen tuum,& uocauít nomen eius Ifrael. Dudum nequa quam cíab angelo nomen imponitur, fed quod ímponendum fit a dco pradiícatur.Q uod igitur ibi futurum promittítur, híc doceturexpletü.— Etfactum eft dum appropínquaret cha brathaía terra Chanaan:ut ueníret Ephrata;peperít Rachel. Verbum Hebraicam roa3chib rath, in confequentibus, ubí Iacob loquítur ad Iofeph:Ego autem cum uenirem de Mefopoz tamía Syriz,mortua eft mater tua Rachel ín terra Chanaan, ín uía Hippodromí, ut uenirem Ephrata: nefcio quíd uolétes,hippodromü Septuaeínta interpretes tráftulerunt:& ftatím ibi, ubi ín Hebrxo dicit:Et fepelierüt eà ín uía Ephrata, hzc eft Bethlehé rurfum Septuaoínta pro Ephrata pofuetüt hippodromücii utígy fi chabratha hippodrom? eftEphrata híppodrom? eénó poflit. Aqla aüt hoc ita tráftulit:Et factü eft. κατθοδὸμ τῆς γῆς, id eft ín ítínere terra íntroiés in Ephrata, Sed melius eft fi tranfferat.in electo terrz tépore cá introieret Ephrata.Porro uet n tépus fignificattcit in floré cuncta rumpunt,& annitépus electá eft:uel cà tráfeütes per υἱᾷ carpunt δὲ eligunt e uicinis agrís quodcungg ad manus uenerit, diuerfis floribus inuitati.Ephra tauero δὲ Bethlehem unius urbis uocabulum eft.fub interpretatione οὐ Πα, Sí quídé ín fra. Giferam& ín. domum ραπίς uertíturspropter eum panem,quí de ccelo defcendiffefe dicit,— Et| factameft cum dímitteret eam anima: fiquidem moríebatur, uocauit nomen eíus, filius do. L | lorís mei:pater uero eíus uocauit noméeíus Deníamín, In Hebrzo fimilitudo nominis τοίο,| | D natfilías em doloris meiquod nomé moriés mater irpofuít, dicit"ΝΤ Benoni.Filius uero | dextra, hoceft uirtutís,quod Iacob mutauít,appellatur Beníamín. Vnde errát quí putát Benia mín fili dierá interpretari. Cum em dextera appellatur νο iamin, δὲ finíatur ín n lítteram: dics qdéappellan£& pfi ο 25 íamím,fed in m,litteráterinat,^ Et profectus eft Ifracl& ex tendit tabernaculü fuá trans turrím Ader... Hunclocü Hebrai effe uolunt;ubi poftea templá zdificatum eft:& turrím Ader, turrím gregis fignificarí hoc eft congreeationis S coetus: quod δὲ Micheas propheta;teftatur dicens:Et tu turrís eregís nebulofa.filia Síon,& cxtera: ílloqy t& pore Iacob trans locum,ubí poftea templü xdificatum eft habuifTe tentoría. Sed fi fequanut ordinem uiz,paftorum iuxta Bethlehem locus eft;ubi uel angelorum grex ín ortu domíni ceci/ nít:uel Iacob pecora fua pauit.loco nomen imponens:uel quod ueríus eft,duodam uaticínío/fu turum íam tunc myfterium monftrabatur, /— Etuenit lacob ad Ifaac patrem fu ín Mamre ciuitaté Arbez,haceft Chebron,| Pro v2 atbee ín Septuaginta campü habet;cái Chebrom| ín monte fita fit.Eadem αὔτ ciuitas dicitur& Mamre, ab amíco Abraha íta antíquitus appel| ἴατα,- Etpeperít Ada EfauEliphaz. fte eft Eliphazicuifariptura in Iob aolumínerecordat;| Inti filij Efau,& ifti príncipes conzipfe cftEdom:& hi filij Seir. Είαα δὲ Edom δὲ Seír,unius nomen eft hominís:& quare uaríe nuncupetur,füpra dictum eft.Quod autem fequíturs& chor ταί habitantís terram:& reliqua.Poftquá enumerauit filios Efau,altius repetit, δὲ exponit qui ante E(au in Edom terra principes fuerint ex genere Chorrxorüi;qui ín lingua noftra interpre tantur liberi.Legamus diligenter Deuteronomíum:ubi manifcftius fcribitur,quomodo πέπον int filij E(au& interfecerínt Chortacos acterram eorü harreditate poffederínt, Etfuerunt filij Lotanchori δὲ zmam,& foror Lotan Tamna,hzc eft tamna: de qua fupra dictá e&,Et Tam/ na erat cócubína Eliphaz filij primogeniti Efau,& ex ipfa nat?eft Amalech.— Idcírco αὔτ Chor tzorü recordatuseft:quía primogenitus filiorum Efauex filiabus eorum acceperat concubina. Quodautem dicitur Thaman δὲ kenez δὲ Amalec& reliqua:fíamus poftea regionibus άν’ marum Ἢ ᾿ΕΝ SGBNESEETT ποτ 017 00.«ο, 101 A mzorümexhísuocabula impofita.. IpfeeftAna qui intent Iaminin deferto cam páfcétet— afinos Z'ebeon pattis fuí. Multa& uaríaapud FTebrxos de hoc capítulo difputantur: apud: Gracos quippe& noftrosfuper hoc filentium eft; Alij putant íamím maría appellata. lidem. ením lítterís(cribuntut maria:quibus δὲ nunc hicfermo defcriptus eft.Et uolunt illum dum ραν fcit afinos patrís fuí ín deferto;aquam: cogregatíócs repperiffe:qua: iuxta idioma lingua: hebrai. ἐπ maría nücupentur:quod fcilicet(tagnurn reppererít:cuius reí ínuentío in eremo diffícilis efti. Nonnulli putant aquas calidas iuxta NM MR uíciniam,qua Hebraea cotermina cftho«. uocabulo fignari. que quíarbitrenturonagros ad hoc admiffos effe ad afinast& ipfum iftiufmodi repperífTe concubitum: ut uelociffimi ex hís afiní nafcerentur;quí uocant íamím,Plaríqs li putant quod equarum ereges, ab afinis in deferto,ipíe fecerit prímus afcendi:utmulorum- in TN detioua contra naturam anímalia nafcerentur, Aquila hüclocum íta tranftulit: Ipfe eft Anas | qui ínuenit cab τοῦ σίμεὶμ, Et Symmachus fimiliter cose οἱ μεὶα, qua interpretatio pluralé numen fignificat. Septuaginta uero& T heodotion zqualiter tranftulerunt; dicentes 721455): quod indícat numer fingularem.| Etregnauit pro eo IobabfiliusZarz deBogra, Hunc quidam füfpicantur effe Iob:ut ín fineuoluminis ipfius additum eft.Cótra Hebraií afferütde Nacho éum ftirpe generatum:ut íam fupra dictum eft.— Ec Ifrael dilexit Iofeph faper omnes filíos fuos:quia erat filius fenectutis,& fecit οἱ tunicam uaríam,* Pro varía tunica; Aquila interpreta» tas eft tunicam ἀσφραγάλφορς ἰ eft tunícam talarSymmachus;tunicam manícatam:fiue quod ad.talos ufa; defcenderet;& manibusartificis mira effet uarietate diftincta:fine quod haberet tnanicas:antiquí enim magis colobijsutebantur.| Et uendiderunt Iofeph Ifmaelítis uiginti &ureís. Pro aureis, in Hebrao;argenteis habet. Neq; uilíore metallo dominus uenundari de buitquálofeph,| Madíanxíauté uendíderüt Iofeph inAeeypto Phutiphar eunucho Pha Εαοπίς archímagiro...In ρἰατίζος locis archímagiros.id eft cocorum principes;pro magiftrís ex ercitus.fcríptura cómemorat: μαγφένειμ quíppe Grace interptat occidere: Venditus eft iit ἴσι feph príncipi exercitus δὲ bellatorum;nó petephre;ut ínlatíno fcriptá eftfed Phutiphareunu/—:| ΝΣ cho. Vbi φιατίτας quomodo poftea uxorem habere dicatur. Tradüt Hebrzí emptum ab.hoc ru Iofeph ob nímíam pulchritudinem ín turpe mínifteríum,& a domíno uirilibus eíus arcfactis, um poftea electum effeiuxta morem Ἱεροφαντῶρ ín. pontificatum Heliopoleos:& huius filiam effe iP Afeneth,quam poftea Iofephuxoremacceperit.^ Et adiecít;& peperit filium, δὲ uocauit no» ten eíus Sela:hzcautem erat in Chazbi, quando peperít eum.^ Verbum εργα híc pro Hm lociuocabulo pofitum eft,quod Aquila prore tranftulit,dicens:Et uocauit nomen eíus Sclomz an Etfactum eft,ut mentiretur ín partu poftquá σοπαί eum. Poftquá ením genuit Selom;ftetit partus eíus. 3.13 Chazbi ergo nó nomé loci fed mendaciü dicitur. Vnde δὲ in αἰίο loco fcriptá ua éft. Mentie£ opus olíuz,id cft fractá olíua no faciet, Εἰ cofolat?ludas afcendit ad eos η τον im. debát oues eius;ipe δὲ Fliras paftor ei?odollamites.: Pro paftore;amicuslecit.Sed ucrbü am : biguü eft;qa ij(délitteris utrüqy nomé fcribiturzuerü amicus nyre:paftor ny^ ro legi£. Ft mi feditad portá znan quz eftintranfituthamna,| Sermo Hebraicus ey enaim tranffertur us ín ocilos, Non eft ígitur nomen locí: fed eft fenfus.Sedit in bíuio,fiue in compito, ubi. diligen : tias debet uiator afpicere,quod iter gradíédícapíat.^| Cognouítautem Iudas,& ἀκίε[Πίος eftifta;cp ego,eo quod noni dedi eam Sela filio meo,| In FIebraco habet íuftificata eft ex me; 7 non quod iufta fuerit.fed quod comparatione illius mínus malí fecerit;,nequacj παρα ad turpí; tüdíném, fed liberos requírendo.— Et ecce egreffus eft frater eíus,& dixitut quid diuifa.cft; propter te maceríazEt uocauit nomerteíus phares.: Pro macetía,díuifionem Aquila δὲ Sym: machus t'anftulerüt,quod Hebraice dici£*?& phares. Ab eo ἰρίε quod diuiferitmembranw lam fecundinarü;díuifióisnomé accepit. Vnde δὲ pharifzí q fe quafi íuftosa populo feparaue/ tát;díuifí appellabant. Pofthocexifjtfratereius:in cuítis manu eratcoccínü,& uocauit nomé eius Zara. Hocnornen ínterpretatur οτίξο, δίας igi£, quía primus apparuit,fiue quod plurimi iuftiex eo nati füntsstín libro Paralipomenon continet, n Zara;id eftoriens qued Bu, oftuet^ mmis atra o E ts Edi pee quies τὰς --Θά-οκ αι. we is — dd ρε — ''Ὑ το ΣΣ ει Ετος C QVAESTIO.SEV TRADITIÓ.HEBRAICAB Poftuerba h&c peccatiit princtps inaríorum regis Accypti.- Vbi ros pofüim uS; πη pem uinariorum:in Hebrxo fcriptü habet niea maf kel:illud derbü,quod in noie ferui Abra ham dudum legímus,quem nos poffutmus more uulcí uocare piacernarn.Nec uilc putetur offi ciam: c apud reges barbaros uíqg hodíe maxima di gnitatís fit regi poculum porroxifíe.Poe. tz quoq; decatamítho δὲ Ioue fcriptitát,quod amafium fuü huíc officio mancipatít.^ Etece uitis ín cofpectu meo,& ín uite tres fundi, δὲ ipfa eerminás tres fundos. Έα facella,& tres ramos.fiue ppagines,Hebrzo fermone fienificat.quz ab illis uocant exe farigim. Et ui, dcbar míhí tría caniftra chondrítorum portare ín capite meo.Pro tribus caniftris chondtitori, tres cophínos farínz ín Hebrao habet.^— Et ecce de fluuio afcendebant feptem boues.fped. fead uidendum;& clecte carnibus δὲ pafcebantur ín achí.— Dísín Genefi fcriptum eft achiz&. neq Gracus fermo eft;neclatínus.Sed δὲ Hebrzus ipfe corrupt? eft:dicit ei ín sms Ahujhoe eft ín palude.Sed quíauau littera apud Hebrxos,& íod fimiles fant:& cát maenítudine diffe runt»pro ahu, achí Septuaciínta interpretes tranftulerunt:& fecundum cofuetudíneim fuam ad exprimédam duplicem afpiratíonem, heth m Hebraze lítterz;x Gracam lítteram copulauerát,. Etrefpondit Iofeph Pharaoni dicens:Sine deo non refpondebitur falutare Pharaoni. lg. Hoebrazo aliter habet.Sine me deus refpondebit pacem Pharaoni.: Deníq; Symmachusmo τε fuo apértíus tranftulit:INon ego.fed deus refpondebit pacé Pharaoni. Ecce feptem anní ue nient abundanti: magna ín omni terra Aegypti,— Miror quo uerbü Hebtaicü yay Saba, quod nos fupra,abundantíam fiue fatieratem,in putco quem foderunt extremum ferui Iaae íntérpretati fumus: nunc Septuagínta rectíflime tranfFerentc»,ibi iurameritü interpretati fant: cum& íuramenti,& fepté δὲ[ατίοτας, δὲ abüdantia,prout locus δὲ ordo flagitauerit, poffit intel lici.Sed.& in confequentibus ubiciq; abundantíalecitur in Hebraco, idem uerbum fcriptum habet, Etdamauitantecü praco,& conftituit eurn fuper omnem terrá Aegypti. Pro quo Aquila tranftulit: Et dlamauit in confpectu cíus adeeniculationem. Symmachus ipfum He braicà fermone ínterpretans ait:Et damauitante e ΤΩΝ Abrech, Vnde míhi uidet nótam praco fiue adeenículatio: qux in falutando,uel adorádo Iofeph a poteft íntelligenda:quá . id'quodhebrzi tradunt; dicentes patré tener ex hoc fermone tranflerrí. 38 Ab quippe dícitut paterzX? tech delicatus fiue tencrrímus, fienificante fcriptura: quod íuxta prudentiam quídé δια omniü fuerit:fed iuxca ataté cenerrímus adolefcens δὲ puer. Etuocauít Pharao nomen ofeph Zaphanath Phaanccha, δὲ dedit οἱ Afeneth filia Phutipharis facerdotís Heliopoleos inuxorem. Licethebraice hoc nomen,abfconditorum repertorem fonet:tamé quía ab Aegyr ptio poníturipfiuslingua debet háabereration. Interpretat eroo fermone Aegyptio Zapha nath Phaanecha ΡΒ naex,(iue uc Septuaginta tranfferre uoluerunt Ἱομθομφονίχ, faluatot mundi,eo quod orbemterrx ab imminente famis excídio liberarit. Notandum autem quod domini quondam& emptoris fui filiam uxorem acceperít,quí ad id locorum póotifex Heliopo leos erat. Neq; enim phasabfq; canuchis idoli illius effe antiftites;at uera illa Flebrzorutm fü pereo quodante íam diximus fufpitio comprobe£.^ Et Iofeph natí funt duo filij anted ueni rentanní famís,quos peperit οἱ Afeneth filia Phutiphbaris facerdotis Heliopoleos.Vocauitaüt lofeph nomen prímogeniti[αἱ Manaffe: quía dixit, oblíuifcí me fecit deus omnium laborü meorum,& omnis domus patrís meí. Nomen autem fecundi, uocauit Ephraím: quía crefcéte me fecit deus ín terra humilitàtíis mex.^ Obferua propter quzftionem: quz poft paululum de Tofeph filijs proponenda eft;quod ante famis tempus quo Iacob intrauit in Aegyptum, duos tantum Iofeph filios habuerit; Manaffen ὃς Ephraim, Manaffen uocans ab co, quod fit oblitus laborá faog: ita em Flebraíce uocatur oblíuio. Ephraím,eo quod auxerít eufh deus:Et exhocenítm uocabulo inlinguam noftrá cranffertur augmentum. Etdeferte uíro munera, ali/ quíd refiínz,& mellis δὲ thymíama δὲ ftacten,& terebynthü,& nuces. Síue ut Aquila& Sym: machus tranftulerunt amygdala. ο Idcirco hoccapítulum pofuimus:ut fcíamus ubi ín noftris codicibus habetur thymiama:ín Hebrzo efle n2: nechota,quod Aquila ftoracem tranftulít, ex quo: AN GENBSIM Lo$9 ΙΟΣ A exquódomüusnechota,qua in E(aía legitur mánifeftiffime cella thymiainatis,fiüe ftoracis intel' ligitur;quod ín illaaromata díuerfa fintcódita:| Et biberunt& inebríatí funtcum eo. Idio^— ma lingua Hebraice eft,ut ebrietaté pro fatíetate ponat, ficut ibí:In ftillicidijs eius inebríabitut erminans; haud dubíum quínterra pluuíjs itrígata. Ἐπ pone argentum uniufcuiufcy in ore facculi,& condy meü argenteü mítte ín facculü tuniorís, Ότο facculo; petonem uel follem; in lebrzo habet.Pro condy, id eft poculo;quod etíá ín Efaía legimus, Aquila;fcyphumiSym; maghus phialam tranftulerunt.| Defcende ergo ad mene fteterís,& habitabis in terra coferi Arabíx. Hic Arabíz additum eftiin Hebrzis enim uoluminibusnon habetur. Vnde& et tor increbuit, quod terra eofen in Arabia fit. Porro fiut ín noftris codicibus eft per extremum m,fcribitur eofem: quod mihi nequaquam placet:terram fignat complutam ,Y73 Gofen eim iti imbrem uertítur.— Dixitautem Pharao ad Iofeph.dic fratribus ruis)hoc facitetonetate ue], hicula ueftra: δὲ ite in terram Chanaan. Ότο uehículisqux Septuaginta& Theodotíori τὰ φορεῖα interpretati funtsiuméta reliquítráftulerunt.| Ec dedit illis cibaríainuía. Verbü Ze da.quod híc omnes ore confono ἔσισιτισμὸμ, id eft;cibaria ucl(itarda interpretati(unt:ín pfalte? tío quoq; habetur. Vbi eim noftri leeunt, uíiduam eius benedicens benedícam: lícet ín plerífag codicibus pro uidua;hoc eft pro xc«nonnulli legunt θήραμείη Flebraco haber Voy zeda,id eit "cibaria cíus benedicens benedicam.Porro θήραν uenationem magis poteft fonare Cj(ruges.tara etfi moris fit Aegyptiorá θήςαμ etíáfar uocarequod nüccorrupteatheran nuncupant, Ομ t nescreo anímz quz ingrefIx funt cum Iacob Aegyptum:& quz exicrunt de femoribus eius ri abfg; mulieribus filiorum Iacob. anímz fexaginta fex: filij autem Iofeph quiati funt οἱ ín αν Acgypto, animz nouem.| Omnesergo anima quz íngreffz funt cum Iacob Aecyptum feptuaginta quíngg.— Quod excepto Tofeph& filijs eius fexointafex anima, qua eoreffa X funt de femoribus lacob introíerunt Aegyptum, nulla dubitatio eft, Ita enim& paulatím per uin fingulosfupputatus numetus approbat:& in Hebraiís uoluminibus inuenitur.Foc auté quod in Septuaginta legímus:filij autem Iofeph quí natí fant εἰ ín Aegypto ,animz nouem:fciamus in Hebrzo pro nouem,effe duas.Ephraím quippe δὲ Manaffe antequam Iacob intraret Aegy/ tum:& famís tempus íngrueret:nati funt de Afeneth filia Putipharís in aoypto. Sed& illud p qd fupralegimus: Fa&ti funtauté fili Manafle:quos genuit οἱ cócubína Syra Machir:& Ma chit genuit Galaad filij ait Ephraim fratrís Manaffe,Suthalaam, Ethaam: filij uero Suthalaá Edoim,additum eft:fi quídem ἰά quod poftealegimus: quafi per anticipationem factum efle defcribitur, INecg enim illo tempore; quo ínereffus.eft Iacob Aegyptum, eíus atatís erant Ephraim δὲ Manafleut filios generare potuerínt.Ex quo manifeftum eft,ommnes animas, quae ingrefT: fant Aegyptum de fcemoribus lacob, fuiffe Septuaginta: dum fexagintafex, poftea ingrefIzc funt,& reppererüt ín Aegypto tres anímas,Tofeph fcilicet ci duobus filijs eius,Septua. ἡ gelimus autem ipfe fuerit Iacob. FHác rem ne uideamur aduerfum faríptura: authoritatem lo^ ἡ quí,etiam Septuaginta interpretes ín Deutetonotnio tranftulerant:quod ín Septuacinta aní/ ἢ mabus íngrefIus eft Iacob ín Aegyptum. Si quís igitur noftrz: fentétiz refragratur, fcrípturam: ἡ inter fe contraríam facíct.Tpfi enim Septuaginta interpretes, qui hic feptuaginta quinq; ἀπί» ἡ mas pet zg/^«|up,cum Iofeph δὲ poftetís fuis Aegyptum ἱποτοί[ας effe dixerunt;in Denterono mío Septuaginta tantum íntrafÍe memorant. Quod fi econtrarío nobís id opponítur,quomo^' do ín actibus apoftolorum.in concione Stephani dicatur ad populum feptuagínta quíng; ani/' mas íngteffas effe Aegyptutm:facilis excu(atío eft. Non ením debuit(anctus Lucas quí ipfius: hitoriz fctiptor eftin gentes actuum apoftolorum uolumen emiíttens:contraríü aliquíd fcribe' teaduerfts eam fcripturá,qux iam fuerat gentibus. díuuloata.Etuticg maioris opinionis illo' dütaxat tépore Septuaginta interpretum babebat authoritas, quá Luce quí ignotus€ uilís, x & nó magnz fidei ín natíonib? ducebat. Hoc at generaliter obferuádü.quod ubicung; fancti* apoftoli,aut apoftolíci uírí loquütur ad populos:hís plzrüq teftimonijs abutü£ qua ià fucrat. ᾿ in gétib?diuuleata:lícet pleríeg tradát Luca euangeliftá,ut pfelytà Flebrzas litteras ἱσποταῖῖο,: m. judamuero mifit ante fe ad Iofeph,ut occurreret εἰ ad urbé heroum ín σαν Án: | : p sien eria Ie EUR € E VE RS, οδηνν eic ας —À Rer σαι ΤΑΣ Ἄν πα mum | ἢ ΗΝ HUP T EIN RUE ΤῊΣ o——(CÓ PUES EE RAM QVAESTIO.SEV TRADITIO.HEBR AICE C Hebrxonecurbem habet Heroum,necterram Rameffe;fed cantümodo gofenNonnuli]g.—' dxorum afferunt,eofen nunc Thebaidem uocari.Et id quod poftca fequitur:dediteis ut poffi derent Acoypti optimam terram ín Ramceffe,paeum Arfenoiten ficolím uocatum aututnant, Et dixit ei,iura ergo mihi.Et iurauít eí:& adorauit Ifrael cotra fummitatem uirozeius. Etín hocloco quídam fruftra fimulant adoraffe Iacob fummitaté fceptrí Yofephquod uidelicet hio. nhorans filíum,poteftatem eius adorauetíticum ín Hebrao multo aliter legatut.Et adorauit;in^ quit, Itrael ad caput lectulí: quod fcilicet poft&g οἱ iuraucrat filius, feairus de petitione quam rogauerat:adoratet dcum cótra caputlectuli fuí. Sanctus quippe δὲ deo deditus uir, oppreffus fenectute.fic habebat lectulum pofitum:ut ipfe iacentis habitus abfq; difficultate ulla ad ora; tionemefletparatus, Etnüciatum eft Tofeph:Ecce pater tuus eerotat:& tulit duos filios feci, Manaffen& Ephraim. Et ex hocloco illud quod fupra diximus demonftrat: quia Iofcph ad idlocorum duos tantum filios habuerít;Ephraím δὲ Manaffen.Si ením poft multosannos mo riente lacob patre fuo,duos tantummodo filios duxit ad benedictionem:utiqy illo tempore cá filij eius generare. nó quiuerant;paruuli atq; lactentes;in ínereflu patrís δὲ fratrum, nepotes ex είς haberenon potuit. Etconfortatus Ifrael fedit faper lectulum.| Caufam cur Septuaginta interpretes idéuerbü aliter δὲ aliter aediderínt;nefcio:hocunü audacter dico: quod ípm uerb mítta ne'Sqd'hicin le&ulü tranftulerüt:füpra ubí dixímus,adoraffe Iacob,uireá potius quá lectulumnominauerunt,| Etnuncecce duofilij ταί quí nati fanttibí ín terra Acoypti antequá uenirem adtein Aceypto mei funt;Ephraim& Manafle;quafi Ruben δὲ quafi Simeon erunt mihí. Quosautem gencrauerís, poft hactuíerunt.In nominefratrutn fuorum uocabuntur. Siquísambigebat,quod feptuagintaanimz íntroifTent Aegyptum filiorum Ifracl:& quod lofeph eotempore;quo inereífus eft Iacob,non ouem fed duostantum filios habuerit;ptz^ | fentícapitulo confirmatur, Siquidem ipfe Iacob loquitur,duoseum βίος habuiffe non noué, " D Quodauté dicit, Ephraim δὲ Manafle, ficut Ruben δ Simeon erüt mihi, illud fi gnificat.Sícut ἢ Ruben δὲ Simeon dux tribuserunt,& ex fuís uocabulisappellabuntur:fic Ephraim δὲ Μαπαί;) a fe dua:tribus erunt; duofq: populos procreabunt: δὲ fic hzredítabunt repromiflionis terram, || ficat& filij mei, Reliquos autem, ait/filiosquos poft mortem meam eenuerís: oftendés ποιά illo tempore procreatos.tui erunt.In nomíne fratrum fuorum uocabuntur ín haereditatem fuá; INon.inquítaccipientfeparatím tertam;nec funiculos propríos habebunt;ut reliqua: tribus:fed ΄ in tribubus Ephraim& Manafle,quafi appendicespopulicómifcebütur. Etego deditibi Si timam pracipuam füper fratres tuos,quam accepi de manibus Amorrcorum in eladio meo δὲ fagitta, Sicima,iuxta γαῖ δὲ latiná cofuetudiné dedínata eft, Alíoqn Hebraice Sichem di citur:ut lohannes quoq; euangelifta teftatur:licct uítiofe ut Sichar legatur, error ínoleuit: δὲ eftnüciNeapolisutbs Samaritanorum.Quia igitur Sichem língua Hebrza tranffertur in huy merum,pulchreallufitad nomen,dícens.|. Etego dabo tibí humerum un. Pro praxipuo eim,| id eft t&/error;anum fcribitur ín Hebrao.Quod autem dict fe cam in arcu& cladio pofícdiffe, Arcum híc& oladium,iufticiam uocat;per quà metuit peregrínus δὲ aducna,interfecto Sichem δὲ Emor de perículo liberari; T imuit eim.ut fupra legím?,ne uícína oppida atqy caftella:ob cuet fionem fcederatz urbís aduerfus fe confureerent:& domínusmon dedit οἷς ut nocerent illi. Vel ccrte fic íntellieédum:dabo tibi Sicimam quam emi in fortitudine mea: hoc eft in pecunía quá multo labore δὲ fadoreacquiífiuí;Quod autem ait:Superfratres tuos:oftendic abf. q; forte dedif fccamtribuilofeph. Siquidem eodemloco fepultuseft Iofeph:& maufoleá cius ibi hodic cct nitur. Rubenprimogenítusmeus tu fortítudo mea& príncípiü filion: meor:durus ad feren dum.& durus procacítate iníuría.ficut aquanon ebullías. A fcendifti enim fa p lectulim patris ταί,& tuncuiolaftí(trarum meum cumafcendifti,. In Hebraco íta faríptum eft. Ruben primogenitus meus fortitudo mea, capitulum ín liberis meís. Maior ad portandum& maíor robo re;ERulus es ficut aqua;ne adijcias.Afcendifti enim cubile pattís tui δὲ contamínafti ftratum in afcenfu.Eft autem fenfus híc. Tues prítogenítusmeusmaíor ínliberis:& fedebas íuxta ογάν , memnatiuítatis tua: haecedítatem,quae ptitnocenitis iure debebat, facerdotiü fcilicet& τοσα As accípere E j Ἢ ἢ Ἡ ". i à E j ἔ σε ΕΤΡΕΞΕ. VEU ETYM Ex neni m S tomen τι. — € ic roe: DE i M nr iu: aNCGENESIM νῆδιοίτενανο$0. Io$ A&iperehoe quippeirportando onere δὲ przualido tobore demóftra£, Venim quiapecafti, ᾿ &quafiaqua queviafculo nontenetur;uoluptatis effufus es impetir: idcirco pracipto tíbi,ut ul"tranon pecestfifqy infratrum numero; penamex peccato luens; qtiod primogeniti ordinem hi perdidifti,* Simeon δὲ Leütfratres conftümimauetant iniquitaté adínuentionis fuxein confilit A eorum tion tiehíat ánimamea ὃ& ín congregatione eorum non emületür iecur meum? quía in ἃ furorefuo interfecerunt horhines:& iri defyderio fuo fabneruaterunt taurum... Neceffitare . compellímur iuxta propofitum opetislonoius ea tepeterequx ab hebrzauetitate difeordant, Lecitut enim ibi: Simeon δὲ Leui fratres, uafa iniquitatis arma eorurm. In atcanum eorum ne intret anima mea:& ín conuentu eorum ne difToluatur eloría mea:quía in furote fuo íntetfece, ,&iht uirum:& in libidine fua fuffoderuntmurum, Significat autem non fuí confilij fuifTe, quod Sichem δὲ Emor fcéderatos uiros interfecerínticontraq íus pacis δὲ arniciti arum.fanguínem fu-. detint innocentem: δὲ quafi quodam furote, fic crudelitate rapti muros hofpitz urbis cuerte^^ rint, Vnde fequitur& dicit: Maledictus furor eorurn;quía procax:& iraeorü, quia dura: diui ᾿ dameos ín Iacob, δὲ difpergaimeos iri lfrael.. Leuí enim hacteditatem propríam non accepit, - fedin omnibus fcepttis, paucas urbes ad habitandum habuit. De Simeon uero,in libro lefu fcriptum eft:quod δείρ[ε propriam funiculum nó fuerit confecutus,fed de ttibu Iuda quiddam acceperit. In Paralipomenisautem manifeftius fcribitursquod cum multiplicatus fuiffet;8.no haberet poffeíionis locü, exierit ín defertii.Quidá prophetice interfectos homines,apoftolos: δὲ fübneruatü taurü a pharifzís, Chrift interpretant. Iuda te laudabunt fratrestuí. Quia Tuda,confeffio fiue laus interpreta£:confequéter fcribitur:Tuda tibi cofitebunt fratres tuizuel te laudabuntfratres tui... Adorabüttefilij patris tuí.Catulasleonís Iuda:ex germíne fili mí afcen diífti:procumbens utleo δὲ quafi catulus leonís. Q uis fufcitabiteum?| Licet de Chrifto eran de myfteríum fit;tamen iuxta litteram prophetatur:quod reges ex Iuda per Dauid ftirpe oe nerentur,& quod adorent eum omnes tribus.INon enímait/filij matrís τα δά filij patris mE B" quodfequítur,ex germínefili mi:ín hebrzo habet;de captiuitate filí mí afcendifti:ut oftenderet eurn captiuos populos effe ducturum. Et iuxta intelligentiam facratiorem,afcendiffe in altum, & captiuarn duxiffecaptiuítatem. Siue quod melíus puto:captíuitas; paffionem:afcenfus, re^:, furrectionem fignat.^ Alligans ad uite pullum fuum, δὲ funiculo pullum απο» In liebreo— ita habet:Allieans ad uitem pullum fuum,& ín Sorek fili mi afinam fuam: quod uidelicet pal Tum afinz;cui fuperfedit Iefus:thoc eft; gentilium populum uinezapoftolorum, quí ex iudaís funt;copulauerít.Et ad Sorel;id eft;ele&tam uítem,allíeauerit afinam: cui fuperfedit, ecdefiam ex nationibus congregatam.Quod auté dicít,fili mi, Apoftrophen ad ipfum Iudam facít:quod "Chriftus fit hzcuniuería facturus.Sed δὲ hocfciendum quod ubi nos legimus. Allicans ad ai^ - tem pullum fuum:pro pullo ín hebrzo poffit legi;arbem fuam:iuxta eundem fenfum alijs uer; "7— biseclefia demonftrata,de quaalibi fcriptum eft:INon poteft ciuitas abfcondi fupra montem j, pofita. Et, fluminis impetus[στίβος cíuítaté ἀεί,- Iffachar bonum defyderauit.requíefcés ία μὰ z τοῦ medios cleros:& uidens requiem;quía bona eft:& terram, quía pinguis: fuppofuit humerá "- fuum adlaborandü:& factus eftuiragrícola. In hebrao íta fcriptá eft: Iffachar afinus offeus " recumbens íntermínis:& uidens requié quía bona eft:& tetrá;quía pulchra eft: índinauit hi^ merum fium ad portandum:& factus eft in tributum feruiens.Quia fupra de Zabulon dixe^ ratquod maris maeni effet littora pofleffurus; Sidoné quoq;& reliquas Phoenices utbes cor ᾿ tingerct.NNuncad mediterraneam prouínciam redit: δὲ Iffachar quía iuxta INeptalim;pulchetrí ". maminGalilzaregionem poffeflurus eft benedictione fua habitatorem facit.AMinum autem yi»effeum uocat,& humerum ad portandum dediítutm: quía ín labore terr, δὲ uehendis ad mare oncribus,quz ín fuis finibus nafcebantur,plurímurn laboraret: regibus quoq; tributacompor tans. Aiunt hebrzii per Metaphorá fienificarí, quod fcrípturas fanctas die acnocte meditans, ftudium fuum dederítad laborandum:& ídeo ei omnes tribus feriunt, quafi maciftro dona 3 portantes. Dan iudicabit populum füüm, ficut anum de fteptris Ifrael. Fíat Dan coluber ía " uía:regulus ín femita mordens ungulasequi,& cadet afcenfor eíus retrorfutn:faluatorem taum expectabo domine, Samfon iudex Ifrael; de tribu Dan fuit. Hocereo dicit: un: densis *:: pititu Y "n QVAESTIO. SEV TRADITIO. HEBRAICAE C fpítitiicotnam nutrite SamfonNazarzum tuum;cefis hoftibus triumphare: quod ín fimilia. dítiein colubti regulíag obfidentís uias,nullum pértcrram ifrael tranfire permíttat: fed etíam(i quis temeraríüs uirtute fua, quafi equi uclocitate'cóftfus, eatri uoluerit prazdonis more po| ri,effüere rion ualebit. Totum autem per Mctaphoram ferpentís δὲ equítisloquitur, Videns. D ergo tam fortem lNazarzum tuum, quod δὲ ipfe propter méretricem mortuus eft:& moriens, | noftros occidit ínimiícos:putaui o deus ipfum effe Chriftum filium tuum:uerum quía mortuus| ! eft;& rion refürrexit;& rurfum captíuus ductus eft ífracl: alius mihi faluator mundi, δὲ mei ge li neris prxftolandus eft: ut ueníat cui repofitum eft,& ípfe erít expectatío eentíum.. Gadla,. i trunculus latrocínabitur eum: δὲ ipfe latrocinabítur plantam. Iuxta hebraum interpretati fu.| i mus. Sed ubí nos latrunculum pofüimusibi fcriptum eft^43 gedud: at ad Gad nomen alli..| li derét:qui fignificantius ἴυζωνος id eft;accinctus(iue expedítus exprími poteft. Totum autemiL. lid éft;quod ante Rüben dímidiam tribum Manaflead filíos quos trans Jordanem ín poffe£, fione dímiferat, poft quatuordecim annos reuertens, pralium aducrfum eos gentium uicinaz. rum grande reppererít:& uictis hoftibus.fortíter dímicarít. Lege librum lefu INaue& Paralipo. τόποι. INonienoro plura in benedictionibus patriarcharum efe myfteria, fed ad prafensopufculum nó pertinet.. Nephthalím uírgultum refolutum,dans ín generatione pulchritudi,. nem. ἴῃ hebrzo íta fcríptü eft:INephthalim ager irríguus, dans cloquía pulchritudínis:fignás. quodaquz calida ín ipfa nafcun£ tribu:fiue quod(uper lacum Genefareth,& fluento Iordanis. irrígua fit. Hebrai autem uolunt propter Tiberíadem, qua leeís uidebatur habere noticiam,. aerum írríguü δὲ eloquía pulchritudinis pphetari.Porro ubi nos agrum írríguii, δὲ Septuagin tà έλεγχος ἀνφμένορ, Ια eftuireultü refolutü pofuerunt:in hebrao legit nnbv n5waiala feluha: quod poteft δὲ ceruus emiflus tranfferrí, propter temporaneas fruges; uclocitatem terra ube; tíotis oftendens. Sed melius fi ad doctríná faluatorís cuncta referamus, quod ibi uel maxime docerit:ut ín euangelio quoq; fcriptum εἴ. Filius auctus Iofeph, filius auctus, fuper fon^ tern filíz, eradu compofito incedentes fuper murum. Et exacerbauerunt eum& cótenderuni&t irafccbantur aduerfus eum habentes facittas. Sedit in fortí arcus cíus, δὲ dirupta funt uincula D manuum eíus;amanibusfortís lacob: inde pafcetur lapis ifrael a deo patris ταί,& relíqud.-. Quia Septuaginta interpretes ín plzrífcp diffentiunt,pro interpretatione eorum,utín hebreo habetur expreflimus. Et eft fenfus capitulí:O Iofeph qui ídeo fic uocarísquía adauxit te mihi| deus: fiue quía inter fratres tuos maior futurus es: fortifTima fiquidem fuít tribus Ephraim: ut in Regnorum δὲ Paralipomenon librís legimus. O inquam filí mí Iofeph:qui tam pulcher es, uttetota de murís δὲ turribus acfeneftrís, puellarum Aegypti turba profpectet, inuiderunt ti bi,& tead iracundiam prouocaucrunt fratres tuí: habentes liuorís fapittas, δὲ zeli iaculis uulnetati. Verumtuarcum tuum δὲ arma pugnandi pofuifti in deo, qui fortís cft propugnator:& 1iíncula tua quibus te fratres. Pp ab ipfo foluta funt δὲ dírupta: ut ex tuo femíne tribus:| nafcatur Ephraitn;fortís& ftabilis,& inftar lapidis duríoris inuicta.Imperans quoq decemtti.| bub?ifracl. Beniamín lupus rapax;mane comedetadhuc,& ad uefperá dabit efcá. Quand| ᾽ ᾱ- Paulo apoftolo manifeftiffima prophetia fit:quod in adolefcentía fua perfecutus ecdefiam, in fenectute prxdícator euangelij fuerit: tamen in hebrzo ficlepitur: Beníamín lupusrapax, fiue capiens,ín matutíno comedet przdam,& ad uefperam diuidet fpolia. Quod íta Hebrai. :edifferunt:Altare in quo ímmolabantur hoftiz,& uictimarum f; anguis,ad bafem illius funde» 'batur.in parte Beníamín fuít.Hoc(inquiunt) ergo fienificat, quod facerdotes mane immolant thoftías,& ad uefperam díuidunt ea qua fibi a dica exlegecollata funtlupum fanguínaríü, - lupum uoracem fuperaltaris ínterpretatione ponentes:& Ípolíorum díuifionem[uper facet» | dotibus:qui feruientes altarí, uiuunt de altari. Be πουμε κ ce: 17 QE Sr UM OOEIS ων ην ασ eor M HORDEO UR E ERE QVAESTIONVM.SEV. TRADITIO c2 NVM. HBBRAICARVM ΙΝ |... GENESIM| FINIS, e UA A ΠΕΣ DES: ERASMI ROTERODAMI THEOLOGI IN ΤῊΝ δὲ j Q. VAESTIONES SEV"TRADITIONES: ὟΝ ᾿ HEBRAICAS GENESEOS "n p: SCHOLIA, DENM"P νυν:| ἴω Ἢ Z Οροτγρτίας,) ldqueríturin Prologo Andriíz. Non quiargumentumnarret,&c,— Rex má. ANS oratorii.). Teftatur íple Cícero,quod rex forí díctus fuerít, ἰάορ ínuídiofe,quod nemo uín» ü s«a ceret, nifiillonolente. Repetundarum accufatur.) Quod fua plerag;a Graecorá libris fit| NN P. NEA. mutuatus. Siquis tamen hecquog;.) Retulit carme Maronis ex Georgícís, Si quís tame p e S OK oli hac quogy.fiquis captusamoreleget. Necnon Hilaríus.) In commetarío pfalmi fecundi, E Tie quo probet íncertitudínem hebraici fermonis, hunc adducit locum, Brefith apud hebrzos tría fienifíca^ 3] Qi. teíncapítejin príncipioínfilio. Scríptum eft ferebatur.) Gracís eft ἐπεφέρετο, eft, fuperferebatur. b Vti| 75^. Secundum uaríetatem accentus.) De uaríétate accentus parum liquet, uerum eandem li "m differentíam anímaduertere lícet, ín Ifmuth, Iímael& Ifraelíta, Et'Theodotío maledícta Adam.) ἢ Ms. Nam ís ufus eft uoce hebraica, ereceloquens ín hunc modum Ἐπικατάρατος ἣ ad Qu tp τῇ παραβάσ4ή qov» 1] aL" μετὰ μόχθου φάγκουτήμ, I antum addito artículo diftínxít Adam terram, ab Adam homíne; ΕἸ díxít 3 ei domínus ad Caín.) Etín hac edítione qua nuncutítur ecclefia,legimus: Eeredíamur foras. Quam| RN particulam Hieronymus aít redundare. Ex quo confjcilicet, nec hanc effe pure Hlíeronymíanam, fed γ um. alícuíusftudío deprauatam,^^ Omnísquioccíderít Caín feptem uindíctas.) ti[à τιµωρίας,ία eft; fep| Utt. tem pomnas.fiue feptem ultiones, Aquila feptemplicíter;eexocioc. Theodotíon,per hebdomaden, edo» J Uus« μάδορ δικίω δώσ, Ια cftfeptenarij poenam dabit." Fluctuans& ínflabilis.) σαλευόµενος πο) ἀκατασῶμ.] "m Videntes filij Fleloím filias potentum.) Symmachus ením πετ, δαυασευόντωμ; Aquila, rip t9ap,id eff, i M: gentium, Vírínomínati.) οἱ ὀνόμασοὶ ααί! dícas,magninomínis. Pro cadentibus.) Sícením Aquila, di Mir οἱ ἐπιπίτῆοντες, incidentes fiue irruetessuiolentos Symmachus,nempe βιαίου, Merídíanü facíes arcae.) i| e Sicením tranftulít Aquíla,usowxGenóp. διαφανες.) quod magis fonat pellucidum;d dilucidum.[ WW πέμ πμ διάλεκτομ.) Id eft, quintamlínguzfpeciem. κ«τιοιφὼρ.) Huius& Stepbanus meminit. Vnde" UN' Ctefiphonti; Quanunc Callinhoe,) Qd pulchre fluat o3 dícta gracís.| Cognomento lefcha ἡ sang δυώνυμομ.)[d eft;bínomínem, EX-CAPITE TERTIODECIMO., ἶ ἀν' Etuírí Sodomorum malí.) Si ín confpectudei.fuperflue addítum εἴ δ interpretibus, utait Hierony| , y ἡ | mus,nec habetur apud hebraos,manifeftum eft hanczdítíonem qua utímur, non effe ex liebraíca uerí Wa" tate,quandoquídem δὲ ín haclegímus, coram domíno,uerbís alijs idem fignifícantibus. Vitulum con^! ing Β ternantem.) Ότο quo plzríc; deprauauerant confternante.Nam graece ell τριετίζουσαμ,απαίί dícas,tríen^ i uim nízantem,hoc eft,accedentem ad trímatum. EX CAPITE Q.VINTODECIMO, init. καταφορὰ,) Quam uertere poffís degrauatíonem feu depreffionem, ει.: EX CAPITE DECIMOOCTAVO,., d Lnd ἀνθρωποπάθοως,) Id eft, humano aRectu. Imítatur ením angelus affectum homínís,quafi mors fola poffit noter obíiftere,quo mínus redeat ad diem promiffum. EX CAPITE DECIMONONO. aim"- Appunguntdefuper.) Addunt defuper, fignifícantes íd diuinitus factum,ut Lot non fentíret concubá d tum, Verum nechocuerbum habeturínnoftrazdítione,^ EX CAPITE VIGESIMOPRIMO. m- Ludentem cumfilío fuo.) Gracor& commentarij notant uerbum ludendi,ín lítterís ἀἰαίδίς nonnundg aya"accipi pro pugnare,utlibro Regum prímo:Ludantpuerí coramnobís, Per Prolepfim.) ld eft;peroc^ M cupatienem fiue antícípationem,cum ante tempus przueníentes alíquíd ufurpamus, V elutífirew díca^ " τὰν filíusregis,patrifucceffurus. EX CAPITE VIGESIMOSECVNDO.- (p Filium tuumunígenítum.) Aquila uertít, y μοναχὸ, íd eftfolitaríum fiue unícum.Symmachus,?u ji povop vov id eftunícum tuum.| συχνεῶ.) Voxa denfitate dícta gracís,quíbus συχνὸν denfum eft,— 3o EX CAPITE VIGESIMOQVARTO. adi Vtloqueretur ín agro.) Et ob(d Aquila πεεεί ὁμιλῆσαι qv χώρα.[α eft,ad collequendum ín regionee an' EX CAPITE VIGESIMOQ VINTO.| n“φωγλοφύτηρ;) Regio Troglodytarum índe díGa;quod ín antrís& cauernís habítent.Et too felix, Ὁ feu fortunata, EX CAPITE TRIGESIMO, m Vnde ἃ Aquilaaít.) κο) σαυανεσράφημ τῇ ἀδελφῇ ov, quod íta uertas licebit,& couerfata fum fimul cam t forore mea, Ínterpretati funt,dilíget me.) ἀιρετεῖ, hoc eft, expetet, Vnde puto fcriptum fuiffe, deliget i me,non diliget.(Q)uam fignificantíus grací,&/«louocant.) Nam caufa Jlatínís anceps eft nome,refpon^ "T dens tribus eracís αἰτία λόγος δὲ δίκη. At δίκα proprie caufa eftquz apud iudícesagit. Quod ad fenfum " non pertínet,tranftulerunt,) Sícautem legímus ín commentartjs grzcorum ποτε Septuaginta; ἐγένετο ᾿ δὲ τὰ ἄσνμα τοῦ Ad oap ra δὲ ἐπίσκμα τοῦ Ἰακώβ, id eft,& facta funt non ínfignía Laban, ínfignia uero lacob, EX CAPITE TRIGESIMOPRIMO. 5 τ Septuaginta interpretes pofuerunt decem agnís.) δίς ením reperímus apud graecos, τῶμ δέκα ἀμνῶμὲ Caterum Aquíla& Symmachus confentíunt cum Híeronymo. enm príor íta uertit, ο i2a£s σὰν μἰδϑωσίμ μου δέκα ἀριθμοὺς, Pofteríor, wg) izofe Py μι δέν μον δεκάκιο αριμῷ, Admonent graecorü commen^ tatía apud Syros& hebraos ,decíes ,poní profzpenumero,quemadmodum apud latinos,milies à(ex^ - centíes, Δι'ψαίία, κορφώματα,) Explicat hunclocum ín epíflola quadam huíus tomi.: SSS 2 Excapíte B ἢ 1 i Ene—— ." QVAESTIO. SEV TRADITIO. HEBRAI, SCHOLIA ! EX CAPITE TRIGESIMOSECVNDO.". ET Ín graccís& latínís codicibus continetur.) Οία fcriptum fuerír ín latinis, parum líquet[η Graeis au, d λ tem commentartjs fic reperímus, Ἱκανούσθω μοι ἀπὸ πάσκο d'ixotocaouG πα) απὸ πάσκο αληθείας, fio ἔποίι σας τῷ 23| “παιδί covd eft,fufficiat mihi de omni íufticía,& de omníuetitate quam fecíftí feruo tuo. C) uare inter; EL retatur Aquila, ὅτι ἔρξας μετὰ θεοῦ.) Id eft,quoníam regnaftí cum deo. 5γπνπιαοῖ ασ, ὅτι ἔρξω ixi πρὸς ἐμ E 6:0.) Id eft, quoníam regnaftiroboreaduerfus deum,| Septuaginta& T'heodotíon;éri ἰνίσχυσας μετὰ θεοῦ.) Id eft, quoníà ínualuiftí cum deo; δίας dírectus ἀεί, hoc eft, ἐνθύτατος θεοῦ.) Quafi dícas,redi(fi, κ. || EX CAPITE TRIGBSIMOTERTIO.!|| Aquila ροίείε ἡ μίσυσεμ ία eft, dímidiauit.) Italegímus in Grecorum commentarrs. TM! EX CAPITE TRIGESIMOQVARTO.( Aquila ιαπ αἱ έυ, ἁπιρτισμένους.)| Abtrzagrito, petrficio. Nam íd uerbi reperitur in fcriptis codicibus; Septuaginta tranftulerunt;teluioi, id eft; pacatí fiue pacifici, Càuandf latína lingua uix habet, quo gra j cam exprímat uocem, Nam pacifici dícuntur tiglwozroro!, fed glor funt quí non molíuntur bellum,( -Quodiin Gracis lcgítur, ἀσφαλῶς, ἰά eft, diligenter.) δίς ením aliquoties uerfum comperimus in euanz f gelijs. Caterum magis fonat;tuto,ut confentíat cum graeca uoce, í EX CAPITE TRIGESIMOQ VINTO. Ftfadtum eft, 54 τῆς γᾶς.) Id eft;íuxta uíam terra. Pro quo Septuagínta;tp τὴ ὁδῷ τοῦ ὑποδεόμξο,} Septuaginta, campum habent.) τοῦ πεδίου, eft,planícíem fiue campum.| Ipfe eft Anan quí ínuenít^ ey τοῖς σι μεν.) 4 eft,cum Símim, EcSymmachus fimiliter.) οὗτος Zip 6 ανάμ ὃς εὗρε τοὺς dicis, id efthic EC eft Anan,qui repperit illos Simíim.Nam attículus addítus, índícat multitudínem,—Aequalítertranftule— runt, 2p αμεί.) d eftipfum lamín.Artículus gracus indícat numerum unicum, Addunt Graci ínterpre ὓ tesapad Hebraos ac Syros,'ausipfonare, zxyip, id eft,fontem. Apud Hebraos ἃμμαΐμ fonare aquam, κ ἢ quod tamen Diodorus negat ínuenirí,.. EX CAPITE TRIGESIMOSEPTIMO,: f Scriptura commemorat, καργῴεύεμ.) mde pee cocus,unde nap deiep, mactare, quod ab his occidantue coquendz pecudes. luxta morem híeraphontarü.) Ἱεροφάνται dícebant, quí facrís cibis uefcebantur,e a facris miniftrabant. Apud noszdítuídicuntur,^ EX CAPITE TRIGESIMOOCTAVO.-| 6 Pro matería diuifione.) Nempe διακοπὴν δὲ διαίρεσιν. Ἐξ macería legendum eft,non matería, cum grace h Πεφραγμεόο, Princepsuínariorum.) Quod gracís compofita uoce dícítur ἀρχιοινοχόος, id eft, princeps." pocillatorum, EX CAPITE QVADRAGESIMO. Tríacaniftra Chondrítorum.) Chondrítis grzcís eft fimila,hoc eft,farína purgatiffíma. M emínit eius ὃ uerbí Suídas.Nam Septuagínta uerterunt ad hunc modum, uy) ὤμαμ τρία κανὰ χονδοιτῶμ ugly us id efte 3 p uídebar míhí tría caníftra fímilze portare. Aquila fic, τρεῖς κοφίνους γύρεως, Symmachusfic,ztía κανά odis. ti EX CAPITE QVADRAGESIMOPRIMO, i! Ahu,hoc εἢ ἰη palude.)[ta uertit Aquila ὃς Symmachus, τῷ ἔλα. u EX CAPITE QVADRAGESIMOQ VARTO.| q Condy autem meum.) Apparet condy uerbum Hebraícum,aut certe Acgyptíum effe, poculí genus ít EX CAPITE QVADRAGESIMOQ VINTO., ῇ Septuaginta& Theodotion, τὰ φορεῖα.) Id eft,fercula fiue uehícula,a uerbo φέρον ία eftportare.Sícei| illi verterunt, ys fare τὰ φορεῖα ἵ μῶμ. Et,íumenta.vzotyi« eft grace, atq; hoc uerbo, ueteres nan anímal o fignificabant quod tergo ueheret,fed plauftrum equis aut bubus íunctum, ut índícat& Aulus Gelíus,; bo : EX CAPITE QVADRAGESIMOSEPTIM OO; fo Ad caputlectulí.) Quod Aquila uertít ad hunc modum; τῷ ἄκρῳ τῆς κλίνκο, id cft, ín fumma parte. lectica. Symmachus fic ἐπὶ κεφαλῆς τῆς κλένκο, id eft, ín capite lecticze. At ín noftra edítíone, quo daríor μ effet fenfus, nonnihil addidit Flieronymus, uertens ad hunc modum. Quo íurante,adorauít ífracl(ον-- p minum,conuerfus ad lectulí caput.In Hebraorum uolutnínibus íta legitur, meam Ψ Sy, i bri | ἧς ti N À Q | QVAESTIONES SEV TRADITIONES HEBRAICAE IN.' αι libros Regum,parum líquet quo authore, nífi quod probabi: gi leeftquadam ex Híeronymí commentarijs, i quos ín prafatione pollícet,per ftudío|. {πὸ quempíam decerpta, μ é' (θ) V IT uirunus de ramathaim Z;ophim de monte ephtaím, δ nomé eíus di ti Ad£ cana/fili? ierohá, filij elihu, filij chohu.filij Suph ephratxus. Ramathaim p ἫΝ interpretatur, duo excelfa.Et hzc duo excelfa,duz intelligunt bead d 1 uidclicet, δὲ facerdotalis. Ὁ uod pater elcana de tríbu fuerit Leui, liber Paz δὰ V, ralipomenon pleniffime docet: ín quo feries ροπεαϊορία illius ufay ad Leui δὰ Αρπ perducitur.|Matré quocp eius de tribu iuda extítiffe monftratur,n co quod bi ephrateus Wt T ephratzts uoca£, Ephratzus ab ephrata uxore caleb;quácóftat de tribu iuda faiffe, ditus e; Et fi qué mouet qd'ab ephraím,non ab ephrata ephrataus uoce£:uideat ín(ubfequétib9qualitet Dauid filius uiri ephratzi uocet: cá liquído pateat eundéifai non de ephraím, fed de tribu iuda extitife: δὲ probet eundem elcana ephratzum ab ephrata,nó ab ephraim dici.Ziophim, Tpeculatores interpretantur.Speculatores hic propheta intellieuntursquorum filius elcana fuit. Demontecphraim. De monte uero ephraim fuiffe dici£:quia ibi erat eius habitatio.Intra cun ctas nanq tribus;habitationem leuitarum fuiffe non dubium eft, Etafcendebat uir ille de d» uitate fua ftatutís diebus. Tribus feftiuitatibus, pafcha uidelicet,& pentecoftes,& folennitate tabernaculotum afcendebat ín domum domini, Deditq; phenennzuxori fuz& cunctis filis eius& filiabus partes, ΕἼα: partes, ueftes intelliguné:quz ín fidem tribus feftiuitatibus iuxta morem illius eentisuxoribus δὲ liberis, ac famulís tribuebant,| Annz auté dedit partéunam εὐ,- In hebrao italegitur: Annzauté dedit partéunam duplícem,quía annam diligebat. INereputesancillam tuam quafi unam ex filiabus belial:quía ex multitudiue moctorís& dolo ris meilocuta fam ufq; ad prafens: Belial ením interpretatur, abfq; ἰασο. Et notandum quod omnes qui ebrietatem fectantur, filij belialuocentur,/ Etadduxit eurn fecum Ροίϊδρ ablactaz ueratinuitulis tribus δὲ tribus modijs farina, δὲ amphora uíni:&t adduxit eum ín domü dormi; niinfilo. In hebrzo,nó tribus modiis farínz,(ed modio farina: legitut:qué locá apud atínos fcriptorü uítio conftat efTe deprauatum.Sí ením cum uitulistribus,tres modios farina: obtulit, contra praceptum legis fecít.In lege enim íta pracipitur:Menfis feptimi príma díes uenerabilis & fancta erit uobis. Omne opus fetuile non facietis: dies dangoris eft& tubarum: offeretifag holocauftum ín odorem παπί domino: uítulum de arméto unum,arictem unum,agnos annículos mmaculatos feptem:& ín facrificijs eorá fimilze oleo cofperfe. T res decimas per fin. eulos uítulos,duas decimas per aríetem,unam decimam per agnum,FHxcuero decima,decíma pars erat ephi. Vnde datur íntellioi quod elcana non obtulerit tres modios farina: cum tribus uitulís,fed nouem decimas:quibus fecandum hebraicam menfura, unus efficiturephi. ExuL tauit cor meum ín domino, δὲ exaltatü eft cornu meum ín domíno.| Cornu.filíum uocat:quia quando fine filio erat;abfqy cornu uídebat fibi effe. Recedant uetera deoreueftro.In hebrao íta habetur, Exeant uetera.Et eft fenfus: Exeant humilia de ore ueftro; de quo antea erandía& fupetbía exibant Quibus uerbís phenennam δὲ filios eius increpat, qua ob feecunditatem fibí conceíffam, contra annan eleuabatur.|. Arcus fortíum fa peratus eft,& infirmi accíncti funt ro» bore. Arcuszxoyptiorüiid eft fortitudo δὲ potentia, faperata eft:& infirmi fcilicet ifraelitze cort^ fortatifunt.Alíter:Arcus;id eftfuperbia δὲ fortitudo phenennze, qua in filijs eloriabatur fupe tata eft:& Anna qua ob fterilitatem infitma erat; accíncta eft robore filiorum. Donec fterilis peperit plurimos:& qua multos habebat filios, infirmata eft. In Hebrzo δὲ in Septuaginta tranflationc;non plurímí,fed feptem leguntur. Juda hunclocum íta íntellieunt: quod nato faimucle;mortuus fit filius primogenitus phenennz, mortui fint& alij filij. Sed quarédá eft,quo. tnodo hoc ftare poflit cum phenenna feptem: Anna autem non nifi quíng, filios habueric, Quá quaxftioné hebrzi foluentes, duos filios famuelis cum filijs Anna annumerant.|. Domíni enim funt cardines terrz,& pofuicfuper eos orbem.In hebrzo íta habetur: Domini ením funt afflicti terrx. Afflictos terrz:hebrzi, pauperes fpirítu δὲ humilescorde intelligunt: faper quos dominum orbem pofuifTe dicunt:quía eorum merítis,terram ftare autumant. Dominum for mídabunt aduerfarij eíus: δὲ fuper ipfos in ccelis tonabit. Superaduerfarios fuos dominus im ccelis tonapit:ficut eft illud ín libro Iofue, Cung; fugerent a facie ifrael,& effent ín defcenfu Βα» thoron, domínus mifit fuper eos lapides magnos de celo ufq; azecha: δὲ mortui funt mulco plures lapidibus erandíníscg quos gas percufferant filijifrael, Eli autem fenex eratualde, δὲ audiuit omnía quz faciebant filij fui uniuerfo ifraeli:& quomodo dormiebant cam mulieri bus, quz obferuabantad oftium tabernaculi. Dormiffe eos dicunt hebraí ctm mulieribusseo quod.poft menftrui tempus aut partus nó ímpleto( fecundum leeís praxceptiifacificio fuadebant easad πίτο fuos redire,eifq; commifceti.Et dormire ideo dicuntur:quia eas dormire cum SSS 5 bonaíama ἣν | — di ui " QVAESTIO. SEV TRADITIO. HEBRAICAE C uirisfuis, contra preceptum legis faciebant. Vnde idem Eli,poft paululumait: Non eft enim bonà fama quamego audío,ut tranfotedi facíatís populum domin iT ranforeffionem ergo po ulus faciebat: quía factificio non rite peracto, uxoribus fuís iungebatur.Sícut enim ui extor^ quebant carnes ab immolante:íta etiam extorquebant facrificium ab offerente. Et ídcítco ficut in aufetendis carnibus. facicbant homines detrahere(αστείο domíni: ita quoq; nihilominus inconiungendis uxoribus tranforedi faciebant populum dni. Sí peccauerítuir ín uírum,plz, cati poteftei deus:quía placato fibi uiro ín quem peccauit,placabilem fibi facit deum,cui in uiro pecauit.Si autem ín deum peccauerítuír,quís orabít pro co Nonergo eo modo ínuirum,quo ín deum peccatur. Quia ín uítum peccare, peccatum qualecungy eft,leuiorq; remiffio.In deum uero peccare, íd eftab cius caltu recedere;impíetatís peccatum eft difficiliorgy remiffio:Et quo niam cá ín uítum quis peccat; placato fibiaíro facit fibi deá placabilem.In deum auté cam quis peccat;quis orabit pro eo? Ac(i dicatur:Per qué deum fibi in quem peccauít, propícium facere poterit? Venítauterm uir dei ad Eli,& dixit ad eutn:HIxc dicit dominus: Nanquid nó apette teuelatus fum domui patris tuí,cum effet ín xgypto in domo pharaonis:& elegi eum exomni bus tribubus ifrael,mihi in facerdotem,8 cetera. lunc uirum ἀεί, iudarí phinees dícunt:qué & Eliam autumant. R euelatus uero domínus fuiffe dicitur domui patrís eius, id eft; Aaronzin co loco ubiait:Dixít enim dominus ad Aaron: Vade ín occurfum Moyfi ín deferto δὲ cxtera, Et ín hocloco primum domínus εἰ reuelatus dícitur.In facegdotetm uero electus eft ex omnibus tribubus ifracl: ficut habes ín Ele fmoth& ín Vaiekra Qd uero aít: Venit αἷτ dei ad Eli, δὲ cxteta quz fequuntur, ante tempus elcanze dicta fuiffe arbitrantur: fed híc ob eloriam famuez lis interpofita dicuntur. Ecce dies uenient, δὲ przcidara brachíum tuum,& brachium domus patrístuí. Brachíum,arcam uocat. δζ genie facerdotíj:ut non fit fenex ín domo tua. Se^ hem facerdotem magnum είς, Et uidebis emulum tuum ín templo, ín uníuerfis profperis {παεὶ. Emulus domus Elí,Sadoch facerdos extitít:quí eiecto Abíathar,a Salomone facerdo^ tiam fufcepit:ficut in Malachím legit Proiedtq; Salomon Abíathar,ne effet facerdos domini, ut implereturuerbum domíni, quod locatus eft fuper domum El. Veruntamé non auferam penitus uirum ex te ab altari tneo;ut deficiant oculi ταί, δὲ tabefcataníma tua." Ideo dominus fe non penítusablaturum ex domo Elí uítumab αἰτατί fuo dícit:ut femper de domo Elí,effet ím domo domini uír qui ín dignitate facerdotij.alium fubftitutum uíderet:& fe eadem dignitate riuatum uidens,oculí eius deficerent, δὲ aníma tabefceret. Vnde& ín fubfequétibus dicitur: eníat ut adoret επ ία eft; facerdotem magnum: δὲ accipiatab co nummum argenteum, δὲ totam panis:dicatqp:D ímitte me obfeco n, unam partem facerdotalem,ut comedam δακεῖν laimpanís.. Etfermo domini erat preciofusin diebusillis.. Preciofus dicitur, quia perrarus erat. Omne ením quod rarum eft, precíofum εἴ, INon erat uifio manifefta: quía prophetía non plenetmanifeftabat, Factum eft uero in die quadam,Eli íacebat ín loco fuo: δὲ οί eíus caligauerant, nec poterat uidere, Hic ením diftínguendum eft,& poftea inferendum:— Et anitecj lucerna dei extíngueretur, Samuel autem dormíebatín templo domini: ubi erat atca ;dei. Intelligiautem hoc modo debet: Ec antecj lucerna dei extíngucretur in templo domiti, 'ubi erat arca dei, Samuel dormiebat, Q uod uero aít:Antecf lucerna dei extíngueretur intelligi - joportetantedg lux diurna fieretsquando eadé extínguenda erat lucerna. Sic em a domino pet Moyfen iffum erat, ut eadem lucerna luceret ufcj mane: ficut eft illud in hebrzo: Pracipeaít dominus filijs ifrael, ut afferant tibi oleum de atboribus oliuarum puriffimum pilog; contu^ fam:ut ardeat lucerna femper ín tabernaculo domíni: δὲ collocabunt eam Aaron& β ἢ eíus.at ufq; mane luceat coram domíno.| Porro Samuel necdum(ciebat domínum., Nefcite domi .num dícitursquía per prophetiae myfteríum,necdum οἱ reuelatus fuerat fermo domini. Dixit diis ad Samucl:Ecce ego facio uerbü ín ifrael:qd' quícüq; audietit,tínnient amba aures εί. . Hocinloco cómínatio diii eft füp Eli, δὲ fup domá eius:eo qd' ín peccato filiorá ΕΠ, arca dei ca speretur,& ifrael rueret, δὲ eíus filij interírent,& domus Eli facerdotío domus domini prírar: &ob id factum,audientium aurestinnirent ftupore uchementi,| Aperuitqy oftia domus di | CiNREGVM^"^—— φορ. Io6 A&Samurltimebatuifion&indicareEli, Non eftintelligendum quod Samuel aperüetit oftía domus dorníni,fed facerdos. Et non cecidit ex omnibus uerbis Samuelín terram.: Non ceci» ἮΝ diffe εκ omnibüsuerbis eíus ín terram dicitur:quía quicquid prophetabat. rebus geftís demon "iN ftrabatàr.'Eteuenit fermo Samuelís uniuerfo Ifrael. Sermo eius fuit ad uniuerfum I(rael, i i quod percutiendi effenta Philiftzis propter peccata filiorum Eli: quem fermonem,euentus rei a| Sus probauit. Erat autem ibí lapis magnus& conciderani ligna plauftri." Lapideniiftum in, Ώεῦταί aráab Abrahá zdificatá intelliet. ΕἼΙ(antaütani aurei, quos reddiderüt philiftijra M ἃ pro delicto domino:Agotus unum,Gagaunut, Afcalon unum, Geth unum, Accháron unum, ὟΝ Οαίπφ anos δὲ quínq; mures hizquíngy ciuitates dederant. Reliquz autern ciuitates prouíncía in aum& üillz quac erant οὗ ία müro,mures tantü dederunt. Idcirco dicitur, ab urbe in urata ufqs NN aduillam qux erat abf q muro.Quod autem fequitur. Et üfq; ad Abel magnm;füper qué poie faerunt arcam domiíni.Abel magnü ciuitas eft in termíno lírael. Abel magnum ídcítco uocatue “ἢ cum antea Bethfamiís uocitata fit. fiue propter luctutn fu peruirís Bethfamitibus ibi factum, fi^ n. uie proptet díftin&ioné ciuitatis Abel bethmaca,de qua exdamauít mulier fapienisad Ioab di» " censiQui ínterrogát,ínterrogét ín Abela.Sic itaq intellioédi eft,quodab urbe rnurata ufq ad "a illam qua erat abfcy muro,& υίορ ad abel magnü,dederínt mures, Super quem;id eft faper ltr It. ctum,pofuerunt arcam diii quz eratufqy ad íllum diem in agro lofue bethfamitis. Fuit erga Ts ín agro illius donec ín caríathíarim ducta eft. Et percuffit de populo feptuacinta uiros& quinuz) quagínta milia plzbís.. In Hebrao íta habetur. Et percuffit de populo feptuaginta uiros& 22 quinquaginta milía uíros.Hos feptuagínta uítos, iudices feptuagintaHebrzi intellieát.Quotà ση τηετίτο& eloríz, quinquaginta milía uiri cóparabant. ficut ὃς de Dauid dici£ quía tu unus pro M. decem milibus computarís. Et factum eftex qua die manfit arca dii ín Caríathíarím, multi" s plicati funt díes,id eft uiginti anni; A tépore quo reprobatá eft facerdotíá Εἴ[ορ ad Samuelis nz"ducaturn,uiginti fuerüt anní mífetíarum referti. Peracto uícefimo anno.tráflata eft eadéarca à itis Samuele in Mafphat,& de Mafphat tráftulerüt eam Samuel& Saul in Galeala.Inde traníla/ s ΓΒ taeítaSaul in Nobe De nobeín Gabaa. Degabaa tranflata eft a Dauid ín domum Obed i'edom.Dedomo Obed edom ranftulit ed Dauid in fion. De fion tráftulit ἐᾷ Salomon ín(an ὦ&ta fanctorum, Et requieuit omnis Ifrael poft domínum. Requíeuiffe poft dominü dicuntur os quiaabiectis idolorum fordibus,domíno fead feruiendum,toto corde tradíderunt.Quod&in ἐς Tubfequétibus dicitur. Abftulerunt filij Ifrael Baalim& Aftaroth,& feruierunt 4ῆο folí;& con T"*enérunt ín Mafphathauferuntcg áquam,& effuderunt in confpectu domiíni. Hebrzitradat—— "m|'quodcoram domíno ín eandem aquam maledicta conzefta fint:& ficut in legemulierZeloty— »"pa hauftaaqua probatur:íta& hic idololatra: hac aqua pbati funt.Hi uidelicet qui fe idola coz ” luiffe penitus denegabant. Tradunt étíam quod quícüqy idololatra hancaquá euftaffet, labía ,, eíusíta fibiadhzrerent;ut nequacg ea ab ínuícé ídololatta fepare poffet.Hoc indicio idololatra εἶ. deprehendebatur& interficiebatur.Quod δὲ fequentía demonftrant in eo quod ait: ludica, " uitq? Samuel filios Ifrael ín mafphat." Tadicateín hocloco ídololatras,fecundá legé morti tra; | µ ᾿ dere intelligendum eft. Dicunt etíamquod; Moyfes hoc modo ídololatras qui fibi uítulum fe, m cerant probauerit: quádo artípuít uítulá& combuffit,& contrítum ufq; ad puluerem fparfit ín dii''áquam, δὲ dedítex eo potü filrjs1frael. ίχίε Saulad puerü fuü:Ecce ibimus:quíd feremus n""aduirü?. Non em putabat Saul fibi afinas a Samuele aliter indicari, nifi precío diuínationis, « ideoaiít:Quid feremus ad uirum?- Feftína nunc:Hodie ením ueniet ín ciuitatem: quía[ασ »«ium eft hodie populo ín excelfo.. Sacríficiü in bocloco prandiá intelliciturquod preparaue^ "gat5amuel populo ínkalendís.: Et dimittam te mane,& omnia qua funt íncorde tuo indica^ "bo tibi:& de afinís quas perdídífti nudiuftertíus ne follícítus fis: quía inuétzefunt.| Erat ín cor*"de Saul ficut Febrzi tradunt qd' rexfuturus effet:qa uiderat per uifüm fe ín uertice arborís pal ji«ma collocari.Q ux uifio fienum regale fuit. Cüq; abierís inde δὲ ultra tráfieris δὲ ueneris ad '"quercü thabor,inueníiét teibi tres uíti afcendétes ad drim in Bethel.| Hí uiri caufa oratioís ibat in Bethelubi Iacob lapidéerexerat,/ Pofthacuenies adcollédei. Collis dei locas erat ubi pro 'phetz habitabát,| Ex infiliet ín te fpás ἀπί δὲ prophetabis οὔ eis.Prophetatfe eü ibi iudai dicüt «ων WERT 3:: SSS 4. defuture D | — - ΙΝ QVAESTIO. SEV TRADITIO. HEBRAICAH de futato feculo de Giog δὲ Magog,& de pra:mijs iuftorum δὲ poena impiorái. Quando ergo «xenerínt figna hzc omnía tibi fac quacüqy ínuenerit manus tua;quía deusteciteft,| Acfi dico, εσείς fignis nofcere poteris qa deus te regéfore uoluit.Et idcitco ad omía qua tibí ασξάα funt regalíter agexquia deus tecum eft... Et defcendes ante me in Sulis quippe defcendam adteut ERE oblationem δὲ immoles níctímas pacificas. Septem diebus expectabís donec ueníam ad te,& oftendam tibi qua facías. Videtur quibufdam ínculpabilíter Saul obtuliffe holocauftum, cim Samuel expectatus ab eo, iuxta placitum feptem díerum no uenerít.Quod fi quís hunclocü bene diftinxerít inueníet eum no immerito culpatum fuiffe& inobedientem tedargutum.Locus autem hicapud Hebraos íta diftíneuítur:Et defcendes ante mein galeala: egoquippe defcendam ad te.Et poftea infertur: ad offerendas oblatíones& imolandas uicti, mas pacificas,fepté díeb? expectabis,donec uenia ad te δὲ oftendá tibi Se facías.INon em Sa, mul fuü pftolari aduentíi Sauli fepté dierü tépore pracepit, fed ad offer&das oblatioes& im, moládas uictímas pacíficas.feab eo eifdé fepté dieb? uoluit expectari. Q d'ille nequadj fecit;& ideo merito culpatur δὲ ftultície elocío denotatur, Refponditq; alter ad alterum, dicens: Ec quis patereorum?.. Ác fi diceret: Ec quís maior illo ín dignitate δὲ fapientia?Optime enim poteft inter prophetas uerfari,& pater eorum,id eft magifter uocarí;quí tam doctus δὲ fapiens eft.Pater,magifter uocatur:ficut Elifeus Elíam patré, id eft magiftrü uocat: Pater mí;pater mi, curtus Ifrael& αυτίσα ei?.Et in libro Iob, Helíu Eliphac patr&id eft magiftrü uocathoc modo, pater míprobetur Iob ufg;infiné. Filius unius anni eratSaul cam regnare ccepiffet,Duobus autéannis regnauit fuper Ifrael.. INon de Ifbofeth filio Saul, fed de eodem Saule ditum eft hoc.Síc em'erat innocens quando regnare coepit ficut filius eftunius anni:& ín eadem innocem tía, duobus regnafTe annis dicitur, Locutus eft autem Samuel ad populumlegemregni He. braus,iudicià regni.Et repofuít corá dio. Corá diio, id eft corá arca diii quz erat ín mafphar, . Etmifit drislerubaal δὲ Bedan δὲ Iepta δὲ Samuel,& eruit uos de manu inimícorü ueftrorum percircuitü, lerubaalipfeeft Gedeon:& Bedan ipfeeftSamfon. Sítimueritís drim δὲ fetuie ritis οἱ, δὲ audieritis uocem eíus& nó exafperauctitís osdrii. Ο 5 domini, dicit os prophetará, qui ex ore dri loquebantur. Quod cam audiffent Philiftijm,Saul cecínít buccina ín omni tet ta;dicens, Audiant Hebrai.Et uníuerfus Ifrael audiuit huiufcemodi famam:percuffit Saul fta. tionem philiftinorü. Sicenim íntelligendá eft:quod cum audient philiftijm,fubauditurcon turbati funt.Saulcecínit buccina. FTxc buccina fienum uíctoríz δὲ exhortationis πιέσας audiré δὲ noffent Hebrai.coturbatos& fupatos effe philiftzos.Propterea fequitur: Et uniuerfus Ifrad audiuit huiufmodi famá:percuflit Saul ftationem philiftinorü.His rebus compettis, conforta" tus eft Ifrael propter hoc. Et fequi£, Et erexit fe Ifrael aduerfus philiftzos, id eft uiriliter caepit agere cotraphiliftzos.| Quod cum uídiffent filij Ifrael fe in arcto pofitos,afflictus em erat po pulussabfcóderüt fe ín fpelücis& in abditís:n petris quoq; δὲ in antrís δὲ ín cifternis.Hebrai au tem tranfierüt lordanem interrá Gad δὲ Galaath.. Sife abfcondit Ifrael in prafatislocís:quid eft quodait:Hebrziautem tranfierunt Iordanem? Abfconfis enim quibufdam Jfraditis qui Saul& populum quí cum eo erat reliquerant:quxdam pars eorum quí híc Hebraí uocantur tí more perterríti, defecerunt a Saul,& a uítís qui cum eo erant:& defcenderüt in caftra philiftijm: Quem locum ad íntellieendum darius δὲ manifeftius, fequentia demonftrát, ineo loco ubi aít: Sed δὲ Hebrzi qui fuerant cum philíftijm ab herí& nudiuftertíus, afcenderantq; cum eís ín ca^ ftris;reuerfi funt.ut effent cum Ifrael qui erant cam Saul& Ionathan.| Omnes quoq, Iraelitz qui fe abfconderát in monte ephraítmaudientes quod fugifTent philíftijm, fociauerüg feci fuis in pralio.Fruerfusad prxdátulit oues δὲ boues δὲ uítulos,& mactauerüt ín terra,comeditq; po pros cum fanguíne.INon fecit populus irtitüi iuramentü quo eos Saul adiurauerat; dicens: Ma edíctus uir qui comederit panem ufcy ad uefperá; donec ulcifcar me de inimicis meís:quía uítto ría iam potiti erant:fed peccaffe drio δὲ cam fanguine comediffe dicun£: quía contra legís prz» ceptum antec facrificium ucfpertínum perageretur,comederunt.Síc ítaqy ufus erat, ut quando homicidium ab eísaut ín fuis.aut in exteris fiebat, ut non comederét antec facrificium πείρειν 4inü pro cís fieret, AMiter peccaffe diio& comediffe cü fanguíne dicitur: quía mactatis uictimís non | | IN REGVM.. Pob e 6, Ιο"7 À nonobtulerintad fanctuariá(acerdotibus iuxta leoís praceptü adipe δὲ faneuiné,ci uidelicet:" fanctuaríá feci haberét, Quádo loc? fanctuari MC HAE fanguis uictimará ín terrá fut dide hís uidelicet uíctímís quas ad fuos ufus praparabár.Quádo uero fanctuariü prafens erat,. fanguís hoftíarü fup altare dni iubetur fundi:ficut eft illud ín libro Deuteronomíj:Sanguínem hoftiarü tuam fundes in altarí:carnibus aüt ipfe uefceríssquod prafatus taménó fecit populus: Peccafle idcítco díci£ ἀῆο δὲ cá fanguine comediffe,. Acdificauit autem Saulaltare dno.Tuncprimü ccepit edificare altare dio. Hebraus nó habet primü. Q uzrendü itaqs cum antea le, Ως gat zdificaffe altare, qa Samuele ínctepatus eft:cur hícdica£, tunc ccepit zdificare altare diio. i Aedificaffe itaq; antea legit altare:fed quía inobedicter íllud zdificauitno dito xdificaffe intelli ἣν oit.»Hicaüt qa obediéter δὲ recte illud xdificauit, diio edificaffe phibet. Dixitg; Saul: Appli| cate hucuníuerfos angulos populi, Angulos populí, principes populi uocat, quibus idem po^ pulus adharebat.|. Nuncergo uade& percute Amalec δὲ demolite uniuerfa eius, Non parcas IR εἰ, fed interfice a uiro αἵ ad mulieré,& paraulá atcp lactenté bouem& ouem,camelü& afinii, X atg; iumenta. ldeo autem dominus iumenta Amalec demolítí iubet, ut nec in iumentis eius " memoria fieret, Diis em dixerat fe deleturum memoríá Amalec de füb caelo. Idcirco pracipi^ Bi. tur Sauliut eum penítus ab homíne ufcg ad iuméta deleret.Sed quía cíus memoría;id eft. Ama i. lecpenítus deleta non fuit, Saulis pecatum& ínobedientía ín caufa extitit De quo Amalec Pa ἔτα inlibro Deuteronomij dicitur: Memento quz fecerit tibí Amalec ín uia quádo eetediebaad. ris ex Aegypto,quomodo ocatterít tibi,& extremos agmínis ταί qui laffi refidebant caxciderít. es. Laffoshic Hebrzí immundos fecundá legem extra caftra manentes intellicunt:quos czcidiffe i Amalecitz dicuntur: quía ficut ipfi tradunt; eorum ditcücifionem amputauerunt,& in fubfan, v nationé dein col proieceráit. Dixitq; Saul Cineo, abite, recedíte atq, difcedite,ne forte in»—' : uoluam te cá eo. Tu ein fecifti mifericordiá cii omnibus filijs Ifracl cii defcenderét de Aegypto :(επί ipfe eft Iethro cognatus Moyfi, decuíus ecnere erant Cinei quí defcenderant ad Amaz i lec& habitabant cü eo, qutíq cofanguíne? eorü erat:& hareditaté ín ei? tetra habebat. ντι». τ D cordiáuero Cinei cá fils Ifrael feciffe dicié fiue qa Moyfen fouit ín terra Madian, fiue qa con m: ,Ítue qa con^ filia dedit Moyfi qualiter multitudiné populi gubernare.| Nunciatá eft auté Samuel eo qd uenifIet Saul ín carmelü,& erexiffet bí fornice tríamphalé.Quádo uictoría potieban£,faciebá. ἡ arci de myrtetís& palmis& olíuis ob fign uíctoriz, Tulitaütpopulus oues& boues, prími tías eor quz cxfafunt,/ Prímitiz hicea qux potiora δὲ melíora erát.intellieédzfunt. Porro tríüphator ín Ifrael nó parcet δὲ peenítudine nó flecte£inecy em hó eft ut agat penitentia. Im Hebrao legítur.porto triumphator Ifrael nó mentic£. Tríüphator ifte deus cft.ING mentíetur:* Ma quía ea quz promittit fibi famulátib? lareit. Poenitudine nó flectctur:quía nó peenítet eum de ἡ | bonis quzlareítus eft. Sed πᾶς honora mecoram fenioribus populi mei δὲ corálfracl. Hio» nora me ficut regem,ut ego pracedam ficut rex,& tu fübfequaris at adorem dim deum tuum; vq Senes autem populí fui, fuam tribum: δὲ coram Ifrael.cateras tríbus Ifrael dicit. Et refpon^ dens unus de puerís aít:Ecce uidi fili Ifai bethlehemité,g caetera, Puer ifte Doech Idumxus » fuiffe phibet;inimicas Dauíd:& omnía qua: de Dauid ín laudé díxiffe αἱάοέ, χα odiü ei? dixiffe dici£:ga uolebat ínitnicitíze caufa& inuidia: líuore ut ad Saul ueníret,quaten? ibi jlibet occafioe necaret.. Etdíre&t? eft fpás drií ín Dauída díeilla& in reliquü. Ideo dire? ín eü fpüs diii di εἰξ,εο quod tücpfalmos canerecceperit, Et egreffus eft uir fpurius de caftris philiftinorü noie Goliath. Spuríus dicit, quía a patre gígante;matreuero Getheanatuserat.| Dauidaüterat Seite auueteciteitcatbt eicit Eoi ta 1 "2 filius uíri Ephratei de Bethlehem[πάα, επί nomen crat Τα, qui habebat octo filios. Quari£ i5 curhic octo filios habere díca£;cü ín Paralipomenon nó amplius cg fepté legunt.Quod ítafoL yt uitur, Nathan prophetá filium Sammaa filij(uí qué ínloco filij educauerat δὲ nutrierat;inter fL. (5 lios annumerat.INà&corá Samuele fepté ci? filij leeun£ adducti fuiffe; octau? effe in paícuis, Inter ὃς Nathan adduct fuiffe;manifeftá eft;q δὲ Ionathan uocat.De quo ín extrema pte Sa/ maclis dicic. Percuffit aiit e Ionathan filius Sámaa fratris Dauid.Et notádá qd'ubicü; pphe ta uocatur, Nathan fcribitur non Ionathan.|. Et fratres tuos uífitabis fi re&teagant:& cum qui» bus ordinati funt dífce.. In FTebrzo ita habet. Et fratres tuos uifitabis fi reéte aganti& píignota uL eorum QVAESTIO. SEV TRADITIO. HEBRAICAE C eorütolles.Pienora ín hoc loco Hebrai libellos repudij íntellieát.Siquidé ufum illi? s fuiffe. ferüt,ut quádo ibaturab cís ín pugnáJibellos repudij uxorib? fuis darétxut fi cotígi et uirü in .pralio capi δὲ in captíuítaté duci;mulíer eius expectatis trib? annisfi uít eíus no redifTet,alià du ceretuirü. Quareuenifti δὲ quare detelíqfti pauculas oues illas ín deferto? Ego nouí fupbíá .tuá δὲ nequitíá cordis ταί. offe fe dicit illius fupbià& nequitiá cordíssquía putabat eü tumo re cordis eleuarí,eo qd' Samuel unxiffet ill inregé.— Affumésaüit Dauíd caput philíftzi atu, lit illud ín Hierufalé: arma uero ei? pofuítin caberpaculo fuo. Quod dicit atraliffe Dauid ca put philiftzzi in Hierufalé: antícipatio eft qd' poftea fecit. Arma uero ei?,id eft philiftzi: nó eft intelligendi qd'ín fuo pofuerit tabernaculo.fed ín tabernaculo düí:de quo tabernaculo poftea -haccab Abímelech facerdote fufcepit. Dixitq; Abner: Víuatania tuarexfi noui. Scdimillud locationis genus hoc díctü eft,quo dictà eft illud:Benedixit Naboth deo& regí:ac fi diceret uiuatania tua rex fi nouí.Alíter,uidea mortétuá finouí. Poft dié autéalterà inuafit fpás dei mal? SauL& pphetabat ín medio dom? fuz.| Morearreptícionz pphetabat:& pphetaffe fuü ín hocloco,nó€ aliud intellieédi.nifi aliena retulife.| Et eerediebat Dauid δὲ ingrediebat ít cofpectu populi. Quádo egredieban£ ín pugná,ipfe primus more reoío eoredieba£ incófpectu eorü& regrediebat. Ῥίχίε; Saul: Dabo eailli, ut fiat illi ía(απ αἰ ας fit fup εἴ manus -Philiftínog. His duob? pículis Saul Dauid putauit interími pofle, fcilicet aut infidijs filizz fuz aqua feuidebat multüamaríaut caufa preputíorá Philiftinorü propter qux adipifcéda;Phi^ liftacos erat bello agereffurus. Dixit ergo Saul ad Dauíd:In duabus rebus gener me? erísho die. Induabus rebus gener eum fibi futurü dicit: quia íam οἱ attulerat pra putía philiftinorü Mertob quá Saul dedit Adrícli Moholathitz,& poftea pro Michol ducéta. Et cpuís nó apte di cat pro Merob Saul preputía Philiftinorá Dauid dedifle:tamé quí pracedétía& fübfequétía p ἱεροτίς& pfcrutat? facríc;inueniet εἴ bis Sauli preputía Philitínorá dediffe.Poteft etíá& aliter intellici.In duab? rebus gener meus erís hodie:quía ego quafiui a te centü preputía Philiftino» . φῇ, δέ tu obtulífti ducéta. ἔσο auté egredíens(tabo iuxta patré meum ín agro ubi tu fueris, egoloquar dete ad patré meü:& quodcüiq; uidero,nundabo tibi.. Defcenfurü πᾶς Saulem 'in eundem agrum Ionathan Dauid díxerat,& ut ín eodé agro Dauidab(conderctur,collocutü intet eos fuerat.In qué agrum crebro Saul confiliandi eratía cóucnire folebat, ubi etíá conftíta tum fuerat ut occideretur Dauid, quod δὲ Ionathan indicauerat Dauid.| Et expolíauit feetiam Saulueftimétis fais& prophetauít corá Samucle.Qua'ftio magna hic orítur,cum ín praceden tibuslegatur:Et non uídit Samucl Saulem ufq; in diem mortis fuz:& hic prophetaffe coram Samucle dicatur. Quam quxftionem Hebrzihís duobus modis foluunt. ἊΝ non uídit eut, quía quádo iunctus eft Saul cuneo prophetatum,abfcondit fe Samuel ne uideretur ab eo.Aut nonuiditeum indutum habitu regio quo indutus erat quádo dictum eft:nó uidit eum ufqp in . diem mortis(πα fubaudit índutü habitu regío.Expolíaffe uero fe non omnibus ueftimentis, fed regalibus tantü intelligendü εἴς, Et fit dris tecum ficut fuit cam patre meo. Etfiuixeto fa^ :cías míhi miferícordía dri. Sic dns tecum ficut fuít cam patre meo,id eft füblime faciat regnü tui ficut fublime fecit patrís mei regnü.Et fi uíxero.facías mihi mifericordíá dni,ut fcilicet fim fe cüdus in regno tuo: fi mortu? fuero,nó auferes miferícordi tuá a domo mea ufcy in fempiter nü. Venitaüt Dauid ín nobead Achimelech facerdoté. Achímelech ipícé aia fili? Achitob filij Phinees filij Jelí. Et ferunt uafa puerorü(πέτα. Achímelech interrogat utr Dauíd δὲ puetí fui quos ín illum&ín illum locum coduxiffe fe dixerat: mundi effent. Dauid uero anig; matíce pluraliter de feipfo refpondit;dicens. Et fuerunt uafa puerorum fancta,a concubitu coniugali. Quod ueroaít;porro uía hcpolluta eft:& in Hebrao legítur.porro uía hac laica eft, ficeftintelligendum:uia hacc laica efb;ac fí diceret:ín lege praceptum eft ut extraneus non come^ dat ex eís: δὲ tu ínterrogas utrum mundifint puerí, qui etíam fi mundi effent;)nequadj eís ποία . ἀἄοδετξς.[αείγοο uía μας eft laíca,qa tu laicaliter interrogas. Q d' uero fequit: Sed& ipfa hodie fanctificabit in uafís meís:ipfa utíq; ín uafis,id eft in mete fua fan&tificari dici£:qa nifi neceífita tecorpotis δὲ perículo πίτα urgéte;nequacg uefceret εἰδιπ τῇ apte eofdé legit Dauíd panes co^ snedifTe. Tradunt Hebrzi nequacg Dauid eos comediffe panes:fedalíter camé diis in euágelio: Erat aute A" Exatautéibi quidáuit de ferais Saul ín dieilla intus in tabetnaculo,& nomé eiu s DoediIdu mius. InHebrao dicitur,obligatus ín confpectu dfii.Obligatus idem Doedi Idumaus erat uoto;quo fe oblieauerat aliquot diebus in tabernaculo ἀπί ímmoraturü δὲ órationi uacaturü, -«Dixitq; Gad propheta ad Dauid:Nolí manere ín prafidio.Proficifcere& uade in tertá Iuda, Mliro modo hic íntroduci£ Gad propheta.cü ín praxcedétibus eías nulla facta fuerit métío.Síc ítacp híc introducit ficat Elías propheta ínloco ubi dici£:Et dixit Elías thefbites de habitatoribus Galaad. Ex orc ítaq; ἀπί Gad propheta.dauid díxit,ut nó moraretur íntergentes δὲ in ter. τὰ polluta fed ín terrá Iuda rediret;& ibí iuxta uoluntaté dni;,pfecationem ínimícorü ferret, Ἐξ trucídauit Doech Idumxus in die illa octogintaquq, uiros ueftítos ephod lineo... In Hebrzohabetur. portantes ephod líneum.Aíunt Fbraí nó omties ephodlineü portaffe, fed tales eos: fuifle; qui utíg; digni& idonei effentad portandum ephod.| Si tradent me uíríceilein manüs eius,& fi defcendet Saul ficut audiuit feraus tuus:diie deus Ifrael indíca feruo tuo.Et aít dfi, de,. fcendet. Acfi diceret:(i híc fteterisdefcendet.Et quod aít:Sitradent me uíri ceile:& dis aít, εἴα». "deutiifte eft fenfus.Si defcenderít Saul δὲ hícte ínucneríttadent, Porro eo tem pore quo fuge rat Abiathar filius Áchímelech ad Dauíd ín ceila.ephod fecum habens defcenderat:ephod il^ lud erat quod Moyfes iubente diio fecerat:in quo erat doctrína δὲ ueritas,in quo etíam confir. luit facerdos diim.| Percuffit igitur uterq? Ionathan fcilicet& Dauid fedus coram drio.(ον. tam diio, id eftcoram Gad propheta& Abíathar facerdote quí portabat ephod. uit icítüt. Saul δὲ focij eius ad quarendà. 3 nuncíatü eft Dauid:ftatímqy defcédit ad petrá& uerfabatur in deferto Maon.. Defcendiffe ad petrá dicit.id eft ad tutiffimü Ιοοᾶ, ín quo ea qux fibi oneri δὲ grauia erant repofuit.Et ipfe uerfabat ín deferto Maon quo fibi fuffugiü patebat. Erat aw temuir quífpíam ín folitudine Maon|! Hebraus hocín loco nó habet ín folitudine, In Maon: ein ciuitate habitabat nó ín folitudine, Vere fruftra(eruauí omnía quz huius erant,& nó per. τῆς quíccg decunctís qua ad eum pertínebant,& reddidit míhí mali probono.. Tunc quippe. εἰ reddidit malü pro bono;quando blafphemauit eum cóuitíando,& dixit: Quis eft Dauid,& quis eft filius IfaizHodie increuerát ferui qui fugerüt drios fuos... Et nunc fiant ficuc INabal íni,. D midtui&quiquxruntdro meo malü: Fiant, inquit, ficut Nabal, ut pereant ficut Nabal ín: ftulticía fua.| Cá ergo fecerit αΏς tibi domíno meo omnía qux locutus eft bona de te,& conftituetít te ducé Ifraelnó erittibihocinfingultü. Non erítínqt.tibi hocín fingultá:ut modo ef fundas fanguiné INabal,& propter hoc flendá tíbi fit& poenítendü. Saul auté dedit filia faa Michol.uxoré Dauid Phalti filio Lais, qui erat de Gallim.. Vt Hebrzií tradunt non cognouit eam,id eft Phaltí:qm fi coenouiffet eatv,nuncg Dauid fibi eá poftea fociafTet: quía in lege pez. nítus huiufmodí prohibet coitus, Idem πᾶορ Phalti de Gallím, id eft de ínundatíone erát.Inde undatio,hoceft oallím,lex intelligi£-Legisem doctor erat de Bahurím,id eft de electis.Quan d do autem a Saule Micholeí datur,Phaltiid eft euadens interpretatur. Quando uero ab eo eaz. ᾿ dem Micholaufertur, Phaltiel.id efteuadensa deo interpretatur. Euadens a deo dicitur: quía: cuftodíuít ei;ne tangeret eà;ne fieret tranforefforlegis;| Secutufqy eft eAuirfuus plorans αἵ. bahutim.. Ploraífe dicitur prz: eaudío, eo quod dominus εἴ cuftodiffetne eam tágeret.— Ait; autem dauíd ad Achímelech zthauni& Abifai filium Saruíefratrem Ioab dícés:Quis defcenz. det mecum 4— Achímelech ipfe eft Vrías. Vrías ergo interpretatur lux mea deus. Achímelechs interpretatur frater meus rex. Etafcendít Dauid& uíti eius,& agebát prxdas de eeffurí& de Getri& de Amalechítis.Hi ením ρασί habitabantur ín terra antiquítus.Hi pagí non erant[5 poteftate Achis.Habitati ín terra antíqtus dícunt:quía quieti δὲ fecuri habitati faerát,& nullias hoftís depredationes perpefli. Samuelautem mortuuseft:fleuitq; eum omnís Ifrael. Et fepe. lierunt εὐ τη Rama utbe(ua, Supra náq; dícit fepultus fuifle in domo fua ín Rama.In domo fua.ín familia uidelicet& cognatione fua. Quaerit πᾶς cá fupius íam mortuus lega£:cur hícrey - petatur mortuus. Mortuus híc ut Hebrai uolüt, refufcitatíois fuz caufa repetit.^ Confuluítqg: domínii:& non refpondit ei,neq; per fomnía,neq; per facerdotes. Hebraus;neq; per doctii,. fàneq, per prophetas.Refpodebat dris per fomnia, ficut ijdem Hebrai affert; eo qd'orádo δὲ ieiunádo pofcebát oraculá fibi fieri díuinü:& deus illis p fomnia teuclabat, ea qua futura eam T| quod ín Ον νε ione eri Ϊ | |"QvAESTIO. SEV TR ADITIO. HEBRAICAE C;quodiínhoc loco tnínime faul feciffe leoi£ Per doctríná, per ephod fcilicet; quod facerdosiri pel. ':&ore portabat. Neq; p ΜΗ illis confulétibus,dris nequadg tefpondebat. Hi prophe ta dicuntur fuiffe difcipuli Samuelis, quibus prophetantibus iunxit fe Saul,& prophetauit, . Quzritemihi mulíeré habenté pythonem,& uadá ad eà& fcifcitabor p illá. Nullo accepto .diuinit? Saul refpofo,cóuertit ad pythones. Quáuísergo faul legat erafiffe magos δὲ hariolos : deterratháctri mulieré Γουντ matré fuiffe Abner filij Ner autumát:& propter eundé Abner Reperímeretur cü cxteris pythoniffisabfconfam& referuatá fuiffe.- INecaudíet uos quifa de ' fermone hoc. Aequa ein pars etit defcédétis ad praclium δὲ remanétís ad farcínas,| Cum ín lati. -: niscodicibuslegatur,laffos quofdá fubftitiffe ad farcínas:& ín Hebrao habeaf íuffos fuiffe ut ᾿ tefiderét ad farcinas: locus híc monftrat Hebraicam uetítaté ín hocloco fequi debere: qua non laffos.fed iuffos remáfiffe ad(arcinas dicit fuiffe. Ait em ita: Aequa pars erít defcendétis ad pra: lium& remanétisad farcinas.Nonait, qui laffitemáferüt ad farcínas,fed abfolute,remánétisad farcinas:quía fi laffi remáfiffent, nulla οἷς deberetur de przdis portío.: Quod cum uidiffet ar«πίρετ eius uidelicet quod mortuus effet Saul;rruitetíá ipfe fup oladium faut; δὲ mortuus eft tüeo, Armigerü iftum Hebrai Doech Idumeü dicunt fuifTe;qui cernens faul mortuü feibm ob metü Dauid interemit.. Mortuus eftergo faul& tres filij οἱ,& armiger illi?,& uniuerfi uíri tius. Vitiifti pueri domeftici ei? intelligédi funt.Hi tres filij faul cii co interfecti funt, Ionathá, . Abinadab qui δὲ lefui& Melchifua.Ifbofeth auté domi erat;quí anno quo faul rex cóftítutus . eftnatus fuifTe dicitur:qui etíá quadraginta annor fuiffe lepítut οἴ regnare coepiffec, Vnde col ligitur faul quadragintaannos regnafle. Quzrendü cur alibi legitur lefui,& alibi Abinadab? lefui ern interpretat zqualis.Aequalís ideo dicitur,quia xqualís meriti fuiffe filij cum patre me torant.Abinadab interpreta pater meus fpóte. Sponte eteí fua pater eíus faul male agédo acquifiuit ut talíter una cum filijs perímeretur.. In die auté tertíaapparuit homo ueniens de . rafttísSaul,& reliqua... Flominé iftam Amalechité Hebrai filíá Doech fuiffe dicant, Amale: chites em δὲ Idumeus unà eft:quía filius primogenitus Efau,Eliphas fuit;& huíus filius Ama; lech.Diadema auté δὲ armillá qux Dauid detulit a patre Doech;cómendata fibi fuiffe, Hebrzi phibent.. Et planxerüt δὲ fleuerát& ieiunauerüt ufq; ad uefperá füper Saul&fup Ionathan* fili eius, fup populü ἀπί& fuper domü Ifrael. Populá düi.facerdotes:& domüIfrael.gene ralíter omné populá Ifrael dicit. Et dixit ut doceret filios Iuda arcutn.Ecce fcríptü eft inlibro : íuftoríi.. Etdixitfübaudit Dauid:ut doceret, fübauditur deus: filios Iuda arcá reges uidelicet Tuda,doceret fortítudiné:fcilicet ut fortes& intenti effent ín tímore dri& ín praceptis dei: né p 4nobedíentíà reges Iudaa fortitudine& timore dni ficut Saul recederét,& co modo quo ipfe pe ierat;pírét.Q d' aütait:Ecce fcriptà eft ín libro iuftorü.Liber iuftom liber Samuelis eft;ubi coti nen£ pphetz íufti, Samuel uidelicet, Giad δὲ NNathan:ín quorá libro fcriptü effe perhibe£quali tet Saul recedésa timore diii per inobedientíá fuam perijt.. Inclytitui Ifrael fup montes tuos interfectifüt. InHebro habet. fup excelía tua.Et eft fenfus.O Saul.oloríofi Ifracl(αρ excel - fatua interfecti(antquía in peccato inobediétía tua una tecum períerüt.Inobediétia náq tua proidolísid eft excelfis reputata eft.ficut eft illud ín libro Samuelis. Melior eft em obediétia ὅς uictima:&aufcultare magis, Cj offerre adipé aríeti:qm quafi peccati harioládi eft repugnare,. δὲ quafi fcelus idololatriz nolle acquiefcere.. Filiae Ifrael fap faul flete qui ueftiebat uos cocd^ no in deitijsqui prebebat ornaméta aurea cultuiueftro, V eftiebat eas coccíno, δὲ przbebator naméta aurca cultui ear(i de prxcdís hoftiü quas agebat, Quo ceciderunt fortes in pralíocfubauditínpecatotuo. lonathanin excelíistuís occifus eft." InFebrao nó habet, eft. Eft οἷ fenfus.O faul Ionathan ín excelfis tuís,id eft ín pecato inobedientiz tuac occifus fabaudit eft. . Etnücretribuet quidé uobis diis míferícordia δὲ ueritatem. Mifericordíá ín prafehti faxculo: - Qterítatem ín futuro:quía miferícordia qux in prafenti culo tribuitur ad compationé aternz : miferícordiz mendaci eft, Abnerautem filius INer princeps exercitus faul, tulit Ifbofeth fu Πτα faul:& circáduxit εἴ per caftra.In Hebrzo habetur.tranfduxit etm ín mahanaim o^ ." queinterpretaturcaftra. I ranfduxit eum.intellicendà eft altra Iordané:& ín mahanaiítn τοσξ eum coftítuiffe. Super Galaad& fup Icffuri.Febraus;affuriid eftfup tribum Afer. Ecexda maulít | | Δ᾽. mauit AbneradToab&ait:Num ufq ad ínternitionemtuus mucro defxuiet? Hebreusnon habettuus... An ignoras quod pículofa fit defperatio? Τα Febrzo ita habet: An íenoras qd amarus erit finis, t eft fenfus. Nunquid ignoras quod ad amarítudíné tibi proueniet, eo quod. populá hunc delereniterís?^ Sextus quoq lethraá de Eela uxore Dauid. Οσα cur alic uxores Dauíd fupra notatz finc;& nó dícan£ uxores dauid:& hícfola Eola uxor díca£ dauidz Eola eim ipfa eft Michol,qua ideo uxor eíus hic fola uocatur,eo quod in adolefcétía ptímü ipfa fortítus fucritín uxorem,quz etíá partu occubuiffe dícitur.Eela tag; interpretat uítula, αμ. quidcaputcanís ego fum aduerfus luda? Ας ἢ diceret:Propter te& propter domi patris, tuf. dícor caput canis efIe contra Iudam,co quod nó reducá dom Ifrael ad dauid,qué(cio unctum efleregem,& reenaturum füper uníuerfum Ifracl.Caput canís fe dicit effezid eftuilem,eo quod adomo uda fic haberetur ficutlatratus canís:& eo quod prínceps effet canum, íd eft ftaltorü: hominü. Sedunárem petoa te,dicens:INon uidebis faciem meá antecg adduxerís Míchol ἢ; ! lia Sau, δὲ Ποιποπίες δὲ uídebís me... Eft em hícdefectus,& neceffaría fubauditio,qua refpodifTe n fertur Abner ad Dauid,fe hanc rem penítus non poflefacere,ut οἱ Michol reduceret,eo qd' fra» Ἢ tereíus rex eam haberet in poteftate:& refponfo excufationis ratione pleno ab eo Dauid acce n) pto;mififIe pro.ca ad eíus fratrem Ifbofeth legitur, ficut fequentía dedarát: Mifit autem dauid nuncios ad If bofeth filium faul,dicens: Redde uxorem meá Micholquá defpondi mihi cent preputijs philiftijm. Plangefc rex abner aít:INequacg ut mori folét ígnauíi mortuus es abner, heceftno perífti ín ftultícia tua ficut ignaui períre folent:quia fraude deceptus es.. Manus tux: nó funtlieata,;& pedes cui nó funt cópedib?agorauatí, INon cs íure belli captus,S manus tua: non funt lígatz,& pedes compedibus aggrauatíficut eorü manus folent lígari δὲ pedes uíncíri quíín przlío.capi folent.Dolo igitur non uiribus peremptuses.. Duoautem uiri príncipes la tronum erantfilioSaulinomen uni Baana,& nomen alteri Rechab filij Remmon Berothítz: de filijs Beniamin. Duo uiti ifti príncipes erát fup expeditioes Ifbofeth. Mortuo uero abner,ut .. Hebraitraduntconcilíati funt ο mifibofeth ut unaínterficerent I(bofeth,& eundé mifiboferh B conftítuerét regem, δὲ eiufdé confilij delatorem Mifibofeth extitiffe,Et idcirco híc ídem πίθον feth fubintroducit hocmodo.|. Eratauté Ionatha: filio Saul filius debilis pedibus: quínquénís em fuit quádo uenit nuncius de Saul& Ionathan ex lecrael,& cxtera fequétía.| Vidétes uero Daana& Rechab a Mifibofeth fuum proditum effe confili;tímore pertetrítifuea lapfi funt ín Gethaim:fuerütqribi aduenz uf. q; ad tépus illud. Tempus illud intelligendá eft;quando inde reuetíi,domü Ifbofeth feruéte die ínere(fi funtaffumétes fpicas trítici& peutíentes εἴ in inguine.Spícasttítici quafi caufa prímitiarü tulerüt,ut honoré regí deferre uiderent,& eorum dolus nequadp deprehéderef.| Filíus tríginta annon erat Dauíd ο regnare ccepiffet, c quadragínta annis regnauit. InFlebron regnauit fup Iudá fepréannis δὲ fex mefib?, In Hierufalé aüt reena uit triginta& trib? annis fup oém Ifrael&ludá. Quart cur n6 in famma quadragínta annoτῷ δὲ fex menfes annumerent.Q uod ab Hebrziís duobus folui£ modis.Dícát em quía Dauid fex mefibus Abfolom filiü.fuü fugerít;merito eofdé fex menfes a fima regni illius effe exclufos. Dicitetiá aliter quod fex mefib? ín Hebron Dauid quadá infirmitate corpis laborauetit,& id circo eofdé fex méfes nó fupputari ín rceno εἰ. ἔχ eo nág, tépore illá regnaffe dicat in Hebron ex q deuíctís amalechítis,de fpolijs eora mifit dona feniorib? Iuda;hís η erát ín Hcbron.& his n gerátín Bethel,& reliquisqui erát ín his locis in quib? cómoratus fuerat dauid ipfe δὲ uíri eíus, j /Dictügqreft ad Dauid ab eis.ING ineredieris μας, αἱ abftuleris czcos δὲ daudos,dícétes: Nó . égrediet Dauid huc. ,Acfidicat ab eis:INo íngtedíet hucdauid donecnos híncauferat qs íner- i n mes& imhecilles ficut cccos& daudos effe atbítrat': δὲ quos bello acereffur?.ficut cxcos& daa " dos fetriaphaturü putat. Idcirco dicit ín Prouerbio: Caecus δὲ daudus nó intrabüt ín τρί, δν aaciiee —— OS τί ἴῃ Hebrzo habetur: Czecus δὲ daudusnó intrabit domü, hoc eft, cecus δὲ daudus,fubauditar " dícunt:INon íntrabit quilibet domum cxcorum& daudorum,cdíu κατα& daudus intus fue; τ rínt, Propofuerat em ín die illa Dauid premiü qui percuffifler Iebufxü& teticiffet ἀοπιατᾶ fiftulas,& abftuliffet daudos δὲ czcos odiétes animá Dauid. In HHebrxo ita habet.Et díxit Da uid ín die illa. Qní percufferit Jebufxum δὲ tetigerit fiftulam,& daudos δὲ cxcos odiétes animá νο—|| TTT"Du !QVAESTIO. SIVE TRADITIO. HEBR AICAE C Dauid fubauditur erit princeps δὲ dux. ficat liber Paralipomenon dedatat, hoc modo dicens ἃ Omníisquí percufferít lebufzum,in primis erít princeps δὲ dux.Afcendit ígitur primus Ioabfij lius Saruix δὲ factus eft prínceps.Q uod autem dicit:Quí ien fiftulam, íta intellieendá eft. Qui tátz fuetit audacíz δὲ fortitudinis ut ad murü ciuitatis ufq; ueniat, δὲ hafta fua fiftulá qux in muro eft tágatjipfe princeps erit. Erelíquerüt ibi fculptilía fua qua tulit Dauid δὲ uiri ei, "TulíteaDauid δὲ igni iaffit exuri;ficut liber Paralipomenon dedarat.íta dicés:Dereliqrütq;ibi ideos fuos ds Dauid iuffitexari, Cofuluit aüc Dauíd drim.Qui refpodit:INó afcédas fed gyra poft εετοῦ illorá& uenies ad eos exaduerfo pirorum.. In Hecbrao non pírorü fed flentíü leoí | tur.Exaduerfo ítacy flentiüi eum uenire iubet,hoc eft ex aduerfo idolorü fuorü,ubi fcilicet ido» | la eorum erant ín quibus confidebát. Quz idola idcirco flentíi uocantur: quía fletu díenafünt, |& eosqui ea colunt,ad fletum míferíarü perducunt.Flentium ítaqy eorum idola ob blafphemiía hic fermo díuinus uocat:ficut alibi uocatur idolum Moab contamínatío Moab.: Et cá audie^ ris fonitum gradientis ín cacumine flentium:hoc eft cum audieris poteftatibus angelícis corá idola(ín gbusomnís fortitudo eorü cft)coteri& cóculcarí, tunc inibís pradlíü: quía tüceorediec düs ante facíé tu& ut pcutíat caftra philiftijm. In eorá náqy idolis dris íudícía fecit,ficat& in dijs | Aegyptio.- Cótriftat? eft aüt Dauid, co qd pauffiffer dris Ogam.| Hebra?:eo qd'díuififfet. Diuififfe illá dis dícit:qa loc? ubi erat Ocam uacuus apparuit. Et noluít Dauid ad fe diuerte. τὸ arcam domíni ín cínítaté Dauíd fed díuertíit eam in domü obed edom Getheí:quí Getheus ideo uocatut,eo quod in Geth pater eius habitauerít, Et benedixit dris Obed edom& omné domüeius. Benedixiffe domü eius dominü Γ]εῦταί dícunt;eo quod omnes uxores eíus& οὖ, cubínz δὲ nurus δὲ ancillz, mafcilos pepetint filios.necnó δὲ fcemina: quadrupedes gemínos οἱ zdiderínt fectus.De quo íta ín libro Paralipomenó fcribit. Máfit ergo arca dei ín domo Obed edom tribus méfibus,& benedixit diis domui eius δὲ omnibus qua habebar.Et alibi in eodem | libro Paralipomenon dicítur.Filij autem Obed edom.femeías prímogenitus,ocabat fecüdus, Ι Tohaa tertius,Sachar quartus, Nathanael quínt?, A miel fextus,Iffachar feptim?,Pallathi oca? uusquía benedixitilli deus. Igitur Michol filix Saul non eft natus filiusufq; ad diem mortís^—, | D fua. Micholipfaeft Ερ[αίνας genuit Dauíd Iethraam,oui? partu occubuit, Díxitqy INathá ^ adregem:Omnequod eftín corde tuo,uade&faciquía dominus tecum eft. Hocein Nathan. ex fe;non ex fermone domíni díxit ad Dauid.Illud uero quod fequítur,ex fermone domini di xit: Ixc dicit dominus: Nunquid tu zdificabís míhí domum ad habitandázAc fi diceret: Non poterís mihí domum xdificare, quía uír fanguínü es δὲ multum fanguine effudifti, Neq; em habitaui ín domo ex díe qua eduxi filios Ifrael de terra Aceypti ufcqp ad diem hanc fed ambula. bam intabernaculo& íntentorío. Ambulaffe fe dominus dicit ín tabernaculo δὲ itx tentorio:. quía nec MoyfesneclTofue potuerunt οἱ edificare domáü;co quod αἰτί fuerint fanguinum ficuc δὲ Dauid. Percüctaloca quz tráfiui cá omnib? filijs Ifrael. INunqd loqués locu? fum ad uná de tribubus Ifrael.cui praxepi ut pafceret populum med Ifracl,dicensQuareno«dificafti mihi domücedriná?^ Haxcloca per qua fe tranfiffe dominus dicit, intelligenda funt filo δὲ galgala δὲ nobe& cxtera loca;ubi tabernaculum δὲ atca domíní collocata fuit. Nunquíd loquens loa tus fum alicui iudici de tribubus Ifrael, cui pracepi ut pafceret populum meum Iíracl:Q uare nó zdíficafti mihi domum cedrínam?Idcírco a nullo iudicum fibi xdificari domü cedrínam ἱα ες, quiaab omnibus contra hoftes pugnatum fuit,& omnes effufores fuerunt fanguínü. Filius | autem tuus cui non ínftabunt bella hoftium,& quí non erit uir fanguínum,ipfe«dificabit mihí| | domü,Et nunc hac díces feruo meo Dauíd:;Hxc dicit domínus exercituum:Ego tuli te de paà fcuís fequentem eregem.Et poft pauca.Fediqy tibí nomen grande íuxta nomen magorum qui funt ín terra.Fec.inquít diis tibi nomen grande fícut fecí Abraham, I(aac& Iacob ὃς Moyfi& Yofuequorum nomína funt famofiffima interra.. Ecponá locum populo meo Ifrael,& plan^ | tabo eum δὲ habitabit fub eo. Flocinlocotempus Solomonis fermo defcribit diuinus quo |[ἡ Ifrael pacem effent habituri per círcaítum,& non effent affligendi δὲ opprimendi ficat tempo te Iudicum fuerunt ορρτεί& afflicti. Qu fi nique aliquid eefferít, areuam eum ínuírga ui torum& ín plagis filiorum homínum. Vírgam uírorum,gladiü uocat inimico Plage i: ιν , | | ll. [ cidit tatit oa DR o ipM iN Mat d. amnia tiat MUR ^ Ἐν Ἐξ Tu Ὁ NK IN PARALIPOMENON: ον οι Πο filiotum hominum fint incómoditates corporü humanorü;quibus pro peccatis fuís ἃ díio me rito homínes flaeellantur, Iftaeftenímlex Adam domine deus. Εἶος eftlex homiíníis eft do míne deus, ut tibi ía fimplicítate cordis& puritate feruíat,| Ettu facies οἱ iuxta miferícordíam tuam,ficut mihi díenatus es facere feruo tuo propter uerbum tuum:& fecundü cor tuum fecifti omnía magnalía hzcipropter uerbum tuü quodpromififti Abraham,Ifaac& Iacob feciftiom nía hzc mihi feruo tuo. Quod dicít,fecandü cor tu i,intellioit fecüdü miferícordía tuá:quía nó eft fimilis tui. Neq; ef eft deus extra te ín omnibus qua audiuimus aurib? ποτ». ση eft;ínquit, deus fimilis ταί qui fecerít magnalia hzc qua audiuimus aurib?noftrís, A facie populi ταί quem redemífti ex Aegypto gentem δὲ deum eíus,Hebraus habet,eentibus δὲ díjs eará, Et eft fenfus.A facie populí ταί quem redemifti ex Aegypto,de manu fcilicet Aeoyptiorü,quos ín ma τί rubro peremífti,& dijs eorum in quibus íudicía fecifti, Q uia tu die exercituum deus Ifrael te uelafti aurern ferui tuí,dícens:Domum zdificabo tibi:propter hocínuenit feruus tuus cor füum ut oraret te oratíone hac. Aurem eíus diis per prophetá reuelauerat fe illi domü xdifícaturum. Idcirco Dauid inueniffe fe dicit cor(autn,id eft ínucnít audacia ín corde fuo,ut oraret eum oraτίοπε μας. Factum eftauté poft hzc percuffit Dauid Philiftijm δὲ humiliauit eos:& tulit Da^ uid frenü tributi de manu philíftm. Frenà εδ απο erát cíuítates philiftinon qua frequé ter Ifrael fibi tributariü faciebát.qs ab eís tulit Γαία. δὲ humilíauit eos, fecitqs fibi tributarios, Vnde& in Paralipomenon eei: Percuffit Dauid philíftim δὲ humilíauiteos, δὲ tulit Geth& filias eíus demanu eorum. F ecitq; Dauid fibi nomé cum reuerteretur capta Syria. FecifTefibi nomen diícítur:quía ín ualle falinarum,cxfis decem δὲ octo milibus,erexit fibi fornicem tríüpha lem.Et fi qué mouet quod ín plxrífay latínorü codicibus inuenitur Dauid non decé& octo mí» lia ín uallefalinarum,fed duodecim milíacecidiffemouerit hocuítio fcríptorü ín eifdem codici bus inditum effe. Veraciter tamen Dauíd ín eadem ualle(alinarnm decem& octo milía cecidit, Ioab uero duodecítm milia:ficut ín título quínquagefimi octauí pfalmi fcribitur. Dixitq; Siba ad regem.Sícut íu(lifti die mi rex feruo tuo, fic faciet feruus tuus,& Miphibofeth comedet fup. menfam tuam. INotandum quod ín Hebrzo,fuper menfam meam le atur:quía ín hocloco defectus eft,& neceffaría fubauditio.Q uando ením díxit Siba: ficu iub die mí rex feruo tuo, fic faciet feruus tuus:fübaudiendum eft Dauid dixiffe,& Miphibofeth comedet fuper menfam mcá,quafi unus de filijs regis..Dixitqs Dauid, faci mifericordià cam Anon filio INaas ficat fecít patereius mecüi miferícordíà. Quádo fugit Dauid a facie Achis regis Geth,uenít ad INaas regem Ammon qui fecit cum eo miferícordíá, multa impertíens οἱ bona.De Nas ítaq; uenit ít fpeluncam O dollam,ubiuenerunt ad eum pater eius δὲ mater& omnis domus eius.Inde uenít ad Moab, dímifit apud eum patrem& matré δὲ omné domü fuam. Quod uero dixít Achís rex GethiHicine ingredíetur domü meam? Abíjt inde Dauid& fugitin fpeluncam odollam, Abíjrínde fübaudiendü eft, de domo INaas, δὲ inde fueiffe illum ín fpelücam odollam.Si uero quarítur,cur ad eum.íd eftad Achís Dauid redierit ante cuíus faciem fugerat: intelligendus eft ifte Achisfilius fuiffe Achísa quo fugit Dauid. Vnde& ín fubfequentibus Achís cum quo Da uid ín prlíum contra Saul defcendebat filius dicitur fuiffe Maoch. Non ením a patre hoc no men patronymícum,fed a matre fumpfit, quz Macha uocabatur. Et idcirco non a patre hoc fumpfíit nomen,eo quod Dauida fe abiecerit. Reliquam autem partem populi tradidit Abi faífratrífuo, Notandum quod folümodo ín hocloco ín Hebrzo legatur Abifa.In cxterís ue :folocis Abifai. Abifa itaq; interpretatur pater facrificij,& Abifai pater meus facríficium.Ideo autem ex nomíne illius unam lítteram demptam Hebrzi dícüt,co quod necs Abner conífcíus fuerit. Fectum eft ergo teuertente anno eo tempore quo folent reges ad bella procedere: mi^ fit Dauid Ioab δὲ feruos fuos cum eo,& cxtera, In Hlebrzco ita legitur: Eo tempore quo reges ad bella procefferant,mifit Dauid Ioab;& ctera.. Hos reges dicit qui procefferant contra Da» uid in pugnam fcilícet regem Roob δὲ Iftob δὲ Soba& Maadiaqui utíq, reges Syríz fuerunt δ΄ pugnare uoluerunt conducti mercedea rege Moab contra Dauiíd,a quo tríumphati effe leguntur Et dixit Dauid: INonneifta eft Bethfabee filij Elíam uxor Ν τίς ethei?" Elíam filius TTL s fuit QVAESTIO. SIVE TRADITIO. HEBRAICAE C fuit Achitophd. Etuocauit Vríam Dauid ut comederet coram fe δὲ bibetet,& ínebríauit eit, ldcítco inebríaffe eum dicitur;ut faltem ebríus ín domum fuam deícenderet. Verütamen quoníá blafphemare fecifti inimicos domini, propter uerbum hocfilíus quí natus efttibi mor, te morietur.In Flebrzo íta legitur: Verütamen quoníam blaf, phemando blafphemafti íními, cos domini, propter uerbum hocctíam δὲ filius qui natus eft tibi;morte morietur.C) uod peran tiphrafim dictum eft:& eft fenfus.Saluationem tríbuiftí inimicis domíní,quibus ínfi uroctibus contra populum domíní; peccato hoctuo przpediente,non poterit eis refiftere populus domi, ni. Infuper etíam ipfi inímíci uíctoríofi exiftent propter peccatum tuum fuper populum domíni. Etuocauít nomé eius amabilís drio,co quod diligeret eum dotmínus. In Hebrzo ita legítur:Et uocauit nomen cíus iedídia,id eft dilectus domíni propter domínü. Dilectus domi ní propter domin dicitur, propter fuam fcilicet míf. erícordíá gratuit qua eum dilíeere dionatus efticum utíqy eius düectíone δὲ mífericordía indignus exífteret qué coftabat mamzeré effe. Dimícaui aduerfum Rabba,& capienda eft urbs aquarum. Notandum quod ín Hebrxo quádo cum adiectíone nomínü ponitur, Rabbath(cribitur:ficut eft Rabbath filiorü Ammon. Q uádo uero(ine adiectióe nomínü,no Rabbath fed Rabba fcribitur.(παρ dímicaffet;ceepit cam& tulit diadema Melchom de capite cías.Melchom ínterpretatur rex eorum. Rex eorum uocat ídolü eorü:qd' hicuocat Melchom, cuíus díadematis aurü δὲ gémas coflaffe δὲ pureafle dicitur Dauíd fecundü leoé,& feciffe fibi inde díadema:quod híc pofitü fup caput eius dicitur, Populü quocp eíus adducens ferrauit,& círcütecit fuper eos ferrata carpenta: diuifitqp cultrís & tranfduxitín typo laterum.Serrauit ením eos ferratís carpétis,& díuifit cultris, ficuclateres di uidi folent qui ex palcís&luto conficitur. Porro Abfalom fugiens abíjt ad Tholmai filium amiburregé geffur. Tholmai pater fuit Maacha matris Abf. alo, quá dicüt Hebrzií a Dauíd ín pralío captam.& cafarie δὲ unguibus pracifis, fecundü legé eam uxorem{δὲ Dauid fociaffe: S ex ea generaffe Thamar& Abfalom., Ceffauit itaq; Dauid rex perfequí ab falom, Ine bizo legitur: Ceffauit ítaq; rex exire poft abfalom. V οἰαί ἀξ Dauid exire perhibeturut re^ duceret abfalom.Sed periractans ín corde füo,quod quotiens eum uideret,toríens doloré mot tís amnon οἱ ad memoríam reduceret: idcirco ceflaffe dicitur exire poft abfalom, fubauditut tteü ad propria reuocaret. Quod uero aít:eo quod cófolatus effet fup amnon ínterítutintelligé dá cft: qa poftdj noluit exíre poft abfalom ut reduceret eum δὲ uideretur ab eo, coepit cófolarí. fuper morte amnon. Quádiu enim putabatur ídem abfalom reduci ut uideretur ab eo, fempet. mors amnon filij(αἱ animo eíus occurrebat.Síue alíter,confolatus fuifle fuper amnon interitu dici£,co quod nouerat εἴ flagitíofum δὲ dienum morte merítocy periffe, Intellioés auté Toaís filius Saruíz qd' cor regís uerum effet ad abfalom.| Cor regis uerfum effe ad abfaloni uidiffe dicitur,co quod uíderít eum ídem Ioab pro abfalom fufpirare, X ex eo intellexit quod cor eius uerfam οὔτι αὐ abfalom.| Mifit thecuam δὲ τα]ζε índe mulierem fapíentem. T hecua cíuitas eft de qua fuit Amos propheta.Putatur autem cadem uídua auía fuiflc eiufdem Amos prophe» tz, Quzrefponditei.Heu mulier uidua ego fum. Mortuus eft ením uir meuss& ancilla: tuac erant duo filij quí ríxati funt aduerfus fe in aero,nullufcy erat qui eos prohibere poflet. Etper^ ciffit alter alterum δὲ ínterfecit eum.Et ecce confureés uniuerfa cognatío aducrfus ancillam τυ dicit;trade eum qui percuffit fratrem fuum.In uetítate autem ut Hebrzi tradunt:hzc mulier uia dua duos filios habuít,qui ríxatí funt ín agro faper hareditate patrís fuí, δὲ alerum ab alte; ro interemptum. Seipfam tamen eadem uídua ín perfona Dauid pofuít,& duos filios fu^ o5 ín perfona Amnon& Abfalom. Cognatíonem uero quz cófurrexit aduerfus filium fuum, inperfona cxrerorum filiorum Dauíd.[η me dominemirexíníquítas,& in domotpatrís metz réx autem δὲ thronus eíus fit ínnocens:Ac fi diceret; pro eo quod alter filius meus confurtexit aducr(us alteri, in me fít iniquítas.fi tamen alíqua effe debet. In te autem o tex Dauid, nu. la fit iniquítas:quía abfq; culpa es, eo quod Abfalom Amnon dignum morte interfecit. Et ficat ego abfq; culpa fum pro eo quod duo filij mei confurrexerunt aduerfum fc,& interfectus. eítalter ab altero:íta δὲ tu abfqy culpa es pro eo quod abfalom amnon díenum morte d | i 7 feeife . A fedt. QuraitRécordeturrex domini dei fui;ut nó multiplicen£ proximi fanguinis ad ulcifcé m dum,& nequad interficient filium meum.Recordatio híc pro iuramento pofita eft. Ac fi díce^ ἐς τοι. Recordetur rex promiíTionis fux ímo iuramenti,quo mihi per dominum deum fum polli *N citus eft:ut non multiplicent proximi fanguinis ad ulifcendü,| Díxitqy mulier:Quare cogit ἢ fti iftiufmodi rem contra populum dei? É locutus eft rex uerbum iftud ut peccet& non redu cat eícctü fuü.Ex hoc loco demonftrat íllud quod paulo fu petíus díctü eft. Ceffauit rex Dauid ite poft Abfalom.id eftceffauit ut non exíretur ab aliquo& reducere Abfalom. Indeaittu, lier.Et locutus eft rex uerbum iftud ut peccet δέ non reducat eiectum fuum.Q uod uero áítiQua re cogitafti iftiufmodi rem cotra populum dei?Populum deí;uocat eundem Abfalom.fiue cos quí cü illo erant;quí quafi captiuí& eiecti erant,eo quod non reducerentur ad hxredítatemi dei ne forte coacti, dijs alíenis in terra aliena feruirent.| INecuult períre deus animam,fed retractat cogitans ne pereat penítus quí abíectus cft. Ac fi dícerec. Deus peccatores qui a díabolo capti» ui detinentur,ut ad fe conuertantur;uocat:& tu quí eum imitari debes, cur non eo modo agís? Etquando tondebatur capillus:femel autem ín anno tondebatur.. In Hebrzo íta legitur, Et quando tondebatur caput eíus.Statuto autem tempore tondebatur:quía erauabat ei cefaries. Ponderabat capillos οαρίείς fuí ducentis fidis pondere publico. INon ením femelia anno;ut latini codíces habent,tondebatur caput cíus:fed ftatuto tempore, id eft de triginta ín tricinta diebus. Poft quadraginta autem annos díxit Abfalom ad regem. Vadam δὲ reddam ποτα meaquazuouí domino ín Hebron. Quadragefimus agebatur annus ex eo tempore quo Saul INobe ciuitatem cum facerdotibus octocíntaquíng; propter Dauíd ínteremit.Et ídcítco hic idée Dit quadtagefimus annus ponítur,ut monítretur díuinà ultionem fufcitarí fuper Dauid, eo quod iu Abimelech facerdotem fefellerít,& propter eum tot facerdotum cxdes facta fuerit. Caue lector plxrofq; mendofos codíces,in quibus fcriptum inuenitur poft quatuor(non poft quadraginta) annos.In ueracioríbus uero codícibus δὲ in Hebraica uerítate,non quatuor.fed quadraginta(οτί buntur anní.Si uero contentíofus quis.cofdem quatuor annos aftruere uoluerit ab eo tempo^ p equo Abfalom Amnon fratrem fuü interfecit, ufq; ad illud tempus quo patrí díxit: Vadam & reddamuotamea quz uouí domino ín Hebron:perfpicue fe errare.fi diligenter perfcrutatus facrít,inueniet:cü utiqy Abfalom interfe&to Amnon ín Geflur apud Tholmai recé tribus an-| nís,& ín Hierufalem indereuocatusnon uifo patre, duobus moratus fucrít annís,&(cxto anno" faciem patris uíderít, δὲ contra eum perduellionem praparauerít. Votum πᾶς fe uouífle men^ tiendo dixit,id eft orationem facturum ín loco quo requiefcunt Abraham,lfaac& Iacob. Et depofueruntarcam dei.Et a(cendít Abíathar donec expletus effet omnís populus quí eoreffus faerat de cíuítate.Ideo arcam dei depofuiffedicuntur, ut dominus ab Abiathar facerdote confu lere£,quo uerfus Dauid ire deberet. A(cendiffe αὔτ Abíathar dicit,id eft orafTe. Et quía ora lo diuíno nó ei refponfüm eft:idcirco in fubfequétibus dixit Dauid,ut reportare£ arcadei ín ut bem. Quíd mihí&uobis filij Saruiz?Diímittite ut maledicat. Hebraus n6 habet,ut maledicat.fed cant maledícat. Abifai folus díxerat: Vado δὲ amputabo caput eíus:& Dauid ad Abi fai δὲ Ioabrefpondit.dícés:Quid mihi& uobis filij Saruiz? Ac fi diceret: Nunquíd uultis interficere iftà ficut ínterfeciftis Abner? Dominus enim pracepit οἱ ut malediceret Dauíd. Et quís eft qui dícat,quare fic fecerit. fübauditur, quare fic fecerit non dris fed femeí.Semei quí maledíce bat Dauíd ipfe eft INabath pater Ieroboam qui filius Gemini dicitur:& in. zelo domus Saul maledixit Dauíd.INomen uero aui eíus Gemíni fuit& ipfe femei ex tribu ephraim filij lofeph extítit. Vnde δὲ(dem femei ad Dauíd dícit:Primus quoq, ueni hodie de omní tribu Iofeph.. - Adquem Abfalom. Fixcefbinquit, oratía ad amícü tuum? In Hebrzo lecitur: Γῖας είν πα uít.miferícordía tua ad amícum tuum? Quod non affirmando.fed negando pronuncíandum εἴς, Εἰ eft fenfas:Miferícordía eftaut dici debet,quod Dauid amicum tuum dimififti δὲ cam eo nonifti? Cüq;fugeritomnis populus quí cum eo eft;percutíam regem defolatum& reducam uníuerfam populum,quomodo omnes reuerti folent. Scilicet ficut reuerti folent quí amifio in pixlío rege reuertütur.fic uniuerfus populus Ifrael reuertetur adte. Etcum ceciderit unus qui : ΎὙτ.ο libet εεττ Meca iU E LE Ea | ᾿ | | [1 p QVAESTIO, SIVE TRADITIO. HEBR AICAE C libetín principio:audict queciqy audierit; δὲ díccisFaéta eft plaga in populo qui feqitebans Abfalom:& fortifíimus quífq; cuíus cor eft quafi lconís, pauore foluetur.. In Flebrzo ítaha, betur. Et fortíffimus ipfe cuius cor cft quafi leonis, pauore foluetur? quod non affirmando, fed negando pronuncíandum eft. Fortíffímus ifte Dauid íntellioendus eft: quod δὲ fequentía dedarant. Scit ením omnís Ifracl fortem effe patrem tuum, δὲ robuftos omnes qui cum eofunt. Abíjt ancilla δὲ nuncíauit cís. Et illi profecti funt. Hzc ancilla quafi lauandi oratía cum pannis ad fontem Rogel ierat,ut penítus tes non deprehenderetur, Puer autem quí rem índicauit Abfalom filíus eiufdem ancillz paruulus dicitur fuiffe,| Sureite δὲ tranfi/ te cito fluuium.| Febr ín hoc loco,non fluuium, fed aquam habent, qux Iordanis fluuius intelligitur. Dauid autem uenit ín caftra,qua mahanaím hebraice legütut: ín quo loco obuij fuerunt angeli dei Iacob: ficut ín cenefi legitur: Et uocauit Iacob nomen locí mahanaím,id eft caftra, Amafa αὐτῷ erat filius uírí quí uocabatur Iethra de Iecraele. In Hebrazo lecíturTethra ifmaclítes. Vnde δὲ in Paralipomenon ita legitur, Abígail autem genuit Amafa cuius pater o fuit Iether ifmaelites, Ifimaelítes enim idem Iether uocatur: quía filíus eius Aumafa opera If. maclís imítatus, Dauid fugientem nequacj eft comitatus:cuí díxerat: Tuí fumus o Dauid.& tecum fili Ifai.In libro uero Samuelís ídcírco Iethra Iecraelítes uocatur: quía peccatum Amafe filij eius quod ín Dauid perpetrauerat Ioab.eutn,íd eft Amafam percutiente deletü eft. Qui inereffus eftad Abigail filiam INaas fororé Saruize.INaas interpretatur coluber.Idcírco coluber, quía nullum admiífiffe mortiferum perhibetur peccatinifi id quod orícínaliter de ferpéte απ. quo contraxit.Eft etíam INaas quí δὲ lfaí pater Dauid, ficut in Paralipomenon demonftratur: ubí enumeratis filijs Παί legítur,quon: forores fuerüt δαταία δὲ Abígail.(ΟἿ ueniffet Dauid in caftra,id eft ín mahanaím:Sobi filius INaas de Rabbath filiorum Ammon&c.Ifte Sobi filius fuit INaas reeís cum quo pugnauit Saul.Ipfe etiam INaas fecít miferícordíam cum Dauíd quan do fugit a facie Saul: quo mortuo díxit Dauid: Faciam mifericordíam cum Anon ficut fecit pater eius INaas mecum. Interempto uero a Dauíd Anon quí εἰ ín decaluandis feruis fuis ἐπ iuríam fecerat,conftitutus eft ab eodem Dauid inloco fratris.Ifte Sobi qui ad Dauidlegitur cá caerís ueníffe,& ftratatoría& tapetía δὲ uafa fictilia δὲ cetera qua: fequuntur οἱ obtuliffe, ' Fuit autem ibi predium difperfum fuper faciem omniís terra. Et multo plures erant quos fakus confumpferat de populo, cj hi quos uorauerat oladíus ín bello. Saltus hic quí ρίαν res confumpfitfe cg oladius uoraffe lecítur,beftías ferociffimas qua ín faltu EG tumant;a quibus plures confumpti&j a eladio uoratí fuerínt,^ Porro Abfalom erexerat fibi cum adhuc uíueret títulum quí eft in ualle recís. Dixerat ením: INon habeo filium δὲ hoc erít mmonímentum nomiínís meí:uocauítq; títulum nomine fuo:& appellatur, manus Abfalom: ufcg ín hunc diem. Hiíclocus faperíoriloco copulandus eftiubi dicitur: Tulit Ioab ttes lanceas ín manu fua, δὲ ínfixit eas ía corde Abfalom,aim adhuc palpitatet ha:rens quercuiEt híciunz cendum eftporto Abfalom erexerat fibi;cum adhuc uíueret titulum qui eft ín ualleregís, δὲ cktera quz fequuntur. 1 radunt Hebrzí quod depofitus de quercu. petíerit fibí índutías an» tecp perímeretur ut faceret fibí titulum ob memoríam fuí, eo quod non haberet filium ta^ lem qui regno dígnus effet, Putabat ením filios fuos non(οἱ regno indignos,uerumetiam ob pecatum fuum quod ín patrem eefferat, prafenti uíta índígnos. In quo título manum dici tur defixiffe δὲ figuram manus fux expreffiffe: δὲ ob hoc títulam hoc modo uocarí. Voc uítcg títulum nomíne fuo& appellatur manus Abfalom ufq; ín hunc diem. Quod uero leoitur: Et proiecerunt eum ín falrum ín foueam grandem,& comportauerunt fuper eum aceruum lapidum magnum nímis.Proiectum eum in faltum Hebraií dícunt;eo qued gladio peremptus, lapidibus obruí deberet: quippe quía fceleratiffimus erat:& gemínze neci ob^ noxius, fcilícet quí& patrem contra leoís praceptum ualde dehonorarít:& turpitudinem eíus τοποίατίς, Ad quem Toab,íd eft Achímaas díxít,non erís nuncíus ini hac die fed nuncíabis ín alía. Hodie nolo te nundiare. Filius ením regís mortuus eft. Ac fi díceret.No/ lo ut uir talís qualis tu es, nuncium feras τοί, χα filius eíus mortuus fit. INec ením dee "nr| uncus 5 εν ὅ5ην ini -... iii faíau -ΨἄὠΟΦΡ τὰ Tto τό τον vx —. τ ς“ ν-. e "mre——— cR ψαὶ Ww x cT P €! ΠΝ REGVM purs 80, π2 A uttale nuncium portes. Idcirco dixit Chufi: Vade δὲ nunca regi quz uidifti.— οσα». TN dum quod ín hoc loco Chufi: non proprium, fed appellatiuum fit nomen. Ac fi diceret: ᾿ Tues dignus ut nuncium flebile(non achímaas) portes. Ν᾽ επίτῳ uniuerfus populus coram rege: Ifrael autem fuoit ín tabernacula fua. Vniuerfus populus quí coram rege ueniffe legitur, hifunt qui cum Dauid permanferant, Quod uero aít: ifrael fugit ín tabernacula fua, hí intelli gendi funt quí cum Abfalom perduelliones extíterant.. Miphibofeth quogp filius Ionathan, defcédit ín occurfum γοσίς íllotís pedibus.Et notandá qd'ín hebrao no illotis pedibus;fed legi tur, pedibus ínfectís. Feceratnancy fibi idem miphibofeth,, líoneos pedes,quibus uti quafi pro naturalibus folebat: ficut folent facere daudi, quemadmodum δὲ illeerat./ Quid ultraloque-— tíszFixum eft quod locutus fum. Tu δὲ Siba díuidite poffeffiones. In hebrao ítaleoítur: Dixi, tu δὲ Siba díuidite agrum. Pro eo quod ín hocloco Dauid immemor fuit amicitia:& foederis, ímoiutamenti,quod habuit cam Ionathan: δὲ tam crudele dedit iudicium, dicens: Tu& Siba diaídite agrum: idcirco roboam δὲ ieroboam díuiferunt eius renum. Miphibofeth ením ín(αν muelis libro lecitur:& ínterpretatur,os uerecundix. In Paralipomenon uero ídem míiphibo^ fcth, meribaallegitur: δὲ interpretatur/lítíoans cum altiffimo. Líti gaffe enim cum altíffimo, id eft,cam deo dicitur: eo quod Dauid reduxiffet cum pace. Et quod aít ídem miphibofeth reoí, etíam cuncta acipíat: poftéj reuerfus eft dominus meus rex ia domum fuam pacifice: non hoc dixiffe fufpicatur eratulantí anímo,fed ínfultantí& quafi contra deum murmurantí:eo qd' Dauid domínus ín pacereduxiffet, Eftautem feruus tuus Chamaan. In hebrzo: Ecce feruus tuus Chamaam,ipfe uadat tecii domíne mí rex. Chamaam interpretat.füfpirans. Qzdíu cam patre permanfit fufpirans uocatus eft.Poftcj uero in doctrínam Dauid regis tranfijt;/non Cha maam,fed Chamaan(quod ínterpreta£.fidelis)appellatus eft. Itaqy omnes uíti ifrael concur; rentes ad recem dixerunt εἰ: uare te furatí funt fratres noftrí uiri(ada:S tranfduxerüt regem m δὲ domum cíus iordanem,oranefzo uiros Dauid cum eo?Et refpondit omnís uír iuda ad uiros ifraelquía propíor eft mihi γοχ.ΕΠ ením hicdefectus,& hacc fübaudítio:& plus amo regem, p t.Etpoftpaua: Etrefpondituít ifracl ad uiros iuda, δὲ ait: Decem partibus ego fum maior i apud regem:magifqy ad mepertínet Dauíd, cg ad te.In hebrzo ita legitur: Decem partes mihi sz funtapud regem,magifq ego ín Dauid cj tu.Decéuero partes ifrael erancid eft decé tribus:&t. T idcirco magis fe ín Dauid elle dicunt, c uírosiuda. Cur mihi fecifti iniuria? Viri ifrael feciffe fibi iniutíá quxtunt:eo qd' non expectauerit eos tribus iuda ad reducendum reoem.. Nonne ar fermo meus príor fuit, ut reducerem regem meum? Sermo cíus príor fuít ad teducendum re^ inis gem:ficut ín przcedentíbus demonftratur ín eo loco,ubi dicituriSermo auté omnis ifrael perue nítcad regem ín domo cíus:fubauditur.ut eum reducerent: quod δὲ maíoríbus natu íuda,man; daffe Dauid per fadoch& abíathar facerdotes Iceítur,hoc modo,dícés:Loquitmini ad maíores tiatu uda dícentes:Cur uenítís nouíffimizHebrzus:Cur eftís nouiffími ad reducendum regem in domum fuam? Ethic fubiungendum eftfratres meí uos: os meum& cato mea uos,cur no uiffimi reducitís regem?Et poftea intelligendum eft;mandaffe illis quod fermo omnis ífrael ad eum íam perueníflet,ita dicens: Sermo autem omnis ifrael peruenit ad regem ín domo eius. Duríusautem refponderunt uítí iuda uírís ífrael. Ec hic defectus eft. Dícuntur ením rcfpon^ diffe uíci íada ad uiros ífrael:eo quod mentirentur,& non facerent hoc ob amorem reois: ficut ; α[ετοναη:, Pro quib? uerbís Siba filius Bocrí, uír emíneus cecínít buccína,& aít:INon εί πο” lé bis parsín Dauid;neq; harredítas in filio Ifaí.Ideo cecinit buccína: ut eíus fonitu attonítí, tace^ rent.Quibus tacentibus.díxit: Non eft nobis pars in Dauid,nec; bareditas in filio Iíai. Ser» tmo diciti ín ucterí prouerbío: Q αἱ ínterrogant, interrogent ín Abcla, δὲ fic perficient. In he^ btxo non habetur prouetbio. Ifte fermo.fermo leoís eft, in qua uídetur a domino per Moy» fen praeceptii:ut quando íngreffuri terrá Chanaan effent;& gentes deletuti: prímü,pacé offetz rent:& fi pax ab eís recipere£, pacem recipientes;tributarij eorü efficerent: δὲ(í pacem non reci, perent.tunca filijs ifrael delerentur.Idcirco exdamaffe mulier fapiens de ciuitate fertur Nonne cgo fam quí refpondeo uctítatem ín ifraelt& cu quacrís fubuextere ciuitatem τ Q πατε prdipi^ bc: XXX 4. tashercditate ciun zu V ἘΞ m νὰ | m Ri εα :1 El ji QVAESTIO. SIVE TRADITIO. HEBR AICAE C. tasfizreditatem domínizAc fi diceret:Cur uís deftruere ciuitatem hancantet pácem interro, j! gando offeras.ficut ín|εσο iubetur? Cur etíam nó eandem legem ín nobís ifraclitís feruas, qua Ι ín alícnigenis olim feruata eft?Hanc mulieréiudai;zaram filiam azer, filíj Iacob íntellieunt:&! quod fe matrem dixerit, τα dícens: T'u quarís euertere matrem ifracl. Idcirco matrem: quia multorumannorü erat. Iraautem íairítes erat facerdos Dauíd,id cft maoífter: ficat alibi fcri,| ptum eft:Filijautem Dauid erant facerdotes, íd eft magiftri fratrum fuorum. Dixit; doma i | | PER nus propter Saul δὲ domum fanguínum:quía occidit eabaonitas.Domus fanguínum.funt fili Saulqui cam Doech Idumzo dut adhuc pueri effent, facerdotes δὲ cabaonitas ín INobe occi derunt. Hi fantarmon δὲ miphibofeth, quos peperit οἱ refpha filia Aia, δὲ quinqp filii Michol, filix Saul:quos genuerat adrícli filio berzellai;qui fuit de molathi.(Ὁ uacrítur cur filij mícholdi, cantuí:cum non míchol.fed eíus foror merab uxor fuerit adrieli filio berzellaí. Q uod íta folui tur: Merab quippe eos naturalíter genuít:& míchol uxor Dauíd qua: δὲ egla dicitur: eos ín loco filíorü nutriuíG;& fibi ín filios adoptauit: idcirco eius filij dicunt. Filij quippe ifracl iurauerant eis.Et uoluit Saul percutere eos zelo. Zelo quafi pro filijs í(racl&íuda,dicens Iofue eratís eo^ dem gabaonítas uiuere permífiffe:& filiis ifrael δξ[πάα przdam eorum íniufte ab(tulilferidcirco eos perímete iubet,quafi pro zelo ifrael δὲ[πάα, Huíus ultionis caufa ín eabaonítas,achímelech facerdos extitit. Percuffit eun ionathan filius femmaa fratris Dauid:Ionathan ením ipfe eft na thanpropheta. Tertíum quoqy fuitbellum ín gob contra philiftxos:ín quo percuffitadeoda tus filius faltus polymítarius bethlehemites goliath getheum.(ΟΡ ením ínterpreta£, lacus. Jdcítco lacis: quía ficut ín lacam leonum quís míttítur, ita femetipfum contra golíath Dauid mifit. Adeodatus ipfe eft Dauid.Idcirco dicitur adeodatus:quía a deo eft electus inregnum. Filius faltus:quía de faltu ubi oues pafcebat;eft eductus.Polymitarius: quía de genere befelecl mater eíus fuit.Bethlehemites: quía noemí δὲ ruth tépore ubertatís reuerfz funt ín bethlehem. Et quía panís caufa ruth a booz nota eft: propterea ídem locus, domus panís uocatus eft. Quod uero adeodatus ipfe fit Dauid. fequétia dedarant, ubi aít: Hi quatuor πατί funt dearefz pha ín geth,& cecíderuntín manus Dauid&feruorum eius. Díxituír καί conftitutum eft de h D Chrifto dei íacob.In hebrao:cuí conftítuta eft fcala Chrifto ἀεί íacob. Scala eidem chrífto dei íacob,id eft Dauid cóftítuta efl:iper quam confcenderet ad deum:eo quod idem fcilicet confef fus fuerit fe peccaffe domíno ín Ν τί etheo:& poenitentíam agens,per hanc fcalatn confcende^ títad deum. Flxcfunt uerba Dauid nouiffíma.Nouiffima funt:quía poft pfalteríum, δὲ cxte i ra metra hoccompofuiffe metrum dicitur,in quo aít: Dixít Dauid filíus ifaí. Dixit uír cui con^ |' ftituta eft fcala chrifto dei iacob. Et defcenderunt tres quí erant príncipes ínter trígínta,& ue^ nerunt ín tempore meffis ad Dauid ín fpeluncam odollam. T res ifti fucrüt, abifaí filíus faraiaz, & fibbachai ufathítes,& ionathan filius femmaa fratris Dauid. Hí etíam tres irruperuntcaftra phiiftínorum,& hauferuntaquam de dfterna bethlehem. Et de tribus{{|5 abífaí primus erat, | quod in fequentibus dedarac. Abífaí quoq; frater ioab filius faruiz princeps erat de tribus iftis, nomínatus ín illis cribus:& ínter ttes nobilior,eratqy eorum prínceps: fed ufqg ad tresnon perue ierat, íd eftad tres uírtutes Dauid: fapientíam uidelicet δὲ humilitatem& fortítudiné: ficut ít "praecedentibus dícitur:Sedens ín cathedra fapientiffimus Ecce fapientía. Ipfe eft quafi tenerri amas[σαί uertnícalus:Ecce humilitas. Q αἱ octíngentos ínterfecít ímpetu uno: Ecce fortitudo. "Adhas tres uirtutes nemo fortium Dauid peruenít. Idcírco autem eleazar ínter tres fortes,quí 'érant cum Dauid fuiffe dicitur: quía ín eo pralío ín quo Dauid interfecit octingentosime petu uno,& ionathan filius femmaa uirum habentem αἴοίεος uipintiquatuor interfecit.In eo tiam pralío idem eleazar percuffit philiftzcos, donec deficerent manus cíus, δὲ olerigcícetet cumeladío.^ EtBanaíasfilius Ioíada, filij uítí fortiffimi magnorum operum de capzed. TNotandum quod ín hebrzo non habetur, magnorum operum, fcd. magifter operam. Capzeel ením interpretatur,congregatio dei. Magifter ením erat de conerceatíone dei, íd eft, Cerethí δὲ Phelethi: quí ínterprerantur, occídentes δὲ uíuificantes. Ipfe percuffit daos leones Moab, íd eft,duos fortiffimos uítos Moab. Ὁ uando enim Dauid cofdem moabitas bis ——M-————————«Ne Reemi et e o ie eem -----Σ € :; IN REGVM;$0. 115 A agerefluseft& fecit tres funiculos:duos ad mortificandum, δέ unum ad uiuificandum: ifti po^ ." mfentesimoabitastuebantur.— Et ipfe defcendit δὲ percuffit leonem ín medía cífterna,ín diebus níuis.Leo ifte, Ioab fuit.In media cífterna,id eftín domo domiíni, ubí cornu altarís tenebar. Cifterna ídeo dicitur: quía ficut aqua cífternz;mundiciam affert: íta etíam nihilomínus haec εἰ» fterna,id eftfanctuaríum dominí,peccata expíabat. In diebus níuís:quía per mortem expia^ uítpeccatum:íuxta illud Pfalmift: Lauabís me:quod impletum eftín media cífterna:& fuper níuem dealbaborsquod impletü eft ín co quod αἰτίη dicb? niuís. Ipfequoq; interfecít uirum &gyptit;dienü fpectaculo. Virifte oypti? femei filius Iera fuib;qui maledixit Dauid.Sciendüt autem quod idem femeí debahurim fuit;id eftclectus.Ideo a'oyptíus dicitur: quía opera illius zcgyptij deü blafphemántis,qué Moyfes iubente diio ínterfecit ín eremo ímítatus fuit. Illeem blafphemauit deum,& ifte maledixit prophetá®é.| Diguü fpectaculo,id eft díenü morte Expectabatur ením:ut ft egrederetur híerafalem,interficeretur. Flabentem ín manu haftam;id eftlegem deixquam[ί meditatus fuiffet permanendo ín híerufalem,non perímeretur. Quía er go praceptum regis abagana ídem írtítum fecit, exeundo foras hierufalem:ídcirco ín eum a ba naia ín uirga, íd eft, rectitudine τα Ποίαν defcenfum eft: δὲ hafta quam non rectam tenebat, ui abeoextortaeít.^ Etínterfecit eum hafta fua.Hafta enim fua interemptuseft: quía non αι’ ftodiendo legem, legis cenfura peremptus eft. In lege ením íta fcríptum eft: Díjs non detra^ hes: δὲ príncipem populitui non maledices. Hacfecit Banaías filius Ioiade. Et ipfe nomina tus ínter tres robuftos.qui erant ínter trícínta nobili ores.Intellicit: quia ipfe nomínarí dignus effet ínter ttes robuftos, íd eft, abífai, fibbachai,& ionathan:quippe qui uiribus eis equiparará poffet. Hietiam trescrant fuper tríginta. Et ne quem moueat, quod ín fumma non tríoínta, fed ttígintafeptem legan£. lrigintaem& feptem funt hoc modo:feptem uidelicet fortiores hi d» func, Dauid quí appellatur adeodatus,abifai,(ibbachaí, tonathan.eleazar,(ermmaa filius acoze M, εἷς ατατί& banaías;ecce feptem. Tríointa autem lii funt, afaheleleanan femma de aradí;elicha; liz elezhira.habiezer,mobunai.felmo,maharaíeleph, banaías phratonítes, eldar,hídai;albialbo, azmauet,eliaba.femma deararí/haíam,elipheleth,eliam,efrat pharai,Iíeaal boni felech;naarat, híra,garcb,urías etheus.Ideo eroo urías etheus,ultímus ponitur: propter ἰά quod fequítur: Et addidit furor domíni írafci contra ifracl.Iam enim ultio facta fueratin Dauid& ín domo eíus. In populo uero quí uoluit refiftere Dauid ín perímendo ατία etheo, necdum ultío diuina facta. fuerat.Idcírco híc ultimus ponítur,ut ultio mortis eíus,ín populo monftraretur.Pro quo popu lo leeítur ín fabfequentibus Dauíd díxiffe: Vertatur manus tua obfecro contra me;& contta: domum patrís mei. Etínuenta funt de ifrael octíngenta milia uirorum fortium, qui educetét gladium.Et de Iuda quíngenta milia pugnatorum.]n hebrxo,uítorum legitur:In Paralipome τ non uero legítur.tnille milía.centum milia. De ἠ[ταοὶ δὲ de Iuda quadringéta feptuaginta milía. Quos quidem íntelligendum eft;a ioab numeratos effe:fed fummam eorum ποίας oftende4—teDauid, nifitantum quantum in Samuelis libro fcribitur. Immífitq;domínus peftilentíam. ". ínifrael de maneufq ad tempus conftítutum. Tempus conftitutum dicit, quando facrifícium. οἱ uefpertínum offerebatur.. Emít ergo Dauíd aream& boues,argenti fidlís quínquaginta:quod. "& in Paralipomenon ítalecitur: Dedítergo Dauid ornan proloco, fidos aurí iuftiflimí ponz. derís fexcentos.Intelligendum nang; eft boues,argenti fidis quínquagintaraream uero fexcenv. tis aureis emifTe. Secundi libri Regum finis. Inlibrum tertium Regum. J Ratautem Adonias pulcher ualde, fecundus natu poft Abfalom. Notandum quod int hebtzo ítalecítur:Et ipfam peperit poft Abfalem, fubaudit peccatum. Sadochuero ᾿ facerdos δὲ Banaías filius Ioíadz& nathan propheta, δὲ Semei& robuftiffimi Dauid" nó erant cum Adonía.Semei ipfe cft nabath,pater hieroboam,quí füít magifter Salomonís,& fuit debahurim,id eft, de electis.Rhei aüt ipfe€ híram zairites facerdos,id eft mágiier Das: RS; obuftiffimá Q V AESTIO. SIVE TRADITIO.HEBRAICAE C Robauftífimi nancy Dauid fupra notati fortíffimi intelliguntar.INonnetu domine mirexig, ἢ ἤ | rati ancillztux dicens: quod Salomon filíus cus regnabit poft me, δὲ ipfe fedebit is throno | meo? luraffeilli Dauid dicitur quando eam confolatus eft poft mortem filij:ficut ín libr Sa | muclís legitur:Et confolatus eft Dauid Bethfabee uxorem fuam. Erítqy cum dormierír domi. | nus meus rex cum patrib?fuis:erímus ego δὲ Salomon filius meus peccatores,íd eft tmamzeres, | Inde miferícordíam feciffe deum cam Dauid, Salomon dicit ín fubfequétibus: eo quod filium quí fecandum legem mamzer erat, fuccefforem illi fecit. Ait enitn íta: Tu feciti cum fetuo tgo | Dauíd mifericordiam grandem:& dedifti ei filium fedenté fuper thronü eíus, ficut eft hodie, "Tollíteuobífcá feruos domíni ueftti,& imponite Salomone filium meü fi uper mulam meam, | Setuos hic dícit cerethi& pheletí,id eft.feptuacinta fenes íudíces. Habes quoq; apud te femej | filid eera.filij σειπίη! de bahurím,quí maledixit mihi maledíctione peffima.| Peffima hebraice nímrezeth dicit: qd' quingp lítterís enuncía£ id eft 3 nun,'à mem, res, Ὁ zade,nthau.In; nun, | noeph:id eft;adulterzà mem,moabita:" res,rafa:íd eftimpi?:t zade,zara:id&leprofas:n thay, thoaba:id eft;abomínatus. Et íiuraui οἱ per deum dicés:INon te íntetficíam gladío,fed línea, Poftula ei δὲ rcenü.Ipfe eft frater meus maior me:& habet abíathar facerdoté,& ioab filium faruix. Inhebrzo íta habetur:Et abíathar facerdoti& ioab filio(aruíac: quod íta íntelliendi | eft:Poftula ei.id eftadonía&abíathar facerdotí& íoab filio faruia: regnum. Víuítdominus qui fecit mihí domum ficut locutus eft:íd eft. ficut promífit Dauid,fecit me ut effem rex domus | Dauid. Sepultuf. qp eft ioab ín domo fua ín deferto.Defertü híc pro mundícía ponítur. Mur da ením ficut defertum domus eíus fuerat ab omní pollutíone& fancuine, excepto faneuíne abner&amafíx.— Dilexit autéSalomon domínum ambulans ín pracceptís Dauid patris fuí: excepto quod ín excelfis immolabat.Hinc patet Salomon ín eo quod aít, Immolabat ín excel, fis: quía quatuor annís cunctatus eft xdíficare domum domini. Illud quippe erat excelfum maximum:id eft, alrare illud quod Moyfes fecerat. Et prafectus unus erat aper terram.]fte prafectus azarías filius nathan erat; de quo fupra fcribítur: Et azarías filius nathan faper prz| fectos non operum, fed fimplicíter. Et erat fapientíor canctís homínibus. Sapientíorethan| ῇ efdraitz,& eman,& chalchol,& darda filis πιαποί, Ethaneií nterpreta£.durilfim?.Efdraita,— D oríentalis.Ethan ipfe eft Abrahá orientalis.Eman quí interpretat fidelis,eft M oyfes.Chalchol qui interpretatur,eubernans,eftíofeph.Darda interpretatur,generatío fcientia, Mahol, indul| entía. Generatio Íciétiz intellieuntur duodecim ttibus:filij mahol;id eftffilij iacob. Locutus eft| pie ttía milía parabolará, In prouerbíjs enim uerfus nonín gentí δὲ quindecim contínen/ tur:ín quibus etíam contínentut tría milía parabolz. Etfuerunt carmína eias quínqs milia.Et difputauit fuper lienís a cedro, qua eft inlibano uf. qp ad hyflopum, quz eeredítur de pariete: δὲ differuit de iumentis,& uolucríbus,& reptilibus,& pifcbus.Difputauít ením de naturís ligno ram;íumentorüreptilium δὲ pifcium, de αἱ uidelicet δὲ naturís illorá ,& tem pore quo nafcun£: & cur non omnia ín unaquaqaterranafcantur.— Anno quarto fundata eft domus domini ín menfe zib. Menfis ifte Aprilis eft, qui δὲ Var uocatur. ΖΒ enim interpretatur,uultus.Idcirco aultus: quía ín dedicatione templi, nubes gloría uultus domíni texit templum. Varautem ín terpretatur, pauor, Ideo pauor:quía tímetur ne ea qua: fruges terrx debent,in hocmenfe aerís intemperantía, ínfructuofafíant.— Mifit quoq rexSalomon δὲ tulít Hiram de Tyro filium mulicrís uíduz de tribu NNephtalim,patre Tyrío artificem zraríum, Vnde& ín Paralipome-. non legítur: ΜΙ ero tibi uirum prudentem& fcientiffimü Huram patrem meum,filium mu^ lieris de filiabus Dan:caíus pater L'yriusfuit. Etnotandum quod in malakim,Híram dicitur| in Paralipomenon uero Fluram.| Hiram eim interpreta£, uíuit fublimis:Fluram aut deus ex᾿ celfus. Hiram in Malakím dicitur fuiffe de Tyro, δὲ filius mulierís uiduz: de tribu Nephtalim patre Tyrío. Sciendum quod de tribu INephtalím pater eius fuetít: quo mortto, uxorcíus qua hic mulier uídua fcribitur, eandem Hiram ín pee mififfe docendi oratía dicatur: δὲ , aquo doctus ín Tyro fuit, pater eius Tyriusuocatur.— ldcítco patre Tyrio fuiffe dicitur, απ utíg pater eius de tríbu Nephtalím fuerit. Q uod uero ín Paralipomenon ἱεοίτας Hue tam, regem dixifTe: Mifi cibi uirum prudentiffimum δὲ fcientiffímum Furam patrem meum, : pauem 1 ΣΥΝ--- Ν ο νο ΣΕ ατα ακτών ias n———————— p A patrem dignitatis gratia eum uocat:ficat ín platifq locis legitur.Filium uero mulierisdefiliab9 — Daneumuocat, quía mater eius de tribu Dan fuit,de genere folomith fororis oolíab filij aizaz mas:cuíus filius folomith zeeyptíus in eremo lapidatus eft: non ením eadem folomith(ponte eidem agyptío coniuncta fuit, fed uim ab eo perpeffa eft: Idcirco meritis eius factum fuite di^ ítur:utde filiabus eíus talis nafceretur, quí operaretur in domo domíni.Nam δὲ meritis balx :concubinz iacob quondam factum fuifle autumant: quod mortua rachel non folum iofeph in loco filij educauit, uerametíam pro fratribus eíus interceffit, utímmemor effet iniuria fratrura .fuorá;Et pro hacre domínus εἰ tribuit, ut de uno eíus filio Dan nafcere£ oolíab focius befelect, .qui xdificaret domum domini,& altero eíus filio nephtalim nafceret híram;qui domü domíní ἄπ hietufalem fabricaret.. Quos occidit& effudit fanguinem belli in paces& pofuit cruorem ía k:ballieo fuo&c.. Sanguinébelli effudiffe dicitur:quia cum effet pax.fufcitauit bellum. Venit Un.;muncíus ad ioab.quod dedinaffet poft adoníam:& nó dedinaffet poft falomonem: ἰά eft uenit -ᾱ eum famaquod ín domno falomonís diceretur íllutn fecutum non fuiffe falomonem.fed de; dinaffepoft adoniam: ut fcilicet antecg adonias affectaffet regnum, falomonem non dilexiffe: -necei fauiffe,fed ab eo declínaffe díceretursquod totum rei probauít euentus.:-: Ag τἃ ἜΑ εἰμ τον QVAESTIONES SEV. TRADITIONES* a J HEBRAICAEB IN LIBROS PA| ΚΕΑΠΙΡΟΜΕΝΟΝ. zx Ber nati fant duo filij: nomen uni phaleg.Quia ín diebus eius diuifa eft terrazquía in diebus eius facta eftturtís, ubi cofufio linguarum factaeft. Nembrod ccepit ;| effe in terra, ideft, potens. Cethura;ipfa eft agar:quod in pfalmo manifeftatur, i9 M cum dicc: Tabernacula idumazorá δὲ ífmaelitarum moab δὲ agarení. Ifmaelítas uocans filios ifmael:qui utiqp agar filius fuit:&t agarenos,madianítas, δὲ cxteras tribus, quas de p cura procreatas facra fcriptura cómemorat.ZZephi fili? eliphaz,quiin genefi zepho,id é(ρε, culator noía£:in Paralipomenon.zephií:id eft.fpeculatus.Sarbi£ em utrang per? zadelitter&;-. i Sephi filius fobaltin Paralipomenon,unipes. Sepho, in genefi bipes: utrunqg tamen per v fir Ἢ δι litteram. Thamna cócabína eliphaz mater amalek, fuit de genere horreorá;quí ante idumaros habitauerunt in terra feir.Sed in Paralipomenon inter eliphaz filios computatur,quz quand eíus fuerit concubína,& ex ea fufceperit amalek:ut filiam tamé eam educauit.Hemam filius lo^ than in Genefi: íd eft;perturbans:qui ín Paralipomenon fcribitur homam,id eft; perturbatus.| Filius fobal alían de genere horreorü.in Genefi fcribitur;aluan,id eft exaltatus:ín Paralipomenóalían,id eft eiectus:quía horrei exaltati fuerüt;antecj edom terrá illamcaperet:eiecti poft 2b co tríumphati patríam amiferüt.Flamaran filius difon filij ana. In Paralipomenon,hamaaii tan,id eft rabrícatus.fordidus;uel temulentus:in Genefi hamdam,concupifcibilis.Famaran,& l hamdam, uníus homínisnoméeft, Akan filius afet degenere horreorum ín Genefí tribua zi tor:in Paralipomenon, iaekan.id eft tríbulatus. Phai, eructans: qui ín Genefi fcribitur,Phauz id eft;eructantes: in Paralipomenon, phaí eructans: cuius uxor uocabatur mehethabel, quod interpreta,benigna domini.filia matreth,id eft,difpenfatoris.Mezaab filia aurificis,qua duos. patres habere defcribitur, ad fignificandum myfterium fub una interpretatione nomínum: ut autífex genuerit difpenfatricem: difpenfatrix genuerit benignitatem domini. Alua ín Genefi interpretatur,eleuatío: Aleia in Paralipomenó,fuper eàm.Et notandum quod prímum reges, díxetit de edom.poftea ducescum príus ducesfuerint,& poftea reges:quorá ducum quafdam matres, id£uxores efau híc nominat: ut eft oholibama uxor efau& thamna cocubína eliphaz. Achan filius charmí,in Iofue. Achan, id eft;coluber ínfidíans: ín Paralípomenon,achar.id eft; turbator. Chalubai filius efto, filij pharez, filij Iuda: ipfeeftcaleb filius iephone.Ipfe eft ca^ leb Zenezaus: deloco qui uocatur Canaz, ipfe duxit uxoré Azuba,ex qua natus eft Geríoth. Duxitaliam uxorem nomíne Ephrata,ex qua fufcepit Hur uírum Maria fororis Moyfi, patré Vii auum Befclehel In Paralipomenó,;chalubai canís meus.Ini Iofuc& in heptatico caleb canis εί H " [ i ἡ y hà " ! | | | Q V AESTIO. SIVE TRADITIO. HEBRAICAE C Eftom& iephoneunum eft. Cumautem inortuus effet efrom,i ngreflus eft chaleb ad ephrata, Idcirco uocatur chaleb ephrata:quía chaleb fuituír ephratae.Idcírco dicitur efrom[εχασίητα an, nos habuiffe, quando accepit uxorem filíam machir,ut monftretur per annorü nümerá,& de Άεσγριο illum coreffum fuiffe, δὲ ín terrá repromiflionís ucnifTe: quía a uiginti annís δὲ fupra: ad bellum defcribebantur αἴ ad annum fexagefimum. Ab anno fexagefimo, δὲ leuitz mini, ftrare, δὲ milites puenare definebant. Vnde δὲ Romani eos emerítos uocant: qui íam militare defierunt.. INafon genuít(alma. In Paralipomenon falma,íd eftpax. In Ruth.falmon.id eft, pacíficus.In Paralipomenon,ifai filius obed:id eft.facrifici meum.In Regum uero δ(ατα eft: facrificid. Filius ifai,abinadab:filius aran;aminadab.In Paralipomenon,fimmaa.In Regum, famma. Samma, ibidem: fimmaa, exaudibilis.In Paralipomenon: abfaí, filias faruíe: id οῇ-. patet facríficij.In Reoum, abifaí pater meus;facríficium.In Paralipomenon:filiusiether ifmaeli tes.In Regumifilius iethra ífmaelíces.Iethra,refíduü: iether modicum refíduü.Filíus ifmaelites: uocatur propter merítorü qualitatem. Flahalai filius fefan,ipfe eft elimelech pater maalon δὲ chelion.Sefan ídeo dicitur filios non habuiffe: quía íftí abfq filijs mortui funt. In Hieremias» macl. filius nathaniz, filius elifama degenere ieraa xoyptij. Quod uero dicit íllüm de femine regío,moloch uult íntellíoi idolum moab:qd' in hebrzo,rex ínterpretatur.. Z;iph nomen lodi ε[ξ.α quo fuerunt ziphaí:qui uenerüt ad faul. Giazez;id eft τοπίου: filius haran filij chaleb,ipfe eft nabal carmelus.Ephrata, quía de ephraím fuit: ab eíus nomíne bethlehem ephrata uocaf. lair.iudex,qui ín Iudicum fcribitur,filius fecab,filij efrom.Idcírco ín Iudicá calaadites putatur: quía efrom duxit filiam machir patrís galaad uxoré. Vículos& ciuitates fexaointa fufcepitiair in haredítaté,co quod effet auía εἰς, filia machir.filij manaffe ,Affuhur filius efrom pater tlie, cue. T hecue eft ciuitas de qua fumpfit íoab mulierem fapientem.O nam filius híeramicl fili; εἴν rom accepit nomé onan filij iuda,quí mortuus eft.Et ínco differüt;quod filius íudz ín hebrzzo per 3nun:filius uero híeramiel per'à nem fcribit. Marefa patris hebron.Hebron locus eft, abi Dauid regnauit feptem annís. ΕΙ aero hebron, chore δὲ thaphua, δὲ rechem, δὲ famima: filij auté marefa.Sanima autem genuit raham patré híerchaam.Hierchaam locus eft. Maon filius fammai pater bethfur. Bethfür nomen lod eft,& ab codem maon locus nomen accepít: qui ín Regum fcribitur mohon. Saab filius iahaddai pater madmena.Madmena locus eft.Sua pater &nachbena,Machbena locus é,& fuerüt hi filij chaleb:& patré eabaha id eftloci,unde fuit faul. Filij hur.fobal pater caríathíarím δὲ Salma pater bethlehé.Hariph pater betheader, caríathía: rim δὲ bethlehé,& betheader nomína locorü funt. Caríathíarim,ipía eft cariatharbe,& caríathbaal δὲ hebron,quz cariathíarim uocatur,id eft cíuítas fyluará. Caríathbaal.cíuítas maríti: ca» ríatharbe, οἰπίτας quatuor:qua oía interpretari poffunt ín patríarchís,quí ibi fepulti fant,: So bal pater caríathíarim uidebat dimidium requíecionum propter uicíniam fepulchrí patríarcha rum:cai? filij fuerát íethrei,& phutei,& femethei,& maferei.Ex hís eereffi funt ferahitz: δὲ eftaolítz:quí nomína locorum fortíti funt:id eft farahaa δὲ eftaol;ubi fepultus eft(amfon.Requie tio, fepulchrü intellieitur.. Filij falma,filij ur bethlehem δὲ nethophati, qui ín regnortim fcrí^ buntur:eleauan filij patrui eius de bethlehem,& eleb filius baana netophatítes.Q uí idcirco fcri buntur coronz domus íacob,propter focíetatem,qua mutuo in pratíjs utebantur, Saraí,id eft; faraite,de quo fupra dictum eft.Jabeth filias zobeba, de quo ín fequentibus fcribítut:eo quod exaudierit eum domínus, fuit doctor:in cuius cófpectu fedebant filij cinei;quí& obab.cognatí moyfi.quí ínhoclibro fcrbz uocantur. Canentes atq; refonantes ídeo fcribun£,eo quo aflidue inlece dei δὲ in prophetísuerfabantur.In tabernaculís autem eos comoratos,& regum híftoria fcribit. Hiuenerunt decalore patrís domus rechab, íd eft de ftirperechab.| Achíngam uxor Dauid íezraclítis, Hic iezrahel locus eft ín d naboth habítauit.In Paralipomenon,danihel: In Regum.chilaab:id eft,uindícans patrem: eo quod difceptans cum miphibofech quxftionibus legis:& uictor apparebat, δὲ patrem ulifciuídebatur.| Getraham filius Dauid de cola uxore fua;Egla ínterpretatur.uitula:quam nónulli putant míchol filíam faul.In Paralipomenon fim mafilius Dauid, qui ín Regum famua nomína£.Simma ínterpretatur,exaudi:amua;exaudi tas.Bathfua mater falomonis, In Paralipomenon dicitur filiaamihel:& interprétatur; nomen eft M —— '-----.,ὁ͵ἱ Chosgenuit foboba,Soboba genuit Iabesqui fuit doctor, IN PARALIPOMENON$0. 1$ A e?Bathíua filia deptecationis, in Regü Bethfeba.filia Eliam fili Achitofel,& interpretatur fi [ία fepté filia fatietatis filia uramenti.Eliam interpretatur,deus meus populus Ammiíel popu; lus meus deus:in Paralipomenon fctibuntur duo filij Dauid, INoga& Elipheleth, qui in Regá non habentur.Filij Iofiz, fellum,ioannan& Ioachaz.Sellum eft,quem nechao rex Aegypti ca ptíuum duxit ín Aegyptum. Vnde memínit Hieremías,quoníá hxc dicit dominus ad fellum fí lium Iofiz tegem Iuda quí regnauit pro Ιοίτα patre fuo.Q ui egreffus de loco ifto non reuerte£ hucultra. Ioachím, quí& Eliachím, ipfe Ioachim ductus eft ín Babylonem cim uafis templí domini,& Daniel, Απορία& Azaría ὃς Mifacl cá eo.Ioachím filius eius, q& lechonías, η εἰ Chananiías;captiuus ductus eft ín Babylonem, cum cxterís uafis domus domíni, c Ecechíele δὲ Mardocheo. ín cuius loco fübftitut? eft Matanías,quí& Z'edechias.Filij[εοποπία, Affir Sa lathíclunutm nomen eftipfe eft Pedeía pater Ziorobabel.Et ínterpretatur Pedeía redemptus domini, Affit carceratus,Salathiel frutex drii.Sennezer filius lechonie,qui ín Ezra fefbazar noz mínatur.Sennezer interpretatur blafphematus.Sefbazar ín terpretatur tribulatus.Sefbafar fcri bítur caí Cyrus annüerauit uafa domus diii.Sechenías habuit filium Scmeiam unicü,quí ha buit quíng; filios, Athus, E Daría, Naría,& Saphat: quí cum patre fuo Semeía,qui uni» cus patet erat, fex cóputátur.Filij Iuda απίπορασί íam fuperius alijs nomínibus nomínazi funt. Hicautem mutatis nomínibus,deo repettur.Pharez.interpreta£ díuifio,Hefron interpreta/ turatríum, Z'ara ortus, Charmi ipfe eft Er.Chatmi interpretatur uínea mea,Er uigilans,Hur qui δὲ Onan.Flur ínterpretatur feneftra,Onan murmuratio. Subal ipfe eft fela.Subal genuit. raiha,& raiha genuit iahad.iahad genuit ahumai& laad:laad genuit etham,Etham genuit ες rahela quo noméaccepit urbs, ín quanaboth habítabat.Sobal ipfe eenuít raiha,quíalio noie Er nomínat:idcirco quod Er& Onan, ín peccato fuo mortui funt.Sobal interpretat fpica.Se la miffus.Q uod uero prius alijs noibus δὲ modo alijs noibus noiantur, ad myfteriü pertínet; Phanuel pater Gedor,& Ezer pater Hufa, filij fuerüt Flur fratres huri fili mariz, Gedor uero & Hufi noia füt locos: Affuhur genuit Echnan,& nommé matris ei?Alaha,Ethná genuít Chos, de quo fuperius dictum eft. Quod uero ínter Chos δὲ Iabes íntroducuntur cognationes Abarhel filij harum,hac caufa eft: Ahae hel.ipe eft obab,quí interpreta£ poft exercitum,Filíius Harü,ipe eft iethro,Harum interpretat exaltatus. Quia ergo iabes docebat eos habitátcs in tentoríjs.ficut fuperius dictá eft,ídeo íntro ducuntur ín eíus progenie,quafi a maioribus eius progeniti fint. Hunc Iabes ferunt nónullí ad huc uíuete, propter hanc fententíam qua dicitur, praftitit οἱ deus qua precatus eft, Caleb fra; ter(aha ipfe eft Ram.Ram interpretatur excelfus,& fuha humilis.Caleb genuít mahír,Mahír genuit efton, Efton genuit Tehinna.Q d' uero dicit εἴ parréurbís Nahas,intellioi pót aut Be/ thlehéaut mater Ifaí, qa Πα! ín alío loco nahas,id eft coluber uocat. Abigail foror eft Danid i lia nahas,id eft Ifaisquíutrog; nomineuocabat.. Getra Ifmahelites habuit uxorem Abigail filiam INahas, Quod ueto dicitifti funt filij recha.Recha interpretatur tener,qué híc Dauid nó nulli íntelliei uolit.Síceim ípeait:Ego fum tener δὲ unctus rex Et ín alio loco;quafi ligni uermí culus tenerulus. Idcírco eim uiri recha;id eft Dauid diícun£, quía ppter exprímendam eenealo, già Dauid ín hac fententía ánotati füt, Chenez genuit Othoníel δὲ Saraiam.De fataia dice p εἰς ioab.Qui ideo dicit pater uallis artificii, quía de filijs ei?fuerüt archítecti ad edificádü do má dni.Filij Ezra ether δὲ mared effer& íalon.Ezra interpretatur auxili, ipm eim dict amrá patré Moyfi δὲ Aaron. ether ínterpreta£ refidui.ipfe eftaaron, Mared rebellás.ipfe eft Moy fcs.Effer puluis,ipfe eft Eldad.Ialon ilex,ipfc eft Medad.idem duo qui pphetabát. Tradi£ ein Moyfen poft aceptá legé ín eremo pattí íniunxifle, ut matré dimitteret,eo qd illius amita ef^ fet.filia em fuit leui. Poft cuius diffidium, duxiflc aliam uxorem amram:ex qua fufcepit duos fi lios hos.Eldad δὲ Medad.Quod uero fequíturgenuítq; Maríam δὲ famai δὲ iefba patrem efte moa: famaiMoyfen íntelliei uolunt quí interpretatur cceleftis. efba aaron, quí interpretatur collaudatío, patré eftemoa,id eft ígné manenrem,co quod filij Aaron in affiduis facrificijs igne utebant.Q ποτ feg&;uxor eíus indaía genuit iared. Indaía, ipfa eft achabeth mater moyfi, TNoia uero qua: fequuntur pene omnia Moyfi nomina intelligi uolunt, quía o eed n ies i Ἰ t n í QVAESTIO.SEV TRADITIO.HEBRAICAE C. id d defzendés, quod de monte defc-ndetít:pater iedor,id cft fcepium, eo quod quafi quadam . fepís lcee;circüdederit populum. Heber íunctor,eo quod populum deí feruítío iunxeritspatré Socho.id éft prophetico quod ipfe fit deter mener iens eft fperans in deum, co quod fpem habuerit liberandi populum de Acgypto:fiue quod fpe parentum de aqux pe; tículo liberatus fit;patré zanoha,qui interpretatur gubernator,co quod magná populo in ere^ e tno gubernatíonem exhibucrit:fiue quod doctrína fua,quotídíe gubernaret. Q uod uero di ci£:bi aát filij Bithía, filix Pharaonis quá accepit Mered.Pharaonis filía;idcirco ín hocloco ma αὖ Moyfi uocat,& interpretatur filia domíni, ppter bonam uoluntaté quá in nutríendo puero - habuetit:& Amarct,id cft Moyft accepta effe dicitur,co quod relictis idolorum cultibus;ad dei tultum conuerfa fit. Charmi pater Ceila& Eftamoa.qui fuít de Machati.(ία nomé loci eft, & Machati fimiliter. Simon pater Amnon δὲ Riínafili? fuit Eftamoa,filij Odaia filia Afriel, fili; Ialaleel.filij Canaz, filij Sea, filij IudaEr pater Lecha,idcirco hic ponítur propter memo . tíápriftininominis, Cognationes ergo domus operantíü byffum in domo iuraméti hí funt, aui cum Befcleel moratí íuntad explédü opus tabernaculi.Iuraméti etením domus,idcirco di citur(icut δὲ tabernaculum fcederís quod ín eo feedus effet deí,quod eum homínibus fecit;& iu ramétü quod iurauit ad Abraham, Ifaac& lacob. Quod uero fequitur. Q αἱ ftare fecit folé, τοάϊε àd proocnié Pharez,de quo ottus cft Dauid,oportunum íudicans progeniem Iuda.de | qua trib? regía orta eft in Dauid termínare. Tradüt Hebraií em μᾶς fuiffe Elimelech αίιν INoe mí patrem Maalon δὲ Chelion,in cuíus tempore fol fteterít propter prxuaricatores leois,ut tá to miraculo uifo ,coucrterentur ad dominum deum fuum, Quod quía facere cótempleruntid ἄτοο fames inualuít.& ille qui in tribu Iuda prior uidebat, famísinopía cii uxore& filis, nofo lum patría pelleretur.fed etíam ín eadem peregrinatione εἴ filijs moreret. Víros aüt mendacij effe maalon δὲ chelion, qui hic fecurus δὲ incendés appellantur,& de quibus dicitur quod princi pes fucrint ín Moab. eo quod uxores moabítidas duxerínt, ín hebrxo expreffius ponitur,& ab erudítis illiuslinguz didicimus, ut nó principes,fed mariti dícantur. Quod ucro fequitur, qux reuerfz funt ín lehem, Noemí δὲ Ruth demonftrat,quz in lehé, id eft panem poftínopiá famis audita ubertate panis, in Bethlehem reucríz funt.Et quía hzc híftoría in libro Ruth fai bitur: idcirco fübfequitur:/ Flxcautem uerbauetera.Figulos uero dicit habitantes ín planta^ tionib?& fepibus,pgenié que de Ruth ppagata eft:qua ín fepibus δὲ lantationib?habitaffe lezi£ quádo ad regiá dignitatem, hax plantatio peruenit, Cómorati n ibí, hoc eft in Beth lehem apud regem ἰ4 operibus eíus, quía ex eis Dauid rex ortus eft;cuiuis opera mírís pracco^ hijs przdicané. Filij Symeon in Genefi fex defcribütur.Hic uero fex tollítur.eo quod nulla p geníes de eo proceffit.Mutátur uero nomina quxdam fuis rationibus.In Gencfi fcribitur le^ mnuel.Iemucl, mare dcí: in Paralípomenon Namuel. Namuelloquens cum deo. Alius ucro in Genefiuocatur Ohad:ín Paralipomenon Iarib.O had ínterpretaf laudatio. Iarib litígans: qiía decius pgeníe exíuít zamrí, qü fcorto madíanitide peccans,a phínees peremptus eft.Ia^ chín; in Genefí quod interpretatur pr paratío:ín Paralipomenon Zara, quod interpretatut ortus.Saul uero qué eodé nomíne in utroqy libro cómemorat./híc filium cananítidis tacet,& uitinitate fratrü nomínís ex zara,quí ínterpretat ortus decorat. Quod dícít/ha ciuitates eorü ufq; ad regerh Dauid, hoc uult intellizi;quod Sicelech δὲ Berfabez qua tribus Iuda fuerunt; 8€ attibu Symeon ínuafz funt, a Dauid denuo in príftinam ludz redierunt hareditatem. Δία: rémon uníus uillz nomen eft, qux ínterpretatur fons malorum granatorum.Et uníucrfi uículí €oR: pet circuit ciuitatum iftarü ufq; Daal. Baal.ín hocloco ipfa eft,quzin alío loco Cariath, baal(cribitur:de qua fuperius dictum eft. Notandum de relíquijs Amalec, Behera βίας Baal . deftirpe Ruben,ipfe eft pater Ofez: propheta. Notandü;quod ipfa fit Cerura qux€ Agar INam cum dícat rubenítas δὲ gadditas& dimidiá tribum manaffe puegnafle cum aearcisifequi/ tur przbuiffe eis auxilium, Itureos INapheos δὲ Nodab,q ία; filij Iimael fuerü c.Idéin Para? lipomenon Nodab,ín Genefí Cedma uocatur. Cedma interpretatur antíquorü.Nodab utet. Fuitem bellum dfiiquía diis pugnauít cum cís. Tranftulit Theglatphalafar, Ruben& Gad δὲ. ucto, dimidia trib manafle,& adduxit eos in Hala;& in Abor δὲ Hara;ipfa cft rages.In Malachim M IN PARALIPOMENÓN;$0, u6 x»| À uectoHaraptermittit.Tofedech facerdos.ipfe eft Efdras. Demonftrat hoc liber eiufdé Efdre,ubí. ὰ dici:Et poft hzcuerba ín tegno artaxerfis regís Perfarü Efdras filius ϑαγαία: filij Acaríz. Sed. "& inlibro fuo fe ptermíttit hüilítatís caufa. Ο d'uero dicit Ioanas genuít Acaría,S ipe eft Aa^ Ἢ rías qui facerdotío functus eftin domo quá αἀϊβοααίς Solomon ín Hierufal&monftrat edem. " Ἀρατίᾷ reftitiTe Oziz regi, quando íntrauit ín téplá απί εἴ thuribulo δὲ terremotus magnus fa ctus eft. Tradát etíá Hebrai eidé E(drá effe Malachiá pphetà;q in duodecim jpphetis ultím? eft.Ipfius filius eft Iefus facerdos magnus.de quo memínit Z acharías prophera.Sciendi fane quía crebra appellatíones pfonarii δὲ immutatióes nominü δὲ repetitíoes,ad magni myfteríis pertínét. Fili Chaat Aminadab filius ei?.Ifte Amínadab ipe eft,qui ín Numero ilfahar fcribi£ pater Core, Filius Samuel, qui ín Regü iohel noiatur;in Paralipomenon uaffení fcribit, quía Abia filius Samuelis ín iudicé coftítutusymunerü acceptorerat.Et quía ifte iohel quí& uafleni fciebat hoc& n6 cortipiebat eiiideo dicant utercp fecifle.In hoc uero loco demonftrat οὔ fepa ratüa fratre fuo, quía acceptor munerü erat. Eliel pater iecoham filius tohuzin Regum Elíu fcri) bitur, Sícem habes, δὲ nomen eíus Elcana filius ieroham filij Elíu.filij cohu.Eliel interpretatut. deus meus deus.Elíu, deus meus ipfe. Et hícEliel díci£ id eft,deus meus deus: ín Regum uero ubi necdü ad templí minifteriá defignatur fed folümodo gencalogíz ordo texítur dicí£ Elíu, id eft; deus meus ipfe. Quod uero dicit Flemmá cantor filíus iohcl,& expleta σοπεαϊορία, αίσιε Aaph fratré eíus.Hic frater nó unius patrís aut matrís αἰείξ,[οάἆ eo modo quo folcmus ppin^ quos fratres appellare.Quod uero genealogía Aaron repetitur,& uf. q»ad Achímaas peruenit; putatur hoc ob laudem δὲ memoría Achímaas factá effe, eo qd' fideliter erea Dauid ín oibus B egerít.Iecmaá εἶ füburbanis fuis.Iecmaam.in Paralipomenon.per mem,quod ínterptat uindi: catio populi:ín Iofue fcribit Iecmaan, p nun.id eft acqfitio ppfi.Hac uidelicet ratíóe;quia q pri mítus ín caftodíenda lee fuerüt acgfítio populípropter peccata fua ποτ fant ín uindicta po/ pulí.Porto ex dimídía tribu manafleaner,& faburbana eíus. Anerex uno de puetís Abrahaj M nommé accepit,q uocaba£ Aner,eo quod ibi habitauit,& ibi fepultus eft.In iofue uero thaanachy : ποκα, Aner ínterpta£ lumé. Thaanach refpodit.In Paralipomeno;Baala δὲ fübutbana eiussim iofuc ciblaam fcribit. Giblaá ínueteratío populi.Balaá turbatío ρρῇ, Ramoth ucro in Parali^ pomenó fcribit. Vnde dicit,ramoth quoq;& füburbana οἰδίη tribu iffachar.Ramoth uero ea laad, quz in Regum fcribitur, in tribu Ephraim:ín Paralipomenon de tribu Afar.Mafal cung fuburbanís fuis. Flicmafal parabola interpretatur.Tn libro uero ἰοίας mifaal fcríbítur, quod ; interptatur íntertogatío dei.In Paralipomeno;hucac δὲ fuburbana eíus:ín iofue uero helecathy i) fcribic. Flucac ínterptatur fculpfit, Helecath portio. Dua fütezdes:una in tribu iffachar& alte Ρα{η tribu neptalim in ealilxa ubi füit barath fili?achinoem.In Peralipomenon,hamon cü ful» urbanis fuís:in Iofue hamathdor.FHamon ínterptat calefactio.Hamathdor calefactío genera. tionis. In Paralipomenon, Caríathaim δὲ fuburbana eius:ín Iofue uero fcribi£ Carthan.Caría thaím interpretatur urbs marís: Carthan urbs, In Paralipomenon.ín tribu ead ramoth, in ga» [ρα δὲ(uburbana eius.Ramoth galaad;ín Regum unum nomé eft, δὲ eft in tribu Ephraím,In Paralipomenon uero filij íffacharthola δὲ fua iafub δὲ fimeron.Tafüb in Genefi íob nominat, Iob ínterptat ululatío, Iafüb reuocás,Símeron nomé hois,& famaron nomé ciuítatís.Simeró ubi nomé efthois p ,ubí nomé eft ciuitatis p a.Filijifraiba:in Paralipo.qnq; dicit οξ,δὲ no für nifi qtuor.fed anüeraf εἴ εἰς patereon: ifraiba qunícus patri fuo ozi fuit,& Πε quíngz.In Para lipomeno.filij beniamin bela δὲ bechar& iadíel:in Genefi pro íadiel afbel fcribit. Tadiel interp; tat cognofcés ded, afbelcaptíuus dei. Ο ἐς ifti filij becher. Vbicüg, inlege fcribit, oés ifti filij, cuíufliberut pro merítorü excellentia,aur pro merítorü deteríoratione fiunt.Filij ait belan íe hus& beníamín δὲ ahoth δὲ canana. Ahoth decuíus procenie fuít iudex ahoth, qui in Iudicá libro fcribif.Canana uero ifte efta quo eerefli funt beniamitzqui nephas ppetrauerüt,ppteg quod maenz cxdes ín Ifrael tempore Iudicum facta funt.In Parali pomenon.filij neptalim ía/ fihel& euni& ieger δὲ εἰ τα Genefi ifte fellá fillem fcribitur,Sellà interpta£ pax.fillem recés, uod uero fequitur;filij balaa,quac fuit concubina Iacob:|^ Quídam putant ídeo íllà ín hoc "m loco ab efdra nomínatam,quia poft mortem Iacob legatione functa fuerit ínter íofeph δὲ cete RU: VVV» terospa FO M QVAESTIO.SEV TR ADITIO:HEBRAICAEB (ὦ rospatriarhas, quaprecati funt eum ne tecordarctur pecati core, In Paralipomenonpórofu— lij manaffe afrícl;cocubinag; eíus Syra.Idem manafle peperít machir patrem oalaad.Ferüt Πᾶς fyram filiam fuiffe/fili laban,qua in Aegyptum famís ἱπορία ad uenüdandum a patre ducta, í | a manafle quí horreispracerat miferícorditer fufcepta.patrí cibarijs datís,ab eodé manaffe inca |^ iugium fümpta eft. FHuphim δὲ fuphiím unum nomen eft:& eft foror cíus maacha;quàá accepit Efron dum fexaginta efletannorum,ex qua fufcepit fegub.Fluphiím interpretatur thalamus; fuphímunctus. Nomen autem fecundi Zalphaad:& ídcirco ifte fecüidus nominatur, quiahi duo principes erátin tribu manaffe, id eft huphim,q δὲ fuphím δὲ calphaad.Soror autem eíus | tegina,id eft bedan.fllij ulam:alíus eft ifte bedan,& alíus eft bedan in Regum,id eft Sampfon, | Becdan interpretatur ín dan. Ifta foror regina eft debbora uxor Barach, qui alio noie[αρ], || doch uocat, Suthala filius Ephraim, eenuit Ezer δὲ Elaad;q coneregata multitudine de Ifrael, afcédete nifi fantad terram repromiflioís,& ín geth philiftínon: interfecti funt.Fratres uero q ad confolandum Ephraim uenerunt,aut eos dicímus.qui de patríarchis fupererant. aut cogna tíoné quáfraterno nomine fxpe nomínauimus. Filij auté bería, id eft fara, qua zdificauit beth horon ínferioré. Vire? illius fcemina: defcríbi£. Ozenfara nomé eft loci.Elifama filius amihud,; : ipfe eft patríarcha detribu Ephraím;quí ín libro Numerorü fcribitur.Ifta eft fiché quá percuffe || tunt Symeon& leui. Sera filia azer dicitur pphetifla fuiffe δὲ meríton: progatiuis exuberaffe, Berzaith de progenie melchiel, de filijsafet, fuit dítiffimus οἷοί δὲ cxterarü opum,& tulít prími | tias Eligeo propheta. In eo impletum ferunt quod Moyfes de aferaít, tíngat ín oleo pedé fui. Ahara filius beníamin:in Genefi fcribitur Gera,quod interptatur peregrinus.In Paralipome: ton;ahara frater odorís.Et notandüiquod híc quíngy de filijs beníamín pretertniferit: de gbus tiecdum progenies creuerar. INohaha in Paralipomcenon,ipfe eft quí ín Gienefi;naamá, Noha/ ha requies;naaman pulchertímus.In Paralipomenon rapha:ín Genefi fcribitur ahí,quod inter D ptat frater meus.Rapha medicína.Hli(unt filij ahod principes cognatíonü habítátí in eabaa q tranflati(μπεί manahath.Manahath interpretatur fepulchrü. In manahath tranflati funt, quando pro celere ín uxorem leuitz perpetrato gladio corruerunt, Quod uero fequítur:Naa/ manautem&ahía& gera ipfe tráftulit eos,deficnat eos fuiffe principes& illis eminuiffe gera, Vnde& fingulati nero defcribütur,ipe tranftulit eos.De ifto cera procefTit progenies σοί q fuit pater femei. Sarachim diímifit uxores fuas ufim δὲ bara, δὲ fugit ín terram moab,& a«cepít uxoréodes,ex qua fufcepit filios qui híc fcribuntur.Hi fugauerunt habitatores geth& ulti funt fratres fuos filios ephraim,q eon: cecíderát eladio. Fuerüt auté filij ulá uiri fortiffimi& magno tobore,tendétesarcü;& multos habétes filios ac nepotes,centíi quinqointa. ΕἸ ς cétü quínqua. ginta referunt ad filios Vla;ut ifte fit fenfus:fuerüt aüt filij υἱ cétüiqngeínta,p tropü q uocatur hypetbaton. Nathinnei, id eft donati. Süt em eabaoníte,eo quod ad feruiedü dati funt ad τέ plüdnia iofue.Acarías quoq filius helchíe.Ifte eft helchías facerdos magnus q librumlegisim| uenit tpeíofue,& dicit fuifIe pater Flieremiz prophetz.Bachbachar carpétaríus ídcirco defi| bi£ quía artificio fuo fungebatur in domo dni;& erat de tribu leuíi.Et barachía: filius afaph, filij * Elcana qui habitauit ín atrijs nethophati.Nethophati noméloci eft,ubí habitauit helel fili?ba |. made quo füpetíus dictum eft.Qui erant coronz domus[αοοῖ». ΔΒ 4 filius(επποίο,ΠΙή σαῖαῖ, filijidíthun.Ifteeft idithun cantor Dauid. Obferuabát ín porta recís;ad oriété de filijs leui per | uices fuas,qui erant cantores:& uícibus fuis ad pfallendum cum Dauid uenicbant.Sellum uero filius core.filij abíafaph;filij corethíc prior core s aleph fcribitur,& fonat core:fecundus ueto p heth,& fonat Corach.Core damás, Corach caluus,ipe eft qui in INGerís fcribit. Hi füt οοτίτο fu per opa mínífterij cuftodes ueftibulorum tabernaculi.Iti cuftodícbant oftítim tabetnaculi eo teríus.Patres uero eorum qui fübter fcribuntur,& qui ín pfalterío títulos habent,ipfi cuftodíe^ bant οὔ ínteríus tabernaculi dri,& erát cantores caftrorü dni. T abernaculü dicit ubi dns re quiefcebat.His quatuor excabíjs creditus erat omis numetus íanítorü:& quatuor partes qbus Dbferaabát caftodes domus dni, defcriptz funt indibroNüeron:Erát eim ín unadq; parte qnd Ces& tresq faciüt ducétos duodecim.Phinecs filius eleazar erat dux eon: corá drio.Hic mon a£ Phinees adhucin eo tépore uigere;Et ín tabernaculo uícibus fuis.FTa: funt uices uiginti ari 5: fuor ———————— E CREAR— hi. 29. M | l ü | Y Y .0.INPARALIPOMENON,.....(80 17 A tuorquein fequentibus defcribuntur quarum ín euágelio mentio eft;de uice abía.In eabaott. autem commorati funt pater cabaon íaiel& noméuxorís eíüs maacha. Iaicl,ipfe eft quiin Ré. gum fcribitur abíel pater chis patrís faul. Abiel interpretatur pater incus deus, Taiel defertus deípropter meritorum dí(tantíam.Et notandum.quía ínter filios íaiel Ner δὲ chis uocant fta: tres.ficutí δὲ[πε δὲ in Regum ίτα habetur.In fequétibus uero dicitur, Ner genuit chísinó quod eum genuerit,fed quod eum educauerit;genuiffe ei dicitur.{ΤΠ habitauerüteregione fratri [ποτ in Hierufalem cá fratribus fuís.Qzuís forís muros Hierufale habitarét:dicüt propter ui dnítaté tamé δὲ conuentü loc ín Hierufaléhabitaffe. Abinadab filius faul, in Paralipomenon? In Regü ueroubi ocdfus eft cá patre;abínadab uocat.id eft pater meus uotü.Ín alíjs uero locis iefoi.id eft comquatus.Afbaal filius faulipfe eft ifbofeth.Efbaal interptatur ignís maritus.I(bo fethuircofufionis, Fil?ionathan meribaal q S meribabaal.ipfe eft míphibofeth, Meribaal ira terpretatur lítigans cái marito. Meribabaal litigans{η maritam.Raphaia δὲ rapha un& nomen eft. filius bínaa fili mofa. Rapha interptat defluens. Raphaia medicina drii, Azarichambocra uníus homínis eft nomen.Bocru ínterpretatur prímogenítus. Tradunt ern ο atmigerum faul doech idumaü fuiffe:& puerum qui díadema& armillá faul detulit ad Dauid fili doech idu eni. Ipfum etíá doech ferunt puerum faul fuiffe,qui ci eo perrexerat àd requírendas afinas pa trísfui. Interíjt ergo faul& tres filij eius,S omnis domus eius pariter concidít.Domü eius pari ter concidifTe díci;non ut non effet, de quibus fuit mardocheus.fedut non regnaret. Etcapug eiusaffixerunt in templo dagon.In Hebrzo nó caput, fed corpus habe£,quía caputíam mife^ rant ad circáducendü.In Regü uero fcribit in bethfan.Bethfan em tradunt uocatam domá da gon qua ínterpretatut domus dormíentis.Alía eft ein bechían in Iudicum,&ín lofue qua in; terpretat domus fecuritatis, Ioab aüt reliqua urbís extruxit,id eft peretibus iebufais eladio, fi qui ex Ifraelitís ínter eos inuenti fuiffentab eo faluabátur.Tefbaà filius hachmoni príncepsim ter tríoínta,Iefbaam iaterpretatur fedes in populo,filius Hachmoní,id eft fapientíflim?;ipe eft Dauid.Hoceft qd'in Regü fcribit:Sedet in cathedra fapiétiffimus,& mínui£ defapietiaquafi—.. uermículus ligni cenertímus ppter peccatü,quod cómifit in Vríám.Et cum ín Reg uolumíne dicat octíngentos illum uno ímpetu interfecifTe: propter ipfum peccatamiin Paralipomenon, hic dicittrecentos eumínterfecile. Vnde& in Regü(cribit, uno impetu: Adohí frater fuit ifai patrís Dauid.cuíus filius fuit eleazar qui fuit inter tres potentiffimus.id eft baanaían ΠΩ ἰοία.de&Abifai filia faruiefratréioab. Steterunt ία medio agrí,& eum defenderüt, Dauid fcilicet & cleazar. Hocin Paralipomeno: In[εφ uero fingularíter ponit;ut régís fortitudo móftret, :. Defcenderütautétres de tríginta príncipib?ad petrá.ín qua erat Dauid ad fpeluncá odollá, "m Tresiftihi funt ds(apra memorauim?,| Defyderauit ergo Dauíd aquáq nó defyderio aqua αὐ hocfecit.fed ad pbandü utrü tam fortes ínuenirí potuifTent qui hocatrentarent.Sacríficauit ed diio gratías agens quia tam fortesuitos ín Ifrael dederat.Et notandá;quod uini quod deo ín facrifici offerebat;ad mixti erat./ Baanaiafili? ioiade;ipe pcuffit duos aríel moab.In Ree. fcribit duos leones moab.ipe pcuffit.id eft duos uiros fortes de moab.Idébaanaias multa opa perpetrauit de capzcel.Capzeel nomélloci eft.Hic opera eíus laudat;id eft fapientíá.quia unus erat de feptuaginta feníoribus Ifrael. Capzeel cógregatío dei.In Paralipomenon fammoth aro ditesiipfc eft qui in Regü fcribit famma.Samma interpretat ibidem. Samoth noia.Helec fili? phalti delaíto,quod in Regü fcribit, In Paralipome. helecpolonites fcribit Hic pgenié matris defignat. Ploni em fuit pximus boozde quo dicitur ín Ruth eft quidá propínquíor. In Paralj pomenó fibbochaí uphathítes, ipfe eft qui ín Regü fcribitur mobunai.Mobunai interpretatur zdificíi neum Sibbochaí irr:titus.In Paralipomenon Ilaí aothites,ipfe eft q ín Regü fcribit, zalmon.Z'almon interpretatur fub umbra. Ilai exaltatus. Aothites filius ahohi fratris ifai. He leb.ín Paralipemonon q ín Regum fcribit heled.Feleb adeps,Heled terra.Hurai in Paralipomenon ín Regum fcribit Fledai, Ε]αταί interpreta£ feneftra mea, Hedi interpretatur acumen meum. Abíel ín Paralipomenon, ín Regum Abialbon. Abicl pater meus deus. Abialbon pater meus dolor.In regum filij iafen ionathan.non eft putandum quod filius eíus fit. Sipilla^ tím em ponítur ionathan,& eft filíuseius fagie in Paralipomenon.Filis bero afcm gízoni.]af en interpretat dormítor, Afem nominatus, ibam filíus facharsín paralipomenon,& interpret af » nes I erue ii t RU decise slc rae M 4 | | 1 | i ! EMEN ΝΗ ? QVAESTIO.SEV TRADITIO.HEBR AICAE M C metces:ín Regü(cribitur fcharar,& interpreta£ cátor.Eliphal filius Vr,in Paralipomenó: inR e, um Eliphelet filius Azbai. Elíphalinterpretatur deus tneus mirabilis, Vr ignís.Eliphelet deus. me?liberabit.Azbai pepcit míhí.In Paralipom.H:pher meheratítes.Fl»phet ípe eft Elía pater. Bethfabec fili? Achítophel.Meheratí uenüdat?. Hepher fouca.Elià deus me9?mirabilis.Achito hel frater meus ruína,íté, frater meus mírabilis.Fzro ín Paralipomeno interpta£ atríá eíus.In edi Ezraí, ínterpretatur atríum meum.In Paralipomenon INaari fllius Ezbaí:ín Regum: Pharai de arbi. INaarí puer meus. Ezbaí hyffopus meus. Pharai interpretatur eluto, arbi, locufta. In Paralipomenon Iohelfrater Nachan:in Regum fcribitur Ieal filius Nathan. Iocl. Intétpretatur diis deus.Ioel δὲ Ionathan δὲ Nathan propheta fratres fuerunt filij Sammaa fra ttis Dauíd.Ieaal redemptus. Quod uero in Paralipomenon Ioel frater Nathan,& in Reoü fig lius Nathan fcribitur hacc caufa eft. Illic ponítur pro educatíone pater, hic pro natura frater.Mi, bàhar filius Hagarí.in Parali pomenon:ín Regü baní de Gaddí. Mibahar interpreta£ de εἶεν. étis.Hagari aduena meus: bani filius meus, de Gaddi,hoc eft de tribu Gad.Hira letreus filins. Iether patrís Amafc.Huria etheus uir Bethfabec,a loco q uocat Eth, Etheus uocatus eft, Hi trigíntafeptem fuerunt cum Dauíd cum fugeret ante faul.Maacha nomé eft officij fceminarü de caufis muliebrib?.Maacha ingeniofa.Selech Ammonítes,co quod in Ammó mínift:rio fü eretur. Githma Moabites, eo quod ín Moab mínifterío fungerct.. Hactenus Beníamitze EL ded δὲ lefia δὲ Azrahel.Incipiunt leuitz.Sed& de Gaddi tranffugeruntad Dauid:de Gaddi ideftdetribu Gad. Hi praebuerunt auxilii Dauid aduerfum latrunculos,íd eft Amalechitas. qui przdati funt uxores cíus,& eorum quí cum eo erantu(q; dum fieret erandis numerus qua. fi exercitus dei.Sexcentorum milium numetus,quí de Aegypto egrefli funt.Ioiada quoq prínceps de ftirpe Aaron ipfum tradunt fuiffe Phinees,ad cuius comparationem, Sadoch puer uo; catur, Qus uero dicit príncípes cá eís uenifle,id eft facerdotes. De filijs Iffachar uii erudíti q norunt ingula tempora:Ipfi ením erant doctores,computatores& magiftri fiue ad feftiuitates celebrandas, fiue ad caetera:& ideo dictum eftin benedictione Iffachar.Suppofuit humeros fuos& factus eft tributis feruíens.^ Coneregauit ergo Dauid cüctum Ifrael,a Sihor Aegy; ptiSibor Aegypti fluuíus efta INilo deriuatus.In Hiieremia,quid tibi eft ad uiá Aegypti,ut bí bas acuas Sihor?In Iofue de Síhor, qui eft fup facie Aegypti,ufq; ad termínos acaron.. Cá perueniffent ad aream chidon. Chidon interptatur dypeus. Traditur em íftelocus effe ubi lo; fue(tabat quando dictum eft εἰ, leua clypeum cotra urbem Ahií.Elíada filius Dauid;in Regü & in Paralipomenon, ín prímo loco nominatur eodem modo,ín fecüdo uero loco Balíada.Eli ada interpretatur deus meus coenouit.Baliada maritus cognouit. Tradunt propter cran oref: fionem Dauid,hoc nomen immutatum. Abinadab ínterpretatur deus meusuotum. Amina^ dab populus meus uotum. lufferat ein ídem atninadab duobus filijs fuis Oza δὲ Ahío,ut por. tarentarcam dni humerís füis.Et quía neq; ipfi eam portauerunt, neq; chaatítísad portandü dederütdcirco Oza mulétatus cft morte.Fuit em pecatü in nó portando,ín fuftiínendo arcá, iam pcena peccati. Díuifio enim Ο Ζα traditur quod αγιος brachium eíus δὲ humerus,ubi αυ’. cà dni portanda erat,& in illus loco díuífio quada fa&ta eft,.| Euertit arcá dei in domo Obed. edom.Obed edom leuíta erat,& ignorabat Dauid ob quam caufam indignatio dei ucnifet. in Ozam.Poftá uero cognouit caufam pro qua Οζα petcuffus eft, iuffit eam portarí ín hume tis ficut fequétía demonítrant./ Venit cótra illos ex aduerfo flentiü. Tradunt Philiftxos ido; lum habuiífe,cui ín lachrymis homínum facrificium parabatur.Huic illí more fao lachrymís fa. trificabant.Et eis ex aduerfo Dauíd uenit,ín quorü capitibus íam furor domini feuicbat quádo adeosuentüeft. Ideo tímuerunt gentes Dauid propter idolum deftructum;cui hufaanisla/ chrymis facrificabatur. T'etenditq; ei tabernaculum. Aliud nouum tabernaculá fecit quo iftud quoda ἰν]ογίς factü fuerat ín eremo cooperíret.. In cymbalíszeneis concrepantes.In Hebreo habet ín cymbalis neis ad audi&dum,quía uidelicet ab ipfo pfalimo incipiebát quí habet ín ca pite:Exaudi domine íuftíciam meá,quií eft fextus decímus.In Nablís arcana cantabant. In he brzo habet;pro iuuentutib?,quía a pfalmo quadragefimognto incipiebát q hoc habet ín títu/ lo.I ncítharís pro octaua cantabát;quía a fexto pfalmo incipiebát q hochabetin título,p octa. uaaurem,quidam putát pro circücifione,Chonenias autem príncepsleuitará, prophetia ται. or d o ven'erat 4 IN.PAÁRALIPOMENON.-$0. u$8 A eratadprednendum melodiam:quia ἐρίε εἰς fpiritu prophetiz;melodias& uerba ad mernoriáreuocabat, Barachías δὲ Elchana íanitores arcx. Hic íanitores portatoresuocat. Cácg ad iuuifTet deus leuítas quí portabát arcá fcederís tímétes cafum Oze.| Obededom& Ieihel fi up organa.]fte Ieihel eftde cuíu SPRRERC ANE Azhiíel pphetes,qui in diebus Iofaphat propheta: uit. Sed ncrepauítpro eísreoes,Pharaoné& Abímelech.Sadoch auté facerdoté& fratres iL lius facerdotes corá tabernaculo diii ín excelfo,qui erát ín gabaon.Hic Gabaon,quída loci qué dam arbítrantur effe ín Hierufaléubi a Dauíd tabernaculá fcederís& arca teftaméi di collo cata fant. Gabaon ínterpretaf uallís.Excelfam ας ppter fublimítaté cultus díuíni exiftimant. Reuerfus eft Dauid ut büdiceret domui fuz.Q uidá bridictioné híc pantiphrafim dictá putát,Domá uero míchol/filiz faul quá íncrepauit Dauid,eo qd'indignata fit cà uiditfet e fubfiliétá: corá diio ante arcáteftaméi.Fecitq; fibi nomen dfi unius maior qui celebrant ín terra. Vnías: maiorü aut Abrahá,aut Ifaac, μα eh tolleret Dauid Geh& filías ei?de manu Philifti^ ἮΝ nog. In Regü faribi£: Tulit(ορ tributi;ut dilataret imperíü fui ufa; ad flame Euphraté.Quís dá putát de Adecer dictit;necnó& de thibahath ὃς de chun:in regü Betha δὲ beroth. Betha in; d terpretat requíes.Berothai fontes mei. T hibahat macellá. Chun cópercuffus: ppter derifioné ον ἮΝ em ín hocloco immutatío nomín: facta eft. Thou rexEmath in Paralipomenótín Regü thoi, "M Thoierror meus: Thou error eoríi;qafilíá fà ín dolo ad Dauid míttebat.Idcirco nois eita/ n tiofactaeft. Mifit Adurá filia fuürin Regá Iorá.Iorá deus excelfus.Adurá decor excelfus.Fe^ ΕΝ citDauid fibi nomé ut reuertere£ capta fyría ín ualle falinará cxcfís decem δὲ octo milibus.Eodé modo,& in Regü fcriptum eft. Multi em duodecim milia habent,errore ductieo qd'ín pfalmo fcribit duodecim milía.Sed illic duodecim milia Ioab interfeciffe phibef,híc decem& octo mi lia abifai:& ppter regalis nois dienitatem, Dauid uíctoría affcribit.Eftern ín paralipomenom planefcriptà quodabifai hac decem δὲ octo milía interfecerit. Commentarij cómédatores quí - adnotatís rebus δὲ caufis κερί easad memoríá referebár.| Abimelech filius Abíathar ín Paral pomenó:ín Regü Achimelech fcribit, Abimelech pater meus rex. Achímelech frater meus rex, Θα fcribit ín Mah Regü Saraía.Suía gaudiü.Saraía princeps diii. Bahurím ín 8 terptatur electom:.Phalthi liberatus. Laís filius leonis. Venit ufcp ad Bahurim ufqg ad loc do: étorü& electorü, e quib? unus erat. Cerethi exterminatorcs.Phelethi admírabiles.Dícun£ ei i fuiffe fzptuacinta iudices loco eor: fübftituti,quos Moyfes ín eremo diio βερίοπις delegerat. In Regü filij Dauid facerdotes:ín Paralipomenó prímí ad manü regis fcribunt. Ad unà enim fenfum utrücy couenit,quía hic dicit eos prímos,& illic facerdotes, ppter nobilitaté& príoratit, Hiením funt q ei ín Ebron nati funt,- Facíá mifericordiá cá Anon filío INaas.Praftitítem pa/ : ter eius mihi oraríá, NNaas fuit rex Ammon,q ín Regü fcribit.cüi quo prímü faul in defenfiong.. ut labes Galaath pugnauit δὲ uícít eüi.Quía ergo erat inimicus faul.idcirco eratiá pftabat Dauid, fi quádo ad εἴ ueniebat.In Regü dimidia parté barba pcidit δὲ ueftes eon: medías ufqg ad nay tes.In Paralipomenó decaluauit&peidit tunicas eog medías ufq» ad íneuína.Q d' ín uno loco | deeft.in alio habet:unde colligit eos decaluatos fuiffe,& barbasrafas eos habuiffe; St ueftimen (b ta Ρείία ante& retro, Sophach aüt prínceps milítíz erat dadeger.Sophach interpta£ euifcera tus:ín Regü fcribit Sobach,& interpta£ colübaris. Tulit αὔτ coroná Dauid melchom de capite eius. Melchom idolá Ammonitarü,de quo ín reg(i,& in Paralípomenó,& in Sophonía fcri» bic. Melchom interpretat rex eor. De fimulacro eri illius idolí tulit Dauid díadema, Πα. erat de idolís alíqd auri appetere autareenti,Iudis per legé.Sed ut ipfi tradunt ethaí ietheus g. de entephilíftínorü ad Dauid uenerat.ipfe díadema diripuit ín capite melchom,uc lícetet He. Ότο de tBanu hoís capere, quod de capíteidoli nó licebat.Poft hc initü eftbellá ín Geger. recum,ín eob.Gob ínterpretatur locufta. Geger uero nomen lod εἰ, δζ interpretatur ordinatío Sicut locaftz(τα filij Araphe delebant Jfrael.Arapha enim fuit nurus noemi de cuíus progenie fucrüt gigantes, Golíad δὲ fratres eius: ín quo percuffit Sobochai Flufethites Zaphai:in. regü Z'aph. 7 aph ínterpretatur limínare. Z.aphailimínare meum. In Paralipomenon de ge« nere Raphaim, ín Recum de ftirpe Rapha, quía filij Orphe erant de genere gígantíum, in. quo percuffita deo datus. In FHebrzo legitur, Elehanan filíus[αίτ lcemítes frater. lir uigi^ lans: in Regum faibítur: Hur filius agre, quod interpretatur falus ín. Regum fcibitat. scd* τὰ à" VVV 4 Bethlehe» QVAESTIO.SEV TRADITIO.HEBRAICAE C Sufcepi facit ca letantes ατα; gaudétes fup bonis, qua fecerat diris Dauid δὲ Solomó& Tad pfo fuo.Quia Dauíd dímiffo peccato Ὑπε cthei regna cóceflit in fempíternum.Er Solomoni quélex prohibebat ecdefiá deí intrare,no folü ueniam fed εἰ reonü coceflit: δὲ Ifracl qui poft imultitudínem prauarícatíonum, templum ín quo drim inuocarét,requie δὲ dei gratíam merüe runt. Ciuitates quas dederat híram Solomon zdifícauit.Eas ciuitates quas Solomon dedíthi ram,& ifte noluit eas fufcipere fed uocauit terram chabulipfas dicit híram Solomon dediffe, Oiaquzuoluit Solomo atq; icr zdificauít ín Hierufalé,& ín Libano.Hlic inlibano té plü fignificatur iuxta iftud Ecechie is. Aperi libane portas tuas:ín folénitate ebdomadan;id eft pentecoftes, Relíqua autem opera Solomonis príorum& nouiffimorum.Priorum antedjpra uatícatus effet:pofterion: poftcg puaricatus eft. In uifione day Iaddo uidentís. addo ipfe eft prophetes qui ad arguendum ieroboam pro altarí quod fecerat a deo miffus eft in famaríam, . Patertuus dutiflimo ἵπσο nosopprelfit, eo quod uígintíquatuor milía per uíces menfibus fingulis morabantur cum rege ín Hierufalem, Iníjt confilium curn fenibus qui fteterunt co tá patte eius Solomone,;íd eft cum banaiía filio ioíade,&íahiel filio achamoni,qui alio nomine chilabuocatur. Relícto cofilio fenum cum iuuenibus tractare cepít.íd eft adhuram qui in fequentibus lapidatus defcribitur. INuncautem uideo domum tuá Dauid. Nuncautem uideat deus, quía quod nos a domo Dauid recedimus, pecaatü eft filiorum eíus, qui nos abijcíunt.In Regumaduram, in Paralipomenon adhuram. A duram fluuius exaltatus:adhuram ruina exr altra. Etzdificauit ciuitates muratas, Caufa belli edífícauit cíuitates.Sacerdotes excelfor; δὲ damonü.Quia ficubi fiebat imago,damones dabant refponfa δὲ coftituebátur eís facerdotes, Duxitaütroboam uxoré malaad, filíá lerímut, filij Dauíd.Ifte ierímut nó fcribitur,neq; ín Re cuineq in Paralipomenon,quía fuit de filijs concubinarum.| Accepit maacham filiam abef falon. ING eft ifte abeffalon filius Dauid, fed αἴΐας, qd'ín Regü uolumine demóftraf.Scripta funtínlibro Semcie prophet δὲ addo uidétis.Fluncaddo fuperius iaddo noíauit.Stetít abia füper monté famaraím.Multi putant hoc de famaría dictum,quod non poteft effe. Fuit enim inons in Ephraim haud procul a carmelo,ubi fuit Elías.Ipfi δὲ filijs eius pa&tü falís. Pactum fa lisín quibufdamlocis pro lege ponitur,que omníum condiment eft,& ín hocloco pro domo Dauid,qui uniuerfo Iíraeli codímentum fuit.Porro roboham etat rudís& corde pauido.Quía femeíe prophetz erba extimuit. In tauro δὲ arietibus d cofecrabantur manus illius q facer dos futarus erat.FHunc em morem ieroboam cepetat ad facerdotes idolorum confecrandos. Et corruerunt uulnerati ex Ifrael quindointa milia uitorum fortium.Hi nímírum quí ante ídolá caruauerüt σημα fua: Praeceptum em erat in lege;ut fi quis ídolá adoraret,moreretur.Et cepit bethel& filiasei?,| Bethelipfa eftin qua pofueraticroboá uituli.Ephron quoq; δὲ filias eius. Ephron ipfe eftfichem. Acarías autem filius odeth.O deth ipfe eft iaddo,qui ad ieroboá mif fuseft. Intéporeillo non erat pax egredienti& IN θα hocquínquagínta duo bus anníspofteuerfioné emplí impletum,ita ut ín hís qnquaginta duobus ánis,nec auís uola &erítnec beftia pertranfierit per Hierufalem,& Ifrael fuerit[αρ fpe δὲ οὖς gentes ín conturba tione, Et«dificauitaltare dni qd'erataii porticü. Illud fcilicet qd'a Solomone coftructà fuerat tenouauit.In omi em corde fuo iurauerunt.In cordejín íeíunio,& ín afflictione;in uoluntate eeemofyna. Sed δὲ maacha matté afa regís.Idcítco nó dixit matré fuá;qanó atnbulabatuíáre Ct ficut fili?ei?, Ex augufto depofuit imperío,hoceft de facerdotio. Comiínuit(imulacrá pría pi& cobuffit ín torrente cedron. Aiunt comínuíffe iftud δὲ dam uoluiffe profjcete, quod diis ut patefaceret;ín torréte cedron ex aqua ignís proceffit. Iuffit εἴ ín nerui míttí,eo quod publicefe arguit. Doluit pedes afa;quía podaoríco hüorecorreptus eft. Notandii quod regíl?caufa re üeretiz cobuftiones ueftimeton: δὲ aromatü fiebát, Vn díci£,& iuxta cobuftíones maíorü facit tibi. Et ambulauit ín uis Dauid primis,id éantecp peccaffet Dauid. Poftiftà quoq; amafías lius Z achri cofecra£ drio,eo quod cét de tribu iflachar& e&t doctor.Porto rex Ifrael ftabat, ín eurru fuo cótra fytos,ufqy aduefperü, δὲ mortu?€ occídéte fole.Accepto uulnere mortali iuffit fe Εοποτί ης dephenderet ab hoftib?quod uulneratus effet,& illius ruina δὲ hoftib? uictoríá& po pulo perículu fuga incuteret. Occidéte fole mortu? eft;ut nocte Ρα fugae fua populus habe zct.Teu fili?Anani,illius uidelicet pphetz q ab Δία rege Iuda ín carceré miffus eft.Filij Moab δὲ filijammo JINPARALIPOMENON-$0. 120 Δ filij Ammon&cimeis deámonitis, Ammonites;idumsxos uult intellioi;quia obreuerentiáfra terní nomínis,nolebant ín priftíno habitu arma mouere cótra Ifrael, fed tranffigurabant fe ín habítá ammonítarü. Dehislocís ὅ trás mare füt;mare falinaz ubi Iordanis influitari atri ἡ nouum, Atríum που uocatíd eft atríi;quod peccando uctus fecerant,& peenítendo ad prifti nánouitatéreduxerant, Nomen eim tuü ín domo ifta Quod(cript erat ín fronte pontificis fiue ín ueftiméto ephod,quod ín fequentibus monftrat, Idem locus Ieruel uocatus eft; ab ea díeiidefttimordei. Eereffi(unt per defertà thecae:unde fuit thecuites foemína.: Cófitemini . diio, quoníá ín zternü miferícordía eius. Idcírco deeft bonus, quía ín hacrenó manfuetudiné - fuáqua omnestolerat.fed iudici exercuit. Vocauerunt locü ill uallís benedictionis. Vallis » benedictionis, ipfe eft Ieruel.de quo fupra dictum εἴς, INomé matrís eíus Azuba,filia Silai. Silai ínterpreta£ miffus,ipfe eft Ananí pphetes.filius Iaddo,de quo füperíus díctá eft. Qui id circo mífTus uocatus eft, co quod ad patré Iofaphat σεποτῖ fuü;ad pphetádá miffusfit. Pro : phetauit Eliecer filius Dodahu.Dodahu intelligit Gus auüculi ei?lofaphat fuiffe, Oéshi fi l; Iofaphat regis Iuda,quiía ímitabátur opera regis Iofaphat:ideo ρα! cá dicit: ἔς ifti fi [η Iofaphat. AmbulauítIoram inuijs regd Ifrael ficut egerat domus Ahab.Filía qppe Ahab eratuxorei?, Athalía erat uxor ei?,quz no Ahab,fed Amri filía eratfed ímitatioe illius.filía ei? "uocata eft. Vnde& in Regum dicitur de loram.Eratquippe gener domus Aliab.Infuper excel fa fabricatus eft.Plaríq? putát in domo dii, illum excelfa fabricatá fuifle,qua: fita eft in monte 'moría,qd manifefti? in gs Manafleregís oftédit,|. Necremáfit ei fili? nifi íoahas. Ioahas, "ipfe eft Achafias, pater Ioas filius Iorá,cui? foror fuit iofabeth.Iofabeth uero nó fuit filia Atha liz; fed de alia uxore fufcepíteálorà. Quaftio ualdeperplexa obotitur. Dícitenim regnaffe iorá octo ánís,& uíxifTe εἴ qdraginta ánís:& dicit fili eius Achafiá cá regnare cepiffzt iffe d draginta duoz ánog. Qd Πίτα eft; duob? ánís acp ipfe nat? eft,ipfe illà oenuít.Q d'nifi folua πὴ ταῦ fit ridiculü.etiá fimplex lector aduertít. Ipfe enim íorá q hic qdraginta ἅπίς uíxifTe deferi rm bit& octo ánís regnafle, uixit ἅπος qdracinta;& recnauit uiginti& octo. Octo em áni q εἰ í Disi regno tribuunt,ipfi funt antecy fratres occideret;cü adhuc innocéter uíueret. Viginti uero ání ας ai bus regnauít:ídeo a numero ci? auferun£,quia in laneuore& in tribulatióe deduxit eossídeo fi. 44g loeiustribuunt;q nó amplius cg uiginti duosannos habens,regnaffe phibet,ne de numerore fumma remanétes,etroré indagini tempo facerét. A hazías enim uixit uicinti trib?annis.uno tantü áno regnauit, Collatio enim lectionis libri Regü huícfoluédz: quaftioni, magnü prebet auxilíd. leitur Azarias filius iorá rex Iuda: dic Azarías paulo fuperíus Ahazías noiatus eft, Ahazias interptat apphendens diim: Azarías adiutoríü dni.Er ideo mutat οἱ nomé ín melius in hocloco,eo quod iuxta pceptü drii;ad infirmü uifitádü defcéderat. Εἰ filios fratri Ahacie q míníftrabát ei Filios fratrü dicit cofobrínos& cófanguíneos.| Et tertía pars ín porta(appel lac fádaméti.Porta fundaméti;porta fanctuarij.| Ecomne relíquü uulgus obferuet cuftodías dii: íd eftcguis neceffarij(incad ímplendü opus,id eft ad cofirmandü regem, obferuét tamen cuftodías dni;ne qs exterorü ingredia£ lociiqué ἱπογοάί no debét nifi facerdotes& leuite.. Im pofuerüt fup eü diadema δὲ teftimoniü. Teftimoniü phylactería,eo quod in illis decé uerbale gíseíTent. Vnxitg; εἴ íoíada pontifex δὲ filij eius. Z'achariá dícít qui propheta crat,qué poftea idem ioas interfecit,ut ad magnü damnationis eíus ptineret augmenté, e interficere, qui(οί reg£unxerat. Viditregem ftantéfup gradü fuü.fup columná aídelícet quà Solomon prapay rauerat regib?in bafilica. Pepioit ioíada fcedus inter fc uniuerfumqs populá& regé.Seínloco lecís δ΄ derqppeq mínifter dei erat collocás:& cui? nomé ínterptat drim cognofcés.. Et pplm & repéut& populus δὲ rex obedirét deo&[οί eíus,& populus erga rege fideliter ageret, δὲ rex ópulücü iufticia regeret. Sub manibus facerdotü leuitarü.INe de alía tribu facerdotes fietét nifi de leuí. Coftítuit ᾗσρ íanitores in portís domus diii,ut no ingrederet immüdus ín omní re; id eftut nullatenus ulla ocafiíóe íngrederet in domá diii aliquis de facerdotibus Baal. Et urbs quíeuít: fiue qua: eàtenus idolomzcultib? tpe Athaliz inquíeta erat; fiue qa poft rumultü dq rex unctus eftathaliía ínterfecta, fingulis ad domus fuas pgentib?,ois tumultuatío coqeuít.. Et no men matrís eius Sebía, de Berfabee. Ideitco nomé patris ílli?no fcribitzquía non fuit τᾶ eS Hr i idu ἘΠ ἮΝ EN SM d ^ LOS MM add hi ὡρλοὶ ICE Eu eme d QVAESTIO.SEV TRADITIO.HEBRAICAE C utfcribipotuiffet.Quorum enim nomina fcribunt aut celebritate aut potentia, aut cenerofitai τε[τς τ. Eeredimini ad ciuitates Iuda;& collíeite deuniuería Ifrael pecuniá ad fartatetta. tépli dei ucftri perfingulosannos. Flac eft pecunía quá in lege darí pracceptum eft;quá ín di numeratione ipfius,per fingulos ános dare cofueuetát, id eft finguli dimidios fidos,quoda die bus,ex quo Athalía regnare ceperatnó dederat.| Achalia em im píjffima δὲ filij eius deftruxe; runt domü düi.Filíos cíus ,(acerdotes idolorum dicit; plarumqg em ín facro aloquio filij nó na fcendo fed imitádo uocátur. Deftruxerát aüt domü dei. fiue fpolíando{πᾶ ornamentis fiue ur ferunt,terremotü facto.ficut tempore O cía:ut ficut illo íntrante cum thuribulo,ita ctíam Atha [ία idola in domü dí mittere nitente;terremotus factus fit, Eo quod fediffetbonum in Ifrad, δὲ cum deo δὲ cum domo eíus.| Cum deo, quia idola quad afpernationem dei facta eranr, fübuertit. Cum domo eíus,quia ruinas δὲ fcifluras inftaurauít in Ifrael,quia reenü domus Day uid inftaurauitaamoués inde idololatriá,qua peccatis illorum drata fuerat, Pong obíjt íoia da.ingreffi funt príncipes Iuda,& adorauerunt regem. Adorauerunt eum ut deum:& acquieuit «og obfequíjs delínitus,ut fe ut deum coli permitteret.— Hac dicit deus. Quare tranforedie mini przceptum domiíní? Acfí aperte dícat:xquemuos deum habere deftitíftis, íntantüut ta, le nephas fecerítis,quod nundj ante ín uobis factum eft.Et notandá;quod non in alío loco in, ueniturTTxc dicit deus,nifi hictantum.filij enim ZZacharíz cum eo ínterfectí funt,& ideo di» cit filiorum Ioiade facerdotís.| Infidiati funtci ZZebatfilius Semmaa amanitidis& Ioza^ bath filius Samaríth Moabitidis. Idcirco em eos dicit filios Amanitidum ὃς Moabitidum,ad [ exaecerandam malicíam Ifraelitarum, qui ulafcí noluerunt facerdotem dei, quod illi fecerant | qui filij alienigenarum fuerüt. Porro filij eius,& multitudo pphetia:filios eíus,quosfyti inter [ fecerunt coram eo, facientes ín eum ignomiíniofa iudicia, fiue quía turpes ín eum res egerunt, | fiue quia ínterficientes filios eius improperabantei fcelus,quod ifte ín Zachariam perpetraue[ D— ncInHebrzo:Et fundamentum domus dei,co quod fanguis Zachariz ufq; ad fandamen | tum templi& altarís peruenerit, Fecitg; bonum ín confpectu domini,uerumtamen non ín | cotde perfecto.quía pro pra'fentis fzeculí dienitate,non pro futura patría laborabat:Tueulauít| fcruos qui occíderant regem patrem faum.Qz dp illi dei tímore& in ultione Zacharia ill ocdi | derínt:ramen ab eo occifi funt iudicialiter, quia nó ore prophetz;necconfultu dii,fed fua pra [utmptioae illá occiderunt.. Noneft deus cam Ifrael& cun&is filijs Ephraim.Quia ci alíjs tri bubus erat, cum ttibu Ephraim unde reges erant, non erat propter prauarícationem Híctor boam δὲ cxterogp reoum. Separauit tac amafiías exercitum quí uenerat ad εἴ ex Ephraim, quia idola fecum habebant. Amafias poft cedem idumzorn;& allatos deos filiorum(εἰς,[αν tuit illos ín deos fibi. Cum em praxcípitarentur ílla decem milía,illa idola qua fecum habebant ; tefponfum dederunt: ideo illos interfectos quía de cult eorü neclícentes fuíffent, Vidés eroo ille dola refpofa dare&a ruina eripi hocerrore deceptusadorauitea. Mifit prophetá ad eit, | Propheta hicEliezer,eft filius Dodahu,id eft auunculi ei?,de q fuperíus dicta eft. Ceffauitgs | ppheta,& dixit. Ceffauít ad mínas regis, dixit ad imperíü ἀπί. Quia fecifti hoc mali;& ia | fuper non acquíeuifti confilio meo. Confilio aüt ei? acquícíceret.fi eos igne cobureret,ueftimé , τὰ difrumperet.cineré fupercaput fpargeret, δὲ totum fe poenitentia daret:hocetením illi confi | lii pphetes dederat.| Carduus Libani quíeftin Libano. Hiccarduü libani uocat,ob gene» | rofitatem illius,qui guis neeligenter ageret, magnis erat maioribus procreatus quippe quí de | Ifrael femineerat.. Omne ὅ ᾳ aurü δὲ argétá δὲ uniuerfa qua reperta funtín domo ἀπί apud i obed edom, Apud Obededom,qa ei*filij cuftodiebát ea,& ab co defcripta ibí pmanebár.. Vi j xitamafias filius Ioas rexpoftcj mortu?eft,Ioas filius Iohaaz rex Ifracl,quíndecím ἀπίς.Εο té | pore ín utero habebatur Ozíasqui poftea regnauit ín Hierufalé Vnde& fcribi tur.fcdecim an |, Ποτῖ erat Ozías, cum regnarecepiflet.| Ex eo tempore quo difceflitamafíasa domino,ínfur^ rexit fuper eum coníuratío ín Híerufalé, quía ex eo tempore quo propheta confilium non au diuít;neg;ad dominü cóuerti uoluit; przrparatio cóiuratíoís illius facta οΏ δὲ eatenus dilata, do necad confümatíoné petueníret, Reportantefg; fuper equos fepelierunt eum, INon ein fine caufa fcriptura dicit eum(ώρες equosportatum: fed collieitur ídeo illum portati fuper equos, quía ξ..-.-ἳ..ᾱᾱ-ἲ-------.Ἓ. η INPARALIPOMENON:...-.-—$Q, DI A ,quiadeos edom quiin equis portaban£,adorauetit.Etídcitco nó portat fuper humetos:quía neglexerat feruite deo ifracl, cuius myftería fu p humeros chaatítarü portari íufferat. O zías in Paralipomenon:in Regum, azatías fcribitur filius amafiz.(Ο σίας em interpreta£,uirtus dei, Azarias,auxilium domini. Idcírco ením uirtus dii uocatur: quía magna ín euin uirtus domíni oftenfa eft percuffione lepra& terremotu facto. Exquifiuit deum ín diebus Zacharíz,intelli» gentís& uidentis deum.Z acharias filius zachariz;, fili; ioiadar, quí poft morteim patrís natus, pofthumus patrís nomé fortitus eft. Intellieens enim δὲ uidens dicebatur. Intellicens propter facerdotít;uidens propter prophetiam. Contra arabes quí habitabant in pg ipfa εἴτ σε» rara ín qua peregrínatus eft abraham.Edificauit ozías turres ín hierufalem fuper portá anguli, & fapet portam uallis.portam cíuitatísa porta ephraitm,ufq; ad portam angulíquam ioasrex οἰδεῖ deftruxerat.ipfe inftaurauit:portam enim ephraím.portáuallis nominat. In xdificando d. noluit eius noméponere;quod ín deftruendo pofuerat; Nec immeríto:quía qui idolis immo. αι. labat.& particeps in deftruendo fuerat, in xdificatione proprío nomine nó meruit nuncupari: m fed nomineuallis cenfetur propter humilíationé. In domo feparata:iuxta quod ín Leuítico fcri bitur: Reliqua autem fermonü oziz príorü& nouiffimorü fcribit Efaias propheta.Efaias proT pheta fcripfit inanno quo mortuus eft rex ozias, uidi domínü fedenté:eo auno illum mortuüz fuiffe defcribit, quo lepra percuffus eft, Ἐξ ín muro ophel multa coftruxit.In muro ophel,hoc ες, eftin muro nebulx:qd' intelligit fanctafanctorü. Domiínus em ἀἰχίεσε habitaret ín nebula, ! Filius uigintiquincg annorum erat íoatham,cum regnarecoepiffet. Hic ὃς inítíum reoní eius& P. inrtocéia defcribitur:ut monftraret eum ín innocentía perfeuerafTe, qua ccepit." Mafiam filia n moloch.id eft filium idoli ammon,quod uocabatur moloch., ἰ eft rex. Idcirco enítn filius eius τ dicitur, quod illi facra ínftitucbat& cultus. Hoc& in Hieremía habes de ífimaele,qui defcribitue η de genere regío:xum non de genete regio fuerit, fed de σοτὰ feruo πογριίο. Ea tempeftate erat a ibi propheta nomíne odeth,ipfe eft pater azaríz;qui αἷα regi prophetauít.Ad prophetandum emin famaríam uenerat:quía de Iuda erat. Idcirco nó díxit:FIxc dicit domínus: quia nó erant B dignifermonepropherx. lratus enim erat deus illis.In hoc folo loco achaz uocatur rex ifrael: nó quod fuper omné ífrael regnauerit,fed quia fecutus fit opera regum ifraelintantü utnullus.; ante eum de regibus nequíor fuerít, Vnde& dicitur de eo,quod nudafTet Iudam, praceptis& auxilio deí ficut de Aaron fcribitur, quod nudaffet populum. Auxit peccatum ipfe rex achaz. Quoduidetur quafi fuperfluum.Quod αἴατ ipfe,caufa notatíonís hocfacit. INotat enim eíus malícíá.ficut δὲ crebro in laudem hoc pronomé poni folet... Et fcpelierunt eum ín ciuitate hie rufalem:quía non fepelierunt eum ín fepulchro regum,fed ín hierufalem ciuítateínalioloco. ὦ Q uod uero dicit:non receperunt eum in fepulchro regum ifrael, fonat ín hebrzo: quod quafi ipfi eum nó receperint, quí ibi fepulti funt:fed quoniam melíus intelligi debeataut ab zdítuis qui eadem fepulchra cuftodiebant; prohibitum eft: aut alío aliquo modo, uoluntate tamé ἀεί, INomé matris eíus abia, filía zacharíz pofthumí: zacharíz pphetz δὲ facerdotis, qui a Ioa rege interfectus erat.Ipfe ín anno& menfe prímo regni fuí. In hebrzz linguz idiomate,etíá prímus dies regni eius in hac defcriptione fübauditur: Auferteomné ímmundicíam de fanctuarío;id eft idola qux achaz pofuerat: qux ín modum mulieris menftruatz& polluta erant& pollue bant. Auerterüt facies fuas a tabernaculo domini, δὲ prebuerüt dorfum. Quod plene fcribit in Ezechiclubi dicitur;uigintiquitig; uiros habentes dora ad templum,& adorantes ad ortum ' folis... FHitcos fepté pro peccato.Contra morem ín hocloco factum eft.In omnibus ením locis E-unus pro peccato hircus offerri folcbat.Sed quia multa erant peccata: ídeo feptem hirci offerrí : debuerü&.Idcírco Gad uidentem uocat:quía prophetía per uifum οἱ ueniebat.Mos erat leuitis, j ut illi detraherent pelles holocauftorum: Et facerdotibus: ut quando pto peccato fiebat[ασ y cíum,facerdotes detraherent. Et ídcírco facerdotes ín hoc loco detrahebant pellessquía pro pec «ato factificium erat.Et quia facerdotum numerus non fufficiens erat ad hoc peragendum:quía .«tempore achaz regis. difperfi necdum reuerfi erant:ideo iuuerunteos fratres eorum leuítz:quía 43 leuitis rectius erat ad facrificandü πεί, Ορ(acerdotibusteo quod tépore achaz.& ipfi confenferüt: - quippe quía exéplar altaris Damafceni, Vrie pontifici niiffumeft, Βαϊρε απο; spiel ad | XX phraim QVAESTIO. SEV TRADITIO. HEBR AICAE C ephraim& manafIe.Cam omi ifrael publice mififfet nuncios, manafle δὲ ephraimlatétermifi— ad cos ds fciebat cóuerfum iri poffe p epiftolas.Illi em fu petbiores crant;propter tegíam digni| I taté, qux erat ín domo ephraim. Migna efi pars populí comedit de phafenon íuxta qd'fai ji tum eftScriptum err γάτας qui prímo τὸ enfe non poterat comedere,fecundo comederent, | entem pluríma multitudo qua purificata non eratín menfe fecundo: δὲ quía ín tertío menfe ' illicitum erat illud AREE[οσο percgecüt.Pro hísorae it ezechías,qué exaudiuit domi, | us& placat? eft ρρίο uo. Aiunt nemínépollutá potuiffe phafe comedcre,quín ftatím motere l tur:S íi eo placatà domínü cogaouerit:quia comedentes extincti nó funt. Reuerfufqy eft c || ignomínía in terrá fuam. Tradunt hebraci illi caput& batbata ráfans ab angelo,in ienominiá,s | hoc fuiffe,qd per ρεορίιε-ᾶ Efaíam díctum eft:In die illa radet nouacula acuta códucta ín reoe | affyriorá caput δὲ barbatn,& cxtera, Qué cum a; der igi-oraíniz. peraeniffec ad céplum dei P.| Ι neírach,qué dicunt ia. reliquiis atc INoe;culturá habui/Ie.Cutr ergo quererc£ deprecans,cut fe | ο΄ monadíuuiffet:qui εἰ filios fuos adramelech& farafar fibi offetret.fi hoc illeratum duceret, illi | hocaudiétes pofttot dades,ruinas,& ionccainías,dimées ab eo interfici, interfecerte.De. | portento qd' acciderat fuper terrá, defo'is idit perlíneas decz. Adhocunü myfteríü inqui, | τοι, legati reg's babyloniz uenezüt, Rliquiteum ders ut tentare£:quia nó prohibuit eíp | prophetam oftédere thefautos fuos, fed thefautos domrs domíni. Vede δ᾽ poftea ab eodem j| H (i * E. 3 pphieta obiurgatus eft. Et fepelierát eut fup fepulchro filiorá Dauid. Et hoc notandá: quia excelfius fepulchrü caeteris filis Dauid habuit meri prxrogatiua. Etadorauit omné militiam «celí.Duodecim figna qua ín zodiaco funt vt tradunt. Edificauit auté ea cuncto exetcítui coclí, Ϊ ideft füb nomine ftellarü damonib?,in ualle benenon,quszalio leco gehennon αἰεί: ξ uallis ! filior ennon.Eftenim hac haud procvl ab híerufalem:de qua ín Hieremía δὲ in Regum libro plene fcribítur. Ab ca enim oríginéaccepit omégehenar.. Locutufa; eft domínus ad eum& | ad populum eíus:& attendere noluerunt ín manu Efaíz propheta. Tradunt hebrzi eundem [ manaffen filium fuiffe θῆία Efaia::& ideo ίππος loco,quancg nomen mattis fcribatut;patrís ta^ ἷ men illiusnó fcribit:quia indíenus erat prophanus rex tanto auo. Tradunthebrai íddtco ος,^. | D dum Efaiá, eo qd' eosappellaucrit principesfodomorü& gomorrz. Et quia dixit: Vidi drim | fedentem, cam per Moyfen dixerít:INom enim uídebít me homo δὲ uíuet. Et quía díxít:Addet Ϊ deus ad dícstuos quindecim annos:eo quod per Moyfen dixerit: Et numerá díerü tuorü im^ | plebis. Etquía díxerít: Quxtite dominum dum ínueníti poteft: ínuocate eum dum prope eft, | cum dicatur: Quis efttam propínquus,quomodo demínus deus noftcr, quando eum íntioca/ | mus? Etcognouítmanaflesqd' dominus ipfe eft deus. Dum em ín babyloné ductus fuiffet, '& in uafezneo perforato míffus,admoto ἰσπί, inuocauit omnía nomína ídolorü qux colebat: -& cam non fuiflet ab εἰς exauditus neq Cab Molan fuiffe, quod a patre crebro a dierat: Cum inuocauerís me ín tribulatione, δὲ cóuerfus fueris, exaudíá te:ut in Deuteronomio faribiturexauditá effe a domino& liberatá δὲ reductam ín regnü fuii, δὲ ín modum Habacak - zedactá ficut ille deductus faerat in babyloné.| Citcamdedit ophel,id cft inftaurauit adifici - fandtisfanctorüi, qd' pro idolis coftruxerat,| Ad occidété econ,íd cfta torréte geon«dificare | ταρίταίῳ ad portá pifcium,quz cft porta de parte íoppen.. Scripta funt ín fcrmonibus ozaí, i Hicozai quidá Efaíam intelligere uolunt. Ozaíem ínterpretat ,uífio mea.Et1deo ímmutato "momine introducit, qd' manifefte£ longe iftius meríta ab illius meritis díftare, quí eum interfe^ "εἶν, Abomniquog íuda δὲ beníamin,& habitatoribus hícrufalé.Habítatores hícrufalé dimi: ᾽αῑᾶ trib manafTe dicit; qui plarüqy in tribubeniamin coputan£.Ad Holdan qux habitabatín - fecunda. Holdan uxor fuit fellum, auunculí patrís Hieremiz,& patris ananecl. Ielabicabat ín fecunda. Locus em erat híerofolymis extra murum,íd eftínter murá ciuitatis& antemurale, «qui uocabat fecunda:cuíus mentio fitín Sophonía propheta.. In Paralipomenon filij tocaat, "filij hafra:in Regüsticua filij araaz, T ocaat íntetpretatur.ftridor.Hafra, diminutio. Tícua.fpese ^ Asaaz,negocíator. Cuftodis tépli: quía téplum domini feruabat./ Ponítearcam ín fanctuatio - templi qd'zdificauit Salomon filius Dauid rex ifrael. Notandum qd' arca dii elata detemplo fuit;quá modo ín tem plum reduci Iofías pracepít.. Tempore enim achaz quando fimulacra n nic RACER τοσα t ge | ἵν PKRÁLIPOMENON-'"0ο. DE A. téplomiffa fant,elataeft inde& ducta in domü Sellum,uiti holde auuncili hierémia: ubi petmanfitufaqy ad cempus iofia. Nec em poterat atca dei effe in loco ubi fimulacra introducta fue rant:& pétilicius ufus& rítus nefandiflim9obferuabat,|Stabát in ordíne iuxta praceptá Da uid δὲ afaph δὲ Eman δὲ idithü prophetarü regis, Ideo pphetze tegis uocabanf:quia cá Dauid. eegecantabát.. Non fuit phafe fimile huic ín ifrael a dieb9 Samuelis pphetz: quía omnes quí inüenti funt in illa feftíuitate:ibi fepté díeb9? comorati fant:& o€s fufficieter de regis fubftantia,' δὲ dehísqua füpra memorata funt,epulatifunt.| Cótraaliá pugno domi,id eft;cotta adad ré mon regis filii tabrímon,q regnauit ín charcamís:qué ea tépeftate qi íofiam, rex nechao inter, ὃ ἐεείε, λέξι eft eim planctus magn? in mageddo:cui? meminit Zacharías. ppheta. Noluit ac. tg quiefcere fermonib? nechao ex ore deí:quia p hieremiá pphetá pphetauerat, qd'ille afcéfurus y erat in charcamís δὲ uíctoría potíturus:qua ppphetía nechao regé mínime latuit. Vnde δὲ rapfa I ces dicit de fennacherib rege aflyríorü: Diis iuffit me afcédere ad terrá ift, Quia íà pphetz ταῦ t) pphetauerát hocqd' ille afcéfurus effet, qd'eum minime latuit.|| Ores cátatores& cátatríces,. tin ufq; in prafenté díéeo qd' fcriptá eft ín lamétatioe hieremiz:Spüs orís drii;chriftus diis.Opatit ei? príma δὲ nouiffima.Nouiflima ín hocloco ea dícit:eo qd'nó cofuluit drim,utrü pergere deis beret cotra nechao.Reliqua aüt y bom íoachím δὲ abominationü ei?ds opatus&& qux inuétz s funt ín eo.Inter cxtera mala qua eeffit,etiá hoc fecit ín corpore fuo,qd' dns prohibuit, dum diceret:INon tondebítis capitaueftra in rotundi neg fup mortuüneg ftigmata facitis ín corpo tibus Qe poftc mortuus eft;in corpore ei? inuéta funt, INabo pphetia.Eft eim nomé idolí,cui dé nabo feruiebat. Chodanafar capiens plafma uinü;ipfe prxcepit mihi ut aedifícaré εἰ domü inhíerufalem.Audierat em pphetíá Efaíz;in qua dixerat:H xc dicit dés ehrifto meo Cyro:cuíus apprehendi manü.Efdras fcriba εἰ hoc legit:& idcirco dixit fibi a dno hoc pracepti£ dé cunctis regibus terraríi.Hi duo per prohetiam antedj nafcerent, proprijs nominibus uocatí | i B funtiid eft,iofías& cyrus. ἰο[ίας. ut deftrueret idola δὲ cultum dei renouaret. Cyrus, ut ruinas 8Η templiinftauraree, ὁ ὁ.Secuudi libri Paralipomenotifinis.^- m CENSVRA ERASMI ROTERODAMI IN PRAECEDENS OPVS.' Es On parü eft difcrímínis ínter annotatíoes,qs díuus Hieronym? fcripfit in Gienefim,& quas | hacterín relíquos líbrofpetateuchí;quad à íllas noníbil abbreuíatas fufpicor.Et tà ín prae Ὁ BJ fationefimiles comentariolos pollícet,nec eft díffímile ueríi,opus hocab Flieronymo feiffe. 4 cofcriptü. V erü folet ille ín docendo effe diligetíor qp hic elt,cítare diuerfas ínterpreratíocs, Ph adducere graca bebraag teftímonía,& omino fufíus aclocupleti? rem edifferere, Ad hac quodam in loco propemodum fatetur fe nefciffe hebraíce. Proínde οοπῆςίο praefens opus a docto η. τν λα δὲ hebraícarülítterarum ígnaro,e díuerfis,ín compendium fuí(le cotractum, omíffis is, quz tantum latínz fcientes torquere poflent,& hís quz poterat íntellectu confequi breuíter apnotatis. Áduigilandum igitur,fiforteliber ínteger,ut ab Hieronymo fcriptus fuítinueníri queat.FHaec ínterím índigna uífa funt;quz pratermitterentur.— HESS TER ΤΙ ^^ DIVI HIERONYMI EVSEBII IN LOCA HEBRAICA PROEMIVM.| ur V[ebius qui abeato Pamphilo martyre cogtiomentá fortítus eft;poft dececdefía BMC fticc hiftoriz libros, poft temporü canones,quos nos latína lingua zdidimus;poft ee S{ diuerfarü uocabula nationü:qua από apud hebrzos olím dícta fint,& nunc dican ὁ o 50 urexpofuit.pofttopoeraphiá terra iude, δὲ diftinctas tribui fortes: ipfi? quoa: hierufalé tépliqs ín ea ci breuiffima expofitione picturá:ad extremü ín hoc opufculolaborauit, ἡ utconerecaret nobis de fancta fcriptura omníü pene urbiü; monta, fluminü,uículorít& diuerforum locorá uocabula:qux uel eadé manét,uel immutata funt poftea, ucl aliqua ex parte cor^ rupta. Vnde& nos admirabilis uiri fequétes ftudiü.fcd'm ordine litterarü,ut funt in graeco pofi ta tráftulim?.relinquétes ea quz dígna memoría nó uiden£,& ρίατας mutátes. Semd em ut itt téporü libro prefatus fum,me uel interpreté effe;uel noui operís coditorémaxime οἵ quídá uix prímis imbutus literis hunc eundé libr aufus fit in latiná linguá nó latine uertere: cuíus προ” i títíam ex cóparatione eorü quz tranftulim? prudens ftatím lector inueniet. Vtem excela míhi non dendíco,ita terra inhzerentía me fupereredi poffe credo, A. X Raratarmenía.Siquídéin montibus Ararat;arca poft diluuia fcdiffe perhiber: ὃ cunt ἰδίαξ ufa; hodie ei? pmanereueftigia. Meminit horü mótíü& Hieremias in ais (| XXX 2? E EE Ξ | di ον νεα εν ce NM. eau -. εν ντ ο NIIS Rb Rte σσ mE τον ο ποτ rrt ή ο" C | Gndáhofpitio fufceperat. Hzecergo prímü arbee, pofteaa chebron uno filíiorü DE LOCIS HEBR AICIS8. babylonem. Iofephus πος in primo antiquitatü iudaícarü libro,fzculariülíitteratü hiftorías ος. proferés:Animaduertésinquit Noe terrá di uuío liberata fepté alios dies abire permifit:& uniuerfa aíalía beftiafgg patétib9dauftris emittés,ipfe αἴ fua prole egreTus eft:immolans deo ho.. ftías.gaudenfag ciiliberis.Flunc loci armenij exit uel egreffum uocát. Sígdé ibi cultores íllarü regionüarcá prímü fediffe teftant:& lienorü quadá fu peffe monuméta. Arc hui?& diluuij, omnes qui barbaras Ícripfere híftorías recordant: quorü unus cft Berofus chaldacus,qui fuper diluuio referés,hxclocutus eft.Dicit hui? nauis inarmenía ppter monté carduenorü parsalia. permanere, qfdà bitumé ex ea aucllentes circüferre:d utun£ uel maxímehí qui luftrant& fe expíant.Sed δὲ Hieronym? xgyptíus, quí antiquitates phoeenícü pulchro fermone cófcripfit: δὲ Minafeas,& multi alij.Nícolaus quoq; Damafcen? ín nonagefimofexto libro refert.Eft in arme οία fap myníadé mons noie Bearis: ad quémultos in diluuío cófugiffe autumat, ibig; faluatos effc. Alios y'o in arcx alueo fapernatantes,ad ei? uertícé perueniffe: δὲ ufq; ad multas tatesli, aarcz móftrari folíta:ds quidé ego puto nó effealios, nifi eos ds Moyfes legifer iudaorü im fais uoluminib? zdidít. παρα regni nemrod in babylone.Porro hebrai hanc effe dicic mefopotamíz cíuitaté, qux: hodie quocp uoca£ INifibi;a Lucullo ndam romano cofule obfefj, fam.captácy:& afi PS annosa Iouíano imperatore Perfis traditam, σαί ad occídentalé ἰαοᾶ uergit;bethelis nó multá ab ea diftans.Sita δῆς eft Bethel euntib?A eliam de 05 ín E pte uíz, duodecimo circiter milíarío ab Aelía:& ufqy hodie paruus lícet uicus oftédit:fed δὲ ecdefia xdifícata eft,ubí dormiuit Iacob pergens mefopotamiá. Vnde& ipfi loco Bethel,id ft dom? dei nomé impofuit.Agai yo uix parua γαίπα refidét;& locus tfmodo πιδῆτα Εἰ(εις dum qd'ín hebrao.e litterá nó habet, fed uoca£ aí:fcribiturg; per elementü qd' apud eos ασ vain Aftaroth carnaim,terra gíoantum quondarin fupercilío fodomorum, quos interfecit chodorlaomor.Sunthodieq; duo caftella in Batanea hocuocabulo,noué ínter fc milib?fepata interadaram δὲ abilam ciuitates... Arboch,cortupte ín noftrís codícib9 arboch fcribi£,cü in he« brzo legat arbee,id&quatuor:eo qd' ibi qtuor patriarcha, Abrabá Ifaac,& Iacob fepulti funt, δὲ Adam magn*ut in[ει[το fcriptá eft: liceteum quídam códitü ínloco caluariz fafpicent. Hic eft aüt eadéchebrori olím metropolis philiftínorá,& habítaculá eieantü;regnügy poftea .. Dauid ἰα είδα Iuda αἰαίτας facerdotalís δὲ fuoitiuons.Diftat ad meridianá plag&ab Ada mili bus circiter uígíntíduobus quercus Abrahá,qua: δὲ mamre;ufqy ad Conftantí regis imperium móftraba£: δὲ maufolzum ei? ímprefentiarü cernit. Cung; a noftris iam ibidé ecdiia zdificata fit; acunctis incircuítu gétibus terebynthus fuperftitiofe colít:eo quod fub ea angelos Abrahá || Chal fortíta uocabulü eft.Legeugrba díerü.. Ailat in extremis finibus pala-ftina iuncta meridiana folítu/ dini δὲ marí rubro:unde ex zgypto Indiàm,& inde ad zgyptii nauiga£.Sedet auté ibilegio ra mana cognomento decitna:& olím quidé ailata ueteribus dicebat, nuncy'o appellat aila.Sed δὲ elamitarü quofdá natio fuit,cui imperauit chodorlaomor:cui? ín actib?quoqp apforü métío fit:& in regnom librís,urbs quadá paleftínz: Aelam fcribi£,| Adama,una de quíng; diuítatib?, fodomorüeuerfacü cxteris. Hazazonthamar,ín hac habitabant ὅπ amorr«i:ds interfecit chodorlaomor ítixta eremüi Cades. Eft ὃς alíud caftellà Thamara,uni? diei itinere a memphís oppido fepatü,pereétib?Aeliá de chebron,ubi nuncromanü prafidiá pofitü eft. Allus,tegio . idumzorü,qua nunc gabalene dicit uicina Petre ciuitati. Aenan euntib? thánan,nunc defer^ tuslocus δὲ pxim? Tamneuíco grandi, qui fits& ínter Aclía& diofpolim.Eft&fons ín fupra dicto Aenaloco:unde& aenar,id eftfontís noméaccepít:ín d ftans idolii maxima illi? τερίον nís uenetatióe colit.Porro hebrí affirmát aená nó locü fienificare fed biuíü: ubí cérto intuitu neceffariá fit ad απ de duab? αὔϑ eligendam.| Areaatad, locus trans iordanéín d planxerüt 4jndá Iacob.tettio ab híéricho lapide,duob? milib? ab iordane,q nunc uocat betagla:qd πιεῖν pretatlocus ογτί: eo qd' ibi more plangentíü círcüierínt ín funere Iacob.| Aelim;caftra filiord iff& locus ín deferto: ín ᾗ duodecim fontes,& feptuaginta palmarü arbores, Moyfes de marí rubro exíés repperít.. Aelus ín deferto.ubi filij iftcaftrametatifant,| Aferoth;pars eremi,ubí María& Aaron cótra Moyfen locuti funt. Habitauerüt aüt qndà Euci ín aferoth ufi gd utbé " DE LOCIS HEBRAICIS- πὶ τς$0. 125 ^ Δ Gazá. Verü hzcloca nó aferoth fed aferim appellari hebrzi putant. Afemona.caftra filiorá ἣν ifiTin deferto.Abetharim: p d Agla δὲ Symmach?,exploratoz uiá ínterjtati füt:ubi aduerfam --chananxü,q ab auftro cotra ifrf'eruperat,in folitudine αἰππίσαἕ. ΔΠίε, ῇ& achaleaí, P hacfymBl""n—"*»!--» " mach? interpta£in collib?. Eft aüt e regione qndá moab nunc arcopoleos ad oríctalé plaga. δ Arnó.rupes δα ín füblime porrecta in finib? amorrxorü inter moab δὲ amorrzos. Moab yo ΤᾺ arabizciuítas&dnücareopolís noia£:oftédüt regióis illi? accola: locá uallis ín prupta demerfze [δι V N fatis horribilé& picalofü,q a ρἰαίο ufq; nücarnonas appellat:extéditutq; ad feptétrioné are opoleos: in ἃ δὲ milítü ex oi pte pfidía diftributa;plenü fanguis& formidinis teftant ingreffá, Hic qndá moabitagfuit δὲ poftea feon rex amorracogy iure belli εἴ obtínuit:fed δὲ terra filiozz iif trás iordané íncipiés ab arnone αἱ} ad mótes heríno&[ραπ extédit.— Ar loc? ucl oppí dum arnonis, qd'a Septuaginta interptib?, p extéfam uocalés, dici, Aefimon locus defertiz deniq;&ípm uocabulü incultá terrá defertágp fignificat. Abelfathím,locus in deferto ad meri diem moabitarü.| Azer fiue íazer.termín? utbis ammon, ᾗ nücphiladelphía díci£:diuidés eá amorraorüq, tegioné&€ ín octauo círcitet lapide ei?,ad folis occafum uicus íazer ufag inpíen, tédiépmanés. Aroer, oppidá moabitansqd fitá eft fup rípátorrétis arnon, poffeflum olim ἃ géte uctetrima omnijm:& poftea retétü a filiis Lot,id é moabítis,cü príores accolas fabuettit^ fent. Et oftédi£ ufq; hodie ín uertice mótis illi?:(ed& torr&s per abrupta defcédés,in mare mot tuü fluit. Cecidit aüt aroer in forté trib? Gad cótra faciérabba.| Aftaroth, antiq diuítas Ogte i gs bafan:in ἃ habitauerüt οίσαητος, ᾗ poftea cecidit ín forté trib?manaffe;tegionis batanez:8 ia ex milib?ab adar urbe arabiz fepata eft.Porro adra ab oftra uigintíquing; milib? diftat. Dixi T mus δὲ fupra de a(taroth charnaim. Aetifpecula monseft moabítará, ín qué adduxit balada τ fili? fephor, balaá diuiná ad maledicédü ift?(up uertícéq ppt uehemés pruptíi uoca£ excifus: ia& iminet marí mortuo haud pculabarnone.| Araboth moab,ubi fcd'o numeratus éppls:qd? i Agla interptat humilia fiue κα] Moab:hác habés cófuetudiné ut eremü ppt planicié ὁμαλὲμ, id eft,agle ínterptet δι planá.Deníqg; fymmach? p araboth moab, cápeftría moab tráftulic:&z B eftufa; hodie loc? iuxta monté phocor,euntib?a libíade ἐπ εἴθ arabiz cotra hierícho:q ítaap pellat araba. Hancut fupra, Adla tráftulit planá;Symmach? ínterdá cápefté, ínterdá inhabi, tabilé l'heodotion;ocidétalé. /Atharoth,ciuitas olim amorrzorá trás iordané, d poftea ceci^ dit ín forté trib9Gad:uocat?é aüt atharoth& fili? falma fiue falmo,ut ín Paralipomeno fcripti eft... Atharoth fophan,& hacccíuitas tribPGad.| Arath;ciuítas amorrzorü uicína deferto Ca dés: δὲ ufq; nücondit uilla ab oppido malatís in quarto lapidea chebró uícefimo in tribu iuda. t Afemona ciuitas in deferto, ad meridíé iuda, diuidens zgyprü& forté tribus Indazad mare ας; cendenté. Pofui& fupra afemona caftra filiorü ifr. Aorabi, termínus[πάσα prouincia: ad orienté refpiciés tribus iuda. Eft at δὲ uícus nuncufgy grandis,noué milib? a INeapoli cotra otíenté defcédétib?ad iordané δὲ híericho,p cá ἢ appellat acrabitene:fed& cofiníi amorraonz ácrabitene dici£:de d loco nó extermiauit alienicenas trib? nephtalim:ut ín Iudicá libro fcriptá εἶ, Azadada,cófiniü iuda refpiciés ad aquiloné' Árath termin?& ipfe iud« diftansa che bron milib? uiginti ad merídié de ὃ fupra pofitá eft. Afarenátermínus íudzsad feptétrioné. Afernaitermin?& ípfeiudz.| Acbela,termínus& ipfe iudzs,ortum folis afpiciés, Eft δὲ ufag hodie uícusarbel trás iordané, in finib? Pella: ciuitatis palzftínz δὲ ali? hoc uocabulo in campo. praerádi diftansab oppido legionis milib?noué Αμίου,πό graxü ut qdá putát, fed hebr pocabulá eftzappella£ aát uallis'erádis atqp cápefttís in iméfam longitudiné fe extédés:a circi dat ex utraq; pte mótib?)fibi ínuícé fuccedétib9& cohzrétib9,q incipiétes alibano δὲ ultra,ufas ᾿ Δ defemá phará perueníüt.Sunty ín ipo aulone;id eft ualle cápeftri urbesnobilesSchytopo lís,tyberías ftagnü cs ppter εᾶ: fed& hiericho,mare mortui,& regiones ín círcuitu: p ds medi? iordanís fluit;oriés de fontib?paneadís,& ín mare mortuü ἰπετοίδο, Amalechítesregio ín εἰς, ferto ad merídi£iuda trás urbé Petrá eütib? ailá, cui?& fcriptura recorda£ dícés:Amalech habi tat ín terra ad auftrá: fed δὲ iuxta οὔ ali? chananzus habitabat, q& dímícauit cotra filios ifiirs deferto:de qb? íta fcribit: Amalech att δὲ chananacus habitabát ín ualle. Araba, Agla plana, Symmadh?,campeftré ínterpretan£:ficut fupra dietá eft.Porro eft δὲ alía uilla araba ipo m E db: E; ΧΧΧ 3. nibus DE LOCIS HÉBR AICIS. C nibusdioécfatez,d olim Saphorine dicebat,&alia trib?milib? a Store ctr occidenté,^" Amman d nunc philadelphía, utbs arabic nobilisinqua habitaucrüt o lim raphaim getis an, tíqua, quá inteífecerüt filij Lot habitantes ,p eis ín amman. έτη τν Ogregis bafan fup íordané quz cecidit ín forte dimidix tríbmanaffe:& eft αἵ hodie uicus circa Gerafam urbem; árábiz, quindecim ab ea diftans tnilib? cotra occídenté,qui area appellat:qd'interpreta£ Syme inachus,méfüri, Afedoch urbs amortxoríi qua cecidit in forté trib? ruben:appellat auté ad. dito cognométo afedoch phafga: qd' in μρβϑὰ noftra refonat;abfciffum.' Abarím,mons ind mort? eft Moyfes. Dici auté δὲ mons efle nabau ín terra moab cótra hieticho fupra iordang. ín fupcilio phafga.Offtendítargy afcédétib? de libiade in efoun antíq hodieq; uocabulo iuxfa montéphogor,nomé priftinü retínenté a ἆ circa eum regio ufay πᾶς appellat phafga;/Auo» thíair,qd' interpreta£ ἔπανλις ait.FYec eft bafan in qua fünt uic fexagirita;in monte galaad:qui, ceciderüt ín forté dimidiz trib9manafferqui locus nunc uocat golam ín terra batanea.^ Διατί, bán?,ea q fütfupralibanü adorictalé placa refpiciétia;antiliban? appellat circa regioné dam fci, j ceciditin fortétrib? manaffe.|. Azecha ciuítas chananzorü in parte trib?Iudz,ad quá ufgs píecutus eft Iefus quinq, reges. Sed& hodie uocat uilla azecha ínter eleuthetopolim& Aelia. - Aialonuallis atq; przruptá fup qd' orante qndá Iefu luna ftctitíuxtauillam quac ufqy nune aialon dici£ cótta orienté bethelis, tib? ab ea milib9diftans haud procul a gabaa δὲ rama λυ ürbib9.Porro hebraí affirmant aialon υἱοῦ effe iuxta nicopolim ín fcdo lapide pergétib? Adliáz ^ Adiorhebraice dicit Emecachor:quod ínterpretat.uallís tumultus.uel turbaríi:eo qd' ibítuz multuatus δὲ turbatus fit ifiín qualapidaucrüt ándà acham jppter furtü anathematis, Eft aüt àd[εριξιτίουξ hicricho:& ufq hodiea regionis accolis ficnoiat. Meminit hui?Ofee ppheta, Afcdoch alía ciuitas, nó qua füpra:licet eodénoie uoce£ quá expugnauit ἡπάᾷ Icfus rege eius? interfecto,^ Aforduitas regni iabín, quá folá incendit Iefus:quia metropolis etat oim regnorit philiftijm.Eft δὲ alia uilla ul hodie afor in finib? afcalonis cotra orienté ci? q cecidit ín iin ttibus íuda: cui? δὲ fcriptura meminit, appellans οὗ ad diftinctioné ueterísafor πουᾶ. AermG £cgio απιεοτᾶ.αμᾶ obtinuit iefus. Febraus yo quo pralegéte fcripturas didici:affirmat monté Aermó ραποααί imínere: qué ὅπ tenuere uei& arnorrxide ἆ nc ftiux níues tyr ob de. Κιίας deferant. Ahalach mós qué Ααΐα ínterptat.diuidété móoté,& fymmach?,leué mótéid é dympidá finelubtici. Aermó mós amortaoz:de d nc dicti€ qué phoenices uocát Saníor:&& amorra?appellauit fanir: díciturqy ín y'tice ei? infigne téplü.qd'ab ethnicis cultui habef e regio» nepaneadis δὲ libani: δὲ terra filiorü ifrf'trás iordané ad folisortá a prupto arnó ufq; ad monté. aermonextendít, Anob ciuitas quá expugnauit iefus:& eft ufq; hodie uilla iuxta diofpolim quafi qrto miliario ad orientalé plaeá,q uocat bethoannaba.Plzríc; auté affirmantín octauo: ab ea miliario fitá,S appellaríbethánabá.| Afdod ín forte trib? n. q náücuoca£ azotus:inj derelicti fant gigantes, qui appellaban£ enakím: δὲ eft ufqy hodic infigue oppidá palaftinz.. Aderuibs,quá expuenauit iefus rege illisinterfecto.: Aphec S hac ciuítas eft quá rege ipfi? trucidaro expugnauit íefüs..K Achfaph,& cótra hui?rege Iefus pugnaffe defcribi;/appellaturgg hodieuillula chafalus in octauo lapíde diocefarez ad radicé motis Tabor ín cápeftribus. ἄσ' &aron in tribu Dan:fiue(ut ego arbitror) in tribu iada:ad leuam chananxorü,urbs una de απ olím fatrapijs palaftína:& decreta eft quide tribui iuda nectii tenta ab ca:quía habitatores pri ftinos nequíuit expellere. Sed& ufq; hodie erádis uicus iudaorü Accaron dici£ ínter azotuta. & Iamniam ad oríenté refpiciés. Quidá putátaccaron turrím Stratonis, poftea cxfareá παπαῖ, ῥαιᾶ. Azotus,qfupraafdod.ufqy hodie nó ignobile municipii paleftinz:& una de quíngy d üitatib? allophylorü:decreta quídé tribui iudz,fed nó retenta ab ea:quia nequacj ueteges accof laspotuitexpellere.. Afcalon,urbs nobilis ραΐα(Είπα:& ipfa antiquit? una fuit de quin fa^ trapíjs SR M Gl quídé tribui íudz p fortétn nó retéta ab ea:quía aii id eius faperare nó potuít. Apheca termín?amorrzom: fup iordané in forte tribus Ruben:fed& uíqg hodie eft caftellá erande;apheca nomine iuxta oppidü Palzftínz.| Acad fitaadradícesmon tishermon. Aemath utbs, Q cedit ín forté Ruben:fed& nücamathus uilla dicit trans iorda/ hcm ín uicefímoprimo miliario Pella: ad meridiem. Eft& αἴία uilla ín uicinia Gadarx nomine: ámatha,ubi calida aqua erüpüt.In regnom dg libris fcribit:ab ítroitu emath ufq; ad mareara ba, hoc --..-,α ᾿ A IDEOCIS SEDRAIGIS$o I24. δ ΑΔ bahéceftdefertisqd'eft mare mortuá.Ego aüt ínueftipás repperi Emath urb£ Codles fyrieap, ὁ ii, pellarí quz πᾶς Graco fermone epiphania ἀϊείξ, Amon;trans lordané ín triba Gád, hace(t tn admá: de quafüpra dixim? Philadelphia ciuitas illuftrís arabízc.| Addara.i tribu Iuda iuxta de AN fertü.Eft ὅτῳ& alia uilla ín finib? Diofpoleos iuxta thamniticá regioné qua ἃ thána uilla ας hi hodíefictocat. Accara, uíc? ín deferto fits in poffeffione crib? εν d Symmach? ἰπτοι tst preta£ pauímétü. Achorintribu Iuda:dequa& fapra díxim?.: Addomim, ἅπά uillula n&c: try πίθος 1 fortetrib? Iudze,q loc? ufcg hodie uoca£ maledomím: δὲ Grzece dicit ἀνάβασις τούξξωμ, Lar oig tine aütappellari poteft afcéfus ruffori fiue rübentíii, ppterfaneuíné q illic crebro a latronib? hy fundi£.Eft aütcófiniá trib?Iuda ὃς Beniamin defcédétib9 ab αἰία híerichü,ubi δὲ caftellü militi "w fitüeftob auxilia uíatorü.Hui? fanguinarij δὲ cruétí loci diis qq ín pabola defcédétis híerichü δὰ de hietofolyma recorda£.. Amanjin tribuluda,| Aaferín tribu Iuda: appellat a&tnüc uícus ἮΝ perandis peétib? afcaloné deazoto. Afarfaulin tribu Judz|. Aín;ín tribu íada urbs facerdo Ri tib? fepata. Eft& ufay hodieuilla Bethennim noie/ín fecído lapide a therebyntho,hoc efta tam bernaculo abrabáq tuor milib? achebron. Aftaolín ttíbu Iuda:& αἵ hod íeuillula uocabuà lo afto,inter azotü δὲ afcaloné pmanet, Afna,in tribu luda. Adolláin{ρα iuda:& ufcg ho ti die uíc?nó paru? ad oríenté Eleutheropoleos in decímo miliario hoc nomieuocat, Adithaím, ἮΝ ίῃ forte trib? Iudz;Dicit aüt& quxdá uilla adía iuxta eazan:& alía aditha iuxta Diof; Ῥοϊί), | is ad oríentale plaga refpiciés. Adafa.in tribu. luda ufcy hodie uicíuxta Gufnas.Sed tnítor quo di Gufnéfem regioné ín tribu Iud pofuerit.cii perfpicuü fit fecandü librá Iefu in fortéeá tribus ἐν Ephraím cecídiffe. Acher, in tribuIada. Δίδα, ίη tribu Iuda; Eft ufq; hodie uic? ποῖς Betha; » fan ad zlíá pertinés ín decimognto ab ea milíario.| Afennajin είδα Iuda.- Aoliph,ín tribu ία. m da. Anabintribu Iuda;nücufqy uicus ín finibus Eleutheropoleos. Eft& alía uilla erádis Tuy, πῇ | daorünoieanea. Aindaroma contraauftralé plagam chebronis;nouéab ea milibus fepata. τω Β Aftemecín tribu Iuda uícus& ipfeludzorü eft in Daroma ad aquiloné lod: anem.' Aním, 7. inttibuluda Eftuícusanea iuxtaalterü,de quo fapra diximusad oríentalé plagam refpiciens uui cunctís habítatoribuschriftianis. Afeca,in tríbuluda. Ammata, íntríbu Iuda.- Arebbaía— uh tribuíida.| Atharoth iuxta Rámam ín tribu lofeph. Atharoth,ciuitas ín tribuephiaim,nüc—^' di uícus ad aquiloné fzbafte ín quarto ei? miliario atharus dicitar, KAdara.ciuítas trib? ephraini.: ui ᾿ AMer, ciuitas trib? Manafle:nüc demóftra£ uilla defcendétib? a Neapoli S cythopolím ín dedi tl moqnto lapide iuxtauíá publícá.: Atharoth,cíuitas tribus Beniamín.Sunt auté dux atharoth: ἐπε haud peulabalía. Αιζιαποτῖι, οἰαίεαϑ fortis Beniamin facerdotib? fepata in tertio ab ία mi»ipit liarío:deq&Hieremías propheta fuit. Addar;ciuitasfortis Beniamin. Aelimoniciuitas trib9. vn Beníamin facerdotib? fepata. Άπιος cafis;id eft uallis cafis in tribu Beniamin. Anim, in tribu sj^ Beníamin. Aphraíntribu Béiamin.Eft δὲ hodieuíicus effi£ín qnto miliario Bethielis ad oríem: kis térefpiciés. Amoeníáintribu Beniamin.: Aphín, íntribu Beniamin. Arím;ín tribu Benía^: zi min.Eft δὲ uilla iuxta Díofpolim qua ufq; hodie appellatur Betariph,| Amfa;in tribu Benia^ n mín, Afaríntribu Symeon. Armarkabob,intibufyineon. Αἰπέη tribu iuda fiuefymeon οὐ«iuitas facerdotibus feparata. Afenna,in tribu Symeon.| Amathar, ín tribu zabulon. A^ T nua, ín tribu zabulon. Eft δὲ alia uilla anua euntibus de INeapoli είδη, ín decimo milíatio, ". Anathon.ín tribu zabulon.| Achafeluth, ciuitas in tribu Iffachari appellatur autem δὲ quiz "T dam uícus Chafalus iuxta montem Tabor incampeftribus in octauo mílíarío dioczfarez ad. » orientem refpiciens.ficat fupra diximus. Aphraim,ciuitas tribus Iffachar,eft hodieg; uilla a^ " farea noie ín fexto miliario ionis contra feptentríoné. Alimelech fortís αἰεί, Amath,in tti, / ν buafer. Δαεπιεβ,ίη fortetrib? Iffachar.| Anerith, ín forte trib? Iffachar. Adífap, intribu αίστς A Abdoniintribu afer ciuitas fepataleuitis. Anicl.ín tribu afer: eft quzdá uilla noie Betoaenea " in quintodecimo lapide a Cafarza fita ín monte cótra oríentalé plaez,in qua& lauacra dicitur "m eflefalubría. Achran,intribuafer. Amon,in tribuafer.* Accho,quz nüc Ptolemais appellaé fortis afer, de qua habitatores príftinos nequíiuitexpellere.. Achziph.in tribu afer ín qua alie nigenz pmanferüt,FIzc eft& dippa ín nono miliario ptolemaidis pergentibus tyrá. Ainna, , fortisafer, Aphecfortis afer.ín ἃ habitatores priftíni pmáferüt, Addéne, ín tribu nepthalim: id- AMorin tribu nepthalim,quá rexaffyriorü populaflefcribif, Affeddim,in tribu naim: ini ή ju D ! ἘΞ* | | | Ἰ | | | DE LOCIS HEBR AICIS. C Amathiintribunepthalim. Azanoth.termin? nephtalim:eft ait δὲ nc uic? ad regioné díoce farez ptínés in cápeftrib?. Aialon, urbs fortis Dan.fepata leuítis,S ξ hodie uic? ali? haud pro cul a nícopolí.Sciédüc qd pro aialon Septuaginta,zdiderüt.ubi eráturfi. Arateft ciuitas ín ἃ habitauerüt filij obab focerí Moyfi in medio fraelis. Areth,fons apud qué Gedeon caftrame tat?eft.| Afiroth,ciuítas fifare principis Iabís Eft ait Iabis trás lordané nácuilla perádis a ciui tate Pella fex milib? diftás,peétibus gear Ares,afcéfus,pro ᾗ Agla ínterpta£ faltuá.Sym, mach? moti. Aruit;ubi dimícauit lepte:eft hodieqy uilla ín móte fita;uicefimo ab Aelia lapi; deadfeptétrioné,| Arima,ubi fcriptura refert fediffe abímelech.. Athalim,ciuítasin terra zabu. lon:de qua{πίε δὲ illeaíalon q iudicauít ppftm Ifrael. Abela;uinearü ubi dimicauit Tepte inter τὰ filiorà ammon:ná δὲ ufq; ín prafenté dié ín feptimo lapide philadelphizzuilla abela cerni αἱ netís cófita:alía απού eft cíuítas noie abela uíni fertilisín duodecimo a gaderís miliario cótra otíentalem plagam:necnon δὲ tertía ín phoeníce Abcla.ínter damafcá& paneadé.— Aematha; fophirmn: ciuítas Elchanz: δὲ Samuclís ín regione Tamnitíca iuxta depot: unde fuit lofeph q in eudoclís ab arímathía efTe fcribit. Abenezerquod interpretat lapis adíutorij fiue lapis auxilíator.Eft aütlocus unde tulerüt philiftijm arcáteftaméti ínter Aclia&afcaloné iuxta uilla bethíamís. Aphes domim,ubi dímicauit Saulpro quo Aqla pofuit in finib9domim. Anne geb.pro d Ααΐα auftrü,Symmach? meridíétráftulerüt.| Aríth,ubi fedít Dauíd.eft uilla arath noie ad occidenté lí. Aíalim,pro quo Agla tráftulít ceruorá. T heodotío lapides cemorá. Aendorquz eft in Iezrael ubi filij Ifrael fe ad prxcliá pparátes.caftra pofucrüt, Et eft hodie στᾷ dis uic? xndor íuxta monté tabor ad meridié in quarto miliario. Apheciíuxta xndor lecrae^ lis ubí dímícauit Saul. Arma,ad qué locü fpoliorá parté mifit dauid. Achach;ad hüclocum jq mifit przdz parté dauid. Amma, ín defert eütibus Gabaon.— Aethon adafaí pro quo :ymmach?pofuit inferíoré uia. Areaorne,hacefthierufalé.| Affure;cíuítas iuda: quá xdifica uitfalomon. Abelmaula,utbs unius de príncipib? falomonis:unde fuit& Helifeus propheta. Eftaüt nücuicus ín aulone;de quo fupra diximus ín decímo a Scythopolí milíario cotra auftra léplagánoie bethahula.Sed& abelmea uillula πᾶς nücupat ínter Neapolim δὲ Scythopolim. Auotihar,ciuitas uni?de principib? falomonis. Adlath.fuper lítt?rubrí maris ín terra Edom: dequa fupra dictá eft... Aheloth,quá extruxitazarías, enda, hui?expuenator afarex Iuda atq fubuetfor.Afiongaber,in hoc loco daffis lofaphat αἱ tépeftatis attríta cft. Fert auté ipfa ef fe eíTia haud procul ab ailath ín marí rubro, Allea bargozan;noia flumínü ín terra moedorü: ad quorüi motes captiuus Ifrael ductus εἶ. Abana;fluui? damafci, Aopfithe uel aphufoth quod An libercatéuettít.. Aian,quá expugnauit rexaflyriorü.| Ahia.ín affyriorü regióe locus. eth,regio aflyríon.| Affima,oppidü ín terra Iuda qd'zdiíficauerüt hí q ad eá uene tátde Emath.| Arcem, refert Iofephus μᾶς effe Petrá urbé nobilé Palaftínz,— Adramelech idolà aflyriorü: qd' δὲ famaritz uenerati fant... Arnoniniiuxta Efaiá uix nomé eft ín uifióe có tta Moab, p ᾗ Agla oronaím pofuit.ErSymmach?,oranim.Agallim,& hui? Efaías memínit in uifione contra Moab. Eft aüt nácagallim uicus ad auftralé parté areopoleos.diftás ab ea mi lib?octo. Aclim,pute? Dimon,& hui? loci ín eadéuifice Efaias recorda£. Ariel huius quoqg Efaías memínitquá Agla δὲ Symmach?interptati füt leoné dei.Hác effe putát q dà areopolim, co quodibi nücufq aríel idolà colát,uocatí ἀπὸ τοῦ ἄφεος.ἶ. a marte:unde& cíuitaté dict fufpicá&tur.Mihi aütuidet iuxta cofequétíá εοχεῖ]ο; prophetizriel ibí allegorice híerufalé fiue tem^ plü fignificare hoc eftleoné deí:quod forte regnü fuerit δὲ potens.De hoc ín libris Hebraicará quaítionü pleni? dictü eft. Adama,in Efaía, pro d Agla δὲ Symmachus humü. Theodotio terrá interptant, Acerfullonis.& hocín Efaía fcriptá eft.Oftedit aüt nüc uf loeis in fubur banis Hierufalé. Afedech,& μᾶς Efaías propheta futurá in xeypto uaticinat.Sciédá aüt quod ín Hebrao pro hocnoie fcriptü fit heres: quod aficcitate qdá interpretant ín folé:&alijin teftá tranfferát,uolétes uel heliopolím fieuificari uel Oftracinen.Sed δὲ hui? reí dífputatione, qalon giot εἴ ἴα libris Hebraicar quaftionü τερίε5. Arphath, urbs Damafci quá expugnauit tex Aflyriorá.ficut ín Efaía δὲ Hieremía& libris reenorü fcribit. Aneugaua,& huí? E(aías memi nít,quá Agla tranftulitane δὲ caua fcilicet,u fyllabá qua ín medío nominis pofita eft, in coiun^ étion£& interpretatus. Symmachusuero follícitauít δὲ humilíauít. Lecímus fup hocín re iil : rum ΟΠ --ἨἨἉ}ἣ.ΗἂωᾱἨἣ-. '---------Ὡἲ.. AN| DB LOCIS HEBRAICIS v. ο 12$ u— A rülbris Armeniain Efaía que eftararat.| Afael, hui? meminit Zacharías ppheta. Ana li neclturris Hierufale ficut in Z;achariz libro fcriptt eft. Afferemoth, ín Hieremía;pro quo in d) Hebrao fcriptá eft fademoth,qd'Agla interpretat fuburbana. Aeníoth,in Híeremía,qd' AqἪ lauertit in officinas uel tabernas.| Aabaoth,in Hieremía.pro quo inHebrzo legit 1 αἱτ, Άσε hi. thaninElieremía quá Aquila ualidá Symmachus interpretatur antiqua... Acheldemach;ager m. fanguinís:qui hodieg; monftratur ín Δείία ad auftralé plagá montís fion. Aenon. iuxta falim t... ubibaptigabat Iohannes, ficut ín euangelio κατὰ Ἰωάννην fcripti eft: δὲ oftendit nuncufc locus Ἢ- inoctauolapideScythopoleosad merídíem iuxta Salim&Tordanem..—— Eds Abelqux δὲ Babylon ,interpreta£ confufio.Etat auté ciuítas|regni Nemtrod, in qua'eo rum qui zdificauerunt turrim díuif funt lingua quorum príncípem Iofephus fuiffe Nemrodaffirmat. l'eftéq, eius hiftoriz, Sibyllam erzcam exhibens:Locus;ínquit.ima quo turrim zdificárunt nuncappellatur babylon.propter confufioné fermonis eorü quí altiffi . máturrím,omniftudio fabricaban£.Si quidé Flebrzi confufioné babel uocant. De hacturre δὲ diuerfitate lineuatü fcribit δὲ Sibylla ín hunc modü.Cü omnes mortales una lingua uterenturz i. quidáexhis altiffimá turrím zedificauerunt;coelum per eá cupientes fcanderezdij uero turbines ". míttétes,euettere turrim:& ppriáatq diuerfamunicuicy tribuere línguá,unde utbé quoq; εσείς it appellaribabyloné. Bethel,uicus in duodecimo ab Aclía lapídead dexteráeütib? Neapo lim, qua prímiü Luza.id eft amygdalü uocabatur:& cecídit ín fortem tríbus Deníamín íaxta Be than& Gai, quá expugnauit efus rege illius interfecto.Porro qd: qdá putát(οστά ertoré ora corum uolumínü Valamaulas antiquítus nuncupatam,uchementer errant. Verbü quippe He; brzxum&nomen ipfius ciuítatulz pariter mifcuerunt, cum ulam fignificet príus;íd eft πρότερο μὲ Luza yo amygdali& fit fenfus:uocabat aüt Bethel pri? luza.Necnó δὲ hoc qd? bethaué aliud oppidá fufpican£, Hebrzi putant eandé effe bethel, Sed ex eo tempore quo ibi ab Flieroboa filio Nabath uítuli aurei fabricati funt:& a decem tribubus adorati,uocatü effe bethauen,id eft domá idoli, quz ante uocabatur domus dei.Sed& fuper hocinlibris Hebraicari quaftioniz e PB plenius díximus, Bala,qux eft fegor nüczoara nuncupa£:fola de quingy fodomorü urbibus |- Lot precibus referuata. 1mminet autem marí mortuo,& praffidium ín ea pofitum eft militum Romanorum:habitatoribus quoq proptíjs frequétatur:&t apud eam gignitur balfamii,& po^ . mapalmarunm,antiqua ubertatis indicia, Nullum autem moucat ρα fegor eadem zoara di ciii idé fit nomé paruulz uel mínorís. Sed fegor Flebraicz,;zoara fyriace nuncupatur.. Bala autem interpretatur abforpta: fuper quo ínlibrís Hebraicarum quaftionum pleníus diximus: .. Balanusiid eft quercus luctus,fub qua Rebeccz nutrix fepultaeft.| Barath,ínter cades& ba rath ποσα; agar puteus demonftratur.. Bethlehem, ciuitas Dauid ín fortetribus Iuda: ím . qua dfisnofteratq faluator natus eftin fexto miliario ab Aelia contra meridianam plagam, ἰώ iuxta υἱᾶ quz ducit Chebron,ubi& fepulchrá Ieffe& dauid oftendi£:& mille circiter paflibus, τ. procul turtís Ader,qua ínterptat turtís eregis,]dá uaticinío paftores ἀπίας natiuitatis cófcíos &. antefignificis.Sed& pptercandé Bethlehéregis quondá Iudaze Arcelaí tumulus oftédit: qui " femitz ad cellulá noftráeuia publica diuertétis príncipiá eft, Vocabatur ait Bethlehé& filius " Ephrate;id eft Maríz,ut ín Paralipomenon pleníus legím?.Lege diligéterhiftoríá. Berfabee, i| inttibuluda fiue Symeonis, eft ufa; hodie uic? erádis ín uicefimo a Chebró miliario, uetgésad ὦ- auftrü:in quo& Romanorü militi prafidíá pofitü eft. A quo loco termini iudez terra: ἱπαρίξ . testendebant ufa; ad Dan, qux iuxta Paneadem cernitur,[nterpretatur ueto Berfabee puteus Ji iuramenti, eo quod ibí Abraham δὲ Ifaac foedus cum Abímelech focíauerunt iurantes. INec β mouere'tlebet quépiá fi interdá ciuitates Iuda eafdé ín tribu Symeonís uel Beniamin reperiat. "Trib? eii Iuda bellícofiffimis uítís pollés,S crebro aduerfaríos fuperás,in ofnib? tribub? tenuit principatum:& idcirco etíáalíará tribuum fortes in eíus interdum funiculo nuncupátur:alio^ . quinín medio tribus uda habitaffe Symeonem fcriptura manifeftíffime docet. Balamín tti^ buluda. Bafchatintribuluda.—Bethdagon ín tribu Iuda: fed& ufq; hodie grádís uícus ca d.pherdago inter diofpolim& Iamnia demonftrat. Bethalothintribu Iuda. Bethaphu ín tr f bu Iudauicus trans Raphaim milibus quatuordecim euntibus Áeoyptum;quí ΝΟΕ VOR ες DE LOCIS HEBRAICI$ C Paleftinz,| Becharabá,pro qua Symmachus tranftulit ín locis qux iuxta inhabitabilem funt, | fignificanseremum.| Beefthara,in tribu Manaffe feparata leuitis ín regionibus Bafanitidis, Bethaím.ín tríbu Beníamín iuxta Gai δὲ Bethel contra Machmas:[ίσος plariq(uc fupra di. étum eft) eandem putenteffe bethel. Baliloth,in tribu Beniamin. Bethfur,in tribu luda, ue Beniamin: eft hodie bethforon uícus euntibus nobís ab Aelia chebron ín uícefimo lapide, íuxta qué fons ad radices montís ebulliés,ab eadé ín qua Rd forbetur humo. Et apoftolo, rum acta referunt eunuchum candacis regínacín hoc efTe baptícatum a Philippo.Eft& alía uil, la Bethfur ín tribu Iuda, mille paffibus diftans ab Eleutheropoli.| Beroth;in tribu beniamin, Bola,in tribu Symeonis. Boon,íntribu Beníamín. Bethalon, ín tribu Beníamin,pro qua Symmachus ínterpreta£ íncápeftrib?. Bethalla;in tribu beníamín. Borooth ín tribu benía. mín, Ballath(η είδα Símeonís.. Bathul, intribu Simeonis. Beramoth, ín tribu Simeonis; Beth,in tribu Simeonís. Baaleth,in trbuSimeois. Bethlabaoth.ín tribu Símeois.. Bethle/ hem,ín tribu zabulon;ad cuíus díftinctioné altera Bethlehem appellatur Iuda. Bethphafes,im tribulffachar. Bathnein tribu Afer,& nuncappella£ uícus Bethebé ín octauo milíarío toy, lemaidiscontra orientem. Bethagon locusín quo duz tríbus zabulon& Iffachar habentcon. finia.. Bethemech, qd'ínterpreta Symmachus locá uallis, Eft auté fortís Afer.. Bethana ím tribu INeptalim,& eft uilla nomíne Bathanea ín quintodecimo a Cafarca lapidetín qua dicun£ lauacra elTe falubría: quá δὲ fapra fub nomíne Anee pofuímus. Bane;ín tribu Dan.. Baradh,íntribu Dan ufq; hodie prope Acotum.| Bareca,uículus appellatur.. Bezech,urbs regís ado^nibezech:& hodíecy dux uilla: funt noie Bezech uícinz fibi ín decimofeptímo lapide a Neapoli defcendétibus Scythopolim.|! Bethfan, exhocoppido tribus Manafla: accolas priftínos non potuítexpellere:& nunc appellatur Scythopolis, urbs nobilis palzftinz, quá ínterdá fcriptura cognominat domü fan,quod ín noftra lingua ínterpreta£ ínímicus.| Bethfamís ciuitas facet dotalis intribu Beníamín:quxufg; hodie demonftratur de cleutheropolí pergentibus Nico^ polím ín decimo miliario contra orientalem plagam.| Bethnath ín forte tribus lNeptalím. Sed nec dehacpriftinos accolas trib? INeptalím ualuit expellere.| Bethfamis altera;ín tribu Nepta^ lim;ín qua& ipfa cultores priftini permanferüt.. Baal ermon,mons círca Lybanum ín finibus allophylorum. Baleth intribuDan.| Bethara, quod ínterpretat domus aqua fiue putei quá ín expeditione belládi occupauit Gedeon.| Bethafepta ubi terga uertítIVladían. Balanusid| eft quercus ficimorum,;ubi regnauit Abímelec, qua ufq hodie oftendit ín füburbano rure Nea poleos propefepulchrIofeph. Borconni,qd' uertit Agla in fpinas,S Symmach? in tribulos, Bera,ubi εἴ AbimelecToathan fuoíffet habítauit. Diftat ας uícus bera ab eleutheropoli octo. miüibusadaquiloné. Baalthamar;iuxtagabaaubi filij Ifrael aduerfum tribü Beniamin iniere certamé& ufcy hodie bechamari ín fupra dictis locis uícul? appellat. Bethar,ufqy ad hüclozοὔ populus Ifrael as pfecut?eft ORDRE εἴ lapidéadiutorij, Bama,ubiSaul ungédus ín regécü Samuelecibü fumpfit.Porro bama Aquila femp excelfam tranftulít. Βο» fcs;nomen pettz, de qua ín libris hebraícari quxftionü diximus.. Befor,turrísad quamuenít Dauid.- Befaran;ad quélocá Dauíd przdx parté mifit. Bahurímloc? ad qué ufq pfecutus. eft Michol filia Saul uir fauslachrymás. Baalafor,iuxta Ephraim:ubi ab Abfalon pecora tom debant.| Bethmacha;ufgy ad hác pfecutus eft Ioab perducllé fabe,& poft haxceá ab Affyrior, rü regecaptá legimus.Eft ait afcédentíbus de eleutheropoli Aelíam in octauo lapidenücuilla.. qua mechanü dici. Ballath, utbsquá xdificauit Solomon. Bethfalifa;unde uenit homo cit munetib? ad Fldifeii propheta.Eft auté uilla ín finibus díofpoleos,quíndecim fermeab ea mi/ libus diftans contra feptentríoné in regione tannítica. Bethagan.uía p quá Ochozfá fugiffe CE Bafechad,utbsantiq iudex.' Bethacad.uícus famariz ad qué uenítHieu rex Ifrael inlatíffimo cápo fitus, non amplius quindecim milibus a legionis oppido feparatur, pro quo "Aquila interpretatur domus curuantíü,Symmachus domus fingulorum,eo quod anguftus& humilis introítus.fineulos tantü,& nec ipfos ftátes ingredi fuftineret.. Benith, quá coftruxerüt Samaritani q debabylonis regionetráfierát, Byblos, ciuitas phoeníces cui? meminit Ecechicl, pquainEebrzocóotinet(Ποδε]. Bubaftus ciuitas Aegypti:iuxta Ezechiele Bozín tetra de d icut DE LOCIS HEBRAICIS$o. 126 à À ficatfcibitHieremias, Belidolà Babyloniorii.: Bethzaida, cíuítas eft(αἰ χα, Andrez,; De. . trí& Philippi apoftolorü, ppeftagnü genefareth./ Bethphace, uillula ín móte oliuetíad quà N uenitdrisIefus, Bethanía,uilla in fecando ab Aelía milíarío, in latere mótis olíucti: ubi falua x tor nofter Lagarumm fufcitauit: cuius monumentum ecdefía nunc ibídem extructa demonftrat.: ἃ Bethbaara;trans Iordanem ubí Iohánes ín poenitentiá bapticabat: unde δὲ ufq; hodie pluri, δὰ mide fratribus.hoceft de numero credentium, ἰδί renafcí cupíentes,uítalí eureíte bapticantur. A Betheída, pifcina ín Hierufalem qua uocabatur σροβατικὲ:& a nobis interpretari poteft pe^ *, cualís.Hzcquíng quondam portícus habuit;/oftendunturq; gemini lacus: quorá anus hyber; δὴ nis pluuíjs adimplerifolet: alter mirá ín modü rubens, quafi cruentis aquisantíqui ín fe operis à figna teftatur.Nam hoftias in eo lauatí a facerdotibus folítas ferunt:unde δὲ nomen accepit, i Arnaím Aftaroth, nuncuícus eft erandís ín angulo Batanez:& appellatur carnea à trans fluenta Iordanis:traduntcy fuiffe ibi dorum Iob. Sed δὲ fupra meminimus Car nez uiculi ín nono ab Aclía miliarío.^ Cades, ubi fons eft iudicij,& Cadefbarne ἱπ à deferto,quz coniungit ciuitati Petra: ín arabía, ibi ocubuít tmáría:& Moyfes rupe ροαα, aquá : fitiéti populo dedit. Móftrat ibidéufay in pfenté die fepulchrü mariz,fed& príncipes Amaled δ ibiachodorlaomor«αἰ funt. Cene,regío príncipiiidumzorü. Caríathaim,ciuítas quá exttut b xerüt filij Ruben, INücaüt eft uícus chríftíanis omnib? florés iuxta medabá urbé atabía:& ap. pellatur coraíatha in decimo milíario fupradicta utbís,contra occidentalé placá.uícinus eius r εἰ η αρρεῖαέ Bare. Caríatharbe, id eft uillula quatuor, qua: δὲ chebró, de qua ἰᾶ fupra dict eft.. Canath,uícus arabiz; quí nunc cannatha dícítursquá cum coepiffet Naban;appellauit INabo^. m tholiam. Fuitautéíntribu Manaffe regione trachonitidis íuxta bofram,^ Cata chryfea, id eft u. aurea,Sunt autem montes autífertiles ín deferto procul undecim milibus a choreb: iuxta quos Moyfes Deuteronomium fcripfiffe perhibetur, fed δὲ metalli ris quod noftto tempore cor^ ruitmontefqy uenarü αυτί plenos olím fuiffe uicinos exiftimát.: Cademoth defertum, ex quo ῃ loco mífit legatos Moyfesad Seon regem Amorrxorü.| Caríath,uicus qui fub σαθα metropo . Β. lifuit. Cedesciuítas quam coepit elus, rege ipfius ínterfecto.Eft autem ín forte tribus Iudaz Cademoth,altera ciuitas filiorü Raben.| Cedfon,ín είδα Ruben fepataleuítís,' Capfeelia tribuiuda. Cinaintribuiuda. Ceilaiintribu iuda,ubi quódá fedit Dauid: δὲ nücuillulacella.« ad oríétalem plagam eleutheropoleos pero&tibus chebron,quafi ab octauo milíarío;in qua fez puldirü demonítratur prophetz Habacuk.| Caríathbaal.ciuitas Iarím íntribulIuda. Cana, íntribu Ephraim. Camfaim,ín tribu Ephraim. Caneín tribu Manaffe. Caríathíarim qua :& caríathbaal ciuítas faltuutm;una de urbibus Gabaonítarü pertínés ad tríbü Iuda:euntibus ab. Acla diofpolím ín miliarío uno.De hac fuit Vrías propheta; quéinterfecit Ioachímin Híerufa lem ficut fcribit Hieremías.Sed ín Paralipomenon libro filius Sabal appellatur cariathíarím. Cifion,in tribu Iffachar ciuitas fepata leuítis.| Carta.in tribu zabulon feparata leuitis.. Ca^ d: E 2 L$4.» ΄(f3ls Ἃ AMO: n :.ga;ufq; ad Sídonem maiorem: eft quippe δὲ altera minor ad cuius diftin&tioné maior hacc dici 2. tur.Fuit autem cana ín tribu Afer,abi domínus nofter atq; faluator aquáconuettít in uinum; : Vnde& Nathanael uetus Ifraelita faluatorís teftimonio comprobatur:& eft hodie oppidum : ingalilza centíum. Cedes fortis INeptalím ciuitas facerdotalis ac fugitiuorü,in σα! σα fuper J montem INeptalim.Sed δὲ hancccepit rex Aflyriorü qua nunc Cidiflus appellatur ín uícefimo : lyrímilíartioiuxtapaneadé. Cartam,in tribu Neptalím,cíuitas fepata leuitis.. Cethron,in trá bu zabulon ín qua priftini remanfere cultores. Carcar, ubi erát zebez& falmana:quos ínterfe εἰς Gedeon,& eft ufq; hodie caftellum cognomento Carcaría, uníus diei itínere a Petra diftans. ᾿ Camo«.iuitas ín qua fepultus eft Iaír cam prímum íudicaffet populum Ifrael. Appellate :. A autem hodíe uícus címana ín campo latiffímo fex milibus a legione ad feptentrionalé plagam ἥ pergétibus Ptolemaidem.— Cifon, torrens iuxta montem T habor,ubi contra Sifaram dimica tumeft, Cadomí;totrens iuxta quem Debbora bellum geffit... Codlas títanorum.id eft uallis gigantum aduerfus quos pralíatus eft Dauíd.| Clautomon.id eft fletum locus;a planctu no menaccepit. Ceniregio Philiftijm,^ Carmelus,ubi quondam INabal cartmelíus fuít,& nunc uilla eft carmelia nomine, decimo lapide oppidi Chebron,uergens ad oríétalem plam:ubi δὲ j Rormanü DE LOCIS HEBRAICIS. C.. Romanum prafidium eft pofitü./ Cedron appellatur torrens fiue uallísicedron iaxta Hier D Ὁ faléadorientalé plagá eflzcuíus& Iohánes cuágelifta memínít.| Cyrene in finib? Acoyptiad . quemlocum rex Aflyríorü tráftulit Damafcenos. Coa qux eft iuxta Aegypti. Carchedon, id eftcarthago,cuius Efaías δ Ecechicl ín ίσης tyrí recordant':pro d ín Hebraico tharfis"y . ptüeft.Sed δὲ de hac inlibrís Hebraicarü quaftionü Ηραμ díxím?, Coelas,íd eft uallis[ο phat inter Hierufalé& monté olíueti.Leee prophetá[οἰπεῖ.| Cedem in Ecechíel.qd'Aquilag . Symmach? ínterpretát oríenté. Cedar in Ecechiel, principes cedar. Sed δὲ Efaias& Hieremias in uífione arabíz huius uocabulí recordantur.Eft auté regío ín eremo faracenorü a filío Ifmac. . líscedarita cognomínata. Carioth in regione moabítarü.ficut Híeremías fcribit. Capharnaü iuxta Παρ genefareth,ufag hodic oppídü ín calilxa gentíü{τᾶ(ἢ finibus cabulon& πορτα, lim.| Flucafcy per clítterá;id eft rxcá legere debemus: exínde p elementi x quod afpíra, tioné ín fe contínet,S a latinis mínime habetur, fcribendü paríter ac lecendá:| Chalanne diui, , tas regni INemrod ín Babylone:cuius δὲ Efaías memínit, dicens: Et chalanne αί turris zdífica, . taeft, Chalachurbsaffyriorü,quá xdificauít Affur egrediés deterra fennaar,^ Charran ciui, . tas Mefopctami trás edefTam,qux ufq; hodie Charra dicit:ubí Roman? cxfus eft exerit? . Craffusduxcap?. Chebronque qndáa Cl at arbeJlícet male ín Graxcís codícib? habea£ . Asboch:códita eft aüc ante feptéannos dj I anís urbs Acgypticoderct. Díxim9de hac& fupra, : Fuirauté& metropolis enakim: ds eíeantes δὲ potétes intellizere debemus,| Chobaa adleuá . partem Damafcieft autem Chobaa uilla ín ijdem ΑΝ habens accolas Hebrzos:qui . cedentes ín Chriftum,omniía legís pracepta cuftodiür.Eta príncipe harefxos Hebionitz nun cupátur.Contra huiufmodi dogma Paulus apoftolus fcribit ad Galatas. Chabrata quod in^ . terpretat Aquila καθοδὸ, id eft iuxta uíam quz ducit ín ephrata, íd eft Bethlehé; ubí cá rachel . Beniamin peperífIet occubuít.Super hoc uerbo quiíd nobis uídeatur, ín libro Hebraicarum quz «Ποπ diximus.. Chazbi ubi gemínos Iud filios Thamar xdídit. O tenditur aüt nunclocus « defertus íaxta Odollam ín finib? Eleutheropoleos.De hoc quoq; ín libris Hebraícará quaftio . nü pleníusa nobis difputatá eft... Choreb mos dei ín regione Madian iuxta monté fina fapra . Arabíam ín deferto:cui iungitur mons δὲ defertá faracenorü quod uocat Pharan. Mihi autem .; uidetur quod duplici nomine idem mons: nuncfina;nüc choreb uocetur,| Charadda caftta fp -liorü Ifrael.. Chénereth mare ubí eft terminus Iudzx ín tribu Nephtalim. Sed& oppidü qd' , ín honorem Tyberij cxfarís Herodes rex Iudex poftea inftauratá appellauit A - hocprímü appellatà nomine.| Chephírauic? ad ciuitaté pertínés Gabaon ín tribu Beniatiin, . Chaflonintríbu Iuda& ín finib9 Aeliz uilla perádís. Chifilin tribu Iuda. Chabonjin tti - buluda. Chaphtis ín tribu iuda. Charmel ande INabal charmelus fuit: de qua& fapradi^ .&umeft,. Chilon intribuíuda,| Chephriín tribuBeníamín. Chafelatabor ín tribu Zabu . ἴοι, Chethim Cyprus dicitur: ín qua ciuitatem condídít Luza. Nam δὲ urbs hodie Cypri .tium appellatur. Charri, ad quemlocum perfecutus eft Ioab res nouas molíentem[ραπ » Chomarím ubi Iofias fimulacra combuffit.. Chalanneubíi turris edificata eft íaxta Efaiam, ficit diximus,| Charran diuítasaflyriorum ín regione Theman íuxta Efaíam. Chafelath iu .Xtathabortermínus Zabulon:diximus de ea δὲ fupra füb nomíne chafalus. Chabol termi , nusafer.Chalab, de haccultores príftinos afer non potuit expellere. Chorath torrens trans ; lordanem:ubi abfcondítus eft Elías e regione eiufdem fluminis. Chota regío aflyriorum. ὡς Chobarflumen babyloníum,.ficut ín Ecechiele& ín Híeremía fcribitur.| Charchamis cíai^ . tasiuxta luméEuphraten. Chamoanuillula iuxta Bethlehem.| Chelon, que Aclon oppi , dum Moab.ficut δὲ ín Hieremía(cribítur.Chamos idolum Moab. Chorozain ομηρία Gali , lez; quod Chriftus propter incredulitatem miferabiliter deplorat δὲ plangit. Eft auté nunc de^ , fertumín fecundo lapídeacapharnaum.: Chímarrus, id eft torrens RE e quo& fupra . diximus)ínter monté olíueti ὃς Hierufal&ubi drm faluatoré Iohánes cuágelifta narrat tradítü. AMIemurbs aflyriorü nobilis quá extruxit Affur;inter INiníuen δὲ chalad, Drys,id eft quetcus Mamtre iuxta Chebron qua ufcg ad ataté ínfantíz mex:& Cóftátij regís im --A petíü cherebynthus monflraba£ puetus,& annos magnitudine indicans,füb qua ha: bítauit ------------- ii DE LOCIS HBBRAICIS: d|$0. 127 bitanit Abrahar. Miro autem cultu ab ethnicis habita eft,& uelut quodam infigni nomine.— confecrata.|. Datmaftus nobilis utbs Phoenices, Eodem autem uocabulo δὲ Mafech ancil^ Iz: Abraham filius appellatus eft. Porto mafech quíd fibi uelit, ín líbris Hebraicarum quae» ftionum pleníus difputaui: híc tantum interpretis fum functus officio,non quod ancillam. Abraha: Mafech nücapatá pbem.| Dan uículus eft ín quarto a paneade tniliarío eütibus Ty. rum:quí ufqs hodie fic uocatur,.terminus luda prouincia contra feptenttionem:de quo& Tot danís flumen erumpens,a loco fortítus eft nomen.Tor quippe ξεῖθρομ ία eft fluniü fiue εἰαῦ ο. brxiuocáat,.Dánaba ciuitas Balach.filij Beor regis Edom.poft que regnauit Ioblícet mihi αἱ deat loge aliter:& eft ufq hodie uilla dánaba in octauo miliario Accopoleos peétibParnoné & altera. dánaba fup monté Phogor in feptimo lapide efb?, Dothaim,ubi ínuenitIofeph fra trcs fuos pecora pafcétes: q& ufcy hodie ín duodecimo a Sebafte milíarío;cotra aquilonís pla« eam oftendítur. Debon qux δὲ dibon,ín folitudine caftra filiorum Ifrael. Eft δὲ alia di. ! bon uilla pergrádis iuxtaarnonéquz cá príus fuiffet filiorum Moab, δὲ poft eam Seon rex. bs Amorrxorum belli iure tenuiffet, a filijs Ifrael capta atqy poffeffa,in partem uenít tribus Gad. Metinit hui?Hieremías& E(aías in[δε cotra Moab. Debongad filio: Ifrael caftra... Dif memoab.id eftad occídéte Moab iüxta Iordanem contra híericdum: ubí Balach rex Moab δὲ maiores natu Madian,Ifraelem infidijs deceperunt:ín quo loco& Moyfes Deuteronomíü(σέ pfit. Dabíracíuitas in tribu dan:cuius regé interfecit lefus. Eft autem& alía uillula Indaorü ín mote Tabor regionis ad diocxfarxam pertínentis, Dorapheth quod Symmachus tran ftulit dor tnarítima:hac eft dora ín nono miliario cefareze Paleftína: pergentibus Tyrum nüc deferta:qua: cum cecidiffetin fortem tribus manafle,eam poffidere non potuíttquía ín ea Πας. tatores priftini permanferunt. Dabir ín tribu luda;qua uocabatur ciuítaslitteratá: hanc pras occupauit O thoniel frater Caleb,interfectis in ea filijs enakím,Fuít aüt& ipfa facerdotib? fe^ parata, Porro Othoníel quidáarbitran£ fili frarís Caleb./ Dabor fuper iordané εἰαίτας Ay. morrxzog. Diímonaintribuluda. Dedanintribuluda Daennain tribu Iuda:eadé at. εἴ,& dabir ciuitas litteram, Dahiua fiue Dahíud intribuluda. Dumaintrbuludaui? erádís in daroma, hoceft ad auftralé ρἰασᾷ in finibus Eleutheropoleos, decé& feptéab ea mi^— ὁ | líaribus díftás. Πάπα ín tribu Zabulon ciuitas feparata leuitís,. Dafbath ín tribu Zabulo. us Dabrath ín tríbu Iffacharurbs feparatalenitis.| Drysiid eft GrcusinEphrata ín tribu Manaf' i fe.undefuit Gedeon. De hacquid nobis uifam fit, ín libris Hebraicarü quzftionü diximus, εονηι νι ο σπιν sci ite τση Re νε Ξεξιξισενω πε: τς Quatítur ením quó Ephrataín tribu ManafTe nunc effe dicatur... Dibon de qua fupra díxi^ τη! mus,cuíus meminit Efaías ín uifione cotra Moab. Defeth quod Aquila tráftulít parícté.Sym, µ mi machus murü. Dodaním de qua Efaías inuifione fcribit Arabia.Eft auté iuxta Aceopolím,.| Ui Daromhuíus memínit Ecechiel, quod Symmachus uettít ín Aphricum,, Díofpolis cíuítas. ῃ Aeaypti.ficut fcribit Ecechíel, Dadanin tegióe cedat:de qua fcribit Hieremías. Deblataím| m in terra Moab,ficuc fcribit Híeremías, Dedaníintegioneídumza.fup qua fcribit Fieremíass. j or Eftautem ín quarto milíatío a metallofeno contra Aquilonem.| Decapolis.ficat ín enange». πμ lio legimus. Eft autem regío decem είν trans íordanem circa Hippü& pellé δὲ Gadará., Ρ Den facer paradifi locus ad orienté, quod ín uoluptaté delítiafcy ttáffert, Euilaubiau s—* rum puriflimü,quod hebraice dicitur Zzaab,& gemmz preciofiffimze carbunculus fma ragdufay nafcuntur. Eft autem regio ad oríentem uergens, quam círcüitde paradifo - phifon egredíens,quénoftrí mutato nomíne Gangen uocant,Sed δὲ unus de mínoribus Noe " euila dictus eft,quem Tofephus refert;cum fratribus fuísa flumine cephene& regíone India: "t ufq; ad edocum,qui appellatur Ierie poffediffe,Sed& ifmael in folitudíne euila habitaffe fcri d bítur:quám fcriptura fancta effeaít in deferto fur contra faciem Aegypti:&inde tendere ufg , ad terram Affyriorü. Euphrates fluuíus mefopotamiz in paradifo oriens. Porro Salufti? au thorcertíffimusafferit tà"T yeris cj Euphratis ín Armenia fontes demóftrarí. Ex quo anímad uertimus aliter de paradifo& fluminibus eíus intelligendum.— Ellefar ciuitas regis Aríoth; Ephrata regio Bethlehem ciuitatis Dauid.ín qua natus eft Chriftus.Eft ait ín tribu iuda: li^ cet plzríq; male exiftiment ín tribu Beniamin iuxta uiá;ubi fepulta eft Rachel quinto milíarío Γον πε PRG YYY abHíerufale abun CERIS Ἠδθοῖν nu CR µ u ! ἢ | ——— εν oftenditur ín decimo eleutheropoleos miliario contra aquilonem pergétibus INicopolim. EL theo in tribu dan feparataleuitis.. Elba,de hac trib? afer accolas priftínos nequíuít expellere, DELO CIS HEBR ΑΙΟΙΒ C abHierufalem in eoloco,qui a feptuaginta uocatur híppodromus.Legimus Epliratam, in Da ralipomenon libro, ficut fapra dictum εἴ, Ebrona ín deferto caftra filiorü Ifrael. Emath inatm tranfierunt exploratores, qui ab Iefu επί funt.| Erma ubi pars populi cafa eft[frac lisab Amalech δὲ chananzo:quern ín Deuteronomío amorrzum fcripturauocat. Efebog d» üitas eon reis Amorrazorum ín terra Galaad:quz aum fuiffet ante moabitatum:ab amortz isbelli iure poffeffa eft. Meminit huíusHieremiíasEfaías quoq; in uifione contra moab. Dor, ro nücuocatur efbus, utbs infignis Arabíz,in montibus qui funt contra híericho, uigínti a íor/ dàne milibus diftans.Fuit auté ín tribu Ruben feparataleuitis, Edtai, ubi interfectus eft O tex bafan,gigas ἰά eft potens,omnifcy illius czefus exercitus. Nunc autetn eft Adara infienis ci, uítas Arabiz,inuicefimo quarto lapideab Offdra. Eleale ciuitas amorrzorutm ín galaad,qua - técidit ín fortem tribus Ruben.Memínit huius δὲ Efaías ín uifione cotra Moab δὲ Hieremias: fed& ufq; hodie uilla erandís oftenditur ín prímo ab efbus miliario. Enna qux eft iuxta de. fertum cades. Ermon,mons ermon,quem phoeníces cognomínant fanior:íam fupra pofitus, - Emec Achor,quod interpretatar uallis Achor,id eft tumultus atq; turbarum:ubí Acham]a, pidibus oppreffus eft;eo quod quxdam de anathemate fuftuliffet.Eft autem locus iuxta Híeri 2. cho,haud procula ealealís.Maleereo quídá putantuallé Achor,a noie cíus qui lapidatus eft € nuncupatam:cum ille Acham dictus fi;/& nó Achor uel Achar.. Eelon qux& Odollam íntri, bu Iudacuius ree nomine Dabir interfecit Iefus.Eft autem πᾶς uilla ρεεσταπαῖς ín duode cimo ab Eleutheropoli lapide contra orientem: de qua& fu En dixímus. Efronquz&affur, iuxta eremum ín tribu Iuda:de qua fupra dictam eft... Enakím,& ín hac ínterfecit Iefus enae kí gigantes de rcgione montana ín chebron.Sed mihi non uidetur nomen effe loci fed habi tatorum chebron. Ephron ín tribu Iuda. Eft δὲ uilla prxgrandís Ephrea nomine contra fe ptentríonem ín uícefimo ab Aelía miliario. Edreíntribu luda. Etnaíntribuluda, Ebezim thíaintribuluda. Euímíntribuiuda. Elolath ín tribu iuda, Ereb ín tribu íuda:eft hodiegg uilla in datoma,;id eftad auftrü qux heromith nuncupat.| Efan ín tribu iuda, Elul íntribu τα da. Eft δὲ hodie ín regione ad liam pertinente uilla nomine Alula iuxta chcbron.— Elthei ἐπ είδα iuda: eft hodieg; thecua uicus ín nono ab zlía miliario cótra meridíaná plagam,de quo fuit Amos ppheta:cuíus fepulchrum ibídé oftenditur.: Encaddi ín tribu iuda:ubí abfconditus ' eft Dauid infolitudine qua eft ín aulone híerichus;hoceft ín regíone illa cápeftri de q fupra di ximus. Voca£ aüt ufcg hodie uícus praerandiís ludaorü engaddi: iuxta mare mortuü,unde& ᾿ς opobalfamü uenit,quas uineas enoaddi Solomon nücupat. Efchemo cíuítas facerdotalisnüc ' aüitoftenditur preerandis uicus Iudzorum ín daroma:qui locus ad cleutheropoleos pertínet regíoné. Emecraphaím.id eftuallis Raphaim in tribu Beniamin. Edomía in tribu Beniamin: ^^ nuncuero oftenditur uilla eduma ín acrabatene duodecim ferme milibus diíftansa Neapoli :€ontra oríentalem plagam. Erma,& hanc Tefus cepit rege illius interfecto:qua fuicin forte Sy: tneonís fiuc Iuda. Ether[οττῖς fymeonís:& nunc eft uilla preerandisnomíne lethíra,ín ínterio re Daroma iuxta Malathá, Ethaíntribufymeonis. Elehath ín tribu Aferciuítasleuitís fepa "fata. Edraííntribu INeptalim.: Efthaul ín tribu Dan,ubí mortuus cft fampfon:q ufq; hodíe Eremtnó uícus íudaon: prxerádiís in ερείπιο fexto ab cleutheropoli milíarío cotra tnerídietm indaroma. Emathdor in tribu INeptalím feparataleuitís. Etmath terminusallophyloz in re gione Damafci. Ergab, ad quemlocum Ionathan filius Saul uera dirícit, milítaribus íadt lísfe exercens.Pro quo Aquila δὲ Symmachus interpretati funt lapídem,lícet ín alidtloco Sym : machus pro hoc τὸν περµεέτρομ dixerit.| Echela;abi abfconditus eft Dauíd, nunc uero Echela uilla dicit ín feptimo ab cleutheropolí milíaríoxtuxta quàm δὲ fepulchrum Habacuk propheta oftendítur. Elmonilocus quifpiam ínterpreratur:pro quo Aquila& Theodotíontranftulerüt ᾿ tip fée, quod nos dicere poffumus hücuel íllum.Porro licet lector agnofcat; quod ín principio ' quoq; librihuiusaliqua ex parte perfttínxi me nó omia,qua tranffero coprobare.Sed idcirco . quxdam íuxta authorítatem erecam relinquere:quía de his in libris Hebraicarü quaftíonum pleníus JoDELOCISHEBRAICIS$o. 128 plénius difputaui.| Eftemá ἀά quem locum mifit Dauid. Eloth quá edificauit rex Azarias.—. : Emathiin Efaíadamafci cíuitas,quá oppuenauitrex Aflyriorum.Memínit huius Zachatías δὲ Egechicl.In Amos quoq; Emath rabba fcribitur,quod nobifcum fonat Emath maena.Dixí mus de hac& fupra, quod nobis uideret hanceffeepiphaniam iuxta emefam: quz uf q ho2 dieSyro fermone fic dicit." Efer urbs quázdificauit Solomon. Elcefe,de quoloco δὲ Nahum propheta fuit:inam appellatur εἰςείαιι5, Emacim,quod Symmachus& Aquila tranftulerant uallii. Emausde dloco fuit Cleophas;cuíus Lucas metnínit euangclifta:hax eft πᾶς INícopo lisínfignis ciuitas palaftínz,. Ephraim iuxta defertá;ad quá uenit diis Iefus ci difcipulis(uis, Diximus dehac& fupra fub Ephronuocabulo... Hucufép percorreptam litteram e,hominüá funtlccta principia. Exinde per extenfum legamus elementum,quod grace dicitur ἔν..Eladà tcgío príncipà Edom,& ciuitas Efau;in decímo a Petra milíarío cotra oríenté. Eroim,cuitasin Aecypto;ad quá Iofeph occurrít patrí fuo Iacob. Heliopolis ciuitas folis urbs in Acgypto;p d inFlebrxo fcriptá eft, Or,in q Petefres facerdos fuit. Meminit hui?& Ecechiel.| Ethá caftra fiy lion: Ifrael in defertoquae appellat Ebutham. Enganním ín tribu luda;nüceftuícus iuxta Be thel. Enaím in tribu Iuda;hodieq; uilla eft bethenim circa therebintü.Endor in tribu manaffet ubi Pythoniffa a SauleregeTudzz cofulit.Dixim?& fupra de endor,q eft iuxta oppidá naim incui?portís;faluator ΗΠ uiduze fufcitauit; Eft aüt circa fcythopolim engannim,i tribu íffachag ciuitas feparata leuítís.Sed& alia jjdáciuítas enganna dici£;circa gerafam«rás iordané, Enad εἷα(η tribu íffachár. Eft αὔτ ufcy hodie Πάᾶ uilla enadda peentibus de eleutheropoli Aelíá;&6i dccmo milíario.Enafor ín tribu neptalim pofita eft;& fapraafor. Ereccon,termin? tribus dari, iuxtaioppen. Etam, ubíhabitauit famfon;in fpelüca etham, iuxta torrenté..- Elamlegím? uallé ela:quá aquila δὲ theodotio interptan£ uallé quercus.Engaddi defertü,in quo abfcóditus £ft Dauid.Pofuimus δὲ fupra engaddi in tribu iuda iuxta mare mortuü,cotra occidété, Emath τερίο allophylorü.Porro iuxta Hieremiá ciuitas damafci.Eman terminus damaíd:ficutínegey—^ chiellecimus,ad oríenté uergens atheman& palmetís,qué cxtetí interpretes xdiderüt thamar, Ifon quod interpretatur caterua, fluuius quem noftrí Gangen uocant;de paradifo exiz ens,& pergens ad Indíz regiones,poft quas erumpit in pelaeus. Dicítautet fcriptura citcüiriab hocuniuerfam regionem Euila;ubí aurum praecipuum nafcitur δὲ carbuncuy luslapis& prafínus. Faran πᾶς oppidum trans Arabiá ictum faracenis;quí in folitudine ua eierrant.Per hociter fecerunt filij Πεαοὶ cam de monte(γα caftra mouiffent. Eft ergo at dixí;. mus trans Arabíam contraauftralem plagam,& diftat ab Aula cotra orientemn,ítinere triü día) tum.In deferto auté pharan fcriptura cómemorat habítaffe Ifmaelem. Vnde δὲ Ifmaelitz quí nüc faracení. Legimus quoq; chodorlaomor regem percuffiffe eos,qui erát ín deferto pharan, Filiftím,qux nuncdicitur afcalon:& circa eam regío palzftíne.| Fanuellocus ín quo Iacob to ta noctecolluctans,Ifraclis uocabulum meruit iuxta torrentem Iaboch.Fanuel autem ínterpre tatur facies dei,ab eo qd'Tacob ibi deü uíderít. Fogo cíuítas Adad recísqua eft in regie ga balííca. Fenon caftra filiorü Yfrael in deferto. Fuitautem quódá ciuitas princip Edom,nüc uículus ín deferto:ubí zrís metalladamnatorü fupplícijs effodiun£ ínter cíuitaté Petrá& zoa^ ram,de quo& fupra diximus. Fithon ciuitas Aegypti, quá zdificauerüt filij Ifrael. Fincaftra filiorü Itracl in deferto.. Fatura cíuitas trans mefopotamiaunde fuit balaá haríolus:fed& iux ta cleutheropolím quad uilla nomínefatura nücupat euntibus σασᾶ. Fogor&bethphocor mons Moabítarum;ad quem balach rex adduxit balaam haríolá in fapercilio Líbiadis.Sed.8€ alíauilla fogorhaud procula Bethlehem cernituriqua nunc Phaora nuncupatur. Fafga ciu] tasamofrxorü. Eftauté δὲ monscótra oríentalé plagam fafga,pro quo Aquila interptatur ex; cifam.Sed& Septuaginta interpretes fafoa ín quodam loco excifum tranftulerunt, Fanuelci/ uitas quá xdificauit Fiieroboam. Fanuelturrís quá fubuertit Gedeon,Sed& unus de filijs Or uocat?eftfanuel. Fraatonunde fuít abdon iudex ppfi Ifrael ἐπ πότε amalech. Felmoníalmó, quod Aquila ínterpreta£ illá uel í(tam,Symmachus uero nefcio quem locá. Theodotíon illá loci. Felmoni, de d ín libris Flebraicar quaftionü plenius difputatum cft. Fogo cíuítas re l i eniedom. Farfarfluuius Damaíci. Fatureregio Acgyptiiuxta Ecechiclem δὲ Hicremíam; ῄ y in qua profugi habítauerunt Iudzi ᾿... 0025s os HU. ced eiit e Di ib ine DEI meta τ ως d ---! ἥ | " | να. ry ΟΞ LOCIS HEBRAICIS τ Eon fluuius,qui apud Aegyptios INilus uocat;in paradifo oriens,& univerfam Ael thiopíam circüiens. Gomorra,una de quínq ciuitatibus fodomorü quac cum relígs b diuina ultione fübucrfa εἴς. Gerara,ex cuíus notnine nunceerarítíca uocatur, re io transdaroma pculab eleutheropolí uiginti milibus& qnq; ad meridie Eratauté olím termi nus chananxorá ad auftralé plagá δὲ cíuitas metropolís palzftinz Scri ptura comemorat fuiffe cá inter Cades δὲ Sur, hoceft inter duas folítudines,quarü una Aegypto iungítutad quá popu lus trans fretum rubrí marís peruenit.Altera uero Cades,ufqy ad faracenome eremí extenditur, οὐ, Galaad;monsad qué(ερείπιο die νας echartrís Iacob profugus uenit. Eft at ad ter; gum pharníces&arabiíz, collibuslybani copulatus: extenditurq: per defertum uf Cj adeum [ae ubi trans lordanem habítauit olím rex feon amorraorutm, Cedidit fi upradictus mons án fortem filiorü Ruben, gad δὲ dimidiz tribus Manaffe.Sed δὲ Hieremías loquit: Galaad tu míhí ínitíü lybaní:a quo monte δὲ ciuítas ín eo condita.fortita cft uocabulum,quam& cepit deamorrzorum manu Galaad filius Machir, filij manaffe.| Gaderturrís,ubi habítáte Iacob; Ruben patris uíolauít cthorum,quz abfq o.líttera ín Flebrzco ader fcribitur Geffen regío Aej ptíquam inhabitauít Iacob cum liberisfuís. Gafiongaber caftra ín folítudine filion: Ifrael: ἣν» in Numerorum libro fcriptum eft. Porro iuxta Deuteronomíum cíuitas cft Efau,quá nüc Efliam nuncupari putant xta marerubrum δζ αἱᾶ, Gethaim,pro qua in hebrzo pofítá eft &uíth;ciuítas Adad;q quart? regnauit ín idumza terra; qua nüc gebalene dici. Gai ín folitudi ine caftra filione Ifrael,& ufq; hodie σαία urbs dicit Palacftínz íuxta cíuítaté Petrá. Gelmon de blathaitm caftra,id eftmáfio filiom: Ifracl ín deferto.| Galead mós ín deferto,ubi caftrametati funtfili Ifrael. Gaza ciuitas xueoriiin ἃ habitauere cappadoces,príftinís cultoribsinterfectis, Apud ueteres aüt erat termín? chananezorü íuxta agyptü:cecidítqy ín(οτε trib?Tudasfed eà tenere nó porirqun enakít,id eft gigantes fortiffimi allophylon: reftiterunt:& cft ufq; hodie ínfieuis ciuitas palzftínz.Quarit αὔτ quo in ὅ 44 ppheta dicat gaza futura ín tumulá fempi ternü.Q d' folui£ itaantíqua ciuitatis loci uix füdamétor: pbere ueftigía:hácaüt quz nüccer^ nit in alio loco, p illa q corruitzedificatà, Gareafi ciuítas trás ordane iuncta móti calaad quá tenuit tribus manaffe.Et hac effe nunc díci£ Gerafaurbs infignis Arabiz. Q uidáaüt í pam effe adará exiftimát.Sed δὲ euangeliii meminit eerafenorü. Gageada.ubi aquarü torrétes funt. Eftaiítlocus ín folitudine. Gaulon fiue calon ín tribu Manafle cíuítas facerdotalis& fugitiuo εἴ ín regione bafanítide. Sed& nüceaulon uocat uilla przerandís ín bethanía;ad cuius nomé & regío fortíta uocabulü eft. Gebal;mons ín terra repromifTionis;ubi ad imperii Moyfi alta χο coftructü eft.Sunt aüt íuxta híeríchü duo mótes uíciní cótra fe ínuíce refpiciétes.E qbus un? atizim:alter eebal dicic. Porro famaritaní arbitran£ hos duos montes íuxta INeapolítm effe, ed ueheméter errát: plurímü ern ínter fe diftant:nec poffunt inuicé benedicentíá flue maledíc εἰ ínter fe audíri uoces. Quod fcriptura cómemorat.. Garízim mós fup qué fteterüt;hi q ma» ledícta refonabant iuxta fupra dicti monté gebal. Golgol,qua& ealeal,íuxta quá mótes effe fcibunt garízim δὲ oebal. Galealaüt locus eft.íuxta híericho.Errant igit Samaritani,q iuxta neapolim garízim,& eebal montesoftendere uolunt;cá ipfos iuxta σα]σαὶ effe fcriptura tefte£; :^ Gaíin moab,quod interpretat uallis Moab,iuxta Phogor;ubi fepultus eft Moyfes, Gal gala/hzc eft quam fupra poluímus eoleol ad orientalem plagam antíquz hícrichus císiordaz nem,ubi Jefas fecundo populum circücidit,& pafca celebrauit:& deficiente manna ,tríticeis pa nibus ufus eft Ifrael.In ipfo loco lapides quoq; quos de alueolo Iordanis tranftulerunt απο’ runtiibí& tabernaculum teftímonij fixum multo tempore fuit.Cecidít autem ín fortem tribus Iudz,& oftendit αἴερ hodie locus defertus ín fecádo híerichus milíarío ab illias rceíohís mot/ talibus miro caltu habítus. Sed ὃς iuxta Bethel quídáalíá ealealá fufpicantar,^ Gai iuxtabe than δὲ bethel, quam expugnauit Iefus teoe illius interfecto: δὲ habitauit ín illa quondamd^ tra lordanem Amorrzus:nunc defertus tantum oftenditurlocus.: Gabaon unde cabaoníta: Tupplices uenerunt ad lefum,erat olím metropolísciuitas δὲ recalisacucorum, caxídítqy in for» tem tribus Beníamín:& nuncoftenditur uilla codem nomíne ín quarto tmilíarío bethelis con; tra orientalem plagam,íuxta rama δὲ remmon,ubíi Solomon hoftíjs immolatis, diuiná meruit τινὲ eraculum.Fuít autem& ipfa feparata leuitis, Gabe[οτείς Βεπίαπιίη, ὃς μας leuitís ciuitas fepa UON 0. WNNYXN tatá, 4, MEM dtt ctt MG ---| -οε— -᾿.- o ο — ὦ.€-——A— αν ΑΝ PL CITQ Oo IT vM DE LOCIS HEBRAICIS./^:«ο. 129 A rata. Gazerinfortetribus Ephráim;utbs feparata leuítissquata& ipfam ex ucnauítlefuste—^ ce illius interfecto. A edificata eft autem poftea a Solomone:nunc Gazara ul dícitur ín quat; to milíarío nícopolcos contra feptentríonem. Veruntatnen fciendum, quod alienícenas ex ea Ephraim non potuítexpellere,' Gofon.&hanc expugnauit lefus. Geth,ín hac gigantes quí uocabantur enakím δὲ Philiftínorum accola: permanferunt.Oftendítur uícus ín quinto ια» tío ab eleutheropoli euntibus díofpolim.| Gefom ciuítas alienigenará, quz eft δὲ eergaffi in bafanitide:de qua filij Ifrael expellere no ualuerunt geffuri, Gader,& huius regem íntetfecit Iéfus.Legímus quod Iacob trans turrím gader fixerit tabernaculum fuum. Goím ín geloels quod Aquila δὲ Symmachus interpretantur.centes ín geleel,. Gelgel, δὲ hanc ccepít Iefus, δὲ nuncoftendítur uilla nomine galeulis ab antipatríde ín fexto milíatio contra feptentríonem, . Golathamaím, locus quí interpretatur poffeffio aque, Gaddain tribu Iuda. Eft autem hodieg; uilla ín extremis finibus Daroma contra orientem, imminens mari mortuo, Gaddera ín tribu Iuda:nuncappellatur uilla ad recioné ciuitatis Aelienfis pertinens,nomíne ρα ο. ta.circaterebínthii,| Gaedurín tribu Iuda;hodíeq; uoca£ gedrus,uícus przerandis ín decimo milíatío diofpoleos pereentibus eleutheropolim;| Getremmonin tribu Manaffe,ciuítas fepa tataleuitis. Gaaiuallis fiae praruptum.. Geennon,quod ínterpta£ uallis ennon,& ab hac quí dà putant appellatam gehennam. Cecidit auté ín fortem tribus Beníamin iixta mut Ποια” falca contra orientetn:fuper qua ín libris hebraícarum quaftionum plenius dictum eft Ga blíterraallophylorum.| Gifon ín tribu Iuda.. Gethefer ín ttbu/Zabulon.| Gabathonin trí bu Dan ciuitas feparata leuítis.Eft quoq; oppídum.;quod uocatur gabe ín fextodecímo milia^ tío cxfarez:& alía uilla Gabatha in fínibus díocefarez iuxta orandem campum leeioníssnecno P gabaa δὲ Satan uiculi cotra orientalem plagam κοιν ἡ,& αἴία gabatha in tribu Benía min:ubi fuit domus faulalienigenatum quocp ín Regnorum libris quedá gabatha fcribitur, & iuxta Bethlehem intribuluda.| Getremmon αἴία ciuitas ἐπ είδα Dan feparata leuitis. Eft autem nuncuilla prxerandís ín duodecimo milíario díofpoleos perzentibus ad eamde eleu^— 7 theropoli. Galiloth locus iuxta Iordanem ín ttibu Beniamin, ubi altare diio conftruxerunt filij Ruben. Gaas mons íntribu Ephraim:ín cuius feptentrionalí plaga fepultus eft Iefus ΕΣ lius Nauz:& ufq; hodie iuxta uícum Thamná fepulchrum eíus infigne móftratur. Gabaa intribu Beníamin,urbs Phínees filij Eleazarí;ubi fepultus eft Eleazarus.Eft auté nüceabaatha: uilla ín duodecimo milíario cleutheropoleos,ubi& fepulchtum propheta Habacuk oftendit, Gabaan,ufq; ad hancbellatum eft contra tribum Beniamin ficut ín libro Iudicum fcribitur, - Getha;ad quemlocum tranftuleruntatcam teftamentí de Azoto:nücuicis orandís uocatur githam,ínter antípatrídem δὲ Iàníam. Sed δὲ alia uilla appellatur cethim. Gallím unde fuit. phaithí;quí poft fugam Dauid mícholuxorem eius acceperat. Meminit δὲ huíus locí Efaías: di citur autem effe quidam accaron uícus quí uoce£ gallim. Gelamfur regío allophylorü. Gel; bue montes alienígenarum,in fexto lapidea Scythopoli,in quibus etiam uícus eft grandis quí uocaturoclbus. Credud;ad quá defcendit Dauid.pro à Aquila τὸρ ἴυϊωνορ, ἰᾷ eft expeditü ael accinctum, Symmachuslatronum cuneü tranftulerüt, Gazera,ubí Dauid petcuffit alienígey. nas. Pofuimus&fupragazer. Geffuriregío alíenigenarü in[γεία. Gilonunde fuit Achíto»phd. Gob,ubícómiflum eftpralium, Galilza.Dux funt galilzasex quibusuna galilza cen tíum uocatur,uicína tyríorum finibus,ubi& Solomon uiginti quíng, ciuitates donauit HHírá re; gitytíin forte tribus INeptalim.Altera ealilxa dicitur círca tyberiade& ftaenum cenefareth ín. tribu Zabulon, Gion,ubi Solomó unctus eft ín regem... Geri locus.ín quo percuffit Híeu rex Ifrael och&zíam regé Iuda iuxta ieblaá. Gethacopher,.unde Ionas pphcta fuit. Gaddi.quá p. cufIit Azael rex Damafci.Pofitaeft& fupra gadda.. Gemela τορίο ídumzorü,p qua Agla& : Symmachus interptant ualléfalis. Gebín,meminit hui? E(aías:& e(t uilla geba ín gnto milía. tío a gufnís euntibus Neapolim. Gozan ín regíone emath,& huius meminit Efaías. Eft auté ín finibus Damafci. Giareb collís iuxta Hierufalé ficut fcribit FHieremias, Gabarth,pro quo Aquila interptatur ín fepibus,Symmachus uero ín coloníjs.Lege HHieremiá. Gepha nomére gionís,ut ín Efaía fcriptü eft. Ciamen fiue σαπιοπγεσίο moabitará iuxta Efaíam.| Gadara: 4: CYYF urbs , p i E DEB LOCIS HEBR AICIS C wbstrans iordancm contra Seythopolim& tyberiadé ad oríentalem plagam fita ín monte;ad cuíus radices aquae calidae erüpunt,balneis delup xdifíatis. Gergela;ubi eos quí a damoni; bus ucxabantur.faluator reftítuit fanitati& Ποσο; fuper montem uiculus demonftra£ iuxta ftagnü tyberíadis:in qd' porci prxcipitati funt.Díxim?de hoc& fupra. Ciethfemaní locus ubi ' faluatorante paffioné orauít.Eft autem ad radíces montis oliueti πᾶς ecdefía defup xdificata, τ GolgothaJlocus caluariz;ín quo faluator pro falute omníü crucifixus efti& ufqy hodie often; ετων ín Aclía ad feptentríonalem plagam montis fion. Aboch fluuíus,quo tráfmíffo;luctatus eft Iacob,aduerfus cá q fibí apparueratuocatufag eft Tracl. Fluit aüt inter Amman,id eft philadelphia δὲ Gerafam in quarto milíarío eius: ἢ&ultraprocedens,Iordani fluuio cómifcetur. Idumza τερίο Efau, qux ex eo quod ille Edom uocabatur,nomen accepit.Eft autem cítca urbem Petram,qua nuncdia£ gabalene, Te; theth regio princip Edom,ín eadem.de qua fupra díximus gabalene, Iroth locus defertiad quem uenerit filij Ifrael mate rubrum tráffretantes.. Iebata caftra ín folítudine filiorá Ifrael, ὦ ncendid,id eft ἐμπευρισμόο,ζοσις ín deferto,ubí quandá parté populi fláma cóbuflit.[περᾶν ath caftra in deferto filiorá Ifrael. lána,qux eft in cápo moab,fübter uertícem fafga,id eft ex eifi quod refpicit ad defertü iuxta arnon. Iaffa,ubí aduerfus feon amtmorraorü regé dímica£. Meminit huius Efaías ín uifióe cótra moab:fed& Hicremias.Etufcy hodíe oftendit inter me; dabá δὲ deblataí. Iager cíuítas amorraon: ín decimo lapide philadelphíz ad folis occafum,trás dordané ὅ fuíttermínus trib?ead,extédit q ufq; aroer, qu& ipfa refpicit ufq; rabbá.Memínit urbís lager δὲ Efaías ín uifione cotra moab, fed δὲ Hieremías.Fuit aüt feparata leuítís,& diftat ab Efebon qndecím milibus:e qua magnü flumé erüpens,a lordane fufcipitut. lordanis f nius diuidens Iudzam, Arabíam,& Auloné:de quo fupra dixímus:q ufq ad mare mortuum fluens poft multos círcüítus iuxta híerícho, mortuo commixtus(πα, nomé amittit. Jetha, batha locus ín deferto,ubi torrentes aquará demonftrant. Iericho urbs,quam iordane tran ereffo fubuertit lefus τοος iliius interfecto:p qua extruxítaliá Ozam de Bethel extribu Ephra/ im,quá diis nofter atcp faluator,fua prafentía illuftrare dignatus eft,Sed δὲ hzceo tépore quo Hierufalem oppugnabat a Romanís:ppter petfidíam ciuiü capta ia deftructa eft: pro qua tertia xdificata eft:qua ufcg hodíe permanet. Et oftendunt utriufcy urbís uefticía ufay in prz fentem dié. lerufalem, in qua regnauit Adonibezech:& poft eum tenuere Iebufari, e quibus fortita eft uocabulá,quos multo poft tépore Dauíd extermínans.totíus eà Iudzz puinciz me tropolím fabricatus eft, eo quod ibilocum templi emerít,& impenfas ftructurz, Solomonifi^ lio derelíquerit.Flác effe Iofephus refert que ín Genefi fcribitur Salem,fub rege Melchifedck. Fuitaütín tribu Beniamin. Jebusipfa eft qux δὲ ΗΠοτα[αϊξ. arím ciuítasgobaonítarü. lar rimuth cíuitas quá fubuertit Iefus ín tribu luda,rto díftás ab Eleutheropoli lapíde;iuxta uillá efchaol. Ifimoth,ubí abfcondítus eft Dauíd:de qua δὲ fupra quid nobís uiderc£ diximus po nentes beth(imuth. Sed& ín Regnorü libro prímo,pro ifimutb, Aquila interjrat díflipatam. Symmachusuero defertam. Tedna in fexto ab Eleutheropoli lapide pergétibus chebron. le^ thoná ciuitas carmelí quá coepit lefus,reoe íllius interfecto. Iairciuitas trib?manaffe. lamud in tribu iuda.Eft autem ufq; hodie iiic palzftinz Iamnía ínter diofpolim&azotü. la birciuítas litterarum ín tribu íuda, Taguríntribuiuda. Iermusin trbu iuda.Eftautéufay ho dieuilla ctmucha in decimo ab cleutheropoli lapide afcendentibus Acliá, lethael in tribu iu^ da. letanin ttibuíuda. letherín tribuiudaciuitas facerdotalis.Et nunceftuilla peces Ycthíra nomínc,in uicefimo milíarío Eleutheropoleos;habítatores quoq; eíus omnes Chriftía ni funt.Sita eft autem ín ínteríorí daroma iuxta malathá. Diximus de hac& fupra."lanum ín tribu iuda:eftuilla ianua ín tertío miliario ἱορίοπίς contra merídiem.Sed non uidctur ipfa effe quz fcribitur, Iethan ín tribu íuda;ciuítas facerdotalis:eft hodíeqy uícus przgrandis íudzorum ín decimo octauo lapídeab Eleutheropolí ad auftralem partem ín daroma. lecracl intríbu íuda.fed non eft ipfa quz fupra Iecracl ín tribu mana(Tehodieq; prxerandis uicus oftenditur in cápo maxímo inter Scythopolím& legioné.Fuit aüttermínus íffachar.5ed& unus de pofte εἰς ephrate,ficut ín Paralipomenó legim?uocatus eft Iecracl, Iecdaan ín tribu íuda, Iephlethi ved: ín tribu conte DE LOCIS HEBRAICIS So. 150 À intribulofeph. Ianonín ttibu Ephraim.Flác quoqp cepit rex Affyriorum:& hodie uícus ofté ditur Ianon ín acrabítena regíone ín duodecimo lapide neapoleos cótra oríenté.. Jamín prod Adgla δὲ Symmachus interptant dexter& Ταίαῦ. ρ quo hebraí habítatores Ίσσα, Inemech; pro qua Aquila δὲ Symmachus tráftuletüt ín uallem. Iebla&in tribu manaffe,de quaalienice nasnonualuítexpellere. lerphel ín tribu Beniamin. Iecnal ín tribu Zabulon,cíuitas feparata leuitis. Iafchie ín tribu zabulon,nunc υἱῷ íoppe uoca£,afcenfus iapho.Sed& ορρί( ficcamí tus num nomíne, de czfarea ptolomaidem pergentibus fup mare propter monté carmelum epha " dicitur. lepthaelíntribuzabulon. Iadclaíntribuzabulon. letmoth ín tribu Iffachar urbs facerdotibus feparata, Pofuímus δὲ fupra ierímuth:cuius& Ofee propheta meminit. σος fortís neptalím ín cofinio επ tribudiid eft ín tribu zabulon ad auftralé plagáin tribu Afer ad ocidétéporro in tribu iuda ad folísort, Iabnel.in tribu neptalim. Ieron.intribu neptalím, Iethlan, in tribu dan. Ielon intribudan.. Iud in επι dan. Ieracon in tribu dan. Jnlechi, γ Ῥ quo Aquila interpta£ in maxilla, Tabis Fade hácoppuenauerüt filij ífrael,Nücaüteft— uícus trás iordan£ in fexto miliario ciuitatis Pellz,fap monté eütibus gerafam. Iaar faltus,in d 1 examen apü fuit. Ierameli;regio allophylorü. Iether,ad quámifit Dauid:nüceft uilla in da/ roma,noic lethíra,de qua& fupra diximus. Iecmaan ciuitas príncipá Solomonis. Itabyriü; pro qua Aquila δὲ Symmachus ín O fee ppheta tráftulerüt tabor.Eft a&t mons tabor ín cam. po maxímo ad occidentaléplacá στ lethoel nomépetrz ín Regnorum librís. Iethaba, urbsantíqua íudzz, Imaczeb,p d Symmach? tráftulit in uallezeb. Inachim,fiue Ibachim. p dà B quo Aquila δὲ Symmachus tráftulerunt ín fletu:meminithuius Micheasppheta. Ίορρε.ορρὶ] ὩΣ dà Palzftinz marítímüin trbu Dan. Inaraba,p ἃ Aquila tráftulitín humili uel plano.Porto ἰ ἴῃ Symmach? in cápeftri. Iturea δὲ trachonitis πε πότον tetrarcha fuit Philippus:ficutín euam T^ gelis legimus. Trachonitis ἂς dicit terra íuxta Arabíz defertü,quod bofra: iungitur. j ui W- Af(aterminus Chananzom circa fidoné. Luza ín tribu Beníamin,quá poíteacognomi in nauít Iacob bethel, Eft auté ία; hodie uilla;ín finiftra patte uic de neapolí pergentib?| t'Aeliam, Luza;hzcaltera eft;qua cecidit ín forté μον Iofeph,iuxta fichem ín tertio la; ideneapoleos. Lothan,urbs ducum Edom. Lebona ín deferto,ca(tra filiorü ifrael. Labom me folitudinis,trás iordané.ín quo Moyfes Deuteronomiü legit. Lachisín ttbu iuda, Sed| : δὲ hanc coepit efüs, reoe eíus interfecto, Meminit huius Εὔαίας& Hieremias:& nunceft uilla| m in feptímo miliarío ab HN euntibus Daromá. Lebna.ín είδα íuda.cíuítas facerdos T talis.quá tenuit iefas.rece illius ínterfecto:nunc eft uilla ín regione Eleutheropolítana:qua ap; " ellatur Lobna.Scribit de bacEfaías. Lafaron,& hácccepit lefus rege illius interfecto. Lapis paa filiorum Ruben:eft autem termínus tribus íuda.. Laboth.ín tribu iuda. Lamas.ín tribu| iuda. Labaoth.in ttibuSymeon. Labanath.íntribu Afer... Lachi,terminus neptalim.: Lay j boemath,pro quo Aquila ínterptat inereffus emath. Lefem,hác filij Dan αἱ captà cognomina:: πεγᾶς Dan.| Luza altera íuxta bethel, ín terra cethím,quá códiditille qui abierac debethel.fy] ul cuthiftoríanarrat. Lechí pro quo Aquila δὲ Theodotion interpretantur maxillá: dequa ἴα»: " pradíxímus. Laifa|hanc filij Dancaptam manu,poffederunt:cum effet procul a fidone:&tuo| zi cauerunt eam Dan.Fuítautem termínus terrz Iud contra feptentríonem a Done ad Ber| fabea fe tendentís.Memínit huíus δὲ Efaías.Sita eft autem iuxta pancadem: de qua Iordanis] fluuíuserumpít.| Lamathara;ad quem locum Ionathan íácula dírígebat;pro quo Aquila in^| terpretatur ad figni. Symmachus adcódíctum.| Ladabar,ubi erat miphibofeth.| Lodabar,| unde fuit machír.. Libanus;mons phoenicesaltíffimus.| Luith, huíus meminit Efaías,& eft:] αἵ hoflieuicus inter Areopolím δὲ zoaram nomíne luitha.|| Effe regio Indíz, ín qua habitauetunt filij iectan, filij Heber... Mamte;hzc eft che^ bron,iuxta quam fepultus eft Abraham cü Ifaac& Iacob, de qua fupra diximus, Mamreautem δὲ unus uocabat amícorum Abraham.|| Madian,urbs ab υπο; liorum Abraham ex cethura fic uocata.Eft autem trans Arabiam ad meridiem ín deferto Saracenorum,contra oríentem marís rubrí,ande uocantur madíanzi δὲ madíanxa rcgio.Leoí mus& filias obab foceri Moyfi, filias madian: fed Πίος alía cíuitas eft ὁμώνυμος eius, íuxta arnonerm& areopolím; cuius nunc ruinz cantümodo demonflrantur, Moabab uno filiorá| ” rem ΥΥΥ 4 Lotqui'| aatia ih στον TERDUM κιν κών . DELOCIS HEBR AICIS.: C Lotqui uocabat Moab,urbs Arabia:qua nüc Atcopolis dicítur.ficuiocata éfticuíus& fupra tneminimus.Appellatur autem Moab ex nomíne urbis& regio. Porro ipfa ciuitas quafi ρον príum uocabulü poffidet,rabbath moab,id eft grandis moab. Mafraca ciuitas γερηί Edom, círcagabalenen,—Mabfar, ufq; ad prafentem diem uícus grandis ín regione eabalena:&a pellatur mabfara ad urbem Petrá pertinens. Magdicl,& hacín regione gabalena P rm olim a ducibus Edom.. Magdalus;ad quam filij Ifrael cutn exiflent de Aecypto peruenerüt, antedg tranfirent mare rubrum, Leoimus δὲ ín Ecechíel de magdalo ufq; fienem. Porro Hiere^ mías ludaos,qui fecum fugerant, Babyloniorum impetum declínantes, ín hac urbe Aeoypti habitafferefert.— Merra,quod ínterpretatur amaritudo.Eft auté locus,ín quo amaras aquas; iactuligni Moyfes in dulcem uertít faporem. Memoriz;id eft fepulchra cocupifcentiz;caftra filiorum Ifrael ín deferto.ubí poft efum carnium afcendít íra dei fuper illos, Maceloth caftra filiorum Ifrael in(οἰ τα ἀπε,| Matheca caftra filiorum Ifrael ía folítudíne. Mafurith caftra fi liorá Ifrael in deferto.. Mathane,qux nunc dícitur mathana:fíta eft autem ín arnone duode; címo milíario procul cotra oríentalem plagam medcbat. Mifor ciuitas Oc reis Ba(an.Signi ficatauté mifor loca plana atq; campeftría. Machanarath termínus urbís Amman,quz& phi ladelphia dicitur. Madbares quá nos uocamus eremü;hanc Hebrzi madbarim noiant,. Mi faída filiorum íacín locus in folitudíne,in quo obijt Aaron. Maceda, ín hac condufit Tefus quíng reges ín fpelunca,quos interfecít cum rege maceda,qua fuit ín tríbu Iuda:& nunceft ία octauo milíatío Eleutheropoleos cótra folis ortum. Madon cíuitas,ín qua rex fuit Iobab;ad, uerfus qué bellum geffit Iefus. Maffefa in tribu Iuda;apud quá habitabat iepte iuxta Charía^ thíarím,ubi quondáarcateftamenti fuit,& Samuel populá iudícauit. Meminit huíus& Hire; mías. Metrom,aqux ad quas exercitu pra»parato, caftra funt pofita,Eft autem nücuícus mer rus nomíne ín duodecimo milíarío arbís Sebafte iuxta dothaím. Mafrephothmaím, p quo Agla mafrephoth aquas Symmach?mafrephoth maris ínterptati fant. Machathi;utbs amor: txorum fuper Iordanem iuxta montem Ermon:dequa extermínare non ualucrunt filij Ifrad machatheü, Marom,& hancccepit Tefus rege illius interfecto;pofita eft δὲ fupra marrus. Ma geddo,& hanc coepit Iefus rege illius interfecto:qua: cum cecidiffet ín fortem tribus manafe;ne quac poffedit am.quía príftinos habitatores nequíuit expellere. Mifor, pro quo Aquila& Symmachus humilem interpretati funt.Eft autem cíuítas tribus Ruben feparata leuítis in re gionegabalena. Medaba,ufay hodie urbs Arabía,;antíquum nomen retínens íuxta Efcbone Mephaath ín tribu Beníamin.Sed&alía cft trans lordanem,in qua prafidium Romanorü eft militum propter uicínam folitudinem.| Mafpha ín tribu Gad feparata leuítís. Eft autem &alía nunc Mapha ín finibus Eleutheropoleos contra feptentríonem pergentibus Aelíam, pertínens ad tribum íuda.— Manaím in tribu Gad feparata leuitís ín regione Galaadíti de, Medemana ín tribu Iuda,cuíus memínit Efaías:& nunc eft menoiís oppídum iuxta ciui tatem Gazam. Magdala ín tribu Juda. Mafera ín tribu Iuda: cuíus nunc tantummodo funtruínzín fecundo lapide Eleutheropoleos. Maoniin tribu iuda contra folis ortum Ίαν tomz. Mlaroth ín tribu íuda. Maddi ín tribu Iuda. Maffa ín tribu Beniamin. Macoth ἐπα tribumana(fe, Maralaafcenfus Zabulon. Moladab ín trbu Iuda uel Symconis. Mafam ín tribu Afer iuxta carmelum ad mare, cíuítas feparata leuítis. Marefalinarum,quod uocatut mortuü fiue afphaltí, id eft Ditumínis inter híericho&zoaram. Meeleb termínus Neptalitm. Maedihel ín tribu INeptalím: δὲ hodie paruus uícus oftendit ín qnto milíarío Dore pergen^ tibus Ptolomaidem.Mons oliuarü ad oríentem Hlierufalé, in quo difcipulos erudiebat lefus: Mlofphethaím,p quo Aquila interpretat fortiüi, Symmachus uícíníarü. More norffé ε[ οἱ lís,de ᾧ ín libris Febraícag quaftionü pleniusdifputat. Mennith,ubi iepte plíatus eftinücau téoftendit manníth uilla in quarto lapide Efbus peroétibus Philadelphíam. Machmas.ufe hodie uícus grandis oftendit ín finibus Aelíz;antiqua nomé retinens)nouem ab ea milibus dí ftans iuxta ullam Rama. Meffabhoftileoppidü iuxtagabaa, Maodon fiue magron;ubí fe^ dit Saul. Maffepha ín moab;ad quam profugus Dauid cum Saulis infidias dedinaret uenit. Mafareth, ín qua fedit Dauíd,nüc deferta, p ἃ Aquila interptat munítioes, Symmachus τε! fugia. Theodotion fpcluncas, Mafbach ciuítas hoftilisregís Adrazar.. Mela;id eft gemela; quam »-- κκ. E π ΡΕ LOCIS-HEBRAICIS^: So. 151 Δ qu Ad δὲ Symmachus tráfferát allé falis.Dixim9de hac δὲ füpra, Maach areciótegís Gef| à fur. Modim uícus íuxta diofpolím, unde faerunt machabari: quor& hodieq; ibidé fepulchra à monftrantur, Sat íta q; míror quomodo Antíochix eorum reliquíasoftendant;aut quo hoc d certo authore fitcredíti. Mabfartyri, p quo Aquila& Symmachus ínterpretan£ munítá ty» Ν τῆ. Magao urbs quázdificauit Solomo.. Mleeber,p d Aglatráftulit ἀντιπέφαμ, Symtnach? Ἐξεναντίας,[ἆ eft;trans uel de cótra.. Maces utbs unius principa Solomonís.. Mello ciuitas quá dificauit Solomon. Porro Symmachus& Theodotion adímpletíoné tráftulerunt:& de hac] inlibrís Hebraicarum quaftíonum plenius dicitur. Medam ciuitas quá xdificauit Solomon, E à. Memphis ciuítasAegypti.cuius OfeeEcechiel;& Hieremías pplietz recordant fed& Ια φαΐ à qcüHieremia de Hierofolymispfuei exierant habitanerüt ín mem phís.. Machaas in Ofee,] i pro quo Aquila δὲ Symmachus cencupifcentías interpretantur, Miletus cíuítas A(iz; de qua| à Esechiel cribit. Mariboth,caíus meminit Ecechiel dícenssufqy ad aquam Mariboth,pro quo 3 AquilalitesSymmachus íurgía uel contradictiones interpretantur. Morafthi,unde fuit Μὲ : cheds propheta.Eft autem uicuscontra orientem eleutheropoleos.« Mafagan tegío Moabi» : tarim,utfaibít Hieremias, Miforregio Moabitarutn iuxta: Hieremiam.- Mophath regío imoabítarum:ficut ín Hieremía legimus. Pofita eft& fapra thephra.. Maon regio moabitarü, di iuxta Hieremíam. Melchom idolum Ammonitarü, ficut fcribit Hieremías. Magedá;ad ai: bi fus fines Matthaeus euangelifta fcribit dominuni petuenitfe fed& Marcus eiufdem nomínis| " tecorda£:nuncautem regío díciturmagedenadrea Gerafam.^^| Aid tetraín qua habitauit Cain: uertítur aüt ín Salum, id eft moti, fiue luctuationé; Tiiniae utbs Aflyrion;quá xdificauit affur egrediens de terra Seninaar.Eft ὃς alía ufqs À: x hodieciuitas Iudzom nomine Níníue in angulo αναδία, quá hünccorrupte neneuets| x&ocant. INaaliel íuxta arnone caftra filio Ifrael. NNabá quod Hebraice dícítur nebo, mons| " fupra iordané contra Híerichum ín terra moab, ubí Moyfes mortüus eft;& ufcp hodieoften^—| n ditur in feto milíarío urbísEfbus contra orientalem plagam, INabo ciuítasfiliorum Ruben| in regione galaad:cuíus meminit Efaías ín uifione contra moab,& ΗΙ ἐτειηίας, ΕΠ:& cuinfda αἱ " B ri uocabulum Naban, quí caan δὲ exteros uícos quí εἰτοῦ οὔ erát;ex fuo nomíne nücapauit INa» both.Sed& ufq; hodie oftendi£ locus defertus INaba, diftansa ciuitate Efbüs milibusocto 3 tontra merídíaná plagam. INegeb aufterapud Hebraos nageb díciturquod Symmachus iy:] terpretat MFARRE παρ um autem, quod eadetri plaga apud Flébraos tribus uocabulís ap^| : pellat, Nageb.theman,darom,quod nos poffumus auftrum aphricum δὲ meridiem, fiue eurii] énterptar.. Nephendor,quod Symmachus interpreta£ maritima, Dor aüteftoppídü iam de| fert ín undecimo miliarío Cafarez pergétibus ptolornaidé.' INaptho;nomé fontis ín tribu| Deníamín. INaama diuitasttíb9Iuda. INeefibintribu iuda;qua nücuocat nafib in(ερείπιο sj milíarío eleutheropoleos poentib?chebror. INepfam ín tribu luda. INaaratha ín tribu ephra $m,& nüceft Naorath uilla ludzon: in qnto milíario Ietích9.: INapheth in tribu manaffe.- INa| aloth ín tribu Z'abuló ciuitas feparata leuitís. INezeb in tribu neptalím. INeela.de hacalieni " genas Z;abulon non ualuit expellere.Eft hodíeg ín regione batanea uículusnoieneila,[Να ” ὃς fiue-noba, ad quáafcédit gedeon.urbs facerdotibus feparata,quá poftea legim? furore fai»| - lisfubuerfam. INemra ciuitas trib? Ruben ín tetra galaad: eft ufq; hodieuicuserandis. Νὰ: οἱ tama ín regione baranea,- INamoth locusín rama, ubi fedit Dauid:&de hoc ínlibrís He»| braícarum quaftionü diximus. INachon;area nachonpro qua Aquila interptatur area pee parata. pNephath ciuitas uníus principis Solomonís. INetiger,& hácextruxerüt in τερίδε Iu 1 da famaritani qui debabylonía funt profecti.: INezab quatn condiderunt xuei ín. terra Iuda; 1 Ἰ | [d INefereth idolü affyriorü.| NNemrítn, cuius meminit Efaías in uifioe cotra moab& Hieremías, tiicaüt eftuic? noie Benameriü ad feptétrionalé plagázoara.- INabeoth regío,de qua(cribit Efaías. lNacareth unde δὲ diis nofter faluator nacareus uocatus eft: fcd ὃς nosapud ueteres. quaíi opprobrío παςατεί dícebamurquos πᾶς Chriftianos uocát.Eft αὔτ ufq; hodie ín σα σα " uiculus cotra legionem ín qntodecímo eius milíario ad orientalem plaeá iuxta montem tabot οἵ nominelNazara. ἴναίπι óppidá, ín quo ΕΙ uidiza mortuis dns faícitauit;& ufqg hodie in| " fecundo milíario tabortmontís oftenditug contra meridiemiiuxta endor,^ 25 | ᾖ | DE LOCIS HEBRAICIS din Babylone Oolibama ciuitas príncipü Edóm.- Odolls; díximus de hac δὲ fupra,cuíus meminit Efaias, Othorn,ubi fecüdo fiij Ifrael caftrametati füt,eoredíétes de fochoth iuxta defertá quádo pfe&ti(üt deagypto. Oo pher, δὲ hácccepit efus rege illi?interfecto. Oolí ciuitas ín tribu Afer. O phera,uía ophra ducis ad teráfaal Hlucifqipo breué lítterá legim?:exinde Ρ extéfi um legam?clemétü. Onutrbs i ἂς eypto d Heliopolis grace dici£,id eft ciuitas folis,quá adíficauerüt filij Ifrael ficat Scptuagínta íntetptes aibitrant. Alioqui in Hebraicis uolumínibus nó habe£.Et recte; fidem antedp Ia cob ingrederetur Aegyptü erat extructa iam ciuitas qua δὲ facerdotem petefrem patrem Ας) inerh habuit: Οἱ mons, ín quo mortuus eft Aaron, iuxta ciuítaté Petram,ubi ufq; ad prx, fentem diem oftendítur rupes,qua percuffa, Moyfes aquas populo dedit, Oboth in deferto caftra filiorá Ifrael.. Ofain tribu Aer. Oráin tribu Neptalím. Ophir, fícutín Regnorü librisleeímus eftinfula,unde aurü afferebat Solomoni.Fuit ait unus de pofterís Fleber noie Ophir,ex caíus ftirpe uenientes a fluuio Cophene,ufq; ad regionem Indía;qua uocatur Ie tía habitaffe refert lofephussaquo puto δὲ regionem uocabulum confecutam. On cíuitas fa matíx;pro qua ín Hebraico fcriptum eft Aunquod δὲ Aquila δὲ Symmachus ínterpretátur,im ütile; T heodotionjniquitatem.. Ocho ciuitas facerdotalís.. Oronaím urbs Moabitarü(icut in Hieremia(στρ ον ος J& rre, i s $. Vteus iuramét quem fodit Abraham,id eft Berfabec in regione eerarítíca.Dixim9de ἢ hac&tfupra. Puteusuifióis in defertoapud qué habítauit Ifaac. Puteus íudicijufgs di. inptafetitem dier it regione geratítíca. V ocat auté uilla Berdan nomine,quod latine dicitur puteus iudicij. Puteus iuramenti,ubi iurauerunt Ifaac& Abimelech;uocaturq; oppídü Jaac.Sunt autem δὲ alíj plures putei ín fanctis fcripturis, quí hodieq; ín geraritica regione, δὲ Reth ciuitas rconi TNéro juxta Afcalonem demonftrantur.| Petra.ciuitas Arabia ín terra Edom, qua cognomínatá Y).- eft Iectael, 8t a Syris recern dicitur. yi E-Obohoth cíuítas Allyriorum, quam«dificauit Affur egrediens de terra Sennaat. ;M WV Etdehacinlibris H-braicarum quaftionum plenius diximus. Robohoth utbsalía iuxta luuíam,ubi eratrex Edom:& ufq; hodie eft pratfidiá ín regione Gabalena,& uícus οτᾶν dis qui hocuocabulo nuncupatur. Ramefle,urbs quá xdificauerüt filij Ifrael in xgypto: olim autem δὲ uniuería prouincia fic uocabatur,ín qua habitauit Iacob,una cum liberíisfuís. Roob quátranfierüt exploratores qui ab Iefu filio naue míffi funt:&t ufq; hodie uicas Rooba ín quat to lapide Scythopoleos fic uocatur qui& leuítis feparatusfuit.^ Raphaca ín deferto,ubi filij Ifrael caftzametati funt, Raphidim locus in deferto,uxta montem Choreb, ín quo de petra fluxere aqua;cognominatufcy eft tentatio:ubi δὲ Iefus aduerfus amalech díticat prope ha; ran. Rathmaín deferto caftra filiorum Ifrael. Remmon phares,ubi filij Ifrael caftrametati fant. Reffaaftra filiorum Ifrael,| Rammoth in tribu Gad cíuitas facerdotalis δὲ fugitíuo^ tun ín terra Galaaditide.Nuncautem eft uícus ín quintodecimo rniliario philadelphia: cotra orientem.| Recem,hac eft Petra ciuitas Arabiz,ín qua regnauít Rocan, quem interfecerunt filij Ifrael.Dicitur aatem ipfe quoqorex Madian.| Remmoniin tribu Symeonis ucl Iuda:ho diegp eftuicus Remmon íuxta Aelíam contra Aquiloné in quíntodecímo eíus miliario. Ro^ eel.nomen fontis ín tribu Beniamin,| Rama.ín tribu Beníamin ciuitas faulís,in fexto miliarío ab Adíaad feptentrionalem plagam contra Bethel.Memínit huius δὲ Hieremias, Recem ín tribu Beniamin, Remmon,petra. Remmon,intribu Symeonis uel Zabulon. Rabboth in tribu Iffachar:eft ufq; hodie alia uilla Rebbo ín finibus Eleutheropoleos ad folís grt... Re thom ín tribulffachar, Roob in tribu aferciuitas feparata leuítis. ih ín tribu ἐ ufq; ad ciuitaté munitáallyriorà. Rama intribu INeptalim.Idcirco eadé noia uiculorá tríbub?uarijs affignantur: quía cüapud nos unü nomen fonare uideantur, apud Hebrzos diuerfis lítteris fcribuntur.| Reccath ín tribu Neptalim.| Rama qua& aaríma;ubí fedit Abimelech, ficut ánlibro Iudicum fcriptum eft,quz nunc appellatur Remphtis Eft autem ín finibus Diofpole/ os,& a ρἰατί[ας Arímathea nüc dicic. Remmath,ad quá Dauid prxdx partem mífit. Ra: chel;&ad hanc Dauid fpoliorü parté mifit. Ráamoth Galaad.uilla trans iordané iuxta βία Taboch.Dixim? de hac lupra.|. Rabbath duitasregniammon nüc philadelphia:cui? memínig Hieremías n i er ti fhj DE LOCIS HBBRAICIS|...$0. Ι32 Α) *- A Sees Roos quá pertráfiuit Dauid;pro quo Aquila& oymmachus interpretantur atcé Ἂ Rogcllim unde fuit Berzelai galaadites amicus Dauid. Raphaím uallis allophylon: ad fepté A; ttionalem plagam Flierufalem, Réman ciuítasregum fyriz iuxta Damafcum. Reth, hanc is. pereuffit afa rex, Rethem pro qua Aquila interpretatur ἄφκευθομ ία eft iuniperii, Symmachus "uisi* umbraculi. Rémon,huíus meminit Efaías in uifione cotra Moab. Refeph.ciuitas fyriz Ra Tan pheth urbsaflyrioz ín τοσίδς themá,de q in Efaía fcribi£, Reblain terra emath:unde uictor ej, pharao adductum íoachaz tranftulit in Aegyptü, Remma,mons ín Efaía, pro quo Aquila nj interpretatur mons emona,Symmachus in armenía.Eft auté δὲ uilla rémus in Daroma, Dor d Το in regnorum librís, Remma domus dicitur ídolí damafceni,. R.eblata regío babyloníon;, : lim uel utbsquá nuncantiochíam uocant. Ramale;pro quo Aquila interpretatur exaltabít:fcri; gui ptum eft ín Zacharia, Eft autem δὲ alíus locus in tribu beníamin iuxta bethlehem.de quo dé joy, citur: Vox ín rama audita eft:de hoc in libris Hebraicarum quaftíonü plenius dicitur, Rhíno αν ᾗ«orura ciuítas Aecypti, cuíus meminit Efaías. Sciendum autcm,quod hoc uocabulum in li^ dits-:bris hebraicísno habetur: feda Septuagínta interpretibus propter notíciam loci additum eft, ting-: Quodinlibro hebraícorum nominum dixímus:hocetíam nunc ín s,litterz uidet título przno ἜΝ tandum: apud hebrzos tría effe 5,Πος eft famech zade δὲ fin. Qua cum apud eracos& lati, “ο fono fimili proferantur: in fua lingua aliter atqy aliter refonant. Vnde accidítut eadem Yin'; nomínaapud nos díuerfum fonare uídeantur,& pluscg catetz littere hec habeant. INon eim ἀπ- exuna/fed ex tribus[Γτεοείς loca δὲ urbes δὲ uiculi defcribütur.| bl B(^yldonurbbsphenicss ínfignis, olim chananzorü termin? ad Aquiloné refpiciés:& poftea -": regionís Iud. Cecidit at in forté tribus afer,fed nó eà poffedit:qa hoftes necp ualuit ws expellere. Sennaar cápus babylonis.in d turris extructa eft. Vnde cgreffus Aflur xdi» πὰ ᾿ς ficauit Níniuen.Meminít huius loci Iofephus ín prímo antíquitatum libro,ita(cribés.De cam poq in Babylonia regione uocaf fennaar,natrat Heftízus híftorícus: dícés,qdá facerdotü pro fugi detéplo Gemalij Iouis facra rapientes ín fennaar cápum Babylonizx peruenere,| Sichem οὐ&falem, qux latine δὲ erzce ficíma uocata eft, ciuitas Iacob nunc deferta eft,Oftenditur au« - télocus ín fuburbanis INeapoleos íuxta fcepulchrá Iofeph;quá fubuertít Abimelech;& femina Doer] & uit inea faléficut ín libro Iudicü Ícriptü eft, Poftea uero inftaurata eft a Híeroboá,ut Reenosz (0:00 ᾽ Η^" AES" n:"de 2 4 Q0: m narrat híftoría:& fita eft in finib?tribPEphraim.Sed& fili?emmor appellabat fichéa d& loc? t tiomé acceperat.Fuit adit δὲ altera fiché ín móte Ephraim ciuitas fugitiuog. Sennaar unde fuit d--""or L H A» Bi Amraphelg aduerfus reges Sodomorá bellá geílit. Sodoma ciuitas impiorum díuino igne dl Η ΄ 25 Η ΄ ΄» ΄ m| confumpta,íuxta mare mortuum. Seboím δὲ haeccíuitas impíorum ín zternos cineres diffo, μι luta.iuxta urbé quódá fodomá, Sopheéra mons oriétís ín Indía,iuxta qué habitauerát filij Ie ctan.filij Heber, quos Iofephus refert a cophene flumíne, δὲ India regioibusufq; ad íd locorà perueniffesubi appellatur regío Iería:fed& claffis Solomonís per triennium hinc quedá com merda deportabat.| Seora,urbs íuxta fodomá;qua:&fegor δὲ zoara:de qua fupra diximus, Saue ciuitas antid ín q habítauerunt Ommeí gens ualída fupet regíoné fodomzx quá excidit vu sint T Chodorlaomor. δείς mós in terra Edom,;ín qua habitauit Efauín regioe gabalena:qua ex eo "m quod Efau pilofus effec& hifpidus:feir,id eft pilofi nomen accepit. In quibus locis prius habi ^d tauít Chorrxus, quem interfecit Chodorlaomor. Memínit montísfeir,& Efaias ín uifione m. idumzz.. Salem ciuitas ficimorum, quz eft fichem:fed δὲ alía uilla oftédítur πφ ín ρταίεη» “ται diem íuxta Aclíam cótra occídétalem plagam hocnomínerin octauo quoq; lapide a Scy thopolíín campo uícus falumías appellat. Iofephus uero falem effe affitmat.ín qua regnauit Melchifetlek, qua: poftea dicta eft folyma:& ad extremum Hierofolyma nomen accepit, Sur - ubi ínuenit angelus ancillam fara: Aeat inter cades& Barad. Extenditur autem defertum fur ufq; ad mare rubr, quod ad Aegypti cófinía puenit.Porro cades folítudo eft fup urbé Petrá fed δὲ fcriptura defertum cádes contra. faciem Aeoypti extendi memorat;ad quod prímum uenere. Hebrzi rubro marí. tranfuadato. Segor quz δὲ Bala δὲ ΄Ζοατα, una de quinq; di^ . uítatibus fodomotum ad preces Lot de íncendio referuata, qux ufq; nunc oftenditur. Me» minít huius& Efaias- in. uifione:contra-Moab:de qua δὲ(upra díximus, Senn. id εἶ ͵: d s^ A fabernacula ee Uo cT NETUS DE LOCIS HEBR AICIS C tabernacula, locis ín quo habítauit Iacob reereffus de Mefopotamia;, qui línoua Hebrat/ ci appellatur Sochot... Sodhot príma manfio filio rum Ifrael in deferto ,poítc de Ae, eypto funt profecti antecj mare ttáfirent rubrum.| Sin defertum ínter mare rubrum δὲ folitidinem fina. INam de deferto finffilij Ifrael uenerüt ín Raphidim,&a raphidim ín deferz tum Sina iuxta mótem Sina, ubi Moyfes tabulas legis accepít.Defertum autem fin idem dicit effe fcriptura quod δὲ cades:fed hoc iuxta Hebraos.Caterum ín Septuaoínta ínterpretibus nó habet. Selmona caftra filio: Ifrael ín deferto.| Saphar,mós faphar ín deferto caftra filiore 7026.'Sattim,ubíi pplüs polluc? eft fornicatione filias Moab.Eftaüt iuxta monté Phogor: unde& Iefus exploratores ad ínueftigandam,& nofcendam terrá mifit EHiericho.- Sabama ciuitas Moab in terra Galaad:qua cecidit in fortem tribus Ruben:meminít δὲ huíusEfaias in uifione contta Moab,| Sennatermmínus Iudz, δὲ ufq; hodie oftéditur ín feptímo lapideHie: «ích? contra feptentríonalé plagam uillanoie Magdalfenna: quod interpretatur turrís fena, ὡς Selcha ciuitas tegis Og ín regione bafanitide.. Sephama termínus lud ad folis ortum: "Sadadatetininus[μάς Semeron,& hanccepit Iefus rege illius interfecto: Dícunt auténüc: proa febaften uocari oppidum Palzftina:ubi fancti lohannis baptiftz reliquia coditz funt.. Leoimus ín tegnorum librísquod Amri rex Ifracl emerit montem femeron a quodam femer: δὲ xdificauerit ít uettíce efus ciuítatem:quam ex nomine domíni appellaucrít Semeron.| Sei: ra;& háccepit Lefus filius INaue. Selcha cíuitas ín regione Bafanitide. Sihorloaus cotra fadié Acoypti:fed& hodie oftendit uillanoie fihor ínter Αοϊίᾶ& Eleutheropolím íntribu iuda:fup hocin libris Febraicatum quaftionum plenius diximus.|^ Saorth ín tribu Ruben fuper íou; danem.. Sachoth intribu Gad fuper iordané. Saphon ín tribu Gad fuper iordanem.. 5a charona in trib Iuda. Samen ín:tribu Iuda, Saal ín tribuIudauel Symeon. Sícelede: quá Achis rex alienigenarum deditad inhabiítandum Dauid.Eft auté ín Daroma fortis iuda uel Symeonis. Sáfana in tribu iuda. Selei in tribuíuda. Saara uícus in finibus Eleutheto: poleos contra feptentrionem pergentibus Nícopolim, quafi in decimo miliarío in tribuDam fiueiuda. Sochointribuiuda. Sunt autem αρ hodie uiculi duo pergentibus Aelíam de Eleuthetopoliin nono miliario αἷα publicx;unus ín móte,& alter ín campo fitus,qui(οποία. nuncupantur. Saraínin tribu iuda. Senam ín tribu íuda. Saphir uílla ín montanis fir tainterEleutheropolim δὲ Afcalonem ín tribu iuda. Socho de qua fupra dictum eft. Dicütut autem famaritani qui de Babylone profecti funt, hácuiculum condidiffe. Scatha ἐπείρα αν da. Sceloin tribu Ephtaim.ín quoloco arca teftaméti manfit δὲ rabernaculü domini υία; ad tempora Samudlis. Eft autem in decimo milíario INeapoleos in regione Acrabitena, fed δὲ iu dz patriarcha: filii felon appellatum legimus. Sichem ín tribu manaffe cíuitas facerdotalís & fugitiuorum ín monte Ephraim,ubi fepelierunt offa Iofeph,de qua& fupra diximus. Sa^ mes,id eft fonsfames in tribu Beniamin;p quo Δαΐα interpreta£ fontéfolís.. Semrí ín tribu. Beniamin. Selaíntribu Beniamin. SabezintribuSymeon.. Sarith termínus Zabulon. Samas pro dj Theodotio& Symmachustranftulerütfolis. Semron ín tribuZZabulon. ou [οτί ttibu iffachar,& ufq; hodíe uicus oftéditur nomine fulé, in quinto míliario T abor montiscontraauftralem plagam. Seon fiue foen in tribu iffachar.hodíeg; oftenditur uilla iuxta monté Tabor. Safimaterminusiffachar. Sioríntribu Afer. Sienaím quercus pertínés ad terminü NNeptalim. Soreth in ttibu Dan,ubí Sampfon fuiffe legímus íuxta cftaol,de qua fi^ pradiximus. Samcsín tribu Dan, dequa δὲ fupra memoríam feci fub nomíne Dethfamis.. Selab in tribu Dan.ufq; hodie grandis uícus oftendíturin finibus febaftenís nomine felaba. Sephetchananzorumlocus,| Sírotha quo confugitiudex Ahod.Diximus autfm fupra defeíra. Suroreb, quod Aquila interptat petra Orcb. Selmon mons quéconfcendit Abi melech aduerfus ficimam ditmícans.| Sephínapro quo Aquila δὲ Symmachus ínterpretan/ tur Aquilonem. Sorech nomen torrentís.de quo loco fuit Dalíla illa(ampfonis, fed δὲ ufas hodie ad feptentrionalem plagam Eleutheropoleos uícus oftenditur nomine Capharforech íaxta uillam fara, unde fuítfampfon.| Sophím mons Ephraím ín loco Armathem. Sale faquáíauluáfij, Sennanomépetra. Saalim uilla quá ριτάΐῄε faul in finibus Eleutheropo leos cotta: ΩΣ" --ρ--μκἱ DE LOCIS HEBRAICIS$0. 155 A leoscontra ocidenté/feptéab ea milibus diftás, Sdph, ubifamuelinuenitfaulem, Sabím, ubifaul pralíat? eft. Son&uadefuit illa mulier funamítís: eft auté hodie uic? ín finib9 febafte in tegioneacrabitena uocabulo faním.. Saphamoth, ad quélocum mífit Dauid. Seíra, πους men puteia quo Ioab fecit reuerti príncipe exercitus abner./ Suba,cuíus recé percuffit Dauid. Sarthan,quz eft ad radices lecracl.. Sophera qux eft& fophir,unde ueniebant naucs falo, mohís:de qua fupra diximus.Eft auté mons orientis pertínens ad India: tegionem. Sarara, ciuitas pereétibns Edom.| Saba.cíuitas tels&thíopíz,quà Iofephus a Cambyfe rege me roen coonomínatá ex fororis uocabulo refert, Sela, ubi percuffuseft Ioas. Sapharnaím,de quibus locis οἰ tranfmíerantes,habitauerunt ín famaria:& ab ipfis famarítanorü gens fum pfitexordii. Meminit horum δὲ Efaías. Sademoth, ubi Ozíasrex idolorü figna combuffit. Sarepta,cíuitas fidoniorü in uía publica fita:ubi habitauit quondam Elías. Saron,cuíus& Efaias memínit,dicés:In paludes uerfus eft Saron. Vía ín pra'fenté aüt dié.reoio inter monté Tabor& ftagnü tybetiadis faronas appellatur.Sed&a cxfarea paleftínz,ufcy ad oppidü Iop/ peomnis terra quz cernitur,diciturfaronas. Sephela.ficut fcribit Efaías;pro quo Aquila cam peftré, Symmachus uallem interpretatur. Vfay hodie omnis regio iuxta Eleutheropolím campeftris& plana, quz uergít ad aquilonem δὲ occidentem fephela dicitur. Sennaar,proquo Aquila fennan, Symmachus interpretatur uberem: meminit huius& Micheas propheta. Sedrach, terra Damafci, leeimus ín Zacharía| Sion, mons utbís Hierufalem. Samaría, ciuitas regalis ín Ifrael, qua nunc febafte dícitur,Sed δὲ omnis regio qua fuítcitca eam a ciui» tate quondam nomen acceperat. Sortyrus,metropolis phoenices ín tribu Nephtalím, ος. ne, cíuitas thebaidis, ficut(cribit Ecechiel. Sabarim, inter Damaftum& Emath: ficut fcribit Ecechiícl. Saís.iuitas gyptí:cuíus memínit Ecechiel, a qua& Saítes pagus. Sadala, termi; nus Iuda:ficut fcribit Ecechiel. Salifa;pro quo Aquílalinterpretatur trennalémemiínit huíus Hieremías. Sicharante Neapolim iuxta agrü qué dedit Iacob filio fuo Iofeph,in quo domi/ nus nofter atqy faluator fecand euangelium Iohánis,famaritanz: mulieri ad puteum loquítur, ubi nunc ecdefia fabricata eft. Igtis,fluuíus de patadifo exiens,íuxta fcriptura fidépercenfcy contra affyrios:& poft multos circuítus,ut uult lofephus;in mare rubrum influens, Vocatur autéhoc nomíne propter uelocítatem,inftar befti: nímia pernicitate currentís."Terebynthus, ín fici mis,fub qua abfcondit Iacob idola.iuxta Neapolim. Tína,ntribuluda. Talem,in tribu Iw da:Tefan,n tribuluda. Tyrus/in tribu INephtalim."Tabath, ubi pugnatum eft aduerfus Madian: Tobtetrain quahabítauit Ἱερίς. Tophet, inualle filiorum Ennon: ubi populus l(racl, centium fimulactauenerabatur.Eft autem locus ín faburbanis Flierufalem. Tanís ciui^ tas Aegypti, ficat Efaías δὲ Ecechiel fcribunt.— Tafnas, ciuitas Aegypti. Lege Ofee,Ecechiel δὲ Hieremíam.In hachabítauerunt Iuda, qui ob metum Babyloniorum cum Híeremía fuge runt. Trachonítis, regio fiuc ithurea:cuiustetrarches fuit Philippus iuxta euangelium Luce. Diximus dehac& fupra. Eft autem trans Bofrá arabiz cíuítatéin deferto, contra auftralé plaἃ quafiad Damafcü refpiciés.— Flucufcg pertfimplicem lítterá legerímus. Verü quoníá quz. 3 uunt apud Hebrzos nó ex thet.fed ex thau,id eft theta eraco fcribunt cá afpitatíone legere débem?. PORE regío príncípüi Edom ín terra Grebalitícaa themá filio Eliphaz filij Efau for tita uocabulü:fed δὲ υίορ hodie eft uilla nomine T heman diftás ab atbe Petra,quíncg milibus: ubí δὲ Romanon: milità prafidiá fedet: de quo loco fuit Eliphaz rex Themanog:, Vnus quoqe filíorum Iímael appellabatur themá. Sciendá autem quod omnis auftralís regío Hebraís the mádicit e Thamna,ubi oues fuas totódit Iudas:oftédit, hodieq; perádis uícus ín finibus Diofpoleos euntibus aliam ín tribu Dan fiue Iuda. T hána.ciuitas alía principi Edom:fed& cor cubína Eliphaz filij Efau, thána appellata eft, quz ρορίε οἱ Amalech:unde Amalechítz."Tha phollocus in deferto trás Iordanem:in quo Deuteronomiü fcripfit Moyfes contra Hiericho. Thaat, caftra filiorü Ifrael."Thara, caftra filiorü Ifrael.'Thaffu, in tribuíuda ciuitas quá expuenauit Iefus rege illius interfecto.Díxímus& fupra de termíno Palftinz: δὲ aegypti quz appellatur Bethaphu.'Thaanach,ciuitas quá expugnauit lefus rege illius secto uít m eel eiae - phetafuit."Therfa,& hanc cum re DE LOCIS HEBR AICIS Q íntribu Manaffefepatata leuitisi& nuncín quarto miliario oppidi leotonis hocnomine uius ofizditur, Thenath;ín tribu Iofeph:hodiccg uilla eft thenath in decímo milíario INeapoleog contra otientem,defcendentibus Iordanem. Thaphue, ín tribulofeph."Thaphut;in tribu Manaffe. Thecua,ufg hodie iuxta defertá ciuitatis Aclía uicus oftéditar:unde δὲ Amos proefuo cepítlefus. Therema, ín tribu Beniamín, Tho, lad.in tribu iuda fiue Symconis. habor,.termínus zabulon.Eft auté mons ín medio calilza: campo,miíra rotunditate fublimís,diftans a diocafarca decémilibus contra oríentalé plag&qui confíníá quoq; ínter tribü Iffachar& Nephtalím fuit. Thalcha,in tribu Symeon:nunc uicus erandis iudxorü dicitur thella,quafi in fextodecimo milíario Eleutheropoleos contra oríenta, lem placá Thánatfara, cíuítas Iefu filij INaue: ín mote fita: de qua& fupra fub nominetháne díximus:ín qua uf in prafenté diem,fepulchrü eius oftendit ín tribu Dan.. Thaanaccíuitas iuxta quá Debbora aduerfum Sifaram dímicauit ín tribu Manaffe;feparata leuitís,quá tenete non potuit,priftinís cultoribus nequacj eíectis.Eft autem uilla nunc praerandis diftans alegio - fietribus milibus.'1 hebes.urbs quá cà oppugnaret Abimelech,fragmine molz icusinteríjt, - Eftautéufq; hodie uícus nomíne thebes.ín fínibus INeapoleos pergétibus Scthopolim quafi intertíodecímo eiuslapide. T hánatha;pofuim?& fupra. Thána ín tribuiuda. Thelama;: gelocus in quo Abner mífit ad Dauíd.Sed fciendü quod pro hocuerbo Aquila ínterpretatur extemplo,Symmachus pro femetípfo. ἹΤ haath.íuxta calaad. Thampfa.termínus regni Sa;, lomonís. Thermoth, cíuítas quá xdificauít Salomon ín deferto, cuíus ín libris Hebraícarum quzfítionü mentioné pleníus fecímus. Tharfis,unde aurü afferebatur Salomoni: hanc putat Yofephus Tarfum urbé efTe Ciliciz.Porro íuxta Ecechielé prophetá Carthago fentítur.Siqui^ dem ín eoloco ubi fecandü Septuagínta ínterpretes legimus Carthagíné.ín Hebrao habem? tharfis fcriptü.Nónulli Indíam putauerunt:& de hoctam in libro epiftolarü;quas ad Marcellá fipfimus d ín libro Hebraican: quaftíond pleníus diximus. Tharfa;ubí Afa rex Ifrael fuit. T harfila.unde faít Manaen.ufq; hodie eft uiculus famarítanorum ín regione Datanea, qui therfila dícitur."Thefba,unde ortus eft Elías propheta thefbites."Theman íuxta Ecechíclem ciuítas Idumezx. Porro Efaías ín uífione eam ponit arabi, Memínit huius& Hieremias, Ab, . diasauté fcribit cíuítaté Efau. Sed δὲ unus filiogzeius theman appellabat: ficutfupra diximus. Tharthat, quá ín terra iuda Euxi codidere. T halaffar, γεσίο fyría. Thogorma, legimus in Egechicle. Thapheth.legim? ín Hieremía aranthapheth. Eft αὔτ in fuburbanis Αοϊία µία ᾿ hodielocus qui ficuocatur,iuxta pifcinam Fullonis,& agrum acheldema. R chaldxorum,ubí mortuus eft Aram, frater Abrahae: cuíus hodieqy ficut Iofephus refert tumulus oftendítur;& fapet hoc quíd nobis uidcatur,in libris Hebraicarü qua/ ftionü plenius diximus. Vlamaus,pro quo in Hebro fcripti habetur Luza. Eadé eftauté qux δὲ Bethel:ficut fupra diximus.Sed& qucd uilla noie Vlama ín duodecimo Dío/ cxfarez lapide oftendi£ cótra[οἷίς οι. Vz,undefuitIob de regione Aufitidi: fed& unus de pofteris Efau, Vz nomíne appellabatur.De quo ín libris Hebraicará quaftionü dixímus. Σπ[η είδα Iuda. Ὡς phoím,regío príncipi ín tetra Edom qua: nücuocat Gabalena.“77 οαϊ τας Amor C.)rzotü fita ín atnone: de qua fcriptü eft, ppterea dicit in libro bellorü dfi: Zioab infl . smauít torrétes arnon. Zcphrona, terminus Iud ad feptétrioné. Zaret,uallís: zaret in parte defert, Zitintribuíuda. ZZánohua.in tribu ἱμάα-αίαρ hodie ín fínib? Eleutheropoleos alíá peétib?uilla zanua nücupat. Ziph,in octauo milíarío chebron cótra oríentéufcy hodíe uic, oftédit ubi abfcoditus eft dauíd.Fuít auté tribus iuda in daroma ín finibus eleutheropoleos. . Ziph;mós fqualid? uel caligás fiuc nebulofus.Tuxta ziph,in ἃ fedít dauid ρε chermelá, que in fcripturis fanctis carmelus appellat: uícus hodie iudzorü:unde fuit INabal carmelius.Sed δὲ unus depofterís caleb dí&9 éziph.Lege Paralipomenon. Z^ochora;ín Hieremíacíuitas Moa bitan:hac eft qua nücuocat zoara fiue fegor,.una de qnqy cíuítatib? fodomorü. ZZeb;duitas ammá,hodieg uillazía oftédi£ ín qntodecimo lapide philadelpliiz;cótra ocidétéde q fcribit Hicremías. Z:oeleth,nomé lapidis ubi adonías imolauituíctimas iuxta fonté Rogel, ορ ΑΝ ην Abd. idv NOMINA REGIONVM.ET bOCORVM.«ο, τα. ..DBE.ACTIS ΑΡΟΒΤΟΙΟΝνΜ.. κ MM. "WIE, Cheldernach;ager faneuinis:qui hodíe quoq; demonftrat in Aclia ad auftralé pla δ. gam montís fion:& hactenus iuxta Iudzorum confilium,mortüos íenobiles, alios | Opi eter tegít,alios fub diuo putrefacit.| Afix: regio, quz cognormínatur mínor,abfqs ESSA Ὁ oriétali ΗΡΙ cappadocíam fyriáq; progreditur, undicg círcüdata eft mari: euius puíncía funt, hrygía,Pamphylía.Cilícia,Lycaonía, Galatía,& aliz multa:fed fpecialiter ubi Ephefusciuitas eft, Afiauocat. Aecypti regío,a feptétrione mare magnü πα; Arabicüs ab οτίξες rubríí mare:a meridie oceantiab occafu. Libyam habet: cuíus inferiorem parté Nilus dextera leuaq; díuifus,amplexu fuo determinat Canopico hoftio ab aphríca:ab afía pelufiaco, centü fexaginta paffuum interualloxquá ob caufátn ínter infulas quídam agyptum retulete:ítà fe fundente nilo utrinqj,ut a litterz figuram efficiat:inde multí quod grax littera figuram effi ciat;uocabulo deltá appellauere.Aeeypti uero menfüra ab anitate alueí,unde fe prímü findit(τ latera ad canopicii hoftíü,centü fexagintafex paffudi; ad pelufiacii, ducentorü qnquagíntafex: Arabia recío/ínter fini marís rübríqui períícus:& εἴ q arabícus dicitur:habet gentes multas Mleabitas, Ammanitas, Idumaos,Saracenos aliofcy quáplurímos. Arabia auté facra interpre» tati dicitur:eo quod fit regio thurifera,odores creás:hinc eam gt&cí tw'elnop noftri beatam uocat. uerint. Aethiopum regio ab Indo flimine confürgens.iuxta αογρεῖ inter nilum& oceani & ín metídie.fub ipfa folísuicinitate iacet:quorü tres fünt populi Acaypti, Hefperiz& occidem. tís. Antiochia, ciuitas Syria codes, ín qua Barnabas δὲ Paulus apoitoli fant ordínati.Eftauté & alía in Pifidia prouíncia,in qua ijdé przdicantes Iudaxísdixerunt: Vobis oportebat prímü lo qui uerbü ἀεί, fed quoniá repuliti illud&c. Alexádría,cíuitas&oyptiqua ὅπαξ INo díceba£, inter xgyptum,aphrícá;& mare quafi dauftrum pofita, ín qua beatí euáecliftae Marci tumulus. hodieg; ueneratur. Azotus,oppidutn ínfigne palzftínz quod Hebraice dicitur Afdod:& eft una de quing; olím ciuitatib? allophylorü. Attalía, ciuitas pamphyliz matiítíma. Amphipo lis.ciuítas& ipfa macedonía:eft alía eiufdem nominis ínfyría. Ὁ Apollonia,& ipfa ciuitas ma cedoníz:& eft altera ín prouíncía Aphrica: qua dicitur pentapolís. JAthenz, cíuitasin Achaia philofophie dícata ftudijs:quae cum una fit; plurali numero femper appellari folet: cuius pírzus portus,feptéplíci muro quondá comunitus fuifTe defcribitur, Areopagus;athenarü curía qua. interpretatur uilla Martis quod ipfe ibí quondá cum ducétis duodecim dijs dícatusfit. Afos, ciuitas Afia: marítíma,cadem apollonia dicta. Antipatris, ciuitas palaeftinz nunc diruta, quá Eerodes rex Iüdzez ex patrís fuí nomineuocauerat.. Appijforü,noméfori Roma,ab Appío quondá confuletractum:a qua& uíaappiacognomínataeft,—^—— CE dui. 3 Ἢ Abylonmetropolis regni Chaldxorü,ubi eorum quí zdificabant turrím.linguz diui (x íunt,a quo δὲ regio circü pofita,Babylonía uocatur.Hanc fuiffe p otétiífima:& in cam peftribus per quadrum fitam,ab angulo αἵ ad angulü E e PoleE milía paffuum. tenuifle.id eft fimul per círcuítá fexagintaquatuor milia,refert Herodotus:& multi alij qui στὰ cas hiftorías confcrípferunt. Arx autem,id eft capitolium illius urbis,eft turrís qux poft diluit zdificata.quatuor milía paffuum tenere dicitur:auius poft ruíná muri tant fictiles remanfiffe, & ob beftias qua illicabüdant captandas. recuperati effe traditur. Bithynia, ρτοπίποία Αίας minorís qux& quondam Bibraía,& deínde mygdonía dicta eft. Et maior phrygía, Iera lumi A - hea Galatia difterminata,habet ciuitaté eiufdem nominis. Bercea.ciuitas ín Macedonia qua: uerbum domíni nobilíter accepít. ἡ: 4"VP»ppadocia τοσίο, ία capite Syriz;id eftad(εριεπιτίσηξ.| Cirene,ciuitas ín Libya: cui? . regio etíam Pentapolitanauocatur,eo quod quínqg; utbibus maxíme fuleeat:Bereníce,, b. SCHEMA ἠρίκορ rene, Creta.eracix infula,centà quondá ορρί dis infienís famofaq, diuitijs maxime aris.Ibi em príma huius metalli inuentío δὲ utilitas fuit: ci proximum eftín finibus Cilíci« promontoriü& oppídü uenerís. Cilicia prouíncía Αίας, quam Cydnus amnis interfecat& imons amanus,;cuíus memínit Solomon, fyría οσεἷς feparat. " Carra;ciuitas mefopotamiz,apud Romanos Craffi dadeapud nos hofpitío Abrahá patríat εἴ& patétis ei? moíte,nobilis, Chaldaom: regio inter Babylonia& Arabíá, Tigrim& euphra gu e ab cQ ο ον ος σ᾿(€ P ἢ ἥν. ἡ ἢ r hi Ἷ n Ἷ B τ X Ἢ tienes A— | ἷ | | 1 | C, τ eensprouinciz Cathia:& eft eiufdé nominis oppidum ín infula Calymna. DE LOCIS HEBRAICIS-| te, Chanaan,filius Cham,obtinuit etráa Sidoneufq; ad Gazam,quá Iudzi deinceps pof fedetüt eiectischananzís. Cafarex ciuitates dux funt ín terra promiffionis, Vna Cafarea pa laftinz ín littore magni maris fita eft; que dndà Pyreos, id eft turris ftratonis dicta eft: fed'ab Herode regeludaa,nobili?€ pulchri? δὲ cotra uim marís multo utilius inftructa,in honoré cx faris Augufti czfarea cognominata eft:cuí etíam templá in ea marmore albo cóftruxit: ín qua nepos eius Herodes ab angelo pereuffus, Cornelius centurío baptícatus,& Acabus propheta zona Pauli ligatus eft. Altera uero cxfarea Philippi:cuíus euangeltj fcriptura meminit: ad radi; ces montis Libani.ubi Iordanis fontes funt;a Philippo tetrarcha eíufdé regionis facta,&ín ho, horem T yberij cxfarís cognominata eft.Sed& tertía Cafarca, Cappadocia: metropolis eft.cui? Lucas ita memínit Profectus ab ephefo δὲ defcédens cafare&afcendit δὲ falutauit ecdefiam,^ Corinthus;ciuítas Achaíz marítíma. Cenchrez port? Corínthior: cíuitatís. Chíos,infula ante Bithyniá, cuius nomen fyra lingua maftícen defignat,eo quod bi maftix eígnitur.Hanc aliqui Chiam appellauerea Chíonenympha Choos. Ginidus, infula cótra Afiam nobilíffima adi Amafcus,urbs nobilis pheeníces,quz& quondá in omni e tenuít principatum,& nunc Saracenorü mctropolís pethibet:unde δὲ rex εοτῇ INauuias.famofam ín eafíbi [πρ genti bafilicá dedícauit;chriftíanis ín círesitu ciuibus baptiftz Iohannis ecdefid equétantibus. Derben,.ciuitas Lycaoníz prouíncíx. UE Vi reor Q pns perfidis.ab Elam filio Sem appellati. Ephefus Amazonum opus,dui tas in Afia,ubi requiefcit beatus euangelifta Iohannes. i jc Rygia,prouincía Afiz;troade fuperíecta in feptentríonali fua parte Galatize: contermU na meridianz Lycaoniz δὲ Pifidiz Macedonízq;, ab oriente cappadocíam attíneit. ' Duz autem funt Phrygiz, quarü maíor Smírnam habet:mínor uero Ilíum,| Phoeni^ Cía prouíncía Syria,cuíus partes funt, Samaria& Galilxa,& alíz plurímz regiones. : Alílzcze dua: funt. Vna Galilxa gentíü uicina finibus Tyriorü ín tribu INeptalim.Alte τὰ circa Tyberiadé δὲ ftagnüi Genefareth íntribu zabulon. Galatia, prouincia Afiz, a gallis uocabulá trahés: q ín auxilíüi a rege Bithynix éuocati,reenü cum eo fáctaui^ D&oríadiuilerunt. Sicg; deinde gracis admixtí primo ealloeraci, poftea ealatz funt appellati. ᾿ Gracia; prouincia quxdam Achaia; qux a gracís fcriptoribus hellas uocata eft;ín qua athe^. tz ciuitas eft quondam actica dicta. i ii E Cy Ἢ Adrumetus.ciuitas in Bazatio regióe Aphricz.. Hadria;nomé maris cotra Rauenná, quod p hoftía Padi fluuij intra£, fumpto uocabulo ab hadría proxima ciuitáte, qua idem mari nomenadríatíci dedit. Fierufalé, metropolis quondá totíus Iudzz, qux nuncab Aelio adríano cxfare, qd eáa Tito deftructállatiore fitu inftaurauerit, Aelia cognomi nata eft:cuius ope factü eft:utloca fancta,id eft driícz paffióís δὲ refürrectioís: fed δὲ ínuétionís faricte crucis quondam extra urbem íacentía, nunc eíufdé urbis muro feprétrionali circádent: ^g Vdaaaliquádo tota terra duodecim tribuá appellatur. Aliquando dua tantá tribusqu quondá Iuda uocabant ad diftinctioné galilza: δὲ famarizs;aliarq in terra repromiflio^ nistegioni, Etnotandüapudhiftoricos quod Iudxa ad palaftíná:calilxa uero δὲ fa^ maríaad phoenicépertíneát, Ioppe,oppidü palzftinz marítimü ín tribu Dan:ubí hodie faxa " monftrant ín líttore;in quibus andromeda repara Perle quondá uiri fui fertur liberata fuiffe prafidio. Iconium;ciuitas celeberrima Lycaoníz,& eft altera ín Cilicia. ltalía regio& patría 'Κ οπιαποτί, ab Italo rege uocabulá traxit, quz ab Aphrico& a Borea mari magno cíncta.teli; qua alpíum obijcibus obftrufaeft.—— η: p— by puiíncix dux funt, Vna Libya cyrencaca:de qua. dicti eft:Et partes libyz qua eft círca Cyrenen.Hxc porta zoypti ín parte Aphrice príma eft: δὲ mari libyco cognomen dedit:poft quálibya athiopá αἵ ad meridiana ptíngés ocean. Lydda,cíuitas pal ftinzín littore magni marís fita qux Díofpolis appellat,- Lycaonia,prouíncía Αα eft:& eiuf dem nomiínís cíuítas eft in phryeía mínore. Lyftracíuitas Lycaoníz.| Lycia, puincía Afia. ᾽ Lafia, cíuitas líttoraría cretz: ínful iuxta locum quí uocatur boni portus, ut ipfe Lucas ex^ poriit:pro qua quidam corrupte T halaffa leeunt. sd ιν MR 0 Mons rote iip dig ^" i LOCA ACTORVM APOSTO... το. 155 ^€«'Onsoliucti ád oriente Hlierofolymastorréte cedró interfluéte, ubí altima ueftigia diii 7 ὃ humo ímpreffa hodíeq? móftran£.Cüq, terra eadé quotidie a credétibus hauría£:ni^hilomin? tii eade fancta uefticia,priftinü(τῇ cotinuo recipitt. Denicy cá ecdefia,in cuíus medio fünt rotüdo fchemate,& pulcherrímo opecóderetfummü tantü cacumen, ut phi bét.ptopter ἀπία corporís meatii;nullo modo cótegi,S cocameratí potuit: fed tráfitus eíusa tet.: τα ad ccelü οἴῃ patet ἀρεῖ:- Medi a madai filio laphetappellati:funt aüt inter flumé Indi,8. flum£tyerimregióes ifta;a móotecaucafo ufq; ad mare rubrü ptinigétes,Aracufia, Parthia, Affy rà Períida ὃς Media: quas fcriptura facra, uniuerfas fepe moedix noieuocat.. Mefopotamia, régio inter flumia tygrim δὲ euphraté,qu&& ipo uocabulo eraxco;in médio fluminá efle pofita moftraé Hinc ad meridie babylonia:deinde Cedar:nouiffime arabía eidemon. Madian,ciui tas iuxta Arnoné& arcopolím;cui?nücruinz tantámodo demonftrant'ubi Moyfes apud 16, thro focerü fu exalabat.. Mefia, puíncía Afia;nüczolis dicta Eft ait δὲ altera eiufdénois it^ xtà Rluuiá danubí στα, authores q dícát tráfiffe ex europa mefas,& brigas,S hunosaqb?ap pellán£ in Afia myfiphryges& bíthynij. Macedonia puíncía recon: nobilifTima δὲ uircutib? Alexádrimagninobiliorfacta, IMytilenz, infula cotra Afiam, qua a proxima cótínéte abeft. quíngentafeptétmilia paffus, IMiiletus.ciuitasin Afia maritíma:decem ftadijs ab hoftío mzan drianinis fecreta:ubi Paulus Ephefiorü maioresalloquitur.Eft& infula non ignobilis nominis eiufdem ín mari Aeceo ucl Ionio.| tidem| inttauit.Sed&alia ubi düseft nutrítus.: INeapolis.cíuitas Caríz quz eft prouincia Afix. eutopáq; diftermínat.Et propter plurímá oftiorü danubij infufloné, dulci? ceteris. effe dinofit, Pamphylia, puincía Αα, Paphus;marítima in Cypro ínfüla.uenerís quondá faz ctiscarmínibufg; poetatü famofa,quz frequéti terremotu ΑΟ ruínag ταπεῖ ueftiotjs qd olím fuetitoftédi.. Perge, ciuitas pamphylía prouincia.- j ciuitasín príma parte macedoniz.- Patara,ciuitas lyciz prouínciz ín Afia. Ptolemais.cíuitas ín Iudza matítíma prope monté carmelü,qua quondá a quodá ptolemao dicta eft. Eftautéal/ Agarcth,uiculus in Galilza iuxta monter tabor, unde& diis nofter Tefus Chriftusna carenus uocatus eft: habetqy ecdefiá in loco quo angelus ad beatá Mari euáeelizatut? A«thí inter flumen Indi, qd' ab oríéte eft:& ínter flumétyerim, quod eft ab occafu fiti: funtutfapradictüeft. Pontustegío multará gentíü iuxta mare pontic(i, quod Afiá » ifidía, prouíncia Δία,: Philippi". tera Ptolemaís ín pentapoli prouincia Aphricx: cuius fupra meríni.- Putcolis, ciuitas colonia campanizx,eadem dicitur Ceadicta. Oma, urbs quondá totíus otbís domína, a códitoris fui Romuli noie fic uocata.Quá ἡ propter eximiáuirtutéplaric fcriptorü quafi fola effeturbé appellare malebat. Rho dus cydadá infula: nobiliffima:&ab oríéte príma,quondá ophíuffa uocata;in quaciufdénóis ᾽ urbs fuítzreo coloffo famofa feptuaginta cubítorü altítudinis:diftat a portu Afizuicinti milb bus paffuü.: δν ciuitas Sicilix marítima, uiginti milía paffuü a promontorío peloro fe^ cteta:cui? nomé(τας ínterpreta£ difcretío:eo qd hxc Sicilix pars quondá Brutío agro Itali: cohzzrés,mox interfufo mari firauulfa,qndecim paffaá lógitudine freto,in latitudine aitmodo iuxta colüná regiá ín d freto eft fcopulus(γ]]α.Ιεξ carybdis mare uertícofum,ambo dara fuicía. Amaría,cíuítas regalis in Ifrael ín uertice montis fomer pofita,Sed δὲ omístegio qua cir^ J Herode antipatri fi cataeft. Sichem;ciuitas Iacob,nüc Neapolis dicta, iuxta fepulchríi Iofeph, quzza filio Emmor fuiregis'ocabulá fumpfitiiuxta quá dns Samarítanz mulieri loqui£ ad font&ubi πᾶς eclefía «ἃ eá fuit;a ciuitate quedé nomen acceperat:media ínter Iuda& Galilzà íacet. Haec ab. [ο ín honoré Augufti cxfarís graco noie Sebafte, id eft Auguftauo fabricata eft ex latere montis garízím.: Sina,mons in regíone madiían fup arabiá in deferto.q: alio noie Choreb appella£. Vnde dici£:Et fecerüt uitalá in chorebicii hoc Moyfes in fynafactü fcipferit. Saronas qd' interpreta cápeftris regio,eft Cafarex palxftinz;ufqy ad oppídà Iop- pe pertingés Et eft hodíelocus pafcédís eregibPaptus:quz íuxta foli qualitate Petro pradicáte, fidei cátinto fructus eerminauit. Sed& inter monté tabor& ftagnü tyberíadis, regio: Satonas: AZ 3 montis appellac.: Sidon,utbs phoenices infignis, olim termínus chananzorá ad agloné iuxta libani ---DBNOMINIBVS HEBRAICIS.'' montís δεῖ Για. δὲ ipfaartifex vitri. Seleucia ciuitasfyriz nobilis;in protnontorío fytíz antis. chiz fita. Salamis,ciuitas in Cypro infula nác coftátía dícta, quà Traíani príncipis tempore, Tudii interfectis omnib?accolis deleuerüt,: Samothraciainfula ín pacafíaco finu, Sytía qua: Hebraicearan dicit, regio cft ínter flumen euphraten δὲ mare maení ufa ad zgyptü ptineés: τὸ habet maxímas prouíncías:comagená, phoenicíá& palzftináabfc faracenis& nabatheis,qua τῇ gentes funt duodecím."Samos ínfula in marízgeo,ín qua repta príus fictilia uafa tradunt, Vnde& uafa(αὐπία appellata funt,| Smyrna;cíuitas Lyciz prouíncía ín Afía: caius Lucas ita , memiuit:Et pelaguscilicíz,& pamphylíz nauigátes uením? ín fmyrná lycia: Pro quo aliqcodi; . ceshabétwuenímus ín lyftrá quz eft ín cilicia.Porro Hieronymus ín líbrís Flebraorü nominum ,ponitSmyrná& ínterpretat àtnará, Salmon,cíuitas maritíma cretz infula. Syrtes, arenofa ín mari magno loca multá terribilia& imetuéda: eo qd' ad fe omía diripere foleát& appropin, quátes uadofo mari hxreát. FI aütad mare aeyptiü uicina: fünt δὲ pariter admifcen£, Syraca fa;metropolis Síciliz,füb prontorío pachíno:fiquidé Sicilia ipfa trib? eft díftindta promohnto. .£ijssunde& a trían guli fpecie, trínacría qndá uocata: moxa ficulo rege ficilía dictaeft,- Prim proimontoríü.dicít pelorü,& fpectat ad aquilonécui meffana ciuitas proxíma eft:& aduerfum εχ[τα]ία dictá eft promontorii Cenus,duódecim ftadíor intetuallo.. Secundá dicitur pachi num quod refpicit ad euronotum.— Tertium appellatur Lilibeum,;ciuitatem eiufdem nomínis . habens& dirígitur ín occafum. ry(Ην ed ἢ Arfus, ciuitas Τῶν ὑὸς Cilíciz prouincia Paulo apoftolo oloriofa.: T yrus;metto: M. polis phocnices in tribu Neptalim,;uícefimo ppe milíarío a czclarea Philippi. Fc dn, dam.infula fuit prazalto mari, feptingentís paffibus díuifa: fed ab Alexandro, terra conti». teh facta eft,propter expugnationé, multis ín breui freto ageerib? comportatísicuius maxime . nobilitas cóchylío atc; purpura cóftat. Troas;ciuitas iz: marítíma, eadem antígonía dicta, "Thyatira ciuitas Libya quz eft prouíncía Afix, templo quondá Efculapij famofaxcaius ciuis etat illa Lydía πορφυςόπωλις, id eft purpura uenditrix, quz ín Philippis fídem Chrifti fufcepit. ! Theffalonica ciuítas macedoniz. Theatrum,locusa fpectaculo uocabulü mutaans, quod. in eo populus ftans defuper atcp fpectans;ludos fcenicos contemplaretar. nd ο DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN LIBRVM T :.. NOMINVM HEBRAICORVM PRAEFATIO. A Esc: Hilouir difertíffimus Iadxorü,O rígenís quoq; teftímonío comprobatur xdidiffe' 2) I5 librum hebraicorü nominü.eorüqg nich íuxta ordínem lítterarum elatere Te Rer ope Qu cá uulgo habeatur a Gras,& bibliothecas orbís impleueritftudij Ibi 354 mihi fuit in latiná eum linguá uertere. Verum tam diffona ínter fe exemplaría rep/ peti,& fic confufum ordinem,ut tacere melíus íudícauerim tj reprehenfione quid dienü feribe-re.Itaq hortatu fratrü Lupuli& Valeríani,quí me putát aliquid in Hebrase lingua: notícía pro* fecífTe,& rei ipfius utilitate cómotus.fingula per ordiné fcrípturará uolumína paicurrí:& uetus &dificici;noua cura inftaurás;fecifTe me reor quod a Grxcis dqp appetendü fit.Praterea δὲ illud: ᾿ inprarfatioe cómoneo,ut fi qua hic prztermiffa funt, alterí fcíatlector ορί referuata. Libros em: Hebraicaríi quzftionü nücín manib? liabeo,opus nouii:& tà Gracis cj latínís ufq ad id[στο τῇ inauditü:nó qd ftudiü meü infolenter extollá fed qd fudoris cofcius,ad lectíoné eorü puo» cé nefciétes.Si quis igit& illos& prxfens uolumélibrá quoq locon: qué xdítutus fum habere uoluerit; paruipédet ructá δὲ naufeà Iudxorü. Acneforte cofammato xdificio quafi extrema deeffet manus,nouí teftaméti uerba δὲ nomína interpretatus fum,ítitari uolens ex parte Ori eee poft apoftolos,écdefiarü magiftrü,nemo nifi impitus negat. Inter cxtera em ingenij ui prdara monumenta εἰ ín hoclaborauit,ut quod Philo quafi ludaus omiferat)híc ut chri ftianus impleret. Ὁ Mi Dd^ prins αν {7 INTERPRETATIONES NOMINVM HEBRAICORVM, uz. On ftatim ubicücy exalittera Qapud Hebraos dicit aleph ponun£ ποῖα, exiftimádit: eftipfam folá effe à poni£. INà interdá ex αίη,Γερς ex he, nónuncj ex heth litterís que: afpiratioes fuas uoceíqy comutát habet exordii.Sciédá igi qd' rà in genefi qp icateris ὩΣ libris P .. λ--,,”.. $o. 136| Ἢ.DENOMINIBVS HEBRAICIS' ih A- librisubiauocalilitteranomé indpitapud hebrzos a diaerfis(ut fupra dixitm9)inchoe£ eleme η tis.Sed qa apud nos n6 eft uocü tanta díuerfitas, fimplici fum? elatione cátenti. Vnde accidit.ut N οὐ eadéuocabula qux apud illos nó fimuiliter fcripta funt, nobis uideant ín interpretatioe uaríari. ἂν-INTERPRETATIO.NOMINVM DE GENESI IVXTA NVMERVM ALPHABETI; EN; Ethiopiz;tenebrz;uelcaliginis, Affyriorá.diliétia. Adam;homo.fiue terren?,aut 8 indigena.ueltetra rubra. Abelluctus fiue uanítasaut uapor.fiue miferabilís," Ada, ες ΑΙ M teftimonium.|; Ararat;armenía, fiue mons uellicatus. fcenez,ignis fic afperfüs. η. XAnuiladolens/fiue parturiens.| Archat;infidiz,| Affur.díríe&suelbeatus;aut eradiés fiue ar"ju;,guens Ananím;refpódétesaquz.| Amorrziamarü,uel loquenté. Arucheü, circürodenié -3ne, Afenneüleuanté me; Aradiü,;uindemíator me? füffidiés, Amathi, indignatio mea. ἣν: dama; hum?uelterra/fiueterrena, Αναχαῦ, πᾶς depopulationé. Aranvexcelfus. αν, mothatríum mortís.. Ádoram generatío excelfa.| Ahizelpergés.| Abímacl, pater meusa το deo.|, Abram;paterexcelfus.« Aran.tífcus;arca uelcapfa. Aegyptus.tribulatio coanguftans; m.': Aggea, queftio, uel feftíuitas. Amraphel, dixit ut caderet. Aríoch,ebríus,uel ebríetas.. AMtaroth.ouilíauel facit exploratores. Amalecpplüus larubens,uellingés. πεν, lam&uel - illuminatio,uel lucerna,ucl ciuítas,ucl oculus hois. Agaraduerfa,uel cóuerfa. Abrahá pater -. nídés populá. Ammon.fili?ppfi mei;uel ppfs mcerorís. Abímelech,pater méusrex. Aia, uidés. Arbee,quarta;uel quatuor,| Afürim;nemus. Apher.hutilis.fiue puluis. Abídahe, pater meusfciés, Adererex.. Aferbeatitudo.fiue beatus... Ana, refpófio, fiue refpodens.' . Aluham.defpiciés.«. Ahía.umbraculum. Abdan,defyderabilis.| Achan,neceffitas,uel labor - eot, Aran.íracidus.uel decus. Adad;pracipuus,uel patruelis... Auith,íniqua. Achobor, g mures Adollamitem,teftificantem fiue teftimonium aqux;| Aunan, moeror eorum;uel laz 5 bores. Afenec;ruína. Aod,índytus. σαὶ, parcens. ἄροί, fcftiuitas mea. Aheri, de us;^w dínans. Arohediuindemíator fufficiens. ᾿ Aríelileo dei mei, Achi; frater meus.. ; 5»-Arad.defcendens.. Afom.feftinantes. Adad.teftimoniü, uelramnus,— COM 5 Αργίοι εἰ babel;cófufio.. Bethel,dom? dei. Bara, ín malicia, fiue creatura. Bale; εν pracipitans/fiue deuorás. Barad,grando. Berfabee;puteus fatictatis,uel puteus feptimus.' ἘΠ Duz defpiciens fiue cótemnés. Bathuel,uirgo dei.. Beerí puteus meus fiueputei theí. Baez tui moth,ín noibus.fiue delínqués,uel ueniés,aut pofita. Bala, ínueterata.: Benoní filius doloris: p" mei. Beníamin/fili? dexter, Balaam.fine ppfo,uel abfq fubítantía eorá fiue ín eis, Beor; "n impelle. Bofra.in tribulatione,uel anguftia.. Badad, praxcípuus.: Balaannan, habens gra^ p tam. Dería,ín damoreci?.. Bechor.primogenitus,ucl in dítellis aut inereffus eft anguftus.: γη 3 Ain pofleffio,uel acquifitio... Cainan, lamentatío, uel poffeflio eorum.^ Cichij, EP amentes,uelftupentes. Carnaim,cornua. Cadces, fancta,(iue mutata,(πεί ροζ” - Ἂ Zfidentes. Cen nídus meus;uel poffeflio./ Cenez, zelotypus, uel feffio eius; Ced» - moneí antiqua tífticia,uel oriétales.. Camuel;refutre&tio dei,uelftatio dei, Cedar,tenebrz, uelincéror.. Cedma.oríétalisuel antecedés.- Chore,caluitíü. Caath;molares dentes;fiue pa tentía, Hücufq p fimplicéc.litterálecta fint noía:exín afpíratione addita, ideft per x στα. legéda.. Cherubim.fcientía multiplicata,uel quafi plures,- Cham,calídus.Sed fciend qd'ía hebraco x litterá nó habeat:fcribifauté per n, qua duplici afpíratione profer£.' Chethim,conz fracti. Chus,xthíops.| Chanaan,ecishoceft; motus eorum, uel negocíator,aut hurmilís. Chalanile,cofummatio fütura,fiue omnes nos... Chalec, quaftuíríde. Chefluim.contecta re; " E gio eorü.. Chapturím,man? explorator fiue tortord,fed meli? cappadoces." Chethe?; men: d.. tisexcelTus.fiue fíixus,ucl abfcifus,Séd hocnome in hebraico non incipíta cofonanti lítteta, ue,. rum ab n heth,de qua iam fupra díxím?.-Chaldzi;quafi dacmonía, uel qft ubera;aut feroces. . Charran, foramína fiue ira, uel fodienseos. Sed δὲ hochomen a n hebraíco incipit. Che i» id bron, coniugium, fiue incantator; aut uífio fempíterna: δὲ hocn heth ín ptíncipio habet,^^ d.. Chodorlaomor, quafi generatio mafipuli, fiue quafi decorum manipuli.-Chorrzi, defora — Nm TII DDR mum πος DE NOMINIBVS HEBR AICIS C mínibus, quos uocait troolitas.- Choba.códemnatio. Chafed, quafi populantes. Süntauté. Chaldai, Chet, percutiens." Chettura, thymíama. offerens, uel copulata, aut íuncta. Choadad.pracipuü. Chabratha. jfi electü,fiue graue.- Chorrí.fiue chorrz?, farína,aut fari, natus,feu poft me,uel foramé meü.| Chazbi,mendáciü.| Charmi;uinea mea;uel co^ enatio mea. Chaber,cóíunctío, uel incantator: fed δέ hocpern heth lítterá fcribi£, Odaním,patruelís:ín ppínquos uertí£& cognatos. Dedan, folítari?, fiue fratrudlis corum.- Dafem,frenum,| Deda.fübtile;fiue palmata.- Damafcus;fánguinís potus/fiue fan. guínis ofculum,uel fanguis facci..- Dadan;íiudicás. Dedan grande iudiciü.. Danjiudiciüaut. iudicás. Dumatacés. Dina;iudiciü iftud.- Debbora;apís fiue cloquétia. Τομ, fortis pa pilla.fiue calcabít eá:fed hocfyro fermone dicít:cxterü hebraice pinguedo iterptat aut cinís,id eftfauillaholocauftorü. Difan.fifr ut fupra:licet qdà putétforté clephát interptat. Den^ —T4nabajiudiciü afferés.| Dothaim,papulum,ucluiride corum, aut fufficienté defe&tioné. 4 Den,uoluptas.fiue deliciz;uel ornat?| Euila;dolésfiue partaríés.| Euphrates fruoifer, fiuecrefcés.. Eua;calamitas,aut uz;uel uita. Enoch;dedicatío. Enos,ho;fiue defpera tus,uel uíolétus.- Euxi.ferá.fiue peffimü.- Ebertráfitor.. Elmodad,;ad matré ei?papuá fiue deiméfurá. Ellafar;deidedinatio.fiue liancfeparás.- Efrom,íacula greet.| Efcobbotrus.fiue ienís ois.- Ephro,puluís mocrorís,ucl puluis inutilísfiue puluís eom.- Eldaa;ad fciétiá, fiue de (Πε... Ethe9,formidás fiue ftupés.- Edom,rufus,fiue terren?. Ernor,afin?. Ephrata, ubet tas fiue pulueruléta. Eferfia?, ἰά éplafmat?.| Efoan;ignisieís. Efraím,frucifer fiue crefcés. Efro.fagittá uidés. Efbel.ienisuan?, fiue uet?. Hucufq; p breué lítterá e;nüc p pductánoim^ fantlegéda principia. Elifa,de? me?,uel ei? falus;uel ad infulà;ucl dei mei faluatio.. Elam,fz: culi uel orbis. Emím,horribiles. Elíezer,deí auxili; Epha,diflolut?.fiue méfara. Efau f^ étura,fiue rube?, uel aceruus lapidüifeu,uan?,autfruftra. Elom,regío campeftris,aut quercus, uclrobore?. Eliphaz,dei meíaurü.: Emam,caloreorá. Ebaluallis uet?, aut aceruus lapidü. : Ela.terebynthus. Eruigiliz,fiue pollícés aut refurrectio,ueleffufio.| Enaim,oculi, fiue fontes. Erootbid eft eroím, in facie corum, fiue uíoiliz dolorum. Ifon,os pupillz.fiueorís mutatío. Futibyz;fiueorísdedinatío. Fetrufim,diflolues méfurá. Filiftim,cadétes.fiue ruína poculí;aut cadétes potione. Farao,diflipás.fiue difcoope εἰξο εἴ, Faleg,diuidés. Ferezei.feparátcs.fiue difleminati,uel fructificátes.| Faran, ferocitas eotü. Fichol,osoím:ab orénoab offe. Filiftijm,ruína duplex. Faldas, ruína paupertatis, fite cadens germe. Fau,nihil,aut fubito. Fíennon,oríeorü.aut οτί uincto.- Fatifar,osindi^ aásad diffecadü.- Farez,diuifio. Fetrefe;libyc? uitulus.fiue difcooperíes, uel certe díuifio;aut osdedinás. Falluitmirabilis: Fua.hícaduerbiülocifiue rubra, Fanuel/facies dei. ! Eon, pect?. fiue pruptá.- Gomer;affumptio,fiue cófümatio,ucl pfectio. Gergefe?, . W colonü eíjcíés.fiue aduenáppinquanté.: Gerara,tumínationé uidit.feu maceria.Sed fciédà qd'eerara interptat.incolat?:gedera y'o.macería fiuefepes.| Gaza.fortítudo εἰ, Go* motra;populí timor, fiue feditio.Sciendü qd' ο litterá ín hebraíco nó habet.fed fcribit p uocale vain. Getertorcular uidés.fiue accola exploratíois. Gegal pruptá.fiue uallisuetus.(Ποτά: tísáduena ppínquátes.fiue cornupetacog, Gaanm,uallíszftus.| Gad,téptatio fiue latrut culus;uel fortuna. Galaad;aceruus teftímonij fiue tranfmígratio teftimonij.: Dehocinlibrís hebraicatum quaftionum plenius diximus, Gathantangens rífit.| Gefen appropinquans 7 palpationí corum.fiue uícinitas. Gerfam,aduenaibi, aut adicctio eorum.- Gera;rumi natío,uelíncolatus. Giuní;elatío mea, fiue hortus meus. hob - Obel.dimittens,aut mutatus,fiue defluct. Tubaldelatus.fiue dimittens. Ἰατοιῇ, defcen densfinetoborans. laphethlatitudo. lauan; eft& non eft, fiue columba: fed fyrum eft. Iebufzum,calcatü,fiue prafepecons' lectan;paruulus. lareeluna. lobab,mago patrefiue diftilans,-Iefcha,tabernaculü,ucl unctio εἰ9, Ifmaelauditio dei. Ifaacrifus, ucl gaudii.| Tedlaph;manü tollens,uel manü ad os. lexan,dutus.fiue duricies.. Yefboch,eft cinis, fiueta^ cus. lethur,uerfus,aut ordinat?" Tudithlaudans;aut cófitens;autíudaa. acob,fupplanta tor, Iuda,.laudatio.fiue cofeffío. Iífachar,eftmerces./ Ilofeph;auermétü. lordanis defcen^ εν Hed fio εοτς NS: amie DE NOMINIBVS'HEBRAICIS.|. So 157 W A.fiocotum. lontiuus; Iabochharena,fiue lucta; Teus; patcens.áut faciens, aütcotnimotus; .. leglam.defpiciens. Iectran.fuperfluus eoram./ Ietheth, dans. Irad, ciuítarís diffehfio,' ." Iram,duitaseorü.. Iras,uidit fratré meü.fiue fratrís. mei uífio....atnucl dies ei? de9,-Iamin; dextera. lachín.przparans.| Iob;magus.. oalel;uita ἀεί, fiue exordium dei, uel praftolans . deum. lemnamatína.fiue numerabilís. lefua,planicies.fiue eft αεί ασε meü.aut certe faL. qr. uator.. Ieffuleftdolore. Tafiel.dímidium ἀεί, lefat,figmentum.fiue tribulatio,«. —. Amecihumilatusautpercutiés fiue percuffam.. Ludim,nati,(iue profunt fortiter;^ / Laabím,deuftifiueflammátes.| Lefa,in faluté... Luch,utilis. ο Lot.uínctus, fiue decis. . natio. Laban,andidus.. Lathufim,malleatores.. Laommiín.tribus.fiue matres. Líalabo7& tíofa.-Leuí;addiítus.fiue affumptus. Lotam;uíaculum eórum,fiue ipfe cocltfus, .Auíael quis eft dris deus;uelexuita deus. Malaleel;Jaudans deii. Mathufale;mor i ὟΣ tíscocuflio.uel morruus eft,& interrogauit. ὦ Magog.qd'^Gu«;id efttectü;uel dedo; ,matehocé detecto. Madaüméfura.fiue cg fufficiéter, Mo och.proloneatío;:fiue defectio, N, aut certe copreffus. Mefraim,hoftes eorü. fiue méfüra.Sed fciendü qd mefraim,eyptus ap/, bs, pellaé.. Mefa,aquarara;ueleuado. Melcha, regína eius, Marre; díuifio, fiue perfpicui. 1 "y Mafech.potü dune print Moab de patre. Maacha.frangés.fiue cofrácta;- Madan; , metíés fiue refpódés. Madian,de iudicio,fiue decaufa. Mabram, de íacunditatib;-Maf» ma,exaud'enté.. Maffa.leuans,fiue pondus;aut onus... Mahelethi;chorus, feu aprindpio. .. Meza,exifto. Maneeth.tequiefcens, fiue donanti. Maafreca,uectigal uanum,fiue libans,uel . trahens. Meezabel, i$ bonus deus..Matred, percuffio, fiue αίτρα defcendens. Mizaab,: , aquam hauriens,(iue aqua fluens. Mabzar, munita. Magdiel, de repromiflione dei, fiue. - turtís dei, uel maenificat me deus... Madíianzi uel madíanitz:»dijudicantes, Manaffe, obli x tus, ucl neceffitas. ἰν[ετατί, amarus, uelamarítudines. Melchicl, texmeus deus. Machir,uendens... Memphon,de ore eorum. Melchifedec rexíuftus. ο. : Aid,motus.fiue fluctuatio,: Noemína,decus.fiue uoluptas.uel fides;- TNoe, téquíess B NNemroth.tyrann?.ucl profugus;aut tranfereffor.. INiniue;pulchra, uel germen pulchrítadi his. INepthuim,fcalpétes/fiueaperiétes.. INachor;requíes luminis, uel requíefcéti lace, uel ob. , fecratio που πιὰ, Nabaioth, pphetans.. Nabdecl.feruiés deo ,uelutfus dei. Nephis,re^ τ Y frigeríum,uelanima.| INephtalím,coferuauit me, uel dilatauit trie; uel certe implicaít à: me, lNaath,requiefcens.« Noetnanfidelisjuelmotuseorum. o0 o : Beth,longítudo. Ochozath,tenés. Oolibama;tabernaculá meí[ή aliquo,uel ta^ "t, bernaculialtítudo. Ο dollamites;coteftans aliqué.uel teftímoniü in aqua."Ophim;thalaimi. ui ,Hucufqg cá per.o.breuem litteram legerimus:exin per extenfum pronunciémus element;. | Ἔ^» Ophirfiueaphirquod permaleph litteram fcribiturinterpretatur, irrítum, uel herz " bofum. Oxuolentem.- Omar populus.uclamarus. Onan,moeroreorum. ς΄ . Iphath;uidés buccellá fiue uidés bona. Rodij.qd' hebraice dicif;rodim; interpretata αἱ tur,defcédétes,aut patruus iudicás.uel uifio iudici, Rechema,tonás uel excelfa, Rohoboth, [^ indínatio;nel platex, Ragat,egrotans,uel pafcés..Raphaim gigantes. Rebecca;multa pa^ tientía, uel multü accepit, fiue patíétia... Remmauel ruma,uidés aliquid;uelexcelfa,| Rachel, . ouis uel uidés príncipiü,aut uifio fceleris.fiue uides de. Hoc aüt fcd accétui& litterárá eue, nit díuetfitatéut tá ín cotrarías fignificationes noia comutent. Ruben;uidés fili?;uel uidés itz medío. Raguelpaftordei,uel pabulá ei9 deus. RO Rameffepabuláuel tínea,fiue malicia detínea.. Q d'ín prindipio dixeram? in uocalib? litteris obferuandii: eo qd' apud ros m interdà una fit líttera,S apud hebraos uaríjs uocib? pferat:hoc nunc quoqp íns,littera fciédurm eft.Siquidé apud hebraos tress.funtlitterz:una d dicit Ὁ famech,& fimpliciter legit quafi p s, noftrálitterá defcribat:alía vv fin,in q ftridor qdá nó noftri fermonis ínterftrepít: tertía Y zadez quá nofttz aures penít?reformidát.Sicubi ergo cuenerit;uteadé noíaaliter atq; aliter interptem TM it jd] "dg E kil 3 ᾿ ἜΝ Ἧ » κε tunillud ín caufa&qd'diuerfis fcripta fütlitterís.Hocaüt qd'ín Genefi díxim?, in oib? libris fife L e Ela:umbraei?, Seth, pofitío,uel pofit?;aut poculá fiue craméjaut femé,(obferuádii. b in:: ᾽--;: Me: Se 13 in feurefurrectio.. Sem,noméuel noiatus.. Saba.capt? fiue captiuitas, uel certe couériés.| Sabatha.gytás/fiue εἰτομίξο. Sabathacha;citeuiés το, ας circüfeflio tua, uel edes tua, ων να τν πὰ ΕΣΡ π ᾿ | | l. | | | ll η |. E hi | ἦν ————————— ss DE NOMINIPVS8 HEBR AICIS. C Sennaar;extullio dentiá.fiue fetor orit. Sidona; uenatío meerorís.. Sámareti, land meam; fiue cóiunctumined.fed meli? cuftos. Sodoma pecus filens,ud cxcítas,uel fimilitudo eorü. Seboim,clprearü uel damularü, fiie ftatio cíus mare, aut ftatio matis, Saleph, mí(fa. Se^ phar.narratio, fiueliber. Serug;corrigía.fiue"cw Saraí, prínceps mea, Sichemhu» meriuellabor. Seor,parua,uel meridiana. ennaab, dentis pater,fiue fetor patrís. Seme betnomé petdítioriis/fiuc ibí perditio. Segor parua:ipfa eft quac& f upra Seor. Sed fcendi: quia lítterá.g.in medio nó habeatfcribaturgg apud hebraos puocalévaiín. Sau, fiue fauhe, digne,uel eleuatío. Seir.pilofus,uel hífpídus, Saraa,prínceps. Sur,murus,ucl dire&tusaut cótínens. Saba;couerfio;fiue rete... Sueloqués.finecantilena.| Symcon,;exauditío,uel nomé habítaculi. Salepax;uel reddens. Sichiímorü;humeri:ipfa eft qua δὲ Sichem. Sed inlatinü & grxcifonü uertit. Scbeon/ftante iniquitate: Sophar,fpeculator ei9, ucl buccina, Sam^ ma,perditio. Saphon.fpeculator. Sobal.uana uetuftas, uel ucctesad portandü.. Salama, ucftímentü,uel pacífica. Saulexpetitus;ielabutens. Sau a.cloquentía, ueldatmor. Selaut cíus,ucl dímiffio ei?,aut petítío. Somtonphaneccorrupte dícit:ná ín hebrao legím?, Ζαρα» nethphane:quod ínterpretat abfcoditorü repertor.Porro ab xeyptíjs didicimus,qd' ín md eotü refonet.faluator müdi. Semrom, noméuídens, autcuftos.. Sared,ut defcéderet; Se« híon,eereffum eft os tríftícíac.. Sunípupilla mea,ucl fecandus me?. Sare,malido^ fus,uelfibilans. Syría, fublimis, fiue humecta. Satalam,radicatus. (R^ Aedhocidés. Tacho,filens. Talam,os.[ποια cá p litterá.t.fimplicé legerím?: nuncafpíratione additalecendüeft."Thobcl.fiue thubal,ductus ad luctum, uel couerfus ad uniuería, Thirastímés.fiue rediésad fuperfluü. d a incolat? quifpiájaut interpres, "Ehares.exploratores latíciz,fiue σαι,"Thara,exploratores odorís.fiue exploratio afc& fionísuel paftio. T hargal, fciens iugi, uel explorator. Thamar, palma, fiue amaritudo,uel cómurans. Theman,aufter,uelafricas. Thamna,uetans,uel deficiens." Thamath, perfecta ars.fiue cófummatio data. Thola;uermiculus,uel coccínüi.| Thefbon.feftin?ad íntelligédde Ὑ S,confiliator. Vl, dolens, íiueparturíens.: Vfam, feftínus eorum. wi ——3 Amram.cantío eoráü,ueltépus oftendens./ Zelphan,ambulans os:ab ore,nóab offe: uclfluenses. ZZabulon;habitaculü cori, uel iufíurandá ei?,aut habítaculà fortítudi, nis,sel fluxus noctis, ZLara,oriens,uel ortus. Z;auan,motüs,ucl fluctuatío eorü. Ziohomim, praparati in aciezuel, ἢ haceftaqua. ΓΝ TERPRETATIONES DE ΕΧΟΡΟΣ Ser, beatus. Aaron, mons fortitudinis, fiue moris forts. Ahcberim,hebrzorü,uel tranfeuntíum,| Apherezaifeparati fiue abf qo muro. Anacím, humilitas uana,fiue - V humiles uanos,uel hutniles cófurgétes,aut refpofío uana,aut monile colli. Aod;gloΠίος; Amram,ppfusexcelfus. Aminadab,ppfüs meus fpótaneus.. Abíu, pater meus eft, fiuepaterípfe. Afiruinétus. Abíafanpatrismeicollectio. Amalech, populus brutus, fiue | populuslingens. Abiud, pattís robur, fiue pater eorá. Accherubím,cognofce& intelliee,fiuefcientie multitudo. Achifamech.fratrem meum roborans. SA Efeleelín umbra ἀεί.— Beelfephon,;habens fpeculam. δὰ Aath;patíétía,uel molares dentes.fiue dolans aut componés. Cades, fancta..(πᾶν nani;negocíatores.fiue híc pauperculus,aut praparatí;uel humilitas.' Charmí, uinea tnea,uel agnítío aque. Cherubím,fcientia: multitudo, aut fcientía&íntelle&tus.— Anjudiciü;ueliudicans.|^ ybreorü,tranfeuntíü. Ebríoth tranfítus. Ethí, timue^ runt, fiue obftupuerunt.. Emorí, materlux mea. Euíferales,ucl feroces., Enoclt, dedicauit. Emorrxum loquentem.fiue amarícantem.| Efrom fagittam uidens.fiue atrium trifticiz;uelfortíis. Ebron.partícipatio trifticiz: fiue fortitudinis, uel augmentum fem^ prm Eleazar, deus meus adíutor.fiue dei adíutoríum. Edom.tufus,—Hucufg pete reuem lítteram legímus:exín per extenfum legamus elementum. Elifapharm, dei meí fpear la uel deus meus abfcondens.— Elifabei, ἀεί mei faturitas, uel dei mei iuramentum, aut dei meifeptímus. Elcana,deípoffeffio.| Ethan, confammatus, fiue fufcipiens nauígationcim. Elim;aries; Epha, menfura. Eliezer, deus meusadiutor, Elíab, deus meus pater. Fatao; DE NOMINIBVS HEBRAICIS So. 58 Arao,dilTipás.fiue diftooperuit eit.. Fitom,os abyffiuel fubito,.. Faa;hicadaerbiii lo cifiue apparebo:fed melius rubrü.. Fallu;mírabilís.. Futielhic dedinas deü: aduerbíá locinon pronomen:uel dedinans deus.fiue orís dedínatio deí.| Finces, οτί parcens,uel ore requíeuít,aut orís auguria.| Filiftim;ceciderüt duo.| Fafech, tranfereflus,fiue tranfcenfio, Ad,temptatio fiue accinctus, uel latrüculus.| Gerfam,aduena ibi. Gerfom,ciectio eotü.fiue aduena ibi, aut aduena pupille.| Gadiclaccinctío mea deus. Gadi, haz dusfiuetéptatio mea. Gamalielreddidit mihi deus. Goel, propinquus.fiue redi "mens. Galaadaceruus teftís.Sup hocinlibrís hebraicará quaftionü plenius dixim?.. Guni, : hortífiue artocantía mea. Gabua,füblimitas.| Gomor,menfüra attícorum coenícum επίσης: Srael.eft uidere deum fiue uiraut mens uidens deum.Et de hoc ín libris hebraícarü qua, ftionü pleníus diximus.- etro,fuperfluus huius. lefubari.calcatus.fiue przefepe mea, lamueldieseiusdeus. Tamíndextera. lachinpreparans. Ieffaar, eft meridies, fiue merídian?,aut unctio mea,uel metaphoricos,oleum. lochabed, ubiefteloría fiue eft grauis, áut domini gloría.. Ithamar,ubi amarus,uel ubi palma,uel eft amarus, fiue ínfula palma, lefus,faluator. In,menfüra liquentís matería. Eui; additus.. Lobeni, filio meo, uel cor οσο, autcandor. Efraim,hoftes eotum,uelzgyptus.. Moyfes uel Mofes, attractans.ucl palpans,aut fumptus ex aqua fiue affum ptío.. Madiandeíudido. Merarí, amara, fiue amari tudínes.. Mooli;de infirmitate;fiue chorus meus, autab ínítío.. IMofi, attrectator, "fiuepalpatormeus. Mifael.tactus ἀεί, fiue quis ínterrogauit. Magdolon,quiserandis.uel tutrís. Moab,depatte.. María;illumiatrix πηρα οἱ illumínás eos, aut fmírna marís; [ucl ftella maris. Mara;uel merra;amarítudo. Marath;amara. Manhu, quíd& hoc Ephtalím.latitudo. Naphecpruna,uelcarbo,fiue feductío. INaaffon;augurans, ucl augurfortís, INadab.fpontaneus. aue, femen.germen.uel pulchritudo. Zielfortitudo mea deus. Omer;cifpans, fiue manipulus, Oliab, protectio mea pater.- Oephí, tríum modiorum menfura.— Nomina quatuorqua fequuntur per extenfam legenda funt litteram.| Oreb, ardor, fiue ficcitas;aut coruus,uel folitudo, Orí,luxmea./ On,labor, uel dolor.- Or, iracundia, E! Vben,uides fili?,ueluidetéfilia. Rameffesintonuit lt? fiue malícia detínea. Ra guel.paftio dei, fiueamic? ei? de?, Raphidim, laxe man?,uel(απίεας iudici;aut uifio orís fufz y Y meon;audíuit tríftici;uel nomé habitaculi.. Sephra,adharfit uel placens.|( ficis eis Sephora,auis eius,uel pulchritudo.fiue placens. Sor,merídían?. Soriel,coanguftans deus,uel robuftus deus. Salu.téptatio refpiciés." Saulexpetitusfineabutés. Semei, audi,uel auditío mea, Setrí,exactor me?,uelabfcófio mea. Sochoth.tabernacula. Sur,mu rusautrobuftusfiueanguftia. Sit,amphora, uel téptatio.fiue rubus. Sinai, rub9; amphora mea, fiue méfura mea,uel mandatü. Sabbata,requíes.' Sethímfpínarüs ' Heman,aufter.. Thelame;tíuí aquarü,uel ageraquarü. Tholajuermiculus;aut coc εἰπᾶ, Thethfuübter. qyrignisautlumé&uellumínofus. Zabulon;habitaculá fortitudinis: ZLecri,memoríamea,—qrFiniunt interpretationes hebraícorü noim libri Exodi: ínter quas δν quae; - flionesde Leuitíco potes inuenire: exceptis quatuor, quas fubnectere curauímus, Badrifath, κλίμα α eft, placamerbi eratia,qd' dicimus plaga feptétrionalis,uel merídíana./ Melcho;rege; Salumith,retributio,uel pacifica. rN7TERPRETATIONES DE NVMERIS. Aron,monsfortis. Aminadab,ppfS meusfpotane?. Amiuth, ppfs me?indytus.' bídan,paterme? iudex. Ageeclaoníannüciatiniquitatémeá. Ahiezerfrater me? , L ΄ 4 Ἂ o.᾽.᾽- ΄ n fr.: ΄» adiutor. Amifaddai ppls meusfuffíciés. Achran, turbauiteos. Ahira/fratrís mei amícus. Ánam,nubes. Abía, pater me? iufte, uel patrís mei abundantia. Aferoth;atríium anguftiz fiue beatitudinis. Amielpopulus meus ἀεί,' Amath,indignatio.uelutet. ΑΠ. man.frater meusquís.. Anachim,monilecollo fublimí. Aethií,obftupefaciés, fiue perterrés: Abiram, pater meus excelfas. Aunan,noneft,uelínutile. Arrad,fufcitauít defcendens, uel fufcitauit defcenfionem. Απάτη, exploratorum, Ἀεί, quam gradi λιθολόγκεια roca.: Arnon, qn f Ἢ NN i ji 1 a 14 ἣ i 1 | ^ut γη d 181] 1 d in m. a in τ ar r ij Ἢ τη ἡ 13 E 1 E | | | p SERIES oe Ue uo στο DE ΝΟΜΙΝΙΡΨ8 HEBR AICIS C Arnon,aceraus αλβ, Πας laus. Ar fufcitauit,ueTuigilia. Ammon, populus moeroris, Δοοασ, θῶμα, eft, tectum. Aur, beatitudo, fiue ereflus. Ασσί, feftiuitas, fiue folennis, Atodí, maledictio fufficiens, fiue maledictus. Arieli, leo deus meus. Ammon, pepercit, Δίειεεῖ, beatusdeus. Aphar, fodit fiue humus. Aela.folennitas ifta, fiueuítulus,. Ach; tàm.fratrís mei fublíniitas. Arad,defcendi.| Abet,commífit;uel certamen ínijt;aut pattíceps, Araboth, humilem, planam, atqy campeftrem. Abarím, in tranfítu: quod(ienificantíus race περᾶρ dicitur. Acharoth;coronz. Aroer.fubleuans;uel uacuefactio,uícilis;aut myricz, Abiroth.fcalptutn.. Alas/fermenta.fiue commifce: quod erace dicitur φύρασομ. Arada,ob, ftupuít.admíratus eft. AMimona feftínus, fiuc feftinans, aut numera. Aecedoad, annuncia, fiue accinctus,uellatrunculus,| Achíam,umbraculum fiue prrupta.| Alamon, fuper multi, tudinem;aut defpectío.| Abetfatim luctus littorü ucl ríparum.| Achrabbím, fcorpíones, uel decent, Adar.füblimis,uel pallii.| Afemona;os eíus;ab offe;nó ab οτε, Απο, nouíffimü cius. Areblainfidíatrix. Ain fons. Azan/fortítudo corí. Achídod.fratrís mei oloría. Eníamin.filius dexterz./ Bamot, in morte,fiue excelfa.| Bafan,bruchus.fiue píngue^ do.Namquod interpretari folet ignominía,uel confufio,Bufa dicit, Balach/lingens, uel elídens,aut ínuoluens.. Balaam,uanus populus.fíue pracipítans eos,uel fine po^ pulo. Beor, ímpelle.. Baal, habens, fiueuir. Beclphecor, habens os pelliceum. Bechor, ín fagmate,uel ingreffus eft agnus. Bale,pracipitauit,fiue abforbuít. Baría, ín malis, fiueín commutatione eíus.. Beelfephon, habens aquilonem, fiue fpeculam.| Baon, ín íníquitate, Bamech,electa cómotío. Bethanamra, domus bardorü, fiue domus amarítudinís. Beelfe. phon;afcenfio fpecula. Betharan, domus atc uel montíum, autafcenfus hutnilium.|. Baal meon,habés habítaculü. Benachan,filíus neceffitatís. Baci.luctus.fiue ín uomiítu,aut uetus. Ades,commutatus.fiue fanctus.(επί,&raríus meus, fiue nídus meus,aut poffeffío. Citus/ftupentibus.fiue mírantibus.| Canatzmulatio.fiue zelotypía. Calaath;ec^ defiauenitueluoces.. Cadefbarne,cómutatus, electus, ucl mutabilis. Cariathaím, αἱ πα εἰ oppídum eorum.| Core;caluícíum,| Camuel.refurrectío ἀεί, aut ftabítdeus. Huc ufa pet.clitteram fimplic legerimus:exin afpíratione addita, nominü funt legenda príncipia. Chanaan,reuerfus eft.fiue quafi refpondentes, aut quafi mouentes. Chaleb, quafi coraut omnecor,uelcanís. Chamos;cógregatus,uel quafi attrectatío.| Chozbi;calíx ín me/fiueim^ molamíhi. Chenneroth,cithararum fignum,aut quafilucernz.| Chaflon, fcelerata trifticia; uel quafiprotectio. Cherubim,quafi plures;aut uermículata pictura, ucl fcíentíz: multitudo. Vel.agnofcantdeum. Dathan, donum cor fiue fufficiens donum, Dibon.füfficiens ad íntellectum, uel abundanter intelligens. Dibonead.,(ufficienter íntelligens tentationem. Depheca;adharfitfiue remiffio.. Deblaím, lateres, fiue maffas, qux de recentibus ficis compinei folent: quas hebrzi deblatan, στα παλάτας nuncupant. Itag; ín prafentí loco;,nomen quod propofüimus,interpretatur, palatz eorum. Phraím,crefcens.fiue frugifer.| Eldadad folum,(iue folitarium, uel ad unum. Etma, anathema eíus..Efebon,cogítatio.fiue cíngulum moerorís. Edraím, defcenfio pafto^ rum. Elan parscorum.fíue teftimonium eorum. Efbel.ienís uetus fiueuanus. Euí, defyderaui. Elade,adafcenfum. Ebrona,tranferefTus, fiuetranfereffio. Ἐπίεϊ, gratíamea deus. Ephod,füperíndumentum, uel füperhumerale.| Efcolbotrus/fiue ionis omnis. Hiucufa; per.e breuem litteram legerímus:exín per extenfum legamus elementum. Elífar,pa ter meus fortís,fiue patermeuscoanguítans. Eliab, deus meus pater, ucl deus pater. Elon, exercitusfortitudo. Elífame,deus meusaudiuit. Elífama, deus meusaudiens. Elfaphath, deus cógregauít,uel dei mei protectio,fiue abfconfío. Enan, nubes. Edrai, inundatío paftet me, Eruigilansautconfurgensuelpollicens. Elon,quercus, fiue aulon:de quo ín libroloco . rumpleníus diximus, Eran,uacue fecit. Ethan, fortem. Efaun,uoluntas moctorís, fine for» títudínis. Enon.fonstriftidiv. Elidad.deus meus patruelis, uel deus meus patruus. Adaffur,redemptío fortís, fiuenallata.| Fegiel, occurre míhí deus, ucl occurfío ἀεί, Faran,feras corum,uel frueifer. αἰεί,(αἰ ματος meus. Faleth,ruína, ucl deiectis ---- * DE NOMINIBV$ HEBRAICIS,... 159 S ü ΛΑΤ dolatus;aut os multumiab ore;non ab offe,. Fethora;orís exploratío.fiue ὃν bueella luminis,uel os turtutis. Fagur.oris pellis;icl Εἰαυίς,| Fincés,os regeuit;ucl filet;ucl orí » pepercit... Farez.diuifio,, Finoni;os meum nepotü. Farnacuitul? faeinat? aut diííceffio mca, Gedcon.tentatio iniquitatis,uel tentatio iniquitatis mex. Garizimdiuifio.fiue pricifio. ἔ Fanne;innuit,uel ínnuens. legalpropinquus.uelredímens. lefujfaliator. Jazerad^ - iutum.. Iarden,defcenfio eorum,uel uide iudicium.' Ia(fa,dímidiaucl factum mandati, M. Ilabocdhluctauelpuluis. larib,odor eius.uelluna.— Iafüb,couerfio. lalelexpectauit deum. lamna, mare uel dextera eius.. Iefeui,quod eft defyderaui,udl aqualís metis, laafel, "tQ ímidiauit deus. Ieferplafmauit;hoc eft finxituel fictum... Iaír,illuminás,. Ictebata;bonita: tes,fiue dedínauitutueníat. Ifimoth,adducet mortem. Iegali.redimés me,uel ppinqu? τοῦ, '.Πχαοὶ in deumucl deo. Lomna;albauelcandída. 6: οι τ τ᾿ Anafles,obliuiofus, ucl quod oblituseft.| Madian,contradictio,tdl refporfio. ᾿ς Medad;menfuseft. Michael quis ut deus, Macdhíquid. Matanadonum. Me Á daba;aquz:emínentes.| Machir,reftituet.fiue uenundabit,ucl de infirmitate Ma» ala.chorus.uel πίτας, Melcho,rex cius. Malchicl;rex mcus deus. Macheloth,ecdefia.-. Macha.dulcedo,ucl faturitas. Maferoth,exdufiones uel uincula;aut fucceffiones,fiue difcipli. £x, quod ín noftrís codicibus mazurothlegíur.—. i: TW, T Ahanacldeus meus,uel donum dei. INaabiabfcondituel requietitinme.— INefe, fufllans.uel fufpirans, INamucl,dormiuit deus,fiue in quodeus. NNoa,motus, quem (A WGrxd fieníficantius σάλομ uocant, Neeman,dcais.fiue motus eorum, Namra,pardus : fiue amaritudines.. Nabauueníemus,ucl ἱποοπεοπε, Nobejlatrans. lNaafon.ferpenti nmusuelauguríum.| ὃ sis TON NIMS ο η. ἐβ Ahotham, fignum eorum. Ozín,auris.. Ofan,maritima eorum,uel thalamus eorz. Ofirignominia.Sed apud Hebrzos p beth lítterá fcribit, HHucufg p o breué lítte/ NL LZ rálegerim?,exín p extéfü legam? elemétü. Obab,dilectus, fiue amplexus,aut fpes. Y:;Oricoquésucl daudésme,uclapphendés.| Ofee.faluator,autfaluás. Onam,dolor,udl tri fticía eorum,aut muffitatio,uel murmuratio.— Or.lumen... Obat;maous,ucl pythoniíTa,quá itgci ἐεγαθρίμυϑον uocát. Oc,coaceruás.fiue abfcondítus, Oni.dolor meus. ΤΊ s|-AMao.fanás,aut medícans.- Rahob,platez;fiue latitudo. Recem,uarietas,fiue pictu hh € τὰ. Rebequatuor fed p aín litterá fcribitur.| Ratma,uifio cofümata.fiue iuniperus, ἃ uelfonit?. Remmonfarez,malieranati díuifio.fiue füblimíü díuifio. Πορεία, frenum. Addefor,uberum eorum lux;uel uberum lumen.| Salatníel retribués míhi deus,uel pax mea deus.: Surifaddai;contínens mea ubera,uel fortís meus dominus. Suriel,contínés ^ me deus,uel fortís meus deus. Scan ρα ας, Samoc;audiés.- Saphat.íudicauít. So - di arcanum meum, uel exdufit me. Sufi,equus meus.. Sethur,abfconditus.fiue díuertens: xSifailongguus meus, Soontanis.urbs zoypti. Seon germen quod non eft;uel eerméin: [^ utileuel alloquium inutile;aut calor,fiue tentatio laceffens. /Sefor,auis. Sethimfpine, Sa |.tamontrarius. Sethpofitio.fiue pofuit. Seir,pilofusuelhircus.—Salu.tentatio rcfpiciés: fed melius tva déie:qué fortunatü E poflum? appellare.. Sefion.abfcoditus,uel cerede on.feosuel macrorís,aut fpecula eor. Soni;coccus,ucl pupilla mea. Scela.petítio,uel petés. δέ " ton,nomé uíditucl cuftos εἴθ,| Sichem,humer?.| Semidahe;nomé mcá fciétia, oalphaad, umbra formidinis, fiue umbra in idipm:id eftpariter.| Sutala;poculà míxtiifiue fpina uirídis uclmadida.| Sufangtterés fiue ad umbraaulü raftrorü, dd Hebraice dicit fufafím, Sofartu/ ba... Sara'e,uelamé fiue prínceps αιτία, Sicherebrictas. σα τοσο, Sabama,couerfio, quazpíá, fiueleua in eís;uel tolle altitudinem.| Safan.labituel hericius, aut lepus. Sochoth, tabernacula. Salmona,umbra portionis fineumbra numerauitautímagocius. Σία, Πξο, Senna,uolátas.fiue mádatü e. Sedada,exlatereei?.| Safan labiti.fiue barba füpioris labij, quà Grzd μύσακα ποςᾶς, Sed peti Samuel,nomé eí?dcus. Salomi,pax mea. x| Holauermiculus ue! coccínum. herfa.complacens fibi, quod orzce melíus dicitur Beo eroe. Thena.cafia;uel donata,| Theth.fubter.. A hare,exploratio,ucl paftura/fi 5. Ν τὴν Pu um&&& uencquitia 1 M IN "fi i H Hi ᾿ ἣν y i jn ᾿ ἡ ᾿ ΞΣ CAUTE DB NOMINIBVS HEBR AICIS ue nequitia. Fiecomnia que ex littera hac pofuímus,cum afpiratione ínfuisleeenda funt prín dpijs. Vapfi, finis meus,"7achur, memor."Zarad,alienus,ucl defcenfío.^ 700b;aurum, ἐσ"emetiifte exacerbans.fiucamaricans."Zare, ortus eft.—"Z'efer, hoc os uidiftis:ab ore, bonaboffe."Zamrípfalmus,uel canticum meum. DE DEVTERONOMIO, Staroth,caulz. pref ía,ouilia,uel αιτία, Aza.fortítudo cíus. Araba, ocddens fiue ue; fpera.- Argob, ma edicta fublímitas. Auiferi. Auothíair, gloría lumínis,uelui^ ta lumínis, ita tamen ut pronuncíctur auathiair: Acan,neceffitas. Aferoth;atría.fo ue ucftibula fitamen per heth& fadelitterá fcribatur.Si uero p aleph δὲ fin, beatitudines fonat. Amora,populiilluminatio.fiue populuseius. Adama.humus.. Beelfegor,habens ospellis, fiue faperior pellis. Bafar,anguftia.fiue inanguftia,uclinfantía. Bofor,in anguítia.. Beroth, putcí. Barne/filius mutationis. Balaam,uanus populus. Cademoth;a príncipio mortis, fi µε principii mortis.'Tría nomina hzcquxfequuntur ex c;p afpiratíonélegédafunt, Chor "teusracundus,fiue de foramíne,quem Grad τώγλν uocant. Chapthurim,manus tortorum, fiue exploratorim.. Chaptor, Cappadocía. Edraím,inundatío malorum,ucl natíuítas peffi^ morum,fiue defcenfio paftorum. Erma,anathema. Euiminiqui. Ermon,anathema trífticia, ' Efdod.effufio. Emmiím,populi. Quatuor nomina qux fequun£,per extenfam uocalem le gendafunt. Efauaceruus lapidd.fiue collectio lapidi, quod grace dicitur λιϑολόγημα:εὶ fruftra aut factura,ideft ποίκοιο, Elath,terebinthus,uel auloncs.. Emímterribiles. Ebal;uoragouct*: d' Fafgaabfcifa;uel dolata,fiueos delicti, Faras,auctus,fiue fuccrefcens. Fennador, couerfio enerationis. Gaza. fortitudo.Sed Íciendum quod apud Hebraosnon habeat ín prindpio itterá confonátem:uerum íncipíat a uocali aín,& dicaturaza. Gefuri,iuxta luméuel uíciníaluminis. Golan.tráfmieratio eorü, uel uolutabrü eorum. Gergefeum.colonum applica."Gau lon.uolutatío eius. Garizim,díuifio fiue aduena..Galgal.rota.ucl reuclatio.| Gaí;uorago. Gebal,uorago uctus.fiue λιθολόγιον.— Iittera δζ, L idcirco pratermifim?,quía eadénomínain cxteris libris interpretantur:& fupfluum eft dicta ucl dicenda repctere.H autema plarífqyafpi ratio putatur effe;non littera. DeK fupfluum eft facere mentionéoum etía apud Latinos exce priskalendis fupflua iudícetur.Igi£ obferaádum qj eadé nomína quz hic uel alibi pratermiffa {ων ία alijs ΓΗ inuenire, Μίίοσ, directum, quod grxce dícítur&/«, uel plana at ορ campeftria. Maachati fracti(unt mihi;aut uenter percuffus. Mofcra,eruditío,uel difaipli nacius. Mamoazer.d- longe.fiue alienatus. Oraím,conceptusfiuecóprehéfio.— Rafaim, medic;ueleigantes: Rabbath;mltitudo,udl grádis. Rubeni;uifio filij mei;ucl uidete inter me. ᾿ς Ramoth,excelfam Πσμᾶ, fiue uidit morté ucl excelfa. Sidon,uenatio trifticiz, fiuc inutilita. tis. Sareon,prínceps mceroris. Sanir.leua nouítatem,fiue denslucermz, Salacha/leuás ueni, üeltollésuenit, Sethim.fpinz. Seboim,caprea,ucl damma aut ftatio cíus. Sames,manda^ tmbumile. Sína,tentatío.fiue rubus,fi tamen p famech litterá fcribat. Thebel infulfitas, - Zozomim,ha cogitatioes/fiuc ἢ eft hzzcaq,ucl in acie pparati. eg Q VAESTIONES IN LIBRVM IESV NAVE: n In,quxftio.uel chaos. Adonibezech,domínus meus fulgurás,uel dominus cótemptus uani.Si uero per fadelitterá fcribatur,interpretari poteft,dominus meus iuftus. Azeca ! fortítudo,fiuedecipula. Ailon.quem fupra auloné diximus, quod fi ποίου legere uo^ Inerimus,ínterpretatur,uaca eorum. Afer.fagitta lumínis. Araph,medicamentü:quod filege τε uoluerímus ara,ínterpretatur furibunda. FO MOM plana,atq; campeftría. Αἴας pars mea.fiuelubrícim.: Acermon,;anathema moerorís,uc trífticía, Anaba,uua;ue! humilitas mca. Afdod.diffolutio,ucl effufio.fiue incendii. Arnon.lumen eorum,aut maledictio εοτῦε . Atocrfuffufio uiciliz,fiue exurgés uigilia.fed meli? myrícx. Adererex. Amanon,mós Cilicia, quí&thuríssínde Amana,ínquietus,turbulentus,ucl dens uígilíará. Adram,congregatio eorum. Afeccontínuitfiue cotínentía. Adraim,inundatío peffimorum. Accaron,eruditio tri ΄ fticiz;ucl fterilitas. Amas,índignatio,ucl furor. Azot?,id eft a(dodtj gens patrui mei,uclinc&« dia. Afcllonappenfa,uel ignis infamis. Affaar,mane diluculum. Adwsbbim Korg, ett DE NOMINIBVS HEBRAICIS. 14.0 . Adar;magnificisfiue pallium. Afamona;osciusaboffetnóabore. οποια δα οί τα multus.' Adomím,ubra.- Anacam/hümilis exurgens. Ahiman.frater eius, Ada;daudé cans, ucl factura id eft τοοίνσις, Aconicl, tempus eíus dei ucl refponfio ἀεί.. Adada uf^ «ρα teftimonium. Afergadda;atrium accinctionis eius.- Afmona;celeriteínumera,| Aium, aceraílapidü:id ἐπ! λιθολόγιομ.. Ain foniuélocu. Aín,chaos. Aineánninfons;ágt oai lus hortorum. Adollamim,coneregatio eorum.| Ádafa;noua.. Aathar;deptecatío.- Acla. zib, mendacium fiue ftulticía.^"Anipauperi Arabjnfidie. Ammetaluctus. Άσμα, Alala/laxitas. Araba,multa;uel infidiz ocddens;fiueafpera.' Ataroth;corona.-Afreelbe atus deus. Aola/fefliuitascis. Afer beatus:fi peraleph δὲ fin litterá fcribatur: fin autem per heth δὲ fade;atrium interpretatur,- Amathím,índienatio:d eftbiliseorü.: Anem, circuli, uel coronz»fiue praecinens. Aerim;aceruuslapiduti:id eft 10302410, Aphara, uitulus,uel caur?. Afara humus cíus:alijs quippe litteris fcibit. Ammona populus eius.- Afaní;uolans ego, Aàlee;mille.- Afarfualim;atríum uulpium.| Afom;os:ab offenon ab ore. Afan; fumus. Afarim.fodiens mare, Amesrobuftus.| Amad;populusadhuc.|. Acharan;turbans eos; Aimmon.populus moerorís. Amma populus cíus. Annaceb.coenométum.: Afeph;atríü fiuc ucftibulum.: Adame;cruores.fiue fancuínessnumero plurali... Aialon,campi;uelaulones.. o Pxiathoth;obediens,uel refpondens fienum.. Abdo. feraus eius. Amtnador, populus gez. nerationis. Alallaxitudo, quá(τισ Χαυνόϊεμ uocant;fiue leuitas;p extenfam primamíyllabá. Aftarten facturá fuperfluáid eft zomap περιττὴν,| Aftaroth.factura:id eft zoincizxploratoms. B. Ethauen,domus inutilis. Babylon;confufio,- Betharan;domus ire,uel domus ion ES Otium. Βαασα, habuit acinctum,ucl üir accinétus;autuir ρίτατα πο fortunatus. : Bethafimoth, domus deferta;ucl domus adducens mortem.. Bamoth, excclfa. . Baalhabens. Baalmeon,habens domícili.-Bethfeor,domus orís pellium. Begumim.fa bri coementarij." Betharam.domus füblimid. fiue montíü.. Bethanamra,dotnus pardorum,fi ueamatítudinü.^ Bethaelam,domus feftíuitatis eorum;^ Betharaba;domus humilis.uelue Íperz." Boon.pollex;uclin medio. Baala;/habens eam;uel fupra.-Bala,habens eam, uel uir eíüs,fiue ueníthzc. Baaloth.ín afcenfüuel afcenfussnumero plurali.. Bethafeleth;domus fac lutis." Bázeota.defpectio.fiue contemptus. Baaluetuftas.:Bafecoth;adeps,uel defecatío. ὦ Dethdagon,dorhustrítíci. Bethtafuedomus malí:non a malicia, fed ab arbore intelligédà: Bethfur doniusrobufti. Bethanoth;domas praxinentiii.: Betharaba, domus multa;ucl στᾶ: dis. Benenná.ín οἷς,ποὶ ín medío eorum, Bethagla,domus feftiuítatis cius. Beroth;putei. Betula;juirgo. Bethmarcaboth;domus quadrigans| Bethlabaoth, domus ποπίοπε. Bala: thad.hàbit*:ab habédo;nó habitu:íd eftcultuueftis. Beram.puteus altítudinís.. Bethfefe,do: mus oris florentís. Bethfamis,dom?folís: Beten,uenter. Bethemec domus uallis.| Benael,. &dificatio dei. Bethanab,domus humilitatis;uel domus rcfpondens.. Belathala;hábita:oeneτε fceinínino;ab habendo:partícipíum eft,non uerbum ímperatiud. Banebarach; filius(πουν ts. Dalacdídens.^^— SOUS: ce uo Ea url ug: - NAriathiarim.ciuitas;uel uilla(γ] παν... Cadefbarne;comutata,clectz fiue fanat electe; ' Cades/fanctitudo,üuel(ancta.fiue mutata, Caríatham,ciuítas corum,ueluocatío ρὲ "7. fecta. Caín/lamentatio. Ceila.ad fundam4iacta.fiue füfcitans e&;aut tollens fibímet, Carmelus,mollís.fiue coenítío circücifiofiis.! Caríathbaal;ciuitaté habuit.fiue ciuitas habita. ' Cáriecalamüs.Notandü quod latínü canna, de lingua Hebraa fumptü eft... Cafimfummi^ tas,uel principi. Cathat.fiuecaath;morfüs.uel congregati. Cafcon;duri fortitudine.- Cafa^ bancong?eeatio eofum. Cartham,;uocationéperfecit.. Cedemotl;príus;uel oriétalis.. ETuc υία; per.cfimplicem litter legerímus,exin afpíratione addítalegendum eft. Chidon.fcuti;uel dypeüs.| Chifata;catulus eíus.uel marius díflipata fiue expiatio.Q uod autem dixímus,catulus eius, leoném fignificatqué Graci uocát σκύμνομ, Chetmelmolleueltenerum.ftuc cognitio dit. cácifiois. Melius adt fi interpretet;agnus tener. Chellon,ceuelatío eot. Chifil;robutt?. Cha ben,quafi íniclligés. Chereloth,uidiftifi&n, Chifiloth.ftulifignü.^ Chabul;quafi germé. B(pp NM T| simu EN... Dabit tam ἢ ] i EI E E τον ες C UE M ς A— ο ος ἐν δι DE NOMINIBVS HEBRAICIS:'^ Abit loquéns,ucl loquela;auturfum timens. Dar,generatio. Diboti;abüdanter/udl fatis intelliens. Dabira.oquens,udl cloquétía,uel urfurm tímés.. Dimona fatis nus. AE. merans,uel füblimitas. Dalam, egens,paup. Daleá.cgeftas eom... Duma. filentia, fine gaudium. Dana.caufa;uel iudicium eius... Dabath;dunis. Dabrath,loquela. Dedara, generatio eius, Domna/filentiutm,—. 5 E ευ ΐ Llom,uítulus mceroris,uelfeftiuitas eorum.| Efdod,effufio,udl incendíum,fiue ignis pá —4truelís. Euxus/apides colligens,quod grace dicitur, λιϑόλογος,| Euí;defyderás.fiue eft; M Efrom.;rafcens,uel fagitta uífionis: Eneatm,ecce ífta,uel ecce funt. Emmam,mater .eorü, Eltholeth;ad natíuitate.^ Ermon,anathema fiue damnatio, Efchaol;ignis parturi : χίοηίς, Efna, φθυτερώσιο,ηᾶ πο5 ἃ fccundo numero dicere poffumus fecundantem, uel ignís,ud ᾿ς ediffertio. Efcthamina;condtatio: Eglon,uaca corum. Efaannnitor,fiueconfirmo. Elthe chem,protulít. Etmecuallís. Eclon,[μίας ifta,uel uítulus moeroris,uel tuuenc, Elecpor^ tio. Emecafis,uallis concifionis. Erma;anathema eius. Ennathon,gratiá dantes. Enatad,ec - ecconcepit.. Ekath,portiunculam..Elam melech,ad regem. Eftamoe,mulíer uentris. Elthacinequacj uomenté. Hucufi per e breuélitterá ες μπντα p extenfum bs clementum. Elo.exercituseíus, p ἐνπορία επί femp in Hebrao;aut turma milítü defcribunt;aut opes; Engaddi.fonshzdi. Endor.fons generationis. Eneanním,fons hortorü. Ennadda/fons exacutus. Edroiínundatio pafcensme. Eram,uíta füblimis."igrisn 5, Fefga,dolata/fiue pracifa;autorís multi. Falectifaluansme.: n À fortis,ab ain littera incipiens,non a confonáte, gimel. Geth,torcular.. i CC canslumen,uel applicans dirigenté. Galíloth,reuclatíonis,uel tráftigrationis. Ga, . Zeo,robufto. Getheo;torcularí. Gadcra.fepes eius. Gaderoth, maceríauelfepes.. Gailoth, -. colles. Gabaon,collis moerorís; Getthaafer, torcular eíus humí, uel foffum.; Gabathon;fubli mitas eogucl collis moerorís. Gethremmon,torcular excelfü,uel corcular füblimi:.. Golá,tráf - migratio cog. Galim.loca palaítría.uelacerui. Galgalis;uolutabrá. Giabaath.collís patruelis; ."W- Erímoth,timens morté;uelaltitudo mortís..laíie;eft os:ab ore,nó ab offe. Jabinintelli^ gens.uel íntellizentia,ucl fenfus,uel prudentia. Iecmam,poffedit populi. Iazer,auxiliü, larím,falcat,uel fyluarü. Iebneélxdificatio ἀεί, Iagur,colonus, ucladuena. letan, mercedes, letraclhoncftas ἀεί. lepte;aperiens,uel apertus. Ianutdormitans. lecta,exté derant. lezraelfemen dei. Ierdom,incubuit populus. lanua,requies. Keim dee(il populus. Ierphal.dimifit deus. lecnaam,poffeffio populí. Iafic,adapertio,ucl oftéfio fiue fu^ perfices, Iepheelapetict deus; Iedala;manus,maledictio. laicl,reqes dei. Ieraon;timebunt; ^^ Terachon;aurugo:quam(ταί ἵκτερος uocant. Teffonne;nudus,ucl conuerfio. Icta;indína^ tio, lez-lfortitudo,uel adiutorium. ns|| ᾿ UNO 5 AdisinterefGuel(ibimetuir. Lobna,.candor,uellateres. Labo.inereffus.fiue uenietie | tes Laamasadihiquitatem. Luza;amigdalon,licet quidam ínterpretentur xacisj,tot« 9 77 quem uidelicet dánatonzquá uulgo bloíam uocát. Poteft at ínterptari δὲ hic ipfe. La/ brcaeceptabilis.. Laci;ad cofurgendü. Lefem;ad nomé.. Lefemdan,nominisiudicium.—; E. e 7 Eccda,exuftio,fiue oríentalís,uel inanteceffum,id cft prius. Madon.contradictio,fiue habitatio. Mafepha,fpecula.fiue defpecula.. Mafphar, fpeculatio;uel cotemplatio, ἃ V Ruclintentio,uel locus iudicij. Marom,füblimis.fiue de excelfo. Mafarphoth,incédia, fiue de tribulatióe roftrom. Maachatí;uéter cxfüs,fiue fracta€ mihi. Maromaliteramaratrá | ficia. Mageddo,pomorücius,fiueccenacula eius. Medab;aquarü fames, Mephtiacaquas impetus.fiueab eístempora. Manaim,caftra. Mefphat;iudici. Maabeel;congregatio dei. ^ Modaba;natíuítas. Medabena;de oneribus. Maedalgad.turris pirata, uel turris accíncti, - Marefaacapíte. Maon;habitaculum, Maaroth,fpeluncz.. Meddin,iudíciü. Maala,cha tus, Melcha.reeina. Melfa,rixa;uelazyma. Marala;amara confcenfio. Maalaph,de mille " fiuede doctrína.. Magdalielturris mea deus. Mafadda.requítentem,fiue retínentem, Μα for.ditecta, fiue campeftrisuelde tribulatione,——|: Napbeddor ἵ Azerpraclio.fiue díuifio,ucl conftrictio. Gofnam,iuxta eam ud applicatá, Gaza;' Mp, Zi W TApheddor.conuetfio eenerationis. Nephtoe;diffolutifiue deceptio. Nafib.titulus “Χο. INaalallaudent. Záph.eetmínatio. Orchíataroth.longitudocoronz, Olíinfirmitas. Ozanoth; quafi fignum,uel forte fien. Fucufeg per obreuélitterálegerímus:sunc per exten 7 famlegendum εἴ. Qam,uz populo.fiue ínfaniens.. Oram.ux excelfo, uel itaétiidía. Ofafpes. Othoniel.refponfio αεί ποἱ reuclatio ἀεί, πὶ tempus πιεί ἀεί, πεῖ fienü dei. Ocet.diligens.fiue pfcrutans.. Oga;ítdytus.ueloloriofus. Ono,doloreíus. m Q litteram:quáneg; Graci refonant, nec Hebraí,& exceptis latinis nulla alia lingua habetz anobiíshicpenitusprrtermíffaeft.'':: X Aallatitudo,uel fames.fiue impetus. Recem,uarietas.fiue uacuefactío. Rebequar . tusuel ordínatus.. Ramoth,uifío mortis. Ragal.res uel deorfi ferens, Raphaím gígátes,uel refolutz matrís. Remmon.fublimitas. Rama,excelfa. Rabboth,mul ü. Ramath.excelfahze Roob/late. Raahatmaxillefiuebucx.—. Arathan.tribulatio eorum.| Semro, cuftos eius;ael nomen uidit.| Salacha;tulit fibi met,uel téatío ítínerís, Saron,príncepstrifticie.^ Semron rnaron.cuftosamari mocro λτίς,. Sabamaleua excelíá fiue couerfio Gdà. Sarc;uinculü fiacaneuftíaeíus. Sín,eore díés. Sechrona,ebrijuel tabernacula. Sifailógzu9. Semeauditío. Sualim,uulpes."Si leo. defecatío uocís adducta, fiue effüdit fextaria,^ Senefanna,tollés rubra ueltentatíoes; Sa loím,emerfioes uel emiffioes.| Saraa;carbones fiue anguftia malo. Socha.tabernaculi πεῖ umbraculi. Saarim,portz. San&abüdásfiue egreflus eorü.. Samer;cuftodita..Sior,pár πίστη fiueturbulentü. Sabacha;retículum.|. Selom,auulfio uel ditníffio,fiue ubi eft ipfe.: . Semdahe;nornínis fcentía.| Samari.lana mea,- Sclam/atus:a latere,non latitudine. Sabe;feptem,uelfepties, Saríth,reliquíz. Sonim,cocinü. Seon.femínieius.. Saafim; incubuitegredíens. Salatollns. Sames/fol. Salabim,agerauansintellectum. me / W|elaroseorü.fiueirrorata, T yrus,qua hebraice dicitur zor:& ínterpreta£ tribulatío, Ἢ fiue aed fortitudo... Fiütufq: per cfimplicé litterá legerimus,exin afpiratione .-. additalecendü eft... Thaphue;malum:ab atbore,nó a malicia intellicendü, fiue tym panumapertum,"Thaanac refpondensfiue humilitas."Therfa.complacítioqua finifican: tíus graece dicitur tv/ox«,"T halme;fulcus;uel dependens. Thanina;numerus uel fi delis fiue numerata,aut cofutumatío eorum. Thennatfius.^ Therela,uidiftitherebintü."Thabor, uenienslumen. Thalla;ager eius uel appenfio."Thaphnathfare,numerus operímenti noui. Vrararium,fiue ad íracundiá prouocans. ZLebbi,dotis mea. ZZabdifluxus uehemens.fi ucabundans. Z'Lipheerminans. ZZanoe;repulicucl ifte requieuit. m ο σον.-..0 Donibezechdomínus fulmínis.fiue dominus contemptus παπί, Achíman frater me usquis. Axa,daudicans,uelirafcens. Athanieltempus meum dei. Arrad.confur- X.rectio defcenfionisaut teftímoniü defcendens.. Accho,ufq; hucaut hamus,uel humí litaseíus. Alab/acuellactea.. Achrabbim;fcorpiones. Aftaroth.ouilía uel factura: id eft ποἰκσισεκρ]οτατοτΏ. Anatha,refponfio. Arafth;attifex.| Abinoem,patrismeidecor. Abel, luctus ucl cómittens. Abelmeola, luctus parturientís./Aresfol. Abiezer,patrís mei adiuto κ. Abedferuus. Armon,anathema moerorís uel imago(είς,| Auoth,cómioratío, uel fedes.aut uínculum,fiue íncanabula:quod erae dicit ἔπαυλις,— Abeam,paterfordís.. Abdon feruusnfteroris. Allellaus. Aoth.laus; Aminadab,populus meus fpontaneus. : Ezech fulgur uel contemptus uanus fiue micans. Baalmefur,habens:uel uír ex prínci pe. Barachfuleurans. Bachaliugum,—Bara.reaturafiuelectus.— Baraenním, creatura nídorü fiuetribuli. Baalberith;babens pactü. Bera,pute?.. Berith;pactü. Baalthamarhabens palmá. Booz.infortitudinefiuein quouirtus.————— Enez.poffeffio contemptibílisuelfpretio.^ Cethrom.tenebrz eorum; uel thymiama: Cifon,impegerüt fiue duricíáeorü,uelleticia. Carcarinueftigatio. Camon,refure juelftatio. INaabfanuel nafab,exiccata, INaalafcenfio.:INoa.mouens.fiue commo d bi Am f it ) 1 i i "B ΤΗ 1 | H i d UH ἢ i in zu | | η E P. ad | b Bi b ih M ji τ jj I ^ E. P: Ἢ | 3 E: j B Ἢ ἐπ i In 1i ES M E. A Ἷ " A] 1 ἢ :| 1] | | | n anie i ei ΠΤ ΤΡ Ἢ ei dett ἘΞ ΕΞ τ md ec app ir a: C την i Y Ὁ DE NOMINIBVS HEBRAICIS fectío inutilis; Quatuor noia quz fequunt ex clittera;afpirationeaddita fantlegenda, Che tim,infaniés ucl formidás.fiue fignata.(βου haa coram. Chamosquafi attrectás, ucl cógregás. Chelion,cofümatio,fiue omnís dolor,ucl ab ínítio. Debbora;apís udl loquax. ' Dalila paupaula, uel fitula. Dagon,pifcis trífticiz. Enach;/humilis cofurgens,uel hümilitas ínanis. Elohe,deus. Eelon,rotatus,ucl orbíta,uel íauencz,uel feftiuítas ífta;uel uítalus moeto is. Egr,auxiliameü. Ephod.fupindumentü:quod grace díci£ ἱπένδυμα,Πιπε toouide, Ephrata.frueifera.fiue de cinere ueniés;aut puluerulenta. Et fup hoc quíd nobis uídea£ín libris Hebraicarü quaftionü plenius diximus. Ephrathítes humus aut puluis eon: fiue frugi fci. Duó noia qux fequunt p extéfum legamus element. Eud,accipiés gloría, Etam,auíseo rum. Furalacunculauelfrucifer. Fanucl facies dei. Fua,opetaríus uel fonítus, aut euídens, " Farez,diuidés,uel uiclétis Bac diaifio. Gafar,comotío. Gera.rumínatío. Gedeon.circüi ebSin utero uel ínutile.fiue tétatio iníqtatis om, Gabatha,collis fiue füblimís, Garicim,aco lafiucaduenacius. Gaala;abijcíés fiue reuelatío.. Giaza.fortítudo eius. Gadam,tétatio,uel accínctío populi. Tezbaam,defluens,uel defipífcens populus. labín.ntellieés,uel fapiés,uel fenfus,uel pradentía. Tacl,cerua,ucl coníugiü ceruale;fiue incípiés. Ioas.fperans.fiue.tépota, Aisueldfi robur. letobaaliudicet baaluel iudicet habens;aut fupior,fiue iureíü habens, ες, baze.torcularlupi. lecha,torcular. Tephone,couerfio. Iothá,eft pfectus. laíreft illuminás, " fonathan,columbz donü,;ucl colába dedít;aut ἀπί doná. labes,exíccata,uelfictas.— s.. CANTICVM. DEBBORAE. Aphidoth,lampas fiue quafi os cultrizab οτο,π ab offe. Lais,lco,uel fibímet uit. Meroz,aquxfacramentorü. Maaz,robuft?fortís. Merc.manifeftus, ucl illuminds /autaptus. Mellopplenus. Miannerequies. Micha;quis hícaduerbíü locud qseft ifte..INahellellaushymnus. Wabelatratus. Tríanoíaquzexo fubíjcimus.p extenfam legenda fantlitterá. Obed.feruiens. Othoniel.refponfio deí,uel reuelatio ἀεί, Obab dile ctio.. Othonícltép? meí dei,uel fignü ἀεί. Oreb,coruusaut ficcitas. Racab,afcéfio,fiue co fzndens. Rafathaím;impíetaseom. Safailongauusiucelfenaríus, Sepheth,fpecula. 5a! Jabbim;faluscordi&. Syríafublimitas. Saírath.capra. Semegar,nomé aduenasfiue ibícov lonus. Sifara,gaudij exclufio, fiue tollés recedenté;ucl eq uífio. Secthafpínz. Saratha,uin ciensuenit fiue tribulatio,. Suroreb,faxü corui. Salmana,umbra prohibendi,ucl umbra οὖν motonís. Samit,uepres,uel incult| Seon,tentatío calens,ucl germé quodnócft. Sema nath,nomé humile. Samfon.fol conzucl folis fortitudo. Sorec,electa,optíma. Salma, fen tiens,uel pfecta.fiue pacifica."1 abath;bona.Excepto hoc noie, cxtera qux fequant huíus litte rz p afpirationélegendafunt. Thalmaí.fufpenfio uelfuleus,"Thamathares,enumeratio fo lis. T hanachhumdlitasucl refpondcbit tibi."Thebesconuerfio,fiueficri oua. Zeb, lupus, - Zebulhabítaculü. ZZabulonites habitaculum cíus.! ue| IN RVTH.| Ῥ. Oozjinfortitudine. Elimelech;deusmeustrex. Ieffeinfulz libamé. Maallon,de - 1—7 feneftra/fiuea príncipio,ucl cófümmatio, INoemipulchra. Ο rpha,ctuix eíus. ) Ruth,uídensucl feftinans.fiue deficiens. | DE PRIMO LIBRO REGVM. Ninaeratíaeius. Aphecfurornouusautcótinenter.. Amínadab,pater meus fpóta neusudlurbanus. Abia;pater dris;uel pater fuit. Abiel pater meusdeus. Ammoní, cóprimens,ucl coanguftás me. Afor,fagítta luminis."Ahías, frater alius,uel frater ei?, ᾿ς Achitob,frater meusbonus. Achinaam/fratris decor... Abenner pater meus lucefna,;uel pa Xerlucernz, Άρης, δῶμα, ία efttectü. Armathaim,altitudo eom.| Azecha.fortítudo fiue dedi pula. Adreeleregesdni. Azelabicspeens. Achísuerütaméuir fiue fratcr me? aut frater uit. Achimelech,fraterme?rex. Auilath,dolés fiuc parturíés.. Arch;mora, Abiathar patet fupflu?. Achelafufcipies eá. Abigalpaterexultatiois fiue pater errorís. Abifai patrísmei incéfü,uelfacrífici.' Aendor,ocul? autfosceneratioís. Abigail. patrís mei exultatío. Afan, .fumàs. Aathadhtéporefuo. Baalirm;habétes fiue afcédétes uel fupiores, Bethchar, domus n aenitioné i E: f $ t signitiónis,ue domus agni.-Bochorachprimopenit? tuus; Bezediroeftas,- Badan,fol? uel iniudiio. Befesinipfofforuituelabícifio.- E quo.. Báríta;pythoniffa quam Grz, εἰ Εγασρίμωθομ uocant.' Boforiannunciatio uelcaro. Berfabee,puteus fatíetatís,uel puteus fe ptínius.- Catiathiarim,cíuitas fyluaram.' Cus durusucl uomit? uírí,fiue només uir. Qua fequunt;afpiratíone addita funzlegenda, Cherubim, multitudo fcientíz. Chetrí;infaniétes, uel metuentes.: Cherethí,ínterficiétes, qui fienificantius grace dicun£ ὄξολοδρεύοντες,:: Chaleb, quafi coraut omne cor,fiue canis.- Dauid fortis manu.fiue defyderabilis.--. Dàmaim faneut. nü. Doedumotusfiue follicit?:quod erace dicif ἀγώνιος,. Eleazar;adiutori&. fiue dei adiuto? τίᾶ, Efcabod;cecidit eloría;ielux eloríz.. Ecdehocquid nobísuideat;ín.libris Hebraicaris quaftionü pleni? difputatü cft. Euilath;a príncipio.. Ebrei;tranfitores.: Etthi;mecü.. Efcha moe,cogiítans.- Tríanóia ατα; fequun£,p extéfam lítterá pfcrenda fune, Elchana,dei pofle(z fio. Eliudeus meusifte.*Eliab,deus meuspater.Finees;os requíeuít,ftuc os mutá ucl filés. -'Fenenna.cóuerfío.- Faltifaluatotí meo.. Gabaa,collis. Galeala;uolutatio fiue reuclatio. ' Golíath;reaelatus fiue tráfmigrans. Gallim;tráfinigrátes fiue rcuelati.| Gefuri, iuxta lumé ei;uelapplicantes eluminemeo.| Garízim;abfcifiones. Gelboc;uolutatio fiue decurfus ucl aceru?plués.-GedorLapplicás fiue accedens. Icroboá;mifericors. Tofue.faluator. lechonía, prxparatio ἀεί... Ioelincipiens uel fuit dei. Iabes;exiccata.- Ierobaal;iudici baal.fiue iur íü fupiorisaut habentis. lefauiid eft defyderaui. Ieffai,infulz(πα οί, πε incéfum, Ioab;ini iicus,uel eft pater. Ieramecli;mifericordía ἀεί mei. Martar,pluuía,uel complutome. ος : Machemas;hurnilitasfiueattrectata.. Mageddon;tentás. Melchifue;rexme? falus,fiue rex meustyránus. Merob;de multitudine. Micholaqua ois.uel ex oib?. Meolati, a parturíéte τε[ἴτε adolenteme.. Maonhabitaculá.: Maoch,euíratussqué(σοί Βλασίαμ uocant... . INerlucerna.. INuath;pulchrítudo. INobejatratus. INabal;infipiens:quod fi legere ποίας, tis nebel;menfüra nomé eft{πε ρίαἰτετή. Ophnídifcalciatus.fiueinfaniacouerfiois.| Odol lam,teftimoniü eog. Ramathaím;excelfa cog. Rachalnegociatío.| Rachel uero ínterpta turouísautuídens de. Sophím, fpecula,uel fcopulus.. Saupha fpeculator,.uel fupereffundens. Sabaoth,exercituum,fiue uirtutum."Samuelnomen eíus deus. ο,[οἱ meus,.. ᾿ς Sarorcoanguftans.fiue índutus. Saülpetítio.uel habitans;ucl abutens, ucl abufiuum eo. rum. Salifa;tertia;uel uítula trennalís;uel ui confternans.. Salím,uulpes:fed melius fi legatur fualim. Suph.fpecula.ueleffandens. Sena:tollens,uel anouftía.fiue dens..Soba, mandati inea. Sut,rectusuelfortísuel ínuíncibilis, CHR ARA Sochot.ramus ucl humi litas. Sethuifatuus. Saruia,uinctus fiueanguftía. Sonaim,;coccinea,uel fuübfiftens eis. . Sephamoth,labiü mortis. Thou,amens üclerrans. Zipheí.germínantes fiue florétes... t ud Paestum DE'SECVNDO LIBRO REGVM."ο. | ouriatríum meum..Αδ[α,ραιτίς íncendíum.fiue facrificiam, uel holocauftum:quod fignificantius orzce κάρπωµα dicitur.| Afae facturazid eft ποίκµα,, Amman;cubitus : X menfura.non brachium.|. Amon,matrís fletus. Abeffalon,pater pacis. Adonía.do mínator dominus. Aooiafeftus.fiue folennís. Abithal pater meusros. Acla, iuuencula, ucluítula. Aiía;uultur.| Adrezer;decorum auxilium,| Achohereth;difperdens.fiue diffipas. Amicl populus meus dei. Anon,dolens. Abifai,pater[ασ].| Ammiíod, populus meus glotiofus. Ahitophelfrater meuscadens;fiue itruens, uel frater meus cocitans,fiue tractans. ^ Arachilongitudo mea. Amefapopulumtulit. Aphelethi;mirabilis. Adoníram, domi nusexcelfus. Adoram,generatío excelfa. Ahiloth,frateríndytus. Armoni;illuminans tme, uelanatliema fiue cellarium tneum,aut domüs mea... Adino;tenellus;uel delicatus. " Ahefani.uoluntatis fiue confilio egeo. Ahoi,fpinarum. Aga;meditans/fiueloquens.. Ararítes,montanus. Adollam,congtegatio eorum. Arielleodei.^— Afaslfactura dei:id eft ποίκμα, Aradius,obftupefcés,ueladmirás. Aras,elatus..Alab/lac. Abíezrideí mei auxi lium. Anathothites.refpondens fignum. Adairobuftus.fiuefüfficiés. Abialbon pater me^ usfuperíntelligens. Aztmath,fortísmorte. Ahíem,frater matris, Aferaíattium meum. Arunasilluminat, ὁ| I &K& m T- Batim, h | l | | ᾿ ut | ΡΕ NOMINIBVS HEBRAICIS Autim,dedti.. Berothi,putei.. Baana,uenitrefpondens..Bega.excel(a.| Banaia οὶ mentarius;id eft zdificator domini. Bethroob,domus platearum. Beth fabee/filia faturítatíssita tamé ut prima correpta fit fyllaba:alioquinubi produci? femp dom? iy terpretatur.. Balafor habens fagittam lumínís,uclafcenfio atzij.. Bethchar, domus Baurím,electi,ut fapra:uelíuuenes.— Berzellai/ferrum mei.— Bochori primogenitus aoni. o"T],,$ meus, Bethmacha,domushumilis,uel fori;uel tributi, Daana,uenit refpondens,| Bareumi, fugit eum quifpiam. Bethoro,domusirx.— Cafir,meffis. Cabfeelcongregatío dei.— Tria nomina quz fequuntur;afpiratione addita legenda funt. Chalamach,omné fortitudinem, Chufixthiopía. Chorethi,diffipans fiue difperdens. Elíaba.nequatj abfconditus,Exce pto hocnomíne:cxtera quae ex;e,líttera edet;pextenfam prímá fyllabá legenda funt,— Eli fue,deimeifalus. Elífame,deus meus audiens. Elídahe,deus meus ftít..Eliphaleth;de? me us faluans.: Eliana; domino donante. Feletthe,mírabilisfiue excludés. Faraothoni, auo lantistrifticie mea.| Fara; hi ante me; Gio,lucta.fiue luctarí. Gelo,migta,uel ιαπ[πίστα ti, Geraruminans. Gom,fouea. Gob/lacus. Gaas,cómotus. Gelonites.tranfmiorátes. - Qarab/cabiofus.| Hiram,uiuésexcelfe. Hiftob.uirbonus. EFlírasuigians. Hifbofer, uirconfufionis. Idcirco cum afpiratíone hzcnomina pofuimus:quía& apud Giracos&apud Hebrxos per diphthongü faibütur. egraelfeminauitdeus, lethraam,fupfluus populus, : Tebearelegit. Taphie;llluminatuel oftendit. loram.qui eft fublímis, uel manus fublímís, uel manusfüblimid. lerobofcth iudicans confufionéid eft enominía. Ididía,amabilis dio. . Ionadab,domínifpontaneus. loadahejpfecognofcens. lofaphatipfe íudicat, Iodahe, fdensfiuecognofcens. lefbieftinme. laarefaltus. loíadahe,domíni cognitio.fiue ipfo co nofcente, lafanuetus. lagaalpropínquus, laazaherauxiliabitur. letan,tefpondens. Lodabar, ipfi uerbum.- Lafabi,fperauit in me. Manaiím;confolatio fiue reqes.. Maacha, molítus fiueconfractus. Miphibofeth,de oreígnominía, Maana;requíes. Maaría,domus mea,ucl amara,fiue ex uifione.. Maachati fubactus:id eft mollítus meus. Nephee,;applicás orí,uellyncuri?inomen eftlapidis. Naasferpés. INethophathiindufus. INecle.fcala uel tot rens. Naaliatortentes,^ Orchathicftimatío mea. Odfi;menfis meus. Trianomína qux fequuntur per extenfam lítteram proferenda funt. Obedadam.feruiés humo.| Ohíadaipe cognofct. Oren.íra. Refpha;tésgeropfiuecurfus, Rachab,quadríga. Roboam, latitu do populi. Ragaltriftes ucl deorfum. Ragalím pedes. Rapha.fanitas. Ribaí;adicantes, - Saphatiíudicans me, Sionfpecula ucl fpeculator fiue(τορι, Samoc,auditio. Sobab conuertens, Soba.fecta:a fecando;no afectando. Sufacim,gaudiüclicij, Siba,greflusue nít. Saraía,princeps dris, Sobach,couertéste. Suné&coccineü fiue eleuás. Sabe, fatutitas, Sadoch,iuftus. Sia.indigentes fiue dormítantes.. Subochaí,códéfum fiuc fructetá. Et fup hocquid nobis uideat ἐπ[τίς Hebraicaz qftion pleni? dixim?. Samaíubi mihí/fiue audi ens. Salmon,utmbra uirtutis. Saraiprincepsmea. Salech.egrediens. Thebesfuerüt ín ea fiue facta mea. Thalme/fuld."Thecreclangor ucl tuba fiue peuffio.. T hecuítestuba canés fiue buccinator.. Theethím,inferiores uel fübter. Ρας noia d pofuim? p litterá εαίρίτατίος ad ditafiitlegéda. Vría.lux mea dei. V fifeftínas,. Vrchilógitudo mea, Vfathí;feftináte me, |. ΒΕ TERTIO LIBRO REGVM. Bifai,pater me? fuperfluus fiue patris mei rugitus. Accherethí,ínterficiés fiue diffipás uel demoliós. Amafa,ppftn tollésfiueleuás. Acor,atríá. Azaría.auxili ἀπί. Ahia frater eías:uelubi μας, Ahífar,frater meusprínceps. Adoniram,dris meus excelfus, Aelam,antefores fiue ueftibulü. Adadezer,decorü auxili. Adoram,generatío excelfa fiue decor excelfi. Ano,dolor eom. Afa;tollés fiuefuftollés. Auan.fübuertít eos fiue mouens eos uelfons. Anachím,nó eftínocés. Ananígratificat? míhi fiue donat? mihi. Ahab frater pa/ ttís. Azuba.relictauel deferta,— Bethfabee/filia iuramentí:per breuem prímam(yllabatm le gendum eft. Benur.filiusaeríus fiue flliusignis.. Bethfames,domusfolis.. Bethanan, do musgratíeautdoni. Bafamathdelinquens.— Baaloth;afcendentes. Bulgermínis.—. Booz ín fortitudine. Barafa;in xeeftate fiue ueniens ad faciendum, ücl hauriens, ᾿(ὐποραπίιξεία fiue dangor tubz. Carmelus,tenellus;aut mollis,fiue fcientía cicáicifionis. | 23|' Fucifg DE NOMINIBVS HEBRÁAICIS--- 14.5 ο; Huaifq p.efimplicéliterálécerimus:exin afpiratione addita kei eft... Chalacid, paftés, fiue nutríés. Chamos,congrecatio;fiue quafi attrectanti;uel palpantí,/ Charith,díuifio, fiug cognitio. Chanaan,erubefcens.fiue negocíator. Dachar,compungentes. Dardahe,genera tio cognitionis.. Dabir.oraculum.: Duipulhrítudo. Damas. faneuine bibens;uel pro pínás. Efda,miferícordía. Ezrael.femen dei. Emorí,amarícantis,uel loquentis. Efiai.ina dígena,ueloriétalis. EZazon,uifio. Fhucufqy p.e breue lítterá;exín p extenfam legamus, Ei, deus meus.fiue fcandens,fiuefcindens. Elioreb,dei hyems.| Eri;uigilimeus,| Elon;aulon:de j - pleniusín uoluminelocorum diximus. Ethan,robuftus,(iueafcenius.. Eman,accipíésuel for fnídoeom, Ethaním,robuftorum. Efionzaber.uoluntas.fiu: confilít trífticia: confortazz, ucl ^ iuuenilis,- Ela,maledícta;uelipfi.| Efaion,uoluntas.fiuc confilii moerorís.. Elias, deus diss, ὃς Elifae,deimei falus.« Felethi;admirabiliter, Fadaia,redemptio dii... Gabzr.autuir ant iu -uenis,uel fortis fiuc uíriliter.. Goneabarth.furtü filiz. Gionath;arrogantía tua,ucl hortus tuus. Gezí, prxtuptü uídens,ucl uallis uifio. Gir,díuifio,ucl pracifio.. Crozan.tonfio corü;uel for titudo corum. Gabe;collís. Godolia, magnificus dni. lezabel,cohabitatrix fiue eft luxus uanus, leconi&ulfiturpopulá. lairilluminauit. Iacon,przparatio. leroboam,dijudícis populiiueldiíjudicás fup nos. Ieffainfulefaaificum;uel holocauftà. Iofia,cuius eft Γιαίβν -£i domino,ucl falus dni;uelfoititudo domini, lewipfeueleft. loram.qui cftexczlfus.. lo« faphat,domíni iudicii. lemla;plenitudo,ucleircicifio. Leben,xdificatio,uel candida, ο: Mageddo,coenacula eíus. Maacha percutiens.fiue percuffa.. Maces.defíne,| Maol.chor?, ucl deplenitudine.. Malachra.defpiciés,fiue díuifio. Mechonoth fulea:qux Grad bafes πο. .«απ ία εξ ὑποθενούσα,— Melloth;plenitudo.fíueadimpleta.. Machaíaquíd hic aducrbiü loci, ᾿ς fine quis dominabitur. Mof-/faluificatorfiueafaluatore.— Naphaddor.difperfa generatio. Netnaimago. lNeifothftatío. Naboth,cofpicu?,uel feffio,fiueexclufic. INadab.fpo te, Naama,decor.. Naaman,decor domíni mei, INcfib/ftans. Namfitangés,ucl attrectás; fiuepalpans. Οι, crífpans meus, uel manipulus meus."Oza;xobuftus dnvíni.'Olda, deftructio;fiue diuerrículü. Tríanoia qux fcquunt, p extenfam lítterá qpfereda funt. Οσο, gregans. Ophiriínfirmás. Obedia/feruiens diio. Rei,paftormeus. Ramoth,uifio mor* tis; Razon,myftícus,uel(acratus.. Rabaam,impetus populi;uellatitudo populi. Sunami^ tís.quíciiq; morict fiue mortíficata.. Sifa,tentatio,fiue farinaceus. Saalabim,agerauans intel lecum. Socaramus. Sarthan;tribulatio corü.fiue demolitorü;aut coanguftantium. Sion, - fpecula;ucl mandat fiue inui. Saba,captiua. Sathan,contraríus.fiueaduerfarius. Suba, .-incéfa,fiue cóuertés. Sadala,lat? eí*:a latzre,nó alatítudíne. Sabua lepra. Sefacbyffus alicij. - Sichíma,humerus. Semeía,audiés drm. Somer.cuftos. Salimiffa. Sophar.diffipare ucl diuidere.. Sigab,fuptollere. Sareptha;icédiü. fiue tribulatio panis. Sidonía.uenatio inutilis, . Saphatíudicis. Sedechíaiuftusdris,— Taphash,paruulusuenít.."Tabremmon, bon? ad. idcndii fiue bona fablimítas,uel bonauifio eor. Hucufcg p.cfimplícé litter legerímus,exim - afpíratiocaddita legédü eft. T hanath,refpódettibi. Thermad,exploratío redéptióis. Thafi - fa.daudicatio,fine remiffio uitz."Thedor,paxil?..'Themor,zmirna. Tharfis,exploratío gat .. dij: Thaphnes,coopte fignüquod fignificatius eraxce ew«&op didt. Therfa placés. Thes, palea mea. Thefbí.captíuans.fiue conuertés. 7 ocletractá,fiue protractü.- Zabad.flués . torris,quéuulgo tíionéuocant. Zamri;iftelaceffens, uel amaricás:proprie eim nomé abama . f&udine figuratá eft. gian"Zabaoía;dotata dni. DB.LIBRIS REGVM; Hi-Luiués deo,ueluídés de. Abiram,patriexcelfo. Azaeluifusdeo. Adad;patru?, auel patruelís.autteftís. Azaia.apphendes deii.uel fortitudo dni, fiue fortitudo efus. . AbanaJapideseius. Athalia.tépus dii;ucltépus eius.fiuetpalis 4ῆ{. Aramathai, : deijciéseii, Arnon.luxeonsuelarca moerorís. πλ ας ας dni;uel populus ela^ tus. Affee,cótíncbituelapprehendet. Ámia;robuftus domíni,ucl populusdomini. Ama. B híueritasmea. Azaría,adiutor domínus. Affith;libertas.. Argob,maledicens excelfum. . Arielleodei./ Afor.fagítta luminis. Aaz,continens,autapprchendens. AMa.irifirmitás, Aburlinorautuulnus. Αα αίμα,-Adram-lech,ftola regisucl decortegis.— An εν ον ἀπ δι: DE NOMINIB VS HEBRAICIS:^-melechrefpondetite regi, Abifa,uoluntas mea ín ea. Afaph.colligens... Arphath;fanás;aut | fanatus,. Aneinunéd comotus eft. Amos,robuftus.. Ararat, armenia, ucl mons couulfus, ᾿ " Afátadon,uincens,ueléxacutus.; Aruf;iíndifa,uelaureus. Adaía.teftimonium dni,^ Aci' cam,frater meus furgés. Afaía,facienti diio... Achabor,mus..Aresfol^ Amitalcalefaa9 D: tos.' Auilftaltusinfipiens.-- CC C udup.o04 ο Ὁ Aalzebub,deiorans mufcam.^ Baalfalifa;habens tertium. Badachar,uenitcompun^ e gi Bethagan;domushorti.. Bethcacon,domus fculpturz.| Dafan;cofufio,fiue pin| | i P guedo.ucl fcitas. Bededhínftauratio.-«Banada/filius decorus.| Baladan,uenit fibi |^:"metíudicans,uel uanitas pro femetipfo.-Bafecat,adípem. DBethím,domibus.^. | Abalaam,pracipitauit. Cadefim,comutatí fiue effoeminati. Careccaluus. Hucaf ; perc fimplicelitterálegerímus,exín afpíratíone addita proferédü eft. Chabratha, : Z/ electiosfup hocínlibrís Hebraicarü quaftionü pleníus difputatü eft. Charíth;condi: fio.' Charan.ira;uel foramen.| Chomarim,xditui.| ds: τη ZLerfeparatus.fanctificatus.. Elciau;pars ἀπ. Ebfiba,uolütas mea in eo. Efeliau,p pedominü eft. Enam,ecce hacfunt. Ennathan,ad danté fiue deo dante. Crew "ν΄ nomína qux fequun£,p extenfam lítterá proferamus.| Eloth;arietís fionum,uelarietaz tío.'Elam,dei ppluelpro foribus. Elía,deidni. Eliachim,deirefurrectio.— Efaía,fal9 diii, Y Arfar.fodientes,fiue diffipationes.ucl talpa... Fulruína;uelcadens.| Facria, aperiente domiíno,ucl orís affumptío.* Falafar,cadens prínceps.uel cadentépríneipé. ασια, .-confdfio, Fafeetranfcenfus.fiuetranfereffus.| Fadairedemptío domini. bb Eblaan;abforbet.-lofabe,ubi eft faturítas;uel domíni faturítas.. Ioíadc,dominicogni^ ] tío. lozacardnímemoría.udl q eft memor.| Iozabad;dnií dos;ucl q eftdotatus.| Ioaaz, - ubiéretiínere,ucl düíretétio.| loadina;dni delicata, fiue ἢ eft delicata;ueltenella! Tectcl, ccet?dei,uel auxili ἀεί, Iona;colüba,uel ubi eft donatus.fiue dolens.. Iachalía fortitudo ἀπί, Ioathatm,cofummatus.fiue perfectus. Iezechía;apprehendés dominii, uel fortitudo domini. Ioac,ubi eft frater,uel domíni frater. fiuc facturafratris.| lochaba;peccantesinea.— Ididía, amabilis diii.uel amabilis eius.- Ieremiahu;excelfus domini: Iezanía,audics ucl aufcultás dor mih.- Ioiacím,domini refurrectio,uel domini fufcitatío,fiue quí cft confureens. dt. Rog Aaonusfiueaffumptio.- Mattham;donata,ucl ἀοπᾶσ, Manaem,cófolás. Ma | naa,cofolatiofiue munus,aut facrificiü... Medon,aqua corü.| Mocotha;plagz οἰ. c Mlocoth;plagz.' Marodas,amaraarrocátía, fiue contrítío. Meflalem;reddens,udl reddita; Mazaroth,15/roj, d duodedm figna Mathematici afferunt. Molocrex. Meftiua* ríétas. Maceddo,detétatioe. Mathania;donü ἀεί, Mechonoth.fulturz;s bafes uel hypo temata.id eft fuppofitioes poflumus dicere. Maffephat f, peculatio, fiue cotemplatio.| Maro dach;amarítudine imittés. Mamczamarothitridétes,ucl fufcinula; qs Graeci ἀναλύμπτιφανποσᾶτε & TAboe ppheta.uel pphetás.. INaaman,decus.fiue cómotio eos, INereallucernaacet/ : αἱ. INaazab, pphetauittüc fiue fefliois ἱπίε. Noefthan;zs eom.| INiniue, fceta.fiue —/ Noermé pulchritudinis,uel fpeciofa, INefrath;fugitiu? tener,uel téatio tenera. INechoj. tha;ftyracem ei?;ucl atomata. INecho,pouffi. INabuchodonofor, pphetía lagunculz anguftz,. fiue pphetás;iftiufmodi fienü fiue feffio in agnitioeanguftiz. INaoftazsci?, INabuzardan, Jpphetauit palas,q uétilabra uulgo Wn d pphetiaalieni iudicij. INathanía;donáte dio. d. Adabafcéfio/fiue excelfa. Ramalia,excelfus diii. Raafon,curfus,uel copladtio, fiué M W placita quá fienificáti? Cirzci ενδοκίαρ uocat. Rabfaris, princeps eunuchus, fiue magí EX. fleraut maioreunuch?. Rabface;priceps deofculas,fiue mult? ofculo. Rafes,fiolucres: ᾿ fiueürfus oris. Rablaí;multá hxcfiuemfta. Ruma excelfa. Roblath;multáíftá, fiue mftitudo. Vnem,détes,ucl coccneü fiue uarietas, Samariá;cuftodità. Sabath;reqes,uel ítermifTio. ἂν. irlebesuel aula,quá uulgo olláuocát; Saderoth, περιθολὸι moenía,ucl portícus publi À. 7 cx. Sabía;caprea;udldama. Scla femp."Semath;audics;: Saul&,reddens. Salmanaf. far perfectusuínculo,ucl ad uindenidi. Sapharuahím librí;ucl littere. Sochothanoth;taber^ nacula,uelumbracula fias Sennacherib;tolles,ucl feuás deferta. Sis see s Sacfdema mm PET. ἘΠῚ ΈΞΕΣ ον s ἘΞ DO NUT TIE εν ME m eme eiae ποι c ie mE T ΕΕ | | Wn | | DE NOMINIBVS HEBRAICIS. Iq-4. " Saefdema peftileris aer, quem Graci ἀνεμοφδορίαμ uocant.: Sarafarprincepstribulatióis. Sa faulabiumeius. Sademoth,arua,uelregiones. Saraíauinctus. Safaniaabfcondit domi ' nus;del doniini protectio. EBORE e Omníanomina quz tlítterá fubdita funt,afpirationeaddita funt proferenda,| Hapfe;indignans fiue feffio offendiculi."Theelat.tráfmigrásactiua fienificatione in telligendum;quod grace dicitur ἀποοικίϊωρ, ἰά eft alios trafferens, Thartach.fubuerfio : quá melius Graci ἀνατροπὴν ποςᾶι,— Thartan,turturem dedit, uel füpfluus;uel οἶση» :gás Thalafanappenfusprínceps. Thaafardiuitix. Thecum,Patíentía. Theracdonga "tus/fiueut nomen propriü figuremus,Proculus.— Thof protectio orís.fiuegehenna.| Thera phím, icédia.fed meli? macines,uel figuras 5 Graci μοςφώμαϊα uocát."Thanameth,cofolator. DE PSALTERIO. Beffalon;paterpacs.^ Afaph.cógregás.— Aleph;millefiue doctrína. Ain.fons.fi πε ος. Beelphegorhabés híauitfiue habés os pellis, uel pellice.^ Beth. domus. uA. X Babyloncofulio. Cadesimmutatauelfancta.| Coph;uocatío,uelauís:fed meli ^usexcuffio,quà(αὐταί tgseauocant.— Cedartenebre,uel maeror... Chufi;xthiops.'Caph, manus,palma;ueluola.| Deleth;pauper,ucl tabula,uclianua. Eziaitesfemen ἀεί, Ermon, anathema ei?,uel anathema maerorís, Ephrata,frueifera.fiue equidé uides. He;ipfa uel ifta, fiuefufdpiens. Heth,uita;ueluiuacitas.| Fe;os:ab ore;non ab offe:fiuelaqueus.fiue decipula. Grebal.definiens.fiue difterminans. Gímelretributio,uel plenitudo.— lemini, dextera mea. . Idithun,tranfiliens eos.fiuefaliens cos. lod.principium,uel fcientiaaut dominator. ὁ "Lamech doctrina fiue difciplina. Mem,ex απο οἱ ex ipfis/fiuea qua. Nun fotus.uel pifcis fiue fempiternum. Res,caput. Selmon,umbra offendiculi,ucl fentíés.fiue imago fortitudinis, ,, Samech.firmamentií:quidam erectioné uel adíutoriü fiue fulturá putát.. Sade.regio,fiue iu ftida;elueneratio. Sín,dentes.—Teth;bonü. Quatuor reliqua quz fequuntus;afpiratione Ἰὐ addita proferenda funt."Thabor,ueniens lumen.uel ueniat lux. Thau.fignum,uel fubter. i ς:: Thalafanappédit principem. Thobelofferre. Vau&ipfe.| Zebeth;uictima fiue ho i ftia. Zlaioliua,uelfornicatio.fiue hzc. Dealphabeto Hebraeorum pleníus ín ea epiftola;quá fuper centefimo decimo octauo pfalmo;ad fanctá Paulam faripfi,exiftimo difputatum. τ'' DB ESAIA ΡΕΟΡΗΕΤ ἃ, Ban Iccondémnatío. Aelamite,defpiciétes.fiuecomparati. Afaph,coereoás, Aiathimos, Arran,ira,uel irafcés.. Ane,nügd cómot? eft. Αμα ίπίατας, Adremcelech;decorere/ VW onüueldecorusrex.. Aferdan,uinculü catis.fiueíudicijuelexacut?.| Achor,turbatio, uel i ORT Barachía,benedi&? dris,uel bridícés dis. Bofra,ín tribulatioe: Baladan,ueníens eamíudicare, Beluctuftasfiueabfq;.| Citiorum, conciforum.fiue plagae st confummationis. Carthaginis fcrutatióis.' Ciro,hzreditas. Duo nomína que fequütur per ui afpirationélegéda funt. Chalanne,omnes. Cheldan pars mea diiseft.. Dimaon.fufficit eis tuetror. Deféch,calcatio,uel unctio. Dodaním, patruelis uertit etí&ín ppinquos, Emmanu elnobifcü deus, Eleale,ad afcéfumn,fiue cofcéfum. Eclaim,uítuli;uel ἱππέως, Ezao,uifio. Tría ποῖα que fequunt p extéfam;pferéda funtlittera. Εἰαπιίες,λιδολόγιομ εοΒε ας comparati, aut defpiciétes. Elim,aries,fiue deficiés. Efa,refolutus,uel effundés.| Facee;aperíés. Είπα τες τ QGebim.foffz. Gazonnuxeom. lafub.reuertés, Iaas;dímíditi;uel fuit. Ioach.cuius eft fra tet. fed melius cofitésfiueclorificis. lerufaléuifio pacis. Laifa.leo. Luit.maxillz.fiue σος Luth;utilisuel dedinás.fiueutina. Madian,íniqtas. Magro;gutturi;ucl defauce. Magmas uile cributii, fiue detactu. Madebena;afaltu eius. Memphiís,ab ore. Marodacamaracótrítio.fiue pcacítas. Mofoccapiétes. INabao, pphetía,uel ueniétes. Neríd.pardogzfiue apo. " ftatam. ἹΝίηίαε, εια, εἶ eermépulchritudinis,aut fpeciofa. INafaram,gcrmé molle,uel tenegz; n Nabo.feffio,uelfuperueniés. Ozía.fortitudo ἀπί. Oronaím,.foramé marroris. Romelía: 7) excelfus dii, Β.ο[οβλιθόσρωεν. Rabba;multa,uel multitudo.^ Sorecultima,ucl electa. Sice. ta,ebríctas. Seraphim,ardétes,ucl íncédentes. Sion,fpecula. Siloa,miffus. Sabaoth,exerd? tui fiue uitutó, uel militiam, Samari&;ciftodía eon Sufirirritü. Sabama;tollés γεν ιν ede η(τορι. τά. Sagem GE τὸν DE NOMINIB VS HEBRAICIS-«^ « Sargon.pritcepshorti.. Sobriam.fedésucl reuertens;. Sifaim;eoredíens,."Saron,princeps ancerorís,uel cantans tríftícíam.| Seraphar princeps tribulatióís, fiuc elatío. Sabàít; captiui, Saba,captiuitas. Tabecl bonusdeus. Tanis mandanshumilia.| Zacharía».etnor domini. D ΕΕ ΟΕ Uo"onere εν Ί Eeri,puteus meus,uclinlumine. ᾿Βααϊίηνία(upctioribus.fuperiores;uel habete aue uiri. Bethaben;domus inutilis;ucl domusidoli.| Debelaim;palatz..| Gomer,cofi mataatq; perfecta. Iotan.domíni confummatio.fiuc perfectio. lezrael.femen dei, Iarib.dijudicans.uclulcifcens.: lerebecliudicii dei;uel dijudicans füpior... Mahamad,defyde rabile. Ofec.faluans,uel faluatus;aut faluator.. On;inutilíitas;uel dolor,aut labor.fiue iniqui tas. Salmana;umbra cómotionis,ucl cofümatus,fiue perfectus. Geboim,ftatío, fiue(Lares, DE AMOS. y & Mos./fottis.fiue robuftus,ucl populusauulfus.fiue populutn aucllens. Acarottore: m gispafcua.fiue in pafcuis,quod grace dicitur ip σοιμενοξοφίοις,. Amafía, populus dni, E. ucl fortis domini, uel populü leuans. Gaza fortitudo eíus. Gog,/ Suid eft tecti, Melchon.rexnofter.. Rephan,facturaueftra,uel reqesucftra.. Theman,;aüfter. Thecue;ty ba.uel buccina;fiue percuflio,quam erac κρουσμὀμ uocant. MIRI | DE MICHAEA, E Chazapprehendens,ueltenens.| Anachím,;humilitas renuens, Michaa;qs hic, ad, uerbíum locíuel quisifte.. Morafthi;haxres meus. MR ME DE IOHELE€ ABDIA. sc INemrod;apoftata. Fatucl, latitudo deí;ucl aperiens deus... Iocl,íncipiens,uel eft deus,uel dei, Abdia,feraus domini. Amathi;uerítas mea,uel fidelis meus. e ΤΣ, RT. DE ΙΟΝΑ ἃ NAHVM. αι. Jona;colüba;uel dolens. loppepülchritudo. Εἴοε[οί,ααποζαιί. INiniue;fpedofa. Nahum -&onfolator. Senam,abundantía. Sarafad.incendium.£n i DE HABACVC& SOPHONIA.^: bot * Habacucamplexans. /Amaría;dícente domíno, ucl uerbü domini. Godoli:;magnificatus dominus, ucl magnificus.Sophonía,abfcondens eum. S util : DE AGGEO. notnm Hn Aegeus.feftus.fiue folennís. lofedech.domini iuftus,fiue íuftificatus. Salaticl,petens domi. niuelpctitio domini. Sabath.fceptrum,uel uíream. Zorobabel prínceps ucl magifterBabylonis.fiue aliena tráflatio.ucl ortus ín Babylone,| f DE ZACHARIA ἃ MALACHIA. Addo.feruus.fiue teftis cíus,ucl fortitudo cius.. Afacl factura dei. ᾿ς Ananecl.eratia dei. .. Chafdeu.fpeseius.. Ragom.hyems.fiue multum delictum.| Rama;excelfa. - Sedracdecorusmeus.. Elía,deus dis. Malachia;angelus dfi uel meus. Thefbites,captiuás, pet^ DE HIEREMIA."ἢ . Nathotrefponfio,fiue refpondens.fignum;ucl obedientia. Amon,fidelis.ucl nutriés fiueonus. Achobor,mus.. Απαπία,στατία diffi pata.fiue σγατία dei.— Azor,adíutus; ΄ ΄ o M Amaíia factura ἀεί. Ananeclcuí donauit deus.| Afedemocarua, ucl fuburbana. -Ananceloratía dei. Anan,gratía... Απία,οτατία dominí;uel donás dominus.| Abdicl, fe^ "iensdeo.. Abdemelech.feru? regis. Afajfactura... Afrec.furor alienus fiue πίτα diffipata αι» qp diícitfa.. Azau. fortitudo eius. Arocr.fuffoffa.fed melius myríce. Alafa.tríplex,ucl cóter nata. Ahiquxftio,uel uallísfiueuiuit.| Arfath,fanans. Adchenez,ienis íta afperfus. 1) Amiathalcalefactus ros. Auilftultusjinfipiens. S 2 Vz.defpectusfiuecontemptus.. Baruch;benedictus,| Baalís/habens uirum." Baafa P uenientefactura. Bofortribulatio. Beluetuftas. Bethulia,dolens domus dei, v Aríathiarím,ciuitas faltuum, fiue fyluarum.— Colaíauoxfacta.— Cedron,tríftis moe "foríiuedolor.- Caríatham,duitas,uel oppidüeorü.^Caríoth,ocurfus igní. Eiuc ufqy per c fimplicélitterá legerimus,exin afpíratione addita proferendü cft. Chelcia, ^00 rparsdii-Chabomin, manus uclaceruus fpinarum:fed melius praparationis licet pla --- DENOMINIBVS'HEBRAICIS.——$0, 14.8 Δ΄ εἰς Hebrzommlibáueleruftulam fignificari putent.— Chamoamfimiliseis,Charmamos agnus coneregatus, fie aenitío, quafi farmentum.| Chamos, copeteeatus.— Dedan;hoe iudíciam,fiue tale iudicium. Dalaia;hautiens düs,uel pauperculus dí." Dibon, fatis íntelli^ gens. Deblathaím;palatz eorum. Ennomyecce haxfiuefunt, Elnathan,ad danté/fiue ad; dentem,uel donum dei.. Elafa;ad faciendum. Egríeladiutus adeo. Efebon;cogitatio mcetoris. Flucufcp per e,breuem litterá leperímus: exín per extenfum legamus clemétü. Elam, oppofiti.fite abiecti;uel compofiti.. Elifama,deus meus audiens, Efaí.defectio mea, ΕἸ, medeo meoaudiente,[ου exercitus fortitudinis.— Fefor, os nígtediínis. Fathures, deceptus;calcatus.fiue buccella cófirmata. Εαταο nechao,diffipás prxparata./ Gamaria.retribués düsiuecofümans dris. Garab.fcabíes,fiue incolatus multus. Gamuel,retributio dei.- lere mía;excelfus dri. lechonia,pparatio düijuel fícfactus diio. Iezonía,aufcultás dim, leeda lat;magnificus dii. loachalrobuftus&fortis. leraia,timensdüm. Ionathan, dii ἄοπ, ael columbam dedit. Tuchalpotens. Ioanam, erat donás,ueldriidonü. Tazer,auxilatus - Mafcía factura ἀπί, Morethi.heresmeus. Molodyrex. Matthama,munus δὲ donum. Melchíarexmeus. Mafefa.fpeculatio,fiue contemplatio. Magdalo,magnificentize. fiue tut» εἰ Mefaataquz impetus. Maor,habitaculum. Melcham,rexeorum. IMarodac, amara ΤΥ conttítio,fie impudentia. Medon;metientes. ΓΝ εϊοαπίείϑ, μοτοάϊταβ ας, INería,lucer nadüi. Nathania,donü απί,ποί dedic dris. Nergel.lucerna acerui. INabufabaru,calcatái εξ; pus. Nechao,paratus iftetholofernes,uitulusfaginatus.| Omre;uerbü. Excepto hocnomi; ^u. mequatuor quz fequuntur per extenfam uocalem legenda funt. Ofaz, obrizum.Eft auté ge^ nus auti, quod erai«ias ποοᾶς, Oiade,eíus fcientia;fiue ipfe eee nda Ídentía. Ofai faluabitme. Oronaim foramé πιοετοτίς, Rechab.ddriea uel afcendens. Rabfatis.prínceps 1- eunuchus. Rabmag,príncepscbi. Rablata multa μας[ας multá ifte. Sedechia,iuftus ἀπί, - Siorfirmamentum nouum uel turbídum.. Sor.fortís;uel petra,fiue tyrus. Θείας, biffus fac ceüs.fíue manus faci. Selom.tranflatus.fiue reftítuens. EG UIS düm. Safanela; bíumeius. Salom.retribuens/fiuepacíficus. Sefelahumilis.fiue campeftris. Selemia, red. dente dro. Saraía;príncepsfuít. Safathía;iudicat domin?. Sarafar, prínceps tribulatióís. Samagarnoméaduenz.' Sarfachím prínceps cadaueris, uel rinz. Safan;cheeroeryllíus, lep?uel hericius.fiuelabíü eom. Sabama,attollésexcelfum, Segonloála inutilis; Tafnasin fanuti os ferpentis.fiueopertü fignum. Duonomina qux per t.litteram fequuntut;afpitatio neadditafuntlegenda."Thofeehenna,ueloperculum orís.* Thaamath,dedit indienationé, fiue bilem.' DE DANIELE,| Ffanez,equotutmn domitor. Ananíagtatiadei. Abdenago/feruienstaceo. Amala fardixitprinceps. Arioth,ad folitudinéredioens. Afuerus;atriü eius.uel beatitudo ux Aftíages, uoluntas;uel confilium feftiuitatis. Flabacuk;amplexans eos, fiue fufci^ pienseos. Artaxerfis.lumefilentíotentans.. Balthaarcapilluscapitis. Bariin commutany do.fiue putei πο] ία uentre, Beluetuftas.. Duraloquens. Elam,fzcula uelfempiterna. For| thommím,díuifio perfecta populi eloríofi.Et de hoc quid nobis uídeatur,ín libris Flebraicarii quaftionum plenius diximus. loachím,cuíus eft przxparatio,uel dii przeparatio. lecechiel, fortis dei;ucl apprehendens deum. lezanía,auris eíus;uelauftultante diio, Iobab, inímícus, [iueeft pater. Jfimothadducet mortem. Ifariimmutata uel paruula,. Tezahel, eft íter.- In, ; fuit;ael menfura. Mifaclquz palus ἀπί.. Mifac,qui rifus uel de gaudio. Mane;numerauit. s— Michadquísutdeus: Perfe,tentantes,. Sufanna, lilium, uel eratía eius, Sennaar, dentis uacuefacti. Sídracdecorusmeus. Sufisequitatio,uelreuertens. Vlaipalusa palude nó Y- a palo.fiue dolorfemorís aut umbraculi.| ;: DE EZECHIELE, Y| Z.ut,adíutüs, Accerethi,interficiens, fiue demoliens, Affurim.ienis illuminationà. à^ Aramirauelíracundus.: Aun.ínutilis.fiueidolum; Ainagallim, fons uel oculus έ Ὁ τηρεῖ, Azararepido.. Auranjracundía. Arielleo dei. Afer beatitudo. Arfemcl, [lentia circacifionís, Achal, omnía.. Aradi;/deponentes,- Aclamite;appofiti fiue coin NS ilc cipue MH NE Ett^ obicái, DE NOMINIPV ΘΒ HEBR AICIS. obiecti, Buzidefpectusfiue cótemptus. Banaía;xdificium dni, Berota;putei eias, Βααὶ ^ meon, defcenfio humilis. Bagazin.in excelfo cotemptus.. Bubaftus.os uellabíam exprimen εἰ. Bath.filiauel menfura. Cacíathim, duitaseotü. Cedar,tríftis ucl tenebrae, Cadesymu' tatauel mutatus, Curgelu. Huc ufcg per ofimplicem litterá legcrimus:exínafpiratione addi ta proferédum eft. Chobar,grauitudo ucl grauítas fiuc iuxta elect. Chodchod;carthaoiné fes. Channa.fundum uel przpatatio. Chalamad,cófammauítfiue menfus eft, Chaldaí;q - fiubera.uel quafi ferí;aut quafi daztmones. Chercthím, difponentes,pro quo melíus ín Graco διατιϑέμεμοι. Chennor,agnitio luminis,uel cxtera. Cherchoro,cognita ablatío. Chelbo,la&tei, Chalamar,oís amarítudo. Chomor,laceffiones. Deblata;palatz. Diofpolís abnués fed melíus grace iouis ciuitas.'Efemelelectti. Elifa,ad infulam,fiue deus faluator. Elbon,robu : fus fortitudine, fiue dei fortitudo.| Ethalon,incunabula moerorís. Ezer.fortítudo uel auxi lium. Emmer.fermoucluerbum. Efchani.habitantes οοπτοιηρεῖ, Elifee.dei eft hc uel dei : falus. Hucufgr per ebreuem lítterá legerímus:exin per extenfum lecamus elementum. πα - gallimfons.uel oculus uítulorum. Elam fempíternü, uel faeculü ucl λιθολόγιόρ eorü, Efi men : fura. Engaddi;oculus ucl fonshzdi. Enom,fos fortítudínís. Felechíafalus ἀῑί. Futlibya. τς Fennag,nutus. Faresdiffipans. Facud,uifitatus ucluífitans. Gaze;gagophylacium fiue fortitudo cíus. Gog,tecti. Gomor.cófummatio fiuc perfectio udluenüdatío, Galaliuolu tàbra. Galilca uolabilis.fiue tranfmioratio facta. Iecechíelfortitudo ἀεί, Iezanía;autis ei?, ÍIn,menfura. lob,ociofus. Ituigil. Lídi,nati. Maalmeon, habuerunt habitationé, fiue dehabitatione. Mofoch;amentes.(iue trahentes. Magog,quod tectum, uel de tecto. Mey, : eía.defpectio. Machalaim,cófummatio eorum. Magdol, magnitudo uel turrís. Magalím tranfmíetationes fiue colonic. Manaim,de requíe. INoe,requies,ucl οποίο. Ovolla.taber - naculum meüinea, Oefaxftus. Flucufq: per o/breuem lítteram legerímus:exín per exten/ famlegendü. Ozan;abiíj, Oram,irati. Ofar,uolantes.. Ofia.falus dii. On.dolorucl moe tor. Rabbath, multitudo. Raama,tonítrus. Rodi, uifio iudicij. Ramoth, uífío mortís. Regma,malícía quapiam. Semel.idolum.Et notandum quod latínus fermo fit ín Hebra isuolumínibusa fimilitudine,unde δὲ fimulacra dicuntur. Safan, herícius ucl lepus, fiue la^ "bium eius. Semoth,nomína,^ Sela, umbraculum eius.| Sanír, tolle nouítatem, uel : dens lucerna. Scene, gyrus eius uel expecta. Seím,exeuntes. Sodada, latus cíus;a la tete nona latitudine intellicendum, Sabarím, círcáíre montes, Saphitus, fpeciofus.cgre^ gius, Sua/faluatoris. Sais,temptatío. Sataim, líbri ucl hiftoríci.| Sonam, pecus eoram uel dentescorum.'Tanis;mandatum humile. Tafnas.ftupens os ferpentísab ore nó ab offe intelligendum. Exceptis hís duobus nomínibus.cztera eiufdem littera per afpiratíonem profe ' rendaíunt,'Thelabim.difperfi.Et fuper bocin libris hebraicarum quaftíonum quid nobís ui deatur,plenius diximus."l'hammuz,confümantcs.fiue contemptus:& fuper hocín libris illis pleniflimedicic."Therafim.figurz. Thuba, deferens uel defere£ fiue delatus. Thogorma, auellens;uel íncolatus cuiufdam."Thafnes,opertum fignum. Thíconmedíam: Thau, cor ᾿ fümmatio."Thafoffpecula. Thobeluniuerfa ucluanitas. Themora,cofumatío amarítudi nís Sarda, abalienatus ualde.^ DB IORE."Vnd - Víitidi,códiliatríci. Et faper hoc quid nobis uídeatur;ín libris hebraicarum quaftionü diximus. Afom.filensuel offeus. Adad.patruelis, ucl teftis. Baldad,uetuftas fola. - Barachielbenedictio dei. Buzites.cotéptibilis. Barad.erando. Barachelbenedi/ xitdeü. Buzicontépfitme. Dennaba,;iudíciü ferens. Eliphaz;deí cotéptus. Elíu,deus me? ἀποκεῖ de? dni. Gabis;altítudo cofufiois fiue πεξόθολι. Getham,applícuerüt cos.Lob,dolés; - Leuiathan;additamétü eorü. Maguroth;óiop,id eft figna horofcopi. Naamatiítes.tmoués mortem, Naamath,decor. Oofar.uolans. Ophirinfirmitas. Raam, uífio uel multutn, ' Raphaím, gígantesucl medic, Rathamim,iuniperi, Ram,excelfus, Saucaccotum,cantí4 lenz- Sofanfpecul diflipatio,uel fpeculatorem diffipans.fiuc fpeculatorem uídcbo. Saba, 'conuerfio, uel captiuitas. Sechem,uaríctas. Satamaduerfarius. Sin.loqués. Seneocymt "balum. Topeiumbonum. ἌΣ itd εδ μη, εν Abraham i WW, ἐς Seu. | Abraham.pater uídens populum,| Aminadab;populusmeustsoluntárius, Abia, pater dominus. Afa.tollens aut attollens. Aagia;apprehendés drim;aut robur ἀπί, AA. Ὁ υεϊ(ογείππεο eius. Aac.apprehendens, Amon fidelis uel nutrícius,fi tamé ab aleph littera exordium habeat:quod fi exain fcribituronuftus interpretatur. Abiupater meus ifte uel pater meus eft.| Azor.adiutor. Archelausagnofcensleo.| Amen,uete fiuefideliter. Άη dreas decorus,uel refpondenspabulo. Alp heus,fugitiuus.fed melius millefimus uel doctus, , mora populus fitus.uel populíilliminatio.| Abellu&tusaut vapor fiueuanítas.: Achel demach,aper fanguínisfyrum eftnonhebrzum, Βοος, πὶ quo robur, uel ín ipfo fortitudo; fed melíus in fortitudine.. Bartholomzus.filius fufpendétis aquas,uel me,fyrutm eft noménàá, hebrautm. Bethcaida.domus fragum;uel domus uenatorum. Bariona./filius columbzs.fyrá €ft pariter& hebrxdtn.Bar, quippe ποία fyra filius,& iona columba;utroq, fermone αίτια, ' Bethphaee.doriüus orísaallium,uel dornusbuccx:fyrum éft nó hebraum;quidá putant do. tnus maxillarum uocari." Bethànía;domus afflictionís eíus;uel domus obedictiz.. Barachía; ucl benedictus ἀπί πο] benedictio diii. Batrábban.filium magiftri eorü,fyrü eft non hebracüts ^ Caiphas.inueftícator.uel fágàx fed melías uomés ore. Cadrantes.calígo uel tenebre, qué nos per g,líttetam quadrantem dícimus, Corbana.oblatio. Chananzus,polfidens fiue pof feffio... Hucufcqo per fimplic&c/litteram fcripta funt tomína;quz erai per κ efferunt:exin afpí ratione addítaleeendum quia illiliteram chí;uoéant; Chanani;nécocítoruel motabilís;att ipfepauperculus.. Chorozain.hoc myfteríim meum: Chananzi,neeocíatores." Diabolus, defluens: grace uero dicitur críminator. Dauid.defyderabilis;aut fortísimanu;: Danicl;iudi? εἰ dei;uel iudicat me de?. Eftom.faoíttá uidit.fiue atrii eora.- Effai;itifüla: libatio.fed melíug incenfum."Fucafgy pere;breué lítterá legerímus:exin p extéftitrilegamus δειξε." Elíacing dei refürrectio;uel deus refufcitás;aut deus refufcitauit. Eliu;deüs meusifte ,ü&el dei mei iftius; -Eliezet,deus me? adiutor, Elía, deus diis.:Elíeliláma azabthati, deus meus deus me? ré derelígfti me." Fatez;diuifio:: Farifzi,diuidétes fiue diuifz,- Gennefáriort?principü. Geheri na;de ualle funt, fiueualliseratuita./ Getfernani;uallis pínguedina. Golgotha;caluatia;fyrá: eftaó hebraüi.' Iefus.faluatoruel faluaturas. Vti.littera: fernemus ordínem;afpirationé ἢ, platífq omifimustlicet eam erámatíci non putent litter: Ioco: habenda. Ifaac; tífus fiue σαι díum.: Iacob.fupplantatorfiue fupplantans.: Iudas;confitens fiue gloríficás. lofaphatipé iudicás,fed melius dris iudicauit;-Ioram;ubi eftaurqeeft excelfus;fed melius fublimabit.- Io atham,confummatus fiue perfectus. ezechía.fottis domini;ucl confortauit dis. ofia,ubé eft incenfum dri,uel falus diiispoteft δὲ fortitudo domini dici Techonías; preparans,uel prae paratío domíni. loachím, ubi eft przcparatio;uel drií prxparatío.' Ioacim,diii refütrectio,fi ue disfufcitans. lofeph;appofuit.fiue apponés.- Ierufaler,üifío pacís;uel timebit perfectae, Ieremías,excelfus domini.-Iohanna;cui eft gratía;uel domíni grata, Taia,falus diii,- HS tiothmemotríale domíní:quod fi uoluerímus legere Iffacharioth,ititerpretatir eft merces.Po7 : téftautem díd δὲ memoría mortís. Terícho;odor cíus fiueluna. Κα litteram tios fuperfluá ha» bemus exceptís kalendis,per cuníuerfa exprimimus,unde confequenterhic pratermiffa εἴ," ' Lebbeus/figuratü noméa corde;quod nosdímínutine corculum poffumus appellare... Ma naffes,obliuiofus.| Marhan,donum.fiue donatus. Mariam plzríg; eiftimant ínterpretári illuminant me íftiuel illuminatrix uel zmyrna maris.fed mihi nequacg uidetur. Melius aüt eft; ut dícamus fonate eam ftellam maris, fiue amarum mare:fciédumqs quod mátía fermone fyro domína euncupatur.. Matthzus, donatus quondá;- Magedda.poma eiusuel nunca. IVIa cdalenetutris.fed melius ficut a monte mótanus:íta turrenfis;a turri dícatur.' Naafon, quidá putant requietum fonítum ínterpretarí; fed melius eft augurans,fitie feipens éorü. Nacareth Hos,autuirgultum eíus;uel mundiciz,aut feparata;aut cuftodita.Scribitur autem non per z, lit teram fed per hebrzum fade;quod necs;necz litteram fonat.. INazareus,müdas. Neptalím dífcretus fiue feiunctus,uel conuertít fiue couoluít me;|. Obed, feruiens,^..Ofanna, faluifica; guod grace dicitur ὃς&yp&. Vtrüqy auté nomé per extenfam lítteram legendum, Raablata MM T d ο τα ttt.:fiuedilatata * A DE.NOMINIBVSHEBRAICIS., AM$0. 14.6 ») SOY DE NOMINIBVS HEBRAICIS C fiedilatatà. Rachabafcédés uel cócíta fiue uides. Ruth.feftinás. Robo&impet?ppfi. Ra. ὦ| '(hel ouis,uel uidés ἀεᾶ. Rama,excelfa fiue exaltata, Racha.uanus. Rabbí,maeifter me?,'} fymeft.. Ramatham,excelía eorü,uel fublimeeis, Salman.fenfibilis fiuefenfus, Solomon,| pacificus fiue pacatus erit. ath eren fea deus, Hactría nomina p fin lítterá fcribunt: £eliqua duo fade ín exordio habent. adoch.iuftificatus fiue ία 5, Sidon,uenatio. Tha. mar,palma uelamata. Thomas,abyffus uel geminus, unde& grace didymusappella£, Tha tí, pafcens fiue paftura. Zara,oríens fiue ortus εἴ. Zorobabel.ipfe magífter Babylonis, id eftconfufionis. Zabulon; habitaculum:poteft δὲ habitaculi fübftantía nuncupari. Zebedz üs,dotatus fiue fluensifte.. ZZacharía,memoría drií uel memor domini. Zacheus, iuftifica; tus aut iuftus,uel iuftificandusfyrum eft non hebrzum. DE MARCO, Bba,pater.fyrum eft non hebrzum.| Arímathia, altitudo eíus, uel exaltatus eft(ρα, Idutmza,rufa fiue terrena. Ifracl,uit uidens deii, fed melius rectus ἀπί. Chenna;ze | lotes,unde ín alio loco chananzus.ín alio zelotes dici. Salome;pacifíca. Tyro.an guftiz. Tyrus quippe lingua hebrza zor dícitur,quod in noftrü fermone tranffertur anguftia, ^ Tiberius,uifio eius fiuebonítas eíus. Tabita cumi, puella furge,fyrü eft. Traconitis, ne gocíatío trífticiz. DE LVCA. Epheta;adaperire. Augufti, foléniter ftátisaut folénitatéadditá,. Abiline, lngétes? Aaron,monseorü. Annagratía είς. Aferbeatus;aut beatuserít.. Amos,one il ans,aut onerauít. Aggeus.folénitas. Addaírobuftus:uiolenter fíguratií nomé ab. eo quod dicitur faddai. Arfaxath,fanás depopulatíoné./ Adam;homo aut terrenus fiue ín digena. Ammaus;populusabícctus. Cefar.poffeffio principalis. Cirínushares quí apud. 1 nos melíus effertur& ueríus per q,litteram ut dícatur quiríinus. Cofam, díuínans. Cainam, luctus aut lugens. Capharnaum, ager,uel uilla cofolatíonís. Efelí,uicinusteus. Ebet, trà fitus. Enoch,dedícatio. Enos,homo. Hucifg per e breuem lítteram legerímus:exin per ex; tenfum legamus clemétü. Erodes,pellíceus;eloríofus. Elífabeth,dei mei faturitas,uel deí mei. D iuramentü;aut feptímus. Elíafcendens. Elmadadi,deí mei menfura.| Er.uigilans, aut uigilia. Enam,oculuseorü. Elifeus,deí meifalus, Fanuelfacies ἀεί, Fafe,tranfitus fiue tranf, ; eteffio, pro quo noftrí pafcalegunt. Falech.diuidés aut díuifit. Filippus,os lampadis, ucl os manuü. Gabriel;.cofortauít me deus,aut fortitudo deí,ucl uírtus mea deus. Galilaa;uoluta/ bilis.auttranfmiíeratio perpetrata,.uel rota. Gerafenorü,fuburbana autcoloniibidé. Iturez, montanz,fyrum eft. lordanis, defcenfus eorí;aut apphenfio eorá;uel uidens iudici. lone, columbamea. lannaipparatus. loiarím,dnis exaltans,ucl eft exaltans. Jared, defcendens, fiue cotinens,qd grace ἀῑείξ,ἔπικγατομ. Ioanna.dris eratía ei?,uel dris mifericors. laírusjllumi násautillumínatus. Lífanía,natiuítas téptatióis,fed nimiü uíolenter. Leui,appofitus, La« mech, hurilis:quidá putát percutienré, fiue pcuffutu poflerefonare./Lagarusadíutus. Lot. ligatus,aut dedinans,uel uacans. Moyfes;affumptus,uel palpás. fiue cótre&tás,aut urgens.fed melíus eft ex aqua. Matthathía,donü dei,autaliquádo. Melchi,yrex meus. Matufale;mor tuus eft& mifit. Maallelellaudatus deí,uellaudás deii. Martha, írrítás,puocás:fermoneaüt, fyto,driainterptat ueldrans. Naafon,augurás. INahticófolatio fiue cofolator. INeri.lucet namea. Nathan,dedítueldátes. Nachor,requíeuitlux. INoe reqefcítaut regeuit. INaa;pul chra. Niniuite;natíuitas pulchritudinis aut fpeciofi. Petrus, agnofcens. Pontius, dedinás co fli. Pilat?,os malleatoris.Sed fciédá eft,qd'apud hebraos p.littera no habet,necullü nomé eftqd' hocelemétü fonet. Abufiue igi£ accipéda,dfi p flitterá fcripta fint. Roscapgt. Ram, fublímís, Reupafcés,aut paftuseft. Sícera;ebrietas.O ne emn qd'inebríari pot,apud hebray os ficerà dici: Simeon,audiés ucl audiuit ο. Sedí,exlatere meo. Semií,audiens. Sala thiel;petitio mea 469. Salman, pax. Seruch/lorá fiue corrígía,uel depédés fixe pfectío. Salé, i mifit. Sem,nomé. Seth.pofit?aut ponésuel pofüit,aut poculü fiue germé ucl refurrectio. 9a raphtha,incenfa.fiue ancuítía panis,nomen ex hebrao fyroqy copofitü. Símon,pone moaro/ rem, uel auditriftidam. Sufanna,lilium aut eratía cíus:fed melius(i fcemiíninum nomen figu tetur a lilio. Samaríte,cuftodes. Sodoma, paftío filens uel declínatío eorum aut(ίσα, . Satan,aduerfari?fiue tráforeffor.— Saba,captíuitas, Sadducxiiuftificati.' Àenon DE NOMINIBVS'HEBRAICIS"^ εν$0. 14-7 des 7005 DERIOHANNES 000000* Missed"7: Enon,oclusautfonseog. Ananíonauítmihi. Banereé filij tonitrui. qd corrupte: boanerges,ufus obtinuit.. Barfemía,filius czcus,quod δὲ ipfum corrupte quídam bar» ia,. Mtimeumlegüt. Beclzebub.habens mufcas;aut uir mufcarü.In fine ereo nomínis b.líc' δή teralegenda eft non l,mufca eim zebub uocatur.. Batrabbas.filius patris. Caphas,pettus.fy j η rumeft. Cana,poffeffio fiue poffidet.. Ephraím.fertilis fiue auctus.quemnos poflumusab— 1 NN augendo augentíü dicere... Meffías, unctus, id eft Chríftus;. Manna;quid eft... Nazareth; Un^ flos mundiciz... Salim,pugilli fiue uolz aut ortus aquarum; quod breuíus grace dicitur, βίοι. "il τα... Sichar.condufio fiue ramus. Corrupte autem pro fichem quatranffrturía humeros ut ο fichat leceretur ufus obtinuit.- Siloe, millus. ΩΝ T. ἄπ"| DE ACTIS.APOST OLORVM. τι o ln INdreasdeass ín flatione,uel refpondens pabulo.fed hocuiolentum. Melius autem A n eftutfecidum οταςᾶ etymologia ἀτεὸ τοῦ Zv/eoc hocefta uíro uirilisappellet.. Alphe M A. M usimillefimus,fiue fuper os;ab orenó ab offe... Acheldemach, agerfaneuinis, fyrum. SR eft... Aegyptus.tenebrz fiue tribulatio..Arabes;humiles fiue campeftres... Annas, donans, Alexander,auferens anguftiam tenebrarum,fed δὲ hocuíolentum.. Ananiaseratía domi; ni, Amos, potens-uclfortís, fitamen.ab aleph littera incipiat δὲ finiatur ín fade: quod fi | n exordíum.fumit ab ain; δὲ confummatur in-nun, ία populum tranffertur.... Azotus, her ἧς braíce uocatur efdod, δὲ fecundum príftinum nomen etymolocíá habet ignis patruelis. Αίγα’ x: ἡ lon.ignis infanusautignisignobilis. Aeneas, refpondés,aut pauper fiue mifería.. Agabus, » à nuncíustribulationisfed δὲ hocuiolentü... Atalia.tépuseius;melius dedinatio domini.; Am: κ phípolispopulus ore corruens.. Appollonia;difciplina.uel fynagoga eorum.fed& hoc αἰοἶξ; tum.. Atheníenfes,exploratores,aut refpondentes,uel humiles,fiue tempore diffipati, fed& hocuiolentum. ,. Areopagus, prímítíua folénitas.fed& hocuiolentum eft,cum Athenienfíisea——: riz nomen fitque a marte nomen accepit. Aquiladolens fiue parturiens..| Achaía;fororla« p borans.. Apelles congreganseos.fed uíolentü. Arthemis, id eft Díana,fufcitás zorotatioes, uíolentum εἴ. Aríftarcus, fufcitans coronam... Antipatridem,donantis laudationem, uiolen τῇ εἴς... Aerippacongregans fubito... Adrumetína,diuidés fublimiter,uiolentum eft... Adri; a,contínens.mala. fiuelocus malorum;uiolentum eft... Appij forum,libera, uel fortis ubettas, S. Bartholomxus filius fufpendentís aquasuelut fupra. Barfaban.filiüm reuertentem,ucl fi^ m lium quietís,ex fyro δὲ hebrao fermone nomé compofitum.. Barnabas.filius prophetzsuel fi i Ν lius uenientisautut ρίατίᾳ putantfilius confolationis.. Blaftum;habentem lucrum. σείει, dinh tnaleficum, fiue ín malo: nonulli baríefu corruptelegunt.. Bíthynía/filia fpeciofa, fiue inutilis, eu. ᾿ Betoeaffiliuseius.fyrü eft.— Bernice,eleganter,uel electe commota; uel filius innocens,ex fyto hebrzoq cópofitum.. Cappadocíamanu redempta domino, uiolentum eft,. Cirene ha tes. Creta,uocationes,aut uocatz,ínter fyrum δὲ hebrzum.. Caiphas.inuefticator,aut fagax, ueluomésore... Cypríus,triftis aut mceror... Cirenéfes,hzredes,. Cilicía;coetus autInctus;ue] afIumptio,aut uomítuseius.. Cafarea;poffeffio principalis. Candacis.commutatz. Corne líus,intelligens círcücífionem, Claudius.fpes tráquillitatis.. Cisuomens uír,aut durus.. Co! t loniam,reuelatíonem eorum, aut uocem eorü... Corínthü conuerfationem εοτῇ, πᾶ Graxi(ν enificantius πολιτέιαμ uocát;hoc eftadminiftrationem reipublice.| Crifpus, fciens, uel coeno Ícens.. Co,excuffio.fiue prxftolatío. Cinereas,poffídens fectatores, Cos, mentis exceflus, Cauden,recurfum,aut retentíonem fiue dangorem. Exceptís paucis nomínibus, omía pene: ex clittega uíolenter ínterpretata funt. Dauid,defyderabilís fiue manu fortis. Damafcus;fan euínis poculum. Derben,generationisfilium;fiueloquenté.. Dionyfius dijudicatus, fiue. ne hementerfugiens. Damaris, filenscaput. Demctríus,nehementer ínnectens, fiue nímíum perfequens;.. Derbeus,loquax fiue ut fupra. Drufilla;generís pacifici. Diofcorí, pulchrí ad tegendá, funt autem geminí caftores.. Elconís.id eft montis oliuetí,quod interpretatur diuíní tasuelallaborantes.. Elamíte,obiecti;/oppofiti.fiue defpecti. Ebreitranfitores. Emorafinus fiper heth, litteram fcriba£: quod fi per alepb,loquax dícitur,. Elímas,ad tranfereffionem.fiue £ft 5 tranfzredí uel WW DE NOMINIBVS HEDR AICIS C tranforedifacens. Ermes, anathema motors. Eiaftus,frater meusuidens fatis abfarde jo xabulum figuratum. E lada;ad fciétíam uel ad afcenfum fiue dei fcientía.Syra uero lingua di cíturfuperhanc.|Ellenon.id cft Grzcoram,ad afcendétes,fiue fcientía ἀεί, FEphefum, uolun: tas mca ín ea. fiue finis οοῖς. Euthyces;amés.Dorro orace dícit fortunat?.| Ebraice;tráfitoric,, . Eutíelioncómífcens,fiue deorfum ducens. Qux fequuntur duo nomína per extenfam elít; | teram funtlegenda. Erodespellisoloría. Efaías.falus driiuerum apud hebrzos ab í, littera | fumitcxordíü. Filippus, oslampadarum.| Frygía.fciffio pe&torü. Εαν díuifi.. Farao, '| denudans eum, fiue diffipator eius. Feenicis annuerunt, fiuenutus.| Fifidíam, os foniz 1tus,quía ut fupra díxi p.litteram non habent. propterea pifidíam per efferunt, Felicem, ταῖν nam facturz,íiue tímoretn eíus,latinum nomen eft. Feftum, ore multorum: δὲ hoc latínur nomen uiolenter hebraice figuratur.« Galilzi, uolubiles fiue rotabiles:| Gamalíel, retribuz. tio dei. Gaza fortitudo eius.e littera addita eft.fiquidem hebraice per aín.fcribitur.(δ οι nistranfferentis,"Galatíam,magnificam fíuetranflatam; Gaíum,comotum,fed melíus ual, lenfem. lerofolíma;uifio pacis." Iohannes;ín quo eft oratía;uel απ eratía.— Iofeph;auctus, ' Iuftus parcés fiueipfe alleuac?. Ioel,íncipiente deo.fiue eft deus. Ionata;columba dans.fiue columba ueniens. Ioppe pulchrítudo. Italica;mnentís exceffus. Iefar,infula oblatio: Tafonis, | defyderátis/fiue q mádatà fecerit. Iuli; incipiécé. Iconiii;pparatío aut cófolatio, Libyam,ut : niétes fiue inttoit?,nüero plurali. Leuites;addit?. Libertínonzfaciétiü paleas. Lydda;utilitas; |^ Lutiusiipfe fufcitás. Lycaonía;ad fuícitádü. Lyftra,generans decoré.. Lydia,quános poffu tnus dicere paedificata.Porro orae melius appellat 292461. Lyfias,eenerat?. Lycielachrymá tis. Laífa,in falutem.O mnía pene ex llíttera noia uiolenter ufurpata funt. Matthxü donv | tum, Ἀ[ατία,αππατα, εἶ ut fapra.. Medi;mélurantes fiueméfurati. Mefopotamía, ele pata uocatione quadá.fed mclius a graxco etymologiá poffidet; qd" duob*fluutjs,euphraré ani D biatur&tigri. Madian,in iudicio ucl ex iudicio.« Moloch,rex uefter, qué δὲ rmeldiom folent dicere.- Marcis;excelfus mandato... Manaem, caftrum, Moefia, attrectatío fiue palpatío. |- Macedo;quénos οτϊσηταϊζ poffumus αἱοοτο,Πουτατῖ nomé ab eo,quod hebraiceleeit mecez gé Mitylenedcdinás fiuc tranfimierás. Milerum;generanté.- ᾿ς χορ ipii n o fiue [ quielcenté. Myrra,amara, Milicine,de infirmitate,fiue mandatá humilitatis. INacaraum, | mundá fanctá fiue abiunctü. INícanoré ftantélucerná. Nícolaum,ftultá ecdefiz: languétís: -Nigenafcendens. INeapolim,cómotíonémirabilé, INaffonaugurans. Petrus, agnofcés fiue difloluens.: Parthi diuidentes pfecte.. Pontusiíndinans.| Pamphylía.cóuerfi aruína ft ue diuifiocadens. Pontíus,dedinanscofili. Pilatus,os malleatorís. Procoríi fructus con? gregátem. Parmenaim,diuidenté plenitudine.| Pafca.tranfcenfus,fiue tráfercffio.| Pafurr, tedemptíonem cadenté.« Paríon,difcooperiétem. Perge,uoragínem.. Phithona,os abyffi; | Prifalla,agnofcés. Pirrhusdiffoluens. Patara.feparans. Ptolemais,deduccns ad menfií tam. Portíum;diuidentem durícíam eorum.| Publius,tabernaculumeíus. Puteolidedíná: Liu ο... Ϊ | tcs.Hacomnía greca nomina uel latina;quá uíolenter fecundá línguá hebraícam ἱπτοτρτοτατά| [: fint, perfpicuum puto εἴς ἰοέτοτί. Romaní.fublimes uel tonantes. Rafaím, factura ποτα [ uellaxítati eorum, Rhode,uidens uelfortís.. Rhodem,uifioné aut diffenfionem. Regium, | paícua eor... Romam,fublimen ἤπιε toníttuum.| Samaríacuftos. Simonis;obcdientis fiue pontis tríftícía;aut audientis mceroré. Solomon,;pacificus. Samucel;nomé cíus deus; Sad) ducaiiuftificati, Sapphirá;narráté fiue lítteratá aut libraríá, ucl certe fyro fermone formofa: | εορΏαπ,ποτιτιᾶ ueftrá,ucl σκοπὸν ueftrü, quo ucru& íacula dirigun£.|: Síchem,humeri. Sí ἐπαί, fentís, aut fecundus interpretatur, aut mandatü méfüraq, eius.ucl certe téptatio.*Saulus, temptatio refpícientis uel faturítas.. Sarona,cantanstrífticíam. Sídonijuenatores. Scleuz| cíam,tollentéfemetipfam fiue experímentü ítínerís,ucl exeuntem ad uocationem. Salaminá, &ümbra commotíonís,aut fluctus ucl falutationem iudicij. Sereio,príncipi uallis.fiue hortuli. ᾿ Saülpetitio fiueexpetítus dicitur. Silam,miffus. Syríafüblimis iuxta Hebrzam etymolo giam,nam fyría hebraícearan.| Samothracía;auditio reuclationis.fiue refponfionis. Softhe acs/faluanti eos,fiue σαι da mihi. Sceua.uulpecula damans,uclloquens. Sofipater;nat/ TN DE NOMINIBVS HEBRAICIS;:$0. 14.8 BÀ ads^ Secundus;eleuans. Samus auditus.^ Sícariorum, ebrioforum;— Sebafte, Syro 7 fiue gyranti, íta tatnen ut afatnech líttera exordium habeat, Salmonem,; nomen habitacudi Syrtím. anguftíam fiue tribulationem,melius auté Saluftius a tractu ait nomé impofiti. [e] refte fine macería latícizc.. Tímonem;numerantern fitím fiue pinguedíné, Τα :ta.damtna uel caprea. Tyricoanguftati.ut fupra díxim?,ab Hebraico zor nomine dedínatü. "Iroadem;requiem. Tyranni;continentis eos fiue cofortantís eos. 1 ertullus.placens fterco te;uelageereeorum. Taberneuifiones eorum fiue bonauifio. Flucufag per fimplicemlitte^ tam r,nunc per? erzcum legenda funt. Theophile.furfur ferens fiue conuertens.fed melius Brea etymologia,ab eo quod amatus fit deo..'homas;didymus;id eft geminus ucl abyffus, «"Theudas.laudatio.fiuecapiens aut(igni."T harfenfis,exploratorlatíciz, Thyatira;llumi/ nata. Theffalonicenfiafeftinantium urnbram roborare fiue firmare. A ' DB EPISTOLA IACOBI. ΑΡΟΒΤΟΙΙ,. Braham patris uidentís multitudiné, Elía.deidrii, Efaía,falus dii, Iob,tagus. m nia;incipiens. Jafon,factusin mandato. Raab.dilatata. Sabaoth,uirtutü fiue exer, Medtuum, 6 ΒΒ PRIMA EPISTOLA PETRI, APOSTOLI.| - Sía,eleuans.- Bithynía, uitguncula aut filia dri. Babylon.cófufio fiue tráflatio, Cap ;padodia,manus redépta dno.. Εν fiue πϑηῇ ata.. Mars(ublimis mandato. Sara,princeps. Siluanus;miffus. πο μη ταν pru DE SECVNDA EPISTOLA PETRI.. "Alaam,uanus populus aut deuoratío eíus. Bofor;in tribulatióe,aut carneus fiue pelli, , cus. Cappadocía,manus redímés diio. Electeafcendétes.(αἰτία, ranfmierata, ? Gomorra,populi tímor fiueczcitas,g,in príncipio addítü eft;alioquin exaín defcriz b. Lot.dedinans fiueuinctus. Marcus;füblimis mádato fiue defrícat?aut amarus.. INoe, requies.- Pontius dedínans.. Paulus,mírabilis, Sara prinepse Simon;audiens. Sodomis, fuluis aut tacentibus, Siluanus.miffus.! B^^)ODBOPRIMA- EPISTOLA IOHANNIS, MTM NER NT. x n ietephefbedofis infulfus,fiuedecorínfaniens..——. ποστ. . DB, TERTIA EPISTOLA IOHÁNNÍS.. SUN S SS . Demerius/fortis ad perfequendum,fiue fortis uítga deíjcere.. Gaíus;mobilis. T DE EPISTOLA IVDAE. ᾿ Egyptus.tenebta:.fi fiuetribulatío: Adam;homo. Balaam, uanus populus. Chili polleffio. Core,caluíciesautelacies. Díabolo,defluenti fiue daufo ín ereaftulís. Enoch,dedicatio. Gomorra,populi tímor aut cacitas, Michael.quisu ut deus. Mofes palpans fiueleniens; Sodoma. pecustacens. ὦ DE EPISTOLA PAVLI AD ROMANOS. Braháin, pater uidens populá. Adam,homo fiue tertícena,' Abba, patcr, μὰ εἴ: Achaia.frater quis,aut frater eíus,uel frater diiiuel frater meus dris." Aquila, dolés fiue parturíens. Afia,leuata fiue gradiens.| Andronicus;dccorusad ftadium, aat fefpordens fiue cogitatis paftíonem. ὁ Ampliatus, opulus malleator.^ Apelles, congre» Φα eos. Axiftobulus.fufcitans dolore germen. Afyncritá.dirigensthuribuli. Beniamin, filius dexterz, Baalhabés iue deuorás.. Cenchteis.poffídés fectatores, Daüid.defyderàr bilis: Epíneton.faperíndutum. Ermofjanathematizátes moeroré. Ermam, auferenté(iue ánathemanoftrü. Eraftus frater meus uidens aut uígilans. Tría noia qua fequütur pet h. lit terá funtlegenda. Fefaias.falutare dri. Helías;deus dris.aut fortis dris. Herodioné formi B dinem. eFarao, diftooperíés eum; Febenjore«dificantem,aut orísfilium. Flegon.diffecanis n fiuédiuidens. ΕΠοϊοσασιοτο praciptt;ucl os niei οἱ iti hort, Gomorra,populí: timor uel » excítas. Gaíus,mobilís fiue dallenfis, Iuda,confitensfiue oloríficans. lefu.faluator,' Ifrael, üíruidésdeü. lfaacrifas. Ieffe;infülelibame. Illyricas;aduena aut elemétá, uel certe feciidà uerfus. Ierufal&uifio pacis. Lucius;ipfe eleuans fiuecofurgés. Mofes, attrectás fiue leníetis« Macedonía; orientalis.- María;illumínans aut illuminata. TNarciffus,afcenfus leticia: fiue lucerna fcindens;autcolligéns. Nereus; lucerna domiti:-Ofec, faluátor.- Olympam pat τ furientem thalamos.^ Paulus, mirabilis, ἔπε electus.— Prifcus, agnofcens. 14 113 4— Perfidam T» ] Ἶ | 1 ! | 1 | Ϊ Ἱ i EZ Ev S HER ELM DE AMARI AES οὶ ----| li / DÉNOMINIBVS HEBRAICIS Ὁ C Perfidam,temptántern fiue dí(fueritem latera(μα, Patrobam,diffoluenté eum, fie uideng: eum. Quum phas fiuc fuperflue.«. Rebecca, multa patientía,fiue quz multum accepe;| rit, Rafum.fanantemnos;uel refídentem nos. Sara, princeps. Sabaoth,uírtutum fiue ex, erituum. Sodoma;pecus tacens,(iue fulua ucl fterilis. Sion,fpecula. /Spania,expedítio ἢν. uc acinctio, fed re&tíus hifpania fcribié,/ Stácchin.facientécantilenas.— Satanas;wegotárig: fiuecontratíus.— Sofipatrus.faluans difperfos.«^ Trifenam,innuenté fiuereuertenté. Τη. foffam,perfpiciam.. l'ímotheusbeneficus. Tertíus.adiungens,íd cft applicansfe. Viba: nus,luce gaudens.''^ AJAD CORINTHIOS.I. s Een actam fiue congreganseos.—Achaía.frater meusquifpíam uel frater me? dis. Aquila,parturíens ἫΝ dolens. Batnabas.filiusconfolatíonís. Corinthum, ciues fiuc decuríones eorum.— Cephas,petrus/fyrü ον. Crifpumfcientem,| Chlo cs,inucítieantes fiue omnesfed melius condufio fiucconfümatio.| Damafcus/faneuinís po; tus. Ephefo;nolütas meain ea.fíueanima mea ín ea, Eua,uíta fiuecalanmiitas. Ebrei,tranfi tores, Gaiíün,commiótum. Galatia;magnifica fiuetranflatio.— ludzis,confitentibus fiue laudantibus. lacobo.fupplantatori. lerufalem,uifío pacís.| Mofes,palpans fiue leníés. -.. Macedoniajorientalis.. Maranatha, dris nofteruenit.fyrü eft.— Prifca; coonofcens. 5ο fthenesfaluans in tempore, Stepharia.reguláueftram,uel fpeculatorem ueftrum, fiue iudi, cantemuos, Siluanusmiffus, Satanas;aduerfarius. Sabbatum,tequíes. .. AD CORINTHIOS.I. d| Sia.aufereüs fiue pergens. Abraham, pater uídens multitudinem. Areta ftupor fi à uedefcenfio. Beluit,caca anguftía fiue cxcum lumen,uel filius prauaricationis,fed re ἅ Ὁ diüsbelialdicitur. Damafzus.fanguinis potus. Eua;calamítas Πε πίτα. Ebreí.trá ficores.. Ifraelítz;uiri uidentes deü. Siluanus;miflus. Satanas,tranfereffor fiue aduerfaríus. ᾿ς Troadem;equiem fiue latitudinem. 1 ítum;querenté fiue bonü,fed melius mutatá. AD GALATASs. A^' Rabíam;humiléfiue occidentalem. Antiochiam, paupertatis filentium.| Abraham, Ls utfupra. Abbapaterfyrüeft. Agaraduenafiuecouertés. Cilicia;affüptio fiueuo ἃ Xcatiolamétabilis. Damafcusutfupra. ludaifmüicofeffione. lerofolima,uifío pa^ cís. lacobo.fupplantatori. lohánes diii eratía.fiue καί donatü eft. Ifaacrifus. Ifraeluirui, dens ded. Petrus,diffoluens fiue difcalcíans.: Syría.fublimis, Syra,méfura cius fiue tétatío. AD EPHESIOS. Eníamin/filius dexterz.— Clemens, ecclefiaftes, fine concionator. Epafrodité, πυρί ferü. Ebreusiranfitor..| Eucodíam,apprehendentem dominum, . AD PHILIPPEN SES,: Flilippenfes,oslampadará. Pharifzus,diuifus. Philippus,os manuum fiue lampa dara. Sinthichan,loquelam fiue ἀδολεχίαμ, quam nos dicere poffumus cantilenam. Theffalonicamfeftínans umbramftatuere,,— ADCOLOsSENSES. Riftarcus;mons facturz füperfluz.| Archippus/longitudo operis fiue ínfidía: orís,ucl infidiz dilatatí. Barnabas/filius confolationis. Coloffis;uocefactz. Demas.filens. Fehr frugifer, uel equídé uidens. lefus,faluator. luftus,parcens.fiue ipe elatus, : lerapoliudício fuperiori. Laodícía,tribus amata domini, fed melíus natíuitas expectata | Lucasipfe cofurgens,aut ipeeleuás. Marcus,fublímís mandato fiue amatus:ucl certe attri? atjlimatus. INímpham,applícitáori con, Onefimo,decoro fiue refpondenti.. Tychicus, tacens,“ΑΠ THESSALONICENSES, e odi Achaía,frater meus quis.fiue frater meus πο... Athene;in tempore diffipata. Siluanus, ας,| Satanasaducrfaíus fiue tranforeffor. AD HEBRAEOS, Abraham,pater uidens multítadinem. Aecgyptus,tenebra: fiue anguftíz. Aaron;mons fottítadinís, Abelluctus. Baracfuleurans. Cain,poffeffío. Dauíd,defyderabilis fiue for: tístnanu. Enoch, dedícatío: Efau,rubeus fiue aceruus lapidü. Ebreus.tranfitor.. Farao,nu dauit eum(iue díflipauiteum,| Fafe,tranfcenfus,quod interpretatur paíca.| Gedeon, expeti uo Rn b dad rt d NE EM A n mentum A edi hü DE NOMINIBVS HEBR AICIS.$o I49 | Α. mentüiniquitatis. Iefus.falusfiue faluator. Iada.confités,uellaudator. Ifaactífus. lacob, fupplantator. Iofeph;addens fiue augmentü. Terícho,luna.fiue odor eius. Iepthe;aperuit,fi ueaperiétes. Leuiaddítus. Mofes,palpansuelleniés, Melchifedek,rexiuftus.. Manna,qd. nam eftíftud. INoe,requies.fiue requiefcens, Raab.fi per ain medíá litterá fcribat famé figni ficatifi per he,impetá:fi p heth,latitudiné, Sabbata.requies. Salépax. Sara princeps. Sani pfon.foleorü, Sion.fpecula. Samuelnomen eíus. deus. T DE/TIMOTHEO, Lexander.leuans anguítiá tenebratá.. Adam,homo, Galatia;tráflatío, Gallia;eráf ferens. Diabolum,defluenté fiue daufum in latumijs. Ephefum,uoltítas eíus, Eua; calamitas,autuítajfiueux. lamnesmarínus fiueubi eft fionü. lambres,mare pelli ceü.fiue mareín capite. Onefiphorusrefpódés narratíoné, Pontius, indinás cófilia. Pila, ore malleator,fiue ore cótundés. Satanas,aduerfarius. Y meneus,dormitans, DE TIMOTHEO. II. ur Sia,eleuatio. Archipp? logítudo operis. Ariftarc?,mós factura fapflue. Antiochía, V paupertatis filenti. ᾿ Aquila,dolensfiue parturíés. Crefcenstenebrofus. Carpum, fcientéplpicue. Corinthus.ori£ ipfe. Claudia.fpestranquillitatis. Dauid, defyderabilis, uel fortismanu: Demas.filés fiue terrenusuel fanguíneus, Dalmatiá,paupertaté σταπάξ. Euni ce,ornantís, Euchodíam, apphendentédiim. Ermogenes,uomés eos in ualle, fed meli? mós fcrutat?. Ephefo,uolütasei?. Eraftus.frateruídens. Eubulus,cohabitator. Fygelus;occurrés Lo TN DE Pod fiueaduerfarius. Filon&facíédei. Filethus,dedinás fiue os met? Galatia; magnifica fiue tráf ie latio."Ιεροί. ocatà fiue duráféd meli? ubi eft calam?, Loíde,29:£ bere id eft. qux cofecuta ὃ ἂς eítutilitaté. Lyftrisutilitas anguftiz uel tribulatiois. Lucas,ipfe cófurgés,atitipfeeleuás, Lt iw hus,candidus fiuetibicen. Mofes, palpans fiue contrectans. Membranas;apettas fiue mani; um fctas. Mileto;generare.fiue E efteius. Prifcam;agnofcenté. Pudens indutus cófilío. Ro | B maexcelfafiuetonitruum. Troadi.feruienti, Trophimü,diffoluentéthalamos.: Αα ὧν| 8 DB. TITO.' TS j SR mn Rteman,anathematizanté.fiue coturbanté. Apollo,mirabilé. Cretam,uocationé co li fammatá. lNicopolí.germen protectióis mea. Z;enam;cómotionem eíus, fiue com mouens εἴ uelipfe requíefcens,:^ DE PHILEMONEO. Pphía,cótinés/fiue cótinétiauel liberá. Archippoilongitudini operis. Demas/filens. AI Epaphran;qué nos crefcenté,fiue augmétü polfum? dicere. Filemoní,míre donato,uel a: certe os panís eorum; Onefimum,refpondentem. poss mibi dus ;DE APOCALYPSI IOHANNIS APOSTOLI.: dur be : Sia,elatio, Amen,uere fiue fideliter.| Afer beatitudo.fiue beatus.- Aegyptus, tribu dris: latio. Armageddon,cofurrectío tecti.fiue cofurrectío ín priora:fed melius mons ela i trunculís uel mons globofus. Alleluíalaudatedrim. Balaam,uanus populus. Ba; lacdidés. Beniamin.fili?dextere. Babylon,cofufio fiuetráflatio. Díabolus,deorfum flués Dauid,defyderabilis. Ephefus,uolütas mea.fíue cofiliá mei. Euphratefrugifero. Filadel κ phía.faluans harentédüo. Gad,téptatio. Gog, δῶμα, efttectá. Iezabel,fluxus fanguinis, uel flués fanguine fed meli?^àbi eft ftergliniü, Iffachareft merces. Iefus.faluator. Tofeph.ad augens. Laodicia.tribPamabilis dfo,fiue fuerütín uómítu. Leui,additus. Labbaddon,pdes Ji peoqd eft interficiés.fed melíffolitarti?eom, Mána,qd eft hoc. Mlanaffes;obliuíofus fiue ob τὰ{πρείςῶα, Michael;qsut deus. Magog,de domate;hoc eft de tecto;fiuc qd'eft ceti. INicolat εατῶ.εΠμο.[ας ecdefía languens,uel flulticia ecdefizelanguétis. INeptali;cóuerfantís. Paulo, 4 οὐ eotü.fiué οτί ας. Pergamo,diuidéti córnua eorz,ucl diffecanti uallé. Ruuben,uidete fili xi fiue uídete ín medio. Smiírne,cantíco eor. Sardis principi pulchritudinis. Satane, tráforef^ fori.fiue aduerfarío. Simeon; audiétis trífticias. Sodotna,pecori tacenti. Zabulon;habitacu " li pulchritudinis., DE EPISTOLA BARNABAE.: M κ΄ Brahápateruidés populü. Adá;homo. Amalech,populus fincés fiue popuPbrutus zi Dauid, defyderabilis. Eua;calamítas,fiue uz;aut certe uita. Ephraím.frugifer fiue u/ ur bertas. IMlanaffe,obli?. INahügermé. Rebecca,patíétía. Sabbata,reqes. Sío.fpecu li la. Sina.menfura,mandatü uel téptatio. Satan;aduerfarius,fiue prauaricator. Finis. το IN. HEBRAICA. VOCABVLA CENSVRA, ὁ 1 * Comperimus ín ioc opere nonnihil uaríare éxemplaría,& eandem dictionem non femelexpofiam, ἃ : 3 fnàxime ín hís quze uulgatís biblijs,utuocant,annectuntur. V nde uidentutra ftüdiofis adíe&a nontiillg quod fere fít in hocfcripti genere,quod diuerlarum rerum collectíone conftat. Neq ucro flatím repre, hendendum, fi quid dilcrepet a fcntentía Febraeorum.Primü non ín omnibus Hieronymus fuum fe, quitur iudicia, fed ut ínterpres, aliena refert fententía. Deinde mifcetur hic quzdam e Syro fermone aut Arabíco,cháldao ue;quod harum linguarum tionnulla fit inter ípfas affínítas, Poftremo fierí potuit ut alíter nunc Ícribant Hebraí quadam ín uolumínibus fuis, dp olím fcripferint. uir 1 IN LOCA ACTORVM CENSVRA.* ^!"Erudítus libellus;nec índígnus Flieronymo,nifi quod alícubí citat ipfum Hlíeronymum.() uod tamen ipfum haud fcio,an e ma:gínalí fpacio tranflatum fit ín cotextum. lllud mírü quod€ tam multis tam pau carecenfuctít locajdg; paucis,ut mihi fufpitio fit opus a faftidíofo quopiam ín compendiü fuiffe contra» ; f dU., 4 νὰ Opetum diui Hieronymi Stridonenfis, Tomus quartus.fumma cura. pa,-, - tig fide feliciter abfolutus. In accuratíffíma officina Iohanyt nís Frobénij, apud incdytam Bafileam;: Anno.M.D.XVI. CANON TERNIONVM. m f: 0, B Qu ο L jio uid frafnus—— ut&illorum truncum Hieronymi bos remedii dequibus rent. tebantue δδοπίαρειθα hamauro ὀ Sufcepit fine frontís— indexteram| omnibus effe fordidiffime- ut famulos. guftum eft Tímotheus: uírtutem piunt, tare fi dris gensortur— rexDauid— Lucas meds, uítiscorum— uídcamut T Πα o X M' redderet Vtillud' fto eas Iacobus remedíum artifícís De hifipfis T pariter. tarium tiffíma pchriftíano—ítag; paren— afcenfus euídenter ντι με. Saguntum—eítqua Seucto euangelio^— feciffe pore; umi ppius. η tet,ne pfit ne peceaort anímus promíttatue τρίς θὲς facerent fan uinís. tem De eant& ficat demon. cítícíre oHto lummo: ὡξ nens, uam COD€. necpatría tionibus. poene: εν«itcíter multa-. exarata arce crededü errarí nó; Quodfi ᾿ D ἐἰ t etiam adhuc ne ín manus. libros iudicio non. homo fit gem& b κ. q. Matronía o x S idonis íta& hoibus€€nfes man? fidei US ergonubes| opis cuius. na fufcepta íh illo. zquat dei cultor y rad|. necnon firüetur& ucríflimis εί; utde delírijs 28modum rofecto at faf ftusAdde.. fFlextorqued αν quod^ Pegatullum d E confequenter Patfalía (Coin. ns s á Ses tía pedi bus purgerec d:, Y i : FILM rt: €ta hec cinio P lorum; CA,.TO.II,. cam uere latorís pía idi b míhi dabít E Sc::;' quaj Babylon. Qui dixeriit ramus Ko. Sdéentes necorruatís fcenfiones; Exprímeret tructa- Ον reijcit,. lbus oblata nera ριετγεᾶ ceífít te cedat, d nus,ínuentío; COuerfatióe^ per folíditaté fcipulí d l i I Ων Ξ' oneri: phorrefco Πα[Ιταλοί; Mq confortía eft in fenfum inter Samni,"a'uader debet,non, tíonenos de Cantícís-. ínfumpferim. ut crines femel fang. modoplaceat nullius magís nobís fauerat. ἃ fbyterum índignarís. pesante: uitioRz ímpoflíble^ gatus níffes.. ον laetam Ἐκχσα[ος. Mo tus Petrus— fcientía Cenfura co:afterum^. € pom Scripturus C Κι R Aa 77. reprehendas nifiuim- το οἶδ^^ monos- εἴ τῶ durant quomodo' παν) ὅτης fup cifternà ad uírgínem nó humana Patrís díCtus(παπα rírumqui—' regumíunt remlínguz quo iile teíq; nos- ergoapatre effereferat cumapud porís,tantum uertíginem— fum cui tít offa paffibilem αἰτίας μας^ mulfieret € Bb CANON TERNIONVM Mm EE PP bbb FFF QQQ. uolumína^ fentíimus^— eüomuit íntelligat ma,& cidarím fe notícíam uasínhono. ergopríus^ mus tiofihomínes cufforem publice Et uocauít corpa filíor& bitar rentes legem Aríotunc—&nafícítut^— accepit erat ín ge fira dícamus cibís δὲ uertere dus Chriftía Síquís ergoame— ubíínhe Cc ἵνα ΕΕ QQ ccc GGG RRR oues ἃ ueredícam[εφ cücatera nobis Sedínter^ patereft pphetaem—ínuenire musmanet— uoce dánaffe Paulus pretes mitíua fuá ho fionem peccato uobís feoptímum dicens ífpeculam^ cobfilíum íntelllgere τς omníno quiportant εξ de angelís ab ipfo lae^ uocabítut Dd Oo GG ddd-HHH SSS [ulius impínguatur rentur matrem cus.. utignorantía accipere, dofio orationibus^ tutíone me quíd adoffenfio— tur.Domínus defEraf luerítfanctaà plora te merítorum proferres deaturcontra eorum labor Ephratzu$— Ν- Vigilius eiusexcellen. naufragium— rítum πα derentur quí noftrarum δέ Samucl Ee Pp HH SS eee— ΠῚ TIT inunum δὲ peccatotü ftolí certe Oríge— fcandalo doctrínze mauít. Acdpe ergo eorumuerbís Regum logípphetá Argumétum lum[ου— fiíorum difputare paratus eum rícus nis ψεῦδοο roréhabere— Argumentá— fecít εστίας deducatut ἃ huíus&nondum feratur adalterutr&— Vttale Qg I TT Κε ννν. moreper atate panem diffímo ruperít eius Bath fuá monafteríog? Quuoítagg Ἀ relafus ferres theum uero hara conuerfatio^Sequentí^ opíníonibus Etíterum uíuímus tuor. cumcontra beatiffími^^ díatusfit putas fínxife CA.TO.mi ní ftrantes erat: | Gg cundííg KK tM TL XXX "m uicarium' Argumentü fiuelit AAA,& fodomíta quía deus Tiri bile eft fe adhuc atg defltuit| D.Erafmi à pedes templo fcidit ín mo cogítaue dícís peccato defix** fadens Gazam ἫΝ aliqua CA.TO.1i1 fcriptis rit.Quod^ rumac domínus ba,hoc T E poffu,":......-ϱ umptumta, peri ao precepent ene' δ πας(τὰ pleníus ín uentre ram uírgínem^ poteftate[ναίοηίσ. lij prophetí πας— dibutuum[κατα te:uetbi tau Ad ος t t Quodin δὲ unigenit? ροζ norum betur híftoría NNN inaibo | BB ΜΜ. γ“τος E Tit li Incíusaffum ferchariffímze&tamen fasín cognofcunt escena Eraímus Fleractum pad ó uítijs fub Quíd fibi In SCeh Ont Mons a ín qua(ίδιας Hlacínquít feinueníte^(autem co icriptas Libri ni quod ín tíoruefter— unumrurfum lícos— fabbatum Quare ἐν y mecum títus:de DDD OOO&&o CC NN Z, m Fafi KK j z díne uenimuf díciturdeus F3'92 fibus Chrifto quxex€o παπα Etprofecti:&audiat Adar—— Beatiffimo— autem tibusmanus| delicti typho ᾿ domoeíus Naphed dot : noflrum teneat pofteain— rito tamen quodnifj hítíonís n ἤπια fine uxo'Woce δὲ manu propheticü 14 ! DD OO aaa EEE PPP tit Deoffíío fcopuseffe alijs pollet^ Theophilus degenerent tíquoc εἰς Flebrae; Ws 7 Noon nímíut damnatíonís angelisnon^ modo ex mateprínci mortem Abraham * aliorumíilere ínepíftola^ uirtutedei^ cufare ín(truit bebant Aenon|. y conculcare—ftamamaffe, níendo, quod Graece ones autem rans,Sccüdus ε PEL md dM dut d Mie ---" Ψ ᾿ 1 . ες προ EE EE PER EN--:: uee€ 4 à"E*.* : : RM Lj ; é e;, Ἶ: hu δ D: ds adi : P: ψὲς tfe LA dn n w: x rw EERARTUALOLUENSS"«. TN ἊΣ ἄρον Shed I " : M Anda Arn a SUUS t{ i n j μ΄ DIESES BUCH WURDE DER m UNIVERSITAÁTSBIBLIOTHEK x E H 7 j BASEL GESCHENKT von Herrn Dr.Fritz Husner e κε, A ES » νε ο. —€—— j. j Ld e “ * ή Ν ΄* ΓΙ Lo& , MÀ gemma ,, e δ atte UO PE.R VM DIVI HIERO DO N-Y Mol, σοί MCBON. o ο Δ πο οΟ δ, EON 2;: D. R|o p. H x E M τσ. Ὁ 2583. à Qj VE 8] i S ἢ dole ce noQ o0. NOT τιν EST, ἘΣ . ,AD.LBOTOREM AMORBACHLIL £s Nondamnobisfuítiin hís effe permulta qua: falfo infcriberentur Hieronymo. Id. quod cá *"fobis&aritefüboleret ex ipfa phrafittamé non audebamus nobis fidere.donec D& 8 vy p B .OORAIVSERASM Y.Sbomocctiffimiíudicijdehis magna fiducia pronüncíaret. Et tamen -"adeonihilamputauimtis eorum qux ante fuerunt excufa,ut multa etiám addiderimus,in hoc sion noftro(toracho feruientes.fed uulei íngenío,& quorundá uoluntati;quibus refragaríi cà. ^* id uehementer agerent;nó libebat. Nos pauciores malebamus Tomos,modo puríores. ;U Do&iutfünt humani boni confulent;quod noluerímus fruftra pugnare cum. maxír *»: mamortalíum parte. Et rurfum hí non fuccenfebunt nobis;quod lectorem ad: .; otmdímusne infciens falleretur. Vtrifag factum eft fatis. Quibus omnía 75s placent nullo delectu. quacunq; Hieronymi nomen prz fe ferunt,hí 2. 5 771 77^.&plushabentanobisd hactenus a quods acceperint& emen ἐν των ο oss es datius.Quinarísfunr emuncte;nonfallentur títulis, d id"nifi falli cupíant,adeo fingula digeffit ὃς- be νο επ c cos c. difcreuitcéfurís€ indicefuo nofter T|| O7 0C APVD-eoINOCLYTAM GERMANIAEB-BRA SIL Β Δ HM: M. D.| XVI. AMORBACHII CANDIDO LBCTORI S. D. Scepfij, quos Arittotelis& Theophrafti librosa Nelco,iure hareditatis ΚΟΠΟ ζοππραταιίς libris bibliotheca Pergamé inftituebant,in hypogaum humíditatelabefactos, Apelicon Theius,magnoredemptos precio,reftituere conatus, fcriptura nó recte Ἢ pita pubis uit erroribus plenos.Sed ab inclinatione imperí citra longe feuior peftis in optimos quofqp fcriptores, e facris authori bus in Hieronymü pracipue debacchata eft. Nam laudi cedere debuit Ap & elíconi,quod in operib? Aríítotelicis reponeré firadnixus, quz deeffe comperiebat. At quibus tand? crucibus digni cenfeantur,qui cum in alíjs authoribus,tum in Hie ronymo maxime, nó modo emaculare médas,qua ucl temporis uítio uel infcitía librariorum inoleuerant:fed his quz re &itlime habgifat;fuasiipürastman? adiolinipollueré;adulterare omnia denig nullo nec pudore neciádiétg interuerte ve(uncaufg Verü delis in prioribus Tomis ab E Β.Α S M. Ο noftrofatis multa dicta funt:quarenos iftisómiffis de infticuti offeris ratione breuiter differemus.loannes.Amorbachius parens nofter cü quatuor doctorü(ut uocant) omnia monuméta fuis typis procudere deftiriaffet;& iam Ambrofiü& Aurelii Auguftini haud infeliciter abfoluiffet, Hierony; mus re'tabat. Ad huius caftigatione cii exemplaria, ductu humaniffimí,docti(limiq patris Gregorij Réifchij Chartufij, ex innumeris bibliothecis comparauititii ex omni Germania uiros undecücp dó&iffimos acciuit,natm eo planiffime erat animo erga reftiruendos facros illos ac ueteres Chiriftianae religionis authores,ut huius rei ftudio,nec reí pecuniaria, nec φεῖδτί lam ingrauefcenti parceret.Inter hosátaqp quos accerfi tjt. Joannes Reuchlinusin hebraicis nonnulla repofuit.Conon Norimbergenfis in gracis δὲ latinis multacaftigauit.Sed longe plurímü momenti attulit E RA S M V S ille Β Οι TERODAMVS:quifi nobis in tempore οποίοι uel unus adomnia fuerat fuffe&turus,uir prater eruditionem uariam,tnínimec uulgarem, diligétía iri atigabili,prorfufqs adamantíhá, iudicio exactiffimo,& in diuinádo cüres poftu» lat, mira quadam folertía.Is quatuor primos Tomos in ferecepit,in quos addidit& fcholia,ne poft hac facile deprauari polfent. Nos ín hebraicisalicubi commodauitnus operam, quód ín his fine robs nollét ludicare.Porro pater cum ín hoc nosanteuelutin(truxilfet trium linguap qualicung peritia, Latinae Giracee,& Hebraica, quod(inehorum prafidio,nihil agi poterat in hoc negocio,tam egregio operi tahdem imimoriéns jhancprouinciam uelut haredítariam nobis delegauit, futurum fperans,ut fi uetus illa cheologia reuiuifceret minus ualeretfpinofum iftud fophiftarii δὲ frigidum theologorum genus, X Chriftianos haberámus magis ingenuos δὲ Sernianos, Abéuntenimftudía in ditam, tales euadimus,quales quotidielegimus. Enimuero cum iuxta Ifocratem non modo paterrarum facultatum, fed δὲ paternorum amicorum, acceperat,timore regü Artalicorü,q tum unde; quoddà abdiderunt.Hos partim tineis partim περέτεῄ y τοις παῖδαο ὥσπερ τῆς ουσίας, δυ]ω καὶ τῷ φιλίαο τῆς S oTphicto κα κροὐομιεῖμ,αξσρ adéo(tudiorüi fucceffione ca/ pefkre deccat,nos ος optimis fimulac fuauiffimis ftudfjs,annos aliquotin hunc labore infump(imus,& nonnulld optimz atatis portioné Hieronymo inipendimus,fjs.quide laboribüs,qüí cuiuis adolefcenti fenium conciliare poffent, Primiquanrü difficultatis babuerirueterü uoluminii uix legibiliti collatio,quorii nobis ingens copia fuit,omnibus fere Gennaniz bibliothecis,exemplaría fuggerentibus,fj noffe poterüt,qui ín ea realiquado funt uerfati, Nec tota res ab exem plaribus pédebat,(epenufiteto interfe pugnantib?(zpiffime corruptis fudicio opus eratad delé&tü;inonnund& diuina tione,qua quidéin re magis religioneopus fuit d temeritate. Atqp in alijs quidé reb? uoluptas, fenfum laboris adimit apt rte nutigat:hic nihiEnifi labor, fem p eodé tenore recurrés moleftía. Adde qd" riüllus labor moleftior,dpemedaretaleis authores,ex quo mínus gratiz redit ad eum qui fufcipit. Verüi hoc heroict eft,ctiam gratis bene mereri de genere ΠΟΥ; lium.Sic deus cum nullius egeat,nec ab ullo gratiam repetat,tamé omnibus benefacit.Etrex bonus confimili eftanimo.. Quand caftigádis authorib? magná laude ο dá cófecuti fi unt, Ariftarchus notus quod Homerü obilió& afteri(cis diftin/ xerit, Hermolaus nó minus clarus eít dj ipfe Plini?, Libris medicorü qd corruptiuszIn qbus. reftitu&dis, egregia nauagit. eperá δὲ nauat Gulielm? Copus, Bafiliéfis urbis immortale decus. Iuris peritorü libris qd deprauati*zIn his nó infeliciter εξ aggreffüs Budeus Gallie(ud prímü honeftametü. Nec hoc inferior Zar sin Pandectagruolumia pari ftudio comé tarios meditat,Deníqs quíd füpereratAriftoteliscHic adiuuit Theodorus δὲ tgyropylus,& Leonardus Arctinus.Sic enim prohdolor in omnibus diíciplinis,bonorii authorü monumenta,perindoctà quorundá audacia, δὲ audacéipfcitia impunecorrupta funt,ut nifi in tempore fuccurriffent docti planede his fuerit actum, Q.uod fi nó omniareftituta funt in opere tam immepfo,minime mírü uideri debet:fiquidem nec Hercules füffecitaduerfus hydram& cancri duo mon(tra. Nos ergo qui pares effe poteramus aduerfus tot milia portentorüiprimii iuuenes, deinde τν ΕΝ magis adlaborari nó potuit:& plzracp omnia reftituta funt,ut opinamur.1à uero neutidj reprehendédü fi quid difcrepat a ueteri guitu,aut fi qd parü affequaris. Alioquin magis arguédus ipfe Hieronym?,quod Grzca& Hebtaa admtfcuerit,nobis danda uenía,fi quod ille fcripfit,nos reftituimus. Nam fi pulchrü fuir illi fcribere,nobis honeftum erit reftítuiffe.C) uin potius hac debét nosad ftudiii earum linguarii inhortari,fine quibus diuinz littera cognofci non poffunt, Porro auté hic quintus Tomus,commentaríos habet disi Hieronymi in maiores prophetas,ut uocant;tam infignets,uthic de eo di ci poffit, quod ille de Origene Canticücanticorii ínterpretante dixit,In caeteris uicitomnes,in his prophetarti cómentaríjs feipfum. Namíam diutino ftudíó maturuerat eruditio, Et certe uetus teftamentum a Gracis pene neglectum uidetur, quodnouo grace fcripto,magis fauerent, at Hieronymus duos Cherubim ex«quo coniunxit, abyffum abyffo copu/ lauit.CLuod fupereft quandoquidé fyncera fide f udauimus in reftituendo Hieronymo, ueftrü eft o lectores, grato acci pereanimor& dare operam, ne poft hac deprauctür quod emendatum eft, Nos fane fon contenti collatione latinorum codicum tametfi uetuftiffimorü, Hebraa quoq confuluimus uolumina,ficubi harebamus,uelut ín hebraicis nomini? bus,inlocis hebraicis,in dictionibus deprauatis.Sed δὲ locos citationum magna cura adnotauimus,non ut ín caeteris ubi fepius falliturlector qadiuua£.Praterea quoties editio feptuagintaab Hebraica ueritate difcrepat,interuallo mtdio diftinximus fuo titram«p titulo prznotántés. V btüero criueüiunt pérpetáo uerfüium contektufumus utram complexi.Bene ualelector€ frucre,& cum in his fpiritalibus opibus ueraberis fac faueas inclytze ciuita e ti Bafilev,quz prima thefauruiri σης oti protulit, fauras officia. Frobenianz,in qua la; borhic defudatus eft.Denicqy nobis,quorum immenfa pecunia, tamen nulla pecunia e atftimandis fudoribus res peracta eft, Nam tametfi totam pene rem patetnam ín hoc opere periclitati fumus,tamen atatís ac. ftudijintermifi maior nobis uide fumptus. Iterum uale. Bafilee Nonis Maijs. Anno aChrifto Nato,''M, D. XVI. Ι | } } | ] I ! , acm Rus$o 2 o8 πο DIVI HIERONYMI PRESBYTERI INPRIMVM COMMENTARIO ^RVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM VIRGINEM. PROEMIVM use A E Xpletis longo uix tempore in duodecim prophetas;uieinti explanationum C px libris in Danielem comentarijs:cogis me uirgo chrifti Euftochium tranfi/ | re ad Efaíam:& qd'fanctx matri tux Paule dum uíueret pollicitus fum,tibi reddere: qd'quídem δὲ eruditiflimo uíro fratri tuo Pammachio promififfe me memíní: cüq in affectu par fis, uincís prafentía.Itagy δὲ cibi& illi perte. reddo qd' debeo,obediens chrifti przceptís:quí ait:Scrutamíni fcripturas, ror,«, c quxtíte,& ínuenietis: ne illud audíam cà iudis: Erratis, nefciétes fcripturas Maus. a neqpuirtuté ἀεί, Θὲ ením iuxta apoftolá Ραμ chriftus dei uíttus eft deiqy fapiétía: δὲ qui nefcit Ibia2se fcripruras;nefcit dei uirtutem eíufcy fapientiá: ignoratio fcriptararü ignoratio chrifti eft. Vnde orationi tuará fultus auxilío:quz diebus ac noctibus ín dei lege meditaris,& téplá es. fpüffan; |&íímitabor patremfamilías,qui de thefauro fuo profert noua.& uetera:& fponfam dicenté ire Caí.7. Cantícocantícorü:INoua& uetera frattuclis meus feruaui tibí:ficqy exponam Efaiam t illà non - folá propheta. fed euanceliftá δι apoftolá doceam.Ipfe enim de fe δὲ de cxterís euágeliftis aitz Εζ.5::» ΟΣ fpediofi pedes euangelicantiü bona,euangelicantiü pacé.Etad ipfum quafi ad apoftolum cg Di,&, c loquit deusQué míttam,& quis ibitad deii iftum:Et ille refpondit:Ecce ego,mitte me.INul| luíq; putet me uolumínis iftius argumenti breui cupere fermone coprehédere: cá uniuerfa dni facramenta praffens fcriptura contíneat:& tam natus deuirgine emmanuel cj illuftriü patrator operíi atcp fienorü:mortuus ac fepultus,& refurgens ab inferis, δὲ faluator uníuerfarü gentium | prxdice£.Quid loquar de phyfica,ethíca& logica? quícquid fanctará eft fcripturard: quicquid poteft humana lingua proferres& mortalia fenfus accipe,ifto uolumine contínet De cuius my fteríjs teftatur ipfe qui fcripfit:Et erít uobis uifio omníá ficut uerba libri(ignati:qué cii dederint Et.s5. a D(enti literas, dicétlege ifti:& refpondebít:Non poffum.fignatus eft enim.Et dabit liber nefcié| tí literas: díceturgg εἰ, lege: δὲ refpondebit;nefcio literas Siue igit hunclibrum dederis nefcien:| tíliteras populo nationü:refpondebit:nó poffum legere;quía non didici literas fcripturarü:fiue| dederis fcríbis δὲ pharifzis:qui legis literas noffe fe iactát:refpondebüt:no poflumus legere, za. fienatus eft liber, Qui ídcirco eísfignatus eft:quoníá nó receperüt ei quéfignauit pater:qui ha| - betdaué dauíd:qui aperít δὲ nemo daudit:qui daudit& nemo aperit.INeq; uero ut Montan?cü infanis feemínis fomníat:prophetz ín extafi fantlocuti,ut nefcitent quid loqueren: δὲ cá alíos erudirent;ipfugnorarent quid dicerent:de quibus apoftolus ait: INefcíentes qux: loquátur, necg w/Timo,b de quibus affirment:fed iuxta Salomoné quí loqui£ in prouerbíjs: Sapiens intellioit qua pfert ' deorefao:& inlabíjs fuís portabit fcientiá:etíá ipfi fiebant quid dicerent: Sí em fapíentes erát rophetz,qd' negarenon poffumus:Ec moyfes omni eruditus fapíientía loquebatur ad drim:& dis refpódebat ei:Et de daniele ad príncipe Tyri dicit: Nunquid fapiétior es daniele? Et dauid fapiens erat qui eloríabat ín pfalmo:Incerta δὲ occulta{αρίξεία tus manifeftafti mihi: quó fa/ ss.sos: píentes propheta inftar bgitorá anímantíá quid dicerét ignorabant? Legimus& ín alio Αρ ᾿ 1,Co.14, f£ loco:Spírítus prophetarii prophetis fubiecti funt:ut ín fua habeant poteftate,qri taceant,quan doloquantur.Q d'fi cuí uidetur ínfirm:illud eiufdem Apoftoli audiat:Prophetz: duo aut tres Ibidem| loquantur,& alij díjudicent: fi autem alij fuerit reuelatüi fedenti;príor taceat: Qua poflunt ratío/ δος extetícerexcü in ditione fit fpíritus qui loqui£ per prophetas uel tacere uel dicere?Si ergo intelli ggbant qua dícebant:cuncta fapientia: rationifap funt plena:necaer uoce pulfatus ad aures eo/ rum perueníebat:fed deus loquebatur ín animo prophetará: iuxta illud qd'alíus propheta di; Zadvec cit: Angelus qui loquebatur ín me.Et:Clamátes in cordibus noftris abba pater.Et: Audiá quid. Gata4.a loquatur ín me domínus deus Vnde poft híftoriz uerítatem:fpiritualiter accipienda funt omy μα... nía:& ficíudzza δὲ híerufalem, babylon& philiftijm, moab δὲ damafcus, xgyptus. δὲ defertum mare, ídumea& atabía: acuallis fion,uel uallís uifionis:& ad extremum tyrus, δὲ uifio quadtu/ pedum intelligenda funtut cuncta quxramus in fenfü:& in omnibus his, quafi fapiens archite! τονε ctus paulus apoftolus íacíat fandamentum:qd'non eft aliud prater chriftü iefumn. Μασπίᾳ la/ TEE Ά 2 boris δὲ. £ommen.bicronymi liber primus E borisS&opetiseft,omné Efaix librum uelle ediffererein quo maiorá noftroram ingenia fada; uerunt:erzecorü díco.CCxtterum apud latinos grande filentid eftzprater fanctz memoria marty 2,Coaib rem Victorinü:qui cam Apoftolo dicere poterat: Et fi ímperítus fermone,non tamen cientía. Saripfit enim ín hunc prophetam íuxta zdítiones quatuor: ufq; ad uifionem quadrupedü ín defcrto. Origenes tríginta uolumina, e quibus uícefimuffextus liber non ínuenitur. Feruntur 4. Regis Ofee..a Efa.6,a [o & ali fub nomine eíus de uifione τεγαπόλωμ duo ad Gratálibríqui pfeudographi putantur:& uigintíquincg hom liae δὲ σχμειώσεις quas nos excerpta poffum? appellare.Eufebíus quoq pam phili iuxta híftorícá explanationé quindecim xdidituolumina:& Didymus cuíus amícitijs nu/ Efa.40a pet ufi fumus;ab eo loco ubi fcríptà eft: Confolamini;confolamini populü meum facerdotes: loquimini ad cor híerufalem:ufcg ad finem uolumínis, decem& octo didit tomos.Appollina, ris autem more fuofic exponit ormnía,ut uniuerfa tranfcurrat,& punctis quibufdam atc ínterz uallisimmo compendijserandis uiz fpacía prxteruolet:ut non tam comentarios Gp indices ca; pítulorü nos legere credamus.Ex quo anímaduertis quantz difficaltatis fit, ut latini noftri,quo/ rum aures faftidiofx funt: δὲ ad íntellioédas fcri ]& PN- n 2 tiz delectant:mihi ignofcát fi plíxius locut? fu pturas fanctas naufeant:plaufug: tantü eloqué l ero: ο Είαίας duodecim pphetís iuxta numerü«ο ueríuü,aut aqualisaut maior fit.Sicubi aüt pratermiffis Lxx.debebraico difputaui:illud in cau fa eft, quod aut eademaut fimilia funt plxracg cum cxterís:& duplici ditione propofita;nolui. libros explanatíonis extendere:qui etíam in fimplici explanatione modum breuítatis excedüt: Sedíam propofitum exaquamur, COMMENTARIORVM HIERONYMI : IN ESAIAM PROPHETAM LIBER PRIMVS πα 3fio εἴαίς«c. fuper iudam« bíerufalé. Pro τ luda: 2j fed quz dicta fint narrant:id eft: Audi οσοῖῖ& auribus per? €ipe terra. Et; Hac dicit domin? deusad idumaá: Auditü Abdie.r.a audiui a domino& legatum ad egentes mifit, Prophetz eim i Reg. ο. prius uocabantur uidentes:qui dicere poterant:Oculi tei femper ad dominüi:Et; Ad τε leuaui oculos meos qui habi; Ibí-122.a.— tas in colo. Vnde δὲ δ᾽, in quo— DOTT: apoftolis a faluatore Eee fignifi“Πο efaic filij amos quam prazcipit: Leuateocu/ M3 cantur losueftrof& uidetere uidit faperíudam δὲ híerufalem: ín die. στ du Ἐν iones:quía iam albae tribus:Lxx.& Theo; bus ofíe, ioatham,achag, ecechíe regum A A ον dotío pofuere iuda: iuda.:: cordisoculos:& fpon que tota térra duode, Audicod fa habebat in cantico cim tribui ofidit.Et p Audicelum| ücorum»xcui(pen €oqd nos ex hebrao: uértímus fup iuda δὲ hierufalem:illi interpretati funt,cótra &udzam& híerufalem.Symmachus more fuo manifeftius, de iuda δὲ hierufalem: ut nec profpera nec aduerfa uelit titulo démonftrari:fed ea quz de iuda& hierufalein αὐτῷ partém prophetícus fermo predixerit. Ergo efaias príncipa liter de duabus loqui£ tribubus,iuda δὲ beniamín:exceptís decé quain famaria erant,& uocabantur ephraim& ifrael: δὲ quas füb Ofía regeiuda& hierufalem, Phul rex affyrio; rum uaftareiam coeperat. Deniqy quínquagefimo& fecun do imperij eius anno, regnáte apud famaria phacez filio ro meliz, uenit theglathphalafar rex affyriorü δὲ ccepit ahion δὲ abel domii maacha:& ianoha& cedes&afor& galaad δὲ galileam,omnem terrà neptalim:& tranftulit eos in aíly; rios.Ex quo oftenditur, uicina euerfione famariz,in cómo niítionem duarum tríbuum hacuniuerfa narrari.Ofias aiit ipfeeft qui δὲ agarías duplici nomine:& uno quidem atq; eodem tempore: Efaiam,ofee,iohel,& amos prophetaffe,ex regibus quí ponuntur ín título cognofcimus: fed principii uerbi domini fait iri ofec filio beeri. Amos aute pater efaize, non ut plzriqy autumant tertius duodecim prophetarii eft: fed alius:díuerfifcg apud hebraos fcribüt literis. Ifte prima δὲ extremam litéras habet N& Ὑ;ille 77 δὲ Ὁ:8 ifte fcm quofdam interpreta£ fortitudo fiue robuftus: ille populus durus uel grauis:dequo in amos plenius diximus, Nó fo/ lum autem híc propheta:fed& alíj cum habeant.in titulo: Vi(io quá uidit Efaias fiue abdias:no inferunt quid uídez rint. Verba gratía:uidi dominü fabaoth fedenté fuper thro; num excelfum δὲ eleuatii,& feraphim duo ín circuitu eius: . llluminare illuminare hierufalem:uenitem lux tua: δὲ glo/ fus dicit: Vulneraítí cor meum foror mea fponfa,uno ex oculis tuis.Etín euan/ σεἶίο legimus: Lucerna corporis tui eft o«jlus tuus. In ue: teri quoq dicitur inftrumento,quod populus uiderit uoce dei.Ex quo Montani delyramenta conticeant: qui in extafí δὲ cordis amentia prophetas putat uentura dixitfe:necp ἐπὶ uidere poterant quod ignorabant.Scio quofdam iudaam δὲ hierufalem, de cocleftibus interpretari:& efaiam fub per^ fona domini faluatoris:quod captiuitatem illius prouintize in noftia terra pranuntiet:& poftea reditum confcenfumqs ad monté fanéctum in diebus nouiffimis: Q, ua nos contra ᾿ riachriftianorü fidei iudécantes,uniuer(a defpicimus:& fe^ quentes hiftoriz ueritaté:fic interpretamur fpiritualiter: ut quícad illi de cceleftí hierufalem fomniant: referamus ad chrift ecclefiam:& ad eos qui uel propter peccata egrediun . tur ex ea:uel ob poenitentíam reuertuntur ad fedem prifti/ nam.De qua& illud in hoc eodé ppheta dici arbitramur:, ria domini fup te orta e(t:& ín te apparebit dominus:& elo ría illius fuper teo(tenderur:& gradientur reges in lumine tuo,G gentes in fplendore tuo: Ὁ uando ueniétoimes filij rienteam carieli madian& epha afferentes aurum& thus: δέ greges cedar congregabuntur in hierufalem:& aríetes na - baioth properabunt:& erunt placabiles hoftiz fuper altare dominí. CQ) uodq in titulo ponitur prophetaffe eum fub ofia& ioatham δὲ achac δὲ ecechia regibus iuda: non ut in alijs prophetis confufe intelligédum eft:ut nefeíamus quid fub quo fpecialiter rege dictum fit: fed ufcp ad finem uolu; minis S.24.c Iob.4.€ e Caf.4.c Λε, δες Εχοιλοις 6 Efa.60, 8. - eíus delonge:& filiz illius in humeris portabütur:& ope; | fed benedictione patrís iacob fuppfatatr preripuit. Primo Ο| genitus ruben:fed tamé benedictio fernínis chrifti ranffer/ ἐς τοῦ δά iudam.Itaqp illi iuxta uocationis ordinem primi fue/ x runt, S appellabátur caputinos fecundi qui dicebamur cau| da: uerfi τε τοὶ íncaput, X dei appellamur filij. Ο uotàt ToBr.a enim receperunt eutn, dedit eis poteftatem fi lios dei fieri. Necacce; Rom.8.c pimus fpiritü feruitu, tis in timore,fed fpiri/ tum adoptionis: in d clamam? abba pater: Quia pfecta dile&tio 1,IoS,4.d. foras míttittimorern. Melius eft auté iuxta hebraicum legere: Εἰ, lios enutriui: ᾧ σε) nuí:ne uideatur illi di €toqd'inlIoannis epi; ftola legimus effe contrariti: Omnis qui natus eftex deotió 10.5.8, C zin£ígiam 4A— minis fcripttireferatur: quid(eorfum fub ofía,& quid fub - joatham,& quid fub achag,& quid fub egechía eia dfio re uelatum fit.Sciamus quoq egechiam in hierufalem duode cimo anno Romuli qui fui nominis in italia condidit ciui , tatem,regnare coepiffe;ut liquido appareat quato antiquio res fint noftrz hííto, riz cpeentium cati.9: 17: ἐν ᾽"E it | Wade Te ΑΝ celum& autibus pese terra:quia domínus lo OOTmEY. GE fas füluator do, cutus eft. Filiós genui& exaltaui: ipfi autem fpreue; S E mk Feo: crunt me, Cógnouit bos pofleflorem[πῇ zafinus praz Y LEM ofiasfortitudodomi— fepe dominifui-Ifrael non cognouit:€ populus meus Um» non íntellexit, Va eéntí peccatriciipopulo erauí iniqui tateifemíní nequá: filijs fceleratis: dereliquerunt dfim: * nisoatham, domini ΤΟΝ fectio: achag,tenens fi blafphemaucrüt fanctà ifrael: abalienati ft retrorfü. Ín quo percutià Ch uerobuftus:ecechías, qvin imperii dri, Ὁ αἱ igi |OT^*** turdomino praffiden; te(aluatur:& eft filius yas amos:id eftfortís atq * robufti:cernit fpiritaliter uifionem confeffionis, dumanti/ εν qua peccata deplangit:& pacis, dum poft poenitentia tran; fitad lucem,& aeterna pace requieícit:cunctaqp illius tem^ pora tranfeunt fub fortitudine domini,& perfectione eius ;Luc,r7.c acrobore, Cüdpomnia fecerit:dicet illud euangelicum:Ser ui inutiles fumus:quod ením facere debuimus,fecimus. 8€ 2iudí celum z&.Supra,quis propheta cuius filius,quid contra iudam δὲ hierufalem, fiue fuper íudam& hieruíale, δέ quotemporeuiderit,titulo demof(tratü eft: Nunc codlum δὲ terram ad audiendum prouocat.In colo fupernas figni/ ficans angelicafcp uirtutes:in terra mortalium genus:4do/ ῥυμικῶς ab his que continent ea quz continentur, Siue quia per moyfen teftes uocauerat diis caeli& terram,dans peccat:ergo iíti fi nati funt ex deo, quomodo peccare potue, runt:cum omnis qui ex deo natus eft, peccare non poffite €(p Cognouír bos poffefTozem fuum«C. Pro quo foli: Lxx. tranftulerüt:Ifrael autem menon cognouit, δὲ populus me non intellexit: Vt iuxta ceteros δὲ hebraicum,poffefforem fuum ifrael non cognouerít:& prefepe domini fui populus non intellexerit.Et eft fenfus perfpicuus:Ego eos adoptauíi in filios,& feci populti peculiare, S partem mea ac funiculü hzreditatis mez,appellauicp eos primogenitos: illi autem nehoc quidem fecerunt quod bruta faciüit animalia:ut bez neficijs uinceren£:& intelligerent paftor&jac nutríciti fuit Nec cóparauit eos canibus, qd fagaciffimti eenus animan a'B populoifraellegem fuam,& dixerat: Attende colum quz— tíü cft:& pro paruo cibo dominort tecta defenditifed foli, 9 m" De521.a loquar:audíat terra uerba oris meí: poft prauaricationem— díoris fenfus boui δὲ afino:quorum alterum carpenta tra/ |:* populi,eofdem rurfum ín teftimonium uocat:utcunctacle— hens,duriffimas terrz glebas uertit uomere: alterum por: menta cognofcant,iufte dominü in ultionem mádatorum— tatonera& hominü in gradiédo laborem temperat: Vnde. hat* fuorü ad iracundia cócitatii. Pro coelo, hebraicum ΩΨ—&iumétaappellanturab eo qd iuuent homines.Poteft hic »«celos fonat,plurali numero: maxime cum audite dixerit;; locus& dedeo patreintelligi: fed magis refertur ad filíii, cp 1 id eft 29 qd plurali effer numero,non fineulari.Sed non cognouerit eum,neqp ufceperit populus ifrael: Cuius Jloh.g&g T quidam uolunt pluraliter quidem dici coelos: fed fingulari diemabr aom uidit& REIS ee m Si S gue am, 3 ter intelligi:iuxta illud qd?fingulas ciuitates Thebas& athe Temm SP Ι earum sofa penac ant. Qui&in νεο ioa| nas uocam?,Eftq hebraici characterif idioma ut omia quae crude foceiturs Cl uoties efti cortaregerefitios Ίο d: ERR dà:: ficut gallina pullos fub alas fuas,& noluifti. C) uzrím? ubi| 2 4 in w^ fyllabá finiti£,mafculina fint& pluraliasut Ὁ 3.— pariter legerímus bouem δὲ afinüe In Deuteronomio(cri;] ud δὲ a"enw.Ecquein ffoeminina& pluralíasut ΝΣ— prum eft: Nonarabis in uitulo fimul& afino.Et inhoc eo Deu.z2.b| Ethocnotandum qd codis dicatur,audite: terre,auribus— dem efaia:Beatus qui feminat fuper omnem aqua;ubi bos Infra.52.| Du T percipe:ca enim qu3*'excelía funt, maiorem habét intellige tiam:quz humiliora, terrenis fenfibus inuoluuntur. Vnde Matthar, d δὲ faluator in euangelio: Q ui habetinquit aures audiendi audiat.Si quis igitur ccclum eft& habet municipatii in coe Ictibus:audíat myftice quz dicütur.Si quis terrenus: fim . plicem fequatur hiftoríam. Illud quoq? animaduertédum B. 5.105. 9 qd non dixerit:Audi coelum& auribus percipe terra, χαϊά uobis locutus fit domínus:(ed quid locut? fit mihi: ut qd? egoaudíuiin fpíritu,uobis referam, qui ipfum loquentem audirenon meremini. C) uidam eva δὲ terrà quafi ani; mantiaad audiendum prouocari putant: iuxta illud quod deterrain alio loco dicitur: Qui refpicit terram δὲ faciteam tremere:cum hoc poteftatis dei fit nó terrena intelligentiae. bq silos genuí« exaltauí cc. Pro ἅ Symmachus& Theo» dgtio ita uerterunt:Filios enutriui& exaltaui. Ab hocloco narrat ppheta quid dominus fitlocutus, qd'populü ifrael quogferuos cómuni lege condiderat,in filios uerterit:dixe 'Exo.4. f ritqs: Filius prímogenitus meus ifrael.Deniq;& dominus Iob.15. b Pal : in euangelio apoftolís repromittit:quod fi fecerint uolunta téeius:ià nó appellet eos feruos,fed amicos. C. d'fi fupbiezcalcat δὲ afinus. Simul arat in boue δὲ afino hebion: dignus pro humilitate fenfus,paupertate nominis fuí: qui fic reci/ pit euangeliü:ut iudaicarum(uperftitionii qua in umbra δὲ imagine pracefferunt, carimonías nó relinquat. Beatus eftautem qui feminat in eloquíjs fcripturarum tam ueterís ilrumei: δὲ calcataquas occidentis literze:ut me; türad ἤταςῖ qui legis portauitiugum,& mundü animaleft; Afinus peccatorum onere pragratiatus, gentium populus που in ti: δές, a ἰς 46 tatfructum fpiritus uiuificantis,Bos iuxtaanagogen refer/ Anago/^. Aa acapitur: cui dominus loquebatur: Venítead me omnes Vatthuar, d quilaboratis δὲ onerati eftis,& ego reficiam uos. Pharifzis ergo δὲ(cribis non credentibus:qui habebant legis clauem atcp notíciam:& uere appellabatur ifrael:id eft mens uidés deü:credidit ps populi iudeeorüi:utuna die tría milia fimul crederent:& alia die quingp milia.Sapientibus quoq fecu; li non recipientibus crucem chrifti; indocta nationum tur ba fufcepit, Vnde& Apoftolus loquebatur: Videteuocatio τον nem ueftram fratres:quia non multi fapientes fcd? carné: non multi potentes,non multi nobiles:(ed quz ítulta funt mundi elegit deus,ut confundat fapientes:& qua infirma Er ΠΕ ritifrael audies feelTe primogeniti: intelligat primogeniti^ funtmundielegit deus,ut cofundat fortía. Sed harc coacta idcirco fe dici:qa fecüdi filij(ienificent exgétib?.Nóeimap—— fuperior uera interpretatio eft. Ὁ€[ Cle gentí peccatrící«C, pella£ unigenit? q excludat cateros frés:fed primogenitus,^ Hoc qd'inultimo pofuí:abalienati funtretrorfum:Lxx.inz ut móftret δὲ alíos fecuturos:& tri iuxta myíteríafcriptura,— terpretesnon habent:& pro populo grauí iníquítate, popu: Gái ri,nó primogeniti accípiis hareditaté fed fecüdi. Primoge^ loplenoópeccatís:& pro blafphemauerunt fcribié in eis, ra. ^ nitus fuitcain:fed abel munera placuerüit deo. Primogeni; cundíà concitaueriit:& pro femine nequà,femen ρε. ΤΙΣ cis ifimadlifed ifaac accepit hereditate, Primogenitusefaus ἡ σατο fequentes hebraicum QY"Ya interpretati funt, A.5s. peffimorü| /»--ὄ-νερού h^ A sen jo ΟΕ Php[ἡ jene UAE RU rem peffimorti:ut ion tam feminis uitium fit;jne boni& mali di "uería putetur effe natura, dp eoruni maliciz qui uoluntate propria dominü dercliquerunt.In principio uoluminis tí/ tulus eft;perfonam,caufam;tépufep cómemoras.In feciido - 4ntétos auditores facit. Intertiomnarrat qd locutus fit dris. In.quarto quaft in exe «ceffibus gentem incre £ommen.Ibieronymí liber pimus eft in iudaam, δὲ antiqui recepitftati. Sul diuerfis quocp:-(1 principibus acregibus templum auguftius fabricatum eftz. intantü ut etiam externarü gentíii, lacedemoniorü δὲ athey, nienfium ac rhomanorti mereren£ amícitias.Ergo hoc qd? dicit:Non eft in eofanitas,ad extremam refert captiuitatés, quando poft Tiri δὲ Vefpaftanü& ultimá 1 patpeccatricem& po, 610 quó ρεϊοαείαπι uos ultra addentes prauarícation£,-«ie ποπεμιοταίαιὀπι: pulum plenü σοί στα, Ompécapütlaticuidum δὲ omne cor moerens.A plán;— fub Adiobadrianouf^... "ρω iniqüitate.INon 'quoalia fit eens& ἃ) dam putant: fed ipfe frac, S gens appellat tà pisei aduerticem,;non eftín eofanitas: uulnus. P PP lius populuszutqui/ s'& lior& plaga tumens.INÓn eft circüligata;neceurata^ impleturg qd'fcriptü e medícamineneq; fota oleo. T errá ueftra deferta:ciuita. qp ad prafens tempus wA eft: Omnes declinaue Rof.j.b rüt fimul inutiles faz^.: /& populus, δὲ Β΄ τ}— tesueftra igne fuccenfx;regionemueftram ín confpe;— aifunNóeftquifa, leratifiue iniquutq— e πο[ῖτο alieni deuorant:& defolabiturficutinuafti,— cat bonum: non eft. 'primü per beneficium ufqgiad ὑπ. dq' filjjappellatifuntdri; f tatehoftili. Dérelinquet filia fion ficut umbraculü ἐπ αἱ. inferénó et ín eofani : poftea uitio fuo ποσα”: nea:ficut tuguriü in cucumetarío:ficut ciuitas q uaftaf.. tas:udiin pplointelli. "rentur filij iniquitatis: fiueut reliqui cófona: uoce dixerunt:filij cor-: «üpentes:id eft jor διαφθείρομῆες,Ὢ παντα bon fuo uitio p 'diderüt,Q) πολ iungit: Blafphemauerüt fanétum ifrael: Yob.19.c proprie de iudzis dicitur conclamantibus: Non habemus lar 43 regénifi Cefarem:EcNónehic eft filius fabri:& daemoniti 05,8. f habet, δὲ famaritanus efte Q. uía igitur dereliquerunt chrí/ ftum δὲ blafphemauerunt fanctum ifrael:idcirco abalienati funt retrorfum:ut qui appellabátur pars& filij dei, poftea Ῥδ.Ι7. g diceretur: Filij alieni mentiti funt mihi.Pracepit faluator: Luc.5. d neapprehenfo aratro refpiciamus poft tergü: neimitemur "hib uxoreloth.Vnde€ Apoftolus extendés fein priora, pofte; riori obliuifcic. Ced autem dixit iuxta Lxx. Populo pleno peccatis:oftendit nulla fpecié peccatorü in i(rael populo nó fuiffe. Sin autem leeerimus ut in hebraico eft:Populo graui (ux. geueicorpeuelinca"6! Nifi diis e o€ Thon eft cír d cülígata«c. Pro quo Lxx.tranftulerüt: Non eft malagma imponereneqs oleum, neqpalligaturas. ὃν[ορ hodieuulnus& liuor& plagatumés ο.. ὕ populi ifrael, non eft circüligata fafciolis: nec curata medi camine.C) d? Aquila interpretatus eft uócocip,lintheola αἱ delícetqua ad exiccandam faniem,& prurulentias extra/, hédas infjciuntur uuIneríbus. Nep fota oleo:uteorü duri; tia lachrymis poenitétize mollire£.Pro faícíolis quibus ifrae lis nequad circüligata funt uulnera: Lxx. malagma tranftu lerunt.lacet ergo confoffus δὲ contrucidatus ifrael:quia in; terfecit medicit,q ad curádà uenerat domü ifrael: Vnde&; in Hieremia ppheta τροπκῶς fub pforiababylonisloquü£ Hietegt, a angeli: Curauim? babyloné:& nó eft fanata:urbé uidelicet - cófufionisatqp uitiorii. Et in euagelio legim?:defcédenté de Larcaovee Zach.s.c iniquitate:lllius teftimonfj recordemur: qd'iniqtas fedeat^ hierufalem in hiericho a latronibus uulneratiicuratumq;a E— fuptalentüplübi:& expeccatoris perfona dicat ín pfalmo- famaritano:& poft aufteritat& uini infufam uulnerib? eius: H T3978 tricefimofeptio: Eleuatz füt iniqtates mez fup caput meii:— olei mollitudiné, Ab eoergolocoubifupradixeratIn quo—* (^"**^ Qruafionus grauegrauate funt fuper me.Manifeftatranf/^ percutiam uos:Etomne caputlanguidü:ufqyad hoc α in currímus,ut in obfcurioribus δὲ his quz explanatione indí gentimmoremur. 3€[ 3n quo percutíam«C. ΟΣ στο tefti monio difcimus idcirco dominü percutere delinquétes;ut peu corrígat,S non tam porna fit d$ emédatio.Eftcq fen fus: Non inuenio quà plagis ueftris poffim adhibere medi cinam: omnía membra ueftra plena funt uulnerum: nullà partem corporis qua non fitante percuffa reperio. Vel cer; te hoc modo:nullas inuenio plagas quibus ueftram frangá duritiam.Q) uanto enim tormenta maiora funt: tanto ma; gis crefcit impietas& iniquitas:fiue ut Theodotio tranftu; lit, declínatio: ut recedatis& declinetis a domino. C) uale . manus uaftauit exercitus:ciuitatefqp fuccenfae funt, regio ; nem eorum ín prafentíarü alieni deuorant: δὲ ufcpad fine fertur: Non eít curata medicamine, nedy fota oleo: tranfla/ tionis fimilitudo feruatur:& irremediabiliti defcriptio uuly nerum, eterna captiuitate exprimit iudaorü, ep Z erra veftra oeferta«c. Hac fub babylonijs ex parte cópleta funtz incenfo templo, fubuerfa hierufalem: quando regioné dez cem tribuum famaritani poffederunt:& in tantam redacta . eftterra repromiffionis folitudiné, ut aleonibus uaftaret; : Plenius autem atq perfectius quid futurum fit fub rhoma na captiuitate defcribitur:quando uniuerfam iudzam rho κ ΈψΈψὙ.ςHiere.2. f eft illud Hieremia:Sine caufa percuffi filios ueftros:difcipli- mundi perfeuerabit uaftitas iudaorum. Poffumus autem Ofce.4. c nam non recepiftis. Vnde iratus loquitur per Ofee:Non ui— hactropologice depeccatoribus accipere: quí de fanctítate /Tropo, fitabo fuper filias ucftras cum fuerintfornicate:&fupernu—: príftinacorruerunt,poftdj contrarijs fuerint traditi potefta Ececha6, ε rus ucítras cii adulterauerint. Etperegechielé:Zelusmeus— tibus:qd'omníaeorum bona ueníantad defertum:& prio: E| : recedeta te:& no irafcartibiamplius. Dequibus& inpfal— ris iufticize deus non recordetur:& igne diaboli omnia fuc/ T$ 72,a. mislegimus: Non eft firmamentum in plaga eorü:& inla/.— cendantur, δὲ(intpalfulum beftiarum:dequibus δὲ ín alio mmm Pm mem boribushomínum non funt,nec cum hominibus flagella; . buntur. b 4 O mne caputlanguíd«c. Animi Ιστία inter dum dolorem corporis mitigat:qd fi ad egrotationé corpo ris accedat epritudo animi, duplica£ infirmitas. Inter ipfos queq fenfus& omnía mébra corporis,principalé locii ob; .tinet caput:in quo uifus& odoratus,auditus& guftus eft. Cum igitur caput doluerit,omnia membra debilia funt.Et Metaphora per metaphorà docet ἡ ἃ principibus ufqy ad extremam plabem:a doctoribus αἰ ad impitü uulgus ín nullo fit fa nitas:fed οὓς inimpietate parí ardore cofentiat.- cp. 2l plá tapedío víqs ad vertícé«C. Seruat coeptam tranflatíoné:A pedibus πα; αὐ uertícem:id eftab imo ufcp ad fummum: ab extremis ufcg ad prímos,toto confoffi funt corpore. Vul nusínquit€ liuor& plaga tumés:autem uerberibus liuét corpora,autplagis tumentaut híant uulneribus. C.uzri/ mus cui hac tépori coaptanda fint. Poft. babylonicá capti/ üitatem fub corobabel& Efdra ac Neemia ilrael reuerfus tibus propheta teftatur dicés: Vinea enim domini(abaoth, - domus eft ifrael:& homo iuda,nouclla plantatio atcp dile;—— 4 -&a.Et in pfalmo:Vincam deaeypto tranftuliftí:eiecifti ge; 875 loco fcriptum eft: Ne tradas beftíjs animà confitétem tibi. Ῥδ.75. f aL Pcrelinquetur filía fior ficut vimbraculum(n vínea«c. C» uinea appellatus fit omnis ifrael: idem in confequen;. μας: inira. tes δὲ platafti eam. Hacuinea quàdiu uberrimos attulit fru :&us;habuitcuftodem deum. De quo fcribitur: Non dor; Ibi120,a mitabit neq» dormiet qui cuftodit ifrael, Poftéj uero uinde/ os míauerunt eam omnes tranfeuntes uiam: δὲ uaftauit eam aper de fylua: reliquit templum fium dominus: iratufqs -confurgens ait:Surgiteabeamus hínc:Et:Relinquetur do; Mattb.25. d mus ueftra deferta.Etper Hieremiam:Reliqui domii me: Híereaz,b απ hereditatem meam, Facta eft hareditas mea mihi, Ibidem ficutleo in fylua:dedít fuper meyocem[υᾶ, propterea odi, -uieam.Similitudo autem uaftationis templi& hierufalem fumpta eftab agricolis;qui quadiu uinea ugarü plena ef.--- ponunt nmn | | | d pü fu t ΠῚ i a ld lt τ In 1i di T IE Tp " Ι / Ἵ Í Μη! ἡ y. , ut) L| T3456. Anago. Matih,n.b jn£faiam . ponuntcuftodes in umbraculis.IIn cucumerario dag quod Lxx.pomorü cuftodai uocát,paruulz fiunt cafula:,ppter ar dorem folis ac radios declinandos:& inde uel homines uel be(tiolas quz infidiari folent natisfrugibus abigüt, Cum. autem ablata fuerint i(tiufmodi genimina: remanent areti/ tia fruticum umbracu. la, cafuleqp recedente cuftode,quia non ha; bet ultra quod feruet. Ergo& omnipotens deus dereliquit tem/ pli,& urbem fecit εἴν fedefertam: quod no neceffe eit fermoibus a Nifidóminus exercituum relíquiffet nobis femen: qua : fifodoma fuiffemus:& quafi gomorra fimiles effem?, b Aldite uerbum domini principes fodomorum: perci/ « píteauribuslegem dei noftrí populus gomotrz. Quó mihi multitudinem uíctimarum ueftrarum dicit dotní filium peffimum:& alligauertit iuftum αὐ dixerunt: Non Foli19.é habemus regé ni(i Cafarem.Et rurfum: Nos fcimus quia 1 moyfi locutus eft deus:iftü aüt quis Πε nefcimus, Simulqs-. bi.9.£ loriátes in euagelio:Semen abrahz fumus:& nemini υπ Ibi.,d eruiuimus: audiit a domino faluatore:Si effetis filij abra^ hz, uticp opera ebra/* nati eftis;:& opera pa/. tris ueftri uultis face; re; Tale qd δὲ Ecechiel ad hierufalem loqui/ tur:Pater tuus amor; aperobaremehis pre nus:plenus fum holocaufto atietà& adipe pínguiü: fes Alum hbri ertim qui uidem? de; Ἢ ἡμεῖς: j, duas caufas interfe/ nue dy δὲ fanguinem uítulorá&agnorum& hircorum nolui quis Iu CRAT fam hierufalem:tem/ plumqiuígiad folum dirutum. C uod auté filiam fion uocat,clz; métiffimi pargtis mó^ ο Cumueneritis anteconfpectü meü: Quisem quafiuit * hzcde manib?ueftrif? Calcáre atríü meü no apponetis ftrataffectum. Nec mirü i fion appelletur filia, cum etiam babylon fapiífimefilia nuncupetur. Omnes enim nàtura filij dei fumus,(ed noftro uitio alieni efficimur.Tuxta anago gen: uínea dei X pomorum paradifus, anima noftra appel/ lari poteft: Cui fi mens,id eft pov, prafuerit;habet cuítodé mentis. deum: fin autem, uitía nos quafi quedam beftiz fuerint depradata:relinquimura cuftode deo,£ omníano ftraredigenturadíolitudinem. a€[ Hifi oomínue ἐκεῖ οί, tuum reliquíffet nobís femen«€. Hüc locum Paulus apofto/ lus ad rhomanos plenius diíferit fcribens: Dico ergo:nun/ quid repulit deus populum(ας Abfit: nam& ego ifraeli, ta fum exemineabraham de tribu beniamin. Non repulít "deus plabem fuá quà prafciuit. Ec poft paululü: Sic ergo δὲ iniíto tpereliquie fcd'm clectioné gratiz faluz facte fut. Ex quo oftenditur fuperiora quz contra hierufalem& iu/ dam fermo propheticus cóminatus eft: nó ad babylonica captiuitatis referenda tempus,fed ad ultimam rhomanop: quando in apoftolis faluz factz funt reliquiz populi iudao rum; δὲ una die crediderunt tria milia:& altera quinqy mi/ lia:& intoto orbe euangelium feminatum eft. Pro,domí; no exercituum, quod nos fecuti Aquilam,in latinum uerti mus: in hebrzo legitur, dominus fabaoth: quod Lxx.in; terpretes pro locorum qualitate dupliciter traníferunt: aut dominum uirtutum: aut dominum omnipotentem. Et querendum utram de patre dicaturan de filio. Nec du; bium quin illud qd? in uicefimotertio pfalmo legitur: Attol líte portas principes ueftras:& eleuamini porta aternales, & itroibit rex gloriae: C. uis eft ífterex glorie: dominus ία’ baoth:id eft dominus uirtutii, ipfe eft rex glorie:ad chriftü referatur:qui poft paffionis triumphum ad coelos uictor ' afcédit.Etinalioloco de domino dici£,quod rex gloria fit: $,Coi2. b Matth,z.d Τεν. d Infra» Si enim coenouiffent,nund? dominii glori crucifixiffent. Ergo non folum iuxta apocalypfim Ioannis,& apoftolum Paulum:fed ín ueteri quoq; teftame&to, dominus fabaoth: hoceft omnipotens,chrí(tus appellatur. Si enim omnia pa tris filij funt:& ut ipfeloquit in euagelio: Data eft Πη om nis poteftas in coelo δὲ in terra;Et:Omiía mea tua funt& glo rificorin eis: Cur non etiam omnipotentis nomen refera/ rad.chriftum: ut ficut deus dei, δὲ dominus domini: fic omnipotens omnípotentisfilias fit. b 4 Zudíte νετ pong pzíticípee fodomo:(i εξ. Saluis factis reliquíjs per apoltolos populi ifraekad fcribas δὲ pharifzos δὲ populum fubclamantem: Crucifige,crucifige talem: propheticus fer; mo conuertitur:& uocat eos principes fodomorum& pó; los profecerimus,& potuerimus cum apoftolo dicere: Nos 2«Co«.d cipes fodomorum& populi gomorrz eos Ne offeratís. appellauerit:& quod reus; δὲ mater tua ce/ Kuus- λων μία hafaceretis.Etrurfüt^.— Vos εχ diabolo patre Ibi,e Ecedii.16,4 μις Ψιπννια ας diio dicente ad moy/'' ud: xm fcn: Non poteris tide Exc, d refaciem meam:ifte aufus fit dicere: Vidi dominum feden/ Τη. 6, temfuper thronum excelfum δὲ eleuatum:non confyderan/ bigue legitur, feraphim texerint; δὲ media tantum eius efaias uidiffe fe fcribat. Homo igitur dei faciem uidere non. tes quod faciem δὲ pedes dei fiue fuos, quia in hebreo am poteft: Angeli autem etiam minimorü in ecclefíaj(emper αἱ Matth.rg, B dent facié dei.Etnuncin fpeculo uidemus& in aenigmate: 1,Co.15,d tuncautem faciead faciem: quando dehominibus inange autem omnes reuelata facie gloriam dei fpeculantes,in ean dem imaginé tranfformarmuraa gloria in eloría, quafiado/. mini fpiritu:Licet faciem dei iuxta nature fuz proprietaté "nulla uideat creatura:€ tunc mente cernatur,quando inui/ fibilis creditur, ες Quo mibí multítudíné víctímart cc. Proeoqd eft,nolui: Lxx.tráftulerüt,nolo: prafens tempus pro prateríto.Porro iuxta hebraicii,nundj fe deus hoftias íudaog: uoluiffe demóftrasqd'& in ddragefimonono pfal mo legimus: Nó accipiá de domo tua uitulos,neqs de gre gibus tuis hircos: Qr uoniá mez funt omnes ferz fyfuarü: iumenta in montibus δὲ boues: Cognoui omnia uolatilia: cocli:& pulchritudo agri mecti eft:Si efuriero non dicam ti^ bi:meus eítenim orbis terra& plenitudo eius:Nunquid manducabo carnes thaurorum: aut fanguinem hircorum . potabo?(ΟΠ ueteris legís caerimonias refpuiffettranfitad ἡ . euangelicam puritatem: X quid pro his cupiat oftendit:...—.. Immola deo facrificii laudis:& redde altiffimo uota tua:Ec P9498 pulum gomorra:íuxta illud quod in confequentibus legi/ mus:Iniquitate fuam ficut fodoma annüciauerüt€ often7 derunt. Vzanimz eorum quía cogírauertit confilium peffi mum contra femetipfos dicentes: Alligemus iuftum:quo/ niam inutilis eft nobis. Ergo propterea principes uocáritut fodomorum,& populus goníorra:quia cogitauerunt con/ inuoca meidietribulatióis: δὲ eru te& honoríficabis me. Omnis ergo capituli huíus continétía, ufqy ad eum locum ubiait: Iudícate pupillo: defendite uiduam: δὲ uenite& difputemus dicít domínus: refpuit facrificía uictimarum: δὲ cuangelij obedientíam docet effe(üper facrificiii. OQ. d'q intulít:Plenus fum:hocfenfu eft accipiendum: nulla re in/ digeo:Domini eft terra δὲ plenitudo eius. Vnde nos om/ Tbí.25.8. nes deplenitudine eíus accepimus.Poteít hoc& de his accí. Iobar b pi:qui cum dei przceptanon faciantidonis uarijs atcp mu^ neribus deum redimere poffe fecredunt: uel quí parta per rapina& auarícia,altari offerüt& pauperibus. Ὁ e[£2uío. fionem chrifti abolitam legem putant efTe feruandam, Au^ diant hebionitarü focij:qui iudais tantti δὲ de ftírpe ifraeli/ tici generis hac cuftodienda decernunt, Hoftiz Perg&im^ molatio uictimarum:non príncipahtera deo quafita funt&,(εν .fed neidolis offerent:& ut de carnalib? uictímis quaft per ,,,,, ς,, Spum δὲ imaginem ad fpirítales hoítías trà Oo 5 remus. Dice/ .doautem fehoftías non quafiffe:oftendit quia lex fpiríta/ lis fit& omnia quae iudzi carnaliter faciunta nobís imple/ rifpiritaliter. e€[ alcare atríum meum non apponetis, Obferua quod poft babyloníam uaftitatem:rurfum a goro' babel templum&diíficatum fit:& per multam annorum fe^ tiem,in téplo fint oblata facrificia.Ergo ultimà fub Vefpa^ A 4 fido δέ í / NS hn εἶ jfinit bec oe manib?vríec Audiat hebionei: qui poftpaf 7.5» ^ 4 ls /Mejen quen, AC y re ttn σύ. AC | | | £onmen.Ibieronymi liber ῥεηίπησ SE—fiano&Tito defiractionétempli indicat:queufqp ad ἔσῃ, / fumationem müdiperfeueratura eft. a 41"IBeomeníao-ve/ (Irae« fabbata veftra«c. Omnis cóuentus q non offert ho^ ftias fpiritales:nec audit illud qd? in qnquagefimo pfalmo . canitur: Sacrificíti deo fpiritus contribulatus: cor contriti "Εξ humiliatum: deus "που defpicit: abomi nabilis eft deo. Etid/ «irco iungit& dicít: b dL'tkalendaeveftras Fr; e ὙΠ t folénitatea veftrae:| T NETS a dubtma wr PrMwr! ΩΣ» dq feítiuitates:fed eorum, A 4 q male his abutunt.' AX rey derer οὓς omma 2 y* Iu "og» m ων) Ὁ υοάφ Lxx. inter; pretati funt: ieiunium & ociü: Poffumus di; bonorii operii non ha bet. c«[€ díuit απί; To6nó T anima deus habeat: «tí eftío míbí ín facic; tatem sc. Proquoin/, firautcoccinüquafi níx dealbabuntur. Et fi fuerínt ru; ! bra quafi uermículus:uelut lana alba erüt.Si uolueritis & audieritis me,bona terre comedetis: fi nolueritis& non audieritis:(fiue utín hebrzo habet: δὲ me ad iracá Wm diá puocaueritis)eladi? deuorabit πος.Ο Οία os απο; 4j ultra mifererisquia. π cutü eft.uomódo factae meretríx ciuitas fidelis ple/ na iudicij:íufticia requíeuit ín ea:nuncauté homicidx, : terpretat? eft Aquila: vas laborauí fuftinens. Symmachus ἑκοπώ/$ θκµ ιλασκόµκεµος: qd? eft, defeci miferans: . utoftendatfe nequa/ aliud fit feruos ad fe : Ε /miffos ocaderezaliud *'— filium. Hunc fenfum & ín Ofee propheta" Ofte.. c legimus: Perditio tua ífrael,tin in me auxilium tuti: O. d'ita intelligitur:pereas ifrael,quíanon tuo merito, fed meo tin faluaris auxilio. e 4Γ z£»anue veftre fanguine plene funt, Cauíam manifeftat cur deus auertat ab eis oculos fuos, .'& multiplicatam orationem non exaudíat: quía effude/ πὶ ne c- rint fanguinem iufti;& pelfimi coloni hzredem ad fe mif7 vtile) rs- Maubas. d fuminterfecerint. Vnde& faluatorad eos loquitur: Et uos f implete menfuram patrum ueftrorum. Illi enim interfece^ runt miffos ad fe prophetas: uos iugulate patriffamilias fi; lium.Vtendü hocteftímonio& contra eos,qui cti quotidía Ma Hye mn 212. e we yer mih—nísoperibus fanguinemanus plenas habeant: in oratione e. χρρννίφον£j πλήρη dies qiectefes contangunr, f«LZ'auamíni mundí eftote, ΙΑ eter! Bent"Ότο uperioribus uictimis& holocauftis δὲ adipe pineuiti my"πὰ fanguine taurorum δὲ hircorüi:& pro thymíamate& neo yet, Amer eiv^f"menijs,fabbato,diefefto atq» ieiuntjs, kalendis δὲ alijs fo/ eS Δλοννη pn^5 evi Féinitatibus:euangelij mihi placet religio:ut bapticemini ín :^-—.. fanguinemeo per lauacrum regenerationis:quod folum po * Toa te(t peccata dimittere. Nifi eim quis renatus fuerit ex aqua δὲ fpiritu: non intrabit in regnum coelorum. Ipfe quoq; do ; Mattf.z8. d. minusafcendens ad patrem:Euntes ínquit docete omnes . gentes: bapticantes eas,in nomine patris& filij& fpirituf/ fancti.$€ Ziuferte malum cogítaríonum veftrarum ab oculis πιεί. C) uod& Ioannes baptifta dicebat: Geními/ mauiperarum quis oftédit uobis fugere ab ira uenturacFa/ cite ergo uobis fructus dignos poenitétiz:ut qui chrifti ba; : ptifma confecutus eft;auferat malum de corde fuo:& quie; ὃς fcatagereperuerfe:ac poftea difcat bonum facere: fcd^m il/ tv bes b tud quodalibi pracipitur: Decliínaa malo& fac bonum. b dL Guíefcite agere puerfe:oífcíte benefacere. Virtus ergo élifcenda eit:nec natura ti bonum fufficit ad iufticiam:nifi quís erudiatur congr p pv 40* wm uis difciplinis. efus quoq filius fi, rach tale quíd loquitur:Defyderafti fapientiam: ferua man data,& dominus tribuet tibi eam. Et in fequentibus idem -Neofferatis ultia facrificiam fraftrasincenfum abomí; ὃς natio eft mihi, INéomenías ueftras δὲ fabbata ποτα&t fcftiuitates alías non feram: íniquí funt ccetus ueftri, Vt non fuas appellet.? Kálendasueftras& folénitates ucfttas: Oditit anima » mea.Fácti eftís mihi ín fadietatem: nequadg dimittam. peccata ueftra.Et cum extenderítís manus ueftras:auer ' tam oculos meos attobis.Etcam multíplicauerítis ora bibi:| cere íllud ieiuniumre. e tíonem,no exaudíam uos. Manis ueftrx fanguine ple cipi adeo: α ocium na fant T afiamíni mundi eftote.Aüferte πο cogi/ Ὁ tationum ueftrarum ab oculis meís. Qüiefcite agere tma mes. Gilporrorc/" i peruerfe: difcite benefacere. Qüxrite iudicium: fubue;. ed noftro lo/À nite oppreffo:íudicate pupíllo:defendite uiduam:& ue quit affectu. 4$ κ nite δὲ arouite me dícit domínus,Si fu&rint peccata ue/ Efaias cómemorat:Omnis qui non didicerit iufticiafii ft per terram:ueritatem nó faciet. D ifcenda eft ergo iufticia:3z magiíftrorum fapientiz terenda funt limina. í( Gueríte tudicium: fübueníte oppreffo: iudícate puptllo: ocfendíre viduam: venite«c, Victimis iudzorum eangelica man data fuccediüt:& ideo pupillis ac uídüís pro uidetur: ut fecuri de tutela coniugum ac li/ berorü fuorum: màr; tyres ad bella pcedàt, Cumautéinquit hac feceritis:arguite me,fi nóreddidero premia quz pollicitus fum. Ὁ υᾶσο autem dicit: Qusrite iudiciti:ofté dit non effe omnium recte iudicare, fed eo; ΥΠ qui prudentes füt. Τοπίο δὲ falomonin uifione per fomnium, utaccepta fapictia, iu/ ret. ke oí fuerínt peccata veftra vt coccí num cc, Ordo praci; puus:Non enim fuffi, cit dixiffelauamini:ni fiíungat,müdi eftote: ut poftlauacrü aque, cordis habeant purita do corde: quonia ipfi deum uidebüt. Ορ cordis habuerint pu ritatem:debent aufer; re malum de mentibus fuis: non in confpectu hominum, Argentum fed in confpectu dei: quem celare nihil poteft. ποῖφ iungit: uiefcite agere peruerfe: illud euangelicum fonat: Ecce fanus factus es:noli peccare,ne quid tibi deterius fiat, Recedens ergo a uitíjs difcat bonum:quarat iudicium:op preffo fubueniat:pupillum uiduám qpfuftentet: δὲ fi hoc fe» cerit:tunc peccata quz prius in modum coccini fanguinea fuerant, dimittentur:& opera cruoris acfanguinis,uefte do mini mutabuntur,quz deagní confe&a eft uellere: quem fequuntur in apocalypfi,quí uírginitatis candore refplen/ dent.| 4L 5í voluerítío c audíerítío mei bona terre come; detíe:fi noluerítís et nó audíerítío:fiue ut in hebreo habet: et me ad(racundíam prouocauerítí«C, Liberum feruat ar/ bitríum:ut ín utramq partem non ex praiudicio dei: fed. ex meritís(ingulorum,uel poxna uel premium fit. Bona au fte populum iudica/: oca deo poftulauitz ντα { (Hum tem. Beati enim mün; Matth.s, a tem terra illa puto dici:de quibus in pfalmo legimus: Cre;$3.26.d do uidere bona domini in terra uiuentium.Et: Beatí mites: Mattb.5.a quoniam ipfi poffidébuntterram. Vel certe quía iudzis lo quebatur:qui necdum poterant capere fpirítualía:pollice/ tur eis bona prafentis fzculi:ut faltem prafentibus inuita?^^ ti faciant quz precepta funt. Et quia noluerunt audire: fed econtrario prouocaueruntad iracundiam fanctum ifrael: ,ppterea eos gladius deuorauit: id eft rhomanus deleuitgx 'ercitus. Et hxc inquit oinía fient: m«[ έδυία oe oomíni lo cutum eft. Cuius fententia,permanentibus hominurg, pec/ atis,non poteftimmutari. n«|€uomodo facta eft mere: trí cíuítae fídelío:plena(udícij: fuftícía requíeuít(η ea«c. Verbum hebraicum y5^ pro quo Lxx. tranftulerunt, ἔκοιμιήθη,[ά eft dormiuit,& requieuit δὲ requiefcet:id eit,& prateritum& futurum tempus fignificat. Vnde& Aqui/ la& Theodotio quafi de futuro dicunt. Miratur autem .prophetico fpiritu:qp ciuitas quz quondam fidelis fuit,uel fidelium receptaculum, fubito fácta fit meretrix. Ο d quiz * zin£faiam n ^ e i SA"dém&inEfaiztéporibus intelligi potet:fed pleniustefet/ τι ade. uod quidem& nos cauere debentus:neacci, Ὁ Tie τοῦ δα paffioné chríftixquando omnes declinaueruntfimul— pientes ab hominibus fzculimunera: quiperrapinas mi,— die ihutiles faci funt. Et quádj in hebraico non habeaturfion:— ferorumqp lachrymas, diuitias congregant, ne tam ipfi fu/ li tamen Lxx.ut fenfum mánifeftiorem facerentaddiderunt.— res,dpfoctjfurü appellemur: dicaturgy de nobís: Videbas 43, 4οις ἰῃ'Sion autem mons eft ,ín quo hierufalem urbs condi; furem δὲ cutrebas cum eo;& cum adulteris portionem o ta eft e gus ροβῷ ca/ tuam ponebas. Se tà e(t a dauid, appel;:. me ον, ili S yes bor Apron δ δα τὴ εναν να, ὁ Argéntum tuum uerfum eftin fcoríam. Caupánestui εάν ΠΑ ΠΣ 7 oem à di ΧΧΧ. παν πι Bp ont mueve mnm δν i Nec ambigo fuiffe in ς mifcentuino aquam. Príncipés tui inobedientes, foci' rributiones.Incatalor 77 7, τω n ea(anctos uirof,quan farum. Ormr C lie 4i bui£o uitiorüi numeran;/^; 1^ 05777 /77 μὶ do tabernaculum dei ὃ rum.Xmnes di 1gunt 1nuneta: equuntur retributio/ tur etiam hi qui dili; Se^ emm Very T ἔθυε pea nv nes.Pupillo non iudicant: δὲ caufa uíduz non ingredi;— guntmunera. Ne di cL» CAE«μα fri ; plum zdificatum eft, 1: ε 5 z sed ἂν xit,qui accipiunt: hoc 475, Arden rs ed. à Dusdonathan&gad* tut ad illos. Própter hocait dominus exercituum for; zT PE nmn it frophetauerantEe fu f tis ifrael: Heu cónfolabor fuper hoftibus meis:G&uin/ fit:fedquinó putant E 4/7 para^ RS ες lt per c loros(qui inli/: inimici:: S ᾿; amicos nifia quibus dan ξ NEA itas MM RO S EAR dícabor de ínímicis meís.Et conuértam manum meam Aes IIS πὰ γεν uh porem crificijs uictimarü ad; laudes diii tranfiret religio, Ciuitas ergo fideliti qua prius fuit plena iudicij,& iufticía requieuit in ea: nunc plena eft homicidis,qui interfecerunt prophetas,& ipfum dominü faluatorem. Fornicationem autem hiernfalem quomodo ῳ Cantu) Afaph, δὲ adte:& excoquatm ad purum Ícoriamm tuam:& auferá ο. confyderant amico hinómbtentn frena ag d Ν ithun,& Eman.&- Ἔ rum,(ed man?:& eos X ἐ ia filtfj Chorz conftituti 9 ftannu aum Etfi fanctos iudicant,quo dereterum nores - funtiutpaulatimafa/—'. MUCHHEUATD 5 pon exhauriüt ανα : one plüide quib?& Eccle/ fiaftes loquitur: ὦ οἱ diligit pecuniam,non implebitur ρον Eccs,s.e cunía, Iftíiufmódi féquunturretributiones:utlaudent eos aquíbusaliquid acceperint: uel certe nulli quippiam trí/ buant, nifia quo ferecepturos putauerint. Pro retributio; à dirimere erura fua omni tranfeunti, füb nomine ooli/— nibus Symmachus uiciffitudincs,uel ultiones interpreta, Ἵ& Egechiel profequitur:qua interpretatur,tabernaculum^ tuscft:uthi quoq in culpa(int, qui reddunt malum pro s meum in ea: qdnuncalijs uerbis dicitur:iufticiarequieuit^ malo:& dentem pro dente:oculum pro oculo:& non ími/ id in ca.Pro iufticia in hebrao fcriptü eft VNZ: quod iuftum— tantur illud Dauidicum: Si reddidi retribuentibus mihi— à 3 magis fonat d tufticiam: utintelligamus prius ineadomi^ mala. EtHieremic deiufto dicentis: Dabit percutienti fe'Treno,s.d , 3.10. 2 num commoratum: de quo alibidicituriluftusautequid— maxillam fuam, faturabitur opprobrijs: ut impleat euan/ π Anago, fecitzDominus in templo fan&o fuo:domínus incoelofe,— gelícum uirum,cui diciturzO. ui te percufferit in maxillam, Marth,5.£ D Feb., deseius. Crue omnía poffumus fcdmanagogen referre Ῥγαδε εἰ&alteram..— e([ f»opter bocait oomínue exer * adanimam fancti quondam uiri: in qua prius dei iuíticía cítuum foztío ífrael. Pro forti ifrael, quod omnes fimiliter 7 n commorata eft, fi poftca peccauerít, prohofpitedeo,ho,— tranftulerunt: foli Lxx. nefcio quid uolentes pofuéiunt: i B dd: daemones ín ea fuerintcommorati, a«[Zirgent(— ova! oi Ἰδίύομτεο Ἰσραήλ, ἰά eft, Vae fortes ifrael:qd?nos fic D !. guum verfum eft(η fcozíam, Ad ciuítatemloquiturfionin^ ediffererepoffumus: ut dicamus principes απο; corripi, ο » qua prius requieuitiufticia: quod argentum illius,doctri»^ atqprobuftos: dequibus fcriptum eft: Potentes potenter Sapí.éia Ü T5. 1. b nauidelicet fcripturarum:de quain pfalmis legimus: Elo». tormentapatientur, Et: Cui plus datur, plus exigetur ab d quía domini, eloquia cafta: argentum igneexaminatum,—€o.Abutimurqp hocteftimonio,fi quado opus fuerit aduer l. probatü terre purgatum feptuplum,uerfum fitinfcoriam:— fum ecclefiz principes, qui fuam deftruuntoperibus digni ὦ fiue purgamenta δὲ fordes, queigneexcoquuntursutquia— fü δὲ in πος quod in hebraico non habetur;ponunt Lxx, 4 argentum nominauerat, feruet metaphoram.Poteft au, Ον παύσεται Ὑουβ μου 0 Ῥύμος ὧν τοῖς ὑπεναντίοις μου di à tem δὲ hoc dici, φ iufti& fancti uiri quípriusin urbeuer,— Non ceffabitenim furor meus contra inimicos meos.Cor/ i fati funt,poftea in fordes uerfifuntpeccatorum. be[£au,— ripitautéfcribas& pharifzos:de quibus& in euangelio lo ή pones tuí mífcent νίπο aquam.Pro quoSymmachustran, Quit: Ve ποδίς fcribe δὲ pharifzi, Et inalio oco: Genera/ Luc. tr. f / Bui: Vini tuum mixtum eftaqua. Eteítfenfus:Lexdei[19 adultera& peruerfa fignum quaerit:& fignum non da/ Math, 11,6 : pura atcp fyncera: δὲ(ut íta dicam) mera ueritate fubnixa: bitur ei,nifi fignum Tonz propheta. Plangitauté clamen^ ] iolata eft traditionibus pharifzorum: Quod dominus in tiffimus pater príncipes delinquentes:& hoftes fuos uo/ j euangelio plenius docet: Omififfe eos legem dei,&fequi{:&inimicosappellat:cqp pereáteo cp nolintagereponi/ : mandata Πογηίπυ.Οπιηίο doctor quiaufteritatem fcri— fenttiam:gp[ο uenientem non fufceperint, Appropinquans T d pturarüi per quam poteftaudientescorripere,uertitadgra,—€f hierufalem fleuit& dixit: Hierufalem hierufalern, quae Ibf,5, d e tíam;& ita loquiturutnon corriggt,fed delectetaudientes: Οίας prophetas:& lapidas eos qui ad te miffi funt: quo/ uinum fanctarum fcrípturarum uiolat,atqy corrumpít fen; fu fuo. Heretici quoq euangelicam ueritaté corrumpunt praua intelligentia:& funt caupones peffimi, facientes de ς; Ao5:2-2 uino aquam: Cum econtrario dominus nofter aquas in .— A uinum uerterit:& taleuinum qd? miretur. Architriclinus: S para, 9,ae C) uale& regina Saba in falomonis eft mirata conuiuio, pincernas eius δὲ miniftros uini, fua uoce collaudans.Sed &SEcclefiaftes miniftería uiní,atqp conuiufj fui, myftico fer; mone defcribit; Vnde pro uino Aquila, συμιπόσιομ, id eft, conuiuium interpretatus eft: quod apud graecos ἀπὸ τοῦ πότου,αρυά nosa conuictü rectius appellatur.«δεί (ἴρεσ tuí inobedíentes i(oc furum. Pro inobedientibus, Aquila,recedentes: Symmachus, declinantes, interpreta; - tus eft.Principes autéfcribas& pharifzos uocat: quia do/ mino recedentes,immo ueritatis f(emitam relinquetes,per, uerfo ambulauerunt tiere:& focij fuerunt proditoris fu/ ties uolui congregare filios tuos, ficutgallina pullos fuos & noluifti. Confolatio ergo dei fuper hoftibus eius δὲ ini; micís eft: ut qui non fenferunt beneficía, fupplicis corrí/ gantur. ΦΆΤ fet conuertam maium irieam ad te:et eco quam ad purum fcozíam tuam«€. Pro fcoria,qd' interpreta tus eit Symmachus& Aquila σέµφυλα.i. uinacia:] heo/ dotío ὁ γγγαρτῶσεο, id eft,acinum uu ínterpretatus eft: foli Lxx.incredulos uel inobedientes, fenfutn magis dj uer bauertentes. CL uía ením fupra dixerat: Argentum tuum uerfum eft in fcoriam:nunc feruat metaphoram: ut conuer tat fuper eam,id eft, extendat manum fuam ad putiédum, atqp purgandti:& excoquat omnes fordes,ac uitía pétórti: ut feparato ftanno, purti argentii remaneat: qd? αἰ ione fierínó poteft: per qd fignificat eos paffuros effe torméta. Legimus& in Malachia de diio: Ipfe egrediet quafi ignis Malach.s. à cóflatoríj: q(i herba fullonü: δὲ fedebit conflans& emun A$4 dans Malach.*.a dans ficutargentum δὲ aurum:& emundabitfiliosleui: ut Egech.224 d poftds mundati fuerint, dicatur de eis:Eterunt díio offeren tes uictimas in πλοία. Ecechiel quoq; omné domii ifrael, ere, X ferro,& plumbo, ftanno dicit effe commixtam,& quia ipfefit dominus. Sed& in euagelio fub ius uentilabrüi in ma; ; dabit triticum: con; -— / RT EC CM cóburet igni inextín/ — μοῦ ΩΣ ζω runt inea homicida:.-- exanguat. à bu ds 7 σε)» Ideo dominus εδ’$ 7 e«^ Yos μην|'hWFt Σ᾽ ροασδξ eam ad puri: num eius: δὲ reftítuat iudices illius. ficutfue runta principio:& cófiliarios ficutantiquit?. Iudices prio/ res fuerüit moyfes,& iefus fili?nauz,S caterí:a quibus ἐπ liber fcriptufa fanctae nomen accepit:& poftea dauid& αἰ iufti reges. Reftituet ergo iudicum fimilitudinem: uel poft captiuitatem babylonicam: ut iudzí uolunt, Zorobabel, Efdratm,& Neemiam,& ceteros príncipes:qui ufq» ad hir; Ε— canumpopulo prafuerunt, cui Herodes fucceffitin regnü, Velcerteuerius& rectius, Apoftolos,& qui per apoftolos crediderunt,ecclefiarumqp principes cóftítuti funt: ficut in principio huius diximus uifionis: cp δὲ cóminatio& repro .. miílio pertineat àd tempus domínicz paffionis:& ad fi; .. dem qua poft paffioné eius fundauit ecclefiam. beT7[Soft gentibus propheticus fermo complectitur. Vrbs autem iu fti, hoceft, domini faluatoris,(iue ipfa iufta uocabi£:de qua dictum eft:Non poteft ciuitas abícondi fuper montem po; fita.Fidelem quog appellans, uel metropolim iuxta Lxx. oftenditab his effeappellandam, qui in domino credituri funt.(4 Sion(η(udicío redimetur«C. Non omnes redi; mentur,necoines falui fient, fed reliquiz: de quibus& fu; pra dictum eft.Reducentur autem in íufticia, cum fcelerati & peccatores contriti fuerint:.& qui domíntü reliquere con; fumpti. Cuncp faluati fuerint,confundent qui idolis príus facrificauerant:& erubefcent in hortis, quos elegerant. Si, gnificat autem localuxuriz,lucos&nemora. Ὁ«[£runt 'ením quafi terebíntbus deflueritíbue folije:er velut boztue fiue paradifus fíneaqua.V fas hodie iudi legentes fcriptu ras fanctas,terébinthus funt:fiue quercus,ut interpretatus Ibi, 21,4 CtSymmachus.Etíiuxta euangelium: Ficus quearuit:in qua cum dominus poma quafiffet δὲ nó inueniffet, eterna ei aríditate maledixit. Sed δὲ ipfa folia& poma uerborum, nunc apud eos effeceffarunt:hortus quoq irriguus,id eft, fcientia(criprurarum,fiue paradifus diuerfarum arborum: quí abfq eratia fpirituali eft,nec holera quide affert:de qui bus Apoftolus loqui£: Cui infírmus eft, holeramandu^ Rom.14-3 cer:fed ficcatis radicibus,omnis uirorin aríditatem uerfus eftacfqualorem. ee[£t erítfoztítudo veftra vt fauilla ftu pe«c, Pro fauilla, ἀποτίναγμια interpretatus eft Symma: chus:quando ftüpa pe&ítur,& quicquid fordídum habet, profjcitur. Omnis igitur fortitudo δὲ fuperbia peccatori& Íceleratorum ifrael, qui dereliquerunt dominum:& idcirco Matth,s.b poftea purgandam: ut: poftds purgata fuerit ,cognofcat alia metaphora idem. Etteftituam iudices tuos ut fuerunt prius:& cofiliarios Mathe€ fenfus oftenditur:Cu. tutos ficut antíquítus. Póft hzcuocaberís ciuitas iufti,^ mino;nullP extinguer nu eius:& purgabit j e urbs fidelis.Síón in iudicio redímetur,& reducent eam arcam fuam:&mun,| ín ítfticía:& coteret fceleftos& peccatores fimul: δὲ qui dogmatibus accipere. po Dabo"τ εἰ puer. gregabit frumendiin dereliquerunt domínum,confumentur: confundentur umus:q Gcmagi bec vocaberíe ciuítae íuftí| vzbe fidelío. Hac perfpicuedeecciefia quein dominum creditura eft;tam de iudzis d de: liaríos tuos ficutantíquítus: poft hzc uocaberis cíuitas iu/ *..confumptifunt:& facrificauerunt idolis,& erubefcentin £Zonmen.JPoieronymi liber pzimus....... hortis,quos elegerunt:redigen£ in prrgamenta Λίρα qu. : leui uoranturincendío, Sequitur enim:Etopuseius,deft, fortitudinisueftra fiue idólolatriein qua erraueratis, Ρατ»—'' : uula(cintillaconfumet. f€T£t fuccendetur vtrunqs fimul. Έτ fcientia uidelicet iudeorum: δὲ omnía opera qua fa»... ciunt: fiue& idolü δὲ hierufalé in qua idolü , fuit: Etfuccedente do re poterit, C) uz om. ftri& difcipuli pariter. V Vnprflore: Μην. horrea: paleasautem. enim ab ídolís quibus facríficauerunt:& erubefcetis fu;— pereant& omne opus pef vm feel^"^- guibili, aqLt£rreti/ ὃ Pet hortís quos elegeratís. Erüntením quafiterebín; corum ignis pabuli in priore uifione quà ΄ Erbüm quod uidit Efaías filius Amos fuper. iamexpofuimus: ubi jt manti fuam, utex/ κ- iudam& híerufalem.Etéritínnouiffimisdie-. Pointepretifun uam uidit contra iu^ Eteleuabitur— falem:in hebraico(τί ptum eft: vm 5p mb Uy, id eft, fuper iudam& hierufalem:& in hac qua fecunda eft, in hebraico fimiliter continetur. Et mi; rorcur Lxx. interpretes in illa dixerint, contra iudzam& hierufalem:& in hac περὶ τῆς Ἰουδαίας κ) περὶ Ἱερουσαλήμι, id eft,deiudaa δὲ dehierufalem: nifi forte quíaibi appella^ tur gens peccatrix, populus plenus peccatis,femé peffimü, a, filij iniquitatis,& principes íodomorti, ac populus gomor: re,S ciuitas meretrix,& cateraiftiufmodi, fenfum magis. qp uerbi interpretati funt: δὲ hic quia ftatim profpera pro; mittunt:erit ín nouiffimis diebus manifeftus mons dni:& ᾿ domus dei in füummitate montium: non contra iudeam οἰ. δὲ hierufalem, fed deiudza& hierufalem prophetiam in/ tellexerunt: Cum& ín illa legerimus poft cóminationem profpera:Reftituam iudices tuos ut fuerunt prius:& confi; fti urbs fidelis: Et in ifta poft profpera, truculenta fit com; minatio: Ecce dominator dominus exercítaum auferet ab hierufalem δὲ ab iuda ualidum δὲ fortem omne robur par nis,& omneroburaque,& reliqua..Ergo iuxta hebraicii: nia de cotraríjs quoqs ΘΙ we indicto uot. ε thus defluentib? folijs:& uelut hortus fine aqua.Et érit C Pon τι ᾿ Ι m es e da αι, Fortitudo ueftra ut fauilla ftupz,& opus ueftrü quafi ἢ εἰδῇ qo Pu Un gprame P sa"az meretrix:& pro iufto- f Ícíntilla«Et fuccéndetur utrung, fimul:& non erít quí vídit efaf i y^? om ΙΓ τ fiueiufticia, habitaue.-: Ca ae«c, Et &auferatomne fian; Duspraparatusmons domus ἀπί inuertíce montium. ἀπαπιδί contrahiera Ibidem & in illauifione,& in ifto fermone quem uidit Efaías filius Amos, deiuda& hierufalem intelligendum eft: non con/ traiudzam δὲ hierufalem, uel ,p uda& hierufalé, ut Sym, machus tran(tulit: fed abfolute,de iuda& hierufalem: in quo poffunt& lata& triftía contineri. Ethoc confyderan? dum. quia ibi uifionem uideat: hic uerbum, quod eratin principio apud deum:& in illa iudzis comminans,ad gen. tium ueniat falutem εἴη ἢ 4 gentium falute incipiens, pu; nito ἰ[γαοῖ ex utraq; uocatíone credentes ín chrifti ecclefiam congreget. b€(£terítín nouíffimís oícbus pzeparatue more cc. Nouiffimos dies& in genefi legimus: cp uocante iacob filios fuos atq dicente: Venite utannunciem uobis quid futurum fit in nouiffimis dicbus:poftea ad iudam de, cuius femine ortus eft chriftus,dixerit: Non deficiet prin/ ceps ex iuda, ned dux de foemoribus eius: donec ueniat cui repofitum eft:& ipfe erit expectatío eentium. In hís πο” uiffimis diebus erít hora nouiffima: de qua loannes apov ' ftolus loquitur:Filioli mei,nouiffima hora eft: in qua abfci. fus lapis de monte fine manibus, creuit in montem ma: . gnum,& repleuitomnéterram. À quo& princeps Tyri in Ecechiele dicitur uufneratus. Hic mons in domo domini €ft, quam propheta füfpirat dicens: Vnum petiui a domí/ tardauero αεῖ.49:5 Ιοδ.2. ε Dait.z.e t5.26b - no hocrequira: ut inhabité in domo domini, omnes dies. πίτα mez,Et dequa Paulus fcribit ad Timotheü: Sin auté € M. Den XM put ut pere- de tale. petrá&dificabo eccle ave ime fiammeam:& porte vut tp f " Snéfaam.. Ἐς Témo«s.d: tardanero, utícias quó oporteat te cóuerfari in domo dei: à quz cít ecclefia dei uiuétis,columna& firmamentü uerita/ Ephe.z,d tis. Hzc domus edificata eft fuper fundamentü apforii δὲ. :^. gphetari: qui& ipfi montes funt quafi imitatores chtiíti, T$024.a Dehacdomo δὲ hieru(alé pfalmífta cóclamat dicens: τ τ eonfidunt indomino— TEN: ficut mons fion:non . emnes nationes doctrina dei fignificet irrigandas.. e«T£ t. iudicabit gentes 2€, Ergo δὲ inter gentes δὲ gentes iudican/ dum eft: necomnes increduli pari fententia códemnandi, (ed pro diuerfitate meritorum diuerfa patfuri funt. Poftás, auté iudicauerit gentes, tuncarguet populos multos: fiue, ἐν:: utLxx.tranftulerunt: populum multum:id cómouebitin terni:& Eteletabitur fuper collesEt fluént ad eum omnes σε ερ λαὸν ai). Et no) lem. Montes incircui did A j7 55 Η^ tu ei?^:& dns in circui/ σον quibabitstinhierufa c tes:& ibunt populi multi. Et dícént:uenite afcendamus, taordinem:gentes iu/ dicabuntur: quía cre/ ad montem domíni,& ad domum dei iacob:& docebit| diis ant Quien tupopulifui.Vnde& ο nos uias fuas:& ambulabímus ín femitis eius.Quía de. noncredit,iam iudica fupunü montiti οτί” ftus fundatecclefiam, ES.: tus eft, Populus auté C.«i ͵;{-^"(€ 1. ΄ ε fion exibit[οχ δὲ uerbü diii de híerufalem. Et íüdicabít— pes eu intalligié Mattbé.c&loquicadeum:Tu f pétes& arguet populos multos.Et cónflabunt ges^ ifraelnequadp fudica/ τῆν πε Ὁ^:: ἢ ἐς ον d ES Pee ΟΡ ΣΕ& fap hanc s fuos ín uomeres,& lanceas fuas ín falces. Nón leuabit bitur, fed arguet:quia ^os aduerfus eam. Simile ^ tienter domü dei uide .recupientéfanctus lo 05.14.8 quitur: Qouaretriftis . Ibi, à.esanima mea:& quare cóturbas mecEt iterti: Hacrecorda tus fum δὲ effudi in me animà meà:qmpertranfibo in loci -tabernaculi admirabilis ufq; ad domü dei:In uoce exulta; .tionis δὲ cofeffionis fonus epulantiü. Lxx.manifeftti mon/ tem diii δὲ domi dei fuper capita montiii,tranftulertit: qd? teftimoniüi eifdem uerbis& Micheas propheta pofuit:qua . ánfuolocoexpofui. a&«[(£t eleuabít fup colles. Ὁ ui in ca pitib? montiü oftenfus eft& paratus:ifte fuper colles eleua P; a4 ;, bitur.Dequib? montibus δὲ collibus& in canticocantico; Οαῖ.Σ. b rum fpofaloquit; Vox fratruclis mei: eccehic uenit aliens fupermontes, tran(iliens colles: fimilis cft fratruelis meus. ..caprez uel hinnulo ceruorü in montibus bethel. b.€f£t 5.71, c fluent ad euim οὖσ géteo«c. Omnes ei οὗτος(eruient ci cui Ibi.z.b dicti eft:Poftulaa me δὲ dabo tibi gétes hereditaté tuam: Soph.s. b.& poffeffione tuá termínos terra: ut feruiátei iuxta Sopho/ Ibídem. niam fub iugo uno:de quíbus id? ,ppheta teftat: Ex finib? - fluuiorü ethiopiz afferent tibí hoftias.Et ín feptuagefimo,; sc: 1. primo pfalmo legím?: In cófpectu eius procidét ethiopes. Phil;z.b n nomine eif iefu omne genu flecte£,cocleftiüsterreftriu, 3c —. infernorü. cL£t oícétiveníte afcédatm?«C. Gentes.& po; .» pulinequadj ppria falute cótenti fe mutuo hortabunt& di n...€entiVeniteafcéden?ad monté ἀπ, δὲ ad domi dei íacob: .Dequibus fupra diximus: qui fit mons diii praeparatus: & qua domus dii fuper uertice ποπ. Domus auté ἀπὶ .dici£ domus dei iacob, utrecipiamus uetus inftrumentii: & non(«ἐπὶ Manicheum aliam extra domü dei iacob qua Loose, MY, ramus domi. Cumaut fuerim? ín domo dei iacob: tunc Άλις wed, δ, doccebitnos uias fuas,per quas gradiamur ad eum:& am; bulabimus in femitis eius, quas triuerunt δέ alij.D'enicg δὲ το, d'jefus afcédens ín monté, docebat difcipulos fuos octo bea titnidines:& catera que euagelicue fermo cóplectit, Príus ergo difcenda funt uiz diiit poftea ambulandü in femitís 'éius..o€[€àuía oe fion exíbít lex cC. Omnes gentes& po^ :puli multi,idcirco fe mutuo hortabuntur δὲ dicent: Venite S troc vM aícedamus ad monte drií:& cetera quae fequunt: Quia de 19. T alion egrediet lex:& uerbii domini de hierufalé: nequad de Ὁ"7" Ἥρα, δὲ defolitudine,& demonte orcb: fed demonte fion, "us M ingjuo edificata eft hierufale. Etde hierufalem,in quatem E Farid plum eft& religio deí:legimus cp faepe dis docuerit intem Ao weg plo:X q»nonoportuerit mori;ppheta extra hierufale: δὲ[4 her Xd sou, pra uerbum δὲ legem pariter nominata. V erbum principes fi»»3a iubenturaudireilegé populus auribus percipere. Ὁ αἱ em prius legern fecerít,poftea uenitad fermonem dei.Sed& in ^ hierufalem prímum fundata ecdefia, totius orbis eccleftas ' feminauit.Ethoc dicendum qp quícungpin fpecula δὲ in αἱ Αγγ A0 le fione pacis fuerít: in hoc δὲ lex δὲ uerbum ἀπί conftitutum. fit. Ecpulchrenon dixit:in(ion& in hierufalem erit& ma; nebit uerbum& lex domini, fed egredictur; ut deillo fonte V » μά ad fe miffum filii deí. : e genscotra genté eladit:neqy exercebun£ ultra ad prz; πὸ reperit. ft£t γεν ines, inferi nó praualebüt» lm. Dómusíacob uenite&ambulem? inlumine do;—Cflabürgladíosfuos| íi vommeres zc, Omne icon quid ad defyderütem i míni:proieciftí em populum tuá domü iacob.Q uià pe| Detundiftudisuenee ἣν vC fr a: Η* ᾿- don aco:“ σις ΡΠ Le animà fuam: impa/: pleti funt ut olím:& augures habuerüt ut philíftijm,, ad pacét€ pro difcorz diaeritin toto orbe có, - cordía. Giladij muta; : buntur in uomeres, SC lancez in falces: ut omiffo furore bellandi, agricultura fer/ xíantr& uberrímas falcibus meffes fecent.(3. uod quidena & fpiritualiter intelligi potet: quando omnis duricía cor7 disnoftri chrifti uomere frangitur:& eradicantur fpina ui/ tiorum,ut fementis fermonis dei crefcat in fruges:X poftea labores manuum nof(trarü manducemus:quando üenien/ tes uenientín exultatione portantes manipulos fuos.'' ἢ 6 6Γ ion leuabít gene contra gentem gladíum zc. Veterés feuoluamus hiftorias:&inueníemus ufq; ad uicefimum; 'Octauum annum cafaris Augufti: cutus quadragefimopri no anno chríftus nátus eft in iudea,in toto orbe terrarum fuiffe difcordiam:& fingulas nationes contra uícírias gen/ 'tes arfiffe ftudio praliandi: itaut cederent δὲ cederentur. "Orto autem domino faluatore, quando(ub prafide fyrize "Oyrino prima eft in orbeterrarum facta defcriptio:& euari 'eelicee doctrinz pax rhomani imperij preparata:tunc om? nia bella ceffauerurit:& nequadj per opida& uicos exerce/ bantür ad przlía: fed ad agrorum cultus, militibus tantü legionibufq» rhomanis contra barbaras nationes bellandi ftudio delegato: quando itrpletus eftangelorum σσ’ centus: Gloría ín excelfis deo:& in terrapax hominibus bonz üoluntatis:& in diébus eius ortá eftiuftícía& multe tudo pacis. b€f(2otmue íacob veníte et ambulemue in tt qmíne oomínf«c, Poft uocationem gentium& oftenfloneri montis dominí fuper uerticem montiii:ad populum fuii, id eft, populum iudaorum:: qui appellatur domus iacob, propheta cóuertitur:& hortatur cos:ut quí ín tenebris uer-fantur erroris, lumen fufcipiant ueritatis:& ambulentin lumine domini. Et quodammodo illud daüidicum canit: Acceditead eum,& illuminamini:& facies ueftr& non con fundentur.Omnis enim qüi operatur malum,odit lumen: & non uenitad lucem, ne opera eiusarguatitur. Vos autem domus íacob,domus populi mei,uenite mecum, paritet ambulemus ín lumine diii: recipiamus ettaeeliü chrifti,il/ . Etpueris Tuminemur ab eo qui dicit: Ego fum lux mundi. Cund Iob,$,b hoclocutus fuiffet ad populum iud&orum:cernens impoe nitens coreorum,& animam in crudelitate duriffimámifa:*«5.527: citapoftropham ad dominum δὲ dicit: Ideo eos hortor ut ad teueníant,& mecum tuo lumine perfruantur: quia pro meríto peccatorum fuori reliquifti populum tuum,domit quondamiacob.(47 έ2υίο repletí funt vrolím: etaugu/* reo babuerunt vt pbilt(trim.Pro philiftim femp Lxx. alie/ nigenas interpretati funt:íd€ rovo$ORooiA ove nomécom'-:-'mune pro ,pprio: queeft hodiegens paleftinorum, quaft philiftinoru:qa pliterà fermo hebraíc? nó habet:fed p ea ᾧ eraco utitur. Ν& illud qd in pfalmis dicit, cti enutmeraz tionegentiti ceterarü: Mihi alienigenz fubditi funt:no oes externas nationes,fed ppríe palaftinos ον Reddit d ile despite wii hee δι όν, c. diii d D ΘΕΑΣ τ αν ρος τωρ 1 5 Ei I m— AH veyleca et ova d »-M$ fu nof rmm fo ta líL: ο albo N m 1r 7 len Ae ΤᾺ βίον,^e Vv"o^" fu fee ὀρνυ tns doc n4 ,----"-—1. &(D ΣΟΥ ΛΎΜΗΙ Honvmn4 Venue ώμο ο ἐν E : 3 n ΦΥΛΟΥ σὰ Komani D CREE adio. nef Άτα forc je 3 em pc MY vm 5 £ommen.IDicronymi líber primus caufas quare ,piecerít deus populii futi domiti iacob:Q) uia ' repletifunt(inquit)ut fuerunt in principio augurib? δὲ fom nijs cunctifgpfordibus idololatriz; Non attendenda fom/ nia necauguría,moyfe fcribente cognofcimus:quz habue; runt gentes quas eiecit domínus a facie ifrael,chananaorüi, amorraorü,S cethao i rum.Hunclocii eccle; fiz tractatores aliter atq aliter editferunt, gena: quide toto or; bediuerfarti gentium accolx funtjadductia Tito& Vefpafiano& Hadriano, ςατε principibus. Alij aute putant hoc non perti; celfum& fuper omnéarroeantem,& humiliabitur. terrà femper afpiceret, neread rhomana tem: Etfuperomnes.— eq IHeergo ouníttas pora:fed ad fuperiora,.. eio.Proquolxx.ín,: priufd a babylonifs uaftaren£,qb? fub imptjs regib? fuiffe narrant:&a diio derelictifunt. 4 4£t puerísalieníe ad beferunt.Pro quo Lxx.tranftulerüt:kod τέκνα πολλὰ t8 quAa ἐγενήθη urcoic id eft,& filij multi alienieenz nati funt eis.Symmachus:& cum. filijs alienis applauferüt, Pro quo fcripti eft in hebrzo ya Y^, qd hebrai interpretantur: ἓσφ'ωώθκσαμ:& nos uertimus,adhaferüt: ut uitiorum in gente iudza turpitudo monftret.Intantum autem σγαςί& rhomani hoc quondam uitio laborauerunt,ut δὲ clari(fimi philofophorum gracia haberét publice cócubinos: EtHa dríanus philofophiz artibus eruditus, antinoum confecra ritin deum: téplüqp εἰ ac uictimas δὲ facerdotes inftituerit: & ex co zgypti ciuitas ac religio nom acceperit.Inter fcorta quoq infornicibus fpectaculorüi, pueri fteterüt publicz lí bidini expofiti: donec(ub Conftantino imperatore, chrifti euangelio corufcate:& infidelitas uniuerfarii gentíü& tur; pitudo deleta eft.Porro kxx.coniuges corü uiolatas effe fi gnificant, dum filios alienos iudzis generant.Symmachus quoda circuitu δὲ honeíto fermone,plaudentiü eandé cum pueris turpitudine demonftrauit. b q['£t repleta eft terra argéto 7 auro«C, Inter catera uitia terre domus iacob, etía αυτί& argéti mftitudo numerat. Inter fomnia& augures, equos& quadrigas, quas deus multiplicari ,phibuit regi/ bus ifrael:inter idola qua funt opera manuii homini aua — Matth«e.c ricía codénat, ΝΠ dris pracepit in euagelio: nethefaurice; mus nobis thefauros in terra:& ne faciamus thefauros ds Ibidem für poffit eripere:ad extremi inferés: Nó poteftis deo ferui; " τα δὲ mammonz. Pulchreautéillud coma uerficuli: Semp—. auarus ἐρεῖ: 15 uerbis ppheta fignificauit dicens: Etnon eft finis thefaurorti eius.NO ῳ thefauri finénó habeát, fed cp poffidentiu animus nó impleat, Vtraqpautégens& iu/ daorü δὲ rhomanorü per hac uerba auariciz fugilla£: ᾧ hiftoriz quog tàgraca narrant dj latinz, nihil iudaorü S rhomanort gente effe auarius. Vri& repetundarü lex con; Rom,24c ftituta cft:& dridie uidem? illud Apficü cóplerí: Ο ui pra; cipis nó furandifuraris. Furéiudicéarguit atq; condénat iudex furatior,& in alio de fe promés fentetia. c«[f£treple femi menie q leta eftterra ei?«C. No em dignü eft numero qd? cótra deiim t5.52. d Petri poffide£, Vii&in pfalmis dici£:Fallax equus ad falu Exo.15.a tem.Etín exodo:Equü δὲ afcéforé deiecit in mare. Et in alio $3, 19,b pfalmo: Hiin curribus&hi in equis: nos autein noie dfi dei noftri inuocabimus.Poteftauté utrungintelligi:qd?& populus iudaorü cótra praceptü ἀπί(ibi equos δὲ quadri 'as multiplicauerit: δὲ terra iuda uíctorü equís δὲ currib? fi repleta. o€[£t repleta eft terra εί” ídolíe«C. Vbi quon; dam erat templü& religio dei,ibi Hadriani ftatua,& Iouis dolum collocatii εἴτ multi fup illo teftimonío interpre ὁ Et pueris alienis adhaferunt. Et répleta eft terra aroen/ c to C auro:& non eft fínís thefaurorum eíus. Et répleta 6 τίς domini:&a oloría maieftatís eius. Ocüli fablimes hominis humilíati fant:& incuruabítur altitudo uiro rum:exaltabitur autem dominus folus in die illa. Di£s enim domíni exercituum füper omné fuperbum δὲ ex/ tantur,qd'in euangelio leeim^: Cum aute ulderitis aborná Mars; nationé deéfolationis ftanté in fancto loco: Btoperi manut fuarü inclinati funt.Et ho rationale αἴα], ος adorauit& lapi dem.Suntatit q hzc de iudais iterpreten£: qd'antedj cape rent a babylonijs uniuerfa hac fecerint,& ideo dimiffi funt .adeo, Vnde&in fine capituli poni£: Νεο’ go dimittas eis, Ρο mus fcdm anagogen Q.uidà enim uolunt:;;:; X icere: Boc fignificari,qd'pro eft terra eíus equis,& innumerabiles quadriez eius.Et S hoc dicerespomne e Re Bpfo Norici Ὁ repletà eft terra eíus idolís: opus manuum[uarüado; taüadorcet opera ma/ reiius titterra quonz VEL ο etes au ον, ΔΝ ΡΕ nuum ü: confti Sm repromifons— Fauerunt, quod fecerunt digiti eorum:& incuruauit fe εν fhoman*, exerit v homo δὲ humilíatus eft uir.INé ergo dimittas císlngré—&incurueturhó Khu eiectisiudais habita; enira::; V milíet uir:& fe erigere WR ίσα αδίστ dereín petram:abfcondere in fofla humo a facie timo OC μία[νι diabolo collieat?, nifi illum erexerit dfis:Ex 'emplo illius mulieris qua fatanas uínxerat annís decem& octo: ut nequad coeli, fed terpretati funt: ϱ) οὗ μὴ ἀνήσω rove. i. SL no dimittà eis. Si deus loquit ita intelligendt eft: C) uia tanta fecerüit,nó par cam cís:nec tam innumerabilia peccata dimittam.Sí ,pphe ta/fie fentiendü:neergo dimittas eis qui tanta fcelera perpe trarüt.C) d'(i derhomanis intelligim?,uerior interpretatio cft:qui fubuertétes τόρ! dei:znó eum adorauerüt qui uicto riam prabuit, fed idola manuü fuarü. Siri auté de iudais, ppheta truculenta fentétia eft: ut cótra populü fuum orare uideat:cui fupra dixerat:Dom? iacob uenite X ambulem? inlumine dni. f&[ 3ngrederc ín petrá«c.Ego quidé popu lum cohortatus fum dicés; Dom? iacob uenite& ambule, mus in lumine dni. Sed quia proiecit dfís ppfm fuii iacob; proiecitauté,quia aut fecit, aut pafTus eft, qu fupra expo; Anago, Ἰλιο ἃ fuimus: ideo pranuncio uobis qua uentura fint mala: δὲ hortor ut ingrediamini petras& abfcódamini infpeluncis afacie babylontj uel rhomani exercitus, qfi οἵα uaftabunt: iuxta illud qd? ín euangelio legím?: Tunc dicent montib?, cadite fuper nos:& petris,abícondite nos. Iuxta anagogen Νο, ἃ facie dríicee maieftatis pracipitur nobis ut affumam? petra fortitudine: de qua dict eft; Petra refugiüi leporib?, : EtrIn petra exaltafti me. Moyfes quoqfin foramine petra poni&ut uideat pofteriora dei.Et:Bibebat ppfus de fpiritali fequéti eos petra. Abfconditurg ini petra, qui ingredit cu^ biculü futi:& claufo oftío adorat patré:ut in terreno corpo; reconftitutus,tranfeunté mundi non fentiat tempeftatem. 6 Galí fublimes boieburnilíati funt εξ. Cü hoftes ue; nerint,& omné prouincia babylonius aut rhoman? mucro uaftauerit:& circumfederint agmina bellatorü hierufalem: Tuncnec diuitiz,nec nobilitas generis,nec potentia digni; tatum aliquem defendéfc poterunt: fed omniü erit una car ptiuitas:X deus folus exaltabi£: cuíus iram nullus poterit dedinare.Multi hzc de díe iudicij intellieunt: ῳ omis crea tura comparatione diuinz gloria humilie£,& incuruet& nihileffefefentiat. b«T ῥδίεο effi ofií exercitui«C. Et hac prioribus coniunguntur.In die(inquit) illain qua exaltabé tur dominus folus,hoc eft,in dieultionis dominicasexcelfi quidp& arrogantesatqp fublimes,captiuitati δὲ gladio fb iacebunt. με]αφορικῶς autem fermo de magnis eft ati Metapfios principibus: quod quanto magis fitnt tanto am/ plius deprimantur. Dominus enim fuperbis refiftit:& hu; milibus dat gratíam.C ui de dieiudict intelliguntfuper/ bum δὲ excelfum δὲ fublimem& arrogante, diabolum dici putant. ui fuperbiés loquitur:Super ftellas coeli ponam ἘΓΆ.14. d fedem meam:fedebo in monte excelfo:fuper omnes mon: tes excelfos ad aquilonem:afcendam fuper nubes: ero fimi. lis altiffimo: cuando ex oreinfantium& lactentium per/ ficíetur laus πὸ deftruatur inimicus δὲ ultor. i Et fuper oes cedros, Anago: T$.rsc T$ 8.8. Πιν Ang p [0 deus loquié ad hierufalern: Ecce fup manus meas depinxi ui. 90"7 ΔΙ AWO mala A 9Gtfupoécecedroslibaní«&.Et in uicefimooctauo pfal, i Ὁ —' giocahit:Vox diii cóterentis cedros:cóteret dris cedroslis^ murostuos:& ín cofpectu meo funtfemp. Sinautéhiqui.— bani:& cómínuet eas dfi uitulü libani.Etintricefimofexto:— priusimpugnauerát ecclefiam, cognita ueritate tranfierint palmo: Vidi impiü exaltatü δὲ eleuatii quafi cedroslibani:^ adfidé:& pugnaucrínt,p ea quáante impugnauerat: tunc δὲ tranfiui δέ eccenó erat;& quafiuieum, δί nóeftinuétus— illud implebit: Cito edificaberís ab his a quib? deftructa locus éius. CLuercus RS eras n Kino quog Og bafán; ds Aquila 3: cu ceim?: domü quain ja ἃ RS υὐκθεν& sEtfupéromnescedros libani fublimes&erectas: δὲ fu— urbibus emu quem του ἰὸς heodotio βαλάνοις, e per omnes quercus bafan. Et fupér omnes montes ex/- ἱπθὰ annü Rdipeuna ii ati: gl:: uerit,emptori ater diferas nouimusqua€ Celfos:S fuper omnes colleseleuatos:Erfupéromnem ο puc ad δεῖ errat frucb^por turrím excelfam:& fuper otrinem murum munitum, Ἶ in uillis& in sis corum funt alimenta o an ΘΙ τος ἃ; fitque muros nonha, nóhomini.Bafanre^€ Et fuper onines οι. tharfis εδ fupér omiie quod ἂμ beant, femp poffe redi $io eftarabiae:cui im, f fu pulchrum efLEt incüruabitur füblimitas hominum:| mis Yd pem erauit Oe qui appel, dal:: ἢ μος AF oladals. fluctuare; o. t fup Pe eft REN&«ἃ humiliabitur altitudo ο 1: δὲ eleuabitur do ocenaties tbarfio à interpretaturtu« cb»,— minus folus in die illa, δὲ idola penítus conterentur.—Protharfis, quod om ideignominia, quà(i. Er íntrGibunt ín fpeluncas petrarum δὲ ín uoragines[65 fimiliter tranttuz confufionem tranífer;; RU νε e: o erunt:foli Lxx.rnare reuoluerimus magis— tert: a facie formidínis domíni,& a gloría maíefta; interpretati funt: μοὶ cvyxvepidettbaby/— tís eius, cum furrexerit percutere terram. In die illa ἔπι«8 πλοῖον Se lonem fignificat ᾧ ba ᾿ς; A fu(ΓΙ λάσσχο. Hebrai putat fan.Superomesergo— Profjciet homo idola argenti fuí,& fimulacra auri fui lingua ,ppría(ua ma/ quierigunturinfuper— quz: fecerat fib;ut adorarettalpas& uefptiliones:&tin; τε PX? appellari: ΣΤ τῆν GO IM gredi— qiauté diatur£^ nà SERES e s 12. χα; hebraico fermone ap; Ro lipidinü uolutant; dfi uindicta cfurget. Cy fiprudens pellari,fed fyriaco. Habuit& iofaphat naues quas FM ector quzlierit,cur in templo diii cedrina ligna fintpofita: in tharfis: fed contrita funt in afiongaber. Habuit& falo/ Etin cétefimoter uo píalmo legim? iuxta hebraicaueritate:— mon quz ibantin tharfis:& poft trés annos reuerteban£: Saturabuntur ligna díii:& cedrilibani quas tu plantafti, atferebantqp regi argentum δὲ aurum, ebur δὲ fimías. Sed ibi pafferes nidificabunt: Et ínter catera ligna etía cedri ad quia rex utercp peccauerat: alius deditus uoluptati,& exter laudes diti prouocené:Etin aduétu(aluatoris, qr oes ar— narum gétium amans foeminas: alius fe cum rege famariae Efa.41€ bores&ligna campi applaud&t ramis fuis, fcripti finPond^ copulans:quod utrunq; ad ethnicos refertur& hareticos: D B in terra inaquofa cedru δὲ buxum, δὲ cypreffum& pinitEt^ inquibus uihil etaliud ni(i fulgor eloquétiae:& fenfus día E nunc diem diii fuper cedros libani fermo ppheticus cómi; η ructus,& fermo mortuus, qd intelligit in netur? Hoc dícedt eft qp ex code genere hoim,alijfublim&/^'eburneis dentib?:&fimilitudo rationis humanz,qd fenti, .« turadregnilali detrahant ad ponam:&cedrilibaniqua. tur in fimijs:idcirco in pfalmis legimus;In fpiritu uiolento qppter fuperbia conterené,eligant cti boní odorís fuerint,& confringes naues tharfis. Et de his nauibus ideni Efaias lo το, 2. ἃ cum Apoftolo dixerint: Chriftí bonus odor fumus deo. quitur: Va alisnauium quae funtttans ethiopiam. Sunt Ϊ δρ oce montee excelfoo τέ, Sicutinbonápartépro:— autem econtrario& bong naues:de quibus in eifdem ρα’ ΝΟ borsv varietate uirtutum, montes appellant&colles:ficinterim^ mis dicitur: Ὁ. αἱ decenduntin mare nauibus: S faciunt. 3,lo6, ὃ pios ,p diuerfitate uitiori:S maxime fuperbiaalij montes^— opusin aquis multis:Ipfi uideruntopera domíni:& mira;: funt,alf colles:fuper 5 erít dies'diii: de quib? in Egechiele— bilia eiusin profundo. Οἱ enim in(culi huius fluctib? Εκεδιόνα fcriptum eft: Hac dicit adonai diis montib?& collib?: ecce non funtociofi: fed operantur,& merces portant domini; ego induca fup uos gladiü,S diffipabuné excelfaueftra:&&— cas;& ad porti quietis uenire feftinant:ipfi uidebunt ope cóterent arae ueftre:& reliqua.[s ΠΝ£t fup omné{π|Ὸ 7 γα domini, δὲ mirabilia eius in profundo: quando ad pro; celfam«c. Ὁ υἱαά Vefpafiani Ηαατίαπί harcrefertittem/— fündam(fcientiam peruenerint:& uniuerfa fcrutantes: hoc pora, corporaliter dicuntimpleta quefripta funt: pnon^— eftctia profunda dei δὲ mirabilía eius afpexerint. Iofephus turris excelfa,nó firmiffim? murus,nó ulla naui multitu/— charfisurbem οἰ Ποία tharfum arbitratur: alij regionem pu do,& negocíationis induftría, aduerfum uim rhomaniex/^ tantIndiz: δὲ hoc nomine etiam de duodccim gemmís la ercitus potuerit praualere: fed in tant habitatoresiude&^^ pidem appellari:quiapud nos uocat chryfolithus, ob πια’ ueniffe formidinéut& ipfi cti cóiugib?& liberisauro&ar^ rinicoloris fimilitudine.Meltus autem e(t,tharfis, uel ma/ gento qua fibi auxilio fore exiftimabát;in foueasterrede/— re uel pelagus,abfolute accipere: Necp enim ionas deioppe Torie;1, à merfi(int: δὲ profundiffima antra fectati 81 efi uoracili&^^ nauioans ad Indiam poteratperuenireradquamillomari———: luxurioforti uenter eft deus:quarenó'wuariaurü&argentüi— po poteft nauigari f ed fimpliciter ire in pelagus:& ad quaf appellet deus: Alij hac ad babyloníareferunttépora. Ego— cungpinfulaspergere.uodqyfequit: εάἲ££tfüper om - Ttopo; iuxta tropologiz leges fingula quacp percurra. Turrisuel τς quod vífu pulcbzuim eft. Siueut Lxx. tranftulerunt:£t »»$ Obmunitionéurbiszdificaz: uel ob fpeculamutlongeue/— fiperomnéafpectum pulcbzítudínto nauíum. Eodem fen/ niens cerna£ hoftis. Vnufgfqp ergo ποεῖ debet edificare L8ca.f tugim,príus fumptib? fupputatis:ne iuxta euangelicá ρα’ rabolá cü explere opus nequiuerit,rideat: Hzc turris bene cóftrgta perfiftit: Sin auté erecta ín fuperbià firma nó ha; ᾿ bueritfundaméta,cadet fup eum a q xdífícata eft: ficut illa in filoa,quae decem δὲ octo hoies ínterfecít. Vnde δὲ diis lo «Τίσα quituradaudigtes:Etuos fi nó xgerítís poenitentia, fifiter ' peribítis.Irt cofequétib? Qaplecturi(um?: gj deus in uinea Ἑία,ς, a fuazdificauerit turrím ,& feceríttorcular,& maceríà circi Hr dederit:fed hac omia deftructa fintatqp uaftata: quia uano fuperbiz fupercilio intumuerínt. Muri Qqp extruun£ excel» fi,necito ciuitas deftrua£:ne hoftib? pateat:quía circüidanz ecclefiza fapietiffimis uiris δὲ omni ratione firmant:ne qd? dogma perueríum praualeat ueritatí,De iftiu(modi muris fu accipiendum, quod deftruatur a die domini: quicquid pulchrum uidetur in uerbis,& humana ratione conftru/ ctum fi fe erigat contra fcientiam dei. fd£t(ncuruabítr Ue UH etbumilíabítur altítüdo vírozum«c. Tamdiu uidetur humanus fertno habere rationem: diuina fcientia non fuerit comparatus. Cum autem men/ 2). E:;":: 2 3:[ t»»» dacium ueritati quafi ftipula igni appropinquauerit, cito|^ /5 75 I uoratur€ deperit:& omnia dogmata falfitatis, qua nune'} idola nominant: ab eo ῳ fimulata fíntatq; conficta; peni»^,.^. tus conterentur. 6££tíntroibuntínfpeluncae petrarái etín vozagínee terre afacíe foemídinie oomínf: et a glozía iaíeftatío eíuoicum fürreerít percutere terram: 3n oíe illa. pzoticiet bomo ídola zc. Sepe diximus argétum& aurum pro fcrmone& fenfu accipi; que cum a deo hominib? data 0,----vd y Af I-7 3114 f PT B didiu!ta πετ f perommi έ{ que hber Papi Cub ΠΕΣ καν e» pere» Ην ων«ον TOL E £ommen.Ibieronymi liber(ζην fint:ut uel foquant£, uel fentiant deum;& laudent creatoré Ofce.2 b fuü:illrabutunt hoc munerein idolorii fimulatione: iuxta .t* 2^ ls E ^ qyevn hum illud quodícriptum eft: Dedi éis argentum& aurum: ipfi uero deargento δὲ auro meo operati funt baal. Cum ergo quis domini pauore perterritus: ρε in fpelunca pectoz tis fui idola códiderit: & in uoraginib? terra abfcóderit,nó audens proferre qd? malefin; xerat:fecundus profe; 'étus eft,ut príus cala; ta profjciat:& in fe effe non patiat. Pro talpís quas nos interpretatí fum?:Exx.uana,íd eft τοῖς μιαταίοις: Aquila;opryeco:Sym, machus, infructuofa: Theodotio ipfum uerbum hebraicü : pofuit ΙΔ. ΕΠ aute animal abfq oculis,qd? fem; ὁ per terráfodit,& humü egerit:& radices fubter comedens, frugibus ποχίῆ eft:quod graci αασάλακα uocant. Vefperz tilio αὐτὸ nocturna auís, qua congruü ab eis noméaccepit υυκτερίς,εο qd? in nocte uolitet:paruii animal eft:& muriü fimileinon tam uoce& cantu refonans ᾧ ftridore:qd? cum uideat uolitare,lucifugum eft: δὲ folem uiderenon patitur. Iftiufmodi animantib? idola comparata funt: qua ceca& tenebrofa colunt a czcis: δὲ omnía dogmata cótraria ueri,' ταῦ: τὰ cüin die domini fuerint derelicta, ingredient hi qui proiecerint ea in fiffuras petrarü cauernafqp faxorü: ut nointerrz puluere& uili luto,fed in firma ratione uerfent: & inueniant fibi diuerfa uirtutii foramina,per qua ad ueri; 'tatéualeantperuenire. Hzc iuxtaanagogen ut potui breui " fermoneperftrinxi; qua hebrai ad babylonia referunt tem | pora& fubuerfionéhierufalé, quando furrexerit díis terra : percutere iudaorti. a«p£2uíefcíteergo ab bomíne zc. Hoc pratermifere Lxx.& in eracis exéplaribus ab Origene fub afterifcis de editione Aquilae additum eft:qd'in hebrao ita legitur: à. Ίδη ο WEN SAND Tta oap pn Ban An T2323. Vbi nos diximus:excelfus reputatus eft ipfe: Aquila interpretatus eft: in quo reputatus eft ifte, Verbi hebraici 123 uel ὕψωμα dicitur, id eft, excelfum: quod& in regnorü libris& in Ecechielelegim*:uel certe, in quo:& eifdem literis fcribit Và 2 τᾶς Ὁ locorü qualitate,"fi uoluerimus legerejin quo:dicimus TAA:fin aute excel, füm uel excelfus, legimus ΩΩ. Intelligentes ergo iudai pphetiam effe dechrifto: uerbum ambiguum in deteriore , párté interpretati funt:ut uiderent non laudare ο ΗΕ, fed nililipendere, Qua eft enim uerborü confequentia: X qui gredíetur in fiffuras petrarü.& cauernas faxorü a facie formidinis ἀπί; δὲ a eloría maieftatis eius:cá furrexerit » percutere terram. Quiefcíté ergo ab homíne, cuíus fpi; xítusín naribus eíus: quía excelfus reputatus eft ipfe. ordo rationis ac fenfus,ut dicamus: Οἵ lacta fehabeant δὲ dies uentura fit domini, in qua uniuerfus iudaze ftatus fubuertendus eft,& omnia cóteréda:monco uos atqj pra cipio utquiefcatís ab homine: quita fpiratacuiuitutnos. homines, quia in nihili cóputandus efteQ) υἱῷ nehomi/ num ita quépíam lau det ut dicat: Cauete ne offendatiseum qui omnino nihil eft? Er; o econtrario fic íntel ligendum: Cum hac uniuerfa uentura fint uobís:& ,pphetali fpi, m ritu predicantur:mo rxoatq pracipio,ut quiefcatis ab eo qui fcdfm carnem qui dem homo eft δὲ habetanimam:& ita fpirat δὲ narib? hali, tum trahit,ut nos homines fpiram?& uiuimus: fed fcdóm diuinam maieftatem excelfus δὲ eft,& reputa£,& creditur, Tacita mecum mente pertractans, non poffüm inuenirera - tionem:quare Lxx.tam perfpicuam dechrifto prophetiam in grcii noluerint uertere: Ceteri enim qui uerterunt qui, dem, fed fermonem ambiguum ad impietatis traxere ens fum: non mirü cur male interpretati fint, nec uoluerint de chrifto eloriofum quid dicere,in quem non credebant: ui; delícetut iudzi aut femijudzi,id eft hebionitze. Ciz autem chriftus excelfus fit uelaltiffimus, qui alio fermone apud hebrzos appellatur mb«η octogefimofexto pfalmo 1e; gimus:Nunquid fion dicethomo,& homo natus eft in ea: ;ppheta altiffimi uocaberis, Ac nelongum fünem traham: in expofitione enim fanctarum fcripturarum ueritatem de bemus fequi,non cótentionem: in ifto loco ΤΩ apud he; brazos non excelíus dicitur, fed excelfum, id eft ipfa altituz do atq fublimitas:quafi fi de aliquo dicamus,non eft diui nus fed diuinatio:non eft riuus,fed fons:non eft homo,fed ipfa humanitas. Origenes hunc locii íta interpretatus ες Quia fingulariter de uno hoie dicit, referri poteft ad dim faluatoré:iubente;ppheta ut quiefcantab eoquiinmagno« aliquo reputatus eft: licet imprefentíarü uideatur,uthó:& . Jpiramen babere in naríb?, ficut δὲ cateri fpirant homines, Commentarij primi in Efaiam finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN SECVNDVM COMMEN TARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM " PROLOGVS, πῇ Inito ín Efaíam primo uolumine,quod ut potui,nó ut uolui;celeri fermone dictaui: fenfum potíus fcripturarum,dg compofitz orationis uerba perquirens: INunc tran; fcendam ad fecundum:& quicquid in me uirium eft pronzq; in dominum uolunta*: Ὁ tís:offeram eí,quí per prophetam locutus eft:Eeo uifiones multiplicaui:& in mani de«9 bus prophetarum affimilatus fum. Vnde obfecro τε πίτσο chrifti Euftochium: ut nobis ín f&í; pturarum explanatione certantibus,tu cum moyfe ad dominum eleues manus:ut quí exeuntes oypto,mate tranfiuimus rubrum: uincamus amalec, quí ínterpreta£ deuorans δὲ elíngens, vip δὲ polTimus tecum dicere: Benedictus dominus deus meus qui docet manus meas ad pradium: & digitos meos ad bellum. -&iipfefundauit eam altiffimuscEt in euangelio: Et tu puer. fuc, o. WEnZfad—.A^ COMMENTARIORVM HIERONYMI it IN ESAIAM. PROPHETAM dO $09 6 qué oés interpretati fünt diuinü:exceptis Lxx.qui prohoe^ coníectoré tráftulerunt. Et dicendi quod fape etiá per ha; M LIBER SECVNDVS.- Fiolos futura dicantur:ficut in Balaam diuino legimus: δὲ hi pex f. ceením ofiato: oio exercítuii auferet ab— indiuinis quingrurbiü palarftinape Gaga δὲ afcalonisgerh ln 9 bierufalé:zabíuda valídum cfoztem:omme 8, accaronis& agoti: qui dàt confilium quó arca domini it li robur Ca-"ἢ: remittatur, Ft et fen/ » τοπ 8 Κος enim oominatoz OO— sion anf '| nero^ C ῃ» puel ene quo éLxxe * bur aque. Hucufq: de nus exercituum auferet ab híerufalem ,& EE trá(tule^ t iudiciodic putát ᾧ ab iuda ualidum δὲ fortem: omne robur rm intlligi πεν » equicur decaptiuitate-; i ra 8iudais:q fcieritin fcri τ Babylonios: alij ree rum bellatorem, iudicem δὲ prophetam, δὲ hariol δὲ— ros merico&(ρίαν à rütad Romanos. Sed|| incip ίης: ginonatat Negpem—— ": melius etutfupradi,* fenem. Principém faper quaquages"s Ι- apudiudaeosíeneseé^^^. "^77^ ximuscüctareferriad ἔ E oe d; t honorabile clarüt:quos ufpad.——^7 ii düicà paífioné. Poft interfectioné qppeilli*oes οἵα& dona— decrepità fenectuté fepe uenire cófpicim?,Etiueteratos die il τίδες fublate funta iudzis:fecundu qd' in euagelio fcripti τῶ malogs duos prefbyterof iuxta Theodotionéin Danielis ryag."ni ἢ Mattbarb ed: Lex δὲ prophete ufqiad loannébaptiftam. Et eftordo:— principio legim?.Nà δὲ Μογῇ pracipit,utelieat prefbyte/ Exo.i$.e u^&Xuoniamnoluiftis ceifare ab boie, cuiusfpiritusin nari»— rosquos fciteffe prefbyteros, Etap!'s Paulus dlisprefbyter 1. Timo.s.€ 9 bus eíus,qui excelfus reputatus ít: fed ecótrario fudiftis— eligi debeat pleniffimefcribitad Tímotheü. Vnde δὲ in Pro Prouer.20,d S fanguine iufti:& cogita(tis cófilii peffimti dicentes;Alliger— uerbíjs dicitur: Gloria fenü canities. C) uc eftifta canítiesz Ecti2.a Ι mus íuftü,quia inutilis eft nobis: Ideo fracti αἀϊπαεπειον. haud dubiü quin fapientia:de qua fcriptü eft: Canities ho Ἢ nü ueftrag comedet. Nihil apud iudaos poítpalfionédiii^ mínü prudentia eft. Cuqp riongentos δὲ co amplius annos forte,nihil ualidü eft: fed ómnia infirma& languida: Nec ἃ am υἱῷ ad Abraham uixiffe homines legamus, d i 1 ες τ aliquis poteit apud eos dicere:oía poffum in eo qui me(ὅν 2 Peri| fortatchrifto ieu dfto no(tro.Et quia iuxta Lxx.fegim? ua μι;-π Midü Sualidasualido illud poffum? coaptare: Donecoecur M à Cor:«ἃ Jam? oés inuírü pfectü i méfurà«tatis plenitudinis chrifti, d is EE Porro ualídz: Volo,inqt,oés uos vine cafta exhibere chri 7 Exo.34. a fto. Fortitudo a uté panis δὲ fortitudo aqua, proomni cibo j Gi., δὲ quadraginta diebus pané non comederit,& aquá non bi : SIS: berit. Illud quoqs quodad Adam dicituriIn fudore uultus tui comedes panétuum, donec reuertaris in terram dequa P i E. -- egreditur per os dei.Fortitudo igit panís auferetur ab eis: Tob. c.e ille qui dicit:Ego fum panis uiuusqui de coelo defcendi.Et Tob, 4.b fortitudo aqua:de qua idem diis loquebat: Ois qui bibe ritexaqua hac fitiet iterüi:qui autébiberit ex aqua quà ego dabo ei,non fitiet in aternd:fed aqua qua ego dabo ei fiet in eo fonsaquae falientis in uitam eterna. De huiufcetmodi . Prouer 20b. panibus.& in Prouerbijs legimus:Aperi oculos tuos& re! habentaquas, fed abfqp robore. Legüt ením(oripturas,fed — nointelligunt: Tenent membranas:& chriftü qui in mem/ fer E λῆς 5 ratis plerepanibus.Habentiudzi panem,fed ΑΓ fortitudine: & infirmi funt;propterea olera comedunt, Athietarü autem folidus cibus eft,qui€ uitam fuftentat humana;& uiuenti ο... busprabetfortitudine, Deiftiufmodi pane δὲ aqua quod JAmos,$;d. auferátur a iudzis: ctíam alius propheta teftatur,dicés: Ec ce dies ueníét dicit diis SL επί faméfup terrà: Nó famé | AES fitim aquz,fed famem audiendi fermones diii, b.«γ-οιξαν . brao, duo fimul Lxx.tráftulerüt gigante δὲ forté:eundé uo tor corá diio:& gigantes propter quos uenit díluuiüi fuper terrá,in contraríá parte accipiedi funt. Virii quocp bellato/ r£ iuxta híftorià(ic intelligímus:quod capti fint& ufqs ho, die feruiant:& nó depo(ucrint feruitutis iugü:Sed ne iudi ces quidé habeant proprios, Romanifqp fubijcian£ íudiciz. bus:intantii ut de principibuseorü,qui efTe uiden£ in por: pulo, Romaní príncipes iudicent. Sed€ hoc dicendü αὐ’: nullus fitapud eos bellator in lege,habens fcientia tudican. di:fed οἵα uana fint,& caduca δὲ plena ftulticiz, De jpphe». taaiit quod apud eos effe ceffauerit nulli dubíü εἶ, uerit mus iuxta Hebraicum quomodo interpretemur hariolüs. & potuaccipit.Legimus qd? Moyfes fueritin monte finai;: füumptuses: fimiliter audiendi. Nec non quoda faluatore. Matt.4ua. dicit: Non in pane folo uiuithomo, fed ín omni uerbo qd' 4 iptus eft perdiderunt: Lacte enim aluntur, quafi ᾿ F9 αγ&nonfolidocibo.Et quiafortitudine perdiderunt: ς virü bellatozé«c.Pro forti quod folü eftin He: S' ad pétecofte, donec pfecte ad diim cóuertàt dicéf: ΟΠ em »^^^ fées σίσδεῦ εξ quéforté. Τε Γογεί fupra dictü eft.Gigante' aiitín boná parte:hoc eft de ἀῆο(aluatore η octáuo deci»: . mgpíalmo legim?:Exultauít ut gigas ad currendá uiá(uà. à fimo caelo egreffio eius:& occurfus eius αἱ ad fimum: illiusgoin aütlegerimus,nemrod gigantem:qui fuit uena/ nullus alius prius appellatus eft prefbyter,íd eft fenex ,nifi Abraham:qui multo paucioribus annis uixiffe conuinci£. "Vndefcribit€ loannes poft pueros δὲ iuuenes etiam ad fe/ f)£$ dicens:Scripfi uobis patres, quía cognouiftis ei quia τσ, Τοῦ, principio eft, Et roboam filius Solomonis,ideo perdiditre viReg.1a.b nuttt;quia rioluit audire prefbyteros, ς«Ῥηπαρξ uper ααίπα αι}. ὐνεκδοχικῶς a parte totum. Ὁ τ em ὁ centuriones ποσα, ιν centfi orafunt militib*,& chiliary chí qui mille:xquos nos tribuaos appellam?:ab eo qd' prat. (int tribui:Sic in Ifraelitico exercítujquindgenartj uocaba£, quiin capite erát quinquaginta militü. Vnde δὲ decanos di.. cimus,qui decé prefuünt hoibus.Nec mirüi fi apud ἱμάσος οἷς perierit dignitas bellatorü:cti militandi fub gladio δὲ ar ma portandi nó habeant pote(taté, C) uia uero quinquage naríus Banus fp refert ad VERBERE q ραῖα.θὲ ὧν uteorü qui faluan£ p pníam chri. breuiter nüeri hui? P παπι OP Ín 1 Genefi legimus loquente Abrahà QGidiaf.e Wes ad dnm:qd'a quinquaginta prine iuftisfiinuenian£inci^ 6 ᾿ vitate dixerit urbé elfe(αἰμαπάδ. Etfepté hebdomadarü in Nüeris,id eft pétécoftes celeberrima feftiuitas eft.Iubileus BNume28.| quoq» id εἶ remiffióis anus:q feptenis annorü hebdomar.: ο. :dibus,;id eft quadraginta που! ànis texit:in quo clangunt tubz,& ad οὖς reuertit antiqua poffeffio,hoc cótínet facral menti, Vnde δὲ Dauid in quindgefimo nüero pfalmü fcri bitpniz.Legim? quoqpin eodé Nierorü libro,qd' depre: Nume;t.d da& fpolijs,quincjgefimü caput tà de hoibusd; deiumétis——-^. accipiant facerdotes:& qnquagefimi leuitz, q cuftodiunt à fores tabernacfí.lila quoq euagclij parabola,in qua dicü£ duo debitorés:un?q debebat qngétos denarios: δὲ ali? qn quaginta:ad hàc refert intelligentia. Vnde& Apfus apud Éphefiof,qb?myftica ασ dilToluerat,uult pmanereufgy| cor eg 1 mihiaptü émagnü δὲ euidés,fed aduerfarij miti.Imitat áüt δὲ diabolus ifto nüerolíraeliticü exercitüi:de quo lethro de Exo$.d derat genero fuo Moyfi cófiliü,ut cóftitueretfup ppm trit bünos& céturiones δὲ qnágenarios, Vndeimpius rex mit:.. ' titduos qndgenarios cü fubdit?(ibi militib? ut exhíberét Elià:q diuino igne cófüpti(Πε. Terti?aüt faluat ex eis: q có uerfus ad preces ρηῖα[acraméta cognouetat. Ψ& iuda nolentes drím efle pfectü,nec principe qndügenaritisdicunt.^7 ad eü,qndgintaanos necdü habes€ Abrahauidifti2Et il le(οἰὸς fe cé nó(ΟἹ poenitentiüi príncipe fed δὲ iuftorii; Re/ Iot.$.g fpódit:Anted: Abrahà eét ego fum; C) d'atit dris princeps. fit qndgenari?ex una feftiuitate itelligere poffum?:de d ai: Dis élabbati fili?hois.CLuod fi(abbati,& calendari. Si ca, Matib.s.u leridarum δὲ pafcha,id eft acymorü.Si pafchaz,& iubilei.SL iubilei& tabernaculorü. Si tabernaculorü δὲ pentecoftes z. qua ad quinquagefimurn refertur numerum, 4 ἈΦ ὦ Etchono: Aaa pu det eot yntmug agtellaésc ge tf[5 y»? άν iic A /«ση ΤΗ Hecles m[s Are imperi poprer- nl me Zommen.Ibieronymi liber fecundus E aq£tbonoobilem vult« confilíar(un.Pro duobus,id efthonorabili uultu& cófiliario: Lxx, unum,uirum admi; traferpentes& afpides:id eff cGtra peccátores;qui dei iut) cía reliquerüt Dauid loquebat in pfalmo: Alienati füt pec; G rabilem confiliarium tranftulerüt.Ínter ceteras gratías etià hoc dominus auferet a Iudea:utnullum habeant confilia; rium: fed faciant cuncta abfq confilio,Et graci poete lau: catores a uulua:errauerüt ab ütero,locuti(unt falfa, Furor Pb7a eorü iuxta fimilitudine ferpétis/ficut afpidis furdze& obtu rantis auresfuas:quenó exaudituoceéincatantiti& uene; dabilis illa X admíran- fici medic&tis fapicter, Aum'da fententia eft:Primü ι- MA s; o; Q ἢ con; ; 2: damnet uad ὃ Et hónorabilem uultu& confiliarium, Et fapiéntem;$3 B afpides QU Quema ἐν φρο- dapiatSecundumqui 5 architectum.Et prüdentem aloquij myftici.Et ddbo íniarioeft: quénon τ ὥ» mm Ὢ apienté audiat. Qui ui i Eriffeminatidiabunt cis.] exaudiunt pctóres€ Q,....,— he dera aüt utroqp careat, πῆς€ pueros principes eorü.Ec.&f cemínati dnabun£ eís. Ft haretici:quia claudüt' Wb 9 Ánutilem.effe:tam fibi. t córruet populus,uirad uirü unufquifaq; ad pxímü.faü:« aures fuas,ne audiant Aus] n M omnibus.Vnde&; Ϊ bit:- fc d: bili m bilé ueritate, o(L£t oabo i fer fon E ...diülud'in noftris libris tumultua it. püer cotra ene o» 19nobDIAS cotra ΠΟΌΠΕ, pneroo príncipe εοτῇ 112..."legimus: Amici tibi tii er e. qan Apprehendet..Siexpfonapphetz d£: Eccié fint plurimí:cofiliari? aüitunus de mille-Etiterüi: Cii cofilio Ecce enim dríator diis exercituti auferet ab Hierufalé:st ab Eía2a Prougr,ri b oia age:€ dabit tibi prudentia admirabileconfiliariu.Sena/ iudaualidüi&ualidà: omne robur panis, 82 omne robur 33. τὰϑ απο confulta dicuntur,& principes quondam Roma. aque& relid:quóniicidé propheta loquit: Dabo pueros ni,confules appellati funt:uel a confulendo ciuibus, uelab. principes corii, effoeminati ἀπαθῆ eiscEreo iuxta cofue agendo cunctaconfilio.Etnos habemus in. ecdefia fenatii- tudine pphetaléloquete Ppheta:fubitodeusiog£p,pphes-..' noftrum, coctum.prefbyterorum, Cum ergo inter cetera| tex t pfona fua,& dicit: Dabo pueros principes eorti: fubla etiam fenes luda perdiderit:quomodo poterit haberecoi... us em his quean donauera,& ἄπ bona irat?abftulerá:nüc .. filium,quod propriefeniorum efte- b qp£tfapfentemar.— ecótrario dabo mala: Tuli fene& quinquagenariü,& admi Ses ον Cbítectum.Proquo.Aquila tran(tulit fapientiffimum artifi rabiléconfiliaríü& fapienté architecti δὲ prudenté audito, 'cum;.ut oftenderet-eos plures quódam habuiffe artifices:- xrem,& catera:Pro his dabo pueros.príncipes.. Ὁ αἱ enim Exo;31,a;CLualis& ille fuit Befeleel filius Vri filij Vr.de tribu Iuda::-prefbyterü perdiderüt, qualem fuperior fermo monftrauitz τν, quemimpleuitdeus fpiritu fapientiz,& intelligentia, acdi.. qualis δὲ Abraham primus appellatus eft prefbyter:xrecte Ως ντι ^s. Wfdpling:utimomni opereeffet faber perfe&tiffimus. Non. iuuenes principes accipiunt.De quib? in Ecclefiafte legi folii in auro&argento:fed& in ere, S caterís quae Moyfes: Tus: Va tibi ciuitas cuius rex iuuenis,S principes tui ma^ Eccs.o,e enumerat, qui zdificauit tabernaculum dei. Hlis ergo ρεῖν- necomediit: Beata terra,cui? rex fili? ineenuorü«Talis fuit. /“2,-.*.dentíbus architectos: omis zdificandi eratía; tranflataeft.- rexiuuenis Roboam,filius Solomonis;qui fecutus e(t iuue s Regtizs zh v. Cozy ad ecclefiam; Vnde Paulus apoftolus dicit: Q-uafi fapiens| nücófiliarNo quod atate effec iuuenis, fed fapientía: Alio S irr Τηλ deo architectus fundamérum pofui. Et Hieremías archite&us^ quin quadraginta&lius annoriiregnü accepiffe nar, j^ Ἐ7 Ir Hiere;ig.a- erat;quínon folum eradícabat δὲ fuffodiebat& perdebat, ταῦ Et ecótrar io Solomen, duodecim annorü erat, quando 7 E i Corb fed& zdificabat; Vndeidem Apoftolusloquitur:Deiagri— fufcepit imperiti: δὲ quia habebat fapientia pterea no cft E cultura dei xdificatio fumus.Dominus quoq; nofter ap; appellatus iuuenis.Erat ein in colatitudo cordis δὲ ampli/ d^, pellatur ftructór maceriarum. Etn-euangelio: filias fabri, tudo fapiétiz: quaátaarena eft in marís littoribus. Vnde& buen T^Y' σῶς. Tn 1 des ens δ τε ib muri uni mince api: 3. Regr;s;a fuggillatur,qui;uniuerfa condiderit, In Regum quocpuo/. 2.4.2. lumine legimus, quod miferit rex Solomon tulerit hy». Cus. ramtyrium/filigm mulieris uidua: qui erat de tribu περία: lim,& habebat patrem tyríum,artificé στίς: Ingreffufcp eft. . adregem:& fecitomníaopera regi Solomoniiin quo typus. εἰ edificanda ecclefia: quod non folum de tribu iuda: f. ed deneptalimquoqp& patretyrio generatus fit: qui habuit Efa.15.a matrem uiduam:quia priorem uirum perdiderat. Ft mul, "7. toplures funtfilijdeferte:magis dpeius que babet uirum, Sed& in Paralipomenon libro legimus,uallem artíficii,Sa; raiasautem genuitIoab patrem uallis artificum: ibi quip peartífices erant.C).uí propterea habítare dicuntur in ual; le; quod non eosinflabatícientia: fed humilem atqy man» ig ous fuetum fequebantur Τεστ, δὲ cum Apoftolo dicere po; 1.Co.15.b terant: Ego: fum mínimus'apoftolorum, qui non fum Ibide, 13.ς, dignus uocariapoftolus.Etalibi.Ex parte cognofcimus,& , exparte,pphetamus: Etnuncper fpeculü uidemus.in απ emate. c ΑΓ£rpiudentemn eloquii myftíci.Pro quo Lxx. interpretati funt:prudentem auditorem. Theodotion, pru νι τὸν dentéincantatore Aquila;prudéte fufurratoré. Symmach? * y Pa. b: mus. Dicendum primum iuxta Lxx. quod inter cateras gratias fpiritales,etiam prudens auditor,in ecclefia neceffa/. ríus: i Ain enim datur prophetia:alíj difcretio fpirituum. Q.Co.iz,.b Vnde X conftitutierant in populo Iudaorum facerdota» .. les gradus:qui prophetas, pfeudoprophetafq difcernerét: v.. hoceftintelligerent, qui de dei fpiritu loqueretur, qui de có., trario. Legamus Hieremiam.Prudens autem.cloquij my:. : Efs.3,a ftíci,fiue(ufurrator:& ut-Theodotion uoluitincatator: ui^ detur mihi uir effe eruditus δὲ exercitatus: tam in lege& p^ 2*pbetis, d ineuangelio& apoftolis: qui poffitfingulas απ’ mi perturbationes fua fanare doctrína:X.ad ftatum men/ | fis reducere: dum δὲ fcortator recipit caftítatem,& ganeo * ἃ ΜΝ |tila.omnes iudzorumíynagogas,& nuliumpoterís inue^ niredoctoré:qui(ancta praecipiat, cóteptis diuitiis, fectà/ ^dam doceat paupertaté, De iftiufmodi incantatoribus con: prudenté eloquíj myftíci:quem& nosinhocloco fecuti fu.: am Ícribitad Timothei: Nemo adolefcentía tuà conté:. παῖ.) ui em etate iuuenis niel iüxta T heodotionéarid iudicaret,appellatus eít puer. Poftá uero excitauit in eo deus fpm,& iudicauit fenes, acce pitprefbyterfj dignitate, Hieremiz. quoq qui ad mittété fe diim dixerat: Cui es diiator diie: ecce ego nefcio log,qa . iuuenis fum:Riidit drís:Ne dícas,quia iuuenis fum:prius em dj formareris in utero noui te:& antedj exires de uulua matris tue fanctificaui.te:& pphetà in gentibus cóftitui te; Ob hàác caufam reor δὲ adolefcétulas eiduas iuberi ab apo, . ftolo,utaccipiant maritos δὲ matreffamiliz fint, δὲ educent : liberos fuos;quia multe retro abierüt poft fatanam. Etcü luxuriatz fueríntin chrifto,nubere uolunt: habentes dam/ natíonem,quia prímà fide irrita fecerunt. Nec ecclefia(ticis uidua fuftentaturalimentis,nifi qua fexaginta annorü eft: .& maturitatéhabet mori pariter& ztatís. Putetaliquis& illud quod Apoftolus prohibet epifcopü fieri ncophytü ad 1 Timo3.b hoc pertinere:quia paruulus ín fide eft: ne elatus ín. fuper/ bi& incidat in iudiciütliaboli.Iudiciii atit diaboli nullii eft aliud nifi fupbia: pter quà de cocleftibus cecidit. Vnde& faluator loqui£:uidebà fatana, di fulgur cadenté de coelo. S eft, maturitate fenex eft.Et Da 1,/Tímo. 4.€ Dari.n.e Hiere,a eL éteffamninari bfisbütureie.Pro quo i Hebrao, fcriptii 10€ eft ΦΉΣ Ὦ às Lxx.& Theodotion illufores interpreta - tifunt. Aquila ἐναλλάκταο, q fe mutét δὲ turpitudinis ex/ erceat uices:Q) uales in iudicü libro fup cócubina leuitz in[ abaalegim?. Cófyderem?patríarchas iudzop:& iugenes lue pueros, effoeriatofcp ac delitíjs affluétes:& impleta ,p phetíà εὖ cernem?,Poffum?illufores dicere& magiospphl fc[^^ δίς 19ὲ am Πταοῖ-α deuorat ppfm dei. ficut efc panis:& puerfe fcríptu- aed ras fctas interpretant:illudütq ftulticiz difcipulops fef£t ffei-(ρα^ Q.riuuenesf, cozruüet populus vírad vírü«c. pes& illufores díii:quales propheticus fermo defcribit: tunc nec dignitatis,nec atatis,nec(cientize ullus ordo fert uabitur:fed rebellabunt pueri fenibus,& ignobiles nobi, détes inuícé cófumpti eftis ab inuicé. Hac fub Titofilio Ve fpafiani accidiffe ppfo.iudaorum fcribit Iofephus,& quod cii expugnae uerint princi/ bed - libus:& mutuo corruent.Et implebit ill? apoftolicii: Mor«Gabr.e lit( qu" A— Cümexpügnarenturarhomanis, fuerit hierofalem in tres— necuflam in blafphemando habüere uerecundia. Sécurida T i partes diuifa feditio:& alij arcem δὲ templü: alifinferiorée— em poftnaufragiti tabula poenitétia εἴτ: δ cofolatio mifería M alijfuperiorem partem urbistenuerint. 3€[Zippzeben/— rü impietate fuà abfcódere. Vnde& principes appellant fo | μὰ beridet ením νίγτε, ruína autem zc, Pro ruina,Symma^: domorum, qd fodomitíca habuere pecata, Ὁ«ΓὌς ἀπέ Ἰὼ chus€ Theodotio,infirmitatem,tranftulerüt: Lxx.cibum. ing eozum qm reddíte fuut εἰσ mala zc. Iuxta hebraicum& si Significat autem rari; η mers μῦς ds tatem homini:& ma;$2 o up.*: A. enfum haber; Vzillis ἴῃ xímererum omnium. 9 fApprehendet enim uir fratrem füutm,domefticum Ρα’ qa fua fceera recepe WAT RA FS quu ttís fui: Veftimentum tibi eft: princeps efto nofter: funt Vndetos d 8 dt'Bum δὲ ueftim; ἐσθ: NONSE E ιτ "M liabueritpotens& di. 5 ruína autem hacc fub manu tua. Et réfpondebit ín die shes legitis oru pro iv^ pe indytuseffecre— ílla dícens:non fun tmedícus:& in domo mea non eft. te cim ΤΗ 20: at. autem ait iux s 2.: um;; Σε nefecerít:quia impti L hd ὡς τὰ E QN TUM Runa Panísneq ueftimentum:noliteconftítuere me ΡΠΠΟΙ!/ por. a qun mpra ien Barb manu«pem populi.Ráitením híerufalem δὲ iuda concidit: ga Come iere uim» H 1 a^ 4|. ad: 2i 8 a E Í iloir: opp apr dd língua eorum δὲ adínuentíones eorum cótra domini, Ρ SEL θα mm: calamitas, tuo fuften,- utprouocarént oculos maieftatís eius: Aenítio uultus— batur:Et quí príncipé tet δὲ pregat auxilio. s fuü rhoman: tradídit Inu ' Ethoc cófyderadü cp fingfi fibi eligat prínci pes fingfos:& in prin cipum electione fedi; tio fit: dum alíj alios principatu dignos pu "θε; Necdicütad eos: ^ Znfalanr- 3. ΠΙ eotum refporidit eís:& peccatum fuum quafi fodo; Ὁ ma przdicauerünt, nec abfconderunt, Va: áníma: co; ram:quoníam τε Δ τα funt είς mnala, Dicíte iufto,quo níam bene:quoníá fructum adinuétionü fuarü come: derunt: V ímpíoín malum:retributio ei tnanuurn So. poteftati:ipfe rhoma: nz fubiacet feruituti, Iuxta Lxx.auté inter, pretes q dixerunt: Vze anímzeop:quoniam coeitauerunt con(iliüi cc E M tarenos poterunt: fed dícue«C.Pro medico:Symmach? δὲ Lxx.traftuleruntprin 'cipéid eft ἀρχηγόν: Τπροάουο, ἔπιδεσμεύοντα, ἢ liget ul »* nera& puideat fanitati. Refpódebit in hebreo non habet: B feddeLxx.additüm eft:In hebreo enimhis qua fupra[οτί .« ptafuntiungitur:In illa díe dícet,non fum medicus,& reli, qua.Is autem dicet, quí prínceps fuerit electus.Et ficut po; pulus qui eum quem comparatione fui locupletiorem in/ telligit, príncipem habere defyderat:Sic qui eligitur confy derans paupertatem& imbecillitate fua,indignü fe efTe dez Tato honore tefta?:nec poffe mederi uitíjs,id eft curarelan/ Guentes:efurientibus cibi tribuere;ueftire nudos,qui ipfe Ge^^" fe füftentare uix ualeat.Ergo nó ftatim multitudinis acqui U^eÍ^$(catus iudicio:fed glecti in principatum,nouerímus πῶ) ἀρ εις. füram no(trá,& humiliemur fub potenti manu dei: C) uía 2 Ibidem deus füperbis refiftens,hurmilibus dat gratiam.) uáti pa 1d nem non habentes δὲ ueftimentum:cum ipfi efuriant& nu it di fint:nec habeant fpirítuales cíbos: neq chrifti tunicam ἰῷ"integram referuarínt: alíjs δὲ alimonía& ueftimenta pro; di mittunt:& pleni uulneríbusmedicos effe fe iactat: Nec fer Ἷ uantillud mofaicum:Prouide alium qué mittas: Aliudqy dte) Eccí,7,a mandatum:Ne queras iudex fieri: néforte nó poffis aufer { reíniquitates Solus iefus omnes languores fanat& infir; d T3.146,a mitates:de quo fcriptum eft: C) ui fanat contrítos corde:& d alligatcontritioneseorum. c€ 1Ruítením bíerufalem c bunt fuda concídít«c. Hoc propheta loquitur:znon περί: ασ’ if uci bitrantur,ille qui prínceps fuerat electus.Et dicítideo nul á 5. οἷ Ii uelléprzeffe populo peccatorí: quia& iüdas δὲ hierufa/ ! lera: drbs&[πάσα ,puincia:fiue trib?iuda pariter cócide : μ fint. Caufafcp redditimpietatís eorum:quia contra domi; Lac,2s,c nüm elafphémaueruntatq; dixerunt:Tolle,tolle, οποίος Iob9.c talem,non habemus regem nifi cefarem:& clemétiffimui !|. doniinumfurorelingua fuz ad amaritudinem prouocaue m FS fünt. Agnitio uultus eorum re(pondit εἰς: id eft fua re; cepere peccata: fiueut Lxx.tranítulerunt, nod'& tuo ao τοῦ προσώπου αυτῶρμ aufs αὐτοῖο ία eft,cófufio uultus eorum didi reftitit eis:id eft;ante oculos fuos propría femper habuere delicta. Etquomodo fodomítie cum omni libertate pecca tes; X necpudorem quidem ullum habetes ín fcelere,díxe "μμ runtad loth: Educ foras uiros ut concübamus cii eis: Sic m&ifti publice proclamantes,fuum pradicauere peccatum: poffcffiones tue,& di. eius fict eí:Pópulam meum exactores fui Ier λενε r& mulieres domínatz funteis. Pópule meus quíbca; pelfimum conta fe;— metipfos dicétes: Alli Sapí,2,c gemus íuftü, quonía inutilis énobís: itags fpolianerát: bin: infitmitasifta fiue ci,— tttm te dícuntjipfi e decipiunt:& uiam greffuü taorü fructus operum fuog: y, MA t^s^ busmeus,extuofatfía.^-;: diffipant:comedent: perfpicue i bitur& pendebitarbi. dechriftidici£ paffio, trio. b 4T£trefpondebit ín ofe(Ila ofcene:non fum me/ ne: qd inierint confiliti peffimum:non tam cótra iuftii dp Tob. f contrafémetipfos δὲ animam fuam:& nunc fructus ope; rum fuorum comedent. ΟΣ uz ein feminauerit homo,hzc Gaf.e. b "& me&Etunufgfq onus fuii portabit. Ὁ«Γρ πιεῦ 1 Tef.z.b ctactozee fui fpolíauerüt« mulieree«€. Pro rulierib*quas folus interpretat? eft Symmachus:& hebraice dicit I Agla& Lxx.tráftulerüt ἀπ αιτοίσγαο q fignificit exactores Theodotio δανεισάο:!α eftfoeneratores.Loqt autem fermo; ppheticus contra fcribas δὲ pharifzos:qui turpis lucri ἐπ] nó eos uocat magiítros fcribas atcp doctores, fed exacto; res q quefti putanteffe pietate: Et deuorantnó iuxta Apo ftolum domus tii uiduarum:fed uniuerfum populii: Ας» cufanfgy luxuríam eorum,& turpem cóuer(ationé:non fo; lum exactores appellat:ut ab inuitís pecuniam uideantur exigere, fed mulieres:quía ,ppter libidinem omnia faciant: &(int dediti uoluptatibus. Caueamus ergo& nos: ne ex actores fimus in populo:ne iuxta impium Porphyríii πα” troniz δὲ mulieres fint nofter fenatus: Ὁ uz dominant in ecclefijs;& de facerdotali gradu,fauor iudicat foemínarurm. 7 f 4|»opule metie quíbeatuim te oícunt«C. Scribas& pha. rios exactores appellauerat non magiftros:& füpra illu, fores:C.ui propter muneta qua excecant oculos etiam fazDeu,. τό, d ientium:noníolum eccatores in populo nó sonipiebátz] fd pro diuitijs atcp compendfjs efferebant laudibus:bea/, tos uccantes,€ columnas domus deí:& catera qua folen adulatores diccre. Tlfe eft ergo doctor ecclefiafticus:qui la/ chrymas non rifum mouet:qui corripit peccatores: q nul Ium beatum,nullum dicit effe foelicem:nec prauenit fenz tétiam íudicís fui:dicente fcriptura fancta: Ne beatii dicas u&di hoiem antemorté. Sed& in alio loco legim?: Q πὶ gne amíco mane grandi uoce:a maledicente nihil dif fert. Vndefpernentes homini iudicia: nec laudibus eorü extollamur:nec obtrectatioibus cótriftemur: fed ingredia mürrectam uiam:& trítas a fanctis prophetis femi tas;au diamuíq hieremíam prophetam dicente: State inuijs& ui Hiere 6. d dete interrogate femitas domini fempiternas,qua fit uia. bona:&amb: llatein ea. Ὁ d'fi quado errauerim?& qua, fihomínés peruerfo itínere perrexerímus: domini per Ee chiel expectemus promiffa dicentis: Dabo eis uam alterá Esech-36.e & coraliud. Exactores autem peruerteruntatqy perturbaz7 EN B uerütuiam | of vr uA p^^r tia ut acciperet decímas& primitías dei filiii ne auerüt, Et! ae μη Hm AP | 3 Losboubssoo c NUN E CREME το ὁ SM" ΐ Dai. 7.c nielelegimus:Throni Τοῦ,14.8. dereuiam ueritatissqualo JM£P Adbwr ee yr ou^ jater Moe £onnnen.Ibicronymi ΠοοεΤεσιπάησ veruntuiam diti: uthabentes clauem(εἰσηεία-πες ρῇ in trarennec populum intrare paterétur:[cd facerent eos per d loquit in euangelio: Ego fum υἷα, a«[ Citat ad udícandum οὓσ«c. Popu/ Jus quí propter fimplicitatemimperitiácg deceptus eft:ad; hucuocatur populus dei:& propterea iudi; caturut faluetur, Nec fedet domin? in habi/ tuiudíicatis:utin Da^ ueritas δὲ uita. ofiti füt:& libri aper; ti funt: fed(tatad iudi candum:& ftatut iu^ « díffipant.Stát ad iudicádü dris:& ftat ad iudicádos po pulos.Domínus ad iudicium ueniet c fenibus populi b fui,& cum principibus cíus. Vós enítn depaftí eftís ui/ neam meamr:rapína pauperís ín domo ueftra. Quare atteritis populum meum: δ fades pauperum comoli; na cíuitatum:& poftea defcribuntur uillz atqp caftella:& fi lie nuncupantur. Alíj(cdm tropologiam, mulieres anias arbitrantur: qua fi extento collo ambulauerint& fe erexe/ rintin fuperbiam:& non uirilem duritiam, fcd diffolutioné fectata fuerint foeminarum:corripiantur a fermone ,pphe tico: omnía perdant ernamenta uirtutumz qua fub lunulis tor? quibufíqy δὲ monilib? atcparmillis mitris& difcrimialib*?caterifqg huiufcemodi defcribu tur. Abutendü efthoc: teftimonio& aduer* dis populos:uolens c tís.Etdíxit dómínus:pro eo q» eleuatz funt filizfion&. fum dis min eosítare quorum uta*] n TRE qua ambu ant collo fueatdifüpata.Con, ambulauerunt extento collo:& nutibusocilorum bát ἐχιεπίο& nutibuslo, traprincipesautem& ὅζ plaudebant&ambulabant,& pedibus fuís compo;^ quunturoculorumi& prefbyteros popli fui uenitad iudicium:nó ut iudicet, fed ut pari; ter iudicetur:dans eis locum defenfionis fi potuerint habere qd refpondeant: iuxta il/ lud qd in quinquage fimo pfalmo dicitur: Vr iuítificeris ín fer monibus tuis,S& uin; cas ci fueris iudicat?. In Michea quoq propheta tale quid fegimus:qd? in fuolo/ co interpretati fum?.Ergo contra Ue Em δὲ δευτερωταᾶς, prafens locus accipitur.Inter(enes autem δὲ príncipes hoc fuiffe reor in ueteri populo,qd? nunc eft inter pref byteros s. 861 Glos efi ocpaftí εἴα cC.facies pauperi cómolítio:Siue conterítis,& ut Lxx. interpretati funt,cófun ditis.Seruat confuetudiné ,pphetaléjut mutet repente ρον nas:fupra ei ipfe dris dixerat: Ppfe meus q beati te dicüit, ipfi te decipiunt:& poftea propheta fubiecerat:Statad iudi candum dominus: dominus ad iudicium ueniet.[git poft prophetam ipfe dominus qui ad iudicium uenerat cum fe; nibus populi fui δὲ principibus eius:loquit ad εος δὲ corri "] pit delinquentes: Quare depafcitis uineam meam:de qua fcriptum cft: Vineam de zgypto tranftuliti.Et in hoc eode εις, b propheta: Vínea domini fabaoth domus eft ifraeleHac ui» Matth.21, d neam& in euangelio locauít dominus agricolis peffimis: qui miffum ad fe patriffamilias filium interfecerunt. Ra, pina ait pauperis in domibus ucítris.Pauperem ucl fimpli | citer accipe qui indiget elemofyna: uel certe pauperem fpi/ 5,4.0.8 rituidequo fcriptum eft:Beatus qui intelligit uper egeniü aliz, b δὲ pauperem.Et Paulus apoftolus: Tanti inquit ut paupe ^"tefeg otn μα rum memores effemus. C) d'qp fequitur: C) uare atteritis populum meum,& facies pauperum cómolitis fiue confü Sins manfeltead principes dicitur iudzorti. Sed& ad nov ros principes referri pote(t:fi atterant fubiectam fibi ple, bém,S pauperes delinquentes publice arguant atcp cófun Tan iUius qute prota peccam diuitibus autem peiora peccantibus ne nutum qui^ em facere audeant. Et rapina pauperum in domibus eorü eft:quandoreplentthefauros fuos:& ecclefia opib?abutiü, tur in delitias: publicafcp Προς qua ad fuftentatione pau; berum date funt,uel(ibi referuant, ucl propinquis diftri/ uunt& alienam inopíam,fuas fi gue Ero dm efte diui tias. c]€t oírít oomínus«C.Supra& populi€ prin; cipes, tam propheta dj diis corripuerat: Nücad mulieres, dequibus prius dixerat: Eemulieres dominate funteis, p pheticus fermo conuertitur,ne fe alienas arbitrentur a cri míne:ob quarum delitias atcp luxurià depafti funtexacto» res uineam domíni:& rapina pauperis in domibus eorum eft:& attriuerunt populum eius,& facies pauperum confu derunt.Q. uas quídà putant uere foemínas iudzorum: Alf metaphorice de urbibus iudzz dici arbitrátur:qua appel/ lantur filiz fion:minores uidelicet ciuitates uici& opida. Vnde& inlibrolefu per fingulas tribus ponuntur nomi; ο fitogradu íncedebát:Décaluabit dominus uerticem fi liarum fion:& crínem earum nudabit:€ pro ornamen e to erítíonominía.In di illa auferet dominus ornamen t tum calcíamentorum.Et lánulas,& torques,& monilía δὲ armillas,& mitras,& difaímínalia,& perifcelidas: δὲ murenulas,& olfactoriola,& inaures,& anulos δὲ gem laudunt tam maní? us(p pedibus:& ut cópofito incedant gra. du: non naturam fe, αυτ ducem:fed hi; ftriones redímüt pra» ceptores. Ὁ([ c; caluabít ofíe γε ΠΟΙ, filíarum fion 2c. Hoc δέ nobif accidet quoe peccata celantur:cum impletum fuerit illud qd fcriptum eft: Nihil occultum qd? nó reuelabitur.CIzdiu . enim protegimur crine δὲ uefte ignorantia: homines nos putantfepulchra dealbata,qui intus fumus plenioffibus mortuortü:uidemur aliquid habere mundicia. Cum αὐτῷ patuerit quod occultü eft,aufere£ uniuerfa cafaríes,& foer dacaluiciesomnibusapparebit. e«f 3noícílla auferet oomínue«c. In qua diecIudzi putant captiuitatis babylo: nia. Nos uerius effe cóuincimus:quandoa rhomanis ca pti funt:& oia ueftii atqp gémarti auriq; ac moniliii ornaz méta,& diuerías fuppellectiles pdiderüt: Siue p metapho/ ram mulierum,omnis ornatus urbium deftructus effe nar ratur. Ornamenta urbium, ín plateis δὲ porticibus, foro atq; gymnaftjs& moenibus publicis intellige: Cr uzfi refe ramusadanimariüi(tatum:calcíatos pedes etus,quí carnes agni comefturus eft δὲ celebratur?pafcha,legiffe nos recor? demur:& p folitudinem tranfeuntium:nec ueftiméta, nec calciamenta confumpta.CLuz funtifta calcíamétaeIlla de quibus Apoftolus fcribitad Ephefios: Calcíati pedes in praeparatione euangelij pacis.C) uz calciaméta animz per ditur funt,quando extento collo ambulauerínt& pedib* traxcrint ueítiméta:& ,p müdicia matronali, terrz uerrant fpurcitiam. f ΑΓ££tlunulas:«tozquee: c monílía«C. De fcribit monilia foeminarü:& per hac infignia ciuitati: Vel iuxta anagogen uariarum ornaméeta uirtutum. Habét mu lieres in Tunze fimiltudinem bullulas dependentes: quas nos ad ecclefiz ornamenta tranfferimus: quz illuminatur 'qmas in beh τῷό echa Νις rej Luc.$.e Ephéé.e fole iufticiz;Torques ἅφ qua ad pec? ufgppendeétes:intel Ίνλν ες ligentià ac principalem mentis rationem in corde demon; ftrant: Et monilia, quz uno fermone omnia jornamenta fi/ gnificant:Etarmillarum bona opera: quales rebecca acce; eb cfi. 24.d pitin fponfalibus:Et mitras,capitís ornamenta:& diferi«« yes Li minalia: ut iudicium habeat fingulorum: Et penícelidas, M i^ quib? nofter greffus ornatur:ut audiamus;Pes tuugno of; δι σον fédet.Et:Eruet pedes meos alapfu:Et murenulas quae au riatqpargenti texurit uirgulis:fenfu uidelicet& fermonib? Ibi,55.c ro"ἡ (γρ/ Ε΄ fcripturarum:Etolfactoriola: Vtchrifti bonus odor fim?: ΠΣ 1.4 Etinaures;neaudiam? iudiciti fanguinis, fed diii uerba di Ltinaures -:[centis:. ui habet aures audiendi audiat:Et ánulos qbus Luc b| * fignamurad domini milítià:quem deus fignauit pater. Vn lauren de diciturad principem Tyri:Tu es fignaculum fimilitudi Feech.z$.e nis. Filius quoq» prodigus cü ftola recepit annuli& calcia Luc.i$ menta,& gemmas ín fronte pendentes, quibus noftra orà(-^-1?r» -decorantur. De«uius capitis ornamento, X in pfalmolegi», mus;Sicut -— vosegire bn B^ fpes 2:17 ΤΕ em Avon k^ ber! qutm 0t fim 7΄ Avr / v? eri vro — fn£faiam T$ 52a mustSicutuhguentumin capite, qd? defcenditin barbam A— barbáaaron. Q ux omnia licet Lxx.interpretes, Aquila& Symmachus ac Theodotio diuerfis modis ínterpretétur: nos ut potuimus,ucl de hebrao, uel de ipforum traníla; tione texuimus: nec uolunius diutíus in fingulis immo/ rari:ne friuola fit expo fitio:& prudenti lecto εἰ fattidium faciat. Ka. ΠΠ cum in foeminis quérationalein pótificibus.De hac fafcia pectorali& Hieremias myftico fermone dicebat:Si oblíui/ Íci poteft fpofa ornatus fui:aut uirgo fafcia pectoralis fuz: δὲ cgo obliuifcar tui dicit dominus. Virgo quale exhibere nos cupit ApoftoP? chriíto: didiu nó corrüpit in xgypto: nec frangun£ mamil l& eius, qua pectorali: 8«[£t mutato:ía« pallíaz línteamína.Pro linteaminibus: Lxx;je διαφανῆ λακονικά, id. rnas{η τότε pendentes.Et mütatoria& pallía& lintea » mina. Et acüs,€ fpecula,& findones,& uíttas,& therí c ftra, Etérit pro fuauí odore fetor:& pro zona funíav e lus.Et ρτὸ crifpanti crine caluítiü.Et pró fafcía pectora fafcia colligatafüt,iu/ git{ρδίο:& cti Qtidie. uirtutü filios generet: nedd uirgo elfe defi; ftit.) d'f1 aliquando eft, perfpicua laconica interpretati funt:uo/ ificare ueftes: qui/ us lacedemoniorum qfuerütad bellapm,; b ptiffimi-& aufterioris uitz,corpa tegeban£; Gd laconica,neche/« braicii habeat: nec ul; lusaáli'interpretii. Mu tatoría auté& pallia qua fignificati? Sym, machus tráftulit&yo0Acue,ornaméta füt ueftíti muliebri/ um:gb?humerí δὲ pectora ptegütur. Mutatoría iuxta Ana; Un'Anago. gogen illa funt:de quibus dicitur:Ibunt de uírtutein uirtu m tem: Etlinteamína,utloti in domino delitíjs perfruamur: id Tà55. b fcdimillud quod in pfalmís fcriptum eft: Torréte uolupta pit tis tuz potabís eos. Hacautem οἵα perdideruntfiliz fion: SI TT quiaambulauerunt extento collo:& oculorum nutibus fu hn perbiam geítierunt: putantes fuz effe potentie cp habe; uf bát:& nó dominigratiz. b T€tacueis fpeculaic findo; div] neo v Habent acus mulíeres,quibus ornatorum crinium η compago retinetur,ne laxius fluant:& in fparfos diffipen capillos. Habent δὲ fpecula quibus confyderant uultii fuii: by B ju,.&liquid deeffeuiderintadduntornatui.Habent findones Om'' quauocanturamíctoría:G uittas quibus crines ligantur jo quas appellàt ταινίας. Habent& theriftra, que nos pallio 7 lapoffumus appellare: quibus obuoluta eft δέ rebecca:Et fio hodie Qqparabiz δὲ mefopotamíz operiunt foemina: quae (nf hebraice dicuntur Q^. graece θέρισρα: ab eo quod in Im ες θέρει:ῖπος ες in aftate& caumate,corpora protegant foemi, it narum.Filizergo fion propter fuperbiam fuam perdide; T runtacus: qbus omniü praceptorti regula ftringebat Per; hd Exo;58a dideruntfpecula,quz obtulerüit in exodo manétes ín fori» gi pull bus tabernaculi mulieres ad Juterem domini fabricandii: ΜΙ το,15, d dequibus&apoftolus Paulus loquebatur: Videmus ait i nic per fpeculum in enigmate. Amiferunt findones& uit; 2 tas:quibus operiebant humeros:& fluentem hucatdp illuc De animum conftringebant: δὲ theriftra quo tutiffimo in αρ bus tegebantur umbraculo.Hzc dicimus ne omníno tro; pologiam huíus loci fugere uideamur. Caterü laboris eft maximiin fingulis immorarí:& latam expofitionem qu; . rere. c a£terítpzo(uauí odore«C. Feterepeccata poení; 3.57.2 tens loquitur:Putruerunt& corrupte funt cicatrices mea a facie infipiétie mea. Z' onaaccingi lumbos, Apfus przce Ephe.6.c pit,dicens:Stateaccincti lumbos ueftros in ueritate.Et de Pro-5.d peccatorelegimus: Funibus peccatorum fuorüi unufgíqy e comftringitur.Ieitur pro bono odore uirtutü:filiz fion ha; bebunt putrediriem peccatorum:Et pro cíngulo ueritatis, mendecíj funiculis lieabuntür:quos habuerunt fuper capí ta, qui cü pannís& ndn uità a regefyriz pracaban£, o(i£t pio αρα críne caluítium.Pro contínuis longis & afcendentibus orationibus:qua per crínes fignificatur: habueruntcaluitium,mentem undiq obítrufám& ad ta; cendum ab orationibusfirmatam.€€£tp:ofafcía pe ctozalí cilítía, Pro fafcia pectorali, qua interpretat?eft Sym machus.Lxx.tunicam useozoppipap.i.clauatam purpura ἢ tranftalerunt:qd? Aquila cingulum exultationis expraffit. JU Theodotío ipfum uerbii hebraicii 523095 pofuit:qd' gen? ornam&ti muliebris e(t.Fafcia pectus tegit:& eü poffidet lo f li cilitía.Pülcherrítmi quoq uírí ταί eladio cadét: δὲ for lentes tenuiffimas Π/ 6 testuí in pralio.Et mérebüt atq; lugebüt portae eius, & ipfaurbs defolataínterrafedebit.— Ca. ΠΠ T dpprehendent feptem mulieres uirum unum in die illa dicentesspanem noftrum comedem?: AE“σ΄ δι ueftimétis noftris operiemur: rantümodo ín uocetur nomen tuutn fuper nos;aufer opprobriü no diuaricauerit pedes. omnitranfeunti:X fe; fuos:& iuxta Ofez ua tíciniü: fepferit domí; nus uias eius: ínter, cluferit femitas ei?:re/ uertetur ad uírü fuum priore& audiet:Exue te ueftimétis luctus δὲ induereueftibus οἷον πίστας,{4 Dub cberrimí das vírí. τοί eladío cadent«e. Pro pulcherrimis uiris: Lxx. interpretati {πο uod 06 σου κάλλισοο op ἠγάπσας μαχαῖρα πεσεῖται... & filius tuus pulcherrimus qué diligis eladio cadet.) dfi deanimz ftatu intelligimus, qua poftuirtutes peccaueritz pulcherrímum filium eíus,bona accipiam? opera,quae ho^ ftili eladio conciderunt:& fortes quofq perílfe in praelio: quia iufticia iufti norrliberabit eii in quacüqs die aberraue rít.Sinauté fequamur hiftoria:Ex his fermonibus docebi/ mur:non demulieribus prophetz effe(ermoné,quarii ui ríin pralío corruerüt:fed de urbibus iudzz,quas filias fió appellauit:& quarum bellatores ceciderunt in certamine. Τοπίο» deeadem fion fequens uerficulusloqui£. aput increbunt atas lugebunt pozteeíue«c. d ufq hodie ocu/ lis cernimus. Facilis fcm tropologiam interpretatio eft; qd'qcüqi loci dederit diabolo:& non omni cuftodía ferua ueritcor futi,lugeant porte ei?;& abfente fpófo fp in lu&tu fit: ac de excel(is corrues,in terre puluere edeat.' Ca.IJII ftrü.In die Y Z app:ebendétfeptem mulíeres vírum vnum c. ΟΠ pulcherrimi urbis hierufalé gladio ceciderint & fortes perierintin ργα]ίο& meruerint: luxe / ríntqp porte eius:& ipfa fuerit defolataob nimi homínüraritaté interfectis bellatorib?: Septé mulieres αρ” prehendétunü uirü,cupientes habere femen ín fion,& do mefticos in híerufale:cibum δὲ ueftimentü fehabere dicen tes:tin neabfqy maríto effeuideantur:& fubíacere illi male dicto,qd fcriptum eft: Maledícta fterilis quz non facit fe/ men in ifrael. Zacharias quoq; huic congruit fenfui:In díe busillis apprehendent decem hoies ex oibus linguís gen tium fimbria uiri iudaí dicentes:Ibimus uobifci: audiui, mus eif qi deus uobifcum eft.Septenarius δὲ denarí?nu merus jppter fabbatü δὲ decem pracepta legis: iudzis fa; miliaris eft:& ideo hocfrequenterabutütur:licet íuxta he/ brai fermonis ambiguitaté,qui uerbi 73 0:ηῖς feptem, nunc plures, nunc iuramenti interpretant:poffit ín hoclo co nófeptem fignificare,fed plures:Hoc fcd?m literà. Cate rü in aduentu diii faluatoris:fepté mulieres,id e(t feptégra tizfpüffancti:de qbus ín cofequétibus idé ,ppheta dictur? eft: Exíetuirga deradice íeffe:& flos de radice eius có(cen det:& requiefcet fup eti pus diiifptis fapientia δὲ intelle; étus,fpüs confilíj& fortitudinis, fpüs fcientíze δὲ fictae δὲ implebit εἴ! fpüs timoris diii: Apprehendent iefum que multo tpe defyderauerant:quíanullü aliii potuerát inueni rejin quo eterna ftatióe requiefcerét. Vii δὲ Ioánes baptifta refertín euagelio:Et qui mifit me,ipfemihi dixit:Sup qué uideris fpümfanctü defcendenté& manentéin eo,ipfe eft. In Zacharía quoq legimus:fuperlapidem unü fepté ocu; los:& in uno aureo candelabro feptem lucernas,& feptem fuffuforía ac duas oliuas exutraqy parte lampadis,firma B z radice cuta fuerít amatores $o. IO Hiere.2,f 2. Co. 11. a Ofce.z. b Tropo.; Deu-7.c Zach.8,d pfeva vig REDE"5 No vvtevar uto vr Efa.ta Iob.r.e Zacdw ,e £omrmien.IDieronymi liber fecundus E' radicefündatas.Cy atitgrátia fanctifpiritus cuncta poffi^ deat,expofitíone non indiget:Sed quia ín hominibus fem/ per patiebatur opprobrium,nullo uiuente,ut fpirituffancti dona pofcebant:propterea Iefu nomen(ibi cupiunt íínuoca ri:ut qd in legeimperfe&tum eratiin euangelio cóplcatur. ftatt fienificari exiftimat:qi eos dfisa potetilfimoadüería.— ac| Hüclocii iudzi ad antichriftü refertit:qué p turbinea repe rio deféfurus fit: Nos atit οἷα referamus ad primi adüentüchrifti:de Q& in pfalmis legim?: Protexít me ín abfcondito tabernaculi fui:in petra exaltauit me: Sup quà füdatavccle ο 3n oícílla erít aer iné oomíní π magni ceütía τίη οἵᾳ cc, ΟΠ filia fion ,ppter fuper; biam omnem ornati perdiderínt:3t moerue rint luxeríntqs porta eius:& ipfa defolata conciderit:omefcq bel latores eíus perierint in pralio:intim ut mul tz mulieres unum ui/ τῇ habereuix poffint: "Tunc orietur germen nomínis chriftiani:& terra dabitfructüi fui: δὲ exultatio erít his q de ifr? faluati fuerint: de quibus δὲ fupradi 4... ctum eft: Nifi diis fa; baoth reliquiffet πο, bis femen, quafi fodo ma effemus& fimiles 4 ftrá.In dit illa erít germen ἀπ ín maeníficentia& ín: loría,& fructus terrz fublimís:& exultatio hís qui fal: e o uati fuerint de ifrael.Et erít omnis qui relictus fuerit in. fion δὲ refiduus ín híerufalem: fanctus uocabitur, otn; e nísqui fcríptus eft ín uíta in híerufalem. Cüm abluerit: domínus fordes filiarum fion:& faneuínem hierufa/ lem lauerit de medío eíus in fpiritu iudicij& fpü.cobu c ftionis,Etcréauit dris fuper omne locii montis fion,& ubi ínuocatus efjnubem per díem:& fumum δὲ fplen; * dorem ignis flammantis in nocte.Süperomnetn auté cloriá protectio.Et tabernaculü erit ín umbraculü diei ab aftu:& in fecuritatem δὲ ín abfconfionem a tur/ bine δὲ a pluuia. αν. Antabo nüc dilécto meo cátícii patruelis mei, uinex fuac. V inca facta eft dilecto meo in cor; fia nulla tépeftate con, cutitur:nullo turbine utifcgp fubuerti£. Plu, rimi íudaoriüi δὲ lixc δέ uniuerfa qbus ifta. fociatafunt: fup baby lonia captíuitate& re7 ditu in hierfm fub co robabel& efdra& nee miaintellieüt. Cà. V. lecto ineo -.(ΙΗ«C, 44 Cantat 9 zZintabo of.. pheta carmé laniétabi.., le populo ifrael: Qd có pofuit ille dequo fcri; ptü eft in euagelío:Cü auté uidíffet eà: haud dubiti quin hierufale, fleuitfup eam& dixit: Sifcires& tu qiix ad pacé funttibi: qm πο Lucas, f comorrz fuiffemus. Etnota g non omnis ifrael faluetur:fed reli quiz populi fion,& refiduus ín hieru(aléomnis q fcriptus Luc.1o«c etin uita ín hierufale:quibus δὲ diis loquebatur: Gaudete qm noia ueftra fcripta funt in coelis.Significat auté apofto los& eos qui perapoftolos crediderunt. b 4£üablue rítofío fozdea filíarum fion€. Tüc faluabütur reliquie de ifracl: quando in baptifmate faluatorís eís fuerint peccata . dímifTa:& ille fanguis ablutus qué fuper fe errans populus Mattb.27.c impracatus eít:Sanguis eius fup nos δ fup filios noftros. 8.1.4. Vf fupralegimus:Cü extéderitis manus,nó exaudià uos: manus ein ueftra fanguine plenz(Πε, Et poftea eos ad poe Ibidem nitentiam,puocans infert: Lauamini mundi eftote.Et nota qp fordes filiarü fion lauerit fpüi iudicij:fanguine aute hieru falé, fpii cóbuftionis: C) d? em leue eft, lauatur:qp grauius, exurit, De quo íudictj fpi,€(ρῆ cóbuftionis, Ioannes ba; Matth. c ptifta ín euágelioloquébatur:Ego baptígo uos in aqua:qui auté poft meuenit:ipfeuos bapticabit in püfanéto& igne. Ex quo difcimus:qdf homo tantü aqua tribuat, deus aute fpirittifan&tü: quo& fordes abluunt δὲ fanguinis peccata purgantur. CLetcreauítofis fuper omnéloci montíe fion:« vbí ínuocatus eft τί, In chrifto enim noua creatura 2.Co. 5, ἃ eft:dequaalibi legimus: Vetera tranfierunt:ecce facta funt omnia noua:pro quo Lxx.tranftulerunt: Et ueniet,& erit omnis locus montis fion,& omnia quz in circuitu eius funt:proteget nubes per diem,& lumen ignis flammantis Efa.59.d innocte.CLuis auté ueniet nífi ille,de quo fcriptum eft: Ve Rom.n.d nietexfion q liberet. Et dequo alius jppheta cómemorat: Hebre;0,g Adhucpaululii modicü: qui uenturus eft ueniet δὲ nó tar; ! dabit. Cü illeuenerit;reddet populo foclicitas príftina:qua aliquando habuere in eremo: precedente diio cos per dié Exo.1s.d in columna nubis:& p noctem ín columna ignis:ut nec in apfperis,nec in aduerfis aliquádo turbentur: Qo d?& ín pfal 3.120,b mo dicit:Per ΔΙ fol n6 uret te, necp luna per nocté.Fumus atit in hocloco nó erroré& ignorantià,fed glorià fignificat: iuxta illud cp ín hoceodé ppheta fcd?m ἁγαπάᾶ opinioné lecturi füumus:Et dom?impleta eft fumo.Et in Ioel de gra; tia fpirituffancti: que defcendit fuper apoftolos dicitur: Τοεῖ 2. g Effundam defpiritu meo fuper omnem carnem,& ,ppheta Άντα. bunt.Et:Dabo prodigia in coelo furfum, δὲ figna in terra deorfum: fanguinem δὲ ignem δὲ uaporem fumi. Id ipíum fignificare puto& illud in pfalmis: Ὁ ui tangit montes δὲ fumigabunt. Ὁ«[ Super omnem autem glozfam paote/ ctíoudzt tabernaculum erít(n vimbzaculum oieí ab.cftu«c. 3145 nit dief fup tei& circi dabüt tibi inimici tui muniítioefi& uallabüt te δὲ jpfternent te,& filios tuos.Etrurfum: Ο uotiés uolui Matth.25.d cógregarc filios tuos,ficut gallina cógregatpullos fubalas[ο] fuas,& noluiftíz Ecce dimittet uobis dom? ueftra deferta: cui fimile eft hoc cp niic in{Π0 carmine dicit: D imíittà uinea mei. Cb autem chriftus dica£ dilectus atqp chariffimus: qué Aquila interpretatus eft πατράφελφομ.Ιραϊιτιῖ uel pa truele: ddragefimidrti pfalmi nos infcriptio docet: Canti/., cum p dilecto. Et uox ἀεί patrís in euangelio: Hiceftfilius Ibid meus dilectus,in ἃ δ mihi cóplacuí.Et in fexagefimofepti. mo píalmo legimus:Dfis dabit uerbti euigelicantibus uir. tute multa: Rexy'tutü dilecti. Hic ergo dilectus carmé lugu brefecit uinez fuz: qd? ego cantabo dilecto atqy miferabili ppfo meo. Vel certe ita intelligendü: Catabo omipotéti deo, patri canticlichrifti: qui eft patruelis meus:hoc eft, ex eadé mecü gente generatus. Ο auté uinea dei appellet populus irae δὲ infine huius cantici legimus: Vinea diii exercitui, Ibi2ud:: domus eft ifrael:& uir iuda germen laudabile eius.Etin fe, ptuagefimonono pfalmo: Vinea de agypto tranftuliftieie|... cifti getes& plantafti eà. In euagelio quoq pene eifdé ybis qbus pphetanücloquitur, dfis texit parabolà: Homo qu. dam erat paterfamilias, qui plantauit uinea,& maceria illi circüdedit,& fodit in ea torcular,& zedificauit turrim,& loa. cauit eam agrícolís:& cztera. Et in Hieremialegimus:Ego Híete2.d plantaui te uineam£ructifera,totà uera: quó cóuerfa es ín amaritudiné uinez alienae[ταν hierufaleut diximus plan gitur:& fermone ,pphetico illius ruina cantatur. Porro ος» «lefig& populo quondágentiü,aliud carmen eft xditü:de quo in pfalmis legimus: Cantate diio omnis terra:annun ciate α ex diefalutare eíus:Annüciate ín gentibus gloríà ys illiussin omnibus populís mirabilia eius.Et rurfum: nn Ibi.97. tate diio cantici nouum:quía mirabilia fecit: Oftendit do minus falutare fuii:in cofpectu gentiíti reuelauit iufíciam fud. Γάζα facta eft oílecto meo 2C. Hociuxta hebrai; cü Theodotio δὲ Aquila tranftulerunt.Symmachus aute more fuo manifeftius: Vinea facta eft dilecto meo ín cornu in medío olíuarü.Porro Lxx. fenfum. magis ds uerbü in; terprctati funt:V inca facta eft dilecto meo in cornu,inloco pingui fiue uberi:r/opem utrüq fignificat. Et reucranihil terra repromiffióis pinguius: fi nó montana quecp atcp de ferta,fed omne illius latitudinem cófyderes, ariuo aegypti ἘΦ δα flumen magni euphraté contra oríenté:Etad fepté trionalé plaga ufqsad taurü móté& gephyriti cilitie qd : mari nu filio -- Lucbg 3 4 Zac. d ft Mul fri d] ld u vv B Mar.4.b qe Luc. 9.5 K mariimminet, Cornu autem regnum fignificare& poten tíà fepelegimus:ut cft illdin euagelio:Sufcitauit cornu fa; lutis nofirz in domo Dauíd pueri fui. Et:In te inimicos no ftros cornu uentilabimus.Et ín Zacharía quatuor cornua, quatuor potentiíima regna demonftrant Hebrai hunc lo cum ita ediíIerüt: Vi/ nea chrifto plantata: eft in. cornu, id eft.in forti loco. αἰῷ fubli; má:qui appellatur fi^ lius oleizuel qd? indi. geatdei mifericordia, δὲ eiusfuftentetur au xilio:uel qd cüctis ge tibus clarum dei noti; ciz lumen prabuerit. 8«£t fepfit cam: lapí 4 nufilio olei, Et pfit eam:& lapides elecit ex illax& plà tauítuineam forek;& xdificauit turrím ín medío eius »& torcular extruxit ín ea. Et éxpectaui ut faceret uuas c δὲ fecit labrufcas.Nünc ergo habitator híerufalem δὲ ΕΠ iuda iudicateinter me.3t uineam meam: quid eft qd' ultra debui facere uinez mez:& non fed ei. An qd' ο expectauí ut faceret uuas δὲ fecit labrufcas-Έε nünc Ka ν deuinea:ut cótra feipfe rrideat, Huc locü[η euagelio pleri? faluator exegt: δὲ qd hic pratermiffum eft,fcribas& phari fxos interrogat:In Efaia ein nihil dicti eft de agricolis,nec que paffuri fint indicat: ed tm deuinea fermo e(t: ibi auté dfialia fituinea& alij agrícola:fic de populo Ισ& ma giftríssut malos male perdat,& uineam alíjs agricolis locet:fignifi, cans apoftolos,& eos qui apoftolis fucceffu ri füt.Nec uero ταυ]ο/ λογία eft,utpleriq ex iftimat,in eo cp ait:An qd expectaui ut face/ retuuas& fecit labru? fcas. Supra em apud fe tacitus loqui£: hie $0. II Mattb, z.d C dee elegit ον ae et pla oftendam uobis quíd ego fadam uínez tex: Auferd^ autem qd cogitauerat tauít víneam fozek«c. eius δὲ erit ín direpti προ amen clios tterrogat.oq[£t Fidis AME fcpem ius& erit in direptionem:díruá maceríam eius Eno erogare EF usdiximusuinem de,&etitin conculcatíonem:& ponam eamdefertam:non— Prouocaui inquitucs fcribitpopulüiiudzo/^ putabitur,& non fodietur: δὲ af. 1 fupo habitatores hi r d ἐς cenden p atores n1e/ rum:quéfepfit ange/ P à& afcendent fup eream rufalé& uiri tribus iu: lorum auxilio. Etlapi des elegit ex ea,u? ido la,uel omnia qua dei dire:Et plantauit eam. uineam forek: quam: ipi e folus Symmachus electatn interpretatus eft: non uerbum euerbo, utmihi uidetur exprimes,fed fenfum qui tenet in uerbo, Aitit em Hebrzi Sorek genus effeuitis optima: qd? uberes fructus faciatatcp ppetuos. Denicp foreka qbufda καλλικάρπος interpretat:qd'nos in pulcherrimos fructus uertere poffumus. Edificauit quoq turrím ín: medio eius: templum uidelicet in media cíuitate:Et torcular extruxit ín ca:qd' quida altare fignificari putant ,Sicut enim ad torcü; lar οὓς uüe cóportant atqp calcant,ut ex εἰς exprimatur ui num:ficaltare omnis populi fufcipit fructus,& immolatas hoftias deuorat:iuxtá illud q» de Beniamin in cuius tribu templü fuit& altare legimus:Beniamin lupus rapax,marie comedet:& ad uefperam dabitefcam. Cuncta quz dicunt deuineajpoffunt& ad animz hurianz referri(tatum:quae a deo plantata in bonüi,non uuas attulerit,fed labru(cas:& poftea fit tradita δες cóculcarida:nec diuinti imbré fufce perit doctrinartüi:quiía praeterita doria cótépferit,; b€[£t ekpectauí«c. fecit labzufcas, Pro labrufcís, ds nos ποτ; mus:in hebrzo fcriptum eft QV R2:qd" Agla interpreta; tus εἴ σαπρίαο 1. fructus peffimos: Symmach? ἀτελῆ, hoc eft impfectos:Lxx.& Theodotio&«avüac.i.fpinas,qbusiu ἀδί dim coronauertit.Illo ei expectante ut uindemiz tpe deferrét uuas ad torcularià: p qbus octau?& octogefimus δὲ octogefim?tertius pfalm?habet títulos:ifti fe curis& ui; {75 fzculi demergétes: d in euagelio fpinz íriterpretat,blaf phemiarü ftimulos obtulerüt. Puto tit melius effe, Bufim labrufcas di fpínas intelligi: ut ccepte tranflationis ἤει». do feruct. ΝΠ& faluator dicit in euangelio: Nunquid colli' 9iit de fpinis uuas,aut detribulís Ποιο". c«["IHuncergo babítato? bíerufale eC. Feci inquit uniuerfa qua debui:plà taui uinea in loco uberrimo: circüdedi rnacetia, elegí lapi^ dés,& flagella ei? haftilibus calamifep fübrexi: Vitis quoqs ipfa nó fuit una depluribus,fed electa δὲ καλλικἁρπος:Εαἂ.| ficau&firmiffima turrim,in d fruges reconderé:& de d infi; diantes frugibus beftias cótéplarer: Extruxi torcular:utín eodépotiffimü loco pmerent uüz& uinü funderét, OQ) uià hac igit fecí,quz facere debui: rrideant mihi habitatores: hierufale& iude: immo iudicét inter me δὲ uinea mea, qd. eft qd? facere debui& nó fecerim.Et illis tacétibus fibi ipfe rridet:Nifi forte in hocerraui:qd? ,p labore meo expectaui, ut faceret uuas nó labrufcas:qs incultà ac deferta uinea af, ferre cófueuit, Tale qd δὲ Nathan ,pphetáad Dauid miffus t Rer, loquit:& interrogat eti p parabolà: ut dum dealio íudicat de fe promat fententia, Ergo δὲ hic populus intetrogat qfi * uepres&(ρίπα. Ες nübibus mandabo ne pluant fuper f eamímbrem;Vin£a autem domini exercituum dom? cultum poteratimpe, Hraeleft:& uirí iuda germen delectabile eius. da;ut iudicaretif inter ime& uinea mea:& in ,terrogaui,ut diceretís quid debuerím facere - αῷ πὸ fecerim: Et qa He EAT iuxta euangelícà parà bolánon uultis rfidere qd fcifcitor: ego míhi refpondebo ipfe p uobis,indicans quid fa&urus fim: Qi feci uineze mez cücta qua debui:& p uuis attulitlabrufcas:auferam uniuería quz dederam. ΤΟΙ angelorü auxilía:de qbus ín pfalmis fcripti eft: Circtidat angelus düi in circuitu timen tiii εἴ δὲ liberabit eos:& diripietur ab aduerfaríís: Deftrua muros& inimicis gétibus fubiacebit:erítqs PI& non putabitur in zternum,nec fodietur:ut rediga£ in uepres,& Et expectaui "Ὅ 5.53.5 D afcedent ín ea fpina Haec aiit füb metaphora uinez,dehie, ἡ rufaléatcj iuda dicüt folitudine: qd plaricp iudeop pu tant fub babylonis accídiffe captiuitate: qd?& nos ex patte facti negarenó poffumus.Sed qa fequi£:Et riubib?máda: bone pluát fup eà imbré:hoc in illa captititate íntelligi nó pót.Si qdem δὲ Hieremias capta ía urbe,pphetauit in po; pulo,& Ecechiel; Daniel quocp& tres pueri: ucl pphetaf,?: [ειτε] mirabilia figna etiá in captiuitate feciffe narranz: Et poftea Aggeus& Zacharias futura dixerit in confolatione ppl feruictis. Tollit atit dei auxiliiab his q indigni füt:utqanó fenferüt deü p bíificia,fentíat p fupplicia. Video tru.. culenta quedဠafpera cóminat:ut cóuerfi ad pniam jim minentia tormenta deuitent, Verbü-hebraicüi WD:oimeg uoce fimili fpinas interpretati füt.Si ergo Saith ín pfitiloco fpinz dicütur iuxta Aquila& Thieodotioné& Lxx. rfide? antquó fupra Bufir nó labrufcas, fed fpinas tranftulertit. €«£t nubíbue mandabo«C, Ifte funt nubes quas eduxit. . diis ab extremo terra:de qbus δὲ in pfalterio leeim?: Veri, tas tua ufq ad nubes. Hz nubes,qm fub Helia οὓς idolo, latrz erat: tribus anis δὲ fex méfibus fup terrà ifrPno plue, rüt.C.d qdem nófolü de;pphetis,fed deapoftolís poffu/ mus intelligere: qd? poft paffionem diíi,nec pphetas;nec apoftolos habuertit iudzi;ne,p uüis afferret fpinas:fed pro Ibí.45.b fterilitate& ariditate fua praecarent eti q poteft imbres pre^ bereuirtutii. Vri& in Leuitico Ιου ad eos:Poná coelum uobis ferreüi& terrà enea.Et in Deuteronomio: Erit coeli fup caputtuü zenei:& terra fubter te ferrea. Et rurfum: Da; bitdfis pluuiáterrz ει; Cínis decoelo defcendet fup Leui, 26: ςε te dónec erádicet τς; δὲ deleat:quia terra qua frequenter fi up' fe iénienté füfcipit pluuia:& no facit fegeté fed pinas&tri'' bulos:reproba eft δὲ maledictioni proxima:cuius finís co' buftio eft. f 4T Clínea atit ofi exercitui cc.« vírí iuda gertmé velectabile eíue:id eft dei:Siue ut Lxx.traftulerüt νεόφυτοµ Ἠγαττνμένομ, id eft nouella plátatio dilectiffima.Ifrael& iu das, hoc inter fe differüt: α ὦ omnis populus prius appel, labat ifr&& poftea regnáte Dauid fup tribii iuda:& Robo B 35 filio Salomonis E Ecech.4.b £ommen.li;ieronymi liber fecüdus filio Salomonis fuper duas tribus jíiudam δὲ beniamin:hi qui erátin famaria:hoc eft, decem tribus uocabátur ifrael: δέ quibus regnabant de genere Dauid,appellabané íuda, Et qi ab ifraeluituli colebant ín dan& in bethel: propte; reaab affyríjs primti eft capta famaria: δὲ multo poft tem/ oreiudasa chaldaíis ductus eítin babylo; nem:quia mínora pec cauerant. Vii& in Ege chielad utriufqs ppfi pctá purganda ifr? in finiftro latereponunt: iuxta feptuaginta,dief eentii nonaginta: fiue ut uerius in hebraico cótinetur,dies trecen/ ti nonaginta:iuda atit ddraginta dies. Hoc dico ut comparatio; ne ífrael.i.decé tribui, amabilé atq dilectü oftendá íuda,in quo erant facerdotes& le/ uit, dei religio uer; faba£ eotépore quo,p pheta Efaías loquebat ad populti. Et pulchre ifrael,hoc eft totus populus domus eft:Iudas αὐτὸ qui feparatis tribub? :poftea pullulauit,nouellü dicit delectabile,Sed& hoc no; tandü,qd' iuxta cófuetudinéprophetalé,qua prius per me taphoraà dicta(unt,uel p parabolá:poftea exponuné maní 'feftius:qd uinea δὲ nouclla plátatio ifr'& iudas fie, aq«[t expectauí vtfaceret íadíci(i«€.« ecce clamo: Siue ut Lxx. tranftulerüt:£kpectauí vt faceret(ματ fecít(nídtaté:z non íuftícíam, fed clamozem. Volumus latínis infinuare auribus qd'ab hebraís didicimus:ludiciüi apud eos appel fatur: OB V/'a:iniquitas fiue diffipatio,ut interpretatus eft Agla n wa:Rurfum iufticia dicit y YI:damor atitap, pellatur ΟΣΗ! Vna itagp ucl addita litera uel mutata, fic uerborü(ifitudine téperauit,ut ,p ΟΒΙΨῚΩ diceret nia va & p V^ ponerct V δὲ elegaté ftructurà fontiqy uer boy,iuxta hebraà lingua redderet, Expectauitatit deus ut populus iudzorü faceret iudiciü.i.uuas:& fecit iniquitate, id eft.labrufcas: δὲ expectauitiufticia, ut largitoré tantorü -muneriia patre miffum fufciperet:& fecit clamore quo uo; Τοδ.το.ς ciferatus eft cótra díím,& clamauit,dices:Tolle,tolle,cruci phe. 4- g figetalem, Vnde& Paulus apoftolus fcribit: Omnis ira δὲ 'clamor,& blafphemia auferàt a uobis ο οί malicia. Vel certe qim iufti fanguine fuderant:&(anguis dificz paffióis clamabat ad dim: propterea clamorépro iufticia reddide; *rüt:iuxta illud ορ in Genefi legim?: Vox fanguinis Abel fra ris tuíclamatad me..b«Oe d»íungítío zc. vfqs ad ter anín& locf.Pro eo ῳ nos dixim?,ufq; ad terminü loci: Lxx. tráftulerüt ἵνα τοῦ πλησίομ ἀφέλωνταί νας auferat aliqd pximo:Symmach?& Theodotio:donec deficiat,uel no fit "focus:ut deficiéte terra neddp fature£ auaricía: Qdqde€ . gfialiteraduerfum o&s qb?nihil fatis eft, dictü puto:Et fpe cialiter cotra uinea diii quz;p uuís fecit labrufcas, id eft,p T Topo. 2 -* Mühee"596 Ibidem.rc Ww Co. 5c iudicio iniquitate Sp iufticia clamore. C) uz eft em rabies cü tecta& agri ad depellédos imbres ,& ad ferendas fruges haberi debeat:eahrecupein qb?cüctis habitare nó poffis: '&quacolerenó fufficiasalteriufcp neceffitate τᾶ facere uo luptatécIuxta Tropologià contra haretícos,qdam hoc di; &tü arbitrant: Q.ui cti mouerint pedes fuos de oríente:ue niunt ín campüfennaar:qui interpreta£ excuffio dentíii: Et zedificát ciuitate cófufionis turrimqp fupbiz:& audiüt fub uerbis alíjs: Audite hzc duces domus lacob, δὲ refidui domus ifrael,qui abomínamini iudicii& οἵα recta peruer titissqui dificatis fion in fanguinibus,& hierufalem in ini quitate.Ifti domos domibus,id eft, dogmata coiungiit do; gmatibus:quibus dicít per Michea:Nolite zdificare in do -mo derifum:ne fuper fundamentum chrifti, qd? apoftolus Paulus pofuit:& in quo debuerant edificare aurum, argen tü lapides pr&ciofos;econtrario adificentligna,foenum,fti ς Etéxpectauiutfaceret iudicia,& ecce iniqtas:& iufticiá, 5& ece damor. Vx q cóiüoitis dótnü ad domü,& a agro copulatís ufcy ad terminüloci:INüquid habitabi c tís foli uos fuper terramzIn áuríbus meis funt hacc do: míni exercitui: INifi dom? multz deferta fuerint,gran » des& pulchre abfq; habitatore, Décem em iugera ui nearum,facient lagunculam unam:€ tríginta modij e fementis, facient modios tres. Va qüi confuroítís ma/ ne adebríetatem fectandam:& potandü ufq; ad uefpe ram utuíno zftuetis:cithara,& lyra, tympanü,& tibía uínum ín conuiuijs ucftrís,& opus dni no pulá:quorü finis incendiü eft.De huiufcemodi domibus. faluator in euangelio loqui£: Omnis q audierit uerba mea δὲ nó fecerit eajalfimilabi£ uiro ftulto:qui zdificauit domti fua fup arenam: Defcendit pluuía, uenerunt flumína,flaue runt ucti,& impegeriit in domüilla,& cecidit,& fuit ruina domus illius magna, Tádiuaitt quarüt ha retici noua ueteribus iungere:& eadé recen» tioribus imutare, do^ nec& fenfus human? δὲ(ermo deficiat, €( 3nauríbue meta funtbecoomínt exercé τυῦ«c, Pro eo qd nos iuxta hebraicü ποτ” mus:in auribus meis funt hac domini exer cituü.i. yba d locut? eft dris,adhucrefonat in auribus meis:Lxx. tráftulerüt ἠκούθν γὼ £ro Τὰ ὦτα κυρίουσα) Bac ToU raid eft, Aa dita funt hac in αυτί bus dfii fabaoth: Nó cp;ppheta yba diii audierit:fed in au ribus diii audita fint quz ppheta dicturus eft:cii cofeque/ tius ficintelligereaudiffe;ppheta,quz diis(it locutus.Diís atít locutus eft ,qd? poft captiuitaté,dom? magnzatq;pul^ cherrimza deferta futurz fint non habentes habitatorem, o 4[ ect eif(ugera víncay facíérlaguncula νη tC Pro xe pio, id eft, lagticulaqua foli Lxx.tranftulerüt:oires alíf batii interpretati funt,qd? hebraice dici£ 1X3: Et p triginta modíjs quos nos ,p coro pofuim?:q hebraice dici£ Yan: Lxx.uerterüt prápao ctiquz méfura zgyptiaca eft, 8 facit modios uiginti.In fterilitateergo nimia qua fequi£ captiui taté:decé iugera uinearü facient batii,id eft,tres amphoras: δὲ triginta modíj feminis,id eft.corus:faciet ephi:qd Lxx. ui£rpa.rplo.i.tres menfuras interpretati funt.i.tres modios, refpicitís,nec opera Παπ [] H Batus autem in liquidis fpeciebus dici£:S& ephi,fiue epha YWA*N eiufdé méfurz ín aridis:Sicut in Ecechiel iuxta hebraicü le^ Ecech.45.d gimus:Ephiíuftü,& batus iuftus erit uobis:ephi δὲ batus qualia& unius menfura erüt:ut capiat decímà parté cori .batus,& decimá partem cori ephi:Tuxta menfurá cori erit aqua libratío eos: Qr ugrimPiuxta Anagogen:quó hzretí. Anago; corii domus grandes& pulchra fint:qua cum iudicij tcm pus aduenerít nulli habitatoré habeat. Oris eii pompa ftructuradp uerborüi δὲ arguméta dialectica redigent ad ni, hilü.Et qa iuxta apoftolii Paulti: Nó folii dei edificatio fu» mus: fed& agricultura: quà imítantes harctici fuffodiun£ δὲ eradicatur ab Hieremia:idcirco ubi decé iugera uinearü fiueubi decem iuga boli operant facit bati unii:& trigín/ Ícripturis fanctis myfticus atqp pfectus eft:& de tricenario, inquo,pphetauit Ec&hiel:& dris baptigatus eft, redigant ad ephi:q ad cóparatione multiplicis numeri,unione con ftringit a^ aiit zdificatio δέ agricultura referat ad intellige L.Co.s.b Hicrea8.a - tamodij femantis faciet ορ: ut de denarío numero qui ín Ecech.na Luces.€ tià fpiritalé:etid alio loco Paul?apfus docet:Fiüidatos&radi Ephe.s.d catos in charítate credétes effe coteftas. Vii δὲ eccliaftes:Nóo. Eccs,28 folü(ibi edificauit domos: fed plantauit uineas& fecithor tos δὲ pomaria;& inftituit oésarbores pomiferaf extruxitqg pifcinas utirrigaret faltii. Porro hareticí ímagine tr haben tes umbráq uirtutü δὲ nó ipfam ueritaté,ab[qy fructu ope rii uerborüfolia pollicen£, De quos arboribus dicít dris: € Ois plantatio quá nó plantauit pater meus cocleftis, eradi Ματς. cabit.De uinea em fodomorü uinca eorii;&,ppago eorum Deus2.€ de gomorra:Vua eorum uua fellis,& botrus amaritudinis eis:furor draconii uinum coy:,& furorafpidum ἱπίαπαδί» lis. ε 4 Clequíconfurgítío mane ad ebofetaten«c. Pro ebrietate quà Aquila eft interpretatus δὲ Symmachus:Lxx ipfum hebraicü pofuerüt"2X7 ,quod omné fignificat po» tion&quz incbríare poteft& ftatti mentis cuertere. Arguit aüt iuxta cofequentià coepta explanatióis agricolas uinea ? αι iminéte iy Long Ay fa Lu Tigra, "ita tin ly ΠΥ It, dy Um i Bs de y Bu Bis Tl(qr d ἰῇ VL, δὴ Ot) dh ! dy) dia [χὰ Ἢ mpi trem, "7 δι] νά 8 mil ' Yd ipi (ns ia Xi, quy Ko fei xls τν iet δὴν fr] n ux a jt yit Uit fini Ecté,15;€ Joco dici£: Va tibi ci^ 2in£faiam A. quiimminentefterilitate& uicino incendio quo ucpres& "fpinz funt cóburédz, luxurie fe& uoluptatibus tradide/ runt: non folü in uefcendo δὲ bibendo,fed in auri quoq; oblectatióe:& in diuerfis muficeartis generibus. Qui ct ifta faciunt,opus diii nó refpicitit: nec confyderant qua ue tura fint. Abutamur hocteftimonio aduer: femen eius quarens pane, Q.uidá hoc qd? dicit: Captiuus ductus eft populus meus:qa nó habuit fcientia,& nobiles eius interieriit fame,& multitudo eius fiti exaruit:generali/ ter de ínferis& gehéna interpretari uolunt: in ἃ punie£ ois qdeinóhabueritfdam. b€[ veopterea oilatauít ínfer^. nue aiam fuá«c. O vi furrexerüt mane ad fe fum principes ect; 3 Opa manuü cíus cófyderatis.Própterea duct? eftcapti.| Gan asi cas δὲ y quidemanecófurgit^ uus ppfus meus:qa no habuitfcientíá:& nobileseigin;—ferütin ebrietate ugs adfectadà ficeram δὲ bibendum ufqadue,?terícruntfame,& multitudo cíus fiti exaruít.Prüpterea ad uefpera:& uolupta te ac delítijs occupati, fperi:de qbusinalio— dilatauit infernus anímam fuá& aperuit os πῇ abfq; opus dii refpicereno uitas cui? rex iuuenis ullo termíno:& defcendent fortes eius& populus eius luerüt:necopa manui ei?cótéplati füt:,pptez eft& principestuima.& fublímes oloriofiq; eíus ad eü.Et incuruabit homo,— readuáifütin captiui necomedüt. Qui deli tíjs occupati, ex creaz δὲ humiliabítur uir,& oculi fublimium deprimentur.€ ganó habuerüt fciétià filij deizDicente turisno intelligütcrea ς Etéxaltabitur dominus exercituum ín iudicio: δὲ deus ipfo ad eos:Nec me fci Iob.8. d torem:neccófyderant: factus fanctíficabit ín iuftíca.Et pdfcéturagni iuxta—"snecg memifit&in. opera manui eius: de ipía captiuitate fame Té3rb gbusleimus'Vebo— Ordínem füum:& deferta inubertatéuerfaaduenzcor— perierütacaruerü fti diii caeli firmati funt: δὲ fpiritu orís eius οἷς uirtus eorum. Poteft iuxta altiorem intelligentiam,omnis animz perturbatio ebrietas appellarí:qua concipitur de ui Deusz.e nofuroris ἀγασοπῖῖ δὲ de ueneno afpidum infanabilisquod nónulli bibütab adolefcentia ufcg ad fenectuté: hoc eft de mane ufg ad πο[ρονᾶ. Alij yo hora tertía, fexta;uel nona& Tochrb undecima fufcitan£ de cóuiuio,& dicit ad eos: Expergi(ci mini g ebríj ftis auino.Sup hoc uini δὲ fup huiufcemodi uuas,ac uíneaf pluit diís fulphur δὲ ign&& ας: εχ eage ui no biberit,eftuatatq cóburi£ a diio. Reqritcithara& pal Gefi.4.. d teriii:cuius repertor e(t Iubal de Cain ftirpe generatus: nec Leuí.i0.b audit dfím dicentéad Aaron: Vinü δὲ ficerà non bibetis tu δὲ filij tui:qri ingrediemini in tabernaculü teftimonfj,utac Das«tdatisadaltare. Has citharas,& lyras,tympanumqs& ti bias rex babylonius babuit:gbus cófonatibus,uniuerfan * gentiü ppli pfternebant in terra,& adorabataureà ftatuà. C» aütprimii tps humanz fapientiz:qri egredimur pueri; tia δὲ ad rónalé uenim?ataté: manc in fcripturis intelligat: mita teftimonia docere nos poterit: De qbus exépli caufa ponéda füt pauca: Mane mittebà ppphetas, Et: Mane exau/ 4. ς. a. dies orationé mea: Mane affiftà tibi,& uidebo:Et de nocte "b$.621.a cófurgetfptis meus.Et:Deus de?meus ad te de luceuigilo: $s400.b Er:In matutinis interficiebá οὓς ράγες terre:ut dífpderé Ibi25.b qeciuitatedriiomes q operant inigtate, Et in alio loco: Ad ucfpera demorabit fletus,& ad matutínü laticia:& catera his fimilia, Cofurgimus aiit de mane: qfi uitia relinquim? inpueritia:& dicere poffumus: Pctà iuuétutis mez,& igno rantiz mee ne memineris drie,Ortoqs nobis fole iufticize fugant tenebra: δὲ ftatim interficim? οὓς cogitatióes, quae ad peccata nos ,puocat:& de ciuitate métís noftra illos dif/ Mattb,i5, b perdimus peccatores: de qbus faluatorloqtur: De corde exeunt cogitationes mala, homicidia, adultería, fornica 7 tíócs,furta falfa teftimonia,blafphegníz,& το]. Infoeliciffi mialitfüt q de maneufgsad uefpera, ebrietate,gula,& di/ uerfis uoluptatib? occupati nó intelligüt in fe opa dfii,nec cófyderat cur creati füt. a«["[vzopterea ouct?eft captíu?ec. Haciuxtaliterá accidiffeppfo iudaorü fub Vefpafiano δὲ Tito rhomanis príncipibus:tà graca dj latína narrathifto/ πα: d'qde&(ρα! τεῦ hodie quocp patiüitur:fuftinentes *» Amos.$.d nófamépanis neg fitim aqug:fed famé audiédi fermonis deíttuia nec refpexeruntopus ἀΠί:πες cófyderauerüt opa manuii eius:neqp habuertit eius fcientia, q femp locut? eft T5.59 b. p pphetas. Ν᾽ ἢ& ín pfalmis dici£ de εἰς: Couertent ad ue; {ρετᾶ, δὲ famé patientur ut canes, círcuibüt ciuitatem. CQ» atítois fermo doctrinz,panís appellet δὲ aqua: illud docet Luc.4.a eudgelicüi: Nó in folo pane uiuithomo, fed in omní uerbo Iob.4.b qd egredit exore dei.Et qcüq biberit dead quà dedero ci, T$22.3 nófitietin xternü.Et in píalmo dicit:Sup aquas refectióis educauit me, Vnde& dris nó uultefuriétes in eremo dimit tere,ne laffentur& corruát δὲ interficiatur fame.Et de iufto 3.36. c uiro dici£;Iuuenis fui&(enui;& nó uidi iuftü derelictii;nec medent— Vii infernus& mors dilatauit anima fua:& aperuit os fuum,& abfq ullo numero δὲ facietate deuo. rauitin perpetuum puniendos:íta ut principes& populus δὲ füblimes gloríofiqs terre iudz defcenderétad eum:& hu miliaret ois fupbiía, δὲ oculi fublimiü deprimerent: intelli, gentiü fe effe mortales:& cücta rebus expleta, quz uentura p.pphetas diís nüciarat.Infernus aüit animà habere dici£znó cp aníal fit, iuxta errore quorundá:fed qp uerbis huma; nz cófuetudinis, rege infenfibiliii exprimamus affectü: qd infaciabilis fit:& nund$ mortuorü multitudine cópleatur: Ω. υὖ& in manu lingue mors dicit:& oipotens deus fab; bata δὲ neomenías iudxom odiffeloquit anima fua. Q. uic(Tropo, qd αερρῖο dixim? iudaoze:tropologice referri pót ad eos D q feculi delitís occupati:nec refpiciétes opa dei,captiui du εξ in pcti:& nó habét(ciétià dei:& idcirco fame δὲ fiti pe reüit bonope opes: ατα’ yrtutü:& detrahent in gehéná:ibiqs eternís cruciatibus deputati,potétia€ fupbia,miferia cer» nét& hüilitate mutari. c€f£teyaltabít ofie cxercítuü«c. Cücaptiuus ductus fueritppfus,qa nó habuit fcientia: 8Ζ interieritfame,& fiti exaruerít,£ dilatauerit infernus aiam fuà:& defcéderint fortes atqp fublimes gloriofiq: ín ,pfun^ di; δὲ incuruatus fuerit homo,& hiilíatus uir,& receperint οὖς iuxta merita fuazTüc exaltabit dris in iudício:cui?priuf iniuftti uidebat effe iudiciui:& deus f&üis ab oibus fctifica bitur in íufticia:ut impleat íllud cp in euagelio dicit: Pater Mattb.e.b nofter q es in coelis,fanctifice£ nométuü.Etpater τῆς, πῇ Iob.r7.d dus te nó cognouit. Vri cauere debemus ne praueniamus iudiciti dei:cui?iudicia magna funt& in enarrabilia:& de d Apoftolus loquit:Infcrutabilia iudicia eius δὲ inueftigabi/ Rom. τι. d les uiz illius: donec illuminet occulta tenebrarü:& aperiat 1. Co.4.a cogitationes cordiü:qui dicitin euagelio: Nolite iudicare, Matth.7.a utnóiudicemini. Cui fententiz cógrués Paulus apfus pce pit:Tu qses q iudicas alienü feruücfuo diio ftatjaut cadit: Roma Stabitatit:Potens eft em dcus ftatuereillü. Ὁ€f(£t pafcen tur agní(χο ordíné futi«C.Pro pafcentibus agnis iuxta or dinéfuü:qd'in bona partéaccipit: nefcio qd uolétes Lxx. trátulerüt, βοσκηθέσουαι διηρπασ μένοι oo repoi i. pafcen£ direpti qfi taurí: ,p agnis tauros intelligétes:& ruríum pro aduenis interpretates agnos.C) fi alit diis exaltatus fuerit^Tropo. in íudicio:& fanctus ín fua fctificatus iufticia:ut mali agri; cola male pereant: δὲ exaltata cedrus fecuri ἐπὶ fuccidat: Tücqui fuerint deagnoz numero non hzdorti:pafcent in ecclefia pratis,& dicet: Dfis pafcit me,& nihil mihi deerit: 8.224a & quza iudais deferta funt, uera in ubertaté comedet gen επ populus.Hzc iuxta tropologia. Catterü utordiné com, e pleamus hiftoriz:id ipfum altjs uerbis dicit: de quo fupra"s. legimus:Regioné ueftra in cófpectu ueftro alieni deuorát: 8.1. a & deferta eft atq; fubuerfaa populis externis: De toto ein. orbecógregata gentili multitudo habitatin iudaa:& eie/ &is priorib? populis:ideo ex parte cecítas factaeft domui Romy e ifrut(ubintraret plenitudo gentíü. Pulchreqp iuxta Lxx. B 4 direptifunt ΑΧ. | ] | Έδιαι, ς *pro.s. ἃ Etdüs arguens popu. τοῖς ι a. fecitflagellii defunicu Maub.ib domüdeifcciffent fpe fMatt,22, c ἀῑίςα,πεῖξεπὶ non habens nuptialé:uinctis pedibus ac ma £ommen.IDíeronymi[έν fecundus direpti funtateg uaftati:S ducti in captinitatem quafi tau ri:de qbus diis dixerat: Tauri pingues obfederünt me: ut locataurorü occuparent agni.- 4 Q[ Cfe qui trabítío inid/ taté ín fünculío vanítatío:c qfi vinculum plauftrí pct eC. Pro uínculo plauftri;ij.dyvo ζυγοῦ d'a 4906.1. Corrígra iu ei uitulz, fiue uacc&: Lxx. tranftulerüt, ΩΣ autem uincula. di/ cantur effe peccata: crebrius legimus. E quibus illud eft: Fu; nibus peccatoge fuope unufgíq conftringit. 1 delinquenté q pec; lis: oftendens eis quo luncá latroni:& fedé domi negocíationis, Conuiua quoq cena nibus eíjcitur in tenebras exteriores.Et díis uenit,ut his ἃ erátin uinculis,diceret:exite:& q uerfabant intencbris, re; 5.145. uclamini:Ipfe ei foluit cópeditos& illüinat cecos: quos Hieremias uínctos terrz nücupat. Nec plangit eos q pecca Ecés.7.c recoeperintftatimqp defierint: nó em eft iufi?(up terra q fa ciat bonü,& aliqfi non peccet:fed q longo funiculo pctà p; ποια. ttaxerint, Vii δὲ in numeris legim?: uacca rufam,cui? οἰπίσ E expíatio ppli eft:no aliter imolari& offerri ad altare driiini fi quz terrena opa nó fecerit;iugüd nó traxerit: nec uíncuz lis iugi Nabuchodonofor fuericalligata, Etiri hoc eodé p, pheta,p cingulo ucritatis fili fion cingtitur funiculo. Achí 'tophel quoq; δὲ Iudas:quog: alter Dauid:alter díimpdide runt;funelógiffimo trahétes peccata fua,períere fufpendio: :putátes malum có(ciétie príti morte finirí,& nihil effe poft -fnorté. Ο) d'aüt iuxta hebraicti& οὓς alios interpretes,ap; pellant funiculi uanitatis:hoc fignificat, qd" facietibus pec catii facile texi£:& ta inane& futile eft;jutaranearü fila text , tur:fedcüi inde uoluerímus exire,folidiffimis uinculis ne; étimur.Plauftrü atit plenii oneratüq peccatis facilius intel "Zach.s. c ligit: qui meminerint(criptii in. Zacharia: impietate fede; re fup talenti plübi:Etagyptios q graui ρέξδης farcina prze Exo.15.b. mebatur:dfi plübü in mare rubrü effe demerfos, Et in alio 5.57.4 loco peccator loquit:Iníqtates mez fupergreffz funt capit melí:Sicutonus graue grauaáte funt fup me. Dicütur aute hacad principes iudeogz qui fupra areuti funt in auaricía atq luxuría: qp puocati a díio ad poenitentia;& poftea ab apoftolis eius, αἱ: hodie pfeuerét in blafphemijs:& ter p fingulos dies in oibus fynagogis fub noie nacarenorüana thematigentuocabulü chriftianü. Eft atit fenfus: V uobis q putátis díé iudicij nó futug;uel nó uenturá captiuitatem quà ppheticus fermo prazdicit: q dicitis ad,ppheta:Vfqp d nobis dei mínarís irácuolumus eam fcireiam ueniat. Hoc aiit p Ironialoquüitur: qm eam nó putát effe uenturam:fed fimularia,ppheta. b€T ες ἃ oíaitíe πιοϊᾶ bonti τί, Eiuf/ "décriminis eft,bonii,lücem δὲ dulce cótraríjs uocare tiomi nibus:cuius,malü,tenebras δὲ amarti,uocabulis appellare uirtuti, Hoc cótra eos q peccatü nó putant,fi bono detra/ hant:& nó exiftimant effe delictü filaudent malü.Ponunt autcm iudzi bonü,malü:& luce tenebras:& dulceamarti: Matth.27. b fü(cipiétes barrabba latrocin£j& feditióis auctoré:& cruci Ibi.5, c figentes Iefum: qui non uenerat;nifi ad oues perditàs do; mus ifrael:ut faluaret qd? períerat. In barrabba intelligam? 2. Co.i.c diabólüi: qui cuin fit nox& tenebraetran(Figura£ in ange/ Ibí.6.c lumlucis. Vi& Apoftolus loqui£: C) uz participatio iuftí Matth.5.b ciz cii íniqtatez qua focíetas luci ad tenebrasequi cófenfus chrifti δὲ belialz Neq em lucerna tolléda eft,& ponéda fub "modio,uel fub lecto:fed fupra candelabrü utoibus luceat. dbi, 7. c Necarbor malos afferens fructus:bonz arboris eft appel, Janda uocabulo, Vnde in Genefi myftico fermone narrat: » medent. α: qii trabitis iniquitateim in funiculís uani;: tatís: δὲ quafi uínculum plauftri peccatum.Q uui dicítís: feftínet δὲ cito ueníat opus eíus,ut uídeamus:& appro b pet δὲ ueniat cofilia fancti ifrael;& fciemus illud. νέα dicitis malà bonüi,& bonü malü:ponentes tenebras lu | pe; cem,& lucétenebras:ponentes amas ín dulce,& dulce catis peccata foctarat:: v(m amar( Ve aisi fapientes eftis in oculis ueftriss& có » ráuobifmetipfis prudentes. V: qüí potétes eftisad bibendum uinum:& uíti fortes ad mifcendam ficerám. orationis uertiffentin ὁ Qüí iuftificatis impium pro munerib?,& iuftíciá iufti :buf fup dixerat Vz q cófurgitif mane ad cbrictaté fectáda: quod diuiferit deus inter lucéac tenebras, qua in princi. pellatus,ipfe in euangelio loquit:Paftor bonus ponit ani; mà fua ,p ouibus fuis.Lucé quocp effe fe dicit: Ego fum lux müdi:& quotidie coclefti pane faturati dicimus; Ciuftate& uidete d fuauis eft do mínus.Ecótrario quá do dicim?;Libera nos amalo:Et:Müdus ín maligno pofitus eft: té ipfe tenebrarum& amaritudinis fignifi, legimus. Sed.& hoc poffumus: dicere: qd? ueritati amara(int,G fola dulcis yritas. Vrá cauendum eft: ne pro aufertisab—— ueritate fequamurmé Gef pio fup abyffum ferebant. Ὁ d'atit bonus faluator fit ap,- Ω Iof.to.l Ibí.8.b 'P$35b Matth.6.b LIob,5, d diaboli cupimus infi?: díjs liberari. ὩΣ au cetur noibus:crebriuf: οἷα cótraría dogmata: daciü:ne,p lumine te/ nebras:Multz ei funtuíz quz uidentur hoibus recta: δὲ nouiffima eap: pueníür in,pfundü inferni. Eft quocp iuftus periés in iufticia fua: cui dicit: Nefis iuftus multi.) uas Ob caufas i(racl repromittit fe uia ambulaturií regia,nec ad finiftránecad dextrà declinaturü. Etutloquar qd fentio: difficile hoc maledicto qscarere pot; cti& malís frequéter Tpro.t4. b Deu s.d adulemur,ppter potentia,& bonos defpiciamus ppter ín opia. Vnde ftgnificatius interpretatus cft Aquila: Ve q di, cit malo,bon?es:& bono,malus es:Etín hüc cógruit fen; fum illud g» Salomon in puerbíjs log£: Qui iudicatíuftü iniuftü,& iniuftü iuft:abominabilis eft uterq apud dct. Scribz quoq δὲ pharifzí uerba faluatoris nó recipiétes:fed traditiones hominü& aniles fabulas: fecerunt boni ma; lum,& malübonü.. c«[&lequífapíientes eftío(tt oculío* veftris τζ.Ο. ui uobis ínquitipfis uidemini fapientes effe: quí prudentia fequimini nó deí;fed hominü:X cü nó reci; píatis deiuirtuté deiqp fapientia, putatis uos effe fapientese. Inter fapientia& prudétia hoc dícüt intercé Stoici:qd fapie tía rerü fit diuinarti humanartüq noticía;Prudentia autem tanti mortalíti. Cofcquéter αὐτὸ haec aduerfum fcribas di; :ἀϊηξ δὲ pharifzos:q habentes clauem fcientia: nec ἰρῇ δά .chriftü introeuntnecalíos introire permittunt. Ὁ€T Cle d potétee«c. cvíri fozteo ad mífcedà ficerá i.ebrietate.O) ui δὲ potádii υἱ ad uefpera,ut uino eeftuetis: de his etíà nüc loqui£: C. ui potétes funtad bibedüi uinii:& uiri fortes ad mifcendü ficeram: C. ui ínebriati uino draconis& ueneno afpidii infanabili:uirtutes drii calumniabatur. Et ipfi ebrij inebriabat populos:ut pari furore bacchátes, aduerfus do minii cóclamarent. Iuxta Tropologià anteià dixim?:qd facerdotes ingreífuri tabernaculi dei,nó debeat uínti bibe; re& ficera: Q. uibus njicaddimus:qd nagareis quoq prae ceptü fit:q fe fanictificat drio:ut uinü δὲ ficera,& ome qd de 'uuis eft;uó bibant neccomedant:ne uuá quidé paffam, 8 aceti ex uíno.Sed& in,puerbtjs pracipit;Potétes fi iracüidi funtuint nó bibant:necübiberint obliuifcant fapientia Inter uini& ficera,iuxta Anagogen hoc effearbitror:O. d uini e plurib?una pturbatio e: Verbi gta:libidinif auaricie gulz,& inuidiz;Sicera atit. ebrietas:oés in fc uítionz οτί, net paffióes:quas rectius latíno fermone pturbatióes φρο fumus dicere:qd? ftatü mentís euertant:& ebrios faciat ne fcire qd agant. Cru ergo przfunt;plurimi debét carereuiy.* 7; tíjs:& maxime ira quzfurori ,pxíma eft: ne quanto plus poffint,táto ampliffubiectis noceat; Mifcet ficera q cü ebrie tatc plenus fit:ad decipiendos hoies,umbras dfda&ima»,... gines fimulatfehabereuirtutü; e[ut(uftifícatío(η... Prore. Cobnb 1 Timo, 4«b iH ra "πε Lucmg Dew s2.e Leuió. b Tr O, 51,8 Άπαρ, 2l» ΡίΠ p miuneríb?zz; Ec hac pars uition: eft uíneg que;p tuis ο fecitlabrüfcas:& expectante ἀπο ut faceret iudiciüi, fecit ini qtaté: iuftificas impiti p munerib^:& nó caufas, fed dona Icófyderansiqua excacat etia oculos fapientiii, Vii cauen; Exo,25,a dum eít ΄ [ Nh Gg y facobí,2;a LO Cos. ς B Hebre. gg. d Hicre.31f Iob. 98. Mattb n. g ain£faiam dü eft,neinebriemur uino in qeftluxuria,& nudét foemno;: ra turpitudinis noftra:& adulemurimptjs,p munerib?:& iufticia iufti pinopía defpiciamus. C, d'& in epfa Iacobi. pracipi£:Nehonorátes impios diuites:& defpicíétes fan. étos pauperes:fiam? iudices iniqtatis. a ΑΓ γιοριεγαό fic veuo:at Προ! lín X* Κα. V $o. 1 ᾿ eftpopulti fuum:& coturbati funt montes. Montes qdam putant cótrarías fortitudines:fiue eos fptis q in minifterio -déi funt:& qbus tradun£ peccatores ad puniendum. Nos aüthyperbolice dictü putamus:qd»p magnitudine malonz Íminentiii etía montes cómoueatur:& cadaueribus mor: tuorü repleatur omes. gnome cci: flam saufertisab eo.Própter qd' ficut deuoratftipulam Πω; Ead fuperiores ΗΝ eua íenís,& calor flámz exurit:fic radix eorü quafi fa fionem eife Vefpa| bias ὧν i ρίο υἱἱς Uillaerit&t germen eonzut puluís afcendet. Abíecerüt| no dubita Cücphac attulerütfpinas:&foe— em legem ἀπί exercitui:& fermoné fancti ifrael blaf/— fa&afint;non eft aer ᾿ MORE RTT» phemauerunt.Idéo iratus eft furor ἀΠί ἰπ populáfuü:.[5 απ eius: Kd REA radixmalicireorüre/—& extendit manü{πᾶ fup ei,& peufliteü: δὲ coturbati— tafiueexcelía, qua ha. dicet n. Ru: funt montes,& facta funt morticina eor, quafi ftercus| bit Ren ἃς Pen tudo diuitiarü& cor poris,puluerí cópara/ bitur. Ν em folü ifta fecerunt: fed his gradi bus puenerüt ad blaf ín medio plateageJn oibus hís nó eftauerfus furor ei?:c fed adhuc manus eius extenta. Et léuabit fignü ín πα’ tionibus procul:& fibilabit ad εἴ de finibus terra:&t ec ce feftinus uelociter ueniet.Et nó erit deficiés,neq; labo. notandü ín his omnt bus:qd' nó eis expro/ - bret idololatríam: nó alia pct, ppter ᾗ offe derint dei:fed qa ab; phemia,utlegé ἀπί nó: 5d ahí: iecerüt lege euagelíj 8Ζ reiperent:&lermone ransín eo:nó dormítabit, neg; dormietinegy foluetur— fermoncdiii blafphe fantiifrPblafphema/— cínoulü lumborü eius,necrüpeturcorrigíacalaamenti. mauerüt. c(Ετσι rent:deqbusfuprale 0, 9 ei:.& οξ NC 2 vabít Πάπυπ!«C. He gimus:Defion egre, X CitiS.Dagittzzeiüs acutz, δὲ o&sarcuseiusextentiungu^ brxihunclodi deba: me E menn ἔων lx equon: eíus ut filex:& fotz eius quafiimpetustépe/. XU Kk de mix e hieru(alé. Poteft ra-;;; rA; a; codonoforintelligür dixinmalis cogiario. latis. Fuugitus eius ut leonís:rugiet ut catulí leonum:& Bec EC ME nibus acipifru&us— frendet& tenebit przdam:& amplexabitur,& non erit ταῖς duis fitin iu auté& germe, in ma; τν f; πος 1, ΔΙῚ f:.. deà& hierufale,tem/ au eun anm qui eripiat.Et fonabit fup οὔ ín die illa ficut fonitus ma E Γη]νεονεατή. Μο. monibus: ut qd inradice latet, mon(tre£ ingermine:quz utra. cp düiincédio deuora. buntur. ΝΠ& Apfus:radicem amaritudinis malos fur; fumloquif germinanté. b«| 3dco íratue eft furo οΠί ἰπ populü fuii«C. C, uonia abieceruntlegé dfi exercituüi:qua fe daturi per Hieremía diis pollicetur,dicens:Ecce dies ue niunt,dicit dris:& feria domui ifrf,& domui iuda foedus nouii:nó(cdm pactü dd pepigi cü pribüfuris,in dieqiap' prehédi mant eoge:uteduceré eos de terra agypti:Et fermo π fancti ifrael blafphemauerunt,dicétes: Daernoniii habet δὲ famaritàn? eft: Et: None hic eftfilius fabríeIdcirco irat? eft faror dii in popülü(uum: qui príus iratus fuerat con. tra principes δὲ potentes:qui fapiétes erát ínoculis fuis:& ' iuftificauerunt impitt pro muneribus:& deuorauerat eos. Sapi.6,a T$6 Hiere.10.d je Rom.z.a 2 Tob.19, c quafi ftipula lingua ignis, δὲ calor flamz exufferat:ut pote; tes potéter torméta paterétur:Et extendit manü ΠΙΩ͂ aduer fum eii:quéuocat populü fuum:eo qp fuerit pars haredita tis eius:X funiculus poffeffionis illius.Extenditaüt manü ut percutíat,& furor eius irafcatur:de quo δὲ inalio loco le; gimus:Diiene in furore tuo arguas menecin iratua cor^ ripias me. Et Hieremias: Corripenos inqt diie:ueriitamé in iudicio, R no ín furore.Furereaute dfis dicit:non q» hu; maniís perturbationibus fubiaceat:fed cp nos qui delinq mus,ni(i írafcenté audierimus,drim nó timeam?, Vnde& Aptus fcribit: qd? bonítas dei& patientia prouocet nos ad poenitentía:nosauté fcd?m duritia δὲ impoenités cor no ftrüthefaurigemus nobis irá in dieirz δὲ reuelatióis iufti iudigj ἀεί. uz fitatit manus quz extédit,uel eleua£(iip ppim peccatore: Iob loqtur manifeftius: Manus eif diii te tipit me, Vnde& diabolus fciens potentémanii dfi:& bra chíum qd'uniuerfis gentibus reuelatum eft:dicit ad diim: "Mitte manti tuà& tangeoia quz habet,nifi ín faciem bene $3.98, e Ibí, 21. d díxerittibi.C) d? aute quafi prateritü dicit α ἲ futurum eft: cófuetudiné fequi£ ,pphetale,in qua tam certa funt qua fu tura dicütur,ut putétur εὖ przteríta:Q d?& in pfalmis cani tur; Dederuntín cíbüi meü fel;& in fiti mea potauerunt me aceto, Et iteg: Diuifertit fibi ueftimeta mea,& fup ueftimie/ tum meii miferiit forte, OQ. αφ(εασίξ. Et percuífit eum,id ris: Afpiciemus ín terram,& eccetenebra:tribulatiois:& lux obtenebrata eft calieine eius. aütíequétes ordine:& , fequétia fupioríb? co; pulátes: ideo fignü in us natióib?,pcul eleuatit dicim^eé:& fibilaffe drim,uf'traxiffe cos definib?rerre:qmr—. abiecerüt legé eudgelij:& fermoné fancti blafphemarunt, Si e de babylonijs effet fermo: iuxta confuetudiné pphe7. talédixiffet: Vocabo eii q ab aglone cft: eo. qp iuxta iudzeae fitü,affyrij atqp chaldzi in feptétrionali plaga fint; Vel certe apertius babylonios affyriofqs defcriberet. Nüc uero dice/. do:Leuabit fignü in nationibus procul& fibilabitad eum de finibus terra: gentes longe pofitas fignificat,& qua inr terre finibus cómorátur:haud dubíü quin rhomanos,& οἷς italie ealliarücp δὲ hifpaniz populos:q fub Vefpafiano: & Hadriano rhomano imperio fübiacebát. Vfi& italia ab eo φίδι hefperus occidat: olim hefperia diceba£:Et hoc ue niente pcuffus eft. Et oés iuda mótes turbati funt: ut in terpretatus eft Theodotio& Symmachus:uel commoti,ut Aquila pofuit:uel πταρωξεῦθε, id eft, acerbati,ut Lxx.traftu lerütiutimpetu ΠΟΙ οὓς replerétur platee cadaueribus mortuoz:. Defcribit ergo fermo diuinus uelocitaté uenien; tis exercitus:q nó fuafed diii uenerit uolüitate:simmo attrá &P*fit& fibiloilli? puocat?:qd' no defecerit,nec táto itínere laborauerit:& cupiditate predadi, fomniü oclis no adtnifé rit:calciaméta quoq illius nó fintattrita: fagittariogz mul titudiné:equitii turmas,curruum qdrigartic feruoré:q d^ inftar leonis,nó τῇ Δα pugnadü ᾧ ad pradàdi& uorandü uenerit: Ec ululatus uinctis exercit", marinis fluctib?cópa rat.Ex ᾗ notadu, ubicüg fonitus maris in fcripturis appel la£ qd fignificet. Cü igit uenerít rhomanus exercitus& te» nuerít przda,S nó fuerít q eruat:ppheta cópatiétis affectu feitigit ppl'o,& ait: Afpiciem"in terra,& ecce tenebrze τάδ} laticis: ΟἹ eim afpicere no audebimus cui?habitatoréof fendim?:Etluxnfa quá femp habebam?in deo, tribulatio ni caligine obfcurata eft. Legi in cuiufdà cómentaríjs hoc qd dici£: Leuabit fignti in natióibus;pcul:& fibilabitad eüi de finibus terrz:deuocatióe gentiü debere intelliei:qd'ele/ uato figno crucís,G depofitis onerib?pétóseuelociter uene rint atcp credíderint.Sed nefcio quo huicfenfui poffint có/ gruere qua fequunt.&LFinis. DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN TERTIVM COMMEN. TARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM PROEMIVM. j| Vfficit mihi uoluminum magnitudo,qua ín explanatione Efaía: prophetz texit: D Xe*"" ΄-* s y-- Z ΄" 3$-(d ubi aliquid pratermittere damnü eft íntelligétie. Qzobréin fingulis libris qui tàj íü quad £z| tum numerü ordínemqy fignificantbreues prafatiunculas pofuizTeg; uíteo chri m4 4 fti Euftochium pracor,ut in expofitioe difficillima: uifionis orationibus me iuuess eus omnipotens ín fua cernitur maíeftate:& duo feraphim ftantía ín circuitu eius atq; damantía:Sanctusfanctus fanctus,domínus deus fabaoth:plena eft omnis terra eloría eius: Et comotum límínare templi atq; concuffum:& domus iudaica tenebris erroris ena. com aratione díuinz gloriz propheta immunda labia habere fe dicens:& habitare ín medío popu devia confona impíetatís uoce condamabat:Crucifige;crucifige talem:Et nó ha bemus regem,nifi cfarem: V numq; de feraphím miffum ad Efaíam,qui forcipe de altari car; bonecomprehenfo:prophetz purgaret labía,& populus remaneret immundus. Tertius ergo ín Efaíam liber hochabet exordium, COMMENTARIORVM HIERONYMI. IN ESAIAM PROPHETAM LIBER TERTIVS. P"Iyvzmon iBnoquomo:tuue eft rex Ὁ«(46«c, Sub »u qua/ (I tuor ii regi/ bus. fano quo mo?tuus eft rex Οίας; uidi domínum fedentem fuper nes ait: Haec dixit Efaias:quado uidit glori eius:& locutuf eft de eo:haud dubii quin chriítü fignificet. Rurfum Pau; lus in actis apoftolorum,ubi rhomzloquiturad iudaos; Bene ínquit fpüffanctus locut? eft p Efaia pphetáad ρα’ tres noftros,dicens: Vade ad populum iftum δὲ dic: Au; re audietis,& non ín telligetis:& uidentes uidebitis,& non pfpi; cietis: incraffatum eft heise] oro,: ei cor populi huíusz phetaffe Efaiam m b folíutm excelfum δὲ eleuatum.Et ἐα QUA.—& auribus grauiterau íudam& hierufalem: ς fub ipfo crant implebant templü Séa dierüit,& oculos fuos prima uifionis titulo;: à Ἐπ,— comprafferunt:nefor elt, fub Οία, Ioatha, Achag,& Egechia. Mortuo ergo Ogia fub quo dicta fütuni, uerfa,qua fupra expo fuimus:fucceffitfiliuf.. eius loatham,q regna ' uitannis fedecim& fe 2, fara.26,d Exo.2.d 3.10.3 citrectum ín confpectu domini:& portam templi zdifica; uit excelfam. Ο. uo imperante,uidit Efaias fedentem domi num fuper folium excelfum δὲ eleuatum: ut habitii regna; tís oftenderet. b«Γιξι ε ῇ fub ípfo ειδε ümplebát téplá. Siueut Theodotio& Symmachus tranftulerüt:£t ea ᾧ fub pedíbuse eíus erat(implebat templii:Pro quo Lxx.interpre; tati funt: Etplena domus gloria eius. De hac uifíone ante annos circiter triginta:cti effem conftantinopoli& apud ui^ rum eloquentiffimü Gerd nagiangenum:tunc eiufdem urbis epifcopü:fanctarü ferípturarum ftudfjs erudirer:fcio me breuem dictaffe fubitüicp tractatü:ut experimentii cape rem ingenioli mei:& amicis íubentibus obedirem. Ad illüi itacp libelli mitto lectore: oroq ut breui huius téporis ex/ pofitione contentus fit. Ogiam quía fibi íllicitum facerdo tium uendicabat,lepra fuiffe percuffum, facra narrat hifto; rig:quo mortuo diis uidet ín templo qd? ille polluerat. Ex ἅ animaduertim?, regnátein nobis leprofo rege,nos diim in fua maieftateregnanté uidere nó poffe:nec ln triní/ tatis noffe myftería. Vnde& in exodo poftd; mortuus eft pharao q opprimebat ifrael luto& paleis δὲ lateribus: po^ pulus clamauitad drim:q illo uiuente clamare nó poterat: Et Egechíel mortuo phaltía filio bananiz peffimo principe, cadit in faciem fua:& uoce excelfa clamabat ad dnm. Pul; chreqpiuxta hebraicü: non ipfe dfis implebat téplü: Cuius ccelum thronus eft:& terra fcabellii pedum eius:& dequo inalio oco legimus: Dis in téplo fancto fuo, dfis in caelo fedes eius:fed ea qua fub pedibus ei? erát, ímplebattéplii. Quis fitautem ifte dris qui uidetur: in euangelifta Ioan ne:& in apoftoloye actis plenius difcimus:(C) uorum Ioan Duabus uelabát[αοῖξ ei?: δὲ duabus uelabát pedes ci?: & duabus uolabant: Et damabat alter ad alterum,& dicebat: Sanctus, fanctus, fanctus, dominus exerci/ tuum: plena eft omnis terra gloría eius. ribus audiant,& cor deintelligant:& con; uertat fe δὲ fanem eos, Vifus eft autem filius inregnatis habitu:& locutus eft fpüffana? Etcómota : ftatis, unitatemcqs fub ftátíz. C) uzrataliqs αυ nüc ,ppheta dim uidiffefe dicat: δὲ noabfolute dfim,fed diim fabaoth:ut ín confequétibus ipfe teftat: cii euagelifta Ioánes dixerit: Deum nemo uidit undEtad Moyfen loquat de?:NNó poteris facié mea uide Iobusf Aci$.g Jppter confortiti maíe/. ὦ Tob.r. b Exo.53«d re:neqp em uidebit homo facié meà δὲ uiuct.Ad qd'refpon, debimus, non folü patris diuinitaté: fed ne filij qde& fpüf fancti:qa una in trinitate natura ees oculos carnis afpi cere:fed oculos métis.De qb? ipfe fa diis in hois figura:Etcü Iacob dft homo luctatus fit, q de? erat: Vii& appellatus"eft locus ipfe phanuel:hoc eft facies dei: Vidi em ait drim facie ad facie, S falua facta eft anima mea.EtEgechiel quoq uidit drim in forma bots fedentéfu p cherubim a lumbis eius,& deorfum erat dfi ignis:& fu; periora habebát fpecié electri. Ergo deus natura nó cernit: fed uidet hoibusutuoluerit. ce[S»erapbím ftabant(gp fllud«c. Hocqd' nos fequétes alios interpretes& hebraica uerítatéjin qua fcriptum eft 3b bytata:id eft ἐπάνω ἔντοῦ qdlatine dicit fup illud uertimus:Lxx.traftulerunt κύκλω &vrov.l. in circuitu eius:utnó fup templü ftare feraphi m: fed ín circuitu diii defcribanz. Rurfum ubi nos dixim?:qd? unus de feraphim uelaret facié& pedes eius:p qd intelligi, tur,dei:in hebrao fcriptii habetur y"b3^&'Y'38 qd? pót interpretari:& cius,& fua: Vt(eraphim iuxta hebrai fermo nisambiguitaté:& facié pedefcp dei,& fua facie ac pedef ope rire dica£.In feptuagefimonono pfalmo legim?:C) ui fedes fup cherubim manifcftare: Qui ín nfa lingua interpretané mititudo fciétiz; Vii& diis in aurige modü fup cherubim aperte federe luatorait:Beati müdo Matt,s, a corde:qin ipfi deii uidebüt. Legimus qd? Abrahà uifus fit. eí.52,g ONU Egecharg e uuum ! | | | ! | | | ] [ Zn faiam ὁ aperte federe oftendit:Seraphim atit prater hic locii fcri pturif canonicis alibi legifTe menefcio:q ftare dicunt fup εξ pliuel in circuitu diti, Ergo errát q folentin pracib?dicere: 3.79.3 Cui fedes fup cherubim δὲ feraphim,qd' fcripturanó do CR cuit.Scraphim autem interpretatur Ἐμιπρκοῖσ,ηποά nos di €ere poffumus incen; dentes fiue cóburen; Δ τίπα confuetudo non Hibre,r, d recipi: Nóne omnes hi inquit miniftri füt fpi, ritus,in mínifteríure miífi ,ppter eosq ha; ) reditaté accepturi[Πε—: falutiseDaniel quoqp cum in habitu regnátis dominii de/ fcripfiffet,adiecit: Milia milium miniftrabant ei:& decies milies centena milia affiftebantei.In cherubim ergo often; ditur dominus:in Seraphim,ex parte oftéditur,ex parte ce/ Tatur.Faciem em& pedes eius operiunt: quia δὲ praeterita antemundi,X futura poft mundü fcirenon poffumus:fed media tii quz ín fex diebus facta funt cótemplamur. Nec mirü hoc de feraphim credere: cti& apoftoli faluatoré cre; dentíbus aperiant,infidelibus abícondant:Et uelum ante arcam fuerit teftamenti. Alas quoqy habere dicuntur pro; pter uelocitatem& in cuncta difcurfum: fiue quia femp ín altioribus cómorantur. Nec ein illud qd'de uentis dici£: '$3410*.4 Q) ui ambulat fuper pennas uentorum: uere uentos iuxta D fabulas poetarum δὲ pictorum lícentiam pennas habere te à ftatur: fed. celerem in cuncta difcurfum. Et finguli fenas i alas: quia de fabrícatione εἲ mundi δὲ prafentis faculí d nouimus. Ω πο autem clamat alter ad alteri: uel iuxta dm e— hebraos: iftead iftum,id eft unus ad unum:inuicem fead " laudes domini cohortantur,& dicüt:Sanctus,fanctus, fan ctus, dominus exercituum: ut myfteríü trinitatís inuna di -uinitate demonftrent: Et nequadp templum iudaorü ficut : príus:fed omnem terram íllius gloría plenam effe teíten£: qui pro noftra falute dignatus eft humanum corpus affu/ / mere ad terrafep defcendere. Τρ επί δὲ moyfi cii pro adora : to uitulo dominum pracaretur,ut parceret populo peccato ή ri:refpondit diis: Propitius ero illis: Verütamen uiuo ego Ὶ& uiuitnomen meü:quia implebitur gloría mea omnis ter ra. Etfeptuagefimufprímus pfalmus canit: Implebít elo; ria eius omnis terra. Vnde δὲ angeli clamabant paftoribus: Luc.2:b. Giloría in excelfis deo:& ín terrapaxhominibus bona uo; | luntatis.Impie ergo quidam duo feraphim,filium δὲ Τρί | tüfanctum intelligit:cum iuxta euangeliftam Ioannem:& dt. Paulum apoftolum: filium dei uifum in maíeftate regnan tis: δὲ fpiritumfanctum locutum effe doceamur.() uidam datinorum duo feraphim,uetus& nouü ínftrumentii intel ΠῚ ligiit:quod tantii de praffenti fculd loquitur: Vnde& fex alas habere dicit: δέ faciem dei pedefqp uelare:& certatim proferre teftimoníti ueritatis: δὲ omne quod clamat trínita τίς facraméta móftrare: Et mirari adinuicé cp dis fabaoth phi243. i0 forma dci patris pofit?,formá ferui acceperit,& humilia Ἢ. veritfe ufqpad mortem:morté autem crucis:& nequad ut | prius coeleftia eum tir fed& terrena cognofcát. 4«et compta funt fuperlímínaría cardiniá a voce clamantis«c, Clamantibus feraphim:& in tota terra trinitatis myfteriü pradícantibus:quádo paffioné diii faluatoris terra uniuer fa cognouit:ftatim cómotum eft fiue fublatum liminare té pli:& omnes illius cardines conciderunt: impleta faluato/ ris comminatione dicentis: Relinquetur uobís domus ue; Matth,25. d ftra deferta. Et dj pulcher ordo uerborum: Ρο terra re^ pleta eft gloría domíni fabaoth: iudacorum templi imple tii eftignorátiz tenebris,& caligine: δὲ fumo,q noxius eft - eculis, Velcerte perfumum templi monftratur incédium: Daii.7.c qt 9 Etcómmota funt fuperliminaria cardínum a uoce da; raphím,&in manu eíus calculus quem forcipe tulerat dealtarí;& tetigit os meum,& dixit:Ecce tetíoi hoc la; bía tua,& auferet iniquítas tua:& pain τα müdabit. Κα, VI$0. Prius enim euangelii falatorís ín toto orbe pradícatum eft:& poft quadraginta duos annos domínicz paffionis, capta hierufalem templüiq fuccenfum eft. Iudai putant τῶ plum impletum fumo, thymiama fienificarejid eft, incen» fum: δὲ per hocaduentum diuinzmaieftatis. δ€[£t of xí: Cle míbí quía ta^ cuí: quía vír pollutus t): tes:iuxta illud qd? ali; 1 labije ego fum«c. Et i P$109.a bi ο θλβιαε e mantis:& domus ímpleta eft fumo.Et dixi: V€ mihi Abriim poko ui/ : angelos fuos fpiritus: τ᾽;, z eS; it dim,& audiuítuo i& miniftros fuos igne qa δν uir pollutus labiis€go fum:& in medio P9 em eius:terram& ci; : urtm Vnde Pau, puli pelluta labía habentís ego habíto:®édümex^ nerem effe fe diciti& á hs acetone nerit c etcituü uídi oculís meis. Et uólauít ad meunus de fe, FRU pedis µε effe teftatur, dicens: à / 3 M ΄ ταλαρ εγω οτι oto/ νυγάκαι. ἵν o mifer ego non ob alía criminaz fed qalabía haberet i munda.Folix confcientia quz τά πεῖ ἐπ fermone peccauit: non fuo uitio,fed focietate populi habétis polluta labia, εἶ quo loqui(apiffime cogebatur.Ex quo oftendi£ noxiü efTe, uiuere cü peccatorib?: ui ein tágit picem inqnabi£ ab ea. Sed quía in hebrao legimus: Va mihi quía tacuí: plangit fepropheta, quia non fuerit dignus laudare diim fabaoth cum feraphim:;quos angelicas fortitudines intelligimus. Non fuitaiit aufus laudare diim:quia labia habebat imun :da.Et propterea labia habebatimmunda:quia cti peccato te populo uerfabatur. Vel certe ita intclligendü: Ὁ υἱ͵ἱὰ taz cui€ nó audacter Ogiam impium regem corripui: Ideo la δία meaimmunda funt:& laudes domini cum angelis can tarenóaudeo:ne míhi dicatur:C) uaretu enarras iufticias meas& affumis teftametii meti per os tuti, Non eft em pul chra laudatio in orepeccatoris,Hocautem dicimus non qp Efaiíam talem fuiffe doceamus: fed cp ipfe pro humilitate δὲ immundis tantü labíjs,indignum fe dei laude fateatur. € 4L£t volauítad me νη! oeferapbím«c. Volauit uf mif fus eftunus deferaphim:q interpretat incédens:ut,pphez tz labia purgaret imiida:& pruna ucl calculo qué de altarí tulerat excoqueret. Multi aüt putat duos effe feraphim,qa clamabat alter ad alte: cum δὲ de pluribus poffint fingu li clamare ad fingulos:Et Lxx.«ditio magis fignificet plu/ fimos, qui interpretati funt C σεραφὶμ εισήκάσαμ κύκλῳ &vrov.i.feraphim ftabant in circuitu eius... d?(i de duob? dicerc£,nó in circuitu: fed ex utraqpparte dixiffent. Et hoec cóuenit angelos: multitudini:qua in dei minifterium prae parata eft. Seraphim auté plurali numero appellan£,& fin gulari feraph:Sicut cherubim δὲ cherub.O. d aütaltare fub GQanimz martyrü funt,uideat in coclo:& loànes in apoca; lypfiloqui£: δὲ calculus ifte q afolis Lxx.&v0pa£.i.carbun culus eft interpretatus:pót nó carboné fignificare, uel pru; ná:ut[αγία exiftimát:fed ἄνθρακα, S EC lapídé:q ob coloris lammei fifitudine igneus appellat Ἐχ d intelli gim'altare dei plenti εξ carbunculif:hoc eft ignitis calculis, & prunis Et audiui 14. C Gefirs.d qin compüctus fum: Εκ. a 85.49.6 Ci-15, Apot,&e ctá purgátib?. Vii fcripti de deo legim?: Carbo 8.r7. b nes fuccéfi fütab eo.Et deipo díio dicit:qd'ignis cófumés Deu.4.d fit. Et aluator in euangelio:Ignem ueni mittere fup terrà: Luc.iz.f ut, bapticaret in fpüfancto& igni: Vniufcuiufq; em opus r.Co,s.c quale fit ignis probabit, Et qui faluandus εἴς faluabitur quafüper ignem tranfierit. Et hoc notandüi:quod ad Hiere/ míam,cuí dictum eft:Príu(d teformaré in utero noui te:& in uulua matris tuz fanctificaui te:quia labia non habebat immtída:fed tii díxerat,nefcio loqui quia iuuenis fum:ex Hietea. b tendit ipfe dominus manum(ua, tetigitos eius,& dixit:. Ecce dedi fermones meos in os tui. Porro ad Efaiam q dí xerat:Vir pollut?labtjs ego fum,& in medio ppli polluta la biahabétis ego habito:nó dei man?porrigi£,fed feraphim míttif a deo:uel uolatppría uolütate:qa huicofficio manci pat?eft.Et in manu fua tenet calculü:qué iuxta Lxx.& Theo dotioné τῇ A«idh.i.forcipe, Juxta Aglà&Symmachü q he braicü[ἄς fecuti forcipibPapprehédit.i annota: uttàgerct Os eius F - nunt δὲ forcipes:qs δὲ οὔ εἴττς& priftina delicta purgarct. Manus atit& a deo& a Seraphim mitti£:uit;ppheta fui corporis mébrii uides tactu nonterreatur externo. τ noftrorü forcipé quó calcu/ lus comprzheriditur,duo teftamenta putant: qua inter fe fpirituffancti unionefociátur. Quia uero fedens dominus introducitur:& fedés iri templo:& domus impleta eft fumo, ut iudai putantthymiía/ mátis:cófequenter po iri facerdotali mihifte/ riolegím?. aep tau díatvocé ofií ofcétífec. € jo bít nobio zc. Pro €o qp&. nos δὲ alij οὖς interpreteftráftulerüt, nóbis,quod hebraice dicitur 515:nefcio qd uolentes Lxx.pofuerunt πρὸς τὸμ λαὸμ rovropjid eftad po pulum íítum:quod pehítus in hebrao non habetur. C) àà do autem ex dei perfona dicitur, nobis: illo fenfu acci^ (Ξεῦα. c piendum eft, quo& in genefi legitur:Faciamus hominem ^ adimaginem& fimilitudinem noftram: ut facramentum indicet trinitatis. C) uomodo enim ín euangelio legimus Iob.10,f dicentem dominü:Egó& pater unum fumus:& unum,ad naturam referimus:fumus,ad perforiarti diuerfitatem: Síc domino iubente trinitas imperat.Propterea autem nó dicit dominus que ire precipiat:fed;pponit audientibus optio; neim:utuoluntas pramiü confequatur.Et propheta non te merítate& arrogantia proprie confcíentize fe ire promittit, fed fidacia:quoniam purgata funtlabia eius:& ablata iniq ta$:mundatumdq peccatu, Ergo δὲ moyfes cui dixerat do; Exo:s.c minus: Veni mittam té ad pharaoné regem zgypti: δὲ ille * ét. 4. c ait: Obfecro domine,non füm dignus:prouide alium qué mittas:Siueutin hebrzo legit: Mitte quémiffurus es:non de contemptu, fed de humilitate refpondit: quía nihil de purgatis labis fuisaüdierat,qui omni fapientia egyptiorti fuerat eruditus;Et Efaíasno uo merito: fed domini gratia qua pureatus eft offert(e ad minifterium. Alfj auté putant idcírco feobtuliffe Efaíam;quía exiftimabat populo ,pfpe; ra ancianda:fed quia audiuit: Vade díc populo huic: Auri busatudictis,& non intelligetis:& uidentes uidebitis,& nó coenofcetís:propterea in cofequentibus dicente ad eti uo; Efa.58.v ce domini: Clama, nori ftàtim clamat:fed interrogat, quid Hiere,25, d clamabocEt Hieremias tui dictum fuerat: Accipe calicem δὲ potionábis omnes gentes ad quas ego mittam teilibén/ ter accipiens fupplitiorü calicern;ut aduerfaríjs gentibus,p pinaret,biberétqp,& uomerent& caderent: pofi audiuit, Ibi.20.b uade,&primum propinabis hierufalé:Refpondit: Decepir ftime dne, deceptus fum. Hac hebraorü obferuatio eft. Caterüi nos dicimus nó temeritatis effe, fed obedientia do mino feobtuliffe mittendü. b«f£t οἰχίειναᾶς: zoíceo populo buícec. Lxx. hunclocü ita interpretati fünt: ut eua; 18, 5 gelifta Lucas inapoftolog: actibus pofuit: Οία; inuice nó e(Tentconfentientes:háud dubii quin iuda, difcédebant: . dicente paulo unii uerbum: Quia bene fpüiffan&us locu,' tus eft p Efaia ,pphéta ad patres noftros,dicens: Vade ad popu iftu& dic: Aureaudietis,& nó intelligetis:8t uiden tes üidebitis,& nó perfpicietís:incraffatü eft em cor populi huius,& auribus grauiter audierünt:& oculos fuosópref ferüitineforteuideatoculis fuis& aurib?audiat,& cordeín telligat,& couertátfe,& fanem illos.C) uo atit hzc;pplietia impleta fit tempore:ipfe apoftolus Paulus ín confequen: Ibidem tibusloquitur:Notü ergofituobis:quoniam gétibus mif; fum eft hoc falutare dei:ipfi δὲ audient. Vnde& in eifdem ; apoftolorüi actis legimus: quod Paulus δὲ barnabas iu/ Ibi..g daisnolétib? credere, dixerint: Vobis oportebatprimü o7 qui uerbü dei:fed qm repuliftis illud,& indignos uos iudi; caftis eternaruitee:ecce cóuertimur ad gentes:Sic em praece Efa,.49. b pitnobis dfis:Pofuíteinlucégentibus,ut fis in falutéufqg adextremü terra. Ergo fcdim Lxx. facilis interpretatio eft: 4 Et áudiui uocem domini dícentís: b quis ibit nobis?Et dixi:ecce ego,miítte me. Et dixit:ut/ de,& dícespopulo huic:Audítu audíte,& nolite intelli gere:& uidete uifu,& nolite coenofcere:Excxca cor po pulí huíus,& aures eius aggraua, δὲ oculos eius dau/ dene forte uídeat oculís fuis,& auribus audiat,& cor; de intelligat: δὲ-conuertatur δὲ fanetur. £ommen.Ibicronymi liber tertius qc Efaias jppheta ἀπο imperante przdítat, quid popülus fit facturus.In hebraico difficultas cft:quomodo ipfe deus pracipiat populo,utauditu audíat,& non íntelligat:& vi, dens uideat,& non agnofcat: δὲ poftea propheta inducatür loquens,& dominum pracetur δὲ dicat: Excaca cor popu/ lihuius;& aures eius aggraua X oculos ei? claudene forte uideat oculis fuis,& auribus audíat& corde intelli» gat& conuertatur& anetur.Acprimii fol/ uenda eftilla quaftio, qua nobis obíjci po^ teft: quare apoftolus Paulus cum hebrzis Quem mittam,€ Et dixi hebraícum,quod re; étum effe cognouerat: fed iuxta Lxx.fit locutus.Euangeliftam Lucam traduntue teres ecclefietractatores medicinzartis fuiffe fcientiffimu:. δὲ magis gracas literas fciffe d$ hebreas. Vnde δὲ fermo. eius tam ín euangelio qj in actibus apoftolorum,id eft, in difputans, non iuxta Cof 4.4 utroqp uolumine comptior eft,&fzcularé redolet eloquen. tiam: magifqp teftimopijsgracis utitur dp hebrais. Mat thzus autem& foannes:quorum alter hébrao,alter erzco fermone euangelia texuerunt:teftímonia de hebraico profe runt:ut eftillud: Ex egypto uocaui ΠΠ meum.Et: Quo; niam nagareus uocabitur.Et:Flumina de uentre eius fluét aquz uiug. Et: Videbuntin quem cópunxerunt: δὲ caetera his fimilia.Pauli quocp idcirco ad hebraos epiftolz con; tradicitur:quod ad hebraos fcribens utatur teftímoníjs,. Ofce.a Matth.2,d YIob,7. f Zach.m.c Iob.19.g quz ín hebrais uoluminibus non habentur. Cy(i ali /: quis dixerit hebraos libros poftea a iudais ec falfatos: Au^ diat Origenem quídin octauo uolumine explanationum Efaíz huic refpondeat quazfítiuncule: quod nund: domi; nus& apoftoli quí catera crimina arguit in fcribis& pha, rifzis,de hoccrimine qd? erat maximum reticuiffent. Sin autem dixerint poftaduentum domini faluatoris& predi cationem apoftolorü libros hebraos fuiffe falfatos: cachin num tenere nori potero: utfaluator,& euangeliftz,& apo ftoli ita teftímonia ,ptulerint,ut íudzi poftea falfaturi erat. Deprafentiautem loco hoc dicendum eft, fruftra nos ad H Lxx. tranflationem confugere:ne blafphemum uideatur ἡ effe quod iuxta hebraicum dicitur: Audituaudite,& nolite. intelligere:& uidete uifionem,& nolite cognofcere: cum. huiufmodi teftimonia etiam in Lxx.interpretibus reperia/ mus:ut eft illud in Exodo quod ad Pharaonem dicit:Pro; pterea fufcitaui ες, τε oftendam ín tetiirtutem meam.Si au; tem ipfe fufcitauit,& indurauit cor Pharaonis ne crederet: δὲ dealíjs dicitur: Dediteis deus fpiritum cópunctionis: oculos ut non uideant,& aüres ut non audiant.Et in pfal/ Exo.10.a míis:Fiat menfa eorum in laqueum,& ín captionem,& ín 568,6 fcandalum;& in retributionem:Obfcurentur oculi eog: ne uídeant: δὲ dora eorum femper ἱπουτυᾶ: no funt illi in ταν paqui non uident:fed ille qui deditoculos ad non uiden; dum.Ergo δὲ abfq hoe teftimonio, quod nunc conamur exponere manet eadem quarftio in ecclefijs:& aut cum ifta foluentur δὲ catera:aut cum caterís,S Πας indiffolubilis erit. μος iftum beatus apoftolus Paulus plenius explicat ad rhomafios: qd? ille pene tota epiftola pfecutus eft:nes fuperfluum facimus;fi uoluerimus breui fermone compre hédere:Dicit ei poft multa:Conclufit deus oia in ineedu Rom, m. d litateut omnibus mifereatur. Admiranícqp diii facramenta intulit:O profundü diuitiarum fapiétie δὲ(cientie dei, dj infcrutabilia iudicia εἰς, δὲ inueftigabiles uiz eius.Et iterti de iudzorum íncredulitate difputans ait: Nunquid fic pec Ibidem. b cauerunt,ut caderentiabfit: fed illorü delicto falus gentiü fierétad emulandii eos.Et poft modicum:Si enim abiectio ᾿ eorum reconciliatio mtidi: qua affumptio eog:e nóne uita ex mortuis,Et ite: Nolo em uos ignorare fratres myfteriü hoc:utrió fitis uobífmctipis prudétes:C) uia cacitas ex pe facta Ibidem.e ha D An faiam A /fatáeftinifrad:donecplenitudo gentium introeat:& τὰς "Ronin oninis ifrael faluus fiat, Et poft paululum: Iuxta euange/ : lium quidem inímici propter uos: iuxta electionem au/ nu tem dilecti propter patres:abíqp poenitentia enim funt do/ | nationes& uocatio dei.Sicutem uos inquit aliquando nó credidiftis deo: nunc εν autem éftis mifericor/ incredulítatéSic& ifti nc nó crediderüit in S alli Du tramilercordiam: τρίχα relinquatur deferta.Et ut&ipfi mifericordiá^ mines;& multiplicabitur qu confequant. Cóclufit enim deus omnia fub miféreatur. Ergo non eít crudelitas dei,fed' Vnde& ipfe diis in uidentes nó uideant; & non υἰάξεος uideat, Luc.?.€ Etinalioloco Symeon loquítur:Eccehíc pofitus eft in rui; nam δὲ in refurrectionem multorum.]llis itacp non uiden/ tibus, nos uidemus:illis cadétibus, nos refureimus: Ὁ d? intelliges ppheta quodámodo alíjs Ybis dicit:O dne pra cipis mihiloqui populo iudazorum:utaudiant& non intel ligant faluatorem:& uideant eum,& nó cognofcant:Si uis e impleriiuffionem tuam:& totum faluarí mundum, quod & egofieri defydero:tu excaeca cor populí huius& aures ag eraua, X oculos cfaude,ne intelligat,ne audiátne uideát.Si e illi uiderít δὲ cóuerfi fuerint:& intellexerint δὲ fanati fue rint:totus mundus non recipiet fanitate.Ex quo animad; I uertímüus,duís eraue fit peccatum,fi quis conuertatur, eii 1 poffe fanari.Simulqs& hoc intelligendum quod pro ma; ἡ: εἴ gnitudine fceleris:etiam poenitentia indigni iudícati fint: m Mattha25. d Ipfo domino dicente ad hierufalem:Q) uotiens uoluí con; gregare filios tuos,ficut gallina pullos fub álas fuas,& no; {π|π|: aq£toírí νί quootie c. Dicente domino:Va de& dic populo huic: quod audíat,& non audiat: uideat, δέ nó uideat: Idcirco autem necaudiat, nec uideat:quia nó " fit intelle&turus uerba domini, nec eius opera cogníturus: ῃ Deus2,b δὲ quoníam iricraffatus eft δὲ dilatatus,& oblitus creatoris TT fui:Proplieta refpondet,& quarit follicitus de populo fuo: " Víg quo domiínehac fententia permanebitutaudiens nó i audiat;uidenfq; nó uideat? Cui refpondit dominus:tádiu , non audiet& non uidebit,& excacatü habebit cor:donec ΐ ciuitates ἰπάσα uefpafiano τος pugnatibus penitus fub üertantur: intantum utneriomen priftínum quidem per; maneat:& domus fi quz remanferínt fine habitatore fint: & terraredigatur ín folitudinem:& uel fuga uel captiuita; te in totum orbem iudaicus populus difpergatur: Et ned; Gin iudza ut prius:fed ín cunctis gentibus iud&orum po pulgs multiplicetur.O) uod autem dico multiplicetur: tan τὰ erit infcelicitas refidui populi,utad comparationé ρτίο» ris multitüdinis,uix decima pars remaneat. Ciiep& in ipa ῷ terra fuerit folítudo:(dupliciter em loc? ifte intelligi poteft, Ὁ decima pars δὲ in toto orbe uix remaneat: δὲ in ipfa iu/ daauíx parua pats populi referue£) rurfum ipfa reliquiae 'eruntín depredationem:quando poftannos ferme quín/ quaginta Hadrianus uenerít:& terram iudzam fuerit peni f ttis depradatus:intantü ut terebintho δὲ quercui que glan T it desamiferint cóparct. Deníqi poft extremam uaftitatem: yt etiamleges publice pependerunt:;& prohibiti funt iudai euangsliofacrameng; dif contra eam:& non potuerunt debellare eatm,Et Eu. WII o$o 13 tcrra, de qua eiecti fuerat ingredi.Si quísauté crediderit in-chrifti:& impleti fuerit illud quod fupralegimus: Nifido ο minus fabaoth reliquiffet nobis femen,quafi fodoma efe; mus δὲ(imiles gomorra fuiffemus:quando iuxta Apofto; lum;reliquiz faluabuntur:hoc femen fanctü erit:& de apo ftolorü germine cun: &tz ecclefie pullula 7 dia cófecutipptereor, 3 Et dixitüfqy quo dominec& dixit donec defolenturc^ punt. Qe diximus, : uítates abfq; habitatore:& domus fine homínibus,8t fanctü femen erit qd DENS:, fteteritin ea: Vel iuxta longefadet dominus ho/— Acum femen fan; zx derelicta fuerat ín me;—&ü οτε germen eíusz in Lxx.interpretib?nó dío terra, Et adhuc in ea erít decímatio:& rurfum erít| CE(τα ἐς hebrai, peccato, ut omnibus^ in depradationem ficut terebinthus, δὲ ficut quercus^ co&Theodotiois adi quz proiecit fructus fuos: fanctum femen erit quod ἰδέαν Origeneaddii τ, 1π ecclefiz fertur ex mifericordía,uná peri 1 fteterit ín ea. ον ΝΗ:^^ A emplaribus:utpoftd$ reeétem τοῦς falug Ὁ T fict eft in diebus Achaz fili loatham filij intrauerit plenitudo fiant:iudaorum parté ΟΙ νε OR:: gentíum,tunc omnís non uidere ot ornis zie regis iuda:Afcédit Rafin rexfyrix,S pha.— ifraet(atu? fiat;& im; müdufluméaceipiat^ ceze filius Romeliz rex ifraelin híerufalem ad prelían/— pleaturetiain hoc fer/ mo díii,dicentis: Eo Deu.s2. f δαν à Nos Ξ occidam& ego uíuifi/ ρα qure nuncauetunt domui Dauid dicentes: confenfit fyría tie ent ἃ τῷ ceperat oculos, uertit: ρα ης: ερ. fanabo. a. adtopologiam&di, ΟΠΠ cphraím:& commotum eft coreíus:& cor po/"w— ez Gunet Τοδ.ο. 5 citIniudiciumegoue— puli illius ficut mouentur líena fyliatum a facie uenti.(n ofebue«e,. niin hunc mundü,ut::^ Etdixit Οίας qui€ ^Agarias rex 44Reg.15.a iuda,regnauit in hie/ τυ αἱ annis quinquaginta duobus. Cuius extremo iam tempore uidit Efaias quz preterítus fermo differuit.C) uo mortuo δὲ regnante pro eo loatham filio eius rege[ην mo: uiditftatim propheta dominum faluatoré in fua ma/' ieftateregnantem,& annunciantem iudaicí populi cacita/ tem,& fubuerfionem hierufalem δὲ caterarü urbium fub Vefpafiano&Hadriano:& quomodo in apoftolis reliquia fint faluanda. Tertius rex filius Ioatham,fuccedit Achag 4. Reg. 16 impfíjffimus:qui claufitianuas templi:& in ualle gehénon 2. Para.28. a adorauit baalim:& filium fuum idolis cófecrauit:Ita ut au ferretaltarezneum quod Salomon fecerat:& poneret in téplo dei altareidolorü:cuius exemplar de Damafco acce perat.Tufte igitura domini auxilio derelictus eft: δὲ confur rexerunt aduerfus eum Rafin rex fyriz,id eft Aram:& pha cez filius Romeliz,ex ifrael in famaria:& ueneruntin hie^ rufalem,utexpugnarent cam. Legimus in Paralipomenon Ibidem libro, Rafin regé Damafciuicto Achag multos de iuda Damafcum tranftuliffe:Et Phacee filium Romeliz regem decem tribuil qua appellabatur ifrael,& regnabat in fania ria:una die ceti uiginti milia pcuffiffe deiuda hominii bel latorü:& ducenta milia mulierii,puerorüiqp& puellarüi cü infinita prada in famarià duxiffe captiua. Ded certamine ;ppheta nüc tacuit: fedfecüdü refert pradliti: α΄ experiméttt habentes fortitudinis πιὰ δία uictoriee: δὲ inuitati praeda magnitudine rurfum uenítitad iudaea:& hierufale cupiunt debellare:& nó potucrüt,qa auxiliatus ei eft dris:ut fub oc cafione mifericordize qua populum liberabat obfefTum:fi; lium futi nunciaret de uirginenafciturum. Ὁ. d" οἳ audif7 fet domus Dauid: hoc eft domus regia, fyríam fcilicet& ephraim,Rafin& Phacez iuncto uenire exercitu: exterrita eft atqp pertimuit: δὲ tam rex d; populus íta contremue/ runt,ut putares arborum folia uentorum flatibus uentila; ri. Iuxta Anagogen facilis interpretatio eft: C! uod regnà/ Anago, te Achag rege impio:rex ará, qui interpretat excelfus atcp ves fublímis: ut índicet arrogantiam fapientiz fzcularís: 8ξ Phacezfilius Romeliz: qui& ipfeíuxta Ofez prophetam extribu ephraim, dequa Hieroboam filius Nabath ui 7 tulosaureos ín bethel& dan conftituerat:& a domo Da; uid dei populi fepararat: refertur ad hareticos,confentiefa tes(ibi,utexpugnent ecclefiam. C) uod cum audierit do? mus Dauid:qué in Ecechiel bonü paftoré legimus fuícita7 dum:& populus eíus fimpliciter credens in dominum,per« Egech.s4-f wemiícet SORTI A EA £ommen.IDieronymi liber tertius tremeícet:Et ideo pertremefcet:quia non arboribus frugife. ris, fed infrucuofo faltui comparatur.Eofdem autem hare ticos atqp gentiles cótra domü Dauíd argumentorü δὲ dia; lecticz artis gladíjs dimicare:nulli dubium eft:ut qui inter fe difcrepát,in ecclefiz oppugnatioecofentiat:Iuxta illud qp Lucyb herodes& pilatus in; ter fe difcordantes, in Ofez ponere efficiant ἅπί uígíntitres, aut ut multii,uiginti quatuor:& ubi erunt fexaginta δὲ quings anní,in quibus regnum ifrael dicitur finiendumelgitur hebrai hunc locii itaedilTerunt:ut Amos quí fub Ogia coepit Pphetare,qua; do& Efaias prophetiz fue babuit exorditi, primus pphe/ tauerít cotraifrael, di/ cens:lIfrael autem ca/ Amos. ze dominipaffioneami, ἃ Et dixit dóminus ad Efaiam: Eeredere in occurfum ptiuus ducetur de ter; citiafcderàta«£t— achaz, tu& qui derelictus eft εδ filius tuus ad οχ) rafua. Titulus quog; ofrít ofío ad&faíam f£gredere ít occur? tremum aqua ductus pifcinz fupetiorís,in uia agri ful prophctiz eius contra famariam fit:& pphe, fum. Zicbactu etquí— lonis,Et dices ad eum:uideut fileas:nolí tímere δὲ cor— tarecorperitin dibuf Τρία oerelíctue eft íafübec. lafub filius Éfaize qui interpretatur relictus— tíum iftorum: ín irafuroriís Rafin& fyría,& filij duosannos terrzmo; O/ tus:quéuolunteo εδ, tuumne formidet a duabus caudis tícionum mim Ogia regis iuda ante 2, para. a ntidsond^ melíz:eo φ confilium íníetítcontra te fyria peffimü;^ Pore acdidiffequo ín, pii populi iuda,q erat de duorum regii ma; nibus liberandus: iu/ betur egredi cii paren τε δὲ occurrere Achag regi iuda loco aquae ductus pifcinz fupe; rioris,in uíaagri fullo nis: ubí poftea lecturi fumus(ub Egechiare ge iuda ftare rabfacé: & ex praecepto fenna; cherib regis affyriorü dei populum blafphe/ mare.in quem locum Ephraím δὲ filius romeliz dicentes: Afcendamus ad iu dam, fufcitemus enm& euellamus eum ad nos:& po namus regem ín medío eíus filium Tabecl. Hac di; ct domínus deus:non ftabit,& non erit iftud: fed caput fyría: damafcus;& caput damafci rafin:& adhuc fexaginta& quíngsanni,& definer cphraim efle popu lus:Ét caput ephraím famaría: δὲ caput famaría filius v romelíz:Si non arediderítis;non permanebitis.Et die ct dominus loqui ad Achaz, dicens:Pete tibi fignum a diio dco tuo in pfüdi inferni fiue ín excelfum fupra. Et dixit greffus Ocías in tem, plum dei/fibi facerdo, tiii uendicabat:& ter, ra percuffa eft:& cine, res altaris effufi funt: & ipfe rex pcuffus eft lepra. Volunt atitánüi fuiffe uigefimumquin tum Ogiz quádo hac acciderunt:cuíus reli, quianni funt uiginti, feptem: Οίας eim re» gnauitános quinqua ginta duos:poft ei re» gnauit Ioatham filius eius annis fedecim:& egreffi funt, miffi ab Ecechia principes ciui 4- Reg.18.d tatis, quos in Regum uolumine legimus. Pracipiturcp Achac diuis impio regi propter domini mifericordiam ut agat filentium:& nó ter, B o returneqyformidetcor eius,putans fe paffup: fimilia qua prius fuftinuerat. Duas autem caudas titionum:id eft tor, rium fumigantiit uocat Rafin regem fyriz,& phacez filiti Romceliz regem famarize:eo ορ in illis finitur fit regnum fy riz;id eft damaíci:& regnum famariz,id eft decem tributi: qua alio nomineappellabatur Ephraim. Scriptum eft ein Ybi.xé.b quod Theglathphalaffar rexaffyrior, fub rege Achag afcé Amos,rb deritin damafcum:& uaftauerit eam, tranftulerit habita tores eius cyrenem,& Rafin ínterfecerit:& quod tetenderit infidias phacez filio romeliz Ofez filius ela:& percufferit eu δὲ interfecerit, X regnauerit pro illo 1n ifraclannis noué: δὲ quod uenerit falmanafar rex affur& obfederit famaria, uz nunc febafte uocatur tribusannis:& nono annoregni 4, Reg.r7a ὦκα caeperít eam: uinctumqp Ofez in carcerem miferit: δὲ tráftuleritifrael in a(Tyrios:pofueritay eos in hala& in ha bor iuxta fluuium gogan in ciuitatibus:fiueut Lxx. tran^ ftuleruntín montibus moedorum: CEuis enim inierint có filii hi duo reges peffimi,utafcenderét ad iudam:cuius γε’ gio ín montibus(ita eft:& fufcitarent eum quiefcentem& quodammodo dormientem; fuoqs imperio fubiugarét: Όν ο δὲ fuperponerent εἰ regern filium Tabeel: qui interpreta/ 7'7 turbonus deus:utuel hominem hoc nomine, uel idolum demonftrarent: Tamen hac dicit dominus deus: Non fta; bit hoc confiliüi: fed interim modo caputfyriz urbiti erit damafcus:& in ipfa metropoli damafco imperabit Rafin. Porro ín ephraim propter Hieroboam filium Nabath ,qui primus regnauit deephraim,erit caput famaria: hoc eft re gia dom?in urbe famaria:& famariz caputerit filius Rome lii eft phaceze: Regnum autem decem tribuum,id eft po puliephraim:poft fexaginta& quinq annos elfe ceffabit: C. uod nífi diligétius attendamus, ftare non poterit, uar todecímo enim anno Achag filij Ioatham:in tribu iuda re; gnauít Ofex fuper famariam:& nono anno imperij fui ca^ ptus eft. Regnauitauté Achac fuper iudám àánis fedecim: poft cuius morte feptimo àno imperij fui captus eft Ofez, δὲ deftructa famaría:omnifg: populus cft tranfductus in ον, medositautíi uolüerimus fedecim ános Achag&(epté huius filius Achag an nis alíjs fedecim: poft qué regnauit Ecechias: cuius fexto impertj anno capta fa; maria eft:atcp ita effici fimulannos fexaginta quinq. Hac per pphetam domino przdicente:& Achag δὲ populus fu tura non credidit, Vnde fubiungitur:Si nó crediderítis nó permanebitis: ut Symmachus tranftulit:id eft,& uos non ermancbitis in regno ueftro: fed in captiuitate ducemini, uftinentes eorti poenas, απο imitati e(tís infidelitatem. Velcerteiuxta Lxx.5vd'c μὴ σωυῆτε.i. nó intelligetis. Et eft fenfus:Q) uia qua díis dicitfutura nó creditis:intelligétia nó habebitis. Hac iuxta hiftoriam dixerímus, Carter iux ta captam tropologiam confyderandum eft, quod impio regi Efaias iubea£ occurrere,exiens deloco fuo:non in prin cipioaquz ductus:fed in extremis finibus pifcina füperio, ris:que erat in agro fullonis,ubi fordes& macule purga; bantur, CEuis enim Achag regnaret fuper iudam: tamen quia impius erat,ín fuperioris pifcinz extremis finib? mo/ rabatur.Ergo deus non tam regis miferetur, qu? indigni eftimabat falute, d$ populifui.D uas autem caudas torriii fumigantium:ut prius díximus,uocat fapientiam fzcula/ rem:hareticumq fermonem,quorü finis exuftio eft. C) ui fruftra inierunt confilium,utafcenderent contra iudam:& quafi negligentem δὲ dormientem caperent:& fuis errori» bus copularent: ponerentqp fuper eum regem filium Τα; beelhoc eft bonum deum. Vterqy efi aduerfarius apud. fe ueritaté;apud fe exiftímat optímàa effe goin Ded Marcion hareticus,boni dei filii, hoc eft alterius putat effe chriftum:& non iuíti cuius prophetz funt: quem[απο narium,crudelem δὲ iudicem uocat. Hzc illis dicétibus,do minus comminatur quod non ftet confilium ipforum:fed interim nunc didiu mundus ifte ftat:& ea que mundiiunt infuis finibus,& in fuis urbibus domínétur. Cum autem confumationis tempus aduenerit:hoc eft fexagintaquinds anní:& tam mundires quain fex diebus facte funt: d$ omnia quz ad quíndp fenfus pertinet finem acceperint:tüc uniuer(a effefoluenda quz gentiles& haretici futura non credunt:€ propterinfidelitatem non intelligunt quae di» cuntur. b([£radíccíroominueloquíad zicbacioícéo: ᾿ς Ἵδειεπδί Παπ«&.O. ui prius per prophetam locut? Πες rat ad Achag:uide ut fileas:noli timere, X catera. Illo non credente Qui nu Li eta ἢ i τη m ptu Plo d ὃν ἴῃ τὰ) ty üt ΠῚ T zin£faiam.tredente:&ideo non intelligéte,ipfeloqui£ ad achag:utfal té auctoritate domini territus fufcipiat quz dicunt. Quia tibi inquit uidetur elfe difficile cp regna potentifima bre; ui tempore finienda(int: δὲ tu cam populo tuo de magno periculo libereris: Pete tibi fignum: nequadj ab idolis, «quorum errore reti/ ncris:fed a domino deotuoqui tibiauxi,? Et dixit Acházinon petam& non tentabo domini. lium pollice&ipfum ὁ Et dixitztudite ergo domus dauid: Nüqd parü uobis eft moleftos effe hoibus: qa molefti eftis δὲ deo meo? de;pfüdofiuedecxcdl ς Própterea dabit diis ipe uobis fignum: Ecceuírgo οὖν; cipiet& pariet filii,& uocabís nomé eius emmanuel, fignum optionis tua eít unde poftules,fiue Το: dcum foli Lxx. dixerint: ceteri iuxta hebraicum fignifican tius tranftulerunt, de profundo inferni. Er/ 9o ficut profundum, infernum fignificat:ita excelfum, fu, pra colos intelligere debemus: ut cum de inferno fiue de excelío fignumacceperis, credas futura quz dixí: Vis inquit, ut fcindatur terra δὲ grandi híatu inferi pateant, qui in corde terra effe dicütur:an ut aperiantur coelie CQ) d? utrumdq ad typum pertinet mortis domini€ afcenfionis: Νὴ Ephe. 4. ΒΟ ui enim deícenditipfeeftqui& afcendit. Et in Apofto; [if inti ac Rom.o,.b lolegimus: Ne dixeris incorde tuo quisafcendit incoe/ lumehoc eft ,chriítü deducere: Aut quis defcendit in abyf/ fumehoc eft;chriftum de mortuis reducere. Et in alío loco !"—^ Ephes d dechrifto difputans ait:Co uz fit latitudo,& longitudo,& Qa TE 1} excelfum,& profundum fupereminétis fcientiz& dilectio: nis chrifti:Hoc quantumad myfíticos pertinet'intellectus, Caterum δὲ moyfes accepit figna de terra:de qbus in pfal/ ri P354. b mislegimus: Mifit(igna& prodigia in medio tui agypte. i Ibi104.c Ranas,locuftas,cyniphes δὲ cynomyià: decoclo aiit gradi; M! u i nn né& ignem,& trium dierü tenebras.Ego reor X Ecechiam, T 4Re.20b quando[οἱ decem regreffus eit lineis,(ignum accepiffe de nit be. τοὺς caelo:Etiefum filium naue in gabaon δὲ haialon ftantibus st ἢ P B fole& luna.Plzríqs putant faulem fignum accepifTe deter, ra& de profundo inferní:quando famuelem per incanta/ tiones& artes magicas uifus e(t fuícitaffe.Sed& Ionas pro li Ione2,a pheta deabyífo,& de profundo ac mortis faucibus libera; «tus,fignum dedit& accepit inferni. Legi in cuiufdam com mentaríjs hunclocum perallegoriam extenuatum:ut pro/ fundü& excelfum tucdwra«od vorré intelligeret, quze nos poffumus fenfibilia dicere,& intelligibilia:quorü alterii τα’ fertur ad(enfus,alterum ad mentem& rationem. Virginé quoq interpreta£ anima, qua nulla peccati corrupta eft οὖ) fcientia;& poteft de fe emmanuel nobifeum deü,id eft pra» fentem dei generare fermonem.$Sed nos εἰίκας agni carnes non comedimus,uerum affas:& qu:efn nobis poffint οὓς uoluptatum ficcare pituítas:ne facramenti fidei noftra dii plus fapimus d oportet aperenegligamus. ἃ€f£toí; kítacbac:norn peta«nó tenrabo oomínü. Non humilitatis eít,fed fuperbi:quod non uult ignia diio poftulare: Cz, Deu.6.d. dei(criptum fitin Deuteronomio: Non tentabis domi, f Marti. 4.5. num deum tuum:& hoc cótra diabolum faluator ufus fit te(timonio:tamé iuffus ut peteret obedientia debuit exple Iudic.é. b repraceptitpfertim οὔ& Giedeon δὲ Manue fignti petierint εἴ, 15. b& acceperint: Cdp iuxta hebrai fermonis ambiguitaté in ἃ fcriptum eft Vy? Tus TYOZN μὲ γ:δζ omnes fimiliter trà; ftulerunt: non tentabo diim: poffit legi: non exaltabo do^ minii:Sciebatem reximpius quod fi fignü peteret, acceptu rus effet,& elorificare£ dris.Ergo quaft idolorü cultor,qui in oginibus angulis platcarti& in montibus focifcgnemo: rofisaras cóftituerat:& pro leuitis habebat phanaticos:nó uultfignum petere quod preceptüeft. b«[£toirít:au/ dite ergo oomus oauíd:"lHunquíd parum νοδίσ eft mole; ftoaeffe boibus τξ, uis eft ifte qui dixit:auditeergo do; mus dauideNequad deus qui fupra ad achag dixerat:Pe/ tetibi fignum a domino deo tuo: fed propheta, ut ex con/ fequentibus cóprobatur:Q. uía molefti eftis,& deo meo. Eteft(φησ: τά non folum prophetas per(equimini& córüm dicta cotemnitis: fed δὲ prafentis& iubentis dei fen Γά,. VII tentia cOtradicitis: itautei exhibeatis laborem:qui in'alio loco ait: Laboraui fuftinés:idcirco diis faciet quz fequunt. Prolabore δὲ moleftia: qd? Aquila& Symmachus tráftule runt: Lxx,& Theodotio ἀγῶνα interpretati(μπε, luctam atgicertamen: quia contentio(i nó fubijciant collü diii fer uituti:fed illo uulnera 'orum uolente cura/ rerefpuantfanitatem, Et hoc notandum: geret rege impfjf, fimo nolente fignum petere: fermo prophe» ticus ad domum da; uidthoceftad tribum. regiam. conuertatür z, . dequa fupralegimus: : Et nunciauerunt hac domui Dauid dicentes: Confenferunt fyria& ephraim, c(Q[vopterea oabít vomínue ípfe vobíe fígnum ec. Nequad; multifarie iuxta apoftolum Pauli δὲ multis mo dis loque£ deus:Nec iuxta aliii prophetam,in manibus;p? Butytü : phetarum affimilabitur: fed quante loquebatur per alios, dicet: Ecceadfum.De quo&(ροπία rogabat in cantico». cáticorüi:Ofcule£ me ofculo oris fui: Dominusem uirtutür ipfe eftrex οἰογία-ἱρίς defcendet in uterum uirginalé:& in; Ecchi 4 4, a egredietur δὲ ceredietur orientalem portam quz femper eít claufa: de quo eabricl dicitad uirginem: Spirituffanctus ueníet fuper το, δὲ uirtus altiffimi obumbrabit tibí:propte; rea quod nafcetur ex te(από, uocabitur filius dei. Et in prouerbijs:Sapientía edificauit fibi domü.C) uádo att dicitur: Dabit dominus ipfe uobis fignum:nouum debet effeatqy mirabile.Sin autem iuuencula uel puella,ut iudzi uolunt,& non uirgo pariat: quale fignum poteritappella^ ri: cum hocnomen atatis fit non integritatis Et reuera ut cü iudzis cóferamus pedé:& nequad cótentiofo fune prae beam? εἰς rifum noftre imperitiz;uirgo hebraice hix! appellaéquaz in prafenti loco nó fcribi£:fed pro hoc uerbo pofitum eft- ΤῊ by:qd prater Lxx.q pofuerüt ἡ παρθένος omnes adolefcentulam traaftulerunt. Porro ΟΙ apud eosuerbum ambiguum eft:dicitur em&'adolefcentula,& abfcondita.i.&zoxpvpoc. Vnde δὲ in titulo palmi noni,ubi in hebrao pofitum eft PAD: ceteri interpretes tranftu lerüit ,pro adolefcentia:qd? Lxx. interpretati funt, pro abfcà ditis.Et in genefi legimus,ubi rebecca dicitur alma: Aqui/ lam non adolcfcentulam nec puellam, fed abfcondiítà tran; ftuliffe.Sunamitis quoq: mulier amíffo filio,cü helifei fuif; 4,Reg.4. e fet pedibus prouoluta:& prohiberet eam iegi:audita pro; pheta: Dimitte cam,quia in dolore eft,& dominus abícon dita me.Pro eo cp in latino dici£, abfcódita me: in hebraó fcriptum eft"33212 Ὁ 57. Ergo alma,non folum puclla uel uirgo: fed cum ἐπιτάσει uirgo abfcondita dicitur&(c7 cretasquz nundp uirorum patuerit afpectibus:fed magna parentum diligentia cuftodita fit. Lingua quogp ρυπίσας quz de hebraorü fontib?manaredicif:propríe uirgo alma appella£.Etutrifum prabeamus iudzis:noftro quog fer; . mone alma fancta dicitur: Omniumqp pene linguarum uerbis utuntur hebrzi: Vt eftillud in canticocanticorii de graco φορεῖομ:!4 eft ferculum fibi fecit falomon:quod& in hebrzo ita leeimus. Verbum quoq nugas& menfuram: hebrzi eodem modo δέ eifdem appellant fenfibus:Et quà; tum cum mea pugno memoria:;nundj me arbitror alma ín muliere nupta legiffe:fed in ea quz uirgo eft:ut non folum uirgo fit: fed uirgo iunioris ατατίσ,& in annís adolefcen/ tiz.Poteft ein fieri ut uirgo fituetula:ifta auté uirgo erat in annis puellaribus: Velcerteuirgo nó pucllula,€ quead» huc uirum noffe nó poffct:fed iam nubilis.Denicyin Deu teronomio,fub puelle& adolefcentulze nomine,uirgo in/ telligitur:Si inueneritinquit homoin campo puellam de fponfatam, δὲ ui opprimens dormiíerit cum ea:interficietis uirum folum,qui concubuit cum ea:& puelle nihil facie, as;non eft adoleícentule peccatum mortis:Q) uia quomo ᾿ do fiquis $0. 16 Hebre.t, à Ofce2. c ínfra.s8.€ (δῆ... ἃ Ὅ5.25,Ὁ Lucr d Tro.9. a: D Gefi.24.b Cafis.e ToN pi "ava Deu22,d ^ pU E m νο Ε $.Reg.ra Matth d 4 Reg, 16. a ^^.'£ommen.licronymi líber tertius do fi quis in infidijs infurgat contra proximü fuii ,& iter ficiatanimam eius:fic hoc negociti accidit.In agro inuenit eam:clamauit puella defponfata: δὲ nó inuentus eft quiau xiliaretur ei.Et in γερ uolumínelegimus,;quod quefierint puellam uirgine nomine abifag,& introduxerint ad regé: qua dormiret cü eo& foueret eü:X erat puel lapuchranimis&mi,* Bütyrum& mel comedet,ut ciat reprobare malá& cli nifrabates&rexnon.» gere bonum, Γης ením cj fcíat puer reprobare mal cognouit ea. Q dg fe qéEtuocbisnome δὲ elígere bonumderelinquetur terra quam tu. detefta crísa aeduorü regü fuon. A ddücet dris fup te& fup ορ tuum δὲ fuper domü ραιτίς tuí dies qui nonue nerüta diebus feparationis ephraím a íuda cá rege af) uocabunt:qd in he, ὁ fyriorá,Et érít ín die illa fibilabit dris mufcz q eft in ex tremo flumínü egyptiz& api q eft ín terra aflur:& ue niet& requiefcét oes ín torrentib? uallii:& in cauctnis petrag: δὲ ín oibus frutetís δὲ in uniuerfis foraminibus. ci^emmanuel:& Lxx. & tresreliqui fimiliter tranftulerüt: pro:quo in matthzo fcriptü ὃ, bra&o non habet, Er/ £o ifte puer qui nafce£ ex uirgine O domus dauid:nunca te appel lé£ emmanuel, i, no bifcum deus: quía: rebus ipfis probabis a düobus inimicis regibus liberata, deüm te habere prafen tem:Etqui poftea uocabitur iefus,id eft(aluator:eo qp uni; uerfum hominurn genus faluaturus fit:nücateemmanue lis appellet uocabulo. Verbum TV: quod omnes ínter pretatifunt uocabis: poteft intelligi& uocabit:quod ipfa fcilicet uirgo qua cócipiet& pariet, hoc chriftü appellatura fitnoie.In multis teftimonijs qua cuageliftz uel apfi de l1 bris ueterib^ affumpferüt,curiofius attédendii eft,non cos uerborti ordinem fecutos effe, fed fenfum. Vide& in pra fenti loco;pro cócipiet in utero: Matthaeus pofuit, in utero habebit;& pro uocabis,uocabüt.Hebrzi hoc de Egechia fi. lio achag prophétari arbitrantur:'qd? ipfo regnante fit ca; ptafamaria:qd ofnnino probari nó poteft.Si quide achag filius loatham,regnauit fupér iudam'& hierufalem annis fedecim: Cui fucceffitinregnum filius eius Egechías,anos natus uigintiquincp:& regnauit fup iudam& hierufalem annís uigintinouem.() uomodo ergo,ut demus primo an no achag hancad cum factam prophetiam, de Ecechize có ceptu dicitur δὲ natiuitate: cii eo tépore quo regnare coepít achag,iam nouem egechias effet annorii:nifi forte fextü ece chiz regni annüi quo eft capta famaria infantia eius appel^ lari dicant,nó atatís,fed impérfj.O) d? coactü effe atqp uiolé tum,etíam ftultis patet. C) uidà de noftris iudaigas,Efaia Jphetam duos filios habuiffe cótendit,iafub δὲ émanuel: & émanucl de prophetiffa uxore cíus efle generatü,in typü diti faluatorís: ut prior filius íafub, qd? interpretatur re; Πες fiue conuertens,iudaicum populum fienificetqui re lictus eft, S poftea reuerfus.Secüdus autem,id eft émanuel & nobifcum deus,gentium uocationem:pofti uerbum ca το ζω eft,& habitauitinnobis. a q[3Putyrü mel τον imeder vt fcíat τέ Pro à Lxx.tranftulerunt;arics ciat. Q2 og fequitur: affumere malutn:in hebraico non habetur. Et eft fenfus:O domus dauid cui dei fermone pracipitur πο; . ces.i,inuoces ín periculo cóftitutasnomé emanuelis, id cft Luc2.g dbidem.a 'nobifcum dei: non mireris ad rei nouítatem, fi uireo deri pariat:qui tantam habeat poteftatem:ut multo poft tépore nafciturus,te nunc liberct inuocatus: ipfe eftem,qui uifus eft Abraham δὲ locutus eft Moyfi. Dicam& altud mirabi; Mus:neeum putes in phantafmate nafciturum:cibis utetur infantiz butyrum comedet δὲ lac: Etlicet multa poft fecu; la deco euangelifta teftetur:Puer autem proficiebat fapien, tía δὲ atateX gratía apud deü δὲ homines: δὲ hoc dicat, ut "ueritas humani corporis approbetur: tamen adhüc pánís inuolutus,& butyro paftus ac melle: habebit boni maliqs iudiciumi,ut reprobans mala eligat bona: Non quod hoc feceritaut reprobaucrit uel elegerit: fed qp fcierit reprobare "& eligere: ut per hec uerba nofcamus infantiam humani corporis diuina non praiudicaffe(apientiz. Deniqriacen; tefnin prafepioangelipaftoribus nunciant:magi adorant ide oriente uenientes:quos utiq electos effe credendi eft: Etccontrario herodes,fcribz ac pharifzei reprobatür: quia pro uno infante multa paruulorüm milia trucidam int, b 4{Ἰδείυσ enim di fcíat puer repzobare molum«C, Sexto imperfj anno Ecechiz,eft ab affyrijs capta famaría,id eft tri ceimoprimo ἄπο atatis ipfius, Si itagpifte qui nafciturus: ucl dé uireirie;ut nos probamus:uel deado lefcentula,ut iudei uo lunt, butyrum& md comedet:& tà paruu; lus eritut maliia bo; 'grediat infantiz, ter, ra fyriz δὲ famariz ua ftanda ab affyríjs fit: refpondeant hebrai, quomó Ecechias trí» ginta X unoannis in, fantulus pradicetur: & tam rudis aetatis ut Indie| mel&butyrum come dés:íuxta niniuiticos Matth. no difcernere neque;. at:& antedp ille temp? pueros:nec finiftram,nec dextram:id eft,nec malii;necbc/ num nouerit, Relatum autem ad émanuel,quod ínterpreta tur nobifcum deus,facilem habebit intelligentiam: πο ad myfterium& inuocationém nominis eius:terra fyrim& famarize, affyrio fuperante uaftet:& domus dauid libere/ tur a duobusregibus quos metuit,rafin uidelicet& pha/ ca. τα sdducer vorínue fuper te fuper poptlii zc, Locus ifteper hiperbaton legendus eft. Deniq;& nos fe, cuti hebraicam ueritatem: ita eum interpretati fumus: O dom? Dauid, aufculta quz dico:ut dereliniquatur terra fy» Tic δὲ famariza faciereeum duorum;quos tu u&hementif fimereformidas: Adducet dominus dies fuper te& fuper domum patris tui Dauid:quos παπᾶ; habuifti ex eo tépo requo decem tribusa duabus tribubus feparatz funt:& regnum in famaría habere cceperüt. Adducet autem iftos dies íd eft tempora cum rege afTyriorum: ut illis fuperatis atq) fubuerfis:tu emmanuclis prafentia libereris.Lxx.hüc Jocüm ità uerterunt: Adducet dominus fuper te,& füper populi tui,& fuper domü patris tui dies,qui necdíi uene/ funt, ex q die abftulitephraim a iudaregeaffyriorü. Q.d? quem fenfum habeatfcire non poffumus:nififorte hoc dis cendum eft:quod peccatori fuorü magnitudine ephraiim, id eft famaria;primum ad(eafTyriorum fecerit impetii de; clinare, Aliter:Interím nüc duo reges rafin& phacez qui teobfident& uaftare feftínant,breut tempore fubuertétur: Tua autem MAH en tempus illud adueniet: quádo qd? nund fperaueras,mmo πυπᾶ metueras,aífyrius uenerit. Per quz docet domui dauid,non fyriam δὲ famariam: fed aflyrios effe metuendos. Prefenti ergo formidine liberat:& defuturotemporecomminatur.€ Q[terítínofe illa:fí bilabít οὓο«€, Cum fuerit duorum rcgi terra deferta; da; mafcus δὲ famaria,qua tu nunc deteftaris& metuis:tuncadducet dominus C^ domus iuda fuper te,& populü ταῦ diés,quosnunq ante uidifti,& regem affyriorum. Fruftra igit prafentía metuis, femiuftos torres& ignépenitusno ᾿ habétes:Scireem debes,quod fibilo fuo drs-mufcas agy^ pti δὲ fuminum eíus,haud dubium quin fepté fiopocac nili fignificet, uocaturus fit:& apem quz eft in terra affur. Mufcasaurem agyptios uocat propier fordes idololatriz, δὲ imbellem populum:& apemaffyrios: quorii illo,tem/ pore potentiffimum regnum erat,€ ad bclla promptiífi mum:uelob id quia omnis prope affyriorü& perfidis rez gio ufum habebat fagittarum. Hi igitur omnes uenient δὲ occupabuntterram tuam ín torrentibus uallium& τα uernis petrarum: δὲ inomnibus frutetis& foraminibus Ποπ nemorofis.Hacautem per metaphoram dicuntur: utquía femel mufcas& apes nominauerat: tranflationem feruaret inreliquis. Legamus regum δὲ paralipomenon 1i; bros:& inueniemus ab.xeyptíjs cefum fanctü regélefiá: δὲ populi ifr pote(tati αονρτία fubiugatü:ita ut reg? illis «onftitueret, Metapho, i0paris$d Tis iy ling al qt im πχ thy Hiere, 25,g(yrium: quem ín Hie; * endísmunitionib?,& zin£faiam fbisc.a coftitueret.Et poftnon multam temporis,uenit nabucho; donofor cum innumcerabili multitudine bellatorü:captaqp hierufalem δὲ cateris iudaez urbibus dirutis,incendit tem^ plum:& habitatoresaflyrios pofuitiniudea. a«[3moíe illa radet oomínue ín nouacula conducta«c. Hac quida pu tant deaffyríjs pphe; tari: qui milletrecétis annis antedj Μον 9 In die illa radet dominus in nouacula conducta, in his ub πα$e. I7 bus cóculcabunt. Hac poft captiuitatem folere fieri, utina neféiremus: At nunc magnalpars rhomanzurbis quonda iudzz fimilis eft:cp abfqpiradei factum non putamus:qui nequad contemptii fui per affyrios-ulcifcitur δὲ chaldzos, fed per ueras gentes& quondam nobis incognitas: quarüt & uultus δὲ fermo ter^ ribilis eft:& femine; as incifafqp facies prae lem fubuerterent,ree qui trans flumen funt in regeaflyriorum caput& pilos ferétes, uírorü& bene gnum afiz agyptig barbatorum fugiétia :^ hb: e; e pedum, δὲ barbam uniuerfam. Et éritín die illa nutriet terga confodiunt. Le & libye poffedertit: cp a mds perf uin; homo uaccam boum, δὲ duas oues: δὲ pra ubertate la; οἰ mene in his lo «ΟΠ Πε; δὲ eorü im à anal ͵ cis latiffima& inextri perium deftruédum. étis comedet butyrum T butyrum enim&mel mand d cabilétropologíam:qp Aljueroarbitrantur, cabitomnísquirelíctus fuerit in medio terrz.Eterítín. uniuera que iuxtahi qp trans fluméeuphra| dei omníslocasubi fuerint(ο uites mille argety ten cai fint egyptij. ftoriam ditferuimus, fpiritualiter iudzis ac Nosauténouaculam—teí:&in fpínas& in uepres erunt. Cum fagíttis δέδια! ciderint: uixunam ha mercede conductam, pium arbitramur af? puli peccatoris: etiam columbam fuam uo; cat, Deng&ínuifio€ ne Tyri:quiain extru/ aggere comportando nabuchodonofor plu rimum laborauerat: priuatus:data ὃ εἰ eg . ptus pmercede&ía;.[ία detrahe: feftina prxdarí: quía antedp fciat pueruo;. borefuo-Ergo inifta| cage patrem fuum& matrem Íuam,auferetur fortitudo - mouacula acutiífima,. &inhisqui habitant datmafci,& fpolia famaríz coram rege aflyriorum,^ trás flumé euphraten, in rege uidelicet affy tío:omnescapillos& pilos totíus corporis a capiteufqp 44. pedcs, decoremq barbz, quod uirilitatis indicium eft: ra det dominus de íudaa:ut nihil in illa forte,nihil pulchrum refideat:fed effoeminatis hominibus, immo ígnominiofis: mulieribus comparent. b[£terítínoíeílla nutríetbo/ ino vaccam boum«c. Poft fubuerfionem hierufalem& ca; ptiuitatem populi δὲ templi incendium: nabugardan prin/ ceps militie: quem Lxx. αρλκάγειρομ uocant, paucos de ' populo& eos pauperes dereliquit.in terra, qui uineas& agros colerent. Denicp godolías qui εἰς prepofitus erat de' 4-Reg.25.f regio genererelictus, hortatur δὲ dicit: Nolite timere chal; daos: habitate ín terra δὲ feruite regi babylonis,& bene erít uobis.In die igitur illa,hoc eft, in illo tempore cum fuerint omnes opes iudaorum tranflatz in chaldzam, tanta foli; tudo erít ín terra iuda:& tam. incredibilis uaftítas, ut ne/ quad armenta boum habeant:nec"0 οὐ ficut prius habere cófueuerant:fed uíx rarus habitator unam uaccam nutrire poffit& duas oues:non ad arandum,fed ad cibum atqp ueftitum lactis ac uelleris.Propter inopiam quippe fru menti δὲ omnium qua terra gignit ad comedendum, lacte. ac butyro& agrefti melle uefcentur. C) uodqpait: Pre uber tate lactis comedet butyrum:hoc fignificat, cp terra cultorti raritate fertílior fit,& magis apta pafcuis, In illo tépore prae hornginum paucítate,tanta erituini inopia defertis uineís: quz matu hoftili nequadj putabuntur:ut fingula uites fi,. clis argenteis fingulis uix emantur.In uepres enim& in fpi nas omnis terra redige£: tantacperitformido ubi fzuien tibus gladijs:utabfqparcu δὲ fagittis, nullus fuumagrum inuifereaudeat:& derelictis campeftribus locis,ad monta; na confugiantzibícp locorti difficultate muniti, uix afperos montes manufodiant:quía boues,aratra,& uomeres non habebunt. Sicubí ergo raruscultor in montibus fuerit in ventus inde uitam miferabilem fuftentabunt: Caetera αὐτὸ patébunt pafcuis& abfqy ullo cuftodea brutis animanti/ ingredient illuc: uepres enim& fpín erunt ín uníuet; fa terra.Et omnes montesqui in farculo farientur: non remíaobultionempo/"eniet íllucterror fpinarü& uepríum:& erítín pafcua. bouis& ín conculcatíonem pecorís. T dixit dómínus ad me: Sume tibi librü eran; dem,& fcribe ín eo ftilo hominis: uelocíter fpo/ ᾿ᾱ., líadetrahe:ito przdare.Et adhibui mihi teftes fideles, Vríam facerdoté: δὲ gacharíam filiá barachize: & illis caffe fugien—& acceffi ad prophctiffam:& cócepit δὲ peperit filium, tibus, fueratmereede- Ec dixit dominusad me: Voca nomé eíus accelera:fpo/ bentib? uacca& duas oues, mida uidelicet animalía: utnequads folido cibo., fed lacte . nutriantur infantia:GC . comedant mella uer borum;qua difüjllant delabíjs mulieris me retricis:& uinü nó ha beant,qd'lztificatcor hominis:fed οἴπία eo^ rum operaredigantur in fpinas: ut uulneren tur ab aduerfaríjs,qui percutiuntín obfcuro rectos corde. C» fi qr Ca. VIII piam fapere:& nimio labore fudátes deícri^ pturis fanctis myfti/ : cumaliquid inuenire: nihilominus fruges non afferant doctrinz, fed uepribus Etadiecit ' compleantur& fpinis, queoriuntur in manibus ebrtj. Et nequad terra eorum atqp doctrina ab homínibus rationa; libusanimantibus,(ed abobus:quorum deus curam non habet:&a brutis animalibus conculcetur. Ca. VIII 1. οίχί; ofte ad me:&ume tíbílib2ti grandem«c. Lxx. ,plibro grandi,interpretati funt τόμου καὶ’ νόμ κοὰ μέγαλομ,[ά εἰς, τ nouum& magnum. Etpro eo φίη hebrao habetur, adhibui mihi te/ ftes fideles:dixerunt, πάρεσι 325,40 4. p rvpato ποιῆσαι 715006 ἀνθρώπους, id eft, adeft enim, δὲ teftes fac mihí fideles ho/ mines. Etpro Vria facerdote,tin τὸν ὀυρίαρ, id eft, uriam, catera fimiliter.Primum propheta míffus eftad Achag, ut εἰ przdiceret qua fcriptura commemorat: C) uo atidire no lenteipfe dominus loquiturad Achag:& pracepít εἰ ut pez tat fibi Ποπ in profundum fiue in excelfum Ὁ uo refpon dente, non petam& non tentabo dominum: dimiffo rege impio,ad domum Dauid dei uerba uertuntur:& promítti; tur ei uirgo paritura filíum:cuius nome fitemmanucl, hoc eft,nobifcum deus.C. ui fi crebro fuerit inuocatus,famaria uoluerintaltíus quíp,. C Ts.10.8 $.7 Ibidem Ibidem fubucrtatur& fyría. Subuertatur autem a rege afTyriorum,—-' qui& ipfum iudam poftea capturus fit: ita ut omnis terra ta partus defcribitur uirginalis. Et dixit domínus ad pro^ phetam: ut nequadp in populos proferat noue natiuitatis arcanum:fed fcribat eam in ifto grandi uolumine qd? nunc legimus.Et quo fit mírabilius,humanis uerbis,&(tilo quo homines fcribere confueuerunt, dei facraméta comprehen dat, Ὁ υἱά eftautéillud quod fcribitur humano ftilo ς Vt puer natus uelociterfpolia detrahat& cito ρταάςξ: hoc eft, ne ultra patiatur rare díabolum:necmittat angelos,nec prophetas: fed ad faluandas creaturasfuas ipfe defcendat. Facit ergo propheta quod iuffum eft:& adhibet fibi duos tcítes fideles, Vriam facerdoté, qui legis doctor eft: dicente : ο. Malachia: iudzauertatur ín folitudinem. Rurfum ergo fub alia ἤσαν, Malachai.b ^ 44Reg.16, b 2. para 29. c T$.55a ἔλις Ε 'bs.67.d ΤΝ ma (ma Luc. 24.. d 'lropo. s,Reg.r2, d ib "ya £ommen.Ibieronymi liber tertius Malachia: Labia facerdotis cuftodient(cientiam:& legem requírentex ore eius:quía angelus domini exercituum eft: Et gacharíam filium barachiz, quem prophetam fuiffe du; bium non eft.Legimus cp regnante achac, cacharias facer; dos fuerit tepli domini: cui praecepit Achagutaltare fimile. altaris Damafci face/ numerabilis eius exercitus quam fub fluminis inundatio ne defcripferat:nunc peraliam oftendit tranflatione, cp alís fuis, id elt, ducibus& infinita multitudine operuerit terrà emmanuelis: hoc eft, defendentis eam dei: fed tamen non poffederit: quaii emmanuela Lxx. fequ&tí capítulo cóap/ er: erronea noie, ret, Etdierum narrat^ 44. μα.;; T t apud heb liber: q» Ecechiasfili? Et adiécit dominus loqui ad meadhuc dicens: Dro eo Ut aor fed Dabei achac quaerit dom cp abiecit populus ífte aquas filoz.quz uadunt cum fi; den sebum deus, num in diebus cac;.|£l: X iloam autem fontem ri eruditi dn gama lentío:& alfumpfit magis rafin δὲ filium romeliz. Pro;: σα Υπο» ronem us Exhibuis η pter hocecce dominus adducet fupereosaquasflumi; fion: e non ον € Efaías dignum fpi;,, aquis,fed ín certis hos' d RS eremum. m nís fortes& multas, regem affyriorum&omnemolo; δά FG Marie i bur τ id ε, ríam eius: δὲ afcendet fuper omnes ríuos eius:& fluet-& per irs concaua ἡ irituifancto: qui fer"πΥ;; TRE E:.&antra faxi duriffimi' rem RE oi QUI p dupet uniuerfas rípas eius.Et ibít per iudam inundans CUM ΟΗΕ T genere foemini,—&tr. anfiens;ufg; ad collum ueniet: δὲ erítextefio alarü- niat, dubitare non pof no: iuxtailludqdferi. v eius ímplens[atitudinemterrz: tux o emmanuel.Cón,^ fumus:nos prafertim ptum eft: Accedite ad μος li ΞΘ di ΕΗ; qui in hac habitamus: dominü& illumina, Sfegamini populí& uincemíni:& audite uníuerfz ΡΙΟ prouincia, Eft autem E mini.Spiritu zu fan cul terra:confortamini, δὲ uíncemini. Acdngiteuos, δξ fenfus: quiapopulus. Koc Sceptus itcm uínceminizinite cofilium,& diffipabituroquimini uer; deb o mags uo fermo natiuitatis cius bum, non fiet:quia nobiícum deus, meliz, id eft, damafei' nequeat explicare my ΤΕΣ Hacenim δ. famariz regib? effe ftería: tamen Gabriel: fubiectus diftirpi da, ipfi uirgini loquitur quz concepit: Spirituffanctusueniet^ uid,qua meo corpitregnare iudicio: faciam eum nequadg| ιν te:& uirtus altiffimi obumbrabit tibi: propterea qd hisregib? quosatfumpfit,fed regi feruireaffyrio:cuius po; naícetur ex te fanctum,uocabitur filius dei. C) uidam pro;— tentiaoccupantis terra famaríz,inundationi fluminis com phetiffam fanctam mariam interpretaritur,quam prophe;' paratur.Etfit apoftropha ad emmanucl,hoc eft,ad prafen, ten fuiffe non dubium eft:Ipfa enim loquitur in euangelio:— tem deum: intantum fe erexeritaffyrius,utetiam terram— Ecceenim amodo beatam medicent omnes generationes:— ipfius iudam conatus fit potfidere.Tuxta anagogen, omnis AÁnago; quoníam fecitmihi magna qui potens eft:& rdiqua.Pre^ haereticus qui iunxerit auxilio fuo fapientiam fzcularem: cipiturgy Efaiz utipfum puerum quiprius uocabaturem, δζ hierufalem, id eft ecclefiam uoluerit oppugnare, derelin/'| manuel,nunc appellet accelera, fpolia detrahe, feftina prz,—quensaquasfiloz fontis, qui interpretatur miffus:& qui nn)"M dari: Afcendens eim in altum, captiiam duxit captiuitatéz— falitin uitam ztternam, tradetur affyriorum príncipisquem η΄ dedit dona hominibus:Etanted; humanum corpus affu;^ fenfum magnum ín pofterioribuslecturi fumus:cuiustra^"^ meret:& iuxta infantiam patrem uocaret deum, matrem— ditus poteftati, in profundum ueniet peccatori, Tantz eit mariam:auferetur damaíci fortitudo,&fpoliafamarieper^ enim arrogantiz, ut aufus fit oftendere faluatori uniuerfa regem aflyriorü: ut necdum natus,populum fuum domiü regna terrz X dicere: Hac omnia mihi tradita funt. σπα» dauid fola inuocatíone faluaret. Vrias interpretaturluxdo^ biturquoqpiudam, íd eft, domum confeffionis intrare;& mini: Zacharias memoria domini:& Barachias, bridictio crebro per eos quiin ecclefia negligétes funt ufqpad collum' dominí:quibus teftibus chrifti natiuitas cóprobatur.Ipfe^ ueniet: credentes in chrifto cupiens fuffocare:& extendet enim in euangelio duobus euntibus in emaus, incipiens a alas fuasimplens uniuerfant regione emmanuelis: fed πδ΄ moyfe& prophetis,edifferüít quod de fe omnia propheta(,— poteritobtinere,quia habet iudas prafentem deum. 1 οοί;| fent. Iuxta tropologíam, in anima uirginali& nulía forde^ musin euagelio(cd^m Ioanna, Οζ ο anatiuitatecuius Iob,9,a maculata, de fpiritufancto dei fermo cóceptus,uelociter de aduerfaríjs poteftatibus fpolia detrahit:& fibi facit uniuer; fa(eruire. Cunqex partenunc uideat,& ex parte ,pphetet: priufds poffit effe perfectus:& merito uocare deum patre, & matrem fuam cceleftem herufalem: adhuc in infantia& in profectu pofitus uincet fortitudinem damaíci, doctrinà uidelicet fapientia(zecularis:Et auferet f; polia famariz, qui bus ecclefiam haeretici fpoliauerant dicentes:Non cft nobis portio in dauid, neg; hareditas in filio ieffe: prafente rege ipfoalfyriorum diabolo qui εἰς non poterit auxiliari.Tales , autéfilios non folum maría prophetes uírgo perpetua, fed δέ fancte mulieres patriarchis generant;Sara quz interpre tatur ἄρχουσα, eft princeps:& Rebecca quz ínlingua no ftra patientiam fonat. a€[£tadíccit oominua loquíad me adbuc oícene«C. Dixerat fupraauferendam damafci forti/ tudinem,& fpolia famariz in cófpectu regis allyriorum:& duos reges affyrío pugnante capiendos:Nunc deus loqui ad prophetam charactere folito fcripturarii, per tranflatio/. nem filoz fontis híerufalé:& a(Tyríj luminis uiolentiffimi: «pomnem terram ifrael fuis inundetaquis,& egrediatur τί pasaluei:tantoqy feratur impetu:ut pottds decem tribuum occupaurrit terram,ad íudam perueniat:& tráfiens ad col» lum ufgypertíngat, per qua uicinam fignificat captiuitaté. Nonenim tunc captus eft iudas: fed cunctis duarii tribui "urbibus fubiugatis,(ola remanfit híerufalem:quz incredi, bili dei mifericordia liberata eft, Potentíáergo affyrij& in; oculos luto exfaliua fua facto dominus linierat, miferit ad aquas filoe:quibus cum cecus lauiffet lutum, czcítate de, tera, clarum oculorum lumen accepit:qd poft(igni magni tudinem,indicat non aliter ceciítatem iudeorum,& omnis' increduli poffe fanari: nifi doctrina aquarum chrifti: qua abfq: ftrepitu& clamore uerborum leniter Ruit, tenebra prioris fugentur errorís. Hoc quod in Lxx.legitur: Et am»: bulabit fuper omnem,murum ueftrum:& auferet deiudza. ὁ hominem quí poffit caput leuare, aut forte aliquid faceres ἡ in hebraico non habetur:& in gratcis codicibus ueruiugu»' lanteconfoifum eft. bf£ongregamíní populi et vínce^ ᾿ míni 7C. Pro congregamini fiueinfirmamini& cófringimi» ni,ut interpretati funtalij: Lxx;pofi uerunt/fcitote. Verbum' enim hebraicum 337^ propter^ Μετα&^ fimilitudinem intellexerunt 37^. O igitur populi famarize& fyriz; infir, mos uos δὲ debiles effe cognofcite:& emmanuele prafen^ te,nihil poffe contra hierufalé urbem dei:& hoc non folum uos qui uícini eftís,fed cuncta ,pcul terra cognofcat. Οία enim exercitum congregetis δὲ accineatis uos ad pralium: δὲ maior fit numerus obfidentium ds obíeTorü: taménon femel, fed iterum dicam: uincemini, Et quodcund contra hierufalem ínieritiscófilium,difipabiz,Et licet fupra dixe, rítís: Afcendamus ad iudam, δὲ fufcitemus eum quiefcen, tem;& ponam? regem fuper eum filium Tabeel: loquimini . quidem uerbum,fed non fiet; quia nobifcü cft deus, ideft,. emmanuel, 2n£faiam. emmanuel, Poffumus hoe teftimonio δὲ cótrà etes abuti in perfecutionis tempore: φ puis fortes effe uideantur:& nos fuperarein his qui lapfi furit:tàmen uincant in his qui pro chrifto füderünt fanguinem:& cp poft bella pax redda/ tur ecclefijs:& uniuerfà eorum contra Emimanuelem con; filia diffipentur, quía nobifcii(it deus: Con tradicétes quoqp ότι’ (αεί utiliter audient,ut tandem ratione fupe: 8 ΕΒ, Fixcénim aitdrs etüdiuitme,neirem inuía rentur: nequaqj ue; ος. Re lint in Race inr populi hüuíus dícés: Non cére: quia qdcunqp di kic Apud ιν, δη αρετή) dicatis coniuratio: omnía tas AS ERE qé eniímquzloquítur popu/ rectü eft. 4 ες of::; AAT ei dit ofio εξ, ET appior lus ifte.coníuratío ef& di piniquabunr ercapíen— tnoretn eius ne timeatis, tur: Qcuodg fequit: homines in tuitione, obelo pranotandum necp paueatis: dominum exercituum ipfum fancti; eít.OLuiamultüinter ficate: ipfe pauor ποῖον fehebraicum diftat,& dd plep S uulgata editio: ideo δὲ ῥὲ terror uefter.Eterít utrungpofuimus.Et| nobis in fanctíficationé; rim de hebraico di inlapídem autem offen; fionis,& in petrá fcandali duabus domibus ífrael:ín laqueum δὲ in ruínam ha; bitantibus hierufaletn,& offendent ex eís plurimi: & cadent& conterentur: & itrctientur& capientur, putádü eft. ad[ lec adine locutue eft do; tnínue: Cui propter bona opera,& gratiá qua per bona opera confeeutus fum: fiue forti manu fua erudi; uitme&inítituit,ne ambularem in uía po/ puli huius,& pari te/ nerer errore: ucl certe fecit me recederea uia ppli huius peífima:& dixit mihí: Noli duo; rum regii tímere con/ iurationé:fed hoc ma; gis cófydera cpomne qdloquiítur hic ppfus adueríum me,coniuratío fit: δὲ(cdm Symmachi qui inter pretatus eft, ἄνταρσιο in me extiterit perduellis. Tu autem ,ppheta,X hi qui tecü(unt,ne timeatis infidias populi: fed diim tímete,& ipfe fit timor uefter: Principi em fapientiz, timor domíni. Ὁ αἱ erit credentibus in fanctificationem: incrédulis autem in lapidem offenfionís& in petram fcan; dali:duabus(cilícet domibus iudz δὲ ifrael, Przcipue au tem ín laqueum& in ruinam habitantibus in hierufalem: in quo impingent plurimi,& cadent δὲ conterentur, pecca/ torumdq fuorum uínculis irretiti, ducétur in captiuitatem, Duas domus;,nagarei(qui ita chriftum recipiunt ut obfer, δυο uationes legis ueteris nó amittant)duas familias interpre» γα, fantur,Sammai€ Hillel:ex quibus orti funt fcribe& pha; yn aom Tasa "NA "aw bbn rifzi;quorum fufcepit fcholam Akibas, quem magiítrum Aquilz profelyti autumant:& poft eum Meír:cui fucceffit Iohannan filius Zachai:& poft eum Elieger,& per ordine Delphon:& rurfum Iofeph galilzus:& ufq ad captiuitaté híerw(alem Iofue. Sammai igitur& Hillel non multo prius d$ dominus nafceretur, orti funt in iudaa: quorum prior diffipator interpreta£, fequens prophanus: eo cp per tradi; tiones δὲ δευτερώσεις fuas legis pracepta diffipauerintatqs maculauetint.Et has effe duas domus qua faluatorem nó receperint:qui factus fit eis ín γυίπᾶ& in fcandalum. Iuxta Lxx.manu forti reftitit populus dei uoluntati: δὲ dicit om; nia dura effe qua diis praecepit:(εξ illud qd? ín euange; Ἰοῦ,6. liolegim?: Durus efti(tefermo: quis poterit audireeume Vndeprzcipitur eís ut dominum audiant:& ipfum folum ad me: ficutin fortí manu b Ligà teftímoníum:figua lecem ín difcipulis meisi& ex f odit facien fuam a domo ectabo domínum qui ab c lacob:& praftolabor eum. Ecce ego& puerí mei quos £3... VIII fanctificationéri:& non imipingent quafi in lapidem fcan; dali;& quafi in petram ruínzs Dehoc loco& Apoftolus fu^ mit teftimoniü, cp chritus iudzis factus fit ín Ícandaltim: gentibus auté in ftulticia; Et rurfurm:]Ifrael fectando lege íu fticiz, in lege iufticiae nó peruenit, C) uare? 4 ΒῈΡ. Hécdidtdrüs:fotti(nia nonexfide fed tanurecefIerütabitinere—quafiex operib? legis iol hui? loauctesme offenderüt in lapider ui pplünui^loquetesiDé— offenonis: ficat(cri) forte dicatis,durü eft.Ofa^ ptum eft:Eceeponam - ue; in fionlápidem offen; emque loquít pplus ifte, fionis δὲ petram fcan/ dura funt: tímorem auté ei? netimuerítisneqgcon; ditis non confun fo. 18 timeant. Si enim in ipfo cónfifi fuerint, habebunt eum ín. C t, Cot. d dàli: ómnis qui cre; | ce τν o detur.Ergo quí nó re» turbeminí:drim uirtutum— ceperuntemimanuele, ipfum fanctificates& ipfe—fedfa&us eftais inla/ s. t. pidem offenfionis€ etíttimortuusi& fiinípfo ἴῃ peváfcandali, con, confifusfueris,erittibíun—térenturcaptiuigi du, centur. CLuodq ait: Domus àutem iacob inlaqueo& ín conual leerit fedentib? in hie/ rufalé: hoc fignificat, q nó habitet in mon^ tibus: nec in excelfis Ícripturarum uerfené fanctificationem:& no ut lapidi offenfionis ocurre tis: neqy ut petra ruinz, Domusautetniacobin la queo& ín conualle erít fe dentib? ín híerufalé: ídeo oes:fed femper hu/ 2n rml in nsi:: miliaintellieat;pecca/ infirmí erunt ín ipfis pluri tis peccata fociates,& mi: Xrgüent& coterent,X^ uini laqueis delicto rum. bá[Ziígateft(/ appropindqbüt δὲ capien/ tur-—hoies ín tuitíone. mini loquétis ad pro; pheta:Q) uía(inquit) factus eft domínus in. & in petram fcandali duab? doniib? ifrael: δέ miffum ad feemima : Πε fufciperé nolue/ runt:Liga teftímonia ueterís inftrümenti:& trade illa difci, pulis meis,qui euangelium fufceperunt:apoftolis uidelicet ftueapoftolicis uiris; Vel certelex& pphetía u[Φ adloan/ nemligetur apud eos, δὲ claufa fitatqpíignata: ut quod lez guntnó intelligant: Pro di(cipulis entm iuxta hebraici fer^ dedit lapidém offenfionis, moníum 4c. Vox do^. Matt, t. b monis ambiguitatem poffumus δὲ doctrinas interpretari, Vndepropheta refpondit: Οία euangelio fuccedente, lex apud iudzos claufía eft atgpfignata:& iubes eam tiequads iudzis, fed gentibus affignari: Idcirco ego expectabo em manuelem quem promittis effe uenturutn: de quo fupra dixifti cp ipfe fit patior nofter,& ipfe terror nofter:& nobis fitin fanctificationé:& praftolabor domínum qui abfcon/ dit faciem fuam a dotiio iacob,hoc efta íudzís: quía eum reciperenoluerüt. Lxx. hunc locti ita interpretati fünt:cors φανερό! ἔσονται ot σφραγιζάμενοι pi νόμο το μὴ uo ipid eft,tunc manífefti erunt qui fignantur ut nó difcant legem Q.uod hunc fenfum habet: quatido ceciderint plurítni δὲ. contriti fuerint,& impegerint in lapidem offenfionis,& iri petram fcandali: tunc manifefti erutit qui fignantur ir po/ pulo:ut nequad dicant legem Moyfi,fed obediant praece; ptiseuangelicis. ς€f£cce ego et pier( meí€, Procepie mihi ait dominus,utligarem teftimonium in iudais:& le^ gem diícipulis eius traderem atcp fignarem: quía abfcon/ diffet faciem fuam a domo Iacob: Ideo praftolabor eum δὲ expectabo domínum meum:& non folum ego, fed& pue; riquos mihi dedit dominus: αἰ uidelicet prophet& filj prophetarum: quí non ex uoluntare carnis& fanguínis,: fed ex deo nati funt, De quibus δὲ Apoftolus RCM Q 2 Filiolá B;cch.24.. g Zach. d Ὅδιλ1.ε Hebre;2,c L^ σου ἃ Mattb.18.a F L£ommen. Iicronymíi liber tertius Gaf.4. c Filiofi mei quos iterum parturio: donecchriftus formetur. in uobis.Yti aut? pueri,id eft prophetz,in figna dati funt& in portenta iráeli: iuxta illud quod in Egechiclelegimus: Eterít Ecechiel uobis in fignum. In Zacharía quoq fancti uiri prophetarumqp dicipuli τεραϊασ' κόποι jid eft porten torum fignorumg fa; ctores appellantur:eo femper propheta ín ignii pracefTerint fu turorum.Hoc interim iuxta literam; Ceteri beatus Apoftolus in epiftola quz ad hex brazos fcribitur, docet: (licet ea latina confue; tudo inter canonicas fcripturas nó recipiat) hocteftimoniii ex per. fona debere ítelligi do mini faluatorís.C) ux ob rem non erubefcit fratres eos uocare di; cens: Annunciabo no men tuum fratribus meis: in medio eccle;:: fi laudabo te.Et iterum:Ego ero cófidens in eum. Etrur; fum:Ecce ego δὲ pueri mei quos mihi dedit deus. Quia er £o pueri cómunicauerunt carní& fanguini:& ipfe fimiliter particeps factus eft earundem paffionum.Q. uomodo au^ tem ifti pueri ín fignum fuerint atcp portentum fapientize fzculi δὲ fuperbig iudaorum, idem Apoftolus docet:Q. ui elegiffe dicit dominum faluatorem ftulta müdi& infirma, ut cófunderet fapientes δὲ fortia. Vfi& ad apoftolos falua/ toraiebat: Nifi conuerfi fueritis quafi unus de pueris, non intrabitis in regni ccelorüi. Puer autem efficitur noui euan gelij prdicator,qui deponit ueterem homin&quicorrum dedit mihi domínus ín figna atq» portéta ífraelis a do 4 míno exercituü qui habitat in monte fion.Et ctim dixe rintad uos,quarite a phythonibus δζα diuinis qui ftri dunt ín íncantationibus fuis: nunquíd non populusa deo fuo requírít pro uíuís a mortuis? Ad legem maeís & ad teftimonium: quod fi nó dixerint iuxta uerbum hocnon eis erít matutína lux.Et tranfibit per eatnicor/ ruct;X efuriet:& cum efurierit, irafcet& maledicet regi fuo,& deo fuo.Et fufpiciet furfum& ad terram intuebi tur:& ecce tribulatio& tenebrz, diffolutío, anguftía,& caligo perfequés;i& nó poterit auolare de anguftía fua. nijs tradite fcripturarum.C» fi nolueritueftra cofigregatio üerbum domini quzrere,non habebit lucem ueritatis: fed uerfabit in erroris tenebris: quae lux pertranfibit eam, hoc eít,congregatione ueftram fiue terram.: δὲ corruetis& efu/ rietis;S cum efurieritis jirafcimini:(cd?m illud qd fcriptum eft: Etcii nó fuerint fa turati, murmurabüt: τ,& maledicetis deo ue, . ftro& regi ueftro:& in neceffitatibus furfum afpicietis in coelum,& in terram deorfum:& ecce tribulatío& tene; bra:diffolutioeenuii, & mentis anguítía,& caligo oculorti:& non poterítis erui deangu ftía.Hzc iuxtahebrz, os:Caterum ut fupra diximus: fi perfona . chrifti eft dicetis: Ecce ego€ pueri mei quos mihi dedit deus: ΕΙ hzc ipfe loquitur ad apoftolos& ad crede tes exgentibus,qui eius euangelium fufceperunt. Si dixe; rint( inquit) patres ueftri quos reliquiftís:queriteuentri/ loquos, quos phythonas intelligimus. Qualem& ín a&í Primo tempore bus Apoftolorum ancillam legimus: quz queftui erat do/ Act, 16, d minis fuis:Et qui deterra loquuntur, quod ín euocatione animarum magi fe facere pollicentur: δὲ cetera maleficaz rum artium genera, Hoc fcire debetis qd? unaquaqy gens proprios confulat deos:& deuiuorum falute mortuos fci; Ícitetur. Vobis autem in auxilium legem dedit deus,ut pof fitis dicere:Non eft talis ethnicorum diuinatio, qui culto^ res fuos fxpe decipiunt, ficut noftrasquz abfq ullo mune; Η. pitur in defyderíjs feductionis:& induitur nouo;quí reno; uaturin cognitionem iuxta imaginem creatoris. Habitare ᾿ autem domínum exercituum ín monte(ion:idem Apofto; Hebre.4.e lus fcribit: Acceffiftís ad montem ion& ciuitate deruiuen tis,hierufalem cozleítem. Vnde miror quendam noftrorit pueros iftos duos Efaiz filios intelligere, quos de prophe: tiffz mulieris conceptione genérarit:Tafub uidelicet& Em manuel:quori príor in abiectione prioris populi, fequens inaffumptionegentiüi pracefferit.) uod qui recipit, confe quenter δὲ Ofez prophetam uere meretrice uxoré habuifTe , firmabit, ad[£t cum oíxeríntad vos«c.Si Efaiz prophe; tz uox eft ut iudzi exiftimant: Ecce ego& pueri mei quos mihi dedit dris in fignum 8ζ in portentum ifraelis:& hzc qua fequuntur,ipfe ad difcipulos fuos credendus eft dice; re: Cum dixerint(inquit) ad uos gentes& populi: de quiz bus fupra lectum eft: Infirmamini populi& uinceminí: quid prophetas uultis audire: quid Efaize uerbis decipi; mini:& illum putatis quz uentura funt noffe: Quaerite magisaphythonib?& a diuinis qui ftrident in incantatio^ nibus fuis.Pro quibus Lxx.interpretati funt:C). ui de terra Tol.s, d loquunt,qui deuentre clamitant. Omnis enin$qui de τοῦ». Thibs, d ra eft,deterraloqui£. Et: Cuius deus uenter eft,& oloría in confufione eíus: de uentre clamare credendus eft. Vos re; fponidete εἰς& dícite: Nunquid non populus a deo fuo re/| quirit pro uiuis a mortuis« 8ίπος inquít;puarietateido/^ perterram ueftram atis doctrínam: ut cum decepti απο’ lorum ucftrorii:non ením unum, féd plures habetis deos:— bis feinerrore perfpexerint δὲ fuftinere fame ueritatis:tunc eos cófulitis quos deos arbitramini:& a mortuis fiuemor; NECEM fiueirafcantur, δὲ maledicant uobís: Quos tuorum hominum fimulachris, de uiuentibus quarítis:. afi.deos fuos δὲ reges putabant.Et fruftra ad codlum ter quanto magis nos déum noftri per prophetas audire de^ refpiciant,cum femper in tenebris fint:& nó poffint bemus:Docet ergo difcipulos:& infertad legem magis 82, deteftris auolare infidijs. Ca ad téftimonium.Si dealiquo(inquit)dubitatis,(citote fcri; Primo tempore ptum: Gentes quas dominus deus tuus difperdet a facie tua,fomnía audiunt& diuinos:tíbí autem non ita tradidit Deu.1$, c dominus deus tuus: Prophetà uobis fufcitabit dominus deus uefter de fratribus ueftris ,ficut me illtiaudietis. Vn^ de fi uultis noffe qua dubia funt, magis uos legi δὲ teftímo. σου Ἔ “ re proferturexlege. Vndeínterpretati funt Lxx. nonficug ΓΙ. uerbum hoopro quo non eft dare munera.Gratis enim in; Macth.ro.a quit accepiftis,gratís date. Veniet atitem fuper íncredulos fames duriffima:non fames panis, aut fitis aqua: fed fa/ Amos,&d mes audiendi fermonem dei.Et cum efurierítis, contrifta; bimini: δὲ maledicetis principiueftro& paternistraditio nibus,hoc eft, diabolo& antiquis erroribus. Hoc enim ad eos loquitur qui famem paffi fuerint ueritatis: Et fufpiciét in coelum furfum,& in terram deorfum:& eruntin indi; gentia δὲ in απο ία, δὲ in tenebris, in tribulatione: ut nó uideant ας δά tempus,donec& ipfi ad dominum conuer tantur.Latam explanationem loca ifta defyderant:fed par; cimus librorum magnitudini,ut tollamus faftidíum lectio nís. Hac iuxta Lxx.tranflationem ex parte perftrinximus: quain plerifqp diffonatab hebrazo. Caeterum nagareni lo7 ᾿ cum iftum ita ediflerunt: Cum dixerint ad uos fcribe& phariízi: uteos audiatis qui omnía uentrís caufa faciunt: & in morémagori tiridunt in íncantationibus fuis:utuos decipiant, hoceis refgondere debetis: Non mirum fi uos ueftras traditiones fequamini: ο unaquaq gens fua conz fulatidola. Ergo δὲ nos auobis mortuis de uiuentib? con; fulerenon debemus, magis nobis deus legem dedit:& te/. ftimonía fcripturarum: quz ἢ fequi nolueritis, non habe/ bitisucem:fed fempercaligo uos opprimet: qua tranfibit Sn Zfaiam Río tépoze alleuíata eft terra cabulon«€. Du/ plicem pofuimus«ditionem: quia uulgatum eft teftimonium,& ufurpatum ab euangelifta - Matthao: ut uel diuerfitas interpretationis, uel fimilitudo nofcatur. Ac primum notandum, ῳ teftimoniii Κα| IX$o I9 texerunt; Anima enim qua peccauerit,ipfa morietur. Vm/ Ecech.1$ a braauté mortís οοτῇ eft, quicum peccent, necdum de uita ifta egreffi funt: Poffunt em fi uoluerint agere poenitentia. Pro galilza gentium: Aquila θίνάς gentium:Symmachus terminos getiü interpretati funt:üivte autem tumulos intel hoc euangeliíta Mat; capharnaum: quz eft ligimus arenarii: quí deferta eft, quà nunc m thxusnoniuxtalxx,||... 2; uel in littoribus,uelin li fed iuxtahebraos po^ 3 Rimó Ca. IX Oc ptu CaIX ripis funt. Hebrai cre/ ": fuerit. Dicitenim fer; tempore alleuia; mut bibe,uclo; dentes inchriftii, hüc n Mattb, 4b. mo euangelicus: Au/ b iter. 4, lecitaedifferunt:Pri d diens autem iefus cp ta eit terra gabu/ ateriacregio ΚΑ) moreporehe duztri X Joannes el traditus lon& terra neptalim:&— bulon,terraneptalim:&re bus sibulon& nepta " ecefhit in galileam:(Y: 4 y o ou;. lim ab aflyrijs capte t CERES nagareth, nouíflimo aggrauata eft liqui quí χὰ ης eftis funt,& duct in fofi à venit δὲ habitauit in tíamarístransiordanem—trásiordané galilexgen/— lemterram:& galilza Ἵ iuxta marein finibus tam dicentem: Terra. gabulon δέ térra περ’ talim, uia marís trans iordané galilzz gen/ tium:populus quife/ debat in tenebris, αἱ dít lucem magnam: fedentibus in regione Ον gentium. Popu bitantibus ín regione utm/ bremortisluxorta cíteis. b Mültiplicafti gentem, nó maenificafti Isctícíam: lc tabunf coram ce: ficat Ic; tantur ín mefle:ficut exul; tium.Populus qui ambu; in regione& umbra mor; tíslux orietur uobis.Pluri mam partem populi de; duxifti inlaticia tua:& ly tabuntur in cófpectu tuo: ficutlztari folentín meffe, propheta dicit alleuia á gabulon& neptalim: lusquíambulabatintene—labatíntenebris,uiditlu;— tam sm τέο gp peccata ut implere£ qd? dictü ris.uidi- τὶ SENE iati populifuftineret. Poft γα οταν ετορε bris,uiditlucémagná:ha;^ cem magná: qui habitatis POP ISEE Off tribus, fed δὲ reliquae quz habitabat traris iordané& in famaria, ducta funtin captíui, taté Et hoc(inquiunt) fcriptura nunc dicit: qgpregio cui? populus primus ductus eftin umbra mortis,lux or AES.; Y 4$ uf dn dc.f. captiuitatem,& baby^ ta eft eis.Ex co tempo tant uicto fes Capta p rzda& ficut hi qui diuidüt fpo lonijs feruire coepit:& ti re capit iefus ο quando diuídunt fpolía. lia:quíaablatü eft iugutn Qus prius in tenebris "i care& dicere: Appro/ í te ei, uerfabaf errorís, ipfa 3 wir d lugum ením onerís eíus,| quod fupra ipfos erat po ADR TONS IPIS lori. EtIloanneseuan & uiroam humeri illius:& Titum:& uirga de collo eo/: cantis uiderit chrifti: ly gclifta refert: cp iefus i is ei? τσ; δὲ ex ea in uníuerfas m. D cum difcípulís fuisin fcep Ξ exactoris et fupe fum. Vir gaenim exacto, Senes fiteuangelium - chana galilzz inuita/ rafti, ficut ín die madiían, rum diffipata eft, ficut ín. lemínatum, Nagarei ity Ne lob4,a Act.9.a 2. Co.5.€ tus ad nuptias,primti ibifignti feceritaquas in uinii conuertendo: Hoc fecit principium Quia omis uiolenta pra datío cum tumultu: δὲ ue; ftitnentum míxtum fan/ die madíam. Οία omné ftolam congregatam do; lo,& ueftímentum com; quorii opinionem fu; pra pofui, hunc loci ita explanare conan£z Adueniéte Chrí(to& timo píalmo dicitur:Benedicite dominii defontibus ifrael. Ibi beniamin adolefcentior,Paulus apoftolus,in mentis ex cefu. Q.ui& alibi loquebatur: Siue mente excedim? deo: Principes cabulon, principes Neptalim duces eorü: quia inhís tribubus fueruntuiculi:de quibus duces no(tri apo; ftoli crediderunt.Et crediderunt iuxta Symmachum uelo; i fignorum iefus in cha: 1;^ ues m radicatione illius co :"e galilea:& mani, guine erit ín combuftio;— mutationis reftítuét: ccu precicam PUN tA à Rat gloríá fuam:" nem& cibum íenís. pient igne effe cobufti, Εν γε terra pt M crediderunt in eum di í anal im,[cribarum a s fcipuli eius. Vnde δὲ εναν” mm Qrsiagenulus. rifzorum eft errorib? ἡ in Lxx.dicit:Hocpri;:. liberata:& grauiffimü i mum bibe, uelociter fac: quia terra gabulon& terranepta/— traditionum iudaicarü iugum excuffit de ceruicibus fuis. " lim príma chrifti uídere miracula: ut prima biberet fidei^ Pofteaautéper euangelium apoftoli Pauli,qui nouiffimus i otíonem, quz prima uiderat dominum fignafacientem,^ apoftolorum omníum fuit,ingrauata eft, id eft multiplica/ " tiuxta hebraicti: primo temporereleuataeffe dici&fonere^ tapradicatio:& in terminos gentium δὲ uiam uniuerfi ma , peccatorum:quía in regionibus duarumtribuum,primü^ rís,Chriítieuangelium fplenduit. Deniq; omnísorbis qui : faluator euangelium ργααϊσαυίε, Vnde& in fexagefimofep^ ante ambulabat uel fedebat in tenebris,& idololatriz ας' mortis uinculis tenebatur:clarum euangelff Iuméafpexit. be Ze»ultíplícaffí genteminon imagníficaftt letícíam cc. In obífcuris locis utrancp editionem ponimus:ut quantum a caterís editionibus,& ab hebraica ueritate diftet uuleata tranflatío, diligens lectoragnofcat. Ad lucem ipfam qua apparuit populo in tenebris conftituto, id eft ad dominum ! Matth,4,c citer:utaudiétes: Venite& faciam uos pifcatores homini:— faluatore, fit Apoftropha. Et dicitur ad eum:Multiplicafti 1 ftatim& patrem relinquerét& nauiculam. Nouiffimoau^^ gentem, hoc eft, repleti omnes gentes noticia tui: fed non " tem tempore aggrauata eft fides eorum,plurimis iudzorü^^ magnificafti leticíam. Iuxta quod Apoftolus moeroré fibi Rom.ro.b ΙΝ inergoribus permanentibus. Mareautemhiclacumappel^ diciteffe perpetuum pro fratribus fuis qui funtifraelita.Et ) lat genefaret, qui iordane influente efficitur: ín cuíuslitto^— Ionascontriftatur qi faluati fint niniuítz, ut cucurbita Ione.4.b ή re capharnaum, δὲ tiberias,& bethfaida, δὲ chorogaimfite^ fmekikaionaruerit.Etipfe dfisloquit in eudgelio: Nó ueni Matth.rs.c d funt: In quauel maxime regione dominus cómoratus eft: πίῇ αὐ ouesperditas domus ífrael. Etín paffione: Pater fi Ibí,27.d irautpopulus quí uel fedebat uel ambulabat intenebris, fieri inquitpoteft,tranfeatcalixi(tea me.() ui locus hunc ! lucem uideret: nequa paruam, ut aliorum prophetarü:— fenfum habet: Si poteft fieri ut(ine interitu iudaorum cre; Io&.8, b fed magnam:uteius qui euangelio loquítur: Egofumlux^ datgentium multitudo, paffionem recufo. Sin autem illi müdi.Et qui habitabant in regione umbra mortis,lux ore ta eft eis.Inter mortem& umbram mortis hoc effe puto: qp mors eorum eft, qui cum operibus mortis ad inferos per/ excacandi funt,ut omnes gentes uideant, fíat pater uolun tas tua. Cum ergo chríftus aduenerit:€ chriftianorüi gens deuniuerfis gentibus fuerit congregata: tunc letabuntur 5 apoftoli apoftolí ficut rheffores letantur in nee(fe: de quibus domi; Matth.s,d nusloquebatur:Meffis quidem multa, operaríj auté pauci. Et ficut exultant uictores qui captam díuidunt predam. Cum effi fortis captus fuerit ligatus,omnis domus eius diripitur,& diuidunt fpolia, Tu αὐτὸ domine atqp faluator iugum oneris ei?,hoc eft diaboli: quí prius«. ὁ" j" £ommen.bicronymí liber tertius & non eitalius prater rnc:i& multa his(imilia.Pro οὐ quod. ín làtino dicitur deus,in hebraico Vi fcriptü eft. Ω uodgg fequitur:Fortis, hebraice"YYAX appellat. Vnde& ineo lóco ubi idem propheta commetnorat:Erunt confidentes fuper deo fancto ifrael in ueritate:& qd'refiduum eft Iacob fuper deo forti:Pro deó for; SEP. Quiíaparuulusna/^ paber"na3-ss. pa, ti in hebraico fcriptii Efa.8, d quí cunctis gétib? im perabat: qui στα” moferuitutísiugo col la omnium deprime; bat:& uirga qua per; cutiebat uniuerfos,& petà fibi quafi quod; YIudic, 7 dam tributi reddere compellebat: detraxi/ . tus eft nobis: filius datus . eftnobis:& factus eft prín cipatus fuper humerü ei?: & uocabitur nomen eíus admirabilis, confiliarius, deus fortis pater futuri fze tüs eft nobís: filius datus eft nobis: cuius principa; tus factus eft fuper hume rum eíus:& uocabitur no; trem auté futuri(ecu; li& refurrectionis,qd? in nfa uocatione com pletur:& principé pa/ cís, qui locutus eft ad Apoftolos: Pacémea Tob,4.d men ei? magni cofili ΠῚ douobis;pacem mcà cius. Adducam enímpacé—"tlinquo uobis: non v: dubitabit quí pacem fuper princapes,& fanita/ noftrá iuxta Paulum tem ei?:maonus príndpa/ aPeítelülegeritfalua, prusp pu torem: ΩΣ τὰ nomini tus illius:& pacis non erit maieftate perterritos, or fti dehumeris sorum culí;prínceps pacis. Multi, & tibiliberatos ferui»^ 4p μη naci imme tefecifti abíqp ullo ex; P licabítur eius imp enum: eritu&abígefufio,& pacis nó erit fínis,fuper nefanguinisinabícó»— folinm Dauid, δὲ faperre dita manu:ficut quon T 2: damíubGedeonepo gnum eíus:ut confirmet . puloifradidemadia/[lud& corroboret ín iu/ nítis uictoriam pra/ vs P atis buífti.Q)ucemuenis dicio&cíufticia: amodo δὲ quehumanofangui,[ορ in fempiternüzZ-elus necruentata eft lauarí die; ceto non poteft/fed infecta ni exercituum radaet noc. fanguine igne combu ritur, utmacula cum ue(timéto βορά cruoris intereant:Sic diaboli uiolenta prae^ datio δὲ tumultus acturbz, quib? humanti fibi fubiecerat . genus,gehennz ignib?deputata funt. Lxx.non omnes;íed partem quandá populi credidiffe fignificant: licet p eo qd? lli dixerunt κατήγαγες qu ξυφροσώωκ, id eft, deduxifti in latticia: alij interpretati fint, magnificafti. Et cum in reli/ quis eundem fenfum teneant: ftolam cógregatam dolo,& ueftimentum cómutatum, eum adijciunt redditurü, íd eft diabolum: gpícilicet omnes animas quas dei auxilío nu dauerat,cum ornamétís priftinis redditurus fit:non folum ipfe, fed& fatellites eius demones: quibus fioptio detur, magis eligant perireflammis, dj praedam perdere. 2€ f^aruulue ením natue eft nobíe ct. Ideo diabolus& omnís eius uiolenta pradatio qua humanum fupprefferat eenus:& fanguinem fanguini mifcuerat, eritin combuftio nem& cibos ignis terni: quia natus eft nobis deuirgine puer:de quo fupra dictum eft: Antedj fciat puer reprobare 8.7.c malum& eligere bonum.Et poftea ín generatíone prophe; tífTze: Anteds ícíat puer uocare patrem fuum& matre fuam. 5.8. a líteigiturpuer qui natus eft de uirgine, appellatur emma; yay nuel:íd eft,nobifcum deus:& deprophetiffa/hoc eft, de fan '&ogeneratus fpiritu,nuncupatus eft accelera,fpolia detra; he,feftína predari:nunc multis nofbus appellatur. Et licet ex eo quod fupra dixerat, Emmanucl, id eft,nobiícü deus: deum illum effe móítrauerit:tamé nunc dicit factum illius principatum fuper humerum eius:uel cp crucem fuam ipfe portauerit: uel per humerum oftendens brachíj fortitudi^ nem: eodem Efaía dicente: Reuelauit dris deus brachium E(a.52.c fanctum fuü omnibus gentibus.Etrurfum:Domine quís Efa,55.à credidit auditui noftro:& brachium domini cui reuelátü . efte Vocabitur ergo poft duo nomina,fex alíjs nominibus: Admirabilis, Cofiliarius, Deus,Fortis,Pater futuri faculi,. Princeps pacis. Non enim ut plerícp putantbína iungenda funtnomina:utlegamus, Admirabilis confiliarius:& rur/ fum, Deus fortis: fed admirabilis lepédum eft feparatím: quod hebraice dicitur ΕΦ: δὲ Confiliarius feorfum, qui lingua eorum appellatur Y Y^: δὲ deus feparatim,qui he Efa.45.c braice dicitur bs. Denig, ín confequentibus ubi legimus: Ibidem Tues enim deus& nefciebamus.Etíterüm:Ego fum deus- termínus,fuper thronum dq reor pene : Y er 0S de puero dicere, Dauid δ regnum cus: üt aperte deus fuo) corrígatillud&tauxilietin^ dus f. gren: d η πι. pro hislex nomini iudício& iufticia ex hoc pofuiffe,qd'in hebrai, nunca ufq; infxculü.Ze«o[εινα Magní --: ls confilíj angelü:& ad/ lus diiifabaothfaciethac.—$2 SS oer prin/ cipes,& fanitaté eius. QLuodhuncmihi fen - fumhabercuidetur: Magni confilij angelus eft:quí nuncia uitnobis abíjciendum pro tempore ifrael,& gentes effe(al/ uaridas: deditep pacem principibus fuis, apoftolis X apo; ' ftolicís uírís:& fanitatem dogmatum fuorum credentibus dereliquit. C) uod autemfequitur:Multiplicabitur eius im perium,& pacis non erit finis:Pro quo Lxx. tranftulerunt: μεγάλα$i xil id eftumagnus principatus eíus.Scire debe mus φ uerbum hebraicum 30: δὲ híc δὲ fupra Lxx. &pxoip,id eft; principatum interpretati funt: Pro quo nos fu prapríncipatühic imperium uertímus. Aquila auté uerbi ambiguitate deceptus,é7op,id eft,menfuram ínterpretaz tus eft:quae& hebraice& latine eodem appellatur nomine 6 TUYA. Nec dubitare poterít de multiplici faluatoris im^ perío& pace eius,qua non habeatfinem: qui ín pfalmis le gerit:Poftulaa me,& dabo tibi gentes hareditatétuam: δὲ poffeffioné tuà termínos terrz.Etrurfum:Et multitudo pa είς donec auferatur luna:id eft ufqs ad cófumationé faculi. Princípatus autem illius& imperium erit fuper folium 8 regnum Dauid:quod poft captiuitatem babylonicam fue rat diffipatum:ut confirmet illud δὲ roboret,& doceat effe perpetuum,necaffa dei promiffio uideretur,ab incarnatíoz 5.2.5 Té77.b nis tempore ufgp in fempiternum. Propterea autem celus,^ id eft, emulatio donfini exercitui fecit hoc: quía ipfi eum ad emulatíonem prouocauerunt,in hís qui nonerant dij: δὲ illeeos prouocauit ad emulandumi in gentem, quz non eratgens.Coxpta emmanuelis& nafcentis pueri de uirgine . prophetía:ex eo loco ubi dicitur ad Achag:Pete tibifignüa.. domino deo tuo: uerficulo ifto finita eft,quo infert: Zelus diii exercituü faciet hoc. Nuncad reliqua tranfeamus. ( Commentarij τε] ín Efaiam finis, sin Vut ih Li xli yd (ty vi i Li! li jm di 1) Wt nia d 44Reg.16.a Gefíi.49.b Ofee.8,a $o. τ: DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN QVARTVM COMMEN: TARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM PROLOGVS. mus coiuncta díuidere,& olítm ínterpretata tranfire: quafi inter duas maris pontici συμπλκγάδας nauículam noftram direximus:quz flante fpiritufancto,& ἀοππίπο faluatorecurfum dirígente^— noftrum,elabítur ín pelagus: dicente te uírgo Chrifti Euftocbium: A quatuor uentis coeli ueni. Eeiom e fpirítus,& mortua οἵα uíuifica; ut qux íacebant ín terra puluere, fpirante domino fufcítentur, COMMENTARIORVM HIERONYMI IN ESAIAM PROPHETAM LIBER Q.VARTVS. xxm£rbun mifit oomínue ín(αοοῦ«€. Legim? | fupra cp in diebus Achag filij Ioathàm filij ois ephraim,& habitites famaria:cp Syrus quí ntic ei auxi) lio eft,in hoftem tranfeat, Velcerte cótra ipfum[γε fubita aduerfariorü bella cófurgant: δὲ omes uertant in tumultüt ita ut cótra ifracl(vría ab oríéte:& philiftim, hoc, palatini ab occidéte moueantur:;& fimul deuorét ifraelé. Cücp haec 20 Niquales díctamus libros:& pro díuerfitateuifionü ac fenfuum,alius extehditut, alius contrahítur.Itaq tertio finito uolumíne;tranfimusad quartü:qui tertía meri fura uerfuum príore mínor eft: prafertím cutn quíntus qué Παίς libro fubiecimus, hiftorice explanationis fit:& pene duplicem numerum habeat. Dum enimnolu/ ^ Οςία fecerint, nihilominus E axo recis 2n uw"WEE mar?mea extenta fiué Levy μὰ,£rbum mifit oominus in 14. ecc fuper, (δαν αι afcen εν- eos ferire nó ςεἴϊατ, derit rafin rex[ντία 8 cob,& cecidit in ifrael.Et Íciet populus om:(ανα deo nó reuer phacez filius romelía his ephraim δὲ habitantes famaríam,n fu— tencur ad percutienté rex ifrael in hierufale, perbía& magnitu díne cordís: dícétes:La/ fc, nec πη quaeret ex ut expugnarent eant, teres cecideruntzfed quadtís lapidibus di ercituum: uitulos au/ Etq πως fit Efaías reos adorátes ,p deo. peres inocurfum— ficabimus:fycomoros fucciderunt, fed cedros ímmuta;— luxta Anagogen μῆς chag cum lafub filio: ον:. locii nti íta editferunt: e ERO MINI Ρίγα, Ες eleuabít dominus hoftes rafin fuper eum,€— Mifit ae tli(ui ad met:& cor ilius ne ínímícos eius ín tumultum uertet:fyríam ab oríente, δὲ ΗΝ 5 ΤΗΣ;; os:& uenitad ifr? hoc fomenta, philiftím ab occidente: δὲ deuorabunt ífrael toto ore.—(& ad sari pptim: às ese inigfs In omnibus hís non eft auerfus furor eius: fed adhuc ΚΑ ὡς προ di elTet(yríze δὲ ifrael im^ da ἘΞ- citifrael. Alij uero ita peiifnindü.Qruo anus eius extenta;& populus nó eft reuerfusad per/— vrbi(uii mifit dris non credente propter rei magnitudinem δὲ rafens periculum,iu per ut fibi poftuiet fignum.Etquia ídolo latra erat, hoc quoq; facere noluit: propterea diis nequads ipfiregi,fed domui dauid dat figni filij fui de uirgine nafci turi: ad cuíus inuocationé fint de imminenti periculo libe: randi;& caetera quz ufcp ad prafenté locum interpretati fu; mus.Multis ergo myfteríjs in medio pofitis,nunc reuerti£ ad id qd? coeperat:& euerfioné Raftn& Ephraim, hoc eft,fy/ riz& famariz uaticina£. V erbü inquies mifit dis in Jacob, δὲ cecidit in ifrael. Apud hebraos 27^, qd per tres literas fcribit cofonátes Ἢ à^,pro locorü qualitate,f ilegat 33, uerbum fignificat:fi 4^, morté€ peftilentiam. Ὁ uà ob caufam pleríqs fermonis ambiguitate decepti: nó uerbum dicunt miffum effe,fed morte. Mifit ergo dris uerbum in Ta Cob,& cecidit in Ifrael. Regnare uoluit iudam, ut Jacob pro phetatin genefi:Et ífrael,hoc eft, decem tribus fibi imperiü uindicarunt: de quibus dictü eft: Ipfi regnauerüt δὲ nó per me.Imperíj ergo dignitas, que ín unctione Samuelis poft abi&tü Saul coeperat in Dauid: miffa in Iacob, hoc eft, in duodecim tribus, quz Iacob olím uocabarrtur:cecidit in Ifrael:non ut Lxx.tranftulerüt ἤλθεμ,[ἃ eft;uenit:cecidit er in impíjs, qd? ftaturüi ad fanctos directum erat. Sciet igitur populus Ephraim δὲ habitantes famaria:qui ,ppter muiti; tudiné erigunt in fuperbia,& dicunt:Paruti eft regnü iudze δέ noftri cóparatione uiliffimü. Itacp illis ruentib? quaft la/ teribus, nos quadro lapide zdificem? nobis domü. Illorü fycomoris,quz ligna funt uilia,hoftili incurfione fuccifis: nos imperii noftrum cedris extruemus,quz imputribiles fünt,ut regnum fignificet fempiternü.Sciat ergo hoc ppfus cutientem fe: δὲ dotmminü exercituum non IRR eter e Et difpérdet dominus ab ifrael caput δὲ caudam íncut; ad eccliam, qua prio/ rem populi fupplari/ tauit:€ cecidit in ifrf, hoc eft, in hzretícos quí deum uiderefe ia/ étant. Sciant itacp principes eorüi δὲ οὓς qui habitantin fa7 maria,hoc eft,quj dei lege cuftodire fe dicunt,& in ubertate effe uirtutii,& fructus alferre iufticiae: hoc eff interpretatur ephraim:qui in fuperbia cordis fui defpiciunt ecclefiam:& fimplicitaté eiParbitrantes imperitia, dicüit;Pro laterib? illi? quadris lapidib? atqp fortiffimis zdificabim? ecelefias no; ftras:& pro infructuofis arboribus cítoq perituris,cedros fublimiffimas extruemus: C) uas cóteret diis, X ds iuftus füb perfona impíj uidiffefe narrat,& no inuentü locü earti. Dicitergo díis ο Rafin qui interpretar fapientia faecularís: cuius ephraim utebat auxilio,uerta£ cótra eum:& οὖς ἰπὶν mící ei? aduerfum illü dimicét:& tà ab oriéte d$ ab occiden Xeexpugnet£:& deuoraturi fintifraelem toto ore. Pro quib? interpretati funt Lxx. νὴ οικοδομήσομεμ ἑαυτοῖς πύργομ 8) ράξει 3 θεόο rove ἑπανισαλύους Ἐπί 0p05 στώμ W) us ἐχθροὺς αὐτοῦ διασκεδάσει, ἡ eft:& edificemus nobis tutretn:& al uantenm Anagór: lidet deus qui confurgunt cótra montem fion:& inimicos' illi? diffipabit. Cupiüt em& ipfi in filitudiné tépli dei zedifi care fibi templum in famaría: fed qjuis mouerint pedes ab oriente,& dixerint: Venite zdificem? turrim δὲ faciam? no» bis noméantedj dífpergamur, ἀπο ipugnáte folue£,& diffi pabit cófenfus eorü:& lingua eorü cótra fe inuicé diuiden tur:ne cófenti&tes peiores fiant, fed afe inuicem deftruant., Cundqita percuffi fint& ab hoftibus deuorati:tii nó reuet/ tentur ad dfim:fed adhuc man? illi? ad percutiendü parata eft:iuxta illud qd? legimus in Hieremía:Sine caufa percuf(i filios ueftros:difciplinam nó recepiftis. b T(£totfperdet oíig«& Non folum diis hoftes Rafin eleuabit cótra eum:& 4 inimicos επ £Zommen.Dicronymi liber quartus inimicos eius uertet it tumulti: fyriam ab oriente,& phili, ftim ab occídéte ut deuorétifri'toto ore:fed qa nó eft reuer; fus ad percutienté(e, nec requiftuit drim exercitui: extedet mani ad percutiédü: ut difperdat de ifrael caput& cauda, incuruanté δὲ deprauanté, eii uidelicet qui recta peruertit, laudant peccatores:alios qui laüdáti fà mafá n6 fentiurit, necaguntpoenitentia.Propter hoc in iuuenibus eorum nó ltabitur dominus: V: enim ciuitati cuius rex adolefcens, Etqui deum patrem uel dominum uerum perdiderüt,non G Ecca,10,€ impetrabüt mifcdiam: Omnis ein hareticus hypocritaefts ο. Qui fit autem caput, ipfe interpretatus eft, longeuus& honorabi lis: Et qui fit cauda, ppheta inquit,qui do. cet mendacium, id eft píeudopropheta. Di; xit depiíncipib?nunc optimatibus iungit& populi: ϱ& magiftri δὲ diícipuli,& eruditi, & uulgus indocti pa riter pereant. C) ui em beati dicebant popu; lum, feductores funt: & qui beati appellabà tur, nó ,ppter uirtute, fed ppter munera,pra cipitabun£ in morté. Vn& fupra legimus: $5.b Populus me?qui bea;. tum te dicüt, feductit te:& femitas pedum tuorü fupplantant. In tali ppfo nulli? pfonz miferebi£ deus:nó pu pillijnon uidua: quía omnis hypocrita, eft aliud fimulás,& aliud agens:promiíttens ca/ftitate,& uiués luxu; riofe:praferés pauper tatem,& replens mar; fupium. Vfiiungit& dicitEt uniuerfum os locutti eft ftulticiam. Propter hzc omía do min? non ceffat ira(ci, uanté€ deprauantéin dieuna. Longeuus δὲ honota; bilis,ipfe eft caput: δὲ ppheta doces mendaci ipfe eft cauda.Et eruntqui beatü dicunt populà iftá feducétes, & quí beatí dicun£ praxipitati. Propter hocfup adole; fcentulis ei? nó lxtabit dris:& pupillorá illif& uiduarü nó míferebit:quia omnís hypocríta eft& nequá:& uni uerfutm os locutü eft ftultída.In oib? hís no eft auerfus furor ei? fed adhuc man?ei?extenta.Succéfa eft em qfi ignís impíetassieprem δὲ fpínáuorabit:& füccendet in denfitate faltus:& couoluct ín fuperbia fumi.In íra dí excrcituü cotremuit terra: δὲ erit pplus quafi efca ignis. Virfrattí[πο non parcet:& dedinabit ad dextra, δὲ εἴα riet:& comedet ad finiftrá,& πό faturabit: unufquifag carnébrachij fui uorabit.Manaffes ephraim,& ephraj γη manaflen: fimul ipfi cotra íudá.In omib? his no eft auerfus furor ei?,fed adhuc man?eius extenta. Ca.X. E qüicoduntleges iniquas:& fcribentes,iniv/ fticiam fcripferunt,ut opprímerent íniudicio. pauperes:& uím facerent caufze πι pphi meí:ut effent uíduz: prada eorü,& pupillos diriperent. Quid facietis in dieuifitationis& calamitatis de longe ucnientíszad cui? cofuoietis auxilii«δὲ ubi derelinque/ tisgloriáueftrácINeincuruemini fub uíncalo:& cá inter. fectis cadatis. Super omnibus hís nó eft auerfus furor cius: fed adhuc manus eius extenta. ' aliud agens,& aliud fi mulans:€ quicquid:| loquitur: lícet uidea tur effe fapiétía, tame ftulticia eft. Propterhacextendit manuri fuam ad puniendum: & omnes impietates eorüi quafi fpinas uo rax flamma cófümet. Etuerba ab(quirtuti bus, qua infructuofo faltui comparané, in» uoluentur fumi fuper bia. Ad eorüi poenam cótremifcetomnishu mus;& decepti popu; li,:eternis tradent ar^ doribus: quía turpis lucri gratia nefuis quí dem parcunt, fed cer; tatim de deceptis po/ pulís praedas aguntz relinquentes bona,& in peffimisimmoran^ τες. Cungyfemper fi^. niftra inueniant: ta v men fuis nundj fatían tur erroribus: uoranz tes carné brachij fuiz& aduerfum eccfiam ρα»: ri ftudio dimicantes. Propter luxuriam,& uoluptates,& lucra de: populis inter fe habét difícordiam:ut deuna harefi duz fiant:& rurfum ípfz diuidun£ fed adhucad percuti/ endü eleuat manti. Et quia ifta fecerüt,fuccédet quafi ignis impietas: utnóo culti agri, fed uepres δὲ fpinas deuoret: nec frugiferas arbores, fed infructuofum faitü in quo habitant Beftiz, rapies lam ma cófumat. C) uáobré dicit qp denfitas faltus igne fuppo fito fami fuperbía δὲ altitudinecouoluat. One em qd'ex, celfum eft& in fublime cófurgés, fuperbiü appellari poteft. Proquo nefcio quid uolentes Lxx.tranftulertit: νο) συγκαῖα φάγε]αι τὰ κύκλω TI. βοτύνωμ πάν]α.Ι.δὲ deuorabitin cir/ cuitu collium omnia. ΝῺ& ad iram dfii terra cotremuit:& populus ignis factus eft pabulti:quía tanta fuitin eo crude litas:utne chariffimo quidé germanítatís nomini parceret: fed dextrà deferés atqp cótemnés,faturaret in his qua fini/ ftra erant:dumruoluptatii& malorü patit fame,& femp cu pit malis peiora fociare. Ipfi&q Manaffes& Ephraim quí deuno nati funt utero,& de eodem paréte generati:in tantà rabié proruperüt,ut hoftíli odio inter fe diífiderét. Lcgam? Regii& paralipomenon uolumina:& inueniemus famarize inter fe bella ciuilia:dum alíj ϱ alijs regib? dimicat:& quó fuis regibus interfectis, in luda expugnatione cócordent. «[ Scdm Tropologia:aufcret díís caput δὲ caudam,maioré pariter ac minor&. Caudam appellans,nó hoies,fed iumen ta harcticos effe demóftrat:qua hoc mébro utun£ ad fter; cora protegéda: δὲ ad arcenda parua aialia.Et poft caput& caudam,incuruanté iungit& deprauante:cp legis precepta fubuertant,& rectá deprauét uiam. Longeuti quoq qui ca put eft:& pfeudoprophetáqui in cauda ponit, difperdet:& magi(tros pariter δὲ difcipulos: alios quí propter munera Ὑπ affur in partes, ut propríos: abducátgreges:& dez uorent domus uiduarum ,& mulierum peccatrícii: femper difcentiti€ πυπῷ ad fcientiam ueritatis peruenientiü. Iri omnibus his non auertetur furor domini cófumens uitia atq fubuertés:fed quanto illi proficiüit ad peccandi, tanto ifte amplius manum fuam extenditad poenas.— Ca. € quí condunt leges íníquae«t. Hac plariqy adhuc cótra decem tribus dici arbitran£, quae habitabant in famarta, cp ad priora fcelera etia: ifta fociarint. Nobis autéuidet contra iudices trib?iudz δὲ hierufale fcribas uidelicet δὲ δδιΠερώϊας, fermo ppheticus cóclamare: cb aduerfum legé dei iniquas fcripfe rintleges:& traditionib?(uis fubuerterint íudicij ueritaté. Deo ein dicéte: Honora patré tuüi δὲ matrem:llli ecótrario monuerüt filios parétib? dicere: Ποπ qd'cungp eft ex me, tibi ,pderit: ne honorarét patre δὲ matré:€ caetera his fifa,. Propterea αἴϊε fcripferüt leges peffimas,ut opprimerét pau, peres δὲ humiles populí:ut praedas agerét de uiduis,& pu; pillos diriperent. CY ui interrogant quid facturi fint, qi uel captiuitatis uel iudicii dies aduenerit,& calamitatis delon geueníentis:qua multo téporeante pradicta eft. Ad cuius inquit fugietis auxiliti;cü offenderitis deii, qui uerus auxi; liator eft:& ubi derelinquetis gloria ueftráeNon eim prode runt diuitíz in die furorís,neuinctos in hoftilé terrà ducat aflyrius,necorruatis in przlio,Et ad extremi ficut in fupe; rioribus cótra famaria crebro dixerat:In omibus hís nó eft auerfus furor eius,fed adhuc man? eius extenta: Eti cotra iudam loquitur, c» non fit finis mali eorum extrema capti^ : Uitagsἔχοι ον Troia nó citoab eis capitur. Pauper auté€ qui hu milis eft& paruus in populis,cito ab eis fcà qua uirum perdiderit deum:& pupillus qui rem: de quo fcriptum: Deu52.c et: Deum qui te ge: nuit dereliquifti:&t ob litus es dei creatoris tui: facile fupplantan; tur.C uid igi£ facient indieiudicij cum tan mitatis de longe ue; iuftum uirum dicitur: Rom/16, b Prope cft uerbum in eretuo& icorde tuo, Lucr7, e Et inalioloco: Regni hzreticorum. calami/ tas de longe ueniet, multo eis tépore pra parata. Ad quem con; fugiétcum fictum ha; beant deum: Cui τα’ dentgloriam fua, cüfi mulata fint omíacNNec B. poterunt euadere uin; '.e culumquo plurimos ligauerüt, Vri& in αἱ’ fione uallis fion; quz dei altitudine dereli/ litate decepta eft: dici tur de magiftris falfi nominis fciétiz: Om. nes: principes tui fu; gicrüt:& qui capti(Πε daligat. Vidua quoq patré amiferit creato/ tos deceperint, cala; nientiszSicut enim ad. dei intra uos eft:Sic éta,& haretica humí^z 2n£faiart A oitásiedetiaminhoftliterra domini eos gladius pfequar Anago, ἴππ Iuxta Anagogen: omnis hareticus fcribitiniquitatemz ut pauperes€ humiles populi decipíat: uiduas& pupillos Trou. b. diripiat. Ο αἱ enim diues e(t: dequo legimus: Redemptio ánimzuiri propriz djuitiz τ non fuftinet cóminationem, 4 HEB. Vacdflur:uirga furo tis mei,& baculus ipfe eft: ín manu eorum índiona/ tío mea. Ad genté fallacé tníttá ei:& cotra populi furorís mei mádaboilli,ut auferat fpolía δὲ diripiat prxdá& ponat illà in con. culcationé quafi lutü pla; tear Ipfe auténo ficarbí tratus eft,& cor cius no ita éxiftimauit:fed ad cotere; dut erít cor eíus: δὲ ad in/ ternitioné genti pluríma. rü.Dicet em: nüquid non principes mei fimul reges funt? Nungd nó ut char; camís fic chaláno,& ut ar; phad fichemath:nügd no üt damafcus fic famaría? uó inuenit man?meare gna idoli: fíc& fímulacra eoR: de hierftn& de fama ría, Nungd nó ficutfeci fa maríx& idolis ci?:ficfadia hierfm& fimulacrís eíus. SEP, Vzaflyrijsirga fu rotís mei ipfe eft in mani/ bus eorü: irá med ín gen/ tem íniquam mittam: δὲ. populo meo pracipiam utfacíatfpolia& predam: δὲ conculcet ciuitates& po nat easín puluerem: ipfe autem non ficcocitauit& :: e non íta arbitratus eft: fed utconterat mens eius,& difperdat gétes plurimas. Quod fi dixerint eittufo/ lus es prínceps: refponde; bitzNon tuli regioné quz eft fupra babylonem:& chalane ubí turris zdifi; cata cft. Tulí autem ara/ bíam δὲ damafcum δὲ fa. maríam:ficut has coepi fic oiía regna capiam. Vlu/ . late fculptilía in hierafa; lem δὲ famaría: ficut ením fed famariz δὲ idolis eíus: ficfacdiam híerufalem& fi imulactis illius. Eterit φο, 21 arabiam& damafeum δὲ(amaríam éocperim:& longe poft tasnationes trans babylonem, necdum mez fubdiderim poteftati?Q.uomodo autéarabíam copi, damafcii& fama riam:fic ofüía mihi regna fubfterna. Tranfeamus ad hebrai cum: quid nobisuideatur breuiter annotemus. Ve afly; rio,id eft Sénacherib: quia ipfe e(t uirga€ baculus furorís mei: in manu eif eius indi enatío mea:& per illii pcutia gente fallaciffi/ mà:quz inter meféep δὲ idola claudicauit: quz pracepta mca fe facturam effe mentita eft:& contra populii furoris mei ipft prci^ pia, ut fpoliet ο atqs pradetun& redigat ín puluerem& cóculcet quafi lutum platearüz e id eft ut pcutiat εἴ δὲ ἡ non interficiatiutuul^ neret, δὲ nó anima au/ ferat. Ipfe autem mo^ dum íracundie mez - egreffus eft:& non fo^ lü contra ifrael ad qué directus fuerat: fed in oétes plurimas. debac' chatus eft:utomnía p circuitti regna contere ret:St ufq ad iternitio) nem eoentiti plurima» rüillius mucro fzui/ ret. Erectus em in fup bíam,hzcaufus eftdi cere: Duces mei aliarü gentium reges funt:& mihi fubiecti, cunctis nationibus impera/ bunt.Q.uó coepi char camís,fic coepi δέ cha» lanno:quó arphad,fic obtinui θέ hemath:d/ modo damaf(cü,fic mi hi fubieci δὲ famaria. ju Ao (0 τε (ft pul γι ἜΝ ji Ger. a n Bien dureligati funt:quodcp cum fingulis interfe&tis cadant,& inaliorum nece ipfepereant:& cum multa patiantur:diefqy uifitationis aduenerit,non fit finis eorum interitus:fed fem per fibiimpendentem manum domini pertremifcant.Huc; ufq cótra decem& duas tribus:id eft contra famariam& hicrufalem dei cóminatío eft:qua regnante adhuc Achag capit inpopulo:de quibus due δὲ femis tribus fub eo ca/ ptzfunt:& reliqua fub Egechia quí Achag fucceffitin re^ gnü.Sequés pphetía cótra affyrios'Tcribitur. a 4 ὥς ουν vírga furozío meí τέ, Ideo ponimus in hocloco tranflatione Lxx. qaab hebraico difcordat ín plurimis. Primi fciendü eft qd? ín hebraico nó habe£ chalane fed 55, Vltíma eif nominis huius litera non eft"utilli putauerütfed Ἢ:qua {γα fola inter fe diftat magnitudine. Turris αὔτ edificata eft itcampo fennaar, in quo erant arphad& chalanno& ba; by n:qua ex confufione linguarum nomen accepit. Ara; bia autem non habetur ín hebrao, fed hemath:quam(γί ufcg hodie epiphania uocat. Vlulate quoqp fculptilia in hie rufalem,de fuo addiderünt.O. d'qp fupra fcriptum eft:Si di xerintei tu folus es prínceps: refpondebit: non tuli regione illam& illam, fed tuli arabiam& damafcum δὲ(amariam: hunc fuggerit fenfum: ΟἿ inquít dixerint affyrio qui capti fünt:tu princeps es omniti:illeadhuc infirmi fe effe fentiés réfpondebit:Quuomodo me uocatis príncipem,cum tanti Ο υὖ cxterarégna quz idolorii cultui feruiebant,meis fub ieci pedibus:fic X hierufalé δὲ famaria in qua eade idola(tit mez fubíjciá poteftati. C) uó coepi famariá cti idolis fuis: fic& hierufale capià:qa eofdé uenerat deos.Pro charcamis auté Lxx.addétes defuo:regioné trans babyloné interpre; tati funt, δέ chalane ubi edificata eft turris:arphad penitus relinquétes.Poffumus aiit íuxta tranflationé eog:& Tropo logíz dummodo pia fitaccómodare: ex eo qd ait, populo meo pracipiá ut faciat fpolia& predam,& cóculcet ciuita/ tes€ ponateas ín pulueré:etia hoc dícere,qd? quotidie po^ pulo fuopracipíat díís ut aduerfartorü ciuitates quz erígü tur cótraícientià dei,& haretícop: nimio labore conftructae funtin pulueréredigat,& nihili effe demóftret: OQ. ui intelli^ gens infirmitaté cordis humani,& cp mortalí carne circida tus non poffit perfectá uirtutü habere uictoriam, nec omes gctes cape:Licet eüalíj admiren£& dicat;Tu folus es prin» ceps. Rndebit eis: Multa füt quz deftruere debeo& adhuc deftruerenó potuí:ícío qd? nefcio, Et db multa aduerfario τῇ areuméta fupauerimt:tii füt plaraqj quz adhuc fupanda füt.Simulg fpe futuros: ex his qua fupauit:etíá caeteroge fi bi uictorià repromíttít. Iubet aütululare fimulacra hierfm &(amariz:no ipfa quaficta füt,fed hi q ea finxerüt:zuerovu px, hiqui fecerüitpea quz factafunt:utnó folü hi qin harefibus idola fabricati funt:fed q in eccfía p ignoratia de fendüt p ueritate médaciti;ululatu& pnia fe erraffe teftenitz : ᾽ Ως Etcit voa 'Tropo. £onmen. loieronymí liber quartus 8 Q[£terít cum compleuerít oomínus cüncta opera fua ín motite fíon τίη bíerufalé: vífitabo fup fructü magnificí τοῦ» die regíe affur« fuper«€. Lxx.pro fru&u,fenfum uel men; t:m magnam interpretati funt.id eft τὸν μοῦμ joya. Poft captiuttatem famaríz,X a(fyriorum uictoriam,& commi nationem aduerfum hierufalem:quiafimu. lacra imitata fama; riz, fimili(it feríenda fententía:nunc aduer; fum ipfum atlyriü qui elatus eft in fuperbia: & fuz fortitudinis pu tauit effe qd uicit, pro pheta loquitur. Dixit enim affyrius, cordis tumorefeiactans,qd in fortitudine manus fuz cunctas uiceritna tioóes,& incredibili(a; píétia omnium poffe, derit terminos. Et iu; xta Lxx.tante poten; tizfuerit:ut bellatorü hominum urbes fun; ditus fubruerit:totiiqs orbem quafi nidü ap; prehenderit:& quafi derelicta oua a matri bus infuam przdam uerterit. Et quia femel metaphoram ab aui; bus,nido& ouis fum pferat:feruauítin reli; quis ut diceret: Nen ' fuit quí moueret pen/ πᾷ& aperiret os atq ganniret. Tantus inqt terror fuitfortitudinis mez atqj uictoriz, ut ne fletum quidem& gemítum uicti libere proderent, Sunt qui hrec generaliter contra regnum aílyriorum dici arbitrentur: qd poftdi com pleuerit dominus cuncta opera fua in monte fion δὲ in hie; rufalem:hoc εἴ ρος(ubuerfa fuerit hierufalem,aflyriorü imperium deftruatur.Míhi autem ex his quz fequütur,pro priecontra Sennacherib regem affyriorum uidetur cómi/ natio. C) οἳ autem ait:Poftc compleuerit dominus cuncta opera fua in monte fion& in hierufalem: non fubuerfioné urbis fignificat,(ed obfidioné:quando uenit Rabfaces dux fennacherib,& ín ea fecit que in pofterioribus idem pphe ta commemorat.Scd'm Tropologiam:cum famaría& Νίο” rufalem domini iram fuftinuerint,& in fabricatione ido/ lorum erraffe fe fenferint: Tunc deftruetur fenfus magnus allyrius:qui in tantam cótra dominii inflatus eft fuperbia, ut fapiétíz fuae exiftimauerít cücta ceffura:& quzuís excel, fa dogmata,& dialectica arte munita, concütiehda& peni tus deltruenda: intantüi ut in fimilitudiné pullorum auiü non ualeant in fublime confurgere:& necdum animata in; fenfibilia effe atqptorpentia:qd' ouorum demonítrat exem plum:& ne mutire quidem, δὲ cómouere linguam contra ratione fortitudiné(ui fermonis audere, b 4L'IBunquíd elozíabitur fecuríe cotra eum quí fecat ín ea: aut exaltabitur ferra contra eum a quo trabíturz£»uomodo zc. Contra fen nacherib,fiue ut multi putant Nabuchodonofor glorian/ tem atqj dicentem:In fortitudine manus mez feci:& in fa/ píétía mea intellexi:& reliqua, fanctus jpphceta refpodit:O ftultiffime mortalium: dei iram, tuam putas effe fapientia: & illius iuffionem ad tuam refers fortitudinem« Q) uomo; do fi fecuris glorietur contra eum qui fecurím tenet:& ferra contra illum a quo trahitur:& dicant cuncta opera qua per fecurim δὲ ferram fiuntfua arte perfecta: Etfi eleuet quifpià 4 Etérit cum compleucrit dominus cuncta opera fua in monte fion δὲ ín hierufalé:uifitabo fuper fructum ma; gnifici cordis regis affur,& fup οἰοτίά altitudinis oculo; rum eíus. Dixit ením:ín fortitudine manus mex feci:& ín fapiétía mea íntellexí:& abftuli terminos populon: δὲ príncipes eorum deprzdatus fum: δὲ detraxi quafi potens ín fublíme refidétes.Et inuenit quafi nidum ma nus mea fortítudínem populorum:& ftcut colliguntur oua quz derelicta funt:fic uniuerfam terram ego con/ gregauí;& non fuit quí moueret pennam δὲ aperiretos e atq; ganníret.Nünquid eloríabitur fecurís contra eum qui fecat ín ea:aut exaltabitur ferra contra eum a quo trahítur? Quomodo fi eleuetur uírga contra leuantem cfe:& exaltetur baculus quí utíc; líenü eft. Própter hoc míttet domínator dominus exerctuü ín pinguib? eius tenuítatem:& fubtus eloría eius fuccenfa;ardebit quafi combuftío ignis. Et erit lumen ífrael ín ígne:& fanctus eíus ín flamma: fuccédetur δὲ deuorabitur fpína eíus, δὲ uepres in die una.Et eloría faltus cíus:& carmeli eius ab aníma αρ ad carné confümetur:& erit terrore pro uie relíquíz ligni faltus eius prz paucítate nume; rabuntur:&puerícribeteos,—— uirgain:G exaltet baculum ad percutiendum quetn uolue; rit:& ipfa uirga ac baculus gloriétur δὲ dicata fe percuffum εἴζε qui percuffus eft:Sic& tu cum organum dei fueris uo; luntatis,erieeris ín fuperbiam:& cuncta quae geruntur,tuze gloriaris effe uirtutis, QLuicquid autem affyrio dícitur:& ad hereticorum(ἃ Δ perbíam& ad diabo; lum referri poteft:qui fecuris& ferra δὲ uir, gain fcripturis appel, latur:eo qd? per illü in fructuofz arbores fuc cidantur, δὲ diuida, tur atcp ferretur incree dulorü duritia, per; cutiátur uirga qui nd recipiunt difciplinam; Haretíci quoq; quo» rum osin caeli poni tur,€ lingua eorum pertranfit in terra:feny fu quem a deoin bo; nam partem accepe/ runt,abutuntur in có, fum:ut loquantur có, funt: δὲ linguz míni^ . duseftdomínus,ucr, tant in blafphemiam; c[[*ropter Ρος πε, tet'oomítmato? ofis e ercítuG(n pínguíbus εἰ} tenuítatem«fub, tus alozía«€, Cruia ifta fecifti& locut? es quz fup narrauí:pro/ pterea mittet domin? angelum fuum:& una noctecentii octoginta quíndp milia detuo morient exerciturita ut potétiffimi αρ, quos pingues appellat,redieatur in tenuitatem δὲ in nihili: &(icut hebrzi tradunt, illzfis ucftíbus affyriorum,corpo; ra occulto crementur ardore: Tunc lumen ífrael δὲ fan^ Et erit ,€us:hoceft angelus,eritin igne& in lamma:& omnes fpí nz ac uepres allyriorum, id eft malicía confumetur: non. longo tempore, led uno die atq momento: Étquomodo faltus& carmelus,qui eft mons in galilea nemoribus con fitus, fuppofito ígne uelociter concrematur: fic ab ani; ma ufdp ad carnem omnis affyríj eloria confumetur: Tunc fpoliatus exercitus fugiet:quod idem ín confequen/ tibus propheta teftatur:& de tam ínnumerabili multi/ tudine quz carmelo δὲ(altui comparata eft: ad tantam ueniet paucitatem:ut puer paruulus eos poffit numerare δὲ defcribere, Tradunt enim hebrai decem tantum de eius exercitu remanfiffe.Noftrorum quidam uolunt hunc ré; gem,typum effe aduerfarize fortitudinis: Erquomodo in Danielelegimus:Principes regni perfarü:& regni mocdoz rum:& regni grecorum: fic δὲ principem effe affyriorum: trarium atqj peruer;' traeum aquo conditi.. fteríum quo laudan, Infra SAGE Ῥλά τως qui propter fuperbiíam,fenfus magnus uccetur: 8ζ in die iudicii gehennz tradatur ardoribus, qua praparata eft diabolo& angelis cius. Et lumen iífrael δὲ fanctum ghoc eít ipfum dominum fuccendere uepres ac fpínas aflyrij: omnemq illius potentiam, δὲ innumerabiles populos ad nihili deducendos, Tunc eum tímore perterrítum, quafi colubrum tortuofum δὲ fugitiuum, imminentes poenas uelleuitare, ΩΣ πὶ autem de faltu δὲ confufione cíus lignif/ q perituris potuerint euadere: eos dignosexiftere,qui nu^ merent δὲ defcribantura puero:cuius principatus in hume ris eius eft. Hoc ipfum& ad hareticos referri poteft: Ὁ d? poft ecclefiaftica doctrina illuxerit,& onines eorum 3 cipula 4. Re16,b Ys*^ em τον? in£faiam eipulz pátuetirit: tüncad tantam ueniant folitudinem., ut defáltu& infructuofis arboribus δὲ innümerabili eorum multitudine quam hzretica fraude deceperant: uíx pauci téfideant quí corü fequantur errorem, Pro eo quod nos uertímus:Mittet dominus in pinguibus eius tenuitatem: Lxx. tranftulerunt &crostAeT κύριος Ἐιο Τὴν σὴν τιμήν ἀτιμίαμ,ἰά εἰἰ αγίεῖει dominus in honorem tuum igno: miniam. Et pro ἕο uód nos diximus: st anctus eius in flà; ma: illi uerterunt, xod &yi&ei&vrop ἔμ mw pd eft,& fan&ifica/ « Et&it in die illainon adijciet refiduurn iftael& hi quí faluati fuerint de domo íacob:inniti fuper eo qui pet/ cutiet eos:fed ínnitet fuper drim fanctà ifrael ín uerita te.Reliquiz conuertétur, relíquíz incg Iacob, ad domí num fortem.Si σπίτι fuerit populus tuus ifrael quafi arena maris,reliquiz: conuertentur ex co.Confumatio ᾽ abbreuiataínundabit iuftíaam: Confumationé enim: εὐ ceditáuctoritas:ceffet aliaorhnis interpretatio.Et reuera fi legamus Iofephum,& quanta hominum in hierufalem iniudaafucrit multitudo qfi paffus eft diis:intelligim? uix paucos in apoftolis& ín apoftolicis uiris ex iudeis effe fal» - uatos, Abbreuiatus autem atqp perfectus fermo euangeliz cus eft:qui pro cun/ ctís laciniofz legis cae rimonfjs, dedit prace ptum breuiffimum di lectióis& fidei:ut qd? nobis fierí noluerim? ne fecerimus alteri. Vnde& dominus ín . euangelio:In his ínqt duobus mádatis pen detomnis lex€ pror. it eum in igne: per. E: A CER pheta.Nónulli boc ca qd quidam intlligi^&abbreuíationem dominus deus exercituum facietin^ pitulumadillatempo uolfitpornas atc to^ t; medío omnis tertz, Própter hoc hac dícit dominus τὰ τοῖσι, quàdo fub mefita ad hoc adhibe;: EE i Zorobabel filio Sala/ ripeccatoribus;ut di,' deus exercituum:lNoli timere po pulustmeushabitator τοὶ δὲ lefu filio lofe/ uinoigne'pürgentur.— fion ab affur: in uirga percutiet te:&baculum fuum— ded Efdra& Nee/ Quodqinos dixim?:— louabítfub:; ὦ. Adh m paulal miíaquadam pars po Etgloríafaltus eiuf& ᾿ eua itiuper tein uta aegypti, τς ΕΠΙΠΊ pauituiurm puli reuerfa eft in iuz carmeli eius:illiinter/" tnodicumqs:& confumabitur indígnatío mea,& furor dà. Q uibus réfpon; debimus:non eos fer; pretati fünt&zrogPe/ ὀδίσεται τὰ ὅρν κ) οι βουνοὶ Καὶ οἵ δρυμο! οἷ: meus fuper fcelus corum.Et fufcitabit fuper eum domi nus exercituuim Bagellutn:iuxta plagam madian in pe uare ordiné hiftoríz, -maximecum ea quae fo 22 Ὁ Capiz Mattb,22,d extiriguent montes δὲ ο ον e: 5 ὃν εν' fequuntur non aduer/ colles€ faltus:d omís: ὁ ua oteb:& ΠΟ ΠῚ[uam fuper mate:&leuabit eam n. fum babylonios: quo- allyriorumdaritas&— uid acgypti.Etcrít ín dic illazauferetur onus eius de hu;— rum rex Nabuchodo/ fuperbia,& multitu; do humilietur extín/ &a. a(L£teritin oíe ílla: non adácíet refi duum ífrael cc.conuer tentur relíquie nd(acob ad oomíná fozter cC. Vbi in gray €o dicitur: Conuertentur reliquiz Iacob ad deum fortem: pro deo forti,in bebrao fcriptum habetur 3238. duo nomina de fex noimninibus,quibus paruulum puerum& fi lium qui datus eft nobis fupra legimus appellatum.Et pro eo qd fcriptum eft: Reliquiz cóuertentur: pro eo dicitur in hebrao numero fingularí:qd reliquü eft conuertetur:id eft ὼ ὑπόλειμμα Ἐπειρέψει: in hebreo fcribitur 337^"NV Et ex hac occafione fermonis,putant Iafub filium Efaiz in figrium faluandi ex ifrael populi praceffiffe,(1 uando ergo tumen ifrael δὲ fanctus,carmeli faltum ueprefq; confumpfe rit:& rexaffyrius cum paucís fugerit:tunc refidui ifrael qui cum Egechía principe captis cxteris iudee urbibus obíide bantur in hierufalem, nequadj confidentin affyrio: ficut nunc faciunt fub Achag rege:qui mífit nücíos ad regem af; fyriorum dícens:Seruus tuus ego fum: afcéde& libera me de manu regis fyriz,& de manu regis ifrael, qui confurrexe runt amare me:quádo tulitaurü& argentum qd ínuen tum eft in thefauris domus domini'& in domo regia:& mi fit regi alfyriorum munera: audiuitq; eum rex aflyrius: δὲ uenitin damaícum δὲ coepit eam δὲ tranftulir,R& rafin inter/ fecit:fed liberati ab ipfo aíTyrío pcuffore q prius amicus δὲ poftea hoftis extiteratsinnítentur atcp confident fuper dim fanctum ífrael:nequadj falfo ut(ub prioribus fecerant regi/ bus, fed in ueritate.) d?(ub Egechia factum legimus: ita ut idolis derclictis couerterentur ad cultum dei, Et quia di/ xerat reliquias effe faluandas,tranfit ad pofteriora tempo/ ra:& plenam faluationem futurá dicit effe fub chrifto: d & apoftolus Paulus intelliges fcribit ad rhomanos: Efaias 'íuguma facie olei. yil Rom.9. f autem clamat pro ífrael; Si fuerit numerus filiorum ifrael tanc arena maris,reliquiz faluz Πτι Verbum enim confu; mens& breuíans ín xquitate:quía uerbum breuiatum fa; ini Efa.1,c ciet dominus fuper terram:BEt ficut dixít Efaias: Nifi domi; nus fabaoth reliquiffet nobis femen, ficut fodoma facti effe/ us;,& gomorra fimiles fuiffemus. Vbi ergo tanti uiri prav mero tuo,& iugum eius de collo tuo:& computrefcet nofor fuit,fed aduerfü Sénacherib regé díca£ affyriorü b q[^f»ro/ pter boc becoícít οὓσ oeue exercítufi ec. íu/ tta plagá miadían(n petra ozeb τὸ, Pro petra,qd? iuxta be. braiéum interpretatus eft AquilaiSymmachus δὲ Theodo, tío ipfum uetbüi pofuerunt hebraicü 23157 ΣΧ:Pro quo Lxx.interpretàati funt,locüi tribulatióis:de quo in fuo dice/ mus loco. Difficile inquit tibi uidetur O habitator fion: ut Venietin cüctis in círcuituab affyrío eetib? fubiugatis:tu folus de ei? manib? libereris. Aufculta quz díco: Noli tímere populus meus qd'affur uincéte capiarís. Licetein anno quartodeci; mo regis Ecechiz afcefurus fit Sennacherib rex affyrius fu per oines ciuitates iuda munitas& capíat eas:& miffurus Rabfacé ἃ obfeffum in hierufalé populi terreat: τῇ hoc fci» 're debes,qd^non te gladio fed uirga pcuffurus fit:& pergés cótra Tharacham reget athíopiz, S egyptios ac mare rt brum per uiam zgypti:baculü ti fuum eleuetcontra τς δὲ ferirenon poffit. Adhuc effi paululum, reuerfus de Ώου’ pto cum infinita exercitus multítudine,atqy obfidere te cu/ piens:ftatim mea indignatione ferictur:& flagellü illud fup τόσσα füfcitabo,qd quondà aduerfum madianitas fub Cie; deone,quialtero nomie uocabatur lerobaal fufcitauizqua/ do Oreb& Zebez principes madianitarum occifi funtfup petram duriffimam:id eft filicem qua hebraice appellatur ΤΟ uta utex petra δὲ ex rege qui in ea occífus eft,locus pe^ tr Oreb nomeaccepit.Leuabit ergo uírgà fua fup mare ru brü pgensaduerfus athiopes, δὲ leuabitreuertens ad te uiam zgypti:fed ftatim ut de egypto uenerít:auferet onus dehumeris tuis& iugum ἱπηρετῆ eíus, ac feruire defiftes. Quod iugum,id eft potentia affyríj: a facie oleijid eft dei mifericordie computrefcet. Poffumus autem hoc quod di xit: ín uirga percutiet té:& baculü fuü leuabitfuper te in uíà zgypti.Et rurfum:Etuirgam fuà fuper mare,& leuabit eam ín uià zgypti: etiam ficintelligere: qd? idcirco percufferit plurímos detribuiuda,& in circuitu regni hierufalem τοῦ perit ciuítates:quía non in deo, fed in egyptijs habuerint fi ducíam, Vnde δὲ Rabfaces exprobrat eis dicens: Ecce con/ fidis fuper baculi harundineü confractü fup agyptti: Cui fiinnixus E(2.56.a 4.RegaS,d E Iudic.7.57.8 Ts.82.b Nu.25.a Anago. Lr Zommen.]bieronymi liber quartus fi innixus füerithomo,intrabitin manum eius& perfora/ biteam: fic pharao rex egypti omnibus qui confidunt in co. Hiftoria madianitarii in Iudicum libro fcripta eft: quà & in pfalmo legimus: Pone principes eorum ficut oreb& geb δὲ cebez δὲ falmana,.Errant ergo qui putát illud Πορ; caritempus: quando tio,utibi manere nó audeat: fed tran(ibit in mageddo: qui & ipfa fcriptura nó cótinet,Et quia(arcinis fuis prepeditus uelocius fugerenon poterit, deponet uaía in machmas: 82. gradu concito tranfibit uallem:quam& ipfam hebraus fer. mo nonrefonat: δὲ rurfum uenietin aggai: quz bis in hoc. inlibro Numerorum madianite οσα τοξο;* HEB. Veniet ín aioth:triy tur ab ifrael a deferto fur ufq» ad monté dei oreb: quz alíjs apud hebrzos fcribuntur li teris:cum eo tempore non fuerint in monte oreb,fed in folitudine fethim.Iuxta Anago/ gen pracipitur popu/ loin ecclefia cómoran τί ἧς timcat aduería/ ríos qui ad pugnan/ dum femp parati füt, & multa difputatione fuaanimas fubuerte; tüt.Ideo enim eos có trapopulum dei pau/ xillum accipe potefta/ tem:€ non tam 9gla/: fibitín magron:apud ma; chmas cómendabit uafa fua. Tranfierüt curfim ga/ beefedefnoftra:(fiueutali bi fcriptü repím?:manfio/ nemáferüt) Obftupuitra ma:eaba faulís fugit.Hin/ ni uoce tua filía gallim:at/ tendelaifa: paupcula ana; thoth:mierauit medetme; na: habitatores gebitn có; fortamimi:adhuc dies eft ut ín nob ftetur:agitabit SEP. Vehíiet ο in ciuita/ εξασσαί δὲ tráfibit in ma/ geddo:& in machmas po/ nct uafa fua:& tranfibic uallem& ueniet in aggai: Timor apprchendet ra ma cíuítatem faul: fugiet. filia gallim: attende laifaz audietur ín anathoth:ob, ftapuit medemena:& ha bitatores gebím.Confola mini hodie in uía ut tma/ neat: Cofolamini mótem fila: fion& collé híerftn, loco ponitur,& in he». braico non habetur.. Ad fonitum fuga eiuf. contremifcet rama ci». uítas faul;C) d? perfpi». cue falfü eft, Ciuitag. eim faul appellat gaba. utin hebraico contine tur. Deínde ueniet ín gallím: audiet laifa,. audietanathoth,con; tremifcet medemena, Habitatores aute ge. bim& colles q funt in. hierufalé: id eít excelfi quiqj uiri,prouocan/ tur ad confolandam. hierufalem: non lon^ go poft tempore fed in prefentiarum:& ea. dem die dii in uia eft afTyrius: ut maneant. dio percutere dj uirga: id eft non occidere fed minari:gain uia am^ bulauerint egypti,& nóin domino fint có/ fifi. Cum autem ad. deum reuerfi fuerint, & reliquerint iter egy pti:tuncRlagellum dei iudicio fufcitandü có/ 37 tra aduerfarios: Madian enim interpretatur ex iudicio: ut ᾿ fpirítuorís eius δὲ oleo mifericordiz, iugum hoftium com; putrefcat. a€ Cleníet ín aíotb:tráfibít in magron apud τέ, Multum ín hocloco Lxx.ab hebraico difcrepant: Q, uà ob rem utrág editione pofuimus:ut quid nobís uideatur in fingulis:chrifto fi meruimus infpirante dicamus. Defcri/ bit fermo propheticus aflyríj iter pompamqp redeuntis de zgypto hierufalem:& quanto ftrepitu quátog curfu ad op pugnandum eam ueniet.Et primum inquit ueniet in aioth: ubi przfeftinatione nimía nolens manere,tranfibit in ma gron:tantág capienda urbis habebit fiduciam: ut apud machmas cómédet farcinas fuas, quafi cito fubuerfa urbe rediturus:quibus depofitis,tranfibit eam curfim& in ga; bee habebit diuerforium:quo paululum ibidem fübfiften, te,utlaffum refoucat exercitii, rama urbs uicina terrebitur: Gaba faulís quondam ciuitas fugiet: tunc& filia gallim qua hebraice dicitur.'a^b3 ὯΞ ήτα eiulabitut equorum arbitreris hinnitum, Vndeo laifa,& paupercula uel obe; diens fiue humilis anathoth: tribus enim modis interpre; tarí poteft:diligenter attendite δὲ declínate currentis impe/ tum fipoteftis:migrauit em iam de fedibus fuis urbs me; demena.Vosauté qui habitatis in collibus,qd interpreta£ Q"23 gebim:tuti locorü altitudine,confortamini:id eft arma τοῦ) ripite. Adhuctantü fupererat diei:ut ftans in opidulo ποῖ δὲ procul urbem confpicieris híerufale,agitaret manum fua atq concuteret fuper montem fion:ucl defpiciens eam atq contemnens,uelinfultans δὲ cóminans:& admirans quod toto(ibi oriente fubiecto,tam parua ciuitas potétiz fuz au/ deat Rue Μᾶς iuxta hebraos ut nobis ab eis traditi eítbreui fermone perftrinximus. Nunc qd iuxta Lxx. edi, tione ecclefiaftici uiri de hoc loco fentiant fübíjcíamus: ΟἿ iugum aáffyríjfiueut quidam male arbitrantur babylonif, ablatum fuerit de humeris tuis atq corruptum: fugiens af fyrius Sennacherib,cum paucis reliquíjs ueníet in aggai: qua in hebraico non habetur.Ettanta erit fugiétis trepida/ manum fuam fuper montem filiz fion collé hierufale, * Ecce dómínator dominus exercituum confringet la; ον in terrore:& excelfi ftatura fuccidétur:& fub; imes humiliabuntur: δὲ fübuertentur condenfa faltus ferro:& libanus cum excelfis cadet. in locis fuis,& pertur; bati timore nequads fugiant. Hoc iuxta lite rà. Cateri qdà in ifto loco, cum falforii no^ mint iuxta Lxx. ἔτυ/ MoA Cyl inuenire nó poffit: necfe ín libro hebraicorum nomini :;. reperire potuiffe tefte, tur:mittit nos ad incertum: ut dicat in extremo mundi tem pore δὲ in cófumatióe hui? fzculi iminentibus poenis: fen/ fum magnum príncipem affyriorum effe fugiturum:& per diuería loca uariofqy profectus fugere cupeab ira dei. ΟΠΣ illefagerit, habitatores gebim:id eftexcelfas quafqp uirtu, tes fermone prophetico prouocarí,ut confolentur fugiente: docéatqpne fugiat, fed maneat in uía,& dei praftoletur mi^ fericordiam:& non folum confolarí fugientem: fed in bo/ nis operibus filiam fion reuocarea luctu,& ad falutem poe, nitentiz ,puocare:& hos effe colles in hierufalé: de quibus in pofteriore parte huius prophetzlegimus: Confolamini confolamini populum meum facerdotes:loquimini ad cor hierufalem.Hoc dixit,quia rei ueritate conftrictus aliud qd? diceret non habebat. b d[£cce ofiator Ὁῆο epercítuti com fríngetlagunculá z&. Putant quidà hunclocum adhuc dicí deaífyrio,qd illo contrito οἷς in circuitu'natíones quz di; tioni illius fubiacebat fuccidant δὲ humilient; δὲ faltus den fiffimus fubuertatur:per qué μιεταφορικῶς populi& prin cipes intelligi uolunt:libanti quoq cii excclfis fuis caderes utnihil omnino affyrizrefideat poteftatis. Alij uero ab hoc loco uolüt principii effe dechri(to:maxime οἵ δὲ ea qua fe» quun£,& nos deillo,& circücifio fcripta fatea£. Dixerat fup Etegredietur nomé deuirgine pueri nafcituri qd? appellare£ emmanuel: δὲ poftea ,pphetiffze conceptus utero uocaret:accelera,fpo; lia detrahe,feftína pradari:& ipfe effet lapis offenfióis& pe tra fcadali duab? domibus ifr: Cuius principatus effet in humero eius:& uocaret fex noibus,admirabilis,& cófilia/ rius, X de?,& fortis,& pater futuri feculi,& princeps pacis: & qd multíplicaret ei? imperii, δὲ pacis nó effet terminus. Nüc ín ,ploeo aduét? ei? priufds dicat qd" de ieffe δὲ dauid fitgenere nafcitur?:p tráflatione fracte lagüiculz pafTio illi demóftrat: qd'uoléte deo idcirco caro ei? morti tradita fit utiudzog: fublimitas deftruát:& excelfi ὅπ in terra cor ruát:& libanus cii fuis cedrís fuccida£:de quo in Zacharía G legimus:Aperílibane portas tuas, X comedat ignis cedros Zzachra tuas; * A ΚΕ. nifi i imt dt bhx gl rli nu fp ἂμ | uh " ZÍn£faiam y tuas: ullulaabies quia cecídit cedrus, quoniam magnifici : Zach. Bec uaftati funt. Ο uod autem a patre& contritus δὲ percuífus efTe dicatur:& illud indicio eft:Percutiam paítorem& oues 3.68. Ε diffipabuntur.Etaliud teftimonium: QLuoniam quem tu percuflifti ip(i perfecuti- funt. Verbum hebraicum ΤΟΝ quod Aquila περάμάομ interpreta? eft: Theodotio Sym; machufg uerterüt 2ur póp: id eft torculariqd? & ipfum iuxta infcri/ ptionem triü pfalmo: rum dominica fienifi cat paffionem,ipfo di, Ἑία. 65. ἃ cente in Efaia: Torcu; Jar calcaui folus,& de gentibus non eft uir mecum.Lxx.auté pro torcularij,nouum fen/ fum inferétes: elorio/ fos interpretati funt, Ὡ e HEB. δη(εάν uifione ocdilorum íudícabit: negg {τα auditum aurium at; cuet:fed iudicabit ín iufti/ οἷα pauperes δὲ arguet in T eeredietür uirga deradíceicffe& Ca. XI 4 flos de radice eius afcendet: Et requíefcet füp εἴ 2 fpiri? dni:fpiritus[αρίξεία δὲ íntellectus:fpiritus confilij& fortitudinís:fpiritus fcientia& pietatís:& re/ plebit eum fpiritus tímorís domini. nonem arguet: fed iudi; £a. XI νο, 23| ineo:ipfeeft qui baptigatin fpüfancto.Porro ineuangelio—(7 cuius fupra fecimus mentione hac fcripta reperimus: Fa/ &ü eftautécü afcédiffet dis de aqua,deícéditfons omnis fpüffancti:& reqeuit fup eum:& dixit illi:Fili rni in omibus gphetis expectabà te ut uenires€ reqefceré iri te Tu es em .Tequies mea:tu es fili? meufprimogenitus q. regnas in fempiternü. Qui fpirit? dríi appel latur& fpüs fapietiae: Omniía eif per ipfum Iob,r.à facta füit:&(ine ipfo fà) δᾶ eft nihil qd? factü ét. Etipfalmis canit: 'C5 tnagnificatà funt 8.105.€ opera tuà drie;omnia in fapientia fecifti, Et Apls fcribit: Chríftus«Cord dei uirtus δὲ dei fapic/ tia.Et ín puerbíjs legi tur: Deus in fapientía Pro-»é fua fundauit terra: δὲ sep. INon fcd'm gloríam iudicabit: neg iuxta fer; cabit humili íudicio& ar; guet humiles terra. Ca. XI quítate pro manfuetis terra:& percutiet terram uirga| er ud oris fuí:& fpiritu labiorum fuorum ínterficet ímpíum. USXCRAMER μὰ díceíeffe«c.— Et erit iufticia cingulum lumborutn eís,& fides cincóto;^ modei ESI εν& ui Víqpadprincipiti ui/|: ta& refürtectio:fic fpi fionis uel póderis ba; fium renum eus. Habiabir"5 fapientie δὲ intel— bylonis qd uidit Efai lectus;cofilif δὲ fortitu asfilius Amos:omis dinís δὲ fciétice& pieta hacpphetia de chrifto eft:quà p ptes uolum? explanare:ne fimul propofita atq differta,lectoris cófundat memoriam. Virga δὲ orem deradice ieffe, ipfum dominü iudai inter/ pretantur:qd fcilicet in uirga regnátis potétia, in flore pul» chrítudo monftretur.Nos autéuirgam de radice ieffe, fan; ctam mariam uirginem íntelligamus:qua nullum habuit 5.7... fibifruticécoharenté:dequa δὲ(upra legimus: Ecce uirgo . cócipiet δὲ pariet filium.Et lorem dominü faluatorem: qui Caie2.a dicitin canticocantícorum: Ego flos campi& lilium con^ uallium.Pro radice,quam foli Lxx, tranftulerüt: in hebrai/ co fcripti habet 1a: qd? Aquila& Symmachus& Theo; dotío κορμὸμ interpretati funt,id e(t truncum.Et pro flore qui hebraice dicitur 1 germen tranftulerunt:ut oftende; rent quod multo poft tépore babylonicz captiuitatis, nul^ lo de ftirpe dauid antiqui regni gloriam poffidéte: quafi de ; trunco maría:& de maría chriftus exortus Πε. Πα qd in euagelio Matthzi omnes quarunt ecclefiaftici:& non inue Matth, 2.€ niunt ubi fcriptum fit: Q.uoníam nagareus uocabitur, Eruditi hebraorum de hoc locoaffumptti putant.Sed fcien dum qd' hic"j11 per Y literam fcribatur:cuius proprietate δὲ fonü ínter z& s latinus(ermo nó exprimit.Eft enim ftri/ dulus, ftrictís dentibus uix linguz impreffione pfertur: exquactiam fion urbs fcribitur.Porro nagarei: quos Lxx. fanctificatos: Symmachus feparatos,tranftulertit:per X fem per fcribuntur elemétum. Super hunc igitur florem qui de trunco& radice ieffe per mariam uirginem repente confur^ get;requiefcet fpiritus domini:quiain ipfo complacuit om/ . nem plenitudinem diuinitatis habitare corporaliter: πε’ quad per partes ut in caterís fanctis:fed iuxta euarigelium eorum qd? hebrao fermone confcriptum legunt nagarei: 2.Co.s.d Defcendet fuper eum omniís fons fpirituffancti. Dominus autem fpiritus e(t:& ubi fpirítus domini,ibi libertas.In eo^ denaiMatthzi uoluminelegimus illud qd? ín confequétib? Matth.rz.b| fcribitur: Ecce puer meus quem elegi:electus meus in quo Inf42.3 complacuitanimz mea:ponam fpiritum meum fuper illü: iudicium gentibus proferet:ad faluatoris referri intelligen/ tiam,in quo requieuit fpiritus diiiiid eft aterna habitatione pmanfit:nó ut auolaret δὲ rurfum ad eti defcéderet: fed iu; Yo5.ne xtaloánis baptiftz teftimoniü iugiter pmaneret,q ait: Vidi fpiritii defcédenté quafi columbà de coelo€ manente in eo, δὲ cgonefciebaillü:fed qui mifit me bapticare in aqua:ille mihi dixit;:Sup qué uideris fpiritu defcendente& manente tis δὲ timorif diii nticupa£:nó qp diuerfus fit iuxta ditferétiaf nominiü:fed unus atq ide cüctarti uirtuti fons fit atq prin cipi. Abfqp chrifto igit nec fapiés qs effe pót nec intelliges nec cófiliari?,nec fortis,nec erudit?,nec pius,nec plen?timo ris dei.Et hoc notádü qd'fpüs diii fapictiz δὲ itellectus,có/ filij& fortitudinis, δὲ fciétiz& pietatis δὲ timoris diii:id eft.: feptenaríus numerus,qui fepte oculi in uriolapide dictitur Zach.sid in Zacharia: requiefcatfup uirgà δὲ florem qui deieffeac p hoc dauid ftirpe fürrexit: Specialiter αὐτὸ fpüs timoris dni.. impleuerít εἴ ,ppter eos qui timore diii indigét:quia paruu D lifuntqué foras mittit pfecta dilectío.C) ui em timet,poena habet& nó eft pfe&?, Vi& apfus loqt ad credétes: NO eti. Rom,8.c accepiftis fpi TREE iterü in timore: fed accepiftis fpi adoptióis in d clamam? abba pr; Et in Malachía legim*: Sí Malach.r Bl pater ego fü:ubi é gloría meac& f1 dis ego fü;ubi eft timor meus«de Qtimore cantat in pfalmo: Venite filj audite me: T3.55.€ timoré domini docebo uos. b q['fBon fm vífionem ocu^ lozum íudícabít«C. Hxc nos ad primi aduentii referimus faluatoris.Iudzi in fine müdi contédüt futura. Porro Lxx. tranftulerunt: Bon£m alozí3 íudícabit neq(uta fermoné arguet:fed iudicabít bum(lí(υάίαο z arguet bumilee terre. Nullíus em pfonáaccipitin iudicio: fed fcribis& pharifzeis pr. ac principib? loq: Vae uobis hypocrite:Et auferet a uobis Matthsas.l regni dei:& dabit géti faciéti fructus ei?. Nec(cd^rn fermo; Pbi. 21 d. né δὲ auditi auriü corripuit.Illis em dicétibus: Magifter(οἱ Ibi«22,b mus quia uerax ες, δὲ υ1ᾶ dei in ueritate doces, X non ad té ptínet dealid:necp ein uides i facié hoítn: cies malicia eope Refpondebat: Q.uid me tentatís hypocríte:& catera his[7 milía. iudicabat atit 1iuftícia paupes(ρΏ dri eft regnü dei. Etarguebatin zqtatetmafuetos δὲ humiles terrz,dicés ad aplos:Adhuc& uos ífipiétes eftis. Et iter: Necdü(citis ne Tbí, is, b cp intelligitis.Etad Petri fpecialiter: Modice fidei quaré du. Ἰδί,ια. d bitafti, Vel certe ,p humilib? atq; máfuetts aliosarguebat q. €os opprimere conabant. Percuffit quocp οἴΏία terrena opa ' uirga: fiué ut Lxx.tranftulerurit, uerbo oris fui:loquens in euagelío: Nolite putare qa uenerim mittere pacéfup terrà: Ibi,to. di nó em ucni mittere pacé fed gladiü, Et fpi labiog: fuorü in; terficiet impiüi:de ἅ ἐπ nono pfalmo legim?:Increpafti gétes δὲ perijtimpius:nomé eorü deleftí in fzculü& in[σου fae/ culi.Et Paulus aps fcríbit:C) ue diisiefus iterficietfpti oris 2.'Teff 2.5 fui.Percuffo aüt impio:accirictus eft dris iuftícia& ueritaté Ephe, 6. e δὲ fide.Tpfe enim factus eft nobis a deo fapientia δὲ iufticia t Co,1,d, δὲ fanctificatio δὲ redemptio: qui& in euangelio loquitur: Ego(um. Io. S...& Ephe.6.c E Hierea5. a 2, Co.r.a Act.8.a Geíi.4.9.d Iob.21.d Zorimen.IDieronymi liber quartus go fum lux& uita δὲ ueritas.Et de quoin pfalmis dicitur: Veritas deterra orta eít:X iufticia de coelo profpexit. Vnde δὲ Apoíiolus hortatur ephefios: State ergo fuccinctilübos ueitrosin ueritate,& induti lorica iufticiae. C) d? fi ,p ucritate fides legi£:lllud dicédü qd? cingulü diii ἃ cinctus eft& Hie; remias, fides σε ἢ fit. 3([ Iloabítabít lu pus cíi ago«€; Hac quog íudazi& noftri iudaigantes{χα[ερ rà futura contendüt: ut in clarítate chrifti qué putantín fine mü di effe uenturii: omes beftiz redigantur in mafuetudine:& prifti na ferítate depofita, lu pus X agnus pafcan£ fimul: δέ cxtera cum ceteris,qua nunc ui^ demus fibi effe con; traría. Ὁ uos interro; gare debem? ,fi omia prafentis loci fic acci; piunt ut fcripta funt: & nihil refertur ad in; telligentiam fpiritalé: iuxta illud apoftoli q ait: Benedictus de?& pater domini noftri iefu chrifti qui benedixitnos in omni benedictioe fpiritali in cocleftibus ín chrifto: ergo& radix δὲ uirga€ flos non referantur ad fenfum; terracp percuf fa uerbo ἀεί: δὲ interfectus impius fpiritu labiorum eius: fic intelligantur ut fcripta funt:& docere cogantur quo^ modo rebus íncorporeis iufticia δὲ ueritate,renes domi/: ni circumdentur. Sed δὲ hoc eos ínterrogemus, quid di/ gnum fit domini maieítate:utlupus& agnus pafcantur fi, mul:€ pardus cii hzdo accubet:& leo paleas comedat:& uer paruulus mittat manum fuam ín foramine afpidum: Nifi forteiuxta fabulas poetarüi, aureum nobis faturni fze culum reftituét:in quo lupi& agni pafcentur fimul mul, fo uíno plena current lumina:& de folijs arborü ftillabunt mella dulciffima,lacteifqs fontibus omnia complebuntur. Ω dfi refponderint pro beatitudine temporum hzc futu; ra:utabfqs cuiufds noxa;homines bonis omnibus perfrua: tur:audianta nobis nihil e(Te bonum nifi uirtutem:& nihil malum nifi uitíum:dicente pfalmifta: Quis eft homo quí uultuitam:& diligit dies uidere bonos« Compefce lingua tuama malo: labia tua ne loquatur dolum. Declina ama lo X facbonum. Diuitizautem δὲ fanitas corporis& rerii omnium abundantia:& his cótraria,paupertas,infirmitas & inopia:etiam apud philofophos(ρου, πες inter bona rez putantur nec inter mala:fed appellantur indifferétía, Vnde & Stoici qui noftro dogmati in plarífqs concordant:nihil appellant bonum, nifi folam honeftatem atq; uirtutem:ni^ hil malum,nifi turpitudinem. Hac breuiter diximus ut iu; daigantes noftros grauiífimo fomno ftertere couincamus. Cartcrum iuxta uiuificantem fpiritum facilis intelligentia eft. Lupus enim Paulus qui primum perfequebatur& lace rabat ecclefiam:de quo dictum eft: Beniamin lupus rapax: habitauit cum agno: uel Ananíaa quo baptigatus eft: uel Petro apoftolo cui dictum eft:Pafceagnos meos.Et pardus qui prius nó mutabatuarietates fuas lotus in fonte diii ac/ cubauit cum hzdo:non quia finiftris eft: fed qui imolatur in pafcha domini. Et hoc notandum qd? non agnus& hz; dus habitent& accubent cum lupo δὲ pardo:[δά lupus& pardus, agni δὲ hedi imitétur innocentia. Leo quog prius ferociffimus,& ouis δὲ uitulus pariter morabiitur. Quod quotidie cernimus in ecclefia: diuites& pauperes,potentes HEB. In die illa radix ieffe qui ftat ín fignum popu/ precabuntur,& ἐπε fepul/ chrum eíus gloriofum. δὲ humiles,reges atqp priuatos pariter commorari:& a pue. rís paruulis,quos apoftolos intelligimus δὲ apoftolicos uí; ros,imperitos(ermone,fed non(cíetía,regi in ecclefia, Q. ui ο Hábitabit lupus cum agno:& pardus cam hado acu babit: uítulus& leo& ouis fimul morabütur:& puer paraulus mínabiteos. V ítulus&urfus pafcentur:fimul requíefcent catulí eorum:& leo quafi bos comedet ταν delectabitur ínfans ab ubere fuper foramen afpidis:& in cauerná RM qui ablactatus fuerit manü fuam mittet.NNon nocebunt& non occident ín uniuer/ fo monte fancto meo:quía repleta eft terra fcientía do/ míní; ficut aqua: maris operientes, rà b SEP. Etéritín dieilla ra; lorum:ípfum gentes de;. cum inter fe difciplina domini fuerint foederati: ita ut eorü quoq familiz coniungantür: tunc complebitur:Simul re/ quiefcent catuli eorum.Leo quoq» nó carnes comedetifed paleas:quo fcilicet uefcatur cibo fimplici. Ethíc obferuan, dü qd'non bos carnes, fed leo paleas comedat.Paleas pu/ to in fcripturis fanctis uerba fimplicia íntel/ ligi. Triticum autem & interiorem medul/ lam fenfum qui inue; nit ín litera: δὲ freque, ter euenitut homines fzculí,myftica nefcien tes fimplici(críptura, rum lectione paícan^ tur.Infans quog qui malitía paruulus eft, mittet manum in fora mine afpidis,& de ob feffis homínum cor poribus fugat demo, dix ieffe& qui cófurget ut prínceps fit gentíü;in ipfo centes fperabunt:& erit requies cíus honor. Eteritin ctatus eft,& nequad lacte nutritur ínfan^ tiz:fed iam folido ue; Íciturcibo: iftein regu lí cauernam mittet ma numz:hoc eftín ipfius fatanz habitaculum: δὲ indeeum extrahit. Vnde δὲ apoftolis poteftas data eft:ut calcarent fuper ferpentes& fcorpiones:& fuper omnem fortitudinem inimici. Nocere autem δὲ occidere nequa poterunt uenenata prius animalia eos qui habitauerintin monte fancto dei;quod interpretatur ecclefía:de quo ín εἰ gelio dícitur:Non poteft ciuitas abfcondi fuper montem pofita. Ac πο ος putemus dici de monte fion iuxta hebrao rum errorem:fequenti uerficulo euangelicze pradicationís facramenta monftrantur. Ο) uia repleta eft terra fcientia do mini:hoc eft illud quod fupra dicebatur obfcurius:Habi; tabitlupus ciiagno,& pardus cum hado accubabit: Et iu/ xta confuetudiné fuam prophetalia in fineuerba pandun£. Sicutaqua inquit maris operiétes. CQ) uomodo aqux ma^ rís operiunt profunda maris: hoc eft terrá quz operta eft fluctibus:fic(cientia domini omnis terra cóplebitur: Ο τᾷ diuerforum príus morum coniunctioné:etiam beatus apo: G nes. Qui autem abla: ftolus Petrus in uafe linteo quod de coelo dimiffum eftfe Ἀζεμο uídiffe teftatur: habente quatuor principia: quz quatuor mundi plagas intelligimus:ut repletam terram dei(cientía cognofcamus:In quo uafe erant quadrupedia& ferpentesz δὲ beftize& uolatilia cceli:ut quod arca in diluuio,hoc eccle fiapreftetín mundo. b 4T£t erít ín ofe ílla radíx íeffez quí «in ipfo gétee fperabít:c erít requfea eíus bonoz. Pro re; quie eius, tn hebraico pofitum eft 51a. quod oés fimili ter tranftulerunt. Pro honore quoq in hebrao legi£^33 quod perfpicue gloriara fonat.Et eft fenfus: Erit mors eius gloriofa: ut impleatur illud quod faluator in euangelio de; precatur:Pater glorifica me gloria quà habui prius dj mun dus effet apud te.Dictum eít de natiuitate eius: dictum eft de ceteris in medio facramentis:uenitad mortem,qua nó confueto mortalium nomine: fed quía in chrífto eratuita perpetua, requies appellatur. Nos autem ut manifeftum le genti fenfum faceremus:pro dormitióe& requie, alterg uer bo,fed eodem fenfu ,fepulchrum uertimus.In tempore ipi; tur illo quando chrifti in toto mundo euangelium coru(ca; rit:& repleta fuerit omnis terra fcientia domini ficut aqua marís terram operientes erit radix icfTe& qui de eius ftir Ρε confcendet in figni omníü populorüi: ut uideant populi Ποπ filij hois in coclo.C.ui habet cornua in manib?[uis in Qbusabícódit fortitudo eius:ut exaltat? omia trahat ad fe. Siueut Lxx.tranftulerüt:refurget a mortuis ut prínceps fit omníü nationi: uniuerfe eetes[peréti νο) Ον. : detribu ! ty Πεμ lt, ar] "ttg Mtn hy Buy qud Romac zin Efgiam de tribu iuda myftíco fermone teftatur: Non deficiet prin; ceps ex iuda πὲς dux de foemoribus eius:donec ueniat cui tepofitum eft:& ipfe erit expectatio gentíum. a«[£terít ín ote illa: zidücfet οὓσ fecüido maná«c.In die illa:hoc eft inil 1o tempore dequo& fupra dictü eft;cü furrexerit radix ieffe Ὁ in fignum populorü, fiueut domine£ gen/ om feparati:ita ut in gentibus communi labore defudent:& uo fo 24. pulabuntur:& iungentur in chrifti ecclefia qui príus fuerat € lentin humero philiftim per mare:hoc eft primum mariti,. mis pr&dicent palarftinis:& per mare uolucri curfu pergat ad cateras nationes:Síue iuxta Lxx. interpretes πε]αδδίσον»| ται ὧν πλοίοιο ο. φύλωρ θάλασσαν ἅμα tiumiapponerdrs fe, 9 Etetítín die illa: adijciet dominus fecundo manü{πᾶ προμομθισύνσιμ.1. ον cundo manüfuam:ut ἡ poffidendü refiduum populi fuí, 44 derelinquetur— labürinnauibusalie/ iudaigatesinfinemi,— 4D allyrrjs, δὲ ab zgypto,c a phetros, ab athIOPpH, e.— mul predabütur: qd? diciintrauerit pleni» ab elam& a fennaar:&t ab hemath δὲ abifulis marís.Et— deunius Pauliapofto| tudo gentiti: tunc om li exemplo intelliga nis ifrael faluus fiat: fed hzcomnia in pri/ mo intelligamus ad: uentu: Neq; enim pof fumus cum una dies dicat& nunc& fupra, illá referread primum aduétum,& iftam,ad fecundum:neper hec quae fequuntur δὲ illa leuabit fien in nationes: δὲ cogregabit Ρίτσος ifrael:δὲ difperfos iudacollieet a quatuor plagis terrz:& aufe retur celus ephraitn:& hoftes iuda CAM Ephraim non emulabitur iudam: δὲ iudas non puenabit contra ephraim. Etuolabuntin humero philiftím per aret fimul prxdabuntur filios orientis:& idumaa& moab raceptum manus eorum:& filij ammon obedientes qua pracefferunt ad. ὃ etüt, Ec défolabit dominus linguam marísargypti:& mus:qui per pamphí^ liam& afiam& mace; doníam& achaíam: prouincias:ad italíam απο;& ut ipfe fcribit ad hifpanias:alienige/ narii portatus eft na/ uibus.Igitur ephraim & iudas:id eft qui de Actuü.14.d δὲ diuerfas infulafatgg| duodecim tribub? in eum réferedafint chri/— lenabít manum fuam fuper flumen in fortitudine fpi;— cbriftü crediderunt ex ftüm:quemiudginec—. ,. fui:&; ίσα E(e. iudzis, fimul preda turumeffecontendüt,— per eum calcíati.Et erit uía refiduo populo meo quire;— idumaa δὲ moabex7 Poft uocationé igitur géntium qua quon; dam in caudam repu, tate funt,ifrael in cau/ dám reputabítur: ut de terra zgypti. apponat dominus fecundo manum ftiam,& poffideat refi; ὦ E340. e duum populi fui: de quo δὲ fupra legimus: non omnem ' ifrael fed reliquias effe faluandas: qua relicta fuerint ab Ybi.21.d Τσι, a affyrijs&ab egypto:& a diuerfis per circuitum nationi/ Actuii.2.g bus. Primum enim duodecim apoftoli,& feptuaginta& centum uiginti anímz,& quingenti:quibus pariter congre gatis dominus apparuit:deinde tria milia& quinq; milia iudzeorum in domini crediderunt. Iacobus quoq ad Pau; Ium apoftolum loquitur:qui& ipfe de reliqutjs erat: Vides frater quanta milia fint iudaorum credentiumc hi omnes amulatores legis funt. Et in eodé uolumine legimus: Erát autem in hierufalem habitantes iudzi uiri timorati,de uni; ueríis gentibus qua fub coelo funt:qui omnes mirabantur atqp dicebant:Nonneifti galilei funt:& quomodo nosaudi uimus unufquifq linguam noftram ín qua nati fumus? Parthi δὲ medi& elamitz& habitantes in mefopotamía& Syria,cappadocia,ponto δ afia,phrigia& pàphilía,egypto δὲ libya δέ cyrenz δὲ aduene rhomani, iudzi& pfelyti,cre/ tes Xarabes:audiuim? loquétes eos noftris linguis magna lía dei. Dehís igitur uniuerfis gentibus,per apoftolos ifr reliquiz faluabuntur. Tradunt ecclefiafticee hiftoriz quod apoftolí in totoorbe difperfi euangelium prazdicarint: ita ut quidam perfas indofqp penetrarent:& zthiopía daret manus fuas deo:& trás flumina zthiopíz{πάς chrifto mu/ ncra deferrétur. Acne folüm orientales populos fignificare uideatur:iungit& reliqua: Et ab infulis maris.In(ulas αὐτῷ marís occidentalem plagam fignificat quae oceani ambitu clauditur. Leuabit igitur fignum crucis in uníuerfas natio; nes:& de fynagogis iudzorum,primum ifrael populü con eregabbit:utapoftoli praceptum faluatoris implerent, qui Mattb, ἃ dixerat:Itead oues perditas domus ifrael. Deniqg& Pau/ Acuü,"5. g lusad incredulos loquitur ex iudzis: Vobis oportebat pri/ mum loqui uerbtü dei:fed quoniam repuliftís illud δὲ indi; enos uos iudicaftis zeternz uitz:ecce conuertimur ad gen; tes,(icut precepit nobis dominus.C) uatuor autem plagas, Orientem& occidentem,meridiem& feptentrionem figni ficat:utper hzc mundi uocatío demonftretur, Eo tempore inquit Efaias,nequad? ephraim δὲ iudas qui nunc me pro; phetante inter fe hoftili odio diffident inimici erunt:fed iu; xta Egechielis prophetiam;dugwírga ín unam uirgam co; linquetur ab aflyrijs ficut fuit ífrael ín die qua afcendit ael. fona dauid chriftus myfticeloqui£:In idu maam extendam cal; Etdies tendent manus[ασε' Iuxta illud qdfub per. T3.$9.b ciamentam meum:mihi alienigenz feruient. Hz enim gen. tes eo tempore quo Efaías prophetabat, aduerfariz erant. populo iudaorum:& idcirco nunc dicit quod ροζ: fur; rexerít radix ieffeut regnet in gentibus:& uexillum cru/ cis ob falutem totíus orbis fuerit eleuatum: tunc etiam idumaa δὲ moab& filifjammon:omnis fcilicet arabize lati, tudo dentapoftolis manus:& in locis idololatriz chrifti ec, clefizfufcitentur, b«p£t oefolabít ofie línguá maríeegy ptí«C.O uomodo idumaza δὲ moab δὲ filij ammon tradét ᾽ manus fuas apoftolis ucobediant euagelice predicationis| fic ipfe dris qui in apoftolis fuis illa perfecit: defolabit non mare iuxta Lxx. fed iuxta hebr&os linguam maris aegypti' quz príus contra dominum blafphemabat& fuperftitioni eoyptiz praerat. Vnde& in pfalmislegim?:Hoc mare ma; gnum δὲ fpaciofum: ibi reptilia quorum non eft numerus, QLuibus infertur: Draco ifte qué plafimafti ut illuderet εἰ. Defolabit igitur fiue interficiet: hoc eft avafeu.oCTiocTou, ut Theodotio, Aquila& Symmachus tranftulerunt,linpguam maris agyptí:& leuabit manü fua fup flumiaegypti in for» titudine fptis fui:uel fpi uiolétiffimo, qd? regn intelligim? rhomanos:.Regnate em Cafare auguíto,qri flos deradice ieffe cofcédit;:& in orberhomano prima facta eft defcriptio: potétiffimii prius regnü zgyptiog: qd? multis durauit tati Ibí.xos.c b?:Cleopatra morte deftructü eft:& pcuffus éamnis egy^ pti?in fepté riuis fiuetfepté uallib?, Nilus em acp: multage q pri? uno fluebatalueo δὲ ítráfibilis erat: in fepté ualles hu míllimas δέ riuos diuifus éatqp cóciffus,ut calciatis pedíb? tráfiret. Hoc aüt tropologice fignificat, qd?genté agyptioge intantü idololatría& uaniffimz fupftitioni dedità:ut acci, pitres,noctuas, canes δὲ hírcos& afinos diuio note cófecra rent,de infinita regni potentia per fingulos rhomani impe τῇ iudices diftribuerit:utalium iudicem habeat thebe,aliü libya;aliii pentapolis aliii egyptus,alium alexandría: δὲ di uerfz regióes ds μόµιους a gyptij uocat. Propterea αὔτ fub metaphora nilus diuifus ín ptes cft, δὲ fciffus in riuos: ut poffit abfq ullo ipediméto cuagelic?fermo difcurrere:& ad. ρρΐος egypti ulttos puenire:Et quó tpib? moyfi rubrü fic; cati é mareut ppls de egypto fugeret:Sicecótrarío egypti flumia ficcabüt ut reliquie ppfi dei qua ab affyrfjs& diuer fis gétib? faluabüt trafcat in'egyptü.Nequadp fugiétes ea, fed capiétes 'Ttopo; PUTES ΝΗΜΑΤΑ. Mom! E. £ommen.bieronymi liber quintus fed capi&tes& fuo calcátes pede.Prudés δὲ chriftian? lector hàc habeat repromiffionü pphetaliti regulá:ut qua iudi ,&noftri,imonó noftri iudaigantes carnaliter futura cóten/ Exo/15.a rubrü, Cantemus do düt:nos fpiritaliter iam tranfacta doceamus:ne p occafione Aftíufmodi fabularum δὲ inextricabilium iuxta Apoftolum quaftionii, iudaigare cogamur, Ca. XII £. oíceo in 3 ofe(lla: oft tebo? tíbíoo ; míne qm«c, Οἱ prius in folitudi ne dixeratis, quando afcédiftis deterra egy pti,€ mare ficcatü eft mino,gloríofe er ma gnificatus eft:& relid: .Nunc percuffa lingua maris«gypti;& flumi concifo& humiliato, glorificate dim& di; cite: Cofitebor tibi do mine quonia qui irà . merui δὲ furorem tuti, Iob.1, d mifericordiam confecutus fum:tues enim faluator meus, id eít iefus:& nequad fiduciam habebo in idolís:nec time; bo quanon funttímenda:fed tues fortitudo mea& laus mea, qui factus es mihi in falute, Audiat fceleratiffima hae. réfis factum diim his qui faluátur,& quorü prius dfis nó erat:ut creationem ín fcripturís fanctís atqp facturam,non femper conditionem eorum qua non erant: fed interdum gratiam in eos qui meruerintfíibi deum fieri intelligamus. b 4[ iIDauríetío aquae ín gaudío oe fontibue faluato:íe. Quem fupra emmanuel:deinde,fpolia detrahe, feftina prae dari:& reliquis appellarat nomínibus: ne uideretur alter e(fe prater eum quem gabríel uirgini nuncíauit dicens: Et uocabis nomen eius iefum:ipfe enim faluum faciet populü fuum:Nuncuocat faluatoré,& de eíus fontibus aquas prae dicat hauriendas:nequadj deaquis fluminis zgypti, quz percuffz funt:neg deaquis fluminis rafin:fed defontibus . iefuthocenim hebrzorum lingua faluator exprimitur. Vfi Xbidem, 7, f& ipfe clamabat in euangelio:Q.ui fititjueniat ad me& bi; bat. Οἱ crediderit in me, ficut dicit fcriptura: Flumina 1T dices ín die illa:Cofitebor tibidie Ca, XII. —fquoníá iratus es míhí:conuerfus eft furor tuus '& confolatus es me-Ecce deus faluator meus, fi; ducíaliter apam δὲ non timebo: quía fortitudo mea&. laus mea domínus deus:& factus eft mihi ín falutem. e Halüríetis aquas ín gaudio de fontíbus faluatorís. Et c dicétís ín illa die:confitetnini domíno δὲ ínuocate πο; men eius:notas facite ín populis adínuétíones eíussme mentote quoníatn excelfum eft nomen eíus. Cantate ncillius arefacto ατα, domino quoníá magnifice fecitzannunciate hoc ín uni/ uerfa terra.Exülta δὲ lauda habitatio fion:quía magn? . ín medio tui fanctus ifrael. deuétreeius fluent aqua uiuz. Hocautem inquit euange; {πὰ dicebat de fpiritufancto quem credentes in eum acce/ pturi erant.Etínalío loco ipfe loquitur euangelíj: C.ui bi; Ibi, beritdeaqua quam ego dedero eí,non Πες in aeternum: fed aqua quam ego dabo εἰ:βεείῃ eofons aqu falientis ' jn uitam zternam. Fontes faluatorís, do &trinam intelligamus euangelicam: de qua án fexagefimofepti /. mo pfalmo legimus: In ecclefijs benedici; te deo domíno defon tibus ifra. c«[t olcetío ín(lla oíes£on fitemínf ofío c iuocate «C. Hac pracipiuntur ab apoftolis δὲ reli/ quíijs ifracl,his qui de gentibus crediderit: utíoli confiteatur do: míno;& idolis dereli/ ctis inuocent nomen eius:& cuncta opera eius pradicentinfide; Ξ libus: ut fciant, απο’ nià fofus excelfus eft:cui cantandü fit qd? magnifice fecerit: & in omi orbeillius mifericordía predícet, o«[pEkulta ct 'lauda babítatío fíon.Primü dicendum iuxtaliteram.O ha; bitatio fion, exulta& lauda deum tuum: qd qui tuus an; te uidebatur deus,& modicis íudez terra claudebatur an guftijs: nunc repleuerit omnem terram fcientia fua:& de morte confurgens,regnet ín gentíbus:& ipfum nationes de pracenturatqp adorent: íta dütaxat ut adtjcíat fecundo ma num fuam ad poffidendum quod reliquü eft populi fui:& congregandos profugos ifrael:;& difperfos iuda colligedos aqtuor plagis terra:quía feminariü euangelii p apos qex iudzis erát pceffit a fontib? 1(rf. Meli?aut eft,ut(ion.i.fpecu la in fublimib? collocata interpretemur ecclefia: De d& qn dgefimus pfalmus canit: Benigne fac díie in bona uolütate tua fion:& edificentur muri hierufalem: ut acceptabile fiat in ea deo facrificium iufticiz oblationes& holocaufta:& ui tulus:quem filio poenitéti pater clamentiffimus imolauit, Cómentaríj quarti in Efaiam prophetam finis. - DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN CO. VINTVM COMMENTA RIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM VIRGINEM PROEMIVM ] Efaie fcriberé uifiones.Pro an g Ne ewe) Lures anni funt qd'a fanctz memori uiro Amabili epifcopo rogatus, ut ín decé guítía illius temporis quid mihi uideretur in fingulis 3 e S dB] Dreui fermone perftrínxihiftoría tm quod petebat edifferens: Nuncad te φίλωπον/ ων τάτη euftochiü cogor ín tot prophetà cómentaríos fcribere:&interím orationibus s ad babylonem ufq; peruenimus,qua prima decem uifionü eft: de quibus ante íá dixi. Su perflnum autem mihi uifüm eft:aut eadem ruríus iterare:aut ín uno opere diuerfas fententias ;pmere. Vnde quintus ín Efaía hic liber eft qui quondá folus zdítus eft;quo ad calcem ufqy per lecto.fextí uolumínis iuxta tropologíam arrípiemus exo cantc,fpiritalis intelligentia culmína perfequemur. rdíum,& eadem te dominum deprzz € EIVSDEM AD AMABILEM EPISCOPVM IN EXPLANATIONEM DECEM VISIONVM ESAIAE PROLOGVS ey Vcufq; papa Amabilis columen charitatis& noméacmíhi omni quos terra σοὶ δ᾽[ἢ nuitamatifTime;per literas flagitabas, ut tibi decem uífiones qua ín efaia obfcu/ 35 rifImefunt, hiftorica expofitione differerem:& omiffis noftrorum comentarijs:qui £u uarías opiniones fecuti;multa uolumina condiderunt, hebraicá pandere ueritatem, ^meqretractanté » 4b— Hee, Hie, ny To ἰὸν |-"Hitreos d :- n£faiam£a ΙΙ—$0. 24 mecp retractantem,& moleftiffimü explanationis genus in tempus aliud differenté,(epiffime . tómonebas.Hocautéanno mífifti filii noftrü Heradium díaconü:quime manu cóferta ín ius ' uocare,& pmiffum per morta exigeret.Quid igiturfaciam?fübeamne opus ín quo υἱτί eru ᾿ ditiflimi fudauerüt:Origenem loquor δὲ Eufebium pamphiliquorü alter liberis allegoriz fpa; fuadere menon potuiffe magis dj nolui equorum alterum imbecillítatis eft, alterü fupet cijs euagatur:& interpretatis nominibus fingulorum,ingenium fuum facit ecdefia: facramenta: Alter híftoricá expofitíoné titulo repromittens interdit obliuifcitur ppofitit& Origenis fata có cidít:an taceam δὲ aperte huius generís PON nefcire me dícam?& quádo tibí potero P" icc. Quibus adactus caufis, malui ate ingenii meü cg uoluntaté quxrí;breuiterg; adnotabo quae . didici fundamétaiaciens fcripturarü. Cuterü fi aut tu uolueris,aut fpacii fuerit, uoluntati ποι. | fizcchriftusannuerit, fpirítuale fupra ftruendü eft xdificiti:ut impofito calmine;perfecta ecde fix ornamenta monftremus.Propofuifti de Είαία uifionem babylonis,& philiftim,moab,& da mafcixeyptig& deferti marís,& idumzz,& arabiz,& uallis uifionis,& tyrí:quas fi latius nítar exponere, multis libris opus erít: δὲ exactoris mei nauigatio ín annum alterum differetur. Itaqg utuís fingulís teftimoníjs breues fentétiolas coaptabo:ut non tam exponá quid fentíá, cj pau/ ᾿&ís ufq; ad athiopià Hiere.s9. b €t»$2» a cis uerbis tibi fentiéda dimittá.Dictamus hzc non fcríbimus:currente notaríorum manu,currít oratío. Nolumus ením noftra laudari fed pphetz dicta intellioi: neciactamus eloquentia fed fcientiam quxrímus fcripturarum.Incipiamus ergo a babylone,|: : COMMENTARIORVM HIERONYMI IN ESAIAM PROPHETAM LIBER Q.VINTVS ucl onus uel pondus. intelligi poteft.Etubi,€ εἴ prepofitü fuerit, minarum plena funt qua dicuntur. Vnde miror Lxx. tranflato; res ín re trifti uoluiffe ponere uifione, fed de hocafs.Nunc qd coe; pimus exeqmur: Ba; bylon fuit metropolis chaldaorti: cuius rex nabuchodonofor cun οξείας fupatis, inter ceteras uaftauit& iu daam:diug obfeffam hierufalé, undecimo anno coepít regni fede chiz: Qiué& ipfum captii duxit in απο» chiáqua tiícuocabat : feblata:ibigy corá patre filijs interfetis octtos Sedechiz iuf Híctre.54.a fitauferri:excxcatüiqy mifit in cauea& ín ritü ferag: traxit in babyloné: cópleto uaticinio Hieremie qd? canebat: Intra; bisinbabyloné δὲ nó uidebis ea. Ad cófolatione ergo ppfi iudzog babylonis ruina przdicit:qd? quo Níníuz metro; polis affyriorum:quorü reges Phul δὲ Theglathphalafar& Salmanafar δὲ Sennacherib decé tríbus coeperant,chaldzo uaftáte fubuerfa eft:íta etia hzc quz cótra deum fupbierit, moedorti atq; pfari impetu fubuertat, b€T 3nmonté calí gínofi«c, Monte caliginofü fiue tenebrofü,qd hebraice di; cit YYAV71 babyloné ppter fupbia intellige.I(ti funt mótes tenebrofi triftícia δὲ caliginé praferétes:de qbus Hieremias ait:Dategloria ἀπο deo uro: antedj offedát pedes ueftri ad motes tenebrofos:Pracipiturgy ucl ágelis uel qbuflibet mí us babylonis quod vidit Efaias filius Amos,In mónté caliginofum eleuate figni:exaltate uocem /leuate mani. Etingrédíant portas duces:ego mandaui fanctificatis meís:& uocaui fortes meos ín íra mea,ex/ ὃ ultátes ín eforía mea, Vóx multitudinis ín montibus quafi populorü frequentii:uox fonitus regum oentíü congregatarü. Diis exercitui pracepit militiae belli:uc nientibus de terra procul a fümitate καί; dominus δὲ uafa furoris eiusut difperdat omnem terram. Vlulaté quía ppe eft dies domini:quafi uaftítas a domíno πο’ f níet.Própter hoc omnes manus diffoluentur: δέ omne cor homínis tabefcet δὲ conteretur:torfiones δὲ dolores tenebunt:quafi parturíens dolebüt: unufquifaq; ad pro ximum fuum ftupebitfacies combuftz aultus eorum, 6 Ec dies domini uenit crudelis& indignationis ple; niftris:ut iubéte deo δὲ exaltata nuncio: manu, uétura ba; byloni captiuitas predicef. c([tigredíantportae ou, cce«c, Principes δὲ gigátes iuxta Lxx.tráflatores:Eufebius uirtutes angelicas interpretat& peffimos demones: q ad euerfionebabylonis miffi funt.Nos atit hiftoriz ordine p, fequétes, mocdos effe dicimus, De qbus in cófequétib? apti? fcri, ce ego fufcitabo fuper eos moedos q argetii nóquarátnec aurum uelint.Nec mígefi moe dos ad fubuerfionem babylonis fc&ificatos uocct: cip Hieremía ipfum nabuchodono or,qaeíus ímpío fer, uiebat, deftrués prz, uaricatrice hierfrm fer, uü futi δὲ colüba dixe, rít.Porro qd'aít: For; tes meos& exultátes in glia mea: Oftendit eos nó fuis uirib?, fed dei ira tà fublimís re; gni potétía fubuertif? fe, o«T Clox multítu/ ἀίπίσ(η montíbus zc. Modoriiatq perfarii defcribi£ impetus:qde mftis feci auxílíjs có» eregatis,drio eo: exercitii precedéte ad uaftitaté ueniat ba bylonis ut difpdant omné terra: nó ᾧ totü orbem uaftaue rint,fed oém terrá babylonis& chaldaorü. Idioma eft eii fancta fcriptura ut oém terra illi? fignificet ρυϊεία de ἅ fer mo eft:qd qdànó intelligétes,ad oim terrarü fubuerfioné trahüt. eT Cllulate ο)«C. Apoftropha fit ad ρρῖπι chaldao riutuétura mala&etib? refonet:nec deruina ambieat cíui tatís,cii diis uaftator adueníat. Γά[-Ιδιορίε bocoée man? 4C.Hoc expofitióe nó indiget:fed breuiter indica£ qd? tanti malog: pódus íncübat:ut pugnatos: babylonis foluat ma nus& cor pauorelàguefcat:& in moré pturiétíüi foeminas dolor torqueat uifcera: δὲ unufgfcp alteri? quarat auxilii, lurida facie pallorecircüferés:naturaleé em ut iminétib?ma lis alios(apeplus putem?. 6«L£cce ofes ofit venít crude D lío«c, nus& C D ptura ἐε αἴ dicés:Ec/ Infra, ἃ £ommen.Ibicronymi liber quíntus [ία«C. Crudelé diem uocat:non merito fui(ed populi. Non eft eii crudelis qui crudeles iugulat: fed ῳ crudelis patien/ tibus effe uideatur.Nam& latro fufpefus patibulo,crudelé iudicé putat.Simulqfolitudo δὲ uaftitas terre babyloniz nunciatur:& caufa uaftitatis exponitur,qd" propter accolas eius hzcomnía fiant. aq uon ftelle celí €t fplendo2«€. Ver; bum hebraicü ΟΞ Lxx.óyovo.tranftulez rüt.Hebraus quo ego praceptore ufus fum: arcturü interpretatus e(t. Nos generaliter(e quétes Symmachum ftellas diximus.Eft au tem fenfus: quod cü dies diii crudelis ad; uenerit:& furor eius uniuería uaftarit, prae timoris magnitudine ' mortalibus cuncta te; nebre(cat: δὲ fol ipfe& lunaaftracp rutilantia fuii uideantur negare fulgore. Vnde δὲ εοο facco indui£,qd fcili/ cet tenebra cücta ope tiant:€ prametibus malís nihil aliud fen tianthoies, nífí quod mens uidere cópellit. b«Γι vífitabo fuper oi»bíe mala«c. Ex hoc loco€ ex fupiore ubi ' fcriptü eft,qd obtene/ brefcat folin ortu fuo: & luna caligine cóplea tur:& itella fulgoré re trahat& totius orbis iniqtas uifite£; Ω ui^ dà putant nó debaby lonis ruina:fed de mu di confumatione prae; dici: cam utiqp(τ τ fupiora& orbis q he; GUT TIPS ΤΣ braice dicit 53m& grace δικουμένν» δα γίοη intelligeda fit. θικουμένκ eif lingua noftra habitata fonat:& habitata pro; pter ingenté populi multitudine babylon dicit: ut ubi pri? fucratinnumerabilis turba pplorüiibi fit uaftitas& habita, tiobeftiarii.. c€["[vzecíofío erít vírauro«&, Caufa mani; feíta quare deus uifitet οικουμένη 1. ΒΑΡ]οη 5 mala:utha/ s uerte£:& fingu $,4a bitatore deferta redigat inffolitudiné.Preciofum auté dici omne qd rarü eft: quó& fupra iuxta hiftoría, pro hominü raritate apprehendere legimus fepté mulieres unii uirum, dicentes:Pané no(trii comedemus δὲ ueftimétis nrís operie mur,tantimodo inuocet nomen tuti fup nós: aufer oppro » Rega briünoftri.Etin Samuelis uolumine continet: Sermo dii erat praciofus ín diebus illis.i.rarus. Nota quod in hebra; ico pro generali auro B pro obrigo"E^N fcriptum eft, o 4I Sup boc«l turbabo«C. Vel eo fenfu accipe quo fup de ftellis δὲ fole& luna& orbe expofuim?: uel hypbolicos, quod ab indignatione dei:& coelum trifte Πε:& terra mo/ tueatur: elementa quoqj omnia iram creatorís agnofcant., eq£t erít quafi oamula fugíene zc. Babylonit fignificat& chaldzor ppfim,qd'íta pauídus ad irruptioné moedorti,p; ' farüicpfugiat,dfi damula& ouis rugitü leonis δὲ ululatü lu/ pi:nec habeat defenforéaut principe cuius fequat imperii. f«r Onufquífqs ad populíi fuum conuerte£«c. Poft? capta fuerit babylon,& per portas eius intrarit hoftilis exercitus: cuncta auxilía δὲ diuerfarum gétium turma quibus prius cíuitas defenfabat,ad fuas ,puincias reuertent. 6ο nus,& irz furorifq; ad ponédam terrá ín folitudiné:& a peccatores eíus coterendos de ea.Q üonia ftella: coeli δ ; fplendorearü no expandétlumé fuü: obtenebrat? eft b folínortu fuo:& luna nó fplédebitin lumine fuo.Et ài; fitabo fup orbis mala& cotra ímpíos íniquítaté eorü: δὲ quiefcere[οί fupbía infidelíu,& arrogantiá fortia c humiliabo.Préciofiorerítuir auro& ho müdo obrígo. ο Süp hoccclü turbabo,& mouebit tetra deloco fuo: pter índignatíoné diii exercítuü:& propter diem nem ε rorís eíus.Et éít quafi damula fugiens δὲ quafi ouís:& t nó etít qui congreect, Vnüfquifq; ad populü fuü con; i ad(οτε(πᾶ fugient.Omniís qüi inuen tus fuerit,occidet:& omis q fupuenerit;cadetín eladio. e Infantés corá alliden ín oculis eor: díripient domus i eorü& uxores eorü uiolabunt. Ecce egofufcitabo fup eos modos qui argentü nó quatát;neq; aurum uelint. k Séd facíttis iin interficiét:& lactetibus uteri nó ! miferebun£i& fup filios nó parcet oculus eorum. Et rit babylon illa οἰογίοζα ín regnis: indyta in faperbia chal dicorum: ficut fubuertit dominus fodomá δὲ eomor; ram: non habitabítur ufcy ín finé& nó fundabit ufa mín generatióe δὲ generationem. INecpOnet ibi tentoria arabs:nec paftores requíefcent ibi;fed erunt ibi beftía: & replebunt domus eorü draconibus: δὲ habitabüt ibi ftruthíones:& pilofi faltabunt ibi. Et refpondebunt ululx ín xdibus eius:& fyrene ín delubris uoluptatis. quí(ΕΠΙ fuerít occídet«c. Οὐ τη non fugerit;mucrofie fe riet:q yo aut refiftere uoluerit aut reuerti intáti capta urbi nó proderít:ut ipfe quoq anguine fundat. b 4Γ 3nfantes eo:í allídent ift oculío cot C. Hoc eft qd? D'auid ín fpiritu ,pphetat: Filia babylonis mifera, beatus qui retribüet tibi retributioné tud. quà το retribuifti nobis. Bea, tus qui tenebit& alli/ det pf tuos ad pe - trà. l'ataeriturbis ua; : ftitas δὲ uictorü fari; tia:utnec innoxia par : caturztati: ut cunctae domorum diripiátur .opes.:& in confpectu maritali uxori uiole£ pudicitia,{«T£cce «€go fufcítabo fup eos incdoe«C. Apertiü eft '. qd'latebat: qd ἠεῷ ᾿ fortes& gigantes an geli intelligedi funt δὲ damones,(ed moédo ceps Daríus prímus babyloniog deftrüxit imperiti occifo Balta/ farnepote Nabucho/ donofor qui Euilma^ rodach filius fuit: Tan tam aute(cribit moz/ dorü ρα; fauitiaz utardore fanguinis ef fundendi, aurü argen tii; contemnat:& ob latas opes proluto re/ putent. k 4T Sed fa/ gíttío paruulos(ntérft cfeit τί. Interficientur paruuli,quorü uulne^ raerütnon mínora qs ' corpora:& pragnan/ τί uteri fecabunt: eli denturg infantes:& ad ubera prafffos fili, x os, crudelis uictor oc cidet.[4L£t erítbabylon ílla cíuítae glozíofa«c. Audiui/ mus moados:audiuimus Babylone, audiuimus inclytà in fupbia chaldeoz:: nolum? intelligere qd fuit: X quaerimus audire qd? nó fuit.Et hzc dicim?:no qd? Tropologica intel/ ligétiam condénemus:fed qp fpiritualis interpretatio fequi debeat ordinehiftoria:qd plariqy ignorátes,lymphatico in fcripturis uagant errore. Vfcp in prafenté ergo diem pphe» tia babylonis expletur:& ficut fubuertit deus fodomam δξ gomorrà:(ic& ifta fubuerfa nó habitabit ín aternii;Pro il/ lae Seleutià& ctefiphonté urbes perfarü inclytas fecerüt. m«[ Bec ponet íbí tentozía arabe«C. Inti babylon uafta ta critatqs deferta:utnead pafcua quidé armentorum δὲ pe cori utilis fit. Non ei tendetibi arabs farracenufqp tento tía:nec paftores poft ueftieia gregi feffi labore quieícentfed Prope eft Tégéb rügens:quorumpría interparietínas& anguftías ueterum ruínarü habitabunt Ὦ Να foli Lxx.0ipio.i.beftías tráftulerüt. Alij ipfo nomi neqd'apud hebraos fcripti eft:uolétes genera demonum intelligi uel phantafmata.Et replebuntur inquit domus,ut nos diximus draconibus: ut Aquila traftulit,typhonibus: ut Symmachus ΛΠ ipfum uerbum hebraic exprimés: Lxx.y'o& Theodotio ἔχουο,[ά€ clamores uel fonitus inter» pretati πε, Q dq» fequit: Pilofi faltabüt ibisuel incubones uel fatyros,fylueftres quofdahoies: ἃς nónullí faunos T fi caríos uocat:aut demonü genera intelligüt, Pro ululis qq; omnes ipfum uerbi hebraicii a".Soli Lxx. onocétau; ros tranftulcrunt,Syrenz autem Ὦ 350 uocant:;quas. nos m dr m.:' ὁ.autdamones t Videtur hec uox elle fuppotitica wi' A A T ' tre elamita q deillis fi "hierofolymis uitaexi^ "git monachorum,ue;—— vene Ir 'PaWonesregiasellein: eciet fup humü fuá, Adiünget aduena ad cos:& adhac rebít domui Iacob& tenebüt eos ppfi:& adducent eos eius tantüambítu co;'" ínlocü fui:& poffidcbit eos dom? ifi? fup terrá düi in feruos& ácillas:& erüt capiétef eos q fe caperát& fubij | vrueníarté:» cient exactoresfüos, Etéritin dieilla cü requiédederít.[Δεῖ εἶτ malori eft ci tibi diisa labore tuo,& à concuffione tua,& a feruiture— inimicos uiderint ea ' neris beftias murorü . eit tépus quo ab hofti , buscapiendafit. Pot. e recé babylonís,S dices:Quo céflauit exactor:requieuit *€aptiuitaté qppe hie; o ' Sophonias plenius lo - exultain omni corde »- Aggeiib E(dre libri Aggeuri Ach, d. δὲ Zachariam:qn fub -«dra& Neemía altare, ἢ géplü,muriqp urbis ex. . tructi funt, ce[ Zidíü * Bibuscii ppfo iudxo/ ^in aiam aut demones aut monftra quad uel certe drácones ma; gnos interpretati(umus:q cri(tati(unt& uolantes.Per quae oiia uaftitatis δὲ folitudinis figna monftrant: qd tanta(it depopulatio urbis quondá potétiffima: ut pr multitudi/ nedamonü ac beftiari nullus in eà audeat paftorii.i. defer, "tiappetitor intrare.D'i dicimus a quodiá fra; nibus egrediés, nunc babylone:& omisge/. ercerí,- Ca. XIII : L3 Rope eft pus cé?«€. Inftare di/ tufalé nó multü tépus inmedio:£ amadis— denté populos ín índignatioe:plaga infanabili fubfjcié quit: Lauda filia fion, filia hierHn:qaabftu/ tatz funt fup te δὲ cedri libani:ex quo dormifti nó afcé iubila ifrael:lztare& 6 dit q fuccidat nos, Tnfernüs fübter te coturbat?eftiin oc curfum aduéus tuí fufcitauit tibi eígátes:omnes princi * Mtdiis iudicii tuum;^ pesterra futrexerüt de(οἰῆς fuis: cücti príncípes natio; auertitinimicos tuos.» ni uniuerfi ridebüt δὲ dicet tibi. Et οὐ uulneratus es fi/:. emnis terra confiluit: uoce tantü larticize geftiétis emittése f«[ Zibíctes quogs lerate funt fup te« cedrí líbant«c, Per abietes δὲ cedros libani, principes gentiü intellige: q nabu/ chodonofor pcutíéte fuccifi funt: qui δὲ ipfi in uoce lzetíciae orumpentes dicit: Ex quo ad inferna deductus es, nullus alius potuit iueniri q magnos potétefqp fuc Rópeeftutueniat tépus eius:& Ca. XIII cideret.$ 4Γ Ὑπίετη dies eius no clongabunt. Miferebitem drisla—fübrer τε córurbar? eft 4C. Hac emphaticos]le ' cob& liget adhuc deifrael& reqefcere eosfa| a Πιηι ἀξ ίζεπα mo do, nó quo facta fint fed qd fierí potuerint: nífifortéanimas Γερο Qs interfecerat infultà tesregi babylonio oc/ curríífe credimus.So». dé(u(tinere. b«[€£ tua dura quaante feruíuifti:fumes parabolá íftácótra— tuvulneratue co ficur ποῦ C.Sermo poten/ tium& principii terrae tributü: Cotriuit dris baculü impiosuirea dnantiücE. as(upcedros δὲ abic/ tes appellarat,ad γερό perfifqou; eft.; L MES E babyloniü dirigit in MO RS e.& temínfuroregentesspfequentécrudeliter:congeuit δὲ— ines conditus Jam ^fiafacob τῷ. Dehoc. ε filuítzomis terra gauifa eft& exultauit.Abiétes ὅς le;— nó dolemus nostuif/ fefuccifos:cü δὲ tu ea/ dem fecuri corrueris, Omniís potétia tua& rt coelü eleuata fuper: bía àd terrà. detracta dauer tinea fuftétabit, Sienificataüttépus ὦ m ἫΣ Ε΄ δὲ Ícatétíü operiet uerz Cyrus rex err 3. cut nos:noftri fimilis effect? es: detracta eft ad. inferos: mii mrtitudoc Séties puüpopulihierufz;— füpbía tua:cócidit cadauer tui fubtertefterne£tineas&^ Permortemboisuili T6 redire pmifit. Lege tatem:qui dei ín te po Zorobabel& lefu fa; «erdote magno& Ef; Multos de diuerfis g& εἴ hierofolyma uenif7 τς cótjcimus,credétes deo ifrael δὲ errorü idola relinquétes, ὦ d'auté reduéi(int : adlíteras regis δὲ acceperint munera δὲ impéfas tépli:nulla ᾿ dubitatio eft.In hoc folü artarí uidc£ intelligétia:quó poffe/ «rit ifrael in terra drii uictores quonda fuos,& fubieccrint exactores feruofq» eos habuerint δὲ ancíllas:nifi forte fynec . dochicos otii intelligamus ex pte:qd tatz poftea foclicita/ tis fuerint:ut de diuerfis quoq p circuitü gentibus fibi fer/ ο... Weft.s, uorü δὲ ancillarii familias cópararint.Poteft& in Afueri τῶν ^ Judith, s. b: goes intelligi, gri occifo Holofernehoftilis ab ifr'eft cze/ us exercitus. Q,d' hzreo litere& in moreferpétis terrà co 4nedo:tuz eft uolütatis:qui hiftoricá tantü interpretationé audig uoluifti. o€[(£t erít ín oíc(lla cá requíé oederít cc. Sermo dirigit ad ifraele, qd poftdj reuerfus fuerit hierufale & iugü feruitutis excufferit:recorde£ potétiz quondá Να; buchodonofor& culminis babyloníj:miferabiliqy εὖ uoce deploret,qaad tantà uenerit calamitate: ut hoftibus quoqp fuis dign? miferatióeuideat, c€[ δη ceffauít exacto?«€. Voxi(ta plangentis δὲ miferantis eft ifraelissquó dris quon dam uictor terrarü δὲ tributis cuncta depopulás: contri/ tus fit& redactus ín nihili.Tlle indj qui fuit baculus impio; ΤΠ χαὶ fceptrü δὲ uirga regalis ocs furibüide pcutíés: cuius plaga nó poterat fuftíneri:qui fugiétes quod crüdeliter pfe qucbat:quó conquieuit& humiliatus eft;& ad ruina eius i operimentü ταῦ erüt uermes. Ομ cécidifti de ccelo lu; cifer q mane oricbaris:corruifti ín terrá quulnerabafge tes:q dícebas ín corde tuo:In col afcendá: fup fydera dei exaltabo foli meü:fedebo in móte teftaméti ínla/— mus ob facilitare in^ teribus aquilonís:afcendá fup altitudine nubíd, ero fi; -&ef aduena ad coe«t. κ ilis WM o RE ad infernum detraheris in i profundum laci, Qi teuiderintad teindinabun£ teg "ti. Significat aut alijs uerbis lucifer: δὲ dicit ei qd? flere de/ beat& lueeré:qui quondam fic fuerit gloriofus ut ful tentiam praferebas. {«[ uo«ο! oc celo lucífer«c. Pro eo. telligentize: quó ceci/ difti decoclo lucifer q mane oriebaris: In he braico ut uerbü expri/ mamus ad uerbi, le7 gitur:quo cecidifti de calo ulula fili dilucuz profpicient ΤΠ ΚΠ cóparatus fit, Sicut inquit lucifer difcutíés tenebras ardens rutilus illucefcit:fic& tuus|,pereffus in populos δὲ publicü claro fyderi fimilis uidebat:fed cecidifti ín terra gentiü uulnerator,qui per fupbialoquebaris:tantá poten, tià cofecutus fum:ut οσο mihireftet δὲ fydera:ut(ub pedi bus meis fupna debeát fubiacere. C) δά iudi coelum δὲ aftrá dei fe uelint intelligi: ex eo qd fequit: Sedeboin mon te teftaméti:id eft in téplo ubi dei iura funt condita:& in la; .teríbus aglonis: id eft in hierufalé, Scriptü eft em: Montes fionlatera aquilonis, Nec fuffecerat fupbiz eius defyderare cacleftía nifi ad tantà ,prupiffet infania:ut dei fibi fimilitu/ .dinéuendicaret, ke ClerGramen ad ínferníi oetraberíe(8 p2ofund& lací. Ο ui per fupbià dixerat:In coelü afcéda, ero fimilis altiffimo:nó foltiad inferni fed ad infernti ultimü detrahitur: Hoc eif fignificat laci profunditas: pro quo in «euangelio tenebras exteriores legimus:ubi eft fletus& ftri, dor dentium,[ΓΘ uíte víderínt ad te inclinabunt cc. Et hacuox infultantiü eft atq mirantii quó uaftator omnii & ipfe uaftatus fit. Ὁ ἃ auté ait:uinctis eius nó aperuit car/ cerem:magnitudo crudelitatis& impietatis exprimítur:ut ctià uinctos teneretin carcere;& no fufficerent miferis cate Da nenifillos e(t.Ergo ne& tuli ca/ $09. 26 E qd? nos interpretati fui T$.47.A £ommen.Ibieronymi liber quintus nx:nifiilos δὲ tenebrarii horror includeret,. a 4 mneo regee σου vníuerfi oonmíerüt ec. Narrát hebrai huiufce/ modi fabula:Euilmerodach q patre fuo Nabuchodonofor uiuente p fepte annos inter beftias ante regnauerat: poftdf illereftitutus ín regno eft:ufqsad morte patrís οἴ! Ioachím rege iuda in uinculis fuit:quo mortuo cum rurfus in regnü fucce: deret:& nó fufcipere£ a principibus qui mé; tuebátne uíueret q di cebat extinctus:ut fi7 dé patris mortui face; ret, apuit fepulchrii& cadauer eius unco& funibus traxit. Et eft fenfus:Sepultis omni busquia te interfecti funt:tu folus infepul, tus facebis, Alij uero locii ΙΕ fic interpre; tant: Oés antx apud inferos aliqua requie accipiet:tu folus in ex tremas tenébras reli/ gaberis.Omniti enim operieris fanguine:& uniuerforum te cruor premetuelut obuolu tum fanie mortuorii, Symmachus hiic locii fic tranftulit:etià cum his qoccidunt in bel lonó mereberis habe re cófortíü fepultura. Proco autéqd' nos di ximus: dfi ftirps ἐπ Iis:& in hebrao legit: interpretat? eft, quafi fanies polluta."iau εξ proprie uirgulti ap pelat qd? ad radices arborü nafíci£,& qua, {τ inutile ab agricolis V HR amputat:poffumus id ipfum fanié tabemqg intelligere:Si, mulq difcimus qd? infernus fub terra fit dicente fcriptura: factum eftonus iftud, populü μνᾶ occídífti. Iuxta Lxx.interpretes q dixerüt:diér: τὸ γῆν μου χπώλεσασ μὴ T λαδμ μου χπέκ]μαο.ἰ, ἢ terra meam perdidiíti,& populi meü occidifti:quid dicat, nulla dubitatio eft. Terra em iuda& populi eius ífrael Nabu chodonofor interfecit δὲ pdidit, Iuxta hebraicü difficilis iri, tellect? eftiquó terrà fua pdiderit& ρρθ fuii occiderít:nifi forte hoc fenfu accipiendü eft: eos quos tibi deus ín corre, piioné dederat, tu penitus pdidifti, Velaliter: Aritiquiü ally riorü regni, te multi fuperbiéte& eleuante cótra deti ceruí cetua omo deftructü eft.Si efi te epifTes humiliter&(οσα menfura tua:affyrius& babyloníus hucufq regnaret.Siue hoc modo:Tam crudelis fuifti ἐπ externos,ut etià fubiectos tibi populos furibundus opprimeres, ΓΗ vocabit ín eremá femen peffimozü τῷ, Omnes hiftoriz confentiüt, qd? occifo baltafar nepote nabuchodonofor,& fuccedéte Dario in regnü chald:orii,nullus de nabuchodonofor deinceps ftifpe regnarit. Hoc ergo fcriptura przdicit,qd'in tanta Ρα’ bylon ueniat uaftitate:ut ο de femine regio nullus remaz neat:fed;ppter impíetaté patris omnis foboles delea£, Pro co aiit qd nos ín ultima parte fentétiz tráftulimus:neqp im plebüt facies orbís cíuitatü:in hebrao fcripti eft p ciuitati, bus WO".qd'nos tranfferre poffumus δὲ aduerfarios:ut fit fen(us: Nullus ex feminetuo qui cupíat reparare regnü . aduerfaríius fufcitabít.Scd'm Lxx. interpretes q dixerüt:fe/ men peflimü,para filios tuos interfectioní propter peccata pfpiciécfubaudi£ dicétes):Nüqdifte& uir qcóturbauit terráxq cocuflitreena: q pofuítorbé deferta:& urbes ei? a déftruxitimínctís eius no apetuit carceré?O mnes reoes gentíü,uniuerfi dormierüt in glía,uirin domo fua: Tu auté píectus es de fepulchro tuo dfi ftirps ínutilís;pol; lutus δὲ obuolutus cà hís q ínterfecti funt gladio,& de; Ícenderüt ad fundameta lací:quafí cadauer putridü nó e habebis confortíü,neqg cü εἰς in fepultura.T à ein terrá c tuá dífpdidifti: tu ροραϊᾶ τα occídifti, INón uocabi£ in zternü femen peflimorü: prxpate filíos eius occífio. ni ín iniqtate patrá fomno cofuroét nec hareditabüt: » terráineg implebunt facies orbis ciuitati, Et cónfurgá fup cos dicit dns exercitui:& perdá babylonís nomen: δέ reliquías& germé& poenié dicit dns. Et poná eá ín pofleflioné heritij& ín paludes aquará;& fcopabo eà « ín fcopa terens dicit ἀῆς exercítuü. Iürauit diis exerci, tuü dicés:fi nó ut putauí íta erít:& quó mente tractaui fic eueníet:ut conteram aflyriü ín terra mea,8& ín mon; tibus meísconculcé eü:& auferet ab eís íucum eius:& t onus illius ab humero eorü tollec.FI6c coti qd'cogi; tauí fuper omnem terram:& hax eft manus extenta fuperuníuerfas eentes. Domínus ein exercituum de; creuít,& quís poterit infirmare? Et manus eius extéta: ϱ& quísauertet eam?Annó Vícqiad füdamétalaci, b α΄ effi teriá tuá oífpdídíft;tu.-. patris tui:que fenfum habeat, fcirenó valeo, Ὁ(Tt cófur. ᾿ ο fup eos oícít ofio exercitui: pdá babyloníe nomen εξ, ὦ Babyloné fuiffe potétiffima, δὲ in cápeftrib? p djdrü fit ab. angulo üfcy ad agulii muri fedecim milia tenuiffe paffui.i, fimul circuiti(jdrígéta octogita ftadía, refert Herodot*; δέ multi alij q eracas: hiftoríascófcripferüt, quz zdificata poft di luuíum, inaltitudine répaffutü:paulatim de tata:ut pódus imínts tépla marmorea: au/ reas ftatuas:plateas]à pidibus auroq δρῶ tes:X multaalia qua pene uidean£ incredi/ uimus:ut oftéderem? qd ad ira dei omis po tétia puluis fit, δὲ fauif liceret introire barba ras natióes δὲ uidere (ἄτα urbis extremaue ftigia:iderem? poffef fionem heritij& palu, des aquarüi:& uerecó pletii effe qd! nüc efaiae uocibus canit:Scopa; bo eà in fcopa terensz exceptis em muris co &tilibus q;ppterbefti às cócludendas poft anos plurimos inftaur rant:omne in medio fpacium folitudo eft; e«[ 3urauít ofi exer cítu& oícéo 7C. Reuer? . títuradprafentia:hoc eftad Sennacherib regtaffyriorii q famaria Ιπάσ uafta uít:& excepta hierufaié deleuit p circuiti omia:& lóge poft quo mortuus eft rex Achag e Ne lateris poterátaudiétes:Nos pfenté ppetimur obfidionéifte mul tis poft(zeculis uétura ,pmittit, Eft igit ordo pphetia: dis polt annos plurimos babylon deftruéda fit:€ ome penit' ftirpis affyriorti δὲ chaldez feminariti difpdendt:tri ut nort timeatis uicina captiuitate: iurat díis,cui età nó iurati cre? dédi eft, qd'fua aftimatio nó fallat:& qd? méte cócepit irri» tü nó fiat. Hocatithumano loqui affectu qd" fcilicet nó faf la q falli nó pót.Cóterà inqtaíTyriü in terra mea, S in την tibus meis conculcabo eti, Vna em nocte centü octoginta 4» quinqp milia exercit?affyriorü angelo niaftáte deleta funt.Et auferef ab his q obfidebant in hierufalé iugii eíus,& graue imperíti qd? omibus iminebat:& pondus ἃ premebant,in ipfum potíus retrudet. Fugiéte ef aflyriorü rege ín terram ἫΝ liber cii ρρῇ reliquijs egreffus eft Ecechías,(«λος «ΟΠΠ αὖ cogitauí«&. Hoc loco qda arbitrant genertYéeffe cótra oém orbe pphetia:& qd? uaftitas babylonis& affyrize ciuitatis typ? fit cófumatióis müdi.C) uib? nequad cótra dicimus du fciamus hic omné terra affvriorii ,ppriefignifi, carí:& uniuerfas gentes focías regís affyrij demonftratas. Ω uícqdautéa drio decretü eft,nullius uirtute prohibetur, Etextentam manti eíus& ad pcutiendii paratà,nemo pote; ritcoercere,& 4Γ[πο quo mozruus eft rex Zicbac facrum eft onue iftud. Ὁ uatuor reges iudez, titulo pphetz legi» mus effe prepofítos:Ociía,loa!ha, Achag,& Ecechia,fingu : los fibi ordine€(obole[uccedétes: quor Ogiam mortud: fupralegimus Arxalit.í, capitolium- illius urbis: eft turris που mília dicit terie lato in anguftias coar,fácilius alatiorib? fat: ftente£. Defcribüt ibá' bilia. Hoctotü narra?": ἴᾳ& cinerí cóparet. Si: futuris uicina cófocíat,ut imtnés aufera£ metus: qa dicere. Regg ing A 9.6.8 10.7.8 iiy lxi ii Siti y DU Tti) Jobi qig lm mj ty d] ἴῃ , ἃ hil put rn Yu tty xfi "εν ΤΠ Vicit ST] Tin viai| tdi spl sitat do vod font Tu Yay qui il uut a Regi b Tut ii jm ip (ra d d f 7} jin Du » Hiere. 47, a ... fm£faiam| fupraleeimus referete Efaia: Anno ἅ mortu? eft rex Ocias? uidi drim fedenté fup foliüi excelfa δὲ eleuatü. Ex ἅ intelligi, mus δὲ uifionem fedétis drii:& ea qua praecipiunt pphetee Ibidem, d ufcpad εἴ ἰσοῦ ubi fcriptü eft:Sicut terebinth?& ficut quer; cus quz expadit ramos fuos:Semé(από erít germé eius: fub loatham rege pro pheétatü. Tertius fucce dit Achag fili? Ioathà filij ocie regifiuda:fub uoafcédit Rafin rex yriz,& phacez filius 2 Nélateris philiftza omnis tii: qm cóminutà eftuíreà paifforis tui:de radíceern colubri egrediet reguD:&fe/. » men ei? abforbés uolucré. Et páfcent prímooeniti pau effugiat agmé eitis:uidebat in generali fentétia etíá ἱμάπος effe coprehefos.Si inquit quefierint angeli gentís affyriz: quare olus iudas éuaferiteRridete eis:quia dris fundauerit fion,&ipfe humile populii fua uirtute ,ptexerit. Pro ange; lis;Lxx. tranfulerunt«2:212 οἱ reges, unius Nliterae erro; : τέ ἀεζερε, Ca. XV & pondere femel dixif ronde rex it in hie. e perü:& paupes fiducialiter regefcéc. Et intérire facia im— fe ica Hor ti δῖε rulalead praliadü có;(x: ST o le 715 rra. Witeradmoneo: quod track το! αυαίε ἢ Ame radícé tuá:& relíqas tuas interficid Vlüla. porta: σημ ειηρεγ ἐπβιας pun coment κε dama ciuitas;pftrata eR phos omis:ab aglone em quant ionem s turfub Achag uíqy a 9 ἢ Ξ5. η η vA: τῷ uel ftatim lata uel pritélocü qué nüc ex^ e fum* ueniet& flo e 3€ deat deme es: Qüid midebit in finelzta poft(ας ponereniimur,omia nüdjsgétis:qa dris füdauit fion&inipfafperabütpau^ Moab,puincia eftara/ uz in medio pofita bum in qua fuit Ba/.. unt,uaticinata cogno. fcimüs:quo mortuo. qrtus.i. ultimus fucce peres populi eíus.(GO. V Nüs Moab.Quía nocte uaftata eft ar, Moab cótícuit:qa nocte uaftat? eft mur?, moab coti; lacfilius Beor: qcon; duxithariolü balaam de mefopotamia, ut dit Ecechias: fub quo oinisufcqpad fine texi liber. a€ Bie leterío pbílítea zc. Naturale eft qd dicim*:Mortuo tege aduer(arii gentiü fp latat inimici:ex re/ . busnouifbella ciuilia δὲ feditióes ac regnádi iperitia pftolatef. Mortuo igif Achag .. pétóre q ambulauerat i τῇ regü ifrf;X cognatóe eis fuerat copulat?:intelligim? philiftzos e uicino fuiffe letatos:& in; fultaffe ifraeli qc? maturo rege pdito,Egechie iuueni(δία, ceret.Philiftzos auté ut fup dixim?palaftinos fignificat:qs alienigenas uulgata(cribit editio:cihoc nó uni? gétís,fed ΟΠΠ externarü gentili uocabulü fit.Ne inqt lateris o phi Πίτσα ης infultes pplo meo,qd'pcufforis tui Achag ga có fracta Πε bacuPq te ferire folit? erat;uidea morte cótrit? Qd coluber interfect?:Pro hoc ei nocétior nafce£ Ecechías regülus,qué grzcí uocat bafilifcü: q te fuo afpectu iterficiat &[pü oris occidat.) uó eim nulla auis reguli afpectü pót il le(a tráfirefed cpuis pcul fuerit ei?ore forbet:ita& tu a cófpe &uregís Egechie τοῦ peribis.Et pulchre feguauit metapho rá:qa ei ferpenté δὲ regulti nomiarat:ore ei?€ fpi dicit uo» lucres deuorari.O) d? aütnullus regü iuda fic pcutferít phili ftím quó eo$ depopulat?€ Ecechias:audi regu librü:Ipfe p ους philiftim ufqy ad σας δὲ υἱῷ ad Émios ei?: a turre cu/ ftodü ufg ad urbes munitas.Pro eo atit qd nos tra(tulim*: abforbens uolucré:& in hebrao fcripti eft ΟΥ Δ: interpretari ρε,(erpés uolàs: Vt(it fenfus: De radice colu/ bri naíce£ regulus:& fructus illius.i.reguli ferpés uolás,ut draconé uolaté intelligas. b 4] t pafcent pmogenítí pau» perti cc. ΟΠ tepcufferit regulus,& draco uolás tuos termi^ nos deuaftauerit,nequad infidiaberif iudz,Stpaupculü po pulü meti tua fraude terrebis:fed praffus ,pprijs anguftíjs, flebis calamitatétuá:humiles ait& paupef q nó in diuitijs & in potétia,fed ín meo noie cófidebat,fecura pacereqefcét,' & nulli^hoftís impetü formidabüt, cé[£t ínteríre facía«c, Totüp SA) logt.Eft autéfenfus:qd? populo dei fiducia liter reqeícéte,ficcet radix philiftíim& οἷς reliqae cofumét. Ὁ 4L€llula pozta:clama cíuítae 7C. Porta uocat pro his ἃ in portefunt:& ciuítaté p habítatorib? ciuitatis:fermoné dg dirigitad urbes palzftínorii qd' eiulare debeat& lugere ue; niéte Sennacherib,& torrétis mmodo cücta uaftante. Sub re; € ein Ecechia uenitaffyrius, δὲ inter cateras nationes uafta uítphilitteos. Ad quos loquit Hieremias:Ecceaquaz afcé/ dentab aquilone: ertít quafi torres inundas:X operiét ter τὰ δὲ plenitudine ei?:urbé& habitatores illi?.Ab agone eif uenitaffyrius:& deeius ardore egrediétes,niniue& natióes cateras(ubiugates:Eo tpe quo haec canebant, fumus afcen debat in excelfum.i.rumor ín populos uagabat p ordinem cunctartü gentíü,phenices qq& palaftinos effe uaftandos. eq Quídrfidebírnücie οὗπο«C. Quia dixerat null? eftq s cuit. Afcédit dóm? δὲ dibo ad excelfa i plactü fup nabo e δὲ fup medaba, Moab ululabit.In cünctif capitib?ei?cal i uitíü;ois barba radc£. In triütjs ei?accincti fücfacco:fup tecta eíus& ín plateis ci? oisululatus defcédet malediceret ifrael;ubi & initiatus eft popu/ lus beelphegor: Hui? metropolis ciuitas^y : F quzhodieex hebrxo inflea. ἃ graco fermóecópo Clamabit—fitaareopofnücupat: : nó ut plerícp exittimat qd'aproo. i. martif ciuitas fit.[nterptaz atit Αγ 8t&ufidvixos.i: aduerfarP. C) uátz atit fuerit potetize Hieremiaf ce(ta£ dicef: Nó é ultra exultatio i Moab,Et itep:Habuifti fiducia in mu nitióib? tuis,& in thefauristuis.Et iterü:Fertilís fait Moab ab adole(cétía fua: θέ reqeuit in fecib? fuis: nec tratfufus eft de uafe in uas,& in tráfmigrationeno abíjt:& idcirco pmari $0, 29. C. Nu22: 1bí,25,à Hieté, 4.8,À D fitguítus ei? in co,& odor cíus nó eftimutatus.Etínaliolo, co: ὦ υδ fracta eft uirga fortis bacuP? eloriofus.Ét poft mo dicit: Audiuir? fupbia Moab, fupbus eft ualde.Sublimita τὸ εἰ”& arrogátía& fupbia& altitudine cordis illi? ego fcio ait dris, S iactantia eius.Sicutergo cótra babyloné& phili, (πὶ ,ppheta uaticinatus eft:qd' opprefferít populi iudao/ rü:itanücuaftitas predicit moabitarü,i.arabiz,ab aíTyrijs δὲ babyloníjs. Ab utrag ei géte uaftati funt:& eo tpe quo Sennacherib captiuii duxit ibael δὲ qii Nabuchodonofor fübuertit hierfm. Infultauerat em ad utriiq; hofte ephraim & iuda: dicente Hieremia: Allidet manti moab in uomitu fuo:& crit iri derifum etiam ipfe. Fuit enim in derífum tibi| ifrael quafi ínter fures reperiffes eum. Propter uerba ergo tua qua aduerfus illum locutus es captiuus duceris. Q. d autem ait nocte uaftata eft Ἢ Moab conticuit: Decorum inuectióis príncipiti:ut uaftaret in tenebris,q deinceftu pà tris nocte cócep?? eft: Nifi forte no&té p magnitudine terro ris accipim?: δὲ credédii qa qd'(ibi confidebat in muris:in/ fidis ε δὲ cuniculis fuiffe fupata. Audiui quédà areopoli^ ten fed δὲ oris ciuitas teftis ek: motu terre magno iri med infantia α΄ totius orbis littus tráfgrefTa furit maría: eadem nocte muros urbis iftius corruiffe. g«p gifcédít 00th? οἱ bon ad excelfa ín pláctá fup nabo« fup medabarttioab vlulá bít.Ne moleftü tibi(it qd'p híftoriz uia gradíor: utem hóc faceré ipfe uoluifti.Subaudit atit,domus regia& urbs di; bonad idola quein aditis pofita funt afcédit: fup nabo δέ fup medabanobiles ciuitates, ululabituniuerfa prouincia In nabo ei erat chamos idolü confecratü,qd'alio noie ap/ pellat beclphegor, b 4Γ 3n cüctío capitíb? οἱ ου: ois barba radef. Apud ἀπε 9 barbz capitifep rafura lu&? indi/ ciü fuit.Per bac ergo magnitudo maroris ofidit:Hieremia il 44Re.r7,d ει 25.8. cótra Moab eadé cóclamáte: Oine caputcaluitiij& ois bar Ibi, 48, f barade£:& in cüctis manib?colligatio,& fup oine dorfi ci/ lici. í«[ Suntríutje cíusaccincti(ant facco εξ, Non erunt priuata lachryma:publicum luctum, publica lamenta re^ fonabunt:nec matronz,nec uirgínes,nec atas partia pue/ rorum,nec fracti fenum greffus tenebuntur domibus: pu/ dorem& imbecillitatem extrema captiuitas nefciet.— D 5 Clamabit Mee qídé Hieremías:Ienis egreffus ὃ deefebon:& láàma de me; Hiete, 48€ ait:Declamore efebó £ommer.IDicronymi liber quíntus 24£ lamabít efcbon« elcale, Nomina ciuítatii moabitice . puincia:qrü efebon urbsfuit ἄπ regis Amorraori: de ** dio feon.Interpretat αὔτ efebon cogítatio:& ideo hieremias ' alludens ad nomen: Cótra efebonaait, cogitauerunt mala. "^ b Gig íafaaudía eft vox co:G. Vrbs ia; a. ΄ D^: fa mortuo mari imi/ ὃ Climabitefebó& eleale, V fa; ida audita eftuox eor.; ΤΡΕΝΟ Ἡ Süp hoc expediti moab ululabüt:aia ei? ululabit fibí, uiciz moabitay;. Hoc []-: ͵ 4.: τς ergo indicatqd υἵς e COrmeü ad moab damabit. Vectéf ei?ufq; ad fecor ui ad extremosfinef,ulu. tulá coternáté.Dér afcefurn em luith flés afcédet.Et i uiá latus puínciz pfona/ büt. Vi& Hieremias^ oronaím damoré cotrítióís lenabüt, Aqu em nimrim i defertx erüt. Ὁ üía aruit herba,defecít germé;uiror om peftria, Eft acit fenfus:Tuxta morbi magnitudine erituifita tio. Vifitationem hic nó pro remedio fed pro plaga accipe. Vifitabo inqtin uirga iniqtates eog::& in uerberib?pétàeo Ὡς rü. Torrente falicü babyloniz accipe ftumina.De qbus Da Lid uid:Infalicibus in me dio ei?(ufpedim?orga na nia: fiue ualle ara/ bízpquapeit δή αἵ fyrios. 41 fs círcuf bít clamo? termínam τποαῦ«C, Eadé prope oia& Hieremias fcri; bit.Süt aüt urbes δὲ Ισ ca moabitarüi, ín qb? |^ ἐν Ὁ. P i: ή ΄”-^ ο,"" Ri" f ue deae Sn dr^is ínterijt.Scdim mdenitudíné opís& uifitatío coz δά amar e ENIaRe τὰν d ή M- ,.“ τω--, 1.» λυ ΕἸΟΊΌΙΕ tup boc erpedit! torrenté faic ducét cos, Qm circhibít damor terminü P qoia aque M moabzc.Verbumhe^^. ει n ᾽ 7€ qo ab. 7 moab:ufg; adaeallím ululat?ei?:& ufeg ad puteü elim— repletefunt fanguine. braicii"5n: pro d Φ 2 νε. Vbi Re rici Agla ἐξώμους 1ιοχρε,"n clamor eíus.Q liia aquz dibon repleta: funt fanguíne. » Pónáem fuper dibon additaméa, his qui fugerint de 1noab leonem& reliquíjsterrz.. Ca.- XVI —4Mitté aenü ἁπατοτξ trz:de petra deferti ad mo Vbi d αρ Ὁ téfiliz: fion.Et&it ficat auis fugiés& pulli deni pella&heluga:&eft in: 4 do auolátes:fic erát filie moab i tráfcefu arno.Ini cónfi ditos,& exertishume - tis,Symmach? accín/ €tos interpretatus eft:^.. αἰ putant non ui;|. o χος fed noméurbis in Appter irriguos agros & fontes fugiter ema» nàtes:ibi pre multitu dine interfectorü riui faguis luét. πάβο nam er fup oíboit«cC. Ne qsífcriptoris μι στον ας τι, putet: erroré eméda oabitidis ptib?fita. 110; ocilia:pone áfi ξ ΣΙ 111; te dii uult facíat: Vna Τοπ απ οσα ἵαϊοορο cocilia:pone qfi nocté umbrá tuá i meridie:ab/ urbs& p m.&pb.lir «ere, qd uniuerfa pu/ fcóde fugiétes&uagos ne gnatoz fortitudo cor 'vuerit,& mutuis fleti/ pdaf:hitabüt apud te pfugi: . meí:moab efto latibulá cog a facie uaftatoris:finit?eft ter fcribi£: B qbus di mon filentiti interpre, - jut Pu: d.“. ta:dibon fluensiIndi bufoisterarefoparit. 61 puluis;cofumat? ξ mifer:defecit qcóculcabat tetrá.— to utrogp noie ppterla SinaütheugeutAq;^—— ers-.. Etpraparabit ticesqtacitefuatu(qy lauoluitexertishume— hodie idiíferéter& di, ris intelligant: ille nobis fenfus fuggerit: qd'ad plangendii cücti nudauerínt pectora. Ὁ€[(£02 me(i ad moab clamabít. Prophetalogf dolentis affectu: uelqd? hoites dp creatura dei(int:in 5 tot mala fupueniát. Vel qd tátis calamitatib? opprimedi:utetia inimicis miferabiles fiat. Id ipfum Hiere mias aít:Propterea cor meti ad moab quafi tibia refonabit. Έα Clectes ei? vfqs ad fegoz vítulà cóterriaté. Et Hieremias: 15i. A fegoringtufg ad oronaim uitulà cóternante. Dehac& inlibrisquaftionü hebraicarti dixim?:x πῆς breuiter anno . tamus: qd ipfafit qntaurbs poft fodomà δὲ gomorrá;ada mia,& feboim quz ad βσες loth pua féruata eft, Appellatqg “Το bala.i.abforpta:tradétib?hebrzis qd' tertio terremotu pro ΑΝ firatafit.|pfaé quz hodie fyro fermióe uocat goora;hebrao ΣΎΝ fegor:utroc puula. Poffumus uitulà cóternanté p pfecta atate accípe.Sícuteim tricefim?annus ín hoibus,íta in pecu dib? ac iumetis terti? robu(tiffim? eft. Vectes ο ,p termi; nis& roboreintellige:eo qd'fegor ín finibus moabitarü fita fit:diuidésab eis terrà philifttjm. f(ΓἼδεν afcéfum«c. Et Ibi, a Hieremias:Perafcéfü luith plorás afcédet in fletü. Intelligi/ mus aütcliuü effe itinerif qc? ducitad affyrio& p hioc capti. vitate fignificari, g(ΓΞ ΕΠ vía oconaím damozé ec. Rurfü Ibidem Hieremias: Vox clamoris oronaim:uaftitas δὲ cótritio ma/ gna. Longi eft fiuelim de fingulis dicere:cii pfpicuü fit ael urbiü ín moab uellocor: effe noia, quz deferunt tráfmigra, 4 5. b Lzique em ninrím oeferte erüt.Hocopidü fup.ma : remortuü eft)fal(is aqs:& ob hoc ipfum fterilib?.Siueatuté allufitad noméfiue qd?antenó fuerat poftuaftitaté accidit: utetíàaqua in amaritudine uerterent,{4 ία aruít ber ba«C. Nó ut quidi putatuere ppter fteriles nimrim aquas oris herba exaruit:fed p metaphorafcriptüra loquit.Et eft fenfus:In cüicto moab aque nimrim erüt falfz& ámarae:& απ ibinulla herba pullulat:fic totà jpuíncià ficcitas confe; ^o. quet.iafegor ufq; ad oronaim: a finibus ufq; ad fines.Id "τοτε, 4.8. f ipfum Hieremias: Aqua nimrim peffimz erüt. k€f&càm magnítudíncopíe εξ. Δ to:rété(ας oucét eos.Pro falicib? in hébrzo legimus ὈΛΔ:qd poteft δὲ arabes intelligi:&t legi"2v.i.uilla i finib^eop: fita:cüi?^a plarifqp acolrin Thot horeb Hie prabuiffc aliméta díciié;qdnomé ppter e ud 4 δν τα.* 7" mon δὲ dibó hocopidulü dicit. C) d'atiraiPona fup dibo . additaméta:& quaftioné facere uidebat:quid effet, fequéti uerficulo demóftrauit dícés:His q fugerint demioab leone & rdiquíjs terra:ut etí q fuga lapfi funta beftijs cofuma£ Ω. ααῷ& p metaphorá leoné regé hoftiti poffumus intelli gere,ut potétiam eius quafi rugitum nemo poffit euadere, ἵ 2E»ítte agni ofiatozé terre cc. Ca. XVl ἱ Q.d'interpretamur,nó eft hiftoría fed prophetia, Onmis αὔτ pphetia znigmatib? inuoluit:& praci/ fis fentétijs dü dealio loquít tranfitad aliud:ne fd y^ ambiguitate tráffert& in ζογος αὐ occldent&focazg dá Tie" fa" H ordiné fcriptura cóferuet,nó fit uaticinitifed narratio.Eteft.““ fenfus:O moab in quà dafeuiturus eftleo:& de qua ne reli quiz qdé faluari poterüt:habeto folatiii hocEgredict de te agnus imaculatus q tollat pé müdi:q diie£ ín orbe terra^ rii. De petra deferti:hoc eft deruth:quat mariti morte uidua ta: de boocgenuitobed: δὲ deobed iefTe:& deieffe dauid: δὲ de dauid ον. Montéaiit filiz fion,aut ipfam urb&hie rofolymà interpretabimur: aut iuxta facratam intellipétia, ecclehà qua fit in uirtutüi culminecóftítuta. p qp rerít ft cut auíe fugiene τί, Redit ad ordine qué coeperat: Cü pofue roinqthis q fugerint de moab δὲ reliquíjs terra leoné fuif fimi: q eorüartus offaqp cófríngat: tiic pauidi auolabüt& οἷς filiz.i.uille δὲ urbes ,puincía moab,in tráfcenfu arnon migrabiit:q eft termínus amorreorii δὲ moabitap:. Trá(cen fum aüt δὲ hic ponés,captiuitaté fignificat. q«[ 3ní cofilíii: - coge(δεί cc. cofumat? eft mifer τῶ Pro mifero in hebrai^ colegit"WW ,qd pót δὲ uaftator intelligi. Loqui£ aut& ad moab ut có(iliü falutis inueniat,& fenib? cogregatis cogat | falutare cóciliüi. Vis inqt falu? effe& dei miferícordíà ρε; τοτίς In claraluce& in apta fuga ppfi mei, tu jfi nox& um; bra efto:(ufcipe fugiétes:uagofq ne ,pdas.Et hoc quare di; xerit ftatim infert: Habitabunt apudte,pfugi mei. Vaftata eim hierfm δὲ omiiudaa,qua cófinis€ moabitis:ad te me? - ppfs tráfmigrabit: Efto igit latibulii eorii nec tímeas ipetii uaftatoris: qa ficut puluis cito trafibit:& depopulator uni^ uerfaterrz q cóculcabat eà: δὲ fuis pedib? fubtjcebat: aura flante difperiet.C) uida locü htíc male de antíchrifto inter/ pretané:ut putét(anctos eo tpé ppter uicinià urbis hierofa lymzad Tir ini sindi dnt XV rta bey ἐπί d id dat ju tid ἐμ; ἡ! ἼΩΝ veil pt Ἴ] bito amo da T dil TI ! o d T ri πμ "m ipti ji aun ul ή jii Míere. 4.3.3 ain£faíam Íymzxadarabas tráfituros:S niüc eis pracipi ne ράδεβιοίξιες ad fe. a€L£t Bparabit(u imífcóía(οἱ«C. Hebrai locü iftü fic interpretan£.Fugato affyrio,regnabit iuda Ecechías uiriu(i?: δὲ rcainebit folii dauid, fubiectii fibi ppfm dei iudicans in ue/ ritate. Alij de chriíto intelligüt.Finito antichrifti puluere& ua. ftatore fublato q concul tabat uniueríam terrá: rexchriftus aduenierq.* Et praepábit in mifericordia foli:& fedebit fup ed in | uerítate in tabernaculo dauid; iudicás δὲ drés iudici& "5 uelociter reddes qd'iuftá eft. Aüdiuim? fupbiá moab: fupb? éualde:fupbía ei? δὲ arrogátía ci? δὲ indignatio. ei? plufgs fortitudo ei?.Idcírco XS moab ad πιο). primoadu&u idapfüin::ab,uniuerfus ululabit:hís αἰστεδέ fup muros cocti late; telligere poffum^atqy in' risloqmíniplagas ei?. Qm füburbana efebon deferta fedebit in. tabernaculo dauid, δὲ i die iudicij red det clictís;p opib? fuis. Nec eft illa dubitatio qn. capitulü hoc de chriíto uaticinet. Sed nos& in: ecclefia tabernaculo ας’ moftrareqd in oii cer. ἡ funt: uínea fabama. Dni géntiü exciderüt flagella εἰς, va moab, ecdefíarü tro: ς V fc ád iacer perucnerütrerrauerunt ín deferto:propay phea,furgétia chrifti te ftentiperii, b 4[zlud( f gínes eius relictx funtitranfierunt mare. Süper hoc plo rabo ín fletu ager: inea fabama: inebríabo te lachry; di& fupbizarguitmo: 6 ma mea efebon δὲ cleale. Qm füp uindemíam tuam&. ab,qd multo plus ela?.» fup meffé tuá uox calcátíü irruit.Et aüfere£ lxticia& ex i ultatío de carmelo.Et in Giíneis n6 exultabit πες iubila. bia ululaturusfit moab.& bít. Vini ín tórculari nó calcabitq calcare confueuerat: Ι uocé calcátiabftuli.Süp hocuéter me? ad moab qfi αἱ thara fonabit:& uífcera mea ad. murü coctí laterís. Et. bus terra refonabitfup.|,&c ci apparuerít qd laborauit moab fup excelfis fuis: uimue füpbí3 moab«C. Ruríum ad prafentía re fit dp ei? fortitudo pofce bat:€ ,ppter hanc fup? ad moab,i.ppfs ad ur/ bé:uel metropolisad ,p uincia:& cüicta ululati/ muros cocti lateris de qb?& Hieremias ait]d.» íngrediet ad(έ fua ut obfecrer& nó ualebit.Flócuer; co fuper moabeiulabo, ὁ bir ad locui? édnsad moab ex tücEtnüclócut? é dris dicés:In tríb?ánis jfi ání mercénaríj:auferet οἴία moab fup omi ppfo mfto:& relíngé pu?& modic? neq; mit? na felicitatis: plagas. P e damafciEcce damaf?? defi| Ca,. & ad moab uniuerfüum clamabo:aduiros murí fi&ilis lamétantes. Per "hxcaüt δὲ potétia priíti/ repentinz fubuerfionis eftédit, c«ἦν füb, urbana efebon«c. Inter eíebo δὲ fabama uix qn gétí paífus füt:& p meta phoráuinez,omniís Ὁ 7 vinciz fignificat uaftita té. Ὁ 4L Dfii genti«c. Seruattranflationé qua. capat:oftédés reges gétíii q uaftauerát moab,o?s uiculos ca ftellag; depopulatos, e&[ Οίορ ad íacer puenerüt«C. ppagí; nea ef?zc.Flagella& ,ppagines,populu fugitiuofcp ei? itellige: δὲ tráfitüi maris,captiuitate ín babyloné:de d poftea lecturi fu' mus:onus defertí maris. Γά[€ up D plozabo«€. Vox plagetis qphetz,& magnitudine uaftitatis lachrymas: magnitudie có teítátis:flétif.p uinea íager,& fabama,S efebo,& eleale:urbes ὅπαᾷ ualidiffimas, a(fyrío putáte fuccifas. g(ΓΘ fup«c, vox calcátíá(rruit. Calcatores uuarüi€ uindemiz lzticià có» gregátes,hoftiü exercit? itellige:& qd'i ipfo lzticize tpe captiui tatis tépuf aduenerit, b«[(£t auferet lerícía τ exultatio oe car imelo.Idioma fcripturarü eft, qd femp carmelüi monté opímü atqj nemorofi q ptolemaidi iminet,& in ἃ orauit Helias: fer; tilitari& abüdatiz cóparet:ac p hoc fignificat omné laticia& fertilface de uberrimis ἅπα urbib?auferéda,(qp£t i vínefo nó exultabít neqs iubílabit:Subaudit prior uidemiator.í.colo nus moabitidis;puicia. επί» ftatim fubiecit: Κάῑ Glínti ín tozcularí2&. Ned in uíndemía Let? uíndemiator celeuma cà tabit:fed ubigp hoftiPua(titas δὲ uictos: oriet clamor.[4η per D véter me? zc. Ne qs putaret pláctü ,pphetz exultatióis - indíciüi p quà inimicos ppl ifr gauderet effe captiuos: ex affe ctu δὲ ex intimo cordís dolore,potétiffimà qnda urbé fubruta lugerefe dicit, m 4L£terít ci appuerít zc. V1tia mifería€, nec inhis ds femp uenerata€ habere fubfidiüi.Deferta inqtuirib* tuis δὲ ciictis ppugnatorib? íterfectis:pees ad idola; delubra net eé ciuitas: erit ficut aceru? lapidü i ruina. Derelictz ciuitates aroer ΤΗ c& reqe/ fcéc ibi:& nó gríc qui exterteat. Et cc(Tabit adiutoriü ab ephraím®nü a damafco:& reliquize fyriz ficut elo/ ría filiorum iííracl erunt:dícit dominus exercituum, XVI XVU ο. 28 uenerabetis:S necin illis reppiefauxiliti,qb?uaftitaf tecü οδία adueniet, n«έλος verbü qó locut? eft otie ad imoab extüc, Ex d putas tpec Videlicet ex eo Qcreat? ἔ moab.Et diis ait:mo abite δὲ àmonite nà itrabüt i ecclefià dei, Siue ex tiic, p antiy tpeitelligam?:qd' olim diuiafentétía ifta decreta(int: nó qd praíciétia dei caufaua/ ftitatifattulerit,fed cp ua ftitás futura dei maiefta τί prenota fit. o(£t. nüclocur?eft ofía oícéa «C, Prophetia ifta ut(uj. dixim?:mortuo Acha cótra moabitas dirigi£:. regnante Ecechia,fub d decé trib? a Sénacherib rege aflyríog in captiui/ . cut mercénari? folis ex/ pectat occubiti:& dieb* 'acnoctib?finé opis prae ftolat, ut(tatutà merce dem accipiat: fic δὲ poft tresannos& moabatly rio ueniéte delebitur:& uix pauci relinqué£ i ter ra, q fubrutas habitet ci exerceat, Pót& de baby lonica captiuitate predi '€itgp poft captam Πίο & tráfitis annorii tríum currículís, moab a chal/ dais uaftanda fit:fiue qp intrium annorii fpacio nulla eis dáda(itreqes. 1Rus cama; fcí«€. Poft damaícii.i,ara fermo có uertic: qua& ipfarega? ἅπαξ ciuitas fuit& in oí fyria tenuít príncipatüz . necdum florebátantio; chia& laodicia& apa» mía: ds urbes poft Ale? Etcrit Xádrü& macedontiimz perii auctas effe cogno : uim*.Q.uiaigit femp decé tribub?cótraiudá prebebat auxí liü:ut Regü δὲ paralipomenó narrat hiftoria: etia ipfis uaftita téab affyrijs appropindre fignificat:dicete rege affyriogi: Coe piarabia& damafcü δὲ famaria.Sicut em illas coepi δὲ uniuer faregna,capiam& te. Et in regü uolumine legimus: Afcédit 4,Re16.b rexaílyriorii damafcü& coepit e3,X tráftulit in cyrene, Ra(in ἅ interfecit qui erat rex damafci:qua οἵᾳ Ecechia hierofoly mis regnáte ppeffa eft.Ecce iriqt damafc? definet céciuitas:ia* uicina captiuitas eft:ià affyri?fuü mouit exercitii. Et erit ficut aceru?lapidü in ruina:ut tmmó parietinz ac priftíniz potétiaz ueftigia in ruinari magnitudie demóftrent. D'erelicta ciuita tes aroer gregib?erüt. roer myrice interpretat:quz ppriear Ay borifolitudine&(alfa humo naícic:& p hoc uaftitas demon '! ftra£. Reqefcét ibiifubaudi£ greges€ nó erit q exterreat. Tta eim erit folitudo ut nec ifidíator tímédus fit.Et ceffabit adiuto rium ab ephraim.Nedd decé trib?in illa cotraiuda hébüt au xiliti, Ec regni a damafco, ἀπὸ κοινοῦ fubaudi£ ceffibit. Orr' 'auté dicit ceffareregnü δὲ qefcereznó ppetuá fignificat uaftita té(ed auferti pris potétia p quà in oiíyria αὖ regnabat.Et reli quiz fyria(icut οἵα filios: i(rlertit:dicit dris exerciruü. C) uó inqt decé trib? atTyrio populate deleta füt: δὲ ois οἷα earüica priuxaté ducta éfic pauci qi damafco refederintimutabüzs δὲ hébütgétif gloria locize.Cilorià p ironià dict accípe ϱ igno minía,hoc aüt rotü fiet qa df locut?é cuiPyba irrita eénó pfit , QLuida hác,pphetia eandé putát εξ qua in Hieremia legim?: 4. Dillo tate ductz funt. Itagpfi Ca. XVII. babylonem Vl&philiftzof& moab:ad. C uitates,& defertos agrof... Hiere,75.e 8.7 hierfm. Legim? fupqd? Tbidem ad Achac: Noli timere F Act,7.c £ommen.IDieronymi liber quintus E. Diffolutat damafcus:uerfa eft in fuga:tremor apprehedit ed: ἀπ€ dolores tenuerütea dfi parturient, Et iterii:Succé dàignéin muro damafci,& deuorabit moenia ben adab.Sed fciendü qd? ab Hieremía babylonia captiuitas damafcenz ur bis defcribi£.i.paucozz ds aflyrios: rex reliquerat in ea Efaias atit uicina ab affyrijs ca.: ptiuítate nücíat-Alfj exi; ftimat de rhomana τα’ ptíuitate predici: qi& iudaos capt? ὃ ppls:& damafcus οί impabat Areta,fimiléfuftinuitfer uituté:ut cücta quz fup eà(cripta funt;ad chrifti tépus& ad apforüi my: fteríatráfferát. a«Γιξε erít(n ofeillaec.O n in^ quit damafc? capta fue/ tit X ciuitas effe defierít, & talis εἴ glia coronaue tit ας coronauit i(rf.i. dccé trib?:tüc ome prz/ fidit δὲ pinguiffimz car nes& refugiti emarcef/ "ζεῖ iacob: neddp ef haz bebit, qb? Πές uaftet à afcéderit Rafin rex fyrize & phacez filiufromeliz tex ifr'ihierfm ad prz Παπ cotra ca:nüciatü q fit domui dauid:Req euit fyria fup ephraim: de qbus ,ppheta loqui & cortuü ne formideta duabus caudis títíonu fumigatiü horii,in ira fu roris rafin regis fyrize& filij romeliz:eo qd? εδ’ liü inierit contra te fyría peffimii ephraim& fili" tomeliz. b«Γιξι erít ficut δατερᾶσ in meffe εξ. ui prxfenté damaíci uaftitat fub rhomano intelligüt regno:hzc de aptis fignificata contendiüit:qd quà pauca píce δ oliuz remanere foleàt in agro uel in arboribus:fic reliquiz ifrael f(aluen£:maxi me qa fequat:In dieilla inclinabi£ homo ad factorem fuii,& oculi eius ad(anctum ifrael refpicient:id eftad chriftum.Du; as oliuas:& tres δὲ dtuor δὲ qnq»quatuordecim apfos ínter/ pretat.i. duodecim q ele&i fiit: δὲ tertiidecimü iacobü quiap pellat frater drii:spaulum quoqpapfm uas electionis.Q. ui yo affyriorti tpibus putat cópleta qua dicta fiit: hoc uolüt intel/ ligi, qd? fub afTyría captiuitate damafcus nó fitoino deleta:fed tráflatis qbuída in cyrené: alia pars cultorii terrz dimiffa fit: quz& ipfa poftea babylonio uaftáte deleta eft:donecfub ma^ cedonib?& ptolemeis γι inttaurare£:& inaduétu chrifti ef fet quide ciuitas fed nó tátz potétiz quata antea fuerat. Et eft fenfus: Τὰ pauci remanebit in damafco d folét poft meffores paucz remanere fpícz:ds in ualleraphaim latiffima& poten; tiflima folér paupes legere. Vel in olea pauca οἱ πα qua dilige tía legétis euaferint. c€[ 3n ofe illa ínclínabítur bomo ad fai (τος τῷ Ηος chrifti tpib? putat effe οδρίοεῖ,αἲ deftructo ret gno damafci,ppetuü faluatorís fucceffit iperiti δὲ idololatriae error eft iminutus.Pia quidéuolütas interpretantiti, fed non feruas hiftoriz ordine. Nos αὔε dicim? qd' fubuerfa damafco δὲ decé tribub?ductis i affyrios,refidui tribuü qui erat ex ifr? ad Ecechielras cóuerfi fint ad culti dei& ad téplü hierlm ad; uenerint:ficut paralipomenó narrathiftoría, Deletaergo da/ maíco,cóuertent hoies ad factore futi.i.ad deüi q eos creauít: & oculi eog nequad idolà quz fecerat in bethel& in dan, fed deii refpiciéticótemnétes delubra& altaría qua opati funt di gitieori. oq[ 3n oíeíllaerunt cíuítatea foztítudinto cítis oe felícte«c-Hocnon loqui£t contra damafcü, fed cótra dece tri; bus qua uocabantjfracl:ut quó ad aduenti ex VEYPIOpopu » Ἐε ἐπείη die illa attenuabit'eloría iacob:& pingties car v nesei? tnarcefcét.Et étit ficut cógreeás ín meffe qd' reftí terit:& brachíü ci? fpícas leget:& erít ficut qrés fpicas in ualle raphaím.Et reling£ ín eo ficut racem9& ficut ex cuffio olez duame aur tríá olíuar: i füimitaterami:fiue ἢ tuor aut qnay in cacuminib? ci? fru&? ei?:dicit dris de? c ifr.In dié illa idinabit hó ad factoré fuá:& oculi ei? ad fanctá ifil'refpiciét.Et non indinabif ad altaría à fece; rüt man? cí^& ἢ opati funt ἀρ τί illi?:& n6 refpiciét lu Ὁ cos& delubra.In di illa erát ciuitates fortitudinis εἰ. derelicta: ficut aratra δὲ fegetes d derclictze fun facie e filion ifrE& crit deferta, Qüia oblita es dei faluatorís t ταί: δζ fortis adiutorís cui no es recordata.Própterea plá s tabís plátatione fidelé,& eermé alienü femiabis.In di. plátatiois tuz labrufca:& mane femé ταῦ florebit, Ab; lataeft meflis in dic hzredítatis,& dolebit grauiter, e Vzemültitudini ppfonz multonz ut multitudo maris fo nátis:& tumult? turbarü ficut fonit? aquam: mltarü: fo; παρᾶς ppli ficut fonit? aquam inundátíi:& increpabit ei& fugiet peul:& rapiet ficut puluif mótiü a facie uétí: δὲ ficut turbo corá tépeftate.In tpe πείρας δέ ecce turba; tio ín matutino& nó fübfiftet.Haceft pars eorum qui uaftauerunt nos,& fors diripientium nos:—— li dei,omes οὔτες qua incolebat terrá reprómiffiois fubito p^ uorecóterritzaratra dimiferüt;acerüofqp frugüi δὲ media opa, ο. faluté pedib? requirétes:fic& terra ifr? mülto tpe defolata pete maneat. Vii miror pro aratrís& aceruís frugü uoluiffe Aqui, lam interpretari, teftam& emir. Symmachü;fyluam δὲ amir, : Lxx.amorreos& eueos; Sol? Theodotio hebrái» «um uerbü pofuithares δὲ emir: α apud nos. emédatius legi£ η "NT 1, uomeres ὃς. acerui fegetti.[ίδια oblíta e ocí faluatozío. τοί τζ. Πα inquit ppetie. tis o ifrael: quía τοίη ἢ, ᾿ deüfaluatoré tuü,qui te. liberauit ex zgypto,qui. tibi gétes fubiecit inithi. cas ,G adiutoris tui non. esrecordata.:(ιο ptereaplantabíe planta. Ποπ fidelé«c. Hoc praf. fius& per ironià legedüi. CLuia inqtoblíta es dei faluatorif tui,& fortif ad iutorís tui non es recor/. data:nii idcirco planta?. re debebis plátationefi^ dclé:& nó potius alienüi femínare germen qd'ho ftis eripiat? Velcertefícs filios meos qui de ppli mei ftirpegenerati funtz. ideo fundati in terraut eos alienos δὲ peffimos facias. cq 3n ofe plá;. tatíoíe tug labzufca 4€, Hos ingt operii tuor fructus capies:Vitis tua foréck degenerauit ín la; bruícá: femen tuii fpem Vaterre pmittetin germine:fed cti maturitas adueneritab alio deme . tetur:Ettunc dolebís grauiter quádo fperata δὲ peneiam ten; taperdideris. b(T Cle mulrítudíni populozum multozum vt. inultítudo maríe fonantío:z rumultue turbarum ficut fonítus aquarum multarí«c. C) ui fuperiorem damafci captiuitatem arhomanis illatam exiftimant; δέ hoc quod fcriptti eft:Incliz. nabítur homo ad factorem fuum& oculi eius ad fanctuni. ifrael refpicient:ad chrifti δὲ apoftolorum terpora referuntz Necnó illud quod fequitur:Plantabis plan tationem fidelem.. δὲ germen alienum feminabis:in die plantationís tua labru/ fca:& cxtera,de infidelitate fentiuntiudeorum.Et hoc capi/. tulum qd? nunc propofuímus, fuper ethnicis interpretantur qui md equuntur ecclefiam.Illud quoq qd' fequitur: Increpa biteum δὲ fugiet procul:de diabolo accipiunt, tropologicainz terpretatione uaftitatem perfecutorum δὲ damonum de/ monftrátes.Nos autem coeptum fequimur ordine,& hiftori/ 'cafundaméta,hiftorico culmine protegimus. V inquit uni uerfis gentibus quz militauerunt contra populum meum:-. quarum tantus impetus fuit: ut maris flu&ibus cozquan/ dus fit.Sed cum uenerintfauientes& inundauerint terram. meam:tunc princeps earum Sennacheríb ab eo fuoiet nee patus.Et ficut puluis uento raptante difpergitur,& turbo in fublime uoluitur in tempeftate: fic ille appropinquabit qui^. dem hierufalem οὗ Πάσης eam:fed percutictur ab angelo. Ve:.. niet mane€ deletum potentiz fuz uidebitexercitum, Ethac. eri&pars eorum qui uaftauerunt nos. Hoc propheta loquitur ucl ex periona populí:uel fe ipfum iügens genti fuz.Poftea le/ riorum centum octogintaquing milía:& furrexerunt mane, & ecceomnia cadauera mortuorum. Et egreffus cít& abüt& rcüerfus eft Sennacherib rex aflyriorü δὲ habitauit in niniue.' ντ dM Vaterre Infra.s7 gimus:Egreffus eft angelus domini,& percuffit in caftris affy 4«Re8: 198 Jt Ον dumm do i gi Isdi Total 6$ ro Ju ionif Irc ἠΝ firi yu p ui qma lits. — T$90a :o* 4 Bitatin adiutorio altiffi/ m D» .dinéinnixaef:quecon— fectío germinauit:& pracident raimufculi ei? falcib?;& qux derelicta fuerintabfcindent& excutient.Et relin; quen£ fimül auib? mótiü δὲ beftíjs terra:8 xcftate per; " fracta manü perforat in zin£faian 414: "££ terre cymbalo«€. Verbü hebraicti Ca, XVIII Ux 1 qd Symmachus,fonitü: Theodotio;aues interpretati funt:& nos in cymbalum uertimus: »- Aquíla;bisumbra tráftulit.Sed(εἰξαῖ ep umbra V dicicchic auté fyllaba ipfa gemina£. Ex ἃ poffumus dictü itelligere: Vae terrz quae inumbra alarum fuarü pollice auxilia.Etcum 8 Ícriptura dicat: Ὁ αἱ πα ϱ mi ín,ptectione dei caeli comorabit:Pro d inhe; Brao(criptü eft: In um braoipotétis cómorabi tür: ipfam dei fifitudiné liabere fe iactás:& ín pe riculis cóftituta alijs fuf fragari repromittit. Si/ gnificat autem fiue No, &gypti ciuitate quz nüc alexadria dici:fiue egy quafi fup quaffatà arun éumbentis. Eteft hic or [TY Eti ceymbalo αἰανΏ que εἰς Ca. X VIII / transflumína xthíopíz. Qi miíttít ín mari legatos:& in uafis bapyti fuper aquas.Ite an geli ueloces ad gentécóuulfam&dilaceratá;ad populü terribilem poft quénó eftalius:ad eenté expectanté& c coculcatá;cui? díripuerüt flumina terrá εἰ, Omés habi tátores orbís quí moramiíni ín terra: cii cleuatü fuerit fi » enü ín mótib?uidebitis, δὲ dágorétubz audietis.Quíà hac dícít dfis ad me: quiefcá& cofyderabo iloco meo. e Sicat méridíana lux dara eft: δὲ ficut nubes rorís in díe pti, inqfemphierufalé.« meffis. Anté πιο ern totus eflloruít:& ímatura per^ ferrtiq coiügere. Hoc breuiteradmonuime quís nos putet ex illi? fontib? mutuaffe qu& dicim?:nà δὲ 1 pracíenti capitulo ad fo. 29 üerfum iudaof& hierofolymà dicit,pphetia dirigi:qd in prin. cipio fidei chriftianz ad totas gétes epfas miferínr;ne fufcipe. rent paffioné chriftik& miferint ufcg ad ethiopià δὲ occidétalé plagam:totumq orbem huius blafphemize ditfe/ minatione cópleuerint. «€i€ ἐσ babitatozca«c. Cücta(inqt) gétes p cir cuítü,qri meam iu(fioné dfi fignüin mótibus cle uatiimeüq imperiü qfi dangoré tuba fublimtz ter refonatis audieritis: tuncuidebitis. quid prae ceperim. Ὁ«Οία bec Όίζ ofie cC. uid eftqd? locut? é dris ad ,pphetáe Hoc qd fequit: Donec ueníant que pracepi, in mea ífederequiefcam:ut iudzi putat, n téplo:ut nos in cceleftib^. Et con finisadueníat. e(Lf dopulcherrim?: ut quó: e iiia L9merídiana lue«c. Sicut in prion tifione fermo petua;erunt fup eá uolucres:& οὔϑ beftize terre fup illü— in fero die: ἘΠ eft eh ppheticus damaíco mi; 5: ιν τς i eil meridieqn(οἱ de medio pabat qidec mbfini* hyemabunt.In tpé illo deferet munus dio exercituiia— ear omne ο la habuerintauxiliu, mi fericordià dei nó rogan; tes:fic etíánunc egypto uaftitas predicetur: ob cui? auxiliü dei neolecta fit ínuocatio: Ipfa eft em terraqua efttrásflumi, b nazthiopiz,id e(t trans riuos Nili luminis, qué de ethiopia in egyptü fluere nemo dubitat.Po teft egyptus alarü cym/ ἶ το τος balü dici, ppter uelocitate το: Velox quippe& cócit? auiü uolatus,reddit cymbali fonitü. C) uidà ex οοφιε fequit:C) αἱ mittít in marí legatos, δὲ in uafis bapyri(up aquas:rhomanü rcgni intelligit:& omnéhiftorià refert ad Vefpafiani& Titi tpaa quib? hierofolyma fubuerfa eft.Sed hoc fidei noftre no cóuenit,ut mine£ dris regno rhomano,dre ἱπιρίᾶ genté fub; uerterit:& rurfum in monté fion dicat munera deferéda: nifi forte& hac fptialiter in ecclefia accipiam?. b 41€3uí imítttt ín marílegatoe cc. Apud hebraos: δὲ egyptus, δὲ egyptius,€ «gyptíj,uno uocabulo nuncupant ὌΧ.Hoc dictü fit;ne quis in Ybo hzreat:cti,p genere foeminino,mafculinüi inuene rit.i.,p terra hoiem:quia δὲ nunc dici£: ΩΣ ui mittir in mari le gatos:hoc eft,ipfa mefraim,ipfe egyptius:eo cp de Alexadria qua tücut dixim?,No uocabaé,legati miffi(int hierofolyma: δέ in uafis bapyri.i.epiftolis fiuenauib?, fuü illis auxili pro^ montem fion. '. mittétes dixerint:Ite uelociter ad iudaorii genté cóuulfam,& affyriorüi impugnatione lacerata:ad ppfm ἅπαξ terribilé,qui deiutebaf imperio: ad cui? potétíanullus ali?cóparadus eft: ad gente, quz dei femp expectabat auxilii:& nihilomin? ab hóib? cóculca£: cui? terrà lumina.i.diuerfi reges depopulati fünt. ᾧ!η auté putat qp Apoftropha dirigat ad díim:& fit fen fus:O de? qui mittís in mare fzculi ífti? pphetas:& dfi p ept ftolas nauigantes, ppfm cómonés,tuis imperas nuncís: Ite üelociter ad genté πιο laceratà atcp cóuulfam:ad ppfm robu ftiffimü:qui οἵδ’ anda in circuitu gétib?terrori fuit:quí(emp dei expcctauitauxiliti:& pro pétórü magnitudine qd" perat, nó meret accipere: cui? diuerfarü gétíüi reges uaftauere terrà, δέ catera quz fequunt. Eufebíus cafariefis híftoricà interpre tationé titulo repromittens, diuerfis fenfib? euagat:cui? ct lí bros legeréjaliud multo repperi d$ indíce pmittebattVbicüqp ei eii híftoría defeccrít,trafitad allegoria:& íta feparata cófo ciat, ut rairer eum noua fermonis fabricain μη corp? lapidé ppfo diuulfo δὲ dilacerato: a pplo terribili poft qué no no fuíitali? a géte expectáte,expectáte& co culcata:cui? díripuetüt flumina terrá ei?,ad locü ποῖς ἀπί exercituá INlis xgypti. Ecce diis afcendet fupra nibem " leué& ínerediet egypti:& mouebun£ fimu t ͵ ΄(9. ΄-φ“. lacra πργρτί a facie εἰ:& cor xeyptítabefcet in medio bem pariter illuftrat: δὲ ficuti fiu δὲ caloretor; rente, αἴ nudus meffof excoquit,& operis ma/ gnitudiné anhelitus pro bat: gratiffima eft roris Ca. XIX cabiles faciat:Ita me? fer: mo qué confyderabo in loco meo, cunctis in me credétib?graaduehiet. eius.' fér zi meffem 4€, O. uia de meridie dixerat:& nubérorís in etate ac meífe premiferat:& ab agricultura traflationé fum; fyderabo( inqt)qui reri Ὁ téperíes,fi arentes Πίρ» las matutín? humor fe. pferat,feruat eà in reliquís:defcribés egypti fuperbiá,& ppfi... illi? uaftitaté:& cadauera p uniuerfam;puíncia, qua auolu/ . erib?deuorada fint. C. uó ein afi maturitate fegetes erüipétes; cito pereiit:& antecj pfectio tpis ueniat, germinátes inutiles funt:Sicingtaegyptij ppl áfi rami inutiles falcib?»praeciden£; & cüctz ppagines nudabun£.Ac ne putares eü de uínea dice re, X nó de hoib?:uertit metaphorà in hiftoriz uerítate:Et re/ linquent ingt fimulauib? mótiü,& beftíjs terre: Aucs em δέ beftiz no abícifos arborti ramos, fed cadauera deuorát. Lega mus plenius Egechiel, ubi;jpphetatcótra pharaoné& contra zgyptii:& hac oia apertíffime fcripta reperiem?.C) d'q dicit: Eftate perpetua eruntfup eum uolucres:& οὓς beftiz fup illi hyemabüt:aut uere interfectorü fignificat multitudiné:aut p eandétráflationé demóftrat,cp a cuctis gétib? uaftandus fit; €€ 3n tpe(llo cc. Poft egypti uaftitaté& deleti ei? imperiüiz nequad ifrael in umbreilli? uanitate cófidet: fed reuertet ad diim:& fua munera deferet ad móté fion.i.in teplii ei?:& illii folti rogás,cui? uerü zternüiq prafidít eft. Hoc aüt fub Zoro babel& IeuEfdra ac Neemia factü intelligim?.L xx.,p eo cj nos dixim?, expectáte expectate& in hebraicofcriptüe, f fpe rante fperante,ecótrario interpretati funt: ἄνέλπισομιί,Πδ fpe ranté.Etob Πᾶς caufam dederüt occafione Eufebio,ut hoc de gétib? magis, quz nec fpem habeát,nec teftamétii dei,nec p/ phetas itelligedü putauerit, dj de iudaís:cp ab ipfis poftea ος’ clefiz qua in fpecula cóftituta eft, dona mittéda fint:& offerédze uictimz fpirituales, Ca. XIX Ίβο eayptí«C. Moris&(cripturariobfcuris ma nifeftaubnecterei& qd? pri? fub anigmatib? dij xerínt,aperta uoce proferre. Vii δὲ in prafenti loco quía cótra& &gyptü fuerat cóminat^; καὶ terra obumbráti alis quz é trái D 5 fluminé Ejch.àóia £Zommen.Ibieronmymi liber quintus E-— fluminaathiopiz, δὲ cetera:quat ,ppheticus fermo cótexuit: Nüc manifeftioré facic itelligétià:& ad ipfam cóminás egyp tum loquit:cp nedd p angelos,fed ipfe díis ueníat fup nub& leuem.i.uelocé,& ingrediat egvptü:& idola egypti cótremi^ fcát tabefcatqp cor fortii:& Hieremiae uaticiniü cópleat: Di(7. perdá fimulacra& ceffa; re facia idola de méphif, pifces in aquis,utoia htíano ufui fubtrahant.Hoc didimus,fi fimplr ficcitaté Nili fuminis,& ríuorü εἰ’ uoluerim?accipere, Sin aütp metaphora,in fluuio regnii:& i riuis, duces ei^ intel lígim?:& in uirore& iunco& bapyro, cüctà xgypti abtidan/ tía:ut p eas res opes agypti defcribant: qrü zgypt"fertiliffi, ' macít.Legam? Ecechi/ εἶ, ubi rexpharao draco *- r1.- ΄» QLuidá toci hanc pphe. 8 e Et cócurrér€ facíázzgyptíos aduerfus*eyptios:X PU| magn?habítare defcribi tiaad faluatoristparefe^ omabituir cotra fratre fuü,SCuír cotra amícü fuü:ciuitaf| turin Ruminib?,& dicit: runt: qii ingreffus ὃ fup: PE A---- n b” nubé leué.icorp? huma, ὃ aduerfus cíuítaté, regnit aduerfus regnü.Et difrümpet memetipfum«Etaudit: num qd'exygineaflum.| fpüs zeypti ín uifcerib? ei?:& ΟΠ] ei?pracipitabo:8z^ Ponà freni in maxillis pferat,nullo htíian com mixtióis femine praera interrogabüt fimulacra fua& diuínos fuos,& phytho; tuis:& agglutinabo pi, fces lumini tuorum in uatii: fiuéqpanubeleui. c nes& hariolos.Et trádà&gyptü ín manu dnorü crude fquamistuis:& extrahà portat? fit.i.corpe uirgi/ nali:& ad ingreffum ei? lium:& rex fortís dabit eorü ait dris de? exercitua. Et. te de medio fluminum tuorü:& uniuerfi pifces οὓς drmones cótremuc. ὃ arefcet aqua de marí:& fluui? defolabit atcp ficcabit28t. cuifquamistuisadhare rineeemeqpriadoeri deficiérflumínazattenuabunt& ficabunf'riuíaggerü.—but&piidatei deferto, ruina fuerit, prefentíam Inaduentu αὐτὸ Chrifti e- mo mp diiferrenon fuftinens,— Calam? δὲ uncus marcefcét:nudabi£ alueus ruta fon/| μας οἵα sporis intelli a«LErcscumerefidam— tefuo:& ormís femétís(ίσια ficcabítzarefcet δὲ nó erít.—&&dafuntiuxtaillud αὦ egyptíof«c. IngrefTo egy upra legim?:Defertü fa pti diio potentifima* Et moerébüt pifcatores:&lugebüt ος míttétesiflumé^ ceras mareagypi Et gentemíuiprafentiade/^ ham(t& expandentes rete fup facié aqua marcefcét.Ec ftruéte:erit pria uictoria: manü fuam fup fluuiü - n"".-- H difiderézgyptioscora COfunden£ quí operant lind, plectétes& texétes fübti/ argypti uioléri:S percu/ agyptios: 8 aduerfum.— lía:& erütirripua ei? flaccétia: o&s quifaciebátlacunas^ ueteüin feptévallib*ita ferebelli odio dimicare: Q.drpibusaflyriori& f Ad capiédospifces.Stülti principes taneos:fapiétes con ut ptranfeat eti qs calcia to pede: qd..f. ois error nabuchodonofor regis— filíarij pharaonis dederüt cofilium infipiéssquo dícetis^ egyptiarü adrü:&artes babylontj factü εὖ mani fetüeitalisfedeibe, pharaoní:Fili?fapiétiü ego:fili?regü antiquorü Vbí maleficz, qb? fubiectis ppfis illudebant, chrifti aljsrepugnantibus.Qz— funt nunc fapiétes tui? annüciét tibi& indícétiquid co/— ficcent aduentu. Ὁ ἀφ autéhac de babylonica captiuitate predicat, Hie: gitauerit dris exercituü fuper&gyptü. Stulti facti funt dicit:Arefcetad demarí; δὲ hitorice pollum? acci ite46.a remiasteftsedicessVi,— príncípes taneos:emarcuerüt príncíipes mepheos:dece/— pereinómaremagnji ἢ E— tulaelegas atqpformofa s perunt aoyptü angulü pplorü eius.D ης mifcüitín me— 8nificarí,fed lacum maz zeyptus, ftimulatorab reotiden: eo gp fcriptura aquiloneueníiet ei.Et rur dio ei? fpirità uertioínís:& errare fecerüt&pyptü ΙΏ οἱ οἷς cógregationes adrü ἡ PiffumCofaeffliasgy^ oberefüo:ficuterratebríus 8t uomés:& nóeritargypto— sPpelletmaria. Poffunt pti,& traditai manu poe & Hyperbolice dicta in/ puli aquilonis. Ecechicl op?qd' faciat: capuc δὲ caudá incuruanté& refrenanté. telligi.O d'apfequitiNu qq pari ,pphetize aucto/ xech.so.c ritate cófentiés:Et ceffa/ bir: re(inqt) facia multitudine zgypti ia manu nabuchodonofor Ibi.f regis babylonis.Etitertii: Confortabo brachía regis babylo; nis:dabog gladiü meii in manu ei*:& cófringá brachia pha; raonís:Etíciét qa ego dis cii dedero gladiii meii in manu re; gis babylonis:& extéderit εἴ fup terra egypti:& difperga egy ptiinnatióes:Si atit ad tpa referim? faluatoris:illud dé euan iatth.$.b. gelio fumam? exéplü: Nolite putare qp ueni pacé mittere fup terrà:nó ueni pacé mittere fed gladii: Veni em diuidere uirüt aduerfus ,pximi fui:& filia cotra matre fuà:& nurü cótra fo crum fua:X inimici hois domeftici ei?.Etrurfum in alio loco: Luc,i2, f Erütdiuifi duo in tres,& tres i duo:pr cótra fili:& mr cótra filia:& nur? cótra focru. b dL«£t oífrüpet fptia eayptí ec. Cu feditio fuerit orta 1zgypto,fiue babylonío feruire cupiétib?fi, ue nolétib?iugo ei?colla fubmittere:fiuealif chrifto credétib? alijs repugnatib?: difrumpet δὲ fcinde£ fptis zgypti:nó eade cüctis uolétib?:& οὗ cófiliti eon: rediget ad nihilu. Tuncibüt ad fimulacra fua δὲ diuios,& hariolos,ac uates:magicifqy edo étos artib? iterrogabüt;curiftaacciderint. cT£ttradà egy; ptü«c. Duplicé itellieétià fequimur: uel chaldaicorü téporti, qna nabuchodonoforagypt? expugnata é:uel rhomani im. períj α΄ Antonio Cleopatracp fupatis, Auguft?carfar zeyptii fubiugauit. Babylonios fuiffe crudeles ois fcriptura teftat:q: paruulis nó pepcerint:& fuis eosíaculis uulnerarint:nec prae. gnatib? fint miferti.Rhomanü aüt regnü fortiffimü,& Danie Daii. 7. b lis fcriptura teftat:exponés ἅγια beftia habente dentes& un» gues ferreos. o([ t arefcet οἲ oe marí«C, Naturale&ut cü p irà dei captiuitas uenerit, indignationé ei? peftilétia(ubfedt: & aduerfum eos q offenderint deu, cücta(imul eleméta defze uiant.(επρεῖ&in alio,ppheta:Et uolucres iaere deficere Indieílla^ dabit alueusríuiafonte itus fuo: defcribit qp& riuus & fonsarefcatfimul. e€f t merebunt pífcatozes zc. Et hoc duplt accipe: gy uaftata aegypto δὲ cüicta ,puincía aríditate fic/ cata,morreat pifcatores:& lugeat q ín flumé mittebat hamü: δὲ q opabanít retía ac fagenas:& texebat iunco diuerfi generif uaícula.i.principes& regtj generís atqj rectores:& qp iaduétut chrifti οὖς ii generis piícatores gesta apficà difciplina capiebat hoies i perdition&& ftulta fapiétia texebat retia δὲ fa genas:qb? perditos írretirét,cófu(i füt: δὲ nullus aut rarus ín -«gyptiterra fit ta! pifcator.Hoc ope uidem? expletüi, gp ecclia rü trophea cófurgüt:& foi zgypto idola corruerüit. f&[ tul tí picípee tacos«C Tanim metropolim fuiffeagypti,& pfal mita declarat:cp ibi moyfes mita figna fecerit, quz in Exodo e defcribuné:Pofuitizgypto figna fua:& pdigia fuain campo 85,77. taneos. Memphim ἅφ magicis artib? dedita,priftini ufq» ad prafens tép?ueftigia erroris ofidüt.Et hoc breuiter indicat, g» babylonia uaftitate ueniéte,ota magorii cófilia:& corii g futu rorü fciétia ,pmittebat(tulticie coarguant:& i aduétu chrífti cücta redigant in nihili:nó inueniénb? cófiliti egypti uatib?, quó dogma opprimátchri(tianii.Idioma αὔτ fcriptura δας anguli p regno ponat:eo cp pplos cótineat,& dfi in tota dor mo fortiffimü fit. Vfi& chrift?duos: ppFop: parietes cótinés, Bphead lapis dici£ angularis, d'gpintulit:() uó dicetis pharaoni, fili?fapiétii ego,fili?regü PG AC egyptíjheroas, δὲ deos auctores fuz gétis f(imulét Oron, δὲ Ifin,& Ofirím, δὲ Tiphoné.g€[ fie C.Primü de iterpretatióe dicam?:X poft eadehis qua fcripta füt,di(Terem? Pro fpü uertiginis iterpre tari pot& fptis erroris.In eo qp qp nos tráftulim?, ἱπουτυᾶιξ & réfrenaté:poffum?dicere incuruü& lafcwieté:ut itelligam* fenem& puerü. Nos autem uerbum hebraicü ΔΝ dum p 1} ῇ celeriter " MeuséfluuPP,& ego fecí Etedi 38a ᾿ rurfum: Immittet diis δι. Hin figi £x te f E LU EREEH Z Ξ E 5: Ξ tid iN EE nt ἐπ]: mn dnd mdi:: any (ummy (egt nsi Bolt Tren) qui Quot, Mu d ts dint ἼΠ 1 ΤῊ [10108 Mobi dae ΤᾺ igi vu dri jur, diat pod cii d yii hu 00, (ὁ Δ {ιν arii d T jut fofephus. li. [22.14» f. Co.14.d ^. Έα: ΕΕ ficutebrius& ; Ajomens egerít qd? in^ :.. autéfiuein babylonia “ία«c. Meli? reor etia '. gppriterroré reprehen, |.. fn£faiam -- ederiter quz fcripta(Πε uertim?,ambiguitate decepti, refre/ nanté dixim?:qd fignificatius Aquila tráftulit seebAdvJo. i.qui nihil recteagit, fed οὗ peruerfur: ut puerii fignificaret.. (t igi£ fenfus:Stulti facti funt principes taneos:& fapiétes - cófiliarijpharaoni dederüt ΠΠ in(ipiens:& emarcuerüit & errare faciant egyp. Cit: fed iacet mentis. alienz:Sic nulli habe atq delyrát: alíj per là. fciuia& infantia igno. rant quid agant. Hoc uaftitatefiuein aduen. tu Chrifti,& iuxta lite ram, δὲ iuxta fpüialem: intelligetiam recipere uolueris,habebit con; fequétia. a«f 3noíc vitatem: p feftiuitate in hebraico legit Tan qd'interpretari: pot& feftiuitas:unde δὲ Agge?in feftiuü uertit:;& timor,qd? fignificanti"Aquila tráftulit γύρωσιμις aliquis pauidüs.& tremés circüfert oculos,& aduentété formidgt inimicti. Er, gofi uoluerimus inboná parte accipere, qp recordatio iudze zgypto fit eaudij, recte feítiuitas dicit:Sín aute utarbitror, ín timoré p feftiuitateuertit itelligam? formidine uel pauo τ᾿ gem:gcünabuchodonoforuenerít& omnes uirorü fortiüi man? dfi mulierü fuerint difTolutze, etia uocabuli íudze ter ΕΣ orifit egypto:qa dü ei uult auxiliüi prebere,táta mala per; ^"peffafit.Dentis tpib? nemo dubitat;cp cóparatioechri(tia *» norüoésethnici dfi mulíeres int, infirmas habetes fenten; tias:& quicquid dixerint uerti in ftulticía: dü ftupeàt tanta ''gétiscouerfioné:& mirent atqp intelligit manü ἀπίἂδὲ qui, eund gétiliti nois chriftiani fuerit recordatus ,imbecillitaté idololatriz timore fatea£. b€T 3n oícílla erunt τί, cíuitaa - folía cé. Pro ciuitate folis,nefcio qd uolétes Lxx.iterpretati ^ funt&esdex: quá quidá nrorüi urbe iufticiz interpreta£: c - duc? errore ορ iuxta hebraicii On fcripti fit,terrà putat, quz alíjs literis fcribit. Meli? ergo tráftulit Symmachus ci ditas folis uocabi£ una: Of em uerbii ambiguü:& tefta '' dici£& fol:eo qputrücpareat& ficcii fit. Hüc locii no íntelli/ :enssOnias,téplü extruxit ín egypto in ορἰάο ἠλιοπόλεος. Η Η Η.΄«2--- ege lofephi hiftorias.Alij ares.i.ospoxop,hoc ὃ teftà,urbé oftracina intelligi uolüt:& cateras iuxta rhinocorura,& ca | fium ciuítates:qs ufq; hodie ín egypto lingua chananitide "hoceftfyraloqui manifeftü eft:€ putáte uicino fyros atq arabas anabuchodonofori illa terrà fuiffe traflatos. Porro quiin aduétuchrifti& rhomano imperio,pphetià differüt: qnqciuitates,uel Ιερό diii que 1 Alexadria primü interpre tata eft: uel qnqp ecchize ordines, epifcopos,prefbyteros,dia cotios,fideles,catecuminos fentit; Aut certe fptialé legis in tellígetía:de q& Αρίων ait: Volo quinq; uerbis loqui in ec EC in feftiuitaté: omnis qui illi? fuerit recordat?, pauebit a. fadecófilij ἀδί exercituü qd' ipfecogitauit fup eam. In gefferat:&ubilit, ne/. e di&illa erunt quinq ciuitates in terra zegypti loquentes lingua chanaan:& íurátes p drim exercituü:ciuitas folis: rem δὲ ppugnatoré q liberet eos. Et ΠΝΟΗ ab. «gypto:& cognofcent&gyptij dium in die illa:& olent. eum ín hoftijs& muneribus:& uota uouebunt drio&. » foluét.Et pércutíet dris egyptü plaga&fanabíteam:&. e cóuertent ad drim δὲ placabi£ eís& fanabit eos. In dié illa erít uia de xgypto ín aflytios,& intrabit aflyríus ín, .&gyptü:& egyptius ín aflyrios:& feruiét xoyptij aflur. t Indi£ illa erit ifrael tertius zgyptio& aflyrio:bndictio.. in medio terra: cuí bridíxit dns exercituà dicés:Benedi i principes mempheos:^" S uS fua differüt n fatur, '& deceperunt zgyptii. γε 1. ο Ἔρος Τρ ἃς oa, nosdf(iiatra(acta reti νομῆίι Γον ἦοία» Indie illa eritzgyptus quafi mulieres:& ftapebunt&|. ye?-Diem aure pro . düsmikuiteisfpiritii| tímebunta facie comotionis manus domini exercituü, Rennes qe fio errorisatgyuertiocinisz.- zl m. ΓΗ Ρ, ue nia Iofe iac fa το AES Im loqné.quáipfe moucbit fuper eam.Eterítterraiudazgypto^ à, corda: quiprofa gus ín agvptii,cu tur/ ba plurima íudaorit &dificauit téplii.& al^ tare;& ,pphetia chri(ti caffa implere temeríta tc conatus eft.Ita αὐτῷ bitzgyptus opusfiue. c uocabitur una. In die illa erit altare dii in medio terr— unii altare dicit, quo ' eónfiliu qd? autcaput ᾿ ΑΣ ΕΠ zt: inüci? dii.Eteritinflionà—"nafides.& unum ba babeataaut finem: aut agypt,e titulus iuxta ceram e diii Eterit in figni ptífma,& una ecclefia, ! fenibus cóueníat, aut& inteftimoniü dno exercatuu in terra zgypti.Clama;. Ettítulus iuxta termi ο. puris:quorüaljper bunte ad drima facietríbulátis:& mitteteisfaluato/— num ei^ dni:zhaud du. ^ nimíaataté defipiunt: ῳ ji ἘΝ E bium quin euangelii & apforü fcrípta(igni, βρες. Quo em fupra iuxta Tropologicà in; telligétiam terra iuda egypto formidabilis fiuefolennis ,uetus in telligit teftamentihsfic & titulus in terminis xgypti, euageliorii hi “ ftoria demóftrat.De: nig iungit:Eteritin fi gni δὲ in teftimoniii, dere, di dum erubefco S— diicz uidelicet paffio - Amperitiam cófiteriin— Cus populus meus xeypti,&opustmanuum mearutn— nis. Tunchiqui credi - emoreperittere.Ineo— affyrio:hacreditasautemmeaiftacl.(ἃ. XX dérint cócumentibus ες Qqdtraftuli:Eteritter?. dd NACER: Anno€eyptíjscontra egyp faiuda egypto in fefti: ς row RE D?^ tios: pugnante uiro contra fratre futi:& ciuitate contra ciuitate dimicante: cum * perfecutionis tempus irruerit, implorabunt dni mifericor; diam:ftatimep faluator adueniet,id eft icfus:hoc em in lin» ua noftra fonat:Et cognofcetur dris ab egyptíjs:& cogno cent eum,fiue perfecutores qui fuerint fuperati:fiue creden tes prafenti auxilio liberati:Et colent eum in hofttjs& mu netribus:uotaq) uouebiit diio δὲ foluent. Refpodeat iudzi: Legepraceptü eft,utaltare nó fiat nifi 11oco uno qué elegez rit dis deus:& hoftiz tiia facerdotibus leuitici generis im molent:Ecce Eíaias aperte docet cp«gyptij cognolcàát diim & colant eum:& hoítias X munera offerat:& uota uoucant atqj pfoluant.Si egvptíj facerdotii habét:implet& in illis Pauli teftimoniü dicetis: Tranflato facerdotio,neceffe eft ut legís tranflatiofiat. Ὁ«[£t percutíct ofis eayptá«c. Que ein diligit düs;corripit:caftigat aute omné filiu qué recipit. Perfecutio nó ad negationé credétiti fed ad;pbationé perti; net& coroná. e€[ 3n oíe(ία crít vía«C. An aduentü chri; ftiunaquaq οἷς fuu habebat reg&:& de alía ad 418 nullus ire poterat nationé: in rhomano aütimperio unii facta funt oía, Doctus lector ueteres reuoluat hiftorías:& ab euphras te ufgyad tygrim,omneín medio regioneaffyriorü fuiffe co gnofcat.Ergo 48 ueteres affyrios,nunc nos uocam? fyrios, apartetotü appellantes.» αὔτ dicit: Peyptij feruiét fyris: uel ficaccipiendü, cp rhomanzleeiones fyro inftructo mi, lite egyptü cuftodiant:aut qd? utriufqp ectis intet fe cómer cia(int:& abundantia aegypti fyria fufcipiat ciuitates: ficut ecótrarío palaftinz δὲ phoenícis bonís zgyptus írrigetur. Ω υἱάᾷ nóftrorü malehzc ad milleannos refertit:& more . iudaico ín cófummatione mundi futura pronunciat:quan do antichriftus deaffyrijs ueniens,zgyptum athiopiamqs poffederit. f«[ 3uoic(lla erít(íraeltertíus egyptío caffy? río τί, Nequad ifrael inter zgyptum δὲ aflyrium medius elide£:nuncantiochíjs& demcetrijs ad fe iuda trahentibus regnum $9.- 30 clefijs infenfu meo: d$ decé milibus uerborü in lingua:& q una quing cíuitatii appellet ciuitas folisuidelicet iufti/ ciz,in cui? pennis eft fanitas..C€[ 3n oíe(lla erít altare cc. "Abhocloco υἱῷ ad finézgyptiz uifionis fiue ponderis,& iudai δὲ no(tri dechriftiaduetu itelligi uolunt: fed illi uota C Deu. 16. Hebte.7.b Hebreiib E regnum, nunc Ptoleriizis poffeffioné eius fibi uendicanti, bus:fed& ipfa fub rhomano imperio, at per hoéchrifti im perío cóftituta erit ei? códitioriis cui? δὲ a&yptus δὲ affyrij: Efa2,a&bridicet in ot terra: C uia ex fion exibit lex,& uerbi drii Έχοιις.ἃ in deferto: Cantemus Ε dehieru(ale: Tuc dicet a diio: Bfidictus ppfus me? αογρ/ ti:qii nequadq; Moyfe, fed chrifto diio pre eunte, infinità homi; 9 num milía folitudinef repleuerint:& Pharao ne fubmerfo, díxerint diio, glotiofe em ma; gnificatus eft:equii& afcéfore deiecit in ma/ re; Tüc& op? manuü diii etit in affyrijs: hae eim uel maxirhe gétes moriachorü florét exa minib?, xeypt? δὲ me fopotamia:& pati in; ter fepietatecótédunt, Hereditas aüit chrííti, ifrael eft:hoc eff,natiui tatis, crucis, refur rectionis, afcéfionifqs €i? loca:ad qua deto; to orbe concurritur. Ca, XX “Ἠποῦ«€. Totam po fuim?capi tuli hui? cótinetia, ut ram?: Acotus,quz he braice dicit YN, urbs fuít potétiffima palaftinz de quinq urbib?:haic Sargon rex affyriorii, quí fepténoib? appellat: πιο duce exercit? fui, cuinomé erat thartà ccepit€ tenuit, Eo igit tpe ἅ uicína ciuítas capta eft, pracipit Efaiz:ut depofita faccea tuníca, hiceim erat habit? Jpphetalis populi delicta plangétis,& calciamétis e pedib? qua Lxx. cod éouo.i.caligas uocant:nudus δὲ difcalciatus incederet,typti prebés captiuitatis σργρεία δὲ zthiopü:qui zgyptíjs in adiutoriü fuerat: p quó Efaias nudus ambula; ret,& foeditaté cernétib? nudís natib? demóftraret:[ία οἷσ egypt? atcp athiopía populáteaffyrio, nudz fierét:& nihil oino ín terra remaneret, Nec hocalíqs putet fupiori foelici tati quz eeypttjs repromitti£ effe cótraríti; qa ibi poft ma; ladefuturabtitudinepradicat:hic αὐτὸ prafens narrat ca; ptiuitas: per qua deleto ifrael δὲ damafco δὲ philiftim,recta . uiaperrexitegyptü:& ipfos pariter athiopefq fuperauit. Q» nec ui uideat ambigui, ipfi? Efaie ponam? teftioniüi: 4.Regao,b Reuerfusauté Rapfaces, inuenit regem affyriorüi pralianté aduerfus Lobnà: audierat em quia ,pfectus eét de lachis:&& audiuit detharaca rege athiopiz dicetes:Egreffus eft περι netcótra teSimulg; difcim?obedietia pphetarii, cp uir no ilis:tradüt em hebrzi Efaia focerü fuifle manaffe filij Ece; chiz regis iuda: nó erubuerit nudus incedere: fed dei pre; ceptis nihil honeftius iudicas, depofterit faci: d abiecto, nudus fuerít,una pri? habes tunica,& ipfam cilicina. Qd? . auté dicit;Triü annos fignti& portentü erit fup zgyptii& fup ethiopia:hoc fignificat cp trib? annis ab afyrijs egyp tus uaftanda fit& ethiopía. Tunc( inquit) dicet habitator infulz hui?:hoc eftjhierufalé qua uicinarüi gétium fluctib? tundit:Heccine erat fpes nfac& ad hos cófugim?,ut nobis praeberet auxiliti: q fe de captiuitatis malo eruerenó quiue runtcEft igit hic ordo ,puidetize dei,oehoim gen? íneffabi, li iudicio difpefantis: Cótra dei ira ifr? fperauiti damafco: dirua£ cíuitas quz aduerfum illi? uolütaté impfjs pravftat auxilium. Iudas fperauit in egyptijs,& egyptus deftrua£, ,Egyptij cófifi funtin ethiopib?,athiopes dq; uíncantab af Íyrtjs. Affyrij fuperbierüt:nó dei,fed fuarü uíriü arbitrates εἰ uictoría;& ip(i utncant ababyloníjs.Babylon eleuauit INnó d inereffus eft thartá ín acotü: cà mifif; fet eü fargonrexaflyriorü,& puenaffet cotra. acotü& cepifTet eá.In tpe illo lomut?eft dris in manu éfaíz filij amos dicés: Vade δὲ folue faci τ de lumbis tuis,& calciaméta tua tolle de pedib? tuís:& fe; cít ficuadés nudus& difcalcat?.Díxitq; dns:Sicutam bulauítferu? me? efaías nudus δὲ difcalciat?:tríü anno rum fienü δὲ ροτεξεῖ erítfup αογρεῖ δὲ fap athiopia. 5íc mínabít rex aflyríorá captiuitaté zeypti& tráfmi/. etationé ethiopiz, tuuenü&(επ ΒΗ: difcoopertis natibPignomíníá zxoypti.Ettimebüt δὲ co fundent ab athíopía fpe fua: δὲ ab πογρίο οἵα fua.Et dicethabitator infule hui?ín die illa; Ecce hac erat fpes noftra;d ds cofueim?in auxilia ut liberaret nos a facie regis aflyriorz:& quó effugere poterím?nos?Ca.X XI στ Ὺ, Nlis deferti maris. Sicüt turbines ab aphríco ueniunt de deferto uenit:de terra horribili: αἱ 9x fio dura nücíata eft mihi. per ptes fingula differ: einfídeliter aoít:&qui depopulatoreft,uaftat. Afctnde clam, obfide meedexomnem gemitum eiusceffare feci. cofitrà deti cáput:& ipfa a modis perfifqp fupere£.Pérfe& madi ex parté pfecuti(unt pplm dei:& aries fzeuiffim? ad oriente δὲ occidente οὔθ ppfos uentilauit:meniiat hircus Ale:. xander,& eóterat eii pedib*füis.Et ifte q ultra modi τοῦ. eft:ueneno pereat regniig ei?diuidat in partes:&& cum mul. to tpe inter fecollifum. cente populetur. Rho; man" ipfe ferratis den tibus unguibufq fan €torüi carnes δὲ cruéto orelacerauit; excidat nibus;& potentiffimü primü regnum ac fer; reum:deinde fragile δὲ infirmü,in teftarti mo dum cóterat, Ca.XXI fue oe, fertí ma». τίσ ΝΠ in cófequen tibus hui? capituli le; geré: Babylon dilecta facta eft mihíin mira/ cul. Et íteri: Cecidit, cecidit babylon:& οἵα fculptilia deorti εἰ οὖ» trita füti terra. Et fup: Aícéde elam:& obfide mode:dubitaré dd ef fet hocpódus, δ de/ ferto mari iponit.Per/ fpicuii ergo ὃ qp defer; tum marebabylon ap. pellat, Hieremia dicen te ex pfona dei: Et de; fertü faciá mare ei*:S ficcabo terra illi*:& erit babylon in tu mulos arenarü.Mare aiit ppter mftitudiné habitatiti dici£, Vii& fup zgypti mI'titudo mari cóparata δ: Defertüi faciet diis mare zgypti.CP aüt moedi δὲ perfz pugnauerint cótra babyloné Fi Cim da eà, in fupdicto Hieremia legim?: Acuite fagittas:iplete pharetras.Sufcitabit diis fpiritti regt moadorti:& cera babyloné més ei? ut perdat eà: qim ultio diii&ultio tepli fui. Sup muros babylonis leuatefignii:auz gete cuftodià:eleuate cuftodes:przparate infidias:qa cogi; tauit dris& fecit quzcüiqp locut? eft contra babylonis habi ἃ δῖ difcalaatá, üi íncredulus eft, Propterea fuerit; rhomano uin/. lapis de móte fine ma Dafi.;,g H Hiere.sud Ibi tatores,Et rurfum:Leuate figni ín terra:clangite buccina in Ibi.e gétib?:(anctificate fup eà gentes:annüciate cótra illà regib* ararat,menní, δὲ afcenec: numerate cótra eatapfar:adduci te equi ΟΠ bruchii aculeatii. Sctificate cotra cà getes:reges mediz,duces ei?& uniueríos magíftrat*ei?:cunctáq terrá ptátis ei?: δὲ cómouebit terra δὲ turbabit:quia uigilauit có tra babyloné cogitatio diii: ut ponat terrà babylonis defer/ tam& inhabitabilé. cqT S ícut turbíneo εξ, Vox babyloníj ppli timétis inducit)fiue ipfi? babylonis,q» audiat moedos δὲ elamitas cótra fe exercitii preparare& uenire de folitudi: ne:ponitcp cóparatióis exéplü:Sicut inquit,ab aphrico nen to uchemes tépeftas uenire cófucuit: ita mihi de folitudine uaftitas uenit:de terra horribili:cui? ne nome quidé audíre poffum abfcp formídine. Vifio dura nüciata eft mihi:quid ein duri? qi prafens captiuitase Ὁ4Γ(ui íncredulue€ zc, Póotihebrao italegi: Cr ui ceedis,cede:& q uaftas,uaffa:ut adipítm elamité δὲ mocdü ,pphetiz uaticiniü diriga£, hor». tantis eii implere qd? coepit;intrepidü afcedere;obfidere po^ tétiffimà ciuitate. Sin aüt fic legit ut tráftulim?,dfi deperfo na tertia dicat:qui incredulus eft,infideliter agit:& q dero pulator eít,uaftat:cii fupiorib? copulandü eft; in quib? fibi babylon uifioné durà predicat nüiciata. eqT ZiMcéde dam 4C. Netimeas inqto pería δὲ mode babylonis mrtitudiné, ne illi?praterità potetià reformides:Oem gemiti εἴδας po^ dus dteante premere cófueuerat;ceffare feci:feu qp null? íà gemat δὲ doleat prarffus potétía babylonis:feu gp tátis ma? oppreffa fit ipfa babylon, ut negemitü qdéliberii habeat. Propterea b ἡ Ed. ΧΙ.$0. 3I yy ἴων quía períonz in his plurimz cómutan£. Ergo&nuncuox. credulum effe quod dixi:non enim funt mea uerba, fed do: Xing Efaiz inducit plangétis babyloné fpiritu pphetali,gptanta^ mini:& peros meum illius uerba refonarüit. Quidam pur atm mala fup eam uentura fint:utipfe qui narrat timorefupera:— tant,fed malehocnon ad hierufalem,fed ad babylonem di Gin tus; nequeat ín uerba prorumpere: uidens tante multitu/— ci: dequaX fupra: Babylon dilecta mea pofita eft mihi in ii δα, hom dchomini* Própterea repleti funt lumbi mei doloreanguftía ΡΟ meeris&ipfacontri, da busledue nemis fedit me ficut anguftia paríentís: corrui cü audírécony n penmes fen "tj bre dem(oen(d turbatus fum οὔ uideréEmarcuit cor meü:tenebrz ob. Ei Pat τισιν tttm cóturbat?& trepidus: ftupefecerüt me. Babylon dilecta mea,pofita eft mihi: Preetiet Quuid iib "i i TS» ín míraculá.Póne méfam,cótemplare in fpeculacomer— 15:51 sv interpretes: it fciatquidloqua£Pro^ dentes& bibentes:Surcite príacipes:arripitedypeum.- ut pleonequi hebrai us TUS COSI c Hécením mihí díxit diis: Vade δὲ ponefpeculatoré: δζ: s Sii NE n measinhebraolegis ποσο; uiderítannunciet.Etuídít carrum duorum:;incnofatis intelligo:: tim,“ΥΨΟΣ Rt equirüafcenforéafini;& afcenforé cameli.Etcótemplar prafemm 8. fupra/ sa ES RAE oret tuseftdiligenter multo intuítu: damauítg leo super: du M bip ái focn&tenebrofoftri Percuftodía meam ego fumftanstotis noctibus. Ece Seo ee, vt«atur:propteraltitudi ο. ος κε; 4 onunt:Eft autem du s nem&ewdüukpad COttita füntin terra. Tritura mca δὲ fili arez meze quae ponunt auem od. il ec Rus urü| audiuía diio exercituum deo ifracl, annuncíaui uobis. E fed zog " cem. one men Ls(ier, éius regio quz adau/. τ fa a Lois iftedu, ὃ Onüs duma:ad me damat ex feir:caftos qd de nocte, fium uergizi&cab ut ie ple accipi:O Er cuftos qd de nocte. Et dixitcuftos:uenítmane& nox: ῥα. um Re^ uy i& elamitz,quib?[u 1 νε κῶς ον ἐκ ᾽ 16 ας Efeuteropo/. m^"^ pradixi: acce glam, fi quatitis quar ite: conuer ümint, uenite. S.:suigintidiftat EM A obfide mode:fumi^^^-: Onusin arabía: bus: iuxta quam funt dt te cibum: futuro uos: mótes f renis ab. d:* praliopreparate: nepoftds dimicationis tépus aduenerit,^ auctoretiomine: Seir quippe interpretatur hífpidus& pí^; lat- faffitudo uos retrahat. Cunqs comederitís& biberitis,fur^— lofus: qui Efaufuit In Abdiá propheta plenius fuperhac' Abdieic tdi gitezarma corripite:babyloniüi debellate.C).d'cpait:cótem— gentea nobis difputatum eft:in quo néceffe fuitucterém hi. tilt plare in fpecula:hoc fenfu legi£:diligéter que uenturafünt,— ftoriam reuoluere: 55 Egechielis Hieremiae, eafdé in tefti/ Ecech.25.$94: irt Bromic port δὲ fic intelligi:O babylon parabaltafarfilio^ moniü trahereuifiones:& maxime prophetiam cótra món, Hiere.45.d ἐμ;: uilmerodach nepoti nábuchodonofor regi tuo menfami— tem feir. Et illud depfalmis: In idumaam extedam calcia/ Ῥ 8.59. dub^^.* atgcóuiuiü:& uidequid poftcibüeueniat:in quofcortis^ mentum meum.Etalibi:Tabernacula idumzoriüi& ifmae; Ibi.$2,b ju ἦς ὁ'&cócubinisinuafisdriipropinabit. O prirtipesquicum^ lit&,moab δὲ agareni,gebal ammon, δὲ amalech. Amos nia| regeaccumbitis, moedos auté perfafcp fignificat: furgite& σπος inquit;:Sup tribus fcelerib?edom,& fup quatuornó. Amos. d Tm Dafi.g.a ad interficiendü regéarma corripite. Hocpleniusin Danie^ auerfaboreum:eo c perfecutus fitin eladio fratré futi: δέ nis li$ üolumine difcim?.- cá λος εἶν mibíoipítofis t. Cau— uiolauerit mifericordiam fuam: fiue ut Symmachus tran m fas reddit fuperiorís formidinis, quareanguftiapoffederit— ftulit,uifcera fua: quod aduerfus cognatos populos aufus τ eum ficut parturientein:& corrueritaudiens& perterritus— fit dimicare, δὲ hoftili odio diffidere. Fuitautem regio Εἰαιΐ "n fit:ac tenebrófo horrore circtidatus.Hac(inquit)dixitdiis^ in regione duma,hoc οί(η montibus(cir. Hancut metro/ - tnihi: Vade δὲ conftítue fpeculatore, utfpiritu pphetalitibi^ polim, iuxta ordinem fuperiorü uifionum ab alTyrijs, fiue gui. futura pranunciet: quécum pofuiffem in fpeculam, uidit^ anabuchodonofor expugnatam elTe credimus:memoréqy v"uehientébigam, δέ aurigam defuper, afintiq,& camelum— priftini generís qd? de Abraham δὲ lYfaacffit ftirpe generata, pitt curri trahere. Significat aute Cyrüperíartíregé atg moz;— imploraffeauxilium dei:& neceffitatecogente, illius cle/. bid dorü, cit paruo& magno imperio uenienté. Perf et ante— mentíam flagitaffe.Narrat ergo unc dominus: rui obfi; n Cii nobiles erant,& nullius inter gétes loci habebant: deturin feir,& ab hoftibuscingitur: meum implorat auxi/ iind madi femper potétífimi.I(teergo unus afcéfor,duarügen^ lium,& dicit: Ocuftosifrael qui populum tuum tueris cu/ |" tiàm fultus exercitu,uenit contra babylonem:& fpeculator— ftodia fempiterna:& quafi in nocte illis dormientibus igi ds illequi pofitus erat ut uentura profpiceret, clamauit quafi. lasnehoftisirrumpat: quare& nos qui de eius feminefu " Teo:ttueipfe;ppheta appellat leo. Et quía dubitieratdeper,^ mus, non fimili clementia protegis« C) uibus ego cuftos P j fona fpecülatoris: quí Cyrü uideratafcedentejipfeexponit^ uigilprefpondeo:de quo fcriptti e(t: Non dormitabit necp$58,126, à igi manifeftius δὲ ait:Sup fpeculà diii ego fum, ftans iugiter p^ obdormietquícuftoditifrael. Venit manepopulo meo:& s'diegfpeculatore diii fe effe pronuncians:quifemperpofi/^ noxgentiidumazorum: illis prebebo lucem: uos in tenez δι tus in officio ,pphetali,& diebus acnoctib? driparensim,^ bris derelinquam;Vel certe ita: Verrit lux noctetranfactaz e»perio:quodcungp iufferít,loquitur. Ο αἱ igiturclamauit— fimeum inuocatis auxilium: δὲ eftis de ftirpe ferui mei abz dA leo€ Ecceifteuenitafceníor uir bigz equitü:haud dubiuni'. raham.NNolite metantum in neceffitatibus quarere, fed τὸ d'quin Cyrus indicet. Etrefpondit δὲ dixitipfeleo quifupra τὸ ad meanimo conuertimini. Venite& fufcipiam poeni» jm claniauerat: Cecidit,ceciditbabylon:& οΠτία fculptilía deo|, tentes. Hoctuxtahiftoriam di&um Πε: Caterum propter ybi rum eius cótríta funtin terra. Vaftanteenim afcéforebige,^ fimilitudinem litere, ex eo qd Ἢ θέ non multum inter fe id ῬΆΡΙΟ ao die MEA eee Bs COR difcrepent:quidam hebrazorum pro ΤΟ ma^ leguntz idolaufqsad folum ftrata.C,uod autem fequitur: Triture ni» T s S casn ipi Tnea€ fli arez mez: ad hierufalem Te EGET facit,& uolentes prophetiam contraregnum rhomanum dirigi:frà Wa— Sn£faíam. ΒΓ τορι repletífünt«C. Propheta ideo obfcuri funt: O hierufalem& populefili templi mei:nió tibi uideatur íi, ptumeft ΟΥ. Pro. ifteuenítafcenfor uir Βίος equítü,& refpodit& dixit:— pro duma Lxx. /do7 priephacurbsficuo:| C'ecidít.cecidít babylon: δὲ omnia fculptilía deorü eíus.—«ie, id eft dura adtemplum quod in area orna fitum eít; dicitgy ad camis uola perfuafione,qua ums inidumzz nomínerhomanos exitimant demontirari;Duma aute interpreta£ filentium, ἡ Gel, 26, b neíeos docet: ex ifmae C Hieea45l Ad cedar& ad regna £ommen.bieronymi liber quintus ad nuo fnarabía«c. OQ uaréti mihi δὲ diu cum delibera tione tractanti quz effet arabía ad quá ,pphetic? fermo diri gi&utrii moabitz,an ammonitz& idumari,cüctaeq alia re giones quz nüc arabia nuncupant:occafione tribuit in hac cade uífione qd'fequi£: Aufere£ ois gloria cedar:& reliquiae numeri fagittariorum fortium de filijs cedar iminuent, Ifmaelitas debere itelligi.liber ge le cedar& agarenos,q peruerfo note farrace/ ni uocant εὖ genitos, Hi p tota habitatfoli, tudiné: dequib? puto & poet dicere: Lateqs υαοᾶτες barca: δὲ fu» pradictü uolumé, con tra faciécomniü fratrü fuori habitabit; eo cp : latiífima erem?ab in; diaad mauritanià ας &ptédat, Xathlanticü ΄ oceanti:qd puto Hie; remiz titulutn fonare: . aforquazpcuffitnabu chodonofor rex baby; lonis:(tatimcp fequi: Hac dicit diis:furgite& afcenditead cedar,& aaftatefilios^ orictis. Tabernacula eorti δὲ ereges eori capist: pelles eorü i. Ibidem& oia uafa,& camelos tollet(ibi.Et iterü:Iniuit em cótra ὑοῦ nabuchodonofor rex babylonis cófiliii,coeitauit aduerfus uos cogitatióes. Surgite& afcéditead Spas cófidé. tcr habitantéait dris:nó oftia,nó uectes εἰς, oli habitant:& . erütcameli eorü ín direptioné:& mftitudo iumétoxy in pra . da;Etdifperga cos t10ém ucti,q füt atonfi in coma:& ex oi . Cófinio eorii adducà iterítü fup eos ait dris:eritqsafor habi , taculü draconii deferta in fempiternii: n6 manebit ibi uir: - mecincoleteafili? hois. Totü ,pphetiz teftimoniü de Hiere . miíapofui:ut qua fit cedar indubitáter itelligas.Et cofyde, . raquó ifmaclitarüi,hocefarracenop: ppríe gété defcripferit: . qhabitatin tétorijs:q dsnox cópulerit, fedes ten&t:qb? ar . snétafüt€ pecoracamcelorüiq greges: q nó habétoftía nec , uectes:nó em uerfant in urbib? fed in(olitudine habitant. ' Ethiergoa babyloníjs deleti funt: eo cp afor ciuítaté quae ; metropolis gérís illi? in eremo fuit,ufqsad folum fubuerte; . tint:&ti cü camelorü δὲ ου greges capti füt:pellefqp eor »&tqptétoria forte diuifa:nó ois otis illiffienificar interitus: €o φ dromedartjs camelis centü δὲ ampli? milía uno diep . waftifolitudiné fugere foleat. Auferet(inqt) ois fia cedar: ,&imminuto fagittariorü numero,quía maxime pollét arte . pugnadi,cateri qui fugerintyremanebüt. CL uia intellexim? quafitcedar,& qua arabia, quus afor: uideamus Efaias ppheta qd dicatIn faltu ad uefperá dormietis:in fernitis do danim. Verbü 237 ut fzpe(ἃ diximus,St uefper,& arabia, .&coruus,& planicies,& occidés appellat. Et,p eo qd' nos . iuxta Lxx.tranftulim?,dormictis,pót interpretari morabi, mini fiuc habitabitis,hoc eft αυλιθήσεδθε, qd? hebraice dicig C37 950, qd'in ppinquos uertit€ cognatos. Itaqs . praedicit nüciudais qui obfidione babylonia effugere po/ . tuerint:X detoti? puinciz uaftitatead eremi tráfire uicina: . ephabitaturi(int in folitudinearabíz in itinere qd? ducitad fratres. Rurfumq ad ifmaclitas fermo cóuertitur:& cos ad miícd'íam cohorta£: Currite,& laffis fratrib? ac periclitan; tibus ardore fitis οδυῇ ferteaquas:Taàtus ein feruor eft fo; lis:utnifi fubueneritis,in folitudine pereant:& non folum aquas,fed etíá pant ferte fugictib?:ut quos cófecit obfidio, ueftra claemétia releuet. Simulq reddit caufam quare haec "Είτε, 4 5.5. imperetfieri dices:Fugerüt babyloníii gladium:fugerütar cus elamitarü:fugertit tminés praliii, Nec defpiciatis mife/ tfos:cito ueniet X ucftra captiuitas. C) uó ei uelox mercen narijannus eft:3: omnélaboré breuéputat,dum ad defyde ratam mercedé perueniat; Síc uniuerfa gloria filiorü cedar 9 Onüs inarabia.In faltu ad aefperá dormíetis, in femi tis dodaním.Ocoirrétes fitiéti ferte aquá:quí habitatis - terráauftri.cüi panib? occurrite fueienti: A facie em gla diorü fugerüta facie eladij imínétis,a facie arcus exten tía facieerauis pradlij.Qm hac dícit dfis ad me:A dhuc inuno anno dfi inanno mercenaríj: δὲ auferet οἷς glia cedar: δὲ reliquia numeri fagittariorii forti de filiis ce dar imiínuent:dris em de? ifrael locut? eft... Ca X XII INüs uallis uifionis, Qáidnam tibi quoq; eft quia afcédifti& tu omis intecta;damoris ple/ na, urbs frequens, cíuítas exultans. Intérfecti tui non interfecti eladio, nec mortui ín bello. Cuncti principes ταί fugerunt fimuldureqs ligati funt.Omnes ; qui inuenti funt, uín&ti funt pariter procul fugerunt. auferet auobis:&(agitte ueftre cóterent: 8 paraus rernasnebit numerus pugnatorü. C) uidàuoluntex eo qd? dicit: adhuc ín uno anno δὲ auferet oris gloria cedar; Ν δ baby, loniam captiuitaté praedicari: de qua& Hieremias loquit:: Ibi, ÍcdatTyriotü qui poft unii annt aftationis iudaicz, farra, cenos latiffime perfe, cuti funt.Illü praterea locii in quo nos tran; ftulimus:Q. ui habita tis terrà auftri,cü ραπ bus occurrite fugiétis & quafi ex pfona ἠδέ imperatiuo modo le^ gimus: in hebrao fic legi poffe affirmant: q habitant terrà auftri, εἴ paníb? occurrerüt fugicti: ut cii deus εἰς dixerit: occurrétes fi» tient ferte aquam, illi inimica mente panes tulerint abígpaquifue €ibo augerent fitim, Ca. ΧΧΗ "IWue val/ [ο vífio/ itío. Lxx. licet non habeat ín he DR brzo,manifefti? tran; ftulerüt? ud τῆς φάφαγίου σιῶμ.Ἱ ποτ uallis fion. Haze eim ciuitas feminariü pphetarii eft: in qua extructti τόρ!ῆς δὲ uifiones dfi multiplicata funt. Ο uia ergo intér cztaras gctes ponit: reputat una deplurimis,nequad mons αρ’ pella£:iuxtaíllud ppheticü: Fundamenta eius in motibus: fanctis:dilieit dris portas fion fuper oia tabernacula Iacob; fed uallis,ex eo quod humiliata fit.Alíjs uerbis hocipfum Hieremias loquitiqri accepit calicem plenit uini,& datuni; uerfis gentib?:ac nouiffime ί uomat,& ruat, δὲ infaniet:(ignificansa babylonijs δὲ hane effe uaftanda, Q d'pleni?Regii& Hieremiz narrat hiftoria, Ex quo intelligim? omnii creator equaliter effe deum: δὲ codé cuncta difpéfare iudicio: iuxta illud qd? ipfe loquit p . Propterea palaftinos de cappadocia,& fyros de cyreneciEcce oculi do míni fup regni peccans, Ne putaret iudai idcirco fé meri? torii habere priuilegiüi: quia educti effent deargypto: dicit^ εἰ catteras gétes ad alias terras fuo imperiofuiffe tranfla tas. ce Guuidná εί τέ, Refercbat mihi hebraus prafenté uifioné nó pertinere ad illud tépus dnabuchodonofor hie; rufalé coepit δὲ Sedechi& uinci, oculifcp priuatii duxitin babyloné: fedad Sennacherib tépora: αἲ Sobna pontifex magnam parté prodidit ciuitatis:& tantii fion, ἰά eft arx δὲ templi, ac nobiles remanferüit, in exéplü rhomana urbis: qua irruentibus gallis, patricios& flore iuuentutis inarce feruauit. Nos auté poffumus& de babylonia captiuitate di cere:quad Eufebíus oia ad chrifti aduentiü referat:& putet Vefpafiani Titicp téporib? fuiffe cópleta. Carpam? ergo fin gula,triplice expofitíoné breuiter attingétes. C) uídna tibl quoq eft? quid habes inquitfion: qd'etia tu afcedifti omig intectac Π dicit,etià tu;oridit φ cateri prifafcéderint:N δὲ tu reputata es ínter gentes quzab hoftibus obfideris:8e tecta cofcédis plena ululatus, δὲ planctus miferabilj faz, minari,urbs dndá regiae o[ 3nterfectítuí«C, Si ad Sen nacherib tempora referas, quado ex parte capta eftciuitass recte dicuntur nó fuiffe uicti gladio, nec occifl in bello: fed proditione:alíjs ex urbe fugientibus: alijs quos hoftis op: preffit uinculis alligatis, Sinautéad babyloniam captiuita tern,cp€ uerius eft: dicemus qr non pugna, fed obíidione füperati fint. Qd" iin aduentu Chrifti iuxta Eufebiii Ττα» pologice intelligereuolueris:dices eos interfe&tos non gla dio, fed infidelitate: omnefcp principes eorum receffilfea deo:& peccatorum funibus alligatos:nec quemd fuiffe de pharifzis,qui non diaboli retibus alligatus fit. Propterea T$W.a Ini Hiete 34.4 orrigithierufalem,utbibat& Ὁ Amos: Nungd nó utfilij ethiopiuos efüs mihi filij ifracl Amos.i.d ait dise Nunguid nó ífrael afcédere feci de terra agypti: δὲ£t9.€ " ii XC ii ἀχ ἡ rin ndi Tt pay quf Dt tin ἂχ ἤμρη li wo) Ilo, ba oh Rd my fn Mg Ot ΠΡ] by vlc hin atti bibat| πό fpe vi m {πὸ yo: To niat vod jdutti pnta duni ulis js iud d ην {1} itid η d ift ΤΙ iui yn 5n£faiart A- αγ Τορίνο oft τ, Si in uaftitate babylonis lachryma/ ξανα, tür;ppheta lugentis affe&u, δὲ dicit: Anguftia poffedit me, ficat anguftia parictis:corrui cii audire: cóturbatus fum cü εὐ uideré:emarcuit cor meti:tenebra ftupéfecerunt me:baby - fondile&a mea pofita cft mihi in miraculi: quanto magis E ΧΧΝΗ$o 32 illius prafentià credidiffe que οἴίπιποη uiderint:quía fem? G per dei pracceptis iricreduli fuerint. f&[£t vocabit οὔ cc. Captiuitate prfete δὲ obfe(Ta hierufalem: cum ferrum, fa mes, fitis, urgeret urbem, Hieremias ad peenitentiam po Hiere γάν ἃ pulum ,puocabat:& ecótrario reges ac principes& uulgus miferabile, defperatio ir p dap B ^ nuncinurbis fuz rui» nanullá accipere con folationé poteft, totü fe planctib? tradens b 4L ῥοίοο eif cc Red; : ditcaufas iuxta tripli/ ' cem intelligentia: dre dixerit: Recedite a me, '. amare flcbo: quia con culcata fit(ion, mons quondamuifiond,&: nunc uallis fletuum. eq ecrutàe murü«c. "Defcribi£ babylonis exercítus intras urbe, teplii occupas:X qua drigis p plateas fuper busincedens, CLd'qs auratos poftes 8L mat mori cruftis ueftitos parietes, clype? qalía. (olet tegere nudauerit: eleganter in hebraico rcfonat: fenfufcp pul/ cherrim?8, qp fcutti nó ptexeritin pralio que piam, fed nudauerit: €o qd probur militü oifes opes erutz fint. Síinautem elamita po nuntur in przlio,qua urbs affyriorü eft: nó poteft referri ad tépo ta rhomane fubuer 7 fionis: nifi forte cücta allegorice interprete/ mur. oq£terürele «te vallee«c, Manife; fte captiuitatem defcri bitqua undecimo an no regis fedechiz fa; &aeft: de qua& Hie: a Própterea dixi: recedite a tne, amare flebo: riolíte inv " tumbere üt cofolemini me fup uaftitate filia: ppli mei: » Diésem ínterfectionis δὲ conculcationis, δὲ fletuü dio c deo exercituü ín ualle uifionis.Scrütans murümi& ma gnificus fup monté& elam fumpfit pharetráxurrü ho » mínis equitis,&parieténudauit dype?. Et érunt electz ualles tux plenzx quadrígarum ὁ& equites poné& fedes “Πα ία porta.Et reuclabit operímentü iudai&uidebis. : in illa ος àtmatnétariü domus faltus:& fcíffuras ciuita ε τίς dauid uidebítis:quiía multiplicat func.Et cóngrega ftisaquas ρίζα inferioris: domos hierufalé nutne; taftis:& deftruxiftis domos ad muniendü murü. Etla cum feciftis inter duos muros& aqua pifcinac ueteris: δὲ no fufpexiftis ad eü quí fecerat cà:& operatoré ílli? t delongenon uidiftis.Et uócabit diis deus exercituü in die illa ad flet&ad planctü δ αὐ caluiciüi& ad cingu/ [arm facci.Et ecce gaudíü δὲ lxtícía occidere uitulos& tu. gulare aríetesicomedcre carnes,& bibere uinum: come damus δὲ bibani?:cras ei moriemur: δὲ reuelata eft in aurib? meis dri exercitui. Sí dímittetur iniquitas haec s uobís donec moríamíni dicit diis de? exercitu. Fléc di cit diis de? exercituü: Vade ineredere ad eum qui habi tat in tabernaculo,ad fobná pra pofita cepli,& dices εἰς Quid tu hícaut qfi quís hícquía excidifti tibi híc fepul chrum?Excidifti ín excelfo memoria:diligéter in petra tabernaculü tipi.Ecce diis afportari tefaciet:ficut afpor tatur gallus gallinacius:& qfíamictü fic fübleuabit te. : Coronans ne pereuntiumfe tra/ debat epulis; Nihil aut tem ficoffendit deum XB poft peccata erecta ceruix: X ex defpera; tione contéptus. C) d? δέ per Amos loquit: Amis. à Super tres€ quatuor iinpietates nen auería boreum: qd?& cogi; tauerit& fecerit;& nó «gerit poeniteritia:inz fuper δὲ docuerit ma/ lum. Vnde& nunc dí citur:Si dimittetur ini quitas hec uobis,doz nec moriamini.Putat .allegoricí interpretes de paffione chrifti effe predictum: ᾧ uoca^ uerit deus etiam poft crucem domini falua/ toris infoclicem popur lum ad pocnitentiamz & nihilominus ille fe ^ defperationi tradide rit& uoluptati. Prin? cipium quippe iftius uifionis, in qaít:Claz moris plena,urbs fre; quéS, ciuitas exultás: ad illud tempus refe/ runt,quando a phari£ fais populus incita/ tus, parí contra iefum uoce refonabat: Cru; cifige,crucifige taletn: non habemus regern nifi cefarem. Huiuste ftimonij exemplo«etia Apoftolusabufus eft: Allegot D Τομ οιᾶ Hiere. τς remías loquitur: Ecce ego conuocabo omnes cognationes regnorüiaquilonis ait diis: δέ uenict& ponetunufquifqp folium fuum in introitu portari hierufale:& fuper omnes muros eíus in circuitu. Qd neputemus uocepraedictü, S opere nó expletii:idem 1bí,59.3 Hieremias ait: Vndecimo anno Sedéchíz, menfe quarto, quinta menfis aperta cít ciuitas: ingreffi funtomnes prin cipes regis babylonis,& federüt in porta media. Tunc ergo in circuitu ciuitatis hierufaleinnumerabilis eftfufus exer; citus:& aperta funt fanctafanctorü:& armamétariüi α ne more confitum erat,hoftili populatione referatü:& per cun ctas urbispartes diuifis muris hoftis ingreffus eft. ef£t congregaftío aquae píícíne«C. Narrat quó obfidioni para; ucrint ciuitate: S aquas inferioris pifcinae qua capi poterat ad fuperioré munitionem tranftulerint:deftructifqg domi, bus,muros zdificauerínt:& per fingulas cognationes qua donis quantü aque deberet accipere, dinumerarint: fece, είπεαρ di(ternam inter duos muros:& pifcina ueteré inftau/ tarint ad f(eruandas aquas:€ non magis dei inuocauerint .auxilíum:qui conditor urbis fit;pifcinzeqp diis: quafi alíjs ; uerbis dixerit:Fiduciam habuiftis in homine,& no ín deo Myftice qui factor eft homínis. CLuida iuxta myfticos intellectus pifcinam ueterem,legis umbram intelligunt:& inter duos muros,nouum uidelicet δὲ uetus teftamentii, edificatu la; cum pharifaorü traditionibus atq; mandatis, qui aquas continere non poffit;X non refpexille eos ad filium dei;nec :: Íernbés ad corínthios derefurrectióne: Si mortui nón refurgunt, manducemus 1, Có, 1$, & bibamus, crasenim moriemur.&€L Il»ecoícít oomí,: nue oeua exercitui:€fade ingredere ad eum quí babítat(ti tabernaculo/ad(ο«C. Supra diximus Sobná fuiffe pori, tificem,qui affyríjs prodidit ciuitatem.Sed quia hoc tradi» tionis eft hebraic&, δὲ(criptura non loquitur: intellieamug eum fuperbum,tumidum,& uoluptuofum,fuifqp pedibus. populos conculcantem.Et quia fecerit cuncta qua prophe ta defcribit: facerdotium eíus ad Elíakim filium Helkiz^''' fuiffe tranflatü:ut illo eiecto;nouus pontifex fieret, Ex quo— intelligimus omni ftudio fuperbiam declinandam quz of fendit deum:& ne pontificatus quidem priuilegio tuta effe poteft.Ifte eft Sobna( ficut quidam putant) δέ Eliakim:de quibus idem ,ppheta fubtexuit: Mifit rexaffyriorum Rab/. facen de Lachis in hierufalem ad regem Ecechiam in manu. Efa.s6, graui: δὲ ftetít inaquaeductu pifcinze fuperioris in uia agri fullonis: egreffufqg eftad eum Eliakim filius Helkie, qui erat fuper domi:& Sobna fcriba δὲ Toc filius Afaph a com métarijs.Tubet ergo ingredi ,pphetaad ρδείβςδ, quí habita bat iuxta Lxx.q/zrasoqopío. iin paftophorioruxta Aquila, in tabernaculo:pro quo fequés hebraica ueritate Theodo: tio ait: Ingredere ad Socen iftum, qd? interpretari poteft. Ὁ zquum& rectum: ut fcilicet κατὰ Ὀντιφράσιμ iniquus: intelligatur& prauus: ad pontificem templi,& dices ei: QLui habitas in domo dei, cuius fcelera in tota ciuitate bae chanturs à £ommen.IDicronymi liber quintus: chantur:cur fecurus es in operibus tuis:quafinon uerearis captiuitatem,excidiíti tibi in petra(epulchrum:& tam fu; perbe adificaiti, utambitio te& ín mortefequeretur? Au; di qua fit in te domini fententía: C) uomodo gallus galli, natius humero portantis aufertur:&(inguli hominum le; tibus docet: Ecce ego adducáad tyrum nabuchodofiofoe Ὁ regem babylonis abaquilone, regemregum:cumequis&£— curribus,& equitib?,& coetu populoqg; magno. Filías tuas.' qua funt in agro;eladío interficie;& circüdabit te munitio nibus: δὲ cóportabit aggerem in gyro:& eleuabit contra te vant in fcapula pallii fuii: fic tua facilis erít in captiuitaté tranfla/ tio.Habebis coronam non laminz aurez& fanctificationis domi' ni fed tribulationis& anguftie., Sicutenim pila fi mittatur ín pro;' cliue ftarenon poteft, fed ueloci curfu uolui tur:ita δὲ tu ad terrála tiffimà deducerisqua autagyptüiautbaby/ foniz campos intelli, gam?: ἰδίῳ morieris, & ibi cruntcurrus glo tía tuz,oés ροιζεία δὲ opes quibus nuncful tus incedis:ibi fenties ignominia dom? dni tui: quía ,ppteropera mala δὲ uiolatü téplü deitui ifta patieris.De trahá te de gradu tuo: δὲ depontificatusoffi, cio proíjciam:& p te eliakim ferui meum filium helkiz induam ueítimétis tuis:S cin; gulo tuo decorabo:fi; cut Eleasar ueftimétis Coronás coronabit te tribulatione: quafi pilam mittet tc ín tertá latam δὲ fpaciofam: ibi morieris: δὲ ibi erunt currus gloriae tux,ienominía domus diii τα Ἐς expellá te deftationetua:& de mínifterío tuo deponam te. Et erít ín díe illa: uocabo feruü meü eliakim filiá helkiar, Et induam illá tunica tua:& cingulo tuo cófortabo εἴς .& poteftaté tuá dabo in manu eius:& erit quafi pater habitantibus hierufalé δὲ dotnui iuda.Et dabo dauem '. domus dauid fuper humerü ei?:& aperiet,& nemo erit quí daudat:& daudet,& non erit qui aperíat.Et figam illum paxillá ín loco fideli:& erit ín folia gloriz domui patris fui.Et fufpédent fuper eum omné gloriá domus pattís eius, uaforü diuerfa eeneraxomne uas paruulü:a uafis craterar ufq; ad omne uas muficorü. In die illo dicit dris exercituü: auferet paxillus qui fixus fuerat ín loco fideli,& gm& cadet:& peribit quod pepen/ derat ín eo:quiía domínus locutus eft,^ Ca. II INüs tyri:ululate nauesmarís:quíauaftata eft domPunde uenire cofueuerát:de terra cethim reuelata eft eis. T acete qui habitatis in infula negociatio clypeii:& uineas atqs arietes temperabit in iuros tuos:& turres tuas deftruet in arma tura fua:& caetera quee ufq ad fínem uifionis fequuntur. Nam& in alia prophetia quz ad uerfum agyptíos cer/ nitur,eadem fcriptura cótexit: Fili hominis, Nabuchodonofor rex babylonis feruirefecit exercitü fuii feruitute magna aduerfum ty; rum: ore caput decal uatum,& oinis hutne rus depilatus:& mer; ces non eft reddita εἰ, neg exercituí eiusde tyro:Per que fignifi cat multo tempore ab exercitu babylonis ag gerem comportatü;ut €p poftea fecit Alexan der infulam cótinenti terra focíans, ille ante facere fit conat?.Q. uà ergo aduerfus baby/ lonem δὲ philiftim,& moab X zgyptum,& idumaos δὲ ifmaeli^ Aaron patrís indutus eft:Ip(i dabo poteftate tépli qui habeat populü nó fubiectü fibi quafi ferui, fed amatore fui quafi filiti: Ipfe accipiet cla; uem domus mez& in fuo portabit humero: ipfe habebit carimoniari οι poteftate. Et quó paxillus fi figatur in pariete tépli,& in loco firmiffimo colloce£,omnia uafa facer dotum Zl leuitarüi, tam quzín facríficíjs neccffaría funt, ds omnis generis muficorü fufpédunt in eo: fic omnis ppius ex cliakim ferui mei poteftate pendebit. Q, d? autem ait:In die illa aufere£ paxillus q fixus fuerat in loco fideli:& fran; Ότι, δὲ cadet,& peribit qd? pepederat in eo:quia dris locu/ tus eft: Multi ad fobnam referüt, cp eliakim infixo paxillo, pror paxillus qui infixus fuerat,corruat. Sed quia fequi£: t peribit qd? pependerat in eo:qd? deiecto Sobna,nequads facti eft:intelligim? hoc dici, cp depofito Sobna,pontifica; , tum acceperit Eliakim: cuius facerdottj dignitate fubuertit / nago. extrema captiuitas. C) ui iuxta ἀναγωγὴρ cuncta accipitit: uolunt ín fobnz pontificatu iudxorü facerdotiti cadere: 8Ζ "n"y"5n in fuccefione Eliakim, qui interpretatur deus refurgens, 77. euangelici cultus facraméta monítrari:ita ut hoc qd? fequi tur:In die illo dicit dfis exercitui auferet paxillus quí fixus fueratín loco fideli, δὲ frangetur δὲ cadet, ad prioris populi ruinam pertineat, Nemo auté dubitat δὲ iuxta hiftoriam,& éuxta allegoria: quia paxillii dixerat, feruari metaphora in fufpenfione uaforii diuerfi generís:& cp priori; bus fractis, aliafufpendantur. Ca. XXIII ^iBus tyríivlulate nauee marío zc, Manifeftius δὲ plenius Egechiel propheta: δὲ fubuerfionem Eccch.26,a tyrí,& caufas fubuerfionis exponit,dices:Fili hominis:pro εο qd dixittyrus dehierufalem: Euge cófractz funt porte ppforü,conuerfa eft ad meimplebor: deferta'eft:Propterca hzc dicit dris deus:Ecce ego fuper te Tyre, δὲ afcédere facia ad te gentes multas: ficutafcédit mare luctuans:& diffipa bo muros tyri,S deftruam turres eius:& radam puluerem eius deca, Qr uzautem ifta fint gentes multe quz inunda bunttyrü ficut mare fluétuans, nominatim ín confequen; tas, fupra dei commi/ mationé legim?,quod infultauerint captiuitati populi eiusz Itaetiam nuncaduerfum tyrum inimicam δὲ infultatricem fubuerfionis hierufalem ,pphetia texítur, quod etiam ipfa ab eodéhoite fit deftruenda. Lepamus eracorü hiftorias: δὲ maxime eorum qui affyriz gentis bella defcribunt:ibiqg reperimus pan captiuitatem hierufalem, palaftínos& ara; bas δὲ damaícenos,ac deinceps«gyptios fuiffe fubuerfos, C»autem femper hz gentes& precipuetyrus impugnaue rit ifrael:& in illius fubuerfione latata fit, Amos propheta Amos.rc in exordio fui uoluminís explicat:& breuiter laudes deo ca nens píalmifta declarat: Deus quis fimilis erit tibizneta?'ba.82,a ceas neqp compefcaris deus: Q.uoníam ecce inímici tui fo/ nuerunt:& qui teoderüt,extulerüt caput. Super populum tuum malignauerunt confilium, δὲ cogitaueruntaduerfus fanctos tuos.Dixerüt,uenite δὲ difperdamus eos de gente: δὲ non memoretur nomen ífrael ultra: C) uoniam cogita/ uerunt unanimiter, fimul aduerfum te teftamentum difpo fuerunt: tabernacula idumaorum& ífmaelite: Moab,& agareni,gebal,& ammon;& amalech, alienigena cum πα’ bitantibus tyrum. Ex quibus omnibus difcimus pondus irz dei fuper tyrum uenifTe meretricem: que hícfub-fper cie fcorti,in Ecechiel fub nauis tráflatione defcribitur. Vlu; Egech.iéd late(inquit) naues marís, Pro quo in Lxx. legimus καρ. Χκδόνος,[ά eft,carthaginis:& habetur in hebreo VUE: dequo& inIona propheta& in quadam epiftola di(putaz ui.Poffümus autem quia carthago tyriorum colonia eft,in prafenti loco tharfis:non mare generaliter, fed& carthagi/ nem accipere: quod nequad deaphríca naues tyrum ue niant:nec de terra cethim,quam cyprum quidam interpre; tantur: V ty hodieei eft apud eos urbs Citium:dequa& ΘΑ͂ Zeno ftoicz fecta herefiarches fuit:quadp pleriqs noftrorü κΙτιομ. & maxime machabeorum principium, cethim italize mace donizginfulas arbitrentur. Hoc enim fcriptura cómemo: rat, quod Alexander rex macedonum egreflus fit de tetra cethim.Infulam quoq; nominans,nó mentitur; Poftea ei anabuchodonofor 3 D: E: 2 Tis:: i uus: ig ΔΑ.— à Nabuchodonofor uel Alexandro: terrz continens facta gud e(t, propter expugnationem multisin breui freto aggeri/ Ὃ bus cóportati(: Negociationé quoq fidonis appellat,iuxta Κα, XXII$o. 33 gentibus exiftimata. b«Γιζυίηο negocíatozee pzíucípeo: ínftítozeo οί” inclyt(tetre: Miramurlegatü Pirrhi quóda di xiffe de urbe rhomana,uidi ciuitaté regii. Ecce multo ante it féquenté uerficulti,in quo ait: Erubefcefidon: Tradunt ea— illatépora negocíatores& inftitores tyri,principes 8 incly^ pus hiftoriz dd tyrus colonia fidonis fit, ae£ ranffreráteema τί defcribütur:ut perhacoftédatur opulentiz magnitudo, | ἐπ ὶ rerepleuerüttceín ade cü δεις αι tyrí S M multíofemennil(mef?————. 2L UE Vuez4anaes onlonorttin ἢ US UrDiSelle rex po Fan fis umíníffrugesef".» négocíatio fidonis. Tránffretátes mare repleuerát tei(c.(peto cgerci e pus A RU qu aqsmltis feménili;meffis luminis fruges ei?, δὲ facta€ dé esiti t. ἴων ere& totius orbis εὖ: el exea Ὑπ Ὁ; CON ε, Quia fupra interro Nini emporion: δὲ prafen, ὃ Regoctatio gétis.Erübefce fidon:aít em mare fortitudo gantis more dixeratt "s tia UU probant marís,dicés:iNo parturiui& no peperi:& noenutriuiu— qs πιο ας hoc fup Wis δὲ Ecechiel lato fer,, ei κ το Ἢ Zndirii tyrii quondà corona DN mone defnbi.Q.e€ Ucfies nec ad incremétü pduxi uítgínes.Cü dudíti fae er iplet ere ilg α αὐτῷ negocíatores B vritinz pto.dolebüt εἴ audierit de tyro. T ránfite ma dieron ut ftulti Y fubuehendis mercib? να ος ην επ., putant fic fila dedu/ Rene ἐς ria;ululateq habitatis in infula. INüngd no. hac ueftra ἡ ξύν τς ἃ edu ro eft 4 dubitet, nec tantas habet opes ipa urbs deterra regionis fuz,que ualde angu fta eft& galilaze dama fcicp finibus premi: quatas de fubuectióe nauium: nilus omnis δὲ agyptifertilitas e πὶ cino infunditur tyro. Pro nilo q» apud he/ braos legím? An"e: Lxx.& Theodotione B gocíatores interpreta/ . tifunt: dd uerbumtur ^^ bidum:&per hocnili Hiere 2, d aquas fignificat: Hie; remía teftante: qd tibi "G agyptoutbibas a/ quas geon:pro quo in hebraicohabet i" iturbidas, b 4Γ ru befce fidon:aít efi ma t cft. qeliabat a diebus priftinis ín antiqtate fua? Dücét s eam pedes fui longe ad peregrínandum, Q üis cogi/ e tauít hocfuper tyrum quódam coronatam*? Cüiíus ne i gocíatores principes:inftitores ei? inclyti terr:, Dómi nus exercituum cogitauit hoc: ut detraheret fuperbía omis elorix: δὲ adignotiíniá deduceret uniuerfos ín; t dytos terra. Tránfiterrátuam quafi flumen filía marís: ! non eftcingulü ultra ibi. Mánü fuam extendit fuper m mare coturbauit regna.D minus mandauit aducrfus π chanaan ut contereret fortes eius.Et dixi: INón adijcief ultra ut elorieriscalumníam fuftinens uirgo filia fido, nísin ccthím confurgens tranffreta:ibi απο; non crít ο requies tíbi.Eccé terra chaldzeorü talis populus nó fuit: ein fundabit eam ín captiuítaté:traduxerüt robuftos cíus:fuffoderüt domos illiusspofuerüt e& in ruin: Vlu latenaues marís, quía deuaftata eft fortítudo ueftra. currit rota, fed dei iu/ dicio& ipfius uolüta/ tepfectü eft: qui fup/ bis refiftít:& humili/ bus datgratía& com monetarrogates códi tionis fuzut difcant potentia eius p mífe7 - rià:cuíus claementía p ' bííficia fentíre nolue rant, k(T£. ranfiter quit fluuius,fiueut in hebraico fienificatius habetriuuluf:Hoc em dicitur: WS" facile trà, : fitur pede:ita&&u ter» ram tua in captiuítaté ducta tranfibis o-filia marís;uel quia itifula es,uel quia fuprade te fcriptum eft:Dixit ma re fortitudo marís; tefo:ítudo maríeidí, ceno zc. Dixi fupra co lonia(idoníorü effe tyrii. Audi igitur mater,cüicta fimul có/ tra filía tuà,maría clamantía:& quodàmodo τος emitten tía, qua per natura loqui nó ualent:fruítra diuitias cóporz tauifine caufa de toto orbejín tyrü opes contuli: Illa diues, illa luxuriofa:& populos: quondá gaudés muititudine:in qua nafcebatur turba mortaliii,caterua puerorüm Λε” bin tis examina,cuíus platez uírginum,& infantíii,ac iuueni, Viti& puellarü lufibus perftrepebantnuncad folitudiné reda; ym éta eft.Fieri autem zpoctmooire.p exrebus multis foléne (ΝΑ eft. cdp£üaudít fuerít aegypto oolebüt c& audíerínt oetyro.Hocperfpicuti eft, Gd egyptíj poftcp audierint poté tiffimam& uícinam gentélonga obfidione deletam, fciant etiam fibi interit propinquare. Ὁ 4ΓΖ ranfite maría vlu late ἃ babítatío ín infula. Rurfum Ὁ mari& tharfis Lxx.car tháginé tráftulerüt. Legimus in hiftoríjs affyriopzobfeffos tyríos poft nullà fpem euadendí uidebant;cófcenfis naui bus fugiffe carthagine feu ad alías ioníj egeiqy maris infu; las. Vnde& in Ecechiel dicit: Merces no eft reddita οἱ, - exercitui ei?de tyro:eo c» oés'urbis opes tráflatz funt: no "t biles quoq; eam uacuá derelíquarint.€«inüddnóbec Ha veftra at que gliabat a oíebue paíftíníe ín antíqrate fta. Ar i guít fupbia tyrti, d in conditióis fuz antiquitate fit gloria T ὦ ta:& nó refpexitad eü:fed noia patri recolens fe aeterni pu n tauerit. f ά[£oucentea pedeofuílóge ad peregrínád(i.Eos na dicit q in urberemáferát,& captiui ducti funt in babylon. εὐ Ἢ φαζϑιυίσεορσίταυίε bocfup ιγγ ουσ cozonatá:Rurfum ἐν, Ἐκεῖ. 27 lege Egechiel& quante eloriz tyrus fuerit, ex principis ἼΩΝ eius lamentatióe cognofces: Coronatà uocat eam:quod fi/ mi cut rex inter pluríma hominti multitudinem ornatü diade mma mate erigit caput:íta tyrus fulgés& excelfa opibus,auroqs i m δὲ gemmis& ferico ac purpura nitens,regina fitin cunctis ra ht op Eterit póparturiui,& nope ;|. peri: 0 πο infert, nóeft cingulü ultra tibi:que fenfum habeat,apertius Sym machius docet;nó poterís ultrarefitere.i.nó habebis uires nec accinctos ad pugnandii lumbos tuos,ut polis aduer7 fartjscotraire,[άρα fud extendit fuper mare cótur bauít regna.C. uis extédit manüichaud dubii ex ipa fermo nis continentia quin deus,de quo fupra dixit: Dris exerci, tuti cogitauit,hocut detraheret fuperbia omnis gloriae.Ex/ tenditergo manii fuam fuper omnia maria,fzculti orbéqi fignificans:& coturbauit uniuerfas gentes:inter quas δὲ tu tyre turbata es, fiue fuper mare in quo proptie fita es. in 4Γ 2o mandouít aduerfus cbanaan vrcotereret footea eius. Oftendit Gd fit πατε.(τρ qd? extederit dris martü fua, dicens: Mandauitaduerfus chanaan. Tyrus enim in terra chanaan condita eft, Lege fcripturas maximecp euangeliü: Vbi fyrophoeniffa interpellas pro filia,egredit deterra cha naan,quz dicit mulier chananza.Simulcqp qa dixerat: Ex; tendit manti fuam,ne operante mébris& officío corporal: - crederes díím,adiecit, mandauit: ut dei(τες iuffiffe Πε, n«Γιξε oírít: 1Bó adácíeo vltra vt glozíeriescalumnmnía fuftá: née vírgo filía fidonío/ín cetbím confürgene tranffretaiíbí quoq; 16 erít requíes tíbí.Deus,q cogítauit detrahere fup bid omníis gloriz,qui madauit aduerfus chanaap,ut conté rerct fortes eius;ipfe dicit;neqd ultra gloriaberis;& ín tud confides potétía; OO uirgo filia fidonís.i.colonia fidoniorii, fugies quidé nauibus ad infulas occidétis feu in ciprum:& & ceteras macedoniz gracizq terras:Sed& ibi aduerfan/ te dco,requiéinuenirenó poteris. Alioquín,omnis uagus atqp in orbeperegrinus& incertarü editi, femp in anguftía iugiter& in meroreeft. ο«[£cceterra cbaldgoz talíe C. Quia fupra dixerat ducent ed pedes fui longe ad peregri» nádü,& iterti; Trafi terrà tuà quafi lume; Duplexq fuit po pulus tyriorii . Tam tuat eC. Sicuti D -£ommen.lDieronymí liber quintus E. pulustyrieos:quifugerant& tranffretauerátin cethim:& eorü qui in urbe remanferant;ad utrüg loquit. Dehís q fugerant fuprá ait: In cethim cófurgés tranffreta:ibi quocp non erit requies tibi. Dehis qui remanferant δὲ ducti funt in captiuitaté: Ecceinquit acola terra chaldaortüi,cuíus po tentía nulli populi ari Thabuerunt: δὲ qua ab aíTyrio füdata eft,traf/ duxerunt robuftos ty τί: Suffoderüt nó folu muros: fed& cuncta habitacula ciuitatis: pofueruntqp eain rui/ nà. Quia igituralij fu geruncalíj capti funt: ululate naues uel ma; είς, πε] carthaginis: ne gocíatio enim δὲ colo: nia ueftra deleta eft. Simlq cófydera: quó laudauerit chaldaos: Non dixit,talis popu lus ultranó erit:poten tiusquippe δὲ durius: regnü eít rhomanoge:fed ante nó fuit. Cui priora negauit, «oncelfitfequentía. a«[eteritínoíeilla cc, Ab hocloco u(q in finé huius prophetiz,tyro profpera nunciantur:qd? debeatagere poznitentiam:quod iteg: extruenda fit: quod feptuaginta t annis qb?& teplü dei defolatii fuit, tyri fub uerfio maneat:utcuius ruinis infultabat,S& ruinarü ei? τῶν pus imitetur.Septuaginta autem annos unius regis:multi putát Nabuchodonofor dici,qbus regnum gentis affyrize in hierufalem pmanferit. Alij generaliter pronunciatü: qd? quilongum regnandi tempus habuerit feptuaginta annof sranfirenon poffit. ὃ«T[»oft fepruaginta aüitannos c. Ὁ πὰ σα plurímis gentibus fornicata es:X defolatà te nu/ dacp& captiuitatis(φυα]ερ fordib?,amatores priftini có téplerunt:affume nüc citharam,cógemina carmina: circtii «ciuitaté:plange lupanar priftinii:& antiqui errorís ueftigia: lachrymis laua:utpoffis dei in te mifericordià prouocare... cL£terít poft feptuagínta ἄποσ vifitabít οὓο«C, Hacóm nia iuxta hiítoria expleta effe:cofonis gracorü& phoenicü literis indicatur: qd? poft Lxx. annos inftaurata, ad poten, tiam priftina fit reuerfa,& negocíatio uniuerfarüi gentiü fue rit: quas ego puto fornícationes appellari:ut quo q forni/ catur ad lupanar ingreditur δὲ mercedé ftupri tribuit: Ὡς δὲ "inftitor,de toto orbe cócurrens pulchritudine urbis quafi meretricis impleuerit,. o Qf(£terít negocíatío cíuo cc, - Hac fecundi hiftoria,necdum facta comperimus: nifi for/ '£c putandum eft quod poft edificationé hierufalem,& in, -"ftaurationé tyri,amicz inter fe fuerint ciuitates;S ad téplü ὁ Etérít in die illa:in obliuione eríso tyre feptuagintaan v his ficut díes regis unius.PÓft feptuaeinta aüt annos, etittyro quafi canticü merctrícis, Sume cithará, círcüi ciuítaté meretrix obliuíoni tradíta: bene cane: frequen ctacátícum, ut memoría tui fit.Et érit poft feptuaginta ἅπος uifitabit dris tyrü,& reducet exad merces fuas:& rurfum fornicabitur ο uníuerfis reenis terra: fup facié terrx. Et érítnegocdíatío eius δὲ merces eius fanctifi/ catx drio:non condentur neq, reponent.Quiía his qui habitaueríntcoram drio,merces crít negocíatio cíustut maáducéiín faturitater& ueftiátur ufq; ad uctuftatem. dei crebro tyrij dona tranfmiferint: Πουεδείη Efdra fegi,.. mus: qd tyrios qui pifces uendebant in fabbato abegerit,' & introireurbem non permiferit:atqp ex uno mercimohnio, etia de caterís exiftimadü fit. τἀπὶ caffa in futurü uota dif ferüt:poftantichriftti in mille anis hzc expleda memoran tes.Nec mirü fi ifta có fingant:qui fpretaue; ritate. chrifti: organü diaboli antichriftü το; cepturi funt: cii etiam chriftiani tudaicates: demilleannorü beati tudinehac dicta cóté dat.Ego αὐτὸ quomó in uifione babylonis fub typo euerfióis ei?, cófumationis tempus intelligo:& in egypto deftructis idolis alta; re diii collocatum, ad chrifti tempus refero: & i uifióe moab, thro num faluatoris in τοῖν τὰ eius pofitum reco; gnofco:& in damafci cxterifgyuifionibus omnibus,noftro rum effetemporii facramenta nó dubito:ita δὲ ín uiftóe tyrí quz extrema eft, chriítianz focliciratis tempus interpre; tor: d poftáj edificata eft& recepit priftinum ftatum,& omnis negocíator in antiquam cófuetudiné porti eius in; greffus eft:& mercimonia δὲ labor eog: diio dedicétur. Cer namus ín tyro extructas chrifti ecclefias: cofyderem? opes. omniü,quod non reponantur,nec thefauricent;fed dentur H his quthabitant corà dfio:qui fcruientes altari,participant t, Co,s.b| cü altari. Mini(trant aüt tyrij,non ad diuitías,nec ad cumu landas facerdotü opes:fed ad uictus neceffaria fuppetéda: Pho, ἂν$us e i p! ut iuxta Apoftoli habétes uictüi atq ueftítii: his cótenti(i t Timo.éb á mus.Etnota quod nó dixerit negociationes& merces tyri . fanctíficatas diio his dandas qui habitauerint hierufalem, ficutiudziarbitrantur:fed qui fuerint cora dfio,qui ferui unt ei,Sicem δὲ dris conftituit:ut qui euangeliii praedicat, r,Co,g.c uiuant de euangelio.Seruire autem drio δὲ habitare coram eo,non eft loci,fed meriti. Hucufqpuifiones Efaiz fiue onc; raque certis gentib?impofuit:ut iuffifti, ut nos quiuím? hiftorica ingerpretatione differuimus:hebraicz tantü ueri" tatís pramentes ueftígia. C) ua fequuntur ad omnes perti, nétnationes& generaliter ad toti? müdi cofumatione:De quibus nec tu petiftí ut fcriberem:nec mihi ociofum fuit üt €x fuperfiuo non quafíta dictare qui quarfita uix fcripfi, ὦ Cómentaríj quinti in Efaiam finis. .DIVLHIERONYMI PRESBYTERI IN SEXTVM COMMEN CHE TARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM PROEMIVM.,.| «9| Vod ín precedenti uolumine pollicitus fim,ut fuper fundamentahiftoriz:fi ποῖᾶ | rati noftra chriftus ánueret, fpiritale extruerem xdificid,& impofito culmine pfe/ j| ct ecdefix: ornaméta monftraremihoc ín fequétibus duobus libris O uírgo chri imei](tí Euftochíü oratioib? tuís,& dni miferícordia facere conabor:wt eodé labore quo quíntus liber híftorià coprehendit:fextus& fcptímus pftríneat Anagocen:nó oia diffemntes, ne multa fiant uolumina;fed qd ecdefiaftíci uiri ai nos fenferínt breuiter índicantes, b j ἡ Vs s, T Znfaíant— ."QOMMENTARIORVM HIERONYMI INESAIAM PROPHETAM LIBER SEXTVS. ο feuvífio contra babyloné qua vídítefafas: filí?^amos. Viditnon carnis fed mentis oculis dpgran demagnüq» pondus babylonifit imponen dü.Et qa babylo,qua hebraice dicitur 523: - ínterpretat cófufio:eo cp ibi edificantiüi tur; tim fermo cófufus fit: fpiritualiter mundus ifteintelligitur,qui in maligno pofitus eft: nó folum línguas,fed opera fingulorü men; teíq: confundit, Hu ius babylonis rex eft uerus Nabuchodono for contra dominum fuperbies, qui dicit in A v o» c HEB., Exáltate uocem, le; e nate manti, Etíngrédiant e portas duces.Egó mádaui t fanctificatis meís. Etuóca ui fortes meos in ira mea: exultantes ín oloría mea, HEB; Domínus exercituü pracepít militiz: belli;ue/ 3.14.4 corde fuo: In οσο] nientibus deterra procul a(cendam,fuper fyde^ 4 fismmitate ccelísdoini/ racceli ponam folium: DE iroris ejus ut meüfedeboinmontre 1115& ualarTuroris cius Teftamétiinlatribus difberdat omné terram. B aquilonis:afcenda fu;! per altitudine nubi: " ero fimilis altiffimo.Ifte eft qui oftedit domino uniuerfa re ᾿ς Matth.q4 b gnamundi,E dixitei:Hacomnia mihitradita funt:& tibi dabo,(i cadens adoraueris me. Denigr in confequentibus nequadi contra babylonem:fed cótra orbé terrarti commi natio eít.Diris fabaoth precepit genti bellicofiffima:ut ue; niat deterra longind a(imitate coeli,ut difperdat orbé ter; raríi.Et itepgs:Ecce dies uenit infanabilis furoris& ire:ut po nat orbé terrag: defertü& peccatores difpdat ex eo.Ac dein de: Przcipía orbi terrarü uniuerfo mala,& ἱπηρῆς peccata fua. Ex qbus,pbat οἵα quz diciitur cótra babylonem: ad midi huius cófufioné δὲ interitü ptinere, te([ upon té calígofum fíue cápeftré leuate Παπ. Apis praecipitur& apoftolicis uiris ac magris eccliarü,ut dímicaturi cotra ba; byloné/fignü eleuét dice crucis:nó in humili loco,& in di merfis uallib*:(ed in móte caligofó fiue cápeftri: C) uon: al tep: fignificat abícódita ecclize facraméta:d ut uideret moy [ες δὲ audiretuocé dei: intrauit tenebras& caligine. Pofuit ein deus tenebraslatibulü fuü:Et nubes δὲ caligo in circui/ tu εἰ”, Alterü docet fic nos ad excelfa ecclefiafticog; dogma; τῇ debere cófcédere:ut iuxta apfm Paulüi humiliemur atas ^, dicam?:Q.uinó fum dignus uocari apfus,qa fum pfecut? f Co. ecteís dei, Q ui& ipfeeleuauit figni ín móte cápeftri;qri ;,', infita(ibihüilitate dicebat:Egoatt iudicaui nihil fcire me 1bi2:2 jn uobisnifi iefum chriftii& hüc crucifixi. Hoc auté fignü & in fupioribus leuauit ipfe,q ortus eft deradice ieffeinina tionibus ut coneregaret perditos ifrael," c«p(£xaltate vocemleuate manum. C ui de fublimibus loquitur& pra fentía quafi breuia δὲ tráfitoría cotemnit. C) ui auditab eo dem Efaia:Super montem excelfum afcende quí euangeli cas fign:Eleua in fortitudine uocem tuam quí euangeli/ gashierufalem.Eleuat manum fuam qui poteft cum Da» T3.140,a Uid dicere: Eleuatio manuti mearum facríficiti uefpertinti: “δέ qinofilocoleuatfanctas manus: ut non folüleuet ma nus: fed etià cofole£ manu,ne dicat pauperi,cras ueni& ac cipe: fed ut pauperié eius& necefitaté praefenti mifcd'ia coz fole. oq tingredíant portae ouces. Duces ecclefiz in grediütur portas myfteriorü dei:& fcripturag facramenta coenofcüt:habétes clauem fcientize ut aperiant eas creditis fibi populis, Vnde pracipit ut magiftri aperiant,'& difci; puli ingrediantur... e€ i£go mandaui fanctífícatie inco. $us nta (tpi Infra, 40, b *Qus feu vifio contra baby lonem quá uidit Efaías filius Amos.Süp mótécaligofum fiue cápeftré leuate figni. ς Vóx multitudinis inmontibus quafi populon:frequé tia:uox fonitus regum géntiü congregatarum. 324, ΧΙ. νο, 34 Ipfeenim fan&ificat miniftrosfuos, ut& qui fan&tificat&—(Qqui fanctificantur,exuno omnes Πε: αἱ& ín alio loco credétibus loquitur:Sancti eftotezquoniam& ego fanctus Leui9,à fum:ipfe pracipit& adducet principes fuos,ut faciant quae praceptafunt| f«L£t vocauí foetee eoo«c. Iuxta he» braicii herétfupiori^. bus ἆ dicun£:qd ipfe uocauetit fortes fuos; exultantes in gloría fua, qui mandauerat fctificatis fuis. Porro iuxta Lxx. gieátes ue niétes utimpleant fu, roré ἀπ, gaudétes in aliena iniuríaatqp lata tes:(iniftra accipiédae funt cótrarizq uirtü, tes:de quib?& in pfal mis legimus:Mifitin eos furorem ira fuse,. furorem& iram&tri; “σερ. Exaltate uocécelolar míni manu. Apite ρε: pes.Ego βαρίᾷ& ego ad; ducá eos. Gígátes ueniüt iplere furorémeü: caudé -»(Γἴ ΄᾽-΄ 977.6 tes fif& cotumelià fadictef bulation&imiffioné p τὰ. angdospeffimos.Ex esEP.DOmínusfabaoth p.— hifet& exterminator fuam E;(efi ima: in*gypto: qui poftes Exod2,8 cepit genti bellícofiffimae: agnilitosfanguinenó^ utueniaedeterralóginqa: audet ims illefpi, εν ἘΞ: tit? q eereffus ftetitin fimo»:- ident confpectu. diii,& ait: lídomin?& bellatoresei?'| Ego decipi achab.Di 5«Reg.24.d utdifpdátuniuerfü orbé, ΣικΦ eidris:Decipies Piden Vlulate& praualebis:cgrede^ eb e SOUS s e& fac fic. Vin eo». D i dé Regü ttolumine Micheas dixit: Vidi drim ifrf(edentem fup thronii(δὲ ois exercit? coeli ftabat circaeita dextris & a finiftris. Dexterz, uirtutesftit eop angelog q ad bona, mittütur:Siniftra aüt cog qbus ad puniédü tradimur. Viri δὲ Aplus:C.uos tradidiingtfatang:ut difcantnó blafphe mare. Nomé αὔτ gigantiii p din hebrao 353 i. fortiü pofitü eft:Lxx.& Theodotio in fifitudinem fabulage uerte re gétilitificut& fyrenas;& titánas,& arctugshyadas,& ori one nofant, ἤ apud hebraos alijs appellant uocabulis.Si aütgigantes rebelles dei funt:& oés harefes cótrariz ueri»: tatí rebellat deo:oes heretici gigátes funt:q.gaudét in erro» refuo:& tüc maxime gloria£,qn ecclize cótumelíà fecerint, 6 A Clormultítudítis«c. Tripliciter iftelocus accipit.Pri müuteleuato figno in móte capeftri,ueniat οδη multitu/ do,& ipía ín mótibus cóftituta:que diuidit in duo:in po» pulos fcilicet& in reges,in difciplos δὲ magiftros:de qbus δὲ(aluator in euagelio loquebat: Multi ab oriéte& ab occi/ denteueníét,& accübent ο Abraha δὲ Ifaac δὲ Iacob in re/ gno colore. Propterea atit una uox& cófona dicít,ut íllud apficii pbe£:Idipfum dicatis o&s,& non fintín uobis(ο mata:fed fitis pfecti in eodé fenfu,& in eadéfététia, Secüido haretícog: deícribit fupbía: q in mótibus feeffe credétes, erigüt cótra fciam dei:& iniqtatéin excelfum loquütür:& ponunt in coelü os fudü:q& ipfi habét populos,habétreges q deceptii ppfm deuorat. Tertia interpretatio eft:C) uia[1/5 dixerat:gigates ueniit,ut impleat furorem meii gaudentes fimul δὲ cótumelía faciétes:ipfos gigantiüi defcribit arro; gnus ad puniédos q(ibi traditi füerintin mala parte có enfum. b«ξῥῥῆο fabaotb«c.a fummo fundamento«£. Fundamétum,obelo prénotandum eft.In regum δὲ Para; lipomenó uoluminelegimus:quod ira dei accenfa fit fuper ifracl:quando Dauid numerauit populi&offendit dfim, In pfalmis quoq fcribit:Dominene ín furore tuo arguas menegín ira tua corrípias me:& cetera his fimilia: Per quzlegi in cuiufda cómetaríjs irà dei poffe intelligi cotra; ria fortitudine cui tradimurad ρυπίξαϊ: de Q& in octauo palmo cantat: Vt deftruas inimici& ultoré. Poffüt bella; tores dici q de terra ρου ueniüit:& a(imo cocli,etiam mini ftriangeli:q in müdi cófumatióe míttédi funt,ut cicaniorü manipulos facit, feparatos a fruméto incedio praparet ER"501 c ΒΒ sso cfempiterne Masks b IO Corb 2Reg.24.2a. 1, Ῥατα.λ1.ἃ Matthus, d £ommen.Ibieronymi liber fertus fempiterno.Ois quoq terra difperdi£:quádo terrena ope ra fubuertütur.Sunt& alij diii bellatores inftructi armatu; raapoftoli:qui quotidiein ecclefia quae erxouxevx, id eft, or, bis& habitata intelligit: difperdant eos& interficiant qui eriguntur cótra fcientiadei, 4«[ Cllulate quía pzope eft in Iob:Hyadas,& uefpen: 8 arctuss,& théfauros fiue'inte) Tob.;a rioraauftri:de qbusin fuo loco dicendü eft. Nec putare de/ bemus apud hebrzos has ftellas his appellari noib?,quae graecus fermo refonat& latinus: fed,ppria habere uocabu, la:Sicutenim deus uocauitluce; díé;& firmamenti ,coelü: oíce ofií«c. CLuonia δέ arida, terrà:& cógre Geri» Vlülate quia ppe eftdíes domínisquafi aaftitasa do ἕνα d εέ απ ατα eel míno ueníet. Propterea omnes manus diffoluentur:&t. lasfuisappellauit no, panauenturaefPro^ Offie cor homínis tabefcet,& cóteretur.Tórfiones& do χα ΜΗ peefteim diesdiii,ud^ lorestenebunt:quafi parturiés dolebüt:unufqfqg ad p exprimit Scriptum d confíumationis totius müdi atq iudicij, uel exitus. uniufcuiufcqp de uita. Venitehim a diio depradatio, qua . nos dixim? uaftítate, * HEB, Quóníá ftellzcceli&c ut feruarem?metapho eximü fuü ftupebit: facies cóbuftz uult? eorü.Eccé dies dni uenit crudelis& indíenatióis plen?& ít furorifa; ad ponédá terrái folitudiné pétóres ei?cóterédos de ca Q.ui numerat multi; tudiné ftella;& oib? εἰς noia uocans,Q). f igit dies ἐπὶ uenerit ad ponendi orbe ter, rarü in. folitudiné:& -SEP.Stellz em coeli δὲ ori de deo in alio loco: rà,qa pmiferat bella, tores. Cü dies iudictj uel dormitioóis adue; nerit,omes manus dif foluétur:qbus dicitur fnfrs.35.a inalio loco: Cóforta, mini man? diffolute: Diffoluent aiit man?, quia nullum opus di/ gnut dei iufticia repe fplendor earum no expá/ dét lume fuü: obtenebra; tus ξ foliortufuo:& luna nó fplédebit in lumie fuo. bía infidelia:& arrogátià on--& ois ornat?cccli:lu men fuü no dabüt:& ob; tenebrabuné fole οτίδες: & luna nó dabitlumé fuü. c Etüifitabo fup orbis mala δὲ cotra ipios iniqtates eor. t HEB. Et géfcerefaciá fup SEP.Et pdá iniuriá iniqe: δὲ iniuriá fupbon: hüilia/ pétóres decapenitus auferendos:tüc ad có parationé diuina ma» ieftatis ftella cocli, δὲ oinis fplendor eas re trahétlumen fuü.Nec mirü efthoc demino; tibus ftellis dicere cii T4 etíà fol obtenebrefcatá-ortu fuo,& luna fplen rit: δὲ nó iuftificabit in cofpectu cius omís uiués, Vfi ,ppheta di; s forti hüilíabo.Prédiofior / erit uir Tbi.129.a citin pfalmo:Si iniqtates attendas diie,qs fuftinebit/Ome quoq cor fiue anima hois tabefcet:& pauebit cófciétia pcti fui. Hac eftdies formidolofa atq terribilis: de ἢ& Sopho h.t. b. niasloqui£:Metuitea facie drii,ga ,ppe eft dies diii. Et rur; Ibidem.c Aimos.s.e Amos: Vzinqtq defyderát diem diii:utquid uobís dies fum:luxta eft dies domini magna, ,ppe& uelox nímis. Et ἀπ ας tenebre füt& nó luxe) αφ iuxta Lxx.additü ὃς turbabütur legati δὲ dolores apprehédent eos:llloslegatos interpretari poffumus:dsciues miferantaduerfum εἴ q p; fea? crat in terrà lóginqua,ut fibi regni peteret. Vfi ipfelo/ Luc.19. b quit in euagelio:Inimicos atit q noluerüt meregnare fuper fe,adducitehuc& interficitecoràme. ὃ«T Z o»fiones et volozea tenebunt z&, Cü uenerínt ἀπ bellatores de terra longind:& οὖς manus fuerintdiffoluta:& cor pauidii atq cótritü:tüc ftrophomata quznos torfiones uétrís interpta ti fum?,& dolores tenebüt eos, fimiles dolorib?pturientiti: Per quz oftédit torári eos ppría cófcía,S facies habere có δι ο, buítas eo igne qué(ibi fuccéderat:qa nó prit dicere:Signa/ t. Co.sd tüeltfupnos luméuult?tui dne, Et: Nos οὓς reuelata facie gloria diii cotéplantes,in eandé imaginem trafformamur. Vnufqfq ftupebit ad jpximii fuüi,uidés eü in eifde effe tor, mentisquibus ipfecruciatur. c q[£ccevíes oomíni«c. Sd ponendam terram«c. Pro terra: Lxx. τλὺ οικου μένκμ, id eftorbem interpretati funt: pro crudeli, infanabilem. Cum enim. dies ucl iudicij, uel mortis aduenerit: implebitur il lud gin fexto pfalmo legitur:In inferno aüit quis confitebi, tur tibie Nó eft ein illud tempus poenitétize fed poenae. Et $530.e inalioloco dicitur: ΟἿΣ magna multitudo dulcedinis tuae diie:quà abícódifti timetibus te.Ergo abfcondit multa dei mifcd'ia ab his q adhuc in timore funt pofiti,& pfectà dei nó habétcharitaté:ut di crudele audiüt dié diii& infanabí 12, 8. indignatióis furorifq; pleni; peccare defiftàt.Ponet ἅν qp orbis uel terra in folitudiné,& pctóres conterent de ea ᾗ prius pétóx: onere grauabat: ut deletis pditifcy fcelerib^ habitet& regnet in terrafolaiufticia. Ὁ€f€9in(telle celi 4 fplédoz«€, Pro eo ῳ nos ínterpretati fumus, fplédor earu: haud dubiü qn ftellag:: Agla&Theodotio,ipfum uerbum pofuerüt hebraicii 5395: p d Lxx.orioné tranftulerüt,ad/ détes de fuo,& ois ornatus coelí:qd? obelo pranotadu eft. Orionéatit getiliti fabulz dictt uiginti duas habere ftellas: eqbus ἤπιον terti magnitudinis funt,noué qrtz:;rurfum aliz noue qntz,qui ab alijs appellat bootes.Legim?quoqg bo,Et erüt q derelícti ἔπε! doré folitii nó habeat; rint]ludaütq Lxx. tran, ftulerunt,qd ftella& erion,& oís ornatus coeli obtenebrent fole oriéte:nó habet quid figni,(iue míraculi: hoc ein oii fit tépore: ut ortofo le,ftellz quz in coelo funt nó appareat. Nec miri hoc dixif fe de(ole,cü etiam plena luna& tota noctefulgenteplara aftra nó luceant. Effeatit etia p dié ftellas in coelo,probat fo lis deliquiüi:quod qti umbraterrz utphilofophi difputat: δέ obie&o orbe lunzfuerit obfcurat?,clariora in coelo aftra uideant. eq[(£tvifitabo fup o?bíe mala cotra(mpíos íníátatee coy. Qu uifitat& percutit deus:ad hoc pcutitut emendet, Deniq qfi ueheméeter irafcit fup eos q nó agunt pocnitentia: Νὅ uifitabo inquit fup filias ueftras cü fuerint fornicatz,& τρ nurus ueftras cti adulterauerínt. Econtra/ rio dehis q in chrifto credituri funt dicit; Vifitabo in uirga iniqtates coge:& i flagellis ροτᾷ com: Mifericordia aüt mea nóauferáabeis. f€f£t áefcere facia fupbía ínfidelíd zc. Verbi hebraici NA qd' perfpicue arrogantià δὲ fupbia fonat: Theodotio& Lxx. femp iniurià tranftulerüt:fenfum magis qiuerbum exprimétes: quia oisfupbus promptus -eftad iniuria. Ergo ,ppterea diis uifitat fuperorbis mala& Ofte. με T9988 cótra impios inigtates eorü:ut cóprimat arrogantía fuper; borii,& fupbiam fortiti humiliet. Deus ei fupbis refiftit, humilibus αὔτ dat gratía.Et in;puerbijs legimus: Ante có tritioné eleua£ cor uiri,& ante gloria humilia£.Semp fuper biáruinafequi£,& humilitate gloria: C. ui eim fe exaltat, hu imiliabic:& q fe humiliat,exaltabi£. Legimus ín alio loco: Perdá fapientia fapientiu,& intelligentiá prudentiii repro/ babo:non quera fapictia& uera prudétia perdatura diio, fed falfi nois fciétía: q(ibi thefaurigant lingua mendacij: δὲ deficiüit fcrutátes fcrutinio,S inueniüt nihilloquétes iniq/ . tatéin excelfum,& pontes ín coeli os fuii. Vri pprie hare ticorü fuperbia ueritatis iniuríanoiatur. 6«['[»zecíofíoz «rít vír auro cc.In cofumatione mundi:qfi orbis rédactus fuerit in folitudine:& obtenebratusfol in ortu fuo, δὲ luna fplendoré fuii nó dederit:tata fient ab antichrifto figna αἰ portéta:ut íniqtate crefcéte,refrigefcat charitas multorum, ad decipiédos etia i fieri poteft electos dei:Tüc przciofior erit uir auro qd? hebraice dicitur Xà& Aquila interpretat" eft«σύρρορ, qd? coloris optimi atcp fanguinci eft: homo müdiffimo obrigo: qd hebraice dicitur"ΝΕ Aquila traftulit σέλωµια pde: qd" nefcio qd uokites Lxx. interpre tati funt lapidem de eovqsrp Eft autem indi locus,in quo aurü optimum LTes.b Ῥτο.Ιό.ς Lac14.€ L, Cont h p Resa . Lucas.b , Pro s.c 3$$,25.a 2£faiam auri optimti riafcitur:Sicut in Genefi legimus defliuio phifon.lHteeftq circüitoém terra euilath ubi eft aurtíz& au. ri terr illi? optimü:& ibi eft carbüculus δὲ lapis prafinusz Praciofior aütintelligit,p eo cp érarior:ome eim cp rag eft, praciofum eft:Sicut& in famuclis uolumine legim?: Et(er ttibüs:quow interficiédi funtparuuli, debemus orare& di, cere: Da εἰς ἀπε. uid dabis eise Vuluà fterílo S ubera aré tià: Parturierüt e iníqtaté,cóceperüt dolore, genuerunt iniufticia. cp£ccecgo füfcitabo fup cos medos«C. Inue Bimus in Genefi qd? madai auctor gentis moedoss fuerit, q mo diti pciofus eratin ifr. aq eouperboc cclá concuría«c, Οὔ p cioftor fuerit uir auro, 3 homo müdo obri/ £o,& impletum gp fcri ptum eft: Putas cü ue nerit filius hoís tnue/ niet fidé füp terractüc & coeli mouebüitur& terra:Coelti em δὲ ter; ra ptranfibüt:inon fua üolütate& jpprio arbi ο, ut ρἰατίε exifti/ inant,animaátia ea effe &redétes:fed ,ppter in; dignationé dríi exerci futi:& ,pprer diem fu^ róris εἰ: αἱ refpicit terra, facit ea tremie/ re. Vii hocqd' in Lxx. &ici£, coeli em futiet, μλετονυμικῶς accipien dum phis qui uerfan. ., turincolo:quó fi di; ^ tCamus;oís ciuitas€o/ *: Bamauit:& obuia[2 dici urbs uniuerfa ,p». ceffit.Füdamenta ue: foterra:& in puerbtjf legimus:Deus fapien: tiafüdauit terram. Et àdToblog£ díís: Vbi erasqri fundabam ter fàcNÓ φ terra habeat fündaméta pfüda mó le deiecta:fed uoltitas & poteftas dei qua ofa cotinentur,fundamé/ tà illius appellada(Πε, Ipfeein fup maríafun dauit cà,& fup flumi; Τα collocauit ea,& ipe apperidit eam fup ni^ ΜΜ; b 4L€t erítafi bamula fugiens« à’ figrek ουί 2€. Cocdlo terraqj commotis: fu £ict diabolus coluber . tortuofus;,uel οὔτε do ' gmacontrariü ucrita/ ἐς ti:qd'in magiftros ac * difcipulos fcindit:dpe priores ,ppter ὀξυδέρ ^'*'$dap eraco fermone ^ nup dorcades.i. caprez nücupant ΕΒ. ΟΕ uir auto:& ho--« mo tnundo obrigo.Sty per hoc coclü. cócutíam: δὲ mouebit terra de lo? co fuo: ppter indigna tionem ἀπί exercituum:.. & propter díéirx índi/ nationis eíus. SEP. rinthonorati maoísquáaurü excoctü:& hó ho; : norabiliot«ert lapide fu/ phír.Codlum ením furiec& terra mouebit afundamen είς fuís:propter furorem ira domíni fabaoth in die qua uenerit furor eíus; » Etérítqfi damula fugiens,& quafi erex ouiüi:& nó erit q cogreget:unufqfa ad ppfm fuü cóuertetur:& fingulíad terrà(πᾶ fugiet. is q inuentus fuerit occidet:& ois q fupuenerit,cadet ín gladio.Infátes eor allidé£ in ocu lis eon:ditipient dom?eorStuxores eon uiolabütur. « Éccéego füfcitabo fap eos πιοράος q argétü nó quarát, necaurü uclíntfed fagittis tib?uterí no mífereát:& fu «1 érit babylon illa oloríofa in regnis, A 7 indytain fuperbía . chaldzorum:ficut fubuer títdeus fodomam& eo; morrá.IN6 habitabi£ ufqg in finem:& nó füdabitur ufq; ad eeneratione δὲ ge nerationé:nec ponet ibi té toría arabs: nec paftores regeícét ibi:fed requiefcet ibibeftía:& replebü£ do .m? eoR draconib?:& ha bitabüt ibi ftruthíones& pilofi faltabütibi:& ride, büt ibi ululx ín zdib? ei?: δὲ firenz ín delubris uolu/ ptátís.ppe ut ueníat tps ci?& dics ei? no dlógabü£ 2 :fequétes quafi bruta anialias pfilíos no paruulos interficiát& lacté arcetocu? cog... ert. Ca. XIII babylon qux uo; fa regis chaldxorü ficut fubuertit deus fodomam. & goinorráno habitabit ínzternum,nec ingredict in eáp multas generatio; nes: nec tráfibunt p illam. arabes: neqy paftores τε! qeícét i eaifed reqefcét ibi beftia:& replebun£ dom? fonitu:& accababüt ibi ἢ) tene& dzmonia faltabüc jbi:& onocentauri ibi ha; bitabüt:& cubicula faciét hericiín domib9?eore: ij. to ueníet& nontardabic... ὡς δὲ dies ei? no ptrahét... CR Miferebitur cat indytaelorío;: tis:q necaurti ín bonis reputát nec interpreta£ méfura,fi/ uea potente uel fort:. Jgit cotrababylonios q mete cófufi funt: fü fcitàturapotéte& for tideo miniftri ad pu; - riiédü fortitudinis: ut ,reddátunicuiq fcd'm -ορα fua:In 2j em méfu ra méfi funt, remetie£ εἰς: Méfurá agitatam atqyconcuffam& ple .nà,& fupeffundenté teftituentin(inus eo; «αἴ, Ω αἱ nec argentü necauriü.i.nec eloquif ; pulchritudinem, nec ;acumen íngenijin q^ ;bus fibiati plaudebáe .recipiét:fed poenis af .ficiét traditos:& par, - uulis ac lactétib?uteri nó miferebütur,ut ma gis miferentur, At utinam& nos fufcite, muradrio:& hc πο’ bis detur poteftas; ut necárgentii, nec auri uelimus eloquétia& fapictize facularís:fed filios hareticorum,& .omniü q decepti fünt interficiamus fagittis fpüalibus.í. teftimo 7 nijs fcripturag:;& q la Ες nutriütur errorís,.:.. Ὁ abíqp ulla mifericor, dia trucidét ut clemée tí. crudelitate pereat: nulliufgqy mifereamur infatiz:& illa beatítu/ dine digni fim?: Bea; tus q tenebit& allidet paruulos fuos ad pe; tram.. Ca. XIlil (77 erít baby; | lon«c τονε Tet« non tar «ο dabít.Odq fequi£:& dieseius ἡ protrahentur:afteri ἢ [εἰς notádü eft, qd^de . Theodotione addita funt. Moaedis aduerfus cófufiois urbe fufcita» argetii:q fagittis interfi & huc atqrillucerrantía nó habétq eos dirigant: Perdide rüteimei,de ἅ fcripti eftzA diio greflus hois dirigüt:q libe - ratia magi(tris peífimis,cóuertent ad ppfm fuii:& finguli" ad terrà fua fugient de d orti funt:qui uero inuétus fuerit, eccidet fiue iugulabitur. Hoc aütnó folü in cofumatione' ., frundi:fed αἱ hodie fit in ecclefia:qri magiftris fuperatis,' * grex deceptus reuerüt ad ppfm,& ad terrà fuà:& ín eo cp inuenit occidit:ut hareticus effe defiftat:Et qcungy fupue/ ος fieritcadet in eladio fpüali. Tüc infantes eorii δὲ paruulos,: . ἀπδαῖ ad pfectam uenerüt erroris ztaté;allident ín oculis . niagiftrorii: dirípientqp eortí domos:& uxores eoge υἱρΐα»: büt:praua fapiétia δὲ doctrina puerfa. V fi; p huiufmodi pa* ciunt paruulos:& lactentibus uterínó miferent,& fuper: ἢ lios nó parcit oculPeog;rurbs quódà inclyta qua erat füp: bía shaded interptat,;qfi damonia:fic fubuerte£, quà fubuerfa eft(odoma δὲ gomorra:ut nulli in ea maneat pri; ftinz máfionis ueftigiü:fed poftá fuerit coclü nouti:& ter/ ranoua,& praterierit figura hui? müdi: no habitabit urbg cófufióis in ppetuii:& ned eundé ftatü recipiet: Non eit ponet ibi poftá in priftína glia effe. defierít arabs tentoriá fua:q interpretat occidétalis δὲ uefpertirius:ut in ea cupiat liabitare quà uiderit effe defertà; Arabs aute in püti loco ἐπὶ boriá patte accipit:qd'feinp tendat ad fine,& oblitus prete titoril,extédat fe in priora;Neé paftorcs rege(cét Ισ να 5(uetillimü $o. 5$ Ofee. 9. Infra. 49.2) Geíü.10. à T Matth.té. d Luc. 6€ P E Pé.geb. EZ t Qo EA M ^" wommenJbieronyni liber fertusKR—fuetiffimidriereozinhicrufalefolent pafcere:fed econtta rio requiefcét ibi beftize,quas deteftat pfalmifta dicens: Ne tradas beftijs anima cófitenté tibi:p qbus Aquila& Sym; machus& Theodotio;ipfum uerbum hebraicü pofuerunt ὌΧ Εε implebunt domus eorüi,hóc eft babyloniorü iux tal xx.& Theodotio; néXxoyid&fonitu& *elamoríbus:iuxta Aq 4M iferebié em dns Jacob;& eliget adhuc de ifraek& re/ γγώραμ ihterpretati funt, q hebraice^3 dicit: Vnde. pato δὲ G Moyfifiliti q aduena erat in terra,tioiattia pre gerfan. Ergo Exo. d. gioras nó eft erecii uerbi, fed hebraicii:graca cofuetudine declinatii:licet χα hebrai fermonis ignarus, eracáin eo etymologia exprimere conet:ab eo qd? terrenz rei curáha,» τι, beat: enim inqtter raappellat δι ὥρα φρον Tio, id eft, folltcitud. 4 ον ἁγκτοπεν ἃ denos quíefcere eos faciet fuper humáü{πᾶ: adiungef aduena— Rurfum p equa iuxa Symmachum— adeos&adharebit domui lacob. Et tenebüteospo;— Aquila& Symmach? woRqduebüinhe pulit&adducét eos adlocum fui:& poffidebit eos do E EN LA δ Erico cont Etna; mus ifrael fup terrà diií ín fernos δζίη ancillass& erunt δι nos fecuti fumus: animalfempfolimdi, capiétes eosqfeceperant:& fübijcient exactores fuos. e, T3 appetens: eqno Et erít in die illa cum requiem dederittibi deusa labo;— funtERaüt ordoPPoft quicipemashibe, retuo:Sraconamflionetua,& a feruituteduraqua απ! 3, dons auchy TR ο εἶτνα a te feruifti:fumes parabolam iftatn contra regem baby- Hs bets fir E ^ n: 1. b z L 5 BOUE"" uo Lxx σειρῖνας,(4 Plonis& dicesQuómodo ceffauit cxactor,quieuit tribu tum. Contriuít dominus bacilum impíorum:uircam Wüthebricenmmyw dominantiü;cedentem populos in indienatione,pla; eít,firénas interpretati funt.Pilofos αὐτὸ q di eius uidelicet q uitia fupplantauit,& eliget Áfrael,cti q métecófpi cit deum. Et nota uer, Theodotio, ere&tis δὲ'ga infanabili, fubijcienté in fürore gétes:pfequenté ΟΠΗ— boriüipprictaté:Tacob (δις pilisinterpre—'. mido νο um uo deliter,- qadhucinluctapofi/ gatuseftiSymmachuf 0. a dif Mt E. tus eft miferebit:;ifrae ;& Lxx. damonas tranftulerunt.Pro onocentauris απο, li uero,q poft uictoriam nomé accepit,nó mifericordia,fed f esf oli Lxx. interpretati furit, imítates gentili fabulasqdi^ electio coaptatur. Requiefcere quoq eos faciet fup terram :cüt fuiffehippocetauros,tres reliq interpretes ipm pofuere^-fua:dezj faluatorloquit:Beati mites,qim ipfi potfidebunt Matthsa uierbii hebraicii Y δια πος in ululas uertimus.Vbiaüt^ terra.Et: Credouidere bona ἀπ in terra uiuentíii.Adiügef Ὧ 5.26.9 YVxx.dixerüt, cubilia faciet herictj in domibus eog:& inhe^ quoqidomüi Iacob,q electi funt p apoftolos,gentiü multi 'braico pofitü eft ὭΡΑ: Aquila& Symmachus δὲ Theo,— itudo:& tenebüt reliquias domus ifrael,& adducet eos inlo :dotio:firenas interpretati funt:fignificátesuelbeftíasaligs—€üfuü;uthabitétin tabernaculis eogi:& poffidebit eos do H ᾿ εἴς, εἰ dzemonas,iuxta errorégentilii dulcecantates,g de— musifraelfup terrà difüiinferuos& ancillas:Prodeft gppe.—. cipientes homines,qui huius feculi naufrágiü claufis au, Ialis,ut bonis feruíat, Vii& Efau dicit:Seruies fratrituo: Gels. f ribus tranfirenó poffunt.Porroonocétaurinom&exafinis^ Etadlacob:Seruier tibifrater tu*. Et accipiet eofgfefophif. centaurifqp cópofitü: uide£ mihifignificare eos,q exparre,—Irlatibusante deceperát:& exactores fuos q οἵα lucri caufa - alid humanü fapiit:&rurfum uoluptatibus&coenotur— faciüt, redigentin leruituté.Poftiaüt requieuerit Jacob δὲ Um ^Tropo, pitudinis abducüt ad uitia. Dicit ergo(cdm Tropologia:{π᾿ labore fuo, ἅ multi cótra fzculii& hareticos pugnàr . Qdinfinemundi, πεῖ mortis uniufcuiufqsois eloria&fu,«(0 laboraueratX acócuffióe& feruitute fua qua maligne ^ pbiachaldeos& cofufio mundi,recedatanobiss&itaoia—"nterpretationi& falfis dogmatibus ante feruierat; Tüc ftw - fubuertátur,icut fubuertit de?fodoma δὲ gomorranecul,—:metplanctügrg paraboJà cótra regé babylonis:[εγπ1οπξ '"tiamiüdiiftius futurus itftatusfedpereatin atemnü; Nec— uidelicet haeretici errorís& confufionis,& dicet que fequi μ -:ponatibiarábs tétoría fua:de d in fexagefimofeptimo pfal rivo dicit: Iter faciteei q afcéditfuper occafum;dtis nomen *«ei: Nec paftores ibi regeícat:angeli uidelicet q hiiano prae - furitgeneri,& quotidie uidét facie patris: fed requiefcat ibi "beftiz,& dracones,&(truthiónes,& pilofi;& ululz,& fire, .. fia:quas οὓς beftias,in figura intelligim? angelopz,uel da; . πο: δὲ eog qbus tradimur ad puniédü: Et in domibus ᾿*quondam uoluptatis,ubi'eratTztícia δὲ gaudíum:fit plan "étusululari,& lametabilis uox firenag:quaeauditores fuz. -6s ducitad morte. Tépus aütiminere iudicfj,& diem cófu amationis babyloniz nó elongari,nedd mirabit, q dtidie .."pfanctosuiros inhis q credütin diio, fubuerti-uideritba. :byloné&«ternitáti cóparatà,omnélongitudin? effe uici, :'na.Degeneribus δείλης imo móftroz: breuiter diximus: qain priorilibro iuxta hiftoria ex parte pftricta funt. Hoc ^ quogicófyderandü:qd' po(tdj eccliafticus fefmo 8 doctri na faluatoris urbé cófufiois euerterít;ita utfodomz& go,:: Otra E. Siem contra Nabuchodonofor fermo eft:& fimplexhiftaz-..— ος . riz expofitio: quomó parabola dicit quz nulli alterfropa Ὑπουτα οδρατεξ:ηῦ habitet a fcis uiris: nec paftores reqe; tur. Lócum iftüiiudzi interpretat carnaliter: qd' poftgjrez... uerfi funt.de babylone,facti efe docere nó poterunt: Nedg em babyloníj(eruierüt εἰς q eos prius ceperant:nec uictis.. babylonijs dom? eorti poffederüit:neqy habuerüt eos.n fer 'uos.& ancillas: Reftat igit ut iuxta fabulas fuas de imperio hoc putét futurüi effe rhomano: quibus fuperatis in-ultiv 'motémpore:feruiturz Πε εἰς gentes,qbus ante feruierints : Qd fifequétes litera:fpe fe falfa decipiüt.O) uis eis.concez detut rhoma uocetur babylon, δὲ Nabuchodonofor rex rhomaniimperfje b ΓΕ celfauít epactoziquíenít tribu :tüucótríuít ofisbaculü(mpío«&.In Petri epfa legimus:Té 1 be4«d "pus eft ut incipiat iudiciti a domo dei. Etin Ecechieletorto peccati,iudicfj ordo difponit:utq minus.deliquerint,ante purgétur:Nouiffimus adit inimicus, deftrua£ mors.Ergo cii 1Ce«t$.d Afrael-de feruitute dura fuerit liberatus,fumet parabolam cótra regé babylonis:qua deberi? intelligere,ut parabola. ' ribus dicit; A fanctis meis incipite.Pro diuerfitatequippe Ecch«c '*!fcantin ea,qchrifti gtegé pafcerecófueuerát: fed ecótrario ' egefcantibi beftiz,& dracones,& ftruthiones, pilofi fal * 5tentin ea, Qruicqd em hareticí loquütur in fypagogiís fata: ^.*. τηρῃπῦ eft dodrina diii fed ululatus damonii& piloforüi: ^; quosimitabaét Efau.Etfirenereqefcent in delubris uolu. ᾿ς fptatis:qua dulci δέ mortífero carmineanias pertrahunt ín "o7"pefundiü:ut fzuiéte naufragio;a lupis δὲ canibus deuorent.^*3Brope eftergo& inftat quotídie tepus ruínz hareticorii,& εὐ mo differt eo: fubuerfio--ᾱ 4Γ /»íferebit eit oomín? 3a ^"*cobelíget adbuczc Proáaduena,id eft,«τροσκλύ]ον, Lxx. BA£a. i.cOpateMirat ergo ifrael quó ceffaueritexactor Matth q exigere confueuerat ufqpad.nouiffimü quadraté. Exigere Ἢ aüt cófuetus no alios nifi debitores q dicüt in oratióe ἀπὲ, ca: Dimitte nobís debita noftra,ficut€ nos dimittimus. de Ibi.é, b bitoribus noftris. Huic exaétori debitores tradütura iudi ce:q eos mittit ín carceré:& exigit ufcp ad peccatii minimi. Ῥ επί& Paulus apfus in corintho fornicanté, quí uxoré uo da" patris acceperat:necnó pbygellii& hermogenem tradidit 2* πο .exactori, Et de his exactorib?etía fupra dicit;Populus me? po emm: exactores' 4). | Is 79b ΤΠ ig nr ü af tdi T" ew 151.28, a ' Matih,z5.d Matth, 4. b τοις. 5 zin£faíam exactores ueftri depredátur uos:& qui repetiit dfiant ue; (τι, Ότο tributo: Agla famem interpretatus eft;Sublato eif anobis fponfo:famé patimuruerbi dei:& iugiter a corpore domini ieiunamus;:ldcircoqpuirga δὲ baculus impiorum: proquo Lxx.cóp Ἰυγὸμ 4 eft,iugum interpretati funt,per cutít nos fiue oppri/; mit:qa noluim?[ή nere íugii leuiffimü, iugi faluatorís, Hoc aütbaculo& hacuir/ ga, infanabili gétes fu rore cedebat,& fugi tes perfequeba£ cru; deliter: nó emendare umbra eíus:X arbufta elus cedros dei. Has cedros dei: qa aliqii peccauertit,tradidit diis fupplicfjf cóterendas. Νῇ in alio pfalmo dicit: Cóteret dfis cedros libani. Abíetes auté excelfi quicp,& in diti feruitute fublimes debét accipi: quae cófona uoce dixerunt: Ex ἅ tu dormifti. Nota ῳ& mortis mors appellet dormitio. Nó afcédet η fuccidat nos: Victo ein forti€ direptis uafis ei?,etià czteri fatellites corruerüt. Vi& disloquit in euagelio:Ite ín ignéaternit, q Dparat? ᾿ eftdiabolo,& angelis eius. CL uantos ifti lignose arboriigy cafores fuis(ecuribus fucciderüt δὲ fecere corruereeInfern? quoq cóturbatus fiueuerfus in amaritudine,in occurfum aduétus ueri Nabuchodonofor:locus[ηρρβςίου; atqp cru Lucié f ciatuü eftin quo uide£ diues purpuratus: ad qué defcedit & dris,utuinctos decarcere dimitteret.Poffumus ínfernü occurrenté dicere, δὲ eij angelü q inferis poenis prepofitus - eft:q fufcitauitomnes gigatef; p αἰἥ raphaim,alíj titanas tranftulerunt. Giigantes autem uocantur iuxta ethnícorü cófuetudiné, q eos terrigenas exiftimant quos terra genue/ rit. Nos atitgigantes iuxta graci fermonis etymologia eos appellare poffum?,q terrenis opibus feruierüt. Denig feq tur:Oés príncipes terra furrexeriit de folijs fuis: in aduen; tu quondaprincípis fui:ut quéprius honorabát p poten; tia:poftea mírarétur in poenis δὲ dicerét: Et tu uulnerat?es ficut& nos:noftri(imilis effectus es. OQ. uz uerba hunc fen fum habét:Putabamus nos ,pimbecíllitate noftra nó po/ tuiífe refiftere potétiz dei,& τε εἴς folü q in tuaaltitudinep: maneres:fed ut rebus oftendit,& tu uulneratus δὲ captus es noftricp fimílis effectus:ut ds in terra dígnitas feparauit: apud inferos poena cófociet.Detracta eft ad inferos fupbia uel gloria tua,& cócidit cadauer tuum:fiue ut Lxx.tranftu/ lerungà πολλὰ ξυφροσοώη cov.i.multa leticia tua:qua prius fubiectis tibi gétibus latabaris.Subter tefternet putredo, δὲ operimentii tuli erit uermes.Hacrequies diaboli:iftele, &us tentatorís: quiin tantá erectus eftfuperbia:ut etíà do minii auderet tentare, dicés: Haec oia tibi dabo,fi procides adoraueris me.Putredo& tínea δὲ operimentiüi uermiti:uel ponz intelligütur aternz, quas ρρτία gignit cófciétia:uel fuppliciog: materia quz ex,ppríjs peccatis nafci£.Sicutem didiu cadaueris matería eft,& alíqs humor ín cadauere,uer mes nafcütur ex putredine: fic ex ipa matería peccato: fup plicia gignuntur. ΝῊ& aplus Paulus interfecta morte ad . quáper Ofcafermo ppheticus loquebat;Ero mors tuao delíter.Conqüieuit& filuit ois terraxpauifa eft δὲ exul/ tauitabietes quoq; lxtatz füt fup te& cedri libani:ex quo dormifti,nó afcédet q fuccidat nos:infernus fubter coturbatus efl:ín occurfüm aduentus tuí füfcitauit cibí gigátes.OÉ£s principes terrzfurrexerunt de folíjs fuís: £9 xm fo mors:ero morfus tuus inferneloquit ad eà: Vbi eft mors contentío tuae Vbi eft mors ftimulus tuus Illa emimor/ tuanon eft qui fuccidat nos:nequadj enim erit peccatüi qd? fuccidédü fit: Ο uia ftimulus mortis pétir fit. b«euó cecídí(tí oe cclo lucífer d mane osfebarie«C. Pro lucifero qui hebraice dicit ο" Aquila tranftulit ulu/ látem aurorafilii. Ve re eif ululare debuit δὲ eiulare: q ,ppter fu^ pbia fuam de coelo in terra pracipitatus eft, atq cótritus eft, Vfi& Saluator ad difcipfos tio delucifero uefper effectus eft:& nó oriés,fed occidens: QLui uulnerabatgétes fiue q mittebat ad gétes fatellites fu os:utoés ftia fraude deciperet. fti(üt falfi apfijoperaríj me daces:q tráffigurat in aptos chri(tirq bono feminilolíü fu; pleminat, dormientib?eccliarti magris,& nolétibus aut ne qu«ütib? eo: malicia refiftere.Tacob atit& ifrcuius mifer tus eft,&quéelegit dris:haec adhuclogf ad diabolü:fiueut Lxx.uolüt de diabolo.i.nóad fcd'ám pfonà fed ad tertia, cq ui oicebae ín cozde tuo«C. Vel antes de coelo corrue ret ifta dicebat:uel pofteads de coelo corruit. Si adhuc in caelo pofit?,quó dicit afcéda in coeltiéSed qa legim?: Cox, Iii coeli ἀπο, c eét in ccelo.i. i firmaméto,ín coeli ubi folia díii eft cupiebat α/οξάοτε͵ η ὅ humilitate/fed füpbia.Sin atit poftd de coclo córruit loquit iftayba;arrogátia debem?in telligere: ᾧ nec pracipitatus quiefcat: fed adhuc fibi erádia repromittat:nó utinter aftra,fed fup aftra dei Πε, Ο Πορ diis loquat adapfos:Sufficit difcipulo ut fit ἢ magifter:& fer, uo ficut díis fuus: δὲ dicat ad patremi:Pater fancte daut fi cutego δὲ tu unü fumus:íta& 18 in nobis unü fint. Ifte in titi fibiarrogat ut fup ftellafcoeli qua nó corruerüt;folium fuü pofiturum effe fe íactet.C) qp infert:Sedebo in monte teítam&ti in lateribus aglonis:,p à Lxx. tráftulerunt,t popl & DE^0 DAR... Fo..£7.; ὑψκλῶ ἐπ)Τὰ pita ὑψυλά Τὰ πρὸς Bop ράμ, id eft ín monte fublimí: fuper montes excelfos qui funt ad aquilonz:ad il; lud referam? cp in Hiereria dici£: Ab aquílone éxardefcet mala fup omes habitatores terrz:Et cp olla fuccenfa a facie aquilonis accédi£.Iíte eft aquilo uentus duriffimus: a quo fuos uult diis liberare captiuos:& reducere in cíuitate fan; &ta,dicés:Dicam aquiloni adduc,& aphrico noli phiibere, adducfilios meos deterra longind. Illud aüt qd? huic pot effe cótrariil;mótes fion,latera aquilonís,ciuitas regís ma; gni facile folui£.Hi em qui quédá erátin lateribus aquilo, nis duriffimi: poftea p poenitentia ín ciuitate dei effe(ἐρῶ rüt,Semp fftiuímodi lucifer quarit afcendere fuper eos qui habet imaginé coeleftis: δὲ qui fulgeritin ecclefia ficutaftra dei:& federein montepa&ti fiue teffamenti,id eft,in ecclefia quain fublimibus collocata eft:& de lateribus quódáaq/ lonis habitatores poffidet. Q) ui intantüi oblitus fui εἴξας μεῖς fa nubes afcendere: up itrael imbré:& ad ds peruenit ueritas düi:cui loauií£ Abdias:Si exaltat? CHER HER (ueris nid tu:índe te detraha, dicit dfis: Infoclix iudas MS 4' quaft 36 C Luc,1o.€ wolenstraditosfedoc— O€S principes nationü:uniuerfi refpodebüt, δὲ dicét εἰ, loquié: Videba fatana e an Econ bi:Et tu uulnerat?es ficat nos:noftri filis effect?es. De; quafi faíeor ἀξ ταῖν uífa eft c Sem tracta éad inferos fupbía tuaxcócidit cadauer tuüsfüb/— qe, ca príus uidebà , Ad τὸ um RR m terte fterne£ tínea,putredo& opímétü tuü erüt uermef προσπε ὃ Ie tj q pcutiebat plaga 2. Ti m. ris PUO PORK DI t HEB. Qo cecidifti de cx; sEp.Quó cecidit de cedo magnitudine cecidit pfequebateascruddi— loluciferquímaneorieba lucifer qui maneoriebat μού αὐδῶ ROS ter:ois terra coquieuit: EN:;: 3 4 gloríariqa uobis dz; .&filui:quepriustur— FiS«cortuiftiin terram αμ contritus eft inter qui— poni Πιδιείτα funt: bari& feditióis Pn uulnerabas gentes? mittebat ad oés genres. fed«ἃ ΑΟ fcri, erat;intatüi ut abietes ς- 1: d ATA m PT UA P.; pta funtin colo:ut & eedrilibanilataren,* οὗ dicebas in corde tion eclá aícédá fup fydera dei unde ille cecidit per fu tur: de qb? in pfalmis exaltabo(οἱ meü:fedebo i mote teftamétí in laterib? perbía:uos afcendatis o onaeitae Aglonisafcédá fup altitudinénubiü:ero filis altíffimo, Ὁ RR ARA cifti gentes& plantafti Veritamé— qq ftellás ceteras ma». eam. Operuit montes neoriebatur:& fuo ui, T$ns d Matth.10,[4 Iob, 17.b Hiere.z, e Infra, s, a T3547. ἃ quibüs mádauit diis nepluant 5, 4, utaquila:& inter fydera cceli po, Abdie,b £ommeiilbieronymi liberfertus—--E qufnubescti alijs apoftolis mittebat ut plueret fup(εἶ «(t,nulla tempeftate c&cutit Seqtur: OQ. ui pofuitorb£ter 3.72.2 rücrat loquebat: Mei aüit pene motifunt pedes. Et apfus: Ephé.c.b loquít ad credentes:utarripiant armatura dei,& ftent có; Mauh. 7. d traínfidias diiboli;zDomus autéqua fupra petrá fundata Tiis quidé quos interfecifti. Tu em magifteres,illi fuere di» féipulí:& cui plus creditü eft;plus exigitur ab eo.Tu eim tér 'rátua difpdidifti: populü tui occidifti:cog uidelicet q tibi ereditá imbrem:& dfi ftella inter ceteras(tells erat:qbus dis lov rari deferrum:Siue ut iuxta hebraicum,prater Lxx. oines:| s Math, sb quebat:Luceat lum£ueftrü corá hoibus;uitiofuo fufcepit 810 tranftuleruntquafi defertum.Viitijs efr fuis atqp pecca. ΤΕΜ utfupbiz uerba compleret: etiàhoc— tis:orbem quihebraice dicit zm fecit effe defertü:ut nul» piis ον αντίκα imositquó ο” Βαδεςρρᾶις.- fihabererytutéüPeifde(ubiaceret uítfjs, qb?getiü plena cft y «egohabeápfíeudopro—. la-;- wr ETAT fo δελ que 1 Bet&ipleudoaptof ο HEB. Véruntfi δά ínfernü. sep. Nüc aát ín ifernd deft£- utde ec fantadherucorqea aetraherisin pfüidü laci, des;&adfüdamenta teria ceret fynagogas diabo deorfü finit:cüprincie ὃ Quií τε uiderínt:ad te indinabütur ες pfpicent.Nun p deis μὴ Ri j P i je e eic quíd ifte eft uir qui conturbauit terram? quíconcuffi&— lueret. Sed& uinétis ἴα ᾽ Coa ΐ* AT i.i. iS.nó i 'adínfemüze.Nonad—"'€gha*qui pofuitorbem defertum:& urbes cíus deftru S m ντου ü »: ánfernü pe ναί xít:& uinctis eius non aperuit carcerem?^^ ες€deramus:& claufite hocem dfiifaluatoris c ΗῈΡ.-; ἄμ.; ges.:5 X fnebamurin carcere: à eft,ut uictof de inferis HEP ons reges ocu sep. O mi es ῥᾷ Δ: gentia bus uirictis dixit Sal libe fed adinfernü ΠΙΕΡ» τς in glo dormierütinhonorerho)^ uator,xite& his qui i etraherisinui?:utq— ria:unufquifa; in dom noinrlemnfína Tnanr£— Crtintenebrisyreuela M p uirtutes poteras ad Πα Ti qui Pe o» mo in dómo fua. Tu aute. mini: Όῆς em foluit P5445 excdlíacófcederopu; 14, λα autem proiectus prorpyeris in motibus ficut cópeditos. Ὁ ui libe/ tiademabarisadpos;— eS de fepulchro tuo fient— abortíuuinabominabilis, ταῦ! 30 οο gratasrefc/ i nas;Sáncti penas ha; fanies:pollutus inuolutu; ghé: ques* Tütdicétes: Tu diffol b&agle&penafcoli"4Dlespo'utusinuolutus δ inuolutus cum ínterfe/— wiftiuinci mea Funi τοις, ᾧ i, Pe pofluntdire eum interfectis& confof)^ ctis gladio defcédentibus^ bus ci peccatorüfuo $554 N olabo&reqefca.lm Ὡς gladio q defcendátad λα fidaméta terra. Quo: rü υπυία conftrin, iptjabt& agyptiorifi, ἡ. o Ib. git: Quos funes atq tuiles;demerfifuntgfi*' lapides laci. Qiiafi cadaj^ modoueftimentü cornix— vincula foluere poffüt plumbüinaquisuz, ὁ soos lwerputridüs..} TEE: τἀ—aphiimitates magi; hementiffimis,& de;.. P ΠΣ i ο Um ftri fuii q eis dixerat:! £xo.15. b mer(ifuntin ,pfandum ficutlapis. Vnde& iniqtas,fiueut— Ciuzcüqpfolueritis fup terr&,erüt foluta δὲ icoelo, Soluüit Matthuif,e Zach.5.c melius habet in hebraro impietas, fup talentü plumbifede— aüteosaphifermone dei,& teftimontjs(cripturarum,& ex; Luc.is.c re cófpicit. Ergo illd? ῳ alibi legin?:Ojs gíeexaltat,humi— hortationeuirtutii. c«[€ feoregeo genti vníuerfi oo? »— liabit:etiarex cófufióis paffus eft,ut detraheretifüdamera— mieruntín glozía«C. Reges genti quibus deusfcd'mcanz;—— E terra:fiae ut ueri?i hebraico habe£ í,pfüdülaciDefüdame^ tici Deuteronomíj gétes crediderat gubernadas:qui con; Deus Deu.52,c tis terrz 1 Deuteronomio fcribit:lgnis fuccéfuseftinfuro— vcuffifuntaNabuchodonofor:& τῇ no fübuerfi:quop nez remeo:ardebitufqp ad inferni nouiffimü:Deuorabitterrá— quadregnat peccatü:fed quiacor eoe in manu dei erat:xmi δὲ fundaméta eius:eos uidelicet qterreni funt.Delacu jg;— nimecorruerunt, Etein faluator:quomodo deus deorum D 5.87.2 ΠΦΡ εἴ ,pfüda fignificet inferni, illafütteftimoniaAffimi^ appellat:(icdris driantiti,& rex reeü.Ifti igff reges uniuerfi Ibidem latus fum οὖ defcedentíbus inlacti.Et:Pofuerütmeinlacü— requieuerüt ín gloria fua: unufgíap in domo fua. Diuerfz i nouiffimü. Sicut em lacus ads ad fe defcedétes;ita infern*^ quippeapud patréfunt máfiones:& p varietate uirtutü,ha Ioui $.Reg.25.c aias fufcipit:ad qué laci defcéditbanafastpeniuis& frigo— bitationü differenti, Porro Nabuchodonofor piectus eft para, IL€ ris&interfecitin eoleone. Víi&hareticirelinquütfontéad^— defepulchro fuo: ncc in morte a cruciatibus conquicuit, uiutis drim:& fodiüt fibilacos cótritos q aqua nó ualeat— Proiectus eftfautem qfifanies,qua hebraice dicit x3: cótinere; De his lacís q feruorenó habétfpüffanctinec Hie^ quá Agla γχῶρα ἰπιεγρτείατις eft;tabem uidelicet& pedó remix pphetz fifes(τ: iuxta Lxx.interptesloábatzInue— ré: qué Symmach? ἔκίρωμα, Ια eft,abortiuum, ἕ-κχ.νεκρὸς, ni aqua calida i deferto: fed refrigefcéte charitate calore(eti mortuii:'heodotio,germé: ὁ hoc ipfum ybürfupra ubi|—. Hiere, 6. b(ρῖῖς pdiderüt.lileeftlac? de dide Hieremias loqii£: Sicut— dechri(tolegimus:Egredict uirga de radiceieffe,& flos de 9:18 .' refrigeratlacuf aqua fic refrigerat malicia hfites fe.) uiuti^ radicecius afcédet, Lxx&p8o.i. flore: Theodotio, PA«sop.iΆρος.5;ς naiuxtaapocalypfim Ioanis:aut calidi eént,autfrigidiiiaut^ eermé:Aquila togé;xova. i. uirgulti, interpretati funt. Ότο» crederét, autoino nó crederétine ϱ τερου δὲ fimulationéfi?— prieautneger dicit uirgultiizqd ad radices arbo nafcif:&& deiadfüorefjcerent, bp&uíteviderínr ad τε πα),— ábagricolis auulfum dfiinutile ρει ἔτ& nos ftirpeinz tur«c.et vinctío eíus non aperuít carcerem:SiueutLxx.trà— utiletráftulimus.Igif Nabuchodonofor quafi ftirps inuti lai ftulerunt:eos q ducebatur nó foluit. CruiuiderintNabu,— lisiricédio pparat?:uel ficut fanies pollutus& inuolut? hig! «hodonofor rege babyloniinó oculozefed cordis intuità^ qab eointerfe&ti füreladio:& defcédertitufq αὐ füdamé/ ἢ de cocload inferos córruiffe: inclinabütur humilitatesqua—£alaci;detrahct ἰη pfüdii:& necühis qdéhabebit cófortiüi cótraría eft fupbia:& illi ,pfpiciétifta dicetes:Nóneifteeft— fepulturz ds interfecit: Alterius em poena eft auctor deli/ uirfiuehó qcóturbauituel cócitauitterráeEtfenfus: Ομ— éi:& alterius qui ab auctorecópulfus eft.Ifte cft gladius ᾗ" dixerat:ero fifis'altiffimo,& feiactabat de:hóeecóuincit:— uulnerati[Πε plurimi δὲ interfecti:de Qin feptio pfaflegim?: dx 13.9.d dedin nono pfaf.q ,pprie cótra diaboli e(t dicif&Exurge^— Nifi cóuerfi fueritis, gladiü fut uibrabit:arcum fud tetédit, Matth... diíenó cofortet homo.Etin euágelio:Inimicus hó fupfe?^& parauitcü:Et in ipfo parauit uafa mortis:fagittas fuas ar" T$: 9b. minauit cícania. Vii ad ei δὲ focios eius dictü legim?: Egó— déntibus effecit: his uidelicet, quiin fuü cor ignita diaboli M εν dixidij eftis.& ΗΠ] excelfi οὓς. Vos atitficut hoies moriemi— íaculafufceperüt. Porro iuxta Lxx.cadauer Nabucbodo? ni;&(icut unus deprincipibus cadetis.Etad eüdéfubfigü— noforcüi plurimis interfectis pollutü atqp cófoffum iacebit ra príncipistyri dicit: Pro eo cp exaltátüeftcortuti& dixi^— in fupbie mótibus,& deducet ad ínferos, Ftidaméta auté Fxech, 28,a. fti: De?ego fum;habitatióe dei habitauiincorde maris:tu^ laci:;plapidib? laci, interpretatus eft Symmachus: utalijs" alit es homo;& nó deus:& dedifti cortuüificut cor dei.Ifte— uerbis, pfundü& tartatü fignificaretinferni. Ὁ 4ΓΕΘυο Gi uir& iftehomo cóturbauit uniuerfam terrá: eos uidelicet— cadauer putrídum nó babebíe cófoztíó«C. ΟΣ υἱα multum Gers, d dui audiütcii Adam:Terra es, S in τοῦτ ibis:& cócuffitre^— interfehebraicum diftat,& Lxx.zditio:feparatim de finga T qQro.21.a gna fiuereges:quorü corín manu diii eft. Cócuffit inquit— lis differamus.Sicutcadauer putridü:fiueut Aquila tran?- m «ὦ nófubuertit. Vii δέ unus dehiís quícócuffifuerat:& tinó— ftulit;concülcatii: no habebis cófortiü fepulture:nec cum, n ain£faiam £s Aul biü qncótratias fignificetfortitudines: Ο τ peffimi filj io trucidátur in iniqtatib?patge fuopne ultra cófurgat& pof fide&t terrà, ἢ a f&is poffidéda eft& impléda: ut cíuitates in ea dii coftruant, Et qa non eft homini pfecta uictoria: Nifi eim diis cuftodierit ciuitatéjin uanti uigilabüt q cufto^ diunteá:Ideo dris ipe 5o. 77 $$426.4 & facies tua fpeciofa. Quo atit cadaucr dia boli fptialiter cóculce; tür:illd'apoftoli docet Rom.16, c nos:Deuscóteret fata nà fub pedib?ueftris ueloci£. Et ἀπί yba di Pég7f cétis:Ciuafilutü pla; tearii delebo cos. Ite Qa terrà fibi credita p didi: comiffum fibi ppfm trucidauit: neq €p eos uiuof referuans deo, fed focios fue p^ paras fepultura: ,ppte rea no erít,nec uocabi ' turi aternti feme peíTi 4! Mantia. creditifit gubernadi.Vitad faluatoré audet dicereHae οἷα T À mihitradita funt,& dabo tibi ca:fi,pcidés adoraueris me. tyi" Cadaucrauté díaboli putridüiob magnitudiné peccatori, dag dubitarenó poterit:q legerit péti οὗ fetidiffimü:ipo pétó/ t 3.57. a redicéte:Cóputruerüt δὲ corrupta(Πε cicatrices mega facie mi in(ipiétiz πα βοῶσα M tioytus boni odori[ὅς- ε]ν ^N VAR fpüaliüfrarp di HEB«UeT putridám habe : ledio Spent νε bis cofortíà neqy cà eis in Pra QU Ραρᾶ Αποηὀἒ depultura.Tuemterrátuá ΣΤΗ difpdidiftizpplim tui itet/ 3tad fpofam fponfus(1 Qa. S aas rft. Caíiz.d loqt:Odor tu?[uauis, ὁ fecifti.Séme peffimos;p; pate filios ueftros occifici dniqtatü patrü fuorü:non cófürgét nec hxreditabüt terrá:neq, iplebüt facié or bif ciuitatü.Etcofurgáfup eos,dicit diis exercituü: δὲ pdábabylonifnomé& re liqas:& germé δὲ jpgenie, b aitdüfexercituü. Et póná eáipofleffioné hericij:& i paludesaqnzfcopabo eái Ícopa terés dicit drif exerci ᾿ - SEP. turn fanguine nó erit: amundü:fic nec tu erís mü/ 'dus:quía terram meá per/ didifti,& ppfm meü inter fecifti.Semen peffimü.p: para filios tuos occifioni peccatis patris tui: ut non confureant δὲ poffideant terram& im i de terrà ciuítatum. Et infureá eis, dicit dris fabaoth:& difp/ dánoméeorü& reliquias & femen.Et poná babylo niá defertà dicit dns:itaut habitét ín ea hericig& erít in nihili.Et poná eam luti uoraginé, ín perditione, cófurget aduerfus fi/ lios peffimog:& dífgy det de cófufióe nomé cog& reliqas,& oime germen δὲ ,pgenié: ne ultra pullulentin urbi bus dfii.Legímus in^:^euangelio: qd? diabo:(og. e, f lusab initio médax fit: & pater οἱ. médacijs α multi nó intellige tes,patrem díaboli uo Iüteffe draconem q rc gnet in mari: qué he.. bri appellant Ye Ethocputátloco con uenirepriti iuxta Lxx« interpretes 4. dixerüit; pro peccatis patrif tuis cum perfpicue in he brzo ORAN nó patrif tui:fed patrü fuorü fij gnificet. beT£tpo» πᾷ ed i poffefí(oné zc. Cü pdiderit diis exer? 7 morum. Porro iuxta $3105 dctedici poterat Ami Fauii.25 d Efa. 6nd Efa, 5o. d Lxx.hüc habet fenfü: O lucifr q mane oríe bari(:quí φῇ habebas opa uirtutis δὲ lumis, ueftimétü eras dei:& &? lumine ficut οί” PI mu máto:qa multos iterfecifti eladio,q defcederüit ad inferni, & ρου; pollut? es fanguine:nedd uocaberis ueftimétti dei: fed ueftimétü cruore pmixtü:nó maculatü atq pollutii, ut aliqd müdi habere uidearis:fed totü fanguine cruétatü. Et hocnotadiü qp ad diabolü dicat: Sicut ueftigaétti cómixtü fanguieno erirmüdii,fic& tu nó erís müd^; Vbi füt ergo q ει diabolo pniam,& dictitillü poffe müdaricNec fati fate mur harefim ἢ diuerfas afferít cé naturas:& 411 εξ ᾗ nücg recipiat fanitate. NO ef hoc ueftimétü p feimtüídü δ: δἰ ἃ deo códitü d olim de?ueftiebat:(ed qa cómixtii ὃ(anguie, & toti fepolluitfuo uitio δὲ mal'accedétib?,nó erit mtidü. Etpptereanó erít müdii,qa terrà ἀπὶ pdidit: ppfm ei?inter fecit:terrá iudaez δὲ terra cofeffiois:X fctós ἅς pdés atqpi terfici&s:& ideo nó manebitippetuti. Vi& 1 cuagelio dicit Itein igné zternü q pparat'cft diabolo δὲ angelis εἰ”. Q uó atit(cttis ueftimétii dei eft,& ueftimetii nouti,& πεί tuni cafalutis atcp Iztícize, dices: Exultet aia mea in díío: Induit em meucftiméto falutis:& tunica lztícize circtüidedit me;Sic €cótrario pctór q portat imagine ueteris hois atcp terreni, meret audire: Ecce οὖς uos dfi ueftimétü ueterafcemini:& tinea deuorabituos.Q) ui aüt pfecerit in Kk uctuftaté noluerit emüdare nouitate:neqd ueteri utftiméto:fed ρᾶ» no méfítruatz mulieris cóparabit, dicens: Errauim?& facti fum?gniidi οὓς nos;(icut pánus mé(truatz uniuerfa íufti cia nra. 3(p&einé peffíimoxzc.Pro femie peffimo,cp Lxx: tráftulerüt,in hebraico fcripti eft 33513 Σα cateri fe mépeffimor interptati fü:Nó qd ipm femé p feipm malü ᾽Οεῖ.ι. fit: De? ei οἵα fecit bona:fed ab his q fua uolütate(Πε peffi c tuü. Iürauit diis exercituü dicés:fi no ut putaui ita erít: & quomó métce tractaui ficeueniet:ut coterá aflyriá in terramcea:& ín motibus meís conculcem eü:& auferet ab cis iugum εἴα, δ onusilliusab hüero eon: tollet. S; Jimi feméortü fit malüi:qd'uolütate fit,nó natura. Vii&1Da. Dai. f nielelegimus:Semé chanaa& nó iuda.Ft de bonis filijs di 1,Co,44d Cit ab Aplo:In chrifto Iefu p euageliüi ego uos genui. Etin Iob5,1, a euagelio:Qruotqteü receperüt, dedit eis ptatem utfilij dei Ybidem,8, ἃ fierent. Otis em q facit pétm,de diabolo eft.Huic igit peipic femini:ut filios fuos,oés fcilicet cogitatióes peffimas:& opa mala ppart occifióí: j eximptjs nata füt pribus; Raud du cituu nomen babylo» nis:& reliqaf& germé &uniuerfa,pgeniéinó erit ei? pditioe cote? nifi dederít cà poffeffi» onéhericíj;& paludes ads,S fcopauerít eà SENS ἐπὶ nóleuiter δὲ fortuito: fed terens ut nihil in ea antiquarü fordiü refideat. In actí/ b? apfosifcribit:in uafe illolinteo:qd? ἄξιον dimiffüi princi Hocconfiliti Act.10. I» pijs pédebat e coelo, οἴα genera(jdrupedü,& reptiliti, S πο; ενα latiliti cotineríiqd poftea apfs differés:DeePinqt oridit mihi nullü hoiem imüdtü dicere. Moref ergo hotm i diuerfis aian tib?móftrabàt ficut pharifzi δὲ faducan ppt neqtiá appel; lat genimía uiperaps& ppter dolos, Herodes uulpes dícit: &luxuriofi pronig; ad uoluptate,eq appellat ínfanietes in fceminas:Et nolite fierí ficut equ?& mul?,in qbus nó eftin telligétia: Ecótrario innocétes colüba uocant& oues. Ygi£ Luc.s.basg Hiere.5.c T$3onc iuxta doctrina απ faluatoris q curas ifti?fzculi& feductio ne diuitias fpinas appellauit:herícius mibi uide£,q iuxta Ap n t in incerto díuitiag::& armatii feno armatu ta dei:fed fpinis atqp pétis hui*miüdi εξ confidit:cui rectiffi me dicit illud euagelicü:Stulte hac nocte auferet ania tua a ted atit paraftí cui^erüte Talef habitatoref habet babyló de fertà ytutib?:ubi nó eftager irríguus,q afferat fruct?diuer, fos: feminii:fed paludes infertiles& limofze ac lutofz:i qb? cacrio gaudétia reptátaialía. Cobre claemétiffim?dfis fco, pauit ea uxhemétiffime terés:& dfi quoda uerricfo ad pu» rii ufcp miüidauit:utbabylonia femia pereat,&aa folis habi, tent herícijs.C) ἢ uiderim?alique diuitias: imerfum lutoz & ut Lxx. interptati(Πε βάθρῳ: hoc eft pfüda uoragine,& q fi coenofa palude círctidarismo dubitem? eü appellare heri» ciü habitatoré deferta babylonis. cef 3urauít oíio cc.Poft: ᾧ herici? habitauerit in τι babylone,&p agris irriguis acfertilib?paludes cüicta opuerint:ita ut nihil priftini Eus nis& abüditizibabylone refideat,iurametü dfi coplebit: δὲ cuenict qd? mete tractauit:ut cóterat aflyri?in terra ei?:82 in mótibus illi?cóculcet.Hoftis qppe temerari?,no foli ter τῷ dei δὲ humiliora queqy occupare feftinat: fed cti eos q in deiferuitute uirtutibus profecerüit:ita ut montibus com; parentur,& dicatur de eís: Fundamenta tius in mótib?fan; ctís.Et nota ppríetate.In terra coteritur:in montib?dei ab ipfo ἀπο cóculcatur, Cü eim οὓς inimici pofitifuerint fub $«dibus I Tímo.c,d Σλις λες T5,86.3 £ommen.Ibieronymi liber fertus E pedib?chrifti: itaut noui(fima deftrua£ mors:tuncauferet^ minepeffimo nafcitur regulus,q rex ferpentiti eft:& afflatu| a fanctis grauiffimü iugi affyrij,quocosafideprafferat:&^—fuoatqscofpectu hoies occidere dicit: Siue genimina afpi, on?(iue ut Lxx.tráftulerüit 10 κύσ.ορ..,οξία ab hüero cop: tol Ietur:ut füblato iugo affyríorti uideant requi&,qa bona eft: δὲ terra, qa uberrima eft:X fupponát ceruices fuas iugo chri fti ad laborádii,& fiat uiri agricola. Vii& Ifa char q interpretatus eít merces,ex yrtutib? nomé accepit. Et in,p/ pheta legim?: ΕΠ mer; ees his q feruiüt diio, Infrae 49.€ Et in alio loco: Ecce diis, δέ merces eius cü €o:q reddet unicuiqy fedim opus fuum. Oz aütcoterant δὲ cócul/ cent aflyríj.i. cotrarize fortitudines:& illud &uc.10€ ceuangelicü docet:Ecce dedi uobis poteftate calcádi fup ferpentes δὲ Ícorpiones,& fuper omné ytuté inimici. Et αρ uerba id: 6, c D'eus conteret fataná Reni fub pedib?ueftris ue lociter. 4«λος fili αὖ cogítauít fup oém terrà τί, Pro omi terra: Lxx.uniuerfum orbem interptatí[Πες In fineoneris ucluifio nis cótra babylonem, quod latebat aperit, ' deüicogitaffe cofilium 4 Hóccofiliü qd'cogitauit fup-o£m terrá:& hzc man?ex téta fup uníuerías eétef.diis em exercitui decreuit:& qf poterítínfirmare?& man? eius extéta:& qs auertet ea? dü:de qbus in pfalmo dicit: Venenü afpidü fub labíjs eo,$m ru,quz pctà(untuaria:& de cogitationii peffimo thefauro: in mala opa prorüpunt. ΟΠ regnaueríntin hoibus alie, nigenís: q a deo alie; ni füt: ftatim egrediti, tur ferpétes pénati:ut nó fufficiat eis cogitaf fe& feciffe quae mala p » HEB. Inánno d mortuus eft rex Achag: factum eft onus iftud, Ne lateris phi liftxa oif tu:qm comínuta eft uirga pcufforís tuí: De radice em colubrí egredie tur regulus: δὲ femen eius VR in uoluae. Etpa Ícent primogeniti paupe; τῷ:& paupes fiducialiter reqefcent:& intetíre faciá fame radicem tuam:& re liquias tuas interficiam, 6ΕΡ.Δππο ᾗ mortuus eft tex Achac: factü eft uer bü iftud:INe lxtemini alie nígenz oés:cotrítü eft em iugü ei? η pcutíebat uos. Sigdem ex femine ferpé tis egrediét genimia afpi/ dü:& ex geminib? eom e; grediet ferpétes pénati:& pafcét paupef p ei, pau perefhoies í pace regefcét:. iterficiet aüt ín fame feme tuü:& religas tuas occídet funt:nifi patrocinium quog malorii operü Qfierint:& diueras fin xerit harefes.Eeo pu^ to ferpentes effepéna, tos q feexaltant& ele, uat cótra fcientià deis δὲ ponuntin coeli ος fuü: uel quí abforb&t uolucres:hoc eft q ue, nenato ore fingulos qfq: uolare cupiétes, & ad excelía confurge re, fuis faucibus deuo rát. Ethoc interim de malis. Categ: q nó có triuerütuirga δὲ iugüi perculforis fui:fed cer uicé fuam diio ubiece runt:& funt pauperes fpii,pafcen£ δὲ dicent: V « Vlüla porta,dama ciuitas, proftrata eft philiftza ois. Ab aglone em fumus uenit:& nó eft qui effugiatagmé eius. Et qd refpodebi£ nunaijs gentis,quía dris funda; uit fion:& ín ipfa fperabunt pauperes populi eius Dns pafcit me, δὲ ni;$3.21.a hil mihi deerit:Eta do| mino audient: In pa; Egechs4.d| fcuis uberrimis pafcà eos. Et íngrediétur& Iob.1o.b F fupoém terá.i. orbe terrag:G nó cótra terra tm chaldeoz& reo affyrium atqg chaldai: Et extentà fiue eleuatà manü e? fup οὓς gentes:& nó fup unà genté babylonia, Ex doftendit cücta qua di/ ta funt nó ad unà puincia fpealiter:fed cotra orbé terrarü : generaliter ptinere.() d'qp dicit:O uis poterit infirmare,& gs auertet ΑΝ Ὁ difficili debemus accipere: ficut illud le $3.106.d git:CLuis fpi& intellieet Πα ἜΠΟΣ uis putas eftfidelif ΄ Luc.i.e δύ prudés difpenfatore& cetera his fimilia:fed ,p impoffibi li.Nullus ein poterit dfii infirmare ο: δὲ manü cius ex/ tenta fiue fublimé nepcutiatauertere, ὃ απ annoquo - mo:tuue eft rez Zicbac«c. Mortuo Achag q interpreta κα’ τάσχεσις,[ά eft,obtentio fiue poffeffio,que rege impíj(fimü nx Icgimus:fit pondus iftud fup philiftim fiue uerbü. Viuen/ 77 ttein illo& regnàtein peccatorib?:nec pondus cótraalieni genas,nec fermo dei fierí poterat Mh ades fup 5.6.8 dixiffe me memini:quado Ocia mortuo,uidit Είαίας diim fedenté fup rens excelfum δὲ eleuatum. Etín Exodo legi ια, d mus: qd pofti$ mortuus eft rex aegypti, ingemuerintfilij ions ifrael E opibus fuis, 3 S IT TT cin pemuie clamor eorü ab opibus:& exaudierit diis gemitus cops Nifi em ef^ fet myfticü qd? dicebat: illo magis regnate clamare debue rant:quádo luto δὲ laterib? deferuiebat.Pracipi£ ergo phí; liftim, ds niic palaftinos uocant,& femp a ἘΠ υχχ. ἀλλόφυλοι, id eft,alienigena trafferütur: δὲ dicí£ eis ne gaudeat neq Iz. Hebre.12. b tent,qm cótriuerint uirga uel iugii pcufforis fui. C uéem diligit dris corripit, δὲ caftigat oém ΠΠ que recepit. Et dfi Ῥ 5. 85, e filios nos eruditdeus,qri uifitat in uirga iníqtates noftras: & in flagellis peccata noftra;ut mifericordiafua nó auferat pé.22b anobis.Hac eft uírga, de d in alio pfalmo fcribit; Virga tua & baculus ει τρία me cófolata für. Hac eft yga,& hoc iugü qd ceruicibus omnid uult faluator imponere: ut depofito iugo Nabuchodonofor,portét iugü chrifti. Ο. d?(i qs abie/ cerit atcp cotriuetit:ftati de femine fiueradice ferpétis q eft coluber tortuofus, egredient regul? δὲ afpides:& de afpidi, . busexibunt ferpentes uolátes: fiue q abforbeat uolucres. Abiecto aüit iugo dei δὲ cótrita diii dilciplina: prímii in co7 , gitationibus noftris femen colubri radicatur:(eciido de fe^ inuenient. Et pafcen£ pauperes per eii q eos pcutitutemé/ Onus moab egrediétur,& pafcua det:& in pace requiefcent:(iue paftore follicito ipfi aget fi, ducialiter:& cti Lagaro requiefcét in finu Abraha.Q) ui art Lut. cótriuerunt íugum δὲ uirgam percufforis fui: fame ppetua fuftinebüt:utnó alantur fermone dei:fed omnes eorü reli, quiz intereat, ne qd de malo feminegerminet. c«[Cllula po?taidama dníraeipzoftrata eft pbiliftea omnío, 21b aqui Cn lone zc. quid refpondebítur nuncáe gétío vC. Pro nuncíjs, id eft, angelis, quos folus Symmachus tranftulit:omnes, . reges interpretati funt, uerbi ambiguitate decepti: quia prater una literam N qua in angelorü uocabulo addita eft: eodé reges& angeli apud hebravos appellát noie.i."aba 1-22 Inlibro hebraicorii nominü repperi philiftim interpretari: cadentes poculo.Q) ui ergo incbríati funt calice babylonis: δὲ biberint uinü ín det luxuría:& inter cetera uitía;ppter Ephe.sd—| ebrietatem:regnü αεί iuxta Apoftolü non fuerint cófecuti: Maladugd| his pracipitur, ut porta eorü ululet,& clamet ciuitas, Pot; tá hareticorü, os arbitror ἃ blafphemant. Ciuitaté anima qua malarü cogitationü thefaurus eft. Hzc ululare debet ΝΑ & plangere:quia omnis proftrata eft in εεγγᾶ ο deiecta,& ni in hil ín ea fanz intelligétiz eft deiqy(apientiz. Ὁ uare ululat a portacquáob caufam clamat ciuítascquia[γατα eft om; Ν᾿ nis philiftza. Curcp pftrata ΠεΙεαιόο uerfus oftendit: Ab aquilone fumus uenit:& nó eft q effugiatagmen eius. Επ’ mus ifteardentib? diaboli iaculis fufcitat: Qr ui noxius eft oculis:€ contraríus lumini,& ab aquilone oritur quo in Hieremia olla fuccendit:& a ἅ exardefcüt mala fupoés Hiere.ne habitatores terrz,qui nó poffunt dicere: Acola fum& pere/: grinus, ficut omnes patres mei: fed ín terrahabítant.Vn; ro5d M de& in prouerbijs legitur: Aquilo uentus durus.Nomi: neautern alio dexter uocatur:qui cum per fe durus fit& Πλ Ecci.45€ nifter:& ceruice duriffima iugum deinolit recipere: uoca/ tur dexter ab his qui ponunt dulce amarum,& amarum 5.5, e dulce:qui ponüt tenebras lucem,& lucem tenebras:& nul/ Ius eft qui fumi huius agmen effugiat.Nemo ein abícppec Iob. b cato;nec fi unius qdem diei fuerit uita eius. Cüqp philiftzra corruerit X fumP?ei?uniuer(a penetratit;ita ut εἴ null?poffit effugere: effioereiquid dicetur angelis qui fingulis prefunt gentib?,. Mi ien fcire Raneems α ola fion in fpecula& in : füblimib?collocataamaritudine fumi hui? eualerit«Qr uid . igitur dicetur eiscNempe hoc qd'fequit: Q.uia drís funda - eeriteam,& ipfe fitfundamétum eius.Fundaueratauté ea dy $o. 38 meffationibus δὲ ebrietatibus, nó in cubilibus& luxuria. Percüte atit nocte moabitide;etià murus ei? q dialectíca ar tecóftructus εἴ, ἐπ eadem nocte uaftatus eft atq deftruct?: δὲ aterna taciturnitate conticuit.Porro Ar qd? interpretatur tid ikoo;id eftjaduerfarius:hoc oftendit quod hac fapietia το 717 fupfundamentü pru κ dentiz, iuíticiz, forti/ tudinis,temperantize: fub qbus nominibus - chriftus intelligit: de uo& Apoftolus ait: Tels qi, Yin η i] . nemo pótíacere, pra^ ter eii qui pofitus eftie fum chriftü. Qui aüt fatuus cít,& ftulta Ίο qui£,X cor eius. uana ' intelligit:zedificat do smü(uam fuper arená: qua nó habet fundaz mentum. In hac ergo fion,qua fundata eft a (ο,(perabunt paupe res fiuemafueti,& hu miles populi ei?:de q4 Matth.s, a bus dicit:Beati mites, qm ipfi poffidebunt z-.:, tera, Et qui audiertit Ibin. d. drimloquenté: Difci teame,quía manfuc/ tus fum δὲ hüilis cor/ Cos. c Füdamenti ein aliud " Erbü cotra mo; vc 2 quz aduerfaria dei 8, eccliaftico fermonecó.. tra fepugnate fupera; moab.Qlüiíano;.- abitidé. Nocte τῇ, aC S De ὡς B SON r2 id ex 7 .. Cteuaftata é ar, Ew s pert moabiítís:.(ug, ín planctum a£, moab conticuit: quía πο;. nocteem períjtmur?mo/ On donus dur "le(CC 2s i& fapientia: ὉΠ ue nm. cteuaftat? eftmurus,mo. abítidis. Cotriftamini ín MALE D c ab cóticuit. Afcéndic do;. . mus δὲ dimon ad excelía.— ubi ara eftilluc afcende/ . inplanctum..-. tísadplorandum... ο Süper nabo& fuper medaba moab ululabitzin cunctis capitibus eíus caluítium:omis barba radetur.In tríuijs cíus accincti funt facco: δὲ fuper tecta eius& ín plateis eius omnís alulaedefcendet ín fletum, Et damauit efe; bon,& eleale:ufq; ad íafa audita eft uox eorum: fuper - hocexpediti moab ululabuntzanima eius ululabit fibi. . Cormeüad moab damabit:uectes e? ufq; ad fegorui tulá cóternáté: p afcéfum em luith.flés afcédet,& ín uia . oronaím damoré cótrítiois leuabüt:ad em nemri defer: uobis;peribit em dímon: eorü, afcendit excelfa| in qbus fupbierat:nà ut hoftías 1molet, fed plangat in quibus aii peccauerat. Et reuera mendacium inftar flu minis tranfit& pra» terfluit:& πμ po. το ftabili manfione cófi(tere. Sermo auté dei q cópactus eft, fta, “ bilis eft. Viri δὲ mana d uidet. jfi glacies up faciem τεσ ΠΟΙ. praterfluit, fed confi, : füt.Porro iuxta Lxx. moabitz mcoetrere iu/ . deQLuiantegloriam γρ-: ZR nirnvici z. bét&plágere:no fu es Keg^u txerütgaatuit herba defecit germéuiror ois interíjt.- r iis oce p ics pP T B;diertit dicente apoftoz σὲ. RE Νις«ΒΕΠ οσα fuperfemét, Ty^ t fc.5.b[6 Petrü: Hüiliamini en zx τ τὴς Ὡς.. ipfis ααίᾳ δὲ dibon eo* PO€«5 fubpotéti manudei:utuos exaltetin tpeuifitatióis. Pau»— rum, id eft, fermo cópofitus: qui fluebat more torrentis m peres, aiit ipfifunt:de qbus fupralegímus:Pafcétur primo| periturus fit:in quo habebát quafi aram cófecratioís fuae: Wo 2«e genitipauperii,S pauperes fiducialiterregefcent. Ca. XV^& oes diuitias(zculares, Vnde& in pfalmo dicic: Diuitize 5.68 fius moab.Symmachus δὲ Theodotio:ffum^— fiaffluátnolite corapponere.Initiü aütfalutis εἰς, τὰ intel; ptio moab. Q.uomé circücífio δὲ carnalis eft,— ligere& Rerepeccata. of Guper nabo cfupimedaba mo This. a.!& fptialis:& de fpüaliab Apto dicit:Nos em οὖ vlulauit 4€. C uia ois;pphetiz huius peneunus eft fen» LLLA. fum? circücifio q fpüi dei feruim?& eloriamur. in dfio,& nó in carne cófidimus.Etrurfum ad di(tinétioné 1.Co.1o, d Ípüalis ifraelis,dici£ de carnali; Videteifraelfcd^m carne, ANTA. Scuos gétes in carne:Sic moab accipiedus eft fpiritualiter, 7 αὶ interpretatur de patre fiue aqua paterna:de inceftu& ebrietate cóceptus: quod quodáamodo abfepte immo ne^ fcientepatre uideretur effe generatus, In multis fcripturarü ΝΣ ες locis demoab legim?:& maxime in Numeroz uolumine: :«quádo Balac rex moabitag: ad maledicendtü balaam inui -tauit haríolü:q inter catera etia hoc cótra moab myfticii p - phetauit:Oríet ftella ex.Iacob,& cófurget homo exifrael: «δὲ percutietprincipes moab. Ὁ{έδυία nocte vaftata eft ar1moab«C.Pro^V,qd folus Theodotio ita pofuit ut legí£ : nó cófyderantes qd inter 7 θ΄ Ἢ elementa hebraica^ litera Abdie.1.c nóhaberet:qua fieffet;recte ciuitas diceret. Sapientía ἴα» :29«€ cularís,dequa dris loquit p ,ppheta:Perdaá fapientia(αρίδ Avo.€ qii& prudentia prudenti reprobabo:qa auctore fui fen; ""famhabet,qui ex códitione dei generat:uidetqde de patre: . nafci,qd'interpretat moab:fed quia adulter eft€ aduerfa, rius populo dei:de inceftu& fpeluncaac nocte generatur. ἐδ σι Vndegt in no&te períjt:in errore fcilicet fempiterno.Et agy ptíjin marirubrouigilia matutina qua nocturni tempus Gftendit,fluctib? obruti funt: Et Lotfodomitis nocte pere !. untibus uenit in fegor,& ortus eft εἰ fol.Ocuod intelligens ^ YTeffs.a catus Apoftolus fcribit de fanctis atqp perfectis: Non fu : mus noctis nedp tenebrarüi,fed fumus filtj- diei. C.ui enim dormiunt,nocte dormiunt:& qui inebríantur, nocte ebríj funt. Nosautem qui diei fumus uigilemus, indui lorica ἢ το dei&charitatis.Etquía noctem reliquerat,& filius dei effe iam cozperat:loquitad credentes: Nox praceffit dies auté appropinquit;qli in die cti honeftateambulem?; nó in.coin hebrzo, Aquila δὲ Symmachus, urbé interpretati funt: - fus:necam per partes proponédo lacerarem,fimul uníuere fam pofui:& qd míhi(τ πὶ Anagogen uideat in fingulis, breui fermonepercurram. Nabo interpretatur feffio uel ,p/ ντα phetia:medaba,de faltu:efebon, cogitatióes:elealeafcéfio: τοις iafa,factü ftue mandatü:fegor,parua:luíth,genz:oronaim, NATA foramen πιοοτοτίς: nemrim, pardí fiue-prauaricatores; 1294 agallim,uituli uel arenarti tumuli: elim,arietes fiue fortes: ΤΌΨΌΝ dibon,fufficiens moeror. υἱὰ igi£ οὔτε dogma cótrariti«ws ueritati,quod.abfcp infpiratióe dei dehumano fenfu in er; T toris tenebrís naíci£, nocteuaftatü eft:GLargumeta illius,|, 7 quz intclligütur muri,ecclefiaftico fermone deftructa funt: D τὴς itautaterno filentio conticuerint: ἑπταπεῦ ut uniuerfa ορ; 2393 factio ad poenitentia€ lachrymas uerteretur: fuper nabo, ὩΣ id eft prophetia δὲ feffioné,id eft, magiftros eorii:& fup me ey bx daba,ubinó funtarbores fructuofz fed faltus infertilis in CEN quo habitant befti;de quo in uicefimooctauo pfalmo fcri ᾿ς, ὅς ς ptum eft:Et reuelabit códenía faltus:erít ululatus& plan Das ctus:& oia decapitibus eorum eloquétiz ornaméta tollen; tur:ítaut nudi maneant& deformes. Et fi quid. uirilitatis habereuidebatur in barba, ra(um a uiro eccliaftico,effoemi natii& debile cóprobet.In triutjs quocp eorii,id eft, diuerti culís errorii:dii,p uolütate fua fingit unufgfcqp quod uolue tít: accingitur facco poenitentiae: δὲ(uper tecta ac domata, in gbus primüfe fublimes effe credebant:& ín plateis:quia noingrediuntur perangufta uia, qua ducitad uitam:fed p latam,qua ducitad mortem,erit ululatus, Etnequadp afcé dent in fuperbiam,fed defcendent ín fletum. Tüc. intelliget ofnes cogitationes fuas uanas,quod interpreta efebon:& cafum afcenfum fuperbiz,qd? eleale fonat:ut uox eorum audiat ufqp:ad mala opa qua fecertit,& mandati qd? puta bant dei,propria fe. EOM damnantes.Propterea uéz étcs,id eb qui firmi fuerant in moab,& errore en intel/ . kxerint i s£ommen. ieronymi liberferms^ E» fexerint,ululabunt:X fpem habere profe&us incipient, ci anima eorum ululauerit fibi. Vnde propheta compatientis affectu loquitur ad eos,quos anima ululabat fibi,& dicit: Cor meum ad moab clamabit:ut eos ad poenitentía prouo cem, Vectesautem corum€ omnia firmamenta qua habe re in harefibus uide; ey bantad fegor,hoc eft adparuulumufdpper ecundü magnitudínem operís,S& uifitatio eorutm:ad agnus dominator fitterra: utiuxta hiftoriam interpretati Ὁ fumus:fed dominatori terr agnus fit immolaridus, Ift igit agnus quelipfe eft driator terra uel imolatur diiatori tetra, de gente moabitarum eft, δὲ de his qui fugerint de moab,& leonem habere meruerint principe. Significat aiit Ruth, de qua genera; Matth. tus eftchriftus:quam uocat petram deferti: uenient: Xoftendétur— torrente falícum ducent eos:quoniá círcüit damor ter;-« quia iuxta praecepti nó το! effe,fed fra giles. Hacaute fegor, .. τα pfeuerauerit, per t^^ duceteos ad pfectà fa míná moab:ufqy ad agallím ululatus ei?:& ufcy ad pu hoceft paruapomnit— teumelim damor eíus: quía aqux dimon repleta: funt generationem,& uf fanguine.Ponam em fup dímon additamentahisqui— naternum noningre deizmoabitaz δὲ ámo/ Γεια nitz, ug; ad decimá Νεα diuntur ecclefiam dei; lut qd uítula trium— fugerínt demoableonen:&relíquijsterre. Ca.X VI Ὁ οι aute fügerit de annorüfienificat:iux; aw XMitte agnum dominatorem tetra, de petrade;- deferto moab,uta p; ta illud ῳ ín Genefi le t IL er η"e phetia reuertamur ad Gefi15, b gímus:ubi pracipitur, 4 ferti;ad monté filix fion.Et erit ficut auis fugiés: Anagogen:& contép; Amago Abrabaut offeratuis—, δὲ pulli denido auolantes: fic eruntfilizmoab.— to mendacioin mon; tulum,aríetem, δὲ hir. te fteterit ueritatis:erit cumtriumannog,p/ intráfcenfu arno.Ini confilii:coge coaliü:pone dfino/ quafiauis fugiens:& fectum fcilicet facrifi/ été umbratn tuam in merídie:abfconde fugientes:& quafi pulli de nido a cium: ut heres domi; uolátes:nea moabiti/ nidemereatur.Cüg. Wagosneprodas.Habitabütapudtejpfueimeimoab εν erpentibus ανασα egrintpomitentam:— efto latibulum eorü a facie uaftatoris.Finituseft em— rentur.Sic inquitcriit $35 perluith,id eft genarü lachrymas ad altiora oifies fili hoc eftani puluis:cófumatus eft miferdefecit qui concslcabat ter/— peores M cofcendentEthocáfi. tam. Et prxparabitur ín miferícordía folii: δὲ fedebit— fcnfu arnon, qd in; Tons. moaroris foramíne at. | fupet illud ín uerítate{η tabernaculo Dauíd: iudicans qpintroítu,clamorem terpretatur illumina/ tío eorum:quando er; contitionislewbunt—& quxrrens íudicii:& uelocíter reddens quodiuftü eft.— roribus derelictis ad. ad dfe η δν αρ. Alidiuíimus fuper v3 50b cere:Sacrificiüi eu pi. bi b.fi b: a 41 rituscontribulat*:cor iam moab:luperbus c , nmi&humilati valde Supbia eius&rarro B deusnondefpiciet.Et e t αν idi i c hoc fiet:quia aque— gántia eius, X indienatio. 3» nemrim,id eft;doctri; eíus plus d fortitudo ei?. na h&reticorum, qua" dc Οδ pardís& prauaricato ribuscomparatur, de.. 3 fHiere.1s. d ferta crit, deducet ad nihili,Pardi füt qp ἐπ Hieremia πα» ríetates δὲ macule nó mutan£,& apoftata:de qbus in pfal/ $éng,p molegimus:Prauaríicatorc» reputaui offies peccator. s ter: re.Omnis quog herba δὲ germei;& quicquid in fermo; je necorum uiride uidebatur, exaruit.Et fcdím magnitudiné peccatorü a deo uifitati funt:ut qué per beneficia.non fen/ ferant;per flagella cognofcerent. Deniqy ducentur ad ualle fiue torrentem falicum: ut nullus in eis fractus: remaneat. Hanc eíf feminis hari arbori dicunt effenatura:ut qui il, lud in poculo hauferit, liberis careat. Vnde δὲ fancti qui ϱ’ : pter peccata in cófufione huius mundi effe coeperüt:in fali $3.56 cibus babyloniorii luminüi fufpendunt organa fua. Ον. .."mes terminos moabitarum clamor circüit,ucl prouocan . tiumad poenitudinem,uel pro errore plangentium: ut ofz Ciis we per ululatum fuum uitulos labiorum: δὲ ufgy ad fontem dominicorum arietum peruenire,fiue fortium:: ὌΣΣΟΙΣ quia elim υπο; fignificat. Aqua autem dimon,quod in, Ta" terpretatur fufficiens: dolor(iue moeror, que multos fua * afperfionepolluerant:arguentur deceptis populis non falu ti fuiffe, fed fanguini. Vnde propheticus fermo promit/ piam, εεττ fuper fluentes lachrymas, quod interpretatur dibon,: non unum moerorem, fed plura moeroris additamenta congeminét:ut poftd$ plenam egerint poenitentiam δὲ fu». erint de moab leonem,principem habeant deüm:quem. Uy Lxx. dixeruntàpi, qui interpretatur leo dei:quorum zdi "^" tionemin hocloco dilferere fuperfedi: quia& ín plurimis ab hebraica ueritate difcordat: δὲ ex hís qua interpretati fu mus,etia illius fenfus poteftintelligi.^—:^.(Ca. XVI 77 25ítteagnt oomítnatozé terre/oe petra ocfertí τί. 4 Hoc quod dehebrzo interpretati fumus: emitte. agnii domínatorem terrz: poteft ita legi: Emitte: agnum. dominatorí terra::quo fcilicet, non ipfe f. 3 ini,{πἰεπείαηι tranfcende SEP. Audiuímus{πίστη rintueritatis. Dicitur am moab: contumelío, αφ ipi moab, uel εἰ H ἢ í3ei; quieuaferit demoab:. fus£ ft ualde:füp erbía eu. Nihil agas abíqe οι; etos. b us& iníuría elus δὲ furor— lio:neccircüferarisom: non ficut díuimatío tua: ΐμεπίο doctrina:fed Ephe 4e ΤΡῚΣ UA. f fequere eum qui ma? ROI enicofilij angelus effs 4 2. Etcogeconcilium,üé...... deuagis& errantibus,dei ecclefiam facias, Vmbraculümi autétuum δὲ tabernaculi in quo prius requiefcere te puta| bas:qd'erat goctis€ tenebrarti:poneinmeridie,hoceftág^ ΄ clariffimolumine,in quo abfcondere debes de errore fugié^... tes, X prius uagos ultranon prodere. O enim moab,profur gi mei quinie dereliquerant: qui: de ecclefia egreffi erant, & dimittentes docrinàá fpirituffancti fuum fenfum feque/ bantur:uel qui habitauerant apud te:cieos coeperituafta/—.^ tor diabolus perfequi:tu εἰς ad diii timoré tota mente con» uera prebcto latebras:& cito,qd poft aduentif agni q dé petra deferti ort? eft diiator uníuerfz terra:& uenit ad moy tem filiefion:finita fitomnis potentía diaboli:qua puluez ri cóparatur: Etcófumptus eft mifer: qui multos fecit mi/ feros: δὲ defecit qui cóculcabat omné terram: eos uidelicet qui terreni erant.Tllo autem confumpto,& redacto ad nihi. li& penitus. deficiéte, praparabitur foliti& regnum fempi ternum.Primum in mifericordia: Omnes enim fub pecca; Rom. tofumus:& indigemus gratía ἀεί, Et fedebitin-tabernacu. ο Io Dauid,quod corruerat δὲ fufcitatum eft, qui poft mifericordiam iudicet δὲ quarat iufticia:& reddat unicuiqy fcdm. opera fua. Confyderemus a principio uel oneris,uel fermo. nis moab,in quo dicif:Nocte uaftata eft ar moab:& gatera δή d ufcp ad hüicloci:& uidebimus απ p gradus& ordíhé poe. nitétiz de moabitis ifraelita fiant,& fugiant quafi aues:& auolent qfi pulli de nido:ut tranfcendát per arnon:& habi, tent in monte filiz fion:& omni diaboli uel antichrifté po/. ο στ tcftate contrita, Chriftus regnet in his δὲ ponet folium fui,. qmifericordia iuftícíags faluati funt.Non em pater iudicat.[of, s, d qüuéqua:fed ome iudiciti deditfilio. b«T Zludínimue fup»: Ρίο: moabifuperbue eft valde«c. C) υἱᾶτισ obfcuritatibus: locus iste iuxta Lxx.interpretes inuolutus fit; ex eo perfpiz; cuum eft: quod legí uix poteft. Dicamus ergo iuxta hebrai; ὸ;; cum, UT ain£falam. Κα XVI$0. 59. Mn; CORN YN cum. Moris eft fcripturarum ütpoftdj defperationem πὶ)— refes:& infinita errantiü fieret multitudo,Et nà foli excide C [^ tis humanzlato nücio fubleuarínt:rurfum negligentes&— rüt ppagines fabama:fed ufqp ad iager puenerut, qua inter y" y; nolétes agere poenítentiá cómínatione deterreantzneboni^ pretat fortitudo eope: hoc eft;ad fortiffima quadgp dogma,*^UM ὡς dei induret cornoftrü. Cuius reiunü tanti ponamus— tahareticor δὲ dialectica arte cóftructa:in gbusrobur fui ΤῪ-exemplii.In centefimoquadragefimoquarto pfalmo legi^— habere uidebàátur erreris;& intantii eog mucro bacchatus B mus:Suauis domin? eft:ut nouiffime erra/ ἣν iuc fis.& miferatío rétinfolitudineX qué TN uniuerfis, ἢ; m e;! s ka Bees fperomnia HEB.lddrcoululabitmo; sr, nonfic ululabíttmo^ inrercerent nó habe a opaillius.Etpoftpat— abadmoab,uniuerfufulu/ ab:fi quid in moab onv n cqui eadera TW ful:Suftentat domi, seg 2-.. flagella eius:tfi uitio "3 cibis ia iiid labit:his q latané fup mu πόδα ulabüt:habítatori radicis pelfimae, ppa/ im& crigitomnes diíos. τῇ cocti lateríszloquimi/ bus auté defeth medita/ gian. aliqua ταρδηΐε T Oculi omniüintefpe ο ios 20^m jsp rut. Dnraut gentium " eu omm. πὶ plagas eius: quoniam berís:& non confunderis: trállerüt mare hoceft i ὰ eorü in tépore oportu faburbana efebon defer/ campi.efebon lugebunt EACUS ah hum uni'Cü ifi Ρ;: e qbus in pfalmole/ πι no. Οὔφ premififfet, S: eq pl: d Paca omes, taíüntuineafabama.^ uineafabama. ας gimus: Veni in pfuny ,6t.d ati ligentes feme negli.» Dómini gentiü exciderüt flagellaeiussufceg adlagerp αἲ maris, δὲ tepeftas ἴδῃ cem faceret auditoré,— peperit, Érrauerütín deferto:ppagines ei? relictae(ἄς ablorbuitme Btialo οέμοσις bi intuli:Etoies pecca; ἐξ::.^4 loco:Q.ui defcendüt$006 m toresdifperde.Q.ui.— tranfierüt mare, Sup hocplorabo ín fletulageruíneá^ mareinnauibus facie τ igiturcófumato ant/ fabatma:inebríabo telachryma mea efebon δζ eleales[68 ορεταεῖσες in aga i chrifto& parente eius anf deni f" multis: ipfi uiderunt Sin diaboloqcóculabat— niam uper uin emiam tuam δὲ luper fneliem ΓΔΓΣ.— opera diii& mirabilia we mera trHprt^ uox calcantium irruit. Et auferetur ἰσρησία& exulta ee in gfundo- iier d arandü ut effe uatici/ ἐπ AF UV; Lg gotraníierüt mare, Ὁ T" para Miolinmiri tío de carmelo:& in uineis non exultabit,neq iubila/ opera dii& mirabilia ih. cordia& eiq uf bít: uinum ín torculari noncalcabítquicaleareconfue/— eusin giande iip ny fitin tabernaculo Da:", QP tioni cófpicerent, dii νὰν uidexperfonafamao ὃ ueratiocem calcantium abítuli. Süper hoc uenter— ipernnrexcis.ltacg tial rum,qui de Moab fal meusad^(ermo ppheticus plà; (iy ati funt,& experimé; i: git fortitudinem hz/ Dir to fuo eius didicere fuperbia, ppheta foquié:Audiuim'fup reticorii, id eft iacer:& uineà f: abama:quaefe extollit cótra. idi, biam Moab:fiue iniuria; ut Lxx.tranftulerunt.O, uísenim(δρᾷ dei, Etinebriabo telachryma mea efebon, cogítatio/ D ind ἐς harcticorüi non fuperbus efte qui ecclefíaftica defpiciens^ pcs fcilicet eogo:& cleale:qbus ad excelfa cófcendunt. Cur in; amplis pese ΗΝ quafi Gru τος αὔτ plágit iager υἰποᾶ fabama:8 inebríat efebon,& eleale la id Mar&tintantu(up itiniurtedqitumoreenoi ut ea ipm chrymis fuíseut di ipfe plorat,& illos plorare doceat.O. im fiti creator&armet os fuii, detrahens ,pphetis eius, quafi aucto inquit fup uindemia tua, fup meffem tuà uox calcantili qim Yof.to ritateteftimonfj euangelici,in quo faluator ait: Omnes qui italie Vinea cà moabi tarü pptér uiciniá loci talis eft,qua/ νο) uenerunt ante me,fures fuerüt δὲ latrones:adeo ut Moyfen lis πα Fodemsaide ἃ dici Deuineaeimfo MO di αλλο dirti. quog famulü dei appellet homicidà;& Iefu filio naue de; B Ed: E i f f E f"22. W trahat,quafi homini fanguinario:q tante fanctitatis fuit nea coi δὲ propago eorüi de gomorra,:tin leptuage'imo:e fica: Equa in es i Γρ]^ ptimopfalmo,legímus de egyptíauinea,qua deus percuf; | Tbi.ro.c utad imperiti fermonis eius follunagp conftiterin&Et Da.£ dri en NM; tini: ius ici fit grandine. Meíles quoq» moabiticz nafciítur in uallibus n Matth yid de cuius femine ortus eftchriftus,homicidam& adul Mnt rash. ins alfaerrtonderm eias εἰς υἱεατα visi: terum uoget:non refpiciens eius poznitentid& manfuerudi— QU ApPE/ a0 Tap αἰ:[Πα indem ens eic tinex«de N" né:qua dci clementia compara£.Sed duis fuperbus fit& ἃ fupra dicit:Dii gentiü exciderit flagella eius.Iíti επι cóv im arrogans,& furibundus exultet:tamen plus audet dj eius teruntuuas amariífimas,& fuis calcant pedibus:ne draco» m patitur fortitudo.Idcirco Moab ululabit ad Moab,id εἴ, αἱ nis de eis exprimant uenena:& οἷς interficiat bibétes.Au/ " teradalterum:omnes uidelicet haretícorü& fzcularis(a,— feret quocplaticia δὲ exultatio hereticos: quaante gaudere m pientiz díuerfitates cótra fe mugient,cii in tormentis fue cófueuerant:ut ροζ egerint poenitentia:illud mereantur niv rint. CEobrem his qui muros habent non quadris zdifica audire:Beati lugentes qm ipfi cófolabütur.O. d'qpaddidit: Matth.s, s n tos lapidibus,de quibus templü aedificatum eft:i& intan, decarmelo: hoc(ignificat:non qp haretici uere carmelii ha 4"—$Reg.6.2 tum politis;ut malleus δὲ fecuris non fit auditain domio bcát.i. fpiritalis circücifois notici&:fed cp falfo haberefeia li«ἀεὶ, O uos ecclefiz magiftri, uel qui eftis de Moab errore&ét,(ΠΙΟ fuccifzfuerit uineze& ablata laticia:& exultatio m faluatiannunciate plagas fuas,quibus hareticorü íaculis— de fal(i nois fcia:ttc nullus erit de priftinis.calcatoribus,q " uulnerati funt, Omnes ei cogitationes eorü, quod figni; calcet uuaf ds αἲ calcaueratit uox eoge eterno obmutefcet ii ficat efebon:nó ad urbis dominice habitatione ptinent,de filentio. b«Πυρ boc véter imeus ad moab«c. Deftructo i$3.453 qua fcripti eft: Fluminis impetus latificat ciuitaté dei: fed—Xerroremoabitico:imo falfa. laticía in luct lachrymaígy mu p üburbana funt,ut ad urbem díiipertinerecredátur:que— tatasuenter me? pphetaq inflar citharz muficaarte cópofi mi füburbana,dei funt deferta prarfidio fiuediuinoignecóbu εδ eft:& q de dei timore cócipiés mitos liberos pcreauítz hi ΤΩΣ(tapracipueuinca fabama,quainterpretat attollensaltitu{τᾶ Ut nullafit chorda quz nó reddat foni futi:refonabit lu ya"'^ dinem:eo gínaltum fe erigat δὲ fuperbiz fuz turrím ία étü agentis poenitentia moab:át οἵα uífcera meaad murü lud ad coelum extruere conetur. ΩΣ autem ín Lxx. pofitum— coctilateris:p dinterpretat?eft Theodotio;ad mug: diffipa mil cft τοῦδ» κατοικοῦσι δὲ δεσέθ, id eft, habitatoribus defeth: tií:Ota em cótrarios prafidía in qbus antea cófidebát, de; | in hebraico non habe£: fed pro hoclegitur ΑΘ:qd'te ftr e corruent. Hac βαρ κόρον, pphe-- Λο' ftam fiue coctülateré fignificat. a«[E^fil gentíü ecide/ tz:de qbus& Dauid dicebatin pfalmo:Benedic ania mea ros ini] -—£t B8 runt cc. vínea fabama(nebzíabo te C, Suburbana efebon, de qbus fupra diximus deferta funt:GC uinea fabama quae diio:€ omia interiora meanomé fanctum eius.) uo επί citharanó emittituocalem fonum atq compofitü fi(altem una chorda rupta fuerit:(ic fpiritalis uenter pphetz fi una ὁ niii interpretari pót,nó folü extollens altitudinefed&conuer/—: d uia fio aliqua:quia uidet in regione moabitica ad ἀπί feruitute fo eo εις πα cherda defuerit, Don pernt melos dulce τῷ yp aliqua ex parteuelle cóuerti,Huius igit uinez fabama, do/ LOPAFe nec a Sencam mmc 15 Cete a ceribus. yii mini gentiü apli δὲ apoftolici uiri: flagella& propagines pe τ ilofophos: quoq fentétia eft haerere fibi uirtutes, S ap! yii nitus abíciderunt:ne exalíjs harefibus ali nafcerentur hae lacobi:ut cuiuna defuerit huic os deeffeuir Ra c κε Iacobi, 2. 5 ai- x E intellexeritmoab fruftra fein his quz prius putabat excel fa dogmatibus laboraffe:ingrediet ad fancta fua,non quae p fefancta funt:fed qua fancta errás arbitraba£:& auxiliüi inuenirenó poterit. Vel certe deferto errore médacíj ad fan^ cta ecclefie intrare conabitur: ut ua ea faciat,& oret, ob/ fecret:fed nó prauale; bit:Necp ein ftatim ut tuté. Ο ποσα infert: extüc:proemio in quo mus epilogiü redditi: autem intelligendi, ex . Qcepit ad wi loq:ut οὔτε ῳ dixít,unii uerbü dei fit.i.una fnia. Porro iuxta Lxx, qui interpretati funt:Interiora prophetz quafi muri reno; uataa deo:& erubefcere eum.i.moab& intrare ad aras, δὲ ad ea quz.manu facta fintiita differere poffumus, ut dica, mus femper,ppheta renouari uifcera:& a deo fieri fortiora: ut adueríarfj cofundant:& ea quz humana manu fabrica ta funtcaffaíntelligat,& nihilad falute pficictia, a«p£t tía moab fup offi ppfo eius πιο, αὐ diuitijs mftis:ut Lxx; tráftulerüt:myf(tice intelligedi füt.Sicut em mifcd'ia dni in ponderib?eft atq méfura:fic& cruciatus ac fupplicia babét méfurà fu&ut poftdi tres anni trafierint,ín qbus relínque£ paruus δὲ modicus& πεῖ 5 multus:tüc inglorius eife defi. Egech.4. b ftat. Et hoc notandum,qd' iuxta Ecechielis pphetiam:qn dies,p ànis numerant ífraeli,hoc eft decé tribub?,que ma^ iora peccauerant:fupputentur in poenis, anni trecenti πο’ naginta, utin hebraico cótinetur:non centum nonaginta, fapi.d. utuulgata σα το habet:& iuda in quo erat templum dei api,ó,a I d quartum libros pariter explicabo. COMMENTARIORVM HIERONYMI: IN ESAIAM.PROPHETAM. mex LIBER SEPTIMVS. m v'IBue oamafcí. Symmmachus δὲ Theodo; 493. Witio, affumptio damafci. Lxx.uerbum cótra Bldama ὁ. di fcijad: defuo,qd?& in moab fecere príncipio.Damafci primii nome ín Genefi legimus: ΤΟ εἶ τς, ἃ quian Ifaacfuit uernaculus abraham,& putabatur hares VV nifi effet farz filius ex ,pmiffioe generatus, Interpreta£ aiit aut fanguinis ofcáli aut fanguine bibens,autfanguis cili» εὔ-ασα oia populo cóueniuntethnicose,q ante fide chrifti amicus erat fanguinis,& crudelitatis δὲ diena opa planctu 2. patrz, 24-Í aoebar δὲ facco.In dierüi libro narrat hiftoria: qd impleto anno afcenderit contraToas regem iude exercitus fyrize:& uenetit ín hierufalem,& omnes príncipes populi interfece; rit;cunctamcq praedam miferit regi damafci:qui cum pau; cis.uirís uenerat: deus tradiderat in manu eorüm multi; tudinem magna nimis; co qp reliquiffent diim deum pa;. £ommen.IDieronymi liber fertus. uüclocutue eft ofió oícéo«C. Tresanni in qbus auferet οἷο. ani ddraginta. CLui em paruus c(t meret mifcricordia;Po,. tétes aiit potéter torméta pati&tur: Et feruus q fcit uolüita Loca, té dii(ui,& no facit e&uapulabit multü. Moab igitqaex—(3 ternus erat,nec ἀερρῖο dei, fed relicto:errore couerfus:non anis plurib?:fed tatii trib»paru? δὲ modicus,& inglorius re linquet.Ifti fantani,de qbus&alibi legim?; Recordamini. dierü fzculi. Et iterii: uoluerímus,pfedam, metsadmoab quafi cithara fonabit:& uifceramea— Οία dies anti, bi;7eb quos,& ános aternof. poffumus capeteui^/— ad murutn cocti laterís.Et erit cum apparuerít quod— inmentehabui.Si em. Hocuebumqdloc—laborauit moab ab. excelfis fuis, íngredieturad(λα), pmbre& exeplaribut feruiebat iuxta carne tuseft diis ad Moab— cta fuaut obfecret,& non praualebit, Hoc uerbum ifif:&ois€og foléni, dixerat:uerbü contra. 9 quod locutus eft drisad moab extuncEtnünclocutus 035 futurori erat ty, pus: quarenó&anni: Moabfiueonus:fía, eft domínus dicens: In tribusannis quafiannís met;^ píitis tpis, futura tpa Í ir oloti: Pfigurétede ab?& in. n AMEN cenar auferetur gloría tnoab fuper omni populotmul Pfis qb^&in alio loco legim*: quid Ofte.s,a.| hic cópleuerit. Ex tiic to:& relinquetur paruus X modicis;nedcg tfnultus.. ὠ facictisin dieb*cóuen tus,& in diebus.fefti, vá i uitatis dominieQ d Giungit:Q uafi anpi mercenaríj:hoc oftendit q falfado, ctrina;p lucro ciicta faciat αἷς cópendio: Omnis em merce Iol.1o.5: naríus,& qno eft paftor,cui?nó funt oues: cii uiderit lupü uenienté fugit:qa mercenarius eft,& oues ad eii no ptinet, CEobrem putoaduenam& mercenarium de fanctis non comedere:nec feruos(Cory effe participes: Nó eim ob dile &ioné ἀπί,[εά ob mercedé cüicta faciit:q comedit domos Μου| : uiduarü&,pprios abducit ereges:utlanís€on: ueftiant;& lac mulgeant.C» de doctrina dixím?mercenaría, referam? 'adcatera.Si prebeo elemofyna;ut glorificer ab hoib?, rece pi mercedé mea,& mercenari? appelládus fum. Sicaftü e me fimulo,& alid'eft i cófcia meathabeo nó gloríà mercena ríj:fed fupplicia pétóris.Et in coparatioe duos: malo,,le/ uius malum eft aperte peccare: cj fimulare& fingere fancti tate. Vep:X in hoc pfectus eft moab,ut qprius multose; H roris fui habebat comites, poftea redigat ad paucos: uel q prius multus erat ín diuitíjs pétóge poft poenitétia pataus &pauperfit in malicia,— Finis... e DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN SEPTIMVM- COMMENTARIORVM. ΕΒΑΙΑΕ AD EVSTOCHIVM ΡΚΘΕΜΙνΜ.. D»" 2125- τ-ptimus liber ἰάξ iuxta anagogen fecundus eft:ímo extremus.Ir hocein decem ui Ποπ ides dd explanatio termínaf:qué cum tuís euftochíum Ρας, δὲ chrífto auxiliante copleuero,ueniá ad octauü:&utrág; explanationé iuxta priores ufqgad. trum fuog;.C» iuxta Anaeogen δὲ futurorti typi confyde^^ á rádiü eft:utrüi ad tépus driiciaduétus referre ualeam?:Poft finé em anni acceptabilis,in quo a faluatore eft euangelii przdicatum,afcendit de damafco eentiti exercitus in pau cis uiris contra iudam δὲ hierufalem qui reliquerant domi nti:S omes eorü legis^ 5! 46) Eres dd'husoamafci£3.XVII. isis x oir rüt regi damafci: uiris fcilicet ecclefiafticis& doctrínze euangelica:qui ad compa; rationé totius müdi,adhuc tüc infidelis,& in toto orbe difp fog: iudaog: pauci erát:& tfi dris tradidit hierufaldin ma nibus eogi:eo cp dercligffent dei filii q p ,pphetàs δῇ ργα” dictus eft. Ego ob Πᾶς caufam reor,& Saulü q poftea Pauli. Acr.oa ex Ytute nomeaccepit: qa emulator erat legis iffe damafcü δέ cótra credentes ex gentib? pugnare uoluiffe:ibiq fupera tü eos fecuti qui ín damafco uerfabantur: ut inderurfum híerufalem íudaos expugnaturus afcenderet.Nec alicui ui deatur effe contrarium,fiin Paralipomenon libro lata de damafco:& nunc in Efaía triftia predicentur: quia& de ipfo ifrael qui certe portío dei eft: nunc aduerfa, nune profpera.. | m - án£faiam - profperanunciantür. Et quomodo eft ifrael iuxta carnem: :& ad gentes dicitur:uos gentes iuxta carnetn,qui dicimini prapucium ab ea quz appellatur in carne circücifio:fic ecó trario eft ifrael iuxta fpiritii:& funt gétes iuxta fpümiX in/ - tercateras gentes eft damafcus iuxta fpiritüi:ne tantum íu daicis fabulis acquief camus. 4{ος vamaícue oefinct effe ciuítafic erít(icut acer υυσ lapídum ín ruí/ t13«€. Sicut ín titu/ lo demonftratum eft, per damafcum uoca/ tio gentíum fignifi/ uel bibebàát fanguiné: quz poftá in chriftü crediderit priftinz có uer(atióis ciuitates οί, fe defiftent:& erunt fi cutaceruus lapidüi in ruina.C).uomó enim acerui lapidum qui in agris difperfi(πεί portantur: fic deuni; uerfis natioibus acer uus credentium con/ gregatus eft in ruina populi iudaori: illis cadentibus,& nobis furgétibus.Derelictz qq ciuitates XY. Ji. myrica,ecclefiafticif gregibus erunt: ut ds iudzi deferuerüt: nof incolamus:fiue deftru étaidololatria extrue£ fpicientlucos& delubra. Ὁ HEBR. Inditilla erunt ci uitates fortítudinis ei?de/ relíctzx ficut aratra& fege/ tes qux derelictz: funt a fade filiorum ifrael:Et οτί euangeliti:hoc& nris:; t eum us εστιν deferta.Quía oblíta es dei elfecompletum.Sera,^ faluatorístui:& fortís ad pis in alexandria: δὲ marnz templum ga/ €z, in ecclias domini furrexerunt:& ciuita/. iutoris tuí no es recordata Propterea tes Aroer euagelicis gebe: przparatz funt. Arocr,id eft myricz, nafcuntur ín defertis locis:iuxta illud cp fcripti eft in maledictione eius hominis,qui confiditin homine: δὲ ἃ domíno recedit cor eius:Erit inquit quafi myricein defer; to,& non uidebit bonti cum uenerit: fed habitabit in ficei/ ''. ταῖς[ή deferto,ín terra falfuginis& inhabitabili. Alíj vo di; Matth.9.d eunt ex hac arbore maleficis artibus juspa,id eft,odia con; citarí.Ergo qui prius erant in deferto gentilium, δὲ in odio nominis chriftiani,chrifti eregibus feruienttqui requiefcét '' íneis:& non erit qui exterreat:quia dominus habitabit in; ter eos:& przfentepaftore, lupum timere non potertit: Tüc ceflabitadiutorium dei ab ephraim,qui in hocloco intelli; ^, Ofee,s. ὃς. 8 guntur fcribe δὲ pharifzi:iuxta Ofeg prophetia:qui cótraz rios populo dei,ephraim nominat.Etregnum ceffabit a da maíco:utnequad peccatum δὲ peccati princeps diabolus regnet in damafco,qua príus fanguinem diligebat:fed reli : quizfyriz, id eft,qui exgétibus crediderütfint ficut prius fueratfilíj ifrael: ablato ab illis regno dei,& tradito gentib? qua facit fructum eius:ficut diis deus exercitui locutus εἰ Ὁ omnes prophetas fuos. b€T£t erítín oíe(llaatte/ iuabírur glozía íacob zC.Poftdj reliquie fyriz fuerint ficut quondi fuerat gloria filiorü ifrael:& delicto eorum falus gentibus data:tuncattenuabit omnis gloria iudzorüi qua eloriofi erant in uniuerfo orbe:& pingues carnes eorum ta/ befcent:non habentíum prophetas,nó figna atq uirtutes, nó przfens auxiliü dei,nó facerdottj dignitaté:fed ome cor pus gentis eorti emarcefcet:& redigetur ad nihili. Cücp di catur deuocatione genti; Meffis multa,operarfj aute pau/ 4 Ecce dámafcus definet effe ciuitas:& erit ficut aceruus lapidum ín ruína.Derelicte ciuitates Aroer eregu bus erunt:& requíefcent ibi,&non erit quí exterreat. Et ceflabit adiutorium ab ephraim:& regnum de darafco:& reliquiz Γγείας͵ ficut eloría filiorum ifrael. catur:que amabant b erunt, dícit dominus exercituum.Et érít ín die illaatte nuabitur elotía íacob:& ρίπσιτες carnes eius tabefcent. Eterit ficut congregans ín mefle quod reftiterit:& bra; chium eíus(ρίζας leget:& erit ficut quarens fpicas in ualle raphaim.Et relinque£ in eo ficut racemus:& ficut excuffio oliuz, duarü auttríum olíuarum ín fümitate rami: fiue quatuor aut quínq; in cacaminibuseius fra unumtumulumcom«(tus eíus,dicit domínus deus ifracl.In dié illa ínclinabi tur homo ad factorem fuum:& oculí eíus ad fanctum ifrael refpicient.Et non índinabítur ad altaria quac fece/ runt manus cius: X qux operati funt digiti eiusinon re ^£.^ XVII ci:illi pauperes ,meffis reliquias,qua per apoftolos faluatze funt& rariffimas fpicas legent:nó de motibus€ erectis lo cis:fed in ualle raphaim.i.in litera uilitate.Et cófydera qd raphaim,q gígátefinterpretat ficut fup ephraim pharif. πο (ταί Πρηίῆςεης, λεπίς Lxx.pro ualle raphai φάραγγα δερέαμ, Id eft, uallem, durà interptati fünt: ut duritiam cordis iu daici exprimerent. De quorü humilitate eli; guntur quafi in ftipu/ la(ρίζα, δὲ dfi inuinde mia raceini, 4 faluati fuerint: Et ficut excuf? fio oliuz, duarum aut tríum oliüarum fiue quatuor aut quing;. QLuando enim uenit percuffio populi iu/ * d&orum: oliua íllapo puli ifrfqua fub moy fefexcéta milia habuit armatorüi:& fub Da: uíd numeráteloab in» numerabilé populü: uix paucos fructus of ferre potuit domino: faluatori:duas oliuas Paulum δὲ Barnabà: & tresoliuas,Petrum δέ lacobum,& Ioáné: quí& in monte tranf figuratum dominum cófpexerunt:& ad ar, chifynagoei filiam ire cum domino merue, rüt. Q uatuor autem δέ quíng oliuz,reli qs nouem faciuntapofto los:in quibus íuda proditoris locii Ματ’ sEP. In die illa erunt ci/ uitates tux derelicta ficat dereliquerunt amorrzi& επί a facie filiorü ífracl. Eterunt deferta: quia de; reliquifti deum faluato/ rem tuum:& dni auxilia,— P s locii Ma ; S thías obtinuit:q utiqg toris ταί μ᾽ es recordata.^ prodiuefitate gratia^ Ideo rumquznobis igno taeft:in dtuor& απ oliuas feparati funt: uteuangeliorum numerum& legis in feuolumina demonftrarent:quafi pradicatores utriufcp in ftrumenti. cef 3" oíe illa(nclínabítur bomo ad factozem. fuum: oculi eíue ad fanctum ífrael refpicíét 2€. In illo tem» pore quando de populo ifrael,cui prius dícebatur:Oliuam fructiferam uocauitte domínus deus tuus:& de qua ín pfalmislegimus:Filij tui ficut nouella oliuarum in círcui; tu menfe tua: pro ficcitate eratiz fpiritualis uix duas oli? uas,& tres aut quatuor,aut quinq; dominus efuriés repere ritfubintrabít gentium plenitudo: δὲ nequad ad idola ma nu factaffed ad deum fuum inclinabitur:& refpicient fan» ctum ifrael:& aras lucofqy ac delubra contemnent:fcientes illud fcripti: Omnis plantatio quà non plantauit coeleftis pater,eradicabitur. Ὁ 4 3n oíe ílla erunt cíuítateo foztíru ἀίπίο εί oerelícte ficut aratra« fegeteo«&. Quomodo fub moyfe δὲ lefu filio nauz,amorrai δὲ euzi fiue Cetera tes quz habitabantin terra repromiffionis, dereliquerunt uomeres δὲ fegetes,S& aceruos in agrís, atq; fugeruntne ab hoftibus occuparentur:ficterra iudza& omes urbes illius robuftiffima, rhomanis iudeam uaftantibus& obfidenti bus hierufalem,a fuis habitatoribus derelicta funt. Et fit apoftrophaad ipam terram iudza,id eftad eos qui habita bantin illa. Hzec autem uniuerfa perpeffa es:quía oblita es dei faluatoris tui, q interpreta£ iefus: qué tibi uenturti lex & pphetz iugiter nüiciabàt& fortis adiutoris tui q tu? fem p opitulator fuit nó es recordata. Caufa ergo deferta ur; ΡΙΠ iudzeobliuio faluatoris eft:q in principio hui?,pphe; tz dixerat;l(racl me nó cognouit δ΄ ppfus me?nó intellexit. "Popterea fo. 40 NS Nu. 26. f 2,Re 8. 244b Act.15.a Matt17. a D Ma re$ d Tia Matth.t$, b $.1.a £ommen.lbieronymi liber feptímus fed uocate me NOideftamari. b ΔΓ Oemultítudopo 8 QL'(vvopterea plantabío plantatíoné fidele«€. Pro eo cp nosiuxta Aquila δὲ Symmachü δὲ Lxx.interpretati fum?: in die harreditatis: qd? hebraice dicitur nia»! OY: legi - pótinhebraico,in die peffima.Et p eo ῳ Agla& Theodo; tío interpretati ftit δὲ dolebithomo:nos docti ab hebrais: ὁ pro hoie q lingua eope dicitür Να inter/ pretati fum? NZAN. i. rauiter. De cui? uer» iambiguitate ft uitae huius fpaciti fuerit;in Hieremía plenius dif/ ferem?:ubi iuxta Lxx. dicitur:Ethomo eft& qs cognofcet eüieDica ergo quod propofui: Quia oblita es terra iudaa dé faluatoris tui;& eius q tibifemp prebuit fortitudine, non es recordata: pro. pterea plantabis qui» dem plantatione fide; lem: fiue ut Aquila ὃς Theodotio interpreta ti funt, pulchram:aut Symmachus bonam, unum deü praedicans: Sed germen alienü fe minabis,non recipiés »HEB. Própterea planta' bis platatíonem fidelem: δ cermen alienum femi; nabis.In die plantationís tux labrufca,& mane fe/ men tuü florebit: ablata eft meffis in díe haredt/ tatís δὲ dolebít σταιίτου. e Vzc,multítudo pplon: multon: ut mftitudo maris foná tís ,& tumultus turbarü.ficut fonitus aquarü multará fonabüt.Ppti ficat multitudo;aqg: inundátiü fonabütz & inctepabít eum& fugiet procul:& rapictur ficut pul uis montíum a facie uenti;& ficut turbo coram tempe: ftate.In tépore uefperz& ecce turbatío in matutino, δὲ non fubfiftet:Hxceft pars eorum,qui uaftauerüt nos: & fors díripientíum nos.: pulo:um multozü τὸ, Supra legimus fub nomine damafci, uocationé gentiti, S: abiectionéiudaorum:& per apoftolos; atepin ápoftolis, paucori deiudzis credentiu electionem,: Etquoniamad comparationem totítis mtidi δὲ uniuerfarii gentili parta pars po, SEP. Ideo plantabis| plan tationem infidelé& femé. infidele:& ín díe qua plan ni:dequibus fupra di ctum eft: Et reliqui (γγία ficut eloría filio rum ífrael erunt: Mul, tauerís,errabiís. Síaüttma—tienimuocati& pauci nefemínauerís:florebirin— Ft: No omni fides: Nunc cófequen meffem i díe hareditatis: quando ficut pater hoís: dat hzreditate filis fuis. fed uz his gétib? quae crederenoluerunt& p fecutz funt populum chriftianum: Compa; ΓαΏξῷ undarum mo; libus δ΄ freméti mari: δὲ quanti in fe eft cun: cta opprimere δὲ occu parecupiéti. Sonabüt: '. em populi in fpectacu lis: teátralis luxuriz, δὲ amphiteatri cru delitate:& circi furori bus: ficutfonit? αὔτ inundatiii: α΄ cofona ipietatis uoce blafphe Qu. XVII Eterrz nauium € patré,quia nó recipis.€ E térre cymba: filium:Q.ui em credit lo alarü qux eft in patré,credit& in fi7-: trás flumia xthi lium.Et quia germen 'alienü blafphemize,có tra iefum feminafti in fvnagogif fatanazideo nó uindemiabis uud, fed labrufca. Cüiqp ui fumfuerit,fiorere ger; men tuti,€ aliquàha: bere píetatis umbra, dum hoies ab idolis retrahis:tamen qii ad. fructus ueneris colli; gendos, in die hzredi tatis dolebis grauiter, cernens gentium po pulum,ftibi effe ργαῖα; tum. Vnde& Apofto lus loquitur: Trifticia mihi eft magna δὲ(π/ definens dolor cordi meo:Optabam enim ego ipeanathema víle Rom 9,a opiz. Ὁ αἱ míttit í mari le gatos& in uafis papyrí fu peraquas:íte angeli uelo; ces ad oenté couulfam&' , o- - dilaceratá:ad Ρορυϊᾶ hor ribilem poft quem no eft alius:ad gentem expecta . tetm,expectantem& con/ culcatam:cuíus dirípuerüt flumína terrá ei?.O€s ha/ bitatorcs orbís q moramí niín terra:cü eleuatü fuerit Ποπ ín motib?uidcbitis: & dáeoré tuba audietís. mat, dicüt chriftía; alarum παπα* nosadleones& befti mina athíopia: as ,píjci δὲ cetera hu; q míttís ín mari, obfides iufcemodi:Sed il'iftar » η^. maris furentib? incre δέ epiftolas,biblinas fup^ pabitaifautoréfedi aquam:Ibunt επί. nun/ ο] ος ad gentem excel; fam:& peregrinü populü δὲ pelTimü!qui eft tras eü:gens abfq, fpe& cocul , cata: nunc flumína terrx omnís ficut τεσίο qua: ha bítatur: habitabitur regio corum, quomodo ἢ fig/ num de monte eleuetur & tubxuoxaudiíatur. tiorris corti, fugabit eum a fuo populo:Et ficutpuluis motus ín montibus,quanto ex celfior eft, tato fortius. rapit:&(icutturboq deterra cófurgit(δι ta tempeftate fertur in: fublime:Tta δὲ ille:ra/ ptus,a dei populo fe parabitur acfugiet'ne in abyffos relige£. Ci qp dies cófumationis aduenerit,qd interpre tatur uefpera:tunc erit turbatío, fua peccata nofcentis:Et ín tempo re matutino, die uideli cet refurrectionis, nó z.Co.12.a Ruth,r, d achriíto pro fratribus meis,qui funt cognati mei iuxta carne qui funt ifraelitae:quorti eft adoptio filion:, & legi(latio,& eloria,& teftamentii,& repromifliones: quo ri patres, cartera: ἃ nó folum Paulus,fed δὲ omnis fan &us loquitur:uolés ci ramis oleaftri etia radicem faluam effe. Hzreditas autem illa eft,quaa dfio confequimur:de d Apoftolus ait:Diuifiones aute gratiarü funt:ídem aute fpi ritus:& diuifioncs minifteriorü,idem αὔτ dris:& diuifioes operationiü funt,idem auté deus,qui operatur omía in om nibus.Miretur quifpiam:cur pro plantationibus pulchris δὲ bonís:quod Aquila& Theodotio ac Symmachus ínter pretatifunt,nos fidelem plantationé dixerimus, Verbü he braicum Q^3!2N3:fi per N literam fcribatur, vsye jid eft. fideles fonat:Si uero per V,& dicatur Ώ 353: pulchram fignificat. Vnde δὲ noemi: que haclitera fcripta. eft: lo. quitur in Ruth:Nolite uocare me ΠΩΣ, ἃ eft pulchram, QLuia hzc puli credidit cheiftías λα, Π ter infert nó pláctus, K 1 Grace fic τίσ αντθίπε| καὶ oc tOvoc t ελπιδον i). Toc essemus vop Giga σα pv οἱ δῦ Ἰαμοτε γή| quin| topo. xad A κα! Ἰοικνθίσθιαι ἃ n Dl χώρα ὄντων fubfiftet: quod Lxx. tranftulerunt,nó erít. Sin atit nó erit quid refpondebüt q. diabolo dant poenitentiam: δὲ illi quantü in fe eft archange licum faftigium pollicenturz Hac eft pars eorti qui uaftaue Ὁ runtnos,& fors diripicntium nos; Hac uel populus loqui tur chriftianus uel ppheta ex perfona credentis populi:qd? interitum fempiternum perfecutores eorum habiturj fint exilíjs,carceribus,bonorum ,pfcriptionibus opprefferunt fanctos.dei δὲ«terna fupplicia poffeffuri funt, Ca. XVIII "y££ terre cyuibalo οἰαγῇ que eft tráo flumína«C. Vtráq editionem pofuí in ,pphetia obfcuriffi 'má,ne quid uolentibus intelligere qd? fcriptü eft decffe uideat. Simulqsuahementer admi ror eosqui fidem noftram,& fpem chriftianam arbitratur fimnplicitate cótenta:quia fcriptum: Mandatii dei lucidum illuminans oculos:Necplus deberenos quarcre quam ut fiant qua pracepta funt:cum idcirco δὲ omnis fcriptura&—— propheta piasb Á Lucan b Anago. Mattb..d: Ε.Ο ο.15.2 front. 2, Conc : E zin£faiam prophetz fpecialiter, futurorum myfteríjs inuoluti fint: ut prouocentnos ad intelligentia:& ad illud qd? in euangelio dicitur:Petíte& accipictis:quarite δὲ inuenietis: pulfate 8Ζ αρετίοξ uobis. uia ergo iuxta hiíftoríam, δὲ id quod in he brao continetur, in quinto libro expofui: Nunc quid mihi perfeminauerunt ciga nía:Et dicunt cymbalum,charitaté dei non habentes:iuxta illud Apoftoli:Silinguis homini loquar&angelorüi: cha; ritatem auténon habeam, factus fum uelut xs fonans aut cymbalti tinniens. Et non folum cymbalum rauco concre; ans fonítu:fed propter leuitatefermonis haeretici in diuer acurrentis,alaru cymbaltü dicuné:fiue iuxta Lxx. πήέρυγες πλοίῳρ,1ά eftal nauium:qui magna mercimonia promit tentes,nauigant in fzculi iftius fluctibus. Alas auté πα, uela quibus fufpendun£ δὲ trahuntur intellige.Et pulchre alas dixit nauium: omnis ef harctícus pollicetur excelfa: δὲ cum alas habere fe iactettamé hzretin falfis f'uctib?: 82 procul non recedita terra:in mediocy curfu patitur repente naufragium. Vnde Aquila,p cymbalo, umbrá alarü inter; pretatus eft:non ením habétalas, fed alarum fimílitudiné, Q.d'ginfert:Q ua eft trans flumina zthiopize: hoc fignifi cat,qd impietate fua omnes uincant haretici Verbi gratía: Dicit Epicurus nó effe prouidentia,& uoluptaté maximü bonii. Cóparatione huius fceleratior Marcion,& omes hee retici, qui uetus lacerant teftamentti. Cum enim recipiant prouidentia, accu(ant creator:& afferunt eum in plarifqs operibus erraífe:& nó ita feciíTe ut facere debuerat. Ad quà em utilitate hominü ferpentes,fcorpíos,crocodilos,& pu/ lices, cimicefqp δὲ culices pertinere: Iti ergo trans ütumina zthiopizunt:& mittuntin mari hui? fzculi legatos, id eft difcipulos fuos:qui eorum portantes uolumina,recte uafa papyri,id eft chartatía fuper aquas portare dicunt, quz de lentur uelociter. Sicut enim librí iuxta aquas& humores cito obfcuran£ delentur δὲ pereunt:ita fermo eorii atqp do; étrina: cum ín principio aliqua uifa fuerit fortítudiné pofi dere, pertranfit θέ labitur. Itaq per Ironíam dicitur ad eos: Oangeli hareticorü ite ueloces. C) uos beatus apoftolus Paulus falfos apoftolos,operarios fraudulétos:qui ín apo, ftolos Chrifti tranffiguren£ appellat. Etitead gentéauul/ fam& laceratam. Auulfam a deo δὲ haretícorii morfibus laniataan. Ad populum horríbilem:Nihil enim horribilius blafphemia,quaz ponit ín excelfum os fuü.Poft qué non eft alter populus:Oine quippe peccatü cóparatü blafphemíz, leuius eft. Gienté expectanté, expectanté€ cóculcatà:Nam omnes haeretici fibi coleftia repromittunt δὲ pollicen£ in/ gentía:& taméa damonib? cóculcant. Cuíus terram diri/ puerunt flumina: quz nó de coelo habent aquas, fed de ter ra. Q uis enim angulus eft: que extrema folítudo terrarii, ad quánó turbidus hareticorü fermo perueniateItaqp om nes quíhabitant& morant in orbe terrarü, ad bareticorij £g. XIX ο. fignti quod quafi ín montibus cleuatii eft, erigunt oculos fuos:& clangoré tubz,íd eft doctrina eorum auditit: Haec iuxta hebraicii. Caterü fcd?m Lxx.plangunt ala haretico; rum quz inftar nauium per mare huius fzculi uolitant: 8ξ ámpietaté fuperant ethnicorii:quos nunc ethiopes fcriptu/ AIR PK s Quiá hac dicit dominus ad me:quiefcam& confydera:— a ermonem Qui ratquid fibiueitinui— bo inloco meo:ficut meridiana lux dara eft& ficat nu Wi in marí ius REGEM Ge bes rorís ín die mefTis. Ante mefÍem em totus effloruit:- Ncpir extera quz fequunf.—& immatura perfectio germinabit:& pradidentur ra; dios των Πες POR RES mufculi eius falcib?: δὲ qux derelicta fuerint;abfcinden—.p S d« πον En -&ioneiudzorü&ele,— tur,excutientur. Et relinquentur fimulauibusmiótiumm^ad gétem excelíam: δ '€tione corü,qui p'apo A: fi'peregrinii populü,& ftolos MEER&& beftijs terra: δα(ταις perpetuaeruncispereumuo/ peffimü.Nullus enim pofteadegentiimul, lucres:& omnes befti terr fuperillum hyemabunt,— ecceiatticorü tantum RR S In tempore illo deferetur munus diio exercituum a po ανν Ἱπετστσι buscoparatifun:fe; pulo auulfo& dilacerato τὰ populo horribili poftqué— mato:&in co felucrü quebat Gedeharefibe non fuit alius:a gente expectante,expectante δὲ concul partea: aet que UTI eam cata:cuius diripuerüt fluminaterrá eíus.adlo—(4r; perdat. Gens perunt, feme pro cum nominis dfi exercituum montem fion. ine ponit, Ed po PRAES ὃ Nlis egypti. Ca, XIX E E CERA lias, in agro eccfiz fu; Eccedfís— aliena a deo eft. Vere gens finefpe& cócul/ cata: cuius flumina in tota terra imitant habitationégccle; fia:ut inueniant fibi hofpícium& regionem in qua eleuent fignum doctrinz fua: in qua fcripturarum claneant tuba. 8«|€»uía becoícít ofio ad me:quíefcá zc. C) uielcit& con; templa£ deus in locofuo:fiue iuxta Aquilam,in firmamen to.i.in ecclefia:de qua Paulus apoftolusloquit: Columna δὲ firmamétti ueritatis. Cóteplat autéea qua fiunt in eccle, fia: δὲ ficuti meridiana lux clara eft: ita uniuerfa perluftrat: iuxta illud qd in decimooctauo pfalmo fcdm Anagogen de fole iufticiz dicit: Nec eft qui feabfcondata calore eius. - Etquónubcs roris in diemelfis, δὲ in feruenti aftategra, tifima eft:Sic dfis habitatores ecclefia fuz refrieerat: quo prafente cuncta florefcunt: Etantedj tépus con(umationis adueniat:quia nunc ex parte cognoícimus,& ex parte pro; : phetamus:multi perfecti reperien£:de quib? Apcftolus lo quitur: CL uotquot perfecti hoc fentíam?. Ramufculi aute Ἢ inutiles funtfalcibus prafcidentur:dicéte ín euangelio aluatore: Ego fum uitis uera:& pater meus agricola«ft. Omnépalmité in me nó ferenté fructü,tollet eum:& omné quifertfructum,purgabit eum:ut fructum plus afferat, Et quz praícifa fuerint, relinquent auibus montii,& beftijs terra, Auib? qua iuxta uíam feminata populant:& beftijs quibus tradit anima non confitens deum:itaut quia diio peritus fuerit€ abicctus:& de corpore illius qd? eft eccle ia fepararus:tam in atate cp in hyeme hoc eft,in profperis δ inaduerfis, uolucrii δὲ beftiarüi manfio fit, Sicut auté hí quiinutiles funt& infructuofi in eccfia,amputant& proij; ciuntur:ne modicü fermentü totà maffam corrumpat: Sic ccótrario fieri poteft: ut quí haretico fueráterrore decepti, & auulfia diioatgy lacerati, δὲ horribiles ob blafphemiam, fruftrag; mendacia pra(tolantes,& cóculcati a damonib* & afluufjs in partes uarías diffipati: cum recordati fuerint dci fui: δὲ magiftros peffimos dereliquerint, offerant mu nus diio exercituti: nonalibi nifi in monte fion& in fpecu, la,qd interpretatur ecclefia. Breuius dicimus:quia in libro explanationis hiftorice multaíam diximus. Ca. XIX "fBueegyptí.Symmachus& Theodotio,affum ptio agypti:Lxx.óeacio yv Tov.i-üifio αργρ’ ti Vbi in bebrao fcripti eft Ga Φα nos ínterpretati fum?,onus uel pondus agyp, ti:pro quo Aquila tranftulit όραμα ἀιγύηηου. Poffumus di 4l C t/Tímo,;s. d Anagoe D 1Co,i5.c Thiíls.c Ιοδ.ις, a cére ab co qd? tollat;ppheta,& portet iugum díii,eum κα; tiffe códignü, qui ,pphetíam aegypti cerneret fiue portaret, Vndemiror Lxx.& in babylone ,p pondere interpretatos uifioné ER^ uifione:& in pbiliftim,& moab,& damafco,uerbiüi:& nuric 3h in egypto,uifioné: cum in hebrao in omnib? his nó uerbü δὲ uifio:fed T2. i.onus pondufqs ponat. ΩΣ autt Sym; tmachus& Theodotío λήμμα. i.affumptioné femper inter; £emmcn.bíeronymi liber feptimus^ fuum,& filiam contra matré fuam,& nurum οδίτα focrufi^(^ fuam,Eo tempore& illud expletü eft: Inímici hominis do ᾿539 Ma f futi& uir cara^ ted meftici eius,Et pugnabituir contra fratrem fut& uircótra^ amici fuii, Fuerunt enim in una domo feparati,duo contra tres S tres cótra duos:& diuifus eft pater contra filium,& ᾽ pretati funt: hoc fcire debem? acccpiffe ppphetam a diio gra tíam fpirituale:ut egy pti facramenta cogno fceret: fiue oculis men tis afpiceret, ut Lxx. tranftulerunt.Non eft autéztgyptus ifta quá ᾿ iuda putant,ficut ar»... bitratus e(t lofephus: quiin libris antiquita. tum refert: Oniam fa; cerdoté Efaize implef/ fe uaticintü; ut in ter/. εἰτογίο heliopolitano: αἰ egyptij voj«op το, cant, extrueret téplum ad fimilitudinem tem pli ἀεί δὲ altare, Efto ein, concedamus hac dicta de Οία& altarí quod in zgvpto extru xit: qua erunt quina ciuitates qua in ου” ptoloquantur lineua chananitica: ex quib?' unajiuxta Lxx. appel; laf&osdésciuxtaalios interpretes,ciuitas Ar fiue Ares, uel ciuitas folis«Et quis erit ifte faluator qui miffus ὁ egyptíjs ,ut faluaret s Ecédomitius afcédet fuper nubem leuem:& ingredicé .&gyptü:& mouebunt fimulacra xeypti a facie eius:& coragypti tabefcet in medío eíus.Et concurrere faciam «gyptios aduerfus z'gyptíos:& pugnabit uir cótra fra trem fuü:& uir cotra amícü fuü: ciuitas aduerfum ciui, tatcm,& regnü aduerfus regnü. Et dífrumpet fpiritus «gypti in uifceribus eius:& cofili eius praecipitabo:& interrogabüt fimulacra fua& díuinos fuos:& phytho; nes δὲ haríolos. Et tradam zgyptü ín manus diorum* crudelium:& rex fortis dominabit eorum ait dris deus exercituü.Et árefcet aqua de mari:& fluuius defolabi£ atqp ficcabitur:& deficient flumina:attenuabun£& fic/ cabuntur riui ageerü.Calamus& iunais marcefcet: nu dabitur alueus ríuíi afonte fuo:& omnis femétisirrigua ficcabi:arefcet& nó erit.Et moerebunt pífcatores,& lu gebunt omnes mittentes ín flumé ami: X expanden tes rete fuper facié aqux& arefcent.Et cofundentur qui operantur línü: plectentes& texentes fubtilia:& erunt irrigua cíus flaccentía omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pifces. Stulti príncipes taneos.fapíétes con; fiif cótrapatreCiui;^—* tas aduerfum ciuíta; tem:& regnum aduer ὦ fus regnieorüi quinocrediderüt, aduerfum' tos qui crediderunt: ucl certe eorüi qui cre," diderüt ,pximos fuos faluare cupiétiti.Et dif ruptus eft fpirit?«oy, pti in uifceribus fuisz utnequad paríafenti rent: fed fpirituali con trafé gladio feparati, omne cófiliti futi pra, cipitatii efTe cognofce; runt:& nihilomin? in errore priftino perma, nentes,hi qui fidei ue; ritate fufciperenolue^ ' rantjiterrogarét(imu lacra,& diuinos fuos, & phythones& harío los. Cung;illi hocfez ..cerint, domínus tradi dít eos in manu domi norum crudelium:iu/ xtá illud Apoftolicii: Quos tradidi fatanze utdifcantnó blafphe/^a cosRdümcognofe—filiarij pharao, dederunt confilium infipiens.-. éuriffima oppreffiad Po retagypttquando||| Ω υοπιδ”. clemétiffimü dfim re; coluerunt eum in hoz Ἢ uertant.Pulchreg de ftijs X muneribus:& uota folueruntequando percuffit do; minus αργυρά& fanauiteameIn quo tépore factum poteri mus docere, ut fuerit uia de gypto in aíTyrios:& intraue/ rintaflyrij in egyptü:S& zgyptij in affyrios& feruierintze ptíjaflurc Quando ifrPtertíus ín zgypto fuit:& apudatly rios quafi benedictio in medio terrz:ita ut domin? diceret: Benedictus populus meus aegypti:& opus manui mcarii aílyrius« Hacad egyptum iftam quà iudzi eftímantnon pertinere perfpicui eft. Itaqp locüiíftum quem incolim?:& mundü quí in maligno pofitus eft,zgyptum poffumus ap pellarezmaxime quia$324, quod dicitur&gyptus inter pretatur θλίβουσ'α, id eft;tríbulans,fiue ad anguftiam redi, gens. Efttamé fciendii multa onerís aegypti ucl uifionis ad &gypti prouinciam pertinere: quz ufqp hodie habitatur& cernit.Sed δὲ in hoc& in alijs fcripturarü locis plaraqy po; nuntur:quz non poffent ftare iuxta hiftoriam:ut rerum ne ceffitate cogamur altiore intelligentia quarere. aqpec«e oíie afcendet fup nubem leuem τ, Plzracp de ,pphetia πον» pti quam leuauit uel uidit Efaías, in hiftoríca explanatiorie "Tropo. perítrínxi. Vndenunc iuxta Tropologiam fumma ασ carpenda funt; Afcendit dris fuper nubem leuem, corpus fancte uirginis Mariz, cp nullo humani feminis pondere prxgrauati eft: uel certe corpus fuum qd? de fpiritufancto . εδεςρεῖ eft.Et ingreffus eft in egyptii huius müdi:ftatimqs omnia zgypti fimulacra cómota funt: ita ut diuinationes δὲ uniuerfa fraus idololatriz qua deceptum poffidebat or; bemi,fe fractam effe fentirct: intantüi ut magi de oriente do; Nu24.€ ctia damonibus:uel iuxta;pphetià Balaam intellígétes na tum filium dei,qui omnem artis eorü deftrueret poteftate: Matth.z.a ucnerint bethleem:& oftendente(tella, adorauerínt puerti: Tunc«cor egypti omne cótabuit:& agyptíj cotra egyptíos ζθί, το, ἃ furrexerunciiuxta illud qd? diis loqui£ in euangelio:NNolite. putare quia ueni míttere pace fuper terrá non ueni pacem tuittere,fed gladii, Veni ei diuiderehominé contra patre mones;,crudeles dominos uocat: quib? nihilcrudeliuseft,— Rex quoq fortis qui domínus efteorti, perfpicue diabolus: intelligitur:que δὲ ín euagelio diis forté uocát:quo υἱπέϊο, λείαν & oppreffo, uafa domus eius& prada diripitur. b«[£t areícet aqua oc ΙΠΩΓΙ«C. Ὁ uado rex fortis& durus domí» natus fueritin egypto,arefcetomnis doctrina& pulchritu do eloquentiz faccularís:& ipfe fons fluniorü omnium día bolusaquooriunt uniuerfa mendacia, defolabi£: ita ut de ficiant cztera Rumína δὲ riui, qui de turbidis Nili aquisim plebant. Calamus quoq& íuncus nimia ficcitate arcfcét. Proiunco,papyri Lxx.tranftulerunt,de quochartafit ad;—— dentes de fuo ἵ ἄχυρομ ὁ χλωρόν, απ hebraico nó habet. αν ἄχ li Cüg ab eruditis quareré quid hic fermo fignificaret: Au pop. diui ab xgyptijs hoc nomínelingua eorum omne quod in.: palude uírens nafcitur appellari. Calamus aute iuxta Tro/ Ttopa pologiam,eft fermo uacuus:& nihil in fefolidum habens: & papyrus qui ufdetur quidem habere medullam, X non efTe uacuus: δέ tamen fragilis eft,citoqy marcefcit. Omnes quoq riui arefacto riuorum capite ficcabunt:& quicquíd prius aquis irrigabatur zgyptíjs arefactum non erit: ita ut mareantaeypttj pifcatores q ualde cótraríj funt pifcatori. bus díii:& lugeat qui mittebàt hamiüi in fumé€ expande/ bantrete fuper facit aqua. Ο) υἱ fingulos quofq decipiüt, hamii mittunt in aquas turbidas. C) ufautéplures fimul, ita ut in fynagogis fataneloquant publice,& poptfiorti abz ducant greges:ifti rete fuper aquas mittuntagyptías. Con fundentur etiá hí qui operabant linum,ut ueftes faceré fa cerdotum:plectentes illud δὲ texentes fubtilia: qd? proprie ad dialecticorü artem pertinet, Pro fubtilibus al» βύσομ, id eft,byffum Lxx.tranftulerunt: qd?& ipfum in facerdotii ueftibus texitur.C.uodq fequié£: Eteruntirrigua eiusf'ac centiaomnes qui faciebat lacunas ad capiédos pifces: hoc fienificat,cp οὓς infidiz zgypti pifcatorü deftruant& perez ant. Prolacunis qua ficbantad capiendos pifces: qd* nos iuxta mare: quio fcruitute LTimaad|. h πα li Vis At n ἹΠῚ T A *fropà, ys *&Co.bc 11 Rom.r.c Hiere, 2, d : mile. Omnes em hz; zin Xfaiam iuxta fenfum interpretati furnus:& in hebraico& in ctictis interpretibus,in loco pifcium ponunturaànimaiutàb hifto 'ría trahamur ad Tropologiam: quod uidelicet ifti pifcato7 res qui faciebant lacunas& foueas, ad hoc fecerínt ut ani/ mas in εἰς deciperét. Notandum cp pro lacunis Lxx. Τύθομ tranftulerüt:quod ος’ nus eft potionis ex fru: ελλ ἂν 3 Cro. ptuminomnib? ope; gibusaquagcofetu; 9 Quómodo dicitis pharaoni: filius fapientiá ego, filius a(uis: ficut o & E mdalmad— reoum antíquorü: Vbi funt nunc fapiétes tui? Annun αν& uo/ annoníz uínctjs; A-raphlot»pdaz M At M 3l fh:; ,quiínebriatu Pent barbaro(e,— Cent tibi δὲ ítidicent A cogítauerit dominus exerci;— eg vid. De. idus mone appellat faba;— tutum fuper&gyptü. tulti factifuntprincpestaneos:— ebrís Iodl loquitür: jefa ium:Hoc maxieutun emarcuerunt príncipes me heos: de e eri tü Vaq ebrij funtabígs e tur zgyptijtutnon pu τας 8 prinapc: emp' cep utaoyn ar uino. Etnó folü ebrij, ras aquas bibentibus angulum populorum eius.Dominus mifcuitinmedio fed δ uormentes furo; tribuat, fed turbidas, δὲ cómixtarü fecili(i/ miles: ut per huiufce/ modi potionem here tic2 prauitatis doctri; na monftretur. Tunc ftulti erunt príncipes taneos, quz interpre: tatur mandatum hu; retici contraríam alti; tudini humilitate do; cent,€ detrahunt ad inferos:& funt prínci/ pes humilis deiectiqs mandati. Confiliarij quoq pharao,qui rex zgypti eft:& recte di( fipator:& diuifus,& in partes uarias feparatus exprimitur: infipiens arguent dedilTe confiliii quando difperderit díis fapientia fapientiii:& intelligentia prudentiii reprobauerit. 8«| Cuomo oícítíc pbaraoní c. Solent haretici regi fuo uel pharaoni dicere:filtj fumus fapietium,qui ab initio do étrinam nobis apoftolicam tradidertit: Filij fumus regum antiquorti,qui appellant reges philofophorü:& habemus Ícientià fcripturarti íunctam fapietize feculari: C) uos nunc interrogat fiue ipfum regem hzreticorü: ubi fint fapientes eius qui cótemnebant ecclefiafticam fimplicitaté:& refpon dere compellit, quid cogitauerit diís fabaoth fiiper egyptüi ítius mundi:€ quid in confumatíone facturus Πε. Stulti funtapprobati príncipes taneos, qui humile hereticorum habuere mandatum. Emarcuerunt omnes principes mem pheos,qui eloquentiz δὲ oris polluere iactantia: Memphis enim os uel ex orejinterpretatur,& μεταφορικῶς fermonem fonat.O, d'g(equi: Deceperüt agyptüi angulum populoz rum ei?:fiueiuxta Lxx.zcAavíoouc: αἰγντήον κατὰ qvAao, id eft, decipient σογρεῖ per tribus: hoc fignificat,qd? regni fapientize Cecularis ftultum efTe monftretur:& fingulorum dogmati principes, qui interpretantur tribus, arguantur ftultos habuíífe doctores. Dominus eri mifcuiteis fpiritü uertiginis fiueerrorü:íuxta illud qd fcripti eft:Et ficut non probauerunt deum habere ín noticía: tradidit illos deusin reprobum fenfum.Et quó qui fanctus eft,cum Efaia dicere poteft:Spiritü falutis tuz faciem? fuper terrà: fic quí pecca. tor eft;faciet fpirítü erroris, hoc é,malíciz fpiritü:(cd?m qd? & in Hieremialegimus: Arguette prauaricatio tua, S ma licia tua corripiet te.Sin aute fcandaliga£ hareticus quiue tus non recipit teftamentum,qd dominus mifcere dicatur erroristael uertiginis fpiritü: Audiat(criptum ín Apoftolo, Rom.r.c loceft,in nouo teftaméto: Tradidit eos deus in defyderíjs . Ibidem cordis fui in immunditiam.Et iterü:Propterea tradidit eos Ibidem,d deus in paffiones ignomíniz.Et rurfum: Tradidit eos de? inreprobum fenfum,utfaciant quz non cóuenitit, Tradun turauté in defydertjs cordis: quia mutauerüt gloría incor/ ruptibilis dei,in fimilitudinéimaginis corruptibilis homi; nis,& uolucrii,& quadrupedum, reptilium, C) uod qui^ dem non folum ín epiftola ad Rhomanos,fed& ad Theffa 2 TefT.2. c lonicen(es deantichri(to legimus: Pro eo φ charitaté ueriz άν eius fpiritum uertíoínís: δὲ errare fecerunt zoyptum ín omní opere fuo:ficut errat ebrius δὲ nomens: δὲ nó erít &oypto opus qd'facíat, caput& caudá ínauraanté& re » renanté. In di? illa erítzgypt? qfi mulieres& ftupebit &tímebita faciecómotionis manus domini exercítud, quam ipfe mouebít fuper earn. Ftetít terra luda eoyp to ín feftiuitaté&omnis qui illius fuerit recordatus.paue bíta facie confilij domini exercituum quod ipfe coei; c tauít faper eam. In dié illa erunt quingp ciuitates in ter ra cgyptiloquétes língua chananitide:& iurantes per dominum exercituum: ciuitas folís uocabítur una. XIX$9 4A tatis non fufcéperuntuit faluarent, mittet eis deus opératio . nem erroris ut credant mendacio:& iudicentur omnes qui noncrediderunt ueritati fed coplacuerüt fibi in mendacio: quod puto apoftolum Paulum de prafenti Efaiz lectíone| fumpfiffejin qua dicit Dominus mifcuiteis fpiriti erroris: Rom;ne & errare fecerünt ου’ rem draconü:& furo; rem afpidum ἱπίαπα’ bilé: ut poftij huiufce modiuinum euomué rint, intelligant ebrie; taté fuam atqj coeno/ fcant,cp didiu ebrij fu/ erint, nec principíuiii habuerint nec fínemi; id eft, nec caput nec caudam:fed truncuini ex utracp pte animal; Proprincipio& finei quod δὲ Symmachus & Lxx. tranftulerunti αρχ κ) τέλος: Theo "ΙπαίιοίΠ]ᾳ dOotio more fuo ipía fuit ΠΑΝ ma3:quod Aquila interpretatus eft;incuruti atgy puerfum.In incuruo fenes íntelliei uolens:in peraerfo, lafciuientes pueros,qui omnía peruerfa faciant: ac per hoc effe fenfum, in xgypto nó folum caput defit& cauda, fed. & fenes& pueri,id eft,& principium& finis. bf. 3noíe illa erít ecyptue τό,[η ο tépore, hoc enim ut crebro dixi/ mus fignificat dies, quando mifcuerit dominus fpirituin erroris atcp uerriginis,ut euomat egyptus uinum draconü & furorem afpidum infanabilé: intelligens error fuum δέ ebrietate priftina:zgyptus timebit quafi mulier,nó titoré fortuito,qui uiris accidere confueuit: quos non ámat σον ptus/fed fuffocat δὲ interficit:fed timorefozmineo quas fo/ las uult pharao uiuere, Tímebitauté cómotioné fiue elatio nem marus diti,per qua fupplicia demóftrant: quà moue bit δὲ eleuabít ut percutíat agyptum, Tunc terra itida,id eft fcientia fcripturarti:lex& ,pphetzseuaneelia,& apoftolorü epiftola erunt aegypto in feftiuitaté fi eas cognouerít:uel in tiímoréf(i cóparatione doctrinz δὲ ueritatis earü fe intellexe/ rit habuiffe mendacii. Omnis qui huius terre fuerittecor uerba hebraica po/. D datus,pauebit eo pauore qui ducitad uitam:Principiti ef£i, i& fapientiz, timor diii. Echoc non folum in confütmatione mundi fed in prefenti quog téporc accipere poffumüs: ᾧ ecclefiafticti uirum& doctrínis cceleftibus eruditionis haretícus timeat,S& ad recordatione illius tefreat. Timebit aute& paucbit confiliti díii, qd? fuper egypttü mundi íftius cogitauit. Singula breuiter tráfcurrím?, ut ad reliqua tranf eamus. c€ 3n ofeillaerunt quínqs cíuítateo τς. Mülturmri prodeft manus ἐπί eleuata fiue cómota fuper xeyptum,üt terraiudz fit ei in tímoré:& omnis quí illi? recordatus fue/ ritpertremifcat.Tn illo tépore quincy ciuitates in terrà&gy/ ptiloquené lingua chanaan: quas plaricp noftrorti quindg fenfus intelligüt:uifum,auditii,odoratii, euftum, δὲ τά ἘΠ Quando uidemus mulieread cócupifcendii, uifus nofter loquit língua«gyptia.O uando audimus iudiciü fangui/ nis,dicente diio: Non fufcipics auditiont uana, auditusno fter loquit lingua gyptia. Ὁ uado fcm ,pphetá uiuim? in delitijs,& iacem? fuper lectos eburneos:& prímis ungí/ mur unguentis, odoratus nofter loquiturlingua egyptia. Cfi uenter nofter de? eft, guftus nofter loquit lingua ey δν, d ptia.Sí nó audierim? illud qd? Apoftolus loqui: Bonü eft 1.Όο, 7, à 2 homini £ommen.Ibicronymi liber feptimus. 1, Co.7,a homini mulier&non tangere(ed econtrarío iungamur me; retriciztactus nofter loquitur lingua egyptia.Sin auté econ trarío eleuauerímus oculos noftros, uideriímus ῳ regio; nes iam alba(intad metendü:& nequadj curui fuerimus Luc.ib in terra:fed iuxta euangelicam mulieré qua decem& octo annis coelum afpicere non poterat; eleuaue/ rímus oculos noftros T5.122.a δὲ dixerímus: Ad tele uaui oculos meos quí habitas in coelis:ocu/ lus nofter€ uifus lo; quit lingua chananiti de. Si arcücideríimus aures noftras,& audie rimus drm loquente: Γκ δα( ui habet aures au; diédi audiataudit* nf loquit lingua chana; nitide. Q ui potuerit fpófo dicere:Poftte ín . odoréunguétorü tuor rum currim?.Et: Chri fti bon? odor fum? in oiloco:hui? odoratus loquiturlingua chana nitide, Guftus quoq; . in bonáà parté accipit Cafi..a(i? a comedit ραπ de coelo defcédenté,pane uiuum δέ nó mortuü: 55.35.0&auditillud: Guftate δὲ uidete dj fuauis eft dfis:ftàtim lo/ quitur lingua chananitide, Sed δὲ tactus fpiritualis eft:de d s.To*..a Ioannes apfus ait: Man? noftre palpauerüt de ybo uitze:& Mar».€ qui fidetangitiefum:itaut deco faluator poffit dicere: Teti git mealiquis:ego em fcio uirtuté exifTe de me. Didicimus quanta bona tribuat eleuata manus diii: quaramus quare nonlingua hebrza fed lingua chananitída loquant quingy argypti ciuitates, Ad qd' ita ridere conabimur:"Yay.i.he; bras, z:powp.i.tráfitoré fonat:qui de loco tráfit ad locii. Ergo& nos licet fancti Gidiu in egypto fumus, δὲ in iftius mundi uerfamur tenebris: non poffumus loqui lingua he; braa, fedlingua chananitide: quzinter egyptia€ hebrzà media eft,& hebraa magna ex parte confinis. 32 inter; pretatur,quafi commotio fiue quafi refpondens. Q.uando igiturab αογρτο recedimus,& exire uolumus de poteftate pharaonís:ita ut terra noftra δὲ cófefTio formidolofa fit egy pto:tunc mouemur δὲ quafi refpondemus domini uolun/ tati: δὲ tamen quia adhuc in prarfenti fzculo fumus, língua hebrza necdü loqui poffum?, Q) d'qp fequi£:Iurare quingg ciuitates per diim exercítuti: hoc fignificat, cp etia hic pofiti nequaq daemonü fed dei recordemur omnipotétis.Dehís quinqp ciuitatibus,cum alíarum quatuor tacita fint nomi na:una dicitur folis ciuitas:quz míhi uidetur referri ad ui fum. Sicut enim ut uideatur ciuitas, fole& luna indiget:ita utoculi noftri illuminen£, indigem? fole iufticie. a 4Γ 3n Οίς illa erítaltare οὔί«C. Confequenter ad id qd? fupra dixe rat:In die illa erunt quingqpciuitates ín terra xgypti loquen tes lingua chananitide:X iurantes per drim exercituü,nunc infertur:Erit altare diii in medio terrz egypti:quod Οίας fcd'm lofephum male intelligens,implere conatus eft: Et ti tulus domini continens paffionem,in quo fcriptum eft he; Tob.19. d. praicis literis, ογαςίς͵ δὲ latínis:lefus nacarenus rex iudao/ rum: in fignü crucis,& in teftimoniii uniuerfarüi gentium, qua nunc zgyptus appellatur. Cunqp perfecutio creuerít a facietribulantiti nominis chriftiani, tunc clamabuntin cor Rom.. c dibus fuis: Abba pater.Et mittet dominus cxercirüti falua .torem, id eft iefum,& iudice, uel propugnatoré qui liberet 'eos:utliberati cognofcant dominü,& ipfi AM Au ado Ibidem,5. d: mino:& ubi abundauit peccatü,fuperabundet gratia. Vnü auté altare egypti,id eft mundi iftius dicitur: ut cunctaal/ - taria quz contra ecclefie eriguntur altare, fciamus effe non domini. Víqyad finem uifionis egyptia: in libro explana/ ο Indie ílla erit altare domini in medio tettze xoypti:& titulus iuxta termínü eius domini. Ft eritín fignum& in teftimonium domíno exercítuü ín terra xgypti.Cla mabunt em ad domínü a facie tribulantís: δὲ míttet eís faluatoré€ propugnatoré qui liberet eos:& cognofce£ e domínus ab xeypto.Et cógnofcentaeyptij dominum ín die illa:& colent eum ín hoftijs δὲ muneríbus:&uota uoucbunt drio& foluét. Et percutíet domínus σογρεῖ ρίασα, δὲ fanabit eam:& reuertent ad dominum:& pla c abitur cís,& fanabit eos. In di£ illa erít uía de zegypto* ín aflyríos:& intrabit aflyríus ínzxeyptum,& egyptius » ín aflyrios:& feruiét coyptij aflyrfjs.In die illa erítifrael tertíus eeyptio δὲ aflyrio, cui benedixít dominus exercituum,dicens: Benedictus populus meus zeypti,& o hatreditas autetn mea ifra; tionis hiftorice, quia manifefta prophetia erat, dixitmus oe Qe cuncta referantur ad chriftum. b€f(£t cognofcentegypri^^" oíim«c. Poft cognouerint egyptij dominü, colenteum.. Vw ín hoftis fpiritualib?& muneérib?:& uotauouebunt diio—: & foluét& dícét cum Dauid; Sacrificiti deo fpüis cotribula P3-50.4 tus. Et: Eleuatio ma; P*l49a nuü mearü facrificid uefpertinum:quando. credétes in nagareum,: & ipfi fuerint nagareiz. uinum& ficeram nó: bibentes:& acetü qd: domíno ,ppinatü eft; Iobag.1 δὲ quecung fiunt ex ὁ uua fodomitica.Cügs uota pfoluerint cum.: Abel:& refpexerit ea Gef deus, inuidebit frater maior Caifi,id eft cir».: cumcifionis populus:: δὲ effundet fanguine: chriftíanti,qui clama bitad drim:&idcirco ᾿. cgrediet afaciedei di^-« cens de faluatore: Cru Lucase cifige, crucifige eum;: benedictio ín medío terra: ustanuü mearüaflyri?:^ regemni(icafaré. Vo: i Ca XX tum offert δὲ foluit do s. mino, qui eft fan&us: corpe& fpiritu. Votii: obtulit& Zache? qui medíá partt fubftátia fuz pauperib? Lucis repromifit. C) uaritur,fi egyptijsfaluator& propugnator^^: eft miífus qui liberet eos deanguftijs, quomó nunc dica/ tur: Percutiet dominus egyptum plagacSed cófyderemus Et: Nos nó habemus lobis ὦ " qd'fequitur:Et fanabit eam.C) uem enim diligit dominus, Hebr corripit. Et ipfe faluator in fexagefimooctauo palmo loqui. E]. turad patre: Q uoníà quétu percuffifti,ipfi perfecuti funt:: & fuper doloré uulnerü eorum addiderüt. Si ergo proprio: Rofü δέ filio non pepercit;fed tradidit eum ,pnobis:utilliusliuore:-& uulnerib? fanaremur: tradidit dris& martyrespafioniz.— 7 fed rurfum eos in refurrectione fanabit, ut illorü uulnerib?: fides credentiti cófirmet. Vii& ad Iob dicit: Putas me tibi aliter locutii nifi utappareres iuftuseIpfe enim dolore facit: & reddit priftinze fanitatí:& uifitat feruos fuos in uirga, ut: mifericordíam fuá noauferat ab cis. Vnde& filie& nurus: qua multü peccauerunt:& diuaricauerüit pedes fuos omni:: tranfeunti, non υἰβταηξ neq corripiunt, dicente ἀποιΝοη: Ofee44 uifitabo fup filias ueftras cii fuerintfornicata:& fup nurus: ο ucftras cii adulterauerint.Percutit ergo xgyptios diis: non igne,nó gladio,fed uirga.C) uis ein fili? eft, qué nó erudiat: patercut poft) fanati fuerint, reuertant ad díim δὲ placetut: €is,& rurfum(απο ος; Semp ein indigem? mifcdia dei, nullus εἰς finis ei? clametiz. cf 3n oíc illa τζ. uó cateτὰ αυ pracedunt, ín bonà parté accidiffe egyptijs demon: ftrauim?:quing; uidelicet ciuitates in terra eorü loquentes. lingua chananitide:& iurátes p diim,& altare diii in medio terra aegypti collocatii:& titulii,& teitimoniu,& fignum,& faluatoré,qui liberaret eos:& cp dris cognofcere ab ἄορ) tíjs,& ipfi cognofcerét eti:& qp offerret hoftias δὲ munera,& uota pfolueret:& percuffi fanarent,& reuerterent ad diim, δὲ placaret εἰς, 8ζ iterü fanarent: fic& hoc qd" fequit:Serui/ rezeyptios affyríjs,in boná parte accipiendü eft.Seruit eii & Apfus credétib?,ut lucri eos faciat. Et Efau fubijcit fratri fuo acob:ut particeps βατ bridictioni εἰ. Toit qui priores de gentibus faluati fuerint& habuerintin fealtare diii: cos qui ín duricia pfeuerat, fua feruitute faluabtüit:& cómixtio? ne ac focietate corii, ipfi pergétad affyrios:utaffyrios ducat ad zeyptti:& poftea poffint ad ifraeliticii ppPm peruenire: Ob hanc caufanrreor,& fidelé muliere feruireuiro infidelí: utpaulatim εἴϊ de zgypto δὲ affyrrjs pertrahatad iudzam. Ὁ 4Γ 3n οἷς ílla erítifrael«C. Tertius erit ifrael in zgypto& inaffyrfjs, utomnem maffam fus benedictionis net milceatt Ι, Cos (εν ain£(aiam. mifceat;& qui prius contra fe hoftiliter diffidebant, hac be nedictionis fibula copulentur:& fit populus dei»gyptus: δὲ opüs manuü eíusaffyrius:hareditas aute eius ifrael. Be. nedictus e(tagyptius diio: quía ifraelis focietatebridicit. Etopus manui eius affyrius: quia in ipfo(uam clementia £4 XX ΧΧῚ yo. qui habuerunt fpefn iti&gypto& ih athiopia:& glori fuà in cófufione uiderintefTe mutata:intantü ut habitator infu Φ' C lae huius,id eft(zculi:qui non eft aduena&€ peregtinus;fed perpetuam mundi poffeffione habere cupiebat, cófufus di, ἡ cat:Hac eft xgyptus,& hac eft athiopia:quarü fperabam? demóftrauit, Ifrael au tem folus poteft dice; Ttefi.s.c re:Pars meadiis: qui mente cófpicit deum, & eius hareditas ap/ pellatur. Qa, XX πο d ín» greffue eft tbartá«C. Pro thar/ ftulerunt:& jp fargon, . arna:quod quid inter pretetur, fcire non pof fumus: Neg enim fal forum nomini falías poffum? etymologias fingere.Suntauté no: mum non PS fed az» Aallyria:e quib?[onare RO REESE Thartan, turr dedit, uel fuper; fluus, fiue elongans. i-o) Sargon auté princeps *7 horti.Hicrex affyrius “μὲ fupralegim? fen/ um magnü:habet du €es plurímos, quorii unus eft thartan,elat? infuperbiam,& lon; ge procedés in fcelere, & amplior caterís: δέ mittit ad impugnan; damagotum,quzhe; braice dicit YN: & interpretat,ignís ge neratiois: expugnatqy dux regis afTyrij eos q enerationi& libidini eruiüit. Et pulchre rex aílyriorü(argon prin; ceps hortorum dici; tur, uoluptati€ luxu riz deditus. επί δὲ Achabrex ifraelui/ neam naboth uertere nij tidy B tan,Lxx.tanathá tran ΄ mififfet eum fargon rex aflyríor(i:& pugnaf/ 2 3 INnó quo ingreffus eft thartan η acotü: cum [ει cótra agotum, δὲ ceepifleteam.In tempore illo locutus eft dis in manu Efaiz filij Amos dicés: Va/ de δὲ folue faccá de lumbístuís:& calamenta tua tolle depedib? tuís:& fecit fic, uadens nudus δὲ difcalciatus. Etdixitdüs:ficutambulauit feruus meus Efaías nudus & difcalciatus:triü annorü Πορ δὲ portentü erit fuper &oyptü δὲ fup athiopíam.Sic minabit rexaflyriorü ca ptiuitaté zeypti δε tranfmierationé xthiopiz, iuuenü, δὲ fenum,nudam δὲ difcalciatam, difcoopertis natibus. ignominiá zeypti.Et timebunt& cofundentab athío pia fpe fua: δὲ ab αογρίο οἰοτία fua.Et dicet habitator infulz huius in die illa: FIxec erat fpes noftra? Ad quos cófugimus ín auxiliü;ut liberarét nos a facie regis afly; riorum?Et quó effugere poterímusnos? Ca, XXI b INüs deferti ma/ τίς: Sicut turbí/ nes ab aphrico ueníuntde deferto uenit: deterra hoftili, Vífio du; ranuncíata eft mihi: qui incredulus eft, infideliter agit:& qui depopulator eft,uaftat. Afcende elam, obfide mode: omnem σε αὐτῇ eius cefTage feci.Pro/ pterea repleti fant lumbi méí dolore: anguftia pof, fedit me,ficut anguftía pa ríentís, "fto deferti ma; Ὗ«Πας de deferto tráfeat de-deferto ueniés: de terra.horribili. Vifio duraannuncíata eft mihi: prauatícator prauaríca£ & iniquus inique agit.Có tra me elamite& legati perfarü ueniunt: nuncín/. gemifcá δὲ cofolabor.mez idcirco repleti funt lumbi mei aneuftía: dolores ap/ prehenderüt me ficut par Hi if. turiente, τίς; Sicut tempe auxiliüi, uta principe mundi iftius noslibe ἡ rarét. C) uó ergo effu/ ἊΝ poterim? cii capt inthiinquibus fpem habebam?cEthocno tandü qp anteds capiar tur agotus, ppheta fac co ueftítüs fit,& calcía τίς pedib?:ut plangat quídé eos qui arden4 tibus diaboli iaculis uulnerati funt:& libi, dini feruiunt: fed nihí lomin? ipfe calciatus incedat: utcalcare pof fit(up ferpétes& fcor/ piones:& fecurus ince dere per huius fzculí eremi: in qua funtfer pentes δὲ fcorpiones, δὲ bonarüirerum fitis, Poftd autéagotus ca/ pta fueritín typüi capti uitatís zoypti,& tranf migratióis aethiopii, ipfe difcalciatus€ nu^ dus íncedat. Neq; em in terra fancta ad quà irefeftínat facco πο’ tus,& opertis pellepe dibus, uel ftárepote/ rat uelanibulare: di, cente diío: Solue cal^ ciamenturm depedib? tuis: locus emin quo ftas, terra fancta eít. ,, Ca. XXI "Bus oe? fertí mart nobis uideat íuxtahi, ftoríam,breuiter díxí/ mus:nüc Tropologiz'Tropo; fumma carpamus. Vi"cd fiouel pondus contra ἼΩΝ punt ΤΠ} ora "3 Luca* dm dec "U$$76b "— Luc$c Ant in hortum cupiebat: qd illeiuxtaleges Tropologiz intelligens, mori maluit dj facere:ne haereditas paterna& antiqua poffeffio,in impf re gis delitias uertere£.Pracipit αὐτὸ ppphetzs,ut facco calcia7 méti(q; depofitis,nudus δὲ difcalcíatus incedat;& in fignü fitatqp portentü egyptijs& xthiopib? quidei populi pet; fecuti funt:& ,ppter fuperbiam fuere humiles. Bgyptus ei interpretatur perfequens fiue tribulans.Ethiopes,humiles atqj deiecti: Omnis em qui fe exaltat, humiliabi£, C) ui du/ cendi funt in captiuitate,& tritiannorü tormeta paffuri: de quibus annis,in pfalmis legim?: Cogitaui dies antiquos: & annos«ternos ín mentehabui. C) uz nó putem? parua effe fupplicia,fed magnis elongata téporibus.In ipfa autem captiuftate€ tráfmigratione egypti ibunt iuuenes δὲ fenes qui in malicia roborati funt: δὲ ad perfecte etatis uitia per/ uenerünt,nudi,ut omnía eorü fcelera pateant. Nihil em ος» cultum qd nó reuelabi£,Et difcalciati:quia pafcha dfii co7 mederenó poterunt:qd qui comedit, accínctos habet lum bos,& tenet manu baculü:& calciatis ftat pedibus: ne per faculi huius folitudiné tranfiens, a ferpetibus mordeatur. "Tunc difcooperteerunt nates eoz,per quas ftercus egerít; δέ omnis ignominia egypti demoftrabit:ita ut cofundang u fzculí hui? cerni£ ma, t€:& cernit a,ppheta, quantis temptationib? mundus hic plen? Πε, ΩΣ auté mareappellet fzculü(ut multa praterea) uno teftimonio pfalmi cótentus fum:Q) ui defcedunt mare in nauib? faciétes operationes in aquis multis:Tpfi uiderüt opera diíi,& mirabilia eius in profundo. Ὁ ui em operan£ in hocfaculo opus dei,& cum ,ppheta dicunt; Veni ín pro, fundum marís:ipfi uident mirabilia eius in profundo. Etli berati detéptationib?& anguftijs,horribilé δὲ durá uifioné audife fe dicunt. Haecaute ipfa tépeftas a deferto uenit: in quo téptatus eft& diis:& ifrael colubri morfib?,& fcorpio num ictibus patuit. Cunq; uenerítpertranfit,& praeterit:S£ tunc intelligit ille qui fuftinet cp nó preuarícat nifi quí prae uaricator eft:& nó agit iniquenifi iniquus. Vtigitur marís fluctib? obruamur:& opprimat nos fzua tempeftas,noftri uiti; eft:quí ante tépeftaté preuaricatores fuimus& iniqui. Q. d'g dicit: Contra meclamite& legati perfarü ueniunt: híc fenfus éft:elamita interpretan£ defpiciétes:perfz, tem/ ptantes, Veníat igit hi qui defpicere folent,cótemnere, ats téptare:fed ego ingemifca:& eemítus meus erit mea confo latio.Sed& lumbi meirepleti funt anguftía:& obtinuertit τὴς dolores quafi parturienté;uta timore απί concipiam δὲ ἙῬδιῖοδόις v9. 3 pariam ,.. £ommen.iDicronymi liber(eptimus paríam: δὲ fpiritüi falutis eius facia fuper terram. Recteauté iuxta hebraicii turbines atcp tépeftates de deferto ueníüit:& de terra horribili;übi nó eft habitator deus:& ubi uniuería terrena funt: Et quicung eft incredulus,agit rem cogruam infidelitati fuz:& qui depopulator eft,uaftat, Vnde auda, tatis tuz coronaftinos. b 4T«l2ecem οἰκί! mib( ofio: Cl; de pone fpeculato:zé«C. Iubet ,ppheta ponere in corde fuo fpeculatoré:& diligétius intueri qua uétura funtmiido:i, ditq; duos equites, afcéfore afini& afcéforé cameli:Q) uos éter cótra aduerfarios loquic:Afcende elam, obfide maede: omne gemitum deferti ma; ris, terrz horribilis, & uifionis duriífimae: quz nunciata eft, cef/ fare feci: Ο3. uia lumbi meiagentes paeniten/ tiam, nequad ut pri? uoluptate, fed dolore funt pleni: nec ultra di cam: Lumbi mei im; pletí funt illufionib?. Anguftia ein poffedit me δὲ tribulatio:(icut folet tenere parturíen/ tem. Multum ínter fe uulgata zditio δὲ he; braicü in hocloco dif crepant: Ideo breuiter utrág perftringimus, Ώεφιλεπτιμιῶσιμ car^ pendi nos occafiuncu lam relinquamus. 8«[Coruícüaudíre «€. Preauditu€ uifio ne duriffima quá cer; nebat de defcrto marí ppheta uenxuràá: cor; ruiífe δὲ turbatü efTe fe dicit: X ,ppemodt ca; ligantib? oculís,&(tu pefacta mte, nefciffe quid cerneret. llla ein babylon, p qua Aqui la& Theodotio,tene; bras interpretati funt: utfignificarét mundü iftum quiin maligno pofitus eft:& cui? prín cipes funt iuxta aplm Ephe.e,b Paulum rectores tene T537.b brarü iítarü: qua ὅπ). dam ucl ,pphetz, ucl deo amabilis fuit: fa; &a ein fua fubuerfio/ 8 HEP.tiehtis. Córtui οὔ au/ direm: coturbatus fun εἴ-. uíderé: emarcuit cor tneü: tenebra: obítupefecerunt me: babylon dilecta mea οὔτ eft mihi ín míracu/ cuin méfam,cotem/ plare ín fpecula comeden; tes& bibétes:fureite prín/ b cipes, arripite dypeü. μὲς em dixit míhí dns: Vade & pone fpeculatoré:& qd? cung; uíderít,annüciet. Ec. uídit carr duorü equitü, afcenforé afíni,& afcéforé camelí: δὲ cótetnplatus eft dilieéter multo íntuitu,& c damauitleo. Sáp fpeculá diii ego fun ftans iugiter per diem: δὲ fup cuftodia meamego fumftans totís noctibus, Ecce ifte uenit afcéfor uir biga equitü,& refpodit δὲ díxit: Cecidit, cécidit babylon: δὲ omnia fculptilia deorá ei?cotrita: funt ín terra. T ritura mea &ffili arez meae, qua audi uí a drio exercituum deo ifrael, annüdaui uobis. ΓΌΗΣ Onus duma, quida fic interpretatus eft; ut afc&foré afini iuxta euagelicà Tectioné&;pphetiam ;;. Zachariz,chríítü dice sEP.turientem.Inique€! ret:& ecótrarioafcen, ut non audirem: feftínaui erem umi eara ἜΡΙΣ: 3 ortitudiné ppter fce; ut non uíderem: errat tor ditaté tortuofi anima; meü:íniquitasinundauit^ tis.Alíj Yo duos αἰτῶ, fuper me:aníma mea ínfi ftit tímoríi.Para menfam, fpeculare fpeculam:come/ ditebibite: furoite princi; pes,parate clypeos. Quía fic dixít ad me dominus: Vade& pone tibi fpecu/ latoré& quodcunq uide/ ris,annuncia.Et uidi afcen fores equites duos: afcen; forém afini,& afcéforé cav melí: Audiui auditü mul/ tum:& uocaui Vríam ad fpecalam. Domiín? dixit: tetí per totam diem:& fuper caftra ego ftetitota nocte: δὲ ecce ipfe uenit afcenfor bigz:,& refpon; densaít: Cecídit.ceciditba bylon:& ornía fimulacra eius δὲ manufacta contrí/ tafuntinterra. Auditequi derelícti eftis& doletís:au dite quz audiui a domi; no fabaotb,deus ifrael an nuncáauit nobis. EUR Vifioidumez fores literz& fpiri?, ad duo referunt tefta, menta, Iludgp qd'in hebraico dici£ yy pro d Aquila& Sym» machus leonem&lez nam interpretati(μπε: nefcio quid uolentes Lxx. ὀυρίαμ pofuerütz qd quidam lume dii interpretari putat, εἴ altjs literis lumedni, qd hic nó habetur:& G Matth, ij Zadhb| alíjsfcribaturleo,qui hiclegi£. Vultq fpecu latoré iftum quem íu/ betür ,ppheta ponere in corde fuo, appellari Vriam:& per interpre tation ποῖς refert ad chrifti intelligentià:ut ipfo habitante in no; bis, poffimus cernere quz uétura πε d quídé& leoni poterít coaptari, qui a Iacob Οεῆ, 498. &a Balaam fub chri, Να fti myfterio nominat. € αἰ Supfpeculá ofi ego fum ftane«C. Stat ppheta in fpecula diiiz & inilli? lumine cófti/ tutus qua uétura fint profpicit. Hancg; ha; bet cuftodia:& hoc fi bi officiüi delegati: ut in fzculiifti? tenebris: qua fint uentura con; fpiciat. Ecce ifte inquit uenit: hoc qd? fequi£. nemirabilis. Vii ,pphetz pracipit,ut uefces in méfa drií:8t illi?(aturatus cibo, diligétius cotemple£ qua uentura fint mundo:diciturq per eum ad οἷς credétes:ut comedétes X bibétes corp? fanguiné diii,uertant in principes ecclefize: ὁ & cüapoftolis audiant: Surgite,arripiantq clypeü fidei de lbidem armatura apoftoli Pauli, in ᾗ poffint ignita diaboli iacula extinguere. Hoc iuxta hebraicti,& coeptà fuper mundo in; terpretatione, Tranfeamus ad zditioné Lxx. qua multüi a fuperiorib? difcrepat: Corripit fe ppheta:immo fub pfona fuaaliorii confitet erroré:qui fequétes occídenté litera, con temnüt fpiritü uiuificanté:& inique feciffe(e dicit:ut nó au/ diretlege fpiritualiter, fed ecótrarío feftínaret dei facraméta 3n, e ΠΟ cernere: nec diceret cii Dauid:Reuela oculos meos δὲ có fyderabo mirabilia de lege tua.Idcirco errat cor ei?& iudai; ca fuperftitione cópletum:nó in charitate dei,(ed in timore Rom.$c cófiítit:ut habeat fpiritü feruitutis ín timore:& nequadj fpi ritum adoptionis ín quo camam?,abba pater. Vn pracipi tur eiut accedat ad mefam ciborü fpiritualiii: comedantqg oés in eaqui illi? fequunt exépli,& bibant: δὲ ueteri errore conitépto, cófurgant in fpiritu qui iacebant ín litera,& fiant $.5« principes: dicantq; cü ppheta: Diieut fcuto bong uolun/ feuidiffe fignificás:uenire drim faluatoré fedenté fup bigà: δὲ duob? equis, immo animantibus afino δὲ camelo unum currii iungenté: C) ui afcenfor bigz defyderanti;pphetz& uerba eius audire cupiéti: Rfidit& dixit: Cecidit;cecidit ba bylon: totius orbis cófufío:& in aduentu meo cecidit quo humanum corp?affumpfi:& penitus in cófumatione mun diruitura eft. Et oia fculptília eíus cótrita funt ín terra, Pro quo Lxx.fimulacra& manufacta interpretati funt:fignifi,— cantes fcriptura hareticorti uariofqy errores harefcon:q fa bricatores(üt idolorü:& adorat qua de fuo corde finxerüit, Q.d'q fequi ex pfona ,ppheta dicentis: Tritura mea& fili arez mez,quz audiuia diio exercituüi deo ifrael annüciaut uobís:iuxta hebraicum hunchabet fenfum: O poflule qui €ódendus esin horrea mea: quem ídcirco tríui ín uaríjs an. guftíjs,ut paleas ab eo excuteré: δὲ puríffimii tritici in meif horreis εδάςτεξ: quz audiui a dfio exercitu dco ifrael effe uentura uniuerfo müdo:hac uobis qui in müdo eftíis om/.: . hibusnunciaui. Alij Yo dicit adhuc fuperiore effe perfonà uidelicet diii faluatoris,qd'ipfeloquat ad aplos:Q. ue au/ diui a patreannunciaui uobis, Et quia ρ hoc in Lxx. legit ἀκόυσα]ε οἱ κα]αλελψμμένοι ,W) οἱ od east i audite νι . relicti | n£faianm A—xdicicftis&doletis: hicmihi tuxtaintérpretation&eorum 4 Ίις fenfus uidetur:O apoftoli,de quib? fcribit E(aias:Nifi diis "*- reliquiffetnobisfeme,quafi fodoma effemus,& fimiles go; Roms.£ imorrzfuiffem?: ἀγάπη reliquias δὲ Άρης ad Romanos do pateat, cogimur iuxta ἀναγωγὴν diuerías opiniones fequi. ber Onus ín arabía Hoc in&ditiorie Lxx. interprerüm nó habet:fed qd'fequit:In faltu ad uefpera dormietis ín femi/ tis dedanim, cii priori uifione coiunctü eft:ut lega: fi quae $0, 44. UM interpreta deus me,| aquá: quí habitatis terrà— bus;ppter mitítudiné occí τὸ ἀρ τορι θμιανς y í..--. Η SON-- ὁ πὸ nedle udforis mé.C.49— anftri cit panib? ocurtíte| forü:ppterturbáertátiü:— ais cenebris,&eallo nos diximus: clamat,. sid Pes; o η ἣν s tenebris,& gallo uel uocat,id eft,xaAz, fuciéti.A facicem gladio; Ῥρτεῖ multitudine oladij: lucis nuncio fefonàté, ,[eim hebrzi&grzd rumfüoterützafadegladij&pptermltítudin&arcuüi— fevitamare:Sintdlle/ Rv fermonis ambiguity,', 9. Ec UO een[εἰ xit peccati futi:& ἐδ: " tem dicipoteftdlama,{ΠῚ ΠΕΤΙ5,8. ΓάΓΕ ΔΓΟΗΞΟΧ intetoru:& ppter tnuititu tpe dicere potuit: Ad 05,68 iden δέ μἱ fen fus: tentía facie grauíspralij. dinem cadétium ín bello. dE morbis: quiécuftos me NUS A; n);' Hetus, X ád matutini dicacnoctemeadpoe* Quónia hzc dicit domin? ad me: Adhuc ImnunoantnO zc, Hoc interim ὮΝ ,Bitentamuocatutre— quafi ín anno mercenaríj:& auferet omis oeloríacedar:^ deprafentiloco: σὰ, wm ὃ 79 linques fer:quodin;—^''&rdiquie— terünomen arabiz.í; ΤΙ terpreta£, hifpidusac S uéfpere& occidentis: τ wii mem Matd.z2a cet εἴτε faluatas:qui relicti eftis de ρρῖο iudaorü,utfaluaré tis,quare:& ad me habita in fáltu; Arabia in lingua noftra, mini: δὲ doletis füpet cum"SN, qd οἷς in; terpretati funt,ad me: fi uolueris legere"SN tís,ín femitis dodaním. ο Occtrrentes fitienti, ferte habitatis í regíoe themá, ci panib?occurtíte fuoiéti uefpérafonat:que rio: 23 erditione gentis 16;-. NAT Ru 99.&L^j. 3.. Gis&tenebrari prin AMA qua X alibi le$ HEB. Onlisduma:ad me— sep. Vifioidumezad me— pium eitzomifcp qui Ibi.s.a gim*:Trifticiaetcor^— damatexfeir:Cuftosqd^ damatde feir: Cuftodite— habetinitium peccato ες Wimeo&dolorconti/ denodte:cuftosadd ρησηαα αι οί ma rum,uer(atur in uefpé hüus,pfrarib?mes, Cemocte,cultosqd deno ,ppugnacula:xultoOto m3. 4.0 ui quteüenitad qui(üt ilii dm cte.Dixit ciftos: Venit ne& nocte:fi quaris, qux mtn NI; carnem: Dac qua au; M A SS S RM n econfittit. VndeX— diuia deo patre uobis fhane δζ ποχ«οἱ quer itis; τς: δ apud fe habita. In in&gypto primogeni/ Exo.iz.c annuncio:que deus ασε: conuertimini,St— falta ad uefperá dortmie/— tain medianoéte zv ifr? uobisuéturapre/, ας bel: ἘΠ ΗΣ, dunt.EtapoftolusPe dicit. 44Γ η ou, ὃ ueníte.Ontis ínarabía.In Ξ-- ua dedan. In oce. trusiantecp gálluscan. Maithizéi;é mac. Verbühebrai, c faltá ad uefperá dormie;-fum fitiéti ferte aquaiqui-taretter dominum ne gauit: qd? medía nox intelligtz. PoftGs aute nox przcelfit,S coepit pilofus,reuertar δὲ habité apud eii; Duma,uel fimilitudine uel filentiü fonat: Idumza auté in terrena uertit. Dfis ergo loquit ad apforti chorti:€ precipitei:ad me uoca eos qui funt de feír:ut mihi feruiat genti multitudo, quz in fimili tudine Efau nihil ín fe habet molle& leue, ac nitidi: fed e(t hifpida,fera,intractabilis.Et o uos apoítoli poft? uocaue/ ritis ad me nationes de feír,cuítodite ecclefiz ,ppugnacula, nefacile hoftis irrumpat: neleo rugiens atgpcircuiens, qui quarit aditum per quem poffit intrare, claufum in ecclefia gregé laceret atcp dilperdat.Refpóditq eccBRize multitudo: nó(οἱ in profperis,fed in aduerfis:hoc eft,& in die& in no €te,tua deus pracepta feruabo.Ad quam loquitur deus:Si uere me quaris,opereoftende qp me quzras: nec femel tibí quafiffe futficiat: fed qué inueneris,femp inquire:& ut per fectius teneas,obliuifcere populi tui& domus patris tui:& deferto errore gentiliti,apud mein ecclefia cómorare. Hoc iuxta Lxx. dixerímus:qui uifioné idumae,hoc eft,terrenz ponti in título: ut cos oftendant uocari, qui príus terrenis 'operib? feruiebat.Porro iuxta Aquilam qui duma,hoc eft, filentiti pofuituel fimilitudiné:fic poffum^intelligere,ut ad fimilitudiné populi ifraeljprouocet gentium multitudo:& ubi prius filentíti fuerat legis dei, ibi cófeffionis clamor fit: & oleafter inferat ín bona oliuam. Legimus& in parabola euangelíj,mifTos(eruos qui uocarét bonos δὲ malos;ac pa; triffamilias de quibuflibet implerét couiuiti:qa priores ue; nire noluerunt. Poteít& ecclefia narrare ῳ diis de feir,hoc eft, dc terrenis locis ad feuociferet:(eqs prouocet ad falute, δὲ dicatad ipfum drim:O cuftos, quid de nocte confurges uerígris in tenebriszquid abfqy pctó in carne es peccatricee qua caufa uoluifti humanti corpus affumerecRefpodit cu; Luc.s.f ftos:hoceft,famarítan?:qui in euagelio uulneratü fuis hu/ merís ad ftabulü reportauít: Venit mane& nox.Et eft(en^ fus:Gétiti multitudini ortus eft fol iutticize:& iudzís uenez dine:Si mequaritis,(tudiofi? quarite, Couertímíni ad me filij couertétes:& ego fanabo cótritiones ueftras:.& uenite ad me. Loca difficilia funt: θέ cum fcd^m hiftoriam minime inalijs fcripturarum locis, diuerfas intelligéntías recipit; ς«Γ΄ 3n faltu ad vefpera oozmíctío«C. C) ui in malicia effe coperti;& pctórü ingrediunt uiam:nor dormiti:, tiec imo rantur in agrís cólitis& noualib?; nec in pratis δὲ fegetib?; qs ad metedü effe candétes, faluator docet: πές ínter arbo; res pomíferas, fed 1 infructuofis faltib*:ubi uepres& fpina funt,& beftiz cómoran£. De huiufcemodi faltu,& ín Regii : Η η. 1 2 l i— uoluminelegim?: Φ plures deuorauerit fylua uel altus, 3j interfecti fint gladio: qi Abfalom aduerfus patrem extitit perduellis: Recteqg, qa uefpera principiü malorü eft, in uia & in femitis habitare dicit:& in uía dedanim, qd interpre, taf iudicia, CL uot em habét pétórum genera,tot iudiciorü merent fentétias,Poteft αὐτὸ dedan δὲ grande iudiciii inter pretarí. Ὁ€f€) ccurrétee{||«c. Vos qui eftis in thema; qd interpreta£,aufteratcp perfectio:& in eo uerfamini loco dequo feript eft:De? ab auftro ueniet:& qui confummati eftis atqp perfecti;G habetis in uobis lute fciétíz fcripturà rum:fugiétib? dearabia δὲ de faltu ,occurrite cii aqua& pà : nibus:& nolite expectare donec ipfi ad uos ueniát:fed imi; tamini illi euangelicz parabolz patre, quí occurrit filio re; uertéti, Et ille quide dedit ftolam,obtulit annuli: uos αὐτῷ i Regis 8 Abac.s.à aquas& panes offerte fugiétib?:ut quilaffi erantatep con,— fcéti,ueftra mifericordia fuftétent;& ad fedes ueftras citius tráfeant. Fugerütem gladios hareticorü, doctrina gétiliti; blafphemias iudzorü. Et quia multos uíderüt eorü íaculis interfectos:& cecidiffe in praelio plurímos, ipfi cupiunt ue/ ftro auxilio liberari.Locus hic pprie aduerfus eos intelligi pót:qui tradentes fe ocío atq; defidiz, ppría falute cótentí funt:nec poenitentibus ανά; conuerfis porrígunt manuni; εά[€i becoícít ofie ad me C. Ideo uobís dico utoccur/ ratis ci aqua δὲ panib* fugiétib? de faltu δὲ arabía: quia do min? hac futura pollicitus eft. Sicut annus mercenaríj cito praterit,qui δυὰς nihilaliud nifi mercedé fui laboris expé auferet:& ois fagittaríorüi.i.diuerforii dogmatü numerus qui cóftitutos in faltu arabiz uulnerabat,rediget in nihili: poftá fügiétes de faltu fuerint liberati;& aquam bapti(mi ' 4—f(alutaris Yob.).g runttenebrz:iuxta qd? dicit a drio:n iudicii müdiifti?ego^ ctatiuelcertelemp in opere&aclabore, ut mercedélaboris uení:utnó uídétes uideant:& uidétes cxcifiant.Etipfecu«— accipiat:ficois gloria cedar, qd interpretat tenebrae:de ᾗ δὲ MAS ftos q dixerat: Venit mane δὲ nox,loquit ad gétiüi multitu,— in pfalmis legim?:Habitaui cii habitantib? cedar,uelociter Te 980] FL £ommen.IDicronymi liber feptimus falutaris acceperint,comederintgp coxleftépané. Haec ein fu. E tura diis omnium;& proprie deus ifrael: id eft mente cernentiü deum,locutuseft. Ca. XXII Ἴβυσ vallíc vífioníe.In libro hebraicortinoim pofuim?,(ion interpretari fpecula: qua in fub ulla neceffitate,8t dolore cruciatuti chriftü negauit; eqp£$ ci pzíncipee ruí zc. In hoc loco Lxx.interpretationem fecuti fumus:quia nó multum ab hebraico diftatin fenfu. Cate; rum ut uerbum ex uerbo de hebrao tranfferam: itaapud eos legitur; Oés primates tui migrauerütfimul, ab arcu li, 3 limibus fita, delonge -.»Weniétiacoteplat. ΟἿ igitur fion iuxtaleges tropologíz referat ad eccliam: ut eft illud in fecüido pfalmo ex pfo; na dii faluatoris.Ego autécóftitut? fum rex ab eo fup fion monte $3124. a fanctumei?, Et: Q ui cófidunt in dfio ficut Ibi,6, a mons fion.Et:Diligit domip?portas fion fu er οἴία tabernacula acob; Et manifeftíus Hicbre i2, f Apis: Acceffiftis inqt ad fion monté& ciui/ taté dei uiuentis hieru falem coelefte, OQ. uzri mus quare in prafen ti uifione,uallis fion ci catur ρίας uerborü 8 b € δὲ reliquis numetí facittariorü fortiá de filijs cedar im. minuent.Dris em deus ifraeldocutus εῆ. Ca. X XII INüs uallís uífio; nis. Ο ὑτάμᾶ tibi quoq; eft: quía afcedifti δὲ cu omnís in te; cta: Clamóris plena,urbs frequens,ciuítas exultans. » Interfecti tui non ínterfe/ ti oladio:nec mortuí ín bello.: in Erbum uallis ft on. Quíd facta efttibi nunc qa afcendifti omnis ín tecta uana? Repleta eft!cíuitas damantíü, urbs exultans. Vulnerati ταί nó uulnera; ti gladio: nec mortui ταί mortui ín bello. e Cüncti principes tui fugerunt fimul:durec lieati funt. f HEB. Οὗ q inüeti füt ite, uíncti(Πε, parit pcul fuge efequenta ΝΑ s runt.Própterea dixi: Rece ad intellieetia(ρίγα;, lem:ut ofnes puerforü diteame, amare flebo:no doematutn príncípes líte incübere ut confolemi qui corruerüt de fubli 58}: ΣΤῊΝ mitate fenfus fancta/ me fup uaftitate filiz PP ἥ rumfcripturari:Xad—tnei.Diesem ínterfectioís . humilia deuoluti füt, ο...& coculcationis SEP.Etfortes ín te loge fu/ gerüt.Proptetea dixi: Dí; mittite me, amare flebo: nolíte cotendere ut confo/ lemini me fuper contrítio ne filiz generis mei: quia dies tumultus& perditio; & perditionis gati funt: quà zditío; nem δέ alij interpretes fecutí funt. Migraue/ runt em omes haretí». corum principes ad fy nagoga fatanaa chri, fti ecclefia: δὲ trafierüt fimul difcordes in per Γάτα, ín tráfitu cócor/ des:& ligati fuptab ar| cu: dedin pfalmo fcri pti e:Eccepctóresín, téderüt arcti:parauert fagittas fuas in phare tra:t fagittét in obícu ro rectos corde:G mit tant ignita diaboli ia; cula quz uulnerét pa; riter δὲ ligent. Ideogg dureligati funt qa ob turaueruntaures fuag ficutafpides furda:& obturátes aures, qua 'nó exaudiet uoces in; cantantiti;nec uenefici incantantís fapienter., Ob quam caufam& apf's Paulus hareticü poftunam cómoniítio nem, peruerfitati fuz fciamus in fion ualle. ΐ uerfari. Tale quíd puto δὲ δαϊοπιοηξ in prouerbijs dicere: Oculum quí irridet patrem δὲ defpicít fenectutem matrís, effodiant eum corui de cóuallíbus:& comedant illum pulli aquilarü: Statím em ut fenfus hareticorü írriferit creatoré patró& fenectuté ecclefie matris defpexerit, eifodi£ a tetris δὲ immüdis uolucrib?:qua referunt ad cótrarías fortitudi 5.120,a nes:nec prit iftiufmodi dicere: Leuaui oculos meos in mon tes undeueniatauxilium mihi:fed in modum brutorü ani mantíit ad terrena depreffi funt. b ΔΓ εἰ ἀπ tíbí ἃς eft«c. ; Hoc qd iuxta Lxx. interpretes ín Regü uolumine quarit 4Reg.2,c quid(ibi uelit dicente Helifeo: Vbi eft deus helíaee NE in prafenti loco manifeftius poni£:,p eo eim qd' Lxx. tráftulc/ runt ὅτι và5.i.nunc, in hebrzo habet NE: qd? nos inter; pretati fum?, nunc dap:& Aquila uolens hebraicü feruare idioma,pofuit καύπερτοι:qua coniunctione latinus fermó non explicat. C) Π auté dícit:quidnatibi ὅφ eft, interrogat cur inter alios& ipfa conícendat:atqp opinione fublimiiin humilib? cómoret.Et eít fenfus: cti philofophi tumeant:& ois fapiétia fzcularis, de fublimib? difputans, fimplicitaté cóténat eccefi a:cur tu dq excelía fectarísequae Lxx.owuov τικότερορ, δώμαϊα μιό]αια.ἰ.Γοέα uana interpretati funtzut Matth,z4, b oftenderet effe& aliud te&tii, de d faluator defcédere prohi; bet: qd τῇ nó fit te&tü uanüi. Deniqs& apf'us Petrus: hora -oronis fexta afcédit in te&ü, Nuncautéut oftederet multà harefeon uarietatéinó unü tectti fed tecta plurima noiauit. c«LC lamo:ío plena τί, Doctrina haretícorü non in fenfu, fed in multiloquio δὲ clamore uerfa£. Vri ob multitudine deceptorü frequés cíuitas appellat:& exultas, ,ppter fuper bíam.Inflati em rument: δὲ facratiora fe inueníffe eloríant. Ὁ 41 3nterfecti tuí τὸ, Maxima pars abfq ullo certamine& difceptatione,hareticorü deceptionibus fupplantat:& hac eft turba qpplurima.Interfecti igi£ fiueut Lxx. tranftulerüt . uulnerati uallis fion: nó funt interfecti& uulnerati gladio, fed uolütate ρρτία ad harretícos tráfiertit:& cópatione eorii qui poft praliü uicti funt, infoelici? ílle uulneratusg& inter: fectus eft, qui(pote fetradidit: Ὁ ηὖ& inmartyrio q poft ponas uictus manus dedit:leuioris poena efteo qui tr Tro.50.€ :'.. pracipitrelinquendii: quia peruerfus eft,& ,pprio iudicio codenat?, Ex nobis em exiertit,fed nó erat ex nobis:fi em ex nobis fuiffent,manfif fent uticp nobifcü. Horü principii fugitiuorii illeprínceps eít:qué ide Efaias uocat dracone fugienté, colubrü tortuo/ fum:qui cii uerba mortifera in aures míferit deceptos du reos ligat:& de uínculis fuis exire non patit:de quib? fan &tus erutus gratulat in pfalmo: Aía mea ficut paffer erepta εἰ delaqueo genátiü. Etín alio loco gaudés qd euaferitlo/ - qui£:Sufceptor me? es tu& refugiü meüi:deus meus fpera/ boin eii. C) im ipfe eruit me delaqueo uenantiti:& a uerbo - afpero;fiueturbuléto:qd? ρρτίς haretícorti doctrina figni» ficat. fa[£o d(nuétí funt zc. Adhuc fermo pphetz con; tra uallem fion:cui? habitatores afcéderüt in tecta uana: δὲ clamauerüit clamore cófufo: δὲ uulnerati funt abíqp ρτα]ίος cui? principes οὓς fugerunt;& dureligati funt:& qui fortes inter eos erat longius aufugerüt. C) uáto ein quís ín hare/ tica peruerfitate prudétior eft, tanto longius recedíta diio. Ω ᾧ aiit dicitiuxta hebraicü:Oes qui inuéti funt in το, πος notare debem?: qd?& haretici eos ἧς deceperint, inueniffe fe dicant:fed inu&tio eorü perditio eft. Deniq pariter colli gunt,& procul fugiüt. Nec mihi placet ílla expofitio fcd^m. diuerfitaté harefeon, diuerfa effe&(ραςία fugiétiti: cum fcri ptura fancta dicatOés qui ab hzreticis funt reperti, pariter colligatos& fugiffelongiffime,dícéte diio: Ciui nó eft me^ cum,cótra πῆς εἶδ: δὲ qui mecii nó colligit,fpargit. Vnde de Moyfe dicit: Appropinquabat Moyfes folus ad deü:caterí yonó appropinquabat.Deus ern fanctis fuis, deus appro^ .pinquans eft:& non delongedicitdris. 441 Ῥιοβιειεᾶ Ὀίχ(: fAecedítea me| amareflebo«c. Et Samuel plangebat: Saul;& diisatqfaluator flebat híerufalé:& Apoftolus fcri/ biítad Corinthios: Ne cum rurfus uenero ad uos,humiliet me deus mc? δὲ lugeam multos qui ante peccauerüt, X nà egerunt poenitentia. Vade compatiétis affectu& ad alios t Gracefic 4, “πόλις Veg] οωντῶμ, Ῥδηοιᾶ 'Titumse] Llofie[p Ῥόι 15a Ibidem.04| Exo:43| n Reg.5.g Lucae. f ον loqui£: Q.uís infirma£,& ego non infirmórc C uis fcanda Ibíng ligatur;& ego nó uroreTgítur δὲ propheta uidens populum quondam uifionís uana tecta cófcendere,€ in clamore uer fari:cunctofqy principes eius fugiífe,& ligatos effe uinculis peccatorüs £3. XXH- fo 45 mab*;& plurima mftitudo eftad pügná fe ργαρατᾶς cótra ecclefia:ita ut os ualles illi? cópleant:& eqtes obturét fen 7 fus eog:& dimicatióe fua ecclefiaíticit uiri q interpretat it das ,puocétad certaridü: ἅ pferente teftímonia fcriptura; in£faiam-— A petcatorpn:erqmpitin lachrymas,& abigit cófolantés:& "fletu amariffimo feflete το αξ:non fup filios, fed fup filias ppfi fui:quzuirilitatis pdidit dignitate, Dies em iudicij δὲ town interfectióis δὲ cóculcatióis:nequadp erit hierufale, qua in; ἐν id didi p * Cóculcatio: fletuti qp fiue erroris,ut Lxx.trà (tulerütadfiofabaoth' nó quo fletus δὲ error a dnofit:fed p occafio né fanctarii fcriptura; τῇ qs diis legédas de/ dit, illis nafcit erroris occafio, q pfit dicere: E(a.65,d Q.uarenos errarefe/ ciftíauia tuacEtialio loco: Diís eis mifcuit fpiritü errorís: utnon inuifionis monte:fed in fion ualle cófifterét. Hac aüt ipfa dief quz a diio exercituti ín ual leori£ uifíonis: τη» Εκ. opa demóftret: crutatur murü hzre; ticorü qué aduerfü ec, clefiam qfi firmiffimü ppugnaculu cóftruxe rüt:& magnifici glo/ riofumqp.i. doctores eorü: qfe fup chrifto montecófiftere glorià tur, De dalibi legim? 8.1.1 Venite afcédamus in Ὁ. mótédüi:&indomü “"γου trpretar uifío pacis:fed antiqui nois Iebus,qua iterpretat HEP. δὲ coculcatióis δὲ fle tuü a diio deo exercituü ín ualle uifioís fcrutás mu τῇ& magenifi? fup mote. 4 s Etélam fumpfit pharetrá, currü homínís equitis, δὲ | parieté nudauit clype?,Et 'érüt electz ualles tuz ple/ . nz quadrícarí& equites ponet fedes fuas in porta. Etreuelabit operímentü iudx:& uidebis ín die illa armamétariü dom? falt?: δὲ fciffuras duitatis dauid ἡ uidebitis quía multiplica; b τὰ funt, Et cógréeaftis ads pifcinzínferiorís δὲ dom? híerufalé nüeraftis:& de; ftruxíftis domus ad mu; niendum murum.Etlacá SEP. nis& conculcationis: & error adomino deo fa baoth in ualle fion:errant a mínío ufqy ad maxímü: errát fup montes.Elamite aüttulerüt pharetrassafcé fores hoíes fup eds:& οὖ; gregatío puenátiti:& erüt elect ualles tuz, iplebüt qdrígis,& eqtes ftipabunt portas tuas:& reuelabunt portas iuda:& afpiciét die illo ín dom? electas ciuita tis:& reuelabunt abfcon; dita domorü arcís dauid: δὲ uidebüt qim plures füt, Etauerterüt aquá átíqux: pifcinz i cíuítaté:& deftru xerunt domos híerftm ad firmádos muros ciuitatis: rum:& cuncta redarguente mendacia: uidebunt haeretici domos ciuitatis Da; uid:& ofa pri? fecretá cognofcétiquó in arcé dauíd q iterpretatur, manu fortifihocé chri fti:omia firit dogmata ueritatis. Obfcuralo: ca funt;non(ΟἹ iuxta hiftoria;féd iuxta ἀνα γογὴν. CLuibus éreo nra difplicuérint,de/ bent pfertefua: ut ex planationii éog: fi tera fuerit acquielcamus; b«ΓΕ! congrecaftís aquae pífcítg£C. Vos: q fciffuras ciuitátis da uid.i. ecclefie uidebi/ tis ael uidetis, quz irr toto orbe multiplica/ ta funt: q cógreeaftis ads pifcinz ura atqi doctrínz:nó fupioris fed iferioris,& domos hierfm numerafts fij ue deftruxiftis: ut mu niretíis muri ueftrüs non fodiftís puteos q uitales haberét δὲ eter nas ads:fed lacus có7 ο) οοἶί[τας δὲ apfos, Ο Πρ in ualle uerfent:mirtiin πιο errat in montibus. α4[ιξε elam fumpfit pbaretram curríi zc. Aelam qd interpretat afcenfus eorti:fiue λαμίται ut Lxx. tranftulerüt,quos in contéptores uertíimus:fumpfertüit pha retram:ut fagíttet in obícuro rectos corde: qui(untin στ’ ru equites hominum,ut parietem fion δὲ ecclefiz firmam ta fuo clypeo& impugnatione denudét. Eruntaütínqt ele; ἐξα ualles tuz& hüiilia dogmata O uallis fion,plenz qua; drigarü,ds αῆς cti Pharaone fubmerfit: quarü equites θέ afcenfores,ponét fedes fuas in portis tuís:ut obfeffos in te atq;cóclufos nó patian£ exire; Tuncomnipotés deus p ες’ cleftaftícos uiros reuelabit operiméta iuda:& uniuerfa fe/ creta 85 q in cófeffióe fidei cóftituti funt:& εἴς uidebis o uallis fion in die ílla& in claro lumine ueritatis oém arma/ turá aplí,& dom?(altus ín ᾗ gétíüi turba εδ. Sicut& in cétefimo tricefimoprio p(almo canit.Ecceaudiuimus eà in ephrata:iuenim?eà ín capis fyluz: Cü atit opimétü iuda at epfecretü qd prius ,ppter myfteriü celabatur fuerit reuela/ τ; 8ζ uíderís armatura ecclefiz:tunc íntelliges fchifmata ci; uitatis dauid,que multiplicafti ut deceptos tibi ppfos con^ gregares.Ifte elamite iuxta editione Lxx. nó habét unam pharetra fed plures: aícéfores(Πε hoim in ἡγῖ equitat aní Yun deiiacob:& anniücia/ ην" Ἐν: 2.^ trítosqaquáno ualet bitnobisuiafud.Por— feciftis ínter duosmuros—&feciftisuobisaquáinter— corinere& fecittis eos rog Loctaftulerunt δζ aguampífcnzueteriss duosmuros intra pífcinà—interduos muros no; πλανῶν]αι ἄπο μιικροῦ d f eius in ᾿: ἊΨ. Όἱ δ' uetetis inftrumey ἕως μεγάλου,πλανῶν S&noafpexiftis adeü qui αἀπιίημᾶ:& nonafpexiftis tit&L aqua ρίϊείπα ue TertmiTiopHidTat— fecerated,& operatorem εἴ qa príndipíofecitea:&t— terífneglexiftis;nec có amiípiouftpad maxi,^, del a didit€ illí 5 uidiítis: fvderaftís datorelegis mi,ertant uper mon Ε15 de Ofnoc nouidnits. creatore illius no uididtis, deii,&c opatoré mun/ tes: hoc fentire id ς Et uócabit diiadeus exercítuü ín die illa ad fletá& ad s penítus SES tnus, 1n matort[celere n rrt ͵ πχ 1 m. ociuxta hebraicum. effe eos q maiores füt: planctáad caluítíü&ad cingulü facci:& ece gaudíü Οσο xix co & τῇ a mínio uf ad& lxtícía, occidere uítulos δὲ iugulare arietescomedere Sereni fe Beer maximu errare ciictos;“τς 9arh;: com q€multieflentiX hac & errare fup montes:. cames δὲ bibereuínü:comedam?& bibamus: Cras€ multitudine cofidétes Moyfen, Hieremiá cz moriemur.— doctriniueterif tefta; terofqp pphetas,euan mé auerterüta ciuita te dei quz eft eccfia:& deftruxeriit domos hierfm:ur aedifi caret cócillabula malignátiti:düg, uet? reprobat iftrumétü: necnouiüi fecuti ftit: qa που ueteris initrumeti teftimoníjs roborat.Propterea inf duos muros ueteré€ που fecerüt fibi nouas ads, ds interiores effeputàt& maiora continere myftería Gp in teftaméto ueteri cótíné£:& nó refpexertit det q ueterís inftruméti códitor é:& factor ei? ne loge qd ui» dereuoluerüt. c€f£t vocabít oie oe?exercítuü«€. Ὁ uo» tidie dris de? exercitui puocat hareticos ad poznitétia:q in ter duos muros aqua piícínz ueteris cóténetes: foderüt fi/ bilacti,& cóeregauert aquá pifcinz iferioris, quae nó de coe lo fed deterraaqs habet:& uocat eosad fletii. Beati em fen tes:qaipfi ridebüt.Et ad pla&tii:ne poftea audiat: Lamétauí mus uobis& nó pláxiftis.Etad caluitíiiutota opa mortis radat:& auferat de corpe fuo qcad nó uiuitin corpe. Etad. cingulü faccí:ne poftea iuxta hietfm;p cingulo refte cingat αἲἩι aütecótrario p etu δὲ planctu,caluitío δὲ cilitio,gaudiü habuere atqplaticía:& dfi morte oia finirét,occidétes uitu/ los arietefcp iugulates:ut corederét carnes& biberét υπ: locuti[Πε yba blafphemátiii.Dü in ρπ fzcfo fum?,delitijs affluamus, Craftína ein dies:hoc eftfuturü tempus fine feri fu erít;Tllis'ifta dicentibus audiuit dis uerba blafphemizes Ες δὲ cóminatus HW Miatth,4,8 E&c6minatus eftno fe dimiffug: éffehác iniq tatem,donecaut pctó morian£ δὲ uitijs: aut cü delictis fuis ad in; feros ptrahant.. Φ gdéno foli dehareti/ cís,fed deomi pótin; telligi pétóre,q περ] gens pctà fua defpera; tionefit peior:& uolu/ ptatib? irretitus, íügit pco blafphemià: ut oém fenfum ποπ putet morte finiri: di; ces illud Epicuri:Poft morté nihil€:& mors ipfa nihilé. aq IDoec Οία: ofío oeue ekerct/ tui τῷ Pracipit Efaize qphete ut ingrediat ad ο q habitat in ta; bernaculo qd? hebrai/ ce dicitur y2O,ad fob; | mam prapofitü téplí:: fiue ut Lxx.tranftule/ *' rütrauayhocéqua ftoré& difpefatorem thefaurorü dom? dei. - Sochenaütuel taber/ naculum interpreta£; uel paftophorion:hoc e(t thalam? in ἅ habi; tat prepofitus templi, Quis eft aüt alius q habitauit in taberna: culo iuda og:& in do daiczlegif fermo& ra tio,quz in ueterís in ftruméti lectione uer/ fata écHuic itaqp tradi tioni díci£ atcp doctri nz: Q.uid hic agis Cur tibi uis zdiftcare domüiin occidételra::. δὲ tabernaculi tuum qd nó habet füdamé:. τῷ in petrz figere fir mitate:qd? nó tátaber naculü δ΄ domus ᾧ fepulchrü δὲ memoria appellandum efte Pro . ptereaaüittibi dico qd? ín excifione fepulchri non debeas laborare: qa tráiferet diis facer/ doti tuti:ficut tráffer ri folet, 133 qd? οἷς ui rum interpretati funt. Hebrazusaüt q nof in ueteris inftruméti le^ «tione erudiuit: gallü gallínaciü traftulit.Si* cut inqt galP? gallina; ci? huméro portítoris. dealio loco tráffert ad aliü:ficte diis deloco. tuo leuíterafportabit. Etq ὅπαᾶ habebafco rona pótíficis&(icti, ficatione ín auri lamía Exo.2$, f ind crat(criptü ποπιξ. t mo ὁἡπαᾶ dei, ni(i iu/: E £ommen.bicronymi liber feptimus moriemur.Et reuelata eft in aurib? meis diii exercituéi: fi dimittetur iniquitas hzcuobis donec moríamini:di; cit domínus deus exercituum, 4 HEB. Hécdicit dns deus exercitui; Vade ingrede; re ad εὖ qui habitat ín ta; bernaculo, ad fobnà prac; pofitum templi& dices εἰ: Quid tu híc: aut quafi qs híc: quía excidifti tibi hic fepulchrüzexcidifti ín ex; celfo memoríá:diligéter ín petra tabernaculü tibi.Eo ce dris afportari te faciet fi cut afportat callus calli; nacius:& quafi amictà fic fubleuabitte:coronáf coro nabit te tribulatione: qua/ fi pilam miíttette in terrà lata& fpaciofam: ibi mo; tierís:& ibi erit currus olo: rix tuz, ienominía dom? dni tui.Et expellá te de fta tíonetua:& de míniflerio tuo deponá te. Et eriti die illaxuocabo ferui meü eli/ akim filium helkie:& in; duam illà tunica tua:& cín gulo tuo cofortabo εἴ:& poteftaté tuá dabo in ma nu eíus:& erít quafi pater habítantíá hierufalem:& domui íuda, Et dabo da; uem domus dauid fup hu merü eíus:& aperíet& nó erít qui daudat: δὲ daudet & nó erit qui aperíat.Et fi; am illà paxillum inloco ideli:& erít ín folío dom? patris fui,& fpe fup εἴ oém eloríá domus pa; trís ei?uaforü diuerfa σε nera: omne uas paruulü a uafis craterarü ufq; ad οὗ uas muficon;.In die illo dí cit dis exercitu: auferet paxil qfixus fueratiloco fideli& frápet δὲ cadet: δὲ pibitqd'pepéderatieo:qa dislocut? eft. Ca. XXII SEP.[ας dicit diis faba; oth: Vade ad paftophori; onad fomná quaftoré& díces ei. Quid tu híc? Aut qd tibi efthic? qm excidi fti tibi fcpulchrü, δὲ fecifti tibi ín excelfo memoríia.Et defcripfifti tibi ín terra τα’ bernaculü£Ecce diis faba; oth eíjcíet& conteret αἱ! rum:& auferet ftolam& coroná tuá oloriofá:& pij diet te in regioné magná δὲ abícs mefura,& ibi mo/ rícrís:€ ponet currü ταῦ optimü in ignominia:€ domá príncipis ταί in con cülcationé, Et aufererís a difpéfatióe tua:& de gra; du tuo.Et erit i díe illa uo; cabo puerümeü Eliakím filia helkie,& índuà illà ftola tua: δὲ coroná tuam dabo illi fortiter:& difpen fationé tuá dabo ín man? €íus:& erít qfi pater habi tatorib? híerfm,& iuda:& dabo glotiá dom? dauid ei:& principabit δὲ nó erít qcontradícat.Et dabo da uédom? dauid fup hume τῇ ei?:& daudet δὲ n6 erit qaperíat: δὲ coftituá eum príncipe i loco fideli: δὲ in folia eloriz domus patris cí?:& erit confídés fup εἴ ois eliofus domo patris fuí a mimo ufq; ad maxi má. Ome uas puulá a ua; fis apanoth δὲ pédebüt fu per eü.In die illa hzc dicit drisfabaoth.Mouebit ho qui ftabilitus erat inloco fideli: δὲ auferetur& cor; ruet δὲ difperibit gloría d erat ín eo: quoníam dns locutuseft.. Ca. XXIII dei:coronaberis tribu latióe& anguftia, Et quó ft fphera mittat à decliui loco atcp fpa/ ciofo ftare rió pot: fed . Ániméfum uoluit: fic ois ppfs tuus inorbis termíos difpoet.]biqy morieris οὔ[τὰ tua:& ois gfía tua& curr?.q, bus ínclyt? antea fere; baris:& dom? dei fplé doruertet in ignomiz nia, Auferet ein te dfis deftatióetua δὲ de mi nífterio tuo:hocé cari τηοπῆς uictimarii: ut ipleat illud qd' fcribi£ ad hebraos: Tráflato ein facerdotio: neceffe eftut legis tráflatío fi at. Cü aut tu eiec?fue ris de minifterio tuo: . uocabo puerü meum Eliakim cui dixi&in alioloco:Magnütibié uocari te pueri meti. Eliakim interpretatur refurgés deus fiue dei refurrectio. Ifte igitur refargens deus q eftfi lius helkiz.i.pris dri: vn| accipietlocü ταῦ tuagy induef ftola,& cingu/ lo tuo confortabit: ut φ tu hébas in Ira: ille poffideat in(pti:& erit pater habitantium ín hierfm:hocé in[δε pacis qua interpreta£ ecciia:& domui iuda ubi eft fidei uera cófef fio. Vii ipfe ad apfos TM H N logt:Fílioli adhuc mo Τοῦ, dici uobifcü(ἢ. Etad aliü:Fili dimittit tibi Manga| pétátua.Etad alia: Fi cit.Dabo inqt ei clau - μα, ες tua te faluá fe Luc.7.g dom? dauid qapit& Άρος) nemo claudit: α clau/ dit& nemo aperit.Et hzc ἱρία clauif erítfup humeri εἰς: hoc eft in: paffióe. Iuxtaillud qd? ínalio loco fcribit: Cu 5.9.5 ius príncipat? fup hu; merii εἰ”. Ὁ d em ille fua paffiGe referauerit, claudi non poterit:& qd'clauferit in czrimo níjs iudaorii, ἃ nullo alio αροτίςξ.Είσᾶ eim il lü paxilli in loco fide/ liubi cóuét? fideli& Vii& credétes inchrie— fto fideles appellant. Eterítin folii οἵα do mus prís fui:hoc δες’ cleftze: Et fufpédét fup eii oém gloria domus pris ei?, Vr& ieudge lio fcribitur; Oris po pulus Jam A tii iq J Δ LE Ἴ eiu sigh uei vat μιν /7*| t'Timo 6b «η£faiam pulus pendebat ex οι d quidénon illo tii tépore facti eit:fedufqp hodieimpletur:ut pendeant ex eo quafi uafa di uería dei;fapientia δὲ iufticia,SL omnia quibus chriftus αρ’ pellat. Vaforü diuerfa genera:pro qbus Ααΐα interpretat?€ ΤΟΝΟ OIN Symmacb*uertitnepotes atcp có mixtof:ut δὲ apfi δὲ oef credétefjhocéfilij filio' 4 ΟΠ δὲ cómixti de uni? b uerfis gétib? pendeat fup εἰ! uafis cratera rü:pro quibus Theo/ dotio ΑΝ pofuit: & parui em δὲ magní defontib?ifraelIn qui bus craterib? mifcuit fapiétia uinüfuum:Et omne inquit uas mu» ficorü,eorü qui omni tempore in dei laudes nus locutus eít. Ο) d'íta folui poteft:(ilegamus illud eu&/ η Ma εν gelíj:qd in nouiffimis diebus refrigefcat charitas multope: Uc. IS, B: & ipfe diis dicat: Putas filius hominis uenies inuenietfidé fuper terrameNon ergo paxillus frangetur& cadet δὲ peri; bit,qd'impiti eft dicere:fed paxillus auferetur deloco fideli, hoc eft de ecclefia per impietatem quotidie fubcrefcente:& qui fuper eum ante pependerant fide, poftea ínfidelitate frá eentur δὲ cadent& peribunt.Hocaute fiet in diebus που mís:quia domínus locutus eft. Pro paxillo q hebraice di^ citur^T^ δὲ ab omnib?(imiliter effertur: foli Lxx. fupra &pxorra.i.principem,hic hominé interpretati funt. Ο) αρ nos celeritate dictandi pene preteríjt: fobnas interpretatur * conuerterenunc/fiue conueríio. Dicitur erat» ad principem iudzorum ut cóuertatur de lege ad euangeliti:& uictimarü imaginib?derelictis,tráfferat fe ad fpüalis facrifici ueritate. t£rbá tyrí. Ο υἱά nobisuidere£. Ca.XXIII fup onere uel uerbo δέ affumptione tyri iuxta hebraos:fupra in libro decem uifionum hifto rica explanationis diximus.Nunc omné con; tratyrum ,pphetíà[cd?m ἄναγωγήμ,δὲ zditioné Lxx.breui ter pcurremus. Tyrus lingua hebrza ἌΝ dicitur:& in πο; ftrü(ermoné tranífert, anguítia. Omnis igitur anima uitíjs occupata δὲ prauis cogitationibus,for appellari poteft. ᾿ b4réilulate nauee cartbagínís«C. Pro chartagie in hebreo fcribitur"^n:qd omnes fimiliter tran(tulerunt. Thar fisautem interpretatür contéplatio fiue exploratio gaudij. Citij quocp qd hebraice dicitur Qf, interpretát mare €ongelafcens:& pro phoenice apud eos, fidon legitur. Ar; guuntur τα hi quos malarü cogitationii turba circiidat: & quolétes iuxta Apoftolu diuites fieri,incidüt ín tentatio nes& laqueos díaboli€ defyderia multa& noxia:quz de/ trahüthomines in ,pfundü.Et dicit eis qd? ululare debeat, fcientés omnes negocíationes mundi huius effe períturas: & contéplationé gaudiíj atqylaticiae in luctum lachrymaíqg uertenda. Mare enim hocultra nó poterít nauigari,(ed. om; nia congelafcent:& coloniz tyriorü captiuz ducent ín poe nas. Nulli enim 417 fimiles funt qui habitant ín infula ifta: nifi negociatoribus fiue tranflatoribus quí circüferuntur omni uento doctrínz:& dealijs ad alía αἰτία tranfeut. Habi' tamus aiit in infula Φρα tentationibus huius faculí tundi Erbü tyri. Vlülate naues carthaginís, quía pe rierunt:& ultra no uenient de terra cítíorü:du cta captíua eft.Cui fimiles facti fut habítato res infulz;negocíatores phoenicis:tráffretantes mare in aquís multís:femé negocator: quafi mefliá illatará;ne Ὁ zgypto,apprehédet eos dolor fup tyro.Ite càrthagí né: ululate q habitatis ín infula hacNonne hzc eft contu/ melíaueftraa principio απτοζρ traderet«δὲ deducét eá "aS:;:, e s. e pedes eíus longe ad peregrinandum., Qrüís cogita; Ζ3.. XXIH fo. tnur:& ex omi parte noftra infula atqp nauicula, maris ferit flu&ib?.Huius aüt infulz negociatores de fidone funt,quz interpretat uenatrix:& in d habitat plurimi uenatores. Dé qb? fcripti eft: Liberabit tede laqueo uenátiti, Et ialio loco latat factus φ deeog infidijs liberat? fit dicés: Ania nra fi, cut paffer erepta eft de laqueo uenantiu.Om gentíü,fegetibus cópa ran£,quz cito arefcütz fiue meffib? fluminis quz dececlonó habét pluuiam, fed de terra: ee E Mm Ideoq ο gétibus pe/ in dim credituri funt.; qu. AE;: cu getibus p Craterasaüt puto εἶν« gocíatores gentíüi.Erübefce fidon dixítmarefortitudo^ rituraf eV bí nos ler SROUN-- 3 Ze* i.:: i Η gimus, emen negocia P567. diic:Benedite deg— tuenesmneqy exaltaui uirgines.Cü aüt auditü fueritín^ ef, feme Που ης fub audit nili, eo qd? ads turbidáas habeat qb? gypti fegetes irrigat ceL£rubefce Πάρη οἱ kit mare zc. Saeculi hü íus mare,in ἅ habitat loqui£ ad coritrarià fortítudiné ueriátorii,que interpreta£ fidon:& dicit ei:Erubefce fidon:nó eim parturiui necp ρερί: nec captos a tenutríuí iuuenes: nec eleuauí uirgies αγ ftul ticiain euaeelio condénat. Mea ei parturitio€ part?& nu trimientü δὲ eleuatio uírginti:aplog: thrifti parturitióe dele/ ta eft:quog un? loquebat:Filioli mei qs iterii parturio: do» necchrift? formet in uobis. Et: Lac uobis porti deí nó efca. Etrurfum:Volo atit uos oés uirginé caftà exhibere chrifto, Ci hoc&gyptus audierit, quz hebraíce dici£ aria τὰ interpretatur ἐκθλήθουσα:ία efttribulans& coartans:ctiam ipfa terrebi£,ie quoq intelliges eade qua tyrus paífa eft effe paffuram.Q. d? cüm ad omniauitia referatur,poteft δὲ ín he refcon diuerfitate fentirisquando alia capta hzrefi,alia per/ tremi(cít:& ín alterius confufione,alter fe capiendü effe fen: tit. υ auté de fodomis dicitur: C) m fi fa&a fuiffent ἢ, Θα[η eis quz facta funt in capharnaum: manfiffent ufqó hodie:Etinfertur: Verütamen fodomiís tolerabilius eritin dieiudicij di uobis:Sic detyro& fidone difcimus faluatore dicente; Verüitamen Ότο fidoni leuius erítín die iudicij dj ciuitati illi. Vnde X chananza quz ad praedicatione ch ri fti,filiam id eft anima fuam grauiffimo demonio uexari ini telligebat: exiffe dicitur de finibus tyri& fidonis: Nep ei poterat aliter occurrere faluatori:nifi tyrí& fidonis termios reliquiffet. Ὁ c5 te cartbagíné vlulate«c.a príncípio ante G traderet. Qr d fequitur: Deducent eam pedes eius longe ad peregrinàdum:de hebraico additum eft:& fellis illumi nantibus prenotatur.O tyríj qui habitatís in anguftia δὲ in infula cómoramíni:q ex oini pte expofiti eftís tétationti flu. ctib?:recedite de ea,& itead carthagin?.i,tharfis,atqp ad ue; rü gaudii feftínate, lugétes απ pétà δὲ ueteré cótumeli: qua aut ipfi alíjs inferebatís, aut patiebamini ab illis. Hoe aüt ideo pracipio:qa tyrü urbe ueítrà de fuis fedib?& ,ppo fito cernitisad termios alios migratura:qíi ueteri errore dé pofito,eudgelio faluatoris colla fubmiferint:ut q priPhabita batin anguftía: recedat longi?& aduenz fint atqricole dos— ctrinz dni faluatoris. εά[€2u(o cogítauít bec«c. pncípes * cbanaan zc, Verbii chanaa,de Theodotiois xditioe additüi 4.6 C vr Ῥδιοο. 4 Τί 22.4 nesauté negociatores ΄ nnd perfonant. Cid fequi^ uit haecfup cyrü^ INungd minor eftaut tion praua lec?| md: parua cü pa: icmmamumiqus DVegodatoresePprincipes Wechanaiindyitenrndhs B oi, paxillifteq fixusfue' fabaoth cogitauit díffoluere oém cotumeiía gloriátiü: s εἰτυίάσηϑ a enato tat iloco fideli aufera£ honeít: nne ad indytum eft fuper terram. ribus chrifti q de omí δι frangat: δὲ cadat&& dehon ftare onm qd yum P Operare monte uenant& collé peat qd pepéderat in captos qui prius a dz; €o:& hocfíat,qa domí monibus capti fuerat: Mattuss.a D Gab a.c: I1, Co.5.a 24 Co. ἃ Matth, it. d Ibi.15.55 eft: à Agla,negociatores traftulit.Interrogat ergo fpüffaz étus:imo iterrogatióc cófirmat,qd" diis hzc aduerfum tyri' principes cogitarit:drü ois induftría eft negociationib?opes quarete, Et quo i egagelio legim? inftitores margaritare:et omnibus Matthis,£ E. omnibusuenditisuna cupiunt emere margarità:&utiqy Matth, is,£ 3Ppellandi funt inclyti negociatores non terra fed cocli: fic ecótra negocíatores tyri:hoc eft tribulatióis& anguftiz ap; pelládi funtínclyti terrz:qa qcqd agütterrá refpicit,& prin Ῥδ.5ο. a cipes chanaan, qd? interpretat fluctuates atqj cómoti.Non £ommen.lbieronymi liber feptimus-. 'qd fabaoth in hebraico nó habet:& εςδιτατίο uirgo de he. & turpitudine: iftefilius uel filia eftfidonis.Ethoc fciendü braico addita(it. c(T(ΘΟ(eríe(n cítíoa τζίρο vaflatacab affyríjo: Qruodq fequi£ de Theodotionis editiGefübafte— tiícis additü cft; Füdauit eà fijm:ftatuetüt jppugnacula iz. 1723 ein ftatuuntfup petra fufcitauerüt turre ei?s pedes fuos;nec pót de τς: ae οί Ind herinaciisfiuelepori^— carthaeine:& manus tua nequacp praualet,quavinma^ dit.Citij interprerang P" b: fed illud poti^ qd? b ri D f: b b h. d.. plaga confumata fiue Κίτιοι iufi?pene paífus eft fu puocat reges, ns θοῦ pracepitde chanaan per pfecta: Chaldeii hoc Ό Ibi.72; aftinct: Mei auté pene moti funt pedes: pe; ne effufi funt greífus mei. Diis ergo exerci tuü hoc confilíü cogi/ tauit,ut diffolueret pef dere tobür eíus:& díct: nequacj adijcietis iniutiá face c re& iniqtatéuiteíni filiz fidonis. Si iérís ín cítios, neqg - ibieritreqes tíbiz& fi ad terrá chaldeon;,& ipfa uaftata. eft ab affyrijs. δὲ Fundauit ο fijm, ftatuerüt ppugna; loco quafi uberaaffy/ τῇ arguétes, Sim ety/ Qt mologia:necnos po^ tuimus tuenire:X cz, terí interpretes ipfo d apud hebraos fcribiÉ fima negociatoge uin, culaeius,fufcitauerunt turrem eius: paríes eíus cecidit,^ noietranftulerunt.Di culaimo cópactà iniu, ὃ: icr. E oeil. j.citurergoad tyrü,qd? rà diífiparetp quà εἴ Vlülate na Hes carthaginís: quoniam P eU fortitudo uiid. d ac Ls gu tyro p[σε ε ueftra.Ft érít ín die illa derelinquetur tyrus feptuagin/^ dat&angufiarüfua» uperbiunt. Ο) ποσα Ἵ- icinines*finnrz ni rü plaga uitare:pfectá. ántulit:& dehoneftare taanats ficat tepus Feots unus: ficut tepus hominis.Et ctis ibi requié RS omne quod elorio^ ΘΕ 447(PO. non ualeat. Κυ d fum eft fuper terram:non diis dehoneftamenti auctor eft: cupiat ire ad chaldzos δὲ ubertate eo: ac rep οτη abun fed quod per feignominiz patet, oftenditeffeignominio/^ dàtia pfrui,etía illos iueniat defolatos,arguetib?affyrijs eo Leut,212 fum. CO d quide& de facerdotib? in Leuiticolegimus: Có— rüfterilitatéTuxta qd'& Apls,tradidit peccatores fatane ut n Τίσιο| taminatione cótaminabiteum:haud dubii quinfacerdos,^ difcant non blafphemare: qui tradunt in interitii carnis,ut ἢ non quo contaminationis auctor fit:fed quo oftendateum.— fpiritus(aluus fiat, Chaldzorum'autem(τι fundamen» E contaminatum qui prius mundus plurimis uidebatur. ta iecerunt,quos intelligo demones peffimos: qui& ρρη’ M: a q«[ C parcterrá tuá:eteim naues nequads πες oe cartba gracula& turres fuperbiffimas urbis chaldaz contra fcien ἥ gíne«c. Multum a caterís interpretibus& ab ipfo hebrai/ coin hocloco Lxx.difcordat«ditio:fed propofitii pfequa; mur.Supra dixerat:Ite carthaginé: ululate qui habitatis ín infula: Nunccontraríii loquitur:quía naues de carthagine ultranon ueniunt,operare terram tuam.Profuit ei tyro na ues interire peregrinas:ut cogatur operari terram fua. De qua in prouerbíjs dicit: Cui operatur terrà fuam faturabi turpanibus:utnequad de incerto fluctuum naufragoriiqy difcrimine:fed operis fui uiuat frugib?, De quibus in pfal/ b$.r.à mis ad iuftü canitur: Labores manut tuarüi manducabis. Ofcez. b Scripti eft in Ofee: meretricis uias feptas effe a dio fpinis, nefequi poffitamatores fuos:ut hac neceffitate cópulfa,re, uerteret ad uiri fuü priftinum, Ο. d?& in fzculi rebus fre; quenter aniaduertimus, multos qui per ,pfpera& abtidan; tiaomniü rerum diim fentire non poterant,intelligere per inopía:& conuerti ad opera iufticia:poftég manus eorü nó " Tro a2, b praualuerit foelicitati hui?(σου perfrui: quz prius in ma. ti puocabat reges:fiue iuxta Symmachii conturbabátquo rum cor in manu dei eft, Atqp utinà& nos maris huius ne; gociatione contépta operemur terrá noftrà: δὲ nequad? εχ) pectemus naues carthaginis fiue naues tyri:quazecarthagi/ nem ire confueuerat:nefubijcíamur poteftati draconis qui dominatur in mari: Sedftabilem gradi figamus in terrà, imo ad coeleftia feftinantes operemur terr noftram ut hic. feminantes,ibi metamus. Manus quocp noftra quz prius in mundi negocijs uerfabatur,& pro potentia acfcelicitate etía reges.i.fanctos deftatu'fuo poterat cómouere:fiat im/ becilla in reb? maris,ut fortís fitin opeterra fuz, b«p.250; mínue fabaotb pcepít oc cbanaan pderc robur eítis zc. Ty; Malad7.c rum&fidonem effe in terra chanaan,& fupra oftendímus, euangelii teftimoniti proponétes:in quo legitur chananxa mulierefiue fyrophoeniffam exiffe definib? tyri& fidonis, δὲ occurriffe diio faluatori.Omnis autem anima quain fae culi luctibus pofita eft, δὲ circifertur omni uéto doctrina, chanaan appellanda eft:qua interpretatur quafi luctuatio Daii. 1, c fiuecómotio. Vnde& ad fenem adulterum dicitur; Semen chanaan& non iuda, fpecies decoepit te. Prodeft igitur tyro δὲ eiusanguítijs robur perirechananeum, ut dicatur habi tatoribus eius:qd' ultranon üaleantiniurias facere& oppri mere per iniquitate uirgine filiam fidonis. C) uícüdp a dia/ sins? bolecapiturindiuerforüperturbatione uitiorum:& tradit in cotumelias ignominia;ut polluat corpus uoluptátibus tíam domini fufcitauerunt.Sed omnis eorum aedificatio in ruinas concidit:fequit em:paries eius cecidit: Nifiemdrs Pa edificauerit domum: inuanü laborauerüt qui aedificat ea, AT Szpeuidemus in feculo quofdà de alio ppofito tranfiread.| TF aliud. Verbi gratía: ut q militia male experti funt, tranfeat H ad negociationé. Rurfumqp caufidicos bellatorii arma cor, ripere, Mutant indu(tria:ut mutent infoclicitaté: X nihilo/ minus difpenfatione dei his Qs faluare dignat omnia niten tibus euenire contraría:ut per inopiam ac miferias,cogan/. tur nonin fe fed in creatore fuo habere fiduciam. oq Gu late naues cartbagínío: quon(á perit foztítudo veftra. Να; ues carthaginis,id eft tharfis iubentur ululare, nequad eit utfupra perierunt,fiue non uenient: fed períjtfortitudo eas——: rum. Tharfis enim fcd^m alíam interpretationem in lingua vt^] noftram πετ confumatio fex fiueletíci.In fex autem-^:* diebus mundum iftum factum legimus:qui iuxta traditio nes ecclefiafticas poftea confumabit. Omnia ergo bona fa culi huius:& uniuerfus mortalium labor, íncerto nauium curfui comparatur: quod cíto peritura fint& cuncta naui/ gátium fortitudo foluatur. Vnde& in Salomone fcriptum eft: Ciuitates firmas afcendit fapies: δὲ deftruxit munitio; ft0116 nes earum. Ciuicquid enim hareticorum& fapientiz f/ cularis contrariorüq; dogmatum arte componitur: uit ἐς. clefiafticus deftruit:& fuis docet pedibus effe fubiectum, eq£t erít ín oíe(lla oerelínquef tyrue feptuagita anníe τᾶ, Hoc qd dicitur:memoríale coram diio: fup facié terrze, S ficuttempus hominís:in hebraico non habetur(ed in στα có additum eft. Septuaginta atitannis tyrus ὅπ coangu; ftata dimittitur:ut expleto folitudinis tépore,carmen quori dà meretriciti uertat in laudes dei: affuméfqp cithara omes chordas habeat cócinnétes:ut poftdj bri cócinuerít δέ mul/ ta cantaucrít:fiat eius apud dei memoria,quae ppterfornd^... p cation& obliuioni tradita erat: δὲ reftituat in priftinü(tatum habeatd, diuitias regnorum totíus orbis:& mercedestiabo εἰς illius nequad tyrijscogregent:fed his qui habitantín cófpectu diii: comedátq;& bibat& impleant omnib? bo/ nis qui in cóuiurj laticía cunctorí fuerint labore collata, Sidonéactyrum fermo diuinus ad poenitentia cohortat:S labores eius atq; mercedes ἀπο fanctificadas effe;pmittit, QLuisnó peccatos: fpem falutis habeat:fi tri bii cecinerít δὲ! uníuerfz chorda ytutü qua quondá fuerát relaxatz in lau Nh des diii coponantt Legim^án Qdragefimodqrto ha almo:q"m pecialiteg E' ϑ faiam— fpecialiter ad coniunctione fponfi& fpofa:id eftad dedi fal, * watoré& ecclefiz pertínet facramenta,dici inter catera:Filize: tyriin muneribus, faciem tuà precabuntur diuites plabis. rut Ét ipferurfum fponfus ad fpon(à tyriàloquit: Audi filia δὲ antca XXI. aviditate fept& lumini, ueterérecipiat ubertate. Septenari? auté& feptuagefimus numerus qui ucl de fingulis diebus uel de feptem conficit decadibus,perfectà fignificat& cófu . τηρᾷ poenitentià: ut iuftetyrus expleto poenitentiz tem/ atrís tui: qa concupi Icitrex decoré tuü.Vri & in defcriptióe pul xchritudinis ei? infer£: $544 Aftititreginaadextrif tuis: in ueftitu deaura toscirciidata uarietate. Tbidem Etiterum: Ornis glo; τίς poenitétis, S uaría rü habentis ornamen .»:- uide& inclina aure tuà: δὲ obliuifcere populi tui, δέ domu— porein antiquum redeat ftatum, De hacarbítror meretrice' :& illud in prouerbíjs. ria filiz regis intrinfe/.. :«us.Siaütconcupiuit. tex pulchritudine ty. «ta uirtutü:quato ma. poft Cedo annos erit tyras quafi canticum mere trícís,Sume cítharam,uagare ciuitas meretrix obliuío; ni tradita.Bene cíthariga:plurimum canta,ut fit tuí me;. moria, Poft feptuaginta auté annos, uífitatíone faciet deus tyrí:& iterum reftítuetur ín antíquü: eritq; nego/ εἰατίο eius omnibus regnis orbis terrará fuper facié ter τας Et erít negocíatio eius,& merces fancta domíno:fed non ipfis coeregabit.fed hís qui habítant coram diio, Omnís negocíatío eíus comedere δὲ bibere& impleri Salomóis myftico fer mone fignarí, Ne at». tendas peífimam mu liere: Mel em diftillat delabíjs mulieris me»: $0. 47 . retricís: quzead breue: ipinguatfauces ttast.' & poftca amariuf felle reppies.Per feneftram. ς ein dom?fuz i plateaf profpicit: quíalataeft.' &(paciofauía quae dur cítad mortem:& qué is merces eius& ne;. eociatio.nó in tyro p^ manéetit:fed eorti erít.. Qhabitátin cófpectu— diiie Qui poftdg egerint poenitétia audiéta dito faluatore: Caíi.$.a Comedite amici mei& bibite,& ínebriamini chariffimi; Dafü.9.f Zach. 7. b folatti fuiffe templi:& Hieremias& Daniel& Zacharias «docent.Etin Egechiele defodoma legimus,qd reftituat.in antiqui: deagypto qd" poft defolationé terre aegypti δὲ o um tdi MMENTARIORVM HIERONYMI. IN ESAIAM PROPHETAM: LIBEROCTAVVS': η(ceofio oílfipabít errá«c Poft fpecialé fin gulag: gétiüi correptionéIudez,babylonis, ; ftim, “οο ding ín collatíonem,metoríale coratm domíno. kn CLuidfitauté comedere& bibere δὲ(aturarí omniü colla/ ," Miete. 29. ς tioneuirtutü fidelis lector intelligit.Septuaginta annis de:* £ct ofis oiffipabit terrd et cunqp infipientem. ui: derit iuuenem: fapié tes quippe tentaré nó audet:& trafire iuxta:: angulos q το ἃ lineá pdiderunt: loqui£ οἱ in tenebris δὲ in caligine: δὲ fub fpecieuoluptatii quafi uictimam ducit ad mortem, Hac fi conuerfa fuerit& bene cecinerit:& perfectae. pochítentizzannorum tempus impleuerit:comedet& bibet... .& faturabitur: Audiat Nauatianus X taceat. πεν Cómentaríj feptimi ín Efaiam prophetam finis. E. DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN OCTAVVM COMMEN i' TARIORVM. ESAIAE AD EVSTOCHIVM VIRGINEM. 5:}.PROEMIVM Ὡς: η Extus δὲ feptimus fuperiores libriallesoríam quinti uoluminis cotínent,quod olim hiftorica explanatioe dictaui.Prafens op? id eft octau? liber,ad corptá iterpretatío/. né reuertí£: uc& hiftoríá&tropologiá iuxta utráq; aditioné pariter differat, Qua | fi longa tibi uídebit O uirgo chrifti Euftochíü:nó mihi imputesfed fcripturze factae difficaltati,precipueq, Efaiz pphetzt qui tátis obfcurítatib? inuolutus eft:ut prz magnitudine rei breué explanationé putem qux felooa eft.Certe nos ftudiofis fcribim? δὲ fanctá fcrípturá fcire cupíétib?;no faftidiofis& ad fingula naufcantib?, Qui fi luméeloquétíz& cocinnas deda matióes defyderátlegát Tullii, Quintiliana;Gallioné, Giabíníanü:& ut ad noftros uenia, 1 etj: tülíanum, Cypríanum,Minutium, Arnobíum, Lactantium, Hilarium. INobis propofitum eft Efaíam per nos íntelligi:& nequacj fub efaíz: occafione noftra uerba laudari. HE gredient ad extrema terre:tradent in manus gladtj:partes uulpiü erüt. Deinde qa Ὁ litate meritorti multa funt ma fiones apud patré:dicit quo fancti rapiant in nubibus ob? uiam diio in aera& femp cti eo futuri fint. Pro diffipata ter/ ra: Lxx.corruptum orbem interpretati funt:& pro afflicta τ εεθιεε ο)[λείο i terra idem tráftulerüt ἀνακαλύ) Tu) Ἵ ον 2| moab: 4 Jd τὸ πρόσωπομ uris αὶ ὁ PEEHESSES dama nudabit eá:& affliget faciéei?:& difpoetha^ ideft&reuclabit facie "T fci,Ifrael,zeypti,defer bi fei*: ΕΠ s fif i: ei^: ut pcedat mortui n" ti marif;ídumaez& a/ itatoref ei?:& erit ficut pplSliclacerdos:&,^ gefepulchris fuif:(iue ναί! pd uifionis, ficut feru?,fic dns ei?:ficut analla,fic dria ei?: D d ea:ut xd opa cu& ad extremü tyri: in νυν ο tuf- ei pferant in publicüi m quarfmexplanione— ficütemés/fic ille q uédít:ficut foenerator.fic is q mutuü&Qifpsanrhabitato/ S d quz potuimus dixi^ accipít:ficut q repetitfic q debet: díflipatioe diffipabit^ rese? in diuerfa loca: της: Nüc quid totus: pramíjs uel fupplicif 'orbís in cofumatione terra, direptioe pdabit: Drs em locut?€uerbü hoc. Luxit& deftinatí. Ttic nlfa erit diuerfitas inter nobilé i paffurus fit:ppheticuf Doni'fermo defcribit:& ne; pn Ν quad defineulis eétíbus,fed de cunctis pariter;ppheta£. d^ Manh. 24, Etprímü quidé quz impf torméta paffuri fint:& quó iu/ mi^ d&yo.e xtaeuagelid& Apfm:ptrafeat coclü& terra& figura müdi iei'- 1 Co/7.f ifti?& deducant pétóres in infernü:de qbus fcriptü eft;In/ (aun; C AES: δὲ ienobilé, facerdoté δὲ laicti ferui δὲ dfim, ancilla δὲ domina:diuitem& paupe? rem,foceneratoré€ εἴ qui ere alieno premit ,ementem atqj uendenté, Oés em ex equo ftabütante tribunal chriftiinec ED Ῥδιδ2.ς ΤΙοῦιτάα ἡ 1 Τε. ad Rom t" CoE sd eritacceptio pfonarii apud deu, De q& Iob eifdé ppe mo^ Iob,s,d dumuerbis b £ommen.Iicronymi liber octauns Tob.s. d dü uerbis foquit: Paraus δὲ magn? ibi funt:& feru? nó ti; ZLach.5. d mens diim fuum.Et faluator in euangelio:cui omne iudi ciü traditü eft, pleno fermoneteftat, Diffipabi£ ergo terra: δὲ omníaterrena opa redigent ad nihilü:utabolita ímagine uobis q niic faturati eftis, α efurietis, Vae uobis ἃ ridetis níüc:qa lugebitis δὲ flebitis. C) igit fueritrefurréctio mor tuorü δὲ iudicij aduenerit dies:tunc lugebit uinti atqp uinde mia:de qua Moyfes loquitur: Deuinea fodomorum uinea G 1, Co.15.f χοϊκοῦ pmaneat imago fupcoeleftis. Primus em hó de ter ra terrenus: fecüdus de ςοεῖο cocleftis:qua/ lis terren?,tales δέ ter/ reni:& qualis fupcoe; leftis tales& fupcoele ftes: ut ficut portaui/ mus imagine terreni, portem?& imagine fu pcocdeftis.Vri idéapIs Ibidem loquitur: Caro& fan; uís regni deí nó pof 1debüit. Non φ fcm hereticos difpeat πα’ tura corporum: fed cp corruptiuii hoc iduat incorruptione:& mor talehoc induat imor; talitate,Et hacc omnía fient:qa qd? futuri eft per,pphetas dris locu tusceft. ἃ€T Zuxitz Iacobi. 4. b ocflurít terra«c. De? fupbis refiftit& humi lib? dat gratia. Vnde prima fentétía eft con; tra eos q excelfi füt ter ra:ut infirment uní/ E uerfa qua nunc fortía --— füt:ppter eof q(απο néfaguini mifcuerüt: & ín moré fanguinis 5 Abeliterfectorü cruo; Cb rem ad deti clamarefe cerüt, b dT&uía tráf/ ereffilegé funt zc, Au; diantiudzi qfe folos legéaccepifTe dri glo» riant;qd uniuerfz pri mügentes totufqpor; bis naturalé accepitle gem:& idcirco poftea lex data fitp moyfen: quia príma lex diffipa ta eft,Dequa apfs lo/ Rom.z2,c quit: Cum em gentes qua nó habét legéna turaliter ea quz legis funt faciüt:ifti lege nó habétes, ipfi(ibi funt lex:q oftenduntopus legis fcripti in cordi/ b? fuis. Cruiigit has leges obferuauerint, a'HEB. Lüxit δὲ defluxit ter ra,& infirmata eft: deflu; xit orbis, infirmata eft al/ títudo populí terra. Et ter ra interfecta eft ab habita b torib? fuis:Quià tráfereffi ἰερέ funt: mutauerüt ius, diffipauerüt fced? fépiter/ nü. Dni hoc maledi; Ctío uorabit terrá:& pecca büthabiítatores ei?:ideo infaniét cultores ei?:& re; línquen£ homines pauci. corti: ppago eorü de gomorra: Vua eorti uua fellis, botrus etc SEP, Luxit terra:cottu/ ptus eft orbis:luxerunt ex celfi terrz:terra autem cgit impíe propter habítato; res fuos, Quia preuarica) tí funtlegem,mutauerunt prepa eame ater) num.Propter hoc maledi Ctío uorabit terram: quía pecauerumt habitatores eíus:ideo pauperes erunt habitatoresterra:& dimit tentur homínes pauci. c Lüxit uíndemía:infírmata eftuiítis: íngemuerüt omes qui lctabátur corde. Ceffauit eaudium tympanorum:z quieuit fonitus lxctantíum:conticuit dulcedo citharae:cá cantíco non bibentuínum: amara erít potío bibenti/ bus illam, Attríta eft cíuítas uanitatis: daufa eft omnis domus nullo íntrocunte.Clatnor erít fuper uíno in pla teís:deferta eft omnis[etica: tranflatum eft gaudíum tertz.. Et relicta eft ín urbe folítudo:& calamitas oppri/ met portas:qa hac erüt i medio térrzi medio ppfos. * HEB. Quómodo fi pau; cx olíuz quz remanferüt excutíátur ex olea:& race; mi cum fuerit finita uin/ demia.Hi leuabüt uocem fuam atq; laudabunt;cum glorificatus fuerít domi; nus hínnient de tmarí: pro pter hoc ín doctrinis olo; rificate dominum:ín infu/ lis marís nomen domini KAfinibus SEP. Quomodo fi quís excutiat olíuam fic excu/ tient eos:& fi quiefcat uín demía:iftidlamore uocife rabuntur.Qui autem reli; cti fuerint fuper terram: Ixtabuntur fimul cum glo ría domini:conturbabitur aqua marís: ppterea elo; ría dni in infulís erít ma/ rís:snomen dni gloriofum erit domint dei ífracl. Ab alis Deui amaritudinis eog:Fu ror draconii uínüi eo/ rii:& furor afpidii infa nabilis. Tücoiís po; tio,fiue uthebraice di, cit"237:id eft ebrie tás quz tati mentis euertit:& hoies uíeila re nó pátif,amaritudi . necómutabit:qua ad tépus utétibus femel, la menti£:& in nouiffi mo amarior felle repe, riet, Tüc ois dulcedo latitíü δὲ tympanoge ac cithara fonit^in pl ét yet ac gemitü.In geram? hoc teftimo; niü hís q ín conuíuife nó folü gula& ebríeta ἡ te, fed δὲ aurib? χὰ riat:ut p οβΊες fenfus anizfortitudo molle/ Ícat. Attere£ ciuitas ua nitatis, fiue ois ciuitas uel fpiritualis baby/ lonquzfedetinfpté Η mótibus purpurata: cui? fupplícia in Apo; calypfi loánis legim?,: Pulchrecg dixit urb& Άρθηδε uanitatis.Si em decoe lo& terra& deomib? qua terrena funt dicié Vanitas uanitatii οἵα Ect.a uanitas: quato magís hoe deuna urbe dice; di eft: quz totíus or^ bis pars modica efte Tuncdom?quagentie' funt aurata laqueariaz δὲ paupib? abfq tecto & tugurio frigore mo riétibus:paríetes earüi ueftiun£ marmorum cruftis,& fecti eborig nitore refplendent:re/ manebüt uacua. Cla. mor erit ín plateis fup uino:non ínarta&an Mard,zb| guíta uía qua ducit ad uita, fed ín lata& fpaciofa qua ducitad pramía cófequét:q aüt neglexerint eas, fuftínebüt qua nüc Geíiai fermo ppheticus cóminat. Et quó in principio bfidixit de? omi creatura qua fecerat:fic in cófumatióe πια maledicet hisq terreni funt:& nó fuerint pegrini fed habitatores ter; ra,& in ea peccauerint:q obliti códitionis fuz, cótra fe mu tuo τοις Mon funt. Etpaucí remanebüt qui habeant imaginem fupercoeleftem: fiue iuxta Lxx. δ, πο οι ἔσονται οἱ καῖοι xod reo"£y τῇ γῆς id eft,pauperes erüit habitatores terrz:qa fpirituales diuitías pdiderunt. c 4Γ τρίς víndc/ mía/(nfirmata eft vítíe«C, In cofumatióe müdi,praeterítarü delitiarü recordatio,erit matería cruciatuum. Vni& diues il/ Lucaé.d lein cóuiuio purpuratus q recepat bona fua in uita fua:ele^ Ibi. 6, d uás oculos fuos deinferno, Lacarü cermtin requie.Et dris increpas díuites& luxuríofos atq; ridétes:loquit in euage lio: Va uobis diuitib?;qmrecepiftis cófolationé ueftra. V e mortem:Super uino δὲ ebrietate erroris eorum qui dormie 5,754 runt(omnü fud:& nihil inuenerunt omnes uiri díuitiarum in manibus fuis. Tranflatum eft quippeín coelos gaudium terre:& relicta eftin urbe quondam celeberrima folitudos & portas uíarum frequentíti per quas populorü influebant agmina opprimet habitatorü calamitas, Et ut íciremffs per/ fpicue de totius orbis interítu nuncíari, intulit: Hac erunt in medio terrz:in medio gentiüi(iue populorü. Ὁ{ΓΘ υ fi pauce olíug que remanferüt egcutíant τῷ. Q.uantü ab he braíca ueritate in hocloco Lxx.diftet tranflatio,fequétia uer ba móftrabunt.Relictis hominibus paucis:qii maledictio uorauerit terrá:& in urbe fuerit folitudo:& hac uniuería có tigerint in medio terrz, in medio populorum δὲ gentíum: Tanta erit fanctorii paucitas:de quibus diis loqui£ in eua gclio: Multi uocati& pauci eleti;& tam uehemens praffu» Manthao? raiuftorü * Ar y (fs fry tib ny [eig mia Tat Arad mam fi au npa jns qut 1 51. ἡ né:laticiz magnitudi σου iuftorum: üt tent&tur fi fieri poteft etiam electi dei:& pad* citas corum baccis oliuari rariffimis comparetur:-quz cü excu(fa fuerint atqp deme(T,uix paucé remanent ín ramo: rum cacumine:& αι cüi fuerit finita uindemia, folent pau peres egeftate cogente uacuas circuire.uites;X pauca uuatü. grana colligere, Hi igi τωρα τοπίο E B. Α finibus terrz au poftüindemiam mun enc αἰαῖ preffuram πιὰ desaudiuim? eloríá iuftí: nus querintantichri/ Aio off avvisi: fti perfequentis effuge δ dixisSecretü πιεῖ míhí: réfiueponeiminen;— fectétü στοῦ οταν mihi tis ardores:leuabunt b Preliaricátes puaricati füt: & preuarícatioe tráferefTo rü puaricati(Πτι Formido δέ fouea& laque? fup teq hitator es terra:&erítq fa getít a uoce formídínis ca deti foue&:& q feexplicue uoces fuas in fublime deüq: laudabüt. Ὁ ἢ uenerit diis in gloria patris fut cumangelis fanctis δὲ ei uiderint in fua maieftate regna tem: tunc hinnientín equorum fimilitudi /' 'ne geftientes: δὲ hin/* niétdemarihuiusfa, rit de fouea;tenebit lago. culi Propterea g nunc. c() ᾗία cataractz de. excelíis apertz funt:& concutien/: in fcripturis factis eru diti eftif,R fcitis uobif tantü gaudiü tantacp premia referuari,i do &rinis oloríficate do; minum: audientes il lud qd fcriptum eft: Qui eloríatur,in do; ᾧ in terrà iudzz, fedininfulis:id eft in ec/ ceftjs huius maris& fzculi:in quibus bene dicitür atc laudátur nomen dri dei quon dain ifrael(iue homi nisuidétis deum. Iu; xta Lxx. omnia qua de fanctis intellexim?. referri poffunt ad im/* pios:quod cum fuerit finita uindemia:tunc illi clament in fupplicíjs coftítuti:O) ui autem euaferint impiorum nume; rum:lztentur in gloria diii:€ conturben£ aqua populorii huius fxculi. 3 ΔΓΖ alíe terre portenta τί, Εἰ oícét: zE»y fteríum meum imíbí zc. Hoc qd diciturmyíterium meum mihi:in Lxx. non habetur: fed de Theodotíonis tranflatio/ nein greco additü eft. Rurfum pro eo qd'illi pofuerunt uz, ut fequéti uerficulo iungere£:ín hebraico dici£"S"Y:qd? propriefonat,uz mihi.Pro finibus quoq qd' nos propter explanationem fenfus apertius pofuimus: in hebraico ha betur ΓΩ: qd? alam non finem fonat. Hí ergo de qui; bus fupra dictum eft: Leuabuntuocé fuarn atqplaudabüt: cum hinnierint de mari:& in doctrinis elorificauerint dó/ minum, uiderint in infulis maris laudari nomen domini dei ifrael: tunc confona uoce cantabunt δὲ dicent: Ab alis terre, hocefta pphetis&a fanctis domini,qui affumptis alis columbz;ad codlorum regna feftinant:laudes eius au/ diuimus praedicari: δὲ qd? gloria uel fpes iufti non fit irríta: fed rus omnia compleantur. Dícentibus τᾶς hac fan; €tis,& hinnientibus de marí:& leuantibus uocem fua atqs laudantibus,propheta fibimctipfi loquitur. Cum inquit hac audiffem,& in fubuerfionéorbis uaticinium ppheta/ γι explendum effe perfpicerem:locutus fum mihi inter/ no cordis affectu: Non poffum cuncta narrare qua cerno: Haretlingua faucibus meis: uox dolore concluditur. Vae mihi quantus ordo poenarum ante oculos uerfatur meos: cerno prafentía qua futura funt.Errantautem qui hoc pu; ΕΔΩ ex perfona dei debere íntelligiirerum ordinem non fez tur fundamenta terrx, Confractione confríngetur(Ου! ra:contritíone conteretur tetra:commotione commo; uebítur terra. Aoitatione agitabitur terra ficut ebríus: δὲ auferetur quafi tabernaculum üníus noctis:& graua bít cam íniquítas fua:& corruet δὲ non adijciet ut refür minoglorie, Nequa; ὁ gat.Etérit ín die illa:uifitabit dominus fuper milítíam cceli ín excelífo:& fuper reges tert qui funt fuper tcr/ ram.Et congregabunturin congregationem unius fa fcis in lacam:& daudentur ibi ín carcere:& poft multos dies uifitabuntur.Et erubefcet luna& nr ni fol: cum reonauerit domínus exercituum in monte fion δὲ ín híetlin;& in cófpectu fenü fuorü fuerit clorificatus. in hebraico legitur; ΕΝΥ Loo τέρατα, id eft portenta interpretati funt:nifi forte fignum eftatq portentum: ut ex clufo populo iudeorum,incredula prius gentium turba fal. -uetur, bL"[vecuárícantes pzeudricati funt«€, Hac eft cau fa luctus& ERR ες νο ον οπή 2. meiproptetr qua[ες SEP. Abálisterr porte PrOPRF ἃ : do dixi:fecretum meti tàaudiuim?: fpesiufto: δὲ^. mihíifecretum meum t fil miíhí:quia omnes pra dicét:myfteríü meü mihi: Va preuaricatorib?:& τς) liq. Va prxuaticatoribus: quí przuarícant legé. Tv mor& fouea&laque? fu per uos q habítatis terrá; Et erít quí fueerít tímo;/. rem, cadet ín foucam:& quí exierít de fouea, capíe: turlaqueo.: uaricati funt lege deiz δέ nequad diii pocna differ, nec futura prae dicitür: fed imminet & habitatoref terre cà ptos tenet. Cumqp fé putauerint fuoiffe ex alio incident in aliud: δὲ quocunqp fe uerte/ rint, impendetem ira domminon euadent: ς(C 6Ouía cataracte oc ecelfio aperte font « cócutíentur«c, Pro/ ptereaformídinem δὲ laqueü& foueam do/ mini riullus: euadetz quia cataracte de ex/ cel(is fiueut Lxx.ma/ . nifeftius tran(tulerüt ὅτι θυρίδεο τοῦ ουρανού ftre cceli aperte funti ut defpiceret dis Πο! minii uniuerfa pecca? ta:qua prius quianó Poft? auté apertis fe; nefiris uidit cticta opá mortaliü:cócuffa funt fundamenta terre:Tu; xta iliud qd' in alio lo; co de dei intüítu fcri; j ptum eft:C. ui refpicit terra, facit eam tremere: Tunc confringetur& conteretur & cómouebitur atq; agitabitur terra in ftmilitudin&-ebríj: non φ ipfa terra redigatur in puluerem& in nihili: fed cp - Domine deus uniuerfa terrena pertrarifeant& fuccedat alia conuerfatío,. Etquotmodo ebrius nefcit qd agat:fed hebefcétibus ebrie, tate neruis,nec pes nec mens ftat in fuo officio:fic omnis ter ra:id eft omnes homines qui uerfantnt in terra, malorum magnitudineatqp poenarii ebríij erunt,& ftupebunt ad cun ελα quzcernent.Et ficut unius noctis tabernaculi atqp ten/ torium tranffertur deloco ad locum:& locus tentoríj prifti/ ni auiatore deferitur, ita ut nullum ueftgiii remaneat prz/. terítz manfionís:fic tranfibit figura huius müdi;& erit ter/ ra deferta qua grauata eft íniquitateíua; cuius pondus& grauiffimü onus ín Zacharia(cribitur,quz fedebat fup ta; lenti plumbi.Et corruet inquit δέ non adijcietut refürgat.. non cprefufrectio negetur hominum,& omnium quí uer/ fabantur in terra:fed nequad erit terrena conuerfatio& pri ftinz uitz ftatus:cum ad hochumana refurgant corpora, utanimz eifdem quz prius depofuerát corpibus ue(tian£: & recípiata deo fiue bona(iue mala quz egeruntfup terra. o 4I rerit ín οίο(ία vífitabit oio cc.£t erabefcet Ιυπα«e. Pro eo qd?^nos iterpretati fum?,& erubefcet luna& cófüde£ fol.Lxx. traftulerüt liquefteri lateré& cadere murüiquae atit erroris caufa fit:fequétia ylba móftrabtit.Sol Ποιτα hebraica trib? generib? appella£ T2& N73? qd'iterpreta£ calor & Ὁ τα ὄεεακον i.teftà uel aridítaté fonat:"ta aure quod grace qos»p latine dícitur luminare: foli lanzcp có/ mune eft. Rurfum luria yocat^Y qua grace dicit μήνη eo puniebat, uidebatur ὁ peccatorib? ignorare.. 4»"xxHb fo 4$' quentes. Mirotaqp quo fenfu pro pfaffrüis& làudibus,quodἸνεώχθησαμ,ά eftfene T$40$.d Zad.s.é qd triginta E £ommen.Ibicronymi liber octauus-qd triginta dierü circuitu menfern efficiat:& 35 id ες αἱ ba uel candida, In prafenti igic loco pro ΤΡ id eft,luna: Lxx.interpretati funtlaterem,qui hebraice appellat ΤΙΣ Ὁ uerbí ambiguitate decepti.Rurfum pro Mam id eft, calore obfcurabitur,& luna non dabit lumen fuum;& ftelfe cadet G decodo:& uirtutes colorum mouebuné:quandoappare— 7 rit ignum filij bominis in cocdlo:& planxerintfe omnes tri; bus terrz:& uiderintfilium hominis uenientem cum nu» bibus coclí, in uirtute& gloria multa. Didicimus fubuer, per qué intellieit fol: pofuerüit murü, q he; braice dicitur ΤΩ: ΕΠ autéhic fenfus to; tius capituli.Feneftre ὦ cli aperta funt:ut p; fpiciente diio terrena pcta:omis figura terre riorti operüi prateriret & corrueret:& nequa; dq ultra in príftínü(ta/ tum refurgeret. In die illa ,hoceft in die iudi cíj,uifitabit dris fuper militíà fiuefup orna; tum cali in excelfis: ut non folum terrena, fed δὲ cocleftia iudicet, Ω. είς fit atit ornatus ΓΟ rue militía,moy/ fefcribente difcamus. Deu. 4.c Cauenc fufpiciés coe lum& uidens folé& lunam, ftellas δέ oém ornatum coli decipia tis, adores ea. Vifi/ tabit auté dris fcd^m idioma fcripturarü d» E fi egrotanté militia δὲ exercitii coeli:& ferro δέ cauteríjs indigente: T3.85e(cdm illud: Vifitabo in uirga peccata eoríii: & i flagellis inigtates eorii. Nam& in fequé Infra.54.2 tib? legim?: Inebriat? eft gladi?me? in σοῖο, Iob.25.b EtinIob.Aftranó füt miída in cófpectu ei?; 11,4. d Et:Aduerfü agelos fu/ Ca. XXV Ο miné deus me y. us estu,exaltabo te:confítebor nomini tuo qm fecifti mirabilia: cogi; tationes antiquas fideles: amé.Q uia pofuifti οἰσίεα tem ín tumulü: urbé forté in ruíná:domü alienorum ut non fit ciuitas δὲ ín fem piternum non zdificetur. Super hoclaudabit te po/ pulus fortís: ciuitas gen; tium robuftarum tímebit te:Quia factus esfortitu/ do pauperí:fortítudo οσο! no ín tribulatice fua:fpes aturbíne:umbraculum ab aftu: fpirítus ením robu; ftorum quafi turbo impel lens paríetem:zSícut actus in fiti, tumultum alieno; rum humilíabis:& quafi calore fub nube torrente: propagínem fortium mar. cefcere fades, Et faciet Qu XXV O mine de? me; us eloríficabo te: laudabo nomen tuum quoníam fedfti admirabi les res:confiliutn antiquü. uerum, Πας. Οία pofui; ftí ciuitates ín tumulum: ciuitates fortes ut caderét fundaméta cearum.Impio rum ciuitates in aeternum non zdificabuntur. Pro; pterea benedicet tibi po! pulus pauperutmn:& cíuita/ tes homínum íniquitaté fuftinentium benedicent tibi. Fuiftí ením omni εἰ; uitati humili auxiliator:& triftibus propterinopíam. protectío: ab hotninibus peffimis liberabis eostum braculá fitiéti,& fpüs ho fionem terrz,uifitatio nem militiz coli: có gregationem regum & principii ín unum fafcem:& detrufione in lacum:& cuftodià carceris δὲ clauforum poftlongum tépus ui fitationé,ruborem lu/ nz& cófufione folis, Pofthzc offiiareena/ bit dris exercituum in monte(ion δὲ ín hieru falem coelefti: dequa ,& in epiftola fcribitur ad Hebreos: Etin có fpectu fenum fuorum gloriabi£, CL ualis fe/ Gaga i ἥ nex fuit abraham:qui mortu? eft in fenectu/ te bona& appofit? eit ad patres fuos.C) ua; les iubetur& moyfes ribyterof eligere de feiteffeprefbyteros:q imitan£ uetuítum die rü:cuíus cafaries de; fcribi£ cádida,ut ata tis longitudo monftre tur. Cani enim homi/ nisfapientiaeius.Po, tefthoc& de ecclefia,^— fticogradu intelligi:fi - tamen non deftruant os puerfü qd repperit, Vifitabit ἅσρ fup reges δὲ pricipes terrz, rectores tenebrarii iftari:& fpiritalia neqtía in cocleftib?.De qb? principib? di Dai? uerfis puincijs prefidétib?& in Daniele fcriptii eft:Extjt in occurfu mihi princeps regní pfage δὲ priceps regni medog:, δὲ princeps regni graecos. Hos igit pricipes q fuii nó ferua uerüt gradü:cógregabit diis in die iudicij, qfi i uno fafce pa riter colligatos:& mittet in lacti inferni:utin illis quoqp im^ Ῥδ.7. d pleat qd? deimpfjs fcriptü eft: Lacüi aperuit& effoditeum: Matth.s.g δὲ incidit in fouea quá fecit. Et includent in carcere:Iuxta il Mattb.25,d Iud qd' ait dris:Itein igné eternü q praparatus eft diabolo & angelis eius.C) ᾧ auté fequit:Etpoft multos dies uifita bunt: Videt applaudereamícis meis, q díabolo& damo; nibus dant ponitentía:qd? multa poft tépora a diio uifiteri tur.Sed cófyderét qd'nó dixerit aperte fcriptura diuina: Vi fitabunt a drio uel uifiabunt ab angelis:fed abfolute,uifita bunt£.Ex qua ambiguitate uerbi& remediti pót intelligi& correptio:qd poftd iufti premía receperint:illi in poenis pz petuis uifiten£. Eft tamen fciendi qd? íudiciti dei humana nó poffit fcire fragilitas:nec de poenarum magnitudineatq méfura ferrefententíà:qua dfi arbítrio derelicta eft. Tunc Rom.8.d erubefcetluna δὲ confundet fol: iuxta illud qd'apfus ait: Et eim creatura ipfa congemifcít& parturit: cernens homines qui fuo fruebantur lumine,nihil dignum dei bonitate fecif fe:qui folem fuum oriri facít fuper iuftos& iniuftos. Ο uó fi difpenfator δὲ uillicus ueniente domíno cernat familiam uaríjs fübíjci cruciatib?: X nequadp fua impleffe precepta. Ibidem.24.c Dehoceodemloco plenius faluator in euangelio docet;Sol dfi boief pufillanimes fitié Ca.XXVtesín fion ab hominibus on e impijs qb? nos tradidifti, tu eralta, € Etfaciet bote«c. Duplexhui* loci expofitio δ, Iuda. putant uocem fanctorum effe populíicp credétis: cum deus aduerfum omné orbem qua fupra dicta funt fecerit:& om. nium prophetarum fuerint completa uaticinia:ciuitatemqy fubuerfam rhomà interpretant, qua delenda fit penitus: populiiqp fortem qui laüdet drim, δὲ cui factus(it diis forti tudo intribulatione fua& anguftia,referütad ifrael: qui de erfecutionegentium quafi in etu ardentiffimo& in fiti li, Pare fit. Alif uero δὲ meli? δὲ rectius ex pfona ,ppheta di .&iintelligunt:pro paffione domini faluatorís gratías patri -réferentis:qd fecerit mirabilia,& cogitationes antiquasue— ritate compleuerit,quando ftantes ad dexteram audiét: Ve; δίδει nite benedicti patris mei,poffidete preparati uobis regni aconftitutione mundi, C) d?& Paulus intelligens loqueba tur:Sicutelegitnos in ipfo ante conftitutionem mundi effe Bphea nos fanctos δὲ imaculatos:defyderá(gp fieri qd? pphetat,ad iungituerbum hebraicum ΤΩΝ: pro quo Lxx. tranftule; rit»£vorro.i.fiat. Et drisin eudgelio fzpe hoc uerbo utitur: Amen,amen.i,uere uere dico uobis. C) uare autemfiaudet Iob δ δὲ confiteatur nomini domini:& quz fintífta mirabilia:& cogitationes antiqua quas uerasopere demonftrauit: fe quitur: Quia pofuifti ciuítaté in tumulü:dürbem fortem in ruínam:domii alienorü ut non fit ciuitas:& in eternum nó zdiíficetur. Ciuitas quond fortis hierufalé intelligit: qua facta eft domus alienorü:de quib? faluator dicit in palmo: ΕΠ alieni métiti funt mihí:filij alieni inueterauerüt& clau 547.8 dicauerunt in femitis fuis fuis. Harc ciuitas cum deítructa fuerit;in eternü non adificabi£:ut mílleannorum regnum & aurea | v h ain cfaíam A0 Kaureehierfm atq gématz fomnia cóquiefcát.Deftructà aüt hierltm p impietate fua:laudabit diim populus fortis. Quis fit aütpplus fortis;fequés uerfus oftedit: Ciuitas ge tii robuftarü timebit te.Tllis blafphematibus,gentii popu £X.. XXV. φο, 49 brarüfüp ocspopulos:&telá qua ordítafitfupoés δότε.(ἡ QLuidà antíchriitü intelligi uokit,qui un monte olíueti cori fumédus fit:qd?& in Danielis ultima dixim? ui(ione.Tuxtá Lxx: οἵδ᾽ géub?in móte fion couiuiü lsetícize prapat: in d te populus fortis,S ci, timebit tehoc eft eccle fia de gétib? cógrega; Os Bi it Zach.s,c Et in Zacharia fcdm f hebraica yitaté:Paup hocé^38 fup pul; 1 afinz federe defcriz bic. Fortitudo egeno, intribulatióe patfiois fua: fpes aturbinepa tibuli:& umbraculü uitas gentiü robuftage-£g; i» HEB. Et fdciet diis exerc. tuü omnib? pplís ín mote PP xj,*rouer.s.c lus tetimebit.Principiii em fapiétiz timor diii. Laudabitqg catz.. Et papitabit i móte ifto facie uinculi collicati fup oés ppfos: δὲ celà quà ordít? cft fup oés natíoes. Etpcipitabit morté ín Íetn píternü:& auferet dns dc? bibétuinü,qd fe diis cü factis fuis t ΒΕΡ, Etfadet diis faba; oth omnibus gétibus fup teifto. Trade omnía hac gentibus: confilium ením hocfuper omnes gentes: deuorauít mors praua. ualens.Et rurfum. Abftu lit dominus deus omnem regno patris fui bibit rü effe ρε;& ungé turüngueto:ut renati in chrifto efficiat ρρΏό nouus: unde dicitur: ta: QLuiafa&? es forti SAEI MES AMO.(MENS S*'frade oia haec genti/ tudo pauperi chrífto ἡ hoc ει. fitisuiur cout montem íftum:bibent lxj bus:quz qüonda ifrf » node à&in pfi αἱ uidemíz:pinguíü me/ tícíam, bibétuinuim, Vn/ RS& Mise&e) 540.2 legim^*:Btiis ἢ itelligit δ; εν ο 7; lebrabat. Hoceim cori p AR EA dullator:uíndemízdefe/^ gentur unguéentoinmon Παπ τσ ἐσθ tráíferánt ad getes:qa mors abíorpta eft:& lachrymáa oinis abfter: fas& opprobrium uní uerfa terrz,chrifti im? perio fuccedéte deletü eft. ba&roíicitiole illa:£cce oe?nofter τῶ, ab zftu,qii locut? eft:- ον. Ἐπ Abforpta morte tn p^ dis 3.50. b Paterin man? tuas có lachty má ab omi facie:& lachrymam ab omni fa, petuü:ppls dei qui dé ἀμ mendo fpiritii meum, opprobríü ppii fuí aufe/ de opprobrium populi manu mortis fueritli7 Mita ne: Sicut ,ppago era; Ω υἱ em fi uétus im/pingat parieti atcp per ret de uníuerfa terra:quía fui abftulít ab omni terra. ultabítmus δὲ lxtabimur ín falutari eius. Quia reqefcet berat?,dicet ad drim: Ecce de?nr ifte,qué in . tráfeatficturbo blat;^ domínus locutus eft. Osem düilocutum eft.—— crédulihominet pü phemantiüiudzosil Er dicent ín dieifla:Ecce deus nofterifterexpectauimus—'abàc&expectauim? li nocerenó potuit.Et: SE COSA Ne η: ei, πος δ uerbis ei?cre/ utaliautarfimilitudi, eun δὲ faluabítnos:ifte dominus fuftinuimus eum:ex/— didim*,qa fua pmitfa compleuíit& faluabit t.Coiis. αὶ Vom uiffimo torretur aítu uM: SERA SES nos.Propterea ei?au/ itin atq; βδεςείοίε: τὰ ra;— fnanus dri ín monte ífto:& triturabítur moab fub eo:— itio defaucibemortif "2s mit& dae ficut terun£ palez ín plauftro.Et extédet man?fuas fub erepti cselum le. T nog:hoc eft qa tealie: d A ΕΣ A pou abimur ἶ ὅο: δὲ man 3 — nifacti funt, marcefce eo:ficut extédit natas ad natandü:X humilíabit gloria atqpe?potitia réqefcet D md fefc& pire. ga. eius cü allifione manui ei?.Et munitméta fublimiu mu in méte ífto. De ἃ fup guam xx. interpretes nó di Ξ dont: 1 ἘΠ} ost egim^: ΟΠ regrauerit ,: cofenfumsfeduebo, Tumtuorü concídenc& humiliabuntur δὲ detrahentur—(97 7 ETUR bh ri Sit cofequm:| ínterram ufq ad puluerem.: fion& in hierfm:& in ur tía in nocioco repire-ς ΣΧ ΟΣ Ci. XXVI confpectu fenü fuor nó potuí:Et;p coloco fuerit gloríficat?. Mo; s υρίῆον egent ἂν IN dié illa φιηταρίτας INdieillacantabunt /— 3b aüc qd'interpretaz mus ficutaftü ín fiti::: 1 Tuv* depatre, ita cótere£,ut P quoin hebrao fcri» Fani αι Cantica δε folent plauftro palea conteri, Hociuxta ri/ prum eft v2, qd: apud eos inuiü uel fitis dicitur:quareilli pro inuio& in fi; ti uerterint, in fion:error perfpicuus eft: ob fimilitudinem uerbi ΤῊ δέ TY quod eifdem fignatur elementis. ο QL£t faciet οὓο exercitu«C.£t peípitabír ín móte ífto fa εἰξ vínculi collígatí«c.Pro eo qd'nos uertimus,facié uincu; tiiloqui£ paleftínz,& multarü orientis:puinciarü: qua ob pratorü& foeni penuri3,paléas praparat efui aianti. Sunt aüt carpeta ferrata,rotis p medi in ferrarti modü[στο] tib^;quz itipula cóterüt,€ cóminuüt in paleas. C) uó igi£ lauftris ferrátis palez cóterüt:fic coteret moab fub eo:fiué pio li colligati fup οὓς populos:Aquila interpretatus eft facie te ub dei potétia fi iue in femetipfo,ut nihil íi eo integri rema/ yp ncbrarü fup οὓς ppl'os. Οὔ Aquila bis tenebras dixerit: neat. Et ficut folet qui nàtat totum corpus extendereíita{ΠῚ psp Theodotio femel tenebras noíauit. Caetera fimititer. Pro ἃ— defua potentiaallidetur in terram,& ruens fonitum faciet. nq Symmachus tráftulit,facié dratorís q diiat fup os ppfos. Omniaquog muniméta fublimiü uirorum illius fiue Πέ tud Quidaüt uoluerint pro hoc loco Lxx.dicere: Trade omia— rorum:utin hebraico cótine£,coricidét& humiliabunturt jm hacgétibus:legenti pfpicuü eft, qd' nó fcriptura uerba fed δέ detrahentur in terrà υἱῷ ad puluerem cómínuta.Igitur 1.20. 16.5 Rom.5. ε /fuii lenfü pofuerint:eo qd? omia myfteria legis& tépli tranf ferendafintad ecclefias nationü.Poft paffione ergo ἀπί qn fermo ,pphetic?licet de cófumatióe müdi generalíter texat uaticiniü: τῇ ne prítía oino uideat negligereinotat moab q zNYA eii a(iti& eftuacturbineliberaueritfacietdfisnequadspo— fuit inímic? ifrael: inti ut faceret eos fornicari cti πια απ» ,, tvi puloiudzos:, fed omibus gétib^in monte fion pingue có tis:& cófecrari idolo beelphegor,q interpretat príapus:có/ JWB 24 2 uiuiiidgplocaufta medullata,& uinti uindemiz defecatz:ut— traque Hieremias loqt:Egrediet chamos in captiuitaté: Kies b precipitet δὲ abforberi faciat facié mortis& uinculi: qomes populi lígabant:difrüpetqj rete mortis:& telá quae οὓς coe/ perat natioes.Et iuxta Apfm abforbebit mors in ppetuii. Etauferet drislachrymà ab omni facie:qri morte fuperata chrifti adueneritregnü:S& opprobrium generís humani ad ad imagine conditi fuerat creatoris, diaboli& mortis effu/ gerit feruitut&. Nec mirü fi uxta Symmachi diía appellet mors:cii beat? Apfs dixerit: Regnauit mors ab ada ufzp ad. moyfen:etià fup eos quí nó peccauerüt,in fimitítudiné prae uaricationis adà. Dífiatoré omnid populorü:fiue facie tene facerdotes illi?& principes eius fimul, Et iter: Cófundet moab in chamos,ficut cófu(a eft dom? ifr'in betheli& relid his fimilia:atq? ex unoidolo δὲ daemone ἃ huicídolo prafí debat: οἷς indicat cótrarias fortitudine$ humiliadas& ας’ ducédas ín tartarü;& inftar puluerís cóterendas. Si αυτο hoc íta erit: Vbi eft diaboli poenitétiae/ Ca. XXVI 1H oie illa cantabitur cantícum iftud(n terra(uda C. . Cumhumiliatus fuerit moab δὲ detractus ad terrà : ufi ad puluer&& οὓς inimici(ubftrati chriíti pedi/ bus:tunc cantabit canticü iftud in terra iuda fiue iudara, qd? Q interpretaé ^B T5156. b cüt: Q uócantabimus cáticü diio in terra aliena?Ego puto: £ommetn.»ieronymi liber octauus'' interpreta£ αὐ cofefTio:ut quo fion δὲ hierfm urbe cole, fté intelleximus:ita& regione huius urbis intelligam?, De; nic fancti ín terraalíena carmen iudzez cantare nolétes:di/ l1bi.95,a hoceffecanticü:de quo& in alío loco fanctis pracipit: Cá/ lind uobis:& π folü fernel fed fectidout fécura fit retribu) hi4, d tio quz duplici fermonc;pmittit:Iuxtaqd?& Aplusloque. Ω΄ batur:Gaudete:iterii dico gaudete. Hocauté ille confequi£ dequoin Leuitico dicitur: Homo,homo filíori ífrael.Et in. numerorülibro:Vir,uir,cuius uox cubile macularitsut ἀμ...-tate dio canticum no tium, Erítauté cantí/ €um hoc qd fequitur: Vitbs fortitudinis no; fire faluator.Q.uz eft Matth, 5. b. ifta urbseCO) uin mó té fitalaterenó poteft, Dequa& in alioloco T5452(criprum eft:Flumínis impetus latificat ciui» tatem dei. Et rurfum: Ibi,$6.a Gloriofa dictafunt de te ciuitas dei. Hui? ur; bis illecóditor eft: de quo loqui£ pater: Ifte zedificauit ciuitaté me/ am:imo urbs fortitu/ dinis nofira faluator €ft.i iefus.Et ponet in ea murus& antemu: rale.. Murus bonorü operü:& antemurale rectz fidei: ut duplici: fepta fit munimento. Non efn fufficit muri habere fidei,nifi ipfa fi des bonis operíb? có; firme£. Hic murus δέ E: hoc antemurale fiue circümurale, de uiuís HEP. raiuda. Vrbs for; titudinís noftra: faluator ponetur ín ea murus X 4 antemurale. Apérite por/ tas&íneredía£ oés iufta: euftodiés ueritate. V etus. error abíjt: feruabis pace pacéquiía inte fperauim?, Speraftis ín domino in fa v culís-aternís; In: dómino deo forti ín ppetuü:qa ítv cüruabit habitátes in ex/ celfo:ciuitaté fublimé hu; milíabit: háiliabit εᾶ ufqs ad terrá: detrahet οὗ ufq; ad puluerem. Conculca/ bíteam pes:pedes paupe! ris, ereflus egenorum. Semita iufti:. SEP. τὰ iudaá:Ecce ciuitas fortís:& falutate noftrum ponet rnurum δὲ círcmu/ rale.Apetíte portas, ínere diatur populus cuftodiés. iufticia,& cuftodiés ueríta temrapprehendens ueríta té,& cuftodiés pacé pacé: quoníá in te fperauerunt domine ufq ín fempiter/. num. Deus magne ater; . neq humilíafti δὲ deftru Xifti eos qui habitant ín excelfis:ciuitates robuftas deftrues:& deduces ufq; "ad pauímentum:& con; culcabunteas pedes man fuetorum& Πατ. Viaiuftorii plex homo& duplex: uir,pacem duplicéco, fequat.Meremur αὔτ᾽. inquiunt pacem:quía inte tota mente confi/. dim?. Poft populicuer ba& refponfioné do/ mini,& rurfum uocé. populi, ppheta loqui; tur ad credentes:Spe; raftis uel(perate in do. mino,in fzculisfempi ternif:& cetera qua fe quütur. Iuxta Lxx.il^. leingredit portas do/ mini qui cuítodit iufti cià in bonis operib?, & feruat(iue amplecti. tur ueritatem in fidei ueritate: ut per bona. opcra& fidem perue; niat ad pacé:qua om nem fenfum exuperat: & ipfam pacem merca tur accipe, quía credi/ditin deum qui στο’ nus bonorü operü re tributor eft. Vnde δὲ in alio loco fcribif:De lapidibus extruitur:qui iuxta ,ppheta uoluütur fup terra. Pro«eo qd? nos uertimus,antemurale:Symmachus firma menti interpretatus eft: ut ipfi muri munitionibus cincti fint:& uallofo(fac;& alijs muris,quos ín zdificatione ca/ ftrorü folentloriculas dicere. ἃ 4f Zlperítepoatae z ingre, díat gene πα«c, Omne hoc cantici qd? in terra confeffio; nis& laudis fancti cantaturi funt: mutatrepente pfonas:& quafi per interroeationé& refponfioné texit. Dixerat pps dei: urbs fortitudinis noftrz faluator,ponet inea murus δὲ antemurale.Rridit dfis:imo precepit nó eis qui hoc dixe raüt:fed angelis qui portis urbis ἀῑίςα prafidebant: utape riant portas, X ingrediíat per eas gens íufta: cuftodiés uerí/ tatem: fiue ut in hebraico dici£ 3312 qd? noftra lingua uerti£ fidef, plurali nüero,nó fingulari.C) uz(üt porte quae aperiunt ab angelis:ut ingredíat nó populus iudaoriüi,qui abiectus eft:fed gens iufta, qua ex fide fideliti nomen acce/ T$.117.c pit? Vtigille dequib?fanctus loqui£; Aperite mihi portas iufticize:ingreffus in eas confitebor dfio.Has autem portas nullus poteritieredi: nift q de portis mortis fueritliberat?: Ibi,o.c δὲ cii pfalmifta dixerit:C) ui exaltas me de portís mortis:ut annüciem omes laudatióes tuas in portis filiz(ion,( em de portis mortis fuerim? erepti:tunc in portis filize fion oes laudatióes diii cantarepoterim?.Et quó portaf mortis reor Matth, 16, c efTe pétà: dequib?ad Pcetrü dicit; Porte inferni nó praua; lebuntaduerfum teSic portas iufticiz, omia opa uirtutum: quas quifueritingreffus,una inueniet portam:de qua dici, tur: Hzc porta dni,iufti intrabunt in eam.Et quó per plu; res margaritas ad unii pergi£ margarítü:fic p multas uias .& portas puenimus ad οὗ q diciteflefe uia& portà, p quà ingredímur ad patré.Poft fermoné dei:rridit ppfs hebraice "ao 3^, qd Aquila& Symmachus fimiliter tranftu; Aerüt τὸ 7. Goto ep Ἐπνρμένομ: hoceft, error nofter ab; latus eft:fiue cogitatio noftra firmata eft,qua príus inter te & idola tuctuabat: ut nequadp circüferamur offi uétó do; €trinz:fedin tedrim faluatorétota mentecredamus:Pro d nos ut fenfus manifcftíor fieret tráftulim?, uet? error abijt, Iob.14,d Et qa cogitatio nrafirmata eft: ppterea feruabif nobis pace 'quaaplis pollicit?es dices;Pacémea do uobis:pacé méá re i ek. fyderafti fapientiam;, ferua mádata, S dominus tribuet tibi ea. b«[ 3n οἴο oco. foatí(n perpetuum«c. Ethac propheta loquitur:qui ab. eo. refpóditlocoin quo fupra dixerat:Sperate in domino in fz^ culis eternís:& iungit οἱ q? nunc ppofuimus: In diio deo. forti in ppetud,& reliqua. Pro domino dco forti:in hebrai/ co tria habet nomina, η& Tr δὲ VY:qd'aliud inuifibi lem,aliud ineffabilem, aliud robuftum fonat:quorum ρα müin 395 extrema fyllaba ponitur. Et hoc diligens . lectorobferf:t;qd" interdum textum in propofitione tefti4 monítj diuidamus:quonia alium Lxx; editio:& aliii ex licé braoad uerbum expreffa tranflatio efficit fenfum. Diciter4 2o propheta:Sperate in domino in fzculis eternis:in domf no deo forti in perpetuum: cuius auxilium femipiternum. cft. Ipfe enim incuruabit habitantes in excelfo: Ὁ uia omis qui fe exaltat hurniliabitur: Qiui patrem abrahá fe habere iactabant:& in fugillatione domini loquebantur: Nos de fornicatione nati non fumus.Ipfe ciuitatem fublimem hu» miliabit:ut íudzi putant rhomaná:ut nos rectius effe con? uincimus hierufalé:quz occidit prophetas& lapidauit eos quiad fe miffi erá:& ad extremum patríffamilias interfecit filiti:ut herede iugulato periret haeredítas. Necuocaturci* uitas qua hebraice dicitur"y, fed ve quá Aquila πολίχνκμ interpretatus eft:& qua nos,uel ciuitatula,ucl ui εὐ, εἰ oppidulii poffumus dícere:& frequenter in fcriptu ris hoc nomine appellatur hierufalem. Pulchreqy duplicé fiumilitaté pofuit: Humiliabit humiliabiteam: primü fub babylontjs,quádo templum deftructum eft: fecundo fub Tito δὲ Vefpafiano,cuius ruina ufqp in finem pmant. Con culcabit eam pes: repetitqs& copulat pedes paupis: haud dubíum quin chrifti. De quo€ fupra diximus: Fa&us eft [δι fortitudo pauperi:fortitudo egeno in tribulatione fua. Gref fus egenorii: apoftolorii fcilicet, qui imitantes diii pauper tatem:etíam uirtutis eius priuilegium cófecuti funt:qui nà recepti,exculferunt fuper cam puluerem pedum fuorum. Etquia faluatoris dicitur uerbis: Omnis qui feexaktat,hu^ miliabitur:& qui fc humiliat, exaltabitur:non folii hoc ad fomines,(ed δὲ ad cótrarias quoqp fortitudines referre pof fumus.]uxta Lxx. laudes deo propheta decantat: qd οὖν^^^: fupcrbog aid pinta. E uio misi [epit nibo TI AUS d {110} ΠΝ git Δ |£ín£faiam füperboshümtliet δὲ uniuerfarü urbiti muniméta ufqyad foli díruat;&(anctorü ea mititiqy δὲ humiíliü calcét pedes. : eK Semítà(üftí recra eft«C. Adhuc ,ppheta dechrifto loq 5.8, c Di tur:de quo füpra dixerat: Conculcabit eà pes,pedes paupe tis.Huius érgo iufti femita recta eft,(iue ut πει nouum £d. XXVI fo$0 fgnoraturin terra. Cum auté íudicfj die pro qualitateoperü unícuicp reddideris qd'meretur:tunciufticia tua cogno(ce/ tur in orbetérrarü,quz prius apud incrédulos uidebat in; iufta:ita ut unus fanctorum quoq diceret: Mei autem pene moti funt pedes: pene effufi funt greffus mei: qm egatus fingà rectitudines, ds eraci uocant ξυθύτη Ίαο& nos zqtates la/ tinius poffum? appel, fare: dict qp hebraice ova 110 una ἱρίξ ehrifti femita omnes iufticiz reperiunt: δὲ qppterea eam fuo calca uit& tríuit pede:ut q/ cüq per eam uoluerit ambulare: curfu am/ bulet inoffenfo.In hac femita iudiciom domi οἱ(ποτε οἴ fan; éti& fperauerüt in eo: uia fpes non cófun^ ἄπει nomen íllius& memoriale habuerit ín defyderío anime di centes: Cócupiuit ani ma mea defyderare iu dicia tua ín omni tpe. Et iterum: Defyderat ania mea:& defecit in falutari tuo. C) ui auté nomé ἐπὶ habet in de; fyderio:aliud nó defy, QGaf.s.c B 8.6. lbiizo.b 'derat.Ethoc notandü qd defyderiü diii non in carne fit fed in ania: iuxta illud qd? inalio 3HEB. Semiíta iufti recta eft:rect? callis iufti ad am bulandá:& in femita iudi ciorü tuorü dfe(μία mus te:nomen tuü& της’ motriale ταῦ ín defyderío aníz:anía mea delydera/ * uite ín nocte. Sed δὲ fpiri tu meoín precordijs meis: de mane uígilabo ad te, c Cüm fecerís iudicia tua ín terra:iufticíam difcent ha/ bitatores orbis, Miferea mur impio,& non difcet iufticíam: ín terra fancto/ rum ínique egit: non ui/ » debit gloriá omíni. δ᾽) tníne, exaltetur man? tua δέ non uideant:uideant& cofundat celus populi:& ignis hoftes tuof deuoret. Domine SEP, Víaiuftorü recta:zre €ta facta&uía(μοι& p pata. Viaem diii iudiciü: fperauim? i ποῖς tuo:& ín memoria defyderat ani; ma noftra.De nocte con/ furgit fpiis me? ad te de?: quia lux iudicia cua fuper terrá.lufticiá difcite q ha; bitatís fuper τειτᾶ. Ceffa/ 'uitením impius, non di Ícet iufticiam fuper terrá: ueritatem non facietzaufe ratur ímpi? ut non uideat loríam dni. Domine ex/ celfutm eft brachíum ταῦ, δ nefciebant: fcientes au/ tem confundé&ur:celus ap prehendet populum íne; ruditum:& nuncignis ad; fum fup iniquis pacé peccatorü uidens. Ad. qd'rüdit diis:Miferea mur impío:qd exce^ ptis Lxx. o£s fimiliter tranftulerüt. Et eft fea fus: Magis impius mi fericordià cofequar:8& diícat clementia me, fum ein ipfe faluatorz (9. Rurfumq:loquéti doz.. míno,ex pfona huma na impatiétíz pphetà : te(pondit:Et nó diícet iufticia. Eftcp fenfus. Et quó poterit tuam nofle iufticia:fi tm cae mentià fueritexpert?e Redditcqgcaufaf qre eit uclit dei iufticià dice re: qain terra fancto/ rii inique geffit: δὲ cori tra fáctos tuos iugiter dimicauit: debet fenti re torméta, Rurfumqg diis fententia téperas: Etnó uideat πατε” uenóuidebiteloriam ἀπι. ΕΠ fenfus:fufft citei,p uniuerfa poena pfalmo legimus:Siti/ uít anía meaad dei, fortem, uiuum, Caro em cocupifcit aduerfus fpiritii:& fpi ritus aduerfus carné. Hac em, fibinuicem aduerfantur: ne qua uolumus, illa faciamus.C) uodqy fequitur: In nocte: iuxta Lxx.fequéti capitulo iungitur:iuxta hebraícum prio Ὁ ri.llle atit poteft dicere: Anima mea defyderawit tein nocte: qc pfalmifta loqui£ confidéter: Lauabo p fingulas noctes le&üi meü:in lachrymis ftratü meüi rigabo. Pót nox€ tene bre, ptribulatióe&anguftijs accipi. Viri& ialio pfalmo fup iufti ecuritate ,ppheta decatat: Per dié fol nó uret te,neqy lu na p noct&.i. nec in pfperis nec in aduerfis πη detuo mo ueberis gradu. b 4[ Ced«fpü meo(n pcozdije meío ἐξ, Voluinus δὲ hebraicüi fequi, δὲ i editione non pe; nitus pfaterire:& hacrerum neceflitate cópellimur, diuer/ fo ordineatqp fermone diuerfas intelligentias quarere.Tgit qd dici£, deno&e:iuxta Lxx.huius capituli ut dixim?prin cipiü eft:iuxta hebraicum finis fuperiorís:licet poffit etíam áuxta Lxx.in fincaccipi fupioris teftimontj:ut fit fenfus:De fyderat anima mea ad te nocte:& poftea incipiat:mane con furgit fpiritus meus ad te deus.Ideo autem mane confur/ -'eit:quialux pracepta tua fuper terram:;Seruans em manda ἴοι 18. c ta tua& illuminatus eorii lumine: dequibus dicitur: Pre/ ceptum diii lucidum illuminans oculos: dormire nequeo: fed omni temporete defyderans, meo ad te confurgo fpiri/ tu.Etgocobíeruandü:qd ín nocte adhuc pofiti,anto ἀείγ :deremus dominü.Poftd auté fpiritus nofter in przcordijs noftris totafead deum mente cómouerit, mane uigilemus ad eum:atqp ut manifeftius dicam:ania, nox δὲ defyderiü: fpiritui aütmane iungitur& uigiliz. Porro fpiritu in prz/ Íbi129.a cordíjs fuis euigilatad deum qui poteft dicere: De profun dis clamauiadtedrie. cep um fecerte(udícía tua ín rer; ra τί, Dicamus primü iuxta hebraicum;&(i fenfum ,ppher tz ualuerimus exprimere:tunc ad Lxx.interpretes tranfea/ 'mus. CE diunon exerces iudicia tua fuper terrà; δὲ nec bo? ^his bona,nec malis retribuis mala; iufticía tua o diie deus : qd'meci fanctis meís ueríarios comedet.- nó uidebit in mea ma Domine ieítateregnante. rui dub dàimpiü hocé yg" diabolü intelligi uolüt:de in nono pfalmo fcribi£: Incre? paftí gentes& pertjtimpius:homen eorum delefti in πίε num δέ in fzculü fxculi.Inimici defecerunt framez in fine, δὲ ciuitates eorüi deítruxifti. Nos auté generaliter impiüi,uel 3p peccatore, uel pro eo qui dei ου πο habetaccipíamus, luxta Lxx.iubent habitatores terr iuíticía difcere. Omis em uir uidetur fibi iuftus:Deus auté corda omnium nouit: qui reddet unicuiqp fcd?m opa fua.Et in alio loco eíufdé uo; luminís díci£:Sunt uix uiri, qua uidentur rect:nouiffima autéearti refpicitit ín profundü inferni. Vri debemus iufti; ciam difcere:nec cófidere in ,pprio iudicio. Eft em iuftus q pereat in iu(ticia fua:nó quo iuftus(it:fed quo fibi iuftus ef fe uideat. Sin auté chriftus factus eft nobis a deo fapientia, & iufticia:fanctificatío,& redemptio,quibus praecipitur ut cognofcant íufticiam:hoc iubetur ut chriftum difcant atq cognofcant, Propterea autem przcipio aituobis ut ίσα” tis iufticiam:quia ablatus eft impius:& regnü illius deftru &um eft:qui Φράι regnabat in terra,iufticia fcire non pote; rat nec facere ueritate, De quaalibi(cribit:qd eratia& ueri tas p iefum chríftü facta fit.Et quía in terra ueritaté nó facit impius,auferetur. Non eim meretur drim uidere regnante, Ὁ 4L De exaltetur mantue tua«nó vídeant«c. Hoc qd fup dixerat:& nó uidebit gloriam ἐπί: poteit fic intelligi:Poftu [ας ο propheta utnó miferear impio:ne fi mifertus eius fue; ro incipiat nefcire iufticia;qui in terra fanctoge inique geffít: ego tibi rpondeo: Ergone gloriam domini nó uidebiteer/ go noncernettriumphos meos:qui magis me debet uide; reregnantem: utíciat quanto bono careat& hoc pratffius uoce interrogantis legendum eft. Ad qd? ppheta refpondits Domineexaltetur manus tua δὲ extendat ad pcutiendü,ut te non uideant impii: tuz glorie nead poenitendü quidé lumíneperfruan£. Cui refpondit diis: Videat magis,& οὖ fundant: uel celus populi,uel celantes populi:& ignis ad; uer(arios cuos:id eft(ancjos: populi deuorct atqj cófumat, Gz lgnísaut D σοι.. Ibí.14.b Eccs,7.€ τιον ἅ Ε t £ommer.bicronymi liber ocrauis Tenisauté poenitentia qui eorum corda excrutiet,qd' talem dim perdidertit.Poteft hoc δὲ fup iudzis intelligi,qui chri ftum brachíu domini nefcierunt. Οτο uíderint ed atq cog nouerínt qué patibulo affixerant,confundent, Tunc ineruz ditus populus δὲ ncíciens legem dei,seli ftimulis incitabit: dum eft,qd'abfqs dei mifericordía nihil medédi ars valeat? Sed quomodo, ΝΙΠ diis zdificauerit domum:inuaniülaz. boraueruntquíi edificant eam: Nifi díis cuftodierít ciuitar tem:fruftra uigilauit qui cuftodit ea:Sicnifi dominus lans" $uorem curaueritsinuanum laborant medici qui cupiunt "$426,3 quando uideritnatio nes ifuum fucce(fiffe loci,& igne poenitu/ dinis arferit, fiue dolo re fupplicíj: quadoau dieritillud qd fcripti Matthi25.d. eft:Itein igne aternii q preparat? eft diabolo & agelis ei?. a 4[ o mine oabíe nobío pa; cem«c. Notandü α΄ poftd nobis operano ftrareddiderit:pacem daturus fit:& quomo do exponat caufas cur poftulet pacé:Pro cun ctís em operibus quz operati funt fuper ter; rà dicunt fe fuftinuifTe tormenta:& iuftü effe ut poft fupplicia atq cruciat?, miferícordia confequátur.Siueali; ter: CL ία uenit müdi s HEB, DOimine, dabis pa cem nobís:omníaem ope ra noftra operatus es no; b bís.Dómine deus nofter, poflederunt nos domíni abfq te:tantü ín terecor/ demur nomínís tui. Mo; ricntes non uiuant;gioan/ tes nó rcfureát.Propterea uifitafti& contriuifti eos: & perdidiftí omnem me; e rmoríam eorum.Indülfifti gentí drie:indulfifti genti. INunquíd. gloríficatus es: elogafti Οὐδ termiof terra. | Domine SEP, Dotnine de? nofter pacé da nobís:oía em red; didifti nobís, Dre deus nofter poflide ποσ-άῆς ex tra te alium nefcímus: no/ men tuum inuocamus, c Mórtui ením uitam non uidebunt: ποζρ medici fu fcitabunt. Idcirco índu; xiftí δὲ perdidifti δὲ tuli; ΠῚ omne mafculum eo; rum. Adde eís mala do; míne: adde mala elorío; fis tert: longe fecifti om; nestermínos tetra. Domíne fanare languentes:Ní fídominus cuftodie/* tit fanitatem: inuanti cuftodiunt, qui etíam pracepta cuftodiéda: falutis proprijs edüt libris: fempercp dicen dum eft:nó folü in cor poris,fed etià in aníz fanítate: Benedicani/ baron|. ma mea domino: quí fanatomnes languo/ res tuos.Porto q pec/ dm cato mortui períeue/*] à rant:& nulla arte me; dicinz poffunt recipe; reanimz fanitatézift difperdentur& tollen tura domíno:& quic/ quid robuftum eft in eis, quod mafculinü F confumatio:& omnía quz per prophetas 1o; ΄ cutus es reb? expleta funt:& reddidifti uniuería qua polli cit? es:tribuenobis pacé quz exupat oem fenfü. b 41 fie oeue nofter poffeder&t nos ofií abíqs te zc. Idcirco mifericor dia quafum?& pace, quz poft cücta tribuéda é:qa nos abf qp tedíii poffederüt:idola uidelicet uel daemones idolis affi, détes:níhilgp aliud poftulam?: nifi ut digni fim? poft erro» res plurimos,q tuí ποῖς recordemur.Tuxta 1 χχιὰ dixerüt: Diede?poffidenos:hoc pracant,ut poft pacé(ibi reddita, dei poffeffio fiat. ᾧ qdé& de fapictia legim?:qui iüxta Tto.&c hebraiciiloquit in ,puerbíjs: Deus poffedit me initio uiarü Deu.52 fuarü:licet queda exéplaría male;p poffeffione habeát crea; tura. Denig fequit;Ante omes autem colles generauit me. Quo ei creatura generatío poterit coaptari: qua magis poffeffioni cógruiteScríptü eft ín Deuteronomio:Nóne ífte pater tuus poffedit te,& fecit te& creauitte.Et hoccófyderà dii φ nó dixerit, dris fiue deus poffedit te, δὲ fecit te,& crea; uit te:fed pater: ut clamentía nominis aufteritaté potentia mitigaret. C) d'qp fequitur: Domine abfq; tealium non πο” uimus:non excluditfilium,fed iungit patrí:neqs enim dixit alium nó nouimus:fed extra tealium non nouimus. Cum Tobia4.b autem dicatfilius:Ego in patre δὲ pater ín me: extra patrem non nouimus filiüi: quía in patre cognofcimus eii Ῥεπίας & nomé illius nominamus dícentes in oratione dominica: Martth,c,b Pater nofter qui es in coelis,«ορ eim vítam nó ví/ debunt τὸ. Symmachus more fuo manifeftius: Z£»ortuí to - viuífícabüt:aígantes no fufcítabunt."[vzopterea vífitaftí« cótríuift eos oífpdídíftí ocin memooí3 coz Dicamus pri mum iuxta xx. C) uzfítio uidetur effe difficilissquó mortui uità non uideantc Quz fic foluítur:tádíu eos uitam nó uíz dere,dgdiu mortui funt. C. uó fi dicamus: cecus non uidet lumen didiu cacus eft:fin autem receperit fanitatem,lumen afpiciet:fic& qui iniquitate mortu? eft atep peccatis: antedj Iob.r4.a uiuificetur iufticiaate uirtutibus p εἴ qui dicít: Eeo fum: Matth.22.d uita:uiuereno poterit: Vnde δὲ deus uiuorum dicitur,non Ecech.18.a mortuorum. Anima ein quz peccauerít,ipfa morietur. Le: Fiebre.6.a. eimusin epiftola quz ad hebrzos fcribit: Nerurfum fun; . damentü iaciam? pocnitétiz ab operibus mortuis. Sín au; tem peccata appellantur opera mortua: quare non econtra; fio uirtutes appellentur opera uíuae(3 uodq fequitur: Nec medici fufcitabüt: fenfus perfpicuus eft,condénari fabulas poetarü:qui ab Aefculapio iactant Virbium fufcitatii. Non fofum autem hoc de mortuis:fed de omni infirmitate dicc, cile interire poteft: fed omne mafculinum:quod fi adultum fuerit& in uirilem etatem peruenerit, difficulter occiditur. Iuxta Symmachum: mortui non uíiuificabunt:quía pecca/ to mortuí,alios uiuificarenon poffunt:necpulchra lauda/ tio eft in ore peccatoris.Et gigantes,id eft Ὦ ποπ fu; fcitabunt alios:qui ipfi iuxta Genefeos librum appellantur cadétes: Viitatcy eos dominus:ut& mortuorum δὲ gigan; titi omnis deleat memoria. Solus ein eft qui fufcitat mor; tuos:de ἃ dici£:Sicutpater füfcitat mortuos δὲ uiuificat:fic & filius uiuificat quos uult, Poffunius mortuos fimulacra appellarehominum mortuorum:& gíeátes demones,quí ὁ fimulacrís eorü affident. Nec terrere nos debet quare Lxx. maículum,€ czteri interpretes, memoríam tranftulerunt: cum eifdem tribus literis X& 2& τῳ fcribaturapud' hebrzos. Sed quando memoriale dicimus: legitur ΩΙ quando mafculum ΣΤ. Et hac uerbi ambiguitate" dez ceptum arbitrantur faul: quando pugnauit cótra amalech 1, & interfecitomne mafculinii eorum:Deo ením pracipiente ut deleretomnem memoria amalech fub colo: illepro me moria,non tam errore ᾧ preda feductus cupidine,mafcu/ los interpretatus eft: nefciens illud Apoftoli: Nolite errare; Gat, b deus non irridetur. Ὁ 4Γ 3ndulfíftí gentí oomíne:índulfiftí sentí zc. Mala quae Lxx.fecundo pofuerunt,in hebraico nà habentur:fed quia fupra dixerat:Ideo induxifti& perdidi» uocatur,penitus aufe/| à retur, Vnde& pharao Exea,e non uult interficere fe xum foemíneum,quí per fe fragilis eft& fa/ H Regaja 6 ln KC fti& tuliftiomne mafculum eorum:eundem fenfum fecuti addiderunt de fuo mala:ut qui gloríofi ín terra(υπ: malis duplicibus opprimant. Porro iuxta hebraos multo alter eft fenfus:& priori difputationí congrués: Dixerat dis:mi fereamur impio. Propheta rfiderat: Et ubi eft iufticia tuae prafertim cum tanta malain fanctos tuos operatus fit. Ad qd diis: Et nó uidebitinquit gloríà diii. Rurfum pphetaz Exaltetur manus tuaad percutíendi:& non uideark gloría tuam,qua non merent alpicere.Ad qd? dris: Videant magis δὲ confundant, Rurfum propheta: D rie pacem da nobis:& poffidenos qui ταί nominis recordamur.[πηρῆ auté& fu; perbi non uiuant: necrefurgantín gloria: fed contereomné memoria οογῖ: Caufafqp reddít cur eos cupíat iterire:Indul fifti genti díie, indul(ifti genti: nunquid glorificatus escEt eftfenfus:Szpe mifertus es gentibus.i, humano generi& exercuífti in eas incredibile clamentíà: nungd te cognoue/ runt; nungd glorificauertit nomé ιο ιν ate onge ^ ἐν τὰ Os C ΤῊ: IS lg Ῥ Sy Ὅξ.119.8ἃ t.Co.4« c Gafa.c i Rom.15.e ΝΟ, b Zjn£faiam Torigereceffcrüt Securitas ἐπὶ ncgligentia:negligentià con; . tépni parit. a€f Zücínanguftia requífierunt re«c, Ο υἱὰ indulgens fpe contéptus es nec glorificatus:fed ecótrarió . omnesa tua fcientia recefferunt: proptereà ἀπε percute eos: utin anguítía terequirant;& in tribulatione murmuris do (it: Cadét ergo quíciiqs habitation. terri fe dederunt:& in terrenís operibus fixa radice fundati funt: δὲ no cadent qui fedet ín orbe terrarü& requiefcüt in ecclefta;qua habitacu lü patris& filij&(puffancti eft, Ὁ{ἘΠῚ ΠΕ imootui tuí cin terfectí mei refürgant τς, Sanctis parturieibus δὲ parictib? &trinatuafit eis:quan dotantü eis malorum pondus incumb«t: ut -.-neclamare quídé au; deant confidenter:fed doloré futi filentio de/ uorent. Iuxta Lxx. in tribulatione propheta diii recorda£: iuxta il lud qd in pfalmo dici tur: Detribulatióe in uocaui drm:& exau/ diuit me in latitudine, Etinalioloco: Ad do mint cii tribularer cla maui& exaudiuitme, Vi& Apls loquitur: Tribulamur, fed non anguftamur: perfecu; tioné patimur, fed nó derelinquimur. Etin alioloco:Non funtcó dignae paífiones hui? téporis ad uenturam gloríà quz reuelabit in nobis. Siauté par/ ua tribulatio docet& emendat& corripit: quato magis magna, ^, eum admonemur có; ditionis noftre& dei potétiz recordamure b(LS icut que ocepít. εἴ appzopínquauerít ad partá«c, Sicut ad partum mulier appro pinquans, dolore co/. c tnus fpiritum, Sa »HEB. Dómíne inángu; ftia requifierunt te: in trí/ bulatíone tmurtnuris do/ b&rína tua cis. Sicüt qua concepit cà appropínqua/ uerit ad parta: dolens da, matín dolorib? fuis:ficfa ctí fum? a facie tua domi, ne. Concepímus& quafi parturiuimus δὲ pepen! ütes πὸ fecimus ín terra:ídeo non ceciderunt habitatores or; ο bis. Vítiant mortui ταὶ; interfecti mei refursant: expergifcimíni δὲ laudate quí habítatis in puluere: quía roslumínum ros τα us:& terram gps de; e trahesiruína. Váde ppls me?, intta ín cubicula cua: daude oftía tua fup te:ab/ fcodere modícü ad tnomé tü:donec ptráfcat idíena tio. Ecce SEP..Domifiein tribula/ tione recordatus(αν. in tribulatione pàtua do/ &rina tua nobis. Et ficut parturiens cm appropiri quatad pti in dolore fuo damat:— ficfacti fumus dilecto tuo. ,ppter tímoré ταῦ drie in uteroaccepim? & parturíuitnius€ peperi/ mus fpin falutis tux: qué fecimus fup terrá Non ca/ demus;fed cadent habita tores terra. R.efurgét mor ταί& refurgent de fepul) chrís:& letabunt qui funt in terra.R os em tuus fani τὰ5 corüth:terra autetn im piorum cadet. Vade po/ pulus méus: ingredere cu/ bicula tua: daude oftium tuum: abfcondere paulu Tum quantulücung; do; nec pertranfeatira domi; gterna:& hi in αν € fpiritü:& habitatori/ b? terr& corruétibus: qa falutes nó fecerunt in tetra:hi Qsin chri/ fto mortuos apfus uo τὰς; θέ ppter nome dni interfecti füt: refurget . in gloria. Et qà mors eorii fomnüs eft: ne/ quaq iuxta Lxx.refur gere; fed éxpergifci δὲ yo. SI X 0 euigilare dicunt. Vii, δέ Lacarus qui euigilà turus ἐγᾶτ; a diio dor mies appellat; Omes igit martyref& fancti uirí qui p chrifto fude rüt(anguiné:& quoBe Io& 11b fuit totà uita marty/ riü:refureét& euigila/ bunt;atqp laudabunt deü creatore fuii qui niic habitantin pulué re:degbus in Daniele fcripti eft: Multi dor; máíeétiü in terra pulue/ τὸ refürgent: hi in uità briü& cófufione(em; piternam.Etin Ioanné* euagelífta legim^: Ve; . niet hora& nüc eft:qri . qui in fepulchris funt audient uocé filij dei: δέ qüi audierint uiuét: & egrédien£ qui bona fecerüt iti refurréctio/ . git exclamare: ficnos ἐπ anguftia requirim?: . tes& a Γαςίς Γογγηί[πίς tuz concepimus& paffuriuimus& peperímus, nó carnís.liberos fed fpüs:ut tota in te méte cre damus:utqué per beneficía no fenfimus, per torméta difca .. mus.Hocqd* Lxx. addiderüt ovrog ἐγενθηρκερ τῷ ἄγαν - mir eov. illic facti fumus dilecto tuo:pro quo ceteri tráftu lerunt:fic facti fumus a facie tua die: obelo prenotádü eft. Poffumus autem dilectü diii chriftum accipere:propter cu iustimoré concipimus δὲ parturimus δὲ parímus:& fpiritii falutis facimus fuper terra.Poteft hoc€ apoítolicus uir di; cere:quádo populos erudit,& imitatur ἀρ πὶ Paulüi:Filioli mei quos iterü parturio, donec chriftus formetur ín uobis. An dubitandü eft qd? Paulus apfus fpiríti falutis fecericfu per terra:qui dehierufalé ufq ad Πίο euangeliti predica uit:& quafi fapiens architectus fundamentü pofuit: extra qd nuilus alius pót ponere,qui eft chriftus iefuseSiue igit ' legerimus,ppter timorem tuii driein utero accepimus: fiue fuxta hebraicum,a facie tua die concepimus,& in utero ac/ cepimus: Vtrücp ad id pertinet,ut ex timore& recordatione : dnifermonécócipiamus dei:& illuminet cor noftrii dicen; tiü:Sigpatum eft fup nos lumen uultus tui ἀῑς, Et:Often; de faciem tua δὲ falui erimus. c&[£alutee non fecimue ín terra:ídeo non cecíderunt babítatoree ozbíe. Diuerfa inter, pretio ee eftut diuerfum hàbeat& fenfum.luxta he; raicum hoc dicitur: C.uía nihil dignum tua fecimus tní/ fericordia:propterea impíj non corruerunt: fed ας hodie praualent δὲ poffident terram. Lxx.autem hoc afferunt: αὐ facientibus fanctis fpiritü falutis fup terra:ht qui terrae habitatores funt corruant:licet inter orbem quí hebraice 52n ,& grace dicitur oriou.swac terrá multa. diuerfitag niBeé t At pau héuitz:& q mala;in re :.. furrectionem iudicij. Ros em dri iuxta fabulas poetarti:üincés oes herbas poní as: uiuificabit corpa mortuoge.Et quo íactis in terrà femini b^? ros paulatim crefcerefacit herbaf:& ad fruges fui generis pueníre: Sic drii ros quí pro mifericordia ponit ros erit 7 mint pluririorü:qd hebraice dici£ Y. Terra aüt,id eft «orpora Raphaim,gigantíii uidelicet& impiorum: diis iri ponas detrahet fernpiternas: Denicg p RE foli Lxx τοὺς ἀσεβεῖς i. impios tráftulerüt; Et qa fupra legim?: Mor tui υἱτᾶ nó uidebüti nec medici fufcitabüt:p quo Aquila δέ Symmachus, raphaim δὲ gigantes intérpretáti funti qüze/ rimus quz erroris caufa fit:utpro ΝΑ hebraico:alíj οἱ gantes, alij medicos pofuerint. Verbi hebraicii ΛΕ(i poft^ primi literà fequenté habeat^ legitur ΑΕ:& fignificat medicos:fin autem abíqg^ litera fcribatür:legitur "aw& trranffert in gigantes. Simulqs quiá fupra dixej rat: Mortui uitá non tridebüit: ut manifeítius demonftrare nó dicí ibi de mortuislegenaturz, δὲ feparatióe anis ac cor poris:fed de his qui peccáto mortui funt: Nüc ecótrairío di/ cítad deii: Viuent mortui ταί qui interfecti funt pter τε: nó abfolute mortui,ut Lxx.tranftuleruntór vexpor:fed iuxtá hebraicum ubi dicitur ΤΟ ΟῚ: mortui tui appellang: e«[ Cade populue nieue íntra(n cubícula tua«€. Supra dé fanctis dixerat: Refurgét mortui: δὲ refurgét q in fepulchris funt:Ros ema tefanitaseorü eft: ecótrario de impfs:ter/ raautéimpíorti cadet:Nuncad fanctos loqui£: quia uobis refurrectio repromiffa eft donec in peccatores& impios déi ira de(xuiat: ingredimini ín fepulchra ueftra:& abícondité a' Q5 uosibreué Dan [οξς, d Commen. Ibicronymi liber ocrauus E. uos:breueei tépus eft donec dei pertranfeat indignatio, Siquidé egredi£ diis deloco fuo: quia mifericors& mifera tor díis,& clemétiffimus pater)filios neglieetes ferire com pellitur,& quodámodo de fua fententía comutari:ut uifitet. & inducat iram fuam fuper habitatores terre: de quib? di Ofee,4,a. citurin Ofee:Maledi/ (το& mendacium, δὲ adulterii€ furtum,ef fu(a funt fup habitato res terra: Etín Apoca lypfi tertio. legimus Apoc. 8, να fuper habitatores terra. Porro iuftilicet HEP. tío,Ece enim dris egredietur de loco fuo: ut uifitet íniquitaté habitato rís terrx cotracü:& reucla uideant in terra:tame bit terra fanguine fui:& esu s in e no opiet ultra interfectos is eft:qui poffunt di/ XX Ῥδιηδ.ς cere; Aduena ego fum. fuos. Ca. XXVII IN dié illo uifitabit diis in eladio fuo du ro& grádi& forti fup leui athan ferpentem uecté:& fup leuíathan ferpentem tortuofum: δὲ occidet ce; tum qui eft ín mari. Ἴη dieilla interra:€ pegrinusfi 9 cut oés patres mei: GC fruüt habitatióealti(/ fimi:de qb? fan&?loq dbi.go,a ἴα: αἱ habitatiad, iutorio altiffimi:ín,p7 tectióe dei coeli cómo rabit. Tunc reuclabit terra faguint fuü:ded de'loqt ad Cain: Vox fáguinis fratris tui cla matad mede terra: ᾗ: apuitos fuü ut fufcipet faguin? fratris tui de manu tua.Pót hoc& de martyribus intelligi: qui pro chrifto fuderunt fan (Apoc 6. ς guinem,& fub altari dei clamitant: Vfqgquo diie non ulcif/ ceris fanguiriem noftrum, déhis qui habitat fuper terram? Deu;,£ Dequibus δὲ moyfes dicitin cantico: Sanguis filiorti eius uindicabi£& ulciícetur:& retribuet uindictà inimicis. Hic fanguiné,terra qua fufceperat reuelabit:& interfectos dii nequadp operiet:fed producetin publicum:ad condemna tioné eorti,quí martyres occiderunt. Hoc de fimplici refurz "Anago, rectione intelle&tum fit.Przcipitur atit íuxta Anagogen po; É pulo dei, ut ingrediatur cubicula fua fiue cellaria ς ΥΩ Matth.c.a QUippeutrücp fignificat:ut claudatiuxta euangelicum pra q$140,a Ccptum oftium cubiculi fuí:& dicat cii propheta: Pone die cuftodia ori meo, δὲ oftium munitum labíjs meis, Etabícó datur paululum quantuliicung» donec pertranfeat ira dfi: utnihil gloríz caufa faciat:fed fruatur bono confcientiar,& folum iudicem expectet deum.Sunt auté cellaria qua clau? denda funt δὲ abfcondenda ab his qui diuites facti funt in operibus atqp fermonibus,prudentia,temperantia fortítu/ do,iuftícia:ut πε[οίαε finiftra quid faciat dextera: ut legis& prophetarum& euangeltj opibus perfruamur. Quod au7 tem omnes dies uítze noftra breues fint& paruuli: iacob Gefi.47.b.€xcedens annos centum loquit: Parui funt δὲ peffimi díes mei.Ira αὐτὸ diii tranfitura illa eft:qua thefaurigant fibi qui nolunt agere poenitentia: qua ρολά; tranfterit: nequadp cel Luc,$,c laríaultra claudent: fed implebit qd? fcriptum eft: Nihil oc cultü α nó reuelabit:& abfconditti qd? non manifeftetur. Ω. dq fequit:Ecce em diis de fancto inducet iram fuam: illud fignificat, qd? a fanctis dei ira incipiat:uel omis illi?ul/ tio iufta fanctagpfit nó de mentis pturbatione ἀο[οεπάσης, utin hominibus folet:fed(tudio corrigendi. Terra autéha/ Deu2.a bitatorü illà reor: de qua fcriptü cft: Audiat terra fermones Efa. t, a oris mei:Et: Auribus pcipeterra.Et iterü: Terra, térra:audi Hicre.22. g fermoné αΠΙ.Ο. uo em qui in terra habitat: fic qui in carne. Ro.$.b funt deo placerenó poffunt. Terra auté in hocloco fignifi/ catanima quz uiuit carnaliter.Et reuelabit fanguine fuum: Geíi.4.b fiquépiam fcandalicauerit:& cii Cain meretur audire/ Vox faeuinis fratris tui clamat ad me de terrasqua apuítos futi: ut fufciperet fanguíné fratris tui. Omnis igitur fanguisin die iudicij require£:nec abfcondet terra fanguine fuii:& inv. terfectos quos occidit,uel uolens,ucel per negligétia, . spducetin medium. Xa. XXVII... Τη oíe íllo vifitabít ofie ἐπ αἰσαίο fuo euro c. Τταρ dunt hebrai diabolü.i.críminatore,qd grecum noz men éft;hebráice appellari ΤΟΝΟΣ;hoc eft aduerfaríti, Vf& q y in Zacharia dicit: Stabat fatan.i.aduerfari? a dextrís ei? Ut Zadsa aduerfaret ci. Ἀρρεϊίαξορ δὲ 927553.i.apoftata, pramaaricator& abíqy iugo. γῇ δὲ Apfs: Q- uz ingt cómunicatio chri C06 : ΠῚ δά belialcEtubicüg Lxx.ponütfilios peftilentiz: inhe/ braico fcriptü eft fili. belialVri&illud qd— 4 in pfalmo canif demy. fterio faluatoris: Fili?$3:88,q iniquitatis nó appo? net nocere eitin hebrai ὁ co dici filius belial: Appellaturgs δὲ alijs| SEP. ni, Ecceem diis de fancto inducet íram fup habitatores terra:& reue/: labit terra apis fuüz & non abfcondet ultra ítv ! noib?:utialio pfalmo. terfectos.; Ca. XXVII fcriptum eft: Supafpi Ἰδίοο, el IN die illa inducet quias ambula io :; is:& cóculcabisleo;: deus eladium fan; Dan Md EQ ctum X magnum, draco prie inhebrai| orn: co fermone appellatur. f Rem E i gam Tes Ipfe εἰν& ra; colubrum iugientem:JU/— enus cetus: dedgd'a per draconem colubrum— chriftocapiéd? fit:my ftico Tob fermóenar; γαξ:Ο. υἱ magnii cetij; lero captui? eft: na& ibi p ceto leuiathan ponit,— : Et iterti: Adduces ait Ibi, ἃ dracone in hamo:circüdabis capiftrü narib?ei*.Statimq: Hoc eft prícipiü plafmatis ἀπ facti eft utilludat ab an; gelis etus.Et in pfalmo:Hoc mare magnü& fpaciofum:ibi sgaosg|. reptilia quor no eft numer?: Animalia parua cu ma nis: κ Draco í(tequé formaftiad illudendü eí.Dehoc&inApor;—[| calypfi fcribit Ioanes:Facta e(t pugna ín coclormichael& án. Apocttli geli ei? bellabàt εἴ dracone, draco pugnabat&angdie:—— d -& nó praualuerüitnec loc? iuctus€ eísicoclo, Et miffuseft draco magn? coluber antiqu? q uocaf diaboP&fatanas:q^. errare facit orbé terra: uniuerfti:miffufgpeinterra,Sageli ἢ ei? εὖ éo:ibics dicit: Miffus eaccüfator fratrü nfoBr q accu/ Tbi,c fabat eos corá deo nro.llludg;notadü qd'& in pfalmo&in ὁ Iob ,ppterea fact? dica£ dracc,hoceleuiatha:utilluderefei— abangelis. Vf& Apli accipiüt poteftaté;ut calcet fup[ετρξ χρέος tes δὲ Ícorpiges& fup oém ytutéinimici.C.uiaigitabeolo'' co ubi fcripti eft: Ecce diis diffipabit terrà δὲ nudabit e&:Si 5.5, a ue iuxta Lxx. Ecce ἀῆς difperdet orbem terrarii& defolabit ὁ. eum:ufqsad prafens capituli, cótra orbéin confumatione—. miídi iudicii predicatü cft:& nouiffim? inimicus deftruet πο[ 5 mors: Propterea aduerfuni diaboli extrema fentétíaeftzut— - tortuofum:& occidet dra/ conem qui eft in mari, :|^ Indieillo inducat fup eü eladius fanctus& magnus& fortís:fiueiu— j xta hebraicü& reliquos interpretes,gladius durus. Nóef— ut Lxx.arbitrati fiit Όλο dicic:qd?fi effet fétim fonaret: 0 fed τν qd proprie tráffert in duri. Vii& Cis pater fauf durus appellat. Gladiü aiit fan&ü fiue durüob ei? fenfum— qui pati£: quida noftrori intelligit uerbü dei:dequo dícit^,— apfus:Viuens autédei fermo δὲ efficax, S acutus fup omné Hebre.4à gladii exutragpte acutü. Vfi& íalio loco de ore faluatorif Apoc. gladíti bicipité exire legim?. Cii ait infinemüdi aduerfum— leuiathan,qui in principio genefeos appellatur ferpens pru Ges. dentiffimus, fup omnes beftias qua erantinterra:gladius—..fan&tus fiue durus& magnus δὲ fortis fuerit inductus: fu/ gietq nund fugere confueuerat nefciés illud fcripri: Quo d το Tépib uadam a fpiritu tuo:auta facie tua quo fugiae Pulchreqdà.^ . pocta in gigantomachía de encelado lufit: Q. uo fugis Ence lade:qua(cig accefferis oras. Sub ioue femp eris. Ifteauté . leuiathan coluber fugiens,in hebraico dicitur Ya quod Aquila interpretatus eft uectem:Symmachus,cócludenté: Theodotio,robuftü. Ve&éautéfiue claudentéputoappela— ri:qd? multos fuo carcere clauferit,& ,pprizfubieceritpote) ftati:nihilqy in ferectii habet:& idcirco dici tortuofus:nec—' ámitari poteft uirga diii de qua fcripti eft: Virga directioz qi qub.| . nis uirga regni tui. CLu& diis interficiet fpii oris fuí: habita/ wIdi2b E toré quondá maris,falforti X amarorüfluctui. Ο ui dicüt diabolum* tii ibib 5.79.8 ᾿ Hicre;25. d P5752 Zin£faiam diabolurn acturum poenitentíà& ueniam confecuturü:in/ terpreten£ nobís quó hocaccipiant qd fcriptü eft: Et inter/ ficiet draconé qui eft in mari fiue cetum. Seciido em loco íri prafenti capitfo: in hebraico nó appellat leuiathà,fed 3r qd ppriecetü fonat. Vri hebrai autumát leuiathan habitá fe fub terra€ in ας’ re: thánin yo in marí: m d quxiudaica fabulae, 9 HEB. Indieillauinea me QN ud ας, ri cantabit οἱ. Εσο domí; uíus capli in dieilla:;: Eufebi?prioriiügicca PUS qui feruo eam: περ piti:nefequens pphe/ tiahuic tépori coapte£ Hebrai autem& cate ri explanatores fequé/ ti,qd nunc ppofituri fumus. 441 3noíeil la vínea merí cantabit εί εξ, Multü hebraicii inhoclocoaLxx. edi τίδε difcordat: idcirco fingula ut ,ppofuim? difleram^. Vinea ded fup loqt Efaias: Vinea facta eit dilecto in cor nu,inlocouberi: quz debeat itelligi ipfo do; c&e difcamus. Vínea em dri fabaoth dom? eft ifrael:de quai pfal, fnocani£: Vineam de &oypto tráftulifti&c. Huic& p Hieremiam ppinatcalícé meracif7 fimü. Cü em mififfet cii utpotionaret omes gétes:& huic fe;pphei ta libeter obtuliffet of; ficio: primü ínebríare iubet hierufale. Vii dicit: D'ecoepiti me ας,& decoeptus fum. Bibet igitur híerufalem,& ppina£ οἱ meraca potio: ut planctü difcat δὲ fletum. Dicitqy fe dis multo eam tempore cuftodiffe,& locum dediffe poenitentige:& quia cóuerti no/ Iuerítfubito inebriandam.Hoc enim dicit diegus egiffe uel noctibus,ut ipfius femper auxilio feruaret. Lxx.auté ean dem pulchram appellant uíneam:in qua fuítlex& prophe; ta, facerdotíum δὲ pontificium,& dei noticia:dicéte fcriptu ra: Notus in iuda de*:in ifrael magnüi nomé εἰ”. C) d alíj putat iuxta editione eorti ad ecclefia ptinere,G nibil eft pul chri*.Et de q dicti eft: Giftofa dicta füt dete ciuitas dei:quae princeps eftgenetricis fua:& dicit in cantícocanticorum: te propínabo illi: ne forté uifitetur contra eam: no/ cte& die fetuo eam. Indi; e gnatío non eft míhí: quis dabit me fpínam δὲ ue pré ín przlio? eradíarfw per eam: fuccendam eam paríter. An poti? tenebo fortítudiné meam^ fadet pacem mihípacem faciet c mihi. üi egrediuntur de radice τοῦ, Horebit δὲ cermiabit ifrael: δὲ(mple/ bunt faciet orbís femine. Cai.1, b Filij matris mee pugnauerunt aduerfus me.Etloquit:Ego ciuitas firma,ciuitas que oppugnat. Pulchreqs oppugna£ dixit,no expugnat.Statimq iungit de fynagoga:qua deca pite uera eft in cauda:Fruftra ei ρου mearü tribuo doctri; narü:capict em in tenebris errorís fui. Et qa aperta lucé nó recepit:per diem corruit murus eíus.i.ome qd fibi putabat auxilium:nullufqs erit aducrfariorti qui nó capiat eam:qd? . decontraríjs debemus intelligere poteftatibus. b 4Γ 3ndí enatío nó eft mibí:quío oabít me fpína τ νερο«C. Iuxta he braicum hic fenfus eft:Ego qui diebus& noctíbus femper meam uineam conferuaui,ne exterminaret eam aper de fyl/ ua:nebeftiz deuorarent: Nunquid indignationem non ha beo,S'Ble(cio ferire peccantem:& reddere unicuiqp qd? mere tur? Vbi Aquila pofuit,fpinam δὲ ueprem:in hebraico fcri/ pti eft ΔΨ&"3 ,qd? adamantem& loca fentiti plena fignificat. Vii dicit: C) uis me docebitut durus fim:X mea uinca clamentíam,& ín prxlio atqp certamine truculétus ín cedam:ut gradíar fuper uíneam quà ante feruaui:& fuccen dam eam quà meo fepferam muro* An potius id aget for/ titudo mea:utiram differam δὲ faluem eos euangelij οἰατηξ tía,qui nequad? funt legís auctoritate[σγυατίς ἐλιφατικῶς autem iuxta hebraicum legendum eft: ΟΣ 5 mefaciet du/ . potü dabo illi.Capiet em. » Nünquid iuxta plagam percutientis fe percuflit eum: aut ficut occídít interfectos eíus fic occifus eft? e HEB. In méfüracótraméfurá| sep. Ríxans GC expro εὖ abíecta fuerit iudícabis eà. Meditatus rupi atqp crüdelem ut uincam naturam meame Hoc quip/ pein deferto fignificatur& in fpinisrut eam quafi in ρταῖίο coriteram atqj fuccendam:quá(επήρεΓ mea diligentia cufto diui: An potítis tenebo fortitudiné mea: qua chriftum effe non dubium eft,€ de qualegimus: Chríítus det uirtus δὲ dei fapientia: ut ipfa mihi pacem faciat δὲ muridum reconciliete luxta Lxx: hic eftfen/ fusiütex perfona acci piamus ecclefig: Ego ciuitas firma: ciuitas multís uaállàta hofti bus, quz fruftrá dedi pocula inimíct mea Ífynagcez. Capietur enim nocte:& corruéé iurus eius:nuliaqy e/ rit dé aduerfarijs po/ teftatibus que nó ap^ préhendát eam. Κατ) fum loquar: 0 υἱάᾷ mihi prodeft cuftodi/ reeam, qua ftipulam infe habeat non fru/ inerita:quae ita incul^ ta eft utueprium ple? na fit& fpinarü:qua faluare uoluie Sed σά hoftiliter mecum agit; recefftab ea: Dixerüit/ qoin nie&tex me nati apoftoli: Vobis qui/ dem oportebat primti loqui uerbum dei:fed quoniam repuliftis il/ lud,& indignos uos iudicaítis aeternae uitae : S.eccé cónuertiinur ad gentes.TIdcirco faciet dris qd? minat? eft:ut οὖς iri ea ardeat rhomano igne circtidati: Vel certe ardeat uitijf atcp peccatis; ne poffintardétia diaboli íacula reftinguere.Oées em adulté rátes dfi cliban? corda eo&i.Etilli q prius habitabàr in ea: poítd clamaucrínt capta eft ciuitas atq: fuccenfa, dimittet ea: reconciliantes müdum deo, dicent: Faciámus pace il/ lijpacem faciamus ei: hoc eft chrifto: feriiper fcribetites in epiis(uis:Ciratia uobifcum& paxa deo patre& chrifto iefu domino noftro. De quibus in hoceodem ,ppheta legitn?: CEfpeciofi pedés euangelicantíii pacetn.C) vida huric locü ad ecclefias referunt: qd? cuftodiantur quide a deo,fed mul τί ineis fructus non faciánt:& propterea bohi doctoris fuc cendaritur ardoribus: ut clamitent& confiteantiir errorem fui:& poftea pace faciat déo: qui uereappellent filij iacob; c εί egrediuntur oe radíce íacob 4€, Ρο apoftoli iri toto orbe euangelium predicantes dixerint: Faciemus pa cem chriíto,pacem faciemus ei:qui iri excel(is fuerint de fe/ mine iacob,€ in apoftolicam peruenerint dighitatem: αρ pellabunturfilij lacob. Tunc germiinabit θέ florebit ífrael: uidens doctrina filiorum fuorum uniuerfum orbem effe có pletum: attuliffe fructus uberrimos,quos in íiudaa πιὰ) nens nonattulerat. Ὁ€[ fBunquíd(uxta plagá ρα δε fe pcuffit cái«C. Locus ifte dupliciter intelligitur: Aut cótrá hié rufalem,ut dicat eam nó ita deo effe percuffam,ut ipfa pet cuffit chriftum& apoftolos eius: Aut cótra gentium multi tudínem,quodiillis perfequentibus& effundétibus fangui nem chriftianum: apoftoii δὲ apoftolici uiri nihilomimus falutís eorum curam habuerint,& recóciliauerint éos dco; eq[ 3n menfüra contra menfuram«€. Iuxta hebraicum hié fenfus eft.Sicut fecit hierufalé fic recipiet:& iuxta menfura qua menfa eft, remetietur ei, uncq; cumulatam méfurani recipiet:quandó iudicij tempus aduenerit& abiecerit eam deus.Tuxta Lxx.pédet ex fuperioribus qd? dicitur. Non eim ifrael ficut pereuflir pcutietur:nec ficut interfecit interficiet, G 4 QLui iurgaba£ &gp. Indie illo uinea bo; na defyderíü ePut priceps illi? fit.Eeo ciuitas fottis,ci πίτας d oppugnat:fruftra nocté,die àüt cadet mur?: IN6 ξ 4 no apphéderit eá. Quisponétmetuftodem [tipulz in agro*ppter ad/ uerfaríá hácreppuli eá: Id circo fecit diis oia à difpo fuit:cobufta fum:dicét hà bítatores ei?:facícm? pacé illifaciem? pacé cí.Quií ue niüt filij iacob: eermíabit δὲ florebit ifr& implebit orbé terrarü fructus cius. brans emittet eos. INonné C i, Coa Να; d n£ommen.Ibieronymi liber octaua: Ο ui iurgabat cótra apoftolos:& exprobrabat doctoribus:. uis; pracipiebat ne in nomine chrifti loquerentur. Pro/ pterea diis abíjciet eos,& de fuo expellet grege.: à 4Γ 255c/ dítatue eft ín fpírítufüo ouro per ofem effuse. Iuxta hebrai/ cum hoc dicitur:In menfura qua menfa eft hierufalem reci, mus ergo primi iuxta hebraicum. Cum ficcitátis δὲ meffio. nis hierufalem:& ut apertius loquar uaftitatis tempusad,. uenerit:de toto orbefynagogarum turba cócurret: ut plan gat hierufalem δὲ mala illius confoletur.Siueaperte de mu; piet: ppterea deusiín fpirítu fuo duro ates uehementi meditatus eft, fiuelocutus cótra cam in die zftus: hoc eít, in perfecutionis te pore,quado ardentior indignationis dies eft atqp poenarum. Iuxta Lxx.ad ipfam dicitur hierufalé fiue ad ifr?: Nonnetueras,qua ít fpiritu. tuo duriffimo atq» crudeli& in furo; re blafphemiarü tua/ rii,apoftolos ἀπί atq; doctores tterficere cu; piebase b 4Γ 3dcírco fuper bie oímíttetur íníquítas oomuí(47. (οὗ τί, Caufas reddit cur ροζ iuda in do minum miíferint ma; nus,ueniam cófequa; tur, fi uoluerintagere poenitentiam: ut im^ pleatur faluatorís ora; tio: Pater ignofce eis: qd eft facit nefcítit. Propterea ínqt dimít/ tet iniqtas domuí ία’ cob:& aufere£ pecca/ tii eius,ut mereat bii; dictione dei,q fibi ma ledictioné fuerat iprae catus, dicens:Sanguis cius fuper nos,& fu/ pfilios noftros: quía perapoftolos de ftir; peifrael in toto orbe euangelium feminabi tur:& deftruetur ido^ lolatria,& cóminuen£ Luc. 25, e Matthz7.c 5 HEB. Meditátus eftín fpi ríu fuo duro per díem acftus.Idcircó fuper his dí tnittetur íníquítas domuí íacob:& ifte omnís fru ctus, ut auferatur pecca; tum cíus:quía pofuit om; ncs lapides altarís ficut la; pídes cineris allifos: non ftabunt lucí δὲ delubra, c Ciüítasením munita de; folata erit: fpeciofa relín; quetur: δὲ dímiíttetur qua; fi deferta.Ibí pafcetur αἱ! tulus:& ibí accubabít:& confumet fummitates ei9, v In ficcitàte meflis illius ε΄. terentur mulieres uenien/ tes& docentes catn. INon eftením populusfapiens: propterea non. miferebí; tur eius qui fecit eum:& quí formauít eum no pat/ e cet ei Etéritín dieilla per; cutiet domínus ab aluco flaminis ufq; ad torren; tem agypti, τ Etuos . SEP. INónetueras qme; ditabaris fpü duro ínterfi. cere eos Πρ furoriszPro/ pterca aufere£ íniqtas ía/ cob:& hzc erit benedictio . e? εἴ abftulero pétm εἰ: quádo pofuerit oés lapi; des ararü contrítos quafi dneré coómínutü:& no pfe uerabunt arbores eorum: Etídola cog: fuccidentur ᾿ quafi lucus:& longe habi; tans grex,dímittetur ficut grex derelict?:& erit mul) to tpeín pafcua:& ibi re: qefcét ereees: δὲ poft mul tütépus noerítínea ome αἰτίας, quía exíccatus eft. Mulieres ueniétes a fpe: ctaculo uenite:no eft em. populus habés íntelligen/ tía;propterea no miferebi tur eoR: q feciteos:& q for mauít eos, non parcet. Et erít in die illa: condudet dominus foffa fluminis ufq; ad rhínocoruram. ἡ Vosauté riütlacertos:& ímple, tur diii uaticinium:Fi li hierufalem nolite. me flere: fed plangite - fuper uos& fuperfili/ os ueftros, Magnag infodlicitas ppfi, a mu lieribus lametationis: carmina difcere: ficut reprzhefio fuit populi ifrael: quando in Iudi cülibroinmanumu/ lieris debborc fecitfa/ luté dominus:& tem, poreuicinz captiuita/ . tis tacentib? uiris hol da mulier pphetauit, Proptereaautem mu, . lieribusloquitur:quz nudatis pectoribus,fanguinantesfe' ἱρὰ| Iudic4a ἀλλ lieres longo contereny. tur itinere, imbecillíta tefame,& fqualore có - fecta:& docebuntpo pulum miferabilé:qa nó eft populus fapiés, nec intellexit creatore fuü: quineglectusab eis atq conteptus,nó ' miferebit fa&ura:& nópcetcreaturg fua.—[ Iuxta Lxx.de maria dí cit magdalenz&alía maria: δὲ ceteris mu^ lieribus,que primum uiderüt dominum re; furgétem,& tenuerüt pedes eius, ab eoau dire meruerunt: Νο; litctímere:Itenuncia/ te fratribus meis ut uadant in galíleam& ibi me uidebunt. De iftis mulieribus mul/ topriufquanafceren? Ὁ" Matth.21. d Excech, 16,55 arz ufqsad puluerem: fuccidentur luci: delubra corruent: δὲ dei unius fub myfterio trinitatis noticia pradicabitur. εάν erri muníta oefolata erít:fpecíofa relínquet«c. Hierufalem ciuitas quondam firma atqj muníta:quía non fufcepit patriffamilias filium:(ed dixit: Venite occidamus ei:quía ifte hares eft,& noftra erit hereditas: defolata erit. Etquaz quondam fuit(peciofa:de qua& ín Ecechiele díci/ tur:Similam δὲ mel,& oleum comedi(ti: δὲ fpeciofa fa&a es uehementer nimis;& in qua habítabat ille de quo fcriptum 5.44» a eft:Speciofus formapre filijs homínum:relinquetur δὲ di/ Ioba4.d mittetur quafi defertum, dicéte domíno ad apoftolos: Sut T3.79.b gite abeamus hínc.Ibi pafcetur uitulus,rhomanus exercít?: dequo& ín alioloco fub nomineapri dictum eft: Vaftabit eam aper de fylua:& fingularis ferus depaftus eft eam.Et ibi accubabit& confumet fummitates eius, fub metaphoy rauinez δὲ propaginum eius: utníhil ín ea viride, nihilrez maneat flagellorü: fed omia cófumat inimicus.Tuxta Lxx. quianon receperunt paftorem bonü:propterea erunt qua; fi grex derelictus:& patebüt morfibus beftiarü:& nihil in .eis uiride remancbit: qa ficcitas omía poffidebit. o 4Γ 3t fíccitate meffie(lue conterent mulíeree veníentee zc. Hoc qd diciturjin ficcitate meffis illius conterent:pro quo Lxx. interpretati funt ovk ἔδαι ἔμ αυτῇ zrdp χλωρὸν di TO ξεν αυ οίδαι.Ι.πδ erítin ea quic uiríde quía exaruit:iuxta he/ raicü fequétibus copulatur:íuxta Lxx.priori fenfui.Dica 4 tur propheticus fermo pranunciat: δὲ uocat eas a fpectacu/ lo dominice paffionis δὲ refurrectionis:uteuangelium prz. dicent;& iuxta hebraicum, doceant hierufalem ftue terram ifrael, quod iftefit dominus δὲ deus. Populo enim ifraelnà.;.. habente fapientiam illo tempore quando paffus eft domi/ x nus:&ímpletum eít uaticinium prophetale: Saluum me 515a fac dominequoniam defecit fanctus.Et:Omnes declinaue runt fimul inutiles facti funt:non eft qui faciat bonum: eftufq;ad unum: uocantur mulieres de fpectaculo: ut qd? ipfe uiderunt,apoftolis nuncient. Ifrael autem de quo di/ [0:15 étum eftIfrael non cognouit nie:& populus meus non in^ 5.1.8 tellexit: clementiffimt creatorem& factorem füum pro; uocauit in amarítudinem:utnequad eius mifereatur. Hac: pie quidem dicuntur:fed quomodo ο cateris congruant: & confurnationis mundi temporibus coaptentur, difficilis interpretatio eft. e T£t erírín ofe illaipercutíer o€mínus. abalueo flumínío vfqs ad tozrentem egyptí. Nifi iunxiffet in dieilla: per quod docemur ea quz dicturus eft fuperiori bus copulanda: poteramus quafi proprium capituli huius fenfum exponere: πυῆς autem ad fuperiora referenda funt oiía. C) uonià ciuitas munita defolata erít:& fpecíofa Qn£ dam relinquetur quafi defertum:& ibi uitulus accubabit δὲ confumet propagines uínez:& omnía ficcabuntur:quo/ nia rió eft populus habés intellectü:& ,ppter ftulticià eius, nullama creatorefuo mifericordiam coníecutus eft:Idcirco "m: percutíct τι ibidem pé7»b Ícriptüeft:Dominabi zin£faiam percutiet fiueconcludet dominus abalueo uel riuo Παπ” nis ufq ad torrentézgypti:ut in uniuerfa iudza,que quon dam repromiífionis terra fuit, nullus reperiatur fermo do; &rinz:nihil fcientiz fcrípturarum: de quib? δὲ Apoftolus. loquitur Vtnon attendamus íudaicis fabulis& mandatis hominü,qui auertun^ tur à ueritate", Et ite/ rum:Sunt enim multi & non fubditi, ac ua; niloqui,& feductores, quos oportet redar/ guere,pracipue ex cir/ cumcifione. Alueum autem fiueriuum flu; mínis, iuxta hiftoria Euphraten polfumus dicere: ficut& 1feptua gefimoprimo píalmo s HEB.Et uós CGeregabimi Ι ni unus& unus fili; ífrael. b Eterítín die illaxdangetur quí perdíti fuerant de ter/ raaffyriorum:& quí eiecti erantín terram xgypt:& adorabunr dnm ín monte fancto ín hierufalem. tura mari ufq; ad ma/ είν: re:& a flumineufq; ad finem orbisterrz.Alij: iordanem putant, Ethoc notandum gin iude termínis; fluuiusappelletur:in aegypti finibus,torrens: qui turbidas aquas habet,& non perpetuas. Pro torrente egypti, Lxx. rhinocorurà tranftulerunt: quod eft opidum in zgypti pa^ la(tinzqp confinioinon tam uerba fcripturarum, dj fenfum uerborum exprimentes.C» autem nos diximus,percutiet: proquo Lxx. συμφράξᾳ, id eft, concludet tranítulerunt: Aquila& Theodotio, px$d ic interpretati funt: quod fiue uirga percutiet,(iuead uirgam recenfebit numerum gregis fuijintelligi poteft: utnon in malam, fed ín bonam partem accipiatur. a«[£t voscogregabíníní venue et γή filij (rael. O filij ifrael: pro quo interpretatus eft Symmachus, :- dómus ifrael: percuffis aduerfarijs ueftris a riuo fluminis, ufqad torrente zgypti: id eftab Euphrateufqy ad Nilum, uos uel ipfi congregabimini ad fide diii unus& unus:quía iudeorum turba non credidit: per quod fignificat paucos ex iudzis in faluatorem dominum credituros. Vel certeo apoftoli& apoftolici uiri, iudzorum multitudinenon cre/ dénte:uos detoto orbe quos potueritis, quafi oues morbi dàs referte ad caulas domini:& congregate eas cum gen, tium populo:ut impleatur illud quod Paulüs apoftolus δὲ Άι. Barnabasloquuntur adiudaos: Vobis quidem primum ín tuba magna:&uenient oportebat annunciare uerbum dei: fed quia indignos uos iudicaftisfalute,ecce conuertimurad gentes, b[ terit ín oíe ílla:clange£ ír tuba magia«C. In hocloco iudzi caffa fibi uota promittunt: q»in cofummatione mundi quando Πλεμένος fuus uenerit, dealTyríjs& de terraegypti difper : fus populus congre/ - getur,& ueniat in hie/ SEP. Vos auté congregate unum δὲ απ filios ifrael. emplo, aded d pc. Σον»- num deum 1Η 7 Etetit in die illa:«πότ τα}— fed literam omnino ba maena:& uenient qui ftare non port Nem Ὁ ἢ, enim de ailyríjs ταὶ δὲ períerant ínregíone afly/ τ παγρίο, ed detoto orbeterrarum: qui in chriftü credituri funt, uocabunt. Ergo hoc fignificat, cp in nouiffi matuba,iuxta apofto riorum:& qui perierantin agypto:& adorabunt do/ mínum faper monté fan; ctum ín hierufalem, qui perierat in aflyrijs ::& in xgvptoad domí num ueniant. Nec dixit:omnes filios ifrael, led omnes qui perierant:per quod fignificat gentium multitudinem, qj& idololatriz,S& magicis,ac philofophia artibus obligati,ue; niantad fidem chrifti:& adorent eum in ecclefia, Tuba au/ tem magna poteft intelliei fermo euangelicus: dequo& in. hóceodem ,pphetalegimus:Super monté excelfum afcen/. Τρία. 4 o, b dequi euangeligas fion: exalta uoc tuam qui euangelicas hierufalem. Mons ergo fanctus δὲ hierufaléilla eft, dequa—« fzpe diximus: Acceffiftis ad(ion montem δὲ ciuitatem dei Hebre.12.f uiuentis hierufalem caeleftem:€ multorii angelorti milia:.. & ecclefià primitiuorü,qui fcripti funtin codlis.— Hucufqs de cófummatione mundi dictum eft: ab eo locoín quo ex; $5 rufalem:& edificato' lum Paulum, omnes.^ CoJ5.g ponere coepimus:Ecce dominus diffipabit terrà δὲ nudabit«4 4.8 eam:quod prafenti uolumine cótinetur: Nunc δαίππαηίε ᾿ς immo infpirante nobis Chrífto,tranfeamus ad noni; qd? alterius prophetia habebit exordium. 3 Commentaríj octaui in Efaiam finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN NONVM COMMEN TARIORVM ΕΒΑΙΔΕ AD EVSTOCHIVM τ PROEMIVM. Aríjs moleftijs occupati, explanationes ín Efaíam prophetam per interualla dicta; l| mus: Vnde expleto octauo uolumine, nunc poft aliquantum temporis fpacium V/A) tranfimus ad nonum: non abfq; morfu δὲ obtrectationibus ínuidorum: quí igno; n ΔΑ ΣΙ rantes quid audiant, quid loquantur, de eo audent iudicare quod nefciunt:&ante defpiciunt cg probent:erudítofgy fe exiftimant δὲ dífertos fi de cunctís fcriptoribus detrahant. Quorumliuorem& muffitationé garrulam cótemnentes,dei pofcamus auxilium: δὲ pfalmiftae imprecatione dicamus:Diflipa gentes qua: bella uolunt: Domíni en locus ín pace eft;quac exu/ peraj omnem fenfam.Quam δὲ propheta defyderat damitans:Domine deus nofter, pacem da nobis:omnía enim reddidifti nobís.Sed iam proponamus Efaíz capitulum: δὲ cam Moyfe ín - grediamur nubem& caliginem,ut daríficetur uultus nofter:& iuxta hebraicü, cornuta fit facíes: audianturq;& rutilent tonitrua δὲ fulguta, qua: plabs uilior uidere non potuít. G 5 E E ἢ[8 uatici» "COMMENTARIORVM HIERONYMI IN ESAIAM PROPHETAM "LIBER NONVS, uses(5 cozone füperbie τῷ. Dicam? primti iuxta J /& hiftoríam:deinde iuxta Tropologiam:& ad extre/ | mum nium prophetale,Lo^ quitur fermo diuinus aduerfum decem tri» bus quz regnabátin famaría:& ,ppter Hie» roboam, qui detribu ephraim fuit, appella; bant ephraim. Etuo/ €ateos coronà fuper; biz: quia comparati duab? tribubus, qua appellabant Iuda:fub limiores erát& nume ro& robore: Ebriofcg €os dicitephraim,qui fuum non intelligant creatorem: fed pro do mirnoadorent uitulos aureos in Dan δὲ Be: the. Ifti quondam ín Rorefuerunt dni& in gloria, quando rege; bantura Dauid& Sa lomone: δὲ in duode; cim tribub? erant ad/ órantes deti in templo hierufalé: qui fuerunt ín üertice uallis pin/ guilfima:qd' hebraice dicitur ΛΔ ὦ N*3. Significat auté locum ubi traditus dominuf eft: fuper cuius uallis uertice, templum diii fitum eft. I(ti inebria; ti funt uino erroris& amentiz, quod eís mi fcuit hieroboa: Qua; propter poena illis do £ co?one fupbiz cbríjs ephraím:& flo ri decídéti οἷο/ ríz exultatíonís eius:qui erant ín uertíce uallis pin; euifTimz errantes a uíno. Ecce ualídus& fortís do/ míni, ficut impetus gran, dínís turbo confríneens: ficut ímpetus aquarà mul tarutn ínundantíü δὲ emif farum füper terrá Ípacio/ fam.Pedibus conculcabi; tur corona fuperbixebrío rum ephraím. Et erít flos decidens eloríz exultatio nís cíus,qui eftfuperuerti cem uallís pínguii: quafi temporaneum ante tnatu títatem autumní:qd' cum afpexerit;uídens ftatimut manu tenuerit, deuorabit b illud. In di illa erit domi nus exercítuü corona elo; ría:& fertum exultationis refiduo ppli fui:& f, pirítus . iudicij. AZommen.ieronymi liber nontis gratía,de flore& fpeaceloría priftina fidei corruerüt:& uer rij appellantur ephraim: qui íuxta Apoftolum turpis lucri"ΩΝ fantur in fuperbia:& dulciffimus cibus díaboli funt, qui €os quotidie deuorat, Scd?m prophetiam illud poffumus dicere, gp coronam iniuriz uocet fcribas& pharifzos ,qui J£ co?one iniuríx merce/ narijephraim: flos cadens de eloría fuper uertícé mon; tis píneuís: quí ebríj eftís abíq; uíno. Ecce fortis δὲ durus furor domíni: ficut erando qua fertur ín pro nutm,non habens umbra; culum: δὲ qua uíoléter de; cídit ficut aquarum multi; tudo trahens humum:& faciés fibi fpacium: mani; bus δὲ pedibus conculca bítur corona iníuríz mer; cenaríj ephraim. Et erít Hos qui decidit de fpe olo rix ín fummitate montís excelfi ficut pratmatura fi, aus: quam qui uiderit an; tec fumat manu, cupíet eam deuorare. In díe il/ la erít dominus fabaoth corona fpei qua: compa/ ca efteloriz reliquis po pulízelinquetur ín fpiritu iudicij dominii blafphema/ bant: Et appellantur mercenarij Ephraim, propter Iudam qui de tribu Ephraim,& de uíco eiufdem tribus l(cariot dominii pre; cio uendídit: quiue, reflos apoftolicz glo, riz ceciditfuper mon, tem pineuiffimum:de quo díctum putam?: Manducauit& bibit Tacob& faturatus eft, & íimpinguatus:& re calcitrauit dilectus:Si ue íuxta hebraicum: fuper uallem pinguiíi, id eft,geffemanim: in ua etiam nomen loci ignificatur: in quo Tu das dominum tradi; dit. Vallis autem piri, guis fiue pinguium di citur propter uberta/ tem,& fcribas&pha^ nízos,quiibidomi^ ὁ num coprehenderüt: De quibus in pfalmo fcripti eft: Tauri pin/ gues obfederunt me., Hac uallis pinguíum, id eft, geffemanim: in hoc capitulo fecundo appellat: mirorquo modo Lxx. primum eam dixerint mótem pingue, poftea mon tem excelfum. Ebríug αὐτὸ fuitproditornon uino, fed auarícia& furore afpidum infa 7 nabili:& diaboli cíbo, minus comminatur,g ficut erandinis turbo uniuerfa con, fringit:& impetusaquarti inundantiii quicquid obuium inueneritrapit:ficab affyriorü deleantur exercitu: δὲ qd? re; liquü fuerit, ín montes fiue urbes medic tranfferat, Com; parat autem gloriam decem tribuum coronz uariorum flo rum:qua tantam habuerit pulchritudinem: ut quomodo fiquis anted aftas ueniat& autumnus, aod eau.op ficum uidens in arbore: ftatim ut manu tenucrit, dcuorat: Sic& decem tribus cü affyrius uiderituaftet δὲ deuoret:& nihil omnino priftini populi relinquat ín famaria. Hoc breuiter iuxta hiftoria dictum fit: Tranfeamus ad Allegoria.Scdàm expofitionem Οζα propheta: in quo Ephraim& Iofeph δὲ lamaría, δὲ decer tribus qua fcil fünta corpore duo; decim tribuum,& templum domini reliquerüit: retulimus ad hareticos:qui uereiuxta Lxx. editione, corona iniurize funt,dominum blafphemantes:& omnia mercedis caufa faciunt:& de gloria domini conciderunt: nec fequuntur te nuitatem mannz,& humilitate ecclefiafticam: fed in mon; te pinguiffimo uerfantur ebrij abfqs uino: proptercafortis δὲ durus furor dominii, qui cos puniturus eft grandini pre cipitixqua nó in tecta fed in capita mortalium ruit:& mul» tis aquarum inundationibus comparatur: quz quicquid obuium inuenerínt,trahunt. Hac corona iniuriz, mercena eft:quia oratio cíus uerfa eft ín peccatum:& nepoenitentia quidem eius fructum falutis habuit, Verbum hebraicum TY ambiguum eft:& uel ebrios,uel mercenarios fo; nat, Vnde δὲ 320^ interpretatur, eft merces:δί ἼΔΨΣ μέθυσμα,€;ebrietas:cateriqp ebrios: Soli Lxx.pudhsiloyg, id eft, mercenarios tranftulerunt,. b[ 3n ofe ílla erítoo/ Imínue exercítuum cozona glozíe: et fertum exulratíonío re; fiduo populi fuí«€. Poft omnis terra famariz, id eft de^ - qui poftbuccellam intrauit in eum,& penitus deuoratus Iobage cem tríbuum afTyrio fuerit inundante deleta:& conculcata.-. pedibus corona fuperbiz ebriorii Ephraim,& ín modum - ficus temporanea deuorata: tunc refidui populi ifrael,hoc eft, duarum tribuum,Iudz δὲ Beníamin,ipfe dominus erit corona uíctoriz: δὲ fpiritus iudictj fedenti fuper iudiciums haud dubium quin Ecechiz reei Iudze:& fortitudo eorum qui cuncta regione populata, deprzlio reuertentes fe urbe clauferunt. C) uod in hoc eodem propheta le&turi fumus, Inka548 uando centum octogíntaquinq milia armatorum deaf; rei exercitu angelo percutíente, deleta funt. Verum Εἰ quoq, id eft ludas& Beniamin inebriati funt uino idolo/ latriz:& cótempta religione templi, demonum fimulacra ueneratí;& neícierunt uidenté diim quí cuncta confyderat. Omne "Tropo, 4u£faían ο Omhesefi menfa eorii& uniuerfa religio repleta funt uo». mitu fordiüqp:üt non folü in téplo,fed in uertice montiü θέ. nemorofis locis,idololatriz fordib?cuncta cóplerét& diis. {η εἰς nó haberet habitationis locii. Hoc iuxta literá dict. fit.Porro iuxta Tropologi, priore fequamur intelligentia: $0. roditorépecunia corrupertit pter metü abiectionís fue; pfe ein flagellii de funiculis facies, eiecit de téplo eos q uen: debanthoues& oues: δὲ cathedras uendétiüi columbas,& nummulariorü menfas fua auctorítate fubuertit, dices ad $4C Iob,2.€ : eos;Scriptü eft: Domus patris πιεί, domusorationís uoca Infra.$6.€ necintactos Lxx.inter deuoratis: quí monté cófcéderütidris erit co rona gloriz his quiin mitítudiné plurimone in fpü iudicfj fuper iu; fordes filiori δὲ filiarü autéfanguiné habue; rit,nequad fpiritu iu; igne purgabi£: erítqp ppfofortitudo:& pro^ hibebit ei interfici ab his qui uino draconü inebríati funt:& erra/ uerüt ppter ficera. Sz pe dixim"e(fe uini qd? deuineis fit:Siceram. aüt oém potioné,quainebriare pót,€(tatu .. métis euertere: quam * pprie Aquilaebrieta; tem tranítulit.fiue illa frumsto,(iue hordeo, fiue milio, pomortic fucco,€ palmari fru; €&u,& alio dlibet gene ce conficiat. Igit facer dotes& ,ppheta hare ticorü exciderüt méte φρέ ficera:& abforpti üt ρρέ uinidles fue/ rüt Prifca& Maximil, la:earücp priceps Mon ne(ciebat. Vino inebri ant,qíi fcripturas fan étas male intelligunt, atqp peruertüt.Sicera, qii fzculari abutunt «um tédiculissqua nó tàuíncula funtappel/ landa dj phafmata.i. umbra quada& ima gines,quz cito pereüt pretes relindm?: Ha. reticis em ore diaboli. fuperbiz pinguiffimi ecclia cómorant:;X ad.: errátiü coparati,paruí. funtnumero.Eritauté. diciii: qalauabit dris. fion(ρα iudicij. Si qs. dicij, led cóbuftionis tanus:& quid dicerét,. ᾿ fapiétia:& dialectico/. HEP. iudicij fedentí fuper iudicit:& fortitudo reuer/ -tentib? de bello ad portá. Verühi qq prz uino πε’ fcierüt:& prz ebrietate et rauerüt:facerdos& pphe ta nefcierüt:prx ebrietate. abforpti funta uino:erra. ucrunt ín ebríetate:nefcíe/ runtuidentéignorauerüt íudicium,fiue mirabiliter. Omnes em méfz repletzz. funt uomitu fordiumgy. 'itaut no effet ultra locus. s Qué docebit fcíentíam,& quem íntelligere fadet au. dítü? Ablactatos a lacte: apulfos ab ubetíbus:quía manda,remanda:manda, remanda: expecta, reex/ pecta:expecta,reexpecta: ᾿ modícü ibimodicü ibi.In lodla ein labíj&inlingua altera loquet ad populá iftum,cuí dixit:Haceftre quiíes mea:reficíte laífum: '& hoceft meü ΑΗ - δὲ noluerüt audire. Et erít eis uerbü diii: manda, re manda:máda, remáda:ex pecta.reexpecta:expecta, reexpecta:modicü ibi, mo. dícum ibí:utuadant& ca; dant retrorfum:& coteran . tur& illaquecné δὲ capiát. Propter sEP. iudicij fuper iudicia & fortitudinem uetans ín/ terficere:Tftiením uino de. ceptí funt: errant propter ficeram: facerdos& pro. pheta exciderunt. mente: propter ficeram:abforpti fant propter uínum tuacil. lauerunt:propter ebríeta/ tem ficerx errauerunt;/hoc eft, φάσμα: maledictio co/. medet hoccofilium:fiqui/ demiftud confilium pro;. pter auaricíá eft. Cuí ar. nüciabirfi?mala,& cui απ.. nüciabím? nunciüzqui ab lactati funta lactequi ab/ ftracti ab ubere T ribula tionemfuper tribulationé expecta: praftolare fpem fup fpem:adhuc parü;ad huc parum propter írrífio. nem labiorü: propter lí; guam alterá qua loquen£ populo huic dicentes eís: Hac eft requies efurienti, & haccontrítio:& nolue/ runt audire, Et etít eís[ειν mo ἀπι: Tribulatio fuper tribulatione expecta, ex/ pecta:fpes fuper fpem:ad huc parum, adhuc parü ut uadant& cadant retror fum: δὲ coterantur δὲ ροτί! ditentur& capíantur. Propterea bitur:uos aute feciftis eam domum negocia tionis,fiue fpeluncala tronum.luxta Anago gen illud hebraicum, in Qd diximus:Omnes, eim menfz eor reple; tz funt uomitü for/ díumq, ita ut non fit ultra locus: ad hz/ reticos,& ad fcríbas, ac pharifzos fic referri| pót:utuniuer(am do &rinà eorii δὲ cuncta| myfíteria dicamus uo mitu plena δὲ(οτε dum'fcripturarü fan/' ctarum nó digerüt cí/ bos:necuniuerfo cor; porí faciunt effe αὐτὰ) les:fedimmaturos δέ fetentes egerüt: ita ut nullum in eis deus re^ periat locii. Mírorau^, tem qd uoluerit Theo dotio,ut pro uerbo he braico quod dicitur, TANI NT: pro quo Aquila interpretatus eft, uomitü fordiü:& Symmachus tantum uomitum,ille diceret: 2 3[4 1 Ἐμετὸμ δυσαλίαο, id. eft,uomitum dyfalias qd uerbum ubi apud gracos lectü fit, inue/ nirenó potui:nífi for/ tenouzrei,nouü fin/ xeritnomen. Siquidé ης hebtaos com pofitü eft:ga uomitus dicitur Y& TS fordid?,O uicqd ígi£ naufeam facit& uomi tum,d'vecQue appella, ripoteft. ΔΓ ouem oocebít fcientíam«c. Quis inquít dignus Anagoe - eítdoctrina dfi, quis uerbis faluatoris dícé . tis: Q.ui habetaures audiédi audiat: ut qd? auribus hauferít, cor; deintelligat? Ὁ ui πᾶ atgyfoluun.Iftiufmodi confiliii maledictio poffidebit:qui queftü putat effe pietaté:& cücta facitit,ppter auaricia. De fi!"timo, 4.4 hocphafmate& Apfus loquebat£:Attédétes fpiritib? erro; ris,& doctrinis demoniox»,in hypocrifi loquétiti médaciü. Tertidüxplanatio eft:cp poftdj diis fcribas pharifzofqp fub [οῦ.Ι2. 4 uerterit:& fociüi eorü Iudà pditoré,qui ab initio fur fuerat: £t.15.€ loculos ein pecunia pauperi ipfe portabat:tunc fit in fpem & in gloriz οοτοπᾶ his qui de iudaiís in diim crediderint: haud dubiti quin αρΐος fignificet, ds ad pradicationé euan gelíj referuarít: δὲ nó ftatim permiferit pro chrifto fanguiné fundere. Oés ei fcribe δὲ pharifzi uino δὲ ficera, de quib? fupra dixim?,inebriati funt:tá facerdotes(B píeudoprophe tz. Sed tédiculz eorü atcp infidiz fuere ,p nihifo:quía δέ Iu das ipfe qui prodidit,fecit ,ppter pecunia;& facerdotes qui illi(intfequés uerfus oftendit: Ablactati a lacte, apulfi ab ubere:qui nequadp lacte nutriuntur infantize fed folido ue; fcunt cíbo:quiapulfi funt ab ubere cum Tfaac;propter quà laticia fecit Abrahá grande cóuiuiü: hí merent dii audire myfteria:& intelligere qua facerdos& ,pphera nefciunt,in/ ebriati& abforpti a uino: qui errauert& nefciertit uidenté: quía oés mé(z eorü replet funt uomítu forditicp: quí pro; Geta phetis uentura annüciantib?:& ni(i feciffent qua prarcepta eranttorméta minítantibus,folebant dicere fubfannantes: Manda,remáda:manda,remáda.i.pracipepracipe,impe/ ra qua facere debeam?. Cung abuterent dei patientía, qui diifert irá ut prabeat mifericordia:folebant etíá hoc ex pet/ fona ,pphetarü ludentes dicere: Expecta paulifper,expecta modicuni; uenient qua futura praediximus, Haicautem uniucrt ;£ommcn.IDicronymí liber donus uniuerfa loquebantur in populo:quia dei ferrnonibus non €redebant: ftatimqp infert propheta: Nequadj uobis deus his üerbisloque£ ut pracipiat quid facere debeatis: δὲ prae ftolemini quz uétura funt:(ed loque£ uobis in furore pra^ fenti,qui prius dixeratad populum; Hac eft requies mea: teficitelaffum: multo tpelaboraui, in nullo inueni requie. Vulpes foueas habét:& uolu; cres coeli nidos: filius aiit hominis nó habet ubi caput fud reclínet, Ethoceít meum refri; gerium,ut in uobis ali quando requiefcam. Quinoluerüt audire, & mea mohita corem, pferunt: quamobrem hoc quod folebant lu; dentes dicere prophe; tis: Manda,remanda: manda,remanda: ex/ pecta,reexpecta:expe/ éta,reexpectaimodici 4 HEB. Própter hocaudite uctbüm dní αὐτί illufores quí domínamini fup po/ pulüm meá qui eft ín híc/ ruüfalem.Diíxiftis em:Per/ cuffimus foedus cá morte: & cum inferno fecím? pa/ ctum: flacellü ínundans cum tranfierít,non ueniet fuper nos: quía pofuimus mendacíü fpem noftram: δ médacío protecti fürn?. ibi,modicü ibi:& irri dere patictiam meam: dum mearbitran£ mí nitari, quz nundj fa; &urus fim: fentient re busexpleri,ut uadant in ínterítum:& cadant rétrorfumbzicSorówo—. ο ος 3 infanabilr, ntiiquáq» ad priora pficiant:nec poffint cii Apo; υ Idcírcó hzc dicit domin? deus: Ecce ego míttam ín fundamétis fion lapidem pbatü;aneularé, Peofum : fundatum 'ehif. 5. c ftolo dicere: Prateritorü obliti ad ea que priora funt exten, dimur:fed cóteran£ δὲ illaqueen£: δὲ uela babylonio, uela rhomano capiant exercitu.Pro eo ἡ nos dixim?: manda, remanda:manda,remanda:expecta,reexpecta:expecta,re; expecta:modicii ibijmodicum ibi, in hebrao fcriptum eft: mU cU vy vb ap àv5 ην vio vr γε: hif uerbis abuti folet immüdiffima harefis apud fimpli, ces dfq»atqp deceptos,ut erroré facíat nouitate fermonü: Φ fcilicet q hac uerba cognouerit,& in coitu eorti meminerit, abfq: ulla dubitatione tranfeat ad regna coclorü. Legim? in Y. Co.14. d Άρϊο: In αἰῆς linguis,& in labíjs alijs loquar ρρῖο huic:& nec fic exaudiét me dicit diis, C) d? mihi uidef iuxta hebrai cum de pra'fenti fumptum capitulo: Et hocin ueteri obferz uauimus teftamento, abícp paucis teftimonfjs quibus Lu; css folus abutitur, qui magis grace lingua habuít fcien/ tiam: ubícund de ueteri initruméto quid dicitur: non eos . juxta Exx. fed iuxta hebraicum ponere, nu!lius fequétium interpretatione: fed fenfum hebraícum(uo fermone uer; tentiti.Symmachus,Theodotio,& Lxx.dehoc loco diuer/ fa fenferunt:& quialongii eft de omnib? dicere, Lxx.inter/ pretes quilegunt in ecclefijs breuiter trafcurram?.Reiecto populoiudaorum, facerdotib? δὲ prophetis, qui inebriati funt ficera δὲ errauerunt:& maledictio comedit confilium eorum quod ínierunt propter auaríciam: Cui annuncia/ bimus futuras ,p chriftotribulationes€ Cui mala pro qui; bus paratur corona uirtutum« Vtiq hís qui ablactati funt a lacte: qui apulfifuntab ubere, haud dubium quin apo ftolos fignificet. Tribulationem fuper tribulationem expe/ éta.Loquiturautem ad chorum apoftolorum; omniumq ᾿ eredentium:utnon ad unam, fedad multas fe paret tribula . tiones:utcum tribulatus fuerit atq depreffus, rurfumfpe» ret:& fpem fuper fpem habeat: Ο) d? fi paululum tardaue; rmtquz promiffa(unt,non fitincredulus:Modicum enim Roin, 5. a paruulumq;€ uenient quz promiffa funt. Etenim tribula tio patientiam operatur:patientia,probationem: probatio, fpem:fpes autem non confundit.Et hac ipfa tribulatioge/ minabrrur detractionelabiorü: δὲ blafphemijs perfequen; tium,quibus aduerfus dei populum rabido ore defauitit. Porro apoftoli δὲ apoftolici uirí loquentur ad populum iu; dzorüm,dicentes:Hxc eft requies efurienziiufticiki Σια. contritio& anguftía qua ducit ad uitam. Ilis hac pradi, cantibus;audire impij noluerüit. Vnde hoc quod ad dei po pulum dicebatur: ribulanoncm fuítine,tribulatione fufti. ne:expecta fpem,expecta fpem:adhuc modicii adhuc mo; SEP. Propterea auditeuer bumWomini uiti tribulati & principes populi huius quí cft ín híerufalé. Οαία dixiftis:Fecit? teftamen: tum cum ínferno: δὲ cum mortepactum:tempeftas tranfiens ἢ írruerit, nó ue/ níet fuper nos: quoniá po fuimus mendacium fi pem noftram:& médacio pro/ tegemur.Propterea fic di cit domínus:Ecce ego ím/ mittá ín fundamenta fion lapídé preciofum, electa, angularem, honorabilem . ii fundaméta rifione folitos principes iudaorum da, remanda: expecta, reexpecta, ᾽ queoftendítur nequad eos prophetarü credidiffe fermo dicum: illis uerte£ in. poná: qui audire fer, moné domini nolue; runtutcorruant& ua. dant retrorfum:& in. periculum obfidionis ac mortis incurrant: abícp ullo miferiarü ἢ. necapiantur. C» aut& uerbü hebraicü WM quod omnes uerterüt fciétia foli Lxx. xaxd, id cft, mala interpreta; ti funt: error pfpicuus eft: Prima enim litera: Ὢ ucl^ paruo apice di. ftinguunt: Si ergole, gatur Z^ Ícientiam, fenat: fi Ty, mali» ciam: nona maloqd* contraríum bono eft, fed ab anguftía, $€ fopter Ρος, díte verbü comíní ví/. Τί illufozea c, Quod fupra diximus cumir prophetis dicere: Man & cartera his fimilia: per nibus:fed prophetiam eorum habuiffe defpecui: prafens oftendit capitulum:per quod appellant uíri illufores.Sunt. autem fcriba& pharifzi quí dominantur fuper populum dei in hierufalé quos Lxx.uocant uiros tribulatos& prín, cipes populi hierufalem.Dixerunteriim non fermone, fed opere: Sumus ficut& caterz nationes: habemus pactum & foedus cum inferno δὲ cum morte; femel falutem defpes rauimus. Certe captiuitas longo poft tempore uentura eft, dicentibus uobis: Adhuc modicum,;adhuc modicum:ex pecta,rurfufexpecta, Ergo cum mortui fuerimus: hoc fla/ gellum captiuttatis,& hanc tépcftaténó fentiemus. Semel enim médacio credidimus,hoc cft fruftra fpem habuimus in deo& in lege eius.Etideo médacio protecti famus;quía mortui imminentem captiuitatem declinauimus.Verbum hebraicum Ὁ Aquila& Symmachus, flagellum: Lxx, καταιγίδι, id eft,tempeftaté interpretati funt: ΔΘ quog omnes mendacíü tranftulerunt,in quo fperaueruntiudzi: cuius iuxta euangeliftam Ioannem,pater eft diabolus, 041 3darco becoicit vomínus Όρη zc. Dixeram(inquit). uobis: Auditeuerbum domini uiri illufores fiue tribulati principes populí mei:& nolite foedus habere cum inorte: nec pactum cum inferno: qui cótemnentes pracepta mea: pofuiftis mendaciüi fpem ueftram:& gloríantes,immo de fperantes diciris:médacio protegemur: Idcirco mifericors δὲ míferator dominus: patiens& multum mífericors: no» lentibus uobis,in fundaméta fion, lapidem electum& pro batum,& preciofum,& angularem miffurum effe fe dicit. Ὁ Dequo& Apoftolus loquitur: Ω uafi fapiens amine: τον fundamentum pofui.Et iterum:Fundamétum επ aliud Ibie nemo poteft ponere prater id quod pofitü eft, qd? eft chri; ftus iefus. Iftelapis uere& fecundo appellatur lapis: ficut & in Leuitico, homo,homo bis dicitur, δὲ angularis lapis: quía circumcifionis€ gétium populos copulauit: dequo & in pfalmo dicitur: Lapidern quem reprobauerunt adifi/ cantcs, hicfactus eft in caput anguli. ΙΙ funt autem edi/ ture ficantes€ coementaríj: qui nunc appellantur uiri íllufores & principes populi qui eft in hierufalem, De hoc lapide& in Daniele Ἰοῦ 1 p d liri: diy h η αι Είαίσιι— plenítudo diuinitatis σου ρα! τεῦ", Suphunclapidé qui alio nomine appellat petra,chriftus adificauit ecclefia:& firmo "hi Daruz;g iri Danielelegimus, qp excifus fit demonte fine manibus: Xin& impleuerituniuerfum orbem, eo qp diuini germinis dif;: penfatio, humanii corpus affumpferit δὲ habitauerit in eo: fuis meis complexibus copulari; abijce idola: fi feruieris: idolisme habere non poteris. Hoc iuxta hebraicum.Porro: quod in Lxx.legitur: Difcite audire qui tribulati eftis,non poffumus pugnare: ipfi autem infirmi fumus ut congre: gemur;quem fenfum habeat,& quomodo fuperioribus co p WV y ud Qi Lg Wü» Abacz,a ts Yob.s, d rie uidelicet tardus εἰ: chrifti uideat aduen;. tus: Si eim tardauerit iuxta Habacucjnemo:^7"ΕΞ: defperet: quia ees dj:& ptectione aqua itv ueniet fua promiffa 2 Ment aroma undabunt: Rt delebi£ fce; quoq deus ponere fe dus ueftrü cü morte:X pa: ineoiudicium ponde— ctum ueftrü cum inferno. ris.Necp enim iudicat T. ἡ: paterquéd,fedomne— Do ftabit: fagellum 1nuty: iudiciü tradiditfilio.— dans cii cráfieríteritis ei ít Et iufticià(iuemiferi^ cordiam in méfura:ut: reddatunicuig(cdm. opera fua:& iufticia ac* mifcd'íam alterutro te: peret: iuxta illud qd & in pfalmis legimus: Mifed'ía δὲ ueritas ob: uiauerunt fibi:íufticia: δὲ pax deofculatz(Πε fe. Spem quog ait ue/ftram atdqp médaciüi.i, ^: diabolum patré omis riendacíj,tuppliciorü ineorügrandofubuer. iftmonte díuifionü ftabit: tetEtprotectionéfub^ dominus: ficut inualleoa qua uos-tutos forear/:»: P9 bitrabamini petas— baomírafcet: ut facíat op? ualida&aquarü mul/. fitum, alienum opus είς: titüdo delebit: ita ut amicitia€ foedus qd? habebatis cti morte& τεστ num eft ops abeo. €ü inferno: hoc eft, cü TONS; ibo pereaty ent Et nunc nolíte illudere: ne num. E d fiue forte conftríngántur uin tetripeftas ded dixera Ψ tis: Flagellü inundás cula ueft ra ii Confumatio/ cütranfieritnóuenit ΠΟΙΟ δὲ abbreuíationé fupnos:ueniet,& ei^| audiui a do deo exercí/ tis ei in cóculcatione: hoceftoninía tormen tà patiemíni:qua uos putabatis defperatío/ iuxta hebraicum,fun; dauitfundamine:in C-—S A fündet:ifiueiuxtahe/| quí crediderit, nó feftinet. braicum,non feftinet::| Etponá iudícià ín podere: & iufticiá in mefura:& fub uertet grádo fpem meda/ cóculcationé, Cü pertráfíe rit,tollet uos: qii mane di lucalo tranfibít ín die& in. nocte:& tmmo fola uexa/tio intelle&ü dabit audi tui. C'oanguftatü eftem ftratü,ita ut alter decídatz & pallium breue utrung s opetrírenon pot.Sicür em utopere£ opus fuum, pe/: ταῦ fup uníuerfam terra. Auribus: SEP.ín fundaméta ei?:& qcredíderit,no cofundet.Et poná iudiciü in fpem:mi/. ferícordiá aüt meá ín pon. dera:& qui credüt fruftra. médacio:qm no tráfibit p. nos tépeftas:& nó auferet nobis teftamentü mottís: δὲ fpes ucftra ad ínfernà. no permanebit. Tépeftas. ueniens fi tranfierít, erítís. ei ín coculcationem. Cum. tráfieríc, tollet uos mane,, 1nane pertráfiet:die& no/ cte eritfpes peífima.Dífci: teaudire qui eftís ín tribu: latione: INon poffum? pu. enare:ipfi auté infirmi ft mus ut có gregemur.ícut: mons impiorü confurget domin?;& erit ín ualle σα) baon:cü furore faciet ope/ ta fua:amaritudinis opus & furor eíus quafi alienis. abutetur: δὲ aliena amari; tudo eius.Et ios nolite la tarí: ne confortentur uín/ cula ueftra: quia confutna tas δὲ abbreuíatas resau/ díuí a domino deo faba; puletur, penitus igno/ ro:Nififorte ad princí : pes populi loquat fer/ mo diuinus:& horte£ eos ut fpem habeant indeo, δέ nó in fnorte. atq inferno: difcant. audire uaticinia ,pphetarüilliqsrefpódeant,. fe;p infirmitate uiriut aduerfus cótrarias po teftates pugnare non poffe:nec inter dei po/ pulum congregari. a«Οσίου eim in mom te o(uífionti zc. Lapi^ dem precíofum in fun damétis fion pofituris fe domin? repromifitz ut fubuerteret grando mendaciü& impiori fpem:foeduíqy ο mor te€ pactü cü inferno tempeítas ualida dele ret. Qué qafufcipere illufores principes no luerit: ficut qndà con. traallophylof regnate dauíd ín mote diuifio num,qui hebraice αρ’ pellabar a", do minus concidit aduer faríos fuos: unde& locus nomeri accepit. Etficutin ualle gaba^ on, fub Iefu principe quádo fiducia habita». tís infe deilocutus eft: [τει folín gabaon,S lu na contra uallem aía; lon:& ftetit fol fpacio unius diei:multicp de alienigenis perierunt: Sic:cótra impios δὲ il. lufores irafcetur do^. oth, quas facturus εἰ minus uc facatopus :'fuü. Non eft ei opus. per omuem terram. domini perdere quos : Auribus^ creauit, fed facereop?: alienum:quod ad cru Co. 10. ᾷ ay E£ech.1 nis animo nequadj effe paffuros. Semper eif irruet uobís: & tamin profperís d$ ín aduerfis iram domini fentietis;& mors uos ἴα populabitur. C) uid dícá de poenisePoena/ rum fola formido δὲ tormentorum moxtus uos corríget ad faluté:& mala ueftra intelligere faciet. Cücp uexati fueritis, tunc fcietis prophetas meos uera dixiffe.(3 uodq fequit: Coanguftatii eft enim ftratüi,ita utalter decidat;& pallium breueutrüqp operíre non poteft:illum habet fenfum,que in e Ἀροῆθίο legimus: Non poteftis calicé domini bibere,& ca * licem demoniorüe Non poteftís menfz domini effe partici c pes& menfz idolorü. Etalibí: Quz participatio iufticiae cum iniquitate? C) uz focietas luci ad tenebras? Quz con ueritío chrifti ad belial Cruz pars fideli ci infidele? Ὁ αἱ cófenfus templo dei cii idolisz Loqui£ aute fub metaphora .marití pudiciffimi,qui adultera dícít uxorí: Vnus lectulus me δὲ adulterii tecti capere nó poteft:& pallium breue ma; e ritum& moechum cooperire nó praualet. O ígit hierufalé et. 25 ad quam δὲ ín Ecechiel fub perfona uxoris loquit fornícan Ofce;s tis:& quain Ofez príncípio(cortum uocat δὲ adulterams delitaté magis d$ ad clemétia pertinet. Rurfumqp idipfum alíjs uerbis repetit,ut operetur opus fuü.Non eft opus eius punire peccantes,fed peregrinum:& alienum ἃ eo ut puZ: niat qui faluator eft.) uoniam igítur de patíétía fua refur7 tecturus eft dominus,& nequad parciturus: ficut non pez percitin monte pharafim,& in ualle gabaon: Moneo uos o uiri illufores,ut nequadp rideatis de prophetis meis:& non putetis uenturaqua nuncíant: ne fi permanferítis ín illu; dendo,conftríngantur uincula peccatorum ueftrorum. Fu nibus enim peccatori fuorü unufquifq conftríngitur:fiue captiuitatis uobis tempus adueníat, Sí quidem cp domin? tanto tpe dífferebat uincula, captiuitaté atcp fupplicía,(iue ultimü iudicij diem,íam rebus expleturus eft& cófumatu rus, δί abbreuiaturus. Itag ego ,ppheta quz a ἀπο deo οἵᾳ potéte futura cognoui fupuniuerfam terra, hec uobis nun cio:utimminente iram poenitétía preueniatis. Iuxta Lxx. ipfe diis dfi mons impiorü dicit furrecturus δὲ futurus in ualle gabaon:ut facíat opa fua,quz oia unii op?eft amaritu dinis, qd neqd uideat effe blafphemiNo eim dixit futuri ον'—. domini C: lofue,10,& Ῥίθ.: à £ommen.loicronymi liber nonus dfim monté irpiorüi fed qfi monté, qui ἱπηρῆς& fuftinen^ tibus uidea£ c(le grauiffim?, Cr uó fi filius negliges& alter egro:^,patré€ medici putet effe crudeles, fi eos uerberib? atq cauterio difciplinz reftituat fanitati. Cófurget em ας & crit in ualle gabaon: ppter eos qui cii ob pétá in humili difpéfat humanii:niic punit;nüc mifere£ func eorripit nie 6 defendit.i.nuncarat,ntic ferit,nüic maturas fruges metit;& demeffas inareis terit: orbemqy fuii gubernat ut uoluerit; Gith δὲ cyminii.i.oés gétes qua nó receperüt ei?noticia:nee legis habuere pracepta: uirga emédat δὲ baculo:frumenti cófiftantloco, propter tumore aními erigun/ tur in fuperbiam.Ga/ 3723 baon enim collis inter pretat: ut faciat opera fuaqua funtopa ama ritudinis: qfi cogitur mutareclemétia:& ,p dulci, amarus efficit. leit uos qui hzc εἰς aliqií paffurí,nunc no lite lztari illa latícia dj gaudebat& diues in : conuiuio purpuratus, Luc6.€ δὲ Lacarü pauperéne; gligens: neforte fiant ueftra uincula fortio/ ra. Οὐ ef facturus eft diis,& rebus fuam fentétiam cópleturus, Tobis. b hacegoaudiui& uo; bis oíanüciaui, Cid'qs intulitSupra oem ter/ ram: iuxta hiftoriam, (πας terminos intel lige: iuxta Anagogen, totius müdi. a4] zZlu ríbus percípíte«c. Ad eofdénlic etià loqui£, quibus fupra dixerat: Audite uerbü dei uiri illufores qui driamini fup ppim meü qui eft in hierufalem:& praci piteis utuocé eius au diant:& εἰοα illius diligenter attendant, Nunquid ait rico femp arabit ut femété iaceateNOne pri? pro; fcindethumum:& uo mere fulcos reuoluetz iacétefqp glebas raftro franget& farculo: ut εἴ adzquauerit fuper/ ficie terrz:& dura pri? 8 HEP. Aüribus percipite δὲ auditeuocé meá:attedíte, & audite eloquii meum: Nunquid tota die arabit arans ut ferat, profcindet & farriethumü fuázINon/ ne cü adzquerit facie εἰ, feret οἱ, δὲ cyminü[ρα get:& ponettrítícü per οἵ/ díné, δὲ hordeü, δὲ miliü, & uitíam ín finib? fuiszEt erudiet íllá ín iudiciozde? fuus docebit íillà.INon em in ferrís tríturabitur eithz necrota plauftri fup cymi nutmcircuibit:fed uirga ex cutíet eith, δὲ cyminü ba culo: panís aüt cómínuet: uerü no ín perpetuü tritu rans triturabit illum, neq; uexabit eü rora plauftri: neg unguf fuis cominuet εἴ.Ethoca deo exercituü exiuit, ut mirabile faceret confilium:& magnificaret iuftiiam. Ca. XXIX Earielariel ciui? tas quam expu» enauít Dauid. Additus eft sEP. Auribüspetcipite δὲ audite uocé meá: attédite & audite fermones meos. INunquid tota die arabit quí arat: aut fementé prac parabit anteds praparet terrácNunquíd no cá ad; «quauerit facie ei?,tunc fe mínabit eith&cyminü:& rurfum feminabiít tríticü, δὲ hordeum,& milium, δὲ far in fínib? fuis:& erudie/ risiudicio dei& lxtaberif? INon em cü durícía mun; datur gitb, neg rota plau ftri circuít fuper cyminü: , fed uirga excutitur gith: & cyminum cutn pane co; meditur. Neq; ením in fempiternum ego irafcar uobis:necuox amaritudi/ nis mez coaulcabítuos: δὲ [ας domino funt eeref; fa portenta.Inite confilia, exaltate uanam confola; tionem., Ca. XXIX Earíclaticl ciui tas quam expu/ enauit Dauid, . Congregate auté.i, ppfm iudaori magnis torquebit fup plicifs. Cui enim plus credi£, plus exiget ab co:Et feruus q fcituo/ Lacn, luntaté drifui&non fecerit eam, uapulabit multis, Et in alio loco: fcriptü eft: Potétes po Βερν téter torméta patient, Verütii nó eof torque bit in perpetuti. Aliud ein eft cé impii, aliud petóre.Q» nos degen tib?& iudais interpre tati(umus: alij expo; nunt fup ρρῖο δὲ facer dotibus, uulgus in, doctum in die íudictj quafi gith δὲ cyminà corripiat uirga& ba culo: facerdotes aüt q habueft claue(cietize magnis fupplicijs tor/ queantur: δὲ hoc ἀδί fiat iudicio: qui orídit ín ctictis mirabilecon filià fuii& iufticiz ue: ritate: ut qui plus ac/ Ceperüt, plus exigatur ab eis. Pro eo qd? nos interpretati fumus: In uirga excutict gith δὲ cyminti ín baculo,ner fcio qd uolentes Lxx. tranítulerunt:cyminil aiit cii pane comedit, Deniq δὲ ueteres grz ciz interpretes hebrai cum differétes dehoc fermone tacuert:quía forfitan qd dicerenó habebat.Illud autein q nos iuxta hebraicii pofuim?*: Verü non in perpetuli tríturans tri H arua mollierit,tunc fpargateith fiue cymintiferatqy tritici, & hordeü,& milii, far in finib? fuis iuxta uarietate terrae & téporü« περ ei fimul oia feminant. Pro farre qd? ογαςί Séay uocant:quidá uitià intelligunt: Ipfumqpagricolà.i.fa; toré erudit deus naturaliteriudicio fuo:& docet illü ut fciat quá cui feméti culturá adhibeat, Denicp εἴ metédi t&p? ad uenerít,eith δὲ cyminü quz infirmiora funt femina, non ro tis plauftrorü terun£:qua ín ferrarü filitudine ferrez circi ' agunt& trahunt fup demeffas fegetes:fed uirga excutiuné & baculo,quzuulgo flagella dicun£.Panis auté.i.triticum de ἃ efficit panis,rotís ferreis terit:& ois eius ftipula cómi nuit in paleas, Verütii no femp uexa£& terit: necoimi tpe rotarti ungulis cóminuit: p quib? in hebraico dici£ equis earum:ut quía ungulas rotarü dixerat, metaphoran ferua/ retin reliquis. Cuidam uolunt ex eo cp ungulas& equos noiauitoftendi equarüi greges:qui ad tereda fruméta areis imitti foleant:fed nó poterat fcriptura dícere, cp iudaea pro; uincia nó habebat. Hoc auté.í.ut οἰ ἢ& cyminti uirga excu tian£ δὲ baculo,frumentiü hordeücp,& far fortaffe& militi, rotis ferreis cóterant: δὲ nó in perpctuü dei iudicii eft, qui in oib?oftedirmirabile cófiliü[η δὲ iufticie magnitudine mofttrat in cüctis, Hac παραφρασικῶς dixim?:utfacili? fen fum p difta dicunzpoffim? intelligere, Deus uarie genus turabit illi; necp uexabit Π rota plauftrí: nec ungulis fuis cóminuet eii: Lxx.nó iuxta y'bü,fed íuxta fenfum interpre; tati funt: Neq em ego in fempiternü irafcar uobis: necuox amaritudinis mez cóculcabit uos,oridétes futura pctórib? poft torméta refrigería:& hac quafi portéta atq» mirabilia egreífa effea diio. Vri praecipit pétorib? qui poftea puniédi funt,ut ineant cófiliü: δὲ exaltét cófolationé fuam:nequadi uaná,uta Lxx.additü eft:fed abfolute cófolationé: Nund ein deus praciperet,ut exaltarét uanam cófola tione fuà,quz eis nó erat pfutura. Ca. XXIX ££ arícliaríel cíuítae«C. Pro eo qd' nos interpre tati fum^,uz:in hebrao fcriptum eft"5n, qd apud eos interdit uocatiuio cafu dicit: utnon plang&tariel, fed uocet:liceti prafenti loco p planctu accipiédü fit, Ariel! Qginterpretat leo dei:& p cíuítate quà Aquila interpreta; ἡ tus eft, ro) xvi hoc cft,opidulü fiue uiculti:ín hebrao le/ gunt f^^ ,qd^ pprieuillam fignificat:& lingua fyra dicié cartha: ande δὲ uilla fyluarum'appellatur 2 TV. επί δὲῖη fuperiorib? ubi legimus: Qr uó facta eft mere; s 1f trix ciuitas fidelis fionzPro ciuitate cariath fcríbic id eft,uil: la: quánosut tranflationem Aquilz exprimamus ad uer/ bum, cíuitatulam poffum? dicere. Igitur arielid eft leo dei quondáfortiffima uocat hiérufalem;fiue utalij arbítrant, templum ἴω CEECWE OE] phis mpl ἡ n A^ m in pP. Zn(φίλ: téplá& altare dei qd' erat in hierufale. Co dap fequit: Ο υᾶ. expugnauit Dauid: ,p quo interpretatus eft Symmachus, caítri dauid:& Theodotío,circüuallatio Dauid:in hebrao. legi£ ΤΗ: qd? eruditiffimus bebraorü,habitaculii fignifi». careuoluit.Si ígi£ legerim?:qua expugnauit dauid,adillud: tempus referam?: qr ccepit dauid arcé fion: repugnantib? czcis δὲ ' claudis:& primus ον ab domatii excelfa có» fcendit. Siauté iuxta Symmachi& Theo/. dotion&hoc fentiedii, cp Dauid éam inftau/ rauerit atq; munierit. Additus eftannus ad ánnü:fiue fubtract?,ut interpretatus eft Aqui ἴα: δὲ folénitates euolu τὰ funt: Subuerfo em . templo,& iudaica reli; gione fublata, omnis eoríi feftiuitas pertjt. Dicitg fe dis círcum vallare Ariel babylo/ nio exercitu,& fore οἵ triftem ας moerenté,; quando.ab eís diruta, fuerit. Rurfumq fub ^: fefü filio Iofedech fa; ecrdote magno:& Zo robabel filio Salathiel Eídragp& neemía, qii apphetauertit Aggeus. & Zacharias foreeam quafi Ariel, cp habeat. antiqui tépli ftmilitu/ diné, fed magnificétia ornamenti non ha; beat.Scdo quocp düs cómínaf£, cp circundet árielé fphera,& iaciat. €ótra edaggeré:& mu. himenta ponat ín obfi dioné ei^: cópleat il; tud qd ipfe plangens hierufalem loquit in V ucro. f euangelio: Si Ícires ea quz ad pace funt tibi: HEP. Additus eft ann? ad annü:folénitates euolutz funt. Circüuallabo ariel:&ετίε triftis& moerés:& erit mihi qfi ariel.Etcírcadabo dfi fpherá i círcuítu tuo: íaciácótra te aggeré& mu niméta ponáín obfidione tuá,Humiliaberif;de terra loqueris:& de humo audi etur eloquii tuum: δ erít quafi phythonís de tetra uoxtua:& de humo elo/. quium ταῦ muf(fitabit.Et erit ficut puluif tenuís mul titudo uencilantíum te: δξ. ficut fauilla pertranfiens tnultítudo eorum quícon εἴα τε prxualuerüt: erítqg repente cofeftim.A domi rio exetcítuá uifitabit in tonítruo& comotiíone tet το& uoce magna turbi/ nís& tempeftatis:& flam mz ignís deuorátis.Eterít ficut fomniíü uionis no/ éturnz multítudo omniü gentía,qux dimicauerunt cótra ariel qim ueniet dies fuper το, δὲ circtidabunt te inímici tui uallo: fuer uirtutis δὲ potentize numininon irz dei putauerunt. $o. 46: effe qd fecerant:quafi in fomnio€ in nocturna uifioneom nes diuitias poffidebüt.Et quomodo qui efurit, dormiens in fomnis fe uefci putat: δὲ qui fitit, arentibus fiti faucibus' flumina bibit; cung, euigilauerit,ardétior fitis fit qua caffa SEP. Cógregate genímia, annüfup annü:comedíte:zcomedetis em εἴ tmoab:. coanguftabo em aríiel:& erít fortitudo illi?& diui τία mihí:& circüdabo ficut dauid fup te:& πετᾶ ual; lum ícírcaítutuo:& poná p gyrütui turres: humi; liabun£ in terrá fermones tuí:& ín terrá ocídentuer batua.Et erit ficut loquen tíutn de terrauox tua:& υἱῳ δα pauímentumuox tua infitmabi£.Et crunt fi cut puluís de rota diuitiz impiorum:& ficut fauilla quac rapitur multítudo eo rum quí te oppreflerunt: eritqp in punctorepentea domíno fabaoth. Viífita; tio em erít cam tonitru: commotíone& uoce tna; ena tempeftas ualída:& flamma ignis deuorans. Et erunt quó uidétís fom; niü fiocte díuítiz omníü gentium qua milítauerüt s cótraariel potione delufa eft:(ic multitudo uniuerfarü για rhomanz ubditz poteftati dimi caücrunt cótra monté fion: habebunt quafi inumbra,& nube,€ fomnio noctis'diuiti/ as,ds maturo ínteritu derelinquét.In eo loco ubi nos pofuim?,om» nes qui militauerüt& obfederunt& przua; lucrütaduer(us eam: Lxx.tranftulerunt:& omes qui milítauerüt cotra hierufale, qd' in hebraico nó habe£.In principio quoq; hui? capituli ubi nos dixi mus: additus eft an/ nus adannü,(iue fub; tractus:illi interpreta/ ti lunt: congregate fru &us uel genimina,an num fuperannü:man ducate:comedetis em. cum moab.Et eít fen». fus: antedj annus do mini acceptabilis prae dicatíonis eius adue; níat: immo duoanní de quibus in cantico Habacuc iuxta hebraí cum legimus: In me; dio duorum temporti cegnofcerís: feminate uobis inlachrymis ut metatis i gaudio, Scri ptum eft in euangelio fcd?m Ioanné, per tría pafcha dfim ueniffe ín hierufalem,quaz duof. annos'effíciunt, C) d autem fequi&:Comedetis enim cum Moab,in hebraico nó δὲ obfidebütte,X in terra humiliaberis:X hierufalé erit con .«ulcataa nationib? ufqg ad cófumationé remporis gentiti: Alíjs e uerbís eade ppheta nunc dicit, op humiliata de ter ta loquatur:& de humo audiat eloquium eius: δὲ fit quafi phythonis deterra uox illius: δὲ de humo inftar pafferum muffitet: utper hacuerbá fignificet magorü νεκφοχκανθείαμ per quaanímas euocare dicunt: tenues umbrarü,immo damonitaudire uoces. Deniq p phythone, Aquila magii interpretatus εἴ, αὶ hebraice dicitur a Wa:pro quo Lxx. Ἐχ γῆς qvod«oid eft; de terra loquétes,tráftulerüt. C) ui bus uerbis índica£ ruina templi αἱ ad cófumationé ρε’ manfurá mundi:quod collapfum ín cineres,nequady ultra (ufcitetz, Tantus autéoariel, terhomanz potentiz uallabit exercittis:utinnumerabili puluerí compare£, δὲ fauillze per ger&uolitanti. Vnde nó imbecillitate eorü pulueri coparat δὲ fauillz,quí cótra eos milítauerunt: fed multitudine quae arenis innumerabilibus exequat.Et hoc erít repente confe ftim:ut ín media pace,fubita fub Nerone bella confurgant: .& diis exercitui uifitet hierufaléin tonitru,& in cómotiío/ ne terrz:& in turbine tempeftatis:& in lammaignis deuo rantís:per qd? templü fignificat cóburendü. Rhomani aute qui fupatis iudais,& fubuerfahierufalé fub Tito δὲ Vefpa; fiano, deuafis quonda dei manubías obtulerüt capítolios Li habet: Dequo poffum? dicere, qp nifi fructus fibi poeniten ti congregauerint incipiant cum his comederequinó in egrediuntur ecclefiam domini ufcp in eterni. Caetera in qui bus uidentur difcrepare, manifefta funt δὲ ex his qua ex/ pofuimus, facilis eorum interpretatio οἰ. Scio me legiffe UN interpretari,lux mea dei:quod longe aliter eft. Hic enim prima fyllaba per δὲ δὲ^fcribitür: lux autem qua he» braice dicitur"Winter N& Ὢ mediam habet litera^ ,quae in prafenti nomine non habetur. Omniaq; qua nunc di^ cuntur contra aríel, referunt ad haretícos qui doctrinam fuam dei exiftimantlucé& expugnadi funt auero Dauid: omnefqfolennitates eorum auferendz:& gaudium prz/ fens, futura trifticiacómutandum: quibus pracípíat deus ut agant poenítentiam, ne incipiant comedere cum moabi; tis:& fimiles efTe gentilium. Ipfe enim expugnabit ariel;& omnem uirtutem eorum atq diuitías fuo circundabit ex; ercitu. Turribufqyhoceft, magiftris ecclefia humiliabit in terra fermones eorum: ut nequadp ponant ín codlum os faum:fed fcribantur in terra, loquanturg de terra:& fiant quafi puluís excuffus rota: omnefqp diuítie impiorü pun^ éto δὲ momento temporis comparentur, quando uifitaue/ rit cos in fua maieftaté, defcendens in turbine δὲ tempeftate US&igne D Abac.s.a T$1528 £onmen.loieronymi liber nonus: & igne fupplicti:& intellexerintomnes díuítiasfuas pom; pamqfermonum,& argumentorum ftrophas: fruftra co. medentís δὲ bibeütis íomnio comparari: qui milítauerünt: contra liierufalem, uifione pacis:fiueaduerfum Ariel leoné exiftimatis:& dieb? acnoctib?uolumita fcripturart inde; G feffo ore meditamini,nó intelligatis qd'legitis:ficutin Apo. Τ᾽ calypfi loannis fcribit: Ο) uis eft dignus aperirelibruin& ρου foluere fignacula ei*e Cuncp nullus fuiffet inuétus quí ape, fortífimi:& ad extremü contra montem fion, fuper quem. ecclefia ciuitas fita la/ terenó pót. 3€) b» ftupefcite cc.fpirítum (οροείο zc. Pro fopo/ τὶς fpiritu, Lxx. κατά) νυξιμ, id eft, compun; ctionem: Theodotio, £xsacip, id eft,mentis exceffum: Aquila,xa./ ταφορᾶμ, id eft, graue fomnum interpretat? eft: qui hebraice dici£ Tam: qué in ada miífuma deo,fcriptu/ ra cómemorat: quan; Geii..d do de cofta laterís ei?: mulier effecta c. EtIó; Yeneg,b nas hoc eodé fomno ἡ ftertebatín nauí, Om nís aute ,pphetía poft: fubuerfioné hierufale & templi, id eft ariel, cótrà fcribas& phàri; fzos eft:qui habentes claué fcientíz, nec ipfi introeunt:nec uolétes alios introire,permiít/ tunt. Et precipit eis, ut ftupore atq; mira; culo, imoiuxta Lxx,: diffolutione toti? cor/ poris δὲ métis excelTu inebrien£,atep moue/ antur& fluctuent:ua; cillantes non uino nec ficerafed fpiritu fopo; ris, fiue cóopunctionís domiíni: ut intelligen/ tes malum futi, agant aliquáado poenitentia:: dicantq; cum prophe ta: Verlatus füm in ín firmitate dum configi' tur míhi fpina.Scitote ergo ο fcriba δὲ phari, (αἰ qui eftis principes: iudaorum, cp reddat uobis dominus uícif7 fitudineueftram.Vos eim audiétes dominü faluatorem,intellieere noluiftis: δὲ clau(iítis HER. contra aricl:& ο, nes quí rnilítauerüt& ob/ federunt& prxualucrunt: aduerfus eam.Sícut fom;. níat cfuricns δὲ comedit: cum fucrit experrectus,ua' aua eft aníma eius:& fij. cut fomníat fitíés δὲ bibit, ροζ euigilauerit, laffas. adhuc fitit, δὲ aníma cíus uacua eft: ficerít multitu; do oím gentíü qux dimi cauerüt cotra monté Ποπ. riret fignacula fieffe fe dicit;& dei tandem ad fe meruiffe fer SEP.contraaricl:& oés qui pugnauerüt cotra hierfm:. & uniuerfi qui con tegati. funt fup eam,& afflixerüt cá:Erütq, ficut quí ín fom. nís efuríunt δὲ comedünt: cq; furrexerint, uanü eft fomníü cons& ficut qui p. fomniü fitit δὲ bibit,cü fur texerít adhuc fitiet:& aia. cí?fruftra fperauit:fic erüt díuitiz oim σξε qua mi | litauerát cotra móté fion, ο Obftupéfcite;& admíramini:fluctuate,& uacillate: in/ ebriamini,& no a uíno:mouemini,& no ebrietate. Om mifcuit uobis dominus fpirítü foporis: daudet oculos ueftros: pphetas δὲ príncipes ueftros qui uident uífio; nesopetíet. Eterit uobis uifio omniü ficut uerba líbri fignati: qué cü dederint fcienti literas, dícét:leoe iftum: & rüidebít;nó poffum:fienat? em eft.Et dabié liber ne; fcienti literassdiceturqo cílege:& rüidebit;nefcio literas. » HEB.Et díxit dómin?:Pro €o qp appropínquatppfüs ifte ore fuo:& labiis fuis lorificat me:corautéeius| [ej lorige€ame:& timuerüt me mandato hoím δὲ do; &rínif. Idco ecce egoaddá ut admiratione facia pplo huic miraculo grádi δὲ ftu pedo: peribit em fapiétía a fapiétib?ei?:& intellect? prudétíá illius abícodet. Vaqui oculos ueftros, ne euin ufideretis:& aures aggrauaftis, ne auditretis. Ideo δὲ ille laudet oculos ueftros, qui funt pro; pheta:per quos dei fcientia uidebatis. Siue ueftros oculos Luc.16, d claudet&€ pphetarü,qui funt principes ueftri. Lex enim δὲ pphete,ufq ad Ioanne baptifta:ut uobis nó uidentib^,jlli uideant: de quib? inferior fermo tefta£, Et audiét ín die illo furdi uerba libri fienati:& oculi ccorüi uídebunt 3 exulta Tob.9, g bunt.In iudicíti e uenit dominus: ut uidentes iudi non uideant:& qui ceci erant, populus fcilicet nationü uideant & diim cótemplen£. Vndc fignificanter non dixit ,quifio omnii pphetarü fignata fit cunctis legentibus,(ed uobis inquiterít fignata,quíbus nuncloquorquibus hac futura prenuncio:fiue oculos principii ueftrorü:qui fe iuxta Lxx, abfcódita δὲ arcana uidere íactabant, claudet in perpetui Eritq(ait) uobís omis fcriptura fancta claufa atq» fignata: utuos qui legitisliteras;€ prophetarü uaticinia noffe πο: SEP. Et ait dominus: Άρι propínquat míhi popul? ifteore fuo: δὲ labijs fuis honorat me: corauté eius longe efla me: fruftra co; lunt ne, docéces hominü E atq; doctrinas. i ecce adijcíá ut^ tráflerá pplm ifti: tranffe ram em illos:& perdá fa; píentiá fapiétia:& intelle; Cum prudentiü abfcoda. Vaqui étos inlege,abíq dàno fenfuü fuis uíos effe fermonl| propinquatauté ppfus iudzorii ore& labijs fuis deo:quía moné:Noli flere: ecce uicit leo de tribu Iuda radix Dauid, utape, riatlibrü: δὲ foluat fi, gnacula eius.Leoauté detribu iuda,domin* iefus chriftus eft:g(ol uit fignacula libri: no. dprieunius, ut multi putant pfalmoriüi Day. uid: fed οἴπι fcriptura rum, quz unofcriptz funt fpüfancto:& pro; pterea un? liber appel lat. De quo Egechiel myftico fermone teíta tur, ϱ fcriptus fuerit Ec intus& foris, in fenfu & inlítera.De ἃ ἃ fal/ uator loquitur ín pfal mis:In capitulo libri fcriptü eft deme: non Hieremíz, non Efaiz,fcd in omni fcriptura fancta, qua un? liber Pas|. appellatur. Magiftris igitur iudaop ufq ín prafenté dié nequeun tibus legere& aperit fignacula,& myfteria pandere fcripturarü:fi dederis eü librii indo to populo, quía fuis pracepterib? deuora; tur/fatebuntur nefcire feliteras:& idcircole/ gerenon poffe: διε, duobus malis multo leui?&legis imperitia cófiteri,dp iactare pru; dentía:& nó poffe(ci reqd dicitur. b(T£t oíritoíio«C. co: auté cíua longe cft aime τ, Hoc teftimonio abu; fus eft diis contrapha rifzos i euagelio Mat thzi dicens:Q.uare& Macht uos preteritis manda tum dei ppter traditio nes ueftras€ Et iterü; ἡ Hypozaritz, bii pphe; tauit de uobis Efaias dicens: Populus iíte labijs me hono; rat:corautéei? longe eft a me.Fruftra aüt colüt me docétes doctrinas€ precepta hoim.In ἃ notare debemus illud qd plarüg admonuim*: euageliftas& apfos,nó y/bii interpre tatos efTe de uerbo:nec Lxx.interpretii auctoritaté fecutos; quoriü editio illo ià tpelegeba£:fed quafi hebratos ἣ inftru b?.Ap uni? dei cult habere fe οἰογίαξ& refpuere idola,fed cor Ld longe eft ab eo:quia nó fecipit ατα iefum chriftü.Q υἱ em nó recipit filii;nó recipit patr. Simulq difcam? quo aliqs appropinquet deo,uel longefiatab eo. Ὁ ui& p Hieremiá loquit: Deusappropinquas ego:& nó delonge dicit diis. Appropínquam? ait deo méte;nó corpe:ficut& de Moyfe legim?: Appropinquauit Moyfes folus ad dcü: catterí auté nóappropinquabat. Orabat ein deum in fpi δὲ ueritate:& accedebat fy f li, Hiere2M ΩΣ Zín£faiam-. iy accedebatad eum feníu& fpiritu. Hi autem de quibus fcri A Md LUN Rus Jt Math, 25€ albata: quz foris uide t tur efe pulchra: intus autem plena funt offi; bus mortuorum: qui elegerüt barabban,& diim refpuerunt:Pro/ pterea additurii fe effe cómínatur, iuxta Lxx. ut nequad in affyrios & babylonios eos traf ferat: fed in toto orbe difpergat. Iuxta he braici!; admiratione magnam populo iu/ dazorum ftupendüq: miraculum facturum efTe fe dicit: ut perdat eorum(apientiam qui non receperüt dei uir; tutem, deicp fapientia: & intelleétumpruden tium abícondat X ce; Jet:ne fciliceteum repe tíantqui ín litera con/ tinetur. De. hoc loco apoftolus Paulus fcrí bés ad corínthios, po fuit teftimoniü:Perdà fapientià fapientiüi, δὲ intellectü prudétiü re probabo: Alijs uerbis S Co.L,c rens:Non quod deus umi M mpl gnati ΝΟ! apte bitur quod tollatur ab utero,& erudiantura puero υἱῷ ad BM fenectutem:& in lege dei die acnocte meditentur: non ap; propinquát deo:quia traditiones pharifeorü(στα ορ fu Ícipiunt,qua eos longefaciunta deo:& funt fepulchra dez 4 HEB. Ve qui pfandi eftis corde ut a domíno abfco; datis cofili:quox: funt ín tenebrís opera,& dicunt: Quis uidet nos:& quisno uit nos?Peruerfa eft hacc ueftracocitatío:quafi fi lu. tü contra fieulü cogite:& dicat op?factori fuo:no fe difti me:& figmentü dicat fitori fuo:non intelligis. in uanü laborauerüt qui zdificat ea: Nifi dris cuftodieritci uítaté: inuanum uigilauit qui cuftoditeam. Cui nos facía/ mus fimile:Nift diis adiuuerit fcientia, inuanü laborat qui (e putat effe fapienté: Nifi dris omni cuftodia feruauerit cor SEP. Vaquiprofundá confilià faciunt:& erunt intenebris opera eorü:& dícunt:Quís uidet nos?& noftrü:inuanü uigilat qui putat illud fua di; ligentia poffe feruari. Peruería eft inqt haec ueftra cogitatío:ut faz ἔχου putetis nefcire qd'fecit:& creatorem atq; do&trinà: dicam? de eo: Nifi dris edificauerit domi: 8126.2 ο Ἢ ignorare creaturà fud gos fietnoss quenos ont Pini admus?nonne utlutum^ cat figulo& fa&ori fuo:non mefecifti,uel e figuli reputabiminizINun » INónne adhucin modico& ín breui conuertetur liba; nus ín charmel:& charmel ín faltum reputabitur ς Et audient ín die illa fardí uerba libri:& de tenebris δὲ calígíne oculi cecorum uidebunt. Et addent mites in domíno lxtícíam:& pauperes homines in fancto ifrael exultabunt:qii defecit qui prualebat.Cofumatus eft illufor:& fuccifi fant omnes quí uigilabant fup íniqui tatem. Qui peccare faciebát hoies in uerbo:& arguété éüidem fenfum adiffe»ín porta fupplantabant:& dedinauerüt fruftra a iufto. fitínimicus fapientiz cuius pater eft: δὲ per que omnis eft in hominibus fapientia:fed cti additaméto pofuit: ut in he/ braíco cft,fapientium populi, prudentium illius,id eft po puli iudzorum.Etreuera grande miraculum deus fecit in. populo poftaduentum domini faluatoris: ut uno atq eo dem tempore arderet hierufalé templtiq: corrqeret:& ofís magiftrorum fcientia tolleretur: impleto illo ctum eít:Ecce dominator dífis fabaoth auferet ab hierufa; lem& aiuda,ualidum& ualidam:omné fortitudiné panís, δὲ omneroburaqua:gígantem& hominébellatorem,& iu , dicem, prophetam,& coniectoré&(enem,& quinquage: pariii,S admirabilem confiliariii,& fapientem architecti, & prudentem auditorem:& catera quz ,ppheticus fermo contexuit. 4(| Cle quípzofundí eftía cozde cc. Aduerfus eo(dé de qbus fupra dixerat:Perdam fapientia fapientiri:& intelligentià prudentiii reprobabo:fiueut propheta(cribit abíconda:nuncetiam dei fermo dirigitur:qui fapientes füt in femetipfis:& in confpectu fuo prudentes.De quibus re d fupra di, ini! 3.65, b ctiffimeilludintelligi poteft:Defecerütfcrutates fcrutinio; up Sapis.d ἐπ ri Orat cum fcriptum fit de deí fapientia: Si e quis perfectus fue; ritin filijs hominti, abíq;tua fapiétia in nihili reputabitur, QLui idcirco arbitrant deii fua nefcire cofilia: quia in tene/ bris funtopera eoríi,& dictit: CL uis uidet nosc& qs nouit noscHac aiit diciit& fapiétes hui*fzeculi& hareticog ma giftri:& iudzop: pharífzi, qd^null? eos intelligat:nórecorz imi é$as6b dáteseigs qd'ad deü dicit: Tenebrae nó obfcurabtüturatez 4 Mi Hi δὲ nox ficut dies illuminabi£:& ficuttenebrz eif:ita& lux Propter hoc nó me bene feciftiinee qrefpódeas deoc Ni; quid dicit figmentü fi étori fuo,quare me fe; εἰ! ficcAn non habet: : poteftaté figuluf deeo délutoalid'uas facere in honore, aliud in có tumeliaIn quibuf cü ctis illa femp obferua daeftregula: euangeli ftas& apoftolosabfqs. damno fenfuum intet pretatos in gracti ex hebrzo ut fibi uifumfuerit. δ᾽«f'IBBonneadbuc ít modí (οὗ ín bzeuícc Refpódeant iudzi δὲ amici fimplicis εδ hi ftoria:qui fructus non quaruntin arbore:fed foliatantum umbramqpuerborti,qua cíto arefcit€ deperit: quomodo in aductu diii faluatorís:quia atemporibus Efaiz[ορ ad diípeníationé carnis affumptz, pro cóparatione zternitatis breue& modicum temporis fpaciü eft:libanus mons phoe nícis uerfus fitatqtranflatus in montem carmelii: qui he/ braice 5132 dicitur: Et eft in cófinio palaftinz atq; phoe; nicis ptolzmaidi imines: licet& alius in fcripturis fanctis,.-mons carmelus appelletur,in quo fuit Nabal carmeliusho τ εζι:ς. ἃ mo ftultus δὲ iniquus:qui uxoré habuit Abigail, qua mor tuouiro,nupfit Dauid:1llo eim uiuente,uirüi Dauid accipee tenó poterat:neuocaret adultera fi foretalteri uiro fociata; δὲ quó charmel in faltum,& in infru£tuofa ligna reputetur; Ω. ποά εὖ dicerenó potuerint:audiant libanü qui interpre tatur dealbatio:referrí ad populü gentíii:qui lotus.in dro δέ purgatis(ordibus priftinis:totus müidus afcendens,fub ecclefix pfona innitit faluatorí:& deco in cáticocagicom di— cit: Cruz eftifta qua afcédit dealbata,innités fup fratruele. ΟΠΣ. e fud:& it populü tranfferriín charmel: hoceft ín circtici/ fionis fcientiam: utfpiritualis δὲ uerz circücifióis myftería recognofcat:& in loco fit quódà populi iudzoriüi:Illos aute qui Chriftü fufciperenoluerüit:reputari in faltii,& in arbo» res fteriles quz nó poffunt cii lignis fructiferís laudare do. minii. ΟἿ autélibanus in charmel,& charmel in faltü fue rit cómutatus:tüicqui príus furdi erant:S uerbalibri pro» quid dicet facturafactori— intelligis fa&urá tuà, fuo,nonfapienter me fe;— Hoc teftimonio alijs aS: uerbis Apoftolus uti/ ciftizaut figmentum ficto turad rhomanos: ubí rifuo: πο πα me fedfti?— dedei pfunda ícientia difputat:& hominum uult calumnia cófuta— re:O homotuquises Rom, s, d j * i --εν ει Gefls.b eius. Hocerrore decepti Adam& Eua: audiztes fonitüi pe; Ἢ*düi deambulátis in paradifo dei:abfconderunt fe fub arbo yi 1δί,4. b reitiquaeratícientia boni& mali. Cairrquocp dices: Si εἴ yn cis me hodiea facie tua,abfcondar:fimili ftulticia deü arbi» ^im MMos.9.a tratus eft ignorare. Et per Amos deimpíjs δὲ peccatoribus dicit:Si abíconderint.fe ab oculís neis in pfundo maris: ibi mádabo draconi& mordebít cos. Vnde duis aliqs ία» . piensfit& feruétioris ingenfj:fi nó habuerit dei fapiétiam: pheticiaudirenon poterant:de ᾗ fupra diximus: quod ois fcriptura fancta unius liberappelle£:dicente Ecclefíafte:Ser ὁ. mones fapiétiü tác ftimuli& qfi claui in ΔΙ εἴ cofixi: qacó Ecce. 12, d cilijs dati funta paftoreuno audiét& loquené:qbus Feed"nan tor dicet:Eptieta, qd? interpretat adaperire.C) dq rios uer? Mar.7. d timus;de tenebris& caligineoculi cecortü uiídebuntquog facilis interpretatio eft: Aquila& Theodotio δὲ Symmach? tvanítulerunt:tenebras& caligine oculi cacorü uidebützut ΕΝ;^H' oftenderét ἈΠ ΠΟ Ζ E efeiderenteentium populo qui priuscxcus erat, Chrifti fundetut Tacob qui modo interím ncn cefunditur:Sientff facrameta pandenda: iuxta illud qd dicitur: Tenebrofa ari 3 in nubibus aerís.Et ín codem pfalrao de deo fcriptum eft: Kommen.IDieronymi libet nonus Ibidem Pofuittenebras latibulum fuum.Et ín prouerbijs legimi?: qrora. Hacaudiens fapiens fapientior erít:& prudens guberna/ tionem poffidebit:& intelliget parabolam & tenebrofum fermo: nei, dicta fapientium & aenigmata. Denic$ Exo.20.d& Moyfes ut íntéllige/ tet& uideret deum:in pubem ingreffus eft δὲ in caligine: de qua in pfalmo dicitur: Ca ligo tub pédibus εἰ”. Cumautem príus ce ciu! myftica queq có fpexetint, uf de caccíta tc& tenebris oculosle uauerint ad uidendi: ut fedentibus in tene/ bris& umbra mortis :^"erfaturlümen uerum: "Tuc mites de quibus λαο ενα fcriptum éft:Beati mi» tcs,quoniam ipfi pof fidebunt terram: Siue *pauperes quorü príti ceps ín pfalmis ait: «δν. Hicpauper clamauit, & dominus exaudiuit illum:& qui judicabit-: bad* ὩΣ ' direminitelá;& no p fpíri pauperes populi& fal B| usfacíetfilios paupe t: rum:dequo dicit ad iudaos: Confiliti pau peris fpreuiftissaddée in domino leticíam: utquigloriaturin do/ &.Coo.d HEP. Propter hocHzec di citdominusad domü Ia; cobqui redemit Abrahá: IN6 modo cofundetur Ia. «€ob:nec modo uultus eius. erübefcet:fed eum uiderit filios fuos, opera manuü mearum in medio fui fan Clificantes nomen meum: ἔ δὲ fanctificabüt fanctum Iacob:& deut ífrael pra dicabüt: δὲ fcient errantes. ᾿ fpiritu intelle&tum:& muf - fitatores: difcent legem. : ΕΠ CaXXX [ἢ defertores di cit dnis:ut facere!. tiscofilia& no ex me:&t or tü meü:ut adderetis pec/ catum fuper peccat. Qu αἱ ambulatis ut defcendatís inzoyptü:&osmeünoin miro glorietur: pau percs homines fiue de fgerati ab hominibus atqp cótépti: qui leeis^ "o mis:X prius noticiam nó ha; τ ἔκαμαν bebantjin fancto ifrael exultabunt ,quiait: Sancti eftote, ὃς ος, Quoniam ego fanctus fum:Omnifgreft exultatio, quonià: /" defecit qui praualebat. Confumatus eft illufor; fiue arro»: gas δὲ fuperbus qui dixerat: Fortitudine faciam'& fapien: tia;auferam fines gentium δὲ fortitudinem earutn uaftabo:: qui omnibus illudebat: intantü utfanctus quoq diceret: $3.57.b Lumbi mei repleti funtillufionibus.Et fuccifi funt(iue de7: Ictiomnes qui uigilabant fuper iniquitatem:quorum pro»: ; pe malas uieilias nó dormitat interitus:qui peccare facie atuniuerfum homini genus ín uerbo blafphemiz,ut ne: garent uerbunmrdei,& in coclo ponerétos fuum. Significat: aüt dagnones;q nequa ipfi;omes faciebathoiesin ferinov: ne peccare,uaríjs dogmatib? blafphemáates: δὲ arguenté in: pottaatqp iudicio quanti in fe erat fupplantabant;&a íufti €ia declinarefaciebat:qui erat in portis filie fiori, exaltatus: 'de portis mortis: corripiebat eos qui oderantin portis ar; euenté. C) uz nos fuper diabolo δὲ angelis eius intellexi, mus, Nacarzi cótra fcribas& pharif. zos-dictaarbitrantur:: qued defecerint δθυτερωτοι,αυὶ prius illudebátpopulo tra ditioibus peffimis:& ad decipiédos fimplices die noctucp . uigilabant:qui peccare faciebant homines in uerbo dei: ut: τς ehriftumdeifilitidenegarent.. 2€[zopterbecoícít ofio ᾿{πρ θοπηᾷ cc. muffítatozee oífcent obedientíam.O. ἄφίε * quit:Etlinguz balbutientes difcent loqui pacé:obelo prz, notandüeft. Cü audierint inquit furdi uerba librí:.& oculi ' ezcorum üiderint:libanufep conuerfus fuerit in charmel,: & charme] reputatus in faltum:ita ut mites δὲ pauperes Le: téritür in domino δὲ fuperbus illuforqp deficiat: tunc con» - terrogaftis:fperátes áuxi/. lia infortitudine Pharao. - catautem Είαία tempora.Etuultusillus erubefcet:ut ru/.; boratq cófufio occafio fit falutis: przcipuecum uideritfi, lios fuos,id eft,apoftolos& apoftolicos uiros quifuerütde genere iudaorum, in medio nationü '« SEP. Própterea hac dicit| - esin coelis fanétific nomen tuum. Illi em. diis fup domáü Iacob,quá fepàrauit ex Abrahá: INo mo cofundet Iacob: neq; nücfacié mutabit: fed cà uíderit filios fuos opera. tnea:ppter me fanctificar büt nomé meü:& fctifica/ bát fan&tà Iacob:& deü ifi'timebüt:& fciét q errát fpü íntelligentià:& τη. tatores difcent obediétiá: »- δὲ lingux balbutiet tes difcent loqui pacem.. .7yY Efi Ca.XXX lij praeuaricato; tes dicit doini, nus. Feciftis confilium,ac nó per me:& pactum, no per fpiritum meumzut ad deretis peccata peccatis: 4 itis ut defcendatis ín gy; ptum:& me non interro,. extis ut accipíatis auxi/ 'lium a Pharaone:& pro^ P: tegamíni düm blafphemabát:feparaueritab dfi, S ltatus eft, Si enim fuiffent filij Abraham, feciffent: opera Abraham.Et Apfus difputat eos appellandos filios: Hebtail Abraham,;qui habuerint fimilitudiné fidei Abraham:hoc; e(tpopulum gentiü:quíi nó ex operibus, fed ex fide Abra;. bam filius appellatus eft. dcminíi perpetrare uir tutes:& chriftí nomé gentibus praedicare a dicere: Pater nofter q κε. fanctificabunt fan& qui ort^eft de Iacob,: δέ deü ifrael docebunt ὦ in gentibus: ut idolis. derelictis; dicant: dg falfa poffederunt pa». tres noftri idola:& nà eftinillis qui pluat:& tücícient qui nunc εἰ. rant fpiríta, itellioen tiam dei:& qui quon», dàin folitudine mut;. . murabantcontra do/. miinum,difcét legem, ᾿ cuius prius noticiam. nó habebant.Si em re cepiffent moyfen,recey. piffét& ἀπ οί chri ftü: qa Moyfes de illo., loquébat. Ορ in prity. cipio capituli iuxtahe. braicum tranítulim?: Hac dicit domin?ad| domum lacob: qui re. demit quódà Abraha & eduxit de chaldzis, & in terram repromifi fionis induxit: perfpi,, cue patet.Illud autety: qd bxx. tranftule it; hacc dicit dominus fuz. .per domü Tacob αυᾶ feparauit ex δια Πᾶς. fic intelligi ρδεο fcri. bas δὲ pharifzos qui XXX. Ca. ^(£ filij oefertozes oícít ο«C. Poft prophetia, .J- contra Ariel:& catera qui ufgiad hunclcct. .. prteritus fermo differuit:nuncalterius πλεῖν. oW cc εἰπαεϊδίς éxorditi eft: que poft centü quinqua. ginta annos,quií fuerunt inter Efaiam δέ Hieremiam proba. tureffe completa.Pradicit enim illam hiftoria quain ΗΖ. remiz uoluminelegitnus: quando fübuerfahierufalem δὲ. ο omnibus.in babylone opibus príncipibufq tranflatis:pra. pofitus eftregíj generis hís qui in iudaa remanferant dolias filiusahicam: quo p dolü cti chaldeis Go/. éto:omnes principes bellatorti,& Iohána filius Charea:& Iechonas filius. Ofie:& reliquum uulgusa paruo ufgad—— magnumraccefferunt ad Hieremiam prophetam 8;dixet— ei: Cadatoratio noftra in confpectu tuo:& ora pro nobis Hitrt4Hi ad dim deum tuum pro uniuerfis reliquíjs iftis: Ci uia rez] licti fumus pauci de pluribus:ficut oculi tui nos intuétürz & annuríciet nobis dominus deus tuus uiam per.quà per gamus δὲ uerbum quod faciamus. Cüce Hieremias poft decem dies ex fermone απ refpondiffct: Haec dicit domin? deus ifracl:Si quiefcentes manferitis in terra hac:ee uos& non deftruam, plantabo δὲ nen euellam: quoniam placatus fum fuper malo quod feci uobis: Nolite timere εν afacie Abrabam:quividitdit 984} fociis inteife/ Here 4] dificabo Ibidenb E Ἦν it A afaderegis babylonis:quéuos pauidi formidatis. Et poft “ἢ inodicii: Si auté dixeritis,non habitabimus in terra ifta:S 3 diete, 4:2. pofueritis faciéueftram,ut ingrediamini egyptum,& intra 1 ueritis utibi habitetis:gladius quéuos formidatis,ibi com SS. ΧΧΧ$0. 88 nus fabaoth contra egyptü. Defecerunt principes taneos:—(2 quosco tempore defeciffe cómemorat:quando díis ingre; fus eft xgyptum fuper nubem leuem, Hanes auté urbem agyptiin alioloconó legim?:fed ex eo cp ait: Nücij tui ufqg ad hanes puenerüt;intelligimus ultima iuxta zthiopas& is in«gypto,& ibi moriemini. Refpóde runt uiri fuperbi dicé/ 1bí.45.a tes ad Hieremia:Men ' daciü tuloqris,nó mi fitte diis deus nofter, dicens: Ne ingredia/ mini in egypti ut ha; bitetis illic: fed Βα) ruch filius nerie inci; tat te aduerfum nos: uttradatnos in mani bus cbaldaorüi: ut in terficiat nos δὲ tráfdu/ ci faciat in babylone. Denigyomnes princi pes popli reliquíjs có gregatis ο mulierib? & paruulis& filiab?re gis:nó audientes uo; cé dríi,ingreffi(üt zgy tum: affumptis feci prm& Baruch: & uenerüt in taphnas: ítaut Hieremias in ἢ) εν uos;& fames pro qua eftis follicitijadharebit uo HEB, fhís:& habétes fidu; ciáiumbra zgypti. Et erit. uobis fortitudo pharaoís in cofufioné:& fiduciaum, bra xoyptí ín ignominia. Erüt em íntanif príncipes. tuí:& nücij ταί ufq; hanes puenerüt.Oés οοπί Πε fup ppfo.q eis ράςΠς nó oterít:no fuerüt ín auxi/ m"& i aliqua utilitaté:fed in cofufioné& ín oppro/ a bríü.Onüsíumentog au t ftri.In térra tribulatiois& anguftix lexna δὲ leo: ex εἰς uipera δὲ regulus uo/ ' fans SEP. tegamíni ab oy; ptijs Erit uobis: prote; ctio Pharaonis in con; fufionem:& his qui cor; fidunt in zeypto oppro/ bríum, Sunt ením ín ta/ ní principes, nunaj pefli/ mi. Fruftra laborabunt ad populum quí eis non proderit ad auxiliádum: neq; in utilitate fed ín co/ fufionem& opprobriü. Vifio quadrupedü in de; ferto.In cribulatioe& an; guítía leo δὲ catulus leo; nísínde afpides& genimi blémyas effe zxeypti ci uitaté: pro quo Lxx. interpretati funt; Nun cíj peffimi fruftra labo rabunt:qui cófifi funt fuper populo zgyptíz qui eis prodeffenó po tuit: δὲ fueruntin ορ’ probriü fempiternü, QLuidam hüc locum cótra decem tribus in famaria fcriptum pu» tant: η ab agyptíjs auxilía poftulantes,ca pti fintabatlyrfjs. lux^;^ ta Tropologiam: Om"Tropo, nes qui dei religióe có tépta reuertütur ad uo mitum fuii:& perdito nomine filiorum, pudentiffimi canes ap pellantursineuntcon? ο... filium,non per domi num:& feriüt foedus, non per fpiritum do, gni captiuitatis futu rz prophetaret contra inobedientem populum ea quain libro illius contínentur. Ο πού igitur poftea futurü erat, B anteannos multos przdicit: δὲ defertores δὲ prauaricato/ res filifappellatur,qui deferto cófilio dei quod acceperatp Hieremía,fuam fecuti funtuoluntaté:& orditi telam,ron p fpiriti dei qui eis Hieremiz ore fonabat. Ordita att telam μλε]αφορικῶς, pofuit: εργα confilium demonftraret:& nis δὲ fuperbiz. Cui defcenditis inquitín zgyptum,& os meii non interrogaftis: Non qd'non interrogauerint:(ed qd confilium prophetz audire noluerint:(perantes auxiliti infortitudine Pharaonis:& habétes fiducia in protectione fiueumbra zgypti.Pro fortitudine Pharaonis,quzin hoc . lecobis ponit:in hebraico fcriptü habet YA hoc annota Dai! uimus:ut quod in Danielis extrema legimus uifione deii Ὦ Ὦ:nonut Porphyrius fomniat deum uiculi modim: fed robuftü deü& fortem intelligamus. Pharao autéapad m aegyptios nomen eft regiz poteftatis,& unufquifcp fpeciali T appellat uocabulo:ut pharao nechao:& pharao,uafre:quo y|.' modofinoscafares& auguftos propríjs regum uocabulis di praponamus. Eterit inquituobís fortitudo Pharaonis in confufionem:& fiducia umbra zgypti in ignominia, Scri; Hietei4s.c bitidem Hieremias,qd intaphnis urbe zgypti infoderítla pides in porta domus Pharao:& dixerít uiris iudais: Hac dicit diis exercituum deus ifrael: Ecce ego. mittam& affu, mà Nabuchodonofor regem babylonis feruum meum:& ponam thronum eius fuper lapides iftos quos abfcondi: δὲ ftatuetfolium fuum fuper eos: Venienfqp percutiet terrd egypti: quos in morte, in morte;& quos in captiuitatem, in captiuitaté:& quos ín gladio,in gladio:& fuccendet igne in delubris deorum agypti:& comburetea,& captiuos du cet illos:Etamicietur terra zgypti,ficut amicitur paftor pal lio fuo egrediet inde in pace. Supatis en zgyptíjs,capti funt& iudi q ad«gyptíos Γηροτᾶτ. πού fequit: Erüt enim in tanís principes tui:& nücíj tui ufqsad hanef perue nerunt: cii írrifione δὲ ἐμφϕαῖικῶς legendi, qd? fpreto dei confilio, principes fuos ad tanis urbem agypti miferint:in qua domus Pharaonis regía fuit:& fub Moyfe figna atq; portenta pluríma perpetrata funt: dicente pfalmographo: | Ὅ 5.77.8 Qui fecít mirabilia in terra zgypti,in campos taneos. Et , idé Efaías contra egyptum loquitur: Vbi funt nunc fapien ΠΝ tes tuicannuncient-tibi,& dicant; quid cogitauerit domi, NU.' hocfecerunt,ut peccata priftína augerent peccato cótéptio, ΄ πᾶ miniadduntq pecca; ta peccatis:ut fuperati blandientibus uitis: etiam dogma; tum recipiant prauitatem,& defcendant ín aegypti tene7 bras,querentes auxilium Pharaonis, quí regnat in egy; to: cuíus protectio ducit in ignominiam,& in oppro» i fempíternü.Sunteim in tanis,in mandato uidelicet humih atq deiecto,principes eius:peffimi nundj:qui fru; ftralaborant fuper populo qui eis prodeffenon poterit, Si, επ ο fanctos magiftros iuuat diícipulorü falus:fic perdí tio feductorü perdit patriarchas eorü quiad xgypti auxí; lium confugerunt. ad[€) nue(umentozü auftri;Pro quo hebraice dici£ 233: viama ma qd? Lxx. vanftulerüt ópeoio Ὁ τετραπόδωμ T£p τῇ ρήμα eft:uifio quadruper dü in deferto. Superior expofitio:quà latiffime hiftoriz γε’ plícatióe texuimus,huíus locí eft interpretatio:quod iuxta confuetudinem prophetalé, Onus, ἰά eft,pondus& farci, nacruciatuum atq; poenarü:nó folum fuper babylonem& philiftim,8 moab, δὲ damafcum,& agyptii,& defertü ma; reidumzàa quoqj& arabía,& uallem Ποπ, δὲ ad extremum tyrü:fed(up iuméta quoq auftrí puenerit: quae Lxx.traftu lerunt,qdrupedesin deferto.Significat ait tribüi iuda quae inauftrali parte fita,eremo cófinis eft:& cosqui Hicremize uaticiniti refpuetef, capta hierofolyma noluerüt habitare in iudza:fed per defertü ad egyptios cófugerüt. Et recteappel lantur iumenta auítri,fiue quadrupedes in deferto:quia re; fpuerunt noticia dci:& cótépto eius imperio,ad αογρά fi; mulacra fugerunt, fpem habétes in Pharaone:cui qui ínní xus fuerit dfi fi incumbat harüidíni,qua fracta mániüi uul, neret innitentis. De i(tiufmodi iumétis δὲ filij choreloque; ANE bátur in pfalmo:Homo cii in honore effetnó intellexit,co/ δη 8.4 paratus e(t iumétis infipientib?,& filis fact?eft illis.O) ὡφ fequitur: Hacuia eorü fcadalum ipfis:recte fuper pravfenti capitulo intelligi pót,quod uía deferti illis fuerit ín ruinam, Legiffe me noui,iuméta auftri δὲ quadrupedes in deferto,q iudze terminos relinquétesad eeypti tenebras cófugertit: referri ad(pualía negtie in coeleftb?, δὲ rectores tenebrarii iftagi:q uniuerfas diuitías& priftinas opes zgypti defyde; rio pdiderunt:Hoc ille dixerit. Nos iuxta Tropologia:ut ῆ necdü ,ppofuim? differamus:dicimus οὓς q creatore defer to fzculi errorib? fe dederüt efTe jdrupedes ín deferto ifti? (πο: fruftra fperét auxiliti ci uegedei auxilíü derelidrint b«[ 3uterra iríbulatíoic«c. Pro leone, in hebraico f: criptii habet Q5: pro regulo uoláte:qué Lxx. genimina afpidü H 2 uolantiü D rope. £ommen.oieronymi liber nonus. E.wolstititranftuleititiin hebraico PG? dici£ euolás:qué Ὁ Ὦ i& ipfum eft quod in pfalmis Teoi£:Métror ero tab: G nos appellare poffum? cóburente,& hebraice uocaf TOU:—&babylonis fcientium me.Et eft fenfus:C) m in vgyptijs Rurfum in eo loco ubi nos interpretati fumus,portátes fu)- tanum auxilii eft:pracepi ei,id eft hierufalem fiueclama?^| perhumeros iumentorü:pro iumentis,omnes fimiliter trà ui:quod agyptij regni tantum haberet uocabulü: δὲ abfqg: Νυ.25.ἃ 'ftulerunt πώλουο, ἰά eft,pullos afinorü. Terra autem tribuz latiois& anguftiz,la/ tifimam eremi fignifi cat ua(titaté: per qua telíquiz hierufalé cü Tohanná filio Carea δὲ filiabusregis Sede; chiz,fublatis omnib? qua habere poterant, ad egyptum tráíFuge rüt. Leznam quoq δὲ catulum leonis, hieru falem δὲ populi eíus μεταφορικῶς intelli/ 'ge,dicéte balaà in Nu/ merís; Ecée populus ut leena confurget,& quafi leo erigetur: NO accubabit donec de; uoret pre dam:& occi fos: fanguinem bibat. In Ecechiel quoqp fcri Bigcch.1y.a. ptum eft: Alfume pl &um fuper principe -*ifrael,& dices: Cr uare mater tua leaena inter Teonescubauit:in me; dioleunculorum enu triuit catulos fuofzAc ne putarem? uerefcri, pturam fan&à dele; πὰ& leone dicere: con 'tranaturarerii loqui; tur:quod de leena& Jeone nata fituipera& regulus uolás ftue σον nimina afpidti uolan/ tia: quod uídelicet de " malis parétibus ροίο res generati fint libe/ ri:de quibus δ΄ euage SEP. na afpidum uo; lantium:qui ferebát fu perafinos δὲ camclos di uítias fuas ad σξεξ qux εἰς nó prodetít:zoyptij inanía& uacua prode/ runt uobís. Annuncía HEP. lans:portátes ftiper hu meros iumétorum diuitías fuas:& fuper eibbum cane lorü thefauros fuos;ad po/ pulum qui eís prodeffe non poterit: agyptus fruftra δὲ ὁ uancauxiliabit. Ideo damna αἱ fuper hoc: fuperbía tan— eís: quía uana confola tum eft, quiefce,"^ tioueftrahzc ὁ e INünc ínoreffus fctibe eis fuper buxum: inlibro dilige terexara illud:& erít ín díe nouiflitmo in teftimonium c ufq in aternü, Pópulus eii ad íiracundíam prouocás cft:& filij mendaces filijnolétes audirele&em dei; Qui' dicunt uídentibus,nolite uidere;& afpicientibus;nolite' afpicere nobis ea qux recta funtloquimíni nobis pla centía:uidete nobis errores. Auferte a me uiá:dedinate ὁ a me femítam:ceffet a facie noftra fanctus ifracl. Pró pterea hac dícit dris fanctus ifraelPro eo αρ reproba/ ftis uerbü hoc δὲ fperaftis in calumnia δὲ tumultu:& in níxi eftís fup eo:Propterea erit uobis íníquitas haec fi cutínterruptío cadés,& requifita in muro excelfoxquo; . niam fübíito dum non fperatur uenict cotrítio cíus. Et cómínuc£ ficut conterí£ lagena figuli contritione per . ualida:& nó inuenic£ de fraemétis ci?tefta,inq portet ignículus de íncédío:aut hauríat parü aqux de fouea. ::: QLuia Η viribus fuperbiam:& ifrael in terra fua federe uel habitare deberet:riec fruftra ab infirmis auxilium pe/ tere. b 4Γ'fBuuc ín, ereffue fcribe εἰσ fap buurm«c, Aiunt he; brzí quonia in pphe; tisunus fit(pis:& oia apud drim iuncta fint tépora:Hieremiz prae cipi,& dei effe manda tà: ut ingreffüs σον, ptum fcribat eis fuper buxum:quodlignum eft ímputribile: Siue ut Symmachustran/ ftulit Ἐπὶ π]υχΙ.Ιά eft fuper latiffimam tabu làm:Eis aüit,haud du, bium quin iudaís:& in libro diligéter σαι ferat:ita ut nulia diffi. cultas fit lectionis: ut quando uaticiniü fue ritrebus expletü: tunc intelligant uerum pro phetarü effe fermone, - Manifefta tranfcurri/ mus:ut in obícuriori) bus immoremur. c«Γπορυίηο erit ad (ασ cc. Perfpicuüt eft quodad iracundia puocauerint diim,hie remiz y baaudire πο’ lentes. Q.ui dixerunt ei: Noli nobis uide/ Hitte45b requod nolumus:no li nobif interdicere uia «&oypti: nec qua recta funt pradices: fed lo; quere quod nobis placet:ut pergamus inagyptum:quod: cumulét peccata peccatis, Ὁ uid nobis ingeris quod non -libéter audimusequid monftras uiam per qua ineredi.no/ lumus. CLuid frequenter ingeminas auribus noftris: hac dicit dis fanus ifrie Ceffeta nobis ifta predicatio.Scd'm Tropologiam:omnes haretici mendaces filij appellantur. Τιοροὶ Ex nobis em exierunt, fed non fuerunt ex nobís:qui nó au/ v,Iobiat diunt interioris hors auribus legem deí: δὲ ecclefjarum lo quuntur magiftris: Nolite nobís uiderequa recta füt:nec gchenna flámas cómínemini:fed promittite nobis regna coclorum:ut poft luxurià δὲ delitias,pandatur nobis pata: difus.Q. uid mihi oftendis uiam diii per quánon libenter ingredioreO,uíd replicas nomen fancti ifraelfiue uerbum ifraclis,quod mei pectoris arcana nà pehetrateQ) uod qui . dem&ad populü ecclefiz diciturnegligenté: fi auer(et au | feritatem magiftrorü,& adulatoribusfaueat. Ὁ"»zopte . rea bec oícít oftefanctue ífrael«C. C.uia inquit fupra dixi ς ftis:ceffet a facie noftrafanctus ifrael:(iue ut Lxx.tranftule/ üt ἀφέλεϊε gud τὸ Aoyrop τοῦ Ισραήλ... auferteg, nobis Ταῖς fcienti traxit in terri:qua puerfitatetfententiz priores diuitias per, uerbüifr?: Idcirco haec dicit díís fan&^i(rT& nolentibusuo diderüt: deferétes eas in zgyptühuius(αουῖ.. a 6Γ deo. bis feingeritsut quéneglexiftis cómonenté fentiatis punié damauí füper boc:fupbía rantíi eftiquíefce: Pro quo nefcio.. tem.Habuiftis fiduciam in agyptiorü calumnia atqj méda quid uolentes Lxx.tranftulerüt:annuncia ifta: quoniàua/|. cio:& innixi eftís fuper tumultu eorii fiue cótradictione& na eft confolatio ueftra hzc. Porro Symmachus ταραχαὶ, fuperbía ut Symmachus δὲ Theodotio interpretati funt: 'ἀισὶμ κοθοικξιμ i. tumultus fütuthabitet. Verbühebraici| Proptereauertetur uobis hac iniquitas fiue peccatü:ut fitif: 2n Aquila ópuugkocid eft impetum& fupbiá:Symmach?, quafi mur? cadés fubito ciuitatis firmiffimz δὲ capta: cuit(b turbatione. Lxx.jutron; id eft;juanitatem:Theodotio,lati. repentina aduenerit ruina: ita ef Lxx.tranftulerunt. Etcft tudinem interpretati funt; quod tribus literis fcribitur,— fenfusiuxtahebraicusQuuo interruptio muri μω“Mach. b. liumloquebatur: Generatio uiperarum,quis oftédit uobis 65.5 fugereab ira uétürac Etad terram dicitur ifrael;Tu es terra in qua nó pluit,necimber uenit fup te ín dieire:cuius prín Sopho^5. à cipes in medio cius, quafi leones rugíentes, rapientes pre . dam:animas: deuorantes per potentiam.lIf(ta genimina ui,. perarum, fiue afpidum uolantium: id eft, principes popu/ - lí& omnisimpiorum turbajieruntad populüi,qui eis pro/: iere. 45. f deffe nó potuit:dicéte Hicremia: qd" traderet dris Pharao néuafre regé xeypti in mani inímicose ei?,SLin man*qua' τοι anima illi?:& cófumeré£ οὓς uirituda q eratin terra. zgypti gladio δὲ fameufcp ad internitioné: inti ut tradat hebrai priufáj Nabuchodonofor egyptum caperet:Hiere mia δὲ Baruch iminenté captiuitate morteuitafTe. Lena δὲ catuli leonis: quida cceleftem hicrufale& Ireceptum exea. tafs deceptü '**" populum expofuit: regulumquolantem δὲ uiperas& geni $14. g. 17.2 mina afpidum:illii dequofupra legimus, colubrum tor; Luc.10.c tuofum:& de quofaluator ín euangelio loquebatur: Videz. . barn fatanam;quafi fulgur de coelo cadentem:qui dracoap ν Ἄρος"2.8. pellatus in Apocalypfi: tertiam partem ficllarü fecum de/, Yu T[4 zin£íaiam longs ttaxitruinam, difficileinftaurari poteft, pritinü de: corem recipere:fic uobis ueniet repentina cotritio.Ecutalía utar(imilitudine, Sicutuas figuli fi confríngatur cótritio/ neperualida,ita cóminuitur in fruta, ut uix paruula tefta remaneat de fragmétis:in qua porte£ igniculPaut paululi £g. XXX. excelfo colle:Sic p figno atq ueftígio uix unus& alter refi deát, ad dei potentia demóítrandà. Et tunc ínqt fcient οὓς reliquiz iuda q niic ingrediti&terram egypti ut habitét ibí: cüreuerfi fuerit in terraiudza:cui^fermo cóplea£,meus an $o.$9 dicit remaneat& pona£ jp figno in(ΠΠ ας motis, fiuein C aqua de lacuna hau: riatur& fouea:fic uos cum ierítis in xgyptii, er(equente uos illuc abuchodonofor,uf; cpadiinternitioné peri bitis. Haretici απο & omne dogma cótra riti ueritati confidunt in calumniaatdqy men dacio:& muffitat iux/ ta Lxx. cótra creatoré fuü:Propterea impie tatis corum ciuitas de ftruet, quà adificauit cáin:cui ueniet repen/ tina perditio,cii capta fuerit ab ecclefiafticis uiris:& ita deftructa δὲ coóminuta: ut nihil in caremaneat qd? pof fitigné emortuü reac/ cendere:& falté coeno fam,& paruulà aqua populif prebere fitien tibus, ας»uíabec oícít oominus oeus fanctue ífraeli fí«c. Sanctusait:cuius fu; : pranomé tacuera ,ípe '-. eftdfis de':quobif& Hiere1& b perme& p Hieremià ' nitentiam,& uel uitía relinquatis,ucl erroré prauí οδΠῆ,ὲ manea tis in iudza:non baby loniorum impetii, fed mea pracepta metuen tes alui eritis. C) uie; fcite δὲ fperate in diio: δὲ fidei in pmiffis me; loquitur:Síagatís pce. 4 HEB. deusfandct? ifrael:Si reuer tamíni δὲ quiefcatis, falui etítis: ín filentio δὲ ín fpe erít fortitudo ueftra: δὲ noluiftis, dixiftis; INeq/ Gj.fedad equos fugiem?: ideo fugietis:& fuper ue loces afcédemus:ideo ue; loces erüt q perfequentur uos. Mille homines a fa; cieterrorís unius: δὲ a fa; de terroris quíng; fu/ tía hzcdidtdüs ΞΕΡ.. Hzxcdicitdfs deus fanc? ifr: Cü reuerfus in gemueris:tunc falus erís: & Ícies ubi fuerís:qa confi debas fup uanis:uana fa Cta eftfortítudo ueftra:& noluiftis audire: fed dixi, ftísfup equos fugiemus. Propterea fugictis: δὲ fiy per leuibus afcenforibus erítnus: ideo leues erunt qui perfequátur uos. Mil lead uocé uníus fugiét: δὲ aduocé qna; fugiét miti. fetis.' b Donec relinquamini quafi malus nauís ín uertice mon c tís,& quafi fignü fuper collem.Própterea expectat dris ut mifereatur ueflri:& ideo exaltabitur parcens uo/ bís:quía deus iudicij dis:beati omes quí expectát εἴ. ? Pópulus ením fion habitabit in híerufalem. Plórans nequadg plorabis:miferans miferebitur ταί: uocem t-damoris tuí,ftatim utaudierit refpondebit tibi. Et dá; bituobís domínus panem artum,& aquam breuem. &HEB. Etnón facict auo; lareate ultra doctorétuü: δὲ οτε oculi tui uidentes praeceptorem tffum:& au res tux audiét uerbü poft tergum SEP. Etnequadj ultra ap SE tibi q deci/ piátte:ga od tui uidebüt eos qte feduxerunt:& αι’ rcs tux audiet uerba poft te ferit: qii de babylóne illorü. c€['fvopte rea expectat. ofi«C. Grandis clzmétia dei ut expectet noftrapoe nitentia:& donec nos auitijs conuertamur, illepotenté contraliat manüne ferire coga£, Ideo aüt miferetur& parcít:ut exaltet illius mifericordia:& boni, tas creatoris nota curn &tis fiat. Vf'certe iuxta illud pineuageliolo, ο ο qtur:Cü exaltatuffue IoBa2, e το, οἵα trahá ad me:id circo exaltat in cruce; ut parcat oibus: Ipfe efte deus iudicij:& beati funt oes q expe/ étant dim expectanté cóuerfioné[μ3.0 uo tü fit aute, δὲ quaifta cóuerfio:fequétiayba móoftrabüt. Ὁ«το pulue ein Ποπ babita? er ín Di Tudzi ecad Cyri téporare D in iudea reuerfus eft pplus fub Zorobabel & lefu pontifice. Nos Leui,z0,b alit ut fzpe ia dixim?,: ofes repromifliones quaeexcedunt medio; critate illi? téporis,ad chrifti referamus ad; uentüiiin quocaptiuuf quondá pplts paffióe diii liberatus, habita; uitin fion& hierufa; i Deu, 29. a €t.524.€ Anago, Deur7.d τις, 46. ís robur arripite. Ὁ αἱ contemnentes pracepta uitalia, defperatione dixiftis: nequadj ita eritut loqueris: fed ad equos cófugiemus xgyptios:& concitoad eos atqj ueloci pergemus gradu. Quia igitur ifta dixiftis,fugietis quide δὲ pernici curfu intrabitis egyptum: fed uelociores erit ba byloníj qui uos ufq» ad zgyptü perfequétur:tátuíqy terror atqp formido obtinebit zgyptü: ut uní chaldzo millezgy: ptij refifterenequeant:& quincp hoftibus,fugiétium pluri; ma multitudo:iuxta illud quod in Deuteronomio legim?: Dabittediisutcorruas in cófpectu ínimicorii tuor. Via una egredieris ad eos,& per feptem uias fupíes a facie eorti: δὲ eris ín difperfione in cüctis regnis terrz. Iuxta Anagogé δ Lxx.zditíonem: omnes ad poenitentiam peccatores:& . pracipuehzretícos cohortat fermo diuin?: qd? cii reuerfia υἱεῆς ingemuerint:& egerint pniam,falui fiát:& τὰς intelli/ gátubspri?fuerinrS qd fru(tra ín uanís fperauerint. ΟΠΣ €os ad poenitétià cohortet:illi ecotrario cófidütin falfif ma giftris& in incerto fzculi:deicpy'ba audire nolétes,eds egy Ρείος defyderát:& eos: uelocitate letant: s mitiplicari dris ;phibuit. Idcírco eccliaftici uiri eos uelociter perfequent:& unius bellatorís uocéfiue qngi pugnátiü:qd' ad mété& ad qnq(efus referre debem?, mille hoies& incódita turba fu giétiti fuftinereno poterüt, b d[é»ouecrelínqmíní zc.Scri bit& Hieremiaf qd? iterfectis eladio& fame his qi egyptii cófugerat:pauci remaferint q reuerfifint in iudea.Et quó fifracta naui& cópageillius diffoluta,(ola arbor qua mal? lem: ín fpecula uide, licet& in uifione pacis:hoc eft in ecclefia.Porro qd? in Lxx. uerbum additur fanctitatis:qui dixerunt:populus em fan étus in fion habitabit: fic interpretari poffumus: ut dicam? nullum habitare in fion, nifi eum quifanctus fit:& audiat dicentem diim: Sancti eftote quonia& ego fanctus fum. €(L'Dloxane nequad plozabís«€. Cum reuerfus fueris in fion,& habitaueris in hierufaléinequac plorabis τῇ plo raueras:íed fletus tuusuerte£ in gauditi. Beati eii flentes, Γας, 6. d quía ipfi ridebunt.Et poftdj clamaueris δὲ dixeris ad domi num: Clamaui in toto corde meo,exaudi mediie.Et iter: 5,ng. t Clamaui miferere mei,& cuftodià màdata tua.Etalibi: Ex pectàui in matutino δὲ clamaui:& tà clara fuerit uox tua ut coclos penetret:ftatim tibi dris rridebit:& fimilis eris Moy fi, de ἃ feriptü eft: Loqueba£ Moyfes:& diis refpódebat εἰ. Exo.19.d f£tdabítvobíeofis pancartü«aquá.Siad Zcrobabel hac referim? tépora:facilis interpretatio eft, cp nó fuerit fub eo pfecta laticia,dicéte Dauid: Cü cóuerterit dfis captiui? f824,8 taté fion:facti fumus ficutcofolati:utnó cófolatione plená atq pfecta:fed fimilitudine cófolatióis acciperct. Sinauté ad faluatoris aduentii: panis artus& αὖ breuis iuxta apo; ftolii Paulii,& hiic etidé Efaía ,ppheta, euagclicus fermo p; dici£:q ,placiniofis legis obferuatíóibus atq mandatis, ir uno uerbo recapitulauit οἵα: Diliges pximü tuü ficut ceip/ fum:Cófumatü eii δὲ abbreuiatii fermonem fecit dis fup terrà. Φε nó facíctauolare«c. Multü in hocloco Lxx. aditío hebraictiq difcordant. Primi ergo de uulgata sedi, 5 σης^ Gat.$«€ E. tiohetractabimus:& poftea fequemur ordiné ueritatis. Cti intellexeríntatcp pfpexerint cordis oculi ueritate:& eos q fe príus decoeperat, tota métis ratióe cognouerint:& auribus eruditis poft tergü decipientium uerba perfpexerint: fcmp £i cecam corporis parté decipere feftinant:iuxta illud qd? sn pfalmolegimus;Vt fagittét in obfcuro re; «tos corde: qui tátam fibiaífumunt auctori tatem: ut(cu. dextera doceantfeu finiftra,id eít(iuebona,(iue ma; : Ja:nolint difcipfos ra; tione difcutere:(ed fe praceífores fequi: Tüc hiq prius decipiebat,' nequadq ultra ad eos ualebiitaccedere poft dj fe fenferint intelle; étos. Porro iuxta he; braici& facilis δὲ ue; ra explanatio eft: Cü em dris credétib?dede xit pané arti δὲ aqua breuem: nequad; ul tra facietauolare ab eif illi qui docethomine fcientiam: fed femper Gidebüt oculi ei? prz; €eptoré fuum:& aures illius uerbum poft ter gum monentis exau/ diétatqp dicétis: Hac uia recta eft,ambulate E in ea, necp ad dextra, neq ad Πτα: fcdm illud qd'alibi lcgitur: fNu,20.c Nec ad dexteram,nec ad finiftram declinabí mus:uiaregia gradie, mur.]n utraqp ein par .te qcquid fupra modti " efti uitio eft:Et de dex HEB. tergü montis: hae ὑία, ambulate in ea, neg ad dextrá;neqy ad finiftra. a Et cóntaminabís laminas fculptilia argenti tuís& ue ftímentü conflatilís auri tui:& difperees ea ficut ím müdiciá méltruatz: eere/ b dere díces ci.Et dabit plu uía femíni tuo ubícüqy fe mínauerís in terra: δὲ pa/ nís frugü tetra: erít ubetri ς mus& píneuiís. Páfce£ in poffeffione tua ín die illa agn? fpaciofe. Et tauri tui & pullí afinorü quí operà tür terram: commixtum míoma comedent:ficut ín area üentilatum eft. Zommren.bieronymi líber nonus .eüagelio comburüitur igni ínextinguibili. Porro iuxta Lxx, Luca iumenta quz necdum rationis fapiétizq: furt plena:& de qbus unum loquiturad deum:Sicut-iumentü fa&us fum.,. apud te: pafcentur in loco pinganfime& fpaciofo:q nó af Lis 1 fert fpinas δὲ tribulos:fed qua SEP. te decipientiü qui di/ xetüt.Hacuíajambulem? ín ea fiucad dextráfiuead finiftra. Et contaminabis idola deargentata& de aurata; comínucs ca& di/ fperges ficut aquam men/ ftruata:& ficut fterabij, cies ea, Tunc erit pluuía femini terrz tuz:& panís frugum terra: tux erit ab; undans& pinguis. Et ρα! fcentur iumentatua ín díe illa locum ρίπουξ& fpa/ ciofum. Tauri ueftri& bo ues ueftrí qui operátur ter. ram,comedent paleas có/ mixtas ín hordeo uen; tílato. ο Ecérunt fup oém mótemexcelfum:& fuper omné collé eleuatum ríuí currentíum aquarü in die interfectionis multorum cum cecíderínr turres. c HEB. Etéritlux lun ficut lux folís:& lume folis erít feptuplüi Eccs.7. c. tris partibus dicit:Ne fis iuftus multü. De finiftris autcm qd'in hezdorum,& in pereuntium parte ponan£, nulla du» :bitatioeft. 3 4L£t cótamínabio c, Cü intellexeris ueríta tem: δὲ decipientes ad te non acceflerínt: fed oculi tui uide; xint praeceptore tuii:& aures tuz femp audierint: Haec uia, ambulate in ea;,neqpad dextram,neq finiftram: Tunc oes errores& idola,ac fimilitudines yitatis:qua artifex lingua «ópofuerat: in pledore eloquétiz,qd' interpreta£ argenti: .& inratione fapientiz,quod aurü fonat: cóminuesatqp di^ fperges:& ita iudicabis imunda:ut méftruatz mulieris for SEP. Et οτί lumen lunz.fi/ «ut lumen folís:& lumen folis. terra ifraellacte& melle de «urrít:& plenam paícé tibus tribuit libertate, Tauri autem& boues qui operantur terrà,i, . api& uiri apoftolici: de qbus& apfus Pau lus fcriptum interpre; . tatur; Nó alligabis ος οδό bouitrituranti: Nun; quid de bobus cura eft deoc Sed. utig de his dicit: qui operan£ terram fuam; δὲ de α/ bus idemloquit£: Dei τον agricultura, dei edifi, catio fumus;Pater ein[ois agricola eft;& chriftuf uinea:comedét paleas mixtas cü hordeo uen tilato.Legimus quod Geist Ifaac hordeum(eue; rit:& quia apud allcy phylos erat: cétenarià hordei frugem recepe; rit. Et Ofez: Coro& Oftesa ' dimídío coro hordei conduxit muliere ad, ultera.Saluator quoq Ios.éa .qng milia uirogq ad .hucfenfibus corporis feruiebat& legé feque H batur Moyfi: hordea cijs panibus faturaue rat:C) ui falio loco τᾷ Mathgd gens quing legis pa; nes& in fruíta cómi; .nuens:quatuor milia uiros repleuit tríticeis panibus q€uangelícü nüier: fequebatur.Iftiufmodi ppli co medunt& parté palearü,dü in qbufdam fequütur literam: δὲ tamen per paleas€ hordeum paulatim proficiunt,uttrá feant ad frumentü, o 4L£terüt fuper omnem monté«c. In hocloco ludzi, multos interfectos δὲ ruentes turres: ad rhomani imperf] refertit potentiam:de qbus& Apoftolus loquitur: Tátum q tenet nunc,teneat donec de medio fiat. uod fcilicet in illo tépore tanta beatitudo fit populi ifrl: ut nó folü ualles atq campeftria: fed oés montes δὲ colles aquis fluentibus irrigentur, Nos auté montes& colles,eos PU al Lh intellieamus,qui in excelfum uirtutibus eleuati funt:q efü Matth| riunt& fitiuntiufticia:quos diis puocatad bibendti. Qui Tohi«5 ein biberit deaqs ei?:nó fitiet in eterni. Vii δὲ in pfalmole diditfimo fanguiní cópares: qd? uerbis alijs aquà méftrua τ tz.Lxx.tráftulerüt, b«[£t oabít pluuía femíní ruo«c. $. Reg.i$ g Scriptü eft in Regum uolumine:quod poftdp interfeti füit ab Elia pfeudoprohetze:data fit pluuia terrz ifrael:& qd'pa 4 Rega. nis Helifzi δὲ poftea faluatoris uberrímus fuerit atqs pin 196b guiffimus:& tantà habuerit plenitudiné:ut multa hominü milia ex eo faturata fint.Ita& in prafenti loco:nó prius da biturpluuía femini fptiali:& panisterrz uberrim? atq: pín guiffim?:nifi idola deargétata& deaurata fuerint cóminu/ ta, reputata in fterquiliniti. Nifi em uitia recefferint: uirtu tes nó fubeunt, ς 4Γ δοκεῖ ín poffeffíone tua«€. In reri 5 omníü abundátia,ceelefti pluuia defcendente& illo pane q Tob.6.e deccclo defcédit:qué q comederit nüdj efuriet:pafcet agni inloco fpaciofiffimo,g fequütur agni Qcücp uadit:& q fp ad dextrá funt. Tauti atit príncipes greeis:de qbus legim?: . P$.67.g CoOgrceatio taurorü in uaccís populoru:& pulli afinorum, Mattb. 21a qbus fedens diis ingreffus eft hierufalé,qui operantur ter, ram,fic dearea comedent,ut fuerit uctilatum:ne quid uide licetin cibo eorum mixtü fit palearü:de qbus in Hieremía Hiete.25,f fcriptum eft: CLuid paleis ad triticum dicitdiis?& qua in N [3 gimus: Benedicite drim defontibus ifr. Et in euangelio di 85:67 citurquod omnis qui biberit deaquis iefu:flumina aqua 10574 uiuz fluent deuentreeius.Etad detifanctusloqui£:Qouo.—. niam apud te eftfons uita:de ἅ puriffimti Rumen egredit:"0835. fup quo rurfum fcriptura cómemorat: Fluminis impetus!bi4fà laetificat ciuitate dei.Et ín alio loco:Fluuius dei repletuseft aquis:ille uidelicet,g loquit per Hieremía: Me deplique: Hiero runt fontéaqua uiua. Hocaiit tüc fiet:cü interfecti fucrint fiue perierint plurimi. Multi em uocati: pauci yo electi: Et Matti οἵ ceciderint turres:fiue demoni poteftates:fiue fupbi qq & arrogátes δὲ magniin ifto fxculo:de qb?& in pfalmis dv ος, ὁ, cit: Vidi impiii eleuatu,& exaltat ficut cedros libani:& trà Ῥδψό fiui,& eccenó erat: ατα! eri,& nó ο ἱπδιῦ locus ci?.Has turres edificare cupiebat:q mouerít pedes fuos deortente GB: lingua in babylone cófufz funt:& illi fup ds cecidit tur Luc ris Πο, e«[ reritiur une τὸ Miror quó in prafentiJo «o uerba hebraica 125& TMgrqua Aquila interpreta albam Ὁ zin Zfaiant. albam δὲ calorem per quz lunam folemq fignificat: fupra ' idem Lxx.laterem& murü tráftulerint, in eoloco ubi fcri/ ptíi eft: Eterubefcetluna,&(οἱ cófundetur:Pro quo illi in^ terpretati funt:liquefientlateres,& ruet murus:& nuncidé fequentes hebraicii, lunam folégy traftulerínt. Vnde mihi datur fufpitionó eos! erraffea principio:fed Κά. XXX dies, Lxx.no tranftulerint: qfi diis alligauerit uulnus ppfi fui,(iue fanauerit cótritioné ppfi fui:qn implebi£ illud qd? fcripti eft:Fugiet dolor,& moeror,& gemitus:qri fubintrá te plenitudincgentiü,faluus fiet omnis ifrael:aut certe quà; doultío corum uenerit:quorü fub altari clamant anima: V f q quo non ulcifceris fanguinem noftrü, de paulatim fcriptorti uí/ tio deprauatos. Νο» ein Πετί poteft,ut qiin hocloco eadé yba be; HEB. feptuplum ficut lux feptem dierü: in die qua allíicauerit domin? uuln? sEP. folis feptuplá, ín die quádo fanauerit domin? cotritionem populi fui:& his qui habitatin του’ rac Et hoc confydera, quod non dixcrit,qua do fanauerit contritio neinterpretati funt:ín fuperiorib?errauerint, In dieergo interfectio nis multorü,cum ar/ rogantes fuperbiqp córruerínt:& qui pofuerunt in οσεῖ os fuum didicerint effe fe terra:erit lumé lunz,ficut lumen fo; lis:quando dederit diis coelum nouum,& terram noua, X tranfierit habitus müdi huius, utluna δὲ fol:laborís δὲ cur; fus fui premia'confequantur: Etein expectatio creature re uelationem filiorü dei praftolatur: quia& ipfa creatura,li berabitura ferüítute corruptiois, in libertate gene filio: dei:licet ea qdam organa lucis intelligstes ,infenfibilia effe cótendant. Luna ergo folis fulgorem accipiet,Nec mirum hocdeclariffimo fentire elemento, cui principatus noctis ppli fui:& peuffuram pla 9x eíus fanauctít..ἴων Matthasf. e(ttraditus:cum de fanctis quoq fcriptum fit: Fulgebunt lori Wii iuftí quafi fol. Et fol feptuplum lumen accipiet ficut fuit lux fepté dierüi,quádo ab initio creatus eft müdus:quad(εριξ C né popli fui ifrael fiue Iacob:fed abfolute po puli fuizut omnes deo fignificet feruientes. CQ.uidamloci iftum& omnia quz in hoc repromiffionum capitulo cótinent:ad coeleíté referunt hierufale,& ad reucr/ fionépopuli eius:squádo implebitur illud qd? fcriptum eft: Coelum δὲ terra pertranfibunt. Alij ad Heli tépora:& ipm dicunt eífe,de ἅ pem fcripti eft: Erunt oculi tui uidentes praeceptorem tuum:& aures tug audient uerbum poft ter; gum moncentis;Tüc de mótibus δὲ collibus iuxta fabulas poetarum,& faturni aureum fzculum lactis riuos fluere:& dearborü(οἷῆς ftillare mella puriffima.C) uz q recipiunt, mille quogjannoz: fabula, terrenü faluatoris imperiti iu daicó errore fufcipient:nó intelligetes Apocalypfim Ioaniís in fupficie literz, medullata eccfiz facraméta cótexere, : Cómentarij noni in Efaiam finis, dolorem plaga tux cu taucrit. DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN DECIMVM COMMEN TARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM ef PROEMIVM. mess! Ecimus liber qué πᾶς habemus ín manibus:nono δὲ undecimo mínor erit numero | uerfuum,no fenfu. magnitudine. Sequít em εἴ fennacherib atqy Rabfacis,& Ece || chia regis híftoría:quz nec iungi cá pracedétibus ΜΗΝ ΜΗ enormem uolu/ i49) minis magnitudinénec diuidi propter gefton: cótinentíam. ἵνα ο; utuoluifti uirgo rifti Euftochiü:& ut ín comune placuít:ficut δὲ fupiores ante dictauí:& μᾶς& reliquos, fi chri ftusannuerít dictabo libros:ut pphetías fibi copulem:nec eas ínter fe lacer atqy difcerpá inalte tius finé,& alterius principia. Audio prxterea fcorpíi mutü anímal& uenenatü:fup fponfione quondá comentaríoli meíin Danielem prophetá;nefcio quid muffitare;immo ferire conati in fto pure moriturum. Cuius neníz:& lugubres cantilenz: πος ἢ mihi proditz funt: δὲ idcirco , dilata refponfio:magifq; obediendü tibi eft:& fancto atq; eruditiffimo uiro fratrítuo Pamma chio:qui infatíabili ftudio me per literas cogit,expleto Efaía tranfire ad Ecechiel:cá ego& atatís & corporis imbecillitate cofectus:notaríorüq; penuría, quí me poflent fuis minifteris adiuua/ rein codéadhucluto hafitem,& uíx parté Efaiz: medíá in hoc uolumine finiturá effe me creda. Quod fiteorante compleucro: arripienda erát& reliqua: qua quartodecimo Ecechíz regis anno habebunt(πίσω, COMMENTARIORVM HIERON YM ΙΝ ESAIAM PROPHETAM LIBER DECIMVS. πες cc nomen ofií venit oe longe ardene«£. mid isa? nat: cofagiebant:& eft cóminatus defcendentibus ibi cos effe morituros:Rurfum«eqp poft poenas,eos q illii audire uoluifz fent: non folii fub Zorobabel Ecra& Neemía in híerufala habitaturos effepromittit:fed maioré cunctís credentibus uerbo deíjin cófumatione mundi beatitudiné pollicer;qua do percés montes& .colles current aquarüi Dica; τ τ 9 hebra icum. Pendent ex fu/ perioríbus quz dicun tur: Corrípuerat fer/ mo propheticus eos q cótempto auxilio dei, propter babyloniorü motum ad agyptios Áccnomen domini uenít de longe: ardens fu/ tor eius:& grauís ad portandü, Labia eíus repleta funt indíenatioe: &lingua eíus quafi ignis , deuorans, Ácc nomen dni uenit poft té pus multü: ardés furor cü gloria:elo quiülabiorü cíus,eloquiá irz plenum:& ira. furorís icut ignis deuorabit: δὲ fpiritus flumína:& interfectis multís cadent turres, Lunaquog δὲ fol cla; rius lumen accipient: qn uulnus populi fui . diis alligauerit atqp fa nauerit; Licet hacqut dà ὑπερβολικῶς Cy» ri temporibus qui ca^ $0. 6ο C Ea.55.d Apoc6c Matth.24.€ δέος: ptiuítaté populi rela/: H 4—xauit £ommen.Iicronymi liber occímus xauit, ín terra iuda expleta contendant. Ο uia igitur bo; nis& obedientibus pramía repromiffa(unt:nunc econtra rio malis δὲ contéptoríbus fupplicia nunciatur:quod drís impleat cogitatione fuam:& ad puniendos longo pofttem pore ueniat peccatores;& ín cüctos fententia ,pferat: fpüdq oris fui interficiat ím/ pium:qué frenü appel lat fuifle populorum: nó quo fubiectof rege ret:fcd Qfubditosfibi traheretad ruina. Po/ nit quoq fimilitudine torrentis ufcp ad collü inundantis: ut finem omniü ueniffe tefte£. Sicut em torrens fuf7 focat οἵ ad cuíus col lum ufgipuenerit: fic. iudiciu dei neminem impuniítü abire patie^ tur. ΟΙ autem frenü quod in maxillis erat omniu eentium,cum fubditisei gétibus per diderit& ad nihili de^ 'duxerit:tunc uobis in quitíanctis qui meis iuffionibus obeditis: erit canticum, ficut uox fanctifícatz folen.' nitatis: quando cgref fi eftif de egypto,& in folennítate pafchae iu» οὔ feruitutis egyptize ' pieciftif,dicetes in ma ri rubro pharaone fub merfío:Catemus diio, gloriofe em magnifica «τας eft:& cordis tanta lIzticia:ut imitemini eos qui ad templi pri :mitiua portantes: in dei torcularia deferene 'tes munera, pergunt :cütibíjs,cordis gau 7 , dia carmine demon; ftrantes, Hac iuxta he :braicü breui fermone .pftrinxí.In utraqp aüt editione annotadum .eft,quod non diis, fed nomen diii poft mul; tum tépus adueníat: :dequoin pfalmis di; 58.117. d. citur: Benedictus qui uenit in noie diii, deuf E Exo.15. a HEP, deuorans. Spirítus eius uelut torrés inundás ufqy ad mediü colli, ad p/ dédas oétes,p nihili;& fre num errorís quod erat ín maxillis populorü. Can; ticum erit uobis/ficut uox fanctíficatz folennitatis: δὲ lxticía cordis, ficut quí pergit οὔ tibíaut íntret ín montem ἀπί ad forté ifiT, 4 Et duditam faciet domi; nuseloríam uocis eius: δὲ terrorem brachij fui often detín commínatione fu/ rorís& flamma ienis de/ : o uorátis:allídet ín turbine & ín lapide grandinis. A. uoce ením. domiíni paue/. bít affur ίσα percuffus: & erit tranfitus uírg:e fun/ datus:quá requiefcere fa ciet dominus fuper εἴ ín tympanis δὲ ín cítharis:€ in bellis przcipuis expu; gnabit eos, Praparata eft em ab heri thopheta re/ ge prazparata profída δὲ dilatata:nutrímenta eius ignis,& ligna multa: fla; tus domini ficut torrens fulphuris fuccédens eam. Yob.s. g. diis, δὲ illuxit nobis:Etipfeloquitur in euagelio:Ego ueni in noie patris mei,& nó fufcepiftis me. Pulchreqp poft mul Ὅξ.12.4 tütépus uenire dicit:loquéte humana impatientia: νο d diieobliuifceris mein fínéedgdiu auertis facie tud a mec Ar dens quoq furor eius uenit cii gloria:ut qué ín humilitate contépfimus,in maíeftate timeamus.Hocipfum& in pfal/ 5.49.2 mis(criptum eft:Deus manifefte ueniet: deus nofter& nó filebit:Ignis in confpectueius ardebit:& in circuitu eius εξ Luc.r2. f peftas ualida,Ipfe eim loquitur in euagelio:Ignéueni mitte "refup terrá:& quéuolo ut ardeateRurfus ín alio pfalmo le T3.28.b git: Vox dfi intercidétis flamam ignis:ut quicqd in mun ᾽ do eftfoeni.lignorti,& ftipule, rapiens fláma cofumat. Vii Deu. 4.4 δὲ deus ignis dicitur effe confumens.C) uod infertur:lra Tbi,32.c furoris eius quafi ignis deuorabit.Plzriqp noftrorü írà fu/ " roris dri diabolti interpretantur:cui tradímur ad punien/ 2. Reg. 24.a dum:qui iuxta libra Samuelis cómouit Dauid ut numera 1 Co.5.a ret populi dei:Et Aplus loquitur:tradere huiufcemodi fa lis fulphure fuccenfa. tanzin interitti carnis:ut fpüis falus fiat. Hicautt ipfe fu, ror,& ira furoris diii nihil fuo facietarbitrio:fed quod fibi fuerit imperatü. Vii fequít: Eloquiü labios: ei?elaquiü irae plenii.Spüs quoq; ei?qfi aquain ualletrahens ueníetufqg ad collü:utupplicia fup peccatores faciat redundare. uí SEP. fpüis eius ficut.aqua ín ualle:trahés ueniet ufqg ad collum:& díuíde£ at conturbet gentes fup erro re uano:& abijde£ error: δὲ affumet cofín cofpectu eon. Nügd femp opottet uos atari& ingtedi τᾶ mca iugiter: qfi fefta cele/ brátes atq; gaudétes:ut ín edíami ο tíbía ad mote dníad deü ifr'?Etc audità fadetdiis oloríáuocis fua: δὲ furorébrachij fui often det cü furore& ira:& flam ma ignís deuorante fulmi nabit uzheméter: δὲ ficut aqua& grando defcédes αι. AT uocem em dni fuperabütur aflyrij,plaga q pcutiet cos:& eritei per citcuitum, unde habebat fpemauxilij, in quo confi debat: ipfi cà tympanis |& cithara pugnabütcon/ tra eum eicomutatione. Tuemante dies decipie; rissntqd δὲ tibi reenü ρα! ratü eft: Valle pfudam,li gna pofita,ignem δὲ ligna mitogzfuror dii ficut ual να chij illius cunctis patebit:quádo τι diuidetur pro qualita te merítoru:ut perdat atcp conturbet gentes quas uan^error fedu, xerat:& fe intelligant fupplátatas, Vndead huiufcemodi hoies di citur,qui in. mundi huius potentia praua lebant,& fuo delecta, bátur errore, non eos femper hoc effe fa&ur ros. Przcipueq lodi iftum δὲ totam conti, nétíam capituli,aduer fus hareticos, δὲ oinia dogmata,quz funtcó traría ueritati,dictag, dá noftrorü putát:qd? cum iudicij tépus ad G uencritnequadjingre^^. diantur fancta eius& monté, id eft, ecclefia diii: ne fub religionis -pomíne diuitias con; eregent: abutanturqg luxuria, quafi diii fe» fta celebrantes. Iudei degog δὲ magog,gen^ tibus quas putant ab aquilone uenturas,id eft de fcythiz partib? hzc intelligunt: fuper loqtur. aq£tau dítam facíer oíie glo; τ vocío εἰ!«C, Pote ram iuxta hebraicum quid mihi uideretur currens legentibus ia dicare: fed quid facia quorundam ftudíjss qui nifi Lxx. interpre tum zditíonem diffe/ ruero:imperfectü op? me habitus: effe denü cianteSequarigit cor ptum ordinem diffe/ rendi. Vox ἀπί atqj p/ ceptum omhnibusno/ ta fiet δὲ fortitudo bra etributionis tempus ad uenerit;làmz& turbínis:grandinifqp magnitudine, pon dere lapidii deferetur: Super quo Egechiel in prophetia, diximus,gog δὲ magog,pleno fermone fcribit. Ad uocis e? imperium pauebit affur uirga percuffus: Omnis impius, 'oinis imitator gentis inimicae:non quo in die iudicij folus fit ferendus aflyrius:fed quo peraflyrium diabolum intel ligamus.Deniq fequitur: Eterit tràfitus uirgz fuifdatus, quà requiefcere facietis fuper eti. Et eft fenfus: Nequadi -eum uirga percutíct,S& eam rurfus leuabit,ac more czden: tium finem faciet uerberandi: fed quafi fundatà& alta ra/ dice defixa, in poenís eius faciet pmanere, C) uod fiita intel Aigitur:ubi erit poznitétia diabolieprafertim ci dicat pecca toribus:Ite ín igne aternii:qué preparaui angelis ei?.In tympanis& in citharis,& bellis praecipuis ex :pugnabit eos: Damones uidelicet δὲ οὓς impios cum gau dio omniü diis expugnabit. Ab heri qppe& a preterito ? iis:" po té pore ut Egedufd tdeus diabolo& Μο ας Egechiel pleni? Eedusd| j πα Wa Boy big. dm UN ΔΑ zin(aiam PTT porepraparata cft arege diio Thophet,id εἴ[Δία& fpacio fa gehenna:qua eos aternís urat ardoribus, Nutrimétum eius δὲ fomes ignis eft, δὲ ligna multa,id eft, flamma per/ petua δὲ fupplicia peccatorum, Et quoniam ficut de ca/ mino δὲ fornace ignis ardentis, propheticus fermo pra dixerat: feruat meta, phoram:ut flatu& fpi ritu ac uoluntate do mini hancfuccédi(εία mus: mixto fulphure, quod flámas. excitat, utfaciatacriora tormé ta. Porro quod iuxta 8 Eqüi defcendunt in :&gyptum ad auxilium,in equis fperantes:& ανετα fiducíam fuper quadrigis, quía mul, tz funt:& fuper equitibus quía rxualídí nímis:& non funt confífi fuper fanctum ifrael,& dominii non requi Κα. XXXI remia fcriptum eft: Maledictus homo qui fpem habet. in homine:& firmauit carne brachíj fui:& a domino receffit cor eius:& erit quafi myrice in deferto: que non uide/ bitcumuenerint bona.Etín alio loco fcriptum eft: Vana falus hominís:fiueut melius habetur in hebrao,in homi; ne. Cmq) omi/ nus manum fuam ex/ αι XXXI tenderít ad punien dumx:ucl declinauerit, fub metaphora auri^ gz:& frenos equortüi currétiü relaxarit: cor» ruet auxiliator egy’ :Lxx.dicitur:Aduocé ὃς s: Ὁ ptius,& ifrael cui prae -dominifuperabuntur— fierunt.]pfe autem fapiens adduxit malü:& uerba fua— fiabaé auxilii. Ο τα afyr,plagacumpe— non abftulit:& confürget contra domum peffimorum quídem poffumus in» cullerít eos: erit ei in circuitu unde fuerat «εἰ fpes αχ; in quo confidebat: ipfi cum tympanís& cithara :pugnabüt aduerfum eum ex commutatio/ :eillud fignificat,qd? aduerfum diabolum δὲ contra auxilium operantium iniquitate. Aegyptus homo& n6 deus:& equí eorum caro,& non fpíritus:&t dominus indinauit manü fuam,& corruet auxilíator: δὲ cadet cuí praftatur auxilium: fitnulgs omnes confu » mentur.Qía hax dicit domínus ad: me: quomodo fi .σποίαε]οο& catulus leonis fuper predam fuam cum oc telligere& fuper his, qui perfecutióis tépo. τε δὲ tribulatiois atqs anguítiz, non confi^ dunt ín domino, fed in«gyptiorum, id eft, facularium homini auxilio:efciétef Abra: ham períclitatum ἐπὶ confureant qui ei quó ἜΣ&oypto:& dei popur dam fübdinfueang Curtetítei multftudo paftoruma uoce eorum non fov qj luto laterib*in i eomm gaudioatgle tídabit:&a multitudine eorum non paucbit:fic de μ AR ere que *ticia dimicent contra. E TEE ἢ Ipualiter appellat for/ cüexcmuratisefubi Actrdet dominus exercituum:ut pralietur fuper ΓΙΟ’ αχ ίστεσα. Vnde&t in 4a:dum inteligentes— tem fion,& fuper collem eius. Sicut aues uolantes: fic Apocalypl Ioannis ἰς erroré ἢ deftruüt eü: Comm hi ῶ git:Locus in ἅ crucifi PREDA E etes domm εἰρη ποαπὶ híerufalé: protcgens& e e Dicfgadillum:qd—liberanstranfiens δὲ faluans.. un^ tualiter uocatur fodo/ Ὁ initio feipe decoe/ perit:iregnum futi αγ’ -bitrans(zmpiternum: «ui parata fit gehenna &«terna fupplicia.. ξ i£ quí oefcendunt(n egyptum— Ca. XXXI τι: ad auxílíum«c. Poft onus iumentorum ας : δὲ eos qui portabàtin xgyptum diuitias fuas « ad populum;qui εἰς prodeífe non poterat:qui "fperabantauxilium in fortitudine Pharaonis, habebant fiduciam in umbra zgypti,fub fpecie reuerficfis in hierufa Tem,X captiuitatis laxanda fub Cyro:de cófumatione fae culi,& de perfecta iuftorum beatitudine fermo ,ppheticus nunciarat:nunc reuerti£ ad eofdem,ad quos fupra locutus fuerat ne defcenderét in agyptum.Bt hoc inter prafentem locum eft δὲ praeteritum: quodibi praecipitur tribui iudze nedefcendat in xgyptum:Hic quía contempto imperio do amini defcenfuri fint, prophetatur:& quod a Nabuchodo; :noforrege babylonio, tam ifrael d$ egyptíj, tam perfugae xgauxiliatores pariter trucidentur.D*e quo Hieremias ple 'HEB. Conuertimíni ficut in,pfundü recefleratis filij ifrael "εις, 42» niffime loquitur. Vzergo his qui defcendunt ín zgyptü: δὲ chaldzorum moetu domini praecepta contemnunt:fpe/ rantes ín idololatris,quí dei cultum habere fe iactant:Et in T$52.d:equorumauxilio cofidentes, nefciüit(cripta:Fallax equus in falutem:habentg; fiduciam fuper quadrigis& curribus Exo45. a& equitibus:nec recordantur illius cantici:Equum& afcen forem deiecitin mare:Et non funt cófifi fuper fanctü ifrael, «qui manétibus ín terra iudza,fuü p Hieremia pollicebaé auxilii: Et dim nó regfierüt, nó nó requifierint,fed quo τε uerba contempferint. Vnde δὲ de malis facerdoti, T9522 bus dicitur: Qui deuorant plabem meam,domínum non inuocauerunt.Ipíe autem fapiens,id eft dominus,adduxit malum fup eos δὲ peffimum, uidelicet Nabuchodonofor: fiueabfolute malum ,rem fignificans non perfona:& uer; ba fuanóabftulit,quz locutus fuerat per,pphetas.CEobré confurget fuper tribum iudam domum peffimorum:& có traauxilium zgyptiorum quí operantur iniquitate, Aegy; ptus enim fiue egyptius:ut Lxx.tranftulerunt,homo eft 8ὲ non deus: equi eorü caro,& non fpiritus, Vnde in Hie ma δ΄ aeyptus. b 4[ Quía bec oícít tomínus ad me: quo modo fí rugíat leo c catulue leoníe fuper. p:edam[043«C, In manifeftis unam ponimus zditioné:ma xime ubi nulla diuerfitas fenfuum eft. πῇ in eeypto ifra elitis& xgyptíjs,in quorumauxilio confidebant:reuertun tur in híerufalem Cyro regnante captiui: Et per duas fimili tudines diíi,quí feforeadiutoré promiferat,fortitudo mó^ ftratur, Sícutleo& catulus leonis efuriés,fi cernat ouium gregem,nulla paftorum uoce terretur:& multitudinem eo? rum conícius uirium fuarum defpicit:fic dominus exerci? tuum przlíabitur,non contra montem fion δὲ collem eius, fed fuper montem fion contra aduerfaríos illius. ícamus δὲ alíam comparationem: Quomodo aues ut defendant foetus fuos:nidos fuperuolant:& fiueferpentem, fiue ho minem uiderint;auefcqy alias ad pullos fuos accedere, obti? tz imbecillitatis, roftro pugnant& unguibus:dolorédy pe étoris garrula uoce congeminant:(ic dominus proteget híe rufalem,& liberabit eam tranfiens,atq; faluabit. Pro tran feuntezin hebraico Οι tribus preter Lxx. interpretí^ bus ὑπερβαίνωμ ponitur. Ex quo tnanifeftum eft pafcha, hoceft phafe domíni,non paffionem fignificare:fed rani; tum.) uodautem dominus in fimilitudínem auium pro tector fuerit(uper hierufalem: in euangelio ipfe teftatur: SEP. Cóuertimini.ficut ín profundá recefferacis filij ifrael $o. 6I Hi ere. 7 Ῥδόυ ος Apoc. by D "nom - τ Hierufalem hierufalem quz occidis prophetas:& lapidas Marth.32.b eos quiad te miífi funt: quotiens uolui congregare filios tuos,ficut gallina congregat pullos fuos fub alas fuas,& ποίας Etin Deuteronomio dicitur de domino: Expádit ερ» alas fuas& fufcepit eos,& portauit eos in humeris fuis, €«C£onuertímíni ficut ín pzofunduim recefferatío filij zc. Pugnante domino fuper montem fion contra aduerfarios eius:& protegente eam inftar auium: Conuertimini o filij ifrael:Siueut Symmachus tran(tulit: Agite poenitentiam quiprofundo confilio atqp peccato a domino receffiftis. Sk ením hoc feceritis abíjcientes idola aurea atqj argentea, quz uobis fuerunt in peccatum, propter qui urbs ueftra capta e(t; cadet. alfur, cuius moetu nunc fugitis: non dies ατα εάν gladio £ommen.lDicronymi liber oecímus gladio hominum,nec exercitus robore:fed dei potentia.Si gnificat autem angelum,a quo centti sogntaquine mi/ lta a(Tyriorii una nocte deleta funt. Ipfe quog rex affyrius fugiet:non hominü gladium,fed iram dei: itautiuuenes il lius atq» robufti,uectigales fiant moedis: de quibus fupra contra babylonem di/ 5.15, d citur: Ecce ego fuíci/ reuerti in hierufalem,& filios procreare: Cui tanta beatitg do promittitur: ut domíni defendatur& protegatur auxí, G lio.Etinalioloco deca fcripti fit: Erit eloría domus huius: Ago nouiffimz fuper priorem, Ὁ uod& ad ecclefiam refcrri po' teít,uifionem pacís& fpeculam:de qua fcripti eft: Glorio,$,86,a (ἃ dicta funt de teciui tas dei.EtalibicFlumi Ibi4sd tabo uobis modos: & fortitudo affyríj do mini terrore tranfi/ bitatqp prateriet: om οί principes illius pertremi(cent: Dixit enim dominus atqj pollicitus eft:cuius di^ xiffe feciffe eft: 8t qui habet ignem in fion: HEB.ifrael.In die ein illa abíjciet uír idola argen tí fui:& idola auri fui:qua fecerunt uobís manus ue/ ftr ín peccatum, Et cadet aflur ín gladío nonuirit& ἡ gladíus non homínis uo/ ἢ SEP. ifraelIn die eim illa abijciet uír idola aroen/ εἰ fui:& idola auri fui que. fecerunt uobís manus ue; ftrz ín peccatum.Et cadet affur in eladio non uíti: & gladiusnóhois uorabit nís impetus lxtificat ciuitatem dei. In bac enim ienís eft& cari nus q deuoret pecca, tores:& ligna,foenum ftipulamq confumat: fiue lumen δὲ cliba,. nus, ut íuftorum cla, ritas& peccatorum. poena monftretur,: & caminum ín hie» rabíteum:& fugiet nona^ eüt& fugiet nó a facie ela Ca. XXXIL rodent Sin facie gladij:& iuueneseiuf— dij Tauenes ei?fapabunt: 1£x cum(uy qjlignorum egredies. tiectigaleserüt.Etfortitu/— petra em circüdabütur d, 4 rum ἰοῦ, de hierufalem fama^ do ei? a terroretráfibit&— fiuallo δὲ uíncentur:q aüt cípeo ín(udí» confumat. Alius hoc emn BELT quod dicitur:In dieil, laabíjcict uíridola ar gti fui,& reliqua: fic interpretatur, ut poft quod. uetuftiffimum, δὲ quondam potes re/ gni poftoffenfam do míni deletü fit,uictorí ΡΟ» feruierit, Naga/ rci locum iftum fic in telligunt: O filij ifrael paucbüt fugientes prínci/ pcs ci? dixit diis:cuiienis ín fion,& camin?ei? in híe aquam: ín fiti:& umbra pe tr pminentis in terra de ferta. Nó caligabüt odfi ui dentíü:& aures audientia fugerit capietur.Haec dicic dns: Beatus qui habet ín fionfemetk& domefticos aqua quz fertur:& appa; rebitin fion ficut fluuius. currens,íncytus ín terra fi tienti;& nequa eruntco cut quí abfcondítur ἃ vetito«C, luxta Lxx, interpretes, qui dixe» runt: Ecceenim rexíu Iuxta hebraicum:fini, ta príore prophetia, dehis quí ín agyptif defcendebant:nuncal terius uaticinationis exordium eft: de ad^ q confilio pande diligenter aufcultabüt.Et— fídétes ínhominibus:fed^ uentu cilicerchrini& filium denegaftis: re»:,»!-; apoftolorum eius,Ifte ueriminiad eum&— COritultom íntelligerfaé, auresfuasadaudiendum(Er obi ad apoftolos eius: δὲ enim hoc feceritis:om tia: língua balborü ue; locíter loquetur δὲ plane: eifdem(cribuntur literis 3:quod fi legatur ἊΝ ,ígnem fonat:fi^5 luce. Hoc ídeo dictum eft:quia ,p igne quem folus interptatus eft Symmach?: Agla& Theodotio,lumé tranftulerunt. Ὁ uid(ibi auté uelit quod in Lxx.legitur:Pe tracirciidabuntur quafi uallo€ uincentur: quí autem fu» gerit capietur: fcire non ualeo:Nifi fortehocpoffumus dt cere:quod iuuenes regis affyríj qui uincédi funtatqy capié; di:ita circundentur petra, hoc eftfortítudine domini, απο’ modouallo círcüdaturciuitas.Porro quod fequitur: Bea/ tus quí habetfemen in fton,& domefticos in hierufale: fic interpretari poffumus:ut dícamus prafentis loci fen(uí có uenire; quod exhortet fermo diuinus fugientes in zgyptü, dabüt,&cor ínfirmorum attédet auditui:& línguz fte: nonaccipiens per fonam ín iudicio:8& nía abíjcíctis idola ᾧ ai::* sio μεν ὖ 5. principes illius cum uobis Xn facrantin IN6 uocabíturultraisqui— balbutientium eito diífcé verias pret eu eccati:& cadetuobif—;::: ί e: ned."e£ as,non homines con PEN ee ueftris infip iens eftp rincepsiie/ loqui d: κο dicét fyderantes:Etquícun uiribusfedmiferior, qp fraudulentus appella;— ftultoutprincepsfirnecul| qub eius umbracu, dia dei:3íuueneseiuf^ bitur tnaonus: trà dícét απο tui, tace:— lofuerit;fic tutus erit qui quondá p illo pu o Fatus Fatuus tribulationibus& enauerant,erunt eccle anguftijs,& in mundí . fizucctigales: οί ὃ. iftius tempeftate:quo — fortítudo& petra illi?pertranfibit: philofophiquoqr:àtom^ modo qui uentum& turbinem fugiens,fe tuto abícondit ne dogma puerfüm ad crucís fignü terga cóuertent:Domí— loco:& qui puriffimos fontes inuenitin deferto:& qui in , niquippe fentétía eftut hoc fiat: cuius ignis fiue lumeneft— uehementizftu folis ardore cuncta torrente, fub promíne in(ion,& clibanus in hierufalem.Ignis& lumen hebraice— tifaxorequieuerit. Vbi nos diximus:ficutriuiaquarum in fiti: Lxx.tranftulerüt:& apparebit in fion quafi fluuius curv rens. Verbum enim hebraicum, de quo fupra difputaui? mus TY*12:quod dicitur in fiti,(iue in ficcitate,& ifeinuio: Lxx.& Theodotto in fion interpretati funt:Pro YAN2, id eft, fiti:legentes YA" ,quz eifdem literis fcribitur. Cum ergo chriftusregnauerit& principes eius prafuerint ín iudicio: non caligabütoculi credentiti:& aures audientiii dilígéter attendét,quz prius furda erát:& cor quoda ftultor intelli get ícientía:& lingua balbutientiü atqp mutog: qua chrifiü fonare non poterat;pleno apertoqp fermone dominum con fitebítur. Non uocabi£ ultrais q ftult? eft prínceps.Stultà t, Cot ein fecit de? fapiam huiPfaculi.Neqy fraudulet*doctor2tgi peruerfus rdum de"τι κα rufalem. Ca. XXXII inhierfm.. Ca. X XXII&us regnabit:& prin^ te babylonía υἱῷ δά, 2 η.: 54,€ipescumiudicio prae aduétum chriftinun,* ie: cum íuftícia re Cce enim Tex ful WR eil ájfilios ifrael idola co—4enabit rex:& prin ftus regnabit:&t^ fuperioribuscopulan| kate reiten sy"pes in iudico p príndpes cá iudi, d«funthis uidi, H . rium quoq in prefen- ge: 4? T in quibus príus capi, ti loco fignificari,nó erüt.Et erit utr ficat qui ab εἰο preerunt:&erit homo tulum fintum eft: ab angelo:feda mo—(condiítura uento,& celat— ocultans fermones fuos; Beatus qui habet fe. dis e(Te f(uperandum: es 4 men ín fion,& dome/ fe a tempeftate: ficut riui δὲ abfcondetur quafi ab— ρῆκος ín híerufalem. Zn Zfaian s. appellabitur magnus in populis: fcribe uideli^ Ferr ATA ο loquebatur: Stulti δὲ caci b quid maius eft; Aurum an templi quod fanctificat auris Fatuus εἶτ fatua loquetur:pro quo in hebraico fcriptü eft, ^*^ n531 522"3. Hoc diximus:ut uerba Abigail expo Ζ4. XXXII fed prabebunt aures fuas ad audiendum dominum: δὲ tam corde dj lingua pacem domini fatebuntur: deferen/ tes ftultos principes& miniftros eorum: quí credentibus in icfum imperabunt filentium. Q. uz fequuntur: eundem prope fenfum quem δὲ hebraicum continent:& poffunt Tob. 5. b "^ Matth 25. Ibi.22b 15a nam? dicitis denabal carmelio: Scdm no 7 men(αἴ infipiens eft. Vere eii fatuus fatua loquetur, δὲ cor εἰ” p^ ficict iniquitatem: qui ibitimuit ubi nó erat timor,& abutebatur ftulticia pro fapientia, dicens: Hic f1 ex deo effetnon folueret fab bati, Qd ufq hodie facit magifter fynago/ garum:ut perficiat fi, mulationem:pro qua in hebraico fcribitur ΤΠ:ideft ὑπόκρι’ δισ: ἢ fepius ad pha ri(zos dicitur: Vae uo/ bís fcribe& pharifzi hypocritz. Et loqui inquit ad diim frau» dulenter: Magifter(ci mus quíaex deo es:& quodad te non perti; nétdehominibus:Li eet cenfum dare caffarí an non? Ὁ τ uacue : faciunt animas. εἴ» tientis populi;€ poz tum auferunt fitienti/ bus turbís:necipfi in^ " trantes,nec alios intra ' repatientes,Fraudulé ,. tiem doctorís& prín/ cipis,omnia uafa δέ ar ma funt pefífirna: q có ' cinnatdolos ad perdé dos(implices in fer/ HEB. Fatuus em fatua lo/ que£:& cor eíus faciet íni/ quítaté:ut pficíat fimula/ tíioné& loquatur ad drim frauduléter δὲ uacuefacíat animam efurientis;& pov tum fitienti auferat.Frau: .dulentí uafa peffima funt: ípfe ením cogitationes concínnauit ad perden/ dos mítes ín fermone mé dacíj:cum loqueretur pau per íudicium. Prínceps uero ea quz digna funt príncipe cogitabit:& ipfe fuper ducesftabit, SEP. Fatuus ením fatua loquetur:& cor eius ua/ na intelliget ad perficien; dam iniquitatem: δὲ lo/ quendum ad domínum errorem:ut difpereat ani/ mas efurientes, δὲ anitnas fitientes uacuas faciat. Co * filium ením peffimorum iniqua. cogitabit: interfi cere humiles fermoníi /' bus iniquis:& diffipare uerba humilium ín iudi cio.Pij autem fapientiam cogitarunt:& hoc confi/ lium permanet, « Mülieres epa χν δν& audite uocé meá:filiz con fidentes:percipite auribus eloquium meum. Poft dies δὲ annü, δὲ uos conturbabimini cofidentes: cofumata, eft enim uindemía:collectio ultra non ueníet. Obftw pefcite opulenta:conturbabimíni confidentes: exuite uos δὲ cofüdimini.Pro d Symmachus interpretateft nudamíni;) | Ainsi lumbos ueftros:fuper ubera plágite:fup re; οἷός defyderabilifup uinea ferali;fup humü pplí mei * fpina& hareticis coaptari. Hi enim loquuntur con^ tra dominum menda, cium:& peruertüit ani mas efurientes atcp fi» tientes: δὲ uacuas ab^ ire faciunt:ut etiam fi quid naturaliter boni habeat, magiftrorum amittantuitio: quorü omne confilium eft z $0. 6L C ut perdat humiles ini. quis fermonibus:& diffipent uerba humi/ li in iudicio.In quo pariter annotandum quodqui ab eis decí/ pi poteít, humilis fit, & terrz cohzrens. ἃ«[25»ulíereo opulé teifurgíte caudíte vo. εὖ mea: fílíe confidetis tee:percípite auribus eloquíum meum:poft oíeo ταῦ c vos có tur.«C.tenebze z ρα!» patío facte funt(uper fpeluncae νο ín eter tuit«c. Pro tenebris & palpatione,qua fa; étz funt fuper fpelun/ cas ufgpin fempiternü Lxx. tranftulerunt: QVéctoTau αι κώμαι σου ασήλαια, ἕως τοῦ Wt ὥνοο id eft,& erüt uil^ Iz tuz fpelüce ufqpin eternü: qd'ín hebrai; mone mendacij,dicés ad deceptum populüiScrutare 8ζ ui 1057.2 de: quoniam propheta de galilaa non furget: Cum loque; V. Co. B returad eos pauper iudicium:qui cum díues effet pro no; bis pauper factus eft, Vere enim iudicium eis chriftus,& iu πω. Mebuo.g fticiam loquebatur dicés:Si non facio opera patris mei,no/ a litecredere mihi:fi autem facio,& mibi non uultis credere, operibus credite.I(te pauper qut loquitur iudicium, prin^ " ceps& dominus:ea que príncipe digna funt cogitauit,di/ 4g Matthus.c cens: Nonueni nifi ad oues perditas domus ifrael:Et folli, " citus ἐπε pro infidelibus,faluare cupiens non credentes: 8ζ ftabitfuper duces fuos apoftolos:quorum ad unum loqui $3,54.c tur Τι αυτοί homo unanimis,dux meus& notus meus. Hac iuxta hebraicum:a quo Lxx.non folum uerbis, fed& fenfibus inplarifqs difcordant, Cum εἶτ rex iuftus regna; 402201! Uerit& principes illius imperauerint cum iudicio:erit ho; εὐ mo abfícondens fermones fuos:homo qui per naturá deus t Matth.20.21 e(t:&abfcódet fermones fuos,loquens cis in parabolis. à 2514» 15. AbÍcondetautem quafi ab aqua currenteja populo fcilicet d iudzomgm: qui inítar aquz pro magiftrorum uoluntate hucillucgp fertur δὲ ἐγαπίγασ ui homo abfcondens apud incredulos fermones fuof;apparebit in fion:hoc eftjin eccle fia quafi fluuius: inclytus: δὲ decurrens in terra fitienti, Ap parebit enim gentilium populo,quí prius ueritatis patíe» batur fitim:& rigabit arua fitientia fluuius dei:de quo fcri; ptum eft;Fluminis impetus lztíficat ciuitate dei, Etin alio $345. loco:Flumen dei repletum eft aquís:Ipfe enim loquitur ín Io5,7.f euangelio: 01 ui fitit, ueniatad me, δὲ bibat: Ω ui credit in me/ficut dicit fcriptura: Flumina de uentre eius fluent aquzuíug, Tunc nequadj habebüt fiduciam in magiftris: e co dicitur ma& 58$. quashebrai duas turres in hierufalefuiffe arbitratur:cxcel fasatq firmiffimas: qua his appellantur noibus. C) ua; tum prior interpretatur tenebra fiue nubilum, quod υἱῶν ad nubes erigeret caput; Altera probamentum& firmitas: fiueut Symmachus uertít, inquifitio:eo quod in contem plando culmine eius oculi fallerentur. In fine quoqp ca 7 pituli,ita interpretati funt: Beati qui feminant fuper om: riem aquam, ubi bos δὲ a(inus calcant. Poft uocationem gentium:quando Chriftus rex imperauerit cum iuíticia, & principes eíus,apoftoli& apoftolici uiri prafuerint cre dentibus cum iudicio:dírigetur fermo propheticus ad mu lieres opulentas:quas uel urbes iudzez,uel fynagogas illi» us temporis:uel ut plericparbitrantur,matronas diuitum— quondam populi iudeorum debemus accipere: quibus quafi iacentibus dicitur poft ruinam: Surgite:& nihilomiz nus appellantur filiae confidentes fiue fperantes: ργαείριν turcp eis ut audiant fermones domini, δὲ recordentur die rum& αηπί; de quo in confequentibus dicturi fumus:ipz fum faluatorem dicentem:Spirítus dominifuper me: prov pter quod unxít me: euagelicare pauperibus mifit me:prae dicare captiuís remiffionem,& caecis uifum:uocareannum domini acceptabile:& ipfa recordatío fiateis iuxta Lxx.ín doloré cum fpe:ut plangat fe dominum denegaffe:& fpem habeant falutis,fi egerint poenitentiam, Dicit enim uin? demiam confumatam:& poft ultimam uaftitaté, quz ful Vefpafiano δὲ Τίτο Hadrianograccídit,nequads aliam ca ptiuitatem effe uenturam:nec remanfuros botros ín popu? lis,qui deinceps colligendi fint. Vnde prouocantur ad plan étum:€ iubentur nudare pectora δὲ accingere lumbos . fuos:eo τας. 4.6 E Hiett.2. a ftos:eo cpregio quódam defyderabilis,& uinea ferülis, de τ fcripti eft: Ego plantaui teuinea fructifera, totà uera:quó couerfa es in amaritudinem uitis aliena: rhomano uaftan; τε deleta fit.Super humum inquit populi mei, fpinz& ue; pres, fiue foenum afcendet, Et eft fenfus: Si terram iudzam £oinmen.IDieronymi liber oecimus Quiz οἳ ita fe habeant; didicerimus vaticinio propheta; li, quanta bona ecclefia poffeffura fit:& quanta mala paffu, ra fithierufalé: Beati eftis apoftolixcateriqp doctores,q femi natis fuper omnes aquas Ícrípturz fancta: in quibus cal, catbos&afinus.Bos mundum anirnal, propter electione quzrepromiífióis ter ra eftfpinz repleuerüt δὲ uepres:quanto ma/ gis alías ciuitates quz plena funt gaudio:& quz illud euangelicü Cuc.é. d confequentur: Ve qui gaudetis niic quonia plorabitis?eDom?em, id eft templum. mei dimiffum eft, dicente Tob.14.d meadapoftolos:Sur/ gite abeamus hinc:& Lucas g. ad incredulos: Relin^ quet uobis dom? ura deferta. Adyta tepli,& fecrétà myfteria;palpa biles ténebrz pofede; runt:& facta funt neq € cellaria uaforü diii: fed fpelunce ufq in fempiterniü. Audierat fpina& uepres afcendent: uantomaois fuper omnes domos eaudij ciuitatis exultátis? Domus enim dimif) fa eftmititudo urbis relícta eft: tenebrae& palpatío fa cx funt fup fpeluncas ufcy in xternum: eaudiá ona grorum,pafcua gregum. Donec effüdatur fup nos fpi ritus de excelfo:& erit defertum in charmel,& charmel in faltum reputabitur.Et habitabit ín folitudine iudi/ ciutn:& iufticia ín charmel fedebit.Et erít opus iuftíciac pax:& cultus iufticix filentium:& fecuritas ufq; in fem; piternum,Et fedebit populus meus ín pulchritudine pacís:& in tabernaculis fiduciz,,& in reqe opuléta.Grá doautemiindefcenfioe faltus;& humilitate hurmiliabi£ cíuitas.Beati qui feminatis fuper omes aquas,immitté tes pedem bouis δὲ afini.: hib enia ΓΗ 8 E qui pradaris, Matth.z1. omts patrif mei,do done mus oratióis uocabi/ nonne ipfe P tur: uos aütfeciftis ea Ε fpelüca latroni. Gau/ diii inquit onagrorii, paícua gregi.) d' uel fíuxta literam intellige dum eft: eo qp deferta fintomnía, Vel fpuali/ εν. daberís? Et qui fpernisstponne δ ipfe fper nerís? Cum cofumaucríis depredationé, depredabe rís:cutn. fatigatus defierís -Ca.. XXXIII Equi uos mife; -: tos faciunt: uos . enim nero fa; patrum: Afinus im, mundus,propter ido, lolatríam quondam gentílium:ut& decir, cumcifione δὲ depra, putio,ecclefía domini congregetur. ΩΣ fu ra iuxta Lxx.dicitur: ὑπέρ γῆμ τοῦ λαοῦ κοῦ ἄκανθα C χόρτος ἄνα» βήσεϊαι... fup terrà po; pli mei fpinz&(στη afcendet: referrí po; teít,& ad hareticos,& ad fimplices ἆ[φ cre, dentium: qui non ita fcripturam intelligunt fanctam,utillius cog uenit maieftati, Vnde. fingfa fingulis coapta uimus:ut terra populi dei, harctícís Ípinas, imperitis quibufq;ec cleiz foenum afferat, Ca. XXXIII. € quí f» YoB,te.b ter,quod expulfo ifrae le;feri hoies δὲ dei noti ciam nó habétes,habi tétin iudaa:Et hoc fiat donec effundatur fup nos fpiis de excelfo: quéfaluator afcendes ad patrem,credétibus repromifit,dicens:Ec/ ceego uado€ mittam uobis paracletü fpiri/ τι yitatis.Et rurfum: Donecaccipiatif de ex cotemnere, contemhnerís. 5 Dómíne tiferere noftri: efto brachium eorum in mane, δὲ falus noftra in tempore tribulationis. A uoce angeli fugierüt prit 3. 15. f celfo uirtutem.O. d'qy fupra dixerat: Adhuc modicum, δζ eritlibanus ín charmel,& charmelin faltü reputabitur: δὲ audient in dieilla furdi uerba libri,& de tenebris, δὲ cali gineoculi czcorum uidebunt: Nunc alijs uerbis idipfum repetit,quod folitudo gentium uertatur in diuitias ifrael:& ifrael reputetur in gentes:quo téporehabitaueritin deferto Tob. 5.d iudiciii,dfis atqp faluator:cui pater dedit ome iudicium. Et iufticia in charmel requiefcet:de qua fupra dictü eft:Et erit in charmel defertü:quod iudiciti atq» iufticia habitet in de/ ferto,& requiefcat in charmel:qui prius appellabatur defer? thih44b tü.Opus quoq iuíticiz erit pax:qua iuxta Apl'm o&m fen τοι! a um exuperat.Et cultus iufticiz filentium,ut non multilo; quio iudzorum,fed breuitate fidei adorent drim:& fecuri eterna pacerequiefcant:& in tabernaculis eorii fint diuitize: de qbus Apoftolus loquebatur: Gratias ago deo meo per iefum chri(tii:qin in omibus diuites facti eitis in eo,in om niuerbo,& in omi fcientia, Cum auté populus chriftianus federit;uel habitauerit in pulchritudine:fiueut Lxx. tranftu lerunt£y πόλᾳ&phono;id eft in ciuitate pacisshaud dubium quinin ecclefia: tunc grando atq; tempeftas δὲ domini ira deíeuiens:defcendent in faltum:de quo fupra dictum eft: Etcharmel in faltum reputabitur:& humtliabitur ciuitas hierufalem: δὲ iuxta aliam fcripturam de.terra loquetur, f Die miferete noftri: ín te te enim expectauimus:. cit miferos. Et qui repro/ darie:mór b 25 ji- πεζιρερ átuosuosnó reprobát::— daberígé capientur reprobantes& HR mé B 6015} efpemeríoc£um tradétur:& quafi tinea 1n confumauería oepaez ueftiméto fic fuperabütur^ daríonem; bepzedabe río:cü farígatuf«c. De apoftolis dixerat,& de ecclefiarum magi» ftris: Beati qui femi, nant fuperomnem.a/ quam,ubi bos δὲ afi; nus calcant: Nunc ad etm cofidimus:factü. eft fe men íncredulorü ín perdí tionéfalíis autem noftra ín tempore tribulationis: propter uocem timoris. obftupuerunt ledictionem dirigit: ámmo aduerfum prín cipemeorum, quicot ο ο da poffidet impiorií quod quicquid fecerint recipiant: δὲ prafens potentia, fu/ turorü fit matería tormétorüi, Vnde iuxta Lxx.dicii: Va eis qui uos miferos faciunt:uios enim nemo facit miferos. Et eft fenfus: Q,uantum inillís eft,quando perfequütur uos, δὲ υαγῆς affligunt cruciatibus:interfectos atq; cruciatos mi feros arbitrantur.Sed nullus uos poteft facere miferos:nà enim habent inanima poteftatem, fed in corpore. Et qui re probat uos,nó uos reprobat: fed eum qui uos mifit: iuxta illud quod faluator difcipulisloqui£: Q.ui uos reprobat, Luetot me reprobat:& qui mereprobat,reprobateum qui me mi; fit. Capientur igitur perfecutores,& aeternis tradentur ar/ doribus. Et quomodo tinea ucftimentii: íta illos jugis βᾶ ma confumet. C) uod δὲ in fine huíus prophetiasícribi/ tur: Vermís corum non morietur:& ignis corum non ex^ Infra.éé.g tinguetur, b q[ omíne míferere noftrí:te enim expecta uímue: efto bzacbíum eozum ín mane:« falus noftra 2C. Hebraicapitulum fuperius,in quo legitur: Vae qui prada ris,nonne X ipfe pradaberis:& reliqua ufq: ad finem:conv tra Sennacherib regem affyriorum dictum putant: quod pottds decem tributi, quz appellabantur ifrael,fubuerterit ciuitates,& excepta hierufalem ,iude quoq urbes τοῦ) perit, ipfe fuperetur:& percutiente angelo eius deleatur exercitus. Vnde nun ex perfona populi gratias pr tis dco ,perfecutores eorti ma G yi *rur mit my gos dal qu thx tidy agi fito [μη Quies (tr fit; iiy [ΤΠ tini [om πα Min| τζαι AEXII Ὁ. 63 Oo. O3 dfis uteos fuo cófortaret afpectu: flebüthierufaletqanon:|(7 receperit praedicatione fua,eo«p diffipata: füt uiz δὲ ceffaue rittráfiens p femità iuftaiiuxta illud qd'inHieremiz laméta"Treno.r. b 4n£faiam εἰς deo atq dicentis: Domine miferere noftri;te expectaut/ - mus:hac dicta contendunt, qua prafenti capitulo contin ἃ vij τ΄ ftolorum cíus fubuer/: faeít bafan& carme: ds fee RCHIRNRa, NOS cuffa eftbafan δὲ carmelus.INuncconfürgam dicitdfs, s Pr» n miis * autem poft beatitudi, z.9 alilzà tranftulerunt: m nenapoftolem,de Runcexaltabor,nunc fubleuabor. Cocipictís ardorem, a ram uno loco NR nd dete di&um. parietis ftipulá, fpüsuefter utígnís deuorabit uos.Et— uincie- Siren ad δι-eft:Beatí qui feminant à: No PAP: ois iuxta ioppen lid z: i E anui em imam cmnt populi quafi de íncendio dinis:fpinz οοποτορα^ qaa FEL 9 ubibos& afinus cal/: igni comburentur, iis qun imi campi ferti» Ren cant: δὲ lamentatio/,. T 2,"ἡ, lefcp tendütur. Bafan. Deus. a a iE Aci HEB. Aüdite q longe eftís- SEP.: Audient qui lon/ E EU ABS ΟΗ d rum qui cos perficui^€ fecerim;& cognofciteui^ ge funt qua fecerüt:fdent^ dan&e qua due& di/ iinté CURRERE cínifortitudinérse&:Cóoter| quí appropinquant forti/ mers Pede, ΤΟ3 sid qmiferos uosfacüt, fítifüt ín fio pétores: ροζ ᾿ tudínem meam: Receffe;— taturuberrima& pin» quit uos autem nemo facit.:: s TER rd"ien. guis:X carmelus,de à jun: ἡ 1 1 IS? 5 4:*: ᾽ q :: S stem m on facit Ícdit tremor ο. runt q crát ín fn rd Su Cams E δε T 8 inueftimeto,fic atteré:€— turíudex quondam "e- tur:ex perfona eorüdé apFogsomniüp credentiti hac dicta— fertilia uertéturín folitudinem: per qua μεταφορικῶς oftér. dd.€Ouincim?, Eteft fcnfus:Dfie in tuo fperauim?auxilio,in^ dit,oisopulétia iudeor egeftate€ penuría€ cómutandas m- te cefidimus: fene incredulos períjtin zternü:&Cfalus no^ Qluiaigit apfog: fermonem recipere noluerunt: confufus ἡ ᾿ ftrain tempore tríbulat;onís apparuit. Te ei prebente au; eft libanus,& faron ucrfus eít in folitudiné:& bafan carme vest- Xilium:omnis gentíii multítudo difperfa eft:& prada atcg lufqp cócutfi füt: ppterca diis uf de nimia patiétía,uel ab itr d illufioni uiétoribus fuit. Echocfactum efquiafanaus do^ ferisrefurre&ture effe fe dicit:& exaltanditin gétib*,& fuble mim minus habitat in excelfis,& repleta eft fion iudicio δὲ ἐπ» uadü in cruce.Et ad ἴβος iudzos apoftrophà facitcócipier mesi cia:de qua fupra fcriptum eft:Requiefcetin deferto iudiciü εἰς ardore, parietis ítipula,& fpüs ur uobis cófiabit ince. yg*& iufticia.Tp(a eft ergo fion,quz prius eftappellata defertü:—. diti:ut cócepti& partü uorax fláma cofumat.Et γῆς inqt T- fia pietas)fiue fides, qua ,pprie chriftianorü eft: δὲ timor mftitudine cógregate füt,incédio uorabütur.O) d plariqs nint!* domini,in quo thefauri fapientia cótinentur.- a 4Γ£cce ad extremáà captiuitaté€ fubuerfioné refertit hierufaf. Alíf i- sídenteg dlamabunt Γοτίσ: angel pacío.amare flebunrzz,— pleni?atqp pfectius iudicfj tpefutuseeffe cofinmát, beata pudo' Verbuff hebraicum O5N^N.pro quo Aquila δὲ Symma; dite jlonge τ ἢ diffipatz füt uize, ceffauittràfiés perfe qnit chus& Theodotio interpretati funt, apparebo eis: extre, mirascirmit fadt eft pacticti ppfo ἱπάπου» piecit deus ci T mam fyllabam diuidentes& legentes Ὅ NN-hebrai fi/ uitates eops,nó reputauit cos inter Ποῖος: Ptopterea uos q 1 EC LARUM S prophet nai οίκος longe eftís auditequa fecerim:& appropinquate ut agno?" puta ἥν pe "T d "CN n rj - eur:quod ipfebrachium fuerit&robur populi obfidione uallati in tempore matutíno,S falusinnecellitate& angu; - ftia. A uocecnim angelisque Symmachus itautin hebreo fcriptum eft tranftulit pan: quem hebrai HEB. ab exaltatíoe tua tionibus dici£: Via fio lugent, co nó int queniantadfo Geft. 19b Iénitaté. Irriti quoq faétü eft pact cii Abraham, Ifaac,** πὸ SEP. obftupuerunt po; Iacob:Proiecit ciuitaz tes iudzz: non. repu; : tauithoies,qui fuo uf. pago difperfz fant. gentes. Et pulíatímoretuo:& difp/. πο ium εἶς uoluer SEMEN AOT congregabuntur fpolía- fx funt gentes. Nunc ΔΗΛ rra phifq RAE . gentes quz cum ὁ ueftra/ficutcolligitur bru tem coneregabunturfpo/ nena Cof eftli eunthucülucpd/p/ chussuelut cum fofkeple/ liaueftra ραταί δὲ magni| poa aubi quin e Rea can, nx: fuerint de eo. Magni; quomodo fi.quis congre— plü(ignificet: de ἃ in. gregata funtaiudzis,^ fícatuseft.domínus, quo get locuftas, fic illudent datura uA Zac tns ^ ficutfoletbruchi δὲ lo cuftarum colligi mul; ἡ titudo, cum in foffas coaceruata fuerint: in níam habítauit in. excel/ fo: impleuit fion iudi, cio& iufticia.Et erit fides uobis: fanctus de? quiha: bitat in excelfis. Repleta: cft fion iudicio δέ iufticia: ut deuoret ignis ος 7. drof tuas:Siue hierlim quz in Ecechíel liba; nus appellat, dicéte,p quorum uictoriama/—^:: E: ij e:: τν— ín temporibus tuís: diuí/ P tradét:ín thefautis: ESPERA Egecharzat & fionimpletaiudiclo. eis falutis fapientia, δὲ fci/ falufnoftrasuenitfapia,S&^ duáüintrandi inliba "&iufticia,& fides ob/ - feflipopulicomproba- entía: tímor domini; ipfe diífciplina,& píetasa diio: num:qd poftea interz taomnéq diuitiastn ehefaurus ejus—- ifüfuntthefauri iufticir. ἔπιαν ΜΟΝΗ fapientia habuerunt, 4*-Cüinquituenerit Na. F &(cientia dei& timo; re dominí,q folus eo/ rüthefaurus fuit, Hac illiiuxta hiftoriam di7 xerínt: omní ratione - mitentes chrifti& apo s Ecce uidentes damabunt forissangeli pacis amare fle . bunt.Diffipatz funtuiz,ceffauit tráfiens per(emítam: irritum factü eft pactum,proiecit ciuitates,non reputa uit hoíes. Luxic& clanguit tetra, confufus eftlibanus & obforduit: δὲ factus eft faron ficut defertum: δὲ conv : buchodonoforin Πίε». rufalé:perípicue αι» láàrceébabvloniu,& li bani hierufale ediffe/ 'Tens. Factus eft faron à ficut defertü:& cócuf? "& quicunqp habitauerit ín ea, tradet ei lex euagelfj:in cuius thefauro falus noftra eft,& fapientia credentium,& difcipli tionem gentium δὲ diuitías ecclefiz, de fubuerfione templi, . quod flebütangeli, nequadp intus habitantes,fed exeütes foras:& q prius nücfj pacis erat, flebüt amare:Siue ipfi αρῆ qumiffi fuerat ut pacé nüciarcthierufale:ad qua diis loque Luca, f bai;Si(cires etia tu cà qua ad pace füt tibi:qbus apparuit . ppfí ἰυάσου; dfi deincédio cínissinfoelicitatis magnitudi?: né fauilla reliqufjf demoftratef.Spinz ef coge, qua ρέιδης fcatis fortitudine mea. Cóterriti funt,fiue recefferunt q erát. ἡ ín fio pétóres uel impíf:& tremor poffedit hypocritás: qui bus dris in euangelio loquebat£: V uobis fcribae& phari? Mag,;«, fxí hypocrite. Ci uis poterit habítare de uobis cum eo qui ignis eft deuorás«luis habitabit ci ardorib*fempiternss: Siue LI a £ommen.IbDicronyrii Liber oecimus E SiueiuxtaLxx.O uis uobis annunciauit,quiaignis ardet &terrius:quépparauit de?diabolo& angelis ei?£C) uis igi poterit habitare cti deo,uel annüiciareuétura fupplíciazOís qhuiufcemodi eft qualé propheticus fermo defcribit: qui ambulat in pluribus iufticijs:& non femel, fed femp iufti cias diligit:znecuna ui» ce,fed iugiterloquitur ueritates: qui profjcit áuariciam,qua eft ma ter calumniae: Nifi ei cü alterius damno& malo, pecuniz alteri nion coaceruantür. Et excutit manus fuafab omni munere:Mune; ra qppeexcacát ocfos etia fapietiti. C) ui ob; turataüres fuas neau diat iudicium fangui/ nis:Oninis iniquitas δ oppreffio,& iniufti/ cia, iudicium fangui/ nis ο; δὲ licet gladio rion oécidat,uolunta; te tri interficit.Et clau/ dit oculos fuos neui/ deat malü:Fóelíx cófci entía;d nec audit, nec afpicit malum: ΩΣ αἱ igitur talis cft,ipfe ha; bitabit írt excelfis:hoc eftínregnó coelorum, fiuein excelía fpelun F a petra fortiffima in' chriftoiefu:qua petra ifrael populum feque; batur:ut biberet de ea, Εως fortitudine,p tegeret. Panis ei dabi£ δὲ aquzei? fideles(Πε; que-gentilium fabu^ lz,ín ambrofía& ne^ *^ étareintelligunt. Nos autem panes G aquas fideliffimas ,legé dei ínterptabimur. CLui igitur talis eít, regem chriftum ín fua cla; ritate confpiciet: de 8.32.a quo fupra dicitur: Ec . ce rex íuftus regna: bit:& principes iniu; dicio przerüt.Et ocu^ li eius uidebunt ter rádelonge:quà mul; to tempore ἀείγάετα, uerát,terram mititi& maníuetorii:de qua in euagelio fcriptum eft: Matth.5. à Beati mites;quoniam. ipfi peffidebunt ter ran; Siuein celo Ρο»: fiti; terréna defpicient, Cor tuum meditabi, tur timorem: ut cum omnia fueris confecu/ tus; dicas ο Apofto; HEB. Quis poterit habi tare deuobís cam igne de uoráte? Quif habitabitex uobís cun ardoribus fem piternís?Quí ambulatín iufticijs& loquitur ueríta/ tes:qui prorjcit auariciam ex calumnía:& excutit ma nus fuas ab omní mune: re:qui obturat aures fuas neaudíat fanguiné& dau dít oculos fuosne uideat malutm.Ifte ín excelfis ha/ bitabittmunimenta faxo; τῇ fublímitas eius: panís εἰ datus eft:aquxeius fide les funt. Regem in decore fuo uídebunt. oculí eius: cernentterram de longe. Cor tuum meditabitur tí morem: Vbi eft fcriba? Vbi legís uerba ponde; rás: Vbi doctor paruulo rum?Populum impuden tem non uidebisspopulü alti fermonis: ita ut non Ρος intellieere diferti; tudínem línouzx eíus, in quo nulla eft fapiétia.R e 4 Ípice fio ciuitate folénita/ . tis noflrx: oculi tui uide; büthíerufaléhabitatione opulentá:tabernaculà qd* neq tráfferri poterit:nec n ERE daui eíus in fem piternü:& οὓς funiculí ei? nó rumpentur quía foli modo ibí magnificus eft dris nofter, Locus fluuio/ rü riui latiffimi& patétes: S non tranfibit s.Co.15.b ἰο:0 υΐ non fumdignus uocari apoftolus,quoniam perfe 10.9.€ cutus fum ecclefiam dei:Príncipium enim fapientize timor dii. Vbi eft fcribazubilegis uerba ponderans« ubi doctor paruulorumeubi(unt inquit(τείας& pharifzi: q legis uer batrutinantes,infoelicerm populum decipiebantequos nüc paruulos fcriptura cognominat:paruulos fenfu, paruulos intelligentia. Cum autem oculi credentis, regem id-fia maieftate confpexerint:& cor eius meditatum fuerit timo; rem: tunc impudentem populum non uidebit: populum iudaorum,fiue philofophorum& oratorum mundi: qui applaudunt(ibi incruditione& eloquentia faculariide qui bus nunc aít: Popu, lum alti fermonis: ita ut non poffiís íntelli gere difertitudine lin; gua eiussquorum om nis ornatus ín uerbis eft:qui habent folia tà tum umbramg fer, monum,& fructü ná poffidentueritatis;De nig: fequitur:In quo nulla eft fapientia: de quibus& alio loco di' SEP. apprehendet tremor impios: Quis ánuncíabit uobís jníam στίς ardet? Quuís annüciabit uobís lo ci aternü? Qui ambulat in iuftícia, δὲ loqui£ rectá uia,& oditimpíetat£& íni qtate:& manus excutita muneribus:& obturat au; 20. 4..- tiam fíapientium:& i resutnon audíat iudicí— ellenum prudeagm fanguinis:& daudit ocu;— rtprobabo: Curzquia ftultam fecit deus fa; pientiam huius ἔχοι li. à«"Refpíce[δ ciuitatem folénítatía 3 noftre:oculí tut víde losne uideat íníquitatem: ifte habitabit i excelfa ge luncapetrzcfortíffimz, niseidabitur:& aquaei?— bunt bierufalemibabt ἜΝ ,, tanonemopulentà ta; fidelis:tegem cum ga beraaculum 22, O iu; uidebunt: oculi ueftri ui/ f cui fupra di&um :cor tuum medita/ debunt terram de longe, biturtimorem:& po; anima ueflra tnediítabi£^ pulum impudentem. tímorem.Vbifunt eram,— Pon uidebis:& quian ig i d tea audieras,regem in maticizubí confiliatoresz EE fuo uidebunt ubie inum oculitui: contempla» ft qui Bümetateosg— on urbem folénita nutriüt?àc δεν δία, 3 Bei uíde eccle num populum:auí non—fiamchrifti,in qua eft g ΡοΡ ο uera folennitas: oculi tuí cernent uifionem pacís:& diuitías infpe ratas:quas oculus nó uidit:nec auris audi^ uit, nec ín cor homi, nis afcéderüt:& taber naculü quod nequa; d tranfferri poterit. Prius enim tabernacu dedit confilium: necp fcie bat profundam uocem il lius:ita ufnon audiret po puluscontéptus:& nó eft audienti intellioétía. Ecce fion ciuitas, falutare no/ Γι: oculi ταί aídebunt j lum quod habuit po^ híerufalé ciuitas diues:ta/ iis iude, iSi atum elt atq; iu bernacula qux non moue lim E nl buntur:necauferentur pa— clauieius in fempiterz ΠΡ γ 5191 num:& omnes funicu xilli tabernaculi ei?in fem ΜΗ dominus habitet in eo,qui locus eft om níum fluuiorum, ri; píternum:& funiculi eius non diripientur:qa nomé fnagnum domini uobis: uorumqp currentium: loc? uefter erit lumina&p pr quos nullus ad/ ad Uis ifi: uerfz partif poteritna riui latiffimi δὲ fpacio V— uigare:neqtrftrís ma nóingredief^ gna que interpretatur diabolus, eum tranf? gredi poterit:quia diis ipfeeft iudex,& princeps,S rex δὲ fal uator nofter:& illo ptegéte,nullius metuem? infidias.Hac dicta füt de fion urbe folénitatis noftre δὲ de hierufaléhabi tatióe ditiffima:qua ipfe dris fluuíjs fuis circtidabit atcp ual labit.Nuncautéad terrena loquítur híerufalem:quod laxa ti fint funiculi tabernaculi eius;& tentorium fuftinere non citur:Perdam fapien/ t,Co,e H 1 Ξε-«-ῷ— E Ix x E Ll £x A nu mum n gut ] nj gii js ᾳ api ἔῃ με Ant itin tni but fite Vr [s fm V f LI iS ecd can d nana qoo hri p xtd dnt met d{πῇ siot αἰ! 4 bit κοὐ hun? "αι 3 uigationem:fed ad fi nauis eor fuerit di ut in utramdq partem toribus diuidetur:Ὁ fec popultióne mündi quz eft ἀπ die futura iudícij.: 'Vidéomes getites&^? populiterrz& plenf,^^: tudo cius,orbis& cit ἕχα genimina eius: tà gua habitaturloca d$ "quzinhabitabiliafit, nitietate frigoris. δὲ «aloris iubentur audi' ge: qua uentura füt «am omni mentis tre/ morecognofeere.Indi gnatio enim domini mequad fuper unam: éntem iudaam& af; yrios atqp chaldaos, agyptios, moabitas,. &ammonitas,&phili fixos:fed δὲ cótraom -«£pesgentes:& fup uni/ ueríam miliciam: fiue; ;- ut Lxx. tranftulerunt s Bplludy αντῶν, id:eft, - pumerüearii, uentura defcribitur:qua ínter/ ᾿ς ficiatcas;S foetoré cor το porüputrefeentiü in αἵ"-. tii afcendere faciat:fi/—. enificans peccata om» nium nationü:ita ut fanie earti& fpurcitia, ac fanguinem | euiaérintStinalus erus in quo pulcherrima quondam ue? ta pendebant,tuptis funibus cecíderit:ut non. folumad na num quoq inutilis fit. Poftjjautem oluta,S& tabernaculum diffipatum:ita $0. 64. tra fcribant ineis delicta πιυῖτοῦ». De huiuf cemodilibis|Q δὲ Daniclinfuo uolumineloquit:Tudiciti fedit,& libri aper γα τς tifuntin qbus defcripta erantopera fingulos: Stellasauté err" cadere plriqp arbitrantur: iuxta Apocalypfim Ioánis,& il^ er,g, E füniculi difrumpantur: prada uie... uitáimbecilli erunt τ s* Ἣν oS iribus,ut'' HEB.- non cranfibit pet audi appelletur: eutn nauisremieum:neg s RE RR NAM. tríiremís magna tranfere/ nem: nullam infirmi dietureum Dominus em atr féntient:nec di/-"2.3. d oftercdominusle/: Verboraui. Crue^ iudex nofter:dominusle: fuéritintéereos:aufere ἡ cifet nofter:dominus rex vufabeo íniqus at^ pofter:dominus ipfe fal; peicatum: quía dei ex:' cR: ense uolütatem,- uábitrios.Laxatifunt fu^ Ro UR ινα, niculituíz& nom prauale/ : Π οτοιᾶι,^ buit: Sicerit malus tuus. lud ϱ alibi fcríptü eft: Stelle uniuerfa ardétes foluen£,& z.fe.5.c —SEP. ποι: ingredietur per cá nauís agitata ΓΕ.. gio: deus ením meus ma/ ipe faluabít nos:Difrupti funt funiculi cui quia non pualuerüt:malus tu? indi : uédilatarefignum neque: :non cleuabit fignü:donec . euefionem hierufde- 45:{πΠῸ díuidentur fpo ἡ sive quondi ᾿ lia przdarum multarum: Imxüauisepre 0111. 4:00: 5.4 μεθ erp ne Εν. dàudi ditipient. rapinam. Kis deinivri' Necdícet uícinus, eláguiz Mmm;decofuma Populus qui habitarinea auferc£ ab co iniquitas. natus eft utdímittet uela: trada£ in uaftitace. Multi igit daudi predas faciet: & nó dicentlaborabo:po: ;"pulusquí habitat in eís,di mitteturcis delictum... ᾿ τ Céditegentes& audite:&t Ca, XXXIIH. ;;populíattédite audíat terra& plenitudo ei?:. | A:"Korbis& omnegermen eius. Quía indignatio. .:dotiiíni fuperomnes gentes:& furor faper uníuerfam shilitiam eará: interfecit eas,& dedit in occifionem.O c. cifi catum proijcientur:&t de cadaucribus earum afceny. det fetor: tabefcent montes fanguíne earum.Et tabe/ fiet oninís militia ceelorum:replicabuntur.fiue compli cabütar ficut liber cocli:St οἷς milítía ord defluet:ficut defluit foli deíinea& dé ficu: quoniá inebriatus eft in coclo eladíus meus.Ecce fup idumzam defcendet:& ! ΜΗΝ iterfectionis mea ad iudicium. Gla/ . dius domíni repletuf eft fanguinetincraffatus adipe:de fanguíneagnorum& hírcorum:de faneuíne medulla: . torum arietum: Victima em dominiin bofra:& ínterfe '&tio magna ín terra edom, Et defcendent unicornes ' eum cís: δὲ taurí cum potentibus. Inebriabitur terra fanguine eorum:& humus eorum adipe pínguium. MR ἐ Hor fm 7 TN CLuia dics áudice£: Idumza qppein lingua n£a, terrena fonat. Reple; Q3 coeli ac terra εαν: Prateritem figurahu 1, Co,74f ius midi. Cruidade ἡ his ftellis dici putat incolorutilant; utin xs:ptemóftrct& totii, qp useft:nontranfibitme domin? iudex nofter, do;. .. min?prínceps nofter, do) - mínus tex nofter,domin? fcilicet p ftellard ruina etià coelorü interitus oftedat, Alij uerohas ὁ . ftellas putantefferuí/ turas: de qbus& Pau lus aptus fcribit: Non Ἔρβεισια ..etnobis certamen ad - uerfus fanguine δὲ car né:fed aduerfus prin; cipatuf;aduerfus pote ftates aduerfus rectov Testenebragiftagsad veríus fpiritalia nequi tiz in coeleftibus.Nec mirutn fi daemones q in aere habitant dican tur effe cocleftes: cum ἢ etit uolucref cocliiquae τ non in coelo, fed in aereuolitantfcriptu racognominet: Να 8ζ ΄ fatanas tranffiguratur- D in angelü lucis, ftellà effe(e(imulans.Et fat . uátoruidit eum quaft Luc.10.€ fulgur de coelo caden; ὃ εξ. Et Tropologice de'Trapo. eo dfi deftella magna dicit; Ο τι cecidit Iu; Efa.r44€ cifer q mane oricbate' Hac uniuerfa fient,ga incbriatus eftin codlo ladius ci^:poenaatqy entétía δὲ ultio in pecz catores: quz ,pferf£a: diio. QLui gladius&"s machara,n Egechiel Ecech. 215 contra impios exacui/ ας plurímis interfe tis, uaginam fua iu; betur intrare. ΟΠ ορ ebriatus fuerit X re? pletus in coelo:hoc ef£ ín aere:qui confuetu* dine fcriptura: ο οί. dicic: τῆς ad idumaa (5... ad terrena defcé et:ut poft poenà d monti,etia hotum aiae . es repleantur:fublimes quocp uirtutes& angeli qui fingu lis gentibusprafidebarit:& tabefcat omnis militia uel forz titudogoelom:replicentur,fiuecóplicentur coeli ficut liber: S&omnis milítia& exercitus corti,atq; ut Lxx. tranftulerüt νοὶ ἄσρα πεσξιται Ὧς φύλλα id eft,& ftella defluentin fimi litudiné folior:que appropinquante frigore,arentia δίς cótracta de uinea δὲ ficu defluunt. Quod quidé& faluator *34-€ Joquit in euangelio:Stella cadent de coelo;S& uirtutes colo gum mouebunt:& tücapparebit fignü filij hois in coelo. Et hoc cófyderandü quod nó dicat interire caelos, fed replica, ti(iuecóplicari quafi librü:ut poftdj ofa peccata aperta fue rint& rdicta:cóplicentur q prius apertifueratzutneqqi αἱ». ταῖφ eft fanguie S incraffatadipe agnop:& hircogs,medul -Jatopscparietü atq; taurogeut& principes δὲ populü pariter fignificet puni&dos. Victima em diii ín bofra:& interfectio magna in terra edom.De d bofra& idumaa,etià i cófeque tibus idé ppheta tefta£ dices: Ὁ uis eft ifteq uenitdeedóz Infra ey ἃ fubrauefítiméta ei?de bofravEt nónulli exiftimát:qa bofor'«aro dicic:p uictima dfiiin bofra,torméta omniü in carné móftrari q pio labüturerrore:In prafenti em loco: non pet NP literá qua in 22: hoc eft i carne ponit: fcd p Y fcribi£ δέ ΤΟΥΣ appellaé:qua iuxta Iefum& Hieremid nó in edo: 3tere, 48 d ádeft idumaa: fedin terra moab inuenitur. Bofra autem in lingua noftra munitam(onat atgy circtidatam, fiue fir Uo Wt.: Uwe mad £ommer.Ibicronymi liber oecimus E matiutorbemterrarüdni uoluntate doceateffefolidatti:^— pheta loquituraudientibus:O homines quí meauditis fo Diosa iuxta illud φίῃ pfalmo canitur:Ipfe fuper maría fundauit quentem:quee uentura pronuncio, rebus omnia comple, eum:& füp flumina collocauit illii:& de firmitate terr ex buntur.In libro ei fcripta funt domini: . Ybi744a píona dei dicit:Ego firmauicolumnas eius. Ciiq»uictima diii fuerit in bofra:& interfectio eius in idumaa: defcen/ G in lo δὲ ilius fententia— definita:& neunum quidem irritü erít, Nam quod demeo orc procedit;ille mandauit,id eft,ego quide loquor:fed uer 'entunicornes cii tau ris potentibus:reges ϱ, 1: B 2m i P eminet uidelicet δὲ principes* Οὐ diesultionis domini: annus retributionii iudici o Vus quienes“ ere ΩΣ intere fion, Ec conuertétur torrentes citis ín picem:& humus Ipíius decreto atq mé/ plbunf&adipequo Ciusinfulphur: δὲ erit terra eíus ín pícem ardentem.- η Te: am ΗΝ pot INocte& díe non extingueturin fempíternum afcen;— nerationes fempiter,|^; tahumanam confe; detfumus cíus:a generatione in generationem defola/ tus foemerdintnon; tudinem,terroremau bitur:in fculum fxculorumnonerit tranfiens pereá, ta nent& expla, Mi incu sen Et poffidebunt illam onocrotalus:& hericius,& ibis& Barionem fforicim ᾗ : pot&tes:populofp ac coruus habitabunt ín ea:& extendetur fuper cá menfa Trepi d τωρ 7 : paries toma deg rauttedíeaturad nihili& perpendiculum ín defolatio ἐλρυϊξερορω iudzo, 6 s munitàatqfirmati: fet. Nobiles eius non erunt ibitregem potíus inuoca Tum D S CEFUR n us aom doma bunt:& omnes príncipes cíus eruntín nihili. Et oricn£ Bussi m n magiftri rhomam in, iti domo eius fpina,SCurtice,& paliurus ín munitioni/| uenetin νοι i Fe ὌΝΩΝ ena bus eiuss& etitcubile draconum:& pafcua ftruthionü, habitans εἴς cófir í fenticapituloconting, Etoccutrét daemonia onocentaurís:& pilofus damabit AR oS d icono| ENS«Qui bie alterad alterumibi cubabit lamía: δὲ inueniet fibi re; ibin& coruum, draco eint union cg(, quíem.Ibihabuit foueam herícius: δὲ nutríuít catulos: nS ας εν, gi onzcHebraiutfupra δ circüfodit& fouit ín umbra eíus: illuc congregatifüt^ moniaj&pilofos,&la| dm ΕΝ milui;alter ad alterum.Requírite dilicenter ín libro do mS n τν, tatacontendun:&in— fníni& legitezunum ex eis non defuit:alter ad alterum— to Symmacho tranfla ERE SENS non qualiuit:quía quod ex ore meo procedit,ille man; uumqanq.. 1.' .FO πιίργαίςανιτα imo— dauit;& fpiritus cius ipfe congregabitea.Et ipfe tnifit id ef furia! petu H fabcamplar pid eis fort& manus eíus díuifit eam illis in menfura:ufag Ferca fing dre τ lypfiloinis fenptum ἐπ fempiternü poffidebüt e& ín generatíone& genera Es CHERHeR gm m putant.Nos autem ex €o cp dicitur,dief ultio nis dominiannus τς’ rum,fingulas familias i tributionü iudicij(io: T. m^; propriorum damonü NI Luc.4. c huncarbitramuranniü:de quo loquitur ipfe fafuator:Spiri coluifTe posenta:hac omnia in hierufalem habitaífe firma Infra. 61, ἃ tus domini fuper me,eo ᾧ unxit me: euangelicare pauperi^ bimus, Ω dt Lxx. tráftulerüt:lbi obuiauerüt fibi cerui δὲ bus mifit me: przdicare captiuis remiffionem,& cacis ut uideant:uocare annum domini acceptabilem:& diem retri eríjt:nec quafiuit alterum: Dominus em pracepit eis;& . butionis deo noftro: confolari omes lugentes,& dare plà; F 8. 51. b gctibus fion glori2:& de quo fupra dictü eft: Mulieres opu: M tionem habitabüt ín ea. Latabitur "uideruntfacies fuas:numero tranfierunt:unus ex ipfisnon piritus cius congregauíteos:& ipfe dedit eisfortes,& ma/ nusillius diuideteis:ut pafcant in(empiternü:& polfideat lem colonias:& iuxta ritum prouincíag fua lenta furgite:& dierum anni recordamini in dolore cii fpe: .- ingeneratione generation(üi,& requiefcant ín ea: Sie Allego: Allego, Ac per hoc poftgeneralem totiusorbis cófumationéreuer rice interpretabimur:ut doceamus ceruos,íd eftapoftolos, ut ti fcripturam ad hierufalé: cui illo tempore loquebatur:&-"&(anctos quofep doctores( de quibus fcriptü eft:Sicutde OT Mn uaftitaté ei? pleno férmone defcribi:qd'fcilicet poftditépus.[yderat ceruus ad fontes aquarii: ita defyderatanima méa—— ftus thomanz obfidióis aduenerit:pice δὲ fi ulphure& flámís ar dentibus omnía cópleantur:& fumus illius maneat in zeter niü:habitétqp ibi onocrotalus,& hericius,S ibis& coruus: qua animantía in defertis locis habitare cofüeuerüt:& hoc fiat:quía funiculus domini atq; perpehdiculii,id eft fenten tia illius nó ualeat imutari, Nobiles eius,id eft apoftoli atc credétes:nó ertit ibi, nec perditorüi numero coiungétur:fed regé potius Chriftü inuocabtint, Oés aute principes illius, fcribae uidelicet δὲ pharifzi,redigentur ín nihiliz& in domi; bus quondi ornatiffimis,fpinze& urticze& paliurus ori&/ tur.Eritg cubile draconum δὲ pafcua ftruthionum:que δὲ ipfa figna funt extrema folitudinis:Etoccurrent fibi in ea: iuxta Lxx.diuerfa demonum phantafmata:fiue ut omnes. alij iuxta hebraicum tranftulerüit Q^"& UO" onocentau τί X pilofi&Iamiía: quz gentilíüi fabula,& poetarü figmen ta defcribüt. Hericium quoq ibi enutrire catulos& ftatio, nem haberefidiffimam:lIlluc congregarí miluos rapaciffi, mam auem,quz hebraice appellatur EVyY*:fiue ut Lxx.tra ftuleruntceruos: de quibus infra dicemus.Inter qua pro ad tc deus.Etalibí: Vox domini perficientis ceruos.Etrur/ Ibi,15.b fum:Ceruus amicitiz δὲ pullus gratias: tuas; loquant tibi, - Etinlob:Cuftodiftiaüt méfes ceruog,& partus corii emit Iob.soa tes.Etin cáticocanticorü dicitur: Similis eft fratruelis me^ Cafuib caprea,uel hínnulo ceruoriü fup montes aromatii):obuia(7fefibiin hierufale,& mutuos uidiffe cófpectus:& tranfiffe acreliquiffe eam:& ad díuerfas prouincias perrexiffe: quia| dominus madauerit eis:Ite& docete omnes gentes, bapti; Μελ gantes eas in nomine patris& filij& fpirituffan&ti:& fpiri/^^^ tus illius congregauerit eos:dederitcp eis fortes atqgdiuife rit:utalius ad indos alius ad hifpanías,alíus ad illiricum, aliusad graciam pergeret:& unufquifq in euagelíj fuiatay doctrina prouincia requiefceret. Ο uz nos fuperhierufalé diximus prophetari,& iudei derhomano dicta imperio fü: fpicantur:nonnulli ad orbem referunt: nea prioribus dif/ crepare uideantur, Ca. XXXV. Tog My fn£faiam Atabítur oeferta et(ία τὸ, Cr uoniá hierufalem - cóuer(aeft in picem:& afcédit fumus illius fempi ternus:& habitant in ea onocrotalus& hericius, ES! ibis,& coruus, dracones,&(truthiones,deemo^ Dia,& onócétauri,lamia,& pilofi: δὲ ἀπί fuper eam impleta illius uidebunteloriam domíni:& decore(iue altitudinem, deinoftri. bL 4Confoztatemanue oílfolutas 2C. Vtramqs aditioné mifcuimus:ne in proponendis finguiis librorum magnitudo tenda£«quía iam modum breuitatis excedit, Apoftolis,de quibus fupra dictum eft:Ipfi uidebunt gloria prius poffederant, ex; pellentur: ut implea; tur íllud quod in hoc :eodem ,ppheta dicit: x Ἢ-Tifta.4 a 1 αἴατε οτί que nó Tii QU? Mg Wi Gal 4» d;paris: erumpe X cla; maquanon parturís: .quoniam plures funt filij deferta, magis& :eiusqua habet uiri. «Hacerat prius fitiens fiueinuia, nó habens vitales aquas:€ do; » Confortaté manus difTolutas:& genua debilía robora : te. Dicite putillanimis tue metitulo[is: confortamini& nolite tímere: ecce deus uefter ultíionem adducet retri/ butionís:deus ipfe ueniet& faluabit uos: Siue ut Lxx.tran tulerunt 105). T unc aperíétur oculi cecorü:& aures fur; dorum patebüt:ua aüdiét). Tunc faliet ficutceruusdau dus:& aperta erítlíngua mutorum: quía[Πα funt in deferto aqua:& torrentes in folitudine:& qux eratarí; da ín ftagnum:(ue paludes) δὲ fitiés ín fontes aquarü. In cubilibus ín quibus príus dracones habítabát, oríct uiror calatni& iunci:Pro quo Ixx.tranfiulerünt: Erít ibí lxtí/ cíaauíd, δὲ cauleeregü)& erít ibí femita δὲ uía iue uía müda)& uia fancta uocabi£inó tranfibit per eam pol/ lutus. Et hxec erít nobís directa uía: ita ut ftulti no erréc per eam.ve ut Lxx.tranftuleriit: neqp etít bi uía ímmüda. Qui autem difjserfi funt;tranfibunt per eam:& non er; rabunt).Non etít inquit ibi leo:& mala beftia non afcen det per eam,necínueniet ibi: fed ambulabunt per eam quí liberati fucrínt.Et redempti a domíno conuertenf: & ueníét ín fion cam laude:& laticia fempiterna fuper .caputeorum. Gaudium& lxtícíam obtínebunt: δὲ fu; Luc5-g fentétía eft: Relinquet demit δὲ decor? dei uobisdom? ueftra de:: noftri:precipit,ut con ferta: Proptereaque? Etabitur deferta& Etare defertum fv— orent manus in gen; TRE pr? dra Rie de ínuía:& exultabit tienst& exultet fo/ Rbus πε E s ge hs- ΐ ἒ: Γη; nua debilía roi: ^. siakb. Vordominicácutien folitudo: δὲ flore—litudo,€ floreat ut κενο manibus τς- tis νο ϑωπι bítquafilliü.Germínans^quafililium.Florebunt&^ ἀἰοίυτις opus dei tw Ἦν mesi dr S de e germínabit:& exultabit exultabunt deferta iorda; Fere nom po Keane e y parantisceruos:&re Ixtabunda&laudás.Glo nis: oloríalibani data eft tea eendunt eam qmuelabit códenía fylua 2; ἢ ἃ:{ ad bonaopera. Bt qui VEGAN CI μὰ χα libani data eft ci decor ei:& honor carmeli& po! Ane ped dui omniüi abundantia:& carmelí& faron.Ipfi uide/ pulus meus uidebít glo^ ueris erroribus clau; pugnanib"cruisde— bunt oloríam domíni;S&—ríam dominí:& altitudi;— Sícibant, firmo fuper uniueríis faltibus παν δ:: à: uerítaté incedant gra? tionübetim que eas— decorcm ἀεί noftri. nem dei noftri, du& puíilanimes(ir ue formidolofos fide diii cófirmàtes, faciat nó tímere:uniufq dei motus uniuerfi erroz ris expellat ttmores. Cau(aautem εἶ(ecu/ ritatis atcp coftantizt quía uéturus eft Chri ftus, cui pr dedit ome fíudicit:G reddet uni; ἀπ fcd?m opera fua: Ipfe ueniet δὲ faluabit uos, qb? dicit: nolite tímere:fiue,nostutfa/ luté cü credentib?apti dicant(ibi effe comu nem.Tuncaperientur oculi cecorii:& aures furdorum patebunt: Τῆς faliet ficut ceruus claudus:& aperta erit lingua mutorü. CQ d quad fignorii maent tudine cópletü fit, qri domínus loquebatur difcipulis Toannis qui ad eum mifi fuerant: Euntefrentüciate Ioan ni quaaudiftis& ut/ diftis:czci uidét: clau «minus non gradieba£ fii per eam:qua nunc flo iler rebitutlilium: fiueut luti fignificatius expreffit TM Aquila oe xev:qua TM nos tumentem rofam ὙΠ& necdum folijs dila ma tatis polfum? dicere. nk Florebit auté ut cum Wh τὶ"Apoftolo pronunciet: aig] Cod Chrifti bon? odor fu; sim. ,musinomniloco. Et mpi- Caii.7,d illud Canticicantico/ ni rum: Flores uifi funt m" in terra: mandragora "m dederütodorem futi. | dudit(Q.uodqg ín Lxx. po/ íi nitur) αγαδνίάσεται Y; ΠΕΝ τὰ E ἡμια. Τὸ Ιορδάνου, gtet dolor& gemitus. TIE íd eít:& exultabüt de/ eui ferta iordanis: in he/ Mus braíco quidem non habetur: fed poffumus dicere, Ioannis fame in tordane fluuio, poenitentiz baptifmü demonftrarisquod fuis? diis(uo lauacro fignauit atcp firmauit. Et quía de folitudi/ mij nefiguraliter dicitur:qua refert ad gentes,in qua fuit Ioan» nes:cófequéter iungi poteit iordanis: ut per defertti gentiü vadit vdd ueníamus ad bapti(mü faluatoris. C) d'cp fequitur: Gloria qnt libani data eft ei ,& decor carmeli& faron: Iuxta priore ex; usd planationé debemus accipere: in qua diximus[ραπ tem t M: Zach.t, a plum(ihe hierufale intelligi, dicéte Zacharia: Aperi libane uir Egechurz.a portas tuas.Et Ecechiel: Aquila magnarum alarum plena unguibus:quz habet ductum íntrádi in libanu.Et carme/ (pi— El2.d lum,prioré fignificare populti:de quo fupra dictum eft:Et jim. eritdefertü in charmel,& charmel in faltü reputabi£, Et fa/ ΓΝ ron eandem habere intelligentiam, fcriptura dicéte: Factus 1 e(t faron ficut defertii. Omnis igitur candor,cultus dei, δὲ i circücifionis(cientia:& loca uberrima atcp campeftría, qua JV appellant faron:pro quibus Symmachusinterpretatus eft campos;dabuntur defert quonda ecclefiz:& habitatores di ambulant: leprofi mundantur:(urdi au; díunt: mortuí refur/ gunt; pauperes étian/ gelicant:tamen Gtidie explet ín e&tibus:qii qui prius caeci erant,& inligna δὲ lapidesimpingebat:ueritatis luméafpi» ciunt.Etqui fcripturarü uerba furdis aurib? audire nó po terant,nuncad dei pracepta laetantur: qfi quí prius claudi erant:& rectà uíam non tenebant;faliunt ficut cerui imitati tes doctores fuos:S aperta erit lingua mutorü:quoríi fata/ nas ora có-luferat:ne poffent unii dim cófiteri.Idcirco atit aperientur oculi, aures audient,falient claudi,& aperta erit - lingua mutorum:quia fcifTze funt fiue eruperunt ín deferto quondi ecclefie aquz bapti(tmi falutaris:& torrétes ac riui in folitudine, díuerfz fcilicet gratize fpirituales:& que erat arida,in ftagnü paludefgp cóuerfa e(t:ütnó folum careret ar dore fitis fed nauigabilis effet δὲ irrigua:& haberet fontes plurimos ds ceruus defyderat: ὃς qui biberit, poteft bfidi/ cere diio:iuxta illud qdfcriptü e(t: Benedicite dio de fontí bus ifrael.In cubilibus anímartü gctiliui, in quib? prius dra cones habitabant:erunt calamus& iuncus,quibus fcriba£ fides dfii;& in quib? fefTa prius membrarequie(cant: Siue erit £K3.. XXXV$0. 65 Ω Ἔσδ.ς, d Marthe. á D Luc,7.c 5.27.8 1i 1 r £onimen.Woieronymi liber vndecimus ἘΞ. eritleticiaauiti& caule gregri:utaffumantalascolumbas— lubriin petrainuenirí pót. Ambulabütaiitf eam quilíbes..(Δ, Tina δὲ humilia relínquentes,ad excelfa feftinent:poffintggcum.— rati fuerint de uinculis.pétórü: G redépti faneuíne faluato/" Mal; pfalmiíta dicere: Diis pafcit me,& nihil mihi deeritiinloco^ ris:g egerint pornitétia, δὲ uenerintín fion; de qua fzpius ὁ ji μ pafcuz ibi me collocauit; Superaquas refectionis educa/— dixim?:Accefliftis ad fion monté& ciuitate dei uiuétis hie Hebe t T, uit Γης. Τί erit femita δὲ uia müdiffima,quafanctauocabi,—rufalem coclefie:Nemoreiudaico aurea quaramus fion,& ω ὦ Ιοδ.τά.ἃ tur:& qua dicit ipfa de fe:Eeo Για uia: per quàquipollu,^ eématáhierufale: qua íuxta pphetíà Danielis, in zternos Do P3118 tus e(t,tran(ire non poterit. Vri& ín pfalmo dicit: Beatiim^— cineres diffoluta eft.Eritqylaticiafempiternalaudantiüido^*]' maculati in uía.Ethac uia erítnobís.i.deusnoftertamre;^ minii fuper caput eorti:ut poftdp[σου uicerintpoffintcü; τ cta& plana atq; campeftrís:ur nullü habeat errore:&[Γη]. Άρβο& ,ppheta dicere: Curfum cofumaui:fide feruaui: de 2.Timo τ Εν atqp uecordes p eam ingredi ualeanttquibusinProuerbijs— cxtero répofita cft mihi corona iufticiz.Et: Dfieutfcuto bo fé. sc Ῥτο.9. 8 loquit fapiétía:Si quis eft paruulus,ueniatad me. Etinfi/ πα uoluntatis tue coronafti nos. Tuncfuccedentegaudio^—. l]bidem pientib? locuta eft: Venite δὲ comeditepané meii:& bibite^ atqplaticia, fugiet dolor δὲ gemitus: qti ueneritex fion qui uini qd? mifcui uobis.Relinquíte infantià& uiuite:& am^;^ eruat: Q.uz οἷα nos iuxta apPm Pauli in prímo faluatoris 1, Co.1. d bulatep uias prudétía. Stultà eim müdíelegit deus: quorüi—-interpretamur aduétu.udai aute& noftri iudaigantes, ad Ῥδ.6δ.9(tultorti princeps loquit in palmo: Deus tu fcisinfipiétia.— fecundi referunt,unius occafione uerficuli: Conuertent& 1,Co.r.d. mea, Et:Stultii dei fapictius eft hoibus. ΝΠ Lxx.tranftule^^ uenientin fion'cum laude:hoftiarum fanguine cunctarüds runt:Etqui difperfi fuerát,& a focietate diii fepati,nequadg gentíü feruituté,& uxorii pulchritudine defyderantes,—'' tpe. s.b errabunt.Sequit:Non eritibi leo,aduerfaríus nofter diabo. lus:qui circuit rugiés,quó ouile diii poffit intrare.Et male— Commentaríj decimi in Efaiam fínis, beftia fatellites ei? nó afcédentp eam. Neqy eim ueftigiti co/ td DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN VNDECIMVM COM MENTARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM PROEMIVM.: Ifficileimo impoffibile eft placere omib?:nec tanta uultuü quáta fentétiarü diuerfi tas eft.In explanatione duodecim pphetarü longior quibuída uifus[ἀπ opor; tuít:& ob hanccaufam in cómentaríolís Danielis breuítati ftudui, prater ultima δὲ medi] penultimá uifionem:in quib? me neceffe fuit ob obfcuritatís maenítudine fermoné tendercipraxipueq ín expofitione feptem& fexagintaduarii δὲ unius hebdomadarü: in quib? díflcrédis quid Aphrican? téporü fcriptor,quíd Orígenes δὲ cvfarienfis Eufebius, Clemens dq: Alexádrinz ecdefiz: prefbyter,& Apollinari?laodicen?;Hippolytufa;& Hebraei,& T ertullian? fenferíntbreuiter coprehédi:lectorís arbitrio derelinqués quid de plurib? eligeret. τὰ qd'nos uerccundia fecim? iudicandi;& eor honore qui lecturi erant:quíbufda forte nó placeat: quí nó antíquorü opíniones fcd noftrá fentéía fcire defyderant. Quib? facilis refpofio eft:noluiffe me ficunü redpere;ut uíderer alios códeninare. Etcerte fi tanti δὲ tá eruditi uírí faftídiofisle&torib? Η difplicé:quid de me facturi erát;quí p tenuitate ingeniolí ínuidorà morfib? pateocSinautéfi pradíétos uitos,magiftros eclefiz: nominauí:illud íntellioét, me nó oim ,pbare fidem,qui certe inter fe cotrarij funtifed ad diftinctione Iofephi;Porphytijq: díxiffe, quí de hac quaftione pluri ma difputarüt. Q» fi ín expofitione ftatuz pediicy ei?& digitorá difcrepantia, ferrá& teftam,. fuperrhomano regno íaterpretatus fum:qd prímü forte,deín imbecillum fcriptura portédicno mihí imputét.fed pphetz.INeqy ein ficadulandà eft príncipib?, ut fanctarü fcripturarü ueritas negliga£:nec generalis difputatío unius pfona íniuría eft. Quz cü benigno meorü ftudio caue;] 1" retur, dei iudicio repente fublata eftiut& amicorii in me ftudia δὲ xmulorá ínfidiz: moftraren£,]: iN Sed hacalías: nunc qd'ccepim? exequatur. Vndecim? in Efaiálibero uirgo chrífti Euftochits.— s quia magná parté hiftoria diferturus eftfaalior erit in principijs,& ufqy ad duas fuí partesrelu kl qua fimili more díctanda funt:& fic ftudendü breuitati, ut nullum damná fiat intelligentia,"; COMMENTARIORVM HIERONYMI IN ESAIAM PRO PHETAM LIBER VNDECIMVS. suy P 2«Ως( dé fcripta referunt ΚΞ). XL facti eft ínquartodecímo— edes enc 2 cti anno regís Ecechíz: afcédit fennacheribrex ή Eia regis iftael, το aflyrioru fuper omnes ciuitates iuda muni; φφφάρως CP L "Y tas,& coepít eas.Et tnifit rex aflyríon: Rabfa— vigintiquing; inquit anno zc. Hiftoria ma; Achiís in hieninicad t. xhiami annorü erat cti regna/ umet i μα ημείγτος cen de lachís in híerufalé ad regem Ecechiam ínmanu Ted tationenoindigerple— Graui: δὲ fletitín aquaductu ρίζα fuperiorisínuía^&nouem annis gna 4- Reg.1$ niufqpin Regü& diez.- 1 ÍS.:"Ad t alim fili uitinhierufalem:€fe ὦ 2, para 52 rum uoluminib? hac nori fullonis E egreflus εἰ ad eum Eliakim filius cit qd erat bonii d: m|||| K oa zin£faiam dómino:iaxta omnía quoe fecerat Dauid pater eiuis.Et poft 7^ paululü: In domirio deo ifrael fperauit:& poft eum nó fuit 4 Regit Αα ilis illi de cunctis regibus iuda: fed nep in his quianté : eum füeruritiadhafit ἀοππίπο,δὲ nó réceffit a ueftigtjs eius: fecitqy ndandáta eius qua, praceperat diis Μου: Vnde& Καὶ. XXNWI bitrantir eum fuiffe famariten:& idcirco heBraicu fciffe fer πιοποίη: δὲ tam audacter δὲ impie dóminum blafphemareé, Confydéremus ergo uerba Rabfacis:ac prímii quod dicitz Confidis fuper baculum harundineum cónfractum iftunà fup agyptüi:falfum eft:nulla ἐπὶ narrat hiftoria cp Ezechias So. 66 Q. d M (oq Reg 7.8 er1S,b b tid] Lil tma at qii trib? quz appellaban tur ifrael:& tranftulit eas in aífyríos: collo» cauitdp in bala,& haz bor fluufjs Gogan in ciuitatibus mocdorü. Poftannosauté fepté, id édrtodecímo anno Egechia, rex affyriori fennacherib ingreffus iudaa, obfedit cíuita; tes ei? munitas,uolés eas capere, Ου οὖν fideretlachis,mifitad eum Ecechias nücios dicés: Peccaui, recede ame:&omne qd'im; pofueris mihi, feram. Cundqptrecéta talenta argéti,& triginta auri adregis imperii per/ foluitfet:fractis ianuis tépli domini:& lami/ me?Eccé cófidis fuper baculá harundineum confractü iftum fuper xgyptü: cui fi ínnixus fuerit ho,intrabit in manü eíus& perforabit eam:fic eft pharao rex egypti oimib? qui cofidütin eo.Q d" fi refpoderís míhizin dno deo noílro confidimus: nonne ipfe eft cuíus abftulit ecechias excelfa δὲ altaría:& díxit iudze δὲ híerufalem: Corá altari ifto adorabitiszEt nüctradete dio meore οἱ aflyriorü:& dabo tibi duo milía οὗτος poteris ex te przbere afcenfores eorü.Et quó fuftinebis fadíé iudi εἰς unius loci ex feruis dri mei mínoríbus qfi confidis ín xeypto,& ín quadríeís,& in equitibus:& nunc ΠΩ! quid fine diio afcédiad terráíftam,ut difperderé eam? Dominus díxítad me: Afcende fuper terram iftam δὲ » dífperde eam. Et dixit elidkim δὲ fobna,& íoahe ad rabfacen:Loquete ad feraos tuos fyra lingua, íntelliei mus ef; ne loquaris ad nos íudaice ín auribus populi erat domínus ctm eo: ad egyptíos mies in cunctis ad quz^ i νι Ρον--. 4. Pharaonis α χιπ pó RN ἀντι& Helkiz, quiera faperdomü:&fobnafaiba,&ioahe quii dg infeni agas Renier si fili?afaph a comentarijsi& dixit ad eos rabfaces: Dicite Si ένο mihi, n RA s fori 2 εκ: Ó. af"-- no aeo noitro conr RES n pO egechia:E- Tec dicit rex tmagn?rex aflyriorü:Qua ει dimus:uerum eft.Sé í - fexto i imperial fiducia qua cofidiszaut quo cófilio δὲ fortitudiínerebel/— rurfum iungit menda manafar rex aílyriorü di Pet qux: Moped wp cium μοίρῃ ἢ, qd a7 pus ie lare dífponis: fup qué habes fiduciam:quíareceffiftía— fiiic e enis excel fa illius δὲ altaria.Hoc em non contra deutn; fed pro deo fecerat: ut idololatría& ueteri er rore deftructo iuberet deum adorari in hie rufalem,ubi eratciéplü eius: quad? legamus peffima cófuetudine, in montib? collibufq; extructo ià altari, po/ pulum deo uictímas immolaffe. C ρα’ citatem obfefforü uo/ lens oftédere, equorit duo milía polliceturs ἡ quor Ecechias afcefi fores prebere nó pof» fit:nó de imbecillitate uenit populi tudzorti qui equitandi carebat Ícictía: fed deobferua tíone mandatorti dei: nis ei? detractis, quas ipfeaffixerat:mifit rex alfyriorü Thartan δὲ Rabfacen delachis ad regé Ecechiam cum manu ualída hierufalé:qui cum afcédiffent,uenerüt ín hierufalé:& fteterunt contraaquzdu&i pifcinz fuperioris qu eft in uia agri fullonis: uocaueruntqy ad fgrege. Pgref/ fus eftautéad eos Eliakim filius Helkíze prapofitus dom?, &(obna fcriba,& ioahe filius Afaph a cómentarijs:dixitdp ad eos Rabfaces: Loquímini Egechiz: Hac dicitrex ma gnus, rex affyriorü,& cetera: qua in hiftoría cótinentur.In quo, arrogantía cófyderanda Rabfacis, cp uelut quadá con traría fortítudo,imitat cófuetudine pphetari:ut qdPilli fo/ lentin prologis ponere: Hc dicit dris,quo auctoritatem& magnitudine loquétis oftédant:ífte nunc dixerit: Hac dicit rex magnus rex aífyríog: Egreffus eft autéad eum Eliakim filius Helkiz quí erat prepofitus dom?: δὲ Sobna(σπίθα, δὲ Ioahe fili? Afaph,a com&taríjs. Ifte eft Eliakim fili? Helkia: $124£ dequo inuifioneuallis fion fupra legimus: Vocabo ferui meum Eliakim filii Helkiz:& induam illum tunica tua:& cingulo tuo cófortabo eum:& poteftate tuá dabo in manu cius:& erit quafi pater habitantíü in hierufalem,& domui iuda,& cetera. Hacc auté dicunt ad Sobnam,qui ante cum ; prapofitus templi fuít:de quo in eadem fcriptü eft uifione: Ibilem.e Vade& ingrcderead eii q habitat in tabernaculo, ad Sob/ nam prapofitü templi:que tradunt hebrzi Rabfacis comi/ nationf$perterritü tradidiffe manus affyríjs: δὲ inferioré par tem hierufalé aduerfaríís prodidiffe: exceptaqy arce fion& sky ngu lini utn n iuc dod Ἢ] hi d [11] ῄ ὃ ni cen egredi£,eundé putant qué& fupra, Ibi ei Sobna pre M pofitus tépli poni£,qui ab afTyrijs dícit effe capiendus: Hic /!*5 autem Sobna fcriba,hoc eft, γραμματεύρ: qui hebraice ap? pellatur"Οδ eft fuperiori ολλόνυλιοο. Rabfacen aute quí hebrzalingua locutus fit,filíti Efaíz propheta iudai autu/ . mant: q& ipfe ,pditor fuerit:relí&üiqs filiti Efaiee alteri ap, ,3YV? pellari Ia(ub:qui in lingua noftra relictü(onet, Porro alij ar τε x P teplo;nihil aliud remanfi(fe qd? nó tenuerítaffyrius. Vnde: », errant qui Sobna, qui nunc ci Elíakím δὲ Ioahe ad Rabfa; quí per Moyfen fuper .. rege praceperat ifrael: Non multiplicabit fibi eqiios:& uxores plurimas non ha/ bebit.Sinautem meinquit feruum Sennacherib, qui fum mínímus famulorii eitis,non uales fuftinere,quomó tantà regis potentia fuftinebiscAd id auté qd? dixerat:Si réfpori, derís mihi,in ἀπο deo confidímus: callide prudentercp ré; fponditfe non fua uoluntate,fed dornini ueniffe praceptis. Dominus dixitad me: Afcende fup terra iftam:& difperde eam.Et eft areumentü:certe fine domini uoluntate huc ue; nirenon poteram. Cum autéuenerím δὲ multas cocperim ciuitates,& pars hierufalem manéat intacta: manifeftü eft me eius uoluntate ueniffe, Legi ii cuiufdani commentario eundem effe Sennacherib qui& famariam coeperítqd? or—| nino falfum eft.Sacra énim narrát hiftoria ρε phulregé 4.Re.s, d affyriorum,fub manahé regem ifrael uaftaffe decem tribus; Secundü Theglathphalafar, fub phacee filio romelietegé Ibidem. ifrael ueniffe(amariam. Tertii Salmanafar fub Ofez regé Ibi.r7. a ifrael totam coxpiffe famaria. Ci uartü fuiffe fargon qui éx/ Efa.z2o. a pugnauít agotum. C) uintii Efaraddon qui tranílato ifrael,-ᾱ- Rert7 famarítanos in terram iudeam cuftodes miferit. Sextütii, Sennacherib qui fub Ecechía rege iudascapta lachis& ce/ Ibí.8.b terís iuda urbíb? obfederit hierufalé. Alíj aute unütii atq;' eundémultís putant nominibus appellari. ἃ 4Γ toíyít elíahím« fobna τέ. Accufatio Rabfacis Ecechiz teftimonit eft:cp captis cunctis πάσα urbibus cófifus in diio fit, dixe εἰς ad ppfm: Nolite timere,nec paueatis rcgé affyriorti:& uniuerfam multitudíne quz eft cài eo; Multo eim plures tio bifcü funtdj cü illo: C illo eft brachiti carneti: nobifcü eft diis deus nofter,q auxiliator eft nofter, pugnatqp ,p nobis. Et cóforta?? eft(ínquít) ppfus huiufcemodi ybis Ecéchíz regis iuda. Vnde Rabfaces deftruere uult, qd' ille cóftruxe/ rat:& loquít ad populti: Non feducat uos Ecechías:& not uobis tribuat fiducia fuper domino deo. C?» aute Elíakirri δὲ Sobna,& Ioahehumiliter deprecapt:Loqueré ad feruós tuos fyra lingua, intelligimus enim:;& nó loquaris ad nos 2. iudaicé qui eft D Deua. d £ommen.ieronymi liber vndécímtis iudaíce in auribus populi qui eft fuper murti, huncfenfum habet: Qr uid neceffe eft populü falfis terrorib? cómoueri: & uanam iactare uirtuté;loquere lingua quà populus non intelligit:Si quidé nos habemus linguae m muícq fermoné fyrü,qui αρ cómunis eft. Ad qd? Καρία ..€es arroganter: Num aitad dnm tuü,& ad te mifit me dominus meus:& nó potius ad uiros qui fedétin mu roc Rurfumqp augens comminationeterro/ rem: utcomedant ín; quit ftercora fua:& bí bant urinam pedum fuorum ποθι: Per quz oftédit fame eos '& ρεπυγία, Πρ elTe ca piendos:Simulg ille: cebram iungit formi/ dini: ut quos terrore non uicerat,repromif/ fionibus& perfuafio» ne decipiat, dicens ex fermoneregis affyrio; rum: a«[-yacíteme; cum benedictíonem: c egredítníni ad ime c. Proquoin Regum uo 4 Reg.1$.f lumine legitur: Facite F mecum quod eftutile & egredimini ad me. Ergo fenfus ídem eft. Facite(inquit)qd? uo bis profit:& in benedi ctionem ueftram pro/ ficiat. Siue hoc dicit: Benediciteregi affyrio & laudate eum:& do; minum cófitemini, ut praemia confequami; ni:& donec reuertar dezgypto, fiue-capta lobna redeam:- habi; tate in urbe ueftra:& rebus είς fruimi; ni: Poftea autem uení amG& tranfferam uos in terram quz fimilis eft terre ueftrz fru; menti, uini; δὲ olearii. Nec dicit nomen re^ gionis: quia equa/ lem tetrz repromiffio nis inuenírenon pote rat:fed fimilitudinem pollicetur. Hoc enim υπο defyderat, , Án Qnatuseft.O) uída * putantterram eis me; diz repromitti: quz habebat terrz iudaeze fimilitudiné,tà in fitu εί frugibus, d'q; infert: 41 Cb eft Oc? ematb erarpbade Cibi eft oe? fepbarua, £m? fBunddlíberaue/ runt famaría oe manu inea: Hocoftendit,op oibus hís dijs famaría feruierit,& idcirco ca^ ptafit;Sin autem(ait). & ientià:noui/ qui eft fuper murá. Et dixit ad eos rabfaces: Nunquid ad domínáü tuum& ad te mifit me dominus meus, ut loquerer omnía uerba ífta:& non potíus ad uíros quí fedent ín muro:ut comedant ftercora fua:& bibant uri nam pedum faorü uobifcum ς Et ftetit rabfaces δὲ da/ mauituoce magna íudaíce,& dixit: Audite uerba tegis magní,regís aflyriorü«ας dicit rex: Non feducat uos ecechías:quía non poterit uos eruere:& non uobis trí; buat fiduciam egechías fuper domino dicens: Eruens liberabítnos dominus: non dabitur ciuitas ifta ín ma nu Γεοίο affyríorum.INolite audire egechíam:Haec dicit » ením rex aflyriorü:Facité mecum benedictioné& egre dimíni ad me,& comedite unufquifq; uineam fuam:& unufquifay ficum fuam: δὲ bibite unufquifq; aquam ci/ fternz fuz:donec ueníam& tollam uos ad terram quz eft fimilis terrz ueftrz:terram frumenti δὲ uíni: terram panum δὲ uinearum. INe cóturbet uos ecechías dícens: Dominus liberabít nos.Nunquid liberauerunt dij gen tium unufquifqs terrá fuam de manu regis affyriorüz e Vbíéft deus hemath δὲ arphad 7 Vbi eft deus fephar/ uai? Nunquid liberauerüt famaríam de manu mea? Quís eft ex omnibus díjs terrarum iftarum,qui erucrít terrá fuam de manu mea, ut eruat dns hierufalé de ma . nu mea: Et filuerunt, δέ non refponderunt οἱ uerbum: Mandauerat ením eís rex dicens: INe refpondeatis ei, Etingreflus eft eliakim filius helkía: qui erat fuper do; mutm:& fobna fcriba,& ioahe filius afaph a commen, taríjs ad ecechíam fciflis ueftibus:& nunciauerüt ei uer ba rabfacis. Ca. XXXVII c T factüm eft cá audiffet rex ecechias,fcidit ue; ftimenta fua:& obuolutus eft facco:& intrauit - in domum dei.Ét mifit elíakim qui erat fuper domum,& fobnam fcribam:& feniores de facerdotib9 opertos faccís ad efaiam filium Amos pphetz:& dixe runt ad eum: Hac dicit egechías: Díes tribulationis& correptionís,& blafphemiz dies hzcquía uenerüt filij αἱ ad partum:& uírtus non eft ρατίδαϊ. Si quomodo audiat domínus deus tuus uerba rabfacis: quem mifit rexaflyriorü dominus fuus, ad blafphemandü deum: uíuentem,& exprobrandum fermonib? quos audiuit dominus deus tuus. Leua. ergo orationem p reliquijs qua reperta: funt. Ecuenerunt feruí regis ecechiz ad efaíam: δὲ díxít ad eos efaías: Fic dicetis domino ue/ ftro: Hxc dicit domínus: Ne tímeasa facie uerborum quz audiífti quibus blafphemauerunt pueri regís αἲγι "M- riorum tantís díjs prafidentibus decem tribus facifefuperauim?; uanto magis uos, immo folam hierufalem,uno deo prz; «Της uincemus facilius ὁ Tacuitq omnís populus,& non re(ponditei quicdj: Siquidem praceptü regis acceperant, utnon refpóderent ei, Vereiuftus Ecechías; agens cuncta fideliter,uniuerfag có filio. Ideo autem iuf/ ferat blafphemanti af, fyrio non refponderi:. ne eii ad maióres blaf; phemías prouocaret, Viifcriptüeft:Nefuc; Ege cendas carbones pec; catoris, Et ín pfalmo legimus: Cum cófifte$98. a retaduerfum me pec; cator, obmutuüi X hu; miliatus fum:& tacui de bonis. Et iterum: Pone domíne cufto/[θίασος diam ογί meo:& ΟΠ munitum labíjs meis: ne declines cor meum - in uerba maliciz, Ca, XXXVII 2. factum eft cum audíffet r'ck ececbíast JB 27(cidit veftí iméta fua eC, Petfpicua . relinquentes,ea tantü in quibus latens fen; fus eft di(ferami?.Scín duntueftes:quía Rab : facen audiunt blafphe manté. Scindit& ipfe rex ueftiméta fuaxquía peccatori fuorum,& populi effe credebat, φ Rabfaces ufq» ad por/ tam hierufalé uenerít: & cótra domini talía fit locutus. Vnde€ Matta pótifex quía faluatoré bla(phemaffe crede; bat: Íciditueftimenta fua:Et Paulus ac Bar; Act— nabas deferétibus fi/ bi ἀεί cultumlycaoni : bus/fciderütueftimen ta fua.Ότο regio ergo cultu obuolutus eft facco:& de palacio ad téplü gradiés,Eliakim pontifice,& Sobnam: fcribam:& feniores de facerdotibus mifit ad Efaiam filium Amos ppphetz.In quo regis confyderanda humili, tas atcp prudétía: Ipfé ἡ pergitad templü:prín cipes ppli&€niores facerdotum:nó ftolis facerdotalibus, fed ci; licíjsopertos mittítad Efaiam filium Amos propheta:Pro quo ín Regum uolumíne le gitur: Ipfe coopertus 44Regb. eft(acco:& ingreffus domum dfi,Eliakim prapofitii domus, δέ Sobnam ^in Zfaiam Gobnam fcribam δὲ fenes de(acerdotibtis, mifit coopertos faccis ad Efaiam prophetam filium Amos.Hic quia ipfede fe Efaias fcribebat hiftoriam:non feappellauit prophetam, fed filium propheta: Ibi uero quía alter erat(criptor Πίο; Matti.g.a ric;ipfum cribit propheta. Qr uod quidém& de Matthxo $.16.C £3. XXXVII tentía fcriptum eftín Regutn& dierum uolumine: c» Rab^ faces iuxta domini uoluntatem,obfidionem deferuerit hie: ru(alem:& perrexerít ad dominii fuum: quem uel deferta uel capta lachis, ad oppugnandam Lobnaire cognouerat. Ipfequoq Sennacherib audiés Tarácham regé zthiopum euagelifta legimus, cp ipfe Matthaeus fe dixe rit publicant: alij ue/ roeuangelifte nomen publicani tacuerínt, S aplicam tii pofuerint dignitate:& quod in coniunctionibus apo ftolorü, apud fe fecun dus,apudalios prím? fit. Dixeruntgp inquit ad eum: Hac dicit Ece chias: non rex, nó tu/ més nomine imperij: Dies tribulationis,& correptionis,& blaf/ phemiz dies haec: tri/ bulationis noftrze cor rcptionis dei, blafphe míz hoftium.Ponitqy fimilitudinem partu rientis mulierís& do/ lentis, ῳ δά partü uq peruenerit, generare non poffit, nec dicere: Atimoretuo diie con cepim?,& doluim?, δέ peperim? fpiritüi falu7 tís.Sequit:Si quomó audiat dominus deuf tuus uerba Rabfacis: Non e audemus do minum omníum,no/ ftrum domíniü dice^ τε: quo irafcente tan; ta perpetimur:fed tuti dicim? domínum. Et hanchabemus ultio; nis fiduciam: quoníà uiuens deus blafphe; matur a cultore idolo rum mortuorum. Et exprobrauerüt fermo nibus, quos audiuit dominus deus tuus. Leua ergo orationem noftram iacenté: non riorum me, Ec«e ego ei dabo fpirità:& audiet nunciü, & reuertetur ad terram fuam:& corrucre eum faciam 8 gladio ín terra fua. Reuérfus autem rabfaces, inuenit regem aflyriorum pralíantem aduerfuti lobnam.Au/ dieratiením quía profectus effet de lachiss& audiuit de taracha rege xthiopíx dicentes: Ecreffus eftut pugnet contra te.Q d' cum audiffet;mifit nundos ad egechíam dicens: Fic dicetis cgechíz regi iud loquentes: Non te decipiat deus tuus ín quo tu confidis dicens:INon da bitur hierufalem ín maná regís affyriorum.Ecce tu au/ difti omnía qux fecerunt reges affyriorá omnibus ter/ ris quas fübuerterunt,& tu poteris liberari? Nunquid eruerunt eos dij gentíum,quos fubuerterüt patres mei Gogan δὲ haran,& refeph,& filios eden,quí erát ín cha lafar? Vbi é rex hemath,& rex arphad:& rex urbis(αν b pharuaítn ana& aua? Et εἰίε ecechías libros de manu nunciorum,& legít cos: δὲ afcenditín domum domini: δὲ expandit eos coram domíno:& orauit ad dominum dícens:Domíne exercituum deus ífrael qui fedes fuper cherubim: tu es deus folus omnium reenorum terra: tu ením fecifti ccelum δὲ terram.Indiína domineaurem tuam& αμα; aperi ἀπε oculos tuos& uíde:& audí oia uerba fennacherib qua mífit ad blafphemandü deum uiuentem, Vere enim domíne defertas fecerunt reges affyríorum terras& regiones earum:€ dederunt deos earum igní:norsením erant dij, fed opera manuum ho mínum έστησε δὲ lapídes:& cómínuerunt eos.Etnunc dotníne deus nofter falua nos de manu eíus:& cogno/ c fcant omnía regna terra:quía tu es deus folus. Mifit àu tem efaías filius amos ad egechíam dicens: Hxec dícít domínus inferre fibi bellum,oc^ currit uenienti:& nihi lominus mittit nun/ cios ad Egechiam;& epiitolas: ut ds necdü uirib?coeperat,fermo/ ne terreret.Et quó po? pulo dixerat: Nó te dé cipiat Ecechias, eadé blafphemialoquit ad regem: Nó te decipiat deus tuus.Ponitq; ex empla tnaiorüi,cp quó cateras terras non po tuerintliberare dij fui de manib? eorum: fic nec hierufalem libere; tur. In enumeratione autem eetiii caterarü ponit MAYA y3n:ds Lxx.mifcuerüt dicen; tes: ahaueaua:coiun/ &tionemq»,&,id eft^ ἑ inter duas gentes ana δὲ aua, lingua pofuére hebrza: ut ignoranti; bus,unagens uideat aut ciuitas. Manifefta tranfcurrim?, ut ín du bíjs immoremur.Pu; gnaífe autem Senna; cherib regem αγγείο rum contra agyptíos δὲ obíediffe pelufium: iamqp extructis agge/ ribus, urbi capienda ueniffe Tarachá rege ethiopii in auxilii:& una nocte iuxta hierd falem centü octoginta quinq, milía exercitus aíTyrij peftilentia cor^ ruiffe:narrat Herodo^ tuf,& pleniffime Bero fuf,chaldaicz fcríptor híftoriz: quorü fides pro cuncto populo quí íam perit, fed pro rcliquijs quz ob fidentur. Cuncg ueniffent ferui regís Egechíz ad Efaiam, rurfum nomen propheta tacuit; ut ceeptam feruaret humi litatem.Prauenitqp eos Efaias:eodem enim fpirítu quo fu; tura nofcebat, etíam ab(enté regem audierat:€ dicit quid refpondere deberent diio fuo, humiliati iri ifta fiducia con; fcientiz. Dicite inquit domino ueftro, qui uefter eft domi/ , nus:meus enim hxc dicit dominus: Noli timere uerba quí bus non tu, fed ego fum blafphematus:Nec díco uniuerfa qu regi affyriorii(im facturus, ne meà uidear iactare po/ tentía:(ed ο dandus fit οἱ fpiritus non ἀεί,[εά aduerfarius: Auditoqs nuncio,reuertatur ad terrà fuam:& corruat in ca ladio:ut duo pariter Ecechías qua optabat audiret,fe ob; fidione& perículo liberádum:€ inimícti iratumq regem in fua terra effe moríturum.Sí quis quzrat cur in libro pro phetizhiftoría quz in Regum& dierum uoluminibus fcrí pta éft;mixta uideatur: Confyderet cp hiítorize prophetia fit copulata:tam deliberationeurbis, ᾧ de afTyrí; interítu: δὲ dereuerfione folis horarum decem:& quindecim annottifpacíjs protelatis:qd?& prophetiz eft& hiftoríz. aq[1fRe/ πείς autem rabfacee zt,— Eifdem uerbis eademq(en; de ppríis libris petendaeft. ὃ ΑΓ t rulít ececbíae líbzos oe manu nuncíoz6«€. Contra Sennacherib regis blafphe/ mías, folita Egechias arma corripuit. Rurfum«p pergit ad templum:& epiftolas eius expandit coram domino. Prius tacuerat: nó em audebat domini tímore perterritus in tetri plo ora referare:nce liberas ad deum preces fundere: Nunc autem quía iam audierat Efaiam dicenté: Ne timeas a facie uerborum quzaudiftixquibus blafphemauerunt pueri re/ is affyriorii me,& cztera:audacter domínü deprecatur, δὲ ἀμ deum afferít effe uíuenté:per quz idola intelligimus imagines mortuorum. uod q infert: Vereenim dómíne defertas fecerunt reges affyriorum terras& regiones earü: & dederunt deos earum igni:non enim erant díj fed opera manuum hominiü,lignum& lapides,& cóminuerunt eos: Multis probatur híftoríjs:quzfcribunt reges perfarum ué nifle ín grzciam:& fubuertiffe atcp fpoliafle templa gracco/ rum:ultionemd poftulat, ut per occafionem fui omnía re/ ena cognofcant: qp folus fit deus qui poffit fuos de difcri/ mineliberare. cé zb»ifitauté efaíae fili? amos«c. Ο υἱὰ tam audacter Ecechias dominum deprecatus eft:nec mifit ad Efaiam ut prius miferat: non ipfe propheta pergit ad l1 5 euni, ῷο 67 C a4. Reg; 18:19 Σιν ατα 325 '£omimen.bieronymíi liber endecimis: eum: fed mittit nuncios qui ei dicerét uerbis dei: Sup Sen; nacherib cótra quem rogas, domini ifta fentétia eft: Virgo fion, δὲ filia hierufalem: quz ideo uirgo appellatur& filia: quía cunctis gentibus fimulacra adorantibus hominum mo:tuorum:hazc fola conferuet caftitatem religiónis dei,& bus impedimento funt:& ante marcefcunt, rad maturitay tem perueníafit, Itacp& feffione, δὲ egrefTum,& introitum tuumante cognoui;& infaníam qua contra me debacchá; turus eras,prophetis uaticinantib? fum locutus: per quós unius diuinitatis cul/ tum: fubfannauit te, atq» defpexit: δὲ que τς δα maiorem te blaf phemiam concitaret, prafentí non refpori/ derat: poft abeuntem . mouit caput fuü, cer/ ta deultione,fecura de poena, Et hac locuta eft: Non cótra me, fed contra dominum fu; perbiftinec ip(e per te, fed per feruos tuos:ut maior effet arrogantía blafphemantis. Dixi; fti enim φ in quadri/ -garum tuarum multi/ , tudine afcenderes al; titudiné montium,€ íuga libani,& excelías " fuccideres cedros atqj ' abietes illius: C) d^ucl de cunctis gentibus ῥ.ε]αφορικῶσ' principi Ρα earum debem? accipere: uel de hieru; " falem,qua interpreta; tur libanus: ut cedros ei? atqp abietes ad po» .tentes αποί δὲ opti; mates: altitudine yo .fummitatis íllius fal tumcqcarmceli,refera/ mus ad teplü. Ipfe em fupra díxerat: Nun quid non audifti qua fecerunt reges aflyrío; rum omnibus.terrís, quas fubuerterunteer go nec tu poteris libe/ rari.(3 uode infert: Egofodi& bibi aqua, & exíccaui ueftigio ρε’ dis mei omnes riuos aggerum:luxta hifto/ riam hoc intelligi po; teft, qd pre multitu; dine exercitus, omnía dominus deus ifracl: pto quibus γοσα[ me de fenna; cherib rege affyriorum.Hoceft uerbum quod locutis cft dominus fuper eum:defpesitte δὲ fubfannauit te uíreofilía fion: poftte caput mouit filía hierufalem. Cui exprobrafti;& quem blafphemafti:& fuper quem exaltafti uocem tuam,& leuaftí altítudínem ocalorutn tuorum ad fanctum ífrael.In manu feruorum tuorum exprobrafti domíno δὲ dixifti: In multitudine quadrí; earum mearum eco afcendi altitudínem montium, ga libaní:& fuccidam excelfa cedrorum eius, δὲ electas abietes illius: δὲ íntroibo altítudínem fummitatis εἰς, faltum carmeli eíus.Eeo fodi δὲ bibi aquam:& exíccaui » ueftígio pedis mei omnes ríuos ageerit. Nünquidnon auditi qux olím fecerím eíZex dieb? antiquis ego plaf maui illud: δὲ nunc adduxi eos:& factum eft ín eradica tionem collium copugnantíü,& ciuitati munitarü.Ha biítatores earum breuíata manu,contremuerunt δὲ con fufi funt: facti funt ficut foenü aeri,& eramen pafcuz, δὲ herba tectorü:qux exaruít antedg maturefceret.Ha bítationétuam, δὲ egreffum tuum,& introitum tuum cognoui: δὲ infaníam tuam contra me: cum fureres ad; uerfum me. Superbía tua afcendit ín aures meas:poná ergo circulum ín naribus tuís:& frenum in labíjstuis:& 5 reducam te ín uíam per quá uenifti. Tibi duté hoc erít fignum: Comede hoc anno quz fponte nafcuntur: δὲ in anno fecundo pomís uefcere:ín anmo autem tertío feminate& metíte,€ plantate uíneas: δὲ comedite fru/ ctum earum.Et míttet íd quod faluatü fuerit de domo iuda: δὲ quod reliquum eft, radicem deorfum: δὲ faciet fructum furfum: quía de hierufalem exibunt reliquia, δὲ faluatío de monte fion: Zelus dni exercituum faciet iftud. olim dicturum effe tenoueram:In coelum afcendam: uper fydera οσο]! ponáthro num meum: eroq fi, milis altiffimo,[αρ furor tuus& fuperbia tua peruenit in aurés meas:& nedd ultra te portabo: ut intelligas G : quod potuífti:nótuis: potuiffe te uiribus,fed meo arbitrío. Mere/ bantur eif ímpiz gén tes δὲ infructuofz ar; bores: ut pertequafi fecurim& ferram me, am fucciderétur& ca; derent. Ita ponam circulum fiue chamü ín naribus tuís:utbfaf phemantiía ora con; ftringam:€ nequa ultra talialoqui aude: as:frenumq infjcíam labíjs tuis, quod tuà "ferociam domet,& te reducat in affyrios, 'Quuatráflatione& in pfalmís cótra impios fcriptura abutitur: In - freno δὲ chamo maxil las eorum conftringe: quínó appropinquat tibi. Ὁ ϐ Zibíaurem bocerít fignum:£o; mede boc anno que fponte nafcuntur«€. Omnia hzc prophe: ta per nuncios ad Ece chíam loquitur: quid Sennacherib dixerit: quid ei domin?refpon derit: Nuncad ipfum fermonem facit:nefor fitan dubitet uentura qua dicta funt.Et id circo uel maxime pro phetz apud populum fermonum[ποπ ha bebantfidé: quía non folü de hís qua mul fluenta exiccauerít, ut puteos fibi fodere fit compulfus.Tu xtatranflationé:cp omnes populos qui interdum fub aqua rum nomíne defcribunt, fuo uaftauerit exercitu. Pro quo foli Lxx. tranftulerunt: xod ἔθκκα γέφυραμ, μα Ἰρήμωσα ὕφατα, καὶ πᾶσα, σιωα γωγὴμ ὑϑάτωμ,ἃ eft:& pofui pon tem,& defertas feci aquas:& omné congregationem aqua; rum: c fcilicet nulla fibi gens inuia fuerit, fed fuper omnes populoriiaquas fuocalcaueritpede. a«[p tHunquídnon -2udíftí que olím fecerím εἰ ex ofebue antíquíe ego plafinauí fllud zc. Hac ex perfona dei contra uerba affyrij fentienda funt,cp ad blafphemía cius fic refponderit dominus: Num ignoras cp hac qua fecifti, mea feceris uolütate: δὲ ego hac futura praedixerím: ac per te facienda mandauerim«Ίνα quod olím decreui,hoc expletum eft tempore: ut colles, id eft principes,quí inter fe ante pugnabant:& cíuitates mu/ nitiffimz me contrahente manum meam,nec folitum prz bente auxilium,eradicarent& contremífcerent,ac perirent:| & compararentur,non oliuze δὲ uinez fructuofifqs arbori; bus ,fed foeno θέ gramíni, herbifqy domatum: qua frugi/ tapoft fzcula futura erant: fed etiam quz incontinenti,& poftnon grande temporis fpacium effent implenda memo rabant;& qp íntra biennium, δὲ rex affyríus interiret,& urbi hierufalem fecuritas redderetur. Hoc erit inquit fignum eorum qua futura prenuncio: q» hoc anno ea comedas, qua fponte nafcuntur. Siue iuxta Lxx. quz prius feueras, Anno autem fecundo iuxta Symmachum, pomis uefceréz Siueiuxta eofdem ,qua de praterítís fegetibus,& cadente interra femine,pullulauerint.In anno autem tertío fugato iam affyrío δὲ obfidionelaxata, feminate& metite f plan; tate uineas:€ fructus earum comedite. Si quidem parue urbis huius reliquie quz nunc hoftili uallantur exercítu: & euafuras fe effenon credunt,tantam recipient rerum om nium abundantiam acfoelicitatem: ut inftar arboris alta radice fundatz, pomis denfilfimis impleantur. Dehieruz falem enim δὲ de monte fion egredientur reliquia: X ime τ plebunt terram iudzam:non fuo merito,fed dei mifericor^ dia: immo celo quod aduerfus impios celatüs εἰς popu/ lum fuum. Σ Propterea hii ju ΕΙΔΗ. - a qfyopterea bec vícít vomínue oe rege affyrío?fi: Ώου - dntroíbít cíuítatem bancier non íacfet ibí fagítram cc. Reuet/ " titur ad propofitum ν δέ poft futurorum ipem prafentem excutit metum, Non enim erat tanta lticia fuper his que longo poft tépore uentura promiferat, quanta cura de im minentibus. Q2 auté dicitaffyrium recelTu/ rum,nec leuaturüi con trahierufalé clypeum: ncc iacula miffurum: neq urbé munitioni/ bus& aggere effe ual/ landam: aduer(ariüqp peruiam qua uenerat reuerfurum;& liberan dam ciuitate obfidio/ ne prafentis& ad extre mum infert: propter me& propter Dauid feruum meum: illud fignificat,gp non meri to fuo, fed dei clzmen tía conferuent: immo patris eorum Dauid memoria.In quo ad». monentur: δὲ fune: eligétiz ,& illius fidei atqpiuftíciz, qp intan/ tum íuíticiam diligat deus: ut etiam pofte/ tos fan&torum homi; num,non fuo merito, fcd maiorum uirtute tucat. ber£areffue eftautéangelue oeí:ct percuffit ín cattrio affy ríozum centá octogít taquímqs πα c& Cen tum oétogintaquinqgg ^amilíafortiffimorü ui/ rorum ab uno angelo una nocte cadunt:;& abíq; uulneribus δες forum mors fua dif. currit:excludés a cor/ a Ew ο iftud. Própterea hzc dicit dominus de rege affyriorá: Non íntroibit ciuitatem hanc,& nó íacietibi fagittam: nec occupabit eam dypeus: δὲ nó mittet in circuitu eius aggerem. In uía qua uenit, pet eam reuertetur: δὲ ut/ bem hancnon ingredietur dicit dominus:protegamqg ciuitatem iftam:& faluabo eam propter me, δ propter v dauid feruum meum. Egréílus cftautéangelus dei:& percuffit incaftrís affyriorumcentum octogintaquinq: milía:& farrexerüt mane:& ecce omnía cadauera mor/ tuorum.Et eoreflus eft& abij:& reucrfus eft fe ennache rib rex affyriorum,& habitauit ín níniue.Et factum eft cum adoraret ín templo nefrach deum fuum adrame/ lech& farafar fili; cíus,percufferunt eum gladío: fuge/ runtq, ín terram ararat: δὲ regnauit afaraddon filius cíus pro eo., Ca. XXXVII c IN diébus illis eetotauit ecechías ufcy ad morté: & intrauítad cum efaias filiusamos propheta; δὲ dixit ας dicit domínus:Difpone domui tux: quía niorícrís tu& non uíucs. Ec conuertit egechías(αν ciem fuam ad parietem,& orauit ad domínü,& dixit: Obfeao domine,memento quafo: quomodo ambu/ lauerím coram te ín uerítate,& ín corde perfecto:& qd bonum eftín oculís tuís fecerim: fleuitqy egechías fletu Ὁ magno.Et factüm eft uerbü domíniad efaiam dicens: Vade& dic cgechía:: Hacc dicit dominus deus dauid .: patris tui: XXXV. tauti aftiffimos,qui ararat iminét campis, Ca. XXXVIII 1B oícbueiillío egrotauít egecbíao vías ad mozté«c. Quem diligit dominus,corripic& caftigatomnem filium quem recípit. Ne eleuaretur cor Egechiz poft incredibiles triumphos,€ d $o. 68 emediía captiuitate ui4 ctori&infirmitate cor/ poris fuí uifitatur δὲ num flectat fentétiant eius, Quod quidem & inTona prophetale; :gimus:& in commí^ nationibus cótra Da» uid qua dicuntur fu^ - turà,nec facta funtinó deo mutante fenten 7 tiani, fed prouocanteé humanum genus ad noticia fui. Dominus enim poenítens eft Πὰν permalicijs. Conuet/ tit Ecechias faciem fuam ad pariete: quia C rto b audit fe effe morituri ut conuerfus ad domí adtemplum irenó po ἡ terat. Ad parietem au tem templi, iuxta qd? Salomon palatium ex truxerat. V el abfolute ad parietem:nelachty oftentareuidere£. Aut . mas fuas affidentibuf.| certe iuxta Hieremia: ad cor fuii: qui^^, id éft parietem,cor ap/ pellat:ut tota méte do minum deprecaretur., Etait: Obfecro domi/^ ne, memento quafo, . quomodoambuiaue; tim coram te in uerita te& in corde perfecto: & quod bonum eft in oculís tuís, fecerim. Audienfq fe effe tno; poribus animas dei uoluntate:Super quo in Paralipome; para, 52, e non legitur: Et mifit dominus angelum,qui percuffit om; nem uirum robuftum δὲ bellatorem,€ principem exerci/ tus regis affyriorum: reuerfufcp eft cum ignominia in ter/ tam fuam:Q.ui idcirco feruatus eft, ut fciret potétiam dei: δὲ blafphemantia ora comprimeret:fieretqp teftis illius ma» ieftatis, quem pauloante contempferat. Q.uodautem in; tulit:Et furrexerunt mane: uel ifraelitas, uel reliquos exer/ 5 WRtgIpg citus eius accipiamus: licetin Regum fcriptum fit uolu/ mine: cum ipfe rex diluculo furrexi(fet, uidit omnía cor; poramortuorum.Pharao quogpin decem aegypti feruatur plagis: ut nouiffimus pereat, quod δὲ ifte paífus eft. Cum enim reuerfus effet ín niniuen urbem prímá regni fui;& ad oraret in templo nefrach deum fuum, quafi uictorram de hoftibus reportaret:& delubrum idoli fui triumphans, & gratulabundas incederet: contemptor ueri dei in phano fál(i numinis trucidatur:necangeli perit gladio, quod erat communecum pluribus, fed parricidio filiorüi. rui cum fugilffht in terram ararat,, quod intelligitur armenía: fuc; ceífit ín patris locum afaraddon: quem Ícríptura teftatur, mififfe habitatores famariasne terra maneret inculta. Ara; ratautem RC inarmenía campeftris eft: per quà Araxes fluit incredibilis ubertatis, ad radices tauri.montis, quí ufqpilluc extenditur. Ergo& arcain qua liberatus eft Noe cum liberis fuis:ceffante diluuio. nó ad montes generaliter armenia delata eft, qua appellatur ararat; fedad montes II riturum,non precatur uitam& annos plurimos: fed in dei íudicio quid uelit preftare, dimittit. Nouerat enim idcirco deo placüilfe Salomonem, cp annos uítz non petierit am pliores:fed iturus ad dominti, narrat opera fua:quomiodo ambulauerit corá eo ín ueritate& in corde perfecto. Felix confcientía quz afflictionis temporebonorum operum re/ cordatur. Beati enim mundo corde:quonia ipfi deum uide bunt.Et quomodo alibi fcribitur: C) uís gloriabic purum habere fecor? Quod ita folui£: Perfectionem cordís in eo nunc dici:q idola deftruxerit,templi baal uafa peruerterit: ferpétem eneum cóminuerit: X cetera fecerit qua(ορ. racommemorat.Fleuit autem fletu magno propter promi fionem dominiad Dauíd,quam uidebat in fua morte peri turam.Eo enim tempore Ecechías filios non habebatnam poft mortem eius Manaffes cum duodecim effetannorum - regnare coepit in iuda. Ex quo perfpícuum eft, poft tertiü annum conceffz uit Manafífen effe generatum. Ergo ifte omnis eit letus,q defperabat chriftum de[πο(emine nafcí turum. ΑΙή afferunt:cpuis fanctos uiros morte terreri pro/ pter incertum iudicif,& ignorationem fententia dei, quam fedem habituri fint.Simulg fati quaftio foluitur,ac neceti tatís uincula atq» caufarü: cp nequadj dies mortis fingulis praftituta Πυ[οᾶ uoluntate dei& ignotis mortalib? caufis, ucl uiuataliquis, uel moria£: praefertim οἵ& ftatuta nune mortis neceffitas diferat:& poft mortérefufcitatos pluri^ moslegerim?, Ὁ Q[i£tfactü eft νειοῦ ofi(«c. Prapoftera 1 4 ordine Matthus froaob E £ommcen.bicronymi liber vndecitmms ordine quafiin pphetia hic refert hiftoria: quz in Regum | tin pphet τι: in témplo ἀεί: οὔ Salomon idcirco deum titer catera'offen,! . 4 Rega, 2 uolumine cofequeh tius legit: Flente Ecechía fleumagno,^ diffedicatur, qiin fublime zdificauerit mello:undeatrium. G ** priufd egrederetur Ffaias mediam partematrij,factuseft— templi deambulans, in turre palacíj defpicerefolitus(it, Reg| fermo domini ad eum dices:: Reuertere& dic Ecech Nedud 947 Criptura egecbíg τεσίο iude cum egrotaffet«C; Mirer populi mei:Audiuiorationétuam;& uidiachrymá tuam:— quófoli Lxx.pro fcriptura;orationé pofuerint: cam oratio| ecce fanaui te. Dixitqp οὐ. ΟΕ dicatur,& Ι Esechias ad Efaiam: EE p. 4: 2 t, non| Q.deritfignum:quia Patris tui: Audíui orationem tuam, uidi lachrymas- anas: qum in m! 'domínus mefanabit£ tuas, ασ rdies::, Wenulocofcribit: alio, ᾿ 'Cuiprophetarefpony— 145 Ecce ego adíjcíam fuper dies tuos quindecim AIV— quin cofequenter díce ἰ dit Ηος ογεἤρπαπια. ΠΟδ:δξ de manu regís affyriorum eruam te δζείαίτατειπι returoratio, ἢ depra i domino qdfa&urus iftam& protesam eam.Hocautétibieritfien& adio:^ etpore ὅπ fit domínus fermone Ε΄ δ᾽- e* depraterito. Manife, di quemlocutuset;Vis Uia faciet dominus uerbü hoc quod locutuseft.Ecce— ftum etenim, q poft" utaccedat umbra tot[Παπά brá lí ü as. e redditam fariitate, de : cgo reuerti tadíam umbrá línearü per quas defcéderat— 75 m anitate, d i lineis,anutreuertatur οὗ horoloc;; 21. infirmitate cofurgens 'totidégradibuse Cui Ilt horologío achag in foleretrorfum decé lineis:& re/.— ita cofcripferitexauo Wir totídegradibuse Cui e pter σα ᾷ ες Ecechias: Facil uerfus eft[οἱ decem lineis per eradus quos defcéderat. FOSSE: eit umbra crefcere de:^::: UD ne, ΡΜ EN a HEB.Scriptüra ecechíizre— sEp. Oratio egechíatégis^ ficio quod acceperat, ᾿ loutfiat:fedutreuer, gísiudze cü egrotaffet:&^ iudx quando languit& Όρο οίππποίπ(,: tatur retrorfum ἀεοξ. δα] flore infirmi A^os fus dío oferum meozí ec,, grdibus.Cumgs, Oualuiffet de infirmitate fürrexitdeinfirmitatefua.— Narrat quid tempore t uocante Efaia poten, ὃ fua. Ego dixi ín dímidío Ερο dixi in excelfo dier praes ERRAT: 'tiamdomini,fignum^ dier; Η ΠΔΗ͂Σ lp anouons, íi em demir fenum dierü meorü;uadá ad por meorum, uadam ad πο: Efaiasafferri maffam"tasinferi: quafiuirefiduü. tas inferi: redinquáannos enam COR meo:ín, : RT annorü meorü.Diíxi;non-tefiduos:dixi,nequacg ul/ RO ied&Sym η füiffentfuperuulnus Uidebo drim ἀοῖ ίη terra— trauidebofalutare deíín^ machus Tuis 5 do Eua eft Re.uiuétíü:noafpiciáboiem^ terrauíuentium:iecuide; ii Rid Tune mun" ertiturautem ad re; ΣΕ; εν: X ἸΠΕΠΟ die" gem ,pphea domini Ultra&habítatoréquíetis, bohominem adhuc cum— rum meori:pro quio ” ΄ ΄ Li::| I4, ἑ* Í μι ἐαπίοπει υείρς am, ᾿ Ceffauít generatio mea:^ habitantibus: defeci ἃ co/ ον οτιν τι σαιτ P ret qui perculferat:- ΄ e ri| Σον Rope dux ablataeft& couolutaefta gnationemca.Exíuit&re— fimiliudine: wa p p] u p PePuleus&fl?Da medfitabernaculüpafto/ ceflitamejficattabernaca—"27 Megétes: licerqui. M "T wibeuusepeafetu rum Dyecifa£uclutatexé- lumfoluit quífixeratficur dam"ay fanguing τὸ batur:fecerat enim re; js n οὐ.-Uerterint:ut fit fenfus: ἡ! &Gumiuxtaomiaque teuitamea:dü adhucor;- tela fpiritus meus receflit, ἴῃ fanguie dierü meo: fecit Dauid patere?— dírerfücciditme:demane^ cum atexentefüccidi, In- rum qs meus cruor, im & auditur eíus oratio, κ. A. 4:; meufq expectabat in fni quoniam ambulau/— Sperabam ufcy mane: dfi mane:ficgrleo,ficcotrímit^ tionedixi: Vadam ad li ratcora domíno in ue l fi o.:-,;: portas ínferi:uel com; ἡ ritate& incorde per,[0Ὁ ic cótríuitomnía offa| omíaoffa mea.À die Uf. muni legenaturz: uel m feto: δύ ἤσπεγαε etu^ mea.Demaneufiyadue// adnoctem traditusfam,— illsporas;dequi,|...| τ magno:X quod placi,; fperü Quafi—Q liberatus fitplalmi i tum eratin oculis ei?,. fta decantat) ui exal f$, M fecerat: Adifciunturgs—:;; em tas me de portís mor;" quindecim anni ad uitam,quosilfenó poftulauerat:& in,— tisutannunciz omnes laudationes tuas in portis fili(ion. M fuper uiuente eo, regni fecuritas repromíttitur.Sinauteut— Has porras inferni reor, quz aduerfum Petrum non praua Matthuée| ii quidam putantin corporeuiuere,códemnatioeft;& iuxta— lent:quia dormiuitin plenitudine dierüi fuorü.. Sanctiim; τ illud quod dicitur: Reuertere anima mea ín requiem tuam. plent dies fuos:qualis fuit Abrahà qui mortuus eftplenus Gef2/a NC Etinalioloco: Educdecarcereanimá meam:optandaeft— dieriiin fenectute bona.Peccatores yo& impijindimidio^'^ Ju. mors, ut decarcereliberemur: quónuncdominus donat— dierüfuorü moriuné:de quibus& pfalmiftaloquitur:Viri ped|. ni pro beneficio:ut quiliberandus era;adhucquindeciman;— fanguinü& dolofi nó dimidiabunt dies fuos, Non em im/ Qu nis uiuatin carcereeDaturautem fignum, utfoldecemgra— plentoperauirtutii:nec ftudent poenítentía emendare deli; n dibus reuertatur: quos nosiuxta Symmachum, inlineas— cta. Vndein medio uita curfu,& ín errori tenebris ducen;"a & horologium uertímus:qui gradus intellexitinlineis,ut^ turadtartarü. CLuafiui inquit refiduü annorüi meorü: nó Wi manífeftiorem fenfüm legentibus faceret. Siueitaextruci^ meputans ultra effe uicturü.Dixijnó uidebo dfim diim in Eis erant gradus arte mozchanica:utper fingulos umbra de;— terrauiuentiü. Pro ἀῆο δὲ απο, ος in hebrao poni£ Y^ ΤΟ fcendens,horarum fpacia terminaret. Quod fignü& pre,— qd'inextrema fyllaba η bon fonat:pro quo Lxx.tráftu ῳ fentis temporís,& futuri typus erattutquomodofolreuer,— erunt: Nequad ultra uidebo falutare dei in terrau kn v; H^ teretur ad exordium fuí;ita δὲ Egechiz uítaad detextosan— De qua& in alio loco fcríptü eft:Placebo domino ín regio/ 4sameb:| δὶ nos rediret: nobifzpin hebdomade& ogdoadetiuentib?,^ neuiuenti.Etrurfum: Placebo domino in lumine uiuen; Τδί σος. Νὰ per refurrectionem ΟΗΗ,υίες fpacia protelentur, Solent tium.Regio ergo fanctorü ipfa eft, qua appellat lux uiuen; EET fanctorü locorii in hac prouincia móftratores intra cOfeptü— tiüm.Non eft em deus mortuorii, fed uiuorum. Hocauté Martis μὴ templi oftendere eradus domus Ecechiz uel Achag:cqpfol— eftomneqd'! metuit: nefalutare dei ductus ad inferos; ne/ Ἢ per eos defcederit.Sed nuns ego credam: non dico Achac— quad imereat afpicere.Sequít:Non afpiciam homineultra a qutrex impius fuit, fed cuiuflibet regis iuftí domumfuiffe δὲ habitatoréquietis.Q..d nos olim ppter uerbi ambiguita m tem ἴῃ ^in£(3iam tem fequenti uerficulo iunxeram?: fermo enim hebraicus, Dn(i legatur aut fcribatur; requiem: fi Yen, occidentem: fonat. Timet ergo ne cum fanctis δὲ hominibus dei non ha^ bitet ín quíete:ne non uideat dornirum ín terra ufuétiumsz' £g. xXXvM φο, 69 ritjomneqdpraterítum eftnihil adiuuat fu(tinéter. Vnde ftulta Epicuri fentétia eft:qui afferit recordatione praterito; rum bonorum, mala prafentia mitigari. Ergo Ecechías rez putare fe dicit omnes annos regni fui:& prateritae ut puta/ bat beatitudinis,in prafenti amaritudine;Et quia íam fecu/ negeneratio illius inftar tabernaculi diffoluatur: nein telae fimilitudine in ipfo lu cis exordio pracídat: δὲ nequad? de femine. eius chriftus oriatur, Quod aüt corpus no (trü appelletur táber/ naculum: δέ Apofto; $ Co. b[usinftruit dices:Nos q fum? in hoc taberna culo,ingemífcitm? ασ’ ᾿ς fofi, d grauati. Dc rane aít uíq: ad uefperum fi/ nies me:[perabà ufqs ane. Q.uod δὲ Iob in anguftía fua atqp ín tormentis corporis fu 'fínuiffefe dicit: quan :do in die expectabat noctem:& lucem prz ftolabatur in tenebrif: mutatióe temporum ;putans mutarí poffe fupplicia. Hoc uerum lib couit qui magnis febribus eftuat;cuius ignis internus,in fimi litudíné leonis omnia offa cofumit:necfepu tatprz doloris magní :tudineultra effe uictu «um. a(Oícurpul: lusbírundínío fic ca^. ^amabo: medítaboz vt columba τί. Mors im.. mínens, δὲ languoris. -incumbés dolor,qua/ fileo itaomnia corpo; ris mei offa frangebat: .fed ego in fimilitudi/ nem hirundinis& co Jumbz,fletibus& ος) mitibus dies noctefq iungebam:& a deo fo lo qui poterat fubue/ -niire,eleuatis in altum oculis auxilium pre/ ftolabar. Dicebamqy ad eum: Plus patior 4 HEB.fperü finies me;Sicüt pullus hirüdinis ficdama bo: meditaborut colum; bazatrenuati füt oculí mei fufpicientes ín excelfum.: Dneuím patíor: refpode me:quid dícá aut qd re fpódebít mihi ci ipfe fe b cetit Repütabo omtes annos meos ín amaritu/ díneanímz mex, Domi ne fi ficutuítur:& in tali; bus uita fpítítus meí:corrí pies me& uiuificabis me. E«e in pace amaritudo mea amatiíffima. Tu au; téeruíítí aiam mcá utno : períretzpiecifti poft tergü «αὖ omía pctà mea.Quía noinfernus cofitebítur tí bi:neq; riots laudabit te: nó expectabüt qui defcen düt ín lacü ueritaté tuam. Viuens,uíués ipfeconfite/ bi£ tibí:ficut& ego hodie, pater filijs SMS yita té tuá. Die faluü me fac: & pfalmos noftros cátabí müs cunctis diebus ία noftra ín domo domíní. Et iuffit .sEP, Quafi hírüdo fic dà mabo: quafi columba fic ..meditabor. Defecerüt em oculi meí afpiciendo ín ex celfum cceli ad dominum: quíeruít me abftulít do lorem aníma mex; ípfe fecit.D omine de ipfa an/ nunciatum eft tibi:& fu; fcitaftí fpirítum meum: δὲ confolatus uiuificafti. Ec/ cei pace amaritudo mea: liberafti enim animam meatn utnon periret: δ proiecifti poft me omnía peccata mea. Neq; ením in ínferno laudabunt te: ,neq; mortuí bndicét εί. Neq; fperabunt qui apud inferos funt mifetícordià tuam: uiuentes benedi/ cent tíbí ficut& ego, Ab hodíe επί filios facíam: 'quí, annuncíabunt. íufti/ cam tuam domíne fa; lutis tmez:& non tequi/ -efcam benedicens: m «um pfalterío, omnibus - diebus uítz mez in con; 'fpectudomus dei... Etiuffit. : rus eft, nec pati£ qua refert:de humano fta» tu phílofophatur.::& dicit: Domíne fi fic ui ' ui£:& talífümus con/ ditione generati: Cor; ripuifti me fed uiuifi cafti me:pacem qp{τ buifti fugato affyrio: fed pax mea omi mihi amaritudine fuit ama rior:quia tranquillita, te populis reddita, δὲ urbefecura:ego folus limina mortisintrauíe Sed tu eruifti animam meam utnon periret: uel prafenti uite uel futurz. Proiecifti ei poft tergti omníá pec/ cata mea; ne illa(ία afpiceré,fed tuam rni; fericordiam contetn/ plarer.Infernus- enim bütur, necp laudabüt te:íuxta illud qd' fcri; ,& mors non confíte/ ptüeft:In inferno au^ tem quis confitebitur tibie Cófeffiog; ihoc loco,nó,p poenitentia fed p glia& laude ας’ cipit:(icut& ín euage lio legimus: Cófiteor tibi dominepater coc; li& terre. Non expe/ &tabunt inquit qui de fcendunt in lacum ue; ritatem tuam: melius quain Lxx. τὴν Έλεν) μ.οσύνημ«|. miferícor/ diam. Qui ἐπὶ in in^ ferno eft non expéctat iudicij ueritatem: fed tnifericordia dei: πιά” xime cum faluator ad C Luca2,d infernà defcenderit:ut uinctos de infefis libe dj mea pofcunt merita:fed δὲ fi quid erradi, cotiuértár ad Roio.c melius:tu refponde pro me: Non eft enim uoleritis ne/ 4p currentis, fed: miferentis dei. Rurfumqp in fereuertitür: uid dicam:quid ue caufabor contra te factorem meutiie autquid mihi rfpondebit qui fecit ipfe quod uoluiteSufti/ nenda ergo funt quzcungp decreuerit. Pro pullo hirundi» *nis: fiuehirundine,ut Lxx.tranftulerüt:in hebraico fcripti ft"137 O39 quod interpretatus eft Aquila,equus Agor: Theodotio ΑΝ, Θ᾽. Ὁ:media ein-uocalis litera^,fi pona£: inter dyas Ὁ legitur η,& appellatur equus:fi^ legitur Ὁ δ. liirido dici, Symmachus atit ita tráftulit: Sicuthi/ rundo ἱπείαία,ς cantabo: quod üetbum"A37 δὲ in Hie; Hire,$,c remía legitür,ubi fcriptü eft: Miluus ín codlo cognouit tem pus fuum:turtur& hirundo ciconia cuftodierunt tempo ra(ua. b([fReputabo omine aniioe meos{{| απατίτης 9níng ππος.ῥρῆς Π fic vinítur τί ralíbue vítà fpe ιπείτζ. Nullares longa mortalium eft:opinifqp foclicitas feculi dü tnctür amittitur. Cum enim tribulationis tempüs aducric "'rarét. Pro fácu manifcftiidé inferos, tranftulerüt. V iués ui us ípfe cófitebit, ficut& ego hodie. Ethic cófeffio p lauda tione poni£. Neg em[πὸ fcelera cófitet':fed gras agit deo:& nó eft pulchra laudatio ín ore pétóris. ΟἿ infern?& mors nó cófiteat πες laudét deü: ecótrario uita atq uiuétes drim glorificat.O d'qp fequit: Pater filiis notà faciet ueritate tua: hoc fignificat, qd? in Deuteronomio dicit: ἵπτειτορα patre ταῦ, δὲ annüciabit tibi:feniores tuos,& dicet tibi:ut p deci fiones&(ingulas generatióes:dei ín pofteros clarmétía pra dice£. Pro quo Lxx.pofuerüt:ab hodie em filios(ας q an; nüciabunt iufticia tuam. Caufalifqs cóiunictio, fequétia ο füpioribus copulat:qd uidelicet idcírco uiuétes& ipfeui/ uens bfidícant deo:qa ab hac die facturus fit filios:q annii «ientüeritátéeius:qd certe fuzeno erat poteftatis. Νες: em per propheta illi liberi repromiffi funt:fed prafens uita con ceffa:prafertim cti impíjffimü filii genuerit Manaffen: quí repleuerit hierfm fanguíne,a porta ufcp ad portà:& nó be; nedixit;fed maledixit deo perfequens fanctos eius. Potfu/ inus ergo iuxta Lxx.fioc dicere,qd rion dixeritfilios facia: δε πη τ ἐδ σεν'; 1$(εὐπαιδιία Eccí.ts.b Deu,52.a 8.56.a L4 commen. ieronymí liber vndecimnus^| fed παιδία, quos ucl paruulos;uel pueros fiue infantufof& po'teros intelligimus: ut exeo qd ipfe mifericordiam con». fecutus eft,omnis uenturapofteritas hoc cognofcens,lauz det eius incredibilem claamentiam.Saluum ergo mefac do mine;& οἴῆος qui in te credimus:tuoqy fumus auxilio libe rati:cunctis diebus uí tz noftrete canemus intemplo. aqréríuf 5 EtiüffitEfaias ut fumerent maffam de ficiss& cataplafy marét fuper uulnus,& fanarc£.Et dixit Ecechías: quod eric fignum quía aícendam ín domü domini? ν N témporeillo mifit Mero; dach baladan filius baladan rex babylonislíbros fit efaíao vt fumerent inatffam oc Πίο« cara plaftmarét«C Hoc pri? legendum eft d» ora; tio ecechiz fiue fcríptu ra,qua nunc interpre; iode i, tum eft.Denigpineo/. ad umus ad εἴ ca& munera ad Ecechíam:audierat enim qd'egto/ dem uolumine fcribi£ taplafra uulnerí im/-: ni(cs; Multideferebant ho; 2/faraste με uini Suid taíet δὲ coualuiffet. Latatuíqy eft faper εἰς egechíasát fiai de κο nor Ἢ gnum abeopeitüfy— oftenditeiscellam aromatum,&aroentí& auri;& odo^ inhierufalé:& mune; turzaniatis,Qs gra/^— κα Π σ; imi.(lec 20 ὁ τὰ ecechieregiiuda;X tas ageret domo IAfmentorü& unguenti optímíi& omnesapotechasfu ΤΑ δὰ MERE RS qd dicitur feciffe fana tus, Aiunt hebrzí uer bum Y qd prz; termifere. Lxx. ulcus , ebtürauitfuperiorem fontem aquarum gíon:& auertíf cas: pellectilis fuze:& uniuerfa quac inuenta funt in thefau; rís cíus: non fuit uerbum quod non oftenderit εἰς ege;: « chías in domo fua,& ín omni poteftate fua, Intróiuit fubter ad occidente urbis dauid. In oibus cibus fuis fe cit profpere quz uoluit:at tame in legatione princip baby. lonis qui miffi fuerant ad eum:ut interrogarent de portéto qd'acciderat fuper terram,reliquit eum deus ut tentaret:& nota fterent omia quae erant in corde eius.Id circo autem tentatío/ ni relictus eft: qa poft tantà uictoriam:& fo, lis regreffum:& cogra * tulationé regni poten»: tíffimi:cor illius eleua Ca. XXXIX ctis gentibus. In die/ bus íllifegrotauít ufqs ad mortem:& orauit dominum:& exaudi, iren, υὐϊπὸν Μὰ autem cfaias propheta ad regem egechíam,& ἀἰχίς εἰς— vit sum& dein fu δὲ Aqia Symmachuf::1 4; ΙΚΑ a aud en. gnü:fedno iuxta be; GER odor Fw ia Quid díxerunt uiri ifti:& unde uenerunt ad te? Et di neficia quae acceperat interpretati funt:per— xit egechias:Deterra longinqua uenerunt ad tme de ba renibuit qui Sar quod morbum rcgi bylone, Et dixit:quid uiderunt ín domo tua? Et díxit| cooieris cfactaeft intelligi nolunt:cui có o 2 rm 9 cótra ei ira:& cótraiu: trariaputant,ueíum—€gechías: Omnía qux ín domo inea funt uíderuntz:.— dà&hiefm. Rurfüg. pta in cibo, ucl τα non fuit uerbum ftue res quam non oftenderím eis''Pna fancta elatio tacorpiquaecüqpfunt—- meus.^. Cordis ei? dicit pot». dulcia. Ergo ut dei po inthélauriS. pitentia mitigat&infe/ tentia monftrarc£:per rens:Et humiliatus eft res noxías δὲ aduerfas,anitas reftituta eft. Alij ΤΩ δ ul cus,fed apoftema fufpicantur:quádo tümés corpus,cocto δὲ putrefcente pure completur.Et iuxta artem medicorum, omnis fanies ficcioribus ficis atqp contufis,in cutis fuperft/ ciem prouocatur:ac per hoc non fpernedam effe medicina, quz ufu conítet& experimento:quia& hanc fecerit deus. Oratio igiturac gratiarü actio hucufqs confcripta e(t: Cate; rum qd fignum datum fit,fuperior hiftoríz ordo narrauit. - cR tempo:eillo mífítmmerodacb τε, Ca, XXXIX Supralegimus quartodecimo anno regís Ecechiz afcendiffe Sennacherib regeaffyriorü fup omnes ci; uitates iudz munitas:& copiffe eas,& poftea obfe/ diiTe lachis,tranfiffe lobnam,mififfe hierufalem partem exer citus fui:cafaq per angelum centii octogintaquings milia exercitus eius: ipfum s niniuen: interfectüi a filíjs in phano dei fui:& regnaffe pro eo affaraddon filium eius: eerota(Te Ecechia, δὲ recoepifTe;ppheta nuncío fofpitatem: factum fignum incredibile: ut(οἱ decem horarum fpacijs reuerteretur ad ortü fuum; pene.duplex dies fieret: Nunc legimus quod in temporeillo: hoc eft in eodem anno quo hac gefta funt omnia, miferit merodach baladan,filius bala dan rex babylonis,libros δὲ munera ad egechíam:non affa; raddon,qui fennacherib patrí apud affyrios in regnum fuc cefferat: de cuius feu morte feu uita fcríptura conticuit.Ex quo perfpicuum eft aliud fuiffe tunc regnum affyriorum,& aliud babyloniorum. Deníq famariam:id eft, decem trí/ bus copereaffyrfj. Iudam autem& hierufalem poftea legi mus capiffe chaldaos:quorü rex Nabuchodonofor fuit. Etquiaapud eos aftrorum obferuátía eft,ftellariiqs curfus longo ufu& exercitatione cognitus,qd"& in domini natíui tate monftratur:intellexerüt folem reuerfum, diei(pacia du plicata,feruire ei quem folum deum putabàt, Cüq caufas huius miraculi rationemdp perquirerent: fama per omnes gentes uolitante, didicerunt propter egrotationem regís iu/ dz, etiam curfum figni clariffimi cómutatum. Q.uà non effe opinationem meam:féd fcriptura fancta fidem,dierum uerba teítantur: quz díxere poft alia:Ipfe eft egechías qui poftea:eo qd'exaltatü effet cor ei?:tà ipfe c habitatores hie; rufalem:& idcirco non uenit fup eos ira diii in diebus ege: chíz. Latatus eft ergo in aduentu legatorti Merodach: qué atrem fuiffe nabuchodonofor πορτα autumant:& inobz. latione muneri,& congratulatione fanitatis fuz, ΟΠ eis iuxta Lxx.domum T3. pro qua Symmachus tran; ftulitaromatü(uom:& thefauros argéti,& auri& odoramé tori& unguenti optimi: qd? in hebraico fcribitur, οἷοί bo» ní:& omnesfhefauros uaforum gacz:fiue ut ibi Icgitur,ua (orum fuorii.Gaga autem lingua perfarti diuitie nuncupa tur:nec eft hebraus fermo,fed barbarus. No fuit inquit uer bum, quod iuxtahebraicam cófuetudincm pro refrequen ter accipitur: qd? nó ofiéderit eis in domo fua, δὲ in ofi po» tefta:e fua. Vnde dei ira iuftiffima:qm non folum thefau/ ros(uos atq» palatíj,fed δὲ templi oftenderit: qd? certé fuit poteftatis ei?, de cuius ualuis auri laminas ante íà tulerat, c«[ 3ntroíuír ait efaíae ppbeta ad rege ececbià«€, Tra/ dunt hebraií ideo egrotaffeecechiam:quoniá poft inaudi/ tam uictoria iudzorü,& affyrij regis interitum: non cecíne ritlaudes díío,quas cecinit moyfes pharaonefubmerfo:— debbora interfecto fyfara:& anna genito(amuele:unde có» monitum efle fragilitatis fu. Rurfumqs poit dA fani, tatem δὲ figni magnitudinem offerri aliam occafionem fu; perbiz:quam ut prudens δὲ dei cultor uitare debuerat:nec monftrare alienigenis diuitias fuas quas deo tribuente pof" federat.Ex quo iuxtaleges απο Tropologiz difcimus,nà mittendas margaritas ante porcos: nec dandum(anctum canibus. CQ ui enim fidelis eft,fpiritu abícondit negocia:& quícüiq hoc fecerit;omis uirtus illius eneruatur:perftq» pov fterítas:& ami[To uirílirobore,in muliebrem redigitur mol litudinem.!ngreditur ergo efaiasadregem,& quafinefcaus—— fcifcitatur: Q. uid dixeruntuiri ifti,& undeuenerunteDuo interrogat: quid locuti fint&undeuenerint, Ille adunum refpondit altero pratermiffo: quod cum Ἐμιφασὶ δὲ fuper? cilio legendum eft: Deterra longinqua ueneruntad me de babylone: qd? quáto terra longior fit undeuenerunt:tanto iftegloriofior propter quem uenerint.Et uenerunt mdi ad me ———3À. ex ' viteifin thefauris fuis: Sed alterum tacet, de to uerebatur offen; "fam: quod oftendetít "εἰς cücta qua haberet "inpoteftate fua: haud "dubium quin€ tem 'plifuppellectilem:pro ' pier que efaías, dei fer "mone profert fenten/ tiam: Audi uerbü do/ -3nini exercituum: Ve; niet tempus quando omnia hzc qua in do mo tua funt:& nó tuo fed patrum tuorum la "bore quafita,in baby lonem tranfferatur:& defeiinetuo fiant eu nuchi in aula regia.Ex nielem,Anania, Mia ' el,& Agaría: q fuere "deregio femie,factos effe eunuchos: ds in mínifterio regis Νά) 3uchodonofor fuiffe, non dubium e(t. Di; *xititaq Ecechias: Bo/ p num uerbum domini "qd locutus eft.In quo 'ab hebrais reprehen; "ditur:cur nonfit imi/ tatus bonitatem moy fi,quilocutus ad do/ Βχο τιν Ininum eft: Aut dimit -^*teeis Πᾶς noxam: aut ;finófacs: dele me de "libro tuo quem fcripfi 'fti. Vnde& apoftolus Rom,g,a Paul? anathema uult "effea chrifto pro fratri 'bus fuis ἡ funtifraeli/ tz:& ppterea Ecechia ».- deifermonibus nó p; batum: qui ín confe/. 2 qHebrai uolunt Da. "in£faiam Ἄ S ad meqüirdébuerat díceresuenerunt,ad gloríficandü déum pro figni magnitudine dé babylone,que urbs in toto or/ be potentiffima eft. Rurfumdqp Efaias: Quid inquit uide; runtin domo tua£Etille refpondit ex parte uerum:qd om; nia uiderintin domo illius;nec fuerit res qua non oftende; P £a. $0. quem ego mittam uobis a patre:fpiritum ueritatis qui a pa tre egreditür:ille teftificabit de me. Et:Prodeft uobis ut ego uadam:Nifi enim ego abiero,confolator nó ueniet ad uos. ín thefauris meis. Et dixit efaías ad egechíam:audi uet/ "Bum domíni exercituum:Ecce díes ueníent:& auferen: turomnía qux ín domo tua funt;& qua: thefauricaue! runt patres ταί ufcp ad diem hancín babylonem: non "rdínquetur quic dícit domínus. Et de filijs tuis q cere díentur ex te, quos cenuerís tollen:& erunt eunuchi ín palacio regís babylonis.Et díxít Egechias ad Efaíam: Bonum uerbü domini qd'locutus eft. Et ait:Fíat cantü pax& uetítas ín díebus meís. (Onfoy Ca. XL lamíni confolami ni populus meus dicit deus uefter. Loquí; -míní ad cor híerufalem& aduocate eam: quoníam completa eft malícía eíus: dímiffa cft iniquitas illius; Sufcepit de manu domi πί duplicia pro onibus e peccatís fuis. Vóx daman tisín deferto:parate uíam dni:rectas facitei(οἰ τά, ne femítas οί noftri. Om nís uallís exaltabi£:& otn; nís mons δὲ collis humilia bitur: δὲ erunt graua in di rccta:S& afpera in uías pla nas Etreuclabitur oloría düií:& uidebit omnis cato paríterqd'os dnilocutü€. ^xOnfo/ Ca. XI. lamíní, cofolati; ni populummeü díct deus:»— facerdo; tes::loquímíni ad cor híe rüfalem: confolamíni ο: quía repleta eft hutnilítas eius.Solutum eft peccatü illius:quía recepit de ma; nu domíni duplícía pecca; ta fua. Vox damantis in deferto: parate uíam do, míni:rectas facite femítas 'dei noftri. Omnís uallis : implebitur:& emís mons & collis humilíabitur:& erunt praua ín directa:& afpera ín campos. Et ap parebit gloría απ: uide/ bít omis caro falutare ἀεί: quía domiinus locutus eft. Vox "Confolator eft cui δέ nunc pracipitur: ut confoletur popu/ Tum dei, Vnde& apoftolus Paulus! oquebatur ad creden/ tes: Benedictus deus & pater diii noftri iefu chrifti:pater miferícor diarum:& deus omis cófolatióis: qui confo latur nos in omní tri? bulatióe noftra,ut pof fim?confolari eos q ín oii tribulatióe ftit: p cófolatione d ipfi cófo lamur a deo: qin ficut fuperabundát paífio/ ' neschri(tiin nobis:fic per chriftum abunda/ bit& cofolatio noftra. Et iterum: Etfpes noz ftra firma eft pro uo/ bis:fcientes quoniam ficut pticipes eftis paf (ionu: fic& confolatio níserítis, τ fitauté iftepopulus q perapo ftolos& uiros ecclefia ftícos confolatur:non ifrael& iacob,& iuda, utin alijs locis fcriptu ra cómemorat; fed po pulum dei:Zacharías propheta teftatur di; cens: Giaude€ Letare filiafion: quiaego ue; nía&habitabo in me; dio tui dicit dais.Et co fugi&tgétes multa ad. ᾽ dim in die ílla:& erüt eii pphm;& habitabüt in mediotui:X cogno fcétqim dis oipotens mifit mead te, 1,110 teftimonio pfpicue de móftrat gétes plurias in ppfm dei effe uerte/ das. Ethac dicit diis míífusa diio: cui no méofnipotés éEthoc notádü α non folua Vox quitibus loquit: Có; folamini,cofolamíni ppl's me? dicit de? uefter:ut p àbus il lenórogauerat,díii clemétiacofolét. Ca. XL . nfolamíni confolamíni populus«c. Iuxta inte pretes czteros:iubenturalíj ut populum dei& Ἢ/ hierufalem paríter confolétur, luxta hebraicum ipfiprecipitur populo,ut confoletur:& loquatur ad corhie; rufalem,& aduocet eam. Loquí autem ad cor híerufalem, idioma fcripturarum eft, Qui enim moerenti loquitur,& blandiens confolator eít:ad cor loquí dicitur. Doceat nos ^ Gs. a Sychem filius Hemor,qui corrupta dina locutus eft ad cor eius,& cófolatus eft eam.Etubicüiq fimile quid inueneris, huncfinfum habet. Caufaqp confolatióis, remiffio peccato 'rum eft:& caufa remiffionis,quoniam fufcepit de manu do Laca2;f mini duplicia pro omnibus peccatis fuis. Ο αἱ ei fcit uo; luntatem domini fui δὲ peccat, uapulabít multis. Omnifqs quí habet ín fe habitatorem fpiritum fanctum:quem falua Yof.14:b torapoftolis promittebat dicens: Rogabo patré meii£aliti cofolatorem dabit uobis:utfit uobifcum in fempirternum, ANbidem,;d fpiritum ueritatis.Et iterum: Cum autem uenerit confola; torfpirituffanctus:qué mittet pater meus ín nomíne meo: f! Ibidem, 15, a illeuos docebit omnia. Et rurfum. Cum uenerit confolator Ss tur peccata noftra,ni/ fi demanu diii receperim? ea. Necidé eft folui peccata atqy dimitti. Cui enim dimittuntur, folutione non indiget: au/ diens ín euagelio: Confidefilia, dimittunt tibi peccata tua, Cuiautem foluunt:;ppterea foluunt,quia purgata funt& foluta per poznas.Tuxta hiftoriam recepit hierufalé de ma; nu domihíi duplicia peccata fua:Semel a babyloníjs:(ecüido arhomanis.C) uoq addit in Lxx. i«5(o.i. facerdotes,obelo pranotandü eft. b ά[ Clox clamontís(η ocferto cC. Huius uocis memores fcribe& pharifei 8ζ príncipes iudeorü: ο audiffent loannem in folitudine predicare baptifmum poe; nitentize& docere populum, mittunt qui interrogent eum, utrum ipfe fit chríftus,an Helias,an;ppheta. Cüqirefpon, diffet nihil fe horum effe, Rurfus interrogant: Dicergono^ bis,quis eseutrefpofum demus his q miferütnos: Ὁ uid dicís αετοί Atcpillerefpódit: Ego fum uox clamantis ín de ferto:parate uiam diii:ficutdixít Efaias propheta. In quo aniaduertédü qd'recte uiz dri& femitz dei nfijipletio ual lium δέ montium, colitis humiliatio,& prauorum cor^ rectio,& afperorum rupiumq campeftría,€ gloria domi; ni δέ falutare dei noftri,non praedicetur in hierufalem:fed in folitudine ecclefi:& in deferta getiü εν qua lupra 79 Ibidem.16. b 2.Coud.a Zach.2,c ἐλαία Τούς 5. 55. 8 fupralegimus: Letare deferta fitiens:exultet folitudo:& flo, reat quaft lilii: Hec enim deferta erat noticía dei:& ab ido; τί, poftea faftidio eit. C) d& eerceius apud graecos fcribit lis tenebatur humilis in cófeffione:erecta in fuperbia:afpe, Orator:Specié corporis aut tempore deficere:aut languore ra δζ intractabilis in feritate.Sed poftiapparuitgloriadri:^ confumi.Exiccata eft igitur caro:& cecidit pulchritudo: qa Zommen.loicronymi liber vndeciimus fe trahebat ereges: arata fronte cotrahit:& quz prius amo G & uiditomnís caro falutare dei:cuncta repéte mutata funt: δὲ uia ἀπ prepata:ita utappareret in(ΟΠ τ} dine gloria dei: quan; do baptigatus eft dfis in iordane&aperti füt fpiritus furoris dej atcp fententiz flauit in ea: utagenerali difputatioe ad(criptu) HEB, Voxdicentis.dama.« sep. Váx dicentisclama:—"* ordinem reuera; Ft dixi: Quíd damabo: Ἣν, mur:eíus qui portat' & dixi: Quid damabo: imaginem terreni:& :-,;" feruit uitijs atq lu, chis δι pir ΠΑΡ Omnís caro fcenüi: Gt otn/ Omnís cato foenü:& om, Su NOS μι Ini in fpecie colli defé is οἶογία eíus quafi flos nis gloría homínis quafi fosprateriens. Q vi! dit& máfitin ἐοτοχ, PI ri is; ii autem habet atqj cu;| qppatris defup intonà agri Exiccatum e Ken υ: flos foení. Aruit foenum& ftodit imaginem cac Matth. d tisauditaet:Hicet fy— cecidit flos:quía fpiritus^ cecidit flos: Wtquia fpüs lefis:illacaroeft qua Ι liusmeus diletusin(οί flauit ineo πεῖ κα,— dei flauit ín eo tuere foe— Crnit falutare domi, ἤ quomíhi complacuí:—: ni: quz quotidiereno; hücaudite.Er omnis— ftum eft populus. Exícca/ num eft populus:exicca/— uaturin cognitionem T carouíditfalutaredei.— tum eft fcenicecídit flos: τῇ eft foenü: cediditflos,. fcdmimaginem cre, A Quz ppterea appel/ eb τ; d“.5:: torís:X incorruptibi, ó labat caro:quiaprius Herbum aute dominí πο, ybü aüt dei noftri manet leatqimmortalecor; 3 fanétüfpiritum nóha. wftríftabít inzeternum. δι in fempíternum, Super— Pus accipiens, mutat/ ... bebat. Dequadicit&—. S excefi fé ifm af gloriam πό naturam, E. Οσα dominussNonpma, Petmontéexcelfum afcé^ montem excdfumafcen; Ver autem domi s niit f pne IUS in detuqux euágclicasfion: de quí euaneelícas fion: m en srt qui περ. d omínibus íftis:quo;, το; TEE, o Jociati. lunt, per; T niicamesfuntlllaau—€Xalta ín fortitudine uo; exalta ín fortitudine uo; ἐν απ RUIN,. temcaro uidebitfau,— cem tuam qua euangelí; tare deí:de qua ploel gas hierufalem: exalta, no cem tuam qui euágeligas b 4L Cuuper montem hierufalem: exalta ,nolj—Xcelfum afcédemuque pu: Iocz.g idemloquebat:Effun— 3^? bula:; nO ge; euangelícas fion«c. 4 dam defpiritumeofu— lítímete:dícciuitatibusiu^ timere: dicciuítatibus iu Pracipitur apoftoloz. Rorophenbunrc q αἶα: στο deus uefter:ecce— da:Ecce deus uefter:ecce— rum choro:utad pra" & prophetabunt.Q. d;: a: Zi dicatíoné omnis car; ls nonfolumillotempo^ domínus deusín fortitu;/^ domínus deus εἶ uirtute nísquauifura fit(alu, s Matth. ἃ reclamabat loannes, /— dine neniet:& brachíum^ ueníet:& brachíum cum— taredeiexceaconté—" qui fermonis deí pra; iuf diabitur.E dominatione: dat::de magnifqy di/ H e uoxappelat:fedufg^ eiuscum eo:&'opusillius eiuscum eo:& opusincóo/ morentur.Porro πε, m hodiein deferto genti Si ft fi ctu ii; Sí ait braicum δὲ cateri in, g^ lium,elefiarum da, Coram eo ίσα paftor fpectuillius.»ícut pa Of rerpretes ponunt ge αἱ mant magi(tri: wr; gregem fuü pafcet:in bra paícet populü fuum:& ín ΜΗ 2 ἢ" ctas faciamus uías;,;;;, cantiquaeuangelicas, femítas in cordib? no. chío fuo congregabit ag/: brachio fuo congregabit fion:& quz euangeli;] Rn ftris deo:ipleamurg— nos:& in finu fuo leuabít: agnos:& ip finu fuo porta ΗΕ Ω" uirtutibus:& incline/ e a-. AP. oon«Ὁ uerbumiuxta graecos; Ἠ mur humilitate: pra/ fectas IP fe P ortabit. i bít&p regnates cofolabit. ambíguum eft:ut pof i iy ua mutermus ín recta: Ως Q-uis fimus accipere, uel eà ἡ afpa uertamus ín mol lia:& fic eloriam domíni& falutare dei. uidere mereamur. : mo 8( Clot oícenrio! clama«.quía(pás oci flauít ín eo. lere τε, Πο δὲ hierufalem: Defionením exiuitlex:&uerbü do; δα|" i fenis eft populus zc. Hoc qd'afteríícís notatur:quía fpiritus^ minide hierufalem: fiueminciatur εἰς perapoftolos, debét δι εἰ flauítín eo:uere foeni eft populus:aruitfoenum:cecidit excelía confcédere:& ad montana tran(ire.Mirumq; in mo 5| flos:ex hebraico& T heodotionís editione additum eft.Ex^ dum cum ipfa fion mons fit:dicétefcriptura: Mons ion in 9.74 ον quo manifeftum eft:uel a Lxx.pratermiffum:uel paulatim quo habitafti: alium altiorem monter iubetur aícendere:" fcriptorum uitio abolitum:dum& prior δὲ fequens uerfus^ aquo uulneratus eft prínceps tyri.Et quia doctrine apofto i $:6€ finitur in flore.Supra legimus propheta dicente: Eraudíui— lorum erát multa futura contraria:& flaturi ante prafides, νὼ uocem domiíni dicentis:Q) ué mittam,& quis ibitadpopu^&tribupalia ducebantur: iungitur, exalta, noli tímere: dic. lum if(tum«Et dixi:Ecce ego,miítte me:& ait: Vade& dic po qua nunciat, uel eam cui nunciatur.Siue igitur nunciat uerbum dei,& diii faluta ciuitatibus iuda:fynagogis uídelicet& populis iudaorum: n liti puloifto: Aureaudietis,G non intelligetis& uidentesuide^ dequibus dominusloquebatur:Non ueni ΠΙΠ ad oues per pes ΐ bitis,& non uídebitis:& reliqua. Ad quà pradícationédu/— ditas domus ifracl. EtPaulus apoftolus: Vobis inqtopor; Act 58 d| ra perpeffus:nunc domini uoce dícente,clama:timens fimi^ tebatannüciari primi uerbü dei, uid eftatitilludqd'íur—— 0. T í lia,quid clamare debeat(cifcitatur:& a generali incipiens:^ bé dicere:Ecce de?uefter,qué femp expcctabatis:Ecce diis d^ Omnis caro fornum:& omnís gloría eius quafiftos foeni: de? in fortítudine ueniet:quécontépfiftis in icr σὐτ peruenit ad fpeciale:ut nihilominus dicat de populo: Vere— té.Bt fortitudo ei? driabit: qui pri? formà ferui acce afa i. foeni eft populus.Et reuera fi qs fragilitatécarnisafpiciat:— ctus pri obedies ufq ad morté.Ecce merces ei f to ep μὲ"a 1& qd' p horarii mométa crefcim? atqg decrefcim?:necineo;—illi?corà co.Tuxta qq ipfe dicitin euagelio:Vétur? ὁ em fil? Manta» ἡ| dem manemus ftatu: ipfumqs qd? loquimur,dictamus,X^ hoisin glia patris fui:& reddet untcuiqy ccm opus fuii Si: Ι 5. fcribimus,deuitz noftra parte prateruolat;non dubita,— cutpaftor grege fuüi pafcet.Ifte q poftea in maieftaceuétur Ioab.d ἃ à; bit carnem foenum dicere: eloriam eíus quafifioremfoe/— eft:pri? formà paftorís accipit: dicit ipfe defe: Ego fti pa; ni fiue prata camporum.Q. ut dudum infans ,fubitopuer:—ftor bon?€ coenofco meas,& cognofcüt me mea:& pono Zutié S qui puer,repente iuuenis: δὲ u(qs ad fenectutem per il aiam med pouib? meis.Deqin Zacharia pater leatiPercu, τὰ mutatur íncerta:& ante fe fenem intelligit, jjiuuenemnon— tia paftoré:& ouesdí[pgen£.In brachio ingtfuo CENE cundi t efTe(e miretur.Pulchra mulier qua adolefcentulorum poft bitagnos: Non tauros δὲ aríetes δὲ hircos& ud hi di Ie Ξ τ ποτ EN ὃΥΎΤΙΤΣΣΣ o à xL$o."I fonat:ut fcilicet n6 tota manu,fed paruo digito; qué culgo 3n£faiam ; Ἀ-: quibus per Ecechiel cóminatur:qd lacte uefcantur& ρε». "Ete σα.£ Sufcitabo fup eos pa ítorem unii& palcet. eos[ον meii dauid: & erit paftor corii:& ego dominus eró eis in deii:& dauid in me dio corum princeps. Ego domínus locut? fum:& ponam cii Da uid teftamentü pacis, In quo confyderandü qd poft multa tempo/ ta dauid gulofis paíto tibus reprobatis, do/ fninü noftrum qui eft deftirpe dauid fufcita turi effe fe dicat: qui congreget agnos& fo ueat in finu fuo:S foe/ tus ouium fiue foetas oues ipfe portet in hu; mero fuo.Sicut in euá Luc. oclio legimus:qd οὐ «ertoneam& a grege fo lito remanete, fuis ad caulas humeris repor tarit, Poffumus oues factas,apfos& apofto licos uíros ofnefqp ες’ quifalutem parturítit clefiz docteref dicere: . 5*' wünturlanis,&infirmum conterant gregem:íed agnos ad; lis Ejecho4» à o tenellos,& rudís in chrifto infantia: qui nup tn bapti? ^ mo funtrenati:de quibus ipfe dris loquebatur ad Petrum: Io.21,d Pafceagnos meos. Vnde& in eodem Egechiele fcripti eft: 3 HEB. Qüis menfus ορ cillo aquas:&«οἰ palmo ponderauít? Quís appen dit tribus digitis molé του! rz:&librauit ín pondere motes δὲ collesi ftathera? Quis adiuuit fpíritü dni: autqs cófilíari? ei? fuit: δὲ oftédit illi?cà ἃ inijt confi liG:& inftruxit eum:& do; cuit eum femitá iufticia: S erudíuit eü fcientia;& υἱᾷ prudétia oftendit illi Ec; cegentcs ficut ftilla fitula: & quafi momentü ftathe rx reputatz füt: ecce infu; la quafi puluis exiguus.Et libanus no fufficit ad fuc/ cendédü: δὲ animalia eíus non fufficient ad holocau guftatorem uocant: omnis aquarum uaftitas ponderetur: Galajsautéhoceft;palmus, extentà fignificat mant a pol lice ufqpad extremnü digitum.Sin auté contrahamus manü Ep. Quis menfus eft. manu aquam:& coelum palmo:& omnem terram pugillo? Quís ftatuit mo/ tes pondere,& rupes fta; thera? Quis cognouit té tem dominiaut quís con filiarius eius fuit* Quis docuít eum: cuíus accepit confilium δὲ ínftruxit il; lum? Vel quis oftendit οἱ iudicium:& uiam íntel/ ligentiz quis oftendit il; li? Sí omnes gentes ficut ftílla fitula:& quafi mo/ mentum ftathere reputa tx funt: δὲ quafi faliua τοι putatze funt: libanus non fufficit ad comburédum, & omnía quadrupedia non fufficunt ad holo; cauftum:€ cunct gen/ . tes quafi nihili funt:& ia pugillus effici£;ut p palmi& pugill Lextétos cocles€ οἷο/ bü terr nouerímus. Pro pusitio qué in có/ prahéfióe terra, Lxx. tranftulerüt:in hebraí co fcripti eft. N^ S9 qué Symmachus τρί) Top. Aquíla τρίσωµομ interpretati funt: δὲ nos ut manifeftius faz ceremus: in tres díei/ tos uertímus:qd fli» cet molem terra δὲ ex/ celfa ποπ colliüqs quafi tribuf digitulis, δὲ(tatherz paruo mo mento αρρδάέτε: per que dei maieftas& creatoris potehtía de/ monftratur.C) uis in/ quitadiuuit fpii itum dfi:aut quis confilia/ rius eius fuit:& often dit illi&c.Pro quibus Symmathus interpre tatus eft: quís parauit fpiriti dni;& uirü con filij eíus quis oftendit ei&cum quo infjt εδ’ líum,deditq ei intelli gentia,€ docuít eum uiam iudicij: in(iru/ xitillü fcientia:& iter prudétie monftrauit eicPer qd? oftédit ma; nifeftius parati Τρί!’ tum, fiue firmati(11 B plurimorum:& dictit ftum. Omnes gentes qua Gil c cum pu Mg finon fintficfunt coram meu chrftusfor€o:X quafi nihili& ínane metinuobis.Hebrzi— reputatzc funt εἰ. afferunt:nec de hacre: Cue 'apudeos ulla dubíta; δ tio e(t,fpiritifanctum 3 lingua fua appellari genere feminino. i NY Πα quod in fexagefimofeptio pfalmo dicitur. Diis dabít uer büeuagelicitib? uirtute multa:llli fic intelligüt: Dris dabit uerb euagelicatib? uirtute multa:hís uidelicet aniab?^quae $122. fpiritifanctü cofecuta(üt. Necnó& illud:Sicut oculi ancil/ lein manib?driz fuz:animà interpretant ancilla,& domi; ná fpiritüfanctü. Sed& in euagelio qd? iuxta hebrzos fcri/ ptum, Na«arci le&titant: Dominus loquitur:zmodo me tulit mater mea,fpirituffan&tus. Nemo auté in hac pártefcanda/ ligari debet,qd dicaturapud hebraos fpiritus genere focmi nino,cum noftra lingua appelle genere mafculino,& grz/ £ofermoneneutro.In diuinitate em null? eft fexus. Etideo Iohi,19, d ín tribusprincipalibus linguis:quibus titulus ἀπίςα fcri; ptus eft paffiis:tribus gerreribus appellat:utfciamus nul fius effe generis qd? diuerfum et. ἃ 4[έυίο méfue eft pu; &ílloaquas«c, Ne quís putaret difficile effe uocationé gen/ tium:& qd'omnis caro uideret falutare dei, fuper monté ex cdlfum iubetur afcendere,qui euangelicat(ion:& ipfe domi nus udiretín fortítudíne:& redderet unicuicp(cdm opus Áuum:inftarg, paftoris agnos foueret in finu,& foetas ipfe praec defcribitur illius magnitudo, qd" nihil εἰ impoffi, ilefit:& qui uniuerfa códiderit ereatorqp fit omniti, etiam hxcquacóparationc eorum parua funt,ualeat perpetrare. Q.d'autem pugillum uocat& palmum: humana cófuetu dinis uerbis utituratcy méfuris:ut del potentíá per noftra -. uerbadi(camus. In ἐο ubi Lxx. tranftulerüt τίς ἐμέτρησε τὴ xp! τὸ Vd op(Ὁ οἷς menfus eft manu aquam: Siue utnos uertimus,quis méfus eft pugillo aquas: Agla traftu lit:CLuis mé(us e(t minimo digito aquas.Hoc efi λίχανος nihili reputata funt εἰ, Cui ergo effe:de quoin Apfole :'^ git:Dfisauté fpiritus MOM S SP eft:& fup qué reqeuit Tpüis dei,fptis fapiétiz δὲ intelligentiz, δὲ relic: Qui dicit in Iob, 4. ἃ cofequétib?:Spüs ἀΠ| fup me:ppter αὐ unxit me. Ipfe eft Infra. δι, ἃ " einfpüs ἀπί:δὲ uir cófilij eius:in ἃ habitauit omnis plenítu/ do diuinitatis corpaliter:cti illo ἰπῆτ cófilib,de ἅ fupra dixi: mus:Admiírabilis cófiliari?. Et in puerbíjs fcriptü eft: De? . fapiétía fundauit terra:parauitatit coelos prudentia, Porro Lxx.q dixerit τίᾳ ἔγνω pod κυρίου,μ) τίς δμῆοῦ σύμβουλος, ἐγένε]οιΙ.Ο είς nouit menté dii:& às cofiliar?? ei? fuitthoc intelligi uolüt,qd? mens& ratio& fenfus dei,p qué facta(Πε omía,&(ine Gfactü eft nihil: ille fit de& ín pfalmis canit: 'Vetbo dfi coeli firmati funt:& fpü cris ei? omis uirt? σου, Oés g&étes qua nó ncueitit creatore futi, fiue uniuerfti mor αἰ gen?,ad cóparationé dei dfi ftilla fitulz funt:&&fi mo méti ftathera qd leui pódere in ptéalterà declinat. Et quo fi defitula ftílla modica fluata portáte neegligi£:ita uniuerfa gentili multitudo fupernis minifterfjs cóparata,& angelo; rum multitudini, ,p nihilo ducit. Infula ὅς dft faliua repu tan£:fiue ut Symmachus δὲ Theodotio ipfum ponétes he7 braicii ficut V^ qd decidit: p ἃ Agla λεπτὸμ βαλλόμενομ tranftulit, Áiuntaüthebrai hoc uerbo fignrficari tenuifTi ταῦ pulueré: qui uéto raptáte fpe in οοῖος mittit;& fenti potíus dj uidetur. Minutiffima ergo frufta puluerís& pene 1nui(ibilia,hoc uerbo appellant:quas forfitàan Democritus cii Epicuro fuo atomos uocat. Multaq: funt noia qua íta le gunt in graco,ut in hebraico pofita(unt,,ppter ínterpreran di dífficultaté:& ad cóparatione línguz hebraz, tam erací éjlatini fermonibus pauperiem. Simu'qp ut paulatim ho/ mínes abitrahatab tdololatría,aufert cerimontas uíctima* tum;& docet quod omnía ligna libani δὲ armen:a qua in €o pafcuné S.Ir.A Tro.s.€ Ἔδ.52.9 Ivy 'Iropo, miles effefenouerint, a«£uí ergo funilé fe εἰπίο oc 4c, Defcri/ pta dei magnitudíne, & potétía illius ex pte moftrata:gétib?& in fulííqs dfi Πα fitulz, δὲ momento ftatherz reputatiftae puluere δὲ hoftíag: cerímonitjfre futatis: ἐὰν οὖς petes quafinihilifíntin con fpectu εἰ”. 8ζ quafi ina; nereputent, fequenti; bus docet. Cui fimilé feciftis deum:aut quà imaginem ponetis εἰ qui fptis eft,& inom; nibus cít,& ubídp dif; currit,& terrà dfi pu/ gillo cótinet'Simulq irridet ftulticia natio/ nii, qd'artífex fiue fa; ber arari?,autaurifex aut argétarius deii Τι’ bi faciant;€ laminis clauifqy copingant;ac fortiter ftatuat:ne uen torii flatibus. detruda tur. Q.d'qpintulit:for telignum& imputri/ bile elegit artifex[αρί” ens:in hebraico dici£ T2723, quod genus ligni eftímputribile:d uel maxime ídola fit, Hacaüt dicit: utído; lis reprobatís,euageli cz doctrine paret uia: δὲ οπηπία praua dirigà tur in rectü: exaltetur ualles€ colles humi; lien£:& reuelet gloria diüi:utomnís caro ui/ deat falutare dei.Juxta Tropoloeía poffum? dicere: qd? increpétur principes hzretícort, diuerfa idola de fuo corde fingétes:uel elo; quíj uenuftate,qd in; terpretat argentti: uel 4$: £Zommen.Ibieron ymi liber endecimus eo pafcunz holocauftis eius fufficere nequeat. Si atit οὖσ οὗ tes fic funt in confpectu illius quafinon fint:& quafi nihil & inanereputant in omnibus adit gétibus& ifracl eft: ergo & ipfe fic eft quafi nó fit,& in nihili atqs inane reputat. Hoe dicimus ut frangat cíus fupbia: δὲ caterarum gentium fi, extenduntur quafi camera i chra concrefaint:omnein medio hominum genus quafito cuítas habitare cernimus. Q, uid igitur fuperbit terra&cij,“ο nms«quía coelum, ímo ut Γι riptari utar auctorítate; coz]«eO δς Π ueutín hebraico continetur quaft*9^: de quo fupra diximus: pro quo Lxx; ibi faliua » Chi ereo fimile feciftis dei:aut quà imaginem ponetis illi? INunquid fculptile coflauitfaberzautaurifex auro f gurauit(μα δὲ laminif argéteis aroétariuszFortelioná imputribile cleeit artifex fapiens:& quacret quomodo ftatuat fimulacrum quod non moucatur. e HEB. INüngd nó fcietis? nunquid non audietis 7 nüquíd nó annücíatü eft ab ínitío uobis? nunquid no intellexiftis fundamé: ta tert? Qui fedet fuper gyrü terrz;& habitatores cíus quafi locuftx.Qui ex tédit uelut nihilà coclos:& expádit eos ficut taberna/ culüad inhabitandü: ui dat fecretorü fcrutatores quafi no fint:iudices terrx uelut ínane fecit, Equide neq planta? neg; fatus: neq radicat?, in terra(τ! cus eorü: repente flauit ín eos& aruerüt,& turbo qfi ftipula auferet eos, Et cui affimilaftis me& adequa ftis dicit fanc&t?? Leuate in excelfutn oculos ueftros δὲ uidete quis creauit haec: q educit ín numero tnílítíà €orü:& οὖς ex noie uocat. Pra multitudinefortitudi nís δὲ roboris; uirtutifqs ci?neq; und reliquü fuit. fpledoteaurí, qd refertur ad fenfum: uel ligno imputribili, quauiliora funt dogmata:& perpetua putentura fingenti/ bus:& dialectica arte firmentur ne moueantur& corruant: fed folida radice confiftant. b€f"fBunquíd nó fcíetíoz nun; quíd non audíetío? nunquíd non anmácíat( eft ab ínítío vo» bíe«c. Ab initio inquit naturali lege uos docui:& pofteap Moyfen fcripta lege teftat? fum, qd níhil effentidola,& qd? creatot mundi ipfe effet deus:qui tantà moléterrz fundaf/ fet fup maría,& fuper flumina collocaffet eam:ut elementis grauiffimum fuper tenues aquas dei penderet arbitrio:qui inftar regis fedet fupcr gyrum terra: ex quo ηδη quafi punctum& globum eam effe contendunt.Et habitatores il lius quafilocuftas:Si ením ín toto orbe confyderemus ua/ rias nationes:& ab oceano ufq ad oceanumtid eft,ab indi; co mari υ[ ad britànicum:& ab atlantíco-ufqsad fepten; trionis rigorem:ín quo congelafcuntaqua,& fuccina pul SEP. lNonnefcietis?non/ ne audietís? noneannun/ ciatü eft uobis a pricipiot TNo cognouiftís fundamé τὰ τεῖτα Quitenereyrum tetrz:& habitatores eius quafi lociftas.Qui ftatuít quafi cameram coelum:& extendit quafi tabemacu/ lum ad habitandum.Quí dat principes regnare pro nihil.terrà αὔτ quafi nihili feat.Si quidénon planta; bunt:neq, ferentur:nec fo lidabitur ín terra radix eo rum.Flauit fuper eos&a; rcfacti funt:& tempeftas affumetillos quafi(ρα lam. Nunc ergo cui affimi/ laftisme:& exequabor eís dixit fanCtus: Eleuate fur fun oculos ueftros: δὲ ui dete quis oftédit haec oia. Qui educit iuxta numerü ornatum fuut, omnes ín notníne uocabit: a multa gloría δὲ in robore forti; tudinis:níhil telatet. autem quafi nihili fecit.Si quidem ubi fcriptum eft: Terra autem erat inuifibilis,& incompo/ Geíia interpretati funt:& ununi uerbum, nunc fpütum,runc camera id eft fornicé tranftule runt: G tatam eorum latitudinem quafi ta, bernaculum& papi/ lionem extendit defu, per: utin fimilitudine tecti operirethomies, δὲ quali ín domo latif; fima habitare faceret: quid miremurfi par, ua hominii corpadfi locuftz,& minuta re; putent animatiacRur fum& ín hocloco qui Ἰμαικύκλιορ terris im» mínere coelum:& in fi militudiné fphera coe lum effe contendunt: abutüitur nomine for, nicis, qd? fcilicet mez día pars fpherz terras operíat:cum inhebrai co non fornicem: fed V^ id eft tenuiffimtü puluerem legerimus: Pro dfaliua quz pijci tur ín τοῦτα ΠῚ, δέ pulue τί cómifcetur δὲ depez Πες oftendit uníuerz fam corporum magni tudinem pro nihili rey putandam. Q) ui auté extédit coelos& exp dit eos:utuel fupraha bitarétangelorii mul/ títudies, uel fubterho mines morarentur:& quafi magnam ratío/ nabilibus ereaturis fe cit domu: ipfe pro qualitate temporum principes cóftituit,(i ue fecretorum fcruta/ tores:utfint quafi nó fint: δὲ iudices terre uelut inane fecit: Pro quo Lxx.tranftulerüt τιὼ δὲ 4l ἔιο ουδὲμ Ἐποίκσεμ-ία eft,terram & in principio Genefeos fita:cateri tranftulerunt: Terra autem erat inane& nihili, QLuantosreges δὲ graeca δὲ barbara rhomanadp narrat hi; ftoriaz Vbi eft Xerfis inumerabilis tica in eremo multitudocubiregum incredibilis ille exercítuscubi ifraeli pUtentiae Q.uid deueteribus loquareprafentia exempla nos doceat effe principes quafi níhilí:& iudices terree quafi inanerepu» tatí. C) ui principes& iudices terra: fiue ut alij fufpican/ cantur cceli:nec fati funt:nec plantatí: nec firma radice fo/ lidati:& repente iuffione dei ita auferuntur δὲ percüt, quafi ftipulaa turbine δὲ tempeftateraptatur:iuxta illud qd fcri ptum eft: Et tranfiui,& non erat: δὲ quafiui eum ,& non eft$5365 inuentus locus eius. Cum ergo tanta fit potentia creatoris atqj maieftas:cui ded fimilitudini comparatise δὲ non. Ρο! tius ex creaturarum magnitudine intelligitis conditoremf Sinon ta M pi ἰῷ Tin ^i τ ἂν ^in£faiam: À^S noncreditis uerbis, faltem oculis ueftris credite:& ex coe: - torum elementorüqp omniii feruitute, poteftatem. domini Ἢ*.' πρρίτατο, Q.ui educitin numero militiam eorum:id eft coe CUN lorum:& offies ex nomine uocat, fubaudit ftellas.De qui; Ὁ Ῥδαφόια bus&in pfalmis canitur: CLui numerat multitudineftella rum:& omnes eas ex nomine uocat.Síue militiam coeli,an '' gels interpretemur, S omnes codlorum exercitus:de qui^ Dafo.7.c bus& Danielloquitur: Milia militi miniftrabantei:& de; cies centena milia affiftebát illi. Vnde δὲ dominus fabaoth appellatur,qui no(tra lingua dícitur, dominus militize atq ην li COMMENTARIORVM HIERONYMI IN ESAIAM PROPHETAM LIBER DVODECIMVS arcoícís íacob&loquerís ifrael:abfcondita cxercituum fiue uirtutum. Educitautem iüxtà numerii coe.| Geius.b lorum militizut& fol δὲ luna& a(tra cateraqu& Abraham. UE Nb numerare non potuit: illi numerata finit& feruiant officio delegato:dt eundécoeli curfum fol uno anno,lucifer uefpcg biennio,luna fingulis expl«t menfibus: omnefcp ftelle cer, tis temporibus peragant:& quadam ex his uocantur erran tes:atqp inzquales earum motus;oculis non mente οοπίρ!’ cimus: nectam intelligimus, d$ rniramur: Magnitudo em fortitudinis dei fuo facit ordine cuncta feruire. Siue iuxta Lxx.a multitudine glori δὲ potentiz uirtutis eius,nihil ed latere poteft: fed omniü uias rationefcp& curfus, creatoris maieftate cognofcit; €ómentaríj undecimi in Efatam prophetam finis: DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN DVODECIMVM COMMEN ' TARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM VIRGINEM PROEMIVM i E de zi Vllus tam imperitus fcriptor eft, qui le&torem tion inueníat fimilem fuí: maltog; IQ pars maior eft, milefias fabellas reuoluentium: dg Platonis libros. In altero enim 8 ludus& oblectatío eft:ín altero difficultas δὲ fudor míxtus labori. Denig; Timeá d FEN ld de mundi harmonia;aftrorumq curfu δὲ numerís difputantem:ipfe qui interpreta; tus eft 1 ullius,fe non intelligere confitetur, T eftamentum autem Grunníj, Corocottz, Porcelli: decantant ín fcholis puerorum agnína cachínnantium.Teitur& nofter Lufcius lauiníus;fruatur teftibus ímo fautoribus fuís:uíncatqy multitudine:quía forfitan uincit íngenío.Mihí fufficit pau cotuin teftimonium:& amicorum laude contentus fum,quí ín expetendis opufculis meis,amo;/ renoftri labuntur,& ftudio fcrípturarum: ac nonnullos fore arbitror qui hoc ípfum qd' ad te Euftochium fermonem facio,obtrectationi patere contendant: non confyderantes Floldam& tip B Annan ac Debboram uitis tacentibus prophetafle: δὲ ín feruitute chrifti; nequadg differentíá fcxuü ualere,fed mentía.Duodecimus ergo ín Efaiaexplanationü liber hoc habebit exordíá. ἡ εἰ(cripturarü teuerba docuerunt: fiue iuxta Lxx; ignoras ganó audifti,qd' aeternus de? δὲ creator omnii diis:oia no uit:oja cótinet:oía fua maieftate difpefate Nec aliqn deficit, nec laborat;ut tuü iudici nó intelligat:& abícóditz(int ab eo uíz tua€ Nec eft σενα"xz idtinueftigatio fapié Q n enum Ot tízeif:ded loco iltud : casíacob:& qd lo.Apfifüptüreor:incó/ A. prehenfibilia iudicia cutus es ifrael di ee& iucftigabilef uiae céssAcodita eft uía mea Δ. illius: Siueut Lxx.trà deot& deusineus Tudidd ftulerüt:nó efuríet, c meü abftulic;& receffit: δὲ nó laborabit. Vbi em cib? ibi frequéter efu; nücnefcís,& non audiftiz ríes fi cibü detraxeris: — dn. eft vía mea"e. eft uia mea adio: a deo ἼΩΝ üomnipotentis dei. ΤΩ een evifiliro uni tanta fit magnitudo: meo iudici feu eráfibit: m utnihil eum latat& ΝΗ Πα ποίςί5 aut no audi "in omnia illius arbitrio-ω, 9. dn ets gubernétur: quare di, R 1 deus femp ítern?:diis 3 (πμ cisiacobiideítduetri. creauitterminos terra:no ism busque appellaban/ ifrae], decé α[ία tribus in famaría: qua ἰᾶ ca/ ptiuz ductz eftis in af fyrios: Abfcondíta eft uia mea ἃ domino:& à deo meo. iudicium " meum tráfibit: Et eft E i Fo τρῶν deü ἐμ terrenanon pertinent: nec confyderat quíd unufquiíg noftrü ge; rat. Vnde& nos ab ho ftbus iniufte oppri/ mimur:& in iumento rum& pifcium fimili Ἄβας, tudinem,iuxta Haba; cuc abfq; ullo re&tore am nac ἡ isa 4 tur iuda:& loqueris| deficiet neqjlaborabit:nec eft M fapiétíz ei?. Qui datlaffo ytuté& hís q no habétfortitudíné ro: bur multiplicat. Deficent pueri& laborabüc:& íuue nes ín infirmitate cadent. ui αὔτ fperát idno:imu tabüt forticudíné:affumét pennas ficut aquilz: cur; rent δὲ non laborabüt:am bulabüt& non deficient. Taceant difpdimur. CLuib? idit de^: Nungd neícis: nec pracede/ * G&ubiefuriesjbi&la7 de? atern?:deus qcreauit— bor. Cumautein deo terminos terra:no efuri et hazcnó fint: cur εί’ neclaborabít:nec eft ínué tío prudétíz ei?.Qui dat efarictib?fortitudine:& nó dolétibus moeroré.Efuriét em iuuenes:& laborabüt adolefcétes:& electi ínfir/ mi erüt. Quuíaütexpectát deü:mutabüt fortítudíne. Affumétalas quafi agla: current& non laborabüt: gradientur& non efuriét. Innouamini manas íungitis paífio neseqn poti? ipfe εἴα rictib? δὲ laffis dat for titudine:& quíde£ id fzculo effe áfi nihili; uirtuté roburcg multi plicat: ftue iuxta Lxx; q tribuit nó dolétib? marore, Eft em tnifti/ cia quz ducit ad mor; té:X 6trifticia ᾧ ducit aduita. Vr his q hrit cor ipoenités dat triftí εἰᾶ, ut pctà fua intelli/ gat.Et qa mfti gaudét 1n corporís fanitate:8c adolefcétià atqp pueri, tià putát effe ppetua: igit& dicit: qd flores atas cito concídat, X corparobufta 1mareeícati C Rom4rd ᾿ς£ommen.bicronymií liber onodecimus CE marcefcát.CLui atit nó in fuis uirib?,fed in deo habent fidu cia: X ei?(emp mifericordià praftolant: mutét fortitudine: δὲ uadant de uirtute in uirtuté:& alfumát penas ficutaqui; "φδ.ιολ.α le:X audiant: Renouabitur(icutaquila iuuentus tua. cur rent ad dim:& eius defyderío non laborent; ambulent& nundp deficiant. Cre; bro diximus aquilarü fenéctutem reuírefce; remutatione pénarii: δὲ folafefTe,quz iubar folis afpiciat:& fplen/ dorem radiorum eius poffint micátibus ocü lisitueri:pullofqp fuos an generofi fint hoc ex perimento ,pbent. Ita φ δὲ(anctos repuera; fcere& affumpto im» mortali corpore,labo; rem nófentire morta liü:fed rapi in nubib? obuiam chrifto:& ne; quad iuxta Lxx. efurí requia prefente diim habeat cibi, Ca. XLI 2Zjceanrad mc ínfule et gente . mutctfoz títudínc«C. Gentes.i. infula quz falfis ama τι huíus[ρου tun; dunt fluctibus,iuben tur audire& ora cóclu dere:& illud noffe qd? ad ifrael di&um eft: Audi ifrael δὲ tace:& F mutarefortitudinem, ne per imbecillitatem priftina dei nó poffint audire fermoné:ut ac/ cedant prius ad domi ni: φῦ fint ppría falute cótenta:fed qd didicerint,ceteros do ceant: δὲ εἴ diio difpu tent:utrü omnii deus iufta feruauerit.Sic au tem interrogat eas:€ ad refpondendü ,puo cat: ut interrogatione doceat qd? ignorant: CXuis fufcitauitab οὐ niente iuftü fiue iufti/ εἰᾶς Neq» em iudaorü ται de?:fed δὲ gentiü: qui uocauit chriftum Ca. XLI* Aceánt ad me ín ful,& eétes mu tent fortitudíné: accedant & tüc loqnt: fimul ad íw did ppinquemus. Qus fufcitauit ab oríéte iuftü: uocauit eum ut fequere/ tur fe? Dabit in cofpectu cius gentes δὲ reges obti; nebit.Dabit quafi pulue rem eladio eius: ficut fti pulam uéto raptam arcui illius.Perfequet eos:tráfi bit ín pace:femíta ín pedi bus eíus non apparebit. Quuís hacc operatus οἵδ δὲ fecit: uocans generatio/ nes ab exordio? Ego do^ mínus prímus,& nouiffi/. mus eoo fum, Viderunt infulr& tímuerunt: ex/ tretna terra obftupuerüt: appropinquauerüt δὲ ac ceflerunt. Vnufquifqypxi mo fuo auxilíabit:& fratri fuo dicit;confortare.Con; fortabit faber αταγίαϑ per cutíés malleo eum qui av debattunc téporis, dicens glutíno, bonum eft:Etco; fortauít eum ín dauis ut non moucatur. Ettu οι, ἃ drm faluatoré:qui factus eft nobis fapientia a deo:iufticia δὲ fanctitas δὲ redéptio.In d iuxta eüidé Apfm dei iufticiare . uelatur. Vocauitauté eii, ut fein omnibus fequere£:& ope: $939, b rapatris facereti& illud impleret dicens: Deus ut facerem uoluntate tuam uolui.In huius cófpectu reges δὲ gites col la fübmittent:& eladio illius ac fagittis aduerfarize potefta/ tes,quafi(tipula fubijciétur,& puluis.Per(equet eos:reges uidelicet, δὲ principes gentíü fingulari: Et ptrafibit in pace: ad pacé cunctos uocans ut reconcilien? deo. Semita in pe dibus illius nó apparebit. i.uiz laborénó fentiet:nec aliqua imbecillitatis humanz laffitudiné: fed de torrente bibetin uia:& propterea leuabit caput, C) uis inquit haec operatus. e(t& fecite C) uis fufcitauit iuftü fiue iuftici3e C) uis ei gen; tcs X reges tradiditeQ) uis eladío eius& arcui uniuerfa fub iecit: Vtiqy ille,q ab initio müdi hecfutura pradixit:q om; ΠΙΠ códitor eft.Et qa dixerat fcifcitátis affectu:C) uis fufcita uitab otiéteiufti S cxtera. Cüctis tacetibus fibi ipferfiditi Ego fum diis primus,& noviffim? ego fum. Ipfeeft quí& in Apocalypfi ioánis loqui£:Ego fu m alpha& o: príncipiii & finis. Viderüt infi edges, fiue ecclefie de gétib» cógre gate,qua müdi huius fu Nno Ca XLI uaminí ad me ínfiv la:principes em muy/ tabunt uirtute: appropín/ quent& loquantur fimul: tunc iudicium annücent: Q uis fufcitauit de oriente iufticia;uocauít eam ad pe des fuos δὲ uadet? Dabit in confpectu gentii:& το; ees in(luporem mittet:& dabit ín terrá gladios eo; rutm:& ficut ftipulam pro iectam arcus eorá:€ pfe/ quetur cos: tranfibit ín pa ος uía pedum eius. Quís operatus eft δὲ fecit ha:c? uocauít eam quí uocat eá, a generatíonü. príncipio. Ego deus prím?,& in hacc qua uétura funt ego fum. Viderüt gentes& títue; runt:terminí terrz ο εν puerunt& accefferüt: ue; nerüt fimul:iudicáas unuf) αίῳ proiímo fuo auxilía ri&fratri& dicet: pualuit uír artifex δὲ acrari?pcutief malleo fimul;pducés: ali; quando quídem dícit:fo; lidatio bona eft. Confor; tauerunt ea: ín dauis po/ nent ca:€ nó mouebunt. 'Tuauté inet tepeftates:& tímuerüit drim: Principíti ei Παρίδης ftos.c timor ἀπί. Oés terra/ τῇ termini ad apforü uerba tremuerüt:ap, propinquantes& ad chrifti euangeliti pari, teraccedétes, Cüq fe, ipfos cernerét effe(al/ uatos:id qd'fupraau; dierát:accedat& tunc loquan£: ope cópleug rüt:utauxiliarent pxi mís fuis: δὲ fratres[η os uellét in diio cófor, tare,& dicerenteis;Re cedite ab idolis:fimu, lachra damonii anti, qua contemnite, qua humana finxitman?; qua malleo cudte p, ducta funt: quz cópa ctaglutino:quz ftabi lita clauisutnó moue ant: εἴ fteterintábu lare nóualeát. Que nos fup perfona chri fti€ uocatione gentiit & praedicatione euan; - gelíj atqp idolorii con, demnatione interpre, tatí fumus: quidam ad Cyrii regéper(arü referunt:qd? fufcitaue riteum aduerfum ba; bylonios de oríéte:& parere fuz fecerit iuffi oní:profternés ei gen, tef plurimaf,& gladio illius.& arcui cuncta fubijciens: δὲ catera quz fequütur ad cius erfonam referüt; qd [cilicet babylontjs ido la fua nó profuerint: qua htiano facta funt ftudio:& arte: ararij fufcitata, Nónulli he; braoriüi de abrahá di ἀπ putát: q uocat fit iuftus ab oriente.i.de chaldzis:eo qd folus. iuftus inuentus eft:& fécutus eftei,epredi&s de patría fua in terrà quà neíciebat: & tradideritreges ín manu ei?,q aduerfü fodomá& gomor ra uenerát:& ante οἱ α εἰρ 8. arcii fecerit eof effe dfi ftipulà δὲ pulueré:pfecutufcp fit illof:& reuerfus in pace,St logi[είπε ris curfum nó fenferit: δὲ hocnó fuis uiribus,fed diii fecerit mifericordia:q ab initio hecfutura cognouerit. V. iderütait infula.i.eétes in circuitu& illi?uirture pterrítze fit: extréa terre, Sem uidelicet filius Noe:q tpe extremo terrarüi cü pfe & cü fratrib? de diluuio euaferat;& ας ad tépus illud fue^ rat referuat?:qué melchifedech intelligi uolüt:& ueniífe ob/ υἱᾷ abrahà de ργαίο reuertétí:& accelliffe δὲ benedixiffe εἰ: Gdin.g| δὲ εἴ dei benedictioib?corroboraffe:ipfüq: effe fabrü arariü qabrahá conflauerit,& malleo fuz artis ad meliora pduxe rit:& dixitfeei:bonü eftut timore dii glutinerís δὲ iungarís ei:Etconfortauiteum fiue folidauitin clauis praeceptorum domini:ut non moueretur,fed in timore illius permaneret.) Et tu iírael "in£faiamt bg, m d i &.$40 g citur: Cauare dicis Ia; - ἐσδ δὲ loqueris ifrael: abícódita eft uía mea adíio:&adeo meoiu dicium meum tranfi; vit Econtrario nunc '*^*. ad fpirítualem deus loquitur ifrael:qui do mini fui fufcepit adué . tum:quem primutn . feruum, dein. electi, ad extremum femen Abrahami uocat, Ante enim accepimus fpiri tum(eruitutis in tímo re:& poftea electi, in amicitiam dei iungi” iur. Poft uocationé igitur gentium:quan^ do uiderunt ínfule δὲ timuertit,extrema ter/ re obftupuerunt: ap/ propinquauertit& ac cefferunt: uocantur re liquig iuxta electione pratiz:de quibus fcri/ ' Luc 6, c bít& euangelii: Iítos duodecim elegit iefuf: quos& apoftolos no minauit:quí poft fer/ uitutem pedagogzle/ -. gis,electifuntin euan - gelio:G femenabraha amici dei effe merue; runt. In illo enim ap; . prehendit eos ab ex; tremoterrz,€ alon; einquis eius finibus tiocauit ifrael de uni; uerfis nationibus:con gregans primum po/ pulum iudeorum:de quibus δὲ Paulus apo 4, Actmg ftoPdicit:Vobis opor ! tebatprimum prazdi/ carí fermonem: quo/ niam autem auertitis nos: imus ad gentes. Tibiergo qui& feruuf fneus& electus me?; qui pradicaturus in gentibus es:& perfe; cutiones plurimas p peifurus: dico ne tí; meas, quía tecti fum: cuiloquor in euange/ lio: Ecce ego uobifcii a«ιο! ferme meua Sjacob quéelegí«C. Tacob δὲ iff "effe carnalem δὲ effe fpiritualem: Paulus apoftolus docet: ἡ 1, Co. 1ο. d Videteifrael fcd?m carnem, Ex quo intelligimus effe& alté ἢ Jof.$e«&e ram iuxta fpiritum:S ad carnalem dici i(rael: Si filij effetis Abrahamyopera Abraham faceretis, CLuibus& fupra dí? 4 HEP.Et tà ifrael ferue me! us, Iacob qué elegi:femen Abraham amíci mei.In ἃ apprehédi teab extremis terrzi& a longinqs eí?uo/ caui te,& dixi tibi: Seruus ἡ trié?es tu,elegí te& nó ab/ ied te. INe tímeas, qa tecü fum ego:ne dedínes, quía ego deus tu?, cofortaui te δὲ auxilíatus fum tui:& fu fcepit te dextera íuftí mei. Ecce cófunden£& erube: fcent οὓς 4 pugnát aduer; fum te:erüt jfi no fint:& peribunt uírí q cotradicüt tibi. Queres eos,& non ínueníes: uírí rebelles cui erüt qfi non fint uclutí cofumptío hoíes bellátes aduerfum te:qa ego dris de?tius apprehédimanü tuá, dícés tibi: INe timeas cgo adiuui te. Noli tíme/ re uermis Iacob,q mortui eftis ex ifr Eco gauxiliat? fum ταί dícit dris:& rede ptor ας ifr Eeo po/ fui te qfi plauftrá tríturas nouü:habes roftra ferran. tía. Triturabís motes& co mínues:& colles qfi pulue ré poncs. Vétilabis eos: uétus tollet:& turbo difp cet eos:Et tu exultabís ín απο(η fcto ifi? lzxabetis, v Egéni& pauperes quetüt aquas fum ofies dies;ufqsad cofumatione fzculi. Nó erres,neqs aueritat&declines,nec te fala perf1afione decipias: quod tuis uiribus imperítus& nudus ,Iyluam gentíti penetres: & ferociffimas nationes ad man(uetudiné uoces. Ego fum q confortaui te,& auxiliatus tui fum:& fufcepit te/fiue pro; texit dextera iufti mei, id eft dominí faluatoris:fiue dextera mea,utLxx.tranftulerunt. Ecce ei aduerfarij ταί populus iudaorü:& οὓς q pugnant aduerfum te:& pfecutores tui uertét in nihili: querefcpaduerfarios tuos,& nó inuenies: Caufag redditur:direnó inueniat aduerfarios fuos: 0 ία érüt jfi nó fint. Ο. αἱ aduerfaríj infanire dictitur:cótra apo Γά, XLI «ο. ftolos:uel iuxta hebraicti effe cofumpti.Idcirco atit timere nó debes:quia ego apprehendi manii tu: q dico tibí:neti; ineas, ego adiuui te: noli tímere uermis Iacob,quí mortui eftis ex ifrael: fiue ut Lxx. pauciffimi exilrael. Hoc quod pofuimus, ego adiuui te:noli timere uermis lacob:in Lxx. sEP.' Tu autéifrael puer meus, Tacob qué elegi, fe/ men Abraham quem dí; lexitquem affumpfi ab ex tremís terrz:St a fümitati bus ei? uocaui te,& dixi τίν bí: Puer meus es: eleoi te: & no dereliqui te. Noli τί, mere,tecum enim fum:ne etres: ego ením futn deus tuus qui confortaui te;&. auxilíat?fum ταί:& robo; raui te, dextera iufta mea. Ecce cofüdent&erubefcét oéfaduerfarijtui.Erüt em qfi nó fint:& peribüt oés inímíci tuí. Q'ueres eos,& nó inuenies,hoies quí ín/ fanient ín te. Erüt em qfi nó fint,£nó erunt pugna tesaduerfum te.OQuía εσο dris deus tuus qui teneo dexteram tuam: quí díco tibi: ne tímeas Iacob par/ uule ifrael.Eeo auxilíatus fum ταί dícit deus: qredi/ mo te fctüs ifritEcce fedi te dfi rotas plauftrí tríturátif nouas inferrarum modü: δὲ tríiturabís montes:& có minues colles:& ut pulue/ rem poncs, δὲ uentilabis, & uentus auferet eos,& tempeftas difperoet illos. Tuauté lxtaberis ín. do; mino& ín fanctis ífrael: Ὁ δὲ exultabunt pauperes & inopes nó habet, Vermiís atit qui hebraice dicitur, TY Wn:propter hu; militaté atqp contem» ptii uocatur apoftolo/ τῇ chorus:imitás fal/ uatoré qui loqtur in palmo: Ego fum uer; mis, non homo,op: probrium hominti,& abiectio plabis.Sicut ením uermis terrà pe/ πειτε; ita fermo apo; ftolic?penetrauit gen tiü ciuitates:& ingref) fus eft príus corda du ríffima.Etrecte pauci appellatur ex ifrael:qa ad comparationem to tius orbis: gentís iu daicz pauciífimíi credi derunt:quibus in eua gelío domin?loqtur: Noli timere grex par/ uulus: Siue iuxta he, braicii,mortui ex ifrf: quicum Apoftolo di; cunt; Quotidie morí/ or.Etalibi: Cü chrifto crucifixus fum, Viuo αὐτῷ nó ego,uíuit ue roin πιο ςπγ ας. d? q feqtur: Ego pofuí te quafi plauftrü trítu rans nouti,habens ro ftra ferratia:hoc figni/ ficat,quod pradicatio: eudgelica conterat ad, uerfarías poteítates:Sz fpirituale nequitia, cle üantem fecontra(εἰξ; tíam dei:qua pro ua; ríetate fuperbize mon tes appellantur& col, .les. ΠῚ fublatis, 8ξ turbinis more difper/ fis, exultet itrael atq latet ín domino fanz éto ifrael. Poffuümus quoq dicere, quod ec clefiafticus uir habens euagelice praedícatio/ nis roftra ferrantía in plauftro nouo: quod nequadpoperat in ue tuftate literz,fed in no uitate fpüs ,cóterat ín credulorü corda duriffima: feparás tritici a paleis,& mótes colleíqs commínuens: id eft omnes hareticorü principes: qui comminuti atq contríti, redigantur ín puluerem, ni; hil effe doceantur: ut quí male fuerant congregati, diuidan tur ín bonum fuum, b 4I€ cení« pauperes querunt eC. Gentium populus pauper& tenuis, qui non habebat fcien tiam ueritatis, quarit perdiuerfos magiftros,& πατία phi; lofophorum dogmata aquas falubres:& non inuenit: qa nó funt:lingua eorum fiti aruít: finelegeac prophetis.Om nem enim iuxta euangelij fidem, fübftantiam fuam in me dicos confumpferat δὲ a cruore idololatriz,& fanguine ui^ (πια 75 Ὁ Ὅ8,21.5 Luc, d I. Cors.d Gal2.d E $,45.a £ommcen.lDicronymi liber ouodecitus ctímarum non poterat liberari. Propterea diis deus ifraet non eos penitus dereliquit: nec ín eternum perire paffüs e(t:fed aperuit in füpinis collibus, fiuein montibus flumi/ na, δὲ in medio camporum fontes. Cruz flumina ex illo fluuio duxere principium, qui in pfalmis legitur:Fluminis gnofcit:quia manus domini μας uniuerfa perfecerit: utin: ariditate gentium inttenirentur fluenta uirtutum:& in ter; raquonda deferta plenaqp falfuginis, cedrus& cypariffus & alie arbores nafcerentur: quarum fublimitatem& Uer/ ticem ad coeleftía feftinantem; illuminaret lignum oliuzs impetus latificat ciui/ tatem dei.Etín alio Ίο Jbi.64«c co: Fluuius ἀεί reple; tus eft aquis, Quz aquz& fontes de illo fonte manarunt: qui per Hieremiam loqui Hiere.2,c tur: Medereliquerunt fontem aquz uíuz.Et fupra in hoc eodem $8.12. ἃ propheta dicitur: Bi; bent aquas de fonti; bus faluatoris. De quibus& in pfalmis canitur:Benedicitedo 5.67.8 minum deum defon; tibus ifrael. Ecpofuit (inquit) defertum in ftagnum aquarum: & terram inuiam in riuos aquarum. De quibus aquis& falua tor ín euangelio my/ ftico fermone dicebat: Tob.4.b Οἱ biberit deaqua quam ego dabo ci,nó fitiet ín eternum: fed aqua quam ego de^ deroei, fiet in eofons aquefaliétis in uitam eternam. Et iterum: Ibi.7.f Si quis fitit, ueniat ad me δὲ bibat. QLuibi; berit de aqdua quam ego dabo ei, tumina deuentre eius fluent: aqueuiuz.Hocauté C inquít) euangeliíta dicebat de fpiritufan/ cto ,quem credentes in eo accepturi erant, QLuia igitur deferta quond ecclefie mul; titudo,aquis uitalib? fuerat irrigata: Pro/ pterea iuxta Lxx, πα’ fcuntur in ea cedrus, & buxus,€ myrtus, & cypariffus,& popu: lus:Iuxta hebraicum, & cxteros interpretes, HEB.aquas,& nó funt;lin; gua eorum iti aruit: ego dis exaudíam eos: deus [[ταοὶ no derelínquá illos. Aperíam ín fupínis colli, bus flumina: δὲ in medio camporü fontes. Ponam defertum ín ftagnü aqua/ rum:& terram ínuíam in ríuos aquarum. Dabo ín folitudine cedrá&fpiná, & myrturn,& lienü olíuz. Ponam ín deferto abieté, ulmum, δὲ buxum fitnul: ut uideant ,& fcíant,& re; cogitent, δὲ intellieant ρα) riter: quía manus domíni fecit hoc: δὲ fanctus ífrael 4 creauit illud, Própe facite iudicium ueftrum dícit do mínus: afferte fi quid for te habetis dixit rex íacob. Accedant δὲ nuncient no/ bísquxcüq;uentura funt: príora quz fuerunt, nun/ cíate: X ponemus cor ΠΟ) ftrum, δὲ fciemus nouiffi/ ma eorum: hecquz uet tura funt, indicate nobis. Annundate qux uentura funt ín futurum: δὲ(τίς! mus; quía dij eftís uos. Bencquog S myrtum, cyparíffum, & populum:utuideant& Ícianc;& cogítent,& noue/ rínt fimul:quia manus do míni fecit hzc:& fanctus ifracl oftendit. Iuxta eft iudicium ueftrü dicit do; mínus deus: uenerunt& appropinquauerunt con/ filia ueftra dicit rex iacob. Appropínquét& annun; cient nobís qua uentura funtzaut príora qux erant dicite:& apponemus fen; futn: δὲ fciemus qua funt noüifTima. Vétura quoq; diate nobís: δὲ nuncíate qua futura funt ín που mo:& Íciem? qim dij eftis. Bene facite guod πιαιτιαδτύπηαε ; N cis eft,& laborantium SEP.& inopes: quarent requies, 86Γ Type enim aquam, non erit: ftc iudicium γε :; tícít oomín? τζ, τὸ atuít: Ego dominus deus τη effeTacob& 2:,[[γαο],, nó credentium exaudíam ipfos deus{τὰν CPC REO Um el:&nóderdinquam eos:^ minüfaluatoréiitauo fed aperíam in montibus— catisgétibus,&inde [: i ferto quondam eccle; flumina:& ín medio cam/[ία erumpentibus flu. porum fontes:faciam de;^ Uiísfentibufg:&mi, f 4 dn fii rum ín modum co; ertum in paludes, litien— mante uarietate arbo; temterráín aquxductus, rum, cunctis uberta/ p: bf, te pleniffimis: qui in onam in terram ablqg—chriftumex gentibus aqua, cedrum& buxutm, crederenoluerüt pro, uocantur ad iudiciü ς ut refpondeant: cur uidere,& fcire, δὲ re; cogitare,& íntelligere noluerint: quía ma nus domini ifta fece/ rit:& fanctus ifrael cre auerit uniuerfa. Acce; dant(inquit)idola ue; ftra qua putatis effe fortiffima: Vel afferte, ἢ quid forte habetis in uobis:& ueftraape rite confilía: qua ra; tione,quo fenfu nolue ritis apertam fufcipe; re ueritatem. Simul ὅ ανν fit Apoftrophaad ipfa idola quz infenfibilia funt:& necaudiendi, nec refpondendi pof; fident facultatem. Di cite(inquit)nobís:uel praterita, uel futurae & ex rerum euentib?, ucftram potentiam de móftrate, Hocautem fignificat, quod poft . aduentum chrifti om nia idola cóticuerintz ubi Apollo Delphi; τοῦ Exo.57.a cedrus ,fetta,& myrtus,& lienutm oliuz,& abies,& ulmus, & buxus fimul.Q uz uarietates arborum, diuerfitatem fi; enificant graticefpiritualis, Et quia omnibus natura εαν nota eft, de fetta tantum hebraico edífTeramus: quam fpi; nam Theodotio tranftulit. Eft autem genus arborís na; fcentis in eremo, fpinz alba habens fimilitudinem: unde omnia lignaarce,& tabernaculí facta funt inftrumenta, quz appellant fethim: quod lignum imputribile& Ιου» mum: omnium lignorü, tam in fortitudine,dj in nitore fo^ lidítatem fuperat€ pulchritudinem. Cedrus autem& cy; pariffus,& myrtus, odorís optimi funt,& imputribiles. VI mus quoq& populus,fiue buxus,uel maritandis uitibus iunguntur: uel ad diuerfa opera aptiffimz funt. Hac auté omniía pariter ponuntur in folítudine: ne faltem una chor^ da de cíthara domini,€ aliqua uírtus gratiarum, ecclefize decífe uideatur: Vt omnes intelligant, δὲ pariter mente coe cus,& Loxias, Deliufqp,& Clarius,& caetera idola futuroz rum fcientiam pollicentía, qua reges potentíffimos decoz/ perunt? Cur de Chriíto nihil potuere praedicere: nihil de apoftolis eius: nihil deruinis δὲ abolitione templorum«Si ergo fuum interit non potuere predicere: quomodo alie/ na,uel mala, uel bona poterínt nuncíare C) uod ἢ aliquis dixerit multa ab idolis effe predicta: hoc fciendum quod femper mendacium iunxerintueritati:&(ic fentegtias tem perarint:ut feu boni feu mali quid accidiffet,utrungy poffet intelligi. Vteft illud Pyrrhi regis epirotarum: Aio te Eaci/ darhomanos uincere poffe. Et Croefi: Croefus tranfgreilus Halym maxima regna perdet. Aliud quocp Ποπ eft, idola deos nó εἴτε: nec bene poffint facere,nec male, Nó quo idolauel daemones affidentes idolis, mala fzpenó fecerint: fed quo nifi cócefTa εἰς fuerit poteítas a dio, hoc facerenon poflint. Deniq in ευδρεϊίο deprecant, ut habeát ptatem in :, porcorum Με, Vy lin] E39. XLH 3 ecclefia eft.Oes igi£ gentes quzidolorüi fequunt error∈“(7terrogent a nobis,ut refpódeant unde(int. Et hac erit uni; uerfarü refpófio,c» oés uanitaté fequant& uentos: X ado/ rent opera manuü fuarü. C) uicquid de idolis δὲ gentibus (5 Ió5ci.c orcorü grege. Et in Iob legim?: ΑΒΓ dri iuffione, eii uiri bd ACE m quide& poffeffiones ualuiffe diperdere. d Necmirum hoc de deo, cum etíá apoftolus Paulus tradat quofdáfaranz,ut difcant nó blafphemare. Siue hoc dicen; bid in; Je Tío, τς ἄπιπι, Φ muta fimulacrahominum& infenfibilia,necbene^ diximus,referamus ad dogmata prauitatist& ad principes poffint facere, nec ma^: Ee bere has: g d : erita πας, τ». u δ᾽; 1rifto pace ecclefia S T ARAM nb HEBDenedqiautmalefi| sEp.Benefacite& male,&— pcantesimoftranté hilo fint& ex eo qued poteftís, facite: δὲ loqua/ admirabimur:& uídebi/ Sistericais iom, i Ó i a- ΄; V Σε 7 et u πὸ Nm i^ mur,& uídeamus fimul. musfimul undefitisuos:— το πε ribini coparcr minaione códignus— Ecceuoseftispronihilt δὲ unde fit opus ueftrü:de teer: 00: $usb fit. Jdolaemgentü,ar—.-.: A i AZ ab aquilone,& uenire és Ga opus ueftrü exeo qd non tera abominatíoné elege eene aee manuühoim.Osha/ eftabominatío cítquiele| runtuos. Ego autem fufci ingenue y per^ bent& nóloquent:€.- οἱ ΧΕ;::: fam:q uenerinthieru/ pene quen. spit uos.Sufcitàui abaquí;/ ταί eum quí ab aquilone RU dene άσην pofluntíire& nuncia lone,&ueníetab ortufo;— ef& quiabortufolis:uo— illius concalcaucrint: reuenturzautnarrare ís:tjocauíitnomé meum,| cabunCnomíne meo. V e/ nam πετ, quy prateríta:& brifacere: 9a*pni Ns fut] colebat, hoc ícierit efTe uel male: que nec ho;& adducet magiftrat qfi niant principes&lcutlu/ uéturü:nififolus düs minüfenfumhabent,]utü:&uelutfiguluscocul| tum figuli:&ficutfigulus^ quiultus efteos,p pec nec brutorii animan/ pcs ϑ. E Γκ catisfuis;(α.ΧΙ ΙΙ tiumeNecinterft,de Canshumü. Quísannun/— εδαπίσαησ luti, fic cóculca; Fur n6 quamateia fada ui/ ciauit ab exordio ut fia— bímíni. Quisem annuny ug zt. Iacob dean£,cü uniuería ter/ δέ IfrPin prj rena fint. a 4f€oufci; tauí-ab aquílone«C. mus: Ka príncipío ut di/ camus, íuítus es.[Non eft cabit uobis ea qua prín dpío fünt: ut coenofcam? fenti capitu, lonóhaben£:qd nec^ Adhuc cótra idolalo/ r 2n,:;.,, Mattheus euageliftà quítur:€ eos qui poft fic q annugansneq pre ελα in futuro Ὰ& dice; pofuit,fecue hebraica aduentum Chrifti,ea"dícens: neq; audiésfermo. musquíauerüfitino eftq— ueritaté Hoc dicimus relinquerenoluerunt.«. nos uc(tros.Drím?ad fion pradi cat, neq; quí audíac ἷ fugillationem eorü . ὙΠ permanétib? in qui nottra conténunt. ^7.. emore ipfeabaquilo/ dícet:Ecceadíum:& híera| ba ucftra.Principiá fioi De Gpleníus in Mat; B nefofinfiedidtpo flem eudoeliftam dabo,^ dabo:&hierufaléconfola— thicómentariolis:St Hiere,, c pulum nationum. Ab. p MeV; dne inlibro qué ad ἄρα!» aquioneenimexarde— Et uídi,& nó erat:neqgex^ borínuía:nádegentibus^ fiam nuper fcripfim?, fex niifunomes iftís quifcg qui iniretconr— nullus eft:& de fimulacrís dE abitatores terra.: ᾖ: τν T,:: ad Hieremiam dicit;— filium:& ínterrogatusre/ ípforünóoeratq annüciv^ qeapforü fcribit cho; gp, Ibidem idm ides Hi.fpoderetuerbü. Ecce omy— reciX fi ínterrogauero eos s st& e mhi mía: Etíllerelpondit: bo mua SE z E emeappellant Abra/ mi Ollmfucenam:& ncsiniufti,& uanaopera undeeftismórefpódebüt— pamduib? quafi ho τῶι ων tis ἃ μα eorum:uentus&ínanefi mihí:funtemfactoresue^ minib? ac fra is«δίων onis, δυίείε 1- Ε΄- uenter dici£: Nolí τί; s, ab re ειναι mulacraeorá, Ca. XLII— ftri& fruftra feducütuos. Eis uemiskeob& ἡ sud in em: ψὶ enit ab! Cce feruus me?,fu/ Cceía; Ca. XLII Feu. SESS im ortu folis. Ded fupra T{αὐτὸ de Chrífto ut$,e0, legimus: Q.uis fuíci/ fip íam eum: ele; cob puer meus,af/ eft uaticiníü,abfcs ἴα 7 ταὶ rd tauit ab oríéte iuftum ctus meus,compla futnameum:ifrael—cob&ifrael legic:Ecce iia toefudacErnalo cuírfibiinilloanimamea. electusme?,füftepiteum ἔα meus, fufcipia meneP.Q.uiuocauit— Dedi fpítítum meum fiv aníma mea. Dedifpiritü— placuittibi inilloani cosnoiemeo:utder— per eum:íudícium enti, meum fupereum:íudicíü πιὰ meaFríncofeque lictis(imulacrís, υπ C«buscd ᾿ tibus: Deditein tefta pr., Slant detIpfe em ον busproferet.|Nondama,—gentibuseducet:nonda/^ mentügeneris;in tuc 958 quí ieuigdio:Ego δίς, neqpacdpietperfonà:— mabít, neq; dímittet: nec UU Me niin nomine patris A ἢ:. ͵; 5 cacorum: educe mei,& non fufcepiftis nec audiet foris UOX CIUS. audietur foris Uox eius, re de uinculís alliga, εν ueniet in πο’: Calamum Calamum tos ede domo arce; mine fuo,& fufcipie: ris habitantes in tene tis eii. Ipfe principes& magiftratus, 8ζ οὔπι müdifuperbià— bris.Nec mirum fi feraus uoce£ factus ex muliere, factufcg G4F.4.a cóculcabít:& fubíjcient ei quafilutüfigulo, utfáciatexeis^ füblege:quicii in forma dei effet, humilíauitfeformáferui Thil;2,à aliud uas in honoré&aliud in cótumelía.Hac quz ego iuxta confuetudine ppphetalé feciffe me dico:dfi à praterita fint: uel iuxta Symmachi, futura polliceor: nullus damonü& idolorü pót praedicere. Vnde oracula cuncta tacuerüt:quía nemo eft qui annüciet,nemo qui audiat: dum bruta prius corda eetilíá itellexerüt errore(uü,& falfa uaticinía relique: runt.Priufgydüs loque ad fion.í.ad ecclefiam fuà,& dicet ei:Ecceadfunt filij tui,ds tibi p mea donaui-fide.Significat autéaplos,qui ín toto orbe euangeliii prdícarunt. Sion& hicrufalenominib? differunt:caterü ut una urbs;(ic& una accipies: habítu inuétus ut ἢ δ:In ᾗ cóplacuitfibi anima dei,cernens ín illo ofmes effe uirtutes: immo ipfum effe αεί uirtute atq fapientia. Dedi(inquit) fpiritüi meti fup eü:quí deícedit in fpecie columba. Tudiciüi eétib? pferct,qd? antea nefciebát. Nó clamabit:erit em mitis atq; mafuetus.Etnó accipiet perfonà in iudicio,fiue nó leuabit:fubaudi£,in alti uoce fua, Vel iuxta Symmachii,nó decipie£:ofnes infidias diaboli intelligens: aut fcd?m Lxx. ovd'é&víaa.i.non relin^. quet,populii(cilicet iudaorü:uocans εἴ! ad poenitétiá. Nec" audiet forís uox eius:neqp efn extra galilaam atq; iudzam K z inalíjs Maths. b E anhop, c fhaub.n.b ἴοῦ,9.5 £ommen.Woicronymi liber onodecimus inalifs gentib? eugeliti przedicanit.Cb fi legim? fuiffe eum^ in terminis Tyri& Sidonis: fiue in cGfinto cafarez Philip; pi,qua nunc uocat Pameas: tame fciedü nó effe fcriptü, φ ipfas ingreífus fit ciuitates. Calamii quaffatü fiue cofractü nó cóteret. Cunctis eim placabilis erit:& ueniam dabit pec catorib?,dicés ad mur lieré: Confidefilia,di; πατε αγνά qua H D m-- t- Í[ fili?. mittuntur tibi pecca, HEB Calamü quaffatum 5ῈΡ. Calamü fractüm nó een id Span x ta. Ft tial famngans: nonconterct: ἀζ πῇ fumí^ conteret:&linü fumigans^ wauite,quioiiaipfe leuntobíurumatg gdsnóextínguetínyitate—nóextinguet:fed in ueríta DEL: kin unb) educet iudicia. No eríttrí;^ teeducet iudiciü:fplende; teuéturü ante promi : 1] τ-»- 4 X mum ο Ισ ασ είς, fis negjturbulétus donec— bit& noncóteretur,donec(απ ἱμολρζαῖς^ tínctioni,demini cle;“ e"dapi qua fedebant in tene, mitia ferabunfiquee pora interra íudícii:&^ ponatfupterráiudidi:&— bris vinumbramor, uper σῶς&natio/ LONE- η:-: i τα fupradieus"cgéei?infubleexpectabüt. ínnoie cí?gétes fperabüt. το, αν ἀνῦ απτα pu:; 2-^ T» ἐᾷ opuículis dilferuim?: a ας dicit dris deüs:creans ccelos,& extendens eos: fir nóuidebant.Et educe [rd cquritite oa mansterrá δὲ Qux cerminant'ex ea: dans flat popu/"sdecócufione uity icabit; nequad; me/ l/ OU rue Mn is d étü:Funib? ei pecca; Ῥιοι ἃ tuens fabas& pha, lo quí eftfup eam:& fpirítü calcantib?illà Ego drisuo— tori(uos: unu(quiíg' irat quos enden caui te ín iuftícia:& apprehédi manü tuá,&feruauite:— cóttringit. Etineuan, ter hypocritas appella deditei Ξ RA á. gio: quam fatanas Matte bat.Q.d'autéfequi: δ dedi teín fcedus populi ín lucem gentíü:utaperites' uinxerar,(oluit dris. Splendebir&nócon/| oculos cecorum: δὲ educetes de códufione uinctum de— De domocarccris fc; terct:donec ponat fu/ er terram iudícium, attheus euagcelifta non pofuit:(iue, inter iudicium& iudicium media,fcríptoris erro; refublatafunt, Signi/ σα Canit? deo canticü ficat αὐτὸ qp refurgens exmortuís,cunétosil nouurm:laus eíus ab extre luminauerit:nec mor;: OO diat tecontritusfit,donec 1115 terra: qui defcenditis poneretfuperterráiu, in mare:& plenitudo eius dicium:quiloquebaf το(7: in euágelio: In iudiciü infula: δὲ habitatores ἐλ! ego uení in mundum Tum iftum; ut nó uidentes uídeant:S uidentes cxci fiant:Pro quo nos interpretati fu» mus:Nó erit triftis necp turbulétus: fed aequalitate uultus. omni tepore cóferuabit: gy falfo de Socrate philofophi glo; τίη: θη(ἢ eum plus folito,nec(ΓΙ fuiffe,nec latü:Pro d Aquila δὲ Theodotio ínterpretati funt: Non obfcurabit:& nó curret, donec ponat in terra iudicii. Et eft fenfus: Nullà uultus trifticía deterrebit:nec feftinabitad poená;qui iudi; cíj ueritate ultimo tépori referuauit. C) d'cpfequit: Etlegé illius infule expectabüit: manifefti? pofuere Lxx.) ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτὸ ἔθνη irridet p. iB in noie ei etes fperabüt. Οὐκ ín fcripturis appellant infula:quia ex omi parte per^ fecutorü incurfionib? patét. Lege aüt ei? n6 quz p Moyfen 8.1.8 data eft, fed euageliti fentíiamus.De fion ein egrediet lex:& uerbü ἀπί de hieru(ale. Dequa lege δὲ Hieremías uaticina/ Ἠίετευσι, e tur:Eccedies ueniunt dicít dris:& ponà teftamentii noui, Geil. 2. b nó iuxta teftamentii qd? olim pepigi cum patribus corum, a«[ l2ccoícít ofi eus 2c. Incertü erat quis ante dixiffet: Ecccferuus meus ,fufcipia eum:electus me? ,cóplacuit fibi in illo anima mea: Dedi fpiritti meti fup eum: iudicii gentí bus ,pferet. Poft códemnationé em idolorü fubitus fermo proruperat:Ecce feruus meus:& reliqua:quz nos ex pfona patris fup Chriíto interpretati fumus, Itaqynerelinqueret ambiguü quis fuperiora dixiffet,adiiigit& dicit: Hac dicit diis deus:creans coelos, extédés eos.Stue ut Lxx.tráftu/ lerunt: Qr ui fecit οσο]& defixit illud. Vniuerfitatis igitur «reator& díis, ipfe Chrifti fuí promifit aduentum: qui nó folum extendit coelos atdp defixit,fed terra quocpalta mole firmauit:& oia quz nafcuní£ ex ea:ut inuifibilia cius ex his qua facta funt intellecta cófpiciant: fempiterna dcg uirtus illius δὲ diuinitas.C) ui fpitame omib? dedit qui ucrfant in terra lege príma mortaliu.'nfufflauit em deus in facié Ada. fpiritii uita:;& factus eft in anímà uiuenté, Spiriti auté his* domo carcerís:fedétes in tenebrís.Eeo diis,hoc eft no; men meti: gloriá meamalterí nó dabo:& laudémeam: fculptilib?.Quze príma fuerant,ecce uenerüt: noua dq; ego annuncio: ante(j oriantur,audíta uobis faciam. ΡΠ qui calcant terra: δὲ fapiétia carnis;fuz fubífcitit pote ftati. Ille igit cui? tanta praeconia(απ µας ad eü locut? eít; cui? lege infula ργα[τοίαηξ& gétes:Ego diis uocaui teiniu ficia. Dequo ipfeloquit in euaelio: Pater iufte, müdus te ignoratuteffesno folü iudeorü,(ed δὲ getíü deus. Et appre détes in tenebris, q in errorís nocte& caligi, ' neuerfabant. Φφ infert: Ego dominus hoc eftnomé meum: σιγά ᾿ H: Ιοδηγᾶ gloria meam alterinó ;: dabo:nó excluditfiliüi SEP Cantate domíno CA— Cuidiceti in euágelio: ticutm nouum: príncipac? Pater,glorifica melo eiuselorificatur:Gtnomé ríaquàapudtehabut 5 priufdi mundus effet:. illi?a fummitate terrz:qui defcédüt ín mare& naui; |. gant Ipfe refpódit:Et glori, ficaui, δὲ elorificabo, mei nulli dabo: qd fi ^.. dixiffet, exclufiffet 8 filiti:fed elorià meam alteri n8 dabo: prater te cui dedi,cui daturus fum. Vii pprietaté fanctz(crípturze ueheméter ad miror,q» utbü")N οἷς interpretes uoce cófona tranftule runtalterü:quiin multis al£js foliti funt difcrepare. Vt auté fciam? per hanc fentétià nó excludi filiu, fed idola: fequétia Ybateítant:Etlaudé meà(culptilibus. Pro ἃ[-κκ.ουδὲ Ἰὰς &orlao μον Τοῖς γλνηϊοῖς«ἶ, nec uirtutes meas fimulacris. Ca em Chriftus dei uirt? fit, deiqp(αρίδεια, οὓς in fe ytutes cótínet pris.Sequit: C) uz prima fuerüt,ecce uenerütEt eft fenfus: Or uzlocut? fum:qua p Moyfen ,pphetafq pollici tus fum:uniuer(a cópleta funt. Nuncauté annuncio uobis euangeliti:uocatione gétiii,paffione Chrifti, nouitaté frdeiz Vtquó priora cernitis rebus expleta:fic& ea que nunc pol liceor,credatis effe uentura. b 4Γ(£aníte beo(ἀητοῦ noui 4C. Cui pri? dixerat:qua prima fuerát,ecceuenerüt:Noua Nedp ein dixit: Gloría quoq ego annuncio:anteq; orian£audita facià uobis:&tfe ὦ promiferat qd? ignorabant effe dicturü: quz fint illa noua, fequéti fermone teftatur: Apoftolis prcipiés& apoftolicis 4 uírís,ut canantcanticii nouum:nequad in uetuftate litera, Κοῦι πμ: fed in nouitate fpiritus. Nec folii ín ueteri ínftruméto fedin nouo: laus ei? penetret ufqp ad extrema terrz, À fummo iab eim colo egreffus ei?:S ufqp ad fummi illi? occur(us ei?.In PONE: omné terrà exíótapforii fonus: δὲ in termínos orbis uerba Ibident" " corü.Siue iuxta Lxx.Gloriíficate nomé eius in terminister?. re: utin uniuerfo müdo Chriftí nofnéannüciet in gétib?. Qui fintautéifti qui canere debeat cantici nouü,fequétia uerba teftant: C) ui defcéditis(inquit)in mare δὲ nauigatis illud,fiue plenitudo maris. Aplos em uidens efus inlittoz pues re iuxta mare Genegaret reficíétes retía fua, uocauit δὲ mifit in magnü mare:ut depicatorib? pifciü faceret hoim pifca/ tores:qui de hierufale τ ad illiricü δὲ hifpanias,euageliii piedicarüt:capiétes in breui tépore ipfam quodqp rhomana' urbis 4 sCoJoa Su£faiam| defertü& uici eius, δὲ cedar:iqua quond ín : ος Babitabilis fuit regio trás Arabiam farrace/ norü: Et habitatores Petrz,que& ipfa urbf fignificat, cp gentiti po pulus defertus prius notícía dei:& idolola; trie erroribus obliga/ . tusdlaudes domíni εἰς couertatur, Siue quia ^e cedar interpretat te/ 7* mebre:&iuxta Apo; ftolii, petra Chriftus: pracipi£ cunctís cre/ .. dentibus: ut qui ante . erátín tenebris,& nüc . eredunt ín diim falua toré: deuerticemótiü dicent Chriftü:quib? E713& fupra dictum eft:In . mon&excelfumafcen de,qui euangeligas fi/ on:Eleuain fortitudi^ ne uocétua, quí euan/ . geligas hierufalem,Et poná gloria ei? in infu lis,de quib? pri? dixi/ mus. Defcribitq fer; mo jpphetic? eloriofü faluatoris aduentum: de ἃ δ Paulus apfus loqui: Scd?m illumi/ natione gloriz magní' dei δὲ faluatoris noftri [εί chrifti: δὲ eum ui; . rofortiffimo cóparat, qui pugnaturus fitcó tra aduerfarios fuos: δὲ fufcitaturus celum: De απο δὲ in cantíco Deuteronomíj pphe; tati eft: Ipfi me celare fecerunt in eo qui non erat deus: δέ irrítaue/ runt me ín idolis fuis: & ego celare eos facia in gente que nó eft:& in géte(tultiffima irri^ . taboíllos. Vociferabi .tur quoq? δὲ damabit contra inimicos fuos: ; aperteeorü ínfidelita/ tem reprobans:& cii clamore pronunciás: Tacui,fgnper filuí, pa tiens fui, SiueutLxx. Deas» c palaftíngeft, Hocatit clamitét, δὲ aperte prae urbis potentia. Vel certe defcédertit in mare& nauigauertit - illud:tépeftates& perfecutiones iftius feculi fuftinctes An^ fulas quoq& habitatores eartí:uel diuerfitate gentiü intel lige,udl ecclefiarü multitudine Leuet(inquit)defertü δὲ ciui - tates eíus.uocé fuam:dequa δὲ fupra diximus.Siue laetetur urp.tum.Leuet defertü& ciuitates ei?:in domib? ha bítabítcedar: laudate ha/ bítatores Petra,de uertice πομπῇ damabüt. Ponét düo eloríá:&laudéei?in infulis nüciabüt.Dris ficut fortís egredietur: ficut uit pralíator fufcitabit celà: uociferabítur δὲ damabit: fuper ínímícos fiios cofor tabítur. Τ ααί femp, filuí, patíés fui:ficut paríens lo/ quat: diffipabo δὲ abfor/ bebo fimul.Defertosfacíá montes& colles: δὲ otmne gramen eorum exiccabo: & ponam flumina in ín/ fulas& ftagna arefaciam. Etceducatm cxcos in uiam. quá nefciunt:& in femitís qs ignorát, ambulare eos facia. Poná tenebras corá eis ín lucem,& praua ín re Cta:hac y ba fed eis:& no dereliqui eos. Cguerfi fut. retrorfum: confundantur confufione, quí confidunt in fculptili: quí dícunt co a flatilíiuos dij noftri.Sürdi audite:& cxd íntuemíní ad uidendá. Quis cxcus; nifi feruus me?: δὲ furdus, nifi ad qué nuncios meos mífi? Quis cxcus, nifi quí uenüdatus eft:& qs cxcus, hifi feruus domini? Qui uídes multa;nonne cufto/ dies? Qui apertas habes aures; tráftulerüt:Tacui,nunquid femp taceboe Vt impleat illud pr Salomoné dicic: Temp? tacedi,& tepus loquedi.Et eit(enfus: Diu uos delinquétes fepe portaui:fed quiaante tacueram,nequad ultra reticebo. Et quó paríens in lucem profundit infanté: δὲ apertum facit eile qd? prius claufum ín uifcerib? teneba£:Sic ego dolor& meii,& diffimulationé qua femper habui, fuper fceleribus ueftrís nunc proferam: & diffipabo ueftracon(ilía. Vno quoq temporeabforbebo unigerfam genté;&,omné fuperbiam ποπ, tumoremqr collium ueftrorüi. Etfoenti,de quo fupra dictum eft: foeni eft populus: id eft tam princip es qj uulgus ignobile, in defertum rédigam:Q) uod in Lxx.de Theodotionis di tioneadditü eft; qui hac uerbatacuerunt. Cunq;uos aca? SEP. gant illud: infula& habitatores earutm:latate defertü& uíci eius:uilla& habitatotes cedar. Lacta/ bunt quíhabitátín Petra: de füimítate mótiü dama/ bunt.Dabunt deo cloríá: uirtutes ei? in infulis nun; ciabunt.D fis deusuírtutü egrediet& conteret bellà: fufcitabit celà δὲ damabit fup ínimícos fuos cü fortí tudíne. Tacuía principío: num femp tacebo, δὲ fufti nebotficutparíés paticter egi: erumpam δῖ arcfacià fimul: uaftabo montes& colles:& omne fcenü eorà atcfaciá. Et poná flumina ín ínfulas,& paludes ficca/ bo. Ecadducá ατού p uíá quá neíciüt: δὲ femitas ds ignorauerunt, calcare eos facíá: faciam εἰς tenebras in lucé:& praua ín recta: ΠΕ] ποια fadá illis& no derelinquá eos: ipfi Χο co uerfi funt retrorfutn: con/ fundamiíni cofufione, qui cofiditis fup fculptilib?: q dicitis coriflatis, uos ftis dij noftri. Surdi audite:& cxci fufpicite ut uideatis, uis eft cxcus nifi puerí meí:&{ατα πίΠ quí domi nantur eor Quis cxcus, nifi quí recepit:& excaccati füt ferui deímidiftis fxpe, & non cuftodiftís; aperte funtaures, ἀεπάδιΔά οζη pp? ptinere:qui pf piteufqpad pedes οχίς -caueto atcp deleuero; tücflumina doctrínz mean infulis gentiu currere facia:& ftagrià ueftra fiue paludes rej digam inariditate: ut in gétib? fit fciétia fcri pturarum:& in uobis doctrinz ariditas.DDu camqicacos per uiam quam ante neíciebàat: dequibus& fuprale/ gimus:Deditein foe^ dus populi: ín lucem gentiü,utaperires ocu Joscacorü. Hi ducent | peruíam,dequa Chri ftus loquit: Ego fum uia:fideuíam fcientiz dei:€ p feritas pphe tales ambulare eos fa; cíam. Tüctenebra eo; rum mutabuné in lu^ cem;& praua uertent in recta: ut intelligant quz legunt:& cordis oculis, clari in: ueteri teftameto, Chriftilu/ men afpiciat,Simulgi infer&Hacuerba quz feci,fiue faciam eis:ne, quad ultra futura ϱ’ mittens, fed quz ante promiferam reddens. Meautem ία dicte: Conuerfus eft retrot/ fum populus iudzo; rum: ut non crederet promittenti:& in fuis confunderet errorib?: & negligeret fpofioné dei,qui idolis ante cre diderat. Siue cum in; trauerít plenitudo geri tium,tunc etíam ifrael pptus couertet: X poe nitebit eii erroris fui, per qué idolis ante fer uierat. Aut certe poft uocationé gentium τὰ uertetur ad principii: ut dicat omnes gen tes quz euangelio cre derenolueruntíri fuis idolis confundendas; 84 Curdíaudíte«c. Ne qs putarct hoc qd? dicit: Surdi audite:& caci íntueminí ad üi/ i? furdus& cxcus fué rat:ut ludzi ftulta interpretatione approbare cotendüt:ipfe ppheticus fermo démóftrat, q furdi& caci itelligi debeat. Quis inquit cecus;nift feruus me?:&(urdus,nifi ad que Πίου meos mifiehaud dubii quin prophetas fignificet. Quis cecus; nift q ueniüdatus eft p&s[550 uis caicus, nifi pri? feruus fuit dre Cui dicit:O ifr?qui uides niulta δέ habes pphetas plurimos:per ds ἀεί mida cognofcas: 5 Nenné Vere$' ΑΟ ᾿£2| XLH$0.^78 διεσὲ Tobaa.a Roimarné £ommen.Iieronymi liber ouodecimtus E n$necuftodies que tibi praecepta funt αἱ apertas habes: : aures, nonne audies quz dicunt: De quo& fupra legimus: $,6,c Audituaudietis,€ nó intelligetis:& uidentesafpicietis,& nó uidebitis:incraffatü eft em cor populi hui?.Dris inquit uoluitut fanctificaret eti:& magnificaret lege fua:& popu/ lum iacenté extolleret ac leuaret, Sed ille deí facere noluit uolunta; tem:& idcircoab ad; uerfaríjs fuis direptus eft atgp uaftatus:quos uel daemones, uel ho; ftes itelligere debem?, Laqueus iuueni οὔθ: & in domibuscarcerü abícóditi funt.Siueut Lxx.tráftulerüti πα” ο y SA τοῖς Ἰαλλείοιο πανταχοῦ, καὶ qu τοῖς Οι ΚοιΙς ἅριαι ὅπου Έκρυ’ γα&vrovo.i. laqueus in cubilibus ubicp:& án domibus fimul, in quibus abfcóderunt €os:Scribas fignificás & pharifzos: q plabé miferabilé deccepert: δέ ubigspofuerunt in; fidias contra diim fal, uatoré€ apfos ei?, ha bentes clauem(είδη, ucang nec ipfi intrantes:& alios uolentes introite prohibétes.Pulchregs Ε pectora eorüi in quib? habitabant cogitatio; nes peífimse, carceres appellauit. Ideo facti funt in rapina& ín di; teptioné: nec fuit qui liberaret eos:& ἢ eis fermonem faceret.Si/ mulcq ppheta cohor/ tatur eos: ut οὓς αμ’ direnó poílint,faltem pauci futura cogno/ fcant,& intelligant a d ifta perpeffi fint. Cau; fafcp fuz uaftitatis ag, nofcant:qui nec audí/ te nec facere uoluerit, quz lege pracepta füt, Ideo citudit diis fuper eostotà iram fuam& ándignationé furoris plena:ut qui prius ta; cuerat, nequad, ultra reticeretinec fermoní^ bus eos,fed ροσπίσ tor mentiíq corriperet:& coprehederet eos θεῖ» lum fortiffimüi, quod nequad poffint eua 7 dere: oftendés ferocia thomanorum.Cung exomni parte combu ftus fit,& nihil in feha beat fanitatis, tamen non intellígit caufam ponz fue: q'ídcirco punitus fit, quia dei fi lium non recepctit, HEB, autes,nóne audies? Et domínus uoluit ut fan Ctificaret eum,& magnifi caret legem,& extolleret. Ipfe autem populus dite; ptus atq; uaftatus laque? (με omnes:& ín domi buscarcerü abfcoditi funt: facti unt ín rapinam, nec eft qui eruat: ín direptio; nem,& non eft qui dicat, redde. Quis eft in uobis quí audiat hoc, attédac& aufcultet futura? Quis de dit in díreptioné iacob δὲ ifraeluaftantibus? INóne dris ipfe cuí peccauim?:& noluerunt ín uijs eíus am; bulare:&nó audierüt legé eíus. Et effudit fuper eum índignationé furorís fui,& forte bellum:& combuffit euim ín circuítu,& non co/ gnouít:& fuccédit eum,& nointellexi. Ca. XLIII Ἔ YI nüchacdicit do mínus: creans teía cob,& formans te ifracl; Noli timere quía te demi te:& uocauíi nomíne tuo,tneus es tu, Cum tran fierís per aquá;tecü ero:& flumína non opetient te. C ambulaueris in iené, non comburetis:& flam/ ma non ardebit inte:quía ego dominus deus tuus: fanctusiftf faluator tuus, dedí propicíationé tuam &eyptüathiopiá, δὲ faba pro te. Ex quo ποποταδί; lis factus es ín oculís meis & gloriofus,ego dilexi te: & dabo hormínes pte:& populos pro aníma tua. ."Noelitimere £. nuticbecoícit ofio zc. Hebrai de fecundo falua toris hzc interpretant aduentu:qii poft plenitudi nem gentium,omnis faluádus fit ifrael.Nos aute —4/nequad putam? ad eos fieri repromiffione quib? fupra dictum eft: Q) uis caccus;nifi pueri mei: δὲ qui furdi SEP.funt aures,& non au/ diftis. Γῆς deus uoluitut iuftificaret& maenifica/ ret laudem.Et uídi;& erat populus uaftatus atq; di; Lares em ín av bilibus ubig;,& ín domi; bus fimul:ín quib?abfcon derunt eos. Ead funtín direptioné:& nó erat qui erueret przedá:& non erat quí díceret,redde.Quis eft inuobisqui hzcaudía:& futura cognofcat? Quis dedit ín direptioné iacob & ifr? uaftantib?c Nonne deus cuí peccauerüt:& no luiftis in uis illi? ambula; te;neg audire legé ei?. Et induxit fup eos iráfurorís fui: δὲ praualuit aduerfus eos bellá:& quicoburebát €os p círauitü:X nó cogno uítunufquifq: nec pofue; runt fup aíam, Ca, XLIII | T,nunc fic dicit do mínus qui fecit te facob:& creauít te íftacl: Noli tímere quo; níam redemi te: uocauí te Ποῖς tuo, meus es tu:& fi ttáfierís p aquá, tecü fum: & flumina nó coopetient te. Et fi tráfieris p ionéno combureris: flamma non exutet te: quía ego domi; nus deus tuus fanctus ífif faluator tu?. Fecí comuta/ tioné tuá xgyptü,& ahi; opíam,& fyenen pte. Ex q honorabilis factus es: & ín cofpectu meo glorifi catus es:& ego dilexi te:& dabo homiínespro te:& príncipes pro capite tuo. | Noli timere nifi qui dominant eo, rum:& excecati fünt ferui dei, Et rurfum; Ibidem Factus€ ppfus uafta7: tus atqj direptus, δὲ his fimilia. Denigrin, fert: Bffudit fup εἴ ín, dignatione furorisfui. δὲ forte bellüi:& com»: buffit eü in circuitu,& nó cognouit:& fuccen dit ei,& nó intellexit, Ergo quod fupra dixi mus, duos effe Iacob, '& duoslfrael:unü car nalem,& alterum fpiri tualem:eorü qui in fa] uatoré credere nolue/ runt: δὲ eorü qui recer perunt fílium dei:Hoe επ nunc íntelligedi: Φ prouocct apforum chorus:& príma Chti fti ecclefia deiudaorü.populo cógregata: ut intelligat creatore,& factorem fuum:qui& animz& corporis ei* fit códitor.Nec timeat períecutores: quía re/ déptus fit Chrífti(an, guine, qui uocauerit eum noie fuo:& ob fa miliaritaté fpecialiter appellet ppPm fuü:fed przdicet incüctanter: & nulla pericula refor midet. Qd'q infert: Aquas& lumina,€ igne,& flammas:per/ fecutorüi impetü furo; ' remq defcribit:quifa luti gentiüi inuideat,& nolint fermoné euan/ gelici predicari.C5qs iudzi in aquis, egyp/ tíos:ín fluminib?, ba; bylonios:ín igne,ma» cedonas: in flamma, rhomanos intelligi ue lint. Idcirco auté prz cipiteis netimeat: qa diis deus faluatoreo; rum,& fanctus ifrffit εὖ eis: qui fecerit eos aegypto, απορία,& fyenz,& extremis mii di terminis pradica? re. Pro evíne reliqui ánterpretes pofuerunt N3v:unde fuit regina ᾿ n auftri,qua uenit fapié 5.10.3 tíam audire Salomo; nis. C.uaobré hono; rabilis factus eft apfo/ rum chorus ín confpe étu dei,& dilectusab €o;& cunctorü ποίην falus fu — στο ΞΞ-—--ᾱ— 1 Ij, Mattheulti, c T Vs ut is Wig, n ὅ η Δευ. η απο, a $3,752 Infra.49.b E£faiam fitis aep populorii: qui per os ad euágeliü funt uocati:& reputabunt in faluté animarii eorum. Vnde fungit& dicit: Noli timere,ego teci fum: Ὁ πὶ uobis ín eudgelio loquor: Ecceegouobiicum fum omnibus diebus τίς ad cófuma/ tionem fzculi.Ab oriente effi& ab occidente adduca filios:' tuos qui requiefcat in finu Abraham:& de cun&is müdi partib? filiorti meorü& filia/ rum populus congre/ gabitur:qui uel inuo/ cent nomé meum:ucl feo uocentur noie:ut appellent chriítiani in glorià conditoris fui. Q.dq fequitur: Educ foras populü οσο: δὲ oculos habenté: fur/ dum,&aures ei funt: ΜΗ putant díci de ppfo gentium,qui per aplorü doctrina audi; re coeperunt& uidere, Sednos etiam hac de di(perfo intelligamus Ifrael: qui uocatus fit papoftolos,primufqs crediderit: quibus lo/ qui£€ Paulus: Vobis primü oportuit praedi cari fermonem ἀεί, Et ipfediis in euangelio: Itead oues pditas do/ mus ifrael. επί fe/ quitur: Omes gentes cogregate funt fimul & colle&a funt trib?: ideftcum populo quí €redidit ex iudzis: ut duplex uocatio fit,cir cumcifionis X prepu εῆ. Q. d'auté dicitur: Educjad filium fermo eft.Siueiuxta Lxx. pa ter defilio loquitur, cp eduxerit populi fuü cecum δὲ furdum:€ ρε” copulari fe cerit exeis multos ec; clefiz principes. Mira turg propheta q» nul lusin gétib? hac prae; fcire potuerit: nec del noffe confilia: fed tim populus eius qui lege : acceperit& prophetas hábuerit:Notus enim in ludza deus: in ifr? magni nomé ei?.Siue ipfe.deus, teftis fuori fermonü fit,& patra/ . tor:& puer eius acfer/ uus quéelegit. Haud dubiigquin chriftum fignificet: cui& fupra dicitMagnum tibi eft Uuocarí te puerti me. Ethecomnia fient,ut ueritas mundo pradi cetur:&(ciant,& cre/ dant& intelligatiquo rum mens prius bru; σαι, δὲ infénfibilis: HEB.INoli tímere qim τες ego füm:ab oríente addu cam femé tuutm:& ab ocd dente có gregabo te. Dicá aquiloní,da:& auftro, πο’ lí prohibere: adduc βίος meos delongínquo: δὲ fi lías tneas ab extremo ter; rz.Etomnem qui inuocat nomé meü: inoloríámeá creauí eum,& formaui εἴ, δὲ feci eum.Educ foras po pulum cxcii:& oculos ha/ benté: furdum,& aures οἱ funt. Oés gentes cogrega tx funt fimul: δὲ collec funttribus.Quis in uobis annuncíabit iftud:& quz príma funt;audire nos fa ciet? dentteftes eor& iu ftificen£: δὲ audiant& di cant uete ἢ Vos teftes meí dícit diis δὲ feruus meus quein elecí:ut fciatis& cre datís míhí:& intelligatis, quía ego ipfe fim. Ante me nó eft formatus deus: & poft me non erít., Ego fum,ego fum domínus:& nó eftabfg; me faluator. Ego annüdíaui δὲ faluauí: audítutn fed,& nó fuitin uobís alíenus. Vos teftes meí dicit dominus,& ego deus:& ab initio ego íple: & non eftq de manu mea eruat: operabor, δὲ quis a auertet illud.Hlacc dícit dó mínus redemptor uefter, fanctus ifrael: Propter uos tnifi ín babyloné: δὲ detraxí uectes uniuerfos: & chaldeos ín. nauibus fuis oloríantes:cgo domí; nus fanctus uefler,creans ifrael £a. Qpprater uni deii;nullus alius deus fittnec nte nec pofteà. Neq enim témporü conditor habetaliquádo principium; cum hoc ipfüm aliquando fit emporis.Et quomodo nunc locutus eft: Ego teftis dicit domin? deus, δὲ puer quéelcgi: dicente hócipfum domino in euangelio:Duorü hominum sEP. INoli timete,qm.tecá fum: ab otíente adducam feimentuü:& ab ocidente cogrégabo te.Dícam aquí loníijadduc&aphríco, no lí prohibere: adduc filios meos deterra longinqua: & filías meas a terminis terrz: omnes quí uocant nomíne meozingloría em mea creauí illa:& plafma: αἱ eum,& fec illa:& eduxi populü czcum qui habét oculos,& funt cxci:& fut; dx funt aures ei?.O és σέ; tes cógregatz: funt fimul: δὲ conuenerunt príncipes earum.Quis annuncíabit hac?aut qux a principio funt, quis annücíabít uo: bíszadducant teftes fuos; & iuftificené& audiant& loquan£ uera.Eftote mihi teítes,& ego teftis dicit do minus deus:& puer meus quem elegí:ut fciatís& cre datis,& intellieatis: quía eco fum. Ante tme nó fuit aus: poft me non erít. Ego deus,& nó eft prater me faluator. Ego annun/ cíaui,& faluos Sram brauí,& non erat ín uobís alienus. Vos mei teftes,& ego diis deus ab ínítio:€ no eft C de manib?meis. eruat.t'aciam,X quis auer tet illudzSic dicit domin? deus quí redemítuos fan ctus ifr. Propter uos mit/ tam in babyloné: δὲ fuíci; tabo fugientes uniuerfos: δέ chaldxi ín nauibus uín centur.Ego domín? deus fanctus ífrael qui oftendi ífrael teftimoníti uerum eft? Ego fum qui teftímo/ nium perhibeo de me & qui mifit me pater: Sic& de díuinitateil/ lius fentiédü efticp nul lus fit de?;nifi ipfe qui loquitur;& puer cius qué elegit. Pulchrecg prater déum patreni; alternullus eft deust quia Chriftus dei uir/ tus eft, δὲ dei fapientia: qui loquitur in euari/ gelio: Ego in patre, δὲ pater in me eft. Sicut éenim'unus Chriftus düs nó aufert patri ie diis(it:fic unus deus pater nóaufert filio ne deus fit:qui in pririci/ pio erat uerbü:& yb eratapud dei, X deus erat uerbü:hoc erat it principio apud deum Qd qfequié: Et nori eftabíg; me faluator t oftédit in pre filii cuti &a faluare.De ἃ idem ppheta tefta£:Et mít/ tet eis dris faluatoré; qui faluos eos faciet; Nec enim deus fapi£ ens& fortís ,fine fuà poteft effe fapiétía atq uirtute, Cum ergoab initio ego hac futu ra pradixerim, nullus erit q mez renuatuo? luntati: mo qua οοῦ fecero, poffit irrita faz cere. Hac dicun£ qui/ demad iacob δὲ ifrael, fed referuntur ad apo ftolicum chorü:& om nes qui de populo iu/ deorum ín Chriftum. uoluerint credere. a([IDec oícít oom; nue redempto? vefter fanctuo ífrael cC. Tuxta bebraicum adhuc ad ifrael propheticus fer^ mo dirigit: cp redem» ptorcorum dominus δὲ(anctus ífrael, haé ad eos locutus fic: Pró pter uos qui mecurri euangelium pradicá; tís: quibus fupra di/ xi: Nolí tímere quo; níam ego tecum Γη qui eftis tettes uoluti/ tatis mea:& pueruri meum alterum terteri, miido incredulo nun? cíatís:Mifi filium meti in babylonem& con? K a fufioné pee 4 [οῦ.5.6 Ibi B í.Coiid 105.1445 ctn iare 7 ^.*£ommen.Diecronymí liber ouodecinius fufion&huius fxculi.Et detraxi omnes uectes eíus: qui he. braiceappellant Q^2,& quos Theodotiío fortes,inter pretatus eft, Et chaldzos(inquit)fübauditur ἀπτὸ κοινοῦ, de traxi,qui in fuis eloríabantur nauibus: in hís uidelicet qui initar nauium inter idola flu&uabant. De chaldeis nullus ambigit,quin damo/ nes fonét. Ego domi nus hzc futura predi xi:qui fum creator ue» fter& rex ifrael.Porro íuxta Lxx. multo al ter eft fenfus:Ego diis quite depericulis libe raui δὲ fanctus ifracl: Jppter uos mittam in babyloné regé modo rum atc perfarum;& habitatores ei? fugere faciam:& chaldai qui uos Caperant, uincti per mare Cafpium ad gentes alías tranfferen tur.Bgo dris hacfutu ra decreui,qui oftendi iírael regern credentiüi fore. a&[ bec oícít vomítnuo zc, Domin? qui deftruxit δὲ abie/ citbabylonem:& for/ tiffimos illius detraxit dc potentía: omnefqs chaldaos qui in flucti bus huius fzculi foeli, citer nauigabant, fecit effe captiuos: Ipfe in aquis torrétib?,maris rubri reperituiam, ut tranfiret populus eius de«gypto liberatus. Siuequi deditin mari rubro uiam: ipfe& in aquis torrentibus ior danis fluuij reperit fe/ mítam: ut δὲ egreffio ex aegypto, δὲ introit? in terram repromiffio. τίς haberet miraculü: Ipfecurrus& equof& omné exercitum pha;raonis demerfitin pro fundum:qui dormie; runt fomno perpetuo, Contriti funt δὲ extin/ €i quafi lini ín breui tcmporis fpacio:& in puncto atq; mométo. Linum enim necdum igne correptü, ,pleui; tate(ubftantiz ftatim, extincti, in fauillam .HEB, dfrael tex ueftet5. Εἰχο dicit dómínus: quí dedit ín marí uiam:& ín aquís tortentibus femità. Qui eduxit quadrigam& equi, agmé& robuftum: fimul obdormíerunt, nec refurgét:cotríti funt,quafí [πῇ extíncti funt. INe tme/ mineritís priorü:& antíq ne íntueamíni.Ecce ego fa εἷο noua,nüc orien£utíqg cognofcetis ea. Ponam ín deferto uíam:& ín ínuío flumína. Glorificabít me beftía agtí, dracones, δὲ firuthíones: quía dedi ín deferto aquas.flumina ín inuío: ut daré potà ppfo meo;electo meo. Populá iftà formauí míhi:laudé b Πηοᾷ narrabüt. INO mé ín/ uocafti íacob:neclaborafti in me{εἶ[No obtulifti mihi aríeté holocaufti tuí: δὲ uictimís tuis no elorifi; cafti me. ING te feruire feci ín oblatione,neclaboré εἰν bi prabui i thure. IN6 emi fti mihi atgéto calamü:&& adipe uictimarü tuarü no: inebríafti me. Verütame feruire tme fecifti ín pecca; tís tuís:prabuifti mihi la; boré ín iniquitatibus tuis. ..Egofum. diffolui£.Igitur hoc pracipio uobis,ut inter figna mea atdp miracula,quibus babylon urbs potentiffima diruta eft:&: quibus in mari rubro atq; iordane,populo meo aperta eft. uia,nequad; memineritis ueterum: quoníam ín euangelio multo fum maíora facturus: quorum comparatione;pra terita fileri debeant. Nequad enim ultra in mari rubro,fed in deferto totius mundi reperiam uiam. Nec unus fluuius fiuefons erumpet depetra,fed multa flumina:qua non cor^ pora ut prius,fed animas fitientes reficiant:& impleat illud. quod fupra legim?: Bibetís aquas de fontibus faluatoris. Tuncquod nund factum cft;fiet: ut omes beftíze& draco nes,& ftruthiones,qui in folitudíne gentium morabantur:: & idololatriz(anguine, morumqp feritate beítiarü fimiles erant: glorificét της αἰ collaudent. Pro draconibüs ἃς fo; lus Theodotio, ut in hebraico fcripti eft,appellauit ΒΩ: reliqui firenas interpretati funt: Animalía porentofa qua dulci carmine atq; mortifero, nauigantes cyllais canibus lacerandos pracipitabant; Hocgy fignificat, cy uoluptati "SEP. ifrael reoéueftrum. Quia fic dícit dns: quí dat in mari ία. δὲ in aqua uchementi femitam. Qui educit currus& equos,& multitudínérobuftiffima. Sed dortnicrüt& non re; furoét: extincti fant quafi linü extinctü. INolite me; mínifle príorum:& uetera ne recogitetis.Ecce ego fa; cíam noua,quz nüc orien tur:& cognofcetís ca:St fa/ ciam in deferto uíam:& ín inaquofo flumina. Bene; dicent me beftia agri, fire/ tics,& filia ftrathionutm: quiadedi ín deferto aquá: δὲ flumina in ínaquofo:ut bibere facíam genus meü ele&tá: populà meü qué. acquifiui:ut uirtutes tneas narret.[Non nuncuocauí te iacob: neq; laborare te feci ifrÉINon atruliftí mihi oues holocaufti tui: neg inuictimis tuis maenifi; caftí me: necferuite te feci in hoftis: neclaboré tibi przbuiin thuremnecemifti mihi argento thymíama: nec adipem hoftiarü tua/ rum concupiui:fed ín pec/ catis tuis defendi te:& ín iniquitatibus tuis. Ego fum: príus& luxuriz dedi, τί, αὐ feruítuté domini cóuertantür: licet me, -Jius fit draconesintel, ligi:quia iunguntur& ftruthiones:ut quía fe mel de befiíjs folitudi nis loquebat; hacani mantia poneret, quz deferto familíaria(αι, Laudabütauteinquit me,& glorificabüt δὼ [είς agri, δὲ dracones, & ftruthiones:quía de 'diin deferto gentium aquas:& ín aríditate nationum flumina:ut biberet populus me? quem elegi mihi, fiue 9en? meü cletum:& ppfus quem acquifiui fanguine meo, ut lau/ des meas ytutefginat raret. bé 1Bomein?. uocaftí íacob:neclabo raftí(n me ífrael zc. Beftijs agri, draconi/ bus,& ftruthionibus; laudantibus me,tula cob nequads me inuo care uoluifti:nec po(t/ ea laborare,ut peccatít emendares poenitétía, Q.d'autem arbitraris. - obtuli(fe te mihi uicti, mas, arietes immo; laffe,(cias eosa mená éffe fufceptos:quia mi hí& idolis cómunes erant. Hlumap fenfum repetit: dequo fupra dixerat: Vt quid mihi multitudine uictima; rum ueftrarii dicit do min?cPlen?(um holo caufto arietii,& adipe. agnorum:& fanguiné taurorü δὲ hircorum. nolo.Neq ein ait; Pre: ciofuma te quippiam: requifiui: ut in paran». dis eis laborare te fa/. cerem, Non exegíate oblatíones: nec thura quafiui, Non calami neq incenfum:& diuerfa pigmenta generis, quorum fumo inebríares meatqy fatiares:Sed obedientía, qua eft fupra fa crificiti:& facrificiu,de d in pfalmis Dauid dicit: Sacrificiü defpicit:Tlla uolui,illa quafiuiTuautem me feruire X labo Γάτες fecifti in peccatis tuis,ut cogerer dícere: Laboraui fufti/ nens:& nequadp ultra ferre tepoffum. Vfi& per Ofeeidem loquit deus: C. uid tibi facia Ephraim:protegam te Iraele QLuid tibi facià: quafiadamà ponam te: quafi feboime [75 3.4 deo fpiritus cótribulatus:cor cótrítü& humiliatü,dgusnó Often| Q. d aute Lxx.pofuerütiio t qv Ἰαῖς ἀμαβ]ίαις σου, πφοέοίων; σου μὴ ο Ἰαῖο Gau ovii. fed in peccatis tuis, deféndite, & ininiquitatibus tuis:Sicpoteft fuperioribus copulari:ut laborfit dei;& laffitudo defendere peccatores,- s rs Ego(um - fin£faiam "aq£go funisegofum ipfe quí oeleo(üídtates tuae c£, Τα me,inquit, íacob δὲ ifracl laborare fecifti in peccatis tuis:& . onera iniquitatum tuarii portare uix potui: quos nequajs feruos meos,nec pueros uoco:fed fimplici appello nomine, iacob& ífrael: ut oftédam& arguam peccatores. Ego auté ad poenitentia eos prouocat deus: ut intelligant fcelera fua : atq; peccata,& ueniam confequantur. Scriptum eft enim δὲ inalioloco:luftus accufator fui eft in principio fermonis. - Principefg; eorum& patres, dicuntur domini fancta uiolaf fe,non feruientes legi dei:fed traditiones& mandata homi ; propterme,quía mife/ i .ricors fum δὲ patiens, a eM & multarüi miferatior 8 HEB: Eg Ó fum: ego futm nü:delebo οἷς iniqui/ ipfe qui dsleo íniquítates “(τες tuas,in afperfio/ ἰδ οριεκτας; A ΒοςσάζοΥ .ne& fanguine noui te ἢ ῬΡί€ Xp) jflamentidelés uetus χὰ tuorü non recordabor. chirographü:qdad^— Reducmeín memoríáut uerfütefcript erat:&—^77 τὰ: Β καῖ, 18,Ε peccator tuorüulra— ἱπαάίσεπγαγ fimul. Narrafi nórecordabor:qua ti bi,(i credere uoluerís, in bapti(mate dimiffu rus fum, Reduc ergo Ὡς in memoria, fi qd. Rab:s iufti qd? refpon dcasmihi:libenter ac/ cipiam, ut iudicemur fimul: δὲ arguas me non Kciffe tibi qd fa^ cere debui. Ω π fen; fum in Michea pleni? UU Mice 6,2 legim?: Populus me? quid feci tibi:& quid moleítus fui tibi, re; fponde mihí:qa eduxi te deterraegypti& de domo feruitutis.libe/ . rmauite:& mifi antefa/ -«. demtuam moyfen€ Aaron δὲ Maríam. Et in qnquagefimo pfal/ mo dauid loquitur ad deum: Vt iuftificerís ánfermonibus tuís.& uincascum fueris iu/ . dicatus. Narra ergo ἢ gd habes ut iuítifice/ ris. Eteft(enfus: Ego non loquar prior con/ trate:neoppreffum ef Íete dicas multiplica/ tione fermonum: fed «tu fi quid iufti habes, ipfe pro teloquere:ut Auidearis ifta qua pate ^ risimmerito fuftinere, Etutfcias me mifere/ ritui: non ob. meritü - tyi: fed propter meà clementia: apatribus quid habes ut íuftificeris: qe tuus primus pecca/ uit: δε interpretes tui pra/ uaricati funt ín me.Etcota mínaui príncipes fanctos: dedi ad ínternitionem ía/ cob:& iftt ín blaíphemia. Ca. ALII b T nüncaudi íacob 'ferue me?& ifrael qué elegi. Εἷας dicit diis: facies δὲ formás te ab ute ro auxilíator tuus:INoli tí/ mere ferue me? íacob& re &iflime qué elegi. Effüda em aquas fup fitienté:& fluéa fup arídá: effundá Τρι meü fup femé cuü:& bridictioné meá fup ftír/ pétui:& germjnabüt in/ ter herbas:dfi falices iuxta praterfluentes aquas.Ifte dicet, diii ego fum:& ille uocabit ín nomíe íacob:& hicfcribet manu fua drio: & ín ποίει affimilabit, Hac dicit tuis repetam atq maíoribus:ut intelligas tea peccatoribus SEP. Ecofutn:ego fui .quí deleo iniquitates tuas & nó recordabor.T u uero memento δὲ íudicemur: Dictu íniquítates tuas pri mus,ut iuítíficerís. Patres ueftrí peccauerüt: δὲ príni cipesueftrí inique egerüt in me:& cotamínauerunt principes fancta mea: Et dedi ut perderem iacob δέ ifraclin opprobrium... ".€a,«ΤΙ | Vnc aüt audi ía/ A cob puer me?: δ ifrael qué elegi. Eco diis de? q feci te& plafmaui te de uentre: adhuc habebis auxilíum;INoli tímere pu/ er me? iacob:& dilecte ift qué elegizadhuc ego dabo aquáín fiti η ambalát ín ínaquofo:poná fp meü fup femé tut:& bndictio nes meas fup filios tuos. Et oríét ut ín medío aqux fceni,& ficut falix iuxta p terfluétes ads. Ifte dicet, dei fü: ifte damabiti noie íacob.Etalí? fcribet in ma nu fua, deí fum ego:& ín nomiíne ífrael dlamabít. Hac dicit dicit. Vir ait uides deti;nó in elemét num requirentes:;pró^ pter quof períjt iacob, & inopprobriíum da^ tus eft ifrael: εἰεῶ de fua puíncia:& totius orbis exul atqy pere/ grinus. Ca; XLIII £. nunc au^ dí íacob fer? ue tmneuo εἶ ^(frael quécle οί«C. V bi accufaé po7 pulusiudzori ob in/ credulitatem atqj blaf phemià, abíq: ulla no mínis dignitate;puris appellatur uocabulis: N6 me iuocaítí iacob nec laborafti i me iff, Etiterum:Dediad in ternitionem iacob::& ifrael in blafphemia: Vbi atitad apoftologz chorü q ex iudzis eft; fermoné facit:(Που & nomínii príuilegíaz -Audiiacob ferue της": & ifrael quem elegi:ut príma fit feruitus;(τα da electio, Hec dícit .dris,factor δὲ forma; tor tu?:q ab utero au 'Xiliat?eft tui:ut adhuc in uétre matris planta fratrís arripes: Βίας αὶ in pricipio nafcétís ec; clefia te de pfecutori/ bus cóferuauit, Noli timere crudelitate σον rii erue me? iacob: δὲ rectiffime que elegi; Alionoie ifraele uocat T^ eim uerbühe; braicii: ceteri. ξυθύτα τομ fiue tv0U.1.rectiffi mü& recti interpre/ tati funt.Soli Lxx. di/ lectífimti,iungetes de fuo,ifrael. Proprie eim áuxtá hebreos& Irage fidé: ifrael, rectus dei is,fed in fono uocis eft, 4 Geii.1.b e(Te generati. Pater tuus primus peccauít in folitudine: om nis uidelicet populus ifrael:Siueauctor generis tui abraha, peccaífe conuincitur; quando domino terram repromiffio; nis femíni illius pollicete,refpondit:In quo fcíam quid pof; fidebo eae Et interpretes, inquit,tui preuarícati funt in me: Aaron& Moyfes ad aquam contradictionis, qui inter mé & temgjlij loquebantur.Etut intellígamus non effeuiolen; tam expofitionem,Sequitur: Et contaminaui principes fan &os:de quibus δὲ in pfalmo canit: Abforpti funt iuxta pe tram iudices eorum. Q.uos idcirco contamínaffe fe dicit: qd terram repromi(Tionis non intrauerint. Dediqp ad inter; nitionéiacob,& ifraelin blafphemia:ut nullus,prater duos exhis qui de egypto egreffi erant, intraret ín iudgzam: fed cadauera eorum íacerent in folitudine. Iuxta Lxx. qui addí» derunt de(uo: Dic tu prior iniquitates tuas,ut iuftificeris: Vnde& liber genefeos appellat ξυθέωμ.i.iuftorti: Abraha, Tíaac,& Ifrael. Noli igi£ tímere iacob& ifrael: quia effünda aquas fup fitiente δὲ arida:de ἅ fepe dictü eft: Et effunda fi ue poná fpiritii mei fup feme tuü:& benedictione mea fup ftirpe tua:qua ex aqua& fpüfancto in baptifmate renafce£; Quá& in euagelio faluator pmifit dices: C) ui fitit ueniat ad της δὲ bibat.Statimqy ínfertur; Hocauté dicebat de(ρα fancto:qué credetes accepturi erant. Cóparat quoq in ba/ ptifmate renafcétes, herbis uirétib?,& falici qua iuxtafluen tes ads orítur:& cótrarerüi natura affert fructus,quz prius fterilis erat:uel cui? feme in cibo fumpti, fteriles facit. C) d quidem in primo pfalmo legitur: Et erit(ícutlignti qd? plan tatum eft fecus decurfus aquarum:qd fructus fuos dabit in tempore fuo:& foliti eius nó decidet. Alij inter herbas δὲ reta(centes falices, duplicem uocationem intelligunt: ut K5 inherbis C $.45.d Ibidenà al Iob, £ommen.Woieronymi liber ouodecimus in herbis,populus nationum(it:ín falicibus;hi qui ex ifrael crediderunt.Simulg defcribit uarietatem credétiti: Alius dicet:domini ego fum,quií ἐπ οἰ opera in feeffe confidit. ἡ Alíus uocabit:fubauditur, peccatores ad poenitentíà in no^ mine iacob:ut& ipfi fupplantent uitia atqy peccata, Alius fcribet manu fua, dei fum:Siue ut Lxx.tran ftulerüt Ἐπιγράψᾳ χει ρε! ἀυτοῦ, τοῦ θεοῦ EJ id eft:Scribet in manu fua,dei fü:ut nouo ty; rocinio feruítutis chri fti fe militem elorie/ tur. Etin nomie ifrael a(fimilabitur.Non em omnes ex ifrael: fed magna pats ex gentili multitudie, in nomie ifrael affimilabitur:ut recipiatlegem& pro^ phetas: omnefqp gra; tias fpiritufTancti,quae if(rael popfo repromif, fefunt. a«[ lec oí; εἰν oiorcy(íracl: cre; dempto? eíue ofie ek; ercítuum«c, Poft prz dicationem apoftolo/ rum,uocationem gen tium,/faluatoris aduen tum, effufionem fpi rituffancti, quem cun; ctis credentibus datu rum fe effe promifit: quando pro uarieta/ te meritorum,alius di cit, domini ego fum. alius uocabit in ποῖς iacob:alius fcribet ma nu fua fe effe diíi:& cü ortus fit deinfideli tur ba eétilii, in nomine a(fimilabitur ifrael:ut relictis idolis, unius dei cultor fit: Incipit altcra περικοπή. qua totà fimul propofui/ mus, neunius fenfus diuideremus contine tiam, Et quía Lxx. in hoc capitulo exceptís paucis uerbis non dif crepant ab hebraico: noftra editione coten ti fumus: qua intelle/ éta,nofcentur& cate/ rz. Eítautéfermo con traillius téporís idolo latras:quo Efaías pro pheta uentura popu/ lis nüciabat:& arguit eos qui dei omnipo: tentis religione cont&/ pta:fimulacris ligneis inclinétur, δὲ adorent opera manuü fuarii, Curramus ergo per fingu s Hzc dicit dóminus rex iftacl:& redemptor eius domi;* nus exercituti:Eeo prím? δὲ ego nouiffim?:&abfas me non eft deus, Quis fimilis mei? uocet δὲ annüciet,& ordínem exponat míhí:ex quo conítítui populum an» tiquü:uétura δὲ qux futura funt nó ánunciét eís.Nolite timereneq, contutbemíní:ex tuncaudite te feci:& an) nuncíaui: uos eftís teftes meí. Nunquid eft deus ΕΤ me:& formator quem ego non nouerím? Plaftz ídoli omnes nihil funt,& amantiffima eorum non prodej runt eís.Ipfi funt teftes eorum,quia non uident neg ía tellieuntut cofundantur. Qe formauit deum, δὲ(σα, ptile conflauit ad nihil utile? Ecce omnes participes eius confundentur. Fabri ením funt mme Pm tcon/ ueníent omnes:ftabunt δὲ pauebunt,& confundentur fimul.Faber ferraríus lima opetatus eft: ín prunis& in malleís formauit íllud:& operatus eft ín brachio forti; tudínís fuz, Efuríet& deficiet: non bibet aquá:&laf/ fefcet.Artifex lionaríus extendít normá:formauit illud in rücina:fecit illud in angularibus:& círcíno tornauit illud,& fecít ímacínem uiri, quafi fpeciofum hominem habítantem ín domo, Succídít cedros: tulit ilicem:& quercum qua fteterat interliena faltus. Plantauit pi; num quá pluuia nutriuit:& facta eft hominibus ín fo; cum: fumpfit ex eís,& calefactus eft: fuccendit, δὲ co/ xit panes.De reliquo autem operatus eft deum,& ado rauít:fecit fculptile:& caruatus eft antejllud. Medi ci? combuflit ἰσπί;δὲ de medio eius carnes comedit. Coxit pulmentí& faturat? eft,& calefactus eft:& dixit: Vah cálefactus fum:uidi focum. Reliquum autem eius,deü fecit;& fculptilefibíscuruatur ante illud& adorat íllud: & obfecrat;dicens:Libera me:quía deus meus es tu.INe Ícierunt neg íntellexerunt, Obliti enim funt ne uideát oculi eorum,ne intelligát corde fuo. INon recogitant ín mente fua, neg; coenofaint neg; fentíunt ut dicant: medium eius combufli igni:& coxi fup carbones eius panes.Coxi carnes,& comedi: δὲ de reliquo eius ído/ lutn facíam:ante truncum ση procidam,pars eíus ci/ nís eft:cor infipiés adorabit illud: δέ που liberabit aní; mam fuáineq, dicet, forte médacíüi eft ín dextera mea. Memento horum la.Hac dicit dominus rex ifrael, qui in me crediturus eft:& redemptor eius,qui filij mei fu; fcipietaduentum: Dominus exercituum atq» uírtutum,& omnipotens:Hoc enim in hebraico fonat NA, Ego fum primus:& ego nouiffimus: ego e, δὲ o, δὲ abfq; menon eft deus: Quia puer quem elegi,in me deus eft, De quo fupra dixi:Ecce puer meus quem elegi:ele&us meus pit anima mea:iudicium egentibus eius gentes fperabüt. Nec dicit fe effe folü:fed prater uirtu, tem fuam atcp fapientiam nullum effe externü deum: deo/ τς multorü opinionem, δὲ fimulacra condénans. Quis roferet: δὲ in nomine inquit fimilis mei efte Vocet ea quz nó funt quafi fint:& exponat ordinécreaturz mez,. qua cüictaratióe libra uerim, ex quo feci hoy miné fuper terrà. Nee hoc folum uolo:'fed quaro etia fcientia fu; turorii. Vndetu ifrael cui? δὲ rex δὲ redéptor fum,noli timere fimu, lacra: quz effe nihilin fina móte didicifti,An forfitan creator eftali? quem ego nonnoue/ rim? Autprater hunc alter et mundus,qui ignoti dei móftretpor tentiam ς Neq uero ea folum qua fiüt,fed & illi qui faciunt habe bunf pronihili. Οὔ, uindictztépus adue/ nerit:nequad poterüt eos manuü fuarii opa liberare, quz caca& infenfibilia,cofundüt artifices fuos. Q.uis ein poffit hoc credere qd aícía, lima,& tere/ tro, malleoq forme£ deuscEtuel in prunis fimulacra fundantur: uel norma, runcina;& aneularib?, οἰγείποφ in deos repete confurz gantcPrafertim cü far ma& fiti artificis, arl tis uilitas demóftre£, Fit ein lignea ftatua, -humanam exprimés fpeciem:& αυᾶτο pul/ chrior fuerit, táto de* putatur auguftior.Po nitur in phano:& ater no clauditur carcere: que longo tempore creuit in faltibus:& pro uarietate arbori: cedrus& ilex,& quer cus uel pinus fuit. Mi rücp in modü fegméta ei? αἰφ ταίαγα mittüé infocü:utcalefacíatat tificé dei, X coquat άν uerfa pulmenta. Pare αὐτῷ altera format in deü:ut ope completo, adoret illa fa&or fuug. δὲ opís fui impreceé auxiliii:nec intelligituel recogitat:imo nec carnis,nec métis afpicitoculis:qd? nó poffit effe de^: cuius pars igne cobufta e(t,nec hominis manu fieri diuina maieftas.Pleniufqp fupet irrifione idolorüi ppheticus fermo contexit:qua facilis in/ tellioctiz funt;nec laciniofam imo fuperflu& expofitionem - defyderant. Super quo δὲ Flaccus fcribit in fatyra,deridens fumulacra quet fufce;$412 d Yt i udi TM lai LEN fixed à min logia μη ica Yt ud adu reati dad qnin qi γή ἂν μι ipud ΤῊ doro ttp Td αἰ αὐ ον gps | nad juin dirait T n ipi aei" rti jit ud Znfaiam—— fimulacra genti. Olim truncus erá ficulrius inutile ligni: Cü faber incertus fcamnü faceret nepriapum: Maluit effe deum, deus indeego furum auiumq: Maxima formido. Quicquid autem de idolis dicti eft:poteft referri& ad hae/ refcon principes, qui(imulacra dogmatü fuorum atdj men dacíj,artifíci corde ο’ ponunt:& uenerátur eaquaza fefciunt effe fimulata. Nec fuffi/ citeiserror proprius: nifi(implíces quofq eorum adoratione de/ coeperint. Ο αἱ qua ftum putant effe pieta/ tem,& deuorant do/ mos uiduarü:abuten (εί; uulgi imperitia: itaarte dialectíca qua fi afcia,& teretro,lima, & runcina formát deü futi:& cudunt malleo, atq inaurant fermo/ nís rhetoricí uenufta/ te: quorü deus uenter eft:& gloria in confu/ fioneeorü. 4 4Γ Ζϑε mento bozum íacob c (rael c£, Cum hac fe itahabeat: δὲ idola ho mínum fcias effe fig/ menta,O iacob& pu, er meus ifrael:ne obli/ uifcaris creatorís ταί, tibigs ípfi iniuria faci/ as,utincurueris operi fanuü tuarü. Cruz B quia in aduentu pueri mei qué elegi penitus deftruenda funt: pro; pterea tota mentis aui - ditate cognofce: qd ficut nubes& caligo, δι nebula:uel folis ca/ (uec derediffolui£:uel uen; (7— foraptante tenua£:ita iniqtatestuas δὲ uni : uería peccata quibus prius me offenderas, diffolui facia. Tu tatü reuerteread me& age ponitentia:quia redi/ mendus es pracíofo fanguine. C. d" fi fece; tis: Ícias in falute tua ealos terramqp lata; ri: X omnia elementa concinere.Siue ange/ los qui morantur ín €adís:& alias potefta! tes,quibus terra fun daméta portant. Vel certe apl'os& pphetas deqbus loquebat& Ephe.z,d Apoftgl?:Edificati fu/ perfundamétü apfoxz & pphetarü, Montes Qqgp& fyluz fiue colles quí pro uarietate uit'/ aHEB. Memento horum. iacob δὲ ifrael: quoniam feruus meus es tu: forma; αἱ te:feruus meus es tu. ifraeline obliaifcaris met, Deleuí ut nubem íniqui/ tates tuas:& quafi nebu; lam peccata tua. Reuerte/. read me: quoníam rede; ταί te-Laudate codlí. quo; níam fecit dominus:iubi late extrema terrz: refo/ nate montes laudatione, faltus δὲ omne lígnü eíus: quoníam redemit domir. nus íacob:& ífrael oloría/ b bítur. Hec dicit dominus redéptor tu?& formator tutis exutero: Ego fü diis faciens omnía: extendens caelos folus; ftabiliens ter; ram:& nullus mecum. Irrí ta faciens figna diuínorü: & haríolos ín furorem uer tens: conuertens fapien/ tcs retrorfum s Íciétíam eorum ftultam faciens.Su fcítans uerbum ferui fui:& confilium nuntiorum fuo/ rum complens. Qui dico hícrufalem,habitaberís:& ciuitatibus íudz, zdifica; bímíní:& deferta eíus fu; Ícitabo. Ὁ αἱ dico profun do,defolare: δὲ flumia cua atefaciam.Quí díco Cyro paítor meus es:&tomnem uoluntatem meam cotm/ plebis. Jui díco hierufa; lem, zdificaberís:& tetn/ plo. fundaberís. . Hac dicit tutü prima δὲ media loca δὲ ultima poffedertitriubétur iubi/ lare& tuba canere:fciétes qd'redemerit ἀΠ 5 iacob: δὲ in ifr? conuerfionelztetur:fiue ipfe ifrael ab errore cóuerfus,incly/ tus fat, bp llecoícítofto redéptoz tuue t forriatoz tu? vitro c, Defiructis idolis δὲ iniquitatibus ifrael peccatifqy £g.— XLI $o.^78 deletis:quido omnis fimul creatura gaudebit:&iuxtaeui,(Ὁ gelíj fidem fuper poenitentía peccatorum angel letabunt£—^ in coclis: Defcribitur potentia dei,qd? nequad) ei grande fit redimere iacob:& ifrael inftaurare cor rectum,qucm formá uit ex utero;Et fi hoc alicui nó paruü uideat: nó(it illi diffici sEP,. Memento horum iacob& ifrael: quoníá pu/ er meus estu mat te puerum meü: δ tu ifracl ne oblíuifcarís tei. Ecce enim deleuí ficat nubem iniquitates tuas:& ficut ca ligínem peccata tua. Re/ uertere ad me, δὲ redímá te.Latamíní coli, quonia mifertus eft deus ifraelís. Caníte tuba fundamenta .tertx:damate montcs lx; tícíam: colles& omnía li gna quz ín cís funt: quo/ níam redemit deus iacob: & ifracl índlytus erít.Sic dí cít domínus qui redemit te,& formans te ex uteto: Ego domínus quí com; pleo omnía: extendí cce; lum folus: δὲ formauí tet; ram.Quiís alius diffipauit figna phythonum:& díui natíóes decorde?quí auer to prudétes retrorfüum:&. confilium eorum ftultum facio, Et ftatuo uerbum puerí mei:& confilium an gelorum eíus uerum pro/ bo.Quí díco híerufalem, habítaberís:& ciuitatibus iudx,xdificabimini:& de/ ferta illius oríentar. Quí dico abyffo, defolaberís: & flumína tua arefacíam. Qui díco Cyro, ut fapíat: δὲ omncs uolütates meas faciat: qui díco hierufalé, zdificaberís:& domá fan/ ctam meam fundabo. Hac dícit le qui extéderít coelos folus. Iuxta qd' alibi legitur: Qui extendit 805,3 cocum quafi pellem: Non quo filius exclu; datur ab extéfione coe lorum:Omnia em per. fob ipfum facta funt& ἢ ne ipfo fa&ü eft nihil qd factü eft: fed quo ut fepe diximus, per hanc fententia exclu/ dantur idola. Nam& in prouerbíjs Salommó nis ex perfona chrifti dei uirtutis deicp fapie tie dicit: ἢ parabat 410,9,€ PE rant ri ee. pfe em dixit& facta 45.55, füttipfemádauit δὲ cre με ata füt.Et: Verbo diii pbidem codli firmati füt:& ρα: 'orís ci? omis uirt? εὖ iü.Hacfreqüeter inge rim?:neulla blafphe; mádi ση hareticif occafio relinqt.In fta/ bilitate ὅφ terra, qfi illiPfuandaméta folida— bat,nullPerat ci deo,—.[y prater eii q erat ín eo. Ifteígit tàt?ac talis,cüi prafiniti myfteríj tem pus aduenerit:ut cun; cta idola deftruánt:& dei foli? noticia praedi ce£ ín müdo:ota uati/ éinía diuinorü:€ phy thonü δὲ hariolorü fi^ eriaatq portéta, qb? humanii decoeperunt gen?, deftruetatqp(ub uerter: fapiétià phi» lofophoss que δέ ipfa erroris parí maxia eft, ftultà effe moftrabite dum nequad$ huma» nis cogitatioibus, dei probantur cóprehenz diífe fapientíam.C) αἱ etia uerbum pueri fiue ferui fut:dequo fupra diximus:& confilium nüciorum eius, rebus explebitapoftolorum ícilícetomniumq do^ ctorum: quíuolunta^ tem magií(trí fui genti bus nunciabunt. Ipfe ergo q eft táta fa&tur?, cuius potentia breui fermone defcripfi:etía ad hierfm que deftru enda erita babylontjs nunc dicitanteds deftruatur:qd? rut/ fum hábitctura populis δὲ ciuitatibus iudaz: qd' initaurer tur: qui δὲ folitudines íllius fufcitabitsutomnia cultoribus 'impleatur.C) ui ígitur dicit hierufalem& iuda δὲ defertis eius,qd babitetur δὲ zdifieetur& fufcitetur: hic dicit pfun/ do fiue £ommcen.Ibicronymií liber ouodecimus do fiue abyffo:id eft babyloni:defolare:& flumina tua arcfa . ciám,omnemregum potentiíam.Siue quía profundum& T56 : E eC ἐν a'Ec dicit dóminuschrifto Ca... XLV. i deae domin frt pallens atq meo Cyro:cuius apprehendi dexter&utfübij— trame. Praterfermor m Red dam ante faciem eiusgentes,& dorfa regum^! CRM krie Gp. Cuius uertam:& aperiam coram eo íanuas:& port nó.lau/ δὲ fapientiam,qua in l (πα εῇ, Verbüemne dentur.Ego ante te ibo:& gloriofos tetra: humiliabo: meet nest Es Ι braicum*^ fip?— portas zreas conteram:& uectes ferreos confríngam.^ orientestoccidaeom ῄ literamlegamus:intl| Et dabo tibi thefauros ACER PDA HR i nis orbis agnofcat, u ligitur,paftor meus.Sí nullum effe alíi abíqy «δεῖ filio Salathiel,& Ie abyffum dixerat:recte per tranflationem δὲ flumina pofuit: de quibus& pfalmifta decantat:Superflumina babylonis ibi fedimus δὲ fleuimus:Et qui hierufalem inftaurat& ba» bylonem de(truit.Di/ per^.fciens ucl intel fu filio Iofedech facer; e dote magno, Huic eii diis infpirauit ut fuà faceret uolütar té:& illius pracepta cópleret.Signáterqp addidit:q dico hie rufalé zdificaberis,& céplo fundaberis.Sub Cyro em iuffii eft,ut«dificaretur hierufalem δὲ templum, cuíus tantü illo uiuente íacta funt fundamenta. Caterii(ub Darío, anno il lius fecundo:prophetantibus Aggeo δὲ Zacharia, templü edificari ceptum eft.,(Δ. XLV £c oícít ofío cbzífto meo yrorcuíue appseben dí ockteram Τζ, Scio in hoc capítulo,non folum latinorum,fed& graecorum plurimos uehemé; ter errare:exiftimantium fcriptum efTe:Sic dicit torum:ut fcías quía ego domitus,quí uoco nomen tuá imaginem praceffifti,Tu autem non cognouifti me: id eft, fimulacra coluifti;jnon deum. Accinxi te fortitudinemul, tarum gentium feci effe uictorem:& non cognouífti auxilia torem tuum.TIn quo loco fatis mírari nequeo:qua ftulticia fitlegentium:ut hacad chriftum referant:per quem mun/ dus reconciliatus eft. me deum.Ego domi/ ᾽ν uorumlaxatío:& de in populum fuum οἷα mentía,cunctis gentibus deum fecerit notiorem. Q uiigi; tur tíbí dedi fortitudinem δέ folus deus fum: ipferes inter fecótrarías facio:lucem& tenebras,id eft diem& noctem: pacem& malum,hoc eft ocium δὲ bellum:per qua Ποπ cat δὲ iratü fuiffefe populo fuo:quando tenebras captiuita) tis,malaq fuftinuitferuitutis.Et rurfum mifertum: qfi re miíli in patría, pacé& gaudii receperunt. Quomodo eii luci cótrariz tenebra funt: íta paci cótrariü bellü eft. Vride confundatur Harefis,qua malorum arbitratur códítorem deii. ΟΠ hic malii non cótrariüi bono,fed pro afflictione po natur δὲ bello: fcd?m illud qd'in euagelio ícriptum eft:Suffi dominus chritto,meo domino:utínrelligaz,iuxtaillud qd?— cit dieimalicim fua, Poffumus iuxta Tropología hac& de Trope; δή'alibilegimus:Pluit dominus a domino.Et: Dixit dfis do/ ecclefiaftíco uiro dícere:cui deus dedit feri monem atqj ids T5109 nom eo. Neq enim κυρίω, qd? dominumfonat:fed Cy,— tiam:utoimes fectas cótrarías ueritati fua difputationefub μα ro dicitur,qui hebraice appellatur V/3 regi perfarum:qui uertat,Sicut δὲ de Stephano fancta fcriptura cómemorat; Ate we Reg6. b T34104.b babylonem chaldzofqy fuperauit.Et iunctis moedis: agi; tator bígz,id eft cameli δὲ afini,fupra legitur.Iíte appellatus eft chriítus:id eftunctus domini, quod erat infigneapud hebraos regie poteftatissut quomodo apud nos diadema & ρθρα ίσα imperatoribus datur:ficapud hebrzos re; 'gnaturi perfundebantur unguento, Vnde δὲ Saul chriftus domíni dicítur.Et in píalmís legimus:Nolite tangerechri/ ftos meos:& in prophetis meis nolíte malignari.Huius de; xterani apprehendit& tenuit:ut nullus fortitudini eíus ua; leret réfiftere. Legamus Xenophontis octo librorum Cyri maioris hiftoriam:& prophetiam Efaiz cernemus expleta. QLuzenitn ciuitas illinon patuitequis non regü terga fub, iecíteC) ui muri prius inexpugnabiles:non illius obíidio/ ne fubuerfi funt? Vndead ipfum Cyrü deus Apoftropha facit. Dedi tibi thefauros, δὲ abíconditas opes cunctarum qd nullus potuerit refiftere fapiétize οἱ” δὲ ut reges id eft pa triarchas fingularü herefeon,fua fubijcíat poteftati: δὲ ape/ ríatatq confríngat, qd prius uidebatur dialectica arte con; clufum:& in medium proferat arcana haretícorum: fupez rans eos atcp conuincens:ut chrifti fecreta cognofcant: in quofunt omnes thefauri fapientia δὲ(cientiae abíconditi, Iftiufmodi uirum uocat deus ex nomine fuo: quia defen; for eft pueri eius iacob δὲ electi illius iftael. Hunc fufcipit,& affimilat fermoni fuo:qui cauere débet ne fuum putet effe quodloquit:fed omniía ad datoris referat eloriá: ne δὲ ipfe mereatur audire: Accinxi te,& non cognouifti me. Cum enim inftructus armatura apoftoli:omines docuerit nó εἰς alium deum nifi unim:qui it iacob δὲ ifrael deus: confunz detur Marcion, duos deos intelligens:unüi bonü& alíü[η ᾿ ftum:alterum inuifibilium,alterum uifibilium códitorem. E quibus prior lucem facíat: fecundus tenebras: ille pace, ligés me*quarüfimili^ deusifrael.Propter feruum meum íacob:& ifrael ele;— nus&nóeftalter, Pa/ B: FAC. d Cum meum:& uocaui te nomíne tuo: affimilaui te,& πὰ: mA ux" ü fapecófunditur.Sri, noncognouifti me.Ego dominus,& non eft amplius: goi in eene: n on e Eee extra me non eft deus: accínxí te;& n6 cognouifti me: ngo par unum fa E t Cyri regis perfaum.— Vtfcíanthi qui ab ortu folis& quiab occidente: quo Knie pofitum eft; n rer Mom porn níam abfqy menon eft deus: Ego dris:& non eft.alter.- μὰ το CE mm ad Wu uitas:&remiffiinhie; Formás lucem& creans tettebras:facienspacem δζ εις)«ffe deum, nifi fólum yu [1 [ "urbium: utquíprius colebas idola,beneficijs unü fentires deum: prafertim cum fcias multo ante quà nafcereris tuii nomen éffépredictum.Q. uod quide& lofephus ín unde; cimo íudaíceantiquitatis uolumine refert,lepiffe Cyrum ab Efaia defe certo uatícinatum nomine:& idcirco iudaos quafi dei familiares plurímum dilexiffe. Haec autem inquit tribui tibi propter iacob. feruum'meum:& ifrael electum meii.Et uocaui te nomine tuo:ficut uocauí Abraham,Ifaac δὲ lacob:& multoante prédixi:ut Ifaac&Iofiam: Νορ»—.: rerís illeeffe Chritus:cuiaffimilatusesi& incuiustypld— 000 0000..... hic malum:cum utrumqp pro diuerfitate meritorurf unus ὁ deus idemqs condiderit. Commentatij duodecimi ín Efaiam pphetam finis. à IH dig lm ly yi ly J th "Mn, Ty Xt ag ΠΝ Mi* t ni , " Vir) S um DN rfl qund gite ἡμῖν: short " dest jb μόν id cin ἢ ju E. 2 -^ DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN. TERTIVMDECIMVM COMMENTARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM PROEMIVM, Vlticafüs opprimuntnauigantes.Si uehementior flauerit uentus.tempeftas formi dini eft. Si aura moderatior fumma iacentís elementi terea crífpauerit: píratarü infi | ας pertimefcát.Atqy íta fit,ut fragili animzlíeno credítaaut metuant perículum, Νο) dau fuftine&t:quorü utrücp altero grauíus eft:uel mortem tímere perpetuo: uel quà timueris fuftinere.Hoc mihi ín Efaiz pelago nauíganti accidere uídeo.Dum em inoflenfo cur/ - fauelatenduntur:& fecurís nautarü manibus fülcans equorís campos carína delabítur: fubito dangoris turbo confurgens, tantis undarü molibus δὲ colliforum inter fe fluctuum fragore refo nante,pauida amicorü corda perterruít:ut dicere cogerentur: Magifter, faluos nos fac perimus. ἐλ id Euftochíum,ín toto orbe terrarü unicum nobilitatis δὲ uíreinitatis exemplum,;non a pupilla oculi tuidamag; ín corde, Abba pater. Et cum pfalmifta loquere: Exurge ut quid dormis die:ut íniunctum ín Efaiam opus,te orante,& πο miferante perficíam.Tam em ter/ tiufdecimus explanationii liber adítur:qui necdum peruenit ad calcem:Et ínterím donec mife; ticors& míferator dominus patiens δὲ multará miferationd, reddat priftinam fanitatem.Hane prafatiunculam tumultuarío fermone díctauí;ut qua babentur in fchedulís defcibantur:& ple na emendatio lectoris iudicio referuetur.| COMMENTARIORVM HIERONYMI IN. ieiturego díis fanctusifrael plafmauérim Cyrü δὲ mea iuf ESAIAM PROPHETAM LIBER Rm generatus fit:fuperiluum facitis ambigere de futuris: FS DECIMVSTERTIVS. quin potius noffe debetís:qd? filios meos, populi ifrael: ὃς $o. 79 τῇ€zate celí oefüper z nubes pluant(μίξη: 5. aperiatur terra zc. Duplex huius loci inter/ opus manuü mearii,nó ueftro arbitrio, fed mea dioluntate difpenfem:ut qui prius εἰς tenebras δὲ malti creaui:nunclu ur E y niti preta/ tio eft. E Qui; SEm3 dà eim putát harere fupiori, b*quz diciié:& Cyro regelaxante captiuos: cocum terrág latari: μετωνυμικῶς, pro€o qd eftillos q in coelo morátur& terra. Alij a füpioribus feparat, & propriii capituli hu ius uoluntefle prínci/ ρίθτας de aduétu diii prophetari: qd" impe; retur nubibus:dequi/ bus fupra fcriptü eft: 8.5.0 Maádabo nubibus ne pluant fuper eam im/ brem:íd eft,uineà ifrf: & ad quas peruenit ue rítas dei,ut pluant mü do ἱππῦ fiue íufticia: terraqp aperíat& ger minetfaluatorem.De qua in pfalmis caní£: Q2ate cceli defuper& nubes plaant iuftá:ape/ ríatur terra X get minet faluatorem:& iufti cía oríatur fimul: ego diis creauií eum. Vac qui cotra dicit fictori fuo:tefta de fa mijs terra. Nungd dicit lu tum figulo fuo quíd facís: & opus tuum abfcy maní bus eftt Vz qui dicit pa: tri quid generas:& mulíe; τί quid parturís? Hxc di; cit domínus fanctus ifra; el plaftes eíus uentura: interrogate Ktetur ce lum defup:& nw bes fpareát íufti^ cíá, Germinet ter ra:& otiatur miferícordía & iufticiá germínet fimul: ego dris q creauí te. Quid melius feci cj lutà figuli? Nungd arás arabít terrá? NNungd dícet lutà figulo qd facis:qm nó oparís nec habes manus? Vzq dicit patri qd generas:& matrí quíd parturís. Sic em di cit domínus deus fanctus ἰ[ταοὶ qui fecit. uentura. interrogate c&& pacé tribua. Ego ein fum deus: qui nó inuacuü créauí terra: ut effet deferta&(qua lida:fed uthoies habí tarent in ca.Ego exten di fiue firmaui coelos: utangelorti effent πα’ bitaculum. Stellariiqs eos uarietate diftinxi: & imperaui fingulis ἃ currerét ordine;X die^ rum ἃς menfiti atino/ τῇς diuerfa fpácia có» plerét. Qr ui igit coclüi feci δὲ terrà: quid ma/7 gnü eft fi unü regem creauerim dq mea mari data conferuet:& oes uias illius diripacIpfé eim iuffurus eft: ut edí ficetur ciuitas mea hié rufalem,& captiui re^ deàt iniudzam: Non ob pracitiinecp mune? τὰ,[Σὰ ob inea uolüta/ tem:dicít dris deus ex Ῥδιδα.ὃ Veritas deterra orta eft:& iu(ticia de coelo pfpexit. Siue iu/ xta Lxx. Terra mifericordia δὲ iufticia pariter eermiauit:ut & e i mifericordi&,X iufti premia cófecnt. C) αν (αν Ἔσο diis creaui eü:uel ego diis q creaui te. Nó fcáda ' figabi£ ad nomé creaturz, q illü uerméac feruti€ germina tülegeriteffe deterra. ΑΓ quí cótradícít fictozi(uo cC, Q.uíad Cyri pfona uoltit referre quz dicta funt:ficlocum - ytüinterpretant, Meingétia pollicete: qd? ppter reuerfione populi mei in iudza,ofía Cyro regna fubfterná: V ei qui intredulus eft& nó putat uentura quz dico:quafi(luta δὲ tefta confracta calumnic£ figulii fuum:quare facta,ucl cur ita facta fit:&L opus cótraartificis loquat manus:& patré ac -matré calüniet filius:cur ín terrà natura lege ipfufus fit. Οἵ ercituti. Ὁ uiatitcoeptiad Chrifti refert intelligétia: ftc ex planatióis fuz uerba moderat. V eis qui cotradicüt deo: δὲ chrifti nó putát effe uéturii, quafi τῷ& tefta de teftis có tradicatfigulo fuo. Vz quí dicit omnipotéti patri,quare τὰ eneras filiu:& mulieri fancte Mariz,quíd parturiseDe d cribit& Apfs: OQ. d' chriftus factus fit de muliere: factufq fub lege.Hac ergo dicit díis fanctus ifrael: q plafniauitin uírginali utero faluatoré dices p Gabrielé:Spüffanctus ue/ niet fup te:& uirt? altiffimi obübrabit tibisqd atit nafcet iri te fanctü,uocabit filius dei.Interroget tne tefta:& futurorü fecreta perquirat: Et pracipiat mihi quó adoptiuos filios quiin meum filium credituri funt debeam regere. Dicit δὲ euangelifta Ioannes. QLuotéàt eu recepetüit; dediteis pote; ftatem filios Gab4.à ᾿ Luc. r, d ᾿ Tob. C : τ. ελ, Ναι, 16, c Ibi,5.b Matth.10, a Zommen.loicronymi líber oecimnf tertíus ftatem filios dei fieri.Sin autem ego feci terram, ut habitare tur ab hominibus:& coelos extendi defuper:& eos aftrorü uarietate decoraui:ut morarent in terra cultores dei: C) uid mirum fi filium meum, iuftum regem miferím mundo: fiue ab inferis fufcitauerim: cuius omnes uiz recta funte Peccatüm επίγη nó fe; cit:nec dolus inuétus eft in ore οἱ”, Oui adi ficet ciuitaté meam fu per petram:aduerfum quà porte inferi non praualeant:& quz in móte pofita;latere nó poffit. Damoniacifq prius uinculis allíga: tos,omnes dimittat li beros: non ín pracío neqp in munerib^:Gira εἰς enim falui facti fu; mus:audiétibus apo» ftolis atgp facientibus: Gratís accepiftis,gra/ tis date.Nonnulli hac ' ad Zorobabel referüt: q eduxit captiuos de babylone:€ edifica/ uit ciuitatem:& extru xit templum,prophe: tantibus Aggeo& Za charía,atqs dicétibus: Manus Zorobabel fü dauerunt domü iftà: & manus eius cóple; bunteam.Sed nos re; cius dicim?& ueri?, nec Cyrum zdificaffe ciuitate que poftea ex tructa é fub Neemía: nec omnes uias eius fuiffe directas. Cui(u pra dictum eftAffum pfi δὲ accinxi te:& non cognouifti me:Et Zo; robabel ftatü:quifub nutu ἃς poteftate moe dórum fuítatqp perfa; rum:omnía quz dicü tur excedere, Neq em Zorobabel extruxit οἱ uitate: nec captiuitate dimifit:nec rexappella ri poteft:q fub alijs uí uens regibus,hoc no; mine caruit. C) uid fi, bíauteni uelint Lxx. quí in principio hui? capituli tranftulerunt:: Quid melius fecí dg lutum figuli Nungd uiarat, arabit terrae HEB, ínterrogate me ft . per filios meos:& fuper opus manuutn mearum mandafe tíhi.Έρο fedi terram:& homínetm fu; per eam creauit cgo: tna/ nus mex tetenderunt coc los: δὲ otnhí militiz co; rum mandaui. Eoo(ία tauíi eum ad íufticíam:& omnes uías eius dírígam. Ipfe zdificauít ciuícatem meam: captíuitaté mea dímíttet:non ín prado neq; ín muneribus: dicit domínus deus exercitui a Hzc dicit dómínus: La; borzeyptí& negocíatío athíopix:& fabaím uiti fublimes ad tetranfibunt, .&tui erunt: poftteambu; labunt:uíncti manícís pet gent:& te adorabunt:teq; deprecabuntur:tantum ín teeft deus:& no eft abfq; te deus. Veretu es deus abfconditus: deus.{πλεῖ faluator. Confufi funt δὲ erubuerunt omnes: fimul abierunt ín confufione fa; bricatores errorum. Ifrael faluatus eftín domino fa/ lute xterna:no confunde míní& non erubefcetís ufq; ín feculum feculi, QLuía Ícireno ualeo: Nifi forte Theodotionis fequar editionem: qui pro hoc pofuit: Va οἱ qui contendit cótra factoré fuum, arans arátis terram:qd fcilicet uulneret in poenitétia corda mortalíü:X ín more fulcoge ea fübruat atq» fubuertat.Sed& hac friuola interpretatio eft, Porro qd? figulus,hoc eft, crea; tor nofter& factor,appelletur deus:& apoftolus Paulus in epiftolaloquitür ad rhomanos:Nunquid dicit figmentum ci quí fefinxit:quid me fecifti ficcAn non habet poteftatem figulus ütí,ex eadem maffa facere,aliud quidem uas in ho/ norenvaliud uero in cótumeliam?Etin Hieremia prolixius fcríbitur:qui narrat poft catterà: Defcendí in. domü figuli: δὲ ecce ipfe faciebatopus in rota;& diffipatii eft uas qd'facie batin manibus fuis; Rürfümdqp fecit ex eode luto aliud uas, Hiete, 18, a ficut placuit iri cófpectu eius.Etfa&us eft fermo dfii adme dicens: Si non poffum ficut ifte figulus facere uos domus ifrael,dicit dominuscEcce ficutlutü in manu feu ficuos eftísin manibus meis domus ifrael, Illuday fcripti eft: cgo omnibus ftellis przcepi:occafioné quibufdam tribuit; SEP. Interroeate me de filijs meis: δὲ deoperibus manuum tnearum man/ date mihí.Ego feci terram & homínem fuper eam: Ego manu mea firmaui ceelum:ego omnibus ftel/ lís mandaui.Ego fufcitaui eum cum fíufticia regem: omnes uix illius rectze, Ipfe zdificabit ciuitatem Tmeanvr& captiuitatem po pulí mei conuertet:non cam prxcío πες cum mu/ neribus: dixit dominus deus fabaoth. Síc dicit do mínus fabaoth: Labora; uít&gyptus:X negocíatio zthíopum δὲ fabaím: uíri excelfi ad te tranfibunt: ὃς. tuí erunt ferui:& te fequé tur uíncti manicis:& trà; fibunt ad te:&adorabunt te:& ín te orabunt: quo; níam in te deus eft,& non eft deus abfq; te. Tu em deus es, δὲ nefdebamus: deus ífrael faluator: con; fundantur& erubefcant omnes aduerfarij eius:& ambulent ín confufione. Innouamíini ad me ifulz: iftael faluat 4 απο falute &terna: nó cófundét neq; etubefcét ufag in tern. Sic dicit qd aftra rónalia(int, .&animà fenfumq ha beant. Nec eiaiunt preciperet,nifi in telli, gentibus:nó recorda, tes qd in Ionafcriptü G fit: Pracepit diis fpiri Tone, tui comburéti, Et rur, fum: Pracepit uermi Ibidem matutíno. Et quod ín euagelio faluatóruen,. tos& mare increpáue[ας δ ἃ rit: in quibus fenfum atg rationem nó effe, pfpicuü eft. a[δες oícít oio: Z abo: αγ) ptí« negocíatío etbío ple fabaít«c. Et in hocloco qui fequütur Hiftoria diciit egyptü δὲ athiopes géteíq fa) baim,qua τᾶς athío, ρίᾶ eft: feruiffe Cyro: ἃ ei gétes ultías fuiffe fubiectas: atq; ex mir rabili intellexiffe uí&to ria:qd in eo effet dfis: δὲ non effet alius prz; ter eum quin illo ha/ bitaret deus. Sed hoc qd fequi£; Veretues deus abfconditus,de? ifrael faluatorrquomo do poffint Cyri perfo na couenire:no intelli o:Nift forte Theodo, tionis utantur editio; ne:quíi tranftulit,in te eft fortis,& nó eftali* prater eum deus: Pro pterea tu fortis abícól ditus deus ifrael falua tor. CQ. uocügfeuerte rint,non ualebunt la queos ueritatis εἴα) gere.Fac en effe in Cy ro deü:& non effe alití preter eum qui fit in Cyro deus:quó Cyrí perfona dici cóueniet: Veretues deusabícó ditus, deus ifrael(al/ uatorcErgo deus in ὦ eft deus: dominus no fter iefus chriftus re/ ctius intelligitur δὲ uerius: qui in euangelio loquitur: Ego & pater unum fumus. Ὁ τι deus appellatur abícondi/ tus:propter affumpti corporis facramentum: δὲ deus ifradl faluator: qd? interpretatur iefus. Hic enim iuxta afigelum runtomnces fimul:fcriba uidelicet δὲ pharifzi. Et abierunt in confufionefabricatores errorís:qui in toto mundo diffe/ ftolorum íntellieitur chorus:& hí qui per apoftolos credi/ derunt. Vnde dicitur ad eos: Non confundemini neq eru/ befcetis:non folum in prefenti(culo:fed& in futuro. Ser/ uiffe autern ei zgyptum;& athiopas δὲ fabam, excelfos ui ros atq Gabrielem faluabit populü fuum. Confufi funt& erubue; Mátthd minauere mendacium:ut eum dicerent ab apoftolis furto Mattfast effe fublatü.Ifrael autem faluatus ín díio falute aeterna: apo Tni Brltey hiis Totis lis B Es. |:"Wl D qon, $,19,a Zin£faiam ros ἀῖ füblimes:nemo dubitat:cum ei mund uideat effe fubiectum:& ex paucarum nomine nationum, qua habitàt inextremis finibus terra:cunctos coelorü cardines Xom; nia terra littora, ei creditura perfpiciat. Vnde pulchre quafi laborantib?in errore idololatrizceffare labor egypti nomi/ natur. Nulla ením gés [τα idololatrie dedita fuit:& tam innumera bilia portenta uenera/ ta eft, ᾧ ugyptus:de qua(upra legimus:Ec ce dominus afcendet fuper nubem leué:& ingredietur egyptu: & mouebuntur fimu^ facra agypti ἃ facie ei^: δὲ cor«gypti tabefcet in medio eius. Porro qd in Lxx. additum efInnouamíni ad me infule: fic exponere poffumus: ut dicam? ecclefias de gentibus congregatas innouari in chrifto:& appellari infulas, qd? perfecuto/ rum rabié procellafcg fuftineant:& fundatae fupra petrá,nulla tur/ binum mole quatian? tur. Hebrai ftulta con tétioe nitun£ afferere, ufq; ad ο[ος ubi le; gic:Tatüin teeft de?: & nó eft abíqpte deus: uel ad hierfm, uel ad Cyrum dici.Hoc αὐτῷ qd fequitur: Vere tu es deus abíconditus: de? ifrael(aluator:Su/ bito ad omnipotente deum apof(trophá fie; ri:cum etíam ftultis pfpicuti fit uni conte; xtü effe fermonis: nec poffe fenfum diuidi q in ipfo narratióis ordi ne& ratióe coíunctus eft. aq[(ία bec of, {ρίς oeue«c. Vocatis &gypto X απορία δὲ fabaim uiris excelfis: p qua monftrat falus uniuerfarüi οξι bar; bararü,& totius mtiídi ad dci cóuerfio: often dit de? iufticià fud:qd nó(οἱ iudzon: fit do minus, fed& gentiü. Ipfcenim coeli factor & terrz,equaliter om/ nium deus eft: X non obaliagi caufam crea uitterram: nifi utho/ minum effet habítacu lum:qui fuum adora; τοι& intelligeret creal torem:& idola uniuer facótemnerent. Nam cítofie!creaue celos «HEB... Qüía hac dicit do; mínus,creans cxlos ipfe deus:formans terram. X faciens eam ipfe plaftes eius: non ín uanum cte3/ üiteam:ut habítetur for/ mauit illam: Ego domni; nus,& non eft alius. INon in abícodito locutus fum: ín loco terrx tenebrofo non díxi femíni iacob: fru ftra quxtíte me: Ego do; mínus loquens íuftícíam: annuncíans recta. Cory greeamíni& uenite€ ac/ cedite fimul q faluati eftís exgentibus:nefcierüt qui leuant[στι fculpturz: fux:& rogant deum non faluantem, Annuncíate δὲ ueníte& confilíamini ft/ mul: quís auditum fecit hocab ínitio,ex tunc pra/ dixi illud. Nunquid non ego domínus:& non eft ultra deus abfag ne? deus iuftus& faluans non eft prater me. Conuertímíni ad me& falui erítis otn/ nes fines terrz: quía ego deus& nó eftalíus. In me metipfo iurauí:egredíetur de ore meo íuftidix uet/ bum,& non reuertetarz quía mihi curuabit omne genu:& iurabit omnís lín/ eua. Ergo in domino di cet: Mez funt iufticic δὲ ímperíum:ad eum ueniét δὲ cofundétur οὕς q repu enátei.In dio iuftificabit δὲ laudabit ome femeiífif. Confractus & ín móte fina, de excelfo ef? uertíce haec audiétib? populis. ftlocu&: ΝΟ erüt tibi díjaliení abíqy me:nec facies tibi ido iii, Sed meli?, ut hoc dictü de euagelica pdícatióe credam?; £3. Moyfes ei in abícódita folitudine,uni tátii locut? eft ppfo. Apflorü atit fonus, in uníuerfü orbe exíjt:& uerba eorü ufq pia adterrz terminos puenerüt. Nó dixi,inqtfemini iacob fru ftra quríte me. Coelorü eim illisregna ,pmifi; X pr:mtüi ad eos locut? fum: Nó ueni nifi ad oues pditas domus(τι, Ec Macthas, c SEP. Sic dicit domínus qui fecit coelum: ifte deus quí oftédit terram δὲ fecit eá: ipfe parauit eà: nó ín/ uacuum fecít e&fed ut ha; bitaretur plafmauiít eam. Ego fum dominus& non eft ultra. Non ín abfcondí to locutus fum, neq ín lo; co terrx: tenebrofo. INon dixi femini iacob, uanum quxríte: ego[η domín? quí loquor íufticíam: an/ nücio ueritatem, Conere/ gamíní& uenite,S confu; lite fimul qui faluamíini de géibus:non cognoue; runt quí portant líienum fculpturz fua:orant deos non faluantes, Síannun/ dant,appropinquent ut fcíant fimul: quis audita fecit ας αὖ initío:tuncan nuncíatum eft uobis.[νι ne ego domin?deus:& nó eft alius abfq; me: iuftus & faluans non eft prater me. Conuertímíni ad me δὲ falui erítís ab extremis tettz.Eco futn deus,& no eft alius: Per memetipfà iuro:nííi egredietur de ore meo íuflícia:fermóes mei nonauertentur:quía míhí íncaruabit omne genu: δὲ iurabit& confitebitur om níslíngua deo dicés:Tufti cía δὲ οἰοτία ad εἴ ueníet: & confundent oés q fepa/ rát fea diio iuftificabitur & ín deo olorificabit om ne femen filiorum ífrael, Cecidit idcirco locut? fum iu; fticia:GL annticiaui το €ta fiue yritaté:ut ima ginib? legis δὲ cerimo níjs derelictis, fequeré tur euangelij ueritaté. Sed qailli credereno/ luerüt,& idignos fe iu dicauerüt falute: pro pterea dico gétib?^; Có eregamini de toto or^ be:iX uenite δὲ accedite ad me(imul q faluatí eftis ex géetib?:Per qd? oiidit,nó ftatim oef g& tes effe credituras:fed paulatim δὲ p ptef.De nigpcorripit eos q in errore priftino pmafe rüt dices: Nefcierüt qi leuát lignü fculpturz fuz:& rogat dei non faluanté, Et eft fenfus: ΝΟ intellexerüt fermo nes meos,fimulacroge fuopr onere pregraua tí: fperátes i eis qb? nulla eft fal?. Vii apfis pracipit:utoportune iportuneaniiciét ueri/. tate:& ineat cófiliü fa; lutis gétiü. Hoc atit.i. ut cógregarét& ucni, rétex gétibus plurimí q faluarét ab ínitiolo cut?eft deus:X cüctol rü ,pphetarü ora ceci nerunt:q fermone ἀπὲ loquebàa£,prater qué nuilus e(t ali^. Fili? eit nó abíq co, fed ín eo de? é, Pulchreg iügitz deus iuftus: nequads uni? otis fed uniuerfi müdi:cui loqt:Cóuer timini ad me, δὲ falui erítis o€s fines terra, Impleto illo qd? pater filio repromifít: Poftu laame& dabo tibi gc tes hareditaté tuá, δὲ poffeffioné τᾷ termí; nos terra, Iuratep per (emctipfü,qm fentétía oris fui& uerbü qd' Axtulitfíemel fup falute gétit:nequaqp trrítü fí atifed repromiffio ei? ope cóplea£:dicétis fu pra: Conuertimini ad me& falui eritis οὓς fi nes terra. Iurat autem Ícd'm apfm:ut p duas res imobiles, in qbus ipoffibile ὃ métiri deii, firma cófolationé habeam?:fed& hoc iurat, qd' idolis dere lictis:ofme genu ei flecta£: cocleftíü,terreftriti,& infernorü: δὲ omnis p illi iuret lingua mortaliü;in ἃ pfpicue fignificat populus XLV fo. Qo C 1.'Timo.4.a D 8.2.8 "bhilip.2,b Zommen.lbieronymi libertertiuf decimus popuP chriftian?. Moris ὃ em eccfiaftici,chrifto genu fle&e, το d'iudzi,métis fupbià demonftrates, οἴπο nó faciüt. Sed& ofüiis lingua cüctarü gétíüi barbararü,nó in fynago/ gis:fed in chriíti ecclefíjscófitet deti. Οἵα aütlingua chriftü cófités,in diio loquet,& dicet:Mez(üt iufticize& meü ὃ im/ pertü:non pphiiudaro ' rü. Ad εἴ cunctae gen, tes ueniét:& confüde; tur q prius illius εὐ) gelio repugnabant: δὲ iuftificabituratq: Ίαν dabitur omne femen ifrael:quorum pradi/ catío δὲ(emétis fertlif fima,in toto orbeuber rimos attulitfructus. Siue iuxta Lxx. onis lingua iurans& confi tens deum, dicet: qd? iufticia& gloria totiuf : orbisad eum ueniat: δέ cófundantur iudzi q feab eo feparant. Hí autem qui de ftirpe ἤν liorum ifrael orti funt: :& d dé apoftolorüi fe; mine pullulauerunt δέ : erediderüt in chrifto: habeant iufticia δὲ glo riam fempiternam. Ca.XLVI Cfractus eftbeli cott A trítueeft na ' bo«c, Poft uocatione genti,& electionem : credentium ex ífrael, idola corruiffe tefta/ ; tur. Caecidit, fiue con/ , 93 fra&us eft Bel: quem graci belum,id eft fa; .turnum uocat, Cuius tata fuitapud ueteres religio: ut οἱ non foli "humanas hoftias ca; 'ptiuorü ignobiliumqs mortaliü:fed δὲ fuos li $31 beros imolarét. Nabo ' alit& ipfum idolti eft: .qd'interpreta£ ,pphe/ tia€ diuinatio:quam pofteuangeltj ucrítaté in toto orbe conticuif/ fe fignificat.Siueiuxta Lxx.d'eyop, qui ta; men in hebraico non habet. Et eft idolum Qa. XLVI - Onfract? eftbel, 'cottitus eft nabo: facta funt fimulacra eon: beftijs& iumentís: onera .ueftra erauí pondereufag :adlaffitudínem:Cóotabue rüt δὲ cotrita füt fimul: no potuerunt faluare portan tem:& aníma οοτῇ in ca/ ptíuítaté ibit. Aüdite me domus Iacob,& omne re; Παπ domus ífrael:q por; tamínía meo utero: q oe ftaminí a mea uulua. V f; : qp ad fenectam ego ipfe: "& ufq; ad canos ego por/ tabo: coo feci,& ego fe/ rá& eco portabo& falua bo.Cuiaffimilaftis me& -adequaftís δὲ coparaftis me,&feciftis fimile? Qui confertís aurum de facaw lo:& argentü ftathera po/ deratís: conducentes aurí/ ficem;ut faciat deum:& Ὁ cidunt& adorant. Portát ὙΠ ín humeris:geftátes& ponétes ín loco fuo:& fta bit,acdeloco fuo nó mo: uebit: Sed δὲ οὔ damaue/ 'rínt ad eü no audict:de trí bulatioe nó faluabit eos. Mementote A(calonis,Gagz,& reliquarii urbiü philiftim: Eta fpeciali tranfit ad generale: Facta funt fimulacra eorum beftijs δὲ iumentis, Non quo fimulacra gentiliüi ín predam beftianz δὲ iumétog expofita(int:fed quo religio nationii,fimulacra fint beftiag: δὲ brutop: anímatiü:qua maxime in zgypto dí uino cultuí cófecrata füt. De qb? δὲ Vergili?: Oigenuqy deii móftra& latrator Anubis, Nà& pleraqp opída eog: ex be? ftíjs δὲ iumentis habent nomina: κυνῶμ a cane: λέωμ aleo/ Πς:θμιοῦῖς língua zgyptía ab hirco:av«epa Iupo:uttaceam deformídolofo δὲ horribili coepe& crepitu uentris inflati, pelufiaca relígio eft, Hac, inquit, fimulacra quz nó poffunt faluare portates:nihil funt aliud nifi onera facerdotii,depri» métía eos ufcp ad laffitudíné: Ο ua ο captiuítas uencritzp przcio metallorum, de qbus facta funt:ducütur prima ca; priua:& animá{πᾶ fiue portantiü liberare nó poffunt: Non ἅ mura fimulatra habeataníma, X alique fenfum doloris que infenfibilia fant:fed quo xocreoepnoTiscio uocetania; δὲ membra ear γουῖῖ abfcg fenfu& membris füt. Aliogn& in 'Prouerbijs legit:In manu lingua, mors δὲ uita: cii pfpicue troa$,d] maniülinguanóhabeat.Velhoc dicédü,qd'erauiffimti on? in gentibus,errorfuerit idololatriae Ca. XLVI Ecidit bel, contrí/ tus eft dagon: fa a funt fculptilia eorum ínbeftías δὲ iumenta: por tatís ea colligata afi onus laboranti,& deficient, δὲ cfarienti,nec praualenti fi mul:quí non poterüt fal uare de bello:]pfi aute ca; ptíui ducti funt. Audite tne dom? Iacob, δὲ os τε; liquia ifr q portamini de utero δὲ erudímini a par; uulo ufq; ad fenectutem. 'Ego fum:& donee fenefca ες ego fum: ego fuftíneo tos:ego fecít& ego porta; bo: evo fufcipia,& faluos .uos facíam.Cui affimila; ftís me? Videte, excogiíta/ te quí erratis δὲ confertís aurum de facculo:& argé tum in ftathera appendi tís δὲ coducitís auríficem: fecerunt qpera manuum: & incuruati adorauerunt: portant illud ín humeris & uadüt.Si αὔτ pofuerínt illud ín loco fuo,;manet,& -Π6 mouebit:& quí dama ueritadillud;no audiet:& de malís no liberabit εἴ. ;. Mementote geftaui:ipfeufq ad fenectuté proteg qua cultores fuos de primebatad terram δὲ faluare nó poterat:ani maíg eorum faciebat diabolo δὲ daemonib? e&captiuas. ὃ(plu díteme oom?3acobz«. oimue refidutim oom? ífrael«€, Nequad ei appellat Iacob nec í(rfz quod δὲ ipfum abfq: córüctióe ferui& pue, τί δὲ electi in fugeila/ tioné populi dici fup expofuimus:fed mul to uilíus, dom? Iacob & reliquias ifrael, ob propinquitate carnis & fanguinis:& quafi feces reliquiarum η, Docetq eos iftar pue TOR: atqp lactentiü,ita a deo quafi matrisute το δὲ uulua praenan, tis ex egypto efle por, tatos.Non quo ineffa bilis dei incomprehér fibilifqs maieftas: aut uterüi habeat;autuul; uam,pedefqs& man? δὲ catera corporis mé. bra:Sed quo nosaffe, «απ dei per noftra ba difcam?, Aliogn& in cétefimonono pfalmo x perfona dei hocidé caftiitur.In eo enim lo, co ubi Lxx.tranftule; runt:exuteroantelu/ P$409a| ciferii genui te: in hey brzo Ícriptum habet rmrà:quod interpre tatur deuulua.In prz fentíarum uero: non folum de utero,& de uulua fcripti eft: hoc et, ova oaa: fed"22,qua prapo; [πο fignificat ex meo utero,fiue ex mea υπ; ua.Eteft fenfus:Q.ui uos genui ab infatia, δέ mco utero uuluaqs τη meafed ueftrá:ut €os doceat diuina mifericordia effe faluádos. Creator erit omniíü parcit creaturz fua:& paftor bonus,ponitanimam Tob.0b fua pouibus fuis: Q.ui atit mercenaríus eft: cuius nó funt oues,cii uiderit lupiifugit.O) uía igit feci& genui liberos: ego feram& ipfe portabo,Tuxta Lxx.qui dixerüt: ἐν yoi ἔπι κοιλίαο, Kod πταιδευόμενοι€x παιδίου ἕως γήρουδ,1ά eft. Qui portamíini ex utero δὲ erudimini ab infantia ufq adfe nectuté:hoc fignificat, qd'fruftra legé dei dícac nocte medi tentur:non habentes noticiam dei:fed hominum ac beftia/ rüfimulacra uenerates:intatü ut cor tali:p quáloquit ad eos deus: Cui a reptióe indigeat pphe/ f milaftis me,& aded ftisc& reliq: OQ. d'aurüargentüiq; cótulerínt:& códucto fta tuario fecerínt idola:& adorauerint opera manuü fuarum, qua portentur humeris:& confixaatq ftabilita fe non ua/ leant commoukre:nec prodeffe hísa quibus coluntur.Ma/ nifefta 1 μ ^in faiarri "ifefta tranfcurrim?:ut chrifti mifericordia caufa teferem*: a(LZiemenrote íftud« fundamíni«c. Quia tios ipfe ge/ auicipfe portaui:& ab infantia ufcpad fenectutem,nón ue/ ftro merito,fed mea pietate faluamini:deferíté idola qua fer ciftis:& ad unius dei cultü reuertimini, Agité poenitétíami ÉKà, XLVH ftis(iéut patres ueftri. Hiigit lofige füntaitifticia dei:qa o crediderüt in ed qua ,p[ua clarieritia deus fecit effe uicina & uenire ad téríás:& nequádp uult tàrdare Πές ,pcul fieri: Deditein fion falutare fuü:& ifraeli gloriam füáni; Hoc dé vaticiriió dictt fitfuturorii,€ dé aduentu domini faluáto/ ingemifcite pro errore qui uos tenuit: immo fundamini: ne rur 7 fum fuübitus idolola/ triz uos turbo fubuer tat:& redite ad cor: id £ftad mentem ucftrà: q fimulacrauenerátes uelut furiofi in ligna impingebatis& lapi/ des. Ab initio có(yde; rate müdi, qd? prater menullus fit de?: nec alius potuerit fcire ue tura:nifi ego qui p P7 phetas nuncio qua fa éturus(um:ut cti pr dicta cópleuero, diui; patione probem diui/ nitaté. Ego em myfte/ riü qd retro cüctis ge/ neratióib? fuerat igno ratui:ímo confilium meü ftaturü effe nunc dico:ut cii illud uide/ ritis effectü:nullü ícia/ tis deum,nifi eum qui hac futura cognouit, imo pracepit fieri.Ego fum qui ab oríéte uo/ €oauem: ut putát He/ brai Cyrum regé per; farum;ftue Darii moz dorü principem:& de terra longinqua uiri uoluntatis mez:q ex/ βίζα: omnem uolun/ tatem meá contra ba; bylonéatq chaldaof: Siue ut nos ueríi effe cóuincimus drim fal/ uatoré:De quo δὲ Ba; ,. Nu24.c laam uaticina£: Orie; tur ftella ex lacob& homo ex ifrael: cuius ωωῳ nomen eft oriéns:qué τῇ, 2,4. adorauerunt magi de oriente uenientes. Hic ei loqui£ in pfalmis: Té. 59b Deus utfaciam το]) tatem tuá uoluí: ded locut? eft pater: X fpó fionem fuam opere có . HEB, Mémetote iftud δὲ fundamini, δὲ redite prz/ uarícatores ad cor.R.ecor/ damini príorís faculi: qm ego fum deus:& non eft ultra deus: nec eft fimilis inei. Annüciásab exordio nouiíTima,Xab initío que necdum facta funt: dicés, confilium απο ftabit: δὲ omnís uoluntas mea fiet. Vocans ab oriente auem: & deterra longinqua αἱ run uoluntatís mex:& lo cutus fum:& adducá illud, b creaui δὲ faciam illud. Ay diteme duro corde qui lonoe cítis a iuftícia. Pro; pe a iuftícíam med:non elongabítur:€ falus mea nó motabit: dabo η Πο falucé:& in ifi eloríá meá c Ca, XLVII Efcénde,fede ín puluere uirgo fi^ lia babylonis: fzde in tet ra:no eft folium filia chal; daorum: quía ultra non uocaberis mollis& tene: ra. Tolle molam& mole farínam: denuda turpí; tudínem tuam:difcooperi humerü:reucla crura:tran fiflumia.Reuelabit igno: minía sEP. Memetitote horum & ingémifciteraeite»ceni/ tentiam qui erratis. euer timini corde:& memento te priorum a fzculo: quo/ niá ego fum de?:& no eft ultra prxter rne. Qui an/ nücio prius nouiffima an/ tec fiant& compleantur: δὲ dixi,omís uolütas mea ftabit:& cücta qux cogita ui facíá.Qui uoco ab οτίξι teauem:& de terra longín qua de quib? coeítauí: lo/ cutus fum,& adduxí:crea; αἱ, δὲ feci, Audite me qui perdidiftis cor: qui longe eftís a iufticía.A dduxi iu/ ftícíam meam:& falutem quea me eft tardare non faciam.Dedi ín fion falu; tem:& ifracli eloríam. Ca, XLVII Efcende fede fu; pr terramuireo filia babylonis, fede in ter ram.INon eft folíum βία chaldeorü:quoníam ne/ quadgultrauocaberif mol lis& tenera. Tolle molà, mole farina. Reuela ope: rímentum tuutn: denuda canos:dífcoopi tibíaf:tráfi flumína: reuelabit. igno; P ininia chaldaofqy tis; Catterum iuxta hi ftoria ααξ fion(alus: δὲ ifrael gloriaiquonia deus prope fecit fuairi eíTe iufticia:üt uocdret ab oriente áuem:;& dé terrà longinqua uírü uoliitatis[ματ ifraé lis δὲ fabuerfz hieru/ falé ülcifcéret iniuriaf; δέ modis pérfifeg fupe rantibus, babylonéri deleret:fi/ eutfequentia prophé/ tz uerba teítantur. Ca. XLV £ícédefe; B de ipulué re&go ἢ) ᾿ líababylo 4C, QLuó in Egechíelé fub figura riauif& ois inftrumeti eiüs;tyri or nae? exporii£iqu& ne/ gociatiónibus dedità eft:X ppter áquárumi abundantia rex&py/ pti draco appellat:&Íquamzae illius iücuíqs ac papyrus& pifciculi deícribun£:& lierufa leni cum idolis forni cationé(Cortorüm ἃς lupatiáris fimilitudo teítatur:fic in prefenti loco fub pfona cápti/ uz mulierís: qua ὅΠ/ damregina füerit;bá/ byloniis ferüitus indí/ cat:diciturqi ei üt de/ fcédat de regni fupcr/ bía,&i puluere fedea£ Virgo aiitáppellat δέ filia: uel qa óés fiotes creatura dei fuii?:neé eft babylonif iuxta ha reticof natura dáriabi/ lis:uel ob Itixürid& or natü urbis ἁπάᾶ poté tiffima: ᾧ cü fenuiffe£ δὲ uicina effét occafui; uirgüculà ac püelià fe effe iactabàt: Licet ex probauit.Lxx. pro eo qd? nos de hebrao expreffimus,uirii uoluntatis mez,pofuertit: περὶ ὧν βεβόυλθυµαι.!.ας quib? cogitaui,Ergo iuxta eos uocatas de oríéte aues ,ahigelorum - poffum? intelligere iínifteria, qua ad imperiü drii ín toto orbe difcurrunt:qui funt adminiftratoríj fpiritus,& mittun Ῥέμον, 3 turob(glutécredentiii: De quibus& ín pfalmo οαπίξ:Ο) αἱ facis angelos tuos fpiritus:& miniftros tuosignéurentem. b«E Ziudíte rie ouro cozde quí longe eftíoa(ufticía«C. Oui p bus fupra dixerat: Audite me domus íacob δὲ omerefiduü “ 59b dom?iírael. Etiterü: Redite preuaricatores ad cor:etià πῶς iuxta hebraicum propter incredulitatern appellat eos duro corde; iuxta Lxx.qui cor mentéq perdiderunt. O) ὦ fecu tus uir eruditiffimus δὲ dignus nomie fuo Stephanus mar; ! Ac 7 f£ rriniudeorum loquitur contione: Dura ceruice δὲ incir^ ecifi cordibus auribufqy: uos femp fpiritui(Απ τε, eo qd'iuxta Lxx.fcriptti€ θύγατερ ῥαβυλῶνοο.!.β[Ια babylo nís:nó ἱρίᾷ babyloné qd3fed rhomaná urbe interpretent: quz ín Apocalypfi loánís δὲ in epfa Petri,babyló fpécialiter appella£:& cicta quz niicad babyloné dicü£,illi?ruina có uenireteftéc;cótra quà uocada fit auif deiqy iufticiaxat poft/ ᾧ fion.i.ecclefia faluata fuerit,illa peat in zternüi.Dicit ergo babyloni regina& fili chaldaorti: achaldais ei códita eft: qd? nequadp ultra uoce£ mollis&(οποία δὲ delicíjs αἰ fluens:qua cunctarü genti manibus pottaba£:[τά ut ter/ τὰ plantas uiximprimeret: precípiturqs ei ut tollat tnola 8έ molat farina; qd'eft dura captiuitatis, δὲ extret feruiti/ tis indícium:ut qua quondam regina fuerat, poftea moleri da farinz operi feruíat. Sed quia Rd T Denuda turpi/ tudinem tuam:etiam mola ab Hebrazis figuraliter intelligi tur: quod fcilicet in morem fcorti, uictorum libidini pa/ L téats $o. 8I Ágócia. ᾿ [ες teat. TMludep qd^in ludici libro de Samfon fcribit:ad mola εὖ ἃ Philiítijm effe danatti:hoc fignificare uolüt,qd p fobo lerobuftiffimus uirorü,hoc ín allophylas mulieres facere fit cópulfus.In co ubí nos interpretati fum?:denuda turpi; tudiné tu: p d Lxx.tráftulerüt αποκάλυψε τὸ κάλυμμα ἷς teucla opimétii: Theo dotio ipft ybi hebrai. cum pofuit ΩΩ Aquila 32023:Sym machus τὴν σιώπα cip σου, qd nos. ex; 'primere poffum? ταξί” turnítate tuá;qd'taccri debeat prx uerectidia: qd quidé& incático/ cantícorum legimus: ubi(ponfz pulchritu do defcribitur: ad ex; tremum infert: Abíqg taciturnítate tua: Νο» létibus qui interpreta ti funt trafferre nome, qd ín fancta fcriptura fonaret tutpitudine. Recteg) contra baby, loné inuerecüdís uti£ nomiptbus:licer πα fitturpitudo;humani corporis mébrii uoca; te noie fuo: cui praci/ pitur,ut nüder pectó/ rà,& crura acfoemina apiat:X uadat in capti uiitatértideafqpigno/ minia οἰ δ opprobrio pateat fépifno.Et hoc dns feciffe fe dicitzut. ultionécapet de ea: ῇ oppreffit ppm fuii:& nulli p ea audiat pra, «ator: qui irà diii fuo lcnire conet occurfu. Significat auté angelü gans babyloniz prae i dem:quici catis/ qui uideat merfapiétía tua& fciétia tua hacc decoeperüt angelis loquit: Cura; uimus babylonem& - nó eft curata.C) d'aüt Lxx.trá(tulerüt τὸ δι» 3touop ἔκ σου λήψομαι uk ἔτι μὴ παραδῶ διυθρώποιο 4. qd? iu(iti ᾿εἢ deteauferà: πο] ultra tradà hominib?: fubaudit babylonem: uel certe hoc qd iuftü eft& ablatü de baby/ HEP. míníatua δὲ uíde/ bítur opprobrium tuum: ultionem capíam:& non s refiftet mihi homo.R ede ptor nofter dris exercituit, Που illius fanctus ifrael, Sede tacés:& íntra ín tene bras filia chaldaorii: quía no uocabetís ultra diia re; gnorii. Iratusfum fup po «η meumicontamínauí: harediítatem meá: δὲ dedi eos in manu tua: no Ro flieis mifericordías.Super fené agerauaftí íugü tuü ualdc:& dixifti, in fempi/ ternü ero diia:non pofui/ ftí hzcfuper cor tuü: neq; tecordataes nouifTimi tuí. '£ommen.Ibicronymi liber oectmuftertitis 're.]ngrederetencbras:quia pre confufione€ i cem ferrenó fuftines: nequadj voc fed necomniíi regnorü diia. Simul quia occulta queftio, nafcebatur:cur irafceretur deus aduerfum chaldaos:quos ipfe mifitad capiendü ifracl. Refpondit, iratü fe Contra po, SEP."minia tua: appare) bütopprobria tua. Quod iuftá eft de te aufera:ne/ quac ultra tradá hoibus. Dixitqui eruitte diis(ἃ, baoth:nomé cius fanctus ΠΣ Sede cópuncta,inere/ dere ín tenebras filía chal/ ᾿ dxorü: nequacg ultra πο; caberís fortítudo regní:ira tus fum cotra pplin meü: cotamínaui hareditatem. meá.Eeo dedi eosíi manü tuá:tu uero no dediti εἰς tniferícordía:feni ageraua fti fugi ualde: δὲ díxifti;in «ἴοι ero dria:no itellexi fti hzc ín corde tuo, neq; recordata esnouiffimotü. Ernüncaudi hax delicata δὲ habitans confidenter:que dicis ín corde tuo:Ego fum δὲ nó eft prater me ampli?: nó fedebo uidua;& ienorabo fterilitare, Et ueniét tibi :duo hac fubito ín díe una:fterilítas& uiduitas: uniuer/ fa uenerüt fuper te, ppter multitudíné maleficiorü tuo: rum:& propter duríciam íncantatorá tuorü uehemen/ ter.Et fiducia habuifti ín malícía tua:& dixiftisINon eft te:& dixifti{η corde tuo:ego fum& prater me nó eft αἱ tera. Veniet fuper te mali:& nefcies ortü cius: δὲ irruet fuper te calàmitas, quá nó poteris expiate:ueniet fuper te repente mifería,quam nefcies..: one.DifputátStoici,multa re turpia,prauahotm cófuetudi ne,uerbis honefta effeut parriciditiadulteriühomicidiü,im' ceítii,S& caetera his fimilia.Rurfüqp re honefta;noibus uideri turpia:ut liberos ,pcreare: inflationé uentris crepitu digere; re:aluü rcleuare ftercoreueficam urinz effufionelaxare.De niqinó poffe nos ut dicím? a ruta rutulà:fic ὑποκορισικὸμ ἃ ΡΙ5ΙΚΟµ tnenta facere.Ergo ΙΟ ΩΣ qd? Aquila pofuit,ut diximus, ἡ uerenda mulieris appeliantur.Cuius etymologia apud eos.' fonat,firíés tuus:ut inexpletà babylonis indicet uoluptate. 2€ fRedemproe nofter ofie epercítuG:nomen illus fanctus ffrael τὸ, Primus uerfus iuxta Lxx.cii fupioríbus copulat:: ut fit fenfus, Et hac faciet qui eruit te dris(abaoth,nomé ei? fanc&ifrael. Porroiuxta hebraicii,ex pfona populi ppheta loquit:qd hzcfecerit cotra babylone diis exercituü,cuius ΄ noméfitaná* ifr. Rurfumq ad ipfam babylonéfermo di, tigitur.Sede taces fiue cópuncta:€ tuorü crimiriüi recoída/ e HEB. Stácü íncantatorib?— sEp. Stanücin íncátatiói tuis:X cü multitudine ma' ut leficiorit^ bus tuis δὲ ín tnltís malcf PME εῆς tuis Gea,& incides in eam:ut quz cuncti b ptiuítatis malumipfa incidas ín foueam quà patafti,Quue: perfpicua funt,cito fermone tranfcurrimus. ς«[ Ora cum pulü fui, corrípe.cos uoluiffe,nó pdere:uer berare,no occidere.]l,. los autem abufos οἵδ crudelitatefua:& plus impofuiffe plaearü gj dei ultio Raised ος babyloniz cru, . deitatis indiciü eft:ne fenib? qdé pepciffe: dv τῇ ztas etia iter hoftes uenerabilis eft, Sed& hoc fignii fupbiz qd prafenti foelicitate de, ceptafuturorü nó cor gian ambigua.Ergo emper in pfperís de; bemus cauere δις nec traditos nobis op primere:d ad hoceru, diiit, ut meliores fiát, b&L£tnunc audíbec -oelicata« babítáe co; fidéter«C. Duo fimul uenient babylonifte; εἰ rilitas& uiduitas:ut necfilios habeatjid eft.. fubiectos fibi popu:. : lossnecuitum,qué re; gem poffumus intelli, gnominialg«. aberishonuniusreoni— geresque dum nófpe ratrepétefuftinuitNe; : qpem poteratarbitrari Ἰ qd perfz nulliusante fortítudinis,eà Όντο. regnate fuparet:& fuae fubijcerét prati. Qua perpeffaesinquit,nà. folum propter fuper/ biam δὲ abundanti, am cunctarum opum atq delicias: fed δὲ p; pter multitudine ma^ leficiorüi tnorü,& incá tatorii tuorum in quí; bus habuifti fiducia. Etueniet fup te mali qd'anteanefciebas:& G cuius ignorabasortüs| . SiueutLxx.tranftule ος runt; ueniet fuper.te perditio,& nefcies:for 5 gentibus parabas ca: íncantatozíbue tuío«c. Habuiffe babylonem omnéq:chal/ daam,incantatorum& augurii,& hariolorii€ gagarenorit. ftüdium,quos nos aurufpicesappellamus: Danidis,pphe ο τα lectio probat:qui ad eorti confilium,cuncta reges baby/..-..... lonios feciffe cómemorat.Pro eo quoq: qd? nos iuxta Sym: máchum& Theodotion£ interpretati fumus: Stent& faluét teaugures cocli.Lxx.manifcftius rranftulerüt:sírozap δ.. κάὶ σωσόγωσόμ σὲ οἱ poA d yor τοῦ ὀυρανοῦ.Ι. Stent& fal habi cali: qui uulgo appellant Mathe; uam tefacía matici:& exaitrorum curfu lapfudp fyderum,res humanas regiarbitrantur. Vnde δὲ magi de oriente uenerunt, domini Matth δ. ftellam feuidiffe dicentes:uel exartis fcientia,ucl ex uatici; nio Balaam propheta fui;qui in Numeris dixerat: Orietur Nude εἴα ex in£faiam. ftella ex iacob:& homo de ífracl.Ifti igi£ qut fupputát meri £4 ΧΙ—$o 8». eutus furi rebus expleri. Tu autém domus iacob& qui uà GC - fesannofcqp dinumerát:& horarum momenta librantes,fu» turorum fcientiam pollicentur: dicant tibi quid fup te diis cogitauerit. Παρ tacétíbus,quid uenturii(it, propheta re/ fpondit: Ecce facti funt quafi ftipula: ignis deuorauit eos: utqui falutéalijs pro/ ' mittebant,fua ignora/ bát fupplicia: nec du; biü quin ardéte urbe, habitatores ei? uorax fláma confumpferit. -QLuodgrfequif:Non funt prunz quib? cale fiant: nec focus ut íe/ deantad eii:(ic hebrai edifferüt: Nulla habet calerís(cientía: nec il fuminanté fenfum: qr eorum tenebras poffit difcutere:& frigus er/ roris expellere. Pro d nefcio quid uolentes Lxx.tranftulerüt: Ha/ bes carbones ignis, fe debis fup eos: hi erüt tibi in adiutoriü: Nifi forte poffum"? hoc di; cere,qd multo utilior ficignis δὲ incediü ba; byloni,d fuerüt magi & Gagareni, aftrologi & incatatores.Hic ein eos p panas atcp fup plícia ad poxnitétiam gpuocat: illi per erroré ducütad fupbia. Om hislabor eíus δέ nego ciatores illi?,quos ma gos intelligimus, hoc fecit: ut unufquifgg ' fuaerraret uia:& ipfe pditus,faluté alteri nó praberet. Interroge mus eos qui diuerías afferunt effe naturas: utrum babylon mala natura fitan bonz.Si . malzdixerint:qd eos reípófuros effe nó du bium eft: quó prouo/ '€aturad ponitentíam ᾿&dicdt ci:Sedecopun &a,intra in tenebraffi [ία chaldzogeAc dein Ceps poít enumeratio nem peccatori δὲ cri/ minü: Habes carbo/ nes ignis fedebis fup eos:hi erüt tibi ín ad; iutoríti« Et qd fibiue; litqd infert iuxta eof dem Lxx. Laboratti in cómutatióe ab ado leícétiac) uz eft ifta cómutatio« Vticp de bono in malü.Ex ἃ p^ fpicuü eft, natura bo nóos,uolütate maloffie 2 HEP. lefidiorütuorü inq bus laborafti ab adolefcé& tía tua:fi forte quid profit tibizaut fi poffis fieri for tior. Defeciftí ín multitu dine confilíorá tuon:: ftét δὲ faluétte augures ccelí q cotéplabant ydera:& fup putabát méfes,utex eisan nüciarét uétura tibi. Ecce fadi fant qfi ftipula:ienis Cobuffit eos: nó liberabüt anias fuas de manu flam; mz:non funt prunz qbus calefiant,nec foc? ut fedéát ad cá. Sícfacta füt tibi ín qbufcüq; laboraueras:ne: codíatores ταί ab adolefcé tia tua:unufqfay in uía fua errauerüt:nó é q faluet te. Vdité hzc domus iacob, camirii nomine ifrael:& qui de aqua iuda exiftis: δὲ caeterá qua fequuntur:audí attentius quz dicturus fum. Et no/ tandum qd? nequad eos appelletiacob,fed domum iacob: nec ifrael, qui hoc falfo appellantur nomine,cum opus nóri SEP. djs tuis quz difce; bas ab adolefcentía tua: quz nó rodefle tibi pof funt:& laborafti ín confi [ῆο tuis.Stent& faluam te faciant aftrologí οσο qui contemplantur ftellas:an; nundent tibi quid uen; turum fit faperte, Ecce omnes quafi phryganaín. ígne comburentur:& non eruent anímam fuam de flamma: quía habes car; bones ignis fedebis fuper eos, Hi erunt tibi ín ad; iutoríutn. Laborafti ἵπ co; mutatione tua ab ado; lefcentía: homo in femet; ipfo errauit: tíbí autem noneritfalus.—— Ca. XLVIII qui uocamíni nomine ifrael:& deaquis iuda exiftis: quí iuraftis ín nomíne dominí,& dei {εἰ recordamíni:nó in ueritate περ in iufticía. De ci uítate ením fancta uocati funt:& fuper domini ifrael conftabiliti fungdis exercituum nomen eius. b HEB. Príóra ex tunc an nücíaut:& ex ore meo οχίε runtt& audita feci ea:repé te operatus fum:& uene/ runt,Sciuí enim quía du; rus es tu/& neruus ferreus ceruíx tua& fros tua xnea Pradixi tibi ex tücantedg uenírent indícaui tibi; ne. - forte díceres:idola mea fe; cerüthacc& fculptilia mea coflatilia mádauerüt ifta, Qux δα{ΕΠ uidi omnía: uos autem non annücía/ ftis. Audita feci tibi noua extunc ' ti.Denigiinfert; Homo in femetipfo errauít:nó natura, fed ' mentis arbitrio. Ca. XLVIII SEP. Priora adhucannun caui:& de ore meo egref/ fa funt: δὲ auditum factà eft:fubito feci& uenerunt Scio quia durus es:& ner; uus ferreus, collum tuum: & frons tua xneas&t annü cíaui tibi olim antedg ue; nirent fuper te. Audítum tibi feci: ne forte diceres: quía idola mihi fecerunt, fculptilia δὲ cóflatilia man dauerünt mihi, Audíftís omnía:X uos nó ςοσπουί ftís:fed audita tibi feci no/ uaanuc habeànt nominis, Et de aquis ,inquitiudà exiftis:cto eO mirrepoi aquas uocans pto fe/ mine: utnequad ἐοῦ uirtutü patriarchap: fi lios oftenderet effe fed carniü. Et recte aquas iudàá appellauit i quiá fola ες in terrá iudaá adhuc pmanebat tri/ bus: femen dauidil lo temporé regium fef υαδαξ. Ου inquit iü raftis in noie ἀδί, nori uthonoretis diim fed ut affumpto nominé faciatis iniuria: dü eti tefté ueftri uultís effé médacij:& requiefci/ tis in fancta ciuitaté: δὲ(uper domin ifrae| innitimíni, ut iactétis habitatores uos effé urbis hierufale,& diii fabaoth habere priui/ legium: cum caffaía/ €ob,ifrael& urbis fari, étz,& dei omnipoter, tis affumatis uocabu/ la.b«ΓΛ είοέα et tuné annuncíaüuí:€ eg o2é meo exíerét«C.Pradi/ co tibi babylonios à modis perfi(qs fupe rádos:& repente faci qd mínatus fum: né εἴ uenerínt qu& pra; dicta funt: uel deorü nutu ds colis: uel for? tuito ea exiftimés ac/ εἰ(τε. Nec iacto fcíe/ tíari futurorti: fed ob utilítaté tuam loquort cuius cor increduli, δὲ cerüicé ferream; a frorité eneà ab initió effe cogrioti. Ecceáui/ difti omriia qua uetur rà(unt, δὲ tameti celas filentio ueritáté; INeé narró praterita;quib fzpe med potétia corri probata eft: quo edá/ xerim populü de ag pto:egyptios ín mari fubmerferíni rübro&. terram repromiiffiofiit tradiderím:gentes 10 bis uarias fubiügá αὶ rim:Sed nouaqua có tra babyloné factuttis fum nuncio:ut impti/ dens oris tui médaciii confute£:q te afferis fcire quz πείς. Ab initio em meorii prauaricator es mandatorü:& de uetré pt d? Cidíte bec domus facob: quí vocamíní ποιπίπε— tranfgrefforem uocauitte deus, quado de xeypto liberatus; uns^ ffrael zc. Haec chaldzis δὲ babyloníjs uentura. quafi meo uentre cóceptus cs,S educatus δὲ eruditus:(a7 εἰμ"pradixi;& necefle eít qd? per pphetas meoslor— putbouis agypü defyderaíti dicens: Hi οἰ dij tui ifraels ": 2 qui té £Zommen.Ibicronymi liber oecimuf tertius: qui te eduxerunt de terra egypti.Non igitur tuo merito, fed mea mifericordia furorem meum diftuli ne. penitus interi, res:& ob laudem nominis mei ínfrenabo te:ut me quafi iu. mentü,& infrenis equus fequarisinuitus, Ecce excoxi te, td eft probauí,quó conflaturargentum:Siuenon in diuitijs fed in fornace pauper tatis probare teuolui.. Ex quo oftéditur δὲ di uitiis€ pauptate pla rofq» temptari:fi aut íl lis male abutané: aut penuria nequadp uir/ tute fuftineat. Propter me ergo facia,ne blaf/ phemetur nomé meii in gentibus:€ putent uos non mca ira: fed idolorü fuorum auxi; lio effefupatof.( d'qg infert:Gllorià mea alte ri nó dabo:Hoc figni ficat,ne idola putetur oppreffiífe ppfm dei, Velcerte cü dicít,a!te/ ri non dabo: oftendit fe alteri iam. dediffe: Alteri enim ad diftin; &tionem prioris dici. Plaricp noftrorum,ut $uxta Lxx. interpretes pauca pftringam: de chrifti aduentu αυτα’ 1mant ,pphetari: qd? re pente ueniat infpera/ tus:& duriffimo po/ pulo fui demonftret prafentiam:cui πυπ dc? aures aperuerít:qa incraffatum fuerit cor eius:& auribus fuis grauiter audierit: Sta; timqput dominus de utero uirginali profu/ fus eít: tranfgreffor& iniquus fitappellatus quaes eii interficere. Ω ἀφ igit: Propter nomen mei oftenda tibi furorem meum:€ loriofa mea inducà ΤΡ te: fenfu abutitur apoftoli:fiue apoftol? Paulus dehocloco fu mit teftimonium: ut Rofiir. b reucletur ira deí ad ter redos eos qui peccat: & poftea cóuerfis glo; ria prebeatur. Ecceait uendídi tenon in pe: cunia: fed uendidiin peccatis tuis:& eruí te de fornace pauptatís. HEB. ex tunc& confetua; ta qux nefcis:modo creata. funt,& nó ex tunc:& ante diem: δὲ non audifti ea: ne forte dícas: ecce coeno; ius αἱ ea. Neq; audifti, neg; cognouífti: neq; ex tunc aperta eft auris tua: fcio cm quía prauarícans pra/ uarícaberís:& tranforeffo rem ex uentre uocauí te. Propternomen meü lot ge Tue omen incü:& laude mea infrznabo te,. ne íntereas.Ecce excoxi te,. fed non quafi argentum: elegi teín camíno pauper tatis.Propter me propter me facíam ut nó blafphe; mer:&eloríam meam a]/ 4 terí non dabo. Aüdí me iacob& iírael qué ego uto. co:Ego ipfe ego prímus,€ ego nouiffimus, Manus. quoq; mea füdauit terrá: & dextera mca menfa eft ccelos: ego uocauí eos;& ftabunt fimul. Congrega míni omnes uos δὲ audi; tetquis ex eis annunciauít hzc? domínus dilexit εἴς fadet uoluntatem. fuam in babylone: δὲ brachium. fuü ín chaldzis. Ego ego locutus fum δὲ uocaui eu: adduxí eut& directa eft uiaeius, Troc. b Propterqd&Salomon diuitias& paupertatt habere non ' uult,fed tantü neceffaria poftulat.Ne aut illis eleuc£ cor ei? in fuperbia:autin tfta cópellatur facere qd' non uult,& deii 1. Timo.5.b praffus inopia blafphemare; Vnde& Apoftolus: Haben:. tes inquit uictum δὲ ueftimentum: hís contenti(imus. à«[ zudí me íacob« ífrael quem ego voco t. Quibus anteiam dixerat: Auditehzc domus iacob qui uocamini nomine ifrael,& deaquis iuda exiftis:Nuncad eofdem lo Matth.22.b quitur: Audi me iacob& ifrael quem ego uoco. Multi enim uocati& pauci electi. Vndenó eos electos,quía necdum re; Apoc 22,c ceperant faluatorem:fed uocatos nuncupat. Ego fum in/ quit α δὲ o,primus& nouiffimus:qui uiuo δὲ fui mortuus ut uitam,ad principium rcferas: nouiffimum ad eum, qui mortuus eít: 0) ui feexinaniuit formam ferui accipiés:& fa &us cft obediens patrí;humiliauit feipfum ufqy ad morte. δὲ mort£crucis, Manus mea fundauit terram. Vnde δὲ ín SEP. uaanuncquz futu/ ra funt.Et non díxifti:nüc fiunt& non olím:& non in prioribusdiebus.INe di cas ctíá nouí ea:neq; nofti neq fcís: Πορ príncipio aperui aures tuaf.Scío em. quonià prauarícans pre uaricaberís:& íniquus ad/ huc ex utero uocabetís, Propter nomé meü often. dam tibí furorem meum:. & οἰοτίοζα mea ínferam fuper te:ut non te ínterfi, cíam,Ecce uendidi te non. própter argentum:erui au té te de fornace pauperta/ tis:propter me à nomen tneum polluitur: δὲ oloriam meam alteri non dabo. Audi me íacob & ifrael quem ego uoco. Ego fum prím?:& ego ín Íempíternum:& manus mea fundauit terram:& dextera gea firmauit cce/ lutn. Vocabo eos& fta; bunt fímul:& congrega: buntur omnes δὲ audient: Quís eis nuncíauit hacc? Diligens tefeci uoluntate tuam fuper babylonem: ut auferrem femen chal daorum.Eoo locutus fum. o & ego uocauí.Adduxi eü: & profperá feci uíam eíus. Adducite ftus efta patre:X qui fecítomnem u acá quia. prouerbíjs loquitur; Deus fapiétía fua fun Thi: Tto.5.« dauit terram:& dextera illius méfa eft: fiuefirmauit colos uel coe: lum,ut Lxx, tranftulerunt. Vocatautem cae. los,ut eius pareat iuf/. fioni:& enarrét gloría. illius. Si autem codi. obediunt domini uo/ luntati,& fuo currunt ordine:quid gloriatur. terra& cinis, δὲ ignoy, rat fragilitaté fuame Gongregamíni oines, Eccli. I uos δὲ audite:uel coeli. uel uníuerfa creatura; uelois multitudo i(rf,. QLuaz funt quz iube tur audire« Q) d dis. dilexerit εἴ, Haud du. biü quin CyrumDa; riumq» fignificet: qui. fecit uoluntatem ο, mini cótra babylon8, δὲ brachium fuum ex; ercuitin chaldzis, Et ipfe locutus eft& uo? cauiteum nomie fuo.. & adduxít eum& di; recta eft uia e?: ut nul. ls uiribus eius aude retrefiftere. Vndepro uocat eos ut accedant & audiant, X dfio prae dicéte cognofcat,uétu rum effe regem perfa; rum atqj modorum: qui fubruat babyloné deleatq chaldaos.Et ut hac annüciet,dicit. fe ppheta mifi a diio: & a fpiritu eius Hoc. iuxta hebraos& eorii. opinionem. Ceterum. iuxta Symmachü quí interpretat? eft: uis εἰ annüciauit hac:qué dominus dilexit: qul facit uoluntatem eius in babylone: Et iu xta ἶ.χχ.τοῦ ἄραι aut μα Xo d auo. i. utau ferat femen chaldao/ rum: Ad diii perfoná. refertur: qui uere dile; oluntatépatris:& qui fubuertitin babylonejhoc eft ín confufionehuiugmundi,. omne femen chaldeorum,qui damones interpretatur.Ipfe locutus eft δὲ audiuit Αἰ: δ. adduxit illii,qui loquit ad cre détes: Venite ad meoés q laboratis& onerati eftis. Et au; dite hzc quaa principio in abfcódito fum locutus: hoc eft per enigmata δὲ myftería prophetarti: qd? cunctis retro ge. nerationibus fuerat ignoratum: Q, uando fiebant omnia patre,ipfe erat cum eo:cuí adgaudebat: quí etiam nunc di/ cit:Ego qui femper eram cum patre,& in patre, δὲ fine patre po sif hund eram:etiam nüc loquor;X iuxta fragilitatem carnis affumpta a—€ e eC ρα ν.μ ον. qe πὐμὰ E uei t: x m v $c * Ld 2i Zfaiam affumptz dico, qd? dis deus miferit me, δὲ fpiritus eius: Breuiqy uerficulo, trinitatis nobis oftéditur facramentum.* aq Decoícít oomínue: redempto: tuue fanctue íírael τὲ,Q.uiaiíraeli futura promifit:;redditcaufas quare eos prius: afflixerit: quas fi uitauerit,)nequady fimilia patiatur. Si inqt £39. XLIX$o. 7 fugiamus chaldzos: De quibus crebro dictti eft, Redemit enim dominus feruum füum ἰαζοῦ praciofiffimo fanguine fuo:& adduxit per defertii feculi:& aquam feidit de petra, Super qua& Apoftolus loquitur: Petra auté erat-chriftus. Scinditur autem fermo diuinus:& in multas partes diui/ attendiffes mandata mea: ut Lxx.tráftule/ runt: uel certe optatís affe&u, utin attedif7 fes mádata mea: quz (i fecilfes: fuiffet ficut flumé pax tua:X iuftiv €ia tua ficut gurgites marís: Abüdatià om, nid reri copiáq figni ficás.Q.uodq fequit: Et fuiffet quafi arena femen tuum:& ftirps "uteri tui ut lapilli eius: Videtur quidem per manere in populo iu daos, qui ufq in prae fentem di&,inftar uer^ mículorum pullulanit filios& nepotes. Sed quomodo hoc ín re/ promiffione accipien/ düeft:cüi pace iufticia. p nóhabeatcAut em iratus eft eis: aut pla/ catus.Si irat?, quó fe/ méei? tidie multipli, cat Si placatus: quó feruitit& ρας iufticia/ ginó polfident« Ex ᾗ perfpicuü eft, deapo/ ftolico dici nunc femí/ ne:de quo& fuprale/ imus: Nifi dominus 'fabaoth reliquitfet no bis(emen, quafi fodo ma fuiffemus. C. uod quiaíllo tempore ne/ quad uidetur. exple/ tum:in chrifti comple tur aduentu:& ante fa ciéillius femen pma netifraelis. bé[i£gre - dimíni oebabylone:fu ζ,4. ς gíte a cbaldeíe: in vo; ce«C. QLuilupra in eo HEB. uia ei?. Accedite ad me δέ audite hzcnó a pri/dpío ín abfcondito locut? fum:ex tempore antecgfieret ibí eram.Et nunc do mínus deus mifit me& fpirítus eius. sEp. Adducdte ad me, & audite hzélNona ρε cipio ín abfcondito locu; tus fum:quando fiebat ibí eram.Et iunc domi; nus deus mifit me δὲ fpi ritus eius. 4 Héc dícit domínus: redemptor tuus fanctus ífrael: Eeo dris deus tuus docens te utilía: eubernás te ín uía qua ambulas. Vtiná attédiffes mádata mea: facta fuif fet ficut flumé pax tua:& íufticía tua ficut guroítes ma/ tís.Et fuifTet ficut arena femen tuum:& ftirps uteri tui utlapilli eíus:non interiffent δὲ non fuifTet attrítum no 5 men eíus a facie mea.Egrédímini de babylone: fugite a chaldxís:ín uoce exultationis annuncíate:auditü facite hocefferte illud ufqy ad extremü terra; δὲ dicite: Rede; mít domínus feruum fuis íacob.INon fitierunt ín de/ ferto cum educerct eos: aquam de petra produxit eís: δε(cidit petram, δὲ fluxerunt aqux. Non eft pax impijs dícit domnínus. Vdité ínfulz:&: attendíte populí delóge:Domínus ab ute; ro uocauít me ade uentre matrís mez, recordat? eft nomínis mei. Et pofuit os meum quafi eladíum aca tum:ín umbra manus fux protexít me. Et pofuít me Ca, XLIXV dite me infulz: & attendite ger tcs. Poft multü tépus fta/ bit dicit diis-De uétre uo; cauit me: X ex utero ma/ trís mex uocauit ΠΟΙΟΣ meü.Et pofuit os meü fi gladíü acutü: δὲ fub pte ctione man? fuz: abfcodit me:;& ditur:ut quem totum fufcipere non poffu/ mus,fumatmus in par tib?. Acne putaretur ifta praedicatio dici omni femíni íacob, non his tanti qui per aplos credituri funt: infertur& iungitur Non eft pax imprjs di; cit dominus:lIllis uide ficet qui in.errore pri/ ftino permáfertit: qui non meruerunt bibe/ tede petrá. Cuius ut hioue loquar, lat? lan/ cea uulneratti, aquis fluxit δὲ fanguine,ba; ptifmü nobis& mar; tyrium dedican. Ca.. XLIX dite infu lei« atten C p, Co,10o.a Tob. od díte popt lí delonge. ῥρῥῆσαὺ vtero«t. Scio & haec Xiferíora quae dicturi fum?:ad uni* capítulí fcientíam feu. intelligentiam pertíne re:X omnia ex perío/ na chriíti debere accí/ pi: Sed nolui fimul oia proponendo lecto ris onerare fenfum:& qd per partes facilius dici poteft, magnitu/ dine(αἱ confundere. Vnde& utraq editio nem pofuí: utad' in al tera uidetur obícurü: alterius lectione refe/ retur. Poft uocationé ergo reliquiarüi ifrael: δὲ abiectionem in in/ credulitate populi per Ίοςο ubi fcriptum eft: fci &eo;c Ego ego locutus fum: & uocauí eum: adduxi eum:& directa eft uia eius: fuper Cyro Darioqp intellígunt:etiam hac ad illius referunt tem, pora:qi egreffus eft populus de babylone:& fugit de chal dais:& redéptus efta diio deo fuo. Hoc quoqp qd dicitur: Non fitieruntin deferto cum educeret eos: aquam de petra produxit eis:& fcidit petram δὲ fluxeruntaqua: Licet[τ πὰ hiftoria expletii docere non ualeant:neqp enim fub Zoroba bel δὲ efdra uenerunt per defertü: δὲ íciffa petra prabuit eis aquas:qd de zgypto exeuntibus accidiffe narratur: Tamen Hyperbselice ín ftmilitudinem prioris foclicitatis impleta te ftantur:quado per defertum nationum uenerüt in iuda: & de captíuitate funt liberati.Et ut fcíam? ínquiütnó efTe de chrifto, fed de Cyro prophetatü, iungitur Non eít pax im - γῆς dicit dominus.& effe(en(um:Perfecta felicitas nó erit, nififub chrífto,qd' in ultimo tempore referuatur.Porro qui & uerius δὲ rectius hac referuntad faluatorís aduétum:de quo dicitur: Annunciare pauperibus mifit me: pradicare captiuis remíffionem:cohortationé effe intelligunt eorum quí euangelium annunciant ipfius domini faluatoris: ut cgrediamur de babylone;id eft,confufione iftius mundi;X marnentis: de quibus dixerat: Non eft pax impfíjs dicit dominus: tranfit ad ecclefias de gétibus cógre gatas:& eis fub infularü noie loq£: C) uz ita pfecutorü infi; dijs,quafi maris fluctib? patent:& ex omní pte fzeuiéte nau fragio,tunduntur potius d; mou&tur. Ac nequis putet uio/ lentam effe expofitionem noftram,& non ad gentes pertíne re qd dicitur:fed ad fynagogas populi iudaorü: Sequitur: Etattendite populi(iue gentes de longe:hot eft ab extremís finibus terrz, Vel ut Lxx.tráftulerüt διὰ Χρόνου πολλοῦ σή σθ]αι Ki. poft tépus multü(tabit:hoc ο, ποη hoc tépore quo dicunt: fed poft multa fient tempora. Dfisinquit ab utero uocauít me:de uentre matris mez recordatus eft notninís ἐπεί: d nuncinterim audiétibus uideturobícurü:poftea autem cunctis gentibus notum fiet: quàdo Gabriel lofeph departu dixerit uirginali: Et uocabis nome eius Iefum:ipfe enim faluum faciet populum fuum. Pofuit quoq. os eius quafi gladium acutum:ut fpiritu orís fui interficiat impiti. Deqüo gladio& ipfe in euangelio loquitur: Non ueni pacé míttere fuper terram,(ed gladium: Malos a bonis feparas. Veni enim diuideré hominem contra patrem fuum:& fi/ liam contra matrem fuam:& nurum contra focrum fuam, ib Ls Etinumbra Matth.r.c E tas,diuinitatis potentía tegeretur: angelo ad uirginem nun Luc, d€ Ve iante:Spirituffanctus fuperuenietin te: δὲ uirtus altiffimi bumbrabittibi.Pofuit,inquit,me ficut fagittam electam: ín pharetra fua abfcondit me. Ci uando dicit; fagittam elc; Ctam:oftendit habere deum fagittas pluri; mas; fed non electas: qua fagittz, ppheta funt& apoftoli:quiin toto orbe difcurrunt. T$-44b pe quibus δὲ ín alio loco:canítur: Sagittae tuz acute potentifTi/ mz: populi fub teca; [bi.ug,b dent.Etiterü: Sagitta potentís acuta cü car/ bonibus defolatorijs. Chriftusauté de mul/ tis fagittis δὲ filijs plu/ rimis: una fagitta ele/ &a, δὲ filius unigenit? eft: quá i pharetra fua abícondit:id ον ἐπ hu mano corpore: ut ha; bitaret in eo plenituz do diuinitatis corpo; raliter: Raracp eft οτε’ dentium fides, Cui& 8.45.c fupradicit: Tu es de? abfconditus,& nefcie, : bam?.Qua fagitta& E. Τροία uulnuf accipies, loquitur ín cáticocan/ Caii.4.5.c ticorii; Vulnerata clia ritate ego fum. Et di; xit mihi: Seruus me? es tu ifrael: quía inte glorificabor. Seruus, quia cii in forma deí Thiba,a clet formam ferui eft dignatus affumere:& ifrael, quia nat? eft de femine iudzog. CQ d q de nulloalio feruo/ rii intelligi poteft,iunz gitur: CLuiain teglo/ riabor. Dicit enim& Tob.r2.e ipfein euangelio: Ρα’ Ὅ 5.56.0 ter glorifica nomen HEB. ficut. fagittam ele; étam:ín pharetra fua ab, Ícondit me: δὲ dixit mihi: Seruus meus es τὰ ífrael: quia ín tegloriabor.Etego ixí:intracuum laboraui: fine caufa δὲ uane forti; tudínem team confumy-pfi:ergo iudícíum meum «um dorníno: δὲ opus meutn cum deo meo. Et: a nünc dicit dominus: for; mans meex utero fcraum fibí: ut reducam Iacob ad eum: δὲ ifrael non con; gregabítur: δὲ elotíficatus fum ín oculis domini: δέ deus meus factus eft for/ títudo mea. Et díxít: ρα. rum eft ut fis míhí fer/ uus ad fufcitandas tribus iacob,& feces ifracl cóuet/ tendas. Dedi te ii lucem gentium:ut fis falus mea πῃ ad extremum terra, υ FIéc dícit domínus redem ptor{δεῖ fanctus eiusad contemptibilem anímam, ad abominatà -£ommen.lbícronymi liber oecimuftertiua Etin umbra,inquitmánus fuz protexit me: utéarnis αἱ; ro ἐγ fibi.Ex à oftedit eti appellari feruii,q fit format? ex utero.Chui& in pfalmo dicit: De uétre matris mex de? me? estu. Qr uid ergo diis dixit eie Vt redu aberrauerat:q deferto creatore idolis feruiebat, Vnde& ipfe loquit ad dicipulos:In uíam gentium ne íeritis:& in ciuita sEP. πῆς, Βοίαίε me quafi fagíttam ele&tá:& ín pha retra fua abfcondit me. Et díxít mihi: Seruus meus estu ífracl:& in te eloría; bor.Et ego dixi: fine caufa laboraui ínuanü: δὲ ín ni/ 'hili dedifortítudiné meà. Propterea íudicium meá apud domínum:& labor tneus coram deo meo. Et nunc ficdícit dris quí for; mauit me ex utero feruü : fibt congregaré iacob - ad εὖ& ifracl: congrega; Ρος&olorificabor coram drio:& deus meus etítfor titudo nea. Et dixit mihi: Maená tibi eft ut uocerís. pr meus:& fufcites tri/ usiacob:& difperfionem {πλεῖ cóuertas. Ecce pofui. teín teftamentum gene/ ris,in lucem gétíutn τι fis falus ufq ad. extremum. τοῖα. Sic dicit dominus qui etuít te deus ifrael.Sá/ Ctificate. eum qui defpicit animam.. ταῦ, τα in pfalmo loquitur ad filiti:Exurge gloría mea:ex urge pfalterii& cithara.i.omniti uirtutii chorus. Dicéteau té mihi patreifta qua retuli: ego refpódi εἰ: uó in me glo/ rificatus es pater:quia inuacuti laboratii: δὲ magna partem populi iudaorü ad tereuocarenon potuieHac autem uni/ uerfa dicun, utliberii hois arbitriu monfítraret. Dei enim uocare eft,& noftrü credere: nec ftatim fi nos nó credimus, impoffibilis deus eft:(ed potentia fuam, noftro arbitrio de/ relinquit:ut iufte uoluntas premit confequat.Q. uia ergo noluerunt per mein te credere:iudíciii meü apud te eft: qd? omnia fecerim quz eis facere debui:dicens in euangelio: Tob.r7.a Egoteglorificaui fuper terrá:opere completo qd dedifti mi Ibidem híut facerem. Et iteram:Manifeftaui nomen tuum homini bus. Etopus meüffiuelabor δὲ dolor meus:hocenim figni; ficat πόνος κου, ίη cofpectu tuo eft. Fleuitem& in euagelio hierfm:& in pfalmo ob incredulorü mftitudiné,jdatodo T3.29.€ fruftra paffum fe effe, dicit: rua utilitas in fangute meo dü defcendo in corruptione? Et iuxta hebraicii pendens in cru Ὅ3ι21. ἃ celoquitur:Longea falute mea,uerba lamétationii meart, αγ ύ-επῆς oícít ote: fozrmane me ex vtero ferum Ποί εξ. Dicente me:Inuacuü laboraui: fine caufa& uane fortitudi/ nem meà confumpfi: quía iudi crederenoluerunt:& iudi cili meti cum diio eft:& opus meü qd illo tuuate compleui ἡ cuni domino: Refpódit mihi diis, qui me formauit ex ute^ ret,ei uel illisfed per Ὁ& N qd'roprie,non, fonat. Ὁ υἷα igitur non eft reductus iacob ad deum, nec ifrael congrega tus:propterea filius loquitur illis non credentibus: Gilorift catus fum in oculis dominí.In me ef omnis mundus cre didit:& deus meus factus eftfortítudo mea: qui& confo/ latus eft me triftem fuper abiectione populi πιεί:& dixit mihi:Parum eft fi feruías mihi ad fufcitandas tribus iacob qua fuo uitio corruerunt:& ad feces fiue reliquias ifrael οὖν uertendas: Hoc efn uerbum: hebraicii ΤΟ fonat, Pro illis. eim dedi te lucéomníüi gentiti:ut illumines uniuerfum mü/ dum:& falutem meà,per quà omnes falui fiunt,ufqiad av trema terra facias puenire. Illud autem qd in Lxx.legitut. ^ 3, 1 σαυαχθήσοµαι νὰ δοθαδθήσομαι ἐμαντιομ κύριον, gabor& glorificabor coram diio: Sic intelligi potefi:ütcon ᾿ eregatus fit diis c credentibus.C) uodqp fequituriérasgo: μέγας σοι οι τὸ κληθίδαι σὲ πόδα“μον... Dixit πμ» enum tibi eft ut uocerís puer meus: hominem δὲ ad puerum,qui comparatione dei paruus eit, b4T δες oícít oie redéptoz(frael(anctue eius ad contépti, bil&anitmá«c.Pro eo qd nos diximus:ad contéptibilé ani/' mam,ad abominatá gentem,ad feruum dominorti: Theo, 1 ' dotio tranftulit:ei qui defpicitanima:qui abominationt ΕΕ« genti,qui feruus eít principü:qd? manifefte chrifti perfonge: conuenit ceret iacob ad eii qui LI d, IM μ te[απηατίταηοτῆ πείῃ; μώμοι! tretis:fed ite magisad i oues perditas domus" ifrael.Et in alio locoz.. i Noa uení nifi ad oues Tis. c i pditas domus(ασ,-. Ι Hac igitur uoluntas ψ patris fuit: ut peffimi/ uinitores miffum fu» f Íciperentfilium,& fru: K ctus uinez redderent; m qui interfecerunt eum"m dicentes: Venite occi Ibid^] ὦ damus illi:& noftra.]" erít hareditas:& hoc. d eft qd' nunc dicit; Et μη ifrael non: congregabi 1 s tur:id eftnon reuertej di turad drím.Satifqy mi i ror quó uulgata adi» m tío;fortíffimu contra πμ iudzorü perfidià tefti un moniü,alía ínterpreta t εἶδε fubuerterit dices; i Congregabor& elo/ fr rifícabor coram domí qu no:cum Theodotio€. H figi Symmach?noftrein,—* ii terpretatíoni cógruata Np De Aquilaauténon.. ἐν míror,qd'homoerudi mi tiffim? lingue hebrai..] n ca:& uerbü de uerbo γι exprimens, in hoclo7-] n co:aut fimilarit impe. γι ΠΔ, aut pharifzorü nmt puerfa expofitione de di corptus Πε: qui intet/- μὲ pretari uoluit: δὲ ifraef fii ei cogregabi£: hoceft, di deo: Cum uerb he; ima braícii Nb in hoc loco ity non fcribat per b&^ m quod fi effet,fignifica: ἡ n 1C "11 Dn η 3. nj es |"" μι zitul i i&ongre/ M tg Ry Magnü referamus ad.| rh δ m Ru ἡγῇ üt ty Pilato& Herodi mit/ teretur.Cui interpreta tioní Aquila cófentit, & ex parte Lxx. licet in eo mutauerint fen/ fum:& extenuauerínt, quod pro gente,gétes: & pro feruo,feruos in; terpretati(unt. Alij vo hoc dici arbitrant ad genté iudeogm, que có tempfit animà fuam: & abominatiói eft urri uerfo mundo: feruit so- prindipibus:de quib? ius.c fcripti et: Ὁ αἱ deuo . rát plabem meà(icut . cibum panis.Sed me; liorfup chrifto inter; pietatio. rua igit pa ter,redéptor quonda, .,&fanc&tus ifrael, ad fi; 7— fiüiloquiturcReges ui debunt& confurgent ' principef& adorabüit, quando uenerít in glo tía patrís cum angelis fuis:& fedctit in thro; no gloría fuz,iudicas uiuos& mortuos:tüc omnes aderabunt eii : propter dominum pa B trem fuum: qui ele/ giteum. Siue ita intel, ligendum: Reges quo Το ΜΙΑ rum cor ín manu ἀεί eft,& ecclefie princi/ pes, adorabüt te: quía fidelis eft dris fanctus lírael ἃ elegit te. Haec autem or inía ad cum animam fuá:qui abo; minatura g&te, qui fer uus eft principum. 8(CL IDec oícít oomí; nue: 3n tépoze plací; to egaudíui re zc. Hoc teftimonio apfus Pau lus ín fecunda epfa ad Corinthios ufus ὃ di; 3. Οο,δ,ἃ cens;Tempore opor/ E exaudiuite:& ín ie falutis auxiliatus lidem fum tui.Ecce nunc té/ refert:qui contempfit. Sn£(aiam— * debiob eanuenitipfeem bonus paftor,pofuitanimá fuam pro δ ' busfüis:& contepfited:qui abominationi eft genti iudaó/ rüm:cui tér per fingulos dies fub nomine Nagarenorü ma^ ledicütin fynagogis fuis. Qrui feruus fuit principü, δὲ tam humilis: ut taretante Annam δὲ Caiphà:& crucifigendus HEB. adabomínatá gen .tem:ad feruum domino; . rum:Reges uidebüt& có; furgent príncipes, δὲ ado/ rabunt: propter domínü, qui fidelis eft:& fanctum s Írael qui cleoít te. Héc di; dt domínus: ín tempore placito exaudíui te:& in die falutis auxiliatus fum tui.Et feruauí te: δὲ dedi te ín fcedus populi: ut fu; fcitares terram δὲ poflide res hzreditates diflipatas: ut diceres hís quí uíncti funt,exite:& hís qui in te/ nebris,reuclaminí. In uijs paífcentur:& ín omnibus planis pafcua eorum. ING efurient: neq, fitient: δὲ non percutíet eos xcftus δὲ fol: quía míferator eo; rum reget eos:& adfon/ tesaquarum potabit eos. Et ponam omnes mon/ tes meos ín uíam:& femi; tz mez exaltabuntur. Εο ce ifti delonge uenient;& ecce illi ab aquilone& ma; ri:& ifti de terra auftrali, Laudate coelí:& exulta ter ra:íubilate montes ία dem: quía confolatus eft. domínus populum fuü:& pauperum fuorum mife; rebítur, pus acceptabile: ecce nunc dies fafutis.Si ergo uas electio; nis ad primi aduentus refert intelligentiam quz dicuntur: & nos fiquamur expofitionis eius ueftigia:& inftar par/ uulorum,fuper adumbratas líneas praceptoris literas im; primamus.Tempus placitum& oportunum, δὲ dies falu/ ba. tis,paffio faluatorís eft δὲ refurrectio,quando orabat in cru; 2.7.1 ceDeus deus meus:quare me derelíquifticEt eruauít eum fiueplafmauit morte fupefata:deditqp in fcedus populi iu» : daorum:hís uidelicet qui ex illis credere uoluerunt: ut fu citaret terra, quz in idololatriz iacebat erroribus:& poffi, derethareditates diffipatas fiue defertas,qua habitatorem nonhabebant deti;& diceret his qui erát in uinculis, exites spp. animám fuam, qui abomiínatíoni eft. gentíü, quí feruus eft principum. Keges uídebunt ed: δὲ co; furgent príncipes:& ado; rabüt eü propter drim:qa fidelis eft fan&us ifrael& , elegitte. Sic dicit domin?: tempore oportuno exau/ diui te: δὲ in die falutis au/ xilíatus fum ταί: δ plaf; mauite:& dedi te ín tefta mentü gentíü:ut coftítue/ res terra,& poíTideres hz reditatef deferta. Diceref? 4 hísq ín uinculis fat, exi te:& qui ín tenebris, reue; lamini:in omnib? uíjs ρα! fcentur:& ín omnib? femi εἰς paícua eorü. INon εἴων tienne fitient; nec pcu/ tíet eos aftus neq fol: fed qui miferetur eorum coti/ folabitureos:& perfontes , aquarum ducet illos. Ρο» náq; omné monté ín uiá: δὲ omné femiítà ín pafcua eis. Ecce ifti de longe με; tient: iftí ab aquilone δὲ tari τ alij autem de terra petfarum, Lzctamíni coeli & exultetterra: erumpant montes latícíam:quia mi, fertus eft deus populi fui: & humiles populi fui con/ folatus Qui peccatorüthi uinculis ftringebátür: Ὁ uia funibus pec; catorum fuorum unufquifcp cohftríngitur:& qui erant iri tenebris;reutlamini: Ὁ ui fedebant in tenebris δὲ ürmbrà mortis,& luce uidere rioh: poteratit. iii poftdp conuerfi fuerint;& clardm chrifti lumen afpexerintipafcentur in utjs & in femitis fanctarü féríipturatuim,S dice— Dominus pafcit ime; & nihil inihi deeritiin loco pafcuz ibi mecol locauit, Sup aquás ré fectiois educauit me; Qui aüté in iftíufmo? diutjs atqpfemitis pa^ ftus fuerit X nutritus; nec efuriet nec fitieti neq calore fentiet fo/ liss& implebitur deil/ lo qd' fcriptum cft: Pér diem fol non uret te: neqpluna per noctemt Vtnec aduería nec p fpera huius fzculi feri tíat.Si quidem tmíferi cors& miferator do; minus: ipfe cofolabic & regeteos: δὲ dedi: cetad fontes aquarü: Siue potabit illos ad fótes de qbus fcripti eft: Benedicite doini/ no de fontibus ifráel; Etinalio loco:Hauri/ te aquas de fontibus faluatorif. Hi fontes in ueteri teftaméto,& no uo füt.Omniaq offen siio dicula quz credétium. poterát impedire grefj fus, dfís eis uertetíri planum: δέ excelfa hu milíabit,ats humilià fublimabit: ut iter plà nur habeat atcp carri peftre, OQ. ui fint auté iti quibus prapare/ tur uía;ponit manife/ ftius.Ecce ifti de lon/ géuenient:& ecce illi ab áquilone& mari & i(ti de terra auftraliz CLuatuor plagas ο/ bís oftendés: Orienté &(éptétrionem: occi/^ dentem δὲ merídiem, Proóriehte,longe,po/ fuit;p auftrali plaga iri hebréxo legit Ὁ qd Lxx.perfarii, inter pretati funt. στο ítà utin hebrzo legitur expreffcrunt Ὁ 139 qd nos interpre/ tati fumus,ab auftrali:illud fufpicates,qd? mons finai in au/ ftrali parte pofitus fitiuxta Habacuc pphetam:Deus.ab au ftro ueniet:& fanctus de móté pharan umbrofo& condéfo. Si autem Ὁ 37 ut Lxx.tranftulerüt, perfas intelligimüs qui ad oriente fiti funt:illud qd? fupra dicit: Ecce ΠῚ ἀξίου, ee uenient,ad au(trum referre poterimus.Pracipiturqs caz/ lis δὲ terra:uelhis uirtutibus quz ín coelo morant& terras uelangelis€ hominibus;ut dei cócinant laudes. Et q in ex celío uirtutii pofiti funt;mentis lzetícià iubilo& exultatione teftent.C) uia cofolatus eft dris populi futi:eos q ex itiderisi credete uoluerüt, Et pauperü humilíticg fuorü mifertus eft L 4 fiuéoratid Ábàác A IT£ommen.IDicronymi liber oecimuf tertius fiue omnis populi fui:qui deoriente& occidente,aquilone & au(tro ad eum uocatus eft:Non habens legé nec prophe/, tas,nec diuitias fpiritales:fed defertus,paup& humilis, cii ctis demonibus fubiacebat. a ep£t οίχί fíon: oereliquít ime ofte c, Hierufalem δὲ fion; quatuor modis in fcriptu; tius prouincíz deterrima οί: δὲ faxofis montibus afperatur,-.. δὲ penuriam patitur fitis: ita ut cocleftibus utatur pluuíjs: δὲ raritatem fontium, cifternarum extructione foletur: fed. in dei maníbus:ad quá dicitur:Feftinauerüit ftructores tui, Siue iuxta Lxx. Cito edificaberis a quibus deftructa fue/ κκ ris fanctis debere in; telligi, fpe méoraui mus.Vnoíuxtaiudz; 4 HEB. rebic.Et dixit ἤδη: os,quá plangit dris in Matthia5.d: euangelio. Hierufale, -hieruíalé qua occídis prophetas δὲ lapidas.. eos qad te miffi funt. Luc.21,d. Et ín alío loco: Cü ui7 derítis circüdari ab ex ercitu hierufalé: tunc fcitote quiaappropin/ quauit defolatio cius. Secundo, fanctorum|. eft congreeatio:qui in pace dni& in uirtutü fpecula cóftituti:recte appellant fion:de qua $3.36,a dicitur: Fundamenta eius in montibus fan; ctis:diligit dris portas fion,fup omnia taber; nacula iacob.Neqp ein. fundamenta iudaicz... fion,quà uidem? effe : deftructà, a driofunt' dilecta: aut qd? adrio dilectum eft, deftrui potuit. Tertio appella: tur hierufalé, multitu doangelorü, domina, Ἕ τίοπῇ€ poteftatü:€^ ome qd'in dei minifte: rio cóftitutum eft.De quahieru(alé& Apfs (αἵ 4.ὁ loquebat: Cuz αὐτῷ '- furfum eft hierufalé, libera ο αυ eft ma ter.omniüi ποτ. Et ^ Hebre,i2. f in alio loco:Sedaccef? iftis ad(ion monté,& ciuitatem dei uiuentís hierufalem coeleftem., Quarto appellat hie/ rufalé,qua iudei& πο: ftri iudaicantes iuxta Apoc, 21,e Apocalypfim Ιοᾶπίς, .quanon intelligüt,pu' tantauream atqj eem matam de coeleftibus ponenda. Cuius ter/ Derelíquit me dis:& dis oblítus eft mei. Nunquid obliuifci poteft mulier in) fantem fuum: ut non mí] ferca£ filio uteri fui&Et fi illa oblíta fuerít:ego non oblíuifcar tu& Ecce ín ma; nibus:meís defcripfi te: muri tuícorá oculis πείς Íemper: Venerüt ftructo/ res tui:& q te deftruxerát, &- diffipauerant, exibunt ate, Leua ín circuitu ocu/ lostuos δὲ uide: omes ifti congregati funt, uenerunt tibi. Viuo go dicit domi; nus. Quía omnibus hís uelut ornamento ueftíe/ ris:& circüdabís tibi eos quafi fponfa.Quía defer; ta tua δέ folitudines taz & terra ruínz tux nuncan. eufta erunt pra: habítato/ o ribus:&longe fugabuntur quí abforbebant te. Ad; huc dícent ín auribus tuís, filij fterilitatis tux: Any σας míhí eft locus, fac Ífpacium πα ut habi; tetn.Et díces in corde tuo:| Quis genuit mihi iftos? ego bitatorí SEP, folatus eft, Dixit aüt fion:dereliquit me dis,& deus oblítus eft mei.Nun quid oblíuifce£ mulier par uulí fuí;ut nó mifereat par tusuterí fui? ín autem& horü oblita fuerít mulicr:. fed ego nó oblíuifcar tui, dicít dris.Ecce fup manus meaf depínxi muros tuof: & corá me es femp. Cito/ q;«dificaberís a quib? de/ [Ιτέα fueras:& qui te dif fipauerát,egredient ex te. Leua ín circuitu oculos tu os& uide:omnes ifti οο eregati funt, uenerunt ad te. Víuo ego dicit dris: qa omnib? his quafi ornamé to ueftierif:& circüdabis tí bi eos dfi monile fponfa: qim deferta tua& qux dif fipata δὲ quz corruerunt. INücanguftaberis pra ha ibus& longe fient ateq te lfamiliauerát.Di cent em ín auribus tuís,fi lij tui quos perdidifti: Απ. . guftus mihi locus eft: fac ΩΙ locum ut. habitet. Etc dices ín. corde tuo: Quis genuit míhí iftos? ego ras, Aiudzis enim de.: τ.ftructa: aiudzis zdi, ficata eft.C) uzob cul. pamicribarum phari,. faorumg, deferta, ad . praedicationem apo; ftolorum chrifti con; gregata eft: tam de íu/ . deis d$ de gentibus, equitur., Et. qui te deftruxerant δὲ di(fi/ pauerant,egredientur ex te doctores peffimi ut nequadj mandata δὲ traditiones fequa ris hominum,fed legé dei.Diciturgsad eam: . uteleuet oculos fuos in circuítu,& uideatfi lios qui eifuerant con . gregati. Dequibus& dominus loquebatur: Leuate oculofueftros, & uidete quía iam αἱ; bz funt fegetes ad me tendum.Et ut fecuros nos faciat: Viuo ego ingt diis: quod íuxta uetus teftametum,iu/ randi dicitur confue/ tudine:quia omnibus his uelut ornamento ueftierís:& circtidabis tibi cos, quafi fponfa circidat monile fibi, Faelix qui tanti meri/ ti eft tantzqp uirtutísz utornamenti dicatur ecclefize, Puto auté di, uerfas fignificari gra/ tias fpirituales:p quaf fponfz ornatur ambi; tio: Dequa& inqua dragefimoquarto p(al mo canitur; Aftitít re/ ginaa dextris tuis in ue(titu deaurato,circiü data uarietate. Luz em prius deferta fue; rant& dilapfa in foli tudines δὲ ruinas,ad/ Μαν Τομέ ΓΝ ἐμ τῇ üeniente chrifti euangelio inftaurabuntur:& tantam habe 1.0.0. bunchabitatorum multítudinérut eos caperenon poffint.— Ita diitaxat,ut perfecutores fugentur procul: uclhi dequiz ο. bus fupra diximus:C.ui deftruebàt te& diffipabàt,exibüt$eo.e ας, ΕΙ fterilitatis tua, quos putabas te penitus pdidif) fe:& illis te effe uiduatam,dícent in auribus tuis: Anguftus mihi eft locus in fynagogis:fac mihi(pacium in gcclefíis,. ut habitem latius: utnon comprimar blafphemijs iudao/ rum:ut totum orbem,tua mecum capíat latitudo. Tu aute Ixticiz magnitudinem non ualens ore proferre: ín tuo cor/ de tacíta cogitabis,& dices:(3 uis mihi iftos genuiteEgo eram fterilts& uídua deferta, atqp captiua in populo iudao rum,filios habere defieram:multo tempore nó pepereramz Poft Aggeum& Zachariam δὲ Malachiam, nullos alios spphetas ufqsad Ioannem baptiftam uiderà:& quomodo " qua fuera fola δὲ uiri auxilio deftítuta:tantos filios habére ον idis: Mind nanc corpl Ecech.40 1nínos& infinita latitudine, etiam in Ecechielis ultimapar/ te defcripft. Ου οὔ τα fehabeant: nüc diligentius intuen, dum cft quz ex quatuor dixerit fion: Dereliquit me díis, δὲ dominus oblítus eft mei. Nec dubium eft quín cógrega; tio(anctorum,qua prior fuerat in iudzis,& a drio derelicta εἰν εἴτα cómemoret:& uoce lachrymabili cóquerat fe effe de ος. fertam:& απ auxilio deftitutam. Cui refpondit deus,natu; * rali utens(imilitudine.Si poteft fieri,ut mater fui obliuifca infantis: δὲ ad partum uifcerti fuorum non flectatur miferi; cordia:& ego oblíuifcar tui. Plus aliquid dicam:& fi illa ob lita fuerit, uincens mentis durítía iura nature:cgo tamé nó * obliuifcar creaturá mea: fanctorüi anías femp in meo cor/ - deretinebo.Scito em tu,quz te penit? arbitraris. derelicta, in meis defcriptam effe manibus atq; depíctam:& muros tuos coram oculis meís iugiter pmanere.Ex quo difcimus; nequadjhierufalem in paleftinz regione querenda:quato en£faiam. 58. c BI d nutic cepi€ Vtauté fciamus fuper petram& fundamentii "^ 7. Chrhiexutrog populo adíficari fion:ad credétes Paulus 1 ρον Ἰοαυίέ: Edificati fuper fundamentü apoftolorü& ppheta/. :.-. rumyipfofummo lapide angulari;qui eft Iefus chriítus Ex 2s. quo perfpicuü eft,unti eífc fundam&tii apoftolorü& ,pphe/ tari, dm nfm Iefum... εἰπῇ, 44 Igcot ^ eit oomínus oes«C. ταν Adid qd ecdefía dixe rat:Ego fterilís atqp ca nuit mihi« Ego deftiz tuta& fola:& ifti ubi hicerant Rüdit dris: Miraris cur ita fint fa ασ Νεα mirabe/ . ad gentes leuauerim —. snanü mea:Dequa& .$$u58a fanctus loquitur: Tu formafti me:& pofui/ 1 füifupme manti tua, Tobo.f. Et ipfe faluator: Ne/ mo pótrapere de ma; ^d. nüpátrís mei.Etapo; Vfes.b ftolus Petrus: Humi/ ^.— iamini fub potéti ma ος nudei: utuos exaltet in tpeuifitationis.lfta ipíaé ded hicidépro/ Bíaurc pheta loquitur: Erit :' radix effe: qui οχι) σεῖς princeps fit gen Íperabunt. Necíolum manü fua leuabít ad exaltabit in populis« uexillum crucis,ut im plea£ illud qd? fcrípta .eftterra.Et iterum: In oii terra admirabile "nomen eius, Tuncaf/ ferent ín ulnis,(tue in ptiua: iftos quis gc/ . riscüaudieris, ᾧ εσό mar? ad oétes Teuata; tium: inipfum gentes. gétes: fed δὲ figni[αἴ Haud dubium quin $5. 9a eft: Laudib? ei? plena HEP. ego fterilis δέ nó ρα)" riens,tráfmigrata€ capti/: - ua,& iftos quís enutriuit? RN deftituta&fola:& ifti 4 ubíhíc erátz Flac dicit 46). inínus deus: Ecce leuo ad entes tnanum meam:€ ad ppfos exaltabo. fignü meü: δ afferét filios tuos in ulnis:& filías tuas fuper humetof| portabüt.Et erüt reges πεζή tui, regu nutríces tuae. Vultu itt tet/ ramdemiffo adorabüt te; & pulueré pedü tuorü liry gent& Ícies quía ego düs fup ᾗ nó cofundent qex/ b pectát εἰ Nüngd tollet a forti prada: aut qd captü fuetít a robufto,faluü effe poterit* Οία hzc dicit düs: Equidé ὃς captiuítas ; 2 afortí tolle£:& qd' abla; tum fueritarobufto falua. bitur. Eosuero qui iudica: uerunt te, ego indícabo:& filios tuos OXELAX— ferit,fuo fermone tergant atqj delingant, Vnde δὲ Apoftolis Matthao, b is pracipit: ut excutiant 3: bibe puluerem pedum fuo SEP. ego autem ΔΑ ΟΡ 1D€.. rum, Etad Petrum di ríis& ίσα: δὲ iftos quis. atur:Qz qui femello Iofus,b τε τμ ΦΈσο d tus fit,non habeat ne; enutriuit ΓΗ. cgo€/.. céileni(i pedes lauare. N relícta fum fola:& ifti ubi Puqur oiadiat ec "Qi. ία.- dléianoóetlealiu anm erant τίς dicit dis deus: γε ed Ecce eleuo fuper getes fna expectauerint, aternà τι fuas. gloríam poffidebunt. num me&i& fuper ínfulas.— B er-unouid τοίεξ ἃ - Anunq leuabo figná meum:& ad. fomipzedazé.Domi ducét filios πλοία finusSt nusnofterarg falua/ ην το; tor, qui príus locutus filias tuas in humerís pof... fuerat per Efaiam,igfe tabuntEteruntregesnu; ín euangelio eundem Gasse LENS(cmi fenfum repetit: τιον nasnutrices tuzSuperfa, intrare in domum for i εξ τίς, θέ uafa eius αἱείρε; Mats. d cem terpeadorabütte:&t— je πίῃ primi ligauerit i pulueré pedá tuon:língét:: foren& iur domü :; αρ. o€iusdiripietcFortis δὲ & Ícies quia ego düs:E nó s diaboluse:quí cofundenfquí expectant— omes getes,fuo fubiu xil Jie.: earatimperio,audens me Nüquid δα iet quts dicere faluatori: Hc δε, ας agicante fpolía τ Etfica;). oiamihitradita funt:| ptiuum duxerit i íni/& dabo tibi eaffi proci Ίδί.φα : ο dens adorauerís me. que, faluabítur. Sic dicit Mundus enim in raa; L.Iob. 5, d. domínus: Si quis cceperit ligno pofitus eft«que ue ὁ ἀκα sk nullus iuftorum uín/ gigantem,accpiet fpolia: cere potuit: nec iuxta & accipiens a forti ,falua;,. Amofpredam deore Amos; a bitur. Ego auté iudiaum meum íudicabo. Et ego filios meos tribus perannü uicibus ueniant in hierufalem: fed in loco fuo adorantes díim, poffideant hierufale. Quod q fequit: Etpulueré pedum tuorülingent, Hoe fignificat, cp reges δὲ principes,quicquid in pedib? ecclefiz,terreni operis adhz/ leonis auferre, Propo - fita igitur quzftione, φ nullus poffit forte & giganté uíncere,nec faluare quod ab eo ra ptum erate Refpondit C E finu filios fion:& filias eius portabit in humeris. Ὁ πα 15 Luct6.e fuit& Lagarus, omnefcy fancti qui requíefcütin finu Abrá - ο dax: animacredentiü, ad quas Paulus apoftolus loque/ XCo.sa batur: Lacteuos potaui. Etalibi: Filioli mei quos iterum T ez. Q.uafi nutrix foueat filios fuos, Sic defyderates uos,cupi/ ..- mus impertireuobis: non folum euangeliti Chrifti, fed δέ . animas noftras:alioquin ridiculum e(t more iudaico,gran dcuos filios& filias in ulnis humerifqy portari, Reges aute -mutricij,& reginz principefqp nutríces:manifefte apoftolos & apoftolicos oftendunt uiros: CLualis fuit δὲ Abrahá, ad qué dici: Rexa deo tuo in nobís es: δέ quorü cor ín manu déi eft:qui dicunt credentib?:Q) uaft modo nati paruuli,ra tionabiles:& abfqy dolo lac defyderate, Princeps απο, M εἰ ἄρχουσαιη Sarz nomé fonat: Etreginz fiue regína,de Gri 25;a "- quainquadragefimoquarto pfalmo canitur: Aftitit regina ^, τ ἢ adexths tuis inueftitu deaurato: quotídie Chrifti nutrít paruulos,& ad perfecta ducit etate: ΟΠΗ ztas,fexus,& : dignitas.adorabüt fion ,ppter eum qui habitat in ea. Si e "caput ecclefie Chriftus eft, caput adorat in corpore:& fi ad 1298.2 quofdam dicit: Exaltate dominüi deum noftri: δὲ adorate - fcabellum pedum eius: non quo fcabellü adorandü fit, fed quo maíeítas pedum illius indicetur: cur non adoretur ec/ defia quz torum Chrifti corpus ample&itur: utimpleatur illud quod fcripti et in Sophonia: Adorabüteum finguli deloco(jo:omnes inful:gentiü£utnequady more iudaico * Bopho,z,c !4. f parturío: donec Chriftus formet(ἢ uobis. Etinalioloco: dominus fuoaduentu omnía perpetranda: quod fcilicet capta príus gentes,a gigante tollantur:& omnisilliusfupz ΄ pellex uniuerfaq familia, apoftolis diuidatur.Impleto illo quod(criptum eit: Rex uirtutum dilecti:& fpeciei domus diuidere fpolia. Ifte eft enim qui afcédens ín altum, captiua duxit captiuitatem: dedít dora in hominibus: eos uide/ licet qui príus capti erantin mort£, recepit in uitam. Vnde manifeftius interpretatus eft Symmachus:Sed& captiui^ tas fortis auferetur:& rapina horribilis falua erit:Fortem atq; horribilem, diabolum uolens intelligi: quí domini uirtute füperatus eft. Ergo domínus iudicans eos qui ΟΡ, prefferant fion: fiue iudicans iudicium eíus: liberabit fi; lios íllius quí capti fuerant agigante, atqpfaluabit: δὲ ad/ uerfarías poteftates cibabit carnibus fuis:& inebriabit quafí muíto:ut nequadj aliorum nece, fed fua morte fatuz rentur, Et quí carnes funt,quia dei fpiritum perdiderunt, [τίς uefcantur carnibus. Quod quidem& fanctus loqui£ in palmis: Cum appropinqüarent míhi qui affligebantut 0,26, ἃ comederent carnes meas, Non enim fpiritus qui incorpo ralis eft:fed caro comeditur,ferocium beftiarum morfibus patens. Et tunc dicet fion: immo omniscaro quz uidcbit falutare dei: quod redemptor atqp faluator eíus ílle fit qui luctatus eft cum lacob, uel auxilíator fuit uirtutis Iacob: utin paffione fupereleuatus, crucifigentibus benediceret:| i Pater,ignofce cis; quod enim faciuntne(ciunt, Luc 226 Ῥδ.ό 5.0 5 Ca. L genti, X regesac principes, nutricios δὲ nutri/ ces,& captiuitaté fortis príus atq; robufti:cuius preda apoftolís diftributa eft:& poft damonii uefaniam,qui fuís faturati carnib?,fuog inebriati(unt fan, guine:quando omnis cognouit caro, qd' re/ demptor& fortis ipfe eét de? Iacob: Loqui£ ad populum iudaorüi fup fion,quz prius di xerat: Dereliquit me dominus:& domin? oblitus eft meí, Puta tis mea duritia matre ueftram,terrená hieru falem effe proiectam: δὲ q ego métis rigida dederim ei libellum re pudij:& nó potius qd? uerum eft, intelligitis illam fuo a meuitio re eetfiffee Dicéte em me ad cam: Q,uiefcite iní queagere, difcite bo; num facere:audire me noluit:fed uertít cotra me fcapulam receden tem. Vii locutus fum filijs eius: Va illis qm recefferunta me. Ma/ nifefti funt, qui impie egerunt in me: Et ad ipfa: erudietteabfcef7 1ο tua:& malitia tua corripiette:X(cies qm malum tibi fit, cp reli^ queris me.Sed for(ità libelli repudij often; dere nó poteftis:& alí quís creditor me? exi» eens pecunia me non habente cp redderem, uos in debiti compen fationem fufcipit. Nó eft ita:fed ego oftenda uobis, quaobrem ma trem cum filijs dereli/ querim.Scelera ueftra atq pctà uos demo: nibus uendiderüt: ut prafentis fzculi uolu; 8. 49. d fortis íacob. HEB.filíos tuos ego falua/ bo.Et dbabo hoftes tuos carnibus fuís:& quafi mu/ fto fanguine fuo inebría/ buntur:& fcíet omnís cay ro quía ego dominus fal uans te:& redéptor tuus Ca..L Ec dicit dómin?; Quis efthicliber Β NHrepudijmatrifue [τα ᾗ dimifi eaz Aut quis eft creditor meus cuí uédi di uos? Ecce ín iníqtatib? ueftrís uéditi eftís:& ín fce lerib? ueftrís dítnifimatré ueftram: Quia ueni,€ nó erat uirzuocauí,& no erat e qui audiret. NNünquíd ab; breuíata eft& paruula fa Cta é man? mea,ut no pof fit redímere? Autnon eft in meuiírtus adliberada? Ecce ín inctepatíone mca defertü facíam mate: po namflumínaín ficcü:com putrefcét pifces fine aqua, δέ moríent ín fiti.Induam celos tenebrís:& facc po nam operímentü eorü. ptatib? irretiti,& uos parenté,& illa coniuge derelinqueret: Vndeadulterà matré ueftrá ultra tenere non potui fed uo; lentéabirepmifi.C» auté ptis fuis unufquifq»uenundag, dum pprio arbitrio derelicti,noftra uoluntate, uel ad bonti Rom.7.c uelad mali ducimur:& Paulus apf'us docct: Ego autécar, Τοῦ, 8, d nalis fum,uenundatus füb peccato.Q) ui eim facit peccati, feruus eft peccati. Et quomó auari atcp raptores ferui funt mammonzefic ome peccati domina£ peccatorib?.Q) uib? Rom, 6. b dicit: Nóregnet peccati in mortali ueftro corpore. Vtauté ciatis nó ame repudiata matre ueftra, fed uoluntate Ῥρτία receffiffe:Poft multa beneficia humani corpus affumpfi:& nequad, per ,pphetas,fed prafens locutus fum: Veni,& nó erat uir fiuehomo. Omnes em uiri& hominis imaginem relinquétes,beftiarü& fe. rpentiü fumpfere imagines. Vfi& Luc.r.g adherodé ppter malicia dicit:Tte,& dicite τῶ huic.Etad Marth.25.d pharifzos:Genimina uiperarü.Et ad libidino os: Equi in; Hiere.s.c fanientes in foeminasfacti(unt. Bt de uoluptuofis: Nolite Matth,7,a fníttere marearitas ueftras ante porcos.Etimpudentibus: libidem Neqfanctü detis canibus.Et in cómuni deomnib?: Vífio Ε[4.50.5 quadrupedum quzerantin deferto. Venit itaq dris,& nó 3-48 inuenithominé.Horo em cüin honore effct,nó intellexit: £ommen.bicronymi liber Secirmftertitis £c bícit oomínus cc. Poft uocatione comparatus eft iumétis infipietib^ Vocaui inquiteos quafi rationale aurem ueftràin uerba oris mei:& non uocem meam. Clamaui& dixi: C) ui fitit, ueniatad me&. :& fimilis factis eft εἰς; animal& dixi: Inclinate audiuit pplus meus. bibat. Et in alioloco: Venitead meomnes qui laboratis& sEP.filios meos erud:& co/ medétqui mibulauerüt te carnes fuas:& bibét quafi uínü nouü fanguine fu, & inebriabuntur: δὲ fciet omniís caro: quía ego dris qui erui te: δὲ adiutoríum fortitudinisiacob. Ca.L Ic dícit dris: Qualis eft liberrepudij ma τίς ueftrz quo di mifi eam? Autcui credito ri δὲ exactori meo uendi/ dí uos“ Ecce pecatiís ue; ftris uenundati eftis:& ín iníquitatib? ueftrís dimifi matrem ueftrá: quia ueni, & non erat homo:uocaui, & non erat quí obediret, Nunquid nó poteftman? mea liberate, aut non prx ualet ut eruat? Ecce cómí; natíone mea defertutn fa; ciam mare:& ponam flu mína deferta:& arefient Ρίίοες eor£m:eo cpnonfit aqua, δὲ morientur ín fiti. Et índuam«ἰῇ tenebrís: δὲ quafi cilium ponam operímentum eíus. onerati eftis:8L nó erat qui audiret, Vnde eig in euangelio fum locu tus: Neq» fpeciem dei uidiftis:neqy uocem il lius audiftis: quiang habetis fermone eius manentem in uobis, br tBundd abb:euíg t3« paruula«c, Aduer fum eos qui putabant drm nó potuiffelíbe; rare populi{πῇ de ca ptiuitate, ponit ratio; nem δὲ exépla pleniffi ma:Q d qui mareru/ brü fecit peruiüi popu; lo fuo, iordanis fluen ta ficcauit:& arefcenti bus in egypto fluutfs pifces uertit ín putre; dinem:& qui tribus dieb? in zeypto tene; bras fecit efle palpabi, les: ita ut celà quafí facco opertum uide/ retur& tenebrís:utiqy potuerit δὲ populum fuum de periculo libe rare, Siue quía füprá dixerat: Veni& non erathó: uocaui,& nó erat qui audiret: Illud ὦ poffum? dicere:g qui tantorü fignorti patra tor ef: coelü terrafgy & maría, fuo facit fer uirenutui:etiamipfe^* crucem euadere potue rit,dicés ín euangelio: An putatis qanó pof fum rogarepatré meii ut exhiberet mihimo do plufd duodecim legiones angclorü Tu xta Anagogé,ad incre ationé diii deferti fit mare:qrí ots hui? fzculi amaritudo ficcat,& flumina defor lant: de qb? fpiritualis draco dicebatin aegypto: Mea funt Ecechas flumia:& ego feci ea. Et de quib? in alío loco legim?:Q) uid. Hítrea.d tibi cft€ uiz aflyriorü,ut bibas δῆς fuminücPifces ἀφ, ὰ gena mi(fa in mari cóputrefcét, q a bonis pifcib? fuerintfer parati.) d'ap fequi£;Induà coelü tenebris:& dfi ciliciüi erit operímétü εἰ”. Vel oé qd" fup nos eft, intelligam?coelü:ficut volatilia quz in aere funt, appellant coeleftía:S& aduerfarizeptátes dicunt εὖ cceleftes,qua inter coelü terráqp difcurrüt, Velcerte induit coelü tenebris,qfi obtexit nubib?.Tuxtail/ lud qd" fcríptii eft: CLuí operit coelum nubib?:& d, terre δέ ὃ pluuia. Et in cóminatione ficcitatis loquí£ de?: Ροπᾶ coeli Deua enei:& terrà ferrea. Nó cp elemétose natura mutet fed cp P es δὲ ferrü,poenarii magnitudo móftrata fit. Aiunt philo [t] phí:nóamplius decé ftadíjs a terra nubes in fublime fuftol li:& folis fplendor&abfcodere.Ergo nó coclüi facco obuolut tur.fed interclufo coeli lumineaer qui fubter cftnubis tene bris obfcura£. Poffum? coelos obuolutos tenebrís& facca opertos, fic interpretari: ut dicamus ornes effe fub peccatos & fanctos quogindigere mifericordiadei.— Commentarij decimitertij in Efaiam finis, Iob," f Math 541 Ere. lofuc,d Exo,7l Ibio,e ΠῚ Άπεροι DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN DECIMVMQ.VARTVM: COMMENTARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM PROEMIVM, Ominus qui refpicit terram,& facit eam tremere: qui tangit montes, δὲ fumigabü: ὦ Quiloquítur ín Deuteronomijcantico: Ego occdam,& ego uiuíficabo:percutia;& I| εσο fanabo:frequétibus morbis meam quoq; terrà fecít cotremifcere: cuí dietü eft: ! T cs,& in τειτᾶ ibis.Et oblitá conditionis humanze;crebro admonet,ut homíné' δὲ(cnem, etíam íamq; moriturum effe me nouerím. De quo fcribitur: Quid eloríatur terra δὲ dí nís: Vnde qui me fubito languore percufTerat, incredibili uelocitate fanauít: ut terrere potíus; dp affligere:& emédaret magis,cj uerberaret.Ttaqy ciens cuius fitomne qd'uiuo:& qd'idcitco forfitan mea dormítío differatur: ut ceptum ín pphetas opus expleam: torum me huíc trado . ftudio:& quafi ín quadam fpecula conftítutus, mundi huíus turbínes atqp naufracia,non abfq emítu& dolore cotemplor. Nequacj prarfentía cogitans. fed futura: nec homini famam atqs rumufcilos, fed dei iudicium pertremifcés. T ug; uirgo Chrifti Euftochíum,qux eerotanté tuís orationibus adíuuifti: fanato quoq; imprecare gratíá Chrifti:ut codem fpiritu quo prophetze futura cecinerunt:poffim ín nubem eorum ingredi, calícinem, δὲ ἀεί nofle fermonem: quí ne/ quacj caris auribus, fed cordís auditur: δὲ dicere cum propheta: Domínus dat mihí línguam difciplinzut fciam quando oporteat me loquí. Quod teftimonium quarti& decimí ín Efaíam | libréquem nunc díflerere cupiopríndiptumeft.— το COMMENTARIORVM HIERONYMI IN ! retloqui,qíi rcticere.DDenicg qui in paffione tacuit;per apo/ "ESAIAM PROPHETAM LIBER:: ' ftolos& apoftolicos uiros in cuncto orbenuncloquit. Μὰ DECIMVSQ.VARTVS. enag fcictiz eft, dare in εὕροτε cóferuis cibaria: audietiti EX Cnínus cdit míbí línguam erudítam«t,^ cofyderarepfonas. Ν ἢ& aplus Paulus: his qui ,pphetartt D Iudaihoccapituluma fuperiorib? feparan— fidem nórecipicbant,auctorü fuorü loqui£ teftimonijs: Si Aictr7: f ES. cut quidam de ueítrís lüt a ey NEWS| octís dixerunt,hui? Efaig 9; Q mim ος»: Q mín? oat 5 gen? fum?:Aratii ἢ) ,, Weit referre dit mihi linguam miíhilínguam dí grificás.Rurfumcp de perfonam:qp fe dicata- ην à Y ds t. Comico: Corrumptit τεσσ, 1$. d domino accepiffe fer/ erudità: ut(πὶ fciplinazut[δὶ^ mores bonos, cofabu : moné:quomó laffum fuftentare επ quí quádo oporteat lationes malz.Et Epi; tin errantemcp populum f erii: εις. menidisuerfumhexa.—. "— fu&entet&reuocead— laflusefty bo. Mrígitma^— me loqui uerbum.Pofuít— mexü: Cretéfes femp Τίδαπι, τς ὁ i falutem:&inmorem— pe,maneerícitmíhiauré, tmemane:addíditmihíau^ médaceo male bcftias paruulorum, qui ma/'audiá o ifteü nadaudiendipstdifri uentres pigri. Ωμ! fi tutinis horis erudíun— Ut audia qualt magiltrü. remad audien ü:X dild/^ metromordinematqs ὥρα firmas. au Dfisdeusaperuitmihíau— plinadomíni aperítaures metri jas lat qui:lec à-- Η s: s ὃ 5 at:(cíedü efti ur Wes dd Mee, remiegoauté non cótradi| meas. Ego autém non re/ e enm pedib^ em με AE diofifi co:etrorfum no abij.Cor muoneqjcontradíco.Door— rere. Hocaut facicbat, »6,C-tante:(3) μμ mittam, ἢ: ἢ|. Qquíaacceperat língua & quis ibitad populi pus meum dedi percutien fum meum dedi ad flagel αηρήπατσ fciret qn iftum: rfidiffe εἰ Ecc: tibus:& genas meas ud, la:&genas meas ad αἶα! loqui ybi ego,mitte me.Et quía: a ari: Cui addita eft auris p $c eme Audite ΘΗΝ: lentibus Faciem meam pasFaciem autem mean gratià,quà per RE domíní principes fo/ pondere nonaucü— póhabebat:utintelli domorü:percipite au^: gamus nequadp aures ribus legem dei noftrí populus gomorra: intantum durà^ corporisaccipi debere fed mentis: Dequib?& in euagelio perpeffum: ut non folum uerborum contumelijs,fed&^ düsloquebatur: Q,ui habetaures audiendi,audiat.OQ, ue Luc,$,à plagarum doloribus fuerit expofitus, Attame feconfcien^^ difciplina& eruditio, aperuit aures eius,utícictía patris ad tia iubentis dei nequadj effe perterritum:fed iuxta id quod^ nosu(dtranfmitteret. C. ui nó cótradixit ei:fed factus eft Tila ds 5b Ecechigi dicit: Ecce dedi faciem tuam ualentíoréfaciebus^^ obediens ufqpad morte,& morté crucis:Ita ut poneret cor: corü:& fronté tuam durioré frontib? eorüi;ut adamante δζ pus fiue dorfum fuii ad plagas:& pectus dei capax flagella filicem dedi facíé tuam:uníuerfos eorü ímpetus cótudiffe.^ cóciderét:genafqp fuas nó auerteret ab alapis. Q.d'illum a Hocilli dixerínt ,quíomni rationeconant de Chriftoeuer— miniftro príncipis facerdotüi fuftinuille,nó dubi eftiita ut tere pphetias:& ad peruerfam intelligentia,prauainterpre/— certatim& iudzorü populi illuderént Ὁ ui percuffus atqj tationetorquere:quafi& fi haec de Εἰαία fcripta fintpoffint^ cofputus,nóerubuitfed quafi agnus ductus ad uictimani alia fuper chrifto auferre teftímonia:qua ita perfpicuafunt,^ eft:& quafiouís coràtondente nó aperuit os futi, C» auté ut clarü(ui cunctorü oculis lume infundant.Ad perfonam— filíus iuxta fufcepti corporis facramentum a patre audierit ieitur domini ín qua& fuperior finitus eftliber:ctiamifta^ quidloquaé:in euangelio plenius difcimus,in quo ipfeait: yos«f referenda(unt: qp iuxta difpenfationem affumpti corporis^ Étquímifitmepater, mandatum mihi dedit: quid dicam Ibi.5.€ - eruditus fit: lingua acceperit difciplina: ut fciret qi debe X quidloquar, Et iterumn:Sicut audio,(ic iudico. ' Tuxta eft |£ommen.W»ieronymíi liber O€Ccünnfquartus a( Surta eft d(uftíficat me«c. Si quis(inquit)me putat iu fteaddictü cruci,& aliqd? feciffe pétim, refiftat mihi. uis eft q iudicet mecti:utnó potétía maieftatis mez, fed ratio; ne fuperetcTudicat auté quis cti dfiomó auctoritate regnan fed in fimilitudinecarnis peccatricis fufcepit formam ferui, utpeccatum in carne fuperaret. De hoc dicit, ορ fperet in no mine domini:& innitatur fuper deum fuü:ut quicquid hu/ tis, ed cóparatione uir tribus ifr& Niníuitze ac regina Saba ppfm iudzorü:Iuxta quem fenfum ad hierufalem 8.16.f dicit:Tuftficata eft fo^ doma ex te. Quia igi£ nullus poteft iuftifica τί prafente diio: omes Ῥδ.ποι, d quafi ue(timentü ucte rafcét. Qd? autem in/ ueterafcit, perditioni proximi eit, Et quafi tinea ait comedet eos: Confícientia uidelicet pctórü:& cclus gétíüi faluatarum.Ded&in fine huius uoluminis Infta.66.g dicit: Vermis eorüno morict, Etín Michea contra peruerfos prín Michee.7.a cipes: Auferam bona corum quafi tínea ex; comedens:& ambu; lans fuper regulam in die fpeculationis. Et Pt0.25.€ in Prouerbíjs: Tinea os fuü cor intelligens. Pro tinea in prafenti loco:Symmachus,ru biginem: Aquila, uer; F mem, interpretati(τε, b qi Cuíe cx vobío tí, mée ofim«C. Vos me flagellaftis:uos meam faciem cófpuiftis: ego taméad poenitentiam prouoco perfecutores Esech.55.€ meos.Nolo ei morté populí peccatoris fed tanti utreuertatur δὲ uiuat. Et dico: Quis eft interuos qui time; atdominum:& audi/ atuocem ferui uel pue ri,id eftfilíj eiusequo; tutii; quó€ apfi iudicat duodecim HEP. non auerti ab incre; pantibus δὲ cofpuétibus, Dns deusauxiliator me?: ideo nó fum cofufus:idco pofui facié meam utpetrá . duríífimá:& fcio quía no a cofundar. Iuxtá eft quí iu ftificat me: quís cotradicit mihízftemus fimul.Quuís eft aduerfaríus meus? ac cedat ad me, Ecce domi; nus deus auxílíator meus, quis eft qui condénet me Ecce omes quafiueftimen tum conterentur:tinea co/. v medcet eos.O lís ex uobís tímens domínü, audiens: uocé ferui cius 7 Qui am bulauít ín tenebris,& non eftlumen ei: fperet ín πο’ míne domíni: δὲ ínnítatur c fuper deum füü.Eccé om; ncs uos accedentes ignem acdncti flammis: ambu; lateín lumine ienisueftrí: & ín flámis quas fuccendi ftis: de manu mea factà eft hocuobís: ín dolorib? dorrmíetiís. Ca. LI manz fragilitatis eft, diuina maieftatecorroboret αἰ, ftentet. Hoc iuxta hebraicü. Caeterü fcd^m Lxx.de peccato/ SEP. nó auertí a cofufione. fputorü.Et díis auxiliator meus factus eft: pterea nó fum cófufus: fed pofui facíé meá ficut fortiffimá petrá:& fcíam qi nó con/ fundar.Qui íuxta εἰς μι ficat me: quis eft quí iudi cetur mecutn,refiftat míhi fimul: Et quis eft quí iudi cíum íneat aduerfum me^ appropinquet mihí. Ecce dris auxiliator meus, quís affliget me? Ecce οὓς uos quafi ueftímenti uetera; Ícetís:& quafi tínea come: detuos. Quis eft ín uobís qui tímeat drim:exaudíat uocé pueri eíus:qui ambu lant ín tenebrís no eft eís lux. Confiditis ín nomíne dni:& innitímini fup deo. Ecce oés uos igné accendi tís,& confortatis flammá: ambulatc ín lumine ignís ucftríi& in fláma quá fuc cendiftis: ppter me facta funt hxcuobís: In macto; redormictis. Ca. LI ribus-dicitur: quino» luerunt obedíre uoci ἡ ΠΙῆ eius,& in tenebris gradiuntur erroris:& idcirco nó habétluce, Neq eif fieri poterat, ut ín peruerfam aiam introiret fapiétia. Qui nefcierunt necintelle xerunt: ideo ín tenej bris ambulat: Νδεῆι fecerüt opera dfi atgi iandata:nec femina, uerunt fibi iufticiam: ' neq? uindemiauerunt uitam, utaccenderent fibi lume fciétiz, Ὁ οἱ em defyderat fapien: tiam, feruet mandata: δὲ dnstribueteamilli, Vnde δὲ ad deü dici; tur: Lux precepta tua, Etalibi:Mandatiüi dri Ῥηθις lucidü illuminás ocu; los. Pracipiturgiim; píjs ut cófidant indo; míno:& peccatis ruen tes, illi? innitantur,& fuftententur auxilio. €«[€ccoéce vosac/. cédétee ígné«C. Nibil pdeft exhortatio; nec poft fcelera fpes falu/ tis eft. Ores declina fiuja uerunt,fimul inutiles facti funt: omnes fibi igné fuccédunt, flam; mamdqp corroborant. Habíét er in fe faenii, ligna ftipula,fpinas& tríbulos,acloliü, quz eterno tradant incen/ dio. Vii€ in Prouer/ Ρῆς fcriptüeft:In mul Pro164 tislignis αἱρεῖ ignis. Ὅτνο. ο. ς LIob.4.d Ἕτοι25.ς rum aliud affumptz carnis eft, aliud natura. Nec uero pa; rum putemus efle timere dominum: iuxta illud quod in Prouerbíjs dicitur: Príncipium fapientie timor domini. Perfecta quippe dilectioforas mittit timorem: quia timor poenam habet, Qr ui autem timet, non eft perfectus in charitate.Sed híctimor pro tímidítate,& si dde ponitur: de quo& alibi legimus:Beatus qui omnia metuit, propter sVA dap, hocefbpropter timiditaté:quos uulgo appellant. tímoratos in relieíone dei. Protegit em dominus iter eorti: Sin autéparuulus ignis,grandé materià cóprehendit:gran dis flàma ἤπια populabite Dicit& in epiftola quafert ad Hebr hebraos de terra, cp proferés fpinas δὲ tribulos reproba it: δὲ maledictioni proxima,finifqp illius in cóbuítioné. Ergo qui accincti funtflammis atq círciidati ,& fibi incendium roborauertit:prouocantur ad falut&& dicitur ad eos: Am bulate in lumine ἰσρίς ueftri:& in flammis quas fuccendi/ ftís:ut in poenis atqpfupplicíjs difcant dei potentíatm,& re^ deant ad falutem. Significataüt íudaici populi uaftitatem, d rhomanis traditi funt; δὲ captiuitatis iugum hucufgfu ftineant. De manu enim chrifti hac facta funt omnia: Xin moerore ac doloribus dormiét:quia nec beneficfjs,nec tor: mentis,dei filium recipere uoluerunt. Vndeloquitedeos:| Itein ignem aternü,quem praparauit deus diabolo&an/ Mauhágd 1^" gelís eius. Hoc eft quod& Apoitolus ait: Peruenítem fup y Tefd eosíra in finem. Hoc capitulo difcim?*, p qualitate peccati, ignem fibi uuumquéq;fuccendere.Et quomodo ín eodem manentes loco,& fi dici poteft lectulo, alij fani funt, alij[εν brium fuccéduntur ardoribus:ex diuerfitate humorii atgy pituitate diuerfa fupplicia fentientes: Sic& ignis quia pec catoríbus fuccendit materia in peccatis habet,& in iniqui tate:dequafcriptü eft: Ardebit ficut ignis iníquitas:& ficut s, s, d gramen ficcüm uorabitur incendio. Ca LI. Audite Ecci.25. b δὲ uiam timoratorü cuftodit. De hoc tímore fcriptum eft: $5.5» b Timordriomnia fuperat.Etalibi:Non eft inopia timetib? eum. Denig poft multos uirtutüi gradus,ad huiu(cemodi timore diii peruenit. Loquit em fermo diuín? fub perfona Tro.2a macfn δὲ patris,difcipulü erudientis& filiti.Si inuocaue/ ris fapientia: intelliget dederis uocé tuam:& fi quafie/ ris eam quafi pecuníam:& quafi thefauros inueftigaueris cam:tunc intelliges timore drií:& fcientiam dei repperies. Τῆς et timor,qui animas fanctortüi integras ac pudicas pu^ P515€ raft conferuat:de quo dicitur: Timor domini fanctus ρε’ manet in fzculti feculi, Ad qué nos diuina eloquia cohorz tant:Tímete diim δὲ dateei gloria. C) ui igit fic timet dfim, audíat uoce ferui uel pueri eius: qui ambulauit ín tenebris, δὲ non erat eilumé; quí non habuit fpeciern, nec gloríam: Apoc 14. b nomiíne appellatur fion: quami dominus confolatuseft:& pofuit deferta eius quafi paradifum.. Plures enim filij de: ferta; magis dj eius qua habet uirum.Q.uodg dicitur:Et ca quz ad occidentem funt, ponam in paradifum dominí, fiue in hortum dei:fignificatillud,quod fedentibus in tene/ ας bris& umbra mortis, lux repentina furrexit, Gite me ἃ pfequímíní αὖ íuftá eft τῷ Dormie, tibus in mozrore ac dolore perpetuo,qui fuccen derunt fibi igné:& flammas robuftiflimas effe ^ M.fecerunt: uos qui perfequimini iufticia X qua»: ritis dim( fignificat aut&apoftolorü,& per apoftolos ere/dentiü chorum)refpi. cite petra, id eft Abra Infra, 4.8 ham patrem ueftrum Ethoc confyderate, qp. eumunius& centum effet annorum:&(teri lem haberet uxorem, ci? quafi ftellas coeli: {τ εἰ numerum uince ret multitudo.Si ergo εν de uno homine tanta . ppforii nata funt mi; in τα diuerfis arbo; ribus, gaudium atq lzticia, cófeífio δὲ uox itiqua religio reddita. Scd quomó fupra di/ 8.49. f citurad fion: Afferent filios tuos inulnis:& Ρ eft iuftus me?:egreflus quat cito fufticía mea,& liquiz ex ifrael creden filias tuas Rer hume... eft faluator meus:& bra egredict ficatlux falutare— tium:& trib? fiuegen bem. giznumicstue.Et: bunt.Meinfülz expecta; gentes fperabunt. Meín/ num:dicentenationi/ «eiüidelongeueni ες δὲ brachium meum— fulzcexpectabüt:& in bra busMoyfeinDeuter. ent:& illiab aquilone iss dang: γοποπηῆ cantico: Lz/ ΤεβΣεῖ &mari:&ifidetera— fuftincbunt,- chío meo fperabunt. tamini gentes cii ppl'o auftrali:quando dicet Leuate Leuate— eius. Protribu.quam fion: Anguftus mihi nos ínterpretati fum": eftlocus:fac mihi fpa; S: Theodotio,gen?:Sym cium ut habite: quae mediocritate excludunt illorti tempo/ machus,gentem:Lxx. βασιλεῖς, ἰἆ eft,reges,tranftulerunt: rum:nec fuper terrena hierufalem impletanofcuntur:Sic&— Nos eii fumus,& tribus, δὲ gés,& genus diii regale& facer hicloquitur deminus ad eos qui períequuntur qd? iuftum—— dotale: qualis fuit& Abrahà, qui rex appellat? eft:& cateri isse εἶτ iuxtaillud quod alibi dicit: Cruerepacé 8, perfequere— fanctí,dequibus fcripti eft: Nolitetangerechriftos meos. 8, 104. b ram qua peperit uos. multiplicauerim filiof3 Vditémeq pfe rítís dominü. Attédite ad: petram unde excifi eftis:& ad cauernálaci de q prac fi eftis. Attédite ad abra; ham patré ueftrum:& ad faráqua peperít uos:quía unü uocauí eum& bene/ dixi εἰ,& multiplicaui ci: domini: gaudiü&laztida inuenietur in ea: gratia/ & iudici tneum ín lucem populorü requiefcet. Pro/ ' Rom, 12,c eam.Et iterum:Hofpitalitatem fequentes, Et querunt do/ minum,ut ex príoribus coníjcíant praffentia:cüi multo dif" ficiliora am facta(int, hzc que promittunt futura non du ὃς ος. bitent. Porro iuxta Lxx.perfecutoribus iufticize dicitur: ut afpiciantin robuftiffimam petram,quam exciderunt: δὲ in ο... foueamlaci quam foderunt, τά eft, dominum faluatorem: " φρο, dequgJApoftolus loquítur:Petraautem erat Chritus. Et : 5.59.2 alibi(criptü cít:Statuit fupra petram pedes meos. Et iterüi: (60,3 In petraexaltauit me. Huius erm latus lancea perfoderunt, dequo exiuit(anguís δὲ aqua: δὲ huius foderunt manus& tàn d pedes: dicente ipfo diio faluatore: Foderunt manus meas δέ pedes meos:dinumerauerüt omnia offa mea.Poffumus excifam petram,fepulchrum dicere faluatorís: in quo con/ ditus eft: δὲ refurgens a mortuis, innumerabiles filios ge/ nuit: Ecappellatus eft Abrabam, id eft pater multarü gen tium; ficut Sara prius fttrilis, interpreta£ ecclefía; qua alio Vdite me qpet/ ritis dominü. Attenditeín robuftá petrá quà εκεί ftis:& ín foueam lad que fodiftis.R efpicite in abra/ ham patré ueftrü:& in fa; ram qux pepetít uos:quía. unus erat& uocaui cumt & ὈΠαϊχί ei,& dilexi illà: paradifum dii: exultatio; nem& latícíá inueníét ín egredíctz& iudici meum inlucé genti. Appropín/ Pro paradifo ín cuius dc d excifi eitis:& ad" quimíni quod id fcquímini quod loco nos delitias uer/ cauernam laci, de qua(t f:& inibi eft,& qu tímus: in hebraico po pracifi eftis cid εἰς, 54). um eit: quae Juftu elt, QUZ/— pitur YA: de quo in pricipio genefeos fcri» ptum eft. Et hoc no/ tandi, c» in fion quae comparatur paradifo ἀεί, aliud effe non de^ beat: nifi gaudii& laé ticia, confeffio,& uox laudis: ut quod in coe lis facturi funt fanctí cum angelis dei, hoc etiam ín terra, iugi in lia:quid mihi gran—(c HP; db:. domini laude medi 7 decftutinftaurem rui Confolabít ergodomín?& multíplicauí eam, te μην, bep gitrendi; . masfion:& E c? fion:Xcofolabituromnes| nunc confolaborfion.Et τε ud me populuo me? .muterm ín paraditum 7 9.-- 4C. Semel in hebraico wolupatisxinhorg{0448 εἰϑ: δζ ponet defer/ cáfolatus fum oíadeferta— jiu Attendite: c; domini quem pana; tum íus quafi delitías:& ei? quafi paradifum:& ea cundo iuxta Lxx. au/ vitdeus in eden cótra η] οι:: z Ζ ite me,audite me: ut irae m ruf folítudinéei? quafihortà— qux adocddentéfunt jfi—(EE aene t corpis,& fenfuanimae audire debere:Prouo: multz ad dominum: δὲ eruntei in populo. Siueut quida uolunt, populus appellat re/ Quid eft qd? iubet audirez Quia lex inquita me egrediet: δὲ iudicii meum ín lucé populorü fiue gentíti. Hic lex euan gelij oftendit fpiritualis qua exiet de(ion:rnon Moyfi, quae olim in fina data eft.Iudiciüq meti in lucé gentíü procedet: per qd fratuitatqp decreuitomnes g&tes effe faluandas. ἃς neforfitan putarem? longo poft tempore qd? promifit effe uenturum:infert: Prope eft iuftus meus,fiue iufticia. Chri, t, Co.t.d ftus em a patre factus eft nobis fapientia δὲ redemptio, fan; étitas ac iufticía,& omnia quibus uirtus nominib? appel, latur.Pulchreg dicitur, βία proceffura:ut nequad; una gens,fed ois faluet orbis, CY? aute faluator fiuefalus,qd? he braíce dicit Y'*X9? appellet fili? dei qui míffus a patre eft: Symeon tenes puerum in ulnis fuis loqui£: Nunc dimittis Lucis d feruüi tuü die: qim uíderüt oculi mei falutare tuü: qd? prae parafti in cofpectu oim populorü:lumeé in reuelatione gen» tium.Q. dg(equit: Et brachia mea populos iudicabunt: Siue iuxtá :; 5 caturq; gentium mul/ laudiseHociudeiad^ rumadctio& uox laudís, ea: confeffioné& uocélau— titudo, qux eft popu Zorobabd tépora τε’& Atttnditead mepopulus| dis. Audite me,auditeme ἰ[μ5 ἀεί, utdiligeterau ferunt: qd poftbaby/ 9 diat qua dicuntur:de B. loniguaftitatéintau, fneus:X trib? mea me au/ populus meus:X reges ad quo Zacharias: Con; Zachady Ἢ matafirfion:zdifia/ dite:quíalexa me exíet: meattéditesquía lexame—fugientinquit genes— tumq templum, E an £ommen.bieronymi Liber Occimufquartus E SiueiuxtaLxx. X) ἐρ p βραχίονά µου. ἔϑυν Ἐλπὶοῦσιμ,ἰά eft:& in brachio meo gentes fperabunt: Vel hoc fignificat, qp omnes uirtute illius iudicentur: uel cpin Chriftum, qui eft brachii& fortitudo dei,omnes credíturz fint nationes. 73.88. c Dicitur& in alio loco:Tuum brachiti cum potentía, Con; fortetur manus tua:& exaltetur dextera tua. 13.97.a Etiterü: Cantate dfio canticum nouum: fal, uabitfibi dextera eius: δὲ brachium fanéctum illius.Dexteraenim& brachii domini, ipfe eft qui prius perditos Tob.17,b faluauit fibi:ut nullus periret de his quos ei pater dederat. C» au; tem infulz,uel anima fanctorü,quz in perfe cutionib? midi iftius firma in deü folidatze funt fide, uel ecclefia; rum ex gentibus mul titudo dicatur: crebro expofuímus. Et ficut brachiüi domini falua torem:fic brachia eius quz populos iudicet, omnes fanctos poffu/ mus itellígere:in quí bus deus mundü íu; dicabit. 4 4€ euate ín clos oculos vroe: et videte fub terrà«e, Hoc eft qd? dominus loquiturin euangelio: Matth.24.c Codum& erra tran/ fibunt: uerba autem mca non prateribunt, Et Dauid in pfalmo Ὅδιοι, ἃ canit: A principio tu domine terram funda 4 HEB.Leuaté ín celos oat los ueftros: δὲ uidetefub tettá deorfum: quía coeli ficut fumus líquefcent: δὲ terra ficut ueftimétum at/ teretur:& habitatores eíuf ficat hzcínteribunt.Salus autem mea ín fempiternü etit:€ iuftícia mea nó de; fiict. Audit me qui fcitis iuftum populus:lex mea .íncorde eorum. INolite tí/ . mere opprobrium homi; num: δὲ blafphemias eo; rum nemetuatif.Sícutem ueftímentum,fic comedet eos uermis:& ficut lana, fic deuorabit eos títica.Sa lus auté mea ín fempiter; num erit:& iuflicía mea ín generatione generationü. c Cofurgé;cofurge, induere fortitudine brachia dfi. Confurge fti:& opera manuumrtuarü funtcocli.Tpfi peribunt: tu au; tem permanes;& omnes ficut ueftimentum ucterafcent;Et ficut pallium inuolues eos,& mutabuntur.Ex quo oftendi Infra.65. c tur,perditionem coelorum non interitum fonarefed muta; Apoe21a tionem in melius: De quibus dicitur:Eritcoelum nouum, δέ terranoua: quz ego faciam permanere in cófpectu meo. I.Cou.g Si enim de fanctisfcriptum eft: Omnes quidem dormie; mus:fed non omnes ímmutabimur:Etin quatuor pfalmo rum titulis legitur: Pro his qui immutabuntur: Q.uanto magis hoc de caelo ac fole ftellifqs credendum eft: quando luna folis lumen accipiet:& fol(cptuplo fulgore rutilabite Vnde& omnis creatura congemi(cit& parturit: expectans reuelationem filiorüi dei,ut mutetur in meli?. Etnon folum anima homínii, quz immortales funt, fed δὲ corpora có; Ibidem mutentur in glorificatà fubftantia. Oportet em corruptiuti hoc induere incorruptione:& mortale hoc índuere immor: talitatem, Cum autem coelum ueterafcat& terra:cofequen . ter& eaque codi circulo continentur:& homínes qui funt . habitatores terre ficut hac morientur: non in interitü(ui, fed in abfolutione uilitatis antiqua,& innouationefuturz glorie:quado fulgebunt iufti ficut fol:& abeuntibus pr^ teritis atqpantiquis facta fuerínt omnía noua.) uidà peri re δὲ ueterafcere,pro abolitione δὲ morte accipiunt:Tuxta il, 2,be 5b lud quod incatholíca ep iftolalegim?: Coeli qui nunc funt ^€& terra,eodem uerbo referuata funt igni. Et iterii: Elemen taardentía foluen£.C) uz quidem δὲ philofophorü mundi , opinio eft, omnía quc cernim? igni peritura. Vnde& Apo 4.00.7. ftolus:Pertranfit(ait) figura müdi huíus,cótemplantibus nobis:non ea quz uidentur, fed quanon uidentur, Ὁ τα enim uidentur,temporalia funt: qua autem tion uidentur, &terna, Talequid δὲ Ioannes apoftolus fcribit; Mundus pertranfit,S defyderium eius.Et in hebraico dicitur: Codi ficut fumus liquefcét. Siueiuxta Aquilam δὲ Symmachi:' Comminuentur in nihili:& in falis modum contereritur& euanecét:quorü prior ἀἰκίεμεωθήσεται: alter,eOudcoyfan. quod a cómínutione& deliquio falis ἐτυμολογίαμΓαῆς, .SEP. Leuate in ceclutn ocu los ueftros:& infpicite ter ram deorfum:quoniá ce, lum ficut fumus firmatá eft. Terra auté ficut uefti; menti ueterafcet:& habi tatores eíus ficut hzc mo; rient. Salutare auté meü in fempiternü επι: δὲ iufti ' clamea non deficiet. Au; díte me qui fcitis iudici populus meus, cuíus lex mea ín corde eorü.INolíte timere opprobrià hoim: & contéptu eorü ne uínca míni. Sicut er ueftimétü cofumen£ tpe: ficatlanaz cotnedent a tíinea.lufticia auté mea ín aternü erít:& falus mea íngenerationes genetationü.Exurge,exur ge»— hierfm.- δὲ indue; te fortitudine brachij ταί, | Exurge ' dibus fuis:utoifiia cü iudicio faciat: υᾶρα Hieremià diis pollice£ dicés:Statuá teftamentii noud:non. Hietegue re manifeftti eft.Pro à miror quid dícereuo,. . ξ,}) luerint Lxx. ὁ ουρανός ὡς μαπνος Ἐδερεώθη.Ι, coclum ficut füm? fir, mati eft, Si em firmi, tas ,p robore accipit; quó fimo qd'firmü&, cóparat* Nifi forfitan poffum? hoc dicere, omis coelo: firmitas, δὲ robur,& fortitudo, uéto inaniffimo,& fu, mo, qui ín auras folui tur,cozquef:iuxta Ec clefiaften:Vanitas ua) Ecta nítatü, δὲ oia uanitas, Πο dicédum: φῇ coclü& terra peribunt atq ueterafcét,&j con, fequentía habitatores €i? ficut ifta morian£ atqp difpereàt: cii aíag effe perpetuas,& refur rectura corpa noueri^ , muscEx ἀρεπρίουῆ ξ «οὐ& terrà nó peri, τε,& innihili redigi, fed in mel? cómutari; b«I Ziudíte πιεί tío(uftum«c. αἱ fu; pra dixerat: Lexame egrediet:& iudicium mei in lucégetiü:Nüc ad eofdem loquit:qui fciunt iudicii eius:& leg? illi? habét incor: δέ habeáatlegé quá per iuxta teftamentii αὐ difpofui patrib? eorti:fed ftatua tefta; menti,dans leges meas in métib? eorü: δὲ fup cor ori fcri bam eas:& ero eorü de?:& ipfi erüt ppfus me?: ut nequad . uiuant iuxta litera, fed iuxta fpiritü,inftaurates natural£lez| gem in cordib? fuis:de qua fcribit& Άρης: Cü em gentes Roma qua nó habét legé: naturaliter ea qua legis funt faciüt: ífti legénó habétes.fibijpfi funtlex: qui oftéduntop? legis fcri ptiiin cordib? fuis Ded legefignifica£ in pfalmo:Osiufti aye meditabit fapiétia:& lingua ei? loque£ iudicii. Lex deii? lbiden— in corde illi?:& nó fupplantabunt greffusei?, Et qa fciebat fpiis ,pphetalis,mftas pfecutiones credétib? fore:exhorta£ ἐος ad fortitudiné,imo ad contéptü eorii qui eos pfecuturi occidütcorp?,aiam atit nà pfit occidere:fed poti? eii timete qui pótanima δὲ corp? perdere in gehenná. Etin alio loco: πω Gaudete, οἷ ome malü dixerint aduerfum uos m&tientes, ἰδύι . Sicutem ueftimentii cófumit uerme ucl tpe: δὲ ficutlanza tinea deuoran£: fic ome pfecutorüi opprobriii cii pfecutori/ bus pertráfibit, Vii& apfi οἰοτίαΡαηξ, ο dignieflenthabiti Ad, g— 1 í ὦ ,p.diio pati cótumelias, Gloríabant αὐτῷ cp falus Siiufticia diii, qua εἰς uictoría X premia repromiferat.i. diis atcp fal . Uator permaneat in zterniü:fiuein ατα generationeprior ris populi€ pofterioris,quí aduentü illi? receperüit:de ὅδε. fupra dicit:Prope eft iuftus me?:egreffus et faluator πιο”.$.e9. c4£ onfürge cc. Noméhierufalé, qd híc a Lxx.additii eft, necin hebrao habet:nec ullus tríti interpreti pofuit:unde obelo pranotandü eft:& ficcü fuperiori fenfu fequens capí tulum copulandum. Dfis credétes in fefuerat cohortatus dicés; Nolite timere opprobrium homini, δὲ blafphemias «erum α ΄ -funt:Q d& diis in euagelio loquebat:Nolite timereeos q Μίλιήμιοις] €—— πα B—mR— 2— E um Dh Νὰ Lini trt μι int dtt d ht |, n Mint "(tig itr μι ἔχῃ ΕΞ. TEX. j Cófurge, cofurge, in duere fortitudine bra/ chium domini, Con^ furgé ficut in dieb? an tiquis:& omnétuam exercefortitudiné: ut qui per multa facula fos tuof depericulis liberafti, etíános tua fortitudine protegas. Tues einq percuffifti fupbiuulnerafti dra; conem rege uidelicet &gypti pharaoné: qui & in Egechiel. draco magnus appellat. Tu ficcafti mare rubrüi,ut per aquas uehemen/ tiffimas,& profunda maris, uíam tuus po/ pulus repcriret:& egy ptios fugeret pfequen tes. C.uiigit ifta reci^ fti:nuncqg redéptos & liberatos fanguine tuo reduc in fion δὲ in cocleftem hierufalem, fiue in ecclefiam. qua tibituo fanguine pra; parafti: in qua.cü fue; rint, gaudebüt lzticía fempiterna& dicent: $5. c Domine,ut fcuto bo; nz uoluntatis tuz co/ ronafti nos. Habebtit ein gaudium αερα ciam,fugiéte dolore& emitu. Hoc íuxta he; raicii. Caeteru iuxta Lxx. hierufalé, id eft peccatrix anima;pro/ uocat ut induat forti/ tudíné brachij fui:& prioraaffumat opera, ficut fuerat antedj ca; deret: qfi in dieuerfa/ batur δὲ luce.Tu es ei (inquit)qua fuperafti "^ dB& fpaciofam uía quz ducit ad. morté: .& diffipatti dracone, £olubrti tortuofum: de quo& in pfalmís "specia s a Miti hts yet Jnd usi pridem aquif. 1 0777-* deprecat aduentü:& promil δις ἱερίξ: Tu cótriuifti σα”. Memeto prioris ἔογεί Ὁ tudinis uz, ο faculi huius calcaueris mare:& illud feceris elTe defertum,& uiam reppereris in medijs fluctibus.Vnde lat 14.& apoitolus Petrus per mare huius fzculi tranfiuit ad do j minü:& qui fide ambulabat, coepít infidelitate mergi: nifi : qd dextera ἀπὶ fuftétatus eft. Sicut igit prior uíctoría ἀπο -guxilíante conceffa eft: fic δὲ reuerfis poft poenitentia δὲ au/ ete$, b dientibus:Nunquid quí cadet,non refurget dicit diis: Et: | Ibij.g Conuertiminiad mefilij couertentes:& ego fanabo contri tiones ueftras:Ipfe porríget manum:& reduceteos in fion, fpeculam culmen uirtutüi cum gaudio atqy laticia fempi térna:S& ponetin capite eorü laude atcp laticiam, Sapientis enim oculi in capite eius, Ec hanc habebunt coronaiftogy πι... ν ᾱ- orüinemetuatis, Salutégs fuam& iufticia fempiterná eis À promiferat inauxilium:quz nó eft alia prater chrifti;bra/. chium dii:de quo fupra dixerat: Etin brachio meo gentes fperabunt. Vnde populus brachium diii,& eíus.: um implorat auxilíü dicens HEB. Cófurge ficut ín die) busantíquis ín generatío nibus fzculorü. Nunquid 'nótu percuffifti fuperbüt uulnerafti draconecTNun/ quid non tu ficcaftí mare, aquam abyfli uehetmétis: quí pofuifti profundum marís uíam,ut tranfirét li/ berati?Et nücqui redem/ pu funt, a domíno reuer/. tentur t& uenient ín fion laudátes:& lxtícía fempí; terna fup capita eorü:gau dii& letícia tenebunt, fu gietdolor&gemítus.Ego » egó ipfe confolabor uos. Quis tuut tímuerisab ho 'míne mortali:&a filio ho -mínís, qui quafi foenü ita atefcet? Et oblit? es deifa .éorís tuí:qui tetendit cce/ los& fundauitterram: δὲ formidafti iugiter tota díe a fade furoris eíus quí te tribulabat δὲ paraueratad perdendum. Vbi nunc eft furor tribulantis: Cito ue : níet gradiens ad aperien ' dam: δὲ nó ínterficiet ufag ad ínternitioné: nec defi; ciet panís eíus.Ego autem fum domínus deus tuus qui conturbo mare:& ín . tumefcunt fluctus ei?:dns exercicaum nome mieutm. Ρο p dolore,morore& gemitu fuccefferint gaudia. a€[ 460. €go(ρ[ε cofolaboz voe«€. Credentiti populus,brachiit do»' $o. 88. diademate jptegent ut femp gaudeat: laudét díim: quía ui ipfe eft dei uirtus deicp fapietiafierat deprecatus: SEP. Exurge ficit ín prin cípio diei, ficut generatío fempiterna. INonetu esq excidifti latitudinem: dif foluifti draconézINone tu cs ἢ ἀεἰειτᾶ feaiftí mare, aquas abyffi multas: qua pofuifti profundü marís uíam tranfitus,hís qui fue rantliberati& redéprizA dio ein reducent:& ueni/ - entín fion εἴ lxtícía& εχ’ ultatione eterna. In capi/ 'te eif eorü laus.& lxticía: 'apprehendet eos. Fugiet' dolor,& moeeror,& gemi; tus.Ego fum,ego fumipfe qui confolor te.Scíto qux: fueris& tímucrís ab hoie mortali,& afilio hominis. Qui quafi foeni arefacti funt: δὲ oblítus es dei fa; éorís ταῖς quí fecit οσο : δὲ fundauit terrá:& tíme/ bas femper cunctís dieb? faa furorístribulantis te, / ficut d auferte te: δὲ nücubié furor tríbulan Ὁ εἰς te? Cü ei falua facta ᾿ fuetis, nó Παίς neq; per/ ' manebit:& non ocdídet ín corruptioné:& nó deficiet ᾿ς panis cíus: quía ego deus tuus qui cóturbo mare: δ fonare facio fluctus eius: düs fabaoth nomé mihi, Ponam Denigpanis illius, qui interpretat doctrína, nundj deficiet:fed femper Rip utconíurgeret δὲ(ibi praeberet auxiliura:& ilio pugnante pro fancis, gaudium atq laticiam, fugato dolore,& gemitu pof fiderent. Itag uel bra; chium domini,uel do minus ipfe refpondit: Ego fum,ego fum:€ nequad per ,pphetas,. fed ipfe uofcólolabor: deus mifericordiarü, δέ patcr totius confo» lationis. Mirorqy quó me dicente fupra:No^ lite tímere opprobriü hominum:& blafphe miaseorum ne metra tis: timueritis perfe/ cutorü rabiem:& ne fcieritis eos efTe mor talcs, qui inftar foeni arefcunt repente& pe/ reunt, Et certe co tem pore quo illos metuez bas, oblitus es domi/ ni factoris tui.Si eníni, mei femp memoria in tuo fuiffet corde uerfa τα, ΠΠ 5 tímuiffes ho. mines quiincinerem diffoluedi funt.Et cui? oblita escDei qui οσο’ losincredibili uirtute fufpédit: δὲ terra Παρί li mole fundauit.Et ti; muifti aduerfarios tu os: non ad breue, qd? poterat tibi aliqua ex parte cócedi: fed rugiz tér€ tota die: ut cum haberes lumen fidei, tenebra te formidinis poffiderét: δὲ eius qui te putabat effe peritu/ rum. Vbieftergonüc perfecutorü fuperbiaz ubi potétia fzecularis, qua in te ore rabido fzuiebate Cito ueniet filius meus, gradiens & conculcans aduerfa rios tuos ut aperiat tí/ τ biuiam uictoriz: fiué utinferos referet: qui non inteificiat ufa; ad internitionem:fed ue^ lit faluare conuerfos. ur euan?elio probanté uolentíbus ad uefcen dum patebit. Simulcp Apoftropham facitad filium,quemi cito promittiteffe uenturura: δὲ cuius panem dicit effe per^ petuum: quod ipfe fit iuxta difpenfationem carnis affum ptz dominus deus eius: qui conturbari facíat mare:& in/ tumeéfcere fluctus eius: ut aduerfum feruos fuos perfecu/ torum ínfletur fuperbía: qua iterum auxiliante domino conquiefcat, Dicitqp, quod pofuerit uerba fua in ore eius, Q.uícquíd enim filius loquitur,uerba patrís funt:& in um bra manus fuz protexerit eum. Etí dcírco protectus πο πὲ plantctcoclos nouos,€ fund«t terram nouam:& dicat ad fion e: £ommcr.l^icronymi liber oecímufquartus E fion, hoc eft, ad ecclefiam: Populus meus es tu. Ergo fion nó eftalia,nifi populus dei.Symmachus ineolocoubinos' diximus: Cito ueniet gradiens ad aperiendum:& nó inter, ficiet ufq; ad internitionern,ita interpretatus eft: Cito infer; nus aperietur,& non morietur in corruptionem:fuübaudi£ Chriítus, qui in quin todecimo pfalmo Ιον quitur: Non derelin/ ques animá meam ín inferno: nec dabis fan ctum tuti uidere cor ruptioné. In eo quog loco ubi nos iuxta he; braicum& Aquilam uertim?: Pofui uerba mea ín ore tuo:& in umbra man?mez pro texi te: ut plantes cae/ [ος δὲ fundes terram: & dicas ad fion: popu lus mcus es tu: Ille fic tran(tulit: Ponam uer ba mea inoretuo:€ in umbra man? mez protegam te:in d plan taui coli δὲ fundaui terra:X ut dicam fion: populus meus es tu. fuxta Lxx.ad omnem credentiü dicitur aní/ mam:q creata ad ima ginem δὲ fimilitudine dei, fuam ienorauerit dignitaté: fed timue/ rithomínem& filium hominís:qui folü po^ teft corpusoccidere:& immortalem fe effe ne fcicrit: nec dixerit cü Ἑ HEP. Pofui uerba mea ία oretuo:X in umbra man? mez protexi text plantes ccelos& effundas terram: & dicas ad fion: Populus 4 meus es tu. Eleuáre,eleua/ re,confurge hierufalé quae bibiftí de manu domiíni calícé ira eius:ufqy ad fun: dum calicis foporís bibi/ fti,& porafti ufq; ad feces. IN6 eft qui fuftentet eam ex omnibus filijs quos σοὶ nuít:& non eft quí ajfprer hendat manü eius exom nibus filijs quos enutríuit. Duo funt qux occurrerüt tibixquis contríftabitur fu per te&uaftítas,& contri tío, δὲ fames,& eladius:qs confolabitur te? Filij cui 326a ppheta: Dominus illuminatio mea& faluator meus: qué timebo« Dominus protector uite mez: a quo trepidabot lbi.ss.c Etiterum:Domiínus adiutor meus: nó timebo quid faciat Tbi.ii7,a mihihomo. Dominus auxilíator meus:& ego defpiciam inimicos meos.) uid fitautéhomo,alio ueríiculo demon Ibi,$5. a ftratur: In domino fperabo: non timebo quid faciat míhi caro. Vnde& nunc dicitur: Timuifti ab homíne mortali:& E(a,40.b afilio hominis, qui ficut foenum arefacti fun.Omnis enim caro foenum: X omnis gloria eius quafi flos focni:& territa iudicis poteftate, oblita es cp ipfe effet protector tuus: qui coelum fecit€ terram,& omnia eleméta quz cernimus:uel eos codlos qui portant imaginé fupercoeleftis: δὲ eam terrá qua fementem domini multiplicat. Illud auté quod fupra dicitur:Et non occidet in corruptione:& πο deficiet panis eius: de Theodotíonis editíone ex hebraico additum eft, Ipfe conturbat mare:& fonare facit fluctus eius: cui& in 153.88, b pfalmis canitur: Tu dominaris fortitudíni marís:& com^ motione fluctuum eíus tu mitigas. In Ηϊεγετηία quoqp fcri Hiere,s.e ptum eft: Menó timebítis dicit dominus:& a facie meanó formidabitis: qui pofui arenas terminii mari: parcum fempiternum quod non prateribit. Turbata unt maría, Matthars,{ quando fagena domíni extraxit pífcium multitudinem.Et pofuit dominus uerba fua in ore credétis:€ in umbra ma; Ibi.io,b nus fuz protexit eum.C) uí δὲ in euangelío loquít: C) uan/ do tradíderint uos,nolíte cogitare quomodo, aut quid lo/ , quaminí: dabitureim uobis in illa hora quid loquaminí: Non enim uos eftis qui loquimini:fed fpiritus patris ueftri 8.80.b quiloqui£ in uobis.Et ín alío loco dícitad iuftum: Dilata os tuum, X implebo illud. Et iterum: Aperi os tuum uerbo - Toi. 67.c dei.Dominus em dabit uerbum euangeligantibus uirtute multa. Vndead inrerioré Hieremíz hominéloqui£ deus: Hiere.t.b. Poftá tetigit os eius, ecce ego dedi fermones meos in ore 3.59.6 tuo. Qui poterat cii pfalmifta canere: Mifit in ore meo can; ticum noyum:hymniü deo noftro.Qzuis autem hac opera . Cótraria tibi: quis οσα’ tus eftomniá, nifi dominus atqfaluator quí colum fed & terram:& dicit fion: Populus meus estu? Q.uod Ῥρήε ecclefiz conuenit degentibus cógregatz.Etin Ofee creden tibus pollice dicens: Vocabo non populum meii populi meum:& ipfe dicet míhi, deus meus estu. ἃ«λαο eleuarei confurge bie; rufalem 2€, Hierufale δὲ fion effe δνώνυμορ, fape docui: quarum fion, qua interpreta (prolato q in monté ita fit,arxuocatur:re, liquaauté urbis pars, SEP.Ponamuetba mea in ore tuo:X ín umbra man? mec protegam te: ín qua ftatuí ccelá δὲ fundaui ter/ Tm dicet fion:populus hierufalem dicit:qua me" estu. ORC prius appellabat hie/ eleuarehierufalé,quabi,—busS&lalem:quánüc s., 3, proephetacohortat ut bifti de manu domini cali furgat: quz priusne/ cem furoriseius, Calícem^ 8ationecorruerat, di, ;:... censin domínipaffio enim ruina xod, furoris ne: Crucifige, crucifi ebibífti&euacuafti:& nó δε Benin fut ; Ξ regem nili ceefarem: erat quí confolaretur t€€X— agatpornitentià: Sca oiíbusfilistuis quosge^ pvitatis fentiat ma; nuifti:& non erat qui ap/ prehenderet manü tuam: necp ex omnib? filijs cuis lis, cur fuü offenderit creatorem.Solent me quos exalrafti. Duo hzc dici amariffimà anti, dotum, qua ex guftu noméaccepit,dare fto macho naufeanti: ut noxíos hurnores euo; mat: δὲ poffit coctos cibos atq digeftos in aluü tráfmitterequos phlegmatii magnitu/. bítur tecá?ruína, δὲ contrí tio,fames,& gladius:quis confolabitur te? Filijtui lgif& hierufalé qua bibit de calice furoris domini:& de κόνδυ eius:quem Symmachus cratere intet pretatus eft:& quem iuxta Genefeos libri, Iofeph in faccu. Gefla4A| lofratris Beniamin iuffit abfcondi:iubetur de ebrietate con furgere, eo cp biberit, δὲ uacuefecerit,& potaueriteum uíqy ad feces:cp tres uno indícauere fermone dtesedarueac. Hic G οἰ ἡ Iofus.e do digeri non finebat, ᾽ eft calix dequo in pfalmis legimus:Calixin manu domini$3,745 uini meri plenus mixto:Et inclinauit ex hoc ín illud:uerun tamen fex eius non eft exinahiíta: bibentomnes peccatores L terre.De quo& ad Hieremiam deus loqui&Sumecalicem Hier μὲ uini merí de tnanu mea:& propinabis cunctis gentibusad quas ego mittam te. Etbibent δὲ uomét& infanienta facie gladíj,quem ego mittam in medio eorij. Cumqpalijs gen^ tibus& hierufalem urbibufep iuda propinaffe fe dicat, infert:Sic dicit domínus omnipotens deus ífrael: Bibíte& Toe inebriamini,& euomite:& cadite a facie gladij, qué ego mit tam in medio ueftri. Ecnotandum ῳ calix iftefuroris do^ miní eladius eius fit,qui in medio mittitur peccatorum.In quo quaítio nafcitur: quomodo poft potum, ebrietatem, uomitumq»& ruinam, in Hieremía dicatur hierufalem n8 poffe confurgere:& nunc per Efaiam loquatur ad eam:Ele^ uare,eleuare,confurge hierufalem. Ὁ uz íta foluit: Codiu quis bibit calicé,& inebria£,& infanit uomitqy ,S corruit, non eum poffe cófurgere:necdum eff epotauit calícemdo/ míni: nec peruenit ad feces, uteum ufqp ad fundumbibe/ trit. Nuncautem ad hierufalem de praeterito dicitgemport, qua bibifti demanu domiíni calicem fureris eius:&non quz bibis.Simulq confyderandum: ᾧ non propheta, nó apoftolus exinde fuerit in iudza, quí cam confolatus fi: apprehenderit manum eius,& iacentem eleuaueritEx quo manifeftum éft,cp poft ultima captiuitate ifta dicant: alio quin in babylone,& poft babyloné, Ecechicl,& caterof pro phetas habuiffe eam narrat hiftoria.C) d'autem dicit;Duo funtquz occurrerunt tibi:fiue duo hac contraria tibi:quis cótritabi£ fuper tec& pro duob?,infert quatuor: uaftitaté, B contritioné, "βδιό].ς: αι Άπαρο, t Lx .£n£íaiam & catrition& fame& gladiü:illi fimile eft qd' in pfalterio cani tur,in pfalmo fexagefimoprimo:Semel locut? eft deus, duo hacaudiui: quia poteftas dei,& tibi die mifericordia:quía tu reddes unicuiq iuxta opa fua.Et ibi eir femel log£ deus qd oifiipotés fit:& duo audit ppheta,qd oifipotétia illi? in κε. LM cientes per dfim deum:non quo diis diffolutionis οὐ caà fa(it:qui morténo fecit, nec delecta£ in pditione uiuentiü: fed quo quiin legepeccauerint:perlegé iudicent:qu& ope: ratur irà dei his qui preuaricatores eiusfunt, b 41 3ddrco audi bec paupercula τ ebzia nó a víro τᾶ, O hierufalem cui utrag pte praualeat; ut& poenitétib? tribu/ at mifericordía:8ipma nétibus in peccato red dat fupplicia qua me rentur. Iuxta qd? δὲ in alioloco duo occurre rüt hierfm: qua fingu la bina habent. Ruinà ei fiueuaftitatem fe; quit contritio:famem & gladium interitus. Poífumus hac íuxta Anagogen,& fup ani; ma intelligere peccatrí ce: que nolens bibe/ recalicem furoris dii, dicit in pfalmo: Dfie neinfurore tuo argu? as me: neqpin iratua corrípias me. Si αὐτῷ biberit:bonü eft εἰ fua fentire fupplicia:& au dire diim dicente: ΟΠ. ira furoris mei tranfie rit rurfum curabo. Et * HEP. Filij tui piecti funt: dormierunt in capíte om; níum uíarum,ficut oryx il laqueatus:plení índíena/ tione domini:íncrepatío e b dei ταί. Idcírcó audi haec paupercula& ebría non a uíno. Ηας dícit domina, tortuus dominus δὲ deus tuus quí puenauit pro po pulo fuo: Ecce tuli de ma. nu tua calicem foporis, fundum calícís índignatio nís mez: non adijdes ut bíbas illum ultra.Et poná illum ín tnanu eorü quite bumilíauerüt:& dixerunt 4 SEP. Filij tài índigétes:& dormíentes ín capite om/ níum uíarü: ficut beta fe/ micoctarpleni furoris do; miíní:& deficientes a do; mino deo. Propterea au; dí humilíata& ebría non auíno: Sícdicit dominus deus quí iudicat populü fuum: Ecce tuli de manu tua calícem ruínz,xovév fuv rorís meí:& non adijcíes bibere illum ultra: δὲ da; bo éum ín manus eorum quite ínique oppreflerüt, δὲ humiliauerunt: quí di xerunt anímz tuz: indi/ nareut tranfeamus: δ΄ po/ fuifti equalía terrx medía tua a foris tranfeuntibus. dixi: Bleuare, eleuare: confurge,&age poeni; tentia:quía bibiiti de manu diii calicem fu/ roris eius:& epotafti eum uíqpad feces: fi li τοί quiintoto orbé' difperíi funt, ductiqs captiui,iacuerunt iri plateis;& in capitibus uíape:Scito te effe pau/ peula δὲ humilíatà δὲ ebria,nó auino,fed fü rore diii.Idcirco fi egé ris pornitétia:S eleuá ta furrexeris: fcies calí cem foporis δὲ ruinat Siue iuxta Symma/ chi& Theodotione; lacerationis& cómo/ tíoís,de manu tua effe tollendu:& condy:pró q&inhoc loco Sym; machus,crateré inter pretatus eít: te ultr nó effe bibituram:fed tradendi aduerfaríjs tuis: qui dixerunt aní mztuz,íincuruare ut tranfeamus:íllifqs dir centibus uolütate ,p/ pria,íncuruata es, Et ilm Hiere$.b alibiiNunquid qui ca": yii c ditnon refurget dicic^ 2BEC tux, Kutuare ut tráfe d 8 dise 4{ΓΦ||6 τη ἐπ)^ amus:& pofuifti ut terrá iri dígentee τὸ. Που bera E REA RAT να — femicozazt, Probe; ΟΠΩΣ ται δὲ dft ui& per? nii ta femicocta, reliq in; tranfeuntibus. Ca. LII [i terpretes, oryge captü tao& illaqueatu, tráftule/ Onfurge.cofurge srt rüt:qui hebraice appel induere fortítudi dieit latur S: qd? genus ne tua fionzíndue rtr: beftiz nafcétis in ere/ flimétis ofi hí xut mo,intermüdaaialia X F€ ΠΟΙΟΣ Ον tuac hie in Leuitico& Deute/ ronomio poni£.Pro ᾗ Lxx.fyralingua opina πρὶ rufalé εἰαίταϑ fanjtí:qa nó adijciet ultra ut ptráfeat p te íncircücifus& imüdus. NIA amy ti funtthoreth, quz di icut Cit beta, Hoc de noie, Excutere — ᾿ tranfeam? ad fenfum. drin Filij tuíficut oryxue/ v m natorü laqueis irretitus,dormieruntín compitis& plateis: " Jii& fup nudà humii,nuda membra ponentes: indignatione "T dii, increpationé dei fui, ppríjs miferijs indicarüt.Porro ubi iuxta Lxx.q noluerüit habere diuitias fpirituales in omi uer M bo&(cientia& operibus. bonis: fed fuerint pauperes quí — nó fuftinent cóminationé:nequad habitabüit in domibus μη m quzuírtutibus extruuntur: fed in principfjs uiarum& in με ji exitu,tangétes omnía,& omniía relinquétes.C) ui recte dor ΙΙ" S ma miredicunturillofomno:de quo fcribitur:Dormierüt fom ui n nü(αἲ δὲ inuenerunt nihil.) uo fomno confopiuít eos rex gt»: affyrius.Et coparant bet femicoctz,qd" genus holeris eft puit uilifimi& fragiliffimi.De quibus holeribus, puto illud in QUU. S356 pfalmisdici:Ne celeris in malignátibus: neq» emulerís fa/ QUT—'- entes igiquitate, Qm ficut foznü uelociter arefcét:& ficut μη holera herbarü cito decidét. E(t em egrotátiü ορ. ui fe uem o melincredulus eft, appellat beta cruda. C) ui auté fimplicí. qm. contentus fide,abíqy ratione δὲ dogmatii ueritate facit opa iufticie:poteft dici beta cocta. Porro quí ínter uitía atqp uir/ tutes medíus fluctuat: δὲ duplici corde accedit ad feruitute d dei:iftere&iffime uocatur beta femicocta:ad qué& in Apo; fi: Apocs.c calyp(i loannis loquitur deus: Vtinam aut calidus elfes : autfrieidus:nuncauté quia tepidus es,euomá te.() ui tepí Οἱ& dormientes pleni funt furoris diii:& diffoluti fiue defi Xurge, Ca. LII exuroe»— fion-΄ o 4 LI induere fortítudi/ ne tua fion:& induere olo tíatua hierufalem ciuitas fancta:nequacg ultra adij diet ut pertranfeat per te incircücifus& immundus. Excute potuifti quafi terram corpus fiue dorfum: Vel iuxta Lxx. medía & ceruices tuas foris tranfeuntibus. Hoc iut xta híftoríiam dictum fit: qd? hieru(alem ft eleuare fe uoluerit atqg confurecre: nequad$ bibat calicem furoris diii: nec patiatur ultra qua prius fuftinuit, C'atterü ut ueniam? iur xta Lxx.ad intelligentíà fpiritualé: animz dicit humiliatae τῆς, δὲ ebriz pturbationibus:utíciat dfim habere fe iudi/ cem:& de omnibus redditura fe effe ratione. Ὁ d(i fuerit ad meliora cóuería,auferendü calicé ruinz de manibus ei?: δὲ crateréfuroris dni,q fupplicia continebat: de quo& Ege; chiel dicít ad hierufalem: Calicéfororis tug famariz bibes pfundü δέ latum ut inebrieris: tradendü in manibus eorti qui eam humiliauerat. Haud dubiti quin aduerfarías figni ficet poteftates:quz díxertit anim illius,incuruare ut trafe amus.In quo pariter adnotadu, qd' nó eam íncuruauerint nec uim fecerintut príus erecta inclinare in terrà: fed pro/ prioarbitrio dereliquerint. Illa auté uoluntate fua pofuerit ceruices uel dorfum, fiue totum corpus fuüinó íntus,fed fo ris hís qui eam cóculcauerint. Tale quid δὲ in cuangelío ἴεν gimus:qd decem δὲ octo annis fatanas incuruauerat mulie rem,qua diis ad(tatü priítinü erexit,ut poffit dicere: Leua/ ui oculos meos in montes unde ueniet auxilii mihi.Et:Ad teleuaui oculos meos qui habitas ín ccelo. Ca. LiÍ €nfurgerofurge índuere foztítudíne tua fion«€. Rurfum δὲ in hocloco nomé fion,ut fupi? a Lxx additi&& idcirco iugulatii ueru. Cui ergo fuj dixerat: Eleuare,eleuare:cófurge hierfm: Nüc οἱ’ :délcqui&: Confurge, cófurge induere fortitudine tua fion. E Ω. μα fit atit 50. 89 E Egécluise Luc.is.b T8.120.8 Ibidem,22,4 δ.ςι Zommen.lbicronymi liber oecimuf quartus Quz fit aut&fion,fequés uerfus oftendít:Induere ueftime? tíseloria tuz hierufalé. Hoc diximus ut hierufalem δὲ fion unà pbemus urbem.Prazcipiturq eí:ut lugubria ueftímé: ta deponat:& induatur hís qua habuít antédj biberet de effoeminationzanimi filia ποῖεξ; fcques yfus oríditin ἅ ας Solue uicula colli tui captiua filia fion. Vere eim captiu? eft ppls iudzopsq ufq; hodie Nabuchodonoforportat iugii: manu diii calicé furorís ei^; Appellaturq ciuitas fanctuarij: hoc enim fonat ,ppter templi qd'in ea condi tü fuit:Siuefancti,pro pter notíciam dei: uel.. fancta,qa folain orbe terrarü acceperat lege. Mattluz7, f Vnde& poft refurrez ctione faluatorís appa ruérüt corpa morttio/ fü in ciuitate fancta. QLuzutiqjppter blaf phemiam δὲ miffas in drim manus,fancta ef fe nó poterat. Q.d' qs pmittit: Si furrexerit poft ruina:& induta fuerit fortitudine& gloria fua:nequadj ul tra tranfiturti per eam incircücifum& imun/ dü:Hoc fignificat,q d δέ Paulus apoftof? dí; 3. Co.c,d Cit: QLuz participa/ tio iufticiz cii iniquita te? Cua focietas luci ad tenebrascCLuz có uétio chrifti ad belial? &HEB. Excütere depulue; τοιοῦ furge, fede hierufalé: folue uíncula colli ταί ca; ptíua filia fion. Quia haec dicit dris:eratís uenunda, ti eftís:& fine argéto redi; b memiíni. Q üía Tac didt ας deus:In egyptü defcé dit populus meus in prín; cipio:ut colonus efletibi: & aflur abfay ullacaufa ca lüníat? eft eü.Et πᾶς quid mihi híc dicit diis«ΟΠ ablatus eft populus meus gratís:driatores ei? inique agunt dicit dris:& iugiter tota díe nomé meü blaf, & ρέξδμε ac blafphemias: fuas: ftri&t?eft funib?:q eratis e(t uédit?;& nihil fecít digni ppter qd' poffit redimi Pl fu. SEP, Excutepuluerem:& exurge híerufalem.Solue uinculum colli tai captiua filia fion. Οσία hax dicit dris:eratí s ucnüdati eftís: & fine pecunta redítmemi, ní.Quiaficdiis:In cgyptá defcendit populus meus, príus ut peregrínare£ ibi: δεί aflyrios uiolenter ab/ ducti funt: δὲ nunc quíd erit híc dicit diis? Quiíaab latus eft populus πιο”, era tís admiramíni,& ululate. Hxc dicit dris: ppter uos femper nomen meü blaf phematur ín gentibus, pra dicit: Ecce pecca; tis ueftris uenundati eftís:& in iniqtatib?ue ftris dimift matré ue; ftram. Caufafqs rede dit:cur uentidati(int, cur abiectí. C) uia in/ quit, uení: G non erat. homo: uocauí,& non erat qui audiret, Ex à. manifeftü eft; ideo ον rorí& damonib? eos traditos: quíanó au; dierüt clamanté: Veni Mattlui.d tead meoés ἃ labora; tis X onerati e(tis. Re; dimen£ auté qui uo/ lueríntcrederenequa Gpargento& pecunia: fed praciofo chrifti(47. guine: ut audiant per apFos:Gratía uobis& Ἀθη pax.Non ei ob meri; tafed ob gratiíà&fi/ dem chrifti,deo recóci líati fumus. Απία dg dicit quz uitiorü pol/ h s QLuz pars fideli cum phematur. infidele?QLuis confen fus templo dei cti idolis? C) uz quidéut exponere coepim?, Ε δὲ ad animz ftatum urfíuer(a referunt: C) d(i p poznitentía priftinü robur receperit: uocet habitaculü fancti:& fiat t&/ pli dei: nequad per eà incircücifus δὲ imiüdus λοΠσµιός 'T$48.d tráfcat.De qbus dictü eit: Ab occultis meís müida me dfe: δὲ abalienis parce feruo tuo.Si mei nó fuerint driati,tüc(πι! maculatus ero:& emüdabora delicto maximo. Omnia ας que pmíttunf fion δὲ hierufalé: non ut Iudzi fomniàt ad lapides íllius δὲ cineres fauillafqy dicunt, ut inftaure£ ín prí Matth.2».d.(rinü ftatü:fed ad populüi híerufale, qui occidit pphetas, 8 lapídauit eos qui ad fe mifi erat: δὲ ad extremi εἰ in filiü dei mifitmanus.Q. ui corrués in paffione chrifti,in refurre; Rom. f ctioneillius fufcitatus eft: qi multa milía crediderunt de iudzis:& reliquiz faluz facte(Πε, Εααξ δὲ de ecclefia poffu/ mus dicere:quz uífio pacis δὲ fpecula,fi in harefim corrue; rit:Iube£ exire: príftinze fidei ornameéta fufcipe.Et fi fuerit fufcitata,fanctitatis οἱ& cótinétize premía ,pmittunt:ut ne/ quad per eà tráfeat íncircücifus δὲ imtidus. C)? nó ad car nis concifione atq preputiti:fed ad operi imüdiciam, fiue müdicia referri poteft:ut incircücifos δὲ imtidos uocemus, qui corpís uolaptati& libidini feruitit. Deniqsad circüci/ Hiere 4.. a fos carnenó fpuloquit Hieremias: Oés gentes incircücifae carne funt:fi!ij aute ifrP'incírcücift funt cordib? fuis.Et beat? 1.Co.7.d apf'us deuirginitate δὲ cótinétia ac nuptiis difputas,iecit in medio:Circücifus aliqs uocat?eft:inó adducat preputiti.In praputio uocat?&,nóciírcücidat. C) d? mihi uidet alijs y'bis dicere: Άι uxore uocat? eft, δὲ credidit, nó ducat uxore, Vel ecótrario:habes uxore in chríftü credidit: ποσῷ diuor tiü(ποία Ὁ ue fenfi,nó folü ín círcüicifióe δὲ i preputio,fed in libertate ac feruítute cuftodit: utliberos uocet uirgies,& cótinétes,feruos q uxori debitü reddat. Necp ein ptátis nra eft przpucíüi adducere poftcircücifioné: iuxta eos q in Μαν v Macb. 1, b chabeog: libro dicit fibifeciffe preputia:C) d? denafcetib? filijs,& n& de patrib? dicit. Aut q liberuocat? δ, magis feru? eft chrifti,cum in chrifti baptifmate nulla fit differentia, iu/ daií,ethnici,graci,& barbari,uíri& mulierís, liberi ac feruí. aq£ xcutereoe puluereicófurgeifede Ρίο«c. Nequads ad hierufalé.i.ad ruinas lapidü illi?,& cineres ac Γαίας, p^ pheta effe fermoné:fed ad ρρῖτα q habitet εα: δὲ qd? ppter Propterea P luta fordibus,cando/ ré príftína cóuerfatio, nisamiferat:ut excutíat pulueré ci apfis,q adhafitpedib? Mattioli: ei?,Nedp em fieri poteratiut quz pftrata fubiecerat ceruices fuas foristrafeuntib^: δὲ media terra fociauerat: dixeratcg: Humilíata eft in puluereania mea:adhafíit terre uéter me*: i454 non imagíné terrení accepit, À qua nos reuocat aps dices: Sicut portauimus imaginé terreni:fic portemus δὲ imaginé r.Co.f caleftis. Vnde qui in carnefüt,placere deo nó poffunt. Nó Rom&b quo carnis natura dánet:cuius códitor deus eft:& in qua plurimi placuertít deo,regnátq cti chrifto:Sed quo opa car; nis repudiept:de quibus idé Apfs loquit:Ego auté carna; Romzt.|, lis fam,uenüda?? fub peccato. Deniq: ad huíufcemodi ho/ E mínes dicit: Vbi aüt celus eft,& emulatio in uobis eft. Nó; Cosa. ne carnales eftis&(c&Àm homineéambulatiscEt econtrario ad fanctos: Vos auténó eftís in carne:fí quide fps dei ha/ bitat in uobis.Excutitur ergo puluis: dequo fcriptum eft. Nunquid cófitebit tibi puluis:autannüciabitueritaté tua, 525€ ut foluan£ uincula colli nfi: Ec nequad? audiam?:Neru? fer re? collü tui: fed ciifponfa mereamur audire: CEpulchre Cafe funt gene tua ficut turturis:collü τα ficut monilia. Etite/ rii: Circüdediarmillas manibus tuis:& monile collo tuo: ut graui onere liberati,& recipiétes ornaméta priftina, capti ui effe ceffem^:redépti ab eo q uenit fdicarecaptiuisremife ς fioné.Et de d fcripti eft: Hic edificauit ciuitate mea,& ca 9456 ptiuitaté populi mei reducet:nó οἴ pracio:necp cii munerl/"η bus. Cuifenfui& Petrus apfus cógruit: Sciétes qim nó cor i pend ruptibilibus argéto& auro redépti eftis de uana ucftra con uer(atione patribus tradita, fed fanguie agni imaculati&C. b«[uía becoícít ofis oeuo: 3n eayptti ocfcendít popu incus«c. Arguit populi iudaorti,& uétura pradicit. Ω qui uokütate fua in iacob defcéditad egyptios:X téporent/ Geíi47) ceffitatis ac famis pegrinatus eft ín terra geffen: pofteaab aflyríjs,quos in nullo laferat calumnia fuftinuerit,& in ba;«Νερά byloné captiuitate tranflatus fit. Vnde infert: Et nunc quid e$ míhi eft hic dicit driscEt eft fenfus: Nihil habeorcliquipro pter qd in hacregione pmaneá:de qua populus meusab/ latus eft gratis,& uéditus peccatis fuis:& quafi oryx retecó prehéfus uel uiribus rhomanorti,uel diaboli laqueis qbus :uinctus hucufq retinet. Vt aüt ifta paterent, diatores corü acmagiftri inique egerüt: qui iuxta Symmachü δὲ Toe tione tar , I9, C:: ἢ- ANS SS Kc Dequibus&aante iam dixerat: Tpfe diis ueniet c feniorib? jn£faiam - tion&ululabüt:iuxta Aquila lebunt,cum tormentis traditi - fuerint.Ipfi eif funt qui aduerfum faluatoré,populü conci üt:utconfona uoce clamarent: Crucifige,crucifige τας. populi:& cti principibus οἱ”, Vos auté quare fuccédiftis ui, neam meá: δέ rapina pauperis in domibus uetriseCLuaobré iu/ xta Lxx, loqt ad eos: pter uos femp nome meti blafphematur in gétibus.Etíciédü qd ingctibus,nó habeat in hebrao:fed ab(olu/ te,nomen mel iugiter blafphema£:ut fubau dia£,in fynagogis ue; ftris: qui dieb? acno/ tibus blafphemat fal uatoré: Et fub noieut HEB, phemat.Propter qd'fciet populus meusno men meü in die illa: quía ego ipfe qui loquebar,ec a cc adíum, Qzpükhri fup montes pedes annüciátis δὲ przdicátís pacé& annü cíátís bon: pracdicátís fa/ lutédícétis fion: egnauit fape dixi Nagarenorii deus tuus: uox fpeculato; terindieichrifianos γῇ cuori leuauertit uoce:fi congerunt maledicta.:: llisiagblafoheman mullaudabüt: quía oculo tibus& maledicétib? diio: populus eius de .quo crebro iam dict eit.i.populus chriftía/ .nus: fciet nomé illius .qui uéturus eftin noie patris.Et ,ppterea fcict,qa ipfe q pri? locutus eftp ,pphetas,prafens erudiet populos.Tuxta Lxx. loqui ad ifrael deus, qd in egyptiü uolütate defcéderit. Di ad oculum uídcbunt:cum conuerterít dotnínus fion. Qaudete ^ Denm d ente in Deuteronomio moyfe:In fcptuaginta aniab? defcé - derüt patres tui in xgyptü:& ab affyríjs captiui uioléter ab/ ducti funt. Vnde dicit ad eos:Et nunc quid eftis hicegd fa; citis in terra iudza:qui poft nece pphetarü,in dei filia mifi .ftis man? Aut certe ad angelicas poteftates,& pra'fides ἐῶ) pliangelos loqui£ deus: C) uid hic facitis:cur nó relinqui/ tis ppl blafphematée Qd&lofephus refert Άρης repéte ianuís tépli& fpóte referatis,quaf multi hoies claudere uix poterát, uoce de adytís templi exiffe dicentiti: Tranfeamus ex his fedibus.In quo confyderáda fermoni ,pprietas, qd? nó dixerint,recedamus,fed tráfeamus ad populti gétiü. Vii Matduz7,e δὲ ποῖῖ tépli a fummo ufq deorfum fciffum eg in duas par; tes:utoés iudaorü cerimoniz páderen£:& eo tpe impleret; :qd'in hoceodé ppheta dicit:Ex fion egrediet lex: δέ uerbü ἀῑί de hierufale:Et iudicabit inter multas gétes ufq in lon/ ξβαμῆηη oém ef terr exíuitfonus eor:& in termios or bisuerba eorii. Etín ori loco deo offer£ incéfum,& hoftiá müda,qii pphetícus fermo cópletus eft:Recordabunt& re dibütad dim οὖς fines terre:G adorabüt in cófpectu eius omnes familiz gentiü:qim diii regnü eft:& ipfe diiabit gen titi, Vnde dici£ ad principes iudaorü: Admiramini X ulula te:qf uos caufa eftis ruin populi, Porro iuxta Anagoge, -Πος poffumus dicere:qd? defcendat in egyptii huius feculi populus dei ppria uolütate,qri amator magis uoluptatü gd 8512. dei eft:& nó auditillud ,ppheticti: Va qui defcedüt in αγ;* ptüadauxiliü.CLui cü uitíjs fuerit delinitus,& habitauerit inlocoadrü& lluminüq caftitatís nó habet ficcitaté:tunc ,uioléter tradet affyríjs ut dominent ei:qui eti poftea in pec; catoarguátatqp couincát. Ipfi fütem δὲ inimici€ uindices: , Hiere2d deab?loqt ad ifrael: Bt nüc qd tibi eft,& uize egypti ut bi^ bas aquá geon:& qd tibi eft& uizaffyriorüi ut bibas aqua flumirf«Q ui igit defcendit in xgyptu,& de excelfo hieru/ faléad humiliora delapfus εἶ: ταδί hiericho alterà egy ptü,alatronibus uulnera plura fufcepit: Díci£ ad eum:Et niicqd uobis eft hic« quid in terra& in ecclefia dei uos efTe fimulatis,qui ftudio atqy omni defyderio defcediftis in egy ptum:&ab affyríjs poffidemini,capticp eftis:& ululare πια’ gisaciugere debetís:quia ppter uitia ueftraatqp peccata,no men dei blafphemat in e&tibuszqbus in Egechicle dicitur: RA Cótamínaftis nome metn getibus.Et quó in euagelio di Platth..b:(cipulis loquit diis; Luceatlumé ueftrü corà hoibus:ut uir bet .tuus. Voxcuftodientíà te £4, LII$0, 9o de&t bona opa ueftra, S glorificétpatréueftrü qe incodiss Ὁ Sic ecótrario,cü mala opa feccrimus,nomen dei,ppter nos à blafphemat in gétibus.Idcirco q habet ícientíà nois dei:&: qd ad imagine& fimilitudine illius fitcóditus nóignorat,...— in luce uerfabi£. Et erit in die, de qua exultauítabrahà qd ui Io 8.g diffeteaideq&fand?— loquit dáuid: Hac eft ps.ir7.e dies quáfecitdriseex; ὁ ultem?&latemur i ea: Ὁ οἱ em illumina? uerüt fibi lucé(είδη, δέ habét lumé fempi/ τοτηῦ, αῷ credetib? rel promiffum eft:Erit ti^ bi ἀπο lux aternà: i die honefte ambulat, δὲ(Πε filij lucis δὲ diei: δὲ coenofcüt eum qui dicit ad moyfen: να’ Exo;5; d de dic filijs ifracl:q eft mifit mé:& qué infan ctis ante cognouerat; etià fibi adeffe coeno; fcét. a qp Epulcbzf SEP. Propterea fciet po/ pulus meus nomen meü ín die illa: quía ego ipfe η loquebar adfum, Sícut hora(αρ motes: ficpedes euangelícantis auditü ρὰ cis,euagelicantís bona:qa audítá fad faluté meà di; cens: Sion regnabit deus exaltata eft:& uoce fimul latabuntur:quía oculí ad oclosuídebunt:quando—fupmonree pedes an Τζ£setit diis[jo náüciantíe pdicantíó miülertus tuerit dns 1106. pacécc, Confequéter Erumpant— decoq fupra dixerat: / 7.,, Ege ipfeq loquebar ecceadfum:Nüc ,ppheta teftat:qd ipfe fup motes euageliüt pradicarít.i.(up apfos:de qbus(criptü eft: Appropinquaté montibus zternis:& quorum doctrína illuminatio dei eft. Vii ad eii in pfalmis dici£:Illuminas tu mirabilitera monti 43,75, bus aternís.Hicannüciauit& pradicauit pacetm his q eràt longe.i.gctib?: ppe,hoc eft;íudais:miidii recócilias deo: de fub noie Salomonis in pfalio canit: Oriet in diebus Ὁ cius iufticia δὲ multitudo pacis:donec auferatur luna. Etin hoceode ,ppheta de puero qui natus eft:& defilio q datus eft nobis:cui? principatus in humero ei?;& uocabit magni cófilij angelus:poft relic] dicit: Et pacis eius nó erít termin? Ipfe eft em pax ηζά, q pacificáuit oia p fanguine crucis fuse in coelo& in terra. C) ui locutus eftaplis:Pace meà douo/ rog bis:pacémea relinquobis.Etanntüciauit nobis bona:non—' quz a philofophis appellat indirferétia:fed quie uere boná funt:quz dat pater petétib? fe;i.o€s eras fpüffancti.Deniqg alter euagelifta in eodéloco fcribit: uato ma gis pater ue/ Luci fter qui eft in coelis:dabit fpiritifan&tü petetib?[εσας(Πε A. bona quz credétib? diis pollicet, Audite me δὲ comedetis bona:& delectabit in bonis aiia ueftra:& nó folü bona: fed faluté omib? nticiavit,qua ipfe prebuit q dicit(ion.i.eccle/ fi&:Regnauit de? tuus. Vi& Apfusloquit ad(an&os:Nó Romi.e, B regnet peccatü in ueftro mortali corpe:ut obediatis defyde; τῆς ei^; Et depctóribus fcribes: Mors ingt regnauit ab adà Ibi; s, c ufipad moyfen. Or dq feqt:; Vox fpecalatorü tuorü fiue cu ftodü tuomiaplos fignificatide qb?& in alio loco ad ecclefia $,9.b i4.d loquit de?:Sup muros tuos cóftitui cuftodes,qui πό ta Infra.e.B cebüt recordates diii:q exaltabüt uocé de fublimib? diffe; rétes. Vii dicit ad eos:Sup monté excelfum a(cede q euan/ a, 4o.b geligas fion. Exalta in fortitudine uocé tua qui euarigeligas hieru(ale; Ifti pari detuoce laudabüt: δὲ oculis uidebüit ad oculos.Q). d alíjs ybis Apts dicít: Facie ad facié:qii fan&? 1, οι ἃ canit: Oculi mei fep ad dim.Et: Ad teleuaui ocFos meos q. 8.24. c habitas iri cozlo.Et dris rridebit ei; Oculi em ἀπί fup iuftos: Ibídem.20id ,& aures illiPiri prece cog Hoc qd' Lxx.trá(tulerüt;oo opa.i; P935 ficut hora fup mótes:ficut pedes euagelicátis auditü pacis: & reli: Paul? féqués fen(ü hebraice ueritatis,ponit ini epPa ad RhomanosiC fpeciofi pedes euagelicatiti bona:euageli p on.16, c cátíüi pace. Aplos intelligi uoles:quorü diis lauit pedes:ut Ἰοῦς 15: a midi δὲ pulchri effent ad predicadü:& in toto orbe difcur; rerét:breuiqp doctrina chrifti implerét πη, ὥρᾳ atit.i.ho ra:iuxta Lxx.& ambiguitate(ἐγ δίς graci;aut tépus figni ficat,aut pulchrítudinéSSi tépus,illi aptabit:Tpeoportuno$, 45, c audiui te;& in die falutis adiutor cui fuí, Vri infert Apfus: 2,(79.6; M 2 Ecce nuné £Zommen.oicronymi liber oecímuf quartus Ecce nunc tépus septabile:esce nic dies falutis, Όρου’ p.a DO em tpejp cunctus fanguine fudit:qr oés declinauerüt,fi/ mul inutiles facti erát. Non erat qui faceret bonum: nó erat Rom,s, c Ulqpiad uniüut p omib? gu(taret morté:qa οὓς peccauerát: & indigebat gloría dei.Sraüit pulchritudinéad illud refera/ mus qd in plalmo di; citur:Speciofus forma pra filijs hominfm: (Quid em pulchrius dp ut formaferui fieret forma dei,& federet& regnaret cti chrifto in catleftibus e Pót ὥρα fcd?m eraceligux latí, tudine cura dici δὲ(ΟἹ citudo:iuxta illud qd? fanctus ait: Multipfica bis me in aía mea uir; tute tua. Pro mftíplica bis me: in eraco dicit “πολυωρήσηο µε, qd e, multa cura& folicitu/ dine digni habebis, δη EtalibiScdm altitudi né tuà; ἐπολυώρκσας, filios hominü:qd altjf uerbís grace dicitur: τὰς ὥραο ὥρασαο του, τσι φρον]ίσ'ας ἠξίωσας Sed hzc fupflua füt:x fpeciofi magis pedes chrifti uel apfort accí/ píédi:qd'prater Lxx. omnes fimiliter tráftu lertit, Paulo eor ínter pretationé probante, a[ audete z laudate fimul ocferta Ρίου£C, D uto in ca ptiuitaté populo iudaorti,& urbe fuccefa: aut rarus erat ín hierufaléjaut nullus habitator.Poftdj auté qui pri? loque/ bat inpphetís:& erat in princípio apud deti, deus uerbii ha bitauit in nobís:& caro faci? eft:inftaurata funt deferta hie; rufalé:& uenit ille de quo fcripti eft: Hic aedificabit ciuitate mea, captiuitaté populi mei reducet:ut nequad? ρἰαποαξ ab Hieremia:(2 uó fedet fola ciuitas qua erat plena popu; lis:facta eft quafi uidua quz erat multiplicata ín gentibus: Sedaudiat Dauid canenté:In cóuertédo dris captiuitatem fion:facti fum?tandj cófolati. Et poft paululii:Facti fumus lztátes.Etut fciamus nequadj hac dici de populo iudaor:, fed deoinib? qui p apfos in drim credituri funt,ponit& di, cit: Qcui cófolatus eft ea,fiue mifertus eít eius:& quí eruit, ucl redemit ea:ipfe parauitfiue reuelauit brachiü fétim fuü, in cófpectu omniü gentiü: δὲ uidebüt os fines terra faluta redei noftri.Ex quo pfpicuü eft,extructa p apfos fpirítuali hierufalé.i.ecclefiaquz a iudais fuerat derelicta: reuelari E Té. T44.»HEB, Gaüdete&lauda/ te fimul deferta híerftn qa cófolat?eft diis ppm{πῶς uit diis brachíü fanctum fuü ín oclís omniíü σεις & uidebüt oés fines terrx b falutare dei noftri. Recedi te, recedíte,exíte índe:pol/ lutá nolite tágete:exite de medio ei?:müdamini qui fertis uafa dri. Qm nó ín tumultu exibítis: nec ín fuga pperabitis.Praccedet em uos dnis:& cóeregabit ε uos deus ifracl.Eccé intelli getferuus me?: exaltabit δὲ cleuabit ὃς fublímiferit ualde. Sicut obftupuerüt fup te T$057.a *Ireno.1 P$125.a brachíii diii cunctis gétibus:& uidere falutare eius oés fi/ nes terre. Ὁ d? dupliciter itelligit. Aut eim reuelat pater bra, chiü futi cunctis gétibus: aut filius reuelat fortitudine fua, Luc.e.c Dequo fcriptüeft: Virtus em ab eo egrediebat δὲ fanabat Mar,s,c 068.Et iterüi:Senft uirtute exiffe deme quz fanauit emor/ rhoufam. Ὁ d'auté filius dei, patris dextera appellet& bra; 5,57... chium:multa funt teftimonia:e quib? pauca dicemus.Sal^ Efa.srb. uabitfibi dextera eius:& brachiü fanctum illius.Etalibi:In (Ξεῖ. 49: b brachio meo gétes fperabüit.De ᾗ iacob dicit: Hic erítex ..Ppecatio gentiti. Ecoctogefimufoctauus pfalmus. Tuü bra; Exo. τς. b. ΟΠΠ ο potétía.Hoc brachio eduxit diis ppl ifrael deter; Matth, 16, c ra&gypti.De quo ad apforü príncipe loquebat: Beatus es imon bariona:quía caro& fanguis nó reuclauetüit tibi:fed pater meus qui eft in coelis. Etapfs Paulus defe: fi ingt Gal. c placuit deo ἃ fepauit me de utero matris mez: ut reuelaret filiti futi in me.C) d? at cunctis gétibus οὓς terre terminos copulauit,qui uifuri funt falutare dei: illud oftédit qd'8rin 8. 45. d alioloco dicit:Cóouertiminiad meab extremi terrae:&(αἰ αἱ Hiere,I6.d eritis, Ec p Hieremia: Ad tegétes ueniétab extremís terra. redemit híerufale. Para; 'níqportatís uafa dni: qa 'apfusloquebat:Induite uos armatura deí:& p fingulaenu| Etiterti: Recordabunt δὲ couertent ad diim offies finéster ΣΠ] rz.Etadorabunt in cófpectu eius οὓς familiae gentiüi: quía Ἂ diii eft γερηῖ δὲ ipfe driabit gentiti:ut no foli uarietas edi c3 tiü fingularü:fed& οὓς müdi cardines credituri pranücien tur in chrifto.Iuxta id qd'ipfeloquit. Cü aüt pradicati fue Matth,} rithoc euágelii itotg—^^* mundo:tüc erit finis, ΑΙ f'ümitates& extre ma terrz, eos intellioi uolüt,q non ín media. terra,fed 1 extremís eie inftar rotam finib? co, fiftétes,hüilia defertit δὲ ad excelfafeftinanr, b qi fRecedíte/ recedí teieríte(nde«C. Ethoc iudai fic differere co, : nantur: Exite de baby lone:& idola eorum - derelinquite. Exite de mediío iiis ,&uafa c quz Nabuchodono/, for capta hierfm tule/ Rear rat, Cyrolaxáte capti/ : uos fub Zorobabel δὲ Efdreic E(dra,refertein τρί: nec ficut prius de zoy, Ρίο ο tumultu& τ . more fugiítis, ita egre dimini de babylone: fed εἴ pace& uolüta; teregis pfageatqy moe dorü,in qdiii uolütas apparuit:q protexit& congregauit uos, Alij quz de babylone dixi mus,de Rhomano reono iriterpretant: qd' in aduétu chri, fti q eos liberatur? Πε πες omia cópleant.Nos atit audíétes fup: pulchri fup mótes pedef annüciatis& fdicátis pa SEP. Erumpantlaticiafi mul deferta híerufalé: qa mifert? eft dis ei?:& eruit híerfin.Reuelabít diis bra chíá fanctá{πῇ ín confpe ctu cunctarü gentíü.Et ui debüt os fines terra falu tare ἀεί noftrí. Recedite, recedite, egredímíini inde: &imüdü nolite tágere:exi te de medio ci?:feparami no cá tumultu exibitís:ne/ ορ cá fuga ibítis: fed prz; cedet uos diis δὲ q coere; gatuos de? ifrael, Ecce ín/ tellíget puer me?:& exalta bit&oloríabit ualde:ficut ftupebüt fup te multi:fic in gloria ' c& Et: Reuclabit dris brachiü fuü in cofpectu omniü gétítiz δὲ uidebüt oés fines terra falutare dei noftri: Nequad? hoc de iudzis,fed de apos omniüiq fanctorü íntelligim? cho; ro. Quibus pracipit,utrecedát dehierufale&íntotomi; ὁ ὁ do euagelitii»radicét:dicéte dio faluatore:Ite& doceteoés Matti ' g&tes:baptigátes eas,iín nomie patrís& filij& fpüffancti: Vt nequad cii iudais blafphemátibus maneat: in quorti necé rhomanus paret exercit?:fed pollutos derelinquat,& fepa/ rent ab eisatqy müiden£,qui portátuafa diii: Tepli emfunt Cose ὦ fpiüffancti,& magna domus uafa aurea& argtea. Ο) ualis fuit apfus Paulus,q uas electionis dicit:prepauerat ei fe, Ac 9€ in uas praciofum& aptü in mínifteríti dei. Vel certe hoc dí 1 cédü,qd uafa driiarmatura dei fit fptialis, Dec& Paulus ΠΡ M merat: Loricà iuíticizs, δὲ clypeti fidei,& galea falutis:& gla/ diti fptis,q interpreta£ uerbü dei. Ad hac addit,cingulti ue ritatis:X calceatos pedes ín prepatióe euágelíj pacis, Etin alio loco:Deponentes ergo opa tenebrarü,induamurarma Rem lucis.Sequit: Nó in tumultu exibitis: nec in fuga,pperabi, tis. Neqyem utuicti de hierufale: fed ut uictores recefferüt; utq quotídie pradicates in téplo euageliti dei, multa milia iudaop: chrifti fidei fubieceràt, etíáà mundü íllius euagelio. fubiugarét.Prauiti eft habebat drim,q cógregareteos deii ifrael:hoc eft, de orbe τεγγαγῖ unii grege faceret:ut impleret|. i illud qd? dfis in euágelioad patré loqt: Da, ut ficflt ego δὲ Ir tu unü fumus: fic& ifti in nobis unü fint:ut eodéfepfu δὲ ea dé fentétía, repugnátia inter fe uitia atcp cótraria deferétes, una apprehéderét fol; tuté.Neg ἐπὶ uitia& pturbatiód inuicefe fequüt: qd de ytutib? dici£,in qb? nec ὑπερβάσις [γε πες εδλείψ do.i.nec plus nec min?;fed omia tepata.Porro in uitíjs uniuerfa cótraria funt:ut pauor,audaciz: impíeta/ τί fuperítitio: luxuria;parcitati. c&[£cce íntellíger ΠΟ. meus«c. Ne ulla Icgétibus ambiguitas relinquatur:quis fit ille q dixerít:Ego q loquebar ecceadfum.Et qd? i ον : anetum b "n£íaiam€. LIH$0. 9l fanttü dfi qd citis gétibus reuclatüeft: deus omipott$^ credentiü fignificat exiudais QdéefegéA(cédet(icutuig— G pater pfpicue docet. Ecce intelliget feru?me? fiuepuerme?:^ gultücoráeo:pro QLxx.traftulerüt ανκσ έλα ιού ὡς παι/ de cu? differétía fupra dixim?.Intelliget atit nó ut uerbü dei d'iop ξὐαντιόμ αυτου i, Annüciauim? ficut paruulii cora eo; thílz.a atqp fapiétia,fed ut feru? δέ puer. Ω αἱ cü ín forma dei effet: ΤῸ uirgulto:Symmachus ramü interpreta? eft:tit adum P formaferuidigna? eftaccipe: fa&tusobediés patriufqsad.— ptitoftéderet hoiem q jeeflit de utero uirginali.De qinfert: «Ῥδ.Ιδι Benedica diim q tri/ ^. buitmihi iatellectü.3c de quo Dauid canit: .Ibis$a Ὁ αἱ fecit coclof in in; ctus ei?:& forma illi?inter filios hominü. Ifteafpoet gétes multas:fup ipfu coti ríatuaa filiis hominü:fic mirabun£ cétes multze fu pereo:& continebunt re/ morté,& morté crucif. Sicutradix deterra fi? QLudobrem exaltauit f Iti: Ποὶ 4neloraeritab ho; tienti.Pro fitiéti, Aglà méfupomnenomen. olori? erit ínter uiros αίρε tinib? fpecies tua:& olo; uitginitatis priuilegiti Q.uilogé in pfalmo: p. demóftraret:qd? αἰ ullo hüano femine dé terra pri? πὰ fit creà tus.lfteeft de q& fup legim?:Exiet uirga dé μὰ ᾿ tellectu.Ipfe em 1; mebuntregesos fuü:quía gesosfuum:quía quibus rie ieife: δὲ flos de hii: piétíaatq intelligétia: E MES radice eius afcédet:ut ἶ qui pficiebar dfi puer qbus nonerat narratüde— non eftannüciatü de eo, natiuitate ei? δὲ afcefü álogt€ Petr^:De?pa trü nrog glorificauit fili fuü iei, quéuos qdétradidiitis δὲ πε’ eaftis antefacié pilati uolentis eii dimittere. Vos αὔτ fctin& iuítü δε, ἃ Difcitea me,quia mi - iniactantia fupbiz,cü poffit omia:fed in hu; &tateatqpfapictia: de— eo uíderüt:& q nó απο; rát cotéplati(ἅτ. Ca. LIII a Vis crédídit au; dítui noftro:& brachíü dni cuí -teuelatü ὅ«Et Vere láguoref noftrosipe militare:intm ut uerberat?.a miniftro facerdotis:rriderit: Sí Τοῦ 18, d malelocut? fum,argue de peccato:fin auté bene,quid me ce dise habés duodecim angelorti milía quz illi? nutib? obe/ - dir&tItteafpget οξέος multas,mundas eas fanguie fuo:& ín baptifmate dei cófecrás feruituti.Sup ipfum cotínebüt re/ - ges osfuü& principes fzculi:drü omis fapiétia,crucis prae dicatione fubuerfa e(t:& q nó habueratlegé& ,pphetas:& qbus deco nó fuerat nüciatü:ipfi uidebiüit δὲ intelliget. De Ibi;o.g quib?ioquit δὲ faluator:Beatí q nó uiderüt δὲ crediderunt. In quorü cóparatioe,iudzore duritía reprehedit:q uidétes Efa,é,c&audtétes Efaic ín fe uaticiniti cópleuertit, dicetis: Auditu audietís,& nó intelligetis:& uidétes afpicíetis,& nó uidebi/ tis.Incraffatü€ e cor ρρ hui?& aurib? grauiter audierüt. Ἢ Clíccredídítaudítuí:noftrozbza/ Ca. LIII δία ofi cuí reuelará eft c. Poft uerba patris q/ bus filiü fuii mtído nücíauerat effe uenturii:& ἢ ante fcandalü crucis:de quo dictur? erat:Inglo/ dd"t ἀῶ ríus erít aípectus eius: δὲ forma eius prz fí 4 1ή5 hominti:gloria premiferat refurrectio nis:Exaltabit& eleuabi£,& fublimis erit ualde:ut humili; tate crucis,re(urrectionis gloríà preueniret. Rriditppheta/ rüchor? fe impleffe officiti:& quaii in fe fuit,brachiü illius atq uirtgté oimíb? nüciaffe.In eoaüt qd dicit: C) uís credi ditauditui nro:& brachii drii cuí reuclatüi eft? Raritatem uidebüt: δὲ qui nó audíe/ runtíntelligét. Ca. LIH Omine qs απο dit auditui no/ ftro:& brachíü ἐπί cuí reuelatü eft? An cta& nó reputata.Ifte pec de d poftea lecturi fum^:C) uis€ ifte fienificet in müdo.Siri aut nó habebat fpecie neq eloría:fed forma ipfi? erat ignobilis& deficiés pra filijs ho minum: fiueut haber ín hébrao, defpeá?& nouiffim? uirorü:quó tremuit: faxa dirupta tudieac puritate uiftui tii: rubicüd? i paffioet qa(cédit de edo,;fului/ da ueftiméta ei? ex bofor:ele&t?de milib? í refurrectione:üt q erat priogenit? omis creatura:primogenit? fieret ex mor? tuis. Q. d' atit infert: Ho in dolore δὲ fciés ferre infirmitate: Siue uírü dolori δὲ fciente infirmitate: uerti corpus hois δὲ uerá demóftratanima,q(cíés ferre infirmitates,o€s eas di/ uinitate fupauit, Etabícóditus uultus illius atq; defpe&?: uthumano corpe,díuia potétía celare£: De ἅ fup dictü eft Tues de? abfconditus,& nefciebam?.O. ui uere latiguores nfos& peccata portauit:& pro nobis dolet: nó putatiue.i. 2ιομένως: ut uetus& noua harefis fufpicant: fed ueré cru/ cifixus eft:uere doluit,dicés in euagelio: Triítis eft anía tneà ufcp ad mort&Et: Ania mea turbata eft.Et nos putauit? eti effeimüdü:fiue Ἐν 7ov.i.ín dolore,ut Lxx. traftulerüt: p quo Agla δὲ Symmachus pofuerüt,leprofum:Theodotio; flagellatum; C) d alijs uerbis hebraico ídíomate lepta íti telligi£:iuxta illud qd? in pfalmo fcriptü eft: Et flagellti non appropinquabit tabernaculo tuo.Et eft fenfus:Putauímus eti ,p peccatis fuis a deo effe pcuffum: q hurniliát? eft pter nos:& cü latronib? crucifixus.Pro eo qd' Symmachus tra/ ftulit£p ἀφῇ oiJa:hoceft in lepra. Agla pofuit αφήμενομ-leprofum:qd? multi nó intelligétes,putàt relictii:& alij leguit xafi.evop.i.fedente.In príncipio capituli:in à fuxta Lxx.di citur: Die qs credidit audituí nro:& brachiü dii cui reue/ M 5 latum efti $inà negaftis:de q& fupra-; PEN Mu rs On 2. inpfalmis dii£: Ac/ Ῥδιάφι à - 45b fcriptioftédim?, Égo af. cédet ficutuírgultücorá^ nüciauím? qfi paruulü ít— cingere gladio tuofu; e gir e er eo:& ficut radix deterra fí/— cofpectuei?:ficut radixin Ὁ Fed Ru peri uéelegi: fup EN UPS, τος, ΣΎ κ:. mé; pukhritudine pebürpluimieni?[ἰξτί:πὸ€ fpecies ei neg de terrafitiéti.No&fpecies el— accoré ruo Φ faci is perfpexerint. Et— cor: uidim?eü δὲ no crat neq; glia:&uidim?eü,& lefoluit.Defpea? erat inceritmaius mira/ a9 E na- /-& ignobilis qrt pendé εὐ qd'inglori?erít in afpect in defyderauímus ne habebat fpecié neq; de batín cruce: δὲ Kus ter Bs af peus eü:defpectà&nouiffimü— coré:fed fpecies ei?inho/ pronobis malediáii; nó ᾗ formze fignificet itorizüirü Εν: T^s— peccata nraportabat:— focditaté: fed din hu Ρε... Um dolori: δ Ícié norata: deficiés Pre Πῆς Etloquebat pri: De? Mátdi27.£ mi nme& pau té infirmitate:& jfiabíco homína. Ho in plaga& deusme dré mé dere Ρας), αἱ ο diues e dit? uultus ei?& defpect?:; s aftnralituri ligfti.Inclytus aüit erat τῶν fet,p nobis paup fact? d p KH fciens ferr e infirmítatéqa δὲ decorus αἱρέει: αἴ D D εἰ credétib? dixit: unde nec reputauim? eu. auería eft facies ei?,defpe/ ad paffioné ei?terra có tís füm& humilis cor: füt:& fugiete fole,ater de.de ἃ δὲ Clemes uir tulí:& dolores noftros^ cata noftra portat:& p no— nam noctéelemétatir aefemed potPer portauít:&nosputauím?— bísdoler&nos reputauí musürded&fpofa 6. omaná rexit eccle; x ep-:: in catícocaticorü:Frà/ Can;$ré fiamfcribitad Corin Ἡ qfi leprofum& percu/ mus eü effeindolore:& ín τρεῖς πιο” cadidus& m3 ον dei diis fum a deo δὲ humiliatum. plaga&inafflictione,^ rubicüdus,ele&us de iefus chrift?, nó uenit: Ipfcauté Ipfeauté milib?. Cadid? pleni Matth. é.d Ῥδιόιᾶ $8.95,B Zommen.Ibicronymi liber oecimuf quartus E.ofa.16. ς fatü eft:quo teftimonío δὲ aptus Paulus utitur ad Rhoma; nos,editferes illud fup dri: paffioe: Dris,in hebraico nó ha bet:fed pro intellígétia pfonz ad quá dicituradditum eft. 96Γ 3ple οὔι vulnerat?eft ppter(nídtates noftrae τέ. Nos inqt putauim? eü uiri dolori: Siue iuxta Lxx.effe in dolo; re€ pcuíIü a deo:& p pria fuftinere pétà.Tlle aütuulpcrat?€ ppter T2 d jniqrates nras:dicens in pfalmorFodcrüt ma nus meas X pedes:ut fuo uulnere, uulnera nra curaret: δὲ attrit?€ fiue ifirmat?;ppter fce leranra:ut fa&? p no Gal s b peraret de maledicto. Maledictus em omís hóq pendetin ligno. Vnde difciplina pacis noftra fup eü eft.) d? emnos ᾧ noftris de; bebam? fcelerib?(ufti nere:ille p nobis paf7 fus eft, pacificas p : euiné crucis fuz,fiue Ephe2.c qua in terra fiue d in colis funt.Ipíc eft em paxnra, qfecit utrags unü: δὲ medii pariete maceriz foluef inimici ti in carne fua:& liuo re ci^fanati fum?.Ex ᾗ pípicuü δ, ficut corp? flagellatü atcp laceratii figna iniuria in uibici b?ac liuore portabat: ita δὲ aiam uere doluif fe pro nobis:ne ex pte T3Sl$.y iMatth,8, b bis maledictü,nosli^: 4 HEB. Ipfe duté uulnera? eft ppter. iniquitates no/ ftras:xattritus eft ppter fce lera noftra. Difciplina pa/ ds noftrx fup cü:& liuore eíus fanati fum?.O ὅς nos quafi oues errauita?:unuf quífq; ín uía fua dedina; uit:& dris pofuit ín co ini; qtaté omníü noftrü. Ob, lat?€, qa ipfe uoluit:& no b aperuit os fui. Sicüt ouís ad ocdfioné ducet:& afi agn? corá tondéte obmu tefcet:& nó apíet os fuii. Deanguftía& de iudíco fublat?& Generation ei? qs enatrrabít:qa abfcifus€ de terra uíuétiü: propter Ícel? ρρ!ϊ mei pcuffiteos. Et dabit ipíos p fepultura: δὲ diuité ueritas, ex pte mendaciüi credat in chrifto.Oes,inqt,qua fi oues errauimus:& indiguimus mifericordia dei: dicétes in pfalmo:Erraui ficut ouis pdita: quz in euagelíj pabola, boni paftorisatcp folliciti humeris reportata eít. Ο uz fint aute ifta oues, fequés uerfus oftédit. Homo in uia fua erra/ uit:fiueunufquifq in uía fua declinauit: ut ppriü fequere£ rroré& rectà uia deferes,de crucifixo diuerfa fentíret.DD ris aüt pofuítin eo iniquitaté omniü noftrü:fiue tradidit ο p peccatis noftris:ut qd? propter imbecillitate uiriti ferre non Iob.18.b poteramus,pro nobis ille portaret:q oblatus eft,qa ipfe uo; luit. Nó ef neceffitatecruce,fed uoltitate fuftinuit: dices in eudgelio:Calicé qué míhi dedit pater:nó bibà illüzEr ad Pe Matth.t6. ἃ tri q(cadalicabat a crucis noie,qa nó nouit myfteríii& hu mano pauore trepidabat: Vade retro me fatana: fcádalü es : mihí:qa nó fapis ea quz dei funt,fed que hominü.Alioqn Mar. 14.€ fin6 ppriauoltitate eífet oblatus,q indicare& pra-dicere po terat pditoré,& apfis loqueba£; Ones uos in hac nocte in Ἰοβ.18. à mefcandalü fuftinebitis:poterat eos qui ad fe miffi fuerant declinare: qbus occurrit íntrepid?:& ultro fe obtulit dices: Ibi.19.b Qué quaritiscC] ui ftatim ceciderüt retrorfum. Vocem ei prafentis dei ferre nó poterant. Pulchreq; addidit: Etnon aperuitos futi. C) ui dicéti Pilato:Mihi nó loqueris: noluit rcfpondere.Siue iuxta Lxx. Afflictus nó aperuit os. Aut iu Act.8, e b«r xta λων δὲ Theodotioné,audiens nó aperuit os fuii, Ícut oníc ad occífíoné oucef:z quafi agnue«C, Hocte ftimoniti, cii in actibus apforü reginz Candacís eunuchus reda ueherctur:& legens non intelligeret: interpretante Phi, lippofup paffione& noie faluatoris, intellexit:& ftatím ba; ptigatus:in agni fanguine qué legebat,uir meruit appellari: & ap£us genti zthiopü miífus eft. Qui igit oblatus eft Pi 1. Co, 5. b lato:qaipfe uoluit& nó refpódit:ut patibulü;p nobis dam natus afcéderet. Ipfe ficut ouis ad occifionem ductus eft:& quafi agnus οογᾷ tondéte obmutuit. Etem pafcha noftrum Iob, 1. d imolat? cít chriftus:que Ioanes baptifta móttrabat dicens: Ecceagnus dei,ecce q tollit peccata müdi. Q,ui& in Apoca * lypfi Ιοᾶπίο euageliftz, agnus occifus fapememorat.Q ui Bpoc.eb de(ipfo loqui£ in Hieremía: Ego aüt ficut agnus i δὲ ductus ad uictimà nefcieba. Οὗ em nefciret peccati: nobís peccatü factus eft. Et ficut agnus cii ducit ad uictima nó repugnat: fic illepaffus eft uolütate:ut deftruerer eii qui sEP, Ipfeaütuulneratus eft ppter p&á noftra: δὲ infirmat? eft ppter íníqta tes noftras.Difciplina pa; cis noftra fup eum:liuore cíus fanati fumus.O ὅς qfi oucs errauímus: ho ín uía fuaerrauit.Et dris tradidit εἴ propter iniquitates no ftras;& ipfe propter affi; cionem non aperuit os, Sicut ouís ad uictimá du ctus eft& ficut agnus co/ rátondéte mut?fic no ape .tuítos faü, In humilitate iudicíü ei? fublatà eft, Ge netatíone illius qs enarra; bit: qa tolli de terra uita ci?. Ab iniqtatib?ppli mei duct? ξ ad morte:& dabo peflimos Ὁ fepultuta ei?: & diuites mortis habebat impe, nnocens, Híerey pro?Co.sd Hebre, 14 rium:humiliàs fe(dg fhiza ad morté,& morté cru cis.Hic agnus eftin cu ius typo imolabatur agnus: cuíus cruor li;. nitus in poftib? exter, mínatoré fugabataoy pti: q nó folüfanguie. fuo nofredemit fed& lanis opuit: utalgétes ifidelitate,(ua ue(te ca lefaceret:& audiremus ap?m nobis loquente: QLuotátin chriftoba Gal, d ptisati eftis:chriftii in duiftis.Etin alio loco Induimini chrifto ie; fu. Q.d'g fequi£; De anguftia δὲ deiudicjo fublatus eft, Siue ut Lxx.tráftulerüt ἐμ τῇ ταπήνώσᾳ ἡ κρίσιο ἂν τοῦ Ἦρθα η hüilitate iudicii ei?ablatü οί lud fignificat,qd detri bulatione atq; iudicio ad patré uictor afcéde rit:(iueqd' iudexom, niü,iudicfj non reperit ueritaté:fed abíq ulla culpa,feditione iudao rü δὲ Pilati uoce dána, tus fit. Vii admiratur propheta qd? omnium deus fe tradiderit paffioni. Dequo Paulus loquit:Si em credidifTent,nund diim gloria cruci; fixiffent. Sequitur: Generatione eius quís enarrabite Ω dupliciter intelligit: Autem de diuínitate eius accipiendi eft:qd' impoffibile fit diuine natiuitatis noffemyftería, De qua ipfeloduit in Prouerbíjs: Anteoimes colles generauit rog| it Roíi,d H Ιον me.luxtaillud qd' alibi legimus:(3 uis cognouit fenfum διφο.ς diíi:aut quis cófiliarius eius fuitzid eftnullus, Autde par; Romas tu uirginis,qd difficulter poffit exponi.Deniq; ci Mari di ceretur ab angelo: Cócipies& paríes filia. Illa rrídít: Vnde Γκι mihi hoc:quia uiri nó cognouit Cui rurfum angelus:Spüs inquit fanctus ueníet fup te: δὲ uirt? altiffimi obumbrabit tibi: utuel ab angelo uel ab euagelifta tátüi natiuitatis hui? facraméta dicátur, Cuius narrator rariffim? eftifcd'm illud: Quis fapiés δὲ intelliget hzc:intelliges& cognofcet eacSin Oftead . alitprudeés lector tacita cogitatione rfiderit: Et quó fcríptii eft: Nemo nouitfiliü nifi pater: nemo nouit patr&,nififili Γμωσά[λυ δὲ cui uoluerit filius reuelare:Et q nouit patre& filíti: utigy Β΄ generatióis pot enarrare myfteriti, Audiataliud effe nof; fe;aliud eloqui:qa frequéter que métecócipimus, fermone explicare nó poffum?. Ergo δὲ myfteriü diuina natiuitatis in corpe,poffüt fancti,fide magis noffe dj dicere. Alioqn& Apfs rapt?in tertii coelü:& in paradifum,audiuit θα que 2 nequads ualet humana lingua pferre.Sed δὲ püs interpel/ lat p nobis gemitib? ineffabilib?. Ttíus igit, cui? generatio néjaut nullus ,autrar? enarrare potifublata eft uita de terra: ut nequad in terra, fed ín coelo ποτε, Siue abícifus eft de terra uíuétiü:ut impleret de eo qd? fcripti eft in Apocal pfi Ioánis:Ego fum primus& nouiffimus: qui uiueba δὲ fum Apecid mortuus: δὲ ecce uiuo in eternii:ut poft uitam quà uixitin terra mortuus terra,coelis uiueret in eternum Q d qpiun/ git: Propter fcelus populi mei pcuffit eos. Siue iuxta Lxx, ἀπὸ τῶμ ἀνομιῶμ τοῦ λαοῦ µου WX 3 εις θάνατομ.!.αδ iniq tatib?ppfi mei ductus eftad morte: Duplice fenfum habet, Auteii pfecutores δὲ fceleratos ρρῇ fui, fua morte pcuffit, Aut pptet Coma Juss. Zn£faiam (CA 5 Aut ppter maghitudiné p&tórum ppli,qué femp peculíare - habuit:ductus ad morté eft,ut illos ad αἰτᾶ(πὰ morte reuo caret. Ipfe dedit impios, p fepultura fua:& diuité, p morte ' fua:Siuepeffimos,,p fepultura ei?:& diuites, p morte eius: 14275. ytrüg populü fignificas: utin malis δέ peffimís quiari dei eftis p fepultura& rnorteeius:fi uolueritis agerepceniten;—(3 tíam:& p peccatís ueftrís offerre facrificiti places deo:fpiri/ tum cótribulatii,uidebit aia ueftra femen longi tpís, ipfum diim faluatoré, De d ín octogefimooctauo pfalmo canit: -Semié ei? in στου permanet:& thron? illi?(icut fol ín con? . potícià nó habebant: voftendat δεί! multí/ tudo:in diuitibus ἅττ latio& ,ppheta,iudai/ cus ppfus demóftret. Ergo idcirco paífus€ $.... dfis&fepultus, utex utroqpppfo fibi eccle; fiam cógregaret.Siue "hoc dicédü: qp fcribas & pharifzos, ac fadu €xos,facerdotes& pó 'tifices, q in ppfo ante regnabant: δὲ niméjs opib? affluebant: poft dri paffionem rhoma nis tradiderit deus:& aternz fübiecerit fer/ uituti.Yte p cui?fepul tura δὲ morte,imptj di uitefqp funt traditi,ini .quitatem nó fecit: nec dolus inuétus ΕΠ ore “εἰ. d? denullo peni eratteftamétü& legi; HEB. δὲ diuitem p moite fua: eo qp íniquítaté no fe/ - eetít: neqy dolus fueritin ore ei9.Et dis uoluit cote/ rereeum in ínfirmítate.Si 4 pófuerit p pétóaiam fuá, - uidebit feme longauü:& uoluntas dni ín manu ei? ditiget: p eo αρ laborauit aia ei?, uidebit,& faturabi tur: ín fciétía fua iuftifica/ bit ipfe iuftus feruos meof multos:& iniquitates eon ipfe portabit.Ideó diífper/ tiam οἱ plurimos:& fortia díuidet fpolía: p co q» tra/ fpectu meo. Et íterü: 3 SQUE 5, Ponà infeculüfxculi 3.28.8 SEP.'& diuites pro tmotté^(emeeius:&thronüiil illius. Quia íniquitaté nó Paar des eti Qs To A i, alijsuerbis ad uirgine feci:neqg dol inorefuot^(obra loquit: Ecce Lucre δέ domínusuultmundare cuma plaga. Sí dederítís pro peccato;anima ueftra rídebitfemen longeua:& uultdüsauferre dedolore anímá ci?:oftédcre ei lucé, δὲ formare intellígétíam. luftíficare iuftà bene fer; uientem multis:& peccata eorum ipfe portabit.Pro/ pterea ipfepoffidebit mul tos:& forti diuidet(ρο! lía: pro eo q» cotamínata eft in tnorte aníma eíus: cocipies in utero€ pa ries:qui filius altiffimi uocabit. Et dabit illi . dristhronü Dauid ρα trís fui:& reenabit fup domi Iacob in fempi? ternti:& regni eius nà eritfinis, Vultem dis auferre de dolore ani; mam ei?, qui dixerat: Triftisé aia mea ufq ad morté, ut crucis có tumelia, refurrectióis gloria temperetur; Et oftendere ei lucem, ut οὓς p fe uideatillumi/ natos. Etformare in; telligetia:fubaudi£ εἴς fup qué defcéderit fpi ritus fapientize& intel ut necope,nec fermo: 'né peccauerit, dicente Iob.25.b fcriptura: Nemo müdus afordib?, πε uni? qde diei fuerit uita ei?:& οἷς ficut oues errauim?:unufquifcqp in uia füa de -clinauit:nifi deillo,q p&à nfa portauit:& ,p nobis dolet€ ἑν. wulnerat?eft p iniqtatib? nfis.Etafflictus eft ppter fcelera B nfa:cui? liuore fanati fum?.Sup ἅ& princeps apl'orü Petr? Vbe2.d hocteítioniti edifferes ait:In hoc em uocati eftis:qa& chrí/ ftus paffus cít ρ nobis;relinqués nobis ἐχόρ! ut fedmíni ueftigia ei?. αἱ pétm nó fecit:nec inuétus eft dolus ín ore ipfi?. αἱ cti malediceret,nó maledicebat:& cü patere£,nó cóminaba£.Dfis atit uoluit mtüidare eti aplaga: quá lancea militis pcuffus acceperat; Siue cóterere eu in infirmitate ac uulnere. De ἅ δὲ ipfe dicebat: Qm qué tu ρει πηι, ipfi pfe ἡ Zachus.c cuti(üt. Etp Zacharía loqui£ de?:Percutía paftore,& oues difpergen£. Ergo ut paterc£,no fuit neceffitatis, fed uolüta; tis pfís δὲ fuz: ad que ipfe dicebat: Deus,ut faceré uolütaté .$.eo, tuauolui.Deq& fup legim?:Oblatus eft:quía ipfe uoluit. aq Oípofuerit zc. Iuxta hebraicü híc fenfus: Si pofuerit Ppcaóanimà fua ille qué diis cóterere uoluit fiue müdare, " uidebitfemé longzuü qd(emínauit ín bona terra: De din ,; Matth.rs.a εὐᾶσοίίο fcripti eft: Exiuit q feminat feminare.Et íterü:Sife Ibidem.c eftregnii coelo: hoi q feminauit bonü feme in agro fuo.Et uolütas diii in manu illi? dirige£:ut quicqd pr uoluit, illi? Io5.r7.b uirtutib? implea£:dicétisad patré: Ego feruaui cos ín ποῖς tuo ἧς dedifti mihi. Cuftodiui& nemo ex his períjt, ni(i fi lius pditionis.Semé auté uidebit eternii:& uolütas pris ín manu illi? diriget. C) uia laborauitaia ei?multo tpe,requié Matth.8, c nóínueniés in iudzis:& dices euagelio: Vulpes foueas ha bét:& uolucres cceli nidos:filiPaüt ποῖς nó habetubi caput fa, ἃ reclinet.Etín hoceode ,ppheta:Laboraui fuftinens. Ο πα ᾿ς igitlaborauít,uidebit eccfias in toto orbe cofurgere:& earü Iob, 4. a faturaby: fide. Deniq; cü efuriés&(itíés fediffet fup putei Tacobmediü diefole torréte,emptís cibis uti noluít:quía íà famaritanz δὲ exeütís ad eii ciuitatis Siché fide fatiat? erat. Maths, a Iuxta qué fenfum dics ínter octo btitudines: Bti q efuríüt :& fitit iufticia.In(ciétia fua.i.in doctrina,ipfe iuftus q pec catii nó fecit:nec dolus inuétus eft ín oreei?:& feruus pris qui forma ferui acceperat: δὲ ἀπί fcruierat uolütati:multos iuftificabit de toto orbe credétes. Et iniquitates eorum ipfe portabit, ds illi portare nó poterat: δὲ quarii pondere ορρτί mebant.luxta Lxx.hoc dicif:O uos,ppter qrü ρέϊ fili?dei e(t ductus ad mortem: qui peffimi& in malo diuites, dati & cü fceleratís tusboim íntelligipót:.— didit ín morte anímá(πᾶς. lectus:Etiuftíficare iu . ftum quibene multis feruierit.Non em uenit ut miniftraret οἱ, fed ut miniftraret: Mattli.i0,d in Petri pedib?,cüctorti apForü pctà ablués: C) ui apparuit IoBas.a in carne íuftificatus eftín fpiritu. D'e d& Iudas ,pditor con fitetur:Peccaui,tradés fanguine iuftü. Et uxor Pilatí: Nihil Matth, 17.à tibi(it& iufto illi:multa ein ραῖα fum hodie in fomnís pro pter eü.Et notadü ῳ nó iuftificatus fit, ut de iníquo iüftus fieret.Sed iuítus iuítificat: nó ut inciperet effe qd? non erat, & cü iniquis fed ut qd'eratomib? appareret.Tfte iuftus ,p iniquis paffus eft,utoés nos offerret deo. De ἃ dicit ad iudeos: Et nega; ftis fancti& iuftü:& petiftis ut uir homicida donaret uo bis.Etpctà(inquit) eorüi ipfe portauit:quafi medicus Ian; guores xgrotaántiü:quo fani nó indigent/fed hi qui male fe habét. b4T 3deo oífpertía«c. MOMS reddit cur poft pa(/ fionémulta Chriftus ργστηία cófequat. Quia ingt paffus eft:& fecit oia qua prateritus fermo defcripfit:& iniquitaz tes multortü ipfe portauit:Propterea diuida ei plurímos:ut ;p parte diii lacob,& funiculo hareditatis illi? ifrfcredant. Matth, 5, in eti deoríéte δὲ occidente ueniétes:& recumbant in regno ἀεὶ, εἴ! Abrahá,Iaac,& Iacob.Tmpleto illo qd? fcriptum eft; Poftula a ne, dabo tib: gétes hzreditaté tuà:& poffeffio 3.2, nem tuá termínosterrz. Ded& in hoc eodé ppheta legit: Eritradix leffe:& qui refurget ut principet gentiüi: in ipfo tes fperabunt. Ifti αὐτὸ plurími qndàa fortb? tenebant: δὲ fub fpecieafinz δὲ pulli, multos habebàt diios: quibus dixerüt Apfi:Dris eos neceffarios habet. Ὁ ui forteserant. Matth;z 1, ἃ antes Chriftus humani corp? affumceret: δὲ forte fupera;: to,diriperet domü οἱ”. Przda ergo fortiü aplis fuis tradidit atq diuifit:ut Petrus,Iacob? δὲ loannes, circücifi ppi prin; cipes fierét:& Paulus& Barnabas mitterent ad getes,locis nóanímo feparati:& fub uno diio in diuerfa ftaret acíe: ut agminifutriu(q uictoria triüiphü erigerét faluatori.Ex ὅ q difpéfatoria inter Petrii& Pauli cótétione, ve dicüt iurgiü fuiffe atcp certam&ut bla(phemati Porphyrio fatiffaciat τᾶς ueteris legis cerimonias in ecclefia chrifti, a ftirpe credentis ifrfafferüt effe feruàdas:debent δὲ aurca in mílleannis expe étare hierufalé:utuictimas immolent& circücidant: üt in fabbato fedeát, dormiat faturen£,inebrient,& furgat lude; req ludus offendit deii, Hoc dixim? ppter id qd? nüc pphe tatur:Et fortitrdíüidet fpolia. Tuxtaillud quod inalio loco fcripti eft: Cum diuideret cocleftis octes in ea.Et iterü:Rex 067€ uirtuti dílectí,& fpeciei dom? diuidere fpolia. Denigp fup 4 Paulo Luc.5, f $n C Act.r5,a Gen.4.9.d 8.9.8 1, Co.9.c 1 fte2d ρε, Σα «ταῖ. η..ἃ ία ρω ΕΟΠΠΙΗ.ΙΡΙΟΓΟΗΥΠΠ Liber oecimufquintus E Pauloapfo, qui detríbu beniamin erat:iuxta hebráicii dici tur: Beniamin lupus rapax,mane comedet:& ad uefperum diuidet fpolia.De quibus δὲ ante íam dixim?:Latabunt in cófpectu tuo, ficut quí laetant in meffe:& ficut qui diuidüt fpolia: In totoorbe fibi Chrifti ecclefias diuidentes. Pro/ pterea aütaccipiet gen tes plurimas, qui ue; doriás nobis oia p&à.Et deles qd'aduerfum nos ératchiro G graphü,qd'eratcótrariü nobis:& ipfum tulit de medio,affi gens illud cruci:fpolias principat^:& ptátes dehoneftauit, cófidéter tríüphans de eis. Inids αὐ οἵ qb? reputatus eft Mare euageifta latrones itelligit fcribes:Et erucifixerüt οἵ Matug,c eo duos latrones:unii a dextrís,& alteri a(i, nit predicare captíuis remiífione:& captiua pri?a diabolo atcp dae; monib? duxit captiui tate:€ dedit ea dono HEB.& cü fceleratís repu, tatus eft:& ipfe pétá mul torum tulít:& pro tranf erefloribus rogauit. SEP.X cum iniquis reputa tus eft:& ipfe peccata mul torü fufcepit: δὲ ppter ini quítates eorü tradit? eft. niftris.Et ipleta?(cri ptura quz dicit: Etcü iniquis reputatus eft, Ω ὁ& altius intelligi poteft, dicéte de femet hoibus atq; credctib?: qa tradiditi mortéatam fua:& cü fceleratis fiue iniqs repu tat?€. Si ein Apfs ci? his q erátfinelege,fa&t? e dfi(inelege: cü nó effet(inelege,fed effet in lege chriíti: quare nó δὲ chri/ ftus cü iniquis reputat? fit,ut ínids redimeret a pétó:& om nibus oia ficrer,ut οὓς faluos faceret« Pctà em nra portauit in corpe fuo,lieno crucis affigés ea:ut deleret chirographi, qd diabolo δὲ angelis illius feceram?,fcriptü manib? aiz.í. opib?ei?. De qb? Paulus apfs loquit:Et uos cii effetis mor tui in peccatis, in defydertjs carnis, uíuere fecit cü chrifto, ipfo diio: Reputatus 3.87 fum ci defcedétib? in lacüi:fa&tus fum ficut hó(ineadiuto, río ínter mortuos liber, Vere eim reputatus eft inter p&res & inids,ut defcéderetad infernü: qui in multis fcripturarüi locis uocat lacus,& uínctos in carcere liberaret. C) ui tradi tus eft ppter pctà nra:& refurrexit ,ppter iuftificationéno, Rom44d ftram. Tantzq clarmétiz fuit,ut p tráfgrefforib?, immo jp períecutorib? fuis rogaret in cruce,& diceret: Pater,ignofce Lucase illissquod enim faciunt,nefciunt. Commentaríj decimiquarti in Efaíam finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN DECIMVMQ VINTVM COMMENTARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM; PROEMIVM. 78 Rebro Euftochiü dixiffeme nouí:apfof& euágeliftas ubicü αρ de ueteri inftruméto à ponunt teftímonia:fi ínter Hebraicá δὲ Lxx.nulla díuerfitas fit:uel fuis uel Lxx.ity 3 terpretá Y bís uti folitos.Sinautéaliter in hebraico, alíter ín ueteri xditione fenfus Z3 cít:Hebraicü magís dj Lxx.ínterpretes fequi. Deníqy,ut nos multa oftendim? por fuiffe eos ex hebrzzo, qux ín Lxx. no haben£ficarmuli noftri doceant affumpta αἴί de Lxx.te/ ftimonía qua nó funt ín hebraorü libris:& finita cotétío eft.Hoc díxim?quía prafens capitula cá in fenfuunü fiin y bís difcrepat.A cui?explanatioe,quint?poft decimà ín Efaíá liber incipit. COMMENTARIORVM HIERONYMI IN ESAIAM PROPHETAM LIBER DECIMVSQ VINTVS. spen 21uda fterílío«C. Symmachus hunclocii ita Αι interpretat? eft: Latare fterilis que nó pepe "s Gau. EM“πα Πο δαν) cxul/:- κα tatione:€ hinni quz lis queno patis: non parturiíti; Plures decanta laadé& hínní qua non parturiebas: qm plures fi/ lij defertzz, magis dj ei? q ein filij diffipata, ma; eís ᾧ ci? que erat fub . habebatuirü dicit dns. Dilata uiro. À ᾗ Theodotio & Aquila prater pau; caybanó difcrepant., Poft natiuítaté falua/ toris:& ordinem uítze atip ytutum,paffioné crucís,& refurrectióis eloría:qfi ponés aiam fua uiditfemé lógzuti:& ín(ciétia fua ipfe iuft^iuftificauit plurimos:3 for tiü diuifit polia:& p tragrefTorib? rogauit, dans locü poetii tétiz:Tráfitad uocationegetiti:& q in illo fint credituri, ple no fermone defcribit. Ω. ué συ δος& apI's Paulus fub nofe Sarz δὲ Ifaac,refert ad eccliam:cp prior ppl'us de móte fina& agar feruiat cü filijs fuis: fequés aüt liber fit:de ἅ di; cit Efaias: Laetare fterilis qua nó paris:erüpe δὲ clama qu nó parturís: qa plures filij defertae, magis(p ei? qua habet uirüi,Et ftatim: Nos aüit(ínqt) fres,fcdm Ifaac repromiffio/ nis filij fum?.Sed ficut tüc q fcd?m carné nat?€ ,pfequeba£ εἴ q fcd^m fpm,ita δὲ nüc.Sed qd dicit fcripturavEffceancil Jam& filii οἱ”. NO em bares erit fili? ancillae cü filio libera. Nos aiit frés nó fum? filfj ancillzefed liberze:d libertate do; nauit nos chríft?.Si ieít uas electionis,affumes de Efaía te ftimoníi, qd? ntc habem? ín manib^jad repromiffióís retu litfilios:& ad ecclíam de gétib?, feu ex έτος ppfo cógrega tam,quz deferta in iudaís fuerat& relicta:quze uir nó ha buerat deii:nec lege acceperat nec ,pphetas: Ipfa rónecopel limur feq ueftigia precelforis δὲ delertà ea dicere:de ᾗ fupra * legím?:Latare deferta,& relic his fifia.De ἢ& in Hieremia$56.a fcriptu eftex ρίοπα dei: Vacua facta eft quz pariebat fepté, Hiereagb ΝᾺ defecitaia eius, Occidit ei fol adhuc meridie. Etin Samue; lis uolumie: Sterilis peperit fepté:& quz habebatfilios plu rReg.sa| rcs,infirmata£, Εείῃ pfalmis: Cui habitarefacitfterile ín fara domo, matre filiog Iz. tante. Septéauté filios e Εις fte dicit eenuiffe fynago: rilis quz non ga, ppt myfteriti heb; patis: erum, pe& dama domabis& fabbati: cui prior ppfus fucrat 'qua nó parturis:quía plu/ rcs filij defertzz, magis cj obligat?.Siue;pfepté, iuxta hebrai fermonif eius qux: habet uírum. ambiguitate Q& fab; batü fignificat& plu/ res. De dihebraicarü quaftíonü libro, qué in Genefim fcripfim?, plenius dicti eft,Hacergo qua djdiuuirühabebatdeüfer—— monéq, diuinti& lcgi iuncta erat, generabat deo plurimos filios:qm aute accepit libelli repudij:& uocantí uiro noluit ridere& audiuit;Fília mris tuztu es:quedereliquiftiuirü—, ὦ tai. Bt iter: Nó ut diim meuocafti:neq ut patré& princi; Hieesb 1^ pem uirernitatis tuae: Propterea in hoc eodé ,ppheta plangí ταν: Ωμ factae meretrix cíuitas fidelis fion plenaiudictj:"Treno! in qua iuftícia dormiuit in ea:nüic auté latrones.Sed& hoc notádü φ αἴ dicit: Plures filij deferta, magis dj εἰ qua ha betuirü:nó penit? fynagoga excludat a partu: fed multitu 40 εἰ gentíti prafera£:& ipfa em ín apoftolis,& perapofto/|,. los primii populi genuit de Iudas. Vnde duo apoftolorü principes agmina fibi credentíü in Chrifto,circücifionis& eentiü diuiferüit:ut ex utroqp populo deferta prius atqj pau perculam zdificarét hierufalem. C) uod αὐτὸ hebraicti pro laticía hinnitum pofuit: eaudij fignificat magnitudinéin bd fimilitudine hinnientis equiad uictoríam. De quo irilob Τοῦ 29. pleníus fcribitur. Hunclocü δὲ cetera quz fequun£, ludai & noftri iudaicantes ad hierufalem referunt: quam dicunt in milleannorü regno inftauranda:& eandé effe qur PIS abut plures itelligédi funt: Dixit ditor lid inis . Sin£faiam fpicue duarü mulierü ponat cóparatio,ei?quz uirti habuit mirandii deiudzis, drü oculi aurefcp funt claufze: fi aperta nó uideat ueritate: De chriftianis qd loquar, nefcio: q dicéte Apo, qua funtallegorica, 8ζ ad duo teftaméta, ue ^ tus&nouum, Saram 4 HEB. Dilatà loca tentorij tui:& pelles tabernaculog: tuorü extende, ne parcas: agargp referéteiiudais longos facfuniculos tuos: ri 9.-] eadütman itemm— er danof'tuofcofolida. Ad rum in mílleannis de fvderio uoluptatum.' aq lata«c. Cui di xcrat: Lauda fterilis qua nó paris: rumpe uincula,quib? pri? te/ dextrá em& ad leuápene trabis:& femé tuü gentes hxreditabit:& ciuitates de b fertas inhabitcabit.INóli tí nebaris aftricta:& cla Δ nScelunderis: mainconféflionedii, fnere quia no corunaeris: quelibrosnóhabe/ pecp erubefces:non em te bas:Nunc eidé praeci; pudebit:quía confuftonis adolefcétíz: τασ obliuifce/ ríss& opprobrijuiduítatís pit ín ifitudiné taber, naculi Moyfi, qd? qn dam habuit in defer/ to: ut dilatet tetorium fuii, pellefcg diftentet: δὲ funiculos faciat lon giores:€ clauos qb? firmat ome tétoriti, in alti defigat:S roboret Exo.56, pl. Quía domiínabi£ εί qui fecit te, dfs exercícuü nomé eíus: δὲ redemptor neuétorü flatib? diffi: . pttur.Addextrágpe— tuus fanctus ifib deus om p nete&ünitr&Ene písterre uocabítur. quad iudaici taberna Quia culi imíte£ anguftias:: * Ibi17.b qd centum longítudi nís cubitorii,& quindgínta latitudinis ambiebat: nec tépli breuitate claudat, qd fexaginta cubita habebatinlongüi:& uiginti in lati: Sed ad dexterà& ad finiftráloci caperene celfet. Ac ne putem?hoc íuxta friuolà hebrarop: cotentioné díci defion, quz ín antiquü ítatü a diio reftitueda(it:ponit manifefti? qd? latebat: Et feme tuü gétes heredsabit. De d εἰ, 5:1, ἃ& in euagelio legim?:Eereffus eft qui feminat feminare. Et. bideni.d iterü;Nóne bonti feme feminafti in agro tuoc OQ. d'femé εἰ ciuitates defertas faciat inhabitari:ut eccize gétit in toto or becófurgàt. Velcerte feme dicédü eft apForü,& iudaici ppfi Efat c reliquiz.Ded in hoceodé ,ppheta dicit: Nifi dris fabaoth reliquiffet nobis femé:ficut fodoma effemus,& fimiles go/ Rom.9.f morrafuiffem?.Et Apfus: Reliquía(ait) faluzefactz funt. t^ilà Hoc de ecclefiarti magnitudine, qua ,p uno(πάσα loco€ ipfoaneuftifimo,in toto orbe terrarti,fuof terminos dilata büt. Veniam?ad intelligétía(piriutale,C) ui in tabernaculo - ἘΠ πᾷ atq» perpetua nó poffidet manfioné:fed femp mu T5413 tátloca: ad ulteriora feftinat,díces in pfalmo: Pertrafibo in loci tabernaculi admírabilis:prateritorü obliuifcens: δὲ in futürü fe extedés, donec perueníat ad brauiü fuperng uo Ibi.8.a cationis.Dehoctabernaculo δὲ in alio loco legim?; CT dile &ta tabernacula tua ἀπ uirtutü:cócupifcit δὲ deficit anima lbidem meainatría diii.Poftcp infert: Beati qui habitant ín domo tua:ínifzcula fculorü laudabunt te.Finis em tabernaculo rum,«ternz dom? poffeffio eft: qua fundaméta nó mutat, nec tranfkri de alio in aliti locti. Qui em plantati in domo funtdiiipri? in atríjs illius effloruerüt:ut de florib? ad fru; té.sub gem ueniant:poffintqp dicere: Ego aute ficut oliua fructife/ rain domo dei«Τοπίο uir fanctus tabernacula praterire fetinás:& domü dei uidere defyderás, unti uotü haberefe lbi6.b dicitut nundj de domo dei exeat. Vni petiui a diio hoc re/ quira:ut inhabité ín domo diií oib? díeb? uitze mex. Dila; tádü eft ergo tabernaculi:& aulea pellefqs tédenda& funi culi multiplicíti uariorüqy fermonü longi?pducédí:& clauí rationzfirmandi, in dextris& finiftris:ut feme lermonis d. " habuit ufrti:& poftea habere defierit:multoqy plures fíabi/. tura[βίος poft repudii, ds pri? habuit fub uiro. Οροι”: & dimiffa eft:& ei? qua femp deferta& abíqp uiro fuit. Nec: tux non recotdaberis am. Γη,"nm$o 95 doctrina: dei, gentes ualeat poffidere:& ciuitates habitabi; 165 facere, quz accepit qui mnam duplicauerat. Dextra atit &(iniftra in fcripturís fanctis,tüc in bona parté accipit: qri eas& iuxta fpiritii itelligim?: δὲ iuxta literá p arma τα Ποίας a dextrís δὲ a finiftris: uc& humilior intelligétia,uitz teneat inftítutioné, exéplaqp maiori:€ fpirituales atcp fublimes de prz fcntib?nos tráfferatad futura. Hoc eft qd& diis pharifzis interro» gatib?loquebat: Red: dite qua(unt caíarts, caari:& quz füt dei, deo: uc& ptátcib? τ fzecfi(ubjcíamur:que non íniufte tenent glà diü in uíndictà cog q male«eerüt,qua fini» ftra itellicit:S& deo red dam? qua dei funt:ut nullü alii timeàm?,ni ficü q& aiz habet€ corpis poteftatéqd'in dextra accipit.D επί» de fapientia dei dici£, cui nihil preciofum có parari poteft, qd in de xtra fua, uite habeat longitudine:& annos plurímos, In fini(tra auté diuitias& oloria: ut díuitiz illa accipi antur quz in prafentí fcientia funt€ bonis opib*:€ eloria quà ac cipitis, per cui? opera deus glorificat in een tibus:longitudo atit uit& anni plurimi, eterna uità figni ficét:quz prafentía negligés,ad futurafeftinat. b dT ἼΠΟΙ tímere zc. Ori quarftio: quó fi ad ecclefiam dici£ de eetib? cógregatà: Latare fterilis quz nó parís:& plures filij defer τα magis dp eius qua habetuirü:qd(fcilicet hac uirti nó ha buerit,quz poftea plures fecit filios:& illa in fterílitaté uerfa fitque príus habebat uirüi:quó nunc dicat ad cà quz uirü nó habuit: Viduítatis tuz nó recordaberis ampli?:& οσα fionis adolefcétiz tua obliuifceris. Ex ἅ intelligi uoluntTu/ dzi οἵα quz dicun£,dici ad hierufaléquz deferta,a deo rur fum ab eo in(tauráda fit. C) ui facile repellen£,ctiadmonití fuerint dici ex perfona diii in Zacharia: Et affumpfi mihí duas uirgas:una uocauí decoré:& alterá uocaui funiculü & paui grege. De d ín fuoloco pleni? dixim?:& nunc ex pte dicet: Duas uirgas, utriiq effe populi ,gentiti& iudzrorü: quortii prior uocata fit turba getiliu,que accepit naturalem legé fixam in cordib? fuis: de d Paulus fcribes ad Rhoma^ nos fortiffime dífputat:qua uirga nihil pulchríus eít,ut οἵδ creatura aqualíter uoce£ ad cultü creatorís fui, Scd'a aüt.i. ppli iudzorü appellata&funiculus:quz poft otfenfam een titi, uocat pars drii,& funiculus haereditatis ei? ifr. Denicg poftdjin Abraha uocat? eft ifrP, dicit diis: Tuli uirga meàa, qua uocabat decus: δὲ abícidi eam, ut irrítü faceré fedus meü qd'percuffi cti oib?gétib?. Ergo in aduétü chrifti dici£ ad uirga, que abfcifa fuerat: Noli timere nec erubefcas:neqg ora pudore fuffundas. Nequad enim ultra cófunderis: ut prius cófufa fueras: nec cófufionis adolefcétíze tuse memor eris:& uiduitatis tue nó recordaberis: per quá relicta es a deo:quía factor tuus ipfe dominabit tui:cui? nomeoimipo tens eít:qui regnat,nó in una géte iudza,fed in uniuerfo of beterraru.Deníq fequit:Q) ui te fecerat,ipfe te redemit fari guine fuo:& deus omnis terre uocabi£:;p co ῳ eft oim qui morant in terra. Ex ᾗ perfpicue patet, nequadp dici ad hier rufalem:quz nundpin toto orbe dominata eft:fed ad eccle? fiam chrifticuius hereditas,mundi poffeffio eft. soni uiaut sEp.Díxit em dns: Dilata locü tabernaculi tui:& au/ leorum tuorá fíge,ne pat; cas.Protende funículos:& dauostuos coforta adhuc ín dextris ,& ín finiftris di lata:& femen tuü pofTide/ bít eétes:& ciuitates defer tas habitare facics.INolí tí mere,quía cofufa es: neq; confundaris, quía expro/ bratum tibi eft: confufio/ nem ením eternam obli; uifcerís:& opprobrij uí/ duiítatís tux memor non erís: quía domínus qui fe/ cít te, domínus fabaoth nomen ei:& qui eruit te, deus ifracl,omnis terrx uocabítur.| Non 2: C0, e. b Νεο Matth.io:d $0.55 Ζαν: Rom.rc Deu. 32. B ας ες £ommen.]Dieronyrmi liber oecimufquintus a«T Quía vt mulícré ocrelíctá«€, Hicamici iudaoriü uelifi cant muliere derelictam:& uxoré ab adolefcétia abiectam: quaad punctü€ ad modici dereliquit dominus:hierufa, lem effe,dicétes: C) ui abfcondens parumper faciem fuam,,. fufceperit eam in mifericordijs fempiternis:& doloré pre/ terit, gaudio cómu/ tarit.Hociuxta hebrai cum.Porro iuxta Lxx. nó eam dicit quafi de; rclictam mulierem,& pufillanimé uocatam a diio: neg ficut uxo; rem quz ab adolefce/ tiaodio habita fit:Sed idcirco feeam ad mo/ dicü reliqui(fe& auer/ tifTe faciéfua, ut mife/ reatur illi? in eterni, Si ergo ludxí& noftri Iudaigantes,dicüt Ifc ad modicii derelictü: utinaduentu Chrifti eius mifereat deus:& modicü, interpretan tur ad comparatione totius aeternitatis: cur δὲ nobisnócócedunt modicum dicere tem; pus, quo gentes funt derelictze: ut abíectee ín medio,qua in ado; lefcentia fua dei fue; rant: pofteain fenectu te zcernam mifericor/ diam confequantur: Prafertim cum in uo/ catione téporis ífracl: nundp exclufa fit tur/ bagentiliü,fed femper eis p profelytos ianua patuerit rcuertendi:ut ficut nos illorti uoca; tione parumper uíde/ mur exclufi; fic illorü exclufióe perpetua,no bis ad deü reditus cóce mus,finó xgerint poenitétia. Alioquin Paulus apfus dicit: 4 HEP. Quidut mulíeré de; relictà& mocrenté fpiritu uocauit te dris:& uxorem ab adolefcétía abiecta,di; xít de? tu?. Ad punctü in modico dereliqte&in mí feratíonib? maenís cogre abo te.In momeéto índi; enatíoís abfcodi facié meá parump a te:& ín mifcdía fempiterna mifertus fum tuí: dixit redemptor tuus b dis. Sícüt ín dicbus nohe iftud míhié: cui íurauí ne iduceré aqsnoheultra fup terrá: Siciuraui;ut nó ira/ Ícar tibí:& non íncrepé te. Motes em cómouebütc:& colles cotremifcét:tnifcdia αὐτὸ tnea no recedet:& fce dus pads mexnó moucbi tur:díxit miferator tu? do c mín?. Páupcula tépeftate couulfa«δίῳ οδίοἰαείδο. Ecce ego fterná p ordiné ; lapides da£.Perpetua aute exclufioné dixi, Cóclufit deus oia fub pétó,ut oib? miferea£. Ο τα nos de ecclia exutroq ρρῖο cógreeata,interpretati íum?: X Iudaei dehierufalé accipitit: quí folà Tropologià fequunt:& in lo cis difficillimis libere dífputatióis excurfu, nafcétes fugit quazfítiones:ad animam referunt peccatricem, que abiecta adeo fit:non ob odium,fed ob difpenfationem: ut malorü preífa pondere, reuertatur ad uirum fuum priftinü:& per; Luc.15.e dita fubítantía,de patris clzemétía non defperet. An non eft grandis mifericordía occurrere filio reuertenti, annulum& ftolam,ofculumq porrigere:& inuidenti fratri iuxta alteri? Matth.zo.b oculus tuus nequam« parabolz fimilitudinem dicere: Amice,fi ego bonus,quare b«Γ ícut(t oiebuo noe«C. Vtcre: dat fanctorü congregatio mifericordià domíni fempiíterna: δὲ ideo ad punctü δὲ breue eos effe defertos: ut in amicitià deí,eterno foedere iungeren£:Ponit exépla maiorii dicens: Q.uomó uniuerío orbe peccante:poftdás corrupit omís ter/ ra uiam domíni,inductum eft diluuiü: δὲ cum auctoribus cunctis,peccatorti cuncta peccata deleta(unt:& in uno ho/ Gen.$.d mine Noe humani feruatti eft genus: Cui iuraui néquads er.9.b terrisinducendii effe diluuiü:&(ponfio mea hucufqpferua ta cft,nec und irrita fiet:Sic iuro ecclefie mez, quam mihí redemi fanguine meo:nequad: me íratü fore hís quorii mí, fertus fum:nec meam clementia ulla increpationis durítía cómutandam.Facilíus em montes mouebunf& colles, d mea fententía cómutabi£: Iuxta qd?& in euangelio loqui: Coclum δὲ terra tran(ibüt:uerba auté mea nó prateribunt. Ηας eft atit(inquit)mifericordia mea: ut foedus pacis mihi recóciliat? eft müdus: nó merito corii quib? datü eft, fed mea clamétia coferue£.Tuxta Lxx.cófufus eft fenfus:& fic turbata funtomia:ut quid dicat, difficilepoffit intelligi: nó d ígnoréqd in hoc capítulo uir prudétiffim? dixerit fed. SEP.Non ut tulieté dete; lictam& pufillanimé uo; cauit te dis: neq; ut mu/ líerem quacab Minen odiofa eftdixit dcustuus: Tempore modico reliqui te:& cum mifericordíama gna míferebor tuí.In furo rc paruo auerti facíé meá Qnó fatíffaciat animo meo.Ponit em Tropo logicü diluuiti,qd'in/ terpretat in baptifmo faluatoris,cógerés cx, empla d$ plurima:uté illud:Dns diluuiü in; habitare facit.Et iterüs Suauís diis expectan tibus fein dietribula/ tionís:&(ciens timen, tes fe,in diluuio itíne/ ris cófumationem fa; cit: qd fcilicet uniuer quo, Uu: fa pctà in baptifmo de ate:& ín mifericordía fem CAE καν ιοί píterna miferebortui:di; co:Egofam,gofum, ;;; dorhí quí deleo iniquitates Ab aqua qua fuit fub noe uerunt, fimul inutiles. h Ππε[βρπεί., factierat. Noeratqui ocmihDi eLGHCUCIUEAUL Cb—£eerermifcd'íam nec ín tempore illo, terrz ne; tertareseq etica um"af. tíadei fuper terra, Ma quacg ultraírafci füper[ΕΣ fedictio& médacii& neq; 1n cominatione tua home adde : rium,& αν, cuncta mótes tranfferreinecy cop τὰ mam les ταί tranfferétur:Sic nec guinem fanguini mi; Tum:* cuerant, Vii loqui£ p mífericordia mea deficiet, puc εν οἱ} necteftamentü padsmez períjtreuerens aterra, auferet, dixit ppíciustui^ Nóeftquifciatres - qi M τ, inhoib?, omesinfan, dns, Humilis& inftabilis| cuine meo iudicktur. abfq; cofolatióe. Ecce ego Vnufquifcq pximum M T, fuü tribulat tribulatio przparo tibícarbüculum— seg ad mali manus e lapidem— fuas praparat:&cate ra his fifa. E quib? il/ lud eft: Nemo müdus a forde,nec fi uni?qdé diei fuerit uita ei?(up terra, Vii diim feciffe diluuiti,qui iuxta apfm Petrii, occifus eft carne,uíuificatus fpirítu:& pradicauit(piritib? in carcere cóftitutis: α΄ dei patientia expectabat in diebus Noe,diluuiii imptfs inferés.In cui? exeplii aqua nos mun dat:nó fordes carnís abluens,fed bona cófcietia interroga tio in de. Mótes aüt& colles q nó cómouean£,& in huiuf :cemodi diluuio permoti fuerat, fanctos uult intelligi, acc pto foedere fempiterno:qui in priore diluuio moti fuerat, fua reliquerát firmitate. Dicit mótes ,& damones& aduer {αγίας poteftates,qui uiderunt filias hoim ο effent bon: amoris íaculo uuinerati,fumpferütfibi uxores exoibus: ds elegerunti& perdiderunt fortitudiné priftina:& nequagim hoc diluuio funt fiiturí. Hoc ille dixerit:cuius explanatione lectoris arbitrio derelínquo. cf"]haupercula«c. Vbi nos dixim?:Sternà p ordine lapides tuos, in hebraico fcriptti ξ ^vea:qd' οὔθ prater Lxx filter tráftulerüt:Sterna in ftibio lapides tuos, in fifitudiné cópte mulieris, qua ogulos pin; git ftibio:ut pulchritudine fignificet ciuitatis.Et ubi nos ia/ fpidé(equétes Lxx.dixim^;i hebraíco fcriptü habet a, qd' folus Symmachus καρχηδονίου tráftulit. Pro cryftallo &q ín cui? loco apud hebrzos ΑΝ legit, Symmach"& TT heodotio, ya vgsie.i.fculptura: Αάσ]α,τρντήανίσμου pof it;qd? ybü foratarti caelatarticp gemarü fenfum fonat.Dedi uerfitate tráflatióis dixim?: Veniam? ad fenfum. Adhuclo qui£ ad eccliam ,humilé pri? atcp paupculà: qua nó babet legemnec ,pphetas,nec fermone dei;& tepeftate eso iue 4 ᾳ LI $452 Tnfada H tib Μάρ. ΕἼ loai νο Gea f^ ! Mathis d uy E se sk ety Vit prts patri tili τα πο Γον liit t n£faiam flue inftabilé: quz mitos(culi turbines fuftinuerat:& in/ teruartos idolorü fluctuabaterrores:qua nullü habuit có» folatoré:& fru(tra oém fubftantía[πᾶ in medicis perdidit, agnichabens lume file lapidis preciofi, ficut íafpidis δὲ cryftalli:& murü magnu,€ por/ tas duodecim infcrip/ tas noibus tribuü ifr: quarum tres erant ab qp ipfcueniat, ipfe defcendat, δὲ acdificet ín terris cceleftem Bierufalé:qua in Apocalypfi loannis,uocat fponfa& uxor. HEB. lapides tuos:€ fun dabo te ín fapphirís:& po náin iafpide ppugnacula tua:X portas tuas ín lapi/ oriente, tres ab aqui lone,& tres ab auftro, & tresab occafu folis: murufqg fult? duode; cim fundam&tis: cui? des fculptos: δὲ οὓς termí; nos tuos ín lapides defy; derabiles. Vniucrfos filios oimis zdificatioex la^. tuos doctos a dro,& mul pideiafpide& üngula εἰρη pacis filijs tuis,& fundamenta murori, ο. 4.. ἀπ habebátfinguloslapi[8 iuftícía fundaberis. des:primii,iafpide:fe/ Recede cüdü,fapphirü:tertiüt,: calchedoniüi:quartiiímaragdü:quintti,(ardonice:fextü, far dium:feptimü,chryfolitü:octauu,berillü:nonü,topacium: decimü,chryfopra(um:undecimü,hiacynthü: duodecimii, amethiftü:qd legétes,exclamam? illud δὲ dicim?: O,pfun: di fapictiz& fcicti dei, infcrutabilia iudicia ei^:& inue ftigabiles uiz ei?, C) uis em cognouit fenfü ἐπι: aut qs cófi fec.14-€[iari? ei?fuiteEt iter: C) uis fapics δὲ itelliget haxc:intelligés & cognofcet ea? Rrideant amatores tm occidetis literze;& in milleannis exqui(fitos cibos guia ac luxurie praparantes: cundi in gia faluatoris aduentü,fperant nuptías:S paruu ' loscentü annorü, círcüciftonis iniuria, δὲ uictimarü fan; guiné& perpetuü fabbatü: qui dicunt cti ifrP'in peruer(um . modii: Manducem? δὲ bibam?,cras ein regnabim?:quz fit ifta coeleftis hierufalé cui nunc dicit: Ecce ego fternà p ordi p nemlapides tuos: Siue iuxta Lxx. d'ou ἔγω ετοιμιάω σοι *. üySpoxa,T λίθομ cov.i. ecce ego praparo tibi car bunculü la; pidetuikuttota ciuitas fit plena carbüiculis:& habeat funda menta fapphirína,& ,ppugnacula iafpidé(rue calchedoniüi, δὲ portas cryftallinas,fiue anaglyphas: δέ murü in circuitu precioforü lapidti: Omefz filij ei? nó habent maeiftros ho; . mínesfed deti:& appellent difcipuli dci:& fit it ca pax per petua& aedificatio iufticize. Ex ᾗ pfpicuü eft fub occafione iufticiz, qd" uirtutis eft noméctía caeteras uirtutes in zedifi cationé eccfiz debere nos quarere: nec iudaica delyraméta fectari.Exponant efn quid fit illud qd? in Prouerb::s de fa; ro.sb piétia dicic:Preciofior c(t cunctis lapidib? preciofiffimis.Si ' e.I6. b emchriftus dei uirtus& dei(αρίδεια eft:ftultü eft chriftü in; V Co.td fenfibilib? lapidib? cóparari.Rurfumq de iudictis dei legí^ T$.18.c mus:ludicia dfi recta, iuftificata in femetipfa: Defyderabi; lia(up auri& lapidépreciofum multu. Ex d palà eftillüi la^ pidécateris lapidib?cóparari:de d fupra ín hoc eodé ,pphe $18 τὰ εκ ρίοπα dei dicit:Ecce ímmittà in fundamenta fion lapi dem angularé lapide electü,preciofum: δὲ qui crediderit in $àar7.c€o,nó cofunde£. Hunclapidé reprobauerüt zdificates: fcri atth.2nd be uidelicet δὲ pharifzi,& principes iudaore:qui factus eft 1, Pe2.a incaputanguli.De ᾗ& aps Petrus difputàs ait; Nobis er; irat" eo honor qui credim? angulari,& preciofo εἰοέτοςρ lapidi: rd Incredulisauté eft lapis offenfionis δὲ petra fcadali. C. ui& (^ Act4,b inactib?apforü ad principes loqui£ facerdotü:Ifte eft lapis i electus, pgeciofus,qué uos defpexiftis reprobates: q factus eft in caput anguli:& duos pplos cótinet,getíti δὲ ifrael;qui B dificauit ciuitaté,cui? artí^ex δὲ códitor deus eft: de qua& ή" eCob Aptus(cribitcorinthífs: Dei edificatio eftis:& dft archite/ '..,&usfapies fundameüi pofui,ali? fupadificat. Vnufquifep idem αὐτὸ uideat quó zdificet. Fundamenti em aliud nemo pót ponere,prater εἴ quí pofitus eít,iefum chriftü.Si quis aute fup fundamentü hoc zdificat aurti;argentü,& lapides pre; ciofos ligna fcenü,ftipula:uniufcuiu(cg op?manifeftüi erit, d Dchocfundamsto δὲ in ερῖα altera loquit: Edificati(upet ansa i J ffl ει Wo» n phil. d Qrüdeus uenter et,& gloria in cófufione eorü: C. ui poft fe.' £94 ἩΗΠ fo. 94. fundamétum apforii& ,pphetarü, ipfo angularilapideiefu—(C chrifto.Et iterü:In quib? οὓς edificamini lapides uiuétes in 4.; 4 facerdotiii fancti offerre fpirítuales uictimas. Dehislapi/"^ dib? myftice dicit; Lapides fancti uoluunt fup terrà.E qui, Zach«9.d bus adificat chriftus ecclefiam fup petra, dices in euágelio: Sup hác petra adifica bo eccfiam πιεῖ. uà. Matth.iée ciuitaté q meruerit in/ trare,gaudés loquitur in dfio: Sicut audiui, P3:47.b mus, ita uidim? in οἱ) uitate dri y'tutitín εἰ’ uitate dei noftri: deus fundauit eà in eterni. Super códiítore huius ciuitatis,& in aliolo co dicitur: Hic edifica: δν4:5-6 bítciuitaté mea:& re; ducetcaptíuitaté ppl meí,Denaturaautem duodecim lapidü atqs gemarti, nó eft huius temporis dicere: ο δὲ gracorti plurimi fcripferint δὲ latinorü. E quibus duos trà nominabo: uitü(απέτα& uenerabilis memoriz epifcopü Epiphaniü: qui infigne nobis ingenij& eruditióis fuz reli, quit uolumé qd inícripfit περὶ λίθωρ.Ετ Pliniü fcd^m, eüdé apud latinos,oratore& philofophü:qui in operepulcherri mo naturalis hiftoriz,trícefimüfeptimü librii,qui& extre mus eft,lapidü atqs gemarü difputatione cópleuit. Hi duo decim lapides fcribun£ per ordinéin Exodo& in Ecechieli: Exo,18.b id eft ο τῷ λογείω pontificis:& in corona atcp diademate principis Tyri.Dicam?primü de Exodo. Quatuor ordines intexti erantlapidit, Ordo primus habuitlapide fardium, topacium,fmaragdiü. Ordo fecüdus,carbüculü, fapphirti, iafpide. Ordo tertius,lyncuriü,achatem, amethi(tü, Ordo quartus, chryfolitü,berillü, onychinü, auro circtidatos: δέ infcripti erant ex notbus duodecim tribuü filiorüi(rael, In D quo notandü cp fecundus ordo lapidü etiá in prafenti fcri/ ptura fit pofitus ,carbunculus, fapphirus,&:iafpis. Necdiü ein perfecta retinemus,nec ad patría peruenim?:quia nunc per ípeculü uidemus in enigmate.Porro in Egechicl fic fcri ptum reperim?:Tu es fignaculü fifitudinis& corona deco/. Ecech., c ris,in delitíjs paradifi dei fuifti. Omi lapideprimo indutus ἐτῶν es(ardio,topacio,& ímaragdo,carbunculo, δὲ fapphiro,8z iafpide:argéto quocp& auro δὲ lyncurío, δὲ achate,& ame» thifto,& chryfolitho,& berillo,& onychino:Auroqp reptefti théfauros tuos δὲ apothecas tuas in te. À qua die conditus es,cti cherubím pofui tein montefancto meo:fuifti in me» diolapidü ignitorii, immaculatusin dieb? tuis ex quo con ditus es:donec inuétz funt ín teiniquitates tua.() uis eir tam ftultus€ uecordis ingentj,ut in paradifo dei,pofitum principe Tyri,quécunqp illu effe crediderit:& conditü inter cherubim,& inter igneos lapides cóuerfatum: quos haud dübieangclos intelligimus coleftefcp uirtutes,putet fuiife eum qui terrenis lapidibus ornatus fit,& habuerit fimilitur dinem δὲ fignacuiü dei? Denatura igitur omniü lapidi:& per partes(ingulorü,nó eft huius téporis dicere:neq; enim femp dicéda funt omnia. Nunctin de carbunculo, fapphi^ ro,& iafpide diíTeramus. Carbunculus qui paratur/fiue per ordiné fterni£, uidetur mihi ignitus fermo doctrinz: qui fu gato errore tenebrarüi,illumínat corda credétiü. Hic eft qué unus deferaphim tulit forcipe cóprebéfum, ad Efaiz labia Efa.e.b purganda:qui nafcít iuxta Gienefeos fidé in terra heuilath, Gfi.2.€ ubi eft aurü optimü,lapifqs carbunculus& pra(inus. Por; ro fapphirus qui ponít in fundamétis coeli habet fimilitu^ dinem, δὲ fupra nos aeris:qui τα] 5 eft, ut poffit Ariftopha/ níum dicere cuim Socrate: αεροβατῶ v) περιφρονῶ"T ἥλίομε quod nos inlatinum fermonem uertere poffumus:(cando aerem,(folemq defpicio.Síue cum Paulo apoftolo: Nora hif. d autem conuerfatio in caelis eft. Ecechíelis quocp fcriprura Escehg commemorat: locus in quo thronus dei fit, fapphiri ha^ beat(imilitudinem:& gloria domini ín hoc colore cófiftat.. QLui portat sEP.lapidem tuum: fun damenta tua fapphírum: & ponam propugnacula tua íafpin:& portas tuas lapides cryftalli:& muros tuos lapides electos: δὲ omncs filios tuos difcipu los deí:& multa pax erit fí [ρ cuis:& ín iuftícía aedi fícaberís. Recede £ommen.Ibicronymi líber becimutquintus 1, Co:5.f O ui portat imaginé fupercoeleftis:Sed& ,ppugnacula ur; bis dominicas hoc cftmurorti moenía, ἰαῇ pideroborané:q poffunt óomnéalcitudinéeleuanté fe cótra fciétia deí deftrue reatqpcouincere:X médaciü fubfjcere ueritati.C) ui ergo in di(putando fortiffimus eft:& fanctarü(cripturarü teftimov nijs roborat?jifte prov pugnaculiü eccfiz eft, lIafpidü multa funtge nera: Ali? eft em fma: ragdi habens fimilitu dinem: qui reperit in fontib? Thermodoon tis fluminis:& uoca£ . quooiaphan: tafmata fugari autu/ mát. Ali? uiridior ma ri δ΄ εἰπῶ dfi florib?: hücin phrygiz monte Ida,& in prundiffimis fpecub? eius nafci refe runt. Alium yo iuxta nía,qa no tímebis:& a pa/ uore, qa nó appropiínqua quí nó erat mecum: adue; na quondam tuus adíun; c getur tibi, Eccé ego creaui fabrum fufflanté ín fene prunas:& proferenté uas ín opus(πᾶ:& ego creauí Iberoshyrcanofa,&— interfectoré ad difperden mare Cafpiü reperiri: ΕΣ δὲ pracipue iuxta lacii dum.O mne uas qd fictü Neufin.Eft&aliusia/. eft cotra tejnon diríget:& j 2 eo fpis niui Xfpuma ma li ἜΡΙΣ rinorüflu&uüfimilis ΘΠΙΠΟΓΩ inguam reiiiten/ &dzmenterquafimi— tem εἰ ἐπ iudicio iudica; xto cruore fubrutilas. Hoc dixim?,ut uniuer fas gratias fpirituales in ecclefie ,ppugnacu Ε lis cognofcam?: quas qui habuerit, uanos ti Caii.5.€ mores fugat: δέ pótcum fpófa dicere:Fratruelis meus can; didus δέ rubicundus.Porteaute iftíus ciuitatis, delapide funtcryftallo:qui fcalpi£ uarfjs modis, d lapide níhil puri? eft. επί uehemétiffimis alpiü frigorib?,& ínacceffis foli fpeluncis,cócrefcere aque dicun in cryftallü:& tactu qde lapid&uifu aqua effe: Per queoftendit eos qui in forib? ec defi funt,nulla debere forde maculari:fed fidei cffe puríffi 5418.n. ma:X dicereciüi ,ppheta:AÀ mandatis tuis intellexi. Ecillud Matth,s.a audire:Beati müdo corde:qim ipfi deü uídebüt. Muri aute ciuitatis fiue termini& περίβολος ,lapidib? electis extruun tur:qs rcliós lapides itelligere poffum?: δὲ οὓς filios ei? effe doctos,fiue difcipulos dei:q teftimonio diis uti£ in euge; Τοῦ, 6.ς lioToannis dicés: Nemo pótad meuenire, nifi pater me? 4 mifit me traxerít eü:X οἷς q audierit δὲ didicerit a pre, uenit Ibidem ad me.Etpoftpaululü:Scriptü€in ,pphetis: erüt οὖς docti HiereóLf a ἀφο ui& p Hieremiá loquit:Dans leges meas in méti bus eorüi:& fup corillorü fcriba eas:& nequad ultra doce; buntfinguli,pxios fuos δὲ fratres dicétés: Cognofce diim: Sed oésíciét mea minimo uíqs ad maximi. Propici?e ero iniqtatüi eorti:& pctórü eorü nó recordabor, Doctrina aüit Iobaia4«d diícipulorü dei, habet multitudine pacís,qua eisa diio dez relicta eftzedificatiocp urbis pulcherrima οδρίοξ íufticiasut nequad uni? gétís, fed toti? müdi deus fit:uocatis ad fide fua, feruof€ liberos,eracos& barbaros, diuitef& paupes; nobiles& ignobiles, uiros X mulieres, paruulos€ fenes: δὲ oii qua in müdo üiden£ οὗ cótraría.Exceffim?breuitatis modii:q utilis eft in oib?quz dicéda funtsnequad nos iux ta hebraos& nios femíjudzos in terra,fed in coelis urbem dei quzrere:quz in chrifto móte fita,latere nó pot. a 4ΓΊΝΕ cede pzocul εξ. Ordo pulcherrimus.Pauperculà& humilé fuerat cofolat^, pmittes οἱ eras fpirituales:Nüc docet quid facere debeat,fi nolit aduerfariorü:mpet? formidare. Et eft fenfus: Nó uis timere inimicos tuos,fac ífta qua díco.Rece de ,pcula calünia,(iueab iniqtate: quia ois iniquitas& τὰ} Ρίο, ος hareditas feruo; rum domíní:& iufticia co rutn apud me dicit dns. appropindbüt tibi:ut nequad hoies, fed deii tímeas:dicés cii Moyfe: Tremes fum ego δὲ moetículofus; Et cii uno amí Iob,4. c corii lob: Horror δὲ tremor uenerunt fup me:& multi mea offa cócuffit, Et cii ppheta: ÀA uoceofonis me intrauit tre In. 4 HEB.R&ede paul acalum b bit tibi.Ecce accola ueniet: ': pinadecalüinia nafcit: δὲ nó timebis:tremorig& pauórnó ὁ mor in offa mea. Et:Sup qué dris requiefcit:nifi fap humi/ Infra;| ἥ lem δὲ quietü,& tremzté yba ei?«Porro ali? eft impiorii tre/-to.1ó i 30 mor qui ex moetu fupplicij nafci£. De ὦ fcripta e(t:Tremor Ῥδάζα; apprehédit ipios. b€[(£cce accola ventet«c. Et hac ναί"á putátad hierufalé dici; cp multi de getib? pfelyti fint futuri: ῇ '.&lese Moyfi cerimo,.^ niaft fufcipiant: Qd µ nos iuxta coepta inter pretationé ad eccfiam n sEP.R ecede ab iniquo,& non tímebis:& tremor nó ; oL: referím?:qua ραρῖος. appropinquabittibi.Ecce— ood S profelyti accedent ad te p gatacftquenóhabet maculá, neg rugam; Ephes. ἢ" me:& coloni erunt tuí: δὲ mae neg m. Eis adteconfugient.Ecceego.| oim credentiüi Ad ὃν creauítezno utarraríusfuf— Profelytos&aduenas 8 ii cogregadof, mifit diis. ansinigneprunas:X p/ difcipulos fuos dices: Docete οὓς gentes, ut Matthuii, cófugiat ad euageliü; δέ noui legé(τρί τ: ut habitatores quódà. idololatriz, fiant colo. ni eccliz. Dequib?& in pfalmis dicit: Drs$1458. fapientes; facit cacos,. Siueut inlatiniscodi:.. fcrés uas in ορ”. Ego αὐτῷ creaui te nó in perditione interficere:ome uas qd' fa Ctum eft cotra te;no pfpe/ rabít:3 ois uox furget co/ tra te ín iudiciü;omes eos uínces:»-& obnoxijtui^ cibuslcgit: Ὀῆσ erütínca-Eft haredítas πηι κου died 5 9--. 65[9]* feruientib?dro:& uoseri cacilumen receperint yitatís:& ftulti fapien tiam didicerint,tücad H. ecdamtráfcuntesdi,—— ligant a drio:Etaudiantp ,ppheta:Vocabo nó ppm meii, Ofei.d 37 pplm meii:quo íntrate téplii dei, celus apprehédit populü ineruditü. c&[ cce ego creauí τὸ, Dicam? primi iuxta he braicü.Si uis nó timere,& ,pcula te effe formidiné fac que praterítus fermo narrauit: ἔσο em fum p qué habitura eg ;pfelytos.Ego qui creaui fabrüi fufflantéin igneprunas:hoc eft, diaboli oim malorti artíficé:non neceffttate natur,fed.— mentísarbitrio. C) ui(ufcitauit incendía:& ,pferet cótrate: uafa. Quales fuerüit Simon δὲ Elimas magi, Petro Pau; Aci 1^ loapfis refiftetes.Ego creaui interfectoréeos: qui increduli ᾖ funtfuturt:Nó ἅ ερο fim caufa perditionis eortifed ἅ crea; tus aduerfari? ad pugnandü:S uictis perditio, δὲ uictorib* caufa fit premiorti. O&(q q contra te a fabro fufflantefunt fabricati,nó dirieent: fed δὲ prafentes poxnas fentient& fü turas.) d'qp pri? uideba£ occultiiin cofequétib? dicit ma j nifefti?: Etoem língua refiftenté tibi,in iudicioiudicabis:..* 4 Ον perdens fapiétiá fapictii:& prudétia prudétiti reprobans,{θάνε qub: Cunctofq hareticorti principes,& iudzorti magiftros,& midi philofophos,qs faber ille cóflauerat,tuo iudicio con demnabís.C)uó& regina Saba códemnauit incredulos δὲ niníuitas:& ecótrario iuftificabit fodoma cóparatióe peio/ τίς hierufalé. Poft hzc infert quefunt premia futurorüine. caffum putenteffe cerramé:& prafenti morte finiri. Haceft hareditas feruorti dfii.i.reepa coelorü,& uítaperpetua, E... 1, retributio laborü:qua oculus nó uidit:& auris nó audiuit: μοι. M & in cor hois nó afcéderüit, qua praparauit deus diligétib? fe.Siauté diligétib?,ergo δὲ feruiétib?: qui nulli aliti habét díim nifi deü. Et hac eft iuftícía eorii qui apud deii funt,di cit ds:ut prafens tribulatio futuro eaudio cópéfet. Por)/ ro iuxta Lxx.ifte mihi fenfus uidet: Ego creatorgnusnó te íta feci quó diabolus faber peffim? immüdo fpiritu conflat uafa iniquitatis:& ,pfert ca in perditione: qui fcire debet qp huíufcemodi uafa ,pfperüi iter nó habeant, fed in curfu me dioconfringan£. C. uz fint auté uafa,fequentí fermonede móftrat.Etois uox quz furget contra te in iudicili,o€s eos uinces. Vafa iniquitatis uoce habent:qua uox furgit cótra ecclefiam:qri ponunt haretici in excelfum ος futi:& lingua eorü pertranfitad terrà. C) d'qp fequit:Et obnoxtj tui erunt in ea, obelo prenotauimus:quod nó tam a Lxx. qj a malis fcriptoribus tís mihi íufti dicit dris. Mathond] d ) jn£faiam Δ. werfur fe ecclefia uicerit:tunc feruiétib?diio δὲ obedistib?, erit hereditas eterna poffeffio.De qua δὲ in Hieremiaalíjs uerbis dici&:Eft merces operib? tuis.Habitatorefqy ecclefíae jeres 31.€: E EC. uS Hist iuftierunt diio. Omnis em qui facit iufticid, de deo natus eft. fcriptorib? uidez additi. Οὔ auté omne doce fürgente ad;: £3, LV το, tius a lacte; Ότο la& in prefenti loco, Lxx. σέας.i.adipeai tráftulerüt.De d fanctus dauid dicit in pfalmo:Sicut adipe δὲ piriguedirie repleat aia mea, Etínalioloco: Cibauit eos deadipe frumenti:& de petra mellefaturauiteos Qr ui adi pes nonaliud dj myfticam carné(onant. Ad quà dominus Quibus loqui£ diis: Ieeob fan&us fum. Ca.LV 2£»nee fi tíenteo«c. Verbi he braicum, $.19.a. ΤΝ. dequo fupra in prophetia cótra Ariel dixeram,qd effet am^ biguum:& uel interie, ctionem uocantis, uel uz)fienificaret; hic in principio capituli po/ fitum, nequadj plan/ gentis legi, fed uocan tís affcctu. Quia ergo omneuas ficti contra eccriam dixerat conte? rendü:& omne uoce linguágp qua fcarma uerat cotra fcíétia dei, . effefuperandá: prouo catcredétes ad fluuii deiq replet? eft aquis: Eftote fancti, qi ego 8 Mnés Ca. IN fitiétes uenitead: aquas:& quí no habetis pecuniá, pperate, emite& comedite. Venite emite abfq; areéto& abf) ο; ulla cómutatione uínü δίας, Quare appéditís ar gentüino in panibus:&la oré πε γᾶ non in faturi/ b cate Audite audiétes me, & comedíte boná:& dele; étabi£ ín crafTitudíne aia ucftra. Indínate auré ue; ftram,& ueníte ad me:au; είτε, δὲ πίτες aia ucftra. Ec δὲ cui? impet? lztificat fer ἰᾶ uobifcà pactü fempi citatédeisutbibant/ terni: tnifcd'ías dauid fi/ aquas de fontibus fal deles uatoris:qui loquit ad ᾿ Vif, ΟΝ titis,ite ad aquá: & quotqt no ha/ a betís pecuniáz Euntes emite δὲ comedi te,& ambulate:& emite abíq pecunia&abfq; pre ciouinü& adipé. Quare emítís pecunia: δὲ laboré ueftrü nó ín faturitatem? Audite me,&comeditebo na: δὲ delectabi£ ín bonis aia ueftra.Attéditeaurib? ueftris: δὲ fequiminí αἷας meas: audite me:& uiuet ín bonis aia ueftra.Eccon ftituáuobisteftamentum zeternü fctá dauid fidelia. Ecce difcipulos hortabat; dicens: Nifi comederi ' tis carné mea:& bibe; ritis(anguíné meum; non habebitis uitari in uobis, Vnde& iri ὌΠ Ὁ NUradi? eft: qd fignificat ualle adipeám fiue pinguif? fimam.Simuldp inctéf pateos qui fequuntur fapiétiam facularé: δὲ peruerfas hareticorü; fimulatafcg doctrinas δέ pharifzorü traditio nes: oémg falíi nois fciétia, qua eleua£ cori tra deum:€ magnis precíjs aclaboré cóti nuo appedunt argeri/ tum,p ca diícipliná iri qua nó funt panes: δέ fudant pro his cibis iri quib? nulla faturitas eít.Ex Qoftendít ear fectanda effe fapiétiat quz nó eft infoltjs àé floreuerborum,fed id medullis ac fructibus Τοῦ, 4, b famaritanam:Si cires gratià dei:& quis eft q dicit tibi, da mihi bibere:tu petiflzs ab€o,& dediílet tibiaqua. Aqua qua ego dedero εἰ, fiet in eofons aqua faliétis in υἱτᾶ eterna. Dehis aquis clamabat in téplo:Si quís fitit; ueniat ad me& bibat. Cui biberit de aqua quá ego dedero ei, flumina deuétre cius fluentaquae uiuz.Significans fpiritü(anctum,quem credétes accepturi $5412 Crant:& de quo ,ppheta myftico fermone refonabat: Sitiuit ..et55.c anima mea ad deu uiuente.Et iterti: Apud te eft fons uitz. Hire 2€ Qruíipfedefeloquebatur:Me dereliquerunt fontem aquze uiuz:X foderüt fibi lacus cótritos,qui nó prit&quas conti/ i nere. Hasaquas fpargüt nubes,ad ds peruenit ueritas dei. Ffa.45.d Sicutfcriptü eft: Et nubes fpargunt iufticiam.Pracipiturqp Aiere.2, d fitiétib?, utnequadp bibátaquas fior turbidas, δὲ tumétes guroites affyriorii: fed pergantad aquas filoe,qua uadunt cii filentio:nec tímeat eloquíj paupertate, fi argétü forte nó Fphe.2.a habeat:fed audiát Apfm dicenté:Gratia falui facti(tis. Et "ath.io.3. diim ad difcipulos: Gratis accepiftis,gratis date. Mirumqp in modi emütaquas abfcp pecunia:& nó bibüt eas, fed co; Io5,6,e medunt. Ipfeem δὲ aqua X panis eft q de οσεῖο defcédit.Er go qd in quibufdà exeplarib?legit: Emite& bibite: ab im peritis(criptorib? imutatii eft:qui putauerüt εὖ cofequéti?, '. fibiberent potius aquz dj comederent.Eftauté δὲ pecunia peffima fiue argenti, qd" reprobat fcriptura dices: Pecunia 8.6 quz dat cii dolo,dfi tefta reputabi£. Et in alio loco: Areétü ' θη. ueftrüreprobü.Et eft argétü qd' ἀεί eloquijs coparat:Elo7 quia diii,eloquia cafta:argétü igne καπ Γή terra, purgatü feptuplum.Spreto igit illo argeto δὲ pecuntjs,quib? aquas driiemere nó po(fum?:pergam? ad eum qui tenés calicé fa/ atth,26,c cramenti di(cipulis loquebat: Accipite& bibite,hic eft fan; guis me^qui p uobis effundet in remiffioné p&tórti. Qd uinii mifcuit&(αρίδεϊα in cratere fuo:omnes ítultos fzculi müdiq fapiétid nó habétes, puocansad bibendü:& ut nó folii uini emam?, fed δὲ lac: qd? fignificat innocétíà paruu lorii:qui mos ac typus,in occidentis ecclefijs hodie ufcp fer uatur:utrenatis ín chrifto;uinü laccp tribuat. De ἅ Ιαέϊ dí ! t,Co.sa Cebat& Paulus:Lac uobis ροεῖ dedi,nó folidü cibti. Et Pe / Mpe.2.a trus:Q uafi modonati paruuli, rónale lac defyderate. Vii δὲ Moyfes uinii δὲ lac in chrifti intelligens paífione,myftico fermone tefta£; Gratiofi.oculi eius a uino:& candidi dentes bi.$0.€ Io5.6 É (επί: que tionáuré prateruolat,fed animü reficit.) uà ut difcam?,nó tráfim? maría:nec magnís fumptib? indigem?:fed própe eft uerb in ore noftro,& in cordenoftro. b€T Zludíte audíentee mé 4C. Nequis putaret auditum carnis effe,nó mentis: àd qué cóhortatür audituros fermo diuínus: nó carnis illis boná; fed animz pollice£.Si em(inquit)audieritis me,boria tertae comedetis:Siue bonü,qui dicit:Ego fum paftor bonis, Et 5.1.6 Iot.io.b delectabitur in bonis:& ín craffitudine anima ueftra. Ergo bonaquaanimz repromiffa funt,nó diuitie δὲ corporis fa nitas,& feculi dignitates: quz etíam philofophi appellant indifferétia;id eft nec bona,nec mala, p utenti qualitaté uariant:fed illa credenda funt;ad que nos cohorta£ deus: Declinaa malo,& fac boni. Sin aüt bona animzHloneítas uirtute(q» dicun£:ergo& mala,nó paupertas,& infirmitas corporís,& ignobilitas accipieda:fed omnia uitía, que uete mala funt. D'eniq? Abrahà nó ideo bona habuit,quia diuef fuit:fed quia diuitijs beneufus eft. Et Lacarus qui poftea Geü5.b requieuit ín finu ei?,nó idcirco mala fuftinuit:quía ο age». ftate paffus eft torméta morborü: fed malis que putabant in fzculo, uera bona eft cófecutus:Vfi δὲ diues ille purpurá tus, recepit bona fua in uita fua:quzilli erát bona,q ea arbi trabat bona:& de Lagaro nó ecótrario dicit: Recepit malà fua ín uita fua:fed recepit mala in uíta fua: quz mala nó illi q patiebat,fed alijs uideban£, Vtriufq rei exéplti nobis tri/ buitbeat? Iob: q nec in bonis nec ín malís fzculí uictus Ὁ, fed oia pari mentis firmitate fuftinuit. C) uaobré Salomoti preca£ deti: Diuitias€ pauptaté ne dederis mihi. Cóftitue aüt mihi quz füt uictui meo neceffaria& futficiétia:ne fatti ratus médax efficiar δὲ dica:) uif meuidet:aut egés furer; δὲ periurem nomé diii.Si αὐτὸ hoc deprecat:ut nec díüitíás habeat,nec paupertaté fed tin uictus neceffaría:de quib? δὲ Apt dicit:Habétes uicti δὲ ueftítü,his cótéti fum*:Perfpi/ cuü eft diuitías& zgeftate, fanitare& languore, uoluptaté atq; cruciat?,nec bona effe nec mala fed p fuftinétiti diuerfi tate bona δὲ mala fieri. Ergo nó iuxta» 2.0566 ,opti abun/ dantía,& delicatos cibos,& craffitudiné corpis,phafidefi δὲ fartos turtures, mulfum, merii,uxorii pulchritudine, exá mínaliberorü, dris anima pollíce£: fed illas delitías ad ds nos myfüce prouocat dicens: Delectare,fiue delítíjs Ποτό N indfoi Lüc.t6,é {{Τίμλος 6; b £ommen.icronymi liber oecimuf quintus T5.26.d in díío:& dabittibipetitiones cordis tui. Etalibit Credo: uidere bona diii,in terra uiuentiü. Et ín alio pfalmo: Bene^ T$402,a dicaniíma meadiio:& omnia interiora mea nomen fanctü cius.Crui implet in bonis defyderiti tuum. Deniqp infert:. Audite me: δὲ uiuetanimaueítra. Omnium bonotü pro: Efa.55.a mi[fio, uita eft[επηρί”, terna. uod fiuoluez tritis audire:&anima 3 HEB.deles.Eccé teftem po ueítra uixerit.in aeter/ num:feriá uobifcii pa ctum fempiternü:mi;. fericordías Dauid fi;: deles. De quib? idem píalmifta catabat: Mí fericordias domini,in zeternum cantabo: In generatione€ genera; tíone,annunciabo ue/ ritaté tuam.Etut fcia; mus quz fint ifte mi, fericordiz(equéti fer/ mone demonftrat:Se; mel iuraui in fancto meo:fi Dauid métiar, femé ei?in fempiternü manebit:& thronus il lius ficut fol in confpe ctu meo:& ficutluna perfecta ín aeterni:& teftís in coelo fidelis. Ω αἱ idcirco uocatur fidelis: quíapromiffa T$829a Bbidem.e pulis dedi eum: ducem ac preceptoré gehtibus.Ecce gentéquam nefcíebas, uo cabís: δέ gentes qux no co gnouerüt te,ad te current: propter dim«οὔ ταῦ δὲ fanctum ífrael qui olorifi;. ͵ b cauít te. uacríté dotminü dü inueniri pot: ínuocate εἴ dum ppe eft.Derelín; quat ímpíus uíam fuam: & uir íníquus cogítatíoes fuas:& conuertat ad diim & miferebitur eius:& ad deum noftrü:quoniá mul tuseftadignofcendum.. : Non eim quae pater mundo fpopondit& preftititcuius myfteriam, v breui Paulus ad Ephefios fermone comprehendens:Deus ἡ fcripti eft:Propter dim deti tuü& fan&üifi rbqui elorifica,uit te:& ca gloría quà habuit prius dj SEP. Eceteftimonium ín... cétib? dedi cü:principé& pracipienté octib?:eentes qua nefciebant te;iniuoca/ ἡ buntte:& pplí qui ignora bant te;adte cofugiét;pro pter drim deü ταῦ fanctü Mfrael, quia elorificauit te, Quarite dm: δὲ cü ínue/. neritís eum ,inuocate, Et .poftig uobis appropin; .quauetít, relinquat ímpi? uías füas:& uir iniquus co gítationes fuas,& couetta tur ad drim: δὲ mífcd'iam : Cófequetur: quía multum dimittet peccata ueftra..— "*Neqem & propheta teftat; Ap. parebitgloriadei:qui.... eft plendoreloriz,&' forma fubftatiz eius; mundus fieret, Ded loma quádo omnis lingua thí; confitebitur, domi, nus iefus;in gloría pa, trís ΠΩ αἱ refpondit filio glori qua prius. ᾿ habuerat, poftulanti: Etglorificaui,& elori, Tof,tv; . ficabo. Dequo&lo, ἡ annes apoftolus:Vidi ἴδια mus(ait) gloriieius,' gloríam quafi unige, nitía patre:plenii gra/ tiz& ueritatis, Ergo. quando de eo loquit: , QLuíiprincipioapud.' deum erat deus uer,' ; bum,appellaturpater gloriz: quadoautem' deeo quidicitineuan ὁ elio: Cruid me per; Tob&e equímini hominem, Ὁ qui uerítaté uobis lo; ᾿ quor, uocat deus do; cópleuerit. Pro quib? Lxx.tranftulerunt: τὰ ὅσια david τὰ πισά,1α eft(ancta Dauid fidelia:qd poteft p P$arosb firmís accipiatqp robuftis; Vt eft illud: Fidelía oía madata Deu.52:a. ei?:cófirmata in fzculii fzculi.Et in alio loco: Deus fidelís: 5, Tímo.$.a δὲ nó eft iniquitas in eo.Et apfus Paulus: Si negauerímus Actas. e(inquiDeum,ipfe fidelis manet:negarefeipfum non potet. t, Tímo.r.c Etinalioloco fcribés ad Timothceti:Fidelis fermo,& omnt (Fo acceptionedignus.Hocautépactü qd diis pollicet,no erit ς breue& unius tpis, ficut fuit populi iudaorü:fed manebit in eterni, utueníat uerus Dauid:& ín euangelio cópleant 'P5,88.d quzex dei perfona funt repromiíTa: Inueni Dauid feruum mceti:ín miferícordia(ancta unxi eum. Cuius manü pofuit in mari:& in fluminib? dexterà illius. ue iuxta Beechiel, ᾿.permultaiam fzcula dormiente dauid, appellat ferui fui, Esech.54..f atq paftoré,dicés: Sufcitabo uobis paftoré unii, feruüi meü Dauid.. a4[€cceteftépopulío oedíei zc. Prouocauerat ad credendü populii iudzorü,ut inclinarétaurem fuam:& pactum acciperent fempiternü: quod dominus Dauid re/ Gef.22. ἃ promiferat,& Abraha,ac femini eius dícens:In femine tuo et.26.a büdicent gentes. C) d? apfus Paulus edifferés,nó dixit,aít, . Gabsb Infeminibus.fed ín femine quod eft Chriftus.Et quia(εἰς; batillis non credentibus,credituros effe populos nationii, tranfit ad gentes:& dicit mififfe fe filium fuü teftem uel tefti moníü cunctarü gentiii,qui praecepta illius atcp mádata po Mattb, 24. b pulis nuncíaret,qui defcipfo loquitur: Oportet praedicari euangelium iftud in omni orbe,ín teftimoniii cunctis genti ,Tob.1$,g bus.DenigifuperbientéPilatum,hoc fermone confutatIn hocnatus fum,ut teftimonium prabeam ucritati. De quo 1, Tímo,2. b apoftolus Paulus fcribit Timotheo: Vnus medíator dei& hominü,homo Chriftus iefussqui dedit fe redemptione p omnibus, teftimoniii temporib? proprijs: in quo ego pofi. . tus fum preco& apoftolus. Omnia ergo qux dicuntur,ad 8.55. c eumreferenda funt. Q.ui quafi ouis ad uictimam ductus eft:& quafi agnus coram tondentenó aperuitos fuum. De Ibi.a quo fupra dicit: Vidimus eum,& nó habebat fpeciem neq decoré.Et ipfe p&á noftra portauit:& pro nobis dolet. Ad hunc cófugerüt fiue cucurrerüit,qui eum antea nefciebat di T5$.45.a centes: Deus nofter refugiü& uirtus.Et iteru; Dre, refugit 5.89.8. factus es nobis ín generatione& generatione.De quorum 8.5.4. fide& fupralegimus:O) uibusno eft praedicati de eo,uide/ bunt: δὲ qui nóaudierant, intelligent. Ifteteftis eft omniu, mini noftri Iefu chri; fti, Nó gpalterfit(qui ἡ . multorum error eft peffimus):fed quo unus atqridemfili?. deíinunc diuinitatis fuz gloriz, nuncnoftrz naturz quam^ fufcipere dignatus eft,lequatur affectibus. ' b€L Guerite oomínü oum íngenírí poteft«c. Ο uiaigitur utante iam dixim?: noluiftis pactum recipere fempiterni: δὲ mifericordias Dauid fideles: quas uobís nolentibus fufcipere, fufcepit turba gentilium: Moneo uos populares meos ego propheta,atq conteftor: Dum tempus efít,agite pocnitentia, Cóuertimini ad eum qui uobis nuncloquit p Aphetas,qui poftea locuturus eft prafens. C) uarite eii dii inueniri pof2ft:dum eftis in corpore, dü datur locus poeni; tenti: quzrite nóloco,fedfide. C) uomóautem quata/ tur deus,in alio loco pleníus dicitur: Sapite de diio in boni Sapiditá tate:& in fimplicitate cordis quzríte eum: quia inuenit ab his qui non temptant eum:€ apparethís quí non funtei increduli. VndeS nos fciétes illud dictti de peccatoribus: QLuilonge recedunt a te,peribunt:loquamurad domini: ο inquit dri noftri iefu Chrifti pater loríz. De quo& nunc Pet Ω πο iboa fpiritu tuo:&a facietua quo fugiacSiafeédero ΗΝ f i. ín σου! τὰ ibi es:fi defcédero ín infernü,ades. Etinuocem* eum,dum prope eft:nenoftrís uitijsatqp peccatis proculro— cedat. Appropinquat ei appropinquantibus fibi:& filio longo poít tempore reuertenti,latus occurrit. Q.uáobrem: ᾗ fanctus in pfalmo canit: Mihi aute adhzrere deo bonü eft. Tizsd Et Moyfes, folus appropiínquabatad diim. Et p Hieremià Getz loqui£ deus:Ego deus appropinquans,€ nó delonge. Ap Hitrast propinquans eis,qui mihi appropinquant fide:& longere/ cedens ab his,qui a meprocul infidelitate difcedunt. Pro; Tia pter que dicit ad credentes: Appropinquate deo,& appro; ΑΔ". pinquabit uobís.Ac ne hoc putarem?poffe fufficere ftatim fubiungit: Refiftite diabolo; δὲ fugiet a uobis. Dc qfupra dixerat: Aduerfarius uefter diabolus ficut leo cif&umiens, Wfef quarítqué deuoret: Aduerfum qué réfiítite cófortati fide, Nec fatis eft quereredrim, δὲ dum poenitentia tempuscft inuenire: atgyinuocare eum dum prope eft: nifi reliquerit impius uías fuas priftinas,S cogitationes antiquas. Qui bus a diio declinauerat. Tunc eim reuertemur ad drim, qui miferebit noftrí:& ad claementiffimiü patré,qui multus etc. in mifericordíjs:& facilis ad ignofcendü:cii cogitationes& uias priftinas reliquerím^,ut poftea mereamur audire:Bca ti quorü remi(fz funt iniquitates:& quorü tecta fun i pat E: -"n£fatanm 94r 116 eii«C. Nc putetis,inquit,difficileeffe qd? fpódeo:&e uobis incredibile uideac,impiü& iniquti poffe faluari: uel ppim iudaorü:uel οὓς q in gétib? nefciebat dei. Hoc cófy^ derate,q» multa inter mea ueftraq; confilia(it differentia: δέ A D ἫΝ «ο. credendum eft, Φ pracipiat uefcétibus: utad comedendü huncpané dcorpanutriun£,oculos aperire debeàt: δὲ fic fa turari panib?:ds in Habacuc comedit paup abícódite:Sed ad pané doctrinz cohortat dei:qué nifi aperuerim? oculos cordis noítri,comedere nó poffum?. De quo fzpe(cribit& «tatíones in corde uírí: Cófilí atit dri in fem piternü manet. Vos ut Thoies fpe ,pmiffi poe nitentes:ueteréuolun tate, nouella uolütate $32 fubuertiftis. Dris em dilfipat cofilia gentiii: ,& reprobat cogitatio; .nes ppforü: X irritas facit uoluntates prin^ ipii. Cogitatióes ait .cordis ei?a generatióe ingeneration&X quic quid decreuerit, non pótimutari, Vultis(οί re diuerfitaté mei ue^ Πορ cofiltjeQruantü caeli loci diftat a ter/ ΄τα:&aliud angelori, .aliud hoim habitacu/ .. lum eft: tantii mez co '^.gitatioesa uettrís cóft ΕΙΣ c.quata naturz,tanta uoluntatis diuer(itas. Mult ein cogi/ a HEB. ING er cógitationes mez;cogítationes ueftrz: neq, uizcueflz, uízc meze dicit dis.Sícut ením exal/ tan£ καί a terra, fic exalta/ tz funt uie mexa uijs πάν ftrís:& cogítatíóes mez,a cogitationibus ucftrís, Et v quo défcédit imber& níx .de ccelo:& illuc ultra no re uerte£ fed inebriatterrá& infundit ο: δὲ germínare .cá facit:& dat feme feréti: & pané comed&t. Sic erít ucrbü meü qd'ceredietur sEP.INeq; ein funt cogita/ tiones mez,ficutcoeítatío nes ueftrz: nec ficut ui mez,uíx ueftrz dicit dris. Sed qntü diftat«εἰ a ter ra, tantü diftat uía mea a utjs ueftrís: δ cogítatíoes -uefltrz;a cooitatione mea. Quo fi defcendat pluuía aut nix de caelo,& non re uertat: donec ínebriet ter; ram:& generet& oríat; δὲ detfemé femináti& pané adcomedendum. Sic erít Paulus: his qui fidei & ueritatis fermonib? nutriüt. Pracipiturqs doctori,ut panem do; -étrinz fuz mittat fup omnéaquá- δὲ cüctis infundat gratià fpiri/ :tualé:&(ciat φ f1 fece? rit quz precepta funt, ín nouitfimo tempore fit premia recepturus, Satiíqs uidebitur ín/ iuftum: ut qui prebet . elemofynàa,de iniquo mammona facíat fibi amicos: qui eum reci/ . piant in zterna taber; nacula:& qui(piritua les Ἰαγοίξ cibos, datqg cóferuis cibaria in tpe .fuo, noninueniet eos Ἰῆς feparant. De meis Mpiefi.7. a eim cogitationib? dici/ Roin, α΄ tur:Infcrutabilia iudi/ cia ei*:& inueftigabilef $3.20:c uizilli?. Porro deue/ .ftrís: Cogitauerüt con πὰ Πιῦ, qd? n6 potuerunt ἐν ἐς fübilire. Etinaliolo; i 8.3.5. co: Q. d'cügpinieritis '—.confilíü, diffipabit:& |$555 quicquid locuti fueri/ de ore teo: no rcuertetur ad mme uacuum, fed fadet quacüqy uolui:& ρτοίρο! tabitur ín hís ad qux mifi c illud. Quia in letícíá egre; diemini& ín pace deduce míní. Motes& colles can; tis,nópermanebitin tabunt corá uobis laudé: ;uobis.Perfpicuainter/& otnnía líona regionis . pretatíonenó indigét: o d laudent manu. Pro fa/ líuncula afcendst abies:& urtica idcirco(tringun£ po tius di differuntur. b[£tquó«c.Pédent .exfuperiorib?qua di^—. -«un£:& breuiter híc fenfus eft: Nó fit incredulus ppl'us na^ ..tionii,gp poft táta(celera impi? repéte falue£.Nó em funt co :gitationes mez,ut cogitatióes hoím:& djntü caelü diftata L.... tetra tanti mez cogitatióes a cogitationib? hoim feparata .funt.Ego em clemétiffim?(um: δὲ multus ad ignofcendü. ; Vultis&alià accípe fifitudíne: Q,uó imber δὲ nix defcédit decodlo:& illucultra nó reuertet:fed inebriat terrà& infun dit eam,& uaría femína pullulat:ut plenís fegetib?panes in ufus hoim pcreen£:Sicrepromiffionis mez ybi qd'femel οὐ pollicit? fum:& qd egreífum e(t de ore meo,irritü non erít: ngo. fed oiaopecoplebunt.Iuxta Anagoge duplex intelligentia Io5,t eft,qd? ybü diiiuel[χε Πε, ας ἅ fcriptü eft: In príncipio erat δεν... uerbü:S ybüeratapud deii:& de? erat ybü.(Qui nó reuer teturad οἳ uacuus,nifi pris fecerit uoluntaté:& uniuerfa có pleuerit, propter.qua fuerat corporat^:& müdü recóciliaue rit deo, Qui deore,pcedere dici£,& deutero ac uulua:nó qp deus hac mébra habeat: fed cp nos naturà díii p nfa uerba difcanf$. Vel certe hoc dicédtü, cp euágelicz fermo doctrinz, imberappellet:& pluuiz ds fundit fup terra bona,nubes fpirituales, ad ds peruenit yítas dei Ὁ uéimbré,& ds plu Jeu, 5,4 Ulas Moyfes in Deuteronomíj cantico pollicec:Audiat ter; - rauerbaoris mei. Expectet ficut pluuia eloquiü meüi;& de $5425, Íédantficutros yba mea:ut q feminauerínt in lachrymis, --*' ingaudio metát. Et q feminauerínt ín iuftícia& fpiritu,me; tant fructü uitz fempiternasaccipiatqy pane doctrinz euan ro.20,b clice:de& in Prouerbijs& in Ecclefiafte fcriptü eft: Aperi ^, Ects jua. Oculos tuos,& implere panib?.Et iteri: Mitte pan tuti fup . aqua:quiain mttitudíne díerü tuorü inueníes eu. Nedp em. --} poft mita fzcula:quze uerbum meum,qd'exícrít Fetiates ppt die , e rum multituainem. de ore meo:nonfeuert αγωνία ilericia egre donec cópleat quxuoluí:—diemi«t. Verbu inq .meü non reuertet ua/ cui: fed ρολ cóple/ uerit uniuerfa qua uo lui:& mea in terris fe; cerit uolütaté, tunc ad me ueniet implebié & píperas faciá uias eius, & prxcepta mea.In lattícía egrediemíní:& ín eaudio ΄ ΄- o deducemíni. Motes& col les exiliét, expectátes uos illud qd fcriptum eft: »: bees Dixit ἀπο dno meo:fe Íngaudio:& omníaligna^ dca dextris meis. Do agríapplaudentramis.Er τος ponam inimicos id eftuiliffimo fti tuos: fcabelli peduni qp δοιβ d eftuilillimolt/— tuori. In lzticía enim eerediemini deidolo/ latriz fanguine: δὲ de/ ducemíni ín pace: ut audiatis ab Aplo:Gratía uobis& pax.Siue in gaudío dedu cemini:ut poft umbra legis, difcatis euágelij ueritate. Mon tes eim& colles,ds angelos intelligere polTum?,& fanctorü animas: que Ὁ uarietate ytutü, mótes appellant& colles, gaudebüt fuper poenitétib?:3t mentis laticíà faltib? indica pite) afcendet cypariflus: & ,pconiga .bunt. ὦ& ας loquit in euangelio: Lxtabuné angeli in .εοοἷο fup uno ρέϊδτς poenitétía agcte. Omia qq ligna agrí plaudét manu ftue ramis, qua plátata funtfecus decurfus aquarü:quz fructü futi dabunt in tpc fuo: δὲ[ΟΠ eorü nó defluet.De quib? υπ Ποπ loquebat in pfalmo: Ego auté ficut olíua fructifera in domo drii.Interrogem? eos qui fim plicetm fequunt hiftoria: δὲ elixas carnes fanguine come; dunt: Vtrüligna plaudantramís,& cócrepét manu:& iliud qd de fluminib? dici&:Flumina plaudent manu:quo fenfu accipiendü(it. Nec foli montes δὲ colles exilientatqs canta bunt:& omia lignaagri cui bfidixit diis,plaudétramis:& manibus cócrepabunt:fed δὲ σοι ἧς;& κου δη(iue faliun cula& urtícaín abietem uertun£, ac myrtü& cypariffum: Et p σοι iuxta Symmachum& Lxx. in hebrao fcribitur 96 Abac. 5..ὁ 2:Co,9.,b Eccs. 1t. C D Tst0o9« Rom.52a Apoc. Luc.is.b Tsr.à T$,5rb Ibi.97, b Y Y 3:qué Aquíla€ Theodotio κον/ίζημ interpretati funt... Eftautem κονία herba uiliffima& amara,odori(q peffimí, Vbi αὔτ Lxx.tráftulerüt κονίν, qua i hebraico dicíz Neo Symmachus uertit urtici. V tctiqp fe habet noim,pprietas, hoc dicédiü eft, cp mala uertan£ in bona:& ,p uítíjs nafcan£ ytutes.i. p iniquitate,iufticia:,p temcritatefortitudo:,p lu/ xuría,téperatia: ,p ftulticia,prudétia, D em?exépla maiori: Matthz? δὲ Zache? δὲ publicani, faltuncula erát:& so; i,& ftirpes inutiles:& κον/ίζν átnari faporis:X odoris teterrimi di Ν z centes: £ommen.Ibicronymi liber oecimufouíntus Matth, 7. ς citur: Nó poteftarbor bonafacere fruc? ma los: nequad refertur "ad nature ,pprietate, utharetici uolunt fed ad métis arbitrii. De; nicp infert: Aut facite arboré bonam,& fru/ &tuseius bonos.Ex d pfpícuii eft,unüqueq ,ppría uolütate facere animz fuz bona uel malà arboré:cui? fru; &tus uaríj füt.Sequit: hendet iftud: cuftodiens fabbatiine polluat illud: cuftodiés man? fuas,ne fa c ciat orme malü.Etno dicát fili? aduenz, qui adhaeret diio dicens: Separatione díuidet me diis a populo fuo:& no dicat eunuchus: ecce ego lienum aridum, ifta:& cuftodit fabbata ut nó prophanet ea:& feruat 'hiare. Sed fibona fa/ ciens, quiefcatín ma; lis:& iugeiniquitatis : εν habeat fabbatii:id eft, manus fuas, ne facíat ini; ocium: eaqptin faciat quítatem.INe dicatalíeni,^queadaizfalutéper, tinent:& ad o£ op?fer gena qui appofítus eft do mino: Putes ne feparat me domin?a populo fuo: uilenó moueat. Ὁ τ per s 4 ein facit pétm, feruus. eft pcti. Nos autéínli, bertatéuocatifum^;j Gat, 1 ὃ n T3.57.b cétes:Cóputruerüt δὲ corrupta funt cicatrices mez:afacie— nerifilij deitin uiri pfe&ii:in menfura atatís plenitüdiii(g E infipientiaz mez.Ifti in apos repétemutatifactifuntcypa/^ Chrifti:utei pfalm? ille ualeat coaptari: Btüs ie sd« ες riffus,& abies, myrtus, odorís optimi:&inuaríaopera^ ín cófilio impiorü.Ifte ieit uir,& fili? interioris hois:de din Phi neceffarij. Paulus áqp pfecutorecclefiz,qiiaudiebata diio:^ Leuiticocrebri? dicic: Ho,ho: in eo btiis eft cp facit primii,[ οι; Act,9.a Saulefaule,quid me pfequeris; durü tibi eft cotra ftimulüi& apprehendet haciiudiciii.(.atqp iufticià δὲ falute diii qua Leia calcitrare: urtíca erat, Ῥρεξ,& cüictis oetib?: habens perfecutíonis AA:;" reuelanda: GRE folü aculeos.Qpuandoau— HEB»jp urtica crefcet myr/| SEP. S pro conicaafcédet: faciat qd precepti eft tem intotoorbe euan.— tus, Et erít dris nominatus myrtus. Eteritdüsinno,;.fedíri&a teneat ma ., gdium pradicauit,& infi d δὲ in fienü fi, nu:& cuftodiat fabba Ζ.0 0.2. d dicere poterat: Chrifti 1 1gnum eternuimn,quo men,óin 1gnu empitet/ tum, nepolluatillud μοι oder funt κῶς nonauferetur. Ca. LVI nü:&nodeficiet.Ca.L VI— Q ditaütfabbatum cypariffus appcella£, 2i ατα"edad; i Μαϊάμττ.ς παγησ Han Ecdicit dominis:Cuftodíte iudicium,& facite PRAE publican ΡΜ iufticiam:quía iuxta eftfalus meautueníat&^ oftendit: Cuftodiens pharifzos iregno dei: fei mán?fuas:ne faciat Luc. 25. f& latro de cruce tráfit? iuft ida mea ut reueletur.: ro. παν Rip ín paradifum.Ergoil, b HEB. Deàtus uir qui fadt sEP,. Beatusuir qui fadt: federe in fabbato;(iue Madeinenediodi hoc&fli?hoisquiappre hzc:& homo quí retínet— dormire,&epulisin; Eteritdüsinnome& Quia hzc in fignii fempiternü: qd nó deficiet. His qui de malo cómutati fuerint in bonü: erit dris in nome& n fignii aternü: ut ex ipfius appellent Luc.2,d noiechriftiani:& crucis ei? inuran£ cauterio.De ἅ figno Sy meon tenés ulnis paruulti,loquebat: Hic erit in ruina& ín F reéfurrectioné multorü,&iin fignü cui cotradicet:de q& fu, 8, 7. c pradictü eft: Dabituobis dominus fignü.Et fanus can; T3. 85,c tatin pfalmo:Fac mecii ας fignüiin bonü. Et ípfe q figni eft: Cii uideritis(ait)(ignü filij hois:qd? nó deficiet,nec ullo fine mutabit:fed de prafentí cóuerfatione tráfiet in futurü. j(Ες oícít ofio cC. Pro íufticia, Ce LVI T 1A:00-i. mifcd'iam, Lxx. traftulerüt:catera fifi/ ter. Getiti uaticinio terminato,qua in aduétu fer moniís dei de faliuncula δὲ urtica in cypariffum myrtüq; mutáda füt:Loquit Είαίας ad illi?tpis auditores, ut faciat ciicta qua recta funt:& par&t fe aduetui faluatoris: quia ipfe eft iufticia& mifcd'ia dei. Si em cogitatióes(ctórü iudicia funt:& exercitatos fenfus ad difcretioné boni ac ma li habere debem?:cur non omni tpecuftodiam? iudiciüi:ne defpiciam?pfonà pauperís in iudicio:ne diuitis potétía ter; reamur: fed ita magnu iudicemus ut parui: fcientes iuxta Moyfen,qd diii iudiciü fit,qui iudicat iudicantes:iuxta qd? & in pfalmo legit: Deus ftetitin fynagoga deorü: in medio αὐτὸ deus dijudicateHuic qd nüc dicit: Cuftodite iudicii, δὲ faciteiufticíà: illud fife eft: Beati qui cuftodiüt iudiciü: 8ζἔ faciüt iuíticia in ortpe:utiufte qd? iuftü eft;pfednt. OQ) uadqg ín nomine íiuftíciz, omnis mihi uideat fignificari locus: qp qui unam iufticià fecerit, ctictas yitutes impleffe dica£:quae inuícéfe fequuri£,& fibi πατε: ita ut qui una habuerit, οὓς habeat:& qui una caruerít,cunctis careat. Tale qd& qrtuf7 decim? pfalim? fonat:Q) ui ambulat imaculat?,& οροταξ iu 1.26, b flicia.Etalibi fcriptü é:Tufticià difcite q habitatis fup terra. ».Coa.d ΟΣ αὐ faluator q fa&? eft nobis iufticia,& fanctitas,& re; demptio,ipfe Πε mifcd'ia dei:fanctorüi«δα teftant: Et mifit. deus mifcd'iam fua δὲ ueritate fuá, bp 3Ptío vír quí facit ος τζ.Ω. αἱ ο φρο Paulo pot dicere) fi erà paruulus,lo quebar ut paruulus:ut paruulus fapieba, ut paruulus cogí tabá:poftqs fact? fum uir, deftruxi ea que paruuli funt:Ifte prafenté cofequi£ btitudiné praterítorti obliuifces,& in fu οι. ς 931a T$4005.a το.15. c turi(c extédés: donec perueniat in unitatefidei,& cognitio:. & ne dícat eunuchus:quía- betae donauit nos :;' Chriftus: utnequad ego fum lignum aridum. operemur cibum qui Ἰοδιός Ὁ Hac dicit— perit: fed adharentes drio,dicam? cii pphe; ta:Míhi aiit adharrere deo bonii€.Efficíamur cii eo un? fpi P574|: ritus: ipleamufqp fabbata dedicata: ne fim? defexdieb^in ,4, quib? factus eft müdus:de quib? apli nó erát,quib?diis lo. H quebat:Si effetis de müdo ifto,miidus utig; amaret qd fui Iobu.e eft. Nuncauténó eftís de müdo ifto,quia elegi uos:& idcir. coodituos mundus. ce[£rnó oícat filí? aduene εἴ, vi humiliter hunc locii intelligüt,ad jpfelytos ex getib?& uere eunuchos referiit quz dicunt: qd?& aduenz fi legé diii fu; fceperint,Siircücidant,S eunuchi: 4115 fuit Candacís ille Ac, f reginae:qui etia in itinere ociofus effe nó poterat:& dü que j ritínterpretem lectionis,chriftü reperit que quarebat:non fintexternia falute dei.Hocaüt(inquiüt) dicit cotra iuda: os,qui nobilitate iactant generis:& filios Abrahae fe effe di ἰοῦ,$4 cunt:G beatos putat q habét femein fion,& domefticosin hierufalé.Nos atit ds fupra p faliuncula,& urtíca,8«owl 5.55 δὲ σοιβὴμ fterpretati fum?, in abiete& cypariffum myrtüq cóuerfos,eofdé nic ad fide euagelt) intelligim? jpuocari: qp defperari nó debeant ,fi adharferint díio:nec fe putenta dei. 'ppfofeparari, Oés ei q in chrifto funt baptigati;chriftii in/ Gat.d duerüt.Non eft iudaus& ethnícus,círcücifio& praputiü:| quib? in Deuteronomij pracipit cantico: Leetamini οξιές Deussf cü ρρῖο ei?.i.deí,qui prioréhabuit ppfm iudaorii.Q,ui de 9» 1 oriéte δὲ occidéte ueniétes,requiefcet in finu Abraha.Hoct ,,. b α& Ioannes baptifta dicebat: tne dicatis, patre habem? 1/5 Abrahá.Dico ei uobis:Potés eft de?de lapidib? iftis fufci tarefilios Abraha.Etquóiín jpfelytis nó eft ulla diuerfitas, fed& uiri δὲ foeminz ad faluté pariter uocant:fic& in eun. y"T chis q fecaftrauerütppfregna coelos: uterq fexus accipit: qui mortificauerüt mébra fua fup terra:fornicatiofió imun ditia,paffione, defyderíti malti, donec perueniát οἷς in uiri. Cot T *, hi pfectü:& dicat cii Aplo: Nos nemíné nouim? fcd^m carné:* Etfi cognouim? íuxta carné chriftü, fed πᾶς ianónouím?, Ergo in eunuchis neád illi íntelligedi funt, ὃς ardés Poeta' deiribes ait:Nec nó infoclix ferro truncata iuuentus: Atd Matti execta uirii:Sed illi de quib? diis in euagelio loquit: Ὁ αἱ e fe caftrauerüt ,ppter regna coelorti:quales erat&apli quib? admirantib?& pp rei difficultate dicétib?: C) uis ergo poteft faluus fierizRiiditfaluator: Ο αἱ pótcaperecapíat, Νῆ δὲ.... Aplus de huiufcemodi eunuchis.i. de uirginib?. prm μον omin] tin (ust BT fu τὰ, dt tub L1 atf tm E M y.Co.7.b lbidem. e ^ An£faiam diii fen habere tetat: fed datcófiliti qfi mifcd'iam eófecu/ tusá diio, uolés οἷς effe ficut feipfum. l'emp? em(ait)in col leto eft:fupereft,ut δὲ q habét uxores,fic fint qfi nó habeat. Qui em liber uocatus εἴτα feruitute δὲ officio cóiugali, ifte uere feruus échriíti. ας&àuía bec oícít οὔο eunucbie«C. £3. LVI üierititei:S& de feruitute trafierintad nois illi?charitaté, fint eiferui:dlis fuit& apfus Paulus, fcribés in principio epfarü fuarü:Paulus feru? iefu chrifti: Moyfes famulus dei.C) d auté in Lxx. additum eft:& ancillas, obelo prenotauimus. Neq ein fieri pótutin fpiritualib?donis fit fexus ulla diuer Duo,ppofuerat, pfely tos& eunuchos. Pri? loquitur de eunuchis: datqpeis praecepta ui, uendi:& futurorii prae mía pollicetur. Et pof eos uenitad ,pfelytos: illis dp(ilia repromit tés.Loquit ergo eunu chis q defperatione di xerunt: Ecce ego lignü γη; ne feputét(ub iacere maledicto, qd? | fterilibus dictum«ít: '' Έτ ενα Maledic? fterilis qui Dew.7« nófacit feme in iírael. Si( inquit) cuftodie; rint fabbata mea:& de meis praceptis elege/ rint ea que uolui:€ nó ea qua ,p audictiii imbecillitate cócefTi:Sc fcedus meü fiue tefta, métii omi retinüerint fide:Dabo eis 1 domo mea& in téplo meo;X in muris firmiffimz ci uitatis mez locum: δέ nomé meli? filijs& fi; liab?:qd? nulla obliui/ -one delebi£. Ο αἱ fint - eunuchi, fup dixim?: qui follíciti funt ad ea .quz dei(τὸ de qb?lo qui£& Sapiétia,que ti tulo Salomonis infcrí bitur: Btá fterilis ima eulata que nó cogno uitftratum in delicto, habebit fructi in αἱ” tatione aiar(i: Eteunu chus q nó eft opera? manu iníquitaté:necp cógitauit contra drim mdla. Dabit em fidei eius electa gra:X pars in téplo diii delectabi/ 4 HEB.Quià hxc dicit domi Aus eunuchís:Si cuftodie/ rint fabbata mea:& elege rint qux uolui,& tenue; rint foedus meü: dabo eís ín domo mea,& ín muris meís locü:& nomé meli? a filijs& filiabus: nomen Íempíternü dabo eis qd b non peribit. Et filiós adue nz qui adhzrét domíno: ut colant eum& dilicant normé eíus,ut fint εἰ ín fer; uos:omné cuftodientem fabbatü ne polluat illud: & tenentes foedus meum: adducam eos ín montem fanctum meum:& lxtífi cabo eos ín domo oratío; « nis mea Holocáufta corü δὲ uictimz eorü placebüt mihi fup altare meü:quía domus mea, dom? oratío nís uocabitur cunctis po; pulis. Ait diis deussquico gtegat difperfostíraelad; huc congrega bo ad euin cogregatos eí?: oés beftiz agri ueníte ad deuorádü, uniuerfz beftia faltus. Speculatores 'SEp.Haac dicit domin? eu/ nuchís: Qui cuftodierint fabbata mea:& elegerínt quxego uolo:& tenucrínt teftamentü meü:dabo cís ín domo mea:& in muro meo locü noiatü: tnelioré filijs& filiabus, nomé fem piterná dabo eís€ nó de/ ficict.Etalienigenis quiad diti funt dio et ei,& diligere noméei?:utfintei inferuos»-& ancillas--& 'eesqui cuftodiüt fabbata mea,ut nó uiolent ea:& te nenttzeftamétü meü:indu cam illos inmonté fanctà meum:&lxtificabo eos ín domo orationis mea. Ho locauftomata corü& ui; Cctimz erunt acceptabiles fuper altare meá.D'omus .em mea,domus orationis uocabié cunctís gentibus, dixít domínus: quí cógre; gat difperfos ifrael: quía congregabo ad eum con; ge ationem.O mnes be/. » ferz, ueníte: cone/ dite omnes beftiz faltus. Videte fitas:cüi in chriíto 1efu nó fit uir δὲ mulier:fed οὖς in eo υπ fim?.De fabbato& foedere fem piterno,fupra dixim?., Qui ergo hac fecerit, adducet eii de? in mó tefctó fuo,& laticia af ficietin domo ofonis fuz. Mós fctüs:aut do gmata yitatís funt, trí nitatifqp confeffio:aut ipfe ἀ ad quem ult mo tpe: iuxta hüceun dem Efaià& Micheà pphetà gétes plurímz cófluét. Domufqy oro nis,ecclefía eft:qua iri toto orbe diuiditur:& nó tépli iudaorti, qd? breuiffimis íudaez ter re artabat anguftijs. c«[ ll2olocaufta co: «C. Differétia hoftiarü $o. 97 C Rom,ra Hebre.5.a Ιοῦ,17. 6 5.1.1 Michee.4.a. & holocauftorüi, inLe uitíco pleni? difcim?. Holocauftafunt, qux' fup altare itegra c&cre mant. Victimz& ho; Για, qrü pars otfert al tari,pars facerdotibus . tradic. ΝΟ eft ergo cre dendü cp alienigenasz & eunucherü hoftiz, ritu iudaico reqrant. Sed hoc(cire debem?, €p holocaufta eunuchí offcrát, q totos fe cófe crat deo. Victimaf atit alienigenz,q ad tépus uacat foni: de quib? loqui£ de*: Hoftia lau dis glorificauit me.Et in alio loco: Immola deo facrificiü laudis. Dehis uictimis& ho locauftis, p Ofez diis - Jof.1 lis. Hac íterilis vginitate foectída eft:hie eunuch? regno coe Ἰογῦ uim facit:& uioléter diripit íllud.Ifte cuftos eft abba torü,utnund faciat opera nuptiariüi, Ifte elegit quz dfis uo τ luitutplus offerat ᾧ preceptü e(t:utnó indulgétiaap?i οἱ”, fed uoiütaté cófyderet.Títe tenet foedus dni fempiternü: ut nóad tép? uacet ofoni,& iterti ad idipfum reuertat:fed ac^ cepturi effe fe nouerit in domo dfii;quae e(t ecclefia ei? loci optimü.Multz em máfiones funtapud patré.Et quí eunu; :€hus fuerit, acfecerituniuería qua fcripta funt: habebit in muris εί” lociioptimiü:ut.f.turrís αι efficiat: δέ in facerdo ΓΑ] cófi(tat gradu:& ϱ carnis filijs, multos habeatfilios(pi rituales 8Talem fuiffe eunuchü qué efus amauit plurimi * fob.is.e euágeliftà loanné eccfiaftica tradunt hiftoríe:qui recubuit εν 21, fup pe&? Iefu:qui Petro tardi? ambuláte,clat? uirginitatis alis cucurrit ad drim:qui ín fecreta díuina fe natiuitatis ἐπὶ mereés;aufus eft dicere, cy cücta fecula nefciebat: In princi pio erat ybi,& y'bü erat apud deii: X de? erat'bü:hoc erat . ínprincipio apud deti. Faceffatígi£ ois cauillatio íudaorti, & rifni prebere fe ceffet,aperiens femiuirisregna corlorü:cü fein nó in debilitate fit corpis, fed in animi uoluntate, 4L£t filios aduene τέ. Poft eunuchos tranfitad alienigez nas, ds pri? noiauerat: X illis ἃ premia pollicét; gp fi ἐν loqui£:Mifcd'iam uolo& nó facrificium: Scíétiá dei magis dj holocaufta, qua offerunt fup aitare diii. d? Ioannes in Apocalypfi ín coclo fe uiditTe teftat', fub ἃ εγᾶταῖα martyri: Exquo un? deferaphim carboné forcipe cóprehenfum, ad Efaiz detulít labia purgáda. Hoc éaltare,& hoc tabernacu/ lum:ad cui?(ifitudiné oia t Exodo facta referun£,in qb?ob lata(üt uictime fpüales deo.Alioqn de corpalib?hoftijs:& holocauftis,fup idétefta£ de*« Vt qd mihi mititudiné uicti marü urarü dicit dis:Plen? fum holocauítomatearietti& adipe agnorü:& fanguínétaurorii δὲ Πίγοογν nolo. Domus 3.49. d Ibidem Ofee.6,b Apoc.6,c 8. 6. b Exo. 58. δ.Ι.ς ein mea, dom?oronis uocabi£ cüctis ρρᾶς.Ν uni gétiiu,' dzaz:nec uno hierofolymz urbis loco,fed i toto orbe terra; rü:Nedd taurog:& hírcorü& arietii,fed oFonis. Quo teftí monio dris abufus eft: loqués có:ra eos q fpüffcti fub noie colübarti in téplo dona uédebàt:& fedebàti cathedris pefti létia:& habebàát méfas nümulariorü,oia faciétes turpis lu/ οτί gra:nefciétes illud qd'ícriptü eft:Cratis accepiftis,eraris date,Hacc αὐτὸ futura dis repromífit, ἃ cógregat difperíos ifr; Ad ds δὲ Petrus apis(cribiteplam:& de ab?euice'ifta loquit; Hoc aüta fcmetipfo nó dixit: fed cü efTet pótifex an. niilli?, pphetauit: qaiefus moritur? erat p&ie:& nó t ,p gente,fed ut filios dei q erát difperfi,cógregaret in υπ. πα Ν s plerturg Martth.21.b Iob,z2.c Matth,ro.a Iob. i.g pter hácin excelfum cóuertere. Cógregatis atit p aplos reli quijs ifr:& in unii redactis grege Πίο, fueratante difperfi: οξς beftiz puocant ut ueniat& deuorst ifr'eos uidelicet q Thif.s. d credere noluerüt:de qb? Apfs:Etein peruenit fup eos finis. Luc.zi.d Ecdisieuágelio: Οἵ aüt uideritis circüdari ab exercitu hierufale, tunc(τοῖς cp aduene ritei? cófümatio.Siue hoc dicedu,qd beftijs ad deuorandü traditi ' funt, ds detefta£,pphe 5.75.d ta dicés:Ne tradas be; ftijs aias cofitétes tibi. "Tropo. De his Tropologice beftíjs, que parté qn dam diii deuorarunt: $.9.C& fup legim?,fyría.ab - ortufolis:& erecof ab occidente, qui deuo: . rant ifrl'toto ore.Etín Hiere.$0.€ Hieremia: uis erras ' áfr':leones eiecerüt e; Prim? deuorauit eam réx affur:& nouiffim? cófringet offa illi? rex babylonis.Pót& hoc αἰεί: cp cti ifr?ppfo ra; bidz pri? gétes prouo cent ad fide: ut defer; tis(altib? qui deexer/ citu Abeffalon pluri^ mos occiderunt:ueni/ antad ecclefiam:& co medant ccelefté pane, agníqp carne faturent., a«[ S peculatozes«C. Vtoés(inquit)beftíz falueniat,S deuoret cógregatos:fiue in lo/ F cumiudaorügétium turbz fuccedàt: fpecu 4 HEB-Spéailatotes ei? οσο οὖς nelcierüt: uniuerfi ca; nes tuti no ualétes latra/ re,uidétes uana,dormíen/ .tés,& àmantes fomnia. Et canes ipudentiffimi nefcie runt faturítaté: ipfi pafto; resígnorauerütitellioétia: oés in uíam{πᾶ dedínaue runt:unufquifq; ad auarí -cíáfuáa[Ίππο ufq; ad no uifIímü. Venite fummam? uini& ipleamur ebrieta/ te:& erít ficut hodie, fic& cras:& mito ampli?.L VII Vftüs.períjt,& no eft q recogitet ín cor - defuo: δὲ uírí miferi cordía colligunt: quía no eftq íntelligat.A facie em malíciz collectus€ iuftus,' Veníat pax, requiefcat in cubili fuo quí ambulat ín directione fua.. -latores eorii ín caufa funt, fcribe uidelicet& pharifzi:quia . Gés caci, nefcierüt drim faluatore: neclucé uoluérüt uidere Matth.25.b. prafenté:Ad ds dris loquebat:Stulti& ceci, qd'eft plus au Ibi.c rum;an altare qd?(ctificataurü«Et iteru: Duces cací,culicé Ibidem. 15.b liquátes,& camelü glutiétes.Et: Cacus cicii ducés,jambo in foueà cadüt. C» atit magiftri fpeculatores uocen?:& fup 5.$2.c legim?.In eo emloco ubi iuxta Lxx.dicit: Vox cuftodti tuo rum eleuata&:In hebraico fcriptü eft: Vox fpeculatorü tuo; Etech.5.d rum.Deqpb? erat Ezechiel cui loquit de?:Fili hois fpecula, toré dedi tedomui ifrf.Sed illi fpeculatorefnó erat czci.De nidpappellabant uidétes, Ifti autde qb? ,ppheta nüc loqui. tur: nófolü fpeculatores cací,fed δὲ canes muti appellant, nó ualétes latrare. C) ui em gregé diii cuftodire debebat,& lupos abigere& latrare,p diio:diligüt fónia:& daemoniacis uifionib? delectan£.Et eft fenfus:Non pfit loqui yitate fed uniuerfa médacía.Nec hoc fine cótéti füt: q in cuftodia gre eis diii dormiebat,& latrare nó poterat:& amabát cubile, p quauoluptas corpis indicat: fed apud fuos impudentis aia nefcierunt faturitaté:q nundp fuo faturan£ errore.C) ui *5s.15.b. deuorátplabé diii ficut efcà panis, δὲ domos uiduarti,gu/ Ibí.1$. c lzqpaclibidini feruiüt.Nó em prit dicerezMadatti diii luci 'Pro.17.d dumilluminans oculos: necnoffe qd? fcriptü eft: Βαρίδεια j" hois illuminat facie ei?.Et canes muti aduerfum inimicos. Matth.7.a Dequib? fcriptü eft: Nolite(πὶ dare canib?: Et canes dor Ὅ5.151. 4 míétes,qui nefcitit cfTe praecepti: Ne dederis fomnii oculis. Matth.24. ἃ tuis:& palpebris tüis dormitatione. Et rurfum: Vigilate: qa nefcítis ἢ hora diis ur uéturus fit. Et idcirco dates locii diabolo:canes ipudétiffimi funt q nundj faturant: Vomiit Bro.26.b ἐπὶ qd comederunt,& reuertunt ad uomitü fuii. De qb? 8ζ 2, pe,2.d Petrus apPsloqui£:Acciditillis uerü illud puerbiüi: Canis reuerfus ad uomítum fuum: δὲ fus lota in uolutabrolutí, £ommen.Woicronymi liber oecimuf quintus E. pkturgqd di&ü eft: Cogregatio ppforü circtidabittespro Ω ποσ fpeculatores& canes eofdé effe paftores,fequés(zr X eU pRLEVIES Lefues ler... mo demóftrat;Ipfi paftores ignorauertit iteligatia. Vabi ei hebraicii ὌΝ qd qtuor literís fcribit Q&^ y^ file SEP- Videte qm excxcati funt o&s: non coenouerüt uníuerfiicanesmutinó po. terüt latrare: fomniátesle ctulü:amátes dormitatio. nes:& canes ímpudentes,. animxíenorauerüt faturi taté.Et funt malí nefcíétes. intellicentiá:oes uías fuas fecuti funt. ΤΗ| mula fumtnítate eíus. Ve nite δὲ fumam?uínü& ín;. ebríemur:& fit talis dies craftína, magna amplíus nimís. τα. ἜΜΠ Idete quomo do iuftus perijt: & nemo fufcipit corde:& uirí iufti tollun£, δέ nemo confyderat.A fa/ cie ením iniquitatis abla;. tus eft tuftus: erit in Ρα’ ce fepultura eíus: ablata. eft de medío. ftrarem?: Omes em fu quarfterüt,& nonqua dei funt: necambula/ uerunt p uia dfiíi:deq fcriptum eft:Q) uarite Hiec d que fituía bona: am bulatein ea:Sed iuxta qd in TIudicü uolumie. legi&:Nó erat rexi ifr Iud,] unufquifgs qd re&ü fibi uideba£, hoc facie. bat:& pprios feque, batur errores. Q) d fequit: Vnufquifq ad t auaricia fuaa fummo ufcp ad nouiffimti:ue.. nite fumam? uini,&. impleamur ebrietate: & erit ficut hodie fic& cras δὲ mito ampli*In Lxx. interpretibusna habet fed ex hebraico. additü, ftellis illumi,. nantib? prenotat.De nig; hos yficulos nul. lus ecchiafticorii inter, pretü differuit: fed jfi. patété in medio fouea trafilíunt atcp tráfmit/ tunt. Ω 4 autédicit: hoc éít,qia uíadfi declinates, ρρτίας fe; mitas funt fecuti:pro/ pterea ardét auarícíaa fummo ufq; ad που». fimiza principib?ufg;. ad plab&utpoftdj coe perínt percutere cófer.. uos,& comedere acbí bere cti eb£ijs, dicant: Venite fumam? uinü:&impleamur dixit: Nefcierunt faturitaté:nec preterita uoluptate fatiant, fed futuras delitias parat: multo maiores ᾧ qb? pri? fruiti. füerát.Si hoc de principib? dicit iudaorüi, ,ppter Qsplabs, dfiabeftijs deuorata eft: Vitem? exépla peiorü:nec inebrie mur uino:in d eft luxuria:nec uoluptatibus obruamur:nec muti ad loquendü, cótra aduerfarios noftros rabidi canes fimus: fed dei poti? i nras fequamur uías:& audiam? fcri, pturà monentée:Sapíte de diio in bonitate. eétia optimaéhis q facítit ea. Etfi canes fuim?, nó defpere; mus falutéjaudíétes uerba chananza dicétis ad diim:Eti(Μοδ diienà& catelli comedit de mícis quz cadüt de méfa diio rum fuorti.Ob quà caufam miferícordià confecuta,audita.. dfío:O mulier,magna eft fides tua:fiat tibi ficutuis; Poterat ein dicere cü ,ppheta: Vid mandatorü tuor P$ nid cucurri.Etiterü:Deduc mein uiarecta, Ca; LVII Ibidem ο perít«c. Propter fpeculatores caecos δὲ canes mutos:q ipfi paftores funt,nefciétes ítelligéti:nec prafenti bus faturant uoluptatib?,fed fe femp prarparat a&futuras, iuftus períjt. De ἅ dicit uxor pilati:N Ω Ύ * gat ὌΝ paftores:fi"*Y^.,peffimos fonat. Hoc dixim^, τ ἢ utuariz interpretationis caufas mó à hii j dd . ebrietate. Maducem? δὲ bibam?,cras em moriemur.Eterit$514. ficut hodie(ic δὲ cras:& multo ampli?. Hoc eft quod fupra 2,Cor, Id Et iterü:Intellie Sopieita ihil tibifit& íufto ili, Madh.rtá Q.uillotís manib*iinnocés fum ego( inqt) a fanguineiufti^—— hui?.In ἃ cófyderadü qp ybü perditiois: de ἅ(epe haretici calünià faciüt, qd interitü ignificet,& abolitione imperper tuiizponat fup chrifto:cui? πα perditio pfecutióis magni, tudine& nó finé móftrat fubftatiz.Et nemo eft(ait)qui re/ cogitet in corde fuo, fiue reponat: Neqp ein fieri poterat: ut exci& muti uidétes uana δὲ amátes fomnía, ignorátefqpin telligétià atqp fapiétia cogitaret ea qua dei funt-Ὢ ἀφ fe). . qui&:Etuiri milcd'ia fiue iufti colligunt ας tollun£:apfos fignificat η£(aiam. T ts. fignificat:qui interficiuntur ab impijs,& a domino congre i gant. Caufafq; reddit cur interfectus fit iuftus atcp fubla/ ἡ tus,dices:A facie em malitize collectus eft iuftius:ut mala fz Ὁ culi nó uideret. Siue ppter malitia homini, Gri ipfe pecca/ taportabat;ad patre uictor afcédit. Co d atit iuxta hebraicti dicic; Veniat pax,requiefcat in cubili fuo:ambulet ín dire/ &ione fua:Senfus qde pfpicuus eft:fed uerborü cófequétia, quzin fuc lingua ftat idiomate,apud nos uidet effe turba; £3... LVH fo. legit: A facie malitiz ablat?eft iuft:erit in pace fepultura οι", ablata eft de medio: Ofiía referunt ad chriftii abfcp cómix: tione pfonz apforüi: cuius fepulturain pace eit& fublata de medio.Neq: enim caro eius uidit corruptionem:nec per/ manfit ín fepulchro,q eft inter mortuos liber, dicéte angelo ad mulieres: Ὁ πὸ quaritis iefum,non eft híc; Venite& ui Matth,2$.a dete locü ubi pofitus fuit diis. Iudaei& haec δὲ caetera qua fe quütur:uel generaliter de omnibus iu(tis arbitran£ intelli gi: quorüi Manaffes fudit fanguine:& impleuit hierufalea 98 tàa.Q.d'afít dicit:hoceít, Veniat pax iufti quá afcendens ad To5.14.d patréaplis dereliqt dicés:Pacé meà do uobis: pacé mei re/ linquo uobis. Cüq pax chrifti,qua exuperat oém fenfum uénerit: requicfcét apoftoli eius in cubilibus fuis:& mors -- egrürequiefcet.Ex quo oftédit martyres nó perire,fed uince "^ veRLaterna(ede requiefcere.Tpfe uero cutus pax eft:& cui? apoftoli requiefciitin cubilibus fuis,ambulatin directione fua,re&to itineread patréuictor afcendés.Porro qd in Lxx, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN DECIMVM SEXTVM COM 'MENTARIORVM ESAIAE AD EVSTOCHIVM VIRGINEM PROEMIVM. | τρία difertiffimi oratoris fentétia eft: Fodlices effe artes, fi de illis foli artifices tu ! dícarét. Ac nea pphanis tm fumere uidear exemplü: nimirá hoc illud eft qd' alijs | uerbis;ppheta demonftrat:Beat? q ín aures loquit audiétia. Quà follícitate tu filia xmi] Fuítochiii me copoté effe fediftíi, INá cái anterioris libri prefatiüiculá legeres: ín qua 'alferui apoftolos δὲ euageliftas,ea tim de Lxx.interpretibus:uel fuis uel eon: uerbis ponere tefti monia,qux cii hebraíco cófonarét: fi qua autéab alijs addíta funt,oino neglígere:ilico míhí nà paruá quzftiunculá detulifti:qd" fcillicetocto uerfus qui legunt ín ecdefijs,&in hebraico nó ha/' .ben£tertijdecimi pfalmí;apoftolus ufurparit fcribens ad rhomanos:Sepulchrü patens eft gut; tureorü;Línguis fuis dolofe agebát:Venenü afpidum fub labijs eorum:Quorü os maledictío/ ne& amaritudine plenü eft: Veloces pedes eorü ad effundendü fanguíné: Cóuritio& infoclici/ tasin ufjs eonxEtuíá pacís nó cognouerützNo cft tímor dei ante oculos com. Ὁ d' οἴ audiffem: quafi afortíffimo pugili pcuffus effem:coepí tacítus aftuare:X ftuporem mentis, uultus pallore fignare.Febraus inquá ex hebrzis fcdim legem pharífus,eruditufq; ad pedes Gamalielis:aut ἱσποτασίε hzc,aut eorá qui lecturi erant abufus eft íenorantía, Quorá alterü iíneruditialterum callidi eftad malítiá:nec eius 4 dixerít:Et fi impítus fermone nó tamé fciétía. Et íterá:In fimpli/ "citate& fyncerítate annücíauí uobisuerbü. Tandéín memet reuerfus, uníus αἰεί fpaciá poftu/ laut refponfio mea, nequacp argumenti humani effet ingenij, fed fructus aflidua: lectionis. Itaq; oém fcriptura méte pluftrás:aniaduertí ficut omís pene ad rhomanos ορΐα de ueteri ftiv cta eft inftruméto:fic& hocteftimoniü de pfalmis:& in Είαία effe cotextá. Na duo prímí uerfus Sepulchrü patés é guttur cor: Linguis fuís dolofe agebát:qntí pfalmi funt, Illud aüt qd fegé: Venenü afpidà fub labijs cor&:céefimi tricefimi noni pfalmi&Rurfiig; qd díciQuom os ma ledictióe& amaritudie plená eft:de nono pfalimo füptü&T res auté uerfículi q fequüt: V eloces pus eon: ad cffüdédà fáguiné. Cotrítio& ínfoclícitas in uijs eon: Et uíá pacis no cognouerüt: n E(aía propheta reperí:quos in decímofexto explanations eius libro,que nunc dictare cupío, expofiturus fum. Vltimus auté uerfus:id eft,octauus:TINon eft tímor deí ante oculos eorü: ín trí cefimiquínti pfalmi prícipio eft. INecin hoccuíquá uideat effe díuerfutn:fi qd'in fuis locis nume -.. todicié fingulari, ab Apoftolo pluraliter dícatur:qui fcribebat ad plurímos:& ín unum fenfum multa cogebat exempla. Arbitror folutam quzftioné tuáz& noftram regulam fuper tranflatío/ heucteris ínftrumentíi concuffam magis effe tjj ποτά: Ἐς non tam Apoftolum de pfalmo tertío/ decimo fumpfiffe,qd'ín hebraico non habetur:cj eos quí artem cótexendarum inter fe[οτί pau rarum apoftoli nefciebant,quaffiffe aptálocum ubi aflumptü ab eo ponerét teftímonium: qd abfq auctorítate ín fcriptura pofitü non putabant.Deníq; omnes eracíz tractatores: qui no/ bis eruditionis fuz ín palmos comentaríos reliquerunt:hos uerficulos uera annotát atqy pra teretitliquido confitentes ín hebraíco non haberí:nec effe in Lxx.interpretibus.fed ín zdítíone uulgata:qua: grzce κοιρὴ dicitur: δὲ ín tóto orbe díuerfa eft.Sed iam tempus eft;ut coepto incum. porta ufq ad porta. Vel certe Efaià defua ,pphetare morte: qd'ferrandusfit a Manaffe ferra lignea: qua apud eos certif fima traditio eft; Vnde& noftrorii plurimi illud qd? de paf7 fione fanctorü in epiftola ad hebraos ponitur: Serrati funt: Hebre.tr.g ad Efaiz teferuhit paffionem. Commeaarij decimiquinti in Efaiam propheta finis, —— ο o,:: bamus operi& reliqua perfequamur. N 4 £ommen.Ibieronymi liber oecimnf extus E COMMENTARIORVM HIERONYMI IN ESAIAM PROPHETAM LIBER DECIMVSSEXTVS' aeos Θο μι accedíte buc filij auguratrícío«C, i uD^ Wilatoinu j| fto:cu ius fe: ΒΑ Αν pultu ra in pace eft:imo fub; lato de medio: Vosq eítis filij iniqtatis, ac/ cedite ad me:& audi; teque dica. Ο uomo do cnim quifacitiniq taté,feruus eft iniqui/ tatis:ííc quí iuxta 1u/ dam proditore, filius eít ,pditionis, appella/ ri poteftfilius iniqui/ tatís.Deniqp fcriptum eft de diio faluatore: $53.39, d Etfilius íniqtatis non apponet ut afrligat eu. Pro íniqtate fiue ἰπί/ quorum, quod Lxx. tranftulerunt. Theo/ dotioipfum uerbühe braicii pofuit ΤΣ qd nos iuxta Symma chum, in auguratrice uertim?:qd fcilicet ép hier? qua eft mater Yob.8. d b& eleciftís lín Qs autem accedite huc filij auguratticís: fe/ men adulteri& fornicaríz, Sup qué luf ftíszfap qué dilataftis os: azINüngd nó uos filij fcelefti, femen médax: quí cofolamini in dijs fübter ome πῇ τό, dofum:ímolantes paruw los ín torrentíbus fübter c immínétes petras?In pát/ tibus torrentís pars tua: hzc eft fors tua:& ipfis effudifti libamen: obtu; liftí facrífícium: nunquíd fuper hís índignabor? Super nicp in pabolis poenitétití:8 ouis drachma qua de dece pierat repe pdita decentif ouibugi& riuc:& ρα ἘΠ iucnit:de Qad maioré natu dixerat pater:lfte frater tu? pierat& inug"ofa| tus éít:mortuus erat,& reuixit,Nundj ein perit,nifi qd pri faluumfuit;& nund moritur,nifi qd' ante uixerat, Ergo ifti Qsautem accedite huc filij quí nunc appellantur filij pditicis fiuetnigy tatis ac fceleris: pprio uitio dereliqueriit do, minü:& defilijs dri fi iniqui: femen ad Ιή pditionis efe corpe ulterorum& me— runt,Dicente ad eog hoc eodem propheta; retrícif.In quo lufiftiszfup qué aperuiftís os ueftrü: & fuper quo cíeciftis lin; ifrael. Poffumus hac" Quam ueftram* Nonne dm Tropologià;& Tes| 5 - efc Gl ως» üperhareticis accipe; μι uos eftis fil perditionis: requi filij perditionis i femen iniquum ζα uo/ ο petii yi κ iue mendacíij. Ab πι’ Γ catis idola fubter fron, ἀρ πίει médacesfüt:" dofasarbores:ímmolan; ficut diabol? q eftpa; μι tes filios ueftros ín ualli,— tercius:qui et pater osa bus ín medio petre? ας eft pars tua: haceft fors tua:& illis effudifti libami Dereliquiftis domi/$4 num,& ad iracüdíam prouocaftis fan&um omnis mendaci. lfti uocant eos quos de, coeperüt ad idola:fiue ad fimulacra dogma; tum füorü fübterfron na:& hís przpafti hoftías Sefas arbor ane ; x morofas, uoluptateg Sup hís er go non írafcar? πὶ delitias pollice Super— tes: fiue celantes im; audienti, idololatriae FE dedita fuerit.C) uaobré appellat eos feméadulteri(iue adul, Ἠϊετε-σ.ς terorti:de qbus dicti eft: Eemocchabanét in ligni& lapidé: ac meretricis: haud dubiüi quin eandem fignificet, de qua 5.1. füpra legimus: Q,uó facta eft meretrix ciuitas fidelis fione Mar.14. 8. Supqué(inquic)lufiftis,có(puétes facie ei? barbáq uellen; tes:N fuper quem dilataftis€ apuiftis os ueftrüi,& linguà Τοῦ.8. f eieciftís, dicétes ei:Samaritan? es& damoniti habeseEt ite Maatth.izb prum:ftenon eijcit damonía,nifi in beelcebub principe d Luc: 25€ moniorii Etpoftea in paífione: Crucifige, crucifige tale. Et Matth.27. c rurfum:Sanguis eius fup nos δὲ fuper filios noftros. Et ali Mara.€ pi: Vah;qui deftruittemplum:& in triduo inftaurat illude Alios faluos fecit: feipfum faluü facerenon poteft: Defcen; datnuncdecruce& credimus εἰ, b 4[ fBunquíd non vos filij fceleftí fermen mendag«c. Vos(inquit)ifta feciftis: quae prateritus fermo narrauit. Ο ui eftis filij(celerati fiue perdi Τοῦτ 7.5 tionis:qualis fuit€ iudas ,pditor: qui appellatus ett filius Act.8.d perditionis,& femen iniquum fiue mendaxatep mendacíj: qui delectamini in dijs fubter omni frondofa arbore:& im 4-Reg.16.a molatis filios ueftros in torrétibus, De quo δὲ Regü ac Ρα» €t.17«€ ralipomenon narrat hiftoría: C) d? imolauerint díjs filios : fuos:& in igne confecrauerint. C) uod quidem δὲ Achab re gem tfrael;& Manaffen regem iuda feciffe non eft dubium: quia parricidioliberorü, ad prophetarum fanguinem per; Ofce.1. a uenerunt:de quo& in Ofez:Tmmolate, aít, homines:uitu/ lí em defecerunt.Siue ut in hebrzo fcriptü eit: Immolantes homínes,uitulos adoratis. Et in pfalmis plenius fcribitur: Coómixti funt in gentibus δὲ didicerunt opera eorii:& fer; uierunt fculptilibus eorum:& factum eft eís in fcandalum. Et imolauerütfilios fuos& filias fuas damonib?:& effude runt fanguine innocenté uel innoxium: fanguine filiorum δὲ filiarum fuarum:& immolauerfit fculptilibus chanaan; Et infecta eft terra fanguinibus: δὲ polluta eft in operibus fuis.Cü ergo manífefta fit híftoría,qdfili fint interfectores chrifti ifta facientiü:occurrit queftío, quomodo filij dican£ ' filijperditionissaduerfum eos qui uolüt effe diuerfas natu/ ras:alíam quz perdita fit& mala,& faluari nequeat:& ali bonà queperírenó poffit. Si ei utilli putát, filij pditionis natura peffima(üt:quó iuentü eft qd pri? pditü fueratcDe Ts.105. f ;.., puritates fuas, Vnde— ὁ δὲ Adi pofti peccauerat,abfcódit fe in padifo fubter arbo; Gd] rem:ne dei pateret afpectui. Nec dubium eftquiniftiuímo; Η" di perditionis filij,& femen iniquum,habeant plurimogfi)—* m líos,quofciiq; decoeperint:& occidantin pfundis uallibus] & in barathro impietatis fubter imminétes petras qua fem per minantur ruinas:quaz pro diuerfitate mendacij δὲ uarie tate dogmatum peruerforum,plures appellátur petra.Nos autem unam habemus petram:qua feriper fequitur popu lum dei:de qua bibebat quondam populus ifrael: quando familiaritate domini fruebatur. c([ 3n partíbüs tozen;| tíe pare tua: bec eft foze tua«c. Efaiz temporibus conue; E niuntquz dicuntur: Omnes enim montes,ualles, atq τοῦ’: γζητος͵ pleni erant cultu demonum:dequibus loquitur Hie 1 remias:C) d' patres acfilij ligna comportent:ignéqp fucceri/ Πίσας dant:utfaciant chauonas πι] coeli, conterentibus fozmi ἴω nis atcp mifcentibus(imilz adipem: ut dominii ad iracun/ J uu díam prouocarent.Nullicp dubium quin placentas fignifi/ Tu. cét:(iue cru(tulas in manu artificis praparatas:Hoc ein lin ink gua noftrachauonas fonat. Dehis ex dfii perfona, prophe/ ΤΠ vis tali fpiritu, przcinebat Moyfes in cantíco Deuteronomij: ἣν Irritauerüt mein dijs alienis:& ín abomiatioib? fuis adira; ες Nn cundiam prouocauerunt: imolauerunt ἀσπποπῆς& non"m deo:& hoc fecerunt ,ppria uoluntate: quía ín noftro confi iig ftitarbitrío bonii maliue eligere. Denicphís qui fe deo υἱὸν uii tutibus obtulerunt dicitur:Elegít nobis hareditate fuam;^. pulchritudinem iacob quá dilexit. Εείῃ alio loco: Facta ἐξ ars diii populus eius:iacob funicul? hareditatis ei iffael Et in actib^ apforii refert; qd ín parté fortécp Pauli& Silez plurimi fe dederint, Ci ui ergo fuerint pars δὲ fors dii: ficut i leuitz habebunt parté diii;& dicerepoteruntcum Dauid:—. qu, Pars mea díis: Qua poffumus δὲ fuper hareticorü ρετίο/ wo naaccipere. Ipfi enim dímiffo cultu der, errorü fuorü imu» lacra uenerant:& llis offerüt uictimas ac libamina ο Παιν faciétes abícondite, qua turpe eít etía dicere:& capuuas di Tino»]. centes mulierculas oneratas peccatis:qua ducuntur υατῆς"Y defyderíis:femper difcentes,& nund ad fcientiam ueriti/: tis peruenientes. Cum igitur iftain utraq impietate faci; Ni ant impíj:;nóne íuftü eft dei contra eos iracundía usan Ü ρα. κ. Supermontdl— Lir pria ἔῃ p [0 TR Deus.[liis T ln Zin£íaiam A 8.(Sup monté egcelfum τ fublímé pofuí(ti cubile tui: εἰν» 4* iucafcédiftí vrimolareoboftíae«t, Ὁ. d' in excelfis monti/ bus collibufqy, dijs gentiü ifrael hoftías imolarit:& quafi ,p caciffima meretríx cunctis demonibus diuaricarit pedes fuos,facra natrat hiftoria: nullüfqs fueritlocus qui nóido/ telz fimulacrü cereis uenerans ac lucernis: -quáad tuitione ediü gi unguéto: δὲ multipli; calti pigméta tua. Müfifti Uis: à hdi ifto appellant noie:ut eid tam appear ᾧ exeun legatos tuos procu hu; im τις domosfuasjnol;^ tmilíata es ufcy ad inferos. - tifemp cómoneant er ear nn sois.Heretiiquoq:* In mültítudine uiz: tuc la CR scr genti inf up! borafti,& no dixifti,gefcá: ii πα διξρωα fibi ἐς, uítámanustus ínuenífti, ni cdía;pmittit:afcédüt- propterea no rogafti me, T n dogmatii fuog: motef- Pro quo Misi t füblimiffimos:& illic "is 8.4.€ futi damonibus cubile pítituüt.Et qa fcd^m ppheta,con/ iri e. I5. Ὁ verfi funtretrorfum, imitantes uxorem Lot: mutàt in fta "en tuam falis:habétes imagine ecclefiafticee conditurz,& fapo imm' rerh penitus nó habentes: qui ppíjciunturforas:& in nihil vip utiles funt:nifi ut cunctorü pedibus cóculcent. Q.uaobre in Luc.& g monct diis ín euangelio:ut qui áratrí(tiu tenet, poft tere ma nórefpiciat. bp éAuía uxta me oífcooperuifti:c fufcepífti nus-adulterá«c.Primü hebraicum differamus,qd' in hoc loco UM amultü diftata Lxx. Ad quá fupra dixerat:Sup monté excel anni'fum& fublimé pofuiftí cubile tuti:& quafi meretrice argue; μι ratjin introitu domorü δὲ in locis tenebrofis, pt oftia ρῆϊ uiti: tutá:ut quictiq ades uellet intrare, haberetante oculos ex; ών pofita uoluptate: Eandé nunc quafi uxoré adulterà arguit atdpconfutat:qd dormiens cum uiro,clam adulterü fufce; 'perit:& difcoopuerit paBiü, imo dilatauerit ftratü futi;& fe/ cerit pactü, quafi dotis inftruméta conficiés cum adulteris, 'Hocauté dicitut oftédat qd? non(οἱ in agris& domibus idola coluerínt,fed in templo ὅσῃ pofuerint fimulacrüi baal; qd' Egechiel quocp perfoffo pariete uidiffe fe dicit, Dilexifti ingtftratü eorüi manu apta, ut nó erubefceres in pctó tuo: necfornicatióíis cupes abfcodere turpitudine: fed tota liber tate peccarcs,Etornafti teregí unguéto:& multiplicafti ido "latua.Etéfenfus: Varia ornaméta(fifti,ut& uifu& odore adulteros puocares. C) d? αὔτ dicit:ornafti te regi ungueto: duplicítet itelligic:aut regi deo, dii his ornaris que ille dede li ai rat, δὲ idolis pfiitueris. Aut certe regi idolo armtonitarü q ap πι voci f pella£ moloch:& in lingua noftra, regem fonat. Cue inxta Ape e n Lxx.inalíjslocis melchom legimus.Et mififti lepatos tuos ΜΗ gcul:utno oliin uicinarü gentíü idolis, fed& in longe po "T ieri haberes ftudíüi fornicadi,Significatauté babylonios nii Reg n, c de& d'eyptiof. Et humiliata es,aít,ufcp ad inferos. NO ea Wm rue umilitate quz in laude eft:ifed qua Amnon fororé[πᾶ tha; m' marhumiliauerat.Etreuera grandís humilitas: immo u(qe mir adinferos przcipitatio,de luce& culmine caftitatis in tene/ m bras lupanaris:imo ín barathrii libidini precipitari.Cui dí ἐν citurínalioloco: Vfqsad inferos deduceris. luxta Lxx.in his quz diffonat hic mihi fenfus uidet.Putafti meretrix qd fia mereceffiffes:& iunxiffes te amatoribus tuis:plus aliqd inuenires, Cuí& p Ecechiel loqui£ de*: Omnib? meretrici bus dan£ mercedes:tu auté dedifti mercedes:& in te puer/ "Reg. 2.b qd 8, 144€ ἷ gia | κει, 16, eit: fum factum e(t iftud. Non folum ein nihilaccepifti ab ama/ toribus tuis: fed εἰ ἕὰ quz airo accepas,pdidifti.O dp ο) fequi£:Dilatafti cubile tuti:& pepígi(ti ci eis:in Lxx.nó ha; -. bet. Hac dilexit dormiétes fecü fpeculatores czcos:& ca/ nes.mutos,q dormiétes uidét fomnia uanitatis,Et multipli cauit fornicatione fua:ut nó femel cii uno: fed frequéter δὲ tolatriz fordibus inq;; cü plurimis mifcerer. itus fit: intantum üt AP ifs 4.^ Propterqd multos fé Rae d« Süper montem excelfum δὲ fublimem pofuifti ας AOerae Era idola ponerent: quos tuutm:& illucafcendifti ut ímmolares hoftías. Ecpoft— ud angles d ines domefticos appellant η. 7,:: prafidrs erat:uellan; lares:& tà publice dj hoftium reto P oftem,pofuifti memoríale fuu. étos uiros q ab huiuf? pridatimanimarüfua HEB. Quíaiuxta me dif; sEP. Putabas quoníam^ cemodimeretricis ον ub o MR cooperuifti: δὲ Περι! fi receífiTes a me, plus alí/ ὍΜΩΣ sees(χε E cofuetudieuetuftatis, adulterum: dilatafti cubi, quid haberes. Dilexiftí./| poffumus dicere: de multarü puinciarü. ur NI dH í:^ relicto deo fuo:fequü beflaborát.Ipfaq; rho le tuum T& PP egifti eim dormientes team& mul tur errores:& putat fé maorbisdüsinüneu eis:dilexiftiftratum eorüt— tiplicafti fornícatíoné tu!— alid plus habere: cà lisifilis domibuctu^ manmraperta:&tornaftite| am cum eis: multoíq; fe, fequétes médacta pdi derint ueritate:& mul difti procul ate: δὲ mififti legatos ultra termínos tu/ os:& humilíata es ufq; ad inferos. Multis itíneri bus tuis laborafti& non díxifti; definam: confor; tata fecifti hecrpropterea non rogaftí me. Ωμ timens tiplicauerint fornica» tioné fuam:nó in uno dogmate, fed ín pluri/ bus:Btfecerinta fc ec; clefíag: prafides ange los recedere: q nó con tenti fornicatione υἱοί na míttiit legatof ultra terminos fuos ad gen tilii dogmata: erro? res gentili barbararü:' ut nouítate fermonü decipiant audientes. cer 3nmultíudínevíe tue labozaftí«C. iui ambulat in uía una δὲ regia,nó laborat:de d p moyfen pracepit de?; Via re; giaambulabis,& nó declinabís ad dexterá necp ad finiftra: Vna uíà€ ueritatis, quz dicit iri euagelio:Ego uia ueritas δὲ uita;& multe médaciorü uiz,p ds nüicabulaffearguit hie: rufalé:quarii uiarü de?fciés ditferétiasfupra Ισ ad errates: Nó ficut uiz mez,uiz ure, qua dicüt ἀπο cofitétefiDeclina 9:55:€« re fecífti uias nras a utjs tuis. Cognita igit una uía regia:ui. deam? quz dextre uiz fint δὲ(iniftre:p ds phibemur ince.. dere. Via γεσία tépata eft:nec plus in fe habes nec min?. Ver bigra.Via recta& regia, prudetia eft. Declin am?ad dextera; fi plus fapim? di oportet(ape:& p prudétia calliditaté diligí mus. C. uia ferpés prudétior erat oibus be(tijs in paradifo. Etfilíj enebrarü prudétiores funt filijs lucis. Ad finiftrágp diuertim?,qfi ftulti fum?& min? fapimus di neceffe eft.De qb?di&i eft:Dixitftult? in corde fuo:no eft de?.Pietas Gg; P9.€ δὲ uera religio,uia regía&.Déclinatad dextera,q fupftitiofus| ὁ eft:& meret audireNe(is multi iuft?.Ad finiftrá,q negligit. Eccsv7.€ culti dei,& inter πράος hircofq; numerat. Liberalitas ddp & difpéfatio uír?maxia eft:a ἃ declinatad dextera,q parc? eft:& nó folii alíjs, fed nefibi qde tribuit qd'neceffe e(t. Ad finiftrá,qui comedit fubftantia Γι cü meretrícibus:& dicit cii it: Máducem?& bibam?:cras em moriemur;Fortitudo 5,22. c ctía atqj cóftátía uia regia&:a qj declínat ad dexterà,q teme; rari? δὲ ptinax eft:ad finiftr&,q formídolofus& pauid?. V ri uir fanct?g uiá recta gradi cupiés deprecat:Deduc medie 5.155. ín uía re&a.Etin alio loco:Notà fac mihi die uia ín d ambu. Ibí.14:: 1δ: qinad teleuaui oculos meos, Deíftiufmodí uia&alibi fcriptura cóméorat: Q. uaríte uia bona δὲ abulate in ea:& Ἡίετε, ο iuénietis purificationéaiag: ΓΡ». Hierfm ergo ,ppterea hu miliata c ufqyad iferos;qa in mitis uijs laborauitinecp dixit Emédabo erroré poenitétia:fed ecótrario,cófortabor in in; cocpto:nec curabo fentétià cómonétis: Cóuerte pedé tuum| Ibi, 2.€ auíaafpera:& guttur tuia fiti. Denicg feqtur:Atilla ridit: αν σερίσομκαι.ἱ.αρᾷ uirilitersqd? nüc uerbo alio dicit: Οσίου’ tabor.Et qa fecit hzc quz prateritus fermo narrauit: ideo non eft dim deprecata, in fuis magís uiribus«in deo ha bens fiducia.Porro qd'iuxta hebraicii ponit: Vità manus tuz inueniftí, ppterea nó rogafti:hüic liabet fenfum& intel lectü. Ω. υἷα reb? omib?abtüdafti δὲ afiluxifti diuitijs: ideo diim neglexifti: Qs diuitias& Salomó habere detrectat:ne broisoset οἵ ' ebliuifcae Ῥειι.ὁ. d D Iob, I44à Gefü.5.à Luc. 16. B k Ecechae. f obliuifcat dei.Et ad fodomaper Ε cechiel dici£: C) uia fatu; | ratafitpanibus,,ppterea fupbiuiffe, Non folii αὐτὸ diuitize, $.48.b fed X pauptas pbathomíné, Vnde fupra fcriptü eft: Proba Luc, 15, e ui teín camíno paupertatís:ín quo δέ Lacarus probatus eft pauper:qui egeítate fimul debilitateqy fuftinuit, quo follicíra tímuífti: q? métíta ce«c, C) uia plenis horreis habes fiduciàin diuitíjs: τον gare me noluifti:idcir; 'cotimuifti plurimos. Nó ei poteraf dicere: Dns auxiliator me?, & ego defpicià inimi; cos meos.Etiteg:Do min? illumiatio mea, '&faluator meus qué timebocQ d& fi con tra métis tuz cófcien/ tia dicerealiqr uoluit; fti, mentíta es. Ὁ uó em me poteras inuoca re:que mei non habe, bas méoría: necp cogi τα! υπ; pracepta di cétis:s Honora dim δὲ cófortaberis: δὲ abíqg illo nulli metuaf?Ego ein fum q iuxta Sym; machum& Aquilam femper tacuí peccata tua:& fcelera quacüqp Ts.1r7.a Ibi.26.a Ecci.58.a a« o *HEB.. Pró quo follícita ti muíftíquia mentíta es:& meínó es recordata: neq; cogitafti ín corde tuo: qa ego tacens δὲ quafi non ui dens meí oblita es.Eoó annücíabo(Πα tuá:& opatuanó proderüt tibi. Cum damaucris/liberent c te cogregati ταί, Et ómnes eos auferet uentus: tollet aura.Quií autem fiduciam habet mei, hazreditabit terram:& poffidebit mon tem fanctum meü:& di; cam, uíam facite: przbc; te iter: dedínate de femi b terrá.Et: Credo uidere bona ἀπ in terra uiuentiü. Mósatt 573.4.| ΑΦ. i} £ommen.licronymi libcr oecimuft ferta fanctus dei, ille intelligendus eft: de ᾗ ad hebracos. loqui£ qui fcribit epiftola: Acceffiftis ad fion monté: ciuitaté dd uiuentis hierfm coelefté:& multa milia angelorii:& ecclefia prímitiuoriiq fcripti funt in coclis.Poffum? terrà& monté SEP. Quétimens perter rita es:& mentita es mihi: nec recordata es meí. INe/ ο; pofuifti me in méte tua & ín corde tuo. Et ego te uidens defpícíam:& non me tímuiftí. Et οσο anni; cabo iufticíátuá δὲ mala manifeftus mós diii, M tua,quz no pderunt tibí. rie dia eni i -;-:: 2 ori t Cü damauerís:eruáttein^ buseccefiarut qcad l tribulatíonetua.lftosem^ afperum uideret atg d oéstolleué?Staufererté— diiclefuainerprea" tone diffoluat intel lá peftas.Quiaütfperantin^ ligétiaruiá prabeant: i oiacp tollat de medio Mn me,poffidebütterra:& hae redítate cófequen£ monté fanctü πλοῦ δὲ dicét:Mun . dasfacitea facie cíus uias: δὲ auferte offendicula de diii qué fancti poffef, furi(unt: δὲ(cripturas fanctas intellipere:ds auferendas:a íudais, 'diis cómina£ dicens: Hee Auferet a uobi(reenii Math, dei:& tradet géti facie tí fruc? ei?:utiueniàt in eis illi mót&dedin hoc eode ppheta,& ín Michealegimus; Eric Mi in noui(fimis diebus Ícádala:ut popuP diii abfq; ullo ipediméto qd legit itellipat:& ín dei timore jpficiat.De his ufjs&Ioanes bar “Ρα dicebat: Parate 8.1.8 Chet, Ofce,4. b aper RS auferte offendicula de derem,diffimulatione Ὁ uta populi mei. Qüía hac neolexi: ut finó timo; le s aact Spicil dicit excelfus& fublímis: ad me redires. Qui— habitator aternítatis: δὲ fanctà nomé eíus:ín excel non oculis: fed palpe; bris iterrogo filios ho;:: 3 ίο& ín fancto habitans: & cum minti. Attu ecótrario oblita es mei:& audi/ re meruifti: Oblita es legis dei tui:& ego obliuifcar filiorii tuorii.Et iterü:Tpfi am bulaueruntcontra me pueri:& ego ambulabo contra cos in furore puerfo. Mens quz ín Lxx.cü corde focia£,non eit fcripta in hebraico:fed quafi interpretatio addita:qd in fcri pturis cor intelligi debeat. b€f£ go annuncíabo íuftícíam tuá«C, Q.ui femp tacui,& quafi nó uiderem tua peccata ne elexi:nequadp ultrareticebo: fed dicam qd' ante iam dixi: Tacui:nunquid femp tacebocEtannüciabo iufticià tua:& "Hiere,z. f opera tua.C) d'perIroniam legend eft:uelut fi quis in fcele Matth,5.a ribus deprehenfo dicat:uide bona opera tua: Propter qd?fi quado tibi tribulationis tépus aduenerit:& corperis πὸ δά idola quz coluifti, fed ad coclti man? tendere:& dei implo; rare auxiliü:audiantteilli& liberentte de piculo quos fecu ra coluifti.C) d'& per Hieremiíà ad eádem loquit deus: Vbi funt díj tui quos fecerascRefurgant δὲ(αἰυᾶ te faciant in tpe malort tuorti.Pro eo qd? Lxx.tráftulerüt: Eruat te in tribu latióe tua:S& nos diximus,liberétte cóeregati tuíi:Symma: chus traftulit: Eruát te fynagogz tua. Ergo ,pprieloqt ad iudaos,qd eos fynagogarti fuarü turba tpe obfidionis libe rarenó ualeat, c([£tommnes eoe c. Iudai de babylonijs hacaffertit pphetari qd'illis dei uirtute fupatis,ppIs redeat in iudzá:& poffideat monté fion: δὲ oimía itineris ipedimé/ ta tollant: necullius gentis patiat infidías: quia dris plana fecerit utam populo fuo.Et hacc fub Zorobabel& Efdra im pletà contendüt.Nos auté iungétes fupioribus qua dicun^ tur:hoc afferimus,qd* omnía idola qua eos non poterant]li berare, tollat uentusatqp tépeftas:& fint quafi puluis,que profjcituentus a facie terra. Eos auté qui habucrínt in ἀπο fiducia poffeffuros terrà.De d in hoc eode pplieta lecturi fu mus:Eleuabit tead boná terrz.Ex ᾗ perfpicuü eft,hác terrà non deorfü elfe: fed fürfum. Ad quà fanctus diio eleuátecó Ícédet:de ᾧ crebro dixim?: Beati mítes:qm ipfi poffidebüt 9 uías ἀοπλίηί δίζ, Vbi Mathya f nos pofuim*exp(ona'* dei& dicLxxpofue.) rüt καὶ ἔρουσι i. di -€é&t: hi uidelicet q pof; fidebütterrà:& hare; uía populi mei, Hac dicit excelfus δὲ ín excelfis habi tans ín zxternü:fanctus ín. fanctis nomen illí. Excel, :;; ditate cófequent mon..... fus in fanctis requícfcens: ες féfanctü dei, Nec erüt δὲ pufillanimís. jppría falute contenti: fed εἰ ceteros ad do cendü populos ,puocabüt. Symmach? htc loci ita interpre tatus eft: ui aut cófidítin me:poffidebit terrá:& haredi tate cófequet monté fanctü meti:& dicet: Recta uià facite: & reliq.Eo qd ipfeq terrà montéq, poffederit, cateros in/ ftruat,utuíam diio parét.. o f ula bec oícít egcelfuec, Coeperat fermo pphetic? cótra populü iudaorii: qrü magi ftros appellauit fpeculatores caecos,& canes mutos,& pa/ ftores ignorátes itelligetia,& filios inis, S feme adulterone atq» meretrícis:poft qua uenit ad hierfm:cui exprobratfor; nícationé ei*: eo qd? dilatauerit cubile amatorib? fuis:& fu/ fcepit eos manu apta:& ornaueritfe cüctis idolis:& miferit legatos ppcul:ut pegrinis ὅτι amatorib? frueret. Co ua incre patióe finita,uenitad eof q cófidüt in ἀπο:δί qb?terrà mon téq»,pmiferat potfidedüi:& Qrüreuerfioni,iter iufferat pra parart. Haud dubiü qn apfis:ad árüi predicationédeutrogi Ῥρῖο crediderüt, Vri a laudibus dei incipit,& que derecitu γρ fui pollici? fitfequeti fermonetefta£. Hac ein dicit diis excelíus atcp fublimis q habitatin excelfis,& fan&? infa^.. étis:nóloco fed merito eorü in qb?habitat:quorü un^dicit. in pfalmo:Exaltabo te diie:qm fufcepifti me.Et iterü:Exal/ ΜῊΝ| tare diie q iudicas terrá:no d de? hüanis fermonib?dleuet: si fed iuxta illud qd alibi dicit: fis mihi fa&? ein füluté:etia wi huümilib? excelfus Κατ. ui fupbis refiftit:& humilib" dat Fen gram:ut eos eleuer δὲ habitet ín excelfis.Excelfus em diis δέ? ib humilia ,pfpicit. Etín euangelio angeli clamitant: Gloriain ó p) excelfis deo:& fup terrà pax. Et rurfü in pfalmis: Laudate P^* Ἢ diim de coelis: laudate eii in excelfis, Et nó folii excelfus ha É bitatín excelfis,fed δὲ f&üs in factis. C) uí dicit in alio loco: rail Sandi eftote:qin ego(anc? fum. Et quó in puerfaaram nó Soi" ingredi£ fapictiaineqp habitat ín corpe fubdito peccatis: ic qu T2 Ἢ Ac d H fanctus in fanctis habitat:& ubícumqp fordes fuerint;non poteft habitare mundicia: dicente fancto ad dT ANS : in fanc & z mz E:3 - 9 εν &: Ibi.us. d obI4.a quit in euágelio: » P$ fempiternülítígabo cc. η£íaiam in fancto habitas laus ífi tal. Vnde& nos in oratione aude: mus dicere:Pater nofter qui es in caelís,fanctificeé nomen tuii. Et ín(εεΠάο pfalmo legimus. Ὁ πὶ habitat in coelis ir/-ridebiteos:& dominus fubfannabit eos. Chriftus em non in his habitat qui terreni funt:fed ín his qui fupccdleftes:q enarrant gloriam diti: 549. b. dequibus dicitur: Ex audíat eii de coelo fan/ &o fuo. Etiterü: Coe/ lum caeli ἀπο. In qué fenfum& Moyfes fa/ mul? dei pari uoce có fentit. Ecce dii dei ταὶ coeli,& coelü coelisqd? utíg; non more iudai . co debemus accipere: ut deus ullo clauda£ loco:& in coelo εἴ ha; bitet,qubiq diffufus eit& a domnia cótiné tur:Sed excelfa& coe los:fanctos merito Π’ telligamus atqp uirtu/ tes.[ο εἴς enim qui habitat in caelo: de q in éuagelio fcriptü eft: Nemo afcédit in coelü nifi q defcédit de coclo fili? hois q eft ín coclo. Iftereqeícit in fanctis & habitat in humilib? & inhis q cótriti fünt fpiritu.De qbus dicit Sacrificiti deo,fpiritus cótribulatus:cor cótri εὖ δὲ humiliatii deus nó defpicit. Ipfe pufil lanimis dat patientia: utin anguftijs cóftitu εἰ[ρε faturorii, tribu/ latione fuftineat. Ipfe dat uita,utigp his qui peccato mortui erant. $555 Deddicitur; Apud te eftfons uitz, Qui lo/ ; HEP.&cüconttrito δὲ hu mili fpirituzut uíuificet fpí εἴασα humilia:& uiuificet s cot cótritorü. ἵδη in fem píternülitigabo:neqg ufq; ín finé irafcar: quía fpirit? afacie mea egredietur; δὲ » flatus ego faciá. Própter íníqtaté auarícíz eíus íra/ tus fum,& pcuffi eum:ab/ fcondí& indignatus fum,. :&ambulauit moerens ín uía cotdís fuí. Vías eius αἱ αἱ δὲ fanaui eum:& reduxí ' et:& reddidi confolatioes ápfi& lugétibus ei?. Crea; αἱ fructum labiorü, pacé pacem eí quí longe eft δ quí prope:dixit domínus: '& fanaui eurn. Impíj anté quafi mare feruens quod quíefcere non poteft:& re dundát fluctus eíus ín co; eulcationem δζ αι, INon eft pax dixit deus ímprjs. Clama * Ego fum uía,ueritas& uita. a€[fHon ín Díís qui in excelfis habitat:& hu; milia refpicit:cui? nome eft fan&tü& regefcit in fanctis:qui füftentat afflictos: δὲ uítam tribuit oppreffis:hac locut? eft: 5. ν΄ uadam.Nifi enim egoiero;, paracletts non deniet ad uos: So. Ioo C fin auté ego iero, mittam eum ad uos. De quo rurfum ait: Cum uenerit paracletus quem ego mittam uobis a patre, Iob,is, d fpiritum ueritatis: qui de patre egreditur. Né fcandalicet quempiam, fi fpiritus egredi dicatur ex patrescum etiam fi 8ΕΡ.& püfillanimis dás patientíam:& uítam hís quí corde cótriti funt. ING in xternü ulcifcar ín uos; neq femp irafcar uobís. Spíritus enim a me egre/. dietur:& flatum omnem ego fed. Propter peca/. tum ad modicum quíd contriftauí eum:& pet/ ο eum:& auerti faciem. meam ab co,& contti/ ftatus eft: δὲ ambulauít triftis in uijs fais, Vias eius uidi,& fanaui eum:& confolatus fum illü:& de/ dí ei confolationé ueram: pacem füper pacéhis qui longe δὲ qui prope funt: dicít domínus,& íanabo cos. Qui autéiníqui funt, flactuabunt δὲ quiíefcere non poterunt. Ρύου eft. gaudium impfjs dicit do; minus deus. Clàma. lius defe dixerit: Ego depatreexiui δὲ uení: neq ema meipfo exi/ uiifed illeme mifit:Dé hoc fpirítu loqueba tur: Rogabo patrem, & alium paracletum dabit uobis:utfit uo/ bifcum femper: fpiri^ Ibi.1ó f; ἴδια. . tum ueritatis. Hic eft. fpiritus dequo fcribit & moyfes: Q,uis det Num. f utoiis popul? domi ni fitin prophetas:& det dominus fpiritum fuum fuper eos: EtIo hel ex perfona dei: Ef fundà de fpiritu meo fuperomnem carnem δὲ pphetabüt filij ue/ ftri δὲ fili ueftra: Et Zacharias: Verütamé uerba mea legitima mea fufcipitequa ego pracipio in ἐρᾷ meo, feruis meis. prophe/ tis.Et iterum; Edun/ Zacdhaz, ἃ damfuper hierufalem fpirítum gratize& mi/ fericordiz. Multagp a7 lia de utrocg teftamert toque nunc longum D eft repetere. Hoc folü dicimus, qd? idépro/ pheta dehocfpiritu&—^ flatu pariter fit locu/ tus: Hac dicit domi;$:41,9. nus deus qui fecit coc ᾽ lum.Et poft paululii: Qui dat flatum po/ Ioet2.g Zadia. b pulo fao:qui eft fuper eam:& fpiritü his qui calcant eam. b«T f*:opter íníquítaté auarícíe eíue íratue fum« percuffé' euim:abfcondí«(adígaatue fum«c.Poft abiectionem popu -.. Nonfemp ira(car:nec iugiter indignabor, Ομ ad hoc pcu tio, ut emendé:ideo occido,ut uiuifice. Mifereor eim creatu/ tz mez& quos ipfe códidi,in eternti perire nó patiar.Spüs quoq meus qui ex me egredietur: fiue qui iuxta hebraicti, Aquilà,Symmachü,& Theodotioné, cuncta circtidat: hoc ein fignificat περιελεύσεται ,uegetator eft omniíü.Etflatü fi, ue pluraliter flatus:shoc quippe Ya Va fonat,ego feci: de εν quoalibi(criptü eft:Omnis flatus,fiue omne qd' fpirat,lau ' datdominum. Dequofpiritu δὲ flatu,in principio Gene/ feos fcriptü eft:Infufflauit deus flatum uita:& factus eft ho ob,27,a moinanima uiuenté. Tale quid& Iob loquitur: Spüs ἀπι ... qüieftinnaribus meis:& flatus orfipotétis qui docet me, Cum ergo a me egrediat(ρα, δὲ flatuatqy infpiratíóe mea εὔξια uegeten£ δὲ uiuant: non eft íuftü períre eos in aeterni: qui meg Hatu ac fpiritu fuftentan£. Cr αἱ 4 noftrorü hunc effe aiad fpiritii,quo omnís mundus infpiratur& regitur: & cuncta habent noticià dei: quem iuxta Stoicos inlignís Poéta defcribésait:Principio coelum ac terras campofcp li quétes, Lucentéqp globum πα, ΓΑΠ aftra.Spirit? in; tus alit: totáqyinfufa perartus.Mens agitat molem: δέ ma/ gno fe corpore mifcet:& reliqua. Alij uero fanctum fpiri/ tum íntellieunt:qui in principio ferebatur fuper aquas:& ; uiuificabatomnía: qui de patre egreditur:& propter focieta Iob1sb temriatura:afilio mittitur, dicente: Expedit uobis ut ego li iudeorü,& eorum qui infaluatoré credere noluertit: pol/ licítus fuerat habentibus in fe fiduciam, terram mitium, montemcp fanctorum,& apoftolis przceperat: V iam facite-.. populo reuertentí: δὲ oría de medio fcandala tollite: Acne: i incredibile uídere£: exponit potétia[υᾶ: qd excelfus& ma^ gnus facile poffit poznitétibus uenia tribuere: δὲ iuftü fit u£ creator miferea£ creaturz fuz. Propter qua ítigit:C) d irat? fit& contriftauerit populum. fuum: idcirco. fe feciffe quia peccauerit:& iniquitatis auaríciam habuerit:nec una fuerit iniquitate contentus:fed femper addiderit peccata pecca/ tis.Et percuffi,inquit,eum ad breueut fanarem:& abfcon/ di,fubauditur,faciem meam:ut magis me defyderaret& di ceret: Oftende faciem tuam δὲ falui erimus. Indignatufcp 3.75.1 fum quod ille fentiens,triftis ingeffit dicens:Tota dietriftis"53.575 ingrediebar:Et ambulauit mocrens fiue conuerfus ín uía cordis fui:ut nó ad facié hominum:fed in corde ageret poe/ nitentíam. Propterea uidens uías conuerfionis eius,fana^ ui uulnera quibus eum ante percufferam. Et reduxi eum. ad me quem príus eieceram:& reddidi οἱ cófolationé uera. Multz enim fal(ze funt confolationes,quibus genus decipi» turhumanum. Siueconfolatus fum lugentes eius,dicens in euangelio: Beati lugentes, quoniam ipfi confolabuntur. Q.d'q fequi£: Creauí fru&ü labiorii: hunc habet fenfunt: impleuíi qd pollicít? erá dices; Viuo ego dicit dris:malo poe Ecechasi4 nitentía peccatorís ᾧ morte, Siue omnia tribui qua antea ^.^." promifera Matth. 8 £ommen.Ibicronymi liber oecinuffertue Io5.14.d promiferam, Ὁ ux eft aute dii pollicitatiocPacé meam do uobís:pacé mea relinquo uobis.Et hoc eft qd' nücait:Pace fup pacéinon uni tanti gentí;fed omni mundo: hís uideli, cetqui erantlonge,X qui prope.i.primü gétibus, δὲ poftea: his quí ex ifrael credere uoluerüt. De qbus dicit& Apfus: τινος Vobis quídé oporte; bat praedicari uerbi dei:fed quíaindignos? Ca. LVIII uos iudicaftis falute: Lamá ne cefTes: ecce cóuertímur ad οὗ ᾗ tes. Q'ui fcríbens ad quafi tuba exalta Ephefios:& de popfo ttocem tuam:& annuncia circücifionís atcp een; tilià pleniffime di(pu/ Ephe.2.c tas,intulit: Nücaütin chrifto iefu, Ίος q ali; qii eratis longe, facti eitif ppe in figuie chri Ibidem fti.Ipfeeft em pax nra: quifecitutraqp uni: medi parietem mace riz,foluens inimicitíà in carne fua:& reliqua. Ibi.d Etiterü:Etuenies an; nüciauit pace uobis q longe:& pacé his qui propeerant.(3 ΠΊ per ipfum habemus accef fum υπο ín uno fpi ad patré:dans pacé fu; per pacéhis ᾳ fuerant populo meo fcclera o; rum:& domui íacob pec cata corum.; dei faí nó dere Íquerit. c HEB, Rógant me iudica fufticia:& appropínquare deo uolunt. Quare ieiuna uimus,& no afpexifti: hu nij ueftri inueníetur uolá; longe:& qui prope no 1, c: aei i 2 phe[Ά5 ueftra:& οὓς debítoref tas:&qantefufcepe/— Ueftros repetíftis. Ecce ad ratfufcepiteosatdsfa—|ites δὲ cotentioes ieiuna/ nauit.Impijautéfiue, ur| inigflu&uabüt,qua, Γί5,δζ pcutítis pugno ipie, fi mare ferués:& qefce Nolite renund poterüt.C) d? licet deomní impio poffit intelligi:tit pprierefertur ad po» puli iudaorüi:q cófona uoce clamauit& pfeuerauit in im Yob.19:c pietate fua dicens: Crucifige,crucifige tale. Non habemus regénift Cafarem.Sicut igit mareferués quiefcere nó pót: fed redüdát fluctus eíus:& reuoluüt ad littora,atqp iterü re forben£:& in fe frati lutü efficiunt, qd. pedibus conculca/ tur:Sic impfj eternz cóculcationi fubiacebunt:quorii nul/ 1 eft gaudiii:& qui nulla pacerequiefcüt in eo qd? impfj p^ feüerant. C) uidà hunclocü fpecialiter fup faluatore intelli gunt:qd" ppter peccata müdi ad modici contriftatus fit di Math,z6.d cés:Triftis eftania mea ufqpad morté:Et pufferiteii pater: Zach.s.c quiloquit per Zacharia:Percutià paftore;& oues difpergé 'Pé.68 f tur: qui& ipfe de fe in f. exagefimo octauo pfalmo dixerit: Qruoníam quem tu pcuffifti:ipfi pfecuti funt: Et auerterít deus faciem fuam ab eo:ut formam ferui paulifper accipe/ ret, S: ambularet triftis, lugens peccata populi: deplorás δέ plangens hierufalé.Et qa uiderit pater uias eius,,ppterea fanauerit eii: q fuit iriter mortuos liber:& caro ci? nouidit corruptione:ut quí pcuffus eft ín cruce,fanare£ ín refurre/ ctione.Et confolatus fum, inquit,eü,dans ei pro una gente iudzorü,uniucrfum mundü.Et luétes eius, fubaudi£ có; folatus fum.Nec dubiü qn apfos fienificet. Et copleuit fru Ῥδ.2.ὂ cumlabioriü fuorü,q dixeratei: Poftulaa me,& dabo tibi gentes hareditaté tuà,X poffeffione tua termínos terrz.Pà cé fup pace, mundü recócilíans deo:ututrüq;populü uoca τοῖα fe:& fanaret a patre.Impíos aiit de qbus fupra dixi/ $.eo,d mus,cóparatmari,qd nundj poteft quiefcere: fed etiam in fumma tranquillitatefractis ad littora uoluitur fluctibus: finifc eius luti eft δὲ conculcatio. Ca LVIII Zamaneceffeo: quafi tuba εξ, Finito priorí.ca; pitulo:ín quo pax iuftis:& nulla requíes impiis| nuncíat: przcipit deus Efaize pphetee,ut clamet' in fortitudine:& inftar tubz exaltet uocé fuam: & peccata ac fcelera populi ifrael dicere non formidet: ne/ miliauítm? anias noftras, δὲ nefcifti. Ecce ín die ἰδία. quad morté metuens:nec impiorü tetricula& cótitia:fed-^ magis confyderet imperante drim.Et quía furdas aures ha beant&audire uix poffint: iuxta Symmachü δὲ Aquil guttur fuü uertat ín bucciná:quz hebraice dicitur"ENS quà xepoccimip.i.cornea interpretati funt. Et fupra qde ubi ων LVIII Lama ín fortítu; 4 dine,& ne parcas: dfi tuba exalta uoc tuá:& anníücía populo meo pec cata eorü:& domui íacob iniquitates eorum.' υ Meétenim de díe in diem quatunt: δὲ fcire uías meas uolunt: quafi Rs qua íufticíá fecerit;& qua iudicia SEP. Petunt tne πᾶς iudi/ cia iuftü:& appropinqre deo cupit, dicétes:Quare ieiunauím?, δὲ no uidifti: hüilíauitm? anias noftras, & non cognouifti. In die; bus er ieiuniorü ueftroy τῇ ínueniun£ uoluntates ueftra:& oes fabiectos uo bís afflioitis adiudida& iurgia ieiunantes:& per, aplis dicebat:In mon tem excelfum afcéde q cuágelicas fion:exalta infortitudie πος ἐμ' qui euagelicas hieru, falem:exalta,noli time: re: Nec buccina ΠῚ mit nectuba:fed mon: tem iubétur afcédere, δὲ uoce ,ppría pfonay: re.Hicaüt ga peccato, res erat qb^nüciadü ὃ δὲ morabant deor(ti; non iube£ ,ppheta ut aícédat i móté: fed tin ut exaltet ficut tuba uoce πᾷ: δὲ eis nüciet bella uentura, Alioqn in die iudicij, quando B40b fu, in refurrectione mor; tuoge:& nouiffima tu ba dicitur: Scriptum eft: Canet eir tuba,& τος mortuirefurgét incor ὦ rupti;ut quó illi ad uo cé tuba funtíudicádi; fic ifrael peccato mor; tu? audiat(celera ftiaz fimulgappellafppfs—^ dei:ut difcat qualé pa; o:: trépdiderit:quietiam|. cutitts pugnis humilem. peccatoréuocet popu,. Quid lum fuum. be 2f»e etefii oe ofe(η οίξ que runt«c. Hoc pprieiudzis cóuenit:qui p fingulos diescur/ runt ad fynagogas& dei lege meditant,fcírecupiétes, quid Abrahàlíaac& lacob: qd& cateri(anctorü fecerint:&li bros prophetarii ac moyfi memoríter reuoluétes, decantát| diuina mandata:quíbus rectiffime illud aptabi£: C) uerent me mali δὲ fo inueniét.Sic eim fcriptü eft: Omnis q quarit, inuenit:quíciqy nó inuenit: male quafiffe conuincit. Dris eim inuenit ab his qui eti querüt in bonitate:& oftenditur illis, qui nó(πεί increduli. Cü igitur iufticia iudicilip re liquerint dei, qbus noibus chriftus oftendit:dicéte pfalmo/ grapho:Deus iudiciti tuü regi da:& iufticià tuà filio regis: p&71a fruftra legis iactant fcientia:cü fanctus, non ín notícía fcri; pturarü:(ed in operibus οἰοτίοξ, dicens: Víam mandatorii irf tuorü cucurri:qri dilatafti cor meii, c€[Rogant meiudi/ cía(u(tícíc:c appzopínquare oco νος cc. Eft alia temeritas iudzorü:quafi fiducia bonz confcientiz, iudiciti poftulant iuftü,& imitant fanctorii uerba dicétiü:Tudica me ἀπε: ἢ p A cgo in innocétia mea ingreffus fi. Er iterti:Proba mediie& ΟΕ ο tepta me:urerenes meos δὲ cor mei. Et in alio loco: Iudicà caufam meam δὲ redime me.Et appropinquare dco defyde/ rant:cü hoc non in loco fit fed ín atfectuinec mentis ociofe, fed laboriofi operis. Denicp qd fitappropinquare deo:ín: ftruitfcriptura dicens: Q,uzrite dfim. Cii autem appropin$,55b.— quauerit uobis: Derelinquat impi* uias fuas:& giriniqu? cogitationes fuas. Appropínquat eir dris appropinquanti busfibí,& his q iufteqd'iuftü eft pfequütur:& poffuntdi cere: Mihi atit adharere deo bonii eft. Si en oinipotés de*, Ῥδ. pater eft ueritatis atcp iuftícíae:qcücqp eft medax& Ιπίμβ” αρ Risa ἢ propináre deo nó pot:de à fcriptü eft: Non habitabit iuxtà 44. te malignus:neq; pmancbiitiniufti ante oculos tuos. Cua re ieiunauimus,inquiüt,& non afpexiftithumiliauimus aní mas noftras,& neícifti,Iniurte arguunt domini: qd bona... opa nó refpiciat;folamq uétris efuriem, abfq ope uirtutü, ingerüit deo. Ibidem *N , Mata " a Chriftus ei fa&us eft nobis, redéptío,fanctitas,& iufticia: τοι"Αν ιά" dm πὴ Zin£faiam A ingerunt deo:nó comedentes eos cibos quos creauit deus fidelibus δὲ his qui cognofcunt ueritaté:ut fumát eos cum gratíárii actione: Βοά[1ος de qb? fcripti eft in Prouerbijs: tro. 25 Hiemaluntur cibis impietatis: uino iniquitatis inebrià/ tur.Huiufcemodi epulis faturat? pharifus,inter caetera uer futura cognouit:& Niniuitz iram placauertit dei: δὲ Helias Tone.s.b £a. LvH| fo Iol ac moyfes, quadraginta dierum efurie, dei familíaritatefatu 3.Re.19. | ἅλις 8.5 pafupbia: bis in(ab? | bato fe ieiunare iacta Ρατ nó biberat uinüi Here. 2. d deuinea forek, fed de Deus52, e uinea fodomorü: σα | ius uinü furor draco» nüeft:€ furor afpidü Ibidem infanabilis:& uua eo - rum,uua fellis: quos deusarguit per ,pphe/ : Ofte.4. b ta:Peccata populi mei comedüt. Et rurfum: Q.uare tacui(tís im/ pietaté eorü: X iniqui Τίτο. d tates uindemiaftis:& comediftis frumenti médacij« Quia igitur ppofuerant. quzitio/ né deo, fcire cupiétes: quare ieiunauerínr& htilíauerínt anias fu/ as:& de?nó refpexerit: obliti ueteris hiftorice, cur non refpexerit ad munera Caín: q recte qdéofferebat,fed non rccte diuidebat cü fra; 4 HEB. INÓlíteieiunare fi/ cut ufqy ad hanc díem:ut audía£ ín excelfo damor uefter.Nunqdtale eft ἰεία níd qd elegi, p dié afflice; re homíné aíam fua? Ni quíd cotorquere quafi cír/ culü caput fuü: δὲ faccam δὲ cinerem flernerezINutv quíd iftud aocabís íeíu/ níum δὲ díem accceptabilé e domínocINónne hoc ma; gísíeiunià qd'eleeí? Dit (οἷας colligationes impíe/ tazís:folue fafciculos depri métes. Dímítte eos qui co fracti funt liberos:€ om; neonus rati funt:& ipfe dris totidem diebus in folitudine ieiuna; Exo.54«d. uit:utnobis folénes ieiuniorü dies relinqueret: fed quonó. Patchs profit uacuii portare uentrem:& alia facere qua deo diipli? C cecatqputcatera pra ; Se termitta, extermipare tísut hodíeaudíaf ín da; heminibrs knee tnore uox ueftrazTNon ta Gern reenn αν n leiciuntum elegi δὲ diem,— turaregno dq ré P,- cceperüt mercede fua. humiliare animam fud 7— Vis Abs(enam tCodgb Neq; fi íncuruauetís qua fi circulum collum tuum: δὲ cilicíam δὲ cínerem fub/ ftrauerís: nec fic uocabís ieianium δὲ diem accepta; bilem? Nonne tale ieiu; níum elegi dicit dominus: fcd folue omnem collíga/ turam íníquítatis. Diflo ue obligationes uiolenta/ τῇ caution. Dímítte fra; ctos in remifTioné:& otn; nem ícripturà corpus fuü tradat mar tyrio ut ardeat,(iue glo τίεξ(αν emfert iri exéplaribus)abíq dei charitate: qua ὃ in cor dis confcientía,fruftrá fe dicit fanguiné fun^ dere. 4 6 1Holite(εί! nare ficut vfqs ad bac oíem τί, INe uideatur reprobare ieiuniü,qd* ipfe praeceperat: docet quó ieiunandti fit, íi mo antedj doceat qd fequat, inftruit quid debeant declinare: V€ audiat(inqt)in excel/ fo clamor uefter.Nead tre:dei nó uides charí taté:dicente fcriptura: atth.22.d Diliges drim deii tuü ex toto corde tuo:& ,pximü tuii ficut teípíum.Propterea refpódit deus: qd? nó ieiunia reprobe: fed operaqua in ieiuntjs fiunt, dicens: In diebus ierunio:ü ueftrorü inueniun£ uoluntates ueftrz:ut nó dei,fed ueftras Ephe,2,a faciatis uolüitates:quas Paulus fcribens Ephefrs reprobat: Iuxta principe poteftatísaeris, fpiritus quí πῆς operatur in filijs incredulítatis:in quibus& nos omnes conuerfati fu/ mus aliquado, ín defyderíjs carnis noftre, facientes uclun ilbidem tatécarnis& cogitationü. Et eramus natura filij ire:ficuc& caterí. C) αρ fequit iuxta Lxx.Etomnes fubgectos uobis cópungitis fine affligitis: melius Theodotio δὲ Symmach? tranftulerunt:ds nos ín hocloco fecuti füumus:& omnes de bitores ueftros repetitis.Ex quo oftédit, non effe abfq perí culo repetere paupere qui foluédo nó fit: palliü qd? pigno risloco tuleris algenti nó reddere debitori: ne clamor eius Έτο.Ιο,ς pueníat ad deum.C) ui ei mifere£ pauperis, deo foenerat, ^ 7* Etecótrario:qui repetit nó habente, deo facituiolétia. Atqp ut fciamus hunc fenfum effe in prarfentiloco:etià in confe/ quétibus in hoc eodé capitulo lecturi fumus:Diffelue colli gatióes ipietatís:foluefafciculos deprímétes. Haud dubii qn chirographa fignificet. C) uid eim ,pdeft ieiuntjs ora pal : lere,& ad lites δὲ ad iurgía ieiunare: dicente fcriptura: Ὁ αἱ iif imo.2, b. amat peccata, gaudet iurgfjs. Seruii auté diii non oportetlí tth.ll d tioare fed e(fe manfuetti,& imitari eum qui dicit: Difcítea me,quia mitis fum δὲ humilis cordesut humilitas nó fit af fectata;fed cordis:nec οἰογίᾷ querés homínü,íed aniz con s(cistía, Ieiunatis,ínquit,& pcutitis pugnís humilé& alapis Timo.3.a uerberatis. Vnde epifcopus nó debet elfe pcuffor.C) uó eim poteft libidiné refrenare,qui nec manum ualct cohiberc nec linguacfMTuiuícemodi teiunia& in exordio huius ,pphetz 8.1. dnsareuit dicens:leiuniüi& ocium,neomenías& fabbata, & alias folénitates ueftras odit anía mea. Vnde pracipit p ἃ Joel.Sanctíficate ieiuniü:pradicate curatione:uta uitijs ie/ iunemus,X bonis opib?,curatifq: peccatis,fiant fancta ieiu nía.Denigfequi£:Egrediatur[potus de cubili fuo:&fpon fa dethalamo fuo:ut téporeieiunij uacemus orationi:nein teriorhomo nofter, draconis uefcatur carnibus, qui datus eft in efcam populis zthiopum. Ethec dicimus, non quo iciunía reprobemus:per qua& Daniel uir defyderiorum ya loci, $5.57. c oratione deferatis cla; moré: orantes infyna gogis& angulis platearü: ut ab hominib? uideamini:& ele Matth.&.à uctis uoce in excelfum:;& cum pharifzeo qui diii iudicio có, Luc. 18 à dernat ueftra ieiunia δ΄ opa pradicetís. Propter quz diis D pharifzorü reprobans oratione, docet difcipulos quó oraré Matth, 6a debeant,claufo pectoris fui cubiculo:ut foli loquatur deo: qui poteft filentiüi cordis audire:ut clamét in cordibus fuis: Abba pater:& non exterminét facies fuas:fed lauent aqua: & caput ungant oleo. De quo δὲ Ιοᾶπος euangeliíta fcribit: Et uos unguentii habetis a(ancto:quo cum uncti fuerinr, etià ipfi fancti iant.Non enim quarit deus afflictione fola δὲ humiliationé anim per iniurià corporis:ut initar circuz litorqueat corpuss& colla fubmittat ac triftis incedat:luxta illud qd? in pfalmis dicic Afii&us fum& incuruattufqiad. Ἡ finem,to:a die contriftatus incedebà: Nec utfacco quis ue; ftiatur,& in cinere dormiat:qd? de Dauid& de Achab legi; mus:fed ut cum i(tis hac faciat que fequütur. Alioquin δὲ 5-Re28 Apoftolus frequenter ieiunare fe dicit: X dris cum fponfus 2,Co,6.a If a difcipulis fuis fuerit ablatus,docet eos ieiunaturos: δέ in. Marb. 6.5 p(alruis poenités loqui£:Manducaui ficut cínerem panem. Pe.rot. b meii,& poti meii cum fletu miícebam.Et: Cum mihi mo, Pé.s4.b lefti effent índuebar cilicio.Ex quo difcim?,hac faciéda pri; mum effe quz uult díís:& non alia prateretida.. b 41 6) ne boc magís ieíuníum qo elegí: Z»iffolue collígaríoneo«C, Poftdj docuit quale ieiuniü reprobet,oftendit quale libéter accipiat. Diffolue,inquit,colligatióes imptetatis:folue fafci culos deprimétes.Siue ut Lxx. manifeftius tranftuleruntt obligationes uiolentarü cautionii: quas noftri uerbi ambi; guitate decoepti.i. σωυαλλαγμμάτωμ cómutationes pro chí rographis interpretati funt.Significat αὐτὸ chartarü fafcicu los in quibus feeneratorü calüniz conünent: δὲ opprimun tur pauperes arealieno:qua in cunctis urbibus, feditionis cauía uel maxía eft. Vnde& rhomanus populus uicinos occupat mótes, δὲ tabule nouz:quas graci αρροϊᾶεχρέωμ ἁποκοπάς. INO ergo precipit ppheta ne exigat υπο qd debitü eft: maxime α΄ iuíte dedit,& iufte repetit: alio^ quin Tribuniciz effet(editionis affertor:Sed ubi iniqua cft cautio,ubi opprimun£ pauperes calünía: ibi fafciculi cau/ tíonü:X omníe iniquitatis uincula rüpenda funt, Vel certe hoc dicendü,quia deieiunfjs fermo eft:& ieiuniü afflictioné ο atq; humiliation Rom.8,é t.Iobz,é 7.5 et 1.ἘἘπς.5. Zommen. lDicronymi liber oecimuf fertus E. atqj humiliationehabet animaeafflictio auté corporis pec; catorü indulgentià depreca£: Docet fcriptura diuina: ut di, mínofaluatori, refpondit: Couádiu feciítis uni de fratribus G | 4 naa meis mínimis,mihi feciftis. Iuxta Tr ía| Mar.n.c mittamus debitoribus noftrís:ut& pater coxleftis dimittat^ mus dicererQ) uiieiunat ab n στον δν es fe Ίτορο, yl Leui.2s.b nobis debita noftra. Vetus narrat hiftoríaanno remiffiois— íunium refpicincn folum declineta malo, fed δὲ uum Au 4 €, 27,€ feptimo,uel qnquagefimo,q eftuerus Iubileus,omnes pof num;utoluatomne uinculum iniquitatis quo fim m feffiones redire ad do: iid E du D κα i minos:& reddi feruis dif. inn RA EAD T; pritinam libertatem: HEB. ne onus dilrum/«EP, nem fcripturá 1ni/ ligati funt Ed τον( :: ἌΣ Φ 2 Δ ddp ges Et Spaty^y| n M que pe Frange efüríenti pa quácófcínde.Fráge efuríé λιὰς βιαίων GU tiones, iitafieri.Sin Remtuum:&egenosua/ típanétuü:X paupes fine Anon chigu autem hoc ueteri lege gofq; índuc ín domum, tecto índuc ín domü tuá. atum qa Í acipituriquato ma Το: Nd t-: P agis Cur uideris nudum,ope Sí uideris nud, operi:& pfo pophtady|! » qu A monftrat dices: Decii 3.| Exo, mniaquebonafant ríeum:S&carnemtuamne domeflicosfeministuíne^ natesautemin Dui on], iid qu NRI s defpexeris. Tünc erum; defpexeris. Tüc erumpet fionesjadducet domi lo: s um Ap ιν ἐν nus cum operanti dentempro denteiu/— pet quafi mane lumétuü: matutínü lumé ταῦ:& a Weed Όνιμο: Matth.s.f pe E Rust δὲ fanitas tua cíto oríc/ niítates tuxcito oríenfi&p«nim qui hareticori 27 anti|:»d; ο o.. n., uinculis alli]| xllacAtqutfiamus—tur:&anteibítfaciem tuá— pibit ín cofpectu tuo iufti ees| illud quedfupradixi/ íuftícia tua:& oloríadomí— ciatua:& cloría dei círcü, bos ductus ad uiái,| $.eo,a mus:Omnes debito; colli:: T.; mà:& eligüitatcq con, ἵ res ufiros repertis: Pícolligette.'uncínuoca ἀαδίτες, Tücdamabis:& σε uiii µ e στ fores Rubi bís:& dominus exaudíet, de? exaudiet te. Adhuclo; mendacium.Iftiufmo: e debitoribus iungi/;;-; diigitur homines M turmanifet:Dimi damabis,& dier d id quéte te dicetecce affum.(S omnesqui i 1 abituieris? te eos qui confracti funt liberos:hoc eft,q Siabítuleris mittat uir ecclefiaftic* atq diffoluat& omn paupertate funt fracti: quos afflixit inopia,ne liberos finas raendicare. Et omne onus quo deprimuntur rumpe. Pro (cripturam hareticorum: de quibus hic idem propheta di; cit: Vz qui fcribunt iniquitatem: fcribentes enim fcribunt$0 quo manifeftius Lxx. tranftulerunt καὶ πᾶσαν σαυγρα” qx» ἄδικομ d'idcva.id eft: δὲ omnem fcripturam iniquam confcindequod Symmachus tranftulit:& omnem cautio; nem'lfam difrumpe.Sed poterat fieri ut aliquis diceret: F Nonhabeodebitores:quid facere debeo, ut fufcipiatur ie; iunium meum:zSequiítur: Frange efurienti panem tuum. Non plures panes:ne de paupertate cauferis:fed unum pa; nein: Nec ipfum totum:íed partem panis:quá fi non ieiuna res comefurus eras:ut ieiunium tuum non fit lucrum mar fupij:fed faturítas animz. Pulchreqs addidit, tuum: ne de epes atqp pegrinos,induc,aitin domü ecclefia:& operiin,. Tro.n.b rapina facias elemofynà: Redéptio em anima uiri,proprie— corruptióis pallio:ut ueftiti chrifti tunica,nequad maneàt * Ibi.s.b diuítiz.Etinalioloco:Honora dominü detuisiuftislabori— in fi epulchrís:qd de eo legimus,qui poffe(fus a demonum Manga bus. Certe(i panem non habes:& efuri&ium plurima mul malitiam,rapientes iudicium pauperum populi mei foluat atq difrumpar: ut nequad) laqueis fuis fimplices quofqyte neant irretitos:Et cum hoc fecerit:frangat doctrine ecclefia fcx efuriétibus panem fuii: qd? fecit& diis, fra&os panes 2" apoftolis tribuens:quos εἰς in feptem fportís, δὲ duodecim Malus]./ cophinis: nequad integros ficut habebant in lege:(éd οὖν minutos atqj confractos in euangelio dercliquit:uthaberét—* qd pauperibus largiren£:C) uosuideris nóhabétescaloré—^ fidei:fed extra ecclefiam frigoribus infidelitatis algétes ,in titudo eft:prabe de quo nullum damnum pateris. In quo nulla difpédia funt:paupeies abfq tecto induc in domum tuam:Siue utin hebraico habetur,ín domum:utfi tuà non. habes,inducas in hofpitiolum: quod uel mercede condu/ ctum uel beneficio poffides.Si rriderís nudum,operi. Ο Luc.3.b δὲ dominus ín euangelio loquebatur: C) ui habet duas tu; nicas:det alteram non habenti.Non em unam iuffit fcindi δὲ diuidi: quod multi popularis aurae caufa faciunt: fed al/ teram non feruari: augens pracepta iufticiae: ut etiam cali/ Matthao. d. cem aqux frigide porrectum habere prarmia diceret.Etcar nem(ait)tuam ne defpexeris. Omnís enim homo caro no; ftra eit. Etíuxta euangelicam parabolam eius qui de hieru/ Luc. το. e falem deícendebat hicricho:& alatronibus uulneratus eft: illeproximus appella£, qui benefecerit. Vel certeiuxta Lxx. qui dixerunt:Et domefticos feminis tui ne defpícias: Do/ mefticos feminis illos intelligamus,de quibus& Apofto; Gat. 6.c lus docetomnibus faciendam effe elemofynam: maxime αὐτὸ domefticis fidei. Illi ením caro nofira funt δὲ femen πο’ ftrum,qui de unonobifcum parente generantur. Ad quos Mar.s,d extendebat δὲ faluator manum, dices: Mater mea& fratres mei hi funt,quifaciuntuoluntatem patris mei. Atcputícia; mus unum effe dominum,& noui δὲ ueteris ínftrumenti: Eadem& dominus loquitur in euangelio:de his qui ín die ΗΡΙ habitabat in memoriis mortuorii. Cun inquit hac feceris, liberalitas tua ad omnes expofita fue; rit: fpccialíter ne defpicias domefticos fidei. a(ΓΖ uncerá pet quafi mane lumen rüum«C. Quando illa non feceris qua prateritus fermo narrauit: δὲ ífta feceris de quibus nunc diximus: Tunc acceptabile erit ieiunium tuti:& erum pet matutinum umen tuum:Sol uidelicet iuíticiz: dequo Malachias propheta ex perfona dei patris loquíitur:Orietur uobis timentibus nomen meum fol iufticíz,& f:nitasin pennis eius.) ui ibi fol:hic lux dicitur. Stcutenim matu/ tina lux foluit tenebras:ita lumen(cientiz& ueritatis omes errores fugat.Et fanitates ínquit tua cito orientur. Pro quo Aquila,uerbum de uerbo exprimens pofuit:Et cicatrixuul nerís tui cito obducetur:ut fcilicet uulnera peccatorum nov firorum ad ortum folis iuíticiz,cito obducta cicatrice clau dantur.Pro eo qd" Lxx.tranftulerunt Ἰαματα σου sid εἶ ία nitates tuz:latiní interpretes ducti nominis fimilitudine: Ἰμάτια id eft, ueítimenta pofuerunt. Vnde multi απο tionis falfitate decoepti, ad refurrectionem corporis com probandam,hoc utunt teftimonio: quo fcilicet ueftimenti aniz corpus accipi uelint,qd'in die refurrectionis€ria£. Et antecedet,inqt,in cófpectu tuo iufticiatua: Scd^mílludqd— loquit lacob:Exaudiet mecras iufticia mea:& implebit qd Gdiget fcriptü eft:Ecce homo δὲ opa οἱ” Ετ gloria diii circtdabitte, Si abftuleris Matth.25.c iudicij ad:xtris(taturi funt: Venite benedicti patris mei:^ quafi ueftepulcherria: utglorificeris apud deii& apud πο’ ttr poffidete regnum przparatum uobis a conftitutionemun^— mínes.Tuncinuocabis δὲ díis exaudiet:clamabis,& dicet: phy di. Efuriui enim,& dedi?ts mihi manducare.Sitiui,& dedi^ Ecceaffum:non uoce,fed opere:non refpon(ione,fed benefi ἔῃ ftis mihi bibere. Infirm?erà& in carcere: δὲ ueniftisad me.— cíjs:quod ἰυχία literam δὲ in euangeliocomprobatursquan— 3 t Peregrinus:& duxiftrs me in domum ueftram. Etnudus:— do dicentead dominum leprofo:St uis,potes me mundare, ΛΑ 1. αν & ucftiftis τας. Πίο; humilitate dicétibus fe nihil feciffe do^ Refpondit dominus diens; Volo, mundare. lii 3j xtfaiam a€ Oabftulerís oe medío tuí catenam: ce. Verbi hebrai/ ἃ cum nova qd'in Hiceremía torques ferrea interpretatur: in prafenti capitulo bis legitur. In eo enim loco ubi fupra iuxta Lxx.diximus:Diffolue obligationes uiolentarum có mutationum:pro uno uerbo ΤΟΎ fciamus eos po(uiffe Eg. LVII$o. Ιο2 Definata me murmuratio populi huius,& non morictur: noftraq peccata referimus ad deum,ad excufandas excufa tiones in peccatis, dicimuf: Corporis me fuperauit ardor: adole(centiz incentiua uicerüit:a deo talís creatus fum:pau pertas coegit ad furtüi.Itacp fi nó fecerimus ifta qua dicta C uiolétas cautiones: ,p quib? Aquila, erroré: aHEP, Síiábftuleris deme Symmachus, declina; 1: tionc. Theodotio xA» díotuicatenam: δὲ defie l Í torque, tran Lors " fuider. rod fumin Γ(5 digitum extendere, δ bmi, ftulerunt. Rurfum in hui prafetilxo ds loqui quod non prodeft. D uertimus: Si abftule!: d un Rapid up Cum effuderís efarienti bitu, nà:&procatnalxx. animam tuam:& anima ΑΝ φιυδεσιὸμ i. colliga/ ON tioné fiue uínculi trà/ ftulerüt: Aquila, ficut afflictam repleuerís: tunc oríet i tenebris lux tua:& fupraeror&interpre^ tenebrae tuae erütficut mne tat? eft. Symmach in η M iir qe Theodotionisfcitaco.^ ridies. Ec réquíé dabit tibi eedés, torqué pofuit. Hocde interpretatio/ nis uarietate fit dicti. Alioquin fenfus fic cü fuperioribus iügitur: Orietur tibi matutina düs femper: δὲ implebit fplendoríbus anímá tuá: δὲ offa tualiberabit.Eterít quafi hortus irríguus:& ΞΕ». Sí abftuleris a te funt:& fecerimus ea quz dicenda funt: ut efurienti,non ficut fu colligationem δὲ ordína/ pra demss panemno x, ftrum,fed animam no tíonem δὲ uerbum mur/' grriurenm in n; mutationis,& dederis bufcücp ΜΗ ad MF; juuemus:& non qua^ efurienti panem tuum ex fi ex tríftícia& neceffi/ anímo tuo:& animam humilíatam faturauerís: tuncoríetur in cenebris lu men tuum:& tenebrz tux erüt ficat merídies. Et erít tate, fed exanimo tri? buamus: accipientes magis dp dantes bene ficium:Hilarem enim datorem diligit deus: utanimam efuriétem fiueafflictam non re^ 2.Co, 9. b deus tuus tecum femper:— focilemufex parte,fed. impleberis flaitd ὴν faturem?,& doleam? Rom.12.c &impleberisIicutdelyde/— cum dolctibus,lugea; ratanímatua:& offa tua— mufgicum lugetibus: pinguefcenc.Et erunt ficut 'Tunc orietur ín tene/ bris lux noftra,ille quí lux:& fanitates tua οἱ tooríentur:€ praece det te iufticia tua: δέ gloria diii coronabit te. Deprecantemqp fta tim exaudiet:& fc oftédet effe praefenté, Ita diitaxat,fi ad fu; periora opera hzc quocp addiderís,ut tollas de te obligatio v. p né δὲ catenà qua tua anima colligata eft. De qua& Petrus Ac. 8. 4 loquebatur ad Simonem:In felle em amaritudinis& obli, i Ίδί. ντ. e gatione iniquitatis uideo te cffe. Et Paulus dolebat,obliga/ Ἔτον. d tam cernens idololatriz athenienfium ciuitatem.Funibus iss εἶτ peccatorüi fuorum unu(quifg: conftringit. De quibus ἐν» 8.18, d animauinculis,& Dauid precabatur in pfalmo: Ab occul; tis meis munda me diie:& ab alienis parce feruo tuo. Diffi cilereperitur qui his non ftringatur catenis. Raro inuenit anima quz hanc grauiffima torquem non habeat fuo collo " circtidatam,ad terrena fe opera deprímenté: ut'nequad coe kit, lum fed terram afpiciat. Ὁ d& de euangelica refertur mu ΜῊ Lucas ἃ Πίετο quá uinxerat fatanas per annos decé& octo: ut incur/ m uata,cocleítía nó uideret.Si ergo,ait,tu'erís de medio cordis AU. tuiháccatena:& iftiufmodi uincula diffipauerís:& x poro "i vic, pro qua tres alij interpretes uoce confona:extenti digi tum tranftterüit:ut non folum malü ipfe nó cogites€ non facias: fed ne detrahas quidem proximo tuo:& fingulos quafi digito notes:& loquaris α΄ non prodeftanimz tuae: non tua mala:fed aliorü errores confyderans,accipies quae feques ermo fubnectit.Plarigp noftrorü xsiporov'ap.i.or/ dinationem clericorum:qua non folum ad imprecatíonem uocis fed ad impofitione implet manus:ne fcilicet, ut in q/ bufdam rifimus, uocis imprecatio cládeftína, clericos or/ . dinet nefcientes: fic intelligunr,utaffumát teftimoniüi Pau Timo,5.d lifcribentis ad Timotheü:Manus cito nemini impofueris: πε cómunicauerís peccatis alienís. Non eft enim peccatti leuemittere margaritas ante porcos:& dare fanctum caní/ bus:& ordinatione clericatus,nequadp fanctis δὲ in lege dei dotiifimis:fed affeclis fuis tribuere,& uilium officiorum miniftris:qd'qp his dedecorofius eft,muliercularii pracib?, In quo confyderanda loquétís ín fechrifti apoftoli fapien/ tia:qui ut ordinationis οἰ σα! demonftraret:iunxit tormé, ta peccantiti: Neq cómunicaueris peccatís alienis.Sícuter, goinordinationibus malorum,particeps eft peccatorü quí tales conftituit: fic in ordínatíone fanctorum, particeps eft corum iuíticie quí bonos elegit.Sequítur: Ecuerbum mur murationis,fubauditur ἀπὸ«orvov,fi abftuleris a te. Verbü autemurmurationis eft, quando cótra nos loquitur deus: ficatfons aquarum cuius non deficient aqux. Etzdificabüt ou proa yas ia cato mum hortus ebríus:& ficutfons cuí non deficiet aqua. Etzdificabüt dicit: Ego lux ueniin IoE.rz.g mundum: ut omnis quí credit ín me,in te: nebris nó maneat:fed habeatlucem uitz.Lu cerna enim corporis noftri eft oculus: Si fimplex fuerit:totüi corpus noftrum erit lucidum. Si auté qui lux effe deberet, uerfus fuerit in tenebras: τῆς omne corp? tenebrofum erit, δὲ dicetur nobis:Si lux quz in te eft tenebre funt: ipfe tene; bri quanta funte Confyderemus quátis uirtutibus perue niamus ad lucem deí:ut tenebre noftrz uertantur in merí/ diem:dicamufqs cum fponía: Vbi pafcis:ubi cubas, in me ridie bép£trequíem oabít ríbí ofi femp: 2(mplebít fple do?íbus aním3 ru«C. QLuod in Alexandrinis exeplaribus in principio huíus capituli additum eft: Et adhuc ín te erit laus mea femp:& in fine& offa tua quafi herba orientur:& pinguefcent,& hareditate poífidebunt in generatione δὲ generationes:ín hebraico nó habet:(ed ne in Lxx. quidem emendatis& ueris exemplaribus: Vnde obelo pranotandü eft. Cü tenebrz,inquit,pectoris tui, orta luce fuerínt diffo/ lute: p noctcpalpabili meridies fuerit exorta: tunc femp habitatorem habebis deum:qui impleat fplendoribus ani; mam tud. De quibus in pfalmo legisur: Tecunt principiü in die uirtutis tuz,in fplendoribus fanctorum,ex utero an; teluciferum genui te.Siue faturaberis cunctis qua defyde/ ratanima tua:quía& ipfe faturafti animam efurientem: Et dicere poterís:Benedic anima mea domino: qui implet in bonis defyderium tuum:& offa tua liberabunt de interítu & igne perpetuo.Siue impinguefcent:ut priftínam cratfitu/ dinem recipiant: quz fame fermonis domini attenuata fue ταῦτ d quidem& iuxtaliteram de refurrectione eorum qua cafura funt corporum,intelligere poffumus: δὲ deuir/ tutibus animz,quas fignificis fanctus loquitur in pfalmo: Omniía offa mea dicet: die qs fimilis tibi? Dequibus δὲ in Prouerbíjs fcripti eft: Fama bona itnpinguat offa: Et qb? pramía promittuntur:fanitas erit corpori to:& curatio of fibus tuis. De quibus rurfum fcriptum eft: Γῆς cuftodit omnia offa eorum: unum ex his non conteretur. Econtra; rioxqui peccator eft,S anima robur perdiditatqy uirtutem: plangit δὲ loquitur: Diffipata funt offa noftra fecus infernu. P8.t4.0.c Neq ei poffum? credere qd' offa peccator nó ín inferno fint:fed iuxta inferni: Et fama bona ipinguat offa: quad."Pro.15. d corporis faginam non pertinet.Sequitur:Et eris fiue erit:id eft,auttu autaníma tua,ficut hortus irriguus.De quo fcri ptum eft:Fons egrediebatur, irrigabat emm fima Gea. 1 Matth,6. c (απ. Ῥδ.Ιοο, ἃ Ibí.t02.a Ybí.s4. b Tro.15.d T3.5.d £ommer.Ibicronymi liber oecirimf fetu. E radifizproquoin hebraico,hortus legitur. Ο uem fontem tá, 5g,c Donalium poffumus dicere: nifi eum cui dicitur: Apud te eit fons uite:qui indefinenter rígat ecclefiam fuam:& cunz étorum corda credentium, à 4] t edíficabuntur ít te oe; ferta feculozum fundamkta generatíoníe«c, Non folum,in: quit, orietur in tene/ brislumétuüi:& tene bre tua erunt quafi meridíes:& dabit tibi diis requie femper:& eris qfi hortus irrígu? & cxtéra: Sed edifica; bunt ín tequa longó tpe deferta fuerát& in 1inultis génerationib? pmáfura, δα! tuarü Füdaméta iáciét:ita ut ucl tu ipfeuoceris aedi ficator fepiti atq; mace riarü:xuel oria£ in te qfi zdificator fepiüi:& ἃ) uertat femitas in quie/ te, fiue iuxta Lxx. Τὰς τρίβους τάς ἀναμέσομ 7ravclo.i.colles in me; dio facies congefcere, Hac iudzí δὲ amici tm occidéus literz, ad inftaurationé referüt urbi paleftínorii. Et uclfactafub Zoroba;: bel δ Efdra,& Neemia:uel in ultimo tpe futura cótedüt:Et ad inftauratione hierufalem δὲ in circuítu ciuitatum altiífi/ ma furidamenta íacienda:& tam excelfos muros xdifican/ 'dos:utnullus hoítium poffit intrare:& omniurn in eas íni/ micorum prohibeatur ingreffus,Nos autem fequentes coe F pueexplanationis ordinem:quz deferta fuerant in iudzis, dicimus aedificari ín ecclefia: non ad breue tempus: fed ín perpetuum:Et fundamenta illius ex utroqs populo:id eft, in duabus generationibus fufcitanda. Vnde dicebat ἄρον ftolus:Cruafi fapiens architectus fundamentü pofui: alius fuperzdificat:unufquifqy auté uideat qd fuperadificet. Et in alio loco: Dei agricultura,dei edificatio fu mus.Et iterii. Edificati fuper fundamentum apoftolorum δὲ propherarü: &uocandam eam fiue eum quí natus eft in ea,zdificatore fepii. De quo ín pfalmo legimus: Homo natus eft in ca:& ipfe fundaunt ο altiffimus. Ὁ uas fepes atq; macerías:hoc enim grzcus fermo fignificat φραγκόυο:agro δὲ uineis cir; 73.79.b cundari fcriptura cómemorat, Vineam de zgypto tranftuz lifti:eiecífti gentes δὲ plantafti eam. Etpoft paululii: Ο ua; re deftruxifti maceriam eius:& uindemiateam omnes quí Efa.5. a tranfeunt uíam«Et ín hoc eodem propheta: Vinea facta eft dilecto: quá pulchro fermone defcribens,intulit: Edifica/ ui turrem,& maccría circüdedi. Ο) uà qui deftruxerit: iuxta Ecclefiaften,mordebit eü coluber.Q ua ídeo circüdata eft: utomnium beftiarum in uíneam dei prohibeatur acce(fus, Geíis. a Ifteeft autem coluber tortuofus qui decoepit Euam in para difo:qua quia dei precepta deftruxerat: propterea morfi/ bus eíus patuít: δὲ audiuita domino:Tu obferuabis caput eius:& ille obferuabittibi calcaneum.In eo loco ubi nos íu/ xta Lxx. interpretati fumus,ne quid innouare uideremur: quia uulgatum e(t teftimonium: xod κληϑήσῃ οικοδόμος φραγάκῶμ τἰά eft,& uocaberís dificator fepiii: In hebraico Icgitur:& uocabitur in te"^ 3.qd? Aquila interpreta tus eft πεφράκτισμκα. Χολῆς: qd? nos poffumus iuxta fen/ fum dicerc: qui fe opponit dei iracundiz feuienti. Deniqy Symmachus tranftulit,murum opponens cedenti: qualís r.Re.7. b fuit Moyfes δὲ Aaron,& Samuel:qui ire domini reftiterüt: δὲ quafi zdificato muro, indignationi eius pofuerunt ter/ Hiere.7,d minum.Q d δὲ Hieremiz dicitur: Ne occurrat domino,ne irz eius uelit refiftere,& indignationem ita pracibus quafi τ"quodam muro intercludere: Ec Moyfi quafí teneretur ab eo Exo.52,c dominus:Dimitte mejinquit,& percutiam populum iftü. »HEP.. Et«dificabüntur ín te deferta fxculorü: fun damenta generationis& generationis fufcitabís: δὲ uocabitur in te zdificator fepiü, couertés femitas in b quicté,Si aüerterís a fab; bato pedé tuü:facere uolü tatétuá in die fácto meo: δὲ uocaberis fabbatü deli; catum:& fanctà dni οἷο, riofü:& olorificaberis eü dá non facis uias tuas;& non ínuenietur uoluntas tua ut loquaris fermone. : Tunc 1.Co.5.b Ibidem Ephe.2.d Ts.86.2 Iftiufmodi ergo zdificator maceriarum murortic& fepi; cóuertet femitasin quieté: ut nequadj dei íra defeuiatfed placatus fit eís dominus:& oines indignationis femitz cg, quiefcant, b Síauerterío a fabbato pedem τι facere YO lantatétuá«c, Cui fupra dixerat: None hoc eft ieiunii ma SEP- Etzdificabunt tibi deferta a fzeculo:& erüt fü daméta tua fempiterna íi generatioes δὲ generatio/ nes:& uocaberís zdifica; gis qd elegi: diffolue colligationem impie; tatís: folue fafciculos deprimétes δὲ catera, Etíam nücpramiare, promittit,(i facere uo/ luerít quafequuntur: uthíc fcilicet cohibeat T! Ὁ: I" X u pM il á) μὲ qi dh ril id fi .nitead meomnes qui laboratis& onerati eftis:& ego uo; pedé fuii in fabbatis,: us ne faciat uoluntateg^ fuas:& diem fan&um δ düifuiscomaculetuo.. lütatibus.Legeprace, ptü eft: nein fabbatís Έχο, το κ op? feruile faciamus: ne accendamus igné, utín uno fedeamuso co:ut illa tanti facia, mus opa qua adani/ ma falutem pertinét, Q. d fi iuxtaliteriac/ cipíamus,penitus im, plerí nó poteft, C) υἱὲ eim poteft hoc facere, ut tota die ac node fedens in fabbato de ὑπο loco nó recedat: imonneleuiter quidé fe cómoueat: qd fi fecerit tranfgreffor legis fite Ex uno igitur mádato,qd iu; xtaliterà impoffibile eft,& cetera cogimur fpiritaliter intelli gere,ne faciamus feruileopus:& perdamus animzliberta;— tem, C) ui enim facit peccatum, feruus eft peccati: Neonus Tog d portemus in fabbato:quale portabat illequi dicit:Iniquita 9847 tes mez eleuatz funt fupra caput meti: Ο) uafi onus graue aggrauatz funt fuper me.Ne íniquitas qua fedet fuper τὰν Zadise lentum plumbi,in nobis habeat poteftatem:Nenosuolu/:--.| ptas corporís δὲ libido fuccendant. Omnes eii adulteran; Ofezb tes quafi clibanus corda eorti:& diaboli iacula ignita funt: ut agittent in obícuro rectos corde.Pracipit quoq; nobis utarrepto fbbis aratro nó refpiciamus poft tergum: utte/ Lucgg| torum altitudinem confcendentes:nequad ad tolfeda[α E culi ueftimenta uelimus defcendere: fed ut audiamus cum.«ὦ moyfe:Tu uero hicfta mecum: fedeamus cum domino, Exo344 latft in uía huius fzculi fuper puteü famaritanz, δὲ conuer/ ἰοῦ, 4. fionem errantiüqp falutem fitientes: ut audiamus Apofto; Cog Jur lum cómonétem:Statefirmi δὲ imobiles:ne patiamur illud Colis qd Iudas paffus eft proditor:qui perdidit locum minifte γῇ fui:& tranfereffor effectus e(t:illiufqg femp fententierer— cordemur:Si fpiritus poteftatem hàbétis afcederit fuperte: Ectios locii tuum ne dimiferis. C) ui fic quiefcit in fabbato: auat inter innocentes manus fuas:nec mouet pedes ut fuasfá/ ciat uolütates: ifte celebrat fabbata domini de'icata: Lui fabbati(mus:Iuxta epiftolam qua ad hebraos fcribitur: repromittitur nobis in coeleftibus& eloría praparatur, ut iut dum nó facimus uias noftras in(abbato:necinuenituruor.——— Ίπτας noftra:ut loquamur fermonem:quo fcilicet:nec opere nec fermone peccemus. Alioquin fi hactantii prohibentur in fabbato:ergo in alíjs fex diebus libertas nobis tribuitur delinquendi. Q.d' fi ftultum eft credere, fupercg, ut fab batum qd interpretatur,requies,omni tempore fanctifican dum fita fidelibus,dum non carnis,fed anima faciuntuo/ luntates.O) uodqpiügitur iuxta Lxx.ín ἵγα ex ore tuo: inhe braiconon habetur. Ad hoc fabbatum,omni feftiuitate ce/ lebrandum,faluator nos prouocat in euangelio, dicens: Ve tor maceriz: δὲ femitas in medío quiefcere facies, Si auerterís ín fabbatis pedé tuum:ut non facias uolü; tates tuas ín die fancta, Et uocabís fabbata delica ta fancta domino. Non tolles pedem. tuum. ad opus: neq; loqueris uer; bum in íra de ore tuo. Eteris E ΕἸ ἝΞ Ξ' ΞΓ ΞΞ ΞΕ Μεσμό bis daborequiem:hoc επί fignificat ἀναπαύσω Viae tt fcilicet peccato& onera depon&tes,(abbaticem? in chrifto€ dicamP;Statuit fup ρειτᾶ pedes meosilludqy uitem?qd'fah i392. étus pene fuftinuifTe fe dicit: Mei uero pene moti ftt pedes. 1biz2a Tunc delectaberis Zn£Zfaiam| ^ eq£uncoelectaberío fuper ofím cc Poft dB vocaberis fab. ' batadelieatá:& non moueris in fabbato pedé tuii ad opus feruile facíedü:negg uerbü locutus fueris:id eft, femp tacue ris:& impleueris qd? praceptü eft: Cohibelingua τα ama/ lo:& labia tuane loquané dolü;Tüc dele&aberis in diio:& £9. LIX fo. 1oj pore,carnif príftíze mortalis atqp corrupte uitia quarem?e Ethac dicimus:non quo fubftantia gloríficati corporis de; negemus:fed quo opera príftina jn his qui angelorum funt fimiles,penít? auferam?:Alioqn δὲ in ifto adhuc corpe p ie; iunia δὲ cótinentia: δὲ ppetuam caítitaté δὲ charitate, ἰπηίτα” C uidebis in te e(Te cóple tü: Delectare in diio: & dabit tibi petitioes cordis tuí, Siue fidu; cià habebis in diio: iu xta illud qd? fcriptum e(t: CLui cófiditin do mino;beatus eft. Et in ' efieret7,a. Hieremia:Benedictus h homoqui confidit in diio,€ erit dis fpes * Ὁ ,Γ7. b eius.Etalibi:Bonü eft fiderein homie. Et ele vabit te dris αἰ - ftolletfup altitudines ac bona terrz. Terra em mitíti,terradp uiué tium:nó eft deorfum, - fed furfum eft.Deniq: . ad Lot de fodome δέ gomorrz ualle fugien tem dicitur: In monte faluum tefac, Ad qué poftq puenit, ort? eft eifolinfegor. De hac terra dicebat dris: Bea ti miies:qim ipfi poffi/ debuntterrá:& multa alia quz crebro ufur/ pauimus:quori illud D eft: Honora patré tuii δὲ matré tuam:& eris longauus fuper terra: qua dris de? tuus de; * derit tibi, Q. d? iuxta litteram penitus ftare non poteit. Multi em 8 honorant parentes,& cito moriuntur:&alíj parricida, lógo uiutit tempore, ν ταῦτ certi? ἡ Gefitg.d cófiderein dio gpcon.-nouerimus hanc terrà e sHEB. lünc delectaberis fuper domínum:& fuftol/ lam te fuper te altitudines terrz:& cibabo te hxredí; tate íacob patris tui. Os ením domini locutü. eft. 6E Tq C8, LIX 'uíata manus domi αἱ ut faluare nequeat:ned; agerauata eft aurís ei? ut non exaudíat: fed iniqui; ἢ tates ueftrz díuiferunt ín; ter uos,& deum ueftrum: & peccata ueftra abfcode; runt faciem eíus a uobís c ne exaudiret. Manüs eim ueftrz pollutz(σε fangui; ne:& dícití ueftri íniqui/ tate, Labia ucftra locuta funt mendadü:& lingua ueftra íníquítatem fatur. INon eft qui ínuocet iu/ ftii: neq; eft quí iudicet uere: fed confidunt ín ni/ hil:& loquuné&anitates. Conceperunt ffe in fublímibus,tricefimifexti pfal» Ci noneftabbre; SEP. Etetísconfidens fu per dominum:& eleuabit tefuper bona teríz:& εἰ, -babit te hareditate ía; cob patrís ταί. Os ením domíni locutum eft. "Os ὩΣ. Vnquid non ρον. N teft manus domi ni faluos facere: aut agera uata eft aurís eíusut non exaudíat? Sed peccata ue; ftra feparant inter uos& deum:& propter peccata ueftra auertít faciem ei?a uobis:ut no mífereat. Ma nus ením ueftrz pollutz funt fanguíne& digiti ue/ ftri peccatis, Labía ueftra polluta funt iniquitate:& lingua ueftra iníufticíam meditatur. Nullus loqui; tur íufta: neq; eft iuftum iudicium, Confidunt. ín uanís& loquuntur uacua, iniquitates atgy peccata. QLuia. . mur uirtutes angcli/ .€as:& tamen fubftan; tiam corporti nóamit timus. Ὁ τὰ ut omia futura credamus:fcia/ mus a deo effe promif fa,cuius oslocutii eft: ut quomodo in mani: bus,op?:& in pedib?, inceffum:& in uentre, generationem:€ in au ribus ος» auditüi atq intuitü: ficinore, fermonem dei intelli» gamus. Ca. LIX (C cenó eftab breuíata ma» nue οὔί«C, Poterà qua nunc facturü efTe me dixí:Eris confidens in diio,& eleuabitte ad bona terre:€ cíbabit te hereditate iacob pa tris tuí:& ante comple re. Neqp ením abbre/ uiata eft manus mea atdp contracta:ut ear adliberandum popu, lum meum extende; renequea: autíurdas aures habeo,ut exau/ direnon poffim.Ex d oftedit aures dri qua iuftos audiunt& non audiüt peccatores:ne/ quad effe noftrartiau rii fimiles:quz emif; fam uocéfiue iufticiz, fiueiniufticize quali, ter audítit:(ed peccata inquít,ueftra quafi q» dam in medío murus oppofitus,uos δὲ deum diuidit. Vn Matth,s, à. mi breuiter recordemur: in quo fcriptü eft: Mites poflidez büt terra: epulabunt in multitudine pacis.Poft qua infer és6 E tur:Expecta drim& cuftodi uias eius:X eleuabitte ut poffi deas terra:& habitabütin faculü fzculi fuper eam. Ὁ ὦ δὲ atih24,c ipfum impolfibile eft. Si eim terram ptranfibunt:hanc utiqy quà incolimus, quà in fzculumfculi iufti habitabüt fup eamtEx quo difcimus effe terrà, quz in fublimibus fita eft. Pott quz infert: Et cibabo fiuecibabit te dris haereditate ia; latur filius abraha:fic qui fupplatat uitia atqp peccata,uoca£ filius iacob:Et cuius quis uirtutis imitator eft: illius appel; latur δὲ filius.Bonaautetn terre quz in excelfis fita eft:qui; 10.2.5 bus faturatur filius iacob,illaaccipiéda funt: Cr uz necocu " lusuiditnecauris audiuit,necín cor hominis afcéderunr. lebreit, c De quiaps in epiftola fcriptum eftad Hebraos:Q) ui enim hac dícut,oftendunt qd? patríam quarant:& fi quídé illam quzrerent de qua eereffi erant,habebant tempus ut reuer/ terentur ad eam:Nuncauté meliorem defyderant patriam: hoc eft,coeleftem hierufale.Ex quo difcimus, mille annorü fabulam ín qua rurfum nuptíz promíttuntur,& cibi δὲ τοΓ’ atth, 2», c renz uite couerfatio, abrjciendam. Si enítm in refurectione neg nubét neg; nubent: fed erüt fimiles angelorü: qa funt VCo.óc filij refürre&tiois;Et deuetreaccibis Apoftolus loquit:Efca uentri,& uenter efcis, deus autem& hunc&illà deftruet: CQLuomodo rurfum incorrupto& fpirítuali, imortaliqy cor cob patris tui.Sicut enim qui fidem habuerit Abraha;appel: de& faluator ín paffione fua fecit utrumq; unum:& me diii parietem maceriz foluens inimicitiam ín fua carne de/ ftruxit:ut quos paries diuiferat peccatorum,chrifti fanguis cóiungeret.C) ui aperuit paradifi ianuam,qua multo tem^ pore claufa fuerat:& igneu gladium fuo quorereftínxit: ut. Gels d audiretlatro: Hodie mecum eris ín paradi(o.€) πο fe, Luc.25.f quitur:Et propter peccata ueftra auertítfaciem a uobis: ut non audiret,(iue ut non miferere£:hoc oftendit, qd' foetoré peccatorum δὲ iníquitates eorum ferrenó potuerít:fed auer terit faciem fuam,ne eorum turpitudiné cerneret: δὲ ftatim percutere cogeretur, Vnde peccator diii uultum uidere de; fyderans, dicit in pfalmo. V fqgquó dreobliuifceris me in fi nem:uídqsquo auertis faciem tuam a me? Er alibi: Oftende faciem tuam δὲ falui erimus. c 4[ zf»anue ἐπίπι veftre pol lute funt íanguíte«C. Cruz fupra generaliter nominauit: nunc exponit in partibus. Et confyderandum: quod ne quad είς obíjciat idololatriam qua Efaiz temporibus te; nebantur,fed effufionem fanguinis:de quo ante iam dixe; τὰτ: Iuftus perit,& non e(t qui recogitet,Etuiri(0 collun/ tur:& nemo corde intelligit. A facie enim iniquitatis Γαία’ tus eft iu(tus:erít ín pace fepultura εἰ”, tolleturqp de medio. Etquamd ipfi manus nó miferinr ín drim faluatorem:ta/ men confona impietatis uoce clamátes: Saneuis eius fi uper nos& fuper filios noftros: mortis eius rei eue& habent pollutas manus.De quibus idem propheta teftatur dicés: O5 Sileuaueritig Ὅδ.12. ἃ Ibi.79.b 8.7.8 λα 27.c δ.1.ἃ E τίν --^£ommen.Ibictonymi liber oecimuf fértus Siledaueritis manus ueftrasad me:non exaudiam.Manus ueftrz(anguine plena funt. Labia quoq eor& lingualo; quütur iniquitatem atqp mendacium:ut pro chrifto(ibi an^. tichritum repromittant:nec fitullus in populo qui inuocet iufticíam,R& iudicet ueritate, Siueut in hebrao habet,fide, quod ícilicet credat in T: chrifto: fed cofidüt in.. uma nihili& loquütur ua;.* HEB. Cónceperunt labo nitates. Vnde Apofto. rem,& pepererunt iniqui] lus pracipit,ne atten»..; damus iudaicasfabu, tatem:& oua afpidutm ΓΙ las:& mandata homí; nü auerfantiü fea-ue; perunz:& telas aranez te/.. ritate. Vere em confi düt in nihili:& fequüt yanitates:tin quo im/: letur dri uaticinitiz 195.5.g Egoueniin nomiepa. tris mei,S non fufcepi. ftis me: fi altus uene/ τί nomine fuo,illü fufcipietis. aq[ Con; ceperuntlabo:zem 2 pe pererütiniquitaré cC. (Qui antichriftí pra ftolantur aduentum: 8.26.c nec poffunt dicere:A tímoretuo domine có cepimus,X parturiui/ mus& peperimus,fpi ritum faiutís tuz feci; mus fuper terram: re; &e concipiunt dolore & parturíüt iniqtaté: F ut qué multo labore perqrüt, in iniquitate fufcipiant: de quorü fcripti eft patre: Con/ cepit dolore€ peperít iniqvitaté.Ifti frangüt atqy difrumpunt oua afpidum,ut earum ue nena in fua mente fuz. xuerunt.' Qui comederit de ους eorü tnotietur:& qd'cofotuni cft; erumpet in regulum. Tel: eorum non erunt ín ueftímentü: neq; operíentur operibus v fuis. Operd eorum opera inutilia:& opus íníquita/ tis ín manibus eorum.Pe; des eorum ad malum cut; runt:& feftinant ut effun/ dant fanguínem innocen/ tem. Cooítationes eorü, cogítatíones ínutiles: ua/ flitas δὲ cotrítio in ufjs eo τῇ. Viam pacis nefcierüt: δὲ nó eft iudicium in στοί/ fibus eor. Semítz eorü incuruatz funt cís:ormnís q calcat ín eís,ignorat pacé. Propter. Matth,25.d Οδ. b fcipiát:quibus in eua; eclio dicitur: Serpentes,genimina uiperarü. Pulchreqsoua pofuit afpidum atq ferpentum:qua oua priis generare di, cun£.Et quia non folü malitiz uenena in cordibus fuis reti, nent:fed in lege domini die ac nocte meditantur, aniles fa/ bulas muffitates: propterea dicitur:Et telas aranez texunt: gbus mufcas& culices& parua capiuntanimátia: ad quas cum forte quid uenerít,quafi per aerem uacuum tráfuolat. Qui comederit, inquit, de ouís eorü, morietur:hoc εδ αυ confilijs eorum acquieuerit:quó Abel acquieuit Cain dicé ti: Tranfeamus in campü: ftatim interficietur: Siueut Lxx. tranftulerunt: Q,ui uoluerit de ouis eorum comedere,coni terens inueniet putridum:& in ipfo regulum. Qr ui em pri; ma fronte d:coeptus,oua putauerit gallinarum& alíarti uo lucrum,quarum efus innoxius eft: fifregerítantedp come/ dat:ftatim putorem teterrímum fetoréq: cognofcet: δὲ qd confotum eft,inueniet: eeulum.Siue iuxta Symmachum δὲ Theodotionem,afpidem. Aquila autem uipera pofuit: Pro. qua in hebraico legitur YN. Cui igitur audiens tradi;, tionesiudaicas;ad efcas femilleannorum uoluerit prepa/. rare:& repromiffionii delítijs iiretitus;manti ad ouum ex^ tendere: Si antec comedat:hoc eft uerbis mortiferisacquie. fcat, uoluerit príus confyderare qd' dicitur:& fingulos. fer/: τς mones difcutere,eorüq; tractarerationem:ftatim in ipfis rez. perietantichriftum praeparari, Ergo iuxta hebraicum qui: comederit de ouis corum,morietur.O) ui autem iuxta Lxx. frangereante uoluerit:& diligentius intuerí acuidere quid . fupra dixeratiTelas aranea texunt:exponit qd telarum ifta . rumtextura non proficíat, Labcr inquit eorum omniftg do &rina non chti(ti efficit ueftimentüi:nec pallium quo nudi; ΄ tas anima protegatur:fed caffo labore defudant,dicete hoc ἡ eodem propheta: Populus hic labíjs me honorat: cor uero ^.«orumlonge efta me, SEP. Quiaparturiüt do. lorem& generant iníquí/ tatem.Oua afpidum fre; cerunt;€ telam. aranex. texuerunt. Et qui de ouis eorü comedere uoluerit, franpés reperiet putridà:. & in ipfo regulum:tela eo rum non etrít ín ueftimen/ tum,nec operíentur operi bus fuis. Opera ei eorü opera iniquitatis:& pe des eorum ad malitiam currunt. Velocesad effun dendum fanguinem inj. noxiii:& cogitationes€o/ rum, cogitationes ftulto;. rum, Contrítio δὲ mifería in uijs corum:X uiam pa/ ds non cognouerunt:€ non eft iudicium ín uijs eorum. Semitx enim οο’ rum peruerfz quas tran/ feunt, δὲ nefciunt pacem. Propterea fuetudinem. Ad quos Stephanus loquebatur: C.uemem Αα. Fruftra autem me co; lunt,docentes doári, nas& praceptahomi,' num:qus fequentes, negligunt legem dei,: Et ut fciamus in tela: opera demióftrari: in/* tulit:Neq operientur operibus fuis.Couida locum iftum(icediffe, rüt. Ouaafpidumfdr derüt fiue ruperunt.i, mordentes pphetarü reliquere fermoesom nes:& blandi fibi pfeu: doprophetarum elo/ quía texuerunt: De quib? quí comederit,: aferpente feriet;&inz telliget nihil fibi uer? ba profui(fe médacif, b 4I C pera cos ope; ra ínutilía:z opue íníd tatío ín manibue eo:ft &C.ldeo non opériun/ tur opibus fuis: quía opera corii opera ini- quitatis funt, Quz Apoftolus infrüctuo; Ephe.ge fa cognominat:íd eft, fructus non habentia, Ὁ Etpedes eorum cur/ Prou runtad malum: X[ε/ ftinant ad. effunden, dum fanguinem in; noxium: Hanc enim & in prophetarum oc/ cifione hab:iertit con^ prophetarum non funt perfecuti patres ueftrivEt dominus in euangelio: Hierufalem,hierufalem qua occidis prophe/ Matbuyd tas& lapidas eos qui ad te miffi funt.Et terii: Venietfuper uos omnis fanguis iuftus qui effufus eft fuper terram:a fan guine Abel iufti ufq; ad fanguiné Zacharia filij Barachia: quem occidi(tis inter templum δὲ altare. Vnde& fupra ad cos dicitur; Manus enim ueftrz polluta funt fanguine: δὲ lingua ueftra loquitur iniquitatem, Et per hanc meditatio nem crudelitatis atcp blafphemiz,ad necem domini perue/ ncrüt. Quomodo&{πάας per auaricíz uíà uenit ad homi cidium:immo facrilegium auariciz copulatii. Ομάρ fc; quitur: Cogitationes eorum cogitationes ftultorum: con tritío& infaelicitas in ufjs eorum:& uiam pacis non cogno uerunt: Et fupra: Veloces pedes eorum ad effundendum fanguinem: Apoftolus pofuitad Rhomanos. Quod mul ti ignorantes: de tertíodecimo pfalmo fumptum putant: qui uerfus ín aditione uulgata additi funt:& in hebrai co non habentur. De quo plenius in exordio huius uo/ luminis diximus. Recteautem uiam pacis ignoreue unt: quia auctorem eius fufcipere noluerunt. Ipfe eft enim pax noftra,quiloquíturad apcftolos: Pacem meam bis pacem meam relinquo uobis. Et ad hierufalem: Si fcit res qua ad pacem unt tibi: quon:am uenient dies fuper 84,8. do uobis: Iot44. Γι te:&cireundabunt te inimici tui uallo:& obfidebunt te: filios tuos allident ad terram. C.ui autem pacem non Ἶμ dns ὃ ds μ᾿ erint τοῦ nec iudici ntin ufjs fuis;, latitet, reperiet fetorem teterrimum:& principem oraniti fer... fufceperint,confequenter nec iudicium habe tin ἢ? dab p γη verbis legi, pentum diabolum,in eorum atitaretraditionibus.Erquia— lum dequo(upra dictum efizEccepuer meus quem vg dilcétus Ium noninuenit pace, fed neccognofcit qui/ dem ei: ut fciat quid *quarere debeat. 8t ivopter bocelon bío«C. Poft accufatio; nem populi iudaorü: ex perfona corum pro pheta refpondit, quid loqui debeant poeni; tentes:fi tàmen uelint poft: uulnera recipere fanitaté. Mirorqp cur Exx. quafi ppheta de eis loqua£,€ non ipfí ad pphetz yba refpó deant, oratione texu/ erint: cum in confe pérati, hocidem fece; dns rint dicentes: Expecta nci uímus iudiciti,& non eft:falus longe receffit anobis. Multa enim iniquitas noftra in có fpectu tuo:& peccata bis:& cetera. In pre fenti igiturtépore uni uerfacomplent. Elon gatum eft iudicium a iudais; quod getibus nunciatum eft.Et non apprehendet eos iuíti, cia, que anationibus pectaueruntlucem dí T$42,a centes: Emitte lucem ' tuam δὲ yitaté tuam: erroris tenebris occu pati funt. Suftinebant το fplendorem: δὲ ambu lauerunt in tenebris: Ita(cripturas fanctas, quafi caci. palpantes parietem: uerba tim in eis& folia, no fenfum : fructumqp quarétes, qui tenctur in líterís. Denig iungit δὲ dicit: Impegimus iue cade; mus meridie, quafi in quafi mortui. In toto eim orbe, fole iuftícize gátum eft iudici a uo quentibus ueritate fu noftra reftiterunt. no^ comprehenfa eft. Ex, que εἰς per ,pphetas füerat repromitfa,&: tenebris: ín caligofis,. Zn xfaiam-. . difetus meus quem dilexitanima mea, iudicium e&tibus .proferet. Sequitur: Vía eorti perueríze:non natura, fed pro/ pria uoluntate. Ὁ uicquid enim peruertitur atcp curuatur, dere&o torquet in prauum. Omnis doctrina pharifzorü.. fubuerfio ueritatis e(t: per quam qui ambulauerit, non fo/ 3 HEB-Própter hocelonga: . tum eftíudícium a nobis: δὲ non apprehendet nos: iufticia.Expectauimus lu ceim;& eccetenebra: fplen dorem,& in tenebris am; ᾿ bülauímus.Palpauim? fi,' cut cxa paríctem:& qua; fiabfgy oculis attrectauí mus:mpcefmus meridie, quafi ín tenebris: in cali, cofis quafi mortui.Rugíe mus quafi uríi omues:€ quafi columbzx tneditan/ tes gememus. Expectaui, mus iudíciam,& non erít: falutetn, δὲ eloncata cfta o v obís. Mültiplicatx funt íníquítátes noftra coráte: & peccata noftra refpon/. deruntnobís: quía Ícelera: noftra ποις,& iniqui/ tates tioftras cognouim?, Peccare δὲ mentití contra drim:& auerfi fum?ne ire mus poft tercidni noftri utloqueremur calummiíá: & tranfereffioné concept mus: δὲ locutí füm? de cor de Y ba médaai. Et couet; fum eftretrorfumiudiciü: & iafticíalonge ftetit:quía corruit ín platea ucrítas: & zquitas non potuit ín/ eredi. E facta eft ueritas in obliuioné:& quí recef/ fita malo,prada patuit. ida Et uidit dfis: fplendase rutilante,illi moran£ ín tenebris: uidelicet ut pec^ cato mortui. Rugiemus(ait) quafi urfi omnes:& quafi co; lutnbz meditantes gememus: ut& crudeles fintpariter& miferi: ferí& immanes,) atq trepidantes;ad cos qui fortiores funt: quos quafi acci; Reg.t7. b pitres perhorrefcunt. Legimus δὲ inalio loco: Quafi urfa Dài.7.b raptís catulis: Ecin Daaniele,regnum cruentum,ín quo tres fant: ordines dentium: urfz ferocíffima comparatum, Etquafi columba meditantes gememus,abfg fenfu δὲ in; ad humiles atcp fubiectos: pauídi telligentia fcripturarum,tm uerba meditantes, quz decan; tant memoriter. Sed quomodo columbz, de quibus fcrí; ptum eft: Ephraim quafi columba non habens fenfum: Et quomodo in euangelio contra ferpentum malíciam,fimpli $0. IO4. Ofec. 7,€ Matth.to, b citas ponitur columbarum: ficin prafenti loco, fimplicitas - SEP. Propterea receffit iu/ díciutn ab eís:& non ap/ prehendit eos iufticia; Οἵ expectarent lucem, factx [πείς tenebrx. Prafto; lantes eam ín tencbrísarm bulabüt: pal pabunt(icut' cz parictem: δὲ quafi nó habentes oculos attrecta; bunt. Cadent ín meridie, quaft in nocte mediía:qua fi moríentes eement:qua/ fiurfus,& quaficolumba paríter ambulabunt. Ex; pectauimus iudicium, δὲ nó eft: falus longe recefTit a nobis. Multa eft enim iniquítas noftra inconfpe Cu tuo:€ peccata noftra reftiterunt nobis. Iníqui tates ením noflrx in no; bis funt:& íniufticías πο’ ftras cognouímus. Impíe cgímus,& métiti futnus;. & receffim? a deo noftro, Locuti fumus iniqua δὲ in obedientes fuimus. Par; turíuímus, δὲ meditati fu; mus de cordibus noftris uerba íniqua. Et receffím? a iudicio,& iufticialonge fletít: quía confumpta eft in ufjs corü uerítas:& per rectum íter tranfire nó po terant. Etuerítas fublata eft:& tranftulerunt men/ temmutnon intellieerent. Vidit diis qe Moyfi locutus fit abízp prudentia, qua uicina ftulticiz e(t: in folauerborum medi; tatione monftrat.Ex/ pectabunt iudiciü,& non erit:falutem,fube auditur:expectabunt, & non erít,quia longe migrauit ad gentes, In quo notandum, cp omnia futuro- dicant tépore: ut quod nune iudei fuftinent,indice tur. ὃ 4Γ Ze»ulríplíca te(ant íniquítatee no^ ftre cozam te«€. Red, ὁ ditcaufas quarerugie rint quaft uríi:S medi tatífuntur columba: expectauerint iudiciü quod nonerat:falute, quz tranfiuit ad gen, tes:quia multiplicata (ἀπε dicétes: Iniquita/ tes noftrz in cófpectu tuo. A quibus multo temporeauerteras fa; ciem: ne eas cerneres, ne ferires Et peccata . nofira refpóderüt no: bis: utreciperem? qd? meruímus. Etícelera nottra nobifcü funt. Iniquitatefq: cognoui mus,quas multo tem pore perpetrantes,pu/ tabamus effe iufticia. Que funtaüt iniqui, tatescPeccare& men; tiri contra deu: fiue ut iuxta hebraici, σα la tràftulit: negare de; um:qd ad(aiuatorem refercur. Etreliquim? (1nquiunt) detim no ftrum dicétes:Scimus ToS o.f deus:huncaut? nefci; mus unde fitutloque remur calumni3. Hic Ibi. c fiex deo cffetnó folue ret fabbati.Et:In beel E ucar. 5 gebub principe dzemo niorii etjcít dazmonia. Ettranfgreffioné quae fignificati?erace dici; ΓηΓττόσασιοιςΏ aliqs negat deii& prauari; cationis arguit:cócepimus,& locuti fumus de corde uerba medacij,cotemnetes legé dei,& fequétes traditiones hoim: quas illi&6/spe o uocant:& quas in nfo cordefimulaui/ mus.Btcóueríum eft retrorfum iudíciüi,& iufticia longe fte tit. Quz em pars iuíticiz δὲ iniqtatie q cofenfus Chrifti ἂχ 2. Co, ό.ς Ρο[ίαϊς Stetit iuftícía in gentib?:& receffita nobis, σα corruit ín platea ueritas. Lata em δὲ(pacio(a uia quz ducitad mor Matth, 7. 5. tem:qaanguftá uía in q ueritas cómorat intrare nolebant. Etfacta eit ueritas ín obliuione:de ᾧ fcriptü eft: Veritas de T2845 4 terra £ommen.t ieronymi liber oecimnf fextua E teraortaeft:& iufticia decoclo,pfpexit.In Qaiaduertédü qp crebro ueritas nominata fit,ut Chrifti perfona monftraret: quá deferétes, fecuti funt mendacii, Et qui receffita malo, prada patuit.) d quad uideat obfcurii,(ic edifferi pote(t: nobis médaciii denoftro corde fingétib? δὲ deferétib? lege dei: iufticia loge ftetit, & yitas corruit in pla: teis:3 aequitas ad nos intrare nó potuít:& fi; lius dei qui eft ueritas, fa&us€ in obliuioné: intantum ut quíctiq a traditionib? iudao/ rum cupíerit recedere, ftatim/pateret infidijs δέ pfecutionib?: ita ut Tof.9.a cacii a natiuitate qui oculos receperat,expu lerint de fynagogis.Et poft refurrectioné do/ mini faluatoris, omes qui in eo credebat,per fecuti fint atcp nuda uerínt:quibus de toto orbegentium ecclefia miniítería dirigebant, quaper manus apo/ ftolorü diftribuerent. aq£t vídít oomínue «C. Hucufq ex perfo/ na populi propheticuf fermo contextus eft: nunc propheta ex fua perfona loquítur.Illis ita dicentibus: uidit dominus qp poaeniten/ tiam ore iactarent, δὲ cordeno ageret:& nó placuit εἰ. Ο uafiuit E eim in eis iudicij uerita tem,qd ad gentes tran s HEB.Et üiídit dris,& malá apparuit f ocul'ei?:qa no ἔ iudicí:& uidit qa non eft uit:& aporíat? é,quía nó€ η occurrat. Et faluabit fibi brachíü fu&:& iufticía ei? ipfa cofirmauit eü.Induc? eft íufticia ut loríca:& σα; lea falutis i capite ei?.In dut?eft ueftimétis ultioís: & operc?é dfi pallio celi: fi cutaduíndictá jfi ad retrí butionéindignationis bo ftibus fuís:& uíiciffitudine inimicis fuis:infulis uicem v reddet. Et timébüt qui ab ocidentenomédni;&qui ab ortu folís;eloríá ei?: cá uenerit qfi fluui? uiolétus qué fpiritus domínicogít: & ueneritfionredemptor: & cis qui flatum fuerat: δέ non reperit. Defy/ derauítaliquem iuftum uirum:qui fibi irato poffit occurz $.50.2. rere,&nonínuenit: qui€ fupra dixerat: Veni,& non erat uir:uocaui,& nó erat qui audiret. Et quia illis in fcelere per/ 8.15. ἃ manentibus,neunus quidem iuítus inuentus eft: fed om^ nes declinauertit, fimul inutiles facti funt:& non eft qui fa/ cíat bonü:nó eft ufqp ad υπ: Brachio fuo atqpiufticia,fiue mifericordía confirmauit eum: ut quí uoluerint ab errore conuerti: non fuo merito, fed dei clamentia conferuentur. Deniq indutus eft iufticiz loríca,& galea falutis, δὲ uefti/ bus ultionis,& celi pallio circumdatus:ficqy armatus pro; ceffit ad bellum,ut redderet ultioné inímicis fuis, Haud du bium quin íudaos fignificet, perfeuerates in blafphemíjs: δὲ uicilfitudiné hoftibus fuis, quado eos rhomanus cinxit exercitus. CLuibus uíncentibus,dominus pugnaffe mon; ftratur, Hoc teftimonio ufus eft Paulus fcribens ad Ephe7 Ephe,6. b fios:& uolens nos indui armatura Chrifti, quo poffimus ignitis diaboli iaculis refiftere.C) uodqp in Lxx. interpreti? bus non habetur: infulis uicem reddet:urbes iudzz figni; ficat:quas rhomanus uaftauit exercitus, Nam& fupra haz $.20.b bitatorib? infulz,id eft, hierufalem, dominus loquitur per prophetam, bf rtímebunt quíab occídente nomen oo; míní«c. Poft dominus lorica íufticiz,& oalea falutis, δὲ ue(tibus ultionís, celiqs pallio fuerit indutusad pugnam, δὲ uenerítad certaméatep uindictam: ut retribuat hoftibus & reddat inimicis fuis:& infulas eorum: id eft,urbes uicu/ Matth.$.b lofdp fubuertat: Tunc alienigena qui deoccidente& oríen/ te uenturi funt:ut requiefcant in finu Abraham:de quibus $.49.d δὲ fupra dictum eft: Ecce ifti delonge uenient: alíj de occi^ dente,& alij ab aquilone,& alíj de terra perfarii: timebunt Ecci.i. b dominum,eo tímore qui eft initium fapientiz. De quo in $35. b multis locis legimus; ex quibus pauca ponamus: Beatus fuit galeam falutís in ca; inclytum. Veniet em qua/ vir qui timet dominum:& non eft inopia tímétibus eum, Et: Timor domini difciplina& fapientia.Et: Venite filij au, diteme: timorem domini docebo uos. Et: Beatus homo 1b qui timet dominum. Et: Timor domini addit dies, Q autem repulfo ifrael,eentiü turba fuccedat, Malachias pro, ; pheta pleni? docet, in quo dicit ad Ιύάαος; ΝΟ eft uoluntas mea in uobis dícit domin? omniípoteés, Et hoftía non fufcipíam dema, nibus ueftris.Rurfum dp de multitudínena^ tioni: Ab ortu enim folis ufcpad occafum, glorificatü eft nomen meü ín gétib*. Huius beatitudinis ílle au/ ctor eft,q ueniet quafi fluui? uiolentus, qué fpiritus domini coeit, Siue ut Aquila tran; ftulit,quafi lumenan guftum, fpiritus do/ miní fienaculum οἱ, Aut Theodotío,quafi fluuius oppugnans, fpiritus domini figna/ tus eft.In eo ergo tefti moníj huius,qd Lxx, tranftulerüt: oo ποῖα, 4.00, Ριαίος,, h ὀργὴ κυ» plov ἥξει μετὰ θυμοῖς id eft, quafi fluui? uio lentus, ira domini ue; niet cum furore: pars ultíma in hebraico nó habet. Neq em in re; promiffionib? dei,ira furorq» ponendus eft; cum in ceterís quz fequuntur: beatitudo fitfuturorum: δὲ comminatio poenag peccantium. Iuxta Aquilam au tem& Theodotionem: fpiritus domíni qui fignatus in sEP. Vidit dominus& nó. plaaiiteisquoníánonerat iudicium. Etuidit,& non erat uít, Et confyderauit, & nó erat qui defenderet. Et ultus eft eos brachio fuo,& mifericordía fufti/ nuit. Et indutus eft iufti ciam quafi lorícam:€ po/ pite.Et círeundatus eft ue/ ftímento uíndictz& ρα; lio:quafi retribuens ultío, nem opprobrium aduer faris. Ectímebunt qui ab ocddente nomen domiíní:: δὲ qui ab ortu folis, nomé fi fluuius uíolentus ira do mirnií:ueniet cum furore:& ueniet de fion qui liberet. Etauertat Chrifto eft:ellud confirmat exemplum, quod in Ioanne: froid| 355, t: i.a Maladie| euangelifta legitur. Hunc enim deus fignauit pater: de Iof.éc quo&ante íam dictum eft: Exiet uirga de radice íeffe;& 9Ihà flos deradice eius afcendet:& requiefcet fuper eum fpiritus domini,fpiritus fapiétiz δὲ intelle&tus,fpiritus cófilíj& for; titudinis, fpiritus fcientia δὲ pietatis,& repleuit eum fpiri tüs timoris domíni. Vnde& nos dicimus:Signatum eft[η$54.b per nos lumen uultus ταί domíne.Et in Ecechiele uirorum Ecc. 95 gementium frontes ,thau litere hebraice,quz apud eos ul tima eft, impreífione fignantur. Sinautem fcire uolumus, quomodo fpiritu(fanctus fluuius uiolentus fir, Apoftolo; rum acta demos: in quíbus fcriptum cft: Cumautem Adi. conereeati elTent pariter, factus eft fubito de coelo fonus quafi fpiritus uiolentus:& impleuituniuerfam domtü ubl. erantíedétes: Apparuerütqp eis lingua difperfz ficut ignis: δὲ fedit fuper fingulos eorum: Repleticp unt omnes fpiri» tufancto, Sequitur: Veníet redemptor(ton: X eorum qui redeuntab iniquitate in Iacob,dicit domin?.Pro quo Lxx. tranftulerunt: Veniet ex fion qui liberet:& auerrat impietaz tes a Iacob. Si ergo de fion ueniet qui auertat ítnpietates a Iacob: Hoc inteiligimus,g» homo natus fitin Ποπ& fun dauerít eam altifífimus: qui auertit fcelera a Iacob. Sin^ autem ueniet fion redemptor:& hís qui redeunt ab iniqui/ tate inTacob dicit dominus. Hic fenfus eft; Veniet ΟΠ ftus quiredimetfion fanguine fuo. Siue iuxta hebraicam proprietate, qui propinquus eft fion:& de ifrael(Ἠγρερε” neratus fit: hoc enim ΟΕ, id εἴς, ἀγχισεῖο fonat. Acne putemus omnem redimi(ion:& cam de fceleribus liberari, qua domini fanguine cruentata eft;fignificanter Mum isqu ἰὼν Duet είς: uod enimfaciuntnefciunt. Eorü igitur in fion redem BUM ptio et,& propinquus,qui eum fufceperint ex Iacob:& illis * pollice£ dicens:Hoc foedus meti cüi eis fiue pactü, ut omes alij Gen:aut iui d. teftamentü:: E RI η ERR LxQdür. HEB.&cisq redeütab ini. autéfodus,padü,&^ quirate in íacob dicit dis. teítamétüi fequés uer/ fus oftendit: Spiritus Cinquit) meus qui eft "inte: ybameaque pofui inore tuo, non recedent deoretuo:& deorefeminís tui: am ' modo δὲ ufq in(em; iternü. C. uod uel ad Efaiam dicit, ut mihi vidct: uel ad dim, ut planq aftimat.leitur CERTES | m | zin£íaiam His qui redeuntab iniquitate, fi uoluerint agere poeniten? tiam:in quibus oratio domini compleatur: Pater, ignofce Hoc fcedus meü εἴ εἰς di cit dris:Spiri?me?q eft ín te:& Y bameaquz ροία i otetuo ,no recedet de ore tuo:& de ore femínis femi nis tui dicit dris: Ammodo& ufq; in fempiíterna. 'ad Efaíam fic ordo conectitur: Hoc eft pa&üi euangelij fem piternum: ut fpiritus meus qui eftin te,& uerba mea quz pofuiinoretuo, per quz uentura przdices: non detuo ore difcedant:nec de filiorü τουτί ac nepotü,& femini( feminis tui: utomnis per feriem generatio demonftretur: φ(cilicet gratia ,pphetariiin apoftolis ueniat,& per eos qui de ifrael perapoftolos credituri funt. Ὁ uod autem infert: Ammo Luc.25 g do&ufíqpin fempiternti,illi cógruit: Coelum& terra tranfi T bunt:uerbaauté mea non prateribunt. Hunclogi diligen; Rom.1o«c ter Paulus edifferes(cribitad Rhomanos:q non fit diftin tio iudzi δὲ eraci:fed ipfe domínus omniü, diues ín omni busqui inuocant illum:& qd? no ficcrediderintgentes, ut 2. Co:1€(rael penitus pelleretur.Nam& cgo(aít) ifraelites fum ex fe mine Abrahà,de tribu beniamin.Nó repulit deus plabem £4. LIX $o. Io$ fuam quá prafciuit. Et poft paulalum,cum Heliz ροπῆεε 2 exemplum,quarentis ad dominum qp folus effet relictus: δέ audientisab eo φ reliquiffet fibi dis feptem milia uiro; s Regg.b rum,qui nà cüruafTent genua αἲ Baal, intulit: Sicigit& in hoctpereliquiz fcd^m electioné gratiz,faluz facte funt. Sí, sEP. Ftauertet impietates a iacob:& hocerít eis ame teftamentum dict domi nus.Spiítítus meus quí eft in te:&uerba mea qux de dí ín ore tuo, nó deficient de ore tuo,& ex ore femi; nís tui:ait domín?ex nunc & in xternum. auté gratia, íam nó ex opib? alioquin gratia ianoeftgratia. Quid ergo εἴη quarebat ifracl/hocnon eft con^ fecutus:electio autem cófecuta eft: ceteri ὦ ο excacati(urit. C) ui fi nó permanferint in in «rédulitate, ínferent, Potés eít ein(inquit) Rom.€ deus iterti inferere il» los:non contra natu ram ex oleaítro, ficut gentiu ínferta eft mul titudo: fed(τ πὶ na; tur in boni, id eft ih fuam oliuam. Etad extremi pofuit, "utad prafenscapitulum perueniret: Nolo enim uos igno; Ibídem rare fratres myfteriti hoc, ut non fitisapud uos metipíos fa pientes.(3 uia caecitas ex parte ifrael contígit donec pleni; tudo gentiü fubintraret:& fiCofis ifrael faluus fieret:(icut fcriptu eft: Veniet ex fion quiliberet δὲ auertet impietates a 8. eo, Iacob:& hoc illis a meteftamétü,cii abftulero peccata eorii, Hacidcircolatius profécuti fumus:ut quicquid repromif? Ποπ, δὲ legim? δὲ lecturí fumus ad fion& ad hierufalé: nó eeneraliter ad οτος iudzos,fed fpecíaliter ad eos dici intel; ligamus;qui inápfis δὲ per apfos electi funt ex ifrael, Commentaríj decimifexti in Efaiam propheta finis, PROEMIVM. nuít:düs fup aquas multas:uox dni ín uirtute.Et poft paululü: Vox ἀπί przparantís ceruos:& teuclauit codenfa:& in téplo ei? ος dícét gloría.Atqy ut multítudíné credétià demoftraret,inta li:Dris diluuiá inhabitare fecit:& fedebit diis rex in zternü.Rurfumq octauo addito facramé totricefimüfextum pfalmá efficiclíiteratü, cui? principia eft:INoli zrmulari in malignátib?: neq . DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN DECIMVMSEPTIMVM COMMENTARIORVM ΕΒΑΙΔΕ AD EVSTOCHIVM Ὁ Vanta myftería feptimus poft decimum numerus,ad quem nunc explanationá in t Efaiam peruenit liber itf cripturis fanctis contíneat:uellem uíreo chrifti Euftochis B breui fermone percurrere.Sed quía nó poflum omnía ín omnibus locís dícere,hoc οι ftrictím admoneo:qd'pfalmus qui huíus numcrí título pranota Πε puerí domíni Dauid: δὲ cecinerít uerba cantíci,ín díe qua eripuit εἴ diis de manu oím ibímicorà füorá;& de ! c manu Saul& dixerit: Diligam te diefortítudo mea,& relíqua.Puer auté dni ille eft,cuí paterlo quif ín Efaía:Maenü tibi eft uocari puerü meii. Etín alio loco:Ecce puer meus qué elegi:& dile €us meus ín ᾗ coplacuit fibi aia mea.Ifte puer qui interpreta£ fortis manu,ín díe qua libcrauit eum dris de manu Saulqui ín lingua noftra,expetítü,uel ínfernü fonat:& ab omnibus inimícis fuis quí damauerüt cotra eü: Crucifigecrucifie talé:qn ad patré uictor afcédit, fuluis ucftibus ος... debofrajntercatera tríumphantis locutus eft uerba:Eripe me de contradíctionib? populi:con | ftucsmeíncaput σξιία Populus quénó cognoui feruuit mihítin auditu aurís obediuit mihi. Ruríumq de ppfo íudxorá:Filij aliení mentiti funt mihí:filij alieni ínueterauerüt δὲ daudícaue runta femítís faís:quib?& Helias dixerat: Vf. q;quo daudiícatís utroq; inalijsreperic híc pfalm? tam ín Samuelis cg ín dícrü hiftoria cotínet. Qui de uno numero ad hebdomade p increméta pfíciés uenit ad uícefimüoctauü pfalmü:qui& ipfe infcrbi£ Dauid, in cofummationé tabernaculí,qn angelísimperat: Afferte dro filij deizafferte drio filios arietit. ar Et oia Μαρ! falutarís& eccfiz myftería cocínunt: Vox dni fup aquas: deus maíeftatís into; pede? Deníq qd'difficile gclaueris Τοῦ, 8. b [Ρα Matth. 15. c £ommen.lbicronymi liber oecimuf feptimus gclaueris faciétes iniqtaté.Cui?expofitio;nó pra-fationis fed pprij uoluminis éEtnemultanüc Ω: replicem?;ufq; ad quíntüdecimü numerá p augrméta fucctefcés, in ἃ pfalmi graduü funt&uas electionis apud Petrü híerofolymis cómora£, centefimá uicefimá efficit numerá: qui primi in Chriftum fuere credentes:& cam Apoftolís ccenaculum fidei cofcenderunt: Defcenditaqy fuper cos fpirituflanctus: poftqy αἱ ad feptimüdecimü numerum ordine gradiens: δὲ euangelicam poflidens dignitaté praxipiente domino de dextris partibus, centum quinquagíntatres pifces maguos capít;& ín ecdefia collocat. Cui& nunc Efaías propheta loquitur. COMMENTARIORVM HIERONYMI.IN ESAIAM PROPHETAM LIBER DECIMVSSEPTIMVS. p τας illumítare c. Quid nobis uideretur 'll deinftauratione fion& hierufale:& cunctis ΠΡ ἢ quaei 4v) B ταῦ! ua em(663) ticinio promittunt, in fine fu perioris libri plenius diximus: ubi interpre tati fumus, quid figni ficaret ille uerficulus: Veniet fion redéptor: δι bisqredeuntab ini quitatc ín lacob: Nüc breuiter per(tringedii εἰ, quid plurimi de hocloco fentiant:ut er rac illi minare, quía ue/ nitlumen tuü:& cloría ἀπί fuper te orta eft, Quia ecce tene brz:operíent terram,& ca ligo populos.Sup te auté oríet dris:& oloría eius ín teuidebit. Etambulabüt lis fuis:In uiam gentium neabieritis:& in ciuitates famari οπλο *tanorum ne íntrauerttís: ite magis ad oues perditas dom? ift. rua ob caufam& apoftoli primü in fynagogis domi; num nunciabant: quibus non recipientibus euangelium, dicuntad eos: Vobis quidéoportuerat predicari uerbum: Zluminare Álluminare hie rufalé-- uenit em lumen ταῦ:& elo ria dri fuper te orta eft.Ec ce tenebra: operient terrà, δὲ caligo fup gétes.Sup te auté apparebit dris:&elia ill? ín te uidebit.Et ambu fed quíanó recocpiítis falutem, ecceconuer/ timur ad gentes. Lux ein uenitin mundum: & magís íudzi dilexe runt tenebras, Vnde δὲ dominus cum híe; rufalem fleuiffet,adie; cit: Si fcires etiam tu quz ad ραςξ funttibi; Quá quia non fufce/ . pit,intulit: Nuncauté ueniet dies fuper το δὲ circtidabunt teinimi/ ci tuí uallo:& coarta/ Ag t Lucy τς Ξ- τος n τὄοΛ- 5 ΞΞ. rore perfpecto, facili? poí(im? fufcipere ueri tatem. ludai δὲ noftri femíjudai: qui aurea atq; gemmatá de coe; lo expectant híerufalem: hae ín mille annorti regno futura contendunt:quando omnes gentes feruitura funt ifracl;& cameli madian& epha de faba uenientes, aurum deferent & thus: omnes oues cedar cógregent: Aríetefq; nábaioth ueniant,ut immolentur fuper altare templi,quod fuerit ex; tructum:De infulis quoq; δὲ maxime nauibus tharfis uola te filiasilltus ut columbas, auri€ argenti diuitias confe rentes: Et edificari muros hierufalem ab alienigenis,qui^ bus prafint reges gentium: femperdqp apertas fore portas ciuitatis:ut diebus ac noctibus diuitiz hierufalem δὲ uicti; ma deferantur:Etomnia qua deferta funt, cypariffo δὲ pi; no,& cedro,fectis in libano,conftruenda: precipue templi domini ín quo fit Izticía(empiterna: ita ut fugatlac natío/ num,& regum diuitías comedat: tantamqs abundantiam rerum omnium fore:ut pro arejaurum habeant: pro ferro, argentum:pro lignis,zs:pro lapidibus,ferrum. Principes quoq, illius eterna fure fruituros:& epifcopos prafuturos opulís in iufticia:fed& portas futuras anaglyphas.Et qd? ἊΝ maius eft,,p fole€ luna,ipfum dominü aterna luce ful furum:& pro uno homine habiturá eam mille fortiffimos uiros:& p paruulís, gentes robuftiffimas pofTeffura. Haec illi dicunt,quí terrenas defyderant uoluptates:& uxorum quxrunt pulchrítudinem,ac numerum liberorum: quorti deus uenter eft,& eloríain confufione eorum:quorum qui fequitur erroré ,fub nominechriftíano iudaorü fe fimilem cófitetur. Alij autem afferunt hzc omnia iudzis carnaliter repromiffa, fi recepiffent eum, qui dicit in euangelio: Ego fum lux mundi, quzilluminat omnem hominem uenienz tem in mundum. Vt quomodo uictimz concefTz funtpo» pulo ifraei:non quo perfe bona effent, fed ne demonibus offerrent: Ita δὲ eulofis Iudais, nihil: aliud quarentibus nifi corporum uoluptates,ifta dominus pollice£: ut faltem pro carnalibus defyderijs,& Spam abundantia, filium dei fufciperent: quem quia non fufceperunt, repromiffiones quodp irritas fieri. Deniqp chananez ,pfilia deprecati: Non ueni(inquit)nifi ad oues perditas domus ifracl.Et difcipue gentes ín lumine tuo:& re ges ín fplendoreortustui. Leua buntte:ad terrág de: ducent cum filijs tuis, Nos autem iuxta prío rem fenfum, ad eccle fiam dici uniuerfa cre; damus:quz primü de iudaico populo congregata eft:& lu/ men qd fuper eam ortü fuerat, per apoftolos tranfmifitad gentes. Cui dici£:Surge illuminare:ut qua cecidit ín incre dulís, furgat in fidelib?: quz cecidit in fyrnagogisfurgat in eccleftjs:& ρολ δρ furrexerit,illuminet:ut nequád habeant errorís b χά Με, ein(ínquit) lumé tuü:quod omnes Spphetz polliceban£:quod iugiter expectabas.Et gloria do miní,qua quondam fuit fuper tabernaculu& templü eius, labüt gétes ín lutníne tuo: & reges in fplendore tuo, Leua orta e(t fuper te. De qua dictü eít: Gloríofa dicta funt dete Ὡς 6a a ciuítas dei. Ecce em tenebre operient terra: eos quí terrena fapiunt.Et caligo populos:fiueutin hebraico legít,tribus: quod proprierefertur ad iudaos:de quibus in alio pfalmo fcriptü eft:Tlluc eim afcenderunt tribus tribus diii teftímoz"baa nium ifrael, Super teautem orietur dominus fol iufticia: & gloria eíus in teuidebitur. De qua fcriptum eft: Et uidi; Iob mus gloriam eíus,gloriam quafi unigeniti a patre, plenum gratiz& ueritatis, Ec ambulabunt gentes in lumine tuo, Nos omnes ambulabim? in apforü luce, quz lucetin mun do:& tenebre cam non comprchenderüt. Et reges(inquit) in fplendere ortus tui: quando primumin chriftonataes: Ω ποὰ δὲ fpiritualiterimplet,& carnaliter: Vt reges, quoru mortali corpore, ambulent in fplendore nafcentís ecclefia: fiuc in eo qui ortus eft in ecclefia:& ueri regis Chrifti, fidei colla fubmittant. Q. uod quotídie uidemus expleri:quado. ádololatriz errore fublato& perfecutionis rabie, gd fident. ac tranquillitate chrifti,rhomani príncipestrafeunt, Sunt qui hzc oinía quz nos poft primi faluatoris aduentii ufq ad cófummationé mundi:& ex parte cópleta,& penitus ΟΧ. plenda rnemoramus, futuro tempore praftolent: quando fubintrante plenitudine gentiü, faluandus fitomnis ifradl, Ω ποτ nequad fententia reprobanda eft:dummodo fpi/ ritualiter hec coplenda,& nó carnaliter nouerímus. Porra nomen,hierufalem δὲ gentium,quod hic a Lxx. poniturn hebraico non habet:& obelo pranotandum eft,aduerfum eos,qui afferunt omnía qug dicuntur dici ad efe à à Ibíaué Ift is Di rtg Lon road cor in manu domini eft:& quibusnon regnat peccatum in Rom?», ἐμ 4 LIT fti Noo a zin£faiam V Rhe£. Dicitur ad ecclefiam C 4(Eeuaíncíraítu oculos tuos«c. Dicitur ad ecclefiam, Dh, 2 bs perapoftolos cógregata εἰ in(ion: de quib^& ^ At 2.8 in Actibus apoftolorü legimus:q de uníuerfo orbe terrarii ls αὐτί religiofi fuerint in hierufalem, qui fufceperint fermoné qp his maius eft,annüciantes diii falutare. Vniuerfzquoqp( oues cedar cógregabunf ecclefia:& arietes nabaioth ueni, ent:fiue ut in hebraico fcriptü eft: Miniftrabunt& offeren; tur: fiueofferent uictímas fuper altare ἀῑί, ut domus eius inclytafiat. Madian δὲ epha, regiones funttrans arabiam turad cateros:Et prae "ipit utleuent oculos 'fuos in circuitu. Ο Φ δὲ diis precepit aplis, Tob.4e dicens: Leuateoculos ueftros;X uidete:quía 'iam albae funt fegetes $2, aad inetendü. De fion ἊΝ κὰν Sg liz "te(ina eercdiet lex:& 'uerbü diii de hiérufa/ "Jem. Pracipiturgg, ut "éleuatis oculis uideat fuos filios εδοτερατοί 'quide longe ueniant. ui& inalio loco di/ pho.5.€ cié: Gaude nimis filía litis*fion,pradicafilia hie/ i Ζακ 1. c rufalé. Ecce ego uenio :& habitabo in medio : tui dicit dominus. Et "uenient gentes multe 'addiim:& erunt míihí 'npopulü:& ego ero 'eis in deum, Nos aute 'fumusfilíf, qui delon peregrini quondá a te ' eii,& nequa demó. ge uenimus ad αι, ὁ -dei:& linguis fuarüi alienarüicp gentiti, uel audirét loquétes "alios,uel ipfi lóqueren s HEB. Leu ín circuitu ocu; los tuos δὲ uide: omes{ΠῚ congregati, uenerunt tibi. Filij tui delonee uenient: υ δὲ filize tuxelac σα εἰ uidebís& afflues:& mira; bítur δὲ dilatabitur cor tu/ um: quando conuerfa fue rít ad te multitudo marís, fortítudo gentium uene/ c rit tibi. Inündatío camelo rum operíet te: dromeda/ rij madían& epha.O mes de faba ueníent,aurum& thus deferétes:&laudem drioannüciátes.Oé pecuf cedar cogregabít tibizaríe tes nabaioth míniftrabüt tibi:offeren£ fup placabili SEP. Leua ín círcuitu ocu los tuos:& uide omes con gregatos filíos tuos. Vene runt oés filij ταί delonge: δὲ filix tux fup humeros portabunt. Tuncuidebis, δὲ gaudebis,& timebis,& ftupebís corde: quoníam tranfferentur in te díuítía: marís, δὲ gentiü,& popu/ lorum. Ecuenient tibí gre gescamelorü:& operíétte cameli madían& gephar: oés de fabaueniécaurü& thus deferétes:& falutare düiannücdabüt.Oés oues cedar cógregabuntur tibí: arietes nabeoth ueniét,& "offeren£ placabiles fuper altare tmeü:& domus ora/ tionis mex glorificabitur. fertiles camelorüi, om^ nifcp puíncia appellat faba. Vndefuít& Θα; 5.Reg.10, 8 ba regina, qua uenít fapientia audire Salo monis:Et ípfa deferés . aurum& thus,pacifi/ co regi multa depor; tans,& abeo maiora fufcipiens.Cedarauté regio farracenoriü ed , infcriptura uocan£ I maelitze, Et nabaioth, un? eft filiorü Ifrael, ex qrüi noib* folitudo appellatur,qua frugü inops, plena eft peco; rum. Per familiaria er 20 nomína σε bár bararum, qua uicinze funt ífraeli,toti? mun di conuerfio predica tur.Madian quippein γα hoclocointerpretatur"'' iniquitas. Epha, refo/ gy lutus,fiueefundens: τ^ Saba,couerfio,uelca; N32 ptíuitas: Cedar,tene;^9 bra:Nabaioth,,pphe;«33 ti. Gireges igit came Y lorum iniquitatis uín culis refoluti:& anias : ftamento dei,€ repro:: Β'miffionib? eius fpem αἰτατί meo:& domum fma nóbabentes:&abfg; deftatís mex elorificabo. :deoin müido. Sed qd Qui funt Ephe.2.c dicít Apfs? Vos q era; tis aliqri longe,nunc facti eftís prope. CO) αρ fequic:Et filize τας lac fugent: illud fignificat, qp anima in Chrífto lacten; τες,& in baptifmate paruulorü;de quibus δὲ Petrus apfus t be2.a loquit:Cruafi modo nati paruuli,rationabíle,& abfq; dolo Tac defyderate: fugant lac apForü. Or uib? ρατιθθιῖίς atqp la; Gaf.4. c'ctantibus loqueba£& Paulus:Filioli meí quos iterum par Tefl.2, c turio,donecchriitus formet in uobis.Et in alio loco: Cy. ua 'finutrix fouens filios fuos, fic defyderantes uos, cupimus impertire: nó folii euangeliti chrifti, fed δὲ animas noftras. 'Q.d autem p hocin Lxx.dícié:od δυγατέρες σου tai ὤμωμ “ἀρθήσονγαι:ἰ eft; Filiz tua fup humeros portabunt:diligen 'tiusattendendü eft, ΕΠ em qui robufti funt, ipfi per fe de longeueniunt:& ad fidem dni congregant.Filiz aute quae imbecilliores funt,& p fragilitate fexus,necdum in uirum uenere perfecti, apoftolorü portant humeris: ut deferan£ infinus Ábraham,Ifaac,& Iacob. bp Z-unc vídebío ταῖν flueo t, Cum eleuaueris oculos tuos, δὲ filios tuos filiafqg $fpexeris,uel per fe ueníre uelocíter, uel fanctorü humeris deportari: Tunc gaudebis,& in modü fluuion: aquis fubi, tis inundaberis:& mírabi£ ac ftupebit:immo dilatabi£ cor Ἰ.Οο.6,ς tuii;audiétis Apoftoli:Os rneti patetad uos o Corínthij. lbidem Etiterü:Dilatamíni θέ uos,ne anguítía pectorís nó poffitis lo514. c habere hofpitéchriftü: Qr ui dícitin euagelio:Ego& pater ueniemus:& manfioné faciem?apud eum. d? αὐτὸ addi£ ín Lxx bopatioy.i.& tímebís:in hebraico nó habet. Nifi fortepoft gaudij magnitudine fubintrauit tímor, ne tanto bono careat.An nón eft gaudii ,cernere diuitias& multitu diné maris ad fe tran(ferri atqp couerti:& fortitudine oétiüi ,, Utirefibirut quicquid in fzecalo& orbeterrarü eft, fuü fit, "4C& roborata fide gétíü dicat: Οἵα poffum ín eo qui cófortat meiefu Chriftoz cé 3nundatío camelozum operíctte zc. Poft diuitias maris δὲ fortitudine gentiti: greges quoq; ca/ melorii& dromades madían δὲ epha promittunt hierufa/ len:qui omnes uenient de(aba,portantes aurü& thus;& fuas effundentes deo: operiét hierufale mu: neribus:& οὖς de captiuitate ueníét:& cóuerfione fua,aurü fidei deferétes, δὲ thus facrificij. Et p hec munera nequad; ppría falute cótenti pficiét: ut etià caeteris praedicet falutare dei. Diues ille q inftar cameli portabat in euangelio diuitía Matth, c rur ρδάςτα͵ δὲ camelus erat:noluit dii audire confilia, nec"5" exonerarí:utabiecta farcina,alis columba uolaret ad coeli: pterea triftis abit. Et deiftiufmodi camelo faluator loqui tur; Facili? eft cameli p foraméacus tranfire,d diuité in re» Tbidens QLui funt , gnacodlorü. Difficultaté rei ppofuit,nó ipoffibilitate, De, nid[απέξα memori mater tua Paula, frater Pámachi?, per foramen acus,hoc eft p artá& anguft uíam quae ducit ad uitam,tranficruntad regna ccelorum:Latam uíam cum farcínis relinquétes, quz ducit ad tartarü. Immo quicquid habebant, in domint dona portarüt:implentes illud quod fcripti eft: Redemptio animz uiri, propría diuitiz, CQ) ue Y ede ἡ 8 Prob eim apud hoies impoffibilia,apud deum poffibilia funt. Ha Matth,io, d bentes in muneribus principalia.aurum,incenfum,& thus odoris optimí,atq dicétes: Diriga£ oratio mea ficutincen; T3$.140.a fum ín cófpectu tuo.Et: Chrifti bonus odor fumus inom 2,C0,2,d ni loco: exéplo uirtutis fuz, quotidie nüciant falutare dri: utomnes oues cedar congregentur in ecclefía:& de erroris tenebris ad lucem tranfeant. Arietefqs pphetarii: de quib? ín uicefimooctauo pfalmo canit: Afferte diio filij αεί affer, te ἀῆο filios aríetüi:ueniant& offerant: fiue iuxta Theodo; tioné: Offerant fe facríficiüi diio:& placabiles hoftiz fiant: ut Chrífti elorificetur ecclefia. D e huiufcemodi ouibus fal, uator difcipulis loquebatur: Ite ad oues perdítas domus Matth.tó.a Πτα], Et iterüi:Meze oues,mea uoce audiunt.Et in Ecechiele Tob.1o. c pleníus:Ecce ego quaram oues meas, uífitabo illas:fícut Ecech«4«€ quarit paftor gregem fuü. Hoc dicit dris:Perdità quara:& errante reduca:& fractam alligabo:& infirma confortabo: fortemg cuftodiam: δὲ paícà eas εἴ! iudicio. Ecut noffem? quz effent oues, ponit manifeftius: Et fcient quia ego fum diis deus corum, δὲ ifti populus meus domus,jírael dicit dominug Rom.to.b ΚΟΠΟ. Voicronymi liber oecimuf feptimus dominus deus:& uos oues mez,& oues gregis mei oes eftis:3 ego dominus deusuefter. Si quis ergo in gentibus dives eft, Ciluct ut camelus: non abfqs donis,atqy muneri; bus,quo potfituerbum domini pradicare. Si quis fimpli/ citatis ouium, auctori:atís arietum; afcédat uel offerat ifa altare domini ab his qui praualent, ut do; mus cius elo;ificetur., Quod auté in hebrai co fcripti notauimus: Arictes nabaioth mi; niítrabunt tibi:€ οἷς rent fuper p'acabili al/ tari meo: ,pprie fuper his intel'igitur:qui de gétibus elcéti in facer/ dotium, miniftri funt faluatoris.S: quis αὔτ cótctiofus eft,& carna liter hzc promiffa cón tendit, Refpódeatus ei: Nos talem có'uetu; dinem non haberaus; necp ecclía dei. Ποσο dicamus, quod etiam fi carnaliter funt pro» miífa ludzis, τῇ fub conditioné funt pro 7 miffa:ut fi fufcepiiTent lumen fuum quod ad eos mitfum fuerat:tüc etiam ifta fequerent s qd? uidelicet per defy? derium aürí,& opum abundantia, rerumdp carnaliti: quarü femp ifta gens capiat illece: bris, fu ciperentad fe milfum filii dci: qué qa nó fufceperüt,uni/ uerfa fubla:a funt: X fufcipiétib* fpiritua'i ter redd:rahareditas; a{4 ui funt ífti quí vt nubee volant 4C, Ο ία αῆς ingreffus eft egvprum fuper nu bem keuem: 3ζ nubi 7 bus prophetarüi man/. ᾿ dauit,ne pluerét fvpér ifraeiimbré: ad quos peruenit ueritas det: Miratur ecclefia decir cumcifionis primum popu o cógregata, uo laread fegentium tur? bam toto orbe terra/ rumiGt affumptis alís 4 HEP. Qüi funtifti qui ut nubes uolant: δὲ quafí co; lumba ad feneftras fuas? Me ein infulz expectant: δὲ naucs maris ín princi/ Ρίο, ut adducá filios tuos delonge: argentü eorü δ αὐτῇ com cam eís,noi dfi dei cui ἃ(σι qa glorifi e cauít te. Et xdificibut filij peregrínorü muros tuos: & reges corü miniftrabüt tibi. In indíenatióe enim mca pcuffi ce:& i recocilía/ tione mea mifert?fum tui. Et apetíen£ portze πα ít gíter,díe ac nocte nó daw dent: ut afferat ad te for/ títudo gétíi:& reges carü adducant. Gens eim& re; enüm η από feraícrit tibi, pcribit:& oétes folirudine c uaftabunt. Gloríá libani adte ueníet; abies& bu xus& pinus fimul ad or; nandum locum fanctifica tionis. mex:& locü pedá meorü glorificabo. Etue; humilíauerüt te:& adora bunt ucfti οἵα pedütuorü, oines quí dctrahebantti; bí:& uocabuntte ciuitaté domini fion fancti ífrael. Proeo q fpiritu(Tancti,feftinare, iuxta Symmachum& Theodotio^ nétij,ad feneftras fuassiuxta Aqu;lam,ad catharact.s fuas: utinorediantur ecclefiam: Siue doctores cum difcipulis:id eft.columbas cum pullis fuis uolaread ecclefiam de infulis gentiü: quziuxta uaticínia propherarü expectabant diim. Naues ὅφ 9nd eft maris:de quib? in uifione Tyri plenius diximus: adducét filios ecclefix{η principio fidei: aurum argentumq portantes. Corde ením creditur ad iu/ fticiam:oreautem con'effio fit ad(lutem. De quoauro& argen'oin fexige imofeprimo p'almo fcriptum eft: Pennze columb: déareentatae:& pofteríora eius in fulgore auri.Et feptuagefimoprimo pfalmo: Reges tharfis δὲ infula mune ya offere:réges arabum δὲ faba dona adducent.C) ux om; πιὰ deferuntur nomini domini dei:& fancto ifrael qui glo7 rificauit eum, Ὁ 4Γ i£redificabunr filij peregrinos inurog πίδε ad te curui filij eorü q tuo6«C. nter caetera quibus ditatur ecclefia: urbs faluatg ris extruitur: Alienigena quocp& filij peregrinorum ας, cant muros eius,ne hcftis poffit intrare: nelocum inuenire perfidia, Alienigenz autem& peregrini, proprie fignificant populum nationü, quí uere extruxerunt ecclefiam Chrifti; SEP.Qui füthí qut nubes uolát: δὲ ficut columba cü pullis ad me? Me infula: expectarüt:& naues that; fis ín primís ut adducant filios tuos delonoc:& αν) gentü fuü& aurü εἴ cis: JPPternomen dni fctm:& qa íctüs iff elorificat?eft. Ex«dificabüt alienigenae muros tuos:& reoes corü a(fiftet tibi. Propter iram em της percufli το;& pro pter miferícordíam dilexi te. Etaperíent port tux femper: dieac noctenon daudenf ,ut introducant ad tefortitudiné gétíá:& reoes carü quí adducendi Íunt. Gentes em& reges quí no feruierínt tibi;peri/ bunt: oétes folitudine de/ folabuntur. Gloría libani ad teueníet ín cyparifTo& ino,& cedro fimul,ut οἷο: ríficct l&cus fanctus me?: &[ος pedà meorü οἷο, ríficabo. Ec ibunt ad te tí; mentes:filij eogzquí te hu míliauerüt, δὲ irritauerüt te: δὲ adorabuntueftigía pedum tuorü, omnes quí irrítauerüt te:& uocaberis ciuitas drii fion fancti{τ Proeog bari:utfatuü dei fapientius fithomi: reges earü qui feruire ecchífige no'ucrint,bona δὲ utilem fep. 3 intantum ut reges eo, rum& principes mini ftrent, fiue αἰ ἴδηι ei; Q.d uel carnaliterac, cipi£, uel fpiritualiter, Si carnaliter, uidemus Cafares Rhomanos chriíti iugo colla fub, mittere, edificare ec/ clefias expenfis publi; cis: X aduer'us perfe, cutiones gétium, atgs infidias haereticorum legü fcita pendere. Sí fpiritualiter:quicung in εἰς continentía,elo/ quétia,fanctitate,prin cipes funt:& anime imperio carnis fubiu, gant feruituté:Ipfiad, miniítrant& alfiftunt uel auxilíantur ei:quá fepepropternegligen tiam deferit:uel perfe;. cutorum percutituir/ a: ut rurfum propter ui mifericordiam di; ligat. Vel certehocdi/ éendum: qp afflictam quondam& captiuita ti traditam in populo iudaorum:inuocatio ne gentium recóciliet fibi: íta ut port eius femperapertz fint:€ nec die nec nocte cau dantur: δὲ faluari ον’ pientibus, iugiter pa/teant:id eut ei in σαι’ dio,& in tribulatione uolentib? credere, in/ troitus nó negetur:Et inferatur ad eam forti t.ido,fiuediuitiz gen/ tium:X reges earüi mi/ niftrent fiueadducan tur ei quafi captiui: cii intelliges cum uideris eloquétiffimos addu ci ad fidem chrifti;€ ftultam fieri apiétiam 1,Co4t. fapientium:ac pruden tiam prudenti repro nibus. Gentes αυτό€ uitutem, ut in apoftclicam tranf'erant dignitate, peribunt ea perditione, quzeimptjs prapa ata eft: quicquid ineis 577| fuerit,red;geturin folitudinem:qu habere noluerüt hofpi/ tem deum. ce /Slozía tibant ad te venict«C, M fra defunt in Lxx.qua ex hebrao fub αῇογίοις poíui: X quod addide runt,obclo prenotaui. Liban? mons phoenicis eft,excelfis arboribus cófitus. Q.uas pfilmifta defcribés ait: pium fuperexaltatum: δὲ eleuatum quafi cedros libani.Ft Mta ínalio loco: Conteret dominus cedros libani.Multagpalia PHP quz ftudio breuitatis pratereo, De hec quendam Hyram Reef rex Tyri, Salomoni'oppen ligna mittebatad adificandum: i temp/ü da, Dequo cti nunc fcriptura promittit,abiere& buxum δὲ pinum;(iue iuxta Lxx. cypariffum& pinum,& ΄ cedrume Vidiim, δ0964 Vis im [i Jh ἈΠῸ} (Nr alil ΕΝ .&nÉ£fíaiam ' éedrikautiuxta Aquila, abiete thadaar δὲ thaaffur:uel iuxta 2. Theodotionem,prati,thadaar,& theaffur, fimul effe ceden , Wm das,ut zdificet templi(ion. C) d"(iita eft, ubi erít aurea€ guitie meo, fiue deus fortisTacob. bep"[eogreafferáau/^(7 rum τί, Eadé res pro locorti qualítate;alteri genus,alteri fpe cies eft.EÉtne deartibus,rhetoríca,ae dialectica dicere quip piam uidear,ponam exempla cómunía qua poffint fimpli/ fundaméta gémata;& templum qd ornatius eife deberet, lignis edi ficabi£. CLua ratione ᾿ cópellimur omnia fpi titualiter accipere: qd? abies, cyparitfus, pi/ nus& cedrus, excelíae quondam líbani arbo tes, glorificauerint t&/ plum dei& locum pe dum illius:€ ínclytü fecerint. Acne longo fermone fenfum tra; hanm:uír fanctus& elo quentiffumus martyr Cyprianus:& noftri temporis cófeffor Hi^ laríus,nónetibi aiden turexcelfz quondam ín fculo arbores σα’ ficaffe ecclefiam dei e "Quuoedq fcquitur: Et ueniétad tecurui:fiue reuertentes filij eog 4 humiliauerüt te: ad orabiüt ueftigia pedü tuorü, omnes qui de^ traxerát tíbi:de his de bemus intelligerexqui non uoluntate,fed ne; ceffitate funt chriftia/ ni:3 moetu offenfz re enantíüi timétib? ani/ B misincinané. Vel cer te qd prius perfecuto; ᾿ réf;poftea crediderint, Qualis fuit& apofto n quebat ecclefíam dei: 1" Act,o,c& poftea uas electio; . hiseftappellatus. Οἵ hac ita fuerint expleta utintret gentiti pleni/ tudo, tuncoffis i(rael faluus fiet. Etuocabit τούς ciuitas diii fion . fan&tiifrf,que cófiftit imo, t. c lus Paulus,qui perfe; ,mVNP eemmata hierufalé Vbi uxoragni Vbi portae duodecim gemmarü uarietate di(tinctz ς Nifi forte muros habebit,SC « HEB. Pró eo oy fuifti dete; licta δὲ odio habita:& no erat qui pertráfiret: poná tein fuperbiá fxculorum: gaudiü ín generatione δέ eneratíone. Et ίσος lac gétíü:& mámilla regá la étaberis. Et fcíes quia ego diis faluás te:& redéptor e tuusfortis iacob. Pró re afferá aurü:;p ferro afferá argenti:& plígnis.zs:& } lapidib?ferrü:& poná uificatíoné tuam ρας:& prapofitos tuos ἱα Πα. Non audie£ ultra íniqui/ tas ín terra tua:uaftitas δὲ contrítio in terminís tuis: δὲ occupabit falus muros tuos:& portas tuas lauda c tío. INón erír tibi amplius (οἱ ad lucédum per díem: nec fplendor lunz illumí/ nabit te:fed erítabi dns ín lucern fempíterná:& deus tuus ín eloría ετσι oc cidet ultrafoltuus:& luna tuanon mínuct:quía dris erít inlucé fempiterna:& coplebunt dies luctus tuí. Populus cem lectoré inftruere; Filtus meus αὶ 6ΕΡ, Pro eo α- fuifti dereli cta δὲ odío habita:& non erat quí auxilíaret: poná teexultationé xterná gau dium generationü ín σοὶ neratioes.Et fugeslac gen tium: δὲ diuitias regum co medes.Et fcies qa οσο dris qui faluü te feci,& q erui te deus íacob.Pro xre afferá tibi aurü: δὲ p ferro dabo tibi areentü:& pro lígnís tribuá εί ας, δὲ Ὁ lapidi; bus ferrü. Et dabo prínci/ pes tuos ín pace:& epifco pos tuos ín íuftícía. Et nó audieturultra íníquítas ín terra tua:neqp contritio δὲ mifería ín finibus tuís:fed . uocabuntur falutaremurí ταί: δζ porta tua fculptu/ rà.Et non erít tibi fol ulcra in luce diei: neq; ortus lu; nz lumé prxbebit tibi no Cte: fed erít tibi dominus lux terna:& deus eloría tua. IN6 em ocdidet fol tí/ bi:& luna tibi nó deficiet. Exítq; düisluxfempiterna: & coplebunt diesluct*tui. Populus ui ad mefpecies eft,& me habet genus, filio fuo genus eft. Dica δὲ aliud: qd?alteri mai?, alteri mínus eft. Cen turio, gregario milite maior,tribuno minor eft. Qruings pauci füt ad decem: plures, ad unü.Ergo inínftaura/ tione fptialis hierm ligna uertentur ín zs δὲ lapides mutabun£ in ferrum: id eft;bruti quondam& infenfibi leshomies,in eas ma^ terías mutabunt:quae utilitatem aliqua pra/ beitciuitati. ipfumqs 8:5 δὲ ferrü p aupméra uirtutii, in aurum ar/ gentumqs mutabun; tur: ut nequaq utilita ' tís(peciem, fed precii quoq habeant ac de/ corem. Deauro δὲ αὐ gento quid fignificent in fcripturis fanctis,fae pius dixim?. Ponam inquit príncipes tuos' in pacem:& epifcopos tuos in iufticiam. Pro quo in hebraico fcri/ ptum eft:Ponam εἰ tationé tuam pacé:& prepofitos tuos in iu/ fticia. In quo feriptu/ rz fanctz admiranda maieítas, cp principes futuros ecchiz,epifco7 pos nominauit: quo» rum οὔηίς uifitatio in pace eft:& uocabulü dignitatis in iufticia ὁ ut nequad? accipiant' pfona in iudicio: nec audiaé quippiam ini^ quum in terra eccfiae, neq cotrítio& infoeli μη}. in fpecula:& deutrog ppfo congregata eft. a([f5:0eo qr, . fuífi( ocrelícra et odío babíta C. Or uz prius fueras dereli/ cta€ odio habita:fractís in teramis,quia fructü nó attule; rant: C) ui idcírco fracti funt:quía nullus erat q pertráfiret, ?$.118, a δὲ tibi preberet auxilii: D equibus ín pfalmís dicit:Etnon dixerüt qui prateribant bndictío diii fuper uos: Propterea ponam te in fuperbíam fempiternam;(iue iri exultatíoné€ gaudíum duari generationii:pro priftínis ramis,altjs infer tis de oleaftro nationi: qui contra natura exempli afferent fru&us:non prioris amaritudinis,fed dulcedinis,quam de radice fumpferunt.Suges quoq lac gentium:& mammilla regum lactaberís. Cr ui locus quem fenfum habeat, fupra $,eo. a plenius expofuimus:differentes illum uerficulum:Filfj ταὶ delonge uetiient:& filiz tuze lac fugent. Siue iuxta Lxx. ''πλοῦτομ ἢ βασιλέωμ φάγεσαι: id eft, diuitias regum cov medes.Q) uz diuitiz fcd?m hebraicam uerítaté, ubera funt regum atqp doctorü: quibus nafcentíti in Chrifto eruditur δὲ nutritur infantia.) uz cum fuxerís δὲ peruenerís ad fo; lidum cibum:utdiuitias quoq; hurufcemodi regum come - das: Tuncícies qp ego fum faluator tuus,quí redemi te fan; citasin terminis eius. Vbicundp em iniquitas eft,& iufticia non feruatur,& pax perditur:hecomnía cofequentur. Sed prohís(ait)omnibus occupabit falus muros tuos,fiue αι’ uator:qui in hebraico legitur YYZ 3 0, quod proprie nomé dominífonat.Ipfe enim fortitudo murorum ecclefiz, quae habet portas in laude domíni:ut qui ingrediuntur eam,pri mum difcant laudare dominum:& nomen íllius confiterí, QLuod autem Lxx. pro laude interpretati funt 24444 id eft(culpturam:hoc poffumus dicere, qp portz ecclefize cun» ctis debeant cadata effe uirtutibus, per ds ingrediamur ad eam. ςθ[ Ίβοπ erít οί amplíue fol ad lucendá p ofem«c. Ex hoc capitulo cogimur omnia quae dicta funt δὲ dicéda, ad ultimü referre tempus:quando coelo terraqs nobis, folis aclunzceffabitofficium.Et erit dominus ipfe lumen perpe tuum:ut quae χιλιασαὶ carnaliter afferunt effe complenda, nos fpíritualiterfutura credam?: in qualitate promiffionü, nonin tempore difcrepantes, Ὁ uibus breuiter refponden dum eft:qp pfeudoprophetis& peccarorib? fol occidat me ridie:& econtrario timentibus dominum femper oritur(οἱ iufticie, Ουτε ton fempet fanctus ille qui dicit:Ego fum lux mundií; Tob, 9, Ὁ £omimen. IlDieronymí liber oecimuf fe ptimus E luxmundi:quilucetin tenebris:& tenebre eum non com/ T$. no.b prehenderunt.Per díem quippe(οἱ non uret nos:neq;luna j per noctem. ΟΣ υἷα habem? dominü lucem perpetuam:& dies luctus no(trícom lebuntur: nequa plangétibus ín Math, 5.2 fübuerfione hierufalé, fed latantib? in extructione ecclefiz, Beati quippe lugétes: qm ipfi cofolabuntur, Beati flentes: quoníà ipfi ridebüt, Beati qui e[uriunt& fitiunt iu(ti ciam: quoniam ipfi fa turabuntur. νερο: domíní fuerint carne faturati, eructent fer7 T9.44«a monem dfiíi:& dicant opafuaregi. 4 4ΓἼδο pulusaurem tuusom nce(00«C.Finitis die bus luctus atqy com; plctis, quádo trífticía uertetur in gaudiü:po pulus fion erit omnís iuftus: non ad breue tempus, fed in perpe/ tui:X quia iuítus eft, terram mitium ροή; debit.Nec mirandum fi ad recipienda pro; miílionis bona, terrà maníuetorum teneat, atcp uiuétium: quam propheta fufpirat dir T$ 16, d cens:Credo uidere bo na domini in terra ui/ uentium: cum gertné plantatíonis diii Πτ:8Ζ opus manuum ei? ad Ε glorificandum deum. a HEB.Dópulus autem tuus ores íufti, ín perpetuum hazteditabüt terrà, gertné plantatioís mea:opusma nus mex ad eloríficandü. Minimus erít ín mille:& paruulus ín centé fortiffi/ mam. Ego dns ín tempo; rc ei? fubito faciam iftud. Pirntüs Ca. LXI dni dei fuper me, eo qd' unxerít me domínus: ad annuncíat dum manfuetís mifit me: ut mederer cóotrítos corde: δὲ przdicaremcaptíuis ín/ duleentiá:& daufis,aper; tíoné:& annundaré annü placabilé díio:& díé ultío/ nis deo noftro: ut confola ter οξο luoétes. Vt poneré lugentibus fortes nominant, naturam carnis intellige: quiadeuscory.(c fortes fübftantiz fuz non habet. Et quía erat unctio fpi,— tualis,S nequad humani corporis: ut fuitin facerdotibus iudaorum:idcírco prz confortibus, id eft, ceteris fandtig. unctus effe memora£., Cuius unctio íllo expleta eft tépore: quado bapticatus eft in Iordane, δὲ fpirituf sEP.Populustms omnes^ Queue i Πες iuftí, femper poffidebunt terram: cuftodiens plan. tatíonem opera manuum fuarum ín eloríam. Qui paruus efterit ín milibus: & qui mínimusíngentem magnam. Ego dominus in téporc cogreeabo eos, ^Y Piritus| Ca. LXI domíni fuper me, pptet quod unxit me:euanoelicare paupeti/ bus tnífit me: fanare con, trítos corde: prazdícare ca/ ptíuis remiflionem:& cx; εἷς ut uídeant: uocare an; nur acceptabilem domi no, δὲ díem retributionis: cofolarí omnes lugentes: dare lugentibus fion:dare Ε19 lumbae defcéditfüper eum:& manfitin illo, Ἰοῦς ες Dequo&bhic idépro pheta dicebat: Exiet δα uirga deradice effe; flos de radice ei'afcen det;& requiefcet fuper eum fpiritus dei,fpiri, . tus fapientize& intelle ctus, fpiritus cofilij δὲ fortitudinis, fpiritus Íciétize& pietatis, Vit & faluator ci ueniffet Luc, ín nagareth in Qnutri, tus erat: poftd bapti, gatus eft in lordanejin guis eft iuxta con; uetudinem in die fab bati fynagogam eorii, Cüq furrexiffetadle; gendum, datus eft ei liber Efaiz propheta: Qaperto, inuenit(cri/ ptum: Spiritus domi nifuper me: ppter qd? . unxit me: euagelicare pauperibus mifit me: pradicarecaptiuis τε’ miffionem:& cacis ui fum:dimittere fra&of Matth, 15.b Omnis enim(inquit) plantatio qua nó plan tauit pater meus cccleftis,eradicabitur.Siue iuxta Lxx. po; pulus cuítodiens plantatíonem dei,& opera manuum díii: in gloría feruabitur creatoris. Debona plantatione per Hie Hiere, 2. d remíam loquitur deus:Ego plantaui te uineam bonam ,to Eía, 5.8 tam ueram:quz ín Efaiaappella£ uinea forek. Et quia Pau lus confcientía uirtutum, loquentis in fe Chrifti dícere po; 4, Co. π.α terat:Imítatores mei eftote ficut& ego Chrifti:Ideo ad Co Ibí. 5.b rinthios loquebat:Ego plantaui, Apollo rigauit: dominus Ῥδ. 91€ autem incrementum dedit. Plantatí enim in domo domini inatrfjs eius efflorefcent. Tunc qui paruulus fuit, erit in mi Lac. τοις lia: audiens a domino: Efto habens poteftate fuper quindp uel decé ciuitates:íta ut appellet χιλίαρχος: ταί εἴ ApIo Ephe. 5. b dixerat: Mihi minimo omnii fanctorti data eft oratía hzc: princeps erit magne gentis in codleftibus: Q,uando tépore Matth, 24.c conftítuto míferit dominus angelos fuos:& cógregauerint ad eum omnes fanctos: a fummitate coeli αἰ ad fummü eius: Non folum de ifrael, fed δὲ de gentium populo, quem Iob5.10. c fignificans loquebatur: Etalías oues habeo quznon funt in libertate: predicare : anniü düi acceptii.Ori conuolutum librum reddidit miniftro,& fedit:& omnium oculi qui erant in fynagoga, attendebant eum: czpítq;ad eos dicere:Hodie completa eft(criptura hzc ín auribus ue/ ftris:& ontnes teftimoniti prebebant οἱ:& mirabant fuper fermonibus gratiz, qui egrediebantur deoreeíus. Siergo illo completa et tempore prophetiasquomodo quidam ad cófummationis referunt tempora qua dícuntur: Nifi forte poffumus hoc dicere: quod tunc ex parte completum fit: pleniuseífe complendüi:quando omnis populus dei fuerit iuftuscNunc ef ex parte cognofcímus:& ex parte prophe; tamus: Cum autem uenerit quod perfectum ít, ea qua ex τ, Cos partefunt,deftruen£. Vnctus eft igitur fpiritufanéto;utan/ nunciarct pauperibus fiue manfuctis: dicens eis in cuange lio:Beati pauperes fpiritu:quoniam corum eft regnum coe Matth lorum.Et: Beati mites: quoniam ipfi poffidebunt terram., Etmiffus eft ad(anandos eos,qui corde contriti funt,& diy Lue4.c cunt: Cor cótritum δὲ humiliatum deus non defpicit. Siue P« iuxta Symmachum δὲ Theodotioné, adalligandauulnera;'—' de grege ifto:S illas oportet me cógregare: ut fiat un? grex, & unus paftor.Hocautem fubito faciet: ut quando omnia fuerint defperata, tunc in gentem fortíffimam congregent. QLulicet ex parte ín ecclefía quotidie uideam? expleri, ta men in mundi confümmatione plenius complebuntur: X infecundo faluatoris aduentu. Ca. LXI : Y"Dírítus oomínífuper me«c.Ille qui fupra dixerat: Ego domínus in tépore cógregabo eos: Siue iuxta hebraicum: Ego dominus ín tempore eius,fubito: faciam iftud: loquitur confequenter:Spirítus do; niini dei fuper me: nó ο; domin? deus habeat drim deum, fed qp iuxta difpenfationé carnis affumpta dicat ea que bu Té. 44. b milia(unt. Ad quem pfalmifta iam dixerat: Dilexifti iufti/ ciam& οὐ iniquitate: ppterea unxit te deus deus tuus, oleo exultationis pra cófortibus tuis. Q,uando enim con; peccatorü,pradicare captiuis remifTioné, cacis ut uideant: uel claufis apertionem: quod manifeftius interpretatus eft Symmachus,uinctis folutionem.De quo,immo ad quem fupra dicitur:Ecce pofui tein lucem gétium:aperíreoculos$t ceecorii: educere de uinculis alligatos:& de domo carceris fedentesin tenebris. Annum autem acceptabilcffi,& diem retributionis:omnepradicationis eius quo ín carne παπα’ tus eft, temp? intellige: C) d? δὲ apoftolus Paulus in primo faluatoris interpretatur aduétu dicens: Ecce nunc tempus 1006 acceptabile:ecce nunc díes falutis.D e quo fupra pleniusdí s, 49« ximus.Sinautem retributio nó in merítis bonorum, fed in poenisaccipitur peccatorum, íuxta quod dies dicitur ultio nis:de iüdaico populo fentiendum eft:in quépoft paffioné eius,ftatim dei iraperuenit. Cofolatufq eft omneslugétes Math| dicens: Beati lugentes:quonia ipfi cofolabunt: Vt poneret. t d;: M nd lugétibus E ἐς* Rom.9.a "U^ fidem qed.s4. a ΄[οῦιατ. d ! 1. Co.s.b J btifqteh, 21. d zin£fatam lugentibus fion: δὲ dareteis gloriam coronamqp ,p cinere: Dequibus fuít& apoftolus Paulus: qui lugebat fion atcp dicebat: Trifticia em eft mihi δὲ dolor cótinuus.Et iterum: Optabam ego anathema effe a Chrifto pro fratribus meis & propinquis iuxta carnem,qui(unt iíraelitae, Et propterea lugentes atq plangen tes, pro cínere oleum gaudij(ufceperüt: ui^ dentes deiudais plu/ timos credidiffe:& fto lamaccipere müdiffi/ mam,pro lugubri ue/ ftimento. a(L£t vo; cabunt(n ea foateo it^ ᾿ fícíe τῷ, Poft& apo ftoli& apoftolici uiri, procinere& mceroris fpiritu, oleum gaudfj, & pallium: fiue iuxta 1 χχ.καϊασολὴμ ο όξκο: id eft ftola gloriz lau/ αι fufceperin Tunc uocabunt generatio/ nes iufticiz, plantatio domini gloríofa: Vel iuxta hebraicii,"b^, per extenfam utram qp fyllabam: fortes deiqs iufticiz, aut plantatio domini ad glorifican/ . dum:utcum glorifica τί fuerintuel ipfi glori/ ficauerínt dfim, edi; ficent defertas a(acu; lociuitates:€ ruinas antiquas fufcitét: tam populi iudaorum, d$ cunctarum gentium: quinon folum zdifi^ candí& inftauradi ur bes, habebunt fcien/ tiam: fed δὲ paftores eruntoptimi: ut repul fisantiquis paftorib?, quib? per Egechielem dixerat deus; O paíto res ifrael,nunquid pa/ HEP.lugétibus fion:& da rem eís coroná p nere: oleum gaudij pro luctu: pallium laudis pro fpiritu ᾽, e 4 maetotrís. Et uócabunt in cafortes iufticiz, planta, tío ἐπί ad glorificandá.Ec zdificabüt deferta a fea lo: δὲ ruínas antiquas eri cent:& ínftaurabunt ci/ δ LI L ε uítates defertas& diffipa tas ín generatíoné&gene ratíone.Et ftabüt alieni& paícét pecora ueftra:& β’ lij ρετεστίπουν agrícola: δὲ Σεν,- b b uínitores ueftri erüt, V os aute facerdotes dri uoca; biminiminiftri dei noftri: dicetur uobís:Fortítudine céti comedetís:in gloría earü füperbietis.Pro cofu fione ucftra duplici& ru/ bore, laudabüt parté πᾶ: propter hocitetra[πα ἅα plícía poffidebunt: lxtícía Íempiterna eríteístqa ego dns dilioés íudiciti:& odio habés rapínà ín holocau K3."AXI ecclefíjs prepofiti: Vos de quib? di&ü eft: Reliqui faluze Ro.9.f.tt, a (ο, Ιο8 fient, Et: Nifi domin? fabaoth reliquiffet nobis feme, quafi 8-T-€ fodoma effemus:& fimiles gomorrz fuiffemus:uocabimi ni facerdotes δὲ miniftri dei:quales erant& filij Dauid. De— quibus fcriptura dicit;Filij autem Dauid,erant facerdotes. 2.Reg.8.d SEP. eís eloriam pro cíne/ re, unctionem Lxtícíz lu; gentibus, habítum οἰοτία p fpiritu moeroriís. Et uo/ cabuntur eeneratíones ía ftici:plantatio domini ín gloríá. Et xdificabunt de; lertas fempiternas: qua defolatz fuerant prius, fü fcitabunt:& ínnouabunt ciuítates defertas, defola^ tasin generationes: δές níent alíenigenx, pafcent oues tuas: δὲ aliarum gen/ tíum aratores& uinitores. Vosautem facerdotes do tini uocabímini míniftri dei noftri. Fortíitudiínem gentíum comedetis:& in diuítías earum erítís ad/ (γαίες, Sic terrá fecun do poffidebüt: δὲ gaudiá fempiternumerít fuper ca put eorum.Eoo ením fum dei. líti fortitudinem gentíum comedent:& in diuitfjs earü admi^ rabiles erunt.Corona$ro.17. a enim patrum, gloría li berorum:& profectus populi, epulz facerdo tum.De iftiufmodi dí uitíjs, Paulus fcribe: bat ad Corinthios: Gratías ago deo meo per ifum Chriftum: 1,Co.1.a qmiín omnibus diui tes faciigeítis in eo: in omni uerbo,& in om; ni fciétia:ficut teftimo nium chríftí cófirma: tum e(t ín uobis:ut in nullo índigeatis in αἱ, lagratia.Fortitudo au tem getiü,triumphus eft martyrü:& nos in eorü gloria fuperbi fu mus: non ea fuperbia quz in uitio eft: Cui Iacobí,4. f» deus refiftitut humili bus det gratia: fed ea quz p potentia& οἵα accipi£. Vii& Moyfi Exo.54.d cornuta facies erat, q . dicere poterat:In teíní$8.45.b micofnros cornu uen tilabim?. Et p fupbia glorizx,interpretat? e(t Aqgla:x) qvd'oto. αυϊῶμ πορφύρα Ἐνϑύσεσθε: id —— fcunt femetipfos Pas, fto. Et dabó opus eorü in ftores,€ non magis Geritite: oues:audiant cii apo/ ftolo Petro:Pafce oues meas. Μπορ ín πιο de coemétarijs atqp paftorib? tranfi buntin agricolas.i. in aratores δὲ uinítores: ut poffint cum Apfo dicere: Dei zedificatio,dei agricultura fumus. Deníqs fcribas€ pharifzos,uinitores δὲ agrícolas iudaorii, falua, torinterrogat:qd faciat uínitorib? malis δὲ agrícoliseIllifcqg refpódétib?: Malos male perdet:& uineà dabit alijs agrico/ lis,intulit: Auferet a uobis regnü dei:& dabit eenti facienti fructus ei?. Cruz res interpretatione non indiget.() uotus eim quifg ecciarti princeps eit de íudis, δὲ nó dealienige; nis,atqp externarü gentíü hoib?zqui ante idolis feruiétes:SZ alieni a teftaméto dei ac peregrini a ,pmiffionib? illi?, nem nó habétes:Et fine deo ín fzculo,nunc prafunt ecclefijs:& dura cola gentiliü,príufcp indomita, ad fructus ferendos aratro fidei edomant:ut fementé doctrinz diii,bonorti ope rum ubertate multiplicét. b«T€loe atit facerdotes ofií«c. Edificatores utbiü defertarü& paftores gregiüi:quiipfi funt aratores δὲ uinitores,hoc eft, filij peregrinorum: ipfi quoqp funt facerdotes deí:ad quos propheta nunc dicit: Vosauté uocabimini facerdotes domíni: X miníftri dei noftrí,dice£ uobis: Haud dubium quin ecclefiarü príncipes figmficet. Velcerte deapoftolís intelligendü eft: ut fit ordo: Cum cce mentarij,paftores, aratores, δέ uinitores de gentib? fuerint "«Ωω, eit,purpurauefttemi^ domínus qui diligo iufti ni: utínfigne regtj de; cíam:& odío rapínasex^ corisofiéderet.O dup iniquitate. Et dabolabo;(αμα: Pro càfufione AEN duplici,€ pro rubore rem eorum íuftís:& tefta;— laudabütparté fuam, métum zternum ponam^ din Lxx. nó habc: ; f:c, mihi explanádum Cm9OS. uidet, Pro eo φ dupfi cem habebatís confu; fioné:tà fup ppfo iudzorii,qui a deo recefferat:dj fup natio nibus,quz idolis feruiebant: Videbitis eos cóuerfos α ti/ mor$ dei,laudare parte fua:Haud dubii quin diim:de ἅ lo quebatur δὲ(anctus:Pars mea dris. Hoc auténemo poteft'$8,72,d dicere,nifi qui aliam parté non habet.) uia ígitur uos fup eis duplicem habuiftiscófufioné& ruborem peccati eorii, fuper quo ipfi nó erubefcebant: propterea in terra fua:íd eft in terra mittum atq; uiuentium,duplicía poffidebunt:cum δὲ prafentibus crediderint,& futuris. Ethabebütlzticiam fempiterna.Pro quo ín Lxx.legitur: οὕτως£x δόυτέραο τὴρ γῆμ κληρονομήσουσι, eft, fic terrà fecundo poffidebunt.Et gauditi lempiternü erit fuper caput eorüi: ut qui poffederat terram in iudzz angu(tiffimis finibus, poftea uniuerfum orbem poffideat. De qua terra pater loquitur faluatori: Po: 15 ὲ,5.0 ftulaa me, dabo tibi gentes hreditaté tuam,& poffeffio nem tuam terminos terrz, Hocautem praftitit domínus: qui diligit iudicij ueritatem:& odio habetrapinam in holo caufto.Pro quo Lxx.tranftulerünt, rapinam de iniquitate: quafi aliqua fit rapína qua non ex iniquitate cófiítat. Ergo quod dicit, hoc eft, magis deus iuftorü diligit paupertaté, ᾧ diuitum munera, qua de rapinis funt& iniquitate. "τα Cr oabo opue cocum«C. Deus qui diligit iufticiaatqg 2 iudici: Zommen.bieronymi liber oecímuf feptímus E iudicium:& deteftatur holocaufta uiolenta:quicquid enim de rapinis eft,quafi mercedem fcorti reputat,& precium car nis:ipfe corum qui fecundo polfederintterram,& quos du; Pr laticia coronarit: laborem dabit iuftis; fiue ut melius abetur in hebraico, in ueritatesut nequad ficut in lege um incipientiii loquebatur: Cum εεττ paruulus, ficut paru lusloquebax/ficut paruulus fapicbam:ficut paruulus co i tabam,Etiterum: Ex parte uidemus, δὲ ex parte cognofci, mus:donecueníat quod perfectum eft. Et ideo fponfeaffy milatur ornatui,quz ornatur mundo muliebri: fiue ut cz, bra ueritatis, fed ipfa fitueritas. Et pactum feriet fempiternii: non quale Moyfi dederat, quod prateríjt: fed pa ctum euiagelfi:de quo Math, 24.c loquict Chriftus: Coe lum δὲ terra pertranfi/ bunt: uerbaauté mea non prateribunt, Et tunc fcictur ín gentib? femen apoftolicum:& οἷς futurz eeneratío/ nes fufcipientfemente doctrinz dei:nequads illud dicétes:in d ρρῖς ri? circücifionis erra; Hic QLuid em aliudnifi femé querit deus ς Omnisquiui^ derít eos,prima fronte cognofcet:quia femen fit cui benedixerit do; minus. Luis eim ex ordineuitz,mafuetu; dine,continétia, hofpi talitate, ου ορ uir; tutibus non intellieat populum deicEt quis non ecótrario detefte/ tur cruétas ifraelis ma . nus: aduerfum quos imprecat propheta di $3.82. c cens:Imple driefacies eorum ignominiae ad[iDaudée gaudebo {0 ofto cc, Principium capituli iuxta Lxx.quí dixerunt: Gaudio le; tabuntur in domino: fini fuperioris capituli copulatur. Iuxta he/ brazos yo alterius ca pitis exordium eft: in quo introducit eccle/ fia, Chrifti refpódere fermonib?: Gaudens gaudebo in domino: HEB.uetítate:S& fcedus per petuü feríam eis Etfcíet in gétib?femé eonzX germé eorü ín medio populorá, Oésquíderint eos.cogno fcent eos:qa ifti unt femé s cai bridixit dis. Gáudens gaudebo ín drio:& exulta uít ania mea in deo teo: quía induit me ueftímétis falutís:& indumétís iufti/ cíz circüdedit me: quafi fpofum decoratü corona: & quafi fponfam ornatá monilib?fuis.Sícut em ter ra pfertgermé fuá:& ficut hort? femé fuü germínat: fic dis de? germinabit íu fticiá,& laudé corá uniuer fiscétibus. Ca. LXII Rópter fionnon tacebo:& propter híerufalé nó quie Ícam: donec egredía£ ut fplendor íuftus eíus:& fal uator ef? ut lampas acceny datur.Et uídebunt gentes iuftutn tuum: δὲ cuncti re/ ges índytum tuum:& uo/ cabit tibí nomé nouü,qd' os diii SEP. cum eis.Et fcietur ία gentibus femen eorum:& nepotes eorum ín medio populorá. Omnis quí ui; derít eos, cognofcet illos: quia ífti funt femen bene: dictum a deo:Gaudío lx; tabuntur ín domino: exul tetanima meaín domíno. Induit ei meueftíméto falutís:& tunicá latícize cir cüdedit mihi. Sicut fpon/ futn mítra:& ficut fpofam ornauit mundo muliebrí: & ficut terrá cfferété flore fu&:& ficut hortus femína fua germínat: fic domin? deus profert iufticiá δὲ lau demin cófpectu omnium gentium. Ca. LXII Ropter fion non tacebo:& propter hierufale nó relín quam: donecegredíat fi cut lumé íufticia eíus:& fa lutare illiz(icut lampas at/ debit.Et uidebunt gentes iuíticíam tuam:& omnes rcees oloríam tuam:& uo cabít te nomé nouum:qd' : os diii teri tranftulerüit; uafig uel monilib? fuis,Po, nitqy alterius compa, rationis exempla:quo rum príusad fpófum, fequés refer£ ad fpon/ fam. Sicut terra pfert germen fuü,& cocleft bus pluufjs írrigaturs & ficut hortus CHR futi germínat: qui fon tium atq; fluuiorum aquas defyderat:Sic (inquit) diís germina bitiufticiam atqp lati, ciam corà cunctís gen tibus:Nequadj coram Yírael ,ut fupercilium decutiat ludaorii:fed cunctis eétibus, que in ecclefia congregan, tur. Ca LXI 1Ropter ft, onmon tace bo«c.Dixe rat domin? atqp faluator: Spiritus domini fuper mepro/ pter qd'unxit meufg ad eumlocii ubi fcri/ ptum eft: Omnes qui uiderint eos, cogno/ Ícent: quia ifti funt fe; men cui benedixitdo minus.Poftquam re: promiffionem,refpon b Coi lbidtg Luc 4A| dit ecclefia;Giaudens$. gaudebo 1n domíno: qua in tertio eradui pfalmo, ex perfona po puli poenitentis Tata cantauit:Leetatus fum in hís quz dicta funt míhi: in domü domí, ni ibimus.Nuncpro/ phetz introduci£ per» fona dicentis:Propter fion no tacebo:& pro» Tena| pter hierufalem nó quiefcam.Dicbus(inquit) ac noctibus ora non claudam:nec mea und reticebit oratio:fed tamdiu clamabo& precibus iungam preces, donec ueníat qui pro/ miíffus eft:& fplendore fuo cunctü orbem illuminet.C.uis eft ifte qué quarít,que uenire defyderat,ponit manifeftiusz Dohecegredíatur ut fplendor iuftus eius:& faluator eius utlampas accendatur. Siue iuxta Lxx. Donecexeat ficut lux iufticia eius: δὲ falutare illius ficut lampas ardeat.[89 ᾽Ω πὰ dicebat ín euangelio: Ego fum lux mundi. Ο μα'9^ i cum in fion δὲ ín hierufalem fueritaccenfa, nequad in(ola Tx fplendebit Iudza:fed dicetur ad eam: Lumé quodin teft, Matth fons, accenfum eft: quod egreffüm ex patre, in tuís coepitardere n..";; . finibus: oinnes gétes illuminabit. Et cuncti reges uidebit inclytum tuum. O híerufalem δέ fion:qui de tua ftirpe gene. ratus eft:quiin te exaltatus patibulo,omnes traxit ad feit ut gentes uídeant iufticiam eius. C) uia cunctorum creator mífertus eft gentibus:& reges gloriam íllius,qua glorific tus ín cruce eft:& oimia fuo imperio regna fubiecit. Deniqy nequad uocabítur hierufalem δὲ fion:fed nomen nou aJ cipiet,quod ei diis impofuerit, dicens ad apoftolum pem δὲ exultauit anima mea in deo meo, Nequadj in patribus, ἴοῦ.8, d ficut Iudzi eloriabantur dícétes:Semen Abraham fumus: δὲ nemini und feruiuímus, fed in deo: fcriptura dicente: Act.4.f Multitudínis autem credentium erat cor unum,& aníma una. Redditqp caufas lzticiz: Or uia induit meueítimento falutis: δὲ indumento fiue tuníca iufticiz atqp leticia: quae hebraice dicitur b*y'tà,ornauit atq circüdedit. Q) notquot Gaf. 5. d enim in Chrifto bapticati fumus,induimur Chrifto:€ ha το, bemus tunicam iufticiz:qui factus eít nobis fanctítas, iu; fticia,& redemptio. Ροπίες» fimilitudínem duorum in ec; clefía agminum,perfectorum atq incipientium.Perfectos, fponfi comparat pulchritudini:incipiétes,fponfz affimilat ornatui. Perfectus erat Paulus, quí quafi fponfus decora; tus coronaatqp coronadus: fiue ut Aquila tranftulit: fepe τόνμϑμος σεφάνω:quod in lingua noftra dicitur, facerdotij portans coronam, loquentís ín fe Chrifti auctorítate dice: 3. Timo.4. b bat:Certamen bonum certaui: curfum confumaui: fidem feruaui: de catero repofíta eft mihí corona íufticiz. Etin c alioloco:Q) uotquotergo perfectí;hoc fapiamus.Incipiens autem erat, comparatione plenitudinis,quado ex perfona' ἘΝ ,Gef.12.a , YEN , Ibirz.a $.8.a idem,d zin£faiam Tues petrus, fuper hanc petra edificabo eccliam mea: δὲ portzinferi nó praualebunt aduerfus eam. C) d? uocabulii anomine domini deriuauit,ut dicatur domínicü:Et popu/ lus illius nequad ueteri nomine appellet ifrael,(ed nouo: id eftchriftianus.Eritq; quafi corona decoris in manu do £g. LXII fo. Io9 Etifta fponfa,qus crebrius in cantico fcribitur canticorü: qua non habet rugam nec maculam.Q uam Paulus defy/ derat offerreuni uiro uirginem caftam:ut fit fancta corpore & fpiritu.Dequa δὲ fub nomine charíffimi,quadragefimu quartus pfalmus canit: Aftitit regina ἃ dextris tuis in ueftí/ mini:€ dfi diadema regni in manu dei fui: quádo eam coronaue ritturba credentiti:& diadema imperij, qd? martyres gemmarum fuarü uarietate di(tin/ xerint, fuerítin manu dei, utfilíum fuü eorü coronet uictortjs. Vti» de& aplus Pauluslo quebatur ad fanctos: Gaudium δὲ corona mea. ας 1Bó vocabe río vltra oerelícra«c. Pro fion& hierufa v lem, uocaberis eccle/ fia,& domíni, cum ,p iudzisappellabuntur Chriftiani. Nec hoc eris uocabulorü fine cótenta: fed qua pri? uocabaris relicta, qd? hebraice dici DAY uocaberis Ya"YET quodinterpretat uo/ luntas mea in ea:& ter ratua quzprius uoca batur 2127 ,defo,; lata fiue deferta, poft; ca uocabit- nb3y2: qd Aquila interpreta tus eft£o μᾶνν: Sym machus& Theodotio HEP. os domíni nomina; uít. Eterís corona gloría: in manu domíni: δὲ díade maregní ín manu dei tuí. a INo uócaberis ultra derelí cta:& tetra tia nó uocabi tur amplíus dcfolata: fed uocaberís uoíütas mea in €a:& terratua habitata: quía coplacuítdio inte:& ϱ terra tua inhabítabic.Hà; bitabít em íuuenis cü αίτ cine: δὲ habítabáüctin te fi lij ταί. Et gaudebit fpofus fuper fpofa: ΗΝ fup c tedeus tuus.Supérmuros tuos hierufalé coftitui av ftodes:tota díe& tota no; éte perpetuo nótacebunt: quí remínifcimíni ἀπί, ne taceatis:& ne detis filentiü ei, donec ftabilíat:& do/ necponat híerufalem lau SEP. os domini nomina; bít. Eterís corona decoris ín manu domíni:& diade maregníín manu dei tuí. Et nequadg ultra uocabe; rís derelicta:& terra tua non uocabitur adhuc de/ fetta. Vocaberis enim πο] luntas tnea:& terra tua ha bítata. Et ficut habitás iu; uenis cá uírgíne, fic habi; tabunt filij cui. Eterit quo modo lztatur fponíus fu/ per fponfa:fic lxtabitur fu perte domínus. Et fuper muros tuos hierufalé con ftitui cuftodes: tota die δὲ tota nocte quí nundj tace tu deaurato circüdata uarietate. Sicut igitur fpófus gaudet in pon fa: iuuenifqs cum uitz gine:ín quibus exem plis fancta coniunctio eft:Stc dominus lata; bitur inea, cuius πο’ mina fuerint immuta ta.€ K[Cupmuroe tuos bíferufalem com; ftituí cuftodee cc. Pro pheta díxerat:Propter fion nó tacebo:& pro pter hierufalé nó quie Ícam:& cxtera ufqsad eum locü,ubi nunc ca pitulum terminatum e(t:Gaudebit fponfus fuperfpóofa: gaudebit fup te deus tuus.Seqs promifcrat diebus ac nocübus rogaturü:ut faluator δὲ iuftus quí pmiffus fuerat,adue/ niret:& ínftarlampa/ dis,totii illuftraret or/ bem. Poft quz íntro/ φαυωκισιλένη. Lxx, bixovpdux:que omnía habitata poffeffamoy fignificat.Hoc eft auté hebraice confuetudi^ nis:ut ex euentu, reb? uocabula femper im ponant: ficut Abram qui príus dicebatur,pater excelfus, quando audiuitrepro/ mi(iionem:Et in femine tuo benedicen£ omnes gentes, apz pellatus eft patermultarum gentium: id eft, Abraham. Et domino faluatori fupra nomen imponitur: Cito fpolia de/ trahe,uelociter predare. ΕΠ quocp Zebedei, quorti unus uocem tonitrui emittere poterat.In principio erat uerbum: & uerbum eratapud deum:& deus erat uerbum:appellati funt 9573^32:quod interpretatur,filij tonitrui. C) d? aute fequitur:C.uía complacuit domino in te:& terra tua inha; bitabic:A Lxx.pratermiffum eft: caufafcp reddidit, quare appelletur à"Yen:& quareappellatur n5A72:quoniá complacuerit fibi dominus ín fion:& terram ípfius habíta; bilem fecerit, quz prius iudaico fueraterrore deferta. Siue hocipfum referamus ad ecclefiam: quz poffeffa prius ab idolis, defertafuerata deo. b«T ll2abítabít ením(uuenie cá virgínesc. Dicit& Apoftolus: Viri diligite uxores ueftras, ficut& Chriftus ecclefiam. Cunqp in alío loco pofuilffet ex emplum: Propter hoc relinquet homo patrem& matrem, & adharebit uxori fuz: δὲ erunt duo in carne una: Intulit: Sacramentum hoc magnum e(t:ego autem dico in Chrifto & in ccclcíia.Si ergo propter breuitatem temporis, quod ín arto eft: fic debent uíri habere uxores fuas, quafi non ha/ beant: QLuato magis inter fponfum& fponfam erit fancta ο dem ín terrá. Iürauic dris ín dextera tua:& ín bra/ chio fortitudinis fuz:Sí dedero ας tuum ultra cibü inimicis - coniunctiocIfte eft ponfus dequo in duo de uícefimo pfal/ mo cani£;Etípfe tandj fponfus procedens de thalamo fuo. bunt:recordantes domí;^ duciturperfona deilo ni:non eftenimueftrifi; quétisadhierufalem: "A;: id eft ecclefiam primí/ milísficorrexerit:& faciet— riuorü:& eam quein hícrufalem eaudium fü,^ aPoftoliscpapofto; L tdomí los edificata eft. Sup perterram. iurauit dOotnl/— muros tuos conftitui nus per dexteram fuam, eut desque ue d e. D. gelos uel apoftolos, & per fortitudinem bra/ omnesprincipes eius chij fai: Si ultra dedero tri δἰ doctores accipere tícumfmeum,utfitinciba^ Poffum. Ο uicufto diunt muros ecclefia: ne adueríarius nofter diabolus, qui quafi leo rugiens circuit:& quarit quomodo poffit intrare, occaftoné accipiat ad gregé diii: deuaftandti. Qui cuftodes,nec diebus debét nec noctibus tacere:nec in latis, necin tríftibus, fed femp dni cleementià deprecari:ut grex illius δὲ muri hierufalé cuftodian£ δὲ uallen£ eius auxi lio. Vnde& ad eofdé cuftodes atq; doctores fermo dirigi^ tur.O uos qui recordamini dominí, εἰς clemétia die ac nocte precibus fatigatis: cauete neundp in oreueftro fileat oratio. Ne detis filentiü οἱ, fubaudi£,drio:fed femp molefti fitis, opportune, importune:& imitemini interpellatricem duri iudicis. Si emille mentis ferocia affidua imprecatione depofuit:quanto magis pater ccele(tis bona dabit petétib? fe? Tamdiuautérogare debetis donec hierufalé qua in iuz dzis cócidit:& in exeplü eft atqy maledictü:ín totius orbis terrarii laude uerfe£.Mirorgy quíd uoluerínt Lxx. p eo qd? inimicis C Caii. 4.b 2« Co. 1a $.€0» 1. δες habetur in hebrao:ne detis Ποπ ei:donec ftabiliat& po. nat hicrufalem laudem in terra, dicere,cuius fenfus in fupe tioribus nócoharet: Nó eft em uobis fimilis, fi corrigat: 8. faciat hierufalem gaudii fuper terra. ΝΙΠ forte hocartífic eloquio coaptemus:ut dicat ad cuftodes ecclefiz:Nullum eorum fimilem fore qui przdicatione fua fecerint,ut corri/ gatur:& fiat hierufalem gaudium omnis terre. Ὁ4Γ Sura {|{ oomínue(n oextera fud c£, Omnipotens deus qui díxe/ ratad ecclefiam:Super muros tuos conftitui cuftodes, quí perpetuo nó tacebunt:quibufgp pracipiam,ut nund orare . P 5 déiftant, £ommen.IDicronymi liber oecímuf feptimus E defiftant,nifi impetrauerint quod precant: Nunc iurat per dexteram fuam δὲ brachium fortitudinis fuz. De quo cre; : bro diximus: qp fit domínus nofteratcy faluator: qui iuxta t-Co..d Apoftolum, dei uirtus eft deíq fapientia.luratautem φεῦ ticum δὲ uinü hierufalem nequady cedat in hoftium cíbos: necalienigena labore illius perfruantur: fed quictiqp in lachrymis feminauerint, in gau; dio metant:& qui mef. fuerint abiectifqs pa/ leis,purii frumentü in horrea cógregauerint: ipfi comedantlabores imanuü fuarü:& diim eterna laude(πο! lant:& bibantuinum ín atrijs fanctís eius. Q.d' uel multas apud patré intelligim? man fiones, fi de futura in regno coelorum accípi mus beatitudine: uel certe ecclefias in toto orbe diuifas, in quib? plaati,pofteai domo dii florebimus. Ω ἢ autem dicit: Nequad$ ultra dabo triticu tuti inimícis tuis:& uini tuü alienigena non bi bent ín quo laborafti: oftendit laboré antea iudzorü,& oimia ope? ra eoriia demonibus: fuiffe poffefa:qn inter ^e— deum& idola fluctua F ban: qfi εἰς dicebat 5, Reg.1$,d Helias: Vfqiquo clau/ dicatis utroq; pede: fi dis eft deus, fequimi ni illü.Er iuxta Typica hiftoriam, quz in Iu? dicum libro narratur: Veniebàt madianitz, & ufq; ad gagam fru; &us eius deuaftabàt: Tudicü ,6,2, HEP: cibü ínimícis tuis:& fi biberint filij alieni unà tuüiín quo laborafti:quia| qui congreeant illud, co;, medent& laudabunt do; mínü: δέ qui cóportant il lud, bibét ín atrijs fanctis s meis. Trànfite, tráfite pet portas: przparate uíam populo: planà facite iter: & eligite lapides: eleuate. fignum ad populos. Ecce dominus auditum fecit in extremís terra: dicite filia fion:Ecce faluator tuus ue nit: ecce merces eíus cü eo: δὲ opus eíus coram illo.Et uocabüt eos populus faty ctus, redemptus a domi no. Tu autem uocaberís quarfíta cíuitas,& non de;. rdicta.(α...LXIII Vis ἐπ ifte qui. uenít de edom, tinctís ucftibus debofra?Ifte formofus tranfeant p portas: quibus infernus nó tollant impedimenta deuia,utabfcp aliquo fcandalo pplus 5^ ecclefiam(aluatoris introeat. Vnde& Ioannesclamabatin eremo: Ego fum uox clamátis in de Parateuiam diii: rectas facite femi - SEP. inimicis tuís:& fi ul/ tra biberint filij alieni ui; num tuurm,in quo labora fti: fed qui cogregauerínt, comedent ea& laudabüt drm: δὲ qui congregaue; rint, bibét ca in atrijs fan; is meís. Ite per portas teas:& uíam facite ppfo tmeo:& lapides deuía pro fjcite. Leuate fignü ín een tes: ecce em domínus a audítum ufq; ad extremü terrz. Dicite filie fion: E ce faluator tuus uenit, ha/ bens mercedem füam fe/ cum:& opus fuum ante fa. ciem fuam:& uocabit eum populum fanctum,redem ptum a diio. Tu auté uo; caberísrequifita ciuitas& nó derelicta. Ca.LXIII Vis eft ifte qui uenit de edom, fuluís ueftíb9 de me. boforzSicfor| mofus ferto: ficut Efaías dixit; tas eius, Omnis uallis Iobe preualet:& omnía. ων implebitur;& omnis*49à mons δὲ collis hümi;. liabitur.Alíj(cg uerbig: nunc idem fenfus dici tur. Eleeit lapides uir. - ecdefiafticus: quiom ἡ nem emollit decredé, tíum corde duritiam, Dequibus idé bapti, fta dicebat: Potens eft. Mats. deus de lapidib? iftis. fufcitare filios Abra,' ham. Vel iuxta Lxx, ὁ Profjcit deuia lapides: quí infideles acreden tibus feparat. Q.uod ne putarent Iudai de fe diciiangitur: Leua;* te fignum ín gétes 8 ad populos nationi: utnequadq unius ter,. τα luda ad falutépro, uocent anguftiz: fed. auditum fiat inextre; mis terra: utpaffioné omnii creatoris totus miidus exaudiat. Di/ cite(inquit)filiefion, QLuz ucl ideoapptl/: latur filía fion: quia primum orta eft ex íu: dzis. De qua dicit in canticocanticorGFilij Cai b 1 matris mex pugna/ üeruntadueríum me. Vel certeproptereafi/ líaxqa ἃ deo adoptióis nomé accepit. C) uot/ Τοῦ, quot enim fufceperüt eum,dediteis potefta, tem ut filij dei fierent, Quid éatit g iubent. ita ut cibus homini in efcas brutorum animantium uerte/ retur.Hoc eftauté triticum, δέ hoc uinum, quod non come dent, nifi laudantes dominü:& nó bibent, nifi in atrijs fan; Mar.14.c&is eius: de quo diis in paffione dicebat: Amen amé dico uobis:Non bibam de genimineuitis huius,doriec illud bi; bam που in regno patris mei, Ὁ uz ex parte complent in Caii.5.a ecclefia,quando dicit dominus difcipulis fuis:Bibite amici Matth.26,. c mei€ inebriamini fratres:quod uinum latíficat ος ποπ» Geil. 4. nis. Etin plena luce atqj meridie bibitur a Iofeph cum fra tribus fuís.Etcomplebit plenius, quando inebríabit terra benedictionibus domíni, Tritici quoq; de quo panis cozTo5.c, f leítis cfficiturjillud eft de quo loquít dominus: Caro mea uere eft cibus. Rurfumqp de uino: Et fanguis meus uere eft potus. a([ Z ranfitei tranfite ppostae«c. Pracepit cufto/ dibus murorü hierufalem:quibusante praceperatne tace; rent,ne aliquando orare defifterent:ut tranfeant per portas hierufale,& uiam faciat populo. Q. d? femíjudazi ín ultimo tempore: quando poft plenitudine gentium faluandus eft ifrael,& ad diim rediturus,futurti effe contendunt. Alij Yo in regno coclorüi explendii putant, quando erít uera leticia: & unufquifq recipiet fcd?m meritü fuii: acnequadj diim in humilitate cofpiciant: fed in habitu fentíant iudicantís: Ὁ qfi ueniet fuper nubes οἳ angelorii multitudine: utreddat unicuicp fcd^m opus futi. Nos auté fcdm coept explanatio nem,poffumus hac δὲ in primo aduentu intellígere:ut dica. mus pracipi apoftolis& apoftolicis uiris, ut ingredian£ δὲ. D magi(triatiy doctores fion βία nüciarec Ecce faluator tuus uenít:qui in hebraico dicitur εἴας. Vnde δὲ Gabriel ad To/ ᾽ feph:Etuocabis( inquit) nomé cíus lefum:ipfe enim faluii Math| faciet populum fuum a peccatis eorum. C) ui faluatorcre/ Iidem dentium iudex eft omnium: ut reddat unicuicp cdm oper: ra fua.Tuftis,prarmia:peccatoribus,aterna fupplicia.Etuo» cabit(inquit)eos ipfe dris atq; faluator. Siue iuxta hebrai; cum: Vocabunt eos,apoftoli δὲ apoftolici uiri:ppfm fanctü & redemptiia díio:qui redetmpti funt chrifti fanguine.Tpfa quoq ciuitas nequad; appellabitur derelicta: ut prius πο». cata fuerat:uel irriudais, propter negociationem:uel in gen tibus, propter idololatriam: fed requifita, ut hebraice αν citur YWE 1^:ut pro augmentis δὲ uarietate uirtutum,no/ ^w. uafemperacdpiantnomina. Ca.[ΧΗ '"Ὁίο eft(fte quí venít oe edom«C. Omné hunc. loc ab eo loco ubi iuxta Lxx.dicif:llluminare$60.—| illaminarehíerufalé:quia uenit lume fium:& ; glia diii fup teorta ὃ 05 δή prafens capi tulii;ubi dicit: C uis&ifte querit deedom,tinctisueftib?— debofra: Multi nforii referüt ad fine müdi:in d fiue carnali ter,fiue fpialiter:diuerfa em fentétia plurimorü eft, expléda cotédüt. Nos atit,qa& fup in hoc eodé capfo legim*:Spüis diii fup me, ppter qd unxit me: annüciare pauperib? mifit. me:Q.d diis atqfaluatorlecto Efaiz uolumine in fynago gàiudaog: fup fe expleti effe móftrauit dices; Hodie cóple Lud| -"faefthac negamus fadoris effe ^ maximi, hzc omnia fibi coniungere:& fic - fpíritualiter explenda ín cofumatione mon - ftrareutchrido,& iu/ . xtàcarné& iuxta fpi ritum, iam completa dóceamus. Q.uíaigi/ tut uenit filiz fion fal uator: cuius merces lius cor& illo:& egref/ fus eftiuftusut fplen/ dor: faluator accen/ fus eft utlampas: ga/ uifufqyfponfus fuper fponfafua ecclefiaiim/ mó exultauit fuper cà deus füus: qui ipfe& fponfus& dominus cum eo eft: δέ opus il; ;; Zn£faiam. A dü eft hac fcriptura in aurib^ueftris:Et ntic de eodé dicit qd. τς poft paflionéad patré crüentus aícéderit: neceffitate cópel/ limur,omnia qua dicuntur,in primo accipere faluatoris ad uentu. Neq enim fieri poteít,quod plaricp noftrorum face; renitun£: ut uariétur tpe qua operibus copulata funt: nec HEBR. formofus in ftola fi ua:gradiens in multitudi 4 ne fortitudinis fuz, Egó ἘΝ lodr íufticiá:& Ῥρασπα, e torfü ad faluádü. Quáre ergo rubrü eft indumétà tuü:& ueftiméta tua ficut c calcátiü: ín torculari? T ὃν cularcalcaui fol?:& deoetí b? π ξ uír mecá. Calcaui eos ín furore meo:& cócul «δαί eos ín íra mea:& afp/ νο. IIo δὲ fanguis quo afperfus fum,non mihi deformitaté tribue; Ἰοῦ.5. d Dequo& pfalmiíta dicebat:Deus iudiciii tuum regi da:X iufticiam tuam filio regis. CL ui loquor iufticiam: ut malis mala,& bonis retribuam bona:qui ueni pugnare cótra ad/ sep. mofus ínftolafua, uiolentia cum fortitudine. Egoqui loquor íufticiam: & iudicium falutaris.Qua re ταῦτα funt ueftimenta- aM Esci ud tua:& indumenta tua fi/ cut calcátíum torcular,ple/* num conculcatum? Et de gentibus non cftuir me/ cum:& conculcaui eos ín furore meo: δὲ confregi' . eos quafi terram: δὲ de/ fus cft fanguis eorum fu/ duxi fanguínem eorum uerfarias poteftatés: . δὲ captíuis predica/ | rit fed decorem. Ego fum, cui pater tradíditomne iudicii. P371. 8 teremíffionem,& uin ctos decarcere libéra/ re:ut& adüerfaríj poe, nas,& captiui fentiant liberraté. b 4p&uare ergo rubz(i(πάει, rubrü:in hebrao legit ὌΝ. Ergo δὲ fupra ubifcribituredom,nó - loci uccabulü eit, fed nomé fanguinis. Rur/ fum auté angeli fcifci/ ' tant δὲ dicunt: Didici mus qd tu fis qui lo7 queris iufticia: faluf. omnii in tuo fit iudi; cio cóftituta:Nüc cire uolumus: quare uefti ris e(t: Propterea fcd'm aC fümptionem carnis& paffionem crucif dicié | 8. 67.e ad eii: Vt intinga£ pes UE Geí.49.b tuus in(aguie. Et fub Iuda uocabulo in Genefi pphetat:In : da,te laudabüt frés tui: Manus tuz in céruicib? inimicorü tuo:tí:adorabunt te filij patris επί: Catulus leonís iuda:ad piadam fili mi afcédifti, requiefces accubuifti ut]eo€ qua filexna:quis fufcftauit eum? Et iterum: Ligans ad uineam pullá(uti,& ad uit o fili mi afinà fuá:lauabit uino ΠΟΙ fua & fanguie υὖα palliti fui. Ifte eft qué angelicz poteftates B uidétes ad patre afcedere cruentii:imperáat ceteris angelis, ! bá b&ab εἰς audiunt: Leüate portas príncipis ueftri:& eleua/ !— ainiporteaternales: δὲ introibit rex gloria. C) uis et ifte rex elorizedominus fortis& potés:dominus fortis in prae lio.Et iterum: Dominus uirtutum, ipfe eft rex gloriz. Hac pramifimus:ut cum alijs teftimonts,etíam prafens capitu lum congruere doceamus. Vnde& in cantico dicit cantico bal nía induméta mea pollui. ἐν eit Dies ea dus,in paffione:candidus,iri refurre&ione.Interrogant igi turangeli,rei nouítate perterriti. Myfterium enim paffionis ον; δέ refarrectionis chirifti,(cdm apoftolum Paulum,cunctis retro generationibus fuerat ignoratum. C) uis eft ifte qui ., de terracruentus aduenit?'à3^N quippe inlinguam πο’ " ftram,& terrenus& cruentus exprimitur. Tínctis ueftibus debofra: Q.d?multi pío errore lapfi, putant de carne domi ni intelligizid eft 3X.quod uerbum, fi carnem fignifica; ret:fcriberetur per mediam literam N7:nuncautem per Y fcribitur:& interpretatur firma atq» munita: CQ) uod uel de hierufalem Deu firmiffimis muris fuit ante cir/ fcriptam eft: Cruis deducet me ín ciuitatem munitam* inqua caufa funtanime mortuorum, circundata eft fir/ millimis cuftodijs.Sciendum quoq quod iuxta hiítoriam ftola fua eradiens in multitudine fortitudinis fuz. De quo δὲ quadiagefimus quartus pfalmus canit: Formofus de/ ore pra filtjs hominum. Accíngere gladio tuo, fuper ίσο’ multuum potentíffime.Spcecie tua& pulchritudine tua:in/ ténde profpere,procede& regna.Pro quo Lxx.tranftulerüt βία μετὰ Ἰος vog: id eft,utoletía ο fortitudine. Cruod que fénfum habeat, prudens lector inquírat. a{ΓΞ 60 quí lo/ quo: tuftícíam vC. Refpondit dominus interrogantibus an; eclis.C.uaritis,qui fim,qui ad coelos eruentus afcendam: per ueftiméta mea: δὲ om Cai.5. c rum:Fratruelis meus rubicundus δ΄ candidi. Rubicun: cundata, in qua paffus eft dominus: Vel de inferno: De: quo in quinquagefimonono& centefimofeptimo pfalmo ΤΟΥΣ nó fitin edom:fed in moab.Sequit:Sic formofus ín: ínterram:& omnía uefti/ ποῖα mea ínquinaui. Diesem menta tua fint uelut mufto tincta:aut qd. caufz extíterit,ut tuní - v cam quz defup texta. eft,&(cindi nó poteft,& de utero uirgínali tanti candorem habuit,quantii nul!us fullonum poffit facere fuper terram,. fanguine cruétares: Magis eim tibi clamétía cóuenit, d οτι’ delitas:magis candor, dj cruor. Q) uibus refpondit domi/. nus:non uno uerficulo,ut prius:fed multis uerbis,ut om nía doceat ignorantes:nerurfum quarere compellantur. (ΑΓΖ oxcular calcauí folus«C. Lxx. pro eo qd" nos dixim?, torcular calcaui folus:interpretati funt, plenum conculca: tum:quod magis cum fuperiori capitulo legendum eft, dj ut fit fequetis principii, Pro torculari quod hebraice αεί. tur fA. Theodotio ipfum uerbum hebraicii pofuit 1: Sed melius in hocloco Symmachus,quem& nos fecuti fu» mus. Verbum enim ΤΟ ambiguum eft: δὲ tam torcu; lat dj lagunculam plerumep fignificat, Dicendum eft τας detorculari,quod iuxta fcriptura fanctz confuetudinem, interdum pro ultioneatqp fupplieijs ponitur peccatorum. Interdum in congregatione nouorum fractaum.Pro ΡΟΣ nis poníturatcp tormentis: quando Hierernias in lamen, tationibus plangens euerfionem hierufalem loquitur: Tor, cular calcauit dominus uirginifilize iuda: ideo όσο ploro. In bonam partem fcribuntur píalmi pro torcularibus octa uus& octogefimus tertius:De quibus in fuis locis,íi uita comes fuerit, domino prebente dicetur. Hoc torcular: in quo& malis fupplicía:& bonis premíaa faluatore calcan: tur: folus ipfecalcauit: nullumqp habuit adiutorem. Néqs enim angelus, aut archangelus, throni, dominationes: aut ulla celeftium poteftatum, humanum corpus affum/ pfit:& pro nobis paffus e(t:& conculcauit,aduerfarías fortitudínes atq» contriuit: nifi il'e qui loquitur in pfal/ nio:Saluum mefac domine: quoniam defecit fan&us: In 3.11. a tantum,ut etíam confidentiffimus,& in fidei ueritate fit; míffimus apoftolus Petrus timore territus fugerit: ttnmo Matthuz7. g dominum negarit. CQ uod qp fequitur: Et afperfus eft fati, euis eorum fuper ueftimenta mea: δὲ omnía indurhenta mea pollui: Nequaqua fic intelligendum: ut demones& aduerfarías poteftates,fanguinem habere credamus. Sed 'Tropologicz accipienda funt omniía:quando claméntiffi/"Tropos mus deus ad erudiendum populum fuum,& captiuitatis uinculis liberandum,hoítes feríre compellitur. Dies enim inquit ultionis ín corde meo:annus redéptiois me uerit. Ὡς ἃ ἃ fupralegimus, in bonà parté praedicare annii diii 8.61.8 ' P4—aceptum; 'Treno, Le* * £Zommen.lfoicronymi liber oecimnf feptámus acceptum,Et diem retributionis deo noftro:& nunctam ip malam d in bonà.In malà:Dies ein ultionis in corde meo. Inbonam: Annus redemptionis mez uenit:ut eo tempore quo puniuné aduerfarfj, dei populus liberaretur:imo redi/ matur praciofo fanguineagni:qui in Ioannis apocalypfi di citur trucidatus. De ἊΝ hac retributionis die,;:“ἦς & moyfes fanctofpiri ἨΕΒ. Diesenim ultionis Deu32. f tu prophetabat:Et re; incorde tneo:annus rede; T3.68. e pfalmo dixerat:Et ex; Thilz,a ni.Ipfe enim cum effet F tribuet uindictam ini,; ΠΗ,: er micis:& odienibus—ptionis mex uenit.(το, fe reftituet.Circülpexi,| fpexi& n6 erat auxiliator: & non eratauxiliator: Yafiuí.& no di quzfiui& nóerarqui— qU&&liut no erat q adiu adiuuaret. Qui&in— aret. Ec faluauít mihi bra pectaui qui contrifta; chiü meum: indignatio retur nófuir&qco— meaipfaauxiliata eft mi; folaretur&non inue— pi Ei conculcauí populos informadeinóeftra, ἴῃ furore meo:& inebríaui pinaarbitratus equa eos ín índíenatio:: lem fe efTe deo: fed ex; n indignatione freq 2 inaniuit formam fer—& detraxiín terrá uírtuté ulacdpiens: Kfactus. s οοχῇ. Miiferirionü dni re ' Obediés patri αἱ ad dab zd, mortéimortéaüteru,| COrdabor: laudé ἀπί fup, cís:X propterea dona; oib?q reddidit nobís dis: uitei nomé fuper om^ δε kitudi b ne nomen:ut faluaret up mitituaine bonong? fo credentes dextra— domui ifr 4 lareit? eft eis ua:X indienatio eius; e, quaeratcontraadug— Kdinindulgé&tíam fuá:& farios, deipopulülibe^ fcd"m multitudíné mifera/ ret ERRORS b tionü fuan:Et dixi: Vérü furorem fuii ultra τ tamen populus meus eft: diftulit: deduxitq; fan Innz nez. guinem eorum in ter fili flo negates:& factus ram:uel damontü τρο’ eft els faluator. Ín omhí 7rixGo:uel certe fanguí tribulatione nem íudaorum: pro quo czteri ínterpretef, contentionem tranftulerunt:O) ui omni ftudio nitebantur, ut uinctum populum nó dimitterent. a€[ f»íferatíonum ofií reco:dabo?«C. Finito,ut nos arbitramur primo,ut ple7 τίς; eftimant fecundo faluatorís aduentu: in quo,fubaudi/ tur,iudicantis imo pugnatis uox fuofq»& populi fui aduer farios trucidantis: cruentus uictords defcribitur: Incipit alia περικοττή in qua ex perfona populi propheta loquitur: enarrans beneficía in fe dei& fui cordis duritiam: ob quá δὲ hierufalem incendio:& ifrael captiuitati traditus fit.) d? iudziad babylonica referunt tempora. Nos autem ordine & ratione monftrauimus,de acie αἰεί tempore,in quo rhomanís feruiunt:& exclufo ifraele,eentium turba fuccefz fit. Curramus igitur per fingula orationis membra:& ea ne laciniofa fit expofitio,breuiter differamus: Prarfus pon; dere malorum,in nullo alionifi ín dei miferícordia fpem ha beo:qui facit mifericordiam ín milia diligentibus fe:& ex/ tendit mifericordiam fuam his qui cognofcüt eum.Ex quo oftenditur, diligentibus& cognofcentibus deum, miferi/ Es Rorn.9.c cordiam domini fubuenire.Non eft enim uolétis,neqp cur; P3.126.a rentis, fed miferentis dei. Et: Nifi dominus zdificauerit do mum& cuftodierit ciuitatem: in uanum uigilat qui di, ficat δὲ cuftodit eam.Ipfe enim uirtutem tribuet ut faciam?. Hiere6.d fortitudinem& poffimus dicere: Fortitudo mea& auxi; lium δὲ refugium meum ín díe malorum meorum. Quz in prafenti loco, non pro uítíjs atq» peccatis: fed proanguftfjs debemus accipere. C) uod aute iuxta Lxx.fequitur: Virtu/ tes domini recordabor in omnibus quz retribuit mihizPro quo in hebraico, laudes domini,continentur:figna intelli/ gamus atqj miracula:pro quibus ponuntur fzpe uirtutes; ut ibi:Gloriam mea alteri na dabo:necuirtute| il n mea: S measfeuli&as5. T; Ptilibus.Et alibi: Virtutes eius in infulis nüciabüt: uel een rn| tibus totíus mundi,ucl ecclefíjs: qua firma mole fundata G funt:& feriuntur potius dj fubuertuntur. Interdum uirtus nequadprofortitudine accipitur atq» míraculis:fed, τος uerfatione bona; util, SEP. Dies enimretribu,—'detapoftolog, Do 1p Ep. s et tri: Miniftrate in frien tionís uenit eis t& annus tía ueftra uirtutem,Et Ί redemptionis adeft, Afpe— Fsuli:Siquauineg My Ἢ" fi qua laus.]uxta qd xi, δὲ non eratauxiliator:—&inalio loco dicitur; confyderauí, δὲ nullus qui Meloreft tentis c ῤ bd. Uirtute.Prioruirtutis praberet auxilíü:& eruit. intelligentia, deo:feci eosbrachíum meum:& fu 48, hominibus cone C In d Σ nit.Pro eo aiit qd'nog €uSaauenit: δζ COD/— interpretari fum^Su culcauí eos ín íra mea:& pir que reddi ἜΣ: it nobis dominus; deduxí in terram fanguí/ quod poteft& in bo; nem eorutm.Miferícordíe^ nam imam paty TA téaccipi*Symmachus domíni recordatus fum, manifeftius,in bono, uirtutes dotníni recorda; rum pofuit retributio :: ne dicens: pro omni» bor ín omnibus qua red, bus in quibus benefe 2: titudie bonitatis:quà e ud ü iffael d x bonus domui ifracl: fuper domü ifrael ex/ retrbuet nobis fcdim mí;— ercuit: Pro quo Lx [i Íerícordiam fuam:& fe, τβπίξυεηδε κύριος κρι T.;:: T6 QryoBog T8) οικῷ cundü multitudinem iu; 109083, ἐπάγᾳ ἡμῖν fticíz: fuac Ες dixit: INon c τὸ ἔλεος ἀμτοῦ,ὴ ] fli W^ To πλῆθος τῆς di populus meus Π.ΏΕΩΠΑ'-καιοσύνκς ἀυτοῦ!ά eft, quáreprobabüt.Etfactus Dominus iudex bo; ít eis in faluré; nusdomuiifrelreri| Fi. el Ule€X ΟΙΠΠΙ buitnobis(cdm mife tribulatione^ ricordiam fuà&(cám multitudinem iufli/ ΐ: ciz fuz. Hocauténon poteft dicerenifi ille qui intellíoit iufte fuftinere qua ρα; tur. Denicptn feptuagefimofecundo pfalmo,cuius exordíii eft: Cobonus ifrael deus, his qui recto funt corde: loqui, tur propheta ex perfona eorum qui dei iudicis perturban; tur: Met autem pene moti(unt pedes:pene effufi funtgref/ fus mei:pacem peccatorum uidens:& catera ufqy ad finem palmi. Vndeapoftolus Paulus qui dominum iudicem bo : Ἡ 1 num iuftumq; cognouerat, loquítur confidenter: Repofita 2 Τίπο eft mihi corona iufticiz quà reddet mihi iufi? iudex:Nó fo lüautem míhi,fed δὲ omnibus qui diligunt aduentii domi ni& faluatoris noftri. Nec eft inter bonum& iuftum,uthe retici polunt,ulla diftantía, eodem fcribéte: Ergo lex fancta Rom eft:& mandatum fanctum& iuftum δὲ bonum: ut uiddi/ cet bonitas ín genere:& iufticia intelligatur in fpecie. Qua obrem fcribitad Rhomanos:Vix enim pro íufto quis mo, Rom ritur:nam pro bono forfiran quis audiat morie b e[f£tof/ kit: Gleruntamen populus meus eft: filáj non negantea:t factue eft eío faluato?«C. Vbinos interpretati fumus:Inom ni tribulatione eorum nó eft tribulatus qd hebraice dicitur νι ΟΣΟΝ. NO eft negátis aduerbrü,& pronon,. legi poteft,& pro ipfe: ut fit fenfus:In omni tribulafioneco, 35 rü ipfe eft tríbulatus: ἰά et, deus:ut non folü peccata, fed&. tribulationes noftras ipfe portaret. ρε em infirmitates no ftras portat:& p nobis dolet.Porro Lxx.pofuerütaliud qd in hebrao non habe£,óv πρέσβυς, ὀυδὲ ἄγγελος Axio ἔσωσεμ αυ]οῦς.!.πὸ legat?neqp angelus, fed ipfe faluauit eos; dedin fuo dicemus loco, Díxit igif deus q iuftus eft iudex domuiifrfi& aufterítate iufticiz claemétia mitigat iudicátif: p Genui Eom Es ER E (A auxilio fuo cogeret ad rogandü. Vel certene uad tribulauit eos: ed econtrario ceteris perfequentibus adiu/ torfuit; mifitcp ange/ fum fuum qui eos de piculo liberaret. Aut iuxta Lxx. non peran ῥεῖος& prophetas& aliós fanctos uiros fal uare uoluit populum fuum: uerum ipfe de/ .fcenditad oues perdí/ .tas domus ifrael: ut ; ouem morbidam fuis wLuc.1s.a humeris reportaret,& .drachmam qua perie bidem. e ratinueniret:& luxu riofo filio reuertéti, le tus occutreret: ,ppter qd'fponfa dicit in can Caii.1 tícocanticorum:Ofcu letur me ofculís oris fui. Nequad per pa/ triarchas Moyfen δέ prophetas: fed meum corp? affumat, in mea carne uerfetur, uerbü caro fiat:& fic ofcule£ re,habitans in meut fitemmanuel. Nequa Gpigitur utlegat?, nec utangelus:fed ipfe fal abit eos,qui recepe/ runt falutem:non ope rum merito, fed charí 65. b tatedei.Sic enim dile/ xit deus mundum:ut filiumfuum unigení/ tum daret: ut omnis qui creditín eum non pereat,fed habeat αἱ tam eternam.) uod fi prudens leor taci/ ta cogitatione refpon/ ."derit:quare multi non fütfaluati,fi ipfe falua/ uiteos& dilexit€ ρε! ΄ ^in£faian |$4 Genul quidem filios δὲ exaltaui:& ipfi fpreueriít me. Verti/ tamen qa populus me? funt: δὲ femel filij nomínati:nó pert büt in ppetuü.Si me fpernere€ negare defierint: fentient fal uatoréqui in omni tribulatióeeorum ip fe tribulatus eít. Si uenon eft tribulatus:ut parumper eos defereret:& nudatos HER. tribulatione eorum non eft tribulatus:& ange lus faciei eíus faluauit eos ín dilectioe fua:& ín idul/ gentía fua: ípfe redemit eos:& portauít eos, X leua uíteos cunctis diebus ία: culí.Ipfi autem adiracum díam prouocauerüt, afi flíixerüt fpirità fancti εἰ: δὲ cóuerfus eft eis in inimi εἴ:& ipfe debellauit eos. 4 Et récordatus eft dierum fxculí moyfi populi fui: Vbi eft quí eduxit eos de mari cum paftoribus gre! gís fui? ubi eft qui pofuit ín medío cí?fpiritü(ancti fui? Qui eduxit ad dexte/ ram moyfen brachio ma; ieftatís fuz: qui fidit ads ante eos ut faceret fibi no. men fempíternum:quí du xít eos per abyffos qua fi equum in deferto non impíngentem.Qnafi ani; mal ín campo deícendés: fpiritus dormíni ductor eius fuit: fic adduxifti po/ pulum tuum ut faceres tibí nomen gloría, Attende percit filijs fuis: δὲ redemit eos fanguine fuo: fufcepiteg& exaltauit affumptos ς Infertur cauía perfpicua. Ipfi autem non crediderunt,& exacerbauerunt fpiritumfanctum eius: fiue fan&i illius, quod hebraice dicitur ο. Voluit ita «y deus faluare cupientes:& prouocatiitad falutem, ut uo/ luntas haberet premium:fed illi credere noluertit.Alioquin Iota δὲ deloannefcriptü eft:Fuit homo míffus a deo: cui nome erat loannes:hic uenitut przberet teftímoníum luct:ut om ries crederent per eum. Nec ftatim in culpa eft fi plures cre/ derenolllerunt:fed uoluntas ueníentis hzc fuit: ut omnes crederent& faluarentur.Sin autem qui exafperauerit& af/ flixerit(piritumfanctum,uel fancti eius:id eft chrifti,deum ^ exafperat: Eiufdé fpirituffan&tus cum patre filioqp naturae δε, 4,g eft.CLu&obrem Apoftolus pracipit: Nolitecontriftarefpiri tumíanctum,in quo fignati eftís. C) ui fpirítuffanctus rece “δρίεῆ. 1,4 ditacorpore fubdito peccatis:Et in peruerfam animam nó ingreditur(apientía. Vnde& Dauid conícientia peccatorii,. tá,so nelpiritumfanctum perderet, pracabatur dicens Et fpiritü £4. LXIH fanétum tuum neaufcras a me. Vta $o. ΠῚ utém fcíamus omnem qui exafperàt fpiritumfanctum deum offendcre:& de ami; co inimicum& hoftem fieri:Petrus apoftolus fignificatius inapoftolorum actibus loquitur: mentiri fpirítui fanctoe nó eitis hom SEP, tribulatione eorü: non legatus ΠΕ angelus: Ted ἰρίε aluauit eos:quod diligeret illos,& parceret eís: ipferedemit eos δὲ fu/ cepit illos:& exaltauítom nibus díebus fxculi, Ipfi autem non credíderunt, & exacerbauerunt fpiti/. rítum fanctum eius: con/ uerfus eft οἷς ín inimicum: ipfe pugnauít contra eos, Et recordatus eft dierum antiquorum qui eduxit de terra paftoré ouium. Vbí eft qui pofuit ín cís fpiri/ tumfíanctum? quí eduxit dextera moyfen brachiá οἰοτίο fuz.Sic eduxit po/ pulum fuum per ualidam aquam ín confpectu eíus: ut faceret fibí nomen fem/ piternum. Adduxít eos per abyffum ficut equum per folitudinem,& non la borauerunt.Et ficut fumé, taper campum defcendit fpiritus a domino: δὲ dux eorum fuit: fic adduxiftí populum tuum ut faceres tibi nomen eloríz. Conuertere Quare conuenit uobis inibus tnétiti, fed deo. Ifte eft fpirituffanctus de quoin euagelio do minus dicebat: Si dili gitis me,madata mea fertiate:& ego petàpa trem,& alium paraclé tum dabit uobis:ut(it uobifcum in fempiter C Act.$ a num:fpiritum ueríta/' tís,Dequo& in Sapié tia repperimus: quz nomie Salomonis fcri bitur. Sanctus enim fpiritus difciplinz fu/ giet dolum:& recedet a cogitationibus ftul/ tis. à€[£t recoda/ tue eft oterum feculi moyfi populí fui: vbf eft quí eduxít eoo oe marí cum paftozibue gregío fuí2vbí eft quí pofutt ín medío ei?(ρέ ΠΕΠ fanctí fuí 2C. Do» minus qui de ,ptecto/ re factus eft aduerfa/ rius populi iudaortiz qui ad iracundia pro/ uocauerunt fpirituns fanctum eíus,& debel lauit eos: Ipferecorda tus eftantiquorü die/ rü: qfi pro εἰς moyfes in eremo deprecatus eft, dices: Aut dimitte εἰς hanc noxam:aut fi non facis,dele mc deli bro tuo qüem fcripfi, ftí. Veteris igitur Efair as recordatus hiííto; ríz,dicít: Vbi eft ille moyfes qui eduxíteof derubro maricubi eft paftor ouium«Vbi ille qui cum cateris pafto ' tib?gregis dominila/ borauit£Q) ui ipetra/ uít,& pofuit fpiritum dei oratione& praci/ bus fuis in grege ἀπ Ἀπ certe íta intelligendi. Vbi eft illa clementia domíni,qua quonda mifertus eft populo fuo:üt fpiritus ἅσ fan&i eis gratíà tribuerete Q) ui eduxit in dexte ram partem,non in finiftram,moyfen feruti fuum brachio maieftatis fuz: αἱ(cidit aquas ante eos ut faceret fibi no men fempiternum:utufqp in prefentem diem illius poten/ tía narraretureDuxit enim populti fuum per imenfas aqua rum abyffos,quafi equü per folitudine& iumenta per pla/ ni:& fpiritus dfii ductor eius fuit:id eft;gregis dni.Spiritit αὐτῷ hicangelü debemus intelligere:qui ductor fuit populi i(rael:íuxta illud qd fcripti eft, Ο ui facitangelos fuos fpi,$8. 165. à ritus:& miniftros fuos ignem urenté.Et iri epiftola ad He/ braos:Ifti funtadminiftratoríj fpirit us:qui mittunt ín mi/ nifterium:propter eos qui poffeffuri funt falutem. Con(y/ deremus illud quod in Actibus apoftolorum fcribitur:Spí Ácti 9, ἃ ritus ἀπί rapuit Philippii:& nó uidit εἴ ultra eunuchus:àán. fup angelo debeam? accipe.Siit q angelü ifpü(ctó hzc fecif fe tete, Manifefta pcurripo? ut in obícuriorib? imoremur; Attendé Sapíeii. nb D Ibi, 4.6 Hebrea, d £onmen.oicronymi liber oecimnur f. cptimus 8 4[ Zittéde oc celo: víde ve babítaculo fancto tuo 4 lo:zíe tug τί, ui tta ρρῖο tuo prartitifti,quae fupiorfermo nar; rauit:ut fpüis quoq tui dienos nos confortío duceres:Nüc quoq attende de coelo& uide opa noftra:fi ramen te digna ἘῬδ.ήσ.α funt.C) uareauertisfaciem tuam a nobís: Coelum autem dicitur habitaculü fan E Corinthios:cii ad unius fcribatur popult ciuitatis:pro ua, rietate habitanti(i:id eft,fan&orüi& peccatorii;nunclaudat €os:nunc corripit:nunc docet:nunc reprehendit: prouocat ad continentia, nuptías non recufat:retrahit ab idololatria; inftruit refurre&tioné: digamia porrigit mantü:nelocum tri ctum,& domus glo» Infa,66, a rizci?:iuxta illud:iCoe lum mihi thronus eit: terraautem fcabellum pedum meorii, Et in Ῥδ.λ.ἃ alio loco: Q.ui habi: tat in ccelis,irrídebit Ibi22.a eos.Et: Ad te leuaui oculos meos, qui ha; bitas in coclo.Nó quo omnipotens deus quí tenet colum palmo, δὲ terram pugillo,ullo claudat loco: fed quo quz fanctiora funt,il lius focus δὲ habitacu lü effe dicatur. σπορ Salomon qui xdifica; uit domum dei,ad eti £.Para.zb pracásloquitur:Coe/ li coelorum δὲ terranó fufficiüt tibi. Et in ora Matth,6.b tione diiica dicit:Fiat ? HEB. Atténde de coclo: & uide de habítaculo fan; Co tuo,& eloríc tuz. Vbi" eftcelus tuus& fortitudo tua ς΄ multitudo uífceram tuorum, δὲ mífcrationum tuarum fuper me conti nuerunt fe. Tu enim pa; ternofler:& abraham ne Íciuít nos: ífrael ἵσποτα; uítnos.Tu diie pater no; fter, redéptor nofter, fa * culo nomé tuü. Q iare ες rare nos fecifti dise ín πῆς tuís: índuraftí cor noftrü ne titneremus te^ conuer/ SEP. Couertere decolo & uíde de domo fancta tua,& eloríz tua:ubí é cel lus tuus& fortitudo tua? ubi eft multitudo tiferi; cordíarü tuarü: δὲ mifera/ tionü tuarü q fuftínuifti nos? Tuením es pater no fter:quía abrahá non cog/ nouit nos: ífrael nó cog] nouit nos.Sed tu die ρα’ ter nofterlibera nos,a pri cipio nomé tuü[πρ nos€. Quare feduxiftí nos düe de uía tua fancta:índura/ ᾿ ficorda noftraut non tí; buatfornicationi Hoc iximus: ut prafens quoq capitulum qd' ome ex populi deum depracátis oratióe c texitur:uel iuftorüi in/ telligam? effe ucl pec catorti: Et nunc lauda re dominii: nunc mo, uere domíno quartio nem:& fuam culpam referre in deum, Vnde & poft catera etíá hoc loquunt: Q.uareerra re nos fecifti domine de ufjs tuis:uel feduxi fti nos de uia tua: in, durafti cor noftri ne tímeremus te, Non ᾗ deus erroris caufa fit δὲ duritiz, fed Qillius patientia, noftram ex, pectantis falutem, dü non corripit delinqué F Ecech.16.€ fijos: Iam non írafcar Zach c qui nó recedít quando loqui per Zachariam:Zelatus fum uoltitas tua, ficut i coe lo, ita& in terra, Vbi; cüqp ergo fit uoluntas dei:illud eft habitacu; lü eíus€ domus dei, Qr uodauté fequitur: Vbi eft celus tuus& fortitudo tuaclllo τοῦ monio dilferam?: qd? per Ecechiel ad hieru; falem dicit deus: qua fecuta fuerat amatoref tere propter feruos tuos trib?hzreditatif tux. Qua fi nihilà pofTederunt po! pulum fanctü tuutn: ho [ες noftri conculcauerüt fanctificatíoné tuam. Fa; cti fumus quafi ín prínci/ pio:um non domínare/ τίς noftri: neg; inuocare£ nomen tuum fuper nos, tíbi:€ celus meus re; ceffita te. Et e fenfus, Quia peccauimus,& nos odiffe cozpifti: το ceífit a nobi('celus tu?: fion€ hierufalé elo magno. Vnde& ín confequetíbus ait: Et irafcar fuper gentes qua cógregatz funt aduerfum eain circuítu. Recedente autem celo,recedit δὲ fortitudo dei:& pa ternorum uífcerum fuperatur affectus: dum magnitudine peccatorü incredibilis dei claamentia uincitur:ut cotineat fe fuper auxilío meo,qui me oppreffum uidere non poterat, Tu enim,inquit,es pater nofter:qui creator es omnii. Ne/ fcit nos abraham, δὲ ignorat ifrael;quía te offendimus: nec cognofcüt filios, quos a deo fuo intelligtit nó amari.Subita naícitur quzftio:quare abraham δὲ ífrael, hoc eft, iacob pov fuerit:& Ifaac nomen taciti Πες Ad qd refpódebimus:prín cipio& fine pofito,ctíam media nominari.Siue ita: Abraha de gétibus uocatus ad fidem ett:& pro qualitate priorís& Geíi.17.a confequentis conditionis,mutationé fortítus eft nominis. Ibi.32.f Iacob qqputappellare£ ifrael, multo ad id labore peruenit. Vii& Abrahá tres habuit uxores:& iacob ἄτιμον: λας πε’ roab initio ufqyad finem,nomen poffedit antiquum:& ες’ clefiz indicans caftitatem,una fuit uxore contentus. Τί igi tur qui precantur de peccatoribus cómutationé in melio/ rem ftatum,eorum affumüt fimilitudine, quibus lzta poft tríftía fuccefferunt. Hocautem eft omne quod poftulantxut quia pater eorum eft: δὲ hoc eos dignatus eft nomine: non obliuifcatur filiorti fnorum:ne per ipfos nome dei blafphe, meturíngétibus. b€[€uareerrarenosfeciftí ofie ín νήσ tuío:induraftí coz noftrá«C, Epiftola qua fcribit Paulus ad Vtinam tes, caufa erroris du; ritizcp uideat. Vnde quibufdam uehemen teriratus,a percutien/ do manum fufpédit, & loquitur:Non uifi, Oft 4c tabo fup filías ueftras cü fuerint fornicatz, ,,| & fup fponfas ueftras H cti adulterauerint, Fla Hebreu gellat enim omnem fi; lium quem reapit;& ad hoc pcutit, utemé, det.Deníc qui nequa ᾧ filiorüi uocabulum pdiderüt:fed perpoc/ nas retrahunt ad poc, nítentia: dicit de eis:! Vifitabo in uirga iniqtates eorti:& in flagellis peccata eog: file mifericordià atit meà nó auferáab eis. Eft em tríftícía qua ducit ad uita: eft tríftícía quz ducitad morté.Vii& ptor."γ loqt in pfalmo: Declinare fecifti femitas nras a υἷα tua:& Ibis d humiliafti nos in loco afflictióis: Et p ddraginta annos er; Not 1 rát ppls ín deferto:utprioréuidno inueniat:znecadamgyptii^——| os reuerta£.In Ofez dj fepiunt femitz híerfm,& claudü£ Ofeea|| [pinis:ne fequa£ amatores fuos:& neceffitate copula reuer"μα ταῦ ad uirü fuii priftínü.Et Pharaonis dici de? idura(fecor χο ne dimitteret pln eius,& ut decem plagisafüigere,Q uà—.— Jui dftione,diligentiffime Paul? differuitad rhomanos.Etnos Rom? in dà opepftrínxim?. Cóuertere,ait, die, fiue cóuerte nos pter feruos tuos Abraha& ifrael,q non cognouerüt nos: uel 5 effe i ρρῖο credim?.O) uafi ad nihil em& abfqpullola boreppfm tuü fan&i poffederüt aduerfarii nri.Siue cóuet/ tenos,ut iuxta Lxx.paululü poffideam? métis facti tui:qa το montetuti poffidereno poffum*:ut cü pte halierím?, ueniam? ad plenitudine ei*:& cóteplemur gloria unigeniti a patre plenü οἵα& uerítatif, De ἅ in hoc eode ppheta dici£ 1 In nouiffimis dicb? manifeftus erit mós diii. Deco aütqd$13.— füp pofitü eft:) uare errare nos fecifti:d fenfu accipiédii fit;" x pleniffime docet Hieremías. Seduxifti me dfie,& feductus Híere205 qii l':tenuifti δὲ pofuifti, Dü em mihi claemetra polliceris:& qi miifericors pr diffimulas duritía,& artifex medic? abfcódis ferrti acutiffimii,ne egrotanté terreas ἀητοῦ cures:fecifti me ΟΕ ncgligéte:ppter c» δὲ de hierfr dicit de?:Ecce ego feduca cà Οἴθε & ponam metetnus te? couertere p pter feruostuos: propter tribus haredítatis tux: ut modícá poffideam? mon tís facti tui:aduerfarij no; ftrí coculcauerüt fanctua/ ríum tuum: facti fumus dfi a príncipio cü nó dria; rerís noftrí: neq ínuoca; τῇ eft nopné tu fup nos, Siaperueris mea, multipliciter ti bi caro mea: tunc lo; *. quetur ad cor eius,& ' fügentem confolabi/ * tur. Et dabit ei poffef/ * fionem inde: hoc eft: de pocnitentia δὲ, de moerore qui operatur τ ἂν cóturbati cordis eius: . uallisachor:aperitin/ telligentíam., neigno/ ftcs,aitnoftri concul, -cauerüt fanctuarium tuii. Haud dubiii qn tetplii fignificet: qd? .uictores calcauere rho mani, Etfacti fumus ficut in principio ante/ qj uocaremur in abra/ ^: quar ad cor eíus:& dabo falutem.Ethumilitas hoc enim interpretat' «retcreatorem futi, Ho» ham: δὲ dum effemus inagypto,nonhaben: ..&n£faia Δ tooniei dfi défertii:& ftatua ea ficut terra abfqy aqs& lo» NP M poffeffiones ci? inde δὲ ualléachor adaperienda intelligétiam. Coníyderemus ordinem fingu/ . Torum:feducit eam δὲ facit effe deferta, δὲ abíqp aqua:ut uir/ 464a ταν patiatur fitim. cue poftd dixerit: Sitiuit in teanima 'Tínám difrum/ | peres exlos δ defcéderes:a facie tua mo/ tesdefluerét.Sícut exuftio ienis tabefcerent,aqux at/ C igní:ut notü fieret nomé tuum inimicis tuís: a facie tua gétes turbarét. Cum fecerís mirabilía;no fuftínebimus:defcendifti, δα είς tua montes de/ 5. fluxerunt, ἃ fxculó n6 au dierüt:neg; auribus pcepe rüt:oculus non uíditdeus inimicis ab ipfo:ut quem beneficifs n8 fenfzrant,urbis fuz fubuerfione& ρρτία captiuitate cognofcát. Eta facie illius gentes turbabuntur:fiue ut fignificantius in hebraico dici? tur,mouebuntur:ut quz prius im falutem. Cu mirabilia fecerit& oféderit figna in euange/ Ca,.LXIIH I aperueris ccelum, tremor apprehen det ex te montes:& lique/ Ícét ficut cera a fade ignis liquefcit:& coburet ignís aduerfaríos:& manifeftà -erít nomen tuü ín aduer/ farijs:a facie tua. gentes tarbabuntur: cum fecerís. gloriofa;tremor apprehé det.exte montes.A[εαν lo non audíuímus: neq . oculi noftri uíderunt deü abfq; τε-δζ opera tua, qu mobiles erant,ueniát ad lio,qua quonda often ditin agypto δὲ infoli tudine:confitebuntur feglorià aduentus ei? ferre nó poffe:fiue qd tremor apprehenderit -montes.Pulchreqr iuz xta hebraici; quafi ex . auditi effent qui fupra fuerant deprecatí: Vti . nam difrumperes coz los& deícéderes,afaz cietua montes deflue rent, poftea inferunt: PDefcediftituerbü caro fa&ü ος& habitafti in nobis:uére emmanuel - qd interpretatur nobi (εἴ deus. Et ideo a fa^ .cietua omnes montes : defluxerunt:de quib? "fupra dixim?. Hebraei σης locum ita εα ferunt: Síc comburet ^£» LXHHE$0. ΠΣ ο DR ΩΨ abfcg te que przpafti ex/ Ofte.s, b tes deum: nec reges, "pecprinipes,necpro,— pectátib? te. O ccurrifti lx necprincipes,nec pk pheasneclgemóóa— tanti δὲ facienti iufticiá in torum dei: quz omia " uijs tuís:recordabuné£ tui. p poft paffionem cople/ Ecce tafüt domini hodiecp d.complentur. Dicenti/ E Jatdu27.C bus ei illis:Sanguis eius(up nos δὲ fup filios nros:tnatiet '' maledictio fempiterna: Et non dominatur eorü deus: neq inuocatur nomen illius fuper eos, dum nequad dei popu/ A lus nuncupatur. Ca. ini inam offrumpereo celos z oefcenderee«C. QLuoníam hoftes noftri conculcauerunt fan; ctuarium tuum: δὲ factifumus quafi in princi pio, quando non inuocabatur nomen tuum ísper nos:Pro pterea deprecamur δὲ dicimus: Vtinà difrumperes coelos & defcenderes:& quí femper promitteris,tu aliquado pro^ - miífacompleres.Hocautem eo tempore dicebatur:quádo necdum faluator aduenerat: nec de utero uirginali naturae noftrz atqj fubftantíz affumpferat hominem quem falua/ ; Cors; f ret:ut ficut portauimus ímaeinem terreni, portemus ima: "Ξ ginem fupercoeleftis, Q. d" fi faceres inquiunt, δὲ aperíren? tur coeli fiue coelum ad aduentii maieítatís tuz: montes de - fluerétuel tremor apprehenderet montes:& confumerent, cechuria ficutcera a facieignis cofumit.Et Egechieli aperti funt coe; li,& uidit uifioné magna.Sed δὲ Moyfes in Deuteronomij Diu 38, a benedictionibus imprecatur: Aperíattibi dominus thefau ^1- rumfuum bonum coelum, ut det tibi benedictionem. Et /* ὃν. áneuangelio baptifta Ioannes uidiffe narratur coelos aper^ ^Matth, s.d t0s:& fpiritifanctum fuper dominiiin fpecie columbz de; ....'fcendenté. Montes autem quí ad aduétum domíni,de quo Dei.4, d fcriptum eft: Deus ignis confumens,inftar cer confumen Michee,t,a tur δὲ liquefient:aduer(ariz poteftates(unt:& omnes qui fe 5,. eriguntaduerfum(cientiá dei. De quib?& in nonagefimo fexto pialmo canitur; Vidit δὲ cómota eft terra. Montes li; -quefacti funt(icut cera a facie diia facie dei uniuerfae terrae. Sie tu defcéderes,X tua ,pmi(fa cópleres:tabefceret iuxta .Symmachü aquz maris:& omne falfuginem earum ignis ^$3, 67, a ille confumeret.De quo δὲ in alio pfalmo fcriptum eft:Sicut deficitfamus,deficiant:ficut confumitur ceraa facie ignis: fic periant peccatoresa facie dei. Et hoc notandum, qd cum aqua'maris; diuino fuerint ígne confumptz: tunc notum fiatnomen díii faluatoris inimícis eius. De quibus ín fexa/ gdimofeptimo pfalmo dicitur; Lingua canum tuorum cx τὶ . fades expectantibus míi/ ignifiniquossquomo doaqua feruentignis ardore, a^c'an em : non confumptíonem δὲ tabem,ut ceteri ín/ -terpretati funt:fed ini/ quos intelligi uolunt. fericordíam:occurrit ením fadétibus iuftíciam δὲ uía/ rum tuarü. recordabunt. Ecce D b«Γ΄ feculo 0n audíerunt: eqs auríbno: perceperunt: oculue non vídít zc. Paraphrafin huius teftimonf, qua/ - fibebrzus ex hebrais,affumitapoftolus Paulus de auten/ ticis libris in epiftola quafcribit ad Corinthíos: non uer; ΙΟ 2. b bum ex uerbo reddens, quod facere omnino contendit: fed fenfuum exprimens ueritatem:quibus utitur ad id qd -uolueritroborandum. Vnde apocryphorum delyramenta conticeant:qua ex occaftone huíus teftimonij ingeruntur eccleftjs chrifti.De quibus uere dici poteft:quod fedeat dia fs. 9.€ - bolus ininfidíjs cum diuitibus ín apocryphis: ut interfi/ ciat innocentem. Et íterum:Infidiatur ín apocrypho qua; Ibí,f fileo in fpelunca fua:infidiatur,ut rapiat pauperem. Afcen; fio enim Efaía:& Apocalypfis Heliz, hoc habent teftímot nium.Et per hanc occafionem, multac huíufcemodi fpina rum: θέ Lufitaniz deccepte funt mulíerculz,oneratz pec/ «catis,qua ducuntur defyderíjs uaríjs: femper difcentes,& 2,Tímo, 5. nunquáa ad fcientiam ueritatis peruenientes: ut Bafilidis Balfami atq; Thefauri, Barbelonis quoqj& Leufiboreacre liquorum nominum portenta fufciperent, De quibus dili/ gentiffime uir apoftolicus fcribit Hiereneus, epifcopus Lug dunenfis δὲ martyr, multarum origines explicans hzre/ feon:€ maxime Gnofticorum, qui per Marcum zgyptiti, ealliarum primi circa rhodanum, deinde hifpaniarum no; biles foeminas decoeperüt:mifcentes fabulis uoluptatem: & imperitiz fuz nomen fciétiz fuz uendicantes,( d? auté . dicit populus in prafenti:hoc eft:nund fe, nec auribus nec oculis cognouifle:qua deus fanctis fuis praparet in futu/ rum:quod occurrathis qui faciunt iuftíciam,S uiarum il/ lius recordantur. Porro iuxta Lxx. dicunt fe παπᾶν deum alium cognouiffe,prater eum qui uere deus eft:nec alterius taliaopera tantaqp uidiffe,quz facturus fit hís qui expectet mifericordíam eius: faciantqp iuftícíam,S uiarum illius re; cordentur. Et quomodo fcriptum eft: Deum nemo uidit ToÉ.r. b und, Et iterum: Nemo uidet faciem meam δὲ uíuete Ergo. Exo: 55. d deus nequad fermonibus explicatur, necoculis contem plabilis eft:fed ab hís uidetur, de quibus fcriptum eft: Bea. Matth. 5. à. τί mundo corde: quoniam ipfi deum uidebunt, Ecce tu Aomimcn.lbicron a£ccetuíratue es c INÓ qa tu iratus es,nos peccauim?:fed qa nos peccauim^tu ira?es.Et qa peccauim?,nobis íràt? cs die: ppterea errauí, mus:X rectà reliquimus uia.Siue iuxta hebraicitqui femp 'fuimus ín peccatis,tua tin faluabimur mifericordia:qui per nos imundi(umus:& quicqd uiídemur ha; bereiufticia: panno fe dentis, fiue menftrua; tx mülierif cóparatur: Pro quo Theodotio ipfum ucrbüi hebrai/ cum pofuit&"Ay: qd'Symmachus inter pretatus eft κνόυσωμε íd eft, parientiü. Aqui/ la μαρτυρίωμ hoc eft teftimoniorii: qii fan; guis in primo coitu maritali uirginis ap; probatur. Et defluxi; mus,inquit, quafifo/ lia de arboribus:quae ,ppter iniquitates no; ftras,uentorum βαν bus difperguntur. Ín 'quo cófyderandü, qd' iufticia quz in lege e, ad coparationé euan/ gelicx puritatis imun dicia nominet. Etein non eft glorificatii qd? prius glorificatü fuit, propter excellenté glo “Πᾶ. Vnde& apfs Pau lus,qui fcd'm iufticia quz in lege eft uniuer fa cópleuerat: dicit fe: omnía duxiffe ,p dam no utchriftá lucrifica ret,& ,ppter eminente faienti3 diii noftri iefu chrifti: propter quem cuncta arbitratur qua fi(tercora ut chriitü lu crifaciat:& inueniatur in eo nó habens fuam iuftícía que ex lege 6, fed p fide chrifti qua eft ex deo iufticia. Eft Eccs.7.c 4 HEB..Eccétu iratus es, pecauimus:in ipfis fuim? femper, δὲ faluabímur. Et factí fumus. ut imundus 'omhes nos, quafi pannus menfítruatz uniuer(zx iu; fticie noftre.Etcecidimus quafi folíum uniuerfi:& iniquitates noftra quafi uentus abftulerant nos, b INÓn eft qui inuocet πο! men tuütqui confureat δὲ 'teneatte, Abfcondifti fa; ciem tuam a nobís: δὲ allí; fifti nos ín manu íniqtatis c ioflrz. Et nánc domíne patet nofter es cu: nos ue; ro lutum:& fictor nofter tu:& opera manuum tua; rum omes nos. INe írafca/ τίς domine fatís:& neul/ tra memineris íniquita/ tis:ece refpice, populus tuus omnes nos. Ciuitas fancti tui facta eft defer; ta: fion deferta facta eft: hierufalem defolata: do; mus fáctificatioís noftra: δὲ gloria em iu(tus qui perit in iufticia fua:fi poft euangelij ueritatem umbras ueiit exercere legales:& nó iufteqd'iuftü eft pfequi. Vnde iuxta fapientiffimu Salomone: Omnis uir uidet fibí iuítus cü in lege uerfat:ad quos dris loqui£ in euangelío: Luc.16. ἃ Vos eftis qui uos metipfos iu(tíficatís coram hominibus: 1.Co.4. a qd Paulus fugiensait: Nihil mihi confcius fum: nec tniin ος iuftificatus fum:Ex pctó aüt dei iufticia, Ded idé Salo mon loquit:Inrelligite iuftícia ueram. Ergo eft alia iufticia quz nó habet uerítaté:& hac eft uera iufticía:de ἢ rurfü in Matth.s.g. eu3eelio dicit: Beati q efuriunt& fitiüt iu(ticia. Quà mulu Ιοῦ., g ,pphetz& iufti defyderauerüt uidere,& non uiderüt. Abra; ham autéuidit iftam iufticia,& letatus cft:nequad: feques occiden:é literam, fed fpiritü uiuificante. Nec mírü hac de Iob.1s,b hominibus dicerecum aftra quoq dei iuftici comparata, Ibi.4.d nonfint müda:& aduerfum angelos fuos,peruerfum quid excogitauerit.Si quis igitur poft euangelii chrifti:& aduen tü filti dei, pedagogz legis obferuat cerimonias: audiat po; pulü confitenté,qd? omnis illa iufticia panno fordidiffimo Hefter.14,d. cÓparet:cui δέ Hefter diadema fuü,qd erat regiz poteftatis infignecóparat:qd'nequadj uoluntate fed neceffitate porta bat: Tufcis neceifitaté meà: qm deteftorfignü fupbiz mea qd eft fup caput meü in dieb?oftefiois mez:abominor illud ficut pannümenftruum: nec porto in diebus quietis mea, ymi liber oecímuffeptimus peccauímue«c. Ordo prapofterus: b«βου eft qut(nuocernomen tu 2. O. uia inftar folo de arboribus fluxi mus:qua uentus arefacta difberoit:;pro 'Pterea nullus inuentus eft qui inuocaret nomé tuti:& cófur gens deruina iniquitatüi fuarü, apprehéderet uel tenerette: 'dicerctqp cü fponfa:Inueni qué quafiuit ania mea: Tenebo SEP. Ecetu iratuscs,& o€S peccauíimus:ídcírco ου) rauímus:& facti fumus quafi imundí omnes nos: ut pannus fedentis omnís iufticia noftra: δὲ defluxi; mus quafi folia propter iniquitates noftras: ficut uentus auferet nos, Et nó 'eft qui ínuocet. nomen tuü:& qui recordatus ap/ prehendat te. Quoníam aucttifti faciem tuatma no. bís:& tradídifti nos pro/ pter iniquitates noftras, Et nunc domine pater no fter tu: nosautem lutum, opera manuü tuarü om; nes nos,nc irafcarís nobis ας nímís:& ne ín tempo re memineris peccatorum noftrorü. Et nunc ref; píce quoníà populus tuus om. nes nos: cíuitas fancti tui facta eft deferta fion:qua/ fi folitude hicrufalem, in maledictioné domus fan; &uarij noftri δὲ oloría: cui fciétes illud qd fcripti eft: Omnis q eli,€ nó dimittà ilii Ventus ín fcripturie tripliciter ponit; Aut in tentationü magni, tudine:autin pueríita te doctrina: aut(im; pliciter uétus, quo nu bila congregantur, δὲ aer in nubes cogitur, Detéptationib?,illud ε[ἃ euangelicti: Vene; runt flumina, flauerüt uenti;& impeperütin domii illam:& nó po, tuerunt fubuertereea, quiafuper petrà Παρί, li erat mole fundata, Depuerfitate docirí, nz;ut:Non circüfera, muromni uento do/ trínz in malitia ho, mínti. De uéto fimpli citet. Et nó poterát na uigare: erat enim uen, tus contfarius: non d ᾿δί hocnó poffit fentiri Tropoloeice:fed quo prafenti fenfui tn fi militudinem praebeat; "Auertente em diiofa, cie fua a nobis, allidi, mur in manu iniqtatif nfa:fiue tradimurté/ ptatióib? ,ppter ρᾶᾷ nta. Ex à difcim?qd & iniqtis man?habe; at,X oia peccata: qua nos fortiter ftrictos te nere defyderát, Vi& in manu lingua mors & uita eft:& fanctus pracat:Nó ueniatmi hi pes fuperbia.Nos aute quia auertit díis faciem fuam a nobis: iínuocauerit nome diit οἷ» Μαν] Prod| té Jodhg faluus erit: Inuocemus nomen eius atqy dicamus: Peccatii Ee metinotü feci tibi;& iniquitate meà nó operui. Dixi, pnun Ibis ciaboaduerfum meiniquitatem meam díio:& tu dimifitti . impíetaté cordis mei.Et(tatim habebimus dfim refpondé tem. Deleui ficut nebulam iniquitates tuas:& ficuc nubem$443.— peccata tua, atqp dicimus: Oftcde facie tua& falui erimus: 5B utnequa-3 fimus ferui peccati, fed ferui τι. Omnis em qui facitpeccatii,feruus eius eft. c£r nuncofie pater nofterea 'tu:noe ντο lurá«c.Si noftra confyderemus merita,defpe: randi eft. Si tuam αὐτῷ clementia:quiagellas omné filiü :quérecipís:audem? praces fundere. Tu er pater nofter es, η dignat? es dicere:Filíus primogenit? me? ifrael. Ft quad lutü fimus& opera manuti tuarum: fictor nofter fts ine uas figulo ualeat refpondere quare fic uel fic facü fit: tamé " fciétes efTe nos filios audemus dicereNe írafcaris dfie fatis: “ΝΟ iram uitamus,necultra patientia tuà quarimus:p quá 'thefaurigauim? nobis γᾷ in die ire: Sed hoc φυση” πε. drafcaris nobis fatis:ne temporeultionis atqsuíndicte, me: mineris iniquitatis noftra: Sed magis refpicías populum tuum:qui quondam tuus appelíatus eft populus. Etciui/ tatis fanctuaríj tui miferearis:ín qua inuocatum eft nomen tui. QLus ciuitas appellatur fion δὲ bierufalé:qua fluminis impetus Hebrenb 1 zin£faiam *impetus latificat: δξίη qua ἡπάδ fuit fpeculauirtutü& pa^ cis contemplatio. Domus quoq, tua: id eft, templü fancti; ftriiiruinas& cineres concidit:& incendio uaftante deleta eft:ita utnequadj in ea offerant uictima:nó pafchacelebre; tur: nó quic fiat de et cerimonijs quas tu fie ficationis noftre δὲ glori,in qua laudaucrunt te patres 07 £4.“ΚΤΠ & in habitaculum tranficrit noctuarum;fruftrads quotidie $o. II in ftergliniü urbis nouz quaa códitore appellabat Helia: dicuntin fynagogis fuis: Superhis omnibus dne fuftíne, ὁ bis δὲ affliges nos, atq; huriliabis ueheméter. Poffumus . hacreferre ad ecclefiá uel ad fancti uiri animam: qua recte. appellari poteft fpecu/ :Ja& uifio pacis: quan SEP.&uibenedixerunt patres noftri: facta eft igne combufta:& om πία eloríofa noftra con HEB. δζοίοτία: noftrz,ubi laudauerüt tepatres noftri: facta eftin exuftioné ignís: & oia defyderabilia noftra do pater& fili*&(piri/ tuffanctus habitaue/ rint in ea: Sin youitio ti pracepiíti: fed omia defyderabilia nra uer/ fafunt in ruinas. Cü hac igit ita fe habeat: nunquid diie fup his ucl.noftro uel popuz. li, huiufcemodifion ἃ ᾿ nímis? Luz omíaIu dei affyriorum δὲ ba; byloniorii téporibus GRHS mires uerfafuntinruiná.Nüquid— ciderunt. Et fuper omni PR CN dee aduerfaris blafphe; fuper hís contínebis te do; bus his füftinuífti do; επ ος ὢ dia snantibus: δὲ affliges JESM ἐν: de het RI parili 1m. bolifagittarum.Om/ DANG mine:tacebis& afflíees nos míne:& tacaífti& humí CGU AM Hinh non more folito:(ed uehementer? liatti nos ualde. quafi clibanus corda, eorum.Et expulfo pu/ dicítiz frigore, libidiv nis in templo dei lam ma graffabi£:ut qcqd in nobis gloríofum prius δὲ ἱπα]γεῖῖ fuit,corruat,delea£ δὲ peat: Et impleat illud qd? in pfalmis.: dicit: Cobufferütigni fanctuariü tuii: ppphanauerütin ter^ 8.75, b ratabérnaculti nominis tui. C) d'folus poteft ille reftingue/ re,de cuíus uentre fluuntaqua uiuentis flumina, à putanteffe completa: Nos autéiuxta ea quz ex perfona fal ᾿ uatoris fequüitur: Apparui hís qui nó interrogabant: inen tus fumab his qui menon querebant:ad tempus Rhoma:. nz uictoriz uniuer(a referimus: qua Iofephus iudaice fcri ptorhiftoríz fepté explicat uoluminib*:qbus impofuit titu lü captíuitatís iudaicze.i. περὶ αλώσεωο, δὲ fupfluü eft ea fer mone differere:qua oculis pateant,cü omnia defyderabilia eorum uería(int ín ruinas:& templi toto orbe celebratum, - Commentarij decimifeptimi in Efaiam pphetá finis. DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN DECIMVM OCTAVVM COM MENTARIORVM ESAIAE.AD EVSTOCHIVM VIRGINEM :; PROEMIVM... τὶς τ IVodeuicefimus ín Efaíá immo extremus liber, tuo o fila Euftochiü;& fanctz tna; ἢ ετίϑ ταῖς Daulx nomíni dedíca£: ut quas ρατί honore füfpexi;zqua cómemoratíone ἢ πᾶς recola:prafertim oum& illa dá uiueret,hoc opus tecü crebrius poftularít:& uir ied cruditilTimus frater tuus Pammachíus:& tunc& poftea frequentibus fcriptis cogere nó deftiterít: mihíqg δὲ prafentium amicorum δὲ abfentium: uírorumq ac foeminarum ín cbr fto dormiétiutn, cadcm religio fit:id eft;animorum charitas non corporum.INec ígnoro quanta inter homines fententíarum díuerfitas fit.NNon dico de myfterio trínitatis:cuius recta confeffio, eft ígnoratío fcientiz: fed de alijs ecdefiafticis dogmatibus: de refurrectione fcilicet, δὲ de ani; maru δὲ humanz carnís ftatu:de repromiffionibus futurorum, quó debeant accipi:& qua ratio; ne intelligenda fitapocalypfis Ioannis:quá fi iuxta líterá accipimus, iudaicanda eft: fi fpíritualí.. terut(cripta eft dí(lerími?,multon: ueterü uidebímur opínionib? cótra ire. Latinorz, Tertulliani, Victorini, Lactátij; Gracorü,ut cxteros RE ΘΕῈ tti Luedunéfis epifcopi facíá mé, tíonéaduerfum qué uir eloquétiffimus Dionyfius, alexandrinz ecdefize pontifex, eleganté fcri; biclibrá irridens mille annor fabula:& aurea atq; gemmatá ín terrís híerufalé: inftaurationé templíhoftiarü fanguínéocium fabbati:circücifionis iniuría:nuptías partus:liberon: educatio!. nem: epularü delítías:& cunctarü centíü feruitutérurfufcg bella.exercitus:ac.triiphos δὲ fupe: tatorü neces,mortéq centenarij peccatorís.Cui duobus uolumínibus, refpondit Apollinarius: quénon folam fux fectz: homines, fed δὲ noftrorü in hac parte dátaxat pluríma fequi£ multitu do:ut prafaga mente,íam cerná quantorü ín me rabies concítanda fi it. Quibus no inuideo,fi tim amant terram: ut ín regno chrifti terrena defyderent:& poft ciborü abundantiá, eulzq; acuen trisinghiuié,ea qua fub uétre funt quxrát.De quib? ie Paulus:Efca,inquít;uentri:& uentet eícis:Deus aüt δὲ hüc& illa deftruet.EtNó eft regnü dei cibus& pot? Et dris atq; faluator:Erra tisiinquitnefcientes fcripturas neq uirtuté dei. In refurrectione em neg; nubent neq; nubent'z fed erunt fimiles angelorü.INec hxc dicens aufero corporü ueritatéquz incorrupta& imortalía tefurrectura confiteorzut mutét eloríá no fubftantia. Sícqs recto incedendü eft tramite: ut nec.. ad finiftrá nec ad dexterá dedinemus.i.nec iudaícü nec hareticü fequamur errorem.Q uoxü alij ri.: Ω, qui carnig Zommen. oicronymi liber oecimuf octauns “Ἐ quicarnís funt folas diligunt carnes: Alij ineratí benéficiorá dei habere detrectant, d'chriftus: & natus habuit,& refureens.Cum em apli εἴ purarét fpiritü uel iuxta euangeliiqd'hebrao;g— lectitát INagarci, íncorpale dzemoníü, dixit eis: Quid turbati eftís:& cogítationes afcenduntin corda ucftrat Videte manus meas& pedes:quía ipfe ego fum.Palpate& cernítexquía fpüs car; nem& ofTa non habet ficut me uídetís habere.Et cum hoc dixiffet;oftendit eis manus& pedes, Rurfumq; Thomz locutus eft ambigentí:Infer digitü tui huci& aide manus meas:& extende manü tuà& mítte ín latus meá:& noli effe incredulus fed fidelis. Deníq; ad pbandá corporis uetítaté fumpfiffe fcribit cibos;quos& archífynaeoci β]ία iufferat ttíbui quá à mortuis[αν uit.Etlacarus,ne refurrectio eius phantafima putaret: cá faluatore narratur íniffe ςδαίαί Non quo poftrefurrectioné máducemus δὲ bibamus:ut Milíarij noftri uolüt:& imortalia atq προ rupta corpaalímonijs fuftétáda terrenis fint: Alioqn ubi cb? féquüt δὲ morbíubi morbiadhi; bédus eft medic?:ubí medíci,frequeter intetít?:rurfumqy refürréctío,& notiaex íntegro cóuerfa tio:fedut refurrectióís fidé cibon: afTüniptio coprobaret. Hac maenope pracauem?& Ρο[ο quimur:fcientes inter ferpétes nobis δὲ Ícorpiones ambulandü:qui mordet δὲ feriüt in abfcondi to. Dequibus δὲ Ecdefiaftes: Si momordctit;inquít, ferpés in filétio,nihil co minus habet q od culte detrahit. Et huíus pater Dauid: Sedes aduerfus fratré tuii loquebarís:& aduerfus filia ma....... trís tuz ponebas fcandalum. Fic fecifti,& tacuí:exiftimafti inique qd'ero tui fimilis, Arouam te X poná contra fadié tu&ut qua ín alíjs crímínaris,ipfe habere docearís.Sí cui auté explanatio num ín prophetas difplicet longítudo:audíat libere;multo me pauciora dixife c rei obfcuritas flapitat:& pofle unüquéq; de noftra latitudine breues fibi cómentaríolos facere:quí tamen plei no íntellectu πό fuffiaiét. Neq ei fim plexa pphetis hiftoría,& geftorü ordo narrat: fed nig) mati plena funt omnía:aliud y ín uerbis fonant;aliud tenet ín fenfibus:ut qua eftimaueris pla na& ínoffenfa currerelectione, fequétíà rurfum obfcuritatibus ínuoluant. Ver tempus eftut finéímponá uolumíni prophetali:in cuius expofitíone fi prolixior folito fuero,extremis partib? . concedendá cftzquas diuidere nolui;ne librorá numerus augeretur, tog ἐς ἃς "E A ΧΧΧ. «τ᾿: EMT XERC COMMENTARIORVM HIERONYMI qué πρὸ de Bain regia redtus interpre pofíumis pia 1 .. nmü:nófolü filij,(ed uniuerfz domus fuz repperit fanitaté, IN ESAIAM PROPHETAM 11. Q.d'aüitiuxta hebraicü dici£:O uafierüt me ααὶ απο non BER DECIMVSOCTAVVS interrogabatad eundé fenfum refert:ut prius dei noticiam Clcfierüt me dante menóínterrogabatzt, πὸ habétes,poftea quarat diim, εὖ reuelatióe cognofcát; quí& Paulo dii ecce; Act.| M:" T-55 2-. Πᾶ credentiti pfequi£ 2efierunt«δρα DO reuelatus eft. Ec ia Mel querimoniis, ín qua interrogabát:iue/ inu? fu ab hisq. fo αμ i ixerat:C) uare nof'er- n zn; Er zs auertít tibi: fed pater fare P, drie de uia: fcrutq non αι dim m. me πο interroca meus qui eftin codis; tua:indurafii corda— füt me:díxí; Ecceego, ecce— bát. Dixi:ecce ego in στε. Hic quarebat& moy ΒΩ noftra ut nó timerem? E naiinc ποῖ dH ἔχε. wlesloqués deoioiinue Exo να CEoadgitéQnófuoclbar Qnóinocauit nomémet, fuus esie RP m lütdeuspater: utnos 5 ΠΟΠΗ meu. Expándi tna/ Expadi manus meastota— de temihi manifefte," pbamus,düsatgíal nusmeaftotadiead pplm. díeadpptmicredulü& co— utuideamteMaórs— 1j, uatorintantünófum s pap do dim τη d.. diuitias thefauris agy] ἐϊ rigid^& crudelis:qui— Íncredulü:qgradit in uía— tradicété qno ambulaue; ρα, chriíti opprobrid"s Écechssc malo pocnitentià pec; non bona;^-guntin praftolas,dü retribu/ πὰ ᾿ς ratoris(p morté: nec: P tioné defyderatfatu/— 1 i. repello filios poenitétes:qui tfi fui nominis feruauerint di; rorü:&inuifibil deii quafi uideret,animo cótemplabatur,—"Es gnitaté:utetiá alienos faluareuelim.CL uie menó quare— Dequo&in pfalmisle i&:Spes omniü finiü rep ma Leg ilg bantnec dicere poterát:qué fcripfit moyfes inlege& pphe rilonge.Etin genefi:Ip eeritexpectatio gctiti. Ω dqifeqh Ga Μὰ Iob. 1, f t inuenimus iefum: ipfts apparui:dequibus&alibipro,—Díxi:Ecceego fum ad gentéqua nó inuocabat nomé d Eos] s Eía,55, d pheta teftatus eft:C) uibus nó eftannüciarii deeo,audient:— lli fenfui cóuenit: οἱ eft mifit mead uos.Q,ui τίη ον E055 2. Ado,. 355 γι α΄ p Arm. fod e, hib & quinóaudierütjintelliget. Vosatitquilegedeidieacmo,^ ma deic(fer,nóé rapina arbitrat? ad] fe effe deos, fed to yi um étemeditamini fruftra íactatis poenitentia,cuiusopanófa. tius πιῆ!;puocas gétes:unà fecit fui ΓΡ citis. Vnde euageliftze δί apfi, femp aductü drii,ueteristefta— rii. b 4L£rpádí man?meae: τί Hocqd fup dicti eft Appa Mat. d menti cupiétes teftímontjs roborare, dicebant: Vtímplere£:| ruíhis qme nó interrogabat: Inuetus fumab hisg mene ind ἴὰ Luc.7.a ad' di&ü eft p pphetá. Centurio dfím nó quarebati&au;.. quxrebát;Apfus P aulus fcribés ad Rhomanos,cü fup ge ΚΟΠΗ να Mar-7«€ diuita dfio: Neq in ifrael tántà fidéinueni, Syrophoeniffa. tii pfona expofuiffet,adiecit:Ad ifrad ἧς dein Epid Mauthars.c mulier, pphetarü eloqa nefeiebat:& dii uocelaudat;O mu— nus measad populü increduli& contradicente: gu asd Ιοῦ, 4. f Ιου magna eft fides tua. Regulus qui grace dici£ βασιλικὸς.— neficijs dri uincereturi& ulira homingm figna eni P iuf hu: Zn£faiam h à fucis.b. foquebat:líte nó effcit daemonia: nifi in beelcebub prínci/ 3x, Io58.f pedamoniorü.Etiterü:Samaritanus es tu,€ demoníti ha t. fito. f bes.Etrurfum: ΟΠ Πο homo,facis te deum.Etalibi:l(teho Wi."Ibis.c monóeftadeo qui fabbatü nó cu(todit:& multaalia quae ἄγη. longü eft texere.Denicp cum ille in cruce extenderet manus ἜΝ ad populi nó creden/ lf uo25 e tem& diceret: Pater ovS ignofce cis: qd em faz ton ciüt nefcitit: illi eregio -"latth.27.€ nedicebát: Vah q de/ δη ftruittemplii:& in tri/ HEB. nonbonapoftco/ 8 gítationes fuas. Pópulus quiadiracundiam prouo tus dis. edicti cat me,ante faciem meam Aud:defcendat nüc de eil: Moore dimus εἰς femper:quí immolant in Alios faluos fecit, fe/ hottís& facrifícant fuper A Spur fumens b lateres.Qüi habitant ín fe s] in ulnis tenens pum'pulchrís δὲ ín delubrís ido " lum ,pphetabat: Ecce- πθασὶ ἄμ.-hicpofituseftinruina' em onmes quicume and& in refurre&tionem dunt carnem fuillam X Pa mukoüinfenu{ης prophanum in uafis M'€ui cotr* τος] ΄ αἱ ης loquunt ad fuis: qui dicunt, recede a "T Pauli:dee&ahacno^ me, no appropínaues mi/ (nd tii eft nobis, qd ubiq: hi.: ΡΡ Ῥ M tdi.eicótradicat.Poffum?— BI: quia 1mmunaus es, T expáías man?,& ilari Itti fumus eitate donátis accipe, à. qdnihileis petétib? denegarit:fed ftatim rogáti leprofo,red dideritfanitaté: Et cecus a natiuitate accepit oculos:Et εἴα τίδείᾳ in deferto,exceptis pueris ac mulierib?,ppforüi fatura ta(int milia.Significat expa(e man?,X parétis οἰ πη, osfilios in finu recipe geftiétis, Ο ui ecotrario abulauerüt in uía nó bona, fecuti funt cogitationes fuas.C) uibus do minus loquitur per prophetam: Auerte pedem tuum a uía afpera. Dilexerát em alienos:& inftar meretricis dixerant: te.2,3 Vadam poftamatores meos. Etrelinquétes uíam bonam ἐν 14.4 Qu dicit ín euangelio: Ego fum uía:ambulauerüt per latà ath, 7.£& fpaciofam uià, quae ducitad morté:& fecuti funt cogita; Ῥδ.Ιδ.4, tiones fuas,quas propheta deuitans, dominii deprecat: Ab occultis meís mida me diie:& ab alienís parce feruo(πο. 8. mei nó fuerint diiati,ttic imaculat?ero.Et Apfs eos q nó ha buerüt notícià dei ,tradi docet reprobo fenfui δὲ opibus ma lis:utfaciátea qua nó cóueniüt. Nos αὔτ pfaliffi(tz uoce di cam?: Deduc me in uía recta. a T"f»opulus d ad íracüdíà uocat me«C. Dicente drio: ΝΟ facies tibi idolü, neqp fimi litudinéomniti qua in ccelo funt, δέ qua fup terram: Et p moyfen increpante: Faciétes irritauerüt me in díjs alienis: & inabominationibus fuis me ad amaritudine prouoca; uerüt:immolauer(it daemonis, δὲ nó deo.1lli ftudio delin, quendi quafi irritarent€ prouocarent deum:non folum fe; cerunt qd? non licebat:fed iugiter(emperég feceruntpeccan tes in confpectu domini: cuius oculis cuncta pátent:uel in - téploeius ídolis hoftias imolantes. Acne quid uero deeffet facrilegio;imolabant in hortis:& adolebant thura fuper Ia/ teres:tungentes idololatríz luxuríam,& facrificíjs uolupta; tem: pro uno altari qd'impolitis lapidib? dei eratlege có; ftructum:coctos lateres€ agrorü cefpites,hoftiarii fangui/ necruentabant. Hoc dictum fit iuxta litera: Alioquin(τ πὶ intelligentiam fpirítualé: omnís haereticus ad iracundiam prouocat dominii:& in falfitate dogmatum fuorum offert imunda facrifícía: nequadj firma δέ manfura perpetuo: fed inftar hortorü ad breue uirentia,carnis delicíjs prouidens. Cui dicitur: Omnis caro foenum:& oinis gloría eius quafi ος χη: Aruít foenum, δέ flos decidit: uerbum autem diii qd'in ecclefiíje praedicat, permanet in zternum.Hos hortos 3. exuinea fua nolés fieri Naboth, Achab impijffimo regi fan guine fundit, Neq; em congrui erat ut paterna periret here ditas:Etexcifis uineis,quz afferunt fructü,qui latificat cor homínis:in loco uirtutii,delitiarii atcp uitiorum holera na/ fceren£.Fertür fapientiffimi apud eracos merito celebrata δε laudata(ententía:Q,ui omnes fculi uoluptates,& pom ή miht Ῥιο. 4. d *Rofí,t, d EX0.20.a Deu.5.a ' lbi32.c £3. pam mundiatq luxuriá celeriter tranfeunté,hortos Adoni dis uocat. Sacrificant quocp hareticí fuper lapides: quádo errores fuos& exquifita médacía, dialectica rtitunt arte fir, mare,& in quadrü extruere:& ξγκορίοιο ut ailit γράµιµκαις id eft,(ecti in latere pulueris atq; defcripti lineis roborare. .Q.d'autem ín Lxx.le/ gitur: Dzmonibus q ,SEP. rütinuia bona:fed' non funt:& in hebrai/ co nó habet:íllo fenfu poft ρέϊᾶ fua, Popul? híc ; accipiedum:qd iuxta q exacerbat mein conípe: Iram& íuxta(pm,nec tu meo:ípfi femp imolác demenia(ub(iftat:qa E e.«ης ddadeoquereeft,exci 1η hortís:& adolét incéfü derüt:nec fecta hareti fup lateré damonib? qno.«orum quenullam re tinent ueritate: fed in umbrarü fimilitudiné traníeüit atcp intereüt. Vnde& Hefterloqui£ ad drim:Ne trada( hae redítaté tuam his qui non funt, Et(απάτη racatur in píalmo: gnofce mihi utrefri, gerer, priufds abeam δὲ ultrano fubfiftam. .QLuiem dum in hoc uiuit corpore,ueniam füt.In fepulchrís δὲ in fpe cub? dormiüt pppter fom; nía:q comedüt carné fuil/ lá& ius hoftiarü:propha; naomía uafa eorum: qui dicunt, abi longea mene appropínques míhí, quo; níam mundus fum, Ife eft fecutus,& fic de uita excefferit,deo perit δὲ effe defítit: licet fibi(ubfiftatin poenis. b 4T£àhuí babítant ín fepulcbzía« ín oclubzíe ídolozá«c. Nihil fuit facrilegij qd ifrael populus - pratermitteret:non folum ín hortis implans,& fuper late; res thura fuccédens:fed fedens απο uel habitans in fepul chris,& in delubris idolorü dormiens:ubi ftratís pellibus 'hoftíarü incubare foliti erat,ut fomníjs futura cognofcerét; Ω α in phano Efculapíj αρ hodie error celebrat ethnico; rum multorücp aliorü:quz nó funtaliud,nifi tumuli mor; tuorü. Nec hoc erant impietatis fine cótenti:fed porcorum quoq carnibus uefceban£,qd legeprohibitü erat:& ius he fternü qd'graci uocant£j, auidis faucibus deuorabát: Vndetamipfi d uafa eorum immunda erant:& inti pro^ cacitatis ac fuperbiz augmenta capiebant: ut quíciiq; non fimili duceret errore, eum arbitrarené imundü,contactüqs eius fugerétiquéadmodü Samarítani δὲ iudai nobis facititz omnefc haretici;Q) uales nuper fub magi(tro cerebrofo ir gallía pullularüt: qui bafilicas martyrü declinates,nos qui ibi orationes ex more cclebramus,quafi imundos fugiiit, Hocauté non tamilli faciunt 5 habítates ín eis demones: fortitudine δὲ flagella fancti cineris nó ferentes. Q). uis auté hareticorii non requiefcit ín memoríjs:nó dormit in fpecu bus magiftrorüic CQ ualis fuit Marcion δὲ Valétinus:& nup Eunomius, mentis imunditiá ἱεργοία carne cóteftaps;quí peccatorü nó fuerit có LXV... fo. II. Hefter.t4.€ T$T$5358.€ D. Γ-εαί ες ἃ lumen fanctifpiritus relinquentes,& coenaculi in quoapo. ftoli uerfabàtur, in diaboli tenebris cómordn£ δὲ fpeluncas diligüt:quas Hieremias myftico fermone condénat. Facta e(t hzredítas mea mihi dfi fpelüca va/wo:qua nri hyenam uccant:qd' animal femp cadaucra perfequit: δὲ uiuit fucco ac fanie corporti mortuorum. Adueríum hos qui habitant in fpeluncis:& Habacuc lamentabili uoce dicebat: Va qui ; potüi dat ρχίπιο amíco fuo potionis turbida:& inebriat εἴ utrefpíciatad fpeluncas fuas.Dehis fpeluncis& dominus loquebatur: Scriptum eft: domus patris mei domus oratio nis uocabitur:uos autem feciftis eam fpelücam latronti: ín quibus animas interficitis deceptorum: utnon uidcatis in εἰς uifiones. De quib? idem faluatorait:Ego uifiones mul, plicaui,& in maníbus ,pphetarii affimilatus fum: Etalius ad eum:Locutus es inquit in uifionefilíjs tuis:fed fomnijs creditis δὲ phantafmatibus, qbus pracepit díis nó effe cre; dendü. Ifti porcoriicarne uefcunt: de quibus dicit:Ne mí/ feritis margaritas ueftras ante porcos.Etius pphanü come dunt:quod in libris eorü haretíca arte conditü eft: μον ua(a imunda funt ofmia:tam(cilicet corpa ἅ doctrinae:& in Q. 2 tantan Híete,12,b Abacukt. 2.5 Matth.z1:b Ofke.12.c Matth.a -£oriimen. IDieronymi Liber oecimuf octauus tantà dementià ueniüt:ut quiciidp eorü nó fueritfimilis, cti quafi pditti deteftenz. 3 41 Sft(fumue erunt ín füroze imeo Agnísardée rota oie Propter opa ueftra,& incredibile métis 'arrogantía: ut mundi, mundos putaretís imundos: eritis fumus,ignís ardens,q de meo furore fucceéfus eft.Furorem "aute, obliuioné, iram, 'poenítudiné,ita in deo. : debemus ἀςοίρε: quó? HEB. filíjs eflereddendain terti δὲ quartam generationemhis—(s. qui oderunt deum, interpretatur fententiam fuam dicens; G 1 ING morient filij pter peccata patrü:fed unufquifqy in(uo 94 peccato morie£, Eandé Ecechiele approbante fententia qi] s nequad dicatur illa parabola: Patres uuam acérua come, Eceduia derunt:& dentes filio is SEP. lfteeftfumusfuto; ἐν absente Scd 5ky.. 7.47 ΄Iti fütfnüs eruntín'eius tanti dentes ob) pedes,manuf,oculos, :aures, X catera mem; braquaz habere dicit :incorporalís& ínuifi, : bilis deus. Non quo his pateat perturbatio "nibus q eas dono gra :tiz fuz extinguit in Romo2.2.3- nobis: fed quo per nio ftra yba, dei erga nos intellieamus affectü: Ἵ]Νεςρ ein ira,qux él, ; tioni( libido, ita defini "tur in deo, ut in horhí nibus: quz materíam '^habetimnoftris uitíjs, non in dominiuolun; tate:quí thefaurigam? :nobis iram ín die irz, :'& reuelationis iufti iu; *dictj. dei: ut tribulos "noftros δὲ fpinas:& ci "gania quz pro femine * dei: attulimus: ligna 'quoq foenum δὲ ftipu Jam qua fuper funda; i,Co;s. c menti Pauli edificà? furore meo,ignis ardés to ta díe.Ecce fcriptü eft corá fne;nó tacebo:fed réddam & retríbuá ín finu eorum "iníquítátes ueftras:& iniq -tates ραπ ueftrorum fi mul dícit dris: qui: facrifi 'caueruntfuper montest& "fup colles exprobrauerüt "mihí:& remetíar opus eo; "rüprimü ín finu eorum, v. Hiec dicit dominus: quo modo fi inueniatur στὰ nüm ín botro,& dícatur: ne diífipes illud;quoniam benedictio eftific faciam propter feruos meos: ut non difperdam totum,' : dícit diis: quí adolebant fuper colles: exprobraue; runt miíhí: reddam ope/ "Sic dicit dominus: quo; τη botro,& dícatur:ne con tíngas illud quía benedi Ἢ propter feruum meum:ut nondifperdam omnes. ftupefcere, quí come; derit,& perire anima peccatricérnecexterna luere peccata, Ex quo intelligimus uelinbo -fiafn partem uelin có tratíà,eosaccipiendos. patres: quibus ὑπ, αφ apponit cii de 'hacuítaexcefferit, Say crificauit autern fuper mótes& colles ifrael; Οἰο ας qii in bethel δὲ dan au 'teos uitulos pofuit:Et exprobrauit deo fup praceptis fuis, dii eius neglexit cerimonias.: & culti deí damoni/ bus tribuit:quogope ra reddenda funt infi| nueorü.Omnifgha; reticus cóténensecder^. ὁ ΄ Πιαῇιςᾷ fimplicitatem,: facrificat in motibus— δὲ exprobrat deo, dü eius pracepta contem nit. b 4T Il2ecoícítoo rís mei: íenís ardet ín eo: cunctis dieb?.Ecce fcríptá :eftin cofpectu meo: INon 'tacebo,donec reddá& re; tribuam ín finu eorü pec; cata fua:& patrü fuorum íncenfutm fuper montes& raeorü in finum corum, modo fi ínueníatur acinà tio eft ín eo: fic faciam Eteducà Ι ᾿ ll n | " ᾿ Ἐτεδυςᾷ:) 1 ; zi mínue:quo finenía/:«^ 4: tur gran ín botro zc. Dixerat diis ifrael effe periturum,& omia peccata illius,fuis *patere confpe&tibus,S reddituri feopera fingulorum in fij. nu eorum. Poft hac infert fimilitudine& cóparationis exé/ plii,quo doceatunüquégp fuo perire peccato:& etíà fi pecca tiüi fit plurima multitudo,unum iuftum cunctorü uitionàó ἡ perire.Si quís ait in botro& uua,qua ad maturitaté pucni renó potuit; acefcentes attulit fructus: uel aliquo aerísac terrz corrupta eft uítio: unt grant repperitillfü, qd fpem— habeatadhuc maius fieri:&Lad maturitatem folitam per/ ὃ uenire: dicat alteri: netangas illud, fed dimitte ut crefcats qa benedictio domini eft:utintátaacinorü multitudinefor— lii euaderet ficcitat&Sic inqt de iudeorü innüerabili multi" tudine qua offédit deii,(i paucos iuftos inuenero, liberabo uimus;,fapiens flam/' «4* wmaconfumatDehoc^^ us ΡΣ Deu.52,c igneperpetuo:&in Moyfi cántico legimus: Tenis accenfus ΒΡ τ eftdefuroremeo:& ardebitufq ad infernum deorfum.De "uorabitterra& genimiria eíus:comburet fündaméta mon? títi:& fagitte mee confumet eos. Cuíus teftimonij fenfus e(t:qd'ignis dei atcp uindicta, femper ardeat peccatoribus, & eos uf cpadiniferosperfequa£:C) ualis erat& diues illein Luc.16,e euangelio purpuratus: ἃ reqefcéte Lacaro in finu Abrahà, zternis:torquebat ardoribus.Terrà ἅς! eft,carné noftra: δὲ genimina eíus:id eft;carnis defydería,cadem flama com; buret:& fundamenta montiii quafe eleuant cótra fcientia dei.Ipfos quoqp montes dei iacula difperdent: ut humiliati in poenis,montes effe defiftant. Bcceiinquit fcriptum eft co ram me. Omnia enim noftra peccata dei patent oculis:& in ή ι ἱ ᾿ Daíi,7. c his fcripta funtlibris: dequibus in Danielelegimus:Thro^ eos deinterituplurimorii. Et hoc facia qpter feruos meos ni pofiti funt:& libri aperti fnt. De quib? inalioloco dici,^ abraha,Ifaac,& Iacob:ad qs facta eft repromiffioffiue pter| tur:Superterram fcribátur:& nequad ultrareticebit. Qui— eos,q ínter plurimos peccatores feruiüt mihi. Talegd&in Gái 4 $.42,c prius dixerattacuí:nunquid femper tacebo dicit diíse fed Genefi legimus: qn de qnquaginta υἱφαά decé paulatim y reddetunicuiq qd' operatus eftin finueius: hoceftincor/— quarunt iufti q depeccato liberet ciuítaté:& Lot de fodo/ dis arcano:ut eos ,ppriatorqueatcólci&tia,D'equa& Ofee— mis ci filiab? fuis folus iuftus eripi£.De ἃ ἰη canonicaepi/ iid propheta uatícinatur: Cadentin gladio principes eor pro;— ftolafcribitur: qd? crucíaret animaipfius uidentis nefanda^Pe^^ ὃ ντα Pu T ᾽ εδ: Ew' pter indifciplinationelinguz eorum. Hzc eft detractioipfo^ cómitti:& aníziudiciü,corporis habitudine demonfiraret, νε Ht rum in finu eorum:quz de uníufcuiufqy corde procedit.Si, Enoch quod inter peccantiüi plurima multitudinem folus oA" m - CPro;.d mileqd& in Prouerbijs fcribi£: In finu reddunt fuoiniqs:— raptusad deum eft: Et Noe cumrliberis fuis propter dedi; Vit omnia. ui finus ,ppter animz principale,alío nomine ap: nantem omnem carnem diii feruitute, diluuiüi delere non ΠΝ à ΐ Fcech.9.b pella£ caput:Vias eorum dedi in capitaeorü.Etalibi: Con»— potuít:Sed δὲ Abraham ἀοίσῃς οπαἰάσοτυτ, fidei intcgri/ I: 8:7. d-uertetur dolor eius in caputeíus: δὲ fuper uertice illius iniq tate feruatus eft.In que fenfum δὲ Hieremiz uerba ex perfor tas eius defcendet. Eftauté& bonus finus q(anctítate frue: lbi. 54.b Ofte7. d na domini dicentis confentiunt: ὑαῇ calidum jn déerto, tur conícientiz:de quo pfalmifta dicebat: Et oratio mea ín' inueni ifrael cü occifis gladio. Cum em,inquit,omnis mun' finum meii conuertetur.Intelligi£ finus in quelibet&affe7'— dus idololatrigladíjs uulneratus iaceret exanimis étus ατῷ dilectio:qri ad maritum fermo dirigit uxoris qua: ifrael in abrahà haberc calore fidei: quafi medicus;qui ς ᾿ς eft in(inu tuo:& ad parentem addücent filiostuos infinu.— prelium ínter cadauera mortuorti:ubi qué fenferit pulfan/ Vnde& omnes qui patrem habent Abraham, δέ uirtutum tibus uenis aliquid habere uitale: adhibet curam uulneri/ ; LucA(e cius fimiles effe meruerunt,requiefcütin finu eius. Ned ef bus utreftituat fanitatem.Pro eo α΄ prm Ex ipm patres, quorumnücíniquitates nobis δὲ peccatareddütur,^ hoc eft, quafi calidum:latinus interpres uerbi am igui ε cos debemus accipe, de quorü femine noftranatafuntcor?—decoeptus,lupinti interpreta eft:in ἃ& grecorii, icd Exo. 20.a pora. Alioquin X ipfe moyfes quidixerat;Peccata-patrum— rát;i& tii fciendü in liebraico Ὁ calore finium ε μὲ!" 65. b iuda:plaricp chriítü in. telligrit:de quo in Ge nefi dici£:Iuda,telau/ dabuntfratres tui&€. Nullie&i dubiti quin -« falgatorde iudze ftir/ pe generatus(it. Alij autéapoftolos intelli/ i uolunt: de quibus . oie fzpedixim?:Reliquize toin. 9. ἔ(alu erüt.EcNifi dris . 8€ fabaoth rdiquiífet no bis femen,quafi fodo, maelíferaus:& fimiles gomorrz fuiffemus. 1Π| poffiderüt monté diii,confciétia habita; tís in fechriftiloquen 'ebrez.f tes: Acceffim? ad fion ... montem,&ciuitatem deiuiuentis hierufalé cadleftem:Siue mótes cius: deqbus in pfal/ mis canitur: Montes incircuitu eius:& dris in circuitu populi fui. Et:Fundamenta eius in montibus fanctis. : Poffidebuntauté fion electi diii:& inhabita buntín ea ferui eius, De quibus in eodem uolumine fcribitur:Se men abrahá ferui ci?: filíf iacob electi eius. Gdi. 4o $124.23 τι, δια ui (sut ech, sa. T ail ἡ. ΜΝ zin£faiamt qd interpretatur gratia: qd(cilicet gratia dei, S non merito operü fuorü faluatus fit ifrael. a€£t educam oe íacob fe; men«c. Quem fupra uocauit grant botri fiue acinü:aut ut multi uolunt racemü:hunc nunc appellat femen iacob δὲ iu - da:qui poffideat montes fiue montem eius,Semen íacob€ 4 HEB.. Et edücam de ia; cob femen:& deiuda pof fidentem montes meos: δὲ hztreditabunt eam ele^ cti mei:& ferui mei ínhabi tabunt ibi:& erunt campe ftría ín caulas gregum:& uallís achor ín cubile at; mentorum populo meo υ qui quxfierunt me.Et uós qui dereliquiftis dominü: & obliti eftís monté fatv cum tneum. Qui ponitís fortunz menfam& liba; tís fuper eam, INutmera/ bo uosín gladío:& oés in c cxde corruetis: Pró eo uocauí,S no rridiftis: locu tus fum,& no audiftis:fed feciftis tmalum ín oculís meís;& q nolui elegiftís. j ropter QLuicüig ergo adhuc femen eft,nec format in filiü:ifte fer, uus eft dri, cui dicitin euangelio: Scío quia femen abrahae eftís,fed necdum filij: Si enim femen effent abraham: opa utiqpabraham facerent. Cr ui autem filius,ifte 8$ electus eft diii. Vnde,electus poffidet hierufalé& ferui habitát in ea: δὲ dcfiliorum ac feruorii differétia dicit: Non accepiftís fpi; rítii feruitutis iterü in titnore,fed fpi adoptionis.Et erunt inquit,campeftría fiue faltus ín caulas greeum. Pro campe ftribus in hebrzo ΤΩ ponitur. Omnis regio circa Lyd; dam,ioppé δὲ lamnia apta eft pafcedis gregibus. De d&in Act.9.f actibus apoftolorü fcriptti eft.Saltus aute uertentur ín oui; 8,28.b lia:iuxtaillud qd? in pfalmo canit: Vox diii pficiétis ceruof: & reuclabit falt? fiue códenfa fyluarüi:ut latrones ibi ἰαείτα” re defiftant:& beftíz uenenatagp anímalía: δὲ loca quondà infidiarti δὲ(anguinis,in ecclefias diii tranfeant:& pafcan£ ibi greges ab eo,qui pofuitanimà pro ouibus fuís. Dequo fcriptü eft:Ipfe paícet nos in fzcula. Ifta uox diii perficiens y- ceruos& reuclans condenfa fyluarii: per loanné clamabat injilatth, s.c in eremo:Tam fecuris ad radicem arbori pofita eft. Omnis arborquz non facit fructü Bonum, excide£& in igne mit/ j"Luc.sa tetur.Et iter: Omnis uallis implebit:de qua& nunc dicit: Etuallis achor in cubile armétosge& in requie populo meo qui requifierunt me. De qua& in libro Iefu filij naue legi/ m c 7:d mus:qd'ibi interfectus fit Acha:qui furatus eft de anathe; mate,& de fpolíjs hiericho:& cii omi domo fua interfectus: ÉK£g,. LXV SEP, Et educá de iacob femen,& de iuda,& hare; ditabit montem fanctum .meum:& hzreditabunt electi mei& ferui mei ha; bitabüt íbí:& erunt ín fal; tu ouilía oregum:& uallis achor ín requie armento; rum populo meo quí re: quifierüt tne. Vos autem q derdligftis me: δὲ obliti eftis mótís facti mei:& pa ratis fortunz menfam:& impletis dzmoni poti; onem: ego tradam uos in gladium,omnes intet; fecti corructis.Quia uoca/ αἱ uos,& nó audiftis:locu/ tus fum,& contépfiftis: δὲ fediftis malü in confpectu meo:& d nolebá elegiftis, : Propterea $0. IIS illius inde:& uall&achor,ut aperiat intelligentia illius.Idcir, co eif uallis achor in poffeffioné tradi£ armentorü populi dei,& faltus uertunt in caulas gregü:ut aperiat intellíeétia: & driiueritas cognofcat. b ΕΓ£t vos quí oerelíquiftio ο; iníná zc In locis quonda filueftribus atq; turbarti:in locís gentilium, ertit caula ouiti:id eft,ecclefize de toto orbe credentium, Vosaiito popule ifrf, qui dereliqftis diim: δὲ ad iracundia Ρο’ caftis fancti ifrael:qui obliti eftis monté fan Εἴ εἰ”; ded crebro di, xim?,uel diim(aluato re:qui montíü mons . eft,& fan&orii omnit fanctus: uel montem fion,& ciuitate dei ui/ uétis hierfm coclefté: qui μᾶς δζ hac facitis - tradà gladio: ut oines interfecti,pariter cor/ ruatis. Cui fit gladi?, dicemus poftea. Poni tis,ínqt, fortuna τῶ) fam:& libatis fup εν, . SiueiuxtaLxx. Patras τίς fortune men(am:. .&ipletis demoni po/ €uli.aut κέρασμα, qd? omnes fimiliter tráftu lerunt: id eft mixta po &eypto:& in Alexan/ αγία idololatriz uetus cófuetudo: ut ultíro dieannii& menfís eo/ rü quí extrem? eft,po/ nant menfam refertá παγῇ generis epulis,& poculii mulfo mixtü:uel prateritianni uel futuri fertilitate aufpicates.Hoc aüt faciebat δὲ ifraelite,omniü fimulacrorü portéta uenerari tes:& nequadp altari uictimas:íed huiufcemodi menfzeliba fundebát.C) οφ Lxx.traftulerüt τῷ d'euuovío.i daemonis In hebraico habet 3*3, qd? Symmachus interpretatus eft, δίς me:utfit fenfus: Qui paratis fortunze méfam:& im pletis abfqp me potioné: ut doceat non fibi fieri, fed daámo/ ni.Gladi? auté quo interficiütur,pro fupplício accipi£.Neqg ein omnis populus ifrael eladio tradit? eft:quorü uidemus quáta milia in toto orbe difp(a fint:(ed poenis atqp cruciatí bus captiuitati& ultimz feruituti: íuxta illud qd alibi di/ ci£: In gladio morien£ οὓς pctóres ppfi mei:& in D'eutero7 nomíj cantíco:Inebríabo fagittas meas in fanguine:& ola; dius me? comedet carnes uulncratorüi. Haud credibile effe potett fagittas diii inebriari fanguíne,& eladiü illius ualne ratoye faturari carnib?cDe his fagittif qua Tob p fingula ho rar momenta pungebát loquit:Sagittz diii ín corpe meó fTos,e,a funt:quarü furor ebibít fpiritum meii:cü ef coepero loqui ftimulàt me.Iuxta Tropología aute hoc dícédü eft: qui ecclefia deferüt δὲ obliuifcun£ monté απ dei:& fetra düt fpiritib? errorís:& doctrinis demoniorü:ifti patat for; tunz méfam,nihil ad dii ptinere credentes:(ed uel ftellarü curfu uel uarietate fortunz omia gubernari: quos Pau? in; crepat dices: Nó poteftis mé(ze dri pticipari:& méfze ασε € : tione. Eft ait ín cüctis. : urbib?:& maxime irt Deu.$zf qd'oés Τ topo, quu«ο. atpexeoqd turbauerit populii,locus ipfein quohocacci/ Ou"my dit, Achor,id eft turbationís ac tamultus nomen accepit. oll Vallis igi£ Achor ín ὅ ὅπ maledictio fuit atqp fuppliciii, 99.5 eritinarmétorü requíe, C) uz Paulus edifferes ait: Nungd de bob*cura eft deozan πε denobís dicit: Q) uía debet in Am..^ fpequiarat,arare:& qui terit area, terere eain fpeut partici, qj feeiz,€ petur.Dehac ualle,& in Ofez myftice fcriptum eft: Loquar ador eius:haüd dubiu qn hierüfalem:X dabo poffeffores niorü.Non poteftis calicem diii bibere: δὲ calicem damo/ niorü: qa eternis traden£ fupplicijs: ita at nuli? eorü cede & ruina poffit euadere. ος Ἴδ2ο coq vocauí« nó refpo; dí(tía«c. Gladio ait eftis tradití:qa non folüreliaftis me: obliti eftis mei:& fortunz poculü mifcuiftis:fed cum effem emmanuel.i.nobi(cü de?: de ᾗ& Ioanes fcribit: Verbi ca; Tot.x ro fact eft,& habitauitin nobís:pfis uos uocatii: Reuerti; Híere.s.e mini ad mefilij reuertétes Et: Venite ad meoés q laboratis Matrhurd 5 onerati I.Co.10,€ Zommen. IDieronymi liber oecimnf octaus Mar.14.& onerati eftis:& refpondere noluiftis.Locutus fum in pa/ rabolis,& omnia fecí qua facere debui;& non audiftís me, $.5o, 4 ἵπιο& contepfiftis:Ego eim fum q δὲ fupra dixi: Veni,& nó erat homo:uocaui,& nó erat ἃ obediret.Nec uobis hac fuf ficicbat impietas ut me prafenté cóténeretis:& milTum ad uos occideretis hzere/ dem: fed feciftis malü a: ín confpectu meo:& 3 HEB. P ropter hochz«di quz noleba elegiftiss εἰς dominus deus:Ecce fer: δὲ blafphemaftis filii Ee dei:utpeteretis uobis... ΕΓ ΠΊεί comedent: δὲ uos Barrebtaaene hor efuríetis Ecce feruí nei bi micidr) δὲ[ἐσ ἰδίᾳ au 1254 i uis J ον ιδ ανα αν. bét:& uos fitietís.Ecce fer; εἰς ο tartnos uí mei lztabuntur, δὲ uos errarefecifti auíatuae?^ ο."Aa: pecu dne confundemíni. Ecce feruí inuenerütme:X qme, ΠΩΕΟΙ laudabunt pre exul, noninuocabant/ufé^ tatione cordis:& uos da; perüt me:quibus uos ην ον dignieftis cruciatib?,. mabitis P dolore cordis: qmiflumaduosatg— δὲ brz contrítionís firi; b tus ululabítis. Et dítmitté/ tis nomen ueftrum ín íu/ .ramento electis meis:& ínterficiet ce dominuf de?: Matthas.c dicenté: Non ueni nifi .ad oues perditas do; & fetuos fuos uocabit ποι ? mine mus ifrael: fufcipere nolui(tis:fed infup af, fixiftis cruci Cófyde; randü quid fignificet Eífa.65.c qd aus qua nolebà : elegiftif:aut qua fituo luntas filij dei: qui lo; Matth.7.c quit ín euangelio: Nó οπές q dicit mihí,drie,diie,ingredie? in regnii coclopi:fed q facit uolütaté patris mei q eftin coelis. De ἃ& ipfe dicit de?: 5.59. b Vtfacereuolütaté tua uoluí. Hac ὃ uoltitas de q& ipfe diis Act.5.d Joquebat:Inueni dauid filiü ie(fe,uirü iuxta cor meü:q faci; atomnes uolütates meas. Vnde&(anctus ργαςαξ δὲ dicit: T5.142. ς Docémeutfacíam uoluntaté tuam,quia deus meus es tu. 1.Co.6.€ Omnia einlicent,fed non omnía expediunt. Et de uirgini/ Ibi. 7.€ busnarrat Apoftolus fe domíni non habere praceptüi:uult tamen nos effe ficut feipfum.Ex quo oftédit nequa? indul gentiam magiftri fectanda effe/fed uoluntate:& ea nos de/ bereeligere que expedíunt, non quz lícent: ut illud eft de "Titum, 2, digamia. Voloadolefcentulas nubere,filios procreare,ma; treffamilías effe: Ponitqs caufas, cur Πα cócedat;Iam enim quada abierunt retro poft(atanam. Ergo non eft uoluntas pura fecundi matrimonij,quz fornicationis comparatione uilefcit. a 4Γ[otopter bocbec oícít oíte oeue: d-cce feruí imeí comedét«c. Non folum gladio corruetis uos qui derelí quiftís dfim,& feciftis malum in confpectu eius,& prefenté 'noluiftis audire:fed multam inter uos€ gentium multitu; dinem cernetis differentiam. Illi em qui ferui erunt mihí,co medent δὲ bibent:lztabütur δὲ laudabunt prz exultatione cordis. Vos autem econtrario, efurietis atcp fitietis:confun/ demini δὲ pre dolore cordis δὲ contritione fpiritus ululabi, tis: Lue omnia χίλιασαι in milleannis putant effe cóplen da,cibti€ potum,regnü dei effe credétes:nec intelligetes il; To5.c. d lud qd?(criptum eft:Operamini,nó cibum qui perít:fed pa Ὁ τ ΠῚ pemuitae δὲ ueritatis& carnem chrifti δὲ fructum ligni uitae Ybidem. e comederecupiétes.De quofaluator loquitur: Ego fum pa; 'Pro.z0. b nis qui decoelo defcendi.Et Ecclefiaftes: Aperi oculos tuos 'P$.56.€ δὲ faturare panib?:Et pfalmi(ta:Tuuenis,inquit,fui δὲ fenui: & non uidi iuftum derelictum:ned femen eius querés pa nem.Tota die miferetur δὲ faenerat:& femen eiüs in benedi ctionéerít. De ifto pane δὲ cóuiuio fpirituali, difcipulos in^ Luc.22.c ftruebat:Vos qui perfeueraftis mecü in téptationibus meis edetís in menía patris mei in regno coelorum.(uod fi defimplici paneaccipiam?: quomodo illud explanare pote; rimus, Non interficiet fama dominus animam iuftam: Et 38.36.€ iterum: Cognofcit dominus uías immaculatorum:& hare . ditas eorum erit in fempiternum: Non confundentur in tempore peffimo: δὲ in diebus famis faturabütur; C) uan, ti enim fancti ín perfectione moriuntur fama& ageftate . confecti: quanti iufti efariunt:& impíj cruditatibus diftén: - bitis;ppter doloré cordis , nem fpiritus ueftrí ulula; - interficiet domínus:feruíé dunturcPotus autem ille accipiendus eft quí hauritut de fontibus ifrael: quem qui biberit: habebit in fe fontem , aqua falientisin uítam zternam. CLuem& faluator ín re, 94b gno patris fe bibiturum cum apoftolís pollicetur:quiJatifi Lua! cat cor hois, ita αὐ θὲ». bentes poffint dicere; Dedifti leticia in cor; dé. de meo. Dehotdbo & potu inter octo bea, titudínes dicic: Beati Mats qui efuriunt.& fitiunt iufticia, Et mater dfii plena fancto fpiritu p phetabat: Efurientes:Eucuie impleuitbonísqpr?. ο cibum domíninóha,-bebát:& diuites dimi fitinanes, qui dati(üt pro fepultura eius:& quem propheta pro/ miferant, refpuerunt, De quibus& ín alio loco pfalmífta decan;... tat: Ditites eguerunt .& efurierüt: ideft; po, puP iudeogi;Q ui au tem quariüit domini, hoceftturba gentili,. non egebuntomnibo no. Οὐ feruientes chrifto δὲ credentes ei letati fuerínt:& laudauerint deum pra exultatione.cordis δὲ gaudio:tuncilliconfundentur,uidentesinfuülocüalios*— fucceffiffe:& clamabunt prz dolore cordis,implentes illud quod fcriptum eft:Ibi erit Retus δὲ ftridor denti: quando Matthac fteterintagni gentíi atqp iuftorü ad dextera,& hadi iudao/ rü atq impiorüa fini(tris:alijs recipiétibus eterna pramia, alijs eterna fupplicia. Cótrítio atit ρας ἢ dolore cordis, in telligéda in cofciétia pétórü:iuxta illud qd" fcriptüreft:Cog hod nofcent errantes fpiritu intelligentia, Et: Cor contríti&hu Γ SEP. Propterea hac dicit düs:Ece fetui mei come; dét: uos αὔτ efurietis.Ecce feruí mei bibet: uos aüt fi tictis.Ecce feruí meí gaude büt:uos aüt cofundemíni; Ecce ferui mei exultabunt ín eaudío:uos aüt dama; ueftri:& pptercontrítío/ bitis. Relinquetis em no/ men ueftrum ín faturitate electis meis. Vos autem tib?auté mihi uocabi£ no; men miliatum deus non defpiciet. Conteritur fpiritus quando 4 Κερ εἶ i fuerit eleuatus:quod derege inimico ifrael fcribitur ἱπάυτα ο, βαλε uit dominffs fpirítum eius.Et de babyloniorum principe: quádo eleuatum eft cor eius,& índuratus fpiritussutfuptt—| biens diceret: Haec eft babylon& ego feci eam.: b[£t of/ Dalugl míttetíó nomen veftrum ín iuramento electíe meío c ínterft εἴει 4€, Pro zug ovie: id eft faturitate:quae hebraice dicit TAA cateri iuramentum ínterpretati funt: qd? uerbü multas habet intelligétias:& pro diuerfitate accétuif uaríat Intelligi£ em δὲ iuramétü& faturitas,& fatietas, plures, X feptem. De quo in libro genefeos diximus: δὲ ín hoc uolu/ mine:ubi feptem mulieres apprehenderunt unum uirum.$4à. Rurfum pro eo qd Lxx.tran(tulerunt: T ἀληθινὸν, eft,ue rum:& in hebraico dicitur YS. Aquila uertit πισῶμε/ νῳο:ία eft fideliter. Qr uod auté dicit: hoc eft:alijs in ueftrü fuccedentibus locüi:nomen ucftrü erit ín iuramenti ele&is meis:ut pro malorum exemplo uos habeant& deteftentut talia fuftinere:& iurent ficinon hac patiar que paffus eft po pulus iudaorum.Siuenomenueftrum erit in fatietate:qd in his dici folet,quorii odiofa eft recordatio& memoria: qui ufq» ad faturitatem naufcamqy uenerunt. Vel certehoc dicendum,quod nomen fuum derelinquant elecjis domi/ E ni:utpro illis gentium turba fuccedat: δὲ ipfi appa ὡμὴ filijabraham& ifrael.Dequibus Paulus loquitur: Paxít/: τὸ per eos:& fuper ifrael dei.ΝεΦ enim qui ex ífraelitis funt Rei; [τα]: nec qui femen abraham omnes fiifj,ad quos de ΜΕ Si filij effetis abraham,opera abrabam faceretis.Et quia(ον ΑΝ, men fantabraham,X non filíj:de quorum differentia fupra díximus: Propterea eos increpat baptifta Ioannes dicens: Mata Et neuclítis dicere patrem habemus abrahá:potens efte 7 deus delapidibus iftis fufcitare filios abraha: pd : ἴδῃ à ἮΝ h in£faiam i Hiere2.f poffunt huius effe filij qui dixeruntligno δὲ lapidi: tuge/ Ὁ Gab b. nuiftime: Cum ecótrario; qui ex fide funt, hi appellentur . À fiij AbraheeVos autem(inquitJnterficiet dominus:ut ne ' quajjappellemini circumcifto,fed conci(io:ut uita careatis ii" dofiq.a- éeterna:ut nó habeatis eum qui dicit;Ego fum uita.Seruos " disutitur in euange/ fi. 5 c - που fiue aliud,nullü utnequad uocet ρον comprobatur. Porto lio: Amenamen dico uobis.Nomenautém. " eftnifiquodex Chri,' ^'ftinomine deriuatur: "autem(ait) fuos: d| --eabitnominealiofiue.- το τ Yep nouo,qdintotoorbe. HEB.friine alio:Inquo qui. -cdebrabitur.Eteritbe| benedictus eft fup tetrá, "fedictum:intantii, ut d à Sd quiillo nomine fuerit benedicetur in deo amen:: appellatus, bitis:& qui iurat ínterra íurabit indomino:&fignum:.. 3, κμηρ ME! ." weracircücifionis ac;? mn deo anten, Quià obliui: ^7'eipiatamen.Quoíz,' ΟΏΙ traditz funt anguftíz ' peinapprobationétO μείοβος;; D id: n Rn, Priores& quía abfcóditz fant ab ocuf meis.Ecceem ego deo coelos nouos, δὲ tertáànouam:X non erunt ínrmmemoría priora:& non afcédet fup cor:fed eaude pulus deilacob.&lu,^ δ είς& exultabitis[αρ ín das,& Ifrael,& Ephra f: nhi ἡ im;& Iofeph,fed chri/ empiternum in 1S qua ᾿ ftianus. Q.uícügiei: b ego creo. Quia ecce ego iurauerit in terra, ne: AC M amwetinido(ΕΟ híerftm exultationéi& lis& ἡμὰς dijs,fedin ppftn ei?eaudiü:& exulta ' deo:qua fententía rur DENS ἄς fum amen fignaculo bo ín híerufalé:& gaude; c boín populo meo.Et nón . percoreorü fedeaudium tu fundati domine:& opera manuum tuarü funt cceli. Τρ peribunt:tuautem permanes:& omnes ficut ueftimentum ueterafcét:& quafi amictum inuolues eos δὲ mutabuntur. - Jnquo perfpicue demonítratur perditione& interitum: nó abolitionem in nihili, fed cóomutationem fonare in melius. SEP. men tiouü: cui bene/ dicetur fuper terrá: bene/ dicent enim deum uerü:& quiiurant fuper terrá.iura bunt deum ueram. Obl; uifcentur ením tribulatio/ nís príorís:& non afcédet fuper cor corü.. Erít enim caelum nouum& terrano ua:& non recordabuntur príorum:& non ueníet fu δὲ exultatíionem inuenient ínea. Οία ecce ego facio híerufalem exultatíoné:& populum me latíciam: δὲ exultabo fuper hierufa lem:& lxtabor fuper po; Neq enim illud quod in alio loco feriptt eft: Luna fulgebitut foli fol(eptuplum lumen accipiet: interitum fi/ gnificat priftínorum, fed cómutationem in melius: Q.d'ut poffit intelliei, noftre condí tionis ponamus exem pla: Infans cit in pue rum creuerit:& puer iniuuenem,X iuuenis in uiri, δὲ uir in fené: nequad per fingulas LXV ο, πό C etates perit.Idé em eft. qui príus fuit, fed pau . latimimmutat:& ata . ti priftinz periffe dici/ tur.C. d intelligens& . Paulus apoftolus ἴον ' quebatur:Praterit em figura huius mundi. : Cófyderem? quid di; xerit: Figura praeterit, non fubftantia. Hoc ' idem fignificat& Pe/ * iuxta lxx.qui,pamé, uerum deum interpre audiet in ea ultra uox fle; Aaüfunt,utbenedica/[{|5,8ζ uox lamorís:nó erít .turdeusuerus:& qui— ibí ampli? infans dierü δὲ "durantfuüpterrà,iurét— εν Rupe "deumumü:nófeém fenexquino impleát dies 'errorem Arríanorum|. fuos, 'referim? ad perfonam ti dei patris:de quo fcriptum eft: Vt coenofcantte folum "uerum deum,& quem mififti iffum Chriftusg:fed ad filii, "lobis;d qui& ipfeuerus deus e(t:dicente euangelifta loanne: Venit filius dei& deditnobis mentem: utcognofcamus uerum, ,"δὲ(imus in uero filio eius iefu chrifto. I(te eft uerus deus& ,,, Ιον. ᾱ uita zterna. Sienim faluator defeloquitur: Ego fum ueri; tas, confequenter uerus deus a ueritate nomen accepit: ut nequa fcdm falfos deos appelletur deus: fed fcd^m uerüi deum patre& ipfe fit uerus deus. Alioquin fi nó eft uerus, . etitidolo fimilissquod redundat in capita eorum quí chri; ...... fumuerum deum negant. Hoc eftautem nomen nouum, Rpóc,2, e quod ei in apocalyp(i fuper calculo fcribitur, cui in toto or; - bebenedicitur. ὁ 4Γ υία oblíufoní tradíte funt anguftie εὐ poíoreo τῷ, Caufa lxticize& confeffionís dei ueri eft: quía eterna anguftiarum priorum fuccedet obliuio: ut nequadj bris tranfeant: ut terna beatítudine perfruantur. Obliui/ . fcentur enimpriftína mala:nó obliuione memoriz,fed bo/ | Ecc. c norum fuccelfione:iuxta illud quod fcriptum eft:In diebo Ibidem.d najobliuio malorum. Etalibi: Affli&tio horz,obliuionéfa/ cit delitiarum: eo cp in anguftíjs conftituti,nequad uolup/ tatibus'priftinis iuxta errorem Epicuri animo perfruantur, Licet poffit hoc dici,quod in coelo nouo δὲ ín terra noua, omnis conuerfatíonis pri(tinz memoría deleatur: ne hoc ipfum pars malorü fit,priorís anguftiz recordari. Coelum auté nouum δὲ terram nouam, qui putant omnia interire fatth.24.c qua cernímus,euangelíj interpretant teftimonio. Codlum 44 Co-4.d& terra tranfibunt.Et Pauli apoftoli: Qiu enim uidentur, |. temporalia funt: quz autem non uidentur, atterna. Porro 6.-.. quinouitatem,cómutationem ín melíus,& nó elementorü PS. TOL. d arbitrant interitüillo utuntur exemplo:A principio terram idolorü meminerint δὲ erroris príttini,(ed ad lucem detene. CF, trus:Lateteos hocuo pulo meo.Etnonaudiet lentes: quoniam coeli ultra ín ea uox fletus,& erantab initio:& terra :,^1. deaqua:X peraquam uox damorís: neq fiet ibi^ dei fermone fubfiftir: ulrraímmaturus& fenex:— Perqueprior miidus tnc imoleattébus[uid inundatus diluuio pe quinoitmpieattepuSIuU.— rit. Cocliaütquinüc * Erit— funt& terra,eadem ra ; ie tione(eruant igni:qd? ,quo fenfu accipiendum fitpoftmodum docet. Nouos auté . coelos,& πουᾶ terrà uidebímus,& repromiffione eius:non dixit;alios coelos δὲ alià terra uídebitm?, fed ueteres& anti . quos ín meli? cómutatos.Poffum? δὲ hoc dicere, c» couerfi -ab idololatría:& priftino errore deferto,nouos coelos& no . Uam terram uideant: Nequacf arbitrantes elementa deos, δὲ eaqua nafcun£ ex terra, Nunc cófitemur coelum δὲ ter/ ram opera effe manuum dei: Illo autem tempore;feruos& creaturam uenerabamur obfequío deí:quod& Dauid(en/ tiens cantat in pfalmo: Videbo colos opera digitorii tuo; rum:non quo eo tempore coelos non uiderit cum ifta dice, bat:fed quo per fingula augmenta uirtutii δὲ futurorü ciet tiam nouos uideat,quos ueteres iam uidebat. Q. d aute iri fine huius teftimoni] dicitur) uz ego creo,a Lxx.prater/ miffum eft. b«[&uía ecceego creo Ρίο exultatíoné zc. Gaudere( inquit)& exultare debetis laticía fempiterna in creatione nouorti coelorü δέ terre nouz,€ priori penitus non meminiífe; ne qua uobis recordationis antiqua oría; tur trifticiasquia non folum coelos nouos δὲ terrà ποι, fed hierufalem quoq creabo in exultatione:& populi eius in gaudio.Haud dubium quin uniuerfz terra: ut quz uetus uni genti gaudiü eratnoua cunctis nationibus lztícía fit. Intanttüauté exultatio erit omnii, atq; leticia fuper urbe& ppfo dei: utego Qqp códitor ei? ἐχυ τ& gaudeà fup hieru; falé,&(up ρρῖο meo:qui comedet δὲ bibet δὲ Iztabi£,& ex^ ultabit ín ea:& quí in noie nouo fuerit appellatus. cef(£t nó audiet ín ea«c. Νεο enim congruü erit ut in ciuitate híe rufale€ populo dei, qui exultationis& eaudij eternà fufci pietcreatura: audiat ultra uox fletus δὲ clamoris: quando abierint dolor,moeror,& gemitus.Contraría quippe fimul effe nó poffunt. Et ubi exultatio eft, δὲ gaudii qui fruc? eft Q. 4 fpirituffancti L Co, 7.6 2e.sb D Ῥδ. 8.8 £ommen.Ibicronymi liber oecimnf octauus E fpirituffan&i:ibifletus δὲ planctus non poteft commorari, qui aptus eft lamentantibus αἴ lugentibus:& pracipue Ephe, 4. clamor quem deecclefia credentium Paulus expellit: ne in fimilitudine iudaorü,pro iudicio faciamus clamore.Tn tali urbe diuerfz tates nó eruntjinfans δὲ fenex, paruus& ma gnus, qui no impleat Ibi.c dies fuos:fed quafifi, Itj refurrectionís, om^ nes perueníet ín uirü perfectum: ἵη menfu ram aetatis plenitudi/ nis Chrifti:ut nec de^ fintalicuiannorü ἔραν cia,nec fupfint:& alio necdü folidas habéte uires,alius definat effe qd fuerit:& decrepita «tate marcefcat. Per/ ueniétqi omes ad cen; tenaríum numerum: qualis fuit Abraham, qui promiffionem filij Ifaac, hac atate fufce; pit. Decuius numeri HEB. fuos.Quoníá puer cetum annorü morietur: & peccator centum anno; rum tnaledictus eric, b HEP. Sécüdum dies ením ligni erütdies populimei: & opera manuum eorum ucterafcent electis meis. INonlaborabunt fruftra: laudibus,nonneceffe. 1 nep «€(t'plurima memora: re,nc fuperflua fit difputatio.Hoc tim dicimus, cp dece deca dis zqualia habeat latera:& quadra forma poffideat firmí tatem. In repromiífionibus quoq pro his quz contempfi; mus, multiplicata nobis centuplum domínus pollicetur:& in bonam terram fementis cadens, primii habet uberrime frugis numerü centenariü.Deníqs& Ifaac unam fementein faciens fidei,hoc numero laboris fui opera multiplicata fi fcepít.In illo igitur tempore, quádo atas fuerit una cuncto rum:& fanctus δὲ peccator erunt fimili réfurrectione perfe; E&i:nec inter fe uaríabunt tépore: fed alius ad prmia,alius ad fupplicia pertrahetur: Etín eo peccator maledictus erít, Φ incorrupto corpore paenas patie£ cternas. Illud quoq Apoc20.d quodin apocalypfi loannis legimus: poft refurrectione ex; luberi prafentiz iudicis paruos δὲ magnos:nó atatum,fed meritorü fignificat differentias. Ὁ uí ením paruus eft,iuxta Sapieii.6.a fententiam Salomonis, dignus eft mifericordia: Potentes auté potenter tormenta patientur.In qué fenfum& domini Luc. 12.f uerba confentiunt:Seruus qui fcit uoluntate domini fui& non facit eam,uapulabit multis. C.ui yo nefcit& fecerit di gna,plagis uapulabit paucis. Beatus apIs Paufus Chrifto Roma.4.b in feloquéte, fcriptura uetere editTerés: Abrahà patriarcha non folum circücifionis,fed preputij afferít patrem:hoc eft, duos ex eo populos effe generatos:& eum qui iuxta carné natus fuerat,centenaríus, propter chriftii,qui de Abraham ftirpe generatus eft:in queille miferit manus, maledictío/ ni perpetuz fubiacere. Hanc figuram docent euangelia:in quibus fertur tiic hemorroufam agrotarecoepiffe, quado nata eft filia archifynagogi:& qr ifta fanata fit;ftatim illam effe mortuam: uno atq; eodéannorti fpacio, nouii populti in iuuentute perfi(tere: δ ueteré in infidelitate mori,& effe maledictum.Hoc iuxta Lxx.interpretes diximus:quorum editio toto orbe uulgata eft:neín loco famofiffimo uidere, mur ad hebrzz lingua arcem confugere. O. d(iue poft re; fürrcctione intellexeris in fecundo faluatoris aduentu: fiue poftbaptifmum in prima refürrectione credendi, non ab; horretab ecclefiz fide. Hebrai hzcanterefurrectionem in milleannorü regno fup terrà futura cotendunt:& tà longa futurz uita fpacía repromitti, ut centü anni reputentur in/ fantize: peccatore aute centefimo«tatis füz anno effe mori, turum:ne uidelicet paratís opibus perfruatur: fed ob pecca tum, maledictum effe fe nouerit.C) ᾧ ἢ ita eftubi erit βοᾶν titudo perfecta,quz peccato uiolatur atq corrumpitur:& peccatii immatura morte puniture aT£tedíficabunt oo mos τζ, De his domibus,& in fexagefimooctauo pfalmo fermo propheticus pollice dicens: C) uia deus falua facict fion:& zdificabunt ciüitates Iudz,& habitabuntibi:& hze reditateacquirent illam: femen feruorum eius poffidebit Geii.21,.a 4 Et edificibunt domos,& habitabunt:& plantabunt uíneas,& comedent fructus earum. INon adificabunt, δὲ alíus habitabít:non plantabunt, δὲ alius comedet. eam:& qui dilieunt nomen eius, habitabunt in a.Qua- κα. omnia iudaiaccipitit carnaliter:it hierufale urbégludege M reftituantur in priftinum ftatum. Q. uod fi eis dederimus; audíantnon folum hoc hierufalem fed& fodome Tepro/ mitti; dicéte Ecechiele; Reftituet fodoma in antiqui. Ergo Eee domusinquibusha, bitaturí funtqui adifi. cant eas: ucl ytutes in. telligédz funt, uel di,. υετία máfiones apud patrem; quas iugiter poffidebit,qui eas zdi ficauerit: C) uales fibi «dificaffe& obftetri €es dicunt ín Exodo; Ext, quetimebant deum; ὁ licet fcriptum fit in he braico,a deo eis zdifi, catas domos: quíati, muerüt eum.Et lacob quia fimplexeratfiue ut grace dicitur ἅπλα 506.1. nequad fictus: nec talis quales in Pe; SEP. Erit ehitn infans cen/: ttn annorum: δὲ qui πιο! ritur peccator cétenarius, maledictus etit. SEP.Etem fcd'm dies ligni uítzz dies populi tneí;ope/ ralaborum fuorum ínue/ terafcere faciét electi mei: nólaborabütín uacuum: tri epiftola códemnan neq; tur: dequibus ait:In 2.961, atiaricia fi&tis fermonibus deuobis negocíant: Idcirco har bitabatin domo:quam Είδη qui feris dele&taba£& fyluis, poffidere non potuit, Talem domum& faluatoris ín euan; elio uerba defcribunt:Omnis qui uenítad me,& auditfer Matd,zd mones meos δὲ facit eos:fimiliserit uiro prudenti:qui adi, ficauit domü fuam fuper petra:& reliqua, Alioquin íuxta litera,multi fancti edificant domos:& non habitant in εἰς: uel peregrinatione, uelalterius rapina, uel morte fubtradi, C. ualis fuit Iob,qui diues carne fpirítu:in tantam dedu Ios ctus e(t paupertate, ut ín fterquilinio federet extra portam ciuitatis, Econtrario diues ille in euagelio purpuratus,zdi/ ficauit domum δὲ habitauit in ea: cui rectifTime dici pote rat: Stulte, hac nocte auferetur anima tuaa te: quaautem Lucie preparafti,cuius erunteNon foli autéait:Edificabunt do mos habitabuntin eis, fed plantabunt quocpuíneas:& ipfi comedent fructum earum. Iuxta illud quod in Michea iis diciturcRequíefcet unüfquifcp fub uinea fua,& fub ficu fua, Midas| & non erit αἱ exterreat, Hacc eft uínea qua in euangeliolo τ quebaé:Ego fum uitis,& uos palmites:& pater meus agri; Iof.rs.a cola.Omnis qui nó facit fructum,excidetur& in ignémit; Maths tetur.Huíus fructus comedunt δὲ bibunt:& latificant cor hominis: inebtiant amicos fponfi:& in regno deibibune ἡ tur quotidie.Sub ficu autérequiefcit,& nullius infidías τῷ formidat:qui dulcedine fanctífpiritus frui£:& illius fructi/ ' busfatura£ charitate, gaudio,pace,fide,cótínentia,patiétia, Dehuiuícemodi díci£ plantatore:Q,ui plantauerít ficii, co πιο θέ| . medetfructus eius, Q) ui tales edificauerit domos,& plan tauerit uineas: dequibus δὲ Apoftolus gloríat: Ego plan; t.Cos^ . taui, Apollo rieauit, deus incrementi dedit:comedetlabo: P527 ::: τὴ Iob.4.e res manuum uarü:& feminans in fpiritu, de fpiritu metet 9» uità eterna:nec diaboli& fatellitü eius fraudib? fupplanta bitur. 0641€com oíee eim ligní«C. Eterna erit habitatio, - atqp plantatio iuftorü:ut dies uitz ppli mei,díeb?uita ligni comparent:de quo ín pfalmis dici£:Tuftus ut palma flore; Pile bit:quotidie triumphàs de aduerfartjs:& infigne uíctoriz praferes.Sin aute iuxta Lxx.legim? dies lígni uitz:quima gis fenfum ex hebrzo uertere d uerba: Lignum uitz intelli gímus:qd in paradifo fitum eft. Ad qd'neextéderet Adam— mani fua ut uíueret,eiectus eft de paradifo.In cuius cufto; Geí.jd diam cherubim,id eft fcientize multitudo,& ignita framea pofita cft: ut feruarét uiam ligni uitze:ne ín peccato pofitus Adam:& ποσά fua delicta cognofcés, comederetex eo: δὲ ámpaoenitentiz defperationifqy ac fuperbize morte moreret.. Q.d'fithoclienü uita, Salomon exponit manifeft*;qui de n fapiétia dei difputans ait: Lignii uite eft oifib?qut accedit ad eam:& qui innitunt fup illa, jfi fup drim firmitas.Nec dubiü quin uerbü dei fignificet,qui ipfe C uita atqp prd PIE pus ' fpiritus: Vtquó per in obedienti unius ho^ minis, peccatores con ftituti funt plurimi:fic perobediétiam unius hominis, iufti confti/ tuant multi. Vcl certe hoc dicendi, qp opera eorü ueterafcant: quo tum domus fundata 2in£faiam ! folic g defeloquit: Ego fum uita.Et dequo propheta decantat: "5.105€ Omnia ín fapientia fecifti: repleta eft terra creatione tua.Et 1Co.1.d apoftolus Paulus: Chriftus dei uirtus,& dei(apiétia. Ope; ᾿ Τα απο populi dei non ueterafcent,fed innouabunt quo/ om,7.b tidie: ut non ambuleritin uetuftate litera, fed in nouitate HEB. πεῷ generabunt in cótuibatione: quía femen benedictorü domini eft: & nepoteseorum cum ἰδ, Επίεαρ antec damét, ego exaudiari: adhuc illis di Κα.| LXVI runt p uíam patris: Er Dauid;de cuius Chriftus natus eft C (emine,duos genuitfilios, Amnó€ Abeffalon:quorü alter 2 fratris,alter patris extitít parricidacEx quibus omnibus dí ος, fcimus,filios δὲ nepotes fcd?m id intelligi debere quod dixi mus.luxta quod& Paulusfilios parturit: donec Chriftus sEP.ieqy filios generabüt ín maledictione: quía fe; men benedictü a diio eft: & nepotes eorá cá είς. Et erítantecg damét,ego ex/ audíá eos: adhucloquéti/ bus ills díca,qd eft? Tunc: lupi& agní pafcent fimul: lco aute quafi bos come/ det paleas:& ferpés terrá quafi pané.INó nocebunt, neq; corrumpent ín non. te fancto meo dicit domi/ fus τὰ LXVI . Hacdidt diis Re..e Gal 4c formet in eis:& One; fimü in uinculis gene : rat. Ὁ πὶ cü clamauez rint, ftatím exaudien/ tur: illis loquétibus, dicet domin?:adfum. Que omnia etiam iur xtaliteramin Actibuf apoftolorum cernim? . elfecópleta. Necp eim potuiffent omnes gen tes in tam breui tem porecrederenififieno rum miraculis, fides eorum. quodammo; do effet extorta. Lo quentibus enim& cla mantibus apoftolis&. apoftolicis uírís, domi nus fignorum.magni/ tudine refpoódebat:ut Dorcas ad preces Ρε’ eco s trí furgeret: ut Publij Τρι 28.5 fuperpera,permantt— centíbus, eco exaudiam. à; imaternü:&quiedifi ς΄^ O5(cent fi ον, c cauerunt fuperfunda Lupus&agn palcent il ος Boom ant,- tnul:& leo& boscomedét ^'** grgentumylapidespre—.;: pL ORA M eo paleas:X ferpenti puluís να τν panís eíus. Non noccbüt, quorum domus run/ n;$ data fuper arenam, fu; ΠΕΦ ocidéín Omni mon bitatepeftate fubuerti/ te fancto meo dicit domi tur:& qui zdificaue/: γηπείαρ πιπάφπιεητα Rus, Ca. LXVI R xhrifti,ligna, foenum, Ha dicit diis, ftipulam. An non tibi "uidetür quotidie inueterare opera fua, quí prateritorti obli, teftamentüinon quo uetus pereat, fed quo nouo aliud non fuccedat. Hoc quoq iuxta hebraicum dici poteft: p opera populi& in Chrifto credentium fructus fintapoftolorum: id eftele&orü dei:& in thefauris eorum recondan£, Multi eii uocati,€ pauci electi. ΠΩ nó laborabüt fruftra:ut qnda laborauere Iudai: fed labores manut fuarti manducabüt: necpgenerabunt in cóturbatione/fiue ín maledictione:& ut in hebraico expreíTius ροπιξ tio ἀνυπαρξίαμ, qd? lingua eo/ rum dicitur S3 Ὁ(πος eft,ut effe defiftant; δὲ finem fub ftantiz(uz habeant: ,p quo Aquila,Symmachus,& Theo; dotio, fetínationem interpretati funt: ut nequa fettinent abfg ratione credere:fed imitentur Nathanael, qui domini . uocelaudatus eft: Ecceuere ifraelita ín quo dglus non eft: qui Chriftum auctoritate fcripturarü quarebat:& de pro/ phetís cupiebat agnofcere dicens: Denagareth poteft ali/ quid boni effecEteftfenfus: Q.uomodo mihi Meffiam ad; ducitis de galilza:& nagareth qué ego de bethlehem Iuda fcio effe promi(Tum? Apoftolí igi£& apoftolicí uiri;ita filios generabunt,ut de fcrípturis fanctis inftruant: ut nó imiten tur maledíctionem íudzorum: fed cum propheta dícant: Atimore tuo domine in utero cócepimus,& parturiuimus & peperímus.De his ei dictum erat: Benedicta progenies uteri tui. Tales funtfilij Abraham, qui faciunt opera eius: & in ueteri hiftoría appellantur filij prophetarum:quales δὲ in nouo inftruméto apoftoli genuerüt: Paulus, Timotheü, Lucam,& Titum,multofqalíos.Petrus, Marcum euange/ liftam:& ceteri,ceteros: quorum benedictum femen eft:& hucufq benedicitur:& permanét filij filiorum. De quibus propheta dicit: Beatus uir qui timet domini: in mandatis eius uolet nimís.Potens in terra erít femen eius: generatio T$. a Ibi.27,a uarum:ín circuitu menfa tuz. Ecce fic benedicetur homo : qui timét domínum. Econtrarío de iuda dicitur proditore, Ibi.108.4& omnibus quí fimiles eíus funt: Fiant filij eius pupilli: δέ Iob5.d uxor eius uidua. Comnioueant δέ tranfferantur fil eius: & mendicent: efjciantur de domibus fuis. Generationis enim malzfinis eft peffimus.Q. ui concipiunt dolorem,& 75.7. d pariunt iniquitatem. De quort fcríptum eft principe: Ecce parturíjt iniuftíciam: concepit dolorem,& peperit iniquita/ tem.Si autem hoc de impíís dícitur: quomodo Samuel uir tus;in faturü extenditur« Vnde δὲ uetus& nouum dicitü£ re&orum bénedicetur. Et alibi: ΕΠ tui ficut nouellz oli;' LReg.$.a beatus& iuftus,filios peffimos genuit: qui non ambulaue pater in infula Meleta febribus δὲ dyfentería:qui morbi inter fe cótrarfj funt, Pau li precibus fanare£:& ut eos totus orbis, deos inter homi;. nes diceret ambulare. Tunc lupus δὲ agnus pafcebantur fi, mul: perfecutor Paulus, δὲ Ananias difcipulus. Ille lupus dequo fcripti eft: Beniamin lupus rapax, mane comedet prada:& ad uefperà dabit efcas: fiue utin hebraico dicit: diuidet fpolia: Cuius doctrina cibus fuit credentiti:& quí in toto orbe de füperatis aduerfarfjs triumphauit, Agni au tem credendi funt omnes,qui ín ueftibus candidis fequun. Apoc, τα. türagnum quocundp uadit: Cruos dominus Petrotradi/—^, ditad paícendum dicens:Pafceagnos meos.Leo quoq ut. Iot,z1, d bos comedet paleas;quando uíri diferti(fimi, δὲ quondam apud faculum potentes, fcripturarii fe traduntrufticitatí:: ut nequadj faculari pafcantur eloquétia: qua in(tar mellis ftillat de labijs meretrícis: fed uilitatem& paleas fequan£ hiftoriz: donec multo laboreatqp induftria mereantur ad frumentü fenfuum peruenire. De quibus palcís& rumen Τί ος to Hieremias loquitur: C) uid paleis ad triticum dicit ο’ Ἠΐεγε, 25, E minus«Etconfyderandum,q non bos uertatur in rabiem: fcd leo mutetur ín maníuetudinem. Serpens etiam qui ob; feruabat homínis calcaneum:& cuius ab homine obferua/ batur caput, nequa aliorü nutrietur interitu: fed terram fiue pulueré quafi panem comedet. Aut certe fic íntellioen/ dum:qp diabolus qui prius hominum mortibus pafcebay tur:eos tantum comedatqui puluis ac terra(unt: Per quae omnia, demon(tratur malorum in bonum commutatio: quiinnoxij eruntantíqua feritate depofita:non foris, fed iri monte fancto domini, hoc eft, in ecclefia& in confeffione eius montis,a quo uulneratus eft princeps Tyri:& qui ἐκ’ cifus demonte fine manibus, creuitin montem magnum: δι impleuit orbem. Interrogemus in hocloco Τάσος: δὲ omnes qui fub nomine Chriíftíiano adhuc paleas comedüt feripturarü:qua uentilabro dominí a tritíco feparateeuen to tradent& flámis:qua beatitudo it eftimáda, ut in mille. annorüregno in fion monte ciuitate Chrifti prafentis hie; rufalem:& in templo auguftiffimo, lupi& agni, léones δὲ boues ferpétes δὲ homines fimul comedant: paritercp com moren&£«& hi tin innoxíj(int, qui ín monte fanéto dominí habitauerint,Ex quo intelligimus omnes qui extra monté fuerint occidendos. Nudabit ergo lupis,leonib?urfis,par, dis,atq; ferpétib?,& cateris beftijs uniuerfüs orbis: δὲ πι’ méfi falt?, 8 ασγρτία uaftitas folitudinis, quz uenenatorüi animantiü fertilis eft:X ,pfumma foxlicitate ciuitas fancta: nófelum. Geil.c Daíz.g €t15.d, 16,€ Geíi.49.d a * .£omimen.l^ieronymi liber oecimuf octauus E nonfolumhomini:fed δὲ beftiarü ac ferpentium erít habi» gar, 5 tàculum:utiuxta fuperior pphetiam: Habitet lupus cum: agno,& pardus cum hzdo:uitulus δὲ leo,& oues cum urfis fimul morentur:& puer paruulus reeat eos:& infans ab ubere mittat manum in foramen afpidis;& in cauerna fua: interficiat reguli, Cau fagp fittanta foelicita; tis:quia repleta eftom nis terra fcientia domi ni.—" Ca, /LXVI y£coícoo/ mínue C, Ne monté fancti in; telligerem? fion:& iu; daico operiremur er/ rore:qui putant extru/ endam hierufalem:& omnia qua dris polli; cetur ibi explenda car; naliter: aufert nobis hancfufpitione:& pov nit teftimoniu, ἅ ufus eftStephanus primus martyri chrifto aduer ; fum iudaicá cótentío/ Act.7.E nem. Salomo adifica/ , uitei domü:haud du; bium quín deo:fed nó in manufactís excel; fus habitat: ficut pro: Ifbíidem phetaait: Coclü mihi : thronus eft:terra auté fcabellum pedii meo; rum, EtPaulus in eo7 dem uolumine: Deus qui fecit müdü& qua in eo funt, nequadp in téplis manufactis ha/ bitat.Si enim inftar fedentísin folio atq» regnantis,coclum thronus eius eft:& terra fcabellum pedum illíus: Q,uomó paruo claudet loco,qui complet omnia:& ín quo funt om nia? Vnde& Moyfes:Ne dicas(inquit)in cordetuo, longe Der.4.f eft:Deus enim ín coelo furfum:& fuper terram deorfum:& T$.58. b non eft alius prater eum deus. Et pfalmifta: C) uo ibo a fpí ritu tuo: 8ξα facie tua quo fugiam«Si afcédero in coeltü,illic es:fi ad inferna defcendero,ades. Cui& Hieremias ex per/ Hicre.25.e fona dei congruit dicens; Deus appropinquans ego:&nà delonge deus. Nunquid latere quis poterit in abíconditis, & ego nó uidebo eume Nonnecaelti δὲ terrà ego impleocIn Actr7.f ipfo ei οὓς fumus, δέ mouemur.Hocaute dícit,ut iudaicii €óuincat erroré:qui putant inuifibilé& incorporale,& incó prehéfibile deü,téplo hierufalé poffe cócludi.C) d? quidé& s. Reg. 8. c ipfeSalomó extructor tépli, ín otone fuaad diim prolixius confite£, Ac nearbitremur οσοῖο ὅς& terra dei magnitudi 8.4.0. c nem metiéda:In alio loco de eo legim?:) ui tenet coelü pal πιο, δὲ terra pugillo. Per qua oftendit deus δὲ forinfecus& intrinfecus, δὲ infufus δὲ circüfufus, αἲ δὲ folio ambiéte nà cócludit:& pugillo cócluditac palmo.Q) ui nó folii coeli& "s terrz,fed δὲ inuifibiliü creator eft angelorii, δὲ archangeloz ον." rum,dominationii,poteftati,€ cunctorii homini: Dequi Yob.io.b bus Apoftolusloquit: Cruz omía dei manus operata eft. T$.ug.k Dequa&Iob δὲ pfalmiftacómemorat: Mar? tua fecit me: Io5.1 δὲ plafmauit me, Omnía em p ipfum facta funt:& fine ipfo faciü eft nihil,De quo rurfum Ioannes:In müdo(ait erat: 3.591. δ&mundus p ipfum factus eft. Ipfe ein dixit, δὲ facta funtz. ipfe mandauit,& creata funt. Et hoc qd? fcriptura Genefeos mvftíco fermone demof(trat: Dixít deus:& fecit deus. Ver» T$3521.b boem dii coeli firmati funt:& fpiritu oris eius omis uirtus eorBi. Nullu(qp locus eft requietionis diii, ni(i ite quepro» pheta fubnectit. bqTzid quéautérefpicía c. Sublato alta, ritemploqi terreno; qd humana cóftruxerat manus:recte auferunt& victime iudaorine forfitan diceret: Non tami * HEB. Ad quém auté refpi; cíam,nífiad pauperculà δὲ cotrítü Πρ, δὲ tremété fer mones meos?Qui ímolat boue, jfi q ínterficíat ho; dfi q excerebret cane. Qui offert oblationé qfi qfan/ guinéfuillum offerat.Qui recordat thuris,qfiq bndi c catídolü.Hxc ómía elege runt in uijs fuis:& ín abo/ minationib? fuís aía eorü delectata eft. Vnde&ego eligam illufores eorum:& qua timebant,adducáeeís. QLuía uocaui míné. Qui mactat peaus, ftulti fümus,ut deii putemus loco poffe concludi: fed infe; parato ad facrificandü loco deo uictimas immolam?, qua lege pracepta funt. Habitator igit coli, immo ereatoroim quiin terris téplü habere fe denegat: menté fermones fuos homine libe Ec dicit dómiínus: Coelum fedes mea:& teta. fcabellum pedum meorum. Quz eft ifta do; mus quam zdificabitís mihi:& quis eft íftelo cus requietionis mex? mnía hac manus mea fecit:& facta funt uniuería ifta dícit domínus. SEP. Et fuper quem tefpi; ciam,nifi humilem& quíe tutn,& trementem fermo nes meos? Iníquusautem quiímmolat uítuli,quafi percutiens uirum:Sacrífi cans degrege,quafi qui oc cídatcané:Qui offert fimi lam,quafi q anguine fuil lum: Οἱ dat thus ín me/ moríale,quafi blafphem?, Et ipfi elegert uias fuas: & abominatióes fuas ani; ma eorum uoluit:& ego humilé& quietü& tre nter affumit in templi, Iuxta illud Apli: Vos auté eftis templi dei; δὲ fpirituffanctus ha; bitatín uobis.Si quis uiolat teplü dei uiola, bit illii deus. Templi enim dei fanctum quod eftís uos. Q ui^ cundpergo humilis eft & quietus,€ tremens fermonef dei,ipfumre fpicit dominus:& de ipfo di&üintelligi po; τοῦ ἡ fub terrenoie prophetat: Terra tre; Ῥόη muit& quieuit, cii re; furgeret ad iudicium de?: Habitatores ef εἰ” Ὁ qb? μεωνυμικῶρ terra dicit:cófyderan; tes iudiciü dei, quieté agunt a malis operi/ bus: fedentes in do; mo aterno,requiefcüt fabbato, ne moueant fead opus feruilepcc/ cati: ficut zdificatores . turrís mouerüt quon dam de oriente pedes fuos;& ortum uerilu eligam illufiones eorum: & peccata retribuam eís. QLuia uocaui minis reliquerüt; Nec H m". audierunt illud quod ad Cain dici£: Pec Gia ὁ δι fti, quiefce, Sed iuxta proucrbia Salomonis:Q) ui audit οἴ, habitabit cofidens; troud δὲ quiefcet abígp timore δὲ omni malo: Ifte eft humilis at pauperculus:& cótritus fpüi,tremenfqp fermones díii: ded fcripti eft in euagelio:Beati pauperes fpii: qf ipforü efte; Mathia gnum ccdlorü.Etalibi:Beat? qui intelligit fup egenti& pau Péaoa peré.Etrurftim:Spiis diii f up me, pter qd unxit meeuan 9'ékà gelicare paupib? mifit me.O d'q fequit in editioneuulga ta:Iniquus aütin hebraico nó habet:fed fimpliciter iungit δὲ dicit: ui imolat boue, dfi q interficiathominé. Qu. X. inalio fcripti et loco: Mifcd'iam uolo,& nó facrificiü:fcien Oftei.h tiam magis dei, d; holocauftü.Et p Malachià: Omnía qua Malidiat oder faciebatis:operiétes lachrymis altare meli:nunquid dignü eft ut refpicia ad facrificiii ueftrii:& fufcipia placabi/ leqd demanib? ueftriseAudiantIudai gy deusnóquart|.] facrificia, fed otferétitianimü. Et qui mactat(inquit)pecus, nl quafi qui excerebret cané. Viri& p Moyfen fcripti eft: Non P0 offeres mercedé meretricis: πο precíti canís in domo dei tui, Pulchregp canis δὲ meretrix copulant: quia utrüicy aial pronii eft ad libidine. Simulg cófyderemus ϱ nó dixerit; CLui ímolatarieté, fi qui imolat cané:fed occídat(inquit) (Αη: d'uerbü nó ponit ín facríficiis,fed in hís qua trud dant illicite.C) ui offert oblatione& facnficiii, qfi q fangui nem(111 offerat,C) d€ ipfum lege phibet:tales funt ceri monix ἐπ που. ui thus tribuit qfi blafphemus:imo dl bidices idolo, Pótauté& hic effefenfus:Poft filiti meii qui uenit mafuetus& paup,fedés fup pulli afinz:nolo carnes: uictimas deteftor: facrificia iudaorü, umbras legís Tepro/ bo:qa delectabilis mihi ὃ ψίταϑ euageltj.Sin atit hoc αἰείξιῳ poft fuleur euangelij uetus religio ceffet in παρε uid re/ fpondebüt qui credétes ex iudais arbitrant δίς noxa ful offe carnaliter offerrefacrificiae c&[ ες oia elegerunt εξ, mmolare ρου, mactare arieté,offerre facrificiit, thura fuc) cédere:qua íta habet de?, qfi homicidiii,& oblationé canis: &(uillum fanguine atq» blafphemia ipfi elegerüt; δὲ Km €oier zin£íaiam colerét;eorü arbitrij füít:Juxta qd? dicit p Ecechiel-Dedi eis. iu&ificationes nó bonas,& pracepta nó bona:& in υῆς in^ quit fuis ambulauerüt,nó in uia düi:Etabomíinatióes fuas. aía corum uoluit:ut amatores magis effent fui, qj amatores TN! dei.Q.uiob caufam illis eligentibus uias fuas:& nó eum. lii: fofut4«3 qui dici:Ego fum uia: lip'& domin?elegit illufio a"nes fiueillufores eorti ' qua. hebraice dicun Αη ον Αμπαίκται ut coftituat principes ' peffimos;& omía ma; vhi- mebant, pariteraddu ὯΝ τες Caufafgp reddit, mh* eur traditi fint fcríbis ᾿& phariízis illuforib? palm? iuxtaliebreos illuforum non fedit: ' ipeftilentes: quales fue ftilétiz:,p din hebrai/ «ofariptücft Sy" o2, fioceft, diaboli.) uia "faeorum: fiuequa ti^' " fuís:dequibus prim?. canit: Et in cathedra ᾿ quos appellant Lxx. Reg.2,c runtfilij Heli, filif pe^ HEB. Οία uocauí, X non erat qui refponderet: loas tus fum,& non audierüt: fecerütqy malum ín oculis meis: δὲ qua nolui, elége/ s runt. Audité uerbum dni . quíttemítisad fermonem ei?. Dixerüt fratres ueftri quíoderantaos:& abiece runt propter nomé met: tnus ín lxtícía ueftra: ipfi auté confundent. ' abominantur: ut nomen Gloriífice£ diis:& uidebi) ας LXVI ϱ ο. nS niftin fpiritufancto.Nam cum haretici dicant dim lefum,— Ὁ δὲ multíin refurrectione dicturi funt: Drie,nóne in noietuo| wc 7. prophetauimus: δὲ uirtutes multas fecimuscRefpondebit ὦ ἐν eis domin?: Receditea me, nefcio uos VE iniquitatis, Ergo dicere non fermone,qui facilis eftfed affectu& operi/ : bus comprobatur. Ex 2:; quib? difcimus, eun SEP.. Οία οί εο5,δξ. ἀεποῖς απο tefta nonobaudieruntllocutus— menti dominum:quí ; ε praecipit: utfi uideri Lucua.a futm,& nonaudierunt.Et fs iumentü inimici fecerunt malü in cofpectu— noftri cadere fub one; N re fuo:nó tranfeamus, meo: quae nolebam ele; fed leuem? cü eo:& fi.. gerünt. Auditeuerbü do/—bouemaut afinumín Marthas.b 4.4; Em E uenerímus errantem; mint, qui tremitis fermo/ reddamus ei. Hac iu^ nem eíus.D'icite fratribus xta Lxx. Porro iuxta [Στίς quío deruntuos,&. hebraici, hic mthi fen fus uide£: Audite apo iM i.. ftoli, audite difcipulé glori ficetur dotníni:& ἂρ/ meiqui tremitis ucr/ pareat ín lxtícía eorum: λατ in. quid dixerint fratres illi confundantur. ueftri quí oderunt, δὲ » Vóx fremítus de ciuitate, uox detemplo,uox domini fiparantuos,& arbi, 'eratquirfpódere:lo e Ep, Antécg parturiret; cutus fum,& non au?; fumínoculis meis:& Εἰ -quznolui, elegerunt. Q.uis 'Quuosuerfus fecüdo ὁ TRY 8. ponit in prafentí loco ἣν dés b& fupraubi dicit: Numerabo uos in gladío: δὲ οὖς in cede *^ corruetis.C.uía uocaui,& nó refpondiítis:& catera(ifiter. Qd teftimoniii,d fenfu accipi debeat,ibi dictü eft. a«ην díte bá οὔί«c. De quib? ante íam dixerat: Sup qué refpi; «ciam;ni(i fup humile δὲ quietü,& tremété fermones meos: ' ápfispracipit ut contéptis uictimis Iudzorü,& omni fcriba 'rumac pharifzorii tumore defpecto, tranfeant ad eius cul; *um:quem uocantem illi audire noluerunt,atqp cótempfe/ | srunt:& fecerunt malum in cófpectu eius. Nec hoc pracepto ;rum finecontentus eít:fed imperat eis mandagi euangelij: Luc.é, d utdiligant inimicos fuos: benefacíant his qur'oderunt fe: i& orent pro perfecutoribus futs:& imitentur clementíam Math, s.g patris: Ωμ oriri facit folem fuii fuper[ος& íniuftos: ut /.? uidentes(inquít) operá ueftra, glorificét patrem ueftrü quí η οοοῖῖς eft,(31 πο poft generalem intelligentia fpiritaliter 'apoftolis pracipitur& apoftolicis uiris,ut diligant iudaos »perfecutores fuos:& eos qui fe abominantur,in loco fratrü 3 Act.2, d habeant, dicentes cum Petro: Viri fratres& patres audite. iRom.s»,a EtPaulo apoitolo:Tríftícia mihi eft:& cótinuus dolor cor; i idi meopro fratribus meis qui funt ifraelitee, Gilorificat au/ dt ttem nomé domini, quando uiderint homines perfecutorü ferociam noftra frangi patientia:& uerberanté manum alte m tius,malz obuerfione confundi.C) uibus in euangelio prae γι! ἴδει, 5, b cipitur:Luceatlumé ueftrum coram hominibus:utuíden/ mr tes bona opa ueftra, gloríficét patré ueftrü qui ín coelis eft. jid Pot-14. b Etín apocalypfi Ioannis: Timete deum,& datei gloriam. LCo.6,d Paulus quoq(cribitad Corínthios,prouocás eos ad con: viti tínétià: Vtglorificetis deum in corpore ueftro. Et rurfum: Τρίτον, g Siuecomedítis,fiue bibitis,omia ín gloría dei facite. Vnde Vbe2.d& dominus maledicentíbus non remaledicebat: Et pro per ;4Vue25.e fecutoribus precabatur, Quod autem pracipit: Dicite fra/ tribus ueftris:nó(umpliciter accipiendü eft: alioquín multi md Ἷ A » j »/lítum,rd bus fcribit Apoftolus:Deum confitentur fe fcire, operibus nni" T AN (inquit) uocaui, δὲ nó reddentís retributionem inírícis fuis. Idierunt:fecerüitqp ma peperit:antecg ueniret par tüs eius, peperít mafcalü. fratres uocant,& in corde non retinent charitatem: de qui/' ,,,Aatth,7,e autem negant.De quibus δὲ dominus loquebat:Non om: nis qui dicit míhi:domine, domine, intrabit ín regnum coe: τα. Ιογαπηο qui facit uoluntatem patris mei qui in coelis eft.' 1^ Co. maa Sicqftare poteftilla fententia: Nemo dicit deminus Iefus, trantur alienos: non -— gppter mala ueftra,fed SEP. Ánte(j parturí£s pa/— Propternomemeum:— ὃς]. μα γης αι dolor| qui immüdos exiftiz-' μεν θεῖ ueniat dolof— manrcanctos de fua parturíctid effugíat& pe;— in me gente credétes, i perit& dicüt: Recedea me: ' quia immundus es. D: τς; p QLuid ergo eft quod eos dixiffe commemorateGlorificetur dominus:& uidebí, inus in latícia ueftra. Cuius uerficuli hic fenfus eft: Quid nobís humile introducitis deum: quid crucifixi& uírum 'dolorii;& fcientem ferre infirmitates uolumus eum in fua (ut dicitis) maíe(tate confpicere regnanté:fufpiciemus& in fua gloria triumphantem: humilem atcp deiectum uidere ο΄ non poffumus.Statimqp infert: Ipfi autem confundenturz fubauditur,qui loquunf talia:qui non intelligunt myfteria fcripturarü:malifcp fuis fentienteius potentiam,que p hu; militate contempferant. b&f Οοχ fremítue oe ciuítate«C. Lxx.pro fremitu,clamorem pofuerunt: X catera fimiliter, XMolumus(cire quz fit confufio iudaorü,qui dixerüit: Glo/ tificetur dfís:utueftra laticia uíideam?,& triumphos regis ueftriinequacj caffis promiffionibus,fed oculis contemple mur. Vox(inquit) clamoris de ciuitate: Haud dubiü quín hierufalem fignificetrhomano exercitu circundatam:& in tres partes intus feditione diuifam:quado unus templum obtinuit; δὲ omnia príus fancta poffedit: forinfecus contra hoftes:intrinfecus contra ciues dimicans.Eo tempore& in urbe,& in templo tam facerdotü& leuitarü ,j uulgi igno bilis, mulierumaqpac puerorum ululatus auditus eft:quan ὦ do reddidit dominus retributionem inimicis fuís,implens cóminationé qua dixerat: Relinquet uobís domus ueftra Luc.ts.g deferta: Etíllam;pphetiam:Dereliqui domü meam:quan/^^. do prafides tépli cófona angeli uoce dixerunt: CR Ri ex his fedibus. Dequibus non folüofephus iudaice fcri/ ptorhiftoriz,fed multis príus fzculis pfalmifta teftatur dí; cens: Vidi iniquitaté& contradictione in ciuitate: qua cir; 8.54. b cumdedit muros eíus tota die€ tota nocte:íta ut fubuerte; retur cíuítas, X impleret aliud uaticinium: Sion quafi ager. Miíchee, 5, d arabitur:& hierufalé quafi cafula in cucumerarío relinque^:'' tur. céF Zinteds parturíretipeperít«C. Clamorerefonante dehierufalé& téplo eius,qri obfeffa atqp fubuerfa eft:& ἐπὶ micis Chrifti qui deum regem fufcipere noluerüt: recipien tibus pro impíetate fuaatcp blafphemtjs aeterna(upplicia: ecclefia innomine diii cógregata,de qua in pfalmo dícitur: Homo natus in ea;& ipfefundauit eam altiffimus: antec P3,86,a parturiret;peperitzantecg ueniret partus ei?genuit mafcultr s Non enim T (d b ππ.. b £Zommen.Wicronymí liber oecimuf octatius Non enim multo tempore, ut populus iudaorum per Ab; raha,& Ifaac,& lacob, δὲ duodecim patríarchas:& rurfum per liberos eorü ac nepotes creuitin mai?: fed ad euágelica pradicatione ftatim omnis mundus cócepit, δὲ parturiuit, δέ peperit mafculum, quem Pharao& Herodes conaban; tur occidere: qui& in Moyfe& in chrifto fal uatus in egypto eft. Deniq» Abraha& Ifa, ac mafculos habuere liberos:& Iacob mul^ torum filiorum pater, unagenuit filiam, Ὁ Geft.s4.c qua dura perpeffus δ, ἵνα Ὁ uodfi filiz falphae ad dei fententía reci; piunt hzreditatem pa tris: Hoc confyderan; dum eft, qp pater earü in peccato fuo mor/ tuus fit: qui nullum filium genuit:& Moy fes nihil fup eís aufus fuerit iudicare: fed re; tulit ad drim, qui eas neinopes pmanerent, iuffit fratrib?copulari, Genefeos ὅτ᾽ narrat lí ber: qp poftdp coeperüt Geíi.6,a hoies multi fieri: quí numerus femper in ui tio eft,& filiz eis natae funt:acceperüt eas:nó angeli, fed filíj dei: de quib? orti funt eigan/ tes: Siueut ín hebrzo Ε fcriptum eft, Qoa: id εἴ, ἐπιπίτηοντεο sid HEB. Quisaudiuit utdg tale, quís uidit Παίς fimi; lem? lNunquíd parturíet terra ín díeuna:aut par; tutietur gens fimul: quia parturíuit& peperit fion filios fuos? INunquíd ego quí alios parere facio, ipfe nó paríá diat driszSi ego qui generationem cxterís tribuo, fterilis ero ait dis s deus tuus. Lxtáminí cum hierufalé: δὲ exultate ín ea oés qui dilieitiseam.Gau dete cá cagaudio uniuerfi qui lugetís fup eut fuga tís δὲ repleamíni ab ubere confolationis eius:ut mul gcatís,& delítijs affluatis, ab omnímoda gloría ci?. QLuia hac 5.17.2 eftirruentes.Ecótrario ad fanctü dicit: Vxor tua ficut uitis abundis in laterib? dom? tua.Filíj tui ficut nouellz oliua/ Ibidem rum,in circuitu menfz tuz.Et íterü: Videas filios filiorum tuorii, Peperit igit fion,hoc eftreliquía ex ifr& apforü cre dentiü fidef,mafculü diim faluatore:qui in toto fimul orbe generat?, qp nullus audíuit,qd? nulla narrathiftoría,aut ali; cuius doctrina: ut οὓς ín breui tpe crederet nationes. Et de uníuerfis oétíb? una gens fieret chriftianorü:de qua& Pau 2.Co.5. d lusloquit.Sid ín Chrifto noua creatura:uetera tranfierüt: 3.21 f ecce factafunt noua. luxta illud qd alibi fcriptü eft:Et ado; rabüt in cófpectu ei?oés familiz eentiü:quía diii eft regnüs & ipfe domipabit gentium. Omnes erim(ait)gentes quas feciftiuenient& adorabunt coram te: δὲ glorificabunt no; men tuum:de quo dicit Iacobus:Ipfe eft expectatío gentíüi, Gefi.49.b Etpíalmifta: Spes omnium finium terrz. Etidem Efaias quem nunc edifferimus: Erit radix effe: δὲ qui furgct, ut $.I.c princepsfit gentium:in ipfo gentes fperabüt: Implentibus Matth.28.d apoftolis quod przceptum eft: Docete omnes gentes;ba; pticantes eas in nomine patrís& filij δὲ fpiritu(Tancti: ut nà fcatur nouus populus, de quo δὲ uicefimufprímus pfalm? 8.21.8 canit: Annunciabunt coeli iuftíciam eius, populo qui πα’ P340L€ fceturquem fecit dominus. Et iterüi: Populus qui creabi£; laudabitdrim.Hicautem populus,uno creatus eft dieque E(a.60.d iltuftrat[ο] iuíticize, dicéte fcriptura: Erit tibi díís lux fempi terna. Poffumus hoc qd dicit:Oríet gens fimul: quía par^ turiuít X peperitfion filios fuos:Etad íllud tempus referre, Acti.g qiüunadietría milia& quíngy milia de iudaico populo cre diderunt. Dicítur quoq in eodem actuum apoftolorum lí Ibi,a[τος ορ deuniuerfis gentibus qua fub coelo funt, fuerint in hierufalem:quíaudiebantuartjs linguis loquentes magna [ία dei. Q uod fequitur iuxta Lxx. Ego autem dedí expe catione banciA nó recordata es mei dicit dominus: Non». ne cgo pariente& fterilem feci dixit deus tuus: Manifeftius in hebraico ponitur: cuí& reliqui interpretes congruunt: Nunquid ego qui alíos parere facio, ipfe non pariam dicit domínus*Si cgo qui generationem ezteris(τησ. ero ait dominus deus tuus τς πὶ ill Qui plantauít aurem,non audiet: cófyderat:qd'(cilicet qui omes hoie deuniuerfis gentibus unam parte SEP. petit mafculá.Quís audiuit tale:& qs uidit fi mile: fi parturíuít terra ín díeuna: aut fi nata eft gés firül: qa parturíuit& pe; perit fion paruulos fuos. Ego autem dedi expecta; tioné hanc δὲ nó recorda; ta es mei dicit dis: None cgo paríentem δὲ fterilem feci dicit deus tuus. Laeta; re híerufalem& conuen/ tum facite omnes qui dili gitís cam. Gaudete σα dío omnes qui lugetis fiy . pereautfi ugatís& imple; amini ab ubere cofolatio/ nís eius: ut poftig fuxeri^ fiam facere. Deniqiin . Micefimooctauo Ρίαι,| mo, übinoslegimus: Vox domini cócutien tis defertii:in hebrag fcriptum eft: Vox do, míni parere facies de, fertum: ut defertapri?. eccliageneret:& per, ficíantur cerui apertig faltibus atq»contritis, Porro iuxta Lxx.hic fenfus eft, qp uno tem; poread pradicationg euageliorü, unagens totius orbis oríatur, Per multofprophetag fepe promifi:& non meminifti promiffio, nis mez; Ourbsqua clamoribus ος plena, Otempltü quoda do; mino derelictum eft, O popule cui reddidi uiciffitudinem fuam: Nonne ego ínquit feci. parturientem& fleri lem: qua prius fuerat 71 tis, delectemíni ab introi; tueloríceius.— Ω μα ας fterilis: poftea parturi uit& peperit. Dequa rum lztantem.Vel certe rerum ordo cóuerfus eft: Pariens facta eft fterilist& quondam fterilis peperit plurimos:quia domini iftafententiaeft. α 4Γ T etamiínícum bíerufalé«c, Apoftolis pracipit& apoftolicis uiris:qui diligütutramqy hierufalem: δὲ eam quz corruit plangentibus atc lugenti/ bus:& illam quz furrectura eft, omni defyderio praftolan tíbus,ut gaudeant cum ea& in ea,qua zdificata fituiuisla pidibus,qifuoluuntur fuper terram:& in rotarum cheru bim fimilitudine fequuntur fpiritum pracedentem:non in his qui in aternos cineres diffolu:i funt. De quibus domi/nusToquebatur: Amen,amen dico uobis:non permanebit Matt lapis fuper lapidem,donec compleantur omnia hac. Gau dete(inquit) cü ea gaudio,uniuerfi qui lugetis eam. Ο μα’ les fupra Petrum δὲ Paulum apoftolos docuimus:& om/ nes qui expectabàt redemptione ifrael:utfugant& replean ᾿ turuberibus confolationis eius.Ned enim poterat fieri: ut qua genuit mafculum,& erat puerpera, careret lactis abun dantiía in educatione eius gentís& paruulorum qui fimul nati fuerant:ut praeberet οἷς duo ubera:nequad ut prius in aegypto fracta& íacétia,fed integra& uirginali decore απ’ tía ucteris ac noui ínftruméti ad prebendum rationalelac. x Dequib? fponfus ad eàloquít: Bona ubera tua fup uinii. Matt Ifti erát,dequib? fpecialiter dicebat: Beati lugétes: qmipficofolabunt.Et hoc notandü ᾧ qui paruuli funt, cófolatioz nis indigétlacte:& adhuc in tmortalí uerfan£ loco. Qui yo poftlac cófolationis ad folidii;pfecerínt cibi, delitijs afilu/ ent ueritatis;& fcientia omnimoda οἰοτία, qua hebraicedl citur YM.Pro qua Lxx.introitii: Symmachus, pinguedin& Theodotio,multítudinéinterpretati funt. Hoc diximus,ut pfalmi feptuagefiminoní uerbü pandercm? ambigui, in d Icriptü eft: Vaftauit eà aper de fylua: δὲ fin gularis ferus de paítus eft eà.Pro co eifubi in nfís δὲ graxcis codicib? ἱεριξ, (λὄνιος ἄγειος, id eft, fingularis ferus: in hebraico fcriptüeft ὙΦ Ww. Od Aquila tranftulit παντοδαπὴν χώρας boe. ͵ cft,omnimodumregíonis;ut fignificaret non folum aro in pfalmo(cribit; Qui Pitra habitare facit fterilem ín domo,matrem filio. flies(n ud quod alibi dícitur: G| qui finxit oculum, non s creauitex nihilijpoffit m in fecredentiumecde,— li "το Vo) " id | Zin£faiam manis,(ed a cunctis eétibus ifraelem effe uaftatá. Introitus autégloriofus ecclefia, ille intelligendus eft: de quo fcribit poc.24.d Joannes apoftolus:Et in duodecim portís erant duodecim . margarita:& platea ciuitatis auro müdo ficutuitrü perfpi/ Jatth.7. c cuum. I(tas margaritas prohibet dominus mitti ante porz ΚΖ. LXVI fo. ΙΟ furfum eft hierufalem libera eftqueeftmateromniumno, ΓΟ ftrum. Cuius coníolationis lacte faturatus, cenfolabatur ὃcateros, qui eius fermonibus indigebant, dicens: Benediz 2,Co.r. a étus deus,pater mifericordiarü:& deus omnis confolatio/ nis, qui confolatur nos in omni tribulatione:ut& nos ροί Ibi.t5.f cos: quas negociator bonus cumin prophe tis inuenerit δὲ apofto ELE ad unii pre; ciofi s HEB. Οίἆ μας dicit dris: Ecce ego dedíno fup eam SEP. Quia hac dicit domi mus confolari eos quí in οτΏπί funt tribulaz tione per confolationé nus:Eceegodedinaboad^ quaipüconfolamura ῃ Ὦ: is:N deo:qui ρος fuerint €os quaii Huutus paas:- cófolati, dicet ad eos: quafi torrés inundans glo Etuidebitis& gaude Tob, 16,€ ^ bitcor ueftrü:€ offa riam genti. Paruuli eorü in humeris portabunt: δὲ fup genua cófolabun. υ Quómó ἢ cui mater δά Δία,[τα ego cófolabor uos:& in hierufalé confolabimini, Videbitis, δὲ gaudebit cor ueftrü:& offa ueftra ficut herba germinabüc.Et cogno Ícetur manus dni feruis ei?:& in gnabit inimicis fuis. SEP. Ecce dotnínus quafi ueftra quafi herba ger minabunt fiuc orien£: aut iuxta Symmachi, florebunt. Videbunt autem haud dubium quin deum, qua uera laticía e(t. De quibus dominus loquebatur: Beati mundo corde: quonia ípfi deum ui; debunt. Cuíus uifio Matth.$ i(fimü margaritii: LL f non priores abrjciens, quafi udi pads quafi dg illas E x torrentéínundantéeloríá "ioftus. ἃ ta bec τ κ; - eídtoomínuscé.Ex,&chtuqua fugetís,ab ube tructap spotolos μίε reportabíimini:& fup ge/ rufalem,& inftaurata:: (πρποτε απ: ροῖᾷ, ha blandientur uobis. filij& habitatores ei? überibus fuerint con; folati: δὲ lactis abun/ dantía ad delítías per/ uencrint ueritatis: per quas peruenit ad glo; à: Cus pui ch TEM€ HEB. Quia ecce dominus nus dedinabit fupeà— ín(one ueníct:& quafi tut .- fluuium pacis,de quo b o dri o T dd $5.64.c crebrodiximus:Flu, DO quadriga er^, reddere a men dei repletum eft in indignatione Ibi,44.a aquis:Et:Fluminis im petus latíficat ciuitatem dei:ut pace omnia poffidéte,& πα! lbi, 67.g tioniiceffantibus bellis: de quibus fcriptura dicit: Di(fipa gentes quz bella uolunt: torrés doctrinarü deí irrígetarua credentium. Tunc filij eius fiue paruuli(ut Lxx. tranftule/ runt)in humerís portabuntur:& fuper genua confolatione accipient ín humeris. De quibus& in priori prophetía αἱ» ief.49,c ctum eft:Etquos Iacob imprecaturfilío fuo Ifachar:O) uia B fuppofuithumerum fuum adlaborandum:& uocatus eft uir agricola. Sudore enim& labore nimio ad ubertatem fru €tuum peruenimus. Vnde& ad fion per Hieremiam dici; Ve 24, b tur: Dacortuum ín humeros tuos: uta mandatis intelli; Act. a gatdominii,imitans eum dequo(criptum eft: lefus coepit facere& docere:ut non ociofa(it fides, fed per opera currat ad premium.Genuaautem&(inus quid fignificent: δὲ fu^ prabreuiter expofui:& nunc Abraham exempjum docere Luc.1&.e nos poterit: ín cuius finu Lagarus requiefcit: δὲ omnes de atth,$.b oriéte& occidéte ucniétes,qui accumbét cti Abrahà, Ifaac, & lacob. b 26 fi cc.i£t cogícet man? ofií(eruío ei?: et índígtabít(nímícía fuí. Lxx. ϱ feruis, pofuerüt timétes: p inimicis,incredulos:catera fimiliter.Mifcd'iam creatoris in . ereaturas fuas,exéplo matrii difcímus: quz liberos amore .., infinunutríétes,oém fuperat charitate. Τὸ επί uoles deus /$49 oftendere,quomó diligat quoscreauít: Nunquid obliuifce tur( ait) mulíer,ut mifereatur fobolis uteri fui:(ed δὲ fi ílla fueritobfita,ego tamen non obliuifcar tui. C) uem fenfum Ρ& illud habet euangelicum, in quo dominus loqui ad híe tth.25.d rufalem:Q. uotiens uolui congregare filios tuos,(icut galli na coneregat pullos fuos fub alas fuas,& noluifti. Et Deu» teronomium in quo tale quid refonat: Sicut aquila prote/ get nidum fuum:& pullos fuos defyderauit: Expandens alas,fufcepit eos:& portauit in humeris fuis. Aiunt qui de animantium fcripfere naturis, omnium quidem beftíarii, δὲ iumentorum,& pecudum auiumqp ingenitt efTe in filios pullofqs fuos atfe&tum: fed maximum effe amorem aquila rum, quz ín excelíis δὲ inacceffis locís nidos collocant: ne coluber foetus uiolet: Amethiften quoq inter pullos ei? la; : pidemreperirí, quo omnia uenena fuperent. Si hoc uerum e(t, recteaífe&tus dei in fuas creaturas aquilis comparatus eft:quiomni cuftodia protegit liberos fuos, ne draco€ co; : luberantiquus,díabolus& fatanas obrepat nouellís foeti; . bus:utad nomenlapidis qui ponitur in fundamétis fion, omnes aduerfariorum frangantur infidize. Haec autem hie/ :- rufalem in qua confolabun£ a matre filíj,& ín genibus pal^ ἰαῦ 4. d pabuntur: illa eít de qua fcribit Apoftolus: rua autem L4 Yeus1.b ienisueniet&tquafitem,;— perfectum eft gaudiu, o] 9 qd in plena fidei cor^ peftas currus ei? reddere— de uerarur: offium infurore eermínatio fubfequi; tur. De quibus ante iam dixim?.O uorü fi lector oblitus eft, recurrat ad expla/ nationem priftinam:Melius eft επί illum fcripta relegere, & nos dicta replicare. Et nota( inquit) erít manus dominá feruis eius, uel timentibus eum:& cóminabitur inimicis, fiue incredulis fuis.Manus autem ucl pro potentia accipit, q poffit deus oinia facere que promittit: iuxta illud quod ex perfona der Moyfes loquitur ad Pharaonem:Nunc mit/ Exo. 4. f tam manum& percutiam te:& populum tuii interficiam: δὲ deleberis de terra. Et rurfum ipfe ad eundem tyrannum: Ecce manus dominí erit fuper iumeta tua:de quaad deum Ibí.o.d pfalmiíta dicebat:Manus tua gentes interfecit: δὲ plantaftí P9.45.a €os. Autcerte manus domini,chriftus intelligendus efisde quo δὲ fupra legimus: Manus mea fecit hec omnia. Quà δνεου ἃ notam faciet dominus feruis fuis δὲ tímentibus fe:& com; minabitur incredulis& inimicis fuis:utalifjs;pmittat prae^ miajalijs fupplicia cóminetur.In quo confyderanda uerbo rum proprietas, cp nó dixerit:Inferet inimicis fuis:fed com minabitur:ut per cóminationem deterríti,& ipfi ad domini tranfeantferuitutem. c([£uía ecce ο ín(gre veniet«c. Manus domíni quz nota fiet feruis eius δὲ timétibus eum, ipfa cominatur incredulis fiue inimicis eíus:ut fi non τερον rint poenitentià, fuftineant qua fequunt: Ecce em( inquit) dominus in igne ueniet, δὲ quafi turbo fiue tépeftas currus eius: Q) uas debem? intelligere angelícas poteftates, quan; douéturus eft dominus in gloría patrís cum angelis fuis, iudicare uiuos δὲ mortuos:non quo dominus ienis fit, fed quo fuftinentibus poenas effe ignis uideatur.Et licet Moy; fes dixeritidipfum Apoftolo confirmante: Deus ignis con fumens eft: Attamen faluator exprimens diuinitatis fub; ftantiam,ait:Spiritus eft deus.Inter fpiritum auté& ignem fcd^m intelligentià corporalem, multa diuerfitas eft. c(i ignis,aut fpiritus eft:quomodo oculos,& aures,& manus, δὲ pedes,& uentrem, catera corporís membra habere di, citur:cum hac fpiritus ignifep nó habeanteTenis ergo con; fumens appellatur deus: ut quicquid in nobis αἰτίου eft, fcenum,ligna,ftipulamqh confumat:& fpinas,íd eít follici/ tudines fzculi huius, quas pro bono femine terra attulit in foecunda: de qua ad Hebraos dicitur: Quz autem affert fpínas& tribulos,reproba eft€ maledicto proxima: cuius finis confumptío eft.De hocígne& in euangelio dominus loquebatur:Ienem ueni mítrere fuper terram. Et fupralegí Luc.t2.f mus:Ardebit(icut ignis iniquitas:& ficut gramen aridum. 8.9.6 confumetur igní:& omnia cicania qua inimicus homo fu,"Matth, is, d perfeminauit,dormiente patrefamilias, De ἃ δὲ in epiftola R. lacobi Deua. d Iob,4.d Hebre.6, Ὁ 4. Reg. 6, d equis Helifeus eratcir E Tacobíi,sa Tacohi fcribit;Paruus ignis Gi grandem fuccendit materia, Es Et in Prouerbíjs:In multis lignis uigetignis.C) uad in eo ας qued prouerbíi eft,aliud pollitintelligi. Hunc puto igné fe "^ diffefuper linguas apoftolorti omniüq; credenti, quando linguis uarifs loquebantur;& omnes erroris fugabat tene bras:& illuminabat corda eorum,qui recí;. piebant fermoné diii, Q.uodautem fequít: QLuafi tempeftas cur. rus fiue quadrígz οἱ”: pfalmorü edifferemus exéplis: in quibus fcrí 35.49.8 ptum eft: Deus mani; (εἴτε ueniet: deus no; fter δὲ nó tacebit.Ienis ante eum ardebit:& in circuitu ei?. tempeftas P$,67. d ualida.Etalibi: Cur/ rus dei decem milib? multiplex milia lzetan tium, His curribus& HEB. íníndienationefu rorem fuum:& íncrepatío nem fuá ín flamnia ígnís. Οία nione dominus di fudícatur:& ín gladio fuo ad ómné carnem:& multi plicabunf interfecti a do; α míno.Qüi fanctificabant & mundos feputabant ín . hortís:poft anuáíntrinfe cus quí comedebát carné fuilla, δὲ abomínationé& muré fimul cofument di b cit dris. Egó aüt opa eorü & cogitatioes eorü uenío utcon gregem cundatus: quos puer ei? uiderenon poterat. Vndeait: Dfie, aperi oculos pueri huius ut uideat. Et apertis( in; quit)oculis uidit cur; rus,€X quadrigas,& ; equos pcircuitu.Hoc..: 4.Ἐς.2.0 curruigneo& Helias raptus ad coelti eft, qfi clamabat Heli fcus:Pater mi,pr mi,currus ifrf& auri 9a οἱ. Hzcauté uni; ueríanarrané:nó ἅ deus autcurrus habeat,aut quadrigas, T$.105 a autequorii uelocitate portet: de Qalibi(criptü eft: C) ui am bulat fuper pennas uentorü: Sed quó in folio federe-dicit, qiaffumit habitü iudicantis:fic qfi ad uindictam uenit,ut debellet aduerfarios fuos, in habitu uictorís δὲ tríumphan tís oftenditur. De furore domini crebro diximus, quod fic accipi debeat: quomodo obliuio eius,& poenitentia, con tri(tatio,S affectus ceteri,qui deinon cóueníunt maieftati, Et in hoc igit igne& furore, in his currib?& in lama ignis iudicabitur omnís caro, fiue ipfe dominus cum creaturis fuis:ut non potentia, fed iudicij ueritate uideatur ferre fen; tentiam: iuxta illud quod in Míchea prolixius,& in quin; quagefimo píalmo breuius dicitur: Vt íuftificeris in fermo nibus tuis:& uincas cum fueris iudicatus. Gladius autem quo omnis caro eft iudícanda,ille accipiédus eft: de quo& príus diximus; nunc dicemus ex parte. Nifi conuerfi fuc/ T5. 7.c ritis,gladium fuum uibrabit. Hunc eladium punitoré car; nis peccatricís omníumqpuitiorü, ifraelitz in manus Pha; Exo, 4.4 raonis datum querunt: Dicuntq; Μογῇ δὲ Aaron: Videat deusuos& iudicet: quia abominabilem feciftis odoré no ftrum coram Pharaone: ut daretur gladius in man? eius& ᾿Άπιοσ.ο.ς interficeretnos.Dehoc gladio& in Amos fcripti eft: Gla; dio interibunt omnes peccatores populi: cum utídp δὲ alia fint genera poenarü. C) uicquid ergo pungit, δὲ percutit,& torquet,& cruciat:in fcripturis fanctis,eladius appellatur: quo gladio uulnerabunt fiue ínterficient, qui dei non fece^ rint uoluntaté:& omiffo lumine ueritatis, tenebrís fe erro/ Hiere.15. d ris inuoluerint. De quibus fcriptü eft in Hieremía:Simu/ Soph/2€ tauitzthieps pellem fua. Et ín Sophonía: Et uos ethíopes uulnerati fiue interfecti eladio meo eritis, Omné loci iftius cótinentiam:quo fenfu accipienda fit, Apoftolus prolixius Rofn2 edifferitfcribens ad Rhomanos:Tuxta durítiamauté tuam & impoenités cor,thefauricas tibi iram in die ira,& reuela/ tionis iufti iudicij dei: qui reddetunicuic fcd?m opera fua. His quidem qui iuxta patientíam operis boni, gloríam& honorem& incorruptionem quzrentibus uitam aeternam. QLui autem ex contentione& increduli funt ueritati, acqui efcuntautem iniquitati,ira,& furor, tribulatio, δὲ anguítia fuper omnes homínes qui operantur malum: Iudai pri mum δὲ ethnici. 9 4Γ ἐμ(anctíficabant εξ. Symmachus £ommen.I^icronymi liber oecimuf octauus & Theodotio hüc locii ita interpretati funt:C) ui fandtifica, míni&luftramini in hortis alter poftalterü inter 0S q co medütcarné fuillà& abominationé δὲ mure, fimul deficiát dicit dominus: Volentes oftendere;nó ipfos comederecar, nem fuillam,& abominationem& murem qui fanctifican, tur in hortis alter poft alterum:fed eos quilu ftrantur uerfari εἶ εἰς quí comedüt qu pro hibita funt. Arguitau tem fermo díuinuspo pulos iudaorüimmo fcribas δὲ pharifzos; quos&düsarguebat— dics: Vos eftis qui iu Lucitd ftificatis uof metipfos corá homínib?: deus aute fcit corda ueftra quoniam quod in ho minibus excelfum eft, abominatio eft apud deii. Vnde increpabat eos ag dicebat: Va Matt, uobis fcribze&phari, fzi,hypocrítz:g mun datis qd" foris eftcali, εἰς€ parapfídis,& in, SEP. ínfurore ultionem fuam:& increpationem ín flamma ignis. In ene eim domíni íudícabit omnis tetra:& ín gladio illius ca/ det uníuería caro: multi uulnerati erüt a domino, Qui fanctificantur&pu rificantur ín hortís& lí/ mínibus:comedentes car; nem porcínam:& abomi/ nationes& murem, fimul confumentur dicit dris. Et ego opera eorü δὲ cogita tionescorünoui:& uenío tusplenieftisimmun congregare dicia, Et iterum: Q.ui Ibiden:' eftisoffibus mortuorum,& omni fpurcitia: qui orefuo bc, P969 tur pacifica: 3 molliebant uerba fua fuper oleum: ipfiauté autem per Moyfen deus:utfi quis preuentus fuiffetin pec NU: negligétes, in locis delitiarü& uoluptatii, hoceft,inhortis|. : eítis(epulchra dealba ta: intus autem pleni nedicebant,S corde fuo maledicebant:qui ἀῆο loqueban/ ο. H erant íacula: de quibus rectiffime dicebatur: Populushíc ὦ labijs mehonorat: cor yo eius lone efta me. Praceperat Ela94 cato: uacce rufzafperfus cinere,& alijs expiationis mo» dis, perfacrificia δὲ uictimas redíretad templum:quod illi amexniffimis: uel baptifteria extruebant,, uel pifcinas ad areolas irrígandas:adultería& omnélibidinü turpitudine,^ fimplicibus aquis abluere fe putates:quíb? re&iflime illud aptabiturzEt noctem flumine purgant. Necalicui uideatur incongruum: fi que geruntur turpiter, manifeftius-expliy: centur in correctionem eorum, qui taliacómitterenoner ἢ befcunt: quz turpe eft δὲ dicere, dum(cortís adharentin.— modum canum: δὲ mafculi in mafculos exercentturpitud nem, retributionem peccatíin femetipfos recipientesiqui— hacopera faciunt,uoluntate δὲ(celeribus,cum his funtqui pasa carné fuillam comedunt:X omnia qualege prohibentur&^ mure, quénos glirem uocamus:uel iuxta oríentis prouin. cias ἐκυόξουο, Bt illi igi£ qui haec comedüt,& hí quiexercetes omné turpitudiné,talía agunt quz ethnici forte nofaciunt, ὦ pariter cófumen£.Scd^m Tropologià poffum? dicere:Onu Top| nes uoluptatis magisamatores, dj amatores dei, fanctifica' tí in hortis& in liminib?: quia myfteria ueritatis nó ualent introire δὲ comedere cibos impictatís:dum non funt fandi corpore δὲ fpiritu: nec comeduntcarnem iefu,, neq;bibunt. fanguinem eius. De quo ipfeloquitur: Qui comeditcar, 1056! nem meam δὲ bibit fanguinem meum, habet uitam ater, nam.Etenim paícha noftrü immolatus eft Chriftus. μἱ Oo non foris,fed in domo una& intus comeditur. b. 4Γ(560 auteim opera eozurm et cogítatíonee eoeum cC, Priufjexpo— nam quid fignificet enumeratio gentíum plurimarum:bte ,, v uiter de interpretationis uarietate dicendum eft;Tharfislin V^* 2. .guahebrza,mareappellatur: δὲ(ut aiunt) India regio:licet ἡ lofephus litera commutata, tarfum putet nuncupari pro taríis urbemciliciz: ad quam Ionas de Ioppe fugiens, ire lona. . cupiebat.Phudauté fiue phul,libies, omnifcqp aphrica ufq; 918 ad mare mauritaniz, in qua fluuius hodie qui phud dicit: & cunctacirca eum regio phutenfis appellatur. Lud autem ' lydos uocant; quorum Coloni hetruíci; qui nunc thufd ἡ "ων Ι | | | | | | | | | | μὲ ! l ᾷ P e Ι E iud d E un [rn "Vn (rur 8 Zinfaiam appellantur: quondam mittendarum fagittarti peritiffimi: & nunc dicuntur tendentes fagittam. Pro quo in hebraico kcgi£ fg y"aa, qd abíg Lxx.omnes fimiliter tranftu ferunt,tendentes arcum: Et Lxx. pofuerunt uoedx nomen pro uerbo ínterpretantes: C). d(i accipiatur, cappadocas ft gnificat: qnom me; tropolis Magaca,qua IU "d aczfareAugu, HEB».Uutcongregem cum ftn crarranema se omnibus gentibus& líni it. efcio quid.: Ξ: Pi CL in rg guísi& ueniét δὲ uidebunt Gei10.d ultimi filium Aram, idet fyrorüi damafci, qui appellat Mes, in; terpretati funt 14009: pro nos rectius me, onas tráfferim?. Thu; Όση'balautem fiuc thobel, ^" autltalia interpreta/ tur:autIberiahoc eft, hifpania;ab Ibero flu/ mine: unde& hodie hifpaniarum regio ap pellatur celtiberia. De quibus pulchre Luca; mus:Gallorum celte—. mifcentes nomen Iberi: quos nos poffumus gallohifpa/ nos dicere.Graci autem qui fermone hebraico appellantur m Iauan,Ionas fignificant:unde& grzci Yones,& mare Joniii. τ Ethoccófyderandiüi, qp maxime orientales de lapheth pofu erit nationes, uno filiorü Noe:lícetin tharfis& phud,Sem quoq& Cham, íd e(t Indiz δὲ aphricz noim fuerit recor/ datus, ut totum orbé oftenderet. Venitergo diis, ut opera δὲ cogitationes congregetfingulorum.Ex quo difcimus nó folumopera,(ed& cogitationes effe in die iudicij iudican; Matth, s,d das. Qui enim uiderit mulierem ad concupifcendum,iam moechattss eft eam in corde fuo. De quibus dicit:Nunc cir cumdederunt eos cogitationes fuz: quando iudicabit do; minus abfcódita hominum τ πὶ euangelium iefu chríftí: Roni? c utillud quod Apoftolus fcribit, ueritate iudicij comprobe: tur: inuice cogítationibus accu(antibus δὲ fatiffacientibus, in diequa iudicabit deus abfcondita hominum:ut cogita; tiones noftre omnes uno tempore congregat iufto iudi/ ce probentur: dum aut accufat nos noftra conícíentia: aut fatiffacit pro delicto,utrum plura fint peccata, an bona ope ra:& utrum uetera an noua: utrum deleta pcenitentía, an Ofte.4. b. nouis fceleribus inftaurata, quando dicit domínus: Vías eorum dedi in capita eorum:& cogitationes eorii reddam | Ῥδιδλις. eis. Qruifinxitfigillatim corda eorum,& intelligitomnía para. 6. f operaeorum. De quibus& in alio loco legimus: Tu cogno LCo.2,c fcis corda hominum folus. Nemo enim fcit quz fint in ho; minenifi fpiritus hominis qui eft ín eo. Vnde& per Hiere^ Jiete,25, e miamloquitur deus:Ego deus appropinquans,& non de longe dicit dominus: Nunquid abícondet fe in abfcóditis homo, δὲ ego ignorabo? Deniqpad fcribas dicit& ad pha tifzos:Vos eftís qui iuftificatis uos metipfos coram homí nibus:deus autem cognofcit corda ueftra. In quo confyde randi, cp non dixerit pater iuxta hzreticorü bla(phemias, nefilíum uíderetur excludere, fed deus:quod patri filiogs Τοῦ, 1 cómuneeft.In principio enim erat uerbum,& uerbum erat apud deum,& deus erat uerbü: hoc erat ín príncipio apud &c10.€ deum.Dequo idem oannes fcribit:Ipfe aute iefus no cre debatfe eís,quía fciebat omnes:& non habebat neceffe, ut » aliquis teftimonium daret οἱ de homine:Ipfe enim nouerat J"πό. b quid effetin homine. Cui& illud cógruit: Scíés aute iefus um" tha2b cogitationes corti. Et in alio loco: Sciens aut iefus malicia n eorum. Ac nealiqua fit dubitatio hareticis calumniam fa; í cientib? deuerbo dei, qd'nouerit omnia:in epiftola qua ad Jbre4.c Hebraos fcribiturprolixius díci£: Viuens enim fermo dei, δι euidens€ acutus fuper omne gladium bicipitem:& diui dens uíg;ad partítionem animz δὲ fpirítus:artuum quoq δὲ medullarum δὲ iudex cogitationum δὲ fenfuum cordis, Nullacp e(t creatura ínuifibilis in cof; pectu eius.Omnía au gloríam meam.Et ponam in eís fionü: δὲ mittam ex eis qui faluati fuerint ad gentes in marí,ín aphricá, ín γᾶ tenétes fagittam, in italiam δὲ graciam, ad infulas longe:ad eos qui no audierunt de me: no uiderunt gloríam meam. Etannunciabunt genda eft Anagoge. Tharfis interpretat, exploratio gaudij: χὰ. LXVI$o.[2ο tem nuda δὲ aperta funt oculis illius de quo nobis fermo C eft.Poftisauté omnes cogitationes in unum fuerint congre gate;accufantes nos uel defendentes:tunc omnes gerites& lingue cum cogitationibus(uis pariter adducenturin me/: dium. Linguasautem iuxta apoltolum Paulum:nó folum 1Co45.a hominü legimus, fed & angelorum.Ex quo SEP. congregare otmffS—inrelioi datur, omnes gentes& omms linguas: erasa do ind ;: candas: non folum fu δὲ uenient& uidebunt glo per terram, fed ín aere ríam meam. Et dimittam—&incceleftibus:iuxta quod ipfein fuperiori bus dixerat: Inebria/ 8,5444 tus eft gladius meus in ccclo ad terráqs de; fcendet. Venientauté omnes,ut uideant elo riam dei:€ ponet in εἰς Πο quod ín Εςς, Ecech, 9. b chiele príncipio fub T fuper eos fignum:& emit; tam ex eís qui falvati fue; tínt ad oétes, in tharfis, δὲ phud;&lud,& mofoch,& thobel,& in σταείαπι, δζ in infulas longequíi non au/ diíetuntnomenmeü,neqg— litera hebraice ne :: pretatione monftrar: uiderunt eloríam meam. Ὁ μο ἤρπο qui fue/ Etannunciabunt^ ririmpreffus, manus percutientís eifupiet Hoc& poftes domorum in agypto fignabantur: quando Exo.iz,b pereunte egypto ,folus ifrael manfit illefus. De hoc figno quod Acha; rex Iuda nolebat accipere, Efaias propheta.3 teítatur: Propterea dabit dominus uobis fignum: Ecce 5.7. b uirgo in utero concipiet δὲ pariet. Vnde& propheta quod promiffum fuerat, deprecatur: Fac mecum fignum in bo; Ῥδ.δοις num. Et in alio locorDedifti metuentibus te fignificatíong, 1bís9.a ut fugerenta faciearcus. Hoc nobis ad patrem afcendens dominus dereliquit, fiuein noftrís frontibus pofuit, σε!’ bere diceremus: Signatum eft fuper nos lamen uultus tui. 3-4.b domine. ποῦ autem fequitur: Et mittam ex eis qui fal/ uati fuerint ad gentes:& fingulas enumerat: uidetur expo; fitioni noftra effe cotrarium.Si enim de die iudicii dicitur; CQLuomodo rurfum ad prímum recurritfaluatoris aduen tum,quádo apoftoli diriguntur ad gentes,& audiunt a do; D mino: Ite doceteomnes gentes bapticantes eas in nomine Matth,28. patris& filij& fpirituffancticC) dita foluitur: Iudicij prz dicatur díes,immo cóminatur: ut moetu futurz ponnz,re; cipiant faluatoris aduentum,& apoftolorum euangelium: qui ante mittendi funt.Pulchre autem dixit: Et mittam ex eis qui faluatí fuerint. Nifi enim dominus nobis reliquitfet 8.1«c femen: quafi fodoma effemus,& fimiles gomorra fuiffe,' mus.Et Apoftolus:Relíquiz( inquit) faluz μέτα funt.Ifti Roi.o«f mittuntur ad gentes in charfis,& phud,& lud,& mof och,& thobel,& eracías,€ infulas plurímas quzlongefunt:& qua nonaudierunt nomen domini:negy uiderunt gloriam eius. Dequibus iuxta hiítorià fupra diximus:Nunc τίη, 3.42. d Anago, utcófyderemus non eaquz in ργαίσπ funt, fed quain fu turo: δὲ audire mereamur: Ὁ uia in paucis fuiftisfideleg, Matth.25.b ingrediemini ín gaudium domini ueftri.De quo& Petrus apoftolus fcribit: Exultate eaudio ineffabili& gloríofo: ut t-pe.r. b laudemus deum dicentes:Impletum et gaudioos noftri: P$«125.a & lingua noftra exultatione.) uodqp fequi:Phud, inter/ pretatur,oris exclufio:ut omné excludentes blaffhemiam ealoquamur qua bona funt,atq» dicamus: Os meum an Ibi,70, c nunciabit iufticiam tuam domine:tota die falutare tuum. Etrurfum:Non abfcondiin corde meo ueritatem tuam,& Ibí.39.c falutare tuü díxi.Lud quoq in língua noftra, utilitas uerti tur:& Mofoch,extenfio:& Thubal fiue Thobel,ductus ad luctü;uel cóuerfus ad uniuerfa: qu omnia uocationi gen tíum congruunt:ut utilitate fequantur per confeffioné ani, ma fuz:& prateritorum obliti ad futura extendantur.Lu^ geantip antíqua peccata:& trahantur ad luctum atqp εί, ΄ ciam,quaz ducitad uitam. Beati quippelugétes: quoniam Matth.$ ipfi ridebunt.Et cóuertantur omnes ad dominii: utpoftea tranfeantad gratíam, δὲ fciant dictum ab Apoftolo:Gloria Rom.2, b R 2&honor "$,52.d uenítdequibus fupra legimus: CLuibus non eft nunciatü' £Zommcer.lbicronymi liber oecimuf octauus "E&honor&paxomnioperanti bonum:(πάσο primum& graco:quoniam non folum iudzorti deus, fed& gentium. Porro illud quod dicitur:Et infulis procul,qua non audie; runtnomen meum,nedq uiderunt gloríam meam:]llis con de eo,uidebunt;& qui non audierunt,intelli: rui hís.q me nó ínter/ rogabat: inuétus fum ab hisqui menó que rebant. Díxi:Ecce ad; ríam meá in gétibus:& ad ducent oés fratres ucftros riam Dix deainctis gentibus donü um,hís qui non inuo- AU ή;: cabant nomé meum. drio:in equis,Sin quadri, Infulasauté fignifica, Οία,& in lecticis,& in mu; ri,ueltotíus orbis gen n& ín carrucis,ad monté tes,uel ecclefías in to;€. EIL ἫΝ to orbe difperías, cre; fanctü meü híerufale dí; bro diximus. ΔΕ: cic dis, Quómodo[ in aunnuncíabunt glozíam v: meamgentibuezc.Hi ferant filij ifrael munus ín qui alui fuerint δὲ mif υαίε fiad uarias nationes:: & ad eos qui no audierant primum:neq uideránt gloriam , domini: Annunciabunt eam cunctis gentibus:& adducet fratres populi tudaici: quorum reliquia faluz facta funt, munus domíno de uniuerfis gentibus:uel ipfos qui idolo; latriz errore contempto, ueri deí notíciam funt fecuti: uel qui detoto orbe ex ifrael populo crediderunt: Ad quos fcri t be.1.a bic& apoftolus Petrus.Adducentautem eos in equís,& in quadrigís,& ín lecticis,& ín mulis,& ín carrucis. Pro car/ rucís,quas folus interpretatus eft Symmachus:quem nos in hocloco fecuti fum?: Aquila, Lxx.& Theodotio,mulos, tranftulerunt. Et ubi pofuere Lxx.cií umbraculís, qux nos dormitoría interpretari poffumus,uel bafternas: Alíj uoce cófona tráftulerüt φορεῖα,ηυα nos παγῇ generis interpreta/ mur uehicula. Vbí αὐτὸ Lxx.& Theodotio dixerüt, lampe; nas:;p quib? Symmachus, lectícas interpreta? eft: Aquila, σκέπασα pofuit: qd?& ipfum lecticas opertas pellib? figní ficat, Hoc deuarietate tranflationü di&ü fit. Equos auté,& quadrigas,& lecticas,& mulos,atq; carrucas,& diuerfi σε neris uchícula,angelica poffumus intelligere mínifteria: de' "Bbacs.b quib? alibi ad deü dicit: Afcéde fup equos tuos:& equita; 4Re2,b tio tua falus.His equis,currib?,& quadrigis, Helias raptus . ad coelum eft:& Helifeus circundari featqp feruari, nefcictí . Zac b puero demonfirauit, Et Zacharías uiditin nocte: Ecce uir afcédens fuper equü rufum:& ifteftabat in medio duorum montium umbroforum:& poft eum equi rufí,& fturnini, δέ uaríj, δὲ albi:& dixi inquit: CL uid(untifti die? Etaitad meangelus qui loquebatur in me:Ego oftendam tibi quid fint iti, Et reípódituirqui ftabat in medio montium,& ait ad me:lIftí funt quos mifit dominus,ut perambulent terra. Apoc,9.b Ioannes quoq in Apocalypfi hacfe uidi(fe teftatur: Vidi coelum apertum,& ecce equus albus:& qui fedebat fuper eum,uocabatur fídelis& uerus,& iufticia iudicans, bella tor: Oculi auté eius quafiflamma ignis:& fuper caput eius diademata plurima: habens nomen ícriptum,quod nemo nouitnifi ipfe:S amictus erat uefte afperfa fanguine:Sc πο; cabatur nomé eius uerbum deí:& exercitus in coelo feque/ batur eum ín equis albis, ueftitus byffo albo atq; mundif/ fimo:& dg ore eíus egrediebatur gladius acutus: ut ín ipfo percuteret gentes. Equo rufo fedebat dris atqp faluator,hu; *&.65,a manum corpus affümés:cui dicit: C) uare rubra funtuefti menta tuacEt:Q. uis eft ifte qui afcédit de edom,fulua uefti méta ei? debofrazEtfequebant εἴ uaríiorü colori equi: uel in martyrio rubri,uel fturnini,in uolatu:uel πατῇ, in uirtuti bus:uel candidí,in uirginitate. Equo auté fedebat albo, qfi poft refurrectione, imortale& incorruptü corp? affumpfit. Etquíicunq eum fequeban£ candidis utebantur equis:ín/ corruptis uidelicetímmortalibufqscorporibus. Long eft, . fiuelimus αὐ explanare teftimoniü: hocfolum dicam: quod diuerfa uehicula,quibus homines adducunturad Ην dem, angeli fiit, uel faneti uirí qui dehominib? in angelos utmbraculís ín fanctà dui; profecerunt, CL uod autem unufquifdq noftrum habéatan G gcos,multz fcripturz docét:e quibus illud eft: Nolitecon ,,“Ζ᾿ temnere unum de minimis iftis:quía angeli eorum uident δράμῃ, quotidiefactem patris, qui eft in coelis. Et puella Rode Pe;| trum apoftolum nunciante, alij angelum ipfius effe cre, Acne debant.Sinautéhoe.— de mínímis dicitur& de uno homine;quan to magis deomnibus fanctis€ Et pracipue de apoftolis fentiédü eft:quorüangeliquoj: 0. tidieuident faciem pa* tris: iuxtaillud quod: fcriptum eft: Circuny 1, datangelus diii in cir,' cuitu timétium eum, Etlacob de feloquít:......; Angelus qui liberauit Gaf.d 5ΕΡ. Ecannundabunt olo ríam meam ín oétibus:& adducét fratres ueftros de cunctís nationibus donü domino:cü equís& redis, ín lampenis mulorü, cum tatem híerufalé dícit do; minus. Quomo Qt do fi of, me. Ifti funtquía(cen ferant fili ifraeluictimas^ aunt& défcenduntfu. fuas—perfiliumhois. Qui: .. ueloces funt in fide, equis uehuntur: qui multiplices ín eratia, quadrigis: qui confolatione indigent, tectis lecticis& umbraculis, utau;* dire mereantur:Per diem fol non urette: neqpluna pernoz báo) &em.. Mulos autem in fcripturis fanctis dupliciter accipi mus: Vel ín fterilitate δὲ continentia: qualibus fedit Daz uíd& Salomon: quorum alter interpretatur, fortis manu:. alter,pacificus. Vel in mala parte,de quibus dicitur:Nolite"5t, fieri ficutequus δὲ mulus,quibus non eft intellectus. Q.ui bus prepofitus erat Dohec. Carruca autem p quibus(ut rRegai fupra diximus)Lxx.tecta uehícula, caeteri uehicula fimpli; citer tranftuleruntiilli intelligendi,de quibus Apoftolus Ιό quítur;Inuicem onera ueftra portate.Porro lampenzfplen Gaf.éa dentia fanctorum intelligenda funt corpora,&animafide—“ domini illuminate:quibus díci poteft: Vos eftis lux mun Maths) di.Hicautéomnís apparatus illo proficit, utingrediamur fanctam ciuitatem dei, fiue fanctum montem dominihie/ Η] rufalem: non illam qua occidit prophetas:& quelapidat^^'miffos ad fe,fed híerufalem coeleftem: Dequacrebrodixi, ο mus: πιὰ autem furfum eft hierufalem, libera eft,que Gal4d eft mater né'tra.Et iterum: Sed acceffiftis ad fion montem Hebr δὲ ciuitatem dei uiuentis hierufalem coeleftem. Q.uod ud. de prafenti ecclefia poffum? intelligere: qua toto orbe pet apoftolos congregata eít, uel de futura: ut impleatur illud“1 quod Apoftolus fanctofpirítu prophetauit: Rapiemurin v Tela nubibus obuiam domino ín aere:& fic femper cum domi, no erím?. Iudzi& iudaici erroris heredes Hebionita,qui pro humilitatefenfus nomen pauperum fufceperunt: om; πες milleannortü delitias praftolantes: equos δὲ quadri;:. gas,& redas, δὲ lecticas, fiue bafternas,& dormitoría, mu: lofqs& mulas,& carrucas,& diuerfi generis uehicula,ficin».. telliguntut fcripta funt: Quod uídelícet in confummatio/ nemundi,quando Chriftus hierufalem regnaturusadue/—, nerít:& templum fuerit ínftauratum:& immolatz iudaice^ uictimz, de toto orbe reducantur filij ifrael:nequad affum ptis alis:fed farraco gallico, couinifcj bellicis δὲ equis cap? padocizatq hifpaniz,ac redis Italiz, δὲ matronzcorumle—— &icis referantur δίας bafternis:nequadj fuper equos fed fu.'' per mulos numídíz. Ο ui auté fenatoriz fuerintdignita^— tis,& locum principi obtinuerint: de brítannis,hifpanis, gallifqs extremis hominum morinis, δὲ ubi bicornis findi/ tur Rhenus,in carrucis ueniant,occurrentibus fibi cunctis gentibus,qua eorü feruituti fuerint praparate. b([£uo modo fi ínferant filij(δεῖ«€. Ὁ ui ad gentes( ait) directi fuerint,& annunciauerínt εἰς gloriam meam:Sicadducent fratres, ueftros deuniuerfis nationibus munus domino: cum equis,& quadrigis,& lecticís,& mulis, δὲ carrudis,X diuerfis uehiculis in monté fan&tü hierufalem: quomodo folebantfilijifracl,dum eorum ftaret religio: δὲ templi cerí/ moni feruarentur, offerre uictimas cum pfalmis in domo domíni.Síueuthabeturin bebrzo:& omnes uoce confona : tranftulerunt Zin£faiam lie tran'tulerunt in uafe mundo: quod δὲ ufzy hodie oiferunt à indomo dei, qua eft ecclefia filij irael qui mente cófpicitit tei deum, hoftías fpirituales cü fructibus atqp uirtutibus ani/ μὰν mz fax in uafis mundis,hoc eft,in fan&tis corporibus.De ους quibus Apoftolus(cribit: An ignoratis quia templum dei s eftis:& fpirituffanetul habitat i uobist Et fu/ Ἢ mam( inqt) ex eís fa/ Wis s... cerdotes& leuitas di; wh.^ citdfs:utqui faluati n fuerint,gentibus pra b dicarent. Dequibus is. Co.4. a unus loquebatur: Sic nos reputet hó quafi miníftros Chrifti, δέ difpeníatores myfte/ riorum dei. Et Lucas euagelifta: Sicut tradi derunt(inquit)nobis, qui a principio uide; runt& miniftri fuerüit fermonis.De quibus ὅ.61. b δὲ(üpralegimus: Vos : auté eritis mihi facer/ Rome dotes domini.(1 uo modo enim ín abícon uEB, uafemundoin do inum domíni. Ecaffumá exeis in facerdotes,& le; s uítas dícít dominus.Quiá ficut ccelí που& terra nov ua:quac ego facío ftare co; ram tne dicit domínus: fic ftabit femen ueftrü,& no nen ueftrü.Eterít menfis ex menfe: δὲ fabbatutn ex fabbato:ueníet otmnís ca/ to, ut adoret coram fade mea dicit domínus. Et cgredient i dito Iudzus eft, qui.. Spir fpiritu circumciditur: 3i bia de quo fcriptum eft: Nos fumus círcumcifio, qui fpiritu dco(eruimus:& offerimus fpirituales uictímas placentes deo:pfallimufcp fpiritu δὲ fcníu: Sic& facerdotes Scleuitae in abícondito funt: qui non feriem generis fequuntur, fed ordinem fidei, Vel certe nó dicit deapoftolis& apoftolicis uiris:qui principes füerunt ecclefie ex populo iudaorum: fed de enumeratis fupra gentibus: de mari, de aphrica, de libya,de cappadocía, de italia, de gracia, de cunctis infulis: quarum habitatores primum non audierant domunii: nec uiderant gloríam eius:& poftea uertentur in facerdotes: ut qui fuerant cauda,fint caput:X qui caput; uertantur in cau/ dam. a€ Οία(icut οο(πουί etterra noua«&. Cruando dicit: Affumá ex eis in facerdotes δὲ leuitas: oftendit uetus facerdotium pratermiffum: quod tribui leuiticze debebat: : ubi non eft electio,fed ordo natura:& feríes eft[αγ] per πὶ pofteros defcendens.Tranflato enim facerdogjo, neceffe eft ut& legis tranflatio fiat:& electio ad eos pertineat:quibus nequad iuxta fanguine, fed iuxta merita atqj uirtutes facer dotium defertur: qui uenient de infulisgentíum, δὲ gloríà domini nunciabunt:Et adducent in equis,& in quadrigis, & inlecticis,& in mulis,&in carrucis. CLuomodo autem ; codlüm nouum,& terra noua erit, X noua hierufalem, ut ath. 24€ nequad dicatur: Coelum δὲ terra pertranfibüt: Et iterum: d Inuoluetur coclum quafi liber:& corruptione diffipabitur terra:Sic inomnibus nouis, nouus fiet& populus dei: di; $.45.c centeícríptura: Vetera tranfierunt:ecce facta funt omnía no 4.00.5. d ua.Etinalío loco:Si qua in Chrifto noua creatura: erítqp 8 populus nouus; Primítíz enim chriftus. Deinde qui funt i. chrifti tn aduentu eius coelumqp δὲ terranoua: dequibus Matth,s inter octo beatitudines dicitur: Beati pauperes fpiritu: qi ipforü eft regnii coclorum. Beati mítes: qi ipfi poffidebüt ant terrá.Si quidé omnis creatura nunc fubiecta eft uanitati in i47 Rom.$.d fpe pptereum qui fubiecit eam. Liberabunf auta feruítu/ n te corruptionis ín gloria filiorü deí,qui fient dehominibus ἷ filij eius:& ftabuntin cófpectu illius femper: δέ nome eorü iugiter permanebit:ut nequadp illis gens(uccedatalia, qd? factum eft in iudzis:fed maneant in eterniü.Et erit(inquit) menfis ex menfe,(abbatum ex fabbato: ut de carnalibus fabbatis menfibufc fiant fpirítualia fabbata delicata, qui fabbatifmus dei populo referuat: Ec menfis fpiritualis,qi a puncto ufqyad punctum luna céplebitur:& fuo curretor dine,utefficiat menfem: id eft; kalendas, quz grace appel ἰαπτυγνεομινίαι, hoc eft,menfis noui exordium:apud quos initium kalendarüi non iuxta folís curfum, δὲ diuerfa men; fium fpacía,fed iuxta luna circuitum íncipit& finitur. Harc 18201 dim {0 i £g. LXVI] fo. 1M eftluna de quain laude ueri Salomonis dicitur: Etperma;$9.71a nebit cum fole& antelunam in generations generationi. Cuz in canticocanticorü appellatur electa: Qr uz eft hac Caü.e.d quz pccífit quafi diluculti: pulchra ut luna:&electautfol ο. admirabilisc Aiunt Phyfici,& quorum cura eft de coelefti/ bus diíputare: lunam n: e non habere proprium SEP. fuas mihi cà pfalmis lumen fed folis radijs ín domo dii: δὲ ex eis fu/ lesen Ab ea enim mam facerdotes&leuítas— er bp dicit dis.Sicut em coelum— foli uicinior eft: nec umbra terrz obícura/ nouum&terra noua qua ego fado pmanere in con fpectu teo dicit diis: fic ftabit feme ueftrum& no men ueftrü. Et erít menfis ex méfe:& fabbatü ex fab tur? qd?€ Poeta uno uerficulo demonftra/ uit; Nec fratrís radíjs obnoxia furgere luna; Sichoc uerum eft:€ nos Tropologice pof?"Tropoz fumus dicere:eccliam quz pace δὲ perfecu/ bato:ueníctoiíscaro ut— tionib?crefcit atqp de au; crefcit:& oppreffa tem adoret 1fico fpectu teo I ptationü tenebrís, rut hierufale dnm, fum príftinum lumen Et egredien£ affumit: haberefplen? τς dorem ἃ(ole iufticizez εἰ..&hoceffe quod dicit: Splendebit luna quafi fol: habitatorefq: eius iuftos ίσο’$.50.f re quafi folem in regno patris fui.Et per hos menfes femen domiíni,quod inftauratum eft in aternü, uenire ad foleani tates fuas:quas fanctus myftíco ore refonabat dicens: An; 8.76.b nos zternos in mente habui,& meditatus fum. De fabba; toautem quod fignificat requiem,pleno fermonetractaui; mus,ín eunuchorti& aduenarum prophetia: Ecnunc bre; 8:56. uiter eft dicendum, eos uenire in neomeníjs& in fabbatís: qui fex diebus in quibus factus cft mundus,tranfcéfis atqg praterítís, fetinantad feptimii diem,id eft(abbatü:in quo uera eít requies. De his folénitatib?,credetes Paulus apfus D inftruebat dices: V mbra efr habés lex futurorü bonorti.Et Hebre.10.a' iter: Ne quis ergo uos iudicet in cibo,aut potu,aut in par/ Galz,c: te diei feftijaut neomeniz, aut fabbatorü, qua funt umbrae futurorü. Siautem hzcín umbra futurorum bonorum,, in imagine pracefferüt: omnis lex fpiritualiter intelligenda eft:idequaidem dicebat Aplus:Scimus quia lex fpiritualis Ε ο]. 7.ς eft:cuíus myfteria& Dauid noffe cupiebat: Reuela oculos T5.18.c meos:& confyderabo mirabilia delege tua. Qr uz enim ui 1.Co.4.d dentur,temporalía funt:qua autem non uidentur, terna. Dequibus omnía celeri difputatione percurrere, non eft huíus téporis. Si enim πες oculusuidit: necaurís audiuit:$.64.d— nec in cor hominis afcenderunt,qua praparauit deus dili»€t 10.2.8 gentibus fexquomodo nos totíus legis quafi uniuerfi orbis defcriptione ín breui tabella conamur oftenderec QLuodqg fequitur: Veniet omnís caro ut adoretin confpectu meo it hierufalem.Sciendum qp in hebraico non fit fcriptum, hie rufalem: ut decutiamus fupercilium iudaorum: fed tanti in confpectu meo,ut fermo domini compleatur, dicentis in euangelio: Amen amen dico uobis: queniam ueniet hora Yof.4,c quádo neq in monte(ο, neg in hierofolymis adorabitis patrem.Et iteri:Spirítus eft deus.Et eos qui adoranteum, Ibidem. d in fpiritu& ueritate oportet adorare. Et illud Apoftoli: Le 1.,'Timo.2.c uantes fanctas manus in omni loco. Omnís autécaro non populum iudaorum, fed omne hominü fignificat genus: iuxta illud quod fupra di&um eft: Videbitomnis caro fa/ 8.40.5 lutare tuum. Et in Ioele: Efundam de fpiritu meo fuper Ioctz. g omem carnem:& prophetabunt filij ueíiri& filie ueftra. Etin Zacharía: Timeat omnis caroa facie domini. Et ín Zach. 2. d pfalmis: Ad teomnis caro ueniet. C) οἳ alijs uerbis in alio pec pfalmo dicitur: Omnes gentes quas fecífti,uenient& ado, Ῥ rabunt ín confpectu tuo:& glorificabunt nomen tuum do; mine. Menfem ex menfe,& fabbatü ex fabbato: in quibus veniet omnís caro, ut adoret deum: rídicule interpretan^ tur xu«Sa, quos nos dicere poffumus miliarios: üt quí R s inuicino Β «λέ. η..ς Ε '$.1.a 'Tro.25.d Matth.25.d Ibi.22.b Tet,20.c £ommen.toieronymi liber oecimnf octauue inuicino funt,omni fabbatoueniant in hierufalem:qui lon gius,per menfes,id eft kalendarüi orbe completo:qui ualde proculper annos fingulos, hoc eft, diebus pafchz fiue ta/ bernaculorü:luxta illud quod in Zacharía dicitur: Afcen/ dentab anno in annum,ut adorent domínum regem exer» cituum:& celebrent fe ftiuitatem tabernacu; forum.Et ut maiorem rifum prabeantaudi/ entibus:quod in ulti; mo eiufdem;ppheta uolumine fcribit: Et nó erit mercator ultra in domo dominí exer citutim in die illo: Sic interpretané:ut negociatores in mille annis e'Te defitant, quia omnia nafcantur in omnib? locis; tem uifionis omni carni, quo fcilicet nec nos indigeamus folío amomo,& pipere,: nec Indía nobis puleium defyderent, 44£t egredientur et vídebunt cadauera vírozum τξ, Omnis caro qua adora; turaeít in confpectu domini, uel in hierufalem coclefti, ucl inomniloco in quoleuantur munda manus: egredietur, ut uideat cadauera hóminum mortuorum,quí praeuaricati fuerint in deum. Quod uel deTudzis intelligi poteft, de quibus dictum cft: Filios genui δὲ exaltaui: ipfiautem me fpreuerunt. Vel de omnibus qui habentes noticiam dei ín cordibus fuis:auerfi funt in uanitatem: utadorent creatu; ram potius dp creatorem. Egredientur autem non loco,fed intelligentia. Νε enim cadauera mortuorum poffunt in; tus effe cum domino. Cr uod fi omnis caro adoratura eft dominum:& ecótrario cadauera uirorum,qui pravuaricati funt in domino, ternis traden£ ardoribus:in utrancp par; tem,uerz carnís erit refurrectio. Vermis autem qui nó mo Πιερ, δὲ ignis qui non extínguctur,a plirifcg cofcientia ac/ cipitur peccatorum,qua torqueat in fupplictjs conftitutos: quare uitío fuo atcp peccato carucrint electorü bono: iuxta illud quod dicitur: Verfatus fum in miferia, dum infigitur mihi fpina. Etin Prouerbíjs: Tincacffium cor intelligens. Et iterum fub obelo: Sicut tínea,ueftíimentum: δὲ uermis, lignum:ftc maeror excrutíat cor uiri: Ita dumtaxat,utnon negent prauaricatorum,€ dominum negantium, terna fupplicia: Dicente domino in euangelio:lte in ignem ater, num,qui preparatus eft diabolo€ angelis eius. Et in alio loco:Ligate manus ei?& pedes,& mittite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus δὲ(tridor dentium. Si manus au/ diuimus& pedes,& tenebras exteriores, qua oculorüi poe; na eft lumen deo nó uidentiti:& fletum: qui πτίφ& ipfead oculos pertinct,& ítridoré dentiüi: Miror quofdam aereum corpus: δὲ paulatim ín auras tenues diffoluendum poft re; furrectionem introducere:quia dominus potentia maiefta tis fuz&ad apoftolos claufis ingreffus eft ianuis: Q) ui certe a Et egrédientur δὲ uidebunt cadauera uirorum qui pra uaricatí funt ín me. Vermis eorum non morietur:& ignís eorim non extínguetur, Et erunt αἵ ad fatieta; & anterefurrectionem pendulo fi uper mare ambulauit in. ceffu:& hoc ipfum apoftolo prebuit Petro:utqui fide am/. bulabat,infidelitate poftea mergeret: cui dictü eft; Q) uare. dubitafti modicz fidei e Ignis quoq íuxta id accipiendug.. qd'& uermis:qui tam diu fuccenditur, ᾧ diu habet mate, riam,quauoraxflam, ma pafcatur, Sí quíg isi habeas ἱποῦζ—— entia fua cícania qua p.inimicus homo ἐμὰ δημ: miente. patrefamiliag fuperfeminauit; hac ignis exuret: hac uo, rabít incédit: Etom, nium fanctorum oculis eorum fupplicía monftrabuntur: qui proauro,& argento,& lapide preciofo,zdificauerunt fuper fundamétum domini, foenum,ligna, ftipulam, ignis Minh) G pabulum fempiterni. Porro qui uolunt fupplicía aliquan; do finirí:& licet po(t multa tempora, tamen terminum ha, bere tormenta, his utuntur teftimonijs, Cum intrauerit Roi plenitudo gétium,tuncomnis ífrael(aluus fiet, Et iterum: Conclufit deus omnia füb peccato, ut omnibus miferea£, Gat Ftinaliolocofan&us loquit:Iram domini fuftinebo:quia Μαη peccaui εἰ, donec iuftificet caufam meam:& auferat iudicii| meum:& educat me ín lucem.Et rurfum: Benedicam tedo δα. mine:quoníam iratus es mihi. Auertifti faciem tuam ame, δὲ mifertus es mei; Dominus quoq; loquitur ad peccato/ rem:Cum ira furoris mei fuerit, rurfum fanabo. Ethocet- y quod in alio loco dicitur: CE erandis multitudo bonita DT B tis tuz domine:quamabfcondiftitimétibuste.Q.uzom;— nía replícant,affeuerare cupientes: poft cruciatus τοῦ, menta futura refrigería: qua tnuncabfcódenda funtab hig quibus tímor utilis eft:ut dum fupplicia reformidant, ρες)- ὦ care defiftant. C) uod nos dei folius debemus fcientiz de) j relinquere:cuius non folum mifericordiz, fed δὲ tormenta H in pondere funt:& nouit,qué quomodo,aut didiu debeat. iudicare.Solumq dicamus, quod humanz conuenit fragi litati: Dominenein furore tuo arguas me: negiin iratua ig corripias me.Et ficut diaboli& omnium negatorii atqpim/. piorum,qui dixeruntin corde fuo: Non eft deus,credimus té terna torméta:Sic pétórü atqp impiorü δὲ tri chriftianori, quorti opera in igne probanda funt atq; purganda, mode; ratam arbitramur δὲ mixtam clamentia fententia iudicis. Φ Commentariorum ín Efaiam prophetam finis, Uy d Ἄ ua Xy; Vnd: Ψο,[22 DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN ΡΕΙΜΨΜ:ΟΟΜ.. MENTARIORVM HIEREMIAE AD EVSEBIVM εν PROEMIVM.. ἔξει Oft explanationes duodecim prophetarum Efaiz, Danielis,& Ecechielis, Ὃν ad extremü ín Hlieremiá marium míttimus: tibi frater Eufebi eofdé come; taríolos dedicantes:ut euáoclicü uirum, Matthaeo euangeliftz: copulesiqué ante annos plurímos ftrictis fenfibus te hortante diflerui.Et quía uolumen longiffimü eft,& in plzrifq; manifefta hiftoría texítur: illud prudentia tuá Zadmoneo: ne quzras ín hoc latá explanatíoné:fup his maxíme,quz íam δὲ !''"ἵπ prophetis alijs dicta funt:& per fe patent edle Ícg; conaborno taiíorüi manu fcribere:xut nihil defit ín fenfibus,cam multá defit ín uerbis.Stamina tibi atq; fub teomía δὲ lícia przpabo:tu pulcherrimá uefté ipfe coficíto:ut no fola nos audire fed εἰ docere poffis&alios, Libellà auté Baruch,q uulgo xdítioni Lxx.copula£: nechabet apud hebrzos,& Jes éyp«oq epiftola Hieremiz, nequacg cefui difIeréda.fed magis Hieremiz ordíné/librarior: er rorecófufü: multaq; qua defüt, ex hebraiís fontib? digerere,ordinare,deducere;ac coplere:ut no uü exucteri, erg p corrupto atqy falfato pphetá teneas: puipédens obtrectatorü rabíéq nó folum uetba, fed fyllabas quoq; noftrorü uerborá calumníant:in eo fe fcire aliquid arbítrantes, fidealíenis operibus detrahant: ut nuper indoctus calumníator erupit: quí comentarios meos ín epíftolá Paulí ad Ephefios reprehédendos putat: INec intellioit nimía ftertens uecordíaleges cómentarioríín quibus multz diuerforum ponuntur opíníones, ucl tacítis uel expreffis aucto; ᾿ mumnominibus:ut lectoris arbitrium fit quid potiffimum elíeere debeat decernere: quácg& in. prímo eiufdem operis Rr Ris fim, me uel propría uel alíena dicturá:& ipfos comenta; tíos.tam ueterü fcríptorü efle cg noftros.Q πὸ uidens praccurfor eius Grüníus, olím nífus eft carpere Cui duob? refpadi libris qua: ífte quafi fua profert: alio íam calüniante purgata funt utpratercá cótra Iouíníanü uolumína:ín qbus dolet uírgínítaté nuptijs:& nuptías digamíz;di; gamíam polycamíz effe prxlatam. Nec recordatur ftolidiflimus& fcortorá pultibus pragra; uatusnos ín iplo díxiffe opere: Nó damno digamosimo nectrígamos:& fi fieri poteft octoga mos:plus aliquíd inferam,etíam fcortatoré recipio pornitenté: quícquid equaliter licer; aequali lancepenfandum eft, Lecat eiufdem operís Apologiam: quam ante annos plurímos aduerfus magiltrü eíus,gaudés rhoma fufcepi&& εᾶς animaduertet alíenís fe uocibus blafphemare: δε in tantü effe imperítum:ut ne maledicta quidem habeat propría: fed inímicorii etíam olim fcpul; torum contra nos utatur rabíe.Sed íam propofítü opus agerediendum eft, . COMMENTARIORVM HIERONYMI, annisundecim:& fub Sedechia,q ultimus fuit regum iuda,' INHIEREMIAM PROPHETAM annis undecim, ufqpad quinti menfem ,quando a babylo; nijs capta hierufalé.Ioachag uero δὲ lechoniz terni méfesz LIBER PRIMVS;(quorum alter in xgyptum:alter cüi matre ductus eft in ba; Wwe,£rba Ibteremíg filij IDelkíe oe facerdot(/— bylonem)in fupradictis annis computantur: ac per hocab di b?«c,: exordio;pphetiz fua ufq; ad captiuitatem Mà Ολο Πρι,£rba IDieremie fili bel^ μιετυριετομε qu as,Ofez,loel fuerunt ínterra beníamin:qd facta eft uerbum—& uno: prater illud té ΗΝ ἀπί ad eü ín dieb?Tofiefilij Amon regis— Pus quado du&us et tribui ilr?:(iue duarü TA dis ic ded AE in egyptü.Ibiqp pphe tribuü,iudz δὲ benia Iuda in tertiodecimo anno Fegnt ΟΊΗ5, ταυϊείη taphnif,ut hoc ne Hipofteptiun Erfactüeftin diebusoachimfilij Iofie regis ἱπάα ορ.| ipfo uolumine cótine taté:ut Danicl, Agge dcáfi tonzundecimi Y e decet: I f. tur.Pro uerbís Hiere^ δι Zacharias.Hieremi. adcolumatione un ecmi annt.»edecnie rn I Ol1€ regis mia:Lxx.pofuerüt uer ἐδ αὔτ& Egechiel imi, K iuda τ ad tráfimiorationéhierfm in mnenfequinto, δῆ«εἰ αὐ ἐδ eftad πότε captiuitate uatici Etfatumeü Hieremíà: hocuideli» hi texuetüt: fed alter..:€t fenfu,cp uerba Hie; €o& in terra iuda:alter míz y bü fit dri. Fuit in babylone.Hieremias cii effetadhuc puer,pphetarecoepit— autem degenere facerdotii qui habitabát contra f. eptétrío/ anno tertiodecio Ioftefilij Amon regis tudae.Prophetauitqs..-n&hierfm in tertio miliario in uiculo anathot. Simulqiad/. in impio ei? anis decé& nou&;X pofteafub Ioachimfilioei?-— mirabilis clamctia diii gp ἰᾶ captiuitate uicina δὲ babylonio 4—exeucitu £ommen.oieronymi liber primus E exercituvallatehierufa:nihilominus populii ad poeniten tià puocat:malens faluare cóuerfos Rom.4.c Galr.c Luc. b Hicre.1. a Exo.4.c. 6b 5.80.5 Efa, 6.b Efa.4.4.d Egech.2, d νῷ pdere delinquétes. Pro tráfmigratione φ oes alij uoce cófona traftulerüt: Lxx. pofuere,captiuitate. Poft exordiii atit uaticinationis Hiere/ miz,tricefimoqnto,pphetia ei? anno,Egechielin babylone his q εὖ eo capti fuerat exorfus eft pphetare. a**»» aq£rfaaüeft verbi. 9 Et fictum eft uerbum domini ad me dicens: Priuftg oitadmeoícée:TXí/— teformarem in utero noui te:& antep exires deuulua πετ! fuffoditatgde ufds te fozmarem«c. Nondantecócepiio, lánctificaui te: prophetá gentibus dedi te.-— eonfumet iefus fer né&utharefisfufpica£ b'HEB. Et dixi:ah ah ah do fuerit Hieremias: fed icd(col à praídreteüfuturg— Pine deus, ecce nefcio lo» diüscuinecdüfactaia^ quí quía puer ego fum. facta funt: fcd? m illud qd Apfus loqt: Ω αἱ uocauteadnóeratq— quac míttá teibis:&C uniuerfa queciiq; mádauero tíbilo^— contra(ciétia dei:&vin querís.INe tímeas a facie eon: qa ego tecii fü: ut eruá te fua confidüt fapiétia ἢ ea quz effet.) d'au té fanctíficatur in ute/ ro:uxta illud Aphide ὃ dicit dris.Et mifit dris mánü fuam& tetigitos mei:&^ ciae, diffipabitatqide bemusacipePoftG— dixit dominus ad me: Ecce dedi uerba mea ín ore tuo,— Pohct:ut adíficent p aüit placuit ei q me fe/ gregauit deutero ma;* Ecce egó conftítui te hodiefup gentes&fuper regna:— füperiorum quz de tris mez,& uocauit?^ ut eucllas& deftruas,& difperdas, δι diffipes,& zdifi— ftru&tafunt δεν, gratia(uà ut reuelaret , nu, fli fuüin me:uteug f Ce, plantes.Et factüm eftuerbum domíniad me di— rentur queecdeiattu geligaréilliin gétib?.— cens:Quíd tuuídes Hieremia?Et dixi uírgamuieilan;^ ceconueniuntuerity Ιοᾶπος quocp baptifta fanctifica£ in utero:& mouet in uulua, X per os matris logt. Ὁ ὦ autem dixit:;pphetam gentibus dedi te: illud uult intelli, good in ipfo poftea propheta lecturi(umus,quod non fo; um hierufalem,fed& multís ín circuitu gentibus prophe tarít. C) uidam hunclocum fuper faluatore íntelligunt:qui proprie ,ppheta genti fuit: δὲ per αρῖος uocauit omnes na tiones.líteenim uere priufcj in utero uirginali formaret& antep exiret de uulua matris,fanctificat? in utero eft:& no; tus patrí: quippe qui femper in patre,& in ᾗ femp eft pater. b4[£t oírí ab/abrabiofie oeue ecce τί, Deteftat officium qd' pro atate non poteft fuítinere: eadem uerecundia qua δὲ moyfes tenuis& gracilis uocis effe fe dicit.Sed ille jfi ma gna robuftzq tatis corripit:huic pueritize dat uenía:quae uerecüidia€ pudore decorat. c£t oixítofíead me:inoli of; cere q puer fum€, Ne atate inqt cófyderes:alio em ,pphe/ ta loquéte didicifti: Cani homínis funt,[αρίδεια eius: tuz(it tin uoluntatis ut pgas:me habebis comíté:quo cücta adiu uante cóp!ebisaperi os tuii δὲ implebo illud.Nec cófyderes ml'titudinécoge ad ds δὲ cótra Qs locutui? es:fed me q tecü fum,uteruá te dicit dis. Liberat aute diis,non quo ppheta pfecutióib? careat& anguítíjs: quippe cü legamus eti mul» ta ppeffum:fed ut patiés omnia fupet,nec cedat anguftiz. o επί ofio maná fuá c terígít oo ιηεῦ«C. Notadu cp hie manus miítta£ dei qua tàgatos pphetz,& dicat ei: Ecce de di θα mea in ore tuo. In Efaia aüt fcripti fit: Et miffus&ad meun? deferaphím,& in manu habebat carbone qué forci pe tulerat de altarí:& tetigitos meii δὲ dixit: Ecce tetigit ifte labía tua,& auferet iniquitates tuas,& peccata tua müdabit Ibi em qa folida δὲ pfectz aetatis erat:& ipfe fimpliciter có; fitetur qpímunda labia habeat: δὲ habitet in medío populi polluta labia habétís:mittitur unus deferaphim, q nó ma^ nu,fed forcipe& carbonetágat os ci?:€ iniqtates auferat t méüdet peccata, Hícaütipfius dei manus mitti£,p quá cun/ cta opatus eft:& qua ín alio loco brachii dicit: nó ut pec» cata auferat quz p puerítià multa nó fecerat:fed ut loquédi στατίῆ tribuat.Porro Ecechiel librii deuorat& intus& foris ἔπ ραμα facraméta diuina, dp fimplicé hiftori continente. Hieremiz os tangit& dííi uerba tribuunt,ut cófidétia acci piat predicadi. Pulchredp iuxta Iram man? mitti£,ut huma ποτ artuü uides fimílitudine, tactü manus nó reformidet. €«Li£cceego cóftítui te bodíefüp genica«c. Hoc qd? nos de Et dixit dris id me:INoli dicere, puer fum: qi ad omia difperdet in ppetui, tem ego uidco.Et díxít dominus ad me: Bene uídifti: qd! dicit Apoftolus; fanctü fpinaccipit,£— quía uigilabo ego fup uerbü med ut faciam íllud. Dei zdificatio, ἀεί a; τομ| hebraico addidimus, diffipes(iue deponassin Lxx;nc Ὕ 3 ἢ: betur.Et confyderandü ον quatuor triftíbus duo να νι α dant.Nedp em zdificari poterant Όσα, nifi deftru£ta effent mala:nec plátari optima nifi eradicarent peffima.Omis eg Pathugid plátatio qua nó platauit cocleftif pater eradicabit'; δὲ zdifica tío ἅ fup petrá n6 ha, betfüdaméetü:(édiare na extructa eit fermo; Πτι. Illam auté qua SEP. Et dixi o domine tois RA dein : ND" aduétu prafentiz fuz deus neícío loqui,quia IW- omne(cilicet facrileg uenís fum.;.. puerfamq doctriria, Porro ea qua eleuan£ quz apud deii ftulti, his humilia,& inlocii extruantur atq plan; tí:& impleatur illud Etfactumeft gricultura eftís, Mul, —^ tihunclocum fup per fona chriíti itelligit:Hieremías er interpretat excelfus díti; Ya» qui deftruxit regna diaboli:qua fibi in montis oftenderat ὁ excelfo:aduerfarias perdidit poteftates: delens chirogra phun errorum in cruce.De quibus& ín pfalmo poft hifto, riz ueritateim Ἱρόπεικῶς, loquitur: C. πατε fremuerunt gen; 6,}; tes& populi meditati funt inania. Aftiterunt reges terre principes cóuenerüt in unum. Pro his euulfis deftru&tis δέ perditis& in inferiora detractis,edificatur atqp plantatur ecclefia dei.Super Hieremiz autem perfona nulla dubita/ tioeft. Legimus enim in confequentibus,qd in manuac/[nfoj;i cipiat ci merí plenum:& propinare iubeatur cunctis in circuitu nationibus. f&[£t factum eft verbum oormíni ad me oícene:Chuíd tu vídes bferemíaz(£t oigí virgam ví gilautem«c.Pro uirga uigilante; Lxx.baculum nuceum Γᾶ ftulertit. Laborandum igitur nobis eft, ut breuiter hebraà etymologiam latinus lector intelligat. 9 nux dicitur: uigilia autem ucl uigil fiue uigilare appellatur VV:unde & in pofterioribus,pardus uigilans hocnomine appellat. Ab eoigitur qd dicitur nux:propter uerbí fimilitudinem ad uigilis intelligentiam nomen allufit: qd? quidem&in Danicleiuxta Theodotionem fcriptum eft:ut ab arbori; bus 9cífvov€ πρίνου, ilice uidelicet& lentifco: fciffio atcp fer tatio adulteris prefbyteris decernatur. Alioquin&in príndi pio Genefeos a uiro qui dicitur ΝΑ, mulier appellatur ΤΝ: quafi quadam uirago, co qd' deuiro fumpta fit. Pro baculo nuceo, uirgam uigilantem, Aquila& Symmar chus:Theodotio uero amygdalinami tranttulerunt. Vigilat autem uirga,cuncta populi peccata confyderans:ut percu/ tiat& corripiat delinquétes. Vnde& Apoftolus fribitper ος cantibus: Q.uid uultiszin uirea ueniam ad uos,an ín cha; 194 ritate δὲ fpiritu manfuetudinis«Tfta eft uirga ucl baculus d 1 qua Dauid loquitur:Virga tua δὲ baculus tuus:ipfa mecó Ῥ" folata funt. Pulchreq pofuit;confolata funt. Adhocenim—. dominus corrípit ut emendet. Et quomodonux fiueamyg dalum amariffimam habet corticem,& tefta duriffima d gitur:ut detractis aufterioribus& duris, fructus dulciffim reperiatur: ficomnis correptio δὲ labor continentia, amara quidem uidetur ad prafens:fed fructus parit dulciffimos: Vnde δὲ uc?illa fentétía eft;Literarü radices νὰν 6: ἐν LJ LI TNT η I i ὮΝ All ἃ τὰ gradib? peccátib? tor/ métatribuunt:ut pati latim ueniat ad faluté. Qui noluerit pcutiéte in ollà ened atqp fucce fam:ded plenius fcri bit Egechiel:qua a fa/ byloniorüregefignifi, «ἃς δὲ urbé hierufalé. Pulchreg infert: Ab aglone exardeícét ma «terrg: uel terre iuda: uelcerte uniuerfa ter/ ra:de qbus in Apoca ρος, 9, d Iypfi(criptü eft: Vae fu sper oés habitatoref ter 'ra.Sancti εἴπ funt habitatores terra: fed aduenz αἰ pegriníz t553.c quorü unus dicit: Ad uena ego fum fup ter; 1À:& pegrin?(icut οὓς 51.47.b patres mei. Etali?:Par ui funt& peffimi dies mei qbus ego pegrí/ nor in terra. Vnde& Petrus catholicà epi/ Zin IDicremiam eA C dulces. ruídam uirgà uigilantemn atqj nuceà:intelligtit do *. minü:dequq dicit Eíaias: Exietuirga deradice ieffe. Vnde δὲ uirgaaaron quz putabatur emortua, ín refurrectióe diii foruilfe narratur. a€L££t facti eft νει oií fecundoad me oícéa: dd tu vídes? οίχί oll fuccefam 4C, CLuibufdam: uirga emédari, mittüt ᾽ cieaglonis accédit,ba la fup οὓς habitatores' Κα. τ A » Et ΟΥ eft ybü dfi fecido ad me dicés: qd tu uides? & dixi;ollam fuccéfam ego uídeo:& faciem eíus a fade" aglonis.Et díxit dris ad me:ab aquilone aperient(fiue eexatdefcent)mala fup oés habitatores terra. Q üía ecce cóuocabo oés cognationes regnorá aquilonis aít dris. Etueníét& ponét unufquifcg folía{πᾶ ín introitu por (αγ híerafalé& fup οὔθ muros eíus ín circuitu fuper uniuerfas urbes uda. Et loquar iudícía mea cà. eís fup omni malícia eorá:q derelíiquerüt me,& libaueríit dijs calienís:& adorauerüt opus παπα fuará. Tà ergoac cínge lübos tuos;& furge,S loquere ad eos omia qux » ego ptzcipio tibi. IN timeas a facie eorü: πες em cime/ re te faciá uult eog(qa tecá fum ut liberé ce dícit diis.) c Ecó qppe dedi τε hodie(fíue pofui ecce te ín hac die in ciuítaté munitá,& in colünáferreá,& in mure zneü fup oém tertá:regib? íada príncipibus ei?,& facerdotíb? δὲ pplo terra. Écbellabüt aduerfum te,& non pualebüt* qa tecá ego fumait düsutliberéte. Ca. II f T ctám eftuerbum dorníni ad me dicés: Va: de δὲ dama ín auribus hierufalem dicens: $o. 13 habentinterpretes:ne forte tímerete faciam. Et eft fenfus iu xta tranflationé noftrà, Noli timerea facie corüi:me ein adiu tore,eos timere nó poterís.Tuxta Lxx. Noli timerea facie co rü,habeto mez cófidentià iüfTionis, Si em nó obtuleris qd? habes:ut timere definas,derelinquá τὸ, δὲ tradam timori:' qdàmo uídebor time C rétefaceredum relind]* formidini.Hocautem fignificat, cp fep amar dafit ueritas:nec tím: da hominum multitu do:qui increpatí corre. ptionénóo fuítinét fed infidias tendüt ei a ἃ corripiunt, CQ,«ία xta Lxx. fequit: quía tecum fum ut liberem. te dicit dis:in hebrai? co nó habet.Et eft fen fus:Eruam tenó in eo uttibi nullus infidiet: fed in eo ut patiens in/ fidias nó delinquas. €QL£go quíppe oedí tebodíefíue pofuüí«C. Defícribit fermo diui nuf cur ppheta timere non debeat, Ego inqt pofui(iuededi te hor diechoc eft in prafenti uita donecuocat πο): die,quafi ciuitatem fit miffima:nó utunàa do: mü nec turrem aut ali qua moenia: fed oém bL Quíaecce cóuo/ gentes δὲ fingularü gentiüi reges,babylonio regi fuiffe(ubie ctos:qui obfeffa hierufale pofueruntin círcuitu,& maxime in exitibus portarüi thronti futi atcp tentoría: ne quis eoríi qui claufi erát poffet erüpere:& nó folii hierufalé, fed δὲ om: nesurbes iuda(imili obfidione uallataf. Cüqp,ait,capta fue titciuitas:tunc loquar ad eos recta fuiiTe iudicía mea:& re/ cepiffe fingulos qua merebant: non ,p c«terís uitfjs qbus fubiacet humana códitio: fed maxime jp idololatría, p quà deferétes me, adorauerüt opa manut fuarii.(3 uida hunc * lodíin δοηᾷ partéaccipiüt,qd' uidelicet hi qui in olla enea : excoctifuerintper crucíatus δίς purgatí,poftea principes fint hierufalem:& ροζ mifertus eorü fuerit dris, tunc ex/ probret eis quia fe deferto,fimulacra uenerati funt, Sed hac ' uíoléta δὲ praua interpretatio eft: ne σα! Πηίᾷ faciat tractator Tob.4,a indoctus. c&[ Zu ergo accíngel(ibos tuoe«€. EtTob prz Axc.12.d cipitur utaccingatIübos fuos:& apoftolís,utaccinctis lum /Reg.1b bis: quos Helias& Ioannes baptiíta gonís mortificauere /atth.s, ἃ pelliceis, lucernas'tenearit in manibus fuis, praedicationis uidelicet euangelicz. C) uiciicp igitur fermones locutus eft buo. b. dei:debetaccingere lumbos fuos, fciens cp diabolt omnís {58.37.8 uirtus inlumbis fit:& iuftus dícat in pfalmis: Lumbi mei. impleti funt illufionibus. Οὔ, accinxerít lumbos, audiat illud αὐ fcripti eft:Surge qui dormis δὲ eleuare:& illumi/ nabitte chriftus:ut femp uigilans δὲ de fomno confurgens, Zphe.5.d £abo omnee cognatíonee regnozti«C, Nulli dubiti,tnultas loquat quz(ibi prceperít deus. Ὁ q["IWetímeaea facíe eo rí:üecem rémere tefacíá vultücozum.Siue ut Lxx. cateri* $e4a ftolam fcribitaduenif Kem e ciuitaté qua fita fuper Matth. s.b atq pegrinis póti,ga/&'HEB. Hécdíctdns.Re/ sEP. ας dicit düs.Re; EE ee non pot: D- s latie& cappadotiz.Et 9fr μα ον. 9 fon;: e qua fcriptum eft: τ CBS Hh cordat? fü tui:miferásado cordat fum mifericordíc(eua CHIP ele Dia A ἂν&usSalomonloqui&— lefcétíátuá& εἰλατίτατέ de/ adolefcentía: tux:& dile/ te cinis dei.Et:ego ci t0,25,d Aquilo durus uétus: Γιο*Qquá T ionís tuae.: uitaf firma ciuitaf quae noie aüt dexter uocat; fp ofationís tuz:quádo fe; ctionis pfecti: 3 oppugnat.Etiín colii/ abhisuiddietqeis— cuta me sin deferto ín terra qux non Íetnínatur. nut'inquit fere: de obriguere frigore δὲ ca: San&usifrael—quafcribitApoftolus: ,.^, .'loré fidei perdiderüt,:(οϊᾶπα δὲ firmamérü. 1. TímoJ, d^ ' ueritatif. Vii Petrus& Toánes q putabant coltina ecclefize:dextras dedertit Paulo: Gal. b δὲ Barnabz cómunionis. Nec hoc fufficitifed ín murum,aít zneii qnulla uiola£ rubigine, nec cefus imbribus deperít: fed uetuftate fit fortior.Erís aut? talis contra reges& princi pes δὲ populti:nó cuíuflibetloci fed terra: q terrena fapitit -& codléftia nó nouerüt: q habét imagirié xorxói δὲ nó coxle/ ftis.Hi inqtbellabüit aduerfum te: non praualebüt. Cur quafo«Q. uz eft tanta fortitudinis caufa:utnec reges nec príncipes nec facerdotes nec ppli aduerfus unti praualeate Seqt;C.uia tecti ego fü ait dris:ut liberé te. Si qri reges iuda qua interpreta£ confeffio,& principes eius δὲ facerdotes 8ζ ppfi:epifcopi uidelicet δὲ prefbyterí& diaconi:& uulg? uile atq ignobile cótra fanctu uírü cófurgere uoluerit: habeat fí dci firmitate:& timere defiftat: qa diio auxiliáte fuperabit, Ζ factá et νειοῦ ofííadmeoíceno: Ca. Ἡ vade« clama ít auríbue bíerufalem oícée, Hocin 'Lxx.n6ó habet:fed fub afterífcis de Theodotionis /«ditioe additü eft:q uerbü hebraicti NV p d nos dixim?clama,fiue prdica,iterpretat? eft,lege.Et lectio" né ein& clamore δὲ Bdicatione p fui ambiguitate fignificat. Auresauté híerufafe ,p auribus habitator eius debemus acdpe. e 4[IDec oícít ofte: Recozdatue fum tuí«c. Pleni? hoc in Egechiel αἰεί: αἴ fibi hierufalé in matrimonío dris Ecech, 1€ copulat: δὲ fub pfona uxoris, fuis iungit amplexibus:Siue ut ardentíorem monftret affectum: puellam eam& ade/ léfcentulá& defponfatà uocat.) uo em πες potiti fum?,. magis ut potiamur appetímus. ΟΠ inqt fecuta es me ἐπ᾿ folitudine: E S&charitatéconfecuta— ctam effeuictoria ubi pugna eft atq; certamen,& incert 1. eít. Hoc quoq qd pofuimus:ín deferto in terra quae nófe/ exitusfuturorü. d€£t índuyí voe ín terrá ΝΥΝ^o minat:in Lxx.nó habet, af Cancue í(raelofopeímítíe^ laboreduriffimi itinerís,dedi uobis omnii reri abüdatia,| Κον ἐμοῖς. p sd: Hoc quippefignificat icit primitias frugü;- i s» 2 εἰ: dicendi pim de 4 Sanetüs íftaeldío primitia frugi eius: οἷς q deuorát snm eie- E geo κϑειευαιη εἰῖς eü delínquét: mala ueníét fup eos dict dris. A üdite uer lingua nra fonat cog,| ... ludqdinalolocofri ΡΒ απί domus iacob& οὔθ cognationes domus ifracl, IRR,| 5,753 pri ΝΑ etocó— Hacdicit dns: Quid inuenerüt patres ueftriin meini;— rera(μηδ δι Aia| οί] ικὸ ua qui qtatís:qa degener ame:& ambulauerüt poft uani; ib Fre lr| Ὶ A dt- μ- ΄ ᾽ L--»-- n ΄ 1 a( ji Nus. b mus ac en deben ctaté:& παπί facti funt? Et nón dixerüt: ubí eft dns qui αἱεῆς nos pied| qur(acre OD inn aícédere nos fecit de terra zcoyptiq tráfduxit nos pde; difonis accipies hr, ανν- z: ἢ dpt.— ue mi. 5 la,comei Omesquideuorateü— fertü, per terrá inhabitabile δὲ inuia: pterráfitis& ima εἰς: δὲ ἢ Um NS delinquét,mala ueniet fup eos dicit dfis: hüc Zommen.Ibieronymi liber pimus. folitudine:& inftar fponfaliorü& dotis,legis tibi ornaméta| δὲ uerborü di(tribui monilia. Toti refertfed ad fuà mifericordía perqua hoc, nó ad merítii ci? gíné mortís:per terrá ín qua n6 ambulauit uít,neg; ha & quib? dici: Cui ftatis in domo diii; in atris domus da ius noftri. Fruftra igi noua ex ueteri harefis fufpjca£ hic pfe, p [ Ι ΐ fubrepferit,cotamina, | | f habetfenfumiQruóq 5 bítauit homo.Et índüxi uos ín terrá carmeli ut comede ποτ ΜΗ ΓΗ ΜΗ retís fructü cíus& bona illius:& ingreffi cotaminaftis— léfacim?, eqp&acr, dotalifcelerisreifunt—terrámed:& hxrredítaté meá pofuiftis in abomiatíoné, eres non ORT l f d garmin i ad. e Sácerdotes nó dixerüt,ubi eft dris:& tenétes legétned— neficiauerteritin cit: illud qd in uicfimo— Refcierüt me: paftores prauarícati funt in me:& pro; pH end 1 ica uy p gy f vide t phetx Prophetauerüt in baal:& idola fecati funt. Pró nó quarerétiut dodo aba ro asi pen adhuc íudicio contendá uobifcá ait diis:& c fi Ns koi id: tes ucedatcames me/ s líjsueftrís difceptabo. Tránfitead infulascethim Stui/ μα δ paftores p ngli ὲ vi d infrmad detez& ín cedar mittite,& confyderate ucheméter,& ui Peer funt&ceciderit.Neg— dete fifactü eft huiufcemodi: ἢ mutauit ges deos(fiue. Re Loi à em ex eocp dei exequi loqnt fed idolo:& fua deos fuos.) Et certe ipfi no fj: eus 5.) e ipfi no funt dij: populus uero meu Kant edid Ἡν tur fentétiam,imunes: e s EL M η. mutauit eloriá{πᾶ ín ídolá fiue de quo εἰ nihil pdetit. erüita fupplicio: mala; F Ϊ l aüt uerbis utédü& ad ilis: Matthasa ΝΕΡΑ PHEB. Obftüpefite coelí— sep, Obftupuit coelá fa rts BIS m| * ΄] D ΤΙ 2 E uerüi, V ei p qué ue/ fuper hoc:& portx eius|. per hoc& inhorruit extra gi do etes lí n üt pud paa defolamini uehementer: πιο δὲ uehementer. nís: δὲ p mala opa nó i facob a£"Hic fenfum dicit diis| noct pé iiid" DIC E τὴ" pterea íudício adbuc j alius propheta tefta cotendá«C. Neuidea£ ῃ Michee, 6.8. tur.Populus meus quid feci tbi& quid moleftus fui tibie pcutere p potétia, dfi ci parib? róne cotedit: iuxta illud qr TE Κείρδας mihi:quia eduxi te de terra&gypti:& de domo fer ,dauid canit δὲ ufurpat Apfs:Vt iu(tificeris i fermóib?tuis& Μά μι 0 uientíti liberaui te, Vtrücy auténomé, iacob& ἰ[ταοὶ ponit:—"uicas cii iudicarif.C) d'gy pofuit, adhuci(xpe fe feciffe teftar;^7 ἡ non fcdm duas δὲ decé tribus:fed iuxta omnem populiü:cü 4 δὲ cpitulit,cü filijs uris: filem oridit etia i filijs malop: ptina fil Geil.514g& ipfe iacob poftcaappellatus fitifracl. Oifenfam auté du/— cia, Occulteaüt fignificat cp antiquà in deii negatione ctia li cita patrib?,non quo peccata patri filijs imputent: fed quo filijeoprin aduétu απί intfecuti, ς αγ ráfiteadifulae co Y & filtj habétes patrii fimilitudine, δὲ fuo& parétü celere pu tbím«G Copatione facit ei?rei quzincópabileXuerüded—. Iz niantur. Sepclegimus cp ppter fanctos patres,filiorti mi/^ cófert médacib?,Iteiinat,ad ifulas cethim:ds ud Italieud fereatur deus, Dereliquerüt aute patres populipeccatoris^ occidétaliii ptiii debem?accipe:ab eo cy terra iude Cyprus dei:& non breuiter fed longo tépore:& pro deo fecutifunt— infula in q urbs hoc uocabulo niicupat uicina fit: Deq& uanitaté:idola uidelicet quz nihil pfuntcultoribus fuis:&^ Zeno princeps ftoicorti fuit, Cedar atit regio eft folitudinis 3 ü 'T$.5.c ipfis fimiles facti funt:fcd?m illud qd'ícriptüeft:Similesil;& ifmaelitarii,ds niic farracenos uocat: cótra quáhuiPipi?———."Qs lis fiant qui facititea:S οὓς qui confidütineis. c«[€tnó ,pphetain extremif ptib^texit uaticiniü.Et cui^rneminitda Infadsl. hy oíxerüt:vbí eft ofía d afcendere noe fecít oe terra£GpyptícC.^ uid dices:Habitaui οἳ habitatib?cedar:multiüi pegrinataeft DéH2b Ji, lit T f ly lin) Pro hoie:Lxx.filii hominis interpretati funt;& Pimagine—aniamea.Et éféfus: Velad occidété peite,uel in olitudine ῃ mortís,de Theodotioneadditii eft,umbra mortis, Q) d'cü— mittite:& uidete fi d gés hoc fecerít qd'uos feciftis:nulla cit li Anago. iuxta hiftoría manifeítü fit:illud cof, yderadüeftícd?m Ana^ earüfpreuit deosfuos:nec ligneos& lapideos aureop: copa ni gogen:q» didiu in ifto fculo fum?,& de eypto educi mur, tionemutauit:fedantiquü errore(ecuta,tenuitqd' a maiori ck paulatim afcédimus:& prímiü deferta tranfimus& terram^ bus accepat,Et certe hoc,cii null? cop: de? fit:fed fimulacra a ui inhabitabilé, quà fanctus inhabitare nó debet: δὲ inuiàut^ hominüficta manu. Ppfs uero me? mutauit médacío ueri/ Lm difficultaté mon(tret itineris:Per terrà fitis,ubi femp maío/^ taté:& idolü mihi pratulit,qd' eis neceffitatis tpepdeffenó ti ta cupimus,nec prafentibus contéti fumus:& imaginéfiue^ poterit.Poffum? hoc& cótra eos dícere,q maiori ftudio fe;] u; umbra mortis:femp ein in periculo cófiftimus:& ubiqdia^ quüt uitia jsuírtutes:ds monet Apts dices: Humanülodr Rond" bolus tédít laqueos fuos:Per terrà in qua nó ambulauit uír Jppter infirmitate carnis υεβγα. Sicut exhibuiftis mébraue m qui pfecta aetatis in chrífto eft. Ocseim refurgemus in uiri— fira feruiétia imüditiz& iniqtati ad iniq taté:itanüc exhibe ti Ephe4.c€ pfecü:in menfuràá xtatis plenitudinischrifti.Neqyundsin^ temebraura feruictia iufticiz in(àctíficationz. b«rebtu Dana ἤν cahabitat q homo dei eft, uel filius hois:fed f. empad maio pefcítecelí zc. αἱῇ cui dictü&Attédecoelü& logr.Etiaudi Us"t ra feítinat. Ex ἅ pfpicuü eft, non effe pfectionein uia: fed in coelü,& aurib?pcipe terra:midef dei Dcepta calcata,ihorrefci ἰῇ fineuiz& in πιδηίοπε qua(anctis íncozleftibus praeparat;—& ftupore diffimulare nó pot. Orni( eim creatura cogemilcit & códolet Un. 2 do LI Zin IDieremiamnt. olet fap p&ts hoim. Duo atit pls dei fecit aduerfa, Rein P n deü q&fons uitz:& pceptü dedit di, hy θε cés:Ego ἀῆς de?tu? q eduxi te deterra egypti. Scm, cpin Mti Ibidei eodeloco fcripti eft: Nó finttibi dij in cofpectu meo:;p d fe ἂν Ae e δεῖ damones, qs diffipatas cifternas uocat,eo cp dei m -- data feruarenó ualeat, ᾿ Et hoc attédédii, qp fós petu?eft,& uitales ha EN ads. Cifternz auté& lac?, uel de torrétib? uel exaqs turbídis ter τ racóplené δὲ pluuiís. Portas aüt coelos illaf - uocat: dequibus& in uicefimotertio pfalmo nis. fcripti eft: Leuate por SR ita ueftra: δὲ in/ m tz capita ueftra: tsi E troibit rex glorize.Pro "ies quo Lxx. tráftulerüt: Ms"Leuate portas prínci/ ma pes ucftras: de qbus lis ὰ plenius fuo dicetur lo it«o. Quodqs Aquila e δὲ Symmacb?, coelos: did ie Lxx.uero& Theodo; ba tio coeli, interpretati RU funt,nullum moueat. rat Hebráidi e ava v Mis comunis eft numeri: & tam coeli d$ coetum eodé appellat noie:ut . thebe, athenz,& falo/ ne. a( fRunquíd fer pue eft(rael aut verna 3... dicit diis.Duo ei mala fecit ρρία me?rme dereliquerüt fontem aqux uíuz: foderüt fibi cifternas,cífternas dif) a fipatas quz contínere non ualent-aquas. INüngd feru? v eft ifracl aut uernaculus? Qüare ergo factus eftin pra dam:fup eum rugierütleones,& edetüt uocé fuá:po fuetüt tertá ei? ín folitadin&& ciuitates illi? exuftz fut: ς& nó eft qui habitet ín eis.Filij quoc; mépheos& taph neos coftuprauerüt te ας ad uertice, INunqd nó iftud factá eft tibi quía dereliquifti dim dei tuum eo tpe d » ducebat te per uia? Et nünc qd tibí uís in uía gypti ut bibas aquá fihor?Et gd tibi& uix aflyriorü, ut bibas e aquá flumínis? Argüet te malícía tua(fiue erudiet te p watícatio tua)& auerfio tua increpabit te.Scíto& uide, qa malü& amar: eft;telígffe cc drim deü tuü:& nó efle t timoré πποί apud te:dícit diis deus exercitud. A fzecülo cófregifti iueü meü(fiue tuà): rupifti uincula mea(fiue tua y& dixiftino feruia.In omi em-colle fublimi:& fub - omnilieno frondofo tu profternebarís meretrix(fiue ibi díffundebaris ín fornicatione). d' repromiílionis terra fita torréte egypti,uf/ qpad fluuii magnum euphraté. CQ) ui autem chriftü reliquerint fon téuitz, S hereticos: fi bifoderint lac?,q ads doctrinarum cótinere H fo Ι24. quo communis zditio habet,gzon. CL uia ergo fupra filios méphis δὲ taphnis pofuerat,q cóftuprauertüit ifrael ufqs ad uerticé: niic manifeiti? ipfam αργρεῖ ποίας: Nullicp dubiü -qn Nilus ads turbidas habeat:X cpfluuium affyriorti Eu/ phraten fignificet:dicéte fcriptura q C non piit: neceffe eft ut. leonib? fubiaceat,q re digàtterrà eorüi ín foli tudine:& uniuerfas ec clefias deftruac& ufqs ad uertice polluan£,& bibátads turbidas& fluéraaffyrij fluminis &aglonis,unde exar^ 5.1.5 defcüt mala fup terrà, ες Zirguer te malícía tua τί Notádü qma licia fiue praeuaricatio Ρο faturauerit pre, uaricanté,& inftar co turnicti υἱῷ» ad nau/ feam tuenent, erudiat agenté poenitétia: cuí impat ut uideat qd re liquerit,& ad fecutus fit:& quó fpernés bo na& dulcia, mala& «uluszPuto ex hoclo; '€oinfupbiam elatos, faluatori dixiffe iuda : 196,8. d os:Semen abraha fu; mus,X nemini feruiui mus υπ qmodo tu dicis liberi eritis: INe/ Ícictes.qp omis qui fa; cit peccati, feruus pec cati fit:& feriat unuf? 2 quifg eia quo uínci£, - Nati ergo deamico dei abrahà,uitio fuo facti funt quafi filij iGeigd Cham:cuí dictum eft: Maledictus chanaan,feruus erit fra tribus fuis. b£àuare ergo factue eft ín pzedázfup εὖ rugíe: tütleones t. Interrogat fermo diuinus ut ipfe refpondeat. Leones auté uocat principes babylonis, qui terram eius po fuerüt ín folitudine:& ciuitates illi? incedio deleuerüt. Vel €HEB. Egóauté plantauí te uínedá clectá, ome femé uerü:quo couería es mihi ín prauum uínea aliena? (Lied; jjj mago. certeiuxta Anagogen:leones intelligamus aduerfarias pote ftates,authzreticorti princípes:qui terra ecclefia defolàtes, » qmi oésilli? urbes haretico incédio uattauerüt: δὲ illo igne de q Y mo 7.5 fcripti é:Oésadulterátes dfi cliban?corda eos.llli em uere iid, dàt uocé fua:& i hoc eodé ppheta fub pdicis pfona damàt: Ju j lete7.b Cógregat quz nó peperüt: facititq; diuitias nó cü iudicio. ius Propterea at urbes illi? uaftata funt δὲ deletz:qa nó habét ΜΠ, ἴδι.4.5 habitatore deli,dicéte fcriptura:Et nó eft qui habitet in eis, ΠῚ€« ilii quogs tnépbeoe«C.eo tépoze d oucebat te p víam. NT Hocqd? nos diximus,eo tpe quo ducebat te p uíà: in Lxx. —“ἠδ haber. Duas atiturbes maximas agypti,memphim& p taphriim noiat:earüicp dicit filios conftupraffe ifrael ufq ad ᾿ uerticé:illo fenfu quo Efaias pofuit: ἃ planta pedis ufqpad Pla b uerticéno eft ín eofanitas. Tanta ein fuit libido egyptiorti " qui funt magnis carnibus:utnullí parcerét mébro:fed om nía cóftupraret. Iuxta Iram refer ad idola egyptiorü:iuxta intelligentia fpirítuale ad magiftros puerfi dogmatis:q ος’ clefiz puritate, fua pollutit turpitudine. Hacautem idcirco eueniütei, qa dereliqt drim dei(uii:& illo maxíme tepore . quoipfum ductore fequí debuit, o«[£t πᾶς αὐ tíbi vía. WV(n vía ecyptí vt bibas aquá feoz«c. Ότο feor,nos turbidam interpretati fumus, quod uerbum hebraicum fignificat: ,p e Silalietís te nitto:& multiplicaueris tibi herbá borith: maculata es iníquitate tua corá me diícít dris deus. amara elegerit.Hocau tétotüfactü eft:qa de» reliqc diim deü fud: 8. timor illi? nó eft apud .SEP.. Egoauté plátaui te uíneá frugiferá,oém uerá: quomodo conuerfa es ín amatítudíné uitísaliena« μα oras queqa nó habuit,malo δὲ ἃ, maritudini traditur,. f€ Z feculo cofregífté íugü meü.«c. Quafi ad meretrice loq ifrf, qd coiugalia feedera ruperit, δὲ dixerit: nó eruia:fubaudi£ diio uel maríto:fediomi colle fublimi δὲ fub oii ligno ἐγ) dofo ,pftrata fuerit idololatriz. Amoena em fep& exceifalo ca idolis dedicat.Póthoc& ad eü dici,q ab initio chriftian? δὲ ex pte(acris Iri erudic?, poftea defyderio fzecTaris Ifaturz, One fignificat in collib?:& amoena eloquétiz, quz i fródo 15 móftrat arborib?, píternat fe demonib?:q fub occafióe eruditioif& fublimis fciétizepolluiit credétiü anías:& diua ricare facitit pedes(uosoiitrafeüti. ae[£go aüt plátauf te víneà electá«c. Pro uinea frugifera fiueelecta:in hebreo V9 habe£:qua in Efaiz cático ponit. Eft aüt gen? uitis optima: furculo& ifrfdiis ρἰᾶταί[ε fe dicit:& mira quà feméuerü electaqp uinea cóuerfa(itin amaritudine:& ideo facta fit uinea aliena:nullufcp fecur? fit, fi& plátatio diii& fe mé ueri δὲ uinea foreh, intátü fuo uítío cómutaf ut p ama; ritudiné recedata diio δὲ fiat uitis aliena.Et ín hoc cofyderà da clamétia faluatoris,qd" q in euagelio dixit: Ego fü uitis ucra:difcipulis Qgpfuis dederit& credéti in fe pplo,utuitis electa uel uera fit(1 uoluerít in eo qd? plantata eft pmanere, b«[ i lauerífre nitro: c mtríplícauertftíbi berbá bozítb zc. Pro herba 313 quà nos ut in hebrao pofita eft uertim?: Lxx.tráftulertit πόαρ ut fignificarét herba fullonü:quiz iu/ xta ritii puiciz paleftínz, in uirétib?& humectis nafcit locif: & ad lauádas fordef ἐᾷ uim habet quà δὲ nítrü.Nitrii aut nrm δὲ herba fullonís pnia&,Ecclhiaftic? Qqp fermo,q arguit & icrepat& corripit delinquétes mordatioris nitrí het(θεα din&C ui yo leui pétóg: forde maculat?& leuiorib?purga£ monitis,Porro pctà grauia ᾧ ad morté trahüt:necnitro nec herba boríth Ω υὖ dicis eü.Principiti em fapié fro.9.€ Efa.5. a Tot.15.a Infra. το. a Matth.7.b £omimen.Ifoicronymi liber peimus E herbaborith dilui pritfed grauiorib?tormétis idigét.Vniuf 1.Co, s, c“υἱοί em op? dle fit,ignis pbabit,& in ignereuclabit. Pul «γος addidit:Maculata es in íniqtate tua in cófpectu meo: qd εἰ fi bominibus müdauidearis,mihi munda non fis: qui noui cónfcientias fingulorüi, Vnde& in alio loco dicit: Non iuftificabi£ in có fpectu tuo omnís αἱ’ uens. αφ oícís non fuim polluta: poft baalím no abijzvíde ví ae tuae ín cóualle; Si; ueualle,qua hebraice dicit N*3:8& a Lxx, interpretatur πολυάν» d'giop. qd? fermoneno ftro dici pót,fepulchg: multitudinis, Fruftra inquit,nó uis cófiteri Ícelera tua:& iactas mundicià quz idolo latriz polluta es fordí bus,& ipudéter negas te coluiffe idolum baa lim. Refpíce conualle filiorüi enno,quaz Πίος fontibus irriga£:& ibi cernes delubrü baal, quérelicto deo uene/ rata es, Q d'qpaddit: fcito quid fecerís:clau fos oculos aperít dene eatís,ut cernat qd? eru befcit afpicere. Iuxta Tropologia,impuden tià frontis eorü q πο’ lunt fua uitía cófiteri, operibus arguamus, Huiufcemodií em ho; F mines,no ambulat in arta€ in angufta uia, quz ducit ad uita: fed in lata& fpaciofa, per quá ingrediunt pluri/ mi,quz ducit ad mor; tem. Vnde& fignificanter πολυάνδριον noiata eft:fiue iuxta hiitorià cp ibi interfecta δὲ pdita fit idololatrie malo,populi multitudo. b 4[ urfo:leuíe explícane vías fuae c. Mul; tii in hocloco Lxx.editio ab hebraica ueritate difcordat:tii αὐτὰς habet fenfü fui. Ὁ uia fup dixit: nó fum polluta:& quafi ad muliere qua turpiter fe geffcrat loquebat defcribit fornícationé eius. C) uó inquit caprea leuís:qua nos genere cómuni, curforé diximus:fignificatiufeg Aquila, Symma: chus,& Theodotio tere φρομείο xovo,explicat uías fuas: δὲ uelox fertur ad pabula:& ficuti onager aíluet? in folitudi/ ne trahitin defyderio aniz fuz uenti uel fpiritüi amoris fui: Vno ein apud hebrzos noie Y^,& uentus appellat δὲ fpi ritus:Sic δὲ i(rT(iuehierfm toto impetu ad defyderiü libidiz nis ferebat δὲ omi idolorü amore feruebat:nullufqpeft εἶ fuis monitis poffit ab hoc impetu auertereznó quo impoffi bilitas hoc fecerit pphetarü,fed malicia peruerfa cupientis, Quicüq ait ea quafieríntnó magnope laborabüt. In mé; ftruis& in fmundicia eius inueniét ea. Pro quo Aquila uso; siia, hoc eft kalédas.Symmachus,mefem:Lxx,X Theo; dotio, humilitate interpretati funt. Porro iuxta Lxx.hic fen fus δ; Meretrix hierufalé iuxta illà mulieréqua in puerbtjs Tr0.5.a defcribit: Ad uefperá ululabatuoce fua,& amatores ad libí/ et, 6.4 dine puocabat:aperiebat uias turpitudinis fuze:& diuaríca batpedes oii trafeunti, Eratautélocus amoenitate hiabés aquari fluétíüi:q delectabilior fit qr in circuitu folitudo eft utnull? uideat fornicante.In defyderio,ingt, anta fuz πνευ» μματοφορεῖτο fiue puerfo fpti ducebat: fiue trahebat amo; ris refrigeriüi:uel cérte canebat turpitudinis fuzcarmína. TTradita eft inqtuitijs fuis δὲ libidinimullus eà cóuertere po Ὧ5.4.1.3 bHEB. Cltrforleuis expli, cásuías fuastonager aflue tus folitudini, in defyde; río anímz fux attráxit ue τῇ amoris fui:nullus auer; tet eam: omnes quí quax/ runt eam,no deficient. In menfítruis eius inuenient c eam. Próhibe pedé τῇ a nuditate,& eüttur tuü a fi tidixifi de(pauineqcg facía:adamaui qppe alie; nos& poft eos abulabo, » Qüomodo dícis,nó fum polluta, poft baalim nó abii: uide uías tuas ín conualle:fcíto quid feceris. ο Quomódo confundit fur quádo deprehendit: ficcon fufi funt domus ifrael:ipfi& reges eorü príncipes& fa; cetdotes δὲ prophetz eorum,dicétes ligno: pater meus « estu:& lapidi; me genuifti. Verterünt ad me tereum t& nó facie.Etín tptafflictiois fuz dicét:Surge& libera s nos. Vbi fünt dij tui qs fedfti tibizfureát& liberet te ín v tpe afflictioís tuz.Scdtm nümer: ciuítatü tuam erát dij tuí iuda:& iuxta numerü uíarü hierfm imolabat Baal, i Qüíd uultis mecü iudicio cotendere? oés dereliquiftis terit:ots ἃ uoluerint ei inuenire,in turpitudinishumqmes κ΄ reperiét:ut nid poffit uoluptatis um fatiari, h P G bibepedé μιᾷ e. Pafcha facturi calcíameta i bit M arr : ib ac Π,ζὰ ubétur habere Exo, in pedi-Et Apts,calciatos pradicat pedes eop; qui euáoe Ephe, lio ργαρατᾶξ; ne dü p fzculi hui? folitudine gradilit uen, b natis pateàt anim3ri/ 9, bad :qua débet ευδροῖ. co pede calcari δὲ cóte ri, Guttur phibemug a fiti qi faluatorif: pre cepta tplem? dicentis; Qui fitit ueniat ad lohzl me&bibat:quede;^ fperatione malog ne, eauitfe facturà qd do minus impauit:cau(a q expofuit dices: Ada mauialienos,& illos. fer: ipudéti οδίοῖιδε puts fe crimina deui, tare,Porro iuxta Lxx, uía peccatori afpa eft; 'quza diio couertit in uíd plana. Q,uicü hareticos fequit;hoge ueríuti ποιεῖ dooio; φ dixerit defperaui, ἢ "ue in malo propofi, to agam uiriliter;& inj meo cófortabor erro/ re, Neceffeaüt eftutq aliená ab eccléfiaftico— doctrinafeg£jalienos— diligat:S& eos: fequa£ ueftigia uel demones uel hareticorü princi/ pes q a deo alieni füt, oq Quó cófundítur: H fur qfi oepzebédif«c. Q uáuis fit Ímpudés δὲ pcax uultus furan; τῇ, τῇ erubefcit ciiin furto fuerit deprehen; ε fus. Etifrael ergo di/ cens ligno,pater meus es tu:& lapidi,tu megenuiftí: uteos uocaret parétes quos ipfe fabricatus eft: cófundit ci in fua idololatria fuerit deprehéfus.Et ne putem? hoc deplabe eii dicere:reges ponit δὲ principes δὲ facerdotes& pphetas eo/ rii. Vtamur hoc teftimonio contra príncipes noftros&con tra hos qui in ecclefia putan£ duces,cum ín peccatis turpi; bus fuerint deprehéfi. e€[ Clerterür ad me tergi nó facic. Qui píjciüit fermóes dei retrorfum,ipfi uertit cotra eli tet/ οἵ!& nó facié;Q riem magr pracipit,obediétis índiciii et, fi dimifTo cotra audiat capite.Sin aute uertat tergü,fignü eft conténentis:ut in alio loco fcriptü eft: Et uerteriitad me fca pula recedente. Intantü;inqt,de? mea contépfere praecepta, utneaudire quidéuoluerint,fed tumoréanimi,geftu corpo τίς indicarint, f€[ tín tpeafflícríoio fae dícét«C. CLui per beneficia nó fenferüt:p torméta fentiét deii. 6Ο funt oíj tuí quoe fectfti tíbí cc. Impudens poftulatío, tpeneceffita SEP. Aduefperáuoxei? ululauit: uías fuas dilata; uit fup aquas folítudinis: in defyderío ania fux fpà portabat:tradíta eft;quís conuertet eá? Omnes qui quarüt illá no laborabüt: & in humilitate illius repe Πε illà. Conuerte pedem tuü a uía afpera, δὲ euttur tuü a fiti: ἢ dixit, uirilíter agam, qm dilexi alienos & poft eos ambulaui, -me diat Za ' tís&anguftizab eo quarereauxiliii que in pace contépfe rint: Legendüqp íncrepàtig affectu:liberét te díj tui ds fecifti tibi:ut cii deus creator(it homínii, homo fecerit deii: pbet. neceffitas qd poffint ds fecurus ante coluifti, b«[&xcóm nume cíuítatü tua erát ofj tuf(uda. εἰ eofde uel fingulos atq diuerfos fingula ciuitates colebat deos;ut necin ipieta te uiderent habere cófenfüi:fed pugnas cótrafe fupftitio dir uerfü fequeret errore, Q.d'apfequit:& iuxta numer: uiarii hierufalé ímolabàt Baala Lxx.additü eft,(4p&uíd vulrí imecíi íudícío contédere«c, Prona eft ad excufationé fuí hu mana puerfitas, ut quicquid merito fuftinent,iniufte fufti/ « nereuidean£:& ,ppria culpa referat ad iudicii dei. Fruftra igiturait;:obtenditis quarimonias,& iniqua caufam in iu/ dicem,cum -“-"--..»Ἅ(|Φ τ απ νι ΞΞ. ΞΞ- ΞῷΞ E Re τῷ-— τς i. jn IDieremíam(ueni n$o 39 ἣν 1 A dice, ciimpíetatis ueftrz fit qd patimini.O d'jfequi&Et^ re áfibonaoftédereopatuautmerearisdile&tjoné: que Ο EN οὖς inique egiftís in me:a Lxx.additti[3 a€5íne caufa ραπ infup etia alios docuifti uias tuas; exéplii fuifti oifib? ma ON fifilío vros:oífcípliná nó receperür.Pro qpofuereLxx.nó— lorü operü:& inalis qppefiuein manib? tuis;inuétus&fan/ uM recepiftis.Sefufcp eft in hebraico:Ipfi q ρουί(üt,difciplini^ guisinocétitiiqs idolis imolafti:fiue qr aias pdidifti facri iy Oeo. retipe neluerüt.In Lxx.ueroideo pcuffifilios ueftros,util/^ ciog:fimilitudine, Pauperes, de hebraico pofuimus:quiin "nij Aorü ne as erddire; Lue nó habent Hos ην:míni.Etne forte díce/ SS m ου τς mici Unis m peccátescorripe* fme dicit dns(& omnesinique egiftis 11 me;)Siné caufa& rem uq δ pun in moluiftirplagis difte ρα! filios ueftros:difciplinam nó receperüt. foueis interfectos:qd? (ri ἡ ἐμ. ffiliorü ucftrorü, cp au:: Oir def cuim δ ΉΕΒ. Diuorauitgladíus curare medicamine.— uefter prophetas ueflros: b«L2euozauít glad? ς veflerppbetaovíos.* Qüafileo uaftator,gene; Nómeos, fed ufos Ὁ, ratio ueftra. Videte uerbü δασεία— dni: Niiquid folitudo fa; uefter gladius deuora he ue -uit:qué fuftinuitisp ctus fü ifraeli, aut terra fe; páisutis.PorroLxx. potína? O ware ergo dixit non habentuefter:fed REM An fimplt interpretati füt popul tne, recellttn?, no 'deuorauitgladi^pphe— tjeniemus ultra ad te? "tas uros:utoridat uel peccata ueítra οδίοαϊ. cq Quafi leo vafta/ "uit prophetas ueftros: *enificet, inftar leonis 'paucorü interfectione xta Lxx. uero hic fen; . τα οσον. or Clíde T autterra ferotína«c. uerbü dei uidiffe& at, 'buerit quafi folitudíne,cü idola quafi celebritatem urbiü fit fecutus. Terra ferotina eft,qua imbres nó recipit doctrina, '«ü neceuageltj difciplina:plenacp(επ quía exculta nó fue rat.Populus ἰσίξ quond dei,in eo eft(celeratior cp receífita απο δὲ non uult ultra reuertí ad diim fuü. Grandis offenfa nolleplacare qué offenderis. e&['IBundd oblíuífcet vírgo ioanameétí[τί zc. Per haec difcimus chri(tü effe(ponfum uír/ sinis ecclefiz,qua nó habet macula neg ruga. Síauté ipfe eft fponfus:ipfius uerba funt, de d loquit Ioannes baptiíta: !^ fof, d Q.uihabet fpofam,fpon(us eft. Ornamentii ergo fuü pdit, qui recedíta απο: δὲ amittit íntelligentid doctrínarü:qua fi Ibi.is, c gnifícat in pectore, Vri€ Ioanes euangelifta recübit fup pe "Nua&,c έως diii:&(acerdotibus inter catera feparat pectufculü αἱ, &timarü, Q.uáto auté maíor eft numerus téporü qbus οὖν Jiuifcimur diii,tanto maior poena peccati:qy nec longitudi/ ne fzculorü potuerit edomari. f&[€2uíd níterío oftendere 'hoftilis gladiudlgla,« INünqd obliuifce£ uireo ornaméti fui: δὲ fponfa fafcia: dius meus, perquem. pectoralis fuz? populus me? oblit? eft mei dieb? innu... fum«&. His utedi εἴς r merís.Q id niterísoftendereuíam tuá bondadquaré— 29" GI esq noit fuseft.Sicgladi-dii ΣΟΥ Ρίο cofunderis ficut cofufa es ab affur: πᾶ& ab ifta q aduerfariop: gladiü egredierís& tanus tux erüt fup caput tuü: qm contri/. cófciétia,aliud in fer» 'trectaffe(e dicit. Mira£ autem quó populus ifrael deum ha vía tuá bona cc. Eruftrajingt,tecupis uerborü arte defende: ὃν; folet plarügs accidere SEP. Deuorauitgladius| ,rroriiinfidijs:fed in pores uefttos: Quafi ofib? quz fupra me/ leouaftator,& nó tímui/ κι iP AERE ftis. Auditeuerbü düi:hec τὸν que qdé& ifta dicit diis:INungd folítudo ἡ figpificat: ut fit fenfus £étasfam irai: In oimib? iftis fiue fub actus Ium iraelr aut ter; quercu atq; terebítho ra plena fentíá:quía dixít fubcuüumbra&fro/ LIE; dibus quafi in amoe populus meus,nó feruíe/— pis logs idololatrie musnecueníemus δά τος fceleribus fruebaris. 6$«Lt oíriftí/abfqs peccato« iflocée ego fua p&à cognofcere: - for generato νεῖτα,— dá dilectione:qux ínfup δὲ malitías tuas, docuiftí uías fed in tpeafili&tiois& GldPingnqdeuora- tuass& ín alístuís,fiuein manibus, ínuétus eft fanguis— an&uftiz icu feima Ὁ fte füftinere ᾧ fuftinet: "haud dubii qn baal' anímarum pauperum δὲ ínnocentum. INon ín follis,^ magifc; puocát iram &idolorühariolosfi^. fiue foueis, inuení eos:fed ín omnibusiftisfiue fub.— dei, du alte maiufg peccatü fit, non lugere ΄^od S-» . wniuerfauaftauit& ti ὁ omni quercu.Et dixiftizáb fq; Ρέϊο& innocés ego fum: qd fecerínt,fed uanas - ueirageneratio quz— δζ ppterea auertat furortuusatme:Ecceego iudício c6;— excufatióesobtendere peccatori. Iudicio,in/ ' debuerat erédari,ots tendá tecü:eo qp dixerisno peccauí:cg uilises facta ní/ qt,cótendá tecti peo pfeuerauitifcelere.Iu;. w.mís,fiue quo contépfifti nimis,iterans uías tuas. Ft db qddixerifnó peccauí: dfi mai? qppia fithoc dopotuftisad medio— xerit uírü alter:nungd reuertet ad eáultra?nunqd no Ρ«Lt sb£erpto co . funderío«€. Vt ἄν .te verbii oiii:"Hund polluta& cótamiíata erít mulier illa fiueterra illa?& tu— priorü impedi declina foliudofac?fumifae^ fornícataes cum amatoribus multisfiuepaftoribus.^ fetcófugiebáradatfy rios:quog caffum fuit i κ Frac. 145.»: ΄ χο. d:EtMoyfesuidebatuo^ Támen reuertere ad me dícit domínus( fiue reuerte; RADICE Vlo5,.a: c2 dej:&[oannes αρῖς barisad^ eosab αργρεῆς legi/ mus.Rurfum utiram affyrij fugerent, zeyptiorti adiutorio utebant: quos ab aífy ríjs fupatos,narrat hiftoria.Increpant ergo qp obmiffa fpe εἴη dáim,hominü utan£ auxilio: φ offe cótritu eft& ita fub. . uerfum:utníhil in eo utilitatis ualeatrepire. Vnde ait:Et ab ifta egredieris:hoc eft,ab zgypto ficut egreffa es ab affyríís: “δι mar? tux erüit fup caput tuü: lugebilp tefru(traab egy ptíjs expectaffe pfidiu. Recordemur hiftoriz qfi ab Amnó fratre fceleratiffimo corrupta thamar δὲ uiolata fupra caput fparfum cínereman? pofuerit:& ita reuería fit in domi fua. λαο oícíf(.p d Lxx.ti dici£tráftu Ca. III lerunt.)€5í oímíferít vír voz(υᾶ«C.(£t tu ος nícata eo εἴ amatozíbue multío fiue paftozíb?, Verbum enim Q^Y^ qd quatuor literis fcri/ bitur à" Y^ δὲ amatores δὲ paftores utrüc fignificat. Et filegamus Q37^ amatores fignificat:(i Q^ paftóres. Καῑ-£-améreuertereadine oícit ofio zc. In hebrao etia poft fornicatione[ufcipit poenitenté:iX horta£ ut reuerta& ad fe. : 8: Ín Lxx. pétin, aliud habere in.. moraui:(iue fub quer^. ' demóftrauit, deuora/:, DE don,“4: mone ,pferre. Audiat ΓΗ iMt domínus confidentía.fiue fpem,tuam δὲ nihilínea rot Ee NIME το urfosijfi-: habebis profperà.. Ca.- Hi ᾿ς fis,irà dei effe uel maxí leo,qauidiffim?reptà. oo didt(p. à m dui-: mà nollepcimn cófite; pda lacerat: δὲ ἢ nec ὰ: Vlgo dicit(p 4 Lxxtin dici£stráftuler Gt.)Si ri humiliter: fed impu. pphetag ufog: fuppli dímiferít uit uxorem fua,& recedésab eo du. denter iactareiufticia.-24^ Re15.c £Zommen.lbieronymi líber poimus E Inkxxuero:nó puocatad pniam/edarguitipudétii mere— facere qd' fermone tractafti; fi: ΠΩΣ tricis, qp poft adulterit reuerti audeatad mariti.Q) d'qpait:— bue de regíe: tBunquíd Me reine adici bei ε΄ Etcótaminata οτί: mulierilla:pro quo in hebraicolegimus,^ Aliorü tormeta,aliorü remedia funt. Cüq C EG i"«, ἃ Τὶ terra:relínqt exéplü,& manifefti? de terra loquit ifrael, quae da,recípit quídé ipfe qd fecit:fed alij pA f dle eme adultera mulieri cópat. Vtamurhocteítimonioaduerfus^ cem igit tribubus qua appellabant ifrael captis ab abi um —€ re:qua ees latrociníjs:^(3: t lai Ζ οἀάμα οί hodiein,(Anis mex es tu:nunquid írafceris ín perpetuü,aut per; P'Tem ipi curat terminos palc/.€ feuerabis ín finem? Ecce locuta es& fecifti mala;& po^ prauaricatricé uocat, lina:&cdefc&dentib^ t tuifti Et dixit dris ád me ín díeb? Iofie regis:Nunquid ilerkdeumpenius ἡ.| de hier?m in hiericho Tim»: ΞΘ,^ εν auerfata e ftatim ado, E. obfidetuias:cuiusre;— Uídifti quae fecerit auerfatrix iífrael? Abijt fibimet fup ταῖς in dan& bend Reap] i Lucio, e& diis in euágdiore— omné montem excelfum,& fübter omne em fron, titulis auis Ius eos q fidem ἐπί relin; Μεσα: 4 Rumi: n Φ tranfatis; 6 ἃ αυεητος, S hzreticon:; s. L7:: i rn P errorib? Bpediti, poa. 8 Darísad me dicit dominus). Letia oculos tuos ín dire ipii d 3 mus fun kauons— CHA uíde ubi non proftrata fis. Inuijsfedebasexpe;— fimiliaformidar um € AT»--(- Η Η Η d--": ἷ rumfimulitfereueri οὐ τος qfi latro in folitudirie,(fiue dfi cornix deferta). Rad Ον ad pritinà ueritatcm:.» Et pólluifti(fiue interfecifti)terrá fornicatióibustuis:&^ buum federa:&intan "e με Ads fedus, dnmalistuís: quáobrem phibitz funt ftille pluuíatá, unidol m e ᾽""-, May[9] atua Í teris infinuct. aX Ze. ferotin? imber no fuit:(fiue δὲ habuifti pattores mul baal ME a/ uaoculos tuo8 ít o^| tos ín offenfionem τα)- Egechieluocaturido, Egg| ἢ reci cc.quafi latro ín- Ενός inulieri; 2: lum, ad celi& emu, r - folitudínefíue ἅΠ ον)« HEB." Fróns mulieríisme^ sep," Facestmeretridsfa— Luionem dai collo" níkoeferta, Prolatróe— retrícis facta efttíbi:nolui- cta efttibi:fine ruborefa;— tum.Loqui£aut(ub- n fiuecornice, ihebrao fti erübef. σσ figura duamfororum,:( ^feipüiet"2ny:qg[εί θεῖσεις, aesad omnes. quía deuna funt abra--( pót&arabas fignifica. ὃ Ergó faltem amodo uoca me pater meus: dux uiroini;—hàifaac,& iacob für ΐ pe generata: ρηοιῶ- β cordatur. Eleua igitur: ee ll: apudquaerattépli& oculostuoso hierufa. dofum,& fornicata eft ibi.Et dixi cum feciflet haec om/^ ueridei religio, imity l&&hucillucperei/. níazad mecouertere,& non eftreuerfa. Et uiditpraua— onegermanz paul fpice,& uide ubí non icattix f. iusiud β tim receffit a.drio:Et-, fornicatióepftratafis,— licatrix fororeius iuda: quía pro eo q» tmoechata eft a/ idcirco prauaricatrix. H4 E Quo n latrones s, uerfatríx ifrael dímififfem eam,& dediffem οἱ libellum disci An Buy tad uefperà& in de/ TA auviChus velo SUM autemde haretis p— fertislocisuiatoribus ΤΟΡΗΙΠ:δέ non tímuit prxuaricatríx iuda foror eíus:& phetiaeft:quifalfino ifidías t&derefictuiu,. abijt δὲ fornícata eft etíam ipfa: δὲ facilitate fornicatio; inp emidune icaría,:: ΡῈ: arbitrantur haeretica το M Pih d nis fuz; contaminauít terram:& moechata eft cülapide— fibriliratefeRari af Ecti.9 aduefperiutcócub,—&ligno:& in omnibus hís non eft reuerfa ad me prx; ον phis ἱ i 1 Ἡ ΄ ΄" ΄* a 5 WAP uaricatríx foror eíus íuda ín toto corde fuo:fed in men— tipos aetinisi αν ντ a 2 ᾽“ 1-Ξ dius ἢ"Ὁ;;: 5 Iu pter qd'uniuerfaterra.$ dacio aít drs.Et dixit dóminus ad me: Iuftificauítani; lignofródofo&amae polluta eftin fornica/ ifuá ry z^:€: eie no exponunt fornicar po i má fuá aueríatrix ifrael cóparatione preuaricatricis iu/ tione fua, Q.uicitra tionib? tuis. Significa E!- nage, terqp iuxta rema e da. Váde& datna fiuelegefermoesiftoscotra agloné— danturdiabolo ini hisqui hzreticos erro-&dices.—teritü carnis:frequen, res deferere fe promit; B^ MEG x ter euenit, ut.domius tüt:pracipit ut leuentoculos ín directi, Nifiem re&auide^ iuda:id eft cofeffionis& uera fidei: nequad terreat εχζρίο, Y re coxperintprauitaté prittina dánare nó poffunt. bé[i£t— fed multo maiora cómittat:& facilitate fornicationis(μα οὗ ὁ. d polluiftí ftue íaterfecíftí terrà foonícatíoníbue τίσ?C.Inter^- taminet terram ecclefiz:& moecheturcum lapide&lignos:— fecta eft terra fiue polluta, ppter interfectionéeorü quiido/^ eafequens dogmata ,quz aduerfaría deo funt. Sin autem lolatriz fornicatióe perierut. Vndeablataeftomniü bene/— ecclefiafticusuir corrigere uoluerit errantem, putrídas τυ dictio rerü, ut paterent ficcitaté fermonis dei. Siue habuit— fecarecarnes:& ad poznitétíam retrahere eos qui fecuti fue/ paftorcs p quos offenderet deü:ut q magiftri effe debuerat— rintfalfitatézac nihilominusilli fub[pecie ecclefíaftica ueri/ utaliosab errore ,phiberét:auctores impietatis extiterint,^ tatis antiquü fequantur errorem:dici poteft dchis: Inom/ δ.σ C6T fronemulíería meretrícía τ, Cruiafupra dixerasnó— nibushisnon ui reuera ad m" i di: aid east peccaui,& magis peccauerat fua fcelera denegando; idcirco— da in toto corde uo:fed in médatio.Fit oem prop e nuncarguit quafi mulíeré procacé δὲ nimia impudétie:ut[14 Iofie temporibus regis iufti:fub quo teremias€x εἶ fus eftprophetare. φ€€toíxírofie ad me:íuftíficauit a nó ad unü& alterü procaci uultu fera£ fed nulli erubefcat., S eit pr re- i Ws E a" Vtamur hoc fermoneadueríum hareticorü cóciliabulü:q!má fua auerfarrít ífrael cópararíone pormtnamesm n T Pu in fuis erroribus gloriant. o«£rgo faltéamodo vocame— luftiorinquit eft ifrael comparatione iudz:quia illati ἐν 4$ ΟΝ ἐπ t pater meue zC, Erubefcant haretíci quí noluntad meliora—» Erin pio perita τι πεδία Fo" o iae ueri: T é ΕΙ ian:. Attendatnoua ex ueteri harefis:c ΝΜ cóuerti:nec regredi ad patré creatore fuii,& audiant;faltem Z tendat Iota ex Tete RRe ISI ος ἐς cnius gets. a hu ᾧ amodo uoca me pater mc?:dux uirginitatis mez es tu.Ipfe defpóditanimà ue(trà amplexibus fuis:& docet quó orare debeat,& agere poenitétia,() uáto atit ille clemétior,qui fa [utis poft fornicatione oftendit utam:tanto miferior tnere: roribus,cum fodoma quoq collatione hierufalem,iufticia α m D 'nomen accipiat: dicéte domíno per Egechiel: Tuftficara dit Ενα! τά fodoma ex te:& publicanus pharifzi cóparatióe Εν wa Ui trix, quz non uult poft uulnera reciperefanitate, e{ιο Ῥ&Lelade« clama fiue legefermonee geo ye N Bas locuta ee fecíftí mala/e potuifté. Pro uerbis poenitétiz, uer, braicum FIND:SLuoca δὲ dama,& lege fignifica πὶ bis fuperbiz blafphemafti:& implefti cogitationétuam πα. Aquila δὲ Symmachus,clamita.Lxx.& Theodotíolegejitv lam,& oftendi(ti contra uirum fortitudiné tuam;ut paffis— terpretati funt. Ad aquilonem autem X Rc s Ρ ΄ ^in IDieremiam atqpaffyrios fermo dirigiturad decem δὲ duas tribus,& ea, rü rcuerfio praedicat. Etnó auertà facíé mea,inqt,a uobis: fiue nó firmabo faciem meam contra uos: ut nequads uos aufterítate iudicis, fed uultu mifericordiz fufcipia. Sanctus ein δὲ mifericors fum:utnó recorder ultra iniqtatis μετα, omnis ifrael faluusfiet. b(T 3n tempose íllo vocabunt bíe rufalem folum ofií εξ. Nequad? dominus fedebit fuper ar; cam teftamenti δὲ cherubim,cui prius ab ο populo díce/ batur: Qui fedes fuper cherubim manifeftare: led omnes 3.79.2 perfecta mente credétes, erüt thronus dei. Vel certe melius nec meminerim ἃ [ο uos idola delecta; nint:& fornicata fitis füb oiii ligno umbro (οατῷ ποπάοίο: d quidéad hareticos δὲ in ecclefia negligentes dici pót: qui quotidie per ecelefiafticof uiros ad poenitentiíá prouo; cantur:& quibus pro/ pricaptari pot; Et uo/ €em meá nó auditis. Omnis aüithareticus habitat inaquilone& calor fidei pdidit:nec audire pótillud ἄρον "" Rofü2,€ ftoli:Spiritu feruétes. " Etquia feuoluptatib? tradidit,receffita diio: & difperfit uias fuas alienis dogmatibus: & uoluptaté fecut? eft, Nulla eiii harefis nifi pter gulam uentiéqs conítrui£: ut feducat zffmos.b mulierculas oneratas peccatis,femp difcen, tes& nundj ad cien; tiam ueritatis puenic/ B ocsde qb? uere digié: Téas.b QLuideuorát populü meum uelut efcam pa Mar.1;,d nis:& quos Chri(tus notat,deuorantes do; mos uiduarutn.Cüqp inquit mifert? tui fuc; ro, ne iuítii efTe te pu/ tes:fed meméto iniq/ tati tuz(emp, fcito : quiaín diim fornica/ tus fis:& fupbiz colla dimitte:ut qui offendi fti diim per arrogan; tíam,places per humi litaté.Illiautem qd? fu pradiximus:Etnó fir mabo faciem mei fu/ αι unius diio receffi(tis:& p il, *50.b peruos:íllud propheticum cóuenit: Auerte faciem tuama δὲ dices:Reuertere auetfatríx ifrael dicit domínus:& nó auertam Siue firmabo) faciem meam a uobis Siuefup uos): quia fanctus Siue mifericors)eco fum dicit domi nus:& no írafcar ín perpetuü. Verütamen fcito iniqui/ tatem τᾶ: quía ín drim deum tuü prxuaricata es Siue impie ecifti):& difpfifti Siue effudifti) uias tuas alienis fub omnilíono frondofo:& uocem meam non audifti ? ait domínus. Conüertímini ad me filij reuertentes Siue uagí δὲ recedétes) dicit dominus: quía ego uir uefter Si ue domínator ueftri): δὲ affumá uos unam de ciuitate: δὲ duos decognatione:& introducam uosín fion:& da bo uobis paftores iuxta cor meum δὲ pafcent uos fcien tía& doctrina. Cáq; multiplicati fueritis δὲ creuerítis interra: ín diebus illisait dis: non dicent ultra arca pacti uel teftamenti demíni:neq; afcendet fup cor,nec b recordabütur illias:necuifitabitur nec fiet ultra.In tém/ pore illo uocabunt híetufalem folium domini:& con gregabuntur ad eum omnes gentes ín nomíne domi; πί ín hierafalem:& non ambulabunt poft prauítatem cordis fui peffimi.In diebüsillis ibit domusiuda ad do mum ífrael& uenient fimul de terra aquilonis ad terrá » quá dedipatribus ueftrís. Εσὸ autem dixi: quomodo ponam te ín filijs δὲ tribuam tibi terram defyderabile: hzreditatem pradaram exercitum gentium£ δὲ dixí: patrem uocabís me:& poft me ingredi non ceffabis, ε Sed quomodo if conténat mulier amatorem füum:fic * cotempfit me domus ífrael dicit dominus, Vóx in uijs Siue in labijs) audita eft: ploratus δὲ ululatus filiorum ifrael:quoníam iníquá fecerunt uiam füam: obliti funt domini dei fui. Couertimini filij reuertentes,&(anabo auerfiones, fiue cotritíones, ueftras.. Ecceuenimus. totü de ecclefia intelli» gendi: qfi cógregan£ οἷς gentes in noie ἀπί in hierfm in ἅ εἰς uifio pacis:& nequad; am^ bulant poft prauitaté cordis(ui peffimi: ut faciat d defyderát,nec fuos fequunt errores: fed dicüt cum ppheta: Adhzfit aia mea poft te:me fufcepit dextera tua. c([ 3n dícbíllío íbít oom?(uda ad oo/ má ifr zc. Hoc pprie in chriíti cópletur ad/ uentu,quado de duo» decim fimul tribubus euangelio crediderüt, relinquétes terrà aquí lonis duriffimi frigo; ris;& a diaboliimpio recedentes:tunc rece; perunt terram repro/ miffionis quà pollici/ tus fuerat patrib? eo; rii Abraham, Ifaac,& Iacob.Edidi nup libel liipuü deterra repro; miffionis. Ὁ 4T£go auté οὐκί: quó ponat te ín filio c tríbu tibí terr ocfyderabíléi be redítatem pzedlará«c. Prohzreditate fclara exercitum gentiü:qua . Lxx. tra(tulerüt,hare ditaté noiata dei omi, potétis gétiü: Theodo tio fignificati? tráftu, lít, hzreditaté inclytà fortitudinis robuftiffi mi gétiü,chriftü figni» ficás:q ductor& dris €uniuerfarü gétíüi fuo noi ραίϊδίορ οτε δει. Ipfe dixitad ifrf:Patré uocabis me. ΕΟ αἱ creditin me, credit in Ibi.óz.c Té6ec peccatís meis,& omnes iniqtates meas dele, 4 ΔΓ ΙΓ onuer, tímintad mefilij renertétea cC, Iudei impletum hoc putant μὰ reuerfioné ex babylone fub Cyro rege perfarü,& Zoro abel filio Salathiel,etiá fi nó omes reuerfi funt, hoc fignifi cari: affumam unum de ciuitate, E duos de cognatióe: Sed melius in aduentu chrifti quado reliquia Γαία factz funt, dicente€ exponente Apoftolo: Ní(i dominus fabaoth re; liquiffet nobis femen, quafi fodoma effemus δὲ fimiles go morrz fuiffemus: Tunc introducti funtín fion:de qua fcri; Ῥδ,86, ἃ ptum eft:Gloríofa dicta funt dete, cíuítas dei. Et dati funt K' paftores iuxta coreius,apoftolí& apoftolici uiri:& pauerüt credentium multitudinénon tn íudaicís cerimonijs, fed ín fciétiachrifti atqs doctrina: Etín toto orbe pradícatióe eua gelij femínata: nequadj in arca domini qua cuftos fuitle/ is mofaice habebunt fíducíam: fed ipfi erunt templi dei: ec iuxtaerrátes Nagareos,abolitis facrificijs inferuiét:(ed fpiritualem cultum fectabuntur, ΑΙή uero hoc ín fine tem^ porum intelligunt; quado fubintrante plenitudine gentiii, patr&. Ipfe pollicit? eft:ponátein filios:in numero fcilicet fi, liorüi meorum: quí mihi de gentium populocrediderüt:&—— quibus dedi terram defyderabilem. C) uotquot ením re; Iob.1,a ceperüt eum:dediteis poteftatem utfilij dei fiant. e[ ed quomodo fi contemnat mulíer amatozem fuum εξ, Chrifti uox eft iuxta populum Iudaorum cui dixerat: ponam te in filios:& dabo tibi terram defyderabilem,& patrem uocabis me:& poft me ingredi non ceffabis.C) uomodo,inquit,mu lier contemnit, non uirum fed amatorem,f(i femel cómíxta fuerit,cernens eum fuz libidini feruientem:& in fe mutatà effc legem naturz,per quam uiro quódam fubiecta fuerat, dicente domino: Etad te conucríio eíus:Sicdomus ífrael: id eft,populus iudzorti contépfit dm faluatoré in pnitié (υᾶ. f Glo ín viis fiue(n labrje audíta eft plozatus C. c fanabo auerfionee fiue cotríríones eozü.Pro ἃ Symmachus trá(tulit,cóuerfiones. Libéter deus fuícipitpoenitétes& oc currítfilio inopia δὲ fqualore cófe&o: ftatimqp induit prifti/ nis ueftib*:& reddit gloria reuertétí: ita dütaxat ut reuertaz turin ploratu& ululatu.Suo enim uitio fecit iniquà uiam S2(uamX ———— á——[€ £omnien.iDieronymí liber pimus:—^ E. f(uam:&oblituseftdri dei δὲ patrís(uixad quos propheta.— euangeliüiiurarenos prohibeteSed hic iurabis ro cfeffio) Mat. ΕΠ j^ li fermoneloquítur: Cóuertimini filij reuertétes.C) uosid?— nedicit:&ad códemnatione idolorti p qua da M iu y circo filios uoco:quia intellectis peccatís ueftris:in ploratu^ Denidsauferüitur offendícula:& iurat p drim.Q) d'g dicit| e atq ululatu reuertimini ad parentem.(ΟΦ uos,ait, reuerfi— Viuit dris:ín teftam&to ueteri iufiurandü eft: ad códemna/-]^. fueritis ad dim,(anabit οἷς cótritióes ueftrasfiueauerfio^— tionem mortuorum per quos iurat omnis idololatra, Si, nes:quibus a domino muld;aniaduertendi recefferatís: uel certe.:-; qpiufiurandü hos ha, cóuerfiones.Q.uauis.* Ecce n'osuenirmus ad te:tu em es dominus deusnofter, 37 νε enimpropría uolunà^ Veretmedaces erát colles,& tmnultitudo(fiue fortitudo)^ iudicii, atzp iufiicia, teaddominumreuer/ ο^—; aod; b fiifta defuerint nequa tamur:tíi nifi ilenos.^ tnontium:uere ín demíno deo noflro falus ifrael.Cón eric ie BRA À T T. ῥά: D δὶ-- ρει- uid d rari& capi fufio comedit laborem patrum noftrorü ab adolefcen; piuriü. Ca aithocfe noftramfíuoroboraue ὦ, fia. js;, eritifrael& perapfo rit pfi idío,falui effe nó πᾶ noftr έν οὖν corum& am cta eorum filios& fi magiíter fuerit οξεῖς ΓΗΣ ΗΝ clias cotü, Dórmícmus ín confufione noftra:X operiet— tüc bidicent(iuebiir . imus hoc& deiudxo;: ul ρα. η dicét in eo οἷς gent rüpploaddiümreur HOSignominia noftraquonía deo noftro pecauímus Qc dabütg m tente: δὲ de haretiis ος& patres noftri ab adolefcentía noftra ufq, I1. lus procefferitex ifrf, qui diim derdiqut^— hancdiem:&r no audiuimusuocem domínideinoftri. 5.«Πίος ením vici rüt. ων nos tie£5; ue víro íuda« bíera πίτα ad te:tu ením epa 0CTITI falé«c.& írcficidimíni ce oíie oeue nofter cc."OY TH: Ca Π. oíio c auferte pputía Dicat be panis v b I reüerteris ífrael, I conuerfus fuerit condim vere τί. omné fuperbiam de,—: T i n;;;: roeoqd'nosdixim?* 1 relinquens:& multitu ait domínus ad me ifrael ait dominus circücidimini ἀῆο; ὃς dinéíiue altitudinem^ CODUEftere, ad me conuertetur, auferte praputiii cor, montiü& colliü: f::: ἱ ü: Γρ'ῃά ^-- T? Li*^ AT e[4, ΄ LI..΄ e 7 E Ws » Ce SE FIGOHÜTAC OE ε ueberis.Et ifrabis;uiuit domin? ín uerítate δὲ ín iudicio^ camini dito Sauferte| n atusloquaturVete— ar;;(iru.;, maliciaf cordíii uro; νο in απο deo noftro fa;&in iufticia:& benedícent eum genccs, ip fum q lauda;:Circücifione,emüda/] i lus ifrael. b(p£on; s bunt.Fécením dicit dominus uiro iuda δὲ híerufalem:— tione:& fiputia uiti: ini fufio comedít labozé Pto:: t:: intelliges. Hocaütfi.. 3 5s Boe: e:: Mog: ὙΠ ὯΝ, οι«c. Omneshz INouate uobis noua le:& nolite ferere fuper Ip Has em pituruírís íuda& hie; H μὰ Ἢ[εισογαπί labores,de cumcddimini domíno:& auferte preputíacordíum ue— rufatéquiuerafetan ὦ m quibus fcriptum e: γοσιση niriinda δὲ habitatores híerufalem:ne forte— turfidé&babitantin ΤΠ Pb$.6s.b Defecerüt(crutantes m e ubt η.:— ecdefiasutnó ἍἝἛἝ fcrutinioabadoleíc»— egredíatur utígnis indignatio mea: δζ fuccendatur&—(ap fpinasquasesa—| n tisewüques deccpe— non fit σαί extinouat:propter malíiam cogitatíonum^ glícus fermo(ignifi/ J iud rátfilios δὲ filias eoge: fiue adi 2 ε: Apnd C B νο... fufocitíem& ο i q in harefi pfecerant. P liue adínuentionum ueftrarum.Annuncíate ín iuda, temdeifedpriusno^—| ka RD:& ín híerufalem auditum facite: loquimini: canite tu alefacanté ow;] nni tia tenebantur: operiu dg“4: ἔρον, ARN"EM ΜΗ uidodiantuepres,len/ iw tur confufione. Vnde ba ín terra: clamate fortiter: δὲ dicite; Congregamini S MCA RECTAM] uti infert: c eror& íngredíamur cíuitates munitas. Leuate fignum in Gi. edat πε musinconfufionetior— q 6 γε αν Pr M cipiant: hoceft qd'in(Mw ftra: τ opíet noe ígno/ fionxconfortamini;nolíte ftare:quía malum ego addu, Ziphnt dici£zNe mi, Marl tin mínía noftra τῷ. Hoc| co ab aquilone& contritionem magnam.: feritis margaritafuras. J msi loquat ifrad qui fuü—"He ipud-Afcende^ antéporco&nedetis——. ie diim non audiuít:hoc Ὁ fanctücanibus.Quó- Jm omnis hareticus quí; d a C I Jb EU pa enim poteft dei audire ΄ Rs agit pornitentía:& tamen pars falutis eft, fua confiteri& no;: fermone& concipe femina δὲ fra&tü facere:cuius anim? erii; 1 ma Efa,6s.d fce peccata. Dic,inquit,tu prius íniquitates tuas:utiuftifice^ nis mundi plenus εἶς πούς fequit: Circüicidimini diio 3 s à ris. Vere ein ifrael dimifit chriftü drim deü futit&ineü pec;^&auferte praputía cordiü ueftrorü: nulli alíjprecipitnil— mt cauit,non fc olii eo tempore quando uifuseft ín carnefed&t— uiroiuda δὲ habitatoribus híerufalé,ut deferat occidentem P Stm ante aduentü illius, Vnde dicüt:nos& patres noftriabado— litera:& fequant fpiritü uiuificanté. Si ei hoc, inquit,non] eis lefcentía noftra αἰ ad hanc diem:& non audiuimus uoce feceritis:egrediet ut ignis indignatio mea:& fuccedet& nó Yes,s.g deinoftri: q noftris patrib? loquebat: Si crederetis moyfi, erit quí extinguat.Ideo auté monet& antepradicit, neface crederetis δὲ míhí:de me ein ille fcripfit. Ca.^. HH recópellatur:qc δὲ in Niníuitis pbam?:qbus fdictafenté ΟὟ 3 reuerterío ífraeliaít ofiead me conuertere. Pro. tiaé:utiminété furoré,poeniítétia declinarét. Omía aüthac quo Lxx.tranftulerüit:Si conuerfus fuerit ifrael ait^ malauenict Jppter malicià cogítationü fiue adinuétionü ue"a diisad me conuertetur.Et eft fenfus:fi ad me fuerit-- ftrarüi. Vbi(üt q in cogitatióib? diciit nó effe peccatii, οὗ οἷα να A.—/ reuerfus, reuertet de captiuitate.Siuealiter:ciiob;. uitiaiuxta euagelica ueritate decorde pcedate b« zinun Matiil ο à tulgritqd' habet: Q ui em habet, dabiturei: quiautemnon. cíateín(uda cin bíerufalé cc. Hocaudiat iudachoc hierufalé πι habet,etíam id qd? uidetur habereaufereturab eo.Porro iu in d cófeffio fidei e:& ín d pax chrifti habitat:&cui p Efaíi^— lin xta hebraicum hic fenfus eft:Síreuerteris ad meifrael:&fe.. dictü eft:In montéexcelfum afcende tu qui euágeligas fion, Εία 489. ἣν mel falutem defyderas, peccaffe tedicis& uoce dri deitui^ Eleuauocétua quieuangeligas hierufalé: clametfortiter&—— 1 hi nóaudilffe:plene cóuertere:& crede qué negafti:& tunc erit. plena conuerfío. e(T íabftulerís offendícula tua a facíe ineanó comimoueberie, Quando mouemur& dicimus: 3.72.2 Meialit pene moti funt pedes nó imbecillitate naturae hoc patimur: fed quía ponimus offendicula δὲ idola noftra. cótra diim. f qf£t(urabíervíuit ofie(n verítate τί. Et quo ita przcipiat:Ingrediamur ciuitates munítas:hareticornm bella confurgüit:chrifti muniméta nos teneant. Leuatecru/ cis fignü in fpecula.i.in fublimitate ecclefia, Cófortamini q timetís:nolite ftare fed ad chrifti auxiliü currite. Malüiinqt ego adduco ab aglone& cótritioné magnauerfi Nabucho donofor;q idcirco in mundo ifto a meelle pmitti£,utue(tra fortitudo jn IDieremiam. A fortitudo S ülctoria coóprobetur. a€f 2ycendít leo oe ci^ bilí(uo 2C.(te eft ut diximus uerus nabuchodonofor: de à * wfef t&bea? Petrus apis loqt:Aduerfari? nofter diabol? dfi leo rugiés circuit quarés qué deuoret. Afcédit aiit uel de abyf fis in qs religandus eft, S nemitta£ exorat:& predo(iueua.: £3.^I| uéniet ut meii tríticti diffipet, Ventus& fpüs,eode apud he, brazos appellàt nomie Y^:& pro locoriü qualitate, uel uen tum uel fpiritti debemus accipe. Alij hunclocii fic edifferüt: ut poftdj purgata fueritarea, reliquize faluat fiant. Vnde θέ (criptü fit:{ρΏς plenitudinis ueniet mihi, dicéte eudgeliftas $o, 177 ftator gentiufe eleua/ uit: dequo dictü eft: 43.9.5 Omnili inimicos: fuo τῇ diiabi£:& q gloría/ tur in confpectu diii: [ούλα Circuiui omné terra, δὲ cóculcaui eà.(εἰς efte qué diaboli ue^ tena nó tangat: nifi il Ie fol? qui pot dicere: Ὁ Rbbi4.d Ecceuenitpriceps mü ὃ diifti^& iuenit in me nihileIfte crebro ponit - oém terrà eccliz in fo litudiné, ut egreffi de ecclefia pugnet contra eclefía. Deqbus loq tur loánes euagelifta: V lofs,e Exnobis exierunt,fed nófüerüt ex nobis:fi €i fuiffétex nobis,p/ máfiffentutig; nobif/ ἐπ. Ciuitates uaftan£ térra iudez:S hzreti; Corü florent cócilíabu la.Si qs ergo fautor& auctor et puerforum dogmatii: de hoc dicí ὅτι Afceditleo decu^ ili fuo:& prado gen τί fe leuauit:& relidq. b([ up bocaccíng/ tc voe cilícje zc. q2 nó eft auerfa fra furorío » Afcéndit leo de cubili fuo:& predo gentium fe leuauít: egreffus eft de loco fuo,ut ponat terrá τᾶ ín folitudiné Cíuitates tuz uaftabunt remanétes abfq; habitatore, e Süper hocaccingite uos ailicijs: pláeite δὲ ululatesquía « nó eftauerfa ira furorís dni a nobis.Et érit ín die illa di/ cit dris:peribit cor regis δὲ cor prinapü:& obftupefcent facerdotes,& pphetz confternabunt. Et dixi:heüheu, heu:dfiedeus(.p d Lxx.tráftulerüt|O dfiede?)yergo ne decepifti pplin{Π δὲ híeritm dicés:pax erítuobis?Et ec « ce puenit gladi? ufqy ad aníma. In tépóre illo dicet po/ pulo huic& hierfm: u&tus urés fiue rorís ín uijs quac füt ín deferto.Viz filie populi meínóad uétilandü& nó t ad purgandum. Spiritus plenus ex hís ueniet mihi, Et s nünc ego loquar iudicía mea cuni eís. Eccé quafi nubes afcendet,& quafi tépeftas currus eíus: uelociores aquí; e lis equi illius:uz nobis quoniam uaftatí fumus, Latia a malícia cor ταῦ híerufaléut falua fias: ufq; quo mora; i bunt ín te cogitationes noxix? Vóx em annücíantis a dan δὲ notum facientís ídolum ucl dolorem de mon; k teephraím. Dicité oibus: ecce auditü eft ín hierufalé, cuftodes uenire de terra longínqua:& dederunt fup οἱ uítates iuda uoce(πᾶ: quafi cuftodes αστοτῷ facti funt ait dns, Ofnes ex plenitudine eius accepim?,S fpüs (ái gratia fortiemur. Ventuauté urentéíu/ xta hiftoría accipena/ buchodonofor,q uni; uerfa confumat. Iuxtá "Tropologià aduerfa/ rid poteftaté: qua ue/ niens de deferto& de folitudine, ubi nulli hofpitiii dei eft, eccle/ fià ei? cone£ euertere, f«£t nunc ego ἴον quar íudícia«med cur εἰσ. Apofiopefis εἴ ἴα xta illud Vergiliand: Ω µου ego:fed motos C Τιοροὶ praftat cóponere ἤαν &tus.Dictur? itaq; ,p/ fpera, retiriet fe:& εὐ bus iüigit triftía. Hac eim funt iudícía, quae cü populo fuo“ποῦν dàloqui£ de?,ut fciat fe iufte fuftinere quae fuftinent.&&Li£cce Gfinubes afcédet:c dft. tépeftae currus εί”«c. Vétura cernit prafenz tía:& babyloniti defcrt bitexercítti:cuius cur 'ταῦ rorarüqp firepit?, tépeítati feuiffima có;' ofií 3 nobío: Siue ut Lxx. tráftulertit a uo bis. Aliter leone& fz/ tiam δὲ ad dominii conuertamur, non folum ente, fed& opere. CEdiu emille uaftat ecclefia& terrà iuda,& hierufa/ lem quog populatur:- dei ira perfpicua eft. c€£terít ín Οίε illa oícit orie:períbit co τέ, Va(tante pradone ecclefiam εν” demini:& ira contra nos diii permanente, omne auxilium m Inutileerit.Peribit cor regis:cui? cor debet e(Te in manu dei: WU*^ μύρα, e δὲ corprincipti q putabant e(fe fapictes.Stulta em fecit de? Tae apientía müdi:qa p illà nó cognouertít deü.Tpfi quoq fa; ” cerdotes qui legé drii docere deberét,& fubiectos fibi popu les aleonis furore defendere, dà(tupore infatuati,uerten£ inamentia: Síc em Lxx.tranítulerüt: pro ftupore,exceffum mentis exprimétes.Et ,pphetz có(ternabunt:fiue ut Aqui; latranftulit uerbü hebraica ΤΑ;amentes ertit. C) uís eim nó infaniat,nó pdat cor:qii principef& reges δὲ facerdo tes δὲ;pphetas quondá fuos fub leonecófpexerite o€[£t ofri: beuibeuibeui ofie oeus.Pro quo Lxx. tranftulerunt: Ὁ diie deus&€. Ὁ υἱα fup dixerat:In illo tpe uocabüt hie/ rufaléfoliti dei:& cógregabunt ad ei omnes gées in mon; τε ἀΠί in hierufale: δὲ niic dicit, peribit cor regis δὲ cor prin/ $ f με» vitio alib batur ppheta,& in fe deti putat effe mentitü:nec intelligitil εἰ lud multa poft tépora repromiffum:hoc αὐτὸ uicino futurüi binc Ποῖ&tuxta qd& Apfs logé:Nungd repulit de? populii fuüie iei μὰ«be Abfit.Peruenitaütufcy ad aníma gladíus,qi nihil uítalein jum^^ antarderuat.Simulq;& hocoftedit ορ ni(i gladius praef; ferit qui defecet δὲ purgetaniz uitia, pax& ,pmiffio non fe/ quatur. e(T 3ntpeíllo oíce£ ρρῖο buíc bíerufalé ventus vene τέ uado puenerit gladius ufqyad animá,& fuerit » area cofumata:tüc uétus urens ueníet de deferto, qui nó eà siu purget€ uétilet,utpaleishuc illuccg difperfis, frumenti in' ἶ pi horrearecódat: fed fpüs plenus, nequaq populo,fed mihi (i fup ea ín círcuítu:qa me ad íracüdiá puocauit üiffuna beftiam uitare n6 poffumus,hi(i agamus pceniten/: dpi, S obítupefcet facerdotes,& pphete cofternabunt:tur: para£:& equor(üi uelo/ citas aquilis iungitur. 'X dci ppheta dixif/ :;, Mietuze .[ει δὲ quafi ueni&tes hoftes dieito demon(tratfet: populus ingemifcit:& nequadp futura, fed facta iai fentit dices: Vae nobis qim uaítati fumus.Hoc idé refer£ ad ecclefia, cp quo tidieueri nabuchodonofor nos impugnet excrcitus:& cur/ rüs pharáonis oinnifcp eius eqtatus, aquilarü impetii fupe' Ecechas.c τοί d i intelligat uir ecclefiafticus,credes illi fentétia: Cu cóueríus ingemueris,tiicfaluus eris: dicet:suz nobis qm tia ftati fumus. b«[ αυ a ialícía coz τη bíerufalé«c. Dice ti populo:uz nobis qin uaftati fumus:Rridet ,pphieta;imo per ,pphetà deus: Laua a malicía cor tuü hierufale,illa aqua de qua& Efaías loquit μοὶ UA SA e poenitétiz. Ad metropolim aüt loquitur fudzxorü:utp urbe intelligant populi: Vfaj quo íhiquisco itationib? P quz Φος decorde tuo? Cor aut£iri fcripturis fanctís p fenfu& anta debem? accipe. í€f Clok eif; annücíantio a par«c, Iuxta fiti terra iudez, diuinus ferz mo nücloquit£. Dan em tribus iuxta monté fibanti& urb& quz nunc dicit Paneas, aquiloné refpicit: undeuéturus eft Nabuchodonofor. Idolum auté,bel uel doloré uel íniquita tem de monte ephraim uenire defcribit. Poft vibü quippe ' Dan.fuccedit terra ephraum,p qua uenit hierm. Dan inter pretat iudiciti:; Ephraim, ubertas. Veniet igit iudiciü dfii in terrá delinquenté díio,cii omni ubertatefupplicij. Κα bí cíte gentíb?: ecce audítü eft n bíerufalécuftodea veníre«C. Vultomnes in circuitu nationes dei nofce fententia:& βα gellatahierufalem,cunctos recipe difciplina. Celebri ingt: ín hierufalem fermonenarratur,aduerfarios uenire de terra longinqua,& fremitti contra eam furgere ululantis exetci/ tus:qui tà diligéter obfideant ciuitate€ claudát urbé murti tionibus:utnon tam aduerfarios putes effe, ds agrorum uí/ nearüg cuftodes.Hoc autem totum factü eft,non hoftiutrt uiribus;fed culpa bierufalem:quia deum ad iracundiata 5.3 Αμμος. D :Lauamini midi eftotejaqua bapti Efai, d E Matth,$.d.;puocauit.Si eim in porcos non habét poteftate aduerfariz fortitudines:quáto magis in homínes,€ homines quondá: Τοῦ τι, LVuc.ao.f τὸ filétio:omnifcp clan 1 f ἜΝ ipfa terralugebit,eo q» : Bp VUL NE bío oculos tuos:fruftra componeríscontempferust te 70 Pe ^praliorü illius turbat atiatores turrzanimam tuam quarente. dp puenerit,nec poeni. affectu, du mala cumu: Vocemenim tueriteüfup his.qua ciuitatis deie a«T Glíe tug τ cogítatíones tue fecerüt bec tí bít, Facit Apoftropháad urbéhierufalé cp uiz illius& co gítationes quibus δὲ ope& fermone peccauit fecerint ei ue/ £ommen.Ibieronymi liber pimus ra eft habitatore deleto. Coeli nó habét lumé, terroris ma: Q: j gnítudine,ppFo nó uidéte.Tpfi mótes& colles intuta habg: Ww latibula:& p ὑπερβολὴμ moueri uidet atq turbari.Intuítug eft,& hucillucqpcircüípexit:& πε αυίς qdé potuit inueniri,. [γᾶ ei dei δέ mutafentíüt eleméta: δὲ irrationalia ptimefcit nireomia.qua euene; animátia. Hocuerii ef. rüt:malitiacp illi? quae dis bul E,""P;, fenüctot?orbif demo p feamara fittigiffe* τς tie δὲ cogítatíones tux fecerüt haec tibisifta mali;— eer irc iei: cor illi& anie interna.& cja tua,qa amara tetígit cor tuü. Véntré meü,uentrem^ multitudine, uolatilia penetraffe.C) uicqd er go nobis accidit, nfo me doleo:fefus cordif mei turbati fütin meinó tacebo dq que folet habita accidituitio:d dulcerri qm uoce buccina audiuit anía mea,damoré ριαϊή Οὐ) rierint.Ipfe Gqscarme dnm ín amaritudine uerim?McogimP(g, ttitio fup cótrítion£ uocataeft:& uaftata eftomísterra,"Sq martiminetma, : 2- e η: uirenol&&, ber gen— Repéteuaftatafüttabernacula mea:fübito pellestmez.— buftisuineifag coder, nemelivenrémeam. 5 Ν{αραίιο uidebo fugientes.audiuocé buccinzz Quüía.. fisadtantà ueniaro, Ooleo:[επι cozdío ineíturbarífürzz.vb; ftultus populus meus menó cognouit:filij ínfipíentes^ bearuafitai.Omns— nosiuxtaSymmachü| funt& uecordes. Sapientes funtut fadantmala:bene ὅφ urbes deferta, pofuimus,turbati füt: toref feq abierint& pe no:oleis cófit? Star, litudiné:ut eremi ha Etuniuerforüi malos. & in hebrao fcriptis,* auté facere nefcierüt. Afpéxi terrá, δὲ ecce uacda erat8— haccaua eft: uitio ΤΥΔΎΛ αχχ,&Theo nihili:& οσεΐος, δὲ no eratluxin eis. Vidi montes,& ecce— Pli deliquétis iradiii cócitata fit. Cruicqd ΄ otio pofuerint4e/— mopebanf:& ores colles coturbati funt.Intuitusfum:— hiftorii dehia «0: qd uerbii υἱῷ imprafentiarü.gd i.& no erathomo:& omne uolatile cceli receffit. Afpexi,—fale dixim?& iudza: referamus ad ecclefi& gnificet ignoro, Adla δύ ecce carmelus defertus,S8t omesutbes eius deftructz| i off&deritden: aütpofuitoxAc:qd' & ipfum tumultü fo, f füntafacie ἀπί,δζα facie íta furoris eius.Hécenim dicit— uel uitiis faeritud pfe' nat.Hocde uerbodi/;domiínus:Deferta erít omnis tetra: fed t cofumatíone é&üfit:fup Qfcioapud plarofgs magnü effe— ΠΟ faciálugebit terra& moerebüt coeli defüp εο φίοσι— rus atgplaticiaibipec ceamé.Voxaütpro/ tusfim.Cogitauí,S non poenítuittne: necauerfüs fum— Cfop&morogmul phetze,& p pphetàá dei loquétis inducit: qd populi fui,& inftar ho minís uifcera ei? inter; doleat fup cótriione— tis arci, fugit omnís ciuítas fine regio. Inoreffifuntar;— erítofieterra ct. Mi dua δὲ afcederüt rupes:(Et ingrefi nalaceéé:Q uo& fal— lücas). Vniuerfz urbes derelictz funt,& non habitatín— fednófit confumatio. uator fup Lagarimor. Ὁ eis homo"T'üautéuaftata quíd facies? Cüm ueftierís te doluit:& plàxit hie; rualénecelaretdolo tecoccíno& ornata fuerís monili auteo,& pínxerísfti;— trifteuidebit defupi&t Jan£ malís:S uniuerfa 'duari tribuü terra uafta£. Dü nó putaba,inqt;tabetnacula qndà& pelles mez babylonio exercitu furéte populata füt: & in preda hoftíii,mea quondi ceffere hofpitia.Loquit au té hoc ide ἀφ᾽, αἴ feditionis turbas atq difcordias cernit in ecclefia,& in coueticulis fuis clamare pdicé:& dei requiéin bella couertí. Vndefequit:: cef Cifas vídebo fugictes«t. : Velfugiétes,rege babyloniii:uel fugiétes me,& a meo feruí tio recedétes. Ὁ ϐ[ μία ftultiie ppl' meus me non cogno: " ít«C. Caufa cótritionis, uaftitatis,fuezq;& buccinz:quía ὁ ftultus fa? eft ppfs:nó natura fed ftudio uolütatis.Tpfaqs ftulticia hinc pbat:danó cognoueriit deii& p filijs fapieti bus,ftulti filijfacti(üt& uecordes.C) uz ef maior póteffe Είδα” ftulticia, d$ cognofcéte Βοπεροί[εΠοις futi,& afino prafepe . ἀπί(αἱ: ifrael diim nó cognofcere, δὲ prafenté contemnere qué femp uiderecupiebate OQ) dqpínfert:Sapiétes funtutfa ciant mala:bene aute facere nefciertit: Hic fapiétia;p malícía accipiéda eft:iuxta qd^& filij feculi huius fapientiores funt "J3bidem filijs lucis:Etuillic? inigtatis quzedà fapiéter feciffe narra£: Geis.a Etferpésin paradifo,prudétior cüctis beftíjs Ιορίξ.Πία eft er sab co.À loce equítis δὲ míttentis fagittáfiue íntéden/— em pidrotio:ioeferra cutióe uaftata: utubi| qndà erat uirtutiicho. titudo yer. f(Ioec Η : xta ire mifericordía funt faltus fiue fpe: dei, omiterra deferit: H ut fint q intelligat cla mentía ei?. Coelü qq cogitauerit& locutug fit.Poenitétia atit dei dicit, αἴ aufert praedicta fentétia δὲ ira fauiés ad finé ufqp nópuenit.Minat? eft p Ionà:& impen; Yones denté eladiüi,lachrimarii δὲ gemituri- multitudo füpauit, 6([ 21 voce cquítío c míttétíe(οι«C. 3ngreffí faut atz dua« afcenderüt rupes. Q. dq fequic:Et ingreffi funt fal? fiue fpelücas:a Lxx.additii eft. Defcribit aute fermo diuini? babylonij furentis exercitü:cpatremore eius cunétus po^ pulus dereliquerit ciuitaté:& ardua αυ; cófcéderit,& tii irà diii nó potuerit declinare. C) uicqd aüt,ut fupra dixim?. in hiftoria intelligi£ contra híerufale, refertur ad ecclefiam cü offenderit deum:& tradita fuerit aduerfarfjs:uel pfecutio: nís tépore:uel certe uitis atqp peccatis. b€[£ uauté vaftata quíd facíes?Pro uaftata qd? hebraice dici£ y qp fo^ lus interpretatus eft Aquila:alíj tranftulerüt, miferam atqs miferabilé culpa fui, quzeclaementé offenderit deti δὲ tradi tà fueritaduerfaríjs.Denicg fequit:(€L£( veftíerío tecoc cíno conata füerío monflí aureo«C.Sub figura mulierifad, ulterz loquit:ci femeloffenderis deii:& quafi uirti ταῦ reli, querís creatore fruftra ornaméta pquiris. Contépferunt te go uera fapiétia quae dei timori itigitur. Alioqn ubi infidie^ demonesamatores tuí:& nequaq itupri imunditíam, fed funt& tergiuerfatio:nó fapiétia, fed acrfutia& calliditas αρ, anixtuzquzret interitü. Hoc ide íntelligendiü fpüalitercó pelláda eft.Pro eo cp nos diximus: qa ftultus ppPs:me? me— tiaeos q cóiugales affectus& uer fidei pudicitia pdiderüt rió cognouit, Lxx.traftulertit:qa principes pplimeímenó Site inquit ueftieris coccíno.i.fanguinis chrifti affumpfe/ cognouetüt:ut magiftros: fit magis culpa d; populideifcié^ ris fidem.Si monili ornaueris aureo.i. meditatione habue; tiano habetis. eq[ Zifpexíterrázecce vacua erat«C.Pro/ τίς fenfus& intelligétiz fptialis: δὲ pinxeris oculos tuos fti; pheta cernit in Πρ d uétura funt:utaudiens ppIsterreaf:&^ bio:id eft, habueris ftuditi myfteriorü δὲ dei fecreta nofcédi: acta ponitétía nequadfuítineat que formidat. Vacuater/. fruftra εδροπετίς. Hac ein etíà tuis amatorib? panos zin Ioieremíam. ; iddrcolectus anguítus utrücp caperenó pót: nec recipit or naméta deus,qb? amatorib? tuis ante placuifti. a 41 ος. ei dfi parturíentíe audíut anguftíae«C. Ad fifitudiné mur, lieris puerpera.i.quae primos parit foztus:defcribiturbem --ας. apoftolo:Nunc ergo quid teptatis deum, imponere iugum Act.15. e fuper ceruícem difcipulorü:qd neq patres noftri,negi nos portare potuimus:fed per gratíà dni iefü credimus faluari, quéadmodii& illi:ruperütq uincula praceptorüi dei,& nó "SS$o 129 necdum dolore partu ritionis experta, pene moric:& anguftías fu ftines, uix pot refpira/ refparfifqs manib?col labitur:Sic δὲ filia fion ci fuos uiderit liberos interfectos, in hzc uer ba prumpet, δὲ dicet: Vamihi, quía defecit aia mea ppter interfe/ étos.Duoauté exépla inuno capitulo cópa vata funt, parturiétis fi lios& lugétis: ut quic quid mulier patit in foetu uel mortib? filio 'rum, híerfm patía£ in populis. Ca. V "τε ví^ E^ae Ρίο A. Grandif : amor ία» ὃς, Cx sutnequad iuxta i Gef d sterrogationé Abrahae & refpofioné dei ,p de cem uiris iuftís deus liberauerit ciuitatem: fed(iunum inuenerit, 1iaidqp peritura hieru, falem q faciat iudicii, & quarat fide: fiueut p Symmachus tráftulit *"Weritaté,tti deus πας” 'reat hierufalé.Et quía poterat fieri ut aliquí hierulalé eiulanté atcp clamanté Ὁ uó em mulier paries& » Vócéem dfi parturiétis audiui:anguftias Siue gemit?) ut puerperz:uox filíz fion inter moríétes, expadétefag manus fuas: Vac mihi, quia defecit aníma mea propter interfectos. qe as Ircuité uías híerftm,& afpicite δὲ cofyderate,& quarte in plateis ei?,an ínueníatis uírd q facíat iudici & quzrat fidé& ppiti? ero eí.Q d'fi εἰ uiuit diis dixe/ c rínt,& hoc falfo iurabüt. Dre óculí ταί refpiciüt fidem: ercaffifti eos,&no doluerüt:attríuifti íllos,& renuerüt acipete difciplina. Indurauerüt facies fuasfup petrá;& ο noluerüt reuerti.Egó auté dixi:forfità pauperes funt δὲ ftulti Siue nó potuerüt):ienorátesuiam dii iudíciü dei fui.Ibo igitur ad optímates,& loquar eís: ipfi enim co^ « gnoucrütuíá dii;iudici dei fui.Et éccc maeís hi fimul Cofregerüt iueum:ruperát uíncula:ídcírco percuffit eos leo de fylua:lup? ad uefperáuaftauit eos: pardus uigi/ lans fup ciuitates eorü: οἷς qui egreflus fuerit ex eis,ca/ ρἱεέ.Οαία multiplícatz funt priuarícatíoes eorí:con/ t fortatz funtauerfiones eorü. Sp d ppiti? tibi effe po terotFilij ταί dereliquerüt me:& iurant ín hís q nó funt dijfaturaui eos,& moechati funt:& ín domo meretrícis luxuriabantur:equi amatores in foeminas,& emíffari; fa&ifunt mihi, Vnufquifg; ad uxoré proximi fui Βία; níebat; Nunquid fuper his nó uifitabo dícit dominus: pharifzorü:de quibus in fecundo pl almo dicit: Dirumpa:/ mus uincula eorü:€ proijciam? anobis iu gum ípforii. Quia igi tur ifta fecerüt,percuf) fit eos leo de fylua: τε’ gnum uidelicet baby/ lonium: lupus ad ue7 fperam uattauit eos, modos per(afqp figni ficans: proqQin uifio/ ne Danielis, urfa po; nitur:cuius in ore tres erantordines:pardus Dafi.7. b uigilans fuper cíuita/. tes eorti, Alexadri im^ petum prafiguras:& uelocem de occidente ufq: ad Indiam percuf : fionem.Pardum auté uocat ob uárietaté;& quia plurimis fibi fub ditis oétib? cotra moe Ίος dimícauit δὲ per^ fas. Et tuor(inquit) erant capita in beítía, δὲ poteftas data e(t ei. Erquia non defuturo uaticina£, fed depre teríto,uelutiamiamqg uenturis texit hiftori/ am:idcirco de rhoma: no tacet imperio, ded foríitan dicit: Omnis qui egreffus fuerit ex eis,capietur, Caufafqs reddit cur ifta perpeffi fint: CL uía mltiplica/ tz funt preuaricatio/ gum: pi[πὶ timo s, Z2 E::: A:, 9 recur ας íngentetalinonuldfcetur anima mea? durarétp deii:hoc pre V uenit qd nequadj de?: vanis fermonib? fed y'itaté fidei delectet, δὲ dicit: NG eos di "ligo q iurat p me& iurát in médacio, fed ἅν labia cordaqg cofentiüt. τά fie oculí ευ! refpícít fide«C. Poft vba dni quibus imperauerat dic?s: Circuite uias hierfim,& caetera, ;ppheta loqui£ ad diim: Die; oculi tui refpicitit fidem:quae hebraice dici£ As ὩΣ:non opera iudzorii,in quib? iuxta Aegis cerimonías exultabat;fed fidé chriftianorii,p qua gra falui fa&i fümus. Hocauté capitulo difcim?, idcirco inferri " fupplicía,utuitía corrigan£.Deníqp(ait) pcutfifti eos, nó dolueruntzattriui(ti eos,& renuerütaccipere difciplina, Per omia em torméta atqp flagella emedat hierufalé:& fup haec uniuerfa ne uerecundiam quídé fuorü habuere uitiorti,(ed inftar petrz indurantes frontis impudétia, noluerit ad me; lioracouerti. o 4Γ£go autc oírífozfitá pauperes funt zc. populi príncipib? cóparat.Et eft fenfus: Cernens infidelis - ppli pertínaciam:& cp índurata facie noluerit recipere difci/ plina;hoc mecti róne tractabá. Forfitaà uulgus ignobile, dei nó pótnoffe doctrina:& idcirco excufabile eft:qa ,ppter im peritià,dei nó ualet fcire mandata. Perga igit ad facerdotes & ad eosq prafunt ppfo,& loquar eis:Ipfi em uolütate dri ', Cognouerüt:& fciunt iudicíti dei fuí. Hocaiit dicit fermone "dubitantis,iuxta illud euangelicü: Mitta ΕΠΗ metiforfitan ipfum reuerebun£:ut ex ambiguitate fentétize,& fufpéione uerborü liberi hois móftraret arbitrii. e€[(£t ecce mage bí«c.Q uos magiftros putaba, inuéti funt peiores effe di; fcipulis:& quáto in diuitib? maior auctorítas,tanto mator infolentía peccatori. Confregerüt ei iugum legís, dicente Pauperes hic& optimates,non inopia dicit δὲ diuitijs:(ed. Aícendite^ neseorü:X pfeueraue .. runtin tranfereffioni/ " bus. Vnde dicit: Et confortat funt auerfiones eorüi.Illud qd? pofuímus ín principio, uerbum hebraici^v fonare uigiliam,in prafenti loco oftenditur: Vbi er nos diximus: pardus uigilans, in hebraico fcripti eft Ἴν"721. Iuxta * Tropologià: qui magní putant in ecclefia,quia cofríngunt"Tropo». - iugum,& rumpuntuincula: ídcirco tradunt in ignominia , palfionum, ut faciant que non conueniunt. f 4j Sup quo piopítíue οί cffe potero cC. κατάλογος peccatorum hieru falem,dum dicitfe ignorare deus qua poffit eius occafione , mifereri.Filij(inquit) tui dereliquerunt me. Nequacd filij méei;fed tuixquia iurant in his qui nó funt dij.Saturaui eos, δὲ moechati funt, Audianthoc qui acceptis a diio diuitijs,: incubantes luxurie(eruiüt. Equí amatores in foeminas fa, cti funt. Pro emiffaríjs in hebraico fcriptü eft aa Ya, qd οὖς uoce cófona ἕλκοντεο i. trahétes, traftulerüt:ut oftédat magnitudo genitaliü:iuxta illud Ecechielis: CL uafiafino; Feechi2s.é rum carnes eorü carnes, Hoc eft qd? in alio loco fcriptü eft: Αα funt iumétis infipictib?:& fimiles facti funtillis,'P3-48.c Simulq tanta oftédit infanía libidinis: ut nó folü appctitü uoluptatis,fed»2ss7107:0p.i.hinnitü uocet:& feruet equo rum furientiüi ad libidiné metaphora. Cü hzc,inquit fece; ris,nunquid nó uifitatione códigna escEt nota qp híc uifita tío pro poena ponatur atq fupplicijs:iuxta illud quod fcri; ptum eít: Vifitabo in uirga iniquitates eorum. Et in gente tali non ulcifcetur anima meat Poftd peccatis obligata eft, nequad, uocat populus dei, fed gens a qua receffit anima dei: fecundum illud quod fcriptum eft: Neomenias ue/ Fía.t. d $$.88.e ; ftras,& fabbata, δὲ dies feftos odit anima mca, Ὁ uod S 4 autem: ) η ERU m tm £oimen.oicronymi liber fecundus E auteminueteri teftamento dicitur,pro affectu: in nouo fcri tempore,necutfalfo crcdítis;propheta obi foquenturig!(à ΝΠ τοῦτο, ἆ Ptum eft;pro ueritate:faluatore dicente: Poteftatem habeo uentü:fed iam nuncadducam fu p uos genté babyloniorij.: "^^. ponendi animam meam: δὲ poteftaté habeo iterü fumendi qua ueniet delonginquo:eenté robu(ta: p e prt illam. a 4Γ Zifcendite muroe eíue cc. Imperat gentibus, de fcriptüeft Y" B gente antiquá: cuius ἅπαάᾷ dominatus eft Gri ig) quibus fupra dixerat: Percuffit eos leo defylua,lupus ua,— Nemrod gigas: Cuius ignorabis linguam: fiue utinfie/" ftauit eos,€ pardus brao criptam eft δ in ciuitatibus eorüi: ut 7:; ro^ intelitet qu afcidantmuroshíeru* AMcéndite muros eíus Siue propugnacula) δὲ díffipate: μην s qol falem fiue propugna- cofumationé autem nolite facere. Auferte propagines^ folaciü,flillos habeas cula,& diffipent eam:?; DA E: h:: tuo είνα αντε τιν εἰ Siue fuftentacula) quía no funt domini. Prxuarica Mii: PHA faciant, ualuit rdi tíoneem przuaricataeftínme domus ifrael& domus— 2ant preces. Quuodgs quiz: δὲ fit qui annün,;. 3, 3. 1— b“, r4 ἜΣ RF equit: Pharetra eius cietingentibusgloria ὃ 14 dicit dris.INépauerüt diim& dixerüt:non eft ipfe τή αρα] ibis dei:feueritatigmieet/ Siuenó funt hac):nec fupueníet fup nos malá: gladid^&in Lxx aditioneng demüiam Quodp—&&mempno uídebítnus.Prophetz fuerátinuentülo, dicibbabyloniafigi, intulit: Aufertepropa t ME. ficatarmaturam, Nec gines eiusfiuefuften,— cut& refponfüm Siue fermo) non fuit ín eís.Hlaec ergo^ dubiüqüin τερηῖ af, taculaomníatolliau/| euenient íflis. Ηῑὸς dicit dis deus exercitui: quíalocutí— frriora, babyloniori, xiliaiubet,quefuoui^-^. s;|, medorü,atd perarü tioperdiditco pre;— cftis uerbü iftud: ecce cgo do uerba mea ín ore tuo ir fagittandi peritiffimi uaricatafit inde do/ ο ionem: δὲ populi iftuminliena,& deuorabiteos.Ec? fi. Simulg defcribit musifraedl,& domus ὁ b 5:: uaftitaté terra ludaz, luda:decemtbus&— tgo adducá fuper uos genté de longinquo dom? ífrael interfectione multo duas fenfim; Aw dictdis:gentérobuftam,oenté antíquam eenté cuius fum rta ανν Mathe:"pugnua ignorabís linguá;nec intelliges quid loqua£. Pharetra dpi pisse umipeat corii, qui nó eiusquafi fepulchrü patés,uniuerfi fortes. Etcotmedet— gladio ieu, Cundta abent fpem in diio, Zea."n: TE€apiant:& tf intantis:--«| Eoi &prawarcant inem:— ÁCgetes tuas& ραπ tuá: deuorabit fliostuos&filias DEA prd^e fedtiinófiatcófuma/ tuas: comedet gregem tuum δὲ armentatua:comedet— ufq ad internitiong: toproptr cismentia— vineam tuam& ficum tuam:& conteret urbes munitas—fdreliquias aluasfa iudicis:& nó propter;: m À ἐπε ciat: uel eorum qui in F meritaddinquéium.^ tuas in quibus tu fiducia habes gladio. Veruntamé in babylonédudifunn Hi béPihegauerüroomé— dicbus illis air dominus:Non faciam uos ín Cófümma, dimiffitpad agriculiu num«C, τὰ negaue:: s^: ram terre σας uel .' runtdüm,fiemétiti e tionem. Quód fidixetitis: quare fecit dominus deus— cori q poft pfecutióis funtdio Xdixeun^ pofternobis μας οἰπίας Dices ad eos:Sícut dereliqui,—&rdoréuelfugauelcà non eft ipfe, cuius iu/: f: 2e qoe. λα— feffionefidedniferua, diciofiuntomnia,fed— ftis tne δὲ feruiftis deo alieno vel dijs alienis) ín terra uerunt. ef Θηοᾶῇ fortuituhzconua ac/— neftra:fic feruietis alienis ín tetra non ucftra, ofrerítío cc. Grandis ciderunt: neq; eueniét ΕΊΣ: ftulticía nefcirecur paf quz nobis ,pphetarü- fi fint,cii táta peccaue/ uoces minant:nec uidebimus eladiü:nec famem fuftinebi tínt:breuifq: ad ambip?tes refpófio: ficut feruiuiftis deo ali tnus obfidionis:& quicquid locuti funt ppheta,inuentü^ eno.i.Baal,uel díjs alienis cüctarü gentili ín terra πάπας locuti funt:& irrita omnia tranfierüt: nec habuerütrefpon;— feruiétis dijsalienis interra no ueftra: Haud dubium quín fum,hoc eit,oraculü fiue fermo dei nó fuitineis: ideo futi^ babylonijs atq chaldaa. Si em uos peregrina religiodele;. nebunt qua fequés fermo defcribit. Audiathocecclefíane— ctat, quid neceffe eit longinquü errore fuícipere« Habitate ligens, δὲ prouidentia deirefutans: p& gladii& famem— cütalibus: imo feruitehis quorti deos colitis.Potefthoc&—. uítincat,nifi futura crediderit qu dicunt. ς(Γ liaec oícit- fuperhareticis accipi,de quibus fcriptum eft:Ex nobis ex; Mofa. ofis veus«C. Dixiftis:Prophetz fuerüt locuti in uentü;nec— íerunt,fed non fuerunt ex nobis: Si enim fuiffent ex nobis, uentura funt queminant:propterea o propheta, do uerba— manfiffent utics nobifcum: cp proijciat de ecclefia hareti/ m:ain oretuo,quz ignis habeantpoteftaté: δέ populüiftü^ cos dominus,qui multo tempore fub nomine eius menda/ inligria couerta, utfermonetuo& pphetia, incredulicona^ ciorum fuorum fimulacra uenerati funtzut foris.colant qd crement.Sic deus ignis cófumes dici£,jutcofumatinnobis intus prius uenerabantur:& palea feparen a tritico. Deu, 4.d fi fuper fundamentii chrifti edificauerimus ligna, foenum, T: ftipulam, Ὁ«L£cceego adducam«c. Nequad; multo poft Commentarij primi in Hieremiam prophetam finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN. SECVNDVM: COMMENTARIORVM HIEREMIAE AD -: EVSEBIVM PROEMIVM, mA "Sz Ecindá frater Eufebi ín Hieremia librá celeri fermone dictam? auertétes parump. A vs! aures,ne audiam? iudicia fanguinis δὲ interfectorii aias deploremus:quí opinione νο) uirtutü Qtídíe corruunt ín Πιρθίᾶ:δς deo fe fifes arbitrantur aqualitaté,quáimpía ὁ VAT.| Arríanorü harefis ín filio negat,cunctis hoib? tribuant:& ponát ín ccelü osfuiz& 7 híhilfaturz fanctorá beatitudini ampl derelínquát.Quorá furori refpódim? ut potuím?:& fi diis uítá dederit pleni? refpofuri fam9.INunc ccepta carpéda eft uía,& dictandi cométaríoli, nec nímia longitudine extédentes opusinec immoderata breuitate auferétes intellicentiam:quord.. alteram onerat fenfus lecentíum,alterum prapeditftudioforum defyderium. F in]bieremiíam .COMMENTARIORVM HIERONYMI IN HIEREMIAM PROPHETAM ,LIBER SECVNDVS. τῇ δπῦὔείοτε boc oomul acob c£. Multis mo Wildis peccantes retrahitad faluté;& ftultum: A Q.d'qnos dixim?:Infidiátes dfiaucupes,& in Lxx. noha. betur. Aquila δὲ Symmachus tráftulerüt uerbi»3X7^ qfi. rateaucupis:q etiá α bon? inter eos uidet& rectus, inftar aucupis tédat infidias, dü inuícéfe uenant ad mortéi& alio rum damnís atqp difpédíjs, fuas coplet domos:ut impleat ". philofophoriiilla fen^ - quifaciunt ea: οὓς 4 res habent& non αι’ diunt. Sifes illis fiant cofidütin eis*Proprie: aütad ludàloquit,& ad domülacob: Ifrael em multo iam tépore bítisy quí pofui arená termín&á mari:praxceptü fempi/ ternü qd'nó prateribit.Et cómouebunt,& nó poterüt: (fiue turbabit,& nó poterít:& intumefcent(fiue fona; bunt)fluctus ei?,& no tráfibütillud.Populo huic factá eftcor íncredulà δὲ exafperans: recefTerunt;& abierüt: à Wlipopu: A 22..Qy tentia: Οἷς diues aut T Yon anunciate bocoomnui iacob- iniquus, autharesini ExsBilquila rez frei γρ» 7, Qqui.Atg utina ab his ἘΞ Mid&auditü faciteín Iuda dícétes:Audi popule Mae rA ! fem: cóparatqp eos fi ftulte q nó habes cor:quí habétes oculos,nO: forisefle,S ds diis iu/ de—, mulacis,de quibus κ uídetís:& aures, δὲ nó auditis. Méergo non— dica&& nó in ntis con uw! piasbcipteftOculosha—. SS Ξ δ no., uenticulis ipleant, qs d bem&nouidentau timebitis,ait dris:& a facíe mea no dolebitís(fiue tíme/' potfidetradixoim ma lorüi auaricia:ita ut uez nientii ad nos nó ora cótemplemur,fed ma» nus.€| 350 magní fícatíac.Si uoluero an notare p fingula qua in Lxx. editione pra G ni cen f n if funt n in affyríjs exulabat:fi/ az verfi A, 9--, termiffafuntlongum m Mdddatindligen, HO díxerüt ín corde fuo:Metuam diim deü noflrü,^ ἔπε vitidüt(aitin/ Fe ipetiaabígiprecepto, σαὶ dat nobis pluuíá téporaneá δὲ ferotínáín tpefuos— fidias,&alior: nudita iie maturata deb&^ v plenítudinéannuae meflis cuftodienténobis.Intiqüita P T EM i Aafun. b€ meg tesueftre dedinauerüt hzc:& petáueftra ph ibuerüt: fupiorafecerüt.Incraf Visa, ORANDI SC Nama ὁ bonum a uobís.Quid inuenti funt ín populo meo ím/ πμ ὑ "ἃ nficia utingra(a fI qu^:-: id; ity gua.MeünquiDnoti— Pj infidiantes qfi aucupes:laqueos ponétes, δὲ pedícas^ prum eft: Incraflat& Deus1,b i: τῶ λων o; ad capíédos uíros:ficut decipula plena auib?, fic dom? mI Ep d is ρας νου dile/ ἐν SORT ΘΕῸΣ: bn lion defydero perfe;* eoru plenz dolo.Ideó maenifícati fant& ditatiincraf) teríerüt fermones me? fii&orü,fedtimoreinci— fati funt& ímpinguati: δὲ praterierüt fermonesmeos OS:quiadiuitiarticon D lian pientiti: η pofui arena efimscauf. o, di Γρ λα(εἰδεία illud díxerüt de Qe Ll porseementi&im/ pupilli non direxerunt:iudicium pauperü(fiueuiduzx)— multa ham pofita in veut ont, ὅ roítii SA e 47 E^: cu of| 4-7 annos multos: requíé s GERE RR URÉ nó iudicauerüt. Nunquid fup hís nó uifitabo dicit dris: ERN θα ορήν ὙΠ bus iefrenauiiuxtail f aut fup σξεξ huiufcemodi no ulcifce£ aia mea? Stüpor— lare. Praterierüt aute rib ti lud quod fcripti eft en£ f Probh hetab ín malti(ui:cunctofag ai 93145.b Praccptti pofuit,& n8 δὲ mirabilia facta funt ín terra.F'rophetze pphetabant.. noics defpicieres,non tiges prateríbit.Audiüt me ini&íetiü&quzfenfum^ bus fuíss& ppfui$ me? dilexittalia: quid ergo facíetís ín puma nó habét audiendi: δὲ e$:» dán pplusqndámeusfuo ΄ nouíffimo(fiue poft ha)? yu rt titioftulPefetus;nó g Onfortámini filij beniamin ín medío hierfin: μεθα folü cotenit, fed& dut&inth taneitebucina; δὲ(un betlaceré MT cti exafperat deum. in thecuac angite buccina,& fup ethacere vit Reden ἃ mes leuate fignü( fiue uexillum):quía malá uífum eft(fiue {μὰ mihi terga uerterunt: ᾗ,": “τ᾿ Reoegabertga, apparuitab aquilone& contrítío magna. vitis du:nec tacita eos retra git xitcófictia,utdicerét—— Er niani{η cordib? fuis: Metuam? eti q dat nobi$ pluuia téporanea & ferotinà. Per qua ofía oftedit bonà plenitudiné annue T meffis:;p d Aquilz príma zditio,& Symmach?,hebdoma ? das interpretati funt.In hebrao eii fcripti eft 72 V:qd proambiguitate uerbi, δὲ feptimanas fignificat δὲ plenitu, dinem. c4[ Juíquítatee veftreoeclínauerunt bec«C. Ergo fi quando& mare tranícendit terminos fuos δὲ pluuia τε’ trahitur,nequady abbreuiata eft manus domini, ut ifta nó ὁ faciat:(ed peccata noftra hacad nos uenientía declinarunt: :, 4 utadalios pergerent qui non peccauerunt, Et prohibue/ «uio rüntinqt ia ueníés ad nos bonü;iuxta illud qd?(cdm litera “Ἐς, fcripti e:Madabo nubib? nepluat fup eà imbre. Poffum? IL Mae aou aiit imbrétéporanei& ferotínü,legéaccipere δὲ euageliu,ac gis diuerías uocatióes a prima hora ufq» ad undecimà: in qb? di οραγῆς uineasuni eterna uite premiü pollicet. Ὁ(f£uía wf ínacti funt τ, Cur declinaretab eis imber téporane?& fero d tinus, bona οἵα nó ueniret, caufa fubíjciunt:quia inueti d funt in ppfo eíus impij. Nó dixit,ínids& pétóres(ut noua uult harefis)fed impíos.Impíetas apertencgat deti:iniqtas átg pétin fi confitea£ errore facile ad mifcd'iam fiectit deu, médaciü(fiue íniqua):& facerdotes applaudebát mani pofuerunt ἀεί iudicii afi oculos fuos.Pupil, lumS& pauperes con^ tempferüt.Pro d Lxx. dixerütuiduas:qd in ' hebraíco nóhabeturz Ὢ η quippe pro prie pauperes,non ui^ duas fonat. C) d αὐτῶ fequit: Nunquid fup hís non uifitabo dicit dris:aut fuper gentem. Ca. VI Speciofae huiufcemodinó ulcifcet anima meaciam fupra difertü eft. f([ Προς«C.Supra dixerat:Ibo ad optimates,& loquar eis:forfita ipfi copnouerüt uíam ἀπ:€ ccce hi magis pari^ $,58 ter cófregerüit iugdi:rupertit uincula: nüc defcribitqui fint optimates prophete uidelicet δὲ facerdotes: djrüi alíj futura pradicunt:alij ex lege faciéda decerntit. Et ecce(inquit) illís médaciü ,pphetátib? facerdores manib? applauferüit. Et ut oftéda£ nec ppfus effe fine culpa,q a talibPabduca£, fcripti eft; Et ppfs me? dilexit talia: quonda me?: δὲ poftáj dilexit, me? effe defiuit.C. uid igit faciét, cài nouiffimü iudicij tép* aduenerít,fiue captiuítati( néceffitasz Vfi παροὺ δὲ mirabilia funt, c» néc in principib?, necín po^ pulo inuentus fit qui rectafentiret. Ca.^ VI A Qufomamíni βΙή beníamín(ή medío bíerlm τ, Hierfrn in tribu beniamin fit, nullus ignorat. Thecua dgs uiculü effe in móte fitum: δὲ duodecim milib? ab híerofoly mís feparatii,dtídie oculis cernim?. Intér hos ali?uicus&,q lingua(γγὰ δὲ hebraica ΘΒ. ΤᾺ noiat:& ipfe in monte pofi? Q dPergo dicít hoe eft:quia ab aquílone íaiaqp uétu/ r$ énabuchodonofor,& imipet uicina captiuitas,ó habi, tatores £ommen.IDicronymi liber fecundus E tatores hier armacorripite,& in thecua buccina cOcrepa— mum eft συκοφαντία: ut innocentem oppritmat ἡ Yam te:& in bethaceré leuate uexillii aitzut cótrahoftes ualeatis^ niam. CQ. uomodo ergo cifterna uel ss; ehm G/ ἔτι τ refiftere.Beniíamin interpretat fili? dexterz:Thecua, tuba:— aquam fuam:ficin medio hierufalem,malicia quz in ea eft Υ͂ TON s Bethacere,uilla uineze Hzc ota referam? δα ecclefiam: utfi^ omnem calorem perdidit uitz.Et hoc notandum φίρηο y Un m deiiquerie s prutions impetus fuerit,fe przparetad rci— fpirituaccenfi,, feruentes appellentur: malaautem frigida ji ftendü. a pecío,; fint. Vnde& illud(cr] fc c oclícate affimilauí«o a.; iMi hi: ποια, l4 ifionceDeeibir 5 Spéciofie δὲ delicatzaffimilauifiliam flon;adeamue; P'"mebenout,— T: pe πὶ ines a/ míent paftores,& greges eorum: fixerunt(fiue figent) tipica fus iniqui» ἥν aliudtotaurbé,aud ifcatentoría in circuitu:pafcet unufquifep eos quifub[8 d» , d urbís νε Se' manu fua funt.Sanctificate Siue parate)fuper eam bel puto& íllud fonare; LES M ς arx, fpecula:;; d:; imi ο Lir »u: ne d m pun blum: confurgite, δὲ afcendamus in tneridie. Va nóbís Aia m He Μο^ fe mulieri compara:— quía declínauit díessquia longiores factzfuntSiuede)^ Hocautemlatinus le; ε, Patto fieadinam| fecerunt)umbrz uefperi. Surgite& afcendamus in no; EXE UA md paftores conuenire di Ce di(fipemus domos eius Siue fundamenta illius). non ftagnum fonare,: eun Sat St&n c Quiá hac dicit dris exercitui: Cedite lignü Siueligna). iuxta grasos ed cir e ΠΣ;; i- rnà: quz fermone quod quatuorliteris— Cíus:& effundite Siue coportate)círca hierufale ag9eré.(yog qum T N23 fcribitur Ὁ^ y"vfile/ ἡ Flzec ft ciuitasuifitationisSiue médax):omníscalum,— appellaturIn prafenti "Y. Γ v- ΄ ΄ Ω o.- e E gar v7»27"^ nia Siueobpreffio)in medio eius. Sicut frigidáfacitci, utem loco pro lacu, res:fi"y^ ,paftores- εν e quem omnesf(imiliter fignificat:utueliusta ἐξεῖπα Vel lacus)aquam fuáfic fríeidáfecit malíca fa.^ tranfulerunt:in he, Metaphorá, pulchre e HEB. Iníquítás& uaftítas sEp. Impietas&mifería—braicodicitur a, mulierifamatoressuel— 4,, 1.. p P, T e 4L 3níquítas et va» iuxaeuerfioneurbis, Aüdietur inea coram me— audiet inea contrafaciem(τας audíerur ct. Per paftoresinteligantur: femp, ínfirmítas& plaga.— eius.Peromné doloré&t^ hacdiftimus ῷ flagd quorum alij ícortum"o hi eerie lat dominus omnem eam i rem Erudire hierufaléne forte flagellum erudierís híeru/ E RES omne obíidere& fubuertere fecedatanímameaateme— falem,neforterecedataía— Et idcirco plagic atq ciuitate. In paftoribus forte ponam te defertam. meaate:nefadáteinuía'ormés eruditur hie δὲ gregibus eor, prín 11 ΡΣ ji 4 rufalem ut corrigatur; cipts intiamuss&ex tetráinhabitabilem. Fac terram qux nó habitetur.—& non recedat anima i ercitus chaldzorum. t dicit dris Exercituumiufqg Quia hacdicit dris uírtu,— deiabea,&redigatur H Figentautem tentoría d llioé infolitudiné.Siquan^3 in eum:& pare fiín uinea reliquías ifrael. δ ínuinea reliquias ifrf.. guts PELA unufquifg: eos q fu pP d n cordemurin confola end fi ual funt ων Conuerte man tuá quafi Keuertímini quafi uínde/ tione noftri iftiusuer; ma Sidi sums nu tíndemiíatoradcartalli.^ miatorin cartallum fuá, fic Peromnem ἣν ide meros.C) ui principes 8. 2 ee US φεῖ δὲ doloré erudi Mi e E ERRARE Cüí loquat,& qué coteftabor ut audíaf* Ecce ΙΠΟΓΟ^ pishierfmm, f«γίρρς gibus fuis: Sanctifica| cí[zc aures eotü(fiueueftra): δὲ audíreno poffunt.Ecce— vicitvomínue ἐκεί te fuper hierufalé bel 4 P tuum: víqs ad race πι αντ πίτα αι ΜΙΝΙ factá€eis in opprobríü, δὲ no fufcipiet illud. coliígét«c. ΑΙ bona períum eft. Cófurgite b HEB. Iddtcó furore do; SEP.Etfurorem meum itm partem, alij in malam ἐς CE UNIS míni plenus fum:labora/— pleui,& fuftinui:& no con hr si Fs & infidiasfed plenalu uifuftinens. fumpfi eum. uaftata fuerit c ce pugnemus: nullus Effunde- Efunde lem,reliquizfaluafi, ením nobis poteft re;: ant. In malam fic: ne fiftere, b€T ες nobíe quía«c. Sourgite!etafcédam?(nno;^ unus quidéracemus,& paruus botrus remaneat in uínea, cte«c.IIli dicüt:Surgite, S afcédam? in meridie& claraJuce^ omnia colligent:& quodcüq inueneris,inítar uindemiato ris incartallum colligite: ut quomodo ille racemus ad tor; cular,fic tu captiuos pertrahas inbabylonem. T£uílo, quar! et qué conteftaboz vt audíar«C. Non poffunt audire: quia aures circumcídere noluerunt:nec tame uacat impo bilitas fupplício,qua decontemptu δὲ infidelitate defcédit, Siquis ergo dei uerba nó fufcipit: nec habet praeceptorum eius intelligentiam,incircumcifis auribus eft.Simulqr:noz tandum c circumcifio tribus generibus in fcripturis ap pugnem?.Ifti refpódét: V nobis, qa longiores factz funt umbrzuefpere. Scd'm íllud Vergilianum: Etíamn fumma| procul uillarü culmina fumant. Maiorefqs caduntaltis de montibus umbrz.Et eft fenfus: Si per diem hzc patimur, quid patiemur in noctee Rurfumqp qui fupra dixerat:San &ificate fuper eam belliiatqy confurgite:nuric ipfi feprouo cantad bellandü,dicétes: Surgite,& afcendamus ín nocte: ut fciantaduerfaríj,nó temporis uíctoriam effe fed uirium; δὲ diffipemus domos,que fruftra murorü firmitateuallan— pellatur:in praputio,in corde,& in auribus. Vnde dicit do g un tur.€( Guíabecoicit oomínue epercítnum cc.Idcirco^ minus:Q. ui habetaures audiendi,audiat. Voluntate ergo Mattluib J"ity CGinquiunt)de uictoria fecuri fümus:quía praceptü domini noftra, uerbum deí non fufcipimus:& idcircofit nobisin^——"tüy ε[ἃ imperantis chaldais:ligna fuccidite,& futuris munitio; opprobrium:ut quod datum fuerat nobis ad faluté,noftro Pd nibus aggerem comportate, Per qua oftendíturanted;ue;— uitio uertaturín pomnam. b«[ 3dcírco furoze oomíniple Tie niat corona, non ftatim urbem effe capiendam:fedlonga— nue fum τζ luxta hebraicum,ex perfona ,ppheta dicitur: cp ou obfidioneutpoftealegimus. o€f l2eceftcíu(taa vífita;^ uenicnteiram deiante Afpiciat,& plenus fitfuroris dii& Slim tíonío C. Precepit dominus utarbores fuccidantur:& ut iracundiz,& ultra fuftinere nó poffit: nec pro peccatoribus 1 iras fundantur per circuitum aggeres: quía tempus uifitationis^ audeat dominii deprecari. Iuxta Lxx. autem nouus fenfus 1 Rig cius aducnerít,utrecipiatpro peccatisfuissquorum maxi,— ponitur, q ipfe dominus loquatur€ dicat: Furoré meum compleui, ---..- ΠῚ ο.α totnpledi,feríendo populum peccatorem: δὲ tamen retinue ritillum,& no totum effuderit:ut reliquie faluz fiant: ᾧ mihi uidet fibi effe cótrariüi. Si em compleuitfuror? fuum, uomedo fuftinuit necomplerete a 4Γ£ffünde fuper par uuluiifürozem cc, Vel propheta pracipit in fpiritu uenien^ η NI ϱ' φο, 15 nerit, cun&is rentibus fociabuntur. Grandis autem im ας... pietas,non folum non ζαποτς,(οα nec intelligere uelle pecca| ta:& nullam habere diftantiam bonorum malorumq ope rum,. e Il2ecoícít oomínue:Gtatefüper vías τ videre: et(nterrogate oc femítie antíquía que fit vía bona«C, Euan ti chaldzo, ut efun/ datfutoré domini fu, per paruulos:& inno/ sie quod non parcat atati Vel certe narrat quid factum fit fuper cóciliumiuuenur fi/ mul,quíad repugnan dum arma corripue/ rant. Virem ci uxore capictur:dulciffima in . ter fe nomína pariter fentient captitgtatem: * fenex εἶ pleno dier. Ergo ferie&tus non eft . gtàs ultima, fed eoru qui plenifunt dierum: τα noftrofermoneap/ pellamus depofitos, fi ue decrepitos. Sequi/ tur: Ectranfibunt do; mus corii ad alteros, captiuitatis malo,agrí & uxores fimul: ut€ ' coiunxad hoftes trà vat& poffeffio. Ο uic quid iuxta literam ín; telligimus fuper hie’ rufalem, iuxta intclli/ gentia fpiritualem re, feramus ad ecclefiam, fioffenderit deum, b« Quíaertendam manum meam. fuper babítantee terrai 2c. Quod in hebráico di citur: Extendam πια’ num meam fuper pec catores fiuehabitato/ res terre:apud Lxx. femper eleuabo fcribitur γιοί uterqy 4 Effundé(fiue effüdit)faper paraulá faroré,& fuper con ciliutà iuuenü fimul: uir enit cum uxore capiet fenex cum pleno dict.Et tranfibunt domus eorüadalteros, b αὐτί& uxores pariter: Qui extendam manum meam fupet habítátes terrá dicit dominus. À mínore quippe ufq; ad maioré omnes auariciz ftudent: δζα propheta ufq ad facerdoté cuncti faciunt dolum.Et curabát con, ttítíonéfiliz populi mei cum ienomínía,dicentes:pax, c pax,& non etat pax. Cónfufi funt, quía abomínationé fecerunt:quín potíus cófufione non funt confufi:& eru/ ο befcere nefcierüt, Quámobrem cadent inter ruentesiín ε tépote uífitationis fuz: corruent dicit dominus.Héc di cit dominus: State fuper uías€ uídete:& interrogate dc femitis antíquis,qux fit uia bona,& ambulate ín ea:. & inuenietís refriceríü(ftue purificatíonem) animab? ucftrís.Et díxerüt:non ambulabímus(fiue nó ibímus): Et cóftítui faper uos fpeculatores: audite uocem tubae: Et díxerüt,non audíemus.Ideo audítx( fiue audicrüt) gentes:& cogno fce congreegatío( fiue qui pafcitís ore! ges):(aut iuxta Symmachü: δὲ cognofcíte teftímoníü t quod ín eis eft;quanta ego faciam cís). Audi terta:Eccé ego adducam mala faper populum iftum, fructum co gitatíonum, fite auerfionís eius: quia uerba mea non audíerunt:& legem meam proiecerunt, Vtquid mihi eelica parabola fi fue/ rit intelle&a huius lo/ ci praebebitintelligen^ tiam:ind negociator bonus,omnes uende re dicitur margaritas: utde precio οαγῖ unà Matth. I. H emat preciofiffimam,' margaritam: cp(cili/ cet per patríarchas 8ξ prophetas ueniamus ad eum qui dicit: Ego fum uia. Standum eft igitur in prophetis, δὲ diligentiifime contem plandum:€ interro eandü de femítis anti quis fiue fempiternis, qua multorü fancto/ rum funt tritz uefti/ gijs: qua(ignificanti? grace appellané veri qua fit uía bona in eudgelio,& ambulan dum ín ea:quz uía cü inuenta fuerit, praebet refrigerium:fiue puri/ ficationem animabus credentiti. At illi econ/ trario refponderunt, non ambulabitn? per uiam euangelfj: prov prie hoc propheta di/ céte deperfidía iudzo rum. Statímaqp infert: Etconftitui fuper uos fpeculatores. Haud dubium quinapofto/ lorum indicetur cho; rus:iuxta Egechielem: ΕΙ hois fpeculatoré te dedi domuí Iob.14.a Matth, 7; b Ecech.5.d " Efasf percutientis eft habitus: Iuxta illud quod fcriptum eft: Et ie adhucmanus domini extenta, fiae excelía. Habítatores au tem terre femper in uitio funt, Vnde& in Apocalypfi fre Ἄρος,δ, ἃ quentius dicitur: Vz habitatoribus terre. Ά minore ufq " ad maiorem omnes ftudent auarícíz: fecundum illud "Ίππο. 6. Apoftolicum: Radix omnium malorum eftauaricia. Eta propheta ufa ad facerdotem, cuncti facitic dolum: Altf in prophetando mendacium: alíj peruerfe interpretando le; ini? iere 18,ς gem dei. Dicitenim& in alio loco,ppheta: Q.uaritelegem !' afacerdotibus.Etcü(inquit) tanta faceret, profpera απ nai meo populo nunciabant:X quafi curare cupiebant uulnus, viri& ignominiam filize mez,cícentes:Pax, pax: cum pax om/ rimo nino noneffet. Hoc proprie defacerdotibus& doctoribus (0. intelligendum eft: qui diuitibus& eis quos uidentin ho; pte nore maximo conftitutos, repromittunt profpera:& clae uif^. mentéprzdicant deum:magis illos fupplicio δὲ iracundize uini przparantes, cef fConfufi(στι quía abomínationem fe xp.' Kenntec.Preffiushoc legendum eft iuxta hebraicum. Et on«um(inquit) tanta fecerint,nunquid cófufi funt? nunquid Τὴ-erübueruntin fceleribus fuisequin potius peccatum auxe/ s Und te conteraptu,& erubefcere nefcierunt. Neícieruntautem, opm hicpofuit pro noluerunt:fiue nimío contemptu δὲ uitio in/ oft oliti mali, ne intelligere quidem potuerunt. Ὁ«Luam ΠΝ bein cadent ínter ruentee:ín tempoze vífitatíonís fue c, dl Quohiat(ait) erubefcere nefcierunt:& non folum opus, ἡ! fed ne fcientiam quidem habuere,& fenfum poenitentia: d propterea cadent qui prius ftabant inter eos, qui uitijs fuis npo corruent:& cum uifitationis& poena eorum tempus adue agli: "m nous ᾿ 9^ qe ifrael:& praecepi utaudiretis uoc tubaeuel mandata euan/ gelíj;uel do&rina apoftolorumiiuxta illud EfaieIn monté Efaqo.b-excelfum afcende,qui euagelicas fion:exalta ficuttuba uo/ cem tuam,qui annuncias hierufalem. C) ui dixerunt: Non audiemus.Etínuitati ad cenam,noluertit uenire: propter/ ca dicitur: Audite gentes. Q. d fecuti funt& apoftoli,quan doloquuntur ín Lycaonía: Vobis quidem oportebat prí; mum loqui uerbum dei: fed quia repellitis illud,& indi. gnos uos iudicatis aeterne uita: ecce conuertimur ad gen/ tes. Et cognofce congregatio: nequadp iudaica, fed om; nium nationü.Siue qui pafcítis greges, epifcopi& prefbyte teri& omnís ordo ecclefiafticus. Vel cognofcite teftímo/ nium quod ín eis eft: Teftimonium enim deí fidele, fapien/ tiam praftans paruulis.C) uibus loquitur δὲ dominus:No li timere grex paruule.Et: Ecce ego δὲ pueri mei, quos míhí dedit deus. Cognofcite ergo quanta facíam popule non credenti, Q uodg infertur: Audi terra, totus orbís ad αμ’ diendum uocatur:ficut& in principio Efaiz legimus: Au^ Efa,r.a di coclum,&auribus percipe terra: qua fcilicet diis factu/ rusfitpopuloiudaorum. f{(£cceego adducam mala fuper populum íftum i fructum cogitatíonum/ fiue auerfio, πίσ cíto cc, Mala appellat fupplicia poenafqp patientium: non fuper gentes qua uocantur ad euangelíj ueritatem, fed fuper populum quirefpondit: Non audiemus. Etreceptu/ rus eft fructum cogitationum, fine auerfionis fuz: dicente Dauid: Labores manuum tuarum manducabis. Caufacp 3.127. a perípicua, quia uerba domini non audierint;& legem eíus abiccerint.: Act.5.g Vtquid mihi Zommen.Ibieronymi liber fecundus. E aGOtquídmibitbusocfabaaffertíe τί, d'thura de fa baueniant, nemo dubitat: unde& illud Vergilianti: Cen: tumqp abeo thure,calent are. Calamü αὐτὸ quod hebraice dicitur y:pro quo Lxx, δὲ Theodotio,cinami tranftule runt:de terra uenire longinqua, ,ppheticus fermo teftatur: ut intelligamus India:: de quap mare rubrü plura ueniüt aromata, Hoc gen? pigméti me dici, κασσία, σύριγγος appellat. Et eft fenfus: Fru(tra mihi ín ungué ta cóficiéda, quz lege DDR funt,(σα; 1mi odorís pigmenta cófertis, δὲ holocaufta fucceditis: qui mea in lege nó facitis uolun/ tatem:íuxta qd(upra dictü eít: Verba mea nóaudierüt:& legem πιεῖ proiecerunt, Hoc aüt ,pprie cóuenithis, qui de rapinis& nu^ datione miferorum of ferunt facrificia:& ele; mofynis ex íníquiíta /. te, Íe putant redime; drosyb. 5 ΘΕῸΣ im t cuitu.Filiá populi meí accingere cilícío, δὲ cof pergere di/ Eire popa et animzuiri, ppriedi, neredluctü unigeniti( fiue dilecti)factibi planctii ama quequuenin FRE quias fedele rum(fiue miferabilé quía repenteuenietuaftatorfiue— vd nabuchodordor, &iuftida cogregant. s mífería fuper ποσ([ας fuper uos).Próbatoré dedi te in IER Ην dE ad populo meo robuftum:& fcis&probabís uíam eorü,— E ep καν, demusomíaquedo/. Omnes ífti principes dedinátes(fiue ínobedíétesyam,— pulo eds χὴν Ε frinusii ρα, Dulátes fraudulérerfiue peruerfe) Es δὲ ferrüuníuerfi pl S QUdIe ruuntin blaphemás. corrupti funt:defecit fafHlatoríü in igne(quéfignífican; q& uel munítii, iuxta Rus:miiüginfzha tíusetzciovefocsappellant):cofumptà dE M Faden apudeosinfirmitase, ftraconflauitconflator fiue argentaríus.Malitiz enim^ Symmachi&Lxx.fo ἄν patrü fequuntur eorum non funt confumpta:areentum reprobum uo,— natinftarurbis firmif afphemias:& quo; a fimz:utnullas populi tidie recipiit illum im precationem:Saneuis p » Vtqüid mihi thus de faba affertis: δὲ calamum fuaue olenté de terra longinqua? Holocaufta ueftranó funt accepta:& uictíma ueftra: mihi non placuerunt, Pró; pterea hac dicit dominus: ecce ego dabo in populum iftum ruínas,& ruentín eis(fiue ínfítmitaté:& infirma buntur in ea) patres δὲ filij fimul.uicinus acproxim?,& ς peribüt.Fizc dícit dóminus:Ecce populus uenit de ter; raaquilonis:& gens magna confurgeta finibus terra. ynam) artipiet: crudelis eft (uelim pudens)& non miferebi£: uox eíus quafí mare fonabít:& fuperequosafcédent;prxparati quafi uir ad ο pralíum aduerfum te filía fion. Aüdiuimus famá cíus: diflolutz funt manus noftrz: tribulatio apprehendit ε nos:dolores qfi parturiété.Nólite exire ad agros:& ín uía ne ambuletis: quoníá eladíus ínímíci pauor in cir/ o oSagittà& fcutum(fiue cb cate eos:quía domínus proiecit illos. aute iuxta liter; ne foras exeant,nec deferant mmoe:f,{γι tueant fefirmiffimis munitionib?, f«ια ην Ω. αἰα ΠΡ dixerat: Nolite exire ad agros:X in uía ne ambu; letis:qin gladius ínimici;pauor in circuitu:& fuga dq» phi buerat:docet qd facere debeant:ut couertant fciicer adpoe nitéti3;& hanc firmi, fimà& fecurà habeat armatura. Vbi nos di ximus,luctü unigeni, ti fac tibi: Pro unigeni to, in hebraico fcribi£ "U^: αὐ magis foli tarii S unigenitüfo7 nat: Si er effet dileá? fiue amabilis, ut Lyx, tráftulerüt, vn po, neret:qd& Salomoni deus nome impofuir. Nihil auté dolétius, di lium.Illud dqyqd'nof iterpretati fum?: quia repete ueniet uaftator fiue miferia fuper nos: Lxx. fuper uos,pofüc; runt:cum multo deus mifericordi?dixeritut Ca. VII pertimefcat infidias:S cii pbauerís(ait)& fcie unii ucl fofü perderefi AMatth.a7. c ei?(uper nos,& fuper filios noftros:& nó fo lum ipfi, fed δὲ uicini Erbüm quod fact efta domino ad Hiere; miam dícens:Sta ín porta domus domini:& predicauel lege ibi uerbum(τά δὲ dic: Aw τίς uía ppli delinquen tís,tüc ttelligas argetüi cómixtum are, nulla & proxímieorum,om nes qui legem& pro/ phetas fequun£ iuxta occidentem literam,& nó iuxta fpiritü uiuifi cante:& omnes pari; ter peribunt: quia om nes pariter peccauerüt. cT lDecoícítofis:£cce populus venit cC.Propriehoc de babylonijs ,ppheta£, q uéturi funt cótra populti híerufale:& omnis armaturz ordo defcribit; "&impetus pralíantiü,ut uocis terrore cócutfi, agant poení tentia:& clemétiffimü placet deii. Deniqs datoccafioné ro; gandi dum dicit, aduerfum te filia(ion.Poffumus hoc tefti monio abuti pfecutionis tpe: qi omnis aduerfus nos día, boli rabies cócitat,nullaqy mifcd'ia eft:& quafi uehemétiffi , mi maris fluctus,ita opprimütrefiftétes, o 4Γ Ziudiuímus fam3 cíue c£. Refpodit ppfus;cui;ppheta,immo p pphetà diis babylonijs cómínatus eft:cp antedj ueniant,timorefu perati fint: nec poffint eleuare manus:& anguftíaeos com» prehenderit quafi dolor parturienté:d dolore nihil affirmat Matih,24. b grauius quzfenferüt, eT'Bolíteexíreadagroe«c.Docet Gefi.r».d&uagelitinó effe exeundü in agrü, nec de tectorü altitudine Efa.2.a defcedendü:fed audiédü illud in móte:Saluii te fac. Ad qué Michee.4«a in Efaia δὲ Micheaiubemurcurrereatq; cóícédere.Pracipi£ díte uerbum domini omnis iuda, qui in i portas has, ut adoretis dim; H«c dícit dóminus exet; cituü deus ifrael:-Bonas facite(fiue dirigite)uías ueftras tiis ratione poffe purgari. gredimini per Quo em plumbii mí fcc metallis, quead/ lata,ut matería fepare; tur aliena:& fi forfi tan purgata nó fuerit, plumbüoécófumit,S in nihilü redigit: ita oeeloquiü dor Ctrinarii,& fermo ,pphetic? perit in hís q audire cóténunt. Dicam?& fup his,q ficutafpides furdz obturátaures fuaf neaudiatuoces incatàátiü.Fruftra eim cóflauítargétari? fiue conflator:malitiz eim eorü nó funt cofumpta. Vti nequadj argenti fed argétii reprobü füntuocati:qa diis abieciteos, Principes aute funta diio recedétes fiue inobedientes, qui ET peruerfe ambulant& fraudulenter.(σα VII t£rb(i α C. vt ado:ctís ofim.Hocin ditione Lxx.nó habe£,fed de Theodotióeex hebraico & ftudia additü eft.Imperat aute ,ppherze utftetin por/ ta díii,p quá ad adoradü diim ingredit ppl mititudoutp hancoccafioné poffint audire quz diis pracipit. Per qd'in tellieim? duritia ppfi iudaorü: cp qfi medaces atq; uefanos habuerint ,pphetas, dum p occafione& celebritatéloci au/ dire cogunt uerba diii:& non ,pptet hoc qp uerba fint dfi. (4 δες oícít ofío exercítui«c. Clametiffim?medicus omi uulneratos ulterata funtatqyuío/'. m τιν αἱ ΜΔ| à 3| πα |"dn Ἰ"uir $) ffi ai pum m" e is .&n IbDicremiam qtulnératos cupitfanare medícamine. Ci uando aut dicit Bonas facite fiue corrigite uias ucítras oftendit eas eile per^ uerfas: nihil in(e habere boni. Et quía naturale eft: ut unufquif p natale diligat folum: δὲ nihil dulcius habeat pa 'tria, pollicetur premia obedientibus; Habitabo( inquit) £a Ὑπ fo. 151 (fta«c. Dehoctoco in euangelioaffumptü puto: Scriptum—(7 eft:Domus patris mei,domus orationis uocabi£:uos aut wet p :;-- Ἢ:;: attn.21I. fecífis illam fpeluncam]latronü: Siue ut inalio euangelio fcriptum eft:domum negociationis.Beclefia dei uertitur in Iob.2.€ fpeluncam latronum, quando furta, homicidia, adulteria; uobiícum, ut fecuros 'dehabitatione uos fa; ciam:fiue uofipfos,iu, "xta Symmachum fir/ πα habitatione funda '"bo,quiait: Et confir/ abo uosin loco ifto. 'aq tholíte cofidere in verbío imédacíbue cC. Hoc quod Lxx. in hu ius capituli addidere principio ὁ In uerbis mendactj, quz uobis omnino ἠδ proderüt: in hebraico nó habet. Pracepitauté& tunc populoiudzorum:& odienobis, qui uide iur ín ecclefia con(ti/ tuti,ne fiduciam habe amus in edificiorum fplendore, auratifcp la quearibus,& ueftitis parietib? marmorum cruftis: Et dicanius: Templti dominí,tem/ plum domini,templü . domini e(t.IHlud enim templum domini eft, inquo habitatuera fi; des,fancta couerfatio, 'ómniumqp uirtutum chorus. Deniq infert 'Sirectas feceritis uias ue(tras:X cogitatio ue ftranoabierit poft er/ forem: δὲ fecuti Ποτά” tis iuíticiam:& malti non feceritis, πε effu deritis fanguinéinno; 'centem:implices dfc 'pon(candaligantes:& poft deos alienos non ambulaueritis,peruer & ftudia ueftra Sive adinuentiones ueftras):& habita; bouobifícum ín loco ííto,Siue habítare uos facíam ín a loco ífto.)INólitecofidete ín uetbis médacibus,dicétes: Témplá dni;téplá dni;téplá dii eft: qm fi benedixeri εἰς Siue dírexeritis) uias ueftras δὲ ftudia ueftrarfi fcceri; tis iudici ínter uirum δὲ proximü fud. Aduenz& pu; pillo, δὲ uiduz, non feceritis calumníam, Siue non op/ prefferítis eos); nec fanguínem ínnocentem effuderítís inloco lioc:& poft deos alienos non ambulaueritís ín malum uobifinctipfis, Habítabo uobifci Siue habíta/ re uos facíam)ín ifto loco; ín terra quam dedi patribus e ucftrís a feculo[Ορ ín fieculum.Eccé uos confiditís uo; bis ín uerbís mendadij Siue mendacibus)qux non prov derunt uobis. Furarí,occidere,adulterare,iurare ἀξίαν citerlibare baalim,& íre poft deos alienos quosignora tís. Ecueniflis,& flctíftis οοτά mein domo hacín qua ínuocatü eft nomé meum: δὲ dixiftis: Liberati fumus Siue defiuítmus): eo quod fecerímus omnes abomína; c tiones íftas. INánquid fpelunca latronum facta eft do; tnus ifta Siue mea) ín qua ínuocatum eft nomémeum ο ín oculis ueftris? Eco, οσο fum: ego uidi dicit dns.[τὲ ad locum meum ín filo, ubí habítauit nomen meum a príncipio:& uidete quz fecerím οἱ ppter maliciam po; e pulí mei[[ταοί. Et nüncquiía fedftís omnía opera hac dicit domínus:& locutus fum aduos mane confurgens. & loquens,& nog audiftis:& uocaui uos,& non relpon diftis.Facíam domui huic in qua inuocatum eft nomé meum: δὲ ín qua uos habetis fiduciam, δὲ loco quem. dedi uobis δὲ patrib? ueftrís:ficut feci filo; δὲ proijcíam facrilegia, periuria, hae refeos adinuentío:& oia in ca(celera ueran tur: quando auariciae facibus príncipes inar defcunt:& regü quon. dam opes, uileaut cer te nó uilepalliolii pof fidet, Vn infert: Ego, egofum,ego uidi dicit dominus. Oculi meí cótemplati(unt,quod uos putatis occulti z tenebra thefaurorii, meam nó fugiuntcon fcientiam. Οἱ cum diues effet, pauper ,p nobis factus eft:nunc in nrís diuitijs erube» fcit,& dicit: Va uobis diuitibus,qui habetis cófolationé ueftram.. oC 3te adlocíi πιεῖ ín filo«C Ex prateritis docet prafentia,& dir centibus:Templü dor mini,templü domini, templum domini εἰς & preciofz domus ful gore gaudétibus,Silo ubi primü fuit taberz naculum dei,recorda; tur hiftoriz,de qua ín pfalmo fcriptü eft: Et repulít cabernaculum filo: Vtquóiflelocus in ruinas cínerefq col lapfus eft: ita& tépiüi corruat,cü fimili ha/ bitatio fuerit peccato/ rum. Sicut igitur filo templi exemplum eft: ita téplti nobis,quan/ do tempus aduenerit 2. Co, θιῖ». Luce. d D 5.77.5 LReg.4 .faadorates dogmata; quz de ueftro corde fi mulaftisin malum uobifmetipfis. Vel habitabo uobifcüi inlocoifto,quem uocatis templum dei:&in terram quam: "dedi patríbusueftrís, apoftolis fcilicet& apoftolicis uiris, Velcertefirma ftatione habitare uos facia principio ufq ad finc. Poteft hoc& illis uirginibus cóuenire, quz iactant pudicitíam:& impudenti uultu praeferunt caftitatem: cum "aliud habeat conícientia: δὲ nefciunt íllam dictinitionéapoz y Cors ftoli uirginalem: Vt fit fancta corpore& fpiritu. CLuid em prodeft corporís pudicitia anitno cóftuprato, fi cxteras uir tutes quas propheticus fermo defcripfit, non liabueríte ᾿ b4T'£cce voe cófiditía νοῦίο ín verbío médacá«€. Fruftra £osin templo habere fiduciam, fequentia peccata demon; ftrant.O.uid enim prodeft audacter ingredi limen domus dei,erecta ftareceruice: δὲ nó folum σου ρα δέ manus habe: tepollutas,furto,homicidio,adulterio, periurio, facrilcgio, - Kcultueorum deorum quos neícias Hac fpirítualiter acci dere in ecclefía nemo dubitat, quando prarfentis temporis con(yderantes foelicitatem fua peccata non reputant: δὲ ία” terearbitrantur deum, quía ftatim uindicta non fequitur: Quin potius in tantam prorumpuntamétiam, ut liberatos feputent:quia poft mala opera etiam a cultu domini recef7 ferunt. c 4Γ"IBunquíd fpelunca latronum facta eft oomug uosafacie{9 teftimontj:Putas- Luc.i&. b CA ueníiés filius hominis, ínueníet fidem fuperterrame eq[£tnuuc quía fecíftío vc, mane cófurgcne et loquene τέ, Hoc quod pofuimus,mane cófurgens δὲ loquens:in Lxx.non habetur. Mane autécon furget deus:nó quo aliquod ei tépusabfq; diluculo fit, fed quo póftno&is quiete uiribus corporís inftauratis, anima hominum ueeetior fit:& nequadj uoluptatibus occupata, εἰδίῳ defyderío,audire δὲ facereualeat qua dicunt. Vnde δὲ illud in pfalmolegirnus: Mane exaudies uocem meam: 42,63 mane aftabo tibi€ uidebo.Et in Efaia: De nocte fiue dilu/ Efa. 2.6, f» culo confurget fpiritus meus ad te deus: quonia lux prace pta tua fuper terram. Vnde δὲ filios lucis Paulus gloricfus Ephe,s.l» apoftolus appellat, δὲ nó noctis neq tenebrarum: Nec dor mientes,ficut δὲ ceteri dormiunt:qui dei mandata non fen tiunt. Ο. uia igitur deus uocauit eos de nocte confurgens, ut& eos detenebris liberaret: cóminatur οἷς fimilia fe effe facturü templo in hierofolymis:qua fecit loco filo,ubi ρτί, 1.Re.s.et, 4 mum fuit tabcrnaculüi:ut peccata fimilia, pari fenteritia fe/ nantur.Etquó proiecit dominus femé ephraim,id eft, decé tribus,que uocabant ifrael:& habebant principes propter Hieroboam filium Nabath de tribu Ephraim, quz eadetii appellabat tribus Iofeph: Sicetià hierufalé δὲ tribum Iuda cum Beniamin feabiecturü effe teftatur, Abiecit igitur filas. ' abiecturus £ommen.B^icronymi liber fecundus abiecturus δὲ templum: abiecit decé tribus, abiecturus&:. duas. C. uicquid illi populo dicit, intellieamus δὲ denobis fi fimilia fecerim?. a«T Z uergo nolíozare p ppl'oboc«t. Ne uideatur rogans ppheta non impetrare quod poftulàt: pracipit deus,ne pro populo peccatore,& nullam agéte poe. fuper locü iftum fed ftillauit: ut moderata porti fionificr ΣΙ ἢ. Siaut£in Πα furoris tanta duritia eft, ex(iet fient G εἰ ber fuerit effufusc Sed& cóflata indignatio fic intelligi pt;, utqd diu facerenoluít, peccatori multitudine facerecomy: pellarur. Cum autem deus iratus fuerit: δὲ homines, δὲ ca nitentíam deprecetuse.... quzhominüfunt,fi»(X. uod aute dicit: Et; CM:, milém interitum fufiinóréfiftas mihiillud UOSa fade mea:ficut proieciomnes fratres ueftros,uni;. sri Sd; oftendit p fan&orum: s uerfum feméephraím. Tüà ergo noli orare pro populo.(inquit):haud dubi,| nad rro, hocnecaffumaspro cislaudem δὲ orationem, Siuenec duin furerdomini;&| inrefidere.Vnde&— llOCTecailumaspro eis auda ανν. non extinguetur:quía:] πω gominisioquke ad rogesuttnifericordíam cofequantur). Etnon obfiftas.| non agitpopulus, per, 9^ wt pecutam popuig Ὁ mibízquia non exaudiam te. Nónneuídes quid ifti fa; e beue,— e. ΄$4 7) ἅ duh fes D ΄ ͵: nm ἃ... 3 i ἡ iftum: δὲ faciam πὸ in cíntinciuítatibusiuda,& in plateíshietufalem ς Fili;— ercitu& τέ, υοπῖτο.| genté magnam. Et in onnriiona-dr: πῆ: probauittempliicon, Ὅϑιιος.ε palmis legit: Et ftetit colligunt ligna;& patres fuccendunt ignem:S& mulieres. fequenter reprobat& Phinees& placaui&&— cófpergunt adipe, utfadant placentas Siuechauonas).| facrificigtobliquear| cifuurquaffatioTe— roin Siue militiz:) oceli:& libent dijsalienissStmead.,| 2titeos, ποπ πε, n putatumeiteradiuti| 7,-. δη: T, Kup ratione fui, fed epula/ i INui&g ciam.Aaronquogar. iracundíam prouocent. Nunquid me ad iracundiá pro. rum áefyderio immo: VOR MESURE|. uocant dicit dominus? Nonne femetipfos in cofufioné nei: Qui igne Γ ,ΡΟ Ξ sb ἷ"M* nr auteaif: INonIumlo/: P manure e uultus fui? Ideó haec dicit dominus deus: Ecce furor. cus εἴ PAID: deiira ceffau ie ἧς Ὡς meus&indienatio mea cóflata eft Siue ftillauit) fuper fiis& nó prp: putcem? crudelitatem T.:, i; 4; 4 die qua eduxi eog. deis quero ati uide loc iftum.fuper uiros,& faperiumenta,& fuperlignü— ger πργρεὶ fuper: f epmittat:reddit Ci rcgionis,& fuper fruges terra:& fuccendetur,& non exv.— uerbo holocaufti&ui dicns: bep Homme* tíngue£.FIxc dicit dóminus exercituíi deus ifrael: Ho; anie| *; i* 1,'f3* ΄ ͵» ᾿? vídes quid iftí fiant locauftomata ucftra addíteuictimis ueftrís, δὲ comedi calci dert inta: «c. Vis,inquit, audire η:: ulis lapideis; fcripti Exo Δ΄ propheta cur tibi dixe. te carnes.Quía nó fum locatus cum patribus ueftris;&t ᾿ς digito dei:& poftofr"n tim: Noliorare,ppo/ πο pracepíeisin die qua eduxí cos deterrazgypti, de.. fenfam idololatria ca pulo hocc Hzcefadiit^ uerbo holocauftomarit δὲ uictíimarü.Sed hocuerbum.— Putauitulipoteaiut.— qua fequun£. Et int? unici: tur: ferit(ibi magis fieri ds δὲ foris,inplaris,&— prexcepi eis dicens: Audite uocé meá,& ero uobís deus:— damonibussauferens in exitib* hierufaem:| δὲ nos erítismihi populus:&ambulatein omiuíaquá Puramreligioné man filij ltgna comportàat:(uobisucbenefituobis,Ernz díetti datorum dei: δὲ con; marum carniüd defy ignéX mulieres con/— inclínauerüt autem fuam:fed abierüt ín uoluntatibus (íperguntadipem cii fa μ. τ iiA.:; derium. e«C€tnon: » rina,utfaciütaucWeo—"iue defyderijs):& prauitate cordis fui mali: Πέτα; audíer(it«C. Me dicen.. quasnos plactasir— funt retrorfüm,S& no ἐπ ante.A die qua egreffifunt pa;— te: Auditeuocimem δὲ ero uobisdeus,€ reliqua:non audierüt, nec inclinauerüt auré ὦ fuam,fed fui cordis fe ᾿ cere defyderia:& con». tra Apoftoli fentéti3, qui prateritori obliz terpretati fumus; fiue praparatiories: utom negen? oftendat facri; ficijreginz coeli, quà lunam debemus acci; pere: Velcerte militiae coli, ut omnes ttellas tres corum detetta πογρτεί αι cp ad diem hanc. Et mifi. t ad uósomnesferuos meos prophetas per diem:cófur; gens diluculo& mittens.Et non audierunt me,nec indi nauerunt aure fuam fed induraucrunt ceruícé fuam: X s peíus operati funt dj patres eorum. Et loquéris ad eos inrelligamus. Etpoft::, uifcebatur: δὲ in prio. haclibét dísalienis:-. otnnía uerba hxc,& non audient te:& uocabís eos ,&.. ra feextédebat fecere nó quo fint, fed ἅ(ub gebe Cea ad Έως ος. contraria:ut praterita. nominibus ceorü, da/ fion refpondebunt tibi: Et dices ad Cos:Ἡας eit gem cuperét,& futura con» monib^thurafucen, quz no audiuit uocem domini dei fui:necrecepit difci,| temnerent. Quod dant: δὲ mead íracun: Períit fi corum. dicit:A die qua egre diam prouocét ifta fa; P linam Perij fides,& abiun eitde orecorni funtpatres eorum de. Tonde terra. aegypti ufq ad: diem hanc:omne tem. pus in medio diciteos per offenfam diii trafegiffe: Vnde& cientes:nec intelligunt miferi, cp ifta córentio: non me ledat,que nund: τὰ cómutat:fed femetipfos in con hy j Vg Ί Qd fufioné uultus fur,& in ignominia fempiternà. Cr uicquid igitur facím?, nó deum lediímus: qui ledi nung poteft:fed nobts interitü praparamus,thefaurtcantes iram in die γα. neceífaría fuit euangeltj gratia,quc illos nó fuo metito,fed dii mifcd'ia cóferuauit. ff£t nífiad vos omneeferuos | meos ac. lufta ergo ira diii qua cóflatá eft:& fillauitfuper | Pg Ideo auté diuerfa officia filiorü patriqy δὲ matrüpofuitue:— populi contéptoré durzqpceruícis,& uerba dei audire ΠΟΥ]"an uxorti:ut nulla vtas(it quzab ipietate diffenferit:c€[/380— lentem. uóauté deus,uel denocte,uel diluculo,& in die ret bec oícitofta oeuo:£cce furor meue CQ. ui fupradixerat:— mittat prophetas,fupra diximus. 6 41£t loqueríe ad ο 4 e id Nunquid mead iracundiam prouocant: quomodonunc— oia verbabeceé.Nedubites(inquit)eos induraffeceruicé:| mi dicit:Ecce furor meus,& indignatio mea ftillauitfuperloc^& peiora patribus fuis operatos. Ecce do locii poenitentia- μι i(tumeEt et fenfus:Fgo quidem naturaliter nó iraícor,fed^^ necideoloquorutfiant, fed quia futura funt idcirco pradi Νὰ {1||τ agunt ur mead iracundià prouocét:& meam uidear.. mutare natura, Sentiantigitur rratum:qd? quanti in fe eft,. facere conantur. Pulchreg non(ait) effufus eft furor meus. * co:Saltem nuncloquete eis uerbis meis,& tf nó audiét te: & uocabis eos;& nó refpódebunt tibi. Tanta em eruntfur perbia:ut cii uocaueris cos ad audiendü,nullus reípódere ws Trai dignetur, ^in I2ieremíam-A dignetur.Et dices ad eos: Hac eft gens quae nó audiuituo cem díii dei(αἱ, nec recepit difciplina. Pulchreut anteiam VII £3, perpeffi func: δὲ φ nequad uocetur uallis ipfa echennom, hoc eft,uallis ennom,fiue filiorü ennom: fed ob interfecto ἡ $o. 152 dixinequad? populum fuum,fed gentéuocat. Ω uodlícet— nem plurimorü, uallis occifionis. Tantaautem cedes erit,.. Kintéporeprophetarü ex partefitfactum,&inumbrapre— utinloco prius relieionis,fepulchra fintinnumerabilía: δὲ ᾽ pore prophi parte fi P 9 P| ὃ ceiferit& in imagine:tamen plenius completurin Chrifto,^ quos fepelitenon potuerint,lacerent ab auibus:&a bs quando noluerunt re/ deuorentur. Null! dq cipere difciplinam: δέ a;" SN fit quí abígat, fimilía ePemfuidüiconem* 1 Onde capillum tuum δὲ proijce,& fume ín dírectum,. metuens,& humandi pirum vnde Siem, fiuefüper labía planctum:quía proiecit dominus:& τε! nds ficis Mani; infert: Perrtiides ον:, Nw; TAM elta tr i πὲ ες enirfide^ αἰ σοποιατίοποπι furoris fu.Quidfeceruntfilijiuda—(ubi locus fuerit ΗΝ L εν NA d à^" tumet blat de malum ín confpectu mco dícít dominus:Pofuerunt of ebfcuris snper» RIT dei fideicpcon/ fendicula fua ín domo in qua inuocatum eftnomen Mte ffo. a&LZ.ondecy— meum,ut polluerent eam.Et zdificauerunt excelfaSiue^ teítfacere legentibus, Tm pilum tuá tc. Et Iob s: Mos ri; quanto magis fia no/ xg Tbud P Th ἡ 0 aramtophet, quz eft in ualle filij ennom: ut incende; Qrvanco mass lia no ἣν γα πιστῖο δρίίοος| rentfilios fuos,& filías(145 íone:xque non praxepi, πος odLtquíefcere faciá m Bs ron dT οϑὲ c cogítauí ín corde meo. Ideó ccce dies uenient dicit do; Seir iMac: cá li ils CR confuetudo— füinus:& no dicetur amplius tophet X uallís fiij€f1/.[usfueritin fepulchrae ds à liom, tonderece^— nom, fed uallis ínterfectiois:& fepelient in tophet, eo. i übideun ende! dy ariem,At nunc econ^-£n: 45. iun: an; ant,ibi eorumhuma^ im, trario comam dimit; q po fees Et e fontium populi huíus m bam ta enr cadauera:de dab terc, luéus indicum^ polucribus οοοἶί, δὲ beftijs terrz:& no eritqui abígat. Et— urbe quondam hieru T cft. Omnis αὐτὸ plan; ὡξὲ£: μὴ d n sIudastd ᾖ f falem;& decateris ur ἫΝ Qus&lamstatio pro,* quiefctre facíam de urbibus Juda, de plateis híerulà/— pibus, qua fub illius i phetalis idcirco affu; lemuocemoaud uocem lxticiz,& uoc fj onfí,&uo/ ditioneerant:aufereé mítur:quia ,piecit do; e ἢ: nion: omnís latícia:G CH RCM CERES fponfz.In defolatíonéenim erítterra. Ca. VIII ορ EA me :» e ᾽]-— 222 ΄ neratione furoris ui. e IN tempore illo ait dns:Etjcent offa regis Iuda,& latíoneomnia comple HM uhi quin po offa príncipü eius, δ offa facerdotíi,& offa pphe. px MER rum, Et ppriehocad tarü,S& offa eorü quí habítauerüt híerufalé de fe; ait To 46, Οἵα D ΩΣ GM pulchris fuis. Et expandét ea ad fole,& luná,& ad oem qur αμ :: πρι.: e ermo defcri ipi fides:&ablata cft de mnilitid cceli, qux: dilexerunt, quibusferuíerüt:& poft— i. nro s 9 den; -— repel EO qux ambulauerüt:& quz quafierunt,S adorauerunt. acidi ἢδυπί μίοτα. "T antis.:" 2- ΄ ΄ ado m é ἱ πα crürfl iudamalum^ INoncollígentur,& nó fepelientur:ín fterquiliniá fuper CU WERDE dA n(b IDE meo διε facíé tert erunt.Ec οἰίσοης magis morté Cj uítamn om/ miis; fed uniasro fes Tie τς, ᾧ In tempio: ἐ:::^... Orbi:ita ut lachrimae im deifilijludafaam[65 48 refidui fuerint decognatione hac peffima SÍ Ομ, δέ υπ νεα muli Bal pofuerin, n EN uníuerfis locís: qax derelicta funt, ad qux eíeceos dí/— completa(int offibus pani ees Prinape αν t εἶς dominus exercítuá.Et dicis ad eos:Hiec diat domi,— opm RAE μα μεβηείος appelanur— nus:nunquíd qui cadet;no refurgec? Et qui auerfus cft,^ mor& auri, δι queda qu Τ ΩΩ fiuearam, ἴον e 5 ornamenta uel mulie d A ᾽ non reuettetur,Siue non auertetur)7QQuaré e ἣν P mue, pun phet, quz eft in ualle eno Í M Monat) arecrgo aue! rumud uirord,, in fe/ ue lior nom:illum fuseft populusiftein hierufalem auerfíonecontentío/.— pulchris condere:hze dari locum fignificat, qui fazapprehenderunt mendacium,& nolueruntreuert(, quoq fragebat&efo wm filoe fontibus irrigat:; Attendi diebatáuaricia,ut co^ μ& eftamocaus αἰ ne: i C& luci ,pderétur, Ἐξ d morofus:hodieg; hor ideo primii regum Iu, n torum prabet delitías. Hicautem gentilitatis error omnes da, δὲ príncipum εἰ”, facerdotii ἅ& pphetarti, δὲ uniuerfí nan μι prouincias occupauit: ut ad capíta fontium lucofggamoe/— populiqui fueratin hierufalem,offa de tumulis ,pfereban/ ini. Riffimos,uíctimas immolarét: δὲ omnís prauz fuperftitior— tur,patentia foli δὲ lunz,& omntü ftellarü afpectui tut qui^ (H7— eee nis relioio feruaret, Tophetlingta hebraa interpretaZ,lati^— bus feruierant derelicto deo,eorum parerent afpectibus:& ag*v ΄ g P gu p P m^--"-: i EP 1 ων» tudo:(criptumqp fertur in libro Ἰοίας filij Nun, de hocloco confumpti,in fterquiliniü δὲ cineres lolueren£.Si quís atité es"m qui eft in ualle filiorii ennom,& hebraice dicitur ΔΤ^3 de Bhikitudine peut e E ad πήγα τς pni ueni(/ C;,:: eno et,morté praferret uitae; X remedii infoelicis animar puta/ πων δν ihecetudiems& Ss ΜΜΕ retinreritü. fQ[£t oícee ad cos«c. Poft tanta mala m po id fien, ud gratiam ns Τιλάσπες n bred e μος cis 3P/^ nitentiam prouocateos qui potuerínt remanere: fiue prius 1 pellatam gehennam: cp fcilicet omnis popu'us T322orUm— c veniant ue mínatuseft,hortaturad conuerfioné:& dat, quditi Regg. ibiperierít, offendens deum. In quo loco etiam filios fuos μὲ MU μή " in tgne idolis confecrarint, fiue holocauftum obtulerint: qua nà praceperit eis, nec ulla legís iufferit fanctione.Qud πια Τυάίς, m,{ filepteobtulit filiam(uam, uirgine deo,nó facrificium pla/ cet fed animus offerétis, Neq enim fi canis,aut afinus, aut Mnt immundum quodlibet anímal primum occurriífet patria urit cede hoftiü reuertéti, deo illud offerre debuerat.(41 3deo 7 ati R. ecce oie veniet oícit ἥδ zc. Tempus obfidio is fignificat, 1 Ae$a:;- mp T qd abanno nono Sedechiz regis ufgyad annü undecim ü: f locii poenitétiz.O d'aute iuxta hebraicti fcríptü eft: Ee qui auerfus eit,non auerte£:íllud fignificat,qui a deo auerfatug eft:fi uoluerit ad meliora cóuerti,poffit& dei furoré ad me/ liora cóuertere:& uenienti ob(iftere:& plagas precibus eui/ tare. c([ C uare Gauerfue eft populue ifte(η bierufalé cc. Q.uáto(inquit)magis ego ad poenitentia prouocauií,tanta illi plus recefferunta me:nó tam peccandi ftudio, d tnc fu/ perandi.Apprehenderüt enim fortiter mendáciiiuel idola, T 2 uedpraua, C. £onmmen.Woieronymi liber fecundus ἘΞ uelprauiqueq,ueritati iuftici reuerti, od το nate ona: nce unt inoreeorum.Etpofti nitentíam, audire contemnur 3 iadpoz^— foffiuulner.b qui ipfi erant omnit flagitiorü con, ᾿ς Ü :»í nunt: nec fufficit εἰς Iner.bus. Hac quotidiei du Hagitiorü con, minum deliquiffe,& locutos Renee Eis COR tra do,— mus,dicentebeato mcqu a M in noftro dqs populo ND" inftar equorum&fer/(edomnes— furaris; X reliqua. Qui iplo: ui pradicas nófurandi,..- μ uido σουτ ad pralíü Aütnd t prccatorcs Stdiuite uiderint. Roi d 5 ruentium,nonrecogi,* Mtendi 8L ἃ uS in Ὡς. πιὸ anare cupiuntcontri) ql tantfup peccato fuor— Nalluseft ufcultaui, nemo quod bonum eft, loqui£:— pcc POEM μ edi, quá uo quidí εἴ ἐπ agat poenitentiá fup ῥεζοατοίαο,Δίςεης hoc ílecclieiadigng: 12 intelligimus, ία feat O mes couerfi fi 2 d iníam, uel eorii ucl deomigenere hu; δ ímpetiti Ouerfi funt ad curfum fuü: qfi decipiunt uela jt omi gi b impetu uadé eR qus* qii equus aptunt, uel eorum gi ο^ Hfipettuades ad prada. Miluüs in; qui alios decipi iti : Fw nef: ccelo ο ui alios decipiunt 17 Géfi.$.d num fitad uitia:uel de pus fuü:tüurtar& hírand' cognouit tem dicátoimifacinoree t 1 tépore faluatoris, qfi aduétus fuí: opus ün Ο, X ciconia cufto ierüttépus opertis:pax,pax, c i" M A USE uétus fuí: pplusauté meus nó cognouit íudiciü diii nulla fit pax:& bell i mul inutiles fadi füt: Quómo dicitis, fapiétes ἢ ie ἩΞΉΣΖΙΣ 11(1. eisimmineat peccat p nó fuitquifaceretbo ο Veremédaciü Ρ Es umus:&lexdninobifcüeft?—rum. f« Ghi nt 4 I" num,nonfüitufgad ΟΠ fant, iü operatus eft(tilus médax fcribarü.Cón qz abomínaríoné fece, si .— wnü.Vnde&ipemy,^" l'untlapiétes perterriti δὲ capti ον αν epus M Τσ.(tice ὧν ποτε ρέμα e piecerü"s P ΤΗ X capti funt. Verbüáem dni—hocélegedü θεος κ E rm πὶ p cerüt:& fapiétia nulla eft in eís.Própterea dabo mi fus: T CM T niamdefecit fanus, ΜΕΙῈ5 δίας uxores)eorü externis:- Ὁ ΠΉΪ leibusfuis:inteloe/ qi Rom ena vo iueu. ernis: aetos eorü hzredib?: runtabominatióeas lin ξεῖν: αδὶ un a ε ᾿ RI quia a minimo ufq; ad maxímáü, οὖς auarícíz ftudé* opati Romina arre"T Rent: HDi Cunt aui ppheta ufq; ad facerdoté cücti faciát mé üdéta τοὶ mu τ ες" icüt pofitum qp acerdoté,cücti faci daciít Siue ini tanta erupere effe uolütare uitate),E d uttnedadu Siue ini— amentiam: utneccon μὰ εἰς ,omnica, QUitate). t fanabant cotritione fili πεί τα: fufi: utneccon Μὰ ere peccato€ Nemo. f míniá dicétes: Dax ὧν za ppli met ad igno/ q one cuperét emen; ἐκ (inquit)quod bonum, cs: F ax,pax,cu non effet pax.Cónfufi f are uitía: nec peue/| ur M eft.loquit:quia etià ,p quia abominationé fecetüt: quiní 1lunt, niz fua fcelera confite 1 atth.12.€ ociofo uerbo redditu; g funt confafi,& 16 nínmoconfufioneno!*€ 3dcírco cadit ga νυν 1,& erubefcere nefcierüt.Idcircó cadent in ínter ruenteg«€, Hac] in ". iudicij. θά zbilugg" üetesiin tpe uifitationis fuz corruét dicit dri Inter— funtprzmia eorü qui un MEO dncdocognout tem;— gans coerecab dícit dris:| icit dris. Cóngre eripere necis P pus fuii«C. Pro miluo& 4 δα o€os icit dris: Non eftuua ín uítibus: ut quos: dignitas erat ina qué inerpreaus eg. ΠΟΏ funt ficus ín ficulnea:folium defluxi t menores τὰ Symmachus, Lxx.&€ qua praterereffa fi ge eluxit:& dedieís^nisPopuli mifcerent, irn -"Theodotiojipfumuer τ di os unt. Quare fedemus? Conuenite,& A minimo em ufqyad τε. bu bum hebraicum po/ ingrediamur ciuitatem munitam Siue ciuit: SX— maximi, omnes aua; L fueewywn: Aqui.— tas)& fileamus ibi Siue proijciamur ἰδ): AtcS muni,— rice ftudent&a pror im Harodiona.Rurfum— nofter abiecit: FibD:quia dominus Phetaufgadfacerdov bi: sphirundine, Symma p^ nos:& potum dedit nobís aquam ΙΙ tem, cücti faciüt men» bi chus,cicadam tranítu eccauimus enim domino,expectaui IS-«κοίτα, Vifitatióis auté: Boii lit:quehebraicediié^ erat bonum:t η Xpectauimus pacé:& non tépus, ppinqua capti tig , O"O. Proeoauté qd?: tempus medelx,& ecce formido. uitas eft. b[og curi q: Ido. 616 ἐπε n hebrao[στρ ξ:: fi MAPA πι tranftulerunt: pro fcriptüeftNA— inquocorru inqué ,, fit tempus uifitationif i Vnus auté DEI ἀρὰ d interpretati funt. inque con WEAR E docet desc μὰ Efa.1, a tur: Agnouitbo στ Elaiz principio poní lem;utobfide: dou ium quin in hicrufa; Mad teme os rof iis R uii:& afinus prafepe dii ἤ fui; ftineant Sentra CTS longo tempore,& famis fu am Ω. Φου parua ofla νε ροϊα, mais nó intellexit: uécedatautumnus:& ARCU prat δὲ aftati ia dafeftinantes loca,rigoréhyemi a:&íciantqiíadcali,—bitiscuncta delon: rum cadant folia:uide/ tyi ne;: i-€,& exhisno ietis ci; δ fus ueris principio goréhyemis debeantdeclinare&rur,— enim uuaiin uiti pu on capietis cibos. Non dft RN pont Sp""n id foiiis regiones, Codlum aute— tis:X non funt ἊΝ CP qui Rs uitium non fumi» ν| , oícitío cC. Ad fcribas loqui£ ῥε αντίο, ᾗ([Cuomó arborum pomacernitab in Hee ro Hi Piin| noticiam:& fcribentes fcribunt ini os, qui legis iactant defluent aftate autumnodqp tranfacti rari. Folía(inquit Vi à actis. Dedi ením eí P Ὁ«T C onfufi funt ρίζες: iniquítatem. C) uodqpait:— Praterirecernerent: ο Lenifmeis qua pom dh eiperterríri« captí rent:& maiori dolore ami d fapistes fint qui illa fac aptífünt, Nonquo^ nium abundantia, qua εἰ mítterent,rerum om/ Ad d ciunt: fed fapiéte qui undantia,qua eis tangere non liceb. Td cio códénen£: δὲ ecótrari ἐς lapietes uocat,ut fuoiudi, fedemueziConuenite« í í n licebat,{έλυοις Roin.2.c gine Paulo apio yh fale Er à Λη ftulticia,^ Voxpopuli disi: gearamor cina moni οἱ ἐπ tquia uerbi diii proiecerüt:id Jteipfumnondocese—& cohortantis femutuo, utciuitates i tra uitia confitenttis-"ms Fruftra igitur iactantlegí:ideo nulla fapientiaeftineis,— fiueunamciuitatéhi jifteiditres ingrediant munitas, bn deftruunt..€«TD SCR εδ Τετ operibus Et inam Sti a diis Em RT apte fue Tant,"nn 'mercedé operü fuorü:ut quí uerbi 82t.Receperunt— enim habemus fid i lofier fi'erenosfecitinon A 4:utquí uerbi domini proiecertit, ipfi iM 5 fiducia deprecandi:fiue abíjci ibi ες td HE OBERE Sie iniproiecerüt,ipfi^ Profjciamur inftar ftercorís: Ipfi ibíjdamuribifuue“τ dam hoftibus.Etne mea quiteorum,& poffeffionestra^ quia dulcem í ercorís: Ipfepotauit nosaqua fellis— M: E aer de Due E.A quia dulcem in amarítudiné cóuertimus d ἰὰ auditor agnofcat: A minim putet effefentétia,caufas^ biberemus us deum, Ett talts 1 Timo,€.b riciz ftu agno Σπα T Sd maximü,omnesaua;&expe ον perfpicua eft.Peccauimus ei diio i i: pheta ufqsad facerdoté, qui alio E^ malorüauaricia.Apro^^ tabamufqp nobi ARR ΚΣ nihil boni operis feceramus: pu is et RE ἐπεϊοηίδαυ E gutes X prerantes ΑΡΗ debe/ terrore oia RORIS eei i formidineatqy i ἣν cuta aliena diipiunt: nt: eti ue iniqua faciüit hetis.diificiléi-F erton Ὦ mutatio& maximeiínpro- SU piunt:uel certe mendacii, ut non fit ueritas Fen di nk facit:qua fi fuis locís δὲ caufistem p antur,plana fient qua uidebantur obfcura. UNE ADan"üt ir psi yit πμ d atram αὐ! itis M plo yan Fd Dei ino? ium (ΑΟ αμ” Intl «admi [d bo n IDicremiarmm 84Η van audítus eft«c. Νδιοιξ ut fupra Lxx. tráftulerüt, dixit populus: Ingrediamur ciuitátes munitas, fed ciuitate munitá: ut fignificet hierufale, Déniqy δὲ nunc infert:urbe & habitatores ei?. Defcribit autéa Dan p phaenicé ueniés εἴ exercitu nabuchodonofor,in quo loco fluuius Iordanis oritur. qua Lxx.fu/ tura, hebraicü ,p ueti/ tate rei,iam facta com memorat, δ Γι ecte ego«C. Ο υἱ fint illi qui υοπίθεα Dan: mi díditudinére, cgo mittam uobis ferpétes regulos Siue peffimos)taut ος CE DE degerürfubaliafigue—(ut Lxxtráftulerüc;mortiferos):quib? no eft incátatio: bit capit πω δὲ mordebütuos αἷς diis. 5ΕὈΡ. Etrmordebüt 109 ἀίε es aam tseosappel'anspeffi c HEB. Dólorme? fup dolo— diis infanabiliter.cü dolo/ b wt εκδ mor ros: ré:inmecormeümcerés. re cordís ueftri deficietis,—fonté lacbzymarü 4€ ut Aquila tranituit Ec Í is[τίς populi mei d a loncínduá Si totus itiquit;uértat regulosquiappellané ὃ Ecce uox clatnoris Ἡ izpopulitneideterralongiiquae— js&eum c nequadi μάντης ΡΟΣ uP rg Nüngd dfisno eftín Ποια rex ei? nó eft in ea? Quá ᾿ ἅμα inc lachrymari quo quid(ibi uoluerit: 3 ig e unaninril: ed abundantia(Turmii fcidaduszdiioue IC Cfga me ad iracundiá cócitauerüt ín fculptilibus fuis, eun μα 65 ἤϊε fpeculatores diceret, s Xin uanitatib?alienis? 1 ránfrjt meffis:finitàé tílas:&^— populi mei digne flere nóintelligo: ni(i forte 9 Qb ἢ:: te T ta eírt : nt 2437 5 ον. Mop 3361 ΚΑ ΡΥ oti potero. Larità e obuerbifimlinuding.^09 faluati nó fum.Süp cótritione filíz: ppft mei οὔτε! RR POS. ann Quuib'nóéaitincan! tus fum δὲ cotriftatusiftupor obtinuit me. Nünqd refi/— doloréfuauincantma tatio. Fruftraenimad^ pa nó eftin galaad:aut medicus no eftibi? Quareigit^ gnitudine. Hocuürta deum preces fundit, 8 SR RSS ras ἢ nei? C T| exprophéte déx dni aduerfus(erpentéan nó eftobductacícatrix filie pp 1 fnet. Va. X foria intelligi poteft tiquücolubrütortuo/ κ Vis dabit piti meo aquá,& oculismeis fon/[4L uis sabit me ín fum, qui dei precepta lach 1: δὲ plorabo di cte itv folítadíne εξ, Meli? iri contépferint. Vtamur tem lachrymarü:&plorabo dieacnoctelV— quirefthabirarein ex/ hice durus eos terfectos filia: populi mei.| umm fist Sim ui laluatoris eloquia Η; ἢ, 4... f tant ri iceler quaes e equ:! HEB.Qhlis dabítmeinfo/ sEP. Quis det mihí in fo/ comorari, V& falua lítudíne,diuerforium ία” tor: δὲ derelínquá popu luta meü& recedá ab eis? adueríarfjs poteítati/ bus.(4 olo: me? τζ.Ρτο Qut fupra dixi mus Lxx.fupiori fen/ ventia, quie dia funt., Oui ος adulteri funtsccetus praeuaricatorü. Et exten/ copularüt:ut poneret: ὁ A Dánauditus é fremitus equorá ei?: a uoce hinnituü pugnatorá eius Siue equitatus) cómota eft ois terra. Et. uenetüt δὲ deuorauerüt Siue δὲ uehiét δὲ deuorabüt)ter δὲ iri auditus et fr^» τᾶ δὲ plenitudinéei?, urbé δὲ babitatoresei?, Qtiià ecce ΖΞ. IX$6 trítíone c£. Refpódit deus qp in afflictione hierufalé ipfedi/ dea£ afflictus:& in humana fimilitüdíne(tüpofe contérat, («iBundd refina nó eft(η gáláad«C. Non foli in pracnti loco,fed δέ in multis alijs téftitnotits fcriptutard,intienim? reíinà galaád ,p periitétia porii,atqj medicatmitie:mifaricg rutic dei, dre uülnera hiertmi niequádp cuta/ ta fint;S necdü cicattá $tes obduxetírit ἐξ, eo φ ηδ(int ,pphete, nec facerdotes, απο debeant curárí medi/ lítadíne manfionermi ro/^ torineuagelioloque/ uiífimá, ut relíaquá pera ] aX dà x nebo uos«Et in alio 16 ummeu δὲ receda aD eis. illo qui itelligit fede, Et mordebüt uos ait derunt línguá fug qfi arc médacij,& nó uerítatistcofor tempus petfimutn eft, orm infabiien τατί funt ín terra:quia de malo ín malá ingreffi funt:& m pud es inl deficietis.Inhebraio ntnenó cognouerüt dícit dis, Vnüfquifggfea proxímo^ caro: a Demaload ren am d et fuo cuftodíat:& ín omni fratre fuo non habeat fiducia: meh rel, GusMaueqdnosin qaoisfrater fupplantatione fupplantabit:& oisamíc?— anc iilo de βεκζαν RERRU pedum e frauduléter incedet:& uir fratre fuà deridebit,S ποτίτα, 8s ad pron e^ trat& habenté sus tem nóloquent.Docuerüt em linguá fuáloquiméda/ aii em tráfeunt fidi: GRE ciumSiue dídicit em lingua eorum loqui médaciá) tut M etinm fe de legéda ης ens inique agetét, laborauerüt:Siue inique egerüt,& nó ín/ πρὸ tier ICTU CUM Ίντι, termíferunt ut conuerterent). Hlabitatío tua in medio RD. preconibus SP ip dolíiin dolo, Siuc ufura fuper ufuram,& dolusindolo) 7 I S ECAR A d tío«C. Fletii defcribit renuerunt, oirimiferíarü; qp nort & ululatü urbis hieru cognouerüt drim: coe falem ingreffis hoftib?. e«T^fHundd ofisno eff(it fion: aut rex eí?no eft(0 eazSiue diis ipfe eft rex. Aut certe ἀπο δά pa trem:rex refert ad filiü: iuxta illud qd? fub noie Salomonis bi.7La(cribit: Deus iudicii tui regi da:& íufticía tua filio regis. Vtautéuox clamorisfit in hieru(ale:€ clamor ipfeueniat deterra longínqua,cauía manifefta eft,cp diis nó fit in ea: rex illius rece(feritab illa. f&[ αν d me cc. Receffitauté inquitab εἰς diis:quia me qui diis δέ rex illorti erf;idolorü cultu ad iracundíam prouocarüt, g€T Z ranfür meffíe«c. Rutfum pplus loquié,quí in hierufale diuturna obfidione cóclufus eft:cp mutata fint tepora,& anni circulus euolut? fit:& ois eorü fpes icrita fuerit,atqp tráfierit. b€f€oupcon * τοί fit prauaricátiti: St armantiü lingua fua inftar extent arcus ín bla(phemiam:cofortaticp funt ín terra,ut mereant audire: Terraes,& in terr ibis. n 6Γ πανί fe a pzotí mo fuo cuftodíat 4C. Hoc loco utendii e(t in tépore pfecutio/ nís δὲ anguftiz:qri aut rara;aut nulla fides eft: qfi πες fratri nec χίπιο credendü eft:& inimici hois domeftici eias:qrí iuxta euágelià: Tradet pater ΠΠ; δέ filius patre: diuidetit duo in tres,& tres in duo. C, d'qp infert: Docuerunt linigua fua loqui médaciti:fiue didicit lingua eorü loqui médaciüz oftendit confuetudiné mentiendi quodámodo itr naturatrt uerti:(tudiofecdp eos agere,ut agant iniqua. C) uodq: feqai/ tur: Habitatio tuà in medio doli in dolo:,ρρτίς ad ,ppheta T s leo i C D batur: Víqsquo fuftí/ Matriz; ἃ co fcriptum eft: In tpé"Trero,s.d bit& tacebit: quonia Míchee,2:à f$.8.b Michee.7.b Zommen.IDicronymi liberfecundus fermo dirigitur, cd? habitet in medio populi métientis: fiue ut Lxx.tranftulerüt: V fura fup ufura, δὲ dolus fup dolü: Et φ quotidieaugeant fcelera:& nequadj eos prioris facti poe nitéat, fed nouis prateríta cumulent.Hacfaciétes, οἵ agant ftudio, ut nefciant domínti quí hacnon facienda pracepit. Θ΄ f»oprerea bgcoíf cítoite cc. Cr uotienf/ cuncp angufttjs(ία; cemus,mala recipim? a deo:& examinamur pfecutionib?:ut quic/ quídin nobis adulte; rina materiz eft,tribu lationum& miferiarii .exurat ardoribus: Ar eentü em dfii,iene exa minátii, pbatü terra, purgatü feptuplum. b4[$Pagítta vulieráo língua cozti«c. Omis hzreticus qui corda uulnerataudientiti;& Ῥτο, 4.4 nefcietiü(criptü:Om; ni cuftodia ferua cor tuii: fagittam poffidet uulneranté:& in dolo loqui£.Cunqp ore fuo pace ,pximo repromit tat,occulte tendit infi, dias.Sequétibus auté uerficulis in quib? di; cit: Nungdfup hísno uifitabo dicit dris:aut ingente huiufcemodi non ulciíce£ aia mea£ crebro ín hoc,ppheta abutic:ut cum fingula malorü operi enume rarít inferat fe iufte fa; cere qd facit. cT δη per imontee affumam flet&«c, Superuenicte babylonio exercitu, 8Ζ cücta uaftátefolitudo puínciz ,pphetat: cp : planctus in montib?, fletus fitin deferto,fi/ ue in femitis folitudi/ 'nis:q uniuerfa defece rintatqp fuccenfa fint: δὲ nullus fit quí pter; 9 renuetunt Siue noluerunofcite me,dícit dominus. Pró; pterea hxc dicit domínus exercitui: Ecce go conflabo Siue igne examíinabo) δὲ pbabo cos.Quid ein aliud fa cíam a facie filiz ppli mei? Siue qd fada a facie malicia: υ fili pplí mei?)Sagittáuulnerans inen eorü.dolá lo, cuta eft: ín ore fuo pacé εἴ amíco fuo oquit:& occulte ponitei infidias; Nungd fup hís nó uífitabo dícit dris: c aut ín gente huiufcemodi no ulcifcet anía mea? Supér mótes affumam Siueaffumite) fletü δὲ lamentü:& fup fpeciofa Siue femítas) deferti planc: qm íncéfa funt: Siue defecerüt),eo q» nó fit uir Siue ho)pertráfiens:& no audierüt uocé poflidétis Siue fubftantia: uolucre coclí »[ορ ad pecora míorauerüt δὲ recefferüt. Et dabó híeru falé ín aceruos arenz Siue in tráfmigrationé)& ín cubí; [ία draconü:& ciuitates Iuda dabo in defolationé:eo q ε nófit habitator. üis eft uír fapiens q intelligat hoc: ad qué y bü oris dni fiat ut annüciet iftud: quare perii terra& exufta eft jfi defertü, eo q»nó fit q pertráfeat? Ét dixít dris: Quía dereliquerüt legé meá quá dedi eis, & nó audierüt uocé meam:& nó ambulauerüt ín ea:& abierüt poft prauitaté cordís fuí:& poft baalim ds di; t dicerunt a patribus fuis. Idcircó haec dicit dris exercitu deus ífrael: Ecce cgo cibabo eos,populü iftá abfinthío Siueanguftijs::& potum dabo eis aquá fellis:& difper/ gam€osin gentibus,quas non nouerunt ipfi& patres corum: δὲ mittam poft eos gladíum donecconfutnan; s tur, Hécdícit dominus exercitui: Contemplamíni Siue íntellicite)& uocate lamétatríces,& ueníant:& ad cas qua fapíientes funt,mittite:& properent Siue loquan£): feftinet&aflumant fuper nos Siuefüper uos)lamentü: δὲ deducant oculi noftri Siue ueftri) lachrymas: δὲ pal; & ciuitates illius redieantur in folitudinetn:necfitin ea d. uini fermonis habitatío:'& ille qui dicit: Inhabitabo δη». ambulabo ín eis:& ero deus eorum. píene quí(nrellicat boc: etad quem v vtannuncíet íftud«c, Interrogat propheta fi quem fapienz €&T&uío eft vir(a). tium ín híerufalem ga leat reperire:& eorum ad qs fiat fermo dei, & quipoffint atnunz cíare domini uoluntar tem:& caufas reddere cur Iudea redacta fitin folitudinem:& oni, nibus interfectis nul» lus remanferítqui per eam tranfeat.Etindu, cit dominum refpon,dentemf caufafqired, dentem: Q uía dereli, querint legé cius quà dederat eis:necaudie,rínt uocem eius: nec: fecerint quz pracepta fint: fed abierint poft prauitatem cordis fui,. Ergo nó in noftra uo; luntate, fed in domi/no confidendum eft. Prauum enim cor ín Infrt ri emnibus.Et:Decore Mattugb: de noftro exeunt pef, fimz cogitationes.Et '. poft Baalim( inquit) abierunt, quos didice: runt a patribus fuis, Baalidolum Πάοπίο». rum eft: X eftnumeri fingularis: Baalimyo pluralis numeri.Ergo nec parenti nec maio; rum error fequendus: eft:fed auctoritas fcri pturarü, δὲ dei doce, tis imperi. fd[ 3d» círco becoícít oomín? exercítué oue ffraelz f£cce ego cíbabo eost. populi ift abfintbío: Τζ. Poteft δὲ deuicino: tempore prophetari ςquando capti funt a. εἰδῇ oro oomínífigg^4 τ᾿ 'ram gradiat cefis om; om d Chaldzis:& proprie nibusmnibilgreman, pebrznoflrz Siueucftrz) defluentaquís:quoniáuox—'dehoctemporequan ferit, qd? fpirare poffit vod vedete' lamétationis— do difperfifuntingen: δὲ uiuere, Vnde p pof tibus,quas non noue fidente,Lxx.tranftule runt fubftantize:qua hebraice dicitur YV3e':& fubftantia hic non ΡΓῸ ουσία πος efbeffentia accipitur, fed pro opibus.. atq díuitijs. C) uod infert: A uolucrecoeli ufq; ad pecus recefferunt& abierunt, hoc oftendít quod[αρς diximus: iram dei uniuerfa fentire:& non folum aues aeris, fed δέ pi "Trepo, fces aqua deficere. Iuxta Tropológia, fletus affumit füper montes,& lamétatio fup fpeciofa deferti: qri principes pec; . cantecclefiz, S nihil in ea inueni£ fübftantiz dei: necaudi£ uox domini ecclefiam poffidentis, per fanétos δὲ αρβίοος , uiros:&auolucre cocti ufdp ad pecora:ab hís uidelicet quí poffuntin fublime afcédere ufqpad irrationales&(implicio res ὅς qui recefferüt a cóciliabulo dei: oT(£t oabo bíe; rufalem(η aceruoeareng! fite(tranfinfarationé«c. Cum ecclefiaftici uiri& doctores quíqs defecerint:tunc datur hie rufalem in tranfmigratione ftue in aceruos arenae: ut hare; ticus in ea fermo praualcàt: δὲ efficíatur cubile draconum; rant ipfi& patres eo/ rum:& in toto orbe díuifi: cibatiq: funtabfinthio, fiuene/ ceífitatibus& anguftíjs: Btacceperütpotum aquam Οι quodaut malorum fignificat magnitudinem:& fempiter? num captíuítatis iueti. Aut certe p ignorantia legis dei, pro: Chrifto,antichriftum fufcepturi funt. Mittitur autem gla/" dius pofteos, ut ufq; ad interitam confumantur.Vel certe: gladius qui eos diuidat:& non patiatur in malum habere cófenfum: ut difpereantín eo φ mali funt. 64 ρεοοίαε. tormínue exercítuum:£ontemplamín(/fiue íntellígítezz vo.-. cate lamétatríces et veníant: et ad eae que fapfenree fünti míttite: et pzoperent fiue loquantur: feftínenr et affumant fuper noe i fiuefuper voe lamentii zc, Propter futuram ca^ puram δέ euerfionéhierufalem,lamentatrices uocari itl etqua folentin luctu uoce flebili,& lacertos manibus uerberantes,ad lachrymas populum ,puocare. Hicenim mos ufcp hodie permanetinludaa:ut mulieres fparfis crinibus: AE nudatiíqy: ET n 1 Í/ i16 1 p ji gi ii ἡ 4 di pir ut 3 git ap r H i us d 3 Qd 3 Ui " Jg ᾿ ín IDieremiam C^ nudatifqype&oribus, uoce modulata omnes ad fletii con; citent.Scautem iungit deus compatientis affectu, fiue pro; pheta:ut quicquid populus fuftinetipfum fuftinere δὲ fen; tirefe dicat. c uod autem infert:C) uia uox lamentationis audita eftde fion:ftatim fequi£ quziftafituox. ουδ Kw x Φφο, 14 metentiii dimitti£,& utinutilis nó colligit. Per queoftéde/^. reuult cantà in hierufalé& circa urbé caede futura:ut nullus fit qui(epeliat corruétes. o€T Il2ec oícít oto: 186 glozíet fapiés ín fapíéría fua cc.Omis homini aufert fupbia,dü δὲ fapiétia fortitudo X opes eorü reputant in nihilu:& ifta eft vaftatí fumus« confu fola gloriatio, ut f fi vebeméter:quía oe/"a;, eC a& intellieat cp ipfe fit Vox ie ΗΝ do uaftati fumus δὲ confufi uehementer? Quia dereli; ricordi& kdkium tium fion: quomodo, E ἢ ἢ;: e: iuftíciam fuper ter uaítati fumus, con/ quimus terram: quonam deíecta fant Siue abíccimus) ram:cpomnia dei pro fufi uchementercSta/ e tabernacula noftra. Aüdite ergo mulieres uerbum do; pidenta& iufticiagur timq fibijpfi refpon/ TRA: είμαι ernentur:& qua no: ime n, λος affutmat aurís ucftra fermonem oris eíus:&do unen quen flationis exponüit di; cetefilias ucftras lamentum:& unaquzqp proximat| rerauonéiufticia ple; citescQruiaderdiqui— fuam planctum. Qu uía afcendit mors per feneftrasno;— jy fint atqy rationis: mus terra noftro uitio E: Hac enim fola placét auppecatoMdeieta[ἐτασι[ηστο[]ὰ eft domus noftras: difperdere paruulos—deo:&inhis uolütas font tabernacula πο’ ς de forís;tuuencs de plateis. Loqüere:hacc dicit dotin?: illiuseft. Vbifüt ergo: ftra:que quafi prate/ ina η] d Í nifi qui dicunt hominem debant.Dicanthoc&^ ftercus fuper facié regionis(fiue campi):& quafi(πῇ— bitrio:& fic datá liberi in pfecutione quondá ῃ παπί του 5c dici arbitrij poteftatem:ut crediti turba: qmid ὃ polttergum metentis:X non eit qui co igat.L-Iec dici— qe mifericordía tolla/ circo ufus fu y düs:INon elorictur fapiens in fapientia fua:& non οἷο fura fetis Vnde confufz:.quia dereli/; e i; ἢ Ἀ: AS poftolus affumés queinteidmi&de Γίετας fortis ín fortítudínc fua:& non oloríetur díuesin^ poc reGimonig ponit feruerint: tabernacula diuitijs fais. Sed in hoc οἶοτίοξ qui eloriatur fcire(fiue fua. bá Ziudíteergo.—;... 11. s. e:: riatur,ín domino οἷον mulíereo verbum. 007 intclliger c)& nofce me:quía ego fum domínus qui fa/ retur. e[Eccc ica mni. Infuperiori cío mifericordíatn& iudicium δὲ iuftici in terra. FTec— venititoídit ofio c vift capitulo dixerat; uoca; INA ini m tabo fup orm qui cír Mp amesseg cnim placentmihi(fiue quía initisftuoluntasméd)—(actam paper pepn, niant:&adeas quafa.« dicit domínus.Ecct díes ueniunt dícit domínus: δὲ uif πιῇ c£ Multa ex qua pientes funtmittite&^ tabo{ρου omnem quí circücifum habentpraputium:, dampartegentium,& properét: Nunc quaft: maxime quz iudez prafentibus loquitur, faper πογρεῖιδὲ fuper iudá, δὲ fup edom,& fuper filios paleftinzcp. confines: in νε, αν. Ammon,& fap Moab, δὲ faper omes quí attonfi funt funt shed pepu ceraotu atcp octor;::". ο:: ci it: pracu ατοἂῖ οποια 1n comarhabítantes in deferto:quía onmes gentes ha/ pueagyptij&idumai lis ceffantbus a do^ bent preputíum.O mnís autem domus ifrael incircüci//— ammonite;& moabi, &rína,ifta audiat uer/ πῇ rd Ca X ta,& omis regío farra» bum domini:&affu/ 1Junt corde. rad cenore quz habitat inr Bunt feno. ud Vdit&merbutmn qd' locitus eft dominus fuper foede ἃ i sius eiusidoceatc 1Mas.:* ᾿; Ρ 5" M e EGRE fas planctü dm uosdomus ifracl.Hxc dícit domínus:iuxtaui^ anonfi zug emnes ct caufaíe lachrymarü: Αἱ.& asoctíum nolite dífcere:& a fignis cclinolite^ habitantes in deferto.. Ω μία afcédit, inquit, o Non igitur gloríati de: mors per feneítras no: ftras: ingreffa eft do/ . mus noítras. Q.uod: ᾿ς quad δὲ fpüaliter poffit intelligi:eo cp p οὓς fenfus ad antze interitii mors introeat peccatorü:tamen δὲ de babyloniorü , impetuintelligi pote(t:qp táta fit fortitudo& uelocitas pra/ liandi,ut nó expectentreferarefores: fed per feneftras& te éta confcendát:ut domos uaftent hierufalem,Pereünt auté paruuli qui foris funt:& egrediun£ de hierufalem: δὲ iuue/ Mo5is.5. nesad dj fcribit& loánes, q nó ingrediunt p artà X angu/ ' flam uiam qua ducitad uítá:fed ambulàátp plateas de qb? 3 Wash," fcriptum eft: ΟΡ lata δὲ fpaciofa uia quz ducit ad mortem, c6 Zoquere becoícit ofa! τ cadet moatícíná cc, Verbühe braicii qd trib? literis fcribit"y à"V: uocales em in medio: n& habet: cófequétia& legétis arbitrio fi legat"2^ fer, moné fignificar:fi Ὑ morté:fi 32 loquere. Vi& Lxx. δὲ Theodotio ἄκουε illud ργατοτίτο capitlo:ut diceret:difp metuere:qux timent eétes:galeges ppforü uana funt. bet Iuda qui mixtus; . eft cum gentibus fu/ prafcriptis,eo cp prae putium non habeat,fed exlege dei circücifus fit: cum& alíj hzcfacíant qui legis mandata non feruant& ignorant deüt ifrael. Nec prodeft circücifio quain fignum data eft: nift. mandata domini compleantur:ficut& coma qua gentem:. fignificant:non robora corporum δὲ fortitudinem pugna: torum.Q.uodd fequitur: Omnesgentes habent prapu tium:omnís autem domus ifrael incircumcifi funt corde: Hüc habet fenfum: Cü prater zgyptios,idumaos,ammo: nitas,& moabitas,hifmacelitas in folitudine commorantes: quorum plariíq pars circticifa eft,omes aliz nationes ín te to orbe incircücifzfint carne: omnís domus ifrael incircti cifa e(t corde,non carne:quz incírcücifio ducit ad mortem, Illa enim carnís,hac fpiritus eft. Ca. X δις verbum αὖ locutue eft oomínue fuper . voe oott?? í(rael. lec oícít ofio(uta νίαο nolíte Q.uialignü exemplum. υἱ glo/ 2,Co«0,d ψ ig dé puulos deforis sitmenes de plateis morte. Agla ro& ofcere:ca figníe celi molíte metuere c, Proprie rl Symmach? tráftuleruüt Acaucop.i. loquere: utiperet de? p; V aduerfus eos loquitur qui uenerantur cocleftía: uit ue. phetz loq que fequunt: Haec dicit diis& reli. FAR& quz in(igna funt pofitaannorti,téporü,menfiü,& dierti, Ων fus.Cüafcederit mors p feneftras noftr asxingrelafuerit^ ab hís eftimantregi humanum genus:& ex caufis cocleftiü util domos hierfm,& paruuli iuuenefq de foris perierint ím m terrena moderari.) uodqp ait: Leges fiuelegítima populo» "d tcis:tüic erit morticinii eortt, fiue cadauera mouet ft rumüuanefunt,omnem humanam fapientiam futilem effe mp. nus fierquiliniü fup faci terra: δέ quafi ftipula qua polt erg, demonftrat;& nullam in fe habereutilitatem, M. nis: T 4 ϱ Quialígnd à 1 3 y | 1 | L | : € £ommcern. loieronymi liber fecindüs a«T ufa lanum oec(οἷευ pcídít opue manuá artíficío«£. Defcriptio idolorüi qua uenerané gentes. Lignü,inquit,de faltu pracidit. Materia ergo idolorü uilisatqpcorruptibilis, Opus manuü artificis. Cü'artifex mortalis fit: mortalía εὐ» go& illa quz fabricat. Argento δὲ auro decorauitillud;ut fülgore utriufqy mate; ri: decipiat fimplices. Ω. αἱ quidem error ad rios υἱῷ tranftuit: ut religionem ín diuitijs E : Qiia lignum de falta preciditopus manutim artificis ín afcia:argéto δὲ auro decorauit illud: dauís δὲ malleís fis appellatur ccelihabet fimilitudinem:& tamen intiold τά eft uerborum artificio fiue producta.Si enim uoluerit de cipere, nó potent. Et aurum deophag. Septem nominibus apud hebrzos appellatur aurum:quorum unum Την di, citur:qd' nos diceré poffumus obri gum;ut fplendeat η fü» perficié idolorum, qd intrinfécus lignü eft ui lifqy materize, Hiacyn; the operiuntur& pur pura:ut füperficie fui arbitremur. Clauis& tnalleis cópegit, ut nó diffoluatur:fiue ut nó ' moueat, Quanta ido lorü potentia, qua fta ré per fe nequeunt nifi élauís€ malleis com pinganéeIn fimilitudi nem palma fabricata, habent pulchritudine metallorii δὲ picturae arte decorata funt:fed utilitaté nó poffident qua prebeant aliquos fructus artifici. Et nó loquen£. Nihil em in feuitale habét:De qui "Pss b busfcriptü ἐπ: ΟΝ Πα) bent€ nó loquentur: aures habent€ nóau dient.Portata tollent: Fortior ille qui portat q illa que portantur: imo ín illo fenfus eft: in hoc figura finefen^ fu. Noliteergo timere ea,quia nec bene face; re poffunt nec male, Solent emn pleriqj gen tilii daemones colere nenoceat,& alios exo/ rare ut praftét benefi/ cia, Vnde& illud Ver: gilíanü eft. Nigrá hye mi pecudem cephyris felicibus alba.CLuic qd deidolis diximus, compegittut non diffoluatur:Siuenon moueatur.In fi militudínem palma fabricata funt;& non loquentur; portata tollentur:quia incedere nó ualent. INolite ergo tímere ea, quia nec male facere poflunt nec bene. INón eft fimilis tui domine:magnus tu: X magnum nomen tuum ín fortitudine.Quisnon tímebitte o rex genti? Tuü eft enim decus ínter cunctos fapiétes gentid;& in uniuerfis regnis eorum nullus eft fimilis cui, Pariter fa; tti& fapientes probabuntur:doctrina uanitatis eorü lignum eft. Argentum ínuolutum fiue productum de tharfis affertur:& aurutn de ophag.opus attíficis δὲ ma nus ατατῆ. Híacynthus& purpura indumentum eo/ rum: opus artificum fiue fapientium uníuerfa hxc, Dominusautem deus uetus eft:ífte deus uiuens δὲ rex fempiternus.Ab indignatione eíus commouebitur ter/ ra:& non fuftinebunt gentes comminationem eius.Sic ς ergó dicetis eis:dij qui colos δὲ terramnon fecerunt, pe »reant de terra δὲ de his qua fub ccelo funt, Qui fa; ct, Siue quí fecít) terram in fortitudine füa: prxparat orbem in fapientia fua:& in prudentia fua extendit clos. Ad uocem fuam dat multitudinem aquarum in ccelo:& eleuat, fiue educit, nebulas ab extremís ter: rz:fuleura ín pluuíam fecit:& educit uentum(fiue uen tos)de thefauris fuis.Stultus factus cfvomnis homo a fcientia fua:cofufus eft omis artifex in fculptili: quonia ΩΣ, fal'um eft oculos decipiant dum cclorum fibi coloré & regria ccxleftia polli centur:& tamen opera fapiétum funtunitier, fa hzc, qui in fzculo fapiétes putant: czte/ tüapudCGet ftulti für; Domínus auté deus nofter,deus uerus eft; illa ergo uniuerfa mé, dacía.Et ipfe deus ui; uens:igitur illa mor/ tua qua finguntur,Et ille rex fempiternus, Hareticorumumbra ad tempus preualents fed longo tempore cor rüpunt. Ab indigna/ tione eius cómouebi£ terra:hi qui terrena ha bentopera:& terrene. fimulacra cófingunt, Etnon fuftínebuntg? tes: nequad populus diii fed gétíu multitu do,qua dei commina tioné ferre nó praua lét. c[ Sícergooíce tío είσ:ο d ccloe«rer ránofecerfit«c. Falfis dijs δὲ qui artificiofe cópoftti funt,ifta dict,* da funt.Illi em nec cáe los fecerüit nec terram; Qui coopatores funt chrifti,dij uocantur: ad omnia d:gmata; qua funt contraria ue deus ritati referri poteft. Et ipfi enim ingentia pollicetur, δὲ fimu; lacrum uani cultus defuo corde confingunt. lactant gran^ dia:& ad decipiendos fimplices quofqy,quafi aureis fenfib? δὲ eloquíjs argenti fplendore fulgétibus, imperitorum ob, ftringunt aciem:& a fuis inuentoribus fublimátur: in qui, bus nulla eft utilitas,& quorum cultura proprie gentium éft,& eorum qui ignorant deum. b 4]οπ eft fimílío tuí ofie imagnue tu 2C. c nó füftinebüt aéteo cómínatione eius, Hacin Lxx.non habentur: fed de Theodotionis zditione in plrifcp addita funt: δὲ cum iuxta literam uideantur per/ fpicua,íuxta Anagogen magnam habét difficultatem, Να]; lus enim fimilis eft deo uero, eorum deorum qui haretíca arte finguntur. Omnes tímebunt eum: quia rex gentium Tro. ος cft.Principium enim fapientiz timor domini:& de eo profi cimus ad charitate ueram, Tuü eft,inquit, decus. In ucriz tate decor:in mendatio turpitudo:djuis heretici iuxta fapi entiam mundi quz deftrue£fibi fapientes effe uideantur: tamen in omnibus regnis quibus lacerát ecclefiam, nullus 1Co.rc eftfimilis tui:dícente fermone diuino: Perdam fapientia fapientum:& prudentiam prudentium reprobabo. Simul fapiétes δὲ fatui funt. Doctrina eorum pro qualitate ingenif uel uilis eft, ligno comparatur: uel fimilis argento pro» pter eloquij uenuftatem. Affertur de tharfis. Tharfis uel re gio indiz eft:utuult Iofephus: uel certe omne pelágus ται; drip doctrinà eccle/ : fiaíticà, magna ex pte fabricát domi. o«['€uí facít fiue d fecít terrá ín foztítudi/ ne[04 τζ υἱ facit terra in fortitudine fua,de? pater eft.Fa/ Cit autem in fortitudine fua domíno faluatore. Chriftus ei t.Co.1d dei uirt? δὲ dei Γαριξήα.(Ο ui ipfe ert δὲ prudétia in quo ext& dit coclum.Ipfe eim dixit δὲ facta funt:ipfe mádauit δὲ creata s, sb funt:lóquens ad fili:Faciamus homínéad imaginem& fi Geiut militudinénoftrà. Ad uocem(πῇ dat multitudine aquarü in coelo. Omnis em doctrina domini de cacleftibus fluit di cente Dauid:Pluuià uoluntarià fegregabis deus hareditatí 5,675. tuz δὲ in'irmata eft:tu uero pfecifti eam. Et eleuat fiue edu: cit nebulas ab extremisterra. Nebulz fiue nubes quibus gf, b mandauit deus ne pluerent fuper ifrael imbrem, educütur ab extremitatibus terrz,quarü una nebula lequeba£: Puto eim nos deus apoftolos oítendit noui(fimos tandj morti de 1.Co49 ftinatos:quía fpectaculum facti fumus huic mundo:& an gelis δὲ hominibus. Fulgura in pluuíam fecit. Cum enim imber de caelo uenerit doctrinarum,& arentía hominum corda(atiarit: tunc corufcationes inuenies, δὲ clara fulgii/ ra fapientiz. Et educit uentos de thefauris fuis:in quibus factus eft omis homoa(ciétia. Licet ille Paulus: licet apfus Petrus:licet Moyfes δὲ Abraham faptétes fint:ad comparà tionédei cuncta eorü fapientia in nihili deputabi£: unde& Cui fatuü dei fapiéti? eft hominib?, Cofufus eít omis artifex in 19 fculptili ᾿ Ε 1 | 3 E] | rin | Ἴ 1 ] 4 1] E] i ! | | ] funtomnes thefauri fapiétiz& fcientiz abíconditi.Stultus Col14 κ. ντ ΣΣ m Iri (trs ΠΝ à ty "rs να ἐμὰ "ing REN I lis; AS uw 4n Ibieremiam fcifgtili, qui de fo corde fimulacra confinxit:Falfumdp eft - gd'conflauit.Si autem ftultuseít omnis homo a fcientia: - ftultum eft omne falfumqp qd? fecit, Et non eft fpiritus in eis. Notandü cp& in ifto capitulo,uentus& fpiritus, uno omes funiculí ef oífruptífunt4t. Subuerfionturbis(uz tài facile plangit híerufalem:ut nequadj muros δὲ moenia, omnia funditus eruta fed tabernaculi atqy tentoríj ablatio/ né putes. Tabernaculü inquit,hoc eft, habitatio mea, repéte fublata eft: Ouines funiculi mei difrupti funt.Seruat tabee τς ficatióis uocat, qui in * o hareticorü mentibus nó poteft inueniri. Va pa funt& opus rifu di gnum. Ὁ υἷς em non . fideat cum hareticoge fimulacra perfpexerite "Autenim ruftica funt uz dicun£,& Ποπ nc cópofita,& reperit argentum:auscerte de roprio fimulata fen/ fu:& fruftra auri ima/ ginem pollicentur.In A Dii tépore uifitatióis fuae iiti» Codd peribunt. Ad tempus qiti: ualet harefis,ut electi Rt ie quig manifeíti fiant [n PENNE me' uifitatio dei uenerít δὲ byte: ecu? ei? Πίτα pípexe eit: autpulchrofermo a HEB, apud hebraos nomineappellatur W^. Spiriti auté fancti falfum eft qd'conflauit,& non eft fpiritus ín eis: nana funt,& opus τα dienum: in tempore uifitationis fux pibunt, Non eft hís fimilis pars iacob.Qui em forma; uit omnía ipfe eft: δὲ ifrael uirga hareditatis eíus, do; tinus exercituum nomen eft illi. be ΕἾ Cóngrega de terra confufioné tuam qua ha/ bítas in obfidione: quía hzc dicit domínus: Ecce ego longe proijcíam habi tatores terrz ín hac uice: δὲ tribulabo'eos ut ínüc/ & pbatifint. ΟΠ y níantur. Va: mihi. fuper contrítione mea peffima SgP. Congregauit de fo; rís fubftantià fuam qux habítat in munitione. Quuía hzc dicit dominus: Ecce ego fi upplantabo ha bítatores terrz huíus:& tribulabo eos ut ínue/ niantur. Va fuper con/ naculi metaphorá:fiue omnes pelles mea có/ ει(πε ΕΙΙῆ mei exie7 runt a me: fiue. pecov ramcea:qd'a Lxx.addi tum,non ftatiuxtahi/--ftoriam. In longa eif obfidione quomoedo oues& pecora auferrí poterant de hierufale, quz etiam fi fuiffent, fames confumpferate Et non, ínquit, fubfi/ ftüt fiuenó unt. Neg; enim tranflati funt in chaldzam:fed magna prs eorum ínterfectà penitufgy deleta eít. Non eft qui extendat ultratentorium meli: Vatt Vigion] "m M ferum p oic ii mua μή nut "n να ζην ulii ifii? pda fiat unis ΠΝ S ja xui sui M yi 0n ΠΝ Ἐ E LIT NA X js Iu! m pont pulus sin pid n ἡ" ὡ opi Vidi xe iC Β-(αἱ fecit omnia τῷ ἣν" plafmauit, tam in ani; imi mo d in corpe. Et ifr? Lo ys, A Ji^,: - iacob,eorü qui fupplà *€os.Pars autéfancto; "rüm deus eft: de quo - rit,omnia conticeícüt. laga mea, Nó eft fimilis his pars tidie deftruunt hareti propheta dicit: Pars mea ἀπο. CL ui ei for -miauit omniía,ipfe eft: e(t.Omnis q directus "án deo eft,uel fenfu cer mítdeüifceptrü eft ha; ' reditatis eius, Cui?no mendfis omipotes eft.$ " fiueuirtutum: hoc em "fonat díis exercituum: qd ín hebraico fcriptü :eft, dominus fabaoth. : a iCoarega oe terra cófuftoné tuá que babítae ín obfidío/ ime c. Przcipitur hierufale,ut quícqd habet foris(ήδη, ínurbem munitiffima congreget:& longe obfidioní paret alimenta.Se ei nequa ut prius de futuro& longo tpe có; "minarí: fed íà de uicina captiuítate, qua íamiaqy uétura fit. "Congrega inquit,& de foris δὲ de terra,hoc eft ex aeris fub "flantià tui fiue cófufione: CQ. uícqd em habes, cófulione di p eft:quzlicet prepares hac,fup his diii dicta cognofce. cce ego{η hac uice in ifto tpe, ρῆς ἃ fiueinftar funde iacia longehabitatores terrz hui?.Pro quo Lxx.interpretati[τε fupplátabo δὲ cadere facià.Pro d uerbo hebraico yv Aquila€ Symmachus interpretati funt σ-φευδενήσω. Et eft fen(as:Inftar funde cum omní impetu abifciam,& fic eos obíderi facia:(icqp tribulabo δὲ coanguftabo,ut omnes in ürbereperian£,& elfugere nequeant malü. b 4Γ ὣς míbifu per cótrítíone meapelfima plaga mea. Iuxta hebraicü ipfa hierufalc loquítur, qp uehementer aftlicta fit& plagam fufti neat infanabile. Iuxta Lxx-uero propheta loquitur ad híeru falem:& plangit eam fuper cótritione& plaga fui. cef£go θυ fri plane bec tnfirmítao mea eft«C. Τρία loquitur hie; rufalem:quicqd patior, mea culpa patior: intelligo uulnus meum qd apprehedit me: fiueiram domini fuítinebo,quo niam peccauiei, o€[-abernaculum ineum vaftatum eft: « Egó autem dixí:plane hac ínfirmítas mca eft, fiue uul/ "tauereiudeos& quo;» nus meum;& portabo illam.fiue apprehendit me.1i bernaculü meü uaftatum eft:omnes funiculi mei difru/ pti fant(fiue omnes pelles meze concifte funt)filij mei exierunt a me(fiue oues mez):& non funt: non eft quí extendat ultra tentoríum πιεῖ(fiue non eft locus ultra tabernaculo meo):& qui erígat pelles meas.Q üía ftulte egerunt paftores:& drim no quzfierunt:propterea no wirga hareditatis ius.& intellexerunt& omnis grex eorum difperfus eft. Vóx auditíonis ecce uenit,& comotio magna de terra aglo/ nís: ut ponat citfitates iuda in folitudiné: δὲ habitaculü draconü:fiue cubile γείου. Scíó die quía no& ho; "mínís uía ei:nec uiri éut ábulet& dirigat erefTus fuos. m": qytt non eftqui me ínftau/ σα tua,: rü ἰδίας fundamenta: δ quiad folum ufq; pro ftrati funt. e ϐέδυα ftulte egerátpaftozeo «οὔ nó gfierunt«c. Per tranflationem pa^ ftorum atqp ouium, rincipii culpa€ difp 8E populi defcribiturz Quia enim principes ftulte egerüt,nec quz fierunt dominti quem toto debuerant corde parereidcirco€ ma7 la uenientia non uide» rurit:fiue non intelle, xerüt dominü:X om^ . nis multitudo hierufa lem hucillucqg difper faeft. f«I, Clox aud tíonte ecce venít τζετ babítaculum οζαζοπᾷ fiue cubile ftrutbíonás Etut Symmachus interpretatus eft, firenarum: pro quo in hebraico ΗΝ pofitum eft. Verba propheta. Ecce,inquit, fonitus δὲ fremitus babylonij uenientis auditur: magnaqs commotio fiue terremotus de terra aquilonis: ut omnes uf bes iudez habitatoribus interfectis redigat in folitudinem: δὲ faciatpro hominibus dracones habitare:& cuncta απί; mátia uenenata,fiueftruthioncs:quod& ipfum animal[ο lítudinis familíare eft:& in defertis nafcitur ac nutritur.Aut certe(irenas, monftra quadam δὲ daemonum phantafma; ta poffumus intelligere. Haec omnia quz δὲ prateritus& prafens fermo defcríp(it, ad perfecutionis ecclefia refera/ mus tempora:quando tabernacula domini fubuertuntur: & omniís habitatío ecclefie redigitur in folitudinem. Etut ifta uniuerfa ueníant,culpa paftorum eft:qui ftulte egerunt δὲ dominum non quafierunt nec íntellexerunt eum:& id/ circo grex oinis difpfus eft. g€T&xcío οὓς quía non eftbo/ Corripe me imínío vía ef?:nec vtrí eft vt ambulet z oírígat ereffua fuos.— Erubefcant noui pradícatores,qui aiunt,unüquéq fuo ar/ bitrio regixcti& hic propheta dicat:nó eft hominis uía eius: Et Dauid inlyrico canatcarmíne.A domino greffus homi; nís dirigentur;& uíam eíus uolet nimís.Siue hic fenfus eft: Quod a babylonijs fuftinemus,nó e(t eorum fortitudinis: fed noftri merítí& indignationis cuz, Corripe me die T3$56.d £ommen. Dieronymi liber fecundis 8(T£orrípe ime fie«c, Hunclocii& in pfalmo legimus: dinem:non aliqué locam poena ferri materia preparatum?|£^| j ΜΠ B 37 Dnüenein furore tuo arguas me:nedp tira tuacorripiasme, Ὁ[Cit fufcíté(uramentéá αὖ(urauí patríbue MR Meis G ji 97772 δ Eteftfenfus.Meremur qdéofia qua fuítinemus,& multo . meremur maiora d patimur. Verüitamen hoc obfecro:ut tne efe«c, Patres uident accipere, quando accipiunt filij, δε abraha promiffio completur ín pofterís. Terram autem la; quaft pater me corripias,nó quafiaduerfariussutmeemenz— cte& melle manantem,Hyperbolice debemus acciperepro il desd üt,& nn Ρυ: rerum omnium abun| ES nias dfi ínimicü. Caftí 4-- Καπ. 4, dàtia:uteft illud;* E Hebresi.b gasemomnefiliaque 5 Córripe mne dfemerütamen in iudicio& non ín furore^£55 illis ferat Na Veg ο reipis:&poémdolo— tuo;nefortead nihilü redigas me.Effunde índignatío;— bus afper amomum," ré-ac flagellti emedas f OM 5 üt te.& fi" A Etiterim.Et paffim ri t 5.78.5 hiefmHoftesaürqui em tuam fup gétessqua: nó cognouerütte,& fup pro/— vis oras, mn» nó ποὺ eütteX,puin uincías fiuegenerationes,quazcnomen tuum non ínuo/— preífit.Autcerte Tro, Tope|i ue regiones qua 2 UR ati 4. noinuccauetname—Cauerunt:quía deuorauerüt iacob& locum eius cofum; Pe m μδε p Ri equas RH de; pferünt:& decus eius uel pafcua diffipauerunt:fiuead—&iecdefiam fent; in entfentireiudicium,(5. 1:, 1’ in qua paruulíatg lar Di (edindignatione.Tra, iOlitudínem redegerunt, 5| Ca. ᾿ XI ον" didifti e nos utemé/ b Erbüm qd' factü eftad Hieremiáa diio di; fid ut[ollim? folidi gi ΡΗΝΟ ἡ cens: Audite uerba pacti iue teftamenti hu;— cibücape. eqf£tre i rauauerüt iugu futi: b uin irs:[ροπάι τ οἰκί: zimen-" ΕΠΙ ΠΟΠ pepercerunt:“Ἰ 115:5ζ loquimini ad uiros iuda δὲ habitatores ofie.Pro quo Lxx, Ῥί] ui δ Panis am p hierufalem:& díces ad eos: Hacc dicit diis deus ifrael: a Mic Gc εᾶ m5] s ;;: ug,, ignificat) tr. üt, jm nitus deuorauerüt:&« Maledictus uir quí non audierit uerba pacti huiusqd' της P dicia[? in tátà folitudinérede pra&cepi patribus ueftrís:in díe quaeduxi eos de terra— tribus ucftrís datur J| i gerüt hierfm:ut& pu; ide£ f di Saudí. tisterrálacte& melle Exo4,b3| ii τι em iia GN δὲ facite omnía qux prxcipío uobis:& eritis míhi ín po ipfishodiecomproba κ. ü tuü interfi/ i id: ἘΦ Hn. ἵ cree Ca. ΧΙ?pulum:& ego ero uobis in dominum. Vt fufcitém ἐιν 1!; |“τοῦ«ὖ ramentum quod íurauí patribus ueftrís.daturum me^ uocemdni:&cupitue] ii μαι(ΣΟ eisterram fluentem lacte& melle:ficut eft díes hac, τὰ effe& in perpenii s 2 er: re ην ος ΤΕς, permanere que data" .. miídaoo, ἐ Εετξίροπα[& dixizAmé dre. Εἰ dixit dóminus ad me,. funt. Vndeait: Vere it míno bicene: gie ποαίξογατο: uel lege omnía uerba μας ίη ciuitatibus iu;— dHeimplefügd'poli&—. ii fba pactí«c.Non qdé Ari Ἢ 3; cítus es,fiue fiat die: H τ F cüpofiüinttlofub^da&foríshierufalem,dicens: Auditeuerba pactí hu;— hoc εἰ fem mancat| ist quo tpe,udlfub ἅτεβε ς íus δὲ facite illa, Qüía conteftans conteftatus fum pa;— qd dedifii.[{ξτον ἂν δὲ ἅτο anno eius, hac Suelos(ndi duxi sufg, Efe φάπιε vocífera IT pph etia facta Πε: fed tres ueltros 1n die qua€auxi eos de terra ΟΥΡ: u Φ re vel lege 4€. Clamé; e inteiligim*, uel priori ad diem hanc, Maneconfurgensconteftatus fum δὲ ἀΐ tiffimus deus frequ&| it pphetiz& tépori haec i: Audi o: indi? 4 futura pradicit:ut p efle iungédasuelcerte— X: Audite uocem meam:& non audiuerunt, necindi;— edes ud mu 15 pn aliqd? Sis usi nauerunt aurem fuam:fed abicrunt υθιαίς quifq; in pra/ d μηϊαιες molliatur,] tir u prioris pphete huc: γε end; τ raedicit autétà in ur? μι diwadpphesifaanef Uitate cordis fui mali:& induxi fuper eos omnia uerba be hicrafalé pfotis in E fe fermone. RR pacti huíus quod pracepi ut facerent(δέ non fecerüt),— agro:utquorücómur ibsi etat ῳ ucbü Ες Ér dixit démínusad me: Inuenta eft coniuratio ínuí; δὲ dene E Es Aqla& Symmachus ii: à€: nitudo fit. gr€uía 1 tn femperpadü:lxx.& τίς iuda:& in habitatoribus hierufalem:reuerfi funt conettano cines Ἢ Theodotio, teftamen/| ad íniquitates patrum"Ori uinoluerunr Μπ patreeveftros c. fri tum interpretati funt. a: 4 patru; fuorum Priores quino; pacti buíue quod pzg/"m Proprieautemnücad| audireuerba mea.Echí ergoabierütpoftdeosalienos— ceptur facerent. Huc| rai hierlm δὲ ad uiros tri utíeruirent— ufcp in Lxx. non habe fig bus iudz fermo dirí/ tur. Q.d'g fequi£: Et pe gitur... c 4Γ 2!»aledí;:. nonfeceruatab eis po ΕΠ ctue vir quí nou audterít verba pactí buíue«C. Non pro^— fitum eft,& cum fuperioris capituli fine fociatü:in quofcri, hy pter generís priuilegía: non propter circücifionis iniuriam— ptü eft:auditeuerba pacti huius:& facite ilIa& nó fecerunt, ling δὲ ocium fabbati:fed propter cbedientiam,& deus efficitur— Quid fitaüt demane cófurgere,& dei uerbap spphetas eis ful populi ifrael,& ifrael populus eius.Ethic qdéquaftadfer/— frequéter ingerere,& educereeos de egypto,& fapius amo; dbi uos loquitur ut placeat deo.]n euangelio uero dominusad^ nere& dicere:audite uocé mea:& illos abíjffe poft prauitaté 1 nir Τοῦ, 1ς.1}ν difcipulos. Vos,inquit,amici mei eftís fi feceritisquzego— cordis fui:& poftea eis reddere qua merent δὲ accipe: ante lj, przcipio uobis. Iam non dicam uos feruos:quia feruus— íam diximus. b ἄΓιξι οἰχίεοῆα ad me:inuéta eft coíuratio J Pis nefcit quid faciat dominus eius. Vosautem dixi amicos;— ín vírío(uda«C. Pro coiuratione,quá nos iuxta Symmachü bla quia omnia quecunqp audiui a patremeo nota feci uobis,— interpretati füm?: Aquila,& Lxx.& Theodotio σιωδεσμόμ Ἵ ity Ibi..a Cücpamicimei fuerint, deamicis εγαπίζυπείη Ε]ίος.Ο τος. tranftulerunt:quá πος colligatione poffumus dicere. Vnde:"-— ΓΝ quotením receperunt eum, dedit eis poteftatem filios dei^—& Athalia ciiin téplo(ibi parari infidias deprehédiflezeodt 4.«d y dapi Matth,s.g ficri. Vndeamicis& filijs precipit: Eftote pfecti ficut δὲ Ρα’ uerbo locuta eft, Coniuratio,cóiuratio. Proprie aüt hocuer* 1 tàn; ter ucfter perfectus eft:fimilitudinem ímperans,non qua— bo(cripturaabuti£ quàdo nó fubito fortuito peccato:fed] πχ litatem. Ftibi obedientia màdatorü eft: hic fimilitudo dei.— paratis infidiis δὲ coiuratione tenditur ad delictum, δὲ ρα ty Q.d'qiait: In diequa eduxicos deterra σουρεῖ de fornaz M Dicitqs& patres δὲ filios una mete ρατίαρ fentétia,neglecto deo idolà ueneratos; tam ifrael uidelicet j? domü i s ta ceferrea:dat nobis intelligentiam cp caminus& fornax fcr; 1 menteunoqp ftudio id agunt,ut dei mandata contemnant:. rca atqj fuccenfa,tribulationis δ΄ poena fignificet magnitu; ἷ és Reg. t, diit 1114 fedt a 4315. Legamus Regü sata»& Paralipomenon li^ n IDieremiam. V: ες eR tamdecem tribus dj duas,quarü imperium erat in híe/ μὴ ἡ rufalem;ut quorum in contemptu dei unum ftudium fuit: ar fitin fuftinenda captiuitate(upplicium. 4&[€»uiobzt cc oír oio: cce ego índuco füp eos mala ve dbus cxíre nó poterüt:c clamabüt ad me«r9 egaudía eoa«C. NO exau/ buit'extorquee. Per» rum, Scdim ἐπί numerum ciuitatum tuarum erant qua difcimus,etiamfi..- di tui iuda;& fcd'm numerum uíarum híerufalem Ρο! ' ubi dicitur ad hierufalem: Ego te plantaut uineam frugi: tw '“ΧΙ fo. 136 féram:omnem ueram: quomodo conuería es in amari/ tudinem uitis alienae Quando deftruuntur maetriz illius. & uaftat eam aper de(νίυα:& omnes beftize deuorant fru; ctus illius:dicamus iftud capituli principibus ecclefiarum, tium nomina:& redé/ ptio peccatorum mi^ düs non exaudierít,ne ws jupe: à tatur in laudem: nec quaj εἴς ceandum€ fuiftisaras confufionis ad liIbandum baalim, Tà ergo^ meminerunt uiduail necconfugiendumad^ poli orare pro popülo hoc:& ne affurnas pro eis lau; liusineuangelio:qua damones,q cultores— 4.- GT νε,: v: in gagophylatiii duo fuosadimuarenóopot dem δὲ orationém:quiía non exaudíam ín tempore ἐλ) ara mittendo,omniti füntfedad ἀπ auxi— morís eorum ad me: ín tempore afflictionis eorum,^ diuitü uicit donaria. τυ! cito iratus fle/: eL£tooinínue exer; Εξ mutat fententià (í&hi qbus írat? fue/ eitcómutét. Totü aüt qd' πᾶς dicit,ad tribü ὁ Qüideftg, dile&us meus in domo mea fecit fcelera multa? Nunquid carnes fanctzauferent a te malícías tuas ín quibus oloríata es? Oliuam aberem,pulchram, cítuum quí plantauít te τί, Oliuam,inquit, uberé, pulchram, fru; iuda pines x urbem^ fructiferam, fpeciofam uocauit domínus nométuum: tuus aq plátauit.Sed ' hierafalej qb? ínftat ca: vo i ana A pem Φα ἃά uocem loque ptiuitas. b[&cóm ad uocem loquela grandís exarfit ignísin ca combu τα κα εἰ πεν Pomumert cinta ε fta fntfruteta eius.Et dómínus exercituum quí ρίάπι— madefcédic&cofum, tuará erant οὕτυί(0. bios;& ínueniem? iu; dá& híerufalé multo ᾧᾷ ifracl. peiora fecif/ fe: ut Qc habebantur? bés,tot haberet& ido lorü fpecies. Et quot erant ín urbe hierufa/ leni platez& uiarü ca pita:tot haberent aras in confufioné fuam in quibus idolis baalim uicimas imolarent,—. εἰ Zuergonolíoza/ repo populo-boc«c. Pracipit Hieremiz ne ucitproeis diim de; ES praxari,in quos iam eft confumata fent£tia:ne uideatur ofa tiocius infirma:& propríjs fceleribus nó exaudiri. Noli,iri quit,orare pro εἰς nec laudem affumere:ut replicárido ueté, tis hiftoriz clementia, qua eis femper mifertus furn:& lau dando,meam nitaris mutare fententiam. Etfi enitii hoc fece ris,non exaudiam eos:quí me neceffitatis tépore rogaré có gütur,Ex quibus difcimus, fruftraaliquem rogare ,p alio, cii ille nó mereatur accipere p quo rogat deus. o«f&»uid £t q oilectus mete(ή oorno mea fecit fcelerá multa«C. Di/ caufatn meam.. - letum& amantiffimum uocatpopulum íiuda:qui ini teni/: " plocius pofuit δὲ ueneratus eítidola: δὲ in eo fe putat iram dei placare)fi multas hoítias immolet:& gloriatur ifi facrifi ciorum multitudíne,quz malitias peccatorum auferre non poffunt. Cóparat aut? hierufalé fiueomné populti iudaorii οἵίυα pulchre atq fructifera:quee exaltata per fupbià: πε quad egit humiliter:nec intellexit creatorem& dominato; rem fuum:fed elata per fuperbiam,& locuta granditer,do/ mini igne fuccenfa e(t:íta ut comburerentur δὲ redigerétur ad nihilum rami fiue frutetz eius:id eft omnis populus ad/ ueifariorum gladio deleretur, Hic feníus& in alio loco eft; tauít te locutuseft fup te mali pro malis dom? ífrael ὃς domus iuda qux fecerunt fibi ad irrítandum melibany t tes baalim.Tü autem domine demóftrafti míhí,& cog nouí:tu oftendifti mihi ftudia com;& ego quafi agnus. manfüuetus quí portatur ad uíctímam:& non cognoui quía fuper me cogítauerunt confilia. Mittamuslignum ín panem eíus:& conteramus eum deterra uiüentíum: & ne memoretuf'homen eíus amplíus, Tu autem do; mine fabaoth quí íudicas iufte:& probas renes δὲ corxuideam ultionem tuam εχ εἰσ; tibí enim reuclaui . uertun£ ad poenitentía pfit oés ramos tuos: Propterea q teplataue. tat, πῆς locut? eft fup tc maliinó iniqtate fe; tétiz,nec fubita prauá tate fermonis: fed pro malis quz fecerit fibi don ifrael& domus iuda,& ftudiofe egerüt ad iracüdiá ,puocarét. Cüg poffit dc? facere quz uult, reddít cau/ fas ne facereuidea£ in/ ἐπῆε: fcd^m illud qd (criptü eít: Vtiuftifice ris in fermonib? tuis :.&uincas cü iudicaris. k ded E τ fq[ 7-u atitofie oemo (tratti míb( e cognouf εξ, Omni ecclefia: ifte eft cofenfusz ut fib pforia Hieremiasá chrifto hiec dici itelligat, cp ei patet monftrauerit quó ei oporteatloq, δὲ oftéderit illi ftudia iu^ daorti;& ipfe ἅΠ agn? duct? ad uictima,no apuerit os fuiíz '' Propterea '& nócognouerit, fubaudit peccatü.Tuxta illud α ab Ἀρῖο dicit: C. ui cti nó cognouiffét ροςςαεῖ, ρ nobis petia factus eft:& dixerint; Mittam? lignà ín pane ei?:cruce uidelicet ir corp? faluatoris.Ipfeéft em q ait: ἔσο fum panis q de coelo deícédi.Et eradicém? fiue cóterani? εἴ ας terra uiuetiti. Hoc ein fcelus animo cogitauerüit:ut nomen eius delerent in per etui. Sed ecótrario iuxta affumpti corporis facramentum * loquitur filius ad patrem:& imprecatur iudicii eius dü lati : dat iufticiá:& infpe&torérenis δὲ cordis inuocat deü:ut ipfe reddat populo qd' mere£;& dicit: Vídea ultioné tua ex εἰς: eorum uidelicet qui in fcelere pféuerant:& non eorum quí 3.Deillis ait in cruce: Pater ignofceil fis, qd? ením faciunt nefciunt, Reuelatcp patri δέ aperit cau fam fuam:quía nullo fuo merito, fed fcelere populi cruci/ fixus eft dicés: Ecce uerit príneeps müdi hui? δὲ inuenit in * menihiLludai& no(tri iudaigátes hac ex pfona Hieremiae dici intelligunt $.2.d $79. dit deus in Rao nen quid eft ῳ ΝΑ ceffitatis& anguftiar:, δν:; in domo meafecit fce» oi Πρ μωρ d iuda pactum meum qqd' pepigi cam patribus eorum. Miehus qui im sk x,Re2$a sauipa Λα. η. Vis μὲν ΤΟ ἢ na diripiant& nona à emn philifim agmina ἢ Qüáobrem hac dicit domínus: Ecce ego índuco füpet— ferantmalicias cordis Mforalidis uerb dii eosmala:de quibus exíre non poterunt:€ damabunt fui, putátfedei shut: non meruiffetaccipes^ 4 Lise: ο νο ΡΟ αν nalrafpe in tíam mereri; Nüqui Coucrfuseitad phítho ad me;& non exaudiam eos. Etibunt ciuitates[μα δὲ res Caere auferéta niffam,utab idolisdi/ habitatores híerufalem: δὲ damabunt ad deos quibus τὸ maliciaftuas ín qb* fceret,cpin(tátiaoratio[αρ: LM τ gloríata ese Atnücpu VS Ki Aa libant:& non faluabunt eos ín temporeafllictioniseo;— Biorcientarofere) €tiferà uocauit te dris. libátes baalim ut me. δν$0. ὴ Τοῦ.όνε Luc25.8 Iob,14.d £omnten.lieronymi liber tertius: ὧν Ἢ ptuagefimi fecüdi pfal. mi breuiter fentétia có prehendi£: in quapro P372 pheta ait: Tz bon? de? ifrael,his qui recto füt corde. Mei auté pene moti funt pedes: pene eífuft füntgreflus mei; quia gelauí in peccato. : qpfperat: bene eft omnibus η prauaricát δὲ iniqueagützPláta(ti eos δὲ radice miferüt: ρα fiue genetauerüt filios, δὲ faciüt fracti: ppe es tu οτί eorü: c&lógearenib? eorü. Ettá de noftí me:uidifti me:& pbafticor meü tecum: congregabo eos quafi gregéad εν kara Πο ς ΤΩΣ δα:uictimam. rat:corauté eíus lóge eftame. cé[£rtuoo míne ποῖ! me: vídifti me zc. Nullum inquit fcandalü eft qv impff. fiueomnes haretici p tempore floreant: Tu. em domine nofti me, -&uidifti me& ,pbaffi cor mei A€ E diciintellipüt:qui ppter uaticinit futurorü,&ingruentlà— dientia:tiquido ποτ ατα ορ capturas mala,hac εἴ a populofuftinuiffecófirmát.Sed— domini OR TR αι υϊτοα ρα qui quendi:: G * nefcio quomodo poffintapprobare crucifixum effe Hiere/^ maximehabit. ντ εργα ας νοαον CN( miam,cti hoc fcriptu/ apiid δν mn qUoS extrema ue.: d ranon memoret: nifi Pra h ΜΗ ΕἸ ΑΕ nit lentétiamt obfidio, f forte cogitauerm& à FrÓptereà hac dicit drisad uiros anathotqui querüt τὶς apalis, gladio, fy. l nó RE ure animá tud:X dicüt:INó,pphetabis i noie dfii:&t nó mo, Νεαυπέτος ee: ad vires anarbor«c, licrisin manib? noftris. Propterea hxc dicit dis exerci ενα molta' Videturhocfuperio^— tuü:Ecce ego uifitabo fup eos:iuuenes moríent in ola;— mur IU amftqua. f rifententiz contraire: dio:filicc"m; 30, i ὃ regulam: Cb omy.*.- μ qua uolumus appro lo: Hir) con δὲ fili:(ΔΙ morient tn fame:& reliquiae nes prop heta if ty] s ex perfona chríti mon eruntex eis. Inducam ením malum fuper uiros Put SURE RR Γ »(Te i; d Á e..σ”: UR{1(ii TIER EH a qua θην anathot,annum uífitationis eorum,& quicquid iuxta pr εἰ miz:qui proprie habi: fens f Ὡς cópleti fi... vi qui prop in Hieremia,hocinf tabati uiculo anathot: tup: de emi, nm Li RE qui ab hierofolymis tribus diftat milibus. Sed fi intelfe, E RU 2 ii.] μ ^ 132 xerimus etymologia opidi Anathor, qd'interpretaturobe,—. Commentarij fecundi in Hieremiam própheri finis,. i DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN TERTIVM COM" MENTARIORVM HIEREMIAE AD E VSEBIVM µ. PROEMIVM 2 αἱ νοὶ βμ e[| Eram angué fabulz ferunt,nmultis ex medio capite pullulaffe ferpétibus:& Syl| s f Biallam Siculi monftrum freti:facie quídem uireinali:fed fuccinctam canibus,miferorü» up fe lacerafle naufragia:iücto in eodé littore firenarü mortifero carmine:qua utuitaret Ἢ EX mmestil| V li(Tes Flomericus,daufiffe aures dícitur:& malá inexuperabile;prudéti uítaffecó, is filio. loc cgo cum facere cuperem δὲ hareticorum rabiem dedinare:& iuxta Hifmeniam,mihi] iu canens& meís,illuda; ppheticü reuolueremn:Cü confifterec aduerfum me pecatorobmutí& Hb|; f lui de bonis:non eftpaffus diabolus me ean quícte cótentü.fzripturarü fanctarü explany^—| ii tioni infiftere:& hominibus lingua mez,hebraorum, erecorumq, eruditionem tradere: fedíd|...'^ :,“ LI ΄ d Li x ΄»»: i À ΄^ Ὕ»- E ΄ π i agit diebus& noctibus:& aperte& per infidías: ueris fal(a mífcendo,immo uníuerfa médada ii fubdolo melle circüliniens:ut qui audit uerborum dulcediné;uenena pectoris non formidezpa ὀἐ cem pollicetur,ut erauíora bella exetceat:ridet;ut mordeat:maná offert;ut ex improuifo fimpli,| rin εξ interficíar Abner. Nímírü bocillud eft qd'& Apfus loquebat:INon ei eius ignoramus aftur m tías.Hic tacet;alibi criminaturzmíttit ín uniuerfum orbé epiftolas biblínas:prius auriferas,nune ps maledicas:& patíentíá noftrá de chrifti humilitate ueniemté, male confciéti fionü interpretafs^ οἱ Ipfeqy mutus/latra: p alpin canégrandé& corpulentü: δὲ q calab? magis pollitfeuireggden—|. tibus:-Tabet emi progeníem Scoticx gentis,de Britannorum uicinia: quiiuxtafabulaspoetarüà——| inftar cerberi fpírítuali percutiédus eft dlauo:ut xterno cá fuo maoiftro Plutone filentio conti; ὦ ςοίςατ, Verum hoc alias, INuncín Hieremíam tertíum aggrediar librum: ín quo conabor frater sa Eufebillatiffimos explanationis campos,angufta cometaríorü femita coartare. nex COMMENTARIORVM HIERONYMI ribuspacépeccatorü uides&£;Sed proprie cótra fiareticos IN HIEREMIAM PROPHETAM dicic. C) ui cü fint impf uia eo ,pfpat:generatq filios eot" i pmi quos in Πατεῖ deceperüt:& prauaricat€ iniqueagunt: ita]“ἰῇ LIBE R TE RTI VS.., utecceéfià fpolient: δὲ düin prauitate fentétize pfeuerátjia/ οἱ mq Ciftue quídeee τ ofiefi oífputemtecá τῷ;^—&antíea deo effe platatos, δὲ radice mifitfe:generaffefilios Ma Τη Cam iw Om Raum n γα; ἢ, omes» η 1, cüchrifti nome fapi? ΟΝ ἡ«υἱέ 5 2ftus quídé ces tu offe: fl OÍf oic μαδιοιοα.͵ δι unique- ms 7 iisque mA Τη T4 ü:iu/ Vi T4 Rv n puté tecü Siue ga fatiffaciá tibi): uerütamen fred E&apd t ifta difputatio eft:& fe iudídaloquaradte.Quid eftgpuíaimpionz lushiclabifmehono——— nu £e Luc.Io. buy qu (i fnt: trier ig nnt yit nsi niv jam tín iar [πε andi πη git Ἔν viu αἰ " ji os ini un qmm ἐν” eB, c jii " ^in IDieremiam cor medm tecum.) uem ita nouit pater deus quomodo fi lium fuum? Nemo enim cognofcit filium nifi pater:& ne/ mo cognofcit patrem nifi filíus:& cui uoluerit filius reuela/ re.Licet,inquit,proficiantlicet filios generent& faciant fru étum harctici,S prope fis tu ori eorum;& longe a renibus eorüid eft,cófciétia:tri| "ποπ parua eft confola, Cus, NIS$o 17 nificefarem, Ὁ T fielíquí oomf meam/oímífi beredítete Ο mes τζ.Ο ui in euagelio locutus eftSurgiteabeamus hínc. γι κ 14.d Et iterum:Relinquet uobis domus ucftra deferta: hicetia Lucsg in ,ppheta eadem cóminatur:& qd? facturus eft feciffe fe di cit: Hareditas enim diii ifrael δὲ funiculus hareditatis eius, : Qd atit ait: Dedi di; lectam anima meà ín tio p quafi pecora fa,& probafti cot tneü tecum: Cogtega eos quafi Sfegem^ maniiinimicorii cius ginat ad uictima. Có. a ad uictimá:& fanctifica eos in die occifionís. Víasquó— lllud efi:poteftatéha; Tog, ro, d grega eos ín urbé hie; beo ponendíanimam » ᾽ ΄ Η"» p ἐστι fiue in fua τ, lugebit terra δὲ herba omnis regionís ficcabit ΕΡΓΟΡΙΕΕ πηγρρῃι:δεροτείαιξ ha dliabula:utquafiui^— malícíam habitátium ín ca? Confumptü eftanimal&^ beorefumendi illam, étima cedant in mor; tem: tunc fanctifice/ uolucrequoníá dixerunt: INon uidebít nouiffima no; Facta eítautem hzxre» ditas quondà domini turci ecdefiafticofue. b ftra: Siue πό uidebit deus uías noftras). Si ctim pediíti populus iudaoriicon tint mucrone iugulati Interfectio enim hare bus currens laborafti:quomodo contendere poterís cà tra cii quafi leo ín(γι, ua:quando parí aduer ticorüalus&rumeft— equiszSi in terra pacis confifa es:quid facies in fupbía, fus illum in paffione Sri Soi Ri c fiue fremitu iordaniszINám& fratres tui δὲ domus ρα)€ damnat. Et ga 4* ᾿ ΄ νο E D Y h Reracberbaonisre, ttistuietíam ipfi pugnaueruntaduerfumte:& dama;— ec usidoo εᾶ odio gíonís ficcabítur τί.^ uerunt poft te plená uoce:ne credas eis cum locuti fue;— babuit&abicati δῇ Q.uicgd in müdo uel bonos: accidit uel ma lorum:xnonabfopro/| tmeam:dedi dilectam animá meá ín manü ínimicorü— latodiofa. eqr1 uidétia& fortuito ca/ fu accidit: fed iudicio ὁ tint tibi bona. Reliqui domü meam: dímifi haeredítaté| cbarimimanic app dedit contra cum το «πα fuitdilecta atgg ὦ Aat) AMI -quídauís oífcoloa be» eius Facta cft mihi hzreditas mea quafi leo in'fylua: fois mea mípi«c. dei.Terranuncfterilis^ dedit contra meuocem:iideo οί eam, Auem difcolorem tin e(therba ficcatur. Vis ἘΞ: I V: nofcerationéeMalitig^ ΡΕ. Nünquid auis dif; habitatog: eius hoc fa color hztredítas mea mí/ ciunt: itaut& anima;' e. ἢ οι Πα fup terrà& uolati/ hi: nunquíd auis tincta pP liacolicófumanz,qa totum? uenite congteoa/ inufus homini hzc— míni omnes beftía: terra: creata funtomiía: ἃ in id tátà cófurrexere blaf, perate ad deuorádum. ; Ctamq per totum,iuZ SEP. Nunquid fpelunca xtaliteram pauum uo hyznzhzredítasmea mí— cat: Tant&inquit,ha/ »-- Alm rinm buit pulchritudinem hi an fp elüica in. ari ifrae& tantis fuithie/ eíusfup edtPergite,ógre. rufalem diftinéa uir; gatc ores beftiasagri:&. tuübus:utnihüefer Ὁ Gre. E e bonorum qd' non cer ueniant& comedat eam, ποτοξίη εὰ, Ὁ υἱα ρίξ-. phemi&utdiceretded:& Paftóres multi demolíti funt fiue difraperunt uíneam mihifactaeft haredí, ignorare uias fuas:& »tas quondam mea: íd néiregdunu(quig— meam:conculcauerunt.fiue polluerunt, partem meam:— e$ popu? ifradl quai paflurus fit. Q.Paüt^ dederunt portionem meam defyderabilem ín defer;— k«oinfylue& dedit co αἰεί φᾶς illud figni ficat pmanere ira dei: REA 56 pedir HEB.| Defolatione de; "buscurrés«t. Siingt— folata eft omnis terra: teaebrauinari Se?— ga nullus eft aui recogítet corde.Sup omes uías deferti tium captíuitas fatíga tra meuocem fuam:&£ tut folítudinis, fiue inuíam. Pofuerunteam, fiuepo/— am omni odio dete; τ qaanim^pecátii nó. s fita eft in diffipaeionem: Lüxitq fuper mejfíueperijt; ftatusfum: idcirco ue A a. nite€ congreeamini tionediflipataeftterra.^^ ftieterrz diuerfarum gétium multitudo:& deuorate eà qua fuüi uitmoabirarü& am/— uenerüt uaftatores:qa eladius dni deuorauit ab extre^ dominum noncogno monitarum, philiftím^ tno terga ufzy ad extremü ei?:nó épax uníuerfz carni. & idumaorü:quid fa; cies ad longam capti; uitatem quz te chal/ deam ufcy ductura efte Et cóparat pedites equitibus, quia reuera& iuxta híftoria omnis Perfis& uniuería Chaldza & regionü illarum exercítus gaudet ntu Ie autégen,' tes,quas fupra memoraui,propter diíficultatem locorü, nó ' tampugnaapta unt dp latrocinio. Seruatqp metaphora& dicit: Stcum peditibus curreslaffitudine defecifti, quid fa; cies fi equis curfum tuum uolueris coaquarez Et fi ín terra tuaaliquá habuifti fiduciam,quid actura es cum iordané tráíierís& illius eurgites fuftinuerise c 4T 1Bà« fratres tuí torn? patríe tuí etí3(pfi pugnauerütaduerfum te«c. Inta tiinquit grauiffimis iordanis opierís fluctibus: δὲ equitüi te delongeuenientiti multítudo uaftabit: ut fratres ἅω tui ; idumai& domus patrís ταί q de Lot ftirpenati funt,moab θέ amon, etiam ipfi tpe neceffitatis& anguítiz dimicet con trate& infultét tibi. Vnde caueneuelís eis credere:& fpem haberecofanguinitatis, per quá maiori in tecj hoftes odio defzuiant.Poteft hoc& de faluatore accipi, cp fratres eius 8ξ domus patris eius pugnauetint cótra cii,& clamauerint ple πὰ uoce dicétes: Crucifige,crucifige eti:non habemus reg uit.Sin autem ut Lxxe :. Walfjinterpretes tran» Seminauerüt ftuleruntlegatur: Νῖ. quid fpelunca hízenae hareditas mea mihi:referam? ad imundicia nocturna bes ftiz:quz uiuit cadauerib? mortuoge: δὲ de fepulchris folet effodere corpa: níhilqp eft imüdiciz ἅ non uefca£, Talis eft ifrPoffendés drim fui& omniübeftiarti morfib? traditis, fq[»aftozeo multí oemolítí funt fiue oífruperuur víneam meaim:conculcauerunt«c. Audiant hzc qui principes uo lunteífe populorü, qd? non folum pro fe, fed& pro ει» fis fibi gregibus reddituri funtrationem in die iudicij. Pro pterillos enim pars domini conculcatur atq polluitur:ut ubi quondam dei erat hofpicium:ibi fit habitaculti beftia/ rum.Alfj uero non prepofitos plabís€ facerdotes,fed ho» ftium intelligunt príncipes: qui hierufalemn: id eft, uineam domini diffiparüt. gf ZLuxítqs fuper me fine periit: oefo, latíone oefolata eft omníe terra 2c. Hoc qd? pofuim?;luxitqg fuper me:iuxta hebraicum priori uerficulo copulatur: ut fit fenfus.Pofuerunt eam in diífipatione: μος εἰς hereditatem mea;Luxitq fuper me,meo auxilio deftituta, Iuxta Lxx.ue roloqui£ deus, cp ppterillü terra fit diffipata δὲ redacta in folitudiné:quía nullus fit qui corde recogitet, nec all& pax uniuerfa uniuerfecarní. a(C SSeninauerüt πο« fpinao πε!) runt το Mcliora inquit, expectauerüit,& tienerunt peffima: fperabant ρεοίρετα,& aduerfa perpeffi funt:accepertit a do; minorerum ο abüdantia, quz eisnó proderit. Iuxta Kxx.uero,omnes hzretici quafi triticü feminant, δὲ fpinas fnetüt: expectante do, mino ut facerent fru; «i& non fecerunt íu dici, fed amore. Di citur αὔτ hoc& eccle/ clefiafticissqui uerba dni δὲ doctrinam eius: mala cóuerfatione dif perdunt. De quibus ínfertur:Clerí eor nó proderunt eis. Cr uid em eos iuuare poterit epifcopi nome& pref byteri, uel reliquus or do ecclefiafticus,cum magis grauétur digni Sapieii, c, a atibus fuis:& poten, tes potenter tormenta patian£;& quanto eis plus creditum fuerit, tanto plus requiratur abeise bep onfun; demínía frucribue«€. Dicit adeos qbus cle ri fui δὲ ecclefiaftic? or; do nó pderitutcófun dàt agloríatióe fua& ab opprobrio corá do míno.Q uodq infert: Aduerfum offies uici/ nos meof peffimos.Tu xta literam uicini ter^ τα fanctz,idumzai ftit, philiftim,Moab& A/ moh. luxta Tropolo; giam uero,omnes hz tetici qui fub nomine chrifti cenfentur,SC ui^ cini magis funt ᾧ ha; bitatores terrz factae: qui tangunt hxredita tem dei& deuaftant . ed:diciturq ας εἰς qd auferant de medio ter rz δὲ dom^iuda tolla£ de medio eorü, Qui cii euulfi fuerint:& de hzreticog:faucibus lí berati, confequen£ mi fericordiam dei:& re; ducentur in hzredita; tem& in terram fuam, ς 61£t erít fi erudití oídícerínt víae populí tneí«€, Si tranflati de harefrin ecclefia, didi cerint uías populi dei: & iurauerint in nomie dii;& nó in noie ido: lopz,quz de fuocorde finxerüt: zdificabunt a domíno,& erüit pars populí ci^. CQ. dfi traf? lati in ecclefiam,puer; forum dogmatum re; ligas tenuerint:& nó audierint uerba domi ní:euelletur gens illa s HEB. Semináuetüt tríti/ cloríam:& non audierunt. £ommen.IDieronymi libet tertius SEP. Seminaftis triti/ cum,& fpinas mefluiftis: deri eorum non prode; runt eís, ci,&fpinas meffuerüt:hze redítaté acceperunt,& no eis proderit. » Cónfundeminia fructibus Siue a gloríatione ueftray: propter iram furoris domini Siue ab opprobrio in con/ fpectu domini), ας dicit dominus aduerfum omnes uícinos meos peffimos:qui cangunt haereditatem quà diftribui populo meo ifrael: Ecce ego euellam eos de terra fua:& domum iuda euellam Siue eijcíam)de me/ dío corum.Et cum euulfero eos, conuertar Siue reuer^ tar& miferebor eorum:& reducam eos, fiue habi tate faciam,uiram ín hzreditate fua,& uirum ín terra c fua. Et érit fi eruditi didicerintuias populi mei,ut íurét ín nomíne meo uiuít dominus: ficut docuerunt popu; lutm meum íurare ín baal: xdificabuntur in medio po/ puli mei.Quod fi non audierínt,euellam gentem illam euulfione δὲ perditione dicítdomínus.^Ca. XIII Ec dicit dómínus ad me: Vade& poffide tibi lábare fiue cínctoriü lineum:& pones illud fu per lumbos tios,& ín aquam no inferes illud, fiue per aquam nó tranfibit. Et poffedi lumbare íuxta uerbum domiínií:& pofui circa lumbos meos. Et factus eft fermo domini ad me fecundo dicens: Tolle lumba; re fiue cinctoriü qd' pofledifti, qd'eft circa[6505 tuos: & furgens uadead euphratem,& abfonde ibi illud ín foramine petrzEt abíj δὲ abfcondi illud in euphrate fi cut praxeperat míhi diis. Et factum eft poft dies plu/ rimos díxit domínus ad me:Surge δὲ uade ad euphra tem, δὲ tolle inde lumbare fiue cinctorium qd'pracepí tibi utabfconderes illud ibi.Et abij ad euphratem δὲ fo dí:& tuli lumbare de loco υἱοί abfconderam illud;& ec/ cecomputruerat lumbare fiue cinctoriumiita ut nullo ufui aptum effet.Et factum eft uerbum domíni ad me dicens:Haec dicit doiminus:fic putrefcere faciam fuper bíam, fiue íniuríam iuda:& faperbíá hierufalem mul/ tam:& populum iftum peffimü quí nolunt audire uer/ ba mea,& ambulant ín prauitate fiue ín directione,cor dis fai peffimí; abíetuntq; poft deos alienos ut ferui tent εἰς δὲ adorarent eos:& erunt ficut lumbare iftud, quod nullo ufui aptum eft. Sicut ením adharet lum; bare ad lumbos uití:ficagelutinaui mihi omnem do; mum ífrael:& omnem domum iuda dicit domínus: ut effent mihi ín populum,& in nomé,& in laudem,& in Dices ergo de medio populi dei, euulfione& perditione perpetua: ng quad εἰς ulluslocus pcenitentizrelinqua£, Hac quotidie|" cernimus& rebus pbamus:qd' ideo haretici fidei fimulét ueritate: ut fimplices quofcg decipiat:& non ipfi conuerta; tur ad fidé/fed fidelestrahantadinfidelitate, Ca, XI £coldt ofísadme vade« pof fide tibí li bare fiue cínctozíom 1f πεῖ«c, Cinctoriü(iue Kübareqd deirenibus iügit:popul ifraeleft: quiin lini fimilitudi né affumptus de terra & illotus, nec mollit dinem babuit,neccan dorem: tamen peril ᾽ lius mifericordiam ad hafit deo.Cüq peccaf fet, rationale qppe ét. huiufcemodilinüatg^ lübare, ductus εἰ τᾶς euphrat£: id eft, in af fyrios:& ibiabfcódit, ἢ hoc eft magnitudine magnarti δὲ innumez rabiliü gentiii quod, modo abforptus,& níhili reputatus, Poft multü auté tempus, ipfe propheta in typi dei liberat populii de captiuitate: qui nihilo minus δὲ poft reditii dei przcepta nó fecit; fed fecutus deos alie; nos, ad extremii εἰ in dei filium mifit ma nus,& eterna pditio/ necontabuit, Omnis quoq uir fanctuslü/ bare dei eft:quiaffum ptus deterra δὲ deter, ralimo, dei confortio— copulatur:& quodá/ modo quz in ecclefia eius uidéturobícena,—' maiori diligentia ope/ rit atcp circudat: neg tili& hareticog: mor fibus pateant; QL did bare(í aquá tetigerit, δὲ euphratis fluétatrá fierit: itaut affyrizre/ pons humorib?(πι uat:perdit priftinam fortitudine, S cóputre fcitatq, diffoluitur:Et quáuis in ufum dei re deat,tamen priftinam pulchritudine habere nó poteft: non duritia. dei fed fuo uítio:qa no lüt audire uerba eius: & ambulant in praui/| tate cordis fui:fiue qd" fibire&ü uidet hocfa ciüt.Sed δὲ ipfefermo diuínus cur hanc ΡΟ! fuerit fimilitudiné ex/ ponit dicens:Sicutenl adbaret ἤρατε ad li bes hominis 3 ih Titi [—- τε," Img £z μι mE τε- RR lon ἘΠ d μὴ ni dud, 3 hu αἰἂν αὐτὶ] [μὴ E. Ju sim ΠῚ EI | Min ΕΚ | figs 3 Pid 3 us fi zin IDieremíam to boshominis:ficagglutinaui& adharere mihi feciomn do müi(rael,& oém domü íuda: dece uidelicet& duas trib?: ut ,d effent mihi in populü noiatii,& in laude& in gloria: p his omnibus non audiertit me:fed fua αἰτία funtfecuti. Caueat ergo qui poteft dicere: Mihi aute adharere deo bonü eft:ne T7 £a. XI fecus,tam mé&te dj corpore:& noliteeleuari per fupbia, cogi tantes fragilitate ueftra:& qd? nullus fit qui pro qualitate peccati hac ebrietate careat. Vnde difperdif atq corrumpi£ δὲ dei mifericordia indignus eft, eleuans fe aduerfus εἶ pet fupbia. c€Libate Ὀῆο oco veftro glozíà antedi córenebze; τ forte p negligentia ab illius renibus feparet: δὲ tráfeat euphrate,& det in poteítaté regís a(fyríj:& nequadp ín folidiffima petra, fed in foramie petra corru pteatq uítiata:hoc€ hareticorii fordib?& . uitijs occupet:& in tà tà ueniat putredine ut inufü& in cinctoriii diii ultra rede nó pof fit. aq ícee ergo ad eos fiue ad pplim fer; moné íftá. lec oícít vfie oc? ifr: ΘΠ 614 ecula fiue vter ímple bif víno zc. Verbi he/ braicii 523 ,Agls ρτί ma zditio,lagücula:fe εἴα ipfü$25: Sym macb?,craterem.Lxx. utré: Theodotio uas iterpretati füt:qd? ome nó oleo,nóad,nó mel le,nólacte;no alia dli; bet materia liquentís elem&ti: fed uino δὲ e/ brietate οδρίεξ: often, dés nos uas effe fragi, 4 Dicisergo ad eos Siuead popul&)fermon£iftum.Hizc dicit dis deus ifracl:O mnís laguncula Siue uter)ímple: bitur uíno.Et dicent ad te:Nunquid ignoramus quod orís laguncula fiue uter impleat uíno?Et dices ad eos: Fixc dicit dris: Ecce ego implebo otnnes habitatores terra: huíus:& reges qui fedent de ftírpe Siue filios)Da; uíd fuper thronum eius: δὲ facerdotes δὲ prophetas& omnes habitatores hicrufalem ebrietate:& difpeream cos:uírá a fratre fio:& patres& filíos pariter ait dns, INon parcam Siue nà defyderabo):& n6 concedá neq; e miferebor,ut nó difperdam eos. Aüdite& auribus pet; ς cípite: INolite eleuatí quía domínus locutus eft: Dáte dno deo ueftro gloríá antecp contenebrefcat:& antecp offendant pedes ueftríad montes calíeinofos fiue te/ nebrofos.Expectabitis luce,& ibi umbra mortis:& po/ nent ín tenebrís.Siue iuxta hebraicü:& ponet eáinum brá mortís& ín calieine.Q d'fi nó audieritis ín abfcodi to:»plorabít aníma ueftra a fade fuperbiz fiue iníuriz. ο Plórás plorabit hierfin Siue plorans plorabit: δὲ dedu; cet ocul?me? lachrymá:qa capt? eft grex dnii(doloréq; fcat« antes offendant $o. D$ pedee veftrí τί, Eos quibus dixerat fermo diuinus:Audite δὲ au; ribus pcipite,& nolite eleuari: niic prouocat ad poenitentiá:ut pri^ υἱῷ ducan£ babylo; ne€ offendant pedes eorüi ad montes caligi nofos fiue tenebrofos dent gloria deo, Vnde δὲ peccatorib? fpe di citur: Date glorià deo. Q.d auté babylon& omnis regío chaldeo rii, montes caliginofi fiue tenebrofi appelle, tur:ín principio Efaize contra babyloné legi/ mus,ubi fcriptum eft: Sup monté caligino; fum leuate figni, qd hebraice dicitur ΩΣ Hoc itaq; pracipit: ut antec ducant in capti uitaté& feruitutis ma la fentiant,agant poe; nitentíam. Cüiqs expe; ctét luce, feffuri(inc in δν κι;-ᾱ---- ος tenebris. Sin autein; B le, iuxta Apfm dícéte:* feu tans gemitib? diffimulare πο pofíi).Dic ne δι quit, me audire nolue/ 2Co4b Habem?thefaurüiftü— driatrici Siue dícite regi& potétib?yHlumiliaminifede τίει inabfcondiro:iu, in uafis fictilibus: nec te:quoníá defcédit Siue fublata eft) de capiteueftro co, Σὰ Aquilà in tenebrif poffe fieri, utnó illud j E d: plorabitaníma ueftra: | ipleatinnobisqdfci rona οἱοτία πε[ῖτα, Ciuitatesauftridaufz funt:& non.— fiue iuxta Lxx. a facie Rofi.7,d ptüeft:Nóem habitat eft quí fupbiz:utne gemitus dida in carne mea bonü.Et: uide& plorat? liber «timi! Tbidem iteg: Ν em qd? uolo* η”. Ibidem bonühoc facio:fed qd" nolo malü hoc opor. Ac deinde: Mi T ER fer ego hó,qs meliberabit decorpe mortís hui?c Hac auté ον ebrietate qobliuífcímur praceptoge ἀεί,& uitijs atqp ρέεϊς επ Ρδ4 λα omis implet humana códitio:dicéte propheta: Non iuftifi prid cabi£ in confpectu tuo omnís uiuens:nó ad cóparationem goi dei(ut ueteres& noui haretici uolüt& patroni hareticogz): diris Regaé b fedad(cientia eius: Homo ein uidet in facie,deus in corde; ΠΝ δὲ qd nobis ínterdü mundü uidetur, illius oculis fordídü vui deprehendit: nó folum uulgus ignobile uilifcy plabecula; at(ed reges ecclefiarüi de ftirpe fiue fiifj dauíd:qui fedent refu/ ΜΠ pini erectagy ceruice& protento aqualículo fi uper thronum nis hon euis: facerdotes quoqy ipfi, fecüdus in ecclefiaftico honore m gradus;& prophetz qui uiden£ habere(cientia fcripturarüi; d& omnes habitatores hierufalé,pro uarietate peccatorti có/ "f plené:fiue iuda, ut addidere Lxx. Ο Ορ ebríj fuerint, difper zai gunt a focietate fui: patrefqy a filijs, δὲ filíja patribus fepara "i tur,ut diuerfis polluan& hare(ib?:& fub chri(ti nomieinter S fedigladient,& diraicent contra matré[πᾶ qua eos genuit ;" ecclefià. Vnde dicit: Non defyderabo eos: fed odio habebo i fempiterno:non parcam& non concedá ΠΕ miferebor:nó at crudelitate fententia, fed ueritate iudicij, C) ui enim meos yi populos trucidarüt ipfi in eternü peribut.Poteft hoc& ἐὰν mj xta hiftoríà fimpliciter accipi, cp reges facerdotes& ,pphetz m i δὲ omnís populus hierufale ínebriandus fit calice babylo/ nt nio,& captiuitatis obruendus malís. ὃ«[ Ziudíte zaurí; jn un ἘΞ y buspercípíte«C. C.uia fupra dixerat:omnis uter implebi£ j uino:ítaut reges quocp δὲ facerdotes€ prophete δὲ omes habitatores hieruíalé implerent ebrietate:propterea iungit δὲ dicit; Audite& auribus pcipite,tam extrinfecus dj intrin it:neuictorum offen;. dáturoculi. Poffumus autem& fic locii iftum interpretari: Efa.5,a Saluatorloquit: Operamini dü dies eft:uenietnox quado Iof..a nullus ultra potcft opari.De hoc tepore& Efaiz uaticintü eft.Stella ein coeli δὲ orion& omnís ornatus coelilucé non. Efa.rs. b dabunt:;& tenebrabunt orto fole,& luna non dabit lucem. Sophonias quogrin eadé uerba confentit dicens: Dies tri; bulationis& anguftia:dies miferi δὲ perditionis: dies τὸ» nebrarii& turbinis:dies nubis& calieinis.Prius ergo dp íu dicij tempus adueniat,& offendant pedes ueftrí ad moótes tenebrofos,aduerfarias fcilicet fortitudines, quz tormétis δὲ cruciatibus prapofitz funt,agamus poenitentia:ne expe; éantes lucern, noctís tenebris inuoluamur: fciamufc nifi hocfecerimus,ploratura animà,uel dei uel prophetaza facie noftra fuperbiz, dei uerba audire nolentium: Vnde& ipfe propheta dicit, Ὁ 4Γ Ῥίοιοπο plozabít bíerufalé fine ploza bít«C. Omnis autem caufa cruciatuü eft ,cp captus fit grex diíi.Dicamus iudzis& noftris iudaicatibus, qui fimplice tanti& occidentéfequuní hiftoria:nifi audieritis abfcodi/ te: hoceftín myfterio fiuein tenebris quas pofuit deusla/ 5,17,5 θυ! fuum:& iuxta Salomonem, utintelligant parabolà & tenebrofum fermoné:plorabitanima prophet fiue ipfo; rum a facie fuperbiz:dum per contumaciam refiftunt deo. Vnde&fletus eritiugís lachrymaxcp perpetua: eo cpa uero nabuchodonofor captus fit erex domini atq; corruptus. e«Γλῥίγτερί c vominatrícíifibe oícíte regi« potétíbue:Il»u mílíamíni/(edete«C. Propheta pracípitur,ut loquatur regi leconiz δὲ matri eíus:quà domína δὲ dominatricé fiue regi nam appeilat:ut humilientur& in puluere fedeant: perdi/ diffe em eos regiam dignitate δὲ regí tradendos babylonio. Va Ciuitates *$.5.a Omnes declinauerüit, .£ommen.Ibicronymi liber tertius E Ciuitatesauftriclaufz funt:id efttribus iudz δὲ hierufale: quz iuxta folitudine ad auftrü uerfa eft:& nó eft qui aperiat obfidione circiídatas, Tranflata eft omnis iudza fiue omís iuda tran(migratione perfecta:fiue recepit qd" merebatur, δι completü eft in ca: ait em Lxx. tranftulerunt. Delyrat in hocloco:qui rege, chrí ftum:& potétes ange; los uel apoftolos íntel lexerít,ut affumat cor; pus humilitatis,& in ΘΕ;; A; quí me confortat chri, P need Aamit. 5 Letate oculos ueftros,& uídete quí uenitis: ab aquilo; fto. Vnde SLinaliolo» 1Ce fnad rex με poten me:übiefterex q datus eft tibi pecus indytá tui? Quid co; Amplis;nquit i tes decapitefuo coro/: TU"te τί s omnibus laboraui; nam&glonamfori,. αΟοδ cum uifitauerítte? Tuením doces eos aduerfum nó ego antem fed gr tudinis.Ciuitatesigs b te,& erudis in caputtuum. INunquíd non doloresap;— tiadeiqua in me eft auftri claufas,interpre tatur infernum δὲ quae nulli aperiantur: om/ neq elorià iuda effe tranflatam: quádo ín paffione completi eft: fimul utiles facti ftit: 'non eft qui faciat bo; num, non eft ufqs ad unum. Verbü hebrai; cum T3523, Aqui; la& Symmachus do/ mínatricem,& domi/ ied dacíoinde& ego nudaui Siue nudabo)& reuclabo fe ms fit, nà ΤΗ Thmaipotntfgdi mora& pofteríora tua contrafaciem επαπδζΩΡΡα!— ranr, Ὁ(£t olio enr 8 eee rebit ignomínía tua:adultería tua δὲ hínnitus tuus:fce/—mínabocos quafi fti; te quí venítíieabaqui,€ lus uel alíenatío fornícationis tux, SGper colles in aero pii que Neo Re ones pr mira uidí abomípnationes tuas: Vx tibí híerufalem:non^ miaconfuetudinema deuentoculosfuos&^ tmundaberís Siue quía non es mundata) poft me: ufcg Jor non porrum| uideant chaldaos ab quo adhuc?——(Qa. P uitio códitoris fed ftu aquilonis parte ueni/: ἐς QLuodfaáü σ diíoinoliti(celeris:pro entes: interrogaturcg ZAR pterea quafi ftipulam ipfaciuitas δὲ dicit ei: Vbi eft grex qui datus efttibi,pecus inclytum tuum? Vbi' . eftpopulus tuus quem a deo acceperas? Vbi illa tanta& inclyta muititudo,ut totíus prouinciz turbam in unum Io; . cum crederes congregatam«C) uid dices cum te uífitauerít dominus in uírga fua:& babylonijs tradídérit hoftibus: ds aduerfum te,uel in caput tuti, uela principio ipfa docui fti:utad eorumauxilia confugeres,& ipforum idola fecta reriscqui fub occafione amicitia tuz didicerüt per qd iter ad teuenire deberet. Audiat hoc ecclefia negligens, qd? ἱρία doceat aduerfarios fuos quomodo eam poflint fpiritali τα) ptiuitate comprchendere:& pecus eius beftíarum crudelita telacerare. ὃ fRunquídnon oolo:ee appzebeudét te quaft mulíerem parturíenté«c, Dum nefcis:quafi muliere partus fubitus:ita tecaptiuitas repentina cóprehédet. C) d' fi caufa ri uolueris€ querere cur tradita fis hoftib?:audi manifefte multitudiné hzc tibi feciffe iniquitatis tuz:ut quafi mulie; ris meretricis füblatis ueftibus,reuelaretur ignominia tuas δὲ oftenderentur publice fornicationes tuz. Per qua difci; mus,quadiu fuerint minora peccata, agere dominii patíen ter,& expectare poenitudinem noftram.Sin autem uolueri/ mus deli&is copulare delicta, δὲ επι facere peccatori: reuclabütur pudenda noftra:& oftendentur cunctis plants Matth.to, c. noftrz,ucl in prafenti fzculo uel in futuro. Nihil eftem oc/ «ulum qd'non reueletur:quando implebitur illud Danie^ Dafi.iz. lis:Iftircfurgentin uitam eternam: δὲ illi in opprobrium 8ὲ confufionem fempiternam.(ΑΓ Cimutare poteft etbíope peliéfuam:aut pardue varietate fuae zc. Hoc teftimonio utunt aduerfus ecclefiam, qui diuer(as cupiütafferere natu ras:& tantam dicunt effe uel nigredíné uel uarietaté pecca torum:ut ín candorem,X uhius colorís pulchritudine tran firenon poffint:non attendentes boc qd' fequitur: Et uos eft quí aperíat. Tranflata eft omnis iuda Siue traníla tus éoris iuda) tráfmigratióe Siue captíuítate) pfecta. prehendent te,quafi mulierem parturíétem*? Q d'fi dí; xerís ín corde tuo:xquare uenerüt mihi hacipropter mul títudínem íniquitatis tux reuelata funt uerecundiora tua:pollutz funt Siue dehoneftata: funt)plantze tux Sí c mütare poteft xthiops pellem fuam:aut pardus uaríc; tates fuas:& uos poteritis benefacere οἴ didicerítís ma ο lum.Et diffeminabó eos quafi ftipulam qux uento ra; ptat in deferto, Flac fors tua ρατίορ m dicit dns:fiue€ pats inobedientia tua: aduerfum me, ε Qüiaoblitaes mei& confifa.es Siue fperafti) ín meny poterítis benefacere cum didiceritis malum.Q uicquid em difcitur, nó naturz eft,fed ftudij& propria uolütatis: qug nimia cófuetudine δὲ amore peccandi qdamodo in naturà couertit, Sed hoc qd? hominib? ipoffibile eft, deo poffibile éft:utnequad athiops δὲ pardus fua uideatur mutare na, turam: fed ille qui in athiope opera& par . do,dicente Apoftolo: uiuit uero in me chrí/ ftus,Et ggerum fcriptis qd nóaccepifticSi aüt accepifti, quid eloría, ris quafi non accepe; ris? Quas ob caufas pientia fua:negpfortis in fortitudine fua: nec ura tux me diues indiuitís fuis: nec pudicus in fuapu dicitia,fciens φίη οὐχ nibus his chri(ti uir, uento raptatà difpet/ puluis quem profjcítuétusa facie terra, Facitqp apoftropha ad ipfam híerufalé:cp hac fitfors eius:& ifta pars quá ipfa fibi elegerit,menfuram cumulatam atq; perfectam,& fuper Lucéf effundentem:fiuepartem inobediétiz fuz: qua noluit deo . acquiefcere.In qua enim menfura menfurauerit, remetietur Math. illi. eq[€uíaoblíra eeimeí« cofifa ce fiuefperaftí ín men; dacío&. Caufa difperfionis hierufalem, cp oblita fit ἀεί& confifa uel perauerit in médacfjs. Ω αἱ prater deum inre bus confidit ízculi,obliuifcitur dei. Vnde reuelátur focme ra uel pofteriora eius: ut uideat ienominiam fuam:& que retro effe deberent,fiant in prioribus: Cernatqp ipfa qd fer cit:& appareat ignominia eius: non tanti ipfi, fed δὲ omni; bus, Adulteria,inquit,tua δὲ hinnitus tuus: non folumlibi . dinem fed infaniam oftendit libidinis:equarum moreque adcoitum geftiunt: ut eft illud Vergilij: Hippomanes uero quod nomine dicunt Paftores, lentum diftillat ab inguirie uirus, Rogemus iefum,ut necin prafenti nec ín futuro fz/ culo reucletfoemora δὲ pofteriora noftra: fed ut deleat om^ nes iniquitates noftras δὲ omnia fceleraapparere nó faciat, f« Guper colles ín agro víd( abom(nationes tuac: Cle tibl - bíerufalem«c. Non folum in media urbe hierufalem:fed in omni colle cunctifds regionibus uidi idola tua: unde di» citurad eam: Vatibi hierufalem:quia non es müdata poft me:ut cum mea te iactares fequi ueftígia: δὲ cófeffionémel nominis uentilares:tamen nundj purgata fis: quia oblità es mei& fperafti in mendacíjs. Vnde increpat eam& dicit Υ(ορᾶ adhuc: Et e(t fenfus: quádiu te expectaboc;quádia feram?u(qquo obliuifceris mei in finem:& mea pracepta contemnes:Fornicatur ín collibus& inagris,& nung mu datur qui erecta ceruice per fuperbiam nó bamiliarur fob M UCUE pote legimus:C) uíd habes τ, nó glorie£ fapiés infa 8.9 Omnia poffum ineo Ῥηδως| db Etuiuoíamnon ego, Gabi| Co4b gam eosin/folitudiné:iuxta illud qd?alibi fcripti eftTangs Tubo | Tra 3 dir κ. uin | di km C | ra ΕΠ tsi] K LY igno (emis ΠΙΟ nit np frg va raum ἽΝ nu μι; Yam iei iti Dos d n mni qunm j(tii a yin" Cosb . fuftinerét aque, Vno zin IDieremíam potehti manu dei:fed in fuis fceleribus αἰτή corifidit. :€lodfacumeftverbumoní— Ca. XIII ad IDíeremíà oe fermoníbus ficcítatía, Irz dei uniuerfa confentiüt. Vnde& fol fuper peccato» res occidít meridie;& luna aítraqp δὲ catera nó : m dantíu men fuü.Putandücp 4. ὁ e(tob(idionis tempo/ repluuias non fui(Te: ut(terilitarem obfeffi quippe fonte filoe: δέ hocnon perpetuo τὶ» tur ciuitas:& ufcp in. prafentem diem fteri/ litas pluuiarü,non ο’ lum frugum:ged δὲ bi bendi inopiarn facit. b. urit(υάρα fiue fuda« po:te εἰμ coz; ruerunt«c, l'épore Πες», citatis, quàdo famem patitur multitudo au. diendi& difcendi fer/ monem dei: luget iu; daa,cultum dei prius habere feiactans,& có feffioné uera fidei:por taq eius: uel uacuan tur.uel corruüt: quas ad fenfus referre debe mus,per quos anima concipitur difciplina. Tuncobfcurátur om; nia:X inuoluütur tene bris:& nequadgp inhie rufalé ratio regnat& fermo doctrinz: fed tempore tribulationís. eHEB. Οὗατε futurus es Υ δά factum eft uetbum dotüíní ad Here; b míam de fermonibus ficcítatis. Lüxit iud:a Siue iuda): δέ porta eíus corruerunt Siue ua/ cuz factz füt):& obfcuratz Siue cótenebra tz funt)fuper terram: δὲ damor hierufalem afcédit.Ma iores eíus mífer(it mínores fiue iuniores fuos ad aquá: uenerant ad hauríendum fiue ad puteos, δὲ non inue; nerunt aquam: reportauerunt uafa fua uacua. Confufi funt δὲ afHicti, Siue erubuerunt):& operuerunt capita fua propter terra uaftítatem:fiue δὲ opera terrx: quo/ níam defecerunt:quía non uenit, fiue non erat, pluuía fuper terram:confufi funt agrícola: operuerunt capita c fua. INám δὲ cerua Siue ceruz) ín agto peperit Siue pepe rerunt:& relíquit Siue reliquerunt)quia non erat herba. Eronaeri fteterunt ín rupibus:traxerunt uentum qua/ fi dracones:defecerunt oculí eorum: quía non erat her; » ba fiue foenum.Si íniquítates noftrz refponderínt Sir ue refliterínt) nobísidomíne fac propter nomen tuum: quoníam multa funt auerfiones noftrzucl peccata no ftra. Tibi peccauímus expectatio ifrael:faluator cíus ín £a. eorti,& clara lucé cernerenequeát,rationabilibus fübtraciis cibis.Siccitas hzc fzpeaccidir in ecclefrjs,qri cerui δὲ onagrí inueniüitur ín populis:& magiftrorüi penuria contabefcüt.. Suntqui poffunt difcere:& non funt qui poffunt docere; o(LO ínidtatco noftre refpoderint fiue reftíterínt nobío«c, Si dubitamus quare nó defcendant pluuiae fuper terrá: quare cur cta ardítate marceícat, Audiamus, iniquitaz tes noftra reítiterunt non fcd?m opera no; ftra, fed(cdm.(από nomen(αἴ uince mul tas auerfióes nras. Τί bi eii peccauim?:que cordis fecreta non fal/ lüc: δέτε pftolamurq uera fpes δὲ expectatio es ifi: δὲ faluas eos in tpe tribulatióis, iuxta illud qd'fcriptum eft: . clamauí& exaudiuit me. Dicamus&. nos in tempore ficcitatis, bi peccauimus,& ma^ lum corà te fecímus: επ preftolamur adué ti:qui faluas ifrael,nó fuo meríto,fed tua clz métia. e€ éOuare fu turue ee quafi colón? in terra z ἅΠ víatoz«c. Iudzi hunclocü fic in telligtit. παῦε fegre/ gas tea populo tuo:& SEP. Quare factus es fi/ nobís:propterea dile, xi fo. 159 Ad dim εἶ tribularer$$.119.a aquarüq; penuria: Τί 3.50.8 clamoratqp confufio, Maiores ἧφ q debe/ rétipfi pgeread παπί” endas ads, mittüt iu/ niores in qb?cani non fit fapiétize:& idcirco ueniunt ad puteos,& quafi colonus ín terra:& quafi uiator dedinans ad manédum« Quare futu/ rus es uelut uír ugpus aut fortís η nó poteft(aluari? cutaduena ín terta:& σα—dqfiuiatorppterunius fiindicen a, diuettens ad horazrefrigeriüino cu^ δ ras quali utarís hofpí; manédum: nunquid erís quafi homo dormiens δὲ dfiuírq faluad nó poflicz tio:fed ad alía tranficu rusnó faluas populü tuii, δὲ templü quon; dà inclytum deferise lit Επι." ὃν nóinueniüt ads quas pátriarchas- inuenifTe narrat hiftoría. Repor/ tátuafa fira uacua: iu; niores uidelícet: nó qp aquznófuerint:fed cp illiinuenirenó potue/ rint. Cófufi für δὲ affli. étifiueerubuerunt& operuerüt capita fua: ganó poterát dicere cti Apfo: Nos auté reuelatafacie glori diüicontéplamur. Propter terra uaftitate, fiue δέ terrz ope/ radéfecerunt:per qua ad dei notíciam pergimus. Caufaqg perfpicua:quianon uenit inquit pluuía fuper terram, Man datum eit quippe nubibus πε pluerent fuper eam imbrem. Agiicolz quoq» quorüi unus log: Dei agricultura eftis,dei edificatio eftis,Et in alio loco:Dei coopatores fum*:operíüt caput fuum:& confunduntur:intelligétes fine dei gratia δὲ adidtorio fruftra fe tendere, ο Ίβαη« cerua fiue cerug ín agro peperit fiue pepererüt«c. Grandis fterilitas,quado& cerdz' in agro pariunt& relinquunt factus fuos, quía non fitherbauel fcenüi:ut quz odorenaríü ferpetes cxtrahüt de cauernis δὲ uenenata interficititanimatia:cibo gratize nó uta tur.Onagri quoqp de quibus fcriptum eft Iob tricefimonoz no: Q uis dimifit in folitudine onagrum liberum: plana δὲ campeftria relinquétes:ftent in rupibus δὲ currere nequeat: δι attrahantuentü ín(imilitudine draconü: deficíatq oculá t Táautem ín nobis es domíne,& nomen tuum ínuo/ cati eft fup nos:ne derelinquas nos:Siuene oblíuifcarís 6 noftri), Héc dicit dris populo πίσσα dilexit Siue di/ lexerutit)mouere pedes fuosi& non quieuit Siue nó pe; pereerunt):& domino nó placuit: Siue& de? nó placuit Noftriuero de futura chrifti difpéfatioe dici putant: cpfuturus fit peregrinus ín terra:&& paruo tempore terrae uir pertrafiés ac robu ftus,relicto ifr tendat ad gentiüi multitudi né: ut delocoad locii, depopulo ad populti,de templo ad ecclefiam tranfeat. Od? autem iuxta Lxx.dicitur: Nunquid eris quafi homo dor miens, quafiuir qui faluari non poffit:(tmilitudínem po nit& non rei ueritatem,fícd^m íllud qd fcriptum eft: Surge cur dormis dominecnon qd domínus dormíat:dequo di; fibi in eis): citur: Non dormitabit neq dormiet qui cuftodit ifrael: fed 3,120, qp» his uideatur dormire quos deferit. Denigy in fequétibus non fcribitur:uir dormiens qui faluari non poffit:fed quafi uir: in utroqp ἀντροπωτγάθως(cribitur. f(TZ u autem ἐπ nobíe ee oomítie«C, υἱ apud iudzos quafi aduena futu; rus es δὲ uíator,S uir uagus:& antiqua deferens manfio/ nemin nobis habitas:& nomen tuum inuocatum eft fuper nos,ut appellemur chriftiani:idcirco ne derelinquas nos:& neoblíuifcaris noftri, quibus de futuro aduétu tuo, omniü prophetarum ora cecinerunt. 6 q[ Il2ec oícít οὓς populo buíc:quía oílerít fiue oilezerunt mouere pedee fuos 2c. Di/ cente populo: dre factus es ut aduena€ ujator δὲ uagus:ut Vs tuam ufurus hofpitio:& 3Η ^^.:£ommendDieronymilibertertius ὁ tuam deferas manfion&zRefpondet dominus populo quon, puloloquuntur.Multo enim melius efttímore potrarum., a T: dam fuo. Vis noffe ratíonem,aufculta qd? dicitur: uíadi^ emendare peccata: fpeprofperorum díuinz fentetirfub, r lexit populus mouere pedes fuos,& nóabftuliteos decom iacere,(41 3dco becoícit oomínus oe pzopbetie. quípzo, i pede peccatorum, fiuenon quieuit:& ftarenon potuitiidcir— pbetant ít nomíne meo quoe ego non mífi oícétee: gladíug. p co& ego deferuí eum:& nulla eft inillo mihicomplacétia,— cfaimee«€. Caueant pfeudoprophetz qui profpera pmit, V E. / Quuiigitur diu diftu; tendo fupplantant po“ ᾿μὲ δὲ perpatictiamnó, e ss os Le ες Sa; t. pulum.dei: ne& ipf" fuit punire peccantes: fibi in eis):ünc tecordabítut iniquitatum eorum 5- pereanp ac Heb" οὐδ ἰῃ eder ponen 8 uífitabit pe«ata eorum.Et díxit dóminus ad. te: INo;. populus fimili delea, i erunt,recordabit ini,.4.,; ἤ- fud neum urinteritü: facéanroy r POMA di orate pro populo ifto in bonii.Cam ieiunaueríntnO— js μῆς picem δ, ls ' quafi grorantium&'exdudíam przces corum: δὲ fi obtulerint holocaufto; άν praceptá ταν, deum nonfentiétium ὁ... 6 Y WE^I:: τω. cantesfame& eladio: i : peccata uifitabit;ut ul/ mata& uictimasnon fufcip lam eas: quontam gladio, pereant:& nonfit qui D tra peccare defiftant, b fame δὲ pefte ego confumam eos. Et dixi ah;ah,ah;do; fepeliat€os: nec ignoy' E Notandum autem i1. míne. deus meus: Siuequí es domínedeus);prophe/'"inim eorumpulue 17 fcripturis fanctissqd—; ud il.: re operíat poenitentiae, p femperpeccatorümo,"£z dicunt eís:non uíidebítis oladíum, δὲ fames non— Etipfienim prophece, E ucanturpedes:& an.. erít ín obís:fed pacemueram dabituobís inlocoifto. δέ Populus, uxorefay s &is dicatur cum Moy i: 4 3i eorum& filij δὲ filiz ὦ Dears.d(ε: Τα πογὸ Πίς ἴα πλξ)' Et dixit domínus ad me:falfo prophet uaticinantutr— orninifey generatioabf W cum.Etalibifcriptum.: ín momiriemeo:non tnifieos δέ non pracepi eís:neqg Φ ullo pollin&ore in i UpS334.a fit: Laudate ferui dó/.—. loa fi d: ifi Siendacem:& diuinati fterquiliniti οὔτ ἐᾷ’] μ ,**. mintü:quiftatisin do/ ocutus tum aad-cos uriionetn men acem:& diuinatio;. ti iacent ίη υῆς πίει] 9 o domin: λοι"nem fraudulentam:& feductionem cordis fui prophe:(eme quorcmimie: 8 domus dei πο,:—, c d;.. Q£ inepultol recperema: aui . ad[Étitirooming*tantuobís, Ideó hac dícitdomínus de prophetis quí| p(uaiquedominoc, i *-.^. gdume: Het eu'prophetant ín nomníne meo quos ego non mifi:díceti/ ΑΗ] piopoprloíftoinbor 4. c-: ἣν]; o«Γι oíceo ad eos. η um nü.&um(eíumauerínt. ὦ tesgladius δὲ fames non erít intetra hac: gladio& fa verbum iftud ocio E noneyaudíam pzgcee.^ fneconfümentur prophetzilltEt populi quibus pro/. cantocímelladmp; 6. μ tomm«c Srulumeft.: phetarmnr profecti erantínurjs híerufalem przcfame— Támifiseoeducitoor" 'orare pro eo qui pec/»::;: lí veftrí[αοστγηαστξ,. jn caueritad mortemdi, δζ eladio:& non erít quifepelíateossipfi& uxoreseo;^ Dupliciter hic locas] ai τῖφῦ. s.d céteIoanne:Eft pecca,. rum:filij& filiz eorum:& effundam fuper eos malum intelligitur:uel q ipfe H| a XR tum ad mortem:non f ipio[[ Ecdicsad b iftud:D^. deus plangat populü j| hn pro illo dico ut roger ὃ 1Η, δίας mala Jua), Et dices ad eos uerbum ifud:De fuum&oculieisee| δ quis. Omnis iniqui?^ ducant oculi mei lachrymam Siue deducant oculi ue;. renonceffenti ud ev| Ὁ taspeccatum eft:& eft. fitilacirvit di; cen:; fi teimperet ut populo/| m pecatum nonad mor^ Htilachrymas)per diem& noctemr& non taceant,liue— rum oculi lachrymis Sela S Fd ὁ ton effent: quoníam contrítíone magna contríta eft εα m uictimz, δὲ holocau; z Tn;.ς plangendum ít: cum. ftatunc proficiunt,cü* Hifgo filía ppfi me;plaga peffima uehementer.Sí&gref» uirgo filia populi fut jr Lrecedimus ἃ uitijs:&-{π5 fuero ad agros:ecce ocdifi eladio:&y fi introiero in ci/ Αν ην μὰ flemusantiquapécca/- ,.;.; ἕ i“8: plaga intolerabili per; Ti ta.Sinausm n(jo/ ᾿ Uitatetmniecce attenuati fame lue dolore famís.Prophe P fit a im leribus permanentes, ἔα quoq; δὲ facerdos abierantin: terram quat 1enora/- pphetahac eut E s putauerímus,uotís at. NÉ: ΤΕΣ ΤΡ ΠΕ η αγ αχ. tantur.€[Soi egni πὰ nos:uehementer er; ᾿ fmínata eftanimatua: quare ergo percufliftí nos íta. ceocdfi alie rd tr . ramus, iniquum à*/— qt null ítas?E di ΤΥ i trofero ín cínitatéeor o0 oun bitrantes deum.Q.ui ὁ nana fitfanitas xp eclauimus P acne noneítbo ce attenuatí faite«6 enim femel eladio& ᾿ὨΙΗ δ cempus curationis, X ecce turbatío, Hi luftacaufa plangédi,.| im fami& pe(ti fuerit de/ ντε: Cognouimus ἀπέ^ qd uirgo contritafit:] nü . ftinatus:nullis prací/ filia percuffa:populuf D " buseruipoteft. Vnde—' εἶ ͵ ἢ ΩΩ| & propheta dicitur: nefruftraroget quod impetrare ton" quitforas exireuoluero,interfectos uidebo:(iingredícidi,^^ à ' poffit. bar£toíriabiabrabroomíne oeue meue:fiue quí^ tátem;attenuatos δὲ offibus uix harentes,famis neceffitate κ. € Ὀοππίης oetie:propbete dícunt eía:not vídeb(tío gladíi^ confpiciam.Etquid mirum hoc deplabe&ignobiliuufgo—..| wai 4 fames tior erít(1 vobío τξ. Audiant hac magiftri, quipec— dicereccum prophete quoq δὲ facerdotes qui alífs profpe; EE cantibus& in fuis uitíjs permanentibus profperapollicen τὰ prophetabant,& qui debebant legis aperire madata:ipfi mE ος tur: qui dicunt diuitibus:nonuidebítis gladium tormen;.— íeríntin terram qua ignorabat: δὲ captiuitatis fuftinuerint^^| uj, - torum dei,& fames non erítín uobis. Saturabimini quip^* malum. Audiant hoc noftri prophetz& facerdotes, dd^^| Duy pefermonibus dei:& pacem dabit uobis dominus ueriffi/^ necintusnecforis propter negligentiam eorum fit ulfa fecu. M mam in loco ecclefíz(iue hierufalem. C) uod aütem dixit' ritas:qd'& eos fcandaligent qui forís funt:& eos q intusfa/ M füxta hebraícü tertio ΤΝ à a a: ad priora refpondit, ubi ᾿ meinterire patiantur:& qui actores fuerint peccandi fint. ly diis fuerat cóminatus dicens: Gladio,€ fame& pefte ego^ cruciatuumfocij. Γά[ fHunquíd p:oijcíene abíecífti(adam. B - confumam eos. C) uia igitur prophetz,immo pfeudopro/^ 8ütfion abomínata eft anima tuaz quare ergo ρω! noa ]"utbs * pheta falfa polliciti funtiideo dominus locutus eftper Hie— fta vt nulla fit(anítae?£xpectauímue pace«c. Miratur pro^ 1 TN remiam:Noliteaudire uerba pfeudoprophetarum:quinon:^ pheta qd' iuda δὲ híerufale duarü tribuü uidelicet regnü,in| Lu - á memiffifunt:fed fua uoluntateuenerunt. Vndenequads;^ quo erat religio dei,& templi cerimonia: domínus tam re^ - prophetae fed diuinifuntappellandi; quifeductionem po/— pente proiecerít δὲ tanta percufferit plaga: ut Ql Δ adhiberttmedicina, Expectauimus( inquit) pacem& tem^ »us curationis;& nullum eft bonum, ed econtra turbatio: -vutubiprius fuerat cultus dei atcy tranquillitas, ibi(editio, , nibus δὲ hoftilifremitu omnia complerentur. Si ergo quan. zilpieremiam- X345 c i nóexaudia; qim cófumata funt fcelera populi delinquentis.: €.«Γιβῆος vel emítteilloo a facie mea et earedíantur. Non XV.$o. 14Oo loco recedunt a dco peccatores, fed uoluntate: quamd le/ gamus& Adam δὲ Cain eiectos effea faciedei. Γά[£00 fi Geis dua. b . dog noftrafion nofterg; IudaabijcitunS& abominatillum—.Síkerint«c.&huíad πιοιξιοά mote ; anima. dei: nequadg . miremur, fed magis ; dicamus qd? fequitur: ΑΓ£oguouímue oo ;míne émpíetates no/ .ftrae:cíniquítatem pa qum noftrozum: quía peccauím? tíbi. Et nos (inquit)€ patres πο’ . ftrí eadem dementia, ἀεὶ precepta neglexi/ mus:& impleta eít in "hobismenítga maio, tuenimfeciftiomníahze— Ca. XV .Tum:utquicquidillis,- T dixit dóminus ad me:Sí fteterit Moyfes&. defuera5noftro cumu—* De 1o compleretur. Vride Samuclcoram me Siue contra me):non eft ani Mi Té 1οϑιδ᾽& de luda dicitur: In memoriam redeat ini quitas patrü οἰδίη con . fpectu domíni:& pec/ «atum matris etus no "deleatur.Fiantcontra . dominum femper: δέ dilpereat deterra me; "moriaeorüi. b«f Ἴδε "noa Όρο ín oppzobziü piopter nomen tuum: meg facíae nobís con; . füimelíam: folij elozíe tug reco:dare«C. 5ο’ liü gloriz dei non fol B.arpbitremur téplum iu "de, qd fepedeitru; um eít; fed omnem fan&i: iuxtá illud qd? . fcriptum eft: Thronüi . eius interram allifirtí. 9 Cognóuimus domine impietates noftras,& iniquita/ δ tem patrum noftrorum: quía peccauimus tibi. INe nós . desínopprobrium propter nomen tuum: nec facias. ,nobís contumeliam, Solij οἰοτία tua recordare: ne irri; c tum facías fcedus tuum nobifcá. INünquid funt in(cul .ptilibuseentium quí pluant: aut cceli poffunt dare im; -bres? INonnetu es domine deus quem expectauím?*. et losa faciemea& egredíantur. Quód fi dixerint ad te: Quo egrediemur? Dices ad eos: Γῖας dicit domínus: Quí ad mortem, ad mortem:& qui ad gladium, ad. gladium: δὲ qui ad famem, ad famem;& qui ad ca/ ptiuitatem,ad captiuitatem Et uifítabo fuper eos qua tuor fpecies dicit domínus:eladium, ad ocdifionem:&: - canes;adlacerandum: δὲ uolatilía coeli& beftias terra, gad deuorandum δὲ diffipandum.Et dabó eos ín feruó rem, Siue commotíonetn)& anguítías uníuerfis regnís - terra:propter Manaffen filium Ecechiz regis Iuda, ft e peromnibus qua fecit ín hierufalem. Quis éním mife; rebítur tui hierufalem? aut quís contriftabitur p te? i aut quis ibitad τοσαπά pro pace tua? Tü dere iquifti - kmediícit domínus:retrorfum abijfti. Ecexténdam ma: num meam füper te& interficíam te:laboraui rogatus Siue rogans:( pro quo Lxx.tranftulerüt: nequad ultra t dímíttá eos).Et difpergáeos uentilabro in portis terrz, Siue populi mei).Interfeci δὲ perdidi populü meü:& tn mauijs fuisno funtreuerfi.Mlltiplicatz funt mihi αἰώσα Cg SN eius fuper .—/ma mea ad populum iftum. Eijcé εἰ emitte) il/. ΤΗ cC. Cruatuor plagas quibus traditus eít po ulus iudzorti, etíam cechielis pphetia de monftrat:gladium,pe Ecechu4:g ftilentiam,famem,be: ftias& captiuitatem, Inter θείας autem,ca . Πὲϑ ἂς δὲ uolatilia in? . tellíige:quib? laceráda & deuoranda& diffi, panda corporatradita funt. Neq eff fieri po terat, ut creatorenegle . χο, nonuniuerfa crea tura cófurgeret in pec/ catores. Ge£t oabo €oe«c.pzopter παπα fen«c. Legimus in die rum uolumine, Manaf fen poft captiuitaté ὃζ poenitétíam reuerfum in hierufalem atcp re/ enaffe. Sed quó fan» étorum merita defcen dunt ad pofteros; fi, cut Dauid δέ cetero: rum:fic peccatorü fla; οἰτία,[ liberi nepotefqs fimilia gefferínt,ad po fteros perueniüt.O. d auté dicit: Dabo eos* in feruoré(iue cómo: tíoné δὲ anguftias απ uerfz terra:& fub ba bylonijs ex partecom pletum cft:& puncex; pletur in toto: quado ' peffimü regé:& quire pleuerít hierufalem à porta ufqyad portam cruore iuftorti, ppl'us imitatus eft impi?. Ex quo difcimus,regü ac . príncipum& prepofi torii(celere, populos plarumaqp delerí. b«. Quíe eim miíferee bítur τοί bíerufalé c£, z,Paraó5€ !-"Tuncalliditur atqp de -— ftruitur, quando mul m titudine peccatori of! uit t fcaderit deum: fed ta, iai hen qun fecula pe; ΜΠ. τῇς, domini clametia — fuítentatur: qua mu/ jii tatur(cuerítate fentén á"E tii irritum faciat do n"i 77^ ginuspactum fuum: nit iquo nos faluos futu/ ἌΣ uai. τὸς effe pollicituseit. c&fHundd funt ín fculptilibue gen t. tiumqui pluanr zc.Po(t multos uariofcp fermones,redit ad rr titulum prophetiz,in quo fcripti eft:cp fatum eft uerbum dimer dominiad Hieremiam de(ΕππποΗΗΒΡ Dccitenis, Ergo quod "i AR CA 1 x d r- dicit hoceft:quia daemonum fimulacra nó poffunt pluere: St, tnccacli par fe dare imbrem(uii: idéo tu domine deus no/ yp: fterquem femperexpectauimus:in quem fpes noftras con su: vertimus& uota;tu da pluuíam tuam. Tua enim funt om^ n is: Βία:& quicquid boni eft, fine tecuius eft, dari non poteft. dm. Dicamus hoc& contra haretícos,quí pluuiam doctrinarü τεῦ! sn.tribuerenó poffunt.Et cum fe οσοῖος elfe promittant:& de. santi" Ybi.i&.a(7 fcriptum gloríentur:: C celi enarrant gloriam dei: tamen. nt imbres:non poffunt donare doétrinz.Solus eft enim deus. yet ut qui fuiiínftruat populi& diuerfitates gratia tribuat expe. A.éantibusfe.,—. à. XV uti p«ΤΑ oitítofis ad me:(Θί fteterít imoyfee et famuel qii 1:4 CO2am me zc. Hos eim legimus irae dni PE plo τοί, {μι"tie: ία impedenté auertíffe fentetía.Et i(inquit) : ins illi fteterint uel in cofpectu meo, uel cótra me: qrü.; μμ" Exo.32.€--uni dixit deus; Dimitte me,& percutíam populi iftumi:tri | : Nullusein poteft offenfo deo ,p flagitijs rogare peccantili: . quianectam claemés poteít creatura ᾧ conditor effe:nec ita alienus externís, quó díis fuis parcere.(4T Zu oereliqftf inc τί. Caufa reddi£ quarenullus mifereat hierufalem:nec-^.* cótrifte£ ,p ea:nec p pace illius obfecret:cp cü iuxta Apfum ppips c pofteriorü obliuifcés, ad priora fe extendere debüerit:econ - trarío retrouería fit, egyptias carnes defyderarit. k€T£t extendam moauní meam fup te zc. Manus extenta, percutien tis indicium eft:interfectio peccatorü,iram fignificat confu matam.C. d'autem intulit: Laborauí rogatus fiue togans, duplicem habet fenfum: qp iam defecerit deus, crebro eis ignofcendo:& laffus fit femper eos prouocans ad falutem. IQ£t oíípergam eos ventilabzo«c. Ω υἱά prodeft fzpius me rogari, cuma uijs fuis peffimis nó reuertan£ necagant poenítentiameDífperfi eim eos quafi uentilabro,ut purgaré aream meà.Et difperfi in portis terrz,ut inferni quodamo/ do calcarét limina. Et interfeci& perdídi populi meum, ut coacti malorum neceffitate;impendentía uitarent mala. in 4[ 2/ultíplícate funt míbí vidue«C. Diuer(is medicami nibus cupit deus faluare peccantes: ut qui contempferant V 4 blandienté, Co 7 o£ommen.Dieronymíilibertertüig ΕἾ blandiété timeitcoóminanté. Vidua multiplicatz funt fup arena maris:interfectis uiris,matres perditis liberis fenfere uaítanté:nó in nocte& p infidias,fed clara luce: ut oftedat apertà uim áduerfaríj fortioris. Mifi(inquit) fup ciuitates, . Haud dubiü quin Iuda& populi ράδιο, repéte terrore: ut cunt mihi. C. uis enim haretico fum. Quomodo ením poterat mihi ufüram deb fonus non eft dignatus acciperecOm am debere, qui ncs(inquit) maledi, it rum ,atiperrantiumnon|. maledicit Chrifto peruerfa credendo: ART phemans? 0«ῥίαοοιπίπυσ: fi non relíquíe tue( bo, 8 ῄ ΠῚ li ES quáto fuit fubitüi ma; num fino( lum,táto difficiliPeffet;- efi aset un:-"ufde 1ü mn M i( dfugium. a qp3m, tius fuparenámarisiinduxieis fap matréadolefcentis 7 tpe tribulatioio e μ η n i it uaftatoré meridie: mifi faper ciuitates repenteterroré, enguftíeadneríue(ni,, 44[d cta c,: εν; é Quepeperttfeptérfiue* Infirmáta eft Siue abiecit, aut uacua facta eft) qux pe? ΠΜ d|/ J--* ΄ ΄ ΄ Ld H** er]:" ρα ντ petic feptem Siue plurimos): ἀσξοσίε απίια eius: occdít^ cipiqui M ipei 1" τν πο σενα eifolraumadhuceffet dies aut medíus dies. Confufa— pore&iamimminey, μ ΥΣ, πο feptem,ue: d τ 1 ΠΣ te captiuitateprophe/ i iuramentüfonare,ud— Cft& erubuit:& refiduos eius in oladium dabo incon;— ἐς compulfus eft: β΄] eu plurimos, Vnde& di,, f pectu inímicorü eorumait dominus. Vae míhi máter:— duraperpeti apopulo jd uerfa eft interpretatio, ΤΩΙ:; iue iudiciis ui nócredente, Adidqd* e Aquia|xx& Theo, mea,quare genuifti meuírum ríxz Siueiudicij): uirum—(ior, altera προ, ji detiene ptem tent difcordíz Siue qui iudicerinuniuerfaterra)y?INónfoene— hi RSIet; ας quid me. s erctib?, Symmacho,.; init mili radtfn: ac LN HT genuifti uirum quiiu I plumos.Quaigkur ΤΑΙ, πες fcenerauít mihi αμ;:ofes maledicüt mihi. ier A am quiu L πώ πα υ Dicit dómínus:fi non reliquiz tuz in bonum:fi non niterrzs&rreliqua Rej" ki ubito facta eft:& cla; DET Ani Ai; pondit dominus:No:. ralucedifperit&con O€cutri tibi in tempore afflictionis,St intemporetribu— τ confyderareprafenz i fufa eft in folitdine— latíonis δὲ aneuftiz aduerfus inimicum. tia fed futurareliquiae) fui. Reliquum autem (ait)populum tradam gladio: ut mortem& ε HEB. IN üngd fcederabit ferrü ferro ab aquilone& xs? SYM. Nunqdnocebitferrü ferro ab aquilone zs? eim tua δὲ nouiffima eruntin bonum. Dey nicp& in prafentiarü iram dei nullus effü/ 1 x&e'T heo, Sí cogtiofcet ferri 8L operimétüzeneüz.«umtecuperctinimid giat. Alij ad fynagoga rur ᾽ Minn): opprimere, affui tibi, referunt quz ínfirma, f Diuitids tuas δὲ thefauros tuos ín direptionem dabo:.&meocspredusau pj ik tacfsutecdefiecríce— eratis Siueabfcs precio) inomnibus pescatístuís:&tín— xilio.Hocauemtm ποὺς! F x multítudo:iuxtail Ὁ cun&s. adHieremia ᾧ fcdm lud quod fcríptü eft: 1. Re2,a Sterilis peperitfeptem fiue plurimos:& qua multos tiabebat liberos, infirmata Malach,4.a eft. Vnde& occiditei fol íufticiz: in cuius pennis eft fani; tas: idcirco«terna cófufione cooperta eft, perdens popu» lum fuü gladio fpirituali. b«[ Cle mibi mater mea quare genuí(tí me vírii zc. Poteft hoc ewosxd'oy«oo, de Hieremía intelligi: qd? non in toto orbeterrarum, fed in terra Iudza fitiudícatus, Vereautem domino competit faluatori, qui loquitur in euangelio: In iudicium ego in iftum mundum ueni:utqui nor: tiident, uideant: δὲ quíuident, cci fiant: ΕΣ quo fcriptum:;ft:Eccehic eft pofitus in ruinam,& in re/ ὁ furrectionem multorumin ífrael: δὲ in fignum cui contra dicetur. Or uis enim philofophorum, quis eentiliurm, quis hareticorum non iudicat Chriftum, ponentíum et leges: natiuitatis,& paffionis;refurrectionifq fuz δὲ fübftantiaz Nec mirum iuxta affumpti corporis ueritatem, Chriftum dicere: V mihi mater mea: cum& inalio locoperfpicue Michee.7.a perfonz eius conueníat quod dicitur: ἃ mihi quía factus fum ficutqui colligit ftipulam in meffe;&(icut racemum in uindemia:non habens fpicam,ut comedat primitiua.Etné putemus gemituum uilitaté referrí ad uerbum dei: qui fit Ibidem iíte qui plangat,(tatim fequit: Va mihi anima: quia períjt rcuerens a terra: non qd? diuídamus perfonas,ut imptj fa/ το ciunt:fed quo unus atcp ídem filius dei, nunc iuxta carne, nunc iuxta uerbü loquat ἀεί, cT Hon fenerauí nec fene^ rauít míbi quifqs: omnee maledícunt míbf. Pro quo Lxx. Hon pzofaiineqs pzofuit míbí αι. Theodotio:^fHon ve^ buí/tiegs oebuít míb( quif. uorum omnium hic fenfus eft ex perfona Chrifti Nullus fe prebuit qui digne mea era fufciperet:nec Foenerauit mihi quifdg ín fanctís atqy pauper. ribus confouendis, mefibi faciens debitorem. Siue non profui necprofuit mihi quifds. Nullus enim tantum uoluit accipere, quantii ego tribuere defyderaui. Nec profuit mihi quidj.Salus ením creatura, lucrum eft creatoris.Aut certe non debui,nec debuit mihi quifd. Nemo dedit mihi quan tum accipere cupiebà: nec me fibi fecit ín aliquo debitore.. CQLuodg infert; Nec debuit-mihi quifd, hunc habet fen. YTob.9.g . qua ἐπ infirmitate perficitur:€ quanto plus mihi maledi/ . fape deprehendimus ín hoc uolumine rogaffe p populo. . peruenit maliciam: ut duriori metallo ere circundatus fit, -difpéfationem carnis :: affumptz, referrí po» teítad faluatorem«Ότο eo quod nos iuxta hebraicum in»: terpretati fumus: Omnes maledicunt mihi, ufq ad eum locum ubi fcriptum eft: In tempore tribulationis aduer, ᾿ fus inimicum:in editione uulgata ita fcriptum reperi;For, titudo mea defecit in his qui maledicunt mihi,fiat domine dirigentibus illis, fi non aftíti ΗΡΙ in tempore afflictionis eorum;& in temporetribulationis eorum ín bona contra ᾽ inimicum. Eteít fenfus: Fortítudo mea defecit in his qui maledicuntgnihi. Non enim intelligunt uirtütem meam, xerint, tanto mea in illis plus deficit fortitudo. Iungitqyuel Jpheta uel dominus,& ait:Fiat domine dirigentibus illis, -hoceft,eueniantmihi maledicta qua loquuntur inimici:& illi dirigantur in bonüi,fi non in temporetribulationis corii .&anguftiz:qri eos uaftabat inimicus,& capere feftinabat:- 1 fteti in confpectu tuo:& rogauite pro illis,& dixi: Pater, Luctsd igno(ce eis:quod enim faciunt, nefciunt.Sed& Hieremiam ε(QU iBhunquíd federabítur ferrum ferro ab aquílone et ea? Varietatis caufa perfpicua eft, Verbum enim Y quod in prafenti loco fcriptum eft,pro ambiguitate enunciatio; nis,€ amiciciam fonat δὲ maliciam: quod fi pro" litera, quz"Mitere fimilis eft,legatur"y fcientiam cognitionemqy fignificat. Quod autem dici£fic intelligendum eft:Ne do; leas quod populus inimicus tuus fit: te enim dura nun; ciante, hon potcft te amare qui durus eft. Siue babylonij quiab aquilone ueniunt, funtq; ferrum duriffimum:huic populo duriorí,& in στίς fimilitudiínem indomito,nonpo a Nd terüntamicicía copulari: Siueferrum durítfimum,hoceft, ἡ populus ifrael dei cognitione indignus eft: qui ín tantam ΓεΓ£iuítíae tuaeet rbefauros tuos ín oíreptíonem oabot: gratíe i fiue abfas pzecío ín omníbus peccatíe tuíe 2C. Om: nem( inquit) fubftantia tradam inimicis tuis abígsullo precio propter peccata que fecifti in cunctis terminis tuis, Propterea adducam inimicos tuos:fiueferuiretefaciam,—— qim napis sume i W Zin δίεση interrachaldza: quia ignis meus quí femelin meo furore (uccenfus eft,in teardebít:& extingui non poterit. Tu enim prabuifti materíam atdoris tui:ut meus ignis, tua que in tefuntligna confumat,& foenum, δὲ ftipulam: ac per hoc on e(t cauía ardoris in domino, fed in his qui fomenta in «endio miniftrarunt, . eq£u fcio vomíne: geco:dare mei et vífita me:ettuere me ab bía .. quí perfequuntur me en pe uod dixi; mus: Tu(cis, in Lxx. nó habetur, Foclix eft autem illa conícientia, qua pro deo fuftinet opprobriii. Vnde di» cicInuenti funt fermo nes tui, quos sco ore foquebaris. Et come: dieos, hoc eft, in cibü mihiuerfi funt:(iue iu xta Symmachi: Suíci picbam eos, ut mihi inlaticiam uerteren£: quidudum fuerantin opprobrium. Vnde δὲ . babylonij cofitent im pleta, que Hieremias: futura praedixerat. Si/. vehic fenfus eft: Sen; fi anguftias: mifcrias pertuli populi perfe? quétis: fed τῇ gauifus fum me tuis parui(fe praceptis: δὲ propter. nomé tuum dura per/ peífus fum. b 41116 fedí(π concilío luden/ tíum«c. Hac Hebrzi ex pfona hieru(alé di, diarbitrané: ῳ fola fe; derit,& amaritudine - gepleta fit, δὲ factus fit : doloreius perpetuus: & quomó aqu per/ . tráfeunt,fic uerba pro phetarum, quib? fibi . grofpera pollicebané tranfiffe mendaciter. Melius aut&ut ex per/ fona pphetrz hac dici accipiamus, fermoni/ büs(ancti uirí:qui no féderit in concilio fiue fécreto ladentium: cp tímuerit impendenté fibi manti dei:fiuema eis gloríatus fitfe ma/ lorum nó habere con fortium. Solus inquit cunctis terminis tuís.Et adducá inimicos tuos Siue fer/ uite te faciá inimicis tuís) de tetra quá nefcís:quía ignis s accéfus eft in furore meo, fap uos ardebít. 1 à fcis dre: recordare mei,& uifita me:& tuere me ab hís quí perfe quun£ me.INolí ín patientía tua fufcipere me:fcíto qm faftinui pro te opprobrium. Inuentí funt fermones ταί,& comedi eos: Siue ab hís qui reprobant fermones tuos confume cos). Et factum eft míhí, Siue erít míhi) uerbum tuum ín gáudium δὲ laticiam cordis meízquo/ níam inuocatü cft nomé tuum fuper me domiíne deus. » exercituum.INón fedi ín concilio ludentíum: δὲ gloría/ tus fum,Siue metuebam) a facie manus tua: folus fede; bam:quoniam amatítudine repleftí me. Quare factus eft dolor meus perpetuus, Siue quare quí cotriftant me confortantur):& plaga mea defperabilis renuit curari? Siue plaga mea fortis, unde curabor)? Facta eft míhi quaíi médacium aquarum infidelium, Siue quafi aqua c mendax non habens fidem). Própter boc hac dicit do tnínus:Sí conuerterís,conuertá te:& ante faciem meam ftabis.Etfi feparaueris preciofum auili,quafi osmeum erís. Conuertentut ípfiad τε,& tu non conuerterís ad - eosEt dabo te populo huícín murum«neum fortem: δὲ bellabunt aduerfum το, δὲ nó prxualebunt: quía ego tecum füm,üt faluü te faciam: δὲ eruam dicit dominus. Et liberabo te de manu peffimorum: δὲ redímam te de manu fortíum,Siue peftilentium). οι. XVI ὃ T factüm eftuerbü domini ad me dicens: INoli acipere uxorem:& non fint tibi filij δὲ filiz in loco ifto: Quía μας dicit dominus, fup filios& filias quz generantur ín loco ifto: fuper matres eorü | qux genuerunt eos:& fup patres eorüi, de quoráü ftirpe nati funt ín terra hac: Mortibus egrotationüi morien£: nó plangen£, δὲ nó fepelient:ín fterquiliniü fuper facie terrz erunt: oladío& fame cofument:& erunt cada/ uera eorum ín efcam uolatilibus coli δὲ beftijs terrae. Hacenim «ο. fum. Gaudeat igitur ín prafentí tépore, πε’ quad cócilíum fapien tium, fed arcanum[ερ eretumcqp ludentiums mihi adhzrere deo bo num fit,ponere in deo fpem meam: faturari opprobrijs:& iudicis mei expectare fenten; tíam: quz ο finis ad/ uenerit, opere mon/ 141 labuntur: fic& omnis impetus inimicorum te adiuuante prateríjt. Vtinà dominus praftet& nobis nó federe in con cilio ludentium,& eorum qui futura non cogitant: nec ad; ueris cedere, fed(emper dei fentétiam formidare,& dicere cum propheta:Solus fedebam: quía amaritudine repletus i ftrabit omne το. δὲ amaritudine inftar aquarüi fluentium per παρε, c 4Γ[9207 pter bocbec oícít 0ο» mínue:Cíi couerterío/: conuertam te: etante facíé meam ftabío«€. Manifeftum eft qp fu^ periora nequadj híeru falem, fed ,ppheta di; xerit, Cui refpoódit do minus: Sí conuerterís à peccatis populü, 8ὲ ego de tribulatióecon uertam te ín letícíam: δὲ(tabis ante facié me am, ficut angeli ftant in confpectu dei,quo tidíe uidentes faciem illius.Ecfi feparauerís preciofum a uilí,quafi os mei erís,Ne putes, inquit,boni operis no effe mercedé(i(anctof quofgy meos de nu^ mero peccantium tuif fermonibus fegrega 7 ris:erís quafios mel, δὲ meis prxceptis co/ pulaberis.Debent em illi cui imit2tores effe, δὲ nontu eorum. Nec teformides, δὲ dicasz Quare factus eft do lor meus perpetuus z & plaga mea fortis fi» ue defperabilis:ut me defperem poffe curari, Dabo eite quafi mu rum aneum atcp for/ tiffimum:utcótraad/| uerfarium omni refi, p; Déasa fédebam,fcd^m illud quod fcriptum eft: Non fedicum con ὁ cilio uanitatis:& cum iniqua geretibus nó introibo. Odiui ecclefiam malignantium:€ cum impt)s non fedebo. Etin - Ῥδηφοις alio loco:Solitarius fum ego, donec pertráfeam. A facie(inz quit) manus tua, folus fedebam:dum te timeo: dum im/ péndentem mihi manum tuam femper expecto.In concilio ludentium federe nolui: fed meam amarítudínern deuofa/ bam, ut in futuro mihi gaudium prepararem. Nec habui interualla doloris mei: fed iugi miferia deprímebar,ut nul/ laexpectarem remedia. Praualueruntenim quí contrífta/ bant me:& facta eft plaga mea fortis. Sed in hoc habui con folationem, gp fuerit quafi aqua mendax, atqp praeteriens. Sicutenim aque pratereuntes dum fluunt,uidentur& di ftasrobore;& mehabeas adiutorem:& liberem te de ma; nu peffimorum fiuepeftilentium:& redimam te, uel meo fanguíne,uelin prafentíarum meo auxilio. Confyderem? quantam mercedem habeat fermo doctoris, fiualueritab errore quempiam liberare: δὲ de peccantium numero edu» cere. Ca. XVI 4. factum eft verbum oomíní ad me ofcene: οί accipere vkozem i et non fint tíb filij nec filíe cc. S£ tempore imminentis captiuitatis uetatur ,ppheta uxore ducere,ne tribulatione carnís habeat:& fuper dolo? rem propriti,uxorís quogac liberorti miferíjs torqueaturz quanto magis Apoftolus iubetquia abbreuíatum tempus eft;& imminet cofumatio:ut etíà qui babét uxores, fic fint qua(inó LCo,7.€ E quilinij iaceat cadaue; 3 ΤΡ. runt: δὲ legem meam αἱ m,uolnlib?benjg queruntme patres ueftrí ait domínus:& abierunt pofi mmt εξ en mem m Ε lacranda.Erhocno,— deosalíenos δὲ feruierunt eis,&tadorauetunteos:& me— cerdorum of prpie Hu 2, Par, 21.c ira fit. Vnde& oram. £ommen. lieronymi liber tertie quaft nó habeáte Vnde fuperflua noui haretici reprehéfio: qua docuimus digamia X trigamia nó ex lege defcendere, fed ex indulgentia. Aliud eft em facere,qd? perfebonum fit: aliud ideo concedi,ne peiora faciamus. Dicit em& ipfe cau a Tímo,5,€ fas,curuclitadoleícentulas uiduas nubere: inferens: lam ein quzdà gearü'abiez table! dequApoidusd;— l^ TOMUS«δ s Flecéním dicit dfis: Ne ingredíarís domum conuiuij: QE Cei di Sua] dniis&pepeturGt— necyuadasad peeing cofoleríseos:quíaabftuli—&uoxfponfedequo—; Lh& ansdeolau pacémeama populo ífto dicit domín?: mifericordiam ἀρ πων Qu loi 1 7. datterna quatenag—& míferationes.Et morientur grandes& paruíinterra— e&si aiit inqait inta dt non fepelientur neq; plangent:& non fe incident, FPES p miferiarumfolada,&^ neqp caluicium fiet proeís. Ecnon frangent ínter eoslu miferiarü fuarüi quay v eem anus fou genti panéad cofolandá fuper mortuü:& non dabunt freto u T tnbuit indulgentiam— es potü calicis, ad cofolandü fuper patre fuo& matre. Pane dme ἢ s δρα ανν RS&» Etdomüconuíuijnon ingredieris,ut fedeas cam οἷς, δὲ nus Mo a s ΕΙ der libidini 5 comedas& bibas. Qui hzcdicit dominus exercitu ierunt poft τις Ἂν" experiantur.Curauté— deus ífrae]: Ecce ego auferá deloco ifto in oculísuefttis^ nos,quorü deus uen, ν TRA cuíapempi, Gíndiebusueftris uocem gaudi,& uocem letída:uo) fang ji cuaeft: gd oben: cem fponfi,& uocem fponfa.Et cum annunciauerís po fufioneeorum:&fer, ie dio& bme uniuo— pulo huícomiía uerba hzc, δὲ dixerint tib:Quareloay— ou. Wes Sos ἃ di intereant:& tantus fit Wa numerus moriétium, ut fepultura uincatur officiü: fed inítar fter; tandum, p egrotatio/ nibus& longa infir; mitate tabefcere, dei filius Iofaphat infirmi tus eft domin? fuper nos omne malum, grande iftud qua iniquitas noftra,& quod pecatü noftrum quod peccauim? ἀπο deo noftro* Dices ad eos:Quiía dereli; dereliquerát,& legem team non cuftodierunc.Sed& ς πΟ5 peius operati eftís C patres ueftrí: Eccé er ambu; latunufquifq» poft prauítaté cordís fui πιά, αἰ me no parati funt.Si autem hoc delugentibus dicitur quid fiet de hareticis:quorum fermo ferpit ut cancer;& quotidie pro^ fternunt in ecclefia funera deceptorume b«»uía becoi, cít ofíe cC. vocé gaudij« voce letícíe τὸ, Quando€Ccaue/ rit ecclefia, aufertur de ea omne gaudii& uniuer(a laticia; eruus eft. Etadoraue runt eos: Adorat ein unufquifcp quod dili, git. Et me dereique non folii docere fed δὲ facere legé:ut nequadi uerbis fubíectos fibi populos& creditum 2:14: e ΠΡ τ gregem, fed exemplis mii 1. Co.n.b ftolus docet egrotare patis uos& patres ueftri: δὲ feruítetís ibi dijs alíenis cerent: iniufta eft dd Tnfragie ω| δὲ tabefcere& mo;; ὁ τοὺς;, tentia:patres comede; Ecedusa Εὖ riquifansta colam,* dieac noctequí nó dabunt uobís requíem. Própterea ες uui acebam:& Es ad Irc m Bet Ὁῆσ: ecce dies ueníunt dicit dominus:& non dicetur ultra: enis finis δα m eíngredíarís θοῇ" ἢ ͵"lr. ορ.;- pefcere, infert: Se iin conuíuá«t. Apofto Viuit dominus qui eduxit filios ifracl de terra&OVPtí: tos peiusoperatietif iih τ.Οο.». b Ius pracipit, cum his. fed uiuit dorínus quí eduxit filíos ífracl de terra aquí ᾧ n ueftri: un fur ii| uiauerfent dei,nec— 1...: j:; T." z per his qui patríbus qui: ΗΝ lonis,& deuniuerfis tetrís ad quas οἰεςί eos:& reducá peiora peccauerint,iu/ tcn médum,Etamplius,-«€osit terram fuat quam dedi patribus eorum. fta fupplicía deferan£, Vie 2,Iob.d nec aue quidé huiuf/ Ecceego— c€f££cceei ambulat fan modi dixeritis. Et fal, vnüfquífqs poft pzauí, ΠῚ uator apoftolis ínter, taté cozdíe fuítmalí42.] ni Luc. το. ἃ dicít,ne qué in itinere falutent. Vnde& Helifeus pereenti 4 Reg.4-€ ad fanandum puerum Gieci falutationé interdicit. Moris tora fcriptura diuina: Date uinum δὲ his qui in autem eft lugentibus ferre cibos,& praparare conuiuium: qua graci περίδειπνα uocant:& a noftris uulgo appellant parentalía:eo cp parentíbus iuftacelebrentur. Dicit& alibi luctu funt: ut uidelicet obliuifcantur doloris. Pracipitur ergo prophetz, ne ullum de populo confoletur: ne fe mifceat inimicorüi dei conuíufjs: ne iufta celebret fuper funeribus defunctorum. Aliud e(t em mori cómuni lege natura: aliud dei occidiífe fententia. Abftuli( inquit) pacem meam de populo ifto;& mifericordia indigni funt;inulliqs tati parcam:fed& grane des δὲ parui pariter interíbiit: íta ut(epultura quoq careat. Semela domino dereli&i, faciunt ea quz non competunt; utuadanrpoft defydería cordis fui malí:dequoexeuntco; gitationes peffima:& idcirco de ecclefia feparantur, utua; dantin terram longinquam:quam nec ipfi;nec patres eorü nouerant príufgs peccarent: ut ibi feruiant díjs alienis, qui non funt díj:fed eorum putantur errore quí eos colunt.Q auté intulit: Die ac nocteperpetua peccantiii oftenditin fee lere perfeuerantía: dum& in dicb? flagitijs,& in noctibus, libidini feriunt. OQ. ui πδ dabunt(inquit)uobis requiem, Haud dubium quin falfes deos fignificet, de quibus di/ xit:Et feruietis ibí dífs alienis. Quicquid ergo peccamus, quicquid die& nocte facímus:& malorum operum perpe tramus: imperium eft demonum, quí nund? ποδὶς dant Necfe incident,inquit,neq caluicium fiet procis.Moshic requiem, fed femper impellunt delictis augere delicta:& fuitapud ucteres, δὲ αἱ; hodie in quibufdam permanetiu— cumulum facerepeccatorum. Ὁ['f»:opterea ecce oíeo daorum, ut in luctibus íncidantlacertos,& caluíiciumfaz^ veníuntoícít oomínue: et nott oícetür vltra víuít vomínug Tob.1.d,22,b ciant:quodetiam Iob feciffelegimus. Vnde& prophetedi— quíedurítfilioe c£, Manifetefutura populi ifracl reftítutio citur:ne frangat ínter eos panem: nec ingrediatur ad confo predicitur:& poft captiuitatem, mifericordia: qua iuxta li, landum pro mortuo:neq potum tribuat: ne ingrediatur— terám fub Zorobabel& Iefu pótifice& Efdra ex parte com domum conuiufj:& ne mifceatur εἰς qui dei fententiae pre—PletaeftIuxtaintellipentia fpiritualé uerius atcp perfectius in Chrifto νὴ ὟΝ Ni Jta qd Mie, Rp Ry. ^ N αὐ Πα τὶ iude yiii Tb ih puri a tm te χά Act ΤΠ l Zin IDieremíam ín Chrifto complenda defcribitur. Veniet( inquit)tempus quando nequad dicc£, p populus reductus fit de egypto er Moyfen δὲ Aaron: fed reductus de terra aquilonis, Cy/ ro rege Perfarum laxante captiuos.Etdeuniuerfis(inquit) terris:qd? nequad$ Cyri tempore, fed ultimo fine cóplebit; dicente Apfo: Poftdp fubintrauerit plenitu/ dogentiti tunc omnís ifrael falus fiet, Poffu mus hoc δὲ de perfecu tionibus, quz noftro accidere populo a die/ bus Neronis, de quo e d fcribit Apoftolus:Etli berat?(πὶ de oreleo/ nis,ufqy ad Maximini tempora dicere: quo/ modo domini mifer tus fit populo fuo:& reduxerit eos in terra fuam: Haud dubium quin in ecclefiam qua dedit patrib? eorum, apoftolis& apoftoli/ císuiris.“4«[£cce ego míttarm pifcarozef multoa«€. Diuería hui? capituli interpre/ tatio et. ludzi enim autumant fignificari chaldaos, qui fub pi/ fcatorüm nomine de fcribun£& poftea rho manos, qui uenatori/ bus comparant:& de montibus collibuíg; δι cauérnis petrarum, infoclicé populi funt uenati, Hoc autem do mínus feciífe fe dicit: Quia refpexerit uias c HEB. Ad tégentes ueníent 4 Ecéego mittam pifcarores multos dicit dominus, S pi fcabuntut eos. Et poft hecmittam eís tultos uenato/ res:& uenabun£ eos de omní monte,& de omni colle, & de cauernis petrarütquía oculí meifuper omnes uías corum. Nó funt abfcódíta ea a facie mea: δὲ nó fuit oc; culta iniquitas corum ab oculis meís.Et reddam prímü duplices tníquítates& peccata eotum:quibus contami/ nauerunt terram rneam ín tmorticínís idolorum fuorü: & abomiínationibus fuís impleuerüt hareditaté mea. » Dómíne fortitudo mea,& robur meum,& refugium meum ín die ttibulatíonis Siue malorum).. 6ΕΡ. Ad tegentes uenient ab extremiís terrae, dicet: Quomodo falfa poffede/ runtpatresnoftrí idola:& non eft ín εἰς utilitas? ab extremísterrz,& dicét: Vere mendaciü poffede/ runt patres noftri:uanita/ tem quz εἰς no profuit. ο Nünquid fadt fibí homo deos,& ipfi non fant dij e Idcircó ecce ego oftendá eis per uícem hancoftendá eís manum meam& uirtutem meam:€ fient quoniam nomen míhíi domínus. Ca. XVI : Eccatüm Iuda fariptü eft ftilo ferreo ín ungue adamantíno:exaratum fuper latítudínem cor/ dís eorum,Siue in pectore cordis eorum):& in cornibus altarium Siue ararum)eorum. £a. xvn o atq dicédü eft: Domine refugium fa&us es nobis:in gene, Ὅ5.89. 8 ratione& oéneratione. Et in alio loco:C ui habitat in adiu; torio altiffimi:in protectione dei coelí commorabitur.Dies autem tribulationis fiue malorü, illa intelligéda eft:de qua dicit& Apfus: Vteriperet nos de prafenti faculo nequam: Gala 14. i.90.4 & redimétes tempus, quonia dief mali lunt, €(LAdte genteo ve; níentabextremío ter re«€. Ροϊῷ eiectus€ ifrael,& a pifcatoribus uenatoribufcp traníla tus: cófequéter uocaé ád fidem gentiti mul» títudo:& confitetur fe, fiue pattes fuos in. priori errore uerfatos, Quíauté dícuntiquó falía poffederüt patres noftri idola, in quib? nulla eít utilitas: confi ten£ uera effe ad quz tráfeunt,& oi íubnixa prafidio. Ὁ 4 TBun quíd facíct fibí bomo coe ict pfi non(unt ij. Et hoc gentes lo quuntur quz uenerüt ad faluatoré ab extre/ mis terrz, fugillantes ignorantia tam fua, d$ maiorü fuorti:qua pu tauerüt ab homie fieri deos,cum dei(it hotes facere. e ϐ 3dcírco ecceego oftédà εἰσ«c. Manus dei per quam cuncta operatus eft δέ uirtus,de d dixit Apo ftolus: Chriftus dei του, ἃ uirtus& dei fapientia: oftendit gentibus filij Miz ins eorü:& reddiderit ini/ Wan dte quitates, quibus con^ πρίν taminauerant terratii, — fimulacra uenerantes:8 abominationibus idofbrü pollue; ; μὲ rint hereditatem eius. Noftri autem rectíus& melius, haec μισώ! defuturo uaticinatii prophetam putant, C) uía enim fupra μα rt$,e0, dixeraReducam cos in terram fuam quam dedi patribus —€orü:nuncoftendit quomó reducédi(int:qd primü mittat " νο apoftolos,quib? faluator dixit: Venite poft me,& facia uos em ἡ^. ífcatores hominti:Et poftea uenatores,quos uel ecclefíafti των(08 uíros,uel angelos poffumus accipere: qui poftáj confu ini mationis tempus aduenerít, uenentur fanctos quofq de ipii montib? dogmati excelforti,& de collibus bonorti operü: zonam n Coao, b folumein Chriftus petra, fed& apoftolo Petro donauit, ut genie c, uocaretur petra.In cuius fenfibus requief. cétes, recte dicun/ pin qu i nda & decauernis petrarum, apoftolís& apoftolicis uiris,Non - tur tranflati effe de petra: Oftenditqp uel apoftolos, uel cos qui poftea uenandi funt, habuiffe peccata: δὲ recepiffe du^ ΝΟ Lucas, f plices iniquitates fuas. Seruus em qui(εἰς uoluntatem do Tu d mini fui& non facit eam,uapulabit multi. Sciendüc qp in fe hebraico pofitum fit,prímü:& in Lxx.zdítione prztermif/ judi fum.QLuandoauté dicit: Reddam primi duplices iniqui/ αὐ tates,& peccata eorum: füboftendit:qd? poftá receperint jap mala,recepturi fint& bona. Hi auté qui poftea tranfferendi unge fünt,contaminauerunt terrá domini in morticinis idolorü nu fuorii:& abominationibus fuis impleuerunt hzredítatem agi eius: utomnis mundus fubditus fiat deo:€ nequad fuo vp meríto,fed illius mifericordia coferuetur. Quod hic dehe/ irri" braico pofuíimus:Nó funt abícódita eaa facie mea:in Lxx. yita nonhabetur. ὃ 4Γ»omíne foztítudo mea«c, Omnís ho^ yd qi minum fortitudo,(ine dei uirtute qu Chriftus eft ,imbe/ fina illa reputatur δὲ nihili. Vnde cófugiendum eft ad domini iH iy qi ( Cumrecordati^ paffionecopleta. Pul/ chreg dixit: Oftenda eis per uicem hanc: oftenda auté manifefte,S non utprius, inumbra& in imagine,& vaticinio futurorü: ut poftá; co/ gnouerint, fciantnomé meum:audiantcy a filio:Pater,ma/ Io5.17.a nifeftauinométuum hominibus. Ca. XVII t£ ccatá(uda fcríprá eft flilo ferreo z&.De eétibus qua ad diim cóuerfz fuerant, fupra dictum eft: . A Écceego oftendá eis per uice hanc,oftendam εἰσ manií meam& uirtute meam: Nunc de ífrael qui abiectus eft,loqui£:Peccatum Iuda fcriptum eft ftilo ferreo in ungue adamantino,E cztera. Q) uod cura Lxx.pratermiffum fit, nefcio: nifi forfitan pepercerüt ppfo fuo:ficut δὲ in Efaia eos feciffe manifefti eft: C. uiefcite ergo ab homine,cuius fpiri? Efa.z.d tus in narib? eius;quía excelfus reputatus eft ipfe: multaqg huíufcemodi:qua i uoluero cunéta digerere ,non dicam lí bro,fed libris opus erit. Gentium peccata deleta funt: quía conuerfa ad dominum ab extremis terra audierunt(ιά: Laudate dominum omnes gentes: laudate eum omnes po bsuité. 8 puli. Ὁ. ία confirmata eít fuper nos mifericordia eius:& ueritas domíni manet ín zternum.Et de quibus dixerat ad Moyfen:Dimitte me,ut interficiam populum iftum:& fa^ Exo. 52. c cíam teín gentem magnam. Peccatum autem Iuda inde; Deu.9. c lebile:&(ut ita dicam) nulla ratíone abolendum, fcriptum eft(tilo ferreo in ungue adamantino: qui hebraice dicitur ΝΟ): non quo ullus unguis fit qui appelletur"aD fed quo lapis adamátinus:ex eo cp indomitus fit δὲ ínfran/ gibilis, hoc nomen accepit: tantum nitorem habeat δὲ le^ uitatem ,utabfqp ullo impedimento ín eo fcribi poffit filo ferrco:ut dura ferri materies, fcribatin duriori tabula ada» . mantina:€ duret quod fcriptum eft, imperpetuum. Ipà «nim E enim dixerunt: Sanguis eius fuper nos,& fuper filios no, Matth, 27,c(πο. Vnde exaratum fiue infculptum eft in cornibus alta/ rium,fiue ararum eorü:ut opera acrilega, in eternáà memo riam perfeucrent.Sí autem hoc ita eft:ubi illud quod anus delyra confingit:poffc homine fine peccato effe ἢ uelit;& fa, cilia dei efTe mandatae aq[£ü recozdatí fue; rínt filij coz ararum faarum«C. Et hac in Lxx.non habent:eadé Cutreor) caufa quam fupra diximus:ne fci/ licet aeterna ín eos fen; tentía permaneret, Re linqueris(ait) fola ab hareditate tua, quam dedi tibi:&(eruire te faciam inimicis tuis, in terra quà ignoras: uel fub babyloníjf,uel ut eft uerius fub rho; manis. Ipfi ei fuccen derunt ignem: δὲ cle; mentiffimum diim in furore puocarunt:qui ignis furoris eius ar/ debit in xternü. Pudet me cótentionis noftro rum, qui hebraica ar guunt ueritate, ladai cótra felegunt:& quid pro fe fit, nefcit eccle, fia. Vndenos qui fu/ mus filij apoftolorü, recordamur iniquita/ tum prioris populi,& iufte eos perpeffos effe teftamur. Poffuntaüt excelfa qua hebraice dicunt ΔΑ& con; tra hzreticos accipi, q pofuertit in excelfum ( £Zommen.Iieronymi Liber tertius lorum prafidía,nec f, pirituí ο Cum r&ordati fuerint filij eorum aratü faarum:&[uj corum lienorücp frondentiü in montibus excelfis:facri ficantes ín agro fortitudiné tuam, δὲ omnes thefautos πο ín díreptíoné dabo: excelfa tua propter peccata ín uníuerfis finibus tuis.Et relínqueris fola ab haredítate tua,quam dedi tibi: δὲ feruire te faciam ínímicis tuís ín terra quam ignoras: quonià ἰσπξ fuccendiftís in furore b meo,ufcq ín aternü atdebit.Elac dicit dóminus: Male, díctus homo qui confidit Siue fpem habet)ín homine: & ponít carnem brachium fuii:&a domíno recedit cor eíus.Erit enim quafi myríce in deferto: δὲ nó uidebít cá uenerit bonum: fed habitabit in ficcítate in deferto: in cterra falfucinis& inhabitabili. Benédictus uir qui con, fidit ín dno:& erit dris fpes Siue fiducia)ei?:& erit quafi [Ποπ qd tranfplantatà eft Siue fructiferá)fuperaquas, qd' ad humoré míttit radices fuas:& non tímebit cam uenerit zftus: δὲ erít foli eius uíride Siue ramufculi ei? frondétes):& in tpeSiue anno fficcitatís nó erit folícitus Siue nó tímebít) necaliquando definet facere fructum, »HEB. Pràuum eftcor sEp. Profundumeftcor omnium ,& ínfcutabí; fuperomnia:& homo eft: le, quis cognofcet illud 7 quis cognofcct eum Eoo diis fcrutanscor& probans renes:quí do unícuíq iuxta uías fuas,& iuxta fructum adinuétionü fuarum. " Perdix gentiii multitudo:fed habitabit in ficcitate itt deferto, Ἡος dicitur depopulo iudzorii qui habitat ín deferto FPE nó faciunt;& funtin terra falfuginis, quz nullos fru ᾧ ciat:& inhabitabili quz hofpité non habet deum,necanoe ancti gratia, nec fcientia mapi, ftrorum. cffe, díctue vir quí confidír {η oíto cc. Illud de iu, dais di(it& hare, ticis qui fpem habent in homine, in Chrifto uidelicet fuo:qué non filium dei, fed purum hominem putant effe us fa. e μ uenturiEcótrario uir$5,944| Ιψ eccléfiafticus qui cafi, p dit ín domino, audit isi illud:&t(citote quo, ἡ" niam dominusipfe eft uu deus. Confiditin do, ΠῚ mino,& illi lieno com if parabi ded&inpri, ΠῚ mo pfalmo cantaí: Et lint erit tandj lienii quod: plantati eft fecus de, curfus aquarii: quod fructum{πῇ dabit in tépore fuo:& folium eius nó deffuet. Super aquasautem fpirituf/ fancti gratia, diuerfas donationes, Q. d ad humoré mittit radicef fuas:uta diio accipiat ubertate, Sed& aliter poffum? dicere: ῳ de ficcitateiudaica tráfla ti fimus ín baptifma: tis gratia fempiterna, Etnó(inquit) timebit cum uenerit e(tus;uel tépus pfecutionis, ud 3 μι 3 ad ] dni alt qi (is μι 3 fui fpi os fuii: δὲ lingua eorü tranfiuit fup terram, Qui in tantá uefaniam proruperunt, ut foli abfc fpiritufz fancti gratia remáferint: δὲ perdiderint hzreditaté domini, priorem uidelicet fidei ueritate. Vnde& aterniü eis paratur incedium: δὲ feruitus demonü qui funt inimici& ultores, b 4Γ ll2ecoícít ofie: ZI»aledíctue bó d cófidít ín boi τῷ. Si maledictus eft oinishó qui cófidit in hoie, Paulus αὐτῷ Sa; mofatenus δὲ Fotínus: dpuis(απέν δὲ cüctis excelfum uir/ tutibus przdicet faluatoré tamen homine confitent: Ergo maledicti erunt fpem habétes in homine.Q. d fi nobis ορ’ Yo5,8.e pofitum βπογίε/ ον& nos credamus in eo qui dicit: Nuncau tem quaritis me interficere homine, qui uerítaté uobis lo; cutus fum,quaaudiuia deo:hoc Abrahá nó fecit:uos faci; tis opera patrís ueftrí. Refpodebimusiillud apoftolícii: Et fi 2.Co,s. c chriftum fcd^m carnealiqfi cognouimus, fed nuncíam nó nouimus. Denicpidé Apoftolus in principio epiftola fue fcribitad Galathas:Paulusapoftolus non ab homínibus: neds per homíné:fed periefum Chrifti& deum patre, qui fufcitauiteám a mortuís,& qui mecü funt ofnes fratres. Si ein mors abforpta eít in uictoria:quare non carnis humili/ tas,que propter humaná falutéaffumpta cft,im diuinitatis tranfierit maieítate: ut feceritutrunqr unü:& nó adoremus creatura,fed creator&qui eft benedictus in fzeculaeMaledi; &us eit igitur:nó folum qui fpem habet in homine,fed quí ponitcarné brachiü fuis, id eft fortitudine fua:& quícquid egerit,nó domini clamétiz;fed(uz putauerit effe uirtutis; Ofee.15.d 1. Co,I5, 2 ΟΩ υἱ em hocagit,a dfiorecedit cor eius: afferes fe poffeqd non poteft. Et erit quafi myrice,qua hebraice dici£^r^hy: fiue ut interpretatus eft Symmachus; lignii infructiofum in folitudine.Etnó uidebit cü uenerint bona; qua ifüra€ dies iudicij. Eterítfo, lium eius uíride:fiue erunt ín eofamufculi frondentes: ut nundtímeat ficcíta/ tem, fed cunctarü uirtutü germinetgratía, Cumg tempus fiueannus uenerit(iccitatis,non metuet quando dominus 1 iratus mandauerit nubibus ne pluant fuper ifrael mbrem, f$ b. CLuodg fequi£: Nec de(inet facerefructii: llli locus quiin Marco fcriptus eft:cp uenerit dominus ad ficum,& nonin; Maruid| uenerit in ea fructü:quia riódum erattempus:& maledixe ὦ rit eiut fructus nó faciat ín zternii, exponere poterit. Q.ui enim confiditín domipo,& dominus eft fiducia eius:etiam in temporeiudaiceficcitatis non metuct, fed femper afferet ᾿ fructum:credens in eum qui femel pro nobis mortuus eft, Κοῖι 6, & ultra non moritur,& dicit:Ego fum uita, o[(vzaufieft lois cozomníti/ et ínfcrurabile quíe cognofcet íllud 7 Verbühes. ο" braicti N/33N quatuor literis fcribitur Ἢ& N: Sí ígitur legatur^38, homo dicitur:fi aute SUN, infcrutabile fiue defperabile: eo qp nullus corhominti ualeat inuenire, Symmachus yo hunc locii ita interpreratus eft:Infcrutabi» lecoromníü: uirautem quis eft qui ínuentat illude Solent quidam noftri, bono quidem uoto, fed non fcd?m(ciétiam uti hocloco cotra iudaos:q» homo fit dominus atq falua/ tor fcdm difpenfationé carnis affumptz:nullufqy poffit na Ι tiuítatis eius fcire myfteriü,fcd^m illud qd fcriptü eft: Gene Είδα rationem eíus quis enarrabitenifi folus deus qui arcanari/ matur: redditunicuig fcd?m opera fua. Melius autem eft ut fimpliciter accipiamus, ᾧ nullus cogítationt fecreta cov gnofcatnifi folus deus:dixerat enim fupra: Maledictus ho mo quí fpem habet ín homine. Et econtrario: Benedictus uir qui cófidit in domino. Vndene hominum putaremus certum effe iudicium, intulit omniti propemodü corda effe peructía, trat με 14 brit ὑΐῃ y Vti 7 in Ieremiam A&abalienis parce feruo tuo: Haud dubium quin cogitatio nibus. Etín Genefi: Videns autem deus cp multa malicia :"* hominum effet in terra:€ cuncta cogitatio cordis intenta $1&d. peruerfa,dicéte pfalmifta:Áb occultis meis miida me die: £3. uel declinat ab eo, fcribetur iri terra cum hís qui terrena fa^ C piunt. Caufag manifefta, cur(cribant in terra: quia dereli/ querunt fontem uitz dominii, fiue fontem aquarum uíuen tíum dominii,qui loquitur in euangelio:Si quís fitit,ueniat IoB,7.€ XVII$0. 145 d e(fetad malum omni tempore, Etíterum:Senfusenim&— admeX bibat:qui credit ín me ficut dicit rete Tm cogitatio humani cor/ na de uétreeius fluent dis ab adolefcétia fua; ἜΣ: aquz uiuz. Hocauté prona funtin malum,* HEB.DérdíxfouitSiuecon| sep.Clamauítperdix:con— ajirde fpiita quem uz difcimus folii πί Ξ:,-; pr nt Em qued met oregatít) quz nó peperít. gregatit qux πὸ peperit. pun adn d Siasemde Eecitdíuitias fuas non cum iudido.In dimidio dierum— ise ze uti medial δἰ μιν faluatoredicitur: Vir^ fuorum relinquet eas, Siue ín dimidio dierum eius^ ineuágeliohemorro Matth,o;€ 5 itatí:,;(Y OT μη ufani at: ο ενα, relinquent eum): ín nouiflimo fuo erit infipiens. fut curenerir eu ufq poteft uidereco/ b Sólium gloríx altitudinisa principio, locusfanétifica/— perdideratin eis: δὲ ei " girone: rid tionis noftrz.Expectatio ifrael domine, omnes qui te η sue potui lis."bi. ᾱ- ftus deus eft,qu$(cru/ derelínquunt, confundentur: recedentes, in terra Ícrí)^ medicus:& cuius fani γρόσια. ΤΝ NOS bat bentur:quoníam dereliquerüt uenam Siue fonté)aqua. p Ri dirae. cuigiuxtaopera fua, c ΓΙ uíuentíum domínum. Saná me domine, δὲ fana/ populo paffus opproz a αἰ Derditfouttsc.. bor:faluá πιο ας,&faluusero:quoníá lausmeatues.— bra&crebro infidiis Aiunt fcriptores natu εν;; 2 ερ: circüuétus,ab eo cura "Alis hiftoria, tam be* Ecce ipfi dicunt ad me: Vbi eft uerbü domini?ueniat.— rig(alus fieri cupit: EE Eddie$ Egoautem no fum turbatus te paftorem fequens, Siue ts uera bus PPS abe habaumg:|. p boruifequenste):& diemhominisnon dely/ ΜΗ . quorü príncipes funt à: 2: Vv ce ipfi oícunt ad imes apud reco Anton derauí:tu fcís. Quod egreffum eft delabijs meis, rectá voieftverbti oomínts. 5 S n bs fuitínconfpectutuo Siueantefaciem tuam eft), Non MARE m ciidus, hanc perdicis fis mihi formidíni fpes 1Teatu in dieafflictionis, Siue— cta funt,loquunt ad ERST Seite non fias míhí alienus ,parcens míhi in die peffimo). proclive eo, fure:&cisincubetfo e Confundantur quí perfequuntur me,& non cofundar— diffimulationefenten/ watqidigfotusad/ eoo, Paueantilli,& non paueam ego. Inducfupereos τς dilsionéarbitran oleuerit,auolare ab eo: s Wu d ντ 2 tes.lllis auté(inquit) &alienumparenére diem afflictionís: δὲ duplici contritione contere eos.— itadicaibus:Egonó ὑπο μα T RCeEN t Hxcdicit dómínus ad me: Vade δὲ fta ín porta Siue ín ἀρ με e d idiuitesfunt, ΠΩ:::: Peneur&abfmco ᾿ΡΟΙτίς)βοΠ populi: perquam Siueperquas)íngre/—ques:fi P na diripitit:&abfcp g qués: fiue poft tua in/ gitationeiudictldeifa| díuntur reges iuda δὲ egrediuntur,in cunctis portis hie grediens ueftigia, Nec ciunt diuitías nó ci iu;; τε ho fui finecotentus, S απαθίτ dio rufalem,& díces ad eos: Audite uerbum dominireges—(d diem hominis no aw.^' tpore VISSERDMÉ íuda: δὲ omnís íuga Siue iudza) cunctíq; habitatores sederet nd scant mim" tamortefubtracti, qn,- ra: DONE AME ongiote, uel profpéra ÉÜttye. ts, c dicitur eis: Stulte, hac hierufalem qui ingredíminí per portas has, e. quaq huius feculi z quis^ nofterepetétanimam Hacdicitdüs:^ Ipfumqp uocat ees pís^^ tuamate: quaautem» quem δὲ iudicem: Tur üt^^ praparafti,cuius erunteNihilgpinfipientius,inonproui,—nofti.Sequitur:Cruod egreffum eft delabijs meis, rectum ᾿ derenouiffima:& breuia putare perpetua. Alíj yo&,ppter— fuitin confpectutuo:ut παη᾽ mentitus fit: δὲ domini πο ad fcm mutat fuperioréhiftoriam δὲ propter alteram qua dicunt: perdice effe pugnaciffimü& immundi ítaut uictum polluat: día/ ] bolum fub eius nomine iriterpretantur: cp alienas fibi diui εἰ ίαση α tias congregarit, dicens ad domínü: Hzc omnia tibi dabo, nobis fi cadensadoraueris me. C. uérelinquent diuitize fuze quae maleab eo fuerant congregata:& per apoftolos cóuerten£ ad dominum:& qui fibi uidebatur effe prudentiffimus,erít omnili iudicio infipiens.C) uoddp a Lxx.dicitur: Clamauit perdix:ad haretícorü perfona referendum eft:cp perdix ifte diabolus clamauerit per príncipes hareticorü,& congrega/ uerit quz non peperit:& deceptorum fibi multitudine con» gregarit,qua poftea dimittat eum:& omnium iudicio ftul/ tiffimus comprobetur. b.«[&»olíum glozíg cc.egpectatío fírael τέ, Perdice propter fuam(tulticiam derelicto:expecta tio ifrael, id eft populi dei& credentis ín domino, ipfe eft principio:locufgy fanctíficationis omniü credentíü: ut non inloco fit dominus,fed ut ubi ille fuerit locus fanctificatus fit.Econtrarío quí derelinquunt domínum, confundentur jp confufione perpetua:& recedentes fiue declinantes ab eo, y, M fcriben£ in terra, deleti de libro uiuentium. Sicut enim quí yi) its, d potetcam Apoftolo dicere: Nofter autem municipatus in qu."coloeftincoeleftibus(críbi£: Sic qui derelinquit dominii " AP Ju η p i] Qui fecitomnia: Cuius folium gloriofum eft δὲ excelfuma: luntati aduerfa non dixerit. Non fis mihí(inquit)tu formi» dini,(pes mea in dieafflictionis. Qr uod perfpicuti eft iuxta hebraicum.Iuxta id yo quod Lxx. tranftulerunt dicentes Ne fias mihí alienus, parcens in die malo: eft fenfus: Ne parcas mihi in przfenti fculo,quod malum eft: fed redde mihi iuxta peccata mea,ut requíem habeam fempiternam. . Sdocnim fcriptum: Q uem diligit dominus, corripit:ffa/ Hebre.ta,b ecllatautem omnem filium quem recipit. Dies autem ma lus: uel omnefzculum eft ,uel dies iudicíjjhis qui propter peccatacruciantur, e ΑΓ onfundantur quí perfequuntur mec. Imprecatur aduerfum eos propheta qui exprobrant εἰ uerbü domini,& dicunt: Vbi eft uerbü domini ς ueniat: utconfundantur quí perfequuntur eum:& erubefcant& redeant ad falutem: ut lli paueant mentientes, X non ifte qui uera praedicit. Cung dies ultionis aduenerit, duplici cótritíone conterat eos,fame δὲ eladio. f 4 Ilaec oícít ofa ad me: lade et(ta(η pozta filío:um«C. C. uoniam(inquit) uerba tua audire cótemnüt:necad te ueniunt, ut requirant qua fit fententía dei: tupergead locum celeberrimutn, uel . portarum templi uel urbis:per quas reges& omne uulgus ingreditur δὲ egredi£ ut neceffitate cogantur atidire: δὲ im/ portune oportune prdices uerbum ἀπί:nec ulla apud eos remaneat excufatio, gp ideo nà fecerint,quía non audierint, Hac dicit diis: ΚΟΠΗ. ίσου liber tertius E s becoícirefios£uftodíte animas veftráa:et nolite po» quofcriptücft:Deusab auftro ueniet. Vrdecalor& lesa Ass ἢ *—— fare pondera ín ofc fabbatí«&, Ne praceptüi fabbatiinftau;— lux:& ubi omnefrigus expellitur:Porftantes(ait) dein E| ratum p Hieremia in frufta difcerpere, totti ponereplacuit:'—ftafeipfos cófecrantes deo:& victimam fiue thymiama:ut 4.- ῄ ut fimul omnia cognofcamus. Cuftoditanimáfua,quinó dicant:Sacrificii domino f, piritus cótribulatus.EtChrifti 155048/ portat pondera peccatori in die quietis&(abbati;Necine^ bonusodor fumus in omniloco.Etalibi;Dirigaturoratio e^ E s per portas hie; mea ficut incenfumin Mei rufalé,quas uirtutes τ x, ἘΠ;, Ofpectu tuo, ir debemus accipere. Et. 9 lec dicit dómínus:Cuftoditeanimasueftras& nolite εδίρες νο i nolir(inquit efieere— portare pondera in die fabbatinecinferatís per portas— ipfumuerbum hebrai ftis: NOemporada hicrufalé. Et nolite eijcere onera de domibus ueftris in eat dido ig ;; 25 1: δη-- vr»,"f η. ue fimm sd penitusabij, diefabbati«& ome opus nó facietís:& fanctificate die E immo feriprou cienda.Et omneopus ΤΡ:: í ὦ terüt; Ώερϊίσεπα παηπαία΄ ne faciatis: uel feruile, abbati, ficut ΗΕ P atribus ucftris Et ne Audierü noftris libris ipai uel illudde quo fci, necinclinaucrütauré fuá:& índurauerütceruicéfud:(8 Εἰ thusde&rptum— 1.Co 6, c ptum eft: Efcauentri, qd' ín hebraico nó habeffüper patres fuos)neaudirét— eft Vtquidmihithus δε & uenter efcis: Deus: t repo edis Ld Γάμο affertis de(aae Eti, aut&&hunc&ilide, tme,S&neacperétdifciplina.Eterit,inqt.fiaudíerítis me een btaons sid bid dea dicit dris:ut nó ínferatis onera p portascíuítatishui?in^ hebraicediit mg Τοῦ, 6,ς torloquit: Operam,— die fabbati:& fi fctificaueritis dié fabbati,ne facíatís ín Mpeg o niopus qd'nonperit. ca ome op?:íngrcdient p portas ciuitatis hui? reges&C— laudem Lxx. tranftu, Sanctificate( inquit) lerunt. In domü Da; diem fabbati: utom; ne temp? uit noftre in fanctificatione du; principes fedétes fup(οἰ Dauid:& afcédétes ín curri, . bus&equisjipfi δὲ principes eorá,uiri Iuda& habitato res híerufalé& habitabit ciuitas hac in fempiternü. Et uid,haud dubiüi quin inecclefiam.Hacfunt pramía eorií qui fan; camus: ficutfecerunt- dii umb: Ctificant fabbatum:& pares noftiAbraha, πεπίξε deciuitatib? Iuda δὲ de circuitu[οτε δὲ deter;— uito ponderepragra faac;& lacob. Cung. ra beniarnin,& de cápeftrib?8t de motofis,8& ab auftro— uantur.Sínautemin iíta praceperit deus, quit, nóaudieritis pre non ínclinauerüit auré fuam,mentis utiq; nó portátes holocauftü&uictimas Siue thymíamata):& (λοι Siue manaa),& chus:& ínferent oblatíoné Siue cepta mea,& feceritis quaznon faciéda man is: fedi f x oqerquao auum AD; i:Suecédam igné 4$ ϱῷ DIET ud laudc) ín domü dnií.Si auté no audieritis meut fancti; dean EDS H d E Ον Ms- ficetis dié fabbati:& ne portetis onus, δὲ ne ínferatis p. ralem dim de SS em í er Metaphora indo;- 5. σι, T: ZI ἢ icitur: Omnes adul/ Οἰκο ; aes PRA e p; POI híerufalé in díe fabb an: fuccendá igné ΙΠΡΟΓΗΣ— ntes quafi cliban?| bentesfimilitudinem.- eíus:& deuorabít domos híerufalé, δὲ no extínguetur,^ corda ΜΕΝ Videamus η εργα» uu: rat domos, fiue uicos mium eorum quí non hierufalé: quos Lxx, portantonera in die(abbati, δὲ fanctificantillum.Ineredien ὁ, Aquila& Symmachus Ppeo,id eft turritas domos Pro. 21, à tur(ínquit)per portas ciuitatis huius reges, quorum corín.— interpretati funt:appellantcp hebraice da^:Et nund$ manu dei eft, X qui regnant corporibus fuis:& principes fedentes fuper folium Dauid, ut Chrifti imiten£ exemplü: & afcendentes in curribus& equis,de quibus fcriptum eft: hocextinguetur, dicéte Apfo: Vniufcuiufq» opus qualefit t.Cont ignis probabit.Et iteri:Si cuius opus arferit, detrimentum Ibin patietursipfe auté faluus erit, fic tame quafi per ignem. Sin τ δδ.67.4 Currus dei decem milibus, multiplex milia lztantiti: domi AAbac?.b nus in eisinfinai in fétó.Et alibi: Equitatio tua falus.Om, nis uir quí c&te£ deum:& qui habitat inhierufale, de qua 7975. a dictum eft: Factus eft in Salem, id eít,in pacelocus eius;& habitatio eius in fion:& habitabit ecclefia dei in eternum. Venientq de ciuitatibus luda: decircuitu hierufalem,de qu:bus íam dixim?:& ἐς terra Beníamin, qui filius eft uir; tutis X dextera: de campeftribus,quod hebraice dicitur nba: δέ planam hiftoriz fignificat intellieentiam:& de montofis, excelfis uidelicet dogmatibus:& ab auftro,, de DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN QO.VARTVM COMMENTARIORVM HIEREMIAE AD EVSEBIVM PROEMIVM. αὐτῷ noftri iudaicantes, explanationé tropica repudiarint; aut Iudei effe cogen£, δὲ cü ob(eruatione(abbati circumci/ dere przpucia:aut reprehendere certe faluatorem,qui iuffit in fabbato paralytico ut portaret lectulum fuum, Euangdi!—— fta dicente: Propterea magis Iudai quarebant eum interfi; Iob cere:non folum quia foluebat fabbatum: fed δὲ patré fuum dicebat deum,zqualem fe faciens deo. Commentarij tertij in Hieremiam prophetamfinis, cen Emper diabolus bono opcti immínet: ubiq, gradientibus ponit laqueos: narrante "AR pph«ta de fatellitá cius infidijs: Iuxta femitá fcandalá polueriit mihi. Et euágdio Jl hoc ípfam pleníus ínftruente, φ uolatilía cceli iuxta utam iacta femina, ditipíant dat difperdant. Cur hoc príncípio frater Eufebi ufus fim, fequés fermo moftrabit EET Ww Dez: , Multis δὲ de toto hucorbe cofluentiutn turbís:& fanctorü fratri monafterijq; curís occupatus, cómentaríos in Hieremíá per interualla dictab&ut quod deerat ocio füpereffet induftriz.Cum fubito hzrefís Pythagora& Z enonís παθείας καὶ ἀναμαρτησείαξ, íd eft, ünpaffibilitatis& imped cantíz qua olim ín Origene& dudü in dífcipulis ei?Grunnio;Euagrioq; pontíco,& ji| zin IDicremiam£3. xvm fo 144 iugulata eft,ceepit reuíuifcere:& non folum in occidentis fed& in orientis partibus fibilare:& in quibufdà infulis, przcipuecg Síciliz δὲ Rhodi maculare plxro ἀν& αεἴτετε p dies fingulos:dá fecreto docent,& publice negant. Cui refpodete, díu tacens δὲ dolorem filentio deuorans,carebra fratrum expoftulatione cópulfus fum:nectamé hucufq; prorupi;ut authorü nomina poneremt malens eos orici Cj infamari.INeg, em hoitn,fed erroris inimicus fum:qui mihíut υἱοῦ talionis & genuinü fui doloris illiderét, ueteres magiftrorü fuorá calünias cocinnátes: íntantü elíneues δὲ miferi demonftrati funt:ut ne maledicere quidem fuís uerbis potuerint, Quorü tunc téporis, aditis aduerfus eos libris, INenia: cofutatz funt:quos qui legere uolucrínt, liquido peruidebunt canes eos íuxta Efaíam effe mutos,quí latrare nefcíanthabétes quidé uoluntaté& rabiem men; tendi fed artem fineendi& latrandi nó habétes. Quibus loquar cópendio: Aut bona funt quz docetís,aut mala.Si bona,defendite libere: fi mala, qd occulte miferos iugulatís errore:rectze fideiad degpiédos fimplices Gfqy íactatis expofitioné qua: fi uera eft;cur abfcodit« falfa, cue faibi£cRogo qux eft ífta infania 7 praxipiéte Apoftolo;ut parati fimus ad fatiffaciendüi omni pofcenti nos ratíoné de ea qux innobís eft fpe:& propheta damante:Loquebar de teftiímonijs tuís ín cofpectu regum,& no confundebar.Ifti publicum fueiunt: δὲ fufurrant ín angulís perdi; torü:dolentq; quafi pro fuís,qua fua metuunt confiteri.Cunqp generaliter aduerfum uitía quid δὲ haretícos dixerimus,fe peti quzruntur: malumq; confcientia: diffimulata díu indignatione pronunciant.Quod fi cauédum nobis eft;ne ueterem ledere uideamur neceffitudine: fi fuper; bifimam hzrefim fpírítuali mucrone truncemus: ergo fuftínendz erunt nobis cruces prodita: fidei:& dicendi cii propheta: Verfatus fum in mifería,dum mihi ínfieitur fpína. Quin potius audiant illud Apoftolicim:Obbedíre deo magis oportet cj hominibus.Et íterum: 5i homíni/ bus placerem,Chriftí feruus non effem. Verum hac in proptio,nifi cacuerínt;opere plenius ex/ equemur. Nunccceptum ín Hieremíam carpamus iter:& quartum ín eum uolumen breuíter to Vedi aua f-rbum qo facrum eft zc. Per omnes quidé.. quanti in uobis eft períjffe uidernini,hoc facere nó poteroe ΤΠ à fenfus, ad iudiciü δὲ intellieétidanimiper/— Etutliberü fignificaretarbitril: dicit fe& mala aD s 3W 35 ueni^, genti& regno illi πεῖ! a ΘᾺ Ἐν turzau πι, δὲ rurfum bona:nec i PX VASA ditu,£t'»um quod factum eftad ὦ oceuetiregdipie € PRA. odora Hieremíáa ἄπο, dicens: Surge δὲ defcéde— Prvexenesecomar ERI tu,guítu,tactu:fed rna; podrias iz, Ὁ. tiofieriut& bonama mim ἐπ ιετετενίηιαν αἲἲ in domum figuli,&ibiaudies uerba mea.— liseueniant, ἢ egerint d oculis cernitur. Vnde Et defcendi ín domü figuli: δὲ ecce ipfefa;^ Pcnitétíam:&bonis imt iubeturpphetaaddo— qug$5 ven den mala)fi poft repromif, nins mum figuli íre:& ibi cicbat opus fuper rotam Siue lapides) Et diffipacá eft fiones fuerint ad pctá T dominiaudireprzc— uas, 4 ipfe faciebate luto manib? fuis, Conuerfufeg,— cóuerfiEt hoc dicim?, ms pta.Cumqsaitperre/ e^: M; m fi Ϊ: non qd ignoret deus| δεις δὲ deceftm fiue& rurfum fecitillud uas alterum: ficut placaeratín— poc uel illud g&té aut ἢ αἰαὶ indomumfigulifacie^ oculíseius ut faceret.Et factum eft uerbum domini ad rns MR t. fed ; 1:; tg Y Η τἀ homine ji Pat ίρίς ρον uer me dicens: Nunquid ficut figulus iftenon poffum uo;— t iunrari fuz zut ucl ambiguitate fedu&i, bísfacere domus ifraelait dominus? Ecce ficut lutü in frena udpomas fua i,'(v ΄ ΄ η untate uo meri pides tranftuleun^— manu ficuli ficuosín manu mea domus ifrad.Repéte— 5, Nec anim EN impro qua Siue ad fummá) loquar aduerfum genté& aduerfum^ totüerit hominis qd? Σω H: Í ji? ἡ tepronunciationís,&^ regnutm,uteradicé Siue auferam):& deftruam δὲ difper igi RAM rd "m. e. Fam dete dam illud. Si poenitentiam egerit gens ilaamalofuo[μὰ ein libertas arbitrij T pé^ Cunginqui&cmeé quodlocutus fum aduerfum eam:agam δζ ορο poeni,—"eeruadaefbur inem ii m Tiii ub"a tentiam fuper malo quod cogítaui ut faceré ei.Etfubi/ largitoris: iuxta illud " il agenteprouidentiaut(ο Siuead fummam)loquar de gente& regno ut zdifii geheim: Ni diis ifici-- ἢ ἢ]] H?edific rit domu -Φ0—— aS amica dam cem& ut planté illud, Sí fecerit malum ín oculis meis,| Ir borauerunt p rabo figuraret Ru, utnoaudíatuocem meam: poenítentiam agam fuper qui adificantei ΝΙῇ anl. umgpillefigulus,qui fum ut faceretn οἱ κ ςΙΠΙνα» μμ” tias€ luto rota curréte bono quod locutus; Nuncergo tem, in uan isi ψ tranfcurrentes, ín hís tantum qux obfcura fuerínt,immoretnur. COMMENTARIORVM HIERONYMI IN HIEREMIAM PROPHETAM LIBER Q.VARTVS. "m perdiderat fecit aliud fibi,ut ei uifum eft.Statimq domin? ad ppheta:Si figulus(ait) hanc haber poteftate, ut ex eodé luto rurfum faciat quod fuerit díffipatü: ego in uobís,quí 4ommen.bieronymi liber quartus Rom.9.c quicuftodit eam.Non enim uolentis necp currétis,fed mi/ ferentís eft dei. a(['IHuucergo oíc víro iude«c. Implet do minus parabolam quá& fermonibus δὲ afpectu docuerat, & dicit: Ecce ego fingo contra uos mal quafi figulus lutü. E(2.45.b Malumauté iuxta Efaiam quí dicit:Faciens pace,& creans , redactacft in folitudine δὲ in miraculum omnigi fibilum, prauas idololatriz femitas funt fccuti:ptopterea tetra eor: G| ita ut qui terrà quondam& urbem florentíffima uiderint in defertü δὲ cineres effe collapfam,admiren£ δὲ ftupeant:à anima confufionem,eeftu corporis indicent: hoc ej enim malü:No qp fe malü fit, fcd qp patiétib? ma""^ ΠΕ Εν κε, Tour cput&ftu, lum effeuideat.Etco, 3 INüficergo dicuito Iud,& habitatori hierufalem, di; portet bilo do gitocontrauoscogita— cens: Tec Siue fic) dicit dominus: Ecce egofingo contra nius&redius ie d" Hom d prom een uos malum:& Cogito contra uos cogítationem:reuerta nenne εεττ iid opera:Sdirgieuas| turunufquifqy auiafua mala:& dírígite uias ueftras&^ quadonullus ideo; ueftras,ut& profperis 'pona mutetur. Qui ἡ (inquit) dixerunt con trario: Cófortabimur, in malis üidelicet ope. tibus:fiueiuxta Aqui lam,defperauimus:& Áuxta Symmachü, de; fecimus: quod υπ offendit deum: utaut ' nequadfe putet poffe faluari,aut ad placan; dum deum animo de feciffe. Et poft cogíta; tiones(inquit)noftras ibimus. Vbi eft ergo abíq dei gratia[ος; riarbitríj poteftas:& ppriziudicíü ποίη, tatis:cum grandis of; fenía fit dei,fequi cogi tationes fuas,& praui cordis facere uolunta tem: Propterea infert dicés: Interrogate gen tes δὲ omes in circuitu nationes:quis fecerit: 45 audierit idolís fer; Mens queer nimís virgo ifr? Virginéatit "uocat,eo Φ uni deo fer uierít, dicéte ,ppheta: 1$3975.a Notus in Iudza deus: in ifrael magnti nome eius. b«| IBunquíd oeficíet ος petra aarí nix líbanízc. Taleqd .& illud Vergilianum fonat. Ante leues ergo paícen£ in zthere cer; ui: Et freta de(títuent nudos in littore pifces Quà noftro illius fa; baturpectore uultus. "'Et inalioloco:In freta dum fluuij current, dum montibus umbrz Luftrabüt,con ."uexa polus dum fydera paícet, Semper honos noméqy tuii : laudefqp manebunt. τ(inquit)nix delibani füummitati bus deficerenon poteft: nec ullo ut omnis líquefcat folis ar dorefuperatur: fluentefgy de montibus ríui, nequadp fic cantur in fontibus: Sic meum nome quod per fe ftabile eft atg perpetuüi,non poterit immutari: tíi cü caetera naturae . erdinéferuent,populus meus oblitus eft mei. Sequit em: (ια oblí:ue eft meí populus meus«C, Oui obliuifcié. Tobu4«a dei& relinquitilli,qui dicit: Ego fum uia:libatcp díjs alie» nis:impingit in uijs fuis, nequad dei, fed fuis:& antiquas ᾿ fempiternafq femitas funt trítz ueltigrjs colentiti deum.Ifti yo ambulauerunt in itinere nó trito:& relicto cultu dei jidola ueneratifunt:pro^' : pter quz infer£ poena quz fequit: Ὁ€f Gir flererterra coz μη οοίοϊοοη«c. Et quia dereliquerunt(αἰ) cültum dei;& ftudiaueltra.Qui dixerunt, defperauimus Siue confor; . tabímurypoftcopitationes em noftras ibímus:&unuf quifcy prauitatem Síue quod placuit) cordis[ι! mali fa ciemus. Ideo hac dicit dris: Interrocate gentes: quís audiuit talía horribilia,quz fecit nímís uireo ifraelz 5 HEB.INünquid defidetde| sep. INunquid deficiét de petra aeri nix libani: aut p" ubera, aut nix de li auelli poffunt aquxerum— bano:aut dedínabit aqua pétes.frioidz& defluétef?^ uiolenter fublata uento? .« Quid oblitus eft mei populus meus:fruftra libantes& impíngentes ín uijs fuís,in femítis feculi Siue fempiter ο nisyutambularent p eas ín itínere no tríto. Vt fiéret ter ra corü in defolationé& in fibilum fempíternü. Om; nísqui prztterít per eam,obftupefcet δὲ mouebit caput e fuii. Sicüt uentus urens difpeream eos coram inimico Siue inítnicís) dorfum& nó faciem oftendam eis ín díe t perditionis eorü.Et díxérüt: Venite& cogitem?aduer fus hiereriatn cogitatíones:non em peribit lexa facer doteneg confilium a fapiente: nec fermo a propheta. Venite δὲ percutiamus οὔ in lingua:& nó attendamus s ad uniuerfos fermones eius. Atténde domine ad me, & audi πος aduerfariorü meorü.Nyinquid reddit p bono malü:quía foderüt foueam anima mex^R ecor; dare φ fteterím in cofpectu tuo,utloquerer pro eis bo. num: auerteré indignationé tuam ab eis. Propterea da filios eorü ín famem: δὲ deduc eos ín manus gladij. Fíantuxores eorum abfq, liberis δὲ uíiduz:& uíri earü interficíantur morte: iuuenes eorá confodiant eladio ín pradio:audiatur damor de domibus eorum. Adduces derelinquit: quz omnii fan&orum . utcaluminias ftruant, tibus,& in fapi&tibus, δὲ in pfeudoprophetisfuislegem&"^ cófilii dei,& eloquii permanere:dicéte fcriptura: In peruer Αραμ fam anima nó intrabit fapictia. 4T Zittéde bfie ad me ct.! Intypü qdéfaluatorishzca ppfo Iudaorü Hieremias uni, uería perpeti£,q poítea babylonío ueniéte uaftant. Sed ple níus atq; pfectius coplent in Chrifto,& urbe fubuerfa;rho. mano gladio trucidati funt:nó ob ídololatrià qua eo tépo/ re nó erat,(ed ob interfectíone filij dei:qri cunictus fimul po: TM pulus cóclamauít: Tolle,tolle talem: regénó habemusnifi 03:37 n cz(are,Et imprecatio eorüi aterna damnatione cópleta eft: j Sanguis eíus fuper nos,& fuper filios noftros. Foderatem Marii: Chrifto foueam,& dixerát: Auferamus eum de terra viue PA95 tium.) ui tantz erga eos mifericordiz fuit,ut ftans in co Ἱ fpectu patris,loqueret pro εἰς bonum:ut auerteretíndigna Lucapt tionem fuam ab eis:ut in cruce quoq diceretiPater,ignofce 1 ᾿ eisiqd' em faciunt,nefciunt, Manifefta tranfcurrimus, utín rum terrà Quonda& urbem fanctà ingredi lege permittit: ed ci ad planctü uenerint, miran£ δὲ deflentuati cinía fbhetarii opere completa. ef Gícyt ventus vaete oífper, gatti 606(ον ínímíco «c. VÍq:hodiefenten, tía dei permanet in]u dziís. In toto orbe dí, fperfi funt cor&inimi, co díabolo, welínimi» είς daemonibus: δίς diebus ac noctibusin fynagogis fatanze in^ uocent nomé deí:dor, fum δέ non facié fuam oftédit eis deus:utín, telligant eum femper récedenté,& nundiad feuenienté. Dies aut? perditionis iudaicz, omne tempus eít poít paffionem faluatoris, υἱῳ ad finem faculi: utpoftjfubintrauv Δ8ῈὮἝ υἱ ritplenitudo gétium, Remad| i tüc ois ifr?(aluus fiar, Ts f4L£t oírerunt: Clenf Ad te cogítem? aduerfuf ὑπ bíeremíd cogítatíonef «€. Ifta& tüiciudaorii cótra Hieremiam fiue düm faluatoré:& ho; die hareticorü contra feruos eiPcogitatío eft: ΐ ! | Ϊ i δὲ fanctos uiros accu fatione praueníat:nec cogitét quid illi uerita tis loquant ,fed quid ipfi ftruant mendaci. Iactanteminfacerdo/ τ. obícurioribus ——— Zín IDieremiam obfcuriorib? immoremur:nequadp delyraméta quorunda & captiuitaté coeleftis hierufale ipterpretates: fed perípicua hiftoria,& manifeftiffimá jpphetià,omni uerborü& fenfuü cófidentia perfequentes. a€[ 21dduces eim fup eos latrone repente«c. Si de Hieremía intelligimus, repentinü latroné referam? ad nabucho donofor:fi de faluato/ á E» r inducere.Nulli autem, re(quod δὲ uerius& 3 Adducés em fuper eos lattoné repente: quía foderunt— aubium quin intem meiusef)adrhoma.| foneam ut caperét me:& laqueos abícóderütpedibus^ pledeiBaalidolü pov num exercitum.Et ne fuerintifiuein delubro iniufta uideat fenten/ tia dei, exponit quid fecerint cótra filiu dei Chriftü,& quid paffi fint. Q d'auté infert: Nepropicieris iniqui/ tati eorü:& pSiccatum eorü afacietuanó de^. b eatur: nequaqp priori fententiz cótrariti eft: inqua ,p ppfo depre/ «atur patré: fed poftdj dat tempus pochíten facin eís). fuo fcelere perfeuerát, populi acfeniores, nó tam profe puniuntur, meis, Tu auté dfie fcís omne ο eorü aduerfum me ín morté.INe ppicierís iniquitati eor&:& peccatü eorü a fade cua no deleat; Fiant corruétes Siue ímpingetes) in cofpectu tuo:ín tempore furoris ταί abutere eís Siue z3 Ec dicit diis: Vade δὲ fume lagunculam figuli Δ ΒΕ cefteam:& de fenioribus populi,& de feniori bus facerdotü: δὲ egredere ad uallem filij ennom, quz eft iuxta íntroítü portz fictilis Siue charfith):& predi tie praterjt&iliin CAbis Siue damabísuelleges) ibi uerba qux egoloquar ad το, δὲ dices: Auditeuerbá dii reges Iuda, δὲ habita c tores hierufalé.Hixc dicit dris exercituü deüs ifraelk:Ecce £4 XIX fo 145 audire noluerint. c[Ilecoícit oomínue oeue{{{8ε eret cítuum«c. Echunclocum ftulte quidam ad cocleítem refe/ runt hierufalem. OQ. uod nefemperadmoneam?,hoc tiri di xiffe fufficia:uitandam iftiufmodi explanatione effe immo harefim, qua manifefta fubuertit; δὲ praftieias αυα[α ος’ cefijs Chrifti conatur quodeerat ín ualle filij ennom: ubi& lucus Baal& ara eius fuit:fu per quam immolaue/ runt& incenderunt fi lios fuos. τὰ domi nus nec cogitauit, nec locutus eft: necafcene derütin cor οί”. Nó qp hn deus futura nefcierit, fed cp indigna fua no» ticiasignorare fe dicat: iuxta illud euagelicü: Di(cedite ameopera/ rij iniquitatís, nefcio uos. Nouitem domi; nus eos qui fui funt. Ca.- XIX dpalis:neinultum— ego índucá afflictione Siue mala) fuper locü iftü: íta ut Ee Qs nonne peccati caeteris noceat,, ερ Sow d al.., rabit, Velcerte&w3po/ Piplo.Q.dginfer Omnis quí audierit illam Siue illa)tinníant aureseíus:— 9o, hac de Fiantimpingetesfiue ο Φ derelíquerint me,& alienà fecerínt loca iftum:&— deoaccipiéda, ficuc& ;corruétes in cofpectu alia. Omnis aüthzre/ libauerínt ín eo díjs alienis, ds nefcierunt ipfi& patres Ef. ς, c tuo:illius Efaiz& Pe v Pe.2b tri api(imileeftEt nó B impingetis(icut inla/ :pidéotfenfionis:X pe; Ἢ. tram fcandali. Cuius od;-'διίη palmis ,ppheta xit i. r7, c meminit: Lapidé que -.-. reprobauerunt adifi/ .cantes,hic factus eftin eorü& reges Iuda Et repleuerüt locá iftà fanguine ín/ nocentü:& zdificauerát excelfa baalím, ad coburédos filios fuos igne ín holocauftü baalim:qua non prxcepi Siuecogitaui):neclocut? fum:nec afcéderüt ín cor meü. 9 HEB. Própterea ecce díes ueniunt dicit dns:& non SEP. Idco ecce dies uc/ ticus derelinquit deüz δὲ alienü facit loci ha^ 'bitatione ἀεί, qué fua fraude polluerit: δὲ’ bat díjs alienis: quos nec ipfe nouerat, nec patres eius:apfi uide/ licet& apoftolici uiri. agar (μι εν gast ὯΝ poris Yat φαΐ: qui yat qm caputanguli:A diio fa éuméhoc Ca.XIX £cofc o0; mínue:Cla dei et(ume . lagunculá . figuli tefteam«c. Pro laguncula figuli, quae hebraice dicit Va 3, Lxx. doliolii tranftule runt:& jp porta fictili, Aquíla,Symmachus, & Theodotio, ipfum uerbum pofuerunthe braicii Won:pro ἃ Lxx.iuxta mor futi;p afpiratione ἢ literz,addiderüt x erzcii:ut dícerét,ch arfith,p harfith:ficut uocabit locus ifte ampli us topheth& udllis filijen nom fed uallís ocdfionis..: ο. illud eft pro hebron,chebron:€ ,phierího, hiericho. Vult autem fcriptura diuina,nó folü auribus doceri populü,fed '& oculis:Magis enim( ut iam diximus)mente retinet: qd αι, Φ quod auditu ad animum peruenit. Tolle(inquit)la. gunculam fiue doliolum tefteum:& de fenioribus populí "ac facerdotum, δὲ egredere ad uallem filij ennom, dequa. $ 7-8 fupra diximus:in quaerat delubrum Baal,& nemus ac lu; '€us filoe fontibus irrigatus.Tpía autem( ínquit)uallís iuxta 'portam eft,quz hebraice PY ,hoc eft, fictilis appellat. ^.'Btpredicabis uelleges ibi uerba qua ego loquar tecum:ut ibiaudiant qua dicturus fum.Ideoauté(utiam diximus) δὲ predicabis,& clamabis,& leges, ponitur: quia uerbum hebraicum TW ία fignificat. ψυα quz dicturus eft, & reges luda audire,& habitatores hierufalem:id eft,& ftir/ pemtegiam,Stomnem populum, ut inexcufabiles int qui .c Et diffipabó confilium Judz& hierufalé ín loco ífto:&: fubuertá eos gladío in cofpectu inimicorü(ποτ:& in manu quarentiü anímas eorá:& dabo cadauera eorü efcam uolatílibus cceli δὲ beftijs terrx:& ponat ciuita/ tem hanc ín ftuporem δὲ in fibilum.Q mís quí praeterit niunt dícit dfis:& nó uoca- Res αὐτὸ Iuda, hoc “ὦ ΄ Ὀ μην ης—Cbhzreticorum patri bit loc? ifteampli?ruína:— jh implentlocum δὲ πολυάνδριομ filij hennon, quondam dceifangui/ né deceptorü& irino/ centiti. Nifi er ftultus δὲ fimplex fuerit, nori cito fubuerti£.Et edi ficant excelfa Baalini, dum de fublimib? dif putare(edicunt.Etcó buruntfilios fuosido lo, quos in harefi ge/ nuerüt, Ο uz omtiia ignorare fe dicit dris: necundjafcédiffein cogitatione fuà. Ὁ&['[»:opterea ecce oíco veníunt τε vallie filij ennom«€. Cua ficuallisfilij 'ennom,qua hebraice dicitur"330^ ΝΑ:unde δὲ gehennam appellatà putant,fupra dixim?. Mirorauté quid fibi uolue/ rint Lxx. pro YR: διάτηωσιμ, hoc eft, ruinam ponere:& pro ualle;zoAvétd'gop: quod fignificat uirorum multitudi nem: nifi forte ex eo qp ibi populus corruerit: X caía fitho/ minum multitudo: Vel fpiritualiter, in errore idololatriae ucl iuxta literam,a babylonio exercitu: quod in confequet tibus manifeftius lepitur. e(Li£t oíffípabo confilíui iude et bíerufalem σέ, Q.uamd hac& in babylonia captitiitate accidiffepopulo nouerimus: tamé plenius referunt ad tem fed zcxvévdeten occifionis. peream, Lucr. 2. imos. é £ Co.t4« g pora faluatorís, quando obfeffi(unt a Vefpafiano δὲ Tito: & ciuitas corü Hadriani téporibus, in eternos cineres col/ lapfa eft:ut qui obtulerant filios fuos idolis:ipfi cos poftea famis neceffitate compulfi,in ciborum ufum uerterent:car/ ᾿ποίφοπιπίῃ daren£ uolatilibus coeli δὲ befttjs terrae: ut quí . X s domini Zorimen. loicronymí liber quartus bh— düimuncribus abufifuerantin impietate:& pria uifcera ^. ádolis immolarant:uentres fuos fepulchra facerétliberorü. aL i£t cótetee laguncul3(n oculíe vírozü τ, Perfpicue no de babylonia,fed de rhomana dicit captiuitate.Po(t baby: lonios quippe,& urbs inftaurata,& populus reductus in Íu dazam,X abundanti puse reftitutus eft, phetauit uerbis domini ad conterendum populum δα,. tatem hierufalem: reuerti£, δὲ ftat in atrio dotnus domini δὲ uniuer(z loquitür multitudini; quz ad locii tho; hetire noluerat:g» inducturus fit dominus fuper ciuitate hietufay lem,& fup omes urbes eius uniuerfa mala, qua locutus eft aduerfum eam, Et ne .n: ἢ ὁ" ἐν n: tem? Pot captiutarmagr Pereatm,obftupefcet:& fibilabitfuperuniuerfa plaga— P'emcrudeem ee fententiam, reddit cau quz fub Vefpafiano^ eius.Etcibabo eoscarnibus filiorü fuorum,& carnibus^ fascurindu&urus fi δὲ Tito:& poftea acci; we.:*: vr; l: mti i di filiarum fuarum:& unuíquifg; carriem amici füícome;— 2l: Oc(inquit) indurauerütceruicem adcófumationé(zcu;— det:ín obfidione& ín anguftía in qua condudenteos^(uam:utnon audirent li ruinzhierlm permà furefünt:quamd fibi ? inimici eor,& quí quxruntanímas eorum.Etcónteres fermones meos: ne poft multasquidéim ΄ ΄ ΄-* σ᾽ ΄ e I iudaiaureaatqy gem; laeunculam ín oculís uírorü, quí ibunt Vel egredíent pietates uolentes age, matá hierfm reítituen tecti.Et dices ad eos:Hizec dicit dris exercituüzSiccóterà—'ePomitentiam, dam putét: rurfumqg ans. a: s, dud c* Ca XX uiétimas,& facrifiia— populü iftü δὲ ciuitaté hancificut coterít uas figuli'qd— q—32 audiit &coiugiaf^tórü Ere& n6 porultra inftaurari. Erin thóphet fepelíen£ Siue fe; pbafbur fili? gnü ίπ terris diii falua$ fitali?l ο ερεϊξαῆ. Sicfacál einer facer torís:quz licet non fe; pelíét):eo o no 1 au ocusa epe I€dUu.»1cfacia loco dos quí con/ quamurtamédamna huicait dis δὲ habítatorib? eius:& ponácíuítatéiftam ftitutueerar pzíncepg renó poffumus: quia (η como bomíní τῷ, multiecdefiaftiorum τας thophet Siueut ruíná): δὲ erüt domus hierufale& Pre Phafhinb el urorum,Smaryres| domusreeü Iuda:ficutlocus thophet Siueruínzz)(οπα/ Rom,14.a ifta dixerunt: Etunuf/ -| ς Ἰητετρτείαξ orís nigre, quifgp infuofenfuab* eS domus regü Iuda ficut locus thophet). Immáündz do:& pro neruo, qué undec&dominieuj omnes domus ín quarü domatiíbus Siuetectis)facrifi/^ nosdiximus, Lx.& ta iudicio referuent. Quóauté uas fiaie CAuerunt omní militie codlic& libaueruntlibaminadi;s^ Theodotio uererecy taracten:Symmach?, δι tefteumfifra&üfue ο alienis, Vénit autéhieremías dethophet; quo miferat βασανισήρον fine seg rit,in antiqua fpeciem non poteft reformari: eum domínus ad prophetandum: δὲ ftetitín atrio do;— P^erípoiiqd'utüg tormenta frenificat. ἔς δὲ populusiudzo, tnus domíní:& dixit ad omnem populum: Hacdict^ Nos auté neruumdi, rum δὲ hierufalem fub uería, ftatum priftinii dominus exercituum deus iftacl:Ecce egoínducam fu,. ximus more uulgari qued tormenti genus nonhabcbür.Denig— perciuitatem hanc& fuperomnesurbeseius uniuería^ cram in acribus apo; edfumthodienomi| mala auzlocutus fum aduerfum eam:qmíndurauerüt^ ftolorülegimus quan Β ipfius ciuitatis:€ ab alio Hadriano, Adia— Ceruíce fuarm,ut no audirét fermones meos. Ca. XX dicitur: δ cum hia e T aüdiuít phafhur fili? emmer facerdos qui οὖν esr RT tloneprumm ΠΕ«ἲ ftitutus erat prínceps in domo diii hieremiam Pli: N data fit face ἀλη petam: pphetanté fermones íftos.Et βειοιῖε phafhur don. diniatein ie abitatorü eius, San;, AA,; Γ: &zautmcruds&r— Prophetam híeremíam: δὲ mifiteum inneruum quod— docct Nee tibus terreat. Vnde& furrectióis uocabula: f erat ín porta beniamin RC ín domo dni. Cimqg— coripiat:fed utcrucia nó urbem fignificant, fed locii: nec díuitiari illuxiffet ín craftinum: eduxit phafhur hieremiam de Qndámagnitudinóü p— neruo:X dixítad eà híeremías: INon phafhur uocauit^ Paulus,iuffioneponti quá períjt populus iu daorii:fed elorià fan; étitatís, quanta pau; pércula poffidet bethleh&nó habes auri& g&mas fed pane quiin ea natus eft. b 4Γ£t ín tbopbet fepclíent«c. et εἴς oom? Ρίοιξιη« oom? reg íuda ficut locua. tbopbet fiue ruí ne. ἃ αἴϊείη Lxx.inferzOmnes domus regü Iuda, ficut lecus thophetin hebraico non habct. Et fequit: cq 3m $78 munde omnee oornue eC. C) uod fupra dixerat:Non uoca; bitur locus ifteamplius thophet δὲ uallis filij ennom, fed vallis occiftonis:nunc ponit manifeftius, cy tanta in ipfo lo €o futura fit cedés, ut ibi aceruatim ppfus(epeliat:& lucus quondárelieionis fíat tumulus mortuorü.1pfa qq ciuitas qua huic imminet loco fiat ficut thophet:,p qLxx.ruinam tranftulerunt:Domus quoq, hierufalem regumqp palatia, iri tuinas fimiles conuertantur. Caufag redditur,eo qim mund fuerint: δὲ idololatríz pollut&xfcelere: pro eo φίῃ Soplit.b domatibus δὲ tectis earii, foli δὲ luriz δὲ(tellis coeli immo; lauerint,& thura incenderint:nec fioc fuerint errore conteh tiifed immolauerint demonibus,& libamina fuderint díjs alieriis. Ὁ 4] Clenít autem bieremiías octbopbet 1C. Poft án thophet prafentibus populi fenioribus ,quos duxerat fécum Hieremias cófregitlagunculami fiue doliolü:& pro/ domínus notnen tuum fed pauorem undicg. ficis uerberantur.Nec ; mirum fi hodie ferui Quuiahze αὶ occidantura Pha/ fchor:mittanturqp ín carceré,& horribili cuftodia referuen tur. Datur enim hac poteftas a deo, ut prophetarum often datur fides. Nectamen maior eft ille qui cedit, fed fortior. ifte qui ceditur. Et patienter ,ppheta fufcipit iudicium dei: nec reclamat ad uerbera,fed confyderat imperanté. Emmer uerbii fonat:de quo fzpe nigredo generat:nó parétis uitio, fed(celere degenerátis. Tormentü auté quo cruciat ,ppheta uidet in parte dextera:qd' interpretat Beniamin:& in pore ta(üblimi:quz nó ueritate indicat, fed iniuftam pontificis poteftate. f eT«Πορ illuxílfer ín craftínü cc. Et hictà nomé pótificis dj torméti genus fifiter omes ut fupra interpretati funt.Mutat ait nomépótificis, ut ex noie futurorü fuppli/ cium demóftret,Nequadi(inquit)habebis oris nigredin & iniqua imperii ptátis,fed captiuus duceris in babyloné hocein fignificat pauor undicp fiue p circuítü: ut tremés& Ῥρτία falutis incertus,huc illucq circüfg picias:& uenientes cótra te aduerfarios reformides.Pro pauore qd'in hebraico fcripta eft 4313;Lxx.& Theodotio μι έτοικομ εἰς migranté. Aquilz(τ editio,peregrinü: prima,circüfi piciente:Sym/ ntachus,ablatü fiue cógregatii,& coackü ihtérpretati fünt, QLuia hec do apoftoli Paulus& Silas in cuftodià car/ Att Saluator& apoítolus pee E ftulertit Phafchorui"es xt ning ain IDicremíam aq Ouíabecoícít ofie.(£cce ego vabo teín pauotem«€. Iuxta fuperioré interpretationé;qua Phafhur nome fuerat immutat ut appellaret 3312, omnes fimiliter tránftule; rüt:ut fignificarét,uel pauor&,uel pegrinatione,uel fublatio πό δὲ tráflationé δὲ cogregatione. Cóminaturdqj εἴ οὔ amicíf elt mibí(ermovomínt ín oppzobzíuim τί oerífuru tota ofe: 4 oixí: Hon recozdaboz eiue: Πε non momíttabo ofim c. Clainanite meatqp dicenre;qd? iam babyloriius ueniret ex^ ercitus δὲ omnia hoftilis gladius pradaretur:uerfus eft ini/ * Bí ferrno domini in opprobrium atq derifum: dum tardi? -fuisiamiaq capiendü tradendüq Πο πιά nibüs:& οὐπέξυτη po ulü tribus iudae,ba/ ylonij regis manib? - obtinendum: aliofqg interficiendos gladio: & aliós ducedos in ca^ tiuitatem:€ uniuer/ as diuitias,tam urbis Gthefaurorti regiorü ab inimicis eftt capien das:ipfüqp Phafhur cü -omni cognatione fua & familia ducendum in captíuitaté,N in ba; bylone effe morituri: eo φ populum fuum médacio deceperit, ne quaq illi uera δὲ tri/ ftia,fed per mendacii Boe;pollicendo. imul aniaduerten: da ,pphetz patiétia at/ q prud&tía, cp miffus in carceré tacet: δὲ file/ tío uincit iniurià: nec tamen diffimulat qd? fcit effe aenturum: ut faltem fic pfeudopro; pheta pontifex pecca; redefiftat,& dei εἶα) mentiam deprecetur, bd&edunifti meofe feduct? fum: fiue oe; cepífté ime ofte/z oecc/ ptus fum τί. Dicit fe prophetaa diio effe de captum:quia in prin/ $a cipioaudiens:Prophe tam in gentibus dedi "bidem,b te.Etíterii:Ecce confti tuite hodie fup gétes & up regna:ut euellas & deítruas& difp das & di(fipes, S zdifices, & plantes: arbitratus fit nihilfe cótrapopu/ lum iudaorum,fed có tra diuerfas in círcui/ tunationes effe dictu/ rum. Vnde€ prophe 4 Ὁ ὅία hac dicit dris:Ecce ego dabo tein páuoré& on nes amícos tuos,& corruent gladio inímicorü fuor: δὲ oculi ταί uídebunt: δὲ omnem iudam dabo ín manü reois babylonis:& traducet eos in babylonem δὲ perav tiet eos gladío;Et dabo uniueríam fübftantiá Siue forti tudíné) cíuitatís huius, δὲ omne laborem eíus omneqj przcíum Siue gloríá): δὲ cunctos thefauros regü íuda; dabo ín manu ínímícorü eorá:& díripiét eos,& tollét δὲ ducét ín babylonéTu auté Phafhur δὲ oines habita tores domus tu ibitis ín captiuítaré: δὲ in babylonem ueníes δὲ ibi moríetís:ibiq, fepelierís,tu δὲ omnes ami; b ci tui quibus prophetafti mendacíü.Sedüxifti me dne, δὲ fcductus fum:Siue decepifti me drie;& decep tus fu). Fortior me fuifti& inualuiftí: Siue obtinuifti,€ potui; fti). Factus fum in derífüm tota die: omes fubfannát me:quía iam olim loquoz uociferans íníquitaté δὲ ua/ ftitaté damito:Siue quía amaro uerbo meo rídebo prz c uarícationé,& míferíam inuocabo).Q üía factus eft mí. hi fermo ἀπί ín opprobriá δὲ ín deriífum tota díe: Et di xí:INó recordabor eíus:Siue nó nomínabo drim):neclo quar ultra ín nomine ipfius.Et factus eftín corde meo qfi ignis exxftuans daufufqy in offibus meis: δὲ defeci Siue díffolutus futny:ferre non füftínens. Audiuí enini contumelías, fiue uitupationé multorü, δὲ terrorem ín circuitu(fiue congregatorum undiqy) perfequímini δὲ ο perfequamur eum. Omncs üírí quí erát pacifici meí:& cuftodientes latus meutmn:fi quomodo decipíat& prz ualcamus aduerfus eum:& confequamur ultionem ex eo.D omínus autem mecum eft quafi bellator fortís, e Idcircó qui me perfequunt: cadent& infirmi erüt:Siue ideo perfecutí funt: intelligere non potuerunt).Con/ fundantur uchementer quía non intellexeruntzoppro: bríum fiue ignomíníá fempiterná,qux nundg def: Zttu dne tàtem prophctíae p tantefle mendacíum: Quamobrem in meá méte decreui: üt ultra δα populum deéi uerz bis non loquerer: nec nomen illius nominà € rem. uod cii pudor refüperatus, uerécum dequidé, fed ftulte có ftituiffem: factus eft; inqtin corde meo dfí ignis ex&ftuans,clau; fufcqg in offibus meis: fiueuhdiq diffolutus fum: ita ut ferre non poffem. Conceptus enini animo ferro di/ üinus, nec ore prola/ tus,ardet in pectore. Vnde& Paulus loquí tur:Si euangeligaueró non eft mihi gloria: ANeceffitas enim mihi incumbit, Va em mi^ hi eft nifi euangelica7 uero: ft enim uolens hocago, mercedé ha; beo: fiautem inuitus, ὁ difpenfatio mihí credi ta eft. Etin athenis ut, dens idololatríz dedi tam ciuitatem,incita batur fpiritu δὲ tota méte feruebat. Et poft modicum in eodem uolumielegimus:Cü ueniffencatit de mace donia Sílas δὲ Timo; theus,inftabat uerbo Pàáulus,te'tificans 1u/ dais efle chriftum ie/ fum.Sed& plarig; do ctorum in ecclefia uf/ q hodie fimilía fufti/ nent:audientes uitu7 perationem multorüi congregatorü aduer fum fe ín circuitu atcp dicentium: Perfequi/ miní& perfequamur eos, Ὁ([ C mneo ví; tiam libenter affumpferit:& eueniffe contrario:ut captitita/ tem hierufalem predicans,perfecutiones δὲ anguftías fufti/ neret.C) uodq intulit:Factus fum in derífum tota diezom/ nes fubfannant me:eo ῳ eftíment illum uniuerfa métitum: δὲ cuncta quz pradixerit effe uentura, mendacia fuerint; Et propheta enim ftatim putauerat futurum qd' dominus mí nabatur:& populus eítimabat nequadj ultra uéturum, qd ftatim nó uenerat: Ατηρ uociferor uaftitatem babyloniam, & iniquitatem hoftium per quà opprimendus fit populus meus.Sin αὖτ(eqmur Lxx.ín eo cq» dixere:qa amaro uerbo meo ridebo prauaricationé,& miferiam inuocabo:hic fen; fus eft. Scio prafentem trííticiam,futuro gaudio cómutan/ dam,iuxta illud qd? fcriptum eft: Beati flétes: quoniam ípfi ridebunt:& idcírco mifertam δὲ iníquitatéafflictionéqy libe ter fuftineo:ita ut cupiam& inuocem eas:& breuitatem tn; iniuria, foclicitatis eternitate copenfem,.€:«4L έθυία factus. τί quí erát pacíficí met et cuftodícntee latus meü:fi quó oe» cípiatur« pzcualeamue aduerfus eum«c. Cum aduerfarij furrexerint:& amici quondam atq pacifici, fuerint ad bella conuerfi,uoluerintq: nobis infidias tendereznon magnope recuremus, fed optemus hoc dicere quod ppheta loquit: Dominus autem mecum eft quafi bellatcr fortis. e€T 3d círco quí me perfequunturicadent« ínfírmí erunt: fiucídeo perfecutí funt/z intelligere nó potuerunt. onfundantur ve» bementer«C. Ο. uía perfecuti funt, ideo propheticum non potuerunt íntelligere fermonem:& ignorantiam, confufio uehemens cófecuta eft:nec intellexerunt ignominía fempí/ ternam,quz obtinebit eos δὲ nulla oblíuione delebitur. Di cant igitur quod uoluntuirí quondam pacifici& qui cuttov diebantlatus meum,& decipere cupiebant:dümodo iu(tüi uírum atq; doctorem ecclefiz poft perfecutionem tanta uiri dicta tantaqp premia confequantur.:, X4 Ettudfüe I.Co,9.€ D Act.r7.d Ibii$.b -------------------..-. ἯΙ Ἷ b: à Áá (| £onmen.IDicronymi liber quartus 'E apttuoficexerciruum pzobato(0Π| πῶ, Solus eft diis .. quinouerit probare íufticia: quomodo folus cft qui cordis. Luc, 6.0 intetna confpiciat, Vnde δὲ iefus fcíens cogitationes homi4 nüinó ex profectu,ut quidà putant, fed natura deus eft. Ta, T3142.a lequid δὲ in pfalmis fonat:Non íuftificabitur in confpe&u tuo omnís uiuens. Si uiuens uirtutibus nó Hebrai qntü méfem quo capta hierufale tepfr, eft:natiuitati Hieremiz fuppucitinextricabib gts incredibilib?argumétis.Q. dfi bare potuerínt:quó tefíi) moniti Iob interpretari ualeant,nefcio:nifi forte& illum di& quadam prafiguratione δὲ uaticinio futurorum ἢ ubuerfio/ nis templi auturnent,. iuftificatur,quatoma. 5 Ettü domíneexercituum probator iufti Siue quí pto/ CLuodq imprea fi milítudinem fubuer/ gis qp peccatis mor. bas iuftayqui uídes renes& cor: ideam quao ultío; farum ciuitati, deo tuus efte Cu fe(ciat iuftus propugnatore? etm tuam ex eisitibi ením reuclauí caufam meá, Cán; 908 δὲ gomorradig arbitror.& omnetem, haberedeü:tamenim ταῖς domíno,laudate domin: quíaliberauitanímam^ pus in luctu, ut ma, patiétia fragilitatis hu :; 2 Χ1.1ς 1: ὅθ: ne fit clamor& manz,qd novit effe.* Pauiperis de manu peflimorü. Malédicta dies in qua or& ulula/ tus merídie, Q) δῆς uenturü,iamnuncui matus fum:díes in qua peperit me mater mea non fit infert:) uí menon in dere defyderat: Cui& reuelauit caufatn fua, benedicta. Maledictus uír Siuehomo)quiannuncauit— trfeitinuuluzdeum fignificfri putant, Ve quidicit in alio loco:. patrí meo dicens:natus eft tibifilius mafculus& quafi— efictinqui mitico: Deus2.e Mihi uindictà& égo Hebre. 10-£ retribuam dicit dis, gaudio lztifícauit eum.Sít homo ille ut funt cíuítates— ceptus aternus:que omnía dicütur hyper, Forixauté confieia— quas fubuertit domínus,& non pornítuíteut:audíat— bolice, Deniqy ἄρον cuius caufadtioreu/ clamorem tane, δὲ ululatum íntempore merídíano:^ nit caufas cur mori Ephe.5 g latur,dicéte Apoftolo: Omneqd'manitfat— quí non ínterfecít mea uulua ut fieret mihi mater mea praferat uitz& omni, no nó effe Gi male effe; luxet. b4p&£antate— fepulchrum:& uulua cíus conceptus«ternus.Quare de fubiungés:Q vare de oíio:audate ofim:q2 lí berauítanimá paupía uulua egreflus fam ut uiderem laborem δὲ dolorem:& uulua egreffus füm ut uiderem laboré& do; oemanupeffmowm.—confumerétur inconfufione díes mei? Ca. XXI- lorem,&confumeren Qui pauper eft fpiri/- 1-5: ͵; tur ín confufione dies CE DN M Erbüm qd factum eft ad Hiíetemíam a doi epi ΚΨΙΣ qua receperüt ín ifto mino quando mifit ad eum rex Sedechías"Erbü qó (zculo confolationem; phafhur filium melchíz:& Sophoníamfilia—: faaü eft fuà: dequibus& Pau ad bere τοις. δ lusloqui,Tmutpau— Maafiz facerdotem dicens: Interroga pro nobis do; perti memores effem*^ tinum ζημία nabuchodonofor rex babylonís pralia;^ mínoqfmifit adeum cum fuerit uíndictam adHoconfecutus:do, türaduerfum nos: fi forte facíat domin? nobifcü fcdm πατέντα T: minülaudatinfpiritu e οπηπία mírabilia fua,& recedat a nobís.Et díxít Hiére;^ pontifexphafburíiie & fe de manu peffimo ταί ἃ 00; 1: Sicdiceti Ly: eH; hafchor, qui pcuffit τι erutigloria.Hoc[1185 Δ 605: Sícdicetis Sedechiz:FTec dicit dominus— phathon qui ieremía, patréhabu αὐτῷ totüfi,non nro— deus ifracl. Ecce ego conuertam uafa belli Siue arma— itemmer.Hicaütpha merito,fed ei? gratia q paupere liberauit: nec bellíca)qua: funt ín manibus ueftrís: δὲ quibus pugna;— fhurfili? et mdehia: Hoc idcirco ne qs eun habet diuitias fuper,— tísaducrfum tegem babylonis,& clfaldacos quí obfi/^ dcm pute. Mictitauté δία corruentis:fed hu. miliítaté pauperis libe; dent uos ín círcuitu tmarorum: δὲ congregabo eoSSiue rexSedechias ad pro, phetanoles uel pplm rati. c([zalediaa— Din tnedio ciuitatis huius: δὲ debellabouos ín manu— ie ua principetzut víeo{π uat?fum τ,— extenta δὲ brachio forti Siue excelío):& ín furore,& in— occulto p legatosnun cio recognofcat, quá ui putant aDimas—£44;: 201, e di; Quip indignatione,& ín íra erandi.Et percutíam habítato;—$5, re ucbehietm fuiffe in cocleftibus,S demeliori inpeiorem' rescíuitatis huius:homínes& iumenta peflilentía ma;^&popult iudaorüha & huiufcemodi utun£ teftimonfjs:qd fcilicet. melius fuerit in coele/ ftibus dpinterrents cómorari:€ corpus humilitatis affu; Iob. 5/a mere:noua qu&dam mmo íam uetera harefeos fuzargu; menta quarentes. Nos uero legentes illud bcati Iob: Male; dicta dies in d nat? íum:& nox illa in qua dixertit,ecce ma fculus:& maledictus hó qui annüicíauit patrí meo dicens, natus efttibi puer:huicteftimonio coaptam?, qp fcilicet me/ Ecti225 liusfirnon efle d uiuerein fupplicíjs: iuxta illud qd'fcriptü id eft: Mors uirorequies cui claufit deus uiam fuam.Et iterü: Ma ishad CO.uare data eft mif: ero lux:& uita hisq in amaritudine ani UU mz funteBtin euagelio fimpliciter dictü legim?: Melius οἱ fuerat finatus non fuiffet:non qd fit qui natus non fuerit: fed qd' melius fit nó effe G5 male effe. Aliud eft em οἴπο non effe:aliud,cü fit abfcp ulla intermiffióe cruciari: quó morté Amos.5.e quieta, uite miferze preferim?. Vnde& Amos die appellat Gei.47.b tenebras, X diéaflictiois.Et lacob eo cp uixerit in labore& anguftia, dies uitz fuz,paruos δὲ peffimos uocat. Et Paul? Ephe.5.d'apoftolus dicit: Vteriperetnos de prafenti fzeculo nequá. Gali, a EBtiterum: Redímentes tempus, quoniam dies máli funt. ftatti przcipiratas,hoc gna morientur, beat fententia. Οὔ infert:C) uia nabucho Etpofthzc— donofor rex babylo/ '.. mis pralia£ aduerfum nos:oftenditiam obfeffa hierufalem a ,ppheta hoc fcifcitari Sedechía.Étnotandü qp in;pphetísmaximedp in Ecechide δὲ Hiereniia,nequad regii& téporii ordo feruet:fed praepo ftereqd'iuxta hiftorià poftea factü fit, pri? referri: qd pr? geftum fit, poftea. Aliud eft em hiftoria, aliud prophetiam Ícribere:ut ín prafenti loco, Sedechias qui οἲ urbe hierufalé captus eft;mittens fcribif ad Hieremis, δὲ eo tepore quoob fideba£ hierufalé:& poftea narrat hiftoria Ioakim fratris e qui ante eürex fuit: δὲ Ioachin.i. lechoniz q fuit filius Ioa/ Kim:fup qbus dicet in fequétibus. e€T£t oírit bíeremías ad cos:fic oícetíe fedecbíe: lec oícít ofie ocue ifrael: cce ego conuertam vafa belli fiue aria bellíca«C. Fruftrajingt, repugnare uultis chaldzis obfidétibus:S arma bellica prz paratis:drü in media ταπεῖῖ urbe ufum habebitis:utarmiati effe utdeamini. Caterüi illis obfidétibus,ego uos debellabo. in manu extéta& brachio forti, meoqjfuroreX idignatioe percutia:ut δὲ uos δὲ omne qd fpirat, fame€ peftilentiain medíaurbe moriatur, Ω. Φ' quide δὲ fa&tü legimus. ΑΡίῷ ulla enim G 14 Η. Lm Μή ? μήν ΕΠ νι arm zin IDieremiam '. uflaenim corona ftrepitucp pugnantium urbs tata obfidio ^ mecaptaeft:ut quos uincerent non haberent: fed quos tii caperent. Melioresait fuerunt gladio uulnerati dj occi(i fa/ me. a«[£tpoft becaítofie:f2abo fedecbíam regem íude z feruos eius«c, Hoc qd" nos tranftulimus:In manu nabu £g. XXI fo. tos dei imperium ualeat dj potefitía perfequentis.Et fi in; quit hoc feceritis,nequadpfuccendetur in uobis ignis furo». ris mei;nec inueniet materiam qua confumiat. Incredibilis inhoc loco dei claemétia demonítratur: ut de quibus fupra 14:7 C chodonofor regis ἵνα’ 'bylonis δὲ in manu inimicorum eorum:in Lxx. non habetur. Et roco qd nos dixim*: on flectet necp par cet nec miferebit:L xx. tranftulerunt: Nó par cà nec miferebor.Me/ πα eft iuxta hebrai cum: ut crudelis fen; tentía& inflexibilis, magifregis bz&ylonij d domin: effe uidea/ tur. Primü autem de uniuerfa urbe prophe tatü eft: nunc proprie Sedechiz pradicitur, & populocius qui refi dui fuerint polt pefte, gladium, famem:cqp a nabuchodonofor fe ge babylonio capien/ dus fit,interficiédu(cp cum amicis fuis ela/ dio:necullam eius mí fericordiam fperet:cu/ ius foedus δὲ neceffitu dinem periurio defe; ruit. bé[£tad popu lumbunc oíceo: I2ec ícít οὔσ; ecce ego vo coz vobíe νίᾷ vite C. His qaregemiffi funt & ad prophetam uene rant deprecandti,ut ín terrogaret pro eis do; minü, fuperiora refpó derat& que referrent regi Sedechíz: Nunc ο Et póft hacait dominusidabo Sedéchíam regem iu^ da: δὲ feruos eius δὲ populum eíus, qui derelícti furit in ciuitate haca pefte δὲ eladio δὲ fame;in manu INabu chodonofor regis babylonis:& in manu ínímicorum eorutm:& ín manu quarentium animar eorum: pet/ cutíet éos ín ore gladij:& no fle&tetur neg; patcet nec » miferebítur,Et ad populum hunc díces: Hxc dícit οι mínus:ecce ego do coram uobís uíatn uitz;€ αἱ mor/ εἷς, Quí habitauerit ín urbe hacimoríetur gladio fame & ρε[ῖο, Qui auté egreflus fuerit& tráffugerit ad chal dxos ἡ obfidét uos,uíuet:& erit eíanima fua quafi fpo líum.Pofui enim faciem meam fuper ciuitatem hanc ín malum& non ín bonum aít domínus, In manure/ ς gis babylonis dabitur δὲ exuret cam igní.Et dómui re; eis iuda:audite uerbum domíní domus dauid.Hac di cit dfis:Iudicate mane íudiciumi& eruíte αἱ oppreffum de manu calumníantís:ne forte egredíatur Siueut non ceredíatur)quafi ignís indignatio mea: fuccendatur, & non fit qui extínguat: propter malícíam ftudiorum v ueftrorum.Ecce egó ad te habitatricé uallis folida: atqj campeftrísait dominus: quí dicitis: quis percutiet fiue terrebit nos?Et quis ingredietur domus noftras? Et αἱ fitabo fuper uos iuxta fructum ftudiorum ueftrorum dicit dominus. Et fuccédam ignem ín faltu eius; δὲ de/ uorabit omnía ín circuitu eius. ς Hac dicit ϑ dixerat:Pofui enim faciem meam fuper ciuitatem hanc ín malum& non in bo/ nii:in manu regis ba; bylonis trade£,& exu ὦ reteam igni: iam do/ míni ingruente fente tía,eos prouocet ad fà lutem. Non qd' igno? returbem hierufalem: effe capi&dam: fed qd? liberum homini ferue tur arbitrium: utnon ignorantia futuri, fed uoluntate propría uí? deàt perire. OQ. uomo? do& faluator fciebat apoftolü negaturum, δὲ fe effe crucifigendü: quippe qui hoc apo? ftolis fzpe praedixerat: & nihilominus cómo nebat;uolens eos cor? rigere ad poenitentías ut quicquid poftea fu ftínuerüt, fue uitio eis acciderit non durítía cóminátis. o([£ ccé ego ad te babítatríce vallíe folíde atas cam peftrío cc. t vífitabo fuper voe. Q.uodqpfe quitur:Tuxta fructum ftudiorum ueftrorum dicit dris: in Lxx.non habetur. Pro habita trice uallis folidze atqp campcátris:Lxx. tran fiulerunt: Ecce ego ad te:qui habitas in ualle "^Y campeítri: pro quo Symmachus, pe»: liortatur ut rfpondeant populo: datdp confiliti ut tranffu/. gíantad chaldaos,contra regi uoluntaté: qd' periculofum fuiffe pphetz, nullus ignorat: Vnde& morte fibi impreca; $20.d tur& dicit: Maledicta dies in qua natus μη ΕΞ uare de uulua egreffus fum:ut uiderem laborem& ἀοϊοτᾶ. Nó qd leue fit necdum captis dare confiliri, fe ultro tradere captiui tati:quafi(i paffuris naufragium imperetursutante naufra; gium δὲ diffipatam naué, remos δὲ tabulas corripiant& fe πίτα, 58, a undis tradát: Sed qd? tolerabilius fit utctiep captos uiuere, d gladio fame,& peíte cófumi. Sunt q hüc loc fcd?m Tro pologià ficedifferut: melius effe(zcularib? fe tradere difci; linis& maxime philofophiz, d ín illa pmanere ecctia,ín q fames fit fermonís dei: δὲ cunctus populus haretícorü ela; dio doctrinzq penuria& haretica pefte moriatur. c(£t -Somulregfe iuda:audíte verbá ofií oomue oauíd«c. z non ' fitquí extíaguat. Ο πού fequit: Propter malíciá ftudio tum ueftrorü:in Lxx.nó habet. Q.uía fupra dixerat:& ad " populumhunc díces hac dicit diis:confequenter nunc ín/ fert,& domui regis iuda: ut fubaudiatur, dices hac dicit do minus: ἀπὸ κοινοῦ enim& fuperiora δὲ inferiora iungun^ | tur:ut(it fenfus:SGL ad populum hunc dices: hac dicit diis. Proprieaute fermo fitad dornum regia, ob cuius maxime culpa ciuitas obfidetur:ut emedeterrorem poenitudine: δέ dmentià diii cónfequa£.Judicate,inquit,mane iudiciü:nó íntenebris ínigtatis,fed in luce iufticia, Et eruite ui oppref; - fum démanu calumniatorís:ut non accipiatis perfonarn in , iudicio:fed diuitibus pauperes opprimétibus,magis apud tram:Theodotio obfeffam, interpretati funt. Δανία prima zditio,folida:fecundá,tyrum."YY eim fiue^Y lingua he braa,& tyrum δὲ filice& coartatà fonat. Loquitur autécoti tra híerufale qua obfidione uallata eft:fiuein fimilitudine tyr quafi mari grandi, ita babylonio exercitu cingit:& eua, derenon poteft;aut certe qua fe inftar petra duriffimz in; expugnabile putat atqj robuftam,pro foliditate murorum & magnítudine;& dicit: Cr uis terrere nos poterit e& quis ingredietur domus noftrasccum ecótrario loquátur deus: Ego uifitabo uos: meum euadere oculüi non poteritis. Vi fitabo auté uos in perniciem, δ τε 8 uobis fructti malicize ueftrz:Et ego fuccendà ignem in faltu ueftro.Non babylo/ nius utputatís:non rex chaldaorti:fed mea hac omnia ira pficiet.Salti auté uocat hierufale δὲ oém circa regioné,qua frugiferas arbores bonorti operum nó habet, cpfit incédio praparat?.Pulchreq ualle appellat campeítré, qd peruia fit hoftibus:& non montem excelfum: qui difficulter afcendi— poteft:iuxta qd?& in Είαία dicitur: Vifio uallis fion. uic£(,22, a quid ad domü regiam δὲ ad urbem metropolírn propheta, tur, referamus ad ecclefiatticum ordine δὲ ad princípés ος’ cle(iarüi:eos duntaxat qui fe fuperbiar& diuitijs lafciuizqg tradiderint. Nec ftatim quia domus regia eft ab interitu li» berabitursquomodo& qui de ftirpe fuere dauid pauci ad; modum funt inucti: qui placuerint domino ut ipfe Dauid, Ecechias& lofiías: magnagp pars principum δὲ frirpis re; giz,in uniuerfum populum iram domini prouocauit. Capitulum ᾿ : Ἡας dicit diis: Zommcer.IDieronymi liber quartus E£c oícit ofia:befcendefn vom6 regio(uda: το, moníj: eo cp ibi Iacob Labanqpiurauerintin aceruu lapi) v μ᾽ d: οἷ ΓΝ querío ibí νειοῦ boc«oícee: ludi θῇ ofi τες. dibus congregatis. Eftautem caput fiue principium libani G d ᾷ iuda«c. Hacuifio imo hic fermo dfii,uel antefit^^ montis excel 15. qui uniuerfuscedris cófitus eft; iuxza illud E: ad propheta dj Sedechías nuncios ad eum mit/. dáuid canentis:Et commouebit dominus cedros Παπ, Ey$53, f teret:uelcerte ροζ nuncys pracepit quid regi referre de/ alibi: Vidiimpium fu perexaltatü- θὲ eleuatum ficügt cedros Ibis a berét, pracipitur Hie; libani. Et ín Zacharia it remía ut nequaq per μα κ...: legimus: Aperilibane Ζδύν 1. i! nuncios loquatur ad ὁ Ec dicit dóminus:Defcende Ca, XXII bs m RAD ᾿ ta Zidun; ege fed iie τν ad indomum regis iuda:& loqueris ibi uerbum e RR tuas;.. li palatíum& ibiloqua; UA;- εν ΟΡ 2. git prafétiloco.qu; p ταις οἱ, Simulcyaniad«Ε hoc& dices:Audi uerb domini rex[πα qui i c prannie eC Oum" uertam? diuina fapi&/ /— fedes fuper foli dauid:tu& ferui tui δὲ populustüus: quebaépermetapho, i tiam:cp per nücios iu/ ων δν; 39 Minus: ramloquituradtem il bet triítia nunciari:mi ΣΝ ingredímini P en P Oftas iftas, Flac dicit domínus* plum fiuead bid gun χε& profperis,(i age acíte iudicium& iufticia,& liberate αἱ oppreffum de iris iuda, gp ipfa fit sl re uoluerit rex poenité ie ct 5 4 vcunillz T ES 4 ἢ inexcelfo:fiue qp deti," t.Hicuero quiaipü ᾶπα calüníatoris:& aduená& pupillá& uiduá noli, mee ed dem ámperatur ut. pergat: te co ttíftaremneq opprimatts inique Siue impíe):& fan níutn pÉccatorum[7 ii non ifia nundat&^ ouinem innocentem neeffundatis ín loco ito.Sienim media pofcebanz, Vn in captiuitatem iamidqp: ον μ:»..de&hicidem prophe,. qi uenturam: fed monet. facientes feceritís uerbum iftud:íngredientur per pot/ τὰ csmemorat Non, 86 ΐ quid facere debeatut της domus huius reges fedentes de genere dauíd fuper— quid refina non etin ή uítetimpendenté fen^ y uis ΕΣ A ai. galaad:aut medicus i tentádei. Regumaüt— thronü eius:& afcendentes currus& equosipfi& ferui δ εἰ δίς CAE ii preprumet ια. ρορημσ corü.Q 4 nó audieritis uerba haecper me| aícendit curatio filie. T diciii& iuftíciam, δὲ li ipfi AIME LA: 2 li s 2 y populimeicCóminas ji berarede manucalü, füetipfum íuraui dicít dominus:quia ín fo ítudiné ΕΠ— tur ρίξ régi domui, V fio ui Speo b domus hac. Οὗία hzc dicic dominus fuper domum δὲ uds ien ες di peregrino pupillocs;, 2i,: mihicaputS;ue"Cnplo qd uocat ca; B δὲ uiduz qui facilius Siue ad domumyregis íuda: Galaad τα mihi caput Siue:putlibani:qd?'rédigen: m opprimunturapotn— principíum) libani:fí non pofüuero te ín folitudínem,^ dum(it i feld fi tib?, prebere auxilii.; ας ΔΑ ΠΤ| in . Btut curam eis prace ur bes inhab itabiles, Et fanctificabo faper te ínterficie,. fuis:non potentíare/: ἢ cii Ε ptorum dei maiorem[ΕΠ uírum& arma eíus:& fuccidentelectas cedrostu;— gis babylonied doy" infjceret,intulit: Noli;: T C;, D«AF mini iuffione: qui di, iut te cótriítare:ut nó folü as:&p prap itabunt Siue ΠΟ in tonem:& pertranfi cit, fanctificabo fuper m '"nóeripíatisfedne pa, bunt gentes mult per cíuítatem hanc:& dicet unuf) teinterficientern.San/ 5 tíamini qdé p ueftrà τὶ:: foc,: ic ciuitati*tus autem uocatur AOL A AR quifay proximo fuo Quare fecit domínus fic ciuitati Fed AUREIS: triftari.Etfanguinem Παίς magnat Etrefpondebüt,co qd' dereliquerunt pa/— omnis eius exercitus: εinnocenténó οἳαπᾶα. έτη domini dei fuí δὲ adorauerunt deos alienos δὲ αμία exequitur fenten| ti tis in locoifto. Homi;;: ΕἾΝ Í sf"m dei, Et fuccident| hin cidas ein&facrilegos:« fetuíerunt eís,INólíte flere mortuum Περ lugeatis ff— inquir elecas cedros Εν δέ uenenarios punire, ber έπη: ρἰαποίες fletu eum quí egtedítur: quía nom— tuas:porentes αυοίῳ| im non eft effufio fangui, Ι o debit ter in ER f& principes ciuitatis: T nisfed legum minifte/. reuertetur uitra, nec utdebit cerram natiuitatis fux, Et mittet in ignem, ut ES rium. Sinquithacfe(ία hac dicit dominus ad Sellum filium Iofíz το, ofiadeuoransláma— cerítiso reges iuda:te/; gem iuda: cofumat. Ον deleta ti nebítis priftinam po^-. fuerintuniuerfa:tráfi, m teftatem:& cum ambi bunt gentes multzp. n" tione ingi&diemini portas hierfrm. Sin aüt facere noluerítis— ciitatem& templum, qd cis prius ingredi non licebat:& uii o domregía:nó tà dii erit crudelitatis cj tua uolütatis: ut unufquifqy loquet proximo fuo: quare fecerit diis ciuitati üt ois ciuitas redigat in folitudin& Quicad regie domui di inclytz δὲ magnaz,tam fubità& tam grandé euerfioné, Re/"s ctü eft:intelligat epifcopi focífcp eos: prefbyteriatqsdiaco, ἢ pondebütq ingtqui interrogati fuerint:& exponét caufas M ni,& omis ordo ecclefiaftic?: pfi fecerint qua praecepta füt: ruinarti,dícétes:quia dereliquerüit pactü diii dei fui;& pro m &inter cetera innocenté fanguinénó fuderintfcandaligan,^ deo idola uenerati funt. Audiat hoc& noftre urbis domus t ν tes mínimos αποίς) δὲ percutientes conícientías fingulorü: regia€ principes εἰ,& cedri quz eleuat ufqy ad nubes uet m obtineant traditam fibia domino dignitatem.Sin autemfa. ticéfua,s P fupbialoquunt:quis nos uidebit:g cito flam ἐμ cere noluerint atq; cotempferint, ipfi redigant ecclefiam dei^ ma dii cofumant.fi noluerint illius praceptis acquiefcere. κα infolitudinem.Ingrediunturautédegeneredauidperpor;^ Aliaaute ít farictificatio interfectoris δὲ armor ei? salia fa iv tas hierufalem, δὲ fedent fuper thronum eius quíínterpre;— cerdotü& eorüq miniftrátdrío. c pTHolíte fleremouu—-— i tatur fortis manu,& afcenduntcurrus& equos:quando re Πε lugeatío τῷ, Iofias rex iuftus tres filios habuit: Ioachag: ΠΕ is frenant& fuas δὲ populi perturbationes:& cópofitoineccle^& loakim& Sedechia:quoriü primi rex agypti pharao ne/ 14450 1 iy Πία ingredititur gradu:& multarum uírtutum chorofibig^ chaocaptiuü duxit ín zgyptü,ibiq; mortuus eft:& οι ἷ exomni parte concinentíum. Et uthoc uerum effe creda/— ,peoregéEliachim fratréeius. Q. uo mortuo regnauit fili à s Hiebre, 6,» Inus:iurat per fe:quia iuxta Apoftoli, maioremalium per— eius Iechonias:q a nabuchodonofor rege babylonio,ci ma ἐγ quem iurare poffit non habet. b(T&uía bec oícit oomí/— tre& principib? ductus eft in captiuitaté:pro ᾗ patruus ei" nue fuper oomum fiue ad oomum Γεσίο(uda: galaad tumí;. bi caput fitie peíncípíi libaní z&. Galaad quà poffedit dimi Gceii.si.f diatribus manaffe,trans iordanem fcriptura cómemorat. In quo monte, Laban fugiente cófecutus eft lacob:8t mons iuxta Genefim nomen accepit σωρός: id eft tumulus tefti/ 4 regnauit Sedechias:qui capta hierufal? ductus eft in baby» lon. Quaerit itacp quis fitífte q fleri nó debeat:ducédu q fit in captiuitate& ultranó reuerfurus,cti tres capti fint ata tráfducticHebrai putát hoc ofnib?cóuenire.1,& Ioachag& Iechonia δὲ Sedechia: appellaxiqs οὖς filios Iofia Scllé Ὃ : ΓΑ ud' éftconfümatio atif có ΝΙΝ pletio,filius Iofize, rex MN íuda: q regnauit p Io; τὰν' fiapatrefuo. lechoni/ Qs ásauténó fuit fili? fed UM nepos lofiz, filius io/ χμ akim: ut a príncipio: DN uifionis αἲ mifit ad M fpa Hieremiá rex Sedechi CM as Phaffur filium mel lm, chiz δὲ Sophoniá filià LN Maafie IE wol g TM' adjftud caprtulii, οἵα CN ad rege δὲ de rege Sede NN chia dici intelligam?, Iti aq Cic quí edificat oo ὟΝ{πῇ fuam ín(níuftícía: ib[4 cenacula fua n6(πι TN dído ἐξ, ν πᾶς» adi» liti. tionéex integro pofuí: Kp, ut& liebraica ueritas llis& dificultas uu!gatze RN. editionis facilius co; lass EGRE«ἘΠ᾿ autem ftti ermo contra Ioakim e fili ofi regis iudze: dequo fupra dixim?, ibis qué cóftituit Nechao e pharao rex zgypti ,p 34: M m Y foachag fratre fuo:qué ""i uinctum duxit in egy Wie ήτα ptum. Legimus aute aug eg 2*8 ppm δή, 24:8 uttam Regü dp Para/ WWDat4,56:a lipomenon narrat hi/ Zin IDieremíam ;o ee Sela qd interpreca£ có(ümatio fiue cópletio,eo qp regni id τῷ dain ipfis finita(it. Mihi aute proprie hoc dici uidétur de Sé dechía:de quo& prafentis δὲ praeteriti capituli ,pphetía eft: " nquouereregnü iudafinitü eft:fub quo& urbs capta eft: εἰς ductufgpín babylonéjbi rnortuus fcribitur.[8 eft(ellü:id £3. , beantintelligéré ion poffum. Cum ἐπὶ cartera fibi aliqua ex XXn parte cofentiat:illud qd infertur: $o. 14.6 Nunquid regnabís quo? niam tu coritendis ín Achag patre tuo: pro quo in hebrao fcriptum eft ΤῊΝ, δὲ hic fermo cedrum fignificet: mani? fétum eft quod null fenfum habeat. Illud quoqj quod fe7 συ ΗΝ δ comedent& gem iuda: qui regnauit pro Tofía patre fuo: quí ἐστε, fus eft de loco ifto:n6 reuertet hucamplíus:fed in loco ad quem tranftuli eum, ibi morietur: δὲ terram iftam non uidebit amplíus. sHEB. Va qüi xdificat do tnum{πᾶ ín íniufticia, δὲ caenacula fua non ín iudi; cio. Amicum fuum ορρτί’ mit fruftra: δὲ mercedem eius non reddit ER di, cit, zedificabo mihi domà latam,& coenacula fpacio; fa:qui aperitfibi feneftras & facit laquearía cedrína: ρίποίεα; finopíde. INun/ quid regnabis quoniam: confers te cedro? Pater cu us nonne cotnedit& bibit δὲ fecit iudicium δὲ íufti cíam, tunc cum bene erat eízIudicauit caufam pau/ perís δὲ egení, ín bonum fuum: nunquid non ideo quía cognouit me dicit do minus? Tuí uero oculi δὲ cor ad auariciat& ad fan guinem innocentem fun/ dendum:& ad calumníá & ad curfum mali operis,.. 8ΕΡ. Ὁ quiadificas do mum tuam non cum íufti εἶα, δὲ ccettacula tua nó ir iudicio. Apud eum proxi; mus opatur gratis:X inet cedem εἰ non reddit, Edí; ficafti tibi domü paruulà: ccenacula pearl diftin έλα feneftrís:& contiona/ tà cedro: δὲ[τὰ finopide; Nunquid regnabís: quía tu contédís contra Achag patrem tuum^non come; dent δὲ nó bibent. Melíus tibi erat facere iudicium& iufticia boná: nó cognoue rütno iudicauerütiudici humili; neq; iudíciá pau; peris.INone hocéte igno* rare me dicit diis? Ecce nó funt oculí ταί recti neccor ταῦ bonü fed ad auarícíá tuá,& ut fáguíné innocété effundas,& ad íniqtaté& homicidium ut facías ea. Própterea hac dicit dominus ad Ioakím filium Iofiac regé iud:lNon plangent eum, uz frater, δὲ ux foror: non concrepabunt εἰ, uz domíne δὲ uz indyte. Sepul; tura afini(epelietur putrefactus δὲ proíectus,extra por/ tas hierufalem. Aícendelibanum non bibent δὲ ceterá quz itainter fé difipa ta funtatq; confufa,ut abfq ueritate hebrai/ ᾿ cz lectionis nullam ir tellieentiam habeant: Poffumus auté σης locii iuxtà Anagogen eontra hiaretícos acci) pere: qui adificát fibi domü non magna δὲ ecclefize ubertate latiffi mà;fed paruulà: Edifü. cantauté non οὔ iufti/ cía atqpiudicio, aliena diripé cupientes. Vr? dedici£:Edifica(titibà domü paruulà, ccena; cula perflatilia qtize cit cüferunt omni uentó doctrine: X diftin&tà feneftris. Non em ha? bét perpetui edificiii, nec folida firmitáte.Et cótignata ínqt, cedro: Vident Qdé contigna tioné habere pulcher? rimà: fed ad imbres, & perfecutionüi tempe ftateni cito putrefcunét δὲ corruüt.Litaq fino píde.Etipfi quidé paf? fioné dfii δὲ fanguiné pollicentur:fed in per? ' petuü nó regnat, quíà contendunt& ad irá; cundíà puocát Άτος, id eft,cedrü patre(εν Oinis em haretic? πα” fcit ieccHia, fed de eccle fia ρῆςίξ: δὲ cótédit δὲ pugnat cótra parente, "Qudqrifert: Nó come dent δὲ nó bibent,fub auditur corpus& fan guiné faluatorís:cate? rag his fifia: erroréqg oém dicit ide defcede re cp ignorauerint deüz nec habeat rectos ocu los,fed cor eo& proni fit ad auaricia ut alie? na diripiant:& decoz/ Bun ftoria,undecim annis ΤΗΝ τεσπαῆς in hierufalem ii Ν Toakim ει Iofize: UN δὲ regnaffe crudeliter, quas δὲ εχετε impium δὲ ην poftea mortuum: nec LM tamen eius fepultura je narratur: Hanc haben na Ol te fcriptura facra con/ neus fuetudínem: ut ofnies gnis reges X mortuos refe; titi rat δὲ fepultos, Hunc vr sd autem propríe narrat ἀπ mortuum& nó fepul, Begris' tum: dequo dicemus jfi diio inpofterioribus. Plan d git itagy fupradicum fq uni tegem qpcófidatin in; d iutticia,& putet εἴς ϱ’ qua petuam regíam digni, uum spicl m nop. in nip isi m giis yi tatcm:faciatqy fibi coenacula,& amicos opprimátiopéranti bufqg non reddat mercedé fuam: δὲ atérpam palatij(ui zedi. ficationéarbitretur.Nüquid,ait ferro diuinus regnate po; -€ris in perpetui: quoníam conferre te cupis cedro excelíze: patri tuo Io(iz uidelicet regi(λος Pater,inquit,tuus& ον . tucdit& bibit& fruirus ett opibus regíjs: nec tamen in eo offendit deum qp habuit díuitias:fed in eo placuit;cpfecít iu diciumatq iufticíam.Et idcirco tam in prafentí(culo dj in futuro bene ei fuit& erit.Iudicauit,inquit, caufam paupe tis& egeni:& in eorü refrigerium quos audiuit,€ proprie in bonü fuü. Hxc autem omnía euenerunt ei profpera,quia me cognouit dicit diis. Tui uero o Ioakim oculi declinant - adauaricià: δὲ utinnocenté fanguine fundas: ad calumnia δὲ ad curfum mali operis. Iuxta Lxx. uero quem fenfum ha ptorim faneuiném fundát. Hoc eftenim facerehomicidius ' Obfcuralatius differeda(Πε, b«[[*zopterea becoícít oo mínue ad 3oakím fili 3ofig regem μᾶς:"Hon plangenr euin: ve frater/z ve í0202 4c. Hoc qd'nos de hebraico pofui/ mus τη plagent eiua frater,& uae fororiin Lxx.nó habett Proprie dicit cotra Ioakim regem iuda,& aperit enigma qd? pri? uidebat occultii: δὲ inter tres frés ambigui folui£: utnon fit fernto deloachag neg; de Sedechia:fed proprie dé Τροία: qué interfectü a latrüculis chaldaorü fyriz,amani? ταῦτ! δὲ moabitag;hebrxanarrát hiftoria. Vri δεῖ malachini miortu? fcribit& fepult? tacet. Iri το dierü legim?,uinctü caténi$& ductü in babyloné:nec ultra qd refert de eo. Pul? chreqs fepulturaafini dicit εἴ fepeliédü:ut alijs vbis fignifi cct in(epulci;hoc efta beftijs auibuqy laceradü. Haec eft ei : ἈΠ fepultura, 3,Paras56.a £ommen. loieronymí liber quartus afinifepultura. a«T ZYcéde líibant τ dama:(n bafan oa vo cé tuá τό Ρον metaphoralibani δὲ bafan,regionii δὲ montiüi trás iordanz,ad hierufale fermo dirigitur: cpfruftra in gy, 4. Reg.25. κ, Pto fit confifa:fiuead ipfum Ioachim,qui eo tempore regna batin hierufalem δὲ ab egyptijs rex fuerat cóftítutus,qp fru Ε. qui απάθήαμ δὲ impeccantià pradieant, QLuotnodoioitas dis Iechoniam inftar annuli de manu fua& digito ρῶν cturum commiínatur:ita le&torem obfecro, ut nefarium lii bri abíjciat: legatcp, fi uoluerit, ut carterog philofophorum 3 e ii ftra zgyptiorum fpe; retauxilium: δὲ qp ipfi libros;nó ut uolumen ecdefiafticii.Soleo in cómentarfjs δὲ explanationibus quo D yo γ αποφα Ραθγίοπίοτο, 9 Acéndelibanum δὲ dama:& in bafan da uocem tuam: Eum S didnt as, ge ἰυρειλαὶ finest du&damaadtranfeuntes:quia contríti fant omnes ama; pretut,huiufcemodi l in captiuitatem, tra à;;?:» ΠΩ a i PARAR 5 Qruodgiait:locumus, torestuí.Locatüs fum ad te ín abundantia tua:dixiíti, miae pnenequ μ fom ad te: hoc εἶ ἰρίς non audiá.Fac eftuia tuaab adolefcétíatua: quianó— autumant, nomull fie x eus per prophetas;li/(1: fétiüt.C) d'& ipfe m; d uelocutifuntadte πε. Atidifti uocem meam, Omnes paftores.fiue amatores, εν δῶ p eie, fu baudiatur prophe; tuos pafcet uentus:X amatores.fiue amicitulifiCapti/^ multosannos difcipy h τα πλεῖ: δέ τι nau— píratem ibunt, Ettuncconfunderis& erubefces ab om; In Tonnen e 0 ii audia. Arguiteàfup,—nimalicia tua. Qux fedes ín libano δὲ nídificas ín ce; lumnianf me fub ii 1" Ια: δὲ qp diuitiatü ma dríssquo cógemuifti cá ueniflent tibi dolores quafi do^ nis nominibus pro,| ν gnitudine abufa fitin εν dU T. priasfentétías ponere: E contemptüdei.Etnar. b lores parturientís? Vilio ego dicitdiis: quía fifuerit ὃν nibus ον}|" ras nonfolum hoc^ Chonías filius Ioakím τορίς iudaannulusin manu de| tízfacio nealiquécer lm tempore: fed ab initio£e fi: b: to nomine uidear[ace in quando educa fitde, Xtera mea:índe euellam εἴ fiuete:& dabo te in manu rare. μία e x ΤΝ audieris quarentiü anímam tuam:& ín manu quorü tu formi; nights pa eftín ca Ht uocé dei: unde& οὓς:::(a:ntic dico&; pattoreseius&prini.. das faciems& ín manu nabuchodonofor regis babylo; Em nidi SI in Η" ΄ ᾽ ΄ 2 1 Hu pe μὰς Πο difper nís(qd'in Lxx,non habetur):€ ín manu chaldzorum,— quiuiuit&hardimil im ifint:& captiuitatiba^, 5393}! 22- lius inftaurareconat; ἡ byloniz colla Πατ” Er mittam te,Siue prorjciam te) X matrem tuá qua ge magiftri eorü Orige, id ferint. Ω α΄ infert: nuit te in terráalienam ín qua natí nó eftísibíq: morie nem hüc locum refer, Qui ed InIPA??— míní, Etín terramad quáipfi leuantanimam fuam ut rs ad ὠπβύπιιῳ ἐς T rogantia fugillat quz ς reuertantur: illuc non reuertentur. INünquíd uasfictí/— annuli MI οῤ αν. n domni dani& o Lcatq»cotrítum uir ifte Chonías? Nunquid uas abfcg nius Rent inftar mulieris puerpe omhí uoluptate Siue utilitate? Quare abiecti funt ipfe τοπ E any ái Fer anas ci ues δὲ femen eius:& proiectí in terram quà ignorauerunt? εκ ψύρ ue is Hs Ε uias.Q.d aute nos. Ὁ T'erráterra,terra;audi fermoné domíni, Hxc dicit do: DAE, pam a n xim ems adea mínus.Scribe uirum iftum fterilem: uírum qui in die pictam Sen| tg ο... profperabitur. INec ením erít de femine rans hocqdfequimn i Lxx.Theodotioguer| eius uír qui fedeat fuper folium dauid.& poteftatem ο αι ον νι i maus deonua us habeatultraíniuda,| ΗΛ ES fignificent cp uox pro; Vapaftoribus μπι abominatum fi[^ phetz de hierufalem ue fterilem,& reliquas αἱ δὰ montem libanii δὲ bafan debeat peruenire. b 4T f uo ego oícít ofie: quía fi fuerít cboníae filíus(oakím regía fudaannulue íi manu oertera mea zc. Sup dixerat,domui regís iuda hac loqueris:€ deinde, defcendein domi regis iuda, Et iterüzhac dícit dris fup domü regis iuda:& pofte, to ordíne,poftds locut? eft de Sedechia q ultimus regü fuit in hierufalé:reuertitur ad ioakim fratrem eius qui ante eii regnaüít. ΟΣ ua uaticinatione cópleta:nücloquit ad filium loakim, nepotem Iofiz,regé hierufalem Iechoniam: qui& alio nomineappellatur Ioachin:quí captus a nabuchodo; Ibi, 24.d. nofor cii matreua,principibus& artificibus& multis πο’ bilibus, ductus eftin chaldzam ibiq: mortuus. Hoc igitur dici£: fi ámodoannulus nó recedit de manu portátis& de digito difficulter elabi£:fic fitin manu mea iechonias:tamé euellam eii δὲ tradam regi babylonio, ibiq; cti matre& om nibus foctjs fuis moriet,& ultra terram itidzam dj defyde? rat nó uidebit. Miferabilis Grunnius,qui ad calumniados fanctos uíros aperuitos fuüi: lingua; uà docuit médaciü, Sexti Pythagorei hominis gentiliffimí, unti Πε interpre: tatus eftin latinüi:diuifitqy eum in duo uolumina:& fub πο. mine fancti martyrís Xyfti, urbis rhomanzepífcopi,aufus eftdere:in quibus nulla chrifti;nulla fpirituffan&ti, nulla dei patris,nulla patriarcharti,prophetarti,& apoftolorii fit. mentío:X hunclibrü folita temeritate δὲ infania,annulüi no minauit:qui p multas prouincias legítur;& maxime ab his . appellari annulü: q;píjciat uel auellat de manu diii& regi , tülterraiterra:audi fermone ο: lec oícit ofie:&críbe v ,, ΓΗΠΙΠΠ fterílé cc. Siuoluero per loca notare fingula,quáta intelligere de domino maieftatis.Scribit autem hocne difci puli ei? negareaudeant in qnto Stromatü libro. ce['ffiun; quíd vae fictile atgs contrítum vír ífte cboníae«C. Pro eo c» nos diximus:Nundd uas fictileatq: contritü:Symmachus tranftulit: Nunquid purgamentü fiue quifquilie uiles αἲ proiectacPro quo in Lxx.nihil habetur:fed hoc tantü ínter pretatifüt:Inhonorat? eft iechonias:dfi uas in quo nullaeft utilitas, Et cii hoc de iechonia dicat filio loakim:audet qf pia ad typli referrechrifti:& exeo qp Apfs dicat drim falua/"T torem imagine effe dei inuifibilis primogeniti omnis crea/ Cole tura.i.fapentia uerbG, ueritaté atqp uitam& iufticia, eum ]!" Mitt tn πχ W tradat nabuchodonofort Abíe&i funt inquit ipfe& femen cíus:& ppiecti ín tefram quà ignorabàt.O. d' de Iechoniafa ..&ü nemo dubitat. Iechonías interpretat diii pparatio: cui ead in pfitiloco prima fyllaba.i.díii noméaufert:& dicit Cho/ wu Tw nias,ut fubaudia£,pditíoi& interitui ργαραται”. oper«9 a my ή Lxx.uel pratermi(erint uel mutauerint, lógü fiet:prafertim eis cum poffit diligens lector ex utracp editione confyderare Ts' quid mutatum,quíd additum, quid fubtractü fit, Pro fter King li in hebrao fcriptum eft"y. qd Aquilze prima di ἣν ; tio,fterilem.Secunda ἂναυξητὸμ.1. non crefcenté. Symma/ Hit chus,uacuum, Lxx.& Theodotio abominabile& abdicatii lj i interpretati ain IDicremiam !* irterpretatl funt.Etoritur quaftio,quó ftare poffit pphetia; . deftirpecius nullum cffe eeneratü: qui federit fup thronüi ' dauid, nec princeps fuerit ultra in iuda: cum ας atqp al vator de huius natus fit fernine: fuper cuius ortu loquitur Voc€ Gabrielad Mariam: Ecce cócipies in utero& paries filium; δὲ aocabis nomé eius Ium.lpfeeritmagn?— &filius altiffimi uoca? bi&.Etdabitei díísde?— ὃς ο» fedé dauid patris fui: *^'"* Kregnabitfup domü ae eius non erit finis. |... Weetin Lxx. uidelicet d»**- tndiebuseiugnó pro cet,ignorantibus fece tit que(tione. Lxx.eim miné:quia non crefcet fedeat fup thronü da/ uid princeps ultra ín tátcs qui ab initio fcri, 11 Wwindiebuslechoniz 'eiüs:fed muito poft té /.: ebtinuerit. Poteít atit Dauid uir& homo, fed fedebit de?:regnü; qicius nó eritterrenii E δὲ breue,ut fuit dauid.fed.perpetuum atq ccelefte:dicente dbidem fcriptura: Regnabit fuper domum íacob in eternii:& regni lechoniiá Salathiel:de falathiel Zorobabel,& per ordinerà üeriitürad οτί, Sed in diebus Ioakim non fucceffit εἰ tex filius,(icut ipfe patri fuccefferat: fed fuit in captiuitate & Salathiel€ Z'orobabel:& ufqsad chriftii nullus regiam obtinuit pote(tatem.Hoc auté idcirco, quía ín hebraico fcri &rituirquifedeat fuper folium dauid. Omnes enim fuere -«aptiui:& nullus deinceps de ftirpe dauid in terraiudza τῶ huitprincipatum. Vnde δὲ lofephus refert de facerdotali ge nere ac tribuleui fuiffe principes, quibus fuccefferit Hero des Antipatri jpfelyti filius:& poftea fub Vefpafiano,regnii huius generís:imo imagine imperíj, funditus fuiffe deleta. ἡ£ paftozíbue quí οἰ ρειάῆε(4. XXIII -- lacerant grege pafcue. meg: fiue o paftozes d oífperdítía τί. Ad paftores fiue de paftoribus AAA dpheticus fermo eft. Et qà de Iechonia penul/ timoregeludzz: qui fuit deftirpe dauid legimus fcripti: (i δ, λιν leraterraterra audi(ermones diii: fcribeuirti iftum ab^ £4 dicatumfiuef(terilemi:& non erit de femine eius uir, qui fe; . deat(uperfolium dauid: omnifq fpes regni iudaicí fuerat amputata:tráfit ad príncipes ecclefie;& f(ynagoga cum fuis . paftoribus derelicta atq; damnata,ad apoftolos fermo fit: »34. dequibus dicitur: Et fufcitabo fuper eos paftores, δέ pafcet €os:non formidabunt ultra,& non pauebtit:€ nullus quae εν;feturexnumero dicit dominüs. Apoftoli enim confidenter & ab(qiullo timore pafcent ecclefiaftici στερεί reliquiae offumus ergo hoc di ad P aftores qui pafcunt p opulura meum: Vos difper/ erequoniiiludqd— fiftisgregem meumreieciftis eos& non uifitaftis. Ecce— refim.Lacerant& diffi ego uifitabo fuper uos maliciam ftudiorum ueftrorü- P^n5quí fehimata fa. peütineradslibs Ρί6Π5 etit Siue intelliget)& faciet iudicium& iufticiam additi fubtraxerunt,— ín terra.In diebus illis faluabituriuda;&ifrael habita; θίεεῖ ofieiuftuenf fU Refpondeamusigiur— bir cofidérer.Ethoc:eft noméquo uocabüteü Siueuo—"efficianfa.O-dhe poredefemineei*na, dotninus qui eduxit filios ifrael de terra xgypti:fed ui; tusfitquifoliumeius^ nit domínusqui eduxit δὲ adduxitfemen dornusifrael— quit qd'ab εἰς prater Wficfolu: Non fede,, de tetraaquilonis:& de cunctis terrís ad quas eieceram bitquidé fup throni eosilluc& habitabuntinterrafua.— DRE tius non ritfinis. Natus eít ereo de loakim Iechonías:de: ptum eít:in diebus eíus δὲ in tempore fuo,quo ipfe fuit:nó 'dixeruntnomen eíus uocabunt: dicetur dominus iufticia ΚΩ.$o. 149 populi ifrael fatuabuntur ἀξ omnibus terris:&coriuertety ὍΣ tur ad rura fiue ad pafcua fua:X crefcent& multiplicabunt. Super malos auteni paftores, fcribas δὲ pharifaos, uifitá» bit dominus propter maliciam ftudiorum ipforum.Poffuz musautem hoc iuxta Tropologíam, δὲ de ecclefie princi pibus intelligere, qui Trop FEpaftótibusquidifperdunt Ca; XXII]. Bmennodgnespar oues domíni: qd' illis ᾿ς&lacerant Esempi uE mex:Siueo ρα ἕο,— abiectis atq; danatis, |.-- resqui diífperditis δὲ diflipatis oues pafcux laobinaterni:&re/— mez) dicitdominus. Ideo hxc dícit dotninus de? ífrael—titerint,& reliquiae(at) 'faluetur populusalijs traditus qui digni ex ue fiant.Perdunt oues paftores,quí docéthae . ciunt.Eíjciunteas,qui fperabiturüiuenócre, ait domínus,Et ego cogregabo reliquias gregis mei de^ cotra iutticia de ecctia omnibus terrísad quas eieceram eosillucz&conuemá— feP"ràtNonuifitinq ponitétibus cótrahüt tanitulefür:Seibeui— tOsad rura fua;Siue reftítuá illos ad pafcua fua):& cre/— manü.Oruorüi omni rumíüüabdicatüho:— fcent δὲ multiplicabuntur.Ec fufcitabofupereospaíto— milerebitur diis, red/ dés eis priftina pafcua defemineeiusuirqui— F€S& palcent eos.INon formidabunt ultra,& DOnp4ue δὲ πιαῖοβ paftores au^ bunt:& nullus quxreturex gumero dícit dominus,^— fes. b«cce oíes veniüt oícít oio:« fi» fuda:qd'in hebraico. ο EXcC dies ueniunt dicit dominus:& fufcitabo dauid eer^&irabo oauíd cermen bispolitieft:qd pu^— tien íuftum Siue oríentemíuftum):& regnabitrex&ía(μπῇ fiueoztenté int «c.£tboceft ποπιξ ἃ vocab(üit eá fiue voca . braice dicitur 33 mw— fedérit fuper thronü^ hocecce diesueniunt dicit dris.Et non dicétultta, uiuit— additi eft;in;pphetis.—"ἡ penitus amputandii, . Aliud em capitulü fe»; ΠΗΓΗ eft:quo finito,d. τσ: eft, ad ,pphetas |."fiuecontra prophetas: Ad prophetas dequo fuo dícem?1o^ -—. Co. Abiectis ergo pa/ E ur"^. ftorib? fynagogae:fcri» bis uidelicet δὲ pharifzis:& faluatis reliquíjs ex ifrael: apo ftolifqs euangelij inlocum priorum principii conftitutis:ita ducitur paftor paftori,& princeps principu,& rex regum, & diis dominantiti, Chriftus uidelicet faluator nofter:qui ;proprie et germen iuftü fiue oriens iuftus:de quo legimus: Orietur in diebus cius iufticia.Et in alio loco: Ecce uir ουξς δισ, b' "fiomen εἰς: δὲ fübter eum oriet:& zdificabit templü domi Zach.e.c no:ut modo in Efaía emmanuel appella£, hoc eft nobifcti E(a.7.€ 'deus:fic in Hieremia nome accipiat,iufticianoftra; Vnde&' Apoftolus loquitur. C.ui factus eft fapientianobis a deo: τιον, d &iiufticia δὲ fanctificatio& redemptio. Cuicontrariusanti,,—.. 'chríftus δὲ eius habitator diabolus,in Zacharia ftultus pa^ Zach.ir.d" ftor dicitur. Et faciet,inquit,iudiciurn& iufticiam in terra, 'Non em pater iudicat quéq fed omne iudicium dedit filio. Iob.5.d In diebus illis δὲ duce δὲ decem tribus iuda,& ifrael paritér faluabuntur. Et de duabus uirgis,iuxta E gechielunauirga Ecech, 57. d fiet: Nomengpeius,fi iuxta Lxx:uocauerit eif dominus, ap; κε τὰ pellabi£ Iofedech: id eft dris íuftus. Si(τη hebraicii,qui RP Xn noftra. Hoc enim fignificat 33^ V^? ΤΟ: pro quoSyra. E machus uertit, domineiuftifica nos. c€f^[veopter bocec^ ce oíce veniunt oícít oia.£t non oícent vltrarviuit ofie quí eduyítfilíos(frael oe terra εαγρτί τζ, Hocomne capituli in Lxx.nóhabet: Cuius hic fenfus eft: qp nequadj per moyfen populus dei de gypto liberetur:fed per iefum chriftum de . emniorbeterrarü ín qué αἰ ρίας fuerat. Ὁ d' ex pte& nüc ΄ completur in mundo:& ex toto complebi£,quado de orien τε& occidente, feptenrrione δὲ rheridie, ueniet δὲ difcumbér Matrh.$.l cüm Abraham,[[αας, δὲ lacob. Vt poftáy fubintrauerit ple, Rome ὁ 4 H LEM- Y" t. nitudo' eaae ee EE TEE 7E nitudogentiti; tuncoris ifrael(afuus fiat; a 88 ppbé,' pleiPropheta& facerdos pollati(ünt.in ἀρῆτο din: f^ . tae fiue in ppbetío velcoutra p:opbetag. Hictitulusutfu— ni mala coriiait diis.Dornus aütchrifti ecclefia eft: dequa i:*| J pra diximus,in editione Lxx.finis anterioriscapitulipofi,^& Apfs fcribitad Timotheüi: Vt fcias quó te oporteat ín do I^ Timoj) μ tus éft;ubi(criptiilegimus:;& hoc eftnoméquoappellabit^o mo deicóuerfari:qua eft ecclefia dei uiui, columpa&firma: ον eii dis lofedech,in prophetis.) d' plariqiignorantes,ua;— menti ueritatis.In propheta, doctoré accipe: in facrdote:—— ría nplamionis dy t,- minifteri dignitatenr. Aamentaconfingun&t"ukéqosacpro uocis eu d κὰν κα x i1 Quif el Muttoay meus fue;* Ad próphetas Siuein prophetis, Vel contra pphetas, EN Ramis; τα ime CNT DG υ Cotritüm eft cor meum in medio meí Siue in me)icon. Ribas intene--:€oniteri,qp 1mptei BEL en, le itm E er t:£n 5 Dris:nechabebüt do, fuz alios haredesface'. temierunt Siue cotnota funt)omnía offa mea factus mini acsi long re-Eftautéfermocon;/ fum:quafiuir ebrius,& quafi homo madidus Siuefo;— luxin munde D ; MIDOcon, τ uenitut put tra,pphetasimopfeu/: ον: η Γη,-Qiisgcreditinmein- i . doprophetas hierufa;; Poratus)uino a faciedomini:& a facie uerborum fan; 0d: RE En s lem E famariequos e Ctorü eius, Siue& a facie decorís gloria: ei?). Οία adul. Vndefanáus loqui£, Η νο. Ru. tétís repleta efE terratquía a facie maledictionis Siueiu emmes ἘΠ fugi Um uocardequibusfri^ ramenti)luxit terrazarefacta funt arua Siue pafcua)(ον). nos lufen ode| Premeftinconfsque//(erri& foetus eft curfuscorum malus, δὲ fortitudo eo;^ dhe:dediftileticáin cappa PamdifimilisDrüphetendq& facerdospollntifunr mmu d ἡ VUA GRE“δὲ in domo mca inueni: mala corum aít dominus, ἰδ Ua bri mare δι .diborribilia. Q.uido— Idcirco uía eotum erít quafi lubricum in tenebrís.Irn; Ue ββεγως ὡξ» m βοη σον). pelleturenim δὲ corruent ínca:quia afferam Sive in; eem. Fee' periora de ριορῃειίς fetam)füper eos mala: annü uifitationís eorum ait do/-᾿ ceri d ES Sud Sir qui Niph: mínus Et ín próphetis famariz uidi ftulticiam Siue— malainferaifedmls—| 4 . bL Contrirumeftco: f populum mcum ἱ[ταοῖ. Et in próphetís híerufalem ui;^ malafüt&bonsMa,—| js : fac? fum dfi virebsi, ΟΠ Hi mitudinem,liue horribiliaradulterium& iter men| "fum οἱ gros id pis.. datbonaiuxtaeosds E nS conii bómadíduf| dacij:& confortauerunt manus peffimorum ut nonco/..emendát.Ethocnoa. s— eon Conde uetteretur ünufquifcg a malicía fua:Siuea uia fua peffi;^ dum annusvifit. fadeofii«t,Confyde 9-7 Nn τὺ à i. tionis domini, corte WARS uultuómnipotn fna.Facti funt míhi omnes quafi fodoma:St habítato/— éopeccantiü dumm.—| 6j tis dei, hoc eít patíis:| 2... Lie ra. Ama D. 2n"44s atgcueatusiuxail—— & confyderató uultu κ. cius quafi Gomorra, Próp terea hac dicit dominus lud qd fcriptü eft: Vir Bái filfiguiiuxtaApofto, exercituum ad prophetas. Ecceego cibabo eos abfin;.fiaboinuigainigus— :: ide d o. É: dus τ 1 m τν ptor ies.thío Siue doloribus:&iuxta Symmachum amaritudi— tatrseorti&rinuebo zi .rieappeiatororma s: 7-0 0 5: ΞΖ: ribus peccata eorti:mi fubfiatiedeiprophe,— f1):& potabo eos felle Siue aqua amara):qa cgreffaeft|(zricordia auémam|"in ta&animo&corporc.. a prophetis hierufalem pollutio in ofanem terram. ο nódfpegam abi.—|j; perhorrefcit:& intelli;—*. C ILE Τὰ d: Hoc dicit diis. eqL£t ín ppbetie(a, i .giteffe fenihili: fcd?m. T 5 marie vídt ftultícià«d;| ApOipaliolocodidf;|. 7. 2.020 Woo n aun e us ME Ego prophetas fairia/ Ῥδ.71. ᾱ- Vtiunientü factus fum aptid teSitie uictimam confcientlze.. riz,iuxta myfticos intellectus, pprie hareticos dici puto& δὲ humilitatis füz offert deo:iuxta illud qd? ín pfalmis legi,— oes q iactant falfi nois fcieritia, Quo atit ,pphetz famaria : 15,50. d tur:Sacrificium deo fpiritüs contribulatus:cor contriti&| quicad loquebant, Jphetabat in baal idolo, uidelicetda/ :. humiliatum deus non fpernit. Offaautem qua contremue| monib? cófecrato: Sic haretíci qcqd loquunt in eccfiafitie ὩΣ runt fiue commota funt: illa intelligamus ἀξ quibus idem. extra ecclefiam, ut fupplantét populü ifrael q prius cette Ibi,s4.b dauid canit: Omniaoffa mea dicént: dominequis fimilis. bat deii, loquütur in daemonibus. Vnde& fignificáter ait: , ,tüizFactus eft quafi ebrius& quafi homo madidusftuefo— Etin prophetis famarizuidiftulticia: nó em habentéide——— ^. 7''pofatus uino:nullam haberis intelligentiànullág: fapienz^ quo dicit: Chriftus deivirtus& deifapiétia. fp£tínpzo(Cond: τ lbi.os.b tíatn. D'ominus enim nouit cogitationes hominum: quo^. pbetíe bíerufale vídf fimilitudiné«c. Non folum, inquit, in '^ niamuanefüuntSi autem hoc ita eft,ubi funt qui perfectam^ hzreticorüi cóciliabulis hac repta(üt:fed in ,pphetis quoq in homine iuftícíam pradícante C) d' fi refponderint defan^ hierufale:id e(t doctoribus ecclefia uidi fimilia fiue hori είς hocfe dicere,non de feipfis:certe nullum putofanctio7— bilia,adulterantium uerbum dei: δὲ íngredientiti per uiam τὸ effe Hieremia,qui uirgo ,ppheta,fanctificatufqsin utero,.. médacij:ut haretícorü fallacijs acquielcerét,&confortartt— so. dpfonomineprafigurat dominü faluatoré, Hieremiasenim. manus peffimorti: eorüiq; mala fuis(celeribus adiungeret: Aram interpretatur demini excelfus. c ΓΘ μία αἀ τοπίο γερίετα δι ds corrigere debuerat, ducerét ín interitü. Ομ hocfecer -**''éftterrà quía afácíezc. Hocqd'nos dehebraico pofuimus:. rintno feeftimentimpunitos.Erütem& ipfi δὲ hi quibus gd. quia adulteris repleta eft terraiin Lxx.non. haberur:quiiu/^fauentquafi fodoma,omnefq qui habitant cü eis Πές rece Buy - ramentuni dixere pro maledictione, Redditq caufas qp— dentatalibus quáfi gomorra.Exultetigit quanti uultdo/. própter adulteria δὲ maledicta;fiue fuperuum iuramentü,^&rinapeffima,& glorien£ ppheta hierufalé ο obtínuerint imro períuría,(Γιο fterilitas confecuta fit. Q;uicquid.de^ per mendacii:& cófortauerínt manus peffimorü:finiseo^ ὯΝ terra iuda iuxta literam intelligis, refer ad congregatio/^ τῇ οτί quafi fodoma& gomorra.««[]»:opterea becdídt—— 2 Uti os 344 "Πέτα credentium: quoniam propter adülterià& mendacia* fldeercítuG ad spbetae:£cceego cibabo eof abfintbío to— 4 ur "fiue periuria, uirtutti& donationti dei fterilitás in ecclefijs^ Vtamur hocteftimonio aduerfum eos,qui epiftolas plenas^1 γι "fi oq f:opbera πᾶφῳ facerdos pollut(fünt:z íi como-- mendaciorü& fraudulétiz atq periurtj inrorbé dirigunt:ut Ἢ τη] mea(nuenímala ἐοτῇ air ofie zc. Οἱ απο η ecclefiadei&—& aures polluátaudientiü:& exiftimatione fimplicitiledat,.| 5 litis maxime in principib?eius'inüéniunt mala;fdámus'elfecó^ epimpleat íri εἰ5 hoc qd(criptüeft: A piis ευη F4" μὰ ͵:: e i X.^ P» Σ' " nga ons tz opa: qan dtt ioni torii bat radi jme (Cit ri pie id i pt hi jim pini ^- confilio diii:& in he» n IDieremíam-. | egrefa pollutio imomnéterra. Non eif eis fufficit iniquita;. £épropriá deuorare,& ,pximos ledere:fed quos femel ode/ runt,per uniuerfum orbé ínfamare conané:& υδίῳ femina teblafphemias. af lDecoícít ofie exercírud."fBolíte audi τε verba pzopbetarü zc. Ne putaretíe populus alieni effe a. 14: XXHT ο, Ίδο eonfyderato eradu,fed praecipites curruntad interitum,& fuum δὲ eorim quos deceperínt. Necloquitur eís díis,fed ἐρῇ loquuné quafi ex ore diii:dequibus δὲ dicitur:Si Πε” entin confilio meo: hoc eit;(imez uoluiffent acquiefcere uoluntati:& nota feciffent uerba mea populo meo,no blan culpa fi ῥειυαῆς ac díentes eis raduno T tdoctoribus Jo M i^."e;; 3d. ὲ, tes: ut dice VERE» Hzcdict dóminusexerdituü:Nolite audire uerba pto e perde vil uerba pphetariquo^ phetarum qui prophetant uobís& decipiituos:uífioy cata: perfectam iufti/ bis prophetát menda cium& decipitit uos.; πό. L ἫΝ&itas δὲ pudicitia atqs Parenim erit perna& hisquiblafphemátme Siue abrjciunt uerbum meum): iofticia in uobis tanti masiftro δὲ difcipulo..:evtedsie| Mi enis. modo reperiuntur: 82 Noloquüfexoredgi locutus eft dominus, pax erítuobis, Eromniquiam; TP fed eaque in fuo cor/ ueniet fup uos malti, «p timetis ,p mala con nus:& nó deusde longe? r bre fee€ Nm Si occulcabit uir ín abícon Aquila fecretti. Sym; aide RI ΑΙ ΩΣ mach?,fermoné:Lxx. ditis:& ego non uidebo δι Theodotiofubíitan| eum dicíc dis? Nunquid tiam fiue fubfiítentià interpretati(τ, Eteft fenfus. Nolite credere o uulgus indocti pro phetis,uobis falfa an; fiunciantibus: qui dí/ tion ccelum& terram ego impleo dicit doritínusz:* cunt, hzclocutus eft dominus, pax erit uobis: non ueniet fuper uos malum. Vnde enim poffunt dei noffe fecreta:aut quo annunciante dei didicere confiliumequo ad eos dii; na difpofitionis fermo puenite Ο uidà noftrorü ín hoclo; co reperiffe fe putát, ubi dei defcribatur fubitatia, cq[ c €cturbo fiue tépeftae z comotío ofííce índígnatíóíe egredíe, tür εξ, υἱ fupra dixerat:Tocutus eft nobis dominus, pax erituobís:& quos corripuerat cp non poffent uétura cogno - ἴτετε πες dei noffe fenteritia: πᾶς oftendit per contraría,cos omnino nefcire.Pro pace eiri δὲ fecuritate,tempeftaté uenire babyloniam:& uenire non fuper quoflibet,fed fuper capita impiorüi,uel uniuerfi populi;uel eoríi qui falfa populo nun ciabant, Nec ficut ir praeteritis téporibus dei iram furoreqp placandü:fed qd? przdixit& fpiffime cóminatus eft,ope cóplendii:& cogitatione illius atcp fentétia, impiorii fuppli cíjs coprobanda. Cü,inquit,extremü captiuitatis tépus ad uenerit:& obtinuerit uos uictor exultans:& manus ftrido/ te uinxerít catenarü;tüc intelligetis cofiliti eius qd? uos fru» ftra nunc fcire iactatis. o(T«Won míttebá pzopbetasic(pfi: currebár:nó loquebar ad eoa/z(pfi peopbetabát cC. Hüc fen fum& apoftolus explicat ad Rhomanos.Et ficutnon pro/ bauerünt deum habere in noticia: tradidit eos deus in re; probum fenfum:ut faciant quz nó conueníüt:repletos om: niiniquitate,malicia,fornicatione,nequitia,auaricia,& τα terís, Cum enim femel fe tradiderínt falfi doctores menda εῆς atgy periuríjs.& mortibus deceptorü: nó pedetétím nec netn cordís fui lóquuntur:& non de ore domini.Dicát bulat ín prauítate cordis fuí dixerunt:non uenient fü: populo tneo:auertíffern utig; eos auía fua mala& a . deus de longe:Si abfcon/ detur homo ín abfcondi/ ^'eos in immundiciap ent uerba tea de fimularunt. Dicit& eros mala, Otisenim affuit ín confilio domini;&. Sígnominiam: utfa; his quí blafgbemant SA RES: e: cerent quz non conue . mehareicisuiddicet— uidit δὲ audiuit fermonem eius? quisconfyderauituer^ niunt:& fequerentur a praes ferc e ς bum íllius δὲ audiuitzEcce türbo Siue tempeftas) δὲ οὖν. ogititionts bui abrciu e", 3: 2 ᾽ P". Quid diciteLocub e—motío dominícx índignatióís egredietur:& tempeftas|. hareticos, quomodo dis,pax CHAM' erumpens füpet caput ímpiorum ueniet:& non reucr; fd Sípaanes e imeatís dura iu 2s, nm» an Canécuaniscomia, teturfurordomíni ufq; dum fada:& υἱῳ d cópleat^& deitis: uefcantur ΠΑ πρεπει cogitationes cordis fuí.In nouiffimis diebus intelli, emit fes Ade Αη ην ata ανν::- ant:ufco fra £ricuoois ἀῬ Γάσα! e eetisconfilium eius, Nón míttebam prophetas,& ipfi. aineasmukco rra litas:& qcqd dicimus E grent: unguentis ua/ δὲ annundamus uo curtebant:non loquebar ad eos, δ ipli prophesbere- φῇς delibuti quarant i? fis: ͵" ͵-,]:: bislocuteftdiissnc-5΄ Gori mnt ín cofilío meo,& nota feci Xorporum pulchrius - futuranon fperant:ne ᾿ς fientia:fed boni qd' 2 ni WAHL: cpcredunt in refurre/ ^^ sobislocutus eft diis; P ellímis cogitationibus fuis,^^.* 4,€ione, Ο d cum fet». brQuíseiaffutín«HEB. INünquid deuseui"σερ. De?appropinquás^ mone non pandant, cWfilloofiiz;Vbinos^ cinoeoo fum dicit domi;— ego dicit dominus:& non': eftéduntoperibus.Si | interpretati fumus,ín em crederentiftanon: facerent, Etín hoclo/ co ubi fcriptum eft: fí ^ ftetiífét in cofilio meo; Aquis& Symmach? & Theodotio& Lxx, tís:& ego non uidebo eá; dict dominus? Nunquid utíupra fimiliter tran non colum& terram*99 fulerunt. c«U'tBun, impleo dicit dominus? uíd oc?e vicino ego Audiuique füm Οία: vfio:c noms oeue oelógezc. Aquí la& Symmachusfi» militer interpretati funt:Nunquid deus de propinquo fiue uicinoego fum,€ non deus delongeeLxx.uero& Theodo tio fenfu uertere cótrario:ut dicerent: Deus appropinquas ego dicit dominus& non deus delonge: Ο d fcilicet fupe riores afferat deii nó tantü uicina: fed δὲ ea qulonge funt cognofcere: nec prafentía, fed futura cófpicere. Iti uero ubi q deü exiftimant effe prefentem: nec aliqué effe locum ubi non adfit deus. Omnibus enim δὲ precipue fanctis appro pinquat deus:quomodo fi ueftimentii adhaereat cuti. Ρος” catores autem longe recedentes ab eo peribunt. Hunc fen/ ciam poffidetis:fan/. dinem: Semel enim. fum δὲ in pfalmis legimus:O. uo ibo a fpiritu tuo:& a facie f53415$.b. tuaquo fugiam«Siafcendero in coelum tu illic es:fi defcen/ dero ad infernü tu ades.Si(umpfero pennas meas diluculo δὲ habitauero in extremis maris.Etefn illuc manus tua de; ducet me,& tenebit me dextera tua. Amos quocp in hzc uer ba confentit dícens:Si defcenderint ufqs ad infernum,inde Amos, 9,3 manus mea educet eos:&[1 afcenderint αἰ; ad colum, inde detraham eos:Etfi abfconditi fuerint in uertice carme li,inde fcrutans aufera eos:Et fi celauerint feab oculis meis in profundo marís,ibi mandabo ferpenti δὲ mordebit eos, Rurfumg in fuperioripfalmo: Q.uía tenebrz ait nóobfcu rabuntur ἃ te:& nox ficit dies illuminabitur:ficut tenebrae eius,ita X lumen eius, Ouod autem ín prophetis crebro dicitur: Hzc dicit dominus: propterea feniper infertur,ne contemnant quafi uerba prophetarum: fed admoneantur iugiter dei effe fermones quos loquuntur. τα—Audiui 5.53.5 £ommenJDieronymi liber quartus Ε a(paodini que blterit poopbere ppbetantesín noie meo ticorü corda dura& inftar filicis indomabifia fermo;| mcndacít atqp olcentee: C omniauí fiue vídi fomníum t.^ malleo contcrant:auferens corlapideü siia een fa G Y Λ Q.uia fuperiortitulus contra pphetas ef fiuead pphetas:— carneum:molleuidelicet,& qd poffit dei füfcipere& fcti: Egg quos pfpicue pfeudoprophetas intelligim*.Suntauté mul; pracepta.Talequid& per Ecechielé diis loquitur Mr M PX ta genera pphetandi:quorü uni eft fomniorü: quale fuit in propheta blanditíjs fuis linant pariete blo tcm cf; o a3» à Danicle: idcirco δὲ ad to; d pofteai peram eos pphetalís ferm S PORCH ὦ 9S. ,DPDCLAIS iermo heméti δὲ ueritateiudi, ditigit qui crédüitfom cj fubruatur.Etpfeu, níjs:SL omnia qua cet dopropheta confuant nunt putant reuclatio- eeruicalia fub oini cuj. εξ εἴτε diuina:qua Ὁ) bito manus, ut faciat d i DR dá peccatores requiefcete ^ 1leeim& di i εδ. à pharao& Nabucho; eA dch donofor impios reges malleo Lxx. fecurim uidiffe fomnia qua ue interpretati funt: ill ra fucrint:non eorum uidelicey de qua bapti fuit meriti qui uide/ fta Ioannes loquitur. runt,fed ut per eojc oc lamfecuris ad radices Mata 1. cafioné fancti uiri Io/ arborü pofita eft. Hare. feph Damelqp clarefce fecuris ifruétuofas fue rét: dura corda atqy cidit arbores:& hic indomabilia tyranno, malleus conteritdurif rum, propría confcien fimos lapides.Vnde tia fentirent diii maie δὲ Nahum ppheta loy ftaté.Süt hodicquog qui£:Furor eius haud. Nauma f fomniatores in ecclia: dubiti quin dei,confu 1 & maxiein noftrogre— nus:qui furátur uerba mea unufquifcg a proximo fuo, metprincipatus&pr/| e,q errores fuos diii: tra conterenturab eo, E EXntppheii&ere EXC cgo ad prophetas dicit domínus qui affumütlin; γος cora narcticos, bro ingerunt, fóniaui, gus uas δὲ aiunt:dicit,Siue dormítant dormitationé)^ Caterüde ecdeíufti, E. berry sns i ice ego ad prophetas fomníantes mendacium aitdo— p,(pm Ad ied] iftudetin cordepro/ mínus:qui narrant ea: δὲ feducunt populum meum ín« fint audita in domo Re Fh n nont mendacis fuis& in miraculis Siue(tuporibus atqy tet/ d Ap piii]* tantiii feduciGescor, toribus fuis): aum ego no mififfem eos necmádaíTem.— oícít ων dE iid 11 aS faciie spud eissqui nihil profuerunt populo huic dicit dominus, Semen quse Wi populus qui de egy/* Si igitür interrogauerit te populus ifte uel propheta— rita;& nifi habuerit| autfacerdos dícens:qd' eft onus dei Siue qux eftaffum ptío domini): Dices ad eos: Vos eftis onus Siueaffum pto egreífus eft, oblit* aliqua fimilitudiné re ΠῚ εἴ nominis dei: fic&€ti: decipere nó poteft“ ptio.Proijcam quippe Siucallida)udS dicit dominus. : Et propheta » Alidiui que dixerunt prophete, prophetantes ίππο): mine tmeo mendacium atq; dicentes:Somniaui Siue αἱ di fomnititn. V(qyquo iftud eftin corde prophetarum. uaticinántium mendacium: prophetantíü feductio; nes Siucuolütátes cordis fui? Qui uolüt Siue cogitant) facere ut obliuifcatur populus meus nominis mei:pro; pterfomnía corum qux narrant unufquifqy ad proxi,: mum faüm:ficut obliti funt patres eorum nomíinís mei e propter baal Siue in baal.Própheta qui habet fomnid,: nartet fomnium:& qui habet fermonem meum loqua tur fermonem meum uere.Quuid paleis ad triticum di εἰς dominuscINunquíd non uerba mca funt ficut ignis dicit dominusz& quafi malleus Siue fecuris)conterens c petram?Própterea ecc ego ad prophetas dicit domi; ru o. i aM quy emntume am uu Lui L1 — τα“το pofteri eorü oblíuifca, innocétes, Q.uó igi£ bn tur mei. Huíufcemodi A auté jphetatio nó eft in nomine diii, fed in nomine baal, qd pro in priori populo mene tieba£ pphetzatqpdi ft cebat:Hax« dicit diis: tif Etuidi diim:;& uerbii grieidolum fidoniorii eftfiue babyloniti:& uicino nomine appellaturbel, bf f»ropbeta quí babet fomníü narret fomniti«c. Eorum eft exponere fomniii qui dei merentur lhabere fermoné,& dicere:hac dicit diis:quibus locutus eft diis:in quibus ueritas eft, S non mendaci fraudulentum. C.uid(ibi uolunt hareticorti palez ad tritici ecclefia de Matti»€ quo Ioannes baptifta plenius loquitur:qp purget diis area füam:X uentilabro paleas uentorum flatibus difpergendas urédafcp ignibus derelinquat: tríticii aute códat in horrea, ut fiat cocleftis panis& loquatur unufquifqp credentiti: Gu ftate& uidete qi fuauis eft diis. Et pulchre doctrina puer/ fa paleis cóparatur:qua medullá non habent nec polfunt mutrirecredentiü populos:fed deinanibus ftipulis conterü :tür.Etquía folent haretici femp profpera polliceri,& coclo; 'rum regna peccatoribus pandere:ut dicant,parata funt tibi regnacclorti,potes imitari maieftaté dei, ut abfq peccato fis. Accepifti cr liberi arbitrij poteftatem& legis fcientiam perquá confequarís qd'uolueris:decipiütqblanditijs mi, fcros,& maxime mulierculas oneratas peccatís,qua circüfe runtur omní uento doctrinz:femper difcentes δέηση ad fcientià ueritatis perueniétes:& omnes auditores fuos adu/ latione decipiunr.Idcirco diis uerba fua, hareticorti paleis * cóparans dicicNunquid nó uerba mea funt quafi ignis di cit dfis:& quafi malleus conterés petram€ Meus ein inquit ' fermo.nunciat futura fupplicia,ut deterreat hominesa pec/ cando:& paleis peccatorü cóminatur incendium: uthare/ ';dfiiqd' factum eft ad illii fiue illum:Sic haretici affumunt teftimonia fcripturarii de ueteri δέ nouo teftaméto: δὲ fura tur uerba faluatorís:unufquifcpa proximo fuo, pphetis& apoftolis δὲ euangeliftis:& affumüt linguas fuas, ut cordis venenaore pnuncient:& dormitant dormitationé: dequí/ bus uere dictü eft: Dormitauerütfomni fuii:&nihilinue tí erüt Siue iuxta hebraicü:Etaiunt dicit,ut fubaudiat díis: aut certe fermo diuinus. Cóminat itagp diis feipfum cótra huiufcemodi magiítros effe ucturii, q eductit populi eius in mendacíjs fuis& in ftuporibus atcp miraculis, Magna ein δὲ incredibilia& ingentía repromíttüt ut feducant πο ros qui nihil profuerunt populo dei.Et illud implent apo/ ftolicii:docentes quz nó oportet türpis lucri gratía: qui io/ στε malis pfpera& bonis cátraría nunciare. Ὁ(Ll ígif ínterrogauerít te populue ífte vel gpbea aut facerdos οἰ qct onue Ὀε fiue à cft affumptío ofií«c. Verbii hebrai/ cum ΑΣ Αασπΐα.ἅρμα ἰά cft onus& pondus interpre/ tatur. Symmachus Lxx.& Theodotio affumptionem.Vbi cüqy ergo graue eft quod domínus cóminatur,& plenum ponderis aclaboris δὲ importabile: in titulo quoq do. hoc eft pondus dicitur. Vbictiq: autem profpera dominus pollicetur fiue poft cóminationé meliora promittit:bi uito dicitur, uel certeuerbum díii: δὲ perfpiculi eratex ipfo titu/ Ίο prophetiz ponderis fiueuifionis& uerbi dei:qualis uati - cínatio fequeretur. C.uia igitur propheta:folebant popu/ lo peccatori triftia nunciare& comminari fupplicia: uteos retrabetét EMEN Lm diti μι tis Vini ud Ln litter 1 nid |[η big tym Monte X dui at into lest [14010 i t Δ} qi at qi μεμα! nis pim ΠΝ icta ΠΝ jt if vas niti sun Pdf f T juri ΤΩ sio gi v T ὀ TA p ΓΝ T zin Πίο ίαση retraherent ad poenitentia:clarmens auté& miferator diis diu fententiam differebat: putabat decaeptus populus δὲ pfeudoprophetarüi fraude feductus,non uentura qua drís minabatur:& rem feueram,in ludum& ioci uerterant:pro Εν παει μον prophetis quafi irridentes ,dicebant: Rurfüi £3. qd quia populus implere contépferatiipfum uerbum inter pretatur fup εἰς, δὲ dicit: C) uonia dixiftis qd* nolui,& hoc cum fxpe pphetas mittere& iuberéne diceretis:,ppterea(er moné ueftrü affumptionis,oneris δέ ponderis in uobis ope cóplebo. Aífumà quippe uos& tollà atq; portabo:& allidà $0. ISI C ic wit pondus& ac de fublimib? in ter/ onus domini. Atqp ita zn:: AUR: rà corruere facia. Non fiebat ut nequadj ul/ Et propheta& facerdos& populus quí dicit,onusSiue παπι τοῦ fed& ary waufio,fedpiocum^ affumptio, domini: uífitabo Siue ulcifcar) fuper uirum^ béueftra qua dedi pa atqj derifum,onus δὲ tribus ueftris,Et dabo pondus appellaretur. Pracepit ergo domi; pus,ut fiue popul^fiue qppheta, fiue facerdos: . interrogauerint Hiere * miam, quid fit pon; dus ud qua ατα "ptio domini: refpon/ . deateis& dicat: Vos e(tisonus:& uos αἵ fumptio. Affumà em "uos& profjcíam, 4111) dàq δὲ interire facia. . Si quis autem dein/ ceps ücl prophetarum uel facerdotum uel po puli aufus fuerit,onuf & pondus domini no minare: Vifitabo inqt fuper uirum illum& fuper domum illius: δὲ eum delebo in per/ 8 illum& fuper domü eíus. Hic dicetis unufquifqy ad amicum fuum,& ad fratrem fuum:quid refpondit do; mínus:& quid locutus eft domin??Et onus Siue ἤπιαν ptío)domini ultranon memorabitur:quía onus Siue af fumptío)erít unicuíqs fermo fuus. Et pertiertítis uerba dei uíuentissdomini exercituum dei noftri. Hovc dices Siue dicetis)ad prophetam:Quid refpondit tibi domi; nus: δὲ quíd locutus eft domínus? Sí autem onus do; míní dixerítis;Propter hoc hzc dícit dominus:quia dí; xiftis fermonem iftutn,onus Siue affamptio domíni:& mifi ad uos dicens:nolite dícere, onus Siue affumptio; nü δὲ ignominiáztetna:quz nundg obliuione de nem düií.Propterea ecce ego tollá Siue affumá)uos por tás:& proijdiá uos δὲ cíuiraté quá dedi uobís& patrib? ueftrís a facie mea:& dabo uos ín opprobriü de Dd ebit Φ inquit uos ín oppro/ bri& ignominiam fempiterna:quz nun quà obliuione delebi» tur.Hocaute& tépore babyloniz captiuita/ tis factü effe nouim?: fcd plenius atq perfe/ €ius poft faluatoris paffionem refurrectio Παρ complet: quado locutus eft ds:Relinz Lucas. quetur uobís domus ueftra deferta:& ufq. ad finem eius fenten, tia permanebit. Díca/ mus δέ aliter diitaxat iuxta Lxx.Afiausx nó folum affumptiong, fed δι donii munufgs fipniscat. Qua igit fibi populus femper petuum, Dicat itaq "unufquifg proximo: 5: & amico fuo,nequadj qd' eft onus díii: fed quid refpondit dominus:& quid locutus eít dominus. Veteris obliuifcimi ni:onus& pondus fiue affumptio in ore ueftro ultra non re fenet:quia fingulis hominibus fcrmo fuus& opus fuum, inonus pondufq reputabitur,fcd'm illud qd fcriptum eft: Exoretuo iuftificaberís:& ex ore tuo condemnaberis. a«[£t peruertítío verba oeí viuentío:oomíni exercituum. tei noftrí. λες oícee fiue oícetío ad propbetam: ία re; fpondíttíbí oomínus: et quíd locutue eft ofioz€oí autem ΟΠΗ oomíní oíxeritío:huc ufcp in Lxx.non Fabetur.Prace pit dominus,utnequad oneris δὲ ponderis& affumptio; - is fermo diceretur ín populo:fed refpófionis δὲ uerbi dei: profpera promittebat: dicit eos nequad ul» trahoc debere dicere, Indignos ei effe donis ἀεί atcp muz neribus:quin potius abijciendos δὲ a dei auxilío pení:us re linquédos.Ex uerbís autem& interpretatione nominü, fe peres oftenduntur: ut Abraham,Sarz,& Petrí& filiorum Zéebedei,uocabula cómutata, fignificat rerum mutatione: & in boc eodépropheta, Phafhur, dicit pauor fiue tranfla^ 3,20,3. tio, colonus fiue peregrinus. Notandum cp uerba dei αἱ. uentis, domini exercituum, dei noftri,latíni& greci codices non habeat:€ Habrei infuis uolumínibus cótra fe legants qd proprie myfterium fignificat trinitatis. Commentarij quarti in Hieremià prophetam finis, -DDIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN Q.VINTVM COM : MENTARIORVM HIEREMIAE AD EVSEBIVM Sr PROEMIVM 4 Ig NE Vintuscommentariorum ín Hieremiam liber, a duobus frater Eufebi calathis ha^ | bebit exordíum:quorutm alter recta fidei dulcedínem:alter haretícorum perfidiae amaritudinem demonftrabit.Quáuis Ananias filius Acur repugnet Hieremia:& eee Semeías nehelamites prophetam mitti iubeat in carcerem:& Sophonías facerdos in pfeudoprophetarum uerba coniuret:tamen uerítas daudí&ligari poteft,uinci non poteft: . quz& fuorum paucitate contenta eft: δὲ multitudine hoftium non terretur. Erice ítag; cam M oyfead coelum manus,& antiquum ferperitem ín eremo fufpendeftatímq; δὲ Amalech de. lebitur:& uenenati morfusnon praualebuntifecurufqy populus domini,cam Iefu Iordanis flu enta tranfibic:& tus eft uicülo, poft uaftam folitudinem, comedet panem qui in Bethlehem noftro. na; Ys E Róm,7.c F COMMENTARIORVM HIERONYMI .ΙΝ HIEREMIAM PROPHETAM LIBER Q.VINTVS Gxtendít míbí ofio:z ecce ouo calatbí fiue wd iuxta Sym | V rí ante δ τόρ! ἔν oorní/ τους,«αὐ, Δ tí cC. Duos cophinos fiuecalathos bonorum& malorum fícorü: qui; dam interpretantur in lege δὲ in euangelio, fy .nagoga δὲ ecclefia,iu; .daorü populo€ chri; ftianorum, gehéna& regno calori: quorü alterü ad fuppliciti ptí net peccatorum, alte; rum ad fanctorum ha ; bitaculüu.Sed nosfcic; tes iuxta apoftolü Pau lum legem bonam€ fanctam,& madatum bonum δὲ fanctum,& unum effe utriufqytez ftamenti deum:uel ad eos magis referamus .quiinaduentu domi/ ni faluatoris credide/ runt;€ non credide/ rüt: ut quia fcribis& .facerdotibus concita; ti clamauerunt,dícen/ uc23,c tes: Crucifigecrucifi/ ge talem:fint calathus ficorum malorti: Q. ui uero poft afcenfionem eius de populo credi^ derüit:ad bonas ficus, δὲ ad calathum cophi; .numep optimum refe. rantur. Simplicem au tem& ueram fequa/ mur hiíftoríam,cp bo norum ficorum cala; thü dixerit Iechoniàa: qui fe Hieremiz confi Πο δὲ imperio dei,tra/ diderat regi babylo; nío:cui& profpera do; minus pollicetur. Ma 4 Re.25,b larum αὐ Sedechía; i.5.€ LE qui coniradicens fen/ tentiz. dei captus fit, czcatufq oculis ductus eft in babylon: ibiq: mortuus eft. Intantii autem deus pofuit oculos fuos in bonum qui im^ perio cíus acquieuerunt:€ reduxit illos in terram fuam,&Infra.42,b xdificauit& non deftruxit:& plantauit& non euul(it: de; ditqpeis cor ut fcirent eum qd'ipfe effet dominus:& fierent {ΠῚ Π populum, δὲ ipfe eis effet in deü:ut etiam in captiuita/ te pofuerit oculos fuos fuper illos:& exercere terram, aedifi; ... care domus,plantare pomaria in babylonia regione permí/ Dafi-5.(erit: Daniel(ignorü miraculis, de captiuo fubito princeps' factus fit: Et tres pueri οἰογίο[ε ας fornacis incédio liberati fint. Et expletis annis feptuaginta fub Zorobabel δὲ Iefu fa cerdote magno.& Efdraac Neemía,plurima pars reuería fit-bierufalé: quorü numerus in eiufdem Efdta uolumine: continetur, Notandum quoq qd hac uifio,Sedechiz tem poribus facta fit ad prophetam,poftás Iechonias ductus eft in tranfmigrationem.Non enim dixit captiuitatem:quía fe ultro tradiderat.Fabros autem δὲ inclufores;uellegis inter: £ommen.IDicronymi liber quintus.: funt:utcaptiuitatis fi machum copbíní plení ficíoipofi ecce duo calathí Siue cophini) pleni ficis, pofití ante templü domíni: ρο[ὲζρ tran; ftulit INabuchodonofor rex babylonis Iechoniam filium Ioakím regem iuda& | principes eius:& fabrum,& induforem de híerufalem, & adduxit eosín babyloné.Calathus unus ficusbonas: habebat nítuís:ut folent ficus effe prími téporis:& cala thus unus ficus habebat malas nimis, qua comedi no poterant eo qd'effent malz. Et dixit dominus ad me: Quid tu uides Flieremía? Et dixi: ficas bonas, bonas ualde:& malas,malas ualde: que comedi non poffunt co qd' mal fint.Et factum eft uerbum domíni ad me dicens.Hxc dicit dominus deus ifrael.Sicut ficus hx: bo nz ficcognofcam tranfmierationem íuda quá emifi de locoifto;in terram chaldzorum ín bonum, Et ponam oculos meos fuper eos ín bonum:& reducam eos in ter 'ram hanc& xdificabo eos,& non deftruam:& planta; bo eos,& nó euellam.Et dabo eís cor ut fcíant me quía ego fum dominus:& erunt míhí ín populum:& ego ero eís in deum:quía reuertentür ad me ín toto corde füo.Et ficut ficus peffima qua comedi non poffunt,eo qd'fint malz:hec dicit dominus: fic dabo Siue tradam) Sedechíam regem iuda& príncipes eíus:& reliquos de hierufalem quí remanferunt ín urbe hac:& quí habi; tant ín terra xeypti.Et dabo eosín ueatíonem ΔΕ, ctionemq; Siue difperfionem) omnibus reenís terra: ín opprobrium, δὲ ín parabolam, δὲ ín prouerbium, & in maledictionem uníuerfis locis, ad qua eíeci eos, Et mittam ín eos cladium δὲ famem δὲ peftem, do; nec confummantur de terra quam dedi εἰς δὲ patri; bus eotutn, Ca.(XXWM : Verbum pretesatip doctores debemus accí τεῳ auriatq; gemmarti:qua ars apud barbaras nationes praciofiffima eft, Pro incluforib? Lxx. uinétos interpretati ὦ nificarent malum:& de fuo addide re, diuites,quod in hebraico non habetur. Comparat auté Sbtendit mibi oomínus ct. párturio donecchrift? pe: uefartifices indufoy ὁ calathii qui bonasfi/. «us habebat& bonas "^l ᾽ h á nimis, ficis prímitem' porif;qua grace appel lantur πρώϊμα. Abra, heuidelicet, Ifaac δὲ Ia; cob δέ Moyfi& Aarory. ᾿ .& Iob:& ceteris fan» &tis uiriside qb?unus deduodecimloquifp’ ficut ficuf in ficulnea inueni patres εορ Vii| .phetarüi: Sicut uüdin Oftegé deferto inueni ifrad:&. & nos appellamur filij Iobf abraham.Et econtra; rio dicit ad iudaos:Sí pater uefter effet abra, ham,faceretis opa εἰ, Hi aüt calathi q bonaf habebát δὲ malas fic^, nó erát foris δὲ extra: ecclefia: fed'ante téplüi ἀπί:εο qd cüctaillius (οἰδεία pateat:nec tátà habét amaritudinem ba fic? qua foris funt, quatam ας quepoft .cófeffioné fidei praua ricatióe mutat funt,^ Nectantam fuauitaté-* bonz ficus, quz non funtin confpe&utem plí dei,quales fuerunt. müjdi philofophiiqui naturali bono δὲ intel, ligentia creatoris, non tà uifi fiit feg ᾧ lauda reuirtutes: quanta ha bét(uauitaté fic? quz funt in téplo dei:quase fuerüt ,ppheta& apli: de qbus una ficus lo; quebat: Lacuobis de Ἱdi non folidii cibü.Et: Filiolí mei quos iterü formef in uobis. Vn/ de dicí£ φίπ cófpetu tépli dei, fic? bonafue rint bonz ualde& fic* malz fuerint mala ualde. Ac ne putemurnoftrii fenfum po nerc,ipfa fcriptura fe pádit.Sicut inqt ficus hae ουσ ος nofca tra(migratione iuda quà emifi de lóco 1fto inteffam. chaldzorü in bonüi:lechonia& principes q cü eo capti ft fignificás. Et ecótrario decalatho q malas habebatfic*Et ficut ficus, ait,peffimz qua comedi nó poffüt,co qfintma— la:fic dabo Sedechia regéiuda δὲ principes eius: eos qin. &gyptü tráffugerüt:& q remanferüt in urbe hac in uexatio/ ne,afflictioneqs omnibus regnis terree, qri in aegypto quoqj I y capti fant,& nabuchodonofor pofuit in taphnís foliü fui: Irae mifitc fupereos dominus gladium, fame δὲ peítem, donec ^ confumerentur deterra,quà dedi patribus eorum. Q.uod - autem dixit deficis bonis: Dabo eís cor ut fciant me, quia. ego fum dominus:illi fimile eft apoftolico: Deus eft qui: operat in uobis, uelle δὲ pficere:qd? non folit opa, féd& uolütas noftra dei nita£ auxilio. D'elyrat in hoc loco allego/ ticus femp interpref;& uim cupiés hiftorica facere ueritati, decodlcíti Gic phíib --κκ y d " : [i si f zr ΕΞ "EE E E ΕΡΕ ΗΕ £z: ἘΞ mti iri ith rd γί; tolit pit o i ín μ΄ yid i .. diuideré." Ca. XXV ' atgiita factü eft, utan ZinlDieremíam^,^ ν' 45 de code liierufal& captos refertatqp tráflatos in terrà chal dxorü: rurfumqg ad locü pri(tínii reuerfuros: ut Hieremia δὲ cateros fanctospphetas:alios yo qui pétóres fuerint;itt terra hac δὲ in ualle làchryrarii effemorituros;Totà uifio/ nis huius fimul pofui περικοπὴμ, ne fenfum in expofitioné: £rbun— αὐμαῦ*^ / eftadbíe ο. : ον remía zc. Hac priora funt pra» 7Y Ertbüim quod factü eftad hieremiá de omni ^. ppfoluda;Siuefup omné ppím Iuda) in anz fo quarto Ioakím filij Iofix regis Iuda: Ipfe: "Ες... XXV fo,ut füum populti cotnoneret; Et tiófi(inquit) audiftis:it quanto crebrioradmoníitío, tanto có temtientil fuerint pec: cata maiorà, e€f 1Hecp índínaftío aures veftrae vraudire; τίσ«c. Tarita fuit duritia populi,ur ne habítüi quideaudren^ εἰς affümeret;& inclinaret aur&fuam: pracipue ἀπο córno; nente, utreuertereturunufquifgy a uia fuá mala:& a peffimis co? gitationib? fuis.. Ete fupplicium inferre Ὁ trita uífione: llla e eft ánnus prímus INabuchodonofor regis babylonís:— fcderefed ad pozniteri (ub Sedechia facta eft,: η η ΤΕ is 9. Messa"tiam prouocare: tan poftij lechonias tráf) qd in Ἐκκ.πδ πα;Bt κασιέ d' locut: eft ieremias pro/ malorum perii, quae fatuseftbabylonem: phetaadoém ppfin Iuda,&ad uniuerfos habitatores"fignificat uia mala: dj hac aut fub loakim. ς híerufalé dícés: A tértíodecímo απο Iofizfilij Amon μμ REGES filio lofiz,& patre Ie/: ib::: num;quz& ipfa abf; choniz. Non e curg'XE€gis Iuda ufq; ad dié hanc: ifte eft tertius& uícefimus up opere reputantur iti em&utanteiamdid) annus, factü eft uerbum dfi ad me:& locutusfumad— Pear: Ecpromitit spphetia: tépora cófer): eos Δ πιο ἷς εδ[ισα δὲ] ιδ Ισ ΒΕΠ: premit, fi fecerint qd Bad fcri; e diisad uós οἷς feruos fuos pphetas,cófureés diluculo Rutintera que datà ere utcigp audienti/^,-.-ἳ- 42347 ἢ:. litpatribus δὲ ,pptet bus atqjleéturis utile e míttenfcg,& nó audiftís. Nég indinaftis aures ueftras' filiorum αἰτία fublata; : Vnde& in'utaudiretis, cum dícerem: Reuertímíni unufquifcg a. Qd ἼΩΝ SER pfalterio male quida— ,.: SORA. MARE ΠΡ. ulgiiníaculü:fiueab iuxta textum hiítorie— uia fua mala,& 4 peffimis cogítationib? ueftrísi&t habi eterno δὲ ufepin ater? plalmori requirit or,-tabítísínterra quá dedit disuobis& patríb? ueftrís a ΗΝ dei dona diné: qd in lyrico car/:- PER: τ ,perpetua,fi digni εκ’ PU der τοο ταν, ο fazculo δὲ ufq; ín fizcalü.Et nólíte ire poft deos alienos, iH EM AE bé 3pfeeitan?p:i,— t feruíatis eís,adoretifqg eos: neq; me ad íracundíam ut TW nolite ire muezéQuarteanno—. ei: AGRIS ΓΙ. poftocos£C. Et hac ere loaken fij lof prouocetis ín operibus manuum ueftrarüi& non aflli iiir iii dien patrislechonignabu gamuos,Etnonaudiftis me:dícit dominus, ut me ad.- fuperioribus, ne dijs chodonoforinbaby/ iracundíam prouocaretis in operibus manuum ueftra/ alienis eruiretif,& ad, lone fufcepit imperiti: nus quiprím*? erat na' buchodonofor in ba; bylone, quartus effet in hierufale regis Ioa/ hierufalem. cq£i tertíodecímo anno 3jofie filij amon re; gio íüda«C. Tertíodecimo anno regis Iofiz qui regnauitin hierufalem annos triginta& uno, Hieremías prophetare exorfus eft:& prophetauit(ub eo annís decem δὲ nouem: T cui fucceffitin regnum filius eius Ioachag. Ὁ uo ftatim du. 41.8 ctoin captiuitatem a Nechao rege agyptíorü: regni obti/ nuitIoakim frater eius.In cuius regni quarto anno, iftead Hieremiam fit fermo domini: ac per hoc uigefimuftertius annus erat Hieremiz prophetz,ex quo loqui ad populum Cepit, nund predicare ceffauit,fed fingulis diebus dilu/ «culo& de nocteconfurgens ,loquebat ad populum: Etnó. ( inquít) auditis. Sin autem ut noui ex ueteribus haretici.. uoluntlex femel ín adiutoríü data eft:& cóftituta praecepta que noftri arbitrij uoluntate, uel facimus,uel non facimus:. quó ,ppheta fe(emper ingerít:& quotidie replicat mádata dei: quzutíq femel accepta, fuffecerát eis quibus data fue; rant:nífi uthoc oftendat, dei nos femper indigere auxilio: nund poffe fufficere quod femel datum eft: nifi quotidie dominiadmonítionerenouer« Ὁ q[€t mífit ofio ad voo omnes feruoe fuoe ppbetae 7C. Non per unum ,pphetam, fed peromnes,populum fuum deus femper admonuit:& quafi ipfein uigilijs atqp excubijs cóftitutus,(urrexit dilucu grum in malum neftrutm. Proptérea hacc dicit domínus. exercituumipro eo αρ non audiftís uetba mea:Ecce ego mittam δὲ affumá uniuerfas cognationes aquilonís,aít domínus,& nabuchodonofor regem babylonís(οτι: eraretis eos: X neifta "faciendo me prouoca; . retis d iracundia pro ptet opera manut ue? ftrarü, ut facerem qd? nolebam,& affligere A624« kim. Denig octauo b iy 4,.Wuosi& noaudiftis me; anno regnifui, lecho,^ neum. Etadducám eos fuper terrá iftam,&fuperha/ Ὁ$5 fequituDicit |. níam οἵ! matre& prin bítatores eius,&[uper nationes omnes quz ín circuitu: dis, ut me ad iracun/ IPIS incen illius funt: δὲ interficíam eos:& ponam eos in E τρια ΗΝ γε poft interfe&ione pa; i rem& in fibilum.& ín folitudines fempiternas. ΕΓ] ruminmalum ucftri; dis oam rendra damq εχ εἰς uocé gaudij,& uoce lactícise:uocé fponfi& eed παθῶν i eftauteloakim unde^-. iren| uocefponfz:. qt ofa crercítufi τ; cimoanno regni fui in QLuia me ad iracun? diam prouocaftís:& feciftis malum in interitum ueftrumi δὲ prouocantéad poctiitenti& fuperbo calcaftis pede. Mittà inquit ad uniuerfas cognationes fiue nationes aquilonís:3G adducá principé cati Nabuchodonofor regem babylonis feru&i mei, Mittit auté diis uel angelos ut cócitét gétes: uel certe huiufcemodi mouet cognationes, ut faciant domini uoluntatem. uodq uocatferuum fuum Nabuchodono for:nó fic feruus uocatur ut prophetae δὲ omnes fancti, qui uere feruiunt domino: fed quo ín euerfione hierufalem,do mini feruíat uoluntati: fcf m quod δὲ Apoftolus loquitur: Quos tradídi fatanz,ut dífcant non blafphemare. In aqui lonis aute parte effe chaldaeos iuxta fitum hierufalem, nulli dubíü eft, b«[£tadducá cos«c.[Πα funt premía contem ptorü,& dei uerba audire nolétiüi. C. uicquid igit mali fup nos adducitur, noftra peccata fecerunt. Omfefaqp gentes ut tincadducte(untcontra hierufalem: fic hodie adducun; tur conira ecclefiam negligentem,ut íriterficiat eosi& ponat - in ftuporem,& in(ibifum,& in folitudínes fémpíterhas: u£ in cxernplo fint omnium atqp miraculo. Sibilus autem mi; raculi& ftuporis indiciü eft: δὲ fofitudo fempiterna ín his deprehenditur, qui prefidem non habent deum.: (€. Tverdamas ex εἰσ vocein gaudij τέ. Hoc in cóciliabulo UY" inalignant $60, 152 infinita clzmentia;nó' t/Timo;i d .£ommen.IDicronymilíber quintus E malignantii& hodieconiprobaf:utmagiftrieorünondo— Ὁ€ Iloferufalé τ cíuítatíb?(uda cc. Patabam/ tyfoli ceant uerbum dei, fed inftar colubri fibilent; Peritqp in εἰς étib? ppinaré:& ideo mehuic miniterio len fll Phif4.a uox gaudij uoxqplaticieutnundraudiantillud ApR:Cau— fed inter cateras gentes,immo ante czteras ppínaui 0 Tof, s. d dete,iterü dico gaudete. Vox Qqpfponfae,ecclefiaftica fidei: falem,& ciuitatib? Iuda,& regib? cius& principibe: um δὲ uoxlponfi, dni faluatorís, Qui em habet fpófamfpófus^.eosinftuporé,& infolitudine& in(ibilum,&in maledidii eft. Vox molz,utnon nem, ficut& praf, lo cóterant in ea frumen pbat exéplo Vg FR ta:& populisucícéda& fupra: LO tribuant.Etiumenlu& praediti: dne,& fe «ἐπα: doctrina uideli feductus fum; inualuifti& potuifii cct δὲ fciétía pphetarüi, e q^ éd Denig δὲ de Ioanne Dbaroonreg tí et f f?«€ Tbi.5.f baptiíta dici£:llleerat E eruat di lucerna lucés.Etalius 2 Pharao rex aoypti Tà-u$o ,ppheta: Lucerna πας(οςῆ εἰ: bibet iS domine:& lux femitis pulus,cunctuf. meis. Vniuerfa inquit quidéà γρ”, Κα terra hereticorum erit in ei? regionib? ςόπιο infolitudine,& in tu; ratur: Qs Lxx. uetter poré:cüi nouiffimü ei? iin b ini infipiésfuerit demon os: uulg? n agyptig frati. a«(£t ferutér Fais»fed peregrini: Οὐδ aéreo ifte regíba; aduenticiti, Πε; byloníe feptuagita an cunctis regibue terre nio τῷ, Sicut hierufale aufitídía Que he, poft feptuaginta an/ braice appellat vy: nos recipit priftinos deq&lobfuifena;——— fbi:ÓK ener rat Stone uidà lobia| s lupplicfjs:quia obe erat in reeióe aufitidi diuit fentétiz dei, foeli noie Iob.Fttíi fcienda citate priftina. perfrui, hüc uerficulü in Lxx, tur: fic rex babylonís non haberi: Theodo, qui elatus cít in fuper tionemqyp hus inter/ biam:& fuarü arbitra pretatii efleinfulam, tus&urrili, cp regnauit σα£t cunctío regib? ingétib?& nó απί πο terre pbilíftím«c. Ge luntatis, mcedis per; neraliter pofuit phili, fifcp uentétib? de(true ftím, hoc eft terrápa; tur.Deniqyufgq; hodie laftinoge:& fpecialiter urbis babylonis reli; urbes eorü afcalon&,—. quiz tim manet. Et po 'gacam,acaron,acotü: fuitillam dominusin ος: ΕΣ 7; 20 olam tacuit geth:quae folitudinem fempiter,! fidonis. Ec régibus ínfularum quxfunttransmare.Et«ouneturin reliquijs. Pipe impleuit em, k dedát δὲ theman,& bug& uníuetfis quí attonfi funt ín Host VERG nia a qua in titius ME-?;".;,. 2 ipfius US uolu,! Coná.Etcünctis regibus arabiz:& cunctís tbe: ocd | uicina em atq cófinis minesondnené.Nam m dentis quí habitant in deferto:&ctinctis regibus cam uoce fpofa:uocé molz,& lume lucernz.Et erít uniuerfa terra ei? ín folitudiné& in ftupore. Et ferüiíét oes gétes| iEx regi babylonis feptuaginta annis. Cácy iplcti fue; ríntanni fc temo sina mribo fup regembabylonis:& fap gente illá dicit ds íniqtates eorü,& fap εοιτᾶ ἐμαὶ; dxorü:& poná illam ín folitudincs fempitetnas.Et ad; ducam fup terrá illá omia uerba mea quac locutus fam contra eam:omne quod fcriptum eft ín libro ifto:qua; cumg; pphetauít hieremias aduerfum ornnes gentes. υ Οία feruíerüt eis cam effent gétes multz,& reges ma; gní&reddá eis cdm opera eorü:&(cdim factamanuü c fuará. Quiá ficait dominus deus ifrael ad me: Sume calícéuini furoris Siue merí)hui? de manu mea: δὲ ppi nabis de illo cactis eétib9adas cgo míttáte:& bibet,& inebríabunt,Siueuoment)& infaníét a facie gladij qué ego miíttá inter eos.Et accepi calice demanu domíni:& propinauí cunctís e&tibus ad quas mífit me dominus. ο Hiérufalem δὲ ciuitatib? Iuda,& regibus eíus,& prínci; pibus eíus:ut darem eos ín folitadine,& in ftuporé, δὲ c in fibilá;& ín maledictioné ficut eft dies ífta.Pharaóni regi xgypti δὲ feruís eius, príncipib? eíus.& omni po/ t pulo ei?;& uníuerfis generaliter. Et cünctís regib?terrze saufitídis. Et cünctis regib? terra philiftim& afcalonis, e gagz, acaronis,& relíquijs acoti. Idumex,& moab,& filijsammon:& cunctis regibus tyri,& uniuerfis reoib? cft acoto:qua hebrái, in cófequétibus qua mala paffura fit baby; lon, Hieremiz fermo deícribit. b«T&xuía' Ὥ feruierunt εἰσ cum effent gentes ης εεγέρεσ magní«t. Hocin Lxx.nó habet. Significatauté q non folum contra babylone pphetauerit Hieremías, fed cótra cateras gentes qu« in babylonio fuerát exercitu,& cótra diii ppFm dimica rit. Denig in fequetib? dicit cotra egyptü, δὲ philiftim,& moab,& ammon,& idumaa, δὲ damaícüi,& cedar,& regna afor,& Elam, δὲ ad extremü cótra babyloné terramqy chal,.' deam:«4€»huía fic«C. eum calícé«C. Propinatio calicis; δὲ calicis meri fiuenó mixti, que grace dicig&ocpocrov,ditici furoris indicíü eft:ut οὓς gentes que cótra dei ρρβη milita runt,bibant de calicefuroris diii: de fcribit Efaias contra Ἐϊλ 51, hierufalé: Cyphü furoris, calicé ruinzebibifti δὲ euacuafti, ,ppterea cofurge.Ifteauté calix idcirco bibit a cunctis genti bus,utuomant& infaniat. C) d? quida prauus interpres ín boná parte áccipit: ut inftar catharticv potionis quícquid cholerz& pituitze,& noxij humoris in pectore eft,foras exi recompellat:& reftituat priftiná fanitaté.Pro Hieremia dg faluatote áccipit:cp ipfecüctis eétib? ppinarit ad qs& mif. fus fit:ut abiecta idololatría, dei fe cultui dedicarent. Q. d? cótrariü effe fcriptura[απ δα. móftrabunt f. equéua.Nóo em spemedio utille uult fed ,p poena meraco calicepropinat. » r;& cünctís regibus Elam, canctif q» regibus medorá. ce dici£ ἌΛΆΨΝ Γερο urbis geth.Palaftinos 'auté ababyloníjs ca; nin ptosatq uaftatos,fcri bit Efaías. b«T 3dumee«c. Idumza in qua funt montes feir,& qua hebraice appellat ὍΣΣ, Moab ,& Amon:ipft funtfilij Lot, pximí maris mortui. Tyrus& Sidon in pha nicis littore principes ciuitates: qua& ipf babylonio ue/. niente fuperatz funt: quarüi carthago colonía. Vii& Poeni fermonecorrupto dfi phozni appellanéjrü lingua hebrae lingua magna ex parte cófinis cft.{4&tregib?(nfülar( que funt tráe mare. Tràs cyprü δὲ rhodü& infulas,quz ap: pellantur κύκλαδερ, ΕΓ hz ei a babyloníjs occupata funt. Κάῑιξι oedan τ tberman τί Ηὰ gctes in folitudine funt,vici nz δὲ mixte regionib? ifmaelitarü: js nunc farracenos uor cant: δὲ de quib? dicit: quiattonfi funtin comam. IQ£f: cüctíe regib? αγαδίς, Hoc in Lxx.no habct.Poft dedanigi£ δὲ theman,& bus,& ifmaelitas,regiont ordinem fequiturz tn«[€t cuncto regíbue gamrí.Hoc ὅς in Lxx.non habet n4£t οποίο regib? elam:cüctífqs regib? medo26.Ex eo p Zamri fequit Elam ,regefq: medorüi: arbitramur& Zam riregionem effe perfidis, nifi forte ex eo p prarceflit arabiaz δὲ hi reges folitudinis accípiendi funt, Elam autem r:gio perfidis trans babylonem. Vnde& Elamitz, Medi qd" atg Perf, a quibus capta& deitructa eft babylon Ero| eniti: Bt cunctis . efi meracüm calice Alexandro rege mácedonii propínan/, tepotarunt. 4.€[£tcuncría regibusaquilonfe oe pzope. er oclonge. Ὁ υία Perfidis δὲ babylonis,Elam àtqj medo. rum enumerauerat regiones:nunc generálíter ponit omnes Znibieremiam— £orici interpretes iftum omnem locum ad cunctas referüit nationes: quas inebriauerit diabolus calice peccatorti me/ raciffimo. Et nouiffimum etiam ipfum bibiturum fuppliy quomodo facia eft in ftuporern babylon inter gentes« Alfe MA regesaquilonis, qui prope funt&quilonge.Pro aquilo— ciaatqpcruciatus:de quo fcribit Apoftolus:Q, uem domi? 2, Teff, s, b nequi Mani dici/ E:: nus iefus interficiet fpi 7 - wryyoz Lxx. uertere-ᾱ- Ὧν; η. ὲ.. xr. rituoris(ui.Etinalio ἀκλιώτημιαπεπιήος ἢ Ercündtis regib? aquilonis deprope& delongé.Vni, ico dici: Nouiffim? 1,Co. 5, d fubfolanum poffum? b cüiqs contra fratré fuum:& ominibus regnis terrac, qua aüt inimicus dere cere. í IM Tm. e E. s π᾿"- furmors; o; ice c ἵνα αἲ Άν c fuper faciem eíus funt. Εετὲχ fefach bibetpofteos.Et, imos acd m; ciictasoriétalis puin; ὃ dícesad eos:shzec dicit dris exercituü deus ifracl: Bibite t diuerfarum uoabu cia regiones enumera ΕΝ γη T"E ovxfuarserea jànatonum tráfferré τερ ptes longü fieret: δὲ inebramini,& uomitc& cadite:& nolite cófurgere a fub etymologíjs fuisz - generar pofuitoiare,« facie gladij, quéego mittam inuos. Cmq noluerínt—&fingula uitiafingu; " gnaterz quememo— acciperecalícé de manu tua ut bibát:dícesad eos: Elec— fis nominibus coaptá Pw rant in terra.) d atit didtdü; cB b bibetí. 5..-.- fe. Ὁ«Γ€toíceoad m.dixit:cotraframefug, icit dns exercituü:Dibentes bibetís:qa eccein ciuitate^ eos: bgcoidirbomin? is Ανν mea inqua inuocati eft nomé meül,egoincipío afflígere: Fer ud Mois My potionéutomnes fu». εν et ΩΣ ARS iteiet inebotarmint: er ic" rerent,uomerent, infa uos quafi innocentes immunes eríis?Siue&C HOS TUD/— yomrerer cadíre: cmo 3 e: λον as intr dicia müdi erítis)«Το eritis immunes Siuenon erítís μις Fo cidd a facíe Ϊ epralijs dimicarent.,|f OMEN:, eladi quéego το zn Cod gintilit: opt f mundi), Gladitim ením ego uioco fuper omnes habita f, ΤΩΝ co Bii: « Ἢ rex πῶ bíbet poft g tores terra dicit dominus exercituum, Ettü propheta;— cunctisgentibus pro; i£og:Etin Lxx. nó ha/:, oc 57 di: x νο— pinaueris,& impleue; mi ναι τ βοᾷ bísad eosomniía uerba hzc,& dices ad illos: Domin di reme Vien utin fum.Orics(inquitin de excelío rugict Siue refponfum dabity:& de habítacu/ nirurfum hac uerbis LN circuitu nationes ba/ Ιο fanct í ποίξο rio. jp doiiniimperabis, δὲ μ΄” bylonio imperio ἰδ). lo a τῇ Ὁ fuo dabit uocem fuam Σ Rugíés fugiet fuper dices: Bibite δὲ inebrí? ἶ iacbüt&cundafue— decoréfuum,Siue refpondebit fuperlocü fuü):celeuma^ amini& uomite,&ca fübíjciet potetari:ita— Ο[] calcantiü cocinet, aduerfum οὔ habitatores terra.— dite&nolitecofurge utuníuerfe quas pr::: 2 Sibibere&inebriá—.. teritus fermo narrauit P eUCDIt/ pi tomere& caderefa Ὁ» gentes,ipfi feruiant δὲ — B. bibantdecaliceeius. Vnde δὲ in uifione contra babylonem vir; dnfrá sua fcribitur:Calixaureus babylon,inebrians omnem terram. i» Nouifimusautérexbabylonis bibet hanc potioné,propi/ van nante fibiafcéfore bíga,cameli,& afini, Cyro rege medorii,. meis atq perfarii. Q uomo aut babylon qua hebraice dicitur in 623 intelligatur 3X2 X9:non magnopere laborabit,qui he Dunt brzez lingua parua falté habuerit fcientia. Sicut apud nos dotum 9racii alphabeti ufq; ad nouiffimà liter per ordiné legit, tint hoceft,« P δὲ cetera ufqp ad o, rucíumqp ρτορτοῖ memoríá Tum paruulorü folemus lectionis ordinéuertere:X primis extre ma mifcere,ut dicamus« c f J:fic& apud hebraos primü eft Nfeciidü 3 tertii 4, υἱῷ ad uigefimafecuda,& extrema litera T,cui penultima eft V7. Legim? itaq; Ὁ 2 T N. Cp uenerun? ad mediii, 5 literz occurrit^:& ut fi recte legat, pig ut θὰ Τα. ὃ legimus babel:ita ordine cómutato,legim? fefach. Vocales (sit conftan, auté literzlínter à& 2,& 2 iuxta idioma lingua hebraee wa d imi abebent in hocnominenó ponuntur. Arbitrorq;a fancto propheta Nai Aescodi/ prudenter fuiffe celatii, ne aperte eorum contra fe infaniam ngiinon né cómoueret:qui obfidebanthierufalé:X iam iamqp eius po» γρανίτη*t üturierat.C) d δὲ Apoftoli cótraimperiü rhomanti feciffe visi*3 δὲ Ὁ feoimus,fcribenté deantichrifto: Non meminiftis cp cum ἯΙ vw& V apud uos effem, adhuc hzc dicebam uobis« Etnuncquid (ἐπ). detineatícitis:utreueleturin fuo téporefubaudit antichri/ Td ftus. Iam enim myfteriii iniquitatis opera£:tantü qui tenet nig modo,teneat donec de medio fiat:& tunc reuclabit ille íní/ ἥν quus:quem diis íefus interficiet fpiritu oris fui: δὲ de(truet unc illuminationeaduétus fui. Eum quí tenetrhomanü impe rina ΐ rium oftendit. Nifi enim hoc deftructü fuerit, fublatiq de. md medio:iuxta prophetíam Danielis, Antichriftus antenon LH ueniet, Q) uod fi aperte dicere uoluiffct,ftulte perfecutiones. αἰ'^— aduerfum chriftianos:& tunc nafcentem ecclefiz rabiem. gni. concitaffet, Longíus d commentariorum breuitas pati, at tur,déhoccapitulo diximus:c graci forfitan latiniqy fafti^ dient:quia ín fuis codicibus non habet.Sed quid ρτοάςτίε cum in cófequentíbus hic ipfe propheta dicat: Quomodo. éapta eft Sefach;& comprehenfa eft inclyta uniuer(2 terra να qr [ Fn um m n 30]/ : lutis iridicium eft: ue inftar catharticz potionis noxia qua pellantur: quomo/ dofequitur: Ec nolite confurgerecQ) uz fit auté potio quae. eos cadere faciat in zternü,ponit manifeftius: id eft, a facie gladíj quem ego mittam interuos.€€T£umq; noluering accipere calcem oe manu tua vtbíbaut| oíces ad eos: bec vícít οὓσ epercituum:3Bibenres bibetío«€, Latenter often/ dit, przceptum dei qui uoluntate facere noluerint, fufce; pturos neceffitate,& audíturos: Bibentes bibetis. Velítis -(inquit)nolitis,dei fententia complenda eft.Si enim ciuitas hierufalem in qua notum fuit nomé dei, dicenteprophetàá:———— Notus in Iudza deus: in ifrael nomen magnum eius:bibít$8,758— meracum calicé furoris: quanto magis uos non erítís mun di,qui pro dei nomíneidola colitise f.«f ladium ením ego voco fuper ommneo babíratozee terre oícít oomínue ex? ercítuum.1fta e(t potio meraciffima:ifte calix furoris domi ni:quí non fuper folam hierufalem, fed fuper omnem uoca tur terram: δὲ cunctas in circuitu nationes. De quo fupra: dixerat: Et mittam ad nabuchodonofor regem babyloriis; feruum meum:& adducam eum fuper terram íftam,& fu? per habitatores eíus:& fuper omnes nationes quz in cítz cuituilliusfunt,&«T«ttu ppbetabíoad coe ormía ver ba beciet oícee ad íllos: Z»omínue oc excelfo rugfet/fiue re» fponfum oabít:coe babítáculo fancto fuo oabít voc£ fuárm. *fRugiene rugfet fuper occozem fuum; fiue reípodebít(uper locum fuum zc. Primum dicamus utfe interpretationis ue^ ritas habet. Curictis inquit gentibus prophetabis,& dices: q» dominus de excelfo rugiat, hoc eft, det fui furoris indi; cium:iuxta illud quod fcripti eft: Leo rugiet,& quis non tí mebite Dominus locutus eft,& quis non ,pphetabitcEt de. habitaculo fancto fuo dabit uocé fuam: ut cunctos terreat audictes. Rugiet autém fuper decorem fuum;hoc eft; fuper templum.Cumgqpillerugierit, inftar calcantili in torculari? bus celeürria cantabitur:& in effufione fanguinis mutui,cat men lugubre concinetur:quod Symmachus, xoT00urnyu a Aquila, ασμὸμ uocat, Cui? celeumatis δὲ carminis fonítus ufqyad terre extrema pueniet; quía ἱμαϊς diii cü een tib^; Ofce 4.8 : ᾿ jt i auteni Adios B Allego« no.Allcgorici interpre Lucinb dixiffe& diim: Conz £ommen.IDicronymi libet quintus Ὁ E Siauttiudiciti diti cum gentibus eft, funt& gentiii merita diuerfa. Ad exponendii illii locü,ut quídá uolunt:Q,ui nó eredicía iudicatus eft:Iudicatus quidé eft in eo qp nó credie dit:fed ipfi q nó credüt inter fe, diuerfis afficient fupplicíjs. ludicat ipfe cum omni carne, ut nullus iniudicatus abeat. Impiosauté,hoc eft,q domino nó credunt, tradit gladio fempiter tes iuxta Lxx.hunclo cum fic edí(ferunt: ut apertá dni cóminatio^ nem. Diis(inquiunt) de excelío refponfum dabit,his uidelícet às faluaturus eít: Et de loco fancto fuo dabit uocem fuam: refpon/ dcbitqp fermone inlo/ co fuo. Illiauté quafi uindemiates pleni fru €tibus, íllius fentétíze refpoódebüt:Sup om/ nes habitatores terre ueniet interit?: nó fup uniueríam terram,fed fuper partéterre,eoriüi uidelicet qui non cre/ dunt. Iudicium enim eritin eétibus:& ipfe íudicabit cii omni car ne.Impij αὐτὸ traden£ gladio. ae[ l2ecoí; cít ofie epercítuum ec. ' Erubefcant quim fcri ptura fanctz facere co nantur: ín bonà parté eaque cóminationis plena funt, differétes. Dehoc aütloco puto furget gens aduerfus genté:& regni contra regnü:& cetera qua in ipfius euangelij fen tentia cótinent., Intel/ ligamusauté hacfacta iuxta hiftoriam,quádo a rege baby. lonio cuncta nationes ín circuítu fubiugatz funt:& impe^ rium cíus fenferecrudele. Vel íuxta prophetiam longo poft téporein cofummatione mundi futura. Dicunturgp interfe tía diio:non q» domínus ipfe percutiat,fed quo in interitu peffimorum uoluntas€ imperium domini compleatur. b«ralulate fiue fübilate£C. Notandii q» in hoctantü loco Lxx.iubilum,in malam parté pofuerüt: pro quo alijinterz pretes,ululatü(ut in hebrao fcriptum eft) tranftulere;Inter paftores& arietes fiie optimates gregis ifta diftantia eft: p paftóres rationaliü funt: arietes auté δὲ optimates referun£ ad diuites, qui& ipfi pars gregís appellant. C) αρ infert: Cópleti funt dies ue(trí,ut interficiamini. Tunccóplebun; tur dies eorü,quando fuerint peccata cópleta:& difpergené & cadent,ficutuafa preciofa:ut confracta nó ualeant in(tau rarí:& quanto antefuere preciofa: tanto maius eorti in con fractione fit damnü:fiue quafi arietes electi,ut pinguis ho; ftia fit deuorare cupiétiti.Peribit(inquit)fuga a paftoribus, quando non egerint poeniténtiam. επί» dícitur ad phaz Ibi.s.b rifzos: Genimina uiperarum,quis oftendit uobis fugerea é41b. uentura iracEtin pfalmis legimus:Perfjt fuga a me, Et fal/ uatio(inquit)ab optímatib? ereeis fiue arietib? ἀπὸ«oiov, fubauditur,peribit, cT lox clamozís paftozüie vlulatus optímatá grecfoi fiue tubilá aríerü τὸ, Et hic norandum cp apud Lxx. iubilum pro ululatu pofitum fit. Inter paftores. autem δὲ arietes, ifta diuerfitas eft: gp paftores putentur ín Peruenit fonitus Siue interitus) ufqrad extrema Siue fuper partéyterra:quía iudiciü drio cá oétibus: iudicat ipfe cum omni carne: impios tradidit eladío dicit dris, ad bonáparté referát,: a Flacc dicit dómínus exercituü:Ecce afHlictío Siue malá) egredie£ decente in genté& turbo magnus Siue tetn/ peftas) eeredietura fummnitatib? Siue extremis) cerrze, Et erunt ínterfectí domini Siue uulneratí a diio) ín díe íllaa fummo terrz ufqj ad fummá eius. Non plangen tur,& non colligentur, neq fepelientur: in fterquiliniü » fuper faciem terrz íacebunt. Vlulaté siue iubilate) pa ftores:& damate& afpergite uos cinere optimates ere gis. Siue plangite aríetes ouíü):quía completi funt dies ueftrí ut interficiamini:& diffipationes ueftrz:& cade εἰς quafi uafa preciofa Siue quafi arietes electi). Et peri; bitfugaa paftoribus: δὲ faluatio ab optimatibus Siue ς atíetib?)oregís, Vóx damoris paftorü δὲ ululatus opti matum greeis Siue iubilum aríetum):quía uaftauit do minus pafcua eorum. Et cotícuerüt arua Siue fpeciofa) » padísa facie ira furoris dri. Déreliquit quafí leo um braculutn Siue cubile) fuut: Et ut ueríus eft, tabernaculum: hocenim 3 hebraicum(fonat. Quía facta eíl terra eorutn in defolationé Vel ínuía) a facie{γα columbze Siue a fa; cic gladij magni)& a facie furoris dii. Ca. XXVI. Nprincipió regis ioakim filij Iofize reeís Iuda.far ctum eft uerbü iftud a domino dicens:Hizec dicit dominus:Sta inatrío domus démíni:& loqueris doctrina. Arietes yo qui principes quidem uj pulo: fed nihil habent in Ed m ident ecclefia, qui prefunt gregi cum fapientia& eruditione; η G j|^ atq(apientiz:& per npo|^. nimiam fimplicitatem, propemodum ftulticiz uicini funt,— CLuando autthabuerimus pacem δέ non intellexerimus, 2 uelbona, uelfpeciofa. & ocio δὲ uoluptatib? dederimus, tuncconz. quiefcent fiue contice) Ícentbonapacis:&ag ὦ ferentura nobis pro; pter iram furoris do/ mini:& implebit illud dixerint,pax& fecuri, tas:tung repétinus eig fuperueniet interitus; cóticefcent, θα, ᾿ felíquít quafileo vm, bzaculum τῷ, Domin? . dequo fupra dixerat; de excelfo rugiet:& de habitaculo fancto fuo dabit uocem fuà: Ru giens rugiet fuper de; coré fuü: ipfe derdin; quet tabernaculi fui eft ín pace, fiue ín falé locus ei*:& habitatio eius ín fion.Tpferelin, liqui hareditatémeà, Reliquit autem qua» omnes beftiz,uaftan? di terram ei? habeant.. poteftatem. Leone ei cuftode& prafide,nul adomnes lusad eandem audet. pacís:fed luxurienos qd fcriptum eft:Cum Τε ἲ quo ueníente, omnia ὦ " ἆ Γ.Ν"a de ἃ(criptü ὃ: Factus tiv γ quet fede fuà:& cóple bitqd'peundéhun.—— Aphetalocu? ef: Dirggg 1" mifi domü mea,dere;.£1.— fi leo cubilefuum:ut. "3 accedere, Facta οί, ᾽ quit terra eorii, haud dubium quin uel populi iudzzorum,uel certeuniuerfarum entíum in defolationem:& in inuíuma facieirz colum^ ας, Non mírabitur columbam domini intelligi nabuchor donofor:qui fupra eum uocari feruum domini legerit.Pro..». quo Lxx.tranítulerunt,gladíum magnü: Licet columbam & in perfona hierufalem poffimus accipere: cp irafcatur& “της fit fe leonis fui perdidi(fe cuftodiam:& terram fuam XXVI uenifTe in defolationem. Ca. "4H pzincipío regíe foakím filá fofíe regía tudarfad. eft verbum íftud a oomíno oícene:[Dec oicít oomí^ nue: eta ín atrío oormue oomin(cC, Flacprophetia ο... fuperior eft priore:licet fub eodem regefitfacta.llla^— enim facta eft in anno quarto Ioakim filtj Iofiz regis Iudas. hicautem in principio eiufdem regis, fcriptura dicente: In principio regis Ioakim filij lofiz regis Iuda,factum eftuerz' bum iftud a domino. Non igitur ut fpe íam diximusin prophetis hiftorie ordo texendus eft: cum in prafentiarii fub eodérege priora poftea,& pofteriora ante dicant. Qui auté uerbum dicturus eft domini, debet ftare cam Moyfe Ρικέ Qui ftatis in domo domini: ín Pis & audirecum pfalmifta:( atríjs domus dei noftri. Et pracipitur illi ut loquaturad omnes ciuitates Iuda: licet ciuitates Lxx. non tranftule; rint: neindecorum forte uideretur,ín atrio domus domini loquiad urbes qua coram non erant: Sed quando ad po pulum, ad cíues loquitur,ipfis ciuitatibus loquitur.Puly ς chreautem(tat ínatrio atgy ueftibulo tépli domini: ut pet ; occafioné ᾿ * | JA 4n bDicremiam .'occafiofie orationis diii,& adorádi eum:fermories;pplietae audire cogant. Noli(inquit)fubtrahere uerbü:licer triíte fit: licetaduerfum teaudientiti rabies conciteZ,tamé dicito qd? "aduerfum te cocitandi(unt,(ed domini tubentis imperii, tibiimperatum εἴτ: non formidans perfecutiones eorti qui. de qua nos doinínds liberauit, dicente Apoítole:Chriftus Gaís.l5 . redemit nos de maledictionelegis factus pro nobís: male? . dictio. b(p£taudíerüt facerdotes et ppbete fiue pfeudo,: pzopbete zc. Sacerdotes& propheta, quos pleudoprophe:: tas manifeítius Lxx.tránftulerunt: irafcuntur Hieremiae qp . Verbum ambiguum, -nó poteft cóuenire/fed ,noítro loqui£ affectu: , ueturarbitrium:ne ex ,pratciétiaei*;quafi ne ,€effitate uel facere qd. , uel nó facere cogatur. , None ex ἐς deus | fcitfuturu aliquid,id/ Vtt,«circo futurum eft: fed πα... "gin nouit; quafi prafcius J^^ futurorüi.Ettülciedd OR iuxta hunceunde Hie ai.«πετ:&(i mala prge/ Mni, dixerit diis ,&& egerit. ; ppluspoenitetía, cp& , ipfeactur?(it ponite; riegligéter, mutet de? πος fententia:& pro bonis εὐ*. malajinferat. Tale qd "&illud in euagelio eft: ρον» Mittam filii meum, . forfita uerebunt eutn. Q.d'utig ex perfona τς dei omnipotentis dici tur, ερ& in ρτα) .Eorfitan inquit) au. diant δὲ cóuertantur. ;forfitan, maieftati diii , utliberum hominífer. . tiam fup his quz face: ; recóminatus cft. Etfi: . profperapollicitusfue| ΣΤΕ;& egerit populus ad onines ciuitates Iuda; de quibüs ueniuht ut adorét in domo dri uniuerfos fermones; quos ego mandaui tibi utloquarís ad eos:Noli fübtrahere uerbü:: fi forte: audiant, δὲ couertan£ unüfquifq a uíà fua mala:& pce "niteat me mali Siue quiefcam a malo):quod cogito fa 4 Cete eis, ppter malicías ftudíorü eorü. Et dicésad eos:' Hxc didit dotnínus: Sinon audieritis me; utambule; tís i lcge mea quam dedi uobís: ut audíatís fermones fcruorü meorum prophetarü,quos cgo mifi ad uos de nocte cofurcens& dirigens,& non audiftis:dabo do; mum íftam ficut filo:& urbem hancdabo in maledi; b ctíonem cunctis gentibus terra. Et audierunt facerdor: 5 lus Híetémíam loquenté uetba πᾶς ín domo doraini. , domus hac& urbsiífta defolabi£ eo ο non fit habíta/ €tor. Et cóngrecatus eft omnis populus aduerfus Hie; remíam ín domum domíni: δὲ audierunt príncipesTu,: . dauerba haci& afcenderüt de domo regis in domum. tes δὲ prophetz Siue pfeadopropheta),& omnis popu Cung copleffct Flieremias loquens omnia qux prz: . ceperat οἱ dominus ut loqueret ad uníuerfum ροραϊᾶ: - apprelienderüteum facerdotes δὲ prophetz Siue pfew.' ᾿ doprophetz):& omnis populus dícés: Morte moríat: '' quía pphétauitin nomine domíni dícés: Sicut filo erit: uera przedicati& fub/: uerfo templo& ciuità' te deferta, fit periturá *-religio,& lucra ex reli/' gione uenientia:idcit?' co apprehendüt eumz' :& confentientefibi po pulo,morti deftinant: quare dixerit in nomi: rie diii(ícutfilo erítdo: Ὁ .mus hac:& urbs dez' folabitur,eo πού πε. habitator. Si quando: igitur ppter mandatá . domini,& fidei uerità: tem;ucl facerdotes no: - bísuelpfeudoprophe' tz,ucl deceptus popu : lusirafcitur, non maz gnopere curemus:fed^ , exequamur fentétiani ἀεί, nequadp prefen^* tía mala,fed futura bo: naanimo cogitantess €«EF t conarecatue eftomnía populue ad ᾿ς uerfus bíeremíama«e.: Hieremias in templo uerba diii pphetabat:δὲ dixerat: domü ifta, ficut filo,& urbéhanc: in maledictione dabo: cüctís gentibus terrae ftatimqpa facerdotib? δὲ pphetis€ ρρῖο fe; ant& cóuertant unuf ; fuerint:& mez feriten . gito.Cooíto atit facere mié r. rit immutat,& mea 1 fententía cómutabi£. Legam? hiftoria lonze. ,&Niniuz, a(£toí..: C .€eadeos τζ, ἴῃ noftra ergo pofitum eft poteftate, uel facere , 3M jl. quid uel non facere: Ita dumtaxatut quicquid boni operís aft ᾿ uolumus,appetimus,explemus,ad deí eratiam referamus: yr Phtha b'qui iuxta Apoftolum deditnobis δὲ uelle& perficere. Sín (697^. autéfufficitfemel ambularein. lege quz nobis data eít per mui» Moyf(en:ut ftulta hzrefis fufpicat:quomo addidit: Vt au; illia. diatis fermonpes feruorü meorü ,pphetariie C) ui utiq; poft f«Ίδη miffi funt:& πὸ femel,fed frequenter:nec ociofe& a^ nés"—. fecuro/fed femper& a follicito, Mifi(inquit) ad uos feruos τὶ ani ιο... 4meos prophetas quotidíe,& de nocte confurgens: quos fi amit.audirenolueritis;dabo domi iftam,hóc eft, templum dei: nni ficut filo,ubi fuit tabernaculum. Cumgp templi deftru&ri peu fuerit, cófequenter& ciuitas eritín maledictionem cunctis: m o.Sétibus terrz. Sicutautéextructo templo in area Orne,&' εἰμ: a in monte Moría;hoc eft,uifionis: in quo Abraha filii(Τί TT. v Ifaac obtuliffe narratur, ceffauit religio Silo: nec poftea ibi qnom funtcelebrata facrificia:fic extructa ecclefia& fpiritualibus ΠΝ; i eauictimís immolatis,ceffauerütlegis cerimonia:& 44) gibst m eft urbs Iudaorü in maledictione cunctis getibus terra: iur j . faptiairSiforeaudi/" domíni:& féderunt ín introitu porta domininouz,Et ditione cómota;ome ᾿ : quif a uia fua ma, ὃ locüiti fünt facerdotes& pphetzad priricipes&ad om la:utcüm ílliconüéri— nem populum diventes:ludicium mortis eftuíro huíc:— teplüubi εταιρίας! "temepomitaexno quía prophetauit aduerfus cíuitaré iftam ficat audiftis οἷ , faciáqd'eis facereco/ e auribus ueftris, Etait Fliéremias ad omnes principes: τεπεραξ ὁ ciaudif. uulgus aduerfus pro/-:phetam cógregatur ín δὲ facerdotüi ac,ppher. tari uulgicqs manibus OC CEDE d ad uniuetfum popultim dicens: Domínus mifit me-.[ἐπε Principes ciuita/ Δ. εἰς, quiin domo regia .rumilloriquefifue, ut pphetarem ad domum Siue fuper domü) iftam:& 3 uerfabant,tráfiettit fi,: ad duitaté Siue fuperciuítatem)hancomníauerbaque:—"ealctdaatdedomo* regis in domum di. Notádumqp c» ireads: audiítis. ?.domum diii, femper^ . afcefus fit. Sederütep in iritroitu portz ἀῑί touz;Principit* ein erat officíü federe in porta domus ἀπί:& ibi negocij& feditionis cognofcere ueritaté.Noua auté porta dicit: quia: . quifedebantin ea& iudicio przerant:facerdotü& pfeudo» prophctarü calünie refiftebant. Ὁ 4Γ£t locutífünt facerdo teo ppbete c. Sedétib? urbis principib? in porta tépli& in porta noua:qui deregis palatio ad templti cucürrerát:ut: feditio ppfi fedare&& cótionepplicógregata,accufant facer Ὁ dotes€ pfeudoprophete Hieremiam penat propheta;: quantü fuit ín facerdotib? δὲ;pphetis,(t accufatores ipfi ha^. buiffent iudicij poteftate, Ex quo intelligimus;crudeliores: fuíife n prophetam per inuidiam fanétitatís, qui religioni: uidebantur dedíti:cp qui neceffitatibus publicis praerantz:: e«[tctaítbíeremíae ad omnee pzíncípes et ad vhíuerfui.: populi oícenec.. Cum prafente populo federent ín porta.: ciuítatís principes:S& accufaret facerdotes&;pphetz Hiere.: remíam ,ppheta:& mortis crimeintenderét: Hieremíasad. principes loquítur,& ad uniuerfum populum quos facer7 dotum& pfeudoptophetarüi factio cócitauerat, prudenter pariter Michee,s.d '*^£ommer.lieronymiliber quintus^^ pariter δὲ humiliter, atcp cóftanter.Prudenter, qa domino. muffum effe fe diceret:ut contra templum δὲ ciuitate loque;. retur,daretqp confilium: gp fi eius uellent audire confiliüi, δὲ agere poenitentia, dominus quoqp fuam fententià cómuta, ret.Humiliter autéin eo quod ait;Ecce in manibus ueftris fum;facíte mihi,ut bo. num& rectum eft in. oculis ueftris, Porro conftanter: In ueritate mifit me dominus ad uos, utloquerer in au ribus ue(tris omia uer bahac. Alijíq; fermo nibus loquitur:Si ira; Ícimini cp contra tem; plum δὲ urbem do; mini fim locutus:€ cura uobis eft, falus urbis& templi:curau getis peccata peccatis: & fanguinis mei tam urbem d habitatores eius reos facitiscSi qfi igitur δὲ nobis prone. ceffitatis anguítijs, hu militate opus eft; fic eam affumam?,ne ue; ritatem,X cóftantiam deferamus. Aliud eft enimfuperbe cótume, liam facere iudicanti, qd fignü ftulticiz eft. Aliud fic impendens uitare difcrimé: ut de ueritate nihil fubtra/ has. ad€roírerunt paiticípee zomnío po pulue ad facerdotes« ppbetae«c.Populus. qui prius a facerdoti/ bus δὲ pfeudoprophe, tis fuerat fupplátatus,. iungit principib? ciui tatis:& pro Hieremia loquitur, c» nequadj: reus mortis fit: fed in: rioie diii δὲ ex ore illi? prophetarít, Cito ei. uulgus índoctii acce; ptaratione mutat fen, tentia, Dolorautéac/ cufantiü,pracipue faz. cerdotum, δὲ pfeudo: prophetarum non po. teítimmutari.Etideo. illis accufantib?,& in accufatione pfeueran tibus,populus cómu^ tatur: quod fpem eis. dederat indulgétie do minus, fi bonas face rentuias fuas,& audirent uoce nus fuam fententiam flecterer. bf&urregeruntg; vírí oe. feníoztbue terre er oicerunt τῷ, Principes ciuitatis δὲ po/ pulus,intellieunt iudíctj uerítatem. Senes autem quorum. proprie erat noffe uetera,replicant hiftoriam: δὲ pphetíam-Michee de morafthi:quí pphetauit fub rege Ecechía, com parant pphctiz Hieremiz, p qua ei mortís difcrimé inten, ditur: oftendüntcpillum díxifle grauiora:& tamen a iufto rege Ecechía nihil effe perpeffum: fed couerfos ad pozniten tíam,domíni in bonam partem uertiífe fentétiam.Micheas enim dixit: Sion quafi ager arabitur:&hierufalé in aceruüi lapidum erit; X mons domus in excelía fyluarum Porro. à audiftis.Nuncergo bonas faciteuias ueftras,& ftudia: ueftra:&t audite uocem domini dei ucftri; δὲ pornitebit dominum mali quod loaitus eft aduerfum uos:siue&. quiefcet dominus a malis qux locutus eft contra uos).Ego autem ecce ín manibus ueftrís fum: facite mihi ut bonum& rectá eft in oculis ueftrís Siue ut expedit uo; bis). Verütamé fcitote& cognofcite,gy fi νο Της, fanguiné innocenté tradetis cótra uofimetipfos:& con; tra ciuitaté iftam δὲ habitatores eíus. In ueritate enim. mifit me dominus ad uos,ut loquerer ín aurib? ueftris » omnia uerba hac. Et dixerunt príncipes δὲ omnis Ρο! pulus ad facerdotes δὲ prophetas: Non eft uiro huic ia. dicíam mortis: quía ín nomine domini dei noftri loav btuseftad nos.Surréxeruntq; uíri de fenioribus terrx:& dixerunt ad omné ceetum populi loquentes: Micheas. demorafthi fuit ppheta indiebus Ecechíz regísiudaz. ,&aitad omné populü iudz dices: Hac dicit dominus exercituum: Sion quafi ager arabitur: δὲ híerufalem in aceruü lapidum erit:& mons dom? ία excelfa fyluarü. Nunquid morte códemnauít eum Ecechías rex iude, δὲ omnis iuda? INunquíd non tímuerunt dominum, δὲ deprecati funt faciem domini ο Et poenítuit dfim mali; qp locutus fuerat aduetfurn eos. d facímus ma/ clum erandecontra animas noftras. Fuit quor uir pro phetans ín nomíne domini Vias filius Semei de αν. ríathiarítu:& prophetauit aduerfus círiitatem iftam,s aduerfumterram hanciuxtauniuerfa uerba híeremiz., Etaudiuitrex Ioakím δὲ omnes potentes& principes eius uerba hzc& quafiuit rex interficere εἴ: δὲ audiuit Viias δὲ tímuit: fugitqy δὲ inoreflus€ xeyptü.Et mifit. rex loakim uiros ín xgyptü: Elnathan filium achabor. δὲ uíros cum eo ín zgyptum, Et eduxerunt Vríam de &gypto, δὲ adduxerunt eum ad regem oakim,& per/ cuffit εἴ gladio:& piecit cadauer ei? in fepulchrisuulgí. ignobilis. Verütri manusahikam filij faphan erat cam hieremiaut no traderet ín man? ppfi& interficeret εἴ. press Inprincipio. domini dei fui:utSt domi. qp» Vriasincondemnationem accufa | tus fit: Hieremías auté referuatus iudicio dei, utreliquijs infelicis populi pradicaret: δὲ eos retraheret ad poenitudi/ nem. Ο). ο quide& in Apoftolorü actibus legimus, Jaco'' bum apoftolum ftatim Herodis pertulí(fe(ententia:8 mat. tyrio coronatum: beatum autem Petrum& cateros apoíto los, doctrínz domini referuatos;Et animaduertenda con». ftantia ,pphetalís: c» ne de egypto quidem retractus Vrías mutauerit fententiam:fed uidens fibi intentarí mortem;ni/ hilominus fitlocutus qa praceperat dominus, ποάφ timuit δὲ fugit δὲ ingrelfus eft agyptum: non infidelitatis,. fed prudentia indicium εἴ: nefruftra rios offeramus P: Hieremias:Dabo(inquit) domiiitatn ficut fifo: at m 71 hanc dabo in maledictioné cunctis gentibus men bis confilium putantes nequadj futurum,quod Micheasprg, dixerat:quia multo temporenon fitfactum propter populi prenitentiam, Ethoc quogy quod Hieremias locutus et, nequad, fore, fiiuxta: confilium eius bonas faciátuiasfuas,Xftuj dia fua:S audiantuo, cm domini dei fui at; dominus non inferat malum qéd eis fuerag cóminatus. Simulg, frangüt accufatorüi ras .biem:& fe mifcétcum, εἰς dicentes:Itaqpnog facimus malii grande cátra animas noftras; non ἃ facere debeants fed quíafi fecerintne, quad noceant accufa to,fed animabus fuis; quas mutatione fen) ' tentia potuerintlibe,. rare,€T-fuítquog. vír pzopbetane(n uo; míne ofií Ciríae filíug. ' femei oe caríatbíarím. «C. Et audiuít vofaoct. tímuít:fugitqse(ngref [ue ftegrpri.Q d. fequitur: Ei loakimuiros ín agy; ptum, Elnathan filii Adubor Ensd" nó habet Quarifcur cü Vrias fili*Sémei de. eppide caríathiarim,— eade. qua-Hieremias. pphetarit timoreper Ὁ territus fugerit in agy pti:& inderetractus; occifus fit, Hieremiag potuetit euadere Hu certe rion fugerat, fed audacter in priori fen tentia perfeueras,libe/ ratusfít:tà uulgi prin« €ipücpiudicio conv filio feniorum aduer. fum accufatores facer dotes, δὲ ρ[εμάοριο» phetas. Ad quod bre/. uiterrefpondendum:. nequa dei(ciri poffé. iudicii dumeadécau....;. fa, eademqp fententia. alius punitur, δὲ alius. liberat. Nifi forte hoc. refpodere poffumus,. torii& populi, trucidà G tmifitrex— ARM | d (i ] ui 3 b Itl Ἷ ἡ zin πι loieremiam m Luc.4. 4. culís ΑΠ ,Mioquin& ominum faluato rem de mahib us perf. e/ £3. / XXVH— So C i a Mah que 4 47» nti m A C uosp Rum lapfum legi jo" ritar E fumes preci UN bilítati lom pen hac Rprecipiemtea ὡς Vri eftatem: mp perte rex luda adaliam.( um ΤΙ d iam educe 5 inde i,mittendi i parui í Qua? icet ν 5 Ms. facile folui edi. ii mperij re aro EN Ade folui Ω nag τῇ& d A Ie T GT NI deremu tur fi confy gyptum hab ε-.&b es loquí Sw hac fcrí ing" aegypti S m Coni 3 Nri ο πα ανετνας ανν KT ipturaloqua£ ud cipem VEM INptincdpió ei uirtu s illecít jptura aquae quom eH ORA LiNeenao prin/ ctum pio teoni Ἢ| S,& dei fa de quo& À re: tame for lodo nos ud νος ρρμειᾶ um b ταῖς dict pieni ose Gi| renda είναι Do πει Chr m Einen io regni c catena&s:FIxc dici h OU ofiz regis I ο. 1.ΟουΙ - Hen no autem emm. Pónefq;€ it dómin? ad ieremíam 2d uda:fa& A ὀρ άια TUS ni TUN torio lib míni ad& asin me:F ΟΠΗ cui ium domi: Hi urne orat f Stadt. ad reg collo:Factibi ui ino, δι reuelat omini NN n& illi síit:ta adre gem M lo tuo:& tni ibi uin, bit&l um eftcScri his mm μῳ un& gem Tyri oab,&:& mittes ala&"€ y[cats(δα iig r sein, per n orum: o γτι.δὲ τ ad 2C ea: AR mni euageli ii perte οτι ἄρτε Iuda Equ"gia regem Side filiorà ade RR Iob M uideli auit, Achi eu«σε praeci hierufal onís mo üeftnihi eipfo 4 lam elicetfilio chika ς dici zecipies οἱ rufale per maná 201, quogin ibil. Daui im quodi o Saph icit d S eis mad 5 anü loqui in füo uid e lec in pofteri phan: 9 ad otní ut add ede] ἃ nun/ oquitu carmi : teriorib dotmí inus otnt chtam zb ni T r Verbo ine t(4.38.0 etuer: buf-ἆ íno exerd inos ft reoem. cadi fi odo C UN fte:quàd iu- sueít[etutiti Sito ἷ gem fpiri irmati fi mi$$ tia"d um queo méta ros: Ec m deus í slo ᾿ fpiritu ori tifünt:&$3nb im, τὸ: ied s ifi quantu uir rís eius oi oi fili«ch Spadoni de, tma qua fun σὸ ἔς rael: p üunuse IS οὔτι MANGA ioat nis: σΗΠ. Ὰ tíu Ξ ct tet.:hz ᾽* a orum. 15 τιν διοακφρεαβίο,τἴς e cuí mx in brachi 4 er faciem te ram ,&h ind dicetis au Kem εἰ D uud nii- culo ortis peri Πα] oculis meí meo exté z in forti ínem,& εἰ εὐ! Elaeuit ino am "iol ero eer utasinma εἰς. INünci xtéto: δὲ d oriens meshoclnfcg id, Δι XXVII mel: nu nab citacp edi eatn οἱ mea, perd umano age My- ofig regl od im filij ΠΕ οί om«De íasa; or reoi nest terr.-Ego(ínqui ttri ms foi τόρ! ida fa ἤ sueníatté es σόϊ gri dedi ei gis babyloni QE E it) feci s e i umzc. H ct iatté δ es,& filio εἰ i ei είς à ylonis feri menta Romi δ΄ id itioneL. Hoc ín btr pus tertz ci io eiu. eruia 4i erui trariu. Ordo Co Ibi Dii betur. Et XX, nonh ,Q&re zx ci? 8ζί] s,& fili ST. nt illi. Et ἢ pri 1s.In genefi ΟΠ,.55.5 Ms n fequet cmulti a feruieri ges magni ipfiu ofilij ei et/ imi fiunta[epi αὶ Pip in non cur uchodo sautem& ient ei get nec ον TRI. fcd ien ma. bia ín olad pira Ην regi bab MEA UA minat A IT no/ ed Shicqud dium id t AR fame&p iem fub IN lonis:& Fe non€* τοῦ ιοί rt fatur& fa&tü um re finus,;& pefterui uco regi uicun e CA οὖν τν gemmae ΠΣ ἐπικείναθ ο pe noliíte audi oneccofum e:xuifitab of€gis bibl q fe o oéo terra p ego utt: ici rege amus. Vi asu anu eíus mai infoelici Ío«C. Cui D bl lum i£ egé habui, Vnde& eftro eius. Vé it celicitati» Cuiu d Ι miftumh uit poteft mittendi SX αἰαίχος ὃς quád tis eitifad, Anal:; 5 τ7; ΐ uin eroo: Ó con ífrael uini fmmimi acratione fi ate. Vide iin egyptü os& f δ εἰ” Ν mparatione non filti Iofi in principi ilui(fe ntur vgyptu j omni abuch atione ili domi regis Iud: pofue ecundo di igi Lx iad e Jus deí nofor — ouo fin duas ntn E diee m aH CR fores Sent iiappeileur, D B uni δὲ fa 8. Siue xA ΠΡες oící bum iftu oregis Ioa ἐξ. luerit ecte ita it.In propri fa& undus tana; i μα rmone uulg eor Sad fied gin η. Deni& E SIR ría uenit, faas eft:& pipfum matt s set mítte ari Boía ebraice- factíbi ví ida onofo diab r creaturai ui eum. mundus ἷ " T Sino facta cede ad ias uocat appellané bi víncul: autem i for,confite£ olus inc uram fua 1nonre us lof ) 1 eft regem. car t£ TX: 4 uel fi intulit: et: hae uius m tradi cepe/ as M! duas ad proph edom«c. P onefqo 2v: el fimplici:Infu comnií typum adit cuí iA[ 1 easí vC pliciter per& befti ia mihí przceffi πο μια!: oa SRCIWCT Ἢ etam reeni ει ΗΑ uif íi coll um homí omn εῆϊῆας acri| tradita fu itnab A μμ turc vg fub Sedechi gni Ioaki a[οί o cert mine ení egenu as agri de; ita fun u^ vui u qp Hieremi quo urb ία, qui im filij1 πρ P te beftía enim& e sanimaliü ledi ei πεῖ t.QLuod af ut dixim^a iz,utcate s capta eft: extremu οἵ regi prius fer feras ge atradunt{{| intelli eruiíant illi : ppell catenas fiu atq fub sregnaui s hebrai uirenó noi tes accípi ξ quzeif gere.deb illi Y tasad reges ant fO efurcas lí uería. P uitin δι raicfi Bal fiouera piatrus: εἰ fübdita emus: μμ per legatos Edom, M YA rimpo igneafiqua: racipi it Dani πους, Fait ἐφ etiá ill: funtAut pn νά lem, τὶ h oL, Pul el. f ocat, δ] auté ei illa ferui& ut ait Nit minis n quruen oab filiorü nat collo fi ebraic chre«2» d Euil ius.& filiü uiat &audi uncia erant τί Am uo,& mi e&ipfi ne per: ος vel ilmerodac ilii fili tque (ni f audire re, q» regi ad Sed nmon, T:» cc paite pfum dici petuü N etíat té ach:d ilij, tu udi: ασ f. egi Nab echiá:& pl yri, Si«ἐ fignifi icita M abuch τέρυσι e equibt δια ΠΝ quide equens uchodono praci ,Sidonis, b ificat:Do adis P FEE pee fcri ri rà Alkgo ΘΝ πείρας ΓΕ τὲ pihetefmoprole piat fuis do ochabetu onec ueni erfifqy ca»for putar oet ípfitta, Mm. a iuit aru ermo lire d o 666Ί uríinL attem piend etur imperi" nid bà qu& fac on przcipi m gentiu profequi£ ebeant:, aant. N XX. pus te um.H. periüz !;& facerdoti pisc 8 mrefj i£. Ac Β΄. Perio:qu.Non di eq etf erra etu Ίος eft em: dioi τ s femper otibus edechi ponde nefor ποια ματι: ἰκίεος eruient eí s& ipfi em qd Ῥ“»" turd inter acpro ig quo rent: c, gts qiux 06s: hoc em it eí geri pfius:fed n felt dc rdeccelefti pres& hi phet q regi urho multae τὰ 5 cem Ρρτί entea ed nec affi efti hí hiítori is. Hun gi fimili c multe&,& re ymmach pprie Chri mult. yat- fufi uinere cor ierufalé riz fucien clocum ilialo,«ui reges m ges magni um non hrifti d£ict r€/ !: 2 2 i: ἢ H le ebet i git ση Οι εί ΩΣ debeant habita oem eon γκο: Ὀαῖς agni: uti Ed fübijciétet feri eoe im igit ὁ μὰ diftus endereín b ἂν αεοοσ ει ἵνεν δῆ us: Dedi gentes Wd e qcpfer τ οἵ ferui Αμ pt nolueri nio:h ,quí ín mali abylo eius fj ilio eí ei ut ferui ierat, H uíat M uituti Ν ai ὁ noluer au n mal nem: í pon filio eius,& fili ΓΗ illi:: Oc od getes "D Calor απημοποί func δὲ rauía cor οἷοι, dfi erui/ bé i,in Lxx ΕΠ, nec ueni eí,oómn ᾿ς po^ i s.H e pefte: pora iho ien x.(ut í ubíjcie attem es gentes m d xam oc ille di e:& ne portatu cfa 5[πο S 9utée am dixi nt gent puster tes /: iftoríam; nt. Cx dixerit,n quad; ho ros: fed ibijcitN tregnü cc ximus tes mult rd eius am; videbüc λον inedenorercius. διὰ ὭΖΩΣΙ anf non cin nubibu δέ uer. obis alio loc: idi fat. 216 Ap péccat itur, satq am fe ut fpiri co: Tradidi anz;ut di oftolus rices ge prati lequa fpiritus falui idi huiufn ifca depétó n/ igtis in/ η p fiat, P. ROGER bla Seius ἰὼ(€ Ώοο ὅτι A PORA tius tans in Qm Betrare,«ΤΝ ΠΙΑ η ἰῷ obedie itii carnis ρε μάίΓερ Ietia,ne ndü mo 0,5. b pbetag vf condénem nett Z inh yrat& ος loco £ommen.Ibieronymi liber quintus in hoclocoallecoricus interpres:& hortatur in coeleftí pofi tos hierufalé,ne audiant ,pphetas fuos atqp diuinos δὲ fom niatores, augures, δὲ maleficos: fed ut potius feruiant na buchodonofor:& corpus humilitatis affumant,infantium uagitus, δὲ incunabula paruulorum. Si enim hac fecerint, expleto famulatu,& conditione morralitaz dio,& fame,& pefte: fi C ηδη ο αμα mo! ; ,S pefle: ficut locutus cft domin ad gent que α΄ feruire noluerit regi babylonis:noliteaudire uerba prophe, tàrum diícentium uobis: in Lxx. non habetur.Etiddro^^^ μ᾽ admoheo, ut prudens lector intelligat quantum defitper fingula graccis codicibus& latinis. b.€[£t ad facerdoteg etad popul íftumlo, cutue fum e£. Poft een tishumane,reuefu,. ΕΟΓΟ5,δ augures,& maleficos, qui dicantuobis:INon τὰς απο SNR τ toseosad terráfuam— feruíctís rcei babylonís: quía mendacium prophetant— cerdonb? loquitur& & habitaturos in ea:& operamrosqueprus UObísutlongefaciát uos de terra ucftra:& eijcíantuos pplo:ui iam prophes' tis fupra interitünun/ operati funt. Dictg^& pereatis. Gens autem qu fübícceritceruicem fuam— ciaueratdicenssuteij) fe fufpicari eos quí dei pr&cepta contempfe; fub fugo regis babylonís,& feruierit ei: dimittam eam ciam uos& pereatíss ὦ tam uos dj prophetz, tine humanis corpori inferra fua dicit domínus:& colet càm, δὲ habitabit in qui uaticinant uobis, us pragrauari,futu^& c4 Eefd Sedechiam regem Tuda locutus fum fecandá Loquitur autemeidé ros demones,& im; qua logetus fuerat re) mundos fpiritus:& fe omhniauerba hxc, diícés: Subijite colla ucftra fub iugo gi& gentibus:neau, dempriftininequaG?^ reois babvlonis: δὲ ferniteei& populo eíus,&uiuetis,— diant uerbaprophea recepturos, Nos aute rum fuorü:& dicant fimpliciter exponam*: Quare moriemini tu& populus tuus, gladio,&fame, uafa templi domini re & pphes eícingn δ pefte: ficut locutuseft domin? ad genté, quxeferuire— Portanda iam, que tibus, quí fimulent fe cum lechonia prínci; diuino fpiritu futura. Bolueritregi babylonis? Nolite audireuerba;ppheta/— pibufcs& marre cius przdicere& diuinos:— rum dicentiü uobis:INolite feruireregi babylonís:quía— fuerantafporatumo, de quibus& uulgare netq ut deferuiantrez| uerbiumeit:Aine fnédaciü ipfi loquunf uobis: quía no mifi eos, ait dris: οἱ Βαδγίοπίς Μαη ὁ πατε[αρίσητεσ:Εε—& ipfi qphetàát in noie meo médaciter:uteijdantuos:^&ciuitas(pote fubie; fomniatores, qui imi; tantur Iofeph& Da/ "- P" Pe e, δζ pereatis tà uos, Qp pphete qui uatiainant uobis.Et. incédio: Et ín hocdla, cta, nequad? tradatur nieEtauguresquo: b ad facérdotes,& ad populá iftu locutus fum,dicéschaec^ mentia dominieuio; latu auium,& ofcinü uocibus,faciédii quid dicit dfis: Nolite audire ucrba prophetarum ueftrorü ri poena tradere, ne fu ftineant grauiorem, ἡ H 'udnófadendumde, quí prophetantuobis dícentes:Ecce uafa domínireuer— cqpi£t fi ppberefunti pücantEtmalfics,^ tentur de babylone nunccíto: mendacium enim pro: ἃς ucl uenefícos pof? et eft verbíi ooruí(t eíojoccurrant, Ο ἀφ fumus appellare: ucl phetant uobís.Hoc qued pofuimus,nunccito, in Lxx.non habe/— fequitur: δὲ fubdituri demonüphatafmeti^— ku Ee νά quod feqiiiturTNolite audire eos,fed feruiteregi— fumus υἱῷ ad finem busferuiétes,q hebrai ce dicuntur"aw huiuscapituli,in Lxx, babylonis ut uiuatís.Quare datur hxcdiuitas infolitu/— ng napez, Ὁ6Γ ibiio Omnesiftiinquitde/ ς dinem 7 Et fi próphetac funt, δὲ eft uerbum domíníin— exercituum vt nonve níant vafa que οσο! cipiuntuos atqi ἔαρ) ς ei. occurrant[)orníno exercituum: ut nó ueniancuafa cta füerst(a oomoto plantant: ne feruiatís regibabylonis.Mulo— qux derelicta fuerant ín domo domifti,&in domo re,— mini t Hacutdixi mus)in Lxx. non hà; em πλεῖν" οἳἳ ζόγυιταεξ ois Inda. δὲ in hierufalem,& in babylonem. Quíahac— pere. a RM fpóte fufcipere,€ ami; cü habere cui feruia/— dícít dominus exercituum: ad columnas,& ad mare,&— ueritate traniflatafunt: tis& geniraléterrico— ad bafes.pro quibus in hebraico fcriptum eft 33a:δί ad τε! ptum nó erat, pofüre lere: qui δὲ neceffita^ teferuire captiuos.— liquauaforum,qux remanferüt ín ciuítatehactqua nó— dicées: Mihi quiafic a(£radiedcbíam— tulit nabuchodonofor rex babylonis cum tranfTerret reg tudalocutue fum fmornía ba bec«€. Poft uniuerfas gétes,| babylonem,& omnes optimates Iuda δὲ hierufalem. tranfit ad Sedechiam regem luda:& hifdem uía hxc dicít dominus exercítuü deus ífrael ad uafa. intrabunt dicit dom quibusgéibus com;— quze derelicta funt ín domo domini,&in domo regís^ nus:fenfummagis pro quo aliud qd fcri dixit dominus: Etre liqua uafa qua nótu/ Iechoníam filium Ioakím regem Iudaahierufalem ín.— tic rex babylonis, αἲ o n-tranttulit Ιεςποπᾶ de hierufalé ín babyloné uerba ponentes:forfi/ minatus eft(ermoni/— Jud&rhierufalem: In babylonem tranfferentur:&ibi αειδαροπεπασή ο bus loquit: Νο emi meretur priuilegium— erunt ufq: ad diem uifitationis fuz dicit dominus:&^ ti,utdeus loqueretur ad colinas,& ad ma/ éis rfraeliticze qui cae Th Πα d q afferri faciam ea,& reftituíinlocoifto. Ca, XXVIII EDD πάτο terís gentibus, aut fi^ milia,aut maiora pec/ [Αθ ολ.(Ὁ dire contépfit populus perdueflis,eladio,fame,& pefte,con fumptus eft. Obferuandum αυτ in fcriptura fanéta, cp pro pfeudoprophetis appeilet;pphetas quí uaticinentur in noz mine domini mendaciter. Hoc autem( inquit) faciunt, ut eíjciant uos:& pereatis tam uos d» prophetz,qui uaticinan tur uobis. Et eorum igitur qui decipiuntur:& eorum quí decipiunt, fimilisinteritus eít. Hoc quod de hebraico po» fuimus: Sub iugo regis babylonis:& feruiteei,& populo, eius,S uiuctis: QLuare moriemini tu& populus tuus οἷα; Erfactumeft—(aua uaa quareman.- ᾿ : ferant in hierufalem Τρ ο, quafi nó legamus:Et uermi matutino increpuiffe domini: yr d δὲ mari locuti: Tace& obmutefce. Q, uodqp ait: Occurrant: mihi fiue domino exercituüi:illud oftendit,uerum prophe/ gc tam poffe domíno precibus refiftere: fcd^m qd?& Moyfes[ ftetit in percuffione contra dominum, utauerteret iram fu/(Regi roris erus.Samuel quoq idem fecit. Ec dominus ad Moy/ fen:Dimitte me(ait)ut percutiam populüiftum. Q.uando— auté dicit: Dimitte me, oftendit fe precibus fanctorii poffe^. retineri; Occurrant(inquit),ppheta;S quacüq? αἰαὶ 1.] 0| | Ἃ i in Π i Ty Ms his Xa; itr d 1} mit me B Gnlbieremiam 4214... xxvm| fo. 156 operecompleta demon(trent:& tunc ueritate uaticinium comprobabitur. Columnas autem& mare,& bafes,& reli; qua uaforum, in Malachím,& in extremo huius prophetae ος. uoluminelegimus, Etenumerant uafa qua tranflata(int inbabylonem:quando captus eft Sedechias;& incenfa ciui dé"regni Sede είς τεσίο iuda(an fo quarto«c. ποθ D“στο ἀϊχίε ad me Ananias filius Acur: propheta de gabaon ín domo domini,coram facerdotib?& om; ni populo dicens: Hzc dicit dominus exercituum deus mendacium, dj tanta ruinz multitudine. Ac neuideretur p(eudoprophete comprobare uaticinium,fub aliorum ἔχ) emploabfq iniuria mentientis afferitueritatem. Ὁ€[ Ce; runtamet audí verbá boc quod egoloquo?{4 auríbtie tuíol et ia auríbuovníuerfi populí 2c. Poterat Hieremias Ananize tas plume bor dicere: Faft loque um.- Ca. XXVIII: πρ j tis:decipis pplm:non i:—14(acumeft 9 VT factüm eftinannoilloiin principio reeni Se— rU feu à ín anno Πο dechiz recís ludainanno quarto,in méfe quim— doprophera.O dfi di ῴ ín pzincípío a. Xiffet, poterat& pfeu/ dopropheta in Hiere/ miatn eadé retorque/ re:ergo non facit initt/ hebraícum ,pphetas,^F. ASIN edd ríam.Etquafiad pro^ bocet,m mais.— ffrael: Contríui iugum regis babylonis:adbue duo an/— pheram loquitur. ΝΟ pfudoprophetas in^— pi α[ετί, δὲ eco referri faciam ad loci iftum omia uafa fum Iinqui£ega fe terpretati fuag:ut ma/ dai. a l b d; propheta&tu,fedfue hifetiorem facerétin^ b dri, Quae tránftulit Nabuchodonoforrexbabylonís^ runtantete& memul lligétiam. Denip&— delocoifto:& tranftulitea in babyloné.Etlechoniàfi πη: πὶ fuit Efaias, in prafentí loco pro/ Lui Icak míud: ΠΗ:|, 2 Ofe,lod,& Amos, pheta dicitur, hóc cít, iutn 1oakim regem 1udaz& omnem tran migratione& cateri.Prophetaue, mesi nonpíudo, ludzquiingreflifantbabylonem:ego conuertam in— runt'inquiticótra ter propheta. Fit autem fermo domini fub re; geSedechia,in quarto annoregni eius,& in menfe quinto: necdü locum iftum aít dominus. Conteram enítm iugum re; « gis babylonis. Et díxit Hiéremias propheta ad Anar. níam prophetam ín oculis facerdotum& ín oculis om; ras multas:& regna nó parua, fed magna: bellumillis δὲ aduer fa,& rerum omnium penuriam niüciantes, propheaEgechidua, is populí qui ftabat ín domo domini. Et ait Fiere m econtrario Reit ddnantein babylon— mías propheta: Amen,ficfaciat dominus. Sufcitetdor— ZR bea Veo, σεν ien mínus uerba tua qux prophetafti:utreferantur uafa^ rumqp fententia: on ti:habetgfidudam— in domum dominiz& omnis tranfmieratio babylonis Sinai«πο dae premosem int iS ο ád locam iftum. Véruntamen audí uetbum hocquod— probatacft Subalio/ quiaprofprrapopulo| egoloquorínauribus tuis,& ín auribusuniuerfi popu PD GM de θ ϊβήρνωι(, liProphetz qui fuerunt ante me&teab inítío:& prov— quod cum rerum fi tim qua lta promit phetauerüt fuper terras multas,& fuper reena maena RIS deer στον tncHieremasdier/ depralío, δ deaffiíctione, δὲ defame. Propheta quí. datur.Hocidem δὲ do Wpliu'dom*regis&— uaticínatus eft pacem: cum uenerit uerbum eius, fcie; ipa iocis eft εἰ Seren T qus s ε tur ppheta quem miferi dris ín ueritate. Et tülit Ana; ας em d od CO I fati eride babylo, ftretur.Ethocatimad né.Hicauté ecótrario, etia ea qua tráflata fu nias ER casená Vel furcá) quehebraice dicitur vota. decollo Hieremix prophetz δὲ confregit eam. Et ait Ananías in confpectu omnis populí dicens: Hacc dicit uertendum cp nó taií/ naciter, non trucufer/ erant,referéda promit: à er Meindnes ueríta/ ti- Due rri domiínus:ficconfríngam iugum Nabuchodonoforre;(T δα meneens 3 d ERES οἷς babylonis duobus annis dierum decollo omnium— rum:utqui audiunt, ettránftulít ea ín baby- cenitium;Etabijt Flieremiíasinuíamfuam.^. rerum exitum praíto/ lonem:cíecboníafillía'' ada Etfa&umeft lentur. e Qf£ttulit foakím reaeim(uda /'et SES: ginaníae pzopbetaca oimné tráfinígrationé team vel fürcam| oe {πὰς«c.Pro quibus Lxx.trátulerüt: lechonia,& tráfmiera tionéTudz:quia cóteram iugum regis babylonis: breuiter hebraiczueritatis fenfum, magis d; uerbá ponétes.Pollíce* tur autem Ananias,quí prophetes tunc populo uídebatur: nón folum uafa, fed& regem Iechoniam reducendum effe hiérufalem:& iugum regis babylonis conterendum, hoc e(t, detruendum eius imperium:&hocnecdum comple, to füturufn biennio: ut gaudíj magnitudinem uicinum tempus repromiífionis augeret. ς e|£toírítbíeremíag p:opbeta ad Zinaníám pzopbetam íi oculío facerdotum et in oculíeomnís populi quí tabat ín oomo oomíní.£taír biereiníae pzopbeta: zjmen| fic facíat oomínue«c. Optat fieri quod pfeudopropheta mentitur.: hoc enim fignifi v cat Amen: quo uerbo fzpe dominus utitur ín euangelio: 1^,[οδ,ς,ς Amenamendico uobis:Etcupit,p rerum profperitate, ma gis illum dj fe ura dícere. Vnde& alíus propheta teftatur thee, c dicens: Vtínam non effem uir habens fpiritum:& menda/ lones,b cium potius loquerer.Econtrarío Ionas contriftatur quare Inentitus fit;&arguítur a domino, utilius propheta effe: collo bíeremíe pzopbete et confregít eam«C. Duos annos nó tranftulerüit Lxx. propherà quoq; nó dixere Ananiam: ne cilicet prophetá uideren£ dicere,qui propheta non erate quafi non multain fcripturis fanctis dicantur iuxta opinio nem illius temporis,quo gefta referunt:& non iuxta quod rei ueritas continebat. Denicp δὲ Iofeph in euangelio, pater domini uocatur:& ipfa María quz fciebat fe de fpiritufan cto concepiffe:& refpóderatangelo: Ὁ uomodo erít iftud: quoniam uirum non cognofco« loquitur ad filium: Fili, quid fecifti nobis ficzecce ego& pater tuus dolentes quare bamus te. Simukg confyderanda prudentía Hieremíiz,& humiílitasatq patientía. Pfeudopropheta rebus facit iníu/ riam:G& arreptam furcam de ceruice eius conterít: qd? utiqs in ferrea facerenó poterat.I(te tacet, dolorem diffimulat: necdum enim eia domino quíd loqueretur fuerat reuela/ tum:uttacitefancta fcriptura demonftret, nequadj prophe tas fuo tmarbitrio loqui,fed ex dfii uoltitate: maxime de fu turís:quorum folius dei noticia eft. Abijt(inquit)& receffit in uíam fuam,quaf(i uictus:& illud implens propheticum: 2 Factus Luc.t.d πλ. Ξ "£ommien.Boicronymi liber quintus. 73.57. c Factus fum quafihomo nonaudiens:X nonhabens inore— anno effe moriturum. Si quando morimur; de carceribus. E uoincrepationes.-ᾱ€[(£t factum eft verbum oomíníad bíeremíam zc. vt feruíant nabucbodonofo? regí babylonío. QLuodg fequi£;Et feruient ei:infuper& beftias terrz dedi illi:In Lxx.nó habetur.Et in prafenti loco iuxta Lxx. Ana; nias ,ppheta nó fcribi rur,& in cófequétib?: ne(cilicet(ut pri? dixi) pfeudoprohetàa appel, lare uideren£ prophe/ tam. Sed quidad he; braicà yitaté«Ρο; abíjt Hieremias pro/ phetesín uiam:€ in; Auriafilétio deuorauit, factus eft fermo domi .niad eum:ut non fuis uerbis ,ppheta loque; retur ed pfeudopro/ phetam médacio οἷον riantem ,fed diceret: hacdicit dis: qid δὲ Ananias confríngens furcamligneam: eade auctoritate in confpe; «tu domini fit locu/ tus:hzc dicit domi? .nus. Imitatur ei(em .per mendacium ueri/ tatein. Ὁ πούς intu/ lit:Furcas ligneas con triuifti:& facies(iue fe ifti ,p eis catenas fer reas: hoc oftendit, c» minorem renuens pae nam,maioris fupplictj caufa fuerit in popu lo. Delyrat δὲ in boc Jocoallegoricus inter; pres,furcas& catenas ligneas,atherea appel lans& aerea corpora, demonum uidelicet, δὲ aduerfariarum po^ te(tatü.Furcasauté fi ecateras ferreas,no/ ftra corpora craffiora, quaneruis& offibus carnis uenifqs cótexta fint: ut qui noluerint 'decoelefti hierufalem pro qualitate peccati, minores fubire crucia tus:ín catenas noftro 'rum corpori condem nent&& infantia uagi; -" ο Btfactüm eft uerbum domini ad Hieremiam poftqg confregit Ananias ppheta catená ν εἰ furcam) de collo Hieremía: prophetz dícés: Vade δὲ dices Ananix: hacc dícit dominus: Catenas Va furcas)lieneas cotriuifti:& facies Siue facíam)pro eis furcas ferreas. Οία hzc dicit dominus exercituum deus ifrael:Iugum ferreum pofui fuper collum cunctarum gentium iftarum, ut feruiant INabuchodonofor reci babylonis:& feruíent οἱ: infu b per& beítías terra: dediilli.Et dixit Hiéremías prophe ta ad Ananiam prophetam: audí Ananía: Non mifit te dominus:& tu confidere fecifti populum iftum in mendacio.Idcirco hzc dicit dominus: Ecce míttam Siue eíjciam) te a facie terrz:hocanno merietís.Q d fequié: quía aduerfum dominum locutus es. Et mortuus eft. Ananías propheta ín anno illo, ín menfe feptimo, In Lxx.non habetur. Ωχ XXI YT hacfantuérbalibri qué mífit híeremías pro pheta de hierufaléad reliquiasfeníorü tranfmi gratíonís:& ad facerdotes δὲ ad pphetas:& ad omnem populum quem traduxerat nabuchodonofor dehietufalem inbabyloné. Ροζ; egreffus eft Iecho; nías rex, S domina Siue regina) δὲ cunuchí,& principes Iudx& hierufalem, fiue optimates δὲ artifices de hie: rufalem, in manu Ellaffa filij Saphan,& Gamaria filij Helchiz:ds mifit Sedechías rex Iuda ad Nabuchodo/. nofor regébabylonis in babyloné οίκο; Hacc dicit do minus exercituum deus ifrael; Omni tranfmigrationi quam tranftuli de hierufalem in babylonem zdificate domos δὲ habitate:fiue plantate hortos Siue pomaría) & comedite fructum εοτῇ. Accpite uxores δὲ generate filios δὲ filias: date filijs ueftrís uxores:& filias ueftras date uiris:& pariant filios& filias:& multiplicemini:& : nolite tus,pannorum uincula fordefcpfuftineant:& feruiantdiá?— erationi quá tran(tuli de hierufalem "bolo regi babylonis:id eit,mundi huíus:dicente fcriptura: Niundus in maligno pofitus eft cum beftijs terre, quz in "brutorü animátiü corpora fintreligatze, Cópulit me tracta tórindoctus,Z fe&ator calüiníze Grunniarize, aperte pone; 'tz aliena uitía qua príus ii diffimulatione dicebà, lectoris prudentiz deielinques, b 4[€t oirít bieremíao«CO. d'qp fequic:&Xuía aduerfam ofi locut? eó:et mortuus cft Έλσα) nae ppbeta ín anno ílloií1 méfe feptimo:In Lxx.nó habet, 'Pro Qtm pofuerüt:Et mortu? eft méfe feptio.Et hic in Lxx. "Ananías ,ppheta πὸ dici£, οἵ(τοῦ πὶ hebraicü fcriptura Γᾶ sppheta uocet:licet in eo qd'arguit eti Hieremias; dices: αν di Anania,nó mifit te dris:pphera tacuerit.C) uo em ,pphe tam poterat appellare quem miffuma diio denégabat:Sed "hiftoriz ueritas X ordo feruat:ficut pradixim^no iuxta id "qd'erat, fed iuxta id qd illo tpe putabat. Decepifti(inquit) pim médacío;ne dei fentétia acquiefceret, Vi fcías tehoe corporum liberamur: fcd^m illud teftimonium quod male interpretantur haretici: Educ decarcere quomodo nunc pfeudoprophetz pro fupplicio mors it) rogaturt Sed hocloco nozandum, cy Hieremias apfeudo,| propheta paffus iniu, riam: necdum ad{ο[α. :(ἴο fermone domini filet;poftea Yo miffus a domino,audacterar guit métienté,Y mor, tem propinquá nun; cíat. QLuodg in mie. feptimo mortuus eft, qui femper interpre^ tari folet requiem:füb hoc a d demon/. ftrari:fofitan eumd, circo menfe feptimo, mortuum mentient; ut de malis corporis liberaretur: iuxta il/ lud quod(criptum proferunt: Mors uíro. Ἐκ requies, Nos autem nouimus corporacre, dentium templa effe dei:fi tame pirituffan étus siii inillis; τ ΩΣ: XXIX — 2. bec funt &balibiqué ΠΕ lliere/ míae pzopbeta oe bíe rufalé«c. Hacepiítola immolibellus Hiere» mix pphetasperlegar . tos Sedechiz Elaffa δὲ Gamariía mittit in babyloné, ad eos qui εἴ Iechonía δὲ matre eius tranflatí fueranta Nabuchodonofor: ut per occafione legatio; nis regiz,fuum quogi opus ,ppheta comple ret:X moneret opis tráfmigratü quafibia diio fuerát imperata. Pulchreq, dixit:Egref fus élechonias rex,& domina, δὲ Eunuchi, ᾿& principes lude,& cateri;Et,hac dicit do minus exercitui deus ifrael: omni tranfmi» in babyloné:titnó po tentia regis babylonis, fed domini uoluntate tranflati effe uidean£.Et primo ad fenes:deinde ad facerdotes: tertio ad prophetas:quarto ad omné populum dei fermo dirigit: ut , fcd'mordinéatatis, pphetz quoqiad eos qui monebant literz peruenirét. Monet autéeos nó fuis uerbis,fed düizut .&dificent domos δὲ habitent in eis:& plantent hortos fiue pomaría,€ comedantfructim eorüi:accipiantuxores& ge nerent filios δὲ filias: δὲ multiplicen£ ín loco tranfmígratio nis:X non fint pauci numero: quarantq pacéciuitatis liue terrz:ad qui eos traftulerit diis:& oret ϱ eis ad ἀῆπι, Cau |!'fafq»reddens( ait) quía ín pace illius terre erit pax uobis: Hieremiz quia poft breuetempus erat hierufalemfecuty—. racaptiuitas impera£,neaccipiat uxorem, necfacíatfilis 6. Vi& nobis p Apfm dicit: Tempus breue eft: pee y Cu; qui habent uxores,tand; nó habentes fint, Ω d ft "anguftiam temporis habétib? ufus uxori tollitur: quanto propter ἡ magis animam meam; Ῥ 2M ὡς] '.------,. ὮΙ n y^. Cos. Tradidi huiufcemodi Wf EAM: yn N ᾿ gumactiones, p omni imo. d()uos tradidi fatanz, D. utdifcantno blafphe an lloicremiam .. magisnó habentibus neaccipiant imperat? Hocautttotti pracipit uaticiniii pphetale,ncacquiefcant pfeudoprophe/ tis, qui εἰς poft breue tempus in hierufalé redit promitte, bant: fed ut fciant multo fein babylone tépore moraturos: ítautuxores accipere: plantare pomaría: hortofqs fereres siano dones t& Ucra ΗΝ enerarefilios debeat; ϱ Έα.: d nis diuinorum aucterita/ Qdg intulit: πο tiolíte efTe pauci numero. Et quatíte pacé ciuitatís Siue^ ce uerborum, Somnia HN peel fine terrz)ad quá tranftulí uos: orate ,p ea ad drim: quia foresquog et non. .: ΄ Mz:, α΄. ες ΤΣ: audiunt illud fcriptus ín pace illius erit pax.* ἐπ pace illius erit pax uobis. εἴας ἐπίηι dicit düs ΟΧοτοί)— Nic dcdorisfomnium Sobisllad Apoftoli;— trum deus ifrael: Non uos feducantpphetzueftriqui— oculis cuis: neg; der eum cóproba£ in quo..- Ὰ η S.«ας ἡ mitationem palpebris iubet:Obferoigrue luntín medio ueftrü& díuiniueftri:&neattédatisad— PiÓstio ίδιων dE primi omniü fieri ob; fecrationes,orationcs, poftulationeagratia/ bus hotuinibus, p re; ibus& cunctis, qui ἔν in fublimitate:ut quieta δέ tranquillam uitam agamus in ΟΠ pietate& ca(titate.Por to fcdm myfíticos in; telle&tus,po(td; dehie ru(alem.i.ecclefia,pro fomnia ueftra qux uos fomníatís: quía falfa ifti pphe: tantuobís in nomíne meo: δὲ non mifi eos dicit dris. e Quíà hac dicit dris: Cum eeepetint impleri ín babylo; ne feptuagínta anní,uifitabo uos: δὲ füfcitabo fup uos uerbi meu bonii,ut reducamuos ad locü iftü.Egocm eilatedarrogantiz& Ício cogitationes quas cogito fuper uos ait diis:cogiíta, loporis errore depref tiones pacís,& no afllictionis: ut dem uobis finé& pa; tientíam Siue[pem).Et inuocabitis me& ibitis Siue iuxta Symmachum, ínueníctís): δὲ adorabitís me,& exaudiam Kg. anno tranfmierationis Iechoniz,exorfus eft ,pphetarc: qui idemannus regni Sedechiz erat. Porro fc? m Tropologiá pfeudoprophetas eos debemus accipere: qui aliter fcriptu^ rarum uerba accipiunt dj fpiritu(Tanctus fonat. Et diuinos €os,qui coníccturam mentis fuae,& incerta futurorti quafi XXIX apfus loquitur:Simíli ter: δὲ hi(omniantes, carnem quidem ma^ autem fpernunt:quo fa, noctis horrore cir; cüdatur: quib? loqui, tur X apoftolus Ρα lus:Eleuarequid dor; mís:& exurgea mor/ νο 107. "Topo, Pro.6.& Tude.c culant: dominatione. rum mens nequady αἱ. pter ag παν eei uos. Qusretís me,& iínuenietis:cum quzefierítis ineín. ES: K rd e im?:& tradit τ,. M iftus. fum acd μεν τ toto corde ποῆτο, δὲ ínueniar a uobís Siue apparebo Ces SC Run dicitidem Apoftolus: ς uobís)dicit drs.Et réducá captiuítatéueftrá:& congre/ ríntiplerí ínbabylone. fatanzininteritiicar/— nis, ut fpiritus faluus fiatin die dri Et iterti: mare: nó debem? effe fecuri,nec torpétes ocio falut&penitus-defperare,fed primi tdificare domos:nó fuperarenam,fed fuper petra: δὲ cales Exod domos,quales zdifícaueruntobftetrices in Exodo:quiati; -mebant diim. Deinde plantare hortos fiue pomaria:qualé δὲ dris plantauit paradifum in Eden:X pofuit in eo lignum Pro.C uitz:de Qfcriptü eft:Ligntü uitz e(t his qui apprhenderint lbi.4. eam: X qui tenuerit eam, beatus. Tertio accipere uxores, b quarüi una eft(apiétia:de qua fcribit Salomon: Ama illam, δὲ(eruabit te:circunda íllam,& exaltabit te, Etín alio loco: ΠΨΝΙΕΠδ.ἃ. Manc exquifiui fpofam accipe mihí:& amator fa&us fum decorts eius. Nec fufficit nobis una coiunx fapistía,nifi haz beamus X reliqua:fortitudíne, temperantia atq iufticia:ut plures ex eis generemus filios.Filias quocp noftras demus uiris:ut δὲ fidei ueritas quz interpretat in filijs,bonis operi bus copule£:qua referunt ad filias:& opera bona iungan£ fidei fanitati:talefcy filios generates& filias, multiplicemur in numero: ut deftruentes ea quz paruuli funt;& in perfe/ tum crefcétes uirtijaudire mereamur:Scribo uobís patres: quoniiagnouiftis eum,qui ab initio eft:& cum Apfo dica; mus liberís noftrís:In Chrifto em[οί per euangelium ego uos genuíi.C) uxramus quoq pace ecclefize ciuitati& terrae noftre:utad eam redire mereamur: de qua domini iudicio tranflati fumus,ut habitarem? ín confufionis errore.Si ei. illa(ufceperítnos, habebimus pac. Simulq cófyderanda clemétia düi:orare pracepit ,p ínimicis noftris:& brifacere his qui perfequun£ nos: utnó fimus noftra tin falutecon/ tenti, fed inimicorti quoq; quaeramus falute. aT ll2eceim vícít οὔθ exercítuü oeue tfrael: 1/00 voe feducant ppbere vettri C. Prophetas,immo pfeudoprophetas,& diuinos& fomniatores fuiffein babylone; inter eos quos Nabuchor donoforcii lechonía& matre eius adduxerat, Ecechiel pro; pheta teítat[cribés cótra eos:quib? Hieremías quoqp pra cipit nócredendü. Necdum autéeo tpe ᾗ hac epiftola diri, gebat Écechiel in babylonecoeperat pphetare. Hic ei fer, Rio in principio Sedechiz regis tnittit. Egechiel atit quinte cabo uos de uníuerfis oétib?,& de cüctis locis ad quz expulí uos dicit diis. Et reuerti uos facíá de loco ad qué tranfimíerare uos feci, Quia dixiftis: Sufcitabit nobis feptuagínta απ«C. pfeudoprophetis, dí/ uinis δὲ fomníatorib? ueftris, qui uobís uíci num in híerufalem re/ . ditum pollicen£. Nifi enim feptuaginta anni expleti fuerint, Cyro rege Perfarum laxante captiuos, nequady in patriam reuertemini:& turic mea promiffa complebo,ut reducam uos ad locum iftumz Eco enim fcio cogítatíones,quas cogito fuper uos(ait)do/ minus. Se dicit noffe quíd cogitet:illos aute cum fuis pro/ dominus . phetis, diuinis δὲ fomniatoribus ignorare. Futurorü igitur fcientia foli deo competít. Vt dem uobis(ait)tine€ patier tiam.Finem captiuitatis:S patiétiam laborum prafentium fiue fpem futurerüi. Tuncinuocabitis me,& ibiris hierufa7 lem: δὲ orabitis X exaudiam uos. Certe abfq inuocatione & oratione captiuori poterat implere dominus quod pro/ miferat,fed hortatur eos ad preces:ut quod promiffum eft, mereantur accipere. C) uzretis me δὲ inuenictís,cum qua/ Nolitejinquit, credere fieritis in toto cordeueftro:iuxta illud euangelicum: Petite Matth.7, à & accipietísquarite, δὲ inuenictis:pulfate,& aperict uobis, Scdm Anagogen:tamdiu ín fculi huius confufione uería mur: ddiu requiem feptenaríj numeri mereamuraccíperez. δὲ accepta paenitentia deus impleat quod promifit:& redu camur ad locum noftrü ecclefiam. Idcirco enim dominus percutere uifus e(t,ut(anaret: dabitqg nobis finem laboris noftri atqs patientiz, S&nuocabimus eum:& reuertemur in ecclefiam: δὲ orabímus,N exaudiemurqueremus,& in^ ueniemus eum:cum toto corde quafierimus illum:& tunc apparebitnobis, Cuidam feptuaginta annos,iuxta illud interpretant qd fcripti eft: Dies annorii noftroríi in ipfis feptuaginta anni: qui ο fuerint expleti, tunc ad dfim reuer tamur in toto cordenoftro δὲ exaudíamur:& finis fit labo ris noftri atq; patietiz:nunc em in umbra nosoia& in ima gine poffidere. c 4Γ(£treducam captíuítaté veftrá τί, quá emífi oe bierufalé ín babyloné, Hucufqp in Lxx. non habe£: qua afterifcis pranotaui: Cetera em ín quibus uel finguli uerfus,uel paucaab eis prztermiffa funt y/ba, uictus tedío, annotare nolui:ne faftiditi leoétib? faceré, Pollicef auté(ον minus his qui erant in tranfmigratione,cp poft feptuaginta annos captiuitatis redire eos facíat de uniuerfis gentibuss. X. 5&decunétis. Anagos. $s$8296 Commen. IDieronymi liber quínttisE&decunaislocis, ad quz expuleriteos:& captiuitate laxa i / ΙΝ tibus:Ft hoc eos idcirco paffutos: quia uerba jpphetaririn. G $.24.b qui habebat ficus bo; - tapriftinti(tatum δὲ patría recipere.Et cii ego hac( inquit) mea(pontefacturus fim, δὲ certo tempore redituros uos; fruftra decipimini: δὲ putatis uos habere prophetas ín ba; bylone,qui uobis falfa promíttunt.]ta auté fciatis nequadg. uos reditum nunc fpe rare debere: fed aedifi, care domos: plantare pomaria:accipere uxo res:& generarefilios: "& multiplicarí numer, to:& tempus expecta; repromiífum. Audite quid dris loquatur ad Sedechíam, qui nunc regnat in hierufalé: δὲ ad omnes habitatoref urbis eíus.i,ad fratres ue(tros qui noluerunt mez obedire fentétiz, & babyloné migrare uobifcum: qp ποησα captiuitaté poffint εἴ fugere:fed gladio,& fa ie, δὲ peíte moriant. Etponam eos dfi ficu malas: ds Theodotio nas:feciida, peífimas: Symmachus, που mas: quz hebraiceap pellant ὍΣ Ὁ fed fcriptorii uitio p me/ diafyllaba fiue litera αgracum 4' ínoleuit τ΄ ut pro fuarim, legatur fudrim. Q.uó autem, cophin? fiuecalathus nas,primitiuaf babuif fe dici£:ficalter cophi; tius qui habebat ficus malas, habuiffe ficus nouiffimas fcribit. Et perfequar(inquit) eos quí nuncin hierufalé. urbe uerfant: gladio, fame,& peftilentia:ut primi obfidione, cófeftím qui rema, nere δὲ cffugerepotuerínt, difpergan£ in uniuerfas terras:& exéplo fintomnibus maledictionisftuporis,& fibili,& opz probríj:ad quos ego eíjciam eos; quía nó audieruntuerba mea dicit dfis:quz per feruos meos locutus fum ad eos de. nocte cófurges,& mittés:& nundj monere ceffaui,ut imita; rentur uos qui nunc in tranfmígratione fecuro ocio perfrui mini:donec promiffio diii copleat. Vosauté qui mea obe/ diftis fententiz,& regi uos babylonio tradidiftis: audite quz dicturus fim. Etin hoc loco delyrus interpres fom niatruiná cocleftis hierufale:& i ᾶε ,pphetía dirigi fufpi/ catur, qui in huius mundi babylóhia regione uerfant: qd bene fecerint in hac corpora fponte defcendere:& in terra chaldeorum zdificare domos:plantare pomaria: accipere uxores:filios generare:bonifqy operib? reftitui poft feptua/. ginta annos in locii ρω, in coelefté hierufale.Illos aa diis prophetas in babylone. Hac ein dicit dris ad τοοξ. qui fedet fup folium Dauid:&ad omné populü habi; tatoretm urbís huius:& ad fratres ueftros quí non funt eereffi aobifcá ín ttanfmíerationé.Flzc dicit dris exet/ citui:Ecceego tníttam ín eos gladii famem, peftem: & poná cos(i ficus malas:quz comedi nó poflunt:eo qp peffima: fint.Et pfequar eos in gladio,&ín fame, δὲ in peftílétia:& dabo eosinuexationé uníuerfis regnís terrz:ín maledictioné,& ín ftuporé,& in fibillum,& in opprobri cunctis gentíbus:ad quas οσο eíjcíá eos: eo o non audierunt uerba mea dícit dris, qua mifi ad eos. per feruos meos prophetas, de nocte cofurgens, mit; tens:& nó audi(tis dicit dris. Vos ergo audite uerbum domiíni omnis tranfimigratio quá emifi de híerufalem interpretatus eftfudri.» ín babylonem. Flacc dicit diis exércituü deus ifrael ad Achab fila Οοϊία:: δὲ ad Sedechíam filii Maafiz: qui pphetantuobis ín nomíne meo mendaciter: Eceego tradam eos ín manu INabuchodonofor regis babylo; nís:& percatíet eos ín oculis ueftris,Et aflumetur ex eis maledictio omni tranfimigrationi Iudz, qux eft ín ba/ bylone dicentium: Ponatte dris ficut Sedechíam δὲ fi cut Achab: quos frixit rex babylonis ín igne: pro eo cp fecerüt ftulticíam Siue iníquítatem) in Ifrael:& moecha; tifuntuxores amícorum Siue cíuíum) fuorum:& locuti funt uerbum ín nomíne meo mendaciter: quod non mandauicís:ego fum iudex& teftis tlicit dominus, calefti hierufale audirenoluerint,qui eos hortabant,ütad:'.' terrena defcederét:& corpus humilitatis affumerét;& acta paniteritia poft uerü fabbatifmi, locii priftinü poffideret, Haciille dixerit Quz cum audiüt difcipuli eius,& Grun/ : ᾿ nianz familiz fterco/. ra,putant fe diuinaau. dire myfteria, Nofdy qui ifta cótemnimus,. quafi ,p brutis habit, animátibus:& uocant, πκλουσιώτας: eo dd? inluto iftius corporis mus fentire cceleftía, a« IDec oícít ofio exu, ercítuü peus(írael ad acbab füiuim colíe«C. Aiunt hebrai hos effe praíbyteros,qui fece/. rint ftulticiam ín ifracl. & moechati(unt uxo/ res ciuíü fuorü:quorü uní loquitur Daniel: lorum:'&alteri:Seme Chanaan,& nóluda: fpecies decoepitte: δὲ cócupifc&tia fubuertit €or tuii, Sic faciebatis filiab? ifrael:& ille me: tuentes loquebantur... uobifcii: Sed non filia tatem ueftram.Q.dg ppheta nunc loqui£; Etlocuti funtuerbum in nomine meo méda citer, qd nó mandauí eis:illud(ignificari pu tant, qd miferas mu: lierculas que circüfe/ runt omní uento do/ &rinz: fic deceperint, ἅ dicerenteís: quia de tribu erát luda, Chri, ᾿ ftum de fuo femine εὖ generandum:quz illectze cupidine prabebantcorporafua, quafi matres future Chrifti, Sed illud quod ín prafentiarii dicitur:quos frixit rex babylonis in igne:uidetur Daniclis hiftoriz contraire.Ille e aíTerit eosad fententià Danidlisa populo effe lapidatos:hic vo fcriptum eft ῳ ftixerit eosTex, babylonis in igne. Vnde&a plarifqpac pene omnibus he/ brais;ipfa quafi fabula nó recipit:neclegitur in fynagogis éorü. Q.ui ei inquiunt) fieri poterat,ut captiui lapidandi principes& ,pphetas fuos haberét poteftatécEt magis lioc effe ueri affirmat, cy fcribit Hieremias, cóuictos quidé eflé prefbyteros a Daniele: fed latá in cos fentétia arege baby/ lonis:qui in captiuos utuictor€ diis habcbat imperium, Q.uanti& denoftro grege fimiles Achab δὲ Sedechia;pro/ phetant in nomine domini mendaci:& faciunt ftultíciam in ifracl:& moechant uxores cíuiü fuorü:qui in cadé ες fix funt urbe generatiequos uerus Nabuchodonofor friget Etad. conftituti, non poffi;'- Tuda fuftinuit iniqui/ H :] x] :] Inueterate dierum ma Dsíugf li Dui ῇ DN in igné peccati, dicéte Ofee propheta: Omnes adulterantes Οι Bun quafi clibanus fuccenfus a coquéte.F oclix qui tollitiugum Τίτον i ab adolefcétia fua δὲ fédet folus: quía amaritudinerepletus lbàm iy tem qui noluerint ,ppria uoluntate ad terrena defcendere: hzc paffuros,qua dris Sedechize δὲ eius populo cómínat: Qui noluerint imitari fratres fuof;nec uenire in babyloné: qp mittat in cos gladiü,& famem,& peftem,hoc eft,rerii om, nium penuria:& ponat quafi ficus peffimas, qua penitus. comedi nó poffunt: δὲ perfequa£ eos gladio fempiterno:& detin uexatione uniuerfis rcenis terra:quo fcilicet nequads homines, fed demones fiantaeriz poteftates:& fintapud cunctos angelos qui prafint fingulis prouíncfjs ín maledi/ étioné& in ftupore,& in fibilu,& in opprobriü,cüctis gene éft: poteftqs dicerc cii Dauid: Non fedi in cócilio mialignan; Ῥό 4. tium:& cü inic] gerétibusno íntroibo. Q.d'3 intulit nunc pphera:Ego fum iudex δὲ teftís dicit diis: hunc habetíe/ fum: Hacqua dico de duobus pfeudoprophetis qui lo quuntur uerbii in nomine meo mendaciter, quod nó man/ datieram eis, nequad? opinione cognoui: fed ipfefcio uera εἴτε qu& celare nemo poteft,nec effugere mei iudicij Ns πω Φο, Q8 £d. τς tit. uasliteras ο accepiffetfophonias, facerdos,àd cuius C . fpecialíter nomen fcripta erát:legit Hieremiz,quodamodo 'fueeillans eum:& ἱρία increpans lectione, quare auderet iri zin IDicremiamn XXIX A à(L£tadfeincíam nedamítem oícea«c. Serieías de Toto «αὐτὰ neclami,qui interpretat torrens,cum rege Iechonia ductus "219 fueratin babyloné:& prophetabat populo médaciter,eo cp celeriter effent hierufalem reuerfuri.Fuiffe autem eum pfeu .babylorem talia fcribere. b€pt£t factum eft verbum ofií * doprophetà,fequentía Hieremiae uerba demonftrant: Hac dicit dominus ad fe; meiam neclamité, pro [τ ψ prophetauituo/ bis Semeias:& ego nó mifi eum, μα igitur - Hieremias ad eos qui érant ín babylonelite/ tas miferat dicés:Edi/ ficate domos& habi; tateplantate hortos& comedite fruci? eorü: accipite uxores S ge^ rierate filios Et poft alía iunxerat: Nó uos fedücant propheta ue ftri qui funtin medio ueftri, δὲ diuini ueftri: Ac deinde:quía iíti fal (ο prophetàt uobis ín nominemeo,R& nó mi jeos dicit dris:intelli/. ens Semeías fub có; muni nomine pfeudo : prophetarum cótra fe, fcriptum:mittit literas Rierufalem ad Sopho/ niam fili Maafiz fa; cerdoté:& ad reliquos facerdotes contra Hie remiam:quare non ín crepe£ a Sophonia ία’, '€erdote: cuius officíti. eft difcernédi inter ,p/. n phetas: qui fpiritu &o loquatur, qui con trarío:& recludi iubea tur ín carcerem,ut mé dacíj fui poenas luat: & populü ultra fupplà s Ecád(emeiam neclamiítem díces: Εεαώ fequitur: Hec di cit domínus exercituum deus ífrael: Pro eo φ mifi fti in nominetuo librosad omnem populum qui eft in híerufalem:In Lxx.non habetür, Rurfumqs addidere de fuo: Non mifi teín nomíne tmeo.Ft confequenteriuxta ordinem: Et ad Sophoniam filium Mafia: facerdotem:Ft iterü dehebrzo& ad ores facerdotes: ac deinde hiftoria texit: DDo mínus dedit te facerdotem pro íoíade facerdote: ut fis dux Siue preceptor& epifcopus)in domo domini fup omnem uirum arrepticium δὲ prophetatem: ut mittas eum in neruá δὲ ín carceré Siue ín cuftodíam& in cata/ tecten quem Symmachus ud xAop, Aquila ipfum uerbum hebrai cum pofuit ΦΑΝ. Ec nunc quare nó increpuifti Fieremia. anathotité, quí pphetat uobís.Quuía fup hoc mífitad nos ín babylonem dicens:longum eft: xdificate do; mos δὲ habitate:& plantate hortos& comedite fruc? eorü. Legítergo Sophonías facerdos librum iftum in “δ΄! s e auribus Híeremiz prophetz;Et factüm eft uerbü do;. miniad Hieremiam dícens:Mitte ad omnem tranfmi/ grationé dicens: dicit domínus ad femeíam necla mítemipro eo g» pphetauit uobís Semeías,& ego non mifi eum:& fecit uos confidere ín médacdo:Iddrco hac, dícít drs:Ecce ego uifitabo fuperíemeiam neclamítem & fuperfemen eíus. ING erit εἰ uir fedens ín medío po/ puli huíus:& non uidebit bonum qd'ego fadam popu lo meo aít dominus: quía prauaticatione locutus eft ad βλίετ οι oíceno:2P»ítre ad ocm tráfimígratíoné oícéo: [λες oícít οσο ad fe7 meam neelainíté«c. Pfeudopropheta Se /: meías uere rieclamíi/ tcs,qui de torrétealie/nas& turbidas aquas fumpferat,irafcitur có/ tra mendacium fuum; ucra fcripfiffe Flierez miam:& ad fophonia facerdotem mittit epi? ftolas: cur aufus fit;p/ pheta fcribere ueritate: & cupit εἴ recludi in: carcerem ne loquatur; Sophonias quoq pro. phetam latenter accu/ fat dum legit epiftola mentíentis:& accufa/ tionem eius habere fe iactítat, Cüuato magis. fceleris rei funt,qui de ' fendunt. pfeudopro/ phetas:€ mentientes fouent:& ad aliorum male inuenta, fua fa; ciunteffe peccatac Au; diat itaq: pfeudopro^ pheta, intelligat facer. dos quid per eum& ipfe audire mereatur: Hac dicit diis: Ecce ego uifitabo fupcr Se; meíam,Hoc dominus lequitur, non prophe pheta, qp uifitet fuper Semeiam neelamite, non ín remedii fed iri fupplícium métientisz pRegir.d tare defiftat.Ioiade(a7 &rdos fuit,quí Ιοίας v.para.5 poítiterfectione Atha iuxta illud qd fcripti e(t: Vifitabo ín uirga 5,88€ iniquitates eorum: 8 aduerfus domiflum. lizimperium tradidit:— & interfecit facerdotes baal. Hoc eftergo qd? fcribit: πα’ renon imitaris Ioiadem facerdotem δὲ interficis Hieremia pfeudoprophetàeDominus enim te pro Ioiade conftituit: ut habeas curà tépli:& pracípue difcernas qui fancto fpi "loquan£,qui darmoniaco. Difcretiones aute fpirítuii diui/ VIof,4,a n e(Te gratíz:& Apoftolus memorat. Cur inquit nó incre/ uifti Hieremià anathotite OQ, d' ipfe merebat quafi pfeu/ dopropheta,refert in prophetam:& prauenit mendacio ue/ Luc,1é; b ritatem. Vnde€ prudentiores putantur filij tencbrarum ft [ῆς lucis in generatione hac. Nobifqy agentibus patienter δὲ expectantibus miferorü falutem,praueniuntharetici, S nos fuo appellant nomine, ducentes οδοί caecos in foueam. Mifitiinquit,ad nos in babyloné,dicens:Longe eft. Hoc eft omne qd dolet:quareaduerfum fuum mendacium Hiere/ mías fcripferit ueritatem: longe effe reditti:& poft feptua/ gintaannos redituros in hieruíalem:unde debereeos adifi care domos:plantare pomaría,& comedere fructus eorum: accipere uxores:& facere filios,qua prateritus fermo narra in flagellís peccata eo/ rum.Nec folti fuper pfeudoprophetam uifitat: fed& fuper emen cius, οἶλοσ difcipulos quos fuo errore decoepit. Non erit inquit uir fedens in medio populi huius. Delea£ de fan &orü cócilíabulo ftirps peffima:necfedeat in medio quiefcé tium:qui cum ftantibus ftare non potuitinec audiuit illud. Gi ftetilfet in fubftantia mea, Οὔ dominus perfectionem uirtutum omnium finito feptenario tempore promittat: ille non uidebit bonum quod(ibi in prafenti tempore uendi/ cabar. Hoc autcm totum fiet, quia prauaricatíoné locutus eftaduerfus dominum, ut diceret iam foluta peccatorum captiuitate: reuerfuros effe in híerufalé: quibus Apoftolus cóminatur:Tam faturati eftís:íam diuites facti eftis: fineno bis regnaftis:& utinam regnaretis ut& nos regnarctmus uobiícum. e M quM Cómmentaríj quinti in Hieremiam pphetamfinis; Z a4 i DIVI aplí Pauli:qcquíd populo ifracl carnaliter repromi uo IRolixítas uolutmínis Hietetniz prophetz;uincit noft ; luiter,tamen multa dícamus, Vnde δὲ prafens fextus ἐν 9| mia, repromifflones myftícas cotínebítiquas iudari eid confumatione tnüdi effe complendas: necdum eni HIERONYMI PRESBYTERI IN SEXTVM CO TARIORVM HIEREMIAE'AD EVSEBIVM PROEMIVM MMEN rutn propofítum:ut cuis bre liber cómentariorü in Hierey putant& noflri iudaicantesig m fub Zorobabel poffunt ex, M INos autem fequétes auctorítatem apoftolorá δὲ euangeliftarü δὲ maxime ttít:ín nobís fpialiter copletü effe moftramss hodicq; coplerí:nec ínter íudxcos& chriftianos αἰ aliud effe certam nifi dam?chriftá dei filii repromiffum:& ea qux funt futura fub chrifto pléda dican£. Qui iit chriftü ueniffe iá credím9; expleta doceamus,INofcy efle filios abrahá de qu hocut cá illi nof. Φε :a tiobis expleta;ab illis ex; neceffe eft ut ea qua: füb chrifto futura dint ibusfcriptum eft:Potens eft deu y e lapidib? iftis fufcitare filios abraham:ad qué facta eft repromiffio:Et ín femine tuo benedicentur omes gétcs. Quá bridictionéuas electionis ín chrifto expletá doces: femíne quí eft chriftus.Ora icitur frater Eufebi dominum ícfu fpiritus gratía quo aliorum prophetariü,& ργαείρας Efaiz repromiffiones ctíá huíus pphetz explanare ualeamus. maieftate fenfuum profundiflimus eft, COMMENTARIORVM HIERONYMI: ; IN HIEREMIAM. PROPHETAM E pletas conuincete. LIBE Eel Br ΤΕ Bins lone pfeudoprophetis cito populi qui cum lechoriia. capt? fuerat reuerfuri:& Anania fi lio Acurin hierufalem eadé pradicante;Hie/ remías propheta& il4 lud quidéfuturüi affe; ruit:nó intra bienniti, ἘΠῚ} mentieban£, fed finitisfeptuagintaan/ nis, Et nüc iubetur in libro fcribere.& me; moriz traderequa do -.. minus uétura prenü; Gic. Ex quo manifefttüi eít,nequad uicinii τῶ pus effe uaticint, fed multa poft tépora hzc explenda:quado ifrael & iuda reuerfuri funt in terrà fua:& ipledü il Fcech37. d lud qd'Ecechiel pphe.. tauit:duas uirgas fibé pariter copuladas:& imperaturi dauid re; Ibidémg C cverbü qà factíi eft ad Iloferemíá a fio ! oícte: bec oícít οὔο oeue(frael:€»críbe cc, ΙΟ ο: gem:de quo feribit: Et ferus meus dauid rex fuper cos:& paftor unus erit omniü eorü.Si quid igitur in illa ,pphetia diximqus:étiam in prafenti loco intelligendum eft: prafer/ tim cü eade& eo tepore Ecechiel ín babylone:& Hieremias in hierufal? ,pphetauerint. b ΔΓ ΡΣ bec verba ᾧ locutus cft ote ad íírtz ad íudá:qiti becoicit efie: vocé terrozía«€, Pri Γη triftia annüciat, ut poft malop: magnitudine,lata fucce dàt. Grarior qppe eft fanitas egrotatióe depulfa:& doloris. magnitudo,in magnitudine uertit gaudiose. C) ᾧ αἷε dicit, hoc eftstatus eríttimor,tataqp formido:ut fugata pace,bellis & fanguie omia cópleant:&uíro adueríarios dimicare) muliebris RSEXTVS parics ilía lübofcqscótineat. Qcverbum οὔ factá eft ad Hieremíá a domino dicens: hac dicit ds deus ifrael,dicens:Scribe tibi omnía uerba quz loautus fun ad te ín libro. Ecce ei dí esueniunt dicit dris:& couertá conuerfioné populi mei ifracl& iuda ait 4Π5:8ζ cóuertá eos Siue federe facia) in terra quà dedi patribus eorum,& póitidebunt cam, » Ech&cuerba quz locutuseft diisad ifrael&ad iudam: qm hac dicit dris: uocem terroris Siue timorísyaudiui; mus:formído,& non eft pax.Interrogate δὲ uidcte fi ge nerat mafculus. Quare ergo uídi omnis αὐτί manum fuperlumbos fuos quafi paríétís:& couerfx funt uni; « uerfzc facies ín autuginé? να qüía magna díes illa, nec eft fimilis eius:tépufq, tribulationis eft iacob:& ex ipfo » faluabítur. Et érit ín die illa aít dris exercituum: conte; ram iugü eius de collo tuo,& uíncula illius difrumpam: δέ nó driabunt eís amplius alieni: fed feruiét Siue opera bunt)diio deo fuo,& dauid regi fuo qué fufcitabo cis, bp Tu ergo gum eítié oe collo tuo: víncula eit Dauid: cuius€ euangelium meminit,daturum feno; bis üt fínetimore de manu inimicorum noftrorum libera ti feruiamusillí.In fanctitate& iufticia coram ipfo,omni/ bus diebus noftris.) uomodo enim primus Adam& fe , cundus Adam fcribunt iuxta corporis ueritaté:fic no dixi Είπε ἐπ feminib?: fed in m chriftum:ut eodem labore δὲ interpretati fumus; Qui quantü ín uerbís fimplex uidet& facilistantüia s ᾗῷ(Arti ppríü eft cótra tímor obtineat: manufgy nequadf ad arma, fed ad renes tenédos cóferát:jfi(i mulier | Vii& cüctorü facies uertent in. auruginépauoré cordif,uult?pallore teftátef.Q) uida hüclo οἵ fcdm Tropologia i. fic interpretant:utpu, tét illud teftimoniü:A timore tuo dfie cócoz pimus δὲ parturiuim?.« δὲ peperim?:fpim falujtis tuz fecim" fup ter/ rà:& illud aplicii in d dicit:Filioli mei deite Gabe rüparturiodonecchri—— ftus formet in uobís; huic exéplo cóparariz qd manifeftü ὃ noad terroré,fed ad gaudii: prinerecii pris fcriptu ra uaftatióis ifr?& rui. na tempus fignificet, c 4 Oc quía magna Ὁίεσ illa neceft fimilis eiue«&, Pradícit tép? ὦ miferize,ut inferat tép?^ gaudij. Cü ingttanta pracefferint mala, ut, deloruirorü omnium"' dolori parturiétisfoe/' mina cóparet: tí tép? tribulatíóis iacob,hoc eft populi dei:mutabí: tur in ,pípa:& ex ipfo ες quoq faluabi£ fubau dítur tempore:de quo fermo procefferat.Jacob autem ἀπο) decim tribus intellige:que nequa füb Zorobabel,ut non nulli falfo putant:fed de euangelica uocationefaluate funt, Ὁ dL terit in cíe illaaít vominue exercíruum: conreramig (liue oífrumparm«c, Tte δὲ dauid ὁ disatg Eat). Lucg. --... S jn IlDieremíam . diisatdpfaluator:qa iuxta carné ex Dauid,totü in eo fancta Maria conferéte quicqd fuit ex ftirpe dauid, δὲ habéte origi nem atq cóceptü de fpiritufancto. C) d'qp ait: Conterà iu/ £3, *hon quarent, facientes contra Apoftólum,qut quarebat 2. συνε credentes,& non ea qu& erant credentiti. Plaga enim inttmní ΄ ci percuffi te,caftigatione crudeli. Aliter amicus,aliter inimi. xxx yo. 199 wo gum eius decollotuo:& uinculaillius difrumpa:Non du^— cus percutit:aliter pater,alitcer hoftis, Ille cedit ut corrigat:. ἐν bii quin fub typo nabuchodonofor de diabolo fentiendüi—. i(te percutitutoccidat. Vnde δὲ propheta lachrymabiliter. 03.657 Tj, fit. a L£uergonetí dicit: Dominenein fu. P9'^97. : eae ferue me? íacob a, XS"ET.. Foretuo arguas me: TS MofioteHacmo*| ergo netímeas ferue meus íacobaitdiisneqy pa— nec in ipa tuà corri; ΓᾺ tin Lxx. nó hir ueas ilrael.Quía ecce ego faluum te facíam de terralon Bus ΜΥΣ fà: Tm& in plari(cp codicib? 1: 4i: z MA] ἐς um eft:quía propter. y uulgatz zdítiois fub ginqua:& femen tuum de terra(ΡΟ eorum: multitudinem iniqui? hi aftenfisde Theodo, reuerteturiacob& requiefcet:& cunctis affluet bonis: fas τὰς; dura fd Í T- tjoneaddita eft, Polli z or- ort ἐπ Γρ ir dn ut peccata tua(2 d qi | ἰώ faauemíermodai, Cono tit qe formídet:quonià tecü ego famait diis,ut TAM WERE Jd nus δὲ familíarem uo faluetmn te.Facíam ením confumatione ín cunctis gen/ masfupercontritione imi eat feruum fuum ία’::;; TOR ó faci 3: tua:ínfanabilis eft do? iyi e nm m tibus ín quibus difperfi te Te autem nó faciam in Con, Run d T Nil bamlaac&Mcobuo fümationé/fed caftigabo Siue erudía)te ín iudicio:utriO^ dineiniqtatis tuz: in. lus: quse ies ΤΗ ᾽ αδί αἰαξεατίς innoxius Siue& mundans nó müdabo te. τὰκ τῷ Tere eu S S quo altj pro/; A γα la P v E EN dici£, p» ἡ μόλοι ecd ofi Pau b Qüia hac dicit dris: infanabilis fractura tua: peflima| pa multitudin? iniq. πο M deu i c7 ΜΗ ": gm Tof lus in principio epifto τ farum fuarum hoc εἰ’ "tulo eloríatur,ut duce '& decem tribus:id eít duodecim fciant fe de "terra longinqua effe * faluandas:& foluen/ dam captiuitatem red " dendamgp pacem:& .. omni eas replendas : abundantia: iuxta il/ .. 4 ludqd'in palmo di/ m y phnnb citur.Fiat pax ín uírtu te.tua: X abundantia in turribus. tuis. Hoc " autéerit quía prafen/ "ία domini perfruen/ " tur: quando& gentes iaduerfarie qua. eos "€xperant difperibüt: &iíti liberabuntur ex plaga tua. Non eft quí iudicet iudiciá tuum ad alliean dü: curatíonum utilítas non eft tibi. Omnes amatores. tui obliti funttui:tenon querent. Plaga ením ínítnici petauffi te, caftigatione crudeli Siue forti);ppter multi tudinem íníquitatís tuz:dura facta funt Siue multipli; cata funt)peccata tua, Quid damas fuper contritione tua?Infanabilis eft dolor tuus:propter multitudinem iniquitatis tux:SC;ppter dura peccata tua feci hxc tibi. c Próptetea omnes quí comedunt te deuorabuntur:& uniuerfi hoftes ταί ín captiuitatem ducentur:& quí te uaftantuaftabuntur:cunctofqy pradatores tuos dabo in predam, O bducam enim aicatrícem tibi τδζα uulne/ ribus tuis fanabo te dícit domínus.Quuía eiectatn Siue difperfam)uocauerunt te fion. Flzceft quz non habe tatis tuz& dura pecca ta tua:& qui ícribe/. bant principio addi^ tum putauertit. Et eft fenfus: ut inimici te cederem caftigatione crudeli, fecit multituz do iniquitatís tua,& dura peccata tua:quae fanari non poterant: : plaga percuterem,&. nifi mordaciffimo pul. uere€ ardenti caute; rio& ferro acutiffimó quo putrídas carnes δὲ infanabiles ampu. tarem: Et tamen pro; pter multitudine ἰπίᾳ tatis tuz,€ dura pec; cata tua feci hac tibic. non mea uolütate;fed "Fun Rex» bat requirentem, Hac dicit dómínus. Ecce ego(οὔ! aod: / Omm (ν΄ ΤΩΝ * gétibus. Docet nequag paenz,fed e; ' ruditioni traditos, ut metaphoram ad híerufalem: quod dei iudicio peffimeuul/ nerata fit: nequadj alio nifi ipfo qui percufferat poffit cu/ - rante fanari.Non cít,ait dominus, qui iudicet iudicili tuti: : n« altiffimo uulneri ualeat cutécicatricis obducere, Quo ciig teconuerterís,utilitas non eft tibi:quía offendifti eum qui uerus δὲ folus eft medicus.Omnes amatores tui oblití funt ταί εἰ(acerdotes uel principes,aut certc angelorü prz fidia: quibus priufdj offenderes dominum vallabaris.Te uertam conuerfipnem tabernaculorum Iacob:& te; ctis Siue captíuitati)eorum miferebor.Et zdificabi/ medicina ratione co/. géte.(ΑΓ[ozopterea eminee quí comedunt. iudicaretur quafi pro/ eis:. 2e. teoeuozebüturiz vent, Rie priinon pderentqua—turcíuítas ín excelfo fuo: δὲ templum íuxta ordínéfuü| perfí bottes tuí ín οα΄ "2-6 fialieni.CLui enim nó::: í(1. btíuítaté oucentur ec. RS ilem fundabitur. Et egredietur de eis laus νι εν Pub Zorobabel hec eft:hoc eftpreiudica^—-: ΣΕΝΑΡΙΟ. en cognofcim?, αἴ mus tusininteiitü.O!uod—.-:; affyrios, hoc eft, Nini^ Ls auté intulit: Vt non tibi uidearis innoxius,(iueiuxta Symv πο uaftauere babylonif atcp chaldai: δὲ rurfum babylo? nci' machum;& mundans non mundabo te:ucl iuxta Aquilà;^ nios δὲ οπαϊάσοσ:πιςάϊ,Ρετία ο cocpertit,& babylon déftru [^ us€um te erüdiero per iudicium, nequadb innocétem faciam:— ctaeft. Tunc fion coepit habere dominii requirenteti δὲ ob; rit: illud fignificat,qd! omnis mundus indigeat mifericordia^ ductaeft cicatrix uulnerib? illius:&(απαῖα eft a plagis fuis: ἡ dii:& nullus dguís fanctus(it, fecurus pergat adiudicem:^ qd plenius atqp pfecti? coplebi£ in chrifto. Ὁ«T Il2ecoícít d€ótranoua ex ueteri h:refim, qua putatiniftofzculo& in^ Offes£cceego couertá couerfioné rabernaculo:fi íacob«cs. ΠΝ" iftacarne mortalí,anted? corruptiuü hocinduaticorruptior^ Q.uorum typus praceffitin Zorobabel δὲ Efdra: quando vip nem: mortaleinduat immortalitatem: perfectionem effe^ reuerfus eft popul?,& coepta eft ardificari ciuitas in εχοοῖίο. 'inquodi:& omnes fimül iuftum poffe implere uirtutes, πο: templiqp obferuari religio: catera qua ipfius Efdra- d b d[€uíabec oícít oie: ínfanabilía fractura tua:peffümg^ uolumine contínentur.Plenius auté atq: perfectius ín diio plaga tuasnon eft qui(udícet íudíc(um τοῦ ce. πα ad f, Ῥω faluatore apoftolifcp completü eft: quando edificata ὦ}——— η δοιο ά ciofam raulierem loquitur: cui fupra dixerat: Caftipabo te— vitas in excelfo fuo:de qua fcripti cft: Non poteft abfcondi Maii, s. b in iudicio,ut nontibi uídearis innoxiusfiueinnoxia:& per— cíuitas quaeín monte fitaeft: δὲ templum iuxta ordinem fuum;cerimonia(qs fundatum: ut quicquid in priori po» pulo fiebat carnaliter, ín ecclefía fpiritualiter compleretur. "Tunc egreffa eft laus fiue gratíartiactio: Hoc enim fignificat ὦ TY ut omnes apoftoli dicerent: Gratia uobis δὲ pax. τ- οι, . Voxqludentium,non illo ludo quo máducauit populus Exo52.5 & bibit& furrrexitutluderet:fed eo quo cora arca domíni lufit Dauid.Et multiplicati funt& non imminuti:uttocus Re 4 érbis crederet ín dim faluator&:& glorificati funt,ut iplere£ τα(εμριᾷ 'P$.85,a qd fcripti eftrGloriofa dicta funt de te ciuitas del Fuerütqy E—fijeius:hoceftapoftoli ficut fuerüta principio, Abraha,& Ifaac δὲ Iacob,príncipes generis ifraclitici. Tüc uifitauit diis aduerfum οὓς q tribulauerüt populi deiaduerfarias videli cet poteftates.Et fuit dux eius ex eo:Haud dubitiquin diis δὲ faluator fcd?m car; nem ex genere ifrael. Et princeps de medio: eius ,pductus eft. Ap; plícauít eum pater ad fe& acceffit ad ed: ut Tob.4.b diceret fili*:Ego ín pa; Έ tre, X pater in me:quía nullus pót ficcor fuü applicare deo, nec ita ut filius patri effe con; iunctus; Ὁ ἀφ dicít iüxta Lxx. Eteritis mi hiin populum, ego ero uobis in deü:: cer; nimus opere cópletü ex ptein ifrael;& ex to to in gentiii multitudi ne, a«€cce turbo ofií furo? caredíéo cc. Turbo furoris dii& procella ruens atqpte/ peftas,requiefcet in cà piteeop,uel damonü' uel cog qui dei filium blafphemauerüt:& nó auértet ira indignatio nis fuz, donec faciat & cópleat cogitatione cordis fui:& circüdet exercitu hierufalem& penitus delea£. 0 οὖ autem artifex non po teft intelligi nifi opere completo: nec medicí na iduftria nifi poti: fuerit fanitas confecu: ta: ita cum-euerfiofue: rit híerufalem δὲ prio, ris ppfi abiectio: tunc intéllieent credétes cp repulfio iudzorü, no; ftra falutis occafio(it. Ca. XXXI c HEB,[ας dicit dóminus: Zommcen.lieronymi liber fetus. Et multiplicabo eos& non mínuentur. Ο ucdq fequit: Et ἐν μὴν eos δὲ rion attenuabütur: in Lxx.nó habet: Et erüt;inquit.filij eius ficat a. principio:& coctus ei? co. ram me permanebit:& uifitabo aduerfum omnes quí. tribulant eum,Et erit dux eius ex eo:& prínceps de me dio eíus pducetur.Et applicabo eum δὲ accedet ad me, Quis ením ífteeft qui applicetcor fuum:ut appropíny quet míhí ait οτί’ Rurfumq δὲ hocin hebraico nó habe£. Et erítís mihíín populum δὲ ego erouobís in deum, 4 Ἐκ turbo domini furor egrediens: δὲ pcella ruens, in capíteímpiorum conquíefcet. Non auertet iram indi/gnationís dominus:donec facíat δὲ compleat cocitatío nem cordis fuisin nouiffimo dierum intellieetis ea. NNtempóre illo dicit dominus: Ca. XXXI ero deus uniuerfis cognatíonibus ifrael: Siue gene . ti ífracb:& ipfi erunt miíhí ín populum... SEP. Sic dicit dominus: Inuenit iia ín defer;| Inuenicalidum ín deferto topopulus quí remanfe/— cum-hís quí períerant cla. rat gladío:uadat ad τε! dio. Ite& nolite interfice/ quíem fuam ifrael. re ifrael,! ο Lónge dominus apparuit míhi Siue ei): δὲ in charitate perpetua dilexi tezideo attraxí te miferans. Rurfamqg zdificabo te,& dificaberis uitgo ifrael: adhuc ornabe rís tympanís tuís Siue aflumes tympana tua):& egre/ dieris ín choro ludétiü:adhuc plátabiguineas in mon; tibus famaríz:plantateplátatía δὲ uíndemiíate: etenim dies ín qua damabunt cuftodes in monte ephraim. Surgite& afcédamus in[ίοη ad dominü deü noftrá. mano remanferát gladio:uel certé iram furoris domini tuerat euitare, inuenit gratia ín deferto eentii; ut intratüt bàrationü in ecclefia faluef: unde uadet& inuenietrequie fuam ifrael:quá femper fperauerat:quà A miferant uaticiniaz Porro iuxta L. po/ qui ei prophetarij pro»; xx.hac intelligeritia(fts Dominusinuenit qa. lidos αἴξ uiuetes apo. ftolos& focios eorum. in deferto gentiti inte. ἐὺς q infidelitate fua interfecti fuerant, nec. habebant caloré uit: Vndepracipiturange lis€ his quiin mini7. fterío dei funt,neom,. nes interficiantneifrl penítus geleatur:dici, turcp eis:Ite& nolite interficere ifrael: Sint: aliquí quí uiuat:Sint q caleantardore fidei; fint qui frigus infide, litatis δὲ mortis effu/ giant, quos'domínus, inueniatín deferto,«ὦ Ὁ(LZ orgeoficappa. ruít míbí fiue ei: ctm. cbarítate ppetua oile/ Kíte«C. Ο uiaoffende rat ifrael dominum,& dixerat: Nó habemus, regem nifi cafaré: Et: Venite δὲ interficiam? eum δὲ noftra erit hz. redítas:& longerécef. ferat a deo: propterea dominus po(t multi tépus apparuit ei:non tépore Zorobabel δὲ Eídr&, poft rurfum capti funt: fed in char ritate perpetua dilexit eum: que nullo fine delebitur. Et attraxít eum miferás.Nequá 4p enim merito, fed claemétía faluatus cft, Rurfumqpait:Edificir bo te, δὲ«dificaberis Marti un JE. Ἰοῦς| H ) mw “ἃ uirgo ifr. Hoc pprie. intelligamus in ecce. fia.Delyrant enim qui 'auream atqygemmatá fufpirant hierufalé fuam auaricià in myfterio urbis diii con. fecrantes. Adhucornaberis tympanis tuísut canas dioin ecclefijs: omni in te malorum operum carne confumpta.Et egredieris in choro ludentíti cum gétium turbis: plantabis uíneas in montibus famaria. Nequadj in uallibus& hu; milibus locis fed in montibus famaríz:qui poft captiuitaté populi ifrael ab alienigenis poffeffi funt:quibus dicit:planr. tate plataria€ uindemiate, Τῆς fuit dies ἀπί ἵπ qua clama. uerüt cuftodes apfi uidelicet& apfici uiriin mote(παῖ,—| i. δὲ in monte ephraim:quorü alterü cuftodiam: alterü uber; fol^. tatéfonat.C) uid uero dicüt cuftodes famariz: immo quid exei ἀν. clamátin móte ephraim:Suroite q iacetis:humilíarelingte: 7 5" uictimarü hoftías fpernite:Sacrificiü diio fpüs cotribulat. Aícédam? in fion:hoc ξίῃ ecclefia ubi cft fpeculatio& intuí god κ : tus dei. Οὔ fuerim? in fion imo afcederim*adea,acédu— mus pariter ad drim deü noftrü. e([€xuía bec olcit ofa: f rultate ínletíc(a íacob« bínníte«c. Significater nótotus faluat ifr?) fed relíquiz ifr:pracipiéte dio αἰ dicte: Exul tate ilzticía q cítis de iacob:& hinmite,ad caput gétíü referé tes cücta: qa cauda qndà χία δίῃ caput.Per mate Ran ἃ ^h tempoze iL e( ἡίᾳ hacc dicit dns:Exultatein[α-είοία iacob: δὲ hinnite lo oícít oie ero s ia contra caput beue vníuerfio:. rs cognatíoníbus; ffrael τῷ. Nifi cogitatio diti fuerit impleta, δὲ furor eitis τε’ quieuerit fuperimpíorii caput:uniuerfitatis domínus,cog/ rationibus ifrael deus effe non poterit. Hoc atitem dicit re; liquíis,qua faluz factz funt. Q) d fiopponit nobis id qd dicti eft: Ero deus generi i(rael:fiue uniuerfis cognationib* ifrael:affumamus exemplum,Si filij effetis abrahas,facerez Iob.8. e tis opera patris ueftri,Et Aptus(cribit: Videte ifrael fcm MO. carmem. Ex quo docet effe alium ifrael fcm fpirità.Illeioi/ tur ífrael eft, qui mente cernit deum: fiue re&tiffimus do/ mini eft: δὲ huiufcemodi ífrael erit populus dei. c(pec oícít oomímie: 3nuenít aratíam ín oeferto cc. Ridicule lati ' nicodicesin hocloco,ambiguitate uerbi graci, pro calido lupinos interpretati(πησργαςΏ eir θερμὸν utriicp fignificatz Q.uod δὲ ipfum nó habetur in hebrzo, Eft enim fcriptum. Tn qd Aquila; Symmachus. δὲ Theodotio x&pp,hoc eft, gratiam interpretati funt.Soli Lxx.pofierunt calidum,pu/ tantes ultimarn literam Ὦ effe. Si enim legamus m per li teram Y, gratia dicitur: fi per calor interpretatur. Eft auté. fenfus inxta liebraicum. Cum populus iudzorum qui rho Ἶψ. UNS zin IDicremiam /* dicite. CLuid eftillud qd' iubetur dicerecSaluü fac domitie populum tui. Ο uem ρορυίϊς Vtiqy reliquias ifrael: quee m.9 f(- 2m electione faluz factz funt. Dequibus& Paulus affu Íà; 1^€ mes reftimoniü E(aizeloqt:NIfi diis fabaoth reliquiffet nó bis feme ficut fodoma facti effem^:& ficut gomorra fimiles fuiffemus. a[cce ego adduca eos oe ter raáquíloníe τ cogre/ gabocoe ab ettretmío terre. ἀφ fequitur. *3uíolénitate pbafeiz gencrabít filíoo imul/ tóe:In hebraico nó ha betur:fed ín Lxx.tan: tülegit:pro quo apud hebraos fcriptum eft: b{πεῖ φρο erüt cecue c daud"«c. Co7 eregantur reliquia ρὸ puliifrael peraplos& aplicos uiros:de qbus fupralegim?: Clama/ bintcuftodes in mon te:& quibus praecipit, Perfonate,canite& di, cite:ut fatue fiant reli/ quizifrael.Ipfe quocg diis pollicetur fe redu "So Gürum eos de terra aqüilonis,qui eft uen; tus duri(fimus,nomi; né autem dexter uo/ catui:de incredulitate, de frigore dominice charitatis;& congre? |. garé eos ab extremis 5.2 temre:nonin alio tem/ . Cofitta caput centíum:perfonate,canite δὲ dicíteiSaluü à facdrie populum ταῦ relíquías ifracl, Ecce ego adducá eos de tetra aquilonisi& congregabo eos ab extremís tertze.In folennitate phafz δὲ generabit filios multos. » Inter quos erunt cecus& daudus,& pregnans& pa; c riens fimul:ecdefia magna reuertentium huc. In flétu uehient Siue cgredíétur):& ini mifericordía reducá eos: & adducam eos per torrentes aquarum ín uía recta:& nó impiínoét Siuenó errabunt) ín ea. Quia factus fum ο iftael pater:& ephraím prímocenitus me? eft. Aüidite uerbum domíní gentes:& annuncíate ín ínfulis quie procilfunt,& dícite:Qui difperfit ifrael coeregabít eüi δὲ cuftodiet eum ficut paftor gregem fuum: qa rede; mit dominus Iacob& liberauit eum de manu poten; tíorís Siue de manu fortíorís).Et ueníent δὲ laudabüt ín πότε fion: δὲ cofluét ad bona ἀπί fup fruméto,St uíno δέ oleo δὲ fcetu ρεοοτ δὲ armétorá. Erítq; anítma eorü uafi hortusirriguus Siue qfi liená fructiferü):& ultra nó efuriét. Tunc ltabit uirgo in choro Siue uírgies)& iuuenes acfenes fimul: δὲ couertá luctü eog in gaudiü ;& confolabor δὲ furripuit primoge7 πίτα manaffe: q natu ra primítiuus erat: fed in myfterio crucis de , cuíatis manibus, qui ftabat ad finiftram ia? cob, dextre mar? ei? fufcepit benedictione, Et q fteteratad dexter ram, fínittra benedi &us, in fecundi reda étus eftgradüiEt quà Iacob Bfau:fic Ephraz im manaffe rapuitpri mogenita. Oínifq; po pulus decé tributi uo, catus eft ephraim:qa Hieroboam filius Να; bath, ex hac tribu τ gnum prim? obtinuit infamaria. Ὁ(LZiu» díte verbü oomíni g& tco: c annüciate fiim fulía que pzocul funt coícíte«C, Perfpicue uo cátio gentium demon ftraturjfcriptura dicen te: Audite uerbum do mini gentes, X απ” ciate in infulis qua ,p/ cul(Πε δὲ dicite.C) uid Kd.^XXNDP νο, 160 chriftü intelligere:in qua quictiqy ambulauerit,non impih. get. Factus fum,ait,ifrael pater,qui reductus eft:& ephraim primogenitus meus eft, Vbi enim quondam abundauit peccatum, fuperabundauit gratia, Ephraim autem in typo - effe populi de gétibus cogregati, fcriptura teftatur; Fuit ei pofterior filtüs iofeph;, Q Rom. 5.8 pore, fed in foiénitate': phafa:hoc eft feríjs dominicze paffionis: quádo crucifixus . domínus eft,impletücp illud qd ipfein euangelio repromi^ xime€(ie Cum exaltatus fuero a terra,omnia traham ad me.Tunc tito generauíit multum populüi,ut illud impleretur Efaia:C) uia um q84- ἃ nata eftgens femel. Vno em die tría milia,altero quincp mi; ΠΤ lia hominii crediderüt, ΩΦ στίη hebraico(crilsé: incer ὅσ erit cecus& claud*,& pregnas& pariés fimul, ecclefía ma m. gna reuertétíi huc:quadg X íuxta literà impletü fit qd? cecí imi Anago. uiderint:claudi ambulauerint:tamen melius iuxta Anago/ m" gen intelligi poteft, cp qui prius erat caeci perfidia:poftea cre/ TAE diderint(aluatori:& qui claudi,quibus quondam loqueba um ΠΑΝ tur Helias:(τᾶ claudicatis utroeg pede:poftea ambulaue eius""^"^ rint: populus qui fedebat in tenebris δὲ umbra mortis, δαὶ magnum lumen afpexerint: claudicp cucurrerint:& pregy -€— ans pepererit filios ecclefiam magná reuertentíum ad fi; vini«dem.Judzi putát hoc effe completü;quàádo fub Ffdra poft u-— diem pha: egreffi funt de babylone ut reuerteren£ hierufa suma lemiin quo typus fuit& non ueritas. Neg ein in illo tepore miss Ὁ uniuería quzlegimus& le&uri fumus,.fuiffe cópleta pote; jul rütapprobare. cT 3n fletu veniét fiue egredíent«c. 511 αμ xta hebraicüi legerim?,in fletu ueniét:hoc em indicat 582^: παν: SIS ορ interdü δὲ nimíj gaudij fletus indiciü fit: iuxta idit T uddachrymor gaudio.Sin aute iuxta Lxx.qui dixerüt:In yat etu egredient& ín mifericordia fiuein confolatione redu/ iin gna Qm eos:íllum fenfum ponemus,qui:& in pfalmis dicitur: imi"Edntes ibant& ebant, mittétes femia fua: Veniétes aüt ue as nittcum exultatione,portantes manipulos fuos.Fleuerutit 'ením,quádo captiui ducti funt:& confolationem maxima receperüt, quádo mifericordia domini funt reducti. Et ad/ duxit eos domínus per apoftolos& apoftolicos uiros, ple; , nosaquarum& largiffimi tuminis:ín uia recta,uidelicet fiv déi,non in perfidía iudzorü.Etno inquit,impingent ín ea: quía ceci effe ceffarunt:quibus αυοπαᾶ dictum eft: Si ceci efletis,non haberetis peccatum: Nunc uero quía dicitis ui/ démius,peceatum ueitrii tnanet, Poffumus uiam téctatrr& . annunciátinfulis quae procul fitz funteQ. d? dominus qui difperfit ifrael, ipfeccn gregabit eti. Nequadp ergo ut difpergeren£ potétia fuit ad; uerfariorum,fed domini uoluntatis.Et cuftodiet eum ficut paftor gregem fuum. Paftor enim bonus ροπίε anímarn ra, 40.6. fuam pro ouibus fuis.(0. uiaredemit dominus lacob,pre/ Ioruo.b cio fanguinis fui:& liberauiteum de manu potentioris(iue fortioris. Per qux oftendütur fortiores aduerfatiz potefta τὸς natura fragilitatis humanz.Et quátii in αρ ον οὓς illas fortiores e(fe natura, fed nos fortiores fide:(tfi merea. mur liberari ab eo q pót alligare forté δὲ dom ei? diripere, Etueniét,inqt liaud dubiü qn liberati de manu potentitiz "& laudabunt liberatorem fuum in monte fion,hioc eft;in ec clefia:& confluentad bona domini:rerum ominiti abundà tiam: quenóin frugib?& cibis carnis iftius: fed in uirzutü uarietate fentitur. Super fruméto,inquit,& uíno δὲ cleo,de quo conficitur panis domini,& fanguinis eius impletur: typus& benedictio fanctíficationís oftenditur:dicente fcri, ptura: Vnxit te deus deus tuus oleo l«tície pre cófortibus tuis. Et fotu pecorum,quií in ecclefia fimplices funt:& ar? mentorum,quze cornuta funt,& aduerfarios uentilant. Vt auté fcíamns benedictiones has nequad? ad corpus, fed ad animá ptinere, fequitur:Eritq; anima corum quafi hortus irriguus fiue quafi lignum fructiferti,qd plantatum eft fe/ cus decurfus aquarü& paradifus domini in delitíjs. Et ul tra,ait, non efurient. Nequad ea efurire: de qua fcripti eft: $é 44 Beati qui efuriunt& fitiunt iuftíciam:(ed ea qua faturita; Matth.s te mutatur,& rerum omnium excludit penuriam. Turic l«tabitur uirgo ín choro,de qua fcribit Apoftolus:Defpon di enim uos uni uiro uíreínem caftam exhibere chrifto. Et iuuenes,ad quósloquítur loannes: Scribo uobis iuuenes, 2. Co. a r,Iob2.b . quoniam uiciftís malienum.Et fenes,ad quos idem myíti co fermone teftatur: Scribo uobis patres;quoniam cogno : uiftiseum quíab ínitio eft, Et conuertam,inquit,luctü eo/ rii in gaudiii,ut quos rerruerat crux latificet refurrectio.Et : eonfolabor ees& Iztificabo a dolore fue:iuxta illud cp diis loquitur: Actb Matth.26,d Gefi.45.4.4. TIL rint: Calix tuus ine; Matth.2. Geri55.c Commen. Dieronymi liber fertus.— loquitur.Beati lugentes:quonia ipfi confolabuntut,Et ine briabo animá facerdotüi qui habent fcíentià dei: de quorüi ore interrogant legem diii qui credunt in eum:ad qué pro; pheta canit: Tu es facerdos in zternü(cd?m ordine melchi; edech. Q. d'auté fcquit iuxta Lxx.Filiorü leui:in hebraico nóhabet, Et pfpicuü «eft,nequad id dici de his facerdotibus qui (Πε filij Leui:fed dehis ín quorti typü praef; fit melchifedech.Ebri, etas auté facerdotüi&' in apoftolis cóprobat: quado feruebat fide, & mufto plenidiceba, tur. Vnde& locus ín quo cóprebenfus diis eft,uocatur gethfema/ ni,qd' in lingua noftra ualle pinguedinis fo; nat. Cüq facerdotes pingues fuerint doctri na dii:& inebríati in conuiuio Iofeph dixe; 8 HEB, Flac dicit dis: Vóx in excelfo audita eft lame tationis, fletus& luctus, rachel plorátis filios fuos: & noluit confolarí fuper filijs fuis quía non funt. brías dj praeclarus eft: tiic erit& hoc qd'nüc dominus pollicet: Et populus meus bonis meis adiplebit. C) uz omnía nuc ex parte trí buuntur: tuncautem dabunt in pleno:quá; do uiderimus facie ad 'facié& corpus humí; litatis noftre fueritre/ furrectionis eloria có/ mutati. 3[δες οί’ εἰς ofie. lor ín excelfo audíta eft«c. Nec iu/ xta hebraicum,neciu^ c xta Lxx. Matthaus füpfit teftimoniti. Legim? ei in eo poft defcriptione infantiii necis: Tunc impletum eft qd? dictum e(t per Hieremia ,ppheta dicente: Vox in rhama audita eft, ploratus δὲ ululatus multus: rachel flentís filios fuos:& no» luit confolari quia non funt, Ex quo perfpicuum eft,euan, :eeiftas δ apoítolos, nequad ex hebrao interpretationem alicuius fecutos:fed quafi hebraos ex hebrais cp legebant hebraice,fuis fermonibus expreffiffe, Rachel mater lofeph cii ueniret bethlehem, fubito part? dolore correpta, peperit "wc filüiquem obftetrix quia moríebat paríés,uocauít benoni: TN ^ hoc e(t filius doloris meí.Paterauté lacob mutauituocabu * ii,& appellauiteü beníamin,hoc eft filius dextra. Ὁ uerit itacp quó Mattha? euagelifta teftimoniü ,pphetz ad interfe ctione traftulerít puuloge:cii pfpicue de decétribub^fcriptü Πιτ: Πε priceps fuit ephrata:& nequadj fit in tribu ephraim, fed in tribu iuda:ipfa eft em δὲ bethlehe δνωνυριῶς, Vnde& nomina utriuíq; concordat. Bethlehem uoca£ domus ρα’ zx. nis. Ephrata xapzroqopía,quà nos ubertate poffuntus dice; , FEE re, Q uia igítur Rachel in ephrata:hoc eft in bethlehem εδ” dita e(t:ficut& fcriptura fancta δὲ títulus fepulchri eius ho; dieqj teftant:flere dicitur pueros q iuxta fe& in fuis rcgioni bus interfecti funt. C) uida iudeorü hunc locü fic interpre: tant: cp capta hierufalé fub Vefpafiano,p hanc uíam(ας δὲ Alexandrià infiníta milia captiuorüi rhomà directa fint. Alij yo,q ultima captiuitate fub Hadriano:qri δὲ urbs híe/ γυ/αϊζ fubuerfa eftiinnumerabilis popul? diuerfa ztatís& utriufqfexus,in mercato terebinthi uenundatus fit. Etid/ . circo execrabile effe iudais mercatum celeberrimii uifere. - Dicantilli qd' uolunt:nos recte teftimoniü fumpfiffe dice; mus euagelífta Matthaü: ,p loco in quo rachel condita eft: & uicinarum in circuitu urllarum filios,quafi fuos fleuerit, -b«LIDecoicitoiie:COuiefcat vog rua a plozatu 7€. Hoc iu/ & confolabor eos:& lxtíficabo a dolore fuo.Et inebría/ bo animam facerdotü pínguedine Siue filiorum leui): & populus meus bonís meis adímplebítur ait dris, 5 Haec dicit dómínus:quiefcat uox tuaa ploratu,& oculi ταί a lachrymis: quía eft merces operi tuo ait diis, Et reuertétut de terra ínímíci Siueinímicorum):& etít fpes nouiffimís tuísait dominus:& reuertentur filij ad ter; c minos fuos, Aüdiens audiui ephraím tranf míeran; tem Siue lamentátemy:caftieafti me,& eruditus fum fi, cut iuuencus indorítus Siue ficut uítulus, δὲ no didici): conuerte me& conuertar:quía tu domínus deus meus. Poftcg enim conuertifti me Siue captus fum): eoí ρα: nitentíam.Et poft&g coenouí Siue oftendifti mihi):per cuffi femur meum Siue ingernui):confufus fum:& eru; buí Siue ex die confufionis, δὲ oftédi te)quoniam fufti nui opprobrium adolefcentía: mex. facilius ueniam confequatur; iuxta illud qd' Dauid canit. xtaliteram necdum factum eft: Ned effi decem tribusqué e in ciuitatibus medorüi exulátatqy perfarum, reuerfas in tet, G ram iudzam legimus: fed iuxta fpiritum,& in paffione dri cópletii eft: δὲ hucufep coplet:qri de toto orbe faluat[τμ δὲ Rachel dicit: ruiefcat uox tuaa ploratu δὲ oculi tui ala; chrymis.Et eft fenfus; Plorare defifte: priora ei opera tua refpexir diis: Etreuertenturfij tj tui de terra inimici; ne prafenti dolore te, nearís.Efít ein fpes no, uiffimis tuis ait diis, Et reuertentur filij tuj ad termínos fuos; ὃς habuerüt patres. cori Abrabigm,l aac& a cob, Mtiius antém de paruulis intelligimus, . qpmercedem habeant ettufi fanguinis p chri fto:& Ὁ terra Herodis inimici,teneant regna coelorum: δὲ reuerfuri fintín fedem priftina, quado p corporehu/ militatís,corpus rece; perint gloriofum.Ifta eft fpes nouiffima,gfi 10 fulgebütficutfol; & infantes dndà puu, lata lactentes, ας tati incremeto& in; iurijs ac labore corpo reo refureét in uirum perfectum,in menfu,. SEP, Siícdixit domínus: Vox ín rhamaaudíita eft: lamentatio& fletus& lu ctus rachel plorantis fi; lios fuos:& noluit conqui/ 'efcere quía non funt. ut epbzaít tráfinígrá, tem fiue lamentátem: caftícaftí mec. Logt deus cp cphraim dicéte audierit& lamétanté,Nulliaütdu/ biti quin dece trib? fignificet, qbus prim? imperauit Hiero boam filius Nabath: qui δὲ uitulos aureos fecit in dan& bethel: ut hoc populus errore feductus, dei ifrael colere& adorare defi(teret. Caítigafti mejinquit, δὲ caftigatus fum, Omnis correptio jpficit in faluté:quae ad prafens uidet cffe triticiz:& poftea fructus affert pacíficos.Q. d'qpait: παῇ iuuencus indomitus fiue ficut uítulus& non didici: hocfi/ gnificat, cp multo labore atq; uerberibus eruditus fit: ut ad poenitentia conuertere, S non profecerit, Conuertejin; quit,me:X couertar, Ergo idipfum qd? agimus poenítétia, nifi dei nitamur auxilio;implere nó poffumus.Poftd; enim cóuerteris me,& ad te cóuerfus fuero:tüc cognofcá,quiatu diis deus meus es:& nequadj errores mei atqp peccata η’ terficient me.Et poft; conuertifti me,egi poenitentia. Vide quanti fit auxilii dei δὲ ᾧ fragilis humana códitio: uthoc ipfum qd' agimus poenitentia;nifi nos diis ante conuerte/ rit;nequaq; implere ualeamus.Etpoftd inquit οἴ δα{|| mí hí:uel ipfam pcenitentiam uel tui notíciatn:[iue cognouittez percuffi foemur meti. C) uod dolentis δὲ plangentis& lup errore priftino plorantis índiciti eft:ut foemur manu perc tiat,& ftultü feante fuiffe fateatur. Confufusinquitfum& erubui, fiue ex die confufionis. Q.d' enim tempus non eft confufionis noftra:firecordemur antiqua peccata, X om/ nium quz male egímus capiamus memoriamt Q.uodq? dixere Lxx.& oftenditte:fignificat cp poft ingemuit& fua delicta cognouit:tunc intantum profectum uenerit, ut tía alijs ignorantibus deum oftenderit: iuxta id qd' Dauid Si filius ram plenitudinis chri Ephec fi. cZindiensadi Η jl| jJ Ny ΒΒ. mr 3 ui. ΕΠ poenitens loquitur: Docebo íniquos uias tuas:& impij Péot ad teconuerten£,Etqd dicit: Qnm füttinui opprobritiado lefcentiz τησ: per«tatis ienorantiam peccafle fe dicitzut Dicta θα. um UM x: zin IDieremiam Vnde&in confequétibus deus paruulü eum uocat δὲ deli; τίς afluenté.Hocauté dicit propter diuitiarti magnitudine & terra fertiliraté,qua ephraim tribus fc hodie luxuriat,: a(Sifilíus bonoabilíe fiuc oíleci? iibi epbzaím«c. Poe' "Xá^ xXXXI Déelicta iuuétutis mez:& ipnorátias meas. ne memineris.: $o. ui ephraim:Et FiliPhonorabilis mihi ephráim fiue puer de; licat?:cui& nücloqt:Stàtüe tibi fpeculas fiue fpeculatóres, qtibi'pnücietaduenire tata rerii omnii foelicitaté. C) das fequituramarítudines, quz hebraice dicuntur 3315. ' pro quibus Symmachus interpretatus cft,tranfmutatióes: IGI ...fitétia agéte ephraim "* τοῦ& dicenteln principio 'erudifti me,€ erudi; - iindomitus:Etin fine: Qi fuftinui oppro/ briíü adolefcétíze mez. Refponditdris:& ple/ haad fe mente conuer füm,tali fuftentat ora; culo.Fili? dilect? mihi 'ephraim:qu intantit ü dilexi ab initio,ut fra; :Gei:4$.b trí praferré Manaffe. Filius honorabilis, q contra nature ordiné honorem primogeniti diii dignatione fufce ti pit. Puer delicatus:de “83.77.8 Qfcribi£Filij ephraim intendentes& mitten tes arci, conuerfi funt in diebelli. Cótra que & ad qu&tot? Ofez li ber é pphetz,cui bridi cit lacob.Delitias atit ín hocloco iuxta illud accipiam?,qd' in pfal/ mo dicit:Delectarein diio,& dabit tibi peti; tiones cordis tui. Pro quoin graco& in he; B (M^^^ braico habe£, délitijs qas Ibi56.a afe. Vnde& paradi miras fus in eden,delitiarum πρίν. paradifus appellatur. ὩὉ uíainqt;fuerüt uer bamea ín eo:recorda/ τίδε memor ero ei? ad huc.Ne putaret gratui tabridictio€ ex indul *£us fum dft iuuencus* « Si filiis honorabilis Siue dilect?) mihi epfiraim:fi-puer delícat?:qa ex d locut?fum deco Siue uerba mea ineo):. recordás recordabor cíus adhucidcirco coturbata funt uifcera tnea fup eo:miferans miferebor eius ait diis, HEB. State tibí fpecu/ las: pone εἰδί amaritudi; nes:diríoe cor tuum ín uiá directam inqua ambula ᾿ ft. Reuertere αἴτσο ifracl: fcuertere ad. ciuitates tu; as iftas, Víqiquo delitijs díflolueris filia uaga?quía creauit domínus nouum fuper terram: foemína cir/ c catidabit uirum. Héc dü cit. dominus exercituum deus ífracl: Adhuc dicent' üerbutn íftud ín terra iu^ da, δὲ ín urbibus eíus, cam conuertero captiui/ tateth corum: benedicat tibí domínus pulchrituy do íuftíciaz, mons fanctus. Et habítabunt ín eo íu/ . das.& omnes ciuitates eius fimul:agrícblz δὲ mi/ sEP.. Statuetibi fpecula; tores: fac poenam: da cor tuü ín humeros tuos:uiá in qua ambulafti.Reuerte te uirgo ifrael: reuertere in ciuitates tuas lucens. ' Vfqsquo conuerteris filia defpecta? quoniá creauit te domínus falte in plan tationem nouam:in falu te tua círcuibüt homines, ' Sicdixit dominus uirtutü: deus ifrael: Adhuc dicent fermoné iftà in terratuda & in urbibus εἴας, quádo ᾿ reduxero tranfmíeratio/ nem eíus: benedictus do/ mínus fuper iuftum mon. tem fanctum eius δὲ qui habitant ín terra íudza .&{η omni duitate eius cum agricola:& eleuabijtur ín grege. hocindicat, cp fere de beat,uel antiqua pec/ cata:uel eaudíj magni tudine,& tota ad do» minii mente cóuerti: & ponere fiue dirigere cor fuum in uiam per quà profecta eít: inde em illam effe reditura: Q.d'qrpro hocdixere Lxx. Da cortuum in humeros: illud fignifi cat, cp cogitationes de; beat opib? iungere ἢ ue humeros contem; plari portantium fe, decaptíuitate reduce, A^ C επ. d Efaias ple E(a,40.a nius exequit in came lis δὲ currib? acbafter nis eos afferes reduce dos. Reuertere, ingt, uirgo ífrael, reuertere ad ciuitates tuas quas. -captíu? deferuiftizufqg quo negligentia díffol ueris:&;pfando erro; re uagaberis« Refpice quid dicturus fum:& . undetibi tanta beati/ tudo expectáda fit di, ligenter attende, Audi qd nundgantecogno/ ueras. Noua rem crea uit diis fuper terram. '' Άβα uiri femieabfíqs ullo coitu atqs concez ptu:foemina circtida; bit uirum gremio ute; ri fui: qui iuxta incre/ menta quidé etatís p HU Of e fumus mantesgreges.— centía poti? largitoris Quia inebriaui 4i merito ei? ín qué có ferebatur effe collata: ES: ideo ait: Recordaborei?:qa y'ba mea fuerütin eo.No in ore .€i?:nóinlabijs,fed in imo cordisaffectu. Propter quà cau fam& cóturbata funt uifcera mea fup eo. Cui loqui£& p b Ofez,C uid tibi facia ephraimegd tibi facià ifraeleqfi αλα’ ;€L.C.maponate& dfi feboim: Conugrfum eft in me cor meti:có turbata funt uifcera mea: Non facia furoré ire mee& non difperdáàephraim.Miferás miferebor eíus ait dris.Fuerunt «de fermóes mei ín eo:& ofnía mádata mea auido fufcepit animo:& in fuo corde feruauit:Sed tamen miferans τηε’ rebor εἴτις, αἱ diis,ut oftenderet omnem hominü iuftícia indigere míferícordia dei. b&[&otatue tíbí fpeculae: pone tíb(amarítudiee«c. Οορῆ οεϊίτήο oíffolueríoffilía vaga cC. Vbinos dixim?, ufgyquo delitijs diffolueris: Symmachus ; pofuit: ν φῆ demergeris ir pfundü. Vtrácp atit editione ex toto pofui;ut caput obícuriffimii& ecclefiz cótinés facra méta:a Lxx. fiue qs alius hüc;pphetà interpretatus eft:aut « fgnoratü aut obmiffürn oftederé. Verbii hebraicu Q3" uel in fpeculatores uel in fpeculas uertit:ut Aquila δὲ Sym/ machus interpretati futit. Vnde miror qd fibi aoluerituul, gata aditio:ut pro Ὦ 314 μος eft pro fpeculatoribus,fion poneret:turbaretcp lectoris itelligétia, ἅ putaret poft ephra/ imad fion δὲ ad tríbii iuda repéte dei, factü efTe fermone: cti ; Bpetuaoratio fit ephraim:cui fupra locut? eft; Audiés audi; P uagitus δὲ infantía ,p ficere uidebi£ fapiétia δὲ xtate: fed pfeci? uir án uentre fcemtneo folitis méfib? cótinebit. Vnde Symma; chus& Agla iuxta noftra editione interpretati füt. Ὁ uid fibiauté in loco hoc uoluerit editio uulgata, poffem dicerez .& fenfum aliquem reperire: nifi deuerbis dei humano fen^ fuargumentari effet facrilegti, Theodotio αὐ& ipfeuul^ gatz«ditioni confentíens ,interpretatus eft: Creauit diis fa lutem noua,in falute circuibit homo:fingulare ponens pro Quia inebriaui| plurali. Simulcg δὲ hocnotandü qp natiuitas faluatoris atgp,. conceptus dei, creatio nuncupe£. c Q[ lec oícít οσο exer» οἰ oeue(frael: Zidbucoícent verbü iftud ín terra íuda«c. luxta hebraicii manife(tü eft cp in reditu ifrael:& in terrà fuà. captiuitate couerfa habitét urbes iuda:& dica£ eis per fingu la: Benedicat tibi dominus qui eft uere pulchritudo iufticias .& mons fanctus:in quo quí habitauerit, nullas tínaebit in/ fidias:Et habitabitabíq; iniquitate iudas in ciuítatib? Πίος 'erütepagricolae& pecorum multitudo: qd' ex parte uideé fub Zorobabel δὲ Eídra efTe completü. Plenitudo aute uati .cinijad chrifti tempora referatur:uel in primo aduentu,qri .fpiritualiter hac facta funt:uel in fecundo uniuerfa complé tur:Iuxta nos fpiritualiterziuxta iudeos& noftros iudaicà . tes carnaliter. Porro iuxta Lxx.hic fenfus eft. Adhuc fermo ifte dicetur in terra iuda& in ciuitatibus eius, quando con. .uertero captiuitate eíus.(C) uid dícetebenedictus diis fuper: ' duftum nionté fanctü eius, Mons qui iuftíciz& fanctitatis Aa mereatur D £ommen.IDteronymi liber fertua E meret fignificatioritaccpe:nullus eftali?nifi faluator. Ce terü(tu!tü eft irrationa!e& infenfibile monté,errore iudaico iuftü& fanctü éredere.Ipfe eft de d Sin cofequétib^ fcribif: Erin orti ciuitate€ius, íubaudi£ faluatoris: οὔ agrícola, nó Iot.15.à. dubiü quin diim fignificet;de ἆ in euágelio criptü eft: Ego fum uitis, uos palmí; " tes:pater meus agrico la, Vnde& Aptus lo/ quitur: Dei agrícultu/ ra cítis: dei zedificatio ε Qüia inebríani animá laffam:Siue quia inebríaui om; nemanímam fitientem):S: omnem anímam efurienté primoaductu chrifti fpiritaliter impleta defenditnus;B im; pletaex parte, nà ex toto: quia nunc in fpeculo uidemus ες. qt perfectum eft uenerit:tunc qd'ex parte eft deftruez, Aut certe in fectido complenda credimus:quando in fua. maig, ftate dominus appa/ plenitudo gentium ut omnis ifrael falus fi, eftis, Ὁ d'gp fequi: Et eleuabi£ in grege: hoc oftendit:cp in fingulis gregibus iuftus& fan; étus& agricola ipfe diis eleueturzin feruis futs atqp credentibus ad excelfa confcédat. 4«Οία íncebríauf anima laffam zc. Mu tatio pfonarü, facitob fcuram intelligentiam prophetarü. Dixerat diüs:adhuc dicent uer bum íítud in terra iu/ da& in urbibus eius cum couertero capti/ uítatem eor. C) vid αὐτὸ dicét? Haud du/ bi quin hoc qd feq: Bndicattibi dris pul/ chritudo iufticize mós fanctus δὲξ. Rurfumq illis tfta dicétibus,re/ fpódit dfis: Quia ine; - briaui animá laffam fi ue fitientem,& omné faturauí Siue repleui.Ideo ΤΗ fum δέ uidi:& υ fomnus meus dulcis fuit mihi. Ecce dies ueniunt dicit. domínus: δὲ femínabo domutn ífrael δὲ domü Iuda fe mine hominum δ femíne iumentorutn. Et ficut uigi/ lauí fuper eos ut euellerem δὲ demolirer δὲ diffiparem δὲ difperderem δὲ affligerem: ficuigilabo fuper eos ut zdificem δὲ plantem ait dominus, In dicbus illis non dicentultra, patres comederüt uuam acerbam, δὲ den; tes filiorum obítupefcent: fed unuíquifg in iniqui/ tate fua morietur. Omnis homo qui comederit uuam c acerbam, obftupefcent dentes eius. Eccé dies ueniunt dicit dominus:& feríam Siue difponam) domui ifrael. δὲ domui íuda, pactum Siue teftamentum) nouum: non fcdi pactum Siue teftamentum) quod pepi/ οἱ cum patribus ueftrís ín die qua apprehendi ma; num eorum:ut educerem eos de terra xeypti;Pactumm Siue teftamentum)quod irrítum fecerunt:& ego domi natus fum eorum Siue ego neglexi eos)dicit dominus, Et hocerit pactum Siue teftamétum quod feríam cum - pefcent, explanationibus Ece; Eeduta|| at:& nequad ex parte in enigmate:X nefcimus ficut oportet nos fcire, Cum autà V Cod p fingulos fed fit deus Cougi omnia ín. omnibus, Q.uodq ínfertur:]n diebus illis non dicét ultra, patres comede; runtuuam acerbá;& dentes filiorum obttu reliqua:in chielis pleni? differui, mus:quádo ínterpre, tati fumus illumlocii; ΕΙ hominis quid uo bis& pabole iftz in; ter filios ifrael dicen/ ΄. tium:Patres comede/ rüt uuam aceruam€ dentes filiorum obftu puerunt: Víuo ego di, cit dominus: fi fuerit ultra hc parabolain ifrael:quia omnes ani mz mea funt:ficutaní ma patrís,fic& anima. filij. Anima que pecca . uerit, ipfa moriet.Per quz difcimus morté animdá efuriente fatu, raui.!Hlog 1íta dicéte: refpódit populus qui de captíuítate uenerat: Ideo expgefactus fum & uidi:& fomn?meus dulcis fuit mihi. Ὁ uía dris inebriat To5.7.f animam laffarn fiue fitientem:& dicit in euangelio: Q:ui fi/ tit ueniat ad me δὲ bibat. Et qui credi: in me, ficut dicit fcri ptura,f'umina de uentre eius fluent aqua uiua:Et omnem animá efurientem fatiatatq» fitientem. De qua fiti δὲ efurie Matth.s.8 idem in cuangelio teftatur: Beati qui efuriunt& finiunt ufi ciam:quonia ipfi farurabunr., Notandügp qp ebrietas in hoc locoin bonam parté ponatur:de qua& in Cantico dicitur: (δά. s.a Comedite amici: bibite δὲ inebriamini chariffumi. Q ua Gel 43, g ebrierate δὲ lofeph inebriatus eft cü fratrib?(uis in meridie. Inebriati autem atqp faturati hij qui laffi fuerantatqp efurie; rant:agun: gratías refpondentes:Expergefactus fum δὲ ui, di, domini(cilicet fufcitanté atqp dicentem: Surge qui dor^ mis X eleuarea mortuis,& illuminabit techriftus, Et fom : nus,inquit, me? dulcis fuit mihi,ut imítarer diii mei uerba Ts. b dicétisiEgo dormiui,&(oporatus fum:& exurrexi:qim diis fufcepit me. b«[ cce oíeo veníüt oícit ofia:z femínabo vo má ifrael τ oomü fuda/femine bomínü 4c. Domi δὲ domi: ἐά eft domü ifr& domiü iuda:in Lxx. nó habet:fed tim ifr? δὲ iudam:ut fic:& feminabo ifrael& iuda. Ο uodqp intulit: Semineiumentorü,ad rationales δὲ fimplíces referre debe; Bb mus.Etficut i principio Hieremiz di&ü eft ad eit:Ecce cófti tui tehodiefup ges δὲ fup regna: ut eucllas& deftruas,& difperdas;X ditfipes,& zdifices,& plantes:& uigilaui fup cos utfaceréqd minat? fum: ficinqt,uieilabo πῆς fup cos t.Coss. b ut dificem€ plantem. Dei ením agrícultura,dei zdifica/ tio éftis. Omes huiufcemodirepromiffiones iuxta iudaos δὲ noftros iuidaicantes,in milleannorü regno putantur cffe Ybi.3.b complenda. Nos auté dicéte Apoftolo:Ego plantaui:apol/ Eía.58.d lorigauit: fed deus incrementi dedit: Et Efaia ppheta ,cp TT faluator zdificator fzpium δὲ domorü effe memoretur:in . domoifracl poft dies illos dicit dominus: Dabo leoé meaim in uifceribus Siucín mente)eorum: δὲ in corde nó facere dominü,fed peccatii,Ania επι qu peccauerit,ipfa morie/ tur. Hocqp ín prafen, ti loco dicitur,qd ne: quaq; peccatis patrii in atternüi offenderit ifrael, g propriis meritis:&ffide in chriftü poft tpa multa faluet. Et οδίετυᾶ dum φ uitia atcp peccata uua acerba dicatur: ut comeden, tium dentes obítupefcant,& non poffint eius fuauitatt fe eorum fcribà tire:dequo dicirurGuftate δὲ uidcte quonia fuauis eft diis. Pin 1 us Ω uicüq fcripturas nó ita itelligit ut rei uerítas habet, uua acerbam comedit. Vnde omnes harctici peruer(a credites, pané de cxlo defcendenté comedere nó poffunt:fed obtu peícunt dentes eorum,nó ciborü aufteritate, fed uitio den/ tium. εξ£cceotes veníunt oicít οὔθες feriam fije bifpo/ nam oomutffrael« oomui tudarpacrum fiue teftamentü πο’ uuim zc. Hoc teftimonio apoftolus Paulus,fiue quis alius fcripfit epiftolam,ufus e(t ad Hebraos:omefq deinceps ec cletafticr uiri, in primo faluatoris aduentu dicunt untuería completa:3 nouum teftamentü:hoc eit euan elium fuccef fiffe ueteri teitam:to:a quo leger literz,lege[pirituscomu tatam:utomnia quocp facrificia δὲ circücifio δὲ fabbatum fpíritualiter complerent. Ο uod autem pactum pro tefta/ mento ponimus,hebraicz ueritatis cft:licet teftamétum re/ ctepactum appelletur:quia uoluntas in co ΔΙΣ tcílatio(07 rum qui pactum ineunt continetur. Ο. ἢ eductus eft ifrad deterra zgypti, tanta dei in illo populo familiaritas fuia manum eorü apprehendiffe dicatur,& dedi(fe pactum,q: illi fecerüt irritum:& propterea dorninus neglexit os. Νὺς αὐτξίη euangelio poít crucem, refurrectionem& a'cenfion dare fe pactum nó in tabulis lapideis: fed in tabulis cordis carnalibus pollicetur. Cumqy fcriptum fuerit domini di^ mentum ín mentecredentium: ipfum effe eis in deum? illos efTein populum:utnequadpiudaicos quaranr mag firos δὲ traditiones& mandata hominum: fed deccm; fpiritufancto:fi tamé audire meccansur: Templu pi id n - n ᾗ E 3 Héxed rcbit, δὲ fübintrauerit Roma, zin IDieremiíant -&fpiritus dei habitatin uobis.Spiritus aute fpiratubi uut δὲ diuérfas habet gratias. Nóticiaqsunius dei,omniü uírtu^ tum poffeffio eft. Et hoc,inquit fiet quia propitius ero inig/ 44^ XXXI tari potuerint écdli furfum:& eorü altitude cogaofci,ucl in ueftieari fündamenta terra δὲ extrema córuim tatione com prehedi:& ego,inquit;abijcia uniuérfuim feme ifrael, ppter $o. I6» Au Kiel taticorii:& peccati eorüi nó récordabor amplius.Ex d perfpi cuti ἐξ τ ἢ hui? περικοπής intelligentia,[υρίοτα in primo intelligéda faluatoris aduentu: qriuterq; po pulus fibi, ifr?& iuda copulat? eft. Si cui aüt fcrupulü facit dre dixe ' rit: Difponam domui ifrf X domui íuda,pa é&tü fiue tetamétü no» uü,nó fcd^m pa&tü qd pepigi cü patribus ue; ftris: intelligat príimü ecclefiam chi ex iu; dais: δὲ ad illos uenif7 fedrim faluatoré atqy xis ενος dixiffe: Non ueni nifi eorum fcribam eam:& eto εἰς η deum:& ipfi erunt mi hí ín populum, Et non docebunt ultra unufquifqy proximum fuum:& unufquifcg fratrem fuum dicens: cognofcite domínü:quía omnes fient mea minímo eo rum ufc ad maxímü,ait dfis:quía propicíabor iniqui, tati eorum:& peccati corum non ero memor amplíts, ο Héc dicit dominus qui dat folem ín lumíne diei: ordi; nem lunz& ftellarum in lumine noctis: quí turbat má re X fonant fluctus eius:dominus exercituum nonien illi.Si ceffauerint leges iftzz Siue ftatuta hacc) coram me dicit dominus:tunc& femen ífrael deficiet: ut non fit 'ΘΕΡ,. Hax dicit dominus Sí eleuatum fuerit ccelum fablímius: δὲ fi humíliatà pauimentum terrz deor; fum:& ego non teproba/ Dip ad oues pditas dom? Ὧν ifrael: δὲ πα ντ Άρο i» Acta g. ftolos cófirmaffe: Vo; Nip ἐμὰ hg S9 quidéprimüopor genscoram me cunctis diebus. a άτομο seb: b HEB, Hecdiícitdotnínus: ta ed quoniam repellitís"OR;; m: πα θείην μοῦ 5i méfurarí potuerínt cce R iudicatis zternze ue li furfum: δὲ inueftigari fá : ecce cóuertimur ad g τηε ω Vatthag,c tes. NO em oportebat damenta τοις deorfum: R panem filiorum dare—& ego abíjdam uniuer/ Gnibusfedquia Bl] γα foren ifrael: propter patrem in fua uenien/ tem fufcipe noluerit omnía qua fecerunt dícit bo genus ífrael dicit do/ omi qua fecerüt dicit dris. C) uo autéillud itmpoffibile éft utcoclose πλιὰ δὲ verre fundametainoftam?:fic δὲ hoe ipoffibile erit:ut abij^ cia uniuerfum femen i(tael.Sit atitabiecero uniueríum feme ifráels ergo mefürabic celoge fummiítàás,& extrema terrarum. Hic fyllogif inus& in euangelio té xitur:quando impof; fibile impolfibili cópá rat: Facilius camelus intrabit per. foramen acus dp diues intraré poffit in regna ἐοζίο/ rüm. C.Luomodo em illüd fierí non poteft: fic nec hoc fierí pote/ tit: qd fi hoc factum fuerit: ergo fiet illud qd'ipoffibileputabàt: Errabt ergo qui hune locum aliter edifferüt; ponetites δὲ illud τε» moniti, qp potuefit pe/ tere patr fili?,8z duo; decim legiones ange; lorü adducere(ἢ[01 "auxilium. Huic fenfui Lxx.contrarium trán/ Mati io€ Ibiise deditomnibus pote/ domínus. ftatem: ut qui recepe; mínus pro omnibus qux t ὃ Ἢ ulérutit dicentes: Sí fecerunt. exaltatum fuerit δὲ D ὲ ^B rinteum,fiantfilij dei, ς Eccé dies ueniunt dicit dominus:& zdificabicur CiuitdS lum fublimius,& Μι jn aq lecoiitofiequí— domino:a turre hananeel uf ortáanguli:& exi, miliatum pauimenti iiri pat fole(η lumíne oíeíz gia tue nan u qadp Ran; ἱ ἔπιες tera deorhurni& ἐρο, ΚΠ οτήϊπειῃ lung« ftella; inquit, nó reprobabo d rü ín lumie noctío«€. bro dut "X^^—luminedierlunam quoqp& ítellas in lumine noctis. Et in iis P3182 pfalmo:Dies dieiannüciat uerbüi:& nox noctisndicat(cie; Td Gdi.rb Etin Genefis principio legimus folem in coelo pofitum in . tiam:quod ínuicem fibi nox diefq: fuccedant. Quomodo inquit,rerum δὲ maxime coeleftium aftrorum non poteftor do mutarí:& fonantis maris fluctus uoluütur ad litora:fra, uai- gorq gurgitüi€ undaríi intumefcentiti terribilis auditur: d nec poteft ultra procedere quà dei iuffione preceptum eft: ipf ai bioyb. iuxta illud: Terminü pofuítti qué nó tranfibüt:negy conuer “ΜΠ tent operire terra:Sic inquit femen& genus ifrael, diii erít shi uoluntate perpetuum,nec aliquando deficiet. Leges auteni m hicnon mofaice funt intelligenda: fed conftitutio δὲ ordo "m nature.Interrogemus iudzos, f1 cceli peribunt:& omnes ἐπ δίμοινὰ quaft ueftimentü ueterafcent:& ad domini dicitur: Tu au/ me tem idemipfees& annitui non deficient: quomodo femen " μ᾽ ifracl poteft efe perpetuiie Aut em pereuntibus coelis ,peri^ umm bit&(emen ifrael:aut fi fuerit perpetuü: ergo nec cocli peri pat bunt.) d' fi fcriptura mentiri nó poteft: perituri funt ca liperibit igitur δὲ femen ifrael: maxíme cum δὲ iacob loquá n ΤΑ, 498 türad filios: Venite δέ annunciabo uobis quid futurur fit "e in nouiffimis diebus, Ο uando autem dicitur,in nouiffi/ nos, mis diebus:ergo müdus effe ceffabit,& alia fiet rerti difpo/ Qiu,, fitio.Hocaduerfum illos, Caterü noftris mundü iftum nó ; jt«t4.c elleperpetuii etiam euangeliü demonftrat dicens: Celui in;j'ültimo& terra tranfibüt. Et:Ecceego uobifcum fum omnibus die/ bus ufqy ad confumationé fzculi.Dicamus& aliter: C) ua; diu mundus ifte fuerit,fernen i(rael& gentem iudaicarm pet/ manfuram: non ín his quí nunc íricreduli funt: fed in his eu cum apoftolis,& per apoftolos crediderurit:ut reliquiae aluzfierent. b€f λες oícit ofio:fi merfurart potuerínt ce/ lí furfum τὸ, Multum in hocloco ditat hebraica ab div tione uulgata, Dicamus primü iuxta hebraicurm, Si menfa S. 2, femenifrael dicit diia ippteromnia qua fecerunt. Ὁ d fita eft,reprobabig genüs ' ifrael.C) uomodo em calum nó poteft eo qd ἐπ εἴς fubli, míus:nec terra humilior effe eo qd' eft:fic& genus ifrael πὸ quad por^'it réprobari. Si uidérim? iudaos iuxta hebraicii hocteft:.nonio gliari, affentiamur οἷς qp nó fit abie&tü uni/ . uérfum femé ifr, NO em οἷς abieati funt:fed hí tati qfue/ runtincreduli.€«'i&cce ofeo venítit oícit ofíost edificabi cíu(taa ofto a turre bananéel ufqs ád po:tá anguli C, Q ui milleannorü in terra iuda regnü chrifti recipit, πάσι ui/ delicet& nfi iudaicates: conant oftédere turre liananeel δ portá anguli: δὲ collé gareb δὲ goatha& uallé phágarim 5 cémaffademoth:& torrentem cedron& locum átiguli pór/ tz equortüi orientalis:& ibi dicunt fanctuariti dii:id e(t cé plum effe condendi, manfurumgp in perpétuii. ὦ. d quia poft captiuitatem témporibus Zorobabel& Efdra nó pot/ furit monftrare completum: tranfeutit ad chrifti tempotat quem in confumatione mundi dicutit effe uerturum:ut δα rea atcp gemmaáta iuxta Apocalypfim loannis defcédat hie/ rufalem:& hoc terta fpacio:id eft ab illo foco αἱ ad ifluri locü«dificeturper circuiti: Sufpitioni(qs fuz hatic αὐτο ἃ capiüt,qd a turreanarhot qua hodie appellatur Hieretniías; tribusa hierufalem tnilibus fepatata:u(qy ad torrentem ce/ drori qui fcribitur in euangelio:& eft iri ualle iofaphatjubi.,. hortus erat, in quó& Iudas proditor tradidit falaatoreri, ob18.a ciuitatis furidamerita iaciaritur. Lecuri inquiüntfümüs ifi confequetibus hatiameel filii Sallutn patruelé fuiffe Hie/ retia:caius etit aprum heceft turris hanátrieeltignira tes hebraicá ueritate. Hic efii itixta liebraicii(ctibitur,a ttir/ re Ἠαπάποί ΟΡ per à uidelicet imedià litera: ibi atité, Eéce ὈΛΑΔΞΤΑ hanatneel filius falfii patruelis tius ueniet δά te,per niediá ἸΏ literam.Inuocarites igitur ἀξίη faluiato/ Áa τ᾽ teuqui Apoc, e ( claudit& nemo aperit:qui fignatü quoq Efaiz librü δὲ om b niü prophetarü aperuit:& adorauerunt uigíntiquatuor fe; Efa.22 Apoc. £ommen.liéronymi liber fetus rem,qui habet claué Dauíd: q apctit, δὲ nenio claudit: qui: niores tenctes citharas:cp folus potuerit diuina referare my fteria. Aggrediamur zdificiur ciuitatis ad qua ,ppheticus.” Ῥδ.δό,ἃ fermodirigit:Glorio; Ibi.45.a tas dei. Et: Fluminis a3 gareb, qui in lingua "* noftra uertitur autin/ F fa dicta funt de te cíui/ bit ultra norma Siueiuxta Symntathtm.faniesus menfura: ficlia latius differida 1 impetuslatificatciui,^ eitts cotra eam fuper collem gateb: δὲ circuibit coatha. funtutmanifetabre| - arbitremur,quando dixerimus ad dominum: Currüs da$454. 1| decem milium multiplex milia Ietantium:domínus ineig«(^ in fina ín fancto.Ittiufmodi edificatio qua fuper fundame tum chrífti pofita eft: dequaloquitur δὲ Apoftolus:Vt(a, Cog) piens architectus fundamentti pofui:nund deftruetur:fed permanebit ín perpey. tütim.Obfcura& dif, tate dei. Edificat itaga^^ c. esu is lapidibus. E πᾶ“νυ ulUSpercurnamus,! ecdeílaatureobedis Siueiuxta Lxx. de Seis lapidi MS Εἰ ome uallem ruinaru Ca. XXYH'[ εἰα;[ως gratie& do,— pro qbus Theodotio ipfum uerbi hebraicii pofuit phagarim aya TY£nüs Ί norum dei: fioc enim—& cineres&Lomné affaremoth qd melius legimus Tav? τὸ et: interpretat hananeel,.; intérpr pM 8Sdbíe)— NAE dla proquo Aquila fuburbana interpretatus cftzuf, q ad torrétem ce Ed| συ: qua licet uide: dron:ufq; ad angulum porte equorum oríentalisfan, ἱπίπο π anno vecino URL deg ctum domiíni;non euelletur& non deftruetur ufq; in VER e|: carne fub iftimus: το perpetuum. Ca,. XXXII opea rot Ίνα]: polfum? poffidere cd.^y Erbüm qd' factum eft ad Hieremiam a do; sd επ Poi 4) ΗΕ qos a míno,in anno decímo Sedechiz regis iuda: CES niei"m NK füriciltis ma ge εστι ipfe eft annus octauüfdecimus INabuchodo δαί amicitia: fedmar^ traeam: ideftportam— gofor: Tuncexercitus regis babylonis obfidebat híeru anguli, fuper collem doceat nofaduenas ef lebat deo magis obe/: dire ᾧ hominibus: Markus i eli it falem:& Hieremias propheta daufus erat ín atrío car/ εἰ quí poteft& ani; , cetisqui erat ín domo regís íuda. Clauferat enim eum colatus,autfcabiesut^ Sedechías rex iude dicens: ᾿ mam& corpus perde dn quee re in gehennam: giil/“ uare uatidnaris dicens:—liquitincorpusha ΞΟ τ 2 n: 377 9* 3 uw featppegrinos,&no.» Flac dicit dominus? Ecce egó dabo ciuitatem íftam ABE Fes 7. aunbusprurentes:t— ín manu regís babylonís δὲ capíeteà. Etfedechíasrex τῳ dedm?annsent /—| f ad nouitatem dogma tum peffümorü fadle fudanoneffugiet de manu chaldzorum:fed tradetur— FeniSedechisobih εν 1" faiam hierufalé& gla" non prabere conn;— ín manu regis babylonis:&loqueturoseius cum ore dio,fame&peien——("6 , fam, Et arcuibit in;—«eer oculi eius oculos illius uídebunt. Erín babylo/— fumpta 8 captiuitare. à VID quit, goatha pro quo; Eds. 6 f^ y. Uicina:S& tamen Sede NW interpretati funtLxx, ΠΕ ducet fedechiam:& ibi erit donecuifitem eum di^| cniasperfatin fente" pergyrii, ee&islapidi— cit dominus, Qd'fi puenaueritis contrachaldaos:nihil— tia:&ex partealiquail» bus, q uoluunt fup fa f fiabebiti Ἕ ἀῑκίε Ηὲ ας ῃ liusclemntiademon——| X cié terrae:S angulari la-€ pro perum üabebitis. Et dixit. Ciieremias: actum e ftratur: qd nequadj m pidecóftringun&: dice οι domini ad me dicens: Ecce Hanameel filius fcl/^ eumin carcere, fedin——| 5 1.Ῥε.2.8 teapf» PetrotEtipfità;:; e iunifiiefillom ueftibulo recludiiuffe pu d lapides uiui fupzedi ritcarceris,libera ui?, ὧι ficaminidomosípüa;—. delicetcuftodianepof^—— 1 τῇ les,(acerdotíü fanctü,offerctes fptiales hoftias& acceptabi;: fet effugere: quafi nonomnis hierufalem claufa munitioni; ΠῚ Ts.1or.b les deo periefum chriftum.Eromné,inquit,uallem phaga^— buscómunis carcer fuerit habitantium. Tpfeannus eítduo. a C38 rim, quod interpretatur ruinarum:& cineres, fubauditur— deuigefimus regni Nabuchodonofor:quiquarto annor——^ ba E. 24.d circuibit:ut quadp nobis uideamur ín collibus,tamenfem^— gis loakim coepit imperiti. Omnisaute caufa ira regis ifta] 0 per timeamus ruinas δὲ confyderemus cineres:& poeniten/— eft:cur loquatur ex dei nomine quaet fuerant imperata.—,—| tw tes dicamus οἴ dauid: C. uia cinerem quafi pané manduca. 8.«LEcceego vabo cíuítaterm iftamín manu regie babylon^—— ly i:& poculti meii cum fletu mifcebà, Vnde&iacetibus di,—Bía'capieream:z Gedecbías rer íuda norreffügíeroema,| t citur; Nunqd qui cadit nó refurgit dicit díiscEtuniuerfam— lU cbaldeoz(i cC. Haec erat caufa ire regiae: quare prafeme Bs inquít fademoth TAY? qd nos uertimus in regionem medio GREAT: nm bem i rufen qni o inn us"drea; 4, regemdicereteffecapiendum:quodqpgrauiuseftuilurum.—^ quy ορ de 9 tb ην Ὑπα. η oraregis DIR:E niii EIU atqycaptiu|—^ uj citur regio: δὲ moth 2 qp interpretatur mortis:pro QUO— cumporentiffimi regís ἱπίαπία, Grauiorenimterroreftüi,|—^ ij Aquila uertit füburbana fiuearua δὲ rura. Regioauté mor/— dere quem timeas:& ante increpationem uerborum ρα!| fi tis,regio peccatori eft:& fuburbana regio uoluptatü: que—. narum fuftinere cruciatum. Etín babylonem,iriquit, duct Jj ti To5.8.a pergit ufq; ad torrentem cedron:ubi traditus eft dominus:^ Sedechiam& ibi erit, Pro quo Lxx. tranftulerunt: δὲ baby: ὦ E JY? qui interpretatur tenebrae. Vide quáta habeatloca ecclefia:— lonem ingredietur:quorum alterum inuitum trahialtrü|— 7 pie “*& quà illud apoftolicü: Vt fitfinemacula& ruga, infuturo— uoluntate pergere fignificat.Etibiinquit,erit Verbumpo/,—' jj & in codleftibus ferue£. Audisangulos,audis Ícabíem,au;— nitambiguurn:neuideatur cruciatus δὲ miferías propheta ᾿ uj dis ruinas δὲ cineres:& regionem mortis δὲ tenebras:& de τε πούς fequitur: Donec uifitem eum ait dominus:& E tua uirtute δὲ impeccátia gloriaris?Deniqs fequitur:Etufg?— fipugnaueritis aduerfus chaldaos níhil profperum habe/] vij adangulii porta. Et hicangulus neullaueraiufticiajpecer/— bitis:in Lxx.nonhabetur.Prudentercpíententiam temp?,— 7 wi ta uictoria in ito culo demon(retur:Tpfe quoqpangulus:— rauit:qua ad bonam δὲ ad malam partem referri poteft. Vi. Abac4,b πε: δὲ tandem cum domino audire mereamur: Afcendifti. porte quad fitorientalis unde lumen egredit,tamen equo: rum appellatur:ut indigere nos doceat curfu atq» certami/ equos tuos:& equitatio tua falus;In porta oriétali,in porta quadrigarum,fanctificatio domini eft Et tüc nos perfectos' "ipfoindicantead quefactus fuerat: δὲ pradicitur ei ᾧ ΗΝ. ' turu fitatio enim utfzpe dixi,& confolationem fignificat& fup. plicium. c4p€toírít bíeremíao: factum eft. verbi onlad. me ícene: cce banamecl filíue fellum εξ, Occultiad Hie. 'remíam dei factum effe fermonem,nemo cire poterant? ῇ ᾿ ἘΠ ti i. P "s. Leui.25.€ fuburbana facerdotü ἀν ^ d zin IPieremiam turus fitad eum Hanameel patruelis fi uus,& poffeffionem agriqui fuus fuerat delaturus: elfeauté ipfum locü in ana; thot,defuburbanis quz facerdotibus per fingulas tribus ᾿& ciuitates dabantur ex lege:neclicitum erat poffe(fionem detribu tráire ad tribum:nec de familia ad aliam familia. ἡ Nu27b Vpde&filiz falphaad i: accipiunt fortem inter fratres fuos: Dcipueqy £3. [ἃ Siue fallom patruelis tuus αά hebraice dicitur Y^ uenit ad te dicens:Eme tibi agrum meum quí eft in anathot: ΧΧΧ fo. nium inimicorü eius:& de manu Saul,& dixit: Dilieam te domine fortitudo mea:dorminus firmamentum meum& rcfugiti meii δὲ liberator meus: Deus meus, adiutor meus δὲ fperabo in eü:jptector meus& cornu falutis mex. Dena/ rium effe myfticum numerum, oftendit decalogus qui fcri, pt? fuit in tabulís lapi; deis digito dei:& dies ieiuntj€ propiciatio^ nis menfis feptimi.Se 163 C T$47.a Exo^l d nullialfj poterant ue^— 4... M; 4; ptem quog in quo ue nundariufpadanni* tibí ehím competit ex propínquitate emptío.Etué gu, eft abBatifrnus 8 temitlionis imi dqué mit ad meHanameel filius patrui meifcdtm uerbum κ effefan&ums. propinquitas fanguí d;:: es: multis fcripturarü te/ fis expetebat. Vene domini ad ueftibulum Siue atríum) carcerís: δὲ ait ad— gionis, iri d ergo ad eum patrue/— mme: Poffide Siueeme)agrum meum quieftinanathot— dequibus faltem pau lis pater fuus,& offert emptioné quiz illi ex ín terra beniamin: quía tibi competit hzreditás:& ca pofuiffem, nifi ocio» fum effet docere quz ppingtate debe£.Hel tu es propínquus ut poffideas Siue emas). Intéllexi— nota funt.In hocigi£ Se E ERA autem φ uerbum domíni effet: δὲ emi agrü ab hana;— pumesa da asd e lius Hieremias. Sell meel filio patrui tnei qui eft inanathoc& appendi εἰ feffio:(cribiturqpinli/ inis Rami Heiuasin argentum,ftatheres feptem δὲ decem argenteos.Etferí— Prostqpfignaé δ ad' did, e d.,,: 5 Y: 2 ing, ΟΡ Hieremias,(ublimitas pítínlibro δὲ fígnaui:& adhibui teftes: argen at/ tüq diligenter appen» d domini-Re&tegialitu^ centum ín(tathera.Etaccepilibrum pofleffionisfigna^ ditursut omnia uendi "δι apa do dii de parte domi, ipulati Π Το Etdédi hbrü tionis δὲ emptionís iu WE. exbus ninafcitur. Sellum ue.€ tum:ftipu atione rata δ liena forintecus.t dédilibrü— za(eruentur:& fit cere nim;" roinlingua noftram— poffeffionís Baruch filio INeriefilij Maafizinoculísha^ tapofíéfioftipulatio/ j uertitur pax fiue pacifi Ι li TT lis tefti: ΤΗ nibus& fponí(ionib* ΕΝΟΣΩ cus. Hanamed doni amecl patruelis meiz& in oculis teftium qui erant fcri/| opo aa Ψοἱ hocau/ ,,Roma4 a. Gratia uobis& pax. ucgratiadei.Necmi/' ptíín libro emptionis: ín oculis omnium íudxorum » qui fedebant ín atrío carceris.Et przcépi Baruch coram eis dicens:Hxc dicic dominus exercituum deus ifrael: Sumelibros íftos:librum emptionis hunc fienatum:& rabimur g fibi pax τ gant& gratía: ο etia epiftolarü apoftolica/ rum hoc príncipiü fit: Primum ergo pacem mereamur dei:& poft pacénobis gratia na/ fcitur:qua non in pof: fidentis,fed in arbitrio donantis eft. Defertautem επηρείο» nem eratía dei,illi qui in füblimibus collocatus eft:ut qua uis uideatur excelfus, tamen gratia dei indigeat: illud qd . Cai. ih Cático(ape οᾶταῖ a fponfa:Fratruelis meusgi.o ἀδέλφι δός ov. in hebraico AY dicitur: ergo non fratruelis fed “πατράδελφοο i. patruelis dicédus eft.Fuiffe aute Hieremia fli Helchr de facerdotib? q erátín anathot in terra benia min:& uolumínis hui? tefta£ exordiü. a«[£t venítad me Baanameel filíus patrui πιεί fm verb οΠί ad veftibuli«c. Q.d'futurüi prophetz uerbum diii nuncíarat ftatim opere completum eft. Venit,inquit,ad me Hanameel gratia dei fi lius patrui mei:hoc eft,filius pacis. Venit autem in ueftibu/ locarcerís:dixitcg ad me ea quz dominus ab«o dicenda redixerat. Ager aut£ ifte(acerdotalis,cui? emptio atq» pof; effio hieremiz deferebat in anathot eft, in terra beniamin: quorum prius obedientiam: fecundum filium dexterz fo: nat.Et confequéter eius appetit emptionem,in quo obedie tia& uirtus domini uerfabantur. Pro quo Lxx. πρεσβύτε” pour, id eft feniorem interpretati(unt: qc? loco huic non có; uenit, b 4Γ 3ntellecíauté ᾧ verbum ofi effetzc emí agrum. οὗ banameel filío patruí mei c, Durum quidem erat€ pro peiniconfequensrifug dignum:eü qui iam iamqr capienda prophetabat hierufalem:& omnes ducendos effe captiuos uel gladio, fame& pefte perituros:agrum in anathot emere quem nó erat poffeffurus.Sed intellexi,inquit,uerbum do; mini eff::& emptionem meam argumento& uaticínio do/ míni coaptandam:& idco acquíeui pracepto eius ut emere: nec fruftra ad me fuper huiu(cemodi re dei factum effe fer; monem. Et appendi argenti decem δὲ feptem fidlos, quos nos ín ftatheres uertimus.Siclus autem uiginti habet obo; " Pech. ἃ los:utin Ecechielis extremo uolumine[cribitur. Emítqp Ὁ) pheta decem δὲ feptem ficlis: ín quo numero cantauit puer domini Dauid,in die qua eruit εἴ dominus de manu om^ librum hunc quí apertus eft:& pone illos in uafe fictili díat:qui falfa teftamé, ta,& interdum ne tefta menta quidem fibi ad hibitis teftibus uindi careconátur. c(T£t o oedílíbzi poffeffíon(g barucb filio neríe filij ZÉ»aafig«6. Ο υπᾶ ftatim effet poffeffio : relinquenda, immo emenda pofteris:& ab eo emenda qui filios non habebat: neq enira uxorem acceperat: tamé obediens imperio domi ni,omnia ite celebrat:Signatüicp libri poffeffionis dat Ba ruch filio Neri filij Maafiz. Baruch in lingua noftra, bene; dictus dicitur:qui erat filius Neri,qui interpretatur lucerna mea, dicéte ppheta: Lucerna pedibus meis uerbü tuum,& lumen femitis meís ardens. Neri,quodp pater Baruch filius Maafiz.i.facturz& operis diii. Aniaduertam? ergo,quátis uirtutii priuilegtjs, difcipulus baruch hieremiz míniftraue: rit, dicéte dauid: Ambulans in uia imaculata hic mihi mini ftrabat. Vnde δὲ Helifeus minifter heliz intátii placuit deo, ut poft tranflationé magiftri etia duplicem fpiritii merere£ accipe.Hoc dice ad cómoniítioné eorii qui malorüi hominüi abutuné minifteríjs:& non audent abíjcere eos, quos malae confcientiz norunt fibi glutino copulatos. Traditur auté li^ ber Baruch tanto δὲ tali uiro uídente Hanameel,qui uendi/ derat& teftibus qui fubícripferát,& quorü nomina in emz prionis uolumine tenebant. Et in confpectu,inquit,omniti iudaorü qui fedebant in atrio carceris:qui uídelicet uel ad prophetam uenerant cofolandü:uel ftudio timoris dei,diii uerba audire cupiebant. Ot pzecepí barucb cozam eía utpmanere "3 T$.u8.0 Ts00.b^ 4 Reg, 24b oícene: lec oícít οὔο εχεγαίτ oeuo ífrael:fommelibzos C. Cunáis quos prateritus fermo narrauit przfentibus δὲ αἱ’ dentibus,Baruch miniftro przcipitur δὲ difcípulo:non fer/ monibus praceptoris,fed dei iubétis imperio:utaffumat lí bros,unü fignatü,alterum apertü:qua emptionü confuetu do hucufgpferuat:ut qd' intrinfecus claufum fignacula οὖν tinént:hoclegere cupiétibus apertum uolumen exhibeat: utrüq ín uafe fictili ut pmanere poffint dicbus multís.Fir/ maigit erat δέ lógo poft tpe futura poffeffio:qua táta cufto dia feruaba£: neuel forís emptióis libri pofiti,pateret rapi/ na:uel humo códiti,humoreterra folueren£.Hocatit τοι ficucintelligat q uidebat rurfum habitadà hierlm θ΄ poffi Aa 5 dendos dédos agros:qdficetabfep fermone Hierefniee debuerat fe itelligere:tii diii fermonib? cómonét:& dicit ad eos: Haec dicit dominus exercituum deus ifrael: Adhuc poffidebun; tur dom?& agri δὲ uinez in terra ifta. Hoc eft llud qd? Hie remias dudum dixerat:Intellexi uerbum efTe domini: id; .€irco emitagrum qué poffeffurus non erat, 8 QL€to:xauí ad ofim pottdi tradídí libeum. 'poffcífioí barucb filío neríe oícéo:loeuibeu, beu pomíne octio«c. Poít emptionem agri . urecelebratà:& poft fententia domini qua pollicitus eft domos, agros, X uineas dein/ ceps poffidendas,orat propheta ad dfim,& dolorem cordis gemi, tibus exprimit dicens: Heu,heu,heu dfie de* Proquo Lxx.tranftu; lerüt.o ày.i.qui es do; mine deus:iuxta illud qd moyfi dicitur: Va; de dic populo ífrael: CLui eít,mifit me ad uos.Non quo nó fint alij: fed aliud eft crea/ - toris elfe beneficio qd' : quanta ei preftiterit,ce fubfiitat;aliud eterni? tate natürz, Laudat. domínum& ex crea/, turis praedicat creato rem: Primi: poten/ tiam eius& mifericor . diam:atcpiufticiam in omne hominü genus eleuatuocibus:Dein de tranfit ad ifracl:& lebri fermone defcri; bit. Et poft tanta bene ficia diciteos imemo; res bonorü íllius,clae; mentiam in amaritu/ dinem prouocaffe: ita utobfideatur cíuitas: . ommeén.JDíeronymi liber fértus ut permanere poffint diebus multis. FIzc ením di dt domínus exerctuum deus ifracl; Adhuc poffi; 4 debuntur domus δὲ agri& uínex ín terra ifta, Etóra/ uí ad domínum ροζ; tradídi librum pofleffionis Baruch filío neríe dicens: Fleujheu,heu,domíne deus 'Siuequi es domíne deus? Eccetu feciftí coelum& tet; ram ín fortitudine tua magna:& ín brachío tuo exten to Siue excelfo): non erít tibi difficile Siue ímpoffibile) omneuerbü; Vel iuxta Lxx.Nihíl apud te eft abfcony ditum). Qui facis mifericordíam in milibus:& reddis iniquitatem patrum ín finu filiorum eorum poft eos: fortiffime,maene, potens qd hebraice dicitur"3: domí nus exetcítuá Siue uírtutum)nomen tibi, Magnus con/ filio δὲ incomprehenfibilis cogitatu. Cuíus oculi aper; tí funt fuper omnes uias filiorum adam Siue homíná): ut reddas unicuíq; fcdin uias fuas:& fcdtm fructum v adinuentionum fuarum, Q üi pofuifti fiena δὲ por; tenta interra zgypti αἵῳ ad diem hanc:& in ifrael&. in hominibus Siue terrigenís): δὲ feciftí tibi nomen fi; -eut eft dies hzc: δὲ eduxifti pepulum tuum ífrael de terra egypti:ín fignis& in portentis δὲ ín manu ro/ bufta& brachío extéto& ín terrore maeno, Et dedi fti εἰς terram hanc quá iuraftí patribus eorum: ut da; res εἰς terram fluenté lacte δὲ melle.Et ingreffi fant& poffederunt eam δὲ non obedicrunt uoci tux:& ín le; getua nó ambulauerunt: omnía qux mandafti eis ut facerent, no fecerüt:& euenerüt eis unitería mala hacc, : Eccemunitiones :* magné,potens, dominus exercituum fiuevirtütam ΟΠΗ tibi.Ifta noia potentia indicatcreatoris. Ον proprieno men dei pater eft:qd' in euangelio per domínuri reuelatur dicentem:Pater,manifeftaui nomen gnus cófilio.Etaudet fe quif do ' perfeuerans,ad extre/ tuum homínibüs;Ma τον mini infeterefecreto δὲ de us ílli? iudicijs iudicare Et incomprehéfibilis cogitatu.() ué nó co, prehendit cogitatio:3:. modo pót fermocom prehédetee Cüi? oculi aperti funt fuper om, nes uías filiop adam, Fruftra ergo homofe putat dei celare noti» cia. Ο d'gp infert: Vt reddas uricuiq(cdm uias fuas: δὲ fcd'm fra ctum adinuentionum fuarumthocindícat ῳ interdum pro nimía fapientia, iudicía eiug uideatur íníufta.C) ué locum Apoftolus ple/ ni?explicatad Rhoma nos. lgnoras αἲ be; Reimia| nignitas deiad pomi, tentiam te hortature Scd^m duritiam ἀξ tuam δὲ cor impari, tens, thefauricas tibi iram in die irz, δὲ re uelationis iuíti iudicij dei. C. uanto igitur fe tior uíndicta peccátiti eft:tanto íuftior:ín fi, militudinem pharao/ nis: qui decem ρίαν gis admonitus, non punítus,& in duritia H mum rubri maris flu; Cibus obrutus eft. b«Quípofuíffi ή» 'gua« poteuta ín rerra -€gypri γί ad oíem - banc«€ De generali tranfit-ad fpeciale:& quid proprie praftite 4 -&antedi hofti in ea fiat irruptio, fame& eladio δὲ pefte co; fumpta fit.Hacautem uniuerfa przmifit,ut confequeter il/ lud inferrecqd'ín reprehenfionem diuina fententia facere videbatur. Et tu dicis mihi domine deus,emeagrum argen : to:X adhibe teftes:cum urbs data fitin manus chaldaorüe Hacinterin tota loci iftius continet pericopze, Nuncad fin gula reuertamur. Tu fecifti coelum δὲ terram in fortitudi/ ne tua magna.Et loannes dicit de filio; Omia p ipfum facta . funt:&(ineipío factü eftnihil qd? fa&ü eft. Hac eft em dfi t Co. ud fortitudo Apoftolo comprobante: Chriftus dei uirtus& dei fapientia.Etin brachio tuo extento fiue excelforquorum utriicp percutientís indicíum eft, Hoc eft autem brachium Ffa.«3.a dequo Efaias loquít:Et brachiüi diii cui reuelatü efte Non Yob. 1 zdagh. 19.€ eiit tibi dífficileomeuerbiüi: C) uzefi apud homíes impoffi bilia,apud deü poflibilia funt:fiuecui níhil eft abfconditti: iuxta illud pfalmographi dicentis: Q.uía tenebre nonob/ feurabuntura te:& nox ficut dies illuminabitur. Q,ui facis mifericordiam in milibus:& reddis iniquitatem patrum ín "finu fierum eorum poft eos. Grandis clarmentia creato/ ris:mifericordiam fuam in mille generationes extendere:& Autticiam.ftarim in altera generatione monftrare: quata/ men& ipfa eft mixta mifericordiz. Non enim ftatim punit delinquétem:fed expectat poenitudinem:ut fi liberi imita ti fuerint parétü uitía, diu dilata pozna reddatür.Fortiffime, rit ifraeli, breui fermone percurrit. Cui pofuifti,ait figna& portenta in terra egypti:quibus af?icta eft agyptus ufqyad diem hanc: δὲ in ifrael δὲ in hominibus fiue terrigenis.Hoc qd dici£, ufqyad diem hanc: pofterioribus copulandii fts utlegamus,&in ifrael& in cunctis mortalibus quotídie tua figna complentur. Siue aliter: figna atqy portentanó fo lum in zgypto perpetrafti:fed ufqp hodie eadem tue miferi : Cordia fortitudo faluauit populum tuum:& uniuerfo gene “ΤΙ humano creatoris fubuenis poteftate. Et hoc not&dum, 4] à Exo, 4 Ι 5 à q ifracl ab hoibus fepatatcpterrigenissiuxta illud:Fili me Ibi!| : primogenit? ifr Et fecífti tibi nome(icut dies hac. Laudes, inqt,tuz toti? orbis fermóe celebrat, Eteduxifti ppiim tui ifrael de terra egypti, Pulchre dixit, ppm tuii: co em tpeq educ? cft, diii impio feruiebat, Eduxifti aüt in fignis& por tétis qb?pcutiebat eegyptus:& in manu robufta& in bra/ chio extéto,& in terrore magno:qfi marerubrum tranfeun ti populo ifraeluíam prabuit,& egyptium oppreffitexerci/ 'tum.Et dedifti εἰς terram hanc quam iuraftí patribus εο/ 'tüut dares eis:Abrahá uidelicet Ifaac& Iacob.Ergo nó fuo merito terrà repromiffionis fed patrü accepeuirtutib^ Tet» τὰ luentélacte& melle.Necdiü emfolidü poterat cibü cape: fed melle& lacte nutriebàt infantiz. Vel certelacte& melle rerumomnium ubertate& abundantia. Etingreffi funt poffederunt eam,Statimqp ínter poffeffioné& inobedientiá nihil fuit 7- c» gra p | Imm Mtt trig thura ΠΗ! gue fl . chíz: ita enim fcripti - fus erat in atrio carce; αἰαὶ», Sn Πίεση gligentiam:negligentia,contemptum parit. Et non obedic; runt( inquit) uoci tuz:& in lege tua non ambulauerunt. η. Kyoag,b Fruftraergo promifere ineremo dicétes: Omnia quacidp dominus precepitfaciemus,.Non enim in fponfione,fed in opere ργάτη eft: ad retundendam eorum impudentiam:quipu. 9 Eccé munitiones extructz funt aduerfus ciuitatem, ut ením ualfatui éxercitu:& abfente capitur Nabucliodono» for, Sedechiafqy ducitur in Reblatha,& ibi regi traditur. Et uenient(inquit) Chaldai przlíantes aduerfum urbé hanc; Melius Aquila qui pro eo quod fcriptum eft,uenient,tran/ ΠΗεξισελεύσου]αι, hoc eft,ingredientur ciuitatem. Ned eii abfentés erant ut ueni rent:quippe qui circu/ dederant hierufalemz aneherminem iie capíatur:& urbs data eft ín manus chaldxorii, qui prae fen fcriptuta tefta£ i poffecomplerequzeíe 1,; i;"n: unc exercítus regis faturüele pollicitus líantur aduerfus ean a facie gladij& famis,& peftilen; babilanis obf EIS EROR des idu tiz.Ft quzcung; locutuses;accideruntzut ipfe t cernis: hierofat. Ac deinde: {εἰς ütfacerent, non"Ee. ἨΜ.'ο ᾿ cce munitiones ex 7 fecerunt;& certe factu Et i dics mihí domine deus. eme agrum argento:&. tructz funtaduerfum tosfepromíferant.Et^ adhibe teftes, cum urbs data fit ín manus chaldzo;— ditatem utcapiaturz euenerüt eis uniuerfa e b: A LT"P3 malihacMalapatié, ΠΟΠΗ Et factüm eft uerbum domini ad Hieremiam, dicens: Ecce ego domínus deus uniuerf carnis. Nun/ offibile) erít: tit abfconda; tibus:ceterü iuxta do miní fentétiam bona, que reddit unicuicg quid mihi difficile Siucim annus eratregis Sede; chaldai& ingredient pradíantes: Siue uenient chaldzi & urbs data eft in ma; nus chaldaorii. OQ. uo modo igitur uenient qui prafentes erant Sedhi qui obfidebát fecundumuiasfuas.|turatmeomne uerbum: Eratérea hzc dicit dominus: urbem, ingredieritur e«L£cce munítíoneS^ Ecce οσο tradam ciuitatem íftam ín manüchaldxorü:—inquit& capienteam: . extrüctefant aduerfuo zl o9:: mus: δὲ fuccendént:& ád(o duítatemec.Decim?^&inmanu regis babylonís,&capíeteam; Et uenient τ dtp comburchir Verbum enim hebraf et:Vebumquoda, aduerfusurbéhano)&(uccédent eá i eni,& comburét em t ANA ἐπα, &umeít ad Hieremià^ eami& domos ínquarü domatibus facrificabant baal: Een CERRAR SERE ς& libabant dijsalieníslbamina ad ítrírandáime.Eránt^ Etdomusin quarum da:tuncexeritusre/— ern filij luda,& fili ifrael iugiter Siue foli) facíétes mala Όττο άμα η ιν Beber obfdo» ín oculís meís ab adolefcécía fua. Filii ifr quíufcqpnunc^—niorü:& libabant dijs alienis libamina ad it/ τειπίας: propheta clau ris, Recteq; nunc dici; tur; Ecce munitiones funt extructz aduerfus ciuitaté,ut ca piatur: δὲ urbs tradita eft ín manus Chaldaorii: nec habet quos uincant, aut quos capiant;Iam enim gladio,fame,pe fte confumpti funt:& quacunq dixifti uidemus effe com pleta: quomodo ergo mihi dicis domine, emeagrum ar; gento:& adhibeteftes:cum urbs data fit in manu chaldao rum:Igitur non reprehendit fed interrogat: neg tam Πιοί, alijs uult difcere, qui fedebantin atrío carceris,& forfitan taciti reprehendebant,quomodo idem ,ppheta qué uerum nunciarecredebant:& urbem dicat effe capiendà:& agrum «matquafi poffeffurus. b{ΓΒΕ factum eft verbum oomíní ad bíeremíam pzopbetam ofceue: cce ego oomínus oeus vníuerfe carnío cc. Tritibus lata fubiungit;& poft euerfio/ nemhierufalem, captiuo populo reditum pollicetur. Pri/ mumdqp caufas exponit offenfz& iuftí furoris dei:ut quan; to maíor cuIpa peccantiü, tanto amplior in peccatores cla/ mentia creatoris, Ego inquit domínus deus uniuer(z car/ nis. Nequad cunctarii gentium, nec populí ifrael:aut certe Ότι ας fanctis crebro dicere folet: Deus Abrahá, deus Ifaac, deus lacob,fed deus dixit uniuerfz carnís:ut& rationalia, δὲ bruta animantia ipfe feciffe credatur.Sunt enim qui pro; - uiidentiam creatoris ufcp ad rationalía cófiteant': bruta αυ’ tem fortuitis cafibus afferant,uel perire,uel uiuere. Prophe ticufgs fermo declarat nihil effe quod fugiat prouidentiam ,& fcientiam dei: quia alia propter fe, aliain ufum homini funt creata. Nunquid mihí difficile aut impoffibile: aut certe abícondetur a meomne uerbum: Et fupra diximus: Ὁ uzapudhomines ímpoffibilia funt, apud deum poffi/ bilia funt. Verbum autem hic, δὲ in multis alíjslocis; pro tebus debemus accipere. C. uid eft(ait) quod factum eft uerbum: Propterea hac dicit dominus. Ω) uid enim prz, cefferat,ut caufalem coniunctionem poneret, dicens: Pro; ptereahac dicit dominus: ο) uía(inquit)cure mez eft om nia regere:uniuerfa difponere:& reddere fingulis iuxta uiaf fuas:idcirco cgo tradam ciuitatem iftam in manu chaldao rum,& in manu regis babylonis, δὲ capient eam. Primum exacerbant me ín opere manuü fuarü diat dominus. ritandum me: ut non errore religionis, fed : contentione quadam, & in creatorem contumelia facere uiderentur. Quomodo autem periturus fcribitur mundus: iuxta illud quod fcri; In furore Κα ΧΧΧΗ fo 164 nihil fuit medium. Vbertas enim, fecurítatem:fecurítás ne fe. D ptum eft: Coclum δέ terra pertranfibunt, eo cy in maligno. Matthyz446 pofitus fitfic& domus ἱρία& loca in quibus flagitia perpe trata funt, ir dci fubiacent, Sunt quí contentiofe illud qd? fcriptum eft: Locus in quo crucifixus eft domínus atq: fal^ vator, fpiritualiter gomorra δὲ:gyptus uocat, ad ipía loca referant. Αἰ yo uniuerfüm mundum fub nomine egypti δέ gomorrz(ignificarí putant. Vt enim eomorra diuino igne deleta eft:ita X mundum iudicio dei concremandum; cap€rout επί fit(uda cr filij ifrael(uaíter fiuc folí facíen teo inala[η oculío mefe ab adolefcétía fua. Verbü hebraicii ἊΣ Aquila interpretatus eft πλήμ:quod coniunctionem fi enificat ueruntamen. Symmachi príma zedítio, δὲ Lxx. 88. Theodotio,folos iterpretati funt. Secüda qppe Symmachi uertit διόλου: quem& nos in prafentíarum fecuti fumus; ut diceremus iugiter. Dicamus igit prímü iuxta hebraicü Filij ifracl,& filij Iuda facientes iugiter malüi. Et dece inquit δὲ duz tribus malum fine ceffatione fecerunt:& iugis fuit. eis in pe(fimis operibus perfeuerantia. Si αὐτῷ iugis& femi perin toto populo,ubi eít{πλοία fempiternae Porro iuxta Lxx. qui dixerunt: Soli facientes malum, oritur quaftios: Num δὲ aliz gentes eo tépore quo ifrael Iudafq peccabant; malumnon fecerunt? Quod fic foluit: Q.ui babet notícia dei δὲ receditab eo,folus peccat inoculis dei: qui yo incre; duli permanferint: quafi illo non uidente δὲ negligente de^ linquunt. Vnde δὲ Dauid uir fanctus quía corruerat in pec catum uxoris Vriz,Bethfabez, agens poftea poenítétiam, 4, loquitur:Tibi foli peccauí:& malum coram te fecí, id eft íri. Ὁ confpectu tuo. Denig iungitur: Soli facientes tnalum in oculis:€ in confpectu meo ab adolefcentia(ua Ο uod fequit: Ὁ 4[-ΡΙῆ ífrael quí vfqs nimc epacerbant me(η ope ríbue manuum füarurm ofcít oomíntue: In Lxx.nó habetut, δὲ de hebraico additum eft. Ὁ. τ᾿ autem ab adolefcentía: fua τ} δά prefentem díem iugiter deliquerunt; ideo iufta fententia dei eft:& merito fcriptura contexit: Aa 4 lnfuroré Regaié $939, t £ommen.IDieronymi liber fertus αγ 3n füro:cet ín(ndígnatíone mea facta eft míbí cíuftaa θές εἶ, Si ex eo tépore quo cíuitatís iacta funtfundamenta, ufq» ad hanc dicm, quando capta eft atqp fuccé(a δὲ fublata decófpectu domini fuit femper in uitio: δὲ indignationem cótra fe domini prouocauit; Vbi e(t(ut fzpe iam diximus) bus Iuda& Beniamin in phano Baalis δὲ Mofoch,dzmo;. num fimulacra ueneratz funt. Vitulos autem aureos in. Bethel& Dan δὲ decem tribus, qu appellantur famaria; Iofeph δὲ Ephraim incoluiffe perípicuü eft. Tantumq; mali. fuitquodapopulo factum eft:ut teftetur deus(επυηδ coy. E Zadv7.c peccatorum quiese b«Γ T»:opter malícía ínquit filíozü tfrael/ et filíoz iude τῷ. Οία fupra dixerat:In furo; re& in indignatione mea facta eft mihi ciui tas haca die qua xdi; ficauerüit eam ufqp ad diem iftam, qua aufer tut de confpectu meo: & nullum generaliter abíq;péto fuiffe mon ftrauerat: nunc p par tes enumerat, X reges & principes,& facerdo tes, X prophetas eorfi, & cuncta uno fermo/ necóprchendes: Viri inquitJuda δὲ habita/ tores hierufalem.Pul/ chreq nó dixit: Reges mei, X principes πιεί, & facerdotes mei,& ,p phetz mei:fed qa pec/ cauertüit reges eorü, δὲ principes eori,& facer dotes eorti, δὲ ppheta eorü. c€L£t verterüt ed me terga/ etnon fa; €íeo: Iuxta illud quod alibi fcriptum eft: Et uerterüt contra me fca pulam recedente. Qui enim precat, inclinata ceruice in terra pron? fundit:q yo tergü uer tit, ipfo eeftu corporis indicat negligere fe có 4 In furóre& in indignatione mea facta eft mihiciuitas hzc:a die qua xdificauerunt eam ufq; ad diem iftam, b qua aufertur de cofpectu meo. Própter malicíá inquit, filiorá ifrael,& filiorà Iudze,quá fecerüt ad iracüidià me puocátes:ipfi& reges eorü:& principes eorü: facerdo; tes eor,& pphetzx eoríi: uíri Juda δὲ habitatores hie; ς rufalem.Et uérterunt ad me terga,& nó facies:Cüm do cerem eos diluculo,& erudiré& nollent audire, ut acci; perent difciplinam. Et pófuerunt idola fua in domo ín qua ínuocatum eft nomé meum ut polluerent eam. Et t xdificiuerunt excelfa Siuearas) Baal:qua fant in ualle filij ennom: ut ínítíarent filios fuos,& filias fuas idolo s moloch.Quódnó mandaui eis:nec afcédit in cor mei, ut facerét abomínationé hanc: δὲ ín peccatü deducerét e Iludam.Et nüncpropterífta hacc dícitdüs deusifrael ad cíuitaté hanc de qua uos dicitis:g, tradatur ín tnanu re i gís babylonis in eladío,& in fame,& ín pefte. Ecce ego congregabo eos d uníuerfis terrís ad quas eíccí eos in furore meo:& in íra mea,& ín índignatione grandi:& teducam eos ad locü iftum: δὲ habitare eos faciam con fidéter.Eterunt mihi ín populi:& ego ero eis in deum. Et dabo εἰς corunum,& uíam unam: ut tímeant me uníuerfis diebus:& bene fit eís δὲ filijs eorü poft eos.Et feríam eis pactü fempiternü: Siue difponá teftamentü ztterná)& nó definam εἰς benefacere:& tímoré meum dabo ín corde eorum,ut non recedant& me.Et lxtabor gitaffe,necafcediffe in SR cor fuü,qu illi fau, ri fuerint.Omnia aute hacc ἀνθροπωπάθος,. b épf£tnuncp:optr— (Πα«C. Sicut fperanti« bus auxilii,& in mu^. rorum firmitate fiden. tibus, prophetatur fubuertenda fit es falcm& populus iam, iamq cagiéedus:& a. captiuitaté gladio, fa; me,& pefte periturus; Sic defperátib?& poft fubuerfionéurbis nul lam falutem expedan. tibus,futi auxilii pol/ lice£: ut δὲ cófidentia, atq fuperbía iuftà fen tentiam:& defperatio, atq humilitas dei me. rcatur auxilii.({[ξς cc ego cógregabo eos oe vníuerfio τ τ, Multí hoc putant tpe. Zorobabel filij Sala/ thiel,& Iefu filij Iofe; dech facerdotis ma/ gni:quádo Ageeus€ Zacharias ,pphetaue, runt fub Ecra facerdo te cópletüi,qr adifica/ tum eft templii:& fub Neemia extructimu/ ri per circuitü:ut quoa ante deiecerat in füroz re,& ira,& ín indi/ gnatióegrandi ας Πίο, rufalem,& in toto or^ minantem.Et hoc ait, faciebant. o 4Γ um oocerem eos oiluculo eterüdírem«C. Fugatis erroristenebris,& omni idolorum cultu, mea fententia confutata, quotidiecorda eorüi illumi^ narecupiebà: δὲ docerequa recta funt.Etut liberüi feruaret arbitrium: iungit δὲ dicit: Etnollent audireutacciperent di fciplíinam.Sequit: e«[ t pofuerütidola fua í(iooro«€, Non folum eo tempore Iudas pofuit in templo dei ftatuam idoli,quam in Egechielis principio legímus:fed ufqs hodie in domo dei,qua ínterpreta£ ecclefia:ftue in corde animaqs credentium ponitur idolum,quando nouum dogma con/ Deu, 4.. c ftítuiturz& iuxta Deuteronomíum adoratur ín abícodito. L.Co,s,d Nefcitiscinquit) quiatemplum dei eftis:& fpiritus dei haz bitatin uobise(4£tediíficauerunt excelfa fiue aras baal: que fant ín valle filá ennomvt ínítíarét C. Pro initiarentin hebraico fcriptum eft^^3y: qd? Aquila& Symmachus tranfducerét:Lxx.& Theodotio interpretati funt,offerrent. Ecech.8. b De uallefiliorü ennom, quz hebraice dici£ Ώ3 ΝΑ(ἴα. pra pleníus diximus: qd? fubiaceat Πίος fontibus& amoe/ nitate fuí: quia locus irriguus eft, populti prouocauerit ad luxuriam quà idolorii cultus fequitur. Notandii απο arz δὲ excelfajhebraico fermone appellané 123:propter eos qui ín Samuelis δὲ Regii uolumine quíd fignificet hoc uerbii dubitant.Moloch idolum ammonitarü eft,cp in regé uertitur.Significataute fcriptura diuina qp non folum Baal, idolo,fed δὲ Moloch cunctifqs damonibus in ipfoloco po». pulus feruierit,$41 00d non moudauí εἶθ zc, Proprie cri fupereis— y. difperferat: poftea reductos habitare[τρ cerit confidenter:& fuiffe eos ín popülum dei:& dominum fuiffein deum eorum: caetera qua fcriptura contexit.Sed quomodo hoc poffit illi tempori coaptari: Habitare eos fa ciam confidenter:& feríam eis pactum fempiternum: fiue difponam illis teftamentti aeternum:penitus non poteft ap probari:quippe quos legerimus,& facra narrat hiftoría:nó folum a uícinis gentibus, fed a Perfis quocp δὲ Macedoni/ bus,& agypttjs rhomanifcqp[προ captos,& hucufgp feruire, Omníaigiturad aduentum referenda funt faluatoris: qua noftro δὲ fidei tépore uidemus expleta:& electio iuxta Apo ftolum reliquiarum falua facta eft. Et qui in Chriftohabi/ tant cófidenter:datum eft illis cor unum, iuxta illud quod fcriptum eft:Multitudinis autécredentium erat cor unum, δὲ anima una.Etuiam inquit unam,illü qui dicit:Ego fum uia, uerítas& uita. Vt timeant me uniuerfis diebus.Princi Roof| AR 1 Tobia τοι píum enim fapientia, timor domini. Vniuerfigit diebus: Q.dfi iudxis nó cópetit, de noftro populo accipiendii eftz cui δὲ bene fuit,& eft,& erit:nó folum ipfis, fed δὲ filijs eorii poft eos. Nobifcii em pa&tii pepigit fempiternü:nec define nobis ultra benefacere. Q.uodqp fequit: Et tímorémeum dabo in corde corii,ut non recedanta me. Sic liberi donat arbitriüi,ut tamé ipfe timor quí tribuitur, eratia permantat largitoris, Cumq:(inquit)eis benefecero, latabor.Gaudet quippe quía uidet creatura(υᾶ effe faluata, Vnde& gaudii angelorü eft in coclis fup uno peccatore poenitentia agente. Et plantabo J τε ἘΞ CEA uu ες Ὡς - Ὲ ἘΞ τε ΞΞ £t lahtabo ínquit eos in terra ita in ueritate: fiue(ut Dxs.^ hauddübium qüiti uiuentium, Ecimpreffurn eft Ποπ tranftülerunt) in fide: ut proprie Gignificet populum chri^. uexilli dominicazcructs atcp uictoría:S teftes adhibiti fi unt ftianum,cuius religio fides eít.In toto cordemeo, δὲ intota^ martyres, G omnis fanctorum chorus.1In terra Beniamin, anima mea.Si diii uerba funr faluatoris, rectecor& anima:^ ubi eft domini fortitudo:& in circuitu hierufalé, iti qua eft &10vd eius credié:qui dicitin euangelio:Poteftaté habeo ponendi^ uifio pacís,& eterna fecuritas:in ciuitatibus Tuda, in quib? atiima mei; X potefta;. eft Chrifti uera confe tem habeo iterum fu.., pesce S ut aD d. Ee:. fio, Et in ciuitatibus f'Mdllam.Siaürex Πίρεῖ eis,cum eis benefeceto: Siae& uifitabo eos; ut eís^ montanis, déquibus perfona deipatrisaci— benefaciam). Ec plantabo eos in terra ifta in ueritate, unacítde qua dicirur: ἡ μῶν d telligendum eft: Neo: nem πας): in toto corde tneo, e in t d"d«(condi in monte po/ à menias mins Gab: 4 Quid hacdicit domínussSicur adduxi fuper populum fir Et ata& diesfeftosodit—;» η 5: us campeftiib?,qu pci MEA. iftum omne malum hoc oerande: ficadducá fuper eos|, CABE EN becoidroomín^: Gi, omne bonum quod egoloquor adeosEtpoflidebun— mbi:utde pro, [στη(στα ome mal ὦ:: n|^ per camporii aqualí/ boc grade i ficaddu,.«pho remanfetit homo δὲ iumentum:& data fit ín ma/.^. vatem ad fumma gra cam εν omine oo nam chaldxorü. Agri pecunia ementur:& fcribenturín. aur: Er p nudric.Haciuxtahlte— 44.;; i$ αλα κ ih ΓΕ ΝΣ qua adauftrum funt: raiii;licet in tvpo prae libro: δὲ ímprímetur fignaculum:& teftis adhibebit ἴῃ qd nageb, Lxx. ran; Neri poft fedem terta beniamin,& ín circuitu híerufalem: ín ciuitatibus fele: ubi s meri/ dechaldzis,quando Τ Me enipiti ms i το ζέσις ies& plena lux ueri, AC deat impedi Iuda,& in ciuitatibus montanís, δὲ ín ciuitatibus cam/.. tis Cumaetem bae reuérlus eit populus— peftrib? Siue fephela):& in ciuitatib?negeb,hocefUqui^ omia facta fuerint,im, ὦ plebitur quod(τρ infudaam: camenfpi.-..-- dU ENS ταν eerta rice aliter Chris adauftrü funt:quía couercam captiuitaté eorü ait diis. Ῥέαν rn die apoftolis uerius ple es ἘΠ uitatem eorum aít do fiufgy coplen£. Tunc minus:de quo fcriptá δὲ homines δὲ iumenta reducti funt ín ecclefiam:iuxta illud eft: Afcendens in altum captiuam duxit captiuitatem. Acce t255b quod fcriptum eft: Homines X iumenta faluos faciesdo/. pitfiue(ut Apoftolus ait) dedit dona hominibus. mine:rationales quiqp δὲ fimplices.Tunc agri empti funt pe Luc1é,c Cünía: ut faceremus nobis amicos deiniquo mam mona, Commentarij(exti in Hieremiam prophetam finis, qui nosreciperent in eterna tabernacula, Et(cripti in libro,: COMMENTARIORVM HIERONYMI IN LAMENTATIONÉES HIEREMIAE AD EVSEBIVM PROEMIVM, 92] Abcs inlaméationibqs Hieremte quatuor alphabetate quibus duo prímá quafi 3| fapphico metro fcripca funt: quía tres uerficulos qui fibi connexi funt,& ab una ΕΕ! anlitera incipiunt heroici coma condudit. Tertiü uero alphabetum trímetro fcrí 8l ptum eft:& a ternís literís.fed eifdem tríni uerfus incipiunt. Quartum alphabetü πο δὲ fecundo.Prouerbía quoq; Salomonis extremü códudit alphabetum: quod tetrametro iambico fupputatur,ab eo loco ubi ait:Mulierem fortem quís inueniet? Quomodo autém ín hís noftiís literís non poteft quis ad legenda uerba texendaq, procedere:nifi prius ab elementis cceperitiita ín fcrípturís diuinis non ualemus ea quze maiora funt nofTe:nifi ab athicá ín ipfas habuerimus exordíü:fcd'm illud quod propheta dícit:A mandatis tuis íntellexítQuod uidelicet poft opera cceperít habere fcientiam fecretorum. Verum íam completidum eft quod petíftisue fenfum uniufcuiufag elementi interpretatio annexa fi σηίβοος ον Aleph,doctrína in/ terpretatur: es Beth, domus:$273 Gímel, plenítudo: οὖν Daleth, tabularum: sn He, iftat d m futile ctt pr Ἴων γη Vau,X: y» Z ain, hxc:&em eth, uíta: τοῦ Tethbonü:^^ Iod principi: tà Caph,mánusi δῦ Lamed difciplinz,fiue cordis: ea Mem,ex ipfis: v INunfempíternum:"iae Samech,ad; iutorium: v Ain; fons, fiue oculus: wa Phe, os, ab ore, non ab offe: vex Zadik, iufticix: mv Coph, uocatío: p» Res,capítis ἐγ Sín dentium: nn Thau, figna.Ecce intellige, ne líte/ tarum ambicuítate fallarís. Poft interpretationem elementorum, íntelligentíz ordo dicendus eft. Aleph; Beth, Gímel,Daleth,príma connexio eft: doctrína domus plenitudo tabularum: qj uidelicet doctrína ες οἴϊα: qux domus dei eft, ín librorum reperíatur plenítudíne diuinoram, Secunda cónexío eft, He, Vau, Z ain, Heth, ifta& hac uita. Qua επί alia poteft effe uíta fine fcientia fcripturarum:per quam etíam ipfe Chriftus cognofcitur, qui eft wíta credentíü? Tertía «onnexao ία“1. xxxn 50. 16$ o Maátth.s b cutaddurifüperpopy^ turaoríín terrà ifta; de qua uos dicitis φ deferta fit:&, fundis atcp depreffis, 13/71 E n 8, 65, ἃ D connexio habet, Teth,Iod, bonum prinai pium: quía cuis nunc fciam funt:tamen ex parte cognofcimus,&€x parte prophetamus:& nunc per fpeculum uidemus in enigmate. Cü ait merucrím? effe cá Chrifto, fimiles anc elis fuerímus:tunclibrori doctrina ceflabit. Quarta connexio eft, Caph,Lamed;manuscor is fiue difciplin tur in opere: cor& difciplina interpretantur in fenfu:quía níhil facere facienda fintfecerímus. Quinta connexio eft, Mem, Nun,Samech iutorium. Hocexplanatíone non indiget: fed omní luce manifeftius fidia míniftrari.. Sexta connexio habet, Aín, Dhe, Sade fons fiue illud quod in tertío numero expofuüimus. ερείπια οδηοχίο eft qui& extrema: quo& ín ipfo quocp feptenarío numero fit myfticas intellectus, Coph,Res, Sin, Thau;uocatío capitis den tium fiena.Per dentes articulata uox promitur:& his fienís ad caput omníü(quí eft Chriftus) itur:per qué uenítur ad renü fempiternü. Verum haec ch Ínferuimus: ut inftruant lectoré quo Ícíat nó fruftra iuxta feríem líterará a Jppheta haceffe xdita:fed uniue ad Chrifti δὲ ecdefiz pertinere facraméta.Q d' em lamétationes predietz,nó folum fuper urbis hicrufaléuaftatione& iudaici populí captíuitate: fed etiá fuper Iofiz τερίς occafüm confcriptze fint:liber uerborü dierum demonftrat,ubi íta legit: Mortuus eftrex Ιοίτας,& fepultas ín mau; folco patrá fuorá:& uniuerfus Juda δὲ hierufaleluxerit eum.Hieremias maxime,cníus omnes cantores atqy cantatrices ufcp in przefentem diem lamétationes fuper Tofíam replícant:& quafi lex obtinuit ín ifrael. Vnde prímá íuxta híftoríam ín explanatione retexerus Deinde Allego, ríam per congrua loca:fiue ad Iofiam,qui interpretatur falus domíni,uel fortitudo dominisftue ad iudzos,hoc eftconfitentes pertínent,inferemis.O pportunius ergo multo nuncanobis dj tunca propheta dei lamentaf:lícet non urbes multz,non gens integra. fed anima hominis chri ftiani multiscentibus nobilior, tnultifa; arbibus pre poffumus, nifi qux prius εκ ipfis fempiternutmn ad, eft, fcripturis tema fub, erfa qua: fcripta funt, dei,melior eft d multitudo iniquorum. Melior erat anima quondam fidelis in qua deus inha; bitabat,cj multitudines iudzorum:qui ingrati beneficiis deí, femper contraria agebant. Vnde legiflator eorum perfidiam exprobrando.taliter ad cos loquitur dicens: Ego enim fcío conten; tionem ueftram cótra dominum, Ec S tephanus:Dura(inquít ceruice:& incircumaifi cordibus ueftrís. Sí quis templum corporis hominis dei contemplatus eft tunc, cum caftitatis fplendore refuleeret:paruam profecto& ualde inferiorem illam propheticam lamentationem putabítin qua barbaricz manus fanctafanctorü polluiffe deflentur: δὲ facras xdes ignem populaffe ho, ftilem:ubi contamínata cherubím:& arca ac propiciatorii tabulecy duz:lapidez:& urmaaurea lamétantur.Haclamétatío quá nos deflemus,tanto illa durior δὲ amaríor efle probatur:quan; to uerius cuncta hzc δὲ euidentius ín fideli anima G intra illius templi parietes erant. Hocfan/ étius multo fuit, qd'ín ea erat tem plum. Nonenim auri& aroétí metallo, fed uirtutibus animi radíabat:habebat ením arcam intra fe:& duo cherubim, id eft fidem patrís δὲ filij& fpirituffan &i fitam.Sed nuncnihil eorum apparet. Ablata funt μας cuncta, nudata eft domus dei omni; bus ornamétis fuis.cunctífa; qua diuinitus cofecuta. fuerat fpolíata muneribus,remanfitdeforr. ὦ mísac turpis;perijt ab ea omne munimen,omnif. 4 cuftodia.Et iam non daudítur oftium: ínea nó feruatur, fed patet íngrefIus omnibus malis ἢ pitítibus ad corruptelam aníma: feftinantibus: ᾿ nulla índeturpis cogítatío, nulla cupiditas feda repellítur.Sed fi uenerit fornicationis fpititus, ingreditur:fi iactantiz,fi auaríciz,& fi hori nequíores& imputiores uenerínt: nemo prohibet, nemo propellítnullus enim cuftos,nullus remanfitzdituus.Nam prius ficut ad coeli fecreta nul lus huiufcemodi malis índuleebatur acceflus: ita nec puriffimam mentem huíufcemodi penei trare poterat ulla coeítatío, Sed íam nunc quomo textus ipfius hiftoriz: incipiat, uídeamus. us uniterfa que fcripta x Manus intelligan. oculus otis iuftidiz: frm dofior. Nam feruus quí facit uoluntatem J"nn ] ti Sci 3 nt iM ^in loiereniiain .COMMENTARIORVM HIERONYMI predicátóres funt: de qua nune dici£: Plorans ploráuir in: lis» IN LAMENTATIONES HIERE nocte:& lachryma eius in maxillis eius: quia in aduerfita/. CN MIAE LIBER PRIMVS.... teecdefiz,illiamph? plangüt, qui uità carnaliii cófringere τῆ Ξε Clomodo fedet fola cíuítas plena ρρἴο τέ, De^ pradicádo nouerüt.Per ipfos quippe fanéta ecclefia, iniqs. t Y plorat,ppheta ruinam peruerfipopuli:& fub^ auittjscoterit;& quafi gluties in fua mebra cóuertit. Vnde UM(se παν. ΟΕ, m Aleph ipíiquog primo pra/ Ἢ a peruaa:.*, dicatoriuelutmaxillze fis— α΄ 2Domiodo fedet fola«ἱ-«día dici Ocade, T qua femper contraría ἘΠ: δι πιᾶάπζα.(4Γ ΤΙ | a ἃ diio fuo fentiebat:& ἡ] 1148 plena populo* facta et QUA— granitíudao ppteraf, Mel: praceptis fuis aduer: fiuíidua: domina genríü;prínceps^ flciionécmulnimudiné Qul ΜΗΝ j| prouíncíarü facta eft fub tribuo.— leruiturie ἐζ Migravit b ciorií dei, pphetas ei?, a ἂν ο. i: pute d fumg b S η 2 Beth. Ploráns plorauit ín nocte: lusin difperfione een iud aredé nouiflime tru/ ο. m& lachrymzx eius in maxillis eius.— tiim ppteraffictione le cidabat. Vriin manus: 253 x nib9 ia 519 C) amici ei captiuitatis:€ q ante n hofti ird ἰευαβα INon eft qui coiolet ed ex oib? charís ei?.Oésamidiei?— regniprincipatui mul tyi tactitautqukprius. c foreuerüt e&:& facti funt οἱ inimici; ἃ Gimel. Migri: ws pationib?pracrat; M diuer(is gétib?& pro/ it Iuda fllictioné itiudiné[τί poftea inter diuerfas iy, uincíjs impabat,poft/ uit Judas propter alHtictione& multitudine Lerditutis. gentes feruítio labora imi; modii dura Pas Habitauít intet gétes:nec inuenit requíé. Oés pfecuto,— barquia SES fuorü i prameret. tame;€ siu;. merita, uindicta eos X Purdue domi ΤΕΕ” apprehenderüt eá inter anguílias.^ Daleth.- in deniebst Soir s Pai fub chaldaica annnm ο Viz fin lugét: eo φ nó fint qui ueníant ad folénitate. de Iuda ideo de terra ἫΝ δεν γη 45^ Oésportzei deftructa:facerdotes c? gemétes:uirgi— n 0 ατα qu Per ἮΝ Pationt dominickpaf nes ci? fqualidz:& ipfa opprefla amaritudine, m Ele.—&iniquitatib? fuis eii, p ionem,refurrectioné, i 9i:extityimici did: aduindictapuocauít: his COSS ΝΤ RE Facti fant hóftes ei? in capite: inimici illius locupletati An ρίον Επι mu colosplenPfadüef:—funt: quía dris locut? é fup ed:propter mltitudínéiníg/— pphetálocut ait: Ser | cum per Vefp afianum tatü εἰ, paruulí ei? ducti funt ín captíuítate affaciérri—tiremefcciftiin pecca As,& Titum, rhomanos S q^ n:. τίς tuis: prabuifti mi; iib principes; in ultione f bulátís. γ Vau.Etegréffus eftafilia fion ois decorei?— hilaboréin iniquitati diii fanguinis urbe— Facti funt príncipes ei? uelutaríetes noinueniétes pa,— bustuis.Vitintergen quta:» fuccéfa,tota es fimul, E b Εμ bf. f, di-0 fi bf:- tes deputata,& fordi/ xo| Pp: partim occiía, partitri(μα Etabieruta Φ ortitudine an lade iu equetis. bus eorum polluta, li, li ín captiuitatem ducta Zain.Recordata^ bertatéperdídit:& in ΙΙ εἴς: iuxta illud α ín Πο fuori manus Lud Danielis uifione fcriptü eft, ubi angelusadpphetamítalo^ incidit:qui eam p diuerfos errores ducétes,nequaq requie má Ρ g PP 9 q ΡΟΗ ucetes,nequaqy requie ^. λῇ,9, g quitur dicés: Poft hebdomadas fexagintaquatuor ocdde£^ fcere,uelpaululü τε[ρίτατε cócedebant. Ὁ«[ Clíe fion lug ét pt Chriftus:& nó eríteius populus quieumnegaturuseft;i& σι Vias fion dicit lugere hoc eft,lugubres exiítere: eo ῳ nó wi ciuitaté& fanctuaríü diffipabit populus cti duce uenturo:— fint qui ueniantad(oléniraté:ut'eftiua gaudia celebrét:uel m:& finis eius uaftitàs,& poft finem belli ftatuta defolatio.Et— facerdotü officiain téplo εκρίςαητ: quia téplo fuccé(o,muri d paulopoft: Víq ad cofummation&( inquit)&finéperfíeue/— cíuitatisfunditus diruti,& porta deftructee funt. Vii omis i a Myfice rabit defolatio. Myftice at plangit anima fideli$ hominis, í: quequondiá plena fuitnumerofitate uírtutiü:& imperabat num. diuerfis affectibus, dominans cócupifcétijs carnis: poftea αι δυϊξα malignis fpiritibus fammis libidinis fuccéfa,deftitu quie taangelorü folatio,& carens diuino cófortío: tot feruit fcep o^ trisdeditaquotuitijs. ὃ 4Γ"[»ozane plozauít ín nocte«c, iit Adueniente tribulatione captiuitatís ,ppter idololatríam δὲ «normitate fcelerü, plbs iudaica fero doluit: cum[ρίας musa apphetarü atteftationib? cóuenta, fatius illi effet praeuarica/ " tionisnoxam cauere, dj poft cómiffa poenaliter lugere. Fal^ ma fa ergo numina qua diuerfz gentes ín fimulacris colebant vot ἐλαία facrüt illi fcandali δὲ decoeptionis: ο relicto yo deo, ἢ falíis díjs in idolorà cultura feruierint, qui eis nihil in tem, "1 " poreuindictz profuerüt,immo plurimü nocuerüt:intantu yon utcos ludibrio& cófufione dignos, inter hoftes conftitue; pida ς tent. Hinc quogp per Ecechielé peccanti Iudzz dicit: Ecce m ego fufcitabo omnes amatores tuos cótra te:de quib? fatia quito tacítanima tua:& cógregabo eos aduerfum te in circuitu: { ἡ" Allego& agent tecum in odío;& tollent omnes labores tuos: δὲ di (2^*89* mirtenttenudam δὲ ignominia plenam. Iuxta Allegoriam uus yo decazpta anima diabolíca fugegcftione,in noctem uenict futurz perditionis, ubi gemitü dabit perpetuü fine ullacon folatione.Ipfi em fpiritus maligni quí eam ante p illecebras uoluptatü in diuerfa trahebant: tandé in tenebris exteriori bus cóftítuta;perpetuis cruciatibus punire non ceffant. Vt ergo hunc doloré maximi deuitet, nece(Te e(t qp in prafenti falubriter doleat:quaten? immenfía bonitas dei ,p fletu prae fentis temporis,confolationé illi prbeat fempiterna. Beati qui lugent; quoníà ipfi cófolabunt. Maxilla quippe fancti, decoreius fqualefcit: δὲ ipfa oppreíía amaritudine in filtjs fuis fortiter gemit. Myfticeauté uiz fion lugent: αἵ animae quondi in arce mentis defi fpeculantis actiones exteriores, poftlapfum peccati,turpes atq» lugubres appart: eo cp nó priftíno more affectus eius ad interna gaudia celebrada ος’ currant: Sed quinq fen(ib? corporeis,qui portari noie hic notan£,p defidià de(tructis,patefcat aditus uaríjs delictis; ecclefiafticü qq officiü uilefcat: δὲ cótinentiz uirtus molle, fcat. Vfi fpiritufTancti fuauítate priuata, tota in amaritudi, neuitioriuerfaf. e Q[-Factífuutboftee cíts ín capíte cc. Έα funthoftes hierufalé in capite, αἲ inimici illi? fuperio res effe&tiuniuer(am gentem diuitíjs fpoliando,uinculis ca ptiuitatis fubiecertit:& in aliená terrà fimul cü mulierib?& paruulis irecópulertit:drío cui peccaucrüt,iuftii iudicii εἰς retribuente, Anima yo decoeptee hoftes fiunt in capite: qr maligni fpiritus eius gaudent dominatione:qui fpoliantes eam uirtutib?,paruulos cogitatus eius peruaria defydería hucillucq, trahendo, nullam quieté eam in animo habere permittit. f&[£tegreffue eft a filía fion oie oecoz ciue«c. Obfeffa hierufaleab hofte extrinfscus,omné decore iocun/ ditatis fuz perdidit intrínfecus:maxime cum fame,& peít lentía laborás,nullius ope fuftentabat': qin principes& re étores illius diffolutis uiribus,pauido corde,nó defenfioné ciuium, fed fugam ínertern meditabantur. Myftice autem filia fion reliquit decor fun, αἲ per incuríatn cogitationii, uirtutti perdidit ornamentü:necei fubueniebant principes fui,hoc eft,ratíonabiles tractatus: ο quib? refifteré debuit inimicis perfequétibus,fed defecto robore fortitudinis co/ ram hofte perfequite propulfa efein foueam decozptionis,, Ha« ἐπ “ο. 166 Ado. b Εἰ. 4, d My&icd uh i i diee ΕΕ εν eL pei Zommen.IDieronymi liber primus E--Hacctifententía arguunt negligétes re&ores ecclefiz dei, obquorü incuríam perit ois decor populi chriftianii:cti nec . inmeditationelegis díuínzenecin cultu pietatis neqpín fa/ * erarü ytutü exercitio laborare conat:fed in luxu uoluptatü. bantlaudibus:& ipfi ecótratio,beatos uocabant eos: B to lumnas domus dei,& catera qua folent adulatores dicere, ^ p uaría fcelera, iuxtafu ' Cui?piculi malü,illos . maxierefpicit;q 11oco regiminis cóftituti,po tius fecularía.defyde/ ría, p mandatoru dei fequi ueftigia elegerüt, Vii cccleftisregni glo; εἴα εἴ fcis doctorib? . nómerentaccipe: fed . cii diabolo δὲ αποε]ίς -€eif;poená gehéne co; gét recipe ded δὲ fub, dic: 661 1Recozdata ᾧ ες bíerlim afflíictíóie fue ..«C, Non folti e híeru ον faléillaterrena dolüit feperdere iocunditaté fua,& delitiarü afflue/ - tia inter hoftes coftitu .. taffed ctià hac myfti, ca;:& maxio dolore tor quet,cü in poenis con ftituta,ia fero doletfe ggeftioné hoftis cog&tis,abducunt.. » V Zain, Réordata eft hierufalé afflidtionis fuz,&. prcuarícationís oim defyderabiliá fuorá:qua habue; rata dicb? antiquis, cá caderet ppfus eíus ín manu ho; ftili:& nó effet auxiliator. Viderat eam hoftes:& derí; b ferüt fabbata ei?. n Feth. Peccátíi peccauit híerufalé:. ppterea inftabilis facta eft. Omnes quí elorificauerát cá fpreuerüt ílláxquia uiderüt ienominía ei*: ipfa auté ς gemés couerfa eftretrorfum, Ὁ Teth. Sórdes cius in pedib? ei?inec recordata eft finis fuí:depofita eftuéhe/ meter,no habés cofolatore. Vide dre afflictione meá: 5 quoniam erectus eftinímicus.^ Iod.Mánü fuá mifit hoftis ad omía defyderabilía eius: quia uidíteétes in,. greffas fanctuariü fuü:de quib? przceperas,neintrarét : íneclefiamtuà.. à Caph, Omnis pplüs ei? gémés,& ' quxrés panédederüt prediofa queq; Ὁ cibo ad refocil/ Sed tales fautores; nullam ín die tribulationislaboratibus cófolatione praebebant: immo cófufione(celeri eorti den dabant:& cordis íenominiam manifeftabant, llle eiferoo ᾿ : doctor écdefiafticus;; qui làchrymas ἤδη,, um tfiouet:qui cori, ó pit p&óres: qui ποπ í beati, nulli dicit effe: foelicetriinec ρεσησηίε" fententiamiudicis fui; à dicente fcriptura fan s :^ne| ἢ &ta: Ne beati iudices Edd ὦ quemid homine ante n morterri.Sed& in alio p 4 loco legimus τ Qui ΟΝ ἡ benedicitamico mane n grandi uoce maledi): cente nihil differt, V fpernétes homíniiu, dicia,nec laudib*torii extollamur: tiecobtre ctationibus contrifte, mur:fed inerediamur rectàm uiam:&tritas a fanctís prophetis fe; mitas.Audíam? hunc . tunc neglieente fuiffe, quando per bona ope ra δὲ rectam conuer/ . fationem potuit fibimetipfi fubuenire, Non eim cü fanctis angelis nó exultat, fed in inferno cii demonib? crucíata in^ fructuofe prateríta pctà deplorat: iuxta illud qd fcriptura Sapiefi.s. a bis:lalfati fumus in uia iníquitátis& perditionis:& ambu, lauímus uías difficiles: Viam auté dii ignorauim?, Q.uid τ Dobis prófuit fuperbia: aut quid diuitíarüi opuletia cótulit . mobiseTranfierüt ora illa ang; umbra mortis τίη rialigni; . fateauténoftra cofumpti fumus. Tunc& ipfi fpiritus mali gni derídét ocíti qd neeligétes inutiliter duxerüt p prafen/ tis uítz fpaciü. Vri& nunc per ,pphetà dicit: Viderüt eam hoftes:& derifertit(abbata eius. Praecepto etein legis ,ab ex . teriori opere in fabbato ceffa£. Hoftes ein fabbata uidentes irridet. ΟΠ malieni fpiritus uacationis ocia ad cogitationes illicitas pertrahüt: unaquaqs anima quz remota ab exter/ nis actionibus feruíre deo credit: eo magis eorü tyrannidi illicita cogitando famulat.Sancti aute uiri qui mundi ope; tibus nó corpore /fed uirtute fopiunt:laboriofius dormitit, d uigilare potuertit:quía in eo cp actiories hui? fzculi defe; rentes fuperat,robufto cóflictu qtidie cotra femetipfos pu^ gnant:ne més p negligetra torpeat:ne fübacto ocio ad defy deria imunda frigefcat: ne ipfis defydertjs bonis plus íufto inferuíatine fub diftrictionis fpecie fibimet parcedo,a perfe ctionelanguefcat. Aeithec,& a müdi huius inquieta cócu pi(centía fe penitus fübtrahit: ac ἐογγοπαγΏ actionti firepitü . déferit& p quietis ftudiü,uirtutib? inteta uigilans dormit, Néq em ad cótemplanda interna perducit:nifi ab hís qua exterius implicant,ftudiofe fubtrahat. Hinc eft em qd p fe; Matth. 6. ς metipfam ueritas dicit: Nemo pot duob? dominis feruire. 2. Tímo2,a HincPaulus ait: Nemo militans deo implicat fe fzeculari? » bus defyderíjs. b€["[veccatíi peccauít bíertin zc, Caufam .'Uindictz expreffit iri principio huius fentétie: quia ob ma gnitudine fcelerü,hierufalépromeruit tráfmigrationis exci dium:ipfics qui eà deridebant;nec codolentes illi, gernitui :, eiuSullam οδίο]αοηξργαΡεδαήτ, Hinc eft η per Efaiam , Bfasb. plabi tudaice díis dicit: Popule meus qui beatu te dicunt, ipfitedecipiunt;& uiam greffuü tuorü diffipant fiuecótur/ bant; Scribzz δὲ pharifari, ds ante idem ,ppheta exactores ap pellauerat,nó magiftros:& fupra illufores: qui pter mu^ Deu,16,d: nera quz excecantoculos etia fapietiti: nó folüi peccatores in pplo nó corripiebaht, fd ἡ» diuitijs atqy cópendijs effere -Jandá aiam. Vide drie& cofydera: qm facta fum uilis. tefte impf] in ínferno dicturi funt; Ergo érrauim? a uía uerí.tatis:& iuftíciz luménon luxitnobis:& fol no eftortus πο. quippeplabs dei efficitur,quado prauorü numero erdíceté ,pphetam alio loco di, -. centé:Stateínutjs& i64 OuosoGS gidete& iterrogate(ey mitas diii fempiternas:qu:e fit uía bona,& ambulate in ea, -ς([ So:dee ἐίηο ín pedibue eíue:tiecrecozdata eft«c. Sor; des geftat in pedib?,q ereffum couerfatiois fuz malis pol; luitopib?:nec recordat finisfui,& tpisiufti iudicij dei, Vii H depofita ueheméter δὲ Πο manibus tradíta,nullii confo, latorem habet:quia tempore opportüno,cultu pietatis ho norare noluit fuum auctorem. Solus in ea dominator ini micus: quoniam deus uerus eam deferuít amicus, Vnde maxímo dolore contrita, miferabiliter ad domini damat:.. Vide domine afflictione meam: quoniam erectus eft íni mícus.Nullo enim fibi refiftente, hoftis de uictoría gaudet iniquus:& de potentia fua contra dominum erigitur fuper bus:propjf/s hoc deputans uiribus, non iufto iudicio dei: quoniam iuxta pfalmiftam: Non eft deus in cófpectueius: gat polluuntur uiz eius in omni tempore:auferunt iudicia dei afacieeius. o€T Z/»anum fuam mífit boftío ad omnia be; frderabilía eíus«€. Propter peccata populi; hoftilis exerci tus deuaftattemplü domini:& omne ornati eius deiecit: 3 quod nec ingredi,nec in aliquo conungere debuit. Repulit Intt 1 enim dominus tabernaculum fuum ín quo habitauitinter homines:& tradidit in captiuitaté uirtutes eorü:& pulchri tudines fpreuit, Sed& nos fi non obferuauerímus diligen ter clauftra cordis noftri: δὲ peralíquem fenfuum noftrorii hoftis antiquus patentem inuenerit introitum, ingreditur per fuggeftiones prauas& illicitas concupifcentías in facrà rium animz noftra:ubi fancta trinitas p fidem ueramfia bitare confueuit:& fpoliat illud decore(αρίοπεία,&ornatü. uirtutum:erimufdq; miferabiles,& omni confuftonedignif) fimi. et mníepopulue cíue gemée/ et querée pane«t, Quanta mala paffa fit gens(πα ου in fame peftilentia& dade:diuini exponuntlibri,& Iofephi nó tacet híftoria.Spl ritualiter yo pro pane iocunditas humana delectationis. recipitur. Vnde& nunc propheta, cum fynagoga perditos mores defleret dixitOmnis populus eius gemens qua rens pané.Praua quippe hominü multitudo affigit: quia non ad uotum de prafentis uit iocunditatefatiat. Sed& preciofa queq pro cibo dat: quia uirtutes mentis in appe/ titutranfitoriz delectationis inclinat:& refocillari animam hititur:quia peruerfis fuis defyderfjs fatiffacereconat, Vj debenemox ex uoce illius electze multitudinis fubditurs Videdomine& coüfydera,quoniam facta fum uilis. Vilis inet8 3 tit ΕΠ ftm μι Ί"Qu ο fist fis bn ] ud τ του" ια mone dicit; Aperi ος / in Xamentatíones ll»ieremie incis:non fümma Cceleftía, fed abiecta& terrena fe&tatur, 94 LO vosomnes quítranfitís per víálattendíte« vídere(i eft ooloz ficut volo? ttteue«C, Propriti hoc eft dolentiü:utla bor£ futi eo maiore ceteris&ftimét, quoaliorii paffioné nó cognofctitiquia quáto plus dolore fuü(entiüit,tanto mínus aliorü huic adzquari nó fentiüt, Vindemia, rein dieirzfurorisfui 9 5 Lamed. O uós omnes quí tranfítis pet uidjattendite δὲ uidete ἢ eft dolor ficat dolor meus: qm uínde; illos dim dicit: quía £o 1] poteft dicti:Non exies inde donec foluas nouiffimt qua; dranté: femp non exiturü effe, quia femp foluat nouiffimii quadrante dt fempiternas poenas terrenorii peccatori luit, Ὁ«Laibítulítoéa magníficos meos cc. Abftulit diis magni ficos plebis iudaice in tpe captiuitatis fuze: qii pphetas& facerdotes,quorti ope & doctrina maxie fu^ ftétati funt, ppter mali εἰ eor δὲ celeri mul iufticiz norma dictan 2: 21:15 tf;— titudinéapudillos fa telaborisfuifruau:g— fniauitme,ut locut? eft dominus in die ir: furorís fuí, ην o pmifit: ficut e mee πίστης e Ὦ Mem. Dé excelfo mifit ignéin offib? meis,& eru/«ppheta Daniel ii ora δε eni en ᾳ{πίε me.Expanditrete pedibus meís:conuertit tme re gone(uat ur NA eanfeütuíaadafpiie— trorfum,Pofuit me defolata tota die moerore cofectá. re hoc princeps, nec p dü dolore fuü inuitet, Qui em prgfentéui, tà n6 quafi υἱᾶ trafeüt fed quáfi ad patria ten dünt:luctü cordis ele, fciurit.Illos em ut do, loré futi confyderét ex fixiffe, Hincper Salo/ tuum muto: δὲ caufis omniti filiorti qui per/ tranfeunt. Muti enim dicuntur, qui predíca torii uerbis cotradice, de minime refiftunt. QLui etía pertranfeun .'tesfunt: quia intentio fiem mentis in amore uitz prafentis dedignantur figere. b(L2 excelfo mífit anc ín offibus meíe εξ, Qd decoclo mififfeignéin offibus eius ait:fupna uindict effe infinuat: qua eos interius cruciádo caftigauit, quatenus agnofcerét cui omni modo fubíjci deberet. Rete pedibus fuis expádit, quía eos uoluptate fua ufq ad finé uitz fequi nó permifit, Conuertit eos retrorfum: ut dolor pro luxuria fentirents δὲ defolati amicorü folatio,malii qd? fecerát omni téporeui, te inter hoftes plangerent. Myftice auté anima 9ccatis ob/ noxia:di pro iniqtatib? fuis a dfio corripi£,(i introrfus re; diens falubri dolore copungit abítinédo fe a peccatis,oém luxü priftinüi ín lachrymas uertit:& tanto fortius conftrin, gendofemetipfam plangit: quatodaxius p uaría defyderia fe diutius erraífe recolit, c« Giigilauít íugü iniquítatíá mea ΤΕ ín manueíue cc. Vigilare iugü iniquitati fuarü in mana dii dicit:quia tépus diu dilata uindicta tandéin ed adue/ fiit. Cr uali dormire eim eft, in corpore neqtiz fecure& im, punite quiefcere;& quafi uigilare eft, p comiffo piaculo poe , nasultionis fentiendo fuftinere. Vnde couolutas& impofi tas collofuo iniquitates fuas afferít:pro quo uigor uirtutis eius defecerit:quía cumulii peccatorti qué diuturno tépore uaríjs tranfereffionibus collegit, opprimere fe δὲ infirmi fa Att$.d cere fentit, Vnde feriptü et:Funibus peccatorü fuori υπ quif tene£:quia diftrictus iudex facinus qd per poeniten tiinócorrigit:inultü effe nequad, patit. De etia in Iob e gitur: Nullit peccati deus impunitü dimittit.C) d? aüt feq» tur: Dedit me deus in manu de quanó potero furgere: hoc fiue ualidà captiuitaté chald&orum, fiue rhomanorü nimis iudaos opprimentéoftédit. Spüialiter aut? indicat,qd' extre ma ultio omnib? impijs& peccatoribus infinitae calamita; tísfit,necaliqri a cruciadi moleftía ceffet: qain exteriorib? tenebris uermis impiorü nó mori£,& ignis non extinguit, Vbiqui femel ingredi£ ulterius(ἃ egredi nópmittit. Ὁ Φ d ipfa ueritasín euagelio oftédít, dices: Efto cófentiés εὖ ad uerfario:& reliqua ufcp ad nouiffimii quadrante. Q.uead, modüibiintelliei£ ubi dictü eft: Oportet εἴ regnare donec . ponatoes inimicos fuos fub pedib? fuís: femp illt regnatu τῇ, αὶ femp illi erunt inimici fub pedibus; ita& hic aceipí ς 3Nun. Vigilaüit iugü iniquitati: mearíi ín manu eíus: conuolutz funt& impofitz collo meo. Infirmata eft uitt?mea: dedit me diis in manu de qua nó potero &orumcofderarene*fürgere. Ὁ Samech. Abftülit oés magnificos meos dns de medío meí:uocauit aduerfü me tépus ut cótere qrirquosinhocmun ὁ fet electos meos. T 6rcular calcauit dis uiroini filia iu docótingitanimanó f da. y Ain. Idcircó eco plorás,& ocul? me? deducens aquá:qa loee factus εἶ amecofolator,couertés anímá meá.Facti füt filij mei pdití:qm íualuít inímíc. n Phe. s Expándit fion manus fuas:nó eft quí confoletur eam, Mandauiít dfis aduerfum íacob:ín circuitu eius hoftes eius.Facta eft hierfm quafi polluta méfttuis ínter eos. pheta δὲ dux, neq ho locauftum, neg facri, ficium,necp incenfum neq locus primítía, rum corar te: ut pof/ fimus inuenire niiferi, cordia. Sic& ab ania diabolica fraude dece, pta: ροζ ε inimic? intus captiuá a ftatu rect fidei bone có üerfationis in confu fioné erroris abduxe/ rit(anctog prédicato τ doctrina δὲ exépla ab afpectu cordis eius per obliuioné aufertz quaten? eà fpoliatam uirtutibus, facilius in terraaliena poflideat: Zadik, Iuftus $0. 167 G Dafis,d neperrecordatione(ani dogmatis& meliorationé uitzad ftatüi priftínti reuerta£, e€[ Z ozcular calcauít ofie virgin filíe(uda, Dicendt eft itacp de torculari, qd? iuxta fcriptura fanctacófuetudiné:interdü pro ultione atqp fupplictís po^ nitur peccatori. Ihterdü 1n congregatione nouorii fructuii, pro pomis ponit atcy tormétis:ut Hieremias in prafentila métatióe pláges euerfion? hierufaleloqt: Torcular calcauit diis uirginí filize iuda:idcirco ego ploro.In bona pte fcribü pfalmi p torcularib?,octauus,octogefimuftertius.In qtorz culari, ralis fupplicia,& bonis praemia a diio faluatore calcan£.Solus ipfecalcauit nulliiqs habuit adiutore, Neq; em angeli,autarchágeli,throni,dnationes,aut ulla cceleftitt poteftatii humanü corpus affumpfit,& pro nobis paffa eft, δὲ calcauit aduerfarías poteftates atq cótriuit: fed ille folus gloquiturin palmo: Saluü me fac die qm defecit fan? Ps.tra. intantií qd' etia confidéti(fimus& in fide firmiffimus apt Petrus timore pterrítus fugeret imo dim negaret.Torcular Matth,z6,f ergo calcauit diis uirgini filia iuda: qii uiti infrüctuofz iu, deorü& diu fterili prnanéti:cui per Efaía dicit: Expectaui Efa.s.l titfaceret uuas δὲ fecit labru(cas:captiuitatis oppreffionem preparauit. Myfticeaüt aniz uirtutib? infoecüidae, bonis operibus uacuz,nec fidei fructüi eignenti,díis torcular cal, cat:quado eam pro fterilitate fua δέ ociofitate ínimica ,poz; nas códigne uindictz luere fecit. Vii fequié: f([-3dcirco ego ρἱοιᾶο«c, Ideo απού fletus ingés aniz dolentis defcri, bi£:quía poftuaná lzticiam huius müdi;omnis eonfolatio prafentis uita illi aufer£:fructus malor(i operü diffipag:& folus inimicusin torméta uaría illius diat. g€€xpádít fion manue(199! c nó eft quí cófolef εὖ«C, Ciiciidata fion captíuitate chaldzorü,quafiuit fe cofolante,& nó inuenit: eo qd' dfim peccatis exigétibus uerüi nó meruit habere con folatoré:qui eà tradidit hoftibus fuis ad puniendum. Tta& ania hominis credétis quz quondá eratípeculii dei& fup plantatrix uitiorii, cü pro malis meritis tradit fpüalibus ne quitijs,fruftra forinfecus quarit cofolatoré:quz fpiritualé interius pdiditcófolationé.Facta eft inquit hierufale quafi polluta menftruis inter eos.Polluta hierufale dici£ meftrua, fozditate:qa fanguinoléta opa δὲ carnalia defydería noluit : Bb uitarc Vac eomm τω χαμ στο edi, τόνε y Com. 7. e Ὁ ἀ' quide& Aplus Ecc3. 5.8. B Tcf,4.a Cibi εἴτε deberecóiugis uoluptate. Vii& Paul? aitiVtno -£ommen.liber peímus B uitareinpraua cóuerfatione. Menftrua em foeditas éfticum per fingulos menfes grauia atqj torpentía mulieri corporá imüdi(anguinis effufionereleuan£; C) uo tpefi uir coierit cii muliere: dicunt cócepti foetus uítiii feminis trahere:ita utleprofi,€ elephatíaci ex hac cóceptióe nafcant:& foeda inutroq fexu corpora paruítate uel enormi? tate membrorü fanies corrupta degeneret. Pracipi£ ergo in lege diii uiris:ut nó folü iri alienis mulieribus fed infuis quoq(qbusui dent legaliter coiungi, fcriptura dicéte: Cre; fcite& multiplicamini & replete terram)certa «ócubit?nouerint tpa: qfi coeundü,qíi ue ab uxorib? abítinedü fit, δὲ Ecclefiaftes fonant: tépus amplexadi,& te. pus longe fieri ab am/ plexibus.Caueat ergo & uxor ne forte uicta defyderio coeüdi,alli/ ciat uirii:& marit?ne uim facíat uxori, putás omi tpe fubie, ueritunufgíqp futi uas poffidere. a 4Γ 3uftusé ofte: 4206 ei?adíracüdía puocauí«C. Qr uerimonia flebilis producit ad agnitione fztétiz iufti iudicis. Poftds em lamétatrix calüi níà enumerauit, mcrito fe hanc pati cómemorauit:quia iu/ ftus iudex nóalia ferre poteft quà iuftà fentetia. Iuft? eft,in/ quit, diis:quiaos eius ad iracundia jpuocaui: hoc eft iuftii iudice& natura clamenté,meis prauis meritis cópuli dura -cótra meferre fententia. Mébra em hominis(icut& affect? humani,tropice deo affcribun£ nó proprie: quia incircüfcri/ ptum lumen,& imen(a maieftas,liniamétis corporis circü/ fcribinó nouiít.Auditejait,uniuerfi& uidete doloré meu,qa virgines mee& iuuenes mei abieruntin captiuitaté. Pluri/ tiosad uidendü doloré fuii inuítat: quia calamitate fuam ultra modü gráde effe exiftimat:ut aliorii cópaffione,anxie taté fuà quodámodo leuiget: dum confolatores& fubleua, fores anguftiz fuz fibi adhibet. Talis eftem humanus affe; &tus,ut doloris fui(iue gaudíj alios quarat effe participes: qdtenus eorü folatio,illatii onus trifticiz fiue latticize facilius portet, Viri in euágelio ille q ouéperdità regfiuit:feu mulier qua drachmá perdita iuenít:cóuocat amicas€ uícinas: ut teítes affiftant δὲ gaudij eorüi participes fiant. ὦ, Δ' ergo uir gines δὲ iuuenes abire in captiuitaré deplorat, oftendit fe in» de maxime dolere qd fpem ftatus fui uidit fubito corruifie Ω ἢ em fobolem fuàá fubito ínteríre confpexit:fpem futura generationis amifit. b 4Γ Clocauí amícoo meos: pfi oece peruur me zc. Cuarédü εἰς quó amici dici poffint qui ama toribus fuis decipulam parauerunt. Verus em amicus& fi delis,ut fcriptura teftatur,protectio eft fortis; medicamentü αἰτοῦ& mortalitatis. Vnde patet qd' p antiphrafim ifte amí eus dicatur qui decoeptor effe probet. Sunt ei quí dicunt amíci:fed magis oftendunf£ eff? inimici: quia egrediuntur adinimicitia,odium,& rixam,& cóuitia denudant:couiuz fiunt,&(ος menfa:fed non permanent in die neceffitatis. Tales funt qui hodietenus carnaliter uiuentes,fuis executo ribus blandiüitur:ut uoluptatti amatores magis fint ᾧ dei. Etdum hocconfentiüt,in peccati uoraginé eos(ἐς trahüt: itaut(celeris fui confortes,cruciatus aterni faciant illos effe participes. CLuátaaut£uis uerz amicitia fitzex hoc intelli/ gi maxime poteít:qd' ex infinita focietate generis humani, quá cóciliauít ipfa natura, ita cótracta res eft& adductain anguftü:ut omnis charitas aut intcr duos,aut ínter paucos iungeret. Eft em amicitia, ut qdà ait: nihil aliud nifi omniti diuinari humanarücdp rerti cum beneuolentia& charitate eonfenfio, Vnde recte[cripta eft:Amico fideli nulla eftcom 4 καὶ Zadik, Iüftuseft disquia osci?ad iracüdíá pro: uocauí. Audite obfecro uniuerfi ροραΐΐ,δὲ uidete dolo; rem tneü. Virgines mea δὲ íutenes mei, abíerütin ca» pptíuitaté v Coph. Vócaui amnícos meos:& ipfi decepetunt me.Sacerdotes meí,& fenes mei ín urbe con fumpti funtiquia quzfierunt cibum fibi ut refocillaré canímáíuam: Ἢ Res; Vidé düeqm tribulor: uenter trieus cóturbat? eft. Subuerfum eft cor meü ín me met, ípfaxquoníáamaritudíne plena fum.Foris interficit ola υ dius.& domi morsfimiliseft. X^ Sin, Aüdierüt qa ingemifco ego:& nó eft quí cofole£ me. Omes inímid meíaudíerüt malum meum:lactati funt quía tu fedifti. Adduxifti diem confolationis:& fient fimiles mei, paratio:S nó eft diena ponderatio auri& are&ti c8trabont Ἐκ ς ki tate fidei illius.O) d' aute dicit:Sacerdotes δὲ fenes in urbe confumptos: oftendit quia ob tenuitate uíctus fame& fiti perierüt.Sicut in obfidione hoftiü in hierofolymis(ut hifto, ri tradüt)fxpi? cótigit. Myfticeatit ania ᾧ uoluptatib?8 de fyderíjs inniti£: facer; dotíj dignitate& ma, turitatecófilí ppterin digétía fapíétiz& ino, pia uirtutti pdit, Mun 1 dus eim tráíit& cócu, piícétia eius, Egyptus uaneauxiliabit,& ba,. culus arüdineus atgy confractus innitentes lacerat ac mani corii perforat;nec und) pfe, ctam profperitate[ία amatorib?cóferre pt,. c« Gíde ofie απ» bulo?«C. Ciuid ef adt Apheta ex pfona pla; bisloquens,aduiden, dii tribulationé fuam düm inuitat:nifi qd Thau.Ingredia anxietate fua nimia& imefam agnofcés ipf? (oltimodo ορξ δὲ mifcricordià fubuenire exoptat.Sciédu ct qd'in facro elogo uétris uel uteri noie, mens folet intelligi, αν Hinc eft em qd'per Salomone dicit: Lucerna díii fpiraculii Prou hominis:quz inueftigat omia fecreta uétris, Lux eif gratiae : qua defup uenit fpiraculti hois preftatad uita. Qr uz uide licet lux,omniía fecreta uétris inueftigare dicit: quia occulta. mentis penetrat:ut ea qua de ipfaledebatanima ante eius flendo oculos reducat. Hinc ipfe Hieremias in anterioribus ait: Ventré meü doleo:quí ut uentre fuüi quid dixiffet often/ deret,adiüxit:Séfus cordis mei turbati funt. Vteri υάφ nor mine, més recteaccipit:quia ficut proles ín utero concipit, fic cogitatio in mente generat. Et ficut in uétre cibi, ita conti nen£ in mente cogítatiGes.Fidelis ein anía teptatióibus ua ríjs fatigata, merito fe int? forifqy morte fimili attrita αερίον rat. Q,uia foris pfecutionibus,& intus anguftijs lacerari fe nóignorat.Szpe eim foris flagellis atterimur:& intus carna li fuggeftigne fatigamur. Vnde nüc hieremías n prafentila métatione deplorat dicens: Foris interficit gladius: domi mors fimilis eft.Foris em gladius interficit;cü nos exterius fériés uindicta conficit. Sed domi mors fimilis eit: quia& flaeclla quide fuftinet: δὲ τῇ intus cófcietíaa téptatibnis fot. dibus confentiédo müda nó eft. Ὁ 4Γ Zudícrüt qa ingeml fco ego:c nó eft d confole£ me«c, Anxiáti anime& laborib? afflicta, hoc uidet effe augmetü doloris, qd illein quo fpem habuit confolatióis, differt opéafferre folatif. Necnó&hoc maxie illi doloré ingerit:qd' eà inimici deridét:quafi fpefru ftrata,a dfio fuo hanc haberet calünia. Tale eft illud pfalmi d); Ἠθνμ.|.; fta: Q. ui cuftodíebàtanimá mea, confíiliti fecerütin unum. PET Etin euagelio iudai dfim in cruce fufpenfum irridebantdi cétes: Alios faluos fecit.Sed talis loquela, manifefta eít blaí/ phemia:qua nó ledit periclitante fed interficit biafpheman té. Nó effi eft in ullo reprehédendii iudiciti dei:qd' femp iu ftum eít,& iufte difponit omia: fed uenerandt atqy time dii,quia omia quacücp uult facitin cozlo:cü fit iuftus inom nibus uíjs ipfius:nec derelinquat oés fperates in fc imo ora tioes con exaudiat,& faluos faciat eos. Sed cii iuftc diis uni cuiqy fcd'm opa fuarctribuit,uidendü eft qd(equat:Addw xifti inquit dié cofolatióis δὲ fient fimiles mei. Confolatío ergo quz iniufte oppreífis a domino confertur:& pora quz opprefforíbus eorü merito infligi£,ex iufto iudicio dei procedunt: ut recipiat unufquifqy propria corporis prout geffit,(iue malü fiue bonü: poena ert reproborum qui alie/ na foelicitate cruciant. Adducit ergo diuina clemtia poft latá feruis fuis flagelli correptione piae cóuerfationis patti nam confolatíone:ut poft diuturni labore, habeant refpirà di poteftaté;& ecótrarío tortoribus orti poft manm. m jn Zamentatíones IDieremíe latici,;iufte damnatiois reddet diuturnz calamitatis mo: fticiaj ut recipiant in femetipfis qd" iniquegefferantin pro; ximís.Sicqy fit ut patiétia fétóp: coronet:& iniufticia iíniq^ rü puniatur. a ϐ 3noredíatur omne mal cozà te:« vínde: . míacooficut víndemiaft( me cc. Hoc quippe orat fidelium turba, ut rememore£ ἐπ cófpectu dei pfecu, torü fuorü plaga:qua/ tenus cos p condignà uindicta iu(td iudicii dei corripiédo humi/ s n hau. Inerédiatur omne malü coráte:& uinde/ tnia eos ficut uindemiafti me: propter omnes iníquita tes meas. Multi enim gemitus mei: δὲ cor tneum moe; £4 Δ$o I68 cordis& nequitia prauzactionis de culmine uirtutti in fce,- Q ditate terrenorii defydcriorü prolapfa:íiufto iudicio dei ἤ pre taatq derelicta ab hoftfb?conculca£. Vnde sppheta meríto eius deflet ruina: quia a fummo honeread maximá dcuo/ | lutaeft miferi, per quàomniüi iam defpectui patet& irrifio ni. ΑΓ Ῥοραάρίεαυίε oie nec pepcítiomnía fpecíofa(acob 2C, Pro^ pter peccata em iudaó ri& tráfgreffiones qi lierqui ανν mul rens, Ca. II N Aleph, gé dei teftimonia eiu tiplicí pfecutione non b ads. NT στρ; n9 cuftodierütferuic/ timueruntconfeffores ὃ Vómodo obtexit caligie in furore fuo απο; do díjsalienis:& ad dei fatigare. Vindemía lá fionzpiecit de ccelo in terrá inclytáifraelt&&^ ráresidola δὲ fimula/ reenim eft uniiquéqy€ra eorüi uenerátes, ad operii fuorüi fructum metere Vin&emiatem c diis hoftes fuos q fan €tos eius uindemiaue rüt,qri pro cótritione téporali qua illos αρ’ probatióe opprimere pmiffi funt, in futuro íudicio ppetua faciet recipere ultione, Sed hocintimàd eft, qc? quando fancti uiri de precatorio more cótra hoftes fuos rogat: no uoto malicíz, fed fpiri tu prophetiz, hoc qd' εἰς preíciüit faturum praedicüt:uel etíà con^ tra fpiritales nequitias orant: quas incorríeibiles effe(είπε, ut iuftam a diio recipiat fententia, Hinc eft illud qd? in ρίαν P$54-a mo ,ppheta diim contra nocentes fe przca£ dicens: ludica Jib qn diie nocétes me. Affumpta pro nobis clamat infirmitas: ut damn nocétes:id eít diabolus cti miniftris fuis, qd? noue rat effe uéturü. Malos eif tudicari dánari eft:quiía nequeit in difceptatione liberari qui(emp prauís actionibus ,pban turimplicití,Sed hoc,ut dicti eft,ad diabolüi ptinet cü fe; quacib? fuis:per quos puenitiudaice uolütatis iniquitas, Nac ipfe pracipíat, ,p inimicis ueítris orate: hominibus hac nó pót cóueníre fentétia. Τρίο ergo debere ftit dam, narí,quos uirtute praíciétía fuc nouit ad poenítudinis τε; medianó uenire. Nam δὲ in fubfequétibus ubi uenit ad ho 9.4 mines,cóuerti eos defyderat,nó periret eft illud:Confun, dant& reuereant qui quzrüt mihí mala. Hiciam ubi uenit ad homínes corrigibiles, non maledictio fundi£ fed corre/ &tio poftula£, Confundi,eft facta fua erubefcere,& in melio rem fententia cómutarí.Nam& illi confufi dícun£,q cóuin cunt ad pozna.Sed ut hoc magis ad conuerfioné intelligere debuiffes, addidit:reuereané;id eft emedati colat qué perfe quendi effe putauerant, Ca. i. Gomodo obterít calígíne ín furoze fuo ofte filia fion: píecít oe celo(η terrà ínclytá ífrael«C. Ven τῷ eft ad fecundu alphabetti,ubi fub primo ob; ftupefcendo hierofolymitanz urbis iprouifam ruinà& plebis iudaice ínfperatii cafum p TR deplorabat:ficut etíá πῶς admirado quaritat,quó pulcherrima habitatio fion& inclyta ifi raelita τῇ gens:quzangelico minífterio fuffulta,per ipfius diii du, catu, deterra egypti p mare rubrü tranflata eft:& in deferto multis miraculisac diuinis folatijs.díutiffime per moyfen δὲ Aaron educata: itaut uocabulo fcabelli pedi diii, ppter ftatii diuini cultus q in ipfa plabe ες przcipu? erat,merito nuncupare£: nunc de fumma foelicitate in maxima miferi in die furoris diii& uindicta in eam prolata quafi de coelo in terráproiecta δὲ conculcata fit. Myftice αὐ anima pecca trix quz quonda habuitlumen fcientia:& fpeculii diuinae contéplatióis,qri pedes drii,hoc eft ueftigia praeceptore eius in cordis illius fecreta confiitebantinunc propter cxcítatem.: no eft recordatus fcabellí pedü fuorá. in die. furorisfui, 3 Beth. Pracipitaüit dris nec pepercitomniía fpeciofa iacob.Deftruxit ín farore fuo munitiones uiteínis íudz:& deiecit ín terram: polluit »reonü& príncipeseius. 3 Giímel. Cónfreoit iníra furoris omne cornu ifrael. Auertít retrorfum ἐν fuam a facie inimici: δὲ fuccendit in iacob quafi ionem e fláàmz deuorantis in gyro.^ Daleth, Tétendit dis arcü fuü quafi inimicus: firmauit dexterá fuam quafi hoftis:& occidit omne qd pulchrum erat uífu in taber naculo filiz fion: effudit quafi iené indignationé fua. fimilitudiné gentiurm quz circa eos erát:irri tat? díis tradidit ipfii populü fuü in nianus gentium,& απο furit eorii qui Oderunteoss offiiacp fpeciofa iacob quz habebat iri orna/ tu famófiffimi templi, δὲ cultu celeberrimo quo fe nobiliores czté ris gentibus effe crede bant:dris pracipitauit δὲ dé(truxit in furore fuo, munitióes οί iuda, Πα murorü ac turriii ín terra detjcics? polluitqs honoreni γε gni δὲ principati eius:itaut nobiliores eorum,hoftes capti/ uos ducentes in feruitute fui redigerent:& eunuchos faceret atq» deformes:Sicutliber Efaiz teftatur ubi ipfe,pphetaad. exteram He.Factus eft regem Ecechià locutus eft dices:Ecce dies ueniüt& auferen, E turomnia qua in domo tua funt:& quz théfaurícauerunt patres ταί ufcpad diem hanc in babyloné:non derelinque£ quic dicit dris:& de filijs tuis qui exibunt de te quos: ge» nueris,tollent δὲ erunt eunuchi in pallatio regts babylonis, Myltticeauté deftruit dris fpeciofa iacobscum decoré ani diabolicaarte decoeptz fpernit:& munitione doctrínz fecu larí fapiétia coditz,in qua maxie cófidebat diruit:& polluit honoré regni& príncipatii eius quéhabuit in pceptióne ba ptiímatis&(acri unctione chrifratis:ita utíà nó merea£ cii bus tranfgrediétes le» D joe cateris fidelib?ab αρῖο Petro audire: Vos eftis gen*ele&ü: t.Pevi.b qii diuerfis feruit uitíjs:& obtéperat hoftis antíq(uafionib? malignis:de 4 δὲ fubdit: o qp i£ onfreaít(n fra fürozía omne comu ífrael«C. Non(ΟἹ em uniuerfum regnüi iudzog: diis deftruxit,& defenfioné dexterze fuz ab εἰς auferés terrà ἔΟΒΖ in manus hofti ad deuaftádii tradidit: fed δὲ hierufalemy fticà:qria ἀπο recefferit δὲ díjs alienis in diuerfis fceleribus feruierit, defenfióe cceleftis auxilij priuata, flam libidinis, & furori hoftiüi ad fuccédendü tradidit, Dextera ei dei pa, trís unigenitus filius eft:p qué δὲ folatiüi δὲ defenfione fideli bus fuis preítat.Sed qfioffenfo illo nó meremur ab inimi cis liberari, dfi traditi uidemur, cüi defenforé nullü habem? . Vii& ppheta d(i defertita dio populü iudaobrcóqueftus, ín pfalmis ait: Vt qd auertis faciétuam de medio finu tuoe Q.uafi offenfo,dfi irato απο dicit,q nolit pétóres ppfos in, tueri:utadhuc in fuauideantur permanere nequitia. Ille eimi - Qs difpéfatióe mirabili placat?attéderit,corrigit:ds pppicius intuet emédat.C) d'aüt dicit, dexterà τῇ de medio ftu tuo ín finé: fignificatqd ficut moyfi manus dextra diii tuf de finu plata leprofa cófpecta&jiterücp in finü retracta curataz ita ppfs iudaone exis a diio chrifto imüdus fiat:ad eü uero cóuerfus,ad priftínà redeatfanitat?, e 4Γ 1 etédít ofio arci. fui quafi ínímícus τ, Tetendit dris arcum fuü quafi immi; cus, X dexteram fuam quafi hoftis firmauít:cum dimican tes contra hierufalem chaldzos fiue rhomarios ἢ uperiores b 2 fnüros μόνη "fecit:data illis poteftate ut incenderétteplum: deftrueren£.— τ᾿ £ommen.liber primus E muros ciuitatis,eo qd'ipfeirat? nó parceretillis: q aliqri pa tribus eorii placatus,terrá diuerfarü σεπεί ad poffidendüi diftribuit: ficut pfalmifta tefta ad dim dices: Manus tua gétes difpdidit.Ne em putarét hebrai fe tritiphatores fuis . urbib? extitifTe: pfitet illos nó in fuo gladio fuiffe uictores: necterrà gentium fibi propria fortitudine ué dica(Te. Brachium pro ipfo dimicate pugnat Sed illud brachii non €osab inimicis fuis li; berare praualuit, ds fpiialiter uirt? diuina faluauit:fic d hebreo εἴ actus exponit: hu/ 3mano generí proficua doctrina preítat. De» fperà partem: brachiü fortitudine: illumina; ὃ pratiatib? confert, qri uictoria donate digna tur.Sed ne dicetét,pa/ tres noftri fuo merito placuerüt,ideo táta füt a dfio cófecuti,intulit,nó meritis da tü,fed qa ita fit deo placitü:cui? eft gratuítü ome qd preftat. "Cóplaceat οἰ in illis qfi de toto müido fola gés electa é:de q faluator dfis adueniret q brachiü uictoria& fortitudo eft nra. Cui fi peccauerim? δὲ diuti? p patiétia ei? expectati,ad eti p poenítétia reuerti noluerim?:tedit arcü iudicij(ui cótra nos,& dextera potétiz fuz qcqd ornat? fciétiae uel uirtutü uifi fum? habere, totü diffipat:& exercet in nobis uindictà indignatióis fuz:eo qd' noluerim? intelligere mifericordià '& büificentiaimmé(z claemétizefuz. a«[-Fact? eft ofio ve/ lut íní(míc?cC.Fac?ett dis uelut inimic?(γπάροσα iudzos: qii cá hoftili eladio deuaftari fecit. Deiecit moenia X deftru xit munítióes ei?:& repleuit ín ipfo ρρῖο humiliatii& hu/ miliata:hoc eftutrüq fexü multiplici cofufione defpicabile reddidit. Iuxtaallegorià yo,ficut moenía in urbib? ,p orna/ - mé&to füt,munitioes y'o in defenfioné:ita alia füit dona quae * nos muniiitalia quz ornát.Prophetiz qppedoctrina,gene rà linguarü,curationü uirtus, dfi queda moenia métis ftit: qua etfi αἵ no habeat, ftare munit? p fide iufticia pot: épuis ornatus uirtutü altitudine minime effe uideat: fides uero(pes δὲ charitas,nó noftra moenia, fed munitióes funt: quz fi babere negligim?, hoftiü infidíjs patem?. Deiudaa ergo quia ,pphetià atq; doctrina uel míraculos: figna abftu lit,moenia pracipitauit. Ο uia uero fidé fpem atqp charita/ té ppter ei? duritiá auferre pmifit: munitióes ci? diffipare ftuduit. Re&? yo ordo feruat? eít,ut pri? moenia& poft mu nitíóes diffipare dicerét:qa cti peccatrix ania relingt:pri?ab eauirtutti dona(quz ad manífeftationé fptis data fuertit) δὲ poft fidei,(pei atcp charitatis fundaméta deftruüt. Cruz ciicta díís a pfidis ablata gentilitati tribuit: atq ex his quae infidelibus abftulit,mentes fideli ornauit. Vnde& fcriptà eft:Speciei domus diuidere fpolia. Cum ein uirtutii fpolia a iudzis abftulit:domui cordis gétíliti:qua p fidé inhabítare dignatus eft, fpecie donorii dedit.) d" uidelicet geftum eft, cü uerba dei& iudzorü populus ad folálitterà qua occidit. accipet:& cóuerfa gétilítas per fpiritü qui uiuificat penetra/ ret. bé L£toíffipauít quafi boztá tentozíéi fut«C, Propter peccata ein ifraelitarü diffipauit tentoríti futi quafi hortum: demolítus eft tabernaeulü,in obliuioné tradidit feftiuitates & fabbata:& totá gente fpernés fimul cii regib? δὲ facerdoti bus in opprobriü captiuitatis dedit: In tentorfj em nomine & tabernaculi, djuis unü uidea£ fonare,eo qd? tabernacula iudz fint dicta:qd'cortíne diftentz funibus tabernaculís intra ftantibus appenderent,qua tentoría fuftinerét: τῇ ín tentorio illud tabernaculü qd? moyfes in deferto fabrícauit, & in tabernaculo hoc templü qd? Salomon in terra repro/. amiíIionis z-dificauit,poffumus accipere: qua utragj ippter Ἵ « n He, Factüsé dris uelut πίπιοθεβείρίιααί ifrfipeipi. robore dicimus:qm— tuit oia moenía eí?:diffipauít munitioes ei?:& repleuit b in filía iuda humiliat δὲ humilíatá.^ Vau. Et diffipa uít qfi hortü cétoríü(πᾶ: demoliít? eft tabernaculü fu Obliuioni tradidit dis in fion feftiuitaté δὲ fabbatü: & in opprobriü δὲ indignationé furoris fuí τεσξ& facer «doté. τ Zaín. Repülitdnsaltare fuü:maledixit fan ctificationi:tradidit in manus inímíci muros turriü ei? xtera emíignificat pro Voce dederüt ín domo dni ficutín diefoléni, n Fleth. Cogiítaüit dris diffipare murá βίας fion:tetédít funícu/ tioconfilii: que dis[ἡ fui:& noauertit manü fuáa perditione:luxítqy ante murale,& mutus pariter diffipatus eft. fcelera habitatorum,dfís in manus hoftiü tradidit: ficütin ρία[τογίο legit: Repulit tabernaculi filo tabernaculi futi ubi habítauit in hominib^:& tradidit in captiuitaté uirtute eo/ ri, 3 pulchritudine eor: ín manus inimici, Rurfumq p pra fente pphetam diis ín fupioribus dicit: Facíá domuí huic in qua ínuocatüi eft no mé meii,& in quauos habetis fiducia,&lo/ co qué dedi uobis& patribus ueftris ficut feci filo:& ρτοῆςίᾷ uos a facie mea ficut pieci οὖς fratres ueftros,uni uerfü femen ephraim, Vndeuidendii nobis eft,ne ppter inigtates noftras, habitaculum pectoris€oftri, defe, rat inhabitator fpiri/ tuffanctus:refpuatfa/ cerdotiü:& defpiciat ordine regimínis no; ftri:fiamufcp ficut hor tus diffipatus:ubi nul lus uirtutü gienit fru : ctus, Metuendi igitur ne tanta fiauitate& toctiditate priuati,in amaritudine& foe ditaté pueníamus fempiterna. Dicit ei Corinthijs manife fte Paulus apfus: Nefcitis quia templü dei eftis. Si qsauté templi dei uiolauerit,difperdet illum deus. Templi enim dei fanctü eft qd eftis uos. Et ide: An nefcitis qa mébraue/ ftra templü funt fpüffancti qué habetis,& non eftis ueftrie Empti enim eftís precio ma deii in corpore ueftro.€ C epulit ofíealtarc fuí«c. Alta, refuü repuliffe δὲ fan&tificationi fuz maledixife diis dicit; qa hoftias fcd?m legé oblatas quas falutares ibidéappellat:| & altare in quo eedé hoftiz offerebant, fpreuit: diripiedags hofti manibus tradidit,fimul cii urbeatq» propugnaculís eius:clamoréq blafphemiz.i.hoftesin domo drii dederüt, ubi quondá laudes ín folénitatib? uaríjs p diuerfa organa, facerdotes& leuite templo& ritu inuiolato canebàt. Ὁ Thet.Defixa funt H olim Efaías ,ppheta deplorat, dicens: Ecce refpice populus Έλις tuus omes nos, ciuitas fancti tui facta eft deferta fion.De ferta facta eft hierfm: di(foluta eft dom? fancificatióts nra δὲ glori fbftrz,ubi laudauerüt te patres noftri:facta eftin exuftioné ignis,& omnia defyderabilia noftra uerfa funtin ruinas. Myfticeaüt repulit dris altare fuum:qri peccatis no ftris exigétibus,quafi ingratà defpicit arà cordis noftri:& auertit facie fui a nobis unde falui fieri debueramus:ficut fcripti cft: Oftéde nobis facié tuà δὲ faluí erim?:nec praes psssb noftras attédit,negp oblatióes recipit. Maledicit fanctifica/ tioni(uz:qii chriftianti nomen in quo gloriabamur& qd in facro baptifmate p fancti chrifmatis unctione fufcepim? pollutii duxerit:qa facinora noftra& praui actusnoftri hoc qpmeruerüt. Tradidit in manus inimicorti noftrorti omnia arma noftra δὲ munitióes in qbus cófidebam?: qi in οἵ conuerfatione na ad nihili redacti fumus: nec prapofitos neq defenfores id utiles habere meremur: ga in domo diii ubilaus,honor& gloria cófcffionis fonare debuit: ibi cla/ mor δὲ blafphemiz refultant,& negocíatio terrena exercet: pro ἅ irritat? diis flagellü de funicults facies, οὓς eiecit ἀετῶν plo,& nümulariorii efudites. o 4T£Cogitatit oíis oíffípa reimurü filíe fion. Vrbs ifta cui? diis cogitauit diffipare mu/ tü,tetéditcp funiculü,hoceftrecta& códignà mercedéneq/ tízzfuz reddere ei difpofuit,fynagoga eft iudarorü:qua(em/ per fupbe δὲ cótentiofe agebat cótra diim: pphetas eius& níicios ad fe miffos pfequés:nouiffimeuero ipfum haredé hoc eft,unicü filiü eius interfecit. Vnde& ipfe dis iuftus iu dex& iuftícià diligés:nóauertit mani fuá a pditione euss fed terrà illius funiculo metiens, hoftibus partiendam di | uidit. Murti& antemurale diffipauit,cü angelorü cuftodíá δὲ defenfioné qua απί pietate δὲ patrum fuorti merito olim ' habuerátab ip(a fecederefecit, Ecotrario uero de urbs dequá Hitt| í DL r πμ : m i LCo44 B i daily eno:glorificateergo& portate Cod|. t ii ες illaidequiain E(aia fcripti eit:poft cótritione moab canticti celebre cópofitü e(Te,ubi ita legitur:In illa die cantabi£ canti ciiftud in terra iuda: Vrbs fortitudinis no(trz faluator po/ 26: tas& irigrediat gens iufta cuftodies ueritate, a f»efike fót (n terra poete eíug«c. Hoc defcribit fermo Ὁ fynagoga iudaorti:do αι noia denotat,con triti füntatq diffipati: atqp ppheta ià nó fint inilla: fed neclegé in; diio mereané habere: τ prafentíaliter ad fe eft legis ad iufticiá om credétibus annücians uoluntate, De d moy: Deua8.d Prophetauobis fufci; tabitdiis defratribus ueftris, tài meipfum audietis. Et erit omis quicüg nó audierit ppheta illi exterminabi£ ania eius de populo fuo. bT€ederütín terra:contícuerunt feneo filíe fion«c.Sederüt in terra qui terrena non coxleftia fecuti funt defyderia. Conticuerüt fenes eti, quía nó habuerunt fpiri^ tualem fcientia legis dei:unde nec iam deferta ueritate con; filium utileauditoribus fuis prebere ualebát.Filiz fion có/ fperferunt cinerecapita(ua: accinctzq cilicijs, lugubri in/ duta(unt teeumento:quoniá ornatii uirtutum δὲ fapiétize. - fpiialis quo ad cacleftis regni thalamü fe percingere debue: rant,non feruauerunt:idcirco abiecerunt ín terit capita fua uirgines híerufalé: cum metes trífticía terrena grauatas in. ima deprefferunt:nec iam ad coxlefte gaudium ullo modo afpirare prefumpferunt.Hzc ergo omnia admoné: nos ne fimus fegnes δὲ tepidi ad difcenda diuinam fapientia,& uir tutum opera exercéda:ne forte ,ppter inertíam noftrà fper/ nendo deferat nos auctor nofter:deftituamurq: omni fola; ες tio:Dechabeamus iam portis& uectib? deftrüctis reges δὲ principes q nos ducátin uià iufticiz:nec ià lex dei,& pphe tarii oracula illuminet corda noftra:(edeamufqp in terra car nis notre defyderíjs quafi cinere polluti:& uitiorum fetis amicti,totà glorià quà in coelefti regno habere potueramus perdamus: íaceamuf(cqp in terra donec caro noftra in pulue; rem unde fumpta eft reuerta£:& finis fiat interitus fempiter nus. cQ£efecerunt pze lacb:ymíe oculí meíec. Videns propheta nimía contritione gentís fue, teplüqy incenfum, & ciuitate deuaftatarn,nulliqp fexui uel ztati hoftes in nece parcere:ingenti dolore turbatus,fletu maximo deplorat:ita ut oculi pre lachrymis deficiat:& omis ioctiditas defyderij üerta£ in anxietate cordís. ΩΣ uíd em magis dolendü fuit: G qd natio antiqua δὲ femen patriarcharü atq; amicorü αεί diuinis legibus erudita:& prophetarii oraculis fzpius con, fortata:in tantam apoftafiam uenerit,ut dei fui oblita pro^ pterimmanitatem(celerum traderetur in manus hoftium, dei nomen blafphemantítie Sed δὲ nüic pari modo deflénda £(t ruina animar quonda fideliii, quz praciofo fanguine Ἱ. ehriftiredéptz, δὲ unda baptifmatis a forde peccatorü ablu fordes uitiorum deuoluta funt: ita ut hi qui innocentiam... Ibidem πεξ ín ea;bonorti operi murus δὲ antemurale. Aperite por?. nicrdentiueruíg p;.&quabote:& cofolaborte uirgo filía fion. Maena em. phetapaterná& fuam— uelut mare cotritío tua: quis medebit tuí? 3 INun. ὀ tionib?excellebat:cui t Próphetz tuí uidetüt tibi falía δὲ ftulta: nec apiebant lex diuina, regni duca ..te:myfticagy unctione confecrate:iteri nuncín cornum&. .. SnXamentationcelbieremie 284:— 1—$o. 169 & fimplicitatém paruulorü uidebant imitati: in plateis τη di δέ(culi defyderíjs ab hoftibus,[piritualibus enecentür o 4[ Zb»atribue füío oixerunt vbí eft trítícumt c vítium cc,. Fruítra tunc auditores negligentes querunt à doctoribus fuis triticum δὲ uinum uerbi gratía fpiritalis:cum in.terré/ . Ris négocis& uold/ .ptatibus feculi ad cffé pheticusqd' detruda* Ὁ 1 het. Défixz funtin terra portz ei?:pdidit& cotrí^ aug pueneritt prie/ hierufale terrena imo αἰ uectes ei?: regé εἰ9.8ζ príncipes ei? in gétib?, ING eft. fentis uita: δὲ fub.ipfo magiftrogenutriminé, étores eius δὲ defenfo; lex& pphete ei? no inuener ut uifioné 8 diio(n lod. tépus indulti perdide res,quosportag&ue b Sederüt in terra:cotícuerüt fenes filiz fion: cofperferüt. runt in praua couerfa tione, Non eim tuncté cinere capíta faa:accinctz funt cilicijssabiecerüt in terra. Bus eibremedil πα τὴν reges ei^,& principes, ς capita fua uirgines hierufalé. 3 Caph. Défecerunt— tionis:quando diftri/ prz lachrymis oculí πιεί: coturbata funt uifcera mea: uiolatihabant:neg— effufum eft ín terra iecur meü fup cotrítionefilie po^^ diícutere per difcretio ufionem&,pphetiia— bulí meí:cii deficeret paruulus& lactés in plateís ορ),— nem íiutti examinis, &us iudex ueniet firi/ gulorü actus δὲ uitani ἐφ£uícoparabo tes qaipfum uerülegilla; ὃ pidi. 5 Lamed, Matribüs fuis dixerüt, ubi efttríti— set cutanimiabo tefi εοτξιδί ατα propheta— ο δὲ uinü:cir deficerét dfi uulnerati in plateísciuitatís:— lía bíertim τ, Magna ein dignitate fynago/ uenientéredpe dedi; εἴ exhalarétanias fuas in finu matrü(πατῇ. Ὁ Mem. PACA S MM gnabant.Ipfeemfinis ς(Οὐ copabo te:uelcuí affimilabo te filia hierftm:cuiex/— legis& ppherarü fub regibus& facerdotib? multis gétibus δὲ na/ tus,& cultus piétatis fes olim ifraelitis ait:— iniquitatem utte ad poenitentiam prouocarent. Vide- erat: cuiqs p angelica runt autem tíbí affumptiones falías δί eiectiones, oftenfioné& pphetica uifione fecreta fua ipfe diis reuelauit:&$ ui^ tádad ueageda erant Samech.Plauferüit fuo oraculo demonftrauit. At poftzj deferuit ded,& uano.: errore delufaad idololatria declinauit:ualida collifione co^: trita et,& luctibus pfecutionii quafi marís tépeftatib? cori quaffata atcp fubmerfa eft.Similiter δὲ aniz chríftianz, cui? a ftatu rectz fidei& cel(itudine uirtutii imméfa ruina fuit: nullius eft miferíz coequada:que ex cófortio diuino δὲ fo/ .€ietatefanctorü angelorü in malignotü fpirituti decidit do; míníü:qui ed uarijs αἰτῆς atcp fcelerib? captiuatà, huc ilfüc/ qi per feculi undátesluxus ac cafus uertédo,in foueà pdi/ D tionis propellüt,in baratrücp gehénz perpetualiter punieri/... dà pracipitare cótendunt.Hinc ergo unde tatita mala füp/ uenerint, ppheta fubitigendo oftendit dices: fef[»zopbe te tuí víderüt tibi falfa«(tulta zc, Sicutem quonda pfeudo propheta falfis uaticinfjs X médacibus pmiíffis gentem iu/ daorü feducebát:ita& nunc haeretici atcp fchifmatici fictis opinionib? δὲ dolofis argumetatióib? corda(impliciti a ue ritate rectz fidei&(tatu bonorii operi fubuertere certant, Hocatteftante Petro apoftolo,qui in epiftola fua ita ait: Fue runt uero pfeudoprophetz in populo;ficut& in uobis etüt magiftri mendaces,qui inducent fectas perditionis:& eum qui emiteos dfim negant, fuperducentes fibi celeré perdi/ iPeia tioné:& multi fequent eorü luxurías p quos uia ueritatiS—, blafphemabit:& in auaricía fictis uerbis deuobis negocia λ΄ bun£,gbus iudiciti ia olim nó ceffat& pditio nó dormitat. Hinc& p Efaià dici: ἃ q dicitis malü bonü δὲ boni mali ponétes tenebras lucé,& lucétenebras: ponentes amarü iri dulce,& dulce in amarü.Q) ui eim peccati& iniqs opib? at/ tendéti pmittitipunitatis fecuritate;ppheticze maledictioni fubíacebit. Similiter& ille q bonü acti p inuídià detrahit; δὲ biifacienti cótradicédo aduer(at: uz fempiternii fi nó fe correxerit habebit, Vii cauédiü eft nep yitate fetjmür teda ciüi:ne p lumine tenebras. Multz eim funt uiz ἢ uident ho; minib?rectz,& nouiífima corii pueniüt in fandi inferni. Eftquoqp periés in iufticia fua:cui dici£: Ne fis iuf? multi, Quas ob caufas iífrael pmíttit fe uía ambulaturü regia:tiec ad dexterá nec ad finiftra declinaturti. Ecutloquar qd? fen tio,dítficile hoc maledicto gs carere pót: cii& malis frequé ter adulemur ρρέ potétía;& bonos defpiciam? ppt inopia. :. Bb 5 Plauferü£ Efa«sé Ρομά. £ommen liber primus E a«Qhlauferütfuptemanibusortesa ιτοπίοῦτεσ p víá«c. , Gaudiü exptimirinimicorü quo latati funt decafu ífraelita rü:qui plaudétes manibus, oré fibilátes,caputqy mouétés, in manus inimicorü defumma foaelicitate eos decidiTe cü irrifione infultabat. Motus auté capitis ad confuetudinem pertinet nimis irafcen ᾽ τί, δ. πα! ἀϊα z(tuan/ mus p fingulas no&tesle&tü noftrti lachrymis frati noftri. rigemus:mifericordiz opibus infiftam?:& elemofyna pati, pib? largiter tribuam?:& tà Ὁ nobis dj p proximis noftris δέ nobis cómiffis: mifericordià diii deprecemur, Vi; feat: f«Li£on(ürgeilauda ín nocte ít pzíncípío vígilíar cc, Con furgit ín note, q ín tri titi. Nam quotiés fu,* Ὁ Samech. Plaüferütfup te manibus omestráfeun—"2tloneprafentisui t torporéa fe excutit rorefuccendimur,tur tes per uíam:fibilauerüt δὲ mouerunt caput{πῇ fup fi;— negligatiz. Laudat in buléta cómotioneca/ pitiscóminamur. va Liam híerufalem.Heccine urbs dícétes,perfecti decoris, Pintipio uigiliriiiq in oii cóuerfatioefua etillud qd'iudzido/» eaudiü uniuerfz terre. à Phe. Aperüerütfupteos ftrenuü fe adhibe δι tini chriftü ín cruce pendenté pratereütes fuü omnes ínimici tui: fibilauerür δὲ fremuerüt denti, C3ut:& qeqdaduer, fitatis patitur: toti; ad. mMattha7.e blafphemabatAdei, busfuís: dixerüt,deuorabimus:En ifta eft dies quáex confeífione laudis dei défenfum refpicithoc quod fubiungitur. ς pectabam?: inuenimus, uídímus. y Δία, Fé&tdns«ὅυετίετε nititur. Sed - effüdit ficut aquà cor b€«LZiperuerür(upte— que cogítauit:cópleuit fermonéfuü qué praceperata^ fuüanteesfpetdriz oefuá omnee inimici^ diebus antígs.Deftruxit,& nó pepcit:&latíficauit fup— 9 exitimosse&ucoy tuí«c.£n(Πο eft oíes dis ,pducit lachrymas quicrpecabam*sue, teínimicü:exaltauít cornu hoftiü tuorü,* ZLadik..(opiaiois.Sacificin nimus! vídimue.1llà Ὁ Clamadüitcor corum ad dim fuper murosfiliz fion, emdeofpüscotribula ein αἰ ὃ hoftes femp de tus,cor cótritü δίῃ fyderabantinuenireg* L'edüc quafi torrenté lachrymas per diem δὲ per no;— iari de^nó fpeinit. liceteteis totamfimul— Ctem:no des requietn tibi:neqs taceat pupilla oculi ταί,. Leuatad diim manus 'genté iudzorü gladio Een udzorugado Εἰ 9 Coph. Cónfurge lauda in nocte in principio uici fuas p aniabusparuu lori fuopi,q defecerüt nis deuorare.Sed qa— líaríseffunde ficut aquá cortuü ante confpectü domi,— famein capite omnii hoc minie euenire ita potuiffet, nifi pro mul ἃ us titudineimpietatüfua| rum,qui defecerütín fame, : rum diis hociufto iu/ dicio fieri pmififfet:có tinto ppheta fubiun; ni:euaad eum manus tuas proaníma paruulorá tüo»cópitorü: q opatione | à;- mifericordiz p humi Incapite omniu cotmpito-— libus δὲ paruulis chri, srum.^ Res Vidédomine&confydera quem uin;— fiímébris, fame&íin υἱῷ quaq in terminis demíauerís ita: ereo ne comedent mulíeres fructum— müdi laboratib? cura. gin(ΑΓ είς fie d— fuum:paruulos ad menfurá palma. Sí ocidítur infan— adhibetex fynceradile cogítauít:cópleuít fer/ cione, Nulli em mu/ (^.^. monéfuii qué pcepat ᾿&uatio domíni facerdos δὲ propheta,| nus deo acceptabilius" a ofebus antíquía 4C. 'Sapius ergo fynago/: g iudzorü diim irritans iamdudü iuftam poena ,pmeruif, etnifi eam conditoris fui bonitas diu tolleraffet, ac pic& patíéter fufferret.Sed qim conuerti noluit,& ceffarea coepta nequitia renuit: tande(cd^m meríta fua,condigna ultione recepit:ficut olim ad moyfen famuli[αἴ qii populo ad ido Bixo.31,g lolatriá couerfo orabat:diis rüdit dices: Dimittà iuxta uer; bum tuüi:uerütamé ín die ultionis uifitabo δὲ hoc peccatü eorüi. Vnde nüc dicit: Fecit dris qua cogitauit:cópleuit ferz moné fuü qué precepata dieb? antiqs:deftruxit& nó pep; cit. C) m plagas quas in ,pphetis& lege frequéter cóminan do pradíxerat, tandéad iracundia ,puocatus fup eos indu; ccbat.Tgi£ fi hc corpales inimici cótra hierufalé terrenam tuncfecerüt:quid fpuales nequitiz δὲ miniftri antiq hoftis facturi funt erga fpüialéhieru(alé:hoc eft,animà chriftiana: ΟΠ eam pro fuis iniqtatibus fibi a drio tradità undiqy poe; ᾿ nis,undig doloribus circidant:nec eam quicá tunc iuuat α in praterita etatealiqd de terrena foclicitate habuerate Luc.19.g Viteà diis(ub typo pitur ciuitatis defleuit dices:Si cogno uiffes&tu. Ὁ 41 lamauit co εὐτῇ ad ofim fup muroeft; líe fion. Clamor hic íntétioné mtis nó exaltationé uocis fi/ gnificat. Clamatem puerfi homínes fiue neqtiz fpiritales cora ἀπο fup muros filiz Ποπ:οῖ poteftate α΄ minant plz biuelaniz peccatrici fuzaffcribüt potétiae nó iudicio pmi? fionis diuinz:quoriüi blafphemia qua contra drim clamát, codignanó euadet torméta. Ci em expleuerint fupni arbi/ tri in aduer(arijs fuis fecreta iudicia: tanc& ipfi reatus fui iufta recipiet premia. Ν ei pfonz parctit: qa omnibus qbus poffunt& quantii pmittun£ nocere cupiüt,eofqs pdi, tionís fuz cófortes haberequarüt. e 4Γ f»educ quaft toz/ renté lacbzymae p ofé c p nocté τὸ, Omni tpe lachrymas p cópunctionécordis effundere debem?: qui auctoré noftrüi noftris offenfum iniqtatibus nó ignoramus. Nó diffolua/ murpíera inertia,nec p defidia δὲ uanà fecuritaté ceffet a Ia chrymis oculi noftri pupilla:praoccupemus facié ei?:lauez Sin.acuerüt εἴ, dj cópüctio cordis : plata ex radice uera di le&ióis.Hinceillud qd'in euagelio diis cit ingreffus domü pharifzi ad prádiü difcubuit,magis lachrymas meris pc catricis dj delitías epularti phari(a pbauit,ubi italegít: In/greffus domü pharifzi difcubuit:& ecce mfier ᾧ erat in ciui tate peccatrix ut cognouit qd' recubuiffet in domo pharifai attulit alalf:(trii ungueti:& ftás retro fec? pedes dii ungué to ungebat:uides aut pharifz?&C.Igit poftáp ppheta ciuita té miferà ad poenitétize δὲ oratióis lachrymas uocauit: ad ipfü diim fi quo a uindicta eii placaret ba deprecatióiscó uertit dicés: 6€[ Οίας ofie τ ofydera cCInter catera qqyma la ᾧ mifera géti ἱπάσορ» accidereiillud(p cótígitqd mulie res cog: puulos ifantes δὲ fructii uteri fui φρὲ famis inopia comederint. Vfi éillud qd'in obfidióefamarizmfieradlo 4Re& ἃ rá regé clamauit,p occifióc filij(ui:que cü uicina fua comt dit expetés ut ipfi? fili? fimifr ad comeftioné ambab dare£, Sic ἅ δὲ in captiuitate ultima rhomanorü fub Tito ἄνω fpafiano principib?mulier quada ex plabe trás iordanéha bitátiü incolarü maría noie:eleagari filia: genere ac diuitijs nobilis:cii alia multitudine fugiés hierofolymá recepta αἱ cateris obfideba£: ubi οἴ araptorib? reb? oimib? δὲ uictua/ libus expolíata fuerat:ad extremü neceffitate famis cogente Φρη ΕΙ lactent interfecit,ptéq» ei? coqués comedit: pté uero in futuri ad comedendü referuauit:unde€ nidoreaf/ fata carnis ipfi raptores excitati,cü fadtü repiffent,nimis ex horre(cétes rece(ferüt. C) d'atit in fanctuario diii facerdotes δέ pphetz,pueri δὲ fenes,iuuenes δὲ uirgines,gladio cade rüthiftorize diuínzenecnó& libri Iofephi hiftoriographide excidio urbis hierofolymz manifefte docet. Myfticeautem mulieres fructü fuü comedét:qri aniz peccatrices iufto iudi ce deo retríbuéte,operü fuorü condigna mercede recipient. Occidit facerdos δὲ ppheta in fanctuario diii:cü ipli mini/ ftri altarís& praedicatores uerbi dei: propter negent fuam atq defidiam,de fuo officio unde coronari debueran rgeritam poenam ultionis fortiuntur,: 1j 3:| 3 " Lu| in| 3 th 3 m j m δα Ἰ ig) lis homini geíferant, aq Jacuerunt ín terra(οτί puer et(euex«C. lacent in terra. foris puer δὲ fenex, cü illi qui innocétia puerile fimulabant,. ut illi qui uideban£ cófilio plebé regere, terrenis defydertjs. incumbétes, ,ppter facinorofam uità de ciuitate dii eiecti, terrz cui animo inhaferant coequabunt: puluifcqy pulueri. reddetur. Similiter&.: ciuitatis, πας illi cor/ ui continentia uirgi/; E Ne NONE Eo»^. uerantcreati εἰς hu quie videbant habe,» V Sin. lacuérüt ín terra foris puer& fenex. Virgines— manum genus:&ob. re:& robur iuuentutis inoperatione bona ex ercere: ppter hypocri, fim quam coram ocu gladio futura damna tionis occidentur. In/ terficit enim uindicta ccleftis in die furoris dominifictogfimulatores, non ueros executores facrarum | larth.i»a. yirtutt. Vnde in euagelio, uirgines ftulte in aduétu fponfi Iceuntur mendicantes extra ianuam nuptiarü foris remaán; 91.77.8 fife:& in pfalmis(criptü et:Iuuenes igné comedifTe: δὲ uir, gines εαν lamentatas nóeffe. b€T elocaftí quafi ad oíem olenné cc. Ciuafi ad diem folennem hoftes uocati funt ad fubuerfionem perfidz ciuitatis:quia id qd? defyderabant, mez,& iuuenes mei ceciderunt ín gladio.Interfecifti in die fatorís tui: percuffifti,nec mifertus es. n Thau. VÓ. cafti quafi ad diem folennéqui terrerét me de círcuitu: δὲ nófuitin dic furoris diii qui effugeret& relinqueret. Quos educaui δὲ enutríui inimicus me? cofumpfit eos. III ἆβο permittéte eueniebat. Interitti επ iudaorii qui appete/ bant,cófpicere meruerüt. Aliter. Hoftes quafi uocati ad fo^ lennitaté ueniunt: cum maligni fpiritus in die iudicij ad pu .niendos peccatores exultantes conueniunt. Gaudentilli de ruinaanimariü: quia non ignorant ad fuppletione fupernz hoc fe priuatos aterna fcelicitate confpicien/ tes, homines ne para difum habeart,toto ni4 fu per inuídiam prac nó fine grandi dolore fancta ecclefia fuftinet; E^04 o 7€üfilios fuos quos ba ptifmate genuit: facramentis diuinis imbuit:fub inimico rum manu per diuer(a(celera quotidie cadere uidet, Q.uod in fequentis libri initio fatis lucide demonftrabit:quoniam prafentem librum hic finire cenfemus. . Commentarij prími in lamétationes Hieremia finis. κ IN SECVNDVM LIBRVM COMMENTARIORVM LAMENTA TIONVM HIEREMIAE PROEMIVM. *JÀ-. a S Rimam partem lamétationis Hieremize, que duobus alphabetis quafi fapphico I4 metro fcripta conftat:quía tres uerficulos;qui fibi cónexi funt, δὲ ab unalitera tm | incipiunt; heroici coma condudit:ficut íam fupra oftenfum cft, exponendo tranf" currímus. R.ecte ergo ad feciidam part&ubi tertium alphabetum quod tíímetro fcriptum eft:& a ternís líteris.fed eifdem terni uerfus incipiantexplanandam ueniamus.Hoc in primis uolentes fcirí,qd' baec pars prímum calarnitaté gentis Iudzz.feu potius humani generís deflendo pronuncíat:deinde facramentü domínicx íncarnationis ac paffionís manifefte expri mitubi Iudeorum perfecutío,& innocentis Chrifti pena ac mors defcribitur:| COMMENTARIORVM IN LAMEN TATIONES HIEREMIAE LI ' BER SECVNDVS. gx Do vír vídene paupertate meaiti εξ. Con L BM querit ergo populus fidelis paupertatéfua dicta fententia fufpédit.Scriptii eft efr deilo: Dfis mortifi pitare feftinát. Hoc tii. $o. πο. cat,& uiuificat,humiliat,& fublimat, Etin Deuteronomio... ὁ dicit:Ego occida,& ego uiuere facia. Ὁ T Cleruftà fecit pel peus f lem πιά τζ.ἴτι pelle& carne,exteriora& mollia qua expri mit:in offib?, robur internüi. Veru(ta ergo fecit diis pellem iudzorü δὲ carné, qü in exteríorib? rebus p indigentia fecit. y NEM in cor rr deformem. C enu M reptio E s- offa eops, qii duriciam M rin, 9 Gó uiruidens paupertaté καὶ Aleph. Ca.lII σας ἀνε ἐμοὶ ριον 5 digna meáín uirga indignationis eius. ἃ Aleph. Me mic Hi τω ἘΠ tionis dii: quia pluri;"uA 75: Ob dicít: Cutís mea 5.30, fom ἀρ v. minduít& adduxit in tenebras,& non in lucem. AREE ο ορ ER 25 &fudiobonorüope/« N Aleph. Tántüínmeuertit δὲ couertit manü fuam δὲ ofla mea T rum in tenebras erro;, 5:: pr caumate.e í ται μενα τας τιν, Ὁ τοῖα die, 3 Beth. Vetüftam fecit pellem meatnicOD^ ΤᾺ cemit dcuolui. Multi. e tríuit offa mea. 3 Beth. Edificiuitin gyro meo,St cír Ο υἱά eft adíficarein em funt uocati:paud t eqmdedit tme felle& labore. ἃ Beth. In ténebrofis gyro;nifi undiq; pra; yo electi. b ϐ 22e::; furiscoartarecEt quid ininanit εἰ addusítí»— collocauit me, quafi mortuos fempiternos. ἃ Gmel— c&cicüdarefelle& la/ um tenebzse/cnóinluc. ς Circüimzedificauít aduerfum me,utnoncgrediar:ag;^ boronifi amaritudine Ap Hoc eft, in tribulatio/:& labore γορίοεῖῖ coan qu memcaderepermift; grauault compedem meum. uftarec Vii& fubdit: (qu) τ&noinprofperitatem Gimel Sed&cum[41 3ntenebiofie co^ feruauit, c ΓΖ ín locauít me/ quafi πιο2» me vertít c conuerrít manti«c, Hoc enim fentit iufti iudicis fentétia decernéte fibi iuxta meríta fua eueníre,q«d fe recolit propríjsactionibus promereri. Illud tamen confyderandii eft qd? dicit Tantura ín me uertit δὲ cóuertit manum fuam. Coóuertere em fzpe in fcriptüris poni£ ,p placare:ut€ illud: tuoe fempíternoo.Tn tenebrofis collocat dfi mortuos fem piternos,qri omni folatio deftitutos, nullà(init de prafenti uita cófolationé fperareafflictos.D e quo adhuc fübiungit: e«L£írcücdiíficau(t aduerfum me zc. Cü aduerfum fe οὐ» dioné uallo& aggerib? circiizdificatà cófpicit, cópede(uü aggrauatii afferít:quia εἰ” exitü quà calamitate euadat, nó. ἡ Ρδ.θο,ς Cóuertere diiealiquantulti:& deprecabilis efto fup feruos. "m tuos.Vertit ei díis manü fua, qii iufte in reos debita ultio. fs Reb nemimittit, Etconüertit mand[ua qri mifericordirer a uin inuenit. C..d fanctus Tob fimilibus uerbis expreffit dices: Semitam mear circumfepfít:ita ut tranfire non poflim: δὲ Ibn. a :£ominen.liberfeceundüs- ὁ. E incaálemeotenebras pofuit. dad infirmaquoqsmébra— dies uantolonge differt ut ueniat: Ὅ δαν ΗΝ fanctz ecclefie nó incogrueinfer£, qfi p hoc qd mm fefe diftrictior Dea procedit.Idcirco Feo d ή νον σα"A. γι egiffe meminerüt,a bono opereretardant:& exinfirmitate^ buspercutimur:uthis Correctí;paratiores tunc inueniri: E pria timidi, bona cótra hac fortia ageredi nó prefumüt,. leamus. Vii illic pramiffum eft: Oftendifti pplotuo pue| Timét ei magna bona incipere, qui fein fuis actibus infir»^ flagellauidelicet fzculi: quz fecuturü grauius iudicij diem mos effe memin S t.Et pracurrüt.Potafti m εἴ plarüqjetià Ροη 6. οε. M ino có iS ddcliganenetciür qfi 2-3 Giimel: 966 cam damauero& rogauero,exdufit εσενα bonas in sali f to pofi t b orationé meá. ἃ Giímel.| Codufituíás meas lapidib9?^ chrymis uerterentur, nebras perhorrefcunt.;:,; ifti metucti ΝΑ ρα ΙΙ αύωσορε,. quadris femitas meas fubuertít.^ Daleth.| Vrfus in, Dei ehe fitanimus ineat c fídíáns factus eft mihí/leo in abfcoditis.^ Daleth. 56) giantafacie afCUS: ac ignoret CIO IS c], ὃ mítas meas fübuertit& cofreciít: pofuit me defolatam. adiit Race calle ergo fuo tenebras-ε-* Daleth."Tétenditarcum fuum:& pofi uit mme quafi iudicij erit, Perifta er; τινες ον. dige f lignüad faeittam. n Ης. ΜΠείῃ rénibus meis filias go fis faa redebeatnefcit, Quia. s pharetra fuz. V He. Factüs fum ín derífum omni MERE inis igit f:&pe infirmitate, P opulo meo,cantícum eorum tota die. cens iudicas:qui fic di nónundjyoignoran; ἢ ἘΠῚ; ftricte modo percutis, tía pecca£:ex infirmá/: Ξ««Ρ leuit me qii parcis c Aliqriauté tibus mébris dicít:Se;$: per arci etia facra fcri; mitam mea-circüfepfit,& trafirenó poffum. Exeisyo quz— pturadefignatur.Ipfa quippearcus ecclefiz ipfa arcus diii: Yob.rg.b ad ipfum opus bonum qd eligunt,caligant,fubditur:Etin^ dequo ad corda hominüificut ferientes fagitta fic terrentes Pid calle meo tenebras pofuit, Ea poenà eter culpaeft uidere— fentetiz ueniunt. Vii τούτο Ὁ pfalmift dicit: Arci fuüteen— bonü qd ageredebeat,& tfi implerenó poffe:&rurfum ex— dit,& parauitillti:& in eo parauit uafa mortis: apittas fuas grauiore poena culpa eft qd? agere debeatnecuidere. Vit&^^ ardétibus effecit. Arcüi nacp fuü diris tetendit: quía cundis P3.26.a cótra hacutracp,pfalmiftz uoce dícitur: Dris illuminatio^ peccatorib? per fcripturà facrà minas exhibuit.In quo arcu mea,& cetera. Contra ignoratie ein tenebras,illuminatio:|. fcilicet uafa mortis preparat:quía fcd^m eloquíj(ui fenten; cótra infirmitate yo falus eft dris:qti& oftéditquiddebeat^ tiam,eos qui nunccorrigí negligüt reprobos damnat. In q ad agendii appeti,& uires prebet,ut qd'oftéderat,poffitim^ etíàfagittas füas ardétib? effecit: quíaád eos qs per terrore plere. a qf Sed τεῦ dlamauero«c.Omipotes deus απο»| corrigit, accenfas uerborü fententías emittit. Et pofuit me bis pfuturü effe ualeat fciens,diffimulatexaudiredolentii^(inquit) quafi figniiad fagitta. Conftatnimirü qd idcirco uocéut augcatutilitaté;ut purget uita p poenam:& quictis— fignü ponit,utfagittarü emiffione feríat. Fidelis itadyppfs tranquillitas,quia hícinueniri non ualet,alibi quarat.Sed^ infigni hofti(uo eft pofitus: quía eum femper fuis ictibus hanc difpenfationis gratià nónulli etia fidelitiignorant.Ex^ impetít,eum fuis pfecutionib? affligit. C) ui em in hacuita Tob.to.a ἅτ etia pfona ad beatü Iob alibi dicit: Ecce clamabo uim— affidue mala tolerat,uelut in figno pofitus;ictus fufcipit fe; . pátiés,S nemo audiet:uociferabor,& nó eft quiiudicet.NO.|. rientis. Vii& praedicator egregíus, cü perfecutioni malato eft em qui iudicare díci£, qr iudicare diffimulatipfequieft| leraretatzpfub pfecutione aduerfariorü gemeret:tenerá di; quía caufam noftra contra aduerfaríii prater eü quiiudicet^ fcipulorü menté de fuis afflictionib? cofolans ait:Ipfienim LTeísa nó eft:nectin hoc fineiudicio nó eft, qd' iudicium differüt;— fcitis pin hocpofiti fumus:ac ἢ eis aperte dicat: Q.uidin - quia δὲ cum hac beatus Iob diceret: δὲ fancti uiri merita,&^ hoctemporeuulnera noftra miramini:qui fi eterna gaudia aduerfaríj pocna crefcebat.Hoc ipfo ergo iudicíü iudicis dif^ quarimus,hucad hoc uenimus ut feriamure fé zfoífitín ferre fuit,ut finguli iuxta merita(ua códigna mercedé reci— renibue meío filíae pbaretre fug. Filias pharetra, fagittas perét. bep«C ócufit vías meaelapídib?qdrío zt. Vtoften;— dicit. Mifitergo in renibus filias pharetra, cü carnalia defy deret fe ualidis tribulationib? coartata, lapidib? quadrisfe^ deríain hominib? iuxta modü difpéfationis fuze cógruaca claufam dicit;& femità ereffuüi fuorü fubuerfam:qapetre— ftigationecorripuit. De hac quippepharetra in Iob ita fcri/ folida forma quadratà habétes ubicticy pofitzfuerintfixe^ ptum eft:Pharetrá enim fuam aperuit δὲ afflixit me. Q.uid lobgob ͵ facét:nec alibi relabi poffunt. Myfticeaütelectorüpplusla^ perpharetrá ἀεὶ, πιῇ occultü iudicíii, uel confiliti defignate pidib? qdris apud iniquü cócludi£:cü ei? caroantiquiho/^ Sagitta yo depharetra diis efjcít:qri de occulto iudicri cofi, ftis pfecutionib? tpaliter dat, Cuius femitafubuertitiquia^ lioaperta fententia emittit. Quia em Ragella£ quifqyagno» torméta fua eti euaderenó permittítinec cótétuseftfolümo^ fcimus:fed ex qua caufa flagellum ueníat, ignoramus; ΟἿ do carné cruciatib? affligere:immo eti dolo& infidíseius^ Yo poftflagella uite correctio fequit:& ipfa confilíj uirtus animá fundit? quzrít fubuertere. Vii fübiungit: c&f Cft"— aperitur.Pharetra igitur claufa,eft cófilium occultum. Sed ftis ínfidíane zc. Per duas beftías ferociffimas,nimis ἀοῖο): aperta pharetra affligimur, quando per íd quod poft βαρεῖ fam δὲ crudele pfecutionéantiquí hoftis exprímit:quipmi^ lum fequitur:quo cófilio lagellamur uidemus. Cum pec/ níftros fuos,aliui blandimetís,alíti mínís, alii yo fupplicfjs^ cata dominus uidet,& tamen manum ad uindictam non a(emita rectz fidei fubuertít:& a fpecoeleftis auxilíj jfide^^ cómouet: quafi claufam pharetram tenet: fed feriendoin; folátos atterere cupit. Vii fequit: Ὁ f&emítae meae δ dicat:quantum οἱ in nobis difplicuithoc quod diu uiden/ ,.. uertit«c. Dehui?leonis ínfidíjs pphetain pfalmistefiatur^ dotolerauit.&[factus fum(n oerífum omni populo—' 'P$.5.€ dices:Sedet in infidijs ci diuitibus in occultis.Actus anti^— tmeo/cantícum eozum tota oíe. Derifionem populi fui pro^ 1 chrifti,latronii cófuetudini comparauit: quioccultas uías^— pheta paffus cft:quando uerbis eius non crediderunt: im/ b infident, ut interficiantinnocétes, e€[ Z-etédítarcáfüi:z^—morepugnabant dicentes ad eum: Mendacium tu loque; Hie - pofüítmedfi fignü ad fa. Hoc eft, fententia iudicijfuiin me^ rís:non mifitte dominus deus nofter. Authis uerbisillud-. (ιοχίτ:δὲ certo íctu caftigationis corripuit. Arcusaütnoie^fanctz ecclefia tempus exprimitur, quo publice reprobis ᾱin facro eloquio aliqri malorü infidiz,aliqridiesiudicijali^^ irridetur: quando iniquis crefcentibusin opprobrium fi|"a qii Yo ipfa eade facra eloquia defignan£. Perarcü quippe,^ des δὲ ueritas erítin crimine. Tanto quippeunufquifqp de/ EH ui Ῥδισό.ς infidizfigurant:ficutp pfalmiftadicit:Intéderütarcü,rem— ἢ pectior erít,quanto íuftior e(Te potuerit:tanto abominabi/ ᾿ ud ;«o4 amara Per arcü dq iudicij dies defignat: ficutpeundérur— lis ,quanto laudabilis. Sancta quippe ele&orum ecckíia B uu Ibiss;a(im pfalmiftam dicit: O(tedifti ppfo tuo: potaftínosuino^ afflictionis tempore prouerbiüi prauisefficitur:quia cum—^—^[us cópunctionis, Dedifti metuétib? te fignificatione, ut fugiat— bonos mori per tormenta confpiciunt, ab eis fimilitudiné.' bs a facie atcus.In arcu em quantolongiustrahi£cordaanto^ maledi&ionis fumunt. Ο πο ením tranfitoriam morem ἐμ . deco diftrictior exitfagitta, Sed nimirü ficextremi iudicij^ uident;(ed permaneritem uitam non üident: p m pu ln th Fatty 1Π|$0, l7! £4. cruciatibus,uel minima in fe praua díjudicant,atqp hac per C poenitétiá damnát:qd idcirco agunt, ut in cóofpectu aterní iudicis, ipfi inueniri indgtü eft poffibile, irreprehenfibiles débeant i& hi qui eos fic fe iudicare cófpiciunt,emedare fe/ metipfos culpis grauiorib? inardefcant, Cibauit( inquit) jn lamentatíoncs bíeremie deridendo mala prafenitia fugiunt, quanto per intellectum intrinfecus àd bona permanétianó pertingunt. Sed fancta ecclefia fcit in pafionibus crefcere:atep inter opprobria πο’ ποτ ἐπὶ uitam tenere, Scit nec de aduerfis detjcí, πες de profperís gloríarí. Nouit circa profpera menté fuam in deie '€tione Rene: riouit me-cinere, hoc eft, fra/ contraaduer(a,animü; πε Lt po ili& min? utíli fu(ten adfpemfuperniculmi 9 Ὦ He. Répleuit meamaritudinibus:& ínebríauitme^ Pbarmeciborü admi NS DOCE bona»abfinthio. 3 Vau, Cofrégitad numerü dentes meos: ντ ea éry ua miícd'íe redepto/:: AO S EET a eft aníma tea 2C. a fitmalafuaiumi,* CciDauítme cinere. Y Vau. Et répulfa eftaia mea:obli/ a; iuxta hiftoriacon tig retribuereiudiciss ταϑ fum bonor. ἢ Vau. Etdixi: Perijt finísmeus:&^ fyderentur,magnaan/ 'iy& bona illolargien; te liabeat:& mala illo permittente patiatur. guftia Iudaici populi exprimit: qui ferepul fum ab omi foclicitate » fpesmeaa diio: 1 Ζαίπ; Récordare dne pauperta tis,&tranfgreffionis mex;abfinthij,&fellis. v Zain. mold ῇ eni Ἱ aunt vas aqpfiepleuitmcamà.| Memoria memor ero: δὲ tabefcet ín me anima mea. terrena:& oblitum bo rítudíníbue 4C. Ama/: να νου: norü ρτατεπτουϊρΓο’ ríitudine replgiü fe pro 1 Zain. Hac recolens in corde trieo ,1ü deo fperabo. pter iminenté captiuí/ phetaafferitsquianon ες ἡ Προ]. Miüifericórdia domini quía nó fumus coti tatís tribulatione affe; tam deua calamitate, im::: ον ritinecíam fine prafen d; de cótritione popu: fumpti: quía non defecerunt miferationes eius. tis tribulationis ulli, li fui dolore anxíatus Heth. Noui— uelcófolationis fpem eft, Vndetrahitad fi habere fe dicit. Iuxta militudinem potionis amariffimz herbz: quia ualde affli/ étum fe uidetinimicorü deuattatione. Myftice autem Hie; - remías totiusin fe humana cóuerfattonis fpeciem tenens, perlamenti quari£ dicés:Inebriauit me abfinthio. Ebrius quiíq» quod patitur, nefcit. Ο) ui yo abfinthio inebriatur, & hoc qd fumpfitamarü eft:& τῇ nó intelligiteandé ama ritudiné qua replet. Humani dq gen? recto dei iudicio in calamitatibus fuis fibi dimiffum:atq per eafdé uoluptates fpontaneis tribulationib? traditii, abí(inthio eft ebríti:quia & amara funt, quz ,p hui? uitz amore tolerat:& τῇ eandem amaritudiné cacitate cupiditatis dfi infenfibilitate ebrieta/ τίς ignorat. Muhdi ei gloria fitiens,düi multas ,p ea tribu/ lationes reperítamarü eft qd bibit: fed quia hoc nimis in; aniter fampfit, eiufdé amaritudinis malum difcernereiam pra ipfa ebrietate nó fufficit. Amant ei peruerfi hoies pro hui? müdi gloría 5 tribulationes,cuncti(g,p ea fudoribus libéter feruiüt:& graui laborüi iugo, deuotilfime colla fub; mittunt:dedadhucfubdiz: b 41(£ófregítad numeríi oen teo meoe«€, Hoc eft,abftulit mihi ufum edendi, X pauit pa ftu inutili. My(ticeauté in fcriptura facra, dentes aliqíi pra dicatores: aliqfi y/o interni accipi fenfus folent: de fanctis Cf 41a. e predicatorib?,fponfz dictü cft: Dentes tujficut greges tonfarii, quar afcenderüt de lauacro. ΝΠ& uni eorü oftenfis p in figura gentib? dici: Macta€ manduca.í, uctuftatéearii cótere:& in corpus ecclefiz uidelicet,& tua mébra cóuerte, Rurfum quia dentes,interiores fenfus accipi folent, Hiere/ mias ,ppheta nunc teftatur dicés: Fregitad numeri dentes meos.Per dentes etei cibus frangit ut glutiat. Ν᾽ nó im/ merito dentibus internos fenfus accipim?:quií fingula quae cogitat jfi mádunt δὲ cómínuüt: atqp ad uentré memorie tranfmittunt. Quos ppheta ad numerü fractos dicit:quía iuxta méfurá uniufcuiufqs peccati, intelligétize ceecitas gene ratur in fenfib?:&(cdm qd? αυίορ eeít exteri?,in eo οὗ’ pefcit qd interius atcpi iuifibilib? intelligere potuit. Vii re/ Uu Ἡ dt'Ἠπειο.σι.ς cte fcripti eft: Ois hó qui comederituuam acerbam,ob; ftupefcüt dentes εἰ”.(3.1 namcp uua acerba,nifi peccatü eft? Vua quippeacerba,eft fructus afi tépus. Cr uifquis em prafentis uitze delectationib? fatiari defyderat, di fructus ante tépus comedere feftinat.( ui igit uuam acerbácome dit,dentes ei? obttupefcüt:quia qui prafentis mundi dele; &atione pafci£ interni eius fcnfus ligan£:ut iam fpiritualía mádere.i.intelligere nequeat: quía undein exteriorib? de/ lectati(unt,indein intitnis obftupefcüt. Et dd pétó anima paíci£,pané iufticiz edere no ualet:qm ligati dentes ex pec/ cati cofuetudine,iuftum qd intus fapit,edere nequad ροί” funt. Hoc igit loco,dentes(ut dixim?) internos fenfu. accí/ pimus. Cófyderare magnopere quid agere iufti foleant,de/ bemus: qui plzrüq; ἢ d in fe quomodolibet carnalía effe deprehendit, hac internis fenfib? retrectantes, uzheméter in(emetipfis in(equun£. Afflictione fc conterunt magnifqg myfticos yo intellectus,electom coetus repulfum fe a(zculi ,piperitate fatet:G obliti bonorü pra'fentitiznec p prafentí labore tráfitoriti premium a dfio, fed futurácoeleftisregni— elorià oftendit fe quafiturü. Mundus ei perit& concupi/ g,Toh,2.€ fcentia eius: qui autéfacit uoluntate diii, manet ín eterni, Hinc p beatü lob dicit: Elegit fufpéditi anima mea,S mor/ Tope tem offa mea:defperaui nequad, ultra iam uiuam. C» uid p animáifi métis intentio: quid p offa, nifi carnis fortitudo* defigna&cOmne autem qd fufpédit, proculdubio ab imis eleuat. Animaergo fufpédium elegit, ut offa moriant:quía dum mtis intentio ad alta fe fubleuat:omnéin fe fortitudi/ D nem uitz exterioris necat, Sancti ef uiri certiffime fciunt: quia habere in hacuita requiem nequadj polfunt:& idcirco fufpenditi eligunt: quía nimirti defyderia terrena deferétes, ad alta animü tollunt. Sufpenfi αὐτῷ morté fuís offibus in^* fert:qui amore fuperne patrie in uírtutii ftudiis accinctí: hoc quofortes príus in mundo fueràt uinculo humilitatis infequuntur. 0€ ffecozdare ofíe paupertatío«C. Mutata locutionead ipfum drim ,p ppfi calamítate ,ppheta ofonis uerba cóuertit:ut ipfe qui flagella peccatib? iufte intorfitaf flictis opem mifericorditer(πιρδάαξ. Propter tráfgreffione ergo ad paupertaté uenerüt:& amaritudine uaftationis& ca ptiuitatis,quz abfinthíj X fellis nota exprimüt,pati merue/ runt.Sed quía diuinitatis natura clemés eft& pia, magifqs ad indulgétià ds ad uindictá prona: quia nó uult morte pec catoris,fed ut couertat δὲ uiuat: fi quis poftlapfum pétórii ad uerá poenitentia fe cóuertit,cito a mifericorde iudice ue; niam impetrauit:qd?& ppheta in fequétib? oftendit di^-- ΄. . cit: e p 2»emozía memo: ero«€. Ο ui ei femetipfum di. ligenter infpicit:& Ὁ peccatis fuis carné macerare;& defyde ria mortificare nó defpicit:nó foli ueniam delictorti, fed δὲ füpernü praemium auero faluatore δὲ clemétiffimoiudice..^.. fperare debebit:qui οὓς hoies uult faluos facere. Mifericors Exo.34..2 & miférator diis, patiés δὲ multi mifcricors. Ideo δὲ jpphe/ tahanc inueftigabile ,pfunditaté bonitatis dei cofyderans, ᾿ δὲ populi fui reati,& proterua nó ignoras uitia, fubdidit dí cens: f.{ 2P»íferícozdíg οὔί«C. Totiens eim gens praua& peruerfa ludzorti,drim ad iracundiam puccádo irritauit: ut(ieam fcd'm iudiciti uellet iudicare: δὲ nó per mifcd'iam eligeret patienter fufferre:iamdudü poenis deficeret: nec re; ftaurationis fpem ullam haberet:qd" Efaias oftendit dices: Va gentí peccatríci, populo grauí iniquitatefemini nequa, Efa,r,a filíjs fceleratis:dereliquerüt deum:blafphemauerüt fanétü I(racl:abalienati(untretrorfum, Super quo percutiam uos ultra,addentes preuaricationé. Omnecapur languidum: & omne cor marens:a planta pedis ufqy ad uerticé,non eft in eo(anitas. Vulnus,& líuor,& plaga tumés nó eft circum ligata,neccurata medicamine,nec fota oleo. Et poft paulu/ lum: Nifi domínus fabaoth reliquiffet nobis femen,quafi - fodorna fuiffemus:& quafi gomorra fimiles effemus, Noui diluculo, Zommen.liberfecundus a« Bou οποίο«C. Loqui£ ergo;ppheta ad primitiuam.folitudinis:S in coenobio infirmitate: Cllimaetast, in híerufalé ecclefiam laudans fpecie εἰ; quepoftdiluculü^ mitate fuftctat.Et idco in an Pep oci magnani d refurrectionis Chriftijueteré homine exues nouihomínis^ nem inuenire difficile efi: quía nec Anachoríta adici pulchritudine ortu fuo declarabat:cui? etià multa eftfides:/ priuationé materiali rerü:nec coenobita Theoricà e ί ds quia p gratia fanctifpüs cófortata uerbo prardicationis ,X grumpótaffequi puritate, Sed tfi quanti fi uperexcellatí neum fign is pur renitas tráquilla uita mos ad focietate fidei T a & religione chriftiana 9- n Heth.: INóui diluculo;multa eft fides tua, n Heth, ην. νε Χο Ἐν ἱπαξ b Pars mea dris díxitaníma mea: propterea expectabo.— quihancexpertus t; Actu.c.b ct: Vérbü diii crece?«eum, Ὁ Teth,. Bón? eft domínus fperantib? in eum, ERE dom bat: δὲ multiplicaba£ ὁ anímae quzrenti illum. Ὁ Τρι, Bónü eft praftolari^ duas mulieres UN rs εφλνθ.: cum filentio falutare dri.€ Teth.. Bónü eftuírocam- M Mam die:: multa turba facerdotüi portauerit iugutn ab adolefcétia fua.^ Iod. Sedebít| ἃ ε5, δὲ turbaris με bend ebediebutfideiitrur f folitari?,& tacebit:quía leuauit fe fupíe,"lod. Pónet Plurima: Maria opi Ibi.4.f um:Multitudinis aut.-; ς mam parté elegit quz. credétíüerat corunü: 6 in puluere os fuü fi forte fit fpes. 3 lod. Dabit Pf,- nóaufereturabea, Er necquidieorumque- tenti fetmaxillam, faturabitur opprobris.3 Caph. ὠ beatus'Dauid folum poffidebataliquid fuüi, hoc neceffariü hoi effe effe dicebat: fed erant; Ω υἱάποη definiens, deo iugiter illisomiacómunia.Et sos: adhzrere defyderat di ᾿ uirtute magna reddebat apfiteftimoniü refurrectionisIefu^ cens: Míhiaut$ adharere deo bonii eft: ponerein diio deo chrifti diii noftri:& gra magna erat inoib?illis, Vitipfecó;— fpem mea.Etalibi: Vnà petíj a ἀῆο,& caetera, Vna ergo& Li| fequéter dicit: bf vareimea ofío zc. Να portíodfieccle; folaeft Theoríca.í.cotemplatio deí:cui merito οἵα iuftfia,—— 9 fiafticus eft ρρῖς fanguine Chrifti redéptus:dedincantico^ tionü merita, uniuerfa uirtutü ftudia poftponunf.Adiua. Deu32,b Deuteronomij Moyfes aít:Pars düippts ei? Iacob:funicu, etemuitaciü corpe deficit: cotéplatiua αὐτὸ uita hic incipi£, lus hzreditatis ei? irf, Vel potius ipfedrisparsei?eft,cui?^ utin coelefti patria perficiat: quia amoris ignis quí hicarz amore ornia terrena defpicit:& ipfum folü preoib?habere— dereinchoat:cü ipfum quéamat uiderit, in amore εἰς am elegit:ad cuí^afpectü futurti δὲ fe peruéturü fperat. Excui?— plius ignefcit. Cotemplatiua ergo uíta minime aufer£:quia P5.72.c pfona ,ppheta in pfalmis aít; Defecit cor meii&caromea:—fubtractaprafentis(culi luce perfici£:fed ante oiajhumili deus cordis mei,& pars mea deus infacula.Defeci?di&us— tas& patientíz cuftodia feruis dei neceffaria eft:quia quife e(t,qm deeft illi efectus:& iure cogitatio carnalis defecerat,^ exaltat, humiliabi£:quiauté ín patientía uirtute perfeuera/ . quafeerraffenofcebat.Sed illi cofitet, cui culpareuelarere— uerit)hic faluus erit. Viri fubiungit: fé[ fNonetínpuluere medium eft,delicta cofiteri fecuritas. Et notandtü qinuno oefüüct.Illequippein puluere ponitos fui,qui humiliter uerfu,cor&in bono poni£ δὲ in malo. Defecit cor utiqpma— fentiés fragilem fe cognofcit:& de puluere fe factü iterü ín T la cogitatío:deus aute cordis, hoc&auctor boniintelle&tus: puluerércuerfurü fatet: dices cü patriarcha Abra&Loquar Gái" s quía eü fine ei? era nemo habet. Illi? yo hois deus eft pars, addiim mei, cü(im puluís& cinis: cui& fpeseritfuture Η- b qui fe maieftati ipfius δὲ credulitati confocíat probabili^ refurrectionis: qui cii f. emp poenitétía caftigando carné ma actione comendat.In fecula yo qj addidit fempfeipfiad;^ cerat)fpiritüiremiffionis& futurz glorizper ἀῑί mifcd'iam harere;pmifit:qd'reuera perfe&orü eft nundabillouelle^ haberedebebit.Hinc eft qd beatus Iob fapiétes απί audies, difcedere, fine cótingitfempererraffe. c&FJPon?eftoe[ε cognofcédo nó effe fapiente, femetipfum reprehendit di, fperatíb?(η e«C. Bon? eft itaq» dris fperatib? ineum:quia—cens:ldeo infipienter locutus fum: δὲ qua ultra modii exce lou briplacitü eft diio fup timétes eum; Que quiquaritinue,^ derentícientià meà.Sed quia nulla eft cognitio reprehenfio '3.58.g πίοι δὲ ad beatauita perueniet, Viri dícit pfalmifta: C) στ;— nis, finon fequi£ δὲ laméatio poenitudinis eorü qua fecit, E(3.4-0. te diim,& uiuet aia ucftra.Dedq& Efaiasait:Sanétiquifpe— poft repretfhfioné ΠΡ ΙΕ Εν ago poenitentiam infauilla£ fy; rantini diio, mutabütfortitudine:affümetpénas: ut aquile— cinere.In fauilla em& cinere poenitétía agere,eítcontéplata—' uolabüt,& nó deficient. Sed quia boni eft illi quifperatin— fumma effentía nihil aliud Gp fauillà ciner&gp fe cognofcere, díio,& ad futura uifioné peruenirecertat:ut patienteromía^ Vnde& ciuitati reprobz in cuangelío diis dicit: Síín Tyro Μία aduerfa fuftineat: ut fine moleftía aliorüi prafentéuitam du δὲ Sidonefactz fuiffent uirtutes qua facte funtin uobis, E(a,42.a cat,imitas illi de d(criptii eft: Ecce feruus meus,(ufcipíam'- olím in cilício& cinere poenitéti3 egiffent, In cilicio quippe cü:electus meus,cóplacuit fibi ín illo aia mea. Dedi fpiritü^ afperítas& cópundio peétorü:in cinereauté puluisoftendi mci fip eum,iudiciü gétib? pferet, Nó camabitnegpacci^— tur mortuorij. Et idcirco ΌυΕΓΠΟ hocadhiberi ad pocnitétià píetpfona:negraudiet foris uox ei?, Calamü quaffatünó^ folet:utincópunctione cilicfj, cognofcam? quid p culpam . cóteret:& linum fümigans non extínguet. Propterea dicit: fecimus: δὲ in fauilla cineris perpédam?, qd'p uitium fa&i Ό 4 Ιδοπῆ eft pzeftolarí cá filentío falutareofi.Omniseim^ fum?. Cófyderent ergo in cilicio pungétía uitia: cófydereé bonor uita tranquilla eft δὲ placida:inter fuperbos yofem^ íncinerep mortis fententia fubfequens iufta pcena uitio, V Tc, 4a per iurgía füt.Idcirco Paulus Theffalonicefib? ai:Rogam? Ο υἱὰ eim poft peccatü carnis cotumelia fi urrexerüt, uideat autéuos fratres,utabundetís magis& operà detis, ut quie hóínafperitatecilicij fuperbiédo quid fecit:uideat in cinere ti fitiss& ut ueftrü negocii agatis:3 opereminimanib?ue/—ufcpquo peccádo peruenit. Pot dgidlicioipfainreprehe— ftris,ficut precepim? uobís;& ut honefte ambuletisad eos fioneatgspocnitétia dolorü cópunctio defignari. Nam hoc^ qui foris funt;& nullius aliquid defyderetis. C). d? quía ne qd aitbeatus Iob:Ipfe me reprehédo, dfi quodá cilicio pun lobuta- i mo perfecte agere ualet, nifi qui fea mundi cócu pifeétiis& gitur,dum in m&te fua afperis redargutionü ftimulis cófti, fzculi negocijs fequefirat,fu bfequif dicere: eq 3xBonG eft— cat.In cinereaiit agit poenitentia: quia ex primo pctó quid ' vírocüpoerauerítíugii ab adolefcétía. Militi ergo Chrifti— periuftum iudicium factus fit,folerter attendit dices: Ago Ibi, perfectio,eft exuta ment haberea cüctis terrenis negocijs, poennitentíam in fauilla δὲ cinere: Ac fi aperte dicat, de nullo ? Timo,2,a δὲ tumultu fzculi:iuxta illud Apoftoli:Nemo militans deo^ auctoris dono fuperbio:quia fumptus ex puluere, p illata implicat fe negocifs facularib?,& crteraeamg;quanttihu— mortis fententiam ad puluere me redire cognofco. Et quia mana imbecillitas finit feftinatunire τ Chrito.C) ua quí neceffarium eftut humilitatem comitetur patientia, often n 1" dem fpeciem conuerfationis boni eremitze& monachí,qui—ditprafens propheta dicens: gp g»abít percutíenti ema D us uoto monaftícz difciplina obligati fi unt,imitaricótédunt:^ Killam(aturabítur oppzobeije. Vt impleat euangelicum| Μὰ fed rata eft;& pauciífimís dono dei haec pfectio conceffa.Is— uirum cui dicitur: C. ui te percufferít in unam maxillam, Massif ὦ Ως ifi uere nó ex parte pfectus eft; qui&in eremo fqualoré prabeei&alteram. Quued illi quogp in culpa να|" "s u dünt malum pro alo:& dentem pro dente: oculum pro oculo;oftendit Dauid dicés: Si reddidi retribuentib? mihi mala, decidam merito ab inimicis méis inanis. Ο uapro/ pter illa apoftolica fententia magis tenenda eft, qua dicit: pe7b £a. qn$e rm retici qui dixerüit deti nó facere mala:cótra illud qdfcipü Q éft:Ego diis formans luce, E creans tenebras: faciens pace, y; b :-- τς S Ἂν"n η. ütdeüc(fe fa. 4-5.E & creans malü. Ecótrario fuerüt alíj qui dixerüt det crealle(1,5, τὰ mala:contra id qd fcripti eft;Fecit deus ota bona.Fuere ité Eccs, s. b to.d Si efurierit inimicus tuus,ciba illü.Et quonia poft calamita tem huíusmundi,mi/ fericordia diii ,electos fuos de prafenti tribu . latione fubleuabit: fe; quitur: aq uía nó repellet ofíe ín fempi^ ternum«c. Non em in fempiternü diis repel; let eos qui fe corrigere uolunt,& cohibere a « Quiá n6 repellet dris in feimpiternü. 3 Caph. Quia fi abiecit;& miferebi£ fcd'm mftitüdiné mifcdiarü(παν. » a Caph. lone hümilíauit ex corde fuo:& abíecit c filios hoím. Ὁ Lamed,' Vtcótéreret fub pedibus fuis, ο oines uínctosterrz. 5 Lamed. Νε dtdinaret iudicià uiri ín confpectu uultus altiffimi. Ὁ Lamed. Vtper alíj qui dixerüt duas naturas,€ duas fubftantias ab initio fuiffe.i. bona δὲ malas cü omnis creaturaaut creator fit, aut creatu/ ra. Vf falfum eft ῳ na tura ulla malafit:cum creator fummus& op timus, creauerit bo/ nam creatura. C) uia uidit deus ciicta qua ddi.rd fecit,& erant ualdebo mile eftillud quod in ittis tos, b pfalmif Dauid aic NO in finem irafce£ diis: neqpin eternum indi; gnabit. Nó fcm pec - atanta fecit nobis, cxtra, Ὁ«Bon eii bumílíauít ex cozde fuo«€. Non ei ita defpexit deus ex corde fuo gen? humanü,& abiecita ,pcuratíone folacíj fui, ut ultra ppter tráfgreffiones, nolit corti curà habere,& ope fuz pietatis fuftentare: fed ,ppter bonitaté fua fu(tinet eos in multa patientia fua:ut de uafis irz,eificiat υαία mifcd'iz. Quia mifericors δὲ miferator dris,patiens δὲ multü miferi d cors.De alia fcriptura ait:Mifereris oim diie,quia oia po tes:& diffimulas pctà hoim, ppter poenitétia: diligis omia qua funt:& nihil odifti horü quz fecifti: necodiés aliquid cóftituifti. Quo ein poffet aliquid pmanere, nifi tu uoluif/ fes:aut qd'a teuocatü nó effet,cóferuaret Parcis autéom/ nibus,qifi tua funt diie:qui αἴας amas. Bonus& fuauis eft diie ps tuus in orib": ppter qd hos qui exerrát partib? corripis:& de qbus peccant,admonés alloquerís,ut relicta rrialicia credant in te die. Proinde nullo modo exittimadii eit q creator clemétiffim? caufa fit perditionisihominii ini quorü:qui ad eum p poenitétiam nolunt cóuerti: fed unuf/ uer.$.d quifqp in peccato fuo interibit. Funicults em péórü fuorü echu8.a unufquifqp cóftringit.Et anima quz peccauerit, morietur, cL Git contereret füb pedíb? fuia omnee vínctoe terre. Nec '' Ecca. 7.c plangit eos qui peccare coeperit, ftaiimqp deferant. NO eft ” em iuftus fup terrá qui faciat bonü, aliqri non peccet:fed qui longo funiculo pétà jptraxerát. Ψῆ 3 in Numeris legi " Nui9.a mus uaccam rufam,cui*cinís expiatio eft populi,non aliter imolari& offerrí ad altare diijnifi qua terrena opa nó fece/ rittiugumqp nó traxerit:nec uinculis iugi nabuchodonofor i fueritalligata. Et in E(aia propheta p cingulo ueritatis fili η. ἄν δις fion cingunt funiculo. Achitophel dep δὲ Iudas:&rum alter imi. Re. 17.f Dauid,alter drim ,pdiderüt, fiinelongifimo trahétes petà 115,274 fuaperiere fufpédio,putátes malti cófciéti prafenti morte finiri& nihil effepoft morté. Dfii em iudicii nullo mó erra bit;necaliquid fit in terra fine caufa: neminé iniu(te dánat, nemine fpernit,neminécp indebite relinquit: qa οἵα nume ro,méfura,& pondere difponit;ordinat,atqy gubernat. Nec ullo mó credendü eft,qp aliqd p ignorátiá authoris fui con tingatin reb? humanis: qd? feques fentétia fonareuidetur. vf Groeclínaret(udíciá vírí τζ, Huic ὅς ἤπιε εἶ qd in Aibro Tob in Eliphag uerbis legit:ubi ita fcriptü eft:An cogi tas cp deus excelfior coelo δὲ fup(tellarü uertices fublimet & dicis: υἱά ei nouit deus:& quafi p caligine iudicat, nubes fatibulü eius:nec noftra cófyderat:& circa cardines coeli perambulat.Sunt plariqy ita hebetes,ut formidare ne/ fciant,nifi qd? corpalíter uident:unde fit ut deti nó metuant quéuidereno poilunt. εάγέίο cft ífte cC. Fuerüt em ha jw ode reuertamur δά dfim. 3 Nun. Leuem?corda noftra cá ς manib? ad dim ín coelos. 3 Nun.' INÓs inique egim?: & ad iracundiá puocauím?: idcirco tu ínexorabilis es. - dus inueniret: ut tanto ocius refpiceret adiilla qua perdi/ peccatis:quia fi abiecit mde ER M: na. Tropiceigit deus ad tép?,& digne corri/ Uerteret hoiem n iudicio fuo dis ignorauit. Ee Mem. diíci£ facere mala, hoc piabhofüb?&os per,« Q'üis ifte qui díxit,ut fieret düonoiubétez Ὁ Mem.— efaduerfa merétibus mifit:iterum cóuerfis— Ex ore altiflimi non egredientur nec bona nec mala, infigere.luxra illud|. fcd'm multitudine mi: o E E ον i qd'in Efaia(criptii eft: Ef2.4.5. fericordiarü fuarü bez 2 Mem. uid tmurmurauít ho uíués, uir Pp pecatis— Égodfis,& non eftal ndficiapraftat.Huicfl e(uís; 3 INun. Scerütemuruíasnoftras,& quaeram?: δὲ— ter, formas ἰας δὲ c tera. Mala que nulla fua natura fubf(iftunt; a diio nó creantur:fed creante fe mala dfisiu dicat:cti res bri condi; tas, nobis male agen tibus,in flagellum for^ mat: utea ipfa& per dolores quo feriunt, delinquentibus mala fint: δὲ per naturam qua exiftunt bona. Venenii quiz. dem mors fcilicet eft homini:fed ramé uita ferpéti. Amore enim prafentium ab authoris noftri dilectione receffimus: δὲ peruería mens, dum delectatione creatura fe fubdidit,a creatoris fe focictate difiüxit. Ex his ergo ab authoreferien^ da erat,qua errans authori przpofuerat:utunde homo cul pam nó timuit fuperbus admittere,inde poenam corrigen/ Samech. Operui(ti lon dit, quanto doloris poenam effe confpiceret quae quafiuít. f&[€ cruremur víae noftrae: c queramus! c reuertamtur ad vomin(i zc, Sciendum uero eft, qd? quifquisa preceptis do. minicis difcordat ope:quotiés ea uidet cordefuo reprehen: dicur,atq: cófunditur:qui id quod fecerit,memorat. Nam in quo fe erraffe confyderat,ipfa fe con(cientialatenteractü 6... fat. Vnde Dauid propheta depreca£ dicens: Tunc non con ΡΕ.18, a fundar, dum perfpexero in omnibus mandatis. Grauiter namq unufquifq: confunditur, quando mandata dei uel legendo, uelaudiendo refpicit, qua uiuendo contempfit.- id Hinc enim Ioannis uoce dicitur: Si cor noftrum non repre; 1. Ioh.s.d henderit nos, fiduciam habemus ad dominü:& quicquid petierimus ab eoaccipiemus. Ac fi diceret: Si id quod pra cipit facimus:id quod petímus,obtinemus. Valdenamg: apud dominum utrag hac fibi neceffarío congruunt:& ut oratione operatio:& operatione fulciat oratio. Hinc δὲ mo^ do Hieremias ait:Scrutemur,& reliqua. Vias etem noftras. 'ferutari,eft cogitationü interna difcutere. Cor uero cum ma nibus leuat, qui orationem fuam operibus roborat. Nam. quifquis orat,fed operari diffimulatcor leuat,& manus nó leuat. CQ. uifquis uero operatur€ non orat, manus leuat& cor non leuat. Iuxta ergo loannís uocem,tunc cor fíduciam in oratione accipit, cum fibi uita prauitas nulla cótradicitz δὲ bonorum operum ratío orationi concinit.& ΕΓ Hos. ínique egímue:etad iracundiam pzouocauimus 4C, Propter, peccata eff populi& tranfereffiones plurimas,quas ab ini/ cio fecerüt dfim ad iracundia prouocantes, fimul cü ciuitaz te difperdi meruerüt:nec íam digni fuerüt uenia, quí filium dei ad fc uenienté fpernétes,tanta afficiunt cótumelia: fict alius,pphera oftédit dices;:Propter p&tà eim noftra& iniqui tates patrii noftrorii, hierufalé& pplus tuus in opprobriii funtoiib? p círcuitti noftrü. Vfi etía nobis timendü eft,ne & ipfi(i cótempferim? pracepta diii:& inobedientes fuerí/ mus euágelio Chrifti, duram gehennz fentiam? uindictàs quicorrigi nolumus de peccatis ad iufticiam. Dicit enim Apoftolus; £ommen.líber fecundus Heb.to,e Apfus:Voluntarie ei nobis peccátib?poftacceptanoticía— ille qinHierichotrafeunté Iefum audierat, miferer fbit e 1. uerítatis,íam nó derelinquitur ,p peccatis hoftía:teribilis^ eopetebat:fed cii a pratereütib? fibi iuberez Ut acetet, ipf, G|, aute quada expectatio iudicíj,& ienis cumulatíoiquz con^ mito magís clamabat dicés:Miferere mei fili Dauid: e m n fumptura eft aduerfarios,Et itemilrritá(inquit)quis facies^&lume qd expetit,nullo modo ei? fruau σον. ἐ: legem Moyfi,(ine ulla míferatione,duob? uel tribus tti?— enim diis decoclis:& fidelis fui oratorís preces füfcipieng.| j ΜΗ aluum feciteum, ei s magis putatís deterio:(i: τ" fperauit in ipfum T; i mag putu ppliia,q* V Sainech. Opéruifti ín farore,& petcuffiftinosoc, ΡΒ WERE Mud ji filiu dei coculcauerit: 5 cidifti nec peperdifti. Ὁ Samech. Oppófuifti nubéti,| Amédico uobís:quie wa. d i; &(anguiné teftamenti dc pollutum duxerit;in d.« Dí;üe tráfeat oratío, o Samech. Erádícationé δὲ abíe fera ts pris Fr lanctificatus eft:& pi.» Ctíoné pofuifti meín medio pplorá. a Phe, Apérue-— oculorüafpeat(ope JP nili iii- tütfup nosos[πῇ o£s inimici noftri,& Dhe, Formíido^ ΠΟΧΙΑ c&cupittéiaip, ; pm; ΖΦ,“ trat.Sequit, infurozzc, Vbicung δὲ laque? factus eft nobísuaticinatio& cotrítio. n Dhe, us oC Ont d ἐν lue meto oepzedatug einfurer udiradeiin Dye dlones aquarü deduxit oculus meus, in cótritione— tfttéNuncreddiag cripturislegiturinon^ dci j f 9 ᾽ fam quare pradixerit| perturbatio métis, fed. f filie ppli mei. 5’ Ain. Ocftlus me? afflictus efbnecta-— ocutüfeaiua εἴς, llauindiéta in pna προ cqpnon effetrequies. y Aín. Donec refpíceret ὃ c nóeffet requins; patientis exprimitur:"-:; T d qi cii píncuria afpe,| Deus eii naturaliter, s& uideret dris decoclis. v Αίπ, Octlus meus Εργα”— Gus patefactus furis à piusfempbon"&pla| dat9eft atom mea ín ciatis filiab9 urbis mem.YZ'/adik, téptationí aditus, εἰς| cidus eft:& femp ἰάξ D ἐν- f ΘΙ: tranquillitatéinueniet 1 in: ipfecit:&anniei?non b Vénatione cceperüt me quafi auem ínitnici πιεί gus animus turbatus nif| i deficient.De Qalibile ὁ τῷ Zadik. Lápfa€inlaciruita mea:& pofuerüát αρίαξ illi fübuenerit diuine] ui δαβιίλ.ς gitur: Τι aütdiüieuni/ fuper me. pietatis intuitus.Hine Eg ueríorti, cii tranquilli,:' ftqd beatuslob air: ων tate iudicas& difponis oia.Ideo dum percutit quélibetuel^ Pepigifocdus εὖ oculis meis: utne cogitaré quide deuiroi Iob» occiditnec parcít;nó perturbatione ullam in femeti pfofen, πε, Vtei cogitationes cordís caíte feruare potuiffet,fozdug^1 tit:fed quietus& placidus ,reos debitas poenas foluereco^ cüoculis pepigit: neprius incaute afpíceret, qd poftmodii d u gi:de dadhuc fubdié: b 4T)ppofuíftí nube ze, Nube(ibi inuitus amaret. Valde nancy eft qd? caro deorfum trahit:& eei opponere deus dicit, οὔ ingratas preces petentíü exaudire— femel fpecíes forma cordi p oculos alligata uix magnitudi wt dedignat, Item nubes oppofita orationi uidet, cüicalieine^ nis manu folui£.Ne ego quada lubrica ín cogitationeuer£2 quada& nubilo cxcítatis mens obuólui£ Deradiodiuinz^ femus,prouidendünobis eít:quia intueri nó debet,qd'nà B cótemplationis illu(trarí merea£. cp£eradícatíone ταῦίς, licetcocupifci. Vtem mida mens in cogítatione feruet ala H ctíoné«C.Eradicatà feafferit& abiecta pla'bs iudaica: quz fduiauoluptatis fuz, deprimédi funt oculiquafiquidár,"*/ εἰ in chaldaíca captiuitate fzpe,p fcelerib? fuis cotrita eft: pri» ptoresad culpam. Neq ein Eua ligni uetitü cótioiffet;nifi| s^ Ε mumíub Ioakim: deinde fub Iekonía:tertío fub Sedechía:— hoc prius incaute refpiceret. Scriptü quippe eft: Viditmu/ Οζ. τη qii urbs uaftata téplücp incenfüm eft:& muri deftructi.Po— liercpbonüeffet lignti ad uefcendii:& pulchrü oculís,afpe; Ια ΐ firemo reliqui qua fub Godolia ad habitanda terrá a Na, ἐξα delectabile: tulit de fructu illi?,& comedit. Hincer; n busardan príncipe militia relictze funt cotra preceptiidrü,—gopenfandum eft quáto debem? moderamine erga illicita αὶ αὐ εἰς p ,pphetà mandauerat, in&gyptü pergétes ibidifpe^ uifum reftringere,nos qui mortaliter uiuim?:fi& mater ui] ik rierunt.In rhomana yo captiuitate ita urbs tota& terrade/— uentiti peroculosad mortéuenit, Hinc etía mó fub Iudez nn uaftata eft, plabs diffipata:ut nullam ultra f; pemreftaura^ uoce;quz exteriora uidendo cócupifcés,bona interiora per es tionis haberet: fed ufcy ín finé perfeuerauerit ei? defolatio. diderat, ppheta dícit: Oculus meus depredatus eftanimà ke Myfticeauté eradicationé& abíectionea dio patit anima^ meà. Cócupicédo eir uifibilia, inuifibiles uirtutesamifit, Pe peccatrix ín medio ppforii cóftituta,qii a malignisfpiritib?^ Cyruzergo ínteríoréfructü Ὁ exteriore uífum perdidit, per in ita uirtutib? fpoliat,& radicefidei tenua£: ut iam nó hono; oculü corpis pertulit praed cordis. Vii nobis ad cuftodien] ii τίς,[Σά pateat oim irrifioní:& ipfi inimici dominent illius,&^ damcordis müdicia,exteriorü dq fenfuü difciplina feruan bin decepta infultent:quía iuxta meríta fua poenas quas οἱ(τὶ— da eft. Nam quátalibet grauitate mens uigeat: carnales tü FP ptura facra przdixit,&laquei perdítionis fuftinere cogat. fenfuspueriliter exterius perftrepüt:& nifi interioris graui, Wi Viifequic: o([ Ziperuerüt fup nos oo fufi omnea ínííci.^ tatis pondere,& jfi iuuenili Qdà uigore refrenent: ad fluxa T in| Aperuerüt em tüc inimici os futi fup pétóres, αΏ εος diuer σύες& leuia,mentéenerue trahüt. b€[ Clenatíonecpe;:;^ fis laniatib?& cruciatib*deuorare feftinant debitores, Nec— runtimcáfiaué«c, Auis em nomine ipfe diis fignificat:qut] eid eis ín alid miferátes parcunt,fed in formidine poenari&la— licetin terra deuirgine matrefit editus: τῇ cocleftía, doctri,: queum perditíonís, iuxta id qd? ,ppheticus fermo peccanti^ na fua δὲ exéplo femp petit: mébraqy fua Πας δὲ fpedfidua ana bi bus pradixít pracípitare ftudét. Vii nunc ppheta ínterítü bus alísad fupna femp fubleuat, dices in euagelio: Regni pal p populi fui multipliciter plorauiit:& nuncfanctaeccliaani πιοῆ π εἰξάς hocmundo.Et ítem:Exiui(inquít)a patre,& Ibbiél| ili marti peccantiii ruina inceffabiliter plangit:ficutinfequéti^ catera.Etrurfum:Q ui uult uenire poft me. De hacauein has va ni fententia demóftrat. ef d»íuífioneg aquarííoedurítocu/— Iob fcriptü eft:Semità ignorauit auis: nec intuituseftocu, ο. ἡ E lue meue c. Diuifiones ergoaquarü deducerefeaboculis— lusuulturis.(4T XL apfa eftín laci víra mea« Οὔ fuperi? i 1 perhibet ,ppheta in cótrítione fili populifuitqui& peruer— dixiffetuenatione feci auem captii, nüic addit uita fuamla li i fitaté cordis illius defleuit:& ruinà in peccatis,&eótritioné— pfam ín lacü& lapidé fuperpofitü. Ω υἱά eft ergo uità labi νι in deuaftatione.Sic& nunc electorü turba,paiainpeccatis— inlacü,nifi corporaléuità uenireufq; ad defectüie Lapfa eft perdita, multiplices eemitus fundit:qui in diuerfis facinori«rgo uita Chrifti ín lacit,qti eicaro peruenit υἱφαά mortis buseamerraffe cófpicit:& ἢ qmodoeamacceptanequítia^ occubitii. Cui fuperpofuerütlapide: qii eo fepulto,petierüt. risa reuocare poffit,toto nífu& labore contendit. f«Oculus— aPilatoutiuberetcuftodiri fepulchrü:neforte ueniret difci Mart meus afflíctue eff«c. Inftantia orationis δὲ pfeuerantános— puli& furarent eti:quib? c ipferefr póderet:Habetis cufto, habere,ppheta docet... ui ad cupita puenireuolueritrefle^ diam,itecu(toditeficut(cítis:illi abeuntes, muriierüt(epul/ étere mentéa ftudio orationis nó debet:fed magis perfeuer— chrum,fi gnantes lapide cü cuítodibus.Poteft& in laci noz τ Reg. τος Pareínintétione coepta illi oportet. Hinc eftqd'inlibro Re, mine,uel infernus defignatus acopi,uel calamitas pfunda «7. gumde Anna ícriptü eftqd? poftiborauerat,uultusei?nó^ iftius müdi. Lacus dici£, cuius fundus latet, dum in unam Luce8,£ Íuntamplius in diuerfa mutati.Hinc ἃς ineuagelio:cacus^ foueamcircundatus includit, Hic plano tergo μόνο ὁ. ----.. !— ocufis/falía tranquillitate blandit: fed“πεῖ! fit profundus, p abfcódi£.Hinc& in pfalmo fcriptü eft:Pofuerüt me in lacu inferiori, cetera. ἃ«T 3nundauerunt aque«c. Aqua in fcriptura facra, aliqri fpiritufanctii,aliqii(ειδη facra,aliqfi fciétid praua,aliqü tribulationé;aliqri defluentes populos, tpi 7. ain lamentationcs bieremie £4 mn$o 173 infania, authoréuitz interfícere cogitantes: δὲ fermonibus uerítatis exprobrarenitentes.De quo fequit: Φα-' oppzobzíá coz ος cC, Hinc& in euagelio fcriptü eft: Prin; Matth,z6.a cipes auté& feniores populi cófiliü fecerunt, utlefum dolo— tenerent δὲ occideret, Et iterü: Principes facerdotii&.omne Ibif aliqií métes fidem fe, quétíü demóftrare fo/ lent, Peraquá quippe fan&ifpüs infufio defi gnatur: ficut in euan/ Ioh, 7.£ gdlio dici&:C. αἱ credit in me( ficut dicit fcri/ ptura)flumina de uen τις οἱ fluent aqua ui/ uz,& cartera, Rurfum peraquá fancta fcien/ tía defigna£: fiut dici Scciurg.a tur:Aqua fapietia(alu taris potauit eos, Per aquádq praua(cien; tia appellari folet:(icut apud Salomoné: mu^ lier que typum hzre feos tenet,callidis(ua; fionib? blandi£ dícés: uerg.d Aqua furtiue dulcio; res funt, Aquarii ergo noie nonnund folent sfuperme. Y Zdik, Inündauerütaquzfupercaput e meü:díxiper. v Coph. Inuócaui nométuü dne de c lacu nouiffimo. v Coph. Vócémeáaudiftiineauer, tasaurétuama fingulto meo δὲ damoribus. v Coph. ο Apprópinqfti in die qii inuocaui te:díxifti, ne timeas, e^ Res. Iudicifti die caufam anima mez;redemptor t uitzmez. A Res. Vidifti dre iniqüitaté illora aduer; fum me:iudicaiudicii meü.^ Res. Vidiftiomné fu; ror aduerías cogitationes eorü aduerfum me. vv Sín. s Aüdifti opprobriü eorü drie, oines cogitationes eorü aduerfum me. Ὁ Sín. Labia infuroétiü mihi:& mee dítationes cor aduerfam me tota die. v Sin. Seffió nem eorü& refurrectioné eorü uide: ego fum pfalm? reorü. n Thau. Réddeeis düeuicé iuxta opamanuü kfuarü n Thau. Düábiís εἰς fcutü cordis laborétuum. cófilii quaerebant fal/ fum teftimoniü cótra Yefum,& caetera. Vi eo crucifíxo, praetereütes blafphemabant: Vah Ibi,27.e qui deitruis téplü dei, dicétes.Sifiter& prin» cipes facerdotum illu^ dentes cii fcribis δὲ fe; niorib? dicebat: Alíos faluos fecit, feipfum faf . uum facíat: Si rex ifr? eft, defcendatnunc de cruce. Talis enim fuit meditatio eorü,utcon tra ueritate inftituerét teftes falfos:& malü,p bono redderet eratis. Ω το pfalmifta dudit pracínebat dicés:C)m gratis abícódertit mi, hí interítti laquei fui. Gratis reuera,quibus P$34-a tribulationes intelligi: ficutp pfalmi(tà dici/ tur:Saluti me fac deus:qin intrauerüt aqua ufq ad anima meàa.Peraquaá,ppli defignant: ficut p Ioanné dicit: Aque yo populi funt.Per aquà ὥς nó folü fluxus decurrétiü po; pulorü,fed eti bonorti metes fidei predicaméta fequenti Ela. 31, defignané:ficut ,ppheta ait: Beatí qui feminatis fup omnes 76.1$,a aquas:& p pfalmiítam dicit: Vox diii fup aquas.Aqua yo up caputredemptoris inundaueriit, qr fediciofi populi iu; daorü perfecutioné mouétes,diuinitati redéptoris detraxe^ runt. Caput yo Chrifti, deus eft:ut Apoftolus tefta: eum αν ἴομεν uidentes iudei, dixerit ad Pilatum:Nos legem habem?:& fcdm lege debet mori:quia filíü dei(e fecit. b«f 3nuocauí nométuü οὓς oelacu nouíffímo.O. uid em laci nouiffimii, e nifi inferni inferiore intelligere debem?: de quo in pfalmo Ρ5.θς.ς fcripti eft: Eruiíti aiam mea ex inferno inferiorigjnuocauit ergo redemptor nofter nomen diii delacu nouitlimo: οἳ in uirtute diuinitatis defcenditad inferos: δὲ deftructis clau/ ftris tartari,fuos quos ibi reperít eruens ,uíctor ad fuperos afcendit, c«[&locémea audíftí«€, Voce em dominice in/ carnationis diuinitas ipfius audiuit: qui falutéhumani ge^ neris. quam fcd?m humanitate poftulauit,(ση diuinitaté ὍΣ Yolure tribuit. Proinde ipfead patrédicit in euangelio:Pater, gras vit agotibi,qim auditi me:ego auté(ciebam, qim femp me au/ dis, o 4[ Zippzopínquafti ín oe«&, Appropinquauitdiui: nitas faluatoris humanitati ipfius, qii ea fubita refurrectio neiuxta uoti fuüi de morte triumphare fecit. Aliter: Appro pinquauit diis feruis fuis cti tribularen£:& de neceffitatib? eorü liberauit eos: qi a timore inimici,anias eorü eripuit: 65,4. ficenim ipfi orabant in pfalmo: Exaudi deus orationécum precor:a timore inimici eripeanimá meam. eq[ 3udicafti Όῆς caufam aie mee«C. Iudicauit ergo dris caufam anima Chri(ti,qfi innocentis rgorté peruenirefecit ad falute gene/ ríshumani:& triumpho fuz refurrectionis cófudit autho; res ei? interemptionis. Aliter: Iudicauit diis caufam fideliü fuorii,qi redemit animas eori:& nó dereliquitomnes quí in fe fperauerü&:cófeffores fuos ad coelefté tranftulit gloria: δὲ perfecutores eorü in ροεπᾶ demerfit perpetua. Iniquitas enim illorü hoc ,pmeruit: quía timere& honorare authore : fuü, temeritas metis eorüi eos nó permifit. Infurrexerüit e th primi cii furoris fui infanía in ipfum pa(toré dicentes: Hic e(t hares,X catera.Ex feruis yo ei? aliii ceciderüt:aliü occi» deruntzalium yo lapidauertit: δὲ fic diffipatae funtoues gre gis. Q.uapropter nunc dicit:(4&lídití ofie(nídtatétllo TUI9 τό, Cogitatio em illorü maligna erat;(ermones pleni ἡ . nitas fuit:qua iudi fuperbe fapiétes, dum difcernerét de/ mali nihil fecerat. Il^ lud eim gratuiti dici/ mus,qd nó alicuíus rei cópenfatione tribuit. Abfíconderüt mihi(ut illi putabant)qui diuinitatis eius potétía nó crede bant. Ν quid pót abícódi,cui nihil occultü eft. b€[€9ef; fioné eoz$« refürrectíoné eo víde«C. In(effioneexprimit οὐ habitü iudicatis:in refurrectione yo ftudium íd qd? molie^— bant perficiédi. Sed quia in cathedra peftilentize pontifices Ὧ 5.1. δὲ principes iudaorü federüt,infidiátes ut interficerét inno centé;ad hoc furrexerüt:ut qd? nequiter tractarét,opere ne; fario cófümaret.Infoclicitas fuitin utjs eorti& υἱᾶ pacís nó D cognouerüt.Sed quicquid ipfecora eis ueracib? uerbis pro ferebat, toti in calumnía& in opprobriü uertere ftudebat. Vii cii diceret: Amodo uidebitis filium hois fedentéa dex; Matthz s.£ tris uirtutis dei,& uenienteín nubib? coeli:tunc expuerunt in ἕλει eius:G acceperüit arundine,& percufferüt caput ei?, dicétes:Prophetica nobis,quis eft qui te percuffiteC) d etia ppheta dud in fpiritu preuidés, oftédit dicés:Aduerfum Ῥᾷυόθις me exercebant qui fedebant in porta:& in me píallebat qui: bibebátuinti, Dícit em paffione fua genti iudaicz fuiffe ἔα) bulam:qui quafi impleta cogitatione fua,de nece diii temu lentiffime garriebat.Sed his q incorrigibiles erat:& magis perfeuerare in malo, dp inde recedere eligebat:fuperba fe in^ tentione defendentes,quafi iufticiz executores,p Hieremia dicic:([Redde εἰσ ofie vícé cc. Moxq eandéuicéexpref. fius fubdidit dices: kf Z»abo εἰσ fecuti cozdíe labo tuii. Labor quippe diii apparés inter hoies,paffibilis ei? huma» Thau. Perfequerís fpexerüt:eumqp immortalé credere dedignati funt, qué πα” tura paffibili mortalé uiderüt. Cücp eius humilitate confpá cerent,füperbiafaftuindurati,fumma cura moliti funt: πε: corum mentes fancta predicantíii uerba penetrarét. Dum. ergo εἰς diis uicem malorti operü redderet, dedit illis fcutà cordis labore fuü:quía recto iudicio inde illos contra fe fu perbeobftinatos exhibuit: unde ipfe p nobis in infirmita/ te laborauit. Repulerüt quippe a fe uerba predicantíü, qui dedignati funt in diio infirma paffionü. Labore igit diii cá tra eundédfim fcutü cordis babuerüt: qui fuperbe fapienti bus eo defpectius apparuit, quo propter eos humilis fuit, Hoc ficut iam fuperius diximus, prius ille peccator tenuitz. qui requiréti diio,cur lignü uetitü cótigiffet, nó ad fe culpà reddidit: fed a muliere quà ei dederat fe accepiffe refpoditz utquafi reattun futi obliquein authore relideret:qui ei mu. lierem dederat quz talia perfuaderet. Hoc fcutii etíam rez quifita mulier tenuit:qti neq ipfaad feculpam retulit; fed Cc ferpentis ΡΝ ferpentis illud perfuafiónib? replicauit dicens: Serpens dé: ^£ommen.libertertius—— ditationem exprefferat:oftendens quoniá in furore divin. XT CE cepit τῆς, δὲ comedi:ut ipfa quoqj reati fut obliqueíncrea;^ iudicio difponente, hoftes eorum illos perfecuti funt;& in-. G à " torem duceret: qui illic intrareferpentéperfuafurütaliaper— prafenti uita fortiter contriuerunt:ita ut hactenus eto ci J mhififfer. Serpens yo íam non requiri£:quía nec eius poeni^— orbem difperfi, malum exilij patiantur: fedentes Iren ΐ tentia quarebat. Hi autem quorüi poenitentia quarfitaeft, ας[αζεγάστίο τεραῖί, δὲ fine téplo,&(ine cultu pietatis, C) ui 3 Rm nequiífimz der autéad Chriftum con fenfionis cotra íuftiffi T. A inea ἆ"A uertuntur, ptomiífior» rhacorreptióis uerba.* 1 frau. Pérfeqrisi furores& cóteres eosfubeclisdre,«renes ἐκ αν d protulerüt. Vndenüc—'::"τες eorti facta eft piri j uf in ufum peccátiü MU rupi i ὭΣ ταί τοῦ Παγοά τα δῆς,-} i trahit:utculpa cum arguit, defendat;& undefinirireatus^— Denigtribusalphabetis quibus ahterioré partem lamen.:... d' debuitindecumule£.: a€[[verfequerío ín fürozeicconte/— tationis propheta explicauitenarratís., iam quidquatum:^. ree coe füb ἐς! οὓς. His tribus fententíjs quas modo enu.. infinuat,confyderandum eft." merauimus, quz fub Thau litera prenotatz funt:refpódet Vu;: Ἠ &d fuperiores:quibus iniquitate Iudzorüi, δὲ dolofam me/:^ Commentaríj fecundi in lamétationes Hicremiz finis,:-: IN TERTIVM LIBRVM COMMENTARIORVM LAMENTA e-" TIONVM. HIEREMIAE PROEMIVM.| S gi Atremus liber tractatus Hiefemis inchoandus eft a quarto alphabeto: qd' ficat di prímü δὲ fecundü fapphico tnetro decurrít: in quo fimili modo ut ín cxteris cafum: KJ populi íüdaíciatq; uaftationé urbíslamétabili uoce;pphetahiftorialiterdeplorat,—| 5 Ro ad opiritualítraüt lapfumaiz fidelísatqp ruíná in peccatis miferabiliterplanoitfüb;—|* nectens orationé quá fudit lachrymofa uoce pptet ínteríti firorá ad pías aures diii: dtenipfe 54. i beníen? míferis manus folacij porrigedo,in ftatü priftinü erigat, atq; pfectacfanitatireftituat,.—|" COMMENTARIORVM IN LAMEN tate delectationis:& tame in platearü fint capite ex honore ue TATIONES HIEREMIAE LI- fanctitatis. Nibil quor obftar, fi fanctuaríjlapides,eofdé....||, BER TERTIVS.- ipfos,quib? cóftru&tü fanctuariü exiftebat accipimus: qui... κ ε E ρα. Cloimodo obfcuratü eft auri 2C. Nam licet— difperfiin capite platearü íacent,qíi(αογογΏ ordinü uiri ter/ E" f S7 ἡ hzc hiftorialiter urbis hierofolymitane de/^ renisactib? ex defyderio inferuiunt:ex quóríi prius officio Hs y Cx Τζ ἢ πια” 73 x fanctitatisgloria tare ἴεν. Ἢ loan Mcioné Pg po Ts uidebatur. Sacularía ς΄. ος DO» Aa tem? Y Vomodo obfcuratü N Aleph. Ca. IIII itaq; negociaaliquan/. νὰ Boone plicó/- ἢ cft aurü:mutatus eft color optimus. Difperfi 4 excópaffionetolo, ll cremationé uídeantur. 1 f[ ides f; ét pr: ía pl randa funt: nunj;yo: , Ornatus ueterum diffi b^ Vg. tearum, ἃ θεῖ. Filijfión indyti&tamí/ necummenté diligi patus eft,& ad nihili T aive: PS. tius aggrauant, hanc à fedaQtusstamenaljo, Ci auro prímo: quomodo reputati funt ín uafa teftea, füo uictam póderead Ἢ ri fenfu templimyftii e opusmanuü figuli, à Gítel. Sedétlámiz nudaue/— imade ceetb^mey τ.[τὸ dea nif xu runt mammam, lactauerunt catulos fuos: filia populi d μὲ pgs E borüiuita&monbus— mei crudelis quafi ftruthío ín deferto.^ Daleth. να— 1,7 óbfufcaf atqj deftrui£, E: Adhafit; fenfum hac fententia 1 Qruíd πᾶφ auro, qd? E: pertinet, ad qué fupc^| metallis caeteris praemiriet,nifi excellentia fanctitatissquid^— rior: qd? filij ecclefie quiinclytifueruntchriftianardigione——| colore optimo,nifi cunctis amabilis reuerétíareligionisexz—& ornati fapiétiz: fuleore,& decore uirtutü; nüc emolliticat^^ 3 4 rimitequid p fanétuaríjlapides,nififacron: ordinüpfonz— nalibus defyderíjs,& terrenis cupiditatib? tabefacti,uafis:——" ignantequid platearü nomine,nift prafentisuitelatitudo'^ tefteis coparent:qua dominica correptionis uirga in futu dicitureprofecto a latitudine platez funt uocatz.Perfemet/— ro examineconterens franget,& ad nihilüi rediget:taliterut Matth, 7,0 ipfam yo dicit uefitas:Lata& fpaciofauiaeft que ducitad— nó inueniri poffit fragmé tefta, quo igniculusferri poffitde perditione. Aurti igitur obfcura£ cii terrenis actibus fancti,. incendio. cé[ ed τοπ«c. In lamia quippe duplicitas tatis uita polluit. Coloroptimus cómuta£:cüiquorundá^ iudaorü,g fictio irent exprimit. Lamiaemihuma/—— qui agere religiofe credebant, exiftimatio anteacta minui£,^ nam faciem habet fed corpus beftiale:fic& pplus iudaorít«^9| Nam cii quilibet poft fanctitatis habiti terrenisfeactibus^ fpecieten? culturà dei fimulabat: fed feroci ánimo fempilli:— inferit:quafi coloré permutato, antehumanos oculos éius'— cótrari?exiftebat. Q. d bri p Efaia o(tedit cü dicit:Populus Εἰαρά Γειποτζεα deípecta pallefcit, Sanctuarij quoqplapidesinpla^ hiclabíjs mehonorat:corauté eorülongeeft a me.Sifiter.— teas difpergunt:cum caufa facularii foras lataitineraexpe^ oéshypocrita in prima facie qd? oftenduntjfiexrónefan/ ὦ tunt: hi quiad ornamenta ecclefiz internis myfteríjsdj(iin— citatis eft,beftialeeft qd? fequit corpus: quia ualdeiniqua fecretis fanctuarfj uacare debuerat. Ad hoc quippefanctua^ funtqua fub boni fpecie moliunt.Poffunt& in lamia, he/ κε rij lapides fiebant: ut íntra fanctafanctorum ín ueftimento'— reticiaccipi:qui humana quide facie, fed beluina p itmpiera' μ: fummi facerdotes apparerent. Cü yo miínitri religionisa^ tem corda geítant. Hi tunc mamma nvdant, αἲ erroréfuü 1 his à fubditis honoré redéptoris fui, ex meríto uitze nó exigunt:— liberepradicant. Tunccatulos lactant, qri male fequaccs E a.| fanctuaríi lapides(η ornamento pontificisponfunt. Q.uí«"paruulorüaias,dü peruerfa infinuát,ad impieraté mpütrédo. ἡ b η riimirum fanctuaríj lapides dífperfi per plateas iacent:cum— confirmant.Filia ppfi mei crudelis, qfi ftruthio in ἀείατοι"7 Ni perfonz facrorü ordínti uoluptatü fuarü latitudimi dedite,^^ Sicut in lamia,fic& in ftruthione fictio& imanitas hiftoria] bins terrenis negocíjs inharét.Ecnotandti gp non hos difpérfos"^ literiüdarorü.Et fcd^m myfticü fenfum,(imulatio& imani/| ips! in plateis,fed in capiteplatearü dicit:quíacütérrénaagunt,^ tas hypoctitarü defignaz:qui fingere fciunt uirtutüi opa no πρό NN D[ A ἵ fummi uideri appetunt: üt& lata itinéra teriearitex üolup/ "uerdcitéragere, Dehoc ftrüthione íntcralia-8cindibro lob! legituri jn lamentationes bieremie £^ fegi&:Indurat ad filios fuos quafino fint ui: fruftra labo; rauít nullo timore cogente. Indurata eít ergo crudelis fyna goga ludaorii cótra apfos& praedicatores noui teftamétí, qui de ipfa gente nati fuerant, quafi non effent fui filij: odio eos habens,& externos deputans; crudeliter illos ubicp in. $0. faluaret;& ab errorecorrigeret,fpernebat:& diuerfis calum níjs infequétes,ad extremi p inuidia occiderunt. Q) ualíter auté iniquitas iudzorü maior fit pctó fodomorii, oftendit cuangeliü,ubi ita legit: Tunc coepit lefus exprobrare ciuita tibus ín quibus factz funt plurimz uirtutes eius:quía non 11 174: deferto gentium perfe egiffent poenitentiam: uebat propter euan/ EN: ρου;: ἊΣ in. at gdium Chrifi;qd& 9 Adhafitlingui lactantis ad palatá eiusin fitisparuuli- μι ACA Spes ipfa ueritas uidet eis. p petierüt pané,& nó erat quí franoereteis.^ Hle. οὗ Tyro& Sidone facte T pranuncíare cum ait: είτε ποὶ Εἰ NUN QUAERE(eb eflentuirtutes,qua fa, ^ Iohuéa Haclocutusfum uo,€lcebant uoluptuofejnterierütínuijsqui nutríebany—$26 iri sobisolim bisutnon andis c tur ín croceís,amplexati funt ftercora. Vau. Et máior— inciliio& cinere poe míni: ΑΙ[ynagogis OE..- σι, nitentiam egiíTent. Ve " facient uos: fed Ross effecta eft filtquitas fili PP li mei peto fodomorüqux runtamen eur m e im hora:utoisquiinter, fübuerfa eftin mométo,& non cceperuntínéa manus.— Tyro& Sidoniremit/ " τα aime ο 1 Zaín. Candidiórcs παςατεί ei? níue: nitidiores la; Ruserin ie eius Bacfaieibbisquia— Cte: rubicundiores ebore antiquo: fapphiro pulchríoy^ naum niiquid uígin bn AP res. n Heth.. Denigrataeftíupercatbonesfacieseo;— celüexattaberis: uf TT me. Fruítra ergo labo.& nó fi o: à in infernü defcendes: rad te: quíacii Chriftum s offibus— fuitfent tutes qux fa ΤῊΝ píecuta cft quafi euer/ ἐξα(üt in te forte man 3 forem gentis,& deftructoré regni:nec ftat regni,necfalut&— fiffentufqpin hunc die. Verüti dico; qa terrz fodomorü re [tts gentis feruauit,fed magis perdidit. a 4Γ zdbefirlínguala;— miffius erit in die iudicij ptibi. o€f.&andídíozee nacareí TM απο ad palatü εἰμ: ἐπ fití cc. Hocnotat iuxta hiftoria,cp— ei? niue zc. His duab? fentétijs oftédit, quó oís decorprio μὴν lactátes atg paruulí infantes ludaorü deftituti ππαιτΏ τῷ— ris ppli,quehabebantin ornatu tépli& cultu αἰυίπο, ppter Wd nutricü folacio,fame δὲ fiti laborauerüt.Iuxta Allegoriayo^ pétáeorü emarcuerit:& deftruétib? hoftib?,ad nihilü reda; fignificat; qd? hi qui infirmi adhuc funt intellectu δὲ mínus ,&Co,s.a ualidi ad percipiendü fortiore cibü,qualib? ait Apf'us: Lac uobis poti dedi: ppter inertía δὲ defidia doctorü,fpiritua/ lis intelligctiz caret alimonia.Paruuli inquit petierüt pané, & non erat qui frangeret eis.i.infirmi quic fcrípturze facrae fortiores(entétias petierüt fibiexponédo cóminui: fed qui ; exponere ftudeat,non ualet inüeniri.Potum uidit fcriptura ; 2.55.2 facrá ,ppheta cti diceret: Oés fitiétes uenite ad aquas. Sí po tus aperta mádata nó éífent, per femetipfam ueritasnó cla; ' Toh.7.f maret:Si quis fitit, ueniat& bibat. C) uafi cibü& poti intel . Efa.s;b lexit,pphetaIudzz defuiffe cii diceret: Nobiles ei? interie; runtfame,& multitudo fiti exaruit. Paucorü quippe eft for tia& occulta cognofcere: multorti y/o hiftoriz aperta fenti/ re.Idcirco Iudze nobiles non fiti,fed fame intertjffe afferít: quia hí przeffe uídebant, dü totos fe exteriori intelligente dederát:qd? de minimis diífcutiédo mandarét,no habebàát. ΡΟ vefcebant voluptuofe«€. Ο. αἱ funt iii qui uefce/ bant uoluptuofenifi illi ludzi qui femp terrenis cócupifcé d tijs,X fzculi uoluptatib? dediti erant:& ,p cibo& potu f; W"anea6.b pius murmurabant,dicentes ad Moyfen: Reuera induxiftt nanus. nosin terra; quz fluit ríuis lactis, S mellis:& dedifti nobis ("JU Ibiarb poffeffiones agrorü δὲ uínearü. Et iterü: CLuis dabit nobís : ad uefcédü carnescRecordamur pifcii ds comedebam? in &gypto gratis.In méte nobis uenitit cucumeres& pepones porriq;& cepe& allia. Anima nfaarida eftnihil aliud refpi ciüntoculi noftri nifi Man. Ipfi interierüt in uijs:quia in Ίαν ta δὲ fpaciofa uía quz ducit ad πποτεξ, exterminati funt. Et -quinutriebant in croceis,amplexatí funt(tercora: οἵ uana iftius mundi pompa appetétes:& hiftorica traditione legis fequétes,fpirituale intelligentia fpernebant. ᾧ eim uetus 'obferuantia cerimoniarü legís ftercorib? εδρατεξ, oftendit Paulus dicés: Q.uz ergo míhi fuerüt lucra, ppter Chriftü arbitrat? fum ut(tercora. Tropologice yo quiciiqp auaricià terrenà X delitias uoluptatü fecutus,uíam iftius uite incor rectus expleuerit:nó ad eterna uitze gaudia, fed ad foedita: tem poenarü peruenturus erit. c&[ t imaío effecta eft int quitae filíc pplí meí pcto fodomo2ü«€. Maior ergo effecta eftiniquitas ppl iudzorü pctó fodomorü: quia illi tmmó legénaturale:i(tí aute δὲ naturalé δὲ fcriptá tranfgreffi funt. Vidétes míirabilía dei,& cíbo cceleftí paíti, íngrati femp ei? biificijs extiterit. Vii δὲ doctores no coeperütin eis manus, qui códignos laboris fui in ipfis nóinuenerüt fructus. Nà ipfum legiflatore futi Moyfen plurímis cóuitíjs irritauerüt: δὲ pphetas deíad fe miffos pfecuti(unt. Nouiffimc yo ipfi haredé hoc eit,unigenitü ΠΗ patris-ad fe uenienté, ut€os. ΟΗΕ étus fit. Myfticeauté cafus απίπηατῦ quorundá fidelium a propheta deplora£. C. uid em nagareoríi nomine, nifi abftí nentium δέ cótinétiü uíta fignat: quz niue δὲ lactenitidior dicit«Nix enim ex aqua cógelafcit,quz defuper uenit. Lac auté ex carne exprimit,quz de inferiorib? nutritur. C. uid. ein per niuem,nifi candor uitz cceleftíse Q) uid per lac, nifi temporalis difpéfationis adminiítratio demóftrat.Et quía plarumq cótinétes uiri in ecclefia tam míra opera faciunt: ut multi qui coel-ftem uitam tenuerunt: multi qui terrena benedifpenfauerüt,fuperari uideant:& candidiores niue, & nitidiores lactereferun£: qui etiam quia per feruoré fpiri tus, antiquorü ac fortium patrum nónunqp uincere uitam uideantur, recteadiungit: Rubicundiores eboreantiquo. Dum em ruboris nome imprimit, fancti defyderij flamma ος: Luc.rosc Ποπαξ. Ebur vo effe os magnorü animalíii nó ignoramus, Eboreutiqp antiquo rubicundiores funt:quia fepeante hu: manos oculos nónullis pracedentibus patribus ftudij fer» uentioris exiftunr. De quib? ut totti fimul oftenda£, adiun gitur:Sapphiro pulchriores.Et αετοί quippe colorís eft fap» phírus.Et quía precedétes multos,atqp ad füperna tenden tes,per caeleftem cóuerfationé uidentur uincere: narrantur fapphiro pulchríiores extitiffe. Sed plarumcs dum uirtutü copia,etia plus qs expedit profperat: in quandá fui fiducia, mens adducit: δὲ decepta prafumptíone propria,repente peccato furripiente infufcatur: Vnderecte fubiungit: Deni grata eft fuper carbones facies eorti. Nigri ef poft candoré. fiunt:quia amifa dei iufticia cum de fe prefumüt, in ea etia qua non intelligunt, dilabunt peccata. Et qui poft amorís ignem ad frigus torporis ueniunt, extinctis carbonibus ex cóparatione praferunc.Nonnund em dum timoré dei per fui fiducià deferunt, etia frigidis métibus frigidiores fiunt, De quibus recte fubiungitur: Non funt cogniti in plateis, Platea quippe fermonis grací ratione pro latitudine dici£, QLuid yo eft humanz menti anguítíus, q; uoluntates pro; prías frangere De qua fractione ueritas dicit:Intrate p an^ guítam porta, Q) uíd autelatíus,dj nullis;ppríjs uoluntatá bus reluctari:& quaqp uerfum impulfus arbitrij duxerit,fe fine retractione difundere« C) ui ergo per fiducíá fandhita/ tis po(tpofito meliorü iudicio fe fequun£: quafi per plateas pergüt:fed nó funt cogniti in plateis: quía de uita fuaaliud. oftendertit, quado frangédo uoluntates,pprias in angufto fecalleretinebant. Et bene additur: Adhafit cutis eorii ο’ bus. Q.uid incute, nifi mollicies exprimitur infirmitatis?. Cutis ergo eorü adharere offibus dicit: quia ab eis praua fentientib? infirmitas uitij, duricia uirtutis puta£. Infirma Cc z enim in defperationt -E o ow Iv MA. PULS Aun/ £Zomimen.liber tertius án E efuntquefacitit: fed elationisfiduciadecoptafortibus— eq"fyropter peccata ppbetarüef^zC, Propterpescatae ev 1|! *'— eafufpicientibus iungunt:& quo defemagnaexiflimaricu^ fcribarü δὲ pharifzorü,necno& pontifici iudzorii:qui fan ᾳ píunt,eo de fua nequicia emendari cótemnunt, Vndere&e^ guin&redemptoris δὲ pphetarüiatqy aplorü eius effuderür. i adiungi&Aruit,S facta eft quafiligaü. Culpa quippeeori^ captiuitas hierufale, atcp deuaftatio maxime euenit, Simi;: tanto infenfibiliorreddí£, quantoapud οος etialaudabilis^ liter& nuncin ecclefia ppter peccata Jpphetarü, iniquíta,! μιαρά νυ recte Ἀεὶ ϑ:; tes facerdotü eius, por" am allerit:quía nulla Y t Ἐν* t iritualie hi" fui πδὰ ὅρον uide, 5 Offibus:aruit,& facta eft quafi lioná. Ὁ Teth, Mélius Tui pesas| fcit. εἰ es fois fuít ocifis oladío,dj interfectís fameqin ifti extabue/— qii ppterignauià pre J νε AH EE.di Π 8. iOctiz fectío famed. ouam b rüntcofumpti afterilitateterrz,^ od. Mantis mu Praia tum ad cópendiü iier lierá miferícordii coxerunt filios fuos:factifuntebus^ curant populoannun| tis τείρίοϊτ Ὀτευπίου fuit mdi ο εν..: ᾽ ς 1 cíare uiam diii&Lcon pomafübitogladiooc€“ΑΓ ΤΠ cottitíone filia ppli meí.3 Caph. Cómpleuit cenar ὠθεύφεον Ἵ ciforum,fame&(i^ düsfuroré fuum:effudit ram indignationis fuz:&tfuc^ hoftis malignus píca n tidiuexeucatomf^— cendieionéín fionr& deuorauítfundamétaei?, Ὁ La, fusexerores aditum QLuantü yo ad fpiri; eT o c à intrádi in animainue/ tualem fenfum perti^ ὁ tried, INón credidetüt reges terrz,Stuniuerfi habita;— nit:&ocfifionem"" menmeiusfuitapoto^ tores orbís:aim íneredetef/hoftisperportashíerufalé, betpdiuerastraudos lis€ praedicatoribus—^^: 2.0 αερα. eam feducendi, Vnde à euangelij,breuioripoe e ἸΏ M em. fropter peccata pphetar ei?:& iniquita/— fcriptüeít: Caufarui;"Tteno;d L acorporis.p Chrifti^ tes facerdot( eius quí effuderüt ín medío ci? fanguiné— nzpopuli,(acerdotes d noicadtépus plecti ο^. prd"ἢ ΠΝ de mali. ΩΣ αἱ merito di/ n poftca in terna lai, f iuftorü. 3 INun.. Etráuerüt cxi in plateís:polluti funt— cunturefunder ἂν p Cia cororiari: Giperfe-. fanouine.Cumq non poflenttenueruntladinías fuas,— guinem iuftorü: quia .cutoribus eorü,longa. h. R&editepolliti d un di dum fimplicibus qui iil inedia uerbi dei tabe, ὃ. Ὁ amech. IXécedite poLutí.damauerüteis;recedite,^ fore perinnocmtiam ui fieri: ἃ ppter ena, abite, nolíte tangere: iureatí quippe funt δὲ commoti: ᾿ς(i ῷ poffent, ἤτω" ]* LORD»* n 3 ui abi Nd pp dixerüt ínter gentes: Non addet ultra ut habitet in cís, aac amm i E m tremü terno incidio Ὦ Phe, Facies{Π| díuifit eos: non addet ut ref; pídat bumfoldjridieuv^—| ei ate eT qa€os.Facies facerdotü nó erubuerüt:neg; fenum miferti e Din] di díum coyerunt filios E funt.— ad Ecechicle ρρμειᾷ ΤΣ fuos zt. Hochiftoria; T.:::: liquido ἀεπιδίται αι, μι liter recapitulat;,qd? fuperi? íam dixerat:quiaincaptiuitate— cens:Fili hominis,fpeculatorem dedi te domui ifrael: θίαυ Egi iui chaldaica,necnó& in rhomana: ad talem nece(fitaté,ppter^ dies deore meo uerba,& annunciabís eifdem.Si dicéteme| à Anopiam cibi, plbsiudaorü peruenit:utaliqua ex mulieri^ adimpium, morte morierís:nó annuncíauerisei, negjlocu, UN Ε bus corti, filios fuos trucidarét:& carnéseorüicoctas come—— tusfueris,utauerta£a uía fua impia δὲ uiuatiipfe impius;in d derent. luxta fpiritualé ψο intelle&tüi:no paruieftdelicti, gp^— iniquitatefua morie£:fanguiné autem eius demanutuarg|j hm doctores mali auditores fuos,rebus terrenis δὲ fubftantís^^ quiram.Siauté annuncíaueris impío:& íllenonfueritcon;"5 fuis ,ppter uoracitaté fua fpolíant: πες εἰς pabulüuerbitri/^ uerfus ab impietate fua;& uia[λα impia:ipfe quidem in ini buunt, dilliad uita nutrian£ eterná: cum dris p Ecechielé— quitate fua morie£:tu autéanimam tuam liberafti.Scd&(1 Wcech.s4,.a dicat: Va paftorib? ifrael qui pafcebantfemetipfos:nonne^ cóuerfus fuerit iu(tus a iufticía πα, δὲ fecerit iniquitate, po greges pafcun£a paftorib*e Lac comedebatís,&lanisope/^ namofferficulü cora eo:ipfe moriet: quianó anpunciafti riebamini:& qd? craffum erat,eccidebatis: eregemauténó— ei:in peccato fuo morietur, δὲ nó eruntin memoria iufticie paícebatis:qd infirmü fuit,non cófolidaftis:& qd' egroti,^ eiusquas fecit:fanguine yo eius de manu tuarequíram.Si| nó fanaftis:qd" fractü eft,noalligaftis:& η αίεταε ηὅτε;— autétuannunciaueris iufto,ut nó peccet:& ille ηῦ ρεοσαηεα| duxiftis:qd perierat;non quarfiftis:fed οὔ aufteritateimpe^— rituiuens uiuet:quia tuannundiafti eí:& tu animam tuam id rabatis eis& ο potétia:St difperfzefuntouesmez,eo φῦ— liberafti. f 4p(£rrauerüt cecíín plateío«C.Perineriàergo— li effet paftor: facta funtin deuorationé omniü beftiarüagri,^.doctorüitenebris ignorátie ex cacitateerrauerütin platcig & reliqua, Sed quia talis actio iram domini mere£,fequit:^— turma plaebiü:quia dum feadillecebras traduntuolupta; NT. c€ Copleuít oíie furozé fui«c, Cópleuitdiisfuroréfut,&^— tum,re&tum callem nó tenét diuinorü praceptorti. Etbene diy eifudit íram indignationis[πὰ ἐπ gentem peccatricé: qríno—— dicitur:Polluti funtfanguine:quía fanguinolentorü operü fi folü populüi exterminauit,fed etia habitacula p hofteseorüi^ contaminati funtcómixtíone. Cumq non poffent(inquit) Mti ufqiad fundaméta deftruxit:& templüategurbemincédio— fubaudi£,recto tramite ncedere:tenuerüit lacinias fuas boc| cofumpfit. Cóplet etia& in malis doctorib?furoréfuü, qii^ eftaliorü ducatü expetebant:ut eorü actui exemplis quaft ,pnegligétia δὲ defidia fua,incendio eostradetperpetuo:&^^ quibufdam lacinijs tra&ti,greffum imiten£ praecedentium. no folü p operibus malis eos punit,fed ufa ad fundaméta^ Sedquiafrequéter illi qui praeunt:& fequétes fe uerbo dor PE" peruerfarii cogitationti,ei? uindicta peruenit. o€ Ίδδος— ctrínz& bonis exemplis docere debuerantipfosfecutore—.« 1 gi díderátregeo terre«C. Π ergo ftatus regniiudaicimanfit— fuos p faftum fuperbize fpernétes jin defperationé mittunt, ἴῃ incolumis:& cultus dei ibi erat celeberrim?,dífficilefuitna^ Sequic: 64 1Recedíte pollutí clamaueráteío«c, Talis eft tionibus gentium circüiquaqp pofitarü credere,cpexternus— uox fuperborü magiftrorü:qui pecus quod craffum εἴ, de l hoftis dominaturus effet urbi infigniffimz δὲ teplofamo^^ eregeaffumüt:& qd? debi preticianbainim n| fitfimo: maximeciü uideret δὲ audíretab initio gente illam: folidant.& qd'agrotii non fanant. Recedite(inquiunt) pol. fignis clarefcétib? diuina ope fuftentatam atqpprotectam.., lutirecediteabite;nolitenos tangere:nolite in aliquo nobis Myfticeautecii anima cuíuflibet fidelis uiderim? fpirítualà^ cómunicare:infanabilia funt uulnera ueftra,& incurabiles: Ícietiaatqp omnit uírtuti decoreadornatà: uixcrederepof ρίασα:πῦ ftis digni comunione chriftiana,, ut ultrainuo/ fümus tam fubitaneo cafu eam corruereut que quondam.— bis inhabitet fpirituffanctus, Facies domini diuiditeosacimperabat fpiritualib? inimicis,eos ab obfeffiscorporibus^ refpuit: necaddetultra utrecipiat: quía facies ftd." uerbo orationis éfjciebat: nunceorundéhoftiü pradafiat: /—.ueftrorü non erubuiftis:nec feniorü σε του admonitione ἣν & tota illorti nequi(fimze fubdita uoluntati. Sedundehzc^ manfüuete fufcepiftis. Talis loquela eim nó illumínatcacur- Oh tuina maxime perueniat,fequés fermo ,pphet demófirat,.,- nonfanat egrotü:nà curat infirmü:fed magis eccidit, at tti m ή! qup B det Geii.9,a af d unt/ iftam". joo 40€ jn t.Co.9.d dices: Factus fum in; 1.Ο0:18 Q) uis infirmat,& ego ,. 3nZamentationce IDieremie| in defperationé periclitanté mittit. Boni etenim rectores ex fuainfirmitatealiort infirmitates penfantes, magis perhu militatis€ manfuetudinis lenimentii, ftudent peccates ab erroris laqueo eruere, dj pet aufteritate in foueam perditio, nisnutantes ppellere. Vii& doctor g&titi qualiter fubditis fuis prafuerit, oftédit firmis infirmus,ut in^ firmos lucrifaceré: οἵα omnibus factus fum, utoines faceré faluos. non infirmor ς CLuis afunt. Y Ain: Caádhuc fubfifterem? defecerüt oculi noftri ad auxilia noftrü uanum:cü refpicerem? attenti e ad genté qux faluare nos nó poterat.* Zadik. Lübri cauerüt uefticía noftra ín itinere platearü noftrarum. Appropínquauit finís nofter. Cópleti funt dies noftri: «τα. Iofephus refert:qui eft tertius& uicefimus regni Nabucho donofor,inferiora fyriz caftrametatus eft idé Nabuchodo^ nofor:eamq detinens,expugnauit& Ammonitas δὲ Moa; bitas. Cumq fubdidi(fet has gentes, perrexit ad egyptum eamqp fubuertit: δὲ regem quidé qui tunc ibi erat, occidit: aliumq ei in ea conftl tuens, denuo iudaos captiuos duxit inba/ i ges huiufmodi ha^ uít termini, Vnde fe quit: bj X ubzícaüe runt veftícía noftra(tt fcandaliga£,& ego nó itinere platearí noftra uer Εν teftor η« quia uenít finis nofter. Ὁ Coph. Velodóresfuerunt— rum τοι Myficeaurem biiagétibus p humili: jd: ren fu uifquis deferto uno s iilis pfecutores noftri aquilis codli:fup mótes perfecati funt παι eek rino linquétitiuSia, p celi. Ὁ ΠΟΘ z1n deferto ínfidiati fant nobis.^ Res. Spiritus quaritapirituali egy iufticiz erectus: ut€ pto,hocé&ab hoc mun bonis in nullo fe prz; ferat:€ cum prauorü oris noftri Chriftus dis captus eft in peccatis noftris: cuí diximus: in umbra tua uiuem? ín gentibus. Ὁ Sin. do: δὲ lubrica feculi huius ρετοί: ueftigia: SM EPOR e Gaüde& Ixtare filia Edom,qua habitasín terra Hug. dd ἧς“πῆ did agnofatqte"&ho, Adtequoq; peruenit calix:ínebriaberis, atq; nudabe preda. Vf fcripti εἰ Bore fupiveilo rus trís.^ Thau. Cómpleta eft íniquitas tua filia fion: ὦ Fees uane ενα, wentib?depurt;&e, onaddetultrauttranfmicret εοταϊ[εαυίς iniquitatem| aushomo qui conto g pertes im rem tuam filía Edom: difcooperuit peccata tua. RE ocn e formidet.Nam liquet- pfecutozee ntí aquílía «pommes hoies natura equales funt cenití,fed uarían£ meri torü ordine,alios alijs culpa poftponit. Ipfa αὐτὸ diuerfitas accéífit ex uitio, diuino iudicio difpenfante: ut quia omnis hó equeftare nó ualet,alter regat ab altero. Vii cuncti qui prafunt,nó infe poteítaté debét ordinis penfare,fed equa, litate códitionis:nec praeffe hoib? fe gaudeant,fed ,pdeffe. Antiqui ete patres no(tri,nó reges hoim, fed paftores ρε’ corum fuiffe memorant. Et cii Noe diis& filtjs ei? dicerct: Crefcite δὲ multiplicamini,& replete terrà, Protin? adiüxit: Etterror uefter,ac tremor fit(up cücta aíalia terr. C) uorü uidelicet terror ac tremor effe fup aialia terre pracipit,pro; fecto effe fup hoies phibe£. Homo quippe brutis aialibus, móatit hoib? ceteris natura przlatus εἰς, Et idcirco ei dicit: "^utabaialib?,& nó ab hoibus timeat: quia cótranaturà fu/ perbire eft:ab equali uelle timerí:& τῇ neceffe 8t, ut recto/ res a(ubditis timeant:& qi ab eis minime fe timeri depre; :hendunt: ín humana falté formidine peccare metuant, qui áudicia diuina nó formidat. Poffunt δὲ fuperiores fentétiz, qua clamando recedere pollutos íubent:& iurgantes illis : denüciant,qd' ultra diis eos nó recipíat,necp in eis habitet: ex perfona πο iudzorü accipi:quí infultabant captiuis, qn puiolentía,auta terra fua eos eiecerát,& in terrà aliená adduxerat:qd deferti δὲ derelicti fínt a deo,& diuio auxilio deftituti: nec(pem reuerfionis ullam eis remanere, fed in perpetui damnatos fore. C) uareauté deferti a diio Πε’ .quens fentétía ppheta manifeftat. a[i£ i adbucfubfifte remueroefecerüt oculí aoftrí«C. Hoc narrat, cp qri a drio ar; quebant ,p fcelerib? fuís,nó ad ipfum cóuerfi funtp poeni/ tentiam:neq ad eius mifericordía cófugierüit,quaten? eius opeab hoftib? eriperent: fed forinfecus ab alijs gétib? auxi lium quarebàát:ab agyptíjs uidelicet uel affyríjs:quae nullo modo cos liberare poterat. Vii dicit: Defecerüit oculi noftrí adauxilium noftri uanum:cü refpicerem? attentí ad genté quz faluare nó poterat. Fruftra enim ab illis folacia quare; bant,qui femetipfos defendere nó poterant.Hinc ὅς μετα eft,qpreliquiz iudzorü, quz poft uaftatione urbis hierufa/ €35 lem, derelicte funta Nabucardan principe militiz ad co; lendam terra, interfecto ab Ifmahele Godolia:qué prafecit memoratus Nabugardan terrz,& ipfis reliquiis quaibi re manferant motu exterritz cótra uerbü diii:qd eis p Hrerez miam mandauerat,in zoyptii tranfierüt:quafi ab eeyptijs cótra chaldzorü arma poffint tueri.Sed uana fuit hxc fpes eorü: Q,uinto fiquide anno captiuitatís hierofolymorii: ut celí cC. Per rapidi uolatü auium, ualidam& uelocé Ποπ’ cat perfecutioné hoftium:qui infra patríam conftitutos,& deferta patria fugitiuos,nimía crudelitate infecuti funt. o Opírítus ozíe noftrí cbzí(tue oie«C. Hancfententiam diuerfi auctores, diuerfis modis expofuerüt.Natm alíj fuper reges iudaorum:qui Chrifti,hoc eft,uncti dícebantur:fub quorü protectione gens iudaorii uídebat degere interpre; tati funt:quafi proprer p&á populi ipfi interierint:ut Iofias qui iuftus efelegit,S ceteri huiufmodi. Alij aute fup Iefu Chrifto uero uniuerforü diio, acuita aiarü fideliti, dictum intelligunt:fub cuius tutela in uniuerfís gentíbus uerfatur ecclefia. Ipfe autem fpiritus oris noftri eft: in quo uiuimus, mouemur,X fumus: ex cuius fapore quicquid recte fenti^ mus,fapimus:qui traditus eft ppter delí&a noftra:& τείας rexit ppter tuftificatione noftra. Scripfiteim hocpleniffime ,ppheta Efaias ita dicés: Vere languores noftros ipfe tulit,& dolores noftros ipfe portauit:& nos putauimus eum quafi leprofum δὲ percuffum a deo δὲ humiliatü:ipfe auté uulnez ratus eft ppter iniquitates noftras:attrítus eft ,ppter fcelera noftra: di(ciplina pacis noftre fup eum:& liuore eius fanati fumus. eq aude«letarefilía edom cc. Edom idem fuit qui Bfau frater Jacob, a quo Idumai hoftes ifrael orti funt, Huicergo fuitfilius Chore, Traconitidis δὲ Damafci con; ditor:íinter Palzftinà δὲ Coelefyriá tenens principatü, C) d? autem dicitfiliam Edom gaudere& latari, eo cy peruenerit ad eam calix ἀῑί:ρετ Ironiam legendü eft: ut eft illud in epi ftola lacobi apoftoli:Gloríc£ autem frater humilis in exalta tione fua:diuesauté in humilitate fua,fubaudi£,a fuperiore glorie£:qd'nó εῇ ad gloria fed ad humilitaté eius& damna tionem pertinet, Venitautem calix diii,hoc eft,uindicta ad Idumzos,qri Nabuchodonofor uaftata Iudza,czteras gen tes(imili modo deuaftauit:& dignum fuit, cy hoftes populi dei, qui eius fubuerfione σαι funt:ipfi quoq; merita ,p eo ab hoftib? reciperet uíndictam.Myfticeauté in filia Edom, quí fanguineus uel terren? interpreta£:(ynagoga iudaorü: uel etíá generaliter turba omniü perfecutorü ecclefie expri/ mitur:qui acerbiffimis perfecutionib? fideli turbà in toto cordeiníectant:quibus tamécerta in gehenna ignis zterrii remanebit uindicta. De hacetià Edom filia, Dauid ppheta in pfalmis memínit dices: Meméto ας filiorü Edom in díe hierufalé:qui dicuntexinatite ufqsad fundamentii in ea. ἐεΓ ópleta eft(πίάτοσ rua filía fion«C. Cópleta ergo perfe» cutione ἃ hoftes ín boc faculo permittunt perfequi electos. Cc 5 dei: m fo 17: bylonià:& hebraorü Ὁ Efa.50.b Híere47.a D Actu. f Εία.«2.5 Geí.25.c Iacob,ib Péa56b £xplanatio. Los ptm s ERE tem& peccatores cum diabolo mittantur ín ftaghm ignig E deiadprobationem fcilicet eorum,tion ad damnationem, al i δὲ fulphuris,ubi eftbeftia δὲ pfeudopropheta:&eruéabgn«Ὁ ἢ . fam ultra non addent,ut tranfmierent per eos. CLuoníam* ροξ οι, sbíterget deus omnem lachrymam ab oculis fanctorum τας dieacnoctein facula(zculorum,| 73 n dou fuorum: δέ neq; luctus, neg;clamor, neq; dolor erít ultra, ΕἾ ο:[ qua prima abierunt:Sed exukent iufti in iufticia:impij αν Commentarij tertíj in lamentationes Hieremig finis,| IN. ORATIONEM HIEREMIAE d : 2: PROEMIVM.| di: ΚΟ Oftlaniétationéergo(quzliteris hebraicisfcd'm ferié— earundéliteraügdmy—|| ;] plici; opportunis locis ut diximus prznotata eftfequif oratio ppheta:quewaft, ὦ i ij] tionemurbis híerafalé;8t cáfum ppli iudzorü,hiftorialiter deplorat.Et fpiritualiter s [Reis ruina anímarü fidelía;& uaftationé quá paffze funt a nequitijs fpiritualib? flebiliter ὦ i tomernorat. Ad exttemü yo ipfi? ἀπί ορξ δὲ mifcd'íam fubuenite afflictis humiliter deprecf," -& maxime Iudzis, qui poft Chrifti aduentum innitentes] ἰ ueteri traditioni,ipfam legem Moy(r& benedictionem pa;:: n ternam quam hareditario iure uidebantur poffidere perdi. derunt: data eft gentib?,quz in Chritocrediderüt:quia|— 1" in femine Abraha benedicétur omnes cognationes terrz, ' VWnderepugnanibüs.—— illis δὲ contradicentí Ῥ COMMENTARIA IN. ORATIONEM ^* OHIBREMIAE.; sg] C cocdare ofie«C. V(us;pphetarii eft, freque Eiterperhumanas cófuctudínes dfim fupplíca ΠΗ re,Recor VI dare ein Elucl me mento illi dicitur, qui t 8 nullius aliquando po Ecórdate dfe quid acciderit nobis: Ca. V . intuere,& refpíce opprobríü noftrü.Haerédi tas noftra uerfa eftad alíenos:domus noftra li& Barnabz, refpon, fum eft: Vobisoporte υπ, di "bus pradicátioniPau-'tuit obliuifci, Non eir- bat primum pradica,- n uad memoria redeat. c ad extraneos. Püpilli facti fumus abfq; patre:matres τε ΡΝ de qa. 1} i : diuinitas commonet:: 5"E ΠΝ;. repuliftis illud: ee.: coram qua omne prz.? noftra: quafi uídua:. Aquám noftrá pecunia bibimus: πηγα gentes, Hi enum δὲ xe: n tus eli gna noflra precio coparauímus.Cerüicibus mínaba; ὦ"ὦ ergo ur pupilli:^ s er prafens eft. Nó eft: ες rrt e; f:(an; factifuntabíg patre: de E. p: TP nS ee. f mur:laflis non dabat requies. E γριό dedimus manü Pim d Ls" ponere Sbhuionis in/ s.& aflyrijs.ut faturaremur pane. Patrés noftrí peccaue^— patremhabere reine i iuriam:fed 1deo recor,-' 3: να η ΤΙ Ui runt,& alium patrem L. .dari uel meminiffe po funt& fo funt:& nos iníquitates eorum Ρο... elegerunt. in ad.., 3 ui ftulá£; ut cíto auxilii bioerui dóminati funt noftri: non fuit quí redímeretde^ iilos di&um et: Vos l8... ἐς ándigentib?cóferat:&. ᾿ εν o1 manueorü,*xpatrediaboloetis,.—'"| "palamfaciatqd' antea-: Horü matres nimirii.{ fuitoccultü, Has enim Tropologias frequéterinfcripturis^ fynagoga facta funtquafi uiduaquia priorem uirum,hoc. Ge. o.c diuinis inuenies:uteftillud in GenefitRecordabor foederis^.eft,deum propter fornicationem idololatriz habere nó mi Exo.6,a imet. Vel in Exodo: Recordatus eit dominus pactiquodpe^ ruerunt. Hiaquam(cientiz uoto difcendi, quafi pecuniaad. i :pigerat cum Abraha, Ifaac, δὲ lacob. Siue illud qd? Μογίες bibendürfdimunt:fed quia Chriftum in ea nó inuentunt;- i bi. s2;c ad deum dicit: Recordare Abraham,lIfaac,& lacob, Recor/^:mterna(iti difpereunt: femper quidem difcentes,& runs τὶ * εἴ dare(inquit) domine quid acciderit nobis in calumniaua;^ ad fcientiam ueritatis peruenientes, Similiter etíamligna it ftationís:intuere δὲ refpiceopprobrium noftrü: quod paffi fumus ab his qui duxerüt nos quafi feruos captiuos in ter fam aliena:G abufi funt noftri ad feruitiüi fuum. bp ll2e/ . reditas noftra verfa eft ad alíenoe τέ. Cum diuerfa gentes , undig:cógregate,poffident terra inclytam: quà promififti patribus noftris dare in poffeffionem. c 4["[Supillí facrí Πα mue abfq; patre«C. Ο. υἷα defenfore deftituti fumus quafi - pupilli: nec perfonas hábemus, qua nobis nutriminis fo7 lacia folebant conferre:fed quafi uiduz omni prouifioneac ü.«onfolatione priuati fumus. Ὁ 4Γ 2] noftrá pecunía bí; precio comparant,cum exercedis uirtutibus operam dant, Sed quía ardorem charitatis in'eo habere defpiciuntn uar. «uuin totum laborem expendunt. Hos quidem fcribazeo/rum& pharifzi per uarias fectas δὲ traditiones inutiles,ceu ὦ xeruicib? iunctis minabant: neclaffis in eo dabantrequié. 'Etquoniam zgyptofpirituali& aflyríjs ΜΗ »uire magis dj deo eligunt, terna agéftate peribunt. Sic cíft patres eorum terrenís negocíjs atqp uoluptatibus dediti fe/ 'cerunt:& filij eorum adhuc facere non definunt. deo fequi tur: 6 α΄[vatreanoftrí peccancruntiet son funt: emos ni εἰ tdi τὴ ,"bímue:ligna noftra pzecío cóparauímus. Duoelementain— quítatee cozum poztauímte. Ideo iniquitates corum por/ - quibus maximenutrit uitahumana:& quorü ufus omni/-— tauerunt:quía imitatores eorüi in nequitia extiterunt:iuxta m itd bus communis eft fibi dicit proptercaptiuitatis penuriam^ illud quod fcriptum cft: Patres noftri comederunt uuam^^. faf difficile effe adempta:ita ut nec aqu ad bibendü,necligna^ acerbam:& dentesfiliorü obítupuerunt.Etíri Exodo: Ego-— E ad focum fine precij redeptione habere potent. eqTéceruí?^*fum(ait)dominus deus tuus emulator,qui reddo pacata 9^7 1 gg cibus mínabamur tc. More iumentorü ceruicibusligatis fe patrum fuperfilios ufq ad tertiam& quartà generatione, y minari dicit:quia hoftis eorü,nullam dominatione fui ha/^ his qui oderunt me: δὲ faciam miferícordiam inmiliahis^—^— e berepermittit: fed trahuntur quocunqy impetus dirigentis.. qui diligunt& cuftodiunt pracepta mea, Neccontrarius et Ee dijs uoluerit:neclaffisad refrigerandum, ulla datur facultas:&-"éftelocus illi teftimonio Egechielis, ubi dicit: Filifauténó 5 dy unde folacium quafierüt, mox fubdit dices:: Γά£gypto:— portabitiniquitatem patrissnec pateriniquítatemfili;quia:——^ iy tedímus πιοπῆ cc. Semper eim ifraelitz auerfi funtcordib? mox fequitur:lufticia iufti erit fupereum. b€T επί oo 3 ün . ánagyptii:S ab affyrfjs(αρίως auxilia petebant. Vndeme/- tnínarífuntnoftrí«C Seruos appellat gentiles, qui idolis e RU canc ritoabeis funrflagellati: quibus deferto deo ,ppter ουρία!»^ uiebant,& daemonibus immolabant:in quorum dominii aD Bilego. tatemterrenam,elegerüt effe fubiecti.Iuxta Allegoríam yo^ propter peccata fua traditi funtifraelite,quiquondamfue^ agi hacquerimonia cóuenit his qui; ppter peccata fuaauirtu/—'runitin locofiliorüi deputati. Vnde fcripturn eft:Ex zgypto οἰ. ly ti 3"uy , tibus fpoliati,traditi funt in manus hoítium fpiritualium:. nocauifilium meum primogenitum ifracl. Nei i meret 2 c7 71ontionem bicremie$o. 176. "i ud P m3 ELA d Ἵ EN luntanimarum fuarü.€ exufta eft a facie tempeftatum famis. Muliéres ín fion.uinz ultionis fenten/ di Serien dein. humiliauerunt, uíreínes ín ciuitatibus iuda, Principes m mxotttabit ME ii AN uncautem quía 167. zm Σ C pc fonfi RAn E τὸς ftáte Apfo quiait: Exi Ro,2,a hij; tumlberatorem(pre, ΠΑΕΙ fufpenfi funt: facies fen non erubuerunt. Ado; E ο οποία” σους m uerunt imo crücífixe/ lefcentibus impudice abufi funt:& pueri inligno cor^— dicas eos qualia agüt, Mud tunt: deterra fua eie πὶ Qc E icsfitiigs& facis ea, quíatu εἶτα ασ& profugi in ὃ rucrüt.Sénes defecerütde portísiuuenesde choto ρίαἱ XR! in toto uerfanggir orbésr ε lentium. Defect gaüdium cordís noftri: uerfus εἰ ία^— diuitias bonitatis cius µ "i fedibus incertis dilcue-:: 2n A sap— Bpatientie& longa;| inis aS ADS θα. µ lu&ii chorus nofter, Ceciditeorona capitis πο— POUSSE| Ἐπ'€ulo uitz acquirunt. t nobis quia peccauimus. Própterea moeftum factü eft ignoras quoniam bez 1 bes Q.dbae Cainparri.. in dolore cor noftrumiideo contenebratifuntoculino ΠΙΕΡΙΑΣ dei τε ad ροῦν| :.nitentiam adducite i2 codi 1d* £o PR !: €i 4b data eft fentétia:ut ua, dimeret illos de manibus eorum, Qruoniam defenforem *&liberatorem deum haberenon meruerunt. 3 4Γ 3Inianíz mabue noftrío afferebamus pané ποῦίο a facíe gladij(Π oe/ ferto. Hoc eít,cti animarti noftrarü piculo quefiuim? ποδια. uictü in deferto genti coftituti, Merito ergo feruis fubijci£ qui libertatem fpon" te perdidit. Si enim in chnitum iudeicrede,? manu eorá, In ániabus noftris afferebamus panéno/ r&uere liberi ellen: bís a facie eladij in deferto. Pllis noftra quaft diban? aneuítz pafti,pericu/ .cidaprafigurabat:cui uens& tremes,p loca uaria difcurreret: nec maneret. 841 οί noftra quafi dibanuo exufta eft a facíe εὗρε; me& fiti δέ nuditate inter ho(tes pofiti ραίῇ funt. Clibanus e(t coquendis panibus znei uaículi deducta rotunditas: .'quzfub urentibus flámis ardet intrinfecus. In qua fimili tudine merito peccatores iudei ponuntur,qui in futuro iu/ dicío,& morore animi& poenali exerutiatione torquendi funt:quía contra regulas ἀπὶ obftinata mente uixerunt.Vn ;'$610ib de(criptum eftin pfalmis:Pones eos utclibanum ignis in tempore uultus tui. Tépus uero uultus diii,dies iudicij eft: quando filius hominis uidebitur ab hominibus: fed foli eii iufti etiam diuinitatis fuze contemplatione refpicitnt, Vera «αἰτοῦ enim fame cóficitur,quifquiís coelefti pase fatiari non meretur.€ 4L 2£»ulíereo(n fion bumilíauerunti νίγρίπεσ(rt cínítatíb? iuda/pzíncípeo manu fufpéfi funt«C. Diuerfas fpe cies.calamitatis enumerat:quas gens nefanda in deuaftatio nechaldzorum fiue rhomanor(ü perpeffa eft. Ibi enim mu^ Πίστες eorü conftupratz funt:uirgines in ciuitatibus Sgen ς f, principes manibus uincti:fenes fine honore:adoleícétes & pueri in türpis officij abufione. Hoc enim ideo eis con/ ."tíngit, quía creatorem fuum honorare noluerunt:fed falfis dijsatzp fimulacris humana arte confictis, diuinum hono remiimpartierunt:ut quí propter libidinem fuam in cultu rafalforam deorum impudiceuixerunt)hoftium manibus tradítijomni turpitudine δὲ confufione afficerentur.Sed τα, xta Allegoriam, quifquis(euitiam fpirítualium hoftium intelligit ueráciter,íngencem cófufionem quà in animabus fuafráüde deceptis gerüt agnofcit: ubi omnis impudicitia. το^atg immundicia;infolentia δὲ inhoneftas regnat:ubi totap parént-confufiones, quot funt uitiorum facies," Ὁ«δε nee ocfecerunt oe po:tío:íuuenes oe coo pfallentí.Nec enim ibi poteft maturitas effe confilijubi nullus eft ordoiu dicij:ncc pfallentium chorus ibi confiftere poteft,ubi dolor & gemitusprafens eft. Mufica ením ín lucu, ut quidá ait, importunanarratio. Vnde& fequitur.:€ 6{£»efecít au^ díum cozdío noftrí: verfu cft ín luctü cbozue nofter εξ Bene «rgo ibi dicitur chorum ín luctum conuerfum effe: ubi con ftat gaudium cordis defeciffe:& honorem uerz religionis perijffe:quia ubi nó eft leticia mtis, fru(tra fonat melodía carminis. Vnde propheta ex perfona captiuorüi in: pfalmis $^ ait;Sup flumina babylonis illic fcdimus δὲ fleuimus, dum s ftri.Própter montem fion,quía difperijt uulpes, ambu .gus& profugus, pa/. s|auerunt ín co. T ürauté domíne ín eternum permane/ bis:& folium tuum ín generatione& generationem. "υἱῷ tutus& fecurus-.- Quare ín perpetuü obliuífceris noftriine derelinquas i nos ín longítudíne dierum. Coóuuerte nos domine ad te:& conuertemur: ínnoua díes noftros ficut a. príti"'tecordaremur fion: in falicibusin medio ei? fufpendimus "organa hoftra. Et quía propheta luctumfibi inditum,&^ 'eleriam depofitam cónqueftus eft: caufam addit afülictio 'nisfuz& doloris: Να inquit nobis quía peccauímus ,Pec /ato enim. comimiffo& non per condignam porniten/ .tiam& correctionem uitx emendato: me/ rita uindicta fucceffit quia qd? homo pocni/ : tendo noh corrigit di^ f«[ f opterea meftá factá eft ít ooloze coz noftrü| ideo conrene/ beatífützc. Recte ergo propter peccatiimoe/ ftum cor factum effe . dicitur:quiaubi ἐπί) tas pramendo infidet obfcuratur peccati:cutm ín eo dedignatur fplédorem fuum infundere gratia fummi paracleti.Spiritus ein fanctus difci C ftatá faimío.In pelle ex- cipio, Sed cordi:ibi non eft habi;| .. ufta,deformitatem ob:. tàátiofpirituffancti:fed—..| *'(fcoenaoftendit,qua fà; ahitustotuszaligine[j| Sap b plinz effugict fictum:& in maliuolam animá non iritroibít fapiétia.Nam alia adhuc fubiungédo pandit morrorís cau/ fam.&Q['f»zopter imonté fioniquía oífperüt vulpes: am bulauerunt íi co. Iuxta hiftoria ergo digna fuit doloris moz fticia:qd'in loco ubi fanctuariüi domini cóftitutum erat; δὲ cultura deí celeberríma, beftíarü ibi fuerüt latibula. Scd'm Allegoriaaüt nó minus imo magis dolendi cít,qd' in ania chriftiana ubi contéplatio fuit diuina, erroris regset infipié tia, Vulpes em nó aliof quà hzretícosppter dolà δὲ callidita té intelligere debem?,q ubicüc cii dogmate fuo intrauerint totü animüi turbát, δὲ tenebris erroris obcecant. b(( Zu autem oomíne(n eternü permanebío: cfoliüi cc, Enumera ta multítudine tribulationum,quas fupra retulit propheta, aeternam domíni potentiam δὲ maicítatem δὲ(ο cíus uer bis fimplicibus cóniemorádo przdicat:quatenus eum hu mili petitione ad mifzrandum prouocet ad accelerationem oportuniauxilíj:ie diu fub hoftiti dfiatione conftituti, peni tus defperatióc deficiát. Q.d' αὐτῷ dicit: C) uarein ppetuüi obliuifceris noftri, more humano loquitur, qd? quafi obli tus omnino fpernere uideatur, qui eis cito non auxiliatur: cum alibi de eo fcriptum fit: Non in finem irafcctur. Et ite Pa 102. rum: Non repellit dominus plabem fuam, Nori em iudaí, Ibi,94..à cam plebem dominus{τᾶ repulit;utultra eis mifereri nolit: fed cacitas ex parte contingit ii ifrael, donec plenitudo gen tium fubintraret, Nunc quoc quotidie, ficut dudum(ἐν cerat, aliquos ad fidem chrifti,& ecclefiafticam uhitater - conucrtit,ut electio falua fiat: nam ex ipfa plaebe quà fibi do minus in patríbus cognofcítur elepiíTe: extiterunt pro^ phetz: indefunt& apoftoli multi fideles, quí domino fyn/ cera mente credíderunt: ficut doctor gebtium teftatur di; " cens: Nunquid repulit dominus plabem fuafn quarri prz fciuite ΑΠΕ nam& egoifraelíta fum ex feminé Abraham detribu Beniamin, reliqua. Sed undé císuera falus pro; uenire poffit fubiungendo manife(tat..(€T£ onuerré nos ooríne ad te z conuertemur:ínnoua οίεσ«c. Ο) uem enim diis conuerterit,ille ueraciter faluus erit:quéautem ipfe dé/ fpexerit,nemo corrigere poterit; Qd autem dicit; Innoua ST: Ως 4 Ν dis EIN Tem ME end Aommen.Ibieronymi liber poimue dies noftros ficuta principio:hocpoftulareuidetur;utficut^ falutepopuli fui locutus eft:fed ut dolore fufí nim; τ E'aprincipio primos USE HA eorum Abraham, Ifaac,& nep& abiectione diutina ec: Rn nimilidec lacob plena fide& dilectióe fibi effe fecit deuotofiita δὲ ipfos emprophetico fpiritu qd'ipfiiudziin aduentu chrifli eodé munere fibi fideles ac deuotos faceredigne£. αἳ in— effent LOI euangelio contradicturi:& i fum anon Mala, 4.5 aduentu Heliz p Malachia pphetà illis pmiijü effe pleriqg— démorte tradíturi ficut in plari(y locis ifti? libri um m arbitranZ,ubi St EG rauit. Catep decáuge : cecgo ΠΕΠ uobis He“14 12,2 LY: f i? ulti lia ppheci:anteue;* εἰρίο. Séd proijdens repuliti nossiratusescontranos 9" οἰ υἱήπια nu; Σ ὃ modo dubitauit;(τα niatdies dii magnus' uchementer, pleniffime crediditad δὲ horribilis;& cóuer/ in femineabrahe bene tet cor patrum ad fi/, dicéE οἷς cognatióeg lios:& corfiliorü ad patres eorüi,neforte uenia& pcutiam— terra: in quniuerfitate nimirü& ipfi iudzi coprehédung terraanathemate. b 4Γ Gd pzoüjcíce repulíftí nos: íratus d ree ἐδ cótra nos veberéter.Non eim hac quafi defperando de Commentariorü in lamentationes Hieremig finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN PRIMVM COMMENTA -RIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM PROEMIVM a Initis in Efaiam decem δὲ octo explanationum uoluminibus:ad Ecechiel qd abi δὲ ai fancta: memoria matri tuz Paul O uirgo chrifti Euftochium fzpe pollicitus(um, JA tranfire cupieb&:& extremá ut dicitur manü operi imponere pphetalí:& ecce fübito iu mors mihi Pámachij atq; Marcelle, rhomanz utbís obfidio;multrág; fama" rorum dormiítio nunciata eft. Atq, ita confternatus obftupui:ut nihil aliud diebus acnodtibus nifi de falute omniü cogitarémeqy in captíuitate fancton putaré efle captiuá: nec poffem pr? orareferare;nifi ali quid: certius dilcerédi ínter fpem& defperatíone follicitus pendeo:aliorig; malís me crudo. Poft uero daríffimü terrarü omníá lumé extinctá eftimo rhormani imperij truncatü caput:& ut ueríus dicam,ín una urbe totus orbis interijt:obmutui& humilíatus fum: F&fiuidebonis,& dolor meusrenouatus eft:concaluit cor meü íntra me:& ία medítatigemea H exarfit enis: nec putauí illam fententía negligendá:mufica in luctu importuna narratio. Verü quía δὲ tu índefinéter hoc flagitass& magno uulneri cicatrix paulatim obduci£:fcorpiuf. q inter Enceladü δὲ Porphyriü trínacriz humo premitur: δὲ hydra multorum capitá contra nos alii fibilare ceffauit:datüqg tépus quo nó hzreticorü refpondere infidijs.fed fcripturarü expofitio: ni íncübere debeamus:agorediar Ecechiel prophetá,cuius difficultate hebrzorü pbattradítio, INamnifi quis apud eosataté facerdorali s mínifterij:id eft trícefímü annü impleuetit: necprín pA genefeos,nec canticíi cantícorü,nec huius uoluminis exordíü,& finé legere pmittit utad . plectá fcientia X myfticos intellectus, plená humanz natfirx: tépus accedat. ΟΦ opus fi p diii míferícordiá ad calcé ufq pduxero:tranfibo ad Hieremia qín lamétationib? fus fub typo hie rüfalem quatuor plagas mundi,quadruplíci plangit alphabeto.: i 6. COMMENTARIORVM HIERONYMI quando in zegypto efuriéti populo frumenta largitus εἴ: IN EZECHIELEM PROPHETAM loannes baptifta uenit ad lucta iordanis:pradicauitgba Luoje κε 3. LIBERPRIMVS. ptiími poenitétia. Q) d'qp(criptii eft,in qrto,pédéte fentétia rà 3 7. factá eft ín trícefirmo anno/ín quarto/ín d^ fubaudit,méfe.Statim em feqt,in qnta méfis. C) d' utma; Ne«d ta méfie. Tricefim9annus,nó utplariqpexifti— nifeftius fieret:fupra addidere Lxx, b 4Γ ἢ effem ín medío i) κ᾿| tnát στα:.«aptítozü Lis iid ib.—-—itis pro/ TAE-: ΄ ἜΠΗ cbobar«C. Captiuü peece ERE; nec μὰν 9 n c«L facti ett 1η tricefimo 9gn^ ai ppim πρ didis leíq eft ann? remiffio ν a; d REN ΟἹ: babylonis:Dauid pro| us D ann εαν ασ E nojin quarto,in qnta méfis:Clim eflem in pas in pi Sup lu; Ρέα| 4.Re.22.b moannolofiz regis iu Ύ| medio captiuora iuxta fluuià chobar:aptí mína babylonisibi fe/ da: qfi inuétus€ liber:£4 funtcoeli& uidi αἱ fiones dei ín quínta mé. dim*&feuim?.Cho). 2.Para4.c Deuteronomijin ten: fisipzeft EI y ΣΤ: baraüit,autnomééflu 1 . plo deí,ufgad qmi ᾿ΙΒΗΡΙΕ eitannus qntus tráfmiorationís regis loachín. minis: aut certeiuxta| captiuítatis annü loa; p; Factumeít— interpretationé[πᾷ q chin cognométo lechoniz,q cii matre duct? eft in babylo^— ingraueuertit: tygrim fignificat X eufratem: δὲ omnía ma/ néX ci Daniele tribufqy pueris,& Ecechiel: queefttribus— gna& grauiffima Huminaqua ín terra chaldaorü effe per/] : iude prima captiuitas:qn ftillauit ira dei f uphierfm.Sedm— hibentur. Apertofq coelos ron diuiftone firmaméti:fed fi/ 1 Luc. Anagogé yo pfigurat diis atq» faluator,q trigitaannosna/ decredentis intellige:eo qd' cocleftia(int illi referata myfte| . tus uenitad baptifmü,quzin homie pfectaatasé,Viüi&in^ ria. Vnde& in baptifmate faluatoris,quando fpirituffan/ 3 Nume.4.. Numeron: uolumie iuxta hebraos,nó u: ín Lxx.cótinet,ja—.ctusin fpeciecolumba defcendit fuper eum:apertos coros Marhyd . uícefimo qnto aatis anno,fed a tricefimo incipiüt facerdo/ imus:quibus referatis pandütur uifiones dei: πο ἀπ΄. 3; | i 4 Re.24«d multiplicabo géis fuz manifeftarer, Vidi 8| ec ἘΞ £ESOE le| Gei44f tes in tabernacfo miniftrare.In qd ignà pracellit&lofeph^— wifio fed plures:dicéte domino per prophetá: Egouifiones Oft à fí fr F. n" K lm τῶ: τς Αν m ΞΞ Κο ες εξ um ἘΞ--"ον κο ο 7$£X ἘΞε us dif isg c ns qi "y Tonga: Ms) COR rig Ν rip limi Co.r d n mu D Oe V auté zin£5ecbiclem multiplicabo,& in manibus prophetarü affimifatas fümi. lt(untuifiones quas oninís Ecechielis ,»pphetia cótexuit; Significantiufqp iuxta hebrzos& ceteros interpretes(γα; migratio dicitur Ioachin,€ non captiuitas:qd Lxx. παι trür, Non effi captus urbe füuperata: fed uoliitate fe trades, du&?eft in babyloné. Τριξ Ioachin.i. lecho/ nix dicat pría tranfmi feciida uel extrema ca; ptuitas. 4€ fac εἰ verbi oí ad(£ce/ xbíel ΑΙ bucí facerdo teim 4C, Et Danieli& bHEB. Et facti eft fuper eum ibi manus domiíní. c Etütdi;& ecceuentus tur; Ecechidi qui in biby? bínís ueniebatab aglone: loneerànt iuxtadumi— a7, KE QAM USER nafüturorii facramen& nubes magna,& its ta pádunt fiip aquas; inuoluens:& fplendor in ámo in aqs puriffimif: it baptifmatis poten? tia monftraretür. Alio :quin& apfus Paulus :iquádo ab Ananíalo; «tus in diio eft:tegentí/ ':bus prius oculos eius 'fquamis,caruit czcita *te; Et ín Genefi;primá quz uiuerét,de aquis die «grefía(unt. Illud quoq intelligendü, qd? in tricefimo στὰ” tis fuz anno dominus àd baptifma uenerít:in quarto men fe,quiapud nos uócatur Ianuarius:& eft in anni primus ex ordío, prater nífan menfem nouorum, in quo paícha cele/ bratur. Apud orientales enim populos, poft collectionem frugum δὲ torcularia:quando decimz deferebantur in term, plum, October erat primus menfis,& lanuarius quartus. /Qyuintam autem diem menfis adiungitut fignificet bapti -ma,in quo aperti funt chrifto cocli:& epiphaniortüi dies huc .u(qpuenerabilis eft:non ut quidam putant natalis in carne:. circuitu eius, Et de medió eius quafi fpecies electrí: «. Jattha, d:tuncenim abfconditus eft& nó apparuit: QLd huic téporí :congruít,quádo dictum eft: Hic eft filius meus dilectus in η. quo míhi cóplacuí. Porro buci in Irnguam noftra uertitur Ny"'fpretus atq; contéptus:Egechiel roboratus a deo. Ὁ«ᾱ fic :díío coaptabitur:ut dicamus creatoré mundi qui pater eft faluatoris,ab omnibus hzreticis fperni atcp contemni:qui . metus non recipiunt teftamentii. Nec mírum rgbuftum ἀεί elfe dfim:cum ipfe fit dei uirtus, deiqp fapientia. b&T'£t fa^ (δε fup eum ibí manue ofi. Vccernereuifiones dei&iri/ telligere poffimus:manu δὲ fortitudine dei fuper nos opus .eft.In qua manu& brachio, eductus eft ρρῖς ifrael de egy; £xo,$,e pfo:cuius fortitudinis part etia magi intellexerüt, dicétes: wm Lucie 1 nti) ft uit Dó.105.d qu" 14.5.8 "» 1:0. μα} Tbí.47.b Digitus dei eft. Et faluator in euangelio:Si ego in digito dei —»:effcio demonía, Pro quoin altero euangelio fcriptum eft: simyélatthuase Si egoin fpiritu dei eijcío damonia. c&Let vídiiz ecce vé MT tue turbínie venfebar ab aquílone«c, In confolationem po (Gi puli tranfmigratis δὲ reuelationé fentétize dei: dpheta'uidét μήτ maxima uifionem.In cuius interpretatíone omnes Íynago/ sri giudaorum mutz funt,ultra homine eífe dicentiu:& de ifl hac δὲ de aedificatione templi qd'inultimo ,pphetize huius ! n fcribitur,aliquid uelle conari. Nos autem quz a maioribus nin accepimus:& iuxta modii ingeníoli noftri,fpiritualibus fpi sn rítualia coparantes:(ufpicari magís poffumus dj explanare: yn Beniuolís credimus fidifqy lectoribus, ueniam deprecan? e tes:ut temeritati ímo fidei nefcienti menfura füam,faueant magis dp irafcantur. Ac primum fciendum,fpiritum aufe/ réntem fiueattollentem:quem nos iuxta Aquilam interprétati fumus,uentum turbinís:& iuxta Symmachü& Theo/ dotionem flatum ac fpirítüi tempeftatis,ab alijs in bonam, abalíjs in contrariam partem accipi. Verbum enim hebrai. cum Τη pro locorum qualitate:uel fpiritus, ucl anima, üel ἡ uentus accipitur. Spiritus;ut ibi: Emitte fpiritum tuum δὲ terrá fuam, Ventus:In fpiritu uiolento conteres naues thar fis, EtalibíJgnis& fulphur δὲ fpiritüs procellarti, pars ca" ο Fa&türn eft uerbum dornini ad Egechiel filium Bui facerdotetn ín terra chaldzxorü fecus: flamen chobar, 5 cuítu cíus. Et ín medio ei? ideft demedioignis.^ ignís--& fplédor ín eo-e Et ín medió cíus fimilitudo quatuor anímalium:& hic afpectus eorumifimilitudo hominís ín eís. creabütur. Anima: Beredietur fpritus eius δὲ reuertetur íti| Kd. 1.«ο, τη licis eoruni. Cui uentum& flatum tempeftatis legunt: hocfentiunt,iratn& furorem dei uenire ab aquilorie:hoc eft Nabuchodonofor,& hierufalem poft fex annos huius ui^ fionis effe capieridani. Cernitur enim uifio quinto anno tránifmigrationis regis Ioachin, qui& Sedechiz regnan/ ra ti in hierufálem quin/ tus erat: quemi legi? mus poft fex(irnilitee ánnos,id eftanno uni? decimo imperij fui:ut be capta ductum itá babylonem. His ergo qui habitabant prope flumen chobar;& fpó7 te fe regi tradiderant: reuelatur quod bene? fecerint obedire fente tiz dei, In breuienir δὲ iudeam prouincia, & urbem hierufaleai effe capiendam. Q d'7 Ὢ nubes magna dez fcribitur:intelligimus eàimbres euerfionum ' fup iuda pluuiafcpal Ποπ portare. Etín/ uolut? ignis,monftrat s uétura fupplicia, 8 ca ptiüitatis mala. Splédorqp in circuitu εἰς:(ignificat dei apta iudicia. ui atit in contraria parte fentiunr hoc eft, bonam: fpiritüi auferenté(iue extollenté, fpiritumfanctü intelligunt: quí auférat ab hominibus αἰτία ἀτὰρ peccata, ftue iácentes attollat ad fublirnia:;faciatqy recedere ab aquilone uehto fri, idiffimo,a quo exardefcunt mala fuper omttetn terram: tin Hieremía,olla illa terríbilis a facie aquilonis accendi; tur.Nubem quoq» magnam ad perfonam chriíti referunt: qui uenit in zgyptum huíus fzculi fuper nubem leuem:má gnamq proprie dici ad comparationem,minorum prophe tarum uidelicet& apoftolorum omnium fanctorum: de quibus fcriptum eft:Et ueritas tua αἵ δα nubes. Et, Mn, Ἐζα.ς 5 dabo nubibus nepluant fuper ifrael imbrem. Etalibi: Να, Naum.r.á bes puluis pedum eius, Etiterüm: Nubes δὲ caligo in cir/, Ῥδιοδ.ἃ cuítu íllius.Ienem quoq; micantem δὲ fplendorem in cir/. cuitu eius: iuxta illud accipi qd(criptum eft: Deus igní$. Deu.4.d confumens eft. Ad quem mittendum fuper terrám(αμα. Lucaz^ tor ueniffe fe dicit:& in nobis omnibufgs credentib? ardere defyderat: qui cum terrorem peccatoribus iriferat το fup. plicia:tamen fplendore rutilet, δὲ lurninc ac fulgore fit ple». nus.Idcirco nos excoqués,ut puris atq; purgatís tribuat lae. tiora. Ὁ[£t ín medío eíüs quafi vífio electrí:(n medío (σπίσ. CLuodq fequitur: Et fplendor in eo: obelo prano? tandum eft. Nifi addidiffet fcriptura dicens: id eft, de me? dio ignis:propter ambiguitatem uerbi errare poteramus: utputaremus fpeciem uel uifione electri effe in medío uenti uel fpiritus. Ergo hoc fentiendum,qd' in medio ignis& tor mentorum dei,cle&ri(imilitudo fit: qd? eft auro argentodqg praciofius:ut poft iudicium atqy tormenta,que patienti/ bus tríftia uidentur& dura,praciofius electri füleor appa reat:dum prouidentia dei omnía gubernantur: δὲ qua pu» tatur poena medicinaert. e«(£t ít medío εἰσ fimtlírudo quatuoz auímalíi: z bícafpectue eoi: fimílitudo bomín(a ít eie. In medio eius, fubauditur quide, electri: Sed melius ut ignis intelligamus: qui credentibus lumen, incredulis fupplicium ο, In huius ergo ignis medio erat fimilitudo quatuor animalium:fimilitudo non natura:quatuorq ani/ malium quz poftea dicuntur quadriformia: ura fimili? tudo eft hFomínis:ut omnía in mundo ratíonabilía demori ftrentur.Faciamus enim inquit hominem ad imaginem& ᾿ fímilitudínem noftram, Imago autem δὲ fimilitudo dei, nó éft corporís forma,fed mentis:defcripta ad fimilítudine ue? τὰ imaginis chrifti q eft imago dei inuifibilis. FI ratioales créatürz in qtuor uüerfan£ locis: fiué propter qtuor οατάϊ». nés müdi quibus orbis includit: fiue ,ppter quatuor loca; cccdleftium SEP.: Et facta eft fup me manus dii. Etuídi,& ecce fpüsauferes fiue attollens ueniebatab aglone:& πὰ bes maena ín eo:& ignis mícans& fplendor ín εν qfi[ο electri ín medío Quatuor facies Ecci.4 3b Hiere.r.c &ommen.Woieronymiliber pimus.— E coleftium, terreftriii, X infernorum, δὲ fupercoeleftium:de Phit.z.b Quibus& Paulus apfusloquit; Vt in nomine iefu omne ge nu Hectatur:coeleftiü terreítriti,& infernorü. De tribus,Pau, 314$.a li teftimoniü eft. Videamus δὲ quartü. Laudate diim cocli calori,& aqua quz fup coelos eft, laudet nomen diii, Rurz L.Cous,c fumqpab Apfo dicun, tur caeleftia:& alia fu 2*; ροαϊοῆια, 4 4Γϑι4, 3 HEB. Qlliatuorfaciesuni, tuo2facíee νπί τηµα—& quatuor pennz uni,& tuo? penne vnízc. De.,: κι quatuor animalibus, P edes eorum pedes recti: oor AfpeQus vai δὲ planta pedís eorü qua^ τ το homínis:ita; στη dütaxatut(ingula hal fi planta P edis uítuli:& berétquaternasfacies— fcintillac quafi afpect?arris & quaternas alas, pe;: deus ne candentis. Et manus ho; pedis, quafi uetigià— mínis fub pennis eorum pedis uituli:fiue ut in ín quatuor partibus. terpretat? ett Aquila, q Et faci rotunda: qd? Lxx.pe/ tíacics nitus omiferüit:de[οί tillis quog» eris fplendore rutilantibus:& deleuibus pen/ nis eorum,qd in hebraico non habetur:de manu quog; ho minis fub alis eorum in quatuor partes:& reliquis quz pro pheticus(ermo defcribit: conabimur quid nobis uideatur dicere:cü opiniones(ingulorti breuiter ftrinxerimus, Ὁ πὲ dam quatuor euapgelia,quos nos quog in proemio cómé tartorum matrhzi fecutí fumus:horum animalium putant nomunibus defignari. Matthzi,qd' quafi hominem defcri; perit: Liber generationis iefu chriftifilij dauid filij abraha. Leonis,ad Marcum referunt:Initium euangelíj iefu chrifti Ufa qo: filii ἀεὶ, σας fcriptü eft in Efaia propheta; Vox clamantisin deferto,parate uiam domini:rectas facite femítas eius.Vitu 1,44 Luce cuangelium,qd' a Zacharia incipit facerdotio. Aquilz,ad Ioannis exordium:qui ad excelfum euolans cce Ε pit:In príncipio erat uerbum,& uerbum erat apud deum: δὲ deus erat uerbum.Super quo quíd nobis uideretur:in fu Άροξ.4. fupra dictoopere diximus:pleniuf. ο ίη Apocalypfi Ioannis herum animantium fpeciesac nomina referuntur ad qua: tuor euangelía.C) uibus quomodo poffit omnii animaliti deícriptio coaptari:temptabimus fuo loco dicere. Alij uero quiphilofophorü ftultam fequitur fapiétía:duo hemif, phe τία{π duobus templi cherubim:nos& antipodas quafi fu/ pinos δὲ cadentes homines fufpicantur. Plzriqp iuxta Pla» toné,rationale anime X íra(citiuü& concupifcitiui:qd' ille λογικὸν δὲ τυμικκὸμ Sez ivi Op uocat sad homine& leo néac uítulü referunt: rationem δὲ cognitione& métem, δὲ confilium,candemep uirtutem atq fapientiam ín cerebri arce ponentes: feritatem uero& iracundiam atq uiolétiam án leone:qua confiftat ín felle.Porro libidiné luxuria& om niii uoluptatii cupidine ín iecore: id eft, ín uitulo qui terrae opibus hareat. Ὁ uartági ponüt qua fup hzc& extra haec tría εξ: graci uocát evrréeeip quz fcintilla confcictiae in Caín quoq pectorepoftd eiectus eft de paradifo non ex tinguitur:& qua uicti uoluptatibus uel furore ipf: aq inter/ dum rationís decepti(imilitudine,nos peccare fentimus, Quá proprie aquilz deputant,non fe miícenté tribus: fed tria errantia corrigentem:quain f, eripturis interdum uoca/ ri legimus fpiritum, qui interpellat pro nobis gemitibus inenarrabilibus.Nemo enim ícitea quz hominis funt:ni/ fi fpiritus qui in eo eit. Q,uem& Paulus ad Theflaloni/ 1. Τοῦ ς.ἃ cenfes fcribens:cum anima δὲ corpore feruari integrum de precatur, Ettamen hanc quoq ipfam confcientia, iuxta il Prouer.1$,a lud qd' in Prouerbíjs ícriptà cft:Impius cum uenerit in q* fundum peccatorü contemnit:cernimus pracipitari apud quefda δὲ fuum locum amíttere: quine pudorem quidem Hieres.b& uerecundia habent in delictis, St merentur audire:Facies meretricis facta eft tibi,nolui(ti erubefcerc. Hancigiturqua drigam ín aurigz modü deus regit:& incópofitis currenté gradib? refrenat:dociléq facit,&(uo parere cogit imperio, Quá difputatione partium apimz:id eft hominis quimi/ nor mundus ab ijídé philofophis appellatur,etíam nos at v ᾿ tingémus, Suntqui fimpliciter ín quatuor animalibus Ία) xta Hippocratis fenzentià:quatuorarbitrang eleréta müdi móftrari,de quibus conftát omia: igné aerem.a uà terrà, ὦ } xq Ω-υ quomodo fibi mifceatur,& cum fingula fint, fibi iut: fonaaniman cta uideantur inuic&q,(e tangant:& in una pef "un quatuor fpecies. ΕΕ. Et quatuor facies abeant ac fieurasna unii quatuoralruni:S&^ Quatuor quog ro. crura corum recta:& pen αν deterrenis ad by à imía cófurgentes fin, natí pedes eorum.Et fcin gulis& quadriformi, illac áfí fi τ jj. DUS Íunetas animali, tlla qiu ulgurás ramen bus:uel eorundem ele tum: δὲ leues penn&€0/ mentorum cámixtio, rum:& manus homínis hemaftimátud qua, :; tuor temporum circu, fub pennis eorum in qua- Ium;qui*ernis confi, tuor partibus eorum,. citur ην : qp uertetem, quiab co Et facies qd femper uertatur ὃ in feredeat,nomen ac, cepit.De qb* pulchre uno uerficulo dictü eft: Vet,aftas ay tumnus,hyems,& τηδῆς δὲ annus, Q.uodg; dicitur,eratro ta in rotaannum inanno fignificari putant. De quo alius Poeta. Atqp in fe fua per ueftigia uoluitur annus.Firmamé,. ti etiam fimilitudiné cryftallo comparatam,corlum hocqd? fufpicimus intelligi uolunt:fub quo uoluütur& tranfeunt quatuor animátía. Throniiq coloris fapphiri,& fedentem defuper hominé fub humana fimilitudine: imperium cun; cta regentis omniaq; habentis fub pedibus fuis, omnipoté tiz dei defcribiautumáat:diciqpad extremü: Hacuifiofimi, liradinis gloriz dei: per quae quafi per picturá quanda δὲ imaginé, prouidentia demonftrari.C) πού» pedes animi; tium recti effe dican£,X planta pedis uítuli feu rotiida: ter rena qua ad cocleftia fubuolare:& omnibus angulis am/ putatis,rotüiditaré fequi: que omniü figurarü pulcherrima eft:Scintillas rutilátes,cücta plena luminis indicare:& ma; nushois fub pennis tam ipfius hominis dj leonis& uituli δὲ aquila:utratio cuncta fuftentetac dehumilitate terrena ad cocleftia fubleuet.Hac δὲ ad euangelia δὲ ad cuncta qua. fuprapofuimus referre poffumus.Audi(fe me memini qua, tuor pturbatiócs,de qbus pleniffime Cicero in Tufculanis diíputat, audij,egritudinis,cupidinis,& timoris:quorum duo ργα[επρία, duo futura funt,p quatuor fignificari anima lía:de qbus& Vergilius breuiter: Hinc metutit cupiütg do: lentqp,gaud?tqe:qua regi debeat ratione& potentiadei;g/. bufgs oppofita fint:imo impofitz uirtutes quatuor:prudé tia,iufticia,fortitudo,téperatia,ut harü gubernent arbitrio, QLuz quó uultib? homínis,leonis,uituliq δὲ aglacoapt& tur,omnino tacuerijt.Sup qbus idem philofophus&ora tor in tribus ad filium officiorum libris difputat.Legi&cu iufdà Carine qué fyrij λεπτοὸρμεία eftacutüi& ingenioftiuoz cant, breué difputatiüiculá, putátis caftrorü ordine duode; cim tribuü defcribi in folitudine,ad orientem δὲ occidenté: feptentrioné,& meridié:qua fibi inuice& charitate& con fanguinitate focien£:& hoc effe rotam in rota: qua ducané a(piritu,S nube jptegant in eremo,& colüna ignis illurni, nent in nocteznec reuertané in zgyptumsfed femp ad terrá repromi(ionis ire fe(tinent, Electri αὐτῷ in medio fimilitu din&jnterpreta£ fancta fanctorüi: faciég hominis refertad totum ifrael:lconís ad regale fceptrü iuda:uituli ad facerdo talem δὲ leuiticam tribüi:extra qua fit facies aquila; uindi cta X ultio dei de coelo cuncta profpiciens:X qua parata fit dei:id eft téplü.Etin hoc eodé ppheta: Aquilà magni ma; gnarü alarii€ unguiüi:qua habeat duétü intrandi ín liba nü:nabuchodonofor intelligi:que& nüc fignificet effe uev turum:ac fuper huiufcemodi quadrigam inftar auriga(0 dere deum;& facienda uel non facienda pracipere. Hocau tem inquit populo dicitur,qui in babylone uerfatur: quod fi deo coila fubiecerit:ipfiufas paruerit retinaculis: rurfum eius mereatur auxilium; terram quam amiferat e zt facies - eft propofiti Operis, 3 £x τὸ τ3}ὸῤ ττΦ- ἳ. x τις - ἘΞ.- ἘΞ laníare peccaté; ας δζίπ Ofeg dica: Sicutaqla fup domü ori J dt (M TEL. WE Ξξ“ἘΞ ἘΞ Vn din; Togo Mm MET Li "^ M Hocidem δὲ deuirtaz tibus animí poffum? elemétorum:qd pre per ad priora feftinet. wiuerficulo demóftra. tur: Sed fugig interea, Etin carmine lyríco. Heuheu fugaces poft; humepofthumelabit eo leonío«C. Facies pri rum: equibus homo & leo hoc eft;natiui/ Vituli autem:id εἴ αἱ étimarum δὲ facerdo/tij iudeorum, ín fini/ tráfiuit ad. facerdotiti. , P109&um eft: Tu es facer7 2.65. C !Apo,4.c ΠΣ: zin£secbieleni η Q[£t facíéo€ penmae per quatuoz partea babebant«C, Iuncta(ibi funt euangelia herentqp mutuo:& in toto orbe: uolitátia huc illuccp difcurrüt πες habent finé uolatus: nec:: : aliquando fuperantur δὲ recedurit, fed(emper ad ulteriora: hilip.3.€ procedüt, V δὲ Paulus dicit: Przteritorti obliuifcens,Stin.s futur me extendens.- Ξ dicere:& de uolatu ζῶ: porum cómíixtionegpterita relinquetes, fem: €. d? autem tempora: labantur δὲ fugíat,bre - fugitirreparabile tép?. türanní. b 4Γ(Ο ΗΠ tudoauté vultue cogi. facíee bomínie«fací/. cipia dicit euangelio/ tas chrifti& prophetae. uox tonátis in eremo: dextras partes tenent: ftris e(t: qd abolitum: fpirituale: de quo di: dos in zternum fcdm. erdine Melchifedek: ita dütaxat:ut omnia fibi hzreant unoquoq corpore cen. feantur. Aquila autem;quz δὲ fuper natiuitate& füperpro/ phetiam e(t qua dominí expletur aduentu,& fuper: ᾧ dotíum qd prateríjt, δὲ extra hacc omnía eft;de ferés(pirituali: quomodo pater in filio, δὲ filius in patre fit. Dequa rectiffime dicitur: Generationem eius quis enarra/ bitelíta funt iuxta Apocalipfim,ut ante íam diximus,qua/ tuor animalía plena oculis ante€ retro:quorum unum ani mal fimile leoní:& fecundü firile uitulo:& tertium habere faciem quafi homínis:& quartum fimile aquilz uolantis;;-... Ἰδίᾳ dicuntur in modum fcraphím fenas:habere alas:dua "Όλη bus faciem,& duabus pedes operientia:duabus autem uo; lantía:& nec ín die necin nocte ceffantía atqp dicentía: San &us;fan&us,fanctus diis deus oiipot?s: qui erat,& q eft! & qui uenturus eft. cdF£t facícaeoy« penug eoy extente oeíüperroue penne fingulozà tungebantur«C. Et fupra dixi fnus iuncta(ibi effe euangelia& tempora:&Comnes rationa : les ctéaturas quatuorcy uírtutes:íta ut quura carüerit,om: nibus'areat, Q.uodqp du extentz funt,& in altum fe ele/. vant:pradicationé cocleftem fignificat, St omnía ad dei ten, deremaieftatem. Duc autem quibus tegitur corpora, hu/ taa excluditur(cientia;nec perfectus praebetur íntuitus:: "Co,s.c dicente Apoftolo: Ex parte cognofcimus: δὲ ex parte pro/ phetamus, Cum autem uenerit qd? perfectum eft: deftruc tur.eaquz ex parte funt.. Ὁ ΓΞ vnóiquodqs cozam facie. fiia aradíebatur.Ibí erat inpetue(ροζ. Ο αἱ aratri fti^: uam tenet,non debet refpicere poft tergum: nec imitari uxo: !/ Geri is,£ ΤΟΠ Lot: neincídat in plaga Deuteronomtj:& pereat OTi7/Reg. 4.4 ϑοτόνω in(aniabili, quo cecidíc& Helí:quía uitío filiorum of fenderat deum:quato magis quatuor animalia quz plena: erát lumine atcp pénata:que fequitur fpinfanétii precede/ tem: quz itaper orbem uolitant&(e ad excelfa fuftollunt; utcorpora fua protegant pennis biftorie,nec nobis;aípeétis. 9 Etfaciés& pennas per quatuor partes habebant: iun: &xq, erant: penna cíus alterius ad alterum, TNon re/: üertebantur cam íncedérencfed untiquodqs ante facíé. υ fuam eradiebatur,Similíttido autem uultus eorum fa: ᾿ o*." n n ΄ ΄ D d cíes hominis, δὲ facies leonis a dextris ipforüt quatuor. facies autem bouis a finiftris ipforum quatuor: δὲ faci. ς és aquila defüper ipforum quatuor.Et faciés eorum&. peni eorum extenta defuper:dua penna fingulorü » iungebantur:& dux tegebantcorpora eorum. Et und. quodq coram facie fua: gradicbatur. Vbí erat impe. tus fpirítus,illuc gradiebantur: necreuertebantur cutn: ambularent. HEB. Et fimilitudo ani/;esEp... Et in médioani/: malíutm uifio ficut carbo: num ionis ardentíum: fi^. cut facies lampadar& di. currentíum ín medío aní/ malíum:& fplendor ignis. & ex igne egrediebat qua: fifuleur:&tanimalía carre maliü& afpect?eorü qua ficatrbonü ienís ardétiaz δὲ quafi afpect? lápadarü. Fixcerat uífto dífcutres in medio anímalíü: fplédor ignis,& de ione fulgur e orediens.Et anialía ibant| & reuerteban£ ínfilitudi,. banc& reuertebant quafi hem fuleurís corufcantis.- fpecies 3εβέκ. τς (Οπ αἰρίςεγεπι--.. Etuidi cer/ tiuitate re . piens effeuidea£;& utrücp pro tépo te cócordat,dü& ftultus conténit;quia nó recipit fapientia: δὲ(tulta fupbía alia decutit ftulticia: iuxta qd? δὲ Apts dicit: Fa&us fum infipiés, uos mecoegjftis:Ita δὲ in hoc loco de, berenos quarere quare fupra feciido dictü fit: Non reuerte: bant animalía cit incederet:& nüc femel, animalia currebat: .& reuerteban£; Effet ανα ίση fequeret,in fimilitudin&: fulguris corufcátis:qd" hebraico fermone dicitur VY2,& in/ terpretat? eft Symmach? quafi fpecies radij fulguris. Quo» igit crebrís micat ignibus etheri& in ictu oculi atqp mométo difcurrüt fulgura δέ reuertun£,nó amittétia matrice; utíta dicáfonté ignis atqp materíá:ita X hacanialía cti inoffen: fo peatpedead priora feftinat.Sin auté conatui fuo aliquid" obfitü uiderint;nó tam reuertun£ dp cótrahütfe:extédendarurfum δὲ prebítura lume qd'parüper abíconderát:ut dent: ferus cibaria in tpe fuo,nec tribuat fancti canib?; nec mit: tant margarítas ante porcos. Vii& Paulus dicit: Lac uobis: potü dedi nó efc: necdü ei cape poteratis. Electiocp iudae δὲ Saulis unctio nó arguüt deii ignorátiz futuros, fed pfen:; titi monftrát effe iudice, Vii& ἀρῆς pcipit:ut fi indigna do; Matti.o B mii falutatióe pfpexerint:excutíát pri? pedes:& pax quà do: mui dederat reuerta£ ad eos. Carbones aütienis ardétis&. lápades in medío anialiii difcurrétes: de ilo loco interpreta... da fünt Efaiz:Et comedet ignis ficut foeni materia:& facti; Efa.s.f ficabo eos in igne ardéte. De qbus& alibi fcriptü eft: Cadet, ῬδιῖΣο.ς fup eos carbones ignis. Et cótralabía dolofa,in alio palmo: dicic: CLuid de£ tibi aut qd apponat tibi ad lingua dolofac- Ibí.1g.a Sagitta potétis acutz,cii carbonib?defolatorijs.Et in alio Io: co: Habes carbones ignis, fedebis fup cos:hi erüt tíbiin ad iutoriti.C) uácücp creatura afpexerim?,fulgurat dei noticia, dü ex creaturis creator agnofcit. De medioq: anímáatiu fplé dorígnis δὲ fulguregredit. Si em euágclia fibi colliferis:in mcdio litera: uilifcg hiftorige fpüffancti facraméta reperies., Q.uodq fequitur: Et. animalia. currebant&. * reuertebátur quafi fpe. cies Ἱεβέκ, de aditioe. Theodotionis in Lxx». additum eft.(ui ne. cótra priores duas fer, tentías.propheta dice. re uideretur:hoc qd. putabát effe cótraritt,. id eft,& anialia curre». bant.& reuertebatur;. filendii putauerüt: ne: legenti fcandalü face. τι, Melius εἰ aute in; diuinis libris tranffera. reqd' dictum eft: licet; nóintelligas quare di. &um(it: dj auferre qd. nefcias,Alioqn δὲ mul. taalía quz ineffabilia; funt:& humanus ani7. mus capere no poteft;: haclicentia delebunt:: Nos autem hoc dici: : mus;qd quó in Ότο’, uerbrjs in eodem loco: fcriptum eft: Nerefpó. deas ftulto fcd'm ftulz, tíciam fuam: ne fimi, lis. ei fías; Et rurfum: ponit αὐ’ nobis υἱάεξ, effe contrarii: Refpon. de ftulto fcd^m(Αα ciam fuam, ne fibi[α/τ& pfonarü diuerfitaz tribuant pleniorézQ) d autem fecundo dicitur:Non reuer/. teban£ cii incederét: utriufqpinftrumeti indicat facramétir; qd'in quatuor iftis animatib?& lex δὲ euanigeliü ad futura. feftinét: X nund retro motii accipiat. eT€t ít medío απί;: imalíó«c; z fplédoz(gnío«eg igne egrediebat dfi fulgur«c.. Ρεουετλ διά 2η Con. το, ἃ Cüq afpicerem £Zommen.Ibicronymi liber primus E sqG£üqafpiceremanímal(a:apparuitrota vira füp terram fuxta animalía babéría quaruoz facíee«C, Huc ufcp quatuor animáatiü quz quaternas habebàt facies,pictura defcribit, fequétiü fpiriti& nubéqua erat in medio fpüs: niic per(in gulaanialia fingul ponunt τοῖα χα nó erát iuncta ani/ mátib?, fed fequeba£ ea.Siue unarota appa ruit fup terra, qua di; üifa p quatuor,tot ha; bebatfacies,quot áni/ malia fequebat, Tan; tad fimilitudo erat ro tarii quatuor fequétiü aníalia qtuor, ut una rota ueriffime credere tur. Opufq ear erat atdp factura, dfi uifio tharfis:quá nos ín ma reuertimus,Agla hya cinthüi pofuit: q lapis cali habet fimilitudi/ né. Afpectufgq; earim erat quafi rota ín rota: utnó υπᾶ rotá crede; res fed alterá alteri co/ pulatam.Per quatuor partes ibát:& nó tra/ hebant ,necreuertebà tur retrorfü. Cui em fieri poterat ut reuerte ren£,cü fequeren£ ani? malia quz femper ad priora fe tenderéte Sta tura quoqj rotarum& Ε altitudo tanta erat: ut miraculü uidétib?face ret. Του corpus€ doría erat plena lucis incircuitu: ut nullum mébrorü afpiceres qd? cculos luminis nó ba beret: Q.ualécp defcri bunt fabulz poetariüi Argüfuiífe centoculti fiue multorüi oculorüz que Iuno in pauüi uer? titob negliecns cuíto dia:utqd' miraculum eft conditoris dei,hoc condenatio efTet inulti adultertj. Omnia cole ftia δὲ terreítria:& qc quid fub humaná ca; s HEP. Cüq áfpicereani,. P malía: apparuit rota una fup terrá iuxta anialia ha; bétía dtuor facies. Etafpe Cus rotarü& opus earü: quafi uifio maris:& una fi milítudo ipfarü quatuor, & afpectus earü& opera, quafi fit rota ín medio ro; tz. Per quatuor ptes earü euntes qure no reuerte bant cá ambufarét.Statu raquoq eratrotis& alti; tudo δὲ horribilis afpect?: δ totü corp? pleni oculis ín circuitu ípfarü qtuor, b(Πορ ámbularent anímalíaambulabant pariter& ro» tz iuxta ea.Etcum eleuarentur anímalía de terra:eleuabátur fimul& rotz,Q uocüc ibat fpiritus:illuc eur te fpírítu& rotz pariter leuabantur, fequentes eum: fpitítus ením uitz erat ín rotís, Cam euntibus ibant,& cum ftantibus ftabant:& cum eleuatís a terra,pariter eleuabantur& rotz fequentes ea: quía fpírítus uítz c erat ín rotís.Et fimilitüdo fuper caput animalium fir; marentí quafi afpectus cryftalli horríbilis,& exten; tí fuper capita eorum defi quo dit intelligetia folis rotis uoluit. Solis annuti circuli, p fin/ gulos méfes luna decurrit, Lucifer qui ipfe uefper eft, dum adorienté& ad occidenté rutílus micat:& noctis tenebras paruo téperat lumine: duobus annis eundé cóficit curfum: alíagp aftra quatuor qua uocant errantia:& quicgd fulget in coelo, fegetti quoq& arborü herbariicp uarietates p qua tuor téporafuis currütrotis:nihilg: afpicimus qd? antená fuerit. Gyrans gyrádo uadit fpiritus:& in circulos fuos rez uertitur. Omnes torrentes uadunt ín mare,& mare nó adz impletur, C) uare?quia ad fontes fuos de matríce abyffo τε; uertuntur, Euangeliorü autem,id eft, quatuor animalium quz fpirant uiuunt,intelligunt:(i quis rotam curfumqp có fyderet:ín breui temporeuidebit mundi effe completum fermone Apoftolico. Rota qq» in rota, uel duorü iüctüra te Geíi.2.c(tamentorum eft,qd' indicat fcala Iacob δὲ forceps Efaíz,8t E(a.c.b “ρος... Ὁ gladius bis acutus:uel euangelia fibi cobzrentia, quorum curfus δὲ ftatura tendit ad coelum: paululüicp quíd attingit in terra:& femper properans, ad excelfa feftinat, De quib? Zad.o,d Ealibidicitur: Lapides fancti uoluütur fuper terrà: ex qui^ bus aedificatur cceleftis hierufalem.Hoc ipfam puto fignifi, care&illud qd' in pfalmo canit: Vox tonitrui tui in tota alibisCiue inflamat rotá natiuitatis.O uz teftimoni;: fenfum in fuis locis habeat:nó huius eft t&poris. Totg: MES sud pua putà ? 3 tur X uilia, fpirituffan. SEP. Et uidi:&eccerota. ὧι üpentmaica, unafuperterramfequens b«£5 ambula. :, 10119 ambulabát pa. μὰς τν. κατ αἴρει Peer ore HRS us FOE& Ama fedis dern earum,quafifpeciesthar,"€. cuntefpiritucro, Can Ν l ΕΙ.. 7^ teparíter lenabantfe, 15, Et fimilitudo in qua^— quenesemmez.Q a tuor:& opuscarumerat Derinimali fpiii ficatfolet effe rota ínro^ ασ αν qua erat in fpi, Rur, per Sub firmamento ai tetn pennz eorum rectzzalterius ad alterum. Vnum E duabus alís uelabat corpus fuum:& alterum fimiliter uclabatur. Etaudiebam fonum alarum, qua/ fi fonum aquarum multará: quafi fonü fublímis dei, ta.In quatuor partes ea;{πὶ τοῖς cumani, malia fequerenturele, rum ambulabant:& non uantia fe e terra; ne; reuertebantur cum ambu— quaj anm fed fpi ᾿; ritum fequebanturt larent. Et dorfa earum ὃς. oftenderent propriam altítudo erat eis.Et uidi— woluntatem:quiafpi; ritus uitz eratin rotis; eas& doría carum plena Tría autem&in ani/ οί ἐν circuitu ípfarum^ malibus& inretispa riter índicantur:cum quatuor. ftarent,cum ambula; rent,cum eleuarentur, quz δὲ animalia& ro tain commune facie. bant. Neq enim ἤδη, tz poterant ambula/ re: nec ambulantibus fuper terram animali, bus eleuare fe rotz: fed quorum una erat actio, una erat& re/ αυτες, δὲ curfus, de; uatio.Secundog dici tur quia fpiritus uita erat ín rotis:ut nequa. qp uas aliquod arbitre mur rotarum quafi in carpentís plauftrori, : redarüiq; δὲ curruum afpicimus:fed anim Cüambularent— tíaimo(up animátía, peipitea quz fpüs füt, lítz ergo rotz in quibus erat fpüis uitz:omia ordinefacíüt atq» méfura: habétq cü animalibus concordia fequétesea, δέ perca fpiritüfanctü: imo medíjs pratermiffis(απ! fpitg focietate gaudétes.C) uz oimia iuxta priore ítelligetia uarie interpretationi prudes lector poterítcoaptare. c(L£tfimf lítudo fup caput anialí firimamétí qfi afpect? cryftallí boo» ríbílío cc. Sub firmaméto at ρέης εοτῇ«c. Vbi nos pofui/ mus,pennz εογῖ récte:& quafi foni uel uocé füblimis dels Lxx.tráftulerüt ala cog: extétae& uolátes,S dfi uocéfortiss qd'in hebraico dici"AX, Multacp& in hoc& in altis ca itulis ab είς pratermiffa funt:qua ob longitudiné ponere upfedi.O d'atit nos manifeftius interpretati fum^ alterius adalterü,unüquodq duab?alis uelabat corp? fut,& alteri fimiliter uelabat:p ἅ in hebraofcriptü cft:mulierís ad foro ré fuà:uir duab?alis uclabat corp? fui:& uir uclaba£ fimilts Ideo poft mulieréuirii pofuit in pfona eadé:ne fexii incode ftib?putarem?:cü in uno atq eodé iuxta pprietaté hebraici, idé δὲ uir δὲ mulicr appellat. Videt aüt fup quatuor anialía & rotas totidem.fimilitudo firmaméti,qd' nos: appellamus ecdlum:habens fpecie cryftalli,qd eft puriffunu,X á ame tibus animalibus τον. Et$2564| qué corpus& dorfa plena oculis approbabit,q uiderit nihili in euagelijs qd? nó luceat,& fplendore fuo mundi illumi, Won ῃ Anialis eiii homo,nà Copt“οἱ 3 ui ᾱbs 3 nj Wi tli; p fundis ἀτός fücetibus;nimio frigore cócrefcére dicituriin tantü ut étia gelu cóttricta aqua, erzco fermone XeUSo o6 nominet. Decebat auté in fuperioribus effe eximiam puri/ ut oftenderetea qua füprá lumbos fuit, ubi(enfus ποτέ δέ ratio,rió indigere σης πες flammis, fed preciofiífimo me tallo δὲ puriffimo. Ea yo quaalumbiís deorfuiri;ubi coit?; σ oim Sins& euange tüdiriéqua uulgo iris licam praedicationem, Ν e: SOON dicit:cü fuerit in nube. ipia parte inteligi, Cum ambülarét quafi fon? erat multitudinísutfonus— jai; pineie rise Ur&ex par IRR caftrorü:cun φ ftarét, demittebant pennieorü.Nam quein(anéta Kirk ox audir alarum]:,-: ircusi Í bic quafüuox Ctm fieret uox fupra firmamentü qd' erat fuper caput fae να ES d Ἀρδέμμῶ aquarii mult que eorü:(tabant δὲ fubmittebant alas fuas.Et fi uperfirma— dem nomineiri dici ta apoc: o: A EI: zn if e πνγοραῖον fignifi/ mentum qd' erat imminés capiti eorü,quafi afpectus ran nre id cantipaulatimq profi la idis fa híri.fimilítudo throni: fu fimilitudine apparere,diuerforii co dicit quai P m berrim μὰ suns dicit. m(imox throni fimilitudo quafi eem hominis defuper. Et ferm S pec img : fublimisd&&quodhe ο uidi quafi fpecie electri, uelut afpectum ionis íntrínfe/.«áfeuntium. Vnde δὲ quod h P 8 braceappélat"^:— eus eíus per círcuítü alumbís cius& defuper. Etalum,^ Poeta:Millerapitui/ & iuxta Lxx. φωνή του bisei fn deorfumuidí fi foedé S, folend rios.aduería luce colo tatem:qua cuncta protegat,id eft rationales fapientefcy uir tutes€ quatuor temport curfum,& mundi plagas, δὲ reri uniuería qua pradi/ tís in circuitu: uelut afi pectum arcus cum fuerit ín nube ubigeneratio,ubi incentiua uitiorum, ΑΣ indigere flammari:utcii purgata fuérint, habeaht cütarcus fimili fequens ídem Poeta: canturíinmüdo:uocé, 1,;;;'Cum bibit( inqüit) flijdeieffecrédamus, iD die pluuia. Hicerar afpectus fplendorís pereyrum.— 4 us Εκ guo Πορ Sunt αμα” aialib?, ῖαες Πίο fimilitudinis gloriz domíni. Ca. 1«« mune Mm ura fist demittebant alz eogz. A HARE: A: z rere,niftinnube&i me SEES UM τώρα VI uidi,& cdi ín faciem meam:& audíuí MOCÉ με Hic artis figna Bis reíonantiincocleftib? c| loquentís:& díxit ad me:Filí hóminis, fta fuper ft εἰπεινεπεία: ki fi ids ferrenon poterant,fed TA menti deí qd fecit cü τόν ftabant δὲ mirabanz: P edes tuos,& loquar tibi. Etinereffus eft hominibus:ut qi ἂρ ΓΝ δὲ(ilentio fuo,dei ρον ὶ tingre(us eis paruerit ín nube, fcia/ quias tentiá demóftrabant:— S iie mus nos fcd'ni απ/: iiy qui(edebat fuper firmamenti.) uod firmamentühisqui^ quitatis exeplü riequadf perituros effe diluuio. Ex qoften/ Gerug,lg lae deorfum erant, habebat fimilitudinecryftallihisautéqui^— ditur poft poenas ἃ fupplicia,& purgationepeccatorü fü nnn fupra ,initar lapidis(apphiri uideba£. C) uz fimilitudo ap turàmifcd'iam: dumraxatin his qui deti meruerintuidere— ος -— phiri, thronus erat eius qui fedebatin fimilitudínem homi^ regnanté, Vnde dicit: Hic erat afpectus fplendorís p gyrus D wl B nis.Ex quo intelligimus,S firmamentü,& cryftalli;& fap?— Pergyrü dei, uel throni, uel oim qua pfpecta funt. Et haec prm: phirum& hominé,in fimilitudine, noinueritate monftra,— uifio οἰογία fimilitudinis dei: non ἃ glorià diii uiderit, fed αἰαὶ! ri. Hominéauté deum patré debere intelligi, multa docent oom πὶ. ἃ teftimonia.E quibus illud eft in euangelio: Homo quidam fond plantauit uineam δὲ locauit eam agricolis. Et poft paululti: "e Iia: a Mifit feruos,& fuper omnes filium fi uum. Rurfumq: Hoz Man mo qutdam fecit nuptías filio fuo Non cp filius excluda£ UH Efa$.a aregno:dequo fcripfit Efaias: Vidi dim fedentafüper thro pin. num excelfum δὲ eleuatüi. Et loannes; Hac autern( inquit) zs gofat.f dixit Efaias:quando uidit gloriam filij dei: fed qd? in patre T^ Colb regnet& filius.Omnia enim filij patris funt, qui eft imago nu Dai. dei patris inuifibilis. Nam& in Daniele deus pater fedens E def inducit: δὲ offert οἱ filius hominís,utaccipiatregnü. Et in tii! Apocs.d' Apocalypfi loannis, eadé de filio cribunt. Etad pugnam i5^0-7-8 primi martyris Stephani: ftans ad dextera patris. De quo Μ/ΙΡ5-109» cinis in pfalmo: Dixit dris dfio meo: fedead dexterà mea: hist Donec poná inimicos tuos, fcabellà pedü tuorii. Sicut aüt gag cryftallo puriffima qua atq; lucétia ín coeleitibus demon jud ftrantur:qua noitrü oculatü corpus illuminant: fic ín fap; «radi phiro, id etin throno dei, δὲ fuper firmamentü qd? coelum rtt L1&cipimus:abícódita atqp fecreta€ incomprehenfibilia dei jid 17b facramenta monftrant:Q. ui pofuit tenebras latibulü(τ: ue V"^*& in nubeuidetur& caligine. Vnde& in Exodo fcribit: Et Ἴων' fubpedibus dei erat quafi opus lateris fapphiri:& ficut fpe "d cies firmaméti cceli mundiffimi. Vnde& fponfa pulchritu juli on ς, ἃ dinem fponfi defcribit in cantico: Venter eius quafi tabula iml Soc. 14,£ eburnea fuper lapidem fapphirü.Et inloannis apocalypfi: "m primü fundamenti iafpidis:fecundt,fapphiri fcribitur. Et gd 018, c inrationali pontificis, in uerfu& ordine lapidü ην o ii) fecundus ordo carbunculü habet,& fapphirü,& iafpidem. I Déquibus ex partelapidibus,in Efaiz explanationib9?dixi mus. a d[£t vídíquafi fpecíé electrí«c.[δες vifio fimílítu dínía glozteofií. Similitudo hominis qui fedebat fup fimi, litudinéthroni: qui thronus habebat fimilitudiné lapidis fapphirta lumbis& defuper,electro οδραταξ. Ω. d'ele&rü & intrinfecus δὲ extrinfecus habebat quafi ignís afpectum. A lumbis yo δὲ deorfum ignis erat refplendens in circuitus Fiat Dan coluber ín fernita: mordens plantà equi:& cádet fimilitudinégloriz cius. Vifio aute omnis hax eft:Spiritus eleuans& nubes magna:& quatuoraialia,& rota totidem fequétes aialia δὲ fpiritü:quze(ub firmaméto dei effe merue runt.Q μα poftd eleuata funt,& audierütuocé quafi aqua rum multarii:& quafi uerbi fublimis deisuocemap caftrorii δὲ exerci:demiferüit alas,&(tupore filentio demoftrarütz apparuitep fedens fuper fimilitudine fapphiri quafi fimiliz tudo homínis:quí a lumbis fupra habebat fpecieelectri:& alumbis deorfum fpecie ignis in circuitu. Poftqué terroré datur fignü mifericordia: uelut afpectus arcus ci fuerit iri nubein diepluuiz.Dchac uifione prolixius dixim?: quia & obfcura eft,& a multis παγίς exponit. In reliquis quarti fieri poteítabfcp damno fenfuii, propter magnitudine ποία minis breuitati(tudebimus, Ca.: 15 vídíet cecídí(n facie πιοᾶ«C. Nó eft elatüs uifió num magnitudine, fed cófciétía fragilitatis huma |^ nz pcidit infaciéfua. Vnde& aptus Paulus poft aícéfioné coeli δὲ paradi(i,& auditione uerborü ineffabiliii, 'datü fibi dicitangelü fatanz:qui fe collaphicáret, ne extol/ leretur.Et Abrahá cecidit in facié, poftci audiuit fertiiories ἀεὶ. Εττῇ quia non peccato,fed humilitate corruerat, à ασ fubleua£:& uerba ei? iubet audire, Sciendü ασ; ῳ ἈΠ fit in facié cadere, 3liud retrorfum. Abralia poftip audiuit de natiuitate aac,cecidit in facie δὲ ri(it. Heli auté qui peé/ cauerat,retrorfum cecidit.Et de Dan in σοΠοῇ fcriptutri efti 2, Coats Gefid 2» i,Rég.44€ eques retrorfum,faluté expectás dei, C) uid em ad morfum colubri ceciderat ex equo; pterea faluatoris expectat ad; uentum. Εείῃ euageliofcd?m Ioanné:qui ad cóprehendeti/ dum uerierant drim:pofti illerefpondit: Eo ον runt retrorfum in terram.Sermoné eius qui Moyfi dixerati Vade dicfilijs ifrael:qui eft, mifit me ad uos:mitirme fufti/ nentes. Ftdixitad me: c€[ fili bomínía/fta fuper pedeé Exó.5, d , tuos etloquat tíbí.lacens fermonem déiaudirenó poterat, fed audit cti Moyfe: Tu yo hie fta mecü, Q uod& Datiiel 1bí.s4..8 Dd acidiffe Danaos r 7 35x: L4 Lu PIS z Φ-* !£ommen.Dieronymi liber foínius accidiffe(ibi cómetmorat. a€T(£t ínareffuo eft(n mefpirio: tus«c.Praceperat propheta fermo diuinus δὲ iufferat: Stà fupra pédes tuos:fed fineauxilio dei& aduentu fpirituffarn: ' étiftarenó poterat: ppterea ingreditur in eum, fiue affumit 3.39. δὲ fufcitat:ut firmo fit gradu:& polit dicere: Statuit(upra petram pedes meos. E bis& phatifzis dicit: Generatio uiperarti; Et δε Ποιοδε ἠ ; uerfipellis erat: ἴτε δὲ dicite uulpi huic. Et Med i| in hoceode ppheta uulpib? cóparant: Et nunccordeindo, Infraua mabili, fcorpiones effe dicunt. Vnde δὲ in cuágelio legim?; : Oésquiafi meuenerüt,fuerüt fures δὲ latrones:& nó audi; Ephe.6. c Deu. 28 INullüq pctore ftante legim?, fed ad fanctos dicitur:State ergo fuc; cincti lumbos ueftrof, Peccator autem illud Deuteronomij merc£ audire: ING erit ftabile ueftigiü pedis tuí. Cre . broad Eccchiel dicit: Matth.8. c Filihois,& ad Daniel raro: Q,uorü uterqe in pfona ei? qui dixe; rat: Filius aüt hoís nó habetubt caput fuum reclinet:captiti ppm cófolat:& retrahit ad . poznitétia. b T 2D»ít/ to ego te ad filioe ifrti θά gétee apoltatríces que recefferüt a me 2c. Nequadp populü dei ifrael, ed eétes apoítà trices uocat eos quia απο recefferücnó folü patres, fed& filij. Ne pétó patrum filíi uide rentur obnoxtj: fed ut par, δὲ patri& filiorü «effet impietaf.Porro qp Lxx.tranftulerüt, irri . tantes me, fiue in ama F ricudiné cóuerientes: illud fignificat, cp deus benignus& dulcis na tura:noitris αἰεῆν mu 8 HEB. Et íngréflus eft ín tne fpüs poftcg locut? émihí: δὲ ftatuit me fupra pedes sEP.Etuenitad mefpüs,& afTurripfit me: δὲ eleuauit &(tatuít me fup pedesme : tneos. Et audiuiloquenté| ios:& audiui εἴ loquétéad ad me,& diceté: Filí ποῖς,| me& dixit mihi:Fili hois, υ Mittóeco te ad filios ifrbad etes apoftatríces qua re ceflerüta me.Ipfi& patres eorü prauaricatí funt pactá ς meü;ufq ad diem μᾶς. Ec filij durá facie& indomabili ὁ corde fiit:ad ds ego mitto te.Et dicés ad eos: Ha diat diss de?:Si forte uel ipfi audiát& fi forte quiefcant:qm dom?exafperás é& ἔξ qa pphetafuetíti medio eor: «HEP. Tuérgofilihoisno| sep.Ettufilihoísnó tíme/ .tímeaseos:neq; fermonef| as eos:neca facie corü for/ eorü mnetuas:qm íncredu/^ mides: qm ínfaniét& con li& fubuerfores funttecü.| eregabüt cótrate i circuitu t Etcü fcórpioib? habitas. Verba eorü ne tímeas,& uul/ s tus eorü ne formides:qa dom? exafperás€. Et loqueris uerba mea ad cos:fi forte audiát δὲ címeát uel quiefcát: qm irrítatores funt, Tu auté fili hois audi qd' ego lodr e ad te:INÓli effe exafperás:ficut domus exafperatrix eft. & Aptti os tuü& comede qux ego do tibi. Et uidi,& écce 1 man?míffa ad me.In q erát ínuolutus liber: δὲ expádit illá coráà me:& erat fcriptus intus δὲ foris: fcríptazcy erát. ín eo lamétationes,& carmen,& ua Et dixit ad me: Fili teturín amaritudine. 5.55.0 Sicutein fanétis dici: Guftate δὲ uidcte:qm(uauis eft diis: Rom.r.c ficpctóres etiamarü fentitit, Vii& ApTus bonitate& feue; τίτατ det fup fanctos& p&tóres refert. Et de pctoribus qui P3. 145. b iacebant,fcriptum eft: Dfis erigit elifos:diis diligitiu(tos: diis foluit cópeditos.Sanctis yo ftantib?,praemía pollice. c(£t ΠΙή oura facíe« indomabílí cozde funt: ad quoe ego inítto te. Hocin Lxx.nó habet. Magnzeqp clementi eft ad tales deti mittere,nec defperare eorü faluté:& cófidétiz pro phetalis,cp ad tales quogpíre nó timeat.Indomabili autem corde& dura facie:iuxta illud debemus accipere qd?pctori Efa.4.$. a dicit: Neruus ferreus collii tud:& frons tua aenea. Cui& Inira.it, c in cofequétib?arguunt cordis lapidei:qd? de? euulfurü effe ffe dicitt& ,pillo carneü redditurii:ut mollície fua, dei praece pta fufcipiat.. Ὁ([€t oíceo ad eoe: bec oícít ofía oeuo:coí (65 o fotte velípfiaudíant| cfi foate quíefcaut. Simile quid& it Hiere.16.a Hieremia fcripti eft: Si forteaudiant δὲ agant poenitétia,Et Matth.21.d in euágelio:Forfitan filii meü uerebunt. Loquit auté haec deus ambigétis affectu,ut liberü hois monftretarbitriti:ne praícientia futurorü mali uel boni, imutabile faciat cp deus faturü nouerit. Nó ei quia illeuétura cognofcitneceffe eft .nos facere qp ille prafciuit:fed qp nos ,ppría uoluntate fum? facturi, ille nouit futuri quafi deus. eqT Z ugfilíbois nó tímeae eoe«c, Licet dura ceruice fint,& cordeindomabili: τῇ mea funtfortiora pracepta. Nec te putes effe decoeptii,(i mittaris ad eos qui te loquentem nó audiant. Ecce praedico tibi qd infaniant& cógregent aduerfum τς, δὲ circiident te, .nullü tibi eifugiüi relinquétes. Hoc auté faciét:quía(ποτε li funt: δὲ dei impería cótemnétes. Γά£t cá[τοιρίοπίουσ babitae.O ui poffint ferire, qui arcuato percutere uulnere, & aculeo fiftulato:ut eadé plaga,& cutem aperíat,& uenena diffundat, Vnu(íquifcp,p moribus fuis fortit-uocabulü.Scrí erunt eos oues Et quá ouefperditz dom? ifrt audierütaduerfariose Ex Qoftédi£, eos qau dicrint fures&latro7 nes, ouium uocabuliü pdidiffe& alia affum, Iofqo 1 pfiffenoi:utnóquafl : oues perierint, fed dfi: uipera;uulpes;& fcor piones. gá[£t loque ríebameaadcosqt, Non eft ffo ceffandü licet mali fint quibüs loquimur,quin fcfm Apfum:Oportuneint ΤΙ portune ybü ἀεί pra, ' dicem?: quia δεῖ : ut& durus corrigatur ad mollici&& qui obe diens eft, mutata uo; luntate non audiat, b«CtBolíeffeexafpe, rang τζ Semel dixim? exafperationé fiueirr tatione, Lxx.amaritu/ dinem ponere. Q) d'er £o dicit, hoceft: Non debes eos imitari, ad quos corrigédos mit, teris: neptin fimile, fimilem mereat&po nam.{«ρε os tui«c. Dignüte inqt prebe fermonib? meis δὲ cibum fufcipefpiri; tualé: ut quó in euan/ gelio dicit: Ὁ αἱ habetaures audiendi, audiat:& hic dicat: Lufa Qui habctapertü osad comedendü,comedat. Vii& pfal/ mifte düfloquit: Aperi os tuii,& implebo illud. Etillere; 6.95. fpondit:Os mei aperui δὲ attraxi fpiritü.Et apl'us Paulus: liat qui habebat in fe thefauros fapientia& fcientia:& in quo Chriftus diis loqueba£) fcribit Corinthíjs:Os meii aperti 1.968 eft ad uos o corinthij. Et de faluatore Matthaeus refert; Ape riens os fuü,docebat difcipulos. Κά[-ξε vídíiet ecceman? τ ad πες το manu miffa,extentam Lxx. tranftulerunt.. Q.uaz mittit& extédit ad eos qui diii biificia cófequunt. Cótrahit autéab his quib? loquit p pphetá: Nunqdab/ Mati Elufca] breuiata δὲ cótracta eft man? diiicEtin pfalmo: Vt qdauer P^ tis manü tua δὲ dexterá tuà de medio finu tuoin fine De niq extédit in paffione pennas fuas, fufcepitepdifipulos:—^ Tu δὲ portauit illos in humeris fuis,& locutus eft: Totadie ax/ pta ga viti pandí man?meas ad ppt nà credentéut cágregaretfilios ifrael:ficut gallina coeregat pullos fub alas fuas:& extifio/ ne manuii Moyfi, ifrfuperarat Amalec.. 14 3n d erat uolutue líber«c. Pro inuoluto libro, Lxx.capitulü libri tran ftulerüt:in manu diii fedentis fup throni: quemiffa et extenta. Deq& ín palmis dicit:In capitu deme. Capitulü intelligamus exorditi.Ifteliber inuolutus atq fignatus,(criptufqp intus δὲ foris, uel ante δὲ poft,tante difficultatis fuit,ut nullus potuerit πε in coelo, neqjin r 'a,neqp fubtus terráaperire illum& legere:nifi fo tribu luda,radix Dauid δὲ Ieffe: quéIoannes in apocalypli -deuoraffe fe dixit:nó totum, fed in capitulo.í.in principio» Nedp eif fieri pot,ut humana natura totos librihui? thefau ros deuoret.Et expádit illii cora ppheta:S& legedü co dumq, prabuit:qui in Efaía pplo nó credéti dicit e no(cé tus. Víq; hodie cin uelame iudaris in ueteri pofitü eft teíta/ mento» lolibri fcripti eft Lud lusleode gpxj efigna pid. 5n£secbielenr mento.Scriptufg erat ante& retro, de futuris& de prateri ^s tis. Vel certeforis in hi(torice litera,intus intelligentia f, piri/ διά ος ualiidequa& Pfalmifta:Ots(inquit) gloria filiz regis ab intus.Scriptaqperat in eo tà intus qj foris, lamétationes,& carmé& uz. Lamétationes, de hís qui ad poenitentia pro; £g, mp—— φο, 180 fus,defcédebat columna nubís:&(tabat αἲ oftíitaberna/(C culi. f Qj'1B6erm ad pptm jpfundí fermoníe zc.. im illi ad τις 5. te nolunt uenire,tu perge ad eos.Non eff habent fani opus"3. medico,fed male habétes. Neg potes dícere; Non poflum. loqui ad eos:quíalingua alterius(unt:& inuicé nobis bar/ ος - Regatéa Uocaht: ficut Samuel Ws 2.Coa2,g&aplus Paulus,plan; Ni gebant atcp lugebant Saul δὲ corínthíos: qs faluare cupiebat. Car, men,fuper hís qui dei digni funt teftimonio. « Etqb? pfalmifta prz, "ρου 8.97. cipit: Cantate drio can δ ticum nouti.Porro uz fuper illis qui penítus defperant εἴ uene; Pro.i$.a Tintin pfunda pátorü .cótemniunt, Ca, III Cmede vo lumé íftud «CNifi ante comederi^ "mus aperti uolumen, "docere non poffümus filios ifrael, Denicg& "Dauid poft ipfe mi, fericordiam cófecutus P550($: Docebo(inquit) iniquós uías tuas:& impfjad tecóuertent. bL£taperuí os meü 4C.Eeo(inquit)aperui os meif:qa mihi dictü eft: Aperi os tuum& comede. Etaperto ore dis largit?cít cibofzue initía uoltitatis ín πο’ bis(int,& perfectione beatitudinis a dio có hominís quodéung inueneríscomede;^^ » Oniédeuolumé iftud;& uadeloque// Ca.III eM^ re filijsifrael. Eraperui os med, δὲ cibauit me uolurnine illo. Et dixit ad me: Fili hominis, c HEB. Véritertu?comedet:— sEp. Os tuum comedet: &uifceratuacoplebü£uo—& uenter tuus implebitur lumie illo qd'egodotibi.| capitulo ifto tibi dato. » Etcómedi illud: δὲ facti eft in ore meo ficut mel dulce. « Et díxitad m&Fili hois, uade& ingredere ad domum rifrb& loquerís uerba mea ad Baca em ád ppfm pro/ fundi fermonis& difficilis lingua tu mitterísad domü ifradlineq; ad ppfos multos& ignoti fermonis,“ἢ πό poflis audire fermonéEt fi ad ilos mítteré te, ipfi audi s rent te. Dóm? aüit ifinolunt audire te: quía nolunt áu dire me.Ois quippedom? ifrf'attritafronte eft,& duro corde.Eccé dedi faciétuam ualentíoré faciebus eor: δὲ fronté tuain duríoré frontib? eorü. Vtadamante& ut filicé dedi facié tà. INe tímeas eos,neq; metuas a facie t eorí:qa dom?exafperas cft.Et dixit ad me:Filí hómis, os fermones tncos ds loquar ad te;affume ín cor τᾶς k& aurib? audi. Váde íneredere ad tráfmíerationé, Siue captiuitatem)ad filios ppli ταί:& loquerisad eos δὲ di; Dárifum?: nec mutui ἡ 'peffümus audire fer, moné. Q.uid loquar deuno populo: Si ad diuerfae te mitteréna tíones:tii auctoritas& .Potétia mea,omne dif ficultatéuínceret.Atqs [o αἱ πῇ tepus inftaret, ᾗ ad oés miffurus fum , nationes: ᾗ&lingua/ rum daturus fum gra tías: ut prdicentapfi meí: X totum mundü .adiuerfitatelínguarii, una fide meo fubdant , ugo:facilius illi audi; rent: qui pfundi funt . alticp fermonis:& ni» hil habent de leuitate iudaica,fed eraui& fo .lido ingrediun£ pede: δὲ cumignotz(intlin» guz,notz fidei funt. Vn fequit: Etfi ad il los mitteréte, ipfi au/ dirétte.Deníg poftea miftt,& οὓς parítercre diderüt. Vii Paulus€ Barnabas loquuntur ad iudzos:Vobís qui Άσε dem oportuerat prz; dicari uerbum dei:fed quía noluiftis füfcipe, re fermone,ecce cóuer fequamur. Nó eft eim rere,noftri arbitri eft.Pro aperui, Lxx. tráftulerüt aperuit; ut fübaudiat,deus:quia ipfe& aperuit os ρρίδεία,& είδα” uite. c] Clenter tuus«c. Principialectionis, δὲ fimplicis hiftoriz,efus uoluminis ες ἢ yo affidua meditatione in memoríz thefauro librü diii códiderimus, implet fpiritua liter uenter nofter, δὲ faturan£ uífcera:ut habeam?cum apfo Cob;, b Paulo uifcera mifcd'iz;& impleat ille uenter,de quo Hiere/ Hiere.q,e mias loqui£: Ventre meti,uentrémeti ego doleo: X fcnfus * cordis mei cóturbant me. Ὁ QT f£t comedí íllud«t.Loqui£ 1 Ῥδηθ.α& Dauid:CE dulcía gutturi mco cloquía tua, fuper mel ori pio Ibiu$.c meo.Etalibi:Tudicía diii uera:defyderabilia fup aurti& la/ np pidem preciofum multi: δὲ dulciora fup mel δὲ fauum, Et lj κ.- Pr. E: ΡΣ Mica, Sarnfon fauü mellis in ore leonis inuenit:& diis poft refur; y Ἡ Luc.24.f rectioné, partéaffi pifcis comedit& fauii. Et ín Prouerbíjs Pro.6a de ape dici&, quad; hoc hebrza nó habeant exéplaría: Vade ad apem:& difce quó operatrix fit:& opus fui caftü faciat: cuius laborib? reges δὲ imperiti ,p fanitateabutuné: quod operati funt Moyfes δὲ pphetz,& euageliftz,& apli:ut qui, cundprex fieret,cui? corin manu dei eft, dulcib? fruat cibis. Ὁ υἱ Yo fimplex δὲ ab(q ferpétis aftucia habet innocétiam d columbarii, fimplici fide credat atqp faluetur:quia ubiqp in; i/i.Co.me fidiz funt:& faepe diabolus tranffigurat fe in angelü lucis: 'Pro.s.a mélq diftillat delabíjs mulieris meretricis: dulcia repro; mittés,ut uenena interferat. eq[£toírítad me::Filíboio vade c íngredere dd oom({{«c. Cui dicit: Vade& ingre; deread domü ifrfoftendi£ nófüiffe cii ppfo pctóre: licet in eifdé uideret fup flumen Chobar finib? cómorari. Scriptü $,La€ftei: Etego eram ín medio tranfmigrationis iuxta flume nnt firis multitudinis figes tabernaculü, Ὁ. d cü fuiflet ingrefz uolétis neq currétis, fed miferétis dei. Attame& uclte& cur í Chobar.Separata eif erat pphetze couerfatio:& iniquorüi ἴχο, 3,0 Οἴεπάεϊαξ afpectu: Hoc íde faciebat& Movfes,procula cá ! ces eissHlacc dícit dris de? fi forte audiant& gefcác. Ec Af : fumpfit— timurad gentes.Et de Centurione dicit: Nein i(r'tantà fidéinueni.&[£20; Marth,8,b mue αυτ(frPnolunt audíre te εξ. Ne cóotri(terís(ait) ἢ te au, direnoluerint. Idcirco te nó audient;quía me audire cótem nent: íuxta qd δὲ faluatoraiebat: C) ui uos non recipitme Ibiro,d nó recipit.In Qaperte liberi monftrat arbitriü.Et dud red/, dunt caufz quare nó audíat: O) uia peruerfz(inquit)funt uoluntatis,G attrita fronte:fiue ut Lxx.uerterüt, cotentiofi funt;& fubaudi£, c fpe ad falute ,puocatí, noluerütaudi^ re. b 4T£cce oedífacié ruá valentiozé facieb?eozü«C. Do»: mus i(rl'attritz frontis eft,& pcacis audaciz,& duro fic cor de üt fcorpionibus cóparet.. Ideo dedi tib1uultüi duriffimri δὲ frontéqua nullo pudore fupere£, Ex ᾗ diífcimus intérdiüi gratiz efTe dei impudentizrefiftere:& cum res popofcerit, fronté fronte concutere, Hoc autem tribui£,ne noftrauere/ cundia& humanus pudor pertimefcat infidias aemulorti. (αγ ilíbomínís τξ. Ittee(t cibus uoluminis:&hac funt uerba quib? pro diuerfitate audientiü,uel lamenta;uel ταῦ» men,uel uz,hoib? loquimur.Ettfi notandiüi ορ απο fermo.: nes dei in nfo cordecódendi funt, audiendiqp& intelligedi diligentíus:& ficad pplm proferédi. kf, Ciade íngredere ad traufimíaratíonem zc. Et diis nofter uenitad populti iu; daorü mittéte pre,ut praedicaret captiuís remiffioné;& im^ plere£ in eo qd?(criptü eft: Afcedes in altü,captiua duxit ca/ ptiuitaté:dedit dona hoib?, 1T£taffumpfit me fpáa 2c. Deus dedfcriptü eft: Affümés máfuetos diis, ipfeaffum? pfit€ ,pphetá:qui nó erat in carne,fed in(pà:& ambulans in fpiritu,carnis opera noimplebat: fptis em dei erat ín eo; QLuaobr$ δὲ terrena cótemnés rapit a fpiritu:& audit poft feuocécómotionis magnz;prateritorü obliuifces,& in fu; turii fe extédens:ut ínimicorii infidías poft tergii relinque/ τοῦ Ταῖς quid& in Exodo legimus: qii Pharao& οἷς exerci tus ei?pfequebat íírael;& angelus ín colüna nubis deferuit Dd 2 priora T$.67.d Ibi.14.6.a Exo.14. e E £ommen.bieronymi liber primus priora caftrorii: denitdp poft tereti, δὲ tota nocte ftetit inter ifrael X agyptios: ut perterritis adueraríjs, audiret ifrael; Bfidicta gloría diii deloco fuo. Locus auté dii eft omis ín quib? hofpiciti inuenit.Aut certe filius locus eft patrís,ficut Tob.t4.b δὲ pater locus eft filíj:dicente ἀπο faluatore:Ego in patre,€ fpem ciborüi aliquam repromittunt.. Ita& ifrad paris teme qui habidbatintipis Chobar fluminis, quafi reui G]| uifcens,ortuíq de terra, íementem íudaici populi promitte bat. Manus autem domini fit fuper prophetam,confortang eum, ut poffit nomén fpeculatoris accipere,& docere quod Pic ην meti idem didicit; Septég prius ις ε.α fienificat icheas:» ov».- ΄ e. ΄ dieb? uerfz fi Q Έτις οτε egredi de— fampfit me fpirit?:& audiui poftmeuoc£ comotionis|(44; m s fus α deen ο« magnacbridicta eloría dri deloco fuo.Et uócem alame.— rerent: ut poftea(cire uper T. 4 s€ 40 imr. ἜΡΘΗ- 1 iperet, Moe, cOmouebunfmontes aRimalii percatientiii altera ad alterá:& uocem rotará qua COE. Mar τν.:& ualles" fequentíum animalía:& uocem commotionis magna, facarin medio corum, j efcent ficut cera a fa; JA. HE..“- uidens ἰςείετα 8η deignis&ficutaqua ὃ HEB. Spiritus jqpleuauit sEp. Et fpititus eleuauit 250 een eum qua aen inprz,.meX affumpfit me:&abij me δὲ fufcepit me:& abij entire co qd'nof ceps.Delcendente em. 9ininrd: T4- χα fel A ixítus, maerens,£ dnofaluatore& profi; Anar in indignatióefp us fablimis in impetu fp it in hebrag, fcripti e eifcéte depatre:excelfa. ς mei. Mánus em ἀῑδί erat tus triei.Et manus domini aav, l'heodotio terre mótefqp cómoti ὥ cofortá: 1 ís: tranftulit, admir Fer eris ie mecá οδέοτιᾶς me Et ueni facta eft fü et me fortis: fadi simum, liquefacta.Potetlo/ adtráfmigrationéadaeer—&íntrauiad captiuitatem—(uires coronas eus effe glorie ἐπί, δὲ μμπηποματᾶ frugüjadeos fublimís.Etcircinihabi;— exprimeret. Aquila lux inacceffibilis:ded VI VPE- yo fecüida zdítio,quà 1 Timo.SC g'Abhsloqui&Q ui quthabitabátiuxraflumé— tantes fuper fluuium cho— 12,7575 turbin fes aeri rta chobar.Etfediubiilifede^ bar, qui erant ibi.Etfedi^ nominant, trantulit itatem, ὃ- Em“1: η.:[13104 1 ἱ inaccdfibile. υᾶδο— bát:& máffiibifept&dieb?— ibifeptem diebus conuet; ehe que ᾿ xe---ς ᾽-!" ᾽ | praterita ipee ἀπὶ moerésin medio eorü, fans ín medioeorum. tus: ut fuiffequidem ,au--- e],- ᾱ-” 15. H ἐξ 1" dimus uocempoftter.* ΟἹ aüté pertráfiffent fepté dies fa&tü eftuetbü dri ad imis timida gum cómotionisma,— me dicens:Fili hois,fpeculatoré dedi te domui ifrael&^ mente monttrare, Ὁ enr. Qrnfumrac/ audiesdeoremeouerbü, δζ annuncíabís εἰς ex me. Sí oq cn um turuox de prona&«dicénte mead impiü:morte morieris, no annüciaueris—(aaieft verbi ofíod 'exhis quz ante funt. ἐν ἰ;? Auía fua ímpi. i, meofcene: Yilíboiol .ei:neq;lo eris ut auertat a uíaÍua impia SC αἱ! ΣΝ a€t voctalarfi anf lecploautus iuetisucauerat atiaiuaimpia eui Le malíum ρει al uatcip fe itnpius itt iniquitate fua mortet:z fagouiné Aut muíffrael«t. Qui fpe “Ε geram ad alteram τ. eius de manu tua. requírá. Síautéannüdauerisimpio, culatorfumruset,& δ Pro eo qd fubaudit: η 2 iz biniaui αἰαὶ dei uerba populo nar; ἀπὸ κοινοῦ ἰαχα ἢςε, δε πο fuerit cóuerfus ab iniquitate,&auiafuaim/— prs multo tipore praem Audi poft? píaipfe quide in íniquitate fua morie: tuauté anítná qon στ i me uocé cómotionis“1;. LEE. alie: ere ad ea qua uideat: magni:&audiui uo, f tuáliberafti.SEd δὲ fi couetfus iuftusa iufticia fuafece— oae. UA cem alarü aiantiü, δὲ e. ft inconfcientía, quein πος rotarüi,addídere ἡ ἶ alijs correpturus eft. Lxx. Etuidiuocéalarü animaliii percutientiii after ad af Exo.10,€ teram:& reliqua: iuxta illud qd" in Exodo git:Etuidebat omnis populus uocédei: ut uocé qua ueniebat poft tergii, audierit propheta:quzauté ante fe erat,uiderit. Sed meliug δέ uerius eft,auditá uoce intellexiffe, qj uifam:tam alarü per cutientiii fe mutuo d rotarü:de quibus fupra diximus: Et cómotionis magna:qua dei iram fuper ifrael populü,uen/ turam εἰς monítrabat. b«T€pírítus quogs leuauít me ct affumpfit me cC. Pofidj eleuatus a fpiritu eft,& affumptus ab co: tunc ín indígnatione€ in amaritudinefpüs fui abijt quo ferebatur,intelligens indignationem dei:& quid figni ficaret uifio méte pertractás.Siue fublimis ipfo fpiritus fuí impetu ferebat:cupiens irequo dominus imperabat. Spi; ritum αὐτὸ eius,non fpiritumfanc&um, fed fpiritii hominis Eía.26.b intelligam?:de quo in multis locis dicitur: utin Efaia: De nocte cófurgit fpiritus meus ad te deus. Tranfferturqy pro; pheta nó(ut quida aftimant)in fpiritu, fed in ipfo corpore: Daii14.f qd& de Habacuc iuxta Theodotioné m. εα 5, nue cním ofií erat mec confoztano ime.€ t vení ad Παπ» . eratíoncadaceru& nouar( frugum τζ, Ότο eo qd? nos uerti; mus,aceruü nouarü frugu, Aquila, Symmachus,& Theo; dotio, ipfa uerba pofuere hebraica 3*3 ΒᾺ: quod Lxx. tranftulerunt, usréopoo κ) περιήλθομ,ίά éít ,(ublimis& cir/ cuiui: melius effe credentes aliquid dicere ᾧ imponere q» . leétori faceret quaftioné. Nosauté ab hebrzis didicimus S^3N Sn fignificare, quádo noua fruméta uel hordea con gregant:& poft famem& penuríam antedj terant ín area, eq Sí bícétemead ünpium:mootemooíerío«C. Duo unt impij fiue iniqui,ut Lxx.tranftulerüt. Vnus qui nihilaudit a fpeculatore,& in fua impietate morietur: cui? fanguis de fpeculatoris quarit manibus. Alter,cui fpeculatorannun/cíat:& illeaudire contemnens, fuo υἱείο moritur; íta dum; taxat,ut fpeculator a culpa alienus fit. Ex quo intelligimus ideo dominüimpio cóminari δὲ dicere: Morte morieris,ut. auertatur a uia fua impia δὲ uiuat. Cóminatio enim nonin hoies,fed in peccata eftinec in eos qui cóuertunt a uitijs/fed qui in peccato permanent. Magni; difcrimé eft, dei tacere ermoncs:ob triplicé caufam, Vel propter timore, uel pro/- à pter pigriciam,uel propter adulationé. Vnde& Efaias: Va b (inquit) mihi mifero, quia tacuí, Q.uodqfequié:Tu aute animá tuamliberafti:illud apoftolicü fonat: Si cuiusopus arferit,damnii patiet: ipfe autem faluus erit:fictaméqua perignem: ut probetutrum fpeculator externus acaulafit mortis eius qui períjt, an reus. Opus enim magiftri falus difcipulieft. Τε]&edetfi cóuerfue(uftue a íufticía fuafece rítíniquítarem«C. Sicutimpios uel iniquos duos legimus: Vnü,quí nóaudiuít& períjt:alterti,qui auidiuit:& perfeuc fauit ín nequicia:Sic duo iuftí funt: unus qui nó audiuit& periítalter qui audiuit,& cóuerfus ad poenitétiam faluait animá fuam.Notandumq q poffit iuftus cadere:& fi har buerit magi(trüi, ad meliora conuerti.Etbonaigitur opera indigentaífiduo praceptore,ne lapfus ab optimo curfu,fc/ trahat pedem.Et impius quídéuel iniquusft conueríusnà fuerit,in impietate iniquitate fua moriet. Iuftus m Lu li^in£5ecbielent..—£9,.— ΤΠ fo ISI a À décitimpictattata peccatü;non ftatim morit,fedponi&it— víficila«cQ. d' ἰῇ doro dudit uinculisallipaz, qd Ὁ lg. Áoffendiculü coram co fiuetormentüi:& ut Theodotio dixit,^ nofi egredi£ ad eos,inter quos habitat:fed intér multitudi-ἣν infirmitas:ut τογα πε, δὲ planá uiam nó inueníat,& intelli nem captiuoriifolitudihe carceris atit(ut fupra dixi);obfi: «Cog gat felanguidü: de quibus δὲ Apfus dicit:ldeoinfirman£^ dionis indiciü eft:qd? cláufa hierüfale atcp circtidata abex/. ἊΝ^ multiapud uos,& dormiunt multi.Prodeftemiuítointel/^ ercitu Chaldaorü, nullü habitantiü forasexirepermittet ος A ligere deliétü futi con|: Haceftella deq Hie Hieke sé UN fcientiaqp tormétum:— ,,, ,,.,. κα"o; reinias loqui£:& ipfe h&dicrecumpfalmi, fitiniquitaté ponam offendiculà corá eo-Ipfe πιοτίεξ, ic s inconfe, "$i.jha εναν um in quiano annunciafti εἰτίη pétó fuo moriet:G nó erunt gnénbus: in qua Car? |" erumnamea,qumihl ο uL EET"s“ α ᾿ nes populi contumun infigitur pina Etqua ín inemoría iufticia ei? quas fedt: fanguine Yo eius de tur. Q.d'auté linguá impio nà funt obuie qfanutuarequirá.Sin auté tu annüciauetis iufto ut nó Kpburepsteo uelgüt IM iniquitates,[Lauertat."r1- done., turi ςοΠαγεεϑζ mutus Mili auia fua impía δὲ ui/ peccet iuftus;& ille no Ρε. ορ ον. any eifectus auctoritateri i uat: μειθβοι nó gunt s nunciafti εἰς δὲ tu anímá tuam liberafti. Et factà eft ibi nó babe ὠτίον ἴλην. antique iuíticiz, fi no 94a; m. dbi caufa perfpicua cft: qà To uis facinorigus oppri fup e me man dni,& dixit ad me:Surgens egr ederein(inquit)dom? exafpe/ i matur. ἃ autinu bcamp(üi& ibi loquar tecum. Et furréxi,& egreffus fum tanget. Et eft fenfusi lit:Ipfemorietur,quia— ía campi: bi oloría dni fta:: Ἢ antz unt amaritudi "a nóannunciafti ei: fub; in car p i eee ibi gloría düi ftabar$ qua: gloría qua nes,& tanta aduerfus tig audit potuilfeum ui.« uidi íuxta fluui chobar.Et cécidi in fadé meá:&ingref— deum cotentiones: ut TN ue fifpeculatorma/— füseftinmefpüs,& ftatuit mefup pedes meos:&loca— obiurgantem non me. mi giiterg docuiffet. zmihi.& dixi d" dotei rean£ audire. Ex quà bak eQprfaraeftibic, tusémihi,& dixit ad me:ngredere&iindudereinme/— perfpicuü et ubi mul ini Q.dexhebrzotrant/» dio domus τα Εττὴ fili hois:ecce data funt fup teuin;— titudofuerit peccato/ mii tulimus,ibi,& in Lxx, la&licabü i'&no dierisd dí-. rum,indigros effe pec ΤΝ mins ον linguátuá adhztere faciá palato Velgutturi)tuo:S erís νο E: er anté ,. qué locum ligniticet,::,: η 5 ocutue füero tibt ape i^(giaSupmemlegmus.Et Piutissnecutuir obíurgans eos: quia dom? exafperáS— ríam oetuii cc. Illud (is* weniadtranimigratio e eft.Cüm autem locutus fuero tibi: aperiam ostuum δὲ— quodinEcdefiaftele/— viai nem adaceutinout— dices ad eos:FIExc dicit dris deus: Qui audit, audíat:& gunus:Tempus tace Ectiisiá i rumfrugüadeosqui."— 77 ο, ος τς d di,&tempusloquédi,.... e habiabantiuxta fu; σαί quiefcit,quiefcat:quía dom? exafperás eft. Ca.IIII— etam in iermonepro/ " uiumchobar Rede(E XT táfili hominis fumetibilareré,& poneseum^ Phetcocoprobat:qd, B eiqdixeratfediziubet:: e ME eiufdem fitfapiétie, Se— 4. --wutíurgat.Etquiingref coram te: δὲ defcribes in eo ciuitaté hierufalemz^ tacere&loqui,pieni; Γ fus fuerat ad traními,'& ordinabis aduerfus eam obfidionem: δὲ cdi,— Pore:S dareconferuis .grationem,audit,egre dere:nó in cofragolas valles, non in preru^ ficabís munítiones, δὲ comportabis aggerem:& dabís contra eam caftra:& pones arietes in gyroe: in tépore fuo cibaria: Vnde δὲ Efaías ad po; Efaiééz ulum non credenté: d fit capere gloriam diii. Quuiigiturob multi/ - r.. Ed 9.iu. Co.6 e Vnde& Corinthijs dicit: D ilatamini. C. ri ingredi£ ad ca» ἡ--: ptiuos, dequib? dicti eft,«p infaniant& perfequant eum: forti manu indiget, ut poffit refiftere:& furore perfequentiüi i. fuftinere. Ω fi auté egredit ín campü, fit quide fupereum. snanus díií:quía abíqp illius adiutorio exire nó poterat, fed non addit fortis. Ad uidenda em gloría dei, nóad pugnan dum egredit.Et hoc animaduertendü cp in medio captiuo/ rum fedentiü, ipfe fedens ,ppheta gloriam dii non uiderit, b 4£tfurrexi etegreffuo fum in campíi τζ. Iubente díio, ingredic:& iubente,egredit:fedetcp cli fedétibus:quia(tan tem illii numerus captiuorü audire non poterat.Eereffufqy ín campi latitudine, uidit ftantegloríá dri quà prius uide/ ratambulanté& eleuanté ἔς, δ. interdü ftanté. C) uia iuxta Buuiti fzculi huius Chobar,qui interpretari poteft graui[fi mus;eloría cernebat: qd fignificat omné mundi huius glo riam praterfluere:& gradü ftabilé non habere. Gloriaauté domini ftans δὲ perfeuerans;cii ftante ppheta uidet in cam po:qua in medio captiuorum,nec ftarepoterat, nec uideri. cQ€t cecídí(n facíé meà«C. Stanté gloria diti ferrenó fufti nens;cecidit in facié fuam:ut ab'íngrediente in eum fpiritu, feuaret. C.ui fpirítus ftatuit εἴ fup pedes fuos: δὲ locutus eft οἱ dicés:Intra& includere in medio dom? tuz.Et eft fen» fus: QLuia corroboratus esafpectu dominicae maieftatis, nullütímeas:nec alique pertímefcas,fed reuertere in domü -tuam:uel ad neceffitates corporis, ut quídam putant:uel in ΠΟ ut " fu T e μμ” Εἴδιαοια. fignum futura obfidionís.Et quo Efaías difcalciatus& nu md dus,tríum annos: captiuitaté δὲ nuditate populi nunciauit: ἊΨ jp yi [τὰ& tuclaufus domo,opere ipfo ,ppheta uicina obfidione urbis hierufalem, o€L£ttufilí boie:ecce oata fünt fup te tudiné peccatorti diu claufum os tenuit:quía uidit aliquos poffe conuerti, de quibus dictum eft: C) ui audit audíat: 8 quia malis quieícit,quiefcat δὲ definat:idcitco aperto ore& nó ppria uoluntate,fed domini iuffioneloquit ad populi; Idauté qd?nos pofuim*:Q.ui audit,audiat: qui quiefcit, quiefcat:;pro quo Lxx.interpretati funt:C) ui audit,audíats δὲ qui incredulus eft,incredulus fit: Seciida Aquila ἐξα το ita tranftulit: οἱ audit,audiet:& qui relinquit,reliaque£; ὦ ü Et eft fenfus: Q.ui habet,dabi£ ei:qui αὐτὸ ΠΟ habet:etiam: IMat4«€ id quod uidetur habere, auferetur ab eo. Ca. III £.tufilí bomínis /fume tíbílateré aC. Sicut prius 4 diximus:Intra& includere in medio domus tuzz δὲ ecce data funt fup teuíncula,& ligabüt te, n& — cgredieris,typü effe ppheta futura obfidionis ur/ bis híerufalé:ita nic Geometríca iubet in latere arte defcri/ bere:ipfumgplateré poni in cófpectu ,pphetz: ut poftdj de/ fcripferitin puluerehierufalé, omnéaduerfum eam ρἰπφαξ: obíidioné:adumbrans munitiones δὲ cóportatos agoeres; δὲ coroná uallantis exercitus, arietes in círcuitu: perquaé omnia,urbes capi folent, Munitiones dicunt,quibus urbs claudi£, ne quis obfefforii poffit effugere. Cóportati agge/ res,quib? uallum fofTzcg cóplent. Ca(tra,militü cuftodia per circuitü. Arietes,quibus murorüi fundaméta quatiun£i & lapidum iunctura diffoluit, Hoc aüté dici£, ut figtiificeÉ urbis hierufalé fub Sedechia rege uicínacaptiuitas: cuius-' anno undecimo,& rex& ciuítas capta eft. Pro latere, qui grace dicit generefoerniníno i πλίνθος:Symtachus mani feftius interpretatus eft πλινθεῖομ, quern nos laterculum δέ abacum appellare poffumus, In cuius puluere folent geo/ E Tofue.2.a Ζ λει». ἔχοις metr γράμλας, d eft, lineas ὑδάϊοίῳ défcribere, Ex quo: quidam uolunt non ab(urdum effe etíam liuius doctrinz habere fcientiá:illa exépla replicantes, cp lefus filius Nauze exploratores miferit,qui terram defcriberent: qua proprie uocatur geometría: Ecangelus in Zacharía habuerit funi/ culum geometricii ad hierufalé metieridam: £ommen.lDicronymi liber pimus Et qd nunc iubetur 5 Ettu fume tibi fartaginem ferream:& pones eam muj propheta hiéruíalem ín puluere defcribere, &uz apudeos proprie appellat éxioyedora« Poffumus laterem& in fugillatiorié ífraelis accipere: cp in luto δέ latere feruierit Pharao niiSiueuturbsquam: putabant effe firmam & inexpugnabile,(ra, giliffimo laterí compa retur: qui ad tactum aque ilico foluitursut de qua prius dictü ες nunquid petra durif/ fima ucl deferti mong rum ferreum intet te& inter ciuitatem:& obfirmabis faciem tuam ad earn:& erit in obfidionem, S circun, » dabis eam.Signum domui ifrael eft. Et tu dórmies fu perlatus cuum finíftrum:& pones iniquitates demus Mrael fuper eo, numero dietum quibus dormies füper illud: δὲ affumes iniquitaté eor. Ego autem dedi tibi annosiniquitatis eorü,nmero díerü trecétos 8 nona; ginta dies:& portabisiniquitaté domus ifrael.Et cam: copleueris hac, dormíes fuper latuscuü dextrü feciido: &aflumes iniquitaté domus Iuda quadraginta dicb?, Diem pro anno:diem inquam pro anno dedi tibi, ΣΤ Etad fexá intaquatuor.A fecunda,qri captus'Offiie: TOR famaría;anni centi Cei iei iid lationis tépli,anni feptuaginta. C). ui additi prima captiuj, ati faciuntannos ducétostrígintaquatuor.In fecundo e^ Darí regis Perfarianno, templü extructii fta Zorobabg 2^ filio Salathiel τ& efg filio Iofedech;prophey tantibus Αρρεοῦζε laria, qregnauitan;^... his trigintafex: υπο. fublato,addunturan Ὧἱ ei? trigintaquing, 'PoftqueregnauitXe. fes filius Darfj annig. uiginti.Poft qué Artg banus,mtfibus εριξ, Et Xerfesequi co Πορ máínabatur μακρόχῴρ, annis qd εν qué Xerfes, menfibus duobus:& Sogdian?,. . menfib? feptem. Cui fucceffit Darius co/ gnométo νόθοι, quire ' gnauitannisdecem& 6 eftfilie(ion:uertatur^—: ; inlaterem,qui inundationebabyfonia corrumpatur: iuxta Efs$.b illud qd(criptüeft: Propterea adducet diis fup uos aquas miultas δὲ fortes, regem affyriorü, a 4Γ€t tu(umetibifar, tacínem ferreá«c. Qruod fupra diximus:& ipfum prophe tam,& defcriptioné latesis,munitienib? agoere,arietibufqy circüdante, in fignii praecedere obfidenda hierufalem: hoc nunc manifeftius dici£, pot multa quae media funt. Signü eft domuiifrael, Sartago ferrea, quz inftar muri inter pro^ phetam δὲ urbem poni£,grandé iram demon(trat dei: quae nullis precibus fatiget,nec ectat ad mifericordiam. Sicut émomniía metalla ferri domat,nihilq eo durius eft:fic in/ credibilia fcelera hierufale,deum natura mollem, fuo uitio fecerunt effe duriffimii. Sartago quoq díci£ medius inter populi δὲ deum murus oppofitus:utoftendat omné mul, titudiné in breui effe frangendam, redigédamq ad nihili; Obfirmatio aüt uultus cótra urbem, feueritatis indicit εἶξε. iuxta illud quodalibi fcriptum legimus:Facies domini fuz P" faciétes mala: ut difperdat deterra memoriam eorum. -«L€ttu vonníee fup latue tu6 finíftr&«c. nüritero oíert$ trécétos« nonagínra oíes 1€. ΩΣ uzramus qui fintanni tre centi nonaginta:qui ,p diebus totidem fupputent:quibus in finiftro latere ppheta dormíerit uinctus atqp cóftrictus: ita ut in latus fealterii non moueret, captiuitate& miferías. dece tribuü,id eft ifraelis oftendés: Et qui alij quadraginta. anni, quibus ,p Iuda& iniquitatib? cius in dextro iacuerit 0, laterei(iueutriarrat fancta fcriptura dormierit. Deifr? hoe a^ Reg.rs.f dicendi eft,cp fub rege Phacea filio Romeliz, qui undeuice fim? regnauitin ifraelannis uiginti, uenit Teglathphalafar tex AfTur:& ccepit Aion δὲ Abel,domü Maacha,& Ianoe δὲ Cedes, Hagor δὲ Galaad δὲ galileà,& uniuerfam terrà Nep,: . tdlim:& trariftulit eos in afTyrios.Poft quéregnauitin ifrael Ibír7, a OfecfiliusHela annis που i captufcpeft cum omni fama, fia a Salmanaffar regeaffyriorum:& tranflatus in Elam& Aborfluuios Gogam in ciuitatibus Mocdorü. Sexto auté ' Egechizregis anno, ut fancta regü narrat hiftoria, captus €ft Ofce. A quo fiperordiné fupputemus, quotannis ifrael fuerit ín ánguftia& iugo preffus captiuitatis:fic inuenire poteritrius, ἃ fexto anno υἱῷ ad uicefimii annii: tot emi Εςο, chias regriauit anhis,fupptitantur anni uigititiquatuor:cui fucceffit Mariaffes,regnauitg annis quinquagintaquínqe. .Poíthunc Amon regnauit annis duobus: Poft qué lofiag annis triginta δὲ duobus. Cui fucceffit loakim, qui δὲ Elíaz: m cognomina?? e(t:;& regnauitannís undecim. Poft qué 'Toachin cognométo Iechonias, qui ftatim ductus eft in ca^ ptiuitaté:regnauitqp p eo Sedechías annis undecim: fub d capta eft hierufalé teplumqp deftructü. Fiunt itaqya prima &aptititate ifrael, qua facta eft fub fepe Phacez ufq ad uri decimi annü Sedechie,q templü defolatü e(t,anni cehtum P., Rouem.Poft quem Ar taxerfes cognomento μνήμωρ Darij& Parifatidis filius re; nauitannís Qdraginta, qui ab hebrais Afuerus appellat: "fub ἆ Mardochei& Hefter narrat hiftoria: qfi οἷς pplusiu dxorü de mortis periculo liberat?,recepit priftina libertate, ἡ τ 'Ειπεφὰ fcd'o anno Daríj ufqyad extremü annü Afueriany. ᾿ nicentti quinquagintaquinq,méfes quatuor. C) ui additi fuperiorib? annis ductis trígintaquatuor, facilitannostre ctos octogintanoue,& mefes quatuor. Dextri autélaterig dormitio.i.annorü quadraginta facile fapputaf.Poft Elige kim efi qui cognominatus ctt loakim,regnauitfili? εἰ Ίσα chin cognométo lechonias,méfib? tribus. Quo regnante, ᾿ afcederut ferui Nabuchodonofor rcgis babylonis ín hiera H falé& círctidata eft munitionib*uenitqynabuchodonofor ὅδ tex babylonis ad ciuitate, cii ferui eiusoppugnaréteam, Et egreffus é loachinrex Iuda ad regébabylonis, ipfe δέ mater ci^,& ferui εἰ”, δὲ principes ei*,& eunuchi eius:& fufcepit ell rcx babylonis,anno octauo regni fui:& ptulit οὓς indethe fauros dom ἀπί, δὲ thefauros dom? regiz. Et poft paululi tráftulitoém hierfmi,& uniuerfos principes, o&sfortesex^^| ercit?,decé milia i captiuitate, S o&m artifice δὲ incluforé,nihilg relicti eR erts paupib? ppli terra. C) uo capto dii infinita ppli mftitudine,& cü&tis opib* hierfm,regnauitSe dechias aninis undecim:fub d capta urbs tépliiqp ἀεβπι eft. Cui? folitudo ufqpad fecundi Daríj annii permáfitan nis feptuaginta. Tricefimo αὐτῷ defolationis téplianno,Cy rus regnauit ín Perfis:fubuerfo Aftyage rege mocdorü:qui iuxta ,pphetia Efaiz,quinquaginta ferme hoim miliadetri"Bad| bu Iuda remifit in hierufalé:& uafa t&pli quz Nabuchodoy nofor afportauerat:& catera quz Efdra narrat hiftoria. Si 5 cut igi£ in ifrael,hoe eft, decétribub? a Phaceeregeiifrf: fub ἃ Salmanafar ifraelítici ppfi multa uaftauit,ufqy ad quadra | gelimü annü Afueri,fupputam? annos trecétos nonaginta: qiiuniuerfi iudaici ppli pfecutio mitigata efi:fica primoan no Iechoniz qri magna pars hierfm tráflata€ in babyloné, ufq) ad primi Cyri régis perfarii annum: qui defolationis templi eratannus tricefim?, fupputant anni quadraginta: fub diudaorü laxata captiuitas eft,& libertas ppfo reddi ta. C) uidà trecétos nonaginta annos ifraelis,& qdraginta luda iungétes, faciüt annos qdringéros triginta:& uolunt eos impleria baptifmatefaluatoris, ufgyad confumationé müdi. Alij wo δὲ maximeludzi a feciido anno Vefpafiani, qiihierfm a Rhomanis capta, téplüics fübuerfum eftfuppu tari uoluntín tribulatione& anguítia, δὲ captiuitatis iugo ppl cóftituti, annos djdringétos triginta: δὲ fic redire pp adpriftinü ftatum:ut qué filij ifr? cj dringetis trigintaannis "fucrunt in egypto:(ic& in eodé numero finíat extrema c| ptiuitas.Scriptiiqp εξ in Exodo:Habitatio aiit filiorüifrf, ἅ Eroaf ' habitauertin terra zgypti,anni qdringgti triginta. Etiterü: Ibidem| Factum eft , πι Heil Ι n ᾳ ,: ὉΠ] : T^i Ata tg Qut filio Mis M y n t i δὰ RN 1 M Uu MEN NUN Slips, ini) Md ly laf foni Tat s MUN αμ, 7.8 lícitus et: pusrite; S2 d f Y ἢ A Ἢ ἰὰ ΠΝ, eia: 4] Mm; tg Dips tiat qj na d παν hr idus nig uy τ ἼΩΝ qua ift py 3 losai jun vri jt vit ΠΝ rnit? n" amt Vira ΠΝ qst Ui 018)" q» Reg. filio Gaddi rege ifrael: .; fíaannis decé: quádo " GienitPhul rexatfyrio;. fegnauit in ifraelzinue i an£secbielem— ἐν Fadtfteftpoft annos quadríngétos triginta, egreffus eftoís exercitus diii nocte. Satifcp miror cur uulgata exemplaría 'centum nonaginta annos habeant:& in quibufdam(criptü fitcentü quinquaginta:cti perfpicue δὲ hebraicii& Aquila; . Symmachufqs& Theodotio, vrecétos nonagintaannos tt; neant:& apud ipfos si "Exx;quí tamen non---: πε... : ie T n de 9 HEB. Etad óbfidionem | prauati; idé numerus ' geperiaf.Difficilliud ο.- πρ "αμαθίομ δὲ nedica(ἰδ τυιᾶς δὲ brachíd tud erit. uperbe, anullo expla ,exertum:& prophetabís.. ,natinontanoftrifdé ὁ. P m: ' fuifle nos credimus: ^ smpleto illo cp ipfe pol " ánuenietis:petite,& ac * eipietis:pulfate,& αρε» * rietar uobis. CLui au^ '&éuolueritfupputarea * prinia captiuitate quae * facta eft fub Manehé ' qüiregnauit infama^ τυύτίη terrà ifrael:&. fnille taléta accepitar/. genti;€ poft cii alios: ᾿ duosános phacéz ds ' iet: uicefimooctauo: '' ánnoregis Affuerica-. panem fuü pollutum ínter gentesad quas eíjcíam eos. pleri, trecentos nona/ ginta annos, quando..."; ' Hefterfertur hiftoria;:^ ^ qéScredibius e(t. Ned enim finito imperio Affueri(ed * 4"adhuc Γερπᾶτε eo, ifrael iugü grauiffimz(eruitutis abiecit, 8 er€£tad obfidíonébíerufalé couertes facíé tuá« bracbíll fuii«C. Przparatione uultus opus eft acrobore& cofirma; tione exerti brachíj atcp nudati: utnon folum uoce,fed δὲ eítu& habitu prophetantis urbis obfidio demonftretur. 4L cce cíircdedi te vínculío:c nó te cóuertee*be lateretuo fnlatue alteri τί, Siniftrz partes:quia finetemplo δὲ ποιά; cia dei fuerát in(amaria, delegantur i(raelí: dextrz,tudz: in qua dei cultus€ religio.Et notadü cp in altero fit poena pec cantiü:ín altero uirtutis exercitatio. Nec conuertit fe dealte ro in alterülatus: ut nulla cruciatu requies indicetur: do/ necimpleatur fupradictorü dierii perfecta conclufio. C, d'. dies propheta, hoc annus eft patíétibus.Et quos annos pu tabat Laban, lacob erát quafi pauci dies. Nó folü atit£n fup plicijs uarietas€ p diuerfitate merito:fed in bonos: ὅστε tributióe,agni i dextera:& hedi ftat in finiftra. Vfi δὲ in alio s&t.t6. a loco fcriptü eft: Cor fapictis in dextera ei?: cor aüt ftulti in ,Luc43-b finiftra εἰ”. Alía(üt dfii uincula, qbus in falutéligamur:alia diaboli, qbus dece δὲ octoannís ligauerat mulíeré in euage i lio. Vnde& funib? pctóg: fuos unufqfapcóftringit. C. uae τος foluitdfis p typi Lagari fufcitati: q fafciolis δὲ inftitis uin» étüs íacüerat ín fepulchro.€«[ tru(ume tíbí frumentü z bo:deum« fabam lenté! τ πίστη! vítíam«6. Ο ua nos viitid interpretati fumus: pre quo in hebrao dicit amaca: Lxx.Theodotiog pofueriitoA vpap, quà alij auena;alij figa faputant. Aglzauté prima editio& Symmachus Ίέας fiue ζείχα interpretatifunt:ds nos ucl far,uel gétilí italiz,panno Τίσα: fermone fpica fpeltagp dicimus. Inuafe quoq; Lxx. ᾿ addidereospoxdvo.i.fictili.Iubetur autem propheta famern futuram δὲ inopiam populí ifrael opere demonftrare. Sicut tnim in rerum omnium penurianon queruntur cíborumi . diuerfitates δὲ deliciz, fed quomodo uenter impleatur: fic. fiunc propheta, frumentum& hordeum, fabam, lentem δὲ filium auenamq míttit ín ununi uas:facitqp trecentos πο’ naginta panes, quos p fingulos dies comedat. Cui panes -hierufalem conuertes.fa/...-:| - faciem tuam:& brachíum * Ecc circundedi te uinculíss& non te conuertes delate ιτεῖαο inlatus alterumidonec compleas dies obfidio;. «nis Vel condlufionis tux.Et tá fame tibi frumentum& ;hordeum,& fabam,& lentem, δὲ milíam,& uitíam,X . míttes ea in uas unii: δὲ facies tibi panes numero dierü -qüibus dormis fuperlatus cuum: trecentis δὲ nona/ ginta diebus comedes illud. Cibus autem tuus quo uefceris:erit ín pondere uiginti ftatheres in díe:a tem poreüfq; ad tempus comedes illud.Et aquam ín men; ' füra bibes fextam partem hin: atempore ufcg ad tem pus bibes illud.Et quafi fubeinericium hordeaceum co -medesillud:& ftercore humano operies illud in ocu; lis corm. Et dixit dóminus: Sic comedent filij ifrael £4. ami. yo Ι82 habent uicenos ficlos:id eft Rarheres. Siclus autern: id eft; ' ftather,habet drachmas quatuor. Drachma autem octo,lá ' tinam unciam faciunt:ita ut unus paris decem uncías hà - bere dicatur: quo tráhitur magis anima quà fuftentatur: Sterilitatt cibi, aqua auget(terilitas. Sextam enim partem UM imméfurzhebráicequa SEP. Et ad condufio;^PPetur hin, nem hierafalem parabís Porro hin duos χόας ': atticos facit:qtios nog tuum. roborabís δὲ pro; phetabísfupeream,.— . itaut hin menfura fit partem fextaríj italici, . Qui cibus& pot? iu/ «ta inclyti; Oratore, morté prohibet. Ὁ P autem dicit: A téporé. τ δα tempus come? des ucl bibes illud: à τ ráfignificat: licet qui/ad annum intelligi pii -ftár hordeacá panis citurcs εἰ ut humano. -.. ftercoreopiateos,noni - ignorantibus his qui comefluri funt: folet ον quippe infcitia mife? Bc 200-5 qiastempetare:fed τι!» dentibus& in ocufis eorum:utante afpe&us horrorem dj guítus naufeam fuftineat. Notandum quoq qp iuxta nu nierü diérü(iniftri lateris;trecéti nonaginta fubcineritij pa; nes iubeant fieri,& p.fingulos dies comedi:& dedjdragin; . tadierum dextri lateris panibus ornnino taceatur:ut occul £efancta fcriptura infinuet, nó eandem poenam populi cffe peccatorís,fi tamen noticiam habeat dei:& eius quía reli/ :Etdixidà maleab anno uíg. οὐ pfingulof dies bibere,' appellare poflum? du» os fextarios italícos: -. iudaici fextaríj noftri;: cp caftrenfis: cuiusfez. &tà pars facit tertiam ὦ non uires tribuit: fed. uefpereufcsad ucfpe^ tent; Ipfigs panes in?. fubcineritij fiunt. Di/ gione ueri dei omnino. dicefferit. Poffumus autem& hoc: dicere iuxta intelligentiam fpiritualem; qd? íudaicus popu -luspoftoffenfam dei αἱ hodie fubcineritios panes come dat: mixtos frumento, hordeo,faba,lente, milio,& auenat quorumalter hominurn: alter íumentorum cibus eft. In eo eiii qd? uidenturin unum deum credere,habent aliquid δὲ frumenti.O, d'autem filium negant: hordeo íumentoriü pafcuntur& fabis: djuibus comederitiim uenter inflatur: δὲ mens opprimi dicitur:intantü ut Pythagoreis quocp οἱ’ bus deteftabilis fit. Propterlentem Efau primogenita per; didit. Milium rufticorum δὲ agreftíum δὲ altilium cibus eft; Auena iue uitía& olyra;bruta pafcuntur animalia. Ὁ uod autem fcribitur iuxta Lxx.Helias fugiens Hiegabelinuenif fepanem eAverrlio fübcinericium:perfecutionis& penüría fignü cft. Vnde& a coruis pafcit:ut quia cibü nó inüenerat in ifrael: nation quz imunda erát pafceret alimétis. Lex quodpipfa qualegüt δὲ nóintelligüt,fubcinerítius panis eft δὲ optus humano ftercore.C) uàobré δὲ Paulus apoftolus , Tucralegis& príftinarü cerímoniarü obferuantia:dicit fe hà buiffe ficut ftercora ut chriftum[ucrifaceret. 6«ΓΕ oígit oíio: tc comcdét filij ífrael pané futi pollutti z&, Prophetas ' füxta Zacharia uiros effe portentofos:qui fuis opibus futu ra portendat:& de qbus loquitur deus:In manibus ,pphe; tari affimilat? fum:in multis locis creberrime legimus.Si/ «utigit Ecechiel panécomedit in ftercore: fic& filij ifr? uel oinis populus iudaoserfiue utalij putàt dec&trib?, comedet panépolluti ín nationibuszicet ad eos ηὅ fit comminatío quí iam eiecti funt:fed ad eos qui eíjciédi ftt de terra repro miffionis, C.Luod cum propheta didiciffetsiuxta Aquilam Dd 4 tetie Grf.24: Zach.€ E Ofee.b 1. Co.6.d ο: ui adhaeret mere £ommen.lDieronymi liber feamndua tertio deteftat? eft ah, ah,ah, luxta Symmachi uero&Lxx. tiidit juif op latine dicit nequad. Pro quo Theodotio traftulit: O die de?. Ne putem? eii cótradicere dfi impio, fed caufas reddere immo deprecari:cur hoc facere non pof? fit. Deniq ipetrat qd' rogauit;& fentétia aufteritas, mitiori impio tépáta e. Qr uz P ritur cur Ecechiel faci liora renuerit:& Ofeze fcorto(tatim fuerit co pulatus,nec contradi; xerit: imo refpóderít, caftum habere fecor/ pus:necp cómixtione meretricis debere ma; culari:dicente Apofto tricijunü cüieacorpus efficitur.Ex quo often ditur figura fuiffe fy; nagoge uel eccfiz, nó uere iuxta líterà perpe tratü:qd ipfü expone tes pphetà pleni*diffe tuimus, Morticinum dicit ῳ«οί effufione fanguinis amittit uita,& in&mori£ anima,laceratuma beítíjs,cp erece appellatur θµριάλωτοµ» Ω. d'auté phumano ftercore boum cóceditur Ππγας, ἰευίο ta fignificat mala: dü iubené qde cocti in bubulo ftercore comedere pané:fed ab humani ftercorís lóge effe imüdicia: & ufcp hodie in ρρῖο iudzópe feruat ifta fentétiasut nó come dàt pane fui in hano ftercore, Neq: eim idolis feruiüit: nec uaria damonti portéta uenerat fed in fimo bubulo:dü oia dppter carné δὲ uentré,& terrz huius bona operatur:(τ πὶ qp díci£: Ο ui fecerit ea,uiuet in eis, Nos alit terrena conté/ nimus:& nó folum humani ftercoris calcamus cibos:ac ter renas delitías putamus effe pro nihilo: fed comedimus pa; nem qui deccclo defcendit:& fruimurillo cibo:de quo pfal mifta decantat: Panem angelorti comedit homo: nequad agyptijs carnibus;fed mannz tenuitate uiuentes, a[£t birit ad me: ΡΊΗ bomíníe:ecce ego cóterá baculá paníe«c, Verbi hebraicü ΤΘ prima Aglz zditio baculi: feciida δὲ Symmachus Theodotíog σερέωµα:!α eft firmamentum interpretati funt. d' autem opere futurü effe mon(rauc; rat& fermone demonftrat:omnifa fini(tri& dexti fateri utunufquifq corruat ad fratrem fuii,ab alio auxilium Et dixi ah,ah,ah,domine deus: Ece anima mea nó eft polluta:& morticinii δὲ laceratum a beftijs non comedi ab infantía mea ufq; nunc:& no eft ínereffa in os πιεῖ omnís caro ímmunda.Et dixit ad ii ia mum boum pro ftercoribus humanís:& facies panem s tuum ín eo,Et dixitád me:Fili hominis: ecce ego conte ram baculá panis ín hierufalem: δὲ comedent panem ín pondere& in follicitudine:& aquam in tméfura δὲ an guftía bibét:ut deficiétib? pane δὲ aqua, corruat unuf) quif; ad fratré fua;& contabefcát in iniqtatibus fuis, dormitio,& fübcinericij panis,fexcp fpecieri Uarietatécom, mixti,mundi mala fienificas illo tendit,ut inediam bord inhierufalé& aqua penuriam incredibilem Protefteturita Ὁ fps rans, c infeeffená peg uidet. Natura enim ho. minum eftutprzmen. tib? malis&anguftia, rum pondete,ín proxi mo magis dj in fehay beant fiduciam:conta beícuntg in iniquitay tibus fuís:dü pro nig tatibuscuncta patign tur. Vereorgineiftapg hiis conttétioetiainno ftra inueníatur hierg/ falé, in quaifio pacte cernít:qué cóteretds qii irafcit:&indignog nos fuo iuditat pane, | Atq utinam faltem in pondere eum& folli, citudine mereamur accipere:& arentem linguam nimia e dedi tibi ἢ; ficcítate, extremus Lazari digitus irroret. Deficiente autem Lui pane& aqua ecclefie: corruetuir contra fratrem fuum:& ubiq; difcordia eft: fcindétibus nobis chriftitunicam:quà 6 nec mílites in paffione faluatorís fcindere aufi funt: δὲ con, lobid 1 tabefcentibus in iniquitatibus noftris, dum dei iufticisng habemus.Scriptü eft in Hieremia,q paruuli: id eft, uuleus ecclefia petierint panem:& nà fuerit qui εἰς frangeret.Pau, lus uero qui uir ecclefiz erat,& fciebat chriftum panes fre/ giffelegales:ac dediffe difcipulis erogandos:loquiturconfi déter:Panem que frangimus,nóne cómunicatio eft corpor tC 1! ris chrifticBaculücp uel fortitudinem panis comederenon. E^ poffuntqui lacte infantia indigent: nec ualent acciperefo, lidum cibum. Nihilg íta uefcentis animü roborat,quomo hominis, ταν; do panis υίτα; dé quo fcriptum eft: Et panis confirmatcor phu Commentaríj primi in Ecechielem prophetam finis. e DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN SECVNDVM COMMEN TARIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM dus LIBER SECVNDVS Secundi explanationum ín Ecechiel uolumínisO uirgo chrifti Euftochium;iftud eft exordium. i dd z] 2 tufilí bomfníc fure tíbf aladía acutti qf nouaculá tonfozum fiie radentem píloa c. Protribus partibus capillorum& pilorü: quarum una comburitur ín medio ciuíta/ Bl tis: aliaconciditur eladioin circuitu eius: ES zx fertía ueto huc illucqprapié/: da difpergirursde qua parum atfumítur δὲ li, eatur in ora pallíj:& curfum modicii quid partistertiz emittitur. in igne: de quo egre/ ditur làma in omné domüifrael:Lxx.qua tuor ptes interpretati funt. Οτο dixiffent: Quarta parte igni c6 3L tu fili bominis fume | cibi gladium acutum, quafi noua; 3| culam tonforum fiue radentem l| pilos:& trabe per capat tuum& j| barbam tuam: δὲ affumes tibi fta; i therá pondetís& diuides eos. T'er/ bures in medio ciuitatis:& quarta cócides oladio incircuiy tu eius: quartà difpees in uentüi:qaremanebateisquar^^— - tapars alia:addiderüt defuo:Et quart ptéaffumes,& com bures eá in medio ciuitatis:dfi'no fit ipfa ἢ prima:& aliud dd qd in príma dixerit; aliud inífta queadditae, Denig&in ὦ cófequétib?^anigma ca pillorü ín tres ptesdi/ uifoxe, ipfe dis ediffe/ "ritp,pphetadicsTer tía tui ps peftemoriets ὦ δὲ fame cófumet ime/ dio tui:famé'& peftilé tià ignéeffe fignificass δὲ tertía tui ps gladio cadet in circuitu tuos foris cedesac bellade | fcribés. Τα yoinge pté tuain oém uentu um difprgamt— tiam partem -Ξ ἘΞ Ξε-ξ.᾿ ο (hi iyu) tn itis 1t Dig url[ο νά imi πα pai quát uim. imis ΤΠ ΚΟ πι uit und VEN 15.34.b demonftrans. 3n£secbielem. EN Δ difpergam: eoseffe demonftrans qui ducendi funt in capti uítatem.Poft quos dicit fe nudare uel effundere gladiü fud: ut nec captiuitas nouiffirü fit málorü:fumereg de ipfis di» fperfis atqp captiuis:& ligare in fümmitate pallij fui eos qui. de captiuítate redituri funtin hierufale:& ex ipfis quoqp tol lerealiqua partem:€ rit Antiocho epipha: ni,& eum ad períecu; cepta mea ultra.cj terra qua η circuitu eíus funt, Iu/ “4: étiam metacente perfpicutieft. b 41 3dcíreo bec dícit οὔσ. ocue:€ ua faperaftíe gentes qug ín circuitu veftro(υπ«c; Pro eo gnos interpretati fumus: uía fupaftis gétes quae in circuitu ueftro ftit:Symmachus traftulit τ uia multitu do ue(tra fuit ex gétib? qua in circuitu ueftro funt. Aquila fecida&ditio: Eo α΄ ν fo εὐ tiam parté ie combures ín miedio ciuitatis, iuxta(δ) Rpmerini equ ingeni nas/ubquibushabi^— pletíonem dierü condufionís:& tertíam partem cond; υεῆτο füt. Porro bx. | HR M Fma desgladío in εἰγαιίτα eius: tertiam uero aliam,difper; uu«ira pepelifun.Q.fau— gesinuentum, δὲ gladium nudabo poft eos. Et fumes cuiu ueftro fü. Bteft CP τος S inde paruum numerü:& lígabis eos in fummitate pal/ fenes: cid fugaffehie uetxtalxoexecut ἰήτϊδζ εχ οἷς rurfum tolles& proíjcies eos inmedíü ígnís| cun&asin ciicuitu na fF τρί δὲ combures cos: Ex eocgredíct ignis ín omné domü gone amati d inomnédofü ife: ο ifrael.HHéc dicit dominus deus: Ifta eft híerufalem:in— fed turba ceterartigó Machabeorummamat— medio oentiü pofuí ed:Sin circuitu ei? terras:& cont£/— tium ες ἀἰςξάβ, Aut hiftoria,cp queda pars; A. PIIXRSROA certeín numerii cate. iudaorum fe tradide/ pfit iudicia mea ut plus effet impia cp gentes:& prZ/ rarum gentiti que in circuitu eíus funteos effe couerfos: fiucom 185 Honempopulconi. dicia ením mea proiecerunt: ὃς ín precptis meis nof. peorcafone habuiffe meis mie lia que ambulauerunt,1dcircó hzc dicit dominus deus: Quía /— de σαπίης quas πιὰ An eadem(fcribunt hi;; QUSE 4 s, Sisinbonáà parté do; fora:Xinlofephiuo fupetaftisgentes qux in circuitu ueftro funtiín PIX Coedebuerint.Q. uid luminib? precipue— ptis meís non ambulaftis:& iudícía mea non fectis:8t. inquitcaufer qin pré diffenfiGe Hyrcani δὲ ceptis meis non am Alexandri,per ἄγος caftone Cneus Pom: prius coepit hierlm,& rhomanz ditioni fub leréueftro:& non fece. το& Velpafiano urbs ς faci, propteromnesabornínationes tuas, Ideiró pav— ritis que ili naturali capta eft:téplücp fub SE: io tuí:& fili d lege fcripta in cordib? uüfum.Etpoftquin; trescomedent filios ín medío tui:& filij comedent pa/— fuis(zpefecerütcldcir quagitaannosfub Ae^ tres fuos:& faciam inte iudicía:&c uentilabo uniuerfas το nóp απρεῖος negs lio Hadriano υἱῷ«ἡ-. ,., εν ΗΕ ΗΠ ἱ τον Ὁ aliqs miniftros, fcd folü incé(a ciuitas atqp reliquias tuas in omnem uentum,...pfeegofaciáin teiudi deleta eft: ita ut prifti/.Iddrcouiuo^ ciameauidentib? cun nii quoq; nomen ami):€tis.qua ante nonfe/ ferit. CLuó autem in: ci,& ultra non faciat: cafarie€ barba, pulchritudinis acuirilitatis indictum eft: qua(i radantur, foeda nuditasapparet:&uniderfi corpo ris pars extrema, atqj ut dicà emortua, in capillis atgp pilis eft:ita hterufalem& populus eius emortuus,& auiuo dei corpore feparatus:fami acpeftilentia δὲ cedi,& gladio,ca/ ptiuitati ac difperfioni traditur. De qua difperfione,fub fi; gura capillorum aliqua pars ligatur in fummitate pallíj: ut modicum quid rurfum tradatur incendío:de quo infinita Ráma ac pene uniuería deuaftans:egreditur in omnem do/ müifrael. 44 Il2ecoícít Ὀῆσ oeue: δα eft bíerufalem:ín tmedío gentíum pofuí eam€. Hierufalem in medio mundi fitam,hic idem propheta teftatur,umbilicum terra eam effe t pfalmifta natiuitate exprimens diii: Ve dei Ibi73 ritas inquit,de terra orta e(t. Ac deinceps paffioné: Opera; umani Pur" μ΄ ppt md tus e(t,inquit falute in medío terrz. A partibus enim orien tis cingit plaga quz appella& Afia. A partib?.occidétis eius qua uoca£ Europa, A merídie& auftro, Libya& Aphrica. À feptétrione,fcythis,armenia atq perfide& cunctis ponti nationibus.In medio ígitur gentium pofita e(t:ut quia erat e ,MbiTsa Notus in iudza deus,& ín ifrael magnum nomen eius:om ΜΠ η im iff ghi Gg αἱ μῶν (ci T ou p μι nes in circuitu nationes illius fequerétur exempla:quegen tium circa fe pofitarum impietatem fecuta:uicit etiam ipfas infcelere fuo. Ο d pulchre interpretatus eft Symmachus. Hac,jinquiens,hierufalem quà in medio nationum pofui: & circa eam regiones: cómutauít iudicia mea impietatibus quas didicit a gétib?:& iuftificatióes meas a regionib? quee funt ín circuitu ei?:quía legitima mea reprobauertit,& in iu . dicijs meis nóambulauerüt.Illud aüt cp dixere Lxx.Iuftifi, -€ationes meas inique ex gentibus, δέ legitima mea de regio nibus qua funt incírcuítu eius;non habere confequetiam, iuxta íudicia gentíii qua in círcuitu ueftro funt no eftís operati. Ideo hax dicit dominus deus: Ecce ego ad te: & ipfe egofaciamin medio tui iudicia in oculis gentiü. diditpofteapfub Ti,— Et Weed ínte qu non(εί δὲ quibus fimilia ultra nó bulauerítis: S iudicia mea.non feceritis: cui etíam omnes in circui tu natioes uiceritisfce Dicens aüt iudicia:oftédit fentétiz uerítaté: ne íra menfurà pocnarü uidea£ excedere. Nec fecit ín ulla nationetalía qua; lia fecit in hierufalé: Co uia feruus qui nouit uoluntate diii Lué.rif— fui& nó facit ea, uapulabit multis. Potétefcp potéter tormé Sapienóá ta patient, Et fimilia ,inquit,ultra nó facia. Pulchre dixit fi; milia non facia. Multo eff poft interfectione chrifti duriorà facturus eft. Aliud eft ein coluiffe interdü idola ,ppter quae ante puniti funt: δὲ aliud dei filii trucidaffe. c 41 3dcírco patree comedent(ilíoe(n medío tuí«c. Ad id qd? fupra dixe rat:quia fupaftis gentes qu in circuitu ueftro funt: fiue p eo qf occafio ueftra eft ex gétib? qua in circuitu ueftro(Πε: in preceptis meis nó ambulaftis:& iudicia mea nó feciftis: tertio retulit ideo.Primfi íta: Ideo hac dieit dris deus: ecce ego ad te:& ipfe ego faci in medio tui iudicia.Sectido:Ideo patres comedét filios in medio tui. Tertio:Ideo uiuo ego αἱ cit diis de?:nifi p eo qp fancti meii uiolaftí in omnib? offeri fionibus tuís:& reliqua. Attamen notandum, qp ubi decorá funt& honeíta ac,p merito eorum qui ea fuftinent:feipfum deus facere profitet. Vbi aut? triftía€ non digna deo: dici£ qdé fieri, fed nó a fe:utin prafenti:Ideo patres comedét fili os in medio tui:& filij comedét patres fuof. NO ei dixit,ego facíaut patres comedát filios fuos in medio tui:& filif comé dant patres fuos. C) d' atit decorti erat,nec dei maieftati ui/ debat indignü,ipfum fe dicit facere, Sequit em: Et facia iri te iudicia:& uentilabo uníuerías reliquias tuas in oém uen επ. Tale quid δὲ in maledictis Deuteronotnij inuenire pote; rím?:& pracipuein loco illo:Glorificátes tie glorificabo:q aüt me defpicitit,ad nihilti deducen£.Eos eim q fe glorificat; ipfe glorificat. CLui autéeti defpiciunt,nó a dio defpicien/ tur,uel deducétur ad nihilü:hoc ein fequebat ut diceret:fed : abfolute i"—€ Eom. Dieronymi liberfecandas Ὁ E abfolute, deducenz ad nihilü:πῦ a deo,fed pro meritis fuis medio tui.Multog meliüsfuerat tranfferre ed(oio AC R εϑἰφ peccatis. Legimus in Regü uolumine, famis neceffita,— dp rei male tranflata patrociniti quarere.Nec hoc dicimus: G 4g 6 πε cogéte:a matre ΠΙΟ deuoratü.lofephus jqpinobfidione^ abillis.fa&ü quibus uetuftas auctoritate dedit: frdpmul/ hierfmi;inulta huiufcemodi facta comemorat. Q. fi aute ρᾶᾷ: tafxcula/fcriptorü atq lectorti uitio deprauatii. Q ua;& trés filtos comederint, uelfilij patres:nullanarrathiftoría:— Arífteus& lofephus& omnis fchola ἱπάδοιν quing d i fortein multis ne/ libros Moyfi a Lxx Titatis malis,etiam γη. TEMP TOU AU AT Zt TY. hacfacta effe eden, 4 Ideircó uiuo ego dicit dorhirus deus: nifi pe eo φίλα ντα ΙΑΝ x fiiper μος pmi ctum tneü uíolafti in omnibus offenfionibus tuís δὲ ín pra dixim* πῆς omir, referri&Cad noftráhie. 4. nri deeds Κοξ, tndü-uidet: Hoc t rufalqfimagitrico, Cunctis abominationibus tuís:ego quoq; confríneam τὰ RE ERC IR tradifdipulosideftpa^ Siue iuxta Lxx.abijcíam)te:& non parcet oculus.meus— eft.Ineo q ait; Eri, κ ena fios S di v& non miferebor. Tertíá tui pars pefte moríet:& fame piibo Rn mei:| I; UR ἜΤ, ue dn: quielcere facia indi, f ideftfiladuefumpa^ cotifumet ín medio tuí:& tertía tuí pars gladio.cadet— gnatione meà in dis& i iid cha in círcuítu tuo. T'ertía uero partem tuam ín omné uen; RAE ER qà ludqd'perApofiolà tum difperga:& gladià euaginabo poft eos, Etimple;. in geo OE rum Galsc didt Slant iniem— bo furoréme(i:8 requiefcere faciam índíenationé meá τς Kern τὰ uidete ne ab inüicem— In eis;& confolabor:& fcient quíaego dnslocutusfüm Πεβικονᾶ Bii 3 εστίν& ingelo meo:cü impleuero indignatiorié meam íneis,& Ries Κον opo. ME CE AE Et dabó te in defertá,& ir opprobrii gétib? qua in cir dcus loquat fib appropinquarent ad; ο cuítu tuo[πεί cofpectu omis ptereütis.Et érís Oppro non dipfe irafzt:[ed D pefimned amisi Βεί δὲ blafphemía:exéplá& ftupor ín eétíbus que(ἃ LE à Yob,srd nes ine Gelcbiint, e circuitu tuo funt, Cüm fecero ín te íudicía ín furore& mus irati usan d eleme indignatíóe& ín increpationib? ir: quzego düsloaw En 5 Q-uis det nobis de€ tus fum. Q ando mifero[αρίετας famis peífímasque^ quádiuuxore diligi carnib?eius ut come er AF.:.&p$dotipuseft:(ineole/ Cam eus dt come erunt mortiferz:& quas míttam ut dífperdam uos:& xerit: dicit lud qi b (,, firisquiluma fedan— famem congregabo füperuos:& conteram firmameny| confequetibus dà, HL là E si inlsifuictirs tum uel baculum panis.| dE TUS S c D torum nulia em ge Etimmittam irafcar tibi. Quod; T3.521,2 runtdicit: Cui deuo: eodd: rantpopulü meüficut— uar:. iungit:Etíciétqa ego Matth, b cibum panis. De quibus δὲ Apfs:Et comeduntinquit,do,«{ῆς locutus fum in celo meo:nó illi qui confumpti funtfa; mos uiduarti.Poflumus patres quí comederintfilios:&fi,^me& peftilentia,nec q gladio ceciderüt in círcuitu ciuitatis: lios q comederínt patres:nó folii in babyloniafed& in Rho— fedilli qui difpergent in oém uentii,aliorii mortibus fuifgs mana obfidione intelligere. Illud autem qd'dicitur: Ecuen— miferfjs fentiét irati deti quem claementé fentire noluerit. tilabouniuerfas relíquias tuas in omne uentum:magisad— cQ£r vabotcín ocfertü, Qr uodqp fequi£:& in opprobríü rhomaná ptinetcaptíuitaté:qri in totoorbeterrarüdifperfi^ gétibus qug in círcuitu tuo funt:In Lxx.nó habet:pro quo funt.Et hzc eft in omnéuentii capillorti barbaqs difperfio.^ addiderüt de fuo: filias tuas in circuitu tuo. Rurfumq iu. a 4[ 3dcírco víuo ego oícít ofis oc?:nífi Ppeogfancümeü— xtautrágizdition&in cófpectu omnis pratereütis.Prodeft *— 5. violati cc.Proprie hocad hierufalem diciiquiafanéta mea^ aüthiérufalé omnia in ea uitia defolari& ad defertii redigí: fi li (y 1 ti Nl fila fii uiolafti me deferens: δὲ in téplo meo idola coluifti: εοο φ—& fua eá peccata cognofcere:ut qua cateris gétíbus in exe i confringà omnía idola tua:& conteram atgiconcidam(iue— pli uirtutü effe debuerat:fit exép!ü miferias.Filias ait eius, brin abíjcia te:quía príus abiecifti me:& no parcetoculus meus— urbesueluiculos itelligere poffum?:fiue ecchias ín toto orbe" cii te uidero;fami,gladío feruituti colla fubmitteresnectnife— difpfas:ut qciiq hui? pegrin? eft fzculi:& dicit cü pfalmi/ Nt rebor:quía mifericordía meà nó mererís. Scriptüeftenim:— fta: Aduena fum δὲ pegrinus ficut οὓς patres mei:& dequo Té. dm Jbi.s.a Beati mifericordes:qm ipfi mifericordia confequétur. Hoc— dicit: Non dixerüt qui prateribát:benedictio diii fup uos: Ibin m idem δὲ in ecclefia intelligendti eft; qp magiftrís&íacerdoti, uideatopprobriüeius& doleat. o([£terío opprobzíum m bus qui egerínt neglioéter, poffit de9 quotidiedicere:quía^ cblafpbemia«C. Pro quo ín Lxx.legit: Eteritssvawriige— m fancta mea uiolaftis in cüctis offenfionib? ueftriss& inuni/^ mibilis.Etde Theodotione additü eft 4) δφλαίδε, ίσα... Μπα uerfis abominationib? quz egíftís: ego quoq:uos conterá— bínoticiánonhabemus.Pro quo tres alij interpretes,blaf, a" atq» confringa,reddáqp per me ορ in meti populti ppetraftis,— phemia traftulerüt:quz ín hebraico dicit ΤΑ.Seqtur.| M n Infra;s4.a Dequocontra paftores hicidéppheta pleniusloquit: pla— eqq Cum fecero ín te(üdícía ín füuroze íadígnatione cín ít LM nis ouiti operíant:;& lacte uefcant& cafeo:& fractü pecus— erepatíoníbus cc, Gemitu autem dignam hierufalem cum μ1 acmorbidü non requirant. b TZ ertíatüípare peftemo^— offenderet deum: ut faceret ín ea iudicia in furore&indi/ Eheu ἢ τίεξ« fame confumet ín medío tuí«c. Lxx: quía fupra qua; gnatione: teftatur& Paulus: qui dicit: Eramus naturafilj hu 3u tuor partes pofuerant: quas in deéfcriptioneincendfjgladij^ ira ficut& cateri.Et iterum: Q. ui fumus in hoc tabernacü ε΄ δὲ difperfionis: tres ἐπὶ effe(ermo propheticusapprobauit:—lo,ingemifcimus agerauati.Loquimurq; cum híerufaléira. 3 ui ut fupffuo una parsincédfj in duas ptes diuideref:In πος dfifuftinebo quoniam peccaui ei. A siAousxy uel Δειλαία, 3 kk quoq loco eandé príma parte diuiferrit ín duas:ut dicerét, quidam infoelicem& miferam:alíj perfpícua δὲ expofitam a ἢ Cuarta pars tui morteattere£:& quarta pars tui famecó/— ad miferias inteligiuolunt. f€[€uando mífero fagíttas——.— à fumet in medio tui:& quarta pars tuí cadet incircuitutuo:—famíepeffímae que ονῦε motifere: c qe πε πᾶ vt oíípdá cc. ὧν ,&quartapartétui ín oem uentü dif, perga:Licethocqd' po,^ Famé& peftilentia& beftías peffimas:& quicqd aliudma—— 4. m fuimus:Et quartapars tui ín eladio cadet:de Theodotionis lorum füftinemus in(zculo:propter noftra uenire peccata 2[ἢ editione füb afterifcís additi fit; Perf; picutieftautem,uthe,— manifetü€. Vii δὲ fames illa quz facta memorat in Ruth: Rud- igi brea ueritas cofitinie£,tres effepártes.De quarü primadica—& in Regii uolumine fub Helía,qri tribus annis δὲ fex men, ADAC fin tur:Et tertia tui pars pefte moríetur,& fame cónfümetur in— fibus colum claüfum eft;& fub Helifeo cuius inctedibilé 48^. pf inopiam : Zn£secbiclem A inopiamrepentinaabundantia cópen(auit:dei iudicio τη) *^"faeft.Q.d' nonfelü tuncin hierufale fa&ü eft, fed& in no/ ftra fithierufalé;in qua ,ppter magnitudine peccátorti,pri mü fames mítrit audiédi fermone dei. Deinde fámé mors ᾿ fequitur:ut qui non audiuimus, guftate X uidete quoriíana s '«armes rabie cócitant: & urfis ac lupis cun/ επί alijs generibus beftiap: terra cópletur: peftilentiaqp δὲ fangui " né tráfire p ea, morb * gladiüiqy fignificat.Scd δὲ in noftrà hierufalé - mittüt beftiz peffimae "qiitradimur in paífió omr.à, c8 ignominia:€ in "Com. g reprobü fenfum,& cóv fciétid peccatorti quae ' excruciát atqp dílace/ .rátanimü poftrü. Dif B : dix omnii malorü, beftiz peffimz funt. C) uz cü fuerint in ετε, νὰ nobis, meremur audire: Corripiet te prauaricatio tua.Pra/ 75 d camurq; δὲ dicimus: Ne tradas beftíjs animá cófitentétibi. Ἢ ἋΣ facueeftfermooüíadineoicée. Ca. VI. Ed«fili bois pone δείξει ad montee ífigel«&. Oi fepe in hoc ,ppheta dicic adonai dris, propter gra M 7/cos δε latinosqui hebrezlingue non habet fcien; tià,breuiter exponendü uidetur, Adonaiunum nomen eít .'dedecéuocabulis deí:& fignificat dím:quo fxpe& in πο’ isBefia$.b minibus utimur.Deníq;& Sarauocans Abrahá diim fuii, "hocuocabat noie, Et ubi dicitur,dfie mi rex: adonai(criptü ᾿εΠ.Ω fi igitur duo,diii δὲ ἀπί iuncta funt noia:prius nome comune eft:fcd?m proprie dei, qd' appellatur&pprop.i.inef ;; Fxo.18£abile:& qd fcripti fuit in lamina aurea, quae erat in fronte pontificis. Montes aute ifracl,qui fimulacris daemonti fue? rantoccupati:nó auribus, fed impio ac pot&tía conditoris, 5.13.2 futiaudiüit& intelligunt creatoré:C) uó mare uidit& fugit, iordanis cóuerfus eft retrorfum: nó utig carnis oculis qb? τη Mat, d carebat:Etad mare dicit: Tace,obmutefce:Et uentorii flati; uo cae bus impera£:Tubeturg; uermí:qui Ione percuífit umbracu ij B penos. lü.Et de eadé terra fcriptá&: rui refpicit terr δὲ facite tre " mere, Ad quos ppheta loqui£,indicans idola deftruenda δὲ aras,uniuerfafqp cerimonías qb? príus idolis feruierat có/ Jterendas.Poífumus montes ifrael, E principes accipere eos qui potétia,fapiétiacp δὲ fcientía ac diuitíjs przcellebant.Et hocaniaduertendü, c» obfirma£ quide facies& ponit cotra montes:fed nequadj folis montibus,fed δὲ collibus loquit, (rici& rupibus δὲ uallibus:ín qbus inferior dignitas,& gradus 1f(Tropo, prudétiz fciétizqy cognofcif. Videntur mihi Tropologice jum mótes effe,q ad pfecta(cientía puenerüt. Colles,q paulo in : feriores funt. Rupes,q nullá habétes fcientia δέ tf in cóuer icobi, 3.4 fatione fidentes,aliq fibi de fcripturarti interpretatione pre 'fumunt:habentes iuxta Apoftoli celum dei:fed non(cdm Ρ líar aras ueftras:& confríngentur fimulaca ueftra: δὲ dcijcíam interfectos ueftros ante idola ueftra.Et ddbo cadauera filiorá ífrael ante facie fimulacrorü ueftrorü: & difpeream offa ueftra circa aras ucftras:ín omnibus v habitationibus ueftrís. Vrbes défertz erunt: δὲ excelá demolien£:& diffipabütur& interibuntarz ueftre:& confringentur δὲ ceffabunt idola ucftra:& conterentur delubra ueftra:& delebütur opera ueftra, Et cadet in^ terfectus ín medio ueftri: δὲ(cietis quía ego dominus, ε Ecrelinqüam ín uobis eos qui fugerínt i bus cum difperfero uos ín terras:& recordabütur mei αν (εἰοπμάρη. Valles aut? appellari rioüilfitrios in ecclefia: qui δὲ uita& fcientia inferiores:tamen de conuentu familiz do minicie non recedunt. αἱ omnes πεῖ δ dei iubentur áu/ dire:ütunufquifqs pro fuo tiodulo Sfenfa intelligat quid diis pracipiat: c Q[&cce ego induci füp νοῦ gladii« oifp/ | ᾿ fuauis e dominus: dam excelfavettra ue ΐ' poftea fentiam?,mors AN AW-" fita ο; Montibus dicit(ία » GM: είπα εἶν 3 Et íímittám in uos famé δὲ beftías peffimas ufcg adín;— gdifperdat de excel a$4-d D rimo di ba/ ternitíonem:& peftilentía& fáneuis tranfibuntperte: fa epis quibns add Ν'Ἡ o ΡαΩΙ5,Ιρτᾶ ΙΧΙ’ σον,- ᾿ DEAS; SN rabat homines ficto ο. gladíüm índucá fuper te:ego dominus locutusfüm:^ qeos.&aras fimula/ us famé E b T fa&hseftfermodüiadme| Ca, VI^«49 tonina air pellumas«c. Deltias diemeil:imminie f ΗΝ ἃ tores coru in cófpectu peífimas induci fuper dicens;Fili hominis pone facié ta ad ος phanorum ínterfici fà terrà ΝΑ ifrael& prophetabis ad cos.Et dices: Montes— ciat: utiaceant aan fame& gladio& pefte—(46. ἢ: 1... Τί ΙΖ T, Kfamorruom ubiprius Papia ifraelaudite uerbum dni dei; Hac dicit diis deus mon Qounrhofia: δὲ di/ ' quogofengunt tem. ctibus& collibus,rupibus δὲ uallibus:Eccé ego inducam'— ἰρέτραπέ off.nó mon poraqifamilariaani— fip uos eladium:& difperdam excel ueftra;Etdemo τηνε eorti qui iace malia canes, in diiorti bant in montibus in circuitu ararum:& in cunctis urbibus uícu^ lif ifrael. Hoc iuxta litera. Alioquin& füp eos qui erigunt in fu; perbiam:& de quibus Apfus loquit: Scien? tia inflat, charitas auté edificacitiducitur elá dius:utomnia eorum fimulacra quz ἀεί finxerunt animo con? terantur:& interfecti . jaceant δὲ mortuos[ἃ απ in gentí elTe(entiant: nihil fibi δ fenfioes:harefes|fchif— ,, às: is: fimulacra fua atqp fig; mat emuhüoesin, líberatiueftri ín gentibus, ad quas captíuí ducti funt. mena pdeffe d uidiz, trifticiz, detra/ Q.uiacontriui— tes. Qruodq difperge ctíones, defyderia ma: ᾿. refe dicit offa monti layauaricia quz eft γα’ circa aras,foruffimos quofdy corum afe mutuo indicat feparados. Prodcft enim eruerfz(cientize malos a malis diuidi:Et ut illi qui confen u peffimo adificabat turrem,pro utilitate propria diffipati (unt:diuifzeqp linguz eorum,ne confenfus peffimus peiores eos faceret:íta offa montiüi difpergenturzut uanos conatus fuos intelligant. Hoc q» nos pofuimus: Et dabo cadauera filiorü ifracl ante faciem fimulacrorü ue(trorii:in Lxx.nó ha betur. o&[ Όρος ocfertg ert c. Caufa pfpicua cur urbeg montiüi deferédze fint: fcilicetut demoliant excelfa arp& idola deftruat:& delubra peant:& onis fimulacronp: cultu? ra defiitat:cadatqp interfecti in medio montiti: δὲ fciant qii ipfe fit dis.Per qua occafio nóbis da£,fpüalé magis itelligé tià feq:ut urbes hareticoge qua interpretàt ecclizeX excel/ fa fupbiz cop,& are puerfore dogmatti cófringant:& ido» la peant quz defuo fibi corde fimularat: δὲ cóterant delu/ branó tépla quz cótra téplii diii furrexerát, gracocp fermo neappellan£ re£vx.i.phanaat(p delubra:St omia opa mo? εἰ coteran£ quz nó opa dei funt,fed magiftrorti falfz(cie? tix. Ciiqp ceciderint iterfectiin medio mótí(i:ucl ds ipfi τη tes interfecerat, uel eccfiaftici uiri q eos male uiuétes in faluz εξ fuà occiderat:tücfinis erit montiü fupbose: ut cognofcat ορ ipfe fir dfis.Pótaüt fieri ut deuno ppfo màtiü ifi raelalijs interfectis cognofcatalij. Peftiléte ein Bacellato,ftult? aftu; tiorerit. f&Li£trelinqua(t vobís eoe ἡ fugerínt gladíti ec. Illud ῳ ἀπε loq£ ad helia:Reliq mihi fepté milia uiroeq nó .curuauertit genu baal:&t PaulPapis fcribit: Et nüc in hoc tpe reliquia fcd'm elé&ione gra falua facta füt:pót huic capfo couenire,Etapfi ei q erat de femie ifr?& eladiü fugeratiid/ circo funtreferuati,ut difpgerent in terris,& in gétib?euage liü praedicarét,ac recordaren£ in g&tibus αεί ἐπ qbus capti» uitatis tpe uerfaban£.Poteft auté& hoc dici, cp ideo aliq de captiuitate iudaica referuati(int: utin gétibus recordaren£ nois eius;illiu(qp potentia pradicarét. De hareticop: quoqp populis ὁ.Κεσ.ιο.ἃ OID,4.9 Zommen.lbieronymi liber fecunduas B populisqui emaderepotuerint gladium perditionis eorum^ quíprope fuctit,cadet hoftiti eladio, PR & peífimà factionem:quz contra deii me coricitáta, hué qu prope d eXercit? fame iilo Cu ant meri illuccp difperfi,recordabunt nominis deí:agétes poenitéti,. nibus Kmplebitur in 1ghatio deítut cognofcant 5 Kon ᾿&captos fea viris ecclefiafticisexultabunt. a θυία con ferint,qa ipfe fit diis, C) ui ab eccfia 4g recefferie α πμ tríut co? eorum foznícame;e recedene a me a£, Multadehoé— ftemoríet C) ui Íciolus fibi uidet δὲ diliges nif rinm|, capitulo a Lxx.prater dio ferie£ bei t tniffa funt: ílludqp mu fimplici Bibi tati: Iufaui cordieo, Sfi, ο Qüiía contríui cor eorum fotnicans δὲ recedens ame: Qro contentus f tü fornicanti.Pro quo ᾽ rutorum oculos eorum fornícantes poft idola(μα. Εἰ d ifplice; nos pofuimus:cótriui L::;: A Dtium uerfatug coreorü fornians.u— buntfibímet fuper malis que fecerant ín uníuerfis abo; Rud man edaced (ouiaurarp dereut— mínationibus fuis.Et fcient quía ego dominus non ἔτι. pfiitne. d fam εἰς qur» ftra locutus fum ut facerem eis malum hoc, ΗΣς di; feet, qus in mei cotriuitfornicanscor, εἰς dominus deus: percute manu tua& allide pedem Km aiii Ud & recedés a deo: eorü! tuum:& dicheu;ad omnes abominationes malorum me moriet:& in ompj de quib? p Ofez dis. |: x:; s bus his implebit j Ófce4.c loquit: Spiritu forni/€ domus ifrael: Qi gladio fame& peíte ruituri funt; diii. EET Προ, catiois feducti funt.Et Ὁ οὐ lonoe eft;pefte morictur:quí autem prope οἴ οἷα€go tortiints Cum(ue oculos fornicátes poft: o relictus fen Td ir Ὁ rint(nterfectí veftríin idola,perquorü fene,«ο cortuet:& qui relictus fuerit atq; cítciidatus,fame medio idolori νεῖγο, ftras mors intraffe per^ e morie ἃς implebo indíenationé meáincis,Etíciétís— rügeiranitü«c, Perfpi hibeturQQuáobcaw^. ἀουμήμεει fociint ἱπερνίο firi in me; ΟΝ εἰ iuxta litera& Dai d fam&inDanideduo quía ΕΕΟ dominus cum fuerint interfecti ueftrí ín tne; interpretatiGe nà indi, pee prepetit| dío idolorum ueftrorum per drcuítum ararum ueftra, gm qin mBtibus ifrt reuelariSufannam:ut ος; 4, nri& in excelfis collibus hudatcorporisdeco, fum ín omní colle excelfo: in cunctís fummitatibus interipía idolorialty pre Nec fu' montium:& fubter omne Ηστ nemorofum:& fub; ria lucofqy quí appel, ra locutus eft dris ut; e im:: laturligna nemorofa faceretmalumuelma— ter uniuerfam quercum frendofam: locum ubí accen; M LEE emi la quàdoadcómina, f deruntthura redolentía uníuerfis idolis fuis. Etextén; citutubi pecmedt ο tionem eius agüt poe;:: ibipunir&.IuxtaAna Ae| τε ίσης αν[εμίκη dam manum mcam fuper eos:& faciam terram def νότα e ἂν 1 tie fubiacebant. Sin latam δὲ deflítutam a deferto deblata in omnibus ha; né propofitii.C) fi ma auté cor durü fit& in; aont*:; e giítri hareticorüi ab ec Ru RR bitatíonibus corum: cient quia ego dominus, clefiafticis uiris qui in ftructi(unt(cíétia(cri " pturarii, contriti fue rintetep fuperati, uidemus interfe&tos peruerforii dogma,: tum iacere inter fimulacra qua finxerant:& eos qui fe cleua bantcótra fcientià dei(tratos in montibus collibufqy(ubi? v omnelignü nemorofum: qui habebant uerba pompatica: u uribrág foliori,& poma bonorüi operum non habebant; qui erant fub omni quercu frondofa,quz nó affert frudus hominü fed porcorü:ubi accéderüt thura redolétia nó deo fed idolis fts. Nec dicerepoterant φ de Noe fcriptum eft: . nasquidé fentiens be ,.. ,ncficiacorrigétis,dici£ Hiete. 2. f ad cos:Sinecau(a percuffi filios ueftros:difciplinam na re/ cepiftis.Prodcft autem& hareticis ut conteratur cor eorii, thefaurus peffimus dogmatum peruerforii: quía receffita drio:& fornicantes oculi poft adinuentiones fuas, Ω αἱ cü diii fuerint recordati,difplicebunt fibi in uniuer(is abomi/ naticib? fuis:& intelligetes uerz fidei ueritate,(είδε qa ipfe fit diis. αἱ idcírco fepe infert tribulationé, qua ραδιο” pernitiofa uide£ δὲ peffima: utad poenitudiné conuertátur, E factus H Gá.t4 b 4L Il2ec oícit οἴσ oeue: percute manutua callide pedem— Odoratus eft diis odorem bonz fragrátia:& id qp Paulus" n tui«c, Maenitudine peccatorü, iubetur ,ppheta manibus— loqui: Chriítibonus odor fumus deo in omniloco.Q uà 20ο: ὼ pedibufcp ac fermone monftrare:ut geftucorpis&indigna^ autem fanctus odore fuo delectat deiiific peccatorexcuius—" li tione uocis, habitü ftupentis mírantifcp& plorantís often;— perfona pfalmusiille cantatur: Computruerüt δὲ corrupte bi|(i dat. τυ enim fi quado nouüialiquid mirandüqsconfpi/— funtcicatrices mea facie infiplentiae mez: accendit idolis i cimus,tam corpore dsanimo perhorrefcimus:itautcóplo/— fuis thura fetentia.Td qd nos interpretati fumus,in cundis M damus manus,& pedesallidamusad terrá:& uocem inci»— fum mitatib? montiü:Etpoft paululü:Et fubter uniuerfam dn nemus ad fletum:fic nunc oculis animi ppheta cernes uen querciifrondofam,Lxx.reliquerunt. fi£textendamma d tura fuppliciasad uniuerfas abomiatioes malorü dom?ifr?— numineá füper eos 2. O mótes ifr, acl,cum interfecti udftri d loquitur quz fequuntur. Percutimus f, piritualiter manu,^ ceciderinr in medioararü idolorüig ueftrorüi in omni colle à| quadoa malis nos operib?(eparamus. Allidimus pedem:— excelfo:in cunctis montiü fummitatibus:cum cópleueroqs a quando non gradimur itinere peccatorum,Plangimusatqs— lucos ue(tros cadaueribus mortuorü,in quibus quondam s ploramus:quando nobis difplicent quz gerunt.) d'ofi&/— accendcrunt thura idolis fuís redolentia:tunc extenda ma s ditur uerbo,heu.Pro quo Aquila interpretatus eft&2,Sym— num meáad ultioné qua fuerat huc ufqycontracta:& redi C ὰ machus σχετλίασομ, cp fignificat lamentare uel plange.— gamuniueríam terrà ifrael in folitudiné,a deferto deblha^——— μ᾿ Lxx.& Theodotio ἐυγε, cp magis infultantis eft dplangen, quzefítinterra emath,quz hodieuocatur Epiphanía fyiz» tis. ce€ouígladío/fame« pefteruíturífünt, Hac eftauté— in cunctis habitationib? eorüi:ut omnibus pateat nihil effe Ἢ caufa plangendi:c habitatores montiii& ararii idelorüqs^ interfolitudiné δὲ mare magnti,c» non hoftilis mucro con/ lr .€ültores gladio,fame,& pefte ruituri f üt. C) ui uarijs ducü£ erroribus: X drídie mutat fidem:circüferüturgy omni uen» to doctrinz:{Π| cedütur gladio, δὲ diuidunt in partes, uni; tatem ecclefiaftica fidei relinquentes.) ui uero fpirituales Tob.14.a ΠΟΠ habetcibos,fame morictur:nefciós eum qui dixit:Ego fum uita.Porro qui uel fingulis uel pluribus deditus uittjs ab cis non poteft feparari:quafi quoda ueterno peftilentise «orruit, o(T€huílongeeftipeftemozfetur&C. C. ui obfidio nem urbis eifugerit δὲ ad deferta migrauerit; pete morie£z fumpferit. Multi putant eundem effe locum:de quoin Hie remiacriptü eit: Etapprehenderüt Sedechía in deferto qd' Fit et iuxta hiericho:& omnis comitatus eius diffugit ab«o. Cüp cóprehédiffent regé, adduxerunt eii ad regem baby— lonis in reblara,qua eftin terra emath.Poteft& ob uicina d... militudine y& Ὢ hebraicarum literarum,quae parto apice diftínguütur:uel deblata uel reblata appellari.Iuxta myfti cosauté intellectus,extendit diis manum fuam fup omnes qui hareuco fuerant errore decoxpti:ut terrà eorü quein pretatur. Zn£secbielem ' Α΄.“Εικ ecclefia faciat defolataa deferto deblata:qd?' in lingita -fioftra παλάθηρ; hoceít maffam ficorum fonat,carycariiqy interfe coripáctarum:ut poftá ín fimulata dulcedine quae nó eratterra cultz(ed folitudínis amaritudine repercrint: Γιου 4.8. tunccognofcant,quia ipfe fit dris. Mel ein diftillat delabijs mulieris- meretricis; qua ad tépus impin^ £3, diligit:& caftigatomne filii quérecipit. Cuius intellieetide Hebrerk b eft:Ego pcutia& ego fanabo. Ofnis efi medicina ad(έρως habetamaritudiné:(ed poftea fructus doloris;(anítate mon ftrac. Tale qd€ per Amos loqui£ deus: iuos cogneuíi deuniuerfis tríbubus terra:idcirco ulcifcar fup uos omnia ^CIf.$0. I85 peccata üeftra; Nouit 2: Γιπλοναιε eim dris eos qui eius guatuefcentiü fauces: & poftea amarius felle reperitur. Hoc fignifi cant& duo calathi fi; corü qui pofiti funt in "ere4-2-Hieremia-contra facie "t templi:unus ficorum Á'optimarü:S unus pef " YI factüseftfermo dominiad. Ca, VII me dicens:Ft tu fili hominis: hac dicit domínus deus terra ífracl: Finis, uenit finis fuper qua; δ tuoralas terra; INünc finis fuper te: δὲ mittam furorem meum ínte:& iudicabo teiuxta uíastuas, ponam contrate omnes abominatíones tuas.Et nó parcet ecu funt. Et días ínquit,il "lius του» uita egref 'füm, abominatioefqi :& maculas pohani iti fnedioei?: utánte ocu "los peccatricis qua ,p fanítate punitur,priftl ἵ na peccata ponaritur. :. plagas müdi interpretati fum?:oriente uidelicet'& occidéte, 4,14.€ meridie δὲ feptétrioné. De qbus alis δὲ Efaiasloqt:Drieab. ' alis fiuea finibus terra portéta audiuimus:qua in toto οὐ δι pofteriora dorfi ei? ín palloreauri.Vri& diis cii appropin liliis. lui congregarefilios tuos ficutgallina cogregat pullos fuos fub alas fuas:& noluifti.I(teeft qui in Deuteronomíj canti^ co expádes alas fuas fufcepit eos: δὲ affumpfit eos in hume ris fuis. CLuidà fpüales alas terre quibus ad coeleftia fub; uolamus: quattuor ponit genera credentiti: domii Aaron, '& domüLeui,& domüiírael,& timentes diim.De quibus δὲ pfalmifta canit:Domus ifrael benedicite diim: domius aaronbiidicite díim:dom? leui bridicite diim:q timetis do mint bíidicite ἀπ Τη aaron,facerdotiü:in leüi,gdituos& miniftros: in ífrael,cunctü populü:in timetibug drim, pfe γιος intelliges. Nos αὖτ firriplicitet explanandu putamus, €p poft cóminationé montiii tfrael,ad omné terrà ifrael fiuc ' decem fiue duodecim tríbuti fermo prophetiéüs dirígatur: δὲ nequadj propheta uentura prenücietfed íam ingruente πε. B bá ya d de ots. xta Lxx.interpretes ordo mutat? eft atcp cófufus: itaut pri; ma nouiffima fint:& nouiffíma uel prima uel media:ipfadqg medía niic ad extrema nüc ad príncipiatrafferani. Ex quo 'nos& ipfü hebraicü& caeteros fecuti interpretes: ordíné po ' fuim? ueritatis. Ad terrá igit ifr? fermo dirigit: cp uenerit fu noniniuftum δὲ tant de indignatione uenienté: fed pleni zequitatis atqp rationis:ut iudicet eà fcd? m uias fuas:& ofte :datilli omnes abominationes fuas:utrecordetur operti fuo rum& intelligat qd male gefferít.) d' auté dícit: Non par; "uulnera adurere cauterío:nó parcit ut parcat:no rüíferet ut magis mifereatur:ne quid putridii uiuafq; carnes fui tiici/ 52. niacorupturü,remancat ín corpore. Percutit aüt dris quem T$«67.c beperapoftolos gerebant. Et de fanctis fcriptü eft:Si dor^ | mieritis inter medios cleros penne columb:e deargentate:|. quaffet δὲ uidiffet hierufalem,fleuit& dixit: C) uotiens uo γ᾽ . Vnde& diis ad iudaos:Et uos;ait,impletz menfurá patri . ueftrorii: Venit tibi ergo miferia: uenit afflictio, uenitqs ca/ "ptiuitas.Etneputés me rurfum futura minitari:oftendo di 'gito atq» demonftro. Ecce uenit;finis uenit;uenit finís.C) ui " hucufqdormitare tibi uideba£ δὲ quiefcere, eigilauit con pi uideat captiuitate.C) uinto eir anno Sedechix coepit Ege; m' chiel in babylone prophetarecaptiuis:& ánno nono uenit (e"Nabuchodonófor δὲ obfedit Hiierfr:coepitep ea anno unde el cimo Sedechiz.Ex quibus perfpicuü eft ueniffefinem&ap-tirs propinquaffe,nó fuper montes δὲ colles rupefq:& ualles;': (ir fedfup dttuor plagas terra ex oii pte ifrfinó omnis terra: ont qd dixiffet detoto müdo credi poterat:fed terra(impfr,cp M fignificat ifraelis.Sic ei coepat: Haec dicit dris de? terrifri: d Finis: uenitfinis(uper quattuor plagás terrz.- b ϐ Ίδης-finía faper te:cinítrá furozé met ín te τό, In hoc capitulo iu; "peream finis δὲ cófumatio,& emittat diis furoréfuti in ea; «et oculus meus fuper te δέ non miferebor: quafi clamenti(/fimus medicus incidere cupiens putridas carnes,& cariofa.: fimarum: quorii alter:; ANS"ΟΠ hocfecerit düs;. Imam queda. lusmeusfuperte& non miferebor: fed uíasituaspo/. νὰ e e ο congr; flam fuper te:& abominationestuz in medio ταί erüt: ápfefit diis. Hoc ipfü gationé malignanttü.!eric vi πὰς Ε΄ ας dicit déámio 9,-fonat& illüd-teftitmo^.: Side δὲ fcietis quía ego dominus ας dicit dómínus de: Af lemtanilud ime, cesi £fatuset—flictio.una;afflictio ecce uenit, finísuenit, uenit finís,(«dm uiasfuas:& iu; fermoofíad- Euioilauitaduerfutn tezecceuenít. Venitcontractíofu ᾿ xt«adinuettiones ei? πε oícéo.£t habitasim Vini ἃ elt-dies reddailli. c ΕΓ ες oí "πίστα. φίπίοινεπί: fi'Ocdfionís,& nonoeloríemmontíum. /^^c.—-vasaaftlicioeccevenitt nísfüper quatuoz 3/- Ἀµ τ Φ NS CAE Nuncde finíóvenitivenitfinio, lae terre, Q.uas nos^"f£uígilautt c. Hac ín Lxx:nó habé£:fed in editioe eorti de tráflatióe Theodotio/ nis fub aíterifcis addita füt. Nosatitfeqmur hebraicüi.Pro affictióe qua iuxta Symmachi q interpretat? cft κάκωσιμ, pfpicuitatis caufa pofuim?:& in hebraico& in graeco κακία uel zrovipsra,fcribit:id eft malicia, Dici£ atit cp extremi peé catorü terra ifrael tépus aduenerit:ut íá nó effugiat fentetia dei quálofigo tépore merebatur. Et quianeedü cópleüerat peccata fua,propterea differebatur fupplicium: fcd^m illud|. ς. qd fcriptum eft: Necdii eim cópletafünt peccata amorreor. TUE '! traterepenteatepfürrexit. Venitcontractio qua iri iébrai/ , codici£ VY δὲ quà Aquila interpretatus eft προσκό’ . macipiid eft contéplationé& ,pfpectioné:qua femp pauida . tibi uenire metuebas:& quam interpretatus eft Theodotio aA oxiip:id eft ordinem contextüqs malorum omniü.Porro «ασ dicitur: fuper te qui habitas in terra: iuxtaíllud Άρο; .calypfeos Ioannis debemus accipere: Va fuper omnes qui Ápoc.S, d habitant in terra, Sanctus em nó eft habitator terra: fed ad uenaatqp pegrinus:dicitqs, Aduena fum& pegrínus, ficut 8$;e. οὖς patres mei, Q. uàobrem& Abrahà hebrazus:id eft τε’ g&rxo&;pegrin?trafitorg; mernotat;depriti[eculo ad futu τῇ tráfirefeftinas.Poffum? iüc locti& fpüalíter interpretari ,€ótra populi iudaorü: fup qué uenitfinis δὲ cófumatio:a . fanguieabeliufti ufqpad fanguiné Zacharia filij Barachiz, Mattliz3, d qué interfecerüt inter τόρ! δὲ altare. Ὁ uadiu em nó mife/ . rüt man? in filii dei, dormitauit fentétia eís diii,& dilata eft, . Q.fi yointerfecerüt haredé,ut periret lireditas:tüc euigila uitaduerfum eosatq fürrexitomnis ordo miferiarti atcp p , plexio:qanó quafierüt coeleftia, fed terra hzerere cupierüt, - o«LGlenítrépuel pe eft oes occífionío t nó αἰοείριπουτί, : Verbü hebraicii QY^m q nosin duo üerba diüifuni, prímü^T fcdém ὩΣ iuxta Theodotioné gloríá mon,. tíü interpretati fumus:Symmachus uertít in recraftiratio/ ' n&dixitq:Bttépus fpe eft:dies fe(tinationis, S nó recrafti ' nationis.Porro Lxx.itatran(tulerüt: Venit tépus;appropiri ' quauít diesinócii pturbatióe, Πε cü doloribus. Theodo: tío: Venit téepus,,ppe eft dies famis& rio gloriae mótiti.Oc/ cifionis aüttépus δὲ famis nüc quoq ín tudaico populo có; probat: non habete pphetas Πες uerbii dei: quio atiimá cre : dentiíti paci, Montes aüt magi(tros intelliges& qui habeat nóticiaícripturarti.De qbus δὲ in alto loco dici£:THlutmitas Ῥδυησ.ἃ Ee tü mirabiliter B £ommen.IDieronymi liber fecmidus^^ tu mirabiliter a montibus aternis. Porro Lxx. qui dixé/; gellis peccata eorüi:mifericordiaautemmeamnófiaufiem^m Ml runt,non cum perturbatione|X non cum doloribus: illud:« ab eis.Ideo ergo dfis uifitat& percutit,ut Rm"6! fignificat, qd tantü habeatignorátiz dei& animi cacitaté:.. omnis fuperbía qua diu latebat inclu a:& füfcitetur iniuria: ut nec turbent iri fceleribus fuis,nec poenitentiae doloribus— contraortam δὲ germinarité fuperbia:conteraturdy fortitu, erucientur. 2«[ fBuncoc propínquo effündá íram meam-... doiniqui,nó-cum perturbatione περ εἴ feftinatione. Finis. ΡΟ: enim florentis uiroz. anno tranfímigratiois. 2:; f fanitas eft atqs ος tegis. fan mera ad* INüncde f'erique effutidam iram meam fupet te; Feb m noni anni regn Se i replicabo furorem meü ín te:& iudicabo te íuxta ui,^ merito uenit quiconi uchoddnofor& ob," astuas.Et imponá Siue dabo tibi omnes abominatio, Plünturnecpulchrim buchodonofor& ob; M: díne quà in fe nóha, . fedit μετα fuppu/ nes tuas.Et nori parcet oculus me? neq; miferebor: fed- bent fed miferiordia tare uoluerímus, tres: us ΘΠ Ίος AMAA fii. Locus difficilis,: /jannierntmedij να 85 tuasimporam Siue dabo tibi: abominationes Mr heus AL MIS rectedici&Nuncdeip τα ín rnedío tui erünt:& fcietis: quíaego fum domi;— multi difcrepans oui , pinquo effunda iram onc:'bus ρίατα de Theo; a z; nus percutiens, HUN. pd cs meiá fup te. Nequadj ο: dotionis aditioneád, . tibiuentura pradicà: e HEB. Eccé dies ecceue;^ sEp.. Écce dies parítseccefi;— dira funtfataliqui ha nec cóminaber qu— níteoreffaeftcotractio: nísuenitegreflaeftcomple. bereconfequentiauiy lógepoft futura funt: ove pep: sti. r^ H derentur. Ὁ«οι nuncintecóplebofu, floruit ων χίο:δζ floruítuirga,germina^ tépuoiappiopinquy roremméi.Qeui f^ uit fuperbia,[niquitas| uit fupbia,fufdtatae(t íniu;— Uít oíce. Non folüad ror€ iranequad abf; ri 2 i,- foritudínéíti— hierufalem dicitur qd? qjudidoéfedutred—. fürrexit in uirga impie/ ria,X coteret fortitudine ini/ ueneritei tépus capti/ dat vw tuas in apr tatís,nonex eís δὲ non— quí:& non cum perturbatio Bias: αν την , tuü;X omnes ΑΟ’ 3 E d rami* ueritdiesquo babylo nationes tuas fenire€X populomeqgexfoni ες; cumfeftinatione δὲ«none callida exc ες faciat Poffumus au tu eorum;& non erit nonex ipfis funt neq; pul/ m δά qui extru/ tem& de extrema ca/ cipi ἢ ἡ οἱ,; is δὲ dilatatis hor/. ptiuitate dicere:cp poft requies eis ΠΣ ehr tudo n eis;. reisexultabat, díislo/ ΡΗΝΟ. e Vénittempus:appropinquauit díes,(Οὐ emit,nonla/^ quit: Stulte hac no/ ΟΠ επ eis finif& eui: ἢ iai éteauferet anima tua gilauit aduerfum eos. f tetur:& qui uendit, ΤΗ μὰ fuper omnem ate:qua αὐτὸ prapara peccatii: impletiieftil, s populü ei?.Q üía quédit ad id qd'uédidit no reuerte£;— üicuius eun Vnde— tTeffs.b ludepfcriptáeft:Nüc ς΄. d.-Etadhuc—& Apoftolus: Tepus, Co^. ,} RF peruenit in eos ira dei Ur Mies- ait, abbreuiatü εἰ, Ἐς H ue. infinem(QQraTito& EU ETUR;| in alio loco: Praterit Tim Matdiisd Vefpafiano hierufalé circüidata eft:&aduenit defolatio ei,. em figura müdi hui*.Notádüiq qd' noinfuturüdiftuleit, ΄ "23.6 griblet eft: Eccerelinquet uobis dom? ucítra deferta:tüc.— fed deprafenti dixerit:praterit,& Qtidielabit figura müdi. 3 i , iudicati funtiuxta uias fuas δὲ blafphemias, quibus dim.' Nundpei in eodem ftatu permanet:fed femp crefcentium— 1 ἢ . negauerüt:& fenferunt furoré dei:& omnis indignatio εἰ! δ. decreícentiü figura prateruolat& mutatur. Vnde& dis:—$i fuper illos effufa eft:recepertitcp fcelera fua: ut pmaneatde/ Coelum, inquit, δὲ terra prateribit. Sin autem haec quibus Mahal; folatio templi ufqy ad confumationem. b([&tnon ράγες-- omnia quain mundo funtcontinen£pratereunt atp pe.— ff oculue ipeue πε miferebo«C, Caufas feueritatis& aufte/^. tranfeunt;quid poteft in humanis rebus effe perpetuumt n rítatis,(iue ut haretíci putant crudelitatis dei,qd'noparcat εάΓέλη! inítnóletetur:c qui vendír nonlugear. Naturale—— 1 y oculus eius nec mifereatur,fübiecit dicens: Vias tuas dabo—. eftin poffeffionü emptione latari:in uenditione lugere. Οἵ 3 nu tibi X abominationes tuz in medio tui erüt:utfentias quae. autem intet feruítus atqpcaptiuitas: gaudium&{πὰ—— 1 p, fecifti:& uidens abominatióes tuas uel tn cófpectu tuo uel|. in utroqpfunt uana. Vnde& Apoftolus:Tempus abbreuía Cosa i . in medioomniü pofitas,emédes errorem poenitudine:& re tum eft:decatero qui habentuxores fic fint quafi non ha; cedens a priftinis operibus cii oderis quae fecifti: tuncfen. beant:& qui flentquafinófleant:& quigaudentquafinon— 7 y Hebre.1 b tias o ipfefit ἀπ. υἱ ideo percutitutemendet:& caftigat. gaudeant;& qui emuntquafinó poflideant:&quiumntur—— 74 omnéfiliti quérecipit.€[Ecce ofea ecce venít:egreffa et: mundoiíto,quafi non utanturNam δὲ diluuium ementis y. c1 gi contractío:flozuít vírga τῷ, Contracta eft,inquit,dies&ab;- oppreffit atc; uédentes:ut dominus loquitur in euangelio. hm breuiara: inftatqy uicina captiuítas.Floruituirga qua mul/--Γά ο(γα fuper omnem populá eíueHocin Lxx.n6 fa gu to uobis tempore minabatur:& deflorefru&tü plagarü par— bet.Pro populo;poteft multitudo& turba iuxta hebraici] Ν turit. Supbia ueftra germínauit qd" merebamini:ut fuper^ accipithoc eir fignificat ΤΑ Caufag perfpicadtq?— 1 yy uirgaimpletatis ueftrz, quia fubiectos uobis impiecedeba^ idcirco qui emit gauderenó debeat:& quiuéditlugerede 6— τη) τίς cófurgatiniquitas:qua nà eft ex miferabilipopulo,negs— fiftat:quiaira dei in breui uentura fitfuperomnémultitudi— 2 μη exeis qui inftar brütorü animantíü ducunt a magrís:neqs— nemterrzeiudez fiue hierufalem.Ex fuperioribus enim ín", m lir ex clamore eorum δὲ fonitu quo fruftra uociferan£, afacer/— telligitur:in quibuscriptum eft: Hac dicit diis deus tere^. 2 y dotibus pharifzifq; feducti: ut confonauoceclamarent&— ifracl&t. gp huíaquí vendítadídqà vendiditmóreur—— 7 ji Ιοδ.το.α- dicerent: Crucifige, crucifige talem. Vnde noneriteisre/— tetur, Iuxta hebraictimorem loquitur. Omnisem emptio— 7 ij, quies,fed aeterna captiuitas.Porro Lxx.iuxta illi fenfum in| ad uenditorem reuertebatur quinquagefimo anno remi(/ 3 m Pro27.a gus fcribi£:neq em(citis qutd uetura pariat dies,dixerüt:— fionis:quiapudillos uocat iubileus. Anteigiturdp annu$— nj cce dies parit,qp multo ante cócepat:uenitg finis&egref| remiffionis adueniat:quando poffeffiones ad priores do^—^ χη οἵα εἰς cóplexio:qua mala ueftra omia complectat& teneat:. minosreuertuntur:ingruet captiuitas qua omnem urbis 3 m Siueut Symmachus interpretatus eft infpectio: ut omnia— auferet cófuetudiné. Porro quod Lxx.tranftulerüt: Ω να 3 ni uideat deus qua feciftis:& cofyderetoperaueftra&reddat^ quiemet,ad uenditorem non reuertetur: cum iuxta ΠΟ, 3"s Pro. vs. d unicuiq qd" meretur. In eo aüt qd' ipfi fimiliter tráftuletüt,. riam penitus non cohareat:iuxta Anagogen hunc fenfum /— 3 kk. et. 25. Ὁ floruituirga:illo teftimonio uti poffum?: Neauferasuirga^ haberepoteft:ut dicamus eum qui haretico fuerat eot— 7 ay, 1.Co.4- d a filio tuo.Etapoftol*:Q. uid uultiseIn uirgauenidaduos,^decoptus:cumintellexerit magiftrifraudulentiam:nequ& 60 ji , anincharitate δὲ fpiritu máfuetudinise Sed.& deusorepfal. quáreuertiad uenditorem: id eftad magiftrum:fedeum— 55«y 5.88.8 mifta refonat;Vi(itabo in uirga iniquitates eorum:& infa:defpicere atqy contemnere. Etadhi 3 y ain£s5ecbielem ΙΑ. δε Etadbucín víuentíbus vítaco:um τι uomodo pof p feífio nón reuerteturad priorem dim euerfione urbis inftà/ te:ficuifio δὲ cóminatío prophetalis quz ad omnem multi 186 lo faum flerepeccatum:& intelligereatcp fentiré cür ifta pa/ tiatur, Tresautem partes aliorum qui in urbe peftilentia& fame morian£:& aliorüi quos gladius foris interficiet:& eo vn. fo. ο fermo dirigit. Hocaüt .aít,utoftendat iminen - técaptiuitaté:ne(cám «oníuetudinem dice/ rent: Vifio hzc inlon £os dies erít:& pofi té ora multa cóplebié, offumus& hoc dice τε: po recefferita iudais uifio- propheta lis:Lex em& prophe; tzuígpad Ioanné ba; ptiftà: pofilinterfectio n&faluatoris nequadj regrediat ad eos: nec ultra merean£ habere pphetas.Significáter, Δ᾽ δά omnem, inquit, multitudiné uifio non regredietur. Ergo re/ gredict ad eos ἃ ex iu; : deis ἀπο crediderüt, apoftolos uidelicet& tudinéurbis dirigiturznequadj regredietur& írrita fiet, fed rebus explebié:uiuentibus adhuc his ad quos prophetalis qui faluus fuerit, tran a Ec adhüc inuiuentibus uitaeoram: quia uifio ad om/ nem multitudinem eíus non regredietur, bHEB, Et üírin iníiquita; sEP. Et homo in oculis teuítz fux non conforta;. uitz fuz non obtínebit. « bítur.Canitétubaprapa;| Clangite tuba& iudica; rentur omnes. teomnia, » Etnón eft quí uadat ad pradíü. Irae mea fuper om: ε netm multitüdinem eius, Gladiüs foris, peftis δὲ fames intrínfecus.Qui ín aero eft, gladio moricé:& quí in ci/ uítate;peftilentia X fame deuorabuntur.Et faluí erunt qui fugerínt ex eísteruntq; ín montibus quafi colum/ bz conuallíut omnes trepídiunufquifq in iniquitate. f Íua.Omnés manus dií(Toluentur:& omnia genua flu/ entaquis, Et accinoet fe cilicíjs& operiet eos formido. s In ómni fade cofufio:& ín uniuerfis capitibus caluítiü, rum qui captíuítaté RS euaferint,(upra legimus: quorum 1 bit ad. montes:& inftar muffitan/:-: tium columbatü,fua ὦ trepidus peccata defle bit, Tropologice uero fic accipiendum: qd qui inagro€ campo eft,extra fínes domini T topo» cz ciuitatis, queinter pretat ecclefia, aduer faríj mucroneferiaturs qui autem in ciuitáte egerit neeligenter:nec prapauerit fibi cibos: dequibus in Prouer; bíjs fcriptum eft:Q.uí opera£ terra fua, reple, bitur panibus: ifte fa/ me moriet δὲ peftilen; tia.Pauciauté, qui uel. hareticorum gladium uel defidig fuz fame, Proaz, b mortéqpuitauerintnó. faluabun£ nifi imo; tibus δὲ nifi affumpfe; reliquias populi iudai εἰ que cx ifrael faluce factzfunt.Sednecitti.. duo uerfus habentur in Lxx.zditione. b£t vír(n(níquíta te vite(ae non confoztabit.Et eft fenfus iuxta hebraicü. Nó proderithomini iniquitas fua:necei prebebit aliqua forti; tudine. Iuxta Lxx.Ethomo qgd' defyderauit qd' in mundo putauíteffc praciofum non obtinebit:fed fibertate pereunz te,amitteturomne qd. pulchrü eft. Ambiguitas aute hebrai cari literarii^&^ qua tantií magnitudine difcernuntur:fe citalios infquitatéj alios oculos interpretari. cep£ aníte tu baipzeparent omnes. De cubarü clangore& fonitu,in mul, '"Efa.s8.a tis locis legirnus:ut ibi.Sicut tuba exalta uocem tuà.Etali; 1be.$0,a bi: Clágitein neomenia tuba, in infigni die folénitatis nre. &uh,éa Etin Apo: C. ipfe diis in iuffu& in uocearchageli& in tuba dei defcédet de coelo. Et in euágelio: Nolite tuba clage reante uos.Et tubas ductiles atqpargéreas:Numerortü nar/ rathiftoría:g(érmoni ,pphetíco cóparat:€ doctri aplica, Pracipi£q niic utoés ad[ισπ clangoris δὲ buccinz prepa tent ad bella.Porro qd' dixere Lxx.& iudicate omnia: nullí dubiü eft quin apoftolog: cóueniat poteftati.C) uí poftdj ce i cinerit angelorü tuba, iudicaturi funt in duodecim thronis “0.6.8. duodecim tríbus ifrael.C) uorti Paulus loquebat:Angelos Ibidem indicibim?.Eralibi: In uobis iudicabi£ mtdus.luxta pra fentem autem fenfum, iubentur per Ironiam hi qui huic ibi officio mancipati funt tuba clangere: ut omnes contra ba/ e" bylonium parené exercitum. Ὁ 4p t uon eft quí vadat ad p ΡΣ, Sraei mea fup oém multítudíne ei. Ec haec in Lxx. η Nu40.2 nó habent. Praceperat de? ut tuba canerét ad exercitii pra ij^^^ parandü,quibabyloniorii poffet refifterefortitudini:fed ni hil ,pfuitimperaffe:cti no fitin populo quí audeat ad bella procedere.Idcirco aiit eneruatus eft populus& caret uirib? praliadi: υἱὰ omnis íra dei fup omné multitudine eius: fubaudi£ urbis hierufale fiue terrz iudex. Sed& in noftra terra€ hierufalem, quádo nos uel pfecutio publica uel ua; riorü incentíua uitiorü fuperare nituné:fruftra magiftri ca» nunt tuba,& praparare nos ad bella feítinant:cü nulla fitin populo fortitudo:qua ídcirco fubtracta eft: quía iram dei prafentia meruere peccata. e{Ιου fozía! peftío τ fa; imee íntrínfecue«c. quati columbe conuallíutm«C. Lxx. colü bas conualliii:(iue ut Theodotio traftulit,meditantessom^ nimo tacuerüt.Hocq qd' nos interpretati fumus,ories tre; pidi:unu(quifqp in iniquitate fua: Theodotio tranftulit ita: omnes muffifiites:unaquacp in iniquitate fua:ut fub meta, T d phora columbarü meditanuüfignificet υπο de popu 3} rint alas columba:& auolauerint& requie aa είπε, QLuz colüba qidiuin uallib?(unttrepidát:& ad fingula rcformidat:qua τῷ pracipimur imitari innocentíà: δὲ de quibus in pfalmo fcripti eft:Si dormiatis inter medios cleros penne colum Ts. ba deargentatz, δὲ pofteriora doríi eius in pallore aurí.In py cuíus fpecie defcendit fpirituffanctus δὲ manfit fuper αι h faluatoré. Pulchreq iuxta Theodotioné uocabimus colum Matth. d bam meditantéeum,qui in lege απ! die ac noctemeditatur:: δὲ dc quo fcriptü eft:Os iufti meditabi£ fapietía. f«pé T$56,f nes marnue oíffoluént; z omnía genua fluent aquío«c. Pro: genibus aquis fluentibus:Lxx.tráftulerüt:foemora pollué tur humore. ΟἿ atit οὓς trepidauerínt,& ad montana cófu/ gerint:manus omníti diffoluenz:& nullus cótra hoftes po» terít refiftere:pauorift magnitudine urina polluet eenua: nec ualebit profluentes aquas uefica cohibere, Accingent fecilitijs:& tremor omnia poffidebit.Hoc in illo populo fa^ étum et:non folum fub babylonijs,fed δὲ fub Rhomanis: quado peruenitin eos[ορ ad finem ira dei. Cetérum& in noftra iudza in qua eft ἀῑί confeffio, quando multiplicatae fuerintiniquitates δὲ refriguerit multorü charitas: omnes. manus bonor operü diffoluent,& ciicta genua fiue foemo ra fluentaquis:eorti qui illicitos quefierunt concubitus:& qs in lege rovc"yovopporso.i.fluxti(eminis fuftinetes,& im^ mundos fcriptura cognomínat. Vnde qui tales funt,debét feaccingere cilitijs poenitentiz: δὲ uenturü íadiciti formida τὸ d? qui fecerit, merebitur Efaiam audire dicenté: Con; fortamini manus diffolutz,& genua debilia roboramíni. €€ 3nomnífacfe confufio:«(n vníuerfie capitíbus cali, tium. Rubor uultuspudoris indicium eft:& confciétía pec; carorii lucet in facie:fpefcp falutis eft quande delictü fequi; tur uerecundía. Vnde ad eam qu corde duro in fuís pecca tis gloriaba£, dictum eft:Facies meretricis facta eft tíbi:ne; fcis erubefcere. Caluitíti Qepcapitis luctus eft fignum,quà; 'do perdit decorem cafaries:& pulchritudine comarü amit; timus. Deníg δὲ ad hicrufalé dicitur:Pro ornamento capi; Efa,s. d tis tuí habebis caluititi;propter opera tua:Et alius prophe: Ν τα: Omnia,inquit,capita ín omni loco attonden£:& omnis Hiere, 48. barba radetur.Mícheas quocp ad eandem hierufalem: De; Micheet.d caluare;ait,& tondere fuper filios delitiarum tuarüm: dila/ ta caluitiii tuti ficut aquila.Et fup mortuis iubetur fieri cal/ uitium, Soli auté fancti:hoc eft Nagarei& qui ad pontifica/ tum domini meruerunt peruenire, non radunt capita fua. Nu.6.d Neq enim habent raertis opera nec imratidi funtiquianae^" Ee 2— gari Argentum eorum Efa.ss.a Hier(5 b £ommen.JDieronymi liber féeundus EB tateiideftfanétiditi(υπ d'fiiuxta eos qfpiá mortuus fuerit:omnes dies priftininonreputabunt fanctificationis €orii.Samuel dei fanctus erat,& jppterea eterna capitis or/ pamenta poffedit:audíuitzp illud. de Cantico cantícorum: Cafi.s.c Cincinnituinigri ficut coruus, Porro Samfon quia pdidit judició«€ comamt:perdidit for; titudinem: paulatim/: qprenafcétibus capil/ lis, uires rediere priftí na:ut mito plures mo riens dj uiuus occide/. 4.Ἐενλιά ret.Helifeusuero licet runt δοἴαιδὲ mea munera in damonü fimulaera aeree Porro qd' dixere Lxx. Electa mundiin fupbia a e auri argentiiqp referendü eft: qbus in müdo nihil pui ur 7 effe praciofius.Illudcy qd' fequif: Offendículaeorüfdam? ὦ de Theodotioneadditü, Facilis aud£(enfus eft iuxta Tropo 7, ipei auri δίαγοξ / eei. Cmjenfus&eloguia un de SEP. Argentum CORE. eripraaniqui des forís proijcíetur:& aurum— plateis profjcieturt& αμτ funt mdi quao, 4 eorum ín fterquiliniü erit. eorumerítcontemptui.|.(f inornamenti dar 4 ME* tafunt;Hareticipofue ὦ e Argéntutn eorum δὲ aurum eorum non ualebitlibera/ runtinfomenti&ma^: 4 HEB.- Argéntum.eorum corporis haberet caluí cili; tfí quia nagareus diii erát, cincinnis ca/ pitis fruebaz. Vri par/ uuli qa paruuli erant, & necdü ad ataté uiri puenerat,illudéetes cal .uitio eius atcp dicétes: Afcéde calue, afcende «calue: ferarum laníati funt morfibus:quarü faltus ac fyluz funtha bitaculum. a«[Zir/ .gent6 εοτῇ(οιίσρεοή .€feturcc Fuga& capti .uitate cogéte; diuitias δ auri argenticp pon» «era profjcient in pla; teis:fuas tanti anias fehuare cupientes: ne fintponderi que pri? fuereluxuriz, Alioqn &jiuxta Anagogen ca; ptiuorüi atcp fugientiü dehierufalé omnear; .gentü protjciet ín pla/ teis,in lata& fpaciofa uia qua ducit ad mor tem: quía anguftà fa/ lutis femitam rclique &üt. Sed€ omneaurü erit contemptui,ucl ín- T: fierquiliniii atcp immíidiciam reputabitur. Nó enim poteft habere mundiciá: qui extra díii ecclefia eft,. b.4T Zirgentó c HER: Et órnamentum perbiam pofüerüt:& ima; rum& fimulacrorum fe/ dedi eis illud in immundi nus alienorum ad diripié dii:& impijs terrx ín praz dá:& cótaminabüt illud. t HEB. Faccóndufionem: quófiíarh terra plena eft iudico fanguinum:& cii tas plena iniquitate..... . eox τ} eozt πό valebítliberare eos ín oíe furozío οὔί, .Ethoc ín Lxx.non habce£. Nulli auté dubiüi,quin obfidio; nis& famis temporeaurum argentiiq: efurientes nó libe; ret:& illifi praciofiffimo metallo άσωτος,(παν duriffimi la/ ,pidis retundant, Denigpfequit: cep Zinímá fua no fatura; bunt: ventreo eo26 nó(nplebunt, Prafentibus malis,di/ dicimus multos diuites interíericum, gemmas δὲ auri ατ/ gentíqp pondera egeftate cófectos,habuiffe exitii mendican tíii, Argenti aute δὲ auri eorum qui extra ecclefiam funt: non liberareanimas poffidentiii in die furoris dii: fed eter nam eos habere famem, inani uentre cruciari:oftenditil/ τοῖς, lud teftimoníii in quo dicit: Redéptio anima uiri, propria diuitiz.Propriz diuitiz ftitquas nos chrifti uerítas docuit: Luc,t16.b qui precepitutfaciam? nobis amícos de iniquo mámona : 2 qui nos recipiant in zterna tabernacula. Ὁ€]€2uía fcanda lum(tíquíratío eoz& factum eft.Ideo,inquit poffidentíti απ’ τ& argentü necaníma faturabit nec uenter implebit:quía hocipfum aurü€ argenti fcandalü fcelerum eorüi factü eft; Significatautem idola, qua auro argento fabricata, fuos condemnatit artifices. Pro quo Lxx.tranftulerüt: quía οτι’ .€iatus iniquitatum eorum fuit, ut in fuo iniqui errore cru/ cientur:& fe intelligant male dei munerain bfáfphemiam conuertiffe, e qp£toonamentümonílíé fiot fmfapbfa po fuerunt«& Cruz ego,inquit,dedera iti ornamentii poffidé/ tium atq diuitias,illi uerterüt in fuperbia:ut dequibus po. terantper clemofynas δὲ bona opa fuá animàliberare: ex if/ lis haberét materia arrogatize,Deniqp ex auro Stargéto fece «teeosin die furoris domini. Animám fuam: non fatu/ etabunt:& uentres corum non implebuntur. Q üía fcan dalum iniquitatis eorum factum eft.| monilium fuorum in{αν gines abomínationü fua; t cetunt exeo. Própter hoc. ciam:& dabo íllud in ma; ς Et atiertam facié meá ab císt& uiolabunt arcanü meü: & íntroibüt in illud emíffarij:& contaminabuntillud. teríà fupbize:S imagi; pu 1 “Ου. tü&abominationum ὁ . atqpoffendiculogfuo aA. ou, LL üumfeceütex εσας .SEP.. Electa mundi in.. perquapeterantcole.— fuperbíam pofuerunt:&—!eNadoraredeum,g :: Lominationti his deum offenderint;^' itmagines a ο ἐλλῥῥλλος(4L Dropter bococdi ἢ fuarum.& offendicula{6 illud inimmmndi; fi f«D εἰᾷ«C. Ὁ υἱὰ exauro.. ἅπ8 po uerunt ex eis. E ro/:B argento& ornamé;: .pter hoc dedi ea illis. tis monilia Suede| " y"T ram eis: ima: b n immundiciam: δὲ tra;. jbominaiors Quad .dam ea ín tanus alie;. fimulacorügfeeüt ὦ norum utdiripiant ea δὲ peftilentibus terrz ín pra «ppterea dedi cis illain imundidáS&iníteco ὦ 'datm:& polluent ca. ra,ProdbusSymma/. chus interpreatuseft— náufed:uolens idolo;— cum ordes exprime——— re.Et tradajinquitea ο án manus hoftiiut di(i ripiantomía: Xnotà— contamine dj cótami/ δία εἴς demoftrem: ὁ quz prius uidebatur effe fanctiffima, Nos. Qptradimurinma?—^ inimicorü δὲ alieno——: :: a deo: qfi facim? orna; inétanoftt fimulacra damonü,& omnis gloria noftrapof fide£ ab impifs fiue peftiletibus terra:utnos fua fubticiant poteftati. a 4Li£t auertá facié med ab εἰσ«c.c(ntroibütinid - lud emiffará Siue ut Lxx.tráftulerüt αφυλάκ]ως οἱ οποίος, uel utSymmachus δὲ Theodotio,irrüpentes δὲ peftilentes, Etcontaminabunt illud. Cum,ínquit, propter fuperiores caufas abominationü populi auertero faciem naedab eis: hequad eos dígnos meis oculis iudicauero:tunc uioabüt.—.-arcanü tmeti:qd fignificat fancta fan&orü:pro quo bout fitationem tranftulerunt:ut in(andis dei fuiffe prefentide/ Tmonftrarét;& irrüperentinea impf peftilétes terre:que—— exceptis facerdotibus foloqs pontificenullusaliusaudebàt ο. intrare. CLuod fcimus& a babylonijs δὲ a rege Antiocho|. Cneocp Pompeio:& ad extremi facti effe fub Vefpafiatio & Tito:quádo tépliüi capti atcp fubuerfum eft:SL omnia pt petrata quz fequés propheta fermo complectit. Adnoftra quoq; mala opera auertit deus faciem fua:S& quíaauerfa d facies: ideo dei uiolatur arcanii,utpro facerdotibus X fav. ctis dei peftilétes ingredian£,& uniuerfa cotamintt: utglo cus effe debuit fanctitatis,fiat locus imundicias iuxta iud Ὁ euangelicii: Domus patrís mei domus orationis uocabit Marie uos aüt feciftis illà[peluncalatronu. b«fac códufionc: 1 quon terra plena eff íudícío zc. Verbi hebraici Vm ,Aquila,cóclufioné Symmach?& Theodotio καθήλωσιμ.,».., .confixionéinterpretati funt. Pro quo Lxx.pofüere Qupto ,— α΄ nos in pturbationé uertimus. Igituro pphetairamtà ο. fup terrà iudza& fup urbéhierufalé breui fermone conc .de:ut quóterraplena iudicio fanguinii: Os eft in fangui «πε ἱμαϊοαηξ, frndétes innoxiü fanguine: qd& iani ᾽ RI Ane» r*-- Ρ[|* SEP. Etadducam pertur batíonem: quía terra ρε. naiudicio fanguinü&cí/ uitas plena iniquitatum, - EKtadducam o Ὁ Reg.1te dere. à(£t adduca peffiimos oe gétibue c poffidebüt oomos eo; rutt;, Et hac ín Lxx, dotibus& prophetis; peffinios cunctarii ge tiii adducá babyloni; 0s: ut domos ueítras ὡς poffideat,uofq fub; τ cíant(eruituti. Sed δὲ ἣ i noftras dggnos.i.ani/ m 1Co6d mas:templum ein fu Ma mus dei,& fpirítuffan étus habitat in nobis: poffidebüt peffimi dae ..mones, fi fuerit terra noftra plena(απουσία! bus,& habitatio ple; ἃ 53.£secbielem— ΑΔ. perfona feciffe iudzzos,(criptura cómemorat: Sic ipforum qq fundat cruor δὲ plena iniqtatis ciuitas de tam fanguine prophetarü. Veníetqp eis conclufio δὲ pturba tio atqp cofixio:ut nullus de iminctibus mi(eríjs polfiteua/ nó habent, Pro facer;: illud qd(cripti eft:In cófilio(anctorti& cógregationé,ma/$,t10;4 $s: monfítret,Nà— gnaopadiii. Hxcaütno folii eo tpeqri babylonius contra Ὁ δὲ fub manaffe repleta et urbshierufalea porta ufqpad por{πίον πὰ ueniebat exercita pphetis,(acerdotib?& feniorib?;. ο Etádducá peffimos de oétib?& poffidebüt dom?eor. HEB. Et quüiefcere fadá^sEP. Etauertam fremi/ faperbiápotentíi;& pof/ tum fortitudinis eorü:& fidebütfanctuariaeorü.^ polluenturfancta eorüm. ς Aquila. Angüftiaadeft.— Propicíatio ποεῖ... ο Angüftía füperueníente,requirét pacem δὲ non etit, * HEB. Cótürbatíofup cóturba;— sep. Vc fup ux etit tíonéuenie& audic?fup audit ὃς nüci? fup nuncid, Et qerent uifionem de propheta:& lex peribit a facer s dote,& confilium a fenioríbus.Rex lügebit:& prínceps » induetur mcerore Et manis populi terr cóturbabuty t tut.Scdim üíam eorum facíarn οἶδ: δὲ fcd/m iudicia eo; fo. 197 -quarebant fed ἁείαίε η ecclefíjs reqrüt. C) ua(iuifionele gé,cófilític pdiderint fruftra pphetas δὲ facerdotes δὲ fei, - ores haberefe iactant,. $«UfRex lugebítc pi cepe índuet iticroze Si ' deiuxta Lxx.interítu. Q.ui nefcio qd üolé/: tes: hoc qd? dehebrai, có fermóe expreffim?, - rexlügebit,oino tacue rüit. Luxiffe aüit.Sede/ chia,& οὓς príncipes . populi iudaog: fuiffe moerore cófectos cta fcriptura cómemorat, Polfum? aüt, didi hoc prima fronte uideatur elfe blafphemü,regem lugenté nra uitia atqy peccatachriftü dicere, quí loqui£ in pfalmís: quícfcere facía fupb à potentá zc.Omnis fu petbía offendit deum: πε Propterea peffimi genti(i poffidebüit domos potentiti& fu7 perborü,& obtinebunt fanctuaría eorti:quia locit[απο nic(purcus ingredit:& fua eum cótaminat immüdicia,Si, latumarcant eius: nó dixit, poffidebiit an&uaría mea;fed fanctuaría eorü:quía poft cótaminatione mea effe ceffarüt. τι€ Zinguftía adeft. Tuxta fuperiore ordine,re&te Aquila&* .. Theodotio interpretati(üt, adeffe anguftiá: Symmachufqs Ὶ maroré.Lxx.autem in medio uniuerforii tríftiii ποτ po; B fuerelaticiz:ut lugentisanimus fuftentetur:&(peret inter $144. c aduerfa meliora, dominücp ppiciti: de quo fcripti et: Do minus erigit allifos.Nos aute iuxta Symmachi prioré fen; tenti cum pofteriore cóíunximus,ut diceremus: Ὁ 67 Zi euftía füpueníente requírerit pacc«nó erít. OQ. d' iuxta Lxx. omnino ftareríó poteft.Si em ,ppiciatio ueniet quó quzerét pacé& nó inuenieteC) uaret aute ille pace δὲ n&h inueniet: jatth.iob qaudiuitab apoftolis: Pax huic domui,& non feruauít eà, ΘΗΝ nec fecit in fua méte requiefcere, fed malis fugatà operibus ον hib4.b nó poteft inuenire.Ipfa e(t auté pax qua exuperat omnem ,idob4.d fenfum:& qua ad patréuictor afcendes faluator,apfis dere ! liquit. ε 4Γ f onturbatío faper conturbatíoné veníet: au» Phib4.a dirus fup audítü Ὁ τ fanctis dicitur: Gaudete, iterü dico ,,P$S;.b gaudete:& de ipfis fcripti eft:Tbunt de uirtutein uirtuté:ut n prafentia bona futuris bonis cumulent:fic& his fup quos uenít anguftía:X qui quzfierunt pacem& non inuenerunt cam:ueniet conturbatio fuper conturbationem,fiue uz fup ος, π.ς U&iiuxta qd& in Apocalypfi fcríptü eft:Vze unü abíjt:& uze ( alteri uenietcito. Et auditus ueniet fup auditii:nüciufq fu los,nd pernuncitisiuxta illud beati Iob: Cum adhuc unus loque; ret:uenítalius nücius,mala augés malis:& appropinqua^ tis babylonij fremitüturbàcp defcribés. ff t querét ví fiot ve pzopbeta«c. Proprie fingula quarun a fingulis. Vaticiniti futurorü quarit a ,ppheta. Legis ínterpretatio,fa cerdotis officiü eft. Prudes cófiliti,tas matura pqrit;iuxta paíniqtads. b 4[ιξε&rum iudicabo eos.Et fcient qüía ego dominus, gnificanter αυτό, ατα polluta fuerant fanctuaría dei& uio/ ἡ Que utilitas in fan/ 3,39, c guine meo, di defcen: do in cortuptionerne: Etappropinquás híe/:Matd23,d : rufalefleuitfüp ex δὲ dixit: Hierufale hierufale qua occidis pphetas,& lapidas miffos ad té: quotiens uolui cógregare. filios tuos ficut gallina cógregat fub alas pullos fuos,& no. luiftisPrincipes ὃς uelin bona partéaplierüt:qlugentpec ὦ catores: uel in cótraria illi qb? dicit; Audite uerbü dnií prín Efa.r.e cipes fodomorti.Indueturq iuxta Lxx.interitu:qui nó hà: betarmatura dei:nec índut? eft chrifto.C) uotáteim in chri(παῖ, fto bapticati funt.chriftü induerüt. b«T£rimanue populí 3 terre conturbabunt. Siueiuxta Lxx.diffoluent. Q.fi difio non fuerit in propheta,& legis fcíentía in facerdore,& confi D lium in fenibus: rexcp luxerit: δὲ princeps fuerit in marore fiue in interitu:cóofequéter& populi manus conturbabun£, fuii perdétes ordinem: fiue di(foluen£, antiqua fortitudine non habentes.Pulchreq: non pópulus dei dicí£: cuius tur. babunt manus:& cui? nó eft municípat? in coclo:fed popu lus terrz:de Qfcriptü eft: Recedentes a te fup terrà fcribent, í«| com viam co: facíá εἰσ:« fm tudícía eo: íudicabo εοῦ, Siue ut Lxx.tranftulerüt,ulcifcar eos.Peccatoribus red dit deus iuxta uias fuas,ut teneat iudicíj ueritate, Carterum infanctis excedit modum clamétíz. Neg enim condigna pog, d funt paffiones téporis huius ad futurá eloríá qua reuelabit in nobis.Stipedia eim peccati mors: qua recípit peccator iti/ Ibi.é.d xta uias fuas& opa fua. Caterumi iuftorü üírtus fruíitar do mínilargitate:de qua Paulus loquitur: Donü dei uita zter/ Ibidem na, ποσο addidit:& fcd? m iudicia corum iudicabo eos: illud euagelicii fonat:In quo iudicio iudicaueritis,iudicabi Matth.7.a tur deuobis.Etaportolicti:In quo enim íudicio iudicasal/ p o5, 2/2. terum,teipfum condemnas, Eadem enim operaris quz iui; dicas. ke£tfcíent quía ego ofíe. Tite uerficulus frequen/ ter in hoc propheta ponitur:qd? fupplicia atq; cruciatus fe7 quatur fcientia dei:ut quem nó intelligebant per beneficia, per tormenta cognofcant, r5 E *Hiere, r7 Commentarij fecundi in Ecechielem ,pphetam finis, ' DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN TERTIVM. COMMEN TARIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM ; Brun).PROEMIVM|; zi Ihillongum eft quod finem habet:& omnísretro temporum feríes tranfacta non ζ:[4 prodeft:nífi fortebonorü operum fibi uíatícü praparauerítqua: femper ad futura, XB immo adaterna ref; picic& nullis terminis coartantur, Vera fentétia eft: Omnía ᾖ| orta ocídunt:& aucta fenefcuntEt alibi. Nihil eft ením opere δὲ manufactum:qd Ee 5. nonconficiat £omméón.Dicronymilibertertis——— nori conficiat δὲ confumat uetuftas.Quis crederet ut totis orbis extructa uictortjsthomacot) Qj , rueret:ut ipfa fuís populis& mater fieret& fepulchrum:ut totaorientis, zoypti, aphriczlittora| olim domínatricis urbis feruorü δὲ ancillarü numero có lerentutzut quotidie(ancta bethlehe, nobiles quondá utriufqy fexus atq; omüibus díuitijs affluentes,fufciperet mendicanteszQui; ' bus quoníam opem ferre non poffumus,condolemus:& lachrymas lachrymis iungimus:ocuy patiq, fancti operís farcína:dum fine gemítu confluentes uidere non patimur: explanationes ín Ecechíel& pene omne ftudium omífimus: feríipturariqy cupimus uerba in opera uertere:& nó dicere fancta fed facere. Vnde rurfus a te cómonití O uirgo chrifti Euftochiiz: intermíffam laborem repetínus:& Tertium uolumen agereffi:tuo defyderío fatiffacere defyderamusiillud & te δὲ cxteros qui lecturi funt deprecantes:ut non uires noftras fed uotum confyderent: quo/, rum alterum fragilitatis humanazalterum fancta eft ín domíno uoluntatis. id COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EZECHIELEM PROPHETAM LIBER TERTIVS . facrum eft ít anno fektorín fexto méfe«€, Qui; Φ factum eftín anno lexto,in fexto méfe,ín quinta men fisego fedebam ín domo mea, δὲ Ὁ. 44](cnes iuda(edebant coram me. Eq HEB. Etcédit Ἄς; um luper meibi ma/ Yechoniz,quarto men fe, quinta méfis, fupe; riorem uifionem factà ad propheta legimus: Hacaüt quà nuncex ponere uolum?: fexto anno eiufdem regis,fe xto menfe,quinta m&/ fis faéta memoratur. Ex quo perfpicuii eft, poft anni δὲ duos me fes hac facta qua fcri; pta für:& uel intermif fam per annü& duos menfes ,pphetiam:uel pertotos quatuorde/ cim menfes gefta quz fuperior fermo conte xuit.Sexto autem an^ . ino,& fexto menfe, δὲ quinta die menfis:qui numeri ad fabricá mii direferunt, δὲ carneos fenfus qui terrena cófpicitit, δὲ necdü coeleítía cótemplant, factà prophctià nó mirabi£,q ad pre(byteros íuda fermone dirigi intellexerit.E qb? feptuagita tenebát turibula:& uigin tiquing in templo adorabat folem: fedebatep propheta in domo fua fugiens frequentia multitudinis:& fenes iuda fe debátcoram eo:uel pphetz uerba audire cupientes:uel in/ fidiantes fermonibus cius. Significanterg; dicuntur fenes iuda,ut nihil ad ifrael:hoc eft,ad decétribus quz prius ca/ pt fuerant,fed ad eos quide tribuiuda cum Iechonia du^ €ti erant in captiuitatem díci intelligamus. b q[€t cecídít fuper meibi manus oomitni oeí£C. Virum,hebraus fermo non continct. Vifionem autéaurz, quz ín Lxx,non habet, de Theodotione addidim?. Et p eo q4' nos dixim?,cecidit fup me manus diii:Symmachus tráftulit,incidit mihi ma; Wu$ domini, qd' in hebraico dicitur 5m. Manus autem tvép yer uii. opera fignificat:utuifionis poffit facraméta cog tlofcere. Et hoc confyderandü:qd? nó ipfas uideat ueritates, fed fimilitudiné ignís: qui alumbisufqp deorfum ignis αρ; paruit:& alumbis furfum quafi afpectus fplendoris, utui; nus dri dei.Et uidi δὲ ecce fimilitudo quafi afpectus icnis ab afpectu lüborü e??,& deoríu ignis:&a lá; bis eius δὲ farfum,qfi afpe ctus fplédoris, utuifio ele c&tí. Et émiffa fimilitudo manus apprchédit me ín cíncinno capitis meí. . nusadonai domini:& ui/ di& ecce fimilitudo quafi fio δια, qfi uifio electrí. - fimbria uerticís meí, » Et eletiauit tne fpiritus inter terram& coelum. €. fio ele&tri.Pro fplendore, qui in hebraico dicitur Scauri Theodotio tranftulit:ut in fupernis dei refrigeria demon, ftret.Deniq;& in Regum uolumihe beatus Helias aduen/ tum domíni,non in tempeftate contemplatur δὲ turbines non in ignis ardoribus:íed in afpe&tu aur tenuis atg le/ niffima: ut dei omni/ potentis manfuetudi, nem cóprobaret. Opé ta autem coitus,qua fignificantur in lum/ bis: ufqy deorfü igne ' purgantur. Et opera uirtutum quaalum/ bis ad fuperiora cone furgunt, fplendorem habit atq fulgorem: .& tamen nec ignisuf/ SEP, Et facta eft fuper me ma nec fplendor electri uf qpad caput, fed deor/ fum δὲ furfum:uttans in peccatoribus d in fanáis, pro diuerfita/ te meritorü,alius ufq fpecies uiri a lumbis cíus: & deorfum ignís:&a jum bis eius& furfum quafi αἱ Et extédit fimilitudínem tnanus& affumpfit tnein illaperueníat.Etquo/ modo qui fandtitudi/ nent,ad uerticem ufqy Etadduxit—perueniunt: ficquiin ínpeccatorumprofun do funt:plantasigneo rum pedum tenerecredendifunt, c(pt emiíffa fimllitur do manus appzebendít me ín cíncínno capítío mef.Echic(u militudo manus,non ipfa manus extenditur: ΠΕ enimin deo aliquid corporale eft:uideturqy manus: ut pent humanícorporis atcp confueti:nequad terreat eum qui ἂν fumitur atq» comprehéditur.Si enim in colubri uelin qua/ libetalia beftíarum fimilitudine tetigiffet prophetam: ipía diffimilitudo membrorum terruiffet affumptü.Paríq com prahenditur capillorum: quia totius apprehenfionem capt tís, humana natura non fuftinet. Pro cincinno, Lxx.trav/ ftulerüt xpdavsd'op.i.fimbríà: quorum alterum in capillis alterü in ueftibus accipifolet, Ὁ€[(£t cleuauítmefpíritus ínter tcrram e celum, Primum(imilitudine manus appro henditur: poftea eleuatur a fpiritu: qui fpiritus non eun ftatim ad coelum leuat,fed inter terram& cozlum: ut terre na interim derelinquens, feftinet ad codlum. Poffumus autem& hoc dicere:qd' propter bona opera, propheta ni litudine manus dei ΑΝ us fit,& propter fcientiam 4 rum fpiritualium eleuetur a fpiritus. Ειδη ᾧ ad. pedes dicitur ad illud δὲ illud mem bri: ali? ufq adilla€. nis perfectionem te/.-Fits — πα—— um d I LN Qu ἴῃ ἔῃ m A^ 8 Eraddnrit«C. vbíerar ftatua poffídentío. Hocautem /— hictam maga funt quz uidemus: quanto máloraeiüi/( im*' quodinquibuídam codicib?reperit: Etinftatuaimagine:— manda funt, qua humanam éffugiunt confcientiame Us, gdí,de Theodotione additi eft. Reliqua fimiliter. uado. Ὁ([£tíntrodutít mead oftíum arii: ct vidi et ecce foramé 3 dicit: adduxit me ín hierufale in uifione dei:oftenditfenon.— vnm ín paríete«c. Hocquod tranftuli:Et uidi δὲ ecce fora/ ἅν, in corpore fed in fpirita effe tranflatüi, Iuxta αυᾶ uifionem.— men unum ín parícte:in Lxx.non habetur. Et quía omníá s poffumus& οοεῖος δὲ: quafi inimaginepicti δὰ profunda maris, in;.Eradduxi: 1.: 1. e. rag moftráné: unun T ferna confpicere: dum: ΕΒ ἃ uxit πιεί πε s sgp.Etádduxit meín hie. in pariete forairicn ui/ Xp rationes fingulorü co| pafaléinuifionedei:iuxta— tufalem in uífione deiad. dití:fe dicit: rubericp Be. gitatione complecti^ fti: ἰδ refpicié: fibul:: fibi ut illud perfodiat;: rs mur. Primum autem oium Inter 46 reipide| ueibuium porte que ΕΓ&liusfaciátquo ἡ les mir ad Siu ,$ batáquilenéubieratfta;| fpicitaquilonem: ubi crat widelie aperto at Mos refpicit ad aquilonem:-.-: ENS. 3. mine,latius poffit in/ is uribiuideatfamam ΕΕ idolá celi ad puocan ftatua poffidentís. Et CC. nare&ruiderc quafo idoli i ad ὭΡΩΝ dam zmulatíoné.Ertecce— erat ibi oloría dominidei^rispofitus uiderenon zmulationesutdeilo(5 01 ων:: deals i Ὁ ᾿ς pouracsPerqd οἴη» : EON Mna ibi gloría. dei{(ει ui; ifrael fecundum uíflionem ο rapenerdf& cernere— fion£quá uideráincápo. quam uidíín campo. d in fingulis nobis rdíquaquepofteade y Er diyir ad m&: Fili homínisleua oculostuos ad uíam ΓΡ uitia maio fcribunt.Statuam au» Pipes:: à Rees ra monítrari: X quafi πο temidoliBaaintem; aquilonis Etleuaui oculos meosad uíam aquilonis ρὲν quadam forami; n plo dei pofitam, Πατ’| ecceab aquilone portae altaris idolum celí inipfo in;. nad abominationes mi rat hiftoria. Pulchreqp Ες E Mid E πὰ inaxinas perüenií;|... ενα as appellat idolum geli:« ttoítu. Etdixítád me: Fili hoís putas ne uides tu quid. Extru&ibusenimar; Madth.ri.t tai quía ad amulationé{{}| facíant: abomínationes magnas quas dom? ífracl^borcognofcítur: δὲ ex E δὲ celum,diim prouo/ o Efa.28.€ - noneft. Porro quia ge n£secbieleni cat: iuxta illud quod in Deuteronomio di; lus& poffe(fio,qd" he; . braice dicitur ΤΟΞΟ: diu: νε NU;: níficat. Minorib? em D codéappellanénomi, ΓΕΡΕΠ δὲ animali abomínatio:& uníuerfa ídola do; e monffantus τ πε: pítatuaceli,Lxx.— musifrael depicta erantin pariete in círcuitu pertotü.— uultu&oculis diffi, ftaciam poffidétis in/ Et feptuaginta mutari non poteft con terpretati funt.D'enicg r fcicntia: dum füxtürio/ Gri.4^ a. αὖ natus€ Cain,Pot/ fedi(inquit)parens homine per deum:poffeffione hominis ad Cain nomen alludens.Ibicy erat οἰογία dei ifrael: non c delectaret tali uicinia,fed ut fui er δὲ idojji geli téplüigp deleret, Vnde δὲ fübuerfio urbis templic poft breue temp? fequi£.Et in Efaia fcriptum eft, cy lectus anguftus nequadj duoscapiat: δέ pallium breue utrumqp opcrirenó poffit:(t/ j$«Co/7€ enificante fcriptura illud Apoftoli: Qc ui cófenfus Chrifto & Belial« Templo dei&idoloc b.€«[(Εγοίχί: ad me«c. et ecce ab aquilone pozte altarío ídoli elí(η(pfo(atroítu.Pro eo quod nos pofuimus: Ab aquilone portz altaris idolum celi in ipfo introitu, Lxx.tranftulerunt: Ab aquilone ad por tam orientalem:quod in hebraico nó habetur: catera quae ibi fcripta funt relinquétes. Dixit( inquit)ad me:uel gloria dei,quam in campo uideram: uel fpirítus qui me inter ca/ facit hícutprocul recedam a fanctuarío meo?Et adhuc v couerfus uídebis abomínationes maíores. Et íntródu/ ad me:Ineredere&uíde abomínatíones peffimas quas e ifti faciunt hic.Et ingréflus uidi:& ecce omís fimilitudo abundantia cordis,os loqui£.Pro(igno funt interioris hois uerba Doai$2:€ citur: Ipfimeproucca|...: x arii; erumpétia, CLuomó ueruntadgelumineo— XIt ine ad oftium atria uidi, S ecce foramen tium in libidinofum, qui fua qui non Ea dei pariete.Et dixit ad me:Fili hominis, fode paríeté: δὲ cà cie celat ine ego prouocabo eosa;;;; εν. dumturpis fermo de/ FRGRU Qu MF perfodiffem paríetem,apparuit oftium unum.Et díxit /— Posi auariciam latentem intrinfecus; paruu!z rei cupido fi; fa& lafciua mens lucet in facie: fecreta cordis,motu corporís δὲ geítibus indican tur, e(Lt íngreffue vidilet ecce omnie fimilítudo τερτί» linm et arímalíumabomínatío€. Non folum idolum geli ftabatin introitu porte aquilonis:fed& omnes tépli parie tes diuerfis idolorum imaginibus pingebant:ut nulla effet beftia quam non parietis pictura monftraret, Hoc in delu/ bris idolorum phanifqp gentilium hucufqp perfpicimus: cp omnia genera beftíarumi adoret ftulta religio. Vnde δὲ Ver gilius ait: Omnigenüq; deum monftra& latrator Anubis. Ὁ uafi non& ila fint monftra quz laudat cótra Neptunü '& Veneré,contraq; Mineruam.Poffumus& in noftri tem^ pli parietibus idola monftrare depi&a: quando omníbus uitijs fubiacemus:& pingimus ín corde noftro peccatori confcientiam,imagínefqs diuerfas.De quibus& in pfalmo Tí716 lum leuauitac terrà. Locutufqs eft mihi, poftqs me tranftu;, um leuauitac terra qÀp eft míhi, poft me/ Ibi39.b litin hierufalem:& fecit uel urbem uel templum uidere: δὲ ' imperauítutleuarem oculos ad uíam aquilonis. Ibi enim ftatua Baal pofita erat,quá uocat idolum celi:in ipfo portae introitu. ui autem idolum geli fiue poffidentis,ad gloría dei,uelad fpiritum referunt,impie faciunt:perfonam idoli, dei maieftate mutantes. c(TL£t oírítad me: ΡΕ bomínía putac ne vídes tu quíd ift facíant cC. Ne me( inquit) putes íniufte templum deferere, δὲ fubuertendam relinquere ciui tatem:afpice qua in templo faciant. Cumqpilla confpexe/ dicitur: Domine in ciuitatetua,imaginem ipforum diffipa bis.Etínalio loco: Veruntame in imagine perambulat ho; mo. Quod fcilicct nullus hominum fit qui aliquam ima giriem non habeat,fiue fanctitatis fiue peccati.) uamob:. rem furiofis dicitur& iracundis:Furor illis fecündum fimi ἰδί-στ. a litudínem ferpentis:ficutafpidis furda δὲ obturatitis aurcs fuas:qua non exaudiet uocem incantantium. Etdehomí/—.—, nibus nequam:Gencratío uíperarum, quis oftendít uobis Matth.j. 8 fagere a uentura iracEt de uerfipellibus ac fraudulentis: Ite Luc. 8. dicite uulpi huic, Ac de amatoribus foemínarü: Eqüi infa; Hiere-5.» quini tísnon putes finem e'Te Ícelerum, adhuc maiora cófpicíes,^ nientes in foeminas facti funt míhí:Vnufquifqs ad uxorem [4 ui ᾿ς Q.uodquidé poteft δὲ de noftra hierufalem, noftroqitem^— proximi fui hinniebat. De brutis quoqj ac uecordib?: No; Ῥ 5.31" b inf Regia. e plointellígi: quandoin exemplum Ophni&Phineesido;^ litefieri ficutequus δὲ mulus: quibus non eftintellígentia.——.. " i lorum(celera operamur ín tabernaculo dei: X fornicamur Etiterum:In chamo& frzno maxillas eorum conftrínge: Ibideri ᾿ eumhis quz femilitize& minifterio dei aouerint:& facrifi, * eiorum eius primitiua decerpimts: dantes ín ufum clíerr tumatq famulorü: δὲ omnía lucri caufa facimus, Sin aute qui ποπ appropinquantad te. Et multa huiufcemódi. Hoc autem quod pofuim?:Et ecce omnis fimilitudo reptiliuti δὲ animantium,in Lxx.non habetur. SEAT :: Ee 4 Btfeptuaginta | Zommen.Iicronymi libertertigá 7 aq«[£t feptuacínta vírí ος fentozibue oomue(frael ΘΕΊΩΝ dicit feptuaginta uiros fuiffe de(eniorib? domus ifrael,qui tenebant thuribula manibus: oftendit multos alios fuiífeprefbyteros quí hoc nó faciebant, fed forfitan peccatis alíjs nomine:& ánniuerfariam ei celebrant fofennitatéiii qq. m plangítura mulieribus quafi mortuus:& pofteareuiniícas- G canit atqj laudat. Confequéterq; poftdj Ptindpes&(enio, tenebant: unnümq; nomine legoniam filii Saphan Πες in medio corii, quafi principem(celeris eo/ rumtqfacrilegijqui omiífífa religióe deí,co/ lebantidola:& in tem plonó adorabant deü cuíus erat templii, fed picturas parieti, Pul/ chreqp dicitur; Stabat legonias fili? Saphan, hoc eft, iudicij& con? dénationis fuz in me^ dio Παπ prefbytero rum:quia€ princeps, & hi quorü princeps erat, firmo ín fcelerib? ftabantgradu:necflu/ &tuabant in malo, fed robuftiffime perfifte/ bant: uaporg; πεδία & confufionis ac tur; binis qui fureebatex thure, oiferentium fa; crilegia demóftrabat. Hocfactum fit eo tem res domus ifrael quid fecerint in culifqs monftratü e(t:etiam 9 Et feptudointa uiti de feníoribus domus ifracl:&leco nías filius Saphanftabat ín medio eorü ftantium ante picturas:& unufíquifeg habebatthuribulum ín maru. » fua: δέ uapor nebulc de thureconfí urgebat. Et dixit ád me:Certe uides filibomínís quz feniores domus ifracl faciuntín tenebrís,unufquifcy inabfcódito cubículi fui. Dicunt οπί σα uidet απο nos:derelíquit dris terrá, ς Et dixitád me: Adhuc conuerfus uidebís abominatio; nes maiores quas illi faciát.Et introduxit me poftium portz domus drii,quod refpiciebat'ad aquiloné& ecce » mulieres fedebant plangétes Adonidé. Et díxitád me: Certe uidifti fili hois;adhuccóuerfus uídebisabomina tiones maíores hís.Et introduxit me ín atriü dom9dni interíus:& ecce ín oftío tépli ἀπί inter ueftibulá δὲ alta; re quaft uíeíntiquíng; uiri;dorfa habétes cotra téplum domíni:€ facies ad orienté:& adorabát ad ortá folís. templo ac tenebris ουδ.-mulier uitia defcribung; b Σ planguntamatorüfo,. ;CXtatepriüate:Seyn| tant,fieos potuerint obtiner -Etquiaeade|. g&tilitas huiufcemodi.: fabulas poetarüi, que ^ habétturpitudine in, terpretat(ubtiliter in, terfectionem& refur/. rectionem Adonidis, planctu& gaudío pro. p fequens:quorüalteü in feminibus quae mo tiunturin terra:alterüi Ὁ in(egetib? quib? mor tua femina rena(cun/ tur,oftendi putat;Nos quoq eos qui ad f», culi mala& bona ,ud cótriftan£,uel exultát, mulieres appellemus, molli& effceminato aio: Dicamufqyplan, gere eos thammuc: ea uidelicet quz ín rebuf -ςο στα στα [195—028— Ξε-Ξ-Ξ 98—31 pore iuxta litera. Ca terü& nobís orandü eit,nefeniores domus ifrael feptenarium numerum, qui eft fanctus, feptem decades multiplicantes, ftent in erroribus fuis:& adorét picturas idolorii: uaporq; facrileetj afcendat fiae cófurgatrefiftens deo. Ὁ ἥ uiderím? plabem peffimà congregata:de qua fcriptü eft: Odíui ecclefiam malignan; tium:& peiores plebe przpofitos, nequioréq; principe quí prefectus eft plzbi atqy prefbyteris: dicamus legoniam ftantcante pícturas:& fingulos habere thuribula in mani bus fuis:nó dei maieítaté, fed ,pprías fententias adorantes: δὲ ncquaq odoré bonz fragrantia ad deum, fed foctoréad idola peruenire, b. Q£t oixítad me«c. Ex eo( inquit) qd? in templo faciunt pariter congregati oftenditur quid unuf; quifa in cubiculo fuo faciat, Sed fcd?m Anagogen melius intellieí poteft, quod nonulli principes ecclefíarü faciantin F Ῥδ.25. Anago, tenebris:quz dictu quod turpia funt. Ifteeftabfconditus cordis homo:de quo dicit:Ingredereín cubiculum τα, Ἐξ rurfum: Q.ui uidet ín abfcodito,reddettibi. Recolat υπ’ quifcp cófciétia fua: δὲ opa tencbrarüi recordet in tenebris: To5 c fciatgy fcripti: Ois q mala operat odit luc:& nó uenitad luce, nearguatura luce: Ft in feillud intelliget effe copletü: Pro,r,d Q.uiinebriat,nocte inebriat.O. d iuxtalliterà ftarenó pot. Q.uanti em in prandíjs cóuiuíjfas dierum inebriant e Sed quia ebrietas cordis offendens deum tenebrarü eft,& non lucis: propterea quicungp inebriatur,nocte ínebria. Cum autem feniores domus ifrael fecerint mala in tenebris& in abfcondito cubiculorü fuori: δὲ putauerint fe deum poffe| celare,tunc confequéter dicent: Non uidet nos diis: dereli quit dominus terram. Multicy funt peccatores& ambulan tes iuxta cogítationes fuas, qui deü non exíftímantcurare mortalta:nec ad illum no(tra uitia pertinere. Certe quando peccamus, fi cogitaremus deum uidere& effe prafentem: nundq quod ei difplicet, faceremus. Porro quod fequitur: 'ereliquit dominus terrà, quorundá etiam philofophorti fententia eft:qui ex fiderü curfu atq cóftantia, fufpicantur effe in coeleftibus prouidentiam:& terrena contemní,dum nihil recti nec iuxta ordinem in terris oeritur. c([£t oígít ad me«c. plangentee Zidonídem.Q) uénos Adonidem in; tcrpretati fumus,& bebraus& fyrus fermo 3332 uocat: unde quia iuxta gentilem fabulam, in méfe Iunio amafius Veneris.& pulcherrimus iuuenis occifus, δὲ deinceps re/ uixiífe narratur: eundem Iunium méfem,eodemappellant Matth.6. a ze πε - Ftdixit— mundi putantur effe /;^. pulcherrima. Ὁ{Γι ofrít ad me: i£ erte vídifti fil bots«c.t ecce ín oftio templi Ἵ vomíní ínter veftibulum«€. Ο uod nos ueftibulum iuxta:, Symmachum interpretati fumus,qui πϑοπύλαιορ pofuit: 31 m pro eo quod Lxx.& Theodotío,ipfum uerbum hebraicum, ju tranftulerunt cb: Aquilz prima zditio, ποόσαδα:(οι η μὰ cunda,&o. à templi interpretata eft: Ὁ uam nos petii ἐξ 3 templi exprimere poffumus:fiue íntectumatrium quod in 3 5 ter templum&altareerat. Et quia fupra legimus,poftido;$€»— 1 j; lum cli, quod ad portam aquilonis apparuit:Adhuccon,^^^] i uerfus üídebis abominationes maiores: oftenfifcp per pa;| B rietem picturis omnium beftíarüi, quas'adorabantfeptua; 3 ux ginta prefbyseri:& leconias filius Saphan: tenentes thuri/ 3m bula in manibus: fecundo dicitur; Adhuc conuerfus ud).— d m bis abominationes maiores quas ifti faciunt, eo quod fer pa derent mulieres plangétes Adonidem. Poft tertium quod fin peccatum dicitur: Adhuc cóuerfüs uidebis abominationes: πὶ maiores hís.(3 uz e(tautem maior abominatio fuperiorü Qin trí fcelerü« Videlicet quarta quze fequit:Ecce in oftio tépli el domini interueftibulum& altaré quafi uigintiquincy uiri, Qd doría habentes contra templum domini: δὲ facies ad orien qui tem:€ adorabant ortum folis: eo quod contempto do; νὴ mino,íd eft creatoreadorarent folem:id eft domini creatu δι ram,przcipiente ipfo diio per Moyfen:q nequad in moré Deus n gentilium contra orientem deum adorare deberent: fed in. 1 ii quacunqy fuiffent orbis parte,(iue ad orientem, fiuead occi? IM dentem, fiuead meridiem, fiue ad(eptentrioné, adorarent 3 un contra templum: ubi in fan&afan&torü habitaredominus— a. ui credebat, Qr uod quidem δὲ Danielem in babylonefeciffe Daftéc di legimus: quiapertis fene(tris coenaculi fui, adorabat diim cótra templum quod erat in híerufalem. Hoc iuxta literam fuiffe acrilegij,nemo dubitat. Secundum Anagogen, om; nes harcticos peiores effepriorib?: id eft idolo celi pictifqg ín paríete figuris animantia,& planctu Adonidis, perque idololatria uoluptafqs monftratur, ille fcire poterit: quiin: 1 tellexerit prophetam dicenté:Tu autem odifti diíciplinam, Per E δὲ proiecifti fermones meos poft te, Et ín alío loco: Verte; Hina 1 runtcontra me fcapulam recedentem. An ignoramus Mar, κ΄ εν ἘΞ Anago*' m . Cionem δὲ ceteros hareticos:qui uetus laníant teftamentii, contempto creatore,id elt iufto deo:alitim quendam boni deum colere& adorare, qué de fuo corde finxerüte Om noftri téporis harctici qui dei filij presdicat' 8 adorant zin£secbielem— adorant eum, relicto diuinitatis teplo δὲ poft tergii habito, ip(iconfeffione füa,creaturà adorare fe dicunt. Nos auté fic adoram? folem iufticiz: ut deum adorem? in téplo ueteris teítaméti,ubi lex δὲ pphetz, ubi cherubim& propiciatoriüi s τ Ψ- c ΚΚ, δ$0.109 ναὸ(nterfectíonia babet(n.manu fua, No dixit.habebatiut(Ὁ Lxx.tráftulerüt,Neq em narrat praterita:fed ρτα[επία θα»—— turaq; demóftrat.C.ui igitur malos percutit in eo qd' mali funt;& habet uafa interfectionis ut occidat peffimes, mini: ceapplicant rami ad nares fuas:Lxx. tran; ftulerüt: Et ecce ipfi fi cuti fübfannátes:qui/ bus de Thgodotione additi eft:Extendunt tamit: ut(it totü pari; £er, Et ecce ipfí exten; duntramtü quafi fub; fannantes:Pro d inter. pretatus eft Symma; ἡ chus: quafi emittétes fonitü in fimilitudine eít. CLuos nos uigintiquincp uiros tranftulimus, Lxx, po^ funt nein: Sein, CENE^A: . quibufdà exemplari/ ws"Posti δον, ἢ qun n eer They 9 Etdixitad mé:Certe uidifti filihomin issNunquidleue deti d.. efthocdomui Iuda, utfacerét abomínationes iftas qs : τε,-— Lost; ᾽ y- L s:--" ES EE τας—fecerüthíctquía replentes terrá íníquítate, cO uerfi(unt adnareefuas;Proco^ adirritanda me? Et ecceapplicátramü ad nares fuas. qd nos dixim?; Et ec/ 5 Ergó& ego faciá ín furoremon parcet oculus meus nec miferebor. Et cái damauerínt ad aures meas uoce may. gnanonexaudíameos,. Ca. dX... c T damáuit in auribus tneís uoce magna dicens: ὃ Appropínquauetütuifitationes urbis. Et αι. e quifqs uas interfectionis habet ín manu fua.Et ecc fex uiri ueniebant de uía portz fuperioris qux refpicit ad aquilonem: δὲ uniufcaiufq; uas intcrítus ία manu eius. Vir quoq; unus ín medío corum ueftitus líneisi& atra. ftereftdüi.«Lt ecce«c, veftítue líttefo τό Pro lineis, qd? nos iuxta Symmachü fterpretati fum?: Lxx; ποδήρη: Theodotio; - ipfum uerbühebraici u"ya:Aquilapraci/ pua, interpretati funt, Rurfum ubi nos dixi; mus: Etatramentariii Ícriptoris ad renes ei?: Lxx.pofuett: Et gona fapphirina fup renes eius: Theodotío κάσυ fcribz in manu eius, Aquila sAovod'ex tops ' A. atramétatiti fcribe adlumbos cius:Sym: ris habebatin renibuf : fuis. Ecubinos traftu lim?,lim$ dom?: Lxx. ** 2. t δὲ Theodotio,zio ὁ ἄν’ mach*itabulasfcripto ὁ cantici per nares fuas. Significat aute uigín/ tiquinqi uiros, qui in quadrü folida ftatío/ ne fundati funt:€ a qaindpfenfib? p quin quies quingg, ddran/ . gult figura etficitit: nó bu τρί! habere poft E: B. tergum, fed inftar idolorii applicare ramum ad nares fuas: haud dubium quin palmarti,quas graco fermone τα βῥαία Tob.st€ uocant, ut p hoceosidola adorare Renee Denig δὲ Ιον ; inter caeteras ytutes etia hoc habuiffe fe dicit:cp nundp afpi ΕΙ ci&s cceli,&(οἱ& luna; δὲ aftra Γη]σξεία ο[ςυατις fit manü fu3.i. adorauerit creaturas. Symmachiaute interpretatio, . fedürauciq fonitü denarib? procedenté& in dei córemptü fienificat. O&fcg heretici qui repleuerüt terra iniquitate,& couerfi funt ad falfi nominisfcietia ut dfím ad iracundiam prouocarent, eftimandi funt:qri laudare uolttrint deum: magis turpi fonitu blafphemare, uel te(tamienti ueteris deu parui ducere irridere,cótemnere. b€[. rgo et ego facía ín üroze:tó parcet oculus neusinec mifereboz.. dap fequi ταῦτ εὖ clamauerintad aures meas uoce magna, nó exau "diam eos:In Lxx,.nó habet.Pro his ait oib? qua fecerüt:& ἐρὸ facia in furore: δὲ nó parcet oculus me? nec miferebor, Q.d'audientes ueteres hzeretici,creatoré calumniant quafi crudele,& fanguinaríü:nec cogitant apfum Pauli qui certe boni dei(ut ipfiuolunt) apfus εἴ(τίθετε δά Corinthios: «Co. a Si uénero rurfum nó parcà: utuirga corripiat delinquétes: & errantes retrahatad falute. Ὁ αἱ em no intelligunt quid fibi profit,& orant frequéter cótraría: expedit eis utnó ex; ktiiób audíanta diio. Vnde& in ofone dííica dicim?: Fiat uolün/ ^""tastua.Nóuoluntas noftra quz errare cófueuit: fed uolun , tas tuaque futuracognofcit, Magna interdu foclicitatis eft;ad pra'fens rnifericordià nó mererí.Et iftis igit qui funt dedomo Tüda,& a cofeífione ecclefie receffertit, non parcet diis. Cüdrclamauerint uoce magna, de qua diis dixit: Cla; iof eorü peruenitad της: drís nó exaudiet cos: ut malis 774 coacti intelligant quid fecerint. Qa IX 4 ΤΠ damauít zc. vífitatíoneo v2bío. Pro uifitationi/ “ΟὟ bus;ultione Lxx.traftulerüt. Mihi em uindicta;& M v ego retribuá dicitdiis. Oifqp ultio, uifitatio eft jfi «grotantis, dfi habetis uulnera, ΠΠ medicas expectatis ma T$$5,e nusiiuxta illud qd alibi fcriptü eft: Vifitabo in uírga iniqui auferd abeís: Recteqy(ut fupra diximus) uifitatio uel ultio appropindre dicit captiuitateuícina. o€[£r vnufquifas mentaríum fcriptoris ad renes cíus:ingreflicg func& fteterunt iuxta altare xneum;Et eloría à ifrael affum pta eft de cherub, qua erat fuper eum ad límé domus, Etuocauít uírum quí indutus erat lineis:& attamenta rium fcriptorís habebat ín lumbís ἱμίσ... tates eorü:& in flagellis péta eorüi:mifcd'íam auté mea nó: Oprop.i.fub ditio pofué - reueftibulü. Pro uafe dc interit?:qd finguli uiri habebatin mani^ bus:foli Lxx. fecuríma interpretati funt. Ad 'hotm igif pcta delen; da, qui infexta diefa^ bricationis müdi facti funt:ueniunt fexuiri& defcédunt de porta faperiori:fiue ut ' Etdixit dfis -Lxx.tráftulert,excelfa ad aquilone, Ethabebatunufquifgs|... . fecurim ín manib?:de d Ioannes loquit: Tam ein fecurís ad Lides.B radices arborti pofita eft.Ois arbor qua fructü nó facit, ex/ e cidec& in iené mítte£. Eratzpin medio fex uirorüi unus.i. feptimus, in babitu pontificis ueftitus lineis indumétis;& babebatatramentariti fcriptoris ad renes fuos:quo omniüi peccata defcriberet δὲ fanctorti a peccatoribus numeri fe; eregaret:fiueconam fapphirinam coloris lapidis fapphiri, qui in ornametis eft principis facerdotü. Eerefficp funt fex uiri& fteterunt iuxta altareeneum. Duo em erant altaría: unum thymiamatis aureum intrínfecus:& alteri ante tem^ plum zneum holocauftorü. Iuxta altareauté ftare dicunt parati ad iubentis imperiti;ut cuiufciüiqy uiderint ibi nó effe peccata dimiffa, fentétize diii δὲ interfectioni eum fubiacere cognofcant,Gloria quoq? dei ifrael afcendit, fiue affumpta eft deuno cherub:& iuitad limen, fiuead fubdiutü atríj do/ inus atq ueftibuliquod nequaq tecto przmitur,fed aeris. fruitur libertate. Ὁ uz ipfa gloría diii uirum qui erat in ha; bitupontificishabebatqp atramentaríüi in lumbis fuis,uo/ cauit;& dixit quz fcriptura tefta. C) uída fex uiros,fex in terpretant angelos:qui dei pareant uoluntati.Ipfumqp ὑπ quibabebatindumenta pontificis faluatorem intelligunt:. iuxta id,qd facerdos eft& magni cófilijangelusslludgs qd!---ς dicitur: Tues facerdos in zternum fcd^m ordine Melchife/ P5109 dech. od'gxautem quod Lxx.tranftulerunt: una ex octo ueftium cít pontificis:qua latine dicitür ralaris;& ex eo qd? ad pedes uíq; defcédat;hoc fortíta uocabulum eft. Deuefte pohitificis anteannos plurimos fcío zdidiffe melibrum:ad cuius explanatione mitto lectorem.Neq: enim poffum om nian omnibus locis dicere. C, ποάφ Aquilepríma σα! : tio& Theodotío dixerant«&sv: pro quon hebrao legitur TfOV:cü ab hebrao quareré qd fignificaret: refpódit mihi 'graco fermoneappellari καλαμάριομταῦ eo quod inilloca—. ναι recondantur; Nos atramentarium, ex co quod atraz. mentum habeat dicimus, Multi fignificantius thecas uo^ - cant; ab eo quod theca fintfcribétium calamorti, De qua; tuer cherubim ,unug cherub mittitur a gloria dominice - maieftatis: B ' dio candelabrorum fi bL Reg:tóa 2«Co.5.a Ro;9.a T9 4b LZommen.Ibicronymi liber tertíis maieftatis locuturus ad eum qui pontificis indumentis in, dutus erat.Et quamq, ρἰατίῳ τὰ Ὑερόυβείμ. neutrali genere numeroqp plurali dici putent: nos[είτε debemus fingulari numero efTe cherub generis mafculini, δὲ plurali eiufde ge, neris cherubim:non quo fexus in miniftris dei fit, fed quo unüquodq iuxta line gualuz proprietatem diuerfis appelle£ gene tibus. Angeli uocan£ numero plurali: Ma^ lachim:€ cherubim& feraphim eiufdem ge/ neris& numeri.Porro fabaoth qd? interpre; tatur militiarum, fiue exercituum atqp üirtu tum,dicunt genere foe minino, numero plu/ tali:& definuntin ex tremá fyllabà oth f. Qui auté uolunt fub figura pontificis intel; ligi faluatoré,de Apo; calypfi loannis utuné exéplo: in qua fcriptü eft: Etconuerti me: θέ uidi πος quz loque: batur mecü.Et cóuer; fus afpexi feptem can/ delabra aurea:& in me mile filio hominis,& cetera. a€T£t οἰχίε oíis ad eum«C. Prz/ cipitur ei qui indutus erat uefte talarí fiue linea,& facerdotalé habitii prarferebat: ut ponat fignü fup frontes uírorti gemetíii& dolentiü, fup cunctis abominationib? qua fiunt in medio hierufalé.Pro figno,qd Exx. Aquila, δὲ Symmachus tranftulerüt, Theo/ dotio ipfum uerbum hebraicti pofuit^n ,qua extrema eft apud hebraos uiginti& duarü iterarü: ut perfecta in uiris .gemétib? δὲ dolentib?,fcientia demóftraret. Siue uthebrzi autumant:quia lex apud eos appellatur YYAYn ,qua hac in principio nomínis fui litera fcribit: illi hoc accepere figna culum,qui legis precepta compleuerant. Et utad noftra ue niamus, antiquis hebraorii literis quib? ufqshodie utun£ Samaritani, extrema thau litera, crucis habet fimilttudine: quz ín chriftianorü frontibus píngi£:& frequéti manus in; fcriptione Ποπαξ. Sunt gui putent,ex eo qd?(cdm hebraicii alphabetii,ifta extrema fit litera, demóftrari in multitudine peccantiü,reliquias fupereffe fanctorii, Gemetes igitur do; lenteígy faluané:quíno folum malís nó cófenferunt operi; bus, fed δὲ aliena plaxere pctá:fcd'm qd? δὲ Samuel planxit fuper Saul:& apoftolus Paulus fuper his qui poft peccati non egerunt paenitentía, Vnde& ipfe dicebat: Q) ui fumus in hoctabernaculo,ingemifcimus. Et alibi: Trifticia míhi et magna,& inceffabilis dolor cordís mei. Prcipiturqy fex uiris,ut prater eos qui poffünt dicere: Signatii eít fuper 4 Et dixit dris ad etim: Tranfi p mediáciuitaté ín medio bierufalé& fiena T hau vn fup frótes uitorü gemétiü & dolentíü fup cunctis abomínationibus, qua fiunt in medio cíus.Et illis dixit audiéte me: Tranfite p diuitaté fequétes εἴ, δὲ percutiteznon parcat oculus uefter: neq; mifereamíni. Sené,adolefcétulü,& uirginéparuuli,& mulíctes interficite ufqs ad ἰητοταίείοηξ.Ο ἔτι aüt fup quem uíderitis T hau**n, neoccidatís:& a fanctuatio » meo incipíte. Corpérütergo a αἰτίς feniorib? qui erant ante facié dom?.Et dixit ad cos: Cótamínate d c implete atría ínterfectis.Et egréffi funt δὲ percutiebant *€os qui erantin ciuítate. Et ed cópleta, remanfi ego: ruícy fuper faciem me, δὲ damans aio: Heu dfie deus, ergo ne dífperdes omnes relíquías ifrael: effundens fi «rorem tuum fuper hierufalem? Et dixit ád me: Iniqui tas domus ἰ[ταοὶ& Iuda, maenaeít nímís ualde. Et re; pleta eft terra fanguiínibus: δὲ cíuítas repleta eft auer/ fione. Dixerunt enim: Deteliquit domínus terram:& pus eif eft, ut iudiciti incipiat a domo dei, ἢ 1 8 vírís feníozíbue«c. etiiplcte atría interea d G: qua boris dicun£ fyrP, Lxx. pofuere uias. Occidung| aute uiri feniores de quib? fupra legimus,» haberar mos: bula δὲ adolerét aod incefum. Nec eft ni dis τῶν - quiaoffenfo religionif deo,contaminata(unt omnia:ut unde pecca,* tum, indeiudicii fit. Atríaq cadauerib? cg plent in templo,& ná uiz: que utiq foris erant. Nifi forfità uias intelligere poffim?pla, teas ciuitatis: necau/ dere poterát angeli cá tamínare templü fan, guine moforü: in pri? habitabat eloria dei: nifi hoc recedétis glorie dominus pra; cepiffet.Omis qui pec cato mortuus eft con, taminat atría tépli:& uias urbis diii,in qui, bus uiuit:qui cii Chri fto refurgés, mortuus effedefiftit, c(δε egreffi(nt« percutíe, bant eoe d erát ín αι tate. Siueutalij tráftu lerunt:percutiebantd uitaté; p his qui erant in urbe, ipfam urbem appellantes. o(|£t «cde cópleta«C. Cunctis qui fignaculii non habebantcade proftratis, corruit ppheta in faciem fuam,prointerfedorü multitudine,nullum praterfe arbitrans remanfiffe. C) uod:-. quia uidebat effe cótrariü ei fentétiz qua iufferat dominus. fignatarü frontiüi uiros nó effe cedendos:proptereain uul/ gata editione fubtractü eft. Nos autéfequentes hebraicam ueritaté pofuimus,remanfi ego. Notandumq g nondixe. ᾿ ritfolus:qd fi dixiffet,uideba£ effe cótrarium: fed remanfi ego, ut παν cü ceteris qui frontes habuere fignatas. Vtautem camus fignanter hoc dictü,remanfi ego τίη Re/ T) gum uolumine, quando Helias loquitur ad deum: Altaria^^^^ tua domoliti funt:& ego relictus fum folus:& quaruntani mam meam auferre, folum,pofuit:quía remafiffealiosne/ fcicbat.O. uidà putant ex perfona domini, in cuius typum praceffit Ecechielpoffe hoc intelligi de populo iudzorum: m qioies declinauerüt fimul inutiles facti funt, Et,ppheta P999 teftat:Saluü me fac diie:qm defecit fanctus. Solus eif in/ d 1 uentus eft dris:qui peccati nó fecitzneqy inuetus eft dolus in ore eius. Q) d'auté íntulit: Effundés furore tuii fuperbie rufaléuerbü effufionis, poenarü oftendit magnitudiné: ut alibi legimus: Effufa eft defpectio fuper principes. Etiterü: 994964. Peneeffufi funt greffus mei.Et in bonam partem: Charitas"Wi ὃ 1 omu:X dominus dei effufa eft in cordib? noftris. Et:Eifufa eft gratía in labfjs TE tuis.Etin cótrariü:Effundefuroré ταῦ fupergentes quate li 1 nóintellexertit:& fuper regna que nométuü nó inuocaue/ pbígea runt. Et: Effunde frameam X conclude ex aduerfo corü qui 1 períequun£ me. e([£toíritad me: 3nídrae com^ ífrad nos lurnet uultus tui domine,cunctos interficiant:nó feni parcant;non iuueni,non uirgini,non paruulo,non mulieri, cd?m myfticos MURIS RA(untin ecclefía:de quibus Sapicii.4,b dicitur: Cani hominis prudétia eius.Tuuenes, qui funtad 1.0.7: ε fidei bella promptiffimi. Virgines, qui pudicitia tota mente conferuant.Paruulí qui lactepotant ínfantiz:& necdü per cipiunt folidü cibit. Mulíeres, quafragilitate fexus, animae imbecillitate teftan£. C) uib? uniuerfis nóparcítur, fi abfqg Chri(ti fignaculo aliquid effe(e credunt. Ὁ d'qp fequi: Et a fanctuario meo incipite:fiue utLxx.tranftuleruntx) αρ ἁγίων µου ἄρξαθθε..θζα fanctis meis íncipite: Vel facerdo/ tes fignificat, qui uerfabant in téplo δὲ adorabant idola:uel eos qui ,p facerdotij merito fancti uocaban£ in ppfo:& qui fueratin pplis caufa peccati, primi meruere füpplicia, Tem et uda/ magna cft nímío valde«&. Videns diis pphetáfuü flere pro ppfo:€ admirari indignationis magnitudiné: red dit caufas: nó ut ile putabatiniufti uel excedentis modum— fupplicij fed meritz iuftacp fentétiz. Iniquitas inquitdeé tribuü ifracl, x duarü tribut Iuda magna eft:& nó foliima gna,fed magna nimis. Nec hoc díxi(le fufficit, fed repetit, ualde: ut p magnitudine iniquítatis, magnitudo fupplicf'. fit. Ex Q difcim? non ut plariqy aftimant K maxime Stoici, paría effe péta, fed uel magna uel parua:& ,p qualitatemen furag peccantiü,diuerfitate cífe iudicij puuiétis, Repletacit inquit 3n£secbielem Y Po 'X fo 190 iabia habere fe dixérát, ad purgandüm ünus forcipe carbo; comprehendit; Hic yo quia erat ciuitás plena iniquitate, 8 “πὰ Ὁ poftfupplicia cadaueribus miortuorüi,plures affümunt cat.-. bones ignis:& no una mánu,;fed ambabus: ut ómnis pur? ti inquit terra fatiguinib?:fiue ut Lxx.tráftulerüt,ppfis:&ci) Rt uitas repleta auerfioneaut ut uulgata habet zditio,iniqui i tate δὲ imüdicia:nó modicus fanguis effufus eft fed de por: Tei ta uíqp ad port: δὲ ois ciuitas declinauit a cultu dei:& ϱ eo is. plena ettimüdicia,idololatriz uidelicet fordib?, Caufa aüit TN'"tátopzfcelerü illa eft, cp Ti putauert puidétianó iominis non du Tho ap: arcet οστό ἮΝ efefuptena,necdeg dominusnon uidet. Ieitur& meus noti parcet ocülus, la, cuacmemd Ames^ net miferebot:uías eorü fuper caput eorum reddam. τς Sclict is n ΙΝ la,* HEB- Et éce uir qui indu/ 5ΕΡ. Eteceuir qui indu? CE"re M quidos tus erat lineis, qui habe;. eratpodere.i. uefte talarí: uM f o plbdme se MEA batatramétaríumn inlum/ /—&accinctus gonalumbos τοὶ: guiditizud queatite bis fuis, refpondit dicens: fuos: δὲ rridit uerbü dices: V fueratin populis, hoc;"fE: ell:(* exili geo k 2 e d^^ ite uan PO iae Fea ficut prxcepifti mihi... Fea ficuc mandafti mihi. T y lll Πίσας: pi»pterea δὲ ':deinó parcet oculus; - mec miferebié:ut con; b VT uídí,&écceinfirmaméto quod— Ca. X erat fup caput cherubim quafi lapis fapphirus: Υ΄ quafi fpecies fimilitudinis folij.apparuit fuper eam.Et dixit ad uitum qui indutus erat lineis,& aítzIn; etedere in medío rotarum qux funt fubtus cherub:.& imple manus tuas prunis ignís, qua funt. inter cher « bim:& effunde fup ciuitate. Ingréifufay eft in cofpectu | meo.Cherubim auté ftabáta dextrís domus cii ingrey deretur uír:& nubes ímpleuit atrium interi?.Et eleuata. efteloría domini defuper cherub ad limen domus: δὲ repleta eft domus nube:& atrium repletum eft fplen/ ᾽ doregloriz dri. Et fonitus alarü cherubim audiebatur αορ ad atrium exteríus quafi uox dei omnipotentis lo quentís.Cumq praxepifletuiro qui indutuseratlineis, dícens:Sume ígn&de medio rotaríí qux funt inter che rubim:inereffus ille(tetit iuxta rotà. Et extédit cherub manüde medio cherubim ad ignem qui erat ínter che rubím:& fumpfit δὲ dedit in manu ei? qui indutus erat daz fint;quz effundari tur fuper híerufalem; -«ά 3ngreffüíq eft íi confpectu meo:cberao bím aute(tabat a oer? trío oomuo cum íniaré . deretur vír«€. Vi» dente propheta ingre? ' dituruít qui indutus erat talári uefte uel lí7 nea:& ut Lxx.nunc íri terpretatione commu tant ftola(aricta: curri apud hebraos, unus fermo habeat Q2: - δὲ cxteri interpretes iri coepta tráflatione per; fiftant.Ineredit aüt ut. fectido dicit in medio ' rotat, quz funt fub; ter cherubim: ut im» pleat man? fuas igneif carbonib?. Q) ui cti ef? fet ingreffus, ftetít ἐπὶ iuxta rotam:& uel ob trifticia puniendz liie rufalem:uel ob elori magnítudiné ftupés; manü ad ignéipíe nó : mifit fed unus dechie; rubim.i. cherub mifit mani: tulit igne qui erat in medió cheru7 ᾿ bim:& deditin manü ; eius qui indutus erat ueítibus lineis. C. ui getur hierüfalem; Ο. υδ& hoc intelligeridü fitcp non ad... purgationem, fed ad ' poenas atcp cruciatus; ' pruneignisaffumeri; tui" era uitia fzuiens, pla/ διὰ.€abilis fit uirtutibus: ty|"uiafqy eorum atqj pec EA«atareddat fuper capi ltr ἡ taeoriüi:uel fup prínci/ Mdh ᾿ palecordis: uel fuper his principes ppli: iuxta (η.Numerorü librü, in ἃ gia''.€apita populorü prín Mis cipes effe dicuntur. dr-. a«|€t ccce vr«C. Ipfe πρὶ eft uir, cui iuffum eft iie tranfire p medíam hie ny rufale& ponere figni mw! ἢ infrontibus uirorum. m D genium δὲ dolentiü — uper cunctis íniquita mun tibus eorü.Dicitergo - fe diii pracepta cóplef fe:& fignaculo thau fV litere frontes fignaffe lugentiti,Sex autéuiri quib? praceperat diis dicés: Iranfite per ciui tatéfequenteseum:€— bím(itm .gercutite,nulliufqp mi d fereamini ufcp ad inter: "nitionem,nihil tale re^; nunciant. Necp ei latícize fed moeroris impleuere fentétia: . quznó fermone, fed ope ρδαξ. Εείη hocloco p ποδήρη, ἰά eít uefte talari quà interpretati funt Lxx. Theodotio ipfum αἰετοῦ hebraicü pofuit ΑΞ:Symmachus,lineam: Aqui; la,precipuam fiueftolam;Pro cona quoq» Symmachus,ta spa bulas: Aquila,atramentariii: T heodotio, x&sv pofuerunt. dini£. vídíetecceínfirmamentozt.De^— Ca. X ru firmamento qd erat fuper cherubim:& de lapide riti c fapphiro qui habebat(imilitudinem throni: δὲ de y rotis qua animalia fequeban£, fupra dixiffe fuffi m ciat:& illorü lector explanatione cótentus fit; Nuncait qd?. jin Aubetur ille qui indutus eratlineis:pro quo Lxx.inhocloco siii* ftolà interpretati funt: uttollat prunas ignis de medio che/ " rubim: δὲ effundat fiue fpargat fuper ciuitatem: illud mihi 3i uidet oftendere,qp poft interfectione cademqg multorü,& m inufs cadauera mortuorti, prunarii ignis affumit: ut pu " niatfiue mundet hierufalem:íuxta illud qd? ín Efaia fcriptü πο ,, Bito.d'eft: Sanctificauit οἳ ἐπ igne ardéte:& deuorabit ficut foeni da ψ materia.[fti funt carbones,quos ín remedium lingua atqp médacij defolantes uítía atqy peccata, ,ppheta interrogatus A exoptat: C. uid detur tibi& quid apponat tibi ad linguam dolofam«Sagiíttz potentís acuta: cum carbonibus defela/ d toríjs, Multaqp iftiufmodi in fcripturís fan&is inuenite po^ ;^ ΕΙ tcrimus:de quibus crebro diximus. Hoc tantii notandum "we yn 13 jp 3 ,, δ eft,q in E(aia qui tantü in fermone peccauerat;& immiida lineis. Qu accipiens egreffus eft:& apparuit ín chen ὁ ilitudo tan? hominis fubtus pennas eorum. ᾿ accipiens egreffus eft: & tamé fcriptura noti' . dicit,egreffus quid fe» —... ceritiutttíftis reina ratione intelligétiz poti? noftre relinqueret, dj oculis(2 ceret, Introeunte autem uiro qui índutus eratueftibus li^ neis, cherubim ftabanta dextris domus: ut fanctz fupe nzcp uirtutes, dexteram dom? déí partem tenere uideren; tur:& ille qua mittuntur ad fupplicia,de quibusfcriptum ο eft:Immiffionem per angelos peífimos,finiftras partes pof 58.77.5 fidere credantur. Cumq eleuata effet gloria domini de che» rub qui carbones ignis. uiro traditurus erat:& tranfiffet adlimen domus, ftatim nube tenebris δέ caligineatrium. impletur interius, Ned enim prafente domini maieftate. Etuidi . exercentur fupplicía:€ eloria dominí uidetur in atrio: de quo fcriptum eft; Sonitus alarum cherubim audiebat απ» adatrium exteríus; Pro fonitu, ín hebrao, uox ponitur: qua uox habebat fimilitudinem uocis dei omnipotentis loquentis.Pro quo Lxx.tranftulerunt:Sicut uox dei Y; Quod Aquila; Symmachus,& Theodotio Ἱκανόμ: quod fortem potentemqp fignificat;tranftulerunt; Nota lector iri quibus fuperior& hac uifio concordent fiue difcordents ut ex collatione utriufqp abfq; noftro admonitu, diuina inz telligas facraméta:& illud quod ante commonui,quoniami & iti firmamento& ín throno,& in rnanu hominis non ας’ ritas, fed fimilítudo dicatur. Neq enim faciéad faciem re/ uclato uultu,gloríam domíni contemplamur:fed in fimili tudine omnia uidemus& imagine: Φρα fragili& corru/ ptibili€ mortali círcundarmur corpore; E Et tridi £ommen.IDieronymi liber tertius. SQL£t vidí«c. Gpeciceauté eratrotaríi εξ. Obferua quz prius fuerit uel quot fpecies rotarii,iuxta Lxx. quafi uifio; 'tharfis:nuncauté iuxta eofdé 6.0.6 λίθου&yOpaxoo. i. ἢ uifio carbunculi: utpénarüi p ignéquia cherub tradit,(ifi, tudo monftret:lícetán hebraico,& fupra,& hic,tharfis(cri & flumina, montes δὲ collesTaudant deum ἐδ if fuum dr; 1 «nlum perannos fingulos eleméta uoluuntur: codorum G rationem ínterris deprehendimus:ut antiqua legis ordinc cóferuantes, uoluantur& currant;& riihil ΠΟΙ ἢ cernamug Sápitii). ptum fit: Cd? Aquila, chryfolithü: Symma; chus, híacynthii tran/ fulerunt. Rurfumcg ubinos uertímus: Et ome corpus earü, qd? fubaudit rotarum, in hebrao(críptüeft: Et omnes carnes:earij,& colla,& manus,& pen n2, circuli. Nota car nes appellari in fuper; nis uirtutibus τοῦ qfi t.Coas5. f legimus: Caro& fan; uis regnü dei nó pof; Sure heq: corru; tio,incorruptionem: ciamus.nó fubftantia carnis,(ed opera con^ demnari,"N72 em qd in hocloco fcribi: nó corpus,fed carné ftení ficat. Circulos autem rotarüi, contos ferreos appellauit: quibus li; gnorürotüditas arta & ftringit, Rote auté iitz nó folum carnes hàbét uel corpus, αὐ : membra: fed& colla, δὲ manus,€ pennas: ut efficiétias reri in fin gulis)non membrorü imagines fentiamus, Rote dqpipfz appella tz funtlingua hebrai; cà o353:qd Symma; chus,uolubiles: Aqui la, rotam ínterpretat? e(t. Porro qd? fequif: Audiente me, ufqpad eum ἰος ubi fcriptü eft: Eleuati funt cheru bim:in Lxxino habef, fed de hebraico addi; tum eft.In quo obfer; uandum, qp nequadi ut fupra dicit: Facies hornínis,& facics leo; nís quatuor:& facies vituli a(iriiftris quatuor:& facies aquilz;quatuor a dextris: » Etuidi,& ect quatuor rotz iuxta cherubim. Rotauna iuxta cherub unum,& rota alía iuxta cherub un. Spe/ cíesautem erat rotaríi quafi uifio lapidis chryfolithí:& afpectus eará, fimilitudo una quatuor,quafi fit reta in medío rotz.Cumqy ambularét, ín quatuor partes gra, díebant:& nó reuertebant ambulantes,fed ad locii ad qué ire declinabat qui prima erat, fequebané δὲ cxte; ra neccóuertebant, Et ore corpus earü,& colla;& ma nus,& penna; círculi, plena erát oculis ín circuitu qua tuor rotarum.Et rotas íftasuocauit uolubiles audiente tne. Quatuor att facies habebat unü. Facies una facies therub:& facies fecunda facies hominis: δὲ in tertio, f cies leonís:& ín quarto facies aquila:& eleuati fant che e rubim.Ipfum eftánimal quod uideram íuxta fluuíum chobar.Cumq; ambularent cherubim,ibant pariter δὲ rotz iuxta eos.Etcum eleuarent cherubim alas fuas ut exaltarentur deterra non refiftebantrotz: fed& ipfa: iuxta erant.Stantibus illis,f(tabant:& cutn eleuatís,cle; c uabantur. Spíritus ením uítz erat ín eís, Et égreffa eft loria dominia límine templi,& ftetít fupercherubítm. E: cleuantes cherubim alas fuas;exaltatí fant a terra co tam me.Et illisegrediétib?totz quoq; fubfecitz funt. Et flctitín íntroitu portz dom? diii oriétalis:& gloría deíifrael erat fup cos.Ipfum eft anímal qd'uidi fubter deü{το íaxta fluuíá chobar: δὲ intellexi, quía cheru bím effent.Quatuor, quatuor uultus uni:& quatuor 'aleuni: δὲ fimilitudo manus hominis füb alis eorum: Etfimilitudo uultum eorá, ipfi uultus quos uideram íuxta fluuium chobar:& intuítus eor& impetus η) | τοῖς antefaciem fuam ingredi. Ca. XI Ὁ eleuduit me fpiritus:& íntroduxít me ad por tam domus ἀπί oríctalé qua refpicit folis ort, : Etecce fuper terram. Cuodaute dicitur: Ipfum eftanimal quod. uideram iuxta fluuii; Chobar fcriptura m mortfrat eade nos de bere itelligere ín expo, fitione animalis, qua fupra intelleximus, (({£tegreffa eft glo, ría oif a limine templi et ftetít füp cberub(g 4C. Gloría domini fige maieftas quz fteterat in templi limine, ftetit fup chenffám, Qui eleuates alas fuasproy pheta cernéte, exaltati funt, rotis pariter fe quentibus:& ftetitin introítuportz domuf domini oríétalis pau, latimqp ptectio dere) liquit ifrael. Primum fuit in templo, deinde ftetit inatrío tépli fiue limine: qua receden, te detemplo, nubes& caligo impleuittempli penetralia; Rurfumqy ipfa gloría fedit fuper cherubim:& illis fta tím auolantibus,Xad exteríoraabeuntibus, y fecuta fütrotz. Etglo ría ftetit in porta do; mus domini orienta; lis: non iníanua tem/ pli, fed poftatrit& lip men ínintroitu porte domus domini oríen talis, CLuod cum pro pheta uidiffet, ipium eft(inquít) animal qd? uidi fubter deü ifrael, iuxta fluuii Chobar: δὲ intellexi, quia chery bim effent. CLuid eii noui uiderat:qd intel ligeret effe cherubim, qua pri? nó intellexe/ rat? Cherubim inlin/ eua noftra ciétíz mul titudo eft: noticía facramentorum dei: δὲ thronus eiusac , utuidelícetáliaa finiftris, α ία a dextris efTe credantur, Sed omnit zqualis ordo defcribit, dicente fcriptura: Quatuor autem facies habebat unum: Facies una, facies cherub:& facies fecunda facies hominis:& in tertio,facies leonís:& in quarto facies aquilze:ut prima,;& feciida,& tertía,& quarta facies,on locorum díiuerfitate dextri δὲ(ini(tri fed uno per ; gradusordinedefcribatur. Vnam aute faciem, id eft prima -appellauitcherub: pro qua fupra díxerat, facies uituli. Ex - quointelligitar faciem cherüb e(fe faciem uituli. ποταπὶ omnium fenfum; preteritz uifionis explanatio continet. b« 3pfum eftanínal quod víderá(uta fluu( cbobar«C, £piritue etim víte erat(t eío.Omnia uiuunt deo,& fuum £xo,4 fentiuntereatore/Non éft enim deus mortuorii, fed uiuen/ Matib,as, d fium. Vnde&oninía corpora rotarüi plena funt oculis. Et s. e in pfalmo dicitur: Coeli enarrant eloriam déiz& ópera ma; "P348, nuumeius annuneiatfirmarmerntum. Dies dicieructatüer bum:;& nox no&ti indicat fcientia: Sol quoq Iuna,mare requies. Vnde& in pfalmo dicitur: C. υἱ fedes fuper cher sigob rubim manifeftare.Semper em οἰογία domini fedet ín(cien: tie multitudine:& tunc tanifeftatur, quando cuncta rei prouidentia demonftrantur. Necfortuitu quid fieri, nec di ἢ cere quempiam: Dercliquit domínus terram, δὲ dominus$^? tio uidet: Vnde& intuitus cherubim& appetitus eorii,eft obliuifci praeteritorum,& in fütura fcextendere, Ca. XI 3L eleuatit me fpirítue«C. C. uia egreffa eft gloria diii alimine tépli,& ftetit fup cherubim: pofteagy ἡ auolantib? cherubim, ftetit ipfa eloria in introitu M. 7 porte domus díüiorictalis:& ppheta quía perfe ad eamíre non poterat, eleuatusa fpiritueft:& ductusad— eandem portam domus dominí orientalem: qua refpicit AVE folem iufticíz: de quo fcriptum eft: Ecce uiroriens nomen«ἡ! eius: utnequadj remaneretin templo, qd'eratignorantie— nübé confufum: fed ftans ín porta domus domini orienta; lis:qua fequuntur facramenta cognofceret, ἡ Écnu teca Zn£s5ccbielem 8(Lt ecce ín(atroítu pozte vígnti erquíndg νίν! τῷ, gnft níbueífrael udicabo voe: fcietí quía ego tomínue: Q. d? fequítur,in Lxx.non habetur: fed dehebrzo additum eft: QLuiain preceptis meis non ambulaftis:& iudicia mea nó feciftis:fed iuxta iudicia gentiii, qua in circuitu ueftro funt κο ου dentes,& quindi tute téperiun£: fciatnushuncnumerü(Ο in medio pofitii:3 pro quálitate uteritib uel àád bonam,uel ad malam parté potfe confeiri, Hi ieitur uiri qui cunctaad. feafus refecunt:& habent duos principes, dequibus fupra diximus;duali numero continent; quifcinditunitatem: δὲ eftis operatí. Affumit ppheta iuxta illud qc? RE eft: Affumes manífuetos dominus: fiueeleuatur eterra:& domus domini orien talem: ut poffituigin/ tiquinqs uirorum qui erat ín introitu portae & legoniz filij Agur, atq» Phaltiz filij Βα) naiz, print populi facraméta cognofcere. Hi igitur qui erantín introitu porta domus domini oríentalis:de/ fperantes faluté,& fce; lerumn confcientia pa/ rati ad interitum: nec uolentes per poenítu/ dinem peccata corrige te, dicunt: licet nuper poft prímà captiuita/ tem zdificate fint do musquaante corrue; rant: tamé fcim? hanc ciuitate effe inftarlebe tís: nofqp p carnibus, ut in eaconfutmamur & cócrememur: iuxta ' illud qd? in Efaia fcri; utufaiS.d ptum cft: Tempeftas fi tranfierít, non affu/ metnos.Illis ifta dice tibus,irruitin prophe tam fpiritus dominí: & fecundo pracipitut uaticinetur, δὲ dicat: introducit ad portam 5 Etéccein introitu pott uiginti δὲ quin qp uíri:Suidi ín medio eorü Iegoníam filium Acur,& Phaltíam filium Banaiz príncipes populi.Díxitq; ad me: Fili hominis, hi uiti quí cogitant iniquitatem, δὲ tractant confilium peffimum ín urbe ífta:dicentes: Nonne dudum xdift catz funt σος eft lebes;nos aatem carnes. Id; circo uaticínare de εἰς: uatícinare fil( hominis.Et irruit in me fpiritus domini: δὲ dixitad me: loquereiHac di cit domínus:Siclocuti eftís domus ifracl:& cogitatio/ nes cordis ueftri ego noui, Plurímos ocídiftis in urbe hac& impleftis uías eius interfectis. Propterea haee di εἰς domin? deus:Interfecti ueftri quos pofuiftis in me; dio eius: hi funt carnes,& hac eft lebes: δὲ educam uos de medío eius. Gladium metuiftiss& eladiü inducam fuper uos(ait)dominus deus: δὲ eíjcíam uos de medio. eíus:daboq; uos in manu hoftium:& faciam ín uobis iudicia. Gladio cadetis:ín finibus ifrael íudicabo uos:s Ícietís quía ego domínus.FExc non erít uobís in lcberé: & uos nóeritis in medio eius ín carnes.In finibus ifzacl iudicabo uos:& fcietis quía οσο domínus.Quía in prae ceptis meís non ambulaftís:& iudicia mea non feciftís: fed iuxta iudica eentíum qua in circuitu ueftro funt b eftisoperati.Et factüm efteum prophetarem,Phaltías filius Banaíz mortuus eft:& cecidi ín faciem meam,da mans uoce magna& dixi:Heu,heu,heu domine deus: confumrationeg tu facis reliquíarumifraelz in fe&unde diei nume ro non uidetur a do ὁ iino, iuxta hebraica Veritatem. Vide&in arca Noe, bíria δὲ bina introducun£ itmun: da, Dominus autein fciffione in unum coar taris,fecit utrücg unüs δὲ foluit medii parie; tem,inimicitias in(14 Ephezc cárnecódemnás;Vn/' de δὲ áugüftius quid loqui£ atq füblimi?: Ego& páter unum fü inus: uta iudaica dua litatéjin unionem nos reuocet fidei chriftia/ nz, Dehiq potificatu perdito iudaordü, do^ miius patí£ nequads. fub υπό priricipe, fed Iofao, fubduobus,Anna&. Caypba: uit relieionis eotü fciffüm monftra ret erroré. Sunt multi in hui? portz ítitroitü ante domum domini orientalem, qui uitijs fuis nationibus com» parantur:S peccatorü confcientia defperant;' faluté& dicunt: Οία tas in qua uérfamur, lebes eft,& nos omes carnes:€ babylonio confumemur ardore . cuius 1acula ignita funt. Nolentes agere Quuoniàaifta dixi(tis: & cordiü ueftrorü me fecreta nó fallunt: ego fimilitudine fed nó ueftris implebit carnibus: uerum eorüi quos interfeciftis. Vos aut qui arbitramini uos in hac ur/ manibus:faciamcp in uobis iudicía:ut cum cecideritis ola; ueftra prouinciz,tunc cognofcatis cp ego fim dominus:Se cundoqp dicit:In finibus ifrael iudicabo uos:& fcietis quia egofum dominus,Hacautem uniuerfa patiemini: quia iri praceptis meis non ambulaftis:S iudicia mea non feciftis: legonix& Acur,Phaltiz δὲ Βαπαία nominib?,qua ín tem/ pus aliud referuamus: hoc dicendü eft, qp ufcp hodie in ες’ clefia quz cft domus domini:& ante portam,& in iritroitu fiuc in uia portz, quz fignificat faluator& per que ingredi/ murad patrem, nt einn unas uiri, ad fenfus cuncta tcferétes.Et quanti nó fubterfugit memoria meam,nund$ in boná parte hunc numerü potui repertre:licet in Leuitico ad facerdotale mirtifteriU a uigintiquiticp annis eligant, In hebrao enim non habet hunc numerü qui in Lxx. dicitur, i fed tricenaríum:qui in exordio huius prophetz,& domini "ΙΟ. Ν.Ε cótinet etate:quado uenítad fluerita iordanis:& aloanne /u1$ à bapticátus eft.Sinautemin euangelio quinqp uirgines pru uobis interpretabor quomodo ciuitasinlebetem,Stuosin carnes reputemini: nó juxta illum fenfum qué locuti ftis, fed iuxta alter qué nó timetis. Eft quidé ciuitas in lebetis be morituros,educam de medio ciuitatis:& tradam πο dio,nequad in urbe,nec extra termínos ifrael, fed in finib?' fed cxterarü in circuitu gentid fcelera eftis operati, Cung. fecundüliteram manifeftum fit c» dicit: ος parumper poinitétia,& defperan tes falutetn:proptereà Ed τε ᾿ audiunt cp nó ipfi fint carncs prateritz δὲ perdite ciüitacs, fed hi qs fcandaliga/ uerint€ quos interfecerint, Idcírcogp fuper eos gladius in^ ducitur:ut poítd in finibus ifrael equadj inter gentes, fcd Et factum eft inter chriftiános fuerint iudicati:tunc cognofcant, cp ipfe fit diis:fcd^m illud qd? in pfalinis legit: Cur interficeret eos,$5744 requirebant illum:ut quem per beneficià nó fenferanit, pé tormenta cognofcant. b€T£t factíi eft citi pzopbetaremi pbaltíae filius banaíe moztuue e(t«C, Vaticinante pphera, unus e duobus principibus Phaltías filius Banaiz morit: imova qui interpreta£ ruína declinans:& eft filias ftructoris fiue Ama coemétartj 1 orkod'o.óo ei alíud in linguam noftra uerti ho... να: oteft. Alter principü ferua£ iticoluimis,Iegonias fili? Acur,. TUO egonias aures eius fonat, cy fubaudit anima. Acur yo ful, AM crum fiue adiutoriti.C) ui igitur cadendo à απο declinarat,.δὲ erat zdificationis peflimz, recte cadit pphetarite eo que cófortauit deus. C) ui atit preceptis obediebat dei:& illius fuftentabat ac falciebat auxilio, recte in imperio populi per fnanet.Legimus in Exodo,mortuo Pharaone rege zgypti, Exo.2.d ingemuiffefilios ifraelab operibus luti, palearü,ac laterü:& clamaffead drim:queillo uiuente, ínclamare nó poterant, Efaias quoqs mortuo Ogia regeleprofo,uidit diim fedenté E(4,6, a fuper throni excelfum δὲ eleuatii:& feraphim ftantía círca eum: intelligenfcp immunda habere fe labía:& habitare in populo immunda labia fiabéte: meretur ut de altari carbo mittat,& labia eius purget immunda. Hicaute,pphetante fortitudine dei princeps qa domini declinauera r feruitute, f«adig £ommen.Ibicronymilibertertius- ὁ cadituteleuct a Chrifto. Si em refurrectio dominus, ruina diabolus eft.In quo queritur, quomodo defaluatore dica/ Luc»€ tur: Ecce hic pofitus eft ín ruinam,& refurrectionem mul/ torum in ifrael.In ruinam eorutn qui ftabant peffime:& re/ furrectionem eorum qui ceciderant. C) uod cum propheta poenitentiam, ad fedes priftinas redirefeftinent, 4 δισ:(ν΄ pterea loquere; oec olcít vomíu? otio:( ongregabo ΠῚ G: oc populie/et adunabo oe terrío ín quibue oífperfi εῇίο-σα boc vobíe bumpm tfrael: et íngredíentur(σσ! etatfereng. omnee offenfionee cuactafqs abomítiationee oe fila c£, Ίο, uidiífet,cecidit in facie fua: nó peccantis me rito,fed plangentis af/ fecu: X uoce magna, qua de ird fideiar. dore ueniebat, tertío «lamauit€ dixit:Heu, heu,héu,domíne de?, confurnationem tu fa cis reliquiarum ifraele Et cftfenfus:Etia ipfo reliquia qua effe uidé bantur in populo, te indienante dclentur. a 4L£t facti e(t verbG ofií ad me oíceno: ἘΠ boie! fr&otuíi fratres tuí vírí γρίπαυί rui«C. Primunt de interpreta tionis uarietate dicen; dum eft. Pro eo quod inhebrao habet, uiri propinqui tuí:hoc em s HEB. Et factüm eftuerbü dni ad me dicés: Fili hois, fratres tui, fratres tuí;uití ppinqui ταί& omnis do; mus ifrael: uniuerfi quib? dixerunt habitatores Πίο; rufalem: Longe recedite a domino: nobis data eft terraín poffeffionem.Pro pterea hzc dicit domínus deus: quía longe feci eos ingentibus:& quía diffi; pauí eos ín terra, ero εἰς ín fanctificationé modicá in terrís ad quas uenerínt. SEP. Etfactus eftfermo ἀῑί ad me dices: Fili hois, fratres tui& uiti captíuíta tístuz,& ois dom? ifrael cofumata eft, quibus dixe runt habitatores Πίο: Lóge teceffiftis a diio:no/ bis data&terra ín hzredi/ taté.Propterea dicHcdi citadonaidiis: qa repellà eos ín gétes:& difIemina/ boeosinomnétertam:& ero eis in fanctificationé paruulam ín regíonib?ad quas ingreffi fucrint illuc. quitur fermo díuinus ad eos qui captiui erat interra babylonig ad. fratres Ecechielis pro, phetz ,& ad propin, quos,quibus dixerüt habitatores hierufalé: Longe receffiftis a do, mino: nobis data eft terra in poffeffionem, Loquitur autem hac qua fequiintur, Cor gregabo uos depopu, lis: δὲ reddam uobis terram ifrael, Cumg ingreffi fueritis aufere tis cuncta idola: pro» pter qua offenderatig deum: δὲ dabo uobis cor unü timoris, 8 fer uitutis dei:utnequadi diuerfis idolis ferui tís:fiue alteri d prius F fignificat"yn: Lxx.tranftulerüt, uiri captiuitatis tua. Dein deubi fequi£:uniuerfi quibus dixerunt habi tatores hierufalé: pro uniuerfis,illi pofuerüit cófumata eft: propter literarum& uerbi am biguitaté:"53 enim quod Aquila δέ γη mach?& Theodotio, uniuerfos interpretati funt;illi uerterunt,con fumata eft: quod ίυχ» ta fenfum omníno nó refonat.Factus eft igi/ tur fermo domini ad Ecechielem,qui dixerat: Heu,heu, heu, domine deus,con/ fumationem tu facis reliquiarum iífrael,in Phaltiz uidelicet morte,& eorti qui ο eo interfecti funt,qd? nequadp illa fint reliquiz quas in hierufalem putabat ,ppheta: fed hi qui in babylone uidebantur effe captiui.Et eft fenfus: O fili homi nis, fratres tui deeadem tecum ftirpe generati: fratres ἢ 7 quam tui,quibus dixerunt habitatores hierufalem,uos re, ceffiftis a domino, quia captiui eftis:& cum Iechonía uos tradidiftis: nobis autem terra ifrael data eft in aeternam pof feffionem: Dic ergo eis qp longe quidem eos fecerim a terra . frael:& difperferim in nationes:& in alienis terris efTe prae^ - eeperim: fed quia mez obedierint iuffioni,fim in eis futur? etiam in peregrínis δὲ hoftilibus locis in paruam fanctifica tionem:dum plariqp inueniantur ex eis qui idololatríene/ quad: colla fubmitrant, fed memores fint mandatorü dei: Daisb(icutfuerunt Daniel& tres pueri,& ceteros fuiffe creden; dum εἴτ fimilitudinem tantorum principum,quos fcri» ptura nunc cómemorat.Ex quibus uniuerfis difcimus,nó effe infultandum hís quí dei iudicio poenis traditi funt:nec exprobrandum homini conuerfo a peccatis fuis: nec poeni tentibus δὲ egrefTis de ecclefia aliquado dicetidum: Longe recelfiftis a domino: nobis data eft terra in poffeffionem. Quia hzc dicit dominus:Licet eos parumper a mea eccle/ fia feparauerim,& inter gentes difperferim:tamen ero eis in fanctificationem modicam, dum memínerínt peccatorum fuorum: utquí propter uitia recefferüt deloco fuo propter υ Próptetea loquete: Hacc dicit dns deus: Conoregabo uos de populís,& adunabo de terris ín quibus difperfi eftis: daboq; uobis humü ífrael. Et ingredient illuc: δὲ auferét omnes offenfiones, cunctaíq; abominationes de illa, Et dabo cís cor unü Siue alteri):& fpirit που tribuam ín uífcerib? corü. Et auferam cor lapideum de carne eorum:& dabo eis cor carneum: ut ín praxeptis meis ambulent& iudicía mea cuftodíant: facíantq; ea, δὲ fint míhi ín populá:& ego fim εἷς ἵπ deum. Quorü autemcor poft offendicula δὲ abomínationes fuas am bulat:horü uiam íncapíte fuo ponarf dicit dris deus. habuiftis.Etfpiritum που tribua in uifceri bus uettrís:iuxtaillud mundum crea in me deus:& fpiritt reum innoua in uifceribus meis. Etauferama uo bis cor lapideum: id eftcor durum: fecun dum illud qd loqui Stephanus prim? mar ceruice& incircumcift corde. Etindura£ cor Exy/à Pharaonis, ne dimit; tat populum ifracl. Et dabo( inquit) uobís corcarneum,molle,& tenerum:& quod poffit dci mandata fufcipere: ut fcribantur in tabulis cordis carnalib?, Idcirco autem datur cor molle,& aufertur cor durum: utin prace/ ptís meis ambulent,iudiciaq cuítodiant: δὲ fintin populo dei:dominufq qui prius fuerat adueríarius.fit εἰς in deum, QLuíautem nequad poenitétia priora peccata correxetint, fedambulaucrintpo(t abominationes fuas: retríbuamait eis, quod merentur: ut uía eorum ponantur in capitibug eorum. Hac fub Zorobabel filio Salathiel:& fub Iefufilio Iofedck facerdote magno: δὲ fub Efdraac Neemia accidiffe tribui Iudz:& his qui cü eisreuerfi(unt, ρἰατία exiftimat, Habitatores quoqphierufalem qui fub Sedechiaregeludz capti funt: uel qui fugerunt cum Hieremia in egyptum im omnesterras effe difperfos: δὲ nequadj reuerfos ín urbem hierufalem. Plenaautem cóuerfioéorum quicaptiuierant— δὲ reliquiarüi ifrael,intelligíturin Chrifto:quandordiquiz— faluz factze funt:& una diecrediderunt tria milia iterum Adsg quinq milia: alij de quibus loquit Iacobus ad Apoftoli Tbisd Paulum: Vides fratertanta milia credentiumiudaorübhi—| omnes amulatoreslegis funt. Sed δὲ quotidie τῶ hat bitatores urbis ei εἰμ: quorum cor poftoftendicula & abominationes fuas ambulat,dei merentur οβεπίμπι B hiquiforís erát,ablato cordelapideo,S accepto cordemo liffimo, per poenitentiam reuertuntur ad ecclefiam:&am/ bulantin preceptis diii: iudiciacp m d: feng ini:& dris qué prius offenderantfiteis des» domini epulas: disquéo ipai Eteleuaueriit quod fcriptü cft: Cor ti oi tyr ín Chrifto: Dura Ad ἃ 4n£secbielem- XH fo ΙΟΣ 8 Q[£teleuauerunt cberubüti alae(μασ et rote cuti eío: et m. glo:ía oeí(frael erat fuper eoo t£. Paulatim gloría domi nirecedit de hierufalem. Primum templum deferes, ftatin £3. tu habitas.Sed ex eo qd? fequi£: C. uia domus exafperans Ὁ efbintelligimus prioré quoq fentétiam huic uerficulo con/ crucis figno rutilans, fpectat téplum quon: dam iudaici, in fauil/ las& cineres diffolu/ tum. bé[€tfpíríua mierátis per di in cofpe; ctu eorá. l'uauté egredie τίς uefpere coram eis ficut leuanítme«z.€tfub,€gredit mígrásar oculos laraeftamevífio quá^ eon». Perfode tiDi parieté: víderam«€, Pro eo qp& deri ü incofi nos ex hebraica ueríta egre feris peuinco pe GO DARGRUR fub, ctueorü.In humerís por; ataeft ameuifio quà foni“ον v. pes ameuo dus tobisin caligine effugies: lerunt:Etafcendia ui/ Faciem fione quam uideram: Q.uod utrumq fignificat nonin corpore prophetà in hie/ rufálem de babylone tranflatunt, fed in fpiritu: füblata uifione quz eum in fpiritu duxerat hierufalem, δὲ uniuerfa monftrauerat,quz fuperior fermo narrauit: reuerfus eft in femetipfum:& locutus eft ad tráfmigratione omnia qua ei fuerant demóftrata:ad eos uidelicet, de quib? fupra fcripti eft:Ego fedebam in domo mea:& fenes Iuda fedebat iuxta me:& cecidit(uper me δὶ manus domini dei,& uidi.. Mi, rumg in modum fedentibus hís qui adfe uenerantuifitan düm,uifiones myftícas ,ppheta cernebat:& abfens erat ab his qui coram fe federant, abfens fpirítu, prafens corpore. Omniag fiunt,ut confolationé recipiant qui captiui erant, qp reducédi fint in terram ífrael: δὲ ambulaturi in praeceptis domini futuriq ei in populi:& ille futurus fiteis n deum, QLüiautem non fueririt conuerfiad poenitentiam, fed am/ bulauerint poft abominationes fuas,recipiant qua fecertit, Verba autem in fcripturis fanctis pro rebus dici, fpe ad; monuitus. Ca. XI 4. factue eft fermo omui ad me oícene:-fill bo^ mínía/ít medío οσο exafperatie tu babítae zc. Pro eo qd^rios uertimus:In medio domus exafpe tantis tu habitas;Lxx.pofuerunt;In medio iniquitatü eorü Ἢ ΑΕ ΠῚς n uenire.Pro exafperutione quog dici amaritudinem,crebro tib atrio uel in limine domus:& poftea ín introitu portzoríen^ docuimus: utfit fenfus:In medio domus ad amaritudi/ πὰς talis: nouiffime fublatie pennis εσυ fequentibus ,ftat^ nem cóuertentis tu habitassqua deum natura dulcem atqp in permonm gui et élàmentem, uitiorum Ws orienté urbis:hau Mom:: fuorum amaritudine S dubium quin monis» Et eleuduerunt cherubimalas fuas δὲ rotzcam eis:&| aar facitatgierude ' fien uem dE gloría dei ifrael erat fuper eos.Et afcendit gloria domi/ km Ον dedeo. ink νῷ,! H* ΝΑ Ἢ» Η eoimus: ui 9:334. it, trem.Stabatg gloria— Fl de medio ciuitatis: AE faper montem qui eft ane. ΠΟΙΝΗ M' .* domiiquedehieru 5 φ( οτίεΠτοιη urbis Et fpiritüs leuauít meadduxitgy in— fiueduliset diis. Ha. η falem urbe diícefferat hald d fimi ion£ínuii in fpiritu dei; bitatauté propheta in ad fupermontemoliueti,' Ὁ ΔΑ ΑΟ Αθ ο ο ορ αμαῖ populi deü ad.: s n να ons δὲ fublata eftameuifio quamuideram.Etlocutusfutm— amaritudinem prouo^ i'&luminis:ut inde pe:, ἢ:»:qui ha vil deco da e^ ad tranfmigratíonem omnía uerba domini qux often anis: quifi betae i Άντα ο Oa derat mihi. Ca. XII& nó audit: non uitio δὲν MEA ES e T factüs eft(ermo domini ad me dicens;Fili ho δαν ν σοι αν pnl» Nets* 5. S.“Ρις atis.: ii ud uerbis loquitur domi—^ mínis, ín medío domus exafperátis tui habitas: minusadludxos:Si lo&g.g| igit.* nusaddilcipulosSur^ qui oculos habenraduidendum,& nó aídent:Staures— ceceinquiteffeispe—^ ἀπ ite.abeamus hine.Et Ea iq.--::-.. catum non haberetís: qs Leg ad ludzeos: Relinquct ad audiendi,& nó audíunt:quía domus exafperáseft.—'uoluntaria caciratein ttis uobis domus uera» rgp.Tuéreofilihominis ΘΕΟ, Ettufili bominisfac— illisarguens atico att deferta. lofephus dc fictibi tah traníniot: Bras. oxecinicatiss s α΄ demnans. C. uta ergo " refertauditamuocem ἢ 1uaia tranlmigra/— übiuala captiuitatis:* CA. oculos habent ad ui/ intemplo angelorum— fionís;& migrabispdiem^ ptiuare per diem corá eís: dendiü,& non uidents δὲ fortitudinum coclz/ S ail a: s 2 E:: Γον aures adaudiendum, ὩΣ finmquapriusimue COrameis. Migrabis auté Gcaptiuare de loco[ΠΟ π΄& nonaudiunt: δὲ tua nii bis pralidio E ab;. delocotuoadlocüaltera— locumalteruminconfpe/— uerba cotemnüt:doce taies fms ex imumodum inconfpectueorüfiforte ἐξα eorá, ut uideant quía τὸν Nen RR ταν : pin pretnt sem afpíciant: quía domusex^ domusexafperanseft. Er— bus oftéde corporeis: oriadominiquade ,. ς η ut uenturar captíui/ : ruit τρία, ftat fuper e αίρ crans eft. Ec éferes for P rofercs uaía tua,uafa e.taténó folum auditu, montemoliueti:&in. rasuafatuadgfiuafatranf— ptiuitatísper diem iri ocu. fed& oculis recoeno lis corum. Et tu cgredie; fcant. Ὁ«[£uergo :: filbomíníe factíbi να rís uefpere ín confpectu— farráfmigrationis«c. corum, ficut egreditur Nulli dubiüi quin uni πενία loci huius conti/ captíuus. Perfode tibí parietem: δὲ tranfibís per cumin confpectu eorum. In humeris portaberís& tatem indicet regis Se dechiz tribus lude, - qui captus eft cü hie ;rufalem. Sed quonia Sp DR quidam uoluntcapti^. abfconditus egredíerís* uitaté Sedechiz, qui. : Faciem.' interpreta£iuftus do^.' minus,in typum pra cedere faluatoris:quí de coeleftib? ad terrena defcédens,hu—' manü corpus affumpferít;& hac effe uafa captiuitatis:Ideo^: pramonendü puto prudenté cauti lectore:& hac quidé nos ponere,ne quid prteríre uideamur, fed non probare. Neq ei rex impius ín figuram poteft pracedere illius:qui totius pietatis exeplü eft,(ἀρεῖ aüitefle Sedechiam a baby lonijsatqy chaldzis:& Hieremias propheta& Regii narrat hiftoría:& ducti de loco in lectihoc eit, de hierufalé in ba» bylonem:& cetera quz Ecechiel in cófequentibus loqutt. Qui autem referunt ad drim Iefutm chriftum captiuitatem eius,& tranfmigratione deloco ad locum, defcenfionem ex coeleftibus ad terrena fignificari putant. e€[£t effereo fo^ rae vafa tua quafi vafa rranfmícrantío«C. Facere iubet pro pheta in figura,qua Sedechías facturus eft in ueritate. Col ligeinquit farcinas tuas: hzc enim uafa funt trapfmigran/ tis, uidentibus eis. Etpoftq? uiderint quz facturus es,egre dieris uefpere in fimilitudinern tranfmigrantis. Legimus Sedechiíam nocte muro fuffoffo fugiffe ad deferta iordanis: ibiq: a babylonijs effe cóprehenfum:& hoc fignificare per^ foffum parietem.C) uod autem dicit In humeris portabis, fubauditur,farcinas tuas:& quicquid ad uíz folatium fu^ gicntes portare cófuenerür.In caligine effugiesineuideari9 Ff 2 adquoj. nentia,futura captiui/. E. àaquod.Faciem tiám üdlabis: ucfeacitate quaeiaceidit; το erutis oculis a Nabuchodonofor: uel ne cegnofcat quod -£ommen.lfoieronymi liber.tertins.-Ápfe fitrex,& maior fiat cura feruantium; C) uodgp(αμ: ,Etnó uidebis terram: illud fignificat, quod:cecus ductus . fitinbabylonem, eam teinquit domui ifrael, In fignum enim.& in figura ,pphetarii tam dicta dj factafunt. Vn - Δαν... de& in Zacharia, uírí - portentofi uocantur ,: .:qued futura porten/ .:dant.Etin Ofeeloqui Ofces. c. cur deus: Iri manibus " pphetarü affimilatus. | fum. Q.uiautem uo; luntin Egcchielis per; fopa Chriftum intel; ligi: uafa captiuitatis, .«humanum corpus ac/ ":eipiunt: δὲ perfoffum parietem, quo inferno rum clauftra perfregit: q»nonuidcrit; Ὁ ία portentü dedi HEBR. Fademtuámuela. bís,& no uidebis terram:.. quía portentum. dedi te. ο domui ifrael. Feci creó fi. .. cutpraceperat mihi: δία... faq, ptulí ficut uafa capti. uitatis p díé:& ad uefperá. meaprotuli quafi uafa mi erantís per diem:& uefpe.. re perfodi mihí paríetem manu.Incaliginecgreffus ὁ fum: δέ humerís portaui An confpectueorum.. & nó uidebis cerram:quia. portétum. dedi.te domui Afrael. Et fci fic iuxta oia. sEp..Fatiem tuá ópetícs;'. qua mádaucrat mihi: πα) pfodimihi paríeté manu: & abfcodit? cereffus fum: fuper humeros affumpt? fum ín cofpectu eorá. .-& refurgens a folis cre: b Ex factus eft fermo domini mane ad.me dicens:Fili ho. - dentib? uifus eft:por. :tatufcpin humeris,qri "eum aneelicis poteíta/ tibus ad cozlu uictor afcendit, Bt qv abfcon; :dituseeredit, δὲ uclat: . faciem fuam: ne in car, 'nemortalt uideat di/ uina maieftas:& non: - uidet terram,ne oculis, illius illu(retur; quz .eius non meretur afpé $355,c ctum. Oculi enim ἀπί fuper iuftos:& auertit facie fuam ab impíjs. Hacautem inquiunt, oinia feciffe narratur: ut per fimilitudine ho tninis, duraad fidem: "ifracliticipopuli corda. .€onuerteret; Et ín ρου’ tentum datur domuí ου Mfraekiuxta illud quod. Luc.2.e' fcriprum eft: Ecce hic pofitus eft in ruinam, mínis: nunquid non dixerunt ad te domus ifracl: do; :musexafperans quid tu fads? Dic ad eos: Hac dicit ᾿ e domiínus deus: Supér príncipem onus iftud, quí eft... 4n híerufalem:& fuper omnem. domum ífradl, qux: :eftin. medio corüm. Dic: Ego portentum ueftrum:, quomodo feci, fic fiet illis, In tranfmieratíonem& in captiuitatem ibunt. Princeps autem quí eft ín medio: corum: ín humeris portabitur:in calioíne eeredíetur:: . parietem perfodient, ut educant cum: facics eíus ope ὦ tíetut, ut non uideat oculís terram. Et extendam rete meum fuper.cum., δὲ capictur ín fagena mea:& ad & refurrectioné multorum.& in fignum cui contradicetur.... ducam eum ín babylonem in terram chaldeorum:& ipfam nó uidebit: bi imoriet,Et omnes quí círca eum: funt: prafidium cius δὲ agmina illius fifpeream in om. nem uentum:& gladium euaginabo poft eos;& fcient , quiaego tiatore conat exponere: ducem, qui migrationé babylonia captiui ducent:8 dux quieftinme;.. dio eorüinhutneris portabit:ucl iumétorti;uel corum qui^ &ií eofügerant.In caligine,& in noctis tenebris egredietur: murumqpfuffodient[οςῆ eius;ut educat eum; Facies illius , ueabitur, ucl timore fugientis ,uel caitatisiniuria:ut ca) cus terram. nà uideat babylonis. Etegoex, .tendam rete meum fu per illum,& capietur in fagena maa. Con. . cedente quippedio,a babyloníjs captus cft: & hac quz àb hofti ὡς bus paflus eft fieri, fe . feciffeteftat.Du&ufgs in babylonem,tetram chaldeorwem nó uider bit:ibicycaptiuus mo trietur, Omnes autem . focios eius& adiuto/ res X comitesfuga;cii ÁMllefuerit comprehen fus, huc íllucg difper es illius um qui^ gam:necfecurosabire ο. permittam:fedín ma, : ribus hoftíü euagina/ bogladium πιουν quado difperfi fuerint in gétibus, intelligant . pego fim dominus; ,& mea cuncta uolun/ tate fintfacta.Etrelin/ ..quà( inquit) exfocfjs . eius qui cum eofüge tint;& quí euaderepo tuerint paucof qui gla dium,& famem,& pe/ ftilentíam euaferintut ο οἱ fuga, uelcaptir uitate ad diuer(as per/ .uenerínt regíones,nar rentomniaícelerafua, . uel fermone, ud exem plo: propter quatan/ ta meruerínt mala: δὲ intelligant cpipfe fim dominus. CLui auté Ττοροϊοσίᾶ& corta . explanationé fup fal; eft in, medio hicrufali, ος τα.—-— Ue ην αν e *-X3 σὰ E—cR.“3“---Ἢ ΞΞᾷΞΙ, Ὁ»—31 Ξε MAN ipfum interpreta£ qui in portentü figniig pracefferit: φ ipfe& fócij eius captiui iftius mundi finc& ab inferis victor afcendens, in humeris portatus fitangelorum: In caligine -egreffus,ienotus incredulis, deftructo medio pariete, fec rit utrumcp unum:facies illius operta, ut terram non rdpi/ ciat ludaorü. Nec mírü fi dominus celauerit faciem fuam: cum ufq; hodie anteuultum.Moyfiuclamen pofitum fit populo nó credenti. Extenditqj dominus retefuumfuper ο. . illum: iuxtaid qd deeofponfaloquiturincanticocantico—— rum:Ecce ifte poft parietem noftrum, profpiciens perfene Cafiut τας, apparens per retia. Dequo δὲ Hieremias: Spiritus T i uultus noftri Chriftus dominus:captus eft in peccatisno$^. ftris.Et: Cum non fediffet peccatum, pro nobis peccatum factus eft.Etadducetur(ait) in babylone, confufionéiítus . mundi:in terram Chaldaorii qui interpretantur,quali d monia:ut eos qui dzmonibus fuerant mancipati, retrale/ retad falutem:& captiuam duceret priftinam captiuitate: Ipfamqr( inquit) terram Chaldaeorum non uidebit:&ibi morictur,ut omnes nos fuia morte uiuificet. Cunctos aute . adiutores eius& focios, apoftolos δὲ apoftolícos uiros di, fpérfit in uniuerfum orbem. Et euaginauit gladium poft -os:utuarfjs coronarentur martyréjs:& tunc intelligerent ud ipfi,uel hi qui per eos crediderant, qp ipfe fidens aT*fecíergo ficut pzecepcrat míbí 4€. Cruz fupra iuffus .-eftfacere, operefe.comple(Te teftatur: ncc interpretatione . Jndiectiuxta utramcp fententiam, quod fupra expofitum. eft.Illud autem notandum, quod uno atqy eodem tempo - re Hierémias prophetabatinhierufalem δὲ Ecechicl in ba/ :"bylone:& illius prophetia mittebatur ad captiuos:& huius . ad cos qui habitabant inhierufalem: utunius in diuerfis regionibus dei prouidentia probaretur:& intelligerent auz, «'dientes, quacuncpaccidebant populo: nequadj idolorum. :poteftatefed domini iuffioneconfiftere. b«f&trfactue eft fermo oomíní mane ad mme oícene:“ΕΙ bomíníe: nunquíd mo ofterunt ad re oomus ífrael:oomuse exafpcrane quid tu. 6 τῷ, Si te( inquit) interrogauerit domus exáfperans, - quare ífta facisc Vel fcc?m Lxx. etíà fi non interrogauetint,. τα ingredere ut fciant cur ifta fecerís,Dicad eos: Haec dicit ' drisdeus: c[uper pzíncípem onueíftud«C Primti ex; ponamus hi(toríam.Dicinquitad eos,O fili hominis,quí.. üel interrogant, uel non interroeant: C) uid tu facis hzc: . qued füper ducemonus iftud& uifio fit, qui eft ín hieruz ες falem;ducem fignificans Sedechíam. Et dic: Egó portentü. ueftrum:fiue ut Lxx.tranftulerunt:Ego qui portenta facio: εν Utex prefentibus füturacognofcantur: quomodo feci, fic. x-fiétillissduci& cunctis.qui in comitatu ducis funt.In tranf fran laa icr n audi ipit jui ^ Ἢ zin X5ecbielem— Ideircó difperferit eos in gentibus,& diffeminaueritin ter^. ras:ut multum fructum facerent, Et reliquit ex eis paucos, uíros:ficut loanné apoftolum,X czteros,a gladio, δὲ fame, & peítileitía liberatos, δὲ pfecutionti impetti declinátes: ut narrent fcelera ludaorüi& iniquitates cunctarü gétium ad quas ingreffi(unt: ut ἢ acta paenitétía, fcirent qd ipfe effet domin?. Hac dixim?, lectoris arbitrio iudiciii relin/ quétes. Caterü nulla dubitatio eft, pericu/ lofum effe regis impíj captiuitaté& necem, facramento diii com/ parare, a([£t factuo etfermo ofií ad πιεί, ceie:yilífomíniopa nem tuum ín conturba tíone comede: et aqua tuam ín feftínatíone e£. ingroze bíbe«c. Poft principis& fociorum eius prophetíam,quz fub corporali imagine móftrabatur,uenitad populum:X quicquid propheta dicitur, per pphetam refertur ad habitatores hierufalé: gr inobfidionis malo, pané fuii comedant in anguítia€ egeftate:€ aquam fuam nequadj in abundantia, fed cu tormento bibant& trí bulatione.Hacautem inquit o propheta tibi dicuntur,ut tu loqua; τὶς ad populum terra tuz,& dicas:hac dicit dominus habitatori/ bus hierufale, quz eft in terra ifrael: Obfef, fia Nabuchodonofor atq:a chaldais, famis &(itis futinebitis ma lum:ut omnis terra cü fua plenitudine delea; tur,habitatores figni; ficans per eam quz in habitatur. Et. ne pu^ tent(ibi hoc euenire fi ne caufa: Dic( inquit) εἰς, quod propter fce; lera eorum δὲ impie^ tates, omnes urbes Iu dzz ad folitudiné re/ dieéda(int:& uniuer/ fa terre cultura difpe/ ' reat: ut cogno(cát deii fzuientem, quem mi/ feranté coenofcere no luerunt. Poffumus iu xta Anagogen habita tores hierufalem cre; dentes chrifto dicere, £a. & tradendi babylonifs: uel noftra duricía perdiderimus(er monem dei,aquafqpnó merucrimus habere utiles:tuiic in dolore δὲ penuría, noftrum fumemus cibum:& terra per/ det multitudinem credentium:& ciuítates qua in toto or^ beintelliguntur ecclefiz, defolabunt quia ego ἀπο: difperfero illos in gétibus:& diflemi/ nauero cos in terras. Et relinquá ex eís uiros paucos a eladio,& fame,& peftilentia:ut narrét οἵα fcelera eorü in gentib? ad quas íngredíe 5 HEB. Etfactüs eítfermo domini ad me dicens: Fili homiínís, panem tuutn ín conturbatione comiede:& aquam tuam ín feftinatio ne& mcerore bibe. Et dic ad populà terra: FTxc di cit domínus deus ad eos qui habitant híerufalem in terra ifrael: Panem{πᾶ infollicitudíne comedent: & aquam fuam ín defola tione bibét: ut defole£ ter τὰ ἃ multitudine fua pro/ pteríníquítaté omniü quí habitant ín ea.Et ciuitates qua nunc habitant defo, latzerunt:terraq; deferta: δὲ Ícietis quía ego dris. n£:& fcient quía'ego diis, sep. Etfactus eft fermo düií ad me dicens: Fili ho/ mínís,pané tuü cà dolore comedes:& aquam tuam εἶ torméto δὲ anguftia bí bes. Et dícesad populum tetrz: hzcdict adonai do minus habitatorib? hieru falem füper terram ifrael: Panes fuos cü egeftate co medent:& aquá(πᾶ cü dif fipatione bibétut diffipe; turterra δὲ plenitudo ei. In impietate ením omnes qui habitant ín ea: δὲ ciui tates eorü quz habitant ín defolationé erunt:Gcter ra diffipabitur,& cogno; fcetis quía ego fum dris. b Et factüs eft fermo domini ad me dicens: Fili homí/ nis: quod eft prouerbíum iftud uobis in terra ífrael di; centíum: In longum differentur dies:& peribit omnís uifio? Ideo ας ad eos: hzc dicit domínus deus: Quiíe; fcere faciam prouerbium iftud: neq; uulgo dicet ultra ín ifacl.Et loquere ad eos,quod appropínquauerint dies δὲ fermo omnis uifionis. Non ením erít ultra om; nis uifio caffa: neq; diuinatio ambigua in medio filio rum ifrael. Quía ego dominus loquar,quodcáq loav tus fuero uerbum,& fiet.INon rA pin amplius: fed in díebus ueftrís domus exafperans loquar uerbá: δὲ faciam illud dícit diis deus, Et factus eft fermo do míni ad me dícens: Fili homínis, ecce domus ifrael di centíum:uifio quá híc uidet ín dies multos:& ín tem; poralonga ifte pphetat.Propterea dicad eos: hzc di; cit diis deus: INon prolongabi£ ultra ois fermo meus: uerbum quod locutus fucro,cóplebit::dicit dris deus, qui habitant ín ecclefia. Et fi per peccata illius offenfam meruerint, comedant panem cum egeítate:& bibant aquam cum moerore δὲ anguftia: Non cibum panis, nec potum aquz:fed famem fermonis& doctrine dei fuftinen tes, Q.uando enim uel uitio príncipum, qui capiendifunt $o. 195 ur:& terra deferta erit: utomnes(ciant, quía offenfa fit di, Qr uod αυία& in perfecutio/ nis tempore intellige: repoffumus. beLét factue eft fermo vom níad me oícene: ΕΙ bomínís/ quod eft pzo uerbíG iftud: vobís ít terra ífrael οἰοζ c. Q.uodnos diximus: prouerbit iuxta Sym machum: omnes alij interpretes, parabola, tranftulerunt:qua he; braice appellat 9X712. Rurfum ubi a nobis editum eft: Neqp erit diuinatíio ambigua: uertere Lxx. Nec di/ uinans iuxta gratiam: pro quo omneslubri, cum,interpretati funt: quod nosambiguum .. diximus: ut decipien/ tiaaudientesfuos pro phetarüi uerba nofca mus. Eft auté fenfus omnis capítuli hic:Su pra ,pphetauerar con tra principem qui erat in hierufalem: deinde populo famem& ar/ dorem fitis nuncíaue/ rat effeuenturii, Q.d? multitudo nó credés, uetus atfumebat tri/ tumqp prouerbiü.In longum tépus differ^ turcómínatio prophe tarum:& omnis uifio períbit, düfruftracer^ nítur: uel iuxta Sym» machum Φιαπνείσψ, ideft,in uentum& au ram tenuem diffoluez tur. Diícergo( ínquit) eis, qd? nequad mea comminatio differa 7 tur:nec diuinatio falfa atq»ambigua profera/ tur ín populos., quz finem habeat incer; tum:ut alio dicat tem pore, alio impleatur: fed nuncuiuéte te qui . loqueris:X his quiau diunt, uerbum. quod locutus fum,complea tur. Significat autem uícinam captiuitatem urbis hieruíalé: δέ Se^ dechiam cum populo Iuda iamiamq; capiendum.Non fo lum autem illo tempore,fed ufcp hodie uulgus incredulum & duracorda mortalium prophetiam dei non recipit: fed omnia quz prophete comminantur, que praedicat euan; gelium,in aliud tempus exiftimant differendü. Sciamufqg Ff.5 hic, ΐ c v-£onmmén.Ibiéronymi liber quartus E hicpatabolamquea Lxx.ponié accipi p prouerbio: iuxtà 5.69, c illud quod inpíalmo legimus: Ét fa&us fum eis in para; In&aa9, a bolam. Etin hoceodem propheta: Q,uid eft uobis para; bola ífta in populo ifraei,dicentiumi: Patres comederunt: udam acerbam:& dentes filiorum obftupuefünt? Mánif fta perftringimus, utin obícurioribusimmoremur, ἡ. : Commentarij tertij in Ecechielem prophetam finis, ad. DIVI HIERÓNYMI PRESBYTERI IN QVARTVM COMMENTA | RIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM : i PROEMIVM; τση Ellem/fi fierí poffet Euftochium, explanationes in Ecechicl A REUS ΟΝ Dprijs texete pphetijs:& qd'uaticinatione coiunctá eft;ne eA dere:ut facilior effet curfus dictátis pariter& legétís: lon VR YAePN|tationis iter,certís fpacíjs fepararc:ut qfi titulis& indicib mitis oftederéquíd libri finguli cotínerét.Sed qd facia RA empetfinguloslibog— 1|; quac expofitioe diui- j βίᾳ δὲ iméfum interpre; :δζ ut ppri? loquar.arou, «i alia pphetiz breues fintaliz lonca: ut fxpe neceffitate copamur:& plures in. unü libr coartare:& uná ín multos díuiderez Vnde& nunccótra pphetas& pphetías ad feniores ἅ ο; ppfi ífrael,& ad terrá fup quá inducunt qtuorplaga peflima:& de ligno uítis:qd'cá fuerit abfcifum,inutile eft inter oimía ienafyluarü:catalo gum οἰ uítíorü híerufalem uolum? quarto libro coprehendere. Quem quíauniusuoluminig«|^ non patitur anguftía, alterá parté eius quínto uolumini referuamus:prudentiffimi lectoris fol licitudiriem przmonentes:ut Ícat quid nobis ín hoc explanandum,& quid fibí legendumfit— COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EZECHIELEM PROPHETAM zx LIBER QVARTVS. £| 2. fact? eft. το ἃ qpbetát:z oíceo spbetàtib? oe cozde fuo«C. Hoc ἡ πος pofuim?:Q,ui MI.pphe j| tant: uii vd,«zen Ὁ factus cft fermo oo: 323 miniad me dicens:Fili hominis,ua; ces pphétátib? de cor defuo,omifere Lxx.& femità rectam. Et iterüi:Sptis tuus bon? ipfe deducet metri terra. Et ppfo deí,coluninaíenís δὲ nubes erat dux ín folitu dine.Et Hieremias loquit: Non laboraui fequens τε, τς autéharcticorti qui fequit fpiritii futi;nó impingatin tenc; bris:& cecus cacos ducat in foueame Vndelicet fibi in my péoqd'nonhabefin{δν ΚΞ| ticinare ad prophetas ífrael quí pro hebrao,addiderüt:&{πος Gm phetant:& dices prophetantibus pphetabis δὲ dices ad 2)(ο COD γη cos.Eftaütfermocon ἢ AP ον| decorde fuo:Audite uerbum domi tra pfeudoprophetas, qui decipiebat ppfm: aliud,ppherabát,Nec— tibus, quí fequun£ fpíritü quépiamoueat, gp. p maso et phetzappellant, Hac* fuii δὲ níhil uident. Quáfi em habet fancta fcri/ uulpes in defertis prophe ptura cófuetudíne, ut unurnqueqs uaticina; qphetà nücupet: ficut Spheteappellané Ba ἃ ΒΕ αἱ:&,pphetridolori, ifracl:ut ftaretisin pradlio δὲ ,pphetz cofufionis.:. indie Vnde&apfs Paulus pocta greci pphetà uocat: Díxit quidá ppríus eorti pphe “Τιεῖνα." ta: Gretéfes femp médaccs, malz beftíz, uctres piori. Ft in Ofe9 b Οίες legim?:Sicut ppheta ἱπίαπίξς hó portans fpm.Q. uic quid autéco tpe ifraelitico ppfo dicebat, hoc nunc refert ad ecclefiam:ut;pphetz fancti fint apti& apfici uiri Prophetae αὐτῷ médaces atgpfuriofi,oés haretici: dri principes ex fuo corde cófingant:qui atit ab eis feducti funt,aliorü medacíjs acqefcat.. b T Cle ppbet?«c. Lxx. Clebíe d qpbetát ος ος. deftjo:coinonó videt: Relinquétes illud qd' a nobis ,ppofí tii et, q fequüt fpm fud. Cii ,pphetarü nome fcd?m regulà fcripturarti bonis malifqs comune fit:in eo differüt,cp boni apphetz effe dicun fapictes:mali autem ftulti& infipiétes, Ω ποτ alterii refertur ad ecclefíafticos uiros, alteri ad ori ncs hareticos:qui dei fpiritü relinquétes,fequunt fpiritum: fuü:quia nequa diuino inftinctu,fed ρρτίο corde uaticí/ nané:uride δὲ nihil uidet. Lui aute fapies cft:nó cordis Ini &.r.e COgitationes,fed dei fpm fequit:iuxtaillud qd?& in faperio tibusaniralia δὲ rotz'fpii dei fequebant.Et ppheta dicit; $318, c Poft diim deii tuii ambulabis,Et ín alio loco; Deduc mein . txtui ififerunt.ING afcen; tionisfuz&(rrmonis| diftisex aduerfo:heg; op/ pofuiftis murü pro domo: tui ifrael. INon fteterütin IE za ni: Hzc dicit dominus deus: δι cótra dei mandata, P HEB. Va: pphétis infipien| SEP. Va hís qui prophe; tant de corde fuo:& omni ' no non uldent. Sicut uul/ pes in defertis propheta firmaméto δὲ congregaue runtercges fuper omum ifr. INon refurrexerüt qui : dicunt: iuxa hebraicu.Prophetz ifrfuulpiü fteríjs, imo οτοῆς fuís ᾿ pluraecdefiaftiisdo,—' étorib? uidere uidean tur: tfi nihil omnino uidét: qa foleiufticiz perdiderunt:fruftraq imitant cos qui prius uocabant uidétes:& quib? dicit: Q.ui ui des,uade:recede ín tet : ram Iuda:& in Bethel nó pphetabis. Cui obrem uifio Eaiz&^ Abdieponuntintítu—' lis.Et diis Apfis pre; cepit: Leuate oculos 1054 ueftros& uidete Et——— ' ppheta fuppliciter de' preca£: Reuela oculos Put meos:& confyderabo mirabilia delege tua. τ«Θα vulpeoin ocfertío gpbetetul(frt &c.Dicamus primum' fifes funt: Qtidiedome fticarü αυ furta faciétes:q habitat iuxta Aquilá& Lxx.in defertis: iuxta Symmachum δὲ Theodotioné,ín parictinis. atq ruinofis:q nó prit afcédere ex aduerfomnegy muri pdo ᾿ 1 mo ifr'opponere. Legim? Aaron aduerfum igneifraelis po Nut&g μι puli deuoranté occurrifíe δὲ ftetiffe medium: δὲ oppoule^—- 1o murii pro falute ppfi. Hieremiae dq dicit, ne occurrát dfo: Hie] i nedpftet cótra irà ei? oFonis pfeueratía. Sicut eifi murus ho fti opponitur;S& aduerfario occurri folet ex aduerfo αφ ueniti:ita dei fentétía f&tórü precib? frangit, Vri& Moyii dicit: Dimitte me,& delebo ppfm iftum. Cui ein dicit: Di mitte me,oftendi£ ο tenendi habeat facultaté.Ifti ftare non pritin prelio in die dfii:ut p ppfo precibus dimicét:&refl/ ftantó fecrationib? fentétiz dei. Ο uia igit uana cófpiciüt δὲ diuinát medaciíti:& a diio miffos effe fe dicüt, cü nàfint miffi ab εο:δὲ pfeuerát in errorib?:& fuü cupiüt firmarefer monéiarguünt gpoíafintcaffa qua pra-dicat, fuü médacíü diii fermonem cffe dic&tes. Porro iuxta Lxx. hic fenfus eft Ots harctici pter fraudulentia ac nequitia υυ]ρίῆ nc t unt: ; ri P IN £04 Ὁ} ti E Ama|[ἢ I zz κ 32-55 ἘΞ mn Qd DUI B (tin tius ΠῚ ia — tit llis Fit fe fg DN M- M E ΡῈ View .. Etdeeifdéuulpib? qua puulos fimplicefqs decipitit:& po^ ZinEsecbielem.. lanh. e funt:de quib? faluatorloqui£: Vulpes foucis habentis δὲ Luc. lacres coeli nidos. Ετ de Herode fcriptü&Diciteuulpi huic: |n Caft,2, d pulané υἱποᾶ chrífti, Salomon loqui£: Capite nobis uulpes puulas diífipates uineas, Etin pfalmo fup his q eorü frau/* dulétia fupplátant ca/ $$62. C nit:Introibut iniferio faterra,tradent in ma Ii: nus gladij,ptef uulpiüi su erüt. Hi pphetz q uul m piü mie fütne Ree Ut rüt in fírmaméto: nec ἤν. ci Petro audire merue is A&,c üt: Tues Pet*:E fup χὰ μᾶς petrà παϊῆςαθο ec ἐγ], cefià mea. Nec moyfi | Ó fimiles fütcui di&tü e: tg: 4Des,s.d στ pero ER fta mec. ην Nec illius q dicit:Sta/ bie tuit fupra petrà pedes. Ts meos, fed fluctuaue; Inl. rütomiuéto doctriz, " Nec fteterüt infirma/ μὰ méto:De din octauo; NA decio pfalmo legim?: "η"Coli enarrat gloriam η dei:& opa manuü ei? Uit, wannüciat firmamétü. d ΠῚ cóeregauerüt írra/ ivi uri εὐ vint Viri pnus voi nodis rud (QE vp Mtn tionabiles quofgy:&.. propter nimiam inno centíam pecudii fimi; les,contra domü dei. Vndenunc dicitur:Et -Xongregauerunt gre; ges fu per domi ifrael: nec furréxerüit ipfi,nec alios fuícitare potue/ , runti(ed quecüq ege/ rint€ agucplena me; dacijs funt. 0) πο fequítur:Et coeperunt ᾿ füfcitare fermonem:il lud fignificat, qd" ue; lint quidé confurgere & fe ad excelfa fuítolle . tefed qd' cupiantim; plerenon poffint. Di, xiturgp eis; Noneuifto nem falfam uidiftis:G diuinatióes uanas lo; , cuti eítistO πού fe; quitc:Et dicebatis dicit diis,& ego nó fum lo/ cut:in Lxx.nó habet, :a(LTvopterea. bec ' tícítofis ος”: quía lo; cutí eftío vana«c, Sub prophetarü pfona,fer, mo contra hareticos eft: qui loquun£ uana δὲ uidét mendaciü,& pfeuerant fua firmare doctrína: qc ipfe dris '€ótraeosueníatatqp có HEB. indie domini. Vi) derit uana,& diuínát mén dàcíü: dicentes, ait domi; .nus:cum domínus nó mi ferit eos: δὲ perfeueraue; runt confirmare fermone. Nunquid non uifionem caffam uidiftis,& diuina tionem mendacem locuti éftis?& dicitis, ait domi nus.cum ego non fim loj 's cutus, Própterea Πας dicit απο de?:Quia locutí cítís tana δὲ uidí(tís médadü: ideo ecce ego ad uos;ait diis de?.Et erít man? mea fuper pphetas qui uident "παπα δὲ díuinant menda/ ci, In concilio populi mei non erunt:& ín fcriptura domus ifrael non fcriben; tur:necín terram ifrael in/ gredientur:& fcietis quía 5 cgo dominus deus.Eó qd' deceeperínt ppfm meü di cétes:pax,& nos eft pax.: Et ipfe zdificabat pow: illi aátliniebát ed luto abf q paleis. Dícad eosqui li niüt abfq; téperatura qd cafurus fit, Erit en imber inundans:& dabo lapi/ des prxerandes defuper irruentes,& uentum pro/ cellzc diffipantem. Sí quu dem& ecce cecidit paríes. INunquíd nó dicet uobis ubi eftlitura quà liniftis? Propterea furgat:& extédat mani fuá fup illos ad pautiendüá,S nó cótrahat ad parcédüi:& cóminat qp nó fint ín cócilio populi ἀπί futuri,nec in ecclefia eius,fed in fy; nagoga díaboli:nec(criban£ in domo ifrael.De qb? in alio loco dici£:Sup terrà fcribant nó in terraifrael: qua terra ai; ΕΠ eft:& de quaniic dici£:nec in terra ifrael ingrediét:fed in terrà mortuorti& umbrá mortis:ut poft iita ppeffi fue rínt;fepati a ccetu populi dei,intelligat qd ipfe fit diis. Pro £o qp nos yertím? ín cócilio populi mei nó erüt; Lxx.traftu/ '& dabo -iníuncturas corum,& ca/ dét.Ecfpüs auferés:& dif) ' rüpet.Et ecececidit pari, ' es;& nó dicétad uos ubi é lítiraueftra quà líniftísz . Kd. ferütiin difciplina fiuein correptióe populi mei nóerüt.Alia—(7 : ἐπὶ aduerfariotü,alía filiorü correptio eft. Vi δὲ Hieremias: τετρ το, ἃ - Corripejinqt,nos diiermerütaméin iudicio δὲ no in furore: . utnequadj paucos nos facías.Fffundefuroré tuii fup ectes qua te igtioraueriit:& füp regnà qu SEP, dicütin die ἀπ» détes rnédacia, diuinátes uana:qui dicunt,dicit do; fninus: δὲ dominus non mifít eos:& coeperüt fufci) tarefermonem. Nonne ui "fionem falfam uidiftis:& díuínationes uanas locuti eftistEt dicebatis dicit do mínus:& eco non fun Io cutus, Ideo díc: Hzec dicit adonai dominus. Quo; níatn uerba ueftra menda. cia δὲ diuínationes ueftra uanz: idcirco ecce ego fup uos dícít dominus deus: Ecextédam manum πιο fuper prophetas quí ui/ dent mendacium δὲ quílo quuntur uana. in difcipli; na populi mei non crunt, Hcc in fcriptura domus ifrael fcribentur:& ín tet; ramifracl non intrabunt: & fcient quía eco adonaí dis, Qin deceperüt ρον. pulum meum dicétes:spax pax,Xno crat pax:& ifte &dificabat ρατίοεξ& ifti li. níunt εἴ flulticia. Dic ad eos qui liniüt ftultícía;ca/ det.Erít pluuía ínundás: dad magnos Propterca $o. 194. z nométug nó inucca/ uerüt. b 4ΓΙξο αὖ oc &perígt pplin mei ot céteo«c. Prophetz ifrf qnó erütin cócilio po puli dei,nec fcribétur in fcriptura dom? ifrf: necterrà repromiffioif itrabüit:ideoiita patié ταῦ ἃ decoeperüt po^ pulü met: pro rigore poenitéttze& couerfio^ nis iniuria, pace eis X fpa nüciates:fcd?m il lud qdalibi dici£:Pax pax: ubi eft pax« De us itaqp metaphorice edificabat eis p legis máàdata fctógecppphe tari eloga& cómina; 'tiGes maceria. Hoc eni uerbü hebraicü Ποπ cat^:ut oém ab il; lis incurfione beítiardi '& hottileipetü fubmo 1bí,8, d ueret:dum cóueifiad deii, hoc quafi muro & pariete firmiffimo. cinger&£.Pfeudo uero Jpheta,nó femel fed frequéter polliceban£ eis pacé:hoc ein repeti tus pacis fermo Ποπ cat.Ipfügp parieté qi fe qu&tib?^^v appellat liniebát pfeudepphee τὰ abíq tiperamé:o, utiterpretat? eft Sym» mach?:hoc eft puro lu το, δὲ qc? paleas nó ha. beret;ut nec bere pof fet aliqua fortitudin&, VtyoLxx.& Theodo tio, linitit εἴ ftulticias Aalaatüt ybü hebraiz cii Y^ interpretatus eft ανάλο, qd? fignifi/ cat abfq fale:de τα Πα tioetráftes ad ali traf latione: ut quó cibus abfq fale nullii habe£ faporé: ita& lutüabf7 qp paleis qb?firma£ δὲ ftringi:nihil roboris poffit prebere parieti: Dic,inqt, ad eos 411) lisuana pmittüt,& caf fum pollicé£ auxiliti: lícetfeuiffimos.Babylonios atit chaldeofg fignificat:& eof dé lapides grádinis defup irruetes:oia P metaphora:d infta u bilé maceria(ubi? turbo fubuertat& bruat:& poftea di; cat eis. i. pfeudo,pphetis:ubi eft litura quá leuiftis;& ubi eft qd polliciti etis auxilitic CLuicqd aüt de pfeudoprophetis dixim?,& ad hareticos referri pót:qd? oia eom dei ira figm ta folua£,& dificatio peffimop: dogmatü,d fpüffancti no habet códim&tü corruat;& ufcp ad fundaméta€ puluerem Ff 4 dilabatur TS i qd cafur?(itifteparies. δὲ hxc maceria:& imittà imbré uehemétiffimü,hoftes uide. |.. AZomimen.lbieronymi Liber quartus dilabat;X adequet ipfa maceria terrae,& cadat& cófumanit ppheta q pianittebat:X pps cui. pmittebat in medio ei?:ut poftis copleuerit indignatione fua δὲ dixerit eis: nó eft ifte paries:hoc eft,nó eft ueftra defenfio δὲ nó füt η liniüt eü:fed' lis fuit illa-queeuifa eft fufcitaffe anima Samtelis,Et ina ἘΠ busa oftolorü,cuiüs diuinatio multos dominis EAS tali quirebat: de quaad aphi Pauli imperiti imtrüdus eiedus ας eft(ptis. Nos atit ita dicem?,alios haretícos fal(itate dogma Bia] ti fuorüi predicare uírtuté,Q, uorü fuit Pythagoras& Ζρο— oimiía uana fi y&innihilü pficietia:tücope cognofcatis qd? ego fim diis. Vt αὐτῷ fciamus q fint iti q Ii níunt parícte, Sequi£., Prophetz ifrf, hoc eft pfeudoprophetz quí prophetátad hierufa; lé,& uidentei uifione pacis:ifti(üt caufa pec cati& ruinze, δὲ(tulta fecuritatis, Non enim erit pax dicit domin*: quia dominus nó mi; fit eos:nec εἰ locutus ad eos, Hoc qd? Lxx. tranftulerunt:& fuper iuncturas eorü,in he braico nó habetur.Si/ gnificatautem iunctu ras lapidü ín pariete, ucl adminicula ligno; rum quibus parietes roborat, Necno illud gd fupra legimus:ipfe adificabat paricté:plae ticpad populum refe; runt ifrael:qui uanum fibi uel αογριίοτ! uel pacis promittebatau/ xilium. a«[€t ευ bomínís pone facíem tuam contra filíae po» pulítuí que ppbetant tc cozde fuo: z uatící/ nare fup eae« oíc«c. Supra ad ,pphetas di, uinus fermo directus eít, qui luto liniebant pariete, qd? paleas nó haberet:necullü poffit arieti fiue macerizero Im tribuere: Nüc ad; uerfus filías populi ,p phetiffas, iube£ facíe fuam ponere fiue diri, gere:& ut Lxx.tranftu lerüt,obfirmare.O. uo modo auté aduerfum prophetas:alíj pfeudo prophete infpiraban, tur diabolico fpiritu, ut deí mádata fubuer, ,. ferent:ita aduerfum ,p Tudic.s.a phetiffas:dlis fuit De/ τι bora δὲ Olda:& in "^? AGib?apoftolorti phi lippi euangelifta qua; tuor filiz ,pphetates: infpirabant demonia co fpiritu: alíz eiufde fexus, quarii fuit Pri7 {τα δὲ Maximilla: quz uaticinatione menda, εἴ, fidem fubuerterüt ueritatis.Has αὐ di; cunt hebrzi maleficis . artibus eruditas, per . Recromantias δὲ py/. thicum fpiritum:qua/ HEB. Propterea hac di εἷς domínus deus: Et fa cíam erumpere fpiritü t£ peftatum in indignatione mea:& imber inundans. ín furore meo erít:& lapi/ des grandes ira ín confu; mationé. Et deftruá parie εξ quéliuiftis abfq ten peramento:& equabo εἴ terrz:& reuelabitur funda mentum cíus:& cadet δὲ confumetur ín medío ei?: & Ícietís quía ego fum do; mínus. Et complebo índi; gnationem meam ín pa; riete, δὲ ín hís qui liniunt eum abfq; temperamento:dícamq; uobís:non eft paries:& non funt qui li/ níunt eü.Prophetz ífracl quí prophetant ad híeru/ falem:& uident οἱ uifioné pads:& non eft pax dicit 4 domínus deus, Et tà fili hominis pone faciem τᾶ cotra filías populi ταί qua: prophetant de corde fuo: δὲ uatícinare fuper eas:& díc: Hxc dídt dominus deus: Va hís qux confu unt puluillos füb omni cubíto tanus: δὲ faciunt ceruicalia fub capite uni/ üerfr atatis ad capien, das anímas:& cum ca perent anímas populi mei: uiuificabantanimas eorum, Etuíiolabant me ad populum meum pro/ pter pugillum hordei,& fragmentum panis:ut in/ terficerent. animas qua non moríuntur:& uiuifi carent SEP. Proptetéa hac di dt adonai domínus.:Et difrumpá fpiritum ας” rentem ín furore meo:& pluuia ἱπαπαῖᾶς in íta mea erí:& lapides magnos ín furore índucam ín confu; mationem:€ fuffodíam Ρατίοιξ quem liuiftis& ca det.Et ponam cum fuper terram,& reuclabütur fun damenta eius,& cadet:& cofumemini cü íncrepatío nibus:& cognofcetís quía ego domínus, Et comple; bo furorem(Ποπ fuper patietem:& fuper eos qui líniunt eum,cadet: díxiqs ad uos:INon eft paríes: neq; qui liniunt eum pro phetxífrael: quí prophe; tant fuper hierufalem:& quí uident illi pacem: non non eft paxeis dicit domí nus deus. Ettu filí hotni; nis,obfiriea faciem tuá fa per filias populi tuí quz prophetant de corde fuo: & propheta fuper cas& dices: Hxc dicit adonai dominus. Va: his qua: có. fuunt ceruicalía fub omní cubito manus:& faciüt ue lamina faper omne caput uniuerfz ztatis: ut per; uertant animas. Anim fubuerfz fant populi mei Et animas faluabant:& contamínabát me ad po; pulum meum propter pu gillum hodei& fragmety tum panis:ut occíderent anitnas quas no oportuit morí;& faluarent animas ἯΙ quas nó no, a ᾗ Stoici, Indorij brachtmanes& athio pii gymnofophifta; ᾳ ob uí&*cotinentia mi raculum fui, entibus ribuunt, Recteqy dici tur pariete línire:& ali qua fortítudiné polli, cerífed quia chriftin habent condimétum, uanus eft eorü labor, & perítura zdificatio, WU Nifi enim is adifica tins]| uerit domii, inuanum laborant qui adificat eam, Alfj autem uolu, ptatum libidinifg do ctores: dícunturcon, fuere puluillos,&po, nere fub omni cubito man?, Epicurei,& Pyr rhonij: δὲ apud nos louinianus& Euno, mius:qui diciit:Man, ducem?& bibamus, cras em moríemur.]u betur ergo phetapo nere fiue obfirmarefa ciem fuam cótra βίας populi fui.Primüg di: cendi qd(ibi uelitpo fita facies fiue directa & obfirmata. Népeil, lud qd dediio fcriptü 7; eft:Facies diii(up fa/]biss.e cíétes mala:ut difpdat: deterra méoríá eorii.* Sicut em liquecitcera Ibiéga ὁ a facie ignis: fic pereüt peccatores a facie dei, Scd'm qué fenfum in hoc eodé ppheta dicit n ᾿ Fili hois obfirmafacié Infrasog|. tuà fup theman& da/ e rom& nageb. Etiteg: Faá? eft ee dii ii me dices:Fili hois, o firma facié tua fup fij Iníadía os hierfm. Etpoft pau] lulü:Fac?€ fermo díii ad me dicés;Fili homi Á nis: obfirtna faciétuá Infaaf|^. fup filios amon.Etrur fum: Obfirma uultii gaza tuü fup phaueniret egypti. Et iterum:Fili hois:obfirma fend fup eoe δὲ magos. Et a: M RUE Infra. fa. '. facié mea fup hominé Intaléé ill,& pona illiinde/ fercii δὲ in diffipationé & auferá eü de medio ppfi: δὲ fcietis qa ego diis. Ve igi£ his hare fib? hig do&rinis: d requié pollicétes,oém ataté fexüq decipitit: ut capiant ;£apiant. animas mi^. *."férori.& cohtaminent; ptatem: A hoc; nó pro/ iet rü hordei: ut in Οὐαὶ legiinus: fed propter bruta uefcuritur απ) inii panem in átq; iminyga funt: ut fanctos ha hant:& peccatores ua pti fuerint.liberara uo déceptorü capita ope . Capitano δ uelanda, fed - σπα deoanimos fran ebatís:& promilfio; ibusfraudulétisiim^^ pios tenebatis indu, Ps εντ. fosimeagentes pornite., '— tiam,uitam reciperent" | quà perdíderant. Pro: terea uanas nequadp, tiidebitis uifiones:nec üocabo ueítra men/ dacía prophetías: fed. : diuinationes: dequi^ ὩΖ iyd bus fcriptum eft: NO e(tauguríum in Iacob neg diuiatio in ifrael: üteruam populi meü opere cognoófcatis me : elfe domini: qui per/ e ditos liberaui. t Ue ON ἈΠ : 4. venerunt δά τίς virífe Ἢ πίοζοσ ifrael “«federunt co fámme C. Poftág lo; éütus eít ad pphetas; qui pphetabat in cor/ . defuo,&liniebantpa-. Rete abfq&mpera/ me ad ppfm mei, dü .erdor diligere uóolu/ τετ οπου δὲ ΠοτηοΏΏο ' pugillum hordei quo" màntía:& fragmentü cgrumne folida teftí, inonía(cripturardi;fed| Que haretica prauita/^ τὸ fracta δὲ decurtata: Οία deci pidt& ad mortem tra.: nis promiffionibus ui tificare cotendat.Pro.. pterea cleméns& mi/, ferícors deus, ,noipfasprophetiffasi interficit,. fed difrüpit puluillos earum: qui inftar τς; τίαπι uolates animas: capiunt: ut pns ruz, landi habeant faculta tem.Et(cíndet uelami. na fiue ceruicalia:in q/ bus príncipaleanimz' recumbebat,& quib?.. ricbantur: Cum Apo* - ftolus doceat uirorit. ad reuelata facie dorrtini' enm contemplan/"da:Vós enim, inquit, ᾿ς terroribus ferie 2. demanibusucftris,R. in&secbieleni-. HEB». catentanimas gt. non uíuunt:métientes Ρο!. pulo nmieo ctedentí méda/': ijs. Propterea. πᾶς dicit dominus. deus:: Ecce. ego. ad puluillos. ueítros, ,qui/ bus. uos capitis animas,. uolantes:& difrumpam eos de brachijsu ucftrís:& dimittam animas.quas. moscapitisanimasad πο)... d landum.Et dilrüpam. Cer).. : cala ueítra: δὲ liberabo . populum meum.de ma/. Bu ueftra:negy erunt ultra. in manibusueftris ad prac. dam:& fcictís quía ceo dominus.Pro. eo 44: ma τοῖο feciftis cor iufti men; daciter quem ego non.có, tríftaui;& cófortaftis maj. nus impfj u ut non reucrtey, ref auía fua mala ὃς uiue/. ret: Propterea uana. non. uidcbitis:& diuinationes. "Που diuinabitis amplius:| δὲ eruam. populum meü. dei manu ueftra:& fcietís. .quia οσο dominus, SX ΦΧ ΠΗ ^uiri fcniorcs ἰ[ταοϊ, δὲ federunt coram me. Et factus eft. fermo. domini. ad me dicens: Fili homi. niís:uiri ifti pofucrunt ím/. mundiícías fuas. in οτι. bus faís:& fcandalum ini . quitatis fuz: ftatuerunt co. tra facem fuam; nun 1. quid ínterrogat? refpóde bo eísc Propter hocloque. . χε eís δὲ dices ad eos:Elac. dicit dominus de?:Homo homo de domo ifrael qui ofuerit imtüdicias fuas íncorde fuo:& fcandalum : iniquitatis fuac ftatucrít ei .£ontra facem. fuam:& uenerit 4 T uénerunt ad me^R Σ Κα, oXHHSEP.. quas. non oportuit. uiuere: dum loquütur Ρο’ pulo audienti uanos.[οτι mones.Propterea. hac di/ εἶς domínus.deus:. Ecce εἰ. go fupe. ccruícalia ueftra fuper. que uos colligitís| ..animas:& difrumpam ea ,de brachijs. ueftris, Εν αι’. απίετᾶ animas quasi uos pl uettitis,anias corü in difp fion&& difrüpauelamina ueftra;&liberabo populi: meüde manib? ucftris:& nó.erüt ultra í ín mani ib?ue| πο! ín cógregationé:& co.. enofccrisc qa cg καθ düs.Pro| ,ceoqd' peruertcbaris ἃ ani/. mam íuflí inique:& ego non peruertebam c cumi&t confortabatis manus ο. quíut penitus non couet/ teret a uía fua peffima&. uiueret. Propterea. méda/ . ca ueftra ultra no uidebítis:& díuiatioes nequads - diuinabitís adhuc:&libe rabo populá meü ü de ma . nuueftra: δὲ fcietis quia ege: düs, Ca XIII τι uenerunt ad me £runt.cogítationes. fuasin cordibus fuis:&tormentüà iniquitatum fuarum. po; fuerüt ante faciem fuam: fi refpondens refponde; bo eis? Propterea. loque: rc είς;& dic ad eos: Fizec. dicit. adonaí domínus: Homo homo de domo frac quí pofuerit cogita tíoncs fuas in corde fuo: & tormefitü iníqtatís fuae - pofücrit ante facie fuam: &uenerit uiri de fenioribus A. rifrael& federüt an. tc faciem meam.Et factus eft fermo düiad medícés: Fili homínis:uiri ifti pofu o, 195 meto:&ad prophe,. a tiffas quz confüeBant-€ 'ceruícalia& ponebant füb omnfcubito ma^ . nus:faciebantg uela -fnina, A operfebant ca pita uriuerfa tatist .pque puerfotüi,dog/ . matti doctrina mon/ . ftratur: uenerüt ad phetá,no omes Tenes - fiecuncti uiderenz er/ . rare;fed quida lenion: ifrael:& federünt cora . prophetá:quáob(au/ fam ueniffent interit filentio differétesfta/ timc dei fermo fact? eft àád propheta, ρα!’ cans cur adeffent: Ne? qen naturz hois eft quis fan&i cordisar? cana cognofcere: Vft . defolo dici£ fataatore: Videns aute ícfus co/ Mattis: gitationes cori;;dixit: Vtquid: cogitatis ma: . lain cordibus ue(trise Et eft fenfus:Fili hóis: ifti uiri qui cora tefe^ - dent: pofuerütiriidi, cias fuas ín cordibus Τίς fiue cogitationes: & iuxta Symmáchü D & Theodotione idola &(πα! eft,ruina atq tormentü i iniqui» tatis fu;pofuerüt cóv "τὰ faciem fudm:& fie. ad fafcirandii driiue/ rere fermone: Nungd huiufcemodi homini, bus debeo refpóderes qui cum cogitationi^ bus priftinisad me ue niunt:ne hoc quidem tépore impíetatis fua fcelera relinquetes:fed credétes idolis& diui? nationibus fraudul£/ tís; X habentes ruina iniquitatis contra ἔα) ciem fuam atdp tormé tum,dum meliora de; fperant:& pati funtad fuppliciii:& fic mca p tecupiufit uerbà gog^ ᾿ς hofceree Q) uiá igit p uerfo ad'te corde: uene runt:riideeis nóex p^ . fona tua,neleuis fitau. ctoritas ríidétis:fed ex méoímperio:& dices ad eos: Hac dicit dfis deus. Eft auté totíus loci,utlatam explana; tionetn breuí fermone comprehendam, ifta fententia: Homo ho/ mo non aliarum gen; tíü,quarüi error pocha bereueniá fed domus ifracl: qui ci príftinis πιο] Zommen.Jbicronymi liber quartus E uitfjs de qbus fupra dixim? ad ppheta ue; nerit fcifcitandü: ego rcfpódcbo ei iuxta cor & imundicias fuas:ut iüxta qd' uult€ credit {τὰ X audiat. Nó enim Ineré£ correctione: q nó difcédi, fed téptan/ di animo interrogat. Recefferütem a me:€ idola funtfecuti, Bre; uifcp ifta eft cómina/ tio:ut recedat ab ido lis cogitationibufq p^ ueríis: δὲ cóuertantur ad mepriora fcelerare. linquétes.NÓ ein me; ret audire ueritate, ἃ frauduléter iterrogat: fed fuo corde capien/ . dus eft:fed'm qd'(cri Βα δὲ pharifzíi interro gantes drim imo tem; ptátes, audiüt: C) uid me téptatise Et rurfüi: Necego dica uobis in qua uirtute hac facia, CLuiaüthó talis εἶ& fic iterrogat:ponit de? facie fua fup illi, fiue cófirmat: utaufterita/ tc uuli?, frótis duricia mollia,& fitín exem pli& in prouerbiti,(i, uein folitudinem& in interitü: ut illo pdito de populo dei,cogno; fcant cateri qd? ipfe fit diis quí cordis arca; na cognofcit,& puerfi tate mentis intelligit: nec confyderat uerba loquétíum,fed corda. Q.uodgq fequi£,& ui; detur facere quaftio/ nem.Propheta cü erra uerit& locutus fuerit uerbii,ego dris deco; pi prophetà illii: non putemus de uero pro; pheta dici, fed de pfeu -dopropheta,q συνωνυν «8c ppheta appella£, Et de illo fcripturarü locofolui poteit:quan $Reg.12, c do Achab rex ifr ua; ' densadpralium,non uult audire Micheam propheta: fed pfeudo prophetarum cófilfjs acquiefcit, Dicites Mi «heas qd' uiderit do, m inü fedenté in folio, & erroris fpiritum αἱ trofeobtuliffe ad de/ cipiédum regem.Diia; bolus quoq in ποῖ IoE.t.et,? minelob circuiens ter ram:ftare dici£ in con fpectu dei:& in(ubítà HEB. uencrítad prophe tam Interrogans cum per me:ego dominus rcfpon dcbo ei ín multitudine im mundiciarum fuarum: ut capíat domus ifrael ín cor defuo,quo recefferüt a me in cunctis idolís fuis. Pro/ pterea dicad domá ífrael: Hac dicit dominus deus: Conuertímíni δὲ recedíte ab idolís ueftrís:& ab uní uerfiscontaminationibus ueftrís auettíte fades πε) ftras, Quía homo homo felytis σε aduena fue rít in ifrael,fi alienatus fue rit ín ifrael a me:& pofae; rítidola fua ín corde fuo: & fcandalum iniquitatis fuz ftatuerit cotra faciem fuam:& uenerit ad pro/ phetam ut íntertoget per eum métego dominus re; fporidebo ei per me. Et ponam faciem mcam fiv per hominem illum:& ία, δας Ε perdam eum de medio: populí meí:& fcictís quía ego domínus. Et prophe: ta cum errauerít& loa tus fuerit uerbum:ego do; minus deccepi prophe tam illum: δὲ extendam manum meam fuper εἴς δὲ delebo eum de medio populi mei ífracl. Et pot: tabüt íniquítatem fuam: iuxta iníquítatem inter; rogantiís, fic íníquítas pro phetz eritut non erret do mus ífrael à me: neq; pol luatur ín uníuerfis ρε). uaticationibus fuis:fed fit míhi ín populum:& ego fim eís in deum:ait domi nus excrcituum. tiam primo Iob:dcin, dein corpus eius acci/ dedomo ífrael& depro; cdam eum ín exemplum: & ín prouerbium: δὲ dif) SEP.& uenerit ad pro; phetam ut interroget εἴ ín me:ego dris refponde; bo οί ín hís qb?tene£ més eius:ut auerteret domum ifrael fcdim corda eorutn quz abalienata funt a me in cocítationibus eorum. Propterea díc ad domü ifrael.Hixc dicit dris deus: Conuertímíni δὲ recedite ab inuétionibus ucftrís:& ab omib? impietatib? ue; ftris,& couertite facies ue/ ftras ad me:Quia homo homo de domo iíracl& de aduenis qui peregri/ nantur in terra ifrael: qui abalienat? fuerit a me,& pofuerit cogitatioes fuas ín corde fuo:& tormentü íniqtatis fuz pofuerit an/ te facem fuam:& uenerit ad pphetá ut PUE eum ín metego dns refpó debo εἰ ín eo quo tene; tur,€ obfirmabo faciem mceá füp homine illum:& ponam eum ín defertum. & in exteemínii:S auferá εἴ de medio populi mei:: & cognofcetís qa ego do; minus.Et propheta fi erra uerit& locutus fuerit uer, bum:ego domínus errare fed prophetam illum. Et extendam manum tmeá fuper eum:& extermína; bo illá de tmedío populi meí ifrael.Et accipiet iniq tatem fuam:fcd'm iniqui, tatem interrogantis,X ini. quitas fimiliter prophetze. erít:ut nequadg erret do/ mus.ífrael a me:& non polluantur adhuc in cun; étís delictis füis.Et erunt míhí ín populum:& ego ero eísín deum diatado nai domínus. Et factus cft .perea domino τν t&. Sed& Balm σ᾽ T riolus a domino E) 1 tur ut decipiat Balac f 7 lium Beer. Hoc auti totum dicitur:nepfey doprophetarii fortitu, dinireputet qd dec pitur populus:& ma, gis uult audíte mida, citi: ᾧ ueritati aurem accómodare: fed quo dei irz fit: ut puer(ug popuP& incredulus magis pfeudoprophe tas audiat dj prophe, tas ση extendit manum fuà fuper eii; fubauditur prophetà; & dele£ de medio po/ puliei? ut portet nig tatem fuam:quia fimi liserrorís,& pomacb, fimilis fit: ut tà ille interrogat d ille qin/ terrogatur portét nig. tatem fua:& nequaj domus ifrael eorü qui dei uerba audire uo; luerint, puerfis uatici/ nationib? illuda£: fed fit populus dei:&ipfe dominum habereme reatur.In eo qd dixit; Ego díis decorpi illi: Salomonis uerbacon fentiüt:quidedeodih— putansait: Erillufori; Ρομά bus illudet:illudq te/; ftimoniüi: Si ambula) Leuiuét uerintad mepuerfii n ego ambulabo contra 1" eos ínfuroreperuerfo,- ij Q.uodg fcd'o dicit,: ὐ homo,homio filiorum κ" ifrael&aduenarl qui^.— T iuncti funteís:dupli,— K cé in nobis iuxta Apo(Cel ftolü oftédit homin£, is exteriore δὲ interioré,. Multi em habéteshoz ἡ minis faciem corpora [ξ: diuerfarü beftiarüi Mmi V d uas difliparippheta Ὁ ς΄ qas ret Dae BéTM C^ in ciuitate tua ímagi/ né eorti diffipabis. Illi de quibus fcripti eft: H6 εἴ in honore effet nó íntellexit:copat eft iumétis infipictib?:& fimilis factus eftillis: non funt hoies hoies: fed hoi finium“ἢ Rurfum q in ευᾶρεῖο.[3 audiüt:Serpétes geni Με mina uiperarum:quis oftendit uobis fugere auétura irac nonitint hoies hoies, fed homi nes atq πε Et de quibus fcriptü eft: Vulpes -— mae d τὶν E C qm uui aen Meu ΡΟ eo νο ο νε. £z T2 Ur zT m RR Ι rz f ῃ y ἃ] li Kc Tt δὶ P ἢ"Marth.&. c ALuoBn.g ΤΙΣ μὰ (imi wa... qui; esit Qu (nci: Ι vn Ἷ niis pau it UN quii ανν uia js Ιοδμιά i n£secbielem Vulpes foueas habent,& uolucres caeli nidos. Ac de Hero; de:Diciteuulpi huic: nó funt homines hoies: fed homines uulpes.QLui uero utrtiq hominis uocabulti poffidét: ἢ εὐ rauerint, ideo per fupplicia corrigunt,utintelligant qd? ipfe fit diis. Necnó qd' iuxta Lxx. pofuimus;Homo quíabalie/ £a, xm fo 196 liberari? Vnde nec peccatorem filium,iuftus pater poterít—(5 liberare:nec(an&z cóuerfationis mater, impudica filize da. bit pramia pudicitiz.Et econtrario,parétum uítia, filijs nó nocebunt:fed anima quz peccauerit ipfa morietur. Lot in. Infra.$.a fodomis habitans,(ed& fpiritu δὲ carne peregrinus: uxore Geii.r9.d nat? fuerit a me:& po; fuerit cogitatioes fuas ín corde fuo: torme; tü fiue fuppliciü iniq/ tatis fuz ante facie fua: illi teftimonio cóuenit gin Efaia fcriptü eft: Ambulate in lumine ignis ueftri:& in flam, ma quà fuccendiftis, Vnufquifq eim ipfe fi bi flámarü, fuccéditar deres pap fuppli/ cia, dü non uult poeni tudie errata corrigere: fed pmanet in errori/ bus qui flamarüi me/ rct incendii, a«£t fac? eft fermo οὔί ad meícene: 4(lí οἷδε terra οὔ peccauerít mí bí vt Duaríce£ paguarí «3o«C, CL uatuor pla/ ga inducunt fup ter; rà prauaricatrice: fiue ut Lxx. tranftulerunt peccatricé: fames,be: ftia, gladius, peftilen/ tia: quarü fi fingula p ptes inducte fuerint fingulis regionib?:& tres uiri ifti Noe€ Da niei Iob:quorü iufti ciafcrípturarii uocib? pradicatur, pro terra peccatrice fuerint de; pracati: non folum il, lam(aluare non po/ terüt:(cd ne filios qui; dem& filias fuas fi ter rz peccatricis operap petrarint: fed. feipfos tantümodo poterunt liberare. Qr uzritur cii & Abrahá& Ifaac€ Jacob, Moyfes quoq; δὲ cxteri patriarchae& ppheta iufti fuerint: cur horum tanttimo/ do fiat mentio. 1d sutil. 8,7 facilefoluitur:Noe cif . Ec factis eft fermo domini ad me dices: Fili hominis: terra cum peccauerir míhí ut przuaricetur prauaricds: extendam manum fuper eam:;& conteram uirgatn pa nís eías:& immittarn in eam famem:& ínterficiam de ea hominem δὲ iumenta.Et fi fuerint tres uiri ifti in me dio eius, Noe δὲ Daniel δὲ Iob: ipfi iuftiaia fua líbera/ bunt animas fuas:ait domínus exercitui. Quod fi& beftías peffimas índuxero fuper terram ut uaftem εᾶξ᾽ δὲ fueritínuía eo qd' non fit pertráfiens propter befti/ as: tres uiri ifti fi fuerint ín ea: uiuo ego dicit dominus: qa nec filios nec filias liberabüt: fed ipfi foli liberabüt: terra ἄς defolabit. Vel fi oladii induxero fuperterrá illam:& dixero eladio.tranfi per terrá: δὲ interfecero de ea hominem δὲ iumentü:& tres uiri ifti fuerint ín me/ dio eius:uiuo ego dicit domínus deus: non líberabunt filios neq; filias:fed ipfi foli liberabuntur. Si autem& peítilentíam immifero faper terram illam: δὲ effudero índignationem meam fuper eaimán fanguíne: ut aufe/ ramex ea homínem& iumentum:& INoe δὲ Daniel& Iob fuetint ín medio cíus:uiuo ego dícit dominus de?: qa filium& filiam non liberabunt:fed ipfi ín íufticia: ua liberabunt animas fuas. Quoniá hxc dicit domi nus deus: Quod fi quatuor íudicia mea peílima, οἷα, dium δὲ famem& beítías malas& peftilentíam mífe; ro ín hierufalem: ut interficíam de ea hominem δὲ pe; cus:tamen relírmuetur ín ea faluatío educentium filios δὲ filías.Ecce ipfi egredi ad uos δὲ uidebitís uid eorü δὲ adinuentiones eorum:& confolabimini fuper malo quod índuxi ín hierufalem ín omnibus quz ímporta/ ui faper eam.Et cogfolabütur uoscum uideritis uíam eotum& adínuentiones eorum: δὲ cognofcetís qd'no fruftra fecerim omnia quac feci in ea ait dris deus. : Btfactus eft e quía poft ter?um re^ fpexerat non libera uit:fed tantum filias, quz forfitan non pec/ cauerant.Etlofías uir 4» Reg... fanctus,nó folum pec catorem populum fu^ is uirtutibus non fal/ uauit:fed δὲ ipfein pee catis illius mortu?eft. Q.ued fi aliquando. propter Abraham& Dauid in pofteros eo/ tum mifericordia fua dominus pollicetur s notandum quod non. his parcat qui in cele; ribus perfeuerent: fed qui agunt poenitudi/ nem, ut merita pattii, filiorum adiuuet con^ uerfio. Cum, inquit, hac fe ita habeant, δέ terram peccatricem a fingulis plagis tanto rum uirorum non fal, uet deprecatio: fic di/ cit dris deus:quia hie/ rufalem nefanda pec/ cauit: quatuor fimul plagas inducam fu; per eam. Gladiü,quo .ab hoftibus trucída* tur:& famem, quà in obfidione fuftinet:& ' beftias, quibus fugi&/ tes in defertís& falti/ bus deuorantur:& pe ftilentíam, quz fem/ per famem ac penu/ tiàféquitur: Pro qua uulgata zditío mor? tem tranftulit.Hac au tem, inquit, inducam. fuper eam: ut nec ho/ mines in ea remane/ ant,neciumenta.Etta men pro mea clamen, tia quatuor fimulim^ minentibus plagls 8Ζ cuncta uaftantibus:re D imminens orbi terrarum diluuiti,quia omnis terra pollue/ rat uías domini, prohibere non potuit: fed filios qui forfi tan eiufdem uirtutis erant,& ob feminarium humani gene ris habuit referuatos. Daniel quoq; imminentem captiui/ tatem popult iudaorum:nullis fletibus mitigauit. Sed δὲ Iob nó peccata,fed ΟΡ probationem:nec domum nec filios liberauit, Alij atit dicunt:quiahi tantt tres uiri& profpera & aduerfa,& rurfum prefpera confpexerunt: idcirco pariter nominatos:& hoc latenter fignificari: ut quomodo illi& bona δὲ mala& rurfum Ίστα uiderunt:fic& populum ifrael qui príus bonis fruitus fuerat:& poftea captiuitatis fu ftinuit iugum:fi egerit poznitentiam, redire ad priftínam foe licítatem. Quod fi Noe& Daniel δὲ Iob pariter congre; gati:&in unoloco pofiti, peccatrícem terram: hoc eft eos qui in terra habitant, non poffunt ira dei fubtrahere: quid dícendum eft de his, qui putant merito parentum ᾿ atqyuirtutibus poffe filios peccatores de gehennae ignibus finquam ín ea aliquos qui educant filios fuos δὲ filias:& captiui huc ueniant:hoc eft,in babylonem& in chaldzams utcum uideritis eos δὲ opera ipforum perfpexerítis:tunc in telligatis iufteeos captos:& meam iuftam fuiffe fententiàz & habeat confolationeue(tra captiuítas: dum intelligitis, idcirco me eos de gladio,fame,beftijs,& peftilentia liberaf» fe:ut eorum peruerfitate difcatis, merito eorum fubuerfam hierufalem templumqp fuccenfum,& populii ducti effe ca ptíui, prater eos quos gladius, fames,beftia, peftilentiaqs confumpferint. Hacc dicta fint deilla hierufalem,cui pphe táte Ecechiele apud chaldeos Repropin quaa captítiitass Caterii& fuper ποτ terrá cui dicitur: Tetra es& in terrá ibis:& fup noftram hieru(alem fingulofcp credentiti: fi dei mandata contépferint& prauaricatores méruerint appella ri:inducet fames:nó fames panis necp fitis aqua:fed fames audiendi uerbum dci. Inducetur& gladius: de quo legi/ s ee e mus: Tradentur in manus gladíj:partes uulpiü zd Ecd δ] ríam; $$35.d peccatorüi peffima eft. Et Deu24.c Hiere17. a Et,fific feparatamara mors.De quibus cun é&is, nec(ρα pare tii qs magiftros intelli gimus doctrina: nec principes nos poterüt. liberare:nifi filiorü fue rit affenfus:& illorum obfecrationes fuis co; natibus iuueript.Tufti εἴα eim iuíti erit fuper eum:& iniquitas iniq in ipfo cómorabitur, Vnufquifq peccato p prio morict:& iuftícia fua faluabir.Fruftrags dicunt iudxi: Abraha pater nofter, cii opera Abrahanon habeant, Q.d'fiin aliquo fidu, cia eft:in folo drio con fidamus. Maledictus eim omnis homo quí fpem habet in homie:. £ommen.Koieronymi liber quartus Luc.2. e Marlam:Tuam quoqranimá pertranfibit gladius. Induce/ P$77:-d tur& beítiz:quibus netradatur iuftus,poftulat: Netradas beftijs anima confitentem tibi. Inducetur& peftilentia:pro qua Lxx.mort interpretati funt, De qua fcripti eft: Mors : Ania que peccauerit,ipía moric£, . ὍΣ ὝΤ fadtüs eft fermo domini: Cs. XV 3 — ad me dicensili hominis, quid fiet ligno uitis exomnibus líenis nemorü qux funt inter ligna fyluarum? Nunquid tolletur de illa ligni ut fiat opus: aut fabricabitur de ea. paxillus: ut. pendeat ex co quodcüq; uas?Ecce ieni datum eft ín efcam: utramqs partem eius confumpfit ienís:& medietas eíus redacta eft ín fauillam. Nunquid utileerít ad opuszEtíam cum effet integrum non erat aptum ad opus:quanto ma; gís cam ἰσπίς illud deaorauerit δὲ combuflerit, nihil ex εο fict operis? Propterea hac dicit dominus deus:Quo modo lignum uítis ínter ligna fyluarum qd' dedi igni ad deuorandum:fic tradam habitatores híerufalem:s ponamfacíem meam ín eos. De iene edema& ignis confumet eos, Ft fcietís quía ego dominus,cum pofuero faciem meam ín eos:& dedero terram inuíam feris arboribus taceá:quori& fcriptura modo nulfam fcit mentioné,cii poma nó habeant, fuccifa plurim litaté:& in omnéagricultura& in ufum armorü pficitit.du atteriuan in fcuta:radunt in haftilia,cludunt foribus: tinent armaríjs,rifco,loculis,omnéq: domus tribuunt Aprabetuti, iM Up, ellectile, Vitis pt emel uuas afferre cef, fauerít: intátü inutilig eft:utnepaxilPqdeey ca poffit fieri, de quo aliquid pédeat, Cüg malleolos exciderig: utráq; parte eorii pri, muU ignis arrípit: dein de fláma confumit:tà, τ Φ nihil prodeft cj fea fuerít ín fauil, am:ut etiaggü inte fit, abfqy^» ii ae lam praebeat utilitate, Ambiguitas ait uerbi hebraici ἈΦ qd ni, bus literi$. fcribitur, ^& 38 D. Si legat 302, duo fignificat; fi ^2'D annos, Vii fact eft: utpro duab? fum, mitatib? eius, qd nos quis fancti fint, djuis 15-14-52.pphetz.Legim?: Νο) i7. b liteconfiderein homi;. nibus. Et iter: Bonüi eft cófidere in diio, di confidere in, principi/ bus.Non inprincipibus tantü feculi: fed& ín principibus ecclefiarii:q fuas tantii animas fi iufti fuerint liberabiit.Fi/ δὲ defolatam, eo dominus deus. F Coss faluarenon poterunt:& tamé Apoftolus loquitur: Si cuius lios atit ac filias, Qs ín eccfia genuerint,fi fuerint negligétes, opus arferít,ipfe faluus erit:fic tamen quafi per ignem. Ma. nusautem fuper terram prauaricatrice extéditur: ut uirga. fiue fortitudo panis cótera£. C) uz extéta, minatur plagas, nolente qui eà extendit δὲ fübleuat peccantes percutere,fed' extenfioneterrere,& territos conferuare.— Ca. XV “ῪΣΖ factue eft ferio ofíí ad me oícene:-filí bois dd fiet lígno vítía«c. Cltrágs pté ef? cotump(itíaníe: t medíetae eíue redacta eft ín fauillam τὸ, Pro co ^qd' nos interpretati fumus:utráqy parté eius con^ fumpfit ignis:& medietas eius redacta eft in fauillà:Lxx. tranftulerüt: Annuá purgatione eius confumit ignis& di/ mittit ín fin&, Rurfum ubínos díxim?: Cum poíuero facie meam in eos:illi uerterüt,cü obfirmauero. Prauaricationé quodp:delictü interpretati funt. Varijs autem fimilitudini^ bus quas graci parabolas uocant:preniiciatur fubuerfio ur 8.4.8. bis hierufalé.Et quomodo fupra in fartagine in qua carnes populi frigebantur,& in latere in quo munimenta S agee/ fes arietum acuinearum machina pingebantur,eiufdé ur/ bis obfeffio famefcp defcripta eft:& poftea in hoc eodem le) Hiere.1€ curi fumus:In Hieremiá quoq(criptü eft:Ollam qua a fa cieaquilonis accenditur,fignificare urbéhierufalé:(aftufgs nageb δὲ theman δὲ darom, fuccifus,hoc ipfum prentüciat: fic in prafentiloco eadem hierufalem,uinez& uiti fructife: Ibi.2.d(e comparat. De quain alío foco fcriptü eft; Ego te plátaui uineam frugiferam,omnéueram:quó conuería es iri amari Efa.5.a tudinem uitis alienzeEt in Efaía: Plantaui,iniquit, uineam forek: qd electam δὲ pulchra fonat. Et in pfalmis legimus: T$.79.b Vineà ex xgypto tranftulifti: eiecifti gentes, δὲ plantafti ea. Dux itineris fuiftiin confpectu.eius, Et mani eftius difci/ Ἑ(Δ.5. Ὁ mus fcriptura dicente: Vineaauté diiifabaoth domus e(t εν áfrael. Hacuitieaquadiu affert fructus: in omnibus lignis fatuum nihil ea praciofius eft. Sin autem uuas habere dé/ fierit:in nullo.utilis erít:nífi ut cum radice& propaginíbus: faistradatur incendio. Catera lígna fyluarum,ut de potni/ qd prauaricatores extiterint: dicit iterpretati fum*utrágy ptéeius:Lxx.iterpreta ret,annua pureatione eius: cii Agla dixerit, duo nouiífima eius, Symmachus& Theo dotio,duasfüimitates ei?.Et eft ordo.Sicut uitis infru&taofa incédio tradit in nullà utilitaté:fic& Hierufalé imo habita; tores eius tradent ardoribus:ut egrediant de igne,& ignis confumat eos:id eft;etià ἢ de urbe euaferint foris hoftiligla dio cófument:& quí remaferint, ipfo miferíarii praffi pon; dere, me effe drim recognofcent:cii pofuero fiue obfirmauc ro facie mea fup eos:& dedero illos in eterná folitudinem. Non er peccatores ficut cater gentes, fed prauaricatores extiterüt, Aliud eft em negligere qd'ignores:aliud contem: nere cp coluefis, Poffumus uinea δὲ híeru(alé íuxta intellige Etfactus eft , tiáfpiritualé intelligere credentíüi multitudine. Ο μα fi ne/ gi ges fuerit;& cultura priftinzrelíeionis amiferít, necati erit fruges uirtutum:neéc uinum fecerit qd latificat cor μον minis:aternis trade£ ardoribus,& in nibil reputabitur. Seruus ein qui fcit uoluntate diii fui& nó facit eam: uapula puc] TUB bit multis. Talequid δὲ diís loquit in euagelio fcd'm Ioan; né:Ego fum uitis uera:& pater meus agricola. Omnis pal/ Iohapa mes qui manet in me δὲ nó facit fructi, tollet illi pater. Et omniís qui affert fructü, purgabit eü ut iré plus afferat. Sin auté faluator uitis eít& nos palmites,& deus pateragri cola: quádíu ἀεί praecepta feruamus, femper excolimur:& cultura noftra purgatio eft, Non eft eim uolentis nég curre; Rom? tis,fed miferentis dei.O) d fiafferétes fructum,purgamura patre,ut fructus ampliores afferamus: oftendit omné πο; ftrti conatü adiutorio dei pueniread fin&,& fru&um facere plenitudinis. Ο uí auté palmes fruges non fecerit, tolltur a patre, Et cü fublatusfuerit:quid de eo patet faciat,(criptu tanó dicit:nifi forte(epatio a chrifti corpore, poena perpc/ tua eft& interitus.) d" ín uinea δὲ uite intellexim? fub alía figurafaluator docetín euangelio: Bonum eft fal:(i autem Marog fal infatuatü fuerit,ad nihil eft utilexnifi tc forisprofjciatur,^— δὲ ab hominibus conculcetur.Et oculus qui totum corpus illuminat:fi fuerit exczcatus,audit a domiro: Silurac α"Ame ἐπ te eft tenebra funt: ipfe tenebrae quátz erüte Coparatióe quippe preuaricatoris δὲ eius qui confeffum prius negauc/ rit deum:leuior poeria eft eorum qui nundj dei habuere no ticíam. Ligna atitem faltuum fiue fyluarit, fcd'm varietate eredentium,habent in magna domoaliquá mitos qua ^ Zin£s5ecbielem qdanó folum uafa aurea δὲ argentea funt, fed lignea& fiti lia:aliain horioré,ália in contumelia, Ca, XVI 7X2. factüe eft(ermo ofií ad me bícene: 4ili boia:tió tae[άς bierufalé abomínatfonee fuae c, In quib? breuis eratfingülarü;pphetiarti circüfcriptio:totà τ"capitula. po; Ca. XVI fuimus,quid nobis ui deret ilico(ubiungen/ tes.Hicauté quiálón^ κα T factáss eftfermo gus ad ΜΟΝΗ feto düiad medices Fi dirigit: teftificantis&—- einrad meeicest id docentis eam peccata líhominifinotas fac hieru qua fecerit:& pene uf/ z aus pi ce dudductorbuerug[ΑΖ abominationes fuas: numera etd atc δὲ dices: Hiec dicit domi; hiüufpadeü uideli/—|... ἡ cetlocindcriptüet BUS deus hierufalem: Infra, co» Οἵ lacis 51-2"dicit dfis de?: neceffe T habem? oém.pphetià« HEB. Et quando nataes, ppusponaeXhisd— índieortus ταί nó eftprze Spofuerim?,explana;— i: tiones debitascoapra—€ifus umbilicus tuus:& in ' teSubperfonamulie— aqua nó es lota ín faluté 4s meretricis qua pri nec ate mi uiri fuerit confor;"ERES. tio copulata:hierufalem& ortus,& educatio,& pubertas, δέ nuptiz,S& adulteri, δὲ repudiü, δὲ rurfum reuocatio con/ texitur:ut€ clemétía uiri δῖ iudicíü, δὲ adultere atq» me; retricisfcelera cognofcant:dum poft uniuerfa fupplicia fu, fcitat ei pactü fempiternü: ut recordet iniqtatis fuz X con^ fündat:& nó fit ei ultraaperireos pre confufione fua: cum placatus fuetit illiin omnibus quz fecerat. Multi náqs pro .*deftpeccatoribus fcire quid fecerint. Vnde& poenitenslo/ '$5$$9 quit: Qm iniquitate mea ego cognofco,X peccatü meti co D^ rammeeftfemp.Q. uatuorauté modis intelligi pót hieru/ falé. Vel hzc qua babylonio δὲ rhomano igne(uccenía eft: uel cocletis prímittuorii:uel ecclefia qua interpretatur uifio pacis:uel anime fingulorü que fide cernüt deti. Illudqs qd? plariq de coeleíti híerufalem interpretandü putant,ecclefía non recipit: neominía qua in prafenti ,pphetía contexunt: $-«: adcoeleftiü fortitudinüi ruinas atqp cruciatus,R reftitutioné in priftinü ftatum fufcipere copellamur. b{ην tuac getieratío tua oe rerra cbanaan«C. Magna fides δὲ gradis au dacia pphetarü,unum homiíné, totam urbem ignobilitatis ;Dati.15.£ arguere. Mirabilis Daniel,quiad prefbyterü delinquentein δὲ adulterio iungenté homicidii, puer aufus eft dicere: Se; i men chanaan δέ non iuda, fpecies decoepitte. Magnus δὲ , Bc Efaías;qui clamat ad principes δὲ ad populü iudxorü: Au dite uerbü domini principes fodomorü: auribus percipite uerba ἀπί populus gomorrz. Sed non minor Ecechiel,qui ad totà urbé loqui confidenter: Radix tua& generatio tua deterra chanaan:Pater tu? amorrzus,& mater tua cethaea, . Q.uadp& Stephanus primus martyr euangelíj,ad infanié/ ,, AC tempopulum fitlocutus:Dura ceruice δὲ incircticifi corde: uos femp fancto fpiritui reftítiftis. Et licet poffimus radice hierfm& generatione ei? terrá chanaan,fcd'm illud accipere qd in zgypto uocat? fit ppl'us,& ibi multo tpehabiítauerit. » Chà qppe pater chanaan princepsfuit οξεῖς egyptiae:tii iu «4j"aw stafeelen: filitudin&radice hierfm terrá aegypti effe dicem?: (TNR Vii& pater illi? appella£ Amorra? q interpretat λαλουμ έν ὮΝ 100.1. mfto fermóe celebratus. Et mater tua cethaa.i.££r5/ κετῖαια ord uel ipfa infanituelalios mittitín ametia.Omis em q fa it lo"^0 ritpeccátti de díabolo natus eft. Vnde δὲ in toto orbe huius Bani ji antiq patrís famofíi uocabulti eft:& multos uertes in ame/ in tia. Precipi£qy hierfm uel iuxta Iram uel iuxta fpm,ut relinz quatantiquü patre& dici ad e3:Audi filia δὲ uide δὲ iclina aurem tua:& obliuifcere populti tuti& domi patris tui:& cócupifcet rex decoré tuü. Et promiítti£ ei fi poft peccatü ad üuerü uoluerit patrem reuerti: Reftitua te ficut fuifti quando fata es, Cuíus tanta nobilitas,ut urbs hierfm quz de Abra £2. XVI. fo 197 & tamen quía peccauit& uerum reliquit parentemtmere,(ΟἿ tur audiret Radix tua δὲ generatío tua de terracháanaaniPa?- ἡ. 7 ' tertuus Amorrzus,& mater tua cethza Si illa hocaüdiuit: quíd denobis fiet qui δόλο ex gentiti fordibus,omné πώ). '€ulam ín lauácrofaluatoris amifimus:(i pollueritus indu Ca XVI c9 fuero tibi b Rádixtua& generatio tua de terra chanaan. Pater tu? inomnib?quzfeifti,^morrvas& mater tuacethaa. die qua nata es:nó lígaue/ tentum chtifti:& nó habuerimus in con/ uiuio-ueftetn nuptia/ precifus urnbilic? ei* quo foetus aluntur iti [I factuseftfermo— l&Vtig My ὑμὴν Matias. b «απο 1» p Cismanib?pedibufqg B dni ad me dicésFü&ternis trádamur ar/ li homínis: teftificare hie/ dotibusin quibüs eft NONE S. etus oculorum& ftrí τα] iniquitates fuast P Nri ir δὲ dices ad eam:Hla dicit quando nata ca«Clu : η do nl xta ordinem lectionis adonai dominus: de fingulis differam? Quando nata efthie/ tufalé de patre Amor, i:.,. raxó& matrecethza,& sEP. Et generatio tua if— effufaexutero:non eft τ*hamylfaac,& lacob ftirpe.deícendés deum habuit patrem: runt mamillas tuas: δὲ m uentte: inftar arborü bili tuus πὸ eft pracifus;—&uirgultorü qua per & in aqu radices humoré terr :* nutriuntur occulto.Et qué uirorti feminaríü(ienificat ín fübis:ita genitalia foemi/ narü honefto fermóeiuxta cófüetudine fcripturag utnbili/ cus uocant:teftímoniolob,qui fub figura draconis loqui£ de diabolo: Virtuseius in lumbís eius:& fortitudo illius itt yot5, 46b umbilico uentrís, Ite enim draco coluber antiquus,qui" uocatur diabolus 8(atanas:& decepitorbem terrarü: ad uerfus uiros uirtuté habet in lumbis:adüerfus fcetninas iti umbilico. Hoc autem fignificat de hierufaleti:qd? non fía/ tim legem acceperit:nec ei pudenda natíuíitatís exordia fint abfciía:fed gentilem primu uixerít uitam:pro quo. Lxx.in/ D terpretati funt:In die qua nata es,non alligauerunt mami, las tuas:hanc habente fcripturafancta confuetudinetm: ut pre corde pectufculü fiue pectus δὲ mamillas norhinet: ut unicuicj loco congruum uiderit. Sacerdotes in quibus de; bet effe doctrina,& legem requirunt ex ore corum:accipitit pectufculü. Ioannes fuper pectus recumbit díii:ut defonte Iofi.ts.e uberrimo hauriret fluéta fapientiz. Virginis in Cantico can. Caiis4.b ticorü duz mamillz füt,quafi duo hinnüli gemini capreze: qui pafcuné ín lilijs,donecrefpiret dies δὲ amouecátur utn bra. Mater diliges,(tatím ut nata fuerit infantula ligat ma millas eius uta tenero tumore defiftant,& pulchritudinem cuftodiant uirginalem. Cum aute ad etatem uenerit puber tatis, dicetur de ea: Nüquíd obliuifce£ fponfa ornatus fui: Hiere,.1 aut uirgo fafciz pectoralis fuzcSequitur.Etin aqua noh es lotain falutem. Cruenta infantium corpora, ítatim ut emit tuntur ex utero;lauarí folent:Ita& generatio fpivítualis, la; uacro indiget falutarí. Nullus enim mundus ἃ forde: neefi fo pe eps ς unius qdédiei fuerit uita ei? Etin palmislegim?:niniqui pa, so.— tatibus concoeptus fum:& ín delictis concoepít me mater tnea.Secunda natiuitas foluit primam natíuitate.Sctiptum ο. eft em.Nifi qs renatus fuerit ex aqua& fpüfancto: non po, Iob«s. 2 teft intrare in regnü dei. Multa, funt lauacra qua ethnici in myfteríjs fuis& haretici pollicentur: qui omnes lauant, fed non lauátin falutem.Propterea additum eft:& ín aqua non es lota in falutem. C) d' quidem non folum de hzreti/ cís, fed de ecclefíafticis intelliei poteft: qui non plena fide accipiunt baptifmü falutare.De quibus dicendü eit,qd'ac/ ceperintaquam,fed non acceperínt fpiritum:ficut& Simon Act, d ille magus, qui pecunia uolebat redimneregratiam dei: σα’ ptigatus quide'eft in aqua,fed nequad bapticatus eft in fa lute. Tertio dicitur, nec fale falita. Tenera infantiti corpora dum adhuc uteri calorem tenét,& primo uaeítu laboríofae - uitz teftan£ exordia: folent ab obítetricibus fale cótingi:ut * ficciora fint& reftringantur.Porro híera(alem,quz de πια’ lis parentibusnata eft;nihi! faporis, nihil dilieentize confe/ euta eft. Cui autem rena(cuntur in chrifto:dicitur ad eos: Gg Vos éftis £oimmen.bieronymi liber quartus IMatth.5.b Vos eftis fal terrz.Et praecipitur eis ab Apfo: Sermo. uefter Οοἳ. 4.8. τ in οἵα fale Πε códítus. Vii€ uulgofapiétes falfi,& ftul ζει, d ftris:in cüictis munerib?ueftris fal offerétis.O,uí hoc fale có 43.57.0 ti ῥιοςᾶξ infulfi.Et in Leuitico lege fancit: Orne facrificiti ue)" Ὁ fale(alie£. Nó ceffabit fal teftameti diii de facrificijs ue». dit'fuerit,& oém puto téhüorég ποχιῆ hui? admixtióoe ficcauerit: ultranon dicet: Cópu truerunt& corrupta funt cícattices mea:a facie infipientí mez. Scio tmelegiffe in quo dam uolumie dec diio faluatore:qd ipfe fit fal ἐν€xlefte:&inon folum terrena& inferna, fed «cle(tia quocp fuo fa; pore condiuerit: im, - plea illud qd'fcriptü Luca. b: eft: Gloria in excelfis. deo:& fup terram pax hominib? bona uolii, tatis. C.uartü eft: nec inuoluta pannis. Et faluator pannis eft ín/ : golut?infantiz:& om -nis qui nafci£ per ín/ uolucra pannorü, pte €tioneindieget dei.Na turale éft,ubi tri paren tii nó deeft diligentia: ortis ínfantib? primü pracidi umbilicti:de/ γενν€os aqua. ertio,humorem cor/ porüm paruuloru,fa/ ' lis adiectione ficcari. Ω uarto,ut tenera in/ fantiti corpora pannís ' ánuoluantur: duplice ob cau(a: ut& fale Πε’ :€et corp? qd' pánís ne HEB, πὲς fale falíta, nec ínuolütà pannis.INon pe/ petcít fuper te oculus, ut faceret cibi πη de hís;mir. fertis tui:fed proiecta es fup fáciéterrz,ín abiectio neanimz tuz, in dic qua 4 nata es. Tránfiens autem per te:uídi te conculcatam ἡ in fanguie tuo.Et dixi tibi cum eftes in fanguine tuo, uíue: dixi ínquam tibi, in fanguínetuo uíue. MuL. tiplicatam quafi germen agri dedí te:& inereffa es δὲ peruenifti ad mundum muliebrem. V bera tua itv. tumuerunt:& pilus tuus germinauit:& eras nuda, indeadeluendumfan. sr fifi onis plena.Et trii » fili per tc& uídi te:& ecce ᾿ tempus tuü,tempus amà/ tium.Etexpandi amictü meum fuper te:& opetüi' ignominiam tuam. ranidii qp nullus in diequo nafci£;prauti aliquid cBfhittete poteft,nifi lauacri tepore:qri fapiens generatio fide creditis alfumi. a€T Z-ranfiens ait p te! vídí te coculcatá(n fan uite tuo zc. Poftd proiecta ος in SEP..& ín aqua non es lota ín faluté: nec fale fali ta:X pannís nones ínuo/ luta:tiec pepercit füper te oculus tuus ut facerem tí bi unitex omnibus iftis: & paterc£ quippiá füp te: ᾿ς& piectaes fup faciécápi prauítate aniz tuz, ín die qua nata es.Et tráfiui p te: & uidi ce míxtá ín PR .netuo:& dixi tibi, de fan ὦ guine tuo uita multiplica te.Sicut hortum agri dedi te,& multiplicata es δὲ πια gnificata es& igreffa es in ciuitates ciuitati. Vbera tua erecta füt: δὲ pilus tu? . ortus eft: tu auté eras nu/ . da, plena ignominia, Et tranfiui perte& uidi te:& ecce tempus tuum, tépus diuertentium:& expandi alas.meas fuper te:& ope! .fuiienominiam tuam. facié campifiue fuperfa, ciem terrz ρρτετ prauitaté anima tuz:met ultra no mere». | | baris auxiliü: attame. B tráfiens p teuidi τε 5 2 culcatà fiue cómíxtà μ . in fanguine tuoi, rei! mortalíü crimini:& ᾱ prouocaui te tribuens|! ponitétí:dixigitibi, m Licet(is in fanguie tii 1 uiue couerfa: tantacy ε' fuit in te omnii reri abüidatia,utaeri uber. rími haberes fimilitu/ ᾿ ἀἰπῦ: 8ι béfdi&iong, ἔ Iacob: d bridixit eipa L ter fuus dicens; Ecce Gian odor filij mei ficut οὐ TJ .dor agri plení.cuibe; ip nedixit diis. Etintra, tes penetralia ἀῑί, dice] 3 . τε[(ῷοῦ fponfa: Intro; Cii| , duxit merex incubi/ αρα. culumfuü.Etadmun ὁ dü muliebré puenires - pro quo Lxx. tran(tu/| H lerüt:& ingreffaes in . ciuitates ciuitatum:ut , quócanticum«cantigo rii δὲ(culi dicit(cu lorumt:ita ciuitatesap . pellen£ cíuitatum.De H quibus in euágdiodi*^ cítur:Habeto potefta, Luctp ἃ tem fup dece fiue fup , quing ciuitates:utnó folum cíuítas,(ed me/ tropolis ciuitas appel leris: fcd^'m illud φίη ὦ [ifi Tide defluat feruat δὲ ftrinz: - gitur:& mébra tenerri amanefacile deprauent. Vnde& corpora barbarop::rhoma nís corporibus rectiora funt. Víqsad fecundü em δὲ tertíti eft in faluté,nec fale(alitasnecp inuolutaatqp conftricta pan; nis infantiz, Curauté nihil horüi meruit,fequens fcriptura teftatur. Non pepercit fuper te oculus:ut faceret tibi unüi de his mifertus tui.Pro quibus Lxx.pofuerüt: Nó pepercit fu per te oculus tuus:utfaceré tibi unu ex omnibus iftis.Et ne €cíTe eft, ut duplex editio, duplicé habeat intelligétia. Prior hoc fignificat: Nó pepercit fup te oculus:utfaceret tibi unti dchis mifertus tui. Et eft fenfus: Nullus ταί mifertus eft,of, fenfo deo:nullius fuper te mota funt uifcera:ut de quatuor fupioribus altem unü tibi faceret: quia omia fimul nó me: rébaris àccipe.In altera dicit: Nó pepcit fup teoculus tuus ut faceré tibi unü dehis mifertus tui. Ethiic habetfenfum: Tta egífti,& ficin peccatis nata es,& in delictis concoepit te mater tua,utne ipfa quidetui mifereris, Cüiqp fic gefferis ut aduerfum te per mala opa crudelis exifteres:ego qd tibi po ταί faceresque neunü quide fuperiori accipere merueris C. uia igitur nihil horü qua fierí infantibus folent in τε ία’ €tü eft:& hocnon fine caufa πες δία iudicio,fed tuo uitio atqj peccato, qua ne ipfa qdé tui miferta es: ideo piecta es án facie terrz fiue capi:& ,piecta propter prauitaté ania tuae in diequanata es. Oremus né prauitateanírmis ,pijciamur in facie capi:in quo lata& fpaciofa uia eft quz ducitad mor εξ-ίη quo chald«orti debacchat equitatus.Simulq cófyde . Etiurauí €..Etiuraui bium fidelisfion. Por. !. ΤῸ qd interpreta? eft Symmachus,& pueni ΜῈ δά ornatii mulierii/fiueut Theodotio,& ingreffaes ador' - nati ornamentorü:pro quo nos fecuti fenfum hebraicum -annü,femp pannis inuoluütur.Sed nó talis hierufalé,cuius tiecumbilicus abícifus,necligata funt ubera: nec aqua lota diximus:& peruenifti ad mundü muliebré:tempus pube .tatisoftendit,qfi puelle nubiles appellant:& poffunt mari torti amplexibus copulari. Deniqs fequit: Vbcra tua intu^ muuerit:& pilus tuus germinauit. Honefte adolcícentulari maturitas indicatur quado intumefcüit ubera fiuecrigunt, δὲ germinat pilus, Cüg parata effet ad nuptias& haberet pulchritudine corporis, ueftimétorü tegmina nó habebat, Πες dei ptegebat auxilio.Si quischrifti non habetindumé tum,nudus εἴν, Si quis nó eft indutus uifceribus mifericor diz,bonitatis,humilitatis,pudicitiz,manft uctudinis,patié/ tiz:íacet fup facié terra:& pulchritudo eius confufione& muditateturbatur. b pt tran(iuí p teic vídíte: cecce t£ pue tuáitépue amátíG«c. C. uanta claemétia.NG füffecerat femel uidi(fe eà conculcatá in fanguine:& ad poenitentiam prouocaffe:fed peccanté rurfum inuifit:& quía eratnuda& cófufiois plena:rur(ti uenit& uifitat: δὲ ecce tépus ci^, tEpus .amantiüi:fiue iuxta Lxx.diuertentíu:S& iuxta interpretatio/ - néAquilzfecundá συναλλαγῆς, fponfaliti uidelicet Stem poris nuptiarii. Iuxta ρηπιᾶ uero eiude aeditioné& Theo/ Efaialegit: Materur! Eaog ula hàm ptr dotionis μασῶμ, qd'interpretaturuberü:proquo Symma—|. dti chus uertit&yo750,qd dilectione fonat.Illud igit tempus Ἵ ty erat,qi poffunt mulieres uiris fociari δὲ fuftinere coítu ma/. m τί τα], Attamen mifericors deus expandit alas fuas,(τὰ 1 ὮΝ piteos:& in humeris fuis portauit eos:iuxta illud cp in eua clio fcriptum eft; Quotiens uolui congregarefilios Eis[en|"tsi git in£secbielem ficut gallina congregat pullos fuos fub alas fuas:& ποία!) fti. Siueamictum éxpandit pro alis: hoc eim interpretatur δνξ.πτερύγιοµι quoopta eft& Ruth,ad pedes dormiens Βοος. Et in ora-i, πτερυγίῳ ueftiméti noftri,iubemur hyacinthi; nas fimbrias alligare. Hac aute fecit ut operiret ignominia hierufalé:genitale foe, £3. nec potuerüit cti fratres ucndereinifi pri^etituniee uarietate—(Q nudaffent.Et de fponfa dicit in quadragefimodrto pfalmo: Aftititregina a dextri tuís in ueftitu deaurato, circtidata ua rictate. Hoc eft ueftimentü:de quo δὲ Apfus loquit:Induite Ephe4..É noui homíné: q renoua£ in cognitione iuxta imaginé crea/ '.totis. Volumus fcire XVI$o. 198 8.444€ minarü fub hoc noie: CES A ερ. ua fintuaría ueftimé corpus oftendens.Et,* HEB. Etiürauitibiz∈— sEp.-Etíurauitibis& in;— dejas nae Aptus do; i, Cons c OO M λα greffus fum pactumtecü, ereffusfum in teftametü Ιαν ταΐαι mm Rh iore honore circüda,— t domiínus deus. tecum:dicít adonai dis. rib'mifericordi,bo; viaa E ve palmifta ο Et factà es mihí:& laui te aqua,& müdaui fanguinem piratis hüiliatis man $3144 canit: Beati quorüi re^; à,:. A fuetudinis, patientia, miefuntiniqutuss^ Uum ex tez& unxi te oleo.. θα dd Quid hae CREDIS gau i fütpec^ HED. Etueftiui tedifcolo« sEp. Et idui te üarijs. Et ΜΗ De qua& cata uechamquia, L9 Si vieni: jani 4 lob loquebat: Quis CA eem νῷ rib Et cilciaui teíáthino, calciaui te hyacintho,(EO σας σαὶ CIS eterna magdictioefi,€ Et cinxi té byfTo. rz fapiétiá;aut uarteta gne debe" μα, Etínduitefübti, rsrp, Ες αἰτοῆαξαί temi»— s diciplinacttpon; Exo.so.a Ié diximus,referamus li tifex femel ín anno:qr Hebre.9.a adanimà noftra:quae ibus. chapto. sp ppIo adolebat ince; quadiu in infantia cà ftituta eft;peccato ca/ ret. Cum alit«tatis eius tépus aduenerit,multi fant amato res, demoni& hareticorü,puerforüq dogmattüi:qui ad eà cupiüt declinare, C) ui ,ptectione dci repellun£:utno(atelti tes diaboli:(ed miniítros faluatoris recipiat. Pro diuerten? . tium dilectione& uberi, ín. hebraico habe Qa": qd? fcd'm lingua eorü pprietaté; omnia quz fupra uería funt fi» gnificat.Pót tepus dilectionis δὲ uberi(iue amatorü dei, in telligi Abraha,& Ifaac,& lacob:qi εἰς pollicit? eft ας poft agyptia feruitute fuü populü liberandü. a«Lt íurauítí bi cíngreffus fun pactü tecü/aít ofie oeus, Quia expandi B amicti meü(iuc alas meas fup te: δὲ operui cófuftoné tua: ὅρτετεα iuraui tibi€ ingreffus fum pacti fiue te(tamétü te οτος cü:utmihi potius dicaterís q ad te uolebàt diuerteie Πο li: P9402. reris iuxta illud:Iurauit dris δὲ nó pornitebit eü:tu cs facer | jj Dre* dos intern, fcd'm ordiné melchifedech; Omnis ein con trouerfiz finis eft iuramétii. Et uiuo ego dicit dfis:nifi malo pornitétia peccatorís ᾧ morte. Tépore igit nuptiarü,ifrael iuramentii accipit ἀεί, Ὁ omi dotali munere.Et quia Dauid | Ὅ5.51 defe dixerat Meméto ας dauid,& omis mafuetudinis οἱ”: £f QLui iurauit díio,uotii uouit deo iacob: ipfe diis iurat οἱ, ídem, b. fcriptura dicéte:Iurauit díis dauid uerítate, S ng fruítrabié ei. b(Γ£tfacraeo míbi:clauí te aqua«C. Quia expandi alas meas X operui ignominia tua,& iuraui tibi& ingref; fus fum pa&ü tecü: ppterea mea es facta poffeffio: utque aliena eras,qri uidebaris imüda:mea effe cceperis,qn pacti meii tecti iuraméto firmaui.Siue iuxta cófuctudine ppheta rü:facta es rnihi ait,.p eo qd" eítmeo cóiugio copulata es:& ; fofs.a lauiteingt, a3 baptifmí falutaris. Nifi ef qs rénat? fuerit ; exaqua δὲ(püfancto,nó pót íntrare ín regnü dei, Etalibile/ Mar.r, a giinus:Ipfeuos baptigabit ín fpüfancto& igni. De quo ba; οσα. 4.b ptifmate& Efaias loqt dices:Lauabit dris fordes filiorii& j filiage fion: δὲ fanguiné müdabit de medio eorü,fpü iudicij &(pli cóbuftiois.Cü aüit lauerit& müdaueritfanguine q& $6 ἅγιαμ ἁιμιορροοῦ σαμ.ῇ duodecim ánís cruore manabat,fim briz fanauit attactu: nó fufficit ei lauare αὖ& müdare fan gute, nifi oleo ὅτ᾽ unxerit:iuxta qd?(amaritan? q iterpreta£ "teo. f cuftos feminecif uulnera, primü olei infufióe liniuit, deinde ut uiniaufteritate οδρείςυ!ε, Diis autem nofter alio unctus eft ^ olco,qd?no doloré uulnerii mitigaret,fed lzticiá tribueret: 134 44. b dic&tead οἵ fpüfancto:Propterea unxit te de? de? tuus oleo f. exultatióis pra cófortib?tuis.Habét δὲ cótrariz fortitudies b fimulati olei lenitate: dulcia p hareticos pollicétes:à ytun£ ν᾽ 9.5 in ἀπιατίτυαίηδ:8ζ ἢ detefta£ ppheta cómemoràs:Oleii aüt f pétóris nó ipinguet caput meit.Sín aüitab unctióe υπ”.Ι. chriítus appellat:uíde quanti ,pfecerit hierufalé: ut& ipfa uncta olco fpüali,chrifti nomen accepit:iuxta qd?& in pfal, "Ibidem fnis deabrahá legim?: Nolitetangere chríftos meos:& in qphetis meisnolite malignari, ς᾽ ΓΕ índuíte varia: Le/ gis cerimoníjs:quarumi occupata ftudio,idola derelinque/ res,[ία(antuaría ueftimentà quibus indutus eft Iofeph: Etornaui ji yn εἰ στις κ“. ^ m V A am ἘΣ Etornaui| fum:& igrediés in fan . étafanctopsuarijs ue/ ftibus utebat. Certe fi díuitizeuarietaté ueftii& nó απ” tas faceret diuerfitafqp yrtuti, Pharao δὲ Nabuchodonofor hacc ueftiméta habuíife fcriberen£ δὲ nó Iofeph:q fub pegri/ το δὲ paftorati patre,ueftes difcolores δὲ regias habere non poterat. Ὁ ἅ[-ξε calcíauíte(autbíto. Aquila& Symmach? ianthina.Lxx.& Theodotio,hyacinthina tráftulcrüt.Pro d in hebrzo fcriptü eft. τν. Et pulchre, quía ad hierufalé fermo dirigit:& fub pfona foeminz,oimis eius ornat? expri mit, hyacinthina(iue ianthina calciaméta narrant: qua ui/ rorü pfonznó cóueniüt. Denicpfacturis pafcha, pracipi£ abíg ullacoloris uaríetate,ut accinctis Iübis,& pedibus cal ciatis ἔπε.{πὰ funt calciameta de qbus& Apf's fcribit: Cal cíati pedes in prepatione euágelfi pacis.Philo uir difertiffi, ον mus iudzorü,hyacinthon in ueftib? pótificisaerí cóparat: p que fupnaatq cocleftia fignificari arbitra£. Nec prius hie/ rufalé calciat hyacinthinis nifi Ιαυεξ aqua. Vnde& apofto; Matth.to.b lorü,qbus prius precepat dis ut excuterét pedü fuorti pul; veré lauant a faluatore pedes.Et fpófa dicitin Cátíco canti corü:Laui pedes meos,quó inquinaboilloscEt moyfen& απ. ς.5 iefum diuinus fermo tefta£: ut foluat corrigiam calciameti Exo.5.b fuí:qaloc? in à tent(an&tus Π.Ο aütloti fuerint pedes δέ offi forde purgati, calciant hyacinthinis fiue ianthinis:qd' utrüiqp aeríj X xvaycovcoloris eft:ut rapiat in occurfum dri in aeré:& ad coeleftiaregna fetinét. e([£t οἰκί τε bvffo, Hierufalénó folü ueftit difcolorib? δὲ calciat hyacinthinis, fed δὲ byffo accingi£:de qua tenuiffima in uefte pontificis fi latexun£.Et uxor ín Prouerbijs, qua uiro fuo duas texvit clamydes,& fi fentis facli δὲ futuri, fibi de byffo δὲ purpura fecifTe dicit ueftiméta. Hac byffo accingun£ renes, ties pin guialibidinis incétiua tenuada funt:nihílqp in eis craffi hu moris relinquit:& implem? praceptü Aph dicétis:Stateer Ephe.6.c go fuüccincti lübos ueftros in ueritate: á(i alijs y/bis diceret, byffo. Et diis ad αρῖος ἰσαυίξ; Sint lumbi uefiri precinctí Luc.n.e & lucernz ardétes in maníbus ueftris. Nifi em aftrinxerim?.— fluétia lübog: reumata,lucernas in manib? habere nà poffu mus.Vii δέ ad Iob loquit de*Accingeficutuirlübos tuos, Tob.38.a Etcomeffuri agnii calciati pedes, tenétes baculü,ftantes ip Exo-2.b euagelij ueritate,& ad chrifti fanguine przpati, lübos accin tos habere dicunt. Q) ua cona mortificante lübos,Helias quoc& Ioanes baptiftaaccingunt.Deqbus& poenitens flebiliter ingemifcit dicéssO) im lübi mei impleti funtillufio nibus. fe[tcírcüdedítetrícbapto.Pro quo Aquila flo rido ftue palpabili. Symmachus, indumento. Theodotio ipfum uerbi hebraicii pofuit t£*4. Cic diligenter inqui reré qd fibi uellet uocabulti trichapti, qd Lxx.tranftulerüt, & anullo gracog nec ufum nec etymología poffem iuenire fermois:tandé didicia Lxx.effe cópofitü. Rebus em nouis, noua fingeda funt noia: qd' tátz fubtilitatis fuerit ueftimétü,utpilorü δὲ capillorü tenuítat& habere creda£. Vfi& eoo uielés tenuitate exprimere ueftiméti:p trichapto, fubtilibus Gg a rranítulir D Prosrnec 4. Reg.t. at.a E— íranftuliqd' tenui ftamineatq fubtegmine exti erat. Ec có Deu32.b grue illis de qbus increpas dixerat: Incraffatü eft cor popu; : li hui?:& maducauit δὲ bibit Iacob,& faturatus eft& íncraf fatus& calcitrauit dilectus, δὲ dereliqt deii factoré fud: nüc tenuitas ποῖ! εδάοπαξ. ΝΑ& in libro fapientiz qa qbu/ Sapíeii.7.c dam Salomonis infcrí bitur: fpiritus fapiétiae unigenit? δὲ mftiplex, tenuís& mutabilis ap ἬΝ ellac. Et manna de ἃ 8/77:€(criptü eft:Pane ange/ [ου maducauit hó:te nuiffimüin fimilitudi Exo.16,g népruina:& fementis coriadrí fuiffe narrat. s Et Ótnaui te ornatnento, b.HEB. Et dedi armillas ín manibus tuís, OS Siue nares tuas. £ommen.IDieronymi liber quartus ᾿ uox tonitrui dii& excelforü dogmatü pfonat. C. ui autem - bitátin regione naid:qua interpretat fluctuatio:merentlin ἢ SEP, Et dtcüdedi armi ς Et tótquem círca collum tuum. Et dédi inaurem fuper e HEB. Etcírcülos ín auri/:-sEp. Etrotulas fuperau τᾶ: ἄς abus fcriptii eft; Lapides fancti uolunt fuf terram; Zidi, errorib? ducüt humanis:& nó habét folida ueftioiafedcir^ cüferüit ofi υξιο doctrina:& eiecti de padifo firmitatisha, Ὁ" guz médacis ferre fen tétíà: qua inflamatro* tà natíuitatis noftra, f&L£tconáoeo/a ᾿ ín capítetuo, Decor? ὁ iuxta Symmachü ob. ὁ fenfus elegatià iterpre^ tatífum?Aliogn&in: Βοῦταο fn, R^ in reliqs traflatoribus. lis manustuas.:. Muri αστειο f ribustüis.Et córonádeco/-- tes tuas.Et coroná'eloria/. sénree gloriatiody t ἢ TN t 0," ΄ ͵ ἡ Cit. e Pra: tionisAquilegori; risincapítetuo,- tíonis fuper caput tuum.. pw ir. di ineprean due&Erórnataes auro X argeüto.— Ἢ: ri. Capitis orna? to).| ftimétti ubertate terr Et hefti b E:, tiuscorporisdignitis^" iudex p metaphora in b HEB. t ueltita es yo SEP. Etamictus tui byf. eft. Coroná AUD τῶν ge| teligere:ue diuinicul ὃς polymíto δὲ multico^— fini& trichapta δὲ uerfi— catdiademafomim;| tus, pulchritudinem, lotibus; iii: lori rü,quo capillorü ftrín a«[tonauíteoma, toribus. tos. colotia. git& orna£ ambitio,'| tento. Generaliter or/. Similam|.. Similam. Wolum? fcire pigs| naméta niic ponit: de zu qbus in cófequétib? p ptes enumerat,armillas δὲ torqué,in aures δὲ corona,& reliqua ornaméta tribuit hierufale.Et in Efaia dici£:qd' uitio fuo upiuerfa pdiderit.Scriptü eftem Eífa3.e Pro eo qd'eleuatz funt:hoc eft fupbierüt fili hierTm& am bulauerüt excelfa ceruice δὲ reliq:Pro gona accínctz funtfu nibus,& p ornatu capítis caluitio deturpatz:& ,p pulchris δὲ mollib? indumétiscilicij afpitate circtidatz, b€T£t ος’ 'díarmíllae ín manibue tuíe. Π nobis bona opera dederit Ofte. i.c de:circidararmillas maníb? noftris. Vfi& in manibus ,p' - Aggei. 1 phetarüaffimilatü effefe dicinS crebro ín manu Aggeí fiue Hieremiz δὲ relidrü facti fermoné legim?.In Iob dq draco nis labii pforat armilla, o&fqy eius uenenati fibili,q in puer fis intelligun£ dogmatib?:bonorii operi circulo pforant. ς 4L i£rtozqué círca colli tu.Pro torque quà nos iuxta Aq ἴα fecundá editione& Symmachi interpretati fum?: Lxx. s...&Theodotio xá«atráftulerüt:qd' nó folum hic fed& in . Efa.-j. d. Efaia fcriptü eft: Auferet dris gloría ue(timéti ear& mure nulas,S corymbos δὲ circulos δὲ κάθεµκα. Puto aüt κάθεμα ab eis dictum,ex uaríjs eémis in pectus mulierum monile -defcédés,q δὲ ipfeornat? pulcherrím? mulieri eft. Ὁ«et vedi ínaurem fup oo fiue naree tuas, Verbum hebraicum ὮΤΆ, excepto Symmacho q interpretatus eft ἔπτεφρίνιομ οὓς inauré tráftulerüt:nó d inaures ροπᾶξ ín narib^: qua ex eo or deaurib? pendeát inaures uocant: fed quo circulus in imilitudine factus inauriti,eodé uocabulo nücupet:& ufq :hodie inter cetera ornaméta mulieri folent aurei circuli in os ex fronte pendere& iminerenarib?.C) uos εἴς accipím? Iob.40.d 2. Gong iuxta myfticos intelle&us,qfi οἵ Apo poffum? dicere:Chti ᾿ fti bonus odorfumus in his q falui fiunt,& inhis q peunt. Alíjs qdéodor mortis ín morté:alíjs atit odor uítze in uita, 'Q fiuiuimus& de nobis dici pot: Nó mortui laudabüt te diie,fed nosuiuétefitüc odora£ de?odoré facrificj noftri bo nz fragrátiz: δὲ aureii circuli, fenfuti ac dogmatii diuino: T$.apd habemus in narib?. Ὁ fi uero mortui fumus,& uerfamur in coeno atqp ín fordib? turpitudinü: haber? illa inaurem Ῥίον in naribus ded fcripfit Salomon:Sicut inauris aurea ín na/ ribus porcz,fic mulieri male morata pulchrítudo.€«ει círculoe ín auríbue τ 6.0. ui clauditaures fuas ne audiat iudici fanguinis:& fzpit eas fpinis ne ptíceps fiat inuidis $biz4,b€ detractorib? de qbus(criptü eft: Cii detractorib? ne có mifcearis:qim repete ueniet interitus eorti:& ruina utríufq quis nouit? tam uidelicet e? q detrahit dj illius q libéter au "fcultat:Ifte circulos habet& rotulas in aurib?inó rotas quae fequitur cherubim:illud ef angelicarü fortitudinü eft: fcd totulas diminutiue,quz humanz conueniunt fragilitati. $3/76.d Q.uaobré& ad dei dicit: Vox tonitrui tui in rota. In: his ein q terrena ptráfeüt,& uix modicis ueftigijs cotingüt ter : fcribic:S apud eos uocat ineffabile, dü nomen ei?nó pótdi . té& ad patrü noia. Ὁ) uibus fcribit loannes poft pueros&(ooi » paruulus,(apiebà ut paruulus, cogitabàutparuulus:qifa, ον, - eeauro t argento. Crebro diximus aurum ad mentem,ar/ bd: corona decoris in capi|. te hierufalécReuoluam? Exodü in ἃ fcripti eft:Etfecitlami P199 naríaurea,X fcripfit in ea Iras deformatas figillofandifica. εἰδίς díii:& pofuit fup caput Aaron. Signiü díiicefanétifica tionis noméeft omnipotetis dei: qd' qtuorliteris hebraicis 3l nr [ | A ci. Cuius maieftaté etia gentilitas nó ignorat, δὲ Atheniéfiti teftat ara,ignoto deo. Vi& Apfus:(1 uéuos,inquit,igno: ΓΕ ἢ τῇ colitis,huncnos annüiciamus uobis.Iftaputocoronàm^..) effede qua& pfalmifta dicit:Signatü eft fup nos lume uul/ 3,4, tus τοί dfe. Et Apfus loquebat: Curfum cófumaui fidé fer 1/Tímo, uaui,de cxtero repofita eft mihi corona iuftícizquareddet“Η. mihi iuftus iudex. Etin alio loco ad credétes: Gaudiii πιεῖ py οἱ δὲ corona mea, Gloría em patri fili, Et in Salomonefcribit: Prorza Corona glori fenect?,eorü uidelicet q deftruxerütea quz. paruulorü funt:& poft etatépfecti uiri uenerüt ad fenectu/ Lletab "TNR í ῑ b e. μιῇ fi iuuenes qui poffunt dicere: Ω ἢ erà paruulus loquebar ut &us fum uir:deftruxi ea quz paruuli funt.&€(£t oanata enti ad eloquíti pertinere. Tribuatqp nobis diis,ut diuini. fenfum accipe mereamur atqpfapientia:& id qd méecódi/ pim? eloquij uenuftate pferre:& nequadp exhis facereido/»,—| lum ficut faciüit haretici:de qbus fcripti eft: Dedi eisargen Οίκω tü& aurüi;ipfi uero ex argento& auro fecerüt Baal. Ethoc magis iuxta intelligentia fpiritualé,ornatuii apti eft formi; nárü. Alioquin argéti uilior matería,rufticarüi& pauperum—— ancíllartiq; ornatus eft: q nó cóuenit hierufalé qua inrgi/.— Ὁ πῇ dici£ profeciffe. b 4L£t veítíta eabyffo cpolymítot,——^. Vetbü hebraicü"λα: δε hic Theodotio ipfum utfupra po. ΠΕ| fuit. Agla ἄνθηρκομ. Symmachus polymitüi. Nosaütqd fup:... pu fubtilehiciuxta Symmachü polymitü dixim?, Lrx.7f/xe?. πτα tráftulerüt,feruates iterpretatione prateritá:utad fifi tudine capillog: tenuia ueftiméta móftrarét, Ormiis ait orna; tus defcribit foeminarüi:ut lauet,ut müdet,utungat oleo, δὲ difcolorib? ueftiat:calciet hyacintho, accingat byffo, in/ di fi 0n dn | Ju d Ing (t duat trichaptis fiue fubtilib?,accipiatarmillas&torquéa8—,, ὁ yi reà:circulos in ora pédétes:& rotulas in aurib?:diademain. Tul ttd capiteauro argétoqp decoret: jpargetiuiliorfit materias—^(e δὲ po(toia iferat:Veftita es byllo& polymito€ yficolorib^'' EM fiueut Lxx,tráftulerüt,amictu δὲ pallijs:hoc em περιβολαια E* fignificat:ut nó folü cultu corpis effet ornata,& oia haberet" monilia foeminage:fed ftrati ἅαν ei?& le&tuli follicita efft di t ligentia maritalis: ut poftdp ifta cópleffet, ueniret ad ciboril delitias:& nein his qdéaliqd ei deeffe paterct, ΩΣ υ omia iuxta fupioré explanatione aptabim? íntelligetia fpirituali: A ut byffinis opiat αι fubtilib?,ne delicata cóiugis me| x: graui ρα ΟΠ] zin£5ecbielem A τῶι palliori onere pragrauen£, fed δὲ ufum pariter exhi, X.^— beat& decorem. a«Omilá«mel coleum comedíttí«c. Poítueftitii ciborüi curam gerít:ut comedat hierufalz(imilà A.&md& oleizuel per partes,ut plaricp eftimat,uel cómixtio in Aobié d netriü,dulciorem pané:qui panis de coelo defcendit: ac fub Qu tribus noibus,ut nó: $$.80.c Et deadipe fruméti fa ἐξ.turauiteos:nà dehor nitranfeunti ut eius fieres, deonecdefarinzque. πρ. Er fuméns deuefti τῆς folü offert,qrti ma^ e. θῶ ritusgelotipieípüco, πηξιί5 tuís,fecifti tibiexcel/ ' mouet. In Iudicti uo Tudic.4« lumine Deboram legi ΥΓ mus, quz interpreta£ ᾿ apis:cui? pphetía mel la dulciffima füt:& re^ fert ad(piritüfanctü: quiapud hebrxos ap; pellat genere foeminino 4^). In euágelio quocp. hebrao rum qd'lectitàt nagarei:f(aluator inducit loqués: Modo me - arripuit mater mea,fpüffctüs.Porro fimila quz de fruméto conficit, refert ad drim,q de femetipfo ait: Nifi erani tritici ceciderit& in terra mortuü fuerit,ipfum folii manet,Sin aüt mortuü fuerit, multü fructti affert. Oleii so qd? lafforti mé bra fuftétat δὲ reficit:& eft luminis nutrimétü:& d in taber/ naculo dei iuge lucerna lume accédi£,patri dici couenire. Ω πα oifiía una credétib? tribuüt eratia:dicéte Apfo:Diui [δες funt grarü,uri^atit fpüs:& diuifióes minifteriorti,un? aüt diis:& diuifióes opationü, un? aüt& idé de?. C. ui talé comederitcibii& hoc dulciffimo δὲ fuauiffimo paneoleiqs fplédore fulgete paft?fuerit ac nutrit? uertet ig decoré& fict pulcherrimus:nó femel fed repetito nimis nimis, Duplica, tii em aduerbiü pondus facitorationis:quo ad pulchritudi nis magnitudine addi ultra nihil poffit, b 4T«£t peofecíftí ín regni. Hocin Lxx.non habet, Ο αἱ forfitan alexandrize in gracii fermone fcripturas ex hebraica ueritate uertétes: ᾽ timuerüt hoc edere:ne regé zeypri uideren£ offendere dii a deohierufalé debiti regnu effe cómemorarent: jid eruditi folos quingplibros moyfi ab eis interpretatos ,pbent.Poft , ornatü ergo multiplicé,poft corona, poft auri& argéti abü/ dantia;poft induméta pallíaq pulcherrima,poft decorem incredibile jpficitín reginá:qa ciuitas eft magni regis: de q »j"8. 7r. ἃ fcriptü eft: Deus iudicia tuii regí da,& iufticia tua filio rez Άρος.1Ι.ἃ gis.Etín Apocalypfi Ιοᾶπίς, Hierufale quafi fponfa ofnata , atg cópofita de(críbit uiro fuo.In pfalmis quoqs deeadem Ῥδφ.ς dicit: Aftitit reginaa dextris tuís in ueftitu deaurato circi; | data uarietate. Omne aute qd dicimus dehierufalem,ne in fingulis hzreamus,& librorüi magnitudo tediüi legétib? fa; ciat,referam? ad ecclefia. Sí ein hierufalé iuxta Apfm,mater noftra eft:mater αἴ noftra ecclefia eft: cófequéter,hierufalé 7, ΟΝ 4... ecclefia eft mater primitiuorum qui defcripti(untin coelis. f€«C£t egreffum eft nomen ταῦ(n gentes τῷ. Hunc locum manifeítius interpretatus eft Symmachus: Et egreffurn eft nométuü in gétes,qd" pfectü erat ,ppter dignitate mea qua pofuerà fup te dicit dis deus. Eteft fenfus: Meis beneficijs meaq incredibili largitatead reginz uocabulti puenifti:ita ut deteomniii gentíü fermo loqueret:& e(fes nó tuís meri $$ uea tisatqpuirtutibus,fed mea liberalitate pfecta, Nifi eim dris edificauerit domi, inuanü laborauerüt qui aedificat eam. Ni(i diis cuftodierit ciuítaté fruftra uigilabit q cuitodit eà, fa híncinde cofuta:& for nícata es fup eis:ficut non eft factü;neq; futurü eft. Ettuli(ti SEP. Quuiplátat em& q rigat nihil eft, nifi dris dederit increm?, 1: 6.3. tum:quia nó eft uolétis neq» currétis,fed miferentis dei: ut Rom.9, c poft oinia fecerím?, dicamus: Serui inutiles fumus: qua Luc.17€ debuimus facere fecím?. Non d ex beneficétiadeilibernho(ὦ mini tolla£ arbitriü,fed quo ipfa libertas diim habere debe : atadiutoré, Ὁ«[£t XVI$0, I99 nulli patát,facrametü à: n: babene fiductá ít pul, indicattrinitatissnon* Dimilám& mel& oleum comedifti:& decora facta eS cbiitudinetua ees quo aliaatcpalia(ιδ.& nehemeter nimis.Et prófedfti in reenum, de difcrimé, nó in dei ftátia fit, fed quo diuer Εν στο n t RUN zc€hemétíafed in fuo de fis fimila δὲ mellis&€ HEB. Etégreilum eltno— sEP, Ltexiutnométuüu o. confidere, Quan p fibus mS δ métuüiín gentesproptet in gentes in fj pede tua: qa τοῦς qs fublimior fue» ἢ& lpirituflancti una.- o tal-, jiq4..; titdebettimerenecor M dern rn M τεϊ Ἐν fpecié tuam:quíaperfecta| completü erat in pulchri, HIFI eco hocondoerdtsr eras in decore meo quem tudine quam pofuí fuper Rin: fuo. Aduerfariae in multis facrificijs of;. dieit das ο D E: iquidé poteftates foli fera£ fimila, medulla pofui fup te dicit dis de?, te dicit domínus deus,: tos contemnüt cibos, frumensfatqp puriffi, e Et hábens fiduciam in pulchritudine tua: fornicata es& pegrina alimsta de ma:dequafcriptüeft: 0) nomine tuo;g expofuifti fornicationem tuam om,— derat. Vri dediabo; . 1ο dicit:Efce eius ele/ Abac.t. d ét, Nó uult quélibet decipe. Saul regé qui electus a diio eít:& Iu dam apftn fupplátare fcftinat.Non ergo con fidamus in ,ppriapul/ chritudine: nec dei li; ' beralitaté, noftrá pute mus effe uirtuté:(ed petius audiamus: Ne glorieris in cra(tinü: nefcis em quid uétura pariat dies, Etin alio loco: Fratres,fi prauentus fuerit homo in alid peccato:uos q fptiales eftig pficite huiufcemodi in fpii manfuetudinis:confyderans te/ ipfum,ne forte& tu tépteris. Neq: exponam? fiue effunda; mus fornicationé noftrà omnitráfeüti:ut nó dei in quécre/ dimus,fed ei? fiam? a d polluimur.Q) ui cücta recipit uitía, δὲ diuerforü peccatorü fpiritü trafeüte, fuo fu(cipit eremio, δὲ diuaricat pedes fuos omni tráfeunti: ifteeffunditfornica tione fua:X eius incipit fuftinere domínatü,cuius hofpes ex titerit. eQ[£t fumée oe veftimentío tuíe: βρεί! ribi excelfa bíncínde confuta τξ. Symmachus hunc locii ta ihterprem tus eft, Cücp tuliffes de ue(tib? tuis;fecifti tíbi excelfa multi coloria,X fornicata es in eis, nó facta neqy futura. Pro con/ futis& uerficolorib? δὲ excelfis fiueidolis: Aquila& Theo/ dotío ξμιββολίσματα tráftulerüt:qd' fienificat diuerfos pan nof hincinde cófutos,& inftar emplaftri factü idoli, dfi πὸ λύρραφομ ueftimentü. Veftiui,inquit,te uerficolorib?:& in; Et tulifti de uefti bus tuís:& fecifti tibiido la confuta:& fornicata es fuper cís,€ non ínere; * .Ettuliti Gale, a D dutaes byffo δὲ Εν δὲ multarü uarietate formarü, Tut aütueftiméta tua qb? mea largitate donata es tulífti:& feci, .fti tibi idola uel excelfa:qua hebraice dicuntur faa:qd? nundante factü eft necp fietzut que accepis ad ornatü,trá ftuleris ad iniuria donatorís.C) d" fup liierfm iuxta lram in telligi pót:ut omía pracepta legis& diuitias ac reri omnii abundantia idolis deputauerit:qd? gens alia nó fecerit nec factura ftt. Omes ein natióes quz a principio idolís feruie/ rüt:nó tantí criminis rez funt. Noftra autehierufalé quz in terpretat uifio pacis,ab harcticis(cindit:qr unti δὲ alteri te ftimoníiü fcripturarü de ,pprijs carpétes locis,conant affue rehis quibus nó queüt coaptare. Ad quos δὲ(upra dictum in hoceodé ,pphetalegimus: Va his qui confuuntceruica lia fub omi cubito man?,& facit operimeta fup caputuni, uerfz atatis:qd dris fieri phibens,loquit ín euagelio: Ne/ Matth.9.b moaffumit cómiffura pani rudis in ueteri ueftiméto: Alio; quin tollit de plenitudine ef?€ peior fciffura fiet:nec mittit uinü noui in utres ueteres. Tales funt Nagarei,qui ueteris legis obferuátia,euágelíce grati aptare conant.Etoés hae retíci,q ccftimoniü in fuo Ioco alteri fenfui cógrues,alterí ni tunt affuere:cü díiica tunica defup texta p totü fcindi oino nó poffit,fed texta fpüfancto nullà recipiat fciffionem. Ὁ οὖ 8.13.C alit dici£ iuxta Lxx.& non intrabis neqy erit:hoc fignificat: Cütibi idola feceris puerforüi dogmatii quz arbitrarís ex; celfa;X fornicara fis fup eis,credes in his quz ἱρία finxifti, RE E t.Co.$.a $897. c 15.56, b PA 4^ templi del intrarenó poterís:& fimulacra tua fubftátia n& habebit, neq; erunt ín perpetuü:dicente ApIo:Scimus eir quia niliil eft idolt in müdo. a€[ t tuliftí vafa oecozio tuí oe auro mco«€. Iuxta líterà diis lege pracepít,ut fierent turi bula;phiake,cádelabrüiarca teftamétí:cüctaqp uel aurea ucl deaurata,& alia ex ar/ géto:qua omia cófla/ uithierIm& uertit in idolabelis fiuc baalis: chamos δὲ aftaroth,&. inelchom.Tuxta intel/ ligetia(puale,de auro & arg&to fanctarü fcri/ pturariü idola facim?, qii gratia fenfus& elo : quetiaharetica praui . tatecorrüpimus:X po nimus ín caloos no/ Πε δέ lingua noftra p tranficin terra. Mafcu/ « Ectülifti uafa decoris tui deauro meo atq; areéto meo ες μ΄.** 7:24».* ΄ eo: qd dedi tibi& fecifti tibi imagines mafculínas:& forni ^ cata es ín eis, Et fumpfifti üeftiméta tua: multicoloría, £Zommen.bieronymi liber quintus.— intifibilis δὲ omnipotétis dei. b«T1Et fumpflftt veftmaga. tua multicolozía c opuíftífllae: Subaudit imagines mafcuti ᾳ. LE nas:ut oém ου! quéaccepatad utendi, uerteretin blafphe. mia. Hocaiit facim?:quotiés prudétía téperatia fortitudie. iufticía,cüctifqp uirtutib?hareticà circtidamus prauitati:&. : fub occafione carum, ε&operuifti illas.Et óleum meü δὲ thymiáma meü po/ fuifti coram cis.Et panem meum Siue ut Lxx. tranftulerunt panes meos)quetm dedi tibi: fimilam δὲ oleum& mel quibus enutríui te;pofuifti ea ín cofpectu corü ín odo; rem fuauitatis.. linzaüt dicunt imagines,in quib? omis harefis fornica£, ex eo qd'unufquifqp fe putat robuftiffima colere,& habere : quz finxit:neculla poffe oppugnatione fubuerti. Hae funt imagines quas de noftro cordecófinximus:& qua it coe/ leiti hierufalem deftruenda funt:de quibus ,ppheta ,pnunv ciat: Diriojin ciuitate tua imaginé ipfog: diffipabis.O, uicüqy ein hó cit& dei nome amiífit, dicit deco: Verütame in imagi ne pambulathó, uertítame fruftra cóturbat, Nos αὔτ unti habemus uiri, unà ueneramur imaginem,que eft imago DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN Q.VINTVM COMMENTARIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM' PROEMIVM,' ΡΕ librorü numerus confundat: δὲ per longa téporü fpacia, díuiforü interfeuolumt eulis libris prxpofui:ut ex fróte tituli ftatim lector. : fuos& filias fuas da/ 1moníbus. Et íterum: ibidem Fruderüt fanguinem 'O"Exo innocentem,;faneuiné "filiorum fuorum,& fi; liarum. fuarum quas immolauerüt fculpti; fibus chanaan. Suos: autem uocat iuxta he; braicum.Ipfeenim de £ εἰς dixerat: Filius pri/ moeenitus me? ifrael. Siue iuxta Lxx. tuos, .'quos de fornicatione “σε In éo autem locoin quo nos pofui: mus:& dédifti illos confecrans εἰβι quo ᾿ Lxx. tranftulerunt:& . dedifti eos ad placan; $3 Bina ordo uitict: prafatiüiculas fin 4 3 S 21:- 2^ D*-*" NN Maeno fcat;quotus fibi liber lecédus,& quz nobis pphetía explanáda fit.In pratetito igit uolumiezid eft quarto;pté pphetiz cotra híerufalé;cuius iftud ἐχοταία eftRa/— o am ΜΠ fale de qb? fcripti eft; Filios genui δὲ exalta Efa.r.a Ap. Exe ui:ipfiaut fpreuerüt me:ídolis imolauerit, 5 Φ| fancta fcriptura comemorat:Immolauerüt T$205.£[Bx SM ρος"TT Ὁ. 11 faaüéftait ἀπε [ de2:& tulifti filios tuos δὲ filas tuas quas genuifti mihí:& imo laftí eis ad deuorádà. ἵνα quid parua eft fornicatio tua,imolátis filios meos? & dedifti illosconfecrans cis.Et poft omnes abomí natioes tuas δὲ fornicatio fics no es recordata dierü adolefcentíz ταση eras -puda δὲ cofufionis plena, ᾽-Εδεμ]σατα ín fanguirie tuo. dumfiueexpiandum:? 54e. ο vm οι» π Etacidit beniur offerre:fimila quoq fenfum Ἱ δὲ mel qd? guftauitlonathan δὲ aperti funt oculi eius,& có; VRegud fortatus eít:pofuit mifera hierufalern in confpectu idolorüi] fiue coram imaginibus mafculinis:ut effent hís in odorem fuauitatis. CLua natura fua dulcia funt atq» fuauiffima:fed dum offeruntur idolis falfi(qy doctrínis:uertuntur inama/ ritudinem., Commentarij quarti in Eccchielem Jphetam finis,. díx tua ceneratío tua de terra chanaan:ufqy ad εὖ loc ubi fcriptá οί δὲ oleum&md.. quib? enutriui te pofuifti in cófpectu eorü in odoré fuauitatis:ut potuí breui fermone díflerui. INüc ciufdé;pphetiz pats reliqua cü cxteris quac fequᣠquinto uolumini,& εἴτο Euftochíá πο, míní dedíca£.In quo nihil ex arte rhetoríca;nihil ex copofitione reperies, S uenuftate uetbori: fed curá fimplicis& folertís dilieétiazut ifta δὲ fola laus mea fit. fi ppheta p me dicta intelligas. perat 7.(c eft aítoflo oe?:c tulíftífilioo tuos ς : 28 filíastuas c.« filios fuos& filiashieru Aquila, Symmachus δὲ Theodotío pofuerunt: tranftuliftí δὲ trafduxifti eos:quia ethnici per igne filios fuos ucl tranf; ferantparuulos uel adultos tranfire cópellunt. Ci hacait, feceris:nó es recordata infantia τα, quado tulí te coníper fam fanguine& laui:& poft multa q :--Γ factum eft poft: —4hxc: dicit adonaí fti:& imolafti císin cofum ptione: qfi parü fornicata fis:& iterfecifti filios tuos, δὲ dedifti eos ci offerres illisshoceft fup oém forni catione tuá δὲ aborhíatio; Aes tuaf:& no estecordata. ᾿ diei infátiaztue qni eras nu. "da& ignominiofa:mixta in fanguine tuo uixifti. eser Ea Diríga£ oratio meafi blado ' cutincenfuM, in con/ ;pofitióis quosdeoiu^ ο. puriffimii fcripturarii: uz propheticus fermo "hi. Noftra ἅ Μαν, ' fi haeretica fraudulen/ "dns: δὲ tulífti filios. tuos,&filíastuas js genui. ὦ - filias qua fimplice fe quitur hiftoris:&tra 'randos:& cum inter/ fimplices quofay deci pimus:utuidétes mel. la uírtutiiuitiorü ue/. nená non caueant. ὦ c(£t oleum mc«. tbymíamg meu τῦ, Oleum de quo fupra dixim?:& thymiama fiue incenfum,de quo pfalmifta proclamat; X7" ἘΞ τα. τὸῦ τὸ tx c— Κε] ἜΘ m Sm [—1^ fpectu tuo:X panes p narrauít copulaui mi/ tia fupplantata fuerit, tollítfilios fuos quiro bufüoresfuntinfides^'. δὰ & filias que nó habit tátà fidei fortitudinez Autcerte filios q my ftica.queqp cognofcüt: dit damonibus deuo/ Ὁ ficiat. eos;uiuificare fe credit& placare'fimu lacra:quorum occ io| ὧν ne faturantur.Q,uod τ qp dicitur iuxta Lx. 1 tty " hoceftfuperomnams-—| d fornicationem tuaim, Tdi inatiGes tuas: a & abomi lud zin£secbielem. doctrina hareticorü, qua dei filios facit filios dazmonum:, fuos fecerat filios ds infornicatione generauit. 3{Γιξεαςοί dít poft oci malíciá τῇ: ve vetíbí oícít oio ος«c. Hoc qd? Lxx.tranftulerunt:Et zdificafti tibi habita, culum fornicationis:. Symmachus& Theo, dotio πορνεῖον inter/. pretati ft, Aquila volens exprimere ety; 7. πποϊορίᾷ fermonis he; "braici S pofuit βοθυ, op: quod noS dicere 'poffumus,fouei: ut fi .gnificeteaneam ac de foffum[pecü atq tene .brofum: in quo pro/ ftitutarüi libido uerfa; "tur. C. d'gifequit: Et fecifti tibi proftibulü /án cunctis plateis: pro quo Lxx. tranftulerüt fti decoré tuü: δὲ díuififti edes tuos omi tranfeun; ci filis zeypti uicinis tuís maenaráü carníir& multi; plicafti fornicatíoné tuam ad irrítandü me. Ecce ego 'extédi manü meam fuper "ixeeacsinhebraicoha πρῶ auf[ναί nae] UR it t urcrat 1010] t beca: ἃ Aqui,^ ufti Ka 10/ "Rd Symmachus,& fiemtuam:& dabo teaní ΤΕ excelfum.. rnísodientíum ες filiarum .huelublimeinterpre/; |. tarifunt. Deniqi&in palzftinarum,qux erube; cófequétibus ubi fcri Ácuntin αἷα tua. fcelerata, püieit: Ad omecaput: licit ev Etfornicata ς uie adificafti fignum SER OMIT . proftitutionis tuz.Pro figno δὲ fornicatione, rurfum in πο : breo habet ΤΠ τα nos uel proftibulii;uel fignü interpre tati fümus:cüi apud hebreos unum uocabulü fit. Hoc auté : poni£,fiue excelfius fit: ut uolentib? sini AM appa/ - reat fornicationis locus:& non neceffe{σαν d femel "& iterü atq iterum diximus, in perpetuu dixiffe fufficiat: : fub perfona mulieris poft multa mariti brificía fornicantis : defcribi fornicationéhierfm, quó a deo recefferít,& iuncta . fitidolis:necocculta fuerit fornicatione cótenta,fed zdifica uerit fibi lupanar:& in ofi uia fignü tráfeütib? pofuerit, ut : ueníretad ícortii:& fatiarét libidinénó tàfua dg ei? quz di; : varícauit crura fua omi trafeüiti:& pulchritudinis magnitu . diné, fornicationis magnitudine deturparit:& inter caetera eti xevptijs uicinis fuis amore magnarü carniü proftrata , it. Etutomnegenusturpitudinis demonftraret,multiplici . fpurcitize cenere deformata fit. Nulli αὐτῷ dubíü cp eeypto Sei 15, d. uicina fi palaftina: dicente ἀπο ad Abrahá: Dabo tibi om .nemterraa fluuío zgypti, ufq» ad fluuii magnü euphraté: ,utex una parte, gyptios,& ex altera habeat aflyrios: cum , quib?& in pofteriorib? dicit fornicata. Fornicatioauté hie rufalem cum eeyptijs,idololatrix eorü imitatio eft. Ad no . ftramaüthierufalé fiue ecclefiam, fiue credentiüi animas, fi ; fuerintneeligentes,& omnibus uitíjs patuerint,duplex ma "n ες ledictionis fermo dirigitur, utaudiant: Vae uz tíbiait dris s(jf poc.8, d. deus: iuxta illud. qd?in Apocalypfi loannis fcripti cft: Ve I βδῷθις ΠΙΡ οὓς habitatores terrz.Si em fanctus dicit: Aduena fum 4^*&percgrin? ficut oés patres mei: quarenó pétór habitator terrzetfe dicit« Edificatauté fibi lupanar: qui tota frontis libertate delinquit:iuxta illud qd? fcripta eft:Peécator cum . uenerit ín pfandü iniquitatis, conténit.Et extruitaltiffimü locü in cunctis plateis: Lata ein δὲ fpaciofa uia eft quce ducit ad morte, Etin omni capite ute adificat;ut nulla peccatori (^ Ptoa8,d A. illud fighificat,cp cunas peccatis& fornicationib?peiorfit immo interficit eos, ds uel multo labore genuerat deo: uel fcd'o dicit, uz uz tibi, ^.- uulgata editio nó ha; av qe. PARE * betiled de Theodotio/ 8 HEB.Et áccditpoft omne. . fiszditione additum tualiciá tuá:da uz tibi αἱ - eft.Rurfumq;ubinos.. ,- ed diximus:Etadifiani Cit dris deus. Et xdificafti ubilupamr:proquo— tibilupanar: δὲ fecifti tibi pftibulà in cáctis plateis. "Adomnecaputuix xdifi caftí fienü proftitutionis. tux:& abominabilé feci tí:& multiplicafti forníca. tioneftuas.Et fornícata es. 200 genera dereliniquat:fed imitans fcortum Prouerbiorü, ma; nifefte in plateis€ in angulis platearum, pratereuntes ftul tos iuuenes ad fuos inuitetámplexus:& polluat decorem animz,que p beneficio a deo códitore fortíta eft.Et omnía itinéra eius plena funt turpitudinis cüctí(cg coeitationib?, ἡ imalícías tuas: ux uz tibi dicit adonaí dis.Et xdifi;. cafti tibi habitaculü forni. cationis:& fecifti tibi pfti tutionéín omní platca.Et in príncipío οἷς uiz zdifi/ caíti fornícationes tuas:&' corrupifti decorétuüm:& diuaricafti erura tua omí tranfeunti;& multiplicafti fornícationé tuá:& forni/ 'cata es cü filijs zoypti uici nístuís quí funt maenarü carnia:S mftipliciterforni 'cata esutme ad iracandíà b puocates.Siaütéxtédero "man meáà fup te,& aufe ram legítima tua:& dabo tc ín aías odi&tíü te.filíarü. alienigenarum:que te de .dinar uin.. impie aquofa: ficín fando apparui tibi, € fecerüt de uía tua. quz uitiorum incen? tíua fuppeditant: ape/ rit cor fuum,& crura. diuaricat:& fornica£ cum agypttjs uicinis ὦ , fuís quorum exempla ΄ . fectatur: ethnícis τ᾽ delicet qui in fuis tur? pitudinibus elorian 7. tur: δὲ tam nefaria eft, "utipfos quocp uperet^ inturpitudine.Ethac τ omnia facit, ut deuri adiracundiam pfouo cet. Magnarum auté "carnium, eeypttij effé dicuntur: fiueob tur; pitudinis magnitudi/ nem: ftue ob peccato rum deformitate, Vn/ defanctus, carníii di/ ;&itur.paruularü: quz ineo decrefcunt quo ,tidie,€ per uirtutesat tenuantur: ita üt πε) quac caro appelletur, fed fpiritus:€ loqua; ἘῸΝ tur in pfalmo: Sítiuit 5:624 anima mea ad te deu(: Gi multipliciter tibí ca ^romea:Siue(ut quz; - dam habentexempla/ ría)quomodo cófum; pta eft caro mea:in ter - radeferta& inuia& in thíus fornicator tradi£ in interitü carnis, ut fpiritus faluus fiat.Dehaccarne(criptü eft:Omnis caro foenum:& omnis gloria eius quafi flos foeni. Aruit foeni,& flos eius decidit: . uerbum autem dominí manet in eternum, De qua& Apo Qxuamobrem δὲ Corin,^Co:5 b ftolusloquebatur: Caro δὲ fanguis regnum dei non poifi, f. Co-ts.£ .. debunt.Erin Genefi loquitur deus: Non permanebit fpi'i, Οεῖ.ό-ᾱ tus meus in hominibus íftís,quía caro funt. Etad creden/ tes dicitur: Qui ín carnefunt,deo placere nó poffunt, Vos Rom«$.b ες autem non eítis ín carne,fed in fpiritu, Alia autem caro fan ος€&orum eft;de qua fcriptti e(t: Omniíscaro uidebit(alutare Efa: 46. B dei. béT Si autc extendero«€, que te oeclínare fecerunt oe . vía Γυα.( d'qp(equit: ἠσέβησας,]πος eft,impie egifti: iuxta. , Lxx.fequéti capítulo coaptatur:iuxta ceteros finis fuperio ὦ tis et. Extédit autem dris fuper hierufalem manum fuam: ut corrígat delinquentem,& auferat legitima eius. Ὁ uz qidiu deí pracepta feruabat, legitima domini dicebantur. , Q.uando yoadorauitidola,& religioné in impietate mu/ tauit legitima illius appellantur, Ο uod non folum in lege & cerimoníjs,fed in fabbatis quoq& diebus feftís δὲ neo/ χοπ menijsaccipiendü eft. Dans ením legem,ait:Sabbata mea ΡΟΝ b δὲ dics feftos meos, C).uando aute recefferüt a deo, dicitar eis:Neomenías ueftras,& fabbata, δὲ diem magnü noreci/ Efa.t.d piam:Ieiunium δὲ ocium δὲ folennitates ueftras oditanima Inea.Q. d€ depopulo fcripti eft. C) ui em príus deí popu. Deu, 7.à Jus uocabaé:poftd, receffita diio, dicitur deeoad Moyfen: Ὁ , Peccauit populus tuus qué eduxifti de terra eoypti. Ὁ uz Exo.52; ly ,hicextenfio manus,alibi eleuatio fiue ifitatio dicitur.) ἢ em peccanté nó corripit deus, cotrahit manü fu, Sin aute ,peccauerit,& in dei lege coeperit egrotare, míttíturad eum . uifitatio:iuxtaíllud quod in pfalmo cani£: Si dereliquerint 3.88.6 filij ciuslegem meam,& in íudicijs meis nó ambulauerint: : S Gg- uilitabo E uifitabo in uirga iniquitates eorti. Et in hoc ppheta fcriptü c(t: Terra fi peccauerit mihi ut delinquat delictii,extendam manti mea fup ea:X cóterà firmamentü panis ei?:& reli. In qquarimus quid fit inter extéfioné manus,& emiffiorie Iob.z. b eius.Loquit diabolus ad diim: Mitte manii tuam,& tange oia qua habet: nifi in facie benedixerit tibi, Videturgp mihí, mitti manus ad probatione eorum quibus mitti£, 4 HEB. Etfornicáta cs in fL [Πο aflyriorá, eo q» πολ Extendiautemadpoe— füeris expleta:& poftcg nas Senis. mas. fornícata es,nec fices fatía tur fupplicia.Nec folü ΤΩΣ; DA Νίο ἵνα ΤᾺ Ἐν multiplicaftí forníca expanfio man? si di» tioné tuáinterra chanaá * citur, Efaia ex perfona- ερ;: .Efa,ós,a diii proclamante: Το’ eu chaldais: δ nec fic fatia tadieexpandimanus. b taes, In quó müdabo cor meas ad populum nó Π Sf din credenté X cótradicen—: qu aít diis deus qum fa; tem.Sanéusquogle cías hzcomniía opera mu uarenarratur manus,|[ierís smeretrícís, δὲ proca^ T344.0.a fcriptura dicéte: Eleua e ef ct d tiomanuum mearüfa Ωδ. Οία fabricata es lu/ crificium uefpertinii. Sublatis autem legiti/ mis dei a ppfo iudao; panartuü íncapite omnis uía: δὲ excelfum tuutn fe; rum:interrogem?eos— citi ín omni platea:nec fa quà habeantlegis ob; fi xf feruantiam.Vietimas ΟἿΆ€S quai meretrix I3/ fublaotéploatp fub^ ftidio augens precium, uerío offerre non pof7: Sed funt:necadulterarum lapidatio,caterorüicp criminü lege cóceffa exerceri poteft:Sc -uacatio terre anno remiffionis,& caetera huiufcemodi.Da; turaute in animas odientiü fe filiarü palzftinarü,qfi tradit palaítinis:ds indifferéter Lxx.alienigenas uocant: ds intel; ligere poffumus urbes uel oppida palaftinz.Noftra quoqy hierufalem,fí preterierim? cerimoniías dei, δὲ extenta fuerit manus eíus fuper nos:& ablata cuncta legis obferuatia,tra detur filiabus palzitinz& nó filijs. Neq» em primü fortio/ ribus fapplictjs tradimur, fed iuxta peccatorii qualitate in/ ferioribus:ut correpti in minorí,maiora cruciatuti torméta uitemus. Phili(tim, hoc eft, palatini, prima líterarü parte "mutata,interpretan£ cadétes poculo,fiue fractura.Per quz fignificat tradendos nos aduerfartjs poteftatibus: qua bi; berunt de calice babylonis δὲ corruerunt:& quarum opera peruería funt. Tantaq erit miferz hierufale correptio atq ignominía, ut erubefcat eti& ipf aduerfariz poteftates fup» noftrorü magnitudíne peccatorü.() d? nos interpretati fu^ mus iuxta Symmachi, fcelerata: Theodotio ipfum uerbü hebraicti pofuit Δ.Sublatis auté cerimontis dei a ppfo iudzorü,ad nos cum faeerdotío tran(it& legiflatio: dicente Tbi.o.d fcriptura: Conftitue dfie legiflatoré fuper eos.Etín aliolo^ Ibi.26.d co: Legem pone míhi dfiein uíatua. a«[£t foonícata eo(a — filio affyriozíi τῷ, Supra fcriptü eft; hierufalé fornicatt cum filijs eeypti uicinis fuis,qui funt magnarii carniü:hic alte» ra aíTyriorüi uicinitas indicatur. Et pptereautrifqp tradunt - gentibus:quiautrarticp fimulacra uenerati funt:ingredien; τοί chaldzam, qua eft terra chanaan, imitati funteorum "Tropo,€trores,quorii imperio fubiacebant, Θεά τη Tropologiam, ". ἀεα[ῆς peccatis adalia fzpe tranfimus, Οὔ nó egerimus priori fcelerüi poenitentia,augem? delícta delictis:& nullo errore fatiamur: fed quafi funelongo δὲ corrigia iugi uítulae trahimus peccata:& teftamentiüi noftrum fiue fornícatione 3.35,4 Iultiplicamus in terra chanaan:que interpreta£ quafiflu, Ephe ,é. b€tuatio,& cti chaldzis:qui& ipfi nobifci fonant quafi da t5 monia.Semperqpueftigia habemus in falo,& nundj potfu/ mus dicere:Statuit fupra petrá pedes meos. Hareticorüqy prauitatibus fübfjcimur, qui habet fímilitudine damonit, fiueipfis damonib?:de quib? Paulus fcribit: Nó eft nobis | pugnaaduerfus carné δὲ fanguine,(ed aduerfum rectores tenebrarü[αγ: aduerfum fpiritualia nequitia in coxlefti, amis E UR x dua: x: REI στο £ommen.Ibieronymi liber quintus bus. ΒΑΓ 3nquomundabo co: tu τῷ, Οδ dis Etfornicata es tripliciter in filiabus tuis:in CREATES betur:necaliortüi ínter auté hac oia ad hieru retii quifpiam pofuit, ἐπαπορῆκῶ, aléloquit deus, qp inuenirena ualeat quo egrotanté δὲ feminec? poffit curare medicamíne:iuyta sEP.Impie ecifti: δὲ forni; cataesin filias affur:& nec fic fatiata es:& fornicata es,& nó es repleta:& mul/ tiplicafti teftaméta tua ad terrá chanaan& chaldxo rum:& πος in{{π|5 exple/ ta es.Quid facía cordi tuo dicit adonai diis, cái fece. τίς hzcoia opera mulíeris fornicariz:& impudentisz & fornícata es trípliciter i filiab?tuís qn zdificafti lu panar tuüiín principio ois uia: bafím tuá fecifti ín ofi platea:& no fuifti qfi meretrix cogregás mee es. illud qdcribit Ες, Ω uid eft qd debui ul Εικ| mes, tra facere uinez meà; & non fecerim ei«Er Οες; C,uidtibi facii ephraim, quid faciam tibi ludaeMifcd'ia ue, ftra qfi nubes matuti, na:& dfi ros manepm tráfiés. Idololatria em tua non ín occulto fd tota libertate cómiífa e(t:ut in offhbus uiarij principíjs& compitig peneres aras;& bafim fiae excelfum tuij de à fupra dixim?, faceres in omi platea. Nec imi tata es callidas mere, tríces: qua folent dif, ficultate augere libidi) nis precium:& ex hoc magis amatores ad in faniam;puocare.Siue iuxta Lxx. non fuifti quafi meretrix.congre .gans mercedes:fed de difti quz acciperede; bueras:utnec in eo ῳ fornicata es δὲ fecuta daemones, torii PPtegereris auxilio:fed uaríjs oppreffa captiuitatib?fentires Η ἢ li "d - τῷ tA ἘΞτς:--- τῷἪῪ᾿" ταττξ- Ξε---- ἘΞΞ ἘΞ. ἘΞ Ὡς ἘΣ. ἜΞ- πὰς ες ἘΞ ἘΞ ΞΞ ἘΔ. [5— 99—1 IER EX in Prouerbijs: Tu autem fcribe ca tripliciter: utrefpondeas calamitates tuas. Q) d? quidé δὲ ad omnéanimachriftian referri poteft:qua deferto cultu dei, uitíjs fe luxurieqppet/ mifit: δὲ(zcularéfecuta uitam,nein ea quidem egitfodic) ter:fed& diuitias religionis perdidit:& mundi diuitias nó accepit: nec in conftuprando ea fuitaliqua difficultas, fed ipfa fe ingeffit amatorib? fuis. Eft auté& alia fornicatio fpi; ritualis,qr deferétes ecclefiam,hareticis iungimur;& di, ficamus lupanar noftrü in capite omnís uíz,quib?pracipit fermo diuinus: State in uíjs,& quarite femitas diii fempi; ternas: δὲ uidete quz fit uia bona& ambulateinea, Moyfi ' uidelicet efu,Tudicii& Regi libris, Efaiag:& Ηϊετεππία,& alíjs ,pphetis. In omnib? uiarü principijs fabrica£ lupanar fuii: quiad peruerfitaté doctrínz, teftímonijs male abüti£ fcripturarü,& dicit: Hzc ait Efaias:hac dicit Ofee:hacloos tus eft Movfes:hzc Daniel, Et pulchrenon in medijsuis, nec in uiarü terminis ponit lupanar fuii fed in principio. Si ein ad(cientia δὲ prefunda diuinorti uenerit librorü errare . nó poterit, Excelfum quoq fuum fiue bafim facitín omni platea: ethnicorüi fe& impiorü lafciuiz uitijfqs permittens: etiam inter ipfos haereticos cii ab εἰς fuerit deturpata, nóha bens gratiam:fed patens cótemptui: quía facile prateritam fidei perdidit caftitaté. Hocauté qd"( ut fupra diximus) in hebraico nó habet: Fornicata es tripliciterinfiliabustuis:— fiue ad hierufalem iuxta litteram dicitur: quod emni genere in fuis oppídis δὲ uiculis fornicata fit: δὲ nullus remanferit angulus ucl platea, ubinon idololatriz figna condiderit: Siue ecclefiz credentibufqs decoeptis,qui nó audierütillud Apoftoli: Ipfe autem deus pacis fanctificet uos per omnía: ut integer fpirítus uefter& anima δὲ corpus fine querela ín dieaduentus diii noftri iefu Chrifti feruetur: fed omni ge nere fornicati fünt,& corpore,& anima,& fpiritu, Legimus fermones ueritatis, qui pponuntur αδί, Et iubetur nobis, ut eloquia ueritatis, id eft ícripturas fanctas intelligamus tripliciter. Primum,iuxta literam: fcd'o, medieper Ίτορο’ logiamxtertio, fublimius: ut myftica quzq nofcamus.Su/ cundum literam, illud eft: Neq fornicemur, ficut quidam idi «orum fornicati funt: δὲ ceciderüit una die uigintitria milia. EtNolíte Hid. - 9 vd: Prol ra -,-,Ἕ— T ἘΞ: δ ΠΠ * iil t dat & AN: 20 Era 3 qu kn) Vg tid; Κα Vid frt tun qm! τί ὑπ lm lita (pei Tiam IT inen ilit [τ [Ὧν fil: ete D ἣν ον NE T |o dut pu ------" zu ecl£4. XVE Bus prafera£.. Vii fios iuxta Syrümachü interpretati fuí [A $o. 20l G ^ l Αἰ" S. 3::: lm. JoQb Etnolitemurmurare, ficut quidà detis murmurauerüt: δὲ Wu, A—périerunt ab éxterminatore..Medieaute& iuxta Tropolo/| muüs:Et poftterióeritfornicatio. Collatione eim tui,omnís dt gíam,quando recedimus alitera:& paululti adaltioracon;.— deincéps forriicatio leuior exiftirmabi£. C uicquid de hieru "tw. Co,9, b. fcendimus:dicente Apoftolo: Scriptum eft: Non alligabis. fálem dixim?;refer ád ecclefiam aiafcp credentiü: quae mu ^ os bouitrituranti. Statimqy fequitur: Nunquiddebobus.— mera maritalia; aurü uidelicet in fenfu: δὲ argetüin eloquio: tura eítdeo? Án pro pter nos είς» locutus e(t? Extrema autem, facrag intelligentia: linquethomo patre€ tum lioc magnum eft, fto& in eglefia. Filiae príus;& poftea dece; fertur ad matrem. 8(Lcd quafi mulíer adultera, que fup ντ! fuá(πάσι alienos c; Hoc quod in Lxx.fcri ptum ο, ΠΠ tuizin fo nó habetur: ordinem: δὲ facit:non minimam quaftioné: ipía, mulier adultera effe dicat, Tulit igitur ; hierufalé rerü omnii. uiriliberalitate dona. & idolis: iuxta illud qd fcripti eftin Ofee: Ethacnon cognouit: quía ego dedi ei triti; cum; δὲ uini,& oleil, δὲ árgentü multiplica, ui ei: ipfa yo argentea Vndeíratus ftatim in tam& auferam triti/ in tempore fuo:& tol lintéamina miea:utnó . operiam ultraignomi niam ei?:3 nunc reue; "5{ασο immüdicià eius in confpectu amatorü id eft tertía&(ublimis.: iuxta illad. eiufdem: ins phe gg Apoftoli:Proptereare; matreni,& adhazrebit. uxori fuz; Sacramen:. Ego auté dico in Chri:. auté funt ecclefize for/:. nicaütis; credentium. ptorum in harefi ani/. ma:quarum culpa re;. & lectionis conturbat.: quz mulier cui? fimi,-lis fit:cum hierufalem-*. abundatià qua fuerat: tà: δὲ dedit eaalienis,-. demonibus uidelicet-. & aurea fecit Baalim. fert: Propterea conuer. cum meum in tempo.: τείυο:& uinum me lam ueftiméta mea, δέ' illius: 82 nemo eruet. s HEB.Sed qfi mulicr adul: «tera, qua fup uírü fuü in/ ducit alienosiotnib? me tctricibus dant mercedes: tu auté dedifti mercedes cunctis amatoríb? tuís: δὲ donabas éís ut íntrarét ad . teundiq;adfornicandum tecü.Factüq: eft ín te cor: tra confuetudíné mulier ia fornicationibus tuis: δὲ . poftte nó erit fornicatio: In eo ein qj dedifti merce des,& mercedes nó accepí: fti: factü eft ín te cotrarít » Própterea meretrix audi. πειρῶ dni: Fic dícit dris : deus:Quia effufur eftxs tuum,& reuelata eft igno " mínía tua ín fornicatione tua füp amatores tuos, δὲ fap ídola abornínationá tuatü ín fanguíne filiorü tuorü ds dedifti eis. Ecce ego coneregabo oÉ£s ama tores tuos, quib? comixta es:& omes qs dilexifti€eü c uniuerfís quos odetas:& congregabo eos füper te undía;:& nudabo ίσο δ míníam tud corá eís:& αἰ} debüt omné turpitudine tuá.Et íudicabo te iudicis adulterarum,& effunden/ tium fanguiné: δὲ dabo te in fanguine furorís δὲ celi: δὲ dabo tein manuseorü: δι deftruent. sep. des. Muliet adultera -fifistui, auíro fuo accipies inércedes:ofib?qui forni caban£ ο ea,dabat merce des:& tu dedifti mercedes cunctis amatorib? tuis:& onerabasillosut uenirent ad te p circuitü ín fornica; tione tua.Ecfactü eft in te peruerfum cótra mulieres infornícationetua:& poft teno füt fornicat&:ín eo cp dares mercedes,& merce; "des nó fant date tibi:& fa αἰ eft ín te puerfum;Pro pterea meretríxaudi y bà domíni:Flxcdicit adonai diis:Quíaeffudiftizs tuü δὲ reuclabitur ígnominía - tua ín fornícatione tua ad amatores tuos: ín omes: Cogítationes iniquitatum. tuarü:& ín fanguine filio; rum tuorü, qs dedifti eis.. : Ideo ecce ego fuptecogre gabo oés amatores tuos; quib? cómíxta es:&t omes qs dilexifti cumuniuerfis ἧς oderas:& congregabo eosfuptepcircuitü:& reue labo malícías tuas ad eos: & uidebütcunctà igaomíi niá tuá:& ulcifcar te ultío/ ne adulterarü& effunden tíum fanguíné& ponáte. in fanguine futorís& celí: & tradáte in manus eorü: & fuffodien£. δι ueftiméta quib? foe ditas tif ac turpitudo ucla£,darit amatorib? fuis: uel cottarfjs forti 'tudíriib^uel magiftrif dogrnatii peruerforüz qi afferint nihil nocé reluxuria:& paffiua lí "Bidiné, iuxta corporis genitalía,coitu natura lileoe depofcere: cibis oib? indiiferéeter ütenz dum: quíad hoc facti funt;ut fumant. Pru ᾿ς dentià in eo tim necefz - fária,ut fibi profit:nec iu(ticia- habere locu; qua fi ualeat, mendiz candum(it:& cetera huiufcemodi;Coua ac eipiens mifera hierfrm;. ín qua uifio pacis effe deberet:acumen inge; nij&eloquij uenuftaz tem, uertit íi ttirpitu/ dine. Et;pamatorib?: fuis aduerfum marítüi -ornata proceffit:his or namétis in quibus ín boni àabufioné a uiro. fueratornata. 0 d'qp fequitur: Et donabas eis utintrarécad το απ’ dig ad fornicandum tecií:ome gen? Προ’ cat pétorü: ütnó uno fit cótenta delicto, fed peccandi fuftineat fa/ mem:& cotra iura na» turz omnib? turpatà mébris, ufqs ad ytice polluatur. b 4f ο’ pterea meretríp zc. Pri. mum fiftoriefundaz: mentaíaciam?.CLuià ᾿ hzc& illa fecifti, qua fuperior fermo cópre/ hendit: idcirco audi meretrix quz feceris;' & quz pafluta fis. Ef7 fudiftizs ταῦ qd'a me: acceperas:& dedifti mercedem amatorib* tuis, quz accipere de bueras:& interfeciftí' filios tuos,dum eos of ferres idolis: ut non folum adultera, fed 8€ eam de manu mea. Οἵ oines mulieres fornicates foleant accipere mercedes ab amatoribus fuis:hierufale fecit cótra,. rium: ut magís daret dj acciperet. Etut largitate mercedis oftéderet: Onerabat(inquiít) eos ut uenirét ad fe p círcuitü: nequis effet uicinus q ei? ignominiz nó mifceret.Et quide hierufaléin hoc$gruicitalias meretríces:ut nó folii fua da set quz prorítu turpitudinis labore quafiuerat,fed& mu/ nera maritalia amatoribus& ftupratoribus fuis tribueret; Tantacpfuit expofitio adultera ad omné turpitudinis ma; gnitudiné;ut nó foli prafentib?, fed εὐ futuris meretrict^ parricida extiteris, Idcirco cógregabo fup te οὓς amatores tuos,cii quibus fornicata es:tam eos ds dilexífti, illos de oderas:& adulterarü telege nudabo:ut oes uideattürpitu/ dirié tua:& genitalía ppt qua pri?amoris amétía ferebant. Hacaütoia p Metaphora mulieris adulter& homicida qua nó folü cótra uiri fuü fornicara fit, fed& filios interfe/. cerit, dicunt ad hierufalé:& qp cogregaáda fint uniuerfz geri tes aduerfum eam quart adorauerit idola:& omia dei mu nera in culti eorü couerterit:& deftruat téplum Baal: ατα: onis ciuitatis inicédio fübuertant; nihilgy in ea remaneat, Erficut: Lommer.Ibieronymi liber quintus E Etficutfolentcótra adultera οὓς lapides iacere& trucidare meretrice,ut fingulorü uulnerib? occidat: itaut οὓς mulie, res poenam uideant fornicarize: fic in co(pectu aliarü in cir. cuitu ciuitati δὲ oim natíonü deferéda híerufale, Et hoc fie, τί, ut definat fornicari:& nó dct ultra mercedes amatorib? fuis:& requiefcat indi gnatio dei: necirafca£ εί αυᾶ amare defierit. Ex dpfpicim? grandé offenfam effe nequads curz haberi a deo, fed permitti homine[τοῖς tibus fuis atqs pecca; tis. Auferetur(ínquir) gelus meus ate:& re; quiefca,nec irafcar am plius, quafi alienz,& qua a merecefferit: 8ζ quam z&ternz tradide rim nuditati.Si autem hoc paffa eft hierufale, quia cum idolis forni cata eftquid eam paf, furam putam?, qn dei filii trucidariteEt haec ait uniuerfa feciftizob; lita beneficiorü prifti/ nori: meadiracun/ diam prouocafti: fiue cótriftafti me:qué bo; nis operib? debueras ad gaudia prouocare., Propterea& ego reddi di tibi opera tua in σα’ puttuiüi.Et cum te fub. uertero o adultera, tfi minus in te irae mez exercebo, dj meruifti: quo& in hoc diuina clamétia demonftret: ut maiora fint peccata dq ponz.Iuxta Tropo logiam,omnis anima accipit a deo pecunià fpiritualé: fcm illud cuagelíj qd dicitur in parabolis: CQ.uings& duum,& unius talen. torum: feruorü dece . mnas fingulas accipié tium:quicum egerint negligenter,debitores fiunt quindginta de: nartorii€ quingento^ rum;& ppter hoc prae fentibusamatoribus, quos damones con: trariaíqs uirtutes intel 'Tropo, Matth, 25, b HEP.& deftruent lupanar tuü: δὲ demolien£ profti bulü tuít:& denudabüt te ueftímétis tuís:& auferent uafa decoris tuí:& ἀστεία quent te nudam, lenácg ienormínía.Et adducét fü, per te multítudiné& lapi dabát te lapidib?: δὲ trun cabütte gladíjs fuis. Ecco burét domos tuas igní; δ facient ín te iudicia ín oct lis mulierá plurímarü:& defines fornicari;&t merce des ultra non dabis.Et re; quíefcet indignatio mea in te:& auferct celus me? a te:& quíefcá, nec irafcar amplíus:eo cp nó fuerísre cordata dierü adolefcétia tuz:X puocafti me ín om nibus hís, Quapropter& ego uíastuasin capitetuo dedi ait dris de?:& nó fedi iuxta fcelera tua ín οί bus abominationib? tuís. Ecce omis qui dicit uulco prouerbíá, ín te affumet illud dícés;Sicutmater,ita δὲ filía ei9.Filía matris tuac. - 65, qux píecit uirá fuia filios fuos:& foror fororá tuarü tu,qux proiecerunt uiros fuos δὲ filíos fuos. Mater ueftra . ligimus,reucla£ ignominia hierufalé: uel in dieiudicíj, uel in tepore poenitétiz αἲ corripiunt. Et pri? quidé folusom;' Ibi.6,a nipotens deus cernit occulta:dicéte fermone euagelico: Et Ὅ 8.7. c paterquidet ín abfcdito,Et ín alio loco: Scrutás corda& *Reg.S. d renesdeus.Etin Regü uolumine:Tu folus nofti cordacun Luc12. à. ctorü filiorii hoim.C) fi Yo fuerit expletii:Nó eft abícoditüi .., qd nómanifefte£,& opertii qd? nó reuelet, Etín alio loco: το, 4. ἃ Noliteafi tép? iudicare, donec ueniat ἀπο: qui illuminabit abfícódita tenebrarü:& manifeftabit cófilia cofdiü:& tunc laus unicuicperíta deo:& cii correptionís temp? aduencrit, Ofee,7,a func implebít illud Οἴες; Nunccircüdederüt eos cogitatio Rom, 2,c Des fuz.Etinalioloco: Inter fe cogitationib? accufantibus fiue defendétib? in die, qr iudicabit deus abícóditahoim, Etrurfum:Ecce ΠΟ, δὲ opera eius αἲ facie illius. Etuidebüt ος turpitudinéei? Qui prius ci ca fuerát fornicati;& dabit ci deusin fanguinefuroris& scli.Plen? eft em furo, tra uxor? adultera: nullo precio pót redimi, Cano 44996 καλοῦ, cogitationes bonas funt:quos interficitadultera, qriad SEP.& fuffodient lupanar ταῦ δζ deftruét bafim tuá; δὲ nudabuntte ueftímétis tuis:& tollent uafa gloría/ tíonis tuz:& derelinquet te nudá δὲ plená ignomi.; nía:& adducent uper te multitudiné:& lapidabüt te lapidib?:& truncabunt te gladiis fuis. Et fuccedet omos tuas oni:& facíét ín te ultiones corá mulie tibus plurímis:&auertam. tc a fornicatione:& merce des ultra non dabís:& im mittam furoré meü fuper το: δύ auferet celus meusa: te,& requiefcam:& no ero ultra follicitus: quia non. cs recordata diei infantia: tuz:& contriftabas me ín his omnibus. Et ecce οσο uias tuas ín caput tuü da; bo dictadonai dominus: δὲ ficfedifti iniquitate fup cunctis iniquitatib? tuis. Hzc funfbia quz dixerüt cótra te ín parabola dicen tes:Sicut mater, filia.Fí; [ία matrís tuz tu es, qua repulit uirum fui,& filios fuos: δὲ foror es fororum tuarum quz reppulerunt uiros fuos,& filios fuos, Mater ueftra cethaa appellaz ínterpretaturqy infa tens:p quz fzculi bui? incétiua mó ftran£, f uiri εὖ devant big ΐ guis aute filiorü fic intelligi pót:utfilios appellemus hierufal225^,c, quaa deo hoib? infit, mala opera dedlnaue rit. Prodeft Gphieru, falem, utfuffodiat lu, panar eius: ois forni cationis ei? feminari deftrua£. Οἵ ei hoc factü fuerit, mercedeg ultra non dabit:&re) quiefcet dei indipna tio:€ nequad eam ge labitur, de illius cafti, tate fecurus: uidelicet iuxtaeos quiinbong partéaccipiut qua di, cun£. Alij yo(utfupra diximus)ad contrari partem referüt:ut ma, gnare dei fit nà ira, Cicü femel cotempío, ritfornicanté:& defa, luteilli? defperauerit, Sin auté haretici qui uetus nó recipiuntín, ftrumentíi:iuxta Lxx, editione, in hoc loco ' reprehenderint. illud qd dicti eft: Etcontrí ftabas me inoinibus iftis: eo φ de?nó foli irá recipiat, fed δὲ mae rori fübiaceat atq) tri, ftíciazinterrogem*eog ουδ illud(uícipiat,qd certe boni dei madatii eft: Nolitecontritare poly, m! fpiritüfancii dei ,ind fignati eftis in die τε’ déptíonis.C)uicquid em dixerint in defene fione illius teftimonij, hoc nos in fatiffactio, : nem prarfentis(ermo/ nis aptabim?, a[£c ce oie4G Poft κατάλο "yop uitiorü δὲ correpti enis hierfm,p quáre; trabi£ ad faluté: apta£ ei triti uulgí fermone “πεδία: fiue ut Lxx, tranftulere, parabola: Qualis mater,talis& filia. Mater alit hierfm ficut& fup,& in cofer quentibus fcripti eft, mam ducunt ad interítüi,& a uiro fuo feparat: haud dubii quin ybü dei doctriag dicat: Et foror fororü fuariiutpoft paululü lecturi fum? fodoma uocat& famaria: jrüaltera getile uita luxuria Porro qd'in Lxx.le qp fignificat:altera hareticorii decipulas, i£:forores fororü tuarü, qua repulerüt uíros fuos δὲ filios(uos,non habet fenfum. OQ. uasemaliag forores habebant(odoma& famaría ,qua forores funthie/ rufalécEthoc quarédü, ds uiros fodoma famaríaq dimife rint,X ἃς proiecerintfilios.Nifi forte poffim? hoc dicere q femp erratiü fluctuét pedes:nec fintfolida ueftigiaqua οὖν tra yítate funt: fed huc illucqp difcurrat:& circüferant oimi uento doctrinz, dü defal(itatetranfeunt ad Δ] fal(itatc.Ft ci inprimis fruftra(e(udaffe cognoucrint, ad fcd'a tertia; . tranícédant. α ἡ: lone fitr aui ἐπ * hl níés,fiueinamétiauer|| n. quecaptiudan«jut|(q uf yr Ys πὶ (a ἱ ν li qim TES fiif tif an zin£secbielem tráfcedant... a([ 2 ater via betbeaic pf vefter amo:re?«2. Sup dixerat: Pater tuusamorraus,& mater tua cethza; hic! νε) ordine& numero cómutato: Mater ueftra cethza,& pater uefteramorraus. Cum ením fcelera profecerint, fcindun£ in partes:& unione deferta, in turbam proficiunt ac multi^ γή. Lxx. hoc habebat ipfa& fili cius in hebraico nó babet.In ueteri teftamento, dei iuramenti eft: Viuo ego dicit diis. In να, 14.d nouoauté:Amé amé dico uobis.Sin atit hoc οὓς cli ceteris. por, 15, - eft:Deus Abraha, deus Ifaac,& deus lacob: nó eft de? mor. Mar.i2.c tuorii ed uiuentiüi: Et in ἀῑίο loco: Placebo dito ín regione e8.i14..b udine; quae cum Iefu uiuétiü:quzri m dua .nóualead montana. SN ὶ(1 τ rónecómune uocabu :eonfcendere. Sorores 8 HEB-Matérueftrrahethzá— sep. Materueftrachettza.— lum ppriefibi uédicet autéhierfaléfamaríi 8'pateruefteramorraus: Gpateruefteramorrzus: de"Sed quo dicitzat/ δὲ(odomà: quarü αἱ.(orortüa maior f£: f. πέτα feni f bor bona,€ bon* hó,. teraafiniftris,altraa-&clorortüiamaiorlama^, iororueitra lenior Iatn4/.. à bon*pattor& bon? dextris, eft: etia(Γη ria ipfa δὲ filiz ei? qux ha ria hxc& filiae ei? qux ha feruus:nemoauté ab; intelligétià corporale fidetemplo hierufalé orientéafpicias,appro bitantad finiftram tuam. Soror auté tua minor te, bitant a finiftris tuis:& fo. ος tua iunior te,quc Πα’. ' folutebon?, nififolus Lugd deus: fic cü angeli τα ' tera'qp uirtutes, patri/ babis. Maior dicit aum S RN ον ει Ἡν RSEN arche ᾗ σα& pphetz, y famaria qa prior pec/ qux habitatadextrístuís/ bitata dextris cuís, fodo^, atcpaphi(int uiuentes, ll cauit,&abwilyrjs du, fodorna δὲ filiz eius. Sed| ma& filíz eius:& necfic.. coparatione dei oipor y;&aeítincaptiuitat&3. 4,2 irre e. η ΤΣ τάς η); tétis, mortuiappelian.-. mà minoraciuniorfodo, Pec! ufjsearum amb ula quidé inuns cr ambula^^ tur.QLuis eftenimhó P988 ὃ nij ma querertadgen—ftíineqyfcd'm fcelera ear.— fti: πος fcd'm iniquitates— q uiui non uidebit i tiumturbá. Alioquin— fecífti: paulo mínuspene ill?cgiti paulo minus&. mers Vnde&apls κοι ος "- eo tépore fodoma non r A uL S e D τὰ L2 Amh9 Paulus de deo:(Qui 1.Τίπιοισ,€ τν ᾧ in fceleratiora[εοίβ illis in^ tráforefla es eas in omib?— folus inquit habetim way^^ fripturis legam? Με, y omnibus uijs tuis. Viuó— ufjstuís. Νίο ego dicit, mortaltare,&luceha ΠΣ rufalem, ciigomorra,. νά s E e T 6: bitat inacceffibilé, Et m adama, X feboim, du,^€go dicit dominus:quia adonaidris:fi fecit fodó^.— efonteumétiü: Vira i Θ᾿ Ην ne d. nofecitfodomaforortua— maforortua hxc& filie.. inquiabesdeis s, Mediaautemiinte; Mi τος Y.::: a: ἦν.. Ifi kim Duasforores hierufa;" ipfa&filizeius:ficutfe— eius σας ἐξα τὰ δὲ filix—(oig a iurar&loquiéz hus Jem: Suelo nomine- difti tu& fili tuc, Ecce tux Verütn fuitiniqtasfo, Vus Ferdi de MN appellat Iuda,a Chal, HORA 1 qu; cribens fodoma&fi "s disducaetinbapy Lec fuit iniquitas fodo. domz fororis tuz fapbía. liarü ef(celera, primá wis enem:muloghieru^fnzfororistuc: fuperbía, in íaturitatepanum:& ín fepe potait eprit : ἔστ τε, faturtaspanis:&abun^ abüdáia.Delitisafflur De videmApRS 6ὁὉ iie. domajntéploadores dantía,& ocium ipfius&^ batipía&filiz eius:hoc^ Neinfla?aitfuperbia Ybidem 4.5 dn D μπι gd potet- filiarum eius: δὲ manutn- habebat ipa& filix ci?: δὲ indici inire D iff ἅτορο. Porrofcd?m Tropolo;'&geno&paupetinopor^ manípaupis&«geni DÓ- corrut.Dixeratenimi e Hn giam. fene fodo rigebant.Eteleuattíunt, aflumebát;&gloriabant Fed sid ame uie tm.$ μὲ qui μοῦ nes coram ἡγε τ ῷζ abftuli/ tates in confpectu meo: ὦ EN em gen REC NX-hierufalé,hoc eít, eccle: i305:;«Τρ.] z -— fiattii. Vad Corin,'€as ficutuídifti.Etfama^'abftulieas ficutuídifti Et— nabitaras:& orbéter, πι η Sid: Td ría dimidium peccatorum— famaría dimidiü pétorá Fri apphends ? oí? debantquidéin Vh! αγ non peccauitfed— tuong: nó peccauíti& multi^ Gourestraaaouaaufe Ἶ πη],(τα malis operi, de:: ΣΟ direi: ficutcofractaouaaufe.|. sé Cea buspremebantOm— uiciftí eam fcelerbustuis:— plicaftiiniqtates tuas fup— ram.Etfuperbis deus Tatobii4. nino audit inter uos-δὲ. seas, ΕΠΕ: humilib?aute fornicatio:& talís[οτ’ E dat gratiá. Legim"& nicatio qualis nec in ADS pem ix δρ ο αν alioloco:Q uid fü; Eci.to.b tergentes quidé:ita utuxorépatris quis habeat, δὲ caetera,— perbis terra δὲ cinis?Et eudoeliii refert pharifzifuperbid;pu Lücag.b Solent harctici,qui tam&uetus fufcipiüt intrumenti, tres Aaturas ex hoc loco intelligere:fpiritualé, animale, atqp ter? renam:Et fpiritualéreferuntad híerufalézanimalé, ad(ama licani humilitate fuperata:cui? feminariü,ett faturitas pa^ hum,& rerü oím abundantía δὲ ociü:Siueut Lxx.tranítule runt:delitiarii luxurizq opulentia. Τίμος ille in euangelio pni tiam:terrena,ad fodomá. Q.uos breuiteriterrogem?,quó, purpurat^nihilaliud refer£ habuiffe criminis: nifi popib? Ibiaé.e Wi" tres naturze fpiritualis,animalis,S terrena: quautigpinter δὲ diuitiis afitués,in tant eruperat fupbià:ut manti egeno un fe diuerfa funt, unam matré& unum patré haberedicané: δέ pauperi Lagaro nó porrígeret:& fic oblitus fit códitionis noe€p figméto corii nó congruit. Etquó aialis& terrena natu/ fuz:ut nehoc qdé mifero daret, qd?,pticiendii era.Ob quà. War" rajitixtahunc eundé pphetá reftituant inantiquüftatiid'caufam& in aliolcco fcribit: Οἷς q feexaltathumiliabit:-1p;, I4.€ due eft in(piritualé:qd?& ipfum eorü rationib? cótraríüeft.(32—&q fehumiliat,exaltabit.Supbia/faturitas panis,rerü oim μων. aüté(amaria intelligat in harefibus:& in Ofee ,ppheta& in abundátia,ociü& deliciz,pétm fodomiticü δ:& ppter hoc Wl mese A multis alijs locís,przcipuegillo teftimonio cóprobat: V fequi£ dei obliuio:qua pr&fentía bona putat effe perpetua: iui qui defpiciit fion:& qui cófiduntin monte famariz:uinde—& nundj fibineceffanfjs indigédü. Cr uapropter&legepre.—.ἐμ miaucrunt principia gentiii, Omnes ein haretici defpiciunt^ cipitur: Attédene comedés X bibes δὲ faturatus, edificatis: Dei. 9, quii? fion,quz interpreta£ fpecula,& refert ad ecclefiam:&confi^ domib?optimis:habé(cy oues δὲ boues,argétü& aur, οὖν ami dunt fibi in monte famariz: in fuperbia uidelicet dogmatü^ liuifcaris diii dei tuí.Etin alio loco deifrP'fcripti eft: Man/ 1bi.2. b yt peruerforiüi, quz putant effe fublimia:& per has pradícatio ducavit& bibit,(aturat? eft,& impinguat?:& calcitrauit^ AL ul nes fraudulentas,uindemiantatq;populantprindipíagen^— dileci*. Cd fciés δὲ fapiétiffim?oim SalomóinProuebíís ο ii tium:urmíraculo docrrinarii,potétes quofcp gentilium ad deprecat:Tribue mihi neceffaría δ΄ qua fufficiatne faturat? Pgpo,3o.B iib: eiroréhareticü pertrahant, b{ο ego«c.Qud'pofuére— mendaxfiam δέ dica:CLuis meuidebitcaut paup effectus, ἡ} μ ᾖ í d n fures, £ommen.lbicronymi liber quintus-E furer,&peierénómé dei mei, dip fequi£:Et iuftificatti fo rores tuas in citétis aborninationib? tuís,qs operata es:nó fimpliciter iuftas Sodoma& Samaria eé decernit,fed copa, ratione deteriorü:quo X publican?(de fupra dixim?) nó tia:quarii alteraá dextris altéra à finiftfis eft:Primüt reo; 9 tüitur cóuerfio fiuecaptiuitas fodomz, ut ines ια G jM Aquila.Scd'o captiuitas famaria:ut idetn Aquilaa Sm-[! machus tranftulerunt:& nouiffima reftituetur hierufalem; | ( | ον olute iuftus dicit, fed collatione peioris.Ettamécütales^ qua maiorefuerat iniquitate depreffa:& peccatríces forore| intSodoma δὲ Sama Cóparationefui;| ria, ne dímidiüi quide; AUS in: 5 qum κα, νοημα uf peccauerütcóparation HEB»& iuftificafti forores| sEp.eas:& iuftificafti foro ein dubig t Ca cn" n; εκ i,^ Y^^»- ιν 7 ᾿ à} x| Lucan», f ABER tuas ín oib? aborminatío; restuas in oib? iniqtatib?^ tréspeccatoresimmo| ε"ματ 7I fT; impios,eehtile hare dominifui& non facit nibus tuís jsoperata es. tuísisopataes.Ertufufti(Pe gerere (45,5, Cn; uapulabit mul s Ereb& tu portaconfufio/ netormentütuüineo qd' tomaioribeparmed δὰρ»6.ἃ tis Et: Potétes potéter απ f: oq fi ponisdy ῄ tormétapatie.Por; ΠΟΓΙ ΕΙΔΓΩ, quzcuiídftfo)— corruperísfororestuasin— 8?5 FRE roqdprodditfsocü— rores(145 peccatís tuis:fce pctistuís qb?iniqueecifti tentes ém(ut dixim?) EGG ir Mei leratíus agens illis: iuftifi,| fup eas:& iuftificafti illas orna temer pertinereIn defyderíjf b catacem funta te. Ετρὸ& fup te.Ettu confundere& nimus füeffi digr? dt í etoisanimaociofixp t cof dere a portaíono— fufcipe ignominid tuam— mifcd'ia.Et(eruusqui κ uidelicetfempaliquid“Γ΄, aftifiafts[ιβ"v fcit uoluntate dii fui,: agendum fitzne ager— ΠΙΑ(υᾶ, quaciuftificafti— eo φ iuftificauerísforores^ gno facic eam, uapu;' ER neni il cforores tuas. Etcouértam— tuas.Et conuertá couerfío hr ES: Vndeg ΤῊ Ν᾽ 2,-- d*-- y e TUS: usi i]: ἢ φῆναι 2 En" domorü cüfilab9?fuis:&^ morü&filiar eins:& con- RAN 0Η hoc pora»fufi 3 τί.;, qu Sm a eodé ppheta pracipi£ .., Secundapoft naufra conuerfione famaría: δῆ Herta coucr fione famarig fecures habentibusA iot Geii-4«b. gium tabula eft isum líarü eius:& couertáreuer—&füliarei?:& couertam— fanáis πῶς incipite n peccauerís, erübefce 7 PPM; σι ΞΕ;4, wutextrema hierufalg| re&nonilifübiacere ΠΟΠ τρᾶ ín medío carü: conueríioné tuá ín medío ΤΗΝΟΣ inen iam: increpationi quz con utportes ipgnotninia tuà:— carü:utportestormentü fis&reftitutisinprifti(i Hiere. 3. b tra hierufale dicic;Fa b m e; ᾖ ἅ áthab: μὰς numnfati ον Mu cies meretricis factae& cofunderís in omnibus tuü& apeas tenomiaa miniam fuam:& corv, tibiinefcis erubefcere,— quae fedifticonfolans eas.— exoib? qua fecifti,utme^ fundatur& eubdat| Portat autemtormen, E Ὁ As:: ία fuper his quz peccaue tum fuum, qui ,ppria Er forór tuafodoma&fi; aditacundía puocares.Et rat: X in ómnib? con;' Ε torquetcofzentia:&— líreiusreuertentur adan— foror tuafodoma&filie—(oec fororis husdi Ἡ| πος dnifofaculofufintt tíquitárem füam.Etfama— éireftituentficutfuerüta^ grauiorafufine, Vd pria uoluntate γη; 00- ME Du ia& fli certeideo cófundat&— b ciatum, nezternator, Fia[ία eiusreuertentur— pricipio:X famaría& um erubefcat: quía deum Ἰ tenes finir Cov adantíquitatetnfaam.Et—ei?reftituentficutfuerüta— sd op dq i rüpimufcq fratres ΠΟΥ ti&filiztux tédertemint tincipio.Ettu& filizetuz rit. x dperfpicuii eft, ὦ ftrosuelfororespecca—' ή. Prinap bbs nó effe naturalé iram tisnofirisqiipnofra adantíquitatemueftram.— reftituengini, ficutfuiftis— deifednrisuitfisl peccataad maíorafce;—-:: ΝΟΝΠΗ::.-: abinitio, πα& manfuc n lera,puocant. Q. d di tiffimii deii ad iracuni Co,ita fiet manifeftius: diam,puocari,dicente Apfo:An diuitias bonitatis eius, fuftentationis,& patien Rond ' Fíngealiquein facerdotali culmine cóftitutii no bri uiuere: ti tiz contemnis:ignorans quia bonítas dei ad poenitentlà te δὲ deturpare operibus dignítaté: Nonne imitatione uitiorii Mattha$.a. cius,laicus fratercorrumpite Nam& quí unti deminimis^ prouocatcScd^m duricià auté tuam& impornitens cor,the' candaligauerít,mola colloalligata, przcipitatin,pfundü.^ faurigastibi iram:quá deus naturaliter nó habet. Vnde& jn Sorores quocp hierufale fodoma δὲ famariaiuftificant:nà^ inalioloco fcriptü eft:Emififti iram tuà qua'deuorauiteos Exejd ἔπ ἡ quo perfe iuftz(int,fed ut diximus comparationepeiorís,— ficut ftipula.O. d'em coiunati eft,& in uno corporecopu/ y u b«£rgo« tu cófundere z pozta fanomíníátuá«t. Confu,— laturn;mitti nó poteft:fed illud qd extra corpus eft. Verbi in fioné fequi ignominía:ignominia,correptio:correptione,— gratia: lancea, telum fagitta, eladius. Legimus& in euan; 3: Rom.s,a Confolatio:confolatione,falus:iuxtaillud Apfi: Tribulatio— gelio: Tolerabilius fore terra lodomorü ín dieiudicij, ᾧ εἰ Mant| T : operat patientid;patiétía, pbatione;pbatío,fpem:fpesaute^ qusapoftolos non receperit, o 4L£t fozoztua fodoma t£, 1 m non cófundit.Haud dubtti quin ín futurü:quiain prefen,— Tudai inter ceteras fabulas& interminables genealogias, 3 uu tiarii fua p confufioné pétà deleuit. Talequid&illudeuan—&delyramenta qua fingunt:etià hoc fomniantiin aduentu 3 fü Ecci.4..c gelíj(onat: Eft cofufio quz ducit ad mortem:&eftcófufio— Chriftifui,quénos antichriftt fcimus:& in mille annorií 1 We quz ducitad uita, Spüs dq fanctus p&óreshortatinpíal^ regno,fodomáa reftituendain antiquü ftatüi 111 ut fitquxí gy δῇ οδός, mis: Cófundant δὲ reuereant offes inimici meí:couertan£— paradifus dei& quafi terra apypti: δὲ famaria priftina reci;] m retrorfum,& cofundant ualde uelociter, Scriptum eft& in pere foelicitatéut deaffyrijs reuertant interráludzamlle ος" ἵν E(.43. d alioloco:Dic tu primii pctà tua, ut iuftificeris, Ecrurfums t T 1 gimus em decé tribus VEG Phul ,& Salmanaffor,& Το 4^ Pro,i$,c Tuftus accufator(ui eft in príncipio fermonis.Nó igi£ mira— glathphalaífarregib?affyriorü:& ufcp hodie ibi effe capti/ ἽΝ NES fiprouocet hierufalead confufioné& ignominiam:quein— uas. Hierufale jq tunc effe fábricanda, δὲ oimes filias cius, BR Τα peccauit,t iuítificaret forores fuas: cui deinceps dici^ urbes uidelicer& uiculos& caftella, quzfubipfius futura) on türtErtu&filiz tua reuertímint in antiquü ftat. c{δε— fintpoteítáte:florituras ut príus floruerüt:& ipfam hierufa] d. ^v"&couertáreftítués eae cc. Grandis profectus hierufalem:ut— lemauro& árgéto,& preciofis lapidibus extruédá: deque- i pottcófufioné& ignominia, qua illata fibi deiiudicioliben- δὲ Efaías uaticinet: Conftituam iudíces tuos ficut prius 6 j à » 4:«trexcepitatcp portauit,dices:Iram ἀπ fuftinebo, quonia— COfiliarios tuos ficuta principio:& poft hac uocaberis ciui iot ον ;peccaui ei: promitta£ εἰ reftitutio in antiqui Πατρα- ἐς iufticie, mater ciuitati, fidelis fion:&nfaloquat Apo; Apos—— qu .qifi cóparatione fcelerü éiusjiuitificataeit[odoma&[amae— calypfis: Et Dauid cantat: Benefacdnein beni uela PR o. ἐμ -...---. ar w A ἵν js "3n£secbicleiti ὃ mafioni& aedificant muri hierufale. Etin alio loco: Edificà bunt ciuitates luda: δὲ habitabunt& cómorabunt ibi: δὲ fermé eorü in eternü dirige£.Nosaüthorti pfectà(ciétia, dei iudicio relitiquétes:imo liquido cófítétes,poft fecundu ad; uentum diii(aliiatoris,nihil humilenihil futurum effe.ter/ renum, fed régnà cae; leitia qua primum in euangelio promittun/ tür:bocdicimus,c in ecclefia ftatu, cuncta €ópleta fint,& quoti; die compleant.Sodo/ mareuertitur in anti; quum(tati: qr natu/ ra(uz reddita gentilis prius& impia anima intelligit geator&. Sa/ maría recipit antiqua beatitudiné:haretico/ rum errore cótempto, & iun&a doctrine:& fidei chri(tianz. ΟΠ illzreuer(e fuerint, δὲ . hierufalé, uifio pacis, qua interpretatur ec/ clefia,reuertetur in pri ftinum ftatü. De qua "à pesa fcriptü eft: Factus eft Ibiza i pacelocus eius. Et: Gal4« d Hierufalé qua adifi/ caturutciuitas: cuius partícipatio eius in id; ipfum, Bt in Apofto/ lo: Q.uzaute furfum e(thierufalé libera eft: uzeft mater noftra. q lebre.12f£ Εείῃ eodé: Acceffiítis ad fion monté& ad cí uitaté dei uiuentis híe rufalem cceleftem: δέ milíaangelorü frequé tium. Etreuerte£ cum filiab?(uis:qua in τον to orbe difper( funt. Dedplénius in Efaize explanationibus diffe vuimus. a«[ 116 fuit auté fodoma foro tua audíta ín oze tto«C. "Symmachus hunclo; . eum íta interpretatus e(t: Ω πία non fuit fo7 doma foror tua in au/ ditu p os tuii in die fu perbiz τα, απ reue/ faretur ignomínía tua, ficut intpe opprobrij filiarti(yriz:& omniü s HER. NOn fuit autem fo/ domaforor tuaaudíta ín ore tuo in díe fupbíz tux antecj reuelare£ malícía tua, ficut hoctempore ín opprobrià flliará fyría:& cunctarum ín círcuiítu tuo filarum palzftinard,quz ambiunt te per Mei ni lustuum,& ignomíniam tuam tu portaftiaít domi » niis deus. Quià hxc dicit domiínus deus: Et fadam tibi ficut defpexifti iuraz mentum ,ut irritum face» res pactum. Et recorda^ bor ego pactí meí tecü in diebus adolefcentía tua: & fufcitabo tbi pactum fempiternum.Et recorda; berís uíatum tuarum:& cofunderis cum receperis forores tuas tecum maío/ res cum mínoribus tuís:& dabotibi eas ín filias, fed non ex pacto tio. Et(μία tabo tibí pactum meum tecü:&(cies quía ego do; mínus:ut recorderis δ có/ fundarís:& non fittibi αἱ» tta aperire os pra confufione tua: cum placatus fuero tibi ín omnib? quz fecifti ait dominus deus, Etfactum eft , quz in circuitu tuo funt filiarü paleftinarü, quate ambiüt p gyrü:Scelus tuii δέ nefas tuu tu portabis. Theodotio hoc Tnodo:Etnó erat fodofifa foror tua in auditu oris tuí,in die fuperbiz tuzsantedf reuelare£ malicia tua: ficut tempus op probrij filíarü(γεῖα, δὲ oim p círcuitii eifiliarüi alienigenarii qua abominant te p gyrü.Fornicatione tua,& cótamiatio; nes tuas tu portafti, dícit adonai dris,Edítioni Aquile con gruit noftra tranflatio. Q.uas oies pofui:utex collatione cüctarti;alicuius fenfus poffin? reperire ueftígiü:S interim abfqzaliorü praiudicio: fic nobis uidet lectionis ordored; dendus.In díeb? fupbiz tua qfi peccabas, nó es recordata euerfionis(odomza fororis tuz, antedj pateret malicía tua: quz hoc tépore reuelata eft intantti,ut cunctis urbib?(yria & palzftinz quz in circuitu tuo funt, fieres opprobrium, Quia igit uicifti ín(celere fororé tuá; nec ei" exéplo terríta -——£y £a. Έα, Πο fiinilia fuftineres& phiberes pede tuürnunc aütreue/ lata eft ignominia tua, der aufculta fentétia. Vel porta iuxta Lxx.uel portafti,iuxta Aquilam& Theodotioné: uel portà tura es,iuxta Symmachü,ícelus& ignominia tuat ροϊῷ ponas ,p facrilegio fuítinueris:ueniá non ex pacto tuo, fed SEP. ab ἰπίείο. INifi fuiffet fodoma foror tua ad audiíendumiín orc tuo ín die bus fuperbíz tux: antec reuclarentur malíciz tu, ficut nunceft filiará fyríae: -& nifi hocfuiffet, quid fa; &ü e(lec tibi:& oim ín αὐ cuítu tuo filiará alienigenarü, qux circüdant te p gyrü« Impietates tuas& iníquitates tuas tu porta. Hxc dicit adonai dris: Et facíà ín te ficut fecifti: ficut defpexifti hzc ut practeri/ res teftamentü meü.Et re cordabor ego teftamenti mei, qd' feci tecü ín díeb? adolekstie tuz:& fufcita bo tibi teftamentü fempi ternü:& recordaberís uia tux:& defpicieris οἵ rece^ peris forores tuaste maío res cá iuniorib? tuís:& da bo eastibi ín probatione, & noextefítaméto tuo:€ fuícitabo ego teftamentü meum tecü: δὲ cognofces, quia ego dris: ut recordeτίς δὲ cofundaris:& non fit tibi ultra aperire osa facie ignomíníz tua cá propi/ cius fuero tibi iuxta omía quz fecifti dicit dris deus. Etfactus eft ex meaclementia cori fequáris.Syriahebrzó fermone dicit ΘΑ quz interpreta£,fubli/ mítas.Etiuxta expla^ natione illi? loci Efaige pphetz,in quo Aram δὲ Ephraim cófentiiit cótra ludam δὲ hieru falem, ethnicorti argu ta fapiétía:& quz fibi füblimitatem fcientia repromiíttat,iücta ma^ {{|π haeretícorü,imipu gnat Iudam,in ἃ πετᾶ cófeffio eft:& non pót praualere, Hic quógi eadé arrogantía[yriae; C id eft philofophorii cü: filiab? alienigenari, iri quib?multiplex diuef forum in gétibus dog matü error oftendit; illudit hierufalem:€ opprobrio habet eani cui? uitíjs füperata e(t. b4f&uía bec oícít oo mínus oeue«c. Idéo ti bi dixi:fcelus tuum& ignominiam tuam tu porta fiué portafti,aut portatura es, ut reci/ pias qd? méreris:quiá defpexifti iurámétuni meum:& irritü fecifti... pactü me. Cuni ἀπε fuerit expletü: ego oc/ cidam,& ego uiuifica/ bo: ego percutiam, δέ ego fanabo:tuncrecof dabor pacti mei, qd olím tecum habui: δ fuícitabo tibí pactutii; nequad legis qd pra; teríjt, fed pactii euan/ gelij fempiternü:ut ct recordata fueris uiarii tuarii:& receperis fo rorestuas maiores uel minores famaríam δὲ fodomá eartiq foci&s: tribuá tibi eas in filias fiué in proBatioriem: *Oportet em δὲ harefes effe, ut, pbati quip maniféfti fiánti non ex tuo merito,fed ex mea mifcd'ía:& turic(cias qp ego fim αῆς; δὲ recorderis beneficiorü meorii:& cófundáris,& dicas iuxta Apoftolü: C.ui nó fum dignus uocari ápofto/ lus:quía pfecutus fum ecclefiam dei, Et nófit tibi ultra apé rireos pra cófufionetua. Sanctorü em eftaperire os, iuxta Apoftolii qui ait:Os meii ad uos patet o Corinthíj:& dfi 1.Ο5.6:6 faluatoris,qui aperiens os fui, docebat eos, dices& in pal, Match.s.à i, Coi; d Ἰδίεϊς. 8 mo: Aperiam( inquit) in párabolis os meü.Péccátoriauté 73:77 dicitur:Peccafti,quiefce. Et Vt quid tu a(Tumis teftaimetitü .meü peros tuücEt: Nó eft pulchra laüdatio in ore pctótís; Sanctufg meret audire: Aperi 0s tuü δὲ implebo illud: Ex Ἐς 86: B quo intelligimus,etiíà cti per miifcd'iam dei receperimüs pfi ftinam glorià:imo accéperimus pactü eudoeltj letipitérniit poftq placatus fuerit riobis dns in omnib? quz fecimus; Hh imemotia ΕΙ Οε.4.. B Ce Ecciits. E memoriam prateriti nos habere peccati:& femper. os claudere: quia non ex operibus no(trís,fed ex dei gra; tiafaluatífumus.— 77 Ca. XVII 4€ faaum eft verb ofi ad me oícéo τές Ω ἢ pphetz dicitur: Proponeznigma,nar. ra parabolam: fiue ut Lxx.tráftulerütinarra narratione, dic para bolà, oítédi£ obícarü effe qd dicit.Nulli em dubium,& enigma€ " parabolam aliud pra; ferre in uerbis,aliud te nere in fenfibus.Et fal uator eii ad ppf'm lo; quebar"in parabolis, quas fecreto aplis dif^ ferebat. Ergo aenigma & parabolam ita debe mus intelligere: quafi enigma δὲ parabola. Duzautem in przfen ti Ecechíelis ,pphetia aquilz ρροπυπξ. De prima nunc dicédum eft: dcaltera in confe/ uétibus differemus. t interim fimpliícem carpamus hiftoriam. Aquila grandis ma; gnarum alarti, longo mébrog ductu,plena plumis δὲ uarietate: fi/ ueutuertere Lxx. ple/ - naunguiti, Nabucho/ donofor rex chaldaro; rum eit: deq& Ofee loquit: Ω μα aquila fuper domum dei.Iíte multis imperas natio nibus€ innumerabi/ li uallatus exercitu: ue nitfuper domum dei, haud dubiti quin tem plum fignificer:fiue ut nuncícriptura dicitad libanü: de quoloqui£ Gacduina Zacharias: Aperi li/ bane portas tuas:€ comedat ignis cedros tuas. Vlula abies,quia cecidit cedrus:qm ma gnifici uaftati funt. Et crebro templü qd'erat inclyti atgy fublime, in fcripturis fanis li, banus appellatur.Tü; '. lit medulla cedri,& fummitaté frondium eius euellit:& tráfpor, tauit eam in terrà cha; naan:ín urbe negocía; torii pofuit illam, Pro negociatorib? fiue ne; :£ociationib?: muratà Ofte,.$.a Lxx.tráftulerüt.Indi, £Zommen.IDieronymi liber quíntue ΤΗ, Ca XVII &um eft y bà dni — ad me dicens: Filí hoís,ppone znioma,riár/ raparabolá ad domü ἐπ & dices:Hzc dicit dris de?: Aquila grandis magnarü alarü.longo mébrorü du .€i plena plumis& uaríe/ tate uenit ad libanü& tu/ lit medulla cedrí.Summitate frondíü eí? cuellit:& tráfportauit earn ín terrá chanaan: in urbe negocia torü pofuit illáEt tulit de femine terrz:& pofuitiL lud in terrá pro fernine:ut firmaret radices fuper aqs multas: in fupficie pofuit illud. Cung germinaflet, creuit in uíneam latiorem humili ftatura: refpicienti busramiís eiusad eam:& radices ei? fub illa erát. Fa Ctaeftergouinea:& fructi ficauit ín palmites:& emi; b fit ppagines, Er factà cft aquila altera erandis,ma, nis alisymultifey plumis, t ecce uínea ifta qfi mit tens radices fuas ad eam: palmites fuosextenditad illam ut irrigaret eam de areolís eerminis fui.In ter ram bonam:fuper aquas multas plantauit eam: ut faciat frondes,& portet fructum:& fit ín uíneam grandem- Dic: Haec dicit dominus deus: Ergo ne profperabitur? INonnera dices eius euellet:& fru ctum eius diftringet:& ficcabit omnes palmites germinis eius, δὲ arefcet: & non ín brachio grandi: neq; ín populis multis, ut. euelleret eam radicitus 7 Ecce plantata eft: ergo ne profperabiturzIN onnecü tetigerit Τη Ca. XVII ctus eft crmo dni ad me dicens: Fili hois, narra narratíoné:& dicparabolam ad domü [ταεϊ,& dices: Εἴας dicit adonai dris: Aquila ma^ gna, maenará alarü.lon; go ductu, plena unguíü: qux habet ductü intrandi in libanum.Et tulit electa cedri:fummitates tenerítu dinisauellit: δὲ attulit eas ín terra chanaan.In ciuíta te murata pofuit illud:& tulit de femineterra:& de ditillud ín campo plant/ tionéfuperaquas multas: ut refpicere£, pofuit illud: ortüq eft& factü inuine am infirmá& paruulá ma gnítudine:ut tantü appa» rerent rami eius fub ea:& radices illius fubter illam erant. Et facta eftín uíneá magná:& fecit ppagines & extenditramos fuos.Et facta é aquilaaltera eran dís magnarü alaríi, pluri mís unguib?:& ecce uinea hac implicata erat ad εᾶς δὲ radices eius ad illa:& ra mos fuos extédit ad illam ut irrigaret eam cü gleba plantationis faz In cam po bono, fuper aquam multam ipfa impinguata eft:ut faceret germina€ afferret fructà: δὲ effet in uincá grande. Propterea dicHacdicit adonaí dis: uda: quem coepit buchodonofor t is tre fua δὲ principibus poptli,cüctifq opib? hierufalé δὲ uafis tem, pli:& tráftulit in baby loné, quz eftin tera chanaan, ibiq confe/ nuit. De cuiuspoftea genere, ficut Matthzi euágelifta(criptura te ftatur:Dfis&(aluator ni natus€ p Salathiel catalítTekoniz rejem. Q Ϊ & Zorobabel.Q) ui p. tulit de fementeeiuídt terra.i.de ftirpe reoía Mathanian et lekoníz: cuius uertit nome& uocauit eum Sedechíam:& pofuit rege in hierufalézmul, Εἰ prafecit populis, Etti in fuperficie po, fuitillü: necpoteftaté ci^ alta imperij radice firmauitfed pofuit οἵ ut refpiceref,& fub po teftate effet babylonía, fiuehumili ftaturajre/ fpiciétib? ramisei?ad cam:ut praeffet quidé ppfis iudaoriü:fed re fpiceret ad. babylonij iubétis imperiti. Hoc eft em qd?(criptura di cit: Humili ftatura, τε’ fpiciétib? ramisei? ad eam fubaudit aquila, Qd ápertíus uertere lxx.ortíüiqeft quod plantatii fuerat:& fa/ €um eft in uineam in firma δὲ pargulam: ut tantü Mi edi eius:ut uideretur qui/ dem habereregnii:fed ipfum regnü eius hu; míle atq infirmi, ba; bylonij principis rege retur arbitrio.Hocin; terim de prafenti capi tulo,cui fubnectamus & rdiqua. bt£tfu cta eft adla«C, Aqui la fecunda.i. altera,& ipfa magna,plena plu mís,multorti unguii, ,ppterrapacitaté& ua ftationé gétium pluri/ Si diriget nonne radices qmarum,rexagyptici teneritudínis ei?: δὲ fruct? illi?coputrefcet:& arefcent oía qua ex ea orta funt? Et nó in brachio magno, neq; ín ppfo mfto:ut ἐπεί lat eam a radicibus fuis:& ecce impineua£. Nunquid dirigct? Nonne ftatim ut cd. tetigerit Pharao. Et ecceuinca ifta fubaudit rex Sede chías, quiaNabucho donofor ín hierufalem fuerat cóftitut?: crpit (inquit) mittere pror pagines fuas ad cá:id eft ad regé argyptior legatos dirigere:&ab co cótra regé cui fub; ditus erat, auxilíii po/ ftulare.Hocefteii qd fcriptura Maru| "tint «th [0 MI pi πι b Zin Zsecbielem ᾿ feriptüra hic dicit, ut itrigaret eam dearcolis germinis fui. Que in terra bona a nabuchodonofor plantata erat:ut fa; €erct fródes;S afferret fructii& crefceret in uineam latioré: sppteréa iube£ ,pphetz,ut loquat ad uineam qua a Να’ thodonofor plantata fuerat: X ramos(uos ad aquilà egy/ &hodonofor ín defer; eíus:& adducet eos ad femetípfum in babyloné.Et tol 4. cómifit facrilegiti: Nunquid ait proderit eie Et ο omia hac. fecerit,nó effueiet, b. 41"[vzopterea bec oícít ο otüo cc. Sentétiá fzcularís eft:Dolus,an uirtus; quis ín hofte requt rat«Q.uá folent nobís opponere, quí dicunt hoftes fraudé decipiendos. Cui ut acquiefcamus:multo peíus fecit Sedé ΧΨΗ.$e 2ο4. ERA Ni chías: non ei hoftem ofperabié:quiahoc———"e"RARE 2 decopitfed amicum: Sm Ss propagines tus urens ficcabíitur:&in arefcetacficcabitariditate:— copulatus.Ergo cdi i Cca/: NM: lg oi jactü nori TunteBtnoinqutin Arcis germinisfuiarefeet? aiglebagermis fuiatefcerz Πριν Spactünon forichuo grádi, negin a Etfactüm eftuerbü dí ad me dices: Dícad domü ex/ run: prudentizet& pplomultocFugiens Πρ 5,» 2r(C-onko T) Ll 4. forntudinis, uel'deci t Sedechias,& regis afperantéNefcitis quid ifta fienificent:DicE&e Menit ES ee ..'egyptij auxilio defti,— rex babylonis híerufalem: δὲ affutmet rege&prindpes— uerfarium utcunq; po -'tutus;a ducib? Nabu; tueris, ΟΠ autétecofi ftrinxeris iuramentos ^i tishierifhontjscom; let defemíne regní:feríetqy οὔ eo fcedus:& accipiet ab nequad aduerfaríus; prehfuseftz& cundi— eo(nfiurandü:fed δὲ fortes terrztollet, utficregnü hu;—*damicusetquitibi :€i?(στή huc illucqp di;: t:: jd i credidit:& fub occafio Min fperifuntficutinuo, Πίο δὲ no eleuc£ fed cuftodiat pactá ei?& feraetillud.— neiufiuradi, id e dei ος Re25 lumine Regü δὲ Parali αί recedens ab eo;mifitnunciosad agyptí ut daret^ nuncupatione décor/ t Hiere49:a: pomenó;& Hieremize fibi puli multi. N ἀρ ζοὶ bi 2 ptus eft. Propterea(cri i; ftriptum eft. aqp£t ibi equos€ populu muitu.zvunquia proi perabit Vel pturanunc dicit:lura? . ii*fadüeftverbüofiiad^ confequet falute qui fecít λα Ἐπ quí foluitpactí,;nun^ menti qd fpreuit, δὲ * Muy ine oíccto: ῥδίς ad 00) idelluoietz Ví didt dis deus:amínd: fozdus qd? prauarica; nei mumersperame c,—quidcfiugiet? Viuo ego« icit dis deus: qinínlocote/ τὰς ἐξ, ponain caput nis toc eR SIE| μὰς eis qui coftituit eum τοσξ cui? fecítirritü iuramentü,& eius. Ac neputarem*? Wt^. ftparabolaquodtu Ἠ-- ῃ;.. iuramenti, δὲ foedus; ἐμ".**" duabus aquilis&ui/ foluit pactu quod habebat e eof mediío babylonís& pactü regis effe ba/ ὮΝ: nra duos ges buby,-morietur. Ec nó ín exercitu orandí;necp ín ppfo multo— byloníf, uel Sedechie ni Jonis& egyptifcriptu—£ roe ea ιν cA quí feceràt, fequi£? Tri -ramóftraret:& regem faciet cotra eum pharao pre sum i factu aggerisi i prauaricatíóe qua de 'Sedechiam,quicórra extructione uallorü:ut ínterficiat animas multas.Spre— fpexitme.Ergo quicó dufiurandum, deferta perat enim iuramentüiut folueret foedus. Etecce dedít— temnirturamentiiilfü :amicitía Nabuchodo; NS e:: defpicit per qué ἰυτά» B nofor,feadregézey,*manü fudt& cii oia haccfecerit;non effugiet.Própterea— uit: illicp facitiniuria, τοις sptiumtráftulit.Feriet— bac dícitdris deus: Viuo ego qm iuramétü qd'fpreuit,| cuius nominicredidit "'inquitcti eo foedus:& fed d; o 22 tas E aduerfarius. Própteé 'acipietabeoiufiurm&Ioedus qd pracuaricatus eft;ponáincaputeius.EteX^ quam caufam:éxpan/ dum,utcuftodiatpa,— tendá fup εὖ rete πιεῖ:&coprehende£ fagena mea:&— dam(inquit) fup eum 'étum eius δὲ feruetil/ ddi PO babvloné& iudicabo illá bi. retemeum: δὲ compré dud.Q.uidiffalutair δα αμοᾶ eü in babylone:&iudicabo riu ΙΟΠΙΠ pEZUATI/— hendetur fagena mea: : actum παρορᾷ du catíone qua defpexít me. Et omnes profugi eíus cum faded«mm in dm ind gieteEx ἢ dilcim?, etia ἘΠΕ Mam; γρ- yloném:& iudicabo € inter hoftes feruadam uníuerfo aemime m gladio cadent" refiduigg in ΟΓΠΏΕ— eum illic, O nicquid inii fidem:&noconfrde— uentü difpergent:& Icietís quía ego dfslocutus fum. igitur cótra Sedechia pni randü cui, fed per qué: Hac dicit diis. fecit Nabuchodono) ui iuraueris. Multo enim for:non fuis fecituiri^ inn fidelior inu&tus eftille bus,ed ira deizin cui? bir T qui,ppter nomé dei tibi credidit& decoeptus eft,te,quiper^ nominefuerat peieratii.Scd?m Anagogen,licet uiolenta ui^ ΠΗ» deatut interpretatio:hoc fciendü, cp quó caetera δηἰπηδείά,8ζ du pni iere,3 4... tite pni Bu: dis dno? με - occafione diuina maieftatís hofti tuo, immo iam amico 65 ἡ molitus infidias. C. uonia(inquit) ín loco regis qui confti/. tuit eum regé,cuius fecit irritti iuramenti:& foluit pactum ΩΝ qd habebatcti εο,ίη medio babylonís moriet. Legim? em Sedechiam captü, ductii effe in Reblatha: ibigp interfectis filijs excecatü:& inftar ferze claufum cauea;tranflatii in ba^ «bylon&. Vnde& fcriptura cü uideat fibi effe cotraría, tamen a inutrocp ueríffima eft.Dictü em erat ad Sedechiam: Etin/ "trabis babylon&,& nó uidebis eà.Intrauit em,quia ductus :et babyloné:& nó uidit, quia fuerat excacatus. Hoc autem . qd(equi&Etnon in exercitu grandi,neg ín populo multo, faciet cótraeum Pharao preliti:ín iactu aggerís, X in extru '€tioné uallorü,ut interficiatanimas multas: Duplíciter in; telligi£,(iuerex zgypti? cótra Nabuchodonofor regé baby lonis ueniens, nó poterit pralíarí:nedp cum paruo exercitu ^«tantzrefitere multitudini:(iue ipfe Sedechias expugnabit .:aPharaone,a quo fperauit auxiliti:nó quo Pharao eum ex/ pugnauerit,uel hoc alicubi fcriptura teftetur: fed quo expu - gnatio Nabuchodonofor per occafionefit factaregis egy - ptíjinecifteuifus fitexpugnare híerufale qui obfidebar, fed ille in quo Sedechías fruftra fperauerat.Ecce( inquit) dedít "manü fuam regi xgypti& tradidit fe: periurij cótra deum ad boná,& ad malam parté referri folent:ita€ de aquila, δὲ de leone.In bonà parté dicit: Catulus leonis Iuda, In con^ Ko Anàágói traríam: Aduerfarius nofter diabolus,quafi leo rugiens cit 1. Pe.$.€ cuit. Et illud in pfalmo:Infidia£ in abcóditis,ficutleo in cü bili fuo:infidia£, ut rapiat pauperé.In bonà parté deaquila dici£,qp iuftus díues effectus faciat(ibi alas ficut aquila: ut poffit reuerti in domii pracefforis fui.Et in Είαια fcripti eft, q iufti pennas afferant ficutaquílze currant& nop lafent: ὦ $8.9. f Eía.40.g ambulent,& non cfuriant. Recteauté ille quí dixerat: Forti Ibi.io.€ tudine faciam:& fapientia intelligentiae auferam térmínos gentium: δὲ uires earüi depredabor: δὲ comouebo cítiítates quz habitant: δὲ orbem tervarü uniuerfum apprehendam manu quafi nidum, ficut cófracta oua:nunc fub perfona aquilz defcribic:qd nequad uelit de libano, qui interpre/ tatur candor,& refert ad thymiama, paruula atqp humilíá uirgulta per(tringere, fed fummitates cedrorü X de prínci/ pibus,ac de ftirpe regia:iuxta illud Abacuc: Efce ei? electa, Ponitq teftamentü ci his quos coeperit,ut regi babylonio colla fubmíttant:& impleant illud qd Apoftolus loquitur: Q.uos tradidi fatanzsut difcantrio blafphemare.Et iri alio loco: uos tradidi( inquit) fatang in interítutm cartis ,u£ ; Hh 2 fpiritus Abàéd £ommen.lieronymiliberquínus|.| E fpiritus faluus fiat. Non debemus ergo fiforfitan ob aliqd? peccatii de congregatione fratrum,& de domo dei eíjcimur reluctarí: fed equo animo latam ín nos ferre fententiam: δὲ dicere cum propheta: Iram domini fuftinebo: quoniam peccaui ei, donec iu(tificet caufam meam,& cattera, Et fre/ uéter euenit;ut alteri . fubditi ad alterü tranf eamus, qui nobis fuü . fepromittatauxilium: nec faciat in. priftina fententia permanere, , Qudomnirationeui; tandum eft:neficcené£.. . palmites noftri&ger/ mína arefcant:€ con/ tra pactum dci facere .«redamur. 3«λες s HEP, Flac dicit dómínust Et fummam ego demeduL. la cedri fublimís:& poná " deuertíce ramorum eius: tenerum deftringam:AEG plantabo fuper montem - excelíum δὲ emínétem: ín in manibus eius:ibi abícódita eft fortitudo eius: i1 gregare defyderat quafi gallina pullos fuos fib qim 1} omia regionis ligna cognofcant ορ ipfe fit ἀῆς: tropolopke—— ὁ de credentibus loquens: Ifteeft qui ifrael quondam fubli, melignum bumiliauit, δὲ exaltauit humile gen SEP. Quia hac dicitado, nài dfis: Et auferá ego de electis cedri de uertice:& dabo de capite ramorum. ci?: decorde eorü auferá; & plantabo fuper monté ' excelfum: δὲ füfpedà illud uds:ut^ ης gentili ρορμίῆς qui exiccauit lienum uiride iudzorum fo, rens& germinang in lege δὲ prophetis:& frondere fecit lienum aridum nationum: ut' quod femper locutus cít, opere compleret, Hoc idem fignificant Symeonis in eu3elio uerba dicétís: Eccehic Lut, pofitus eftin ruinam, | vidtvüe«Hocgdà monte fublími ifrael plan^ ín monte füblimiifrackat ὃς refurre&tfoné mul,| in bxxegié:Erdabo- taboillud Ererumpetin—plantabo Sz afferet germé torum.Etgnumy PAM|. de capite ramorü εἰ”, 2 etf rd" napis, quod cüm mir 1 deTheodotionisadi— gerimen,& faciet fructum, δὲ faciet fructum: críc ín nimum fit omnib? fe,|| fione addi«ἔ ἔν'&eritincedrümagná:&— cedtü magná:& requiefcet minibus poen| . Aum H]--^: H Η- rit,a Í ü. umque αν τα τ habitabüt fub co omnes(ἃ ca omnís auís,& ome e Ομάν ton|| pelo prenosandum uolucres: uniuerfam uola— uolatilefüb umbraeiusre- rpm lignüfuby : uia 1n Debraico τος t y?. s Í iliatü j em Verus tile fub umbra frondium quiefcet: e&r amí ei? re, fefta st Nobacbodonetor Bro eius nidificabit. Et fcient^ ftituen£--&(τίξε oia liena RIS ad paffioné do; Ij . ptereafumít de medu m ia να αγία κητἳ ἘΞ-; minifaluatoris. Ο υἱ, 7 la cedri fublimis: de omía ligna fcgionis quia. campis gua*go dris qui ciinforma def Pind| ierdceramort Seit ego dominus humiliaui Πίο ignüexcelfum,&t^ noneft rapinam arbi|| icregnü cius humile,. 175.— M:: do tratus aequalem fe effe & nó eleuetur. Domí; lignü fublime:& eleuaui exalto inem humile E deo: fed exinaniuit fe, :nusautem deus pater lignum humile;& ficcauí arefacio ignum uiride:& formá ferui accipiens: t omniposme quie lienumuiride:& frondere| germínare facio lionü ari;& pol refus oni, i tus eft ad Ecechielem, docu): y Q9 ipfum lignum poftea F tolit de ftirperegia: δὲ feci lignum arídum:ego| dum. Ego dominus locu; ublimatum eft;quod de genere Dauid: X— dislocutusfum&t feci,.— tusfum&facio,- priusuirensmorefic Hd plantatfupmontéex/. ὌΝ UR catumeft:Xpoftearo— celfüum& eminentem, ὁ. A uiuifcens, priftin re; 5.5, b; Quiloquitur in pfalmo: Ego autem conftitutus fum rexab— ceperituirore. Alij iudaiceutrumqpreferuntad ifrael:quad P$ ο fuper fion montem fanétum eius. Défeceratenim prin: primo aduentu humiliatus fit& arefactus:& fecundo re/ i 5.45. b P5 deluda δὲ dux de ifrael, donec ueniret cui repofitti eít: ftituatur in priftinum ftatum: impleto illo quod dicitapo/: Gefi.4».b gj feerit expectatio gentium. líteerupitin germen& fecit— ftolus Paulys: Cum intrauerit plenitudo gentium, tunc Romad| κ fructum:& cedros omnes fua fublimitatefuperauit:itaut-οπηρίσ[γαοϊ[αίτιο fiet, t ἂν habitentfub eo omnes uolucres coeli:& cuncta uolatilía,il^ D n: Jy n Abac 5, a lius protegant umbraculo.De quo dicit Abacuc: Cornua Commentaríj quinti in Ecechielem prophetam finis, NE Gt 2:: y u DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN SEXTVM COMMEN' à ἢ TARIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM ti c| PROEMIVM.-| una Ε ,: itd | m - D: ΄ ἢ LE ΄": WR 9j Vtabam quod medio ferpente confoffo, non reuíuifcerenthydrznoudlaplay—|; jj taría;& iuxta fabulas poctarum,Scylla mortua,nequacg inmefcyllzifzuirétcv Ὁ u ἴω nesqui latrare non ceffant:& hacreticis,dei percuffis manu,netempraren£fifiei—|; ευ Ὀιω) poteft,etíam electi dei, hzrefisipfa non moritur: hzreditarijscontranosodio— i tum fuorum catulis derelíctis:qui noftra fimulantes genitricis antiqux& pellacis Vlysisuene—— s na non deferunt:labiagi tantum mellecircumliaiunt:& iuxta eloquia fcripturarum, mollierüt| d uerba fua fuper oleum:ípfi autem fant iacula,& iacula ignita,qua fcuto fidei repellenda firnul à δὲ extinguenda funt.Ha díxi filia Euftochium,ut laborantem me in opere prophetali,& here| ticis refiftentem, orationibus iuues.Et fextum uolumen explánationum inEgedhelmeoor,—| t fuo fenfi diis explicet: eiufdemqy fpíritus gratía quo prophetis reuelata funt qua fcripta legi mus: riobis quoq; differétibus reuclent;ut poffimus dícere/Os meum aperui δὲ attraxi fpíriti Etfactus ct α. hus qui utunt ea.Ex dpérfpicuieft, nóaliortidoleredentes—(j & obftupefcere, fed eorüi qui uuam acerba comederint. E(t auté loci iftius hic fenfus τ uó fi quis uelit dicere: Patres uuam acerbam comederüt,& dentes filiorü obftupuerüt:ri diculü e(t,& nullà habés cófequétià:fic iniquü eftatqp per/ hr in£sccbíelem 205. C€COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EZECHIELEM PROPHETAM LIBER SEXTVS. 4L factue eft fermo ofií ad me oícéo τί Hoc ἢ] qd Lxx.dixeruntfili hominís:in hebraico ΧΥΠ$o. étum eft: Ego fum do min? deus tuus, deus emulator, quí reddo ρ patrüfuper filios, ορ ά tertíáà X quar/ cft qd' inter uos parabolá ποτε» ín;puerbíü iftud ín terra ifrael,dícentes: Pa trescomederüruuam acer mínis, quz eft parabola hax inter filios ifrBdicetia::. Patres comederüt auam acerbam, δὲ dentes filiorü nS ha uerfum pescue poires etur, δὲ filios περοϊοί ο’ Μο,"τ ὦ CaXVIII VER Ca XVIII Seen n RE he 3. ctus cft fermo ἀπί| ctus eft fermo dni n Exodo κηρῇ m ura/ n ell Mat^ doezsB eddens iniquitates lud quod in Exodo di ad me dicéssQuid ad me dicés;Fili ho patrum fuper filios iri tertía δὲ quarta gene rationé, ita edi(Terantz ut ad anumáhumana fententia referat:patré in nobis, leué punctüi tam gengationem his C à fenfuüi& incentiut ui; . qui oderünt me: fa; bam:& dentes filior ob^ obftupuerunt? Viuo€go tiorüeffe dicétes: filii cio mifericordiam in& ftipuerüt? Víuoecodiídt—díctadonai dominus: Si yeicositaopeecant | milia his qui diligunt- lt η: conceperit: nepotes, fi tii me:&cuftodiuntpre dils:Síerítuobisultrapa—fueritultra,ut dicatur hac— qd'cogirauerisatgcó uit eeptamea. Eciterum:— τα οἷα haec ín puerbíü in— parabolainifr':quía οὓς— epe; opeperpera iso Exog4.a Defcédit dominus in. ΠΡ Ec 2 Sed:[-. Utris: ργοπεροῖέ aute,| tmi nube ,&aftititiuxta{ΠΠ. Ecce οὓς animx mex animzemege untQuomó hoceft, quarta genera| bbs ss Moyfn:&inuocaut— funtzutanimapatrisíta&— anima patris, ita aníma tioné:fi nó folü feceris| TM Móyfesnomédni:&—. Εἰππαρα Δηῖο απ ΕΙ ft. Ani qd'malü eft£íceleft, ftii máfftdfsanfadee?, aialumcaeit/inaqum Tummea eit. nima qua—(ed in tuis fceleribusg fitis&inuocauitei dicés:— peccaucrit, ipfa moríctur, peccaucrit, ipfa morietur.—elorieris: fcd^m illud dim ps- Dfíe deus miferator: Etüit; Homo 58: feriptüeft:Impius Wigs δι mifericors, patiens εὖ in ,pfundü malorü n δὲ multa mifericordiz uenerit,cóténit, Deus-| & uerax:& iufticià feruans,& mifericordiam in milia:aufe;— igitur, primos δὲ fectidos ftimulos cogitationii, quas grací| rens iniquitates ,& iniuíticias,& peccata:& nó emundabit'πεοπαθείας uocant:fine quibus nullus hoim effe poteít:ne/ a] reum:reddens iniquitates patrü fuper filios,& fuper filios filiorü in tertiam δὲ quartam generationé: fic accipi debere, quafi prouerbiü δὲ parabola:ut aliud in uerbis fonet, aliud in fenfu teneat:qd? in parabola quoq duarü aquilarü fupra . dixim?. Vnde& diis in feptuagefmofeptimo pfalmo: Ape riam(inquit) in parabolis os meii: loquar Jppofitiones ab d initio.Et ín euangelio, parabola femétis,& lolij, X finapis: qd ci fit minimi oim feminü, in magná confurgitarbore: ita proponit:ut aliud pratendat in uerbis,aliud in fenfibus teneat. Etnos ufq in prafenté diem putabamus duo tefítí/ monia Exodi qua fupra pofuimus nó effe pesabolam, fed (implicé explicare fententia. Et quad nó auderem?quippià .Efsi39*. dicere:nec uas fictile loqui cót;a figuli, quare ita uel ita me agi fecifti:ti fcandalüi patiebamur occulti, qd? iniufricia uide/ diteàcÁd pbationé aüt hu? rei, qd nequadq prim? pulfus retur dei.aliti peccare, aliti luere peccata.Si em redditpec/— cogitationis imo paruus mtis inftinétus puniat a dco:fed cata patri fup filios in terti& quartà generatione, iniuftü fi qd? méte cóceperis,ope cofumes:illud de Genefi,pferédii ὁ uidet ut alius peccet,& alius puniat. bed ex eo qd? fequi£s— eft:Champeccauit,irridens nuditate patris:& fentennanà Geii.9, d Hisqui meoderiit, cóminationis fiue ργαςερεί fcandalum ipfequirifit fed fili? ei? fufcepit Chanaan. Maledictus(ait) A folui£. Nó em ideo puniun£ in tertia€ in quarta generatio— Chanaan feruus erit fratrü fuori. Qr ua ein iufticia eft, ut ne:quia deliquerüt patres eorü:cü patres pottus qui fuerüt^ pater peccauerit:& in filii fentéía ,p'era&«Necnó qd'in có» peccatores,puniri debuerint:fed quiapatrü extiterit πα— trariam pct ponit Apfus:faluá etfe muliere, fi filij ei? per^ 1/Tígó, λιᾷ latores δὲ oderüt deum, hareditario malo δὲ impietateinra— manferint in fide, X fanctítate,X pudicitia: uidetur fentétia mos&q deradice crefcente.Solentinhoclocoharetiiqui— iufticia nó habere:utfi filij boni fuerint& nepotes, faluen£! uctus nó recipiüt in(trumentii,cótra creatore dicere: C bo ρατξιεσ.Ο u&ti ef parétes fancti funt,& malos habet filios:| ὁ nus& iuftus deus legis€ pphetarü: qui quiefcés& flens—& ἐςδιγαγίο nti paretes pétóres,iuftos&(ctós filios gene/ j im ad peccata patrü,reddit his qui nó peccauertit: imo quanta rant. Ergo fcd'm hunc fenfum cücta accipiéda quz fup dixi| T in eo crudelitas,ut iram fu ufqpad tertia δὲ quartà extédat— mus:pétá parétülatqp generatiüi,in ramis,nó in radice puni/ Pil generatione. τ᾿ nos refpódebim?,& inhocdercreato^— ri. Hoc interim de prouerbío fiue parabola dixiíTe futiciatt! d ris clementià demóftrari. Non eif truculentiz eft&(aeri Q.d' lex& ppheta,hoc& Exodus& Ecechiel imo ipíe deus j som tatis,iram tenere ufqp ad tertiam X quartà generatione: fed| qui& hic& ibilocut? eit,nequad in fen téttjs cifcrepare uiz, M. fignü miícd'iz, poenam differre peccatí. Ch uadoem dicit:— deat:aut hiccorrigere qd ibi male dixerit. Si quis aute uel| ho diie deus miferator& mifericors,patiens& multz miferar— melioré uelaiterü fenfum potuerit reperire,qui contrariorü| Td tionis:& infert: Reddensiíniquitaté patrum fuperfihos,&^ interfe teftimoniorüi fcadalü tollat, illi? magis ac uiefcedi οἷν filios β]ιογῖτίτος indicat,qp tanta miferícordiz fitucnó fta,— fententia eft. b€ Gliuo ego oícit ofe C. C) uid fignificet, ^ tim puniat,fed fententia differat puniédi. Sinaut?uindicta— Viuoego dicit dis,& parabola. ue! prouerbiüi fupra pleni? v peccantiü differt in tertià X ín quarc generatione, cu iuftis dixim?:quz nequad dicet in irF, f ed in his qui dei noticià Dr fan&ifqp quid amplius facit ς Sequit: Ecferuansiufticia&— nó habé:: γος pütperfpicere πογίτατδ, Omes(inquit)animz ἐν mifericordiam in multa milía,his qui cuftodiuntmandata— mea funt:iuxtacreaturá;nó iuxra merttü: ut Moyfes appel vll Eto.10.d cius, faciüit praecepta illi? Scripti eft in Prou bí: Sicut uua acerba dntib? noxia e(t:& fumus,oculis:fic iniquitas à qua$ punit, fed fi cogitara quis facere decreuerit: aut ipfà qua fecerit,noluerít corrigere pocnicentia. V nde fcriptü eft: Nullus hoim fine p&tó,nec{ uni? quidé diei fuerit uíta οὐ”. t. Tof€ Numerabiles autéanpt μέτα illi?. Et in alio loco: Quis glo; Pro.20.b riabi£ caftü(e habere corcEt rurfum: Aftra quoq; non[unt ob.is. müdaàin cófpectu e?:& aduerfus angelos fuos peruerfum quid excogitauit. Sin aute fubíimis illa natura pctó nó ca; ret,quid dicédü eft de hominib?:qui fragili carne círcidati, debét loqui cti Apfo:Mifer ego hó,quis meliberabit decor Rom,.d pore mortis hui?cEt illud, ut cii oia fecerim?, debeam? díce Luc.r7.c re:Serui inutiles fumus:qd' debuim? facere,fecim?, Et: Nifi diis zdificaucrit domii,in uanü laborauerüt qui aedificant eA, Nifi dris cuftodierit ciuitatem, fruftra uieilat qui cufto/ labat hó dei:de ἃ fcríptü eft: Oratio Moyfi hois dei.Ft He/ lias qui ad quinquaginta militü principem loquebat: Εεί Hh 5 homo T$26.a Dews3. a 4- Ieg.uc £Zommen.líieronymi liberfertus—: homo dei ego fum,defcédat ignis de coelo fuper te& fuper g P Ρ quinquaginta uiros.Honio yo peccati& filius iniquitatis, non uocatur homo dei: ficut feruus δὲ famulus dei, hi ἀρ,’ Yob.8,d pellántur:de quibus dici non poteft: Omnis qui facit pec catum,(eruus eft peccati. Etíterum:A quo enim quis uirici/: tür; cius& feruus eft. Sicut peccata filiorum rion nocent pátribus: fic peccatà patrum, ad filios non redundant; 4 HEB.Et uir fi fuerit iuftus: δὲ fecerít iudicium δὲ ΙΤ!) fedanimaqux peca, Cíam:ín montibus non co Miele snonkT:non mederít:& oculos fuos nófedex eie ao ant. lontuerit ad idola domus. fed ex eius confortio, 105.14.a qui dicit: Ego fum ui^ Ibi-1.c ta.EtalibiloquicOm nis quí uiuit δὲ credit. inme,no morietur in Ibi.S.£ eternum, Et: Amen amen dico uobis: qui fermoriem meum cu ftodierít,mortem non tiidebit infempiternü. Vita enim noftra ab/ fcodita eft c Chrifto án deó:quia uicturi fu mus qii Chriftus ap; paárucérít uita noftra in gloría:& implebitur illud quod(criptü eft: τρίς. ἃ Amenamen dicouo; bis: qui fermoné meii audit: δὲ credit ei qui mifit me, habet uitam .&terna:& in iudicium nó uenit: fed tranfibit de morte in uitam.Tl/". Ε lud autem quod a Ba Niü25,b laam dicitur: Moria£' anima mea in aíabus iu(torum: hunc habet fenfum,ut cupiat mo: ri(zeculo atq; peccato: acuiucre cum iuftorü Ts.r4,b antmabus,quortiuita Chriftus eft:& poffunt canere:Place Matth, 22,c bo domino in regioneuiuentium. Non eft enim deus mor tuorum, fed uiuorum.Et fi Balaam(ut uerifimile eft ín fin/ guam noftra tranflatüi) uanum populum fonat, perfpicuti eft cp uanus príus gentíum populus defyderet habere con; fortium cum animabus íuftorii, Abraham, Ifaac,& Iacob, qui ξυθέϊο, id eft recti& iufti nuncupantur. Vnde δὲ Gene/ feos liber,ex eorum uocabulo nomenaccepit. a.[£t vir fi fuerit iuftus er fecerít adícíum et íuftícíatt zc. Vultis( ait) ifracl:& uxorem proxímí fui nouíiolauerít:&iad mu líerem tnenftruatam non accefferit: δὲ hominem nó conttíftauerít: pionus de; bitorí reddiderít: per.uím nihil rapuerít: pané fuum efuriéti dederít:& nudum opetuerit ueftitmento:& adufuram non commo. dauerít:& amplíus nonac ceperít: ab iniquitate auer térítmanum.fuam: íudi^ μπι uerum: fecerit ínter uirum δὲ uirum: in praece; ptis meisambulauerit:& . fudicía mea cuftodierit, ut faciat y itaté:hiciuftus eft, uíta uiuet: dícít dris deus. ἘΣ Quod fí íoDeu.s.a(cirehoc quod dictum eft: Peccata patrum reddam ín ter; Hicrete tiam δὲ in quartam generationem,non id fonare quod ρίαν ricp exiftimant:nec etfe fimile huic fententíz: Patres come^ derunt uuam acerbam, δὲ dentes filiorum obftupuerunte Audite quzillaturus fum: Sifuerit pater iuftus: qui hacc fecerit,& illa non fecerit: δὲ habuerit filium peffimum, qui defertis uirtutibus patrís, feflagítijs manciparit: nonne& ifte uita uiuet, quia iuftus eft:& ille morte morietur: quía omnia perpetrarit, quz pater uítando iuftus effectus efte Videamus catalogum uírtutum patris ,qua mihi uidentur ín decem δὲ feptem partes diuidi.) uarum primum eft fe; €iffe iudicium.Secundum huic fimile, iudicio copulaffe iu fticíam. Tertium,non comediffe in montibus. QLuartum, oculos nóleuaffe ad idola:fiue(ut Lxx.tranftulerüit)ad co7 gitationes dorus ifrael.C) uintü,uxorem proximi fui non uiolaffe. Sextum, menftruatz uxoris uitaffe complexus. Septimum,hominem non contriftaffe:(iue ut Lxx. eedide? runt,oppreffiffeper potentiam. Octauum,pignus debiterí . reddidiífe, Nonum, per uim nihil rapuíffe: uel iuxta Lxx, rapinam nà rapuiffe. Decimuta;panem fuum efurienti de/ diffe. Vndecimum,nudum operuiffeueftimento, ρα: cimum,ad ufüram pecuniam nó dediffe. Tertiumdecimi g nihil ex his quz dederís amplius accepiffe.Decimumquar tum,ab iniquitate auertiffe manum fuam. Decimumquin: tum,quodfimile aidetur primo, fed in parte diuerfum efi: SEP. Homo aiit qui fuerit fuftus: quí facít iudicii δὲ iufticiá:íup montes nó co mederít:& oculos fuos no leuauerit ad cogitationes dom? iftf:& uxore pximíi fui non cótaminauerit:& ad mulíeré fluenté fangui ne no acceflerit:& homine no opprefferít:pign? debi torí reddiderit: δὲ rapiná nó rapuerít:pane fuü efu/ ríéti dederit:& pudá ope/ ruerít ueftiméto:& pearníam(πᾶ ad ufurá no de; derít:& ampli? nó accepe/ rit:ab iniquitate auerterit manü fuá:iuftà iudicii fe ceritinterumrü δὲ inter pxí mum ei?: ín Dceptis meís ambulauerít: iuítificatio; nes meas cuftodierit,ut fa ciat eas:hic iuftus eft: uita uiuet dicit adonai dris, Quod fi Φ. intelligat iudicia domini, quae funtabyffus multa:&dicat—.— cum Apoftolo: O profundü diuítiarü fapientia δὲ fcientie Ronturd dei, cb infcrutabilia funt iudicía eius:& ininueftigabiles. uiz illius.Etín oratione commemoret: Q.uoniam iudicia Ῥόπδε 3 jy tua iucunda.Poft iudicium fequitur iufticia: quam qui ha; buerit, Chriftum liquido potfidebit: qui iuxta Apoftolum factus eft nobis iufticia& fanctificatio& redéptio:utfaciat.Coud | n ol iudicium uerum fecif, fc interuirum& urit, fiue proximum fuum, Decimumfextum, in praceptis dominiam. bulaffe. Decimumfe tímum,iudicía& iuf: ficationes illius cufto,. diffe. Ciuorü fingula quid uelint, dicemus. in cófequétib?, Si fue, rít(ait) uír iuftus ἃ fe. μη cerit iudiciü, Scripti T eftinProuerbijs; Co, Prou|; gitationes íuftorii iu, αἰκίᾳ, Ὁ ui hácuírtute peffederitutnihil(ine ratione faciat'&iudi,^. cio,poteft illud pphe; ticum dicere: ludicia ut domini uera iuftífica, ta in femetipfis:&cii recte omnia iudicarit; utnonaccipiat perfo; Prou— Ι [ | f ( d "os τ D . nam pauperis in iudi, hi cio,implebit praecepti.{ΠῚ diii, Sicut minorem,: fic& maiorem iudica; 1h bis: audacter dicens: d Defyderauitania mea tinc defyderareiudicatua E] inomnitéporeEtit;——— rum: Viam ueritaris Ibidend i elegi, iudicia tua non fumoblitus. Btineo; ο ο. dem palmo: Cogno, bim 1. v. ui, qa iufticia iudicia| tua:& ín tantam pro» xti ficiet beatitudinem:ut qn ΓΙ “ MAL [n] iufticià ueram: nec perfonas refpicíat in iudicio: fed defua NT fciat in aliorü iudicio iufticia iudicandü. Tertiü εξ, ἐπ mon; tibusnó comedere: quod Iudai exiftimant ad idololatriz ΠῚ pertinere peccatü. Crebro ein legimus in Regum δὲ Parali/ pomenon libris: Veruntaméab excelfis nó receffit: Adhuc populus imolabatin excelfis:& adolebat incenfum ín fubz limibus: hoc fcriptura fignificante, quod in montibuslur εἰ», idolis hoftías immolauerint, δὲ thura-fuccendcrint. J pim Nos autem dicemus comedere eum in montibus,quidicit η in cum pharifzo:Gratías ago tibí deus, c» nó fum huicfimilis A^ hi tli publicano: ieiuno bis in fabbato: decimas do omnis fub» Em ftantiz mez,& cxtera.Et ecótrarío publican? audiéseüi qui a dixerat: Difcite a me:qa mitis fum,& humilis cordepertà wand| iy. tiebat pectus futi manu,hoc eft, peífimarii cogitattonti the;| ti faurü: δὲ oculos ad coelü nó audebat extollere. Sed& illud Βάμε αμ qd alibi dicit: Maiora τε ηὅ requiras:& fortiora tenó ferus X9 J dim teris:omnes bareticosarguít, ín montib? comedere fuper μὲ biz:& ecclefiafticam defpicere fimplicitaté:& nefciredefe 3 dim fcriptü:Deus fuperbis refiftit:humilibus autédatgratiam; Tac V θη Quarto loco ponit: Etocules fuos non leuaucritad idola domus ífrael: pro quibus Lxx.cogitationes tranftulerunt..». Idolaauté,id e(t(imulacra qua de fuo cordefinxerüt omes ( , hm e 3 Uli harctici-.. zin£secbíelem hixretici facitit:ad qua leuát cordis oculos:qui falfitate coge , atq mendacium putaucrint ueritate, Domus autem ifrael fimulacra dicun£,quz reperiunt in ecclefia: ἃς per occafio nem falfi nominis(cientiz fimplices quofcp feducüt:ut phí . fofophiorü dogmata introducant in domum ifrael: eorum fcilicet qui deum mente confpiciunt. CL uínto loco poni; . tur:Etuxorem proximifui non uiolauerit,fiue contamina/ uerít:qd aperteadulterium quídem prohibet: fed ex eo qd additur,proximi fuiznifi omnis homo proximusintelligat: uidetur effe preceptum ut ab amicorum nos abítineamus uxoribus:inimicorum uero& ignotorum coníuges libere polluamus. Proximus ergo omnis homo horninis accipie/ Usb nj & Lucio, e cuiufda hominis qui hicricho defcendés, a latronibus uul^ UN nerátus eft: quado interrogat pharifzus quis fuerit pxim? deli εἰ xta myftícgs intellectus uxor intelligi fancti uiri fapientia: Ὁ Pro«-b dicente Salomone: Ama illam,& amplexabitur te. Dilige illam,& cuftodiet te.) uà contaminare defyderat:qui alio; rum bene dicta reprehendit: facibus accéfus inuidiz,fan étauiolat;caíta corrumpit,pura contaminat.Sextum efi: Et ad mulierem fiue uxorem menftruatam non accefferit. Per immundi fanguinis effufione releuantur. Q.uo tempore fi uir coierítcum muliere: dicuntur concoépti fatus uitium feminis trahére:ita ut leprofi δὲ elephantiaci ex hac concoz/ uel enormitate membror( fanies corrupta degeneret. Prae; Gipitur ergo uiris:utnon folum in alienis mulieribus: fed. infuis quoq» quibus uidentur lege coniungi, fcriptura di; Gef d cente: Crefcite& multiplicamini δὲ replete terram:certa con cubitus norint tempora, quando coeundü, quado ab uxo; tibus abftinendü fit, C) d quide& Apoftolus δὲ Ecclefia; Ectt3:4 tes fonant: Tempus amplexandi,& tempus longe fieria .. complexibus. Caueat ergo δὲ uxor:ne forte uicta défyderío coeundi ílliceat uirài:& maritus ne uim faciat uxori: putàs B omnitemporefübiectam(ibi effe debere coniugi) uolupta: iveff, 4, té. Vnde& Paulus: Vt nouerit inquit unufquiíqs poffidere uas fuum in fanctítate& pudicitía.Pulchre in Xyfti pytha/ gorici fententiolis dicitur: Adulter eft uxorís propriz,ama; torardentior, C) uélibrum quidà in latinam ΗΠσυᾶ tranife rens, martyris Xyfti nomine uoluit illuftrare: nó confyde;. rasin toto uolumine qd' in duas partes fruftra diuifit,chri, ftinomen€ apottolorum omnino reticeri. Nec mirü fi een. tilem phílofophum in martyrem δὲ rhomanz urbis epiíco;. pum tranftulerit:cum Eufebij quocp Cafaríenfis primum pro Origenelibrum, Pamphili martyris uocabulo cómuta rit:ut facilius tali laudatore,libros impijffimos περὶ αρχῶμ rhomanis conciliaret auribus. Sequitur in loco feptimo:Et hominem non contriftauerit:fiue ut Lxx.tranftulerunt,no opprefferit per potentíam. Quo uitio atq» peccato, nefcio. quis alienus fit.Et σογρεῆ em opprimebát hebraos per po; tentia. Vnde δὲ Abacuc quaritur: quare inspius opprímat iuftum, Atqp utinam de folis hís diceretur qui foris funt;& nó dehis quí íntus.Solét enim& principes ecclefiarum,op í32,a primere plebem per fuperbiam. De quibus fcriptum eft: à Principem teconftituerunt ne eleueris:efto ínter eos quafi ,,;»20. d unus ex ipfis.Et faluator pr&cípit: C) ui uultínter uos effe " primus,(itomníum minimus, ΟΣ d'autem iuxta hebraícü ». s. dicitur: hominem non contriftauerit:apoftolico congruit i Μα. teftimonio: Nolite contriftare fpiritifan&tum qui habitat ji in uobis, Et in euangelio qd' iuxta hebreos Nagarei legere cófueuerunt:inter maxima ponit crímina qui fratris fui[pi ritum contríftauerit.Sin auté triítícia alterius interficit con. triftanté:quid deiniquitate δὲ tyrannica mente dicendi eft: i1o,b cui illud cóuenit: C) uid gloria£ terra δὲ ciniseut oblitus có ditionis fuz:quomodo plenus pituitis,felle, ftercoribus:& poft paululii uermibus exarádus, ponat ín coelum os fuii: & lingua eius ptranfeat ufcp in terra:& dicat cum uero Na: 14. d buchodonofor: Afcendam ín coelum, fuper fydera coeli po» nam thronum meum,& ero fimilis altiffimo,.Octauum eft: ους, Pignus debitori reddiderit. Non omni debitori:alioquin :'* multis occafio recipiendorii pignorum, fiet diuitiári ma , dus:iuxta parabolam euagcelij,quza faluatore proponitur: éius:docés illum effe proximum qui bene fecerit, Pote(t iu /fingulos menfes, grauía atcp torpentía mulierum corpora,. ptione nafcantur:& foeda in utrogp fexu corpora, paruitate. * xvn$o 206 £s teria:fed ei debitori, de quo in lege fcribitur,qd? pauper fit: Deu 24. & propríü oppofuerit ueftimentii:& antefolis occafum ope. Exo-2.d rimentü recipere debeat:ne cruciatus frigore,clamet ad do: minü:qui ultor eft ei? iniuriz.Sin autéiuxta ea qua fequi; tur,pané efurienti dare debemus:& nudü operire ucftimen to:quato magis(uti reddere,fi tamen debitoris indubitata paupertas eftcPoffumus quoq; pignus reddere debitori; quando ei cui dilectione coniungimur:€ qui nobis debet mutuam charitate, reddimus pignus fui, nihil debiti eius apud nos ultra retínentes. Nonum poffidet locum:per uim nihil rapuerit:(iue iuxta Lxx.rapinam non rapuerit, D era; ptoribus δὲ Apfus loquitur, qd' inter ceteros peccatores ne uefcendü quidécii huiufcemodi fit: omnifcp rapina mixta uiolentiz eft. Nifi ein uis fuerit illata,rapina non jpficit. Eft autem X fancta uiolentia rapinaq optabilis; de qua fcribit: δὲ euangeliti: ἃ diebus loannis baptiíta regnü colori uim. Matth.m.b patitur, X uiolenti diripiunt illud. De qua& Iudas frater Ia cobi loqui£:Et alios quidé de igne rapitezaliorüi uero quiiu Tude.g dicant miferemini. Et ecótrarto aduéifarize poteítates, ín p. nicié eorü quos rapiüt,pradà rape feftinant; Q.d' fignificat.: δὲ Iacob dicens: Beítia mala comedit eü: beftia máJa rapuit Geíi.37. ο Iofeph. Vfi& oues diii quz fequiit eti: nó rapiunt de mani. Iob.10, e b? ci?.Et ipfe dicit:Pater qd? dedit mihi omnib? mai? eft:& ncmo ρδετᾶρετς de manu patris mei. Ex ᾗ perfpicit,una pa. tris filijc poteftas,uirtus atqp fubítátia: Si em de filij manu. qua dedit pater nemo poteft rapere:& hac cadem in patris manu funtquznó rapiunt ab eo:liqdo cóprobat omia pa tris δὲ filij οὓς coómunia:& in filij manu tenere patré:ficut ρα .Οο,ς, d -tris ráanu tenent que filij füt.Decimü eft;Pane futi efuriéti dederit. Per qd' docemur elemofyna nó faturis faci&da fed. efuriéib?:nec dàdü panéhis q ructát plenitudine, fed his q inanitatecruciant.Ir pane aute oimis cotinet cib9.Et fignifí cáter dicit fui;ne de rapinis δὲ ü(urís δὲ alteno malo quarfitü pané uertam? in mifericordia. Redéptio em aniz uiri, ppriz diuitíz.() d? multos facere cófpicimus,cliétes& paupes& agricolas,uttaceam de militantium& iudícum uiolentiaz: qui opprimunt per potentiam: uei futta cómittunt: ut de multis parua pauperibus tribuant:& in fuis fccleribus elo rientur: Publiceq diaconus in ecclefíjs recitet offerentium noia:tantü offert illa:tanti ille pollicitus eft:placetqp fibi ad: plau(um populi,torquéte eos coníciétia: Damufq; materia. miferís,ut gaudeát ad ea qua tribuüt:& nó lugeat ad eai rapuerint, Melius aiit eft ut intelligamus pane iufti εἴ effe q dicit:Ego fum panis uiuus q de ccelo defcédi:& quéin ora; tione nobis tribui deprecamur:Pané noftrii fubftatiuü fiue fupu&urii da nobis:ut qué poftea femp accepturi fumus: in prafenti(culo Gtidie mereamur accipe. Hücpane iuf? efuriétib? tribuit:de qbusfcriptü ef: Beati q efuriüt& fitiüt iufticia. Ο uia q iuftus eft:cómuné omniti pane,(uü facit Appríiiq defecerat in iudza, ppheta dicéte:Auferá ab εἰσ for titudine fiue baculi panís. Hoc qd'loqmur/fi tii chrifti fu; mus,imo qd ,ppheta cómemoratpanis credentiü eft& efu rientium.C) ui omnino non dandus efthis,qui manduca, uerunt& biberunt& faturati funt,& incraffati calcitraue; rüt: de quib?dicit: Ve qui faturati eftis nüc:quia efurietis: ne euomat illi dícéte Salomone: Euomet ei δὲ coótamiabit fermones tuos bonos. ᾧ αἰῆς uerbis faluator loquit:Ne detis fancti canibus:neq mittatis margarítas ueftras ante porcos. Vndecimü poffidet locii:Et nudü operueritueftimé to. δὶ fermo iuxta fuperioris uerficuli explanatione, du; pliciter di(ferédus eft: ut& nudis tibuamus operimétum, faluatore dicéte: Nudus erà S operuiftis me: δὲ nudis fide atcp uirtutibus,tribuarus ueftimentü chrifti: de quo fcri ptü eft: CLuotquotei ín chrífto bapticati cftís,chriftü in/ duiftís.Hocueftiméto nud?erat q uefténó habes nuptiale, jpiectus eft de couiuio. Dehac nuditate& ad hierfim dris lo quit£:Tu aüt eras nuda δὲ cófufione plena. Duodecimü nu merü tenet; ΕΓ δά ufura nó cómodauerit:fiue ut Lxx.tráftu lerüt:pecunià(πᾷ ad ufurà nó dederit. In hebraico cüctarfi fpeciep: fura phibetzin Lxx.tantü pecunia. Tuxta α& in qrtodecio pfalmofcriptü eft:C) ui pecunia fuà nó dedit ad ufura,Etquó dicit:Fratri tuo nó foenerabis:alieno αὔτ foene B. 14.5 rabis, Sed uide ,pfectü:In pricipio legis a fratrib? tàtü fcn? HE Hh 4 tollitur: Proaj.b D Tob,c. e Matth, s.a ΄ Luc.6.'d Proa3.b Matth. 7.a Gafs.d: Matth. 22, b 8116.2 ΕἾ (Οαῖ. 6.8 Ε΄ Pto.4..d T? 72b Efa.55. c $.co, Pro. a t. Co.6.a Aomincen. lDicrouymi liber fertus tolli£:in ppheta ab omnib? u'ura phibetur dicente Ecechie le:Pecunià fuam non deditad ufurà.Porro in euágelio uir/ tutis augmétti eft,pracipiéte diio: Foeneramini his a quib? non fperatis recipere.Sequitur in tertio decimo loco:Et am plius nó acceperit.Putant quida ufuram tantü ος ín pecu/ bus iuftificationes effe dicuntur. Plenu; iuftificationum centefimus Ew Ah ινα τα G parte octauufdecimus: in quo fcriptü eft: lufticiz di. i recta latificátes corda: praceptum domini lucidum illu minans oculos.In quo quaritur:quomodo in hoc codem tub 1 bus in pfalmis díci: Audi filia δὲ uide,& indina auré tà, | | pia Qd Bud udens— dpheta dixerit deus;| críptura diuina, omi a; η.-: i eis iuffificarizox Jena fupabunda;* Q'üod fi genuerit filium latronem effundétem faneui/ Pes ius ul; tiam:utplusnonreci/— nem:& fecerit unum de{{π|5 Siue ut Lxx. cranftulerunt& fe;— nonuiuant incis,Fa; n pias ᾧ dedifti. Solent: νετ γη is fui iufti anb iae Cil refponfio eft&| inagrisfrumén& mi,(ἘΠῚ pecatazn uia patris tui 1u1t non am ulauerít):& plenior in confeque,| Εν olei, rd hac quídem omnía non facientetm:fed ín montibus co tibisus uiuereiudg;| rüqfpecterum ulurz? 2 ati id ἢ—. OSlequétes occident f exigiihue utappelag P edentem:& uxorem proxímí fui polluentem: egená δὲ us erede feme ii panda& pauperem contriftantem Siue opprimentem:rapien ftianos intclligtes(pi f tia. Verbi gra: ut hye s aA CHAT e, ritü uiuificate, Lonoti f mis tépore dem? dece.' tem rapinas;pienus non reddentem:& ad ídola leuan; e(t, uoluerimus p| modios:& in mele τε tem oculos fuos:abominationé facientem: ad ufuram— bare tcftinfonijs ubi: cipiamus quindecim, s εν^. Ε recepta dri& ubi ἡ ἵ RDUM dantem& amplius acdpíentem, nunquíd uíuetz Cum δεν, imn| πιεαίατι.Ο υἱταϊη») uníuerfa deteftanda hacc fecerít;mortetnoríet:fanguis^ tur:& quibus fingula ΐ müfeputauerit:quat^& ejas ín ipfo crít.Qüiod fi genuerit filià qui uidésomia Wcldiuerfitatibus ud Ι tam plusaccipiet por/ T D NT o, 1.. p.. Obfcuritatibusinuol/ ΐ tionem,& fole. arm pe patris fuí quac fecit tímuerít δέ non fecerit fimi;^ vatur, Vnde&inpra), métarí ῳ diced íterifuper montes non comederit:& oculos fuos non nt oif 1 iu:q latus,fe,,: ρον, d ita uiuetaí: edecimodisNon, leuaueritadídola domus ifraeli& uxorem proximífui^ Qominus deus Qui^ ne USES ut mein non uíolauerít:& uírü non cótriftauerit: pignus non re μᾶς fecerit:& illa non" inoditi deo meo plus. zi qM: zx fiia ecerit: nequad punie accipia,cü ille mea libe tifiier ic rapina no rapuerit:pane fuü efurienti dede; tur mene iid fed ῃ ralitate, roue& fnis rí:& nudum operuerít ueftimento:a pauperisiniuría— fuis e uirtutibus, à de meo habeat« Noli/-, ΝΟ ον.-. 8Q(9Q09ficeueritfi te errare, inquit Apfs, Rüetterit manu fuá:ufura δζ fap erabundantiá nona bencebndd effundé| deusnoniridetur.:Re— Ceperítzíudícía mea fecerit:ín pracceptis meis ambulaue— séfanguíné τέ, Prolu gg.|,! [pódeatem nobisbre^ pi:hicnó moríef[η íníqtate patris fuí, uita uíuet. Pater— fronein hebraicofai/ n uiterfoenerator mife^—— 4 duo::: Ἐ ptü habet a, qd[i ricorssurrumhabenti— ius quí calüniatus eft& uim fecit fratri: δὲ malü opa; Rente fede au" dederitan nonhaben— tuseftín medio ppli fui: hicmortu? eftin iníqtatefua.^ tio peccatorem:Sym 1 ti.Si habenti είν da; Etdiciig— machus, tranfgreffo üj tenó debuerat,fed de; rem:Lxx.& Theodo/ Li ditquafi non habenti, tío,peftilentem inter i Ergo quare plus exigit quafi ab habente? Alíjpro pecunia^ pretati funt. Q.uomodo autem peftílentia morbos creat:& n foenerata folent munufcula ipee diuerfigenerís:&non— paífimregionesin quibus incubuerit uaftare confueuit;fic i intelliguntufuram appellari& fuperabundantia,quicquid^ peftilens Homo uniuerfa populatur. Dicamufg primü iu ui illud eft,fi ab eo qd dederint plus acceperint. Cr uartufdedi— xtahiftoriam:ut fciatís iniquitates patrum non redundare i mus gradus: Ab iniqtate;ait,auerterit manü fuam:utomni— adfilios.Siiuftus fecerít qua fuperior fermo per ordinem im opere fugiat iniquitatem. Non eim folum manu,fed&alíjs— texuit:uita uiuet. C) dfi genueritfilium recedétemadítifer s membris cómittít iníquitas:dicente Salomone: Iniquala/— uitute:& patris uirtutes uirfjs cómutanté ut faciat qua ille is δία a te procul remoue,Et in pfalmis:Iniquitatem inexcelfo^ non fecit;X non faciat que ílleopatus eft:nunquid uiuere^ locuti funt.Pes quoq currítad iniquitaté:& oculus,fi alie/^ poterit: Certenó uiuet,fed erit reus fanguinis fui. Porroiu/ Hi nam mulierem concupifcat:nec fiteius imitator,de quodi»—xtaintelligentià fpiritualem,iuftus uír ecclefiafticus/fi fidé am citur:zIniquitaté non fecit:& dolus non eft inuentus inore— euágelicà predicauerit,& filius eius atqp difcipulus Πατεῖ Bu eius, Vnde δὲ deiniquo mammona iubemur facere nobis— cofucriterrore decoeptus:uocabit peítilens, De quo ín. u1 i amicos:qui nos in aterna recipiant tabernacula. Quuintü— primo pfalmofcribi£:Etin cathedra peftilétia nó feditEtin$^. ii decimü eft; ludiciü uerüi fecerit inter uiri& uirü fiueproxi— Prouerbíjs: Confidens& procax& fuperbuspeftilensap! ὁ E τη fuum.Q d uidetur idem fonareqd? primü, ubi fcriptü— pellatur.Ifteetrudit(anguinem decoeptorum:X omnía infe, K| eít:Si fucrit íuftus δὲ fecerit iudicium:fed addita ueritateiuz— peccata congeminat:comedens in moniib? fupbia:&ecde: d dicfj qd'facitinter uirum δὲ uirum fiueproximü ίπαπι, ἐπί,— fiam proximi fui polluens:egenos δὲ pauperes in Íciétiafe si τασίμ cernitur habere uirtutum, Vnde& in Prouerbiorü— pturarü contri(tans,opprimens atcpfupplantans:rapinam s exordio:poft multa pracepta,correctio inferturiudicíj.Sci^^ rapiés eos qvos deecclefia ενα Ιγεῖ nó reddis qd Ν reinqt fapientia& difciplina, δὲ intelligere uerbaprudétie,^ amagiftro ἀςςοροτατ, utimpleret qd" fcriptü eft; ratis acce i (ufcipere uerfutias ferrnonum: δέ noffe iufticiam ueram:&^ piftis, gratis date.Et ad idola atq fimulacra qua defuocor.|^ poft omnia corrigere iudicium. uáobrem& Apoftolus— definxit leuans oculos fuos:cunctafqy faciens abominatio i reprehendit eos quí in ecclefia conftituti funt, qd? habeant— nes:& dans ad ufurá pecunia: ut erroré magiftri difcipulo/ Ἂν inter fe iudiciasminimufgp eligituratqp contemptus:quiiue— τς augeat diligentía:& repetens ab his quibus tribuitam 1 M: xta euangelium prímus eft, ut iudicet inter uirum δὲ uir:— plius quá dederat:certe uere nó poteric:fed in fuo fanguv. dg" ι qui deftruxit ea quz paruuli funt,€ puenít ufcpad pfe&tü πεπιοτίεξ, ὃ 4Γ69 ἤ genuerit Αἰ d νἱάξο οἵα pctà patríé n uirum:& tamen maiori fententia indiget, utpoffirad uerita— füí ᾧ fecít«C, Nec,ingtmiremini fi iufti viri fili?declinàs ad.| t n tem iudicij peruenire.Sequitur in fextodecimoloco:npra^ uitiaatqppeccata morte moría£: οἳ ecótratrío fif peat!—— μὰ ceptis meis ambulauerit;& in decimofeptimo:iudicia&iu τίσ δε πιρήτῇ uiderit peruerfitaté uiarü patris fuj&cóum/..— ἡ ἡ ftificationes meas cuftodierit ut faciat eafa&acp cuftodiat,— terítfeutmalanon faciat,& faciat bona:feuspatermomum.———| hi Q.uoz utrq multiplieé habet intelligetía,fi uelimus omia— fcelerum nó teneatur. uod& in nobis accipi poteft:qui/ t Mes m legis mandata replicare;in qbus pracepta domini& in quí & obliuifcere jn£s5ecbieleni-δὲ obliuifcere populü tuti& domii patris tui: δὲ concupi(cet rex decoré τα], Et qui de gentiti fumus(tírpe generati:tit re cía:S uiuam? in ca, Repetit itagp quaefupra latius;pfecutí fu ... noua funt tranfire cu/ . pientes, ὁ QL€t oící; . trío τξι Soluit quzítio .. fe. Soletis,ait, dicere: tris? Ad d ipfe rridet: tris delicta nó fecit:Tu ftumq eft:ut quomo fuis uiuat uirtutib?:& . dei praceptacuftodie, φῦ oinníbus peccatío Aios non. redundant: neciuftum filium fce^ . τού: ΠΕ alfj pro aliorü fceleribus puniuntur: atdp peccator:fi poftea priftina peccata. dele; meum(ufcipiatur ere derandum: qualé im; piti& peccatoré fufci, .cepta domini:quo fci; licet omnia crimina .derelinquat:& cun/ tas uirtutes fequatur:fi omnia bona fecerit& cuncta defe, tuerit mala:& ego omnium iniquitatum eius quas opera; -tuseftobliuifcar. cep 3n íufticía fua quà opatue eft víucr. Non tam mea ᾧ(ua utuet iufticia:licetiufticie mea Πε ο’ nis bona, δὲ malis mala reddere. o['fBunquíd volunta/ tío itte eft moie(mpij oícít ote oeue zc. Ergo domini uo; luntátis cft,omnes fáluos βοτί:8 ad noticiam ueritatis ueni vini e. Vbiciiqpautémi dei uidetur fcuera& truculentafentétia, S nó homines fed Peccatacondériat. e q[ C» οὔτ auerterít fe b fu'tuea íuffícía fua z fecerít íníquítarem zc. Sicut iuftum an tea peccatorem non pregrauantantíqua delicta:fic peccato rem qui prius íuítus fuerit,nó iuuant ueteres iufticize. Vnuf quifcp enim in quo inuenietür,in eo iudicabitur. f[4t oí kiftís Bon eft equa vía vomfní«c. Reddit caufas quare do/ mini jufta fententia fit, Putatis me,aitiniquum ut peccata patrum reddam filíjs; δὲ alíjs comedétibus uuam acerbarb; qute €. . linquamus parentü crímína:& faciamus iudiciü atqpiuftio ., fmus:Et ideo breuiter cüicta pcurrim*ad illa à obícuriora&--dopeccatorinfuofce/€ quas opatus eft nó recordabor;In iáfticía fua quá ope leremorié(iciuftusin ο ratuseft uiuet.Nüngd uolütatís mex eftmorsimpij di— tue eft εξ, Econtrario wtipíeunusatgidem 5 motict{η eís.In íníqtate quá opat? eft morie£.Et ctim -qui prius impius fuit auerterít fc impius ab impíetate fua quáoperatusefl, rief.(ep££toícár filij piatpdnitétem,Siab— nib? íniqtatib? ueftrís:& no erit uobís ín ruínà íníqui/ aliorü dentes obftupefcánt:Ecce υπο ία in fuo peccato - mori£,& in fua itifticía uiuifica£: in utrogy nó prateríta;fed prafentia. C) uin potius ueftra iniqua fentétia eft:q putatis pabolà nó effe pabolà: ed fic ea accipitis dfi hiftoria ueri; taté;ut aliorü fcelera inalijs puniaz. ὦ αιξ eif auerte/ rít fe fuftue a iuftícía telligi:Tuftus prius po uitfiliveiniquíatépa^ delicec quia fili? iudicia& iufticiá opat? eflomniía prae— pulusifraelauertitled ta mea cuftodíuit,& fecit illa: üita uiuet. Ania quae— ἀἨίοῖα fuas quiaiufti . nem,qua ecótrario po cep η e Ὁ iuit,: καν» uita-- i di q^ Gi&reliquit auctoreut . teratauditoroppone/. pecauetit;ipía morict.Filius no portabit íníquitate pa:& fecit iniquitate, det QuuarefiülPiu&usno—(i5: pater nó portabit íníqtaté fili.Iufticiaiufti fuper— fiium denegando.In peccato atqpícefere qd .portauitiniquitatepa b εἴ erít:& impietas impij erit fup illá.Si aüté mpi? ege operatus eft morie£z : pp. Titpouítentiaab omnib?peccatis füís qua opatus eft:.. noinpluribus, fed in * Videlicet, quia fili? be P RUN: i A Ἵν τς neoperauSeft:&pa, δζ cuftodierit uniuería przxcepta mea: δὲ fecerit iudicia uno:hxredem interfi/ ciens,ut perderet hà & iufticia:uita uíuet δὲ no moríet ,O mniü iniqtatü ei? feditaté, b«£r cuni uerterít fe ímpíne ab fimpíetate ftia quá opa χε€ e SA;: 1 z àait,gentiü populus nó moria ania quepec)* Cit dris de?i& nó ut couertat auijsfuis&tuiuatzSiaüté— p n9 nta pop habens noticiam dei: . cauerit:& uiuat que— agerterit[εί[τα iuftícia fua,& fecerit íniqtaté fcdtm δείπιρι ἢ(e aucrterit bominarióese(fole impiis: d ab impietate fua quà rit. b«οι αἰ(m^ ὦἢ omnesa ominattoes quas opatn olet imptus: nunq prius operatus eft ín pius egerít penítentà^ uiuetz Omnes iufttciz eius quas fecerat no erütín me.- ΡΗΤΗ fecerit eà 2 Rip ᾽ ᾽ 1 a füfezz.Inrantum,ir,. ΤΠοτία,[ prauarícatióe qua pruarícat? eft δὲ ín pecca— QUilraelilege prarce/ pta funtipfe pri?mor? ..peccatapatrum adfi, f to fuo q peccaauit,in ipfis morietur,Et dixiftis: NÓn eft τ uiuificabit anima acqua uía dii, Audite domus ífracl: Nunquid uía mea fuam. Videnfqg fein» teriffe in iniquitatibus --.* 8 ὅ leratus pragrauat ρα;:6 ΠΟ eftaequa:& nó magis uix ueftrz praua funt?Cüm-αμας operatus eftcre em auerterit fe iuftus a tuftícía(ua& fecerit iníqtatem, detinet q dicit: Ego fum uia y'ítas δὲ uita: uita uiuet& non moy oif tC. Vícs hodiei(r? egerit pomíttiam;&— GC fecerit iudiciü atq iufticia: ἐξ animáfuá uiuifica,— sci 1 eft pqua vía 'ΚΕ μμ; εν à: admelioraconuerfus, bit.Confyderás em auertit feab omnibus iniqtatibus^ blafphemat dei, cur getiü afTüpferit multi? tufate peccatiifedin— filij ifraelINon e& equa uía ἀπί. INüquid uíz mex nó— tudine. Qi uos arguit GUSBU CAE CUM funt zqua dom? ífrael;& nó:magis uix ποτα praux? ἀπε, uizeorüi pra; tutis, Simul confy;&Ideitcó unüquéc; íuxta uías fuas iudicabo dorm? ífrael, uz fint,driaüt iuíta fé tétia:utpditiscolonis ! ait dris deus, Conüertímini δὲ agite poenítétíáab οι, priorib*ialios in uinea {πᾷ mittat agricolas; Q.d'itelligétes in eua emnibus ingerit, P*/ tas.Proijcite a uobís omes prauarícationes ueftras ín gdi bets diver n -catis fuis quae opera;; ον.;m;-. dzi:Non erit iftud. tus eft auerterit fe&j τε quibus prauaricati eftis.Er facite uobís cor nouü& fpi καὶ€ 3dcírco vtique; :«uftodierit uniuerfap s rita nouum. Et qüare moriemini domus ífraelz. qpíuxta víae fuae iudí Ω αἰαποῖο Cabo«t.Siue de gétiü multitudine, fiue de o. ifrael populo fint qui iudicafitur: non eft perfonarum acceptio apud deum: fed unufquifq;fua coronabitur fide: δὲ ipietate atc infidelitate dánabit. I4£ Guertímíni zagíte penítétía ἐξ, Proprize ad ifrf i(tefermo dirigit:utagat poznitétia& rclinquát iniqtae tes fiue prauaricatióes fuas,qb? in deii prauaricati(Πε. Pot aiít G ad utrücp pfi intelligi:ut& ifr?& gen turba, ίσα ui tia derelinqués: conuerta£ ad eii q poffit anare cóotritiones fuas. tti 4[£tfacíte vobte coz noui c fprii ποιῇ. Vt uetu; ftaté Ira deferétes,uiuatis in nouitate(pus. Cor noit ifrae; lis,eft credere in eti qué pri? negauerat.Cor nouü gentiti,eft idola derelinquere: δὲ mortuorii cultura cótépta,credere in €i q eft de? uiuétiü. n[£t qre mozíemint oom? ΝΟ éftutfup dixim? exhortation? hácin d fcripti eft: couerti/ míni δὲ agite poenitétia,fup pfona accipe iudaogz;quos nà uult mori:& qbus nüclogt:quare moriemini dom? ifr: ἢ habetis patres Abraham, lfaac;& Iacob: dequibus(criptii e(t:deug e ub ΧΨΗΕ-$9 107 Hiete.r. E . tíesQuarenonpozta,* Et dicitis:Qiare ἠδ portauit filius iniqtaté patris? Vi; is Ioba44.à D 5 B?-“ ὦ, αὶ| ü í it: i Aurit:noniudiceurge fuis quas opatus eft:uíta uiuet,& nó morie,Er dícàne— PPfim fut reliquerit:& Mara2.e Mar.A2,c * Είδα eft: Deus uiuorum&€ non mortuorii. Cur ue(tro uítío mo; riemini:qui patrum meríto,& mea debetis uiuere miferi, cordiac à ϐ]£Ouía nolo moztem mozíentío«C, Nolo inquit uos mori quos ín falutem genuí.Filios enim genui δὲ exal/ taui:ipfi auté fpreuertit me, Reuertimini ergo δὲ uiuite, Non dici£ reuertimíni: nifi his qui prius cum deo fuerant:& poftea eius deferuere comitatutn: Etuiuite per pocniten tiam: qui eitis mortui per peccati. git ifrael quíanóo reuertitur ad priítinti ftatum: mor tuus effe credédus eft. (Ca. XIX £. tu affume : per pzincípef {{ταεἰ: τ oíceo: έλα; temater tua legna ítt/ ter leouea cubauiít«c. Θείο me in hoc loco multiplicem legi(Te ex planationem:& tantis obícuritatibus impe ditam:utnon tara ape ruerít dj inuolueritle: ctionem:dum uniuer/ fa quz fcripta funt,re/ fertad contrarías for; titudines:& in coeleftí hierufalem leones& bella defcribit: mo^ do alter eorum captus fit:& rurfum in loci cius alius con(titutus: multaq ponit teftimo ' na: diabolii& comi/ tesei?, leones appella; ri folere: ut eftillud de 1.Pe,5, b apoftolo Petro: Aduer farius nofter diabo/ Jus quafi leo rugiens :€ircuit;€ quarit quo; modo poffit intrare: 3.73.d& depíalmís: Ne tra; .das beftíjs anima con fitentem tibi.. Certe ubi ad hiftoriam ue: nit: dicit Ioanna filii caree ductum in egy/ ptum: qui quomodo fugiens cii paucis leo appellatus fit,fcire nó poffum: δὲ alterüi leo/ num Sedechíam, quí & ipfe du&us in baby loné fit. Nos aüt iftiuf/ modi.explanatíóes le €toris arbitrio. relin; - quétes:dicemus capti : uítate uicina, ,pphetà non tà futura uatícina , Poftfextum em Sede; . chíg annü, fiquidem ' ftatím in confequenti buslegimus:& factü uertímini δὲ uíuite. Ca, XIX T εὖ affume plan; curn fuper prínci/ pés ifrael: δὲ dices: Quare mater tua lexna ínter leo/ nes cubauit?ín medioleiv culorü, enutriuít catulos fuos. Et eduxit unum de leüculís fuís:leo factus eft: & didicit capere predam homínemqg; comedere,Et audierunt de eo gentes:& nonabfq uulneribus fuís coeperunt eum:& adduxe runt eum ín catenís ín tet/ τᾶ xgypti Qua cum uídif fet quoníá infirmata eft & perijt expectatio eius; tulit unü de leunculiís fuis, leonem conftituit eum. αἱ incedebat ínter Ieo/ nes, factus eftleo.Didi cít capere przdam, δὲ bo; mínes deuorare. Didicit uíduas facere: δὲ ciuitates eorum ín defertum addu; cere:& defolata eft terra & plenitudo eíus, a uoce rugit? illius. Et couenerüt aduerfum eum gentesun díq; de prouínaijs: δὲ εχ] panderunt fuper eutn re; te fuum: ín uulneribus ea τῇ captus eft. Et míferunt eumin caueam in catenis, . adduxerunt eum ad regé ' babylonis: miferuntqy εἴ niinararepreterig,, ΤΠ. ΚΔΓΟΕΓΟΤΗ me audítetur , uox eíus ultra fuper mon/ ' tes ifrael. Matertua eft in anno feptimo:in quinto mefe,decima menfis:afTumi£ planctus fup príncipes,uel príncipé ifrael,& dicitur: Cuare mater tua lezna inter leones cubauitePlanctus igitur fuper principes eft:omes uidelicet q de Iofia ftirpe generatifunt. E σ 9 £ommer.Iloieronymi liberfertus Mater principii hierufalé lezna appella£ quz leunculos nuit δὲ nutriuit:untiq deleunculis fuis eduxit δὲ fecir nem,loachag fienificans filii lofia:quem nechao leo;: duxit ín egyptü δὲ p eo conftituit Ioakim. Ω uo mortüo. ^» Ieclionias filius eius rex εδθίεσως: 4 Qüiía nolo mortem morientis dicit dominus deus: re; Ca, XIX (T tu acipelamen tum fuper prínci^ pem ífrael δὲ díces:Quid mater tua catulus ín me/ dio leonum facta eft? in medío leonum multipli. cauit catulos fuos. Et exi; [υἱέ unus de catulís eius: leofact?eft:& didicit rape re rapinas:homiínes come dit,& audierunt contra εἴ gentes.In corruptione ea/ rum captus eft:& adduxe runt ín camo ín terram «gypti. Et uidit quoniam ablatus eflet ab ea& perif fet(ubftantia eius:& tulit aliut de catulís fuis: leo; nem conftituit eum:& có uerfabatur in tedio leo/ num.Leo factus eft& di dicit rapere rapínas:homi nes consedit, δὲ pafceba; tur ín audacia fua: δὲ ciui tates corum ad defertum adduxit, δὲ uaftauit terrà δὲ plenitudinem eíusa uo ce rugítus fui. Et dedit fu per eum gentes per cit cuitü de regionibus: δὲ ex/ panderunt fuper eum re; tía fua. In corruptione ea/. rum captus eft, δὲ pofue runt eutn ín camo;€ in cauea uenit ad regem ba; bylonís:& introduxerunt eum ín carcerem: ut non audiretur uox cíus. ultra fuper montes ifrael. : Matertua ci matre& optimatibs Ciuitatis a Nabucho, donofor ductuseftin babyloné: de riafci£ falathiel pater coroba, bel: q exeoqd ín ba). bylonenat? énom£ac cepit. Perfpicuüqy eft fub metaphoraleana leüculorum& leonis, rurfumqp alterius leo, nís,illa defctibi: qug o tpe ià factaerantd hac pphéta dicebat, Ῥοβῷ ein hierfm edu xit de ftirperegía Ioa; chag filiti lofiz& cofti tuit in regé:tà crudelis in breui extitit tpe: ut Tropologice copi(fe pradas δὲ hoies deuo raffe méoret, Ad qué cti ueniffet zgypti?icoe pit εἴ nó abíq uulne; rib?:fiue in fouea:ut p prie in hebraico conti ne£:ut cóferuet Tropo logica captionéleonii, qua femp in foucis ca pifolét, Etadduxit εἴ in camo fiue ín cate; nis in terrà egypti:ibi dp mortuus eit, δ - cüuidiffet mater eius híerlm, qua eti genue rat,qua nutrierat ῇ có ftituerat in regnii,qd' piífet expectatio eíus; tulit dealijs regib? Ie; choniá filiti loakim:& cóftituit ín τερξ.Ο. αἱ & ipfe pracefforis imi tat?crudelitaté fub leo 'πίς feritate defcribit, qd' hoies deuorarit, mitas: uiduas fecerit, :ad defertii adduxerit * ciuítates:& ad uocéru gitus ei? territa fituni uerfa qwuiciazita ut có ueniret ad ei gétes, expáderét fup eii rete futi& i fouea capertt, δὲ mitterét eii ín cauca .&icatenas:nó qd hoc Iechoniz fact fitiipfe ef fetradidit regiba/ Ibi bvlonio&inchaldzà—— afportat? eft:fed utleo nis ferue£ tranflatio capit ín fouelg catenil qp có(trigit, 8 i caucis referua£, Mioqn iuxta hiftoriá,hoc de Θεάς! chia legim?,q poftlt/ .choniá rex hierfm cóftitut?€. Et haec fecit occafio: ut qa(ἂν tenz legüt δὲ cauez δὲ carcer noiar,, Sedechià poti" ᾧ ldho niá plarícp intelligat. Seruat? igif ín carcere eftnec ἰοῦ... δὲ tàtümodo fublatus c regno.Categ Sedechiá cacü ui in babylo Ω 3 pharao: 4e) Η ei uie Ee MD. M.. mL ap ar uu o 1 7 ἔῃ£secbieclerni inBabylon&jibidi ftatim occifum;narrathiftoria; a€T 2f»a ' gertua qfi vínea cC. Diuerfis(ermonibus una res diat, Et quà in fupiorib? legim? hierm pulchra mulieri cópáratà: '&rurfüleenaz qua in cubili fuo leories nutríerit:(ic πᾶς uiti. ucl uinez pulcherrima cóparat;qua fup aquas plátata fit multas:& idcirco hu; morenutriti palmites ántin creuerint:ut un? palmes quem fcríptu rauirgam folídiffimà fiuefortiffimam nun; cupat, profecerit in fce |» ptradoriinantiü. Pro quo uertere Lxx.in trí ' bum duci: ut fcilicet reges ex ea fieret. Tan, tzautéeragip(a uinea pulchrítudinis,ut(ple dor uiroris cius,Qlori/ busmali punici coed/ retur: qd in hebraico dicit Q(i uinca in fan/ guinetuo: rubore flo; vum fanguine cópara/ to.Exaltata ergo uinea & erecta:C. uia fupbis deus refiítit, humili/ "bus auté datgratiam: euul(a e(t in furore dri interracp proiecta: ut ruinas hierufalem,ele .gásuitistranflatio cu» ftodiret. Qiuáuis em pulchra fit uínea δὲ Io» ΔΉΕΒ, Matértua quafi uí nea in fanouine tuo fuper aquam plantata: fructus. eíus& frondes eius creue/ runt ex aquís multis.Et fa Cz füt οἱ υίτσα folida in fceptra dominantium:& exaltata eft ftatura eius ín frodes. Et uidit altitudine [πᾶ in multitudine palmi; tü fuorá:& euulfa ξ inira: in terrácy proiecta:& uec? urés ficcabit fructü eius: emarcuerunt& arefactz funt uirgx roboris eíus: ignis comedit eam.Et nüc tranfplantata eft in defer/ .tü in terrá ínuia& fitíéti, .Et egreffus eft ignis de uír . tas multorii;ita ut pben£ nullus in ea uirétiti palmitü remanifetit: quà (ο, 108 defiffe:& uiried ánda pukherritna uéto ur&te ficcatà: ita ut bis figura plàgat Hieremias: nos intelligim? fup ecclefta,eo qd innouiffimotpe νετ ínigtate,refrieefcat chari, Π 8ΕΡ. Matertua qfi aínea: ficatflos ín malís σταπαείς in aqua plantáta: rüctus eius& germen illius ιό: eft ex aqua mlta. Et facta eft ei uirga fortitudinis in ttibü ducum:& exaltata eft magnitudie fua ín tme/ £; dío propaginum. Et uidit magnitudiné fuá in mul; titudine palmitü fuorá:&t confracta in furore;in ter/ tam píecta eft:& uentus urens arefecit electa cius. 'Vindicati füt: δὲ arefacta eft uírga fortitudinis eius. lenis cofumpfit ea δὲ πῆς s COR eá in deferto ín terra{πε δῇ:& exiuit fieri pót εὐ electi dei:& princi; . es ei? capiant retib? diaboli:qui nó firuni? regis captione contert tus:fed quotidiereges & príncipes caperefe/ tinet: fcd^m illud qd fcripti eft: Efcz eius electz. Paltites quo; q ecclefie, qui dudüi floribus δὲ rubori fan; guínis xquabant:po; - fteauento urente ficce? tur, Q uà expofitioné & euágelij ἅαρ pabola fonat:in à fole orto,ca 6 germiauerát xftua; uerüt& repéte ficcáta fütita ut uix remaneat unus epalmitib? qui confurgat in uirga:& dign? populí princeps fiat. CL? alíjs uerbis cam famé& fitim fup terram:nó famem pa» nis δὲ(fitim aqua: fed famemaudiedi fermo nis dei. Vnde debe/ mus plangere δὲ lame oftea fub ur/. gis ppaginibus exten ΤΙ n: Crerüei9 tarifupprincipes ifr:. datur:íthaítiliacala, ΘῈ ramorum eiisqui ἔα Ignis de uirga electorü€— quorum uitio& fup/ mofqfubtraxeris:ter..Ctuseiuscomedit:& non—&comeditedi& no eratín— bia ἱμάπα deferra ἘΣ reiunctaarefátcalon Γρ: SN: πο£,.«apta eft hierufalem. PESO ψόκνῳ fuit inea uírga fortísifce, ca uírga fortitudinis. Ταν. DRE urens qué gracixsó,-ptrum dominantiü:plan/— bus ín parabolá lamenta£ facrum ef ee έως εἰ δὲ eritínplanctü.— tionis εἴν, δέ erít ín pláctii. ín anno fcprí, it fructu ei?u: L1;;; motn quinto eeícat,& jfi ignis cre/ b T factüm eftinanno feptímo,in Ca. XX ín decíma«c. Pod un/ metur DER o ,B—qnto;in détima méfis: uenerát uiti de feniorib? decun mas Rang aut in Lxx.additü eft: Ho]. 2 dzrae- PE ies fuperioris[ορ Πα[πειρεο ο ifrael ut interrogarét diim: δὲ fedebát corá me. nibii qo lig in hebraico(criptü eft, Erfaduseft— ad prophetam,poftds emarcuerüt:qua cófe/.: quétia habere poffit,(cire nó ualeo.Illa igit ainea tátz uber tatis δὲ fructuü,tantzq pulchritudinis:quó πᾶς tráfplanta ta cít in defertü,ín terra ínuía δὲ fitienticSignificat auté terrà babylonis ad quà tranflati funtuel zgyptii,quo cófugerüt: aut ipfam terrà iudza,in qua pauci pauperes remanferunt: nd ξ quibus prafectus erat Godolias,ut cógregaret& regeret re umo. b p"ἃ qu: ή ἠ bis: d: | meditomné fructü uinez:X exinde nó fuit ín ip(a uinea uir jer as? jim "^ 4» ΓΝ " liquias populi, Contra qué furrexit de ftirpe regia& dcuir garamorüuinez ifmahel,qui interfecit eü in Mafpha:& co afortis, fceptrii dominantiii. Nullus ei remáfit de regi/ us qpopulü gubernaretffed οἵ loanná filio Carez ad egy ΡΕ confugerüt.Idcirco planctus eft& parabola lamenta; tionís:ut plangat regiti gen? qd? in iudaa ultra cefTauit,do/ ) necucniret cui repofitü eft. Et ipfe crat expectatio gentiü.Ex quo pfpicu eft,& fuperiore lectioné in qua dici£: Cruare . gater tualezna inter leones cubauit:& hanc in qua fcriptü e(t:Mater tua quafi uínea in fanguínetuo fup aquam plar; tata:ad hierufalé pertínere, quz perdidit leones& palmites fuos:& non remanfit in ea uirga quz confurgeret tn trib: fiue in fceptra dominantiüi. A planctu ein incipit,& finitur in planctu. Affume planctü fuper príncipes ifrael. Hoc eft in principio€ nunc in fine,planctus eft: δὲ lamentatione plan étugparabolz ftirps regia profequéda, Porro fcd^m Ana; eogen,qd alij ad cozleftem referüt hierufalem:ut dicant ex «ainiftauallelachrymarü plurimos corruiffe;& reges effe uenerüt uiri de feniorí bus domus i(rael ut interrogarent dfim,& federuntcoram eo. Hanc autem fuiffe confuetudinem populi ifrael,ut quic; quidfcirecupiebant a domino quarerent p pphetas: mul/ ta exempla teftantur, Saul quarés afinas,pereit ad Samue/ lem:accepítqy confilium a puero ut offerat prophete quar/ tam partem ficli.Egrotante filio Hieroboam;mittitur in filo ad Achiam prophetam uxor eius:deferens munufcula:pa/ nes δὲ colliridas,uuas δὲ lagunculam mellis:ut de filij infir; mitate cognofceret.Dauid quoqy propheta alium interro; gat prophetam Nathan: utrum templum dornino adi; ficare debeat.Et Achab fcifcitatur, afcendatan non in Ra; moth galaad. In Eíaía quoq; δὲ in Regum uolumine:qua Sennacherib uentura fint nunciantur. Nec mirum,fi in ue; teri teftamento, fingulis qua uentura funt prophetz atinii^ cientcum Agabum legerimus qua paulo uentura funt pro phetare.Scriptum eft enim in D'euteronomio:(entes quas perditurus eft dominus in confpectu tuo, ifte fomnía& di; uinationes audient: tibi autem nó fic dedit dominus deus tuus. Gentium ením eft adire chaldaos, hariolos; arufpi/ ces,diuinos, fortilegos,oracula demonü quibus errori ea; rüilluditur. Vnde& nunc feniores i(racl propheta adeunt: utínterrogent per eum diim: δὲ tri de interrogatione filentz ipfo quí interrogandus erat fciente quid interrogarent:ut & in eo miraculum fit fcire cur uenerint;& ad ea refpondere qua tacitus ferto in animo continebat; jd ει EBtfadtus Cc Abacus d Mar 4. loquitur Efaias:Induz Ainos.$. ὦ. 5 Reg.14.B 3. Rea d Efa.7.b.et 4 Re:9, f Adctaài.c Deua$.c Lommen.Ibieronymi líber fertus E e«étfacuoeftfermoofíad τη οίοξσ: ΦΗ boieiloquere fenfoíbue ífrael«c. Sanctis δὲ congrua interrogátibus dat ipmiffioradhuc loquéte te díc&,ecce adfum:Peccatorib?aüt, quales fuerüt feniores ifrael:& quorüi fcelera in cofequétib? mifit:quas quia nón accepit, uititi fuit incredulitàtis ege. Nam& in ipía Paleftína Judaraqy puincia, gentés m. G! remaferüt,qua no funt eiecti, Nec ei fponfor im crimine eft:fiillecuirepromittit indignüfefecerit fponfione:prafer, propheta defcribit:inó datur refpon(io, fed íncrepatio ,p pec catis:& addiditiuftu/ tandü,uiuo egó,utfir inior fitfentétia dene» gátis. Q. d autédixe; réLxx. Si rüidero uo/ bis:Symmach? mani; tim cum proponat optio pmittétis,Si uolueritis& audieri; ὁ Etfactüis eft fermo ἀπὶ ad me dicens: Fili hominis, lo. quete fenioribus íftael, δὲ dices ad eos: Hzc dicit domi nus deus:Nunquid ad ínterrogandü me uos ueniftis? tis me, qua bona fünt terra: comedetis, Sin ,aütetm nolueritis ola, dius deuorabit uos, Eliguntur ergo pra, fentia: nec ftatim qui Bu, féti'waáftulisnorepó^ Viuo ego:quia nó refpondebouobis;aitdnsdeus.^ eligitur temptai non depo siobis, SAT b HEB, ὦ ilidicaseos:fiiu ΕΡ, δὲ ultus eos fuero RN pmi ua filibois. Illi quidéad e dicasfilihominis.Abómi^ ultionefili hominis, Iníq;&iudasin rcd Rat cu desdehieq, matíonespatrum fuorum^ tatespatrum eorumcon; íi? iieri bus ambigüt& futura oftende eis:€ dices adil, teftareeís: δὲ dícesad eos. fiue extenliojhabitum Sognofese Raus f^ ο los.Hécdicitdomin?de?:^ Hac dicit dominas deus: Mili di mind πὸ ,ppheta(it ref pon; In die qua elegi ifracl:& le Ex qua die elegi domum&gyptios,X OR| aep iiri uauí manum meá p ftir» iftacl& notus factus fum inde em μι,| tis proimi patü ecu— pe dom?iacob:&tapparui— femíni domus Iacob& eoa:vnuíqui(q offay| funt(celer: Vel certe— eígínterraaeypti,&leua/ cognituseis in terra ου! es saisi io| δὰ Mus reser ilo αἱ manü med p eis dicens: à δὲ fufcepi eos dicens: punc εξ δα id| iniqtate coopri funt, Egodrisde?uefter.Indie Ἔσο dris de?uefter: indie ᾿ ce dicuntur npe pd BRE P. dlaleuauimanum meam— illaapprehendieosmanu Sram Ὁ m digni, fcdinilludcin pro eisut educeré eos de— mea dicés:uteduceré eos Ια ΕΟΝ ΣΙ ΑΡΗ T Ofe4.c PPheradici? on!— terra govbtiín terráquá— detetra agyptiin terram Ro rg 4 ftras& nur?ucftras cii τι γῆς eisfluentem^ quá paraui cis: terrá fluen lippitudines:& quáf H]| Pro.1$.a pesi i MR acte& mellequeeftegre— tem lacte δὲ melle: fauus νετ και Άν V cni pécati, σία inter omnes terras, eft ultra omnem terram.— conta i Rn, dimi ut acant e Etdixit ád eossunufqui/^ Et dixi ad eos: Vnufquif; bi UE"S pp Pop pa, p offenfiones ocdlorum— q; abotínatíones oculo, guo um εο: trüfuozoftédecíozt. fuorum abijcíat:& inido; rumfuorü prorjcat& in uentiones: Aquilz pri. Supp κα Προς lis agypti nolite pollui:^ adínuentionibus σργρά Bud DR a quó abominaties&— ego dominus deusuefler.— nó polltiat:ego dris degs chufcy& Theodori" D AS Pam aret, 7 É írrítaüerütme.INÓlue;— uefter.Et recefferüta me. id eee: Hacuidelicetcaufaut— runtq; audire me. ναι— Et noluerunt audire me: tiarum fecuti fumus,: oftendant(imilia paré quifqy abominatióes— Pracipitautem exeun, tibus agere:& haredi/' tibus prímum dezgy i tario malo,longiffimü- pto, ut obliuifcantur ῇ funem trahere peccatorü: ut quorii imitanturuitia,eorum fupplicia pertimefcant. o ql ll2ecoícít oomínue oeuo: 3n Όίε qua elegí(frael«c.que eft egregía ínter ofeeterrae.Pro εο qd' dixere Lxx. fauus eft ultra omnes terras: pro quo nos interpretati(amus,eeregia eft/inter omes terras. Aqui lz prima zditio pofuit firmamentii:(ecüda,inclytum:Sym machus,regioné: Theodotio,fortitudine:'qd? uidelicet om; nít terrarii ifta fit fandamentii,qd'in ea dei religio fit& tem plii€ cerimoniz δὲ noticía dei:& int popul? ifrael in egy/ pto conftitutus ignorabat deii: ut míffus ad eos moyfes:Si interrogauerínt ait me, quis mifit te:quíd dicam eiseDic in Exo.5,d duítad eos: Qui eft,mifit me.In eeypto igitur notus fact? eft populo δὲ femini domus Iacob:qri leuauit manum fua pro cis cótra zgyptios,& dixit:Ego fum diis deus uefter:& elegit eos,ut educcret de terra&gypti,ad terrà fluente lacte δὲ melle. Necdü em capere poterant folidüi cibum, fed quafi paruuli atcp lactentes melle δὲ lacte indigebant infantize.Iu xta líterà uero inclytam effe terram íudez& cunctis terrís fertilioré: dubitare nó poterít,q a Rinocorura ufq: ad Tau, rum monte δὲ Eufraten fluuium cunctà confyderauerit ter/ ram,& urbium potentia amonitatéq regionü:Paleftinam "uidelicet& Phoenice, Arabia, Syria Coelen, Cilitía:& caete^ ras regiones:quas ifraeli(i dei praecepta feruaffet, dris repro idolorum quibus multo tempore feruierüt, immo abijciát €aab oculis fuis: utne afpectu quidem digna habeant: δ quibus multo tempore polluti funt,ultra non acquiefant, Ego inquit dfis deus uefter: non portenta agyptia:nonua/ riorum figmenta monítrorum. Sed δὲ nobis,quando exi/ mus de zgypto:iubetur ut offenfiones oculorü noftrorum abíjciamus:ne fcilicet his dele&temur quibus antea delecta bamur ín fzculo:ne fimulacrís zgypti polluansurjadinuen tionibus uidelicet philofophorum atqj hareticorum, qu recte idola nominant. À fpectaculis quoq imo offenfioni/ bus egyptiremoueamus oculos,arenz circi, theatrorü:E οὔθ᾽ quz ania cótaminat purítaté:& per fenfus[ποιο turad mentem:impleturq; qd? fcriptum eft: Mors intrault''' perfeneftrasueftras.. f&[£t(rrítauerunt me.Siueut Sym machus interpretatus eft: Non acquieuerüt mihi. Sratimg uocati recedunt a deo:ut nullum fit fpacium inter uocaio nem δὲ receffionem. Ethoc notandum,qd nemo recedità Tob, deo:nifi qui ante cum eo fuerit, Vnde δὲ draco in Iob tuolu mine,poftata, prauaricator δὲ recedés appellat.$C» Ineruntqs audíre C. Propterea,inquit, irritauerunt τὰ t cefferunta me:quia noluertitaudire me:dum liberi id niferuatur arbitrium: δὲ fecerunt omnia, qua ne facerent t gepracepiftatim defperantes falutemi& muffiantes a 1 ^ 1 | | da lor ym μοι. γι" μὴ» qii i guts ψ m μι" η£5ecbieletmni moyfen;deicp repromi(Tionibus diffidentes. Ví fequitur; 8(Li£t oíxí vretfanderé índígnatíoné πιο fup eos«c, Sta» tim ut pracepi eis relinquere fiue abíjcere oifenfiones ocu; lorü fuori,& in idolis egypti nequadj pollui: irritauerunt XX Το. 109 omne qd' uiuimus, deberi diio nouerímus:& redeiite heb; domade,totos nos eius nomini confecremus:ut per fancti ficatione diei recordemur diii qui fandificat nos. Hac pra; cepta& iuftificationes δὲ obferuantià(abbati, dedit diis in me,& noluerütaudire qua dixi;(ed ecótrario fecerunt qua non facienda pracepí. Ideo decreuera;utetfü deréin eos furorem& indignatione meà:& impleré irá meà quà mente cócoeperam in medio agypt: qanec dum egrefTi fuerat de egypto. Sequi£ enim infra:Eieci ergo eos de terra egypti,€ eduxi in defertum. Ex quo oftendit/Bec dum eos fuiffe egreffos de egy; pto,qn effundere uo; luit indignatione fuà & implere iram fuam fuper eos, X percute/ re,eos in medio terr egypti. b[£t fécí ἢ pter nomé τπεῆς ur no violaret τό, d? face; recogitabam propter iufticiam,non feci pro pter clemétiz magni; tudine: ne pollueretur nomé me: δὲ uiderer nó potuiffe complere qd'ifrael repromifera. Peperci igitur nomini mco,ne haberst occa/ fionéblafphemàdi na tiones,inter quas no/ tus fact?(um eís in ter raegypti.Hucufq qd eis promiferit in terra zgypti conftitutis; 8Ζ quo ftatim offéderínt, & quid cótra eos dris cogitauerit, δὲ tfi non fecerit, ppheta defcri/ bit. Qrue fequuntur, egreífis de zgypto lo; cutus eft. c{Γιξίς; (( ergo eos oe terra egyptí τ eduxi ín oefer tuin«c, Hacad eos di cunt qui.educti(üt de &gypto in defertum: ut egyptiorti uitíjs li/ berati: facilius in foli/ tudie dei precepta có plerent:& iudicia eius facerent€ fabbata cu; ftodirent: Quz in fi^ gnum data funt inter HEB. quifqy abominationes oculorum fuorum nó proiecit:necídola xey; pti reliquerunt. deferto:ut facientes illa uiueret ín eis; nó deillis ad maiora SEP» Abominatióes oca lorum non proiecerunt:& adínuentíones&eypti no relíquerunt.. s Et dixi üt effunderem indienationé meam fuper eos: & implerem íram meam ín eis ín medío-terrz&pypti. 5 Et feci própter nomen me(i:ut non uiolaretur corá gen tibus ín quarü medío erant:& ínter quas apparui eís c ut educerem eos de terra&oypti, Eíeci ergó eos de ter ra zgypti& eduxi ín defertü:& dedi eis prxccepta mea: & iudicía mea oftendi illisqua facíat homo δὲ uiuat ín eis, Infuper δὲ fabbata mea dedi eís,ut effet fionum in/ ter me& eos:& fcirent: quía ego dominus fandtificás eos. Et irrítauerüt me dotnus ífrael ín deferto: ín pre ceptis meis non ambulauerunt:& íudícía mea proicce rüt:qua faciet homo δὲ uíuet ín eís:& fabbata mea uio lauerunt uehementer. Dixi ergo uteffunderem furoré meum fuper eos ín deferto:& confumerem eos: δὲ feci propter nomen meum ne uíolaretur coram gentibus:: de quibus eíeci eos ín confpectu earum. Ὁ HEB- Εοὸ igitur leuaui manum meam. fuper eos ín deferto ne educerem eos ínterram quam dedi eis, fluentem lacte δὲ mel, le:pracipuam εοδεατΏ om nídm:'quía iudica mea proiecerant:& ín praece ptis meis non ambulaue; rant,& fabbata mea uíolauerant.Poft idola ením cor eorum gradiebatur:&. pepercit oculus meus fu per eos ut non ínterfice, rem€os, nec cofumpfi eos in deferto, Dixiauté SEP. Etego leuauí manü meá fup eos ín deferto:ut oino no introduceré eos in terr quá dedi eís:terrá fluenté lacte δὲ melle: fa uus eft ultra omné terrà: eo qd' íuftificatióes meas reppulerunt:& ín praece ptis meis non ambulaue; rüt:& fabbata mea uíolauerunt, poft cogítatíocs cordi fuorum ambulaue runt.Et pepercit oculus me? fup cose deleré eos: & non interfec eos ín con fumptioné ín deferto, Dixi auté trafirét:ficut in euiger lio,pmiffü Π.Ο. de il li uiolauerüit,nó femel nec parü, fed ueheme/ ter:utuiolatíonis ἐπί’ τασὶᾳ monftraret, Di xitergo δὲ in fua men/ te decreuit,uteffunde; ret furoré fuü fup eos in deferto,& confume:/ ret eos, qri locutus eft. ad moyfen: Dimitte me:& íratus furore có tra eos, delebo illos, Sed noluit facere,par, cens a&gyptijs& cate; ris getibus,nefcanda; ligarent:& ipfis quopz mifertus eft: expectás poenitentia conuerfo; rü.Notandügjiqd' qi - conftitutis in aegypto loquebatur poft offen fam:feci ait ,ppter noz men me: utnon πο laretur corá gentibus de quibus eieci eos ín conípectu earü, Tunc enim adhuc in medio erant:quia nec dü exie rant.Nuncauté poftás εοτοί funt,dicitur:de quibus εἰεςί eos in ο’ fpectuearü. o(T£go ἰαίξ leuauí ιπαπῆ mea fup cos ín oeferto ne educerem eoe ín terrà quá oedí eíe τί, Decre uerá quidé ut totü fu; rorem meti effunderé. fup eos,& deleré illos ἡ atq» confumeré: fed fe ci ,ppter nomen mel neuiolaret in gentib?; Amalechitis uidelicet Exo32,€ Τί ὦ & reliquis, quz CÓtra Nu, L4 eos in folitudine dimi carüt;iut nequad? indu ceré eos in terram quà eis pollicitus fum flue té lacte€ melle: qua pracipua terrarü om/. ni eft(iue fauus.Cau faauté poenz eft, ifti; ufq fentétiz:qa iudi/Cia mea ,pieceràt& íri eum qui dedit δὲ eos quibus data funt:fcriptura dícente:Et locutus eft diis ad moyfen dicens: Et tu pracipe filíjs[τας] dicés: Videte, δὲ(abbata mea cuftodite, qd' e(t(ignum inter me& uos in generationib? ueftris:ut(ciatis qd ego fum do minus qui fanctifico uos:& cuftodite fabbatti quonia fan ΕΠ eft uobis. C) ui uiolauerit illud morte moriet.Omnís q fecerit in eo opus:interficietur anima illa de medio. populí fui.Ergo fabbatum& circüici(io in(igni data funt ueri fab batí,& uerz circücifióis:ut fciam?nobis in pfecto& eterno fabbato requieícédum a fzculi operibus:& non prepuciü, fed cor circücidamus.Vndeiin fex diebus operátes, die feptí mo requieícimus:ut nihil aliud die ac. nocte faciamus; nif d τ preceptis meis nó ambulauerat& fabbata mea uiolaueràt: Ipfiufqy caufa hac caufa&ut ífta nó facerct:qa cor eorüi gy ptiidola fequeba£,Pepcitaütait,oculus me? ne ínterficere eos atq deleréinec oino cófumere.In ἃ quari£,quó eis pe/ percerit:quorü cadauera ín folitudine corruerüt: δὲ excepto iefu Naue δὲ Caleb filio iephone,terrá repromíffióis nullus ingreffus eft.Ex quo intelligim?uíuere eos:nec aternís fup plicijs referuatos,nec deletos effe delibro uiuentiü:neccon/ fumptos ante faciem diií.Si ením ex eo qi? non funt intro/' ducti in terram repromiíffionis periffe credédi funt: ergo& moyfes períjt:qui uidit tantü terram repromiffionís δὲ non eft ingreffus in eam; De quo ín libro Iefu dominus loquicz li Moyfes Tyev.34. b Malach. b iiiciesi»aA Pro.s.b Hibre.i4.b T$77.0 εί £ommen. Woicronymi liber fertus Ds nii nó cft fit malü:ficut& Apoftolus docet bonti dfehogit i δῶ] Moyfes famulus meus mortuus eít.Et in Malachíá:Metné tote legis trioyfi fcrui mei, Et in Hieremia,quafi deamico& familiarifimo fuo loquitur deus:Si fteterint moyfes& Sa; rnuel in corifpectu meo. Alioquin δὲ moyfi praces exaudi; tas efTe credédü eit: qfi ,p populo interpellas ait:Si dimittis είς peccati, dimitte:ftn ni uxore ucl mulierénó tangere, fed propter incontinenti unüquéq;poffidere uas fuum in fanctificatione δὲ caftitate Ω dfi nó fecerit,nec bonii nec malum eft. Dedit ergo εἰς deus difperfis in gentibus pracepta non bona:hot eft dimi fiteos cogitationibus aütnoóuisomedelede— 0.; a. 131 06p..- ταν μπα CL. uec. Ad aes librotuoquéfenpti* Dixi atem ad filios eorurn ín folitudiné. In preceptis S di deris μα Vrautéfcamus fent&— Siuéleoitímis patrá ueftrorü nolite incederezneciudi^^ ueniüt. É polluit eo tià deiin filios&famu los;non ad perditione fed emendatione fierí, audiamus teftimonia fcripturarü. Fili ne cori trifteris ad difciplina dni:neq deficias, qii ab eo argueris. 1 αἱ ein diligit diis corripit Flagellataüt oem filíü querecipit. Et ín alio oco:Cum interficeret €os,ttic quarcbat eii. Et in Deuteronomíj cantico: Ego interficia & ego uiuificabo. Ροί; fum? hoc iuxta lram dicere,qd'nó delcuerit eos, necp cofumpferit cü(tirpe fua atqp pro/ genie:fed iterfectis pa tribus, pepcerit filijs: quos in terram repro/ miffionis induxit. a«[ ἐδίκί αὐτο οὐ ἐν líce eozum ín folítudí/ ne: 3n paeceptie fiue lecitímio patrum. ve: ftrozum nolite íncede/ rc«c. Poft interfectio/ nem patrii qui in ere/ mo fermen prae— Vt deleré eos:& qd'illiprztermiferunt, δὲ fcíét qa ego diis. ebd f pta dat filijs:in quorü τε::|; faluté mifertus eftpa, ὃ HEB» uáóbrem loque! SEP. Ἰάκῖκο loquere ad facere propter quilli trum. Et pepercitin^ tfead domü ifrael:fli ho;^ domü íffacl filihominis:— ofenderant deumwo RUE SENS RO finis(dies Em tbc uper eos:: interficeret eos atqy de difpergere, dare illis leret,fed patres in filijs referuaret:eadéqp teftatur qua& pa, tribus e(tlocutus:ut poftds in praeceptis illius ambulaue rint,& iudicia illius cuftodíerint,& fanctificationé fabbati qd' fignü datum cft referuauerint: tunc fciant quia ipfefit diis de? eor. Praecepta auté δὲ legitima patrüi& iudicia eo» tum,errorem inolitum fignificat: ne peccata eorti imiten£, quorii tormenta pfpiciüt. b 4Γ£texacerbauerunt mefili: (t pzeceptia meía nó ambulauerunt τ, Θεὰ δὲ filij inquit pa» tcntum fcelera funt fecuti:fecerüitqp omnia qua fili fecerant: unde& fimilé meruere fententia: fed eadem qua& patres torum mifcricordiz mez magnitudine referuati funt:& ob eafdem caufas quibus& patrii mifertus fum: ut unus atqs idem creator amborü:fimili iram meà patiétia mitigarem. Manifefta pcurrimus,& ad obfcuriora tráfimus. c«| 3te rum leuaui manum meá ín eoe ín folítudine C. ν Βί in ueteri teftamento contra filios eorum qui in folitudine corruerüt dominus leuauerit manum fuam,uolens eos difpergere in . Bationes fcriptura non dicit:fed ex eo qd hic refert, factum eiTe credendum eft.Siue hocfignificat,qd'poftd terram τε’ promiffionís intrauerint,uaríjs temporibus ob multa pec: cata diuerfis traditi funt gentibus regibufqs:& eo tempore quznatüra fua bona erant precepta domini,& iudicia in quibus polfent credentes utuere:facta fint eis nó bona, dii nequaq ualent in captiuitate legis precepta feruare,& face: féqux diuinus fermo mandauit. Neq dixit, dedi eis prz/ cepta mala,(ed nó bona,Non ein ftatim fequitur;ut qd bor cía eorü cuftodiatís:nec idolis fiue cogitatióibus eotü polluamíni.Ego diis de? uefter.In praceptis meis am/ bulate,& iudicia mea cuftodite δὲ facite ea:& fabbata: mea fanctíficate,ut fit fienü inter me& uos:& fciatur 6 Siueut Ícíatis)quía ego fum diis deus uefter.Et ἔχασετι bauerunt me filij:ín praeceptis meís non ambulauerüt, & iudicia mca non cuftodierunt:ut facerent ea qua cá fecerit homo uíuet ín eís:& fabbata mea uiolauerunt, Et cóminatus fum ut effunderem furorem meum fi per eos:& implerem íram rmeá ín eís in deferto, Auerti autem manum meam:& fecí propter nomen meum: ut non uíolaretur coram gentibus de quibus eíeci eos c ín oculís earum.Iterüm leuauí tnanum meam ín eos ín folíitudíne ut dífpereerem illos ín nationib? δέ uen tilaré ín terras:eo qd'iudicia mea non feciíIent:& pre cepra mea reprobafTent:& fabbata mea uíolaffent: δὲ poft idola fiue cogitationes patrum fuorum fuiffent oculi eorum.Ergo& ego dedi εἰς praecepta non bo^ na:& iudicia ín quibus non uíuent:& polluí eos ín mu' neribus fuis cum offerrent fiue tranfducerét omne qd aperituuluam propter delicta fua.Pro quo Lxx. tràttulerüt fcient quia ego fum dominus:in Lxx. non habetur, in muneribus(uis: fi» cut facerdos leprofog de populo feparás:& eos pollutos effe de) monftrans:dum idoy lis offerunt quz deo offerre deberet Et traf ducuntompe qd'ape rít uuluam per ignem baali, id eft, primoge; nita: ut poftd deferd füerinta deo δὲ idolo; rii cultui traditi: tune intelligant qd? ipfefit domínus qué fuo ui» tioad iracundia con; citauerunt. Huncloci manifeftius interpre tat? eft Symmachus, pro praterito poneng futurum.Igitur& ego dabo εἰς pracepta nó bona,& iudicia pto; pter quz nonuiuent: δὲ polluá eos proptet munera fua, quía con fecrant δὲ tranfducunt oie qd aperit uulus, ut deleam eos, δὲ(ciét quía ego dominus.Et eft fenfus, CLuia uidi pracepta non bona& iudicia in quibus non uiuerétiut pol/ luerem illos in muneribus fuis: quia omnía primogenita idolis confecrabant:& delerem eos in perpetuum& arent qd ego effem díis.Per qua oftendit,eis non fe dediffe pra; cepta non bona qui in eremo morabantur:fed his quos di/ fpergere uoluit in παίδες& facere in toto orbe peregrinos, dare coegi(Te qua non dedit:ut ibi dei praecepta bona,uitio fuo non bona facerent, dum idolis exhibentquae deus fibi praceperat exhibenda, Poteft δὲ hoc dici, qd' ante offenfam decalogum tantii acceperint:poft idololatriam uero& blaf) phemiam multiplices legis cerimonias:ut deo potius offer rent uictimas quas daemonibus offerebant: δὲ comparatio nefacrilegij,leuius fieret qd' non erat per fe bonii:& πεχυλῷ malü, quia deo offerebatur: δὲ tamen non bonii, quia boni auctorem offenderant. o(L€iuáobzem loquere ad oormá (frael fili bomínía«c. Voluí inquit eos in folitudine delin/ quentes in cunctas difpergere nationes, X dare ils prace pta non bona:ut qd? mihi offerre debuerant,idolís immo! larent:& omne primitiuti fuum confecraréteis per ignem: ut interficerem eos atqp delerem. Q) uando autem dcum lui,oftenditfe non feciffe qd" uoluit. Illudq qd AES: eif εἰς utdeba£ cófequés poft interfestionénoffeqdf ip tll dfis.Sed tu fili hominis rurfum loqueread eos hoceitae. feniores dom? ifrael 4 te interrogare uenerüt: Pu ΩΝ 1 dequorum uos ftirpe defcédiftis; etiam in lioc po M" -— x BOO tme. pip QU de: A€ um £e mas immolabant:& li ρα ΓηπάςΡαητ πο cum uidiffern,dixi ad 3 εοϑ: uid eft bamae hoc enim ínterpreta; tur excelfum: aut cur ingredímini iftiufmo/ dilocum quem uobis in cunctis collibus ele: giftis:ita utufqp hodie iftiufmodi loca appel/ fentur bamoth:& an^ tiquus effor nomen priftínum teneatePro bama qd nos in excel fum uertimus:in Lxx. editioe error obtinuit utícribat αββανὰ α-ἲ hebraico fermone nil cefonat, Poteft bama fi utrácp fyllabam in duo diuidas uerba,fi; nificare, ín Q:fed prae ἔπε loco fenfus ifte non congruit. Vbicü/ qiautem ín Regum δὲ Paralipomenon libris fcribi£, Adhuc popu . lus adolebat incéfum & immolabatin excel fo,Bama fingulariter: & bamoth pluraliter excelfa fignificat. a«['(yoopterca ofcad vom ífrael:Il2ec oicít Οῆο oeuo: 3n vía ρα’ trái veftroz voe polluí lm míni cC. Patrti ueftroge enisi: imitamini uitía: δ per m: eaídé inceditis uias:ut delicta fimilia fimilem meréatur& poenam: & intantii fcelus pro/ fecittis: ut filios ue/ [τος per ignem dze/ monibus confecretis, Nec femel hoc feciffe fufficiat:fed ufcp in B/ fentíarum agatis ea/ dem, Non qd" hac fe/ niores ín captiuitate faciant:fed qd" ílli qui hierofolymis moraba tur, quibus captiui/ tas imminebat, hac omniía facere non cef; fent, Et cum tantis flaeicijs obligati fitis: refponfionem, inquit, meam quzritiseViuo ego dicitdfís deus, δέ iuro p memetipfum, quia non refpondebo uobis. Q uodq fequi (caia ἡ (ιν n μ buda zin£5ecbielem uerunt me:& duxere pro nihili: poft introduxi eos in ter/ ram quà mea fortitudine poffederüitqua ego ad poffidendü dederam: illi uerterunt ad exafperandum me. Cum enim uidiffentomnem collem excelfum: ligniiqy nemorofum:fa/ crificabant in montibus δὲ ínlucis& faltibus,& idolis uicti HEB. fnínis:& dices ad eos, Hzc dicit dominus deus. Adhuc& in hocblaf phemauerunt me pattes ueftrí,cum fpreuiffent me contemnentes:& índuxif; fem eos ín terram fuper quam leuaui manum me/ amut darem cís:uiderunt omnem collem excelfum: & omnelígnum nemoro; futn;& ímtmolauerunt ibi uictímas fuas:& dederüt. ibi irritationem oblatio; nis fux;& pofuerunt ibi odoté fuaüitatis fuae:& lí bauerunt libationes fuas: Et dixí ad eos: Quid eft excelfum ad quod uos in gredímíni?Et uocatü eft nomé eius excelfum ufqg ín huncdíem. EK). ὙΧ $o. ο. illius appellari:fed ficut cunctz in toto orbefunt nationes: & unaquzg; ges fuo uiuit arbitrio, ut colatligna δὲ lapides & idolis feruiat etià nos una gens érimus eplurib?. Ad quae refpondet deus, iuratqp per femetipfum& dicit: ING uos re; linquam neg» contemnam,ut fugaces feruos domini negli, ΞΕΡ.&dicesad eos.FIxc dicit adonai diis: Vfeg ad hoc me ad iracundiá pro/ uocauerunt patres ueftrí in delictis fuis quibus cor raerüt ín me:& introduxi cos ín terram füper quam leuaui manü meá ut tra» derem eà illis. Víderüt omnem collem excelfum δὲ omne lignum nemoro; fum:& ímolauerüt ibi dijs fuís:& pofuerunt ibi fu; rorem munerum fuorum: & pofuerunt ibi odorem fragrantíz eorum: δὲ liba, uerüt ibi libamina fua.Et dixi ad eos. Quid eft ab; bana:quía uos íntatis il/ luc? Et uocauerunt nomé eius abbana ufcg ín ho; dieraum díem.: » Próptetea dícad domum ifrael: Hcc dicit dominus deus.In uía patrum ueftrorum uos polluiminit& poft offendicula eorü uos fornícamini. Etín oblatione do; norum ueftrordm cum tranfducitis filios ueftros per ignem: uos polluimini ín omnibus idolis ueftrís ufq hodie:& ego refpodebo uobis dom? ifrael? Víuo ego υ dicit dominus deus:quía non refpondebo uobis.INéq; cogítatío mentis ueftra fiet, dicentium: erímus ficat entes,& ficut cognationes terze: ut colamus ligna δὲ niet ego dícít dominus deus:quoniam ín ma nu forti δὲ ín brachío extéto δὲ in furore effufo regna; c bo fuper uos.Et edücamuos de populis: δὲ cotigrega/ bo uos de terrís ín quibus difperfi eftis: ín manu ual da δὲ brachio extéto:& in furore effufo regnabo fuper » uos.Et addücam uos ín defertü populorü:& iudicabor uobifcum ibí facie ad faciem.Sicut iudicio contendi ad uerfus patres in deferto terra: zgypti: ficiudicabo uos dicit domínus. Et fübijciam uos fceptro meo,& indu; cam uos ín uínculis fcederís& οἰίσαπι de uobis tranf^ tur: be Ίβεο; cogitatío mentío veftre fiet! oícent(um:erí/ mue ficur genteo zc. Hunc habet fenfum: Ne putetis cogita, tiones ueftras quibus contra me blafphematís poffe com; plerí;dícitis enim,nolumus effe fub domíno, nec populus gre(lores gentes folent conténe, refed ad meü retrahà imperium:& brachio extento ac percutiente acfurore eífufo,ín prí^ ftinam uos rediga fer/ uituté:€ regnabo fu per uos: utuelítís πὸ lttís me habeatis reg& δὲ(entíatis regem irae tü cuíus clementià ne glexiftis. c 4L£tedu catn voe oe populío:z cÓgregabo vos octer ríe ín quíbue oífperfi eftía cC. Necuos ait pa tiar effe in eétibus,nec terna captiuitate retí neri:fed educá de po/ pulis& cógregabo de terrís ín quas uos ad ferui&dum hoftilis ne; ceffitas huc ΠῚ σῷ di^ fpíit. Hecaüitfacia,nó ut pdà uos δὲ delea: fed utrex uefter fim. Ex d intelligimus etia eam quá appellant hae reticí creatorís crudeli tatem fonare claamen, tiam:dü ad hoc írafci/ tur& defeuit& totum effunditfurorem:utre trahateos ad regnum fuum,qui demonum tyrannidem ad feruie; düelegerunt, o{ΓΕ adducam vos(n oefer tuin populozum« íu^ dícaboz vobífcum(δέ facíe ad facíé τὸ. Facia ait dris uobis q eftis in babylone& πῆς fer uitis idolis:qd'feci pa. trib?ueftris ín zgypto ut educá uos in defer. tum populorti: δὲ ibi iudicer uobifcum fa^ cie ad faciem, ficut ad; uerfus illos iudicio có tédi, quado eereífi(iit de agypto. Et poftás uos íudicauero,fubíj/ ciam uos fceptro meo: & imperío,& inibo pa éum uobifcum,& in; ducam uos ín terram ueftrá ín uinculis cha, ritatis: utligatí amore meo,nequada me pof fitis recedere. Tranf greffores autem& im pios,qui cordis durí/ ciain malis operibus: feuerat:elieà deuobis nó ad poffidédii fed ad abíjcieridü, teducatn quidem eos de terra íncolatus eorum: ut educti non ingrediantur terram ifrael: fed in diuerfis pereant re; gionibus;& diftinctionebonorum& malorum,cognofca, li 2 tis quía Q Vnufqfg idolis fuís euntes feruite,quia no luiftis audire me:no/ men autem meii fan ctum nolite ultra pol^ luere per munera ue; ἄτα τῳ fimulacra: In ,móte yo fétó meo, ín tóte excelío ifrael ait .dominus deus: ibi fer uiet mihi omnis do/ mus iírael. Symma/ chi tranflatio hunc ha bet(enfum. Quia mi .hiferuire non uultis: te feruite idolis,& fi/ mulacrorum ueftro/ ΕΠ calcate ueitigia. Me . enim audire non uul/ .tis,ut ned mibi ho; ftias imoletis:nec ado leatis incenfum: nec meus populus appel; Aemini.Mihi enini ne: quad in lucis& pha; nis& idolorum locis feruient cultores mei, qd uos facitis: fed in monte fancto meo,íin " monte excelfo ifrael. Porro Lxx. proprium explicant fenfum.De; relinquite cogitatioes -ueftras priftinas:& ma , larüiadinuentionü au; ferte peccata:& fi poft hac audieritis me,€ .nomen meü non pol/ lueritis in muneribus ueftrif atcp fimulacris: tuncin móte meo fan; cto offeretis mihi uicti dnas δὲ feruietis o om; nis dom? ifrael, Aqui; la uero Symmacho ex :...£ommen.lbicronymi liber fextus.. tis, quia ego fum dominus,qui facio cüicta iudicio, Ad reli; qua feftinat oratio,breuitergs percurrímus fingula: utfen; fum tantii legétib? przbeamus. a«[(£t voo oomue ífrael: bec oícít oio oeue:S»íngulí poftídola veftra ambulate«c. Hunc locum manifeftius interpretatus eft Symmachus; grefTores& impios: de terra incolatus eorum educam illos,& ín terrá ifracl no í neredi&£:& Ícietis qa ego diis. 8 HEB. Etüos dom? ifrael hzc dicit dominus deus: finguli poft idola ueftra ambulate δὲ feruite εἰς, Quod fi& ín hoc non au díeritístme,& nomen πλεῖ fanctum polluerítis ultra in muneribus ueflrís& ín idolis ueftris, ο In mónteuero fancto meo, ín monte excelfo ífrael αἷς dotnínus deus: ibi feruiet míhi omnis dorus ifrael: omnes inquá ín terra ín qua placebunt míhi:& ibí το; quitam primítias ueftras,& initium decimarum ue; firarum,in omnibus fanctificationibus ueftrís,In odo τε fuauítatis fufcipiá uos,cii eduxero uos de populis, & congregauero uos de terrís in quas difperfi eftis:& fanctificabor ín uobís ín oculis nationü:& fcietís quía ς ego dominus. Cüm iínduxero uos ad terram ífrael:in terram pro qua leuauí manum meam ut darem eam ο patribus ueftrís.Et recórdabimini uíarü ueftrarum& omníum fcelerum ueftrorü: quibus polluti eftís ín eis: & difplicebitis uobis ín confpectu ueftro in omnibus malicijs ueftris quas feciftís:& fcietís quía οσο domi; nus cum benefecero uobis propter Àomen meum: non fcd'm uías ueftras malas:& fcd'm fcelera ueftra peífima domus ifraeliait dominus deus.| parte confentiens,in parte difcordat: Itejinquít, poft idola ueftra δὲ feruite eis: quia indigni eftis meo ímperio: nec me ueftra cultura delectat. CQ) d? fi in hoc nequadp audie: ritis me,fed nomen fanctum meum polluerítis, dum mi; hi offerre(imulatis quz offertis idolis,& nomini meo tan tum blafphemià facitis: ut qui idolorü cultores eftis,meos uos effe dicatis:hocícitote,qd' in móte fancto meo,in mote excelfo ifrael,ibi feruitura fit mihi omis dom? ifrael: nó uos qui feruitis idolis:fed omnis domus ifrael qua poftea cre ditura eft b 4 3n monte vero fancto meo« ín monte excel, foífracl aít oomtnue ocue: íbí ferutet míbí omníe oomue ífrael zc. Dehoc monte in quo feruitura e(t deo omnis do; Efa.2,a mus ifrael, Είοίας δὲ Micheas parí uoce cecinerüt:In nouif, Miíchce.4. a fimís diebus erit manifeftus mons domus domini in uer: tice montiü,& eleuabitur fuper colles:& fluent ad eum om; nes gentes:& ibunt populi multi,& dicent: Venite afcenda/ mus in monté ἀπί€ in domi dei Iacob:& docebit nos ui/ . as fuas, S ambulabim? in femitis ei?.De(ion ein exibit lex Eía, 4.0. b&uerbü diii de hierufalem, Et rurfum Efaías: In montem, inquit,excel(um afcende quiannücías(ion: eleua& exalta * foco fcriptum eft:Antecontritione exaltabitur cor uírí:& a uocem tuam qui euágclicas hierufalem, Q) u£ monte fig: aut ecclefiam intellieimus quz interpretatur fpecula:& à altitudine fanctorii dogmatti conftituta eft:aut ipfum dm faluatorem,ín quo δὲ primitiz δὲ decímz δὲ omnis M in odorem uertitur fuauitatis:ut omes in circuitu nationes uidentes populum do mini effe faluatii, οἷο) rificent deum:& cog; nofcant qui faluati fue rint qd{ρε Πε domi, SEP. Etuos domus ífracl nus. ce[£óindore hac dícitadonaí dominus res ad terráifrl oz, Vnufquifqy adiínuentio^ Tires cen :* In?, nes fuas auferat:& poft—duxerojit;uosinte) hac fi uos audieritis me: & nomen meáü fanctü nó pollueritis ultra in mune; ribus ueftrís,& in ftudijs ueftrís.uaui manum mei ut inducerem ffi eampa tres ueftros, quam illi fuo uitio pdiderüt:& uosnó tam ueítro me rito ᾧ mea clztmentia recepiftis. o(ftre firarum c omníó(τος, . pollutíeftío(n εἰσ cc, Non poffumus recor) .dati ícelerum noftro/ rum atq uitiorum,níj fiinducti fuerimus in terra ifrael:ibics pofiti. dicamus cum Apofto gn? uocari apoftolus: quía pfecutus fum ες; clefià dei. Et difplicebi tis aituobisin confpe ctu ue(tro in omibus malicíis ueftris qs fe; ciftis,Siueut interpre tatus eft Symmach: δὲ paruult uobis uide bimini propter oies malicías ueftras quas eftis operati:utpoftdi excelfi fuerint, humi/ les feeífe credant:quía. '. dominus humilibus Τεοδίρ dat gratíam.Et in alio tealtitudinem bumiliatur.Superbiam enim cótritio:& hu militaté fequitur exaltatio. Et fcietis quia ego dominus εἴ benefecero uobis, Et dominü faluatoré tunc magis cogno; uimus:qu&ádo benefecit nobis:& paffus eft pro peccatis no ftris,€ portauit iniquitates noftras,& pro nobis doluit: nó proaliquo merito eorum qui faluantur,fed propter nomé fuum. Alioquin uiz noftra δὲ fcelera peffima:nó mifericor/ diam meruere fed poenam, C) uicquíd autem de populo di. ximus ifrael:qui liberatus de aegypto, in folitudine multa commifit& offendit deum:& poftea in terram repromiffio? nís inductus, ueneratus eft idola σπα& lapides coluit: & poftea dei clamentiía conferuatus eft: referamus ad eos. quí de egypto faculi huíus,manu excelía domini libera ti funt:& introducti in uitiorum folitudinem,rurfum agy/ ptum fufpirarunt:& fecertit ea p qua puniri debuerant:fed : nihilominus per poenitentíam non fuo merito:ed domini clamentia conferuati funt. . Commentaríj(exti in Egechielem prophetamfinis, ram ífrael pro quale co:dabímíni víarü ves. rum veftroz quíbug: lo: Q.uí non fumdi; 1, ἢ Pro, 1 Co A H':] a" yn T 1)» i M μ΄ ' DIVI HIERONYMI PRESBYTERI ÍN SEPTIMVM CO 3i Lim pueri leeimussnihil TARIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM PROEMIVM| ERRAT. tam fadle eft quin difficile fiat, qd' nuíttis facias, Fateor ἢ me explanationes ín Ecechiel multo ante tempore. promififfe: δὲ occupatione dé toto hucorbeüuenientium implere nó poffeidá nulla hora quo nó fratríí occurram? turbís:& monafterij folitudine, MMEN 211 Ολα; mométá eftt hofpítü frequentía cómif tamus:íntátü ut aut dlaudédà fit nobis Ποία, αι fcripturarü,p s aperíédae füt fores/ftudía re. linquenda.Itag, lucratiuís imo furtíuis noctium horis qu hyeme propinquáte lonoiores ο] coeperunt: hcad lucernulam qualíacáqs funt dictare conamuri& zftuantís anímí tedíum,inr terpretatioe digerere. Neciactaimus,ut quid forfitan fufpican£ fratrá fufceptioné fed morará, caufas fimpliciter confitemur:prafertím cum occidentalium fuga,&fanctorum locorum con^ ftipatio,nuditate atq; uulneribus índigentid;rabié preferat bari aroR:(quos abf lachrymis δὲ gemitu uidere non poffumusy:illam quondam potentíami& ionorantíam díuitíarum ad tantá inopiam peruenífTe:ut cecto δὲ cíbo δὲ ueftimento indigeat:& tamen nequacj durí quorundá: atcy crudeles anímí molliuntur,dum pannos eorum δὲ farcinulas dífcutiunt, aurum in captíui/ tate quatentes. Accedít ad hanc dictandi dífficultatem:qd' caligantibus oculis fenectute, δὲ ali; quid fuftinentibus beati Ifaacad nocturnum lurnen nequadg ualeamus hebraorum uolumí;. na relegere:quí etíam ad folis dieíqy fuleoréliterarü nobís prauitate cecátür, Sed δὲ oraxcorumi comentarios fratrum tantum üoce cognofcímus.Nullig; dubium,;qd' alienis dentibus cómoli;. tícibi;uefcentibus naufeam faciant. Vnde obfec ro te filía Euftochiumt:ut ífta qu& notariorum ftilo cudímus,& ad qua emédanda[ρακί uix habem?:id eft feptimá ín Ecechielélibrá poft ín. terualla fafcipías:& ut ante íam dixi:fi librom: breuitas uel loneítudo inter fe fuerint inazquales, uifionum ímmo ὑποδέσεωμ breuitati imputes aclon diflonantía ín unam coartare congeríem. COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EZECHIELEM PROPHETAM LIBER SEPTIMVS —— Nds A No) mnínío Pes pone 2; facie. 8 tuicó travía auftrí«c, Cr uid(igni; ficetpone uel obfirma facié tua:fupra pleni? diximus.Obfirmatio ne em uultus opus eft & frontís duricia: ut quz imperant ,pphe/ τὰ loquat intrepidus: maxime cü ad totam populimultitudinem tri(tía nuncianda fint, Theman autem δὲ da, rom& nageb:& rur/ E fünageb:,p quo Lxx. απλιώτημ interpreta. ti funt: quíd fonentin hebrzo, expreffit πο; ftra tranflatio.O. d'qg dixere ducé nageb,me lius habet ín hebrzo, agri uel regionis meri; dianz, Non enim^5 ut putauerüt Lxx, α uerbü duce& principe (orat,(ed VY. fcri, !£. factue eft fermo ofíí ad me oícéo:ilí bo 5. 8| T factás eftfermo «{«ἀπῑί ad me dicés:Fi i hominis:pone fa cíé tuá cotra uíá auftrí δὲ ftilla ad aphrici:& pphe; ta ad faltü aotí meridíani. o Et díces faltuí merídíanoz Audi uerbü düihac dicit diis de? Ecce ego fuccédá inteioné:& coburá ín te ome e uíríde,& ome Πορ arídá:nó extingue£ fláma fuccenfióis:& cobu; τοῦ ínea omis facies abau ftro ufq; ad agloné.Et ui; debítuniuerfa caro qa ego diis fuccédí e necextigue tur.Et ἀίχί, πα, πα μα, dfe de?:ipfi dicat de πιο: Νά; qd nó p pabolasloqf(ο, Et factus eft S gítudínidum δὲ iuncta nolumus feparare: δὲ ptii eft,qd proprie aerfi régioriécp fignat& propter AE literarü fimilitudine,error inoleuit. Loqui£ αὔτ fermo diui». nus p metaphora(altus contra hierufale, qua beftiarü δὲ fé. rocíü hominü habítatio eft:qd?(uccedateu:omniaq: ligna. illius concrément:nequadj arbores | 1 factus eft fermo dri ad me dícés:Fi li hois,obfirtna fa; ciétuá fup theman:& re; fpice ad darom,uaticinate fup faltá ducénagcb:& di ces faltui naceb. Audi fer, o moné dii: hzc dícít dris. Ecce ego fuccédá inteíoné δὲ deuorabit in te ome lí; gnü uiri de&lignü atidà. ING extinguet fláma fuccé fa: Rn ín ea oris fa cíes a meridie ufq agloné: & cognofcet oris caro qa ego dris fuccédi illá: nó ex. tingue£,Et dixisNequadg ἀπε domíne: ipfi dicit ad me:[Nonne parabola eft qux dicturhac? Etfactus et uocans quz fructibus indigebant: fed ligna quaft incendio przpa/ rata, Primüd; combu, rít iri eo lignti uiride,. fcdm qd' in hoc eodé. ppheta legitnus:Et à. fanctis meis iticipitei δὲ poftea aridti, qd' ni. hilinfe poterát habe; re uitale: fanictos uidé licet fimul& peccato/ rés:utalij captiuitatíg. fert: Ab auttro υἱφ ad aquiloné,hoc indicar ab liierufalem ufq ad babyloné: ut ome itef pérgentiü in captiuitá té gladio, fame; peftilé tia ruetitiii cópleatur, His ein quiin babylo» nefunthíerufalem ad auftrü fita eft:quó eco trario olla in Hierémia quz fignificat hierufa lem, afacieaquilonis, id eft babylonis fucce dic. Et pulchire inr prin €ipio:ítilla, inquit, ad. li αὶ aphricá fniala morte effügiant?. alij fupplicijs tradangaternis. C) uodgp in. Hiere,t,€ "[ropo, Dai. on & obfcur deus:uel ut Lxx.trán/ ftulerüt, nequadj drie ἀῑς. Et infert: Et ipfi dicüt ad me; Nüquid non p pabolas loqui£ ifteiuel pabola eft ifta uz dicit? Et eft fen/ us. Ρ]απί loquere: nó intelligimus p pa? rabolà quid loquaris: apto fermone, dei ΠΟΥ bis pande fentétiam, Poteft atit tropologice theman& nageb& da rom agypt? intelligi: Legim? ei ín Daniele .€rebroauítrü pro gy pto accipi: egypt? ait refert ad müdi iítius: anguftias. Prophetat igit Ecechiel que mii; do uentura fint mala: qué faltü uocat, pomi feras arbores nó habé tem,fed habitaculü be ftiarü,De quo& in ui gefimiooctauo pfalmo dici£: Vox ἐπὶ pficien tís ceruos,& reuelabit xondenfa fyluarü.Iftae "funt fylug δὲ faltus q plus deuorauerunt in pralio de exercitu abef falon d? interfecit gla; dius. Succediturq in faltibus prímü ligni uiride& fic aridü: hí quiuüt ín malo: δὲ hi Ὁ iüfticie mortui(πε, Ὡ Δὲ; dicdit:& cóbu? ret i ea omnis facies ab auftro ufqyadaglo né:hoc dicit: Ab hisq feruétefpü uidebant, ΓΙ’ ad eos q crefcete iniqtate δὲ refrigerata "charitate multoríi;ca lo:é priftínti perdide? runt: 1ta ut offis caro pfpiciatáma drii nó extingui. Precaturcp,p plieta ne fíat qd? dns cóminat? eft:hoc eft,ne fuccédat faltus,& ligna omia cócre ment,utaut adhuc accipíát locü poenítétiz: aut fibi nó ipo a£ neceffitas tríftia nüciadi:fertim cü ppfs ea nó itelligat: itate dicto, magis ad infanià ,puocet. Ca. XXI 11. factue eft ferino ofíí ad me oícéo: Fili bote po; ne facíé tuà ad bíerufalé τέ, Ὁ uia fup dixerat,ipfi dicüt de me:nunqd nó per parabolas loqui£ ifte: ?& apertà populus flagitabat fententia: idcirco id 'quod domínüs per metaphoram fiue parabolam,& ut altj vertere prouerbium eft locutus,nunc manifeftius loquitur: 'faltus nageb δὲ darom δὲ theman effe hierufalem:& tem/ plum illius fancta fanctorum, δὲ omnem terram iuda: flammádq quz comburtura fit faltum,intelligi gladium de: :tioranté,qui eductus fit de uagina ftia, ut interficiat iuftum "δε impium.Hoc eft enim lígrium uiride δὲ lignum aridunr. "Vnde€ dominus;Si in ligno,ait, uiridi tanta faciuntzinficr Ca. XX 4 T factüs eft fermo dfiíad me dicens: Fili hominís, pone faciem . tuam ad híerufaler δὲ ftil la ad fanctuaría:& pphe ta cotra humü iftael:& di ces tertze ifracl: Haec dicit . dominus de? κε ego ad te, δὲ eíjciam gladià meü de uagina fua,& ocídà ín teiuftü δὲ ἱπηρίᾶ. Pro co auté qd' ocdídí in te iuftà & ipiü:idcirco eeredict ela díus me9?de uaeína fuaad oém carné, ab auftroufg; ad aquiloné.Et fcíet omis caro: quia ego dominus eduxi oeladium meum de uagina fua irreuocabilé, υ Ec εὐ fili bominis ingemí {τε ín contritione lumborum:& in amaritudiniz bus ingemifce coram eis. Cunq dixerint ad texqua retu gemís?díces:Pro au/ ditu,quía uenit:& tabefcet omne cor,& difToluentur uníucerfr manus: δὲ it firmabitur omnis Πρίν tus:& per cuncta genua. fluent aqua. Ecce uenit& fietait dominus. Etfactus eft £ommen.IDíicronymi liber feptimus aphricü:ut non tota dei ira uideat effufa, fed(tilla quada 82., τὸ quid facientePro quo niefcio quid toléntés Ly, in iquti pars.Sin δε ftilla tatz feuiti& εἰς: 4 in totís imbribus αἰ) mandi eite Vtoimis caro quz uífura eft(altare dei:p fylua rii incédiü& lama qua nulli? extinguit auxiliorcognofcat' qd' ípfe fit diis.) d'intelligés;ppheta rridit:ah,ah,ah ἀπε & iniuftum interpretati funt: quafi non idem utra gnificet, Ω uodq ibi dixerat: Et uidebit üniuerfa quia ego dominus fuccendi eam:hoc eft fyluam fiue fam, » Inf nm Caro? mam,nec extinguctur:hic alis uerbis loquitur:ut fciarom, A Che ΧΧΙ T factus eft fermo —/ diii ad me dicens: Idcirco uaticinare fili ho^ mínis:& obfirma faciem τᾶ cotra hierufale:& afpi ce ad fancta eogzX Ὁ P tà fup terrà ífrael:& dices ad terrá ifi. Hiec dicit dis de?.Ecce ego ad te:& edu, cá gladiü meü de uagína . fua:& interficiá ex te ini 7? quá ἃ iniuftá.Sicegredie tur oladi? me? de πασίπα fua fup omné carné a me tidie ufq; ad aquilonem: & cognofcet omnis caro quía ego dominus eduxi gladium meü de uagína fua: non reuertetur ultra. Et tu fili hominís íngemi Íce ín cotritioelaborü tuo τῇ,& in dolorib? geme in cofpectu eor. Eritqy fi di xerínt ad tc: quare tu ge. mista dites:Propter nun cid qa ueníc& coprehéde tur pauore οἥτε cor: dif foluent uniuerfze manus: «δύ examinabit omis caro δὲ omis fpüs, δὲ omía fce/ «mora polluét humore,Ec ce uit& erit dicit dris de?. Etfactus eft terrogauerint cur tanto gemitu cont& quid tib meo fermone refpódeas: mei diffimulare non tia/ auribus infonuerat:opt? idelicet babylonij furétis li acciderit ut fic ingemifcas:tu eis Idcirco plahgo,& dolorem cordis leo:quiaauditus qui femper meis re completur& uenit:imminens ui à llauerit híerüfalem Sum exercitus. Q.ui cam uenerit δέ ua nis caro quía ego dor minus eduxi gladium meii dé vagina(σας; reuocabilé. Vereenim cótra hierfm nó eft fla ma fopita, nec extin/ €um incendium: nec reuocatus gladíus;qa modicum tempus ín medio,& hierufalem -€um temiplo fuo,baby lonio igne(αφού e(t; be ttofilibonínis AS ít contritío, ne lumbo: 4 if amari tudínib? íngeinífceco, rat εἰσι(is oíerínt ad te quaretu gemís oíceo«C, Primum di» xerat: uaticinare ud ftilla ad auftrit aphri .cum δὲ meridiem,& ad faltum meridiantis . ποῦ quia uídeba7 tur obfearum:S dicta rophetz populus ne ciebat:fecundo poni/ tur manifeftius,(alti meridianum efTe hie/ rufatem:& omnes ín/ fructuofasarbores ad quarum radices fecu; ris pofita fit, intellioi habitatores eius: οἷα) diüqp interpretari pro incendio. Tertio iube; tur propheta;uttacen tibus illis necinterro/ gantibus cur i(ta ua ticinatus fit: faciatpet ux interrogctur; re pondeat qua domi; nus locutus eft. Ingc/ mifce inquit, eiulare, non leui uoce,nec do/ lore moderato: fed ín contrítione lumborü: ut gemitus tuus ex imis uifcerib?& amar ritudine animi profe/ ratur. Et hoc facies co ram eis zut cum tein erarís:& quid tibi ma tabefcet omne cor:& diffoluentur uniuerfa manus:utoca pante pauore mentes hominum, nullus audiat πρ Infirmabi£ cin omniü bellatorü fpiritus, δὲ tanta cun *occupabit trepidatio atqj formido, uttimorecogéteart δὲ uifcera diffoluantur:& uefica humore tenerenon ualaat.ità uturina geriua polluantur. Naturale efte ut timore d 'te;uefica laxetur:& aduerfüs hominis uolütatt bum fluat. Q.d' qdé& in morborü magnitudineaccidere onm utpoftd uires defecerint egrotantiu:non folum o s -&lectuli polluan£, Ecceingt,uenit qd? fape pte ies pir ᾳ vas Zin£5ecbielem completur ac fiet:quod non ego, fed dotninüs ocutis eft. Scio quendáamiin cótritione lumborü δὲ fluentibus aquis, multa tetimonia replicaffe: ut prophetz caftitas impleret δὲ amarítudo animi,& dolor meritis intetnus: quod aqua XXI$0, 212 Eg. dem accipere diabolum: de quo ait Apoftolus: Tradere 1. Co, s.b huiu(cemodi fatana in interitum carnis, üt fpiritus faluus fiat.Etin alio loco Hyminaus δὲ Alexander: Q. uos tradidi rTimod.d:Min "' tionem:& librorum feminum genua polluant. Sed hac expofitio ad prfentent non pertinet locum, Poná igitur nonnulla quz diícrepat. Pro eo qd nosixim?: Qui Gladius.eladíus exacutus eft δὲ límatus:ut cxdat uicti ad leuigandum ut teneatur manu: i(te exacutus εἰ οἷα díus:& ifte limatus eft;ut fit ín manu ínterficientis. Cla fatanz,ut difcant non blafphemare.Etin pfalmis fcriptum eft; Mifitfuroré& iram, δὲ anguftiam: immiffione per απ’$58,77.e MOUSE Wages gelos peffimos. Hune :€tfaciuoeftfer? ὁ Wr, ΝΥ τ μ᾽."λιν o duidam nt gl mo bominad me οἱ) 9 Ft factüs eft fermo domini ad medicens;Fili homínis,| din; m puram[σι ene Multumetüi/ propheta& díces: Hzc dicit dominus deus: loquerer—feangeli: quando fub , ütramq ponam adi; Dauid percutiebatur hierufalem, Alíj auté exendiurlongituder mas exacutus eft:& ut fplédeat líimatus eft: quí moues* d illo dici gladio , maximeubi autnulla ον m ἢ zn ufpicantur:de quo in 'autparuaditana e,— Mcptrum filij mei fuccidifti omne lienum.Et dedí eum απ quo Nó ueni pacé mittere fuper terram,fed ela 7 dium: δὲ diuidere. 1n» Matthaio, d moues fceptrum fiij maa&ululafilíhominis: quía híc factus eft ín popülo— ter(eomnem confan» me, fuciditiomnel^ meo:hicín canctis ducibus ifrael Oui fugerantgladío^ guinitatisaffe&um:ur um: illi traftulerüt: seus S 00 mali corruant.,& fanz nterficecótemrie,re;— traditi funt cum populo meo:idcirco plaude[ἀρεῖ σε. airefurgant. Sed hoc dd omnelignii- Rut tmur:quía probatus eft: δὲ occum Íceptrü fubuerterít, impium eftcrederede um ubi Kos diximus: άμμο.: 2n ins gladio faluatoris: δέ Q ui fugeran glhdio&noerítdicitdiis deus. Tu ergofili homihis pplheta, non DOES Je db, edi dd Ru€&percitemanu ad manum: duplice£ oladiusactri- S 4 qui onis: dn ες” aln tranttulerunt:Ho7 Π,^-:.:] i τεστ! üiuehabira, plicetur gladius interfectorum. Hiceft gladiusocdfio; tr Me Sa M tores e es ΗΝ nis magnzequi obftupefcere eos facit& cordetabefce;—&tos in Populo,& du/ :ius:Plaude fuper foe"E;;;: ces€ hofpites dei:& E AA. TOS multiplicat ruínas.In omnibus portis eorum ιν cuemanu.Etubid; conturbationem gladij acuti δὲ limati ad fulgendum:^ probatur, quandolu ftulimus: Fthoccum amictiad cedem. Exacaere,uadead dexteram(iuead.— P? m proditorem δὲ i fceptrum fubuerterit: μον ἡ miles eius Πιδιιεγίο illramhaber editio:— finiftra quocuncp faciei tux eftappetitus.Quin&ego^ nt.Q uipotcome tribus repulfa eft. Lo; ditbuccellam,intrauit Τοῦ σις quitur autem ad gla/ for, utueníat cotra hie ufalé,& exacua£ at limet: multos em efle 'cedendos:& ad ipfum bs "Apoftrophá facit: Tu es qui moues atcp fubuertis fceptrü filij mei, imperiti uidelicet ppfi ifrael: δὲ ome Jienü fuccidis, -uníueríam ppfi multitudine. Dedi(inquit)iftum gladiü,ut teneatur manu Nabuchodonofor:& fit in manu uiri robu; ^ftiífimi; Vndeo propheta, clama& ülula:€ mala in(tan; tía, uocis lamentatione teftare. Hic gladius nulli pepercit: nec aliquem imminentíum malorum reliquit expertem. 'Factus eft inpopulo,factus in ducibus ifrael, fa&us in ho fpitibus meisacfacerdotib?, qui habitabant in εξρ]ο meo. Idcirco percutefoernur,fiue manum:& habitum plangenztis affume. Hic enim gladius probatus eft mihi:& hoc curn fceptrum meum regnumqp fubuerterit: quod ultra nó erit: & in Sedechia rege finietur. Iterum tibi propheta iubeo: ut qui foemur percufferas pro ftupore δὲ miraculo, percutías δέ manus:utnon folum femel, fed fectido ac tertio gladius ueniat ad ínterficiendu. Primo enim uenerat Nabuchodo/ nofor, quando tulit lekoniam: δὲ fecundo,quando regna; batloakim: tertio, quando Sedechias, Et híc eft gladíus ᾿ς triplicatus, quando facta eft magna occífio:& intantum multiplicauit ruinas:utobftupefcerent animo, δὲ cordeta/ beíceret:€ in omibus portis eorü daret coturbatione. Pre «ipitur ergo illi,hoc eft, gladio acuto& límato ad fulgendii, amictoqy& expedito δὲ parato ad cedem: utuadat fiue ad dextera uoluerit, fiuead finiftram. C. uocung( ait) faciei tuz placuerit,audacter ingrederezme habés ducem,me ad/ iutorem.Ego plaudam manu ad manum: ut fzuientem te contra aduerfarios meos, quafi fautor tuus& exhortator inftigem. Ne dubites: neformides:€ pati timeas quod paffus eft Sennacherib: ego dominus fum locutus: mez plaudá manu ad manii:& implebo indíenationémea, diumNabuchodono, ὃ€go dns locutus fum.Et factis eft fermo dni ad me di/ cens:Ettu fili hois ponetibi duasuias:G ueníat gladius in illum fatanas. Du; plicaturcp& triplica tur gladius inierfecto rum: utíoluatur pec/ catum hieru(ale: quia fufcepit de manu do miní duplicia peccata fua.Ciaudet autem dominus& exul, tat€ hortator eft gladij feuientis: utuadat fiue ad dextera fiue ad finiftram:& quocunq; eum faciei fuz tulerit appeti/ τας; ut interfectis malis, remaneantboni:& impleat illud quod fcriptum eft: CLuid paleís ad frumentum dicit domi regis babylonis nus? b tactus eftfermo ooinínmíad meoíceno: rtu filí boieipone tibí ouas víaa: veníar gladíue regío babylo níe τὸ, Θείο me in hocloco iuxta Lxx,ínterpretes,cuiufdam multiplicem legiffecxpofitioné: Rabbat filiorum Ammon, referentis ad gentíii populum: Iudam uero& hierufalem ad eos qui fub Chrifti nomine congregantur:& factís dent nominis dignitaté: regemq confufionis diabolum ftare in omniuiarum capite:G infidiari in occulto: ímpleriqp illum uerficulum: Iuxta femitam fcandalum pofuerunt mihi:& ftateeum in biuio:uel eos qui fui funt tenere cupictem: vel nouü fibi acquirere feruitii: δὲ ad dexterá femper pergere: ad eos ícilicet qui in dextera parte funt pofiti, ut expugnet 'eos: ut exultet in cade: utarietibus δὲ congeftioneoperum terrenorü capiat miferam hierufalem: δὲ primo quidem ut uidea£ ei nlhil agere:& fruftra conari. Illo uero recordante iniquitates corü quiin ecclefia cómorant:immo malis ope ribus reducüt aduerfarias poteftates{η memoriam fcelerü priftinorum, patefiunt omnia peccata populi:& cooítatio/ nes eorii: idcirco capiuntur, quía nouis uetera delicta cuz mularunt.Hac alíus dixerit: nobis coepta hiftorize ueritas perfequeda eft, Cum(inquit) dixiffet mihi fermo diuinusz Prophetafili heminis,& loqueread gladíü δὲ dic: Gladius, gladius, X catera quz prophetía gladii continent: Scd'o fa ctus eft ad mefermo diii dicens: Vis fili hominis fcire quis yl miniíteres uoluntatis: meam comple fententiam. Poffu/— ittefitgladius:& apertius perfona difcere gladíj(uientise jns yl Anago, musiuxta Anagogen, gladium acutum paratumqpadez/— Aufculta qua dico;pone duas uías ,ut p illas gladi? ueniat p*: regis babvionig Pi" 4 Ἰὼ ῄ Hiíere25.e £ommen.lbieronymi liber fepránus-^ Nónéhac eft cidaris,& hic corona quz nihil fecit indicios. fed ad imitátioneregis babyloníj,quos T NISI: G δὲ quosuolebat,humiliabat€ Propterea nó femel nec iuxta 1 Lxx.bis, fed tertio iniquitatem ponam η perpetuum; qua non ftatim tibi reputata eft fed donec ueniat Chriftus: E regisbabylonis: qui egredietur quidem uno itinere Chal, daorum:(ed cum uenerit per defertu& folitudinéad biuiü terrz Arabie, que appellatur filiorum Ammon: quarum una uia,híerufalem ducit ad dexteram partem: fini(tra o ad Rabbath filiorum Ammon,qua eft ciuitas metropolis; & hodie Philadelphia noia£, Memor inquit internitionis qua accí. Eía47.8 ditregiaílyrio: quan do centum octoginta quing milia, una no/ éte funt cafa: formi^ dabit ad partem dex; teram declinare:& ire contra muníitiffimam hieruíalem: fed ftabit in ipfo compito:& ri tu gétis fua oraculum confulet: ut mittat fa/ gittas fuas in phare/ tram:& comiíceat eas tnícriptas,(iue figna; tas nominibus πρ’ lorum: utuideat cui? fagitta exeat:& quam prius ciuitate debeat oppugnare.Hancauté graci βελομαντίαμ/ ue φαβδομιαντίαµ no4 minant. Interrogauit ieituridola, exta con; fluit. Ad dexterà faz ta eft diuínatio eius: ut pergeret contra hie; rufalem:& oppugna; F ret eam:aggeres com; portaret:arietes pone/ ret;adificaret muni 7 tiones:urbéqp conclu deret:& in cede ape/ riretos fuum:& fremi tum exultantís δὲ ulu; lantis exercitus conci/ taret. Hoc(inquit) fa; .cens, uidebitur habi; tatoribus hierufalem,. oraculum fru(tra con/. fulere:& quafi fabba; torü ocium tenere, lu; dere uidelicet, δὲ nihil operis perpetrare. Rex autem babylonis, nó in fuafortitudine, fed in iniquitate ppli con^ regis babylonís.De terra una egredien£ ámbo:& maj nu capíet coniecturam: in capite uiz ciuitatis conijciet. Viam pones, ut ueníat gladius ad rabbath filiorü am/ mon,& ad Iudam,& ad hierufalem munitiffimam, Stetit ením rex babylonis in bíuio;in capite duarum. uíarum díuinatíonem quxrens: commifcens fapittas, Intcrrogauit idola: exta confuluit. Ad dexteram eius facta eft diuinatio fuper hierufalé ut ponat aríetes: ut apetíatos ín cde:ut eleuet uocem in ululatu:ut ponat aríetes cotra portas:ut coportet agocté:ut xdificet mu/ nítíones. Erítqy quafi cofulens fruftra oraculá ín oculis eoríü:& fabbatorü ocium imitans: ipfe aüt recordabit íniquítatís ad capiendü.Idcirco hacc dicit dris deus:Pro co qd' ín memoríatm reuocaflis iniquítates ueftras δὲ rcuclaftís prxuarícationcs ueftras:€ apparuerunt pec cata ueftra ín omnibus cogitationibus ueftrís: pro eo τ defiam de gtib? con, . Yfte eftcui regofitüceft inquá qd ín meroríá reuocaftis,manu capiemini. sHEB. lüautem propha neimpíie dux ifrael: cuíus uenit díes ín tempore íni/ quitatís prafinita. Flacc dí cit dominus deus: Aufer cídarim: tolle coronam. INonne hax eft qux ἵνα milem fubleuauit: δὲ fub; límem humilíauitzIniqui taté iniquitate iniquitate ponam eam:& hoc non fiet donec ueniat cuíus eft iudiciü,& tradam ei. fifurus eft: qua eos fcít offendi(Ie deum:& peccata patrum nouis cumulare delictis:& praeuaricatíones.eorti omnibus patuilfe:& idcirco non dubitabit deuictoría: quía confidet de iniquitate hierufalé. Hac íuxta hebraicü: a quo Lxx.nó tam fenfu.dj uerbis ín plerífqp difcordant. 4 ϐ[ Z-uautem pzopbane i(mpíe our ffrael τ. Symmachus hunc locum {τα interpretatus eft: Tu autem prophane,inique dux[τας]: cuius uenit dies ín tépore iniquitatis cóftitutus: Hac dicit diis deus: Abftulitcidarim;& tulit coronam:necp hocneg illud:humilem fubleuabit,& fublimem humilíabit.Iniquí tatem,iníquitate,iniquítate faciam illud;Et hoc no fuit ifte, cui^iudiciti eft: quédaturus fum. Poft urbis hierlm fub uerfioné& captitiitaté ppli;ad duce ifrael fermo dirigit:que nemini dubium eft(ignificari Sedechiam:in quo regü{εἶ deftirpeDauid imperiü finitum eft. Venit inquit tibi.díes, qualongo tempore prafinita eftin te:& propter te facerdo; tium.& regnum interíjt populiiudaorüt, Cidarís ením ἰπν figne pontificis eft:corona,boceft diadema,regis indicium, SEP. Ettuprophanejíni/ que dux ifrael:cuíus uenit dies, ín tempore íníquita/ tis finis. Haec dicit domi; nüs deus: Abftulifti cida/ rim, δὲ pofuifti coronam. Hixcnon είς fimilis: Hu/ milíafti excelfum: δὲ fub; leuafti hufnilem. Iníqui. tatem, íniquitaté ponam eam:nechae talis erit, do/ nec ueniat cui debetur:& dabo εἰ. ὁ Ettüfili homínispropheta δὲ dic: Flac dicit dominus deus| luntas mea in uobis: δὲ uictímas non fufcipiam demaniz|. bus ueftris. Ab ortu enim folis ufcpad occafum, magnum P*' eftnomen meum in gentíbus:& ín omni loco facrificatur, δὲ offertur nomini meo oblatio munda. Ο uz mundaob; latío, fine fanguine hircorum, arietum, atqytaurorum,in...." Chrifti completur aduentu: quando uenit defyderatus AB eentíbus:& ortus eft fol íufticiz, in cuius pennis eft fani 1 tas. Ὁ 4Γ£rtufilíbomínío| propbetact ofc«c, Gladium regis babylonis ftetiffe in capite duarum uiarum jin compl to dexter δὲ finiftre: quarum altera ducebat hierufalem: altera ad Rabbath filiorü Ammon: δὲ exiffe fortem utper/ geret prius contra hierufalem:fupralegímus: Cua expu/ gnata& capta: regnum quoq facerdotiii eius in aternü periffepraenuncíat. Refiduum erat filijs Ammon:&ipfedi/ uifionis ordo pofcebat, qd de finiftra uía facti effet, Vnde impera£ ,pphetzut loquat ad filíos Ammon,& ad oppror btium eorti:qd?& ipfi capiedi(int:& ad eundem gladíü fit moné dirigit; O mucro,mucro qui paratus esad cadé: qui cuius eft iudicium: ἃ tradat ei pater reeni & facerdotium,uel ec, gregatam, Nonenim.. iudicat pater quem; Iobgd fed omneiudicium de ditfilio. Etín alíolo,: co: Deus(ait) iudicii;"^74 tuum regi da:& iufti ciam tuam filio regig, imperium,& facerdo; tium fempiternü: De quo loquebatur& Ta;] cob:Non deficiet prin Gt 444 cepsexludanegdux Ὁ ὁ defoemorib? eius do, nec ueniat cui repofitij ᾿ eft:& ipfe erítexpecta: tio gentíum.In eoloco ubinos interpretatifu mus: Nonne haceft; pulchre tráftulit Sym machuf,neg; hocnegy illud. Cr uía ein dixez. rat: Aufer cidarim,tol, le οοτοπᾶ: fubiunxit, neqihocnegjiillud:id— eftregnumceffabit& H facerdotii, Vndequi—, poftea ufq» ad aduen,. tum Chrifti reges fue runt pariter δὲ facerdo tes:quorüi unus Hyr; canus pontifex diadey nra capiti fuo impofu, ít, fruftra(ibi&hoc& illud uoluit uendica/ re: cum regnum ei nó deberetur poft Sede; chiam:fed illi cui repo fitum erat:& quifuit expectatio gétium: de quibus loquit& Ma/ lachias: Vos facerdo; tes, qui contaminatis nomé meum.Etpot—.— paülulum:Noneftuo Ibid -——— e τα. oe e Li Lo εν Maldhit limatus zin£5ecbielem Δ' linatusutfulgeas δὲ interficias:licet tibi idola refpóderínt: δὲ üanum fitomne quod a daemonibus refpondetur:ut ui; delicet uulneratorum ceruicibus immineres:& per te com/ plerctur quod multo dominus tempore fuerat cóminatus: taméexpleto opere tuo quod egifti cotra filios Ammoni reuerteread uaginam tüam, id eftin baby; Tonem, ad locum in quofactus es& crea; tus: ut in terra natiui/ tatis tuz iudicéte:& effundam fuper te in/ dignationem meam: δὲ Mocdorü atqj Perfa rum uirtute capíarís. -. Qd plenius in Efaiz uolumíne dicitur, ín üifione οόδιτα babylo ία, d iem: Ecce ego fufcitaz bo fuper eos πποζάος, Etpoft paululum: Et erit babylon illa glo fiofa in regnis: inclyta ín füperbia Chaldz? — erum: ficat fubuertít deus fodomam δὲ go; morram, non habita, bitur αἱ in finem.Et quia femel fub perfo/ nagladíj derege ἰπι’ mo regno babylonis loquebat, ferüat μεν Τάφοραμ. In igne in; quitfuroris mei fuffla bo in te, ut faciam te igne confumi:& tra; damteín manib? ho/ minum ftultori& im péritorum: qui artem non habent cudendi - gladios&acuendi: ut nequaq ultra acuaris, limeris,&fulgeas ad occidendum: fed fis ignis cíbus:fanguifq tüus, quéfudifti cun; &is fpectantibus, in te potius redundet:& tradarís eterne obli; uioni, X pereas in per; , petuum:quía ego do; minus locutus fum: cui? dixiffe, feciffe e(t. Ca. XXII | 47. factum eft ὁ verbum oo; imíníad me of cene:£ttufilí boin( nío! nonne(udícas«εἴ uitatem fanguínum:et ' eftendío εἰ ommneo ab/ einínatíoneo fuae eC. Ettu(ait fili hominis (utarenim cófueto ad te uocabuloJiudica ciuítatem fanguinü:€ oftende illi om; nesabominationes fuas: ut íciat feíimminentem captiuita^ tem meríto fuftinere:& ín multis fanguínibus adduxiffe tempus ruinz fuz, Primum omníum fcelerum, pro deo idola uenefata es: adorafti opera naanuum tuarum:& ap. propinquare feciftítempus annorum tuorum, quod mul to tempore dicebatur:& di(ferebatur, ut ageres poenitenz ,2,2 tíam; Tuautem fecundum impoenitens cor tuum, thefau/ rigas tibi iram ín die ire; Idcirco dedi te opprobrium gen/ deus ad filios Ammon,& ad opprobriü eorum. Ft dí ces: Mucro, tnucro, euagína te ad ocddendum: líma teut interficias&fuleeas.Cum tibi uíderentur uana& díuinarentur mendacía:ut darerís fuper colla uulnera; torum ímpiorü:quorum uenit dies ín tempore iniqui^ tatis przcfiníta. Reuertere ad uaginam tuam,in locum ín quo creatus es:ín terra natiuitatís tuac iudicabo te. Eteffundam fuper te indignatione meam: ín igne αν rorís mei fufflabo in inei Min teín manibus hominü ftultorum,& fabricantíum corruptionem. Ignis erís ci^ bus, fanguis tuus etít ín medio tertz: obliuíoni trade rís: quía ego domínuslocutusfum, Ca. XXII tu filíhomínis, nonne íudicas ciuitatem fanguí M“πηι: δὲ oftendís ei omnes abomínationes fü/ as τ Et dices: Hcc dicit dominus deus: Ciuitas effun; dens fanguiné in. medio fui: ut ueníat tempus eíus: δὲ qux fecit idola cotra femetipfam,ut pollueretur.In fan guíne tuo quía te effufus eft deliquifti: δὲ in idolis tuís quz feciftí polluta es:& appropinquare feciftí dies tuos:& adduxífti tempus annorum tuorum: propter/ ea dedi te opprobrium centíbus:& irrífionem uniuer. fis terris. Quz iuxta funt,& qua procul a te;tríumpha/ bunt de te Siue illudent tibí):fordida, nobilis, erandis ínterítu.Ecce principes ífrael.fineulí in brachio fuo fue, runtintead efftmdendum fanguinem.Patrem& ma; trem cotumelijs affecerunt ín te, Siue patrí δὲ matrí ma: ledíxerant). Aduenam calumníatí funtín tedio tui. Pupillum&uiduam cotríftauerunt Siue opprefferunt) apud te. Sanctuaría mea fpreuiftís: fabbata mea pol, luiftis. Viri detractores Siue latrones) fuerunt in te ad effundendum fanguinem:& fuper montes comederüt ín te, Scelus Siue ut fignificantius in hebraro habet TW, hoc eft, inceftum,operatí funt ín medio tui. Verecundíora patrís dífcooperuerütin te: δὲ ímmüdiciá méftruatzc humilia uerunt ín te:& unufquifcy ínuxoré pxírmi fui operatus eftabomínationé& focer nutum fuam polluitnefaríe, Frater fororé fuam, filía patrís fui opprefhit Siue humi - liauitínte. YT factüm eft uerbum domíni ad me dicens:Et* ο. το fublímior eras,tan/ 215 tibus& illufioné uniuerfis terrís, qua in circuiti tuo funt: tam iuxta, d$ procul: qu: triumphabuntdete, fiue illudent tibi.Sordida, nobilis,grandis interitu.Sordidá:quia mun: daeffe defifti, Nobilis in malo: que quonda ín bono cun,. &tas urbes nobilitate fuperabas. Grandis interiturut quan, to fortíus rueres, Et: interim ut cetera prae termittam, pauca nu. merabo quazín té fue/ rint.Principes tui non iufticia, fed roboris&' brachíj fortitudineiu/' dicantes, fuderunt in: te innoxíum fangui 7, nem. Alíj patre δὲ ma; trem contumelijs affe cerunt,(iue maledixe; runt parentibus: fcrí/ ptura dicéte: C) ui ma ledixerít patri& ma, tri, morte moríatur,. Aduenam& peregri». num opprefferunt ín. medio tui: quafi non illis fufficeret proom; nianguítía peregrina, tio δὲ exilium patríz.. Pupillum δὲ uiduam. contríftauerunt, fiue opprefferunt apud te: ut quorum omne prz fidium eft in legum iu fticia: non folum con; triftarentur,fed oppri« merent a te. Sanctua/ ría mea, fiue(ancta có tempfiftis:&(abbata mea polluíftis; utnon difcerneretis inter fan ctum& pollutum: in, ter decretum religioni diem ociumq(abba; ' tiad culturam dei:& cateros dies, quibus operari δὲ feruire car nis neceffitatibus le/ gepermiffum eft. νι ri detractores, fiue iu» xta Symmachum& Theodotionem,dolo? fi:quodín hebrao di? citur 5525: δὲ homi; cidz erantín te:ut blaf phemarent deum:fiue cuncta dolo agerent, aut uiolentía.Et come deruntin mótibus al, ta fapientes:& eleuati cótra deum fuperbia: fcelus, fiue inceftum , operati funt ín medio tui:utquod inangu» lis quoqp& fecreto ra» munera; ro fit: quando a malis confcientie hominum deuitantur, hoctu ín propatulo fecerís. C) uid fit autem ínceftus, fe quens fermo fignificat: Verecundiora patrís nudauerunt in té: nouercz contras fas& licitum copulati:& immun» diciam menftruate humiliauerunt in te: non parcentes πὰ» tura: nec inducias dantes turpitudini:& ad uxorem pro» ximi fui adhinnientes. C) πο hoc fceleratius eft, focet exarfitin nurum: δὲ frater fororís iura nefciuít: ut non ute» rinam, fed de eodem patre uiolaret fororem, Acceperunt E Zommen.lbicronymi líber(ερήπηησ. munera,ut innocentem fanguinem funderent, Neceffitate pauperum uerterunt in lucrum,ut ufuram acciperent,& fu perabündáantiam ὁ& propter auaricíam amicos calumniati funt. Hoc áutem(irquit)fecifti o hierufalem: quia mei ob/ lita es. Memoria enim dei excludit cuncta flagitia, Vride ha tunc requiefcam:& cótemptus doloré ultione compefcam. Et hoc totum faci dero indignationem meami fuper uós, mei noticia fit:&(cíatís qd? ego(im do Pornarü ueftramm.(s lam: ut poftij effu, G finis ueftri cruciatus minus iudex omnit bituri domirii irafcen tis affumpfi:& com/ plofi manus trieas coti tra aüáriciam tuam:& coritra fatiguitie qui εξ fufus éft in medio ταῖς utintelligas,& mente «ognofcas: utrum uel animo, uel manibus poffis méam íracün 7 diam(uftinete. Ego eniti dominus locu/ tus(ΠῚ& ego faciam: ut ροίῷ capta fuerís hierufalé, difpergam tein tiationes& uen: tilein iri aerem: quafi inütiles paleas huc il; [ορ rápiendas:(α΄ tz dametiz fum:ut fauitía mea uerta£ íri muifericordiam. Om/ fiia enim faciam ut de/ ficiat imtnuridicia tua ate:& recipias prifti/ fari puritate, C)! uam cum receperis,poffide botein confpectu om nium gétium: ut cum a me poffeffa fueris, func intelligas quod ípfefim dominüs.Sin autem interpretatione Symmachi& Theodo tionis fequimur:quo/ rum alter ait:Etuulne fabo te/fiue confodiàa: Alter: Contaminabo te in confpectu gen ἡ tium: ad malam par tem cuncta referenda funt: quad illud huic fenfui contrarium fit, qd fupra dicit: Et de/ ficerefaciam immun/ líauit) ín te. Munera acceperüt apud tead effundendá. fanguiné V fura δὲ fuperabundantià accepiftiS auare proximos tuos calumníata es: Siue. δὲ cotriplebo con^ fammationem malicia: uz iri oppreffióne tta)meicg oblita es aít doimín? deus, Ecce cotiplofi nianüs nieas fuper auaricíam tuam quam fecifti: δὲ fuper fanguiné qui effufus eft ín medío tui. Nunquid fuftinebitcor tu, üm aut prev ünt manus tu ín diebus, quos ego facíam tibí? Ego domin? locatus fum δὲ facíam.Et dif perdam te ín natíones:& uentilabo te ín tetras,& defi; cere faciam ímmundiciam tuam a tet& poffidebo te ín confpectu gentium: Siue iuxta Aquilz prirnam editionem, δὲ Theodotionem:Et contamínabo τειν εἰ iuxta Symmachum:Et uulrerabo te ín confpectu gentium):& fcies quía ego s domínus.Et factüm eft uerbum domini ad me dicens: Fili hominis ,uerfa eft mihi domus ifrael ín fcoriam. Omnes ífti zs,& ftagnum,& ferrum, δὲ plumbum in medio fornacis, fcoria aroéti facti funt.Propterea hacc dicit domínus deus: Eo quod uerfi eftis omnes ín fco; tía: idcirco ecce ego congregabo uos ín medio hier falem,congregatíone argenti, δὲ acris, δὲ ferri,& ftaeni, δὲ plumbi in medium fornacis:ut fuccendam in ea igné ad conflandum. Siíccóogregabo in furore meo,& ín ira mea,& requíefcam:& conflabo uos: δὲ faccendam uos in igne furoris mci: X conflabimini in medío eíus: ut conffatur argent ín medio fornacisi(icerítís ín medio eius:& fcietis quia ego dominus effuderim indignatio; nem meam fuper uos. 5 Etfactum eft &retributor.Q uodauté dicatur effe coflator;& in multis. quidem αἴῆς locis fed. maxíme in Malachia, δὲ Efaia legimus: quo rum alter: Ecce ingiiit Malidu domin? egredi£ quafi ignís conflatorij;&(i cut herba lauantiii;& fedebit conflans quafi aurum δζ areétum;& conflabit filios Leui, Alter:Et lauabit domi us fordes filiorum δὲ llíatü(ion:& fanpui/ nem mundabit de me dio eorum, fpiritu in, dicíj,& fpiritucombu ftionis, Et putoillud fonare quod ín pfal/ mis dicitur:Probame ἀπε& tépta me. Poft quod infertur: Vrere, nes meos δὲ cor mel: ut uniuerfa lumborü noxíj in me humoris pituita ficcetur. ᾧ dehierufalé intellexi, mus, íntelligamusde aiarü ftatu: qua pure a deo códitz funt: au; rum«qpin fenfu atq(a/ pientia:& argétum in fermone atc eoquío fufceperunt: ut quod mente cóceperínt,uer/ bis explícét. Deargen to legímus: Eloquia díii,eloquía cafía:ar/ gentum igne examina tum, pbatü terrz,pue gatum feptuplum.De auto fifiter&argento, fexagefimuffeptimus cótínet pfalmus: in d fcripti eft: Si dormia/ . tis inter medios clerof Eb Ibin yh f | 1 f | y] diciam tuam ate, Defectio enim immundiciz, reftítutio puritatís eft. Vtramq zditionem pariter differuí: utlibro; rum magnitudinem declinarem. 4€[ t factum eft ver; bum oomíní ad ime oícene: 4l bomínís! verfa eft mibi oo eue ífrael(η(cozíam«C. Verbum hebraicum A"O,Symma chus fcorià, Aquila prima zditio σέμφυλομ δὲ γίγαρτομ: quod utrumqpacinü uinacij fignificat interpretati funt.Se/ cunda autem eius tranflatío,R& Lxx.uertere,commixtione, Porro fcoría,fordes& purgamenta metallorü fonat: ut con fequenter captiuitate uicina, immo iam immínente urbis excidio,ignis adhibeatur: ut fub tranffatione conflationis, purum argentum remaneat:quod are,ftaeno,ferro,plum; Ῥοφ mixtum fueratatcp utolatum: quorü tría, es, ftagnii δὲ plumbum fu(ilis materiz funt,& igni foluuntur.Ferrum uero inter incudem δὲ malleum mollefcit atcp tenuatur;& diuerías accipit formas,pro utuoluntas artificis fuerit. Si; cut igitur argentum quod fupradicta metalla uiolárunt,in fornacé mittitur: ut ablatis fordibus,& adulterínis mate; tijs,purum remaneat:íta(inquit) cogregabo uos in mediü hierufalem:& babylonia obfidione circundabo: ut fuccen/ dam in uobis ignem ad conflandii. C) uodqribi facitlam marum ardor immenfus, hicfames& peftilentia faciet: ut poftá congregauero uos atq; fuccendero in igne furoris, penna columbz deargétatz:& pofteriora(iue interiorador,,.— fi εἴη uiroreaut palloreauri. Ois eim fia filia regis intrin Ibi 44 fecus:quzloquít in canticocanticorüi:Introduxitmerex in Cii cubiculü futi. C) ui inter duo dormierit& requieuerit tefta menta,ftatím affumit pennas columba deargétatas:auridy in cordis thefauro fulgoreradiabit.Ad huncfenfum reor& illa effereferéda: qd? peccatorib?& qui meruertitoffenfam dei,coelii aeneum, terra fit ferrea:& maximeterra αογρί: de qua educit díis ifrael quafi de fornace ferrea. In Zacharia" qq Iniquitas fedetfup talentü plumbi.Et in Exodi cantico τ i dicit:Dimerfi funt quafi plumbum in aqua uiolentiffima.«a Grauí ei pétórü pondere pramebant,& loqui poterant:|... Quafi onus grauegrauatz funt fuper me. Q,uóautéauri Lid fpeci&adulterina ατίς(imilitudo menti£, fic argéti candoré ftagnü fimulat:qd fimplex& rufticus nó facile dinofcit. Et ἣν fepeaccidit;ut aurum& argentum haretica prauitate com]^ nir mixtum, igne fpirituffancti& diii iudicio feparet: puri oci g γ, ," aurum remanceat& argentii:de quo ,ppheta dicit: Dedi eis D argentii δὲ aurti: ipfi autéfecertit ex eis Baal. Cui fimilecft:"T ἴῃ NES Eduxi eos inargéto δὲ auro:& nó erat in tribub? corüinfir/ mus:Finifq»poenarti omnii fit,noffe cp ipfe fit dris. Lapidé Ζι ἢ ftagneum fiue maffam ftagneam: δὲ ín Zacharia lgimus: 4 Ww qua quid fignificet,fuo loco interpretati fumus. gum i Ecfadumdt S Zin£secbielem— - aif£tiacum eít verbuim omini ad me oícenis 4C. Poterat lauerit puritatem:& are,plumbo,ftagno, ferrocp mifcuerit. Q.d ibi igitur fub perfona urbis δὲ fornácis expreffum eft; & hic füb fpecie terrz, qua nó fit rigatá, nec pluuia fufcepe/ diligens auditor inquirere, quz effet fcoría qua argenti uio Γη. xxi$o 214. tentí:QLui feruiüit altari uiuant de altario:fed poftdj ad mi, 1.06.9. nifterium dei acce(ferint, Croefi diuitías congregant.Pro/' phetz quoq illi qui uentura prenunciant, liniebant eos: abfqstemperaméto: dequo δὲ fupra diximus uaticinantiü jpphetarum: qui abfq cómixtione palearum linierunt ραν b illas debernus intelli; d gere: dequib? fcripti t8Bfa, s b. eft: Mandabo nubib? nepluant fup eamim bretri: quem expecta/ mus, qii datur nobis pluuia temporanea€ 4] ferotina: de qua fcrí/ $67. b ptum eft: Pluuiarh uo luntaríam fégregabis dcus hzreditati tua. Dics autéPuroris cít: quem fibi unufquifqs conciliat multitudine peccatorü. Scire cupi/ mus quz fiturbis Íco εἶα, qui terre duriiTi/ ine δὲ plene ueprium fentiiqp(qualor. Con iuratio(inquit),pphe: m: tarüm:fiue iuxta Lxx. Win ducum in medio eius "m habentium finiilitudi mj nem leonis: de ὃ fcri; "&pe,sc bir& Petrus: Aduerfa rius nofter diabolus, quafi leo rugiens cir/ «cuit.C.ui leo omnefqg n eius focij non quarüt -— corpora deuorare, fed ὅπ 0 afas:accipiuntqp mer/ E edes,& pecunia cun/ .&adíjudicant.Or uod in illo quidem téporé accidifle ρρῖο iudao; tum, nulli dubiü eft. Propter facerdotes e & principes€ prophe tas adduxit dominus fuper eos malü.Sed in noftra hierufalem hoc fapeconfpicimus:qui iuxta Lxx.deuorát aní mas in potentía:X pre , ciumaccipitit ut mul/ tas uiduas faciat quz . fponfum dominü ρε’ diderüt. Horum aute spphetarum factio eft, δι coiuratio: ut inuicé fui fautores fint: om - niaturpis lucrí gratia faciat. Sacerdotes qui prafules tépli effe de Ha rit,predicat.Pluuias—. domínus deus. Τ Πα ὃς eft fermo domíni ad me dicés:Fili ho» » Ecfactim eft uerbüim domini ad me dicens: Fili homi nís,dic εἰς Tu es terra immurida;& n6 complura in die furoris. Coaíuratío prophetarum ín medio eius: ficut leo rugiens capienfcg pracdam: animas deuorauerunt: opes δὲ precium acceperunt: uiduas eíus multíplicaue/ tunt íri medio illius. Sacerdotes eius cotempferunt le; gem imeam:& pollueru:t fanctuaría mea. Inter fancta & propharium non habuere díftantiam:& ínter pollu tum δὲ mundum non intellexerunt:& a fabbatis meís auerterunt oculos fuos:& coinquinábar ín medío eo^ rum Principes eíus ín medio illiusquafi lupi rapientes pradam ad effundendum fanguine,& perdendasaní tnas,& auare ad fectanda lucra. Prophetzz autem eíus líniebant eos abfq; temperamento: uidentes uana, δὲ díuinantes οἷς mendaciü,dicentes: Hacc dicit dorninus deus,cum dominus non fit locutus, Populum tertz ca lumníabantur calumnia, δὲ rapiebant uiolenter: zoe! num& pauperem affligebant:& aduenam oppríme; bant calumnía abfq iudicio. Et quafiui de eis uirum qui ínterponeret maceríam: δὲ ftaret oppofitus contra mero terra;ne diffiparem eam,& nó ínueni.Et effudi fuper eos indíenatíonem meam: ín igne írz mex con^ fumpfi eos. Viam eorum ín caput eorum reddidi: ait Ca, XXIII minís, due mulieres fili: matris unius fuerunt: δὲ fornícatze funt ín gypto: ín adolefcentia fua fornicatz funt.Ibi fubacta funt ubera earum: δὲ fract: funt mamme pubertatis earum: Siueutin Lxx.cótiner:Ibi ceciderüt ubera earü,& ibi deuirginatz funt). Nomina earü:O olla maíor Siue fenior),& Ο olíba foror eius. Et habui eas Siue fact: funt míhí): δὲ pepererunt filios δὲ filias.Et ποία earü.famaria O olla,& hierufalem O oliz ba.Fornícata eft ἰσίέ Oolla faper me:& ínfaniuit Siue abijjad amatores fuos inaffyrios,qui appropindbant ei, ueftítos rietem: qui imbribus diffipatur. Iftiuímodí . uidetuana: δὲ nótam Aphetant,c$ diuindnt mendacium, dicentes: terre miferabili: Haec dicit dorninus:domí; nus ifta promittit: cüi dominus non fit locu tus ad eos, Populus autem: terrz nequadi dei fed terrenorü ope; rum principü ac facer dotum emulator exi; ftens, per calumnia€ potentiam cuncta fa^ ciebat: nó diuites, fed pauperes opprimens: de quibus fcripti eft: Pauperauté non fufti Pto4j. . netcóminationé:€ re demptio anim uiri, Ἄρτια diuitie. Adue^ nam quod; δὲ peregri, num, qui necdü ciuis ecclia fuerat effectus, fed tin auditor: X ha bens initia fidei,oppri 'mebantcalumnia: ut poft3 circuiffznt ma^ re δὲ aridam, facerent unum profelyii:& fa; 'cerent eum filium gez hennz.Inter tanta au/ tem uitia& fcelerum multitudine: quafiui decis uirum, qui irae -mez poffet refiftere: 8ζ inftar Moyfi& Aaron δὲ Samuelis, igni meo δὲ incendiofe oppone ret,& nó potui reperi/ re, Vnde loquebat ad Movfen:Dimitte me: δὲ delebo populi: iftii, Etquiarefiftenté mihi Exo.52.6 retinentécp me,nó po^. tui reperíre: propterea ' totam fup eos effudi indignationé meamz '& confumpfi illos πὸ abfq; menfuraatqp ius dicio,fed utredderem uias eorüi in capita illo rum: uel jppriá pecca? αἰ'$1.n8.c yr berent: δὲ exquorum ore noticía legis inquiritur, uiolant fancuaria:nullamqp inter fanc&um δὲ prophanum,nifi pe/ .€uniz habét diftantíam. Auertuntoculosa fabbatis:& dei requiem qua in noticia fcripturarii eft, non recogitant: nec dicunt cum propheta:Reuela oculos meos:& confyderabo mirabilia de lege tua. Νεο illud Apoftoli:Nos aute omnes reuelata facié glori domini contemplamur.Inter tales pro "m m ἴοῦ,1, d phetas δὲ facerdotes, medius dominus inquinatur: dequo fcriptum eft: Medius aüté inter uos ftat, qué uos ignoratis. Propheta ígitur fiue duces, leonibus cóparant. P:incipes autem quos inferiorís gradus homines intelligimus,lupo» rum,fcd animarü;& auare feckantur lucra;inequad illo corí rum imitantur rapinam:uteffundant fanguine non corpo". ta quz fecerantauctoribus tribuens: uel certe in capita pov puli ducis,principis, ac prophetarii: quorü nullus fuit qui. irafcenti dio auderet fefiftere:& quorii caufa terra fqualidaatqp deferta,imbré domini fufciperenó meruit. Ca. XXIII Ζ factue eft fermo oit zc. Duodecim tribus ifrael qua fuerüt iuncta ἰπ zgypro:poftea elTe diuifas in duas δὲ decé trib* appellatafqs Jadà δὲ ifrael, Reg δὲ Paralipomenon fcriptura te(ta£. luda regnauit de ftirpe Dauid, Roboam fili? Salomonis ín hierufalé, ubá erat téplü δὲ facerdotes,& magna pars trib? Leui, D'eceaüt tribub? ín(amaria Ieroboam fili? Nabat de tribu Ephraim v δὲ lofeph:quarü famaria nunc appellat! Oolla,qd'in lingua TOU noftra fonat tabernaculü:hierfm yo Ooliba, hoc eit,taber/ τν» naculum ^ommen.IDieronymí liber feptimus E naculii mei{η ea.Si quide& in decétríbubuserattaberna/— die belli.Etiterum: Repulit tabernaculum Iofe ιδ. A 1 culü nó déi;fed idolorü.Aureos em Hieroboam,ut populi— tribum uda; Elegit enim deus domum ὑπὸ θὰ CB. α. Ι auertereta cultu dei,uitulos collocaratin Dan δὲ Bethel.Di— fiam:St repulit tabernaculum lofeph, quod inter eu, ea cam?ergo de(ingulis.Dua iftze mulieresfamaria&hierfm,^ ementi; Qui pratermiffa lege dei,aureos cu αμα du i filiz fuerüt matris uni? de ifrael ftirpegenerata,& fornicatz— losaddiderunt;&appellantur Oolla,id eft taberaculum.| funt iri zgypto in ado non dei; fed ertoris&| léfcentiafua, Néqpein ος;;"m«t oll eimonü,Etoror s| accepiffent legemedu—€i:ueftitos híacynthinís,principes S&magiftratusiuue; τ ons ri| es de ΕΤΗ nes cupídinis fiue electos,uniuerfos equítes,afcenfores multitudinem a api 8 τε lina prohibenté eos-; 7, M d itatem abafuezeE..^o οι uenerad idola,niiin€quorá.Etdedit fornicatióes fuas fup eos electos filios trem analis"* 15 m;,*, Pi. ὦ e a deum; 3 egypto fuiffent egy;— a(lyriorü uniuerfos:& ín oib9 fup ds ínfaníuitn imun quía dereliquit fidi Bn Pouitautemanram, dicjsfiue adinuentionibus eorum polluta eft.Infuper Ην lb à orum pri τὸς barumeffecethza, de δὲ fornicationes fuas quas habuerat ín&gypto,nomre; cipesamatores(oL. $16 quafupralesimus:Pa— p; T;: ba CA ην^. Mrueferamonmusg Παίς, INam δὲ illi dormierant cum ea in adolefcentía qur eun E finn " 7 ὭἩ ο- ν ἢ:; S,excella illi 3 mater ueftra cethza.- eius:& illi cofregerát ubera pubertatís eius: Siue& ipfi leftía inii a Sed δὲ quado dicitur: deuíreinauerát eam):& effuderunt fornicatione fuam afcníoresdequibus— 1! Vnufquifq; abomina p didi ac; QiumeftHincuni Bub T. tiones agypti auferat fuper eam, E ropterea tradidi eam in manus amatorü. bus,& hiin equis:ele f ab ulis fus: hoc il fuorü:ín manus filiorü Affur.füper quorum ínfaniuít des flliosafyriorig——: nificat,qd in«gy Ard.;; dmi TP uces ac magi(t radlidohsferumnex— libidiné. Ipfi dilcooperuerunt ignomíniá cius: filios δὲ quifdenaübisdy ἢ| ie es derint, fuefra^. filias illius tulerunt:& ipfam occiderüt gJadio.Et factz: quem Αν. alint ubera uirgini/;:; P Ut. ocautem proptere j tatiseius:maiorgía, füntfamofe mulieres Siue facta eft ín fermone mulic^ feo qie E Ἢ, maría dicit& fenior: uel propter multítudi nem decem tribuum: uel quia poft mortem Moyfi de Ephraim trí bu, Iefus filius Nauze populo prafuit: unde δὲ Hieroboam qui fci; diteasadomo Dauid: 4 rutm):& íudicía Siue ultiones)fecerunt ín ea.Quód aim uídifIet foror ei? Ο οἶίδα, plufcg illa infaníuit libidine; & fornicatione fuam fuper fornicationem fororis fux. Ad filios affyriorü praebuit ímpudéter:ducibus ac ma; giftratibus ad fe uenientibus, índutis uefte uaría Siue preciofa):equítibusqui uectabanf equís:& adolefcéti, cationes quas habue, ratin egypto.r.antedi| crederet,& adhuc in fzculo uerfabaf,etig. ᾿ in Πατεῖ exercuit, Et"deuirginata cft auirig"», aífvrijs,qui in malicia perfeuerà: fiue ultor; η 3 bus.Aducrariuse^Pesd ἃ »Ren-8 fuiffelegimus. Etha busforma cunctis egregia.Etuidi qd' pollutaeffetuía| nog diabolus, ipfeé buiteas deus,fiuefa/ ma ambarir: a auxitfornicationes fuas.Camqg uidi—inimicus&uor.i qj Ὁ tz funt eius:qri inge;: Med EN: confregerunt ubera fa ὃ muerunt ab operibus fet uitos depíctos 11 pariete,imagines chaldzorum ex mariz: δὲ uirginitate" egyptilutoprusla preffas coloribus:&accinctosbaltheísrenes,&tíaras εἰ αυᾶ habuerat inec| teri feruientes. Que ἢ, ie tib? eors£ d ie c.., Clefía, perdiderüz Pro M! poftea illi filios& fi/ tínctas íri Capitib? eoru: rorma ducum omniu Siue cri/ pterea tradità eft ama j: lias, uelin folitudine,— ftatarüi omníü)fimilitudine filiora babylonis:terraqg— torib^fuisimtaApo—|: uel in repromiffionis:: ftolum quifcribizTra Ταν— chaldzorum—"oum, ih terra genuerunt. Pri/: didicosfatana utdi/- κ. mumqp fornícata eft| Ícantnóblafphemar, 4 Oolla,id eft famaría fuper deum, quando infaniuitinaffy/^ Et: Tradidi eos ín ἰη ον Εἴ] carnis, ut fpiritus faluusfíat, ΠῚ Coh- s 4» Re, v7. 4 fuam fup illa effudiffe dicantur. Propterea tradita eftipfis' ríos:qui ueftiti eranthiacynthinis:& non quoflibet de po pulo,fed duces δὲ magi(tratus:nec atate cófectos,fed iuue/ nes omnes, equites electos:quoriü fecuta eft idola:& a qui; bus contra íufftoné dei poftulauit auxilíum.C) ui uenerunt δὲ polluerüit eam:ut quicquid in adolefcentía fecerat ín egy pto, non relinqueret. Nam δὲ σογρεῇ cócubuerant cum ea in adolefcentia eius: quorum fimulacra uenerata eft: ibig: deuirginata,& cofracta funt ubera illi*:& tanta fuit forníca tionis abundantia:ut non fornícati cum ea/fed fornicatione et.18.c amatoribus fuis,Phul,& Theglatphalaffar,& Salmanafar: L,pa.$.d in quorü infaniuitlibidinem:& ipfi difcooperuérunt igno, míniam etus:7fozroAoyiGo,quafi mulieris meretricis.Re; uelatio autem ürbis, captiuitas eft: quí filios& filias earü duxere captiuítas:& ipfam eladio trucidarunt:ita utin om nium mulierum exemplum íugulata Πε:& in malam parte cunctartü fermone celebretur. Q) ui iudicia& ultiones fece, runtin ea:utnihilin illa falutis relinquerent,fed ufq; hodie. decem tribus captiuz teneantur in montibus& in urbibus Moedorti,ad quas tranflatz funt. Iuxta Anagogen ín Ofee propheta quid fignificet, lofeph, Eph Anago, & i(rael:& falem, οἷ μονῶν ecclefiam,pleniu bus& raim,famaria, lecrael, uomodo contraríz fint domui Dauid,& hieru S differuimus.De qui eptuagefimuffeptimus pfalm? fonat: Filij Ephraim intendentes δὲ mittentesarcum;conuerfi funtretrorfum in nó eft perpetua:fed cito aífert fatietatem, polluta δὲ faturata difcooperueruntignominiam mifera famariz:& omnem illius oftenderunt turpitudinem:filio(ry& filias,quídeilla 3 generati funt:(cientía praeditos, δὲ fimplices atq; imperitos η" duxere captiuos:& ipfam interfecerunt g'adio fpirituali: to g;^ tiufqy mundi in malam parte fermone celebrantur: δὲ fiunt 3" famofi inter cuncta(culi dogmata, ut ín exemplum om/ ἢ nium foemínarü,turpitudo illius ραπίαξ, ας€uodcum. à vídíllet fo202 cíue€ olíba cC. luxta literam facilis interprer γ tatío e(t:quod uidens Ooliba,id eft hierufalem in quaerat ψ dei tabernaculum plagas fororís non eft exemplo commo fü nita,ut retraheretab errore pedem fui: fed auxit german ῃ fornicationem. Illa enim femel δὲ foris idola fabricata eft in ἦι Dan& Bethel: Iítaauté crebro in excelfis,& in templo ἀεὶ fin adorauitftatuam Baalis;& cum affyríjs fornicata eft. Idoz d lum auté Baal fiue Bel,&(utapertius dícam) Belis,affyrio/ bi rum religío eft:confecrata a Nino Belis filio in honorem pa ttr trís, Etfornicationé fuam affyríjs prebuit impudenter, du/ Jb od cibus δὲ magiftratibus,qui induti erantuefteuaría&mul— 700 α, ticolori,equítibus δὲ adolefcentibus forma cunctis egregia:! m ita utambarum fororum una fieret fornicatio.In eo autem τ΄ dh auxithierufalem fornicationes fuas:quod uidens in paríc/ f tibus imagínes Chaldaeorum infaniuit libidine:&forma. η corti ueftitugy decoepta, mifitad eos nuncios auxilium ΡΟ’» ftulans:qui uenerunt δὲ polluerunt eam. Et quía uoluptas m in€08, '''γΓτορο, Zin£5ccbieleii ifi cos;teceffit ab eorum facdere. Vnde& ego cernens tutpi; tudines δὲ fornicationes omnibus publicatas,receffi ab ea: ut quz fororis celera uicerat: poenarü quoq fororem ma/ gnitudine füperaret Ὁ τα tantz procacitatis fuit, ut cun/ étos errores adole(centiz fua in grauiori íam etate comit, teret:& agyptia uitia, in Chaldaorti quocp libidine fectaretur.In; faniuit ἐπὶ quondam inconcubitu agyptío rum: quorum carnes funtad(imilitudinem afinorum: δέ tamlar; us feminum fluxus, iueuerendatam gran dia:utequorum fupe; 7. ifentdeformitate. Nec ceffauít fcgus adole, fcentice éitis:immo rez uería€ poftdy facta eft mihi, ut& ín eremo& in terrarepromíffionif fufpiraretantiquam lí bidine:in qua deuirgi nata eft,& fracta funt ubera εἰ”:& ois decot períjt uirginitatis.Por ro fecundum Tropo/ logíam ditficilis intel/ ligentia:quomodo ες; clefía hzreticam uin catlibidine: nifi forte poffimus hoc dicere, qd feruus qui fcit uo, luntatem domíni fui: & non facit eam,uapu labit multis:& quod haretici foris nefanda committant:€ extra arcam Noe naufragio pereat. Ecclefiaftíci atit ἢ ueram fidem fequen tes, αἰτία atqp Chal daa imitentur uitia:&C di(colores fequantur imaginef peccatorum, maioribus: digni fint cruciatibus. Ἆπ non mittimus nuncios ad Chaldzos, qui inter/ pretan£ quaft demo; fies:quádo pandimus eis atcp prebemus eis frangenda in pectore übera, ubi mentís ho/ fpicium e(t:& faturati uoluptatibus, ab alijs tranfimus adalias: X non tam fornicatione, d meretricum nume: tum defyderamus:€ adtantà uenimus τὰ’ biem: ut poft multa tempora dominica fer üitutis reucrtamur ad zeyptum:& ea facia/ mus, quz in fzculo fe cimus, antedi nomen fidei acciperemus€ aq[oopterea οί” bai becoícít oomínuo cue:£cce ego fufcíta boorüce amatoxce«c. Quia zgyptiarü carnium recordata es: δὲ imitata turpitu dinem gentis immunda, qua omníum beftiarum fimula; cra ueneratur: propterea adducam cótra te amatores tuos: quorü faciata complexu,receffifti ab eorii foedere:ut quan/ tus prius amor fuerat, in tanta odía uertereris. Filios( in chaldeorumín qua orti füüti& infaniuit fupereos con cupifcentía oculorum fuorum: δέ mifit nuncios ad eos ín chaldiam. Ορ ueniffent ad eam filij babylonis ad cubile mammarum siue díuertentíum): polluerunt eam ftupris fuis:& polluta eft ín eís,& faturata eft Siue receflit)aníma eíus ab illis.Denudauitqg fornicationes fuas:& difcooperuit ignomíniá fuam:& receffit anima meaab ea.ficut receffit αἴα mea a forore eius. Mukipli/ cauít em fornicatíóes fuas, recordás dierü adolefcétize fuz, quibus fornicata eft ín terra gypti. Et infaniuit lí bídíne fuper concubítu eorum: quorum carnes funt;ut carnes afinorum:& ficut fluxus equorum, fluxus eorü: Siue uerenda equorum, uerenda eorum). Et uífitafti fcelus adolefcentize tuz:quádo fübacta funt ín zeypto ubera tua:& confractz funt mammae pubertatis tue 4 HEB. Própterea Ooliba, hzc dicit dominus deus: Ecce ego fufcitabo omnes amatores tuos contra te, de quibus facíata eftani^ ma tua:& cógregabo cos aduerfum te ín circuitu.Fi lios babylonís,& πίτες; foschaldzxos, nobiles, υγ’ rannofq; δέ príncipes, om nes filios aflyriorum,iuue nesforma egregia, duces δὲ magifítratus, uniuerfos principes prindpá,& no^ mínatos afcenfores equo/ rum.Et ueniét fuper te ín; ftructí curru& rota multi tudo populorum:loríca δὲ dypeo,& galea armabun; turcontra teundíqy.Et da bo είς iudícíutn:& iudica; buntte íudícijs fuís:& po/ nam celum meum ín te: qué exercét tecü in furore, INafum ταῦ δὲ aures tuas pradidét:& qua remanfe, rínt;eladío concident.Ipfi filíos tuos& filias tuas ca; pient:& nouííTimü tuum deuorabíitur igní:& denu/ - dabütteueftimentis tuis: &tollen£ SEP. Propterea Oolíba, hzc dicit domínus deus: Ecce ego fufcitabo amato res tuos cotra tea quibus receífitanima tua:& addu cam eos aduerfum te pet circuítà filios babylonis: δὲ omnes chaldaos 9«xo δὲ ove ,& xo ,& omes filios aflyriorum cum eís, iuue/ nes,electos,duces,& magí ftratus omnes triftatas δὲ nominatos equitantes in equis, Cuncti uenient fu per teab aquilone currus δὲ totz ,cum multitudi ne populorum, dypei& eltz:& mittent cufto; díam fuper te ín cítcuítu. Et dabo ante faciem eo; rum iudicum:& íudica/ buntte íudicijs fuis:& da; bo gelum meum in te:&. facient tecum ín íra furo; rís. INafum tuum δέ αι’ res tuas auferent: δὲ relí; quos tuos eladio deijciét. Τρ Πίου tuos&filias tu/ astollent:&refiduos tuos deuorabit ionis ἐ δὲ denu dabunt te ueftítriéto tuo: .& affument quam) babylonis om πείᾳ chaldaos,nobiz les, tyrannos& ptínci pes:pro quibus in he; braico habetur"v8 δὲν δὲ y^v, quas multí gentes orienta/ les intelligunt: cti hu/ iufcemodi ποια, nec in Regum uolumine; necin Paralipomeno, neq; ín Hieremía qui^ dem,qui defcribüt ca; ptiuitaté hierufaléaut in aliquo loco fcriptuz rz fanctz inueniam?:z Nec miri, fi Lxx. ipfa hebraica pofuerüt no; mina:cü Symmachus quoqi& Theodotio in eade ba cófentiat; Οἷς(inquit) affyrios; equites, iudenes,for ma egregia, duces δὲ magiftratus fiue trifta tas, quos nos prínci/ pes principum inter/ pretati fumus.De qui bus& in Exodolesi?. mus:Electos afcenfo/ m res triftatas: pro qui/ bus latina fiimplicitaf, ternos ftratores tran/ ftulitTriftatee απο men eft apud graecos; feciidi eradus poft re^ giam dignitatem. De quibus fcriptü eft: Vé s Pátá;iiié runtamen ad tres pri/ mos nó peruenit: qui principes equitti pedi/ tug erant& tributo rum: qs nos magiftra tus utriufqs militiz; δὲ prafecros annona/ rij tituli nominamus. Omnés(inquit)in cue tibus&in equis, lori? caarimati, galea& cTy/ peo,obfederunt téper circuitum: δὲ dabo eis iudicium:tit quos reli queras;& quorüm íf/ ritum féceraf pactutri; ab hís iudiceris: δὲ íu/. dicabüt te iudicij fuif quafi ádultera; Et po/ πάτα(inquit) celum meüm in té: que exer/ cent cegam íti furore; Zeus eniti meus eft inter hoftes fidi etia non ferüatz. Nafumi (inquit)tuum& aures tüas pracident, quaft adülterz δὲ deprehen/ fa in(tupro: atdefor/ mata placere defiftas« Kk Qao .£ommen.IDieronymi libet feptimus Q.uoniodo ein ín facie omnis pulchritudo otis ín narium ' decore confiftit,& ín auríbus: equibusin foeminis unío/ Ofee3b - adulteríü deturpata: AExe.4..€ nes& margarite dependentiita dignitas regis& iudiciiim, quz in oré auribufc figna£,corii οἰααίο pracidet.Ipfi filiof tuos δὲ filias tuas capient. Tuos(1nquit)& tuas,non meos δὲ meas:quiaà deadul; nuditate fuam δὲ ignominiam:& Íciat qd? hacuniuerfing. ei dominus fecerit fed forriicationes fuz: quibus fornicata G eft per gentes quas fupra enümerauit, utearii Coleret imu, lacra.In u fjs(ait fororis tuz fatmariz ambulafti: TOpterea debes cálicem illius bibere, cuius peccata[έλατα ες, Calix terió generati funt:& pis T2:: Lb, gutem quodfapeacg cxtétauorabuntüurin; HEB.& tollent uafaolorie^ sEp;& affument uafa οἷο); pamrep ens at cendio-Etdenudabüt(αρ Et requíefcere Sons riationis tux:& auertent.-. Cii equib^ild m SOR eum TRHS fcelus tuü de te:& οτί,— ímpietates tuasa te& for RA L^ E ueram:&uafiselorie tíonétuádeterraagyptí:—nicationemtuanideterra— mixto: αμα mum EU eub(adc necleuabísocalostuosad. agypti:& nó eleuabís ocu. hocintocsuerimd genteaqp concefferam:€os:&&oypti nonrecot? lostüosaád eos:&&gypti^ fa, bibet ener. Ν equas ripe daberís amplius. nó recordaberis amplius, Seem&Ein| argentum:& ipfifece, ἃ Ου hacc dicit dotninus deus: Ecce ego tradam te ín poculum eum Ἢ-] Γρ η Bas ΣΙ, tnanus corum quos odifti: in manus de quibusfadatz tur. Et ΑΗ«^ ἢ perdita pulchritudine eftànima tua. Et agent tecum ín odío:& tollent ores equ uíni ES. ridi bu οἱ bii iens 9e laborestuos:& dimittentte nudam ,& ionomínia ple; ΜΗ quandofcdustuum; nam.Scelustuü,& fornicationes tuz fecerunt haictibi:— minm n. Fra Misraadoquam di quía fornícata es poft gentes, inter quas polluta esín&uoment& infini agypto:utpofina, idolisearum.Inuía fororis tux ambulaftí:& daboca;— qi ap t fum aurefq perdide;| licem eius ín manu tua.Flac dicit domínus deus: Cali;. noxiufi humorquíin, Wis: equam addees^ cen fororís tuz bibes profundum δὲ latum. Eris ín de;- MR M Chaldzos, amato, rifum& ín fubfannationé, quxeftcapadffima:ebries— calicem tormétorum ross δόρυ en tate& dolore repleberís: δὲ calíce moeroris δὲ trifticiz, meas e hec recorderis ampli?— calice forórís tua famariz:. Et bibes íllum ον epotabis niícpeft auferat a pec) eeyptiorum libidinis: quorum magnitudi/ ne carnium delectaba fis. uz uniuerfa di; cuntur fub tranflatio/ ne adulter,& ,ppter ut nequaq ultra elo; riet in decore fuo: fed erubefcat in foeditate, qua magnitudine me tuit uoluptatü.Q. uic; quid de hierufale 7po/ 711400 dicit, δὲ ad ani; fnar referri pót: quae uirtutibus dei iuncta cóplexui: poftea adul tcrauit in uitia δὲ recef? fitab eo:& patefactis uniuerfis fceleribus eius, denudata eft ates turpata& often faomnibus,uta fcelere fuo aliquando defiftat: nec glorie£ ín nominís dignitate, fed pro mali cófcientia& recordatio; neaeypti,oculos ultra ad coelum nó audeat tollere. Vnde δὲ nafus ei pracidit,& aures amputant: quia odoré bonze fragrantia uerterat in foetoré:& audierat iudicii fanguinis: qd non folum de odore δὲ auditu, fed de uifu quoqp intelli, gimus: quo quia malefuerant αυ Samfon δὲ Sedechias, priuantur.Surdum quoq deus δὲ mutum fecit: ne língua eorum pertranfeat ufq»ad terram: δὲ tactus omnisauferet in hís qui uitam penítus perdiderunt. Et hac fient, ut igni cuncta purgentur:& pereat zgypti fornicatio:nec ultra ocu los fuos ad tnala poflitattollere. a.«[£2ufa becoícit ofi beue:£cce ego tradatr te(n manus coz quos odíftí:ínma tue«c. Prodeft& hierufalem inimicitias habere cótra affy fios atq; chaldaos: δ nequadj egypti recordari,(ed tradi eis in manusad puniendi qui illam oderant: quibus ante non tradit,nifi fatiata fuerit de εἰς anima eius: ut poftds poe nituerit uetérti peccatori, tunc purget fapplícíjs:& perdat orines labores quos arte meretfícia conquifiuit; uideatgp o αἱ ad feces:& fragmenta eíus deuorabis:& ubera tua lacerabís:Siue üt Lxx.tranftulerüt;feftiuítates δὲ neomehias cíus auferani):quia ego locutus fum aít dominus.Pro; pterea haz dicit dominus deus: Quia oblita es rei,& proíecífti me poft corp? tuü:tu quocg porta fcelus cu υ& fornicationes tuas.Et ait dómínus ad me dicens:Fili hominis,nunquid iudicas Oollam&O olibam:& at nuncías εἷς fcelera uel iniquitates earum:quía adultera: funt,&(ancuís ín maníbus earum:& cum idolis Siue adinuentionibus) fuis fornícata: funt: infuper δὲ filios fuos quos eenucrát mihí,obtulerüt eis ad deuorandá catoribus:& priftínze eos reftituat fanitati, Et ipfe calix erit pro/ - fundus& latus, Pro; fundus, poenarü ma/ gnitudine, Latus,tem pore captiuitatis.Q) ἢ auté(ait) inebriata fue ris δὲ dolore compre henfa,& biberis cali/ cem ufq; ad feces:& intantum hauferis, ut fragmenta dq ipftus calicis deuores: tunc tedebit te fornicatio/ nis priftina:& lacera bis ubera que fracta fuerant in zgypto:& - que ab amatoribus . tuis fubactaatqpcollifa funt:fiueomnes feftiuitates& neo menias tuas auferam:ut pro folennitateatep laticía,eternif planctü habeas δὲ mororé, C) uia igit ifta fecifti,& oblita es mei,& proiecifti me poft corp? tuii, fiue retrorfum ppter corpis uitia:uel poft genítalia, quib? turpitudinis foeditas indicatur:propterea porta fcelus& impietatem tuam: uide licet fupplicia qua propter impietatem δὲ fcelera meruifti, Poteft hoc quod dici£:Et porabis ufq ad feces,& fragmen ta eius deuorabis: fignificanter intelligi fuper hierufalem, quz calicem famaríz fororis fuz bibit nouiffima:& quaft feces tormétorum eius ufqp ad fundum epotauit. δε£ ait oomínue ad me oícene«C. Vt fxpe commonui, paruain quibus Lxx. editio difcrepatab hebraico, ex latere copu/ laui,lectoris faftidio prouidens. Confequens autéerat:ut qui famaria δὲ hierufalem adulteria(eparatim defcripferat, pariter earum fupplicianunciaret. Omnía autem dicuntur quafi ad adulteras:& facta ανακεφαλαιώστως, breuiter carü ícelera pponunt: utrecte íuxta legis imperiü in adulteras lápidatio populi confequat.Q. uia igit adultera funt,iuftà prorne fententiam.Sunt ei mochata ín idolis:& δὲ i in mà fiue } ΕΕ ΞΞ--X ΕΞ τῷὸὰ ἜΞ ΕΞ ἘΞ É— £x“ἘΞ Ty, LA η ^in£secbieleni A- inmanibus earum: eorum uidelicet quos idolis immola/ runt:ut filios quos mihi genuerant, daemonibus confecra/ rent. Nec hoc fecerunt foris δὲ in montibus,ac lucis, ut fpe facere cófueuerant, fed ad extremum polluerunt templum meum:ut ftatuam Baal in eo poneret ,Et fabbata mca pro; £4. ΧΧΠ yo 216 pietas:& difcant omes mulieres uniuerfeqpprouiniepro Ὁ cul pofítz,poenis earum fimilia deuitare:ut poft receperi tis que meremini:& portaucrítis fcelera idolorum ueítro/ rum:tunc cognofcatis quod ego fim dominus.Hac autem omnia Tropologice& fub Typo adulterarü dicta funt con; phanauerunt: ut nec loci, nectemporis cu/ ftodiretur apud eas re ligio. Sed nec prafen; tibus tantu adultertjs contenta erant: ΠΕΣ fuffecit eis quod filios meos immolauerunt idolis fuís uel demo^ nibus: fed peregrinis quoq uoluptatib? la; fciuientes, affyriorum atq: Chaldaorii(imu lacra uenerate funt, Ὁ υἱ cum ueniffent, Oolibahierufale,om: nem adulterz habitü implefti fuper eos, ut lauares corpus, ocu/ los ftibio linires:ut af/ fumeres cultum mu/ liebrem, federes in le/ tulo libidini prepa; tata, epulas propone: tes:quibus fractas ad libidinem uires repa; rares amatorum tuo/ rum: thymíama meü δὲ unguenti qd? mihi fpecialiter iuffera fieri: δὲ exterminarí animà illa depopulo, quz in priuatos ufus hoc fa/ cere uoluiffet, tu offer/ res idolis:ut cógrega/ tes frequentia pplorü: fiueomni genere mu; ficorü caneres: ut non folü uifu, fed δὲ audi; tu& odoratu,€ cun; étis fenfibus placeres amatoribus tuís, quí uenerüt ad te ebrij:nó urbana alicui? elegan εἰς: fed de deferto ac folitudinerufticorum aclatronii habitü prz ferentes.Etin tantam exar(iftis oforores pef fimz infaníiam uolup/ tatum:utarmillas ue/ ftras& difcriminalia imponerctis manibus & capitibus amatori ueftrorum,fiue uobis traf: manam hieru/ ;$2. er 4— falem: qd affyríjs tra Siue tranfduxerunt per igné).Sed δὲ hoc fecerunt mihi: CIE e Fato polluerunt fanctuatíum meum in die illa: δὲ fabbata id fint in Captiva mea prophanauerunt. Cumq; immolarent filios fuos pee d idolis fuis:& ingrederentur fanctuaríü meü in dieilla,|&ifintpopuliquipro ut polluerét illud: etíam haecfecerunt ín medio domus deadamenti fil mex. Miferunt ad uiros uenientes delonge, ad quos— funthac& poftadue nuncíum míferant.Itaqg ecce uenerüt quibus τε lauifti, um ehe inis i Siuecum ueniflent, ftatim lauabaris):& circülínifti ocu/— pulis nationi, ipi fa/ los tuos:& ornata es mundo mulíebri. Sediftiínlectu^ maritanos& Iudas Ι Ι ἐς:» comparatione fui iudi o pulchro:& méfa ornata eftante te. T'hymíama πιεῖ.— cenc& eradanteos ad δὲ unguétum,& oleum pofuifti fuper eam:& uox mul, deuorandum:quibus;-,.... eh,;^ hs dominus dixerat: Re; Matth, 23. titudinis exultantis erat in ea:Siue& uoce cópofita per/— linquez uobis domus; fultabat).Et ín uírís quídem multitudines homínü ad; Cds deferta;& iun Luczrd ;:: S: o uideritis circunda; ducebantur,& ueníebant de deferto,Siue ebrjdedefer$e Ced dui: to): pofuerüt armillas in manibus fuís:& coronas fpe^— lem/fcitore quiaappro H 2 κ᾿ Η εν" UIN.".: i í 2. εἰο(Πίπας in capitibus fuis.Et dixi οἱ quz attríta eft ín SU C AUOY adulterío: Nunc fornicabif ín fornicatione fua etíam—— terate funt: δὲ totius hacc. Et ingrefli funt ad eam: quafi ad mulíerem mere: orbis lapidibus oppri 2€t ἡ:: muntur.C) uonia mi? trícem,fic ineredíebantur ad Oollam δὲ Oolibam mu feruntnuncios àd eos lieres nefarías:Siue ut facerent iniquíratem). Viríergo ανν νο iufti Πιτ íudicabunt eas iudicio adulterarum,& t— aeus CORRER| dício effundentíum fanguinem:quía adultera funt:& e gros de longe, rt.:; PRA: 16 inus: ra fanguis ín manibus earum. Πας επί dicit domínus parauerunt fe RAE; deus: Adducad eas multítudiné:& trade eas ín tumul/ ibus fuis demon 5 E ἢ XE- om Jit t tum& ín rapínam:& lapidentur lapidibus populorá: e omne pede deii & confodíantur gladijs eorum:filíos δὲ filías earum in;— acceperat naturalibo terficient:& domos carum igni fuccendent: δὲ auferam ἐσθ κ δον Ícelus Siue impietaté) de terra:& difcent omes mulieres^ decoremqs que inar; ne faciant fcd'm fcelus Vel impíetaté) eará. Et dabunt a d RARE fcelus Siue mpíetaté ueftram)fuper uos:& peccata ído/ amatoribus prabue/ lorum ueftrorü portabitis:& fcietis quía ego dris deus. PL RCM Tfa Ca.XXIIII ΤᾺ(ΑΧΧΗΗΠΗ e gentib? credidertit, ctum eftuerbü dri a ctüs eftfermo dri— nefimilia patiantur: fi ; á:£a fecerint qua fecit ad mein anno no/ ad mejín anno πο’ famaría δὲ hierufalem, no,ín menfe decimo,deci/ no,ín menfe decímo,deci— Aauib?tuncauferen ma ma tur impietates.cum re ceperíntícelerafua:&..... uelanien quod pofitüi Exo. 54.'c ipfis:ut plenz ornatu turparemini, C) uamobré dixi ei,uel hierufalem,uel famariz,uel utriqp, Sícattriuiftis fronté: ut Παζ fecreto polluamini: uel mariti,uel hominum uite/ εἰς aípectum, fed inftar meretricum publice proítituamini: qui ingreffi funt ad uos, quafi ad meretrices certatim uos polluere cupientes. Tradam igitur uos ad puniendum hís, quibus ultro tradita eftís ad deturpandum. Tufti enim uiri funt, ineo quod adultera& parricidam me iubente difcru/ ciant. Hzc effi dicit dominus deus: Monitu uocís tuz con^ grega ad eas o propheta multitudinem populorüi:X primit diripiatur earum uniuerfa fubítantia: deinde lapidentur& confodiantur eladíjs:& filij carum& filiz trucidentur,& domus ardeant.Et hzc omnia fient,ut auferatur de terra ipa eftante uultum Moyfi,abtulerintab oculis fuis:utcogno; 2*C95:« fcant gp ipfe fit diis lefus Chriftus, qué dei filium £ factus eftfenno«t,(negauerüt. Ca. XXIII €5càm víaetuae« fi adinuentíonee tuae íudíca/ bote oícitadonaí ofie, Ο uorü plérag; de Theo; dotione addita funt:& uerbü hebraicii ΤΊΣ:pro ἅ nos exe crabileimmüdicià interpretati fumus.Illudqp ab eis additi eft,qd? in hebraico nó habet:& obelo prenotandü eft:Pro/ pterea ego iudicabo te iuxta fanguiné tuum:& iuxta cogita; tiones tuas, iudicabo teimmundaatq famofa,& nimia ad ifritandum. Dicamus ergo de fineulis.Nono anno captiuí tatis rcgis loakim: quinto enit exorfus eft prophetare:& 'decimo menfe eiufdem noni anni: decima die menfis deci/ Kk z αἱ; 1 d tni, factü e(t uerbü do mini ad. Ecechiel pro/ phetam, in babylonis regione cóftitutum:& dixit ei: Fili horninis, fcribetibi hanc eandé diem: δὲ Ícito qd? rex babylonis hodie inre gione luda obfidere caperit hierufalem:& uallare cam exercitu: & obfidionem íftam γα parabolam defcri/ e atq; prouerbium: qua in prafenti loco Metaphoram tranfla/ 'tionéqp fignificat. Po; 'ne(inquit)ollam ane 'am,ideft lebetem:& 'mittein eam aqua: δὲ pinguiffimorum ani/ :mantium, omne cor/ pus infrufta concide:: tam foemur, d; crus X .armum, carnefqp dili, genterab offibus fepa fa:& carnibus miffis inlebeté,offa pone uel εὔροης fub lebete: 8 fac(trues,& cumulos offium: ut efferuefcat nó femelfed frequen; : tet coctio lebetif:& dif coquantur carnes in/ trinfecus:& offa fub; ter incédio cócremen; tur. Vís αὐτὸ fcirepro/ heta quis fit ifte le/ bes, uet qua carnes aut offazLoquercihac : dicit domin? de?: Vae ' ciuitati fanguinum,id : eft hierufalem, lebeti, '€ui? rubigo, id eft ma; licia nimía eft:& licet ignis fuppofitus fit, ta "men rubigo eius non :exiuit de ea.Perfeuera uerunt em etiam capti 'atqp cruciati in prifti^ 'nofcelere. Per ptes,& fingillatim confumite eim ,nemo remaneat : in falutem. Nó cecidit "fuper eam fors: utalíj - petiret,&alij faluaren, : tur:fed cunctis cómu nis uenitinterit?, San; ' guis enim eius, id eft homicidia& filiorum neces in medio illius funt.CLuem fanguine e€tudit fuper limpidif/ 'fimam petram, ut pa/ teretomnibus: nec ter raoperíre£ aut pulue^ ; re: netráfiret uidelicet indignatio mea:fed fu . perapertiffimum fan : guinem ultio propera fet, Nature eft em: ut : fi fanguis fundatur in * - terram,combibat hu; £Zommen.IDieronymi liberfeptíimus— HEB.tna menfis dícés: Fili homínis, fcribe tíbí nomé díei huius ín qua cofirma/ tus eft rex babylonis ad; uerfum híerftn hodie. Et dices per prouetbíum ad domum írrítatrícé para; bolam,& loqueris ad cos: Βίας dicit dis deus:Pone ollà, pone ínquá& mitte ín eáaquá. Cóogere frufta ci? íneam,omné partébo natn foemur δὲ armüt: εἶς! cta& offibus plena Pin; cuiffimut pecus affume: εὕροης quoq; ftrues offium fub ea: efferbuit co; io οί:& difcocta funt offa illius in medio eíus. Propterea hax dícit domi. nus deus: Vac duitati fan/ guínum, ollz cuius rubi 9o ín ca ef:& rubigo eíus non exíuit de ca: per par; tes,& per partes fuas eíjce eam: non cecídit fup eam fors.Sanouis ením cíus in medio eíus eft: fup limpi díffimàá petrá effudit íllà: non effudit ill fup terrà ut poffit opcrírí puluere. Vit fuperduceré indigna tíioné meá, δὲ uindicta uL cifcerer: dedí fanguíné ei? fup petrálímpídiffimá;ne operírc£. Propterea hax dicit dris deus: Vac cíuitati ΄- 9 fanguínü,cuiPego grande fac pyram. Coocre offa facia py: Cog ft: .qux igne fuccendá:confu/ ment carnes:& cócoque£ uníuerfa copofitío, δὲ offa tabefcét.Pone quoq; eam fup prunas uacuá:ut ínca/ [είσαι δὲ liquefíat zs ei?: δὲ conflet in medio ínquína mentü ei?:& cofumat ru bigo ei?. Multo labore fuv datü eft:& nó exíuit de ea. - nimíarubígo ei?neq; per SEP. ma menfis dicés: Fili hois, fcribe tibi dié ab hac die qua obfirmat? eft rex babylónis fuperhierufale ab hodierna die:& dic ad domáü exafperanté para bolà,& díces ad eos: Hacc dicit dris de?: Pone lebeté & infundefüp eum aquá: δὲ mitte ín οὔ diuifiones: omné íncfurá boná, crus, δὲ humerü,carnib? fepara εἰς ab offibus de electis pe corib? aflumpta:& íncéde offafub eís:ferbuit,& funt cocta offa eius in medío il lius. Propterea haec dicit adonai dris:O cíuitas fan euinü lebes ín quo eft ται bigoínco:& rubigo non eft egreffa ex eo: per par/ tes fuas protulít:non ceci dit fup cam fors: quía fan guis eíus in medío illi?eft. Sup leuiffimá petrá pofui illà: nó effudi illá fap τοι, ráut ορίτοξ terra, Vt afcé deret furor ín ultioné uit dicta: dedi fanguiné eius fup límpídiflimá petram, ut nó oprírct.Propterea hac dicit adonai dris: Vac ciuitas fanouinum:& ego maenificabo torré& mul tiplicabo ligna, δὲ fuccédá íenéut tabefcát carnes:& imínuaf ius,& offa concre ment:& flet fup carbones. fuos. Incéfa éut exurat δὲ pP Zi m Írioa£ cs cíus:& cócremct o ín medíoilli? imüdiciae?: & deficiat rubico ei?. Hu Dno mJ i" o-" milíabit rubígo:& nóexí/ et de ca multa rubigo ei?: ἐν γ΄"I""gs σ cofundet rubigo(Ην dícía tua gema, p eo d có taminata es tu:& non es emundata ab immüdicda tua.Et quíd erít fi non fue ris emundata ultra donec ο: impleam Ps X mus humore fanegi. q nis:uel paulatim terra operíatur δὲ puluere ,. Cum auté fuper lim/. pidifimam petram& nullam habentem fo, ueam, fanguis fuerit e£ fufus,labitur& latam obtinet fedem.Hocau tem indicat: αυοάηδ occulta, fed publica fc cerít homicidia:fcd'm illud quod dicitur ad Cain: Sanguisfratris Gig tui damatad me:pro, pterea dic ciuitation uníus fanguínis, fed fanguinum multoriiz Ecce ego οτᾶπαξ inte pyram facia: fiue edu; cam torrem, qué uuly gus titionem uocat;& nó folum carnes inte molles& teneras, fed duriffima quoq offa fuccendam:utnihilin te remaneat,qd'nàcre metur incendio. Οὔ & carnes&offa con; fumpta fuerint& cre/ mata, ipfum lebetem uacuii pone fuper pru nas:utas quogillius ncalefcat δὲ confuma tur: δὲ are cófumpto, rübigo quog illi? pe; reat: id eft ciuitate[ην cendío cócremata,ma licia cum urbe difpez reat.Sed quid prodeft feciffe qd? iuffum εἰς Neperigné quidéru/ bigo atq malicia lebe tis,& urbis potuitau/ ferri: fed permanetin ea immüdicía fcelefta, & execrabilis:Hoceii cemma fignificat, Et Apoftrophaad ipfum lebeté.i.ad ipfam urbé facit. Müdarete uolui, δὲ nó es müdata fordi bus tuís:necultra por teris emundari,donec n tecópleam indigna tioné meam, Ego diis Jocutus fum:& fenten tía meanó poteft prz/ terire. Venit iam urbis obfidio: faciam quod minat? fum:nectranf/ ' ibo ficut fapefeci(cde ra τα: δί ultra nó par/ cam, nec placabor tibi etià(i multiplicaueris preces: fed uias tuas, & adinuentiones tuas reddam tibi:immo iu dicabo te iuxta opera δὲ cogitationes tuas: utin hoc quoqpofter dam clemétíà meam .. inftar medici, qui pu T γη£5ecbiclem £3. A—tridisnóparcitcarnibus, ut(ana mébra faluent:n& parcit, XXII$0. 217. aute limpidiffimà poffum? accipere,& diim faluatoré,qua Q| quoq quó a príncipio obfiderí ccepit hieru/ , faléperordinécaptiui tas ueniat. Primiigla; dius ,puocat: deinde duauiz ponunt Am mon δὲ hierufalé: αν ád dexterá parté fors «adit Nabuchodono; for: conflat argentum ἐπ ciuitate, zs,(tagnü, plumbü,& ferrü:terra quog nó cópluit, fed fentib? eccupat£:poft/ «a fub nomíne duarü foror Oolle δὲ Ooli; bz,famariz,& hieru/ falem peccata narran/ tur:quó illafit capta, S ifta capiéda. Ad extre/ mum nono anno, deci mo menfe,decima díé menfis, ín captíuitate pofito Ecechiel δὲ his quiciieo erat:& tradi derant fe cii rege Tckov nía: ofténdi£ qua die ürbs corperit obfide, vi: fimilitudo lebetis peni£: ut quó carnes & offa cogefta in lebe B tem, incendio concre/ mant:fic cunctaciui/ tas cum uis interitura fit ciuib?:& nullus re; maneat eorum qui ob effi funt: quín fame, umantur:& pars reli, qua captiua duca£ in babyloné. Poteft hec eadem ,pphetia& ad tépus pertínere domi: nicz paffionis: ,ppter plüqfubuerfum eft:& Iof,5, d zerotütib? pocnz,ut d n9 in ud "t ΕΠ, νὰ qd fcriptü e(t in Efaía: ἀμ» qi io. peftilentia con. ut parcat:crudelis eft.ut mifereatur:nec cófyderat patientís :.. ,doloré, fed uulneris fanitaté: iuxta illud euangelicü magis, atthy5.d uolens unü perire mébrü, d totü corp? interfici. Notandü ephetiz υἱῷ ad praíenté diem, qi HEB. iené.Imtnüdicia tua execrabilistquía emunda; re ceuoluí,& non es mun/ dataa fordib?tuis:fed aec mundaberis príus, donec quíefcere faciam indigna; tiohémeam ín te.Ego dns locutus fumn:uenit& fadá: nó tranfibo,nec parcánec placabor. Iuxta uias tiias & iuxtaadinueétiones tuaf iudícaui te dícit dominus. s Ecfactüm eftuérbur do míni ad me díceris;Fili ho minis, ecce ego tollo ate defyderabile oculorá tuo ram ín plaga:& non plan ges, neq; plorabís: neg; fluentlachrymatux.Inge mice tacens: mortuorum luctum no facies. Corona tua círcumlícata fit cibiz& calciaméta tua eruntín pe dibus tuís:nec amictu ora uclabís: neccibos lugen^ tium comedes, Locutus fum ergo ad ppfim mane: & mortua quà exercitu círctidata eft hierufafe,& interfecti filij eius: δὲ obfidente Tito filio Vefpafiani,ad faluté nullus euafit:tem poft quindginta annos fub Hadria; no,ciuitas eterno igne cófumpta eft.Prafentéautécaptiui: tatem qii Egechiel in babylone ifta cernebat: δὲ Hieremias Eicre.1.c in principio ponit uoluminis(ΙΟ αἱ tu uides Hieremiae Qui refpódes ait; Ollam fuccéfam: δὲ facie ei? a facie aquí; Tropo» tonis Sunt q iuxta Tropologia, totü locii ift ad cófumma - tioné müdi tranfferát;:nonügp numerü quí in fcripturis fan étis,poenarüi δὲ dolorü eft,& femper fequit íufticia, decimi méfis& diei decima cIaemétía réperat.Idcirco em adhibent oloré fanitas cofequa£t. Midus ergo qui in maligno pofit? eft, dic iudicij diuino igne fuccédit:s ciuitas(anguinü ponít fup carbones ignis:ut impleat illud Habes carbones ignis,fedebis fuper eos:hi erit tibi in adiutoriü. Illud qp difficile eft,quó cii car; : bones δὲ offa cófumant:quib^pleni ftit eríà pharifari, quib? ,,//410:25.€ dis loqui in euágelio: Vz uobis fcribe δὲ pharifai q[ος eitis fepulchris dealbatis:qua intus plena funt fpurcitia, S offib? mortuorü:ntüc dica£ ορ rubigo fordefgy mtidi cofum / Gats,d pteno fint/cd etíá poft iudicij faueritaté malicia remaneat. ma,$.d C. d facile(olui£, fi intelligamus illud Apoftoli: Conclufit deus omnia fub peccato,ut omnib? mifereat. Vanitati εἴτι creatura fubiecta eft.Et poni£ fanguis qui effufus eft in pro patulo creatura uniueríe, ut omnid fcelera pateant, Petrà fequebat in folitudine populü ifrael:de qua fcriptü eft: Bi/| ο. bebantauté de fpirituali cófequéte eos petra:petra αὐ erat 10. ἃ Chniftus:qd in illo Γεμποίεηξ omnía:& impleat qd" fcriptü eit: Nihil occulti qd? nó reuelet.Dicitqs fe diis non mufere; Matthao«e SEP. implearm furoré πιεῖ inte? Ego dris locut? fum & ueniet, facia:no diffe, ram,nec miferebor:nec de precabilis ero.Scd'm uías : tuas,& fcd'm adinuentio: nes tuas iudicabo te dicit adoriai dris. Propterea ego iudicabo te iuxtà fan/ ση tuü:& iuxta cogíta/ tionestuasiudicabote,im fiundáátq; famofa:& ní; mia ad irritandum:- Et fa &us eft fermo dni ad me, dicens: Fili hois, ecce ego auferá a te defyderabilia oculorü tuorü in acie fiue in preparatione:no plan; ges,neq flebís:nec ueniét lachryma tibieemit? fay guinis, renum luctus eft. Erunt crines tui collivati fup te:& calciaméta tua in pedibus tuís:neccofolabe τίς inlabijs eorá:& pané hoim non comedes.Locu tus fut ad populi mane: ficut ri:necmüdi pracerire.— peccata: neq parcere impíjs, nec placari:zut uiz pereant impiorü: fcdm illud qd'in priz mi píalmi fine poni£: ο Etiter impiorum peri 31D bit. a. Q[(£rfaci eft verbum ofiíad me oí^ cetie cC. Supra olla le^ betifgg(uccenfio,obfi/ dionem urbis oftende rat: nunc captam eam atqp deleta:& omnem populü ,uel interfectüi gladio, uel ductum in captiuítate, pphetalis fermo teftatur. Et prí» mum íuxta cófuetudi nem nofirà, hiftorize - fundaméta taciamus, Fili(ínquit) hofs, ecce auferam deconfpectu oculorii tuorum quic quid tibi defyderabile eft: δὲ aufera in plagaz fiie ur Lxx,uerterunt, in przparatione: ut uí delicet prepares tead ea nó facienda,qua fo lentin iuctu fierí.Non D pláges, neg plorabis,. nec fluétes lachryinz, dolorem cordis often; dent:fed fi fortenimio fueris moerore fupera tus, taciti habeto ge; miti; ne qui prorum/ patin uerba, Mo:tuo/ rum luctü non facies; uel ucuertere Lxx,pe/^ miítus fanguinis, renti luctus eít, Per quod ᾿ oftendit uxor& eius effe moritura.Statim enim fequitur;Et mortua eft uxor rea uefperí: quod ,pprie ad coniunctione: renü pertinet. Nihil em uiro uxore bona amabilius; quz a Pro.1o.b deo homini prouidet:& cui diii lege coiungit:& unii cli ea corpus efficit.C) d'y fequit: Corona tua circüligata fit tibi: δὲ calciaméta tua erunt in pedib? tuís:hoc fignificat: Habe; bis comam,quae tonde£ in luctu:& calcíaméta in pedibus: quz lugites folent abijcere. Vnde δὲ Dauid Abeffalon filii 2. 6.5.4 fugiens:& poenités fuper nece Vriz, nudis pedib? incedit, 15€.&&«18. g Aiunthebrai hucufep babylonios magiftros leeis prarce; pta feruantes,decalogü fcripti in mébranulis circüdari ca/ piti πιο: δέ hac effe qua iubean£ ante oculos& in fróte pen» dere:utfemp uideant qua pracepta funt ,Et qa Ecechiel fa cerdos erat, neddp eli debere deponere coronà gloriationis, fed ligatà habere ín capite. Hoc illi dixerint. Nos autéiuxta Lxx.corona capillorü intelligamus cafariem:licet& ipforiü interpretatio nequadp uirn hebraici fermonis exprefferit, Necamictu(inquit) ora uelabis, nec cibos lugétiti capies: qua folent in luctu fieri, utoperiant uultum:& qua graci rg mrva.uocanta cófolatoribus accipiant, Locutus fum (inquit)ad ppfm mane, qua mihi dfis imperarat:& uefperi mortua eftuxor mea, oculorü defyderabile, lumborüq:&£ fanguinis Iuctus.Statimq die altera mane feci omnía quae mihi fuerat spera dtr αν me populus cur cótra qi quarétib? ranta patientia, mort omnid fecerim, Cauf: ^ Kk s ctefpondis a TE MM αν 7» £onimen.IDieronymi liber feptimus refpodi:Sermo diii qui ad me factus eft:ut ad populi ífracl loquerer, i(tà praecepit: Ecce ego.i.iami nunc polluam[π᾿ &tuariii meü, ut incédat τόρ! X cunctis alienigenis pateat ac pphanis:& in quo habebatis fuperbia.i.confidentia,& fpem ac defyderium fálutis ueftra:3C ad cuius obfidione uc(trx animz formi: 'dabantffilios quocp X fihas ds uobis fames, ac peftilentia reliquos fecerant, cofumam gla dio. Quicquid ego fe ci,& uos facietis: Chri cófuetudo feruatur in luctu,med:?? dolor eft:. qiauté tanta malorü incumbit neceffitaf,ut oii ploratu maior fit: unufquifq: de fua ne/ ceffitate follici:us, ad 'aliorü quis fint proxí 'mi miferias nion inge/ mifcit. Nihil(inquit) "facietis qd? folet in lu^ étu fieri:fed urbetem ploqfuccéfis,ftupebi 'tis ad malorüi magni; tüdin&. Nó attondebi tis, necnudis incede; tis pedib?,nec plange/ tis,necamictü ora ue/ fabitis,nec cibos accí/ pietís a cófclantibus: fed tabefcetís,& εδ’ ; memini in íniquitati/ bus ucftris:& uix libe rum habebitis gemi; tum: ne offendatis ui, étorii fuperbià, fi pu^ blice'Rere uideamini: ita ut Ecechicl ,pphieta fit uóbis in portétü:& oia qua illenó fecitín morte uxoris fuz,uos in euerfione urbis δὲ téplinó faciatis.Etad/ huc aperti?: O inquit fili hois,, in tépore qii abttulero ab eis forti/ tudinécorti, templi ut diximus cófidentia δὲ gaudiii dignitatis: X ín Qfpem folam habe bantac defyderíüi in q fequiefcebant anima éorüi:infup filios eorti & filias, fubauditur ex fuperiorib? abftulero: €oinquittpe;ci uene/ fitád te dehierufalem fugiens,ucl qui euafe/ rit, dices urbé elle fub; üerfam: tunc qui pri? tacueras,& gemitüli,: berum nó habebas:;& tarite eras patientiz,' ut ín uxoris necé& lu, borum dolore, lachry fnàm. non eimitteress aperiesos tuum&lo; queris, non ad εἴ qui uenerit,fed cum eo:ut: τ΄ quacunq tu uentura ptadixeras, ille nun ἡ ^s* C MMC I. ο ΗΕΡ.& mortua οἵδ χοῦ inea uefperi: fecíqy πιὰ! ne ficut praceperat mihí. Et dixit ad me populus: uare non indícas nobis quid ifta fignificent, quae tu fads«Ες díxi ad eos: Sermo diii factus eft ad me dícés; Loquere domui ifracl: hac dicit domínus deus: Ecce ego polluam fanctuariü meum fuper^ biam imperij ueftri δὲ der fyderabile oculorü ueftro rum:& fup quo páuet aní ma ueftra:& filij ueftrí, δ filia: quas rcliquiftis, οἷα» diocadent.Et facietis ficat fed:ora amictu non ue/ labitis: δὲ cibos lugétíum non comedetís. Coronas habebitis ín capitibus ue; ftris:& calciamenta in pe/ dibüs: non planetis, ne φ flebitis: fed tabefcetis in iniquitatibus ueftris:& unufquifqs eemet ad fra trem fuá. Eritg; Egechiel uobis in portétum: iuxta oría qua fecit facietis: cü uenerit iftud: δὲ ícietis qa ego diis de? Ettu fili hois, ecce in die ᾗ tollam ab εἰς fortitudiné eorum& gau dium dignitatis,& defy/ . deríum oculorum eorum fuper quo requíefcunt aní mz eorum: filios& filias eorum.In die illa cum ue; nerit fugiens adte,utan/ nuncíet tibi: in die inquá illa aperietur os tuum cü co qui fugit:& loqueris,& non filebis ultra:erifqy eis ín portent(& fcictis quia. sgodomius^, ciet iam perfecta:& ultra non tacebis;, fed ergues eot& di} ccs cuncta íllis merito proueniffe:ita ut fis iuxta illud quod in Zacharia fcripta eft: εἴτε portendentes.Et dominus alibi loquitur: In maribus Όθων^ prophetarüaffimilatus fum. Hac i SEP: ficut praceperat mi^ hí:& thortua é uxor mea ucfperí: fecicg mane ficut praceptá é mihi, Et dixít ad me ppls: IN6 annücias nobís quíd funt hzc qua tu facis? Et dixíad eosiSer mo dfi fa&?eftad me di cens: Díc ad domü ifrael:: hax dícit adonai düs:Ecce. '€go contaminabo f: ancta inea;fuperbíáfortitudinis uefttz,defyderabilia oar lorü ucftrorü:& quib9par cuntaizueftra.Filij ueftri & fili: ueftrz ds reliqui; ftis,in gladio cadent:& fa; cietís ficut fecií.Ore eorum non cófolabimini:& pané uirorü nó comedetís:& co mx ueftra fup capita ue; ftra:& caldamenta ueftra in pedib?ueftris.INo plan getís nec flebitís:& confu memini ín iniquitatib? ue ftris:& cofolabif unufgfqg fratré{πῇ: δὲ erit Iecekiel uobis ín portentü. de dm oia qua fecit facietis. αρ uenetíint hac, cognofcetís qm ego adonai EN Ettu. fili hois,nonein dieqii ab ftulero fortitudiné ab eís: elationem eloríationis eo tum, defyderabilía oculo; rum eorum:& clationem . animz eorü filios& filias eorü.In die illa ueniet qui faluus factus fuerítad te: ' at annüciet ín aurib? tuis. Indie illa aperiet os εν ' adeamqui fugerit,&lo; querís:& nequadj ultra re ticebis:& erís eísínporten tutii:& cognofcét: quoniá ego dominus, uxta híftorià dicta fint, Veniamusad Anaog gen:fi τῇ uiolenta nom fuerituifa cautí lectoj ris prudentia. Filium. illis in portent: 1 Prophetas uiros Ζαΐρ, Sd Aug hóisdicidimíalato rem:nulli dubiii: q ex. trema hora,hoc eftad uefperam midi hui*; uxor£ priftinà pdidit? nec fleuít eam,necami &u ora uclauit:necre, cepit ullam homm confolationef&:8 hae uentura praedixit ma/. nequa completa funt uefperi:& rurfum ma ne in fectido aduentu. facta ,pbauit qua uen türa praedixerat, fan; étuarium Iudzorum & quod defyderabile habuerátin oculis:& fuper quo tremebant anima eorum effe pol lüta:filios quoq eorü δὲ filias,rhomano σία dio concidiffc, Quod autem dicitur: Coro; nam habebitis in capi tibus ueftris:&«αἰκίᾳ menta erunt in pedi/ bus: ad illam partére, feremus: qd nequadj lugere debeant: πεν gna luctus affumere, poftd pro umbra rece, perintueritaté:&Na/. garei quidam factifue rint:& unufquifq fu/ "per fratre fuo confola bitur: ita ut Egechidl quem cófortauit deus pater,fiteis in porten tum, uentura pranun cians;& poft fub/ -uerfa fuerit hierufalé, templüq fuccenfum: & hoc totus mundus audierit:& difperfio ifraelquaorbis termi. nos colit: tunc uerba dfiiopecópleta/habo: antlibertatem:& pol» luto fanétuario εἰ. gecópleta, ud deftru/ éta fcd?m occidentéli terájaperta(it euagelij glia:& cognofaat ifi qd ipfefit dris deus qui hzc mane uctura pradixerit:& uefperl atqp ín cófumationem. : müdi eife cópleta, fuo probarít aduentu. Commentarij fepti/ mi ín Egechielem pro) phetam finis; “ἘΞ-£3 f£"ta L—— [—1 σεντ 5—1 E ΕΞ [— i-— ———. Σε DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN OCTAVVM CO TARIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM Fee mod furti explanationes agered amus:pafcitur animus δὲ obliuifcit PROEMIVM Vidalíjs profit in prophetas noftra dictatío,dei iudicij eft,eorumqy confaentia, qui eda dedamationibus ac plaufu δὲ compofitione uerborum, cüpiunt fcire. quid eorum fermo uel narret praterítum, uel prafens arguat, uel pradícat effe nenturum. lNobís interim prodeft. Dum ením hoc facimus& nihil aliad co^ ageredímur: δὲ dierum miferías,noctíum ftudio cópen ur faculi calamítatii: qd ín extremo fine íam pofitum cori gemifcit& parturít,donec quí tenet de medio fiat: δὲ pedes ftatua: quondam ferrei, fracilitate digitorum fictilium conterantar. & nequacj ceffat auaricia. Coner tem uili palliolo praferétes,croefi opibus incubare: te thefaurís:fcdtm illá díuité Cadit mundus,& ceruíx erecta πὸ flectitur. Pereunt diuitiaz, gare feftinant,quz rurfum ab alijs occupent. Aruerüt lachry. mzpieths omnis ablata eft.Multi qui petant;pauci qui tribuant. Nec erubefcímus pauperta| faméq; δὲ interitü plurimo: noftris cuftodi urpuratü:qui ut nihil aliud fecerit, neq; em rapínas eius& iniqui tates fcriptura CORRI eius atq, fuperbía no habebat modü:Lagaro ante foresíaceii ti atq; femineci;ne ca quidem iuffit dari qua canibus prorjciütur. Quantí nunc Lagari íacent,&C quahtorü purputz| tium quz peritura conferuant. diuerfis ueftium coloribus proteguntur,ne ín ufus quídé propríos πείση» Fixc uirgo chrifti Eultochium ex cordis abundanría os locutà fi& paulo liberi? quà humilítati noftra: couenit dixerim?: cxterá octauus ín Ecechielé liber q filiog ammon δέ οξεί1 caterarü icrepationé cotínet δὲ uatícinit fututoghoc habebitexordiü,|...» COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EZECHIELEM PROPHETAM t LIBER OCTAVVS -& egotradam tefilijscedem:quos oríétales interpretati ἴα D mus.Nulliq dubíü eft madianitas€ totà erémi uafiítatem adiacere terr arabize,q habét camelop: greges:ouitiq δὲ ca: Ζ factuseft(ermo οί ad me οἰκο:$'ilí bo mínteipone fiuc obfirma facie ruam contra prarii multitudines,& his opibus uictitàt,Q d?& cerra ifr in Iudicü libro accidiffe narrat hi(toría:qii uenertit madía/ Tudic.e«a tabi oe eío Τζ, Capta uel obfeífa híerufale, poftpuenit in babylo nem qui poterat eua/ dere:€ nunciauit ur/ bem iam iamq capi endam, uel cum tem? plo effe(ubuerfam:iu^ xta confuetudiné om^ nium prophetarü ad/ uerfum caeteras ín cir/ cuítu nationes quz in fultauerant ruinz hie' rufalem,templicp ince dio, fermo cóuertitur prophetalis: primücg filíog: XC factue cft fermo ofií Ei ad medices:Fili hoís;pone Siue ob. ἢ firma) facié cuá cótra filios ammo, | amo. Audite uerbü diii dei: hacc m. e am dicit dis de?:Pro eo qd dixiftís,eu geeuge fup fanctuariü me Siue qa gauifi eftis fup fà étuaríum meü),quía pollutü eft:& fuper terram ífracl quía defolata eft:& faper domü iuda quia ducti funt ín captiuitatem.Idcirco ego tradam te filiis orientalib? Siue cedem) ín hazredítatem: δὲ collocabüt caulas fuas ín τοι δὲ ponent ín te tentoría fua: ipfi comedét fruges tuas,& ipfi bíbent lac Siue ubertatem τᾶς daboq rab; δὲ prophetabis dc eis:& dices filijs nei,& depafti(unt ία gacam omes regiones eorum, Metaphoricos ergo per Madianeos ifmaelitas δέ agarenos: qui hunc ,farraceni ap pellantur: affumen:es fibifalío nomen fara: qd fcilicet deíngenua. δὲ diía uideant effe ge; nérati fcriptüra fignifi cat: Diciturds derege Nabuchodonofor 8δ oii eius exercitu: qd* ueniat δὲ capiat. ürbé rabbath:quz uel pro4 prie hoc appellat ποῖς uel ob magnitudine. Rabbath em maxima dici£, Ec ne dubitem? ': quí habebant metro/ contra filios ammon polim noie rabbath: quz hodiea rege xgy/ pti Ptolameo cogno/ mento philadelpho:q arabiam tenuit cum iudza, philadelphia nuncupata eft.Fi/ li inquit hominis: pone fiue obfirma faciem tuam contra filios Ammon quíde Lot ftírpe generati funt, δὲ dices ad ἔος: ας dicitdiis deus(Non funt eim ,ppheta uerba: fed doinini: De obfirmatione uultus:in hoc eod? propheta ple;. - nius difputauim?) Pro eo qd? dixiftis:euge,euge:fiue inful taítis δὲ gauift eftis:quia templum δὲ fanctuarium meum hoftium ingreffione pollutum eft:& fuper terra ifrael quo/ hiám defolata eit:& fpecialiter fuper domnü iuda: id eit,dua tuin tribuum,qua nunc ducta funt in eaptiuitaté: qpptereà bath ín habitaculum camelorü Siue cíuitatem ammon ín pafcua camelorá:& filios ammon in cubile pecorü: nabuchodonofor fub uertiffe arabi poftdqs capta eft hierufalé:fu^. pra fcriptura teftat:Et tu fili hominis, pone tí bi duas uias,ammon δὲ(cietis .& hierufalé:& ueniat gladius regis babylonis. Et iterü:In: Ibídeni capite υἷα ciuitatis cófjciet, uíà pones: ut ueniat gladius ad! rabbath filiorüammon,& ad iudam in hierufalé munitiffi/ mà.Etrurfum:Hac dícit diis deus ad filios ammon,& ad opprobriü eorii, Veniét ergo filij cede:& collocabüt caulag' . fuas quafi paftores figentcp tentoría. Ipfi uaftabunt fruge'' tuas,& bibentlac€ ubertaté terrz,immiffts gregib? camev.' . lorü&omniíü populerü:ita ut fint filif ammon in cubile pe corum:& malorü neceffitate intelligant αὐ ipfefitdüs ἃ& . fatuta pradixit,S ut fterét imperauit. Nec hoc fuffecit filijs ἡ 4 atümon: F T$ . magnitudine& contritione fua& £Zommen.lbDicronymi líber octaums ammon,ut infultarent δὲ dicerent: Euge euge fuper templo δὲ fanctuario domini,qd? pollutum erat diuerfarum introi, tu nationum:fed tanta fuit infultandi lafciuía: ut cunctus fimul populus manibus& pedibus concreparet:& ex toto cordis clamaret affectu:co qd' terra i(rael effet defolata.Pro ptereanó per angelos neq per alía minifte/ ría:fed ípfe diris exten, dens manü fua ad per cutiendü, tradet eam in diréptioné:nequadg camelis€ ouium ere; gibus,fed manifeftius gentibus:ut de popu; lori nümero penitus eradicetur& pereat;& redigatur ad nihilum: δὲ poftd contríta fuc; rit: tunc íntelligat qd ipfe fit dfis qui cuncta díjudicet:& in omnes terras habeat potefta; tem, Poffumus iuxta Tropologiá filios am; mon inteiligere qui de Lot in(pelunca gene; rati funt femine:& ge; neratí in ebrietate& inceftu, omnes haretí cos,dequibus dicit& Apfs oannes: Ex no; bis exierüt:fed nó fue; runt ex nobis.Si ením faiffent ex nobis,pmà: fiffent υπ; nobifcü. Iti em deinclinatione orti funt:hoc ei lot in linguam noftram uer», titur:Q) uia omnes de clinauerunt fimul inu tiles factí funt: non eft & fcietis qa eoo dris. plaufifti a& it fuorüf. celeri putant,fi plures habeant conforte atqp fupplicij:& hoc nemo faciat;nifi 15 populi qui ín declina 4«Γρροοίαι ofte oeuo: ιο eo αὖ €t ficut oce gétea oomue(uda«c. H hoc eft fílius ía hzc dicit dris de*:Pro eo qd ifti Siue infonuifti) pede:& ga/ uifa es ex toto affcctu Siue ifültafti ex απο tuo)fup tet τὰ ifracl:idcirco ego extendá manü me fup το δὲ tradá te in direptioné gentium:& interficíam te de. populis: & perdam de terrís& conteram:& fcies quia ego diis; 4 HEB, FHéc dicit diis deus: Pro οο qd' dixerüt moab : δὲ feit: ecce ficut omnes gé tes domus íuda: idcirco ec ce ego aperíam humerum moab: de cíuitatibus ir υ εἰ9& de finib? eius íi que. terrz beth iefimoth δὲ beclmeó&cariathaim: filijs oriétis can filijsam, mon:& dabo cam ín hare ditatem: ut non fit ultra memoría filiorü ammon in gentibus:& ín moab fa cíam íudícia:& fcient quía ego dominus. Hac dicit SEP. Ha dicit adonai dominus: Pro eo 44 di, Xit moab δὲ feir, ecce ficut omnes gentes domus íu/ da:idcirco ecce ceo diffol/ uam humerum moab:de ciuitatibus promontorio, rum cius,electam terram. domáü beth iafimuth fup fontem urbis maritimz,fi [ίος orientis fup filios am/ ταῦ dediei in hzereditaté: ut nó Πε memoria filiorà ammon ín centibus:& ín moab facia ultioes:& cogy nofcent quoniá ego diis. ας dicit fuerit filius Ammor; tione generatus ef... OÍkerüt tnoab c είς, ocqd rt DOS interpret fumus,&(eir i Es non habetur; fed de codotionis zditio, ne additum. Rígi, culam uero in hoc[o co hebrai narrat fabu, lam, Poftá urbs apta templüg referaris eft filijs ammó& mosb ζ feiringreffi funti) Ti: uiderunt cherg, im protegentía pro, piclatoriur, dixerüt: icut cunct gétesco lunt fimulacra; ita& iuda. habet fuz rdi, gionis idola:&idcir) co inquiüt irat? eftdo minus: δὲ tradidit ος captiuitati. Nos auté hoc dicem?, qd& ifi infultauerínt domui iudz, quando achál, dais capta cft: puran/ tes ficut in cateris oi bus nonibi effe auxi/ lium dei:& ideo regni iude δὲ hierufalé dei prafidio deftitutii pa, scm ἢ j tuiffebabylonizpote, ὁ" ftati. Idcirco non mul,* to poft tempore fed in prafentiarum domi, nus cóminaturfe hu/ merum,robur uideli/ Cet δὲ fortitudine πιο; qui faciat bonum,nó eft ufqy ad unum, Aduerfüm hos po; nitur fiue obfirmatur facies prophetalis:ut eos fua aufteri tate cóterat:& dicit eis: C) uia infultaftis ecclefia mex tem, pore perfecutionis:eo qd' diuerforum uitiorum pollutum effet fanctuaríti meum:fiue eorü uitio qui milu feruiebant, fiuehoftium crudelitate qui meos perfequcbantur: terram quogifrael, fenfus uidentes deum, effe defolatam uirtu/ tum choro:& quomodo filíj domus iuda:id dcü confiten/ tis,in qua eft uera fides δὲ recta confeffio ducti funt in capti uitatem:X feruire domino defierunt:idcirco'o omnis Nr tans traderís filijs orientalibus qui de uerolumine funt pro fecti:& traderis in hereditatem:uttu quoq; difcas domini; confiteri.Etper tranflationem dicitur,qdfilij orientis po/ nant fuper eos caulas fuas,& figant tentoria, δὲ bibatlac, δὲ comedant fruges: ciuitas quondam fi uperbiz fiatin habi taculum camelorum:qui poffint depofito onere peccatorüi intrare per foramen acus,& in cubile pecorum,quaz regun^ tura paítore bono:ut cum hoc fecerint mixti δὲ traditi orien. tis patoribus inrdisirqifipfe fit dominus.Rurfumq ex probrateis,quare ínfultauerint nimio cordis affectu ruinis populi dei:& terram ifrael putauerint omnino defertà: pro quo mereantur manum ulcifcentis dei: ut qui excefTerant modum exultationis& gaudij fuper ruina domus iuda, nequad tradantur filijs orientis:fed fintín direptionécun, étarum gentium:& ínterficíantur de populis& pereant& conterantur:& nequad de ftirpe Abraham: fed de cunctis nationibus effe credendi fint:& runc malorum cognofcant interfectione populi, qd' PC lit dominus. uod generaliter de ecclefia intellexim?, uper uniiquécp fanctorü íatelliei poteft:ad quorti ruinam gaudent fzculi homines δὲ aduer(ariz poteftates: fi multi temporis perdiderint pudicitiam; dum mali confolatione ab de ciuitatibus eius diffotuturum(iue aperturum: ut ad - ipfos quoqpbabylonius uictor introeat, δὲ ciuitates ín mo/ ab effe defiftant:& in finibus eius ac terminis urbes indytg deftruátur:fuarü ponit nomina, Beth iefimoth& beelmo δι cariathaim:pro quibus nefcio qd" uolentes Lxx. interpre tati funt,domü beth iafimuth:cum hocuocabulum uillam defertam fignificesbeelmcon quoq ufq hodie in moab ui, cus fit maximus:quem illi uerterunt fuper fontem:& Caria thaim cíuitatem marítimá:traditurq,& ipfa cum filisam/ monfilijs orientis, babylonijs uidelicet:iuxta illum fenfum quem contra filios ammori interpretati fumus. Et dabo,in quit,moab in hzreditatem,ut quomodo filiorum ammon non eft memoría ultra in gentibus: fic& in moab ultiones faciam atq iudicia:ut cognofcant qd'ego fim dominus quí iudam tradidi pro peccato: δὲ in β]ίος ammon δὲ in moab ultor exiftam. Vc hodieautem moab qui interpretaturex patre:& Seir qui in pilofum uerti£& hirfutü:defpicit&con temnit domi iuda in qua uera confeffio eft:& putat tamfa cileeam poffe(ubuerti, dj caeterarum fubuertuntur urbium munimenta, Vnde& dominus cóminatur aperturum ffi ue diffoluturum omnem fortitudinem moabitarum: utci/ uitates habere defiftant:& nequadp in dialectica arte confi/ dere:fed cuncti illius termíni quos pro illifione fuctuüuo/: cant promontoria,deftruantur:& indu atq electa terre fg beth iefimoth,quz interpreta dom?fo font&& cariathaim,qua Lxx.ciuitaté marítima traftulerüt ta:X beelmeon qua δὲ ἱρία uertitur habés fontem, fiue per"e percant. C) uáauis em habeant robora pugnatori,& inclyta"eR ἰ pergantad ργαῆ arte pugnadi:& ex omni parte circifept munitiqp gradiantur:tamen inclyta eorum terra non eftdo mus habitatiois,fed domus folitudinis. Ω. uodq fe putit habere fonté(είδη δὲ μποξ maritima qua cüctas io litudinisatqy defer/ swf "y ἜΣ TM ul ain£secbieleni- poffit(ecull tempeítates,patientia fibi& fortitudinerh pro) mittentes:tamen illuc cóuertentur,ut δὲ ipfi tradantur filijs - otientis ueri in chrifto luminis: ficut traditi funt filij Am/ mon qui fibi in hzretica multitudine confidebant. Et cori/ fyderemus ,pfectü atgp in ipfa cóminatione clamentiá dei: Idcirco non per angelos ned per aliti quelibet, fed ipfe diis manii extendes fup idumzaj;abftulit deca homine δὲ rutné tum,& ciuitates illius redegit in defertü,id eft theman:qua nos in auftrii uertimus:de qua δὲ de alia urbe dedan;inter/ fecti glàdio cadet. Οὔ illi fe de iuda ulti fueririt: ego dabo uttradátur cum filijs οὓς fuis δὲ ultionibus tiam fapientiii,& intel - ligentía intelligétium «nos, 2:a Super tribus impieta/ q tibus moab,& fup d^ pro eo qd? combuffit offa regis iduma in qdin fzculo dogma/ .. tum peruerforum eft, D. quicgd ad terrenà fcié tíá. pertinet δὲ putatur effe robuftü:hoc diale &tica arte(ubuertit:& ammon,filijs orientis. mine£. in gétibus, fed fatis in moab iudi; tuor nó auerfabor eif,. cineres. Vere em quic inftar icedij in cineres fauillafqg diffolui£: ut.. tione ut fe uindicatet de fí [ijs iuda:peccauitgg delinz. fadam eam defettam ab. idumzam per manü por puli mei ifrael:& faciam in edom íuxta. íram meam & furorem tneum: δὲ fciét indígnationem meam di b cit dominus deus. Héc di cit dris deus:Pro co ήτο, . cetüt palcítini inuíndicta, δὲ ulti funt fe. toto δαί, mo ínterfíciétes δὲ implé, idutmza ut ulcifcerétur ul, tionem de domo iuda:& nem& peas:& ponam: meá fuper idumzam ín manu populi meíifrael:& facíét ín idutmaca iuxta irá tneam& furorém meü:3 cognofcent ultíoné teá: díct adonaií domínus,: Propterea hac dicít ado; naí domínus: Pro eo qd fecerunt alienigenze ultío/ né:& fufcitauerüt uidictà ultioné fup idumxos ts. NS jus dem. 22 1: 1 er ἀλη fiue in ma^ inháreditatem:&ne/$9 HEB« Hec dicit diis de: 6ΕΡ, Hac dicit adonai do pe mm ἮΝ ΕΗ ΩΣ αυδᾶ! Βατεῖδ ullano;.| Pro'eo qd'fecitídumacaul| mírius: Pro eo quod fecit τ ab his oppriman£ in ds exercuerunt uin dictam. Q.ui faciérin edom fiueidumzaà iu nai düs.Scd'm Tropo πον;; ι Ἰοσίᾷ:Πἰς mihi fenfus reprobabo: pauca de auftro:& qut funt índe/— eam defertam:& ἀε το. uideur Idumaa terre propheisexemplare/^ dan oladío cadent, Etda;— man fugientes oladio ca^— naappeilat δὲ carnea: : plicada funt. Amos lo b: ς d Εἰ E b o" quz confurgit contra s quitur: Hac dicit diis o uitionem meam iuper ΟΠΕ ΕΕ dabo uidonem—[piriüi:urnó faciam? ea quz fpiis(üt:& ani main meditullio pofi tam ad fe retrahere fe7 ftinat:zuultq; ultiones reddere quibus prius fabdita fueratfilijs iu? da:X recordatur dolo. τισ απ! qd' nó pro prizfuerit poteftatis: & ideo uíndictam ex; petiuit de eis:qui rece^ détes acarne,fpiritü(e. quebantur. Propterea ipfe diis Που iuda probetur nihili quod tes inimisiti; ultor exíftens,extédit. itia: ο putabatur efTe[οτι ΩΩ infulantes— peg fup idumea:& mum.Sed δὲ Efaias fu aufert de ca hominem € "Tropoi pro arrogantia, rerü fi iia νο 7; x BENTL SS, xtairà δὲ furore meti:| nme cognofcant domi. quens&uindictam exp ei fnemoria Fotiniuerunt ma ut med expleant indi/ 1 nü e(lequicunctadif/ ΠΙΟ de eis.Idcírco haec di: ls ultí funt ultione:pro/ gnationé:& per man? B penfe.Adapproban/./(itdominusdeus:Exten;! pterea hà dict adonai. Βορμθ πο irent ἡ εὐ. aute qd moab in Qd iae Ne Fn" niica gente, méaira de b. id prafenti loco fup phi^ dam manu mcam fuper: domínus: Extendam tma/— feuiac:& intelligant có &; lefophorihintdlipa^—idurnacam:&tauferádeca— num. πιοᾶ fuperidumaá,"iniqua ultione idu μ. τ fuperbia: de quib?: NS E ERE P 5... 7 meemeaiuftam fuif; δ σοι. dicitur:Perdamíapit, homínem&iumétum;Et.& interficiam de ea Ώου:| feuindiaa, dicitado. Efa16.b perbiam arguit Moab dícens: Audiuimus egntumelíam—& iumétüi:qcqd πο] rónis uidet habere uel fimplicis fidet: i moab: contumeliofus eft nimis: fuperbram eius abftuli, τε redigat in folitudiné; Et dethema qua interpretat de; ΥΕ . Hieremias quoq contra omes uaticinansnationes,,pprie— ficies:£ D'edanquz& ipfa cognation£ fonat:oes gladio iri. Y^ loqui£ ad moab: QLuonia cófidebas ín munitionibustuis,— terficir,qué pofuit in manu ρρῆ fui ifrutfubuerta£ edom id ere49.b Et poft paululü: Habebis fiduciàin gflatua.Etiterü: ruo^&ira dii(entíat acfurore: δὲ intelligat uindictá eius ad hoc ἐς dicitis fortes fumus«Ac deinde:luxta eft dies moab utue/— ,pfeciffe,ut(eruiat domui iude. Hoc e illud de à& Apls dif; .. niat,& malicia eius uclox nimis,Et manifeftius:Dicitequo— putat fcribés:Tacob dilexi,efau aüt odio habui. Diligítauté Rozni9.d modo contritus eft baculus gloriofus, uirga magnificétiee^^ íacob,qa carpéü atcp rerrenü fupplatat& fupat,St bndictio Ibi. d Eriterum:Contritum e(t cornu moab. Hzc autem dicun/ mes illi? meret accipe.Primü em iuxta carné:& poftea(cdm tur:ut fub nomine moab,ftulta fzculi in coelum fe efferens— fpi uiuimus.Ante uitia, deinde uirtutes, qb? uitia(ατα; fuperbia conteratur. a ll2ec oícít oomínua oeue: Ὅτο eo— tur:quiaappofitum cor hominis ad maliciam a puericia αὐ fecit ídumga vltíonem ντ fe víndícaret oe fílijo íüda«€.^ errorefasadolefcentizztas natura condemnat. Vnde& da Supra duo propofucrat,pro eo qd' dixerunt moab€ feir:S— uid:Delicta,inquit,iuuétutis mez,& ignorantias measne 3.18.d poftea de feirtaceris, contra moab tanti locutus eft:nunc— memineris.Ectri fciendü qd? Jacob primam accepit benedi reddit coeptum problema, quid feir,hoceft idumzafecerit,^&ionem,E/aufecunda. Er qd? ad extremi dicitur de eo/fer/ Q.d' auté efau& feir& edom δὲ idumaaS& duma,una gens— uuseris fratris ταί: πος fignificat,qd? poftdscaro fpiritui fub appellentur,non ambiget qui fcientiam habuerit fcriptura/^ iectafuerit,illiqgconiuncta,caro efTe defrtat:& idumaa trà rii, Etut decaterís prophetis tacea:Efaia,Hieremia,Amos,— feat iniudzam. b qLIl2ecoícítofis neue: 1510 co αὐ fecez qui cora idumaa,& duma δὲ edom uaticinati funt: Abdi^— pnr paleftiní(n víndicta τ vlti funt c£. Poftfilios Ammon * as ppheta totà prophetia cótra hancdirigitnationem: qué. Moab& Seir:q& ipfi funtidum:oi:& p Lot& Efau populo utpotuimus olim differaimus. Arguit igitur feir, qui quia— ifrael& domui iud cognatione fociant;uenit ad philiftim hifpidus erat,pilofi nome accepít:& Edom fanguinarius,qd. quos Lxx.&ONoouAovo tid eft, alienigenas tranftulertt:non generali nomíne omnium gentium quznon funt de gene/ oblenticulz ruffa coctionem primogenita perdidit,&ab edulio fortitus uocabulum eft, Efau quocp facta interpre/ τς iudxorii, fed fpeciali gentis fuz:qua nunc dicitur palet na:mutata Zi litera iuxta gracorti cofuetudiné in 7: ficut 8Ζ titur. Et hoc(ciendü qd' in ποῦταο nundj(cribat idumiza, fed femper edom,qué ἰάυπισᾶ expreffit graca traflatio, Νε apud nos pro hebraico. P, grecum δὲ latini pafcha σε» lebra£.Philíftim iterpretat cadites poculo:q& ipfi deaureo quad ergo idumaa ut tmoab locutus εἴς,[τὰ fecit ultione de filis iuda, peccauítq? fiue memoría ρω! doloris tenuit: ΗΠΑ tterpretat c x dà babylonis calice inebríati füt,X feuitit,& coto anio infultátz (πίστα Ἰ --Geü.z7.f . ütultionem de cis caperet, a qbus in utero fupplatatus eft, Zommen.Ibicronymi liber octaua inimicitiarü contra ifrael ueterü recordantes: quibus a dei Deui,( Populo díuifi funt, Cüc dris dicat: Mihiuindicta& egore E tribuam:ipfi fe ulcifcun£ interficiétes δὲ implentes antiqua odia.Propter quz extétam fuper fe mani diii fentient: quae interficiet interfectores:Pro quo Lxx.nefcio quid uolentes, cretenfes. interpretati funt:icum€ Aquila& Symmachus€ Theo; dotio ipfü ybü hebrai ci an" ucl inter; fectores uel tterfectio; né uerterínt:nó folü in priti loco,fed etiam in Sophonia: ubi contra paleftinos ifta dicunt: Sopho.2.à Gaga direpta erit:& Afcalon in pditione, & Acotus& Accaron eradicabuntur. Va ha bitatorib? funiculi ma ris accolae cretarum: uerbum díii fup uos chanaan terra alienige narum:& difperdam uos ex habitatione:& erit creta in pabulü pa ftorum δὲ cubile ου: Ethicenim cum Lxx. cretà uerterint: caeteri tranflatores ὄλεθρομ 1. iterfectione uel pditio; nz interpretati(üt, De ἅ in fupdi&to ppheta deo pftante qd'nobis uifum eft dixim?. Vii δὲ duarülegionii Da; uid:quaríi una appel, labat phelethi:& altera cerethi:ultia ab eo qd? interficeret αἴ iugu/ larét cherethim, boc ὃ interfectorü nomé ac/ cepit. Perditg; dris om nes reliqas maritima rcgióis,quze falfis tun ditur fluctibus:& uin dictas non paruas,fed magnas faciet in furo; re:ut furor eius finem habeat mifericordia: .& poftdp ultiones fece ritarguens cii furore: tunc cognofcant pale; 2,Rea5.d ftini quod ipfe fit dominus. HEB. tesínticitias uete/ res, Propterea μας dicit domínus deus: Ecce: ego extendam manum meam fuper paleftínos δὲ ínterfi, cíam ínterfectores:& per dà reliquias maritíma re gionis:faciág in eís ultio; nes magnas:argués in fi rore:& Ícient quía ego do. mínus,cum dedero uíndi/ ctam meam fuper eos. Ca. nationibus:quarum oppugnatione, ftruétur: ἡπεαρτῖ ut ufqpad folum c radatur,fiue in partes uarias uentileti ut petra nitidiífimz comparetur: tanta erit ín urbe quon: dam frequentiffima folitudo:ut fagenz pifcatorum expan/ SEP. ínfultátes ex anio:ut.delerét ufqy i xternü.P ro; pterea hac dicit adonai dris:Ecce ego extédá ma, num meam fup alienige;: nas:& dif perdà fiue inter; ficia cretéfes:& pdá relig. as littorís mariti δὲ facia: ín εἰς ultioes magnasiuin dicta furorís:& cognofcét qa ego adonai dns cü de dero ultioné meá fup eos. XXVI δ T factü ἐξ ín πάρα anno,pría Siueuna) men fisfact?eft fermo{Π| ad me dícés:Fili hois peo qd' dixit tyrus Siue for)de hierfm:euge cofracte funt porte populorü Siue gétes):couerfa eft ad mejiple bor; deferta& Siue quac fuit plena deferta é).Propterca hacc dícit dris desiEcce ego fup te tyre Siue for):& afcéde re fadi fup te gétes multas ficut afcédít mare fluctuás. Et diffipabüt muros tyrí,& deftruét tutres ei?:& tradá Siue utilabo)pulueré ei? de ea:& dabo eá in limpidiffi má Siue nítídillimá)petrá.Siccatio fapenarü erít in me: dío marís: qa ego locut? fii ait dris deus: δὲ erít ín díre; ptionem gentibus, Fili quoq; eius qua funt ín agro Siue ín campo),eladío interficien£:&[είξε qa ego diis, υ Qüia hac dicít dris:Ecce ego adducá dd tyrü Siue ad te for) nabuchodonofor regé babylonis ab aqlone,regé regü cü equís& curribus δὲ eqtibus δὲ coetu populoq; magno. Filías tuas qua:(üt ín agro gladío interficiet: δὲ arcüdabít te munitionibus, cóportabit aggerem in gyro, muri tui δὲ turres dy cidant:& puluis illius. ur:& fic humiliabitur dantur& ficcentur in medio eíus, Ego enim. dominus locu fum:. cuius uerba irrita effe. nó poffunt:& tradam cam in direptioné oen. tib?, Filia quoqpeius. qua fütin agro fiuein. Càpo,hoc eftinphoni. (5 littoreurbes&op. pida,uici atq, caftella. interficien£ eladiorme. taphoricos quiafiliag appellauit/'interfectio nem ponit eladíj:utre τ! finecognofcant,me effe diim:qui fieti ifta pracepi, Poteft iuxta Tropologíà quia(or. Tte nom hebraicum uere titur in anguítia: om, nis anima qua ρα. turbationibus occu/ pata eft for appellari; quz quado uiderit p fuis uitíjs αἴ pecca/ είς dei iudicio fübuer/ ti hierufalé in à fuitté pli δὲ pacis uifio:exul tat€ ad fe putaturbís quondam indlytzim, perium tranfferendii, QLuod& in cótraríjs dogmatib? accipitur, & in hominibus fecu li:quádo uiderint ho; mine fan&ii per negli gentià effe plapfum, audét δὲ exultàt, qua 1 alior&i ruina, fua fit refurrectio. Propterea domínus cóminatur: qd' ipfe contra huiuf/ cemodi homines di; micet,& afcenderefa ciat contra eos ínftar marinorum fluctuum plurimas natióesqua Οι... XXVI 2. factum eft ín vndecítno anmoipzíma fiue vndecí^ ima menfío:factue eft fermo ofi ad me oícene: ΕΙ bomínís/ p eo αὖ oíríttyrue fiue foz oe bíerufalér EA 7 euge confracte funt pote populozum τξ. Confe/ quenter prophetiz ordo contexitur. Locutus erat contra fi lios Ammon δὲ Moab& Seir:qui& ipfi funt idumzi:& Phi liftim qui funtin littore,& in funiculo maris,cundem lími/ tem tenent. Poft paleftinos ením fuccedit phoenicis regio: cuius metropolís eft ciuitas tyrus: qua appellatur hebrao fyroq fermone 35. Et quia capta hierufalem, etiam ipfa gauífa eft δὲ infultauitac dixit:confractz funt porta popü/ lorum:ego portum tutiffimü habeo:illagy fubuerfa, ad me οπές multitudo conuería eft, quz illius regebatur arbitrio: & quia illa deferta eft, idcirco ego implebor: fiue quae plena fuitante,redigetur in folitudinem. Ω υἱα igitur ifta dixifti: & ruinis hierufalem quz dei iudicio propter peccata fua fubuerfa eft infultafti: ppterea nó p nücios, nec p quoflibet alios: fed ego ipfe ero aduerfum te tyre;& inftar fluctuum, maris aícendere faciam cótratebabylonios cum plurimis deftruát in eis quicqd munitiffimü δὲ firmum uidetur:& ita omnia eorum argumenta fubuertat: ut in puluerem re/ digantur.Sagenas quoq& retía quibus priug decorptam multitudinem pifcabantur ceffare faciat,& in defertz urbis folo,expandi atqpficcari: ut pro illis alfj fubeant pifcatores quos diis ad pifcandum mifit. Sed δὲ filias eius qua prius quafi in thalamo feruabátur,& pro myfticis fecretioribufq doctrínis nulli facile credebantur, proceifuras ριταϊδάσ! in publici,& ecclefiaftico mucrone truncandas: uttuncinr telligant qd' ipfefit dominus, quí& hierufalé pro peccatis parüp reliquit,& tyri p ínfultatióe eius δὲ gaudio munimé/ ta de(truxit. a«[£tuía bec oícít οΠσ: cce ego adduciad tyrü fiue ad tefoz 4C. V trag; ditione ex more cóiunxi,&in qbus difcrepátex latere copulaui:breuitatí uoluminii ρα" dés.Ergo qd díxerat,afcédere facíà ad te gétes multas icut afcédit mare fluctus: δὲ eríttyrus in direptioné gétib*:nie ponit mantfefti?qd' nabuchodonofor rege babylonis addu cat díis ab aqlonc,reoé regii,cii eqs δὲ currib^,S ci infinita exercit? multitudine:q pri? fubditas tyro in littore ict δὲ caítella fubuertat;& poftea obfideti faciat ryrüuallet: exercitu; L E /atth. 442 ' tas fituincentis exer/ ... 8n£secbiclem exercitu,S aggere& munitionibus:uineifqj 8. arietibus im. pugnet muros X deftruat: δὲ tanta fit multitudo equitum eius:ut puluere equitatus δὲ fonitu ululantis exercitus ro tarüq(trepitu δὲ equorti hinnitu,urbis fundaméta mouea; tur:& fic ingrediatur ciuitatem diffipatis muris: quafi de campo fecurus ingre»... diens: tantacp fecuri," £it*,ut plateas εγτί có/ eukcent equorum un». in oyro;& ledabit cótra te dypeutn:& uineas& arietes 'Síuelanceas)temperabit in muros tuos: δὲ turres tüas deftruet ín armatura fua-Inundatíone equorum eius, £3. XXVI $o. 12ο ris me.Ifte Babetequos& currüs:de dbus fcriptii eft;Fallax T" d equus in faluté:& dormierüt omes qui afcéderüt equos. Et in alioloco:Equü& afcenfore piecit in mare. Ifte filias tyri, animas in anguftia& in quoda peccatorü carcere pofítas iri terficitin agro cápodplatí(fimo,& circüdat tyrüi munitioib? τι fuis,ut claufam teneat δὲ nullus ex eababylo níj regis euaderepoffit fperid. Deftruxitmu/ ros turrefep fubuertitz gule:& omnís popu. σ᾿ dirmi pane cu» δὲ qcqd forte habuit lus ín καν bea opetiette puluis eorü:afonitu eqtü δέ rotaR δα— in dogmatib*; NA ciuitatis:& ftatue qn/: ἢ ORENSE ur s E IS tione equorü ei?& fo; dam nobiles fiue uni/ mouebunt fun cdi, dum ingreflus fuerit portas tuas nitu equiti rotarüds uerfafubflantiaintev^ quafi per íntroiti urbis díflipatz: Siue quafi íngredi£s^&curruü ttrepitu per rácorruat:nihilqspri/ ftinarum diuitiarti in urbem de campo). Vrigulis equorü fuorum conculcà/ tremiícet:& ingredie£ portas eius nullo phí expugna?s urbe(γε; bít omnes plateas tuasipopulü tuü cladio cedet,& fta:. bente δὲ plateas εἰαίτα turfed cum muris ἀσ᾿ tu tace nobiles{η tetrá corruét Siue fubftátia fortitudi tis: Cr uialata& fpa/ mus quoq nobilef de ες ον. Ν΄ tu mu. arenis ο Colauiaeitque ducit fruamtürz&tanta fie— fiis tudcin terrá deducet). Vaftabüt Siue uaftabit) OpeS admorté Equorüei?. uidorum feuiti:ut^ tuas:diripiét negociatíóes tuas Siue fpolíabit fubftátià^ celcsbütungule.uniz ligna& lapides qui re o.: ἀογίαπι; fubftátiam fidui ἱποεπαίο fuerint in mediü mare profj/ narum.Q,uodq feq tur:. Nec zdificaberís: ultra:uidet facere quae ΩΣ: ftioné:dmodononfit. à ἨΕΒ.[ῖὸς dicit domínus adificata:qua hodie^ deustyro: Nunquid non tuá):& deftruét Vel deftruct)muros tuof,& domos tuas* f pracaras Siue defyderabiles) fubuettét Siue uertet;)& la Siue nítidiffimá)petrá.Siccatio fagename erís,nec ιά caberis ultra:qa ego locutus fum,dícit dominus deus. iue ftatuas nobiles; quibus fibi imagines tà defolationé ueniet: ut lapides ei?& ligna gb?&dificauerat mu» SEP. Qua hzc dicit do; exultabat: atqp ín tan: cernim?phomnicisno/;,—.(oni: biiffima&pulcheri, ἃ. lonitu ruina: tuz δὲ σύ» maciuitaté. Exquoq' χηίτα ínterfectorüm tuo/ dam uolunt in ultimo So A s temporéhzctyrüeffe um cum ocdfifuerint ín pian: queer medío tui comtgouebun; non fit edificada.Sed: Η pe] quomodoNabucho/ tut ínfületEt defcendent donofor perfonam fer : uarepoterunt:prafer/ tim cum legamus in cófequétib? Nabucho de fedibus fuis omnes príngpes maris:& aufe/ rent éxuuías fuas,& ue/ minusdeus for:[Nonnea—'9$&cementa cóftru ;,. Neratprofjciat in pfur uoceruínz tudcum inge— dicaticacpei?& mufi muerintaulneratituicum cadb^?fibiin fapientia τῇ;... A huius(πο confide7 euagínatus fucrít eladíus^ par& omnis cithara/ ínmedío tuí,commoue;—tüfonus nonatdietur buntur ínfulx: δὲ defcerv dent de fedibus fuis om/ nes principes marís:& amplius:& pifcatio ei? ceffabit,& erit humi» lis:ita ut(it(iccatio fa4 genas, X ultranó«di fice£:quiaad diii fente tià tradita Nabucho: ' donofor oppugnaffe ftímenta fua uaría αὐδήν tyrum:& laboris fui. à 1' dent:& índuentur ftupo; nóaccepiífe mercede: ᾿& pprereatradicizgy^ re| In terra. fedebunt:& ptum quía dei fenten/ S attoniti tix in tyri oppugnatio ne feruieriteGirzcas δέ: phonnicü maximecp Nicolai damafcenii,& alias barbarorti, - aiüitfeg huichiftoriz cótradicüt legiffe hitorias: δὲ nihil fu per oppugnatióe a chaldzis inueniffe tyriz ciuitatis:cti pba re poffimus multa dici in(cripturis facta, quz in gracís uo luminibus nó inuenian£:nec debere nos eos: auctorítati ac quie(cere:quorti perfidia δὲ mendacia deteftamur;Poteft et £o qd'dicitur,nec edificaberis ultra,fic accipi:qd? nequads ultra fit regina populorum: nec propriti habeat imperíum; quomodo habuit fub Hirà δὲ caterís regibus: fed uel chal; ' deis uel macedoníbus uel ptolomeis:& ad poftremü rho; manis regibus feruitura fit. Nulli atitambiguü iuxta Ana/ gogen Nabuchodonofor rege babylonis ἃ uenitab aglone ^ diabolü intelligi:q cü fituentus duriffimus& finifter:noie, dexter uocatur,prafumés fibi nominis dignitate: δὲ eft rex regü omniüg regnorü quz oítedit drio,dixitcp ad ed: Hac 'emnia mihi tradita funt:qua dabo tibi fi peidens adoraue auferent coronas fuas:& dabunturzFurore ínfani; qu;;» donofor omnino fub ueftimentis fuis uarijs nu E ΚΗ ας didifatanz, ut difcant nó blafphemare.Locá difficilia funt:& pru/ dens leétor ac dilígés ent:ín terra fedebunt:& : formidabunt debet ignofcerelabori meo. Aut fi melius quid potuerit in2 uenire:& ego in eius tráfibo fententia, dümodo nouerit ue, níà quá mihi tribuet fe ab alíjs accepturi, à€[ Il?ec oícít Όῆ ocue tyro: TBunquíd non a fonítu ruíne tue t geimítu in terfectoz tuoa(í zc, Primit ipfa hiftoriz uerba pandamus, breuiffima μιαφράσῃ fenfum dictorum aperientes. Hac dicit adonai dominus tyro,quz hebraice appellatur^r Nunquid in dieruinz tuz,quando. Nabuchodonofor op^ pugnante corruerís,& in gemítu uulneratorü fiue interfecto τῇ qui occifi fuerint in medio tui non comouebunt infulaez Et defcendétomnes reges de fedibus fiue folijs fuis:& prin cipes maris qui diuerfis imperàat infulis,& auferent diade mata de capitibus fuis:omnéregnaádi gloriam deponétes: δέ ueftes praciofiffimas& incredibili uarietate fuleetes abíf ciétafe:& f(tuporis magnitudie uertét in amétía:atq; humi litate deiecti(edebüt in terra; δὲ cü te uiderint corruiffe,fibi fimilia ciant:& uel Nabucho; οσο γι δν finxeratfalfitatissdeq' donofor uel ipfe domi. pides tuos& ligna tua pulueré tuum in medio Aqua bus fcriptum eft:Diie e pd tenu εἴ ponét:Siue medío maris ínfjciet.)Et reqefcetefaciam— in PAS En ERA uerfam urbis lzticià:; mie zit τς zi nodniziunj,€orüdillipabis: ad ter edd tipidp aud multitudiné cátog: tuorü Siue deftrua mltitudiné ΣΙ pam deficiec&z ἀοῆταν Gies pomis ficon: tuorü):X fonit?cithararü tuarü Siue uox we"i S dom? dq :&adíolum υἱῷ fub/- ENDS f amii9* Treat ΤῊ: nobilesfübuertent qs - wefafitficcatio age; Fit Or)no audiet ampli? Et dabo teinlímpidiflimá—(iier ein αὐ Apls dicit: uos tra I T5716 "Tímo,td e s £ommen.b»ieronymi líber οσα fimilia formidabunt: nihilc putabuntin terrz bonis effe p petuti:fed ecótrario affument fup te lamenti;& flebile canti cum cómemorabunt: dicétes,C) uà perifti qua habitas in mari, urbs inca fiue laudata Tyrum ein fuiffe infulam.& nullum habuí barís hiftoríjs legim?: fed poftea a Nabucho donofor rege chaldao rum:uel ut nónulli af/ firmat ab Alexandro rege macedonü iactos efie aggeres: X oppu; gnatioe uineifqs δὲ aríe tibus locti preparati: ac de infula facta effe peníinfulam.Tu ieitur 0 Sor, o tyre, qua dn: dam(ΠῚ in cunctis fortiffima infulis,fiue in urbibus omniü uo; ce laudata cii habitato ribus tuis,quos uni; οτί timebàt:quo fu bito corrui(ti?Nüc ftu ebunt fiue pauebunt e de terra introitü;in gracis latinifqg& bar? HEP. attoniti fuper rej pentíno cafu tuó admira buntur:& affumentes fu er te lámentüm,dicent tí EON nent petifti quae habitas iri tmarí utbs ín; dyta: quz fuifti fortís in marí cum habitatoribus tuís quos formidabát uni uerfi? INüc ftupebunt na/ ues ín díe pauoris ταί,& tutbabunt ínfulz ín mari eo qd' nullegrediat ex te. vabciii befolatatri ficüt cíüítates que nó babttapt zz.. perioribus iungequae ditat. REA mc δι urbem in perpetuü defolatam,ficut ciuitates omnino nó habitant:& adduxero fuper téá fuerint teaqué multa;üel hofti ítifinita m SEP. fotmmidabüt perdi; tioné fuá: δὲ eemét füp te: δὲ affurmét fup te lamentis & dicent tibi: Quomodo pifti& diffipata esin ma; τί utbs laudata:quz fuifti fortís in marí ipfa& habi tatores eíus:qua dedit εἰ more fuü omnibus habi; tatoríb? fuiscEt formida. bunt infulz ín díe ruin tua:& turbabütur ínfula inmati ín exitu tuo. ü dedéroo tyre funt áliz qua byffunii& ope nite multitudines: certe qui ad infula]oy quit δὲ ad urbé ínin, fula con(titutà tropo, logice áduerfariorum frequentia abyffi flu, Cibus cóparat;& dt traxero te cum his qui defcendit in facii(iue in foueam ad eos in infernofunt: de qbus & in pfalmislegimus ntroibüt in inferiora terra: tradapt ín ma; nus gladij partes uul/ pium erüt: ad populi fempiternü:ubi ef fe, tus oculorii& ftridoe étiui: pofuero te in terra nouiffimarin qua antiqu? dracocóftitu, Μιά up te infula:& ut me li? habet in hebraico, nauef,in die pauorif& ruinz tua:& turbabü tur infulz in mari, Vii cóofequétius eft fup na ues legere:ne fecundo ponátur infulz, eo qd? null? egredia£ ex te:fi, ueut Lxx, tráftulerür, in die egreffionis tua: qi fueris ducta capti; ua, Hac interím quafí uada hiftoriz iacta int fundaméta: nunc fpiritale nitemur cul mé iponeic. Finge ali; qué diu feruata pudi citia, multis floruiffe uirtutib?, δὲ poftea in alid graui rnortalicp peccato effe collapfum: Nónead fonitü ruinz ei? interfecta. rücp uirtutii oes infula» mouebunt:hi uidelicet q falfis ama τί hui?fzculi tundüt fluctib?& αε[οξάδι de throno fup; biz(uz, οὓς q in feculi hui? falfugine principes uidebant: δὲ hiiilitate deiecti, auferet díadernata decapitib? fuis quae uidebát bonis opib? poffidere:S& ueftiméta uaría diuerfita te uirtutü abtjcient:& induétur ftupore,fiue timoris magni tudine quodamodo uidebuné infani:fedebuntgs humi,& ftupentes fuper repétino cafu eius admirabuné: intancti ut omnes affumat planctü δὲ lamentatione fup eii qui corruit, δὲ dicant:C) uo perífti qui prius faluus eras? quó corruifti, qui tanto tepore fteteras:qui in marí huius fzculi inter om; nes inclytos putabaris,q eras cüctorüi opínione robuftuse δὲ habitatores tyri:hoc eft,cogitatíóes fortiffima aduerfum omnia ignita diaboli íacula refiftentes,qua príus erant for^ midini omnibus aduerfaríjs uerfz funt in ftuporem. Sed δέ naues,oines uidelicet fancti, q huius fzculi Huctus tran; fcunt,obftupefcent cum te uiderínt concidiffe,In die pauo» ris δὲ ruine tuz turbabuntur(πίστης δὲ ipfze fimilia fufti/ neant. Alíorü em ruinz,exempla iuftorum funt:dum oimes infirmo δὲ imbecillo ftatu fluétuantiq ueftigio in ifto fcu; locómoramur:& nund eft noftra certa fecuraq uictoria: quando egrediené ex te qui príus fteterant:uel in exitu tuo infine δὲ confumatione tua. Non enim ex prateritis,fed ex prafentibus iudicamur. Cauendüg eft& femp timédum, neuctcré gloriam& folidam firmítaté unius hora procella fubuertat, 4Γ oua bec oícít ofio oeue:(Cum oedero te s Qüiía hax dicit dominus deus: Cum dedero te urbem defolatam ficut ciuitates qua non habitantur:& ad; duxero fup te abyffum:& opuerínt te aqua multz:& detraxero te cum his qui defcendunt ín lacum: Siue ad eos qui defcendunt in foucam)ad populum fempiter. num;& collocauero te ín terra nouiíTima Siue ín pro^ fundo terratum)ficut folitudines ueteres cam hís quí deducantur ín lacum Sive defcendunt ín foueam):ut nó habítetís:& dedero oloríam in terra uiuentiutm:Siue ut non refurgas in terta uíentium):ad nihilum redigam te:Siue perditionem dabo te)& non erís:& requifita no ínuenietís ín fempiternum,dicit dominus deus. tus€X ficut ueteres fy litudines ἀγὼ deferta; ubi nulla bonorii τοῦ cordatio, fed poene οἱ runt fempiternz:ney te fecero fuícitari in ter ra uíuentíiide qua cri ptum e(t: Beati mites; qii ipfi poffidebütter ne uis&orum:turicredi geris ín nihili;fige peri bis in aternü:& ultra nó eris:fcdm illud qd? in alio pfalmo fcripti frigerer priufdgabeam & amplius nóeto.Nó qd effe defiftatquiin AR poenis ὃ fempiternís: fed qd qui deo non uiuit;in fcripturis(μη 5 dicat no(ub 'Etfactü eft fiftere. Vnde& Hefter contra idola loqués:Ne tradas;ínqt, Héseit fceptrü ταῦ hís qui non funt. Vtíqr erant qbus obfecratne tradatur: fed deo nó erant:qui uirtutibus& uíuéti deo effe cefarant. Et hoc netandü,qd' quarít tyrusab eo qui uenit Lus| quarere δὲ faluü facere qd? perierat: δὲ nonagintanoue oui; Ibitfà bus ín montibus derelictisquaritunam erroneam ouem.— Mulier quoq; quz unam drachmam perdiderat,quarit Ibinh inuenit:& uicinas conuocat ad lzticíz focietatem. Sínauté 1 requifita non inuenitur tyrus,non eft quartis uitium, fed eius qui boni ρα[οτίς fugerit manii. Etultra ínquitnó eris in fempiternü:(iue utin hebraico Ὁ biy:&ingreco uy,——| fcribitunü feculü fignificatiuxta illud Efaia:q poft feptua E44 gintaannos dicittyrum reftituendam in integrum ftatum, Aiuntautem unum fzculum:id efthumanz tempus ata/ tis, feptuagintaannorum numero fupputarí:pfalmiftadicé«1 te:Diesannorum noftrorum, ín ipfis feptuagintaanni.Sin La autem in potentatibus,octoginta anní: quicquid fupra,a/ bor δὲ dolor eft, Hoc metaphrafticos breuiter detyro díxi/ mus. C) uod& ad eos referri poteft, qui in anguftia huius feculi cóftituti, deducuntur ad inferos:& operiunturabyl/ fis fluctibufcy pcenarii:& trahtitur ad inferiora terra:& his copulantur qui in ueteri folitudine funt:& deducüturinla/ cum fiue in foueain fempiternam:ut ultra non habitentut deritin profundum malorti;contemnit, Nec de catero erüt in terra uiuentiU, fed peribunt:& redigéturad nihili:& deo εἰς ceffabunt — 3 Μπα. rà:Et ínalío loco:Pla, sig 14 *€ebo domino ἰητερίο] eft: Dimitte míhi utre ἰδίηδε - Pdf a fpiritu fancto. Dequibus fcriptum eft: Impius cumcei/ τ΄ 221 Κα. ain£secbielem OXXVHC $0. bomíníe af; fume fup ty; 7 rum lamen, tá«c. Si uoluero tota prophetiam contra ty eum(iue fuper lamen; ' tatione tyri uno fer/ precipue in quib?ab hebraico in. hoc loco terpretatione cótenti: &(icubi diffonant,ex tffe ceffabunt. Ο) uibus teftimonijs abutuntur,qui dicunt impiorum atgp peccatorum poenas non effe perpetuas:qui quarfiti a deo,no funt inuentí:& in eterni effe ceffarunt:-qa fuouitio pdiderütcüi q dicit,ego fum uíta. Ca. XXVII : Ζ factá eft verbi ofií ad me oíceno: 75 ergo filí qd dixerunt filij tui:uerbi ambiguitate decoepti fut B feri ptura fimilitudine,dum pronunciatione diuería eedem li/ terz,cementariorum δὲ filiorum"32.8. 432. leguntut O igit Tyre,quaz dixifti p poo ue cgo decoré mihi circüdedi:cü fis —JAT factüm eftuerbum domini Ca. XXVII -- ad me dicens: Tu ergo fili homínis: afTume Για. ^ pertyrum lamentum:& dices tyro qux habitat án introitu maris, hegocíationi populorum ad infulas «HEB. Finítími tüí quite. sEp. Deelim filij tui αν &dificauerunt,impleuerüt drü de libano tulerunt ut cundederüt tibi decorem: rüt: ut facerent tibi malos fecti decoris ego fum:fi fita ín medío mari:audí quanta tibi dei largita, te collata fint.Finitimi δέ contermini tui,qui nó delonginquis,fed deuicinis funt regio/ nibus:íp(iimpleuertit 'decorem tuuni:& tu mone cóprehédere:& mult:: wel: τὴν, 9 ρυϊαϑτιῦ effe qd' alie; longum faciam,& fen as Siue ab infulis multís)Fiac dict dominus de qi er Ms fum lectoris ΗΝ e O tyré díxifti; perfecti decoris ego fum:Siuedixifti cir!^ quafiad nauem«jozr dum omníafimulnó— candedi míhi eoo decorem)& í e maris fit κῶσ, urbis fignificans poteit megte retinere: o mn corde maris fita, pulchritudinem& re/ rum omnium abun/ dantiam:ut poftq; uni Exx.xditío difcrepat: SAN E:: uerfam illías fupelle^ hocé, que addidein: decorétuü, Abictibusde^ cedrus de fanir edificata ασ MN PEINT ἣν» ue abren. fanirextruxerüttecü om— eft tbi, l'enues tabulas— ü,antemnas, remos, t er 15 1n,,. a; ela. a Í] ἊΝ πόσης coteni; hiDustabulatismarís.Ce/ cypreffinas delibano ες tiia, prra, carinam, funes,opertoria,pelles & catera quibus na^ laterecopulabimus:p, zr els-(y, Ὁ optime inftructa/ eiii nuit facerét tibi malü. Qüercas abiegnos. De bafan fece, eR αι πεῖ, τὰς tiam relinquentess&^ de bafan dolauerütín re/— runt remos tuos δὲ tépla— tempefaté illi& uen; quid nobis υἱάσαξ in:;: fibi tumauitrum quo flu, EGRE min mos tuos,tranftr atua fece tua:& fecerüt tibi ex ebore emi quo RU monebimusLuiplà füttíbiexeboreindíco:&^ domos fylueftres de(πί/. buntur uenire denun: git, duc Sue ef Ἡ ptoríola de ínfulisitaliz.— lischettüm. j. et d ds fuae e ἲ aquo plangitur. V nde i: naufragio.Per qua fí/ τ δεῖς δὲ Samuel flebat atqp Byílus uaria Byflus cum gnificaturbis τίσ— Dy B plangebatfuperSaul:- uerfionéarege Nabue ολ. 5 Εταρῖς Pau?? lamétat€ luget fup his q fornicati füt:& nó egerüt poenitétia. Et Hieremias lamétationes fup euerfione hierfrm quatuor fcribit alphabetis,Habitat ergo iuxta literà tyrus fiueforín introitu maris:uel qd? pri? infula fuit:uel qd portu tutiffimo dealto uenientes recipit naues:& e(t nego/ €iatio populorum ad infulas multas,(iue de infulis multis. Ω 4“ quide ufq; hodie pfeuerat:ut omníüi propemodü gen tium in illa exerceantur cómertia. Coeptam autem interpre tationé fequentes: quicquid de tyro dicitur,r(Teramus ad συνοχ ἡμ-ία eft,anguítias iftius mundi,qui in maligno pofi tus eit:3 uaríjs perturbationibus quafi fluctibus coartatur atcp percuti, De huiufcemodi negociatoribus& in pfalmo 3$.106.c myf(tico fermone narra: Ὁ αἱ defcendüt mare in nauibus, ;.. facientes operationes in aquís multis: ipfi uiderunt opera domini:& mirabilia eius ín profundo. b«f€? tyreiotrift perfectí oecozíó ego fum cc. Primum crímen eft tyri: fi quid uidetur habere boni,non dei putare, fed fuum:& omné pul chritudinem quzilli de diuerfis uenit regionibus, proprie atimare diligentiz atqs uirtutis, Dixit enim:Perfecti deco; ris ego fum, fiue ego mihi circüdedi decorem:cum[εί cor de, hoc eft,in medio maris fita:& quafi infula moueatur& flu&uet,& undarum illifionibus confringatur. C. d' autem cor marís,medíum fignificet: δὲ illepropheticus fermo de/ monítrat: Propterea non timebimus cum conturbatàá fue ritterra& tranflati montesin cor maris, Sonuerunt δέ tur/ batz funtaquze eorii. Sed& diis nofter in corde terre: hoc eítin medio,& ad inferos dicitur defcendifTe. Vera autem& jit perfecta pulchritudo in nullo hominü,nifi in chrifti corpo; d re,qd interpretatur ecclefia:& multorü fanctorü uirtutibus «simia. b congregatur. Vnde& ip(e loquitur ad fponfam: l'ota pul; n niil chra es proxima mea:& macula non eft ín te. c[S ínitímí i tui«c. dedrum oe libano tulerunt vr facerent. tíbí malum. Pro quo nefcio quid uolentes: ita Lxx.tranftulerüt: Beelim filij tui círcundederunt tibi decorem:cedrus de fanir κα ἢ) cata eft tibi:tenues tabulas cypreffinas de libano tulerunt: ut facerent tibi malos abiegnos.Sermo enim beelim,in hoc loco apud hebraos penitus nó habetur:fed pro beelim fcri; pum e Y 9323 τη fignificat terminos tuos,In eo αυσῷ chodonofor fiue ut multi putant ab Alcxandro rege macé/ donum;qui fex menfibus ipfam urbem obfedi(fe& coepiffe narratür,poftq Darium uicit in lycia. Iuxta myfticos uero intellectus,abietibus fiuecedris de fanir,nauis tytize tabu lata ceduntur: quibus texítur atqp compingitur:& cedro fiue cypariffo delibano malus eíus: abietibus propter fe: uitatem iuncturafqy tabularum mollius inuicem fe tenen? tiumatqy mordentíum: fiuecedris,qd? lignum imputribi; le eft. Defanir autem dicitur: qd? interpretatur uia lucerz. na:aututnos ueríus arbitramur dens uigilíarum: eo qd? D omnis nauis profperitas δὲ illuftratio uenerit ex uero lumi ne.Sanirautem mons iuxta literam ipfe eft qui& hermon, quem alij uocant fanior.Lege hiftoriam.Libanus interpre; P135 tatur candor fiue dcalbatio,qd? δὲ ipfutn ad gratiam pertí; ὁ"τς netaliundeuenientem, Ὁ 41€uercue oe bafan oolauer(it ín remos tuoe:z tranítra tua fecerür tibi ep eboze índíco cc. Quanta pulchritudo nauis δὲ fuppellectilis eius:ut remos: haberet cedrinos,nó undelibet fed de bafan,& γάτα ebur; nea,& pratoriola fiue cellaria,in quibus merces praciofi(fi ma reponuntur,de infulis chettiim, qd? nos in italiam uertí. mus:ex earegione quz greci propinquior eft: omnes occi dentalium iníularum partes intelligentes. Dicamusergoiu——| xta Anagogen,remos fieri nauis tyri de bafan:de qua& in. Άπαρον| píalmis fcribitur: Dixit dris de bafan conuertá,cóuertà de P3.57.€ i profundo maris. Bafan in lingua noftra interpretatur igno, ΤΟ: Ϊ mínía. Bos igitur quí fueruntin profundo maris,€ ignomí' nía peccatoru, conuertit deus, X cóuertit in remos, ut cum su E apoftolis nauigantes,poffint ad terram δὲ ad littora peruer^ ox|| l | nireEt fiunt tranftra de ebore,cum mortificadcrínt corpora fua:uel ufum dentiüi ad laudes dei contulerint:& pratoriola fiue cellaría deinfulis chettiitn, que iuxta hebraici(ermóig^ etymologia uertítur in percuffam: ut plagis diaboli nó tam ὦ interfecta(it ᾧ probata.Poffumus ex ebore& fylueftres do n mof dicere de infulis chettiim,quas haretiei ηδη domo def| fed in naui tyria fabricare conatur.Etípfihabenteseburfuüi— fermonis δὲ lingua edificantes templa,dei templo cótrariaz δὲ domos(ylueítres;habitacula beftiarum,cum fcriptura dí catiin domo dei nemora& fyluas ac lucos nó effe plátádos; L1 Byffusuaria ' uis uelaméta texunt: "YN £ominen.Ibierotiymi liber octauus : αγΡγΠασναϊία oc ecypto teta eft tíbí(η velü«C, Ὁ υἱὰ dixerat tyrus,perfectí decoris ego fum:uel círcundedi milii ipfa pulchritudinem: arguitur quid a fingulis acceperit regionibus: cdm illud(cripturz:Ο uid habes qd? noh accepifti? Si autem accepití: quid gloríaris quafi non acce; peris Defcribitur er/ go qd unaquzq mit; tat prouincia:fcd'm il, 8 lud Vergilianum: In/ dia mittit ebur: mol; les'fua thura fabei: At calibes duri ferrum uirofagp pontus cafto/ tea, X cztera.ByiíTus in segypto dj maxime na Ícitur, ex: qua conte xti eft ὑγεία nauís ue/ lum,qd'fufpendit ma lo:& operimentiü illi? qd in folis caloreatqy tranquillo nautis atq uectorib? praebet um; braculum: de hiacyn/ tho€ purpura fit:qua funt de infulis elifa:io nij maris fic appellans infulas. Porro íuxta Lxx. debyffo in ftratü δι in requiem tyriz na HEB. Dyffus ὑατία de x pto texta cft tibi ín ud. ut poneretur ín malo:hya cinthus& putpura de itv fulis Elífa, L b rimentum tuum, Hbi. tatores fidonís δὲ aradij, piétestui tyre facti füt eu/ blíj& prudétes ei?prabue tz earü:fuerüt ín populo negocíationís tuz. uthis opta gloriofior fit:& circtidata amictü habeat pulchriorem.: Byffum autem referri ad terram quia ex ter^, ra oritur, hiacynthi derunt gloríam tuam,: adaerem: purpuráad Ὁ HEB. Fi η aradij cu exeta. mare exquoconfici ᾿ ta to erar fup muroftuof addito cocinobistin..,^. ἡ,; i iom &to,quibuspontifiis ἱπ circuitu:fed& píemei geltimenta texuntur:( ογᾶς ín urbib? tuís: pha, fzpe admonuim? qd? nde uf quatuorelemérafigni— rettas fuas fufpéderüt in ficet:terrá,igné,aeró,^.. muris & ads: ex qb? cóftant Mn UA oinia ᾖ fibi affumit tyrus:ut dei creaturis nó utat cü era:fcd dicat: Perfecti decoris ego fum:uel decorem mihi"s circii dedi. b€ IDabítatozee fidonía τ aradij fuerunt γοπίσεσ tuí«C. Dixerat fupra:finitimi tui qui te edificauerüt,imple/ uerunt decorem tuutn:anted? ueníatad eos qui longe habi tantproximarü prouinciarti defcribit auxilia. Habitatores inquit tui,fiue principes fidonis δὲ aradij,quz uicina eft in fula,remiges tui. Sapiétes tui o tyrefactifunt eubernatores tui. Ad apientes enim proprie pertínet gubernatio, fcriptu/ ra dicente: C! uibus non eft gubernatio:cadent quafi folia. Senes fiue feniores biblij& prudentes eius prebuertit nau; tas ad minifterium tuum:fiue confortauerunt confilíG tyrí: δὲ uariam fuppellectilem prabuerüt:omnefqs naues maris δὲ nautz earü fuerunt ín populo negociationis tyriz,fiuein occidentéoccidentis. Hoc interím fcd'm litera. Caterüi iuxta myfticos intellectus:quia fidonij interpretantur uenatores, δι aradij deponétes: dicemus tyrum gloriofam& fuperbiffi $125. ἃ mam ciuitatem qua uento flante poftea cóterenda eft,habe/ τε ciues fiue principes uenatores:de quibus fcriptü eft. Ani manoftra quafi paffer erepta eft delaqueo uenantium. Vbi «nim nos legimus uenititi,in hebrao fcriptü eft,fidonioge. {πὶ uenantur incautasanimas in fublimibus cóftitutas,ut ad terrena deducant:& efficiuntur remiges,ut ducat eos ad naufragia. Sapientes autem εγγί, qui in malam partem ας) €ipiuntur:per qua fapientiores funtfilij tenebrarum a filíjs ' fucis:ipfi gubernanttyrum naufragio preparatam. Senioz τες biblij& prudentes eius praebuerunt nautas tyro ad mí niíterium:fiueconfortauerunt confilium eius. Sacra narrat acta funt se: tua,Principes tuíq habita fucrunt remiges ταί, Sa^. bernatores tui, Senes bi;: rüt nautas ad mínífteríü. uarix fuppellectilis tuac. Oésnaucs tmarís δὲ nau. c Pérfz& lydij δὲ libyes erant ín exercitu tuo,uíri bellato res tuí:clypeum& galeam fufpenderunt ín te pro orna tii tuo:Siue peltas& ealeas fufpenderunt ín te):ipfi de; hiftoria;feniores plurimos fuiffe a domino réprobatosd; abíjci£;& Abe iunior eligitur: I» nus a patreeft;& Ifaac iunior hareditatem accepit, Filíor biu quogp ἰί8ἂς fenior efau uenator cft,& uagatur ín faltibus:ig nior Jacob fimpliciter habitat domi, Vnd; fcriptum eft& in Νὰ, lachía: lacob dilexi; efau autéodio habui, Etrecte iuxta Apofto; là: nihil in matris ute; ro conftituti boni uel mali fecerant: nechay bebant merítum nie offenfam,ut alter ege' re£ δὲ altennbfjceris nifiin typout dixim? fynagoga.& ecclefiz, fenior repellitur,&af) fumitur iunior.Oifeg Ánquitnaues maris& Ὁ nauta earum fuerunt in populo negociatio) ὦ nis υγεία: fiue inocci/ denté occidétis.Q) u$. dicitur canticii cático)' rum,& feculum[ουν lorti,& opera operüiut cantici maius alijs cd ticis fit:& feculi plixi us alijs fzculis: opuf) q caterís opibus uti/ lius: ficappella£ occi; dens occidétis:utma/ gnitudiné occidenta;. lium partiti fignificet, Etpulchre naues πια’ τίς δέ nauta earü& re/. miges q in tyrianauif auxilio füt: nó pergüt ad orienté necad orti - Juminís ubi fol iufti/ cia nafcit: fed ad ocdi ; denté occidétis ubilu méoccübit:& ubi tenebras cxordiü eft, c erfeclydi t líbyee erant ín exercítu tuo vírí bellatozee tuf«c. Ραίας sEP. DByffuscii uarietate dexeypto facta eft tibi in ftratum, ut circádaret tibi gloría& opirette hyacin; tho& purpura de infulis Eliffa, facta funt optoria bát in fidone δὲ aradíj.fue rüt remiges tuí. Sapiétes. tui forq erát inte: ifti gu bernatores tui. Senes bi;. blíj.& fapiétes eius erát ín te: ifti confortabát cofilià tuii:& oes naues marís& remiges ear facti funt τί, bíin occídenté occidentis; SEP.. Filjaradiorü δὲ for titudo tua fuper rmuros tu os:ín circuitu cuftodes ín turribus tuís erant:phare/ tras fuas fufpenderüt fup s ε ppugnacula Mild! abijcit Sr Abs dum frmagoge S ecdefiz, Senor Cas mael filius Abraham aio, Gi—...| Ibia; n fuiffe fortiffimos,quorii rex Cyrus ,ut;Efaiz uaticinio pre id dicatur:fübuerfo Aftyage rege medorii babyloné comperit: & facra δὲ fecularis narrathiftoría. Lydos quog illo tempo re inter gentes robuftiffimas reputatos:quori rex Crarfus ab eodé Cyro captus fit, Xenophon fcribit pleniffime. Etly bias cü troglodytis& athiopibus ueniffc cótra hierualé:— in Paralipomenon uolumine legimus.O. αἱ quia illis tipo/ i run ribusflorétiffimi erat,& famofi ad pria pugnatores:tyría 3 urbis defenfores effe memorant: δὲ ad terrédos hoftes fcu τα δὲ galeas inter murorüi ppugnacula fufpédiffe. Spiritalis auté intelligétia illud fonat:qd' perfe ἃ interpretan téptan tes fiuc téptati:& lydíj quos generatos intelligim*: libyes qui hebraico fermone appellatur ΟΥ:& uertunt in os: aborenó ab offe:fruftra tyrü nitan£ defendere:cti téptatio/ nefupereni:& generationi ac libidini feruiant:caffacy E uerba multiplicentinon habentes galea falutis;nec(αὐ ἢ, ἀεὶ fed gloria tantü ftrepitüqp fermonii pratendátad orna/ tum illius, o«Γ-.ΦΙή aradijci& ecercirutuoerátfupmurs— 0. tuos ín círcuítu:(ed« pígmef«€, Verbum Q'V23 ,Aquilz príma ditio, pigmeos: Symmachus, medos:Lxx. cufto/ des. Theodotio Q'123 ipfum hebraicum interpretati fit -Aradü infulam qua tota fitciuitas,& cótra fe pofitii oppi/ dà Antaradii habeat: uicinaqy fit tyro: δὲ pratédatin pho: 'Ricis littore cótinétis terra,ufqy hodie cernim*híj(unt ín tci ἐς ΟἹ] iG eius:&(ufpéderütpha/ -ercitu urbis tyrie cuftodeícp turriü eiug;& ufp Mii jn£secbielem /' retràs fuas per ογγῖ, cóplentgs pulchritudine cius ut fagft) tarij e(Te docéátur: fiue pygmei fue hoc eft bellatores δὲ àd bella proripti(fimi: απ τῆς πυγμῆς, qua greco fermone in certamé uerti£.Sin autéaradij deponétes fonat: omnis q Ko. Xx.yo 122 prie fibi ftoici uendicant: δὲ uidentur animas hominum—(7 quos deceperunt lucrifacere: habentqy uafa anea quibus mentiuntur auri fimilitudinem:quz ingerunt popu'is tyrí: ut eos fal(z doctrine opinione fupplantét. D'e domo quocp . ris fui ignita diaboli ia cula: qbus decoepto; εἴ corda uulnerat ας fuccendit:aradius ap; pellandus e(t. Cupit em deponeré eos qui nitunt ad alta confceti dere cóplet pulchri; tudinétyri: déqua in Prouerbijs fcriptü cft; 'Pro.6.c Nó te decipiat pulchri t tudinis defyderiüi, ne -. eapiarts osnlis tuis.Et lr. c iterü: Sicut inauris in naribus porce,fic mu lieri male moratz pul/ ehritado. a([£artba ginenfes negocíatozes tui a uiulrítudie cücta; τῇ o(uítíarü«c. Non ΡΝ folum ín prafenti ἰο7 bes co, fed& in Efaia ubi | m Efa. 25 fcriptü c(t: Vlulate πα’ ἱρὰ ues carthaginis:ceterí a interpretes uerbü he; braicum tranftulerüt Wr b HEB. mofoch ipfi inftitores ταίς. pratédit fal(i nominis fcientiam,& habet ín pharetra pecto/ HEB. iuris tüis pergy^ rum ipfi compleuerurit pulchritudinem tuam. thogorma qd interpretatur peregrinus δὲ aduena: ad forti nan SEP. propugnacula tua per Syrum. Ipfi perfece, rünt decorem tuum; 4 Cárthaginéfes negociatores ταί ἃ multitudine cüctarü diuítíarum,argento,ferro, ftagno, plumbog; repleue; rurit nundínas tuas. Grzxcià chubal δὲ tnácipia& uafa aenea ad; duxerunt populo tuo: de domo thogorima, equos gocíatío manus tua: den; tes eburneos& hebeni; sEP. Grada uníuerfa δὲ adíacétía ci?,ipfi negocia/ tores tui in aniab? hoíim, δὲ uafía xnea dederüt mer catü ταῦ de domo thorga δὲ cquítes δὲ mulosaddu;— ma,eds δὲ eqtes δὲ mulos xeruntad forumtuum,— dederunt nundinas tuas, c Filij dádan negocíatores tui. * HEB. Infulc mültx ne; sEp. Ex infulis multipli; cauerüt necocíatione cuá: - o.^» détes clephantinos&his qui introdücebart redde bas mercedes tuas. Hoies negocíatiorié tuama mul titudíne rnercatus tui: in aphec ftacten δὲ polymí, ta de tharfís δέ nuridinas eius equi adducentur X equites δὲ muli:de quibus fcri piii eft Falaxcquus$3324 d ad falutem. Er in alio loco: Dormitáuefunt ibi.75. ἃ omnés qui afcenderüt equos. Etin pfalmis: Nolite fieri(icut equ? dbi.€ & mulus ín quib? nó eft intellectus. CQrua/ obrem δὲ doech accu/ n Reg.22. d fator δὲ interfector fa; cerdotü,prafect? mu lorum fuit:& hos effe de domo aduenzatqs percgrini,qui non co medunt carries agni: de quibus fcriptum eft: Aduena& merce/ Exoasg riarius nori comedent ἐχ eo:ut omnes nundi natyrí his mercimo? níjs comip'eantur; c«Γ-ιΙή oadannego» cíato:ee tuí. Pro ὅ ne; fcio qd uolentes Lxx; filios rhodiorum in» terpretati funt:nifi for? te primz literz falfi fi, militudie:ut;p dadan legerent radan:quz δὲ ipfa cycladum maxi/ ifa eft,& in lonio maz ri quondam urbs po; w*vR:quamcl? noscómuraueruntin prac niamelfetyriom nulli—: . dubiieft]pfideocci, εἴο tuio,Syrus negocíator dentis partib? argen; tuus:propter multiítudíné toferroftagno,&plü—. gor bo,tvri nüdinas reple; operum tuorum guttam, uerunt. Tharfis in lin; purpuram,& Ícutulata:& gua noftra fonat, ex Σ΄ pyffum ploratio gaudij.Explo: s ratoresautem hic non | Nw. 15, a in boná partem debemus intelligere: quales moyfes τηε» ᾿ ratad explorandá terram repromiffionis fed in cotrariams . I! GaP2,2 qualcs δὲ Apoftolus uitarefe dicít: propter fubintroductos Á falfos fratres:q intrauerüit explorare libertaté noftra quá ha τ εῇ,4...0 bemusin chrifto: δὲ de qbus Iofeph loquit: Exploratores εις. eftis,confyderareueftigia regionis ueniftis.Fratrefqy eius ín telligétes crimen effe no modici aliena per infidías explora re,refponderunt: Non fünt exploratores ferui tui, Iíti ergo nundinas tyri non auro,nec lapide praciofo:fed argento, ferro,ftagno,plüboq multiplicant:habentes eloquij uenu» ftatem,& arma ad expugnandi:& in ftagno eloquíj fimili, ὃς. tudinéqd mentitur argentii;& in plumbo impietate erauif Zac.$.c fimajiuxta Zacharià,in quo mulier fedit fup talentü plutit/ j bí:& zgyptij dimerfi funtin profundti ficut plumbü.Lon/ ga fingulorü difputatio metallorti, fed breuitati ftudédum eft. b T Srecíatbubal« mofocb(ρ ínftítozee ruí:tmanct pía« vafa enea adduxerunt zc. Tones inquit qui hebraiceap pellatur iauan& thubal: id eft Iberi orientales: uel de occiz dentis partibus hifpani: qui ab Ibero flumine hoc πος - bulo nuncupantur: δὲ mofoch quos cappadocas intelligi snus:quorum metropolis qua poftea ab Augufto éafare, Carfarea appellata eft: ufqg hodie lingua ipforum mágaca dicitur:lftí preciofum tyri fecere cómertium: ut mancipia, & xnea uafa ex corintho adducerenttyrum:€ de dotiio thógorma:íd eft de phrygia équos& equites S mulos:quo rum quondam illa prouincia maximam habuit copiam, $3 Aiunthebrzi graciam:id e(t,íauan:interpretart eft,& nofi eft:qd? proprie refertur ad fapientiam facularem: in qua fi rectealiquid repperiunt,eft appellatur: fi in contrariam par tem,non eft. Multa enim natura bono€ ipfi differunt de efficijs de continentia, deopibus contemnendis: qd pro . fétiffima:naualidp cer» tàmine gloriofa: δὲ propter tutiffimü portum, mercatorum ómnium réceptáculum.Et quia rhodij in linguam noftram uertuntur uidentes iudicium:dé hís nuric Tropologíce díci tur:qui cernunt iudicij ueritatem& ipfi non faciunt: dícenz— te Apoftolo:Propter qd' inexcufabilis es o homo offiís qui Roim.2.8 iudicas:In quo enim iudicas alium, teipfum condemrias: Eadem enim facis qua iudicas.Sed melius eft dadan alte; rius loci nomer accipere:& utin hebraico δὲ apud ceteros interpretes habetur. Ὁ 41 ὅπως multe negocíarío marius tug:oentee eburneoe zbebenínos comutauerunt ín peecío tuo ἐξ Multurn ab hebraico in prafenti loco Lxx.zditio dif erepátiideo iuxta υπ! pauca dicenda funtine in cyri mer? cimoníjs occupati, ad reliquas prophetías tardius tran feamus.Filij dadan negociatores tyri,de multis infulis mil tiplicauerunt negociationem éius:ità ut dentes elephanto, rum darenthis qui uéniebant ad cómertium eius:& habe rent hiomines in nundinis propter negociationis multitud nem.Haberentautem iri aphec, qd? de Theodotioriis edi tionein Lxx,additü eft: p quo Symmachus uertit polymi ta:Stacten quoq pro quo omnes aáltj pürpuram interpreta ti funt:qua hebraice dicitur ΠΑΝ: δὲ üarietates ex thaf fis:prà quo in hebrao 33 dicitur,qua ab omnibus in byf fum traríílata eit; Tharfis auté in prafenti loco petitus nori habetur.Et ramoth iriquiunt& chodchod dederunt in nur dinis tuis: qd? ita habetur in hebrao: nifi qd' pro ramotti Aquila feríca uel fübtília interpretatus eft, Chodchod ue ro omnes interpretes: ita ut in hebrao pofitum eft rran2 ftulerunt.TIgitür(χε Lxx.filij rhodiorum négocíatores ty» ti,de infulis plutimis multiplicauerunt negociationé eius iuxta hebraicum poft filios dadan négoclatores eius: infü» lz quog diuerfarum genti auxerunt in merciinoriiti eius : 12 afferentesi E ' eccupato nunc orbe £ommen.lbicronymi liber octauus. afferétes dites eburncos ex india:& ligna hebenina,quz ni gri coloris praciofiffima funt: δὲ cómutauertit cü alijs tyri mercib?, Syrus quoq fuit negocíator tyrí: pro din hebrao pofitum eft QN:in cuius loco, Lxx. homines interpretati funt:pro aram legentes ada;& Ἢ&^ literarü ficut fupra de cepti firnilitudine, V(/ «p hodie auté perma/ net in fyris íngenit? ne gocíationis ardor:qui per totum mundum lucti cupiditate difcur runt:& tantam fnercá di habétuefaniam: ut HEB. byffü&ferict, δὲ chodchod jppofüuerüt in 4 mercatu tuo.lüda δὲ terra ifrael ipfi inftitores tui, ín fruméto prio: balfamü& mel,& oleü& refina ppo/ fuerunt ín nundínis tuís: υ Damafcenüs negociatot tuus ín multítudiíne ope; rum tuorum: ín copía di/ uerfarum opum: in uínó 'homano,inter eladi/ os δὲ miferorü neces quzrant diuitias, δὲ pauptaté periculis Γι’ gíat.Iftiufmodi homi; nes negocíatorcs tyrí funt:q polymita, pur; pura δὲ(cutulata mer; 'cantur:byffum quoq tis eft.Si enim plus comederis,euomes illud:dum faturita , tenimia mel uertitur in ab(inthium: Oleum quod de quo. G| λ in tabernaculo deí lucerna accenditur: ne aptetur nobis i], lud propheticum: Oleum iri zgypto uenundabas, Q) ᾧ ἢ in egypto& in tyro fuerit, uertetur i sEP. tadetharfis δὲ τη’ fnoth& chodchod dede/ rütín nüdinas tuas.Iudas -&filijifrael, ifti negocíato restui ín fruméti comertio & unguétis: primü mel& oleü δὲ refinà dederüt ín nundiínis tuis. Damafcus negocíator tu? ín multítu dine operü tuorü ex mul, títudie omis fortitudinis tuz:uínü ex chelbon&la n contrarium:& díce, tur deeo: Oleum auté itg)| peccatorís non impin, guet cáput meii. Sed δὲ refina lenis eft apta corporibus,& pro me dicina accipiturA/nde & in Hieremia(cripti eft:Nungd refina non Hie eftin galaad:autmedi cus non eft δίς ta renó afcendit cüratio filiz populi mei Hie' refinam haf*ebat&[a Gas] cob,quá mittebatfilio:. fuo lofeph cummdie & terebintho, huab?, ἡ thymiamate δὲ fiadte, límaelitz quog qui Ibis 1 Oto, & ferícii δὲ chodchod proponunt in merca: tu eius. Pro purpura, qua omnes interpreta ti fat:ftacten,id eft gut pingui: ín lanís coloris optímí.Dan δὲ eracía δὲ meugalín nundinís tuís pofuerunt «nas de mileto. Dán& ἰδ. ta; Lxx.tranftulerunt. Xhodchod autem qd fignificet, ufcp in prefentiarum ínuenire non potui, Aiunt hebrzibés pciofiffimas merces, hoc nomie fignificari: uel fpecié quada effe pciofarüi mertiüi quà rhoman? fermo nó refonet:uel cómuni uocabulo fcruta uendentium.De mul, Anago.(i, αὔτ infulig,ut tráfeam? ad Anagogé:quz falfis& amaris T3944. b νι eft:A domib? eburneis cx qb?delectauerüt te filize regu: hui? fzculi tundunt lluctibus:deferüt negociatores dadan détes eburneos, candoré eloquétiz pollicétes: de qb? fcri; inhonéretuo.Sed nó funt cádidi,nec imitant fpofam de d Cais.6.8 dicit:Qrueeftifta queafcédit dealbata,innitesíup fratrue léfuücuerü hebenini nigri coloris:q nó poffunt fua mutare εις, 1s, d nigredine, Hieremia dicéte:Si mutabit xthiops pellé fuà:8t pardus uarietaté fua. Syrus quoqp:íd eft,aram qui interpre ta£ excelfus,& tumet fuperbia,negociator tyri eít:& in mul/ titudine operüi tyriorü defertfalfi nominis fcientia: multas uarietates,& ftacten odorís optimi repromittens:& purpu rà regia dignitatis:& fcutulata ex arte dialectica:& byffum proqua Lxx.tharfis interpretati funt;terrz operibus dedi, tus: ferícum:pro quo in hebrao fcripti eft ramoth,quod interpretatur uifio mortis: Omnia eim opera terrena ad inte ritum properant:& chodchod quicquid illud eft qd íntelli gitur,proponés in nundinis tyri.Dadan autem exhis mer ' xibus quxanegociatoribus eius ἐπί dicuntur afferri: uel Indíz regio intelligenda eft:uel idumaortüi ac uafta foli ει, tudinis,ut nonnulli zítimant, fonatqy cognationem: utfi/ . milítudinem diuinorum dogmatum ín hareticís cognofca mus. a(| Juda«terra ífrael ipfi ínftítozeo tuí: ín frumen/ to pzímo! balfamurm c melzc. Verbum hebraicum 338 Aquila Symmachus& Theodotio ita utapud hebraos po fitum eft tranftulerunt:pro quo Lxx,unguenta: nos balfa;. inum uertíimus.Dicitur αὐτὸ quibus terra(πάσα qua niic appellatur paleftína abundet copíjs,fruméto,balfamo,mel, le δὲ oleo,& refina:quaa iuda& ífrael ad tyri nüdinas defe; runt.(ΟΠ manifefta fit litera:iuxta fpirítualem fenfum di^ .«emus, non debere terram confeffionis δὲ fenfu cernentis :deum,qui refertur ad ecclefiam, deferre tyro primi tríticü, quod cadens in terrà multiplicatur: δὲ accipitur pro uerbo dei:Non enim in pane folo uiuit homo: fed in omni fermo; :nedei:Deindebalfamum qd'nafcitur in uineis engaddi:fi; 3.132,34 Uc unguentum dé quo fcriptum eft:Sicutunguentum in ca Pro25.c *piteqd' defcendit in barbam, barbam aaron:Et mel fuper :quo loquitur€ Salomon:Melinuenifti.comede quantü fa emerunt Iofeph deter ra iff, hac ín zgyptii portabant:thymiama ta& refina de galáad, & ftacten.Etut mani/ feftius fcire poffirnus, quid fit frumentü bal famum,mef,& oleum, refinamqs ad mercatum ferre tyríau diamus domini uerba dicentis: Nolíte dare fan&um cani Maths bus:neqp margaritas ueftras mittatisante porcos. Mulieri uan δὲ meogel ín nundinis ey'tuis. quoq chananze quz pro filia precabatur dicés: Filia mea Ibitse| male uexat a demonio: rfidit díis: Non oportet tollere pa/ d nem filiorum δὲ dare eum canibus.Sed quia exierat defini^ bus tyri(idonis,& propinquabat terra ifrael: idcirco qd rogauerat confecuta e(t. b€T ibamafcenus negocíatoztuus ín multitudine oper tuoz(iiín copía otuerfar( opü: ín vino píngui C.Pro uino pingui,ad' interpretatus eft Symmach? & apud Aquilam& Theodotionem:&in ipfo hebraico ha, bet uinü de Dan. Rurfumq; ubi nos pofuimus,lanís co loris optimi fiue fplendentibus:Aquila& Theodotio tran/ ftulerüt, inganis foor. Significat autem qd inter cateras ne gociationes tyri,ad nundinas eius de damafco deferebatur uinum pinguiffimum,& lana pracípua:qd'ufg hodiecer/ nimus.Sín autem damafcus interpretatur fanguinem bi» vi bens,& hebreorum uera traditio e(t:campt in quo intarfe/ éus eft Abela parricida Cain fuiffe in dámafco:unde&lo/ Οδ.; cus hoc infignit?uocabulo fit:iufte& Paul? poftinterfedio nem Stephani primi in chrifto martyris perrexit damafcit: A&44 ut credétes in chrifto uin&tos duceret hierufalem:deiq mi fericordia, qui fecit uidentem δὲ czcum,oculos carnis ami; Exod 1^ fit ut mentis acciperet:ccciderütqp fquamze draconis ex ocu lis eius, quibus lumé perdiderat ueritatis:utiret ad uicum"mm: quí appellatur rectus:& inueniret Anania,qui in lingua no ftra interpretatur obediens.De hac igitur terra cui dictum i h eft: Maledicta terra quz aperuit os fud,& haufit fanguinem* ΕΕ Ξ fratris tui,tyri nundinz congregantur,& uinum pinguefi/ uelanz fplendétes. Vinum de chelbon interpretat lacteus. Lxx.pro lanis colorís optimi,lanz de mileto fiuefoorfenfe runt. Míletum in hebraico non habetur,fed quia inde lanz pracipuz deferuntur, pro foor miletum interpretati[η Exquo perfpicuum,qd tyrus lacte uefcatur infantia; ue/ ftimenta nó habeat propria, fed aliunde δὲ ex uarfjs conge/ fta prouincíjs. Illud autéqd' damafcus ínterpretat fanguis cilicij& fanguis ofculi:priti nó couenit loco, Frequéter ent hebraa noia Ὁ diuerfitateaccétuü δὲ mutatióelíterari uoct li quel maxie qua apud illos habét ppnetates fuas,uaríe ínterpretant. c&[£»an« íauan c meogelín nundínía rule, Quz in editione corum de Theodotione addita funt. et rum faci ope«rora(η comiktíone rua eft, Ex noie ΩΝ Ες ΚΟ LI Zn£secbielem 'ehíedán:S trib*& locus ín d habitáuít tribus nom? accepit: ubihodie paneas quz quondam cafarca phillippi uocaba "tur. Vnde& iordanis fluuius fortitus eft tocabulum:ior ui . delicetriuus dan qui fluit de libano, Iauan autern grecíam *fonat:quz interpretatur ut díximus,eft& non eft.Pro nieo; ἐφ! από Symmach? :£ranftulit deferens:ut dadetuleruntinnun/— fabrefactü: ftacte& calaz "Binis tuisferrüun fa^ το τον—., Brefaétum&c&tera, 1115 Inl negociatone tua. : Aquilaueroproméo α Dàdan inftitorestui ín ta gel pofüit deucal.De— ib deg quibus credédum et— Petibus ad fedendum, régionibus,ferrutm& ftacten δὲ calamü' ad eracia:id eft,iauan fer fnum,dialecticapatte ὁ ὁ. v t ESSA ,iactans fe 9.HEB.JArán δὲ channe& cunctaiudicio Xratio ο. ἢ E17, - he pférre:uocaléqp fo/ edé flegOctAtores tuifaba, ni qui interpreta£ in. affur, chelimad, uéditores ;tWamofafenodo— tui:ípfi neoocíatores tui, *fisoptimirepromittat"^ ος o fiue ferrü fabrefa&tü,— multit. Icris &rotmqueuebori|. cinthí δὲ polymitorü σα! "compofitione uolu;,--ἰὖἴ ο οσο tur, curfum habec Satu cp paolaRzq| obuoiu orationis. a«iba; τὰ GC altrictac erát funib?. dan ínftítozes tui in ta/'' Cedros petíbue ad fedendur,"m ΜΗ Bebrakü& 5... Lxx.in prafenti loco difcrepant:przter nomen regionis qd uicinum eft dedan δὲ dadan.Infinita quippe diftantia in τὰ’ etibus ad fedendum,& iumentis electis ad currüs:nec du ' bium quin quadrigz, currus δὲ equi;in malam partem acci .. piantur fiterreni fint. Alioquin δὲ Helias ad cozieftia curru ''"Ἔ βεσ.Β rapit, appellaturggab Helifeo pater pater: auriga€ currus * Τοι.ό, d ifrael. Et Gieci aperiütur oculi, ut currus in monte& equos ^ gideatfíneafcenforibus, feffioni domini prepatatos. In ta/ petibus autem fermonum pulchritudo monftratur:in qui; us uehuntur& requiefcuntin(titores dedan feffione com; pofiíta,uenientes ad nundinastyri. b€[ zirabía« vuiuerfi piíticípee cedar:(pfi negocíatozes manus rue cum aguíe c eríetibua« bedía venerunt ad te. Pro agnis,arietibus& hedis: Lxx. camelos δ arietes& agnos interpretati funt, j Arabia autem& principes cedar: qua hodie farracenorum οἴετε, 49.1 regio eft,(icut in Hieremiz fermóe qui aduerfum cedar fcri t». biturpleniffime demonftratum eft, abundanthis animan; *'^ tibus:agnis uidelicet δὲ arietibus δὲ hedis:& tyri nundinas dac illatione multiplicat.Sed& camelorum fertiliffima re; "anu gioeftob pafcuarum eremi latitudinem aerifcp temperiem, 52 quibus hoc animal delectatur, Arabia autem interpretatur "WV. uefpera: δὲ cedar tenebra. Dequa δὲ in pfalmis dicitur: Ha^ Pss. b bitaui cum habitantibus cedar. Cuz regiones deferuntty rocamelos, grauiffimís peccatorti oneribus praegrauatos, fiueagnos& arietes& hedos: quos immolant ín altaribus fuis:qua de iniquo acrebelli corde fimularüt;Sed& in hoe 4lra.34»€ eodem propheta in uiftone paftorum, arietes aquas puriífi, mias conturbantes δὲ impingentes lateribus oues:€ corni? - bus dimicátes legimus:hedos quoq q ad finiftrá ftare con fueuerunt,& agnos qui mentiuntur agnum:de quo fcriptü , lof. 1. ἃ eft:-Bcceagnus dei,ecce qui tollit peccata mundi, In bonam 4.6094. dutem partem camelos fcribit Efaias,de madian qd? inter/ : pretatur domini iudicium, uenire hierufalé,& epha& arie; f: tes denabaioth& faba deferentes aurum& thus:quorum "att b- duoultima ctiam a magís offeruntur domino, Πίο came; lidepofito onerepeccatorum,poffunt íntrareartam-X an^ fit f(enfus.Dan& gr, HEB, pofuerunt ferrum multifariá inuolucris ἄγαν £4» Xxv ο, 23 guftam uiam quz ducitad uitam.€ 4{ Glendítoresfabag Ὁ raama ípfi negociatozeo ruí cum vniuerfie poünía aroma/ tibue clapíde pzecíofiffímo τζ.Ιη pfalmis ubi fcriptum eft: Regesarabum δὲ faba munera oferent tibizin hebrao-ha/ T7.b Det reges faba& faba mutieraofferenttibi:quorti'unum^—— SERE faba per XP literá fcri, N3ND. DA M Cua bitunalterum per.V, SEP. fuis. Ferrum factü quz noftra litera fimi ᾿ opere δὲ rotain commi^— liseft.C) uia igiturfar xtione tua cft, Dedan ne ba interpretatur-con/ x τ Ron uerfio:hoc dicendum|... Ὁ godatorestuicumiutnen— e ad'inprafenti lo/ tíscléctisad currus, conon conuerfionem :| OE fignificet fed auerfioe 5 Arabià& uniuerfi principes cedar: ipfi negociatores| nem: dequatyromwe tyrinundinás depor, manus tux:cum agnís δὲ arietibus δὲ hedís uenerunt—^93 deferuntur.cum : uniuerfis aromatibus uta. Dicamufo qd v adte Venditóres faba δὲ raama: ipfi negociatorestui.& odoribusoptimis, Fühabearfabrfanu, cum uniuerfis primis aromatibus δὲ lapidepraciofifly— lapide praciofo δὲ Sadbilápromptify mo,& auro quod propofuerunt in mercatu tuo. auro:quz omnia in ty . tinundinís proponüe SEP. Charran& chana VR & edne ifti n^gocíatores mum lapidemq pra tuífabbajffur&tchalmá Celer duo exime inftitores tui,deferétes ne/:turecclefias,& aurum gociaroné ín machalim ἐν polenturin fe &in galima,hyacinthü δὲ fa(untNihil enim gra polymita thefauros ele^—tuitoaccipilit nec gra/ s s tis tribuunt, fed uni? ctos funibus colligatos. T ποια mercantur:curmt D Cedros regesarabum& faba gratis chrifto munera offerant. Hi funt qui offiia turpis lucri caufa facitit:& ab eo hac munera fufcepe/ runt:qui dicit in euagelio: Hzc oría tradita funt mihi:quae "dabo tibi,fi pcídens adoraucrís me, Raama fiue iuxta Lxx, rhegma,in nullo alio fcripturas: loco iuenire potui:nec quae regio(it, qd ue fignificetinifi qd" manifeftum eft:& ex eo qd fügitur faba, uicina huic prouinciz efferegionc,«p airam * cbanne« eden negocíatozee tuí fabajaffüricbelmadivendí to:eatuí:ípíi negocíatoree ruí multífarfam C, Etiftegentes ὁ“ diuerforum locorum nomina continentes. Q. d' autem de Theodotione in Lxx.additü eft: in machalim&ingalimas^"^ Symmaclius interpretatus eftjpraciofis inuolucris. Poly? mita quocp, que Theodotio uaría interpretat? eft;de Agla & Symmacho addidimus.Tam nr autem ueftes ne:“Ὁ gociatorü inuolucris fereban£,ut funib? hyacinthinis flrínz v» gcren£. Aran fiueut Lxx.dixere charran,in noftra lingua fo 5 nat foramina: channe przparatione:eden delicias; pro quo*'23 apud Lxx.edne,qd' in hebraico no παρε, χα ἃ fonet igno; Y, ramus:& fi&inominis etymologidquarerenon debemus, ὦ In negocíationeergo tyri,per carneos fenfus qui indicantur in foraminibus, tota faculihominum praparatio eft:qui fo las delitias putant(t augeanttyriz urbis comertja.Defaba"NEN fupra diximus. Αυγ interpretatur dirigens, Chelmad fiue ab: utin quibuídà exemplaribus continetur cherma: tranffer, Ὁ epa. tur in uineas:haud dubium quin fodomorüm,qui ueniüt in mercatu tyri: ut praua dirigant, immo arguant poenis: δὲ corrigantqua fuerant deprauata: iuxta illud qd' in pfal/ - tnis dicitur: Vt deftruas inimicum δὲ ultorem. Habentg P$. multifariam fuppellectilem,& incredibili uarietate diftin/ ctam:quaz inuolucrís hyacinthi aftricta e(t:fiue thefauri eo07 rum funibus conftringun£, quos thefaurigauerunt fibj in terratiuxta illud quod fcriptum eft: Funibus peccatorum Pro.$.8 fuorum unufquifap conftringitur. Nec habuerunt negocia, tionem liberam: fed cuncta peccatorum uinculis innexue/ runt. Inuolucra hyacinthina;propter coloris fimilitudinem, feferamus ad aereas poteftate: quae thefauros fuos farcüli ε'....'..εµρἳ Ll$ Crdrosquog τὰ , b é[£trepleta eo τ glozíficata fiue aggrauata nímíoin coz. Pro;3o.b F Matthaaec Ῥδ.ιινοδ ΕΟΗΠΗΗΟΗ.ίσγοηγιπί liber octauus... à(.£cdroc quoq babebant ín negocíationibue tie τ. ro cedris, Lxx.cypariffos tranftulerunt, Et quía fupra de. utrog diximus: fuperfluum eft léctorís augere faftidium.. de inarío.Nihil inquttibi defuit qd" ad díuitias pertinet ín; fularum. Cue τῇ glo à fificatio,fuit ageraua/ tio poffidétis, diinon potes moderate ferre diuitias:qidg& paup/ Vii&Salomó neceffa ria tatü poftulat:X di; uitias δέ pauptaté pa/ riter deteftat:ne in alte. ro fupbía:ina!tero fub répat ipatiétia atqp mé daciüi. c« 3n aquíg mulrío adduxer(it te re inícee tuí.Supra remi ges tyriz ciuitatís(ido nios legim?& aradiof: Gri alteri uenatores, alteri interpretant de; ponentes, Venanf eim €orü anímas,quos in; ter(αυ hui? fluctus fuo ducüt arbitrio, δὲ non ad οχοοῖ[α fuble/ uant,fed in profunda demergunt:necimità; tur eos qui ufq; ad mà tuin uigilíam naui gantes,fregerunt infa; nos maris fluctus,& dominum faluatorem fufcipere meruerunt: ftatimq tali uectore& comíte perueneruntad portum quietis. De quo in euange/ lio plenius fcribitur. Ὁ€f Glentueaufter contríuít re ín coz/ demarío.Omnes diuitiz tyri,auftro flante difpereunt:qut (ignificátius hebraice Q9 grace καύσωμ, interpretatur: quem nos ín uentum urétem tranfferre poffumus. De quo dicebat fanctus Dauid:Per di? fol nó uret te,neqyluna pno &em. Hoc uento lacob exuftus erat:& tamen non contritus (σέ dum loquitur:Fui per diem exuftus itu δὲ gelu no&tis.Illi » Cedrós quoq; habebant ín negociationib? tuis. Naucs matis:Siue utin hebraico continetur tharfis: principes tuiín tatis fape tentato fir.^ Ποσοσίαείοης tüia.Et tépleta es& elorificata Siue agera ς uata) nímís in corde maris, In aqüís multis adduxe; ᾿ » runt te remígcs ταί, Ventüs auftercontriuitteín cor ὁ de marís, Diüití: tux δὲ thefaurí tui, δὲ multiplex ín. t firumétà tuü.INaitz Siue remiges)tuí& euberatores' ταί quí tenebant fuppellectilem tuam& populo tuo precrátuiríqy bellatores tui qui crant in te cam uníuer/ fa multitudine tua qua eft ín medio tui:cadent ín cor. s de marís in die ruina tux. A fonitü damoris guberna/ torüm tuorum contutbabuntur daffes:& defcendent de nauibus füís omnes quí tenebant remum: fiue nautz: δὲ uníuerfi gubernatores marís uectorefq; δὲ proretz ín terra ftabunt:& eiulabunt fuper te uoce ma gna:& damabiint amare: fuperíacient puluerem ca; pitibus fuis,& cínere confpereentur Siuecínerem fter; nent fibi).Et radét fuper te caluitii,& accneent cilícijs, δὲ plorabunt te ín amaritudine animz ploratu amarif fimo:& afÍumét fuper te carmen lugubre δὲ planoét te, telligas:& tamen utrüq ad confumationg culi pertineae^ ᾷ atqin naufragium, itu clamo:ís ciiberg. [u020 conturbabunt cc.£t fuperíacfér priluerem (υίο;τ cineré confpergentur fiue cínerem fternenr fibi. Φautem fequitur;Etyay. dent fuper te calyirig δὲ accingentur ἀρῆς: & plorabüt tein ama, ritudine anima plora tu amariffimo& affy mént fuper te cartnen: lugubre& plangit te; In Lxx, non habetur. fed de Theodótionis zditioneadditum ef, Quando tyrus cecir lerít,guberrfatores i lius turbabuntur, de, fcendentqp de claffib?: δέ remiges uectorefgg acproreta fiuenauta; & uniuer(i euberriato res maris idctati luci bus abili liquandp confiftét gradu;& eju, labunt. füper ea uoce magna qua prius fuis locupletabant merci/ bus:& mentis amari, tudiné dlamorefigna/. büt: puluerem απού fiue terram iacient fu; per capita fuapro'ter, rénis operibus agen; tes poenitentíam.Et di nere confpergétur uel prophetia eft inter urbem δὲ nauem:ut ex alterg alterum Capítibug Qua eft ut H uitule iuxtalegem,üt Nub— purificentur:uel certe fubfternent cineréfibi iuxta illud qd' díciturad hierufalem: Sparge terram fuper caput tuum,& Εἴσο σε. cinerem fubfterne tibi& fac planctum. Et ín euangclio fcri/ ptum eít: Si ín tyro& fidone facta effentfigna hacolim in Luciog| facco& cinere egiffent poenitentiam. Et pfalmifta dicit:^. Cinerem quéfi panem manducaui. Radentq fuper tyro c piae put,& facient caluitium: quod in luctu fieri folet, eo tem? pore quo magnitudo doloris omnem excluferit Laticiam, 6«[ Afonítu clam. is g Missed M. Apoítolorum uero capilli numerati ert:quia crinem fuum Μαη: uog qui ab hora prima conducti funt:totius diei calorem ες imfen ται 1 quoqa mm inftar nagarenorum domino confecrarát. EcSamfon Φάϊα Lucét δὲ eftus tulerunt,& tamen accipiunt denarium: quía exuftí funt& ncn contriti, Vnde&(ponía dicit in cantico: Nigra fum fed formofa,quía defpexit mefol:fiueut melius in he/ braíco continetur, decolorauitme fol. ε ΑΓ Z»íuítie tue c . tbefaurítuí« multípler ínftrumentá tui. Multi ita legüt:In corde maris diuitiz tuz δὲ thefauri ταί, δὲ multiplex inftru l. mentü tuum:utomnes tyri diuitiz δὲ thefauri, uniuerfaqs fubftantia in corde maris fit pofita, δὲ f2culi fluctibus ob; ruatur: nihilq; habeant(tabile habitatores eius atqp per/ Luc.12,c petuum:impleto illo euangelico:Stulte,hac nocte auferent animam tuam a te:quz autem praparaiti cuius eruntcEtil lo apoftolico: CY ui uolunt diuites fieri,íncidunt ín tempta/ tionem& mufcipulas multas,& trahuntur ín profundum. Manifefta eft hiftoria: δὲ propterea fingulis pene uerficulis, breues fententíolas coaptamus.Tam enim ad finem libri fe ftinatoratío. f 4f Haute fiue remígeo tuí c eubertiatozea tuí qui tenebantfuppellectilem τᾷ«c. Remiges fiue nautas ürbis υτία,Πάοπίος legimus& aradios,de quibus íam di/ étum eft:X iuxta editionem Lxx.có(iliarios bybli,quie he; braice appellatur 623: uiros quoqp bellatores eius perfas, lydos,& libyas: qui omes cadent,& effe nihili monftrabun/ tur cum ceciderit tyrus,& uniuer(a gloría eius finem habue rit ruinarum. Multitudiné autem quà cómixtionem Lxx; tran(tulerunt, exceptis principibus uulgus fignificat: qui e abfq nomine dignitatü,(imíli iudicio conterétur, Mixtagscrines habuit, poffedit fortitudinem: ablata uero cafarie, ludit: captus eft ab allophylis, Ὁ uando autem dicitür,X accin gentur cilicíjsuetus lumborum libido damnatur: ut qui uixerant ín delítijs, poftea poenitentes uiuant in aufteritate ο. atq duritia, Niniuite habuere faccos.Et iterum ad hier, η falem dicitur:Plangead me quafi fponfa accincta cilitioíu Toti: per uirum fuum uirginalem.Et plorabunt.te inquit in aria ritudine animz ploratu amari(fimo. Melius eft enim ingre ΕΟΤ diin domum luctus, dj in domum conuiufj: ut. plangant: tyrum δὲ carmen lugubre congeminent:qd'fequés fcriptu/ rafubiungit. Vtauté fcíamus profectum efle eorü qui Pin: guntruenté,& qui prius ín marís corde& in medio illius uerfaban£, pphcta nos doceat exemplii:qui& ipfe plange/ re iubetur tyrü:ut expleto tépore pacnitétia, reftituat ma| tíquü ftatum δὲ affumpta cithara diio pfonet, Lege ΕΙΔΗ. Q.uidá ridicule, fed τῇ qd? legimus eft dicendü: guberna torcs epifcopos hareticoge,cóliliatores prabyteros,prass archidiaconos,remiges αἵ» nautas, diaconos tur:uectores yo ad cunctü populü γεβεγηπΕΟ fí addidil ent nauclerii diabolü, ipleffent tragoedia. ΟΣ υ οὓς eibi riter& flebuntamariffime€ agét poenitentia, poftd? m h giü fenferintnauis fua S in terra fteterint:oémq) decore i nomínis fciétia amiferint: δέ pro gaudio atq laticia,n cen dis amaritudine poenitentiam m«axrore ἀμνόν. Ὁ 3 " i o, b di N "t i ΕΝ iufticias meas:S αι’ ' mis teftamétum meü | peros tuti 40) uantis imercib? o Tyre ditata escEt quíd tanto labo fragio cógregares« Im tos:G opib? tuis locu; : pletaítí reges: de qui/ terunt re&es terre: GC δ principes couenerunt ín unü:adueríus dim &adueríus Chriftum eius.Sed nunc cótrita es in mari,& in aqua rum profundis: iuxta' illud qd dePharaone Bxo 15.2 fcriptum eft: Currus Pharaonis, δὲ fortitu/ ''"" Nbicung iuxta Lxx. '' fcd'o ponit, diis, diis: ος, primm nome Tetra/ eramaton eft:qd? pro; prie ad deü pertinet, éundü cómunie,qd(x Ῥείη hoib? inuenitur; Quoaüt Τγιία urbig* &.. 94 υεε νι Z yruó que obmutuit cc. Gubernatores,re; t— miges,proretz,atqp uectores,in planctu Tyri ifta memora ! bunt:qua alía ciuitatii ita cóticuit, utloquédi fiduciam nó qa Marc haberet:& audiret illud euangelicti: Tace,& obmutefce. Et h ὧν Ῥδ.49.- de pfalmis:Peccatori autem dixit ἀεί uare tu enarras | requafiíti, ut dieb?ac. nóctíb? peritura nau; pleftí qdepplos mul:. bus(cripgum eft: ΑΠ». dinem eius proiecit in mare.C) ui dimerfus eft in profündü T$.62.a quafi lapis: δὲ dicere poterat: Veni in profundum maris:& tepeítas demerfit me. Omnes infulz uel habitatores infula rum:qua(culi huíus luctib? uerberan£,ftupebunt fuper - te:& reges earüi tépe(tate perculfi,fentient interitü füü: imi/ i14^b fantefqy uocécolubri,fibilabunt& dicent: Ad nihilum de; ducta es,(iüe facta perditio es:ut nó naturà perditionis ha; bueris,fed uoluntaté. Et nó erís.C) d'fi hucufq dixiffetma na quaftio naíceret: quó nó effet, quà nunc uidemus ex^ tructam.Sed exeo qd? fequi£: Vfqp in faculii, unius faculi COMMENTARIORVM HIERONYMI.. 4^.- IN EZECHIELEM PROPHE ^ TAM LIBER NONVS. πες 4. factue eft fermo oomínt ad me oícene: V Tilibomíniooicpeíncipi Z yrí:bec ofcft WE oom; s d ^$7&ineffabile diciturife/ zu£secbielem. pd£á. xxvn.$0 224. nófint. Et Heíter iuxta Lxx.interpr » Ο ὅτε οτε Tyrus qux obmutuit Siueconticuit)ín me; dío tnarís?Q.d iri Lxx.no liabec. Qux ín exitu negoóciatio/ nutn tuárü:Siue quá inuenifti mercedé)de nari, imple; fti populos inultos.In multitudine diuitiarü ttará:& populorü ditafti reges multos, Nunc cótríta es a imárí Siue ín rnarí) tín profundis aquarü opes tux Siue nego/ catio tua):& omnís multítudo tua qua erat ín medío tuí.ceciderüt. Vniuerfi habitatores infular obftupue/ runt Siue cótríti funt)fuper te:& reges carü omnes tem/ peftate peraulfi Siue uerfi) ín amentíam,mutauerüt uul tus Vel fleuerüt).Negocíatores centiü Siue populotü) fibilauerüt fup terad nihil deducta es Siuefacta perdi tío es): δὲ nó erís ultra ufq; ín fxculü Siuein perpetuá). omni& infularü( fiti uoluerim? ad dicta funt)obftupefcét fup cótzition non erít, nequadscerto tpe ut Guàva TARIORVM EZECHIELIS. ΑΠ EVSTOCHIVM " PROEMIVM.'- c εἰ Onfequens erat filia Euftochiü:ut prophetíà Tyri& príncipis Tyri;uno uolumine— ài coprehenderé& tam locis cj uatícinatione cóíunctos nequacp librorü ordirie fepa iraré. Sed quia plura funt qua ἀίαιηέ, δὲ modáü prolixitatis excedunt:ideo ín nont “(Ἢ 1Τ factüscftfermo T factus eft fermo —4 diii ad me dicens:— B dri ad me dicens: Fili hoisdicprinci;—. 7 Ettu filí hominis, pi Tyrit hac dictdomin?, dicprincipi Tyri:hacdicit .deus:Eo g;eleuatüeftcor düsde9:Prococ exakatü tuum,& dixifti;Deusego:— eftcor τ,& dixifti:;De? fum, δὲ incathedradeife;| ego fum; habitationé dci . diíncorde márís:cumfis^ habítaui ín corde maris: εἶ homo Ἢ: tuauté tempus oftendit;qd' iuxta arratem lioriiinisarinortifeptüa/—(7: girita circulo fupputat. Sue nofreris deo, dicéte Apoftolo:: Ω αἱ uocauit ea quz nó-erant.Et Efaia propheta: Eccecori Εο.4.,ς funden£& erubefcéc omiies aduerfari; tui: Erunt eim quafi Efa.41.c etes: Netradas fceptrüi. Hefter.14..2 tuumhisquinófunt;,——. Etín pfalmo:Dimitte Ῥδ.28.ἃ mihi ut refrigerer pri? d abeam:&lius nó ero. Q.uzteftimo^ nia ἅ[επί accipienda fint, fupra diximus« Oiaaute hacad hare ticorii poffum? referre: pfonà: q ín cótrítione Tyti atqj: naufragio; fentiét errore(ui: ini medio maris pofiti,li». berare fuasaias cócuzpifcér: plangétqp male: diuitías congregatas; -quib? multos ditaueZ rant reges:patriarchaf videlicet fuos,€ uül^ gus ignobilequerum. opes in medio corruét mari, Habitatores ὅ bonà parté referre quie e Tyri, reges infularté oim:uel ipfi jfi tépeftate petculfi,mutabüt uultusiuel cette cordís maerore fletu& lachrymis indicabtüt: ftuporifep ma nitudiné,admiratione& fibilo teftabunt:quó nihili faéta ed it& perierit, quz falute multis gentib? pmittebat.Et ultra D interpretemur ín fzcu/ lo,fed in perpetui: quía idem fermo utrumgpfignificat...—— . Commentarij oétaui in Ecechielemn prophetam finis; DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN NONVM COMMEN 6, Ἡ librü dilata eft explanatioxquá orationib? tuís omníáqy fanctorü ad calcé credím? 'eruenturáut cótra Pharaoné quoq;& uníueríam zeyptü,qua ín Egechiel fcripta funt;differa tnus.Quz& ipfa nobis longítudine fui,in libr decimü diuidenda fantiquo δὲ uolumínü intct fe menfura feruc£:& diuifus dí&tantis fcribentifqy& legentis labor refpiretín partibus; fub figüranauis,primum díuitiz, deinde ruina plan&ufqg defcripi? eft:ficad principe Tyri prímii(ermo fit pphetalis; q erectus fit p fuperbia: nec δῆ abufus opib? ds habebat; deindeluctus δὲ lamétatio, de quátis bonisad malaquáata—.— puenerit.Prirnü igi£ prima dicéda funt. Script eft in Efaia pa, r4. ἃ i ad regé babylonis Na buchodonofor, qd fe dei ροιξιία coequaríts δὲ in tant elat?fitarro -gantid;ut auderet dice, re:Sup fidera coeli ας dam, ero filis alti(Ti z, mo.Pracipitatuíg dé folio, meruit audirez-Ὁ αὖ ceciditlucifer,q: Ibfdem mane oriebat« Et de,— Pharaone in hoc eodés' qppheta:Mea funtflu/ Infra,29;8 Ll. 4 mina, Aorifncn.IDieronymi liber nonus. mina,& ego fect ea: Bt de principe Tyri, cp lato corde dixe; rit arroganter: Deus ego fum,X in cathedra dei fedi: fiue in habitaculo dei habitaui:cum fit homo,& non deus. Qiu quamd, uideant uires humana fragilitatis excedere: δὲ nó tam homínü uerba effe ᾧ infanieniü d&mionü: tamen Hy perbolen debem?accii pere:qd' inaantüíntu/ muerint& nefcierint méfura fua:ut elati fóe licitate faculi& regní gotentia, dü prafentía bona putátelTe perpe; tua,hoies fe effenefcié rint: gternü fibi im/ períti uindícarint 1.12 cet fub typo,principii, regum,& fingularum urbium;uel prouincia rum, poteftates aducr 'fariz demonftrené:de : quib? fcribit δὲ apl'üs Ephe.6.b Paulus: Nó eft nobis ' pugnaaduerfus carné & ᾿ἀρυθμοα fed con trà principes& pote/ /ftates rectorefgi tene; brarum iftart,& fpiri; ' tualia nequitiz in coe - Jeftibus. Erinalioloz t.Co.2. b co:Sapientíam loqui: mur inter perfectos ἡ Sapientiam uero non müdihuius περ prin cipum faculi ifti?; qui deftruun£. Et iterum: de fapiétia difputans, E Ibidem aitsquá nullus deprin' j polluent decoré tuum.In/ cipibus huius mundi cognouit: Si enim co gnouiffent,nüd diim loriz crucifixiffent. n Danielis dq» pphe tía perfpicue legitur: Dai, c Princeps ifraelitíci po» puli Michael:€ prin^ ceps graciz,princépt/ . epperfarum, Et Moy; fes apertius fcribit in Deutéronomíj cático: Dev, 52,3 C.uado diuidebatal, ' fíífimus gétes,& diffe, 'minabatfilios Adam: cóftituittermino$na: tionum iuxta numeri . angelorum dei:fiueut melius habetur in hee ' braico, iuxta numerü fifiorüi ífrael. Et facta |.£ftpars domini popu; 2. fuseius, lacob funicu Jus hereditatis eius íf rael. Nec mirabimur in parte contraria pefTi HEP.homo,& nó deus: δὲ dedifti cor tuum quaficor deí:éccefapiétior estu Da niele^ Omne fecretü non *eftabfconditü a te. In fa; píentía& prudétia tua fe cifti tbi fortítüdiné:& ἃς» quififti aurum δὲ argent iti thefaurís tuis. In multi tudine fapientia tuz:& in negocíationetua multipli caftitibifortitudiné:& ele ματ eftcor ταῦ ín robore tuo. Propterea hac dicit dominus: Eo Φ eleuatum eftcor tuü quafi cor dei: Idcirco ecce ego adducam - fuper tealienos robuftiíli mos gentíü:& nudabunt gladios fuos fup pulchri tudínem fapientíze tuae:& ᾿ terficient& tradent te,& "motiíerís ín interítu occifo. rum ín corde marís.INun/ -. quid dicés loqueris:Deus:: cgo fum corá interficienti "buste:cá fis homo& non deus, ín manu ος επ te? Morte íncírcumcíforü moríerís ín manu alieno .. rum: quía ego locut? fum s ait dris deus. Et factüs eft fermo dni ad me dicens: Fili homíinis,leua plan&ü fuper regem Tyri δὲ dices ' eizhac dicit domin? deus: Tu fignaculà fnos reges in typo prauaricatorti pracédere principii: cám optimos reges Dauid,& Salomonem,& lofíam;,& patríat/ has, ac pphetas iri figura απ!(aluatorís praceffiffe docea^ mus.]git juxta utr&q inteiligétid,repti pariter fuperbosz& ápoftatarii principi, qua fcripta funt, differam?. Aitergos Licetin medio maris& infula tenearís anguftíjs, plus di/ cam,cum fis homo,& humans carnis fragilitate circunda. "tus:tumorecordis elatus,in folio det;incoelis te habitarear bitratus es. Simülqs quia jactas fapientiam, intantumrut regni tu homines;Salomonem anigrmatibus prouocarét: "nunquid fápientiores Dzniele, quí dei eratia vicit omnes friagos δὲ háriolos:& nuncinbabylone fapientiffimus efte Siueita intelligendum: Etiam fapientior fis Daniele; qui ómnium confeffiorie fapientiffimus eft:& diuimarum acpo entia magnitudine dei té cupias potentie cozquáreti ἐν^ i τ SEP. τὰ autem es hó,& nó deus:& dedifti cor αι qfi Cor deí:nunquid fapiétior és DaniclezSapiétes non "erudierüt te difciplina fua: nüqd ín eruditioe tua aut prudétía tua feciftitibifor titudíne:& feafti auri δὲ argentü in thefauris tuis: aut ín mfta eruditioe tua, δὲ negocíatioe cua mftipli "cafti annie tuá? Ela; tumé cor tuü in fortítudi ne tua: propterea hax di; εἰε dris deus: μία dedifti cor tuü dfi cor deizppthoc ece eco addudá fup tealíe: nos peftilétes de eétib?:& euaginabüt eladios fuos 'íntefup pulchritudine do Ctipz tuz& humiliabüc pulchritudiné tuá ín pdi tione:& deducét te& dif; ' ponét te:& moríerís mor; ' teuulneratorü i corde ma tis. INüqfid loqués dices: Dee fum, in cofpectu interficietiü te τ΄ tus fum dicit adonai dris. Etfact? eft fermo dii ad me dicens; Fili hois;fume planctü fup pnapétyri,& dices ei: hac dicic dris de?: Tu fignaculü iuxta illud quod proprie de faluato Tuaütes ho& no de?ín mftitudine uulnerátiü te. Mortib? in/ circücifoR morierisin ma: : nib?alienorü:qa ego locu pieris ab aduerfarijg: δὲ urbéperdita,multis €ofodieris aulnerib?: & ultráné dices: Dé ego fum i fed doctus interitu, hoiem té éffe cognofces, nà deum, Sinautem uoluerim? principe Tyri eandern dicere poteftatern; cui a deo tradita eft ipfa cj uitas fiue pgouincia, "Mudaffumamus tefti monium:Ego dixi dij 8$8t.a eftis:& filij excelfióm nes. Vos autem ficut homines moriemini: & ficut unus de prin/ cipibus cadetis, Tra/ dit&enimillis füntad regendum prouinciz,' quafi iudicib? ab im, peratore. Cui obliti Toriorem fuum ἐχ αἱ)... ' téríus iuffiórnie ρεπάς re:quális nuper Hera, * clíanus in Africa fuit: erecti fünt menté tz^^ rarinicá contra regem & dominum fuüm:üt in toto orbe difperfi, fub nominibus ido/ lolatríz, deorum fibi nomina affumerét:& inflat fuperbía, in iu» dicium diaboli incide rent€ laqueum. De quo δὲ faluator locu/ tus in euagelio eft: Vi, Lue di(atanam quafi ful, -gur cadénté de coelo, a«εσυ εἰ fet ino comíníad ime οί’ : ceto: ili bominisile, ua planctum fuper re» gen£ γί ct oiceo ti: bec oicit oftia peus«cC. : Quia dixim?; qui fit princeps Tyri:& quo» modo corruerit per fu perbíam, lamentatio/ nes eius fuper priftina gloria cognofcamus. Primum cómonetur - quid fuerit, ut doleat. fe perdiditfe quod ha» buit, Tu inquit figna/ culum fimilitudinis ὁ re dicit loannes ἐσ. gelifta: Huncenim deus fignauit pater, Et dehominibus: ignauit,quoniam deus uerax eft. Et in pfalmis:Signatum Tí eft fuper nos lume uultus tui domine. Et ínalio loco:Cha: toa ríffimi, nunc filij dei fumus: δὲ nec düm apparuít quid fü/ turi fumus.Scimus qm cum apparuerit, fimiles ei erimus. Vnde& ad deum dicic: uis fimilis erittibicAliad eit ei. fifitudo,aliud equalitas, Vnde(zuiffimaharefis eft, qua in Chrifto tim patris fimilitudiné confite£, aufert naturam. Nosaütinfilionó(olüm fifitudiné diim? fed aqulitaté Propteree τὸ τὰ £3 το cu-ς-£2. Ὡς£4 E £u —— in£secbieleti Δ.... Proptéred enim eum perfequebant Iudazi: quia nor fofurti .— foluebat fabbatü,fed δὲ aequalem fefaciebat deo, Vbi auté aequalitas eft; ibi eadem natura unaqp fubftantia. Hoc eft [Ἢ Gaf4«c illud quod de fimilitudineloqui£ δὲ Apoftolus:Filioli mei quos iterü parturio:donec Chriftus formet in uobis:ut re» '.€ipiatis uidelicet fifitu dinéei?, quà ueftro ui tio perdidiftis.Et quia ínlatinis codicibus,,p ::? fignaculo,refignaculu legit: dum κακοδήλως ' uerbum e uerbo expri .mens,qui ínterpretat? .' eftiuxta Lxx. tranfla; tioné ἀτρσφράγισμα, id eft, refignaculi po^ fuit. Vndequidam fic intelligugt; cp fignacu/ lum dei€ figurà quz uelut incera molliffi *— maespreffa fit, rcx Ty ri refignauerit atcp per diderit:ut pro fignacu lo fecerit refignaculü: nequadq habens ima; ginem& fimilitudine deiiiuxta quam& ρεί’ mus hó conditus eft, Gef. rc dicéte deo: Faciamus hominéad imaginé€ fimilitudiné noftram... Etnotandü ,q imago tunc facta fit tm,(imi/ litudo in Chrifti bap^ ti(mate cópleat. Et có fequéter οἱ cui dictum e(t: Tu fignaculü(imi/ litudinis, iungit: ple^ nus fapiétia, perfectus decore:fiue corona de; coris, Vbi ein fifitudo. dei εἰς ἰδὲ X plenitudo fapientiz,& perfectus decor:ftue quafi diuer fis florib? ornata atq cópofita corona uirtu tum,quá pprio ftudio auget dilieés, dum na turz bonum nutrítin .. duftria,& negligés mí nuit: iuxta illud qd? in Prouerbijs fub figura mulierís pulchrz,& male morata dicitur: Pto.tt c Sicut inauris in nari^ ta busporcz, fic mulieri male morata pulchri/ tudo, Sequit: In deli/ cíjs paradi(i dei fui(ti: .4pquo in hebraico ha; . beturiin yY:quod€ genefeos narrat hifto/ * µία. Βάση αυ uertitur : indeicias. Et pulchre ad diftinctionem pa 7 ᾿ radifum deí nominat: utoftédat effe& cótra , rium paradifum non . dei, apud eos qui uerí . tatem mutant menda cio:& paradifum ha/ berefe iactant. Q.uo . fermone demonítrat, .? Pd»“ὁ. 8 HEB.Tu fignaculà fimili tudínis,plenus fapiétiz,& erfectus decore: ín deli/ nis lapís preciofus, opeti/ mentum tuum:fardius,to pagius,& iafpis, chryfoli thus,onyx,& berillusfap: phírus, carbunculus,& fmaragdus.Aurü op? de; corístuí:& foraminatua ín díe qua codítus es pr parata funt. Tu cherub ex tentus X protegens: X po fui te ín monte fancto deí. In medio lapidum ἰσπίεο - rum ambulafti:perfectus ín uíjs tuísa die conditio: nis tux:donec íínuenta eft iniquitas ín te.In multítu/. dine negocíationis tux re pleta funt ínteríora tua ini quítate:& peccaftí:& eieci. te de montedei:& perdidi te o cherub protegens de. medío lapidum ignítor&. Etleuatü eftcor tuum ín decore tuo: perdidifti fa pientíam ín pulchritudi Ι ne tua tín terram proiec te:ante faciem regum de/. di te, ut cernerent te. ἴα. multítudíne íniquitatum. tuarum δὲ iniquitate ne gocíationís tuz polluífti fanctificationé tuam, Pro ducam ergo ignem deme dío tuí,qui comedat te:.& dabo te ín cínerem fuper terram, ín confpectu om; níum uidentíum te. Om/ nes quí uíderínt te in gen; tibus obftupefcent fuper te.Níhili factus es:& non erís ín perpetuum. : ευ Etfactuseft dijs padded fuifti.Om: £d, XXVII£M nequad Ποπ effe de quo fcribit:fed contraria fortitudi^(Ὁ nem, quz quondair dei paradifo cómorata fit: licet Iudaei: hoc per 7fo7rop,qui appellat ὑ περβσλὴ, εἷε Hiram ἐδ Tyri exiftiment pphetari, Cui αὐτὸ dicit: In delicijs para fuifti,fiue factus es:qd habuerit,oit sep. Tu fignaculá fifitudi nis plen? fapiétia,& coro; na decorís:in delicijs para dii dei fuifti.Omi lapide bono círcüdat? es:fardio, &topacio,X ímaragdo,& carbüculo, δὲ fapphíro, δὲ iafpide,& argéto,& auto, & licurío,& achate, ame thyfto,& chryfolitho,& be rillo; δὲ onychino, δὲ auro. replefti chefauros tuos:& horreatua{η τοῖα díe qua codit? es parauerüt οί che tub uncto a deo,& habi; tante ín tabernaculo:& de diteín monte fcto ἀεί: Cus es ín medio lapidum ignítorá. Fuifti imaculat? in dicb? tuis a die q creat? es: donec ínuéta funtiniq tates inte:a multitudine nceocíatíonis tux,replefti cellaría tua iníqtate,& pec cafti:& uulnerat? es a πιὸ] tedei&adduxittecherub oburmbrás de medio lapi dum ignítorü. Elatum eft cor tuü ín decore tuo:cot/. rupta eft difciplina tua cà decore tuo.Ptopter multi tudiné pctorütuorü ín tcr ram proíeci te:ín cofpectu rcgü dedite,ut dehonefta rerís.Propter multítadíné ρέϊσε ποτ δὲ íníqtatcs ποσοςίαε[οπίς tuc cotamí naui fancta tua. Et educá ignéín medio tui, hícdeuorabít te.Et dabo te ín οἱ neré fup terrá in cofpcctu oim uídétiü te:& οὔθ q no ' uerüt te ín gétib?;cotrifta/ bunt fupte.Perdítio fact? “εδ: δζ no eris ultra(που. Sg ΚΕΝ'Etfactuset ΄ $0. 115 ον ifi ἀεὶ endit:quid ue perdide/ rit, Porro qd? habita/ tioni paradifi copulat, omnislapís preciofus operimétum tui, fiue colligatio tua,& circü/ datio,(árdius,topagi?; & iafpis;chryfolithus, δὲ onyx,& berillus,fap ΄ phírus,& carbüculus, δὲ(maragdus:(iueut in Lxx. diuerfo ordi 7 nenominibufq; alíjs; duodecim lapides cori tinent: Hocobferuari dum eft,non omni la pidepreciofo repe Ty/ rifuiffe circundatum; ftue opertü:& ut Sym machus tranftulit,uiri ctumatq cóftrictumz fed omné lapidé qué habuit princeps Tyri, fuiffe preciofum.Alio/ ' quin m£ti funtprecio; filapides,quos in prae fentiloco fcriptüra ng noiat: chalcedonius, fardonix,chrvfopra^- ὺ fus, hiacynthüs: cry; ftallus quog;& pre; ciofi(fimri margaritii; Sed& Aquila&Sym D machufac Theodotio' in przfenti loco mul» tum inter fe,& Lxx.iri terpretes: non folum ordine, fed& numero difcrepant atcp nomi/ nibus. In Apocalypfi quoq loannis, übí de: uiuis lapidibus hieru Αροε falem extructa memo ratur:paululum in ex? tremis partib? ordine cómutato, idein fun; damétis eius ponuné lapides: itaut portail lius cry(talli lumte fcri bant zdificate.Sed δὲ ín pectore pótificis, p quatuor ordínes in τὰ Exo;$s tionali;ide lapides de; fcribun£: δὲ inhume/ ris eius duo lapides. onychini:ín quibus duodecim patriarcha; rum fcripta funt noia: ἢ; uerus potifex, ded— críptü eft: Tu es facer f3;lo3 dos in eternum fcd'mi ordiné Melchifedek, portat íri pectore,pot tat ín humeris: ut íri duodecim lapidibus ' apforü numerü,& in duobus utriufq tefta; meti facraméta demà fret: qrü un? Ioannes euangeliíta LZommen.lbiceronyimi Liber nonus Io5.5.c euangclifta recubuitin pectore eius: ut hauriret fluenta fa/ Ibit pientiz:& poffet dicere:In principio erat uerbum: δὲ uerbü eratapud deum:& deus erat uerbum: hoc erat in principio apud deum.Ifti funt uiui lapides,de quibus aedificat eccle, tPe.2.a fia:& dequib? fcribitapoftolus Petrus:Si credídiftis, quía fuauís eft diis:ad qué accedentes lapidéuiuenté,ab homini bus quidé reprobatii: a deo aute electi, bonorabilé:& ipfi ficut lapides uiuentes xdificamini domusfpirituales ín fa/ ccrdotiti(ἀπε, offerre fpirituales uictimas placétes deo p Efa8.d lefum Chriftü:quonià dicit fcriptura: Ecce ponam in fion lapidéangulare, electum, preciofum:& qui credit in eo, nó cófundet. Sup quo δὲ uas electionis pari uoce cófentit di/ Ephe.z.d cens: Superadificati in fundaméto apforum& pphetarii, ipfo angulari lapide Chrííto lefu diio noftroiin quo omnís aedificatio cóftructa,crefcit in templü(απ dei. Hi funtla/ Za.s.d pides dequiíbus δὲ in aliolocolegímus:Lapides fancti uol uuntur fuper terrà inftar rotarüi,paululü tangétes humiü:& uolubilitate fua ad coxleftia fe(tinantes.De quib?& fcriptu Efa.54.c racómemorat:Eccé ego praparo carbunculü lapidé tud:& fundaméta tua fapphirii:& ponam propugnacula tua iafpi dem:& portas tuas lapide cryftallo:& murü tuü lapidibus electis: X omnes filios tuos doctos a deo: δὲ in multa pace filios tuos:& in iufticia edificaberis. Sup quo quíd nobis uideret,in eiufdem ,pphetz explanationibus diximus. De huiufcemodi lapidib? δὲ uicefimus pfalmus canit: Γῆς in uirtute tua letabi£ rex:& fuper falutare ταῦ exultabit uhe; menter. Defyderiüi animz eius tríbuifti ei:& uoluntatela; bíorü cius non fraudafti eum. Ὁ uonià prauenifti eum in bndictionib? dulcedinis: pofuifti in capite eius corona de lapide preciofo.Ifta funt margarita: ,pphetarüi& apforum: Matth.r.£ qua cóparatione Chrifti, omnes uenundant in euangelio: ut ematur preciofiffimü margaritii:& lapis de ᾗ Zacharias Zach.&.4. fcribitig fepté habeat oculos.i. feptégratias fpirituffanctí, 1. Cos. c Lege Efaiam. Et ponit p apoftolti Pauli in fundaméto ος’ clefize:f up quo edificent aurüi, argentü,& lapides precio(i: QLuorü colores atq; naturas δὲ eiticiétías fingulorii: nó eft E huíus temporis differere fed;ppriti uolumé defyderant: ita ut in Bcechiel,& in Exodo,& in Apocalypfi,& in Efaia, fibi omnes lapides& lapidii ordines cóparati, magna& legéti δέ diílerenti faciant quzftioné.Super quibus δὲ uir fanctus Epiphanius epifcopus,propríü uolumé mihi ργαίοης tradi dit. Ettricefimuffeptimus liber Plinfj fecundi,naturalis hi ftoriz,poft multíplicé omniü rerü fcientid,de gemmis& la pidibus dífputat: Ad quorüi noticia, diliges anobis mitten dus eft lector.Porro Symmachi interpretatio, iftum princi; pem Tyri quafi preciofiffimüi monile lapidibus fcribit effe diftinctum., Deníqsauri tympanü uocat: ín quo infixi(int lapides. Vnde& iuxta hebraicü fequi£: Aurüi opus decoris tui: foramina tua in die qua conditus es,przparata funt, Pro quo pofuere Lxx. Auro replefti thefauros tuos& apo; thecas tuas,ad fenfum mentéqp referétes: cp cogitatio eius, diuinis patuerit facramétis:& cógregauerit fibi diuitias fpi Matth.6.c rituales:dequibus diis pracepit: Thefauricateuobis the; fauros in coelo: ubi nec erugo, nec tinea demolitur:nec fu/ Ibidem res effodiunt δὲ furantur. Vbi eft em thefaurus tuus,ibi eft δὲ cor tuü.Tfte eft thefaurus abícóditus:de ἅ δ in euangelio Ibi, 15.£ loquit:Simile eft regni coclorü thefauro abícódito in agro: qué qui inueneritabícódit:& pra gaudio fuo uadit& uen, ditomnia qua habet, emitagrü illii, Apotheca aute funt Deu.38. ἃ(iue horrea:dequib? in alio loco fcriptü eft: Benedicta apo theca tuz δὲ reliquie tua. Poft hac dicitur íuxta hebraici: Tucherüb extentus δὲ protegés,fubaudit arcam dei& pro piciatoriü: uel iuxta Lxx. qd? ipfe cum cherub unctus fit& creatus. Ex quo oftendit ad hominéurbis Τγγία principe: hocpertinerenó poffe:fed ad fanctà quondà& pracipuam fortitudine qua urbis Tyriz princeps pofita fit. Et pofui te (inquit)in monte fanctó dei: haud dubíti quin paradifum $^ Co/T24a. fignificet:ad qué poft coelü tertii Paulus apfus rapti effe fe dicit. Cherub auté genere mafculino,numero fingulari& plurali dicunt cherubim,qui ínterpretant fcientia multitu do:fuper quib? requiefcit,& fedet deus:& hoc curru utítur, 8.79.8. dicéte pphetaad εἴ: ui fedes fup cherubim, manifeftare, bi 17. 5 Etinalioloco: Afcédit fuper cherubim& uolauit; uolauit fup p&nas uentorii.Ifteauté cherub, fiue creatus es: l, tus cit cherub; extentus& proteges facraméta, pofitus eftin monte n G dei:dé quo crebro diximus.Et Paulus apoftolus loquit,(i K Bu quis tame ad Hebraeos epiftola fuícipit: Acceffiftisad fion Hebr B| monté δὲ ciuitaté dei uiuetis hierufalé cceleftem& miliaan gelorü. Vel certe mons fanctus dci,paradifus(ut diximus) antelligedus eft. Ambulauit quoq; in medio i nitorü lapi, dum:de quib? fcripti eft: Q.ui facitangelos fuos fpiritus: Ῥδηοι] δὲ mini(tros fuos igné urenté, Etnó folum deus qui uocat“ ignis cofumens,foenum,ligna, ftipulamq cófumat:(ed& Dey,'E angeli qui uocant ieníti lapides, f, iritug» feruentes, Vnde^ D δὲ diis:Tené(inquit)ueni mittere fuper terra:& quauoloutlu| ardeat.() πούς fequitur:Perfe&tus in ufjs tuisa die condi li i tionis tuz:,p quo pofuere Lxx. Fuiftiímmaculatus ín die; a bus tuísa dte qua conditus es, donec inuenta ef iniquitas| 4 | ( ' in te:xoftendit omné creatur bonà a deo códitam,& perfe, etam babuiffeuirtuté:& per hoc principé quoq Tyrifuiffe immaculatií:ut deinceps macula non naturz fit, gd uolun tatís. Donec inuenta eft iniquitas in te.Inuentaa deo, que in thefauris pectoris tuí p fuperbià& abufione poteftatis( qua acceperas,tenebat inclufa. In multitudine απο περο ΐ ciationis eius repleta funt interiora ἰ]ίασ,Πας cellaria iniqui E tate.Dum em multa conquirit:& non eft cótentus fcientía ΐ quaacceperatnec poteftate cui prepofítus erat: repleuit cel ΐ laria& interiora pectoris fui:ut faturatus δὲ ee RU cal; ΐ εἰτγαγεῖ cotra creatore fuü. Manducauit efn lacob,& fatura; Ι tus eft:& recalcitrauit dilectus: incraffatus δὲ impínguatus 8:15 ΐ δὲ dilatat?:S dereliquit deum qui fecerat eum. Et de corde] procedunt cogitationes peffima: propter quas dicit deus::| Peccafti,& eieci te de monte dei,(iue aulneratus cs a monte" ἐ dei:qd legentes, títnere cópellimur. Si em cherub extentus f & protegens pofitus in monte fancto dei:& in medio igni/ f torum lapidü perfectus& immaculatus,propter multitudi| nem negocíationis repleuit intetíora fua iniquitate:& pec/[ cauit,& eiectus eft de monte dei, hoc eft, de habitatione pa; n radifi:fiue uulneratus a monte dei, qui perfpicue Chriitus: E intelligitur: aut certe ín monte dei con(titutus& habitans, H j,| a femetipfo uulneratus eft;& con(cientie cópunctus malo, i| f dum fe intelligit habitatione montis indignü, quid deno; E bis exiftimandü eftcPropter quod dicitur ες perdidite o cherub,protegens de medio lapidum ignitorüi: ut nequa; inter ignitos lapides confifteres, fed perires.O ipfecherub, fiue cherubim qui te protegebat: cduxi te de medio lapidii P ignitorü: iuxta iliud qd?& de Adam fcriptü eft:Eiecit Ada, Geo. δὲ cóftituit fm contra paradifum delíciarii. Caufafgp red, dit,cur eductus fit fiue proiectus de mediolapidum ignito rum. Eleuatü eft em cor tuü in decore tuo: dum tuü putas effe qd dei eft. Vnde& Apoftolus, ftimulum carnis&Lan,?-Co/b gelum fatanz acccpiffe fe dicit, qui eum collaphicaret,nere uelationti magnitudine fuperbiret:& in iudicii incideret diaboli.Et idcirco corrupta eft( inquit) doctrina tua cti dez core tuo,fiueperdidifti fapiétia tuam in decore tuosut dum j plus uis εἰς, d$ coditus es:S magis fapere, dpa deo accepe/ 4 ras:ctiam id perderes qd? habebas:& ρ pulchritudineatqs 1 doctrína, deformitas te δὲ ftulticia po(fideret. Vndein terra qpiectus es,quíante habitabas in monte dei. De à& Efaias Fíat4«€ Ícribit: Qr uó cecidit lucifer qui mane oriebat« Et faluator€— y in euagelio: Videba(inquit)fataná quafi fulgur de coclo ca/ T M denté.O. ᾧ& Hieremias loquit ad híerufalé: Q,uo obfcu, Tite— à f L3 ce) E—:-- c 2,--5 zo ο --rauít domin? in ira fua fiiiam fion: proiecit ας εσοῖο in terrá, gloriam ifrael« Proiectus es autem ín confpectu omnium up regum, ut tuo terrerentur exemplo: uel bonorum regum, ἢ quorum cor in manu dei eft: uel malorum, quorum regna Ῥιο µ oftendit diabolus faluatorí:qui occurrerütregibabylonio, Mat8—, dicentes:Et tu captus es ficut nos:atqp ínter nos reputatus| es«Ὁ παπποῦγετη δὲ polluit fanctificationem fuarh quam" habuerat,quando babitabat in monte:& conuerfabatur in l medio ignitorum lapidum.Sequitur:Producam ignem de" medio tui qui deuorette. Iftum ignem in Tyri regis corde i fuccenderat ille cuius ignita funt iacula:& de quo fcriptum Í eft:Omnes adulterantes,quafi clibanuscordaeorü.DeQ Ofes?à——, ieneloquít δὲ Efaias: Ambulate in lumíne ignis ueltri:& in Efajov i fláma quá fuccédittis:ut foras egrediés, deuoret poffidété: ῇ iuxta illud a * Ela; g iuxta illud qd^in eode Efaia fcripti eft: Deuorauit ficut foe; tus: deuorabitab aníma ufcp ad carnes. Hunc igneni qui €. 5:5 num materia.In dfeilla extinguené montes,& colles,&fal: δι habitauit in terra Iudaea. Alíj uero in ultitno tempore, δὲ τὰ{η milleatinis fperant effe complendum. Porro fecundum Leui. 10. a alienus appellatur, Nadab δὲ Abíu ad altare'domini obtü/ZorobábelEfdrz,& Neemiz:qfi rederfus eft populus ifr? intelligétiarn fpiritualem,hic nobis fenfus uidetur.Sidoníj lerant:& idcirco diuino igne cófumpti funt. Vnde& Moy? . ibidem fesáit: Hoc eftuerbü quod dixit domin?:in his qui appropinquat mihí,(ctificabor.Sar étificatio auté dei eft, poena peccantiti, Poft liac dicitur: Et dabo: teiri cinere: ut omnia qua fuperadificafti, malx confcientize tuae ignis abfumat. Cui «um debyras requie fcerein fabbato:& ne; quad opus facere fer/ tile: ligna in fabbato collegifti: ut haberet qd in pectore tuo de? uoraret incendit. Per/ dét quoqj omnia ma; faopera conuertens in citieréut ignis noxius penitus extinguatur: ütomnes cornifpiciant & obftupefcant periíTe tege Tyrium: δὲ nihili factü efTeznon in mul tis fzeculis,fed in ano: uel certe in perpetui: üt impleatur illud qd? fcriptu eft: Non ρατεᾶ ᾿ tibiz& non miferebor. Solent hebrziinter cae terás fabulas fuas& genealogías atqp inter minabiles$ quaítióeg, 4 Ecfactüs eft fermo dominíad me dicens:Fili homínis, pone Siüe obfirmajfacieti tuarn cótra fidonemi:& pro;* phetabis de ea:& dices, hac dicit dominus deus: Ecce ego adte fidon& olorificabor ín te Siueiri medio tui): ,&fcient quía ego dorninus cum fecero in ea Siue ín te) iudicia:&(anctificatus fuero in te Siue ín ea).Et immit; tam{η eam Siue ín ες) peftilentiam:& fanguiné ín pla; teis eíus Siue tuis):& corruetit interfecti Siue uulnerarí) in medio eíus in gladio Siue in oladijs)per circiitum:& Ícient quia ego domínus.Et non erít ultra dotnui ifrael offendiculum amatítudinis:& fpina dolorem ínferens undícy per circuitum earü qui aduerfantur eis Siue qui fecerint cótumeliam):& fdetit quia οσο dominus deus. Πας dicit dominus deus: Quando congregauero domum ifrael de populis Siue de pentibus) in quibus di; fperfi fant:fanctíficabor in εἰς coram centibus.Et habí tabunt ín terra fua quam dedi feruo meo Iacob:& ha/ bitabunt ín ea fecürí Siue in fpe):& xdíficabunt do/ mos, δὲ plantabunt uíneas: δὲ habitabunt confideritet Siue ín fpe)cum fecero íudicía in omnib? qui aduerfan; tur per círcuitum,Siue fecerint eis cótumeliam):& fcient quia ego domínusdeuscorum.— Ca. XXIX ERE n anno interpretatitur uenatores:de quibus δὲ in pfalmis fcriptum e(t: Anima noftra ficut 05.2 patfer erepta eft de la7 queouenatium.Etin:— Prouerbíjs: Oculus Pro.i5.€ meretricís,laqueus eft peccatoris. Suntauté & iri bonam parte hís . cótráríj uenatores:Dé quibusfcribit€ Hie^^... Ἠϊεγε.Ιό,€ tam pifcatóres& uená ΄ tores, quiuenen£ uos' ' deomnicolle& mon; remías: Ecce ego mit/ te: quos δὲ diis mittit Δά pifcandum:& facit. eos depifcatoribus pi fcium, pifcatores ho/ minum, Vnde δὲ ui; culus Petri& Andreze hocappelláf uocabu; lo. Bethíaida enirn iri Maui, 4.6 - linguanoftra interpre tatur, domus uenato»' rum. Aduerfum hos igitur peffimos uena^ ᾿ tores,dei fermo dirigi, tur:& imperat pphe; tz,ut ponat fiue obfir; met faciéfuam contra Sidonem: δὲ nequad; flüctuet ofi uento do &rinz:fed in ueritate confiftens, interficiat' uenatores, Quz funt 1... hzccontrà Hiram re/ A 3 gem Tyri dicta intelligere,cum a Salomone εί ad Ecechie . perfpicuum eft:& fic pronuncíare,quafi per hyfoniam pro/ phetaad eum loquatur: Nunquid tu es fignaculum fimili, tudinis ἀεί, plenus fapiétia,& perfectus decore: tu cunctis ornatus lapidibus:tu cherub,uel creatus cum cherub:cum εἰς€cótrario péccaueris,& in cinere diffoluédus fise Adduntqs fabulz fuc miraculum:ut contra fcriptura, immo fine fcri? turz auctoritate, dicant Hiram milleuixi(fe annis. Verti Tac d uiolenta fit interpretatio, abfqp noftro iudicio pru dens lector intelligit. 3€f(£t fact?cft«C.etfcíét qz ego ofia : oe?eotíi. CLuodq fequitur iuxta Lxx.Et deus patrü eorii, inhebraico non habetur. Confequenter αὐτὸ poft Tyrum, fermo fítad Sidone. Vnius enim utraqp urbs prouíncix eft: Manhanc& ineuagelio, Tyrus δὲ Sidon pariter nominant:Si in Tyro 844;& SidonefactzelTent uirtutes, qua facta funt in te. Vnde τθίις, ο δὲ Chananza cuius filiaa demonio uexabat: quía egreffa títde finibus Tyri& Sidonis:qd poftulauerat,impetrauit., &,.. Predicitautem fermo diuinus, α a babylontjs δὲ ipfa ca; ' pienda fit:& malorum cognofcat pondere, cp ipfe fit domi; nuscum iudicauerit eam:& fanctificatus fuerit in illa:& fame eam ac peftilentia,gladiocp cófi meh erit:ita ut corruat án plateis illius:S nequa ultra fit ín offendiculum populo deí:nec eos frequenter impugnet. Cum autem hoc factum fuerit, reuertát populus iírael, quos in diuerfas difperferat " nationes in terram fuam: δὲ fanctificetur ín eis, nequadj ut án Sidone in malam parté, fed in bonam, cum eis mifertus fuerit:& habitauerint in terra quam dedit patri eorü Iacob: & habitauerint fecuri,& in domino confidentes:& edifica^ üerint domos,& plantauerínt uíneas,cü fua promilfa com Ὶ pleuerit: δὲ tunc cognofcant quod ipfe fit dominus: cuius v.« Ppromiffa firmiffima(μπι. πο multi ad tempus referunt lémanni fintplurimi:quos eo tempore homines nóuixiffe ' qui abftracti ab ubere,tribulationem fuper tribulationem, .expectate,X fpem fuper fpem. Edificabuntautem domos, ergo quae Sídoni diis ^ cóminat?Ecce ego ad teipfeueniam:& glorificabor in τε, εἴ te interfecero:&(ciet oies qui uixerint quod ego fum diis, cum tibi reddidero: qua mererís: mittamqppeftilentiam δὲ fanguinéin plateas:.——. tuas. Recteg platez dicunt Sidonis; Lata enim δὲ fpaciofa Ibí,7. Is uíaeft quz ducit ad morté. Et corruent interfecti qui male fteterant gladio percircuitü:illo eladio quéuenit dominus mittere fuper terram, ut male iuncta diffociet:&(ciant quí remanferint,qp ipfe fit dominus. Cumgpillic ceffauerit,ne/ quad ultra erít effendiculüiamaritudinis: δὲ fpina doloris «ompungens δὲ uulnerans populum dei. Omnia αὐτὸ haé dicuntur contra aduerfarias poteftates, qd? in extremo tem pore deleané:& fit eterna fecuritas, quando congregauerit dominus domü iírael,eos qui fenfu cernunt deum:& fan» éificatus fuerit in eis:& complebit illud quod fcriptü eft Sancti eftote, quoniam ego fanctus fum. Et habitauerint íi y δα, io, αἱ terra fua. De qua& alibi legimus: Credo uidere bona do/ 153,26. d mini ín terra uíuentium. C) uam dederat Iacob, qui priore fupplantauerat fratre:& prímitiua eius meruerataccipere. Et habitabunt in ea fecuri, fiue in fpe; δὲ edificabunt do mos, plantabuntqp uineas:& habitabunt fecundo in fpe: iuxta illud quod Ιερίξ in Efaía: Cui ablactati eftís a lacte: Efa.60,€. quas& in euangelio zdificat:qui non fuper arenam,fed fu; per petram fundameta conftituit. De quibus fcriptum eft: Nift dominus zdificauerit domü: in uanumlaborauerunt--abd δι τι: ἋΣ-53.126.3 qui zdificant eam.Et in Exodo iuxta Lxx. OQ, uia timebant Exod obftetrices dominum, fecerüt fibi domos;& multa huiuf; modi. Cumautéfecerit dominus iudicium contra eos qui aduerfantur,fiue cótumelíjs afficiunt ífrael in circuitu:tune omnis creatura cognofcet cp ipfe fit dfis: cuiug uera iudicia funt; iutificata in femetipfis, A Ca Inanne ^f anmo becío c, Poft fidoné,qua& ipfa in pheni cis littore conftituta eft,fertno fit ad ,pphetá decimo anno captiuitatís regis loakim,& duodecimo méfe, & una die menfis:ut ponat facié fuam, fiue obfirmet cótra Pharaonéregé egypti;& loquat de eo,€ deuniuería aegypto, fiuead omne Zommen.lbicronymi liber nonus . cofidat:& pluuias de coelonó ma '&oyptü:exalía em par A UA;;: LAU IM Nannó decimo Siue iuxta Lxx.duodecitno: ín deci tore sanfte αΥΡΗ mo menfe:Siue iuxta hebraicü,duodecitno: in prima puinctaetise quani Siue una)menfis die, factum eft uerbü dfi ad me uentura fint, pphetet, edv: a"1 Sinaütoportetdenu; dicens:Fili hois,pone Siue obfirma) facié tuá cotra Pha meris aliquid dicere, quélocii habeat inter decé dies una. πάς δὲ in principio Genefcos nó eít dictu: Facti eft uefpere& mane dies prima,fed.una:ut ean/ dem diéreuolui femp doceat. Eundé ordíné inter decem decadas, hoc eft,centenariü nt merü decimus nume rus polfidebit: qd? ad uictimaagn?affumit, utimmolet die quar; tadecima:atqphoc mo do ufq ad mille& de; cem milía,& centu mí lia,& ultra p decadas - fuas. numerorü ordo raoné regem acgypti:& pphetabis de eo:& de zeypto uniuerfa loqueris& dices: hac dicit dris deus: Eccé ego ad te Pharao rex xgyptí draco magne, qui cabas Siue fedes)ín medio fluminü tuorü,& dicís:meus eft fluui?, & ego feci memetipfum Siue eos).Et ponam frenü Siue laqueü)ín maxillis tuis:& agelutinabo piíces fluminá tuorü fquamís Siue pennís)tuís: δὲ extraham te de me: dío fluminü tuorü: δὲ uníuerfi pifces ταί, fquamis tuís adharebüt. Et proíjcíam Siue deponá) te uclociter Siue ín defert):& omnes pifces fluminis tui:fuper faciem terra Siuecampi tuí)cades. INec colligeris, necg congre gaberis:beftijs terr:& uolatilibus coeli dedi tead deuo randum. Et fcient omes habitatores xgyptií: quía ego fum dris: pro eo qd' factus es Siue fuifti) baculus: Siue . báris:& o iuxta fitum prouincia, dfi ad rcgé: ep in Nili inundatione !| 2nopere defyderet:au& remp fui feipfum putet:uel flauios hoc ETWAS di uos Nili a fe factos iactitet, Non(inquit)angelum mittat. fed o draco magne, quí cubas& refides in medio flumini. tuorum, ipfead teue, niam punitdü. Áufus es ο dicere: meuseft G Nilus fluuius,& qo^^ mei coriditor fum; uel ipfe feci flurtié d omis &gyptus irrigat, Cüdy. uenero; ροπᾶ freni in maxillis tuis: fiue con ftringà laqueis o(tuji, quo magníficeloque; cs focios ἃς duces tuos quos pí Íces uocat, adharere facià pennis uelíqua; mis tuis: utextractus e flumine, proijcíaris, fiue deponaris.Nimiü ein te extuleras in de; (erto.Et cades fuper fa cie capi, uel terra tuas €o q» egyptus campe/ ftrís prouincia fit. Nec collige cadauer tuii, nec congregaberis: id e(t nequa fepelieris fed beftijs δὲ uolatili/ bus colí dabo tede; grocedit.Poft decimü autéannü,méf(is duo/ decimus ροπίξ: ut per fectus duodecim apo; ftolorü ac ,pphetarti(qui in uno uelumine cótinen£)nume/ rus demonftre£. Porro iuxta Lxx.decimus meníis qui ης’ braice appellatur&N2'2:& apud agyptíos ,7v!:apud rho; manos,íanuaríus dicit:eo ορ apud íllos anni fit ianua: omi calore fublato, híberni frigoris contínet principatü.Hoc de numeris dixifTe fufficiat. Caterü illud uel maxie requirédii. eft:utiüi ipfefit Pharao q in Exodo,& Efaia,& Hieremia,€ Ecechiel,multifcpalíjs in locis,& in cáaticocanticorti noia£: Equítatui meo in currib? Pharaonis affimilaui. te proxima mea,analius atq» aliuseVídeturq; mihi non effeunus, fed apud agyptios hoc uocabulo demonftrari regia dignitate: ficutapud rhomanos,cafares& Augufti reges eorüi appel/ '' fant aprimo Caio czfare,€ fecüdo adoptiuo eíus Octauía | Luc.a3.b no:qui poftea Auguftus eft noiatus:& apud Syros, Anthio chí:apud Perfas, Arfacide: apud Philiftím, Abimelech:€ poft Alexandrüiin zgypto Ptolomzi,ufqsad Cleopatram: qua uictaapud Actium,egyptus rhomana eft facta ,puin/ cia. Ergo in prafentíarü aduerfum unü quelibet regii aegy^ pti, fermo fit diii: quí interpreta£ διασκεδάσκο, interfector uidelicet& lacerator:X gladío cuncta cócidens& diuidés: QLd'iuxta myfiicos intellectus referédii eft ad eà poteftate, cui fubiecta eft egyptus.Nund em hó auderet dicere: mea funtülumina,& ego feci illasnec draco appellaret magn?, δὲ fedens in medio fluminü fuorüi. Egyptus auté hebraiceap/ pella£ a2:& in lingua noftra uertit ἐκθλιβοῦσα,οσαη guftans uidelicet& tribulás eos q fibi fubditi funt:& nó di mittes oculos ad coelü leuare:fed iuxta euangeliti δὲ exéplüi muliíeris illius,qua dece δὲ octo annís diabolus incuruaue; rat,femp ad terrena demerg?s. Videam? igi qua fit cómi/ natio contra Pharaone,& omné egyptii. bI(£cceegoad te pbarao rex eoyptí«c. Studio breuitatis editione utráqe mifcemus,ubi non multi inter fe difcrepant. Alioquin ubí magna diuerfitas eft,utramqp ,pponimus. Dícít aute cótra Pharaoné princípé egypti: δὲ fub figura eius ad magnálo/ ὁ quit poteftaté,cui egyptus tradita eft ad regendi:& nihilo minus fuperbit contra creatore fuüi,(ibi dominatione terrae uendicas:&(e colendà zgyptijs getib? trades, Loquiturgs uirga arundínea)domui ifrael: qri apprehenderát Siue uíderint in te meo iu/ dicio perpetrata habi/ tatores zgypti, cognofcant qp ipfe fim diis. Hacautem tibi euenient: quoniá populi meu ifrael, tuo auxilio deccepiftiz ut nequad n deo creatore fuo, fed in te confiderent, Euiftí apprehendit uorandum: ut οἴ hzc H eis baculus arundíneus iuxta Efaiam:ueluirga uacua& ca Efayoq lamus fragiliffimus.; cui innitentes, caffum deprehendere. prafidium:ita ut incumbentibusillis frangererís:&lacera. res humerü,& manum qua tencbaris: δί dum in te fecuri funt, cómirftierent omnes lumbi eorü cadentiü in terrà:& pro auxilio accipientii uulnera. Haec auté per Metaphora dicuntur quafi ad regem aeypti:eo ο& ipfa prouincia ne quad aduerfaria fuerit ifraeli: fed dum magna promittita dei eosauxilio fepararet. Draconéautem iuxta Anagogen, Anago contrariam poteftate. Vnde& Pharao dici£ διασκεδασὴρ qd? a deofeparet atqj feiungat:& agyptus.i,. o" in ibulantes δὲ afiligentes uertitur: eos uidelicet --.,, μα quos fibi potuerit fübiugare. Ite draco eft ργαμαπίσαϊογιάε Jobqott| t quolob pleniffimeloqui£.Et in pfalmis fcripti eft: Tu con 57 fregifti capita draconis:dedifti eum ín efcam populis athio pum.Et draco magnus ad comparationé minorti draconii dicit:de quibus canitur ín pfalmo:Tu cófregifti capita dra; Ibidem conü in aquis. Et in alio loco: Hoc mare magni& fpaciofti ἰδίοις manib?.Illic reptilía jrti non eft numerus:animaliapufilla 0 0... cum magnis,illic naues pertranfibunt: Draco iftequéfor/ maftiad illudendum εἰ, τς quo& in alio loco dici£:Ipfeeft Tob4o rexomniü qui in aquis funt: δὲ principiü figurationis diii: qui factus eft,ut illuderet ab angelis eius.Sedet autem fiue cubatín medio fluminü fuorü:nó unius fluminis,fed mul, torum:quzin diuerfis harefibus accipim??: per quas fluxit in zoyptü fzeculi iftius:& irrigauit animas[eduéctorü:.non pluuijs decoclo uenientibus, fed de terra aquis turbidist quas bibere nos prohibet Hieremias dicens: Quidtibi& Hietet uiz aegypti, ut bibas aquam geon« Pro quo in hebraico "TV criptü eft: quod uerbi in aquas turbidas tranffer£. atq» coenofas. Vtauteintelligamus quae fint egyptij draco nis flumína:ex cótraríjs fcire poterimus.Dominusloquif de fluminib? fuis:Q.ui credít in me,flumina de uentre eius Io.7f . fluentaqua uiua, Etad famarítana: Qzvi biberit deaqua lbi4: quam ego A Efa.8.b Ibi.1é.c : nin 5.75.8 . Matthas.c Tob, 6.5 Yot,r. b ' Έχοι 3. ὃ Efa.51, a Tob.40.c mile eítillud Iob: Ad; n£secbíclem quam ego dedero ei,nó fitiet ín eternum: fed fietin eo fons aqua(alientis in uítam eternam. Ifta unt 8umina de coclo uenientia,de quibus Dauid canit;Fluminis impetus lztifi catciuitatem dei: haud dubium quin ecclefiam fignificet. Confyderemus ergo,qua draconis poena, quod ue fuppli/ £a. XXIX$e egyptum ad auxilium. De íftiufmodi baculo arundineo, δὲ Rabfaces fruftra exprobrat Ecechiz regi Iuda dicens: Ecce confidis in uirga arundinea atqj confracta ifta fuper aegypto:cui qui innilus fuerit, ingreditur in manum eius. Sicc(t Pharao rex xgypti omnibus qui confidunt in eo. Et cium fit. Sen:Bt po ille quidem de iufto re nam freni, uel laquei εν 20. n..gementiebat íftacom inmaxiliistuis,Cuifi apprehendit)te manu fua& confractuses:&lacerafti| Seed qui ipter/ duces aute draconé in hamo:€ pones capi/ firüm circa nares οἱ”, Confidit qd? introeat iordanis in os eius: in oculo fuo fufcipiet lí, fum. Perforabit aute nares eius armilla,& labia illiss.Ponir aute omnem huierum eorum:& ínnnitentibus eís fuperte cómínutus es:& diffoluifti Siue cofrecifti) omnes renes » eotur.Própterea haec dícit dominus deus:Ecce eoo ad ducam fuper te gladium,& interficiam de te hominem & iumentum. Et erít terra xgypti ín defertum Siue per; dítío& folitudo):&(cient quía ego fum dominus: eo quod dixerít Siue dixeris) fluuius meus eft,& ego feci pretatur multus pocu lo. Inebriatus.em erat deaureo calíce babylo nís:& idcirco quz lua erant, ingerebat popu lo diim confitenti.Hic uero exprobratur Pha raoní qp fuerit domui ifrael uirga fiue bacu/ lus arundiheus, uanit o o drisin maxillis draco eum: Siue fluuii mei funt& ego fediíllos).Iddrcoece—eis&fragile& citoco/ nis iftius frenüi:& per/: AP mínuédum auxilium foratlabiaei?atggcon€gO adte& ad flumína tua: dabog; terram ΟΨΡΩΙΠ.repromittens. Vtauté fringitarmillecreu/— folitudines oladio díffipatá Siue dííperditam):aturre— fcirevaleamus, qui fit To:quádo per ecclefia/ C.: qid t; baculus arundineus, ficosuirosquiinfri fyenesSiuea maedalo δὲ fyene)ufq; ad terminü zxthío/ fup quo domus ifrael pturis fanctis eruditi píz. Non tranfibit per eam pes hois: ned pes iumenti confiderenon debeat, funt, impenitei filen; dí OS habitabí dmi: excontrario baculo& tium:&uniueraper, fadietur ín ea:X non habitabitur quadragintaannis.— ji, dominiinellise ueritatis dogmata di£—', Dabog τε poterimus: dequa foluun£.Agelutinatq; ad diim dicitur: Virga pifces uminü eius pennis ipfius uel fquamis: quibus ha; rctici per fuperbiam ad alta fe(tinant: ut& ipfi uincti cum dracone,unum cum co corpus efficiant: copulentur ei uel in errorís confortío, uel in poenz fimilitudine: quomodo qui adharet domino, unus fpiritus eft. Neg; uero unum habet flumen draco eeyptius, fed multa flumina: quibus irrigat xgyptii humilem atqp deiectam,& nihil in fe haben; tem mótium:;necaquas Πίος quz uadunt cum filentio,fed turbidas δὲ coenofas. Vnde δὲ extrahit eum diis de medio fluminum fuorti: ut nequad eis incubet, nec fedeat in eis: δ΄ omnes pifces fquamis illius adhzreant:pro qualitateui/ tiorum per totum corpus draconis,uel capíti,uel uentri,uel caudz,& extremís partibus adharétes: ut extracto draco; ne, pifces quoqp qui adharentei, pariter extrahantur. Et profjcíam te( inquit) ín defertü: ut nequad reperias quos decipias. Vel certe deponam te de culmine fuperbiz tuze:& deponam uclociter,iuxta illud Apoftoli:Deus autem pacis cóterat(atanan fub pedib? ueftrís uelociter: ut dracone con trito atcp depofito, pifces quoq; luminis illius deponan£: δὲ cadat auctor criminti, qui príus ftare fe arbitraba£,& in toto orbe difcurrere. Cadatautem fuper faciem terr fue, ad quam de coelo przcipitatus eft: ut nequadp ultra in μασ’ reticorum ecclefijs collieatur,neq» congregetur fiue fepelia/ tur ín his qui crediderint εἰ, cam ab eo fuerínt liberati: fed detur ad deuorandü beftijs terr& uolatilib? coeli: Beftijs, de quibus fcriptum eft: Netradas beftíjs animam confiten tem tibi: Etuolatilibus coeli:qua iuxta uíam fementem co medunt:& a faluatore interpretantur effe diabolus.Non fo lum enim princeps maliciz, fed& difcipuli eius diaboli no minané: iuxta illud quod de Iuda dicitur: Nonne ego uos duodecim elegi: δὲ unus deuobis diabolus eft? Coeli auté uocantur uolatilia: quía fibi fublimia repromittunt: ut poft? draco cum pifcibus fuis depofitus fuerit atcp proie; ctus,& traditus ad deuorandü beftíjs terre, quae nihil ín fe habent manfuetudinís,& hís qui círcrumferunt omni uen; to doctrina:tunc intelligant habitatores íftius[σσ quod ipfe fit dominus, Omnis autem caufa poenarum eft: quod fruftra domui ífrael promifit auxilium: δὲ fuit ei uirga uel baculus arundineus,uacuus& inanis: nihilg in fe habens plenitüdinis: quía non poterat dicere: Nos autem omnes deplenitudíne eíus accepimus: cum fcriptura praceperit: Nonapparebis in cófpectu domini dei tuí uacuus, aut ín/ anís.C) uod autem nó debeamus ab aegypto auxilium po; ftulare;& alibi fcriptura teftatur; Va εἰς qui defcenduntin tua δὲ baculus tuus,ipfa mecófolata funt. Hanc uirgam ha buit δὲ Aaron,quaz dracones egyptios deuorauit:& quádo percuffit agoeres Nili,& cyniphes in tota zgypto generata . funt. Moyfes quoqtiuxta Lxx.extendit hanc uirgam,& le; uauitin coelum: δὲ dominus induxit uentüi auftrum fuper terram toto illo die€ tota nocte:& maneleuauit uentus,& adduxitlocuftasfuper omnem terram egypti.De hac puto uirga fcribi X{η Numerorü líbro,c» floruerit:& nuces fiue amygdalas germinarit.Hanc habebat δὲ Apoftolus cii dice bat: Qr uid uültis: in uirga ueniam ad uos« Et qui pafcha celebrabant,baculos tenebant manibus:(ine quibus imbe cíllitatem humani corporis fuftentantibus, carnes agni co; medere nó poterat. Hac eít uirga de radice leffe: fuper qua feptéfpiritus requieuerüt.Sed nó talis Pharao,nec baculus egypti δὲ uirga arundinea qua decipitapprehendentes fes & lacerat humeros eorti,id eft fortitudine. Et quíciiqp fuper eam fuerit innixus, diffoluunt lumbi ei? δὲ ftarenó poteft: necaccinctus renibus, pafcha celebrare, C) d? his congruit, quorii fcrutatur corda& renes deus. a.€]"»zoptereabec oícít ofíe oeue cc. Iunge príorib? quz fequunt.C) uia fuifti baculus arundineus domui(γαεϊ: δὲ non folum cófractus es ín manu eius: fed iuxta Efaiam,perforafti manum eíus: & nunclacerafti humerü,& ipfe comminutus es:& inniten tium fuper te diffoluifti lumbos: Idcirco ego índucá fuper te hoftium gladium:& cum hominibus íuméta uaftabo:& rediget terra zgypti in folitudines:&(το fcientegyptij cp ego fum diis. Nec hoc ero finecótentus:fed quía in tantam prorupit blafphemia, ut fuos effe diceret&uuíos,& omné abundantiam agypti:ideo& ipfum auferam qui fe dixerat creatorem, flumina quza fe creata iactauerat;& redigam terram egypti in longitfimà folitudine δὲ eladio diffipata,a turre fveneufq; ad terminos zthiopiz. Pro turre qua hez braice 5^3? dici£: Lxx. loci nomé pofuerüt,ut καγδωλὸρ fcriberent. Turris aute fyene ufqy hodie permanet:caftrum ditioni rhomana fubditum,ubí funt Nili cataractz:& uf. ad quélocum de noftro mari Nilus nauigabilis cft. Toram igitur egyptum dicit effe depopulandam ufq; ad terminos απορία, quibus extrema aegypti regio iungitur: ita ut pes hominis in zgypto nó pertrapfeat:nec íuméta reperiant in €a:& non habiítetur per quadraginta annos. Parcitur enim. agyptíjs:& quia hofpites quonda fuere ifrael,breuior tem poris condemnatio eft. Tyrus fabbaticauit fabbata fua per annos feptuaginta: δὲ ficinantiquum ftatum reftítuta cft. Captiuitas quodp Iuda templiqs fubuerfio,ufq; ad Cyr : Mm regem μαι T$.22b D Nu. mc i1,Co, 4d Εία.ππ. a. Apoc, 2f Efa.56,8 Comnmen.lbieronymi liber nonus Sapicfi.é.& regem Perfarüfeptuaginta cópleuitannos: Potentes enim E potentertorméta patient. Ο uodautedicit: Dabo terram agypti defertà in medio terrarüi defertarfi:palzítinos figni/ ficat,Idumaos& Moabitas,omnefq alias regiones, aduer fum quas fupra prophete uaticiniü eft, Tunc difperget(iue diffeminabit egyptiof in nationes,& uentila; pulüs feruiturus in gypto nunciatur:qui faciunt quadra» G ginta decadas, fiue quatuor ἑκατονδάδας. Pluuiz quo diluuij quadraginta diebus inferunt orbi naufragium,]u/ Gei7,4 fturti enim erat,ut qui per quatuor eleméta mundi quibus omniíaconftare dicunt ,dum ea diligit δὲ fouet, deum offen derat, in ipfo numero puníre£:& ifr qui pec bircosinterás.Erqa D'aboq tertá αογριί defettam in medío terrarü defer— ueri abs clemens δὲ miferator| tarum:& ciuitates eíus in medio urbium fubuerfarum:— feptem decadarii, hoc e(t domínus, patiens,. :& mulcarü miferatío, erunt defolata quadraginta annís. Et difpeream Siue. eft, feptuaginta anno; rum fuppliciü fuftine 'uim;poft quadragin: diffeminabo)eeyptios ín natíones:& uentilabo eosín— ret. Daturgiterra«oy taannosagyPd Tei. terras. Ο μία hacc dicit dominus deus;poftfiné quadra 'tutio eft:& reduce£ in pti deferta:& auita:eg eius in medio terrarü antiquum folum uni; ointa annorum congregabo egyptum Siue acgyptios) δὲ urbium fubuerarii: uerfacaptiuitas:& col 10 populis vel gentibus)in quibus difperfifuerant.Et qn? funt exiru&ta "locabiturin utbe me; delapidib?, fed latere tropoli, qu& appellat reducam captiuitatem&oypti:à collocabo eosinterra δι paleis: utgifpérga£ phatures, ubiortaefs. phatures, ín terra natiuitatis fuz Siueínterrade qua af ἄξγρίι8 que malefy & unde fecta eft: ita bi fuerat copulata:& 'dumtaxatutpuriira fümpti funt). Eteruntibíit regnum Siuepríncpatum)^ uentiletin terras quo 'tefuaamittatantiqui humilerinter regna catera erít humillíma. Etnoeleua;— felice frumentüapa fuperbíam:& fit in re: leis feparetur:& qua/ gnum humieiimmo—bíturültra fupernationes:&ímmínuam eos neímpe;^ draginta annorü fine umilimaoim nato rentoétibus,Siuenepluresfintíntergétes).]Neqgerunt— completofitreftvutio nuni:utnon eleuetur ' ultra cótra gentes,nec &gypti: δέ reducat ca; ultra domui ífrael ín cofidentía Siue in fpe) docétesinit— prius cius:&collo ineashabeatimperii; quitatem ,utfugiant& fequantur cos Siue reducáteos ceturin tzrra phatu/ res, quz interpretatur i fed redacta in paucita—. τε, εἰ ὁ,-;; in memoríá iniquitatis,ut fequant illos):& fcent quia^ inis coculcirs ubi tem, nequad; decipiat domiiifrael fui confir 6 ego fum diis deus.Et factüm eftinuicefimo& feptímo— panisille qui dixerat: dentía: nec doceat eos 'iniquitaté:fiue redigat anno,in prímo& una είς menfis,factum eft uerbü do. Ego fum panis qui de calo defc&di, prauita; 'eosinmemoríamini, mifi ad fne dicens:Fili homiínís, nabuchodonof: OrfCx tehareticacóculcatus quiratisp defertodeéi/ babylonis feruire fecit exercitü fuum feruítute magna auxilio, zgypti qua 7 E*- fierütadminiculu. Et hacormia fient, ut ter; . tío cognofcant zgyptij, cp ipfe fit dominus. Hac breui fer; mone perftrinximus;hiftoriz fundamenta facientes.Nunc "Allegoriz nubilii di(ferendü eft:& eadem breuitate uitare ' conabimur,& huius explanationis longitudine. Ad draco ὅ.εο, nem fermo eft:qui dixerat: Mea funt flumina, ego feci ea: quod inducat fuper eum ipfe dominus gladium, de quo" €fa.54. a in E(aía fcríptum eft: Inebríatus eft gladius meus in coeío: nunc defcendet ip terram,ut perdat ex ea hominé X iumen tum: quicquid uel rationis uídetur habere, uel fimplicita/ tís:& perdat nó abfolute fed draconi:ut draconi pereant,& uiuant dco: fiat xgypti terra perditio, fcd?m fuperiore fen fum,qd? draconi pereat:& poft perditione redigatur in foli, tudinépeffimü hofpitéhabere defiftens, Et tunc cognofcét homines& tumenta,& terra difperdita cp ipfe fit dominus: illo fenfu quo in feptuagefimofeptímo pfalmo fcriptü cft: $$.77.d Cum interficeret illos,tunc quarebant eum. Omnis enim qui quarít,inueniet.Deí quidé mifericordiz eft, ut mundi huius pereat ábundantia:& egypti fluenta ficcenturtimmo terra eorum fitin folitudines:& fententía domini diffipetur fO aturre fyene,quz interpretatur gy:us:ut nihil in ferecti haz *5* beatufqrad terram zthiopum,qui humiles appellantur:ut uidelicetomnís fuperbia quz fe contra dei fcientiam erexe: * rat deftruatur:& humilietur ín falutem fuam: Nec pes ho/minis, hoc eft, rationale quippiam tranfeat per egyptum: neq pes iumenti gradíat in ea: ut fimplices quofqp non te/ neat ,quos dimitfis hominib?, Pharao in zgypto tenere cu^ piebat: Moyfecontradicente,& uolente iumenta quocp de egypti captiuitate liberari.Et non(inquit) habitabitur qua Exo.s4.. d draginta annis: quí numerus femper afflictionis& poena s Re.s.b€t. Vnde& Moyfes δὲ Helias& ipfe faluator, quadraginta Matth.4.a diebus ieiunauerüt& noctibus:€ per quadraginta annos Nu4.. f populuseeratin folitudine: ut poftea circumcifus in galga:' lis,opprobrio& ignominia δουρί libere£.In cuius numeri facraméto,& hic idem propheta pro tribu Tuda quadragin;' ta diebus dormitin dextro latere;& quadringétis annis po ἡ ^ eft: ut cii uencrint ad ecclefiam, habitentin adueríum^ panecóculcato:& ne/ quad eleuentur in fu; perbiam fed(int in regnti humile:Et ut etiam cum reftituti fuerint in priftinü(tatum, fe per humilitate defjciant qd in zgyptouixerint:& latericias extruxerint ciuitates: X inter multa regna ecclefie fint humiles: δὲ fciant in qué peccaue rint: X ultra non eleue£ agyptus fuper ecclefías in toto orbe diuifas,fed redigatur in paucitaté: δὲ pauci in ea remaneant inter gente iuxta illud quod fcriptü eft: Da illis domine. Quid dabisilliseDa illis uuluam fterilé,& ubera arentia: utnequad gaudeàt& extollantfe in mltitudine deceptore, fed redigant in paucos: Multi enim uocati, pauci o electi. Etultranó decipiant domi ifrael,id eft ecclefiam: πες uaná eis fpem cófidentiamq repromittant, docentes iniquitaté: utfugiant ecclefiafticam difciplinam,& fequant agyptias uoluptates, Hac autéfient,ut tertio cognofcant αργριῆ qd ipfe fit diis. Quod mihi propterea uidetur dicí, ut cognitio príma zgyptiorü in carne fit:fecunda in anima:tertía in fpi ritu. Primo,fuper terram:fecundo, mundi huius conuerfa: tionefinita:tertio, poft refurrectioné. af£tfactum eft in vícefitto et feptímo anno«C. C. υατίξ quomó poft decimü annum fuperioris fermonis, ftatim uícefimus& feptimus ponaé annus:& in cófequétibus decimus duodecimufis: & in extrema defcríptione templi, uicefimufquintus.Sed fa cilis folutio eft. Q.uiaenim deagypto δὲ fuperior,& hac qua nunc dicitur ,pphetia contexitur:licet diuerfis fit facta temporib?:tamé quia de una prouincia prophetat, iuncta fibi funt. Q. d& in Hieremiacrebro legim?: ut prpoftero ordine tempora defcribantur.Príus enim Sedechia in quu/ bufdam gefta referunt:& poftea loakim qui ante eum fuit, In pfalmis autéquia carmen eft lyricum,hiftoriz ordo non quaritur.Dicamus ergo príus iuxta literam. Nabuchodo/ nofor εὖ Kamus y lineal eo qd cincta effet mari, muris nó poffet adiungere:infinita exercitus multitudine iuífit faxa& aggeres comportare: ἃ'" expleto medio mari,immo freto anguftiffimo,uicinum lit/ tusinfula fecit cótinuü. Q, dcum uiderét Tyifj ἰδ δι θα} pefectum yrum, arietes, machinas,uineafq ᾿ ena Ios.6.d | | | | | | | | | | [ :| ΐ ΐ i Ofteoc f Matthiob| v tjs Li D UN " ZinEsecbiedlenmt ο. perfetum:& percuffione arictü, murorü fundaméta quate rentur:quicquid preciofum in auro, argento, ueftibufqy,& , waria(upellectili nobilitas habuit: impofitum nauibus ad infulas afportauit:ita ut capta urbe, nihil dignü labore fuo σαν. XXX$0 229 ferui meti nabuchodonofor.Ex quo perfprcuti eft códem/ nari nos cóparatione gentilium:Íi illi lege faciant naturali, quanos etiá fcripta negligim?. De quo pleniffimead rho; manos Paulus apoftolus difputat. Ac nealiquid ρτατετίτε dierat uoluntati, poít ' aliquotcaptiuitatisat: . nosTyriz,dat εἰ egy/ tus: multoqp fauior oppugnabat hierufa; fem: hac uanum polli cebatur auxiliui. Aliud eft enim fpeimbecilli; tatem decipere: aliud adueríum populü dei dimicare. Hoc eft ergo ; qd dicit, Nabuchodo nofor rex babylonis, fuum míhi feruire fe; cit exercit, ut imple tem uoluntaté meam: mae caput decalua/ tum,& omnis hume; rus depilatus eft, ος &antiii cophinos τεῦ) tz,& lapides quibus radunt£ humeri, δὲ de; ταὶ δῖ caput tamen nec ipfe, nec exercitus eius aliquid dignum ínuenit in Tyro. Et cü in hoc mihi feruierit, & meam contra Tyrü impleuerit uoluntate; * Tyrus zgypto.lllaei án oppugnatioe Tyri, ἡ inueniret Nabuchodonofor, Et quía dei ín hac parteobe uideamur:fed'm intelligentia fpiritu aduerfum Tyrum: omne caput decaluatum,& omnis hurnerus depilatus eft:& merces nó eft reddita εἰ, neg; exercítui eius füp Tyro.pro feruitute qua feruiuit mihi aduerfum eam.Propterea haec dicit domin? deus: Ecce ego dabo INabuchodonofor regem babylonis íntetra &oypti:& auferet multitudinem είνα: δὲ depredabitur manubías eíus,X dirípíet fpolia eíus:& erit ín mercedé exercitui illi?& operi, pro quo feruiuít mihi aduerfum eam:dedi ei terram zypti, pro eo quod laborauerunt inihi aít domin? deus. In die íllo pullulabit cornu domus ifrael: δὲ tibi dabo apertum os ín rnedio eorum: & Ícient quía ego dominus. T factà eft uerbà dní ad me dicens: Filí hois, ppheta, δὲ dic: hzc dícit dris deus: Vlulateuz;ux diei: quía iuxta eft diess& appropin quat dies domini, díes nu bís, tempus gentíum erít; Ca. XXX aléquarim? ubi hunc numerü;hoc eft,uicefi mumfeptimum[ορε/ timus.In Genefeos li bro ícriptura teftatur, fexcentefimo anno uí/ tz Noe,fecundo men; fe,uicefimafeptima die menfis fecundi, fuper faciem terra aquas ín, ductas effe diluuij:& poftea feptimo meníe eiufdem anni,qui uíci nus eft fabbato:& uiz cefimafeptima die eiuf dem menfis feptimi, aquas ceffaffe diluuijz δὲ(editfe arca Noe fu per montesararat,qui nterpretant armenia, Tfactuseftfermo Εκ intelligim?, me dai d dicens: dium efTe numeri,& —4 dni ad me ICChS*— adutrumcp potlecorv Fili hominís,uatíd ἔπη: αὖ in hee& m AT dus eiincipita diluuio:X nare dicHiecdictado/— ena dius feptimo παί dfis:O o dies: quoníá iuxta eft dies,& iuxta uia menfe in eódem dierü - numero demonftra£. Geqdh 4 ο Etquiaapud hebrzof diii: dies nubis, finisgen«^ menfis quiapudnos tium erit. Et ueniet gladi? Kis Spend fuper&eyptios:& eritcon lunecurfum füpputa turbatio in athíopía.Et— Cpundes gero uor cadent uulneratí in ον. menfe UM accepit pto:& auferent multítudi nct eíus:& coddent fun; daméta illius.Perfz δὲ cre tenfes,& lydi, δ΄ γεν, δὲ omncs commiíxti, δὲ de fr hoc dictü eft,in uicefi/ mo feptimo lunz die parti quid luminis rez manfiffe, nepenit? ira -eiusabfqs milcd'ia fit. CLuàdo autem totus lunz orbis impletur, idcirco daboeiterram— Et ueniet gladius in ον ργρα.Ω ποδια— ptü:& οτί in αρ dicunt(ub Nabucho; P"E& cric P auor in athío donofor effe copleri; pla cutn cecidetint uulnealijfub Cambyfe filio ratí ín zoypto: δὲ ablata Cyüquisgyptiufg| p eri c ultitudo illi?& de ad athiopià uaftauít: itaut Apim ntis ftructa fundamgnta eíus. tet:&omnía eorum fi BERN;; tnulacra deleret: Qua Ethíop la& libya« ly di, ᾿ οὗ erum puáteum&omnercliquüuulgus:& uerum in amentiam, p: ᾿ m Am chub,& fili cerra fcederís gione confoffum.Ple/ εν hiffime hanc hiftorià narrat Herodotus: ubi& omnis egyptus per pagos& ca ftella€ uicos defcribit:& Nili orígo gentifq: illius populi, ο΄& menfura terre per circuitum ufcpad defertü athiopia,S littora magni maris,libyzqy δὲ arabiz cófinia demóftrant. Caufa auté ire ἀῑι cotra zgyptii, illa eft: p populi dei fuo deceperítauxilio,ne fperaret in deum:& illum ad iracundia prouocaret.In illo(inquit)die d egyptus capta fuerit, pullu labitcornu domus ifrael: haud dubiüi quin regium genus fignificet. C) uod quidáad Zorobabel filii Salathiel qui p Iekoniam de Dauid ftirpe generatus eft:alij ad ultimü tem pus referunt: quando putant€ Heliam effe uenturii. Nos auté cornu dii fup Chrifto intelligétes,prafenté carpimus hi(toriam. Cum ait o ppheta hoc prius fuerit expletum, tuncaperiet os tuii; uaticiniüi ταῦ nequadj dubia promif fionependebit,fed cernc£ opere perpetratü:ut(ciant omnes qui audierint me effe domin: cuius dixi(Te fecifTe eft. Ηας Ícd'm litera, imo iuxta ueritaté dicta fint pphetiae. Ceterü ex eo gp Nabuchodonofor mercedem accepit boní operis, - intelligimus etiam ethnicos,fi quid boni fecerint, nóabfqg mercede ἀεί iudício praeterirí. Vnde δὲ per Hieremiam Να; liere, 25,5, buchodonofor,columba dei appellat: o ῳ aduerfum po pulum peccatore deiíeruierit uoluntati. Et adducá(inquit) ;i di,: tunc δέ pafcha celebra lijs teftament(meigladío τὰν mines maxi um cadent— folennitates. C.uod ftrictim pofuímus: ut fciamus inhocnumero,& bona δὲ mala pariter contineri, Bona nabuchodonofor,cuius labori merces reddit. Mala 2eyptíjs,quorum uaftitas nuncíatur. Ca. XXX factü eft verbum oomíní ad me oícene cc. Poft uiceimum δὲ feptimum annum captiuitatis regis Ioakim,reuertit ad prafens tépus,quando contra —«gyptii cocperat pphetarejid eftad annü decimij, δέ decimti menfem,undecimi menfis die:& dicit fibi prace/ pem adno,utloquat ad ómnes nationes: δὲ cii omnibus pecíaliter ad egyptü. C) ua funt ergo qua loquíé« Vlulate uz,uz,diei: quia iuxta eft dies δ appropinquat dies ας non claro fole rutilans fed operta nubibus,& babyloniam aiferens tempeftatem. Cumqp comperit gladius uaftare zgy ptum, pauor erít ín ethiopía qua uicina eit egypto, nead fe ufq; babylonius mucro perueniat, Cadent enim in egy/ pto uulnerati, auferet multitudo illius: δὲ ufqsad funda/ menta omnia deftruent: ita ut fi quis ín&eypto reperiat de athiopía,& libya,& lydia,& in cómune de uaríís populis 8ξ chub, qd Symmachus uertit in arabiam:& de filíjs terrae foederis, hoc eft, de populo iudaorü,cum illiseladio cadat, Pro quibus gentibus Lxx.pofuerunt,Perfz,& cretenfes,8 lydi,& libyes, δὲ oities cómixti:& filij te(taméti mei gladio : Mm ᾱ- cüipía —. "1j cit ipfa cadét. Et ut fci remus hag oes gentes fuiffe in auxilio agy 4 ptífequens fermo de; monftrat:Et corruent fulciétes aegypti, fiue fuftentacula egypti.i. focíj:& omis fuperbia imperfj,fiue contume; lia fortitudinis illi? de ftruetur ac deponet, a turrefyene, quà in ex; tremis finibus aegypti fità dixim?: fiue a ma; dalo üfgpfyené, ficut ibn i in τοῖς ciuitates egypti defer, ta erunt:ut cognofcat dim, απ σης Chal; daorum uniuería ua; ftauerít:& attriti fue/ rintuniuerfi auxilíato res ei?:& peruenerínt nuncíj iuxta Aquilam & Theodotione Ὁ 3, ὥς Symmachus tran/ ftulit,feftinantes: nos in trieres uertímus:ita ein ab hébraisaccepi/ mus: utois απορία fiducia cóterat:& qn . fuerit uicina;puincia defolata, pauor teneat proxima. Vtaiit fcire; mus quis effet ifte ela díüs qui uaftaret egy ptum δέ terreret αεί piam, fequit manife; ftius:Et ceffare faciam multitudinem aegypti 'inmanu nabuüchodo; 'nofor regis babylonif: qui nó folii ueniet,fed 'neniet multis cotnita/ tus nationibus: ita ut ois a gypt? interfecto; ἡ rum fanguie cópleat: tantaq eritíra drii, ut ficcent aluei lumini, hoc eft, Nili διώρυχες, ufq ad foli:& in ma; nu peftilentiti,fiue ho; míntü pelfimorii,plení -.«tudo zgypti defolet. . Meaenim uerba irrita — effenópoffunt:illucgs: ficiet indignatio: ut imulacra agyptí dif7 perdant:& ceflentido Ta de memphis, que ' Wfqphodie metropolis eft(uperftitionis egy: - ptíefiueoptimates& principes de méphis, δέ deterra xgypti Tan tus autétértor,cuncta egyptiü poffidebit, ut terra phatures ois pe; teat:& ignis uaftet ta; phníis: fíueut Lxx.tra ftulerüit,tariin.Faciaq (ait) iudicia in Alexan dria, quz hodieficuo £ommen.IDieronymi liber onus .HEB.c eís gladio cadent. Hzc dicit dns de?: Et cor; ruent fulciétes xeyptá: δε. deftruet füperbia impetij cíus:a turre fyenes gladío cadét ín ea, aít dris exerci/ tuü Et diffipabunt ín me' dio terrarü defolatará:& urbes ei? ín medio duíta tum defertaruim erunt. Et ἃ[cient qm égo dns icü de ΨΩ dero gem in eypto:& attritífuerint oes auxilia; tores eíus, Indie illa eere dientur nuncij a facié mea ín tríerib? ad coterendam athiopiz cofidétía:& erit pauor íneís ín diezeypti, quía abfq; dubio ueniet. Ha dicit dris deus: Et cef fare facíá mftitudiné oy; ρε ία manu nabuchodo; : nofor reoís babylonís:ipe & pplus eíus cà eo fortiffi mígétiü adducen£ ad dif perdendá τοιτᾶ. Et euagi/ nabunt eladíos fuos fup a&gyptü:& implebütterrá intetfectis.Et facíá alueos fluminü arídos:& tradá terrá ín manu pefTimorü: & diffipabo terrá δὲ pleni tudiné ei? ín manu alieno rum, ego drislocut? fum, Hx dicit diis deus: Et dif perda fimulacra δὲ ceffare faciam ídola de méphiís: δὲ düx in terra agyptí no erítamplius:& dabo tetrorem ín terra zgypti Ἐξ dífperdá terrá phatures: δὲ dabo íené in taphnis. Et facíá iudicia ín e dría:& effundam indigna tiotiem meam fuper pelu fium robur zcypti: δὲ ín/ terficíam multítudíné ale/ xandríz:& dabo ignem in&gypto. Quafi. partu/ riens dolebít pelufium:& "alexandría SEP. cadét.Hz dicit ado, riai domín*;Et cócidét fu; fteritacula aoyptí:& defcé det cótumceliá fortitudinif. cí?:a maedalo ufq; ad(γε nén gh io cadétín ea,dí/ citadonaí dris. Et defolaj bítür ín triedío regionum defolatarü:& ciuitates ei? in thedío urbíü defertarà erütt& fcient qm ego fum diis:qri dedero igné fuper &eyptá:& contríti fuerint οὔϑ απ auxilíant εί,[η die - llla egredienf£ nundj α΄ cíe mea, feftinátes difper/ dere απορία fpem;& etit coturbatioineisin díe &oypti: quía ecce ueniet. Hxc dicit dis deus:Et dif perdam multitudiné oy ptíorü p manü nabuchodonofor regís babylonis ipfius,& populi ei? cá eo, peftilentes quí de eétibus miffi funt ad perdendam terrá. Et euaginabunt ος gladios fuos fup xeyptü, & replebit terra uulnera^ torü. Et dabo fluuios οο. rum deffttos:& tradá ter» ram ín manu peffimorü: & difperdá terrá δὲ pleni; tudiné ei? ín manib? alie nígenarü:ego dfis locutus fum. Quia haec dicít'düs diis: Et perdam abomína tiones, δὲ deficere facíam optimates de méphís: δὲ principes de terra oypti, δὲ nó erunt ultra. Et dabo terroré in terra xgypti: δὲ difperdá terrá pathures:& dabo igné fup tanín:& fa cíam ultione ín díofpoli: δὲ effundá furoré meü fuper faín, robur zgyptí:& difperdá mititudinémem phieos. Et dabo igné fup: agyptü:X conturbatione cóturbabié catür.Cateripriftipt nomen hàbet No:qd* Aquila Symmadus,| δὲ Theodotio, ficut in : hebreo pofitum eft tranftulerüt.Pro ἅ περ fcio quid uolétes Lxx, dixere diofpolim:qua: gypti parua: ciuitas: eft. Nosautem p No,: Alexadriá pofuim?, p Anticipationem, quz grace ποόλκψμο appel, latur: iuxta illud Ver, gilianti: Lauinagyue/ nitlittora:non quo eo* - tpe qruenit Eneas in [αυ Lauirffa diceraé;' fed qua poftea lauinia nücupata funt: ut ma; 'Rifeftior locus fieretle .€oris intelligentiz.Et funda(ínquit) indi, fient meam fuper ain,quá nos in pelu/ fium uertim*;£ robur appellat zgypti: eo portum habeat ευ! mum, δι negociatióes' maris ibi uel maxime' exerceant, Víi& Poe; tà pelufiacam appellat lenténon φ ibi genus hoclegumiínis gignat uel maxime: fed qd e thebaida& omni xgy pto príuum Nili illuc plurimi deferatur. Et interficia(ait)multitu, diné Alexandriz,qua rurfum in hebrao po/ fita eft N3:pro qua ne [uad diofpolim; ut airs ,fed memphim. Lxx.tráftulerüt. Etut' oftédat populofam í& illo t&pore fuiffe urbe, Perdam(ait)multiti/ dine No:& daboigné, hoc eft, regem babylo nis in zgypto: qui in^ ftar ignis cuncta depo puletur. C. uafi partu/ riens dolebit Sainjid€ pelufium:fiuecontur/ * bationeturbabitur:& in Alexádria.i. in No, erit(ciffura,& diffun/ ΕΠ dent aqua: p qua tur fum Lxx. diefpolim' tráftulerüt. Morisaüt. aeyptiorum eft ppter inundatione Nili, εχ) celfos aggeres cóftrue readripas Nili. Ὁ αἱ. : fi cuftodii negligentia. uel nimia aquari ΠΔ”. enitudine rupti fue/ rint fubiacétes cápos,. nequaq rigantaqua, fed opprimüt atcp po pulant. Per qd'fignifi catur,ficchaldazorum fAle CH e zu uie lu disce Ls d. e i m ie d eui i ade e am s tts s sm Lo i as -- πὸ cx-Ξ.ϑὌ zx zz DE—1 Ξ ---- ντ .--.υὍἨ-ὦ Φο:ῷ 3n£secbielent: & fup modii cre(cetib?, operiri foletatqp corrüpi. Pro inun^ Nilus diuidi£,& ubi Apis téplü eft,& cofulta rident oracu Δ᾽ execituoccupanda zgyptü: quó inundantibus Nili aquis^ dationeaquarü& irrüptioneatcp fciffura aegeriisin hebrzo pofitü eft:Et crunt ín memphis anguítiz Gtidianz:ut unde & chub.i.rabes,& ofc reliqui uulgus, ds hyberidasat; C mixticios Lxx.tráftulerüt. Qruos os pdiuerfitateuitiord ο. & interpretationenoim,quz in uifione Tyri pofuim?,diuer. lieres eartí ducan£ in captiuitate, qui fexus iniuriz fubiacet. In ta phnis νο qua ὃ rcgía ciuitas, Cóterent fcep/ tra zgypti οἰ, οὗ regiu genus. Cüg potentia eius interfectis princi pibus defecerit, tunc nigreícet dies:& caligi neac tenebris, omnía complebuntur: ita ut la, ibi quotidianz an πα: fiant. Iuuenes: ἘΠ qu AS Qgihdiopols que X HEB. alexandía erit diffi/ hori Sr JW, pata:&inmemphisan. & bubaftialteri?ciuita in Am T εἰς, gladio corruét: ita- guftia quotidiana. Iuue utipízurbes ,hoce(t,, nes heliopoleos δὲ buba: habitatores, fiue mu; ftí gladio cadent:& ipfa captiux ducentur. Et ín ta phnis nígrefcet dies, cum cóttiuero ibi fceptra αν’ in cáptiüítaté ducentur.Et faciá iudicía iri xeypto: δὲ pre defecerit ín ea fuper ía potétiz eiussipfamnu Ὁ bes opetíet:filiz auté eius tencbrefcet dies, qi δα; in cofequétibus dici£z ' Iuuenes heliopoleos; uero ibi fceptra αουρτί: δ δὲ bübafti gladio τα 2. Ἠν ο]:. dent:maximecüiun^. peribit ibí cotumelia fortí ΤΟ tudínís cí*:& ipfam nubef operiet:& fili ei?captiuse ducent: δὲ faciá iudícia in deris, fiue teftamenti mei fimul mucrone fe rien£:de quib? fcriptü 4 fas poffum? intelligere nationes. Vi& Apfs: Vos(inquit) Ephe,2: b. θεος[η carnequi dicimini prepuciü.Nund em dixifferjin carne gétes, nifieffent" 2:|i aru. alminfpi:utinalio— SEP.coturbabit fais: ín— oc: ια fcm i9; Cot. d diofpoli erítfciffara:& dif^ carne. Vii magnoperé fundenfaqua.luueneshe—"iosidendueienecor : 2 es dereuertamur ín agy/^ liopoleos δὲ bubafti gla ας éxiui "IMPER iilis mus: δὲ inter ceteras dio cadent:& mulier CSCA^ pentes inueniamur:&. ptiux ducent:& i taphnis pereamus gladio:ded uitaté:ut poftq fecero iudicia in zgypto,S me cunctis iudi uerborüq contextti, po(fint ad lectione profz uel carminis fputationís pelagus,breut dfi picturz tabula demóftrem?, Sermo diii qui erat íemp in patre, factus eftad pphetà:& B—uocateum nequa ποῖς fuo,fed filii ποῖς, O. d? in fcriptu/ t$.56,a gularixutin hoceode ppheta ,& in Daniele, δὲ in enágelio, lioquin plurali numero in cótrariü legi£: ut eft illud:Filíj hoim, dentes eorii,arma& fagittze:& lingua eop: gladi? acu Ibi.4.a tus. Etrurfum:Filij hoim ufqgquo graui cordecLeo ef ru, Amos;s;b gie: X quis nótimebiteDrislocut? eft: quis nó ppheta/ biteVlulate(ínquit)uz uz diei,quía iuxta e(t fes, S appro pinquat dicit dris: dies nubis, tepus fiue finís gétium erít, Duplex cófumatio ett:aut generaliter oim, qfi finis mundi aduenerit:aut fpecíaliter fingulorüi,qn tépus mortis inftite; rit.Tuxtaauté dicít: quia«ternitatí cóparatii, ome tempus ᾿ páuci(inquit)& peffimi funt dies mei. Et pfalmifta de uni; z ueri generis humani fragilitate difputasait:Dies noftri qfi Pél4pa umbra pertrafeunt. O) d? reputantes, nec potétia erigemur, nec diuitijs incubabim?, nec foelicitate lzetabimur, cito οἵα auferéda nofcétes.Pulchreq; dies dicit diii, qi omis(τι couétíatio deftruec:& errore fublato,una ueritas apparebit: diefdqg nubis δὲ nebula. Nullus ein intrepidus incertufq de fentétia,abíqg pauore iudicéprarftolat. Et tempus fiue finis g&tíli erit:nó unius gétis xgyptize fed uniuerfarü:ut rnani/ etgyptü gladi?, gladius uerfatilis€ lámeus, fermo diuin?: . quibonosa malis díuidat:& peffimos fuo igne confumat, ' Inzgyptüauté hui? feculi,{τα ut pauor fit in ethiopía: qui trans egyptii in nocte erroris& tenebris cómorant: δὲ qrü nigredo in candorem,aut difficulter, aut nequadj cóuertit. Cadétq uulnerati in zgypto,qui male fteterát in nequítía, ducitad mortem.Etfundaméta illius deftruent:utnihil in egypto priftinz refideat firmitatis:fed defertis fundamétis peifimis ponat fundametii Chrifti:fup ἃ zdificet ecclefia, libyes,& lydi;(iue iuxta Lxx.perfa,crete(es,S lydi,& libyes, eft: Ve qui defcedunt t E&gypto:& Ídent quonía ἱπ Rgypul 84 acil: IBRLUEES eperiit πὰ; Ícient quia egodns. ὁ. ego fumdominus.—'' in equis δν HT cen & filix ei?.i. opida re;: Etfacum eft- Etfactumeft^ rarü σοί! hoies truci; liqua ducant in capti/ τος S cem demóftrauero:tüc ciant αογριῆ cp ego fum dris. Hc ἡ qfi paruulis eleméta defcripfim*:ut p literas, fyllabas,noia, peruenire, Nuncaggrediamur Tropologia:& latiffimü di ris(anctis,in bona parté femp accípit, dütaxat numero(in Gdi.4.3.b breue é. ἢ δὲ Iacob centüi δὲ trígintaannos quib? uixerat: feftum fiat de cunctis gentibus ,pphetari.Sequi£: Veniet in: i Matth,7.b Etauferet multitudogypti. Lata emn δὲ fpaciofa Ζυία quae ᾽ . illud dicat in Deuteronomio: In feptuaginta aiab? defcede Matth.rs.b Omnis quippe plantatío qua nó plantauit coeleftis pater, Ἠίεις 1}€radicabi£, Vii δὲ Hieremias deftruere iubet qua cóftructa erant,ut edificet meliora. Peribüit(cp in egypto athiopes;-. . dant in agypto, dnto magis filij terra foederis δὲ teftamenti dei:qui contemnétes wi ri. angelorü pané,zgypti,peponi, ceparii,& alliorti,& cucu? merum recordati funt? Tunccorruent fuftentacula& fulcrá eeypti,quz eain nequitia fuftetabat, dialecticorü árgutize, & philofophorü ftrophe. Contumeliofum ὅσ ac fuperbi. imperii de(true£: qui omía loquunt p arrogantía:& eccle^ fiaítica(implicitaté ducüt ,p nihili. A turre em fyenes cadet. in ea,qua in extremis terminis egyptí,athiopie,blemmya:rumq cófinis eft:ubi Nilus innauigabilis eft,& cataracta; rum fragor,& οἵα inuia plenacp ferpentii, δὲ uenenatorü ani mantiti.Sín aut&(ut fupradixim?)magdalus,magnificétia: & fyene,gyrü fonat:perípicuü eft p zeyptia opes,& contu,-. meliofafortitudo ac magnificétia.í. iactantia δὲ exaltatíóes ui pereant,ufgp ad gyrü egypti, ubi nihil(tabile eft: fed ίπ 2 certo uoluit lapfu,& peruenitad ruina, Tunc diffipabuné egyptia ciuitates, terra deferta erit: δὲ nulla cógregatío re manebit, habens aliquid firmitatís:ut reri fine cognofcant qo pf fit dfis:qfi miferit ignem in egypto, qué díis ardere.. defvderat:ut foeni ligna, ftipulam,quz fupra fundamentü Chrifti edificata funt,cócremen£:& omes auxiliatores per uerferii dogmatü cóterant. Ex d intelligédü,falfi nominis|, ο fcientiam,& eos de quib? fcriptum eft: Diffipa gentés que bái67.g ὁ bella uoluntifocios&auxilíatores xgypti nuricupari.In die. (inquit/illa egredient nuncija facie dei:dequib?fcriptüeft.—.— in euagelio: Angeli eorüi femp uident facié patris mei quiin Matth.8;b ccelis eft. Etin femétis parabola:efforés angeli.i.qui nun Ibi«3.f; «ἢ funt;mittune, ut uniuerfa fcandala cógregét:& míttétea-in camini 1gnis:übi eft fletus oculorüi& ftridor dentíü.Fe^. ftinabuntq implere preceptum,ut deterreant fiue cóterant.-. athiopiz cófidenti3: qui ad fummii malicia uertice perue/ nerunt:utin euerfione zgypti, ethiopía cóterat& paueatz €o φ dies diii fit ultionisatqy uindictz, qua fugent tenebrae peccatori,& lux uirtutti remaneat;Et ceffare(inquit)facíami WERDE CTN in manu nabuchodohofor regis baby/ lonis,cui traditi funtad puniendü. Ipfe eft ef inimicus& uindex,qui εὐ tmercedeaccepit,eo cp feruierit in expügna/- tione Tyri, xgypti multitudiné:ut rulti iri egypto efe defi. ftant,qui femp in ea funt; Sin aute aliquis oppofueritiquó. u| cede Deüj1o.d runt patres ueítri íri eeyptüm:nünc αὔτ facti eftis ut ítellae coli in multitudine, Facilefofuit. Neq ein exeplü terténze. ς multitudinis pofuit,fed cceleftis:qüz uirtutibus fulgeat,&. plena fit luminti:füper quà multitudine zgypti,adducun£ fertiffimi getia ut difperdant terra: p quib? Lxx. peftiletes, ''" Mm 5. interpretati . Kommen. lbicrouymi liber nonus E interpretati funt: nefcio quó cóueniat his q adducunt adfío,nifi forte iuxta illud exeplii, imiffioné p angelos peffi. mos;qui euaginabunt gladios fuos fup aegypti:& imple/ buntterram interfectis fiue uulneratis: ut occifos uulnera. tofcp effe(e(entiat:& intim xgyptü effe deftructa,& ad nihili egyptiacam,oris experimentü.Offies ifti qui doloré χε! ferrenó poterant,fed delícias diofpoleos aut& HG fidebant fibi in uolubilitatefermonum:& aduerfum catera. dogmata difputátes habuerat experiméta uictoria eladio fermonis dei concident:Et qui nequad iuuenes, fed imbe, perueniffe,ut omia flu mina eloquétiz quib? errores agyptij, iticus & calam? rigabantur, arefiant;& tradant in manu peffimorii, quí eos torqueant:€ ple/ nitudo terrz agyptí, quz male creuerat, de leat in manu alienorü &deo. Neq ein boní, fed mali angeli torme/ tis prapofiti funt. Hac neceffe e(t ut Ícíant:qa locutus eft dris. d frequenter a(fumit,ut fciant quiaudiunt nó : pphetz uerba effe,fed diii: cui? precepta irri ta effenó poflunt: Se/ qui&Et difperda(imu lacra: quz abomina tiones Lxx. tranftule; . tunt.Et celfarefacíiam Luce.16.d. idola uel optimatef de memphis:& dux fiue principes ín terra egy ptinó eruntamplius. 4 Ecfactüm eft in undecimo anno, ín prímo, in feptima méfis:factü eftuerbü driad me dices:Fili hoisbrachia pharaonis regís xgypti cofregít& ecce nó eft obuolutá ut reftitueret ei fanitas,& lieare£ pannis,& farciret τν teolís: Siue ut acciperet malagma): δὲ accepto robore, poflet tenere cladíü.Propterea hac dicit dris de?: Ecce cgo ad pharaoné regé αογρτί;δζ comínuá brachiü eius forte,fed cofractum: Siue brachia fortía& difpofita):& deijcá οἰααί de manu ei?:& difperoá Siue 4 boyxgyptii ín gétib?,& uentilabo cos in terras Et con fortabo brachíaregis babylonís:daboq; eladiüimeum in manu ei?:X cofringam rachía pharaonís:& gemét gemiítib? interfecti corà facie ei?:Siue utin Lxx.continet:Et índucet eladiü fup agyptü:& populabi prada ei?:& fpoliabit fpolia illius.Sequié: Et cófortabo brachia regis babylonís,& brachía pharaonís cadét:&(ciét quia ego díis.ci dedero eladiü meü in manuregis babylonis:& extéderit eum fup terrá xgypti. Et di[ρετοᾶ agyptü ín iflemína cillitaté mentis mulie, res appellantur, capti, ui ducentur.Siue ipfz. urbes, dolore-& oris. iactantia, ducenturín. captiuítatem.Et in tar phnís inquitnigrefeet dies. Taphne ínterpre tantur, cedentes orís fubaudi£ diaboli: cuí qui cefferint, amittent luméueritatis:& diem in noctem mffabunt; δὲ fceptra agypti,atgy omne imperii fentit in taphnis effe contri, tum: itaut deficiat ín ea contumeliofa forti, tudo fiue fuperbiapo tentíz eius:& folis τὰν fticíe radij in nubece centur: nequadj mu lieres,fed filie ducant in captiuitaté:facjatqy dis non unum íudi, cium, fed mfta iudicia in αογρίο, Sicutenim bonorii apud patré di Nd cisco t Au qu tui Clemétiffimi emdii—nationes:& uentílabo eos ín terras:& fciet qaego düs. uerfzfunt manfiones: eít, male ficta fubuerte re: ut nulla fimilitudo quz mentit imaginem ueritatis,remaneat in zzgypto:opti/ mates quoq pereant de memphis,qua interpretat, ex ore: dequo omnia idola cófinxerüt: ut truncatis capitib?& ma οἰΠτίς idolorü,nó fit princeps in egypto:& terroreac perdi tioneomnis egyptus cópleat. De cuius urbib? dicitur: Et difperdam terra phatures,& dabo ignem iin taphnis fiuein tanin: facia iudicia in No, quà Lxx, díofpolim tran(tule: runt: δὲ effunda indignatione mea fup fain, robur aegypti. Phatures interpreta£, panís cóculcatio: Taphnis,mandatü humile: Díofpolis,p qua in hebrao pofita e(t No,requies: Sain,temptatio:quib? nominib? diuerfa hreticorü δὲ oim médaciorti cóciliabula demóftrant:qui cóculcant pane ἐς) clefiafticii atq; cótemnunt: δὲ fequunt mandati humile,& ad coeleftia nó perducés:& delícijs uacát,& funt ín requie: qualé in euangelio legim? diuité purpuratü:X téptationib? inferuitit:quorü unus expctiuíta απο, πε téptandi Iob habe ret poteftate. Hzc oia dris difperetatq;fuccendet: δὲ etfun det fuper ea indignatione fua,& robur xgypti diffipabit:ut . redacti ad nihilü, nequad ppm dei follicitet,& in fuo(ρε; ' gare faciant auxilio:ut deferta ueritate quaerant médaciti:& Gia baculo arundineo fic fuo prafidio uulnerent.Poft haec diciz:Et interficia fiue difperdà multitudiné mépheos:pro ' quain hebrzo babet No: quá fupra idem Lxx. diofpolim tranftulerüt:qua interpreta£, requies. Multi enim funt qui ' quarunt requié:& iacere uolunt fup lectos eburneos:& co tnedereagnos lactétes.Siue iuxta Lxx.qui interpretati funt mépheos: multi funt qui loquunt alíjs: Dimitte ut aufera feftucá de oculo tuo,cü ipfi trabes habeant in fuo. Daturqg ignis in zegypto: qui uerbofitates atq delicias, fuo ardore cófumat. Dolebit uriiuería téptatío:& in diofpoli,qua γην’ fum in hebrzo No ροπίξ, erít(ciffura: ut effundant aqua: . omifqppelTima cógregatio diffipe£,& huc Πὰς difpereat: " Vdiuxta hebraicü in méphis eruntanguítiz quotidiana: ut,pomniuerbo ociofo reddant ratíoné: ut intelligat nihil diétorü(ποτ diii iudicium praterire, Iuuenes quoq helio poleos δὲ bubafti gladio cadent. Heliopoleos hebraice On dici£, quod interpreta£ dolor. Bubaftus autéiuxtalingua ὦ ita δὲ agypti fupplicio rum diuerfa iudicia:ut εἴ hac ofia facta fuerint,cognofcát egypttj d ipfe fit dris: cui? iudicía uera iuftíficata in femetipfis. a(L(£t factái eft ít vudccímo anno«C. Reuertít ad ordíne pphetia:poftuicefi/ mum ei& feptimüi annü,nüc ponit undecimü.O) uz que ftio etia ín fupiorib? οδηπεξ. ΟἿ em fermo dfi cótra Tyrii factus fit in anno undecimo,q pri?pofit? e(t:in cófequétib? loqui£ ad Pharaonéanno decimo: rurfumqr ponit uicefiz- 6 müfeptimü yt dixim?,8 nüc undecim. Vt catera prater; mittà quz in pfalmorü ordine cótinent: quarit,quó terti? pfalm? preponat his pfalmis in qb? mutauit facié fud Da uid corà Abimelech,& de Doech idumao: δὲ qii inuétus é in fpelunca: δὲ quindgefim? poenitétiae:in cur? titulo demó ftra£, qp introierít ad Bethfabez uxoré Ψτία, cü priores fint-. ifti palmi tertio, in quo fugere notat a faciefilíj fui Abeffu lon.Sed in palmis facilis refpófio eft,carmé effe lyríciiz& in. huiufcemodi ope no quarí ordinehiftoríz,fedfactorücat ὁ 1 mína fingulorü.In hiftoria o illud dicedum eft:ea que de una re diuerfis funt dicta tpib?:nó debereoratione diuidi, fed uni? loci narratione cócludi. Verbi gfa:ut qua deagy/ pto dicta funtalio atq alio tpe,uno lectionis ordíne cogno [ταηξ. Cü hzc dixerim?, manet nihilomin? quaftio: Cur ín hoc eodéloco primü factus fit fermo ἀῑί ad Pharaoné an/ no undecimo; poftea uicefimofeptimo,& deinceps anno decimo:cii utigyíuxta ordine, primo decim?:fcd'o, undeci/ mus:tertio,uicefimuffeptim^ann?,(ingulis ρθεις debue rint pranotarí, Ad qd illud poffum? refpodere: O pfundií gomaud diuitiarü(αρίδεια δὲ fciétiz deí:d infcrutabilia iudícia eius, δὲ inucftizabiles υἷα eius.Etin alio loco:Abyffum& fapie ctia tiam quis inueftigabitePoffumus auté hoc dicere, qd&in ' pphetis nequadj hiftoriz ordo ferue£, dumtaxat nó in Ont. nibus,fed in quibufdà locis: Neq eim narrat praterita, fd futura pragiüciát, p ut uolütas fpüffancti fuerit. In hiftoría yo, ut fant Moyfi quingp libri, δὲ lefu, δὲ ludicii uolumina, Ruth quoq:& Hefter,Samuel,& Malachim,Paralipomenó liber δὲ E(dra, iuncto fibi pariter Neemia prapoftera narra -tioné nequad reperiri. ας de annorü ordine dixifle(uffi/ ciat: Nunc uideat? qua cótra pharaoné fiue de PHardone pphetia fit, Soddlbucapdddddebu RD UC NM NR RU NE ledit e de Efa1.b T99g Snfsebiden καὶ ΧΧΧΙ—$6 gpphitia fit. Brachiti ei? cofregiffe fe dicit,& no effeobuolutii ὦ neq ligatü,necfartü linteolis,nec accepiffe malagma:iuxta íl lud qd' fcripti e: Nó ὁ malagma iponere nec οἱ εἴ πες alligá turas. Ο) d fi fa&tü fuiífet;utiqp recepta fortitudine poffet te/ nere gladii,& ad bella pcedere.Idcirco clemes δὲ mifericors de? rurfum cóminuit brachii ei?(iue brachía: ut penit? ca dat gladi? de manu ci?& in gétes aegypti? difpear, δὲ uétile£ in terras.In brachio aiit robur accipe δὲ fortitudine: dicente fcriptura: Cótere brachiü ρέϊδεἰς& maligni.) d' cóterit ín aduerfaríjs noftrís: qri nos pfequunt qde fed opprimere nequeunt.Et pro falute feruorii dei aduerfus pharaoné rex babylonis fepe cófurgit:ut potenté opprímat potentior,S mali trdant peioribus, cenfortáte deo brachia peffimórü: ut(ciat qui liberatus eft qd ipfe fit dris: Profectii autem elfe uirtutis fcire qd' ipfe fit dfis.Ecotrario poffumus dicere:Fi 250 -líj Heli filij peitilétize nefciétes deii. tin bona parte de regi Εξ bus qui rectü fecerüt in cofpectu dei;[criptü eft, qd? noue/ - pintdfim. Illud aute qd'in Lxx:dicic: Et conteram brachia - eius fortia& difpofita:gd grice dicit τέα γμέμα, fcriptorü uitio deprauati eft. Illi f interpretati füntnon τε]αγλκέρα fed τεμμέμα: hoc eft nó difpofita fed extenta.Pro quà iu/ ta confuetudiné[ alij iiterpretes excelfa pofuerunt.. ᾿ Commentarij noni in Egechiclerri prophetam finis; DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN DECIMVM COMMENTARIO RVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM PROEMIVM, τεσ Ellem ut ante íam díxi;prophetías contra unam prouínciá, aut ΠΠ regem, rfdé "fj explanare libris:& nequacj fenfum lectorís díuídere. Sed quid faciam longitudi, níquz nifi diuidatur ín partes,rnodum uoluminis egreditur:& infinita congeries; x|tam dictanti cj legenti molefta eft? Itag; poft ferrmoné contra zgyptum& plani, ctum eiusregemcaqp&oypti;de cuius brachio nequadp obuoltito neq reftítuto priftinz fanítati, ín ultima parte noni librí diximus:tranfimus ad principium decimi libri contra eundé pharao/ nem regem er eodem Πίτα& deinceps contrá omné ". So] É eis: d ᾽ í;: To agypti:qui compara£ regi aflyrío:& poft longiflimam prophetiam lamentatío fu. agyptum.In quibus differendis O uirgo chrifti Euftochium,eleua οἴ Moyfe manus:ut noftra uictoría tuarü orationü fructus fit. INon eft em uolentís neq currétisfed miferentis ἀεί, qui loq uit ad prophetázAperi ostuíi δὲ adimplebo il lud: propheta ad dim refpondente: Apetuí os meü δὲ attraxí fpirítum:qui ubi uult fpírat. Vbí 'auté fpiritus dníibi libertas: bant dícentes:Semen abrahz ΟΕ& ignorantes illam fententíam:a quo quís uíncitur,eius δὲ feruus eft, "^ COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EZECHIELEM PROPHETAM LIBER DECIMVS.. mpg 5. factü eft in vndecímo annotertío ὑπα me κα) ubitii M fioc. Vtrág editionem ex morecómifcui, abüdtiffimis irrige£: Abyffus emi multitudo fonitfaquarti: ita ut οὓς aues nidos fecerint in ramjs ei?,& füb fródib?illi? genucrint οὓς beítiz faltuü.Et ne dy pitarem?quz effent coe li uolatilia, quae fyluarü beftiz, aptius pofuit:Et fub umbrá culo illi? habitabat coetus genti pjurimarü. Cedríingt& : cypari(ti, abietes. fiue pin? δὲ platani fiue cy? ^T factéstft in undecimo anno,tertío una méfis: . Ina 8 mum jn EM uias Ut.pariffinó fuerüt eque προσ dioe factü eft uerbü dní ad me dicés:Filí homínis:| ramis illi*. Etne figit pabárneduplex,ppo— di T; ius: Cui latim de cüctis arborí fitioaugeretlibrorum την dic pharaoni ret agypu δ populo cíus: Cui fu bus diceret:& omia in .magnitudiné. Acpri, πη 5 factus es ín magnitudine tua* E«eaffurqua/. quitligna paradifi deí .müfciedi,qd'quxci— fi cedrus Siue cypariflus) ín libano, pulcher ramis&— 79^ funtalfimilara illí ..q» dicun£ de rege affy;: Γαία altitudine:& i-& pulchritudini eitfs. "Lxx.dfitranfadame^. ον. condenfas X. eunt,nó dérege dicí ;moran£:&(ic uel ad ar aífyrio, fed de cótraria .boréuelad pricipélogt affyriog:uit ἐᾷ mafculino d; fcemirti 7pogenere deuna pfona intelligat: dü δὲ arbor refert ad afTy fii, affyri? in arborenoiat. Nec de rege babylonio in pííti . fermone ulla fit métio:ne uideat cótra captiua pplm pofitüi - ínchaldza,dfiose atq regnátiti iractidíà ,puocare:fed dicit . derege affyriorü q eo ía tpecapt? fuerat a chaldzis, δὲ οὔτε ' roburaffyriorü babylonio fubiacebat impio. Vii X decé trí bus,hoc eft ifrael,affyrij capiüit: duas aüthoc eftiudá& ben iamin,chaldai fuperit,& urbe fubuertüt hierfm, Dicturus . igit cótrapharaonéregé αργρτί δὲ ρρ[ πὶ eiPfermo diuinus, * fenfus. Nó mireris fia babylonijs fis uincédus atcppiturus,. taliaduer(um illü eufus exordio: Cui fimilis fad? es in ma nitudine tua? Ecce affur dfi cedi? in libano,& reliq. Et eft δὲ tui pditur? imperiü, oéfcp opes egyptize déftrüédz fint: cüaffur mito te fortior,eodé chaldo fuperáte delet?(it. De J fcribit potétià regis aílyríj fub figura arboris cedri,iuxta hebraicü:iuxta Lxx. cypariífi,in móte libano cóftituta d fit pulchra ramis δὲ δάδα fródib? 8L ad nubes.ufcy fubreéta:“. , qua idcirco tantü creuit, qd" nó aqs fed abyífis, hoc eftags fortitudie qua in fermóe tyri inter cherubim dicit effe gené ratà,& praciofis diftincta lapidib?:& poftea ad terrena fuo uitio coócidiffe, Ου& in Efaia cadés, lucifer appellat:& ir euagelio fignat a ἀπο: Videba fatana qf fulgur de coelo ca; - denté.Sed nos hacoiaut ínterím femur híftorià hyperbo licos dicta intelligam?: qd' tátzaflyrius fuerit potétiz,& fic ciictas opprefferit nationes:ut fe angelorü fortituditii cópa/ rit. Onía atit metaphoricé fubaltiflima cedro fiue cypariffo dicun£ ad affyriü:interfe&tiogp illi? appella£ fuccifio. C) dag fequit:Tradidi eà in manu fortiffimi gctiü:regé babyloniti uocat:ut qd uicit aTyriti,nó ρτία fortitudinis,fed diuinae intelligat poteítatis.Tuxta impietate inquit eius eieci e3:'ut occulte babylonià moneat nó debere effe crudele: nec opprí mere populü dei qui fibi traditus fit:ne fimilia patía£ ab af7 : fyrio, qui crudelis δὲ impius fuit. Et fuccidct illam, alieni 82 crudeliifimi nationü:fiue iuxta Lxx. peftilentés: qd? nund$ diceret pofitus in chaldza: neillü aduerfum genter fuam comrioueret. Profjcitur.quogp fuper montes,& in cunctis eonuallibus corruunt rami eius δὲ confringunt in rüpibus, Mm 4& a cüctig qua libertate donauit nos dris.Quá fruftra feiudxi habere iacta.— (amus δὲ nemini feruiuimus uncp,multis uítijs peccatífqg fubie; 2 Efa.í 4.€ Lucao.€ Ῥ4, 8.4 .ma:incorde.uidelicet & acüctis derélinquié populis:hoc eft uolati libus cocli& θες cà pi: in tanta ueniet p ditionéut οὓς arbores qu& putabàat excel(ae: εδραιίδε afTyríae arbo/ ris,fuo exéplo cleuarí, & in fublime erigi ul» tra defiftát: nec(tétin altitudine fua, fed illa fuccífa,oés metu pari; ter fuccidan£.O) d'pp tranflatíoné dictü erat fit manifeftius: Omes aittraditi funt,fubau/ di£reges in morté:ad terrà ultimam,hoc eft adinfernü in medio fi liotü hominü:riequa:' ép interarbores,ad eof qui defcendüt in lacü: haud dubiüi qn ποτ’ πὰ fignificct.Poft fuc/ €ifionem arboris αγ’ rix:fiue indie qfi de/fcédit ad inferos afTy/ rius X induxitdris lu/ étum: rurfuni p tráfla tioné de eo loqui£ qd? optus fit abyffo: iuxta illud qd'feriptü eft: Ve ᾿ niin ,pfundu maris,& tépeftas demerfit me: Etomnia flumína,oés uidelicet natióes εἴ ul tra rigare ceffauerint: δὲ contri(atus fit fiue cótenebratus fup εᾶς᾽ id eftarboré: ucl eü,id eft a(Tyriüi libanus, Ac néputaremus dearbo té effe fermone,(ταῖς A fonitu ruina ei? có/ trioui gétes. Crueem. tanta ruina efTe unius arboris pot,ut ad foní tü ei? uniuer(íz cómo/ ucant gétes Cü dedu cerent inquit ε ad in^. feni: Iuxta literaar/.. borad inferos deduci nó poteft: cii alijs qui in lacü: id eit ad infe/ tos defcédebàát, Et có folata(unt in terra infi terrz,oiia ligna uolu pratis fluedelitiarum: qd" hebraice appella£ YN. ut nemorofos faltus fyluafcp fignifi/ cet egregias atcp pra claras qua fuertit in li bano:&irrigabantur aquis.Nà X ipfz arbo res cii co: hoc cft,cum aílyrio defcendent ad Rd intérféctos fide uulneratos οἷα/ dio. Ligna g'adíjs nó uulnerant fed cedit: fic defcédüt ad infer; £onmen.Dieronymi liber Decimus-— condéias frondes siuein medio nubium) eleaatum eft cacumen eíus, Aqua nutríert illum: abyffus eleuauit εὖ: flumina ei? manabát in círcuítü radica ci?,& ríuos fuos emífit ad uniuerfa ligna regíonís.Propterca eleua τὰ eft altitudo ei? fup omía ligna regionis Siue cápi):& multiplicata fünt arbufta Siueraimi)ci? prz aqs multís, Cüq extédí(Tet umbrà fuá: in ramis ci? fecerüt nidos , omia uolatilia ccelí:& füb frodib9 e? oenuerüt οἷς be. .- ἶ EIE ΄ o D i£ εν fti faltuü:& fub umbra illi? habitabat ccet? géiü uni ucrfarü.Erateg pulcherrím? ín maghítudine fua: δὲ ín dilatatióe Siue multitudinc)arbuftorá ucl ramorü fuo tü:erát erm radices illi?iuxta aquas. Cedrí Sive cyparíffi) nó fuerüt altiores íllo ín padifo deí:& abíetes Siue pini) no adaquauerüt fümitate ei?:& platani uel abíetes no fuerüt zquac uel fimiles frodib? siue ramis)ílli?. Omne| líenü paradifi dei Siue in padifo dei)nó eft affimilatá ei& pulchritudini ei*iqm fpeciofá feci cá.& multis con ἀξίῳ fródib9:& emulata funt οἳ oinía ligna uolupta/ tís Siue delitiarü)quze erát in padifo.Propterea hae dij cit diis de?;Pro eo qd' fublimata eft in ο dit fümítaté[πᾶ uirentéatqy códenfam Siue ín medio nubíü eleuatá eft cori? ín altitudine fua:tradidi eam Siue eti)ín manu fortiffimi Siue príncipis gétíü:facies fa Getei Siue& faciá pdítione ei9):iuxta im pietate ei?cieci εᾷ. τ fuccedét cà alieni& crudeliffimi natíonü Siuepe ftilétes oétí),& pijciét eà fup mótes:& i cáctis coualli b? corruét ramí eí9:& cofrínget arbufta e(? ín uniuerfis rupib? Siue cápis)tetrx:& recedét de umbraculo ei? oés ppli terr& relínquét eà, In ruína ei? habitauerüt Siue reqeuerüt) oia uolatilía cceliz& ín ramis ei? faerát μα” ueríz beftix re ionis.Quáobréno eleuibunt ín altitu dine fua omía μὰ adjrü: neq; ponét füblimitaté faa ínter nemorofa atq; frondofa Siue in nubibus):nec fta bütin füblimitate fua οἵα quz irrigan£ ags:qa οὔϑ tra dít funt ín morté ad terrá ultimá;in medio filiorá ho; mínü ad eos q defcendüt in lac. Haec dicit dris de?:In die quádo defcédit ad inferos induxi luctum Siue luxit εἴ abyfIus): operui εἴ abyffo δὲ phibui flumina ci9,& coetcuí aquas multas.'Contrítus cft Siue contenebra: tus)fup eum libanus:& omnía ligna agrí concuffa funt Siue defecerunt, À fonitu ruínz eíus commoui Siue có» motz funt) gentes εἴ deducerent eum Siue eá ad ínfernurn)cum his qui defcendebát Siue defcédunt) ín lacá: & confolata funt ín terra irifima omnía liena uolupta εἷς Siue delítíarü)egregía ατα; pradara in libano:uni uerfa qux irricabant aquis. INà& ipfi c ea Siue οἴ eo) defcedét Siue ασια t)ad infernü ad interfectos Siue uülneratos)eladío:& brachíü Siue femen uníufcuíufqy habitátiü fub umbradfo ei?.ín medío nation Siveuítz fug petierát. Cui affimilatus es o índyte ατα[Ολα interligna." títudine& ες ᾿ fiue femeh quoniam ΣΤ utrüg fignifi, ᾿ ptatiseNullus tibi in | nii. Etbráchi inqui G apud hebraos fermo cat: requiefcet in dim, bracülo eiusin medio^ nationi: nequad fy Warum. fed eentigm, Ad extremi fit Apo, .........'. Tad . ftrophaad ipfum ay rium fiue ad pharao;* nem. Cui affimilatug eso inclyte atcpfubli mis inter ligna uolu, μμ Tus quit par fuit:(ed om, Πε reges potentiafur' peraftí:& tarffen cum* CXterís regibus qui: erat in comitatu tuo, ad terras. ultimas: id: eft ad inferos dedu, Cus es:dicéte fcriptu, ra:Ingredientur ad ex. tia trema terra:tradentur in manus gladij, par, tes uulpium erunt.In medio aít incircücifo» rum dormies: cii his qui interfecti funt gla;' . dio, Oftendit qua εἴ fentligna,quz cedrus fiue cypariffus gladíjs' uulnerata,& iacens cii incircücifis.Etutextre r ma anterioribus iun; geret:quía fupra dixe, rat,cuí fimilis fa&us esin magnitudietua: ecceaffur quaft cedi? inlibano pulcherínra mís X frondibus,& re liqua:nunc infert:Sic^—. .eft pharao δὲ omnis^ multitudo eius dicit* dominus, Ὁ uomo/ do inquit aífyrius,ce/ drus& cypariffus ba;: bylonio fuccidente de E iecta eft:(ic pharao& Jui pps eius: hoc eftipía- ἂμ arbor δὲ rami illius a. i babylonio fuccidétur, Hac interim iuxtahí/ ' ftoríà dicta fint: qua] ; raonem hoc efteà po^ -teftatem cui egyptus ' chrifto: qd(i illecorz ruerit, τὰς δὲ alfj re^ Jisbreuíteroíap(rinz Ὁ plaríq: in cófumatio ne mundi futura intel ligunt:& regem phaz fubiecta fit, compara^ pi ri regi affyriorum po/ tentiffimo, id eft anti ἡ hi Ctores tenebrarü ifta; rum δὲ principes muri di facilius corruant, Dicam?ergodefingu' gétes:ut nó tà differas mus δέ explanemus obfcura, dj explanare cupiétibug ii «ο cupiétibus materia dediffe uideamur: ρτίπη το» difcutiédii,cur undecimo anno,tertio mefe,una die méf(is-facü etuer, bum diíiad Ecechíelé dices:Fili hominis, dícipharaoni regí -agypti& multitudini eius:Locuturo ad pharaoné;undeci/' ^moanmao fermo fitdni: necdü em uenerat ad. duodecimü:q ἡ . Gümer?plenz τοη^^"— x πε τῷ « Ges. d; mata uirtutis δι Vit. i& duodecim(unt filij - lacob:a qbus poftea .» duodecim noia;pphe tárü uto uolumie cóti Eitce:éicz e£. Brapli duodecim *—- 4üttdrüqa un?iudas. τ pditor fuit:in locii ei? RO ERR Mar.5. c Matthias eligit. Btarchifynagog: filiaannorü duódecim à Ibidem diio fu(citat.FEemorroufa quoqp anino duodecimo recipit .. fanitaté. Sed quíacorripit pharao,& poftea plangitur: pro/ "* 17 ἐς ptereatittius mfis δὲ unus dies undecimannorii numero ^.. εδρυίαπξ. Vnde& ín confequétibus duodecimó anr.^,mé; - feduodecimo;una méfis:fit uerbum diii ad Egechiel dicés: Fili hominis affume planctü fuper pliaraoné regem atgypti, δὲ dices ad eum. Qui em plangítur,ideo plangitur ut intel, ligat quanta bona perdiderit-& tàmen quia pharao erat:&: ' brachiü eíus necdü fueratcolligatü, nec priftina recepat for ᾿ς titudíné:proptereain anno δὲ in menfe duodecimo,uiginti . nouem dies adhuc remanent,ut duodecim annorüi nume/' rus compleat. Vno igitur meníis diejfermo fit diii ad pro/ eo» phetam:& pracipit ei ut loquat regi egypti δὲ mulitudini '^". eius.In quo mirandü qd' quattuor interpretes non populi Matth.22.b. dixerint fed mftitudiné. Multi éf uocati,& pauci electi.Et irilcge feríptü cft: Non eris cum multitudine in malo. Dici; turqpad regé egypti: Cui fimilis factus es in magnitudine ftüem altitudine tuae. d'& ipfe fe exaltauerit, I fübiaceat ὁ illi fententiz:Omnís qui fe exaltat humiliabit, fed taménó fiteius altitudirit(imilis:qui quafi cedrus ftue cypariffus in ..libano fuerit,pulcher rantis& frondibus nemorofus: excel αὐ altitudine& ad nubes uf«p erexerit capüt:ad qs(οι Dauid uentas dei puenit:& quibus manda£ ne pluant fup ^ i^ iftaelímbire.Pulchritudo quoq illius praedicat que in tur/ 36.28: Pitudine praua uoluntate mutata eft:ita ut dicat de eo:(ὅν 7 7. ftingetdtis cedros libarii:& excelfus ipfein altiffimo mon; tià libano coftitutus:quato füblimior füerat,tanto forti? ca deret. Cuius(criptüra fáncta uolens altitudine démonftra/ ἡ reappellat cedrü magria qua nutrierunt aqyiinó aqua fi/loequa uadit cü filentío;fed aquz rafin& aquae egypti:de Hiere.2,d. quib?(ctiptü eft: Ὁ uid tibi ut bibas aquas geon fiue fiore qd' aquasturbidas fonat; Abyffus quog exaltauit eü fup ' quáin principio müdi tenebra ferebant,& ad qua in euan/ Ρας θ.ς,, glo dzmonesnemittant rogant. Flumina efüfdem abyffi Hiere.2.d, incircuítu radicü ei? erant:de qbus dicit: C. uid tibi δὲ uíze Ea; 8,b; aflyriorü,ut bibas aquas fluminii« Et in alioloco: Ecce diis '* ἡ, énducetfuperuosaqüa ftuminís fortem& multam: regem e sai affyriorti S& omne gloría ei?; Riuos quoqp fuos emiifit abyf7 τν cfüsaduniuerfa ligna regionis:ut nó folum principe mundí τὸ huius;fed& focios illius irrigaret.Proptereaeleuatus eft,& 'fuperoffiíaligna altiffima fuccreuit,& multiplicata funtar/ —buftacius:& totius orbis póffeditimperiü,dícés:Hac omía mihi tradita funt. Et éleuati furit rami eius, qui aquis αγ ^s ΤΑ fuerant irrigati. Q-ui extedit(rue dílatauit umbraculü fuü: ὑπ yromes fubijeeretfuz ditioni: Inramis eius fecerüt nidos '-Ἔοδηθ, d.omnia uolatlia coeli. Omnis ef qui facit peccatii: de ἀϊα 77^" bolo ratus eft:& deráriiorü eius numero coputat.Illa aute -, uolatilia feceriít nidos iri ramis eius:qua iuxta uiam euan/ Ro. c. gelicá comedere fementé:(iue quia ofnes peccauerüit δὲ indi Ῥδυπια. gentmiféricordia dei: de quibus dicti eft: Omries declina/ uerüt,fimul inutiles ficti fantiIdcírco in ramis eius fecerüt nidos.Sequié:Etfub.frondibus eius genuertit omnes be/ βία faltuü:quz chrifttimanfuetudine pdidertit:&fub um; -braculoilliushabitabat coetus gentíü plurímarum:ut nul/ ^^» Juseffetquínó eius tangeretur umbraculo:prater eum qui Ios i4,d dixit: Ecceuenit princeps miidiiftius:& inueníet in meni/ Ro,s,b hil:Perunum enim hominem peccatum intrauit in tman/ dii;& perpeccatü mors:& fic ín orines homines mors per/ D Luce.I44c, aes FE Sn£secbiclem. iterlígna uoluptatis:Ecce deductus es. c lignísuolu. --- ptatísad terram ultímá; In medio incircüciforum dor mies,ci hís qui interfecti(üt gladio.Sic pharao δὲ om - nísmultitudo eius dícit dominus deus... Ly -utcorruat ín fupbia fua. In cüctis atit cóuallib? corrüétra/ £a XXXI$o 231 tranfijt,in quo amnes peccauimus:& in adá omnes mori; t.Co«$.€ niür,cüctiqs peccauimus;& indigemus eloría dei; Et tamé in ipía Rábitatione diuerfa códitio eft, Alij habitatin ramis eitis quaft uolatilia, fcientia fibi in philofophía& in hateti/ -corii dogmatibus pollicétes, Alij quafi beftiae ferae imites pu όλτος-. atq crudeles: alij δ, multitudo getiü pluri rharü:ut cómíxtos di/' ᾿υέτῇς uitijs fignificet atqp peccatis. Erat ait affur pulcherrimus in' magnitudie fua,& in. '.Btfa&umeft—dilatátione arbuftorii ipe Ce cs fuori:qaags multis 'tádix ei? fuerat irrigata:intatiiut in padifo dei nulla cedtopz' '& cypariífosz éffet altior,necabíetes piniqpadadret fublimi taté ei?:(iue platani nó effent aequa frondib? illi?,Idcirco aur tem nulla arborü in paradifo platatarü εἰ fuerat adaequata: quía omne lignü paradifi dei nó eft a(fimilatü illi& pulchri tudini eius. Nequad, em erecta funt p fupbia, fed[cierunt -humilitaté fuami:neq fimílitudiné dei facrilegofibi animo" uédicare conatz funt. πο fequi£: Et emulata funt eà omnialigna delitiarii quaerat in paradifo:fic edifferinaus -Eniulatafuntligna paradifi multitudine ramorü eius: Mul ti ein uocati,& pauct electi, Et lata&(paciofa uía qua ducit ad-morté. Cupítem tantos habere in faluté, quantos affur habuit in perditione. Vnde quia affur fublimatus eft in alti' tudine: dedit fublimitaté fua uirenteatqy condenfam:fiue αἱ ad nubes cacumen érexit:& eleuatum eft cor eius ut di céret:Ero fimilis altiffirhoi ppterea traditus eft ín manu for tiffimi gentíií:qua intelligimus alià deteftabi:é poteftatem, cui tradit ad püníedti ipfe eft em inimic?& ultor:utaffur in telligatur anachriftus:& fortiffimus genititi cui traditus eft, fatanas:iuxta illud Apoftoli:C) uostradidi fatanz ut difcát nó blafphemare: Ο: ui facíés faciet ei quacüiq eia ἀῆο fue/ Eía.i4.di L/Tímo.r d rint ímperata.Iftà ute cypariffus eiecta eft de paradifo dei dpter impiétate(uà:& fuccidét illam alieni δὲ crudeles fiue pettilentés in gentibus:wt impleatur illud qd fcriptum eit: Peftiléte flagellato,(tultus aftutior fiet. Et iterü: Iam fecuris gno Eine.: ην Prouer.i9.d ad radicesarboris pofita eft:qui precident ε fup montes; Matthic Tai éius:utad tartarü deducant omes qui in ei? fuere comi» tatu:& recedát deumbraculo illius δὲ relinquat ea:ut uola^ tilia caeli& θεία terrae, qua prius fub illa fuerat δὲ illi? um braculo tegeban£,poftea poenz ei? participes(int. ΟΠ ui/ derintcatera ligna fyluarti fiue paradifi;aífur cypariffü fen» tentia dei corruiffeznó eleuabunt in fuperbia:nec fe effealíz quid«(timabüt,riec irrigationéaquarü fuarti proprias arbi ΄ trabütur díüitias:eo qd? omnesrami δὲ uolatilia coeli δὲ be/ ftiz terrae qua erant fub imperio affur, deducaturin morte ad terram ultimam. De quibus fcripti eft: In confpectu ei? 43,24, 4 cadentomnes qui defcendüt in terrà, Et in alio loco:Ingre/ Tbí,ez.c dien£ ad extrema terre:& erunt nequa cii angelis, fed οἵ filijs hominü qui defcédüt inlacum,fiue in fouea fempiter/ nà. Cüaütille defcederitad extrema terra:S& pars uulpium fuerita qbus lacerádus eft:tunc luctus erit uel omníü focio τῇ eius uel fanctarü fortitadinü:qua illum dolebüt ad infe ros defcendiffe. Vnde dicit diis: Operui eum abyffo:cuíus: aquis fueratante nutritus:& prohibui flumina eius, id eft abyffi:&coercái aquas multas,ne eum irrigarent, fed mar gis opprimerent, Cótriftatus eít fup eà libanus in quo fue/ rat exaltatus:& emniía agríligna concuffa funt,fuccifioriem fimíleformidantia;A fonitu ruin eíus cómoui gentes: ut nullus pditioneillius ignoraret:& deductionem ad inferos' εὖ caterís focijs εἰ”. Acceperüitq cófolatione oia ligna uolu/ ptatís,id eft paradifi: dü uident& mala malis,& bona bo». nis reftitui.Hacautem lignalibani funt, aquis írrigata flu/:. minü dii: quibus δὲ illa arbor-fuerat irríoata qua corruit Siueomnialigna quz quondam fuerunt boria& irrígabani tur aquís,& in libani altitudine morabantur,accipient cófo [απο δα príncipe fuü(imilià niderinc faftínere tormeta, Et ipfa e defcédétad infernü ad interfectos gladio dii: 8 einis fortitudo lignorü habitabit(ub umbraculo ei?:íd eft ::|.^—..'inpoena: £omien.Iboieronymi liber occimus in poena:in medío omnit nationi qua clauftris inferni te^ nebüt.Poft hacad ipfi pharaoné fermo cóuertit:cuí dictüi fuerat in principio:cui fimilis fac? es in magnitudine tua: δὲ dicit ad ei; Cui affimilat? eso inclyteatqp fublimis inter ligna uoluptatiscNépeaffyrio q corruit. Ettu éras. inclytus atq; fublimis inter li;;"^ gna eden,hoc eft deli; autéfup illo/fed& fup multitudine cius quz diio uaftahte eft pharaonis,& plangét eti filiae φεπ in circuitu, Nà foli deleta eft. Hac fup fimplici la curfim dixiife fufficiat:uenia mus ad íntellioétià fpiritualé.Nec puto magnope laborádiü noffequi fit phatao rex egypti,cii fupra plenius dixerimus, εὖ uidelicet poteftate cui egypt? credita eft, ce deductus es ficutaf in méfe duodecio Siuedecimo,ín una die méfis:— agyptus totius mádis fyrius ci. omib? lignis ΠΩ“εκ τι ἢ quz nó eft leo códi due adaanfue es actü eft uerbá diii ad me dicés: Fili hois, α΄,— 2" βῤωπῳ λον πὸ dehisadteráulima| me lamentum(προς pharaonem rcgem agypti:& di» δὲ ad inferos:& dor/ ces ad eum: Leoni gentíum affimilatus es& draconi etf cti in honore effe mies nó in requie, fed::"1δἰπιο]]εκί; cópar, in pomis:in medioin, quíeftin marí:& uentilabas cornu in fluminibus tuís: eft iumétis infi pie: MIEL ον ανα& cóturbabas aquas pedibus tuís:& cóculcabas flumi- ων ἐπ bes- o o γν τ΄ dm one in gladio diii concide/.: na earü Siue tua).Propterea hax dicit diis de?: Expádá ibn ut APefds rüt.Etut(ciam? q fit il le cui dixerit, o inclyte:. atq fublimis inter li; gna uoluptatis: ponit mantfefti?: Ipfe eft pha rao€ omis m'títudo eius: Siue iuxta Lxx. fic e(t pharao δὲ omis multitudo ci?: ut quó fupraaffyrius fuccifus eft Xcorruit(ic& agyptiusfubruatur,. Ca. XXXII 2. factü eft ouodecímo anno/ín méfe ouodecímo fi ue oecimo./ín vna ofe méfig: act€ verbü ofií cC, Editionéutrágp mifcemus:in his dütaxatin qbus difcrepát. Ahoqn ubi unus fenfus eft, hebraicü fe/ quimur.In multis αὔτ exéplarib? iuxta Lxx. duodecim? an nus,& méfíis decimus ponit: Iuxta cateros atit interpretes, decimus annus& duodecim? méfis:ut uel iam capta fit hie ruíale€ σαι! pharaonis malis fibi iminétibus auferatur: uel certe capiéda:& fuis magis miferijs doleat dj aliorüi ca; ptiuitate latet. Et interim breuiter quedam hiftoriz funda menta iaciétes:qd hebrzifup hocloco intelligant pcurra; mus.Leoni cópara£ pharao,nó unius gentis fed multarum gentiti:fiue draconi in mari:ut terrà aquafq poffideat: qui irrígatione fluminü erigebat in fupbia,qua cornu uocat:& multitudine exercitus fui omes aquas tranfiens poterat có; turbare:idcirco expandere fe dicit retefuüi fup multitudine eius,& extrahere ο fagena fua uel hamo: profjcere fiue ex tédere cü fuper terrà: qui quafi coluber multis fpiris fuerat inuolutus:uta cüctis coli uolatilibus deuoret. Cüqpnon foli aues, fed oines be(tiz terra εἴ lacerauerint: reliquae car nes eius montes δὲ ualles cápofqp cóplebunt: itaut cuncta uermibus fcateat. Hac autéloquit p metaphorà: ut poftdj uolatilia coeli δὲ beftiz carnibus eius fuerint faturata:id eft exercitus ei?& uniuería multitudo: reliá pars in uermes& faniem cóuertat. Tunc inquit coeli tenebris obuoluenz:fol & luna δὲ catera luminaria nó dabüt lumen fuum: fed fup tecunctanigrefcent:nihilq tibi letum erit: δὲ ad tuii interi; tum omnes populi€ cuncti reges eorti horrore nimio for midabüt,cófpicictes gladiüi meti huc illucqp uolitare δὲ nul^ li parcere:& in tuaruina,ruinà fimilé pertimefcent. Vt auté fcias qs iítefit gladius:audi manifeftius:Gladius regis ba/ bylonis ueniettibi: in gladijs fortium fiue gigantiü deíjcia omnem multitudinétuam. Qut gigantes inexpugnabiles . gentes funt: que babyloníj regis tenebant exercitu.lfti ua; ftabunt(iue difperdent fuperbia asgypti& omné multitudi nem eius:nihilq in zgypto εν fed cü hominibus, & menta brutagp animalia paríter auferentur. Et táta erit folitudo in«gypto:ut nec pede hominis nec ungula iumen ti aque illius conturbent:fed quieta(intomnia:3 aqua flu mini eius quafi oleum fluant puriffima ac nitentes: nullo pereas tranfeuntenec earü fluenta turbante. Hoc autem fict qppter agypti folitudiné: qua rediget in defertum ab omní multitudinefua:quádo habitatores eius díis percufferit:ut jntelligant qui remanferint α 7 ipfe(it diis. Idcirco planctus fup te rete meü in multítudie ppforü multorí:& extra háte ín fagena mea:Siue extrahá te ín hamo).Et píjcá Siue extrahá)te ín terrá:fup facié aeri abíjcá te Siue cápi replebun£tui):& habitare Siue federe)faciá fup teomia uolatilía cceli:&(aturabo de te beftías uníuerfc terra: nofter diabolus quafi 7 -| :] 1 $ lata leoni getium, Hà Ρέα leo γυρίξο circuit qua, rés qué deuoret. Εείῃ nono pfalmo fcripti eft:In(idiatur in abfcádito quafi leoin fpeli, ca fua:infidiaturut ra &dabocares^ PiatpauperéEtinHie remía fpüs fan&?ait:) Leo de fylua percuffit Hitreg; eos. Draconéatit dici diabolti:pro quo Aquila interpreta)^ eft leuiathan,nomen draconis exponés: iuxta fuperiore ex, planationé multis teftimonfjs docui: qui dixerat, mea funt di flumina& ego feci ca. Ifte igitur draco fluminibus fuis qua,» fi cornibus uétilabat plurímas nationes: quz fup Marcióe, Valétino, Àrrio€ Eunomio caterifqy harefeon principib?" intelligere poffumus:q imitant ecclefiafticos uiros: dicéteg- nt ad dim faluatoré:In te inimicos noftros uentilabimus cor; nu:& nó uentilant ad faluté,ut de terra ad coelum leuét:fed utin profundum abijciant. επί» fequit:Et conturbabas H aquas pedib? tuis:iuxta illud Apoftoli: C) ui aüit cóturbat Ον, uos, portabit iudici. Nó uult em aquas filoe bibere, qua Eías, uadüt cü filentio,fed aquas egypti turbídas αι coenofas, quz anted pedibus cóculcaren£ draconis,purz erát& fuo fluétes ordine: poftdj aute pedibus illius conturbata funt, curíus fui ordiné perdiderüt. Nec em utuntur haretici te^ ftimonijs f« ἂν fut fibi coharétibus, fed cóturbát oiiia, Εἰ quia ipfe eft inimicus& ultor:non folum aquas alienas draco agyptius conturbat pedibus fuis: fed cóculcat flumí na fua,ne parcat eis quos femel in fuam redegerit poteftaté, C18 deuitare cupiés iuftus, precatur: Nó ueniat mihipes P$fdy fuperbiz, Et in alio loco,conculcatus petitneiterumconcul^ cet: Miferere inquit mei dite,quonià cóculcauít me homo, PíjjA Inimicus aiit homo diabolus εἴτε quo& alter pfalmuslo hac dicit dris deus:Expandá fup te retemeti:ín multítudi/ ne populorti multorii. Rete dii ueteris δὲ που teftaméti rav tione contextü, mittit fup draconé quí habitatin populorü multitudine:& femp turbis δὲ populorii multitudine dele/ étatur:ut extrahat εἶ in fagena fua(iue in hamo fuo. Ita eft fagena,qua in marehui?(zculi mitti£ δὲ extrahit pifces mul^ tos:alios eligédos&alios abijciédos, Siue ifteeft ham*:de quo in Iob fcripti eft: Adduces αὔτ draconé in hamo: δὲ cir Ie cüdabis capiítrii circa nares εἰ: ῷ à interpretat? eft Aglaxex trahes leuiathá in hamo: funib? colligabis linguá ei*.Ex trahit αὔτ draco fiue leuiatha de mari hamo uel fagena dii: ut pijciat(iue extédat fup terrà: δὲ οἷς(ρίγα εἰ” gbus fuas infidias occultabat,aperian£ δὲ ,pferan£ ín publici δὲ in tetv rà abíjciant:& iaceat qui ín coelo pofuerat os fuum, δὲ feal/ tiffimo fimilem effe iactabat, Vndefequitur: Echabitarefi ue federefaciam fuper teomnia uolatilia coeli:& farurabo dete beftias uniuerfi terra: fcdtn illud qd' fcriptum eft:De Ρόδο: difti cti eícam populis athiopum. Qui uel uolatiliauocan tur uel beftiz terre. Volatilia, qua fementé ut diximus iu/ xta uiam rapiunt. Beftia terra, uitijs efferatar; qd' ad hare ^* προδῷ . quitur: Vtnó magnificet ultra homo fup terra. Propterea Ibi.9.a/ 490 n -zcabié:fiue moerebüit principe perdito:ita utipfediisterà—(7 hareticorü operíat tenebris,ignorantia falicet ueritatis: ut - caci caecos ducantin foueam:& habitatores terre: mittant intenebras exteriores:ubi eftfletus δὲ(iridor, denti. Poft hac dicic:Et irritabo cor populorti multorti:cuminduxero -. eentritione fiue capti/ ο$n£secbiclem .. ticosatd) gentiles referri poteft.O) ᾧ autem fequitur:Et daz. bo carnes tuas fup mótes,& implebo colles tuos fanie tuas. fiucimplebo ualles fanguine tuo:hunc habet fenfum:ut uo. latilia coeli& beftias τοῦτα, deceptog populos intelligamus. erudelitat&cp gentilitizmontes autéad principes referamus harefeon: qualis fuit Vakntin? δὲ Marcion:. €ollefqp fucceffores eo; «ii qui faturan£ fanie draconis: fiue ualles, qua implentur draco nis fanguie,inferíores quofq credentiti, Aut «certe montes aduerfa; rias poteítates,quz in aere difcurrüt; δὲ ual; kes,qua inferna pene trat:& atgrnis fuppli/ εῆς τιβείβατα füt.Por roqd dicié& irrigabo terrà putore fanguinis tui fup mótes,fiue irri gabi£ terra de ftercori bus tuis fup mótes,€ ualles iplebüt£ ex te:il/ , lud fignificat qd omis fupbía δὲ arrogas hz/ reticorüi tumor, nó tà virali δέ puro d putri doatqfetenti fanguie compleat: iuxta illud ^w PUN qd(criptum eft: Pone eos ficut ftercus terra, De quo fanct?a diio δ 7.4. liberat: Q.ui fufcitat deterra inopem,& de ftercore erigit paupere Vtcollocet εἴ cii prin» cipibus, cii principib?: οὖς pplifui. Valles autein, ima depreffe:utfupra diximus:aut inferna fi: gnificat,aut humilem ' hareticorü fenfum, p; pter uoluptate& terre. nas opes ciicta facien; tiii. Ld? atit iüigit: Et δὲ dabo cárnes tias fup motes:& implebo colles Siue. ualles) fanie tua uel fanguine tuo:& irrigabo Sive irri gabit) terrá putore fanguinis tuí Siue ftercoribus tuís) fuper montes:& ualles implebun£ ex te.Et opcríá cum extínctus fueris celum:& nigrefcere ἐπα ftellas eius: Solem nube tegá;& luna nó dabit lumen fuum.O mía lumínaría coeli mocrere facíá Siue cotenebrefcent fuper tc):& dabo tenebras fuper tetrá tuam:dicit diis deus. Et írritabo cor populorü multorá cum índuxero cótrí/ tionem Siue captíuitaté)tuam in gentibus fuper terras, Siue ín terta, quá nefcís, Et ftupefcere facíam Siue cótri/ ftabütur, fuper te populi uel gentes multa:& reges eo rum horrore nimío formidabüt fuper te: cum uolare ceperit eladíus meus fuper facíes eorüz& obftupefcét repente finguli pro anima fua in die ruírize tuzeSiue ex ectantes ruinam fuam a díe ruínze tuac). Quía haec di cit dfis deus: Gladius regísbabylonís ueníet tibi.In ela dijs fortí Siue eigantium)detjcíam multitudinem Siue fortitudíné) tuam: ínexpugnabiles gentes omnes he, Siue peftilentes degentibus cunctis:X uaftabunt Siue. perdenofuperbíá uel íniuríam zcgypti: δὲ diffipabitur multítudo eíus Siue cóteret oiís fortítudo illi?.Et pdá ofnía iuméta equa erát fup ads plurimas Siue abags multisy:& non cóturbabit eas pes hominis ultra neq; unoula iumentorü turbabit Siue calcabít)eas. T unc pu riflimas reddam aquas eorum:Siue ut alíquando quíe/ fcát aqux eorü:& flumina eorá quafi oleum adducá Siue ut oleü ffuent;ait dris deus:cum dedero terrá egy: uitatem tua in gentib? fup terrà quà necis: ut qui prius pharaoni feruerant, irafcatur có tra cum:uidétes captt/ uitatem eius ad aliam terrà quá d:aco nefcie bat effe perducta, Nec debem?ambigere bo; nas e(leterras ds phaz rao ne(cíat,fcilicer qua do captiuitas pharao nís aliacaptiuitate mu tatur; dequa diafad. faluatoré: Afcendés in altum, captiua duxit captiuirate: accepit, fi ue iuxta Apoftoli, de Eplie. 4. W dit dona hominibus, Et ftupefcereinat, faz ciam fuper te populos multos:ut quí. prius pharaonisadmiraban tur potentia,poftea eii admiren£ de fuo cul, mine cecidiffe. Reges quoq populorii hor. rore nimio formida/ buntfuper eum, quo^ rum regna dfio diabo lusoftendit:& deaut; bus in píalmo dicit: Aftitertit reges terrz, t.e & principes conuene: runt in unii. Hocaute fietcum uolare caepit gladius dii fuper fa/ cies eorum:(ubaudi£ regum fiue populorü. Gladius auté dfi intel ligendus eft,utués fer^ operiacü extinct? fue/^ ο 3 οἱ| ἒ z ,; modeiS efficax& acu. ep E EN Ine. pti defolatá Siue perditam) Deferetur autéterraa pe"e CHASE GR ARTE facia ftellas εἰ οἰ nu nítudíne fua Siue cü plenitudine)quádo pereuffero Siue— dium ex utrag parte betega,&lunanó da^ oa diffeminauero^ acutii:quuolat atqs dif. m^ bitluméfuü: ofalumi-:: Sb cO AE currit δὲ perftringit cer iw" mariacodi moerere uel tenebrefcerefaciáfupte:S&tdabotene— nétiti oculos uultufqy deterret, obítupefcentes fup ruina um. brasfupterra tuáait diis de^: fi feqmur lram,penit?intelli^ pharaonis,feinillo uideant effe deiectos. Et dfi quidé gla. qn..ginó pot. ἢ eim iterfecto pharaone fiuedracone,fol&lu^ dius dequo fcripii eft:Eccehic pofitus eft in ruin& re'ur/ Luc,2,e d- na& ftellz nó dederüt lumé fuii;& coeli optü eft genebris:— rectioné multorüiacétes eleuat, δὲ maleerectos humilitate m iuxta illud poeticti:Impíacg aternam tímuertit(ποία πο,— cómutat.Glladius autéregís babylonis ueniet fup draconé aoyptiü:ut in gladíis fortiti fiue giganti deíjciat dfis mul»: titudiné eius 4 regé aegypti fectabat. Inexpugnibiles ingt fiue peftilentes degétibus ofnes ifti;ut mali ad puniendum tradan£ peioribus: de qbus fcripti eft:!mmiflioné peran^ 7.77.6| gelos peífimos. Et Apfus: Ὁ uos tradidi inquit fatanz: ut I^ Timo.i, d difcatnó blafphemare:ue! in intcritü carnis, ut fpüs faluus fiat. Cum auté p huiufcemodi mini(tros deiecta fuerit fup bía«gypti& multitudo i lius dilipata:pdent omía iumen ta illius que erátfup aquas plurimas:& nó cóturbabit eas. pes hominis ultra.Si ei beatus q feminat fup aquas ubí bos δὲ afinus calcat:ecótrario infoelix: ἡ fimplices qdé fuo ultra poterit errore retínere:íta ut pes hois non calcct in eis: quo ne fignü qdé fapiétiz atq ronis aque argyptie in feha. bere uidean£. Vngula ὅς iumétorü nó turbabit eas: ut de limpidiffimis atcp nitétibPfaciat turbidaf atcp coenofas Tre reddé£ nó ab alio fed ab ipfo diio aqua puritfime ᾧ draco nis fuerat &écErgo hoc dicédi eft, qd extincto pharaone q tráffigura /— Ιοδιιθ.α- bateinangelü lucis:de din alio loco fcripti eft: Lux impio Mo rii extingue£, caeli fiue cceli operient tenebris. Degbus€ i f Epheé.b Paulus loqt:Et fpirítalia neqtia in coxleftib?. Etnigrefcere faciet díis ftellas eius,uel draconis uel coeli.Sup à& Iudas jii^ Tuded apfus fcribit:Sidera errátia,qb? caligo tenebrarti in aternü w/^.' refeuat.Solquodp nubeteget:fol iniqtatis q cótrarius eft ij wí— Efa19.a foliiufticiz:nubeaüt,uel ipfo díio faluatorequi defceditin. j|( τ egyptüfupnubéleuem, nullo peccatorii pondere pragra/ Ibi.s.b uatam:uel prophetís& apoftolis,de quibus legimus: Man. ή ᾿ς dabonubibusnepluant fuper eam imbrem.Bt in pfalmis: ἡ 08.35.5. Veritas tuaufqyad nubes. Cum aute foliniquitatis fuerit TA obícuratus:luna qua hareticorü fentimus ecclefia,& quaa. Ü. foleiniqtatis lumen putabat accipe, nó dabit lume fuü:nec. m. deapietcredétes falfi nois fcíétia.Omia quocp luminaria&. - quicqd uidet in hareticis effe doctrinz, extincto dracone hb 0i" jn id ή Zommen.lbicronymi liber oécimua nis faerat ἀῑαείοης turbata:ita ut flumia earü labant quafi oleum: δὲ(intueri luminis nütrimentü. Hac aute fient, ci dederít dris terram agypti defolata,& perdiderit multitu^ dine eius,& ρου fuerínt omnes habitatores illius: ut ifto & pofuerint gladios fuos fub ην ος fuis: qd ditur ἐμφα]ικώτερομ accipiendi eft:tu folus poteris no ἐμὰς fuftà nerecC) uin potíus ci uideris tanta tecti apud inferos mul, titudine dormientíii:& fepulchrii tuii fortiffimorii quonda profectu fcire poffint qd'ipfe(it diis, Ω d'auté iungit; Plan Sis eft,& prie εἴ! fy torméta aftimàs con, 1 iwgentiüfupagyptü η.": ἢ ὌΠ A; fortio pluri ἡ & rae multitudinéci*— diffeminauero)omnes habítatotes cíus:& fcient quía Top SN He 1 plágét eüait diis de?; perípícuii eft animas omniü getiii qua pri? opprefTa fuerat:fiue ea eo fum dris.Planctus eft:& plangé eum filia: fuper ae príncipü circüdari memortjs:hab gentíü yptum δὲ fuper multitudinem eíus δίας omni fortitudine illus): plangent eum δίς dominus deus. ebis confolationé leuiora féfum ftrictim diyiffe fufficiat. Nc eade bre uitate, quátü explana tionis patitur dífficul, quadinagypromo/* HER. Εἰ factüm eft ín.»sEp.. Etfactü eft ín dio/ ts nni inti rabant, fedínregione| duodecimo anno, ín quín decimo απο ῃ quíntade carpamus.Supri ung I: CREER Ree tadecíma menfis: factum| címa méfis:fad9eft(ermo mes de id a p omnémultitudineei?:| eftuerbum dríad me di; diíad me dicés:Filihois, εξ. hicquí RA n6 pd Hei Y cens:Filí hominis,cane lu; pláge fup multítudíném jogr Im RS uitio& fupbia deiec?? gubre fuper multítudiné&gypti:& deducent filías ordiii εβτίη quinta Fs fente VER RE tgypti:& detrahe cá ipfa ε gétes mortuas ín pfi ame μεν dedioanno/ídntade, δὲ Π[ίας σεπείῇ robuftarü— dü terrz;ad cos quídefcé quiae πόα ἃ iia verb επι ο ισῦ αἵ adterráultimam aim hís| dütínfouc&Ponofubafer, fueit.acimora eftpri M atn iin qui defcédüt ín lacá.Quo[εῖς additü eft 3x: De ad pul bzect.Multuminhoc— pulchríor es,defcende ὃζ cherría defcéde, δὲ dormi quádo figunt taberna icol einer&uab dormi cum íindicücifis.In εἴ icircücifis.Rurfum ordo fe; οίκον Mid latione difcordat:€ medio interfectorü οἷα» quit.In medio uulnerato/ xime funt.Fitaüt pA au que din fade The dío cadent:gladius dat? τῇ eladio cadent οἴ eo:& φῶ un Hid Be de necdlfehabuim?&— ef:attraxerüt eá δὲ omes— dotmiet omnis fortitudo loefedéifatRred; 6 WERSDA I populos eius. Loquentur-: eiis:& dicéttibi gigantes, parnm ed"os Η & ftudiofi lectoris di/ ligentize feruientes. εί potentiflimi. robufto-rum de medio inferni:qui ín profundo fouez: defcé de quo melior es: defcéde fortior fit. Pro fortitu dinezgypti: in hebrai b](£t fact eft ín ouo M a.: με co habet multitudine, dedmo annot, Non cumauxilíatorib9? eius de/ δὲ dormi cum incitcücifis Lata ein& paciofauía Manhzb ignoro,fafidiofamfo—fcenderunt δὲ dormierant— ín medio uulneratorü gla etquaducitadmor,| rc delicato lectori tan; A f s f io. δι ΑΙ; ἰς πα, tem:& multiingredii tam ínterduas editio ΟΠΠ incircumcifts ínterfe^— dío.Ibiaffur& omnis CÓ— turperciiicutécittu" fiers Sd cífcg eladio. Ibiaffur ὃς gregatío eíus.Q.uodg fegf: oai at s φᾶμε αἱ:; id| TL dr eii nb? meisqfiaiqdde Ofmnís multitudo eíus: ín Omnes ufilnerati ibí dati emnesgentes:femper Loiterpretitráflatio— círcuítu illius fepulchrail/ funt: δὲ fepulchrü eius in— eim tinus pad E nefubtraxero:mefacri 1.[η,: arta δὲ águfta υἱὰ qua legum δὲ abfq; umore líus, Omnes interfecti& Pr ofundo fouez:& facta ducit ad uita, pauci diii uociferant:maxie quí cecíderüt gladioxquo eft cogtegatio ei?nhebrai;— funtqui ingrediunt 5 q euiade ar dif rum data funt fepulchra co nó habet fed a Lxx. additü eft mm cordét& maníchaorü—; pA da qua nus"langi£, fequaturerroresineo— ín nouiffitníslaci& facta— Rurfum dicit: In cítcaítu fe; liz eius iuxta Lxx fiue l. imperitorum anímas eft multitudo eius per pulchri eius omnes uul, gentiü robuftarü de/ jn cómouent,fi de ueterí τε: Sy: idetát oladi ducunt ad terram ulti quippía monftrare po fum fepulchrí ei?, uniuer^ RDerati g ceciderat g 610,. main lacü fiue in μέ tuerintmutati cófue/— ft interfecti cadentef. q οἷα Etiterü dezditióe Theodotionis^ ueam profundiffimá: tudine:libétius errare::- i PO. fignificatur animzin| cupientes, ᾧ aliquid ᾿ dio:quí dederant quondá fub afterifcis additi eft 3 Qui egypto hui? faculicó ab emulo uerum difce formidine dederüt fepulchra morates: qua pdide/ re,Etinterim íuxta μέ’ Fs runt eu qui dicit: Ego Tobt4.a ftoríà manifeftus eft fenfus. In eode em anno duodecimo,— fum uita:& peccatís mortuz,pondere eorüi ad inferos qe & in eodem,ut putamus menfe: fed nó in una,utfupramen— hunt:dicéte peccatore:Q) im iniquitates mea fpes U isa ug fis:uerum in quintadecima die, nequadpfup pharaone:fed^ caput meü:ficut onus graue grauatz funt fup me. Iítzfunt fup fortitudine fiue multitudine zgypti planctus affumit:^ deqb? fcriptü eft in alio loco: Ingredient in inferiora FAS Itenc hi qui detrahit de fupbia fua cum uniuerfis filiabus fuis, fiue tradent in manus gladíj ptes uulpiii erunt. Ο τῇ ei fodit E gentíti robuftarii,ad terrà ultimá:id eft in Apfundü inferniz fouea, incidet inea. Vnde& legimus: Lacü aperuit& iid Té| diciturgyad regéagyptí:Q) uo melior es,utmortem merea— diteüi:& inciditin fouea quà fecit.) αρ fequit: ruo pul hu, ris euadere Cum em affür& elam, id eft perfía:& mofoch g interpretant cappadoces: δὲ thubal, quos alij Iberos,alij italos intelligi uolüt:idumzi quog& principes aquilonis ac fidonij cii uniuerfis exercitib? fuis quorü auxilto horro» ré cüctis gétibus prabuerüt, mortui fint& interfecti gladio: chrior es defcéde& dormi cii incircücifis: pprie ad pharao/ nem rege zgypti fermo dirigit:fiue ut in Lxx. de Theodo» tioneadditü eft ad ipfam egyptii: Deaqua pulcherrima de fcende& dormi cum incircumcifis.O, d fpecialiterad eum ptínet;g in baptifmate chrifti renatus, audies cii ecclefia: Quua eft ifta D bd η, oXXXM o fo. 25 το οἱ tatis in domo diii:fed o&suulneratiinterfe&ticpfüt—(7 & cadentes: qui ἡπαᾶ dedérát formidiritin térra uiuentid.—^ Formidineaüithis qui erát ecclefíjs prepofiti:ne in terraui uentiü faceret populos mortuorti;& fimplices quofq deci/ perent, Vnde δὲ Paulus aicbat; Timeo aüit,neforte ficut fer^ 2, Cora Zju£5ecbielem A Οὐυκεῆια que afcendit dealbata, innitens fup fratruele ***" fuücpofteaucl fornicatione uelalíjs uitijs fordidatus,eijci£ -: deecclefía:& dicitur ad εἴτ: De aqua pulcherrima defcéde& dormi cum incircüci(is:id eft,cü immüdis:iuxta illum fen/ philip.s« fum qué ponít Apfus: Nos fumus circücifio; qui in fpiritu deo feruiétes& gloria tes in diio:& nó in car ne confidétes. Hi om; nes in medio uulnera torum fiue interfecto; rum cadent cti pharao ne:illo gladio quéue/ nit mittere dfis fup ter rá.Sicut ein chrifti gla dius bonos a malís ἴον "LMatth τον parat,dicens:Non ue/ ni pacem mittere fup terram fed gladii: fic hzreticcsum gladius omnes truncat popu/ los, δὲ uulneratos ad infernum deducit.Ifti funtgigantes potetifi mi δὲ rebelles€ pone tes in excelíü os fud: δὲ αυᾶτο per(uperbià fe ad excelía fuftollüt, táto ad pfundti foueze & in inferni nouiífima detrahüitur:quí omes interfecti funt gladio. Etut(ícret uel pharao ucl omnis zgypti for/ titudo quz ad inferna detracta eft, quos ha beret in poenis focios, fequés fermo demon, B ftrat: Ibiaffur& omis multitudo eíus:uel fy; nagoga eius. Princeps enim hareticorüi dia/ bolus:cuius uere con; ercgatio fynagoga eft: Bpoc,.2.c de qua in Apocalypfi dicitur:Q.ui funt fyna og faranz.Sequétef autéuerficulos q obe/ lo ργαποτᾶξ, pratereü dos puto: dicédumqp qd habet in hebraico: In circuitu illius fepulc HEP. formidíné in terra uíuetiü. Ibi alam& omís multitudo eíus per eyrü fepulchri illius: omnes hi interfecti ruétefq; eladío: qui defcenderüt íncircüci/ fi ad terrá ultímá: η pofue runtterroré fuum ínterra uíuentíum: δὲ portauerüt ignomínià(πᾶ cà hís qui defcédüt i lac, In medio interfectos pofuerüt cu/ bile ei? ín uníuerfis pplis είδη circuitu ci?fepulchn: illius. Omnes Ηί íncircüci/ fi interfecti) gladio, De derant ein terroré ín terra uiuentíü: δὲ portauerunt ionomíníá(πᾶ cü his qui defcendüt in lacum:in me dio ínterfectorum pofiti (ἅτ. Ibí mofoch δὲ thubal δὲ omnis multitudo eius: ín circuítu illius fepulchra eius. Omes hí íncírcácdfi interfectiq; cadentes οἷα! dio:qní dederant formidi nem[μᾶ ín terra uiuétiü. Etnó dormiét hra corti: uidelicet deceptorti ab eo, Q.uiofnes uulnerati uel interfecti funt gladio:& ideo cor ruerunt:quorüi fepulchra data funt in nouiffimis laci.(3 d' autem lácus uocet infernus:perfpicue pfalmus ille demon; Pá274 τηε quo poznítés loqui£: Affimilatus fum cum his quí defcendüt in ἰαςῦ. αὖ nequacd deben? iuxtalatini fermo nis proprietate eum intelligere qui grace λίμνν dici: ut eft la, Tiberiadis: δὲ lac? Larius δὲ Benacus,(πα alíj:fed quas nos folemus appellare cifternas. CLuos lacus,qa ads refrigerát δὲ omné ab eis calore fpíricus auferüt: peccatores cun&ig hzretici fodiüit:& quanti in mea memoría eft,nul lum fanctorü lacti,id eft cifterná fodiffe, fcriptura teftatur: fed οὖς peccatores:quog: fuit Ogias rex leprofus:& qui per 2,para.26.b fua fuperbiam corruit:de erit terr operibus incubans:& multas fuperbiz turres«dificaritin Tro.5.c angulis, X lacus foderit.Ecotrario ad iuftum dicitur: Bíbe aquá de tuis uafis:& de puteoru tuoru fontib?, Et rurfum: Fons aqu tuz fit proprius. Vndeloqui£& diis: Me dere/ Hicte,2,c liquerütfonté aqua uiua: foderunt fibi lacus:id eft,cifter nas,qua ads cótinerenó poffunt. Seqt:Etfacta eft multitu doe? p gyrüfepulchri eius.Hi cés cingut affyrii;& eft eorüi plurima multitudo:q uníuerfi uulneratí füt& interfe&ti, δὲ cadéteg gladio. Nemo eíf cop: ftare pót cu moyfe,nec audi quo fcribi£,qd homo fuerit terrae sEP. dedetunt fepulchra eíus in lateribus lac:& fa; &ta eft congregatio ín cit/ cuitu fepulchri eius. Om nes ifti uulnerati cadétet^ c gladio. Poft quz pofuere Lxx.Qui dederunt tímoré fuum in terra uitx.Ibí aclà & omnís fortitudo eius ín dircuítu fepulchri eius,om nes uulnerati& cadentes oladío:& quí defcendunt incircücifi ín terra profun dá: qui dederüt terrorem fuá ín terra uitae, S accepe runt tormentü 11 cum hís qui defcédüt in foueá ín medío uulneratorum, Ibi dati füt mofoch δὲ chu bal δὲ omnis fortitudo eo rum ín circuitu fepulchrí cíus,omnes uulnerat eíus uniuerfi íncircücifi δὲ uuLnerati eladio:qui dederüt terrorem fuum fuper tet/ ram uit:& non dormíe^ runt cum gigantibus qui ceciderunt ab aternozqui deícenderunt pens decoepit Eud ma litía(da:ita corrüpané fenfus ueftri a fimplici tatequz eft in chrifto. Sed hic timor fpe ἀπὶ mitiga£,dicéreecclefia— ftico uiro:Dfisillumi, 926.8 natío mea,€ fal? mea quétimebocDrispro€ tector uitz mes a quo trepidabo 4 Poft hac dici£:Ibi&là δὲ omis multitudo εἰσ 5. p gy? rà fepulchri ei?: haud dubium quin a(lyríj: Elam inlinguá noftra uertitur afcefus eorti. c5» Omues em qui chrifti humilitate cótempta, diaboli afcendere fup? bia,& fein fal(í nomi/ nis fcientía εἴς αἰ zítimauerit:adamitze funtnuncupandi: qui affyrij regis fepulchrü ambiunt:& interfecti funt uulneratiqs οἷα, dio: Etlícet in excelfo pofuerintos fuum:tií defcenderunt imundi & incircücifi ad terrà ultimàá: ut quato fubli míus fuerat eleuati,tà/ to fortius caderet. Ifti pofuerüt terrorefuum. ὦ non femel, fed fecido in terra uiuétiü. C) uis enim ecclefiafticog: ab huiufcemodi zlamita rü terrore fecurus efte δὲ nó aliqué fui pdidit gregisePulchreq eccle fia chrifti appellat ter? τὰ uiuentiü:ut ecótra/ rio hareticoriü cócilia/ D bula mortuo: terra effe credant. Et portauerüt inquitigno minia fiue tormentü fuü ο his quos fecit detraxerüit in la/ cii& in profundü ínferni:quorti cubile in mediointerfecto/ εἴ eft:eorü uidelicet quos fuo mucrone iugularüt,& circii/ dant huiufcemodi populis.Hi populi, atlyrij regis ρορέ funt:& licet círcücifos efTe fe iactet:tii incircücifi interfectiqg funtgladio:& tertio dederüt terroré atcp formidiné in terra uiuentiü. Vnde portauerüit tormentü fuii atq fuppliciü in medio eortí, ds fuis fraudib? deceperüt.Ibi ἃς εἴπ, eft,iu^ xta affyriti mofoch δὲ thubal& omnis multitudo eíus in cir cuitu fepulchri eius:omes incircücifi interfecticg δὲ cadétes gladio:qui dederát formidine fuàin terra uiuenti.Pro mo foch& thubal, Symmach? δὲ Theodotio interpretati(üt, cu bile eortisut oftenderét cubilia haretícorü imo foueas fem piternas,affyrij regis effe fupplicia. Mofoch ínterpretat infa«γη nía, Thubal cóuerfio:nó in boni a malo,fed de bono in ma« 2 lü:fiue uniuería: ut oftédat omes haretícos in(anire, X pari oa ftudio ad peiora cóuerti.Nec mirü(i infaniétes δὲ coacerua tiin malii habét multitudiné,cü egypttj regis focij fint qui gaudet multitudine. Oés hi interfecti gladio,q dederat for mídine Πιᾶ,πδ femel nec fecüdo, fed tertio in terra uiuétiüz de qb? fupra pleni? dixim?.Seqt: Etnó dormiét cü fortib? fiue gigatibus cadétibuíq;& nó ici, qui defcéderunt n- adínfergu £ommen.Wiéronymi liber oécimus E adinfemücüármis fuis, pofaerüt gladios fuos fub capi; tibus fuis:X fuerit iniqtates eorü ín offibus eorii:qa terror fortiü facti funtin terra uiuentiüi. Ht inquit qui hareticorü principes extiterátzad tantü maliciz puenere culmé atq cru ciati:ut nec ct fortibusatq gieátibus qa príncipio corrue; fup terrá.Eta quo uel in Híeremía uelinhoceodzsohes qos olla illa plena carniü offiticy fuccédit.Et non foli E Fini E aglonís,uerii offies magifiratus affur:pro din hebraico ue, Όση, : frin à: ue rius pofitii eft,uniuerfi idonij:quos nos in Uenatores uerti mus;:iuxta illud qd(criptü eft: Ania noft afi AC runt,fimilia mereatur qe Kup pta m deles C Pia ferre fupplicia.Q, ui ne TOV μον s. f próénr s quad Pea Fm. Er nondormiétcü sep. defcéderütin infer; bU bo PieredrdetHdeüt fortbuscadéribufis&ín^— num cáarmís quibus ute Ω αἱ Πάομῇ(ine uc. adinferos cumarmis,..," q q d ἡ Hue ue, fuissrebellescótradea— Cifcücifistq defcéderütad^ banturad bella,& pone EROS dedumr^ & ecclefiaeius:fecar,— ifernü οἵ armís fuis,& Ρο. rüt oladíios fuos fub capi uonda confi fortita ina deferétes deqbus δ Ρ 9&d Or : í í íQe ην ine: Ormiet 1 «{κηρία ΣΈ ΕΠΗ hoi de fuerunt gladios fuos fub^ tib? fuis:& facta: fünt íni di,S port ame mn tes eor arma δὲ fagit tx.Et pofueriitait, ola: TL ficii üt oíoá, habétesmalzcófcien i Ι diosfuosfubeapiub» X tAtS corum ín offibus€o/ eoríiquía teruerüt gig, τα Re s cast" i 5l fuisireqefcées inanio— rur:quíaterrorfortíüfa;— tesin uita fua.Et tu i ΠΆΘΟΙ— terná:ita utígnis cor Rdueli&profumma—(i fint ín terra uiuentid,—díoincircüciforum conte, nonexingeti&ud, uictoria fentétiarü fia τς 02 η:; mis eortüi nó moría£, fü iacula cóplexates:— Ettuerego ín medio íncir;— reríst&z dormies cum uu: Quos offies cii uide, inratü ut inigtateseo— c cif ord conterer(s,& dor neratís eladío. Ibi edom— ritpharaoconfolabig, εὖ fuerit in offib"eonz,: interfectis ol; ins;-: uel habés adhuc mali, ta/Xerrorisfuidogma— dio. Ibi(dumaa δὲ reges cipesaffurg dederuntfor—pomafuafocios habe ta poffidétes. C) uía ter re fe cernens: uel certe. tor fortiü facti füt in ui capitib? fuis:& fuerütiniq eius,&omnes duces eius quitates eorum ín offibus títudínem eius ín uulnere né fiue tormenti fuii: - COfolatus eft,uides ὃς PT ον smauut quidatifuntcum exercitu gladij: ifti cam uulneratís— illos cond nage tiii, qrto diciz:ut-. κι;“ΤῸ; cíjs& terroribus fuis foriffimos δές δὲ ha(Πο εἴ interfectis gladio: dormierunt οὔ his quí de fup uniuería multitu bétes fciétiá Ícriptura, & qui cum incircücifis dor fcenderunt ín foueam.Ibi dinefua ᾗ iterfeéta cft Sq ein de rerom mierüt,& cum hís quí de; príncipes aquilonis om; CM ani FO treécdü reds: Ícenderüt ínlaci.]bíprin, nes, uniuerfi magiftratus eP:pradpuegalfyni H ad bero amis dpes aquilonis omnes:&— affur, quí defcenderüt uul CH. στα vt fubcapiib*fuis,ini uniuerfifidonijfiueuena^— neratícum terrore fuo: δὲ principüaglonis& ἢ, ee pad em toresq deducti funtcííín— ín fortitudine fua confufi, δι ὑὸν s ie dee püiéEttuergoinme;—terfectís pauétes,R ínfua^ dormíerunt incircumdifi— ra uinenus. Ω αν» dioincréicilorü cóte— formidine cofufr; 44 σι, cumuulneratisoladio:&t— todicicutosies itii, rcris:qd'uel ad phara; o modinatíones cauere onéuel ad fortitudine fiue mftitudiné:egyptí dici: qd'& ipfa conte rat:íuxta illud qd' fcri ma.ó,c ΡΙ δ; De?atitcóterat συ fatana fub pedib? ue/ ftrisuelociter, Et dor/ mies inquit cü interfe étis gladio fomno per petuo. Ibi οὔ affyrio,8 mierüt íncircücifi cá inter fectis eladío:& portaue; runt confufionem fuam cum hís qui defcendüt ín lacum, Vidit eos pharao, δὲ confolatus eft fup uni; uerfa multitudie fua,quae abftulerunt tormentum fuum cum. defcendentibus ín fogeam. Videbit eos pharao δὲ confolationem accipiet fuper om ní fortitudíne eorum:uul, netati gladio pharao, δὲ δὲ fugere debeamus: quz cunctis nos fenfk bus decorperüt,&(ci; re effe horribiles:nec fa cile poffe uitari: nifi omni cuftodia[γαρ uerimus cor noftrum. Dormíuit inqt& ipfe pharao cti(οσῆς[τίς interfectis gladio:quí εἴ agyptia mititudie— 1nterfecta eft gladio pha- omnis fortitudo eius di- Ὡς multitudo eius erit idumza& reges 5Η ἘΠ:::: unt:per latá& fpacio, AMA RUN[80 δζ omísexerituseius— cit domínus deus, Quia fam uiam ταῖς ad busiruerütfiuefan, ait dominus deus.Quía^ dediformidinem eius fu fupplicia fempiterna, guine delcati funt.— dediterrorem ποῦ ἐπ rer; per terra uitae,& dormiet Ca, XXXIII i Ete idumza δὲ ter;: ΤΠ$1. d dío ín f:£. faci e reni fanguinariafo[8 Uuüentium:& dormiuit— in medio incircumaifo; verbi ofiíad hatOmesreges&uni— in medio íncírcüciforum^ rum cum uulneratís gla, eser ER verfi principes de qb?-:::: e QI dhilip.s.d e DER Aptus dod αὶ interfectis gladio;p har. dio;p harao& omnis mul ad filíos ppli tuí τῷ terrenis opibus ino, rao& omnís multitudo— títudo eíus dicit domi; Rum ad phim i -- ο..: Ξ" 3 all bátes,& effundeétes Qtí eíus,ait dominus deus, nus deus.. ermo fit diii q aliq die fanguiné eorii ἧς to filuerat tpe: eo qd fua fraude decoeperit, Ca. j^|. XXXIII nó poffit eph πες Cincueticifis rimi. T factum eftuerbum domini ad me dícens;Fili| bumana fragiliusi dis dormierunt: δὲ ο his q defcéderüt in Ιαν cii:de qb? fup dixim?, In ipfo comitatu erüt & principes aglonis:a uo exardefcunt mala homínís/loquere ad filios populi tui:& dices ad eos: Terra cum índuxero fi uper eam eladium: δὲ tulerit populus terra uitum uni de nouí imís fuis: fiue homine ead fe atq; contínuü -fuftinere uaticiniti:& loqui£ eade qua in(ü périorib? cótinen£.Fi/ li hois fpeculatoré de^ di te domui i(racl,€ audies militi 2:4 zin£5ecbielem audies ex ore meo uerbum, δὲ cóminabceris eis ex mein eo αὐ dicà iniquo,morte morieris:& nó annüciafti ei: πες ον» cutus es ut annüciares iniquo δὲ cóuertere£ a uijs fuis& ui/ ueret:iniquus illein iniquitate fua moriet,& fanguine eius de manu tuarequirà. Ettu fi annüiciaueris iniquo,& nó con uerfus fueritab iniqui tate fua δία uia fua,ini quus ille in iniquitate fua morietur, δὲ tu aní mam tuam liberafti. Que(i diligenter in/ fpicias:intelligis fimi, lia quidé effe: fed non eade, dum in plariícg diícordant. Et hoc in omnib? fcripturis fan étis obferuare debe; mus:ubi uidet aliqua fimilitudo effe fenten; tiz:nó ín omnibus ca/ dem dici: fed uel fub/ trahi pleracp uel addi: & fingulorum interfe uerborum difcrepan; tí habere ratione. Et interim priufds ad al/ tiora ueniam?, breuis e(texplicáda fentétia; Si fpeculator fuerit có ftitutus ín populis,ut annunciet gladiü diii íràcp ueniété:& annii; ciáteeo populus audi re noluerit, fpeculator liber erít:& ille qui op preffus eft gladio,ipíe fáguinis fui fuftinebit reatum:qd(i audierit, faluabit απίππᾶ fua. Si auté[peculator nori fo nuerit buccina,& po/ pulus ignorás uentu/ τῷ gladii nequad fe VOCI US ACTA quidé in fua morietur iniqtate attamen fan; £a. XXXI Siuehomínem unum defuis):& conftituerít eum fuper fe fpeculaterem: δὲ ille uiderit eladium uenientem fi E" terram: cecínetít buccína,& annuncíauerít popu/ o. Audíés auté quifquis ille eft fonitum buccinz: δὲ nó fe obferuauerít:uenerítq; eladius δὲ tulerit Siue com; prehéderit) eü:fanguís ipfius fap caput eius erit. Soni tuti uel uocem bucdnz audiuit,& non fe obferuauit: fanguis cíus ín ipfo erit:fi autem fe cuftodierít, animá fuam faluabit.Quod fi fpeculator uiderit gladium uenientem,& no ínfonuerit buccina:& Mir de nó fe ar ftodierit:ueneritq; gladius δὲ tulerit de hís anímamtiil^ le quídé in iniquitate fua captus eft:fanguínem autem eius de manu fpeculatorís requirá, Et tu fili hominis, fpeculatoré dedi te domui ifrael. Audiens ergo ex ore meo fermonem:annundabiís εἰς ex me:Sí me dicente ad impíum: ímpíe morte morieris, non fueris locutus ut fe cuftodíat impíus a uía fua: ipfe impíus ín iniqui^ tate fua moríetur:fanguínem autem cíus de manu tua requíram.Sín autem annundíante te ad impíum uta uiis fuis conuertatur,non fuerit couerfus a uia{πατρίς ín iniquitate fua moríetur:porro tu anímam tuam li 4 berafti.Tüergo fili bomínis díc ad domum ifrael fic locuti eftís dicentes: Iniquítates noftra δὲ peccata no/ ftra fup nos func& in ipfis nos tabefcimus:quomodo ergo uiuere poterímus? Dicad eos: Víuo ego dicit do; minus deus:INolo mortem ímprj fed ut reuertatur im píusauía fua uiuat: Conuertimíni a uíjs ueftrís pef) $0. ra iuda(it:uel iuxta fpiritale intelligentia ecclefia:quee fa pede nouiffimis populi fui fpeculatore eligit: illüi uidelicet qué& Aplus(cribensad Corinthios affumit itidicéucl cer teania credentis qua menté atq ratione preponit populo acturbe cogitationü fuarüi:ut nó omnia cogitattonu incer tiua fufcipiat fed iudi cetatqp difcernat quae fectáda fibi, ue fugié da fint, Speculator tet τα iudzz, uel rex pót itelligi uel ,ppheta:fpe culator aiit eccfiae, uel epifcop? uel prefbyter qa populo elect?eft:8 fcrípturarum lectione cognofcens δὲ praui/ dens qua futura fint, anntüciet ρρῖο δέ corri, gat delinquétem. Vfi magnopere formídan dü ὁ, nead hoc offici accedamus índigni:G£ a(fumpti a populo,ne gligétiz nos demus at q defidie: δὲ qd' his peius eft,delitijs uen; tricp δὲ ocio feruiétes, honoré nos accepiffe putemus nó minifte^ riü. Siquidé filius ho^ minis nó uenit mini ftrari fed miniftrare:8£ pedes difcipulorü la; uit: ut oftéderet offies fordes δὲ αίτια a magi, ftris in difcipulis debe re dilui ato purgarí. Nec ftatim refpondea mus:quid pdeft doce re:fi nolit auditor face reqd'docuerís?Vnuf^ quiíg e ex fuoanio atcp officio tudica&cTu 234. € Matth 20,d Iof.15.2. D filocutus nó fueris:il^ lefi audire contempfe rit. Demagiftris negli guinémoriétis de(pe; culatoris reqrá manu. Etutfciret ppheta Ece chiel generalé difputationé ad fe potiffimü ptinere,Et tu in quitfili omis, nó a terra& a ppfo terra,ut fupra dixi, fed a me cóftitutes fpeculator domui ifrael.Si ergo me dicéte ad impiü:impie morte morieris, nó fueris locut? ad εἴ utfe cu ftodiat& de iteritu libere£:& ille qdé in fua íniqtate moríet quá pri? cómiferat,& de à(i annüciaffes potuit liberari: fan guiné eius de manu tua reqrá. Ο d fi tu annüciaueris atqp pracepis impio ut cóuertat a ufjs(uis peffimis,& ille hoc fa cerenoluerit:ille qdé in fua iniqtate morie£:tu autélibera(ti deinteritu negligétize anima tua. Ex qb? vbis difcim?,pofTe hominé duis iniqui δὲ impíü fi mgri uerba audierit& ege» rít poenitentia, fua ipietate faluaritnec min? magiftrü fubi; τε difcrimé fi docere noluerit:uel timore difcriminís uel de, (peratióe peccantis,di reus eft fanguinis ei? qui liberari po» tuit& de morte erui:nifi magiftri(ilétio cócidifTet:& in utro, dj liberü feruari arbitrii, dü& in magiftri uoluntate e(t uel tacereuel loqui:& in auditoris arbitrio uel audire& facere atq faluari,uel conténere€ proprio perire contéptu.Nec fta tim fequi£:ut quía propheta predicit,ueníat qd' praedixit: Non eif praedicit ut ueniat, fed ne ueniat: nec quia deus loq tur,neceffe eft fieri qd? mina£:fedideo cóminat;ut couerta/ turad poenitentíà cui minat:& nó fiat qd futurti eft ἢ πε» badiii contenant. Poffumus αὔτ tripliciter locü iftü differe; re:utterra qua(ibi fpeculator conttituit:uel iuxta litera ter fimis:Et quare moriemini domus ifrael? Tu itaq fili gentibus Salomonlo quit:Sapiétia abícódi Ecci.z0.dt ta& thefaur? occult?: quz utilitas ín utriftpe Tale qd figmficat&ieuagelio,qdq Mar,s.g fcádalígauerit uni de minimis eccliz, expediat ei ut allige£ ad colli eius mola afinaría& abijciaturin profundi: dp in fpecula cóftitutus,plurímis noceat, a€f Zu ergo fili bois oícad oomá ífrael:ficlocutí eftío ofcétee: 3nídtatee noftre «pctà noftra fupnos fünt«C.Si negligéter legamüs:uidetur nobis eadem ,pphetia effe qua(upra,in qua dicit: Nunqd.$,48.g uolés cupio morté iniquí dicit dfis:nifi cóuerti εἴ a uía fua mala& uiuerecEtín fine eiufdé ,pphetia: Cóuertimini& re-bidem,. diteab uniuerfis impietatib? ueftris, X nó ertt uobis in tor menti iniqtates.Ibi eim ad eos fermo fit qui uolüít agere poe nitentià δὲ iufticia peccata delere:ut(ἢ fiducia cóuertant δὲ plenoanio agant poenitentia. Hic atít ad eos loqui£ q ma/ gnitudine peccatorü imo impietatii fuarüi defperát falute 8 dicit: Iniqtates noftra δὲ peccata noftra fup nos funt,& in ipfis tabefcimus:quó ergo uiuere poterímus«Eteft fenfuss Οὔ femel nobis mors pofita fit:& uulneribus noftris nul la medicina poffit reftituere fanitaté: qd neceffe eft laborare δὲ fruftra cólumi,& prafenté uitá nó cii defperatióe tráfige/ re,ut faltem bac fruamur:qa futurà pdidimuse Q, uibus re fpondet deus,nó uelle fe morté imptj fed ut reuerta£& uiz uat. Etapoftrophá facit ad impios defperates: cóuertimini: a ufjs ueftris peffimis.Atqp ut fciamus q fint impij ad quos loqui£,(equés fermo demoftrat.Q vare moriemini domus Nn 2 ifraelc. hominís E ifraele Vita aut?& mors in hocloco nó hac fignifica£, qua £ommen.lbicronymilibergedmus Ὁ bematqpuaftatam. Anteunum autem diem Gi veniemus Ὁ I omnes cómuni cii beftijs lege naturze, ucl uiuimus uelmor—iftanarraret:uefperi facta eít manus mma genu q} Ps.ra.b€ diffoluimur: fed illa dequa fcriptü eft:Placebo diüoinré^ prophetam, quseaperuit os eius qd? diu claufum erum| 4 &$,a gioncuíuentiü.Et,ania quz peccauerit ipfa morict, Eta fpe quicquid erat ille dicturus, hic fa&um ante replicauit;n cialí Sómonitiane qua ifrael domui loquebat,ad generale filuitampliusuidens prophetiam fuam Opere c ον tranfit dilputationemt n equad ην: q dubitare qd' δὲ iuftü prateritze yis 4. TT ΡΥ nhà: μαι non aluent iufticief;— l'ominis,dic ad filios populi tuí:Tufticia iuftí non libe cnm Sm eut n iouis fsckenbas funt rabit eum ín quacüq; die peccauerit:&“ανα impíj^ capterát de sod C M:,* 5 2": s^ 3 ᾽ Ocupa PARU anu, Bonnocebitei, ín quacüq; díe conuerfus fuerit ab im; foheidi Tunc fim ,:., ᾽ Hue Mos ete, qua peccara non per/- pietate fua:& iuftus non potctít uíuere in iufticiafua« quando Sem int, it ope 9:,- Υ Ζ., 7 5 caruetefis emendare ἱπ quacüqy die peccauerít, Etiam fi dixero iufto qd'ui; cautrat, opemonftra : E oW m- ritéffectum:& totali, errores: deumg non-“τά uíuat:& confifus ín[ίσα fua fecerit iniquitatem:^ bertateproclamatiqui preter^ FO ad omnes Ποίας cius obliuioni traderitur:& in iniquita CA EIU i ».: 2: A. ades V WM" QC.:, entia uel tr. Sidixeroinquitiufto, ἴε μὰ quá operatus eftiin ipfa morictur.Sin autem di/ 44 demonfirat. Hoe jus μεν ούτε Nd xero impio,morte morieris,& egetit peenítentiam de dm Kran Cn ἐς;; fà τν A::. iuxta Anagogé/fi Ee, ᾿ fuero,cófifufcp ille pec Ρα fuó:feceritqy iudicium& iufticiam, P!ghUSTC^. chiel interpretar fori, ΜΗΝ ἐμὴ füituerit rapinamq reddíderitiin mandatis uítx: am tudo deichníPatteà cix eius priftinz obli 2 dpa dut Mis V απ pid Wionitiadétur&pra, Dulauetít,nec fecerit quicquá iniuftum:uita uiuer δὲ nó epu fentiiniquitatemorie/^ moríetur. Omnía peccata qua peccauit non impura» captahieruíalt&ub, tur:nec mea eft muta; ντα. P 3. 4 Ρ"9, P., werfa:quicü fidi tantzntia:cum non— DURtur eííudicium δὲ íuftícíam fecit,uíta uiuer, Ecdi; 069" ee χ poffim eidemhomini ᾿ xerunt filrj populi tuízNon eftzquí ponderis uia do;— dereales acruntapo,! peer edere ὧν mini:€ ipforum uia íniufta eft, Cum ením rccefferit es rd esee rario fi peccatori&— fuftusa íufticía fua, feceritag iniquitates, morie in eis,—ftonunciat omnesce/ impio fuero cómina^— Et cum recefferir ímpíus ab impíetate fua,feceritq; iudi rimonasiudaorü effe .tus& dixero: Adhuc: ρε Ί ds og fubuerfas: quas qui/ tres dies& niniuefub^ cium δὲ íufticiam:uiuct ín eís, Et dícítís: INon eft recta— qam ufgp hodieobfer, .F uertetur: δὲ ílle egerit penitentiam,bonifqs operíbus ucteré emen dariterrorem:ita utiu dicium faciat δὲ iufti/ «iam:pignus rcftituat rapinamqp reddat: in mandatis uite ambu; γε ενα: τον opere ἐΠΊρί γε ποῃ aue denne fadat quei Ρ Δ) ciuítas. Manus autem domini facta fueratad qub s ániuftü: end der υ me uefpere antecp ueniret qui fugerat: aperuitqy oS— leouium: id eft,chn/ feque di moi, meum donecueniret ad me mane:& dPerto ore meo Ran eiit| cum cóminatio pecca. b non filui amplius, Et factüm eft uerbum domíni ad[ον fynagogz in chiiftà T ECGiné Iii i me dicés;Fili homínis,quí habítát in tuínofis hís fuper wi MC quitur fermo diuinus humum iftael fubuerfa, aperitur os ad Hieremía quando: domini per apoftclos uiia domíní, Vnumquéqy iuxta uias fuas iudicabo de s uobis domus ífracl.Et facttim eft in duodecimo anno: η decimo menfe;quínta menfis tranfmigrationis Siue captiuitatis noftrx:)uenit ad me qui fugerat Siue quí faluatus fuérat)de hierufalem, dicens: Vaftata Siue ca. . uandas putát: nonau diétes illud Apoftoli: A gratía excidiftis qui in lege iuftificamini, Mirorq homini per; tiriaciam: id uelle fer, mone defendere, qd? Gals & apoftolicos uiros, qui poffunt dicere: Os meii apertum €ít ad uos o Corinthij,€ apertum eft mihi oftium magnii δὲ eificax. Er illud: Os meum aperui& attraxi fpiritum:qd! pz io, ΠΠ tacere poterít,nec audire οὗ ifrael: Audi ifrael& tace: fed in toto orbe refonabit,& chrifti euageliti pádet gétibus, Vnde iuxta huncfenfum,& duodecimus annus ad ducde cim refertur tribus:& decimus menfis ad tempus propicia tionis iudaicae: quz grace dicitur Ἰλασμμός, δὲ quinta dics menfis ad fenfus carneos: quz omnia capta hierufilem δὲ euangelio fuccedente, deleta effe& tranfifle monftrauimus: δὲ uefpere,hoc eft,ín confumatione mundi factam manm domini ad uerum Egechiel: qui futuras ruinas urbis ceci/ nerat per prophetas& mane impletas effe monftrauit. b«£t facrum eft verbum vomiínt ad me oícene: ril bomb τίσ quí babitant ín ruinofío cc. Primum(ciendum,qd' octo plus uel minus uerfus ab eo loco quem pofuimus:QLutin fanguine comeditís,& oculos ucftros leuatis ad immundi cias ueftras:ufqpad eum locum ubi fcriptum eft: Hac dices ad eos,fic dicit dominus deus,in Lxx. non habentur: qui cum multisalijs&hac pratermif: erunt:fiue ínterpretataab eis,fcriptorum paulatim fublata(unt uitio.Et latini noftri immo inuidichriftiani: δὲ ut aptius. dicam Grunnianzfa Hierea.a. defcenditin domum figuli:& audit uel promilfa uel cómi/ nationé dei id agere: ut uel homines prouocentad falutem, uel deterreata peccato. Vnde qui dicunt: Non eft 2qua uia domíni,arguuntur qd ipforum fitiníqua fententia:haben; tium oculum peffimu,& nequadj noua, fed uetera iudican^ tium. Ὁ) uibus omnibus demonftratur,nec peccatorem fa lute defperare debere fi agat poxnitentiam: nec iuftum in fua confidere iufticia,fi perdiderit negligéter qd" magnola: borequefierat.Manifefta tranfcurrimus,ut ín obfcuriorib? imoremur.In quibus autem prafens prophetia difcrepeta preterita δὲ in quibus loquatur fimilia,collatio utriufqs pov erit indicare.Porro quid fit iudicium facere δὲ iufticiam,pi gnus reftítuere,rapinam reddere,in mandatis uitz ambu/ lare δὲ caterajin hoc eodé propheta fupra diximus. 6 4Γ τ factum eft ín onodccímo annoiin oecímo menfeiquínta men fie tranfmíaratíoníe«C. Vndecimo anno regní Sedechiz, quinto menfe,capta eit ciuitas hierufalem. Hxc autem pro» phetia, duodecimo arino,decimo menfe,quinta menfis ca; ptiuitatís fiue tranfmigrationis quando captus eít lecho; nias. Ex quo oftenditur, poft unum annum& quatuor menfes 3 uigintiquinq dies, capta hierufalem ueniffe baby lonem unum cíuium hierufalem; qui nunclaret captam urz —£n£secbiclem. ;&ionis haredes aduerfum nos latrát,cur iuxta hebraicum. differamus:quafi nolentibus íngerendi(int cibi,& non his. epulz przpar&étur qui eas cum gratiarüiactione fufcipiunt.. ,. Certe(inobis non habent fidem: legant alias editiones:: £a xxxn 980. 236 ego fim dominus,qui dedi terram in defertum propter om, nes abominatióes quas operati(int. Hac dicta(int aduer; fus eos quí capta hierufalem omnicpiudaorum regione ua ftata, pauci habitabàt in ruinofis& ín defertis urbibus uil/ non uníus loci: ne eos ameredemptos iacti/ tent,fed diuerfarüi pro uinciarum:& cum er; rori meo uelimperítize cunctos uiderínt con/ fonare:tüic fe intelligat nímiü efTe prudétes δὲ magis cupe dormire ᾧ difcere: habitentqs in feptuaginta cellulis alexandrini phari: ne uela perdant de naui bus:& tüniu detrime/ ta fufpirent. Hac con trainuidos: nunc qd propofuimus diífera/ Phy* mus, Capta ut dixi; limi! mus hierufalem tem: plo» fubuerfo, paupe i. resterre de quib?(cri, w^ Hiere39,c bitHieremias,foli reli s di cti fuerant in hierufa/ lé:qui uineas X agros colerent:& in: ruinis incenfz urbis habita/ rent. Cumq deberent agere poenitentiam fu) per his propter quz captiuitas uenerat:fe/ ipfos caífa fpe decipié/ tesloquebatur: Vnus TT Aquile,Symmachi,& Theodotionis:interrogent hebraos. humum iítael loquentes aiunt: Vnus erat abraham, & poffedit terram: nos autem multi fumus: nobís da ta eft terrain poffeffionem. Idcitco díces ad eos: hac dicit dominus deus: Qui ín fanguíne comeditis, δὲ oculos ueftros leuatís ad ímmundicias ueftras, fan gum funditis: nunquíd terram hareditate poffideítís? Stetiftis in eladijs ueftris: fedftis abomínatio/ nes:& unufquifq; uxorem proximi(αἱ polluiftís:& ter ram haredítate poffidebitis? Ηῖας dices ad eos: Sic di εἶς diis de?:Víuo ego:quía qui in ruinofis habitát.gla/ dio cadent:& quí ín agro eftbeftijs tradet ad deuoran dum: qui autem in ρτα[ασ δὲ ín fpeluncis fant, pefte moríentur.Et dabo terram infolitudinem& ín defertum: δὲ deficict fuperba fortitudo eius: δὲ defolabun^ tur montcs ífrael,eo qd'nullus fit quí per eos tranfeat. Et fcíét quía ego fum domínus:cum dedero terram eo;: rum deíolatam δὲ defertam propter uníuerfas abomi; natíones fuas quas operati funt. Et tu fili hominis:filij populi tui loquuntur de te iuxta muros& ín oftijs do^ morum;& dícunt unus ad alterum, uír ad proximum fuum loquétes: Venite& audíamus qui fit fermo egre lulifg.Nuncueniamus ad Tropologiam:& iuxta confuetu dinem noftram,latam Tropa . difputationé ftringa/ mus potius ᾧ differa, mus. Omnis hareti/ cus in parictinis habi; tat δὲ defertis:& ρον derefe putat terrà ifr, dicitq:Si abraham fi; defíua unus homo in tantam uenit beatitu/ dinem: ut femen eius multiplicaretur ficut arena maris ,& ficut aftra codlixquanto mae gis nos plures terram ifrael, hgc eft; cernen/ tium deum:& iudza, cófeffionis dominicae η Ωμ us re(pondit domi; nus. llle poffedit ter; ram fidei merito: uez ftra autem infidelitas . immo blafphemia, ter ram ifrael, id eft,eccle/ fiam poffidere non po terit.Prímum enim co meditis in fanguine, ef fundentes eorum fan; guinem quos(canda ligatis. D eindeoculos ueftros leuatis.ad im^ fuit pater nofter Abra ham,& tamé hanc τεῦ) ram hareditate poffe; dit:non qd ipfe poffederit:fed qd"(emen eius terram repro; miflionis acceperít.Si igitur illeunus in tantos multiplica/ tus eftpopulos:nos multo plures qui relicti fumusin terra ἰυάαα, δὲ habitamus in urbibus defertis ac ruinofis: utidy multo amplius multiplicabimur: ut poffidgamus plures qd unusillepoffedit.O. uibus refpondit domtnus, Abfa; Gei,is.b ham unum fide poffediiYe terram repromiffionis. Credidit enim abraham deo,& reputatum eft εἰ ad iufticiam. Iftos autem incredulitate& fceleribus occupatos,ctíam fi plures fint,poffidere non poffe. Simulq: enumerat quid facientes offendant deum:fex uidelicet genera peccatorum; υί ín fanguine comeditís,& oculos ucftros leuatis adimmundi; cias,hoc eft,ad idola ueftra: δὲ fanguinem funditis,hoc eft, homicidium perpetratís: nunquid ifta facientes poteritts terram hareditate retinere? Nec hoc eítis fcelerum fine con; ' tentifed ftatís in gladíjs ueftris, quotidie parati ad occiden/ dum:& imitantes E(au,qui ftetit& uixitin gladio fuo:faci/ tis abominationes incredibiles:uidelícet. libidinum turpi^ tudines:S unufquífcp uxorem proximi fui polluit: ut in eo fit(celeratior,qd' amici δὲ proximi polluerit uxorem. Et ci hac inquit faciatis: arbitramini uos terrà hzreditate reten turos?Refponde igitur εἰς o propheta: δὲ hanc fuper eos ex meo fermone prome fententiam. Turo per memetipfum,qd? qui habitant in ruinofis δὲ paríctinis,gladio cadent:& qui in agris funt fiue in campo,a beftijs deuorentur:X quí in mu/ ratis fiue ín prafidijs ac ípeluncis: dei iram uítare non pof; fint:fed fame moriantur δὲ peftilentía. Et dabo inquit terra iudzam in folitudinem:& deficiet fuperba fortitudo eius, qua quódam fuerat fortitudo. Superbis auté refiftit deus, tur,& in tantam uenient folitudinem,ut nullus per eos(ΓΔ remanferant; fed cognofcent folitudinis magnitudine qd δὲ humilibus datgratiam, Montes quoqj& omnia defere/... feat:& tunc nequadj cófidentin multitudine fua pauci qui mundicias uelabomí nationes ueftras,quas :: de ueftro. animo ο’ finxitis:cum debueritis imitari ecclefiafticum uirum,& dí; cere: Ad te leuaui oculos meos qui habitas in colo. Tertio pa t5, fanguinem funditis,non uíuificantes eos quos feduxiftis, fed interficientes.Nec uobis fufficit tría ifta feciffe, fed ftatis ín gladijs ueftris,hoc eftperfeueratis in prauitate fententia & parati eftis ad cedes:& feciftis abomínatióes;ea agétes in cübilibus quz turpe eftloquis& uxorem proximi ueftri pollui(tis,ecclefiafticam uidelicet conuerfationefn, quotidie decomplexu chri(ti decoeptos rapere feftinantes. Et cü haec feceritis, putatis uos terrá ifrael hereditate tenturoscC) ui/ busloquitur deus: qd' απο ín ruinofis haretícorum ha bitauerit cóciliabulis:gladio cadat ecclefiaftico:de quo fcri^ ptum eít:Gladíj ancipites in manibus eorum.Et in euange s, 49.b lio:Non ueni pacem mittere fed gladium. Etferuus quife Mattb.10.d luxuriz tradit& ocio:diuidetur,id eft, mucrone ferietur:& Luc.r2, f pars eius ponetur cü infidelibus. Et qui ín agro fiuein cam: po eft:beftíjs tradetur ad deuorandum:quas propheta ui; tare défyderans deprecatur:Ne tradas beftíjs animam con; T3.75.d fitentem tibi. OQ. ui at in prafidíjs& in muratis eft:de qui; ia diens a diio, bus fcriptum eft: Ciuitates firmas afcendit iu(tus,& defiru. Prouer, τις xit munítíones earum ín quibus confidebant impíj:€ uer/ fatur in fpeluncis:dequibus dicitur:Scriptü et: D'omus pa ΜΑ tris mei,domus oratióis uocabitur: uos autem feciftis eam acie fpeluncam latronum: ifte fame fermonis diii& pefte morie tur:& dabitur omnis terra hzreticorum in folitudinem,ita ut frangatur eorum fuperbia:& redigantur montes ín foli^ tudinem,qui fibialtitudinemn fcientie promittebant. Ο ui montes uocantur ífrael: quía fub chrifti nomine decoeptos quofq fupplantát:nullufcp per eos tranfibit: nec dicere po^ terit η moyfes: Tranfies uidebo uifionen: hanc magnam: Exo. habitatores enim funt peruerforum montium,non pere sa 'grini δὲ accola:ut cum hac paffi fuerint:tunc cognofcant qp ipfe fit dis, qui dederit terrà eorü in folitudiné ppter abomí Nn 5 nationes ες Comimen.lbicronymi liber endecinius^ . fationcs quas operati funt. Sequitur: Eadem quidem die: δὲ codem tempore,hoc eft,duodecimo anno, decimo méfe, in quinta meníis,quando uenit quí fugerat de hierufalem: & quando locutus eft propheta ad eos qui erant in terra iu/ daa,& aterna& poffeflionis(ibi fpem pollicebant:& iubet prophete ut dicatpo^ pulo qui ín babylone uerfatur δὲ habitat ci €o:& arguat eos fuper infidjs blandiétibus: qui prophete uerba audire defyderant,nó: adanima falutem fed. ad aurium uolupta/ té,Ifti iuxta muros fe; debant&iínoftíjsdo,. morum: ποηυαζ» in fenfum prophete in; trare cupiétes,fed mu; tuoehortantur& di/. cunt: Venite X audia^ musquifitfermo egre. ᾿ diens a domino:& fic ueniunt quafi popu/ lusqui ingrediatur eccle lus meus qui meum effe fe dicit; nolunt facere qd? audie/ diensa domino. Et ueniunt ad te quafi fi ineredíatur , populus:ve quomodo populus congregari folet):& f dent corá te populus meus δὲ audíüt fefmones tuos& nó faciüt cos:quía ín cantícü oris fui uertüt illos:& aua níá mendacíü in ore eorum ipfi fadunt:& poft abomi, nationes fuas cor eoríi graditur.Sequitur:Ft es εἰς quafi carmen muficum,qd' fuaui dulcíq; fono canitur:& au dient uerba tua,& non fadent ea: δὲ cum uenerit qd' predictum eft: ecce enim uenit:tunc fcient quod pro/ pheta fit in medio eorum. fiam dei:& fedent coram te popu runt; Iftiufmodi míhi uidétur eorum fitmif bus ludunt carminibus:& tel tragoedosa dos,& ibi cum uoluptate palpantur: ita ut rint até;replicent ea δὲ decantent:& dula fo Etaudient inquit uerba tua δὲ non faciat ca. Tales funtufaj: ὦ hodie miti ín ecclifijs.qui aiunt: Venite aj. . didmus illum& illa: míra eloquétiapredi, ᾿ - CatiGis fti üeibauol;^ , Uentéplaufufgcómo' υ 8. ucciferant gia,' Cat man?*i& quaope' ríciá fua fequitur cor eor, Slueutin Lxx.continetur: Quo,€ alu. uitur cor e- Fib^neglexerdt, poft' e8 quitheattafiy udiíüt uel cofrice: cum egreffi fue, nofedecipiant adueniffe cognouerit:.. pniüciat: tung incipiée approbare& noffe,qd ' Receffeeemuenireqd! * propheta dei fermone' ᾿ Cuncta quz audierat, non fuennt hominis uerba fed diii:qui per ἢ Propheta δὲ utrü ecce^ fiafticü locutus eft, Commentarij decimi in Ecechielem prophet finig, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN VNDECIMVM COMMENNNdecitnus in Ecechicle TARIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM PROEMIVM m explanationurm liber,in extrema fui parte contra Goo& Magog uatícinium cótinebít:& ufa ad exordíá ciuitatis ín monte pofitz& pli: inea fiti ueníet hierufalé. Qué fi adiuuáte ἆπο& fua myfteria difleréte potuero ad ᾿ Mt calcem ufq perducere:diu mihi erit multüq; dubitandü:utrum ad piritale templá' debcam mittere manus:an aperte ienorantiá confiteríiprzefertím cum& apud ἱπάσος& apud: nos fuper ínterpretatione eíus eraude filentíum ficalijs in futuro tempore extruendá effe cen. fentibus:aliis bono quidé anímo, fed imperito, fcientibus fpiritualia eff» quz dicütur:& tamen ipfa fpiritualia quomodo difleri debeant nefcientibus.Et ingerim ut prafentís operis curanos teneat: fcías O uírgo chrífti Euftochíum orandü tibi effe pro nobis. In prophetia difficillima, Q' illud breuiter admoneo,qd' uir noftrzatatis haud ignobilis,ad imperatoré fcribens fuperhae ὦ natíone.dixerit:Gog ifte, gothus eft:caí qua ratione poffint omnia qua ín ea fcripta funtcoá^ptarínon eft mcum fed eorum quí hoc putant differere, - COMMENTARIORVM HIERONYMI. IN EZECHIELEM PROPHETAM LIBER VNDECIMVS ας: * poopbetà oe ροΐοτί»: bue fiue ad pattozea ffrael τέ, Sepe cómo: nui editióné πε 87 «p mifcere; ut librorir uitemi maenítudine: inhis dütaxat quz nó. ; Wmultumafein traníla i tione difcordant.Poft: capta-hierufale poft:: annunciauit in baby, '* Okceie: ΕΙ bomínío- ἡ 4 |domíni ad me dicens: Fili hominis, «$ propheta de paftoribus Siue ad pa ftores([ταο]-ρρΏοτα δὲ dices pafto: : ribus:FTzc dicit dominus deus: Va Ὡς 2 paftoribus ifrael qui pafcebant fe; metipíos Siue o paftores ifracl:nunquid pafcunt pa ftores femetipfos? None ereges pafcütur a ρα[ϊοπί.. ' bus? Siue nonne oues paícunt paftores?) Laccomede: batis:& lanis opeticbamini:& quod craffum erat οαί, Ts 2. TANT debatis: . fonequi fugerat, locutus eft dehis qui habítabant in ruine, fis hierufalem:& deindead eos qui in captiuitate pofíti,ni/ hilominus perfeuerabant in malicia propheta uerba audi. re nolentes: nunc ad. - paftores,id εἴ Δ prín. cípes fermonem diri git: quorü uitio oues, id eft, populi diffipati funt. Et hocnotandii, ' qd' a duodecimo an», no,decimo méfe, quin. ta menfis tranfmigrar tionis[iue captiuitatis lechoniz δὲ quí cum eo capti fuerát,ufqrad. uicefimum.& quintii annum, quádo fuper montem urbís«difiy cate templurn extrut/. tir:& incredibilia ecl, elefiz facramenta pan duntusy ] FH] 3 "| ἢ "ni zt |] V 1: TI M lli wa ρος £ccig.a pta: Nequaras iudex ὦ K^n£secbidem Κά,. xxxm ο, 23 i" duntarimiüllus in medio annus, nullumqp tépus eft pofitü, ἡ fed fimpliciter dici£; Factus eft fermo diíiad me dices: Fili: hominis,loquere ad illas, ad illos:ut intelligere debeam? omnía quz leguntur tredecim annis, diuerfis dicta tempo» ribus:& tamen certa inter fefpaciatemporum non habere,-. bus eorurm.Et quod fráctum éft ait, ionalligant:nequadà—(Q2 mortalia ín populis confyderantes uultiera: qualis eft adul ter,Homicida,acrilegus. Et quod ábiectum eft, fiue quod : errare uiderint, nó reducunt, permittentes eos ab hareticis decipi. Et quod perierit, nonrequirunt: non tam perdi; Ad paftores aute ifracl ferino dirigitur: quos uel reoef uel principes, fcribas δὲ phariízosac magiítros iudaici po^ puli debemus áccipez re: Velcertein euageli co populo, epífcopos, préfbyteros, δὲ diaco γ᾽ nos i aut iuxta myfti/ cos intelle&tus ,ange^' los fingularum eccle; fiatum wd quos fcri^ pfit Ioannes in Apoca ᾿ lypfi fua. Et quorti an; geli quotidie uident fa ciem dei. Primiiq: di citur: Va paftoribus ifrácl:qui cum gregem dómini pafcere debe; ant, faltiti illius pro» uidere, p fua féftinant luxuria. Vndeniagno' pere cauendum eft,& obferuanda illa praece fieri, nefortenó ροής adferfe iniquitates. Et Abi..c itétü: Qiuanto maior b es; tantó magis tehu/ milià:& in confpectu domini inuenies gra 1552.2 tíam.Bt rurfum: Du/ ἅ,ζο,3.8 458,522 cém te conftituerüitne eléueris: fed c(to inter cosquáf(i unus ex illis, Vnde δὲ Apfus,quafi páruulüi atq lactenté ἡ íriter difcipulos effe fe dicit. Qcuodep fequi; tir: Lac comedebatis, & lanis operiebamini: per Metaphoram pa:' ftorü ad principes lo; quitur: de quib?& in alio loco fcriptum eit: Qui deuorát plabem .mieá(icut efcam panis. Inlacte,ofies efcas ín/ tellige:in lanís, multí/' 'plicem ueftium uaríe/ tàtem.(Quod autem dicitur: Et quod cra;' fum erat,occidebatis:' debatis: erecé auté meü nó pafcebatis. Quod infirmü fuit&nonfolidaftís Siue cófortaftís):& qd' ασγοτῖ,η6 fa naftís:qd fractü;non allígaftís:& qd" abíect erat Siue errabat), n6 reduxíftissquod perierat, nó quavfiftis:fed cur aufteritate imperabatis eis& cum potentía: Siue qd'forteerat, afflixiftis labore). Et difperfi funt oues mez;eo quod non eflet páftor Siue paftores):& facte funt ín dcuorationé oninibus beftijs aeri: δὲ difperfze func.Errauerüt greges meí Siue oues)ín cunctis monti/ bus,& inuníuerfo colle excelfo:& fap omné facié terra dífperfi funt στοσος mei Siue oues)& nó erat qui tequí rerct,no erat inquam quí requíreret Siue quí reduceret. Propterea o paftores.audite uerbü diii: Viuo ego dicit dris deus:quía ,p co qd facti funt greges mci Siue oues) in rapinam: δὲ oues mex ín deuorationé omnium be- ftíarutn agrí, eo quod non eflet paftor Siue paftores): necp ením quafierunt paftoresgregem meum,fed ρα! fcebant paftores femetipfos:& ereges meos non pafce bant.Propterea paftores audite uerbutn domini: haec dicit dominus deus: Ecce ego ipfe fuper paftores τοσα ram eregem meutn de manu eorum:& ceffare eos fa cíam, ut ultra non pafcant gregem meum: nec pafcant amplíus paftoresfemetipfos:Siueoues):& liberaboore gem meurt Siue oues)de ore eorum: δὲ non erunt ultra eis ín efcam, Quia hac dicit domin? deus:Ecce ego ipfe requíram oues meas: δὲ uifitabo cas ficut uifitat paftor regem fuü in die quando fuerit íi medio ouium fua: rumdiffipatarum: Siue quando fuerit caligo δὲ nubes ín medío ouíum fuarum feparatarü:)ficuifitabo oues meas:& liberabo eas de omnibus locís ín quib? difper/ fa fuerant ín díenubis δὲ calíoinis. Et educat cas Siue eos) depopulís Siue de gentibus):€ congregabo eas Siue cos) de terrís Siue regionibus): δὲ índucam cas Siue eos)in terram fuam:& paícam eas Siue eos)ín montib? ifrael, ,tos faluare cupientes; p eos qui funtin ec/ clefijs deuorare: fed eum auftcritate impe» rantes eis, δέ cum po; tentía: quod proprie adfuperalium epifco/ , porum pertinet: corti uidelicet qui operibus - dedecorat nominis di . gnitatem:& pro humi litate atfumunt fuper? biam: uthónorem fe putent confecutos nó orius:& quofcung; in ecclefia uiderint pre/ potentes, δὲ dei habe? refermoné opprime/ renitun£. Vnde iuxta Lxx.fcriptum eft: ΕΕ quod forte erat, affli^ gebatis labore. Et di/ fperfus eft ppfus ἀεί, uel uitijs ,uel errore hareticorum:eo quod nó effet paftor bonus; qui poneret animari fuam pro ouibus: fed oines mercennarij quí lucra tantum de gre/ gibus confyderant:& cuni lupum uiderint. fugiunt, Qr uorum n eligétiá, grex domini deuorat a befttjs agri: de quib? fcriptum οὓς Pofuifti tenebras,& fà Pos.& ἕα eft nox:ín ipfaper; tranfibunt omnes bé; ftíz agri: catuli leonis rugíentes; ut rapíant: & quaráta deo efcam fibi. Etdifpergunz,& errant in cunctís mori tibus,qui eleuan£ cori trafcientiam ἀεί,& iri uniuerfo colle excelfos quí per hzretícam fu^ perbíam, ecclefiaftica defpiciunt fimplicita» . tem, Etfuper omnéfá ciem terrz difpergun^ tur:terrena, non coaele? ftia requirétes,Etnori de diuitibus populi loquitur:quos mali principes ín eccfe; [ῄς iugulare narrantur, dum eos pradicant:G& uitia eorum increpare non audent. De quibus δὲ propheta dicit: Popu/ Efa.s.b lus meus,quí beatos uos dicuntfeducuntuos: δὲ femitam laco.2,a pedum ue(trorum fupplantant. De quibus& Iacobus 1o/ .. quitür: quod cunringreffi fuerint ad eos preciofis circum ; datiueftibus,& anuloaureo, honoranturab eis:& fanctis Ibidem, pátperibus dicitur: Tu y/o fede in(cabello fiue in térra, aut o2«Π.Ι qd infirmü eft,noconfortant fiue cofolidant. Vnde Ronia14,a& Paulus loquitur:Su(cipite infirmos:& infirmum in fide affumite:& multi inter uos infirmi& egrotantes. Ad quos Pá.1o6,p. mittitur fermo diuinus:de quo fcriptü eft in pfalmis:Miftt uerbum fuum δὲ fanauít cos; δὲ eripuit eos de corruptionizerat qui requireret;nec qui reduceret: quia delitijs occupa tí,gregis dóminici damria nori curant. Vnde ad malos ρα’ ftores férmo fit domini: quía ifta& i(ta feciftis, quz fupra expofui,€ quz fecundo enumerat: Ecce ego ipfe ad pafto/ res ueniam:& requíram gregem meum de manu eorum: quibus expedit,ut mola afinaria alligetür ad collum: dj ut minimum fcandalicent de populo meo. Et hzc erit eorum pocta uel tnaxíma, utultra non pafcant gregem πίστη: ne fub occafione ouium feipfos pafcant,& opes congregent, Etliberabo populum meii deore eorü.Requirá( inquit) de inanu,& liberabo deore,quod auidis faucibus deuoratur. Cum autérequifieritoues,uifitat eas quafi egrotantes atqi macilentas, δὲ paftorum negligentia ditfipatas:& liberabit ' Nn 4 deomnibus ín mótes:unde ueniet auxilium mihi. Et nó folum in montib?, fed in riuis, in cunctis fe dibus terrz,ín pafcuis uberrimis,& in móte "Efa.z.a€Xcelfo:de quo Ε[αίας Μοδ. 4 e 7& Micheas plenius ua ticinant:fiue in montí bus excelfis ifrael: Ibi requiefcent in herbis uirentibus: dien - Dominus pafcit me: Pisa gr nihilmihi deerit: in loco pafcuzibi me col locauit:Sup aquas re; fectionif educauit me, Et pafcétur in pafcuis pinguiffimis fup mon tes ifracl. Eft infinita promiffio, fpefqp bea; titudinis:quando ipfe dominus pollicetur dí cens: Ego ραίςᾷ oues meas:€ nequadp eas committam malis pa; F ftoribus:& ego eas ac; cubarefaciam dicit do minus deus:utrcquie fcantin finu Abrahàa, Ifaac,& Iacob. Tunc quod perierat in gen; tium populis, require tur:€ quod errauerat in hareticorti perfua; fione,reducetur:& qd? confractum fuerat, al/ ligabitur:& quod con tritum atqp infirmum, confolidabitur:ut im; pleatur quod(críptü pz.102,4£ft: Qui fanatinfirmi Ibi,go.d fates eorum: δὲ alligat cótritiones eorü, Cor enim contritum& hu mílíatü deus non fper nit. Vnde& fanctuslo quitur:Sana me domi ne: quonia conturba/ ta funtotfa mca. Etin tricefimofeptimo pfal mo poaenités: Non eft (inquit) pax offibus P$.6.a unc educentur de terris, {τε} ἴῃ riuis& in cunctis fedib9 terra.In pais uber^ tímis paícá eas Siue eos):& in montibus excelfis ifrael erunt pafcua earum Siue ouilía eorum):ibí requiefcent in herbis uirentibus:& in pafcuis pinguibus pafcentur fuper montes ifrael.Ego Ρίζα oues meas:& ego eas acubare faciam Siue requíefcere) dicit domínus deus, Quod períerat, requiram;& quod abiectum erat Siue errauerat),reducam:& quod confractum fuerat,alliga: bo:& quod infirmum erat,confolidabo Siue confortaboj:& quod píngue δὲ forte,cuftodiam:& pafcarn illas ín íudício Siue cum íudicio). Vos auté ereges mei Siue oues tnez): hzc dícit dominus deus: Ecce ego iudico inter pecus δὲ pecus,aríetum δὲ hircorum, INonnce fatis uobis erat paícua bona depafci? Infüper δὲ reliquias paícuarum ueftrarum cóculcabatís pedibus ueftris:& cum puríffímam aquam biberetís, reliquam pedibus ueftrís turbabatis.Et oues mea: hís qua conculcata pe dibus ueftrís fuerant;pafcebantur:& quz pedes ueftri turbauerant, hac bibebant. Propterea hacc dicit domi: nus deus ad eos: Ecce ego ipfe iudico inter pecus pín gue δὲ macilentum Siue ínter pecus forte δὲ infirmum): pro eo quod lateribus& humeris ueftris impingebaτίϑ:& cornibus ueflrís uentilabatis omnia infirma pe/ cora,donec difpergerent foras.Saluabo gregem med, δὲ non eritultra ín rapínam: δὲ iudicabo inter pecus& pecus Siue inter aríetem δὲ aríetem). Et fufcitabo fuper 685 Siue eos) paltorem unum qui paf. ος eas Siue eos): feruum meum Dauid: ipfe pafcet eas Siueeos):& ipfe etít eís ín paftoré. Ego auté domínus ero eís in deum: δ feruus meus Dauid prínceps ín medio eorum: Ego domínus locutus fum. Et facíam eum eís pactum Siue teftamentum) pacis:& ceffare facíam beftías pefli,. mas de terra:& qui habitabant ín deferto fecuri στ. míent ín faltibus.Et ponam eos{η circuitu collis meí £a benedictione: perfebonum erat,corruptum uiolat & η quidé haretici faciunt utcarpant eloquia(cripta rarum: quanti in fe eft,maculent. qui dogmatii nó cuftodiunt ueritaté:fed de fuo corde cófin guntmagiftramcy habét prefumptioné fuam fimili errore Zommen.lbieronymi liber vndecímus E deomnibuslocis in dienubis δὲ caliginis:dequaloquitur δὲ Ioel: Adeft dies domini,& prope eft dies tenebrarum& caliginis, dies nubis θέ nebulz, T utinducantur ín terram fuam,qua eft terra uiuentiti:& ipfe eas pafcet in montibus ifrael; de quibus loquitur Dauid; $35.129.a Leuaui oculos meos. ume fu(ciperent,O) Φ᾿ Sed δὲ ecclefiaftici uiri retinent.) ui εἶ ppfo perfuaférint uera effe quz fingüt:& in thea, tralem modüplaufus cócitauerint& clamo/ res: immemoresfiunt imperitiz fuz;& addu, co fupxilio, libratifqs ermonibus atq truti natis, magi(trorü fibi affümuntauctorítaté, Videam? igitur qd'fit iudiciti inter pecus δὲ pecus:€ quo iudicio iudicet eos bonus pa/ ftor& uerus qui acce; pitomne íudiciiia pa, tre. Ecce( inquit) ipfe ego iudico inter pecus pingue δὲ macilentii: fiue inter forte& infir, mum. Fortes eiflate, ribus& humeris fuis impingunt atq colli/ dunt infirma pecora, δὲ cornibus uentilant: neíciétes in legetaurü cornupetà deberepu, niri. Impingebantaüt! lateribus,& cornibus uentilabant: donec di fpergerent δὲ efjcerent oues foras, Superbía em maiori& prapofi torü iniquitate frequé ter pekun£ deecclefia; ut difpergan£ a diio, qs ipfe faluauit. Sed non dimittet eos ultra diis in rapina:&iudi, cabitínter pecus Xpe cus:non inter ποῖα αἰ, gnítatii quibus tumét prapofiti, fed inter ho miné& homíné:iuxta id qd' utergpferuuseft domiíni. Tunc fufcita/ bit paftoréunum, qui dicit in euangelio:Ego Iofaob fum paftor bonus: fer ἡ uum(ἢ Dauid,fcdm id qd? formam ferui di gnatus eft affumere: qui Daauíd interpreta, G lu yi m d d j ^ | | | Ι Ms[ I Ι gu | :| | 7! A méeísa facie peccatorum meorum. Et quod pingue(ait)€ forte,cuf(todiam:neuoretura beftijs.Et pafcetoues fuas in Io5.14..a iudicio:fciens cuí oui, que pafcua debeant. Diuer(z enim εἴν 5.41 funtmanfiones apud patrem:€ nó iudicat pater quem: ..fedomneiudicium deditfilio. Hacaduerfum paftores lo; cutus eft: nuncloquit ad oues.i.ad populu: δὲ ad utriufqy pecoris eregem,id eft,ouium δὲ caprarum:& non folum ad oues X capras,fed δὲ ad arietes δὲ hircos, qui funtin gregí; bus príncipes:quibus ait: Nonneuobis fatis erat, cp bonis fcripturarum pafcuis uefcebaminicfed infuper reliquías pa fcuarüi ueftrarti conculcabatis pedibus:Et cii aqua eloquio rum dei puriffimam biberetis, reliquas aquas pedibustur/ babatís: utpopulus meus conculcatasa uobis pafcuas€ turbidas aquas manducaret δὲ biberet:€ ueftro uitio qd? tür,manu fortis.Ipfe paícet eos,& diis επί: eis in deum: uel filius& pater,uel certe paftor iuxta affumptam carnem:do/ mínus autem δὲ deus iuxta uerbum quod erat ín príncípio apud deum. Qui Dauid,proficiétibus pecudibus in ratio nale animal nequad paftor uocabié, fed princepsin medio eorti:de quo fcriptü eft: Medius αὐτὸ ueftrum ftat quéuos fos, ignoratis, Tuncponetcii εἰς pa&üi pacis, nequad; bellorü atq difcordia: quia factus eft ín pace locus eius: fed pacis ο e, fL RR Chrifti, quae exuperatomnéfenfum,qui dicit: Pacé meam .[ do uobis:pacé πιεῖ relinquo uobis. Et ceffare faciet beftias τὴν; ΡεΙΠπηα5 deterra: uítía uel perturbationes, quibus anima 1 uexant humanz:uel aduerfarias poteftates aquib?impu/—— με gnan£.Et qui habitant in deferto fecuri dormientin faltib?, Dominus ein reuelabit condenfa fyluarü:& in templo eius pz 3$,b :: omnes. |... Snzsecbiclem ^A^ emnesdicentgloriam. Eie&tis auté beftijs,& redacta terra . infolitudinem: ab iftiufmodi animantibus fecuri doriniét pá.26,4 X dicent:Dominus illuminatio mea δὲ falus mea,quem ti. .mebo€ Etponeteos qui fecuri dormiét in circuitu montis, uel collis fui:& erunt bridictio. Tunc dabit imbrem in tem defcendenté& marienté in eo,ipfe eft. Nur? enim propriti effecín Chrifto quod additur:& manente in eo,nifi ab alijs nónund recederet. Alioquin&ad Moyfen loquitur deus: Auferam de fpiritu qui eft in te:quem uticp nó haberct,nifi ad eum à domino defcédiffet, Omnis autem iftius capitu? pore fuo:& pluuia be, . nedictionis ertit:quas Deu328. in Deuteronómíj be/ nedictionibus pollice . tur. Et dabit( inquit) lignü uite: de quoin αι... Genéfi fcriptü eft. Li/ , gnumg, fapientiz: de Proucr.;,c QUO dicitur: Lignum uíte eft omnibus qui affumunt eam. Dabit αὐτὸ fructi fuum, qii & terra dederit fructü fuü: Siue ligna regio; num,fanctorum pluri. ma multitudo. Et tcr/. .. radibit germé fuum: p$i.84.b Veritas em deterraor Aaeít. Ereruntín terra fuaabíq timore, fiue benedictioné: δὲ deducam Siue dabo) imbteim ín εδ pore fuo,pluuía benedíctionis erunt. Et dabit lignum agrí Siue dabunt ligna camporá) fructu fuü: δὲ terra dabit germen fuum Siue forrítudiné): δὲ erunt Siue haz bitabunt)in tetra fua abfq; tímore Siue in fpe pacís): δὲ Ícient quía ego dominus, cum contríuero catenas Siue torquem íugi)eorum:& eruero cos de manu impetan/ tíum fibi,Siue feruire eos facíentíum) Et nó erunt ultra ín rapiná gentibus: neq; beftiz terr deuorabunt eos: fed habitabunt confidenter Siue ín fpe)abfag ullo terro re. Et fufcítabo eís eermen nomínatum ϑίας plantatio; nem pacis): δὲ nó eruntultra ímminuti Siue pereuntes) fame in terra:neg; portabuntamplíus opprobría gen li prophetia, cft contrá monté Seir: filiorü ui^ delicet Efati δὲ Edom; quigtaca& nofira lin gua appellantur Idu^ mí: eo qptempore né ceífitatis δὲ anguftiz, quado Iudas capieba? tura babyloníjs,inful tauerint eis:& eiecto populo[πάση bi putauerint terram traditam ad poffiden; dum:& non folum nó fufceperirit filíos, ui 7 delicet Iacob fratris fui:fed perfecuti fint&& cócluferint in manus gladij. Vnde manife; ftius interpretatus e(t Symmachus: Sangui infpepacis:interraui— ,.: i- Rss FO tertii terramifucto εἰν. τ fcient quia ego fum diis deus eorá cum eis: θξ— nemtuodifti δείλην i num: dequafriptum— ipfi ppfus meus domus ifracl dicit dns deus. Vosauté di perfeque£ ero "ἃ eít: Beati: a S, n netat té Massa e iplpofidshun: gregesmeigrex pafcuz me: Siueoucs) homineseftis:/ Crcnausfi,& redi . ferram:ut rerii emi& ego αἷς eus uefter dícit diis deus. Ca. XXXN'endus in folitudines felicitatecognofcant,, ar": 5: inl moRom empiternas:X rerum «p ipfefit diissquando 3. T factüs eft fer mo domíni ad me dicés:Fili ho; fine cognofcat effe id» cótriuerít catenas, uel minis,pone Siue conuerte)facié tuam aduerfum dice deum: eo ο; dixe? circulum ferreum iugi'montem feír:& prophetabis de eo Siue ad eum) rit: Duz οὗτος, X dud eorum:quo quafi gra; regiones mezíunt:uel uiffimo premebantur imperio: δὲ erucrit eos B demanu imperantiti, fiue feruituteaffligentium eos. Seruus eft enim unufquifqg eius a quo uincitur. Et nequa$ erunt ultra in rapinam da moriíacis gétibus:nec beftiz terre deuorabunt eos,de σαὶ bus diximus: fed habitabunt cófidenterabíqp ullo terrore, iuxta füperíorem expofitioné. Et fufcitabo( inquit) eis σεῦ. men.nomípatum fiue plantationem pacis:quy loquítur in 1055.2 euangelio:Ego fum uitis uera. Ecnó erunt ultraimminuti famein terra.Ergo fames in terrenís eft: fames autéaudien di(ermonem dei: qua fub paftore bono δὲ germinc nomi/ nato αἰ omnium fermone celebrato,& plantatione pacis, nequa-j erit in terrasneqy amplius opprobríjs gentium fub $3.15. iacebunt,ut dicant: Vbi e dominus deus eorum«Et fcient pofthazcomnia ϱ non folum ipfe fit dominus,quod& fu/ pra quoq diíxerat:fed cü additamento, qp dominus omníü proprie deus eorü fit cum eis: qui dicit in euangelio ad apo/ Aatliag.d ftolos:Ecceego uobifcum fum cunctis diebus, υ[φ αά con ** fumationem fzculi. Cum autem βποτίείρ(ε dominus deus eorum,tunc δὲ ipfi erunt populus eius:nó quilibet, fed qui meruerint appe!lart domus ifrael. Ac ne putaremus uniuer fa quz dicta funtad paftores,& oues hircofq:& arietes per tinere:foluit znigma,immo metaphoram;& ponit manife/ ftius: Vos auté oues mez, δὲ oues pafcug mex hoics eftís. Omnisigitur fermo diuínus dehoibus eft, ad quos dicit: Ego fum diis deus uefter, dicitdiis deus, Ca. XXXV WX&. factue eft fermo τ, et(είδε qz ego fum ofíe.Tllud ; autem quod in Lxx.additum eft,& confumentur: ' in hebraico nó habe£.Si femper in prophetis effet fermo dei:& iuge in pectore eorum haberet hofpi/ tium,nund tá crebro Ecechiel poneret: Etfactuseft fermo domini ad me dicens.Sed quía ob humanam fragilitate, SZ uitae huius neceffitates interdü recedebat ab eis: propterea loue Ioannes baptifta loqui Ὁ μέ mifit me baptícareipfe dixit mihi: Super qué uideris fpiritüfanétum in fpeciecolumbae & dices illi:hazc dicit dris deussEcce ego ad temons[είτε Idumzorü δὲ Iudxo rum: uel certeTudz δέ ifrael, duarüi uidelicer δὲ decem tribuum.Etlocutus es de montibus ifrael dicens: Deferti nobis dati funt ad deuorandü,non confyderahs c» haccontra deum blafphemia redundaret, Vnde fequiturs Latante uniuerfa terra;in folitudiné te rediga. Et eft fenfusi Cum omniís terra luda receperit priftinü ftatü, tu perma nebis in folitudine fempiterna. C)! uodqpinfertur: Sicuti ga uifus es fuper hereditate domus i(-iel,eo qd' fuent diffipa: ta, fic faciam tibi,in Lxx. non habetur: fed fub attenfcis de Theodotionis editioneadditum eft. Omnis autem íra dei illuc proficit contra monté Seir: ut cum fuerit diffipatus, δὲ δὲ extendam ipfe δὲ uniuerfa Idumaa cognofcant;quia ipfe fit díis. Hive iuxta hiftoriam,& fenfum magis dj uerba curfim dixerims "Iranfibo ad Anagogen,X ftudio breuitatis pauca perftriri? . gam.Pone(inquit)fiue cauerte facíétuam aduerfum mon» tem Seir, Et fignificanter(ait)conuerte:ab alia prephetíaad aliam ,pphetià.Faciem auté nó corporís,fed animi: de qua dicit X Apoftolus:Nos autéomnces reuelata facie, gloríam domíni cótemplantes, Mons autem Seir qui interpretátur, hifpidus& pi'ofus,contraria fortitudo accipienda eft: quae prafidebat genti filiorüi Efau:& fe cótrapopulum Iuda, id eít,cófeffionis& uere fidei erexerat. Ὁ ἃ fi prudens lector oppofuerít,quó in ifto loco Seir hoc eft/hifpidus δὲ pilofus intelligat in malam parté:cum H«lias quocp uir pilofus dí; étus fit. Breuiter refpódebo:de Ffau fcriptum effe, cp rufus fuerit,& quafi pellis hifpidus:de Helia yo qp uir tf pilofus; In E(au qui fanguinarius δὲ cruentus,pelli hífpidz coópara: tur: mortaliü operi€ ipfius mortis indicium eft: in Helia uirilitatísargumentü. Cruaobré& habitatio eíus in folitut dine& cóuerfationis aufteritas:non folum uirü fed& uiri fortiffimü demonftrabat. Porro lacob qui fupplantauerat Efau,& primogenita ei? acceperat: quía fimpliciter babita; bat domi:;& non eratuenator(icut gigas Nemrod: idcirco lzuis appellat δὲ nitidus. Videam?ergo quid dici Paspe eug C Νο ἃ εν. Geíi.25.d Geüc.b .£ommen.IDicronymi liber vndecimus "E deusadmontéfiuecótra monté Seir. Ecceegoadtemons— conciliabula mal habitationis:& ipfa dil t Kd Seir: non mittam angelos, necaltjs utar miniftris:fedipfe^ nantin malam partem habere S λυ ον: M G -* adteueniam:€ extendam manum meam fuperte:& habi,— guz eorum, neturrem blaf, phemiz contra deum off αὐ κκ tum percutientis affumam:8ὲ dabotedefolatumatqsdefer— truere:& redacta in folitudinem atcp defertum d sun tes tum:ut qui male habitabaris,& plurimos babebasimpieta^ quod ipfefit dominus. Nec fufficit monti D dixit tistuzíocios:sintantü ὁ ὃ Pup jd ut& urbes extrueres, Srextend f; mo narrauit: fed hoc f imperiüp tibi ,ppriü xtendam manum meam füper te:&dabo tedefo^—(uio fupebam τ uendics nanc defe latum atg; defertum, Vibes tuasdemolíar Siueín urbi—locutuset:Dugpe,—— Hiere,b,$1, quas& Hieremias de/ bus tuís facíam folitudinem):& tu defertus erís:& fcies Ra κα την re firuereiubet atpfuf// quía ego fim dominus: eo φ fueris ínimicusfempiter, maa uidelicet& Iu, fodere uibem PO nus:& conduferis filios ifrael n manus gladi:Sieat ὅκα δ ἐυπείκονϑιες| profides,ut fias qd^ affederis domui ifrael fraudulenterín manu gladij) ín isa ἢ sgofimdominus que tempore afflíctionis eorum,in tempore íníquítatís ex; aine nins fenópoteras.Omnis— trem Propterea uiuo ego dícit domin? deus: quonid— lopréideba ὑρρυριν auté caufa peccati eft, fanguíni tradam te,Siue quoniam ín fanguine peccafti,— caiuratdominus& di q fueris inimicus fem:: o; cit: Viuo ego dicit do; piternus. Vnde dicit& fanguis te perfequetur):& cum fanguiné odetísfan. minus deus: κ Ὅ8.4..8. δὲ pfalmus:lrafcimi/ euis perfequeturte.Etdabo montem feirdefolatum&— iram tuamquafauic/ ni& nolite peccare: ut defi ὃ f d d basin populumdei& cito conciliemur ini, Gelertum:&t auferam de eo euntem& redeuntem: Siue— clum rium quoper, micis,&odíacharitu— homínes δὲ iumeta). Ecímplebo montes eius occiforü^ fequebaris Chrifiifa, te mutemus. Sed non d; bis: mili talis mons Seir, qui Aüorum Siue uulneratorü yiín collibus tuis& ínuallibus mam. edinr en fuperinimicitias fem;— tuís atqy torrentibus,interfecti gladio cadent.Infolitu;— piebas: ci tepercuffe a: piternas conclufit fiue:, Hx: τὸ& iudicauero, tunc obfedit filios ifrael do/ dines femp iternas τ adam te: ciuitates tux non habi tibi notus eficiar;&.« lo in manu gladij. ἘΣ tabuntur:& fcíetis Siue fcies)quoniá egofumdomiínus:(τες quod opprobria quo intelligimus, q DTE τ: tua& blafphemias nó CREATE Eo qd' dixeris: dux gentes,& duz terre Siueregiones)—"f ARR puerit cótra filios dei,. fnex erunt:& hxreditate poflidebo eas, cum domínus rim, fed ipfeaudierim &dolofe aliquid 8^— effetibi Propterea uíuo ego dícitdomínusdeus:quía^ qualecutusesconta rit& obfederit eos, tra: P: GO Ὁ; 1 montes ifrael dicens: H datur in manus gladíj facíam íuxta íram Siue inimicitiam)tuam:& fecundum— aeferii nobis dati fant ficatmonsSeirintem— celum tuum quem fedíti odio habenseos:& notus c£,— ad deuoradum Mor, τ αωλνωκν μννρομυνλυωκοροθος ore iniquitatis extre/ y, a. 45. dz:; x tes ifrael, Moyfen,pro pore EY diespef,— ficíartibi cum iudicauero te: δὲ cies quíaego fum ασ. ρησαί δι Mii ἀ, mifunt,& müdusin^ Audiuiuniuerfa opprobríatua:Siueuocéblafphemia;— bemus accipere:quos Ί maligno pofitus eft:& 2 anm Ι-Si al d haretici δὲ hareticorü multiplicata iniquira,. Fm tuaru)qua: Oditus es:oruequia locutus€S)d€ nOD princeps diabolus fi te, reigeicit hánts tibus ifrael,dicens: deferti nobis dati(ant ad deuoran; 5 pum traditos M multorum. Eftautem RIT vifi b c; Ὁ euorandum:quádo— 6Θιί &aliudpecetümon, Cdum:&infurrexiftis fup me ore ueftr& Siuemagnífice— jur rarus, αυτην| i tisSeirzutqiioderat /— locutuses fuper me ore tuo): δὲ derogaftís aduerfum— in ecclefia reperit qui 3! P WE UL me: Siue uociferatí eftís contra me) uerba ueftra: ego Per pusnare p mon B nibuscupiebateffun, audiui.Hlzc dicit dominus deus:Latanteuníuerfater;— lacerationem fuauoce κ e abipfofanguine χα(η folítudinéte redígam:ficutí gauifus es fuper hare defendere Etinfurree—^ ἢ uftineat perfecutioné, D: XA!; xiftis( inquit) fup me P Vnde&füb altarifan| dítate dotmus ifracl, co quod fuerit diflipata:ficfacíam^ oreuro fiuemagnifice| i &orumanimedemv— tibi Díffipatus Siue defertus) erísmonsfeir: δὲ omnis— locutieftisimóurpuna|/ tant:&ultionemado ος;;-: tiscótramontesfedp— κ. minofuifanguinisde— idumaa:&[ίση quíaego fum 4Π5, Ca. ΧΧΧΝΙ— inosaduefumme τό. ὁ precantur, Etauferun Tuautem— rogaftis fiue clamaftis| q tur de monte Seir,eun; aduerfum me. Omes c ED tes& redeuntes,id eft,omnis habitator,fiuehomines& iu;— entm preces ueftra o mons Seir& focij montis Seir: de quí β 4.5....0 Penta qua faluantur in ecclefia:de quibus fcriptiieft: Ho;— bus fupra dictum eft: Implebo montes eius,& colles,€ ᾷ 9?" mines& iumenta faluos facies domine. πο inmonte— ualles,& campos,fiue torrentes, fuerunt aduerfum me:ne/ Y Seirutrumq deletur: ut& hí quí uídenturaliquid habere— quad preces& orationes, ut putatísad deum: fed clamo q rationis: illi qui fimplici fide cótenti funt,deo iubentedif/^ res, uociferationes, atqj blafphemiz. Vnde δὲ dominus^ i pereant, Etímplentur montes eius uulneratorum&occi/— comminatur& dicit:Sicuti gauifus es fuper hareditate do, D forum. Etnon folum montes qui ad impietatis uerticem— mus ifrael:quando tuis perfecutionibus diffipata ied' Q peruenerunt: fed colles quocp, hoc eft, inferiores difcipulà^ lacerata,& in toto orbe difpería,(ic faciam tibi, Latante montís Seir:& ualles qua ín íma deprefTe(unt:íiue tor,^ uniuerfa terra uiuentium, terracgp fanctorum,& omnibus rentes quí turbidas habentaquas,& hinc inde collectas,^ conuerfis ad feruitutem dei:tu diffipatus eris mons hifpi/ ΐ ππεπίοητείαρ de fuperbia: uel iuxta Lxx. campos quí medij— de monspilofe,&oimis Idumaa, opera uidelicet terrena δὲ. ῃ intercolles δὲ ualles funt. Hi omes interfe&i cadentgladio^ cruori&(anguini dedita: ut tunc cognofcas quod ipfe fim diii,& extent manus eius atqppercutiétis: utredigan£ín— dominus, quíalibifum locutus;Ego fum dominus des—— tt folitudines fempiternas;& ἢ quaerant ciuitates ,hoceft;— uefter,-᾿. ἂν ΧΧΧΥΙ qu bus uidit μι! η£secbiclem Gautéfilíboie/ ppbeta füper inontes(frael εξ. Supraponit£ pphetz facies, fiue Couertit aduer/ fum montem Seir:hic filius hominis loquit ad (ME montesfiuefuper montes ífrael, qui iuben£ dei audire(ermone, Etutparumper differà Tropologià, totius ad mótes iírael ,pphe: tiz, breuiter hiclenfus trarío multiplicetis homines:&lareiffiniam prolem ueftra poíterítas germinet. Nécaudies(inquit) amplius nec fuftiz nebis cófufionem gentium: fed necaimittes gentem tuam; utaliquando fuftineas captiuitatém: quia dris locutus eft, Hae παραφρασικῶς moreiudaico dixerimus:queeilli expe, ' éant in της annorü tegno, quando ciuita/ eft.Quiainfultauituo 9, bis inimicus, hoc eft, mons δείς:€ putauit α in perpetuum ipfe uos poffideret:& αἰτί, tudines quódam dni nunc delfertas ceffiffe fibiin hzreditatem:& nó folum dixit, fcd& aliquato tempore uos poffedit: intantum ut füperbe IBquere£ con, tra uos, qp opprobriü effetis cunctis genti/ bus:Propterea hac di citdominus deus, nó: folum monti Seir, fed δὲ montib? eius€ coL libus, torrétibus, ual; libufqs,X defertis atqj uaftatis,& urbib? de relictis:qim in ione ce/ li τ δὲ aduerfum om^ nes quidem gétes, fed precipue contra Idu/ mzam locui? fit: quee cum ceterís( inquit) * gentib? tenuit terram Νε». V^ f cag meam in polfeffioné: & poffedit gladio,& toto corde poffedit, ut eijceret habitatores de ea terramqp uaftaret, Propterea loquere(ait dppheta) fup terra ifrf: & dices montibus& collib?& iugis(,p qui bus Lxx. ταῖο νάπαιο Váute fili hois,propheta fup montes ifracL& ' dices:sMontes ífrael audite nerbü απ; μας di cit diis deus: eo qd'dixerit inimicus de uobis: euge;altitudines Siue folitudínes) fempiternaín poffe fionem datz funt nobis: ppterea uaticinate& dic: hac dicit dris deus: Ότο eo qd' defolati eftis& cocalcati per circuítü:Siuep eo qd'dífperfi eftis ab his quí ín circuítu ucftro funt): δὲ facti in hzredítaté Siue ín poffeffioné) reliquis gentib?:& afcédiftis fup labíum linguz, δὲ ορ! probríü populis Siue eentib?). Propterea motes ífrael auditeuerbü dni dei: FEvc dicít dris deus montibus& collib?, corrétibus, uallibuf: φ δὲ defertis parietinis Siue díffipatis),& urbibus derelictis qux depopulat funt, & fabfannatz Siue coculcatz)& relíquis eentibus p ci^ cuítum.Propterea hacc dicit diis deus: Ο ποπίᾶ in igne seli mei locutus fum de reliquis gétibus:& de Idumza uníuería qui dederüt terrá meam fibi ín hzereditaté cü caudio,& toto corde,& ex aio:& eiecerüt eam utuafta rent:Síue οἵ odio defpieiétes animas ut fübuerterét cas in uaftatíone. Idcírco aít, uaticinare fup terrá ífrael:& dices montibus δὲ collíb?,iuois& uallib?, haec dicit dris. o deus:Ecce ego ín celo meo.& ín furore meo locut? fum, ᾿ eoqd'confufioné Siue opprobría)gentiü fuftinueritís. Idcirco hacc dicit dis deus Siue adonai dris):Eeo leuaui Siueleuabo) manü me&ut gétes qux ín circuitu ueftro funt.ipfe cofufioné Siue ígnorínia)fuam portent. Vos tem hierufaléafferunt extruendám:& tem; plum quod in finehu XXXVI$o. 258| íus uóolumiinis defcri- bitur,& rerum omnit: foelicitatern: quorum nónülli arbitran£ fub Zorobabel hac fuiffe: cópleta.Sed quo ftare poterit hoc quod dici». tur:Et habitare dos fa ciam ficuta principio: bonifqy donabo maio ribus, ᾧ habuiftis ab initio« Sub Zoroba». bel eim,Efdra,& Nee/. mia paucí de popu lo funtredudti:& ipfi obedientes Medis ae Perfis:& deinceps ma cedonibus& σουριῆα atcprhomanis,u(qy ad. Titum δὲ Vefpafianüi diuerfarum gentium; regibus feruierunt:&£ u(cphodieferuiunt:ut ftareomníno non pof?. fithoc quod ín extre? ma dicitur prophetías δὲ opprobrium popu. lorum nequads porta/ bis: δὲ gentétuam nà amittes amplius. Et quía longum eft nunc aduerfum dogma iu7daicutn,& beatitudi». nem uentri δὲ eutturíiudaico feruienté: qui interpretati funt: quae nos nemorofa intelli/ gimus loca) uallib?: Hac dicit dominus deus: In celo& in furoremeo,oppro; brij uc(tri ultor exiftam:& leuabo manum meam,ut gentes quain circuitu ue(tro funtígnominíam& cófufioné(uam portent: uos autem o montes ífrael, fecundum priftinum ftatüi germinetis uirgulta,ramofc míttatis:fiue iuxta Lxx. , aiferatis uuas, quibus populus meus faturet ifrael.C) uod non putetís poft longum tempus futurü: prope eft, inftat, & ueniettempus. Acneuobis uideat hoc effe difficile, ipfe €go ueniam ad uos:& quí a uobis recefferam, conuertar ad uos:ut priftíinam culturá recipiatis:& femente omnia com | pleantur:ita ut multí in uobis fint homines:& habitentur ciuitates quc prius de(tructa fuerant. Et non folum homí nes multiplicabo,fed δὲ iumenta aque multiplicabuntur& crefcent:& habitare uos faciam ficuta principio: quando Moyfe duce trans iordanem, dua δὲ femis tribus accepe; runt poffeffionem:& fub lefu filio Naue, aliz nouem& fe^ mis tribus terram Iudzam poffederunt:bonifqs uos dona; bomulto maioribus, ᾧ fuiftís ab initio priufcg captiuita/ tcs uarias fentiretis, Et cum hoc uobis fecero, tunc cogno» fcetis quod ego fim domínus.Et impleberis(inquit) o ter/ raifrael populo meo, qui te hareditate tenturus eft:& eris eispoffefTio:& non addes ultra,utabfqp filijs fis. Cum au; tem multíplicatus fuerit uefter habitator o montes ifrael: tuncnequadj dicent inimici ueftri contra uos, quod homi, autem montes ἰδαοὶ ramos ueftros Siue uuas ueftras) , omnia terrena defyde rant,€ dicunt: Man; ducemus& bibáimus; de quibus δὲ Apoftolus loqui£;Efca uentri, δὲ uenter efcisz germinetis: deus autem& hunc δὲ illam de(truet,in breui explanatione: dicere:nunc ad fpiritualem íntelligentià tranfeamus: iuxtaquà& Ffaiz extremas partes interpretati fumus. Neq ei iuxta ludaicas fabulas, quas iili δευτερώσις appellant,gem. matam X auream de ccelo expectamus hierufalem:nec rar fum paffuri círeumcifionis iniuríam: nec oblaturi taurortt & arietum uictimas,nec(zbbati ocio dormiem?. C) uod& multi noftrorum,& pracípue Tertulliani liber, qui infcribá tur de fpe fidelium:& Lactantíj inftitutionum uolumen feptimum pollicetur: δὲ Victorini Pitabionenfis epifcopit crebra expofitiones:& nuper Seuerus nofter ín dialogo,cut gallo nomen impofuit. Et ut grecos nominem, δέ primuni extremumq coniungam, Irenzus& Apollinarius. Nos ergo montcs ífracl, prophetas G apoftolos effe dicem?,quí audiuntuerbum dei:& quibus diabolus infultauit inimi^ cus dicens:Euge, excelfi quondam montes:de quibus fcri ptum eft: Montes in circuitu eius:& dominus in circüitu populi fui,míhi dati funt in poffeffioriem:quando perfec, tionís anguftíjs defclati(unt& conculcati per circuitum:&: fa&i in hereditatem relíquís entibus,& ab omnibus blaf phemati. Propterealoquítur dominus conculcatis monti; bus& defolatis:& nó folum montibus, fed& inferioribus Ibídem.b;e acper fingulos gradus in terra ludza, hoc eft, ín monteec, nes deuoretis,& abíg liberis fit ueftra poffeffio: fedecon^— Οἱε[ία conítitutis; de qua fcriptum eft: Non poteft ciuitas. Matth,s, Ὁ abfcon commen. lbicronymi liber wndecimus-Ε-- abfcondifuper montem pofita: δὲ collibus atqptorrétibus: quorum hyeme peffecutionum δὲ tem peftate,preffuraau/ cetur fides. Vallibus quog his qui in humilitate depreffi unt:& defertis ecclefíjs& parictinis:atcp in toto orbe eccle; fiarum conciliabulís derelictis: qualis fub Diocletiano& Maximiatioin toto or be perfecutio fuit:per dicat:Perfecutorü ultra non patieris opprobriti:nec infufta bunt íugulatii populum tuü,ficut oues occifionis. Pace egg , reddita,opprobria uniuería ceffabunt:nec fuftinebis confu fionem δὲ ignominíam inter diuerfas in circuitu nationes: Íed genté tuam habebis& populum: quia ueritas promif, fionis diio loquztefir quamprofeptefüne germinetis:& fructü ueftrü afferatis pfo, meo ifrael: mataeft, ἃ 41 ἐξ, ctum eft verb(i οὔί ad eclefie atq uaftatz:/— propeeftem ut ueniat. Quoníá ecce ego aduos:&con meoícesPerfpicua quádo fubíannauerüt &-Miamomnesgen; Uertaraduos Siue refpicíam uos): δὲ arabimini δζ acci, funt quz dicuntur:& tilium&hareticorum— píetís fetnenté: δὲ multiplicabo ínuobíshoiesomnéeg— ifradlqui priusdefari. domáü ifrael:& habítabunt ciuitates δὲ ruínofa inftau— futrant& poftearetti gentes percircuitum: qd'in igne celi furoris omnis fenfus ποπ tuti,nunc manifeftius fuilocutusfit:&pro^ rabunf Siuedeferta xdificabunt).Etreplebo uoshomí^ ponitur.Redditqcau prieaduerfum idumz am, qua terrenis ope/ nibus δὲ iumetis:& multiplicabun£ δὲ cefcent:& habi»[85 deus quare popu; lum ifrf captiuitati tra tibus.uolebat omnes— tate uos facíá ficut a principio:bonifq; donabo maiori dideri& ppter fuam depofitaimagine c— bus quá habuiftisab initio:& fcietis quía ego fumdris.— d'amentialliet re, Icftís, portare imagi/ ducturü feeosin terrà nem terreni. lllienim| Etadducá Siue generabo) fuperuos homines.populü^ Iudzam:&multoam dederuntterradéifibi— mei ifrael:& haereditate poflidebütte Siue uosy&teris— plioratributurü, qua in hzreditatem:& ex abftulerat. ὦ quidà ἱμάσου referütad Zo mo«eccfiam dii per^— εἰς fis;Siue& non addetis ultra, utabfqg liberis uosfa^^ robabeltpa, qii Cyro fecuti(unt:& eiecerüit camdefedibusfuisa:— Cant). Flacc dícit diis deus: Pro eo qd' dixerüt de uobis rege perfarü laxáteca/ ptiuitaté eos de tribu uaftauerunt.Sed quid— Siuetíbí):deuoratrix hominües& fuffocansgentétuá:— luda& Beniamin pla ΡΕ nationib?: quid iuuit hareticorüi gen/ propterea homiínes nó comedes amplius:& gentétuá rimi reducti funtin Iu daam. Alij yo ad mil/ Ἐ otesinfulaffeterra do, nonecabisultra aít dns deus: necauditam faciam ínte— leannorü regnii refe/ minizum díisloqua£ ad eam,& montibus Siue ín uobís)amplíus cofufioné εἰ ignomíniá) gétiü: runt, qii fub Chrifto qué putant effe uentu/ illius collibuíqs ας)—& opprobría populorü nequadj portabísSiueportabi^ rum:utciuitasextrua eis fiue nemorofis lo; cis,qua amoenitate ui tís)'& gentem tuam nó amíttesamplius, Siuegenstua εἰ hierufalem,& adi, ficetur templüi:de quo rebant paradifi:& col, abfqy liberis ultra nó erit) dícit dris deus.Et factüm eft— in ultima partehuius libus, dequib^füpra^ yerbü dri ad me dicés:Fili homínís,domus ifrael habí^ ppheiedi&urifum*. diximus, in celo& in Etinterim utiudaicas furore fuolocumsf; tauerunt Siue habítauit)ín terra fua:& polluerunt eam— fabulas relinquamus &proopproboge— ín ufjs fuis& ín ftudijs Siueidolis)fuissiuxta immundi; δὲ interminabiles ge/ tium leuet marium fu/ nealogias iuxta cófue quiecdefiamperíecu/^ dionationé meam Siue furoré meü fupereosproían/ υἱοῦ περικοπήμΒυϊυς ti funt:ut portent con/ capituli percurramus: fufionem δὲ ignomi;,$uinequé faderunt fuper terrá: ín idis fuís polluérüt ὃς τυ ποδί uideat, niam fuam: Tunc per fecutorib? ínterfectís,; & pace ecclefiz reddita, montes ifrael, apoftoli uidelicet& apoftolici uirí, germinabunt arbores fuas,& extendent ra; mos: uuafqpafferét calcandas in prelo domini: de quibus mufta fundun£,qua inebrient credentium populos: δὲ ex/ primitur uinum quod latificat cor hominis: ut omnís ἔτι) ctus montium, de quibus conficitur panis de coclo defcen; dens,comedáf£ a populo dei ifrael.Et ne forfitan defperem? ας, δα in perfecutionib*,additur: Prope cít tempus ut ueníat. Vez niens enim ueniet:& non tardabit, Vnde(uum ad montes & ad eos qui in tribulationibus perdurarüt,poilicet aduen tüm:atq» promittit cp poft perfecutionís ardorem exerceat terra prius decerpta Chrifti uomere,& omnem uirtutü fe/ mentem recipiat: de qua nafcant δὲ multiplicent homines δὲ ofnis domus ifrael. Cumqp ciuitates,hoc eft, ecclefiz cre dentiü fuerint inhabitatz redeuntib? turbis: tunc nequads folum homines qui pollebant fcientia(crípturarum: fed δὲ iumeéta,fimplices quic credentium multiplicabunturatqs fuccrefcent:& habitabuné£ ecclefia ficuta principio,hoc eft, { priufqs effet perfecutio:bonifqs florebunt maioribus quam habueruntab initio, martyrum uicoríjs coronata. Et tunc fcient cp ipfe fit domin? qui reftituit plebem fuam priftíno ftatui:qua poffideat ecclefías:& ipfa fit ecclefíarum haredi tas:& nequad ültra abíq liberis Πε, quos in perfécutione perdiderat. Vnde iubetur propheta, ut loquatur ad terram manfuetorü terramq uiuentium,(iue ad montes ifrael;&€ cam.— íuxta ecclefiafticam ín telligétiam differam?: Domus ifrael,hoc eft,populus iudaorum habitauit quoti dam in terra fua, hoc eft, in terra Iudae: qfi eductaeft de egypto: fed polluerunteam in ufjs& in ftudijs, fiueidolis fuis:& intantiiextitere pollutijutummüdiciz mulierís men ftruata cóparati fint. Propter qd? deus effudit indignatio: nem fuam fuper eos,pro fanguine prophetarü atcp iuftorti, qué fuderant fuper terrá:dicéte in euágelto faluatore: Hier Mactagd falem,híerufalé qua occídis pphetas:& lapidas eos quíad te miífi funt. Et iterti.Amen amen dico uobis:require£ fan; guis qui effufus εἴ ἃ generatione haca fanguine Abel iufti, ufq;ad fanguine Zacharia filij Barachíze,quem effuderunt d ínter altare& templi. Nó folii aute effuderüt(anguiné fed & polluerunt terra(celerib? fuis. C) uamobré di perfiteos, uel fub babylonia captiuitate,uel(ub rhomana:quado uere effuderunt fanguine Chrifti:& uentilati funt in terras, quà palez uentilantur:& iuxta uias fuas& inuétiones peffimas iudicatíita utin gétib? quoq» ad quas captiui ducti fuerat, polluerét nomé fanétii deí:eo qp p irrifioné diceret uniuería nationes: Ecce ppl'us dei ifte eft, qui(e iactabat pprienoffe cultii dei. Q.d? cum uidiffem,ait: non pter eos, fed, pter nomé meti fanctü:creator ef omnii fum,peperci cis, lan ctificaui illos:& eloríz priftinz γε τα τα ut fup credentes & ab errore cóuerfos,effunderéaquá mundáà baptifmi falu tarís:& mundaréeos ab abominationib? fuis:& ab uniuer fis ecrorib? quibus fuerátoccupati; δὲ darem εἰς cor nous» utcrederet "m μέ µ 7 hey Τμ | ἐμ Zín£5ecbiclenm ut creder&t in filium dei:& fpiritti nouü: de quibus Dauid — loquitur: Cor mundum crea in me deus:& fpiritii rectum innoua in uifcetib? meis. Et cofyderandü,q» cornouum δέ fpiritus nouus detur per effufionem δὲ afperfionem aqua. Quando autem cor που datum fuerit δὲ fpiritus nouus, £2. xxxvi fo. 139 fuerat,& nó inuentus,Et poftá inttenerít eum, multiplica^ Ο'. bit eos ficut oues:nó brutorü animantiü,fed oues hominis qua rationis cófeffionifcg funt plena:(icut oues fanétas&& greges hierufalé: ín qua ppríe dei cultus,& uifio pacis eft, in folennitatib? eius: qii comedimus agyma fynceritatis δὲ tuncaufere£ de corde iudaico οἵΏὶς duricia, qua lapidi comparat: ut plapideo corde, fit cor carneum,molle,& tenerü,“ὦ fpiriti dei in fe poffit recipere: δὲ infcribi literis faluta) tibus, Tuncambula; bunt ín praceptis do/ mini,& cuftodiét iudi ciaci?:& hahitabüt in terra confeífionis,qua dederat pátribus eorüi ^ Abrahamylfaac, δὲ[αν tob,& cunctis fanctis ac pphetis:& erunt in populü dei,& diis erit eis in deü,qd? prafenti tempore comprobat. Cung faluati fuerint, uocabit diis frumen/ tum& mftiplicabit il/ τοδιτ ἃ lud. Nifi enim granü tritici cadens ín terra, mortui fuerit, ipfum Amos,$d folum manet. Et ne/ quad patient farmer: nó famem panís δέ ft^ tim aquz, fed famem audiendi(ermoné dei: quà paffus eft ille qui a patre,pfectus,omné qua acceperat fubftan tíam,diflipauit:qri fa^ mís neceílitatecogéte, eatri:& difperfi eos in gentes,& uentilati funt Siue uet tilaui eos) ín terras Siue regiones): iixta uias eorum& adinuétiones Siue peccata)eorü iudícaui eos Etingrefli funtad gentesad quas introierunt:& polluerüt nomé fanctum meum,cum diceretur de eís, populus domini ifte eft: δὲ de terra eius egreff funt. Et peperci nomíni meo fancto Siue pepetd eis proptet nome meum ία’ étum):quod polluerat domus ifraelin gentib? ad quas inereffi fant.Idcirco dices domui ífrael: haec dicit domi nus deus: TNon propter uos ego faciam domus ífrael: fed propter nomen meum fanctum quod polluiftis in gentibus ad quas íntraftis. Et fanctificabo nomé meü magnum quod pollutá eft inter getes, quod polluiftis in medío earum: ut fcíant quía ego fum dominus dicit dominus exercituum:cum fanctificatus fuero in uobís coram eís. T ollam quippeuos de gentibus:& cógrega/ bo deuniterfis terrís:& adducam uos ín terráueltram. Et effundam Siue afpergam)füperuosaquá mundam: δὲ mundabímíni ab omnibus inquinamétis ueftris:& ab uniuerfis idolis ueftrís müdabo uos.Et dabo uobis cor nouum:& fpiritumtiouum ponam ín medio ueftrí Siue dabo uobís):&auferam cor lapideum decarne ucftra:& dabo uobís cor carneum. Et fpiritum meum ponam ín medio ueftri Siue dabo uobis):€ faciam ut ueritatis;& agni carni bus uefcimur, S cruov re potamur:& in fepté hebdomadib?& in ta bernaculis hui?(σου. πα fefta celebram?;.. utciuítates qndà de/. fertzz, plena fiant gre gibushomínü:& hac ratione cognofcant, cp ipfe fit diis qui cuneta prattiterit. Hac iuxta.. hiftoriz ueritate, imo.., iuxta ,pphetia fidem: quó populus ifrael τε;. ftitua£ in integrum fta. tum:& reliquie popu. li iudzorti apfo Paulo Ro.9.fur.a docente, faluz fint in apoftolis,& in oiib?. quiex iudais in prín/ cipio crediderunt: δέ υἱῳ hodieredeuntad ecclefiam, breuiter dí/ xiffe fufficiat.Nüc Tro"Tropo, pologiz eadébreuita/ te aperiédus eftfenfus: QLuicumq de domo. eft ifrael,& cernit pacé Chrifti, qua exuperat omné enfum:habitat. in terra fua ecclefia, uel in carnis hofpitio, qd? eia deotraditü eft. Sin atit polluerit utramqp terrà in uijs fuis peffi/ porcorii paftus eft fili, in praceptis mis,& imundiciz mu B quis. Tunc multiplica in praep lieris méftruatz fuerit bitur fruc? ligni, hoc comparatus: effundit Drouer.s,c eft/fapientiz:de quo fcripti eft: Lignum uitaeft omnibus quírequirunt eam: δὲ genimina agrijin firnilitudiné Iacob: Gr. 27.d cuius odor erat quafi odor agri pleni,cui biüdixit dis. Νες ultra portabunt opprobriü famis in gentibus: qd? hodieq Tudaorii pati£ incredulitas: fed poftcp beatitudiné fuerint 1.Coas.b confecuti,imitabunt Apoftoli quí dicit: Non fum dignus uocari apoftolus:quia perfecutus fum ecclefiam dei, Et re/ cordabunt uíarti fuarii peffimarii,& ftudiorti nón bonorü quibus offenderat deum:& difplicebüt eis iniquitates fua: δέ(celera fua quibus príus errauerant. Hacauté omnia tri/ büturus eít dfis:non ppter eos qui ρρτίο errore períerunt, fed ppter nomé fanctü fuii. V nde prouocat domü ifrael, ut cofündatur& erübefcat fuper prioribus uitíjs:& fuü intel/ ligat creatoré.Poftáp aute mundauerit credentiüi ex Iudas populüiab iniquitatibus fuis:& habitari fecerit urbes eccle fia: 8L inftaurauerit ruinofa quz in fynagogis cóciderant:X terra cófeffionis fuerit exculta cerímoníjs del: quz. quonda vifa eft defolata omnib? fan&is, qui terrena cóuerfationis opera pratereunt: Tunc omnes dicent:quomo terra ludza quz quondáa fuerat inculta, nunc habet fimilitudiné para/ difi dei:& ciuitates Iudaez quae defert: fuerat δὲ deftitutz, δὲ faa incredulitate fuffoffze, nunc erectae& munita funt ín confeffione& nomine dii faluatorís: ita ut omnís creatura cognofcat,& multítudines angelorti, qua terram ambiunt iftael; qd? diis diffipatas zdificauerit ciuitates,& incultas plantáuerit regiones:& qd pollicitus fuerat per prophetas, opere cópleueriteNec hoc erit liberalitatis fuz in populum qué faluauerít cotentüs munere; fed multo maiora ρτα ία” bit: Inueníet ema domo ifrael, qui multo tépore quafitus dcus indignatione fuam fuper eum,p fanguine uel πιο, πεῖ corii, js fcandaligauerit& effuderit fup terrá:& peruerfis co gitationib? quib? polluiteam, Tunc diíperget in gentes,ut incredulis cozquet:& uentilabit in terra inftar palearü,ut afruméto ecclefiz fepare£:& iudicet fcd?m υἷας fuas. Co. d fi nec fic fenferit peccatü fuü,(ed polluerit nome fanctü ei?, dicentomnes ínter ds habitauerit:Ecce ppfus dei: eccequi egreffus eft de terra eius, imo ,píectus. Sinautéegerínt poz/ nitentiam,& fanctíficatus fuero in medio eorü:tunc omnis. gentilíü turba cognofcet, qp» ego eos tollam de tetrís in quas difperfi erant:& reduca in terrà ecclefia:& effunda fup illos ncquad aquas baptifmi falutarís fed aquas doctrinz& fer monis dei: δὲ müdabo illos ab omnib? inquinamétis fuisz & ab uniuerfis idolis atcp errorib?, que in fuo corde fimula uerant.Et dabo(inquit)eis cor nouii, qd? p peccatii perdide rant;& fpiritü rectum innouabo in cordib? eorii, Etauferá cor lapideii, cor uidelicet increduli:& dabo cor carneum, molle,& tenerü,qd? dei pracepta fufcipíat: ita utambulent, in preceptis meis;X faciant iudicia qua príus neglexerant: & habitentin terra quam dederá patribus eorü, magiftrís uidelicetatqy doctoribus;& rurfum fit populus deí: δὲ düs eis uertat ín deum qué príus offenderant. Tunc faluabun£ ab uniuefis inquinamentis fuis:& multiplicabitur eis fru mentum de quo effiaé cacleftis panis:& nó patientur ultra famem fermonis dei:& multiplicabit in eis ligni fapietidez & genimina in eorü pectore cóplebunt, Nec erunt ultra ΟΡ» probrium in gétibus: fed poftdj mifertus fuerit eorüi deus, recordabunt uiarüi fuarüi peffimarti:& fcient ubi fuerint: 8 difplicebuntfibi in iniquitatibus[υίν.Ο d dicit dominus, Qo nóppter - Zommen.IDicronymí liber vndecimna E non ppterillos fed ppter fuam fefacere clemitíam, Vnde δὲ cohortatur errantes, ut confundan£& erubefcant in πῇς fuis:& reftituantur in urbes ecclefie, qua rurfum habiten£ ab eís:& omnia quz in eis corruerant,zdificentur:& ad pti Gilium:& inflatís buccis,ructare fcientiam fcriptttraitim ἢ non dicam fenfuum difcrepantiam: quafi fuerit iure μ᾿ Ὥ prehenditur, fi uerborum diffonantiam in Doftris codici» potuerint demonftrare, Q) ui ergo putant de refurrea dii Fedédne κια:& terra quondam deferta quz, queabomnibus& íudais& chriftíanis credi£ dei effe accolis€ peregrinís moné:hacfolentd; mundi huius conuer, ín praxceptis meis S; inftificationib9 meras buletís: re:Factaef ede fationé tranfeuntibus 4 P XC P IS nae did cation: meisjam etis: phetà manusd V uifa fuerat dtm ἴς. δ iudicia mea cuftodíatís,& opereminiSiuefaciatís)éa,—hocef, dominus aris tatur in príftinum qu-;:; nn faromnebpmienr Ethabitabitis ín terra quá dedi patrib? ueftris:& erítis δὲ dicantiTerng illain;-míhíín ppfn:& ego ero uobís ín deum.Etfaluosuos| One; p ipfum δα culta, terra deferta, in,,;, ια. D funt:&(ineipfofi^; ο faciam ex uníuerfis ínquinamétis Siue ímmüdicijs UC^ Qe nii αθία ση e 1 periereuírtutessnunc: ftris:& uocabo fructü& multiplicabo illum,& Doim- Eteduxit me(inquit) facta eít ΠΠ hortus uo à Siuedab bis£; RE à ánfpiritu dii,(ub : ue 0)uobisIamem: p ὯΙ, lubaudi lupis¶difos On Siuedabo) Sfamem:& multiplicabo fruátü PR d. dei:&ciuitates ándà líeni,& ecnimima agri: ut no portetís ultra opprobri— aurem eum, in fpiritu: V deferte que deumho. famis in entibus, Et recordabíminiuíarumueftrarü— nonincorfirefcd cs, fpítem nóhabebát:&: o cH-- P f qum, tracorpus:& pofuitil, deftitutz erant a fpi, peflimarü ftudiorüq; no bonorá:&difplicebütuobis| tuu dimifitirme τ οκ, γην iniquitates ueftrz,& fcelera ueftra, Non propteruos dio tempi quiplenus incredulitate, munitae E 5:31.;-"Ὁ τς m ie y erat humanis offibus: erunt fide Chrifii: ut faciatn aít diis deus:notà fit uobís:cofundimini& eru Deren et ToS: fciant emnes n reu befcite fuper uijs ueftris don? ífracl.- Lec dicit domín?: quiefcere:fed fecitoffa τὰ, q dns zdificauerit^;. αι QOmiacircuire: que no animas dillipatas:& deus: In die qua mundauero ος ex omnibus iniquità arbe humo, fed plantauerit in éísatg| tibus ueftrís: δὲ habítari fecero urbes,& ínftaurauero füpercampum iacen; onem:(μη δῖαν ἴα. ruinofa:& terra deferta fuerit exculta.qux quondá erat torn mid ipfe rebus praftiterit,.defofata ín oculis omnis uíatorís,dícetz Terra illa íncul;— tporis uetufatz ari/ P P Ti Pp j qua fermone,pmifit./ e si. deferta)facta eft ut hortus uoluptatiss&tciuita;—daficcaqiuahemiter Rurfumgcohortatur έ:;. M&nihilinfchumoris fermo ppheticuspoe,.. tes defertze δὲ deftítutze atq; fuffoff munitzfederüt. habétia.Cumgp inter/| E nenuamam Ἐεαεπερόεος qua derelíctze fuerínt ín círcuítuueftro:— rogaffeteum f τν 1 regreffi fuerint in eccle; ciis adificaui diffi ΕΕΣ inculta umusutrumexitims ΗΠ. 'fi as, femper requirant quia ego ns aditricaut di Ipata& P ΑΓΙ incuita: ego ret hac offa poffe uiue: 1 domini ,& d diis locut? fim δὲ fecerim. Hox dicit dris deussAdhuc ín EROR Ι ἘΠῚ: ut muitiplicetur"",^ eg i ill, e odeur D ge^ hocinueníet me dom? Ὁ Siue qu&rar domui ifrachut—namhabes paupe 1 ges deminkes iumen^ faciam cís.Multiplicabo eos ficut gregem hominü Siue Ri. Dira j torum rutoru ani;--— eu omi H 1C] Ἴ mantium,íed greges[1 oues hoíes) ut gregem fanctü Siue ut oues fanctas) ed offibus ficti Rominti«αἱ Πάείτα, uteregem Βίας oues)híerufalem ín folennítatibuseíus: da ef ec:& es| ioni Í» uf nLÉ qm WOO GE n. ad ea:Ulla arída audi».... : E EPA A M ficerunt ciuitates deferta plena: gregilfas Siue ouibus)-? rum domin T, δις ien eun; homiíníü: δὲ fcient quía ego domin?.| Ca.X XXVII que Ham qu &is folénitatib? quas 3; modo ad offaarída fi dei clementia recepe^ Acc fup er mec T facta eft fup fne locutus:qua ante nere runt: ut poftq ciuita; manus domíní:& man?dni& eduxit Bes CTS,& em j tates domini huíufce;;; Hi; /! niein fai dz& Ípiritum uíuifican/? modi gregum multi, m eduxit me in fp mnm. τ mein fp adni&p O tem,dé poffentaudi, à: tudocópleuerit,tunc tudrní;& dimifitmein me fuit mein medio campi:& el ferment, Prin fciantomn ipfefit:[ην 7 iàhoim. Ooffacumalíjsoffibus, diis. Ca."XKXVII dío Campi 2 qui erac P len? híc crar P len? offi hoim: neruorii uínculis collí E] Zia effup Oflib?:& circáduxít me p.&cdrcüduxít mefup eap Santurcdeindeimple lü --€, ib?. j méiam o0 eain oyrü.Erát aüt multa gyrüidroitu:S& eccemfta—turcarnib' ede up míní:et edu, e"ES; As γε; ob pulchritudinem ex - pitmeínfp-- ualdefuperfaciemcampi,| nimis fuperfadécampi:& tcnditur cutis ας πα riruofií:eroimifitme— ficcaco uachementer.Etdi| arída uzhemeter: δὲ dixít darum camiüi opcriat j in imedío campí cc, Fa;"0d 1 e peii 2., ὦ foeditatem:& tuncac/ j mofaeft uifio,&om,. Xitad me:Fili homínispu ad me:Fili hoís,fi uiuét of cipiunt fpiriti quiui/ 1 hiumecdefiarü Chri,. tafne uiuent offaiftaz Ee— fahxcEt dixi: Vnde düe: uen abi: A i “η i* de νἢἤ-- E*-; p E IXi) 1 m i eei: díxiDriedeustunoftiEr| die tu nofti hac. Et dixit ftant ᾧ ipfe it domi caufam utramq αι’. dixitadmerVaticínarede| ad me: Fili hois propheta pas Diener fionem e anoblap Ollib?([ς, δὲ diceseis: Of fuper offa(Πα, δὲ dices eis: n πεί] ii facta hebraiscalumniafie, faarída audíteuerbü do;| Offa arída, auditeuerbü somete eqni is Η͂ TU i ἢ A is η...--. 1:..- icai(| ret,fifalteminuerbis ία: hcc dicir(ἧς deus dni. ecdíditdüsdeusof funtarp NHIEU €; aftricta neruís;p aliquid difcreparent. 9h; Md s: Sida αν ge: aftri id "Solent enim ridere de offib hís: Ecce€egointro». fibus iftis: Ecce ego addw na carnibus, pelle η .mobis&attollerefups—. ὁ.mitaminuos.....eamifuperuos aiti o θΑι id | Sn£secbidlem^ Xa. mana corpora fpiritii nó habétia. Idcirco;ppheta uaticina£ adfpiritii,S ait: Hac dicit ds deus: A quatuor uentis ueni fpiritus:a quatuor uidelicet mundi plagis:ut quo in prima códitione homínis,infufflauit deus in faciem eius:& factus sectio mortuorum,in/ fufflante fpiritu uiuifi, €ctur: αἱ ingreffus e(t hümana corpora, 'ftatimq uixerüit,(tete; runtqp fup pedes fuos, Vnde& refurrectio di citur mortuorum,con 'eregatio fiue ecclefía multa:& utin hebrzo habetur, grandis exer -Xitus τος completur qiu0sd tempore: Emitte fpiri/ 'tum tum δὲ creabun/ ως:& renouabis facie terra Ὁ uod auté fe/ quitür:Et dixit ad me: Fili hois,offa hacuni/ uerfa domuis eft ifrael: uidet facere quaftio» nem:eo qp nó de gene; ralí refurrectione, fed pprie de refurrectione 'dicat dom? ifrael:qua dicat:Aruerütoffa πο’ ftra& períjt fpes πο) ftra:& abfcifi fumus a terra noftra, fiue omni no defperauimus:qui B busiftádicétibus,ter tío Ecechiel propheta; re cópellitur:& dicere offibusaridis: Hac di cit domin? deus: Ecce «go aperiam tumulos. υε[ῖγος. In quo quzri tur:Si aperit tumulos, quomodo fupra dixe: rit: Erantautem mul ta ualde fuper faciem campi, ficcagp uzhe/ menter. Et, educa(in/ "quit;uos de fepulchrif -ueftris populus me^: fcdmillud quod fcri ptum eft in euangelio: lob,s.d Venit hora, αἲ qui in fepulchris funt audiét uocern filij dei:& εχ!» bunt qui bona egerüt in refurrectioné uitze, Ibídem Etiterum:Q.ui audie rintuiuent. Et fi,ficut eftin animam uíuenté:(ic& fecunda conditio,id eft, refur/ ΠΕΡ. tnittam in uos fpiriz tum,& uiuctís:& dabo fu ᾿ per uos neruos;& fuccre (τότε faciam fuper uoscat/ nes: δὲ fuperextendam ín 'uobis cutem:& dabo uobis fpiritum& uiuetís:& Ícictis quia ego domínus. Et prophetaui ficut praece peratmihi:factufg eftfonitus prophetante me: δὲ 'ecce commotío:& acceffe, runt offa ad offa: unum qd'q: ad iuncturá(πᾶ. Εν uídi,& ecce fuper ea netui δὲ carnes afcenderüt:SLex/ tenta eft ín εἰς catís defu^ er:& fpitítum non habe P dixít ad me: Vati cínare ad fpiritum, uatici, nare fili homínís:& díces ad fpiritum: hac dicit dis deus: A quatuor uentís ue ni fpiritus,& infuffla fup interfectos iftos& reuiut^ fcant. Et prophetaui ficut praceperat mápi;& ποτοῦ fus eft ín ea fpiritus δὲ ui xerunt:fteterütqy fuper pe des fuos exercítus eran dis nímís ualde. Et dixit ad me: Fili hoís, offa hac πίτα domus ifrael eft. Ipfi dicunt: Aruerunt offa '"noftrá: dicitur: Non refurgunt impíj in iudicio: neqj peccatores in- C confilio iuftorum. Terram autem ifrael quam refurgétibus' dominus pollicetur:illam effe confirmant, dequa fcriptum c(t: Beati mítes: quoniam ipfi poffidebunt terram,Et:Place Matthis.a bo domino in regioneuiuentiü. Hac loquun£,qui de gene/ Ps14b "grp.carn fuper uos fpitítà uitz::& dabo fuper uos neruos,& inducam fuper uos carnes:& extendam fuper uos pellem:& dabo. fpirità meum fuper uos, & uiuctis:& cognofcetís, quoniam ego fum domi; nus;Et,pphetaui ficut pr cepit mihiz& facta eftuox cum ego prophetarem: 'ecce commotío,& accede; bátoffa ad offa ad iunctu atn fuám. Etuídi,& ecce fup eanerui& carnes οτε bant: δὲ a(cédebant fuper ea pelles defuper: δὲ[ρίτν tus no erat ín eis. Et dixit ad meiProphetafilibomi: nis, propheta fuper fpíri tum:& díc fpirituizFluc di cit domínus deus: À qua; tuor fpiritibus ueni fpiri, tus,& infuffla fuper mor/ tuos iftos, uiuat.Et pro/ phetaui ficut praeceperat. mihi: δὲ ingreffus€ ineos. fpiritus& uixetüt:& flete. runt in pedib? fuis:cogre^ gatío multa uxhementer nimís.Et locut? eft diis ad me diícés;Fili hois,offa hzc omis dom?(οί. Ipfi di cunt: Aridafactafuntoffa noftra: rali(ut diximus)refur/ rectione Egechielé fcri p(iffe autumant. Qui autem taliter interpre/ taritur í(ta, nó debent . pobis facere inuidia ο iftum locii aliter ex^ pontes, refurrectioné "negare uideamur.Sci/ mus ἐπὶ multo robu/ 'ftiora teftimonia,& in quibusnulla fit dubi, tatio, fcripturis fan; ctis reperiri: ut illud: Tob:Sufcitabis pellem Iob«.d meam, quz ifta fufti/ 'net.Etín Daniel: Mul Daiaza tid dormiunt in terra puluere, refurgent: ifti in uiram aterna:Q ifti in opprobriü& in con fufionem eternam.Et in euangelio: Nolite ti Mattb, roe mere eos quí corpus 'interficitit, anima auté non poffuntoccidere: timete auté eum ma/ gis qui ρδὲ δὲ anima,.; & corp? perderein gé/" hennam.Etapoftolus Paulus: Q.uí uiuífica Roma,g.b bit mortalia ueftra cor; pora ,pprer ínhabitan tem fpiritü eius in uo» bis:& multaalia.Ex ἅ perfpicuumi eft nó nos refürrectioné negare, 'fed hzcnon fcripta de refurrectione cótende τε:& per refurrectío^ nis parabola;de τε» tutione ifr?,pphetaríz qui eo tépore captiuus erat in babylone. Nec ftatím hareticis occa^ fionem dabim?,fi hac derefurrectione com^ muni intelligi denege/ mus.Nund eim pone/ retur fifitudo refurre/ €tionis ad reftitutíoné ifraelítici populi figni^ ficandà:nifi(taret ipfa nonnulli arbitrantur, de generali refurrectione dicit fermo diuinus: quid neceffe fuit fpecialiter dici: Et inducam uos in terram ifrael:cum in omni orbe terrárü refurgere debeant mortui ex his locis in quib? fepulti funteCumqp(ait)eduxe to uos detumulis ueftrís:& dedero fpiritti meum in uobis & uixeritis tunc requiefcere uos faciam fuper humi ueftrá: ut poftd requieuerítis in terra ifracl, tunc cognofcatis qd ipfe fim dominus, qui promiffa mea opere compleuerim. Q.ui ergo de generali refurrectione harc dieta intelligunt: illud quod uidetur facere quaftionem: Offa hac uniuerfa domus eftifraelad fan&orü refurrectioné referunt: de qua ρος, 2ο.Ὁ&apoftolus Ioannes in Apocalypfi loquitur: Beatus& fat |étus qui habct partem ín refurrectione P rima,fuper eum fe . 3éándamors non babet poretatem idelicet alia fanéto .rum,alía peccatoru lit re urrectio, Vn: mo :igu refurrectio,& futura crederet: quia remo de rebus non ex: tantibus incerta cófirmatTotaq noftra illo tendit a(fertio, q quà uidet iricredulü qd'offib? aridis, δὲ multa uetuftate confectis, futura refurrectio promittat: δὲ τῇ futurü eft qd promittitur: fic& reftítutio populi íírael qui ductus eft iri captiuitaté:& in toto orbe difperfus:uide£ quide incredibi/ lis his qui dei nó norunt potentia, fed tame futura eft: quía ego(inquit)diis locutus fum:& faciam ficut pollicitus fum. Denig& in anteriori pphetía,in qua montibus iírael απ’ quus repromittitur ftatus:dicitad eos diis: Et cóuertar ad uos& arabimini:S accipietis fernentem,& multiplicabo in uobis homines:omnéq: domü ífracl;& rurfutm,q» domus ifracl habitatura fit in terra fua,qua quondá inculta,poftea futura fit quafi hortus uoluptatis:& ciuítates defertae& de; ftitutz muniané:& multiplicetur in eis domus ifrael, ficut Qo a grexouiü: 836€ Zommen.Ibíeronymi Liber vndecímus i E grexouium:& cetera qua fequunt ad eundefenfum perti) τα reddita: dec&auté trib? quz nocabant{πο wr µ nere:qui nunc fub Tropología δὲ parabola dicitur aridorüi^ ín montibus urbibufq; Medo Crue, nado tfghodie LA j offium,& penitus nulli humore uite habétiü: ímpleto illo igitur pphetía hzc ex ore diii pollíce£ cp utri(ibi αμα ο Ἃ E Mattha,d qd'in euagelío[criptum eft:Ciuz ap ud hoies impoffibilia-. imper iti,hoceft,regnü Iuda,& regni AR φησ 1 dene pud dcü poffibilia funt.Eiecti füt atit de fepulchris Bphraim,q delofeph ftirpe genérat?eft cüreliquis iat UE. ἢ fuis, defepulchris ca; να. ptiuitatis:& Mincutis HEB.oflra:& petiit fpes supaofirabertitf iungatur ds m LL ib? ferui aby. jp. d SEP. ipemtipesno/ 45 ux d i δείς Όρια oltra, Ga α{1π||’7.Ε 10 ra:delperauim?; ppter^. da& frt, ed unonoie!yf udfubZorobabd,ur Ptetea uatíinare& dices^ ca uatícínare& dicad eos: SEP kde e| pri? dis expleta one ad cos: hac dicit dris de?: haec dícít dis de9:Ecce€gO.ceditíntypo dii lua CES MAE ἸΑΙΔ Ecce ego aperíá tumulos apetíá memoríasueftras: Fons aequat d| Chaldzorum in Mee— ueftros:&educáuosdefe|& reducáuosde fepulchri^ aiténeant mang, Di" με ῤϑο! sipmanfat pulchris teftris populus ueftrís ppfs me?:& intro; ενα feaffumeref cie/ ην. Ὰ0: d 4 Es iosifra[ὁ fi. fifui,quéputantefe^ meus: Xínducáuosinter^ ducáuosínterrá ífracl:& iesnaci de mediana ;4 P en Ss iy; ΡΣ 1 t onti,ad quas Cptiuí.—— sem VOR EE ramifrh&tfcctis quiaego^ cognofcetís, qmegofum duéifuntágduüg"ο faluatoriscópleame, domin? cum aperuerofe; ασε aperuero fepulchra binh E d lobate inflarLacari peccaro/[105 detumulísuefttis po— pulchrísueftrís pp me? unit(ey régis rere m πηι fact Seti pulus meüss& dederofpi, Etdabof, pirítümeüínuo. ien us po ati,ad uoce dni fufci; e ap ες απ rli: dO A uanfinidolis&abo, Ὁ) tantur:& uere funt do ritu meu tn uobis& ἘΠΕ bís& μι.& ponauos minationib? fuis:(ed. prosit ansdpd ritis:& requiefcereuosfa^— fup terráueftrá:& Cogno/ cum fuerint decaptiut nullanípemhabés ᾿“: ATTI z.; τ fies i tatís fedib? liberatiin. falutis: fed intrantein dam fap humü ueftr 4:8— fcetis quiaceo fum dns:lo quib? peccauertit, om fefpiritagratiz.&por^ fcietis quía egodiüslocut? cutusfum& fadádictdo nibus uitiís effe mui ORARE fum& fed,ait dis deus.— mín? diüis.Et fa&us eft fer gd KR tur.& qui pri?dixerát;* Etfactüseftfermo dríad|^ modüiad me dícés: Ettu deus eorum.Et ferüus p 5Equipredi|:! ᾿ς deuseo|} Ματς, Died Sopa mediícens:Ettufilihomi,— filíhois, affame tibi uirga andan ἀρ ον Hi| atta. due t ER MIT- 1 Hn ὃ 4 Modiczfidei jredu;— nisfumetibilienü unü,&— unam,& fcribe fuper cam τησ Τραμ cq bitaftise aX£tfac?— fcribe fiiper illud Iud Judá& filíos ifr αἱ elio, cp regnaturus fit p uere hiftoriafub Roboam— tollelienü alterüj& fcribe^ aundá affumes tibiz&t fcri- teqperit clemétia: ut filio Salomonis duo; fübe m Al.£ Inr bes f,... nonfolürex,fed&pa decim trib^ fuifediu;— l'üpérilludIofeph lienum— bes fupeam lofeph,uiroá ftor appellet: ec plus fx Sushac dtlu Ephraím,& oís dom?(εν Ephraim:& omnes filios pert name impri, m* πα T 5. D:" QE D 1 Pam nor enamin c6 fociorüg; eius.Etadiunge—ifracl quia»pofiti funtei:- pao QLuiponii m fecutas effe Roboam:— illaunumadalterütíbíin& coíunges eas ínuicétibi« rint gnum e ih: qui em Rien^ lienüunt&erütinunio; in uírgam und, ut copules ea COR a s pelátietluda:Alias fmeínmanutua.Cumaüt— eas:&eruntínmanutua. rifintinoibus iis yo decé tribus qua di TENE T ΤΙ itat dixerinerily Πα],. diii,& precepta illius. xerüt:Nó eft nobis ps dixeríntad te filij PP li tui, Et enicqn dixerint tibí fili' cüftoditurishabitaturi..: ps ΄ ΄*- ΄ ͵ ῆ μι Ε X inDauid,negharedi/ loquentes:Nonne índicas ifrfloquétes:Non índicas^ autem nó inalia terra, ὦ MN ταν ΤΝΤ imo nobísgdinhistibi uelis? nobis qdíintiftatibi?Et fdinaqui aeu: tribuEphraim,qfuit— Loquerísad eosshaec dicit— dices ad eosthac dicit diis bitauerüt patres corii, Heo bns düsde*:Ecceego affutnáli— diis:Ecce εἰ affumam ín dpa Οἱ: m : 111€ el--. ἢ D auetie appellatafgexmagna ghülofephqd'éínmanu—tríbum Io ephpmanum& non foli ipfi habita parte Pph inue no ephraim,& rib? ífrf, quz Epliraimtrib? ifrael, quie dd fn d δῆμον regnum luda& ipa. iun cbxfuntei;Sdabocas^ adiunctxfunt ei:& dabo illud Verzilianum;Et aduerum fe habuifle parítercumlienoluda:&^ eosories fup tribü Iuda: ΤΗ kd certamina, pprüídipa. τ.- QUT C"S sci σ,{ςτεηξ Ὁ illis: d Reiten TE irciir ds facíá eas ligna unir&erüt G&eruntinuirgamuná: δὲ noadbreue pus fed dect τἰδϑκαρῖας 804) unuinmanuci.Erütaüt—eruntunain manu Iuda. in peu Vam yríjs:& poítaliquatü: S m ed. Tu Rer ΄,. A aüt(ait)lcirequi It: pisessupen, lgnafupquefripíersin Ererantuirgrquasínfai ἔα uis pce 4Reg.25a bant Judas chaldais manu tua in oculis eorü:: pfiftíficín manu tua corá- Αν ον τιν ssa inbabylonem ductas-[ ὥς Ian ΤΗΝ:, τως εἰς meus Dauid. Cruicit phiipia... elfe captiuas:&{ἢ& dices ad cos; hacc dícit es, dices eis: hacc dicit in formá dei effet, non Iuda poft annos fep; tuaginta,antiqua ter/diisde?: Ecce ego affumá diis deus:Ecce ego affumá: τς filios ifrael-'-΄ omné domü eft rapinam arbitra? effe(e equalé deo," , 8€: meam do uobis: pacé mei relinquo uobis. $3752 Et propheta dicit: Paz &us eft in pacé locus εἴ. QLuos ci ín écchia fundauerit δὲ ftabilie; tit, ita ut poíTint dice, $394 re: Statuitfupra petra pedes meós:tünc mul tiplicabun£ uel creden tium numero,uel mul tiplicationeuirtutum, Et dabotinquit)fancti ficationé mea, fiue fan étuariii in medío eorü in perpetuti:qd? ludzi dctéplo interpretant; qd(ub Zorobabel ex tructum eft. Sed συ ftarepoterithoc qi? di citur,in perpetuüi:cum templum íllud quod aZorobabel extructü ín(tauratum, rhoma; no igne fuccéfum fite Q.ueomnia referéda funtad ecclefiam& ad tépora faluatoris, qri tabernaculü eius pofi tum eft in ecclefia: ubi factus εἰ deus nofter, & nos populus eius, Profe&tufgy omnium eftut ícíant qd? ipfe fit diis:& ipfe fanctificet ifraelnon iuxta carne, fed iuxta fpiritum: qr fanctificatio ei? in me» dio credentiti facta eít in perpetuüi.C) d'auté dns abiecerit tribum ephraim:& elegerit trí bum luda:& ín pfal/ ἊΝ legimus,in que $77, Ícriptum eft;Et repulit Runs tabernaculü lofeph:& tribii Ephraim nó ele; git:fed elegit tribü Iu^ da: de qua fcriptü eft: Gi. 4.9.b Non deficiet princeps ex Iuda: πὲ dux de faemorib? eius, donec ueniatcui repofitü eft: gentili. Vere eim in ad/ uentu ἀπί faluatorís, duzuirgz:& ut in he/ braico pofitii eft: duo lignain unum iuncta funt fceptríi:& in bap tifmmate Chrifti,dudu feparata fociantur: ut fiantinunü ποιῇ ho; snine,& in uná genté: neq polluané ultra in nibus: fed müdi laua/ zin£5ecbielem A—Éfeexinaniuitformá ferui accipiens:& factus eft obedics pa triufcp ad morté:mortéauté crücis. Cundjfub tali rege fue "rintpercutiam illis foedus pacis:nequad ut in ueteri tefta/ mento certamiriü atq bellórü, éd pactü pacis quz exupe/ Tob14..d ratomné enfuri:de qua faluatorloquit ad Apfos: Pacem eft,& poftea a multis δὲ ipfe erít expectatio idolis δὲ abomínatío/. ΗΕΡ..β[ίος ifrael de medio nationü ad qs abíerüt:& δὲ fadiá eos gentéunamín terra ín motib? ifi]:& rex unus etít oib? imperás.Ft nó eruntultra du: oétes: nec díuíden£ amplius ín duo regna: neq; polluent ultra in ídolís fuís,& ín ab ominationib?,& in cüctis iniquitatib? fuis:& faluos. eos faciá deuníuerfis fedi bus fuis ín quibus pecca/ uerunt:& müdabo eos,€ erüt míhi populus,& ego ero οἷς deus.Et feruus me/: us Dauíd rex fuper eos:& paftor unus erít omnium eorü: ín iudicijs meís am/ bulabüt,& mandata mea cuftodient& faciét ea. Et habitabunt fuper terram quam dedi feruo meo la/ cob: ín qua habítauerunt. patres ueftrí:€ habita/ buntfupeream ipfi& filij εοτῇ,& filij filiorü corum ufay ín fempiterná:& Da uid feruus meus princeps. eorü in perpetui. Et per; cutíá illis fcedus pacís: ρα.. ctum fempiternü etit eis δὲ fundabo cos,& mftipli cabo eos:& dabo fanctifi - catíoné meá ín medío eo; rum ín perpetuutm.Et erít. tabernaculü πιεῖ ín eís:& cro εἰς deus δὲ ipfi erunt mihí ρρΐδ. Et(cient oétes, quíaego dns f: anctíficator ifi: cà fuerit fanctificatio mea ín medio corü ín per petuü. Ca. XXXVII Et factus eft &3. cogregabo eos undc;:δὲ adducá eos ad humáü fuá:50. 211 cro,fintppts dei:& imperetels chriftus:& habitét fup terrà C mitiii,terra uiuetiü, qua dederat feruo fuo Iacob: qui ppfri ifrPiri m£is utero fupplátauit, Sin aüt uoluerim? ítxta pro/ phetíà Ofee; qua pene οἷς ad dece trib? dirigi£.i.ad Iofepfi δὲ Ephraim, famaria& ifrf intelligere falfi ποῖς fcientia δὲ sep.otriné domáü ifrael de mediogétii ad qs ingreffi funt:& cógregabo eos ex oib? qin círcaítu ci?[μη & inducáeos ín terrà ifr δὲ dabo eos in genté una interra meà ín montibus iftael: δὲ príncepsun? erit oim íftorü in regé.Er non - erunt ultra in duas oétes: nec diuiden£ ultra ín duo regna: ut non polluant ul tra ín idolis(uis,& in offen dículis fuís,& ín omnib? im ᾿ pietatib? fuis. Eteruá eos ex οἵδ iniqtatib? eorü in qb? peccauerüt:& müda/ bo eos:& erüt mihi ín po^ pulá:& ego ero εἷς ín deá. Etferuus me? Dauid prin ceps in medío eorü:& pa/ ftorun?erit oim iftorü:qa ín praeceptis meis ambula bunt:& íudícia mea aufto dient δὲ facient ea.Et habi tabuntin terra fua quam dedi feruo meo Iacob:ubí habitaucrüt patres eorü: & habitabunt ín ea ipfi& filij con:& fili; filionz eonz αἱ ín fempiternü.EcDa uid feru?me? priceps eonz erit in perpetuá:& difpo-: nam eis teftamétü pacis: teftamétü fempíternü erit εἴ eis.Et dabo eos δὲ mul, tiplicabo eos:& ροπᾶ(14 mea ín medio eorü in per petuü: δὲ erit cabernaculá meü ín cís:& ero eisde?& ipi erüt mihi ppEs.Et fciét gétes qoa ego fum drisq fanctifíco eos:cum fuerint Íctá mea ín medio coz ín perpetu.Ca.X XXVIII : Etfactus eft ditierfas turbas Πατ ο’ ticorü: hoc dicem? ,qpín ultimo ternpore qii fubintrauerit plenitu; Rauttd (ὁ getiii,& omis ifrael faluus fuerit:cuncetid aduerfaríj ppfi, qui có tradomü lude& con feffioné ος pugna uerunt, tradat fe eccle/ fia(ticze fidei:& uniuer fiserrorib? derelictis: & principibüs mundi iftius qui deftruunt$ δὲ patriarchis fuis,quí eos in blafphemiarum barathrü deduxerunt: cófurgant€ reliriquat idola(tia, S abomina/ tiones fuas ds de fuo corde cófinxerát:& de cunctis fedib? fuis íri quibus peccaterunt, tranfeant ad ecclefiafti cam fidem:& müden» tur,& fint ppf'us Chri/ fti,& ipfefit deus eo: quz plenius. in Ofee propheta dictaffe me noui, Ὁ d fi Iudzi& Chriftiani iudaigan/ tes, hec ad milleanno rum uoluerint referre reenum:neceffitate co euntur, ut fufcipiarit ofnes qui falui fuerint habifaturos in terra if rael,&dificandà hierui falem,extruendü tem; plum,cunctas legis ce. rímonías exercendas,,. obferuandü fabbatis accipiédam circumci fionís iniuríam: man ducandü δὲ bibendüz| δὲ diuitiarti abundari/ tíam pro fumma bea/ titudine& cunctis opí bus exiftimandam:cü Apoftolus dicat: ίσα το, 6.6 uentrí,& uertter efcis: deusauté& hunc& il las de(truet. Luo αἴξ in typo refurrectionis fuperior fermo,pphe/ ticus, refticutionem iu. daici ppfi demonftra/ uit,nó carnalé,fed fpí/ ritualé: fic& ifta pphe. tia nequad ad carnis, fed ad ai ptinet feli, citaté:& ad chri(ti fide ἅ müdamur ín baptif mate:cui?regnü in pet petuü eft: ut non expe éternus uentura qua tráfacta funt:& dtidie tranfigi nouímus. Qo s, Etfactuseít 4,Co;s,d Apoftolicü: Nos αὐτῷ 1, Tímo, 4. b "£ommen.lb^icronymi liber vndecimus £ factus eftfermoofiladimect, Ca. XXXVIII Primi hi(toriz fundaméta iacienda funt:(ciédüiqs qp ad Ecechielé;pphetà, ifte extrem? fermo fit dii, Neq ef poft hunc fimile quid poffum? inuenire: prater illud qd? ín uicefimoquinto anno fcriptü eft ranfmi gratióis lechoniz:Fa; petus latificat:Et qua ín Είαία dicit: Ego ciuitas firma oppugnat:Bt de qua in euagelio(criptii eft: No emm m abícódi fup monté pofita. Et pleni? in pfalmo: Hierufalem Pé1ua qua edificat ut ciuitas:cuius participatio eíus in idipfum, Montes in circuitu eius;& diis in circuitu populi fui, Porro quodin exercitu Gog. έλα eft(uper me man?€ p Με fi iuxta. diii:&adduxitmeil,* T fa&üs eft fermo diii ad me dicés;Filiois;po fne Magog quium ine in ei n ne facíé tuá contra(Ίου, terrá Magog príncipé^ Theodotionem, pri. 1Cdtio tc, d ὧν;*; qn ad eat tpi τη capitis Siue ros)mofoch,& thubal:&uaticinare“608 εἶ Res, Molocn, fcribit:& cerímoníarii: Ἢ Mann& Thubal: prímágen eis erds narrat De de eo.Et díces ad οὔ: haec dicit diis deus:Ecce egoadte temRos, Aquilainter inde obleruadu eft, cp ez i icio! AY A MAD retatur caput: que: Jt ponit fiue obfirmatut Gog P ricip ecap Iti Siue ros) mofoch,& thubal& circu) pe fecuti e dad" tics plaphere cóta agate;X ροή Írená ín maxillis tuís:& educá Siue cony. fenfus: Principécapi/. og terram, fiueterrá m ὅτι exercitá tuii: j tismofoch& thubal,. Magog. Obfirmatióé gr gabo)te δ ο fos: X n ia tuu,equos& equites uefti. Etreuera,necin Gene. em&mufla cofydera| toslorícis uniuerfos:multitudiné magná haftam& dy—(inecinaliogripturz tioneuultusopusei ᾿ peítarripient(ig gladiá sive peltas)& galeas& gladi, leo, nec in loftpho ut quz dicunt, noffe poffimus: fcd?m illud oés reuclata facie glo; ríam dii cótéplantes, ín eandem imaginé re formamur,a gloría in gloria quafi a diii fpiritu.Tgitur Iudzi δὲ noftri iudaicantes putat Gog gétes effe(cythicas,immanes,& innumerabiles, ua trans Caucafum monté, δὲ Meotídé palude,& prope afpiti maread Indiam ufg; tendant: δὲ has poít mille an, norüregnü elfea diabolo cómouendas: quz ueniantin ter ram ifrael, ut pugnétcotra fanctos multis feci eétib? con/ gregatis.Prímum,Mofoch,quos lIofephus ínterpreta£,cap padocas: deinde Thubal,quos ídem Iberos uel Hifpanos, hebrai Italos fufpican£:habentes fecum in exercitu perfas, athiopas,S libyas:Gomer quoq;€ thogorma,quos 9ala; tas δὲ phrygas interpretantur: Sabzos quoq;& Dedan& Carthaginéfes fiue tharfis:& hoc eft qd? loannes quoq in Apo,20,c fua ponit Apocalypfi. Etci finiti fuerint milleanni, folue£ fatanas de cuftodia fua:& egredict ut fedücat gestes in qua; tuor angulis terra Cog 8. Magog:ut cógreeet.eos ad belli, quorü numerus eft ficut arena maris.Et afcederüt fup lati/ tudinéterrz, S circüidederüt caítra fanctorüi,& ciuitate dile étam.Et defcendit ígnis a deo de coelo& deuorauit eos;€ diabolus qui feducebat eos, miffus eft in ftagnumignis& fulphuris:ubi erat beftia δὲ pfeudopropheta:& crüciabun£ diebus δὲ noctibus in fzcula(zeculorii: nó intelligétes totii uolume Ioannis,qd'reuelationis título pranotat effe myfti cum:& reuelatione nos indigere,ut poffimus cii ,ppheta di T3.118,c Cere: Reuela oculos meos:& confyderabo mirabilia de lege tua. Alij vo terrenum fenfum relinquétes,& iudaicas atqg aniles fabulas qua noxiz funt:€ acquiefcentes fibi detra/ huntin pfundü,nimiü ad alta cófcédunt:& multo peiores finguntnanías:ut ín coelefti hierufale, diaboli& omis exer citus ei? bella defcribàt:& fub τοπολογίαιο gentiü fingula rum interpretant fpirítualia nequitia in coeleftibus, Quae nos οἴΏία lectoris arbitrio cócedentes:nó tam aliena dam; nare quà ecciefiaftica explanatione affirmare conabimur. Gog greco fermone«δόμα, ατίπο tectü dici£. Porro Magog interpretat,de tecto. Oris igi£ fuperbia δὲ falfi nois fcietia, quz erigit fe cótra noticia uerítatis, hís noibus demóftrat. Efa.22,a Iíta funt tecta de quib?& Efaíasloquit in üifione cotra ual lem fion: C. uid tibi fa&ü eft nunc, qm afcédiftis omnes in tecta uanacTectüq interpretabímur haretícorti principes: δὲ de tecto,eos qui illorum fufcepere doctrinas. Et pulchre poft mittas& myfticas in hoc uolumine,pphetias, extremü uaticiniti eft cotra Giog X Magog. Si e tempus iudicij eft f. Pe. 4.. d iuxta Petrü,utíncipiata domo dei:& iuxta hunc eundé Ege 8.9.c chielé,quiait:Eta fanctis mcis incípite:& nouiffim? inimi Efa.2.a cus deftrue£ mors: In Efaía quoqp prim? fermo fit cótra Iu daam,in qua cofeffio diii eft:& extrem? cótra ddrupedes, qua in deferto funt: recte δὲ hicnouiffimus fermo fit cótra $3$«45,a Gog& Magog:qui oppugnat ciuitaté dei, qua fluminis im Οδ. Perfze, athíopes, δὲ libyes,cá eis ornes fcutati& σα) leatí, Gomer,& uníuería aemína eí?:dom? thogorma, latera aquilonis Siue ab extremis aquilonis):& totum quidé,qui omnía he^ braicarü gentiüi inpri/ mo antiquitatii libro exponit nomina:hanc genté potuimus inue, nire. Ex ᾗ manifetum eft, Ros nó gent£figni ficare fed caput.Illud ἅσρ breuiter annotádii, gj in Ecechiel Gog,princeps terre Magog effe dicatur: Apocalypfis yo& Apottoq Gog δὲ Magog nationes elfe cómemoret, qua egrediuntur de quatuor angulis terrz.Et quó a lacob q poftea appella, Ges tus eft frac omnis ρρῖς hebraorü ifrael fortitus eft nomé;. δὲ ab Aram fyría,a Mefraim zgyptus, quorüin Genefi(cri. Ibí.to, ptafunt nomina:fic δὲ a principe Gog,omnes χα οἱ(ubditi"TU funt, Magog appellant. Mofoch auté interpreta£ ,amentías 3 δὲ Thubal,tota uel oiia. Princeps igit& caput(uperbien/. m tis amentiz,& omnii malorü: iuxta illud qd? fcriptum eft;Mundus in maligno pofitus eft: Gog δὲ Magog appellant. 1lof.sd Ὁ πιὰ gentes,inimícz aduerfarizqp fanctog:,egrediunt ab angulis terre:rectam lineam relinquétes:& difpofitionem caítrorüi dei, quz narratur in Numeris:& illud teftimoniii. neícientes: Multi de oriente, occidente δὲ feptentrione, S, Matth. meridie uenient:& difcumbent cum Abraham, Ifaac,& Eía45 lacob in regno dei.Etin alio loco: Dicam aquiloni, affer: aphrico,noli prohibere. Adduc filios mcos de terra longin qua:X filias'ieas ab extremo terrz:omnes qui uocati funt nomine meo.Sed nó tales anguli terrz, de quib? egrediun; tut Giog€ Magogriuxta quosangulos ftat meretrixin Pro uerbíjs, qua pratereuntes(tultos iuuenes per plateas:per Ῥιομα ὃς latam uidelicet& fpaciofam uiam qua ducitad morté, de/ cipere feftinat. Scriba quoqy δὲ pharifzi orant inangulis Matta platearum,ut ab hominibusuideantur:quireceperütmer,—- cedem fuam. Quz eft igitur contra Giog comminatiocCir cumagam te fiie conuertam:& ponam frenum in maxil/ lis tuis.Primum,a fentétia tua fluctuarete faciam atq con/ uerti: Et ponam frenum in maxillis tuis: de quo fcriptum eft:In chamo δὲ freno maxillas eorum conftringe: qui non P3, 3t. approximantad te: ut indomitus equus atq lafciuiens& corruens per pracipitia,freno domini fubiugetur:ad quem propheta dicit: Afcende fuper equos tuos:& equitatio tua Abacsb falus.Etad Iob per nubem δὲ turbinem dicitur: Tu circum Iobj9« dedifti equo fortitudinemzTales erant equi& equites,quo rum multitudinem Ioannes uídit in coelo. Dicit ergoad Apo.óa Gog: Educam fiue congregabo te,& omnem exercitum,. uelfortitudiné tuam.Q.ui educitur,& de difperfionecon: gregatur,retrahitur ad falutem:iuxta illud quod in legepro mittitur: Sí fuerit difperfio tuaa fummitate σοὶ u(qiad Deujoa fummitatem eius: índe congregabote.Equosquogeius—, δὲ equites ueftítos loricis: qui imitantur armaturam Apo ftoli,& loricas iufticíze habere fe iactant, multitudo niímía Epheée eft: omnefq arripiunt cótra ecclefiam clypeum δὲ gladium & funt gentes fzuiffimz& inimicz ífrael,Perfz, athiopes,. δὲ libyes:quorum aduerfum populum dei in(cripturis fan etis bella narrant, Gomer quog; δὲ domus thogormia, au yeniun robur D Aedes idi adii edam-------' ueniuntdelateribus aquilonis, qui eft uétus frigidiffimus, δὲ noie dexter uocatur,(οι; robur magog δὲ omnes qui fubiecti funt ei populi,ueníentcü illo ad prelium, Cui dici£ perIroníam, prepara τε δὲ inftrue, omnem multitudinem tua qua tuis paret imperijs coaceruaad te:&(cito. qd' poft zin£secbiclem|£3. XXNXVMI$o. 24.2 tícia eft:ut diripiat fpolia δὲ inuadat predam ecclefie, infe—(7 rat manum fuam fuper cos qui deferti fuerant,quando ἀεί noticiá non habebat;& pottea reftituti p chriftii, ueniat ad S patrécuiloqui£ in euangelio:Pater,reuelaui nomen ταῦ ho Iof.7,à minib?,Etut(cíanius populi qui defertus fuerat& poftea TB 88:5 LIob.c Efa.54.a D dies multos uifitabe; tis:iuxta illud qd'(οτί ρε eft: Vifitabo in uir gainiqtates eog:& in uerberib? pétà eog;.In nouiílimo ingt ánorü uenies. Vii δὲ Ioánes loq£:Filioli met ποι fima hora&.Et ppls ge ti hora undecima ad , Mattb20.a operanda códuci£ τι) neam:ad quorum ter/ ram,id cfiterrà τη, terracp fanctorü, quae affert centenos δὲ fexa, genos& trícenos fru étus,uenit gog expu enandà:que reuería eft fiue auerfa a gladio “05.67.5 Scitem(criprü: Diffi, pa domine gétes quz bella ποίας, Et in pace confiftit,& cógregata eítde populis δὲ genti bus multis: ut natío/ nüerrorecontépto;ue niretad montes ifrael, patriarchas uidelicet & ,pphetas: d fuerunt quonda deferti iugiter fine lege& preceptis dei:cui poftea dicitur: Plures filij defert ma eis ᾧ eius qua habet uiri, Ifta funt deferta & inaquofa: in quib? diabolus locü inueni/ renó poterat: quia uo cati fuerát ad faluté: 8ζ poftea affumptis alijs fcpté daemonibus ne; robur eiusspopulígy Siuegentes) multa εοοῦ. Przpara & ínftrüe te δὲ omné multítudiné tuá qua coaceruata eftad te:& efto eis in przceptü Siue& erís mihi ín cu/ ftodíam.Poft díes multos uifitaberis: ín noui(Timis an norü ueníes ad terrá qua reuería Siue puerfa)eft a gla dío:& congregata eft de populís multís ad monté Siue terram) ifrael.quí faerát deferti iagiterthzec de populís educta eft:& habitabunt confidenter uniuerfi. Afcendens autem quafi tempeftas uenies,& quafi nubes,ut operías terram tu δὲ omnía agmina tua,& pop uli Siue gentes)multi teci Fac dicit dns deus:In die illa afcen; ᾿ dent fermones fuper cortuum:€ cogítabís cogitatio] nem peffimá:& dices:Afcendam ad terram Siue fuper terram)abfg muro Siue abiectam): ueniam ad quíefcé. tes habitantefqg fecure Siue ín pace): omnes habitant fine muro, uectes δὲ portz non funt eís; ut diripias fpolía δὲ inuadas predam:ut inferas manum tuam fu pet eos qui deferti fuerant δὲ poftea reftituti& fuper populü quí eft cogregatus ex centíbus, qui poflidere ccepit δὲ effe habitator umbilíci τοῦτα, Saba.& dedan & negocíatores tharfis Siue carthaginenfes) δὲ omnes leones Siue uilla:)eíus dicent tibi: Nunquid ad fumenda fpolía tu uenís?Ecce ad diripiendam prazdam congregaftí multitudinem tuám:ut tollas argentum& aurum:& auferas fuppellectilem atq; fubftantiam: & diripias mapubías infinitas. Propterea uaticina re fili hominis: δὲ díces ad σος:Hxc dicit dominus reftitut? fignificare po puli chriftianii:(eq: Etfuper populum qui eft coneregatus ex g&/ tibus. CLuí populus poffidere ccepit hare ditatem chrifti,& effe habitatorumbiliciter|... rz: de qua fcriptü eft: Ὁ 5.75.0 Opa?? eitfalutéinme ο dio terra. Veritas e Ibi.84.b de terra orta équz di; εἰείῃ euagelio: Ego fii.[ota E . uia δὲ uita δὲ ueritas, " Hacillo cogitanteatz q dicente δὲ poffeffio/ nem ecclefiz rapere fe, ftinate:gentes quz ab errore priftíino couerz fz fuerantad falutem: faba& dedà& nego? ciatores tharfis,cartha ginis fiue maris q in/ ter(culi hui? luctus bonis opibus quzrüt mercimonia: δέ oimes uillz earüi fiueleoness aut catuli leonti,ut ín hebraico cótinetur, lo quené ei quz fequü£, Vtaüt pro catulis leo^ num qui hebraice αἱ cuntur"33. Lxx.& D Theodotio ponerétuil las:error pfpicuus eft, t Forfan fe Τ 51 em perchiliteram gendum eft, fcribas, appellatur ca; Siein."23 tulus leonis: Sín au; per"Miteram tem p ce qua hebrai/ i4 prima&^ ce dici£ coph,agér ap^ in ultima ην . quioribus fe,reuerfus eít in domii íuam,ad eenté uidelicet ifrael. Hec inqt de populis educta eftfubau ditur terra:(iue hic degentibus eductus eft,ut intelligat cre dentíum populus,qui habítauitin pace, δὲ confiditin ἀπο. Afcendés autégog cum omni exercitu fuo, quafi tempeftas veníet& quafi nubes,ut opiat terra credentiíti.() uis em hae tcticorü,quorü princeps diabolus eft,nó dfi tepeftas uenit cótra ecclefia:& nube uerborü fuorü fimplices quofqp cre/ dentium opprimere δὲ operírefeftinate Vride dicit ad eum, CLuantü in te eft: cuncta operies tu& omnía agmina tua: δὲ populí multi tecum.Pulchreq afcendens gog non habet pluuia uoluntarid,nó imbrem temporaneü δὲ ferotinü, qui arentía arua Iatíficat,fed tempeftaté δὲ caligine:ut cuncta te; nebris& errore cofundat.Propterea hzc ei loquit díis de?: In illo tpe,hoc eft,in dieb? nouiffimis:afcédét fermones fup cor tuü,& cogitabis cogitatiorté peffima: fcriptura dicente: Ecci.10.a Si fpiritus poteftaté habentis afcertdereuoluerit fuper te:lo cum tui ne derelinquas. Ecótrarío autem in fancti cor afcé $3.85 b dit deus:dequo fcriptü eft: Afcenfiortes irt corde fuo difpo fuit. ΓΛ οἰ gog: Afcenda ad terrá abícp muro fiue ,piecta: hoc e(t,qua dei auxilio deftituta e:nec dialecticoru argume tatione munita:uenia ad quiefcétes habitantefcf fecure,(iue in pace, Rex ein nofter pacificus eft,& in pacelocus ei^. Om nes inquit habitant(ine muro, uectes& porte non funt eis. Hoc diabolus princeps hareticorü loquié:qd nulla habeat munuméta ecclefia:nec fapientia fecularé,qua apud deü ftul Qus deus: Nunquid pella£& uilla. Vnde δὲ[aba fcribas, capharnaum ager ρυὶ; appeila£ catut cherrimus dieitur. Dicent ergo faba& dedan δὲ negociatoz jus leonis. res tharfis& omnes fancti, qui leenum catulí nuncupàátur: Sin auté fine uel certe uillz habitationefcp credentium: o gog nunquíd^^s, ages idcirco uenis utfpolia rapias ecclefize:& ideo multitudi/ nem congregatti ut chrifti poffeffio tua fiat hereditas? Aut. vin putasteargentum δὲ aurum,quod in eloquio fenfug intel,: ligitur,ecciefiz poffeffurum:utauferas fuppellectilem om nemqfubftantiam, δὲ diripias manubias infinitas, ο uictorijs congregatas« Propterea o propheta Egechiel quí . intypochrifti appellarisfilius hominis: loquere ad σος& dicei: Hac dicit dominus deus: quando totius mundi er; rore fublato,populus meus ifrael qui mente cernit deum habitaueric in ecclefia confidenter fiue in pace: tunc fcies ΙΙ ue confurges,& uenies de loco tuo. Ὁ αἱ fit autem locus hareticz prauítatis, fequens fermo demonítrat. A lateri/ bus aquilonis, quí omnem calorem credentium refrigez rare conatur. Venientq; cum eo populi multi,omnes af/ cenfores equorum: de quibus fcriptum eft: Equum& αἵ cenforem proiecit in mare: coctus magnus δὲ exercitus uehemens cum quibus afcendesait fuper populum meum ifrael quafi nubes δέ calígo, ut operias terram meam: de qua fupra dictum eft:In nouiffimis diebus eris, quan; do euangelica pradicatio, δὲ adducam te fuper terram me/ τομ ΠῚ am. Oportet enim δὲ harefes effe,ut probati quiqs mani/ fcíti fiant;& dei uoluntate&yowsie diabolus& omnia Qo 4 peruerfitats Exó.15.à A appellatur 3d | Sit ( £ommen. boicrouymi liber vndecimus E peruerfitatis dogmata dereli&a funt: utfciátomes gétes&— fepibus dicitur: Qr ui defiruitfepem, tnordebit euiri Fee: intelligàt me:cü fanctifica? fuero in te in oculis€orü o gog: ber.Et omnes muri in terram b bine Cü ia en ed Bernh hoc ett cii poris tuís m ἐηιοηεάοης iudice Bt facit apo! fermonisapparueritfortitudo: omnía hareticorü Cotrüént ftropháad ipfum σος. Νδηε tu illees de quo locut? fum it^ munimenta. Etuocabo inquit eum aduerfum illü.hoc dieb? antiqs,in manib? feruorü meose pphetagifrfimoy(i— hareticorii príncipé gog: iti cutictis montibus Mee uidelicet 1 ait in να ut principes ex E ity merorüi libro dütaxat;“1 e f£. disidi.u d liaous! eius gladio diii confi Numen 4..b iuxta Lxx. Egredietur deus: Nutiquid non ín die illo cam habítaueric po! cnt lun m eu hs de fient día pulus meus ifrael confidenter Siue ín pácé)fdes:Siue^ micabitaduerfamhe; it eentiu plurimarus:]!* η΄ A DIT genn Miel rgnü COnfürges);Etuenies deloco tuo alaterib? Siue a nouif Kies T cius:& crefcet regn il fimis)aquilonis, tu δὲ populi multi tecum:afcenfores—&oriaeft. Etiudicabo ed Caüiuxab^ equor(tuníuerfiiceerüstnagtus δὲ exerditusuchemens, lndtitétimorteudpe pt rep/ peu à: fte& fanguie& imbre 'IDidem peri: Tolletur propter Etafcendes fuper populum meum ifracl quafi nubes uehenxtti: δὲ lapidib? RAPI Um e ut operías terram, In nouiffimis diebus erís Siueerit:— Imenfis ucgradinis, : p:€ gog mor regnüifradinSaulep|& adducam tefuperterram meá:utfcantomnes gen— teua& id qué preragagregemama/— tes rme,cum fanctíficatus fuero inte in oculíscorum o— cudit&imbreuehe lech deftructü fit.Etin Eivcdictdom: d; méeti,fermonib? erudi alioloco:Müdabitr pog. Fixe dicit dominus deus: Tu ergoilleesdequolo—&&prai uiriz& lapi, rà populi fui.Tod dp— cutus fum ín dicbusantiquis in manu feruorum meo;— dibusimifis qeiiob ín ualle iofaphat, hoc h fae: σαὶ h itii ruant teftimonijs fcri) eft, iudicij dei: defcri/ Fam Prop etarum rraek qui propnetauerunt ΙΏ CI€^— prurarii:(ine orádinis bitpopulos cógregan— busillisatq; temporibus Siue annis)ut adducerem te— quicalor? illius faciát dos. Et Efaias omefqy” νε ιν refrigefcere, Ofesei Qftena qphea:inquorüma luper eostEterítindieillain die aduentus gog fuper«αρίκεδιεν, quid) τον nibus&bonisoperi, terram ifrael,ait dominus deus: afcendet índipnatío^ banus corda eorum, busfermo fit diii, Cü d;*ni: Ieneinquit& fulphur ii ον furore meo.Et ín gelo meo ín ígne ira: mea: lo^ KRTRR MAH ifraelafcédetindigna,— cutus fum:quia ín díe illa erítcómotío magna fuperter^ demontirat pomnaiu; tio meain furore meo: A ex:; ων dicij fempiterni.Etnó mem eme fdm ifracl:& comouebuntura facie mea piíces marís& RETO ppopulomeoJnigne— ttolucres coeli,& beftiz: agri Siue campi);& omne γερο. puerütatis fud gH iremezlocuusfum: lead" mouetur fuper humum:cunctíq; homínesqui— ÍuP omne exercit& Ε quiomiauitiorti tuo,::: 2». multitudine eius;& fu rü ligna cofumqt. Illo funt fuper faciem terra fubuertentur Siue Ícindent) per populos multos inquittéporeeritma^— montes:& cadent maceria Siueualles):& omnis murus— quifuntci eo. Plures gnacómotíofupterrà—. E boaduerf: em habent hareticifo ifrael.Immittéteenim. 12 terram corruet,L:t conuocabo aduerium eum ΙΠ CUfi— cios:immo diabolus diabolocrebracontra| tis montib? meis gladiü Siue oém formídíné gladíj: princeps eorti infinita. ecclefià pfecutio fiet: dicit domi deus Gladi üfeuiufo: Siue ἈΟΠῊ multitudine circüdat; quz qii fopita fuerit iat; ominus deus: rladius an eiu q iué DOfDU— Omni errore[ἰδίαν & dci uicta przfidios— nís)in fratrem fuii dirigctur.Et iudicabo εἴ pefte Siue— to,& puniis atq; de ftructis hareticorum tüc cómouebunt a fa/;; elei A"s ciéeius pifces maris; 170 106)& fanguíne& imbreuehemét& lap idibus im^ príncipib?:magnificat δὲ uolucresccli&be,— menfis Siue orandinis).Ienem& fulphur pluam fuper e& faim: fti agri:& ome repti/; ερ, credétib? δὲ notus fit A HO RES eum& fuper exercitum cíus Siue fuper ΟΠΕΣ ΠΟΠ η οσα ostii multa cunctiqshóminesqui—€O funt):& fuper populos multos qui funtcum eo. Et rü:quz illi? fidei credi Yocf!5.a | | -ἲἳἳ..Ὥ.'''-.. αν αι αι. magnificabor& fanctificabor& notus ero in confpe- de p θῖν| bitatorib^ecdefie de, Ctu gentium multarü:&ícient quíaego fum dominus.— riorüpomisfistag— ᾿ cres codlizalijut beftia mínís uatícinare aduerfum goe:& dices: hac— interpretati fumPobe 5 ap,&omnireula— M. didtdrisdes;Ececgofuptegog priipécapi déssiiBemuta—— τ uz mouent fu Amo: PLAT Qi z s 1 rali Kent m ho^ tísSiueros) mofoch& thubal: δὲ arcuagaSiuecogrega— fir declinabis,fed uía Ih minis dignitaté:habí/ bote; regia igredieris. Si 49| tant fup faciem terra.:; αὔτ nra reprehéditaut Q.d'auté morti diuerfitas,uaríjs figne£ nominibus:& Apo.— meliora pférat qua feqmur:aut fi nihil uoluerit dicere pfe/ 1. Co.rs,e ftolus fcríbitad corínthios: quialía corpa poft refurrectio, ἐξ deo fcientià derelinquat:düitii fciatnequad in nobis uí né dicit efTe coeleftía:alía terrena:& aliud corp? pifcis: aliud res fed animüiudicandü. Ca. XXXIX uolucris aliud beftiarü:àliud reptilium:& aliud hominüs Qjauté filí bomínto vatícimareaduerfüm gog:t fin A&uoib. qui nomepriftinü feruauerüt, In Actibus quoq apoftolo; oíces:ll2ecofcit fis oeue:£cceego fuptegog— rum linteü illud qd? quatuor principiis tertio Petro αροῇο»- ροίπαίρξ capítíe fiue roe mofocb«t, Et hac iu/ lo demonftratur:uaríctaté credentiti fignificat: quz ín arca— daicztraditióis heredes& difcipuli interminabilià fabula quoq diluufj continetur, Tunc autéafacie domini&acon— rü:poft milleannorü regni futura cotendüt: interficiedüqg fpectu maieftatis eius fübuerten£ montes,quifeeleuabant σος principem ros,mo och& thubal in finibus ifracl: ab contra fcientiam dei:& cadent fepes fiue ualles, que uelhu^ omnib? uolatilib?& beftijs deuorandü: δὲ habitatores ur/ militate fenfus ad ima demerfze funt: uel certe munitiones— bíü ifrael(eptemannis lignorum ufum nequaq? habituros quaaliquid pollicentur;ut imitentur ecclefià dei: decuius— defuccifionefyluarum, fed de armis gog,(cutis des: pod zin£secbíclem fcpulchti illius appellandum polyandrion: ubi fcilicet mul titudo hominum fit fepulta.Septem autem menfibus eum fcpeliendum'a domo ifrael ut terra mundetur:& inclytam £9 XXXIX & haftis fagittifcp& baculis fiue contis: ipfum autem Gog: fepeliendum in ualle qua hebraice dicitur.^3;& nomen, $0. 243 τε effe fecuros: ille ignis de quo dominus loquitur: Ignem Luc.r.£ ueni mitteré fup terrà:& quauolo ut ardeat: ut fciant om . nes& intelligant qd' ego fim dominus;,& nomen fatictum meum notum fiat in medio populi mei,qui nequaqua gog auctoritate feductus eft:necpultra per occafionem falfi no; futuram diem quan; dointerféctus fit gog: conftituedofqy qui οί’ fa diligenter inquirant & fepeliant, quo fcili/ cet nihil in terra rema; feat infepultum. Poft menfes atit fiue in me, fibus feptem ρογαστᾶ dam terram:& ficubi os hominis iacere per/ fpéxerint,titulo prope pofito demonftradu, ut pofteewepeliant il^ lud qui hüicoperi prz pofiti funtinómen au/ tem ciuitatis appella/ ri amona qua erzece dícitur- πολυάνδριομ, hoc eft multitudo ho^ mitium fepultorum: δὲ fic terram elfe muni daim.Hoc illi dixerínt: Nos autem capta ex plariationis fenfum te nentes: fingula quz propofuimus differa/ mus. Habet(Ίος& ipfe trínitatem fuam: ros, mofoch,& thu/ bal: caput uidelicet&' Anfaniam,E uniuerfa: ut nullum fit uitium quod non in gog pof; feffione confiítat. Ifte educetur ftuecircüiage tur:€ palpabitur fiie lactabitur: ut fperans uictoriam, occidédus dücatur ad prelium: Etaícendet de laterí/ bus(iue denouiffimif aquilonís: ex quo ex ardefcunt mala fuper ominem terram, Etab €o ipfo adducetur fupermontes ifrael: quos apoftolos& bo te:& reducam Siue deducam) το; δὲ afcendere faciam de lateribus Siue de nouiffitnís) aquilonis:& adducam te fuper mótes ífrael.Et percutíam Siue perdam)arcum tium ín manu Siue de manu) fiaíftra tua: δὲ fagíttas tuas de manu dextera tua: δὲ derjcíam te fuper montes ifrael:& cades tu δὲ omía agmina tua,& populi Siue gé tes,qux tecum funt.Ferísauibus,omníq uolatili& be ftijs terrz dedi te deuorandum.Super faciem αστί Sive campi) cades: quía ego locutus fum dict domínus : deus.Et emittam ignem ín magog& in hís quí habi tant ín infulis confídenter:Sive& habíitabuntur infula in pacez)& fdent quia ego domiínus.Et nomen[απ΄ ctum meü notum faciam ín medío populi mei ifrael: δὲ non polluam Siue non polluetur) nomen fanctum meum amplíus:& cient eeates quoníam ego fum do; mínus fanctus ífrael.Ecce uenit& factü eft: Siue δὲ fcíes quoníam erít)dícít dominus:hac eft dies de qua loa tus futn.Et eoredientur. habitatores urbium ifrael, δὲ fuccendent δὲ comburentarma;dypeum,& baftas Siue peltas.& contos)arcum δὲ fagíttas, baculos manuum: .& contos Siue lanceas): δὲ fuccendent ea ἰσηί feptem annís.Et non portabunt Sive non aflument) líiena de regionibus Siue de campís:) nec fuccdent de faltij : bus:quoníam arma fuccendent ioni δὲ depredabunταῦ eos quibus ρε: fuerant: δὲ diripient uaftatores fuos:aít dominus deus.Et etit ín die illa dabo σοο lo^ cum nomínatu^y fepulchrum in ifrael:uallem uíatorà ad oríentémaris qux obftupefcere facít ptereütes Siue πολυάνδριομ bertas redditur, S debita cuncta fol minis fcientiz pollua/ tur nomen meum in hareticis:& fciant gen tes quain circuitu füt qd ego fim dominus. QLuod autem fequi tur: Ecce uenit& fa/ ctum eft: de iudicio chriíti ἀϊα uiue Abacsa niens uenict& rion tar dabit, Et ipfa eft dies pornarumi atqp uindi, cz: de qua per om/ nes prophetas focti/ tus eft dóminus. Et egredientur habitatc/ res urbium ifraelcrez. dentium populi: ur/ besautem ifrael,intelz. ligim? eccleftas rectae fidei.Etfuccendent& combürent arma: de quibus€ ín alioloco fcriptum eft: Arcum conteret& confrínget arma:& fcuta combu/ ret igni. Clypeos& ha ftas,arcum& fagittas, baculos manus, in q^ bus puerfüm paícha cclebrabát; lanceas fi uc contos: quibus la; ta& infanabilia infere bant uulnera doctri; narum: clypeofqp,ar/ cus& fagittas:de qui; bus fupra dictum eft, QLuodg fequitur: Et fuccendent ea igni fe^. ptemannís:deExodo po sra δὲ Leuitico exponédii p eui s. eftiin quibuslege prae cipitur,utfeptimo an^ no remiffionis quan; do feruis hebrais li/ üuuntur: δὲ ad dominós apoftolicos uiros atq; ecclefiafticos intelligere debemus: ut poftd$ adductus fueritad montes ifracl: tunc percutía/ tur arcus qui eft ín manu finiftra eius:& fagittze qui manu tenentur dextera, Et ipfe enim imitatur ad interficiendos eos quos deceperit, habere armaa finiftris δὲ dextris,per bo nam δὲ malam famam.{Ππ fagittz funt& hac iacula, de Pi1o.a quibus δὲ Pfalmifta loquitur:Ecce enim peccatores ínten/ detuntarcum:parauerunt fagittas fuas in pharetra: ut fa/ ' reditantiqua poffeffio,& quies-terrz tribuitur:& omnes ' fruges pauperibus condonantur:quo fcilicet in feptem an^ nis numero facrato atef perfecto hxreticorum armatura dif pereat:& écclefiaftici uiri nequad? ligna fuccidant decam/ pis δὲ regionibus fyluiícy& faltibus gentium: quos magis faluare cupiunt ῷ perdere:fed de hareticorti, quos uicerint clypeis haftis fagittis, baculís, contifqs& lanceis. Habent enim& ipfi ad impugnandam ecclefiam chrifti tela diuerfa: quz ab eruditis hominibus iene fancti fpiritus fuccenden/ da funt:fermone uidelicet ecclefiaftíco: quem qui habuerít, poterít dicere:Nonne cornoftrum eratardens ín uía cum Cuc24«e aperiret nobis iefus(cripturaseNec poffumus plenam ha; bere pacem& habitationis confidentíam:rüfi cunctam ad, uerfariorum fuppellectilem depredemur:ut pereant omnía & in cinerem concremétur:& depredemur eos qui nos fue; rantante przdatí;& uaftemus illos qui uaftauerunt prius ecclefiam.In die illain claro praedicationis lumine: Dabo, inquít,gog locum nominatum fepulchrum in ifrael: iuxta hebraicum, uallem uiatorti ad orientem maris, qua obftti/ pefcere facit pratereütes. Cuius fermonis hic fenfus eft:Se; pulchrum gognon erít in montibus,fed in depreffis ual/ libus& in cófragofis locis qua hebraice appellantur^3. qua hxrétici Ephe.ó.c ge in obfcuro rectos corde. C. uz ignita diaboli iacula, cuto fidei reftinguenda funt. Deijcietur autem fiue cadet £02, qui aícenderat fuper montes iírael,in ipfis montibus cum omni exercitu fuo cunctifqs agminibus:& erit in cfcá ferís, auibus, omnibufq: uolatilibus& beftíjs terra: ad uerfartjs uidelicet pote(tatibus: qua iuxta uiam comedere E fementem,& fanguínaríjs beftijs. Quomodo enim fcrí/ 5,79€ ptum eft de dracone: Dediftí eum eícam populis athio; pum:fic decoepti quícp ab hareticis, demonum cibi funt. Cadetauté gog uel in campi latitudine, uel ín agrí, quí cul tus efta dei agricolis. Neq enim fierí poteft ut domini uer ba(int irríta. l'unc mittetur ignis in magog,in eos uidelicet qui σος fufcepere doctrina, δὲ in eos qui ad fimilitudínem infularum fzculi fluctibus uerberantur:& putant fe debe/ T E im pe τς E RE ces IUE md QM n" oW 9 ἡ UE ἈΦ P$358.c 1bi.128.a qua haretíci cum in occidente fint, orientis loca effe con/ . fingüt:ut decipiant uiatores, eos uidelicet qui ὠς iftud pertranfeunt,& nó funt habitatores, fed peregrini:dicentes illud propheticum: Aduena fum ego δὲ peregrinus ficut om nes patres meí. C) uis enim pratereuntium de quibus(cri/ ptum eft:Etnon dixe; runt qui prateribant,. benedictio domini fü/ per uos:non admíra£ δι obítupefcit cü uallé uiderit uiatorüi: quz uiatorib?uallis:habita toribus mons uidet« Hoc iuxta hebraicum: Caterü Lxx. tranftu/ lerüt,polyandrion eo/ rum qui uenerint ad mare,& adificabunt án circuitu, introitum uallis. Labor ením eft eorum, qui egrediun/ tur de urbibus ifracl: utomnem introitum δὲ exitii haretica pra/ uitatis qui ueneratad mare.& amarítudine illius delectabatur:un danimq: molibus δὲ crudelitate naufragij, claudant δὲ circüzdifi cét,& in uoraginibus terra fepelíatine ultra exire ualeat& aliquos fua fraude decipe. Ibi ergo fepelient gog& omnem mulutudiné eius:qua femper hare tici delectantur. Etuo -£ommen.Iboicronymi libér vndecimus πολυάνδρ]ον eorum qui uenerintad mare:& adificabüt p círauítá os uallis):& fepeliét ibi go δὲ oém multitudi né eius:& uocabitur uallis Siue^3 multitudinís gog.Et fepelíent eos domus ífrael ut mundent terram Siueut mundetut terra)feptem menfibus.Sepeliet autem cos omnís populus terrz;& erít eis nomínata dies: ín qua gloríficatus fum aít dominus deus.Et uiros iugiter conftituent, luftrantes Siue círcüeuntes) terram:qui fe 'pelíant&requirant eos qui remanferínt fuper faciem terrz, utemundent eam: poft menfes autem feptem quaere incipient, Et circuibunt peragrantes terram: cumqp uíderint os homínis;ftatuent iuxta illud titulá: donec fepeliant illud pollinctores in ualle Siac 8^3 mul titudínís eog.INomen autem ciuitatis amona Siue po lyandrion): δὲ mundabunt tetram δίας müdabitur ter^ « ra), Tü ergo filihominís:hec dicit domínus deus: Dic omni uolucri δὲ uníuerfis auibus απο; beftijs agri Siue campí): Conuenite δὲ properate: concurrite ün/ " díq Siue per circuitum) ad uictimam meam quá ego. ímmolaui uobís: uíctímam grandem fuper montes ifrael:ut comedatis carnem δὲ bíbatis fanguínem.Carnes fortium Siue eicantíüm)comedetis:& fanguinem oícít οὔσ oeue: ῥδίς omní volucri vníuerfia ar if beftáo agrí fiue campi«t. Hoc qd? tranfiulim 8g une braos:& congregabo cos fuper terram fuam& no quáquemdpex as ibi:ín Lxx.non habetur. Rurfumq; od iuxta hebraos pro benedictione in ultimo P 3 S iuxta he/ derelin/ onitur, eo α΄ effuderim f, piritü Ad Lxx.tranftulerunt fu; ror& quí adiram per, tinet, prafertim οἳ in hebrao"P5 pofitum fit: qd' proprie fonat fpiritum meum:& ne; qu furorem meii, mnía autem ufq»ad eum loci, in quo fuc/ cedit tépli adificatio, hi quos fupra dixim? iudaos δὲ noftros iu; daicátes, aff ultimum tempus referunt: qd' carnibus gog cundtiq eius exercit? quafi pin guifTimis hoftíjs uolu cres δέπιαῷ faturan; da fint:& reftituatur ifrael in priftinum fta; tum,€ nequad ultra agentibus expugnet, fed effundat fpiritum fuum fuper eos deus, uthabitét in terra fua: nó omnes gentes, fed proprie domus ifrael, Nos autem coeptá tro pologíà fequétes, hoc dicemus;qd oínes uo lucres δὲ uniuerfas be/ "Πας conuocet diis: ut G cabitur nomen uallis illiusin qua gog fepul . tus eft, mftitudinis ge fiue zoAv&vd prop, hoc eít, fepulchrum pluri/ ma multitudinis: Et quomodo fupra dixi/ mus,per feptem annos aduerfariorum arma fuccédi:fic per. ᾿ feptem menfes fordibus hareticorum terra mundabitur. A primo enim menfe,quando pafcha domíni celebramus: δὲ exterminatorem zeypti,agni in poftibus noftris cruore uitamus:ufq;ad exitum anni,hoc eft,ufqy ad feptimü men fem,quando tabernacula figimus:& inter cateras frondes palmarum quoq ramis protegtmur:ut perfecta contra ho; ftes uictoria demon(tretur,fe(tiuitates omnes complemus in populis:nec folum magiftri, ed δὲ omnis populus hoc certatim faciet,ut fepeliat og, δὲ terra opiat:& nequad aeré liberum capere permittat.Poft necem autem δὲ interfectio/ . nem fiue fepulchrum gog:eligentur uiri ecclefiafticiiqui hoc habeant ftüdfj:ne quid in terra ifrael maneat fordium prifti narum:ne quid morticinum: qui lu(trent terram& requi/ . rant mortuos δὲ fepeliant: ut uidelicet mundetur terra eccle fize.Sin autem poft feptem menfes, quando debit effe cun; ένα purgatá, hi qui terram peragrant atqp circüieunt: in ali^ quo os hominis,hoc eft, duritiam hzretica prauitatis,fiue . morticinum quid doctrine priftinz uiderint remanfiffe:po nent iuxta illud fiuecedificabunt titulum: ut poftd? notati fuerint qui huiufcemodi funt:tunc uel emundentur uel fepe liantur curn gog,& in tumba fepulturz illius retrudant.No men autem ciuitatis ubí feruorum diii uictoria eft& iacent aduerfaríj,& omis inimicorü eius multitudo proftrata eft, . appellabitur amona fiue polyandrion:utfinis omniü efti, tutio puritatis fit, Deniq fequitur: Et müdabtit terra:haud dubtü quin hi de quibus fupra. fcripti eft:quarerc incipiet ,&eircuibunt peragrantes terra, aL Zu ergofilí boio:bec principutn terrz Pi etis:atietum,aenorum,X hircorü,: taurorücp altiliá& pingui omniü.Et comedetís adipé in faturítate:& bibetis faguine in ebrietate, de uíctima tradat eis hareticori pricipes,dft pinguiffi mas hoftias deuoran/ dos. Volucres autem & beftiz, ucl ppter ce; leritatem ín omnia dif currédi, uel propter fe/ "αμ ερο. ----ω------ΤΠ ritatem& crudelitatem appellantur:quibus traduntur ad; Το uerfarij in interitü carnis, ut fpiritus fatuus fiat,S difcat nó blafphemare. Comedent autem grand& pinguiffimà ui/ ctimam, nó alibi fed fuper montes ifrael: quos ,pphetas& -apoftolos& fanctos uiros intelligere debemus. In illisei ;contrariorü dogmatii magiftri corruunt,&ab ipfis pereunt , uulnerati,fuper quos adificatur ecclefía: 8 ut uérius dicam fuper montium monté: de quo Efaias loquit& Micheas: Eíata Vcnite afcédamus in monté domini,& iri dori dei iacob: Mida -& annunciabit nobis uías fuas. Πα autem aues& ifta δὼ . ftiz celeres atq crudeles comedentcarnes δὲ bibent fanguí nem,quz regnum dei poffidere non poffunt: carnes for; tium fiue gigantium qui contra dei fcientia rebeilabani fanguínem principum,non cocli fed terra bibent:qui cun/ &taterrena fapuerunt: fanguinem arietum& agnorum, E hircorum: ftue iuxta Lxx.aríetum,uítulorum,& hircorum: ut tría fignificentanimantía:qua ín dei uictimis immolan/ tur. Imítantur enim& haretici ecclefiafticam manfuetudi nem,fed oblatio eorum non in dei cultum, fed in damonü cibum proficit,quz eft pineuiffima hoftia eorum,& quafi . adipefaturantur:& bibunt fanguinem decorptorum υἱῷ in ebrietatem.Hancautem uictimam deus ímmolat perec/ . clefiafticos uiros, ut muliitudine decoeptorum faturentut conuíuz peffimi,& bibant ufq ad uomitum& ebrietatem. . Q.uando uideris fan&os uiros& cripturis diuinis erudi tos truncare equos hareticorum δὲ alcenfores: de quibus geo, fcriptü eft: Equü&afcéfore piecit in mare: δὲ omes rebelles δὲ gigátes(uo mucrone cócidere, δὲ cuncterü bellatori on nem T$. 6, 3u£sccbidlem^£a.— XXXIX ο. noís fciétiz fanguine fundere:tiic(cito mefam diii prapatà, ut ponat gloria fuà in cüctis οδη quz illi? credüt nomini: & intelligat ecclefie fanctos: illi? iudicia qd'fecerit fup ad; uerfaríos,& manii forté à eos pcuffenit:&(ciat dom? ifrael atq cognofcat qd' ipfe fit dris de? eop:,q locut?e(t:Egofum diis de? ue(ter;a dieui &oríz dii ufqpin βρε tuii; recogitet idcirco capta εἴς qndà ab πα reticis domi ifrael,& in toto puerforüi dog, matii otbe difperíam, qd reliquerint ed; qui parüper abícondit ἢ ueauertit facié fuàab εἰς:€ tradidit eos ín manu hareticorum:& ceciderumt ἠ[ου mu/ crone confoffi, ppter imundicias& iniqui; tates fuas: qua caufa extitit ut abíconderet δὲ auerteret faciem fuà ab eis, Expofitis αὐτῷ rationib?,(πὶ illud qq fcripti eft: Opor, ret δὲ hxrefes effe ut Ὁ bati χα manifefti fí ant: captiuitatis ífrael videlicet ecclefiz,in d habitat cernétes ασ: nunc pollice£ qd'redu cat in ecclefíà captiui/ taté Iacob, qui iudai, '€um populü fupplan:; tarat δὲ poftea hareti; corü fraudib? fuppla; ταῦθ εἴτ: ὃς mifereat om ni domui ifrnó iuxta carné fed iuxta fpiritii, Etaffumà inquit celü: meti pro nomine fan» €&to meo qd? blafphe/ mabaít in gentibus ,p per hareticos:ut poft qp eof liberauerim,eru befcát δὲ confundant, quare fide ecclefiaftica derelicta, preuaricati quá Jg imolaui uobis.Et faturabímini fuper menfam meá de equo& de eqte ford Siue gígáte): δὲ de uniuerfis uiris bellatorib?:ait dominus deus.Et poná Siue da^ bo)gloría meam ín gentibus Siue in uobis)i&t uidebüt omnes gerites iudicium meum qd' fecerim:& manum meá quá pofuerím Siue induxerím fuper eos.Et fcient domus ífrael quía ego fum dris deus eorum a die illa & deínceps. Et fcient oés gétes quoníá ppter íníqtares fuas capta fit domus ífracl,co qd'reliquerínt πας, δὲ abfcoderím Siüe auerteríin)facié meà ab eís:& tradiderim eos in manu hofliü Siue ínímícorü)eorü:& ccciderínt ín eladío uniuerfi.Tuxta imüdicías eorá.& fcclera: Siue| iniqtates)corü fecí eis: δὲ abfcodi Siue auerti)) facié meà ab illis.Propterea haec dicit dris deus: INunc reducá ca/ ptiuítaté ἰαοοῦ δὲ miferebor omni domui ífracl:& affa má celü pro nomíne meo fancto:& portabüt confufio nem δίας ieriomínia)fuá:& omné prauaricationé qua preuarícati funt ín me:cü habitauerint ín terra fua con fidenter Siue ín pace)nemíné formídantes:& reduxero éos de populís Siue gentibus):& cogregauero de terrís inimícorü fuor Siue de regionibus eentía):& fanctifi) catus fueto ín ος ín oculís Siue ín cofpectu)gentiü ρίαν rimarü.Etfcient quía ego fum dns deus eorü cü tráftu lerímeosín nationes Siue ci apparuero eis ín gétibus): & congregaucro eos füp terrà fuá,& non derdliquerím quemép ex εἷς ily.Et no abfcondá Siueauertá) ultra fa/ ciem meáab eís,eo qd'effuderím fpírítà Siue furoretn) πλοῦ fuper omné domá ifraelait dis deus. "fuam, terrà iudzanmi, terram cófeffionis,ter/ rà mitiü, terragp uiuen ti:& ne unti qdéreli querit haretíca praui/ tatí:& ultra nó abfcon dat faciem fua ab eis: hec auerfetur illos, eo qd effuderit fpiritum gratíz fuz: de quo& Ioel pphetaloquitur: In nouiffimís dicbus εἴπ de fpiritu meo fuper omné carné:effü derit αὐτῷ fuper omne domum ifrael.Sín aüt pro fpiritu iuxta Lxx; furoré legerimus,quí in hebraico nó habet: fic fentiédiü eft,qd" ul, tra non abfcondatfa/ ciem fua ab eís: in ds furore fui ante effude rat. Huc αἰ in Ege/ chiel propheta,deo ut optamus& credímus auxiliante€ aperíente os noftrü,locuti fum?: nonaliorum fi qui fcrí píerunt uel deinceps fcripturi funt fentétía deftruétes fed afferen, tes qualiacücp funt no ftra.In edificatióc aüt ,tépli& ordine facerdo τῇ terrzq fancte diui» fione,& flumine egre» diente detemplo,& ar boribus ex utrag ri» pa femper uirentibus δὲ per fingulos méfes . aferentibus fructum, & reliqs quz ufq: ad finem prophetico uo; 14.4. ris inimícorum fuori in terram fuam:& fanctificabít dris in eis in confpectu gentiüi plurimarü:qua& ipfe crediturze funt ἀπο: πίον(it beatitudinis, fcireatq cognofcere quod ipfe fit diis deus eorii:eo qd apparuerit eís in genribüs, fiue tranftuleríteos de nationibus:& congregauerit fup terram fintín me. Cófundát αὔτ δὲ erubefcat ualde uelociter,cii ha bitauerínt in terra fua:terra mitiü terracp factorii:& habita; uerínt cofidenter fiue in pace, nequad$ hareticorü infidias - formidátes, Tüc reducét de populis& cogregabunt de ter lumine contin&tut,aperte imperitiam cófitemur:melius ar bitrantes interim nihil quà parum dicere;: Cómentaríj undecimi in Ecechielem prophetà finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERLIN DVODECIMVM COMMEN TARIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM xe» PROEMIVM ml Repidationémeá ín explanatione téplí Ecechíel, immo tacendi perfeuerantiam, 77] tux: filia Euftochium przces δὲ domini promíffa fuperarunt,dicentis:Pctíte& acci Mu pictis:quxtite inueníctis:pulfate& apcríetur uobis, Et qua nos excufatione ufi v4 fumus,utín calce anteriorís uoluminís díceretn?:meli? eft nihil Gp parü dicere:tu eá uertífti ín cotrarí&:ut referre putes faltém pará dj nihil dícere:qa ín altero uolütas propta: in al tero toti? opís defpatio eft:naturáq; huiufcemodi homínü effe cómemoras:ut nó tantá gratíá habeát p hís à tribuerís, quantá doloré fup his q negaueris. Minore em ftudio uirtutes lau/ dam? dj uítía reprehédím?:& cguis pulcra fint corpa: uni? pratitate ac deformitate mébri in(igniora fiunt. C Ioc2.g ο s.Efdres.g Ἐία, 4-5.c £ommen.licronymi liber onodecímus“ figni ora fit. Obfequar igit uolütati tu, fláte fpiritu fancto,ucla fufpendá, ignotásad qu G| fim littora peruenturus:& ci hoc eodé propheta damitans:a quatuor uentis ueni fpiritusfafti; j| diofoq; lectori ímmo animo perduelli noftralecturo,illud inexplanationetemplitotaliberta,—” te denuncío:ut fi ueritatem defyderat,quarat eam ab alíjs.INos autem ea qux in opere dífficil limo poffumus füfpicari fimpliciter confitemur atqs dí&tamus:eratias acturí domino fi non in omnibus(qd'impoffibile eft)fed in plxrifq; nobis aperuetit fores fcientiz.Prima em,utait fub, limis orator,quaqp fectantithoneftum eft etiam ín fecüdis tettíjs ue confiftere, COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EZECHIELEM PROPHETAM LIBER DVODECIMVS Παπ 11 vícefimo c quínto anno tranfimfcratío/ ] πίσ nie fiuecaptíuítarío:(η exozdío anní zc. Si qn toan/ no ca/ Ξ: ptiuí/ tatis fiue tranfmigra/ tionif regis Ioachin,ín quarto menfe,ín quin ta menfis aperti funt «αἱ! Ecechieli ppheta iuxta fluuii chobar, δὲ uidit uifiones dei: nuncauté dicic qd' in uicefimo δὲ quinto an no trafmígratiois eiuf dem Iocachin, in exor dioanni,decima men fis;facta fit fup εἴ ma nus ἀπί: addu&u(íq interrá ifrael& pofit?. fup monté excelfum nimis,ut uideret zdifi cium ciuitatis uergen/ no tranfmíerationis noflra Siue ca/ 2) 9) d ptiuitatis)in exordio anni Siue in pri ΠΡΟΣ mo méfe).decima menfis,quartode; | tad Icio anno poftá pcuffa Siue capta) Besnesdissear| cft ciuitas: in ipfa hac die Siue in die illa):facta eft fup me manus domini: δ adduxit me il; luc, Inuifionibus Siue ín uifione)dei, adduxit me ín terram ifrael& dimifit Siue pofuit) me fuper montem excelfum nimis; fuper quem erat quafi zdificium ciuí/ tatis,uergentis ad auftrum Siue e rcgíonc), Et íntrodu/ xit me illuc:& ecce uírcuíus erat fpeciesaris Siuezrís fplendétis): δὲ funiculus lineus Siue cementaríorum)in manu eíus:& calamus menfurg ia manu cius, Stabat zx Ἢ vicefimo et quito an rii: Venitutpradicaret captiuis remiffione,& cacis uifum: E 4 dicés hís q erant in uinculis, exite:& qui erat ín tenebris, re it! uelamini.Fit αὐτὸ fup eum manus ἀπ, ut iuxta carne inba 1 bylone pofitus:in fpirituad terrà ueniret ífrael: nequad| inuifione,fed inuiftonibus dei poneretur fup montéexcd; fum nímís: ded Efai as δὲ Michggs uatici/ nátur: Veniteafcenda Ef 4 mus ín monté diit& Miche, ad domum dei íacob, Qui mós excelfus eft niinis ad cóparatione. s montiü czterorü:de q bus gppheta teftat,di/ cens: Leuáui oculos sino,. meos ín mótes, unde uenietauxilium mihi, Etin alioloco; Mótes Ibis in circuitu eius, dris in circuitu populi fui, De quo& Efaiz di, Eta ob citur: In monté excel είς ad auftrü:nulli du/. bium eít,quin decem & noué annis nouéqy menfibus& quinqydiebus anni uicefimi completis,omnis illius prophetía contexta fit. C) d? fi iuxtà Theodotioné,qui in eo loco ubi nos pofuimus,in exordio anní,interpretatus eft,in nono anno,decíma menfis: nonus auté annus apud hebrzos uocatur menfis feptimus:quí apud eos habet uo; cabulti"Xm ut Kalen.menfis feptimi fit tubarum clan; gor: δὲ decirna dies eiu(dé méfis dies ieiunij€ placationis, quintadecima uero quádo totus lunz orbis expletur,dies fcenophegiape:datur intelligi qd' decima die placationis do minícz moftratü fuerat Ecechieli edíficiü ciuitatis.Et quo reftitutioné populi imo uíuificatione ín offibus campi fub refurrectionis imagine demonftrauit:fic nüc ín(tauratione urbis quz babylonío fuerat anteannos dtuordecim igne deleta, fub defcriptione eius dris pollice£:ut ficut captiuita/ tem X euerfione,olla fuccenfz a facie aquilonis monftraue rat typus, ,pphetiz ueritas opere cóprobata eft:ita ex pra/ teritorii fide futura«dificationís ueritas uaticinio pbaret. Nec hoc de illotpe díci£,qd' quidà imperiti iudaorü uolüt: quádo fub Zorobabel& fub Iefu filio Iofedech facerdote magno templü extruétii eft:pphetatibus Aggeo δὲ Zacha: ría.Hocenim témplü qd' nunc defcribit,& ordo facerdotij terrzeq diuifio& fertilitas: multo augufti? eft qj fuit qd? Sa/ lomon extruxerat.lllud αὐτὸ qd' edificatü eft fub Zoroba/ bclintantü parui erat& prioris cóparatioeníhili: ut q pri? templü uiderat& poftea hoc afpíciebát, eiularent,doloréqy fuü lachrymis teftaren£:& multo maior effet dlamor ululan tiü dj clangor tubarum. Lege E(dre librii, Porro qd'addit, quartodecímo anno poftd? pcuffa fiue capta eft ciuitas:iu/ xta myfticos intelle&ug quatuordecim fignificat generatio/ nes:quibus completis a Dauid ufqs ad nativitatem chriftis vrbis re(titutio pmittitur ab eo,dequo fcripta eft: Ipfe σα’ ficabit ciuitate rneà,& captiuitaté populi met reducet.Et ite; fum afcendetu q euà; a geligas fion. Sup hüc H 3i monté oftendit adifi,| cium ciuitatis: iuxta 1 Lxx.& Aquila eregio| j autéinporta Πε δὲ cx aduerfo aqui; ἷ lonis, undead terram 1 : i ifrael propheta uenie; 1 bat:iuxta Theodotioné uero δὲ Symmachum uergentis ad n auftrü:xubi pleni lumen eft,& fol iufticizin fümo coeli uet/ I" ticepofitus, Vnde& in cantico dicíf cáticorü: Exargeaqui/ Οδ μά tá lo& ueni after perfia horti meti, X fluétaromata illius.Fu Mi gat efti de horto diii aquilo u&tus duriffimus: nercfrigerct 1 dilectionis calor, florefqy marcefcát. C) fi auté dicit: Quafi]" zdificium ciuitatis: nó uere ciuitas, fed ciuitatis fimilitudo τ πιοηεαξ: de qua(criptii eft: Gloriofa dicta funtdeteciui/ fidéa— 7 tas dei:quz eft hierufalé edificata ut ciuitas, cuius partici/ patio eius in idipfum:& in qua magnus diis& laudabilis' nimís:in ciuitate dei nostri,in monte fancto eius.Etin turrí bus ciuitatis iftius de?cognofcit, qfi fufcipietea.Dequa& alibi:Fluminis impetus latificat ciuitaté dei, Et:Non pes“41 abfcódi ciuitas fup monté pofita:quzloqt in Efaía: Ego αἱ Μα uítas firma,ciuitas quz oppugnaf.Nó dixit qua expugna/ Efe— tur,fed oppugna£:quze adificata eft fup petra, nulla tem/ peítate cócutit.Sequit: Et introduxit me illuc:fubauditur, manus dei. Illuc auté,hoc eft,quafi ad zdificiii ciuitatis:ut is mihi cuncta quz erant intrínfecus demonftrarct, Et ecceitv fit quituir,cuius erat fpecies fiue uifto quafi fpecies aris fuigé tis:ille uidelicet de quo fcripti eft:Ecce uir oriens ποπιξεῦ. Zi ii Habebatauté fpecie nequadj electri,ut in principio hui?uo luminis dícic: neqpaccinctus erat gona aurea, ut in lodnis Apoc!t apocalypfi cótine£:fed habebat fpecie iuxta hebraiciiquafi zris, Hac em matería cüctis metallis uocalior eft:& tinnitu longerefonat. Vnde δὲ in Daniel, in imagine qua eratexau piat ro argento re ferroq cópacta,regni alexandii αὐ graco/ rum in στίς fimilitadine demonftrat: uterzce linguz elo quétia(ígnare£:per quà manifeftum eft adhuc eos indigere doctrína:qui tépli fpiritaliter zdificdi πεζά plene noucre myftería.Funiculus dg eratlineus fiae cemétariorü in ΠΙΆ] μὰ nu eius;de quo δὲ in Zacharia fcripti eft; qd δν ἐν Za. li uo jn£5ecbiclem i Á buerit geometricüi:ut latitudine δὲ longitudine urbis meti; "^ retur, Coernetariorti auté,uel angelorii qui ἀεί imperio mi^ ὴ cs niftrabat:uel moyfi& omnii ,pphetarüi, atq: apoftolorii q bn aedificat ciuitate dei:& adiutores uel mini(tri funt dfice uo E Co,5. b luntatís. Vnde δὲ Paulus apfus loquebar: Dei ágricultura, χὰ. ὙΠ S. 245 ϱ utraq parte ingredientiü per parietes habent corpora fepul C torum:& ita obícura[ποτ omnia, ut propemocdü iud pro^ pheticü cópleatur: D'efcendát ad infernü uimétes:& raro de: t : t Nm'. 5.44.5 fuperlumen admiffum, horroré temperet tenebraiti: ut nó 5 tam fene(tram dj foramen dimiffi luminis putes:rurfumqg dei edificatio fumus. o Q.uodq fequit:Et ca : lamus mefurz in πα” pu ei?:defignat gratia eyphetalé:de qua fcri püi eft in quadragefi/ modqrto pfalmo: Lin/ Στα mea calamus fcri, xe, uelociter fcribétís. Et de Ioanne prophe: Manta taatqp baptifta:Q) uid exiftis in defertum ui/ dere: c&&imum uento agitari* Qruem cala/ mum imitarí cupiiit, qui fcribetes fcribunt iniquitate:& quibus $5,67.f impreca£ ppheta: In/ crepa feras calami.Sta batautéin porta:quía per ipfum ad patre in! gredimur:&(ine ipfo auté ín potta:& locutus eft ad me ἰάξ uir: Fili hominis, uíde oculis tuis,& auribus tuís audi:& pone cor tuü in omnía qux ego oftendam tibi Siue pone ín cor tuum omnía quz oftendero tibí:) quía ut oftendantur tibí adductus Siue íngreffus)es huc& annuncia Siue mon ftrabís) ormnía qux tu uides domuí ífrael. 4 HEB. Etéce murusfo/ spp. Etece murus extra rinfecus:& ín circuitu do^ domü p gyrü:& ín manu mus undíq;:& ín manu uiti calamus menfurx ar üirí calamus tmenfurz fex cubitorum δὲ palmo:€ menfüs eft latitudine xdi ficij calamo uno: altítudinem quoq; calamo uno, bitorü fex,& ρα]αίῖες: δὲ murü rmenfus eftlatitudi; nem zqualem calamo:& altitudine eiufdem méfi^ rx. Et íngreflus eft portá pedetentim acceditur, & caca nocte circüda; tis,iliud Vergiliapti p ponitur, Horror ubiqs animos fimul ipfa file tia terrent. Hoc mihí dictü fitsutprudensle cor intelligat quà ha; beà fententíà fup ex/ planatione tépli dei in Egechiel: de quo fcri/ ptü eft: Nubes δὲ cali; 2o fub pedibus eius. Etrurfüum:Tenebrzla tibulum eius. Vnde δὲ Ῥδ.οδ.ἃ Ibí7.b moyfesnubem ingref Exo,24. dee fus eft& caliginem:ut poffet dii myfteria có téplarí, quz populus longepolítus& deor; fum manés,uiderenó poterat. Denigs poft 34-4 eiue dei ine nó Etuenítad portá quz re offumus: ut dignos i: δρ» ἀν at idigno Enos fpiciebat uíam oríétalem: dat.Inportaquogiu—& afcédit per eradus eius, νε νε,| armen(as eft Timen por: E(a.29.f pheta dicit: Oderunt der AY arguentesinporta, Ec t& calamo uno latitudine, 28:6, inaliolocoiNoncon/— íd eft límen unit, calamo fundet cüloquet ini/ micís fuis iporta.Híc unoin D uirlocut? eft ad pphe tàin cuius manu erat funiculus,& cui? erat fpecies q(i gris: δὲ qui calarnü tenebat manu. Locutus eft ad Egechielem ue rus architectus,quem imitabatur& Paulus apfüs dicens: $Co.s.b QLuafifapiens architectus fundamentü pofui. Sapientem auté uocat architectü ad diftinctioné illius qui ítultus eft: Zacbid& in Zacharia paítor infipies appellat: locutgeft auté quz fequunt.Fili hominis uide oculis tuis,& auri? tuis audi: nó oculis carnis,fed fpirítus:nec aurib? corporis fed ania. Tos.4,e Leuateinqtoculos ueítros,& uidete qa metfes ia albae funt Lic, b ad metendü:& qui habetaures audiendi audiat, Videt atít &dificatio ciuitatis,& audit ordo cerimoniag: δὲ facerdotti, terrzcp defcriptio. Nec fufficit prcepiffe ut cerneret ocu/ lis& audiret auribus:fed adiecit:Et pone cor tuum in om^ nia,fiue δὲ poreín cordetuo omnía qux ego oftendam tibi, Nihil em prodeft uidi(Te& audiffe:ni(i ea que uideris& au; dieris,in memoriz repofueris thefauro.C ri auté dícitxom Día quz ego oftendá tibi: intenti facit auditoré:facit δὲ cor/ dis oculis preparatii:ut memoriter teneat quz fibi oftendé da funt:quía utomnia oftendantur tibi, adductus es huc. Quo dícto,ofteridit fpecialiter nihil theoria δὲ fcientia dul/ p Cius:quá ppheta defyderat dicens: Vnà petíuia diío,hacre quirà, utínhabité in domo diii p omes dies uite mez: Vt uideam uoluntate diii& uifitem templü eius. Vnde iungit bídemas.b& loqui£:Dfie dilexi decoré domus tuz,& loci habitatio, ἠὀ 3 nis eloriz tuz. Annücía inquit omnía quz τα uides domui ifrael:ut qui per fe uidere nó poffunt,per tedíícant qua tibi: adiio demóftrant. Domui auté ifrael,his qui mente confpi ciunt deum:de quibus erat& Nathanael,qui chriftü ftudio ἴομεν fiffimerequirebat,& meruit audire: Ecce uerus ifraelita in quo dolus non eft. a«[£tecce murus fozínfecue: c ín cír, ον oomue vndíqs: er ín manu vírí calamue menfure fee cübíto2G« palmo cc. Dum effem rhomz puer& liberaiib? ftüdijs'erudirer:folebà cum cateris eiufdé atatís& ppofiti, diebus dfiicig fepulchra apoftolorü& martyrii circuire:cre brog cryptas ingredi, qua in terrarüi profunda defolfz, ex Ῥδ.26, Ld qux refpiciebat orientem ον dies, uul , s tu moyli uuleus igno feptem gradibus Πο eue iie i ca fuseftthee,fexhínc& fex— lisnon uidebat: quía índezlam portz zqualé—£lenficata eratfiueut ΣΣ pb in hebraico cótinetur, calamo lógitudie,& zqua^ cornuta facies moyfi: lem calamo inlatitudine:[0 X mihi legentide; d oua fcriptione templi my; ftici, qd' Iudzi fcdm lí teram inaduentuchri..[D ftifui,quénos effeantichriftii coprobamus putát zdifica; di:& nos ad chriíti referímus ecclefia:X quotidie in fanctis eius zdificari cernimus,accidit:ubictiq oculus cordis ape; ritur,€ mealiquid uidere eftimauero& tenere fponfum,& gaudens dixero:Inueni qué quafiuit anta mea:tenebo eum. Caít.3.b & nó dimitta eti:rurfum me deferit fermo diuínus,fugitqs fponfus emanibus:& clauduntur oculi cxcitate: ita ut cov gar dicere: O profundü diuítíarü fapientiz δὲ(cientiz dei, Rog q.d qp infcrutabilia funt iudicia eius,& ininueftigabiles uic il; ΙΙ, Ecqd alibi fcripti eft: Tudicia ἀπί abyffus multa.Et:zDe pz 5s.b.et profundis clamaui ad te iie: dfe exaudiuocem mea: 8111} 2,54— lud helifei, qui rapti a fe magiítrü cordis oculis fequeba£ dicens:Pater,pater:currus ifrael δὲ auríga eius. Simpliciter FO: i e;: 4 Reb igit eft fatendti metemplü beati Ecechielis, qd' fxcula cun? éta tacuerüt,non temeritate uelle differere,fed fide δὲ timore dei,coniecturá animi mei cupere legétibus demonftrare:ut fiegoin tabernaculü dei pelles caprarii pilofqp obtulero,un de peccatori fpinz δὲ aculei φτεσαηξ, δὲ arceantur pluuia& tempeftates:alius qui diues eft pro qualitate merítorü,uel ferri,uel zs, uel argétüi, aurücp& praciofiffimos lapides of ferat:& noni nofira quia funt minora contemnat, fed ppríjs gaudeat opibus. Nifi em ima fuerint, ftima effe nó poterüts δὲ ut maiora laudent, minori cóparatióe fuccrefcüt. Vídea mus igitur quid ingreffus Ecechiel edificiti ciuitatis uerge, tisad αὐτὶ primi uiderit: deinde audierit. Et ecce inquit murus forinfecus ín circuitu domus undiq;.Pro muro qué Aquila δέ Theodotio interpretati fGt: Symmachus δὲ Lxx, pofuere περήδολομ, Murus ergo fiue τεερίβολος ex ofní Ρατ’ te domum,hoc eft,templü diii circüdabat:habebatqg uir cu ius erat fpecies quafi fpecies aris, nó(οἱ funiculüi geome; trícum θέ ccementaríorü,fed δὲ calami tenebat in manu:cü ius fupra menfura tacita eft:& nunc ponitur cubitorü fex 8E palmo:qui rectius grace dicitur-παλαισὴθί eft fexta pars cu biti. Alioquin palmus ασφθαική fonat; quà nónulli pro d:ftiny &ione palmá,porro παλαισήμ palmi appcllare confuertit,' Pp X Hocigitur Ἢ t] ( £ommen.lfoieronymi liber 9uodecimus Hocigitur calamo t£fus eftlatitudiné£ altitudiné muri: δὲ υπο, μος eft latitudo δὲ altitudo uno fuere calamo,hoc eít(enis cubitis€ palmo uno. Cüp effent portz plurimz, noluit p alias intrare portas,fed p ea qua refpiciebat ad oríé talé plaga. Etquia nó erat equalis locus:& murus ef p cir; cum domino:in quo& uos fuperzdificati eftis.i ᾿ς Ln fiie s in. culum dei in fpiritu fancto. Pers quog; es infi) G pene uerbís:quia eodem fpiritujin epiftola loquitur:Si qui, tpe, dem credidiftis quoniam bonus dris: ad quem accedentes—"ἃ lapidem uíuentem: ab hominibus q cuitü& ipía edes dei in excelfioríbus locis &dificata erat: ppterea per gradus ingreditur imo confcendir:qs foli Lxx. fepté nominant: cii& in hebreo& in ceteris tranflatoribus gradus tantü abíq; nu mero legerim?. Ineref fuíq porta,(tatim mé, fus et limen portz qd? Lxx. θεέ nominant;,p «quo ín hebrao(criptüi eít Ώ ο. Et diligentem & ftudiofum lectore amonendi puto: fi τῇ fcientia fcripturarü& nó uanis oratori de: HEB. uno ín latitudine: & thalamü uno calamo in longü:& uno calamo inlatà:& ínter thalamos quíng; cubitos: δὲ limen porte íuxta ueftibulum porta intrínfecus calamo uno. Ermenfus cft ueftiz bulum porta octo cubíto rutn:& frontem eius duo; bus cubítís: ueftibulü au; té portz erat íntrínfecus, ; Porro SEP. δὲ alam in medio theelath cubítorum fex: δὲ thee fcd'm, xqualem ca lamo ín latítudic,& aqua; lem calamo ín longitu dine:& zxlam cubitorum απο. Et thee tertíü aqua/ lem calamo ín latitudine trium,3 zqualem calamo in ee ἰῇ δὲ αἰᾶ portz quí iuxta σα por τὰς octo cubitorü: δὲ xlam deoautem electum& onoratum:& ipfi ut lapides uiuentes aedifi camíni domus fpirita lis in facerdotium fan Ctü, offerétes fpiritua les uictimasaeceptabi les deo per iefumchri, ftum. Ex quo perfpi/ - cuum eft,drim faluato rem qui uerus archite ctus eft, probare lapi des q poffinponi in templi fundamétis,q in medío qui in füper rioribus locis& infe; rioris menfuracuel ná tà folida firmitatis in muro δὲ extra templi uidemreprobatum,a. clamationibus ducit; ut(ciat omia ,ppe uer/: ba hebraica€ nomina quz ín erzca& fatina tranflatione funt pofita,nimia uetu(tate corrupta: Ícriptorüqy uitio de/ prauata:& dum dcinemendatis fcribuné inemédatiora,de uerbis hebraicis facta effe farmatica:imo nullius gentís,dü & hebrza effe defierint& alíena effe non coeperint. Limen igitur porte fiue θεέ imo faph;qd'Symmachus ὀυφομ: Aqui la& Theodotio πρθυρομ interpretati funt:habebat calamtü unum,hoc eft,fex cubitos& palmü in latitudine: pro quo nefcio qd uolétes Lxx.addidere de fuo,(ex hinc& fex inde. Poftlímen auté portz,iuxta hebraicti méfus eft thalamum fiue cubiculü:ut Symmachus tranftulit παρασάφαο,ἰα eft poftes exutraq» parte calamo uno tam in longü dp in fatü: qd'& ipfum Lxx.zlam traftulerüt, qd? in cofequétib? Sym machus anteliminare interpretatus eft, Inter thalamos atit duos fiue cubicula δὲ παρασάδας erant quincp cubiti:&' aliud prolimen portz iuxta ueftibulum intrínfecus calamo uno. Tertii quoqpueítibulii portz, octo habebat cubitos, & in frontceiufdem fiue in mareinibus duos cubitos. Q d? ueftibulü ne quis putet idem elle qd? füpra, addidit: Veiti/ bulum autem erat porta ínteríoris:pro quibus Lxx.primii & fecundü& tertiü ueftibulum tran(tulerüt. Thalami auté, id eft cubicula quz poft portam orientalem erant xdificata in ueftibulis,refpiciebantad uiam orientale. Et ut(cíamus quot fuerint thalami:iungi£tres hinc δὲ tres inde:ad fepten tríoné uidelicet€ ad meridié rcfpicíétes& ad orientale uia: πας; menfura frontium eratex utraqp parte. Menfus eft quoq menfuram in latum liminis porta,& repperit decem :€uübíta,& in longum tredecim cubita:& in unum cubitum I5t.2.d artabant extrema thalamorii, uel ut Symmachus tranftulit παρασάδωρ: S utradq frons fingulos habebat cubitos. Tha lamiautem fiue παρασάδες& ut Lxx. de fuo pofuere θεν/ Ad ex utra parte lena habebant cubita. Menfufqp eft por tam atecto thalami ftue παρασάσος ufqpad tectum fiue ad parietem eíus:& inuenit inter tectam& tectum latitudinis uiginti X quinq; cubita: Tantü em erat fpacij inter oftium δὲ oftium,(iue inter portam& portam.Hac breuiter diuina τίς magis dj explanantis animo dixerimus, uolentes iuxta literam obfcuram,& pene non apparenté adumbrarepictu ram. Caterüi pauca quz poffumus fufpicari,ftrictim,dubi, tantefcp ponenius. Apoftolus Paulus uolens Ephefios fa; cratiora cognofcere imprecatur εἰς ut repleatur f. apientía G charitate drii:ut radicati atqp fundatí,fcire ualeant& cópre^. bédereá fit latitudo& lógítudo δὲ altitudo& pfundü diui, tiag ei*:& ad eofdeloqt: Ergo nequadp eftis pegrini,fed ci/ ues fanctog: δὲ domeftici dei:zdificati fup fundametii apo ftolorum δὲ prophetarum, ipfo aneulari lapide iefu chrifto: in quoomnis adificatio compacta,creícitin templum fane duorum ín circuitu τοῦ περιβόν Aou Collocari. NO€ eii parui roboris nec minimz firmitatis,impofitos defuperla/ pidesfuftinere, Vnde fcribit Apoftolus ad credentes: Inui; Gaf/éia cem onera ueftra portantes.Et ín alio loco fcripti eft:nó de, berenos pondus affumere qd? ferre non poffumus. Cala. mus autem méfurz qui habebat fex cubita& palmü unii, illud fignificat,notam effe deo conuerfationé noftram:que in fex diebus in quibus mundus factus eft cótínetur,& no tam eilerationem operum fingulorü: ut aliudad operapti neat,aliud ad mentem. Vnde& latitudo«qua eft altitudi, ni: quorü latitudo ad opera ut diximus: altitudo refertur ad animü qui ad alta feftinat.Tllud auté femel monuiffe fuf ficiat:noffe me cubitum& cubita neutrali appellari genere: fed pro fimplicitate δὲ facilitate intelligenti uulgicy confue tudine ponere δὲ genere mafculino.Non effi cure nobis eft uitare fermonü uitia:fed(criptura fancta obfcuritatem qui bufciigy uerbis differere.Ingreditur igítur uir cui oriensno/ men eft per portam oríientalem:ut illuminet eos quos in prf ma κ ον reppercrít fiuein ipfo introitu ροπα:πδ perunum fe& per plures gradus:quorum filetur numerus, utafcenfionis apparcat difficultas,& quotcüqy gradus.tibí propofuerís,fcias minus effeab eo αὐ’ dubium derdinqui/—| H tur.Iftam arbitror portam de qua& in pfalmis canit; Hac δν porta domini iufti intrabunt per eam. Menfufg; eft limen portz,ut fcire ualeam?omnia patere noticiae ἀεί, Qd limen ín latitudine unius dicitur calami,& de altítudine filetur ac longitudine. Vía em eft δὲ introitus,X per eam ad interiora pergédum eft: licetin hocloco Lxx.fuperttue longitudin?, uelutin plerifqs codicibus continetur altitudine dixerint: cubicula autem,íd eft,thalami& wagasid'to taminlógum din latum fingulos habeant calamos:fed inter thalamum δὲ thalamtüi,quing;tantü funt cubita:ut interiora cubiculo/ rum plena habeant menfuram calamí,id eft fex δὲ palmi unius,dum opera pariter γαίο confentíunt. a uero quz extrinfecus funt,boc eft inter thalami& thalamii quinq cubita: necdum eri chrifti fecreta penetrarunt, nec poffunt dicere: Introduxít me rex in cubiculum fuum. E Ον^ alibi: Omnis gloria filiz regis intrinfecus. Sed difcipulis 544« cum chrifto domi cómorantibus,myftcria eius audire non poffunt, forasad fe cupíüit dei exire Íermon&& propterea quinq cubitorti menfura in εἰς ponit: ut ad fenfus quing. omnia referre doceatur. Limen queqpalteríus portaíiueut in Lxx.continetur feciidí ueftibuli δὲ tertij, eiufdem calami unius menfurz eft.Poft qd' ueftibulum cius, hoc in rus portzin introitu octo pontitur cubíta:ut interioraueu v li nequad(eptenariti numerü& fex cubita δὲ almum un, fed octonariti teneant:qui ad refurie&tionis& diei domint/ ἱ ΠΕΙ inauit eiu(dé ueftibul ti Et in fronte inquit εἰμ ἀξ ucfti ea pertinent facramentiiE teinq E € ? m ΩΝ F] n ' in£secbielem duo erantcubita:quz uelad utrüp pertinent inf(trumentii, ucladliteram δὲ fpirítum,uel ad my(terium forcipis:qua in Efaia dealtari carbo comprehédit,& defertur ad prophetae labia purgáda. Et ut fciamus qd' fit hocueftibulii qd? octo & duobus cubitis termínatur,ponit manifeftius. Veftibu/ £93. XL fo 2406 fenfus.Siením quinos cubitos contra fé quinquies ordina ueris,uicefimum& quintum numerum efficies,qui eit in ter te&tum thalamorum δὲ tectum:& tamen utriiq e regio/ nefui pofitum,a fummis partibus habet oftii contra oftiti, Hacnon friuola uideantur effe lectori:licet& tnihi ipfi qui cubicula quz erát ad uiam portz orienta/ lis: pro*quibus Lxx. tuv cribunt,tres erát hinc& tres inde,men/ calamo in longum& uno calamo in latum: & inter thalamos qn; q cubitos.Ne igit pu^ moníftraret: qui& ín Ιοδ.2.ἃ hydrijs euangelíj indí catur:in quibus aque in uina mutatz funt: δὲ quotidie iudaici la/ tices uertüitur in uínti, latitudiné líminis por tz decé cubitorü,qui pfectus eft numerus: & uel decalogo conti netur:uel euangeliorti quatuor facramento. Q.ui ab uno incipiés, furz uníus:íd eft cala:. hinc& tres inde: menfura unatríum;,& méfura una frontium ex utraqy parte. Et meníus eft latitudine margíné antc thalamos cubiti uni2,& cubit? unus eft portama tecto thala míufc ad tectum cíus, la títudíné uígintí δὲ quinge cubítorum:oftíum contra oftium. Et fécit frontes p frontem atríum port un dig; per círcuítum, Etan/ te faciem portx qux per^ tíngebat ufgy ad faciem ueftibuli οτε: ínterío δὲ thee portx eregiotie, tres hínc&tres inde:& mé fura una tríum: menfura una zlàá hínc& índe. Men cubitorum tredecim:& cu bitus unus redigebatur in rum fex hínc,& cubitorü fex inde.Et méfus eft por; tama muro thee, ufq; ad parietem thee, latitudi/ Et fub diuo zlam port fexaginta cubitís:& theím atrij portz per ciraiitum, Et fub diuo atríj extriny fecus clam portz ínterioJum autern porta erat dico difpliceat, fentiés intrinfecus: per qd" p/: SIS.. meclauíat pulfareia/ uenimusadtemplum— HEB Porro thalami pot SEP. duotuta cubitorü:^ nuam:(ed legenda ci dei.Thalamiqueg&— tz ad uíam orientalé tres& alam port intrínfecus— uenia(με απο por tui fimpliciter igtiora/ tiam confiteri: δὲ ome ftudioforum amputa^ re defyderiii.Sicut ei aperfecta fcientia pro/ cul fumus:leuioris cul mouno:quifexcubi^ ας ili] tul:,;, pzarbitramur altem ta&unumipalmüha,- límínis porta: decem cubi fus eft latitudinem intro PT ταν στὴν bebat: daguib^ fupra torum:&longítudínépor tis porta decem cubito^— hildicere. a Qp£tfe/ dicüeEEtiAGeUnO— petredecim cubítorum.Et— rum:&latítudinem porez— cit frontes per. fera; gírita cübítoe«c. Sym machus hunc locum ita interpretatus eft:Et fecit περισάσῳς, quas taremus duos rani— finis utrímcp:thalami δα, cofpectutherí cubítí uni?: nos cireüftantias pof" d mes GENS tem fex cubitorum erant—& cubiti unius terminus ΜῊΝ dietro uir utfenarünumeride, hinc δὲ inde. Et menfus— hincinde:&theecubítor— ty MR i terpretat? eft κρίωµας & nos infrontes uerti mus. Rurfü ubi Lxx, pofuere theim atríj:in hebraico habet S^, numero fingulari: qd' frontem atríj tranftu/ lerüt.Sub diuo απο αἰᾷ portz:Aquila,an/ te faciem poftiti por/ tz: Symmachus,con/ tra faci? ueftibuli por/ ta interpretati fnt. Fe C qd' latificat cor hois: a ne uígíntiquíng; cubito; ine 1 &chriticruorefitdul(εν οίηία cubítos:& ad τῇ FIZ τοὶ Φ ortá Symmachus propea/ D Ἡ cius. Méfus eft απο o à.Lxcportacotra porta.— rii: Aquila κριωμα.ΐε itaadquatuor perue^ γί Í σί itos: ἰ í| αν heftras abfconditas d| ο Fisquinquagina αὐτο rís quínquaginta rbi MORE RAE F numeri, Cuius longi eneftrae ον: Symma; Ἢ tudo habebat tredeci chus τοξικᾶς tranftuz E cubitos: pro quain Lxx.rurfum poniturlatitudo:qd mihi. lit.Etubi dixere Lxx.fup theím δὲ fup zlazidé Symmachus d uidctur fcriptorti negligentia deprauatü.Necpem inunolo— ρρ[ος pofuir& circüftantías: Aquila, thalamos δὲ frótes eo»| colatítudiné:& rurfum latitudine decern uel tredecim cubi T torü fcriptura dixiffet,Poteft aüit porta liminis,in quo facra: fum n quts" etie CIE: ER ε: t. tus eft numerus ueteris δὲ noui teftaméti,uel ipfediis inte, Perro clamoth, qd Lxx,& Theodotio Πιν ειλαμώθιτᾶ Íob.1o.b ligi, qui dicit:Ego fum oftium: uel certeomnes fancti p s ftulerunt:Symmachus,circüítantias: Aquila frontes inter/ τ ingredimur ad noticiá dei,quorü apoftolus Paulus loque;— PF efati funt.Elam auté pro quo in hebrzo fcriptü eft vw» 2.Co.9,c Ραξ:Ος meii paterad uos ο corinthíj:& dilatamini δὲ uos,— oftium uel porticus appellatur. Pro palmis quoq in he/ Tredecim auté cubiti poft octonaríü numerüilibrorimoy(i— braíco fcriptum eft 32 numero plurali: quia fingu/ Matt$ 14. b continent facramentü;qui δὲ in quinq móftran£ panibus:^ Jaris numerus,palmam^2» uocat. Hac faftidiofo le&orí lot, 4c& in famarítana euangelíj,que arguit qd quincp habuerit—(cio moefta fore;fed uolui brcuiter oftendere, quanti tem/ uiros,& fextüm qué fe putabat habere non habebat: δὲ τῇ octonarius δὲ quinarius numerus,uno cubito,id eft quar; todecimo confumat:quía in chrifto recapiulanturomnia. Vnde αἰςίξ-Εε cubitus unus finís utríngp:dii X uetus δὲ no uum teftamentü,una chrifti menfura complectitur:& alti; tudinem triginta cubitorum arca Noe,unus cubitus inclu dit, Thalami aüit,inquit, fiue ut Lxx.pofuere thau uel thee: uertentes atqy mutantes per fingula loca ut uoluerunt he/ braica nomina: fex cubitorum erant ex αὐγὰς parte qd' di; citur hinc&inde:& nequadj habebant palmum nec ratio nem defüper additam:qua prafentem conuerfationem ad futurá beatitudiné prouocaret, fed tantü fex cubita. Vnde fequi£:Et men(us eft portama tecto thalami ufq» ad te&ü fiueparieté eius:& inuenit latitudinis uiginti quings ο’ bita:qui& ipfe numerus licet quadrus fittamé refertur ad poris longitudine imo fcriptorum uítio,& ut'apertius lo/ quar imperitia,ab hebraica ueritate difcrepet antiqua tráíla tio:precipued in hebraicis nominibus:quaz nos de aliorií zedítionibus in latinum fermoné expreffimus:non tam ex^ planatíoné dictionum dj fufpitionem noftram fimpliciter ándicátes.Puto autem inter murum templi extrinfecus per circuitum,S& ipfam adem in atrio, hoc eit in' medio, quada fuiffe propter ornatum pofita, quz Symmachus ínterpreta tur circüftantias:id eft ftatía quzdam δὲ de terre folo erecta in fublime:& hzc fexaginta cubitorum obtinere fpaciumz Rurfumqs egredientibus de porta interiori'ad faciem πε; buli,qd refpiciebat portam exteriorem, quinquaginta cu bitos obtinuiffe locum:in quibus feneftrz erant obliqua: quas Lxx.abíconditas: Symmachus τοξικᾶς uocat. Ethze eS Pp z fenefirae uw Tu —— στ. ον τ ωμετὸ -.ἜἜἌἛ --.. TAA .£ommen.Ibícronymi liber ouodecimus feneftrz erant in thalamis,hoc eft, in cubiculis fingulis& pertícibus quz ante cubícula tendebantur, obtinentes cu/ bitos qnquaginta. Luz feneftre obliqua fiue τοξικαὶ, id circoa fagittis uocabulum perceperunt:qd' inftar fagittarii. anguftum ín zdes lumen immittant, intrinfecus dilaten/ myfticos intelle&us δὲ profectus ingredientiti qua interig, rain doctrinis fuerint latiora fint.Introductus aute in ami interius, fiue ductus ad exterius atríüi,utin hebraico conti, netur:ftatim intuit? eft triginta thalamos uel gagophylacia,. tur:omniag per círcui tumplena erat huiuf; cemodi feneftris. Et ante frótes,inquit,por ticuti, pictura fiue cz latura palmarum:per qua oftenditur in in/ troitu porta, ftatimqp ingredientibus turi, fexaginta occurrere cu bita cum uarfjs orna/ mentis:quz refetun/ .turad conditioné mü di:utex creaturís crea tor intelligatur:& om; nía ordine& ratíone currétia,oftendat mu di uarietate: qui apud gracos κόσμος ab or; natu nomen. accepit: & in fex diebus factus eft,ut p fingulos dies, decades fingula(up; 'putentur,quei perfe; ctum numerü fupra diximus. Poft hac in/ gredientibus nobis a; trium interius,occur/. runtante ipfum uefti/ bulutn porte interio, ris thalami cii obliqs feneftris,quinquagin, ta cubitorum tenetes fpacium:qui& ipfe(αν HEB,& feneflras obli; quas ín thalamis,& ín fro tibus eorum qux erant ít tra portam undíq; per cír/ cuítum. Similiter autem erant δὲ ín ueftibulís fene; ftra: per eyrü ínttínfecus: δὲ ante frotes pictura pal/ s marum. Et edüxit mcad atríum exteríus;& ecce ga/ cophylacía€ pauimentü ftratü lapíde in atrío per circuitütríginta eacophy lacía in círcuítu pauímenti-Et pauímentum ín fron te portarum fcd'm ἰοποί, tudíné portará erat infe rius.Et mefus eft latitudi né a facie portz inferioris ufq; ad fronté atríj interío ris extrinfec?, cétü cubitos ad orienté δὲ ad agloné. fiue ut Symmachus interpretatus SEP,&feneftrz abfcon/ dita fuper theím& fuper alam íntra portam atríj per circuitum. Et fimiliter elamoth,& feneftrz ín cir cuítu íntrínfecus,& fuper alam palm hínc& ἱπάς. Et introduxit me ín atríü interius:& ecce thalami & íntercolumnía atríj per circuitum: tríginta thala; mí per columnas& por; tícus poft íanuas ín lon; gítudínem íanuarum ante columnas ínferíus. Et menfus eft latitudinem atrij ab eo loco q erat fub diuo portx exteríoris[αρ ad interíussfub díuo porτας ínteríorís qua refpicíe/ bat exteríora,cubítoscen ti:X uergebat ad oríenté, Et introduxit eft exedras,quz habita, tioni leuitarii atq fa cerdoti fuerant prapa, ratz;& pauimentü ui uis ftratum lapidibus lue inter colünas: ut oftédat interius atrii. uel exterius h&berean. tefores ordine colum narum,& pauimentii in fronte portarü, finie porticus poft tereum ticibus puta, colum/ nas ογάζε fuiffe difpo, fitas: utantegacophy lacía effent porti&. in frontibus portícuü. colünz portícus fufti. nentes.Pauimentüau tem qd ftratum erat la. pidibus δὲ ante porti,. cus atrij tédebatur:in, ferius erat in afcenfio; ne portícuii, δὲ eandé habebat longitudiné quá thalamorii adifi, catio poffidebat,Men; {υ(φ eft idéuir, incu^ ius manu erat fünicu; . lus δὲ calamus afacie porta iferioris,fiue ut Lxx.uolunt exterioris ufq; ad frontem atríj ucl portzinterioris,céportarü.In quib? por,. cratus eft numerus. Portáquog Et poft feptem hebdo ἜΣ madas plenas feftiuitatis& gaudij,ogdoadis prima incipit dies, quz eft refurrectionis,& introducit nos ad uicinià tem pli. Cü emomia fecerim?,agentes prioris errorís poenitétia: tiic uiciní 8ὲ pximi etficimur deo:ut in exteriori atrio,noticia creatoris creaturarum ordo nos doceat atqp conftantia: & in interiori, uerus iubileus in quo omnía nobis debita di mittunt,inftruat θεολογία,& introducat ad fancta fancto,. rum. Notandü quoq qd' interius atríum plures fencítras habeat,nó directas& zquales,fed obliquas& angufítas ex tcrius,G fe intrinfecus dilatantes: ut per parua quadam fo; ramiina poffimus ad interiora penetrare:& ad clariffimi lu; minis,qd uerfatur in templo,plenitudine peruenire.Deniqs poft fexaginta€ quinquaginta cubitos& thalamos& por; ticus δὲ frontes porticuü,& feneftras plurimas per círcuitü, palmattü nobis calatura uel pictura móftratur: ut de mun do uictoriam poffidentes, digni efficiamur palmas uidere uirtutum. à 4|£tedutírmead atrii cxteríusic ecce gaco; pbylacía zc. Pro thalamis triginta, quos uertere Lxx. ἢ) ue gacophylacíjs atqicellarfjs, ut interpretatus eft Aquila: ymmachus pofuit σ ςέδρας. Et pro centum cubitis exterio ris fpacij qui téndebant ufqp ad portam oriental&in hebrai, co idem cubitorti numerus& ad aquilonem tendere dicit: in Lxx, uero noméaquilonis ablatum eft. Vir ergo ille qui. habebat funiculum coementariorum in rnanu& càlamum "menfura, δὲ ftabat in porta: inter cztera quz prophetae monftrabat afpectui: poft atrium fexaginta cubitorum,& aliud ueftibulii port interjorís qd' tenebat dndginta cubi: 'tos:eduxit propheta ad atrium exteríus:(iue utin Lxx.con tinetur:introduxitadatrium interius, Satifca miror iuxta: literam δὲ Lxx. qàomodo poft exteríora atrij, fexaginta:& quinquaginta cubitos tenentia:interius fit atrium' qd' in la titudine cétum cubitorum tendatur fpacijs:nifi forteiuxta tum cubitos ad orien; tem,& ut ín hebraico| dicitur δὲ ad aquiloné.Ex quibus intelligimus illud euan;: * * 1 1 E] 1 E] E ἢ Ἢ 4 1 ln j í í ἡ M gelicum qd?'afaluatore narratur:mifTz inagrumfemétísin Mathia—— terram bonà,quz multiplicetfruges pro uarietateuirtutii. in tricenarit: in fexagenariti& céntenaríüi numerü huius loci uaticinio cóuenire:Et hic erm tricefimus δὲ fexagefimus. δὲ centefimus numerus ponit:ut his quafi gradibus ad per fectam(cientia puenire ualeamus, ita dütaxat utad interio: ra ecclefiz quinquagenarius nos perducat numerus: qui fi. nito feptem hebdomadarü fabbato,in diem refurrectioniis. erupit. Gacophylacia autemappellané qua plena funt fpiri B tualibus diuitifs:de quibus fcripti eft: Redemptio anime rowrpb— ,, uirí, ppriz diuitiz Super quibus& Paulus apoftolus n 'tulatur difcipulis fuis,qd? pleni fint omi uerbo& omni tía. Gaga autem lingua perfarü diuitize nuncupant, Vel cer tethalamí qui grace dicuntur 7asoqcpio,oftendunt fponfi aduentui cubicula preparata,qua fuere trigínta numero:ut perfectam zttatem habitantiüi demonftrarent, Et pauimen; tum ftratü erat lapíde:neluto& terra δὲ puluere peccatori habitantiti pollueren£ ueftigia:fed ut fuper uiuos incederet lapides,quibus«dificatur templum dei: Siueintercolum/ nia erantante thalamorü fores, quz impofitü defuper edi, ficium fuftentarent.Iftz funt coliinz de quibus& Paulus: '"ψ apoftolus fcribit: Dexteras dederüt mihi δὲ Βαγπαρα Ρο) Εαν i à trus& Ioannes qui uidebantur columna effe, Et in alio lo/. co: Columna δὲ firmamenti ueritatis. Et ín Ioannis apoca/ 1, Timo.d RM ἢ dé Phüpib^^. 3 lypfi legimus: OQ. ui uicerit,faciam eum columnà in templo Apo i, fé dei mei:& foras non egredietur amplius. Pauimenti ergo: qd' erat in fronte portarum:de quo iam diximus, fiue porti cus poft tereum portarum,qua habitatores thalamoriiab imbribus.defendebant,erat inferius, Semper enim quain' feriora funtin altioribus collocantur:ut ad-myfticaatqp ὭΣ creta& plena diuitijs ἤ pirimualibus nA diens 3i e ᾷ di li μὰ ὰ lob12«d. Nécdum enim granü tritici mortuum fue/ rat in terra,qd? multas iudaici populi audien di(crmopis dei,fatura reteo pane qui decoe; lo.defcendit. ποπ doautem centum cu/ bitínon folum ad por tam orictalem fuerint, lonis;fequens teftimo nium demonftrabit. reípícíebat víam φημ, loníe atrij exteríozío! imenfue eft ram(n lon^ gítudíue ds in latítudi, nec. Quid fignificet , uerba hebraica thee& Sn£secbiden-^-£q i& wenirepoffimus.Plenufq»numerusatq perfe&us in decem. ! ΦεῆνΖόις decadarum numero eft:qui δὲ fementem Ifaac centena: fru/ Hn! gemultiplicat;Sed quia in térra erat,& adhüc dicere pote^ quíng inlatitudine:ut iri quinquaginta peft fepte hebdo; rhadas aterna requies démonf(trctur:terideris per diémirer 3.58,c at Aduenáego fum δὲ: furrectionisad regna ccelorum,iri quíbus uera requies eft; péregrínus ficut omries patres mei: '! Marthrs.a hordeum feuiffe, δὲ centefimam frugem meffuiffe narratur. fruges faceret, δὲ fame: fed&ad portam aquí: ul e«ortam quoq: à: s HEB."Pórtá quoq; qux: stp; ες introduxit me refpiciebat uiam aquilo;^ adaglené& ecce portare nís atrj exteríorís men»— fpiciés αὐτί exteri? Et mé fus eft, tam: ínlongítudi fusefteáín lógitudine& necp ínlatitudinei&tha-— in latitudihe:& thee cíus lamosei?treshínc δὲ tres— tres hic δὲ tresindcr&teleü inde:& frontem eius&ue δ elamoth,'qd'in hebraico ftibulum eíus;fcdtu πιο; nor'habetür; δὲ palmas eíus: furam porta: príorís:quin.& factü eft(cd'm niéfurá quagínta cubitorum lon;: portequa refpicit orí&é: gítudinem eíus:& laátitu-- gnquagínra cubitorü logi dínem uiointíquing; ταν tudo e?,& latitudo ei?ui/ bitorum. Feneftrz autem. gintiqng cubitorü. Et fe. cat:quarprior non ordine;fed merito nutieupatar.Et habe, batitiquit, quinquaginta cubitos in Tongitudine,& uiginti I uigintiquinqyáuté, de quo nuniero ante iam diximus;qndqpfefi füumper quindpordi nes quadranguli meri. füra(eruetür:quortitri alterum: longitudini, alterum latitudinico7: aptatur: ut ín longi, tudinerequies& delé €tatío facratioris fcief tía; i latitudine prat, {επ qua ad. fenfus pertinet ratio demoti, ftretur. Cr uodq infer tur: Et feneftrze eius δέ ueitibula& fculpturz, fiue ut Lxx. addidere palm erant iuxta mé furà port quz'refpi/ ciebatad orictém:hoc yp au&celamoth, fupra eíus& ueftibulum δὲ(αἱ plénius diximus,fed— ptutze; fcd"m méfüurá porΔ. Winprzíndarhcol tz quer refbíciebat ad ογίξ látione füí docebit no) niculus in manu erat B portam quoq aquilo: e. baies ." Risatrjexteriorisfiue^ atrijínteriorís conttà por introduxit ,pphetani E; ὯΝ pétportam aquilonis. tatn aquilonís& orienta, qd' primum introdu/ t caturperportamaqui— tum cubitos. tam auftri: tertio per aquilone enim exardé ftant malà fuper habi tatores terrz.Pulchreqy qui habitator terrz eft&non adue j Πὰ αἲζῷ peregrinus,patet iaculis eius qui uenitab aquilone, | Έρδ.όις cuius ignita funtiacula:que iuxta Apoftolum fcuto fidei re "*- fünguütur. Etad aquilonem exterius atrium nominat:ad meridiem uero,hoc eft ad auftrü,non extertus fed interius. Dicite fcriptura: Et introduxit me ad atrium interiusad portam aüftralem:qd'& in orientali atrio fcriptum fimili téf inienitür.Primus enimad uirtutem ingreiTus,eftaquí/ foónenicalcare pedibus:& per. quinquagenarium δὲ uiceft/ niüm δὲ quinturi numerum,ad fummitatem centenaríj per uéniré:deinde introduci ad aüftralém plagam,& aquilonis frigus expellere:& tunc ad perfectam uenire uirtüterri:id eft "ad'portam orientalem,in qua oritur(οἱ iufticize:& per quá folüs ingreditür pontifex. Ethocobferuandü;qd? cum qua ,, tiórplága fint, de occidentali porta taceatur:de qua ín prin 4 αλα bispraparantibus iter díio,& illud'implentibus qd? Ioan, ᾿ Fà.40a nes baptífta clamatin eremo:Paraté uíamr domino, rectas ditfuper coelum cocli ad orientem. C) d? autem dicitur tha fci menfüram port priorís:orientalem portam fignifiz ftratranflatio.Menfus tem.Septem eraduum εeftàutemuircuiusfu/ ratafceníus eius& ueftijbulum ante eam. Et porta. ᾿ ipiofexagefimi feptimi pfalmi fcriptti eft: Iter facite ei qui. aícendit(uper occidentem, dris nomen eíus: utpoftds πο): fdcitefemítas eius:poffimus audireqd' in extrema pte ejuf;. dem pfálmí dicitur: Cantate deo, pfallite domino qui afcen adariümexterius.In:— lem. Et menus eft a por» quo confydérandum, tà: ufqr ad portam. cenyonis:fectidoperpor"& Et edüxít mead uiam auftralem:& ecce porta quz τε. lamitres hinc& tres inde:hoc docet, qd tà litera dp(pis,. utracp itélligétia, hiftoriz δὲ tropologiz,ad trinitatis facra: Πδέα pertineat.IHludqy qd'addi£:Et fronte eius δὲ ueftibuli-nefltrz eius δὲ elamoth.& ge ond^ fubriliter indica£; qd? palmaei?íicutinportaé^ quicüginintroituuir refpiciebatoriétér&tingra τσι pofitus,rrés δὲ S S tre thalamos fuerit iti dibus ἱερεῖ afcédebaf αὶ ereffus francs& ue; fc ftibul: éft ερ f ay th intrínfec? ac. ftibulum méfürepot/: cai elamot h intr e"δέ τὰ priorís agnouerit: porta atríjiteríoríSrefpíci/^ ad ea perueniat illad D ensadportáaglonis:&qd' confpicat,que& in— 3 B ducem RA porta orientali pleniífi in hebraiconáhabe£ ficat pOr— me(ufceprur? eft; Por; .taquztefpícit ad orienté.— roqd fequit: Et fepté graduum eratafcéfüs - Etmméf?£atriü a porta α΄ eius, ueftibulutri ati adportácétücubitom, τε cam(iue interius: qj adp m hüc habet fenfum:qd? per fepté gradus heb; Hieer, portamoriéalem.Ab— fpiciebatad auftrum.Etamenfus eft frontém eius 8e;— domadis,&olle quae ftibulüeius— afacieaquilonis accé7 ditur,& cerimonias ít dzorum quibus dedit deus pratcepta non bona: δὲ iufüifiz. cationes ifi quibus non uiuant,in eis fcandamus adaltiord. & ad ueftibulum eius id e(t portz: pro quo Lxx. elamoth tranftalerüt.Co d' ueftibulum ante portam eft fiue interius, Necfolüm una porta eft aquilonis,qux fupra porta appella tur exteríor:fed& altera interior,qua habet(imilitudinem. porta orientalis: ut manifeftius dixere Lxx. Et porta αιτῆ, interior refpiciens portam aquilónis: ficut erat porta qua&refpicicbatad orienté. Menfufqy eft porta exteriori aquiló nís ας» δά portam eiufdem aquilonis interiorem centum. cubitos:ut his quafi gradibus atqs menfuris, recedentes a. porta exteriori,ad interiorem peruenire ualeamus: de cuius numeri facramento fupra diétum eft. b([£redurxírme ad viam aufttalem:« ecce pozta que refpícíebar ad auftrum.€t inéfue eft frontem εί«€. Lxx. ín eadem uerba confentitit,. prater thee& elau δὲ elamoth& zlam: pro quo ín hebrxo pofitum eft ülam. Thee aut interpretatur limen fiue frons: Elau,circa eum fiue fuftentacula:Elamoth propyla,(iue με η se ftibula. Vlàm πρότνυλορ, id eft ante fores. Illud autem αγ. ΜΝ iuxta hebraicti pofuimus:& ueftibulum fiue πρόπυλομίῃ«5 M circuitu per gyrum longitudinis uigintiquinqy cubitorum, Νὰ & latitudinis per quinq cubitos:in Lxx.non habetur. Sed. & hoc notandüi;qd'in auftrali porta iuxta Lxx. non dicatur. uia,fed fimpliciter:& eduxit me ad auítrü:& ecce porta quae: re(piciebat ad auftrü.Per fingulos ígitur introitus Ecechiel,: quém conforrauit deus, hoc enim noméeíus fona, ducit: is CT Pp 3&depora . δὲ deportaaquilenis tranfit ad portam auftraléccuius fron» tes δὲ limina προπύλαια fiue ueftibula feneftreqp per circui» tum fimiles habebant menfuras,quinquaginta cubitorum longitudinem:& uigintiquings cubitorum latitudtnem:& per gradus feptem alcendebatur ad cam:íd cft ad portaau/ . Leuateoculos ueftros δὲ uidete,quoniam.iam Yhéffes alle &ommen.Ibicronymí liber onodecímus:-'' mus;& decarnálib? fenfibus facimus! piritalesigtefeifhtd: fütád metédil. Et: ui habet aures'audiédi audiat μοι, 1094€ ftate δὲ uidete quonià fuauis eft díis, Et: Chrifti dera Luci ftralem:& uecftibulum .eius, hoc éft elamoth ante fores eius: due quoq palma ealata, de quibus in féptétrio nalis plága porta dixi . Amus.Et hoc tantum .admonuilffe fufficiat,* «qd quazcid ibi ponü .turiuxta intelligentia -Aiiliorem,hoc eft iuxta Aiteram: in meridiana ,porta intelligimus iu/ .xta fpirítualé fenfum: -Fifdem enim lineis& hiftoria currit€ tro; .polegia:fed illahumi/ “ΠΟΥ εἰς, τὰ fublimior: , Mlaharetterra,i(ta ad .-«aleftia fubuolat. Et in circuitu p feneítras cuncta plena erant lu7 minis. Singula enim “προβλήματα habent terminos fuos: pro/ prium per illa ad απ” mam credétis lumen -ángreditur: prafertim filongitudo uitz eius ,quinquagenarfj anni, hoc eft, iubilei myfte/ «río fuerit protelata, 8Ζ sad diuinioris fenfusla ,titudiné potuerit per/ ienire, In qua latitudí nc& plateis, agit Γαρίδ tia confidenter: cum .fublimí uoce clamitat: fcptemg gradibus.in/ greditur, ut perueníat - ad ueftibulum:& per palmas propofiti fui atqp.conatus,uictoriam tenea fus anim effead auftralem partematrítim:de fecundo di ftibulum eius.iuxta menfuras fupcriores: δὲ feneftras «eius& ueftibula ín circuitu, ficut fenefttas cateras: in iqua erát quínquagínta cubítorutm longitudo:& lati:tudo uigíntiquing;: δὲ ín eradibus feptem afcende; -batur ad eam:& ueftibulum ante fores eíus; δὲ cxlatx *paltriz erant;una hínc&alrera índe.in fronte eius.Ex iporta atríj interioris in uía auftrali:&menfus eft a portaufq; ad portam in uia auftrali;centum cubitos, 'Etíntroduxit meii atrium interius ad portam ατα» lem:& menfüseft portam iuxta meníuras fuperíores, *thalamumm eius, frontem etas,& ueftibulum cíus,eíf, :dem menfutís:& feneftras ueftibulorum eius íncit -cuítu; quinquaginta cubitos longitudinis,& latitudinis *uigintiquincg cubítos.Et ueftibulum per gyrumlongi 'tudíne quíngg cubitorum:& latitudine quíngp cubíto^ rum.Etueftibulum eius ad atrium exterius& palmas eius in fronte,& octo eradus eius erant quibus afcen^ s debatur ad cam. Ecíntróduxit me ín atríum ínteríus iperuiam oríentalem:& menfus eft. portam fcd'm mé "τας fuperiores:thalamum eíus,& frontem eíus,& ue! ftibula cíus ficat fupra: δὲ feneftras cius& ucftibula ei? inrcírcuitu: longitudine quinquaginta cubitorü:& lati :tudine uigintíquing cubítorü.Ecueftibulü eius:íd eft, 'atrijexteriorís:pro quo Lxx.& Symmachus íntetíoret, po, fuerunt;& palma cxlatz ín frontib? eius hinc& índe:& ino&ogradibusafenfuseius..€.—... à 5 Et introduxit εν Qd audiuimus&ui dimus,& matus no; ftre palpauerütdeuer bouite. Etad extre, imum nequad utin fe ptentrionali plaga[σν pté tantü gradus fuffi, iunt: fed poft feptem octotiatius penit nü» mertis:ut de(ynagoga ad ecclefisi deueteriin ftruméto ad nouum, deterrenis-dd codleftta tranfeamus. 4(t fntrodurít me ín απ "tnteríus p víáoríeutaj lett ἐξ, De(éptétríotia li plaga, in cuiusatriü feptétantü afcendebày 'tur gradibus, tráfitad -auftraié portà&atríüi eiufdem plagzadqd— nó folum fepté ut fup, fed octo gradib? aícé/ ditur: uidelicet ut per -uetera tranfeamus ad .noua:& ut loquar.ma ifefti? p. patriarchas & prophetas ueniam? :ad apoftolos: utin al, tero hebdomas, inal; tero ogdoas(it. Nunc aute uenit ad'ultími imoad fümmii:&in troducit propheta per uiam porta interioris, fiue perattium:ad q& itur per uia:oríentalà, Via iuxtalxx.inhoc tantü habe£loco:infe*', ptentrionali δὲ αὐγαὶ! plaga omnino tacita tfempiternam. Et ne putare;— éft:utpoffimus intelligere in orientali tantum porta illam intelligendam uiam,qua dicit:Ego fum uia, ueritas& ita, Tob. fumus deo in his qui credunt. Etin Ioannis epiftola di ar, ἢ Sb Weg ὦ B 1 | j z j | | | | | | | | | | | | [ | | | | [ ἷ | [ | | | “Ἢ || E --tit atrio: Et porta δεγῆ interioris in uiaauftrali;& mefus eft 'aportaufq ad portà ín uia auftralí centüi cubitos:ut poft hebdomadis X inftruméti ueterís facramé&ta;ad terrà bona & euagelíj eratià puéniret. Nec folü ín porta auftrali fectidii atri e(t:fed tertia, de ἅ nunc dicit:Et introduxit me in atríti interius ád porta auftralé:& méfus.eft portà iuxta. méfuras fapiores&c.Singula ei αἰτία habent menfuras δὲ ordines fuos: δὲ in εἰ menfuris diuerfa eratía eft:-dum eafdéres iiliter in príncipio,aliter in pfectu,aliter in fine-cognofcim?. Hocuero qd' in Lxx,non habe&;& ueftibulü fiue πρόπυλομ Per gyrü,lorigitudine uigintiquing: cubitorü,& latitudine quinq cubitorü:uidet facere quzftione, propter.qd inue "téfi interpretatióe nó pofitti eft,quó poft ρε τοι grad" uigintiqncp cubiti& απ ponant. Sed tollit ambiguitate ilfud qd fequi£:Et ueftibulti eius ad atriü exteri?,& palmas eiusin fronte:ut fcilicet hocatriüi qd* habebat in longitudi^ . nieuigintiquingpcubítos,& in latitudine quinq: non inte rioris fed exterioris atríj fit:ut prioris atríj latitudinem, hoc :eft uigintiquings cubitos, exterioris atrij poffideat longítu/ -do:&in latitudine quíncp cubitos teneat. Ο) uas méfuras, id eft,uigintiquinq;& quindqm,ad eofdem fenfüs referimüs: "üifum uidelicet,& auditum, euftum, δὲ odoratum,& τὰν 'étumiquas frad altiora confcendirhus quingüíes duplica mo Ro Vas ^Peripfur eft uenim? ad patrem,& deipfo[criptiteft:Bca/ ili ti imrtiaculati in uia: qui nihil dechrifto finiftrü fapiunt,fed fides eorum pura eft,& nequadj hareticorum forde poll ta.Idemqy numerus thalamorum,frontium.& ueftibulo; rum δὲ feneftrarum δὲ luminis earü:G eadem menfusalon, gitudínis& latitudinis:quinquaginta uidelicet& uigintl/ quinq cübiterum facramenta conferuans:.& ucftibulum. cius porta fiueatríj interioris:qd'iuxta hebraicum exterius ,poniturzut orientali lumine omnia teneantur inclufa:fcdim Állud qd' fcriptum eft: Nec eft quí fc abfcódata calore cíus.. Ῥδηθ 'Sin autem δὲ exterius& interius accipimus atrium: ficintel ligendum éft,qd' deus& circumfufus fit& infufus:dicens: .per prophetam: Qui tenet coelum palmo To:utemniaab illo uideatur includi. Et rurfum: Cordum. mihi thronus cft: terra autem fcabellum pedum meorü: ut- ο. ititraomnia effe eredendus fit: íuxta illud Vergilianü.Prinz.— ὁ. cipio coelum ac terras campofcqpliquettes:Lucentemgglo—— bumlunz titariiaq aftra, Spiritus intusalit:totamqinfu/-— ᾿ "fa per aitus: Mens agitat molé,& magno fecorporemifcet. Cligper arma iufticiz a dextris δὲ finiftris,per.glortam& igromihia:per bonam& malam famam:per laudes& itu pérátiories, uictoria de ifto feculo coeperimus:tunc palma. tiobis dant cx utroqp latere;quos nec gaudia iiid n jl SLterampusil.Fnaee|! ἵνα Όρια ΓΑ 12: Pw T Sn£sedbidem^^— maror, nec profpera nec aduerfa fuperarüt:& nequad per fepté gradus, ficut in aquilonis plaga: nec per fepté& octo, ficüt in meridie οδείπεξ: fed per octo ἐπὶ gradus ad fumma conícendimus:eo qp fufficiatriobis octonarij numeri, id eit commifimus uel ignorátes. Adlatus quoq exterius iuxta Lxx.eratríuusfabrefactus:.qui holocauftorum cineres,& carniti uirulentias efferebat exteríus,fiue erant dua menfz: δὲ ad latus alterum ueftíbuli eifdem porta duz menfa:id eiangelicum facramentum:utpoffimus iuxta Apoftolum 3.Co,sid. dicere: Et finoueram?:: f& poft tereum,fiuead fédmearnéchrittum, το i AU TN lacs carnale a fidam nuneno πουί* Etintréduxitmead οτί ενα refpidebatadaquilo ἐπείοαι πιο! κα laxtacarnem, 26 6. ius fronte eins ueíhbuli eim pof: leen, numero,pphetarü my fntrodurít ine ad ρου’«eius fronté eius;ueftibulá cius,& feneftras CiusperCt/ qs demonfiranture νε dd ciitumlongitudine quinquaginta cubitorü:& latítudi ut quicquid presa aquilone ce, Multi in η ΤΟ ΧΩ τρ gelicam offerimus di» πο νο. ΩΩ ca ueritasa ΡΟΗ iti atrium οχεριίως:& εαν palmarü in fronte illius(ο εν ν pretti editione difcor; T farle AP ie ΠΥ ο afi eii yerGa— apProbemus. Qd qs δι E done or hinc& iride:& ín octo eradibus afcéfüs eius. Et perfin EIUS AR mus:Ibiauabuntho: png oftium in foribus portara:ibi lauaeft ex utraqp parte quaterna, quatuor hinc;& quatuor indes delapidibus. quadris locaufum:&inufii— bunrholocauftum.Erinueftibuloportz;duxrmenfa— exru&e,& μα ipfe bulo porte duz méfze— ης τετρ ας μοὶ ad facrificium& holo Binc&rurfum;Vtim— hin& dua: menficindez ut ímmoletur fupet eas holo- caufti: iti funt aui la rolemurfupereasho/— càuftum,& p peccato,& p delicto.Etadlatus exterius— pides qui uoluuntur focauftüi& pro pecca/ d'aftendiead ofi itàd acuiloné fuper terram:& habet toin Lxx. non habet: q.d cen τῇ 3d ΟΙ ΠΩ porta qux pergit a aqui onc, fecum angularem Ja; Ru pleni(odd,— dux menfa:& ad latusalterü anteueftibulum porte,— pidem sque uekeis ὃς ΕΡΜΗ: un, hnouriní(truméti parie/ additumeft.Rufum οἶδε menfa. Quatuor menfx hinc,& quatuor menfz Rscornentu Cro ubinos dixim?:Etla,' biacarii palmi unius, geflexa intrinfecus per που Lxx. tranítu/ "Terunt:& γεῖσος palmi Tiábéntes dolatum in^ "ánde:pér latera port, octo menfa erant, fup quas im -4nolabuntiquatuor auté menfz ad hiolocauftà delapi. . dibus quadrís extructz; longitudine cubiti unius δὲ dí; midij:& latítudine cubiti unius& dimidij:& altitudine tüorautem numerus; ",eyangelíca facraméta demonftrat: longituz dine& latitudine ha/ bens unum cubitum Ede K! εν ,.&dimidium,id eft per tümfecuspercircuii, cubiti unius fup quas ponent uafa ín quibusimmola£^. cioarum: que fimul Qruoduerbü, utrum: holocauftam δὲ uíctirasErlabía earü palmiuniusre;— iun&a,tres cubitos fa hebraum,an gracum fle&a inttínfeuis p circuitüzfu:(asáuté ob, tiunt:quitres cubiti, fi cirenópotlumus νο menidsautecamesob/ rode deed es e PUPA Red e lationis. Etextia portá interioré eacophylacía canto;. bitum unum:utmy^ &heodotioncos, fum ín atro ínterioríqd'erat ín latere portrefpiciétis^ Pens tiniaes arius dieit PES Aqu"aquiloné& facieseorü cotra uiam auftraléuna ex late| maietiatismefura cori pria«ditio HAE: ἜΣ, εἶν Se NL o e uet "iumeropluraifecun τε porta oríétalis, qua refpicicbat ad uíam aquilonis. feres IRR :: MEE te Ὕ" Ἶ ΄---: Ql bia ὁ, da, labiatranftulerüt:: Et dixitad msHoceft eacophylaci qd' refpicit uíam. ΣΣ ERES τι ην meridíaná facerdotü, qui excubant in cuftodijs templi; IBI SERRE “ευ TRY. εν pgs n Pues A S;&.fpirituffáncti. No WosdixmPiSupmin^ Porro gagophylaciü qd refpicitaduíamaquilonisa et cutem dei quat 'fasautem carnes obla uniusaltitudinis cibi tionis:Lxx.pofuere de He Tuo:& in menfis defuper tecta: ut operiantut.a pluuia& "ficcitate.Illud autem quod hebrzis nominibus ediderunt, "thee,& clau, δὲ elammoth,& elam:quid fighificet,& fupra "admoriuim?;& e regione oftendére poteft noftra tranflatio: ANec neceffe eft fuper hoc(»pe/admonerelectorem: δέ prü7 :dentia íus ftudiog diffidere. Introducitur ergo rurfum ad portam quz refpiciebat ad aquilonem: fed nequad; ut fu? spraadatríum exteríus,fed interius.In eo enim quod in con. fequehtíbus dicitur: Ve(tibulum eius refpicicbat in atrium exteríus: oftenditur hocatrium fuiffe intrínfecus;Per qua ;profectus.ingredientis oftenditur:dum in fingulis locis no "rhina menfurzqp(unt propriz δὲ feneftrz per circuitum lu inis plena fcientiz uniuerfa monftrantes:& per quinqua "Sinta& uigintiquinq cubita remíffionis diuinorümq fen T facramenta funt pofita:ut ín ueftibulo atríj interioris .pofiti,exteriora uideamus:prateritorum δὲ praefentium no ticam cótemplantes: per quam ueniamus ad duplices pal , masatgiuictorias:& octo graduüi myfteria cognofcamus, 7.,.introgreffi gacophylaciain quibus templi díuitize cótínen, tuig& lauant orationes noftre ab omni forde peccati: men». UT fegexutraq parte binz funt pofita; ut prímü immoletur -olocauftum,quod totum(acer ígnís affumat: deinde propéccato;X ad extreinum pro ignorantià; quod ucl cientes* «erdotumtus εἴ, qui tres com» plectitur proprietates:& holocaufta oblationum noftrar&i (enipera(fumit.Super ipfasauté quatuor menfas holocau; ftorum deuiuislapidibus extructas:quarum longitudo,S2 latíitudo,& altitudo defcripta eft, ponuntur uafa in quibus Ammolaturholocauftum martyrü: dequibus dicitur:Pre; -ciofain confpectu domini mors fanétorum eíusiEt eorum uíctimz;qui cótinentía δὲ corporis fanctitate, animas fuas.: immolant domino. Menfarumqg iftarum nómina, puto in Matthzo, δὲ Luca, Marco, δὲ Ioanneapoftolis contineri: quarum corona defuper flexa intrinfecus,per circuiti tnar/ gines ambiebat:ut holocaufta contínerct íntribfecus,& nà paffim fluerepermitteret: teneretqy carnes oblationis:(iue ut Lxx. tranftulerunt: Et ipfa menfa tectz erant defuper propter πίει uiolentia,& αἰτία folis nimiam ficcitaté:ut carnes defuper pofita, poffint dicere cti propheta: Per diem fol nó uretnos,necpluna p noctem. ΩΣ ποεῖ alterü,nimíjs .pluuijs δὲ tempeftatibus tribulationü di(Toluit oblationes: 248 Pus $108 alterü uxheméti aftu pfecutionü arefacit quicquid oblati: eft.Ignofce lector difficultati locorü: aut(i meli? quíd inue» nirepotes, doce: libenter difcímus,qd'nefcimus. bep£t cktrà po:tá(πτετίοιξ gazopbylacía cáto?fi«C. Pro gacophy lacijs:Lxx-is£sd po tranftulerunt.Illudcy qd nos diximus; e&edra(iue gagoptiylacia cantorü,ab eis prztermiffum eft, Pp 4 Rurfumg 2.2 οὐ^ommen.lbieronymi liber onodecimms E"Rurfumq poft menfüram ucftibuli quingp cubitorü hinc,. .?&quingecubitorüinde,addidere defuo:& latitudo portz^ -—€ubitorü quatuordecim: cam in hebreo tantum pofitum fit;& latitudo portz trium cubitorumhinc, δὲ trium cubi; tórum inde.Hac lectoremadmonuií;netranflationü diuet, fitate turbet: fedutin^ ΄. wp arae(AL HS ptafentiloco& maxi; me in méfuris templi, hebraica ueritate coni^^ tentus fit.Igitur.poft' murum,quem περίβο” Aop; Lxx.tranftulerüt:^ quí toti templüm per. quadrü ambiebat in: circuitu, introductám cerdotá erít qui excubát ad miínifteriü altaris. 1(int: filij Sadoch qui accedunt de filijs Leuí ad dominá, ut. miniftrent οἱ. Ec menfus eftatriumlon gítudíne centü cubitorum:& latitudine centum cubitorum per qua;; drum:& aliare ante faciem templi. Er introduxit mein, sliasid nominare fra: ueftibulum templi:& menfus eft ueftibulum: φαίης, templi;quod men(us eft quinqp cubitis híne, ὃς bítis inde: quoniam qui intreduetus et, diio €: quoniam quí introductus eft, diuinis fenfibug fuerat erudi:us:& nec dexterám rioücfatnéc Παπ: α΄ uía regia ingrediebatur. Latitudo autem ipfius porta. per quam introitus erat ad ueftibulüm teimpli:babebat termog z τῷ τ.'.€bitos hinc& inde,. m In quofcripturzfan,^^^ ; ια obferuada degan. tía: quod non ἀἰχετίς a dextera& finiftra,ne. . uíderétur in απ). t t Ἢ fancterum. finilitüm hínc& inde, id eft; ex legim? in: E aU ΣῊΝ e ΝΤΑ parte. Βί πιὰ propheamlegin? in^ cubitishinc δὲ quin; cubitis índe:&]atitudínem por,— Prudensle&orinteni;. ον νο— 00a Ma e NOE αν E^. Sit,trinum numerum indeadaquilonem;&— t&trium cubitorum hinc& tríum cubitorü inde. OY ad trinitatis θε. asdawiumadpor— eiudínem autem ueftibuliuiginticabitorum:&latinr Periner, que pora taniorientalem,&rur Ὁ, piri ipte ard Ως Liu... η. τα ingredientium ad. fümadaquiloné: De: dincm utidecim cübítorum:& octo ΤΗ deum:dum& paterín. uibs iae batur ad eam:& columna earum ín frontib*ina hinc, filio E:& filius n ρῶν diuerfitatibus,uel no?& altera inde. C8. XLI A on tuffindtus, Cru i: αν OA, nne ur Etintroduxit/ nus numer? unapory. rüm, quid nobis uide dry^77 1 tefteomm quipet. retur,praterítus fermo monftrauit:quorü fenfum;teftimo».- e Yof.14..a nium faluatoris breuiter oftendit dicentis: In domo patris méi multa funt manfiones. C) uibus expletis, ingreditür templum,hoc eft,fanctafanctorü: de quibus nunc dicitur: Etintra portami interiorem, gacophylacía,fiue exedra can; *58.95.3 torum; Ad quosillud'imperium eft: Cantate domino can; Luc.z,b ticum nouum.Q. ui cum angelis clamitant: Gloria in excel: LE F tis. CLuodatrium interíus erat fitum ín latere porta, que refpiciebat ad aquilonem,S ad auftrum,& ad orientem: ut femper memínerint cantores domini,& qui angelorum of/ ficto detinentur: per quos gradus ad fümmaperüenerint:& myfteria fingulorum locorum diligenteragnofcant. De:: nicpuir ille cuius calamus δὲ funiculus erat in manu,intro/ ducto propheta in atrium interíüs, quod refpiciebat uiam meridianam, haclocutus eft Ἡος eft gacophylácium fiue exedra:X ut Theodotio pofuit, thalamus: quí habitationi facerdotum feparatus eít,obferuatium in excubijs templi. ccrdotuni erit,qui excubantad minifterium altaris.In quo: notandum quod facerdotes quibus cuftodiz templi dele/ gat« funt, habitant in gacophylaáció quod refpícit ad'uiám meridianam,in qualux pleniflima eft. Hi autem quí excu; bantad mínifterium altaris,in quo offeruntur uictimz pro peccato,in gagophylaciofint quod refpicit uiam aquilonis: cos quiab aquiloneueniunt& offerunt uictimas pro pec; catis, fufcipere δὲ faluare cupientes. C) ui.utricp pro offícijs fuis domino feruientes;appellantur filij Sadoch, qui inter; -,; Pretatür iuftus fjue iuftificans:omnipotens uidelicet deus:* Ῥδ.1ο.δ dequo fcriptü eft:Iuftus dominus& iufticias dilexit: aequi: VYN tatem uidit uultus eius:.Iíti autem ΕΙ ασε de filtjs Leui,qui interpretatur;affumptus:& ipfi affumurttur a do: mino,ut accedantad eum:& nequadj de folo.dicat-Moyfe, Moyfes accedebat ad domínum: alij Yonon accedebant: fed& omncs qui feruiuntei& miniftrant; domino appro/ pinquare dicuntur. l(teautem uir qui introduxit Egechie, lem in atrium ínterius:& ut ítaloquar; ad fanctafanctorüs: meníus eft ipfum atriumin quo erant dux exediz fiue ga Ὁ c Sophylacia cuftodum templi, fiue altaris habitaculis dele ww"estaS repperitlóngitudinis& latitudinis per quadrü cen» tenos cubitos: ut facerdotes-dei minifterio feruientes; qui perartam X anguítam uiam íntrauerant, babeant deambu lacra latiffima:& in perfecto. confumatotp uirtutüm nume: ro.cómorentur, Etinipfo atrio erataltare ante facien tém/ pli:ucnund fanctorüt ad deum effet oratio. Süpra dictus Exo.19.a quoqruirintroduxitEsechicle-inveftibuli Πᾶς-πεόπυλομ- ἮΙ Γρ Porro gagophylacium quodrefpicitad uíam aquilonis,fa/' ; quem in hocloco. baptifmum: trinitatis perueniunt ad falutem, Ω uodauré, E fequitur:Longitudo ueftibuli uiginti cubitorum,& latitu. do undecim cubitorum:uidetur facere quaftionem, quo,: modo dualis numerus qui refertur ad duas.decadas; δὲ undecimus qui unum uidetur habere mínus, ut facrum ᾿ nüimerum expleat duodecimum, in ueftibulo templi effe .; dicatur. QLuod ρ[ατί fic foluünt: Quamuis fancti(int fis deo:& fuperterram pax in hominibus bona uolunta;;|uotidit facerdotes, δὲ in templi mínifteríjs collocati:& quotidie: uictimas offerant Chrifto: tamen quía inhocmortalifra,. 'iliqp corpufculo;& egrotationibus uitijfqy fubieto com/.: . morantur, uicenarium habétnumerum& undecimü, Vn de dicebat& Apoftolus: Mifer ego homo, quis melibrra; Roma 74 “δι decorpore mortis huiuse Non quod iuxta fauiffimam , harefimabolenda corpora effe credamus; fed quod uot. noftri fit fuperueftiri, non fpolian: δὲ mortale hocaccipere : imiortalitatem:& corruptiuümrinduere incorruptionem. : Hlud autem quod fequitur: Et octo gradibus afcendcha,. tur ad eam,id οὔ, ἃ portam interiore: fcientibus hebrzam, linguam, faci Dam difficultaté. Denicp Symmachus, ecuti fumus octo. gradus pofuit: Lxx,. : decem, Theodotio& Aquile fecunda editio, undecim:. . primaautem nüllumnumeérum pofuit, féd'abfoluteait:& gradi in quibus afcendebaturad cam:utuel iuxta con; uctudinem priorum portarum,octo intelligamus eradus; ficut intellexit X Symmachus:ucl certéquos habebat pot;. tainterior:quorum numerüm fcriptura non dixit:pro quo; in hebrzco pofitum eft uerohab 33, id eft, δὲ latitudo. ΤΟΥ"PU aíte cre. C) uod fi ita legatur, undecim fi: gnificat: fin autem pro εἴτε 0995 hoc eft, dece, legamus. "VN efer, non fignificat decem, fed pronomen, απ Ηας.. hebrzi fermonis expertibus delyramenta uideantur: fed nunc non cótrouerfias fcribimus:autórationes, in quibus ludi folet compofitione uerborü fed explanationes& com: mentarios hebrzorum uoluminum. Verum redeamus ad! coeptum; Octo fiue decem gradibus, qui perfe&tus eftnuy merus: autundecim, de quo íam diximus, afcenditur ad. portam fanctorum:in cuíus frontíb? columnz erant: una: hinc,& altera inde. Non dixit; duz; nein dualem incur: reret numerum, fed una δὲ üna: qui perfe&us eft numerus: & unione fui imitatur deum. Ift autem erant columnz duz: de quibus& in Apocalypfi dicitur: C) ui uicerít, fa/ Apost ciam eum columnam iri templo dei mei: δὲ foras non egre dietur.Et Petrusac Ioannes columneappellantir eccleffz: Gatsb per quos ingredimur ad fanctafanctorum:& quorum do. ἐπα ad Chriftum,nofteríntroituseft,,^ Ca, ΧΙΙ Zn£secbidlem ὁ 2(ntroduxít me(n templum«€, Poft multa myfte d ria; uariofcp introitus,& locorum fingulorum pro prietates:tandem aliquando uir, cuius funiculus Ecechielem prophétà introducit in templum:& meníus eft 'plierat decé cubitorii: qui facrarus& perfe; 'étus eftnumerus:& in .^nem δὲ praeparatione t-— pafchz,agnus affumi tur;.Septímo igit men fe; decima offerunt in ' dei horrea:fiue ut fcri, 1.574: decéportecubitos templü quis fuerit ingreffus, ex utradp parte portz ipfius latera, fiue ut proprie in hebraico dicitur 2i humeri menfuren£,qui femper referuntur ad ópera. Vnde Gic. 49.c δὲ Hachar defyderauit bonum, requiefcés inte medios cle, ^ ros:uidenígprequiem,quíia bona eft:& terra, quía pinguis: fuppofuit humerum ad laborandum:& factus eft uir agri, τοί, Ετίη uefte pontificis;humerale cum rationali(tingit, .' s. utrationiopera copulen£: δὲ poffit dicere uir ecclefiafticus: T$u8,n Amádatis tuís intellexi, Qui humeri portz,ex utrag; par; tequinas habebant porticus:ut per terrenos fenfus atq di 'uinos;fuper quorum diíferentía faepe fcripfimus, ingredia; mur αγία templi:cuius menfus eft uir ille qui ductor pro/ »phetz erat longitudinem quadraginta cubitorum:& lati; tudinem uiginti cubitorü:fiue ut melius eft,portz longitu/ dinem aclatitudinem: quia fupra tantum delatitudine&. 'ectingétefimum numerü facíat, qui uicinus eft octonario, Ecciana nulli dubium eft. Vnde δὲ in Ecclefiafte pracípitur:Da par tes(eptem:da& octo. Decuius numeri facraméto ,crebro difputafTe me noui:(iue quia per tribulationes& anguftias huius fzculí,íntramus ad(anctuariü domini: idcirco lon; 55«1'gitudoportehabebat cubitos quadraginta, quí numerus Deu;o.b femperin labore pofitus eft. Vnde& Moyfes& Helias qua qfi:3.Rers.b draginta diebus non comedunt panem:& aquam non bi; ji. Dewz9a bunt:Etannis quadraginta, populus ifrael uexatur& pro/ ή-«.;baturín folitudine:& per multos laboresterram γοργοτη/ 3; flenisingreditur:Et dominus atq» faluator fcd? maffumpti yu) Mattbi4.a corporis fragilitatem, quadraginta diebus temptatur ín fo; litudine: ut poft uictoriam accedant angeli& miniftrent ci. :Cum autem per tribulationes δὲ anguítias poterimus di, τ Τείλις creillud Apoftolicum: In omnibus tribulati, fed non co; coemetarioriü,& menfura calamus in manu erat, oftiorü)uicinti cubitorá:& latitudíné uiginti cubitorü ari facié tepli.Et dixit ad me: Hoc eft fanctüfanctorü. - quo méfefeptimo,die* Εἰ méfus éft parícté dom? fex cubitorü:& latitudinéla nerét,& nó attíngerent paríeté templi.Et platea erat in rotundá afcédens furfum per cochleam:& ín ccenaculá templi deferebat per gyrü. Idcirco latíus erat cemplü in-. fuperioribus: δὲ fic de inferioribus afcendebatur ad fu/ humeris eius dixerat.() uod autem uicies quadraginta. £x. ΧΩ ο. 249 anguftati: atdp illud propheticum: In tribulatione dilatafti mihi: tunc nobis latiffimus aperítur íntroitus, qui uiginti cubitorum habet latitudinem: δὲ fuperatis mundi certami nibus atcp terrenis:qui& ip(e dualis eft numerus, ingredia mur templi penetralia;&audiamus imperante di(cipulis fronté téplizp à elam, drim: Confidite, ego Lxx.&alim, Theodo: WI endo omelniiEnlb renuit:.. uicimundü. be et D&incircuituSym* T intr duxit mein teplá:& menfus eft frontes íngreffue íntrínfecue! machus tranftulerüt,—. fex cübitos latitudinis hínc, δὲ fex cubitos latítu Id ina nete End-M— dinis ndelatitudinem tabernaculi. Etlatitudo^ Sonus(emper ορ cubitortmeratfacra/. portae decécubitorü erat: δὲ latera Siue humeri) portz, Ruf profes aperi :mentü creaturarü om s τν ανν ης πο εμείς tur, Vnde poft introiz nium cótinens: In fex qumno cubítís hínc,& quinq: cubitis inde. Et mélus et tum templi rurfum in ein diebus,müdusett longitudiné eius quadraginta cubitorü,&latítudinem ον intrincus: «cofummatus, Perqrü., uiginti cubitorü.Et(ποτά intrínfecus Siue ín atrium eut. eretrantuler noticíacaufafgpcondi—; i dei Wo Beside decir runt, ínteríus atriumz tionis atgyration&in,— Interius), meéfus eft ín fronte Siue alam)portz duoscu- íncui'frontefiueelau mms ad wmplum /— bitos:& portá fex cabitorü,& latitudinem portz fepté Pro gm ei:& ex creatu A mS VR a E ες:» dineatpcóftantiacon Cubitorü:Siue δὲ humeros port feptem cubitis Πίποιδὲ. circaportam:Theodo ἰ- εν: à; 28081: i ἢ L gnofam?creatoré.La— fepté cubitis índe). Ecmenfüus eftlonoítudinéeius Siue— tio hebraícum^al, .titudoautéportz tem: Aquila, oftium:nos mus: duo erat cubiti: utíuxta fuperiore fen/ fum p dualem riume; decimi méfis,ieiuni^ terísqtuor cubito: υπαῖορ p circuit dom?.Lateraaüt rum η 3d & propiciatio eft.De/ e Ne ΤΠ Ρα ν ργᾶ, ZH i3, eumlociü,ubi funt fan cima auté die menfis. latus ad latus)bis ἘΠΘΙΠΕΆΓΗΒ X erat eminctia quein ctafanctorü, Vnde δὲ pumi,quiappellaur— grederen£ p paríeté dom? in laterib? p círcuitü:ut οὔτ,— ipfaporta fcx cubito; 'Nifan,ad ímmolatio/ rum erat,p quá ingref - fi, terna requie poffi/ » demus: quz ín fepte/ nario numero demon ftratur: Pro quo Lxx. tranftulerunt:& latítu pruraappellarecófue/- períora& mediüi»-z-& de medijs ad triftega& thracl-— dinem porte fepiecu; 'uittorcularía. Vnde di::: E Eruidi; bitorum hinc, δὲ[εριξ $,Co6.c cit€ Aplus:Dilatami: ἘΣ cubitorum inde: inhe niXuos:utpoftdiper.: brazo& cateris editio nibus femel tanti feptem cubiti in latitudine porta, pofiti funt. ᾧ aut fequit: Et menfus eft longitudiné cius: fiue ut Lxx.tráftulerüt,oftiorü uiginti cubitorü: p ἅ in plarífqs codicibus iuxta Lxx. quadraginta contínentur: latitudine quoq uiginti cubitorü ante faciem templi:illud fignificat, quodante templi faciem& introitum eius,praterití labo ris atqp certaminis nobis menfura femper occurrat. Quà - enim rationem in fingulis numeris duplex numerus poffi/ det,earidem dua habent decades.Et hoc confyderandum; quod ingreffus intrínfecus per portam duorum ín fronte. cubitorum, fex habentem cubitos:feptemqp in latitudine ex utraqp parte: uiginti cubitos in longitudíne:totidemcqg in ipfis templi foribus, doceatur propheta qui fit illelocus, uel quoappelle£ uocabulo. Dixit enim( inquít) mihi: Hoc eft fanctüfanctorü.Sin aute afí templü fiue ut fcriptura co gnominatante facie tépli fanctüfanctorti eft: quantá beati/ tudiné in templi adytis,& in ínteríorib? eius exiftimare de/ bemuscDequa pphetaloquit: Hoclabor eft in confpectü meo, donec ingrediar in fanctuariü dci:& intelligam in no; uiffimís eor, Sed δὲ hoc notandii, qp in defcriptione taber, naculi dicunt(anctafanctorü,plurali numero:hicauté fari/ étumfanctorü,numero fingulari: ut poft fancta ueniamus ad fanctü: quó poft multa cantica peruenimus ad cantici, cantícorü:qd omníti carminü carmé eft:& quod canentes, fponficopulamuramplexib?.««Γιξι méfueeft paríeté oo mus fex cubítozG«C.et fic ος inferíozíbue afcédebat ad fupe ríoza et med(um,O) uod autem in Lxx.ponitur: Et deme; díjsad triftega,id eft,ad tria coenacula& thrael:in hebraico nó habetur. Pro thrael quoq; quod nefcio quid fignificets neg, eif in hebreo legic,apud illos."^: qd?& nos& cateri tranftulerunt, uidi; ut fequatur ordo teftimoníj: fronté interpretati fu. Ὅ5.4. ἃ Etuidi Zommen.lboieronymi líber ouodecimus:| E a£tvidi(noonmoaltíudíem per círcuítum furdata la tera ad inenfüram calamí! fex cubítozum fpacío: er latítudí, nei per paríetem lateríe fozínfecue i quíngs cubítoaum«C, Po(tg peruenit ad fanctüfanctoriüi(de ᾗ fupra diximus)uir ille uenerabilis, menfus eft fan&tifanctorü parieté:qui pro/ autem Petrus fuper quem dominus ecclefia fündarenta folidauit,tranfcendit cornaculum,& uenitad tectum quod fignificantius grace δόμα dicitur, id eft, te&i folarium:&: incognita prius fzculo ecclefia facramenta cognouit. Sal, Mana) pter fabrica mundi, δὲ omnem uifibilem crea turam,qua in fex die; 5 Écuidi in domó altitudinem per circuitüm fundata li uator quog generis humani pafcha fecit ín coenacul lo,& magno latog cana; e urgato ftratog,8 ad busconditaftfexha— teraad menfuram calami.fex cubitorum fpacio:&lati^ fpiritualecauiuiüpre bebat cubita:& lati dinem; Ι isforínf: bi τ j tudiemuniuslarris füdinem per parietem lateris forinfecus, απο; cubito p Πτα, -quatuorcubitorü:nó—rum:& interior domus ín laterib? domus:& ínter gago fuis tradidifdi/cipi/ ΐ σι ue Pde phyladalatitudineuiginti cubitorum ín circuitu dom?— lis:&atemam nobis cuiti.Q)uatuorautt Γ᾽} à à: agni immaculati reli, ῄ cubita tenebat per cir undíg;. Etoftium laterís ad orationem: quodinLxx.non quit feftiuitaté.Q) d ϱ cuitum domuslatitu/— p. bere oftium unum ad uiam aquilonis:&t oftium unü— addidit: Etdemedis i do,ut quatuor elemen: ut ad tríftepa.i.tertía coz,( tamonitrare:exquí, ad uíam auftralem:& latítudínem lociad orationem:— pacula& dgio, uide,| bus uniuería compa/— quod& ipfum Lxx.non tranftulerunt,quínq; cubitorum in cir.— turmibiobéloprano,] 5 éctafunt& maximehu—^", Ερικαϊθοίῆ αΦ f" dui tandum, Q.uid enim| p mana corpora, contra cuitu. ΕΟΓ αρα q erat eparatu ποτα ad uiam neceffe eft dubia δ΄ ηδ! É eue an γενν refpicientem ad mare, latítudínis feptuaginta cubito-— fcripta dre cum ü ubtjciétes fe animae; M is il:(up ineaquehebrzorum Ἱ potetat,interiorame ΓΗΠῚ:pariesautem zdificij quinq; cubitorumlatitudi^ σποτ libris den À rent intrare, Cdomi/. nis percircuítum: X longítudo cíus nonaginta cubítís, mus incumbere: Se n. ni arcana cognofcere, Etmenfuseg— QUitur: Etuidiin do/ η Τρία αυτ latera quz in mo altitudiné percir: Ü circuitu domus erant: cuitum fundata latera p & quatuor cubitorum fpacio a templi parietibus fepara/^^ ad menfuram calami,fex cubitorum fpacio:& latitudinem ü bantur,iuncta fibi erant:ita utunumlatus,aliud latuscon;— perparietem lateris forinfecus quíngp cubitorum:&inter|: tingeret:& haberet in longitudine non triginta&'trescu^— gagophylacia qua Symmachus Ztéfpac uocat, latitu; n bitos: fed bis trigintatres, hoc eft, fexagintafex, Vetusin— dinem cubitorum uiginti per circuitum domus(Ὁ αἱ Ν «Ἑιρα]ασα Leuiticoloquitur teftamentum, in ortu maris poftunam— bus numeris oftenditur, quod de mundo hoc,& deterre, y hebdomadam, δὲ illam qua genuit,& illum qui genitus— nisfenfibus,& de duali duarum decadarum numero, qui H E (BOoeftrigintatres explere dies, utueniantad purificationem.— referturad uiginti,non folum in fanctafan&torum,fed& in E Porro fi genuerit foeminam, duplicem obferuari nume;| coenacula corum mereamur afcendere: δὲ femper habere in lin rum, id eit, fexagintafex. Et quia utueniamusad fancta,^ memoria,quod per fex dies conditionis noftre,& p quing t fanctorum: non folum prima indígemus natiuitate,fed 8- fenfus, peruigintrcubita latitudinis afcenderímus ad coe di fecunda:ut nati in carne renafcamur in fpiritu: Idcirconon— naculum templi:& terrenam humilitatem, fenfumdplitera Í fexagintafex,fed bis triginta δὲ tríum poníturnumerus:ut— relinquentes, tranfierimus ad fummitatem ecclefiz, piri iim utraqinatíuitas deo authori debeatur, illiufqgclaementie:^— tuíqpfancti confortio gaudeamus.Et oftium( inquit)late/ ἢ & duplici muro circumeant latera domus, qua templitul; τίβ δ orationem cótrauiam aquilonis, aquoexardefcunt Ἠΐπως——(ἢ ciunt edificium.O) uodqp fequitur iuxtahebraicü:Eterant^ mala fuper omnem terram:& quem dominus abacturum T quadam eminétia quz egrederentur per parietem domus— feanobis pollicetur dicens: Et eum qui ab aquilone eft, Tode n per latera in circuitu: ut continerent€ nonattingerentpa/— abigam a wWbis. Pulchreqy in oftio contra aquilonemlo,:" rietem templi: illud fignificat, quod fancti uiríín multitu»^ cus orationis eft: ut fecundum Apoftolum, oremus fine Τα^ oq dine credentium erumpant per parietem templi:peromnia— ceffatione: δὲ dicamus cum Hieremia: Non fileat pupilla Treno.1 f EN" uidelicet latera in circuitu:& contineant ecclefie fundamen /— oculi mei: uel przfentia mala uitare cupientes, uel agentes" ta: δέ tamen non tangant parietem templi tantum uidiffe^ gratias pro praterítis. Quamdiu enim in tabernaculocor/ gos ἡ contenti, delonge inenarrabilia adoraífe myíteria. Nunc— poris huius fumus: ingemifcimus dicimufe: Mifer ego E enim uidemus per fpeculum in znigmate:& plenifimam^.homo, quis meliberabit decorpore mortis hucSed&ad W tangere atqj comprehendere non poffumus ueritatem.^ uiam auftralem eratoftium:& ipfum iuxta hebraicum ha;! dà QLuodautem platea erat in rotundum, afcendens furfum— bens locum orationis:€ quinq tendens cubitis percit E" per cochleam,& in coenaculum templi deferebat p gyrum:— cuitum. Poft frigus enim aquilonis ad auftralem tranfi/ th δὲ idcirco latius erat templum in fuperioribus:&fic dein,^ mus calorem: δὲ tamérurfum orationis quarimus locum, i ferioribus afcendebatur ad fuperiora& medium:putoper/— in aquilonís oftio, ut euadamus pericula: in auftrali, ut ᾧ fpicuum effe lectori, femper anguítiora effe qua deoríum— agamus gratias pro prateritis:& fit nobis uictoria fecura E funtin ieiuntjs, χαμκαιθυνίαις ,S uictus continentía:paula/— poffeffio. Cr υπο autem cubiti,& in hoc loco diuinosin/ x : tumd dum ad fumma confcendimus, latiorem nobisape/— dicant fenfus,per quos de terrenis ad altiora cófcendimus, A P542 riri uiam:& impleri quod(criptum et: Intribulationedi,— Etzdificium( inquit) quod erat feparatum uerfumq;ad IN latafti mihi. Per roturidum auté δὲ per cochleam afcendi,^ uíamrefpicientem ad mare, latitudinis feptuaginta cubi/ i mus templi coenaculü: quz figura interomnia ὀήματαα— torum: ut poftlabores, δὲ pericula, δὲ faculi iítius fudus— ai philofophis quoq huius fzculi pulchriorapprobaf: dum^ atgpnaufragia:X annos feptuaginta:de quibus tiens Ηϊα Δ, ο9' δὲ coelum, δὲ fol,& juna,& aftra cetera,& punctum terre:— fcribit, δζ Daniel,& Zacharías,uerum δὲ legitimumieptem d a in corporibus quoq; humanís, oculi quafialtera fydera,&^^ decadarum fabbatum conf: quamur: ut fit nobis aterna Zadi7," . figura capitis, quod omnium fenfuum receptaculumeft,— requies: per quingj cubitorum latitudinem Mam. N τ terete(cp digiti,& foemina, δὲ brachiahancpraferuntrotun— ad longitudinem nonaginta cubitorum: in qua atate de" ditatem. Porro ccenaculum templi ad quod deanguftiori^^ repromiffionefilium Sara generauit: quae nonaginta dd e I is s. Re.17.d busad altiora confcendimus: illud puto effe quod inRe;— norum,id eft,nouem decadarum, peperit Vaac,iuncta Ab/ la 4-Re4-b oum uolumine Helias habuit& Helifzus:& in Apoftolo^— raham centenario: id e(t, decem decadarum habenti my/ ti Act.9.E rim adctibus,tabia.i. δόρκας,, δὲ dammulanoftrapoffedit,— fterium. Q.uinumerus quid fignificet, fequens fcriptura| . qus bonis operibusad fumma conícenderat. Apeftolus^ mon(trabit. dq iid á Wig cubitorum centum,& teliqua.Deícribuntur αὐτό fanctafanctorum poft nonaginta cubi/ tos,ex tribus partibus centenos cubitos ha^ bere dicat; perfectum cadarum decem: ut& operibus domino fer/ uiamus:«gecordantes illius apottolici exem pli in quoait: Vt ícire poffimus que fitlati/ tudo,& longitudo, δὲ profundum, δὲ altitu/ do. Quod auté in he/ 3.4,.. braico dici£, dificiü 'Αϊιενθέτα feparatum δὲ parietes e?;Lxx.reliqua inter; pretantur& feparatia: quz non hzreant pa/ rietibus tépli, fed pro^ pinquos& fuos ha; . beantparietes. Ipfum Αθ.εκθέτας quoq; templum δέ an; E guli εἰ: δὲ zelam,id eft, «3 TomuAopftueueftibu lum,exteríus erat ftra/ delicet, qd ligni uitae Feneftre quog erant facta in modum retís inftar cancellorum: ut non fpeculari lapide nec uítro,fed lignis in/ tertafilib?& uermicu latís clauderentur:pro quibus ín hebraico, oblíquas feneftras ha bet: que intribus tan tum erant partib?tem pli,ad dexteram uide; licet& finiftra,€ poft tergum: id eft ad me; . tídiem δὲ ad aquilo/ ném.,& ad occiden/ tem.Orientalis autem . pars nó habebat fene/ ftras: quia ipfe introi/ tus clari immittebat lumen intrinfecus: δέ cuticta interiora tem pli, ianuarum lumine complebantur: ita ut per fingulas feneftras δὲ cancellorü forami; & templi interius,qd^ uidelicetnumerum de. mente,& fermone,&. ta ligno: fapientía ui^ 0o, fitumin paradifo fcri. Gei2,b ptura commemorat. in£secbíclem adr Etinenfue eft oomus longítudíné centum cubítoz(i 7C. Verbum ,cótra, quod Lxx.tranítuleruntín principio tefti/ moni, ubi fcriptum eft: Et meníus eft contra domum, in. hebraico non habetur: δὲ idcirco obelo prenotandum eft: utfitrectius δὲ uerius, δὲ menfus eft domum longitudine. s HEP. Et méníus eft dom? longitudínem centum ο). bitorum: δ quod fepara: tum erat zdificia& parie/. tes eius,loneitudinis cen/. tum cubítorum.Latítudo. autéante facem domus, & eius quoderatfeparatá contra orienté, centü cubi torü.Et menfus eft longi/ tudíné adificij cotra facie ei? quod eratfeparatü ad dorfum! spy ra; ideft emínétía ex utraq; parte, centü cubítorü: δὲ cemplà interius,& ueftibula atríj. Limina& feneftras obli^ quas Γον ín círcuítu per tres partes cotra uníuf cuíufcqy límé, ftratumqy It gno per gyrum ín circuitu: terra autem erat[ορ ad feneftras:& feneftrz dau, fx.Super oftía,& ufqy ad domum ínteríorem:& fo. tínfecus per ompé paríeté ín circuitu íntrínfecus:& forinfecus ad menfuram. Ecfabrefactacherubim& almz:& palma inter che rub δὲ cherub:duafqy faci es habebat cherub. Facié hominis íuxta palmá ex hac parte: δὲ faciem leonís iuxta palmá ex alía parte: expreffam per omné do. mum ín circuitu. De terra ufcp ad fuperiora porta, Cherubím δὲ palma cxla te erant naiíhtro quis poffetafpicere. Et non folum exteriora erant ftrata ligno,fed tanta erat lignorum copia per circuitum: ut Εξ pauimentum δὲ de pauiméto uíq ad feneftras lignis om niaiungerentur. Cr uzfene(tra iuxta Lxx. aperiebantur trí á pliciter:utapertis eis,tríplex in templo dei intelligétia mon/ Ὑ Ῥιϑυειῦγις Πγατοτητιίνχια illud quod alibi dicitur; Tu autem deferíbe £9.. XLI $o.. 250 eatripliciter.Profpicitur autem per eas non folum ínteríus, ᾿ fed& exterius:ut quz interiora funt, inuifibilia: que exte: riora,uifibilia cognofcamus:utaliud mentem, aliud carne, aliud fpiritualem intelligentiam, aliud fimplicem monftret hiftoria:& per omnes parietes in circuitu,tam intrinfecus dj SEP. Et méfus eft-— con. tra-domü longitudiné ca bitorü centum:& relíqua δὲ feparantia δὲ parietes ei?, ínlongitudiné cubito . rumcentum:& latitudiné cótra faciem templi, δὲ re liqua ecótra cubitorá cet tum. Et menfus eft loni tudinem feparantis cótra facié reliquorá, qua erant poft tergum domus illius & reliqua hinc δὲ índe;cw bitorà centü longitudine: & téplü δὲ anguli,& adam exteríus ftrata líono:& feneftrx in modum retis fa étz,tresad lucédüut pro; fpicere£ per eas. Et dom?, & ea qux proxíma erant, ftrata lieno per círcuitü:& pauíiméti δὲ de pauíméto ufq ad feneftras. Et fene: ftrz aperiebant tripliciter ut profpícereturpereas:& ufq; ad domü interioré& exterioré:X per otnné paríetem ín circuitu intrínfe/ cus& extrínfecus mefura, δὲ cxlata cherubim;& ρα]. maintercherub& cherab. Duz fades cherub: facíes hois ad palmá hínc, δὲ fa cies leonis ad palmá inde: cxlatus ornís paríes p cit^ cuítü a pauíméto ufq ad laquearia cherubím,& pal mz cxlatz, Et fanctuariü δὲ templum aperiebat pet quatuor extrinfecus erantmen furz fuz. Niíhul ením abígp ratione& men/ fura ín templo dei,& ' maxime in fancta(an; ctorum a deo factum e(t. Czlata quogperat| - cherubim, haud du; bium quin in lignis, de pauimento ufq ad feneftras pertingenti bus:& tam fabrefactze erantcalature:ucnon fculptz, fed appofitae uiderétur. Cherubim interpretatur, fcientize multítudo. Ioítur ín trínfecus in interiori/ bus templi poft fcien^ tiz multitudinéczlan tur δὲ palmz:in quib? . fignumuidtorizeft:dí cente Apoftolo:Perfe, μη quor auté ad ftatutü. brauium(upernz uo» cationis dei, in chrifto. iefu.Or uz palmz γῆς itercherub& cherub: utunum cherub dua; rum palmarum late/ ribus uallaretur: qd? cherub nequadg, ut in principio hui? prophe tz legim?, quatuorha bebatfacies, hominis fcilicet& leonis,& ui^ tuli,& aquíla:fed tan^ tum duas,hoc eft, ho; minís& leonis:quortü prímum ad rationem pertinet(equens ad fu rorem: qui fienifican/ tíus grace uoo ap^ pellatur, Furor? αὐτὸ dícimus: nó eum qui perturbationi& uitio proximus eft: fed quí mentis cófolidat mol, liciem,& fortiorem fa; citanímum dimican/ τίς.Inpríncipio enim fubíacemus concupí^ fcentíe: quz refertur ad uitulum ,ppter τοῦ) rena opera:& alia funt carnalia, alía fpiritua/ lia, quorum extremü aquilz deputat, Cum auté intrauerímdüs fan ctafanctorum,& inte/ riora templi poffederí, mus,nequad alia re indigemus,nífi ratione atqpfortitudi/ ne: quorumalterum ad fenfum atq; prudentíam: alterum refertur ad animi perfeuerantiam. Omnis igitur paries per circuitum templi a pauiímento αἰ ad laquearía, cherubim habebát, δὲ palmas mira arte calatas: poftqp aperiebatur fan&uarii δὲ templum per quatuor angulos contra faciena br fanétoru. C D 4 Ε. ΓΟΙΠΙΠΙΗ.ΙίεΓοηγι[εν ouodecimtis fancorum. Prius επί habemus fcientiz multitudínem, per quam uictoriam de hofte confequimur:& poftea no; bis(anctuarium aperitur δὲ templum: quod habet qua; bus oftijs ex utraq parte bina erant oftiofa quzin feinuic£ plicabantur: ut& in híftoria fpiritualem habeas[τσ tíam:& in Tropologia hiítoríz ueritaté:quorum utr igen/ tuor angulos,& ftationem firmiffimam:& quz innullam^ altero indiget: δὲ fiunum defuerit, perfecta caret fcientia, artem decliuior fit. Hanc enim habet naturam menfura! QLuodaute fequitur: Bina erant oftía ex utracy pa Un PT EN Mti 3 trac partitio quaarangu:t ΄ rum,íuxta literam per li confiftat bafi:& in eT;: fpi: od myficonumero,qui HEB. tz'erantínpariete sEp.quatuoranguloscon ὃ ERIS prodsilerton petu tépli. Lím&quadrangulü— trafadem fanctorü:uifio^— bina fibi harere ag cuus eft,eleméta qua e t za;;(elivmp; COoniungíutmaiorin, tuorex quibus con, ΕΓ:& facies fanctuarij quafi fpecies altaris lignei: ERR i| ftantoíia/olida per^ afpectus cotraafpectü al trium cubitorumaltitudo:— bus&ingentbus id] petuaqp ροθιάσας E tárís d τη cabítorü'^ eius:& longitudo cubito; euer RR CR| fan&uarijafpicieban— altítudo eíus:& longítu/ ΠΩ duorum:& latitudo— ribusIn quibus oftíjg] anteqd'fancuarium, doeinsduorücubitorü:& cubítorü duorü:&cornua'*mplifiuefanaian,| fiuein quo fanctuario visi j étorü czlata erantche Ϊ erat fpecies altaris li angulíeíus, δὲ longitudo| habebat. Bafes quoq;€ rubim:deqpib?fupra| gnitriumcubitortial| eas Sr paríetesejus ligneí. parietes eius lienei, GENTES fculpturz tirudíne,& longitudi, Eclocá(Fad mer ieceft fa domino palmari: ut poft(cien Ϊ necubitorum duorü: 3. Et focutus eit ad me: Tac eit menia coram domtrno: Οία multitudine ui&to| &latitudine cubito duo oftiaerantin templo&infanctuario:& in duob?— ríamtrantibus ταδε| αν, oftisexutráq; parte binaerantoftiola, quxinfeinui,"Un Cbsefelpnma| tem faciuntcubitos, Oltrjsexutragpp Ἓ: q palmarumyn omnib?| Quodaltare ES cem plicabantur.Bína ením oftía erant exutraq; parte Suo Ros tem| a:Xt ales,: ποῖ“ ᾽, 1erat. iedait dn c^hocet oftíorum:&cadlata erát ín ipfis oftijs templi cherubim Pera E RR| laraerantlignca:in|& fculpturze palmarü:ficut ín parietib? quoq expreffae Fines inipfis| Su RES ὥστε erant. Quamobré& crafliora erantlignainueftibuli 5/5 Pom| mononpotetexplia— fronte forínfecus:fuper quac(πε[ῖτα: erant obliqua: δὲ— Vnde&craffiora erat| ίσα MARE fitmilitado palmarü hínc atq; πάς ín humerulis uefti; ken fatu τὸ| M dus erat:menfa uideli buli, fcd' m latera domus latítudínem cq paríetum. mitate haberent Xcr 1| cetthymiamatis nihil πο- laturam poffentrecipe H] ab igne patiatur:fed ut: re, Pulchreg iuxta in/ E telligentiam fpiritualem, firmiora δὲ alata funt o(tia: ut& firmitatem habeant δὲ pulchritudinem: ne quis in fancta/ fanctorum fimilis Ogiz poffit irrumpere, δὲ fibi(acerdotiii 3, Paraséd uendicare. Supér qua oftia erant feneftrz obliqua fiue ab, fcondite: utipfum quoq; lumen quod prabebatur íntrin fecus, non haberet perfectam fcientiam, necclarumlumen δὲ cunctis patens: fed plarifqs ex parte effet abfconditum. Nunc enim yidem? in znigmate:& necdum nouim? ficut. oportet nos'icire; cum autem uenerit quod perfectum e(t, tunc quod ex parte fuerat, deftruetur. Eterat fimilitudo pal marum hincatq inde, Eleganter ín interioribus templi,& in fan&tiffanctorum non pofuit dexteram& finiftram: né quid finiftrum in hís que magna funt δὲ arcana dicereui deretur:fed hincatqpínde, iuxta illud quod in euagelio fcri/ ptum eft: ui te percufferit in dexteram maxillam, prabe ei& alteram, Nunquid dicerenon potuit; finiftrame Sed quando percutitur dextra, praebetur altera dextra: quía in fancto uiro utrumq; dextrum;utrumq perfectum eftEtig humerulis ueftibuli fecundum latera domus, latítudinégy paríetü:pro quo Lxx.tranftulerüt, in laquearib? alam,hoc éftpropyli,& latera domus,aqualis ponderis fiue méfurz: perqua latéter oftendit,& poftes fuperliminaris, fite uefti buli: hoc enim humeruli uidentur fignificare, δὲ lateradoz mus,& latitudine parietum, cuncta rationis plena effeatqs ita dicam, igne puríus fiat. Sicutenim fanctorum opera, 1.Co. sc de quibus fcribit Apoftolus: Vniufcaiufq» opus quale fit, : ignis probabit: non pereunt, fed per ignem puriora mon/ ftrantur:ita&altarisligna quz de lignis paradifí fünt:non cremantur igne uicino,fed puriora redduntur. Nec mirum hoc de fanctuario, δὲ interíoribus templi δὲ altari thymia/ matis crederexcum etía χμίαντομ qd lieni genus eft,uellini habens fimilitudinem:quanto plus arferit,tanto mundius inueniatur.Tenofce lector difficultati:& ueniam tribuepau ἡ peris intelligentia, Perfeneftras enim obliquas& in mo; dum retis factas,& quz femper claufz funt,uix ufqpadin/ teriorem domü cordis noftri oculum poffumus intromit/ teresutomnia quzcernímus in umbra, uideam?& in ima/ Roma,i.d gine:& cum Apoftolo clamemus: O profundum díuitiarü lapientize δὲ fcientiz dei:dp infcrutabilia funtíudicia'eius:& ininueftigabiles uiz illius. Et: CLuiscoenouit fenfum ἀείς Efa.g.b nifiíllequi eft magni cófilij angelus: δὲ fua pót dienis ape; .. rremyfte íac£x0£rao autérhomz appellant folaria de coe? tForfanle; naculorum parietibus eminétia, fiue meniana ab eo qui ea gendum eft, primus inuenit, qua nonnulli erecorum f uocant. Οζώσοισ. a[i£tlocutue eft ad me:ll2ec eft menfa cozam oomíno«c. Multum in hocloco Lxx.zditio ab hebraica ueritate difcor dat; Vnde hoc folum admonebo, c pro craffioribus lignis, ἄπουφαἴα, hoc eft, neceffaria, fiuecura digna tranftulerint; & pro obliquis feneftris,abfconditas:& quod in fineteíti/,^ menfura:& nihil in templo domini reperirí,qd? abíqymen/ moníj pofitum eft:€ menfus efthinc& indelaqueariafu^^ fura δὲ fapientia conftitutum fit, perliminaris(iue ueftibuli,per latera domus compacta fiue-: m coniuncta,qua illi dixerunt;?1vyeu3o:pro quibus poffu mus&qui ponderis uertere. Vir ergo ille qui prophetam in; 2a i δ" abdita templi introduxerat:& intercatera oftenderateial,(Οοπηπιεηίατί duodecimiin Egechielem propbetáfinis.|" tateligneum:quod& angulos& cornua iuxta Lxx.& parie ue: tes habebat ligneos, dixit ei: Hoc altare quod refpicis, ipfa eft menfa coram domíno:quz in fimilitudine rubi ardet 8ζ $:3.22,b. ΠΟΠ comburitur:de qua fanctus loquíturad deum:Parafti: in confpectu meó menfam, aduerfus eos qui tribulant me, Duo quoq oftia erant in templo& in ipfo fanctuario: per que utriufg inftrum&ti facraméta monttrantur;& in duo/ bad «77» .--...-.Ἕε.,.--.ἍἍωὰὸ.ὸ'-ῶ-οῶῑαᾶἲες» cu Divi HIERONYMI PRESBYTERI IN TERTIVMDECIMVM COMMEN. TARIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM PROEMIVM. 3l Eitiufdecitus explanatíonü ín Ecechiclem liber.fecandus cft expofitionis cempli: qué δὲ quartüdecimü opitulante faluatore noftro ad finé ufcy dictare cupio: illud ἢ éiuldé numeri cái Dauid in quattodecimo pfalmo canés:Dne quis habicabitin ta ASA bernaaulo tuo:aut quis requicfcet ín monte fancto tuo? Q d'& p difficili& impof/ fibili debem?accipere. Vnde δὲ ín alío loco quafi uir defyderiorü enixius deprecat ac dicit: πᾶ petiuia drio hocrequíráut inhabité ín domo dri omnib? diebus uitze mex:ut uídeam iocundi tatem diii:& uifitem templum fanctü eius.Et rurfum: ΟΣ dilecta( ínquit) tabernacula tua die uirtutü:cocupifcit δὲ deficit aníma mea ín atríjs diii.Emulorü maledicta prauenío:quí nó quid ipfipoffint.fed quíd ego no poffim,cofyderant:& εἴ noftra dijudicét.fua iudicanda meer nundp in agone pugnantes:fed de pupgnantib?ociofo,imo fuperbo animo iudicantes.Facile eft dare di&tata de populo:& fingulos ictus calutmniari;ac de alieno ridere fanguine& ubi uulnus o infigi debuerit, imperiti laníftz more difTerere. Ego in explanatione tépli Ecechiclis,& cxtero/ rum quz ad finé ipfius uolumínís pertínétfateor me pro rei magnitudine nihil dignü fcriberez & in paucis fi qua τῇ accipere meruero,eratías agere faluatori.Scriptü eft em: Nifi crediderítís, nó intellipetis.Et ín alío loco:Sí habueritis fidem ut eranü finapis: δὲ dixeritis monti huictranf επίστα& tranfplantare ín marí;fiet. Et quó Apoftolus oranü finapis nó modicà fidei portíoné, . fedtotáfidem effe cómemorat,dicés:Ft fi totá fidem habuero:íra ut montes tranferá?Tgít era num hoc finapís,etíá fi modicü fueritín magnam fuccrefcit arboré:& uolatilía coeli habitant ín ὁ ramis eius. Quáobré tibi filia Euftochíü quz noftra qualiacá ορ fuerínt libéter accipis, coteftatüt . uolo:& illud rhetorís Victoríni breuiter admoneo, ut obfcuritaté uolumínü ex trib? rebus fieri fcias:uel reí magnítudine;ucl doctoris imperitía.uel audientis duricia: quorá prímü δὲ fecundá kquido in hocopere cófitebor:tertíü, acumen ingenij ταί δὲ defyderiá fcrípturarü facile rennuitz. qux príuilegio uireínali,& uictus cótínentía,no dícam frequenté, fed iugem hofpitem poffides deum.loítur tertíumdecimü ín Ecechícl arripiamus librum:cuius hoc principium eft.: COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EZECHIELEM PROPHETAM LI BER TERTIVSDECIMVS. ἘΞΞΞ£. eduxít me ín atríü exterí? p νί4Π| oucem^ Ex rem ad aquíloné«c. Hoc qd? Lxx. tranítule mens:Scio qd? nefcio.Pars enim fcientia, eft(cire quod πε’ fcias.Poftdj igit ca qua erant íntus, ppheta diligétius con; templatus eft: eduxit eum uir, cuius funiculus δὲ calamus erarin manu ad atriü exteri?, p uiam ducentéad dquiloné: qd δὲ fupraiám uiderat,antedp interiora penetraret. Sed ali [Ὁ ΘῈ ' braiconó habet:& fu perfluü effe manifeftü e(t. O.uó enim educi£ : ad portá exterioré ad erienté:cü fequa£,con tra portam aquiloni( Illud qd& fupra δεί hoc loco pofuim?: Et eduxit me in gagophy lacium qd erat contra ' feparatü edificium:& cótra dem uergenté adaquiloné: pro quo habet in Lxx. Etedu/ A !Tédu Ca.XLII xit me in atríü exte rius p uíam ducen/ tem ad aquiloné& indu; xít mein gagophylaciun quod erat cotra feparatü zedificium,& cotra edem uergenté ad aquilone. In facielongitudinis centum. cubítos oftíj aquilonis:& latitadinis xit me:& ecce exedre quincp de reliquo edificio,& iuxta CATedu Ca. XLII Xit me in atríá exte ν΄ rius ad orienté con tra portá aquilonis:& in/ troduxít me: δὲ ecce exc» ἄτα quíng; iuxta partem .&difiaj,€ propezdificiü feparatum ad aquilonem: econtra cubitis centá lon^ gitudinis ad aquiloné:& latitudinis addiderepro gacophylacio,exedras ter uídem? perfectam habétes fcientiá: aliter in pricipio difciplina, Et neceffe eft:ut q inte riora cófpexerit, ícdm eandem formam atqj menfuras€ recondita facrameta, etiam qua exteriora funt, uideat. Eductus autem eit ín gacophylaciü: fiue ut Symmachus& Lxx. tranftulerunt,exedrà: uel ut Theodotio παρ 5οφόριομ ,quod in tha» Iamum uertiz:q:f erat contra feparatü adifi/ cium. Ὁ d auté Lxx. quinq»in hebraico nó Τεραγαεῖ ad aquilone: Pro feparato,qd? Aquila δὲ Symma; chus tráftulertitfectida Aquilz edítio,& Theodotio ipfum uerbü pofuereteacera:in omib? locis fimiliter exprimétes: multaq alia quz in prafenti loeo pofita funt inter hebraicii '& Lxx.nófolu ordine,fed& numero,& uerborü ínterpreta tione difcordant:ut fi uoluerim? haerere in fingulis,& diuer fitates eorti quarere,& explanare rationé, multi aberrem? a ppofito: Volueraq defperatione δὲ magnitudine rei prae fens teftímoniü(ilentio prateríre: fed meli? arbitratus fum qdtung dicere? omnino nihil dicere,Socraticü illud affu habetur.Q. uod gacophylacium erat cótra feparatum«di^ ficium,de ᾗ fupra iam diximus, gagera. Separatii αὐτὸ erat, €os fufcipiés qui ab aquilone ueniebát: δὲ erat cótra edem uergentem ad aquilone, id eft, refpicienté quidéaquilonis partes,fed nó in aquilone pofitum, ut facilior etTet tranfitus his quiaquilonis frígora relinquebanta ὃ exardefcüt mala fuper terram.Legimus in Numerorum libro;tribus Dan δὲ Nus, d . Neptalim,& Afer filiorii Bale δὲ Zelpheancillarutt Rachez lis& Liz, ad aquilonis plagas caftra tenuiffe: Nunc απο in facie longitudinis oftij aquilonis centi fuiffe cubitos, δέ Q.q latitudinis £Zommen.Ibieronymi liber tertinfdecímus B latitudinis quinquaginta:ut ex decé decadis, quadrangu/ lusnumerusatq perfectus: ex fepté hebdomadibus,qui remiffionis c(t numcerus:& in principiti unionis, id ο ος’ doadis erumpit facerdotalia in téplo dei(pacia monítraren tur.llludq qd iuxta hebraicti iungí£:cótra uiginti cubitos atríj interioris: p quo: Lxx.tranftulerüt: de; fcripta erátficut port atrij interioris: hunc babet fenfum:cp exte; rioris átfíj, cétenarius ὁ & quinquagenari? nu merus, eandé uim ha; beat quam uicenaríus atrij interioris. Si em Qtuor quinquies fup/ putes, in numero uice nario,utrüc repperief teftamentum:ut& lex teneat in euangelio: euangelii delegis ra; dicenafcat.Pro(nu; mero;Lxx.fimilitudi nem atríj interioris in terpretati funt: forfità formidátes uicenariti numerü, in dolferun£ Efau munera,in atrio interiori ponere, Se; quitur:Etcontra paui mentum ftrarum lapi deatrij exterioris: ubi erat porticus, iuncta orticui triplici: pro d up pea ή: Et ficut columna atrij ex terioris per ordine po; fitz,contra faciem por ticuum triplicium.Si/ gnificatauté, cp paui/ mentii atríj exterioris, uiuo fuerit ftratum la; pideut nec aítatís pul uere; nec luto hyemis, facefdotii ueftigia pol luantur. Vnde& dris afcenfurus ad patrem, Ζοῦ 15. apoftolorum lauat pe; des:ut müdatis purgati HEB.latitudínis quinqua^ gínta cubítos,cotra uígín/. tí cubitos atrij interioris: & cótra pauímentü ftratü lapide atríj exteriorisrubi erat portícus iuncta por/ ticuí triplici.Etante gago^phylacia deambulatio de cem cubitorü latitudinis, ad interíora refpicíés uix cubiti unius: δὲ oftía carü E aquíilonéubí erant σα Sophylacia in fuperiorib? humiílíora: quía fupporta bant portícss qua ex illis eminebat de δι ees de medijs xdificij. T rífte; ga em erát,€ nó habebát columnas ficuterát colum nz atríorü:propterea emi nebant de inferioribus& de medijs a terra cubitis quinquaginta, Et peribo^ lus exterior fecundum ga gophylacía quz erant in uia atrij exterioris ante ea gophylacia:longítudo ei? quinquaginta (queftigtis(cádant regna coelorüi: videlicet unius diuinitatis:dicéte filio ad patrem: Réuelaui loh. nométuum hominibus.!pía eft em uia, interiora rfpiciis,(3 A . quz dicitin euangelio:Ego fum uia,& uita,& ueritas; quia nemo uenitad notíciam patris,nifi per filium,Sequitur:Et Ibiiga ὁ oftia carum ad aquilon&, ubierant gacophylaciainfuperio ὦ .SEP. latitudinis quinqua cínta cubitis, defcríptae fi^ cut οτί atrij interíoris: δὲ ficut columnz atrij exte tíotís p ordiné cótra facie porticus terna: cotra exe -dras deambulatío cubito; rum dec latitudinis, p cu bítos centá longítudinis, ín interiorem uíam cubiti uni?:& oftia carü ad aquí loné.Et deambulationes ceenaculom fimiliteriquo/ -mníameminebát columnz acolumnis inferiorib?: à fpaciü fimile erat.Et porti cus triplíces erát,& colum: nas no habebant ficut co^ lumnzein exteríorib?: pro pterea emínebant ab his qua erát inferius& ín me .ío deterra quinquaginta cubítorü:& lumé exteríus ficut exedrarum atrij exte tiorís qux refpicicbát con tra exedras aquilonis, lon gítudíne fibitorum quin/ quaginta -- excelftor fuerit, tanto,.: εὖ Apoftolohumilitate deficit dicés:Q) ui non(um dignus. Te ribus humiliora: quia fupportabát perticus quz ex illis eminebat . deinferioribus& me;* dijs adificij. Triftega eim erant,& non habe, bant. columngs ficut €rát columnzatriorii: propterea eminebant de inferioribus& de medijs aterracubítis^, quinquaginta. Q Φ iungitur:oftia earum, fubauditur, frui, fiue gagophylacioriiz dequib? fermo fupra fuit. Ὁ τὰ gacophyla cia erát in fuperiorib?, id eftjin cenaculishur muliora.Cuee coenacu. laafcédit Helias& He*Rerz.d lifaus:& diis εὖ difci,[^ eb ar.A4.b pulis pafcha facturus: Aa. ΗΝ δι Ταδία que&fide Ὁ apoftoli,& uirtutum fuarti merito fufcitata—. eít.Iftafuntcoenacula: ὁ de quibus ín pfalmo.. fcripti eft: Qr ui rigat step montes de coenaculis^ fuis.Nifi em qs mons fuerit effectus&adal, tiorafurrexeripluuif— dfi non irrigabit: qui pro diuerfitate merito rum de primo/fecüdo, δὲ tertio irrígat coena/... culo.Ipfa quoq gaco phylacia, πος οἴ, the; . faurigacarü ἀδίὶ ἰη τ . perioribus humilicra funt. Q.uátoemquis Ὁ & imperatapoftolis, utin quamcungp ingrelfi fuerínt ciui/ tatem,X non fufceperint cos:excutiant pedum fuorum pul uerem:quo fcilicet nihil munerum terrenorü ab eis apud fe remanere patiantur.Non folum autem pauimentii(tratum eratlapide:fed& porticus erat iuncta portícui triplici Vna porticusab imbre& etu protegens facerdotes,& iuncta porticuí triplici: demonftrat myfterium trinitatis: quod: cum patrís,X filij,&(pirituffancti diuidatur nominibus:ta. men una fibi diuinitate coniungitur. Erat quoqjante gago; phylacia fiue exedras uel thalamos,deambulatio decem cu bitorü latitudinis,ad interiora refpiciens uice cubiti unius, QLuodqia Lxx.additü eft:Per cubitos longitudinis centi: fuperfluum eft:quia in hebraico non habetur:quod ponen tes,tuléruntid quod habetur in hebrzo,ad interiora refpi/ ciens uiz cubiti unius:qd'nos de hebraica ueritate tranftu/ limus.Significat autem qd? antefores gacophylaciorü om... nium fiue exedrarum δὲ thalamorü fuerit deambulatio, ἴα. titudinem habens cubitorum decem: qui€ ipfeperfectus eítnumerus:uel propter decalogum, uel propter euangeltj factamentum.Si enimab uno per duos& tres ad quartum numerii uenias, decennarius euangeliorii numerus efficit: ον Τα 65 latitudine deambulant facerdotes, ante fingula ga , goBhylacia gradientes:ita dumtaxat ut femper ad interiora|. tefpiciantuig eius qua ducitad cubitum unum: ad culti uocari apl'us:quia perfecutus fum ecclefiam dei.Erantauté ipfa gacophylacia in coenaculis humiliora: quía fuppottaz.. bant porticus quz ex illis eminebant de inferioribus& de'| .medfjs edifici. Redditq caufas cur gacophylaciain coena .. culis pofita,humiliora fuerint: Qr uia fupportabat(inquit) porti? qua libertateaerís Érueban£:& eminebát deinferio.. ribus& de medíjs edificíj: ut fecundü coenaculü pauimen—.. to inferioris dom? effet eminétius:& tertiti coenaculü fecun. ὦ do effet excelfius:& quanto quis ad fuperiora cófcenderet,-. tanto altiori uteretur cóznaculo:qd'humilitatecrécbat, di——— cente diio: Q.ui uult inter uos maior cffe, fiat oim minim?, Maro. Neq ein columnis alijs portabant: ficutín atriorü colum . nislegim?:fed emincbant de inferiorib? δὲ de mediis a τεῦ). ra cubitis quinquaginta,numero remifTionis omniti debt/ , torü. Hac funtauté tríftega, de quib? praccipit: Defcribeca route tripliciter,cófilio& fcientia, utrefpodeas fermonib? uerita/ tis his quz ,pponunt tibi.Inferiora igit δὲ exteriora,colum. nís.indigent:qua autéaltiora funt& interiora,columnarii, . id eft,alieni auxilíj ufu non egent.Poft hac dicit:Et peribo/ lus exterior fcd?m gagophylacia qua erant in uia atríj exte/ rioris antegacophylacia: longitudo eius quinquagintacu/ « bitorü:quialongitudo erat gagophylaciorü atríj exterioris quinquaginta cubitorü:& longitudo ante facie templi, cen... tum cubitorüi, Peribolus muru fignificat qui erat exteriori ;(C00&edngebat :£ft£secbiclent δὲ cingebát Pagophylacia in uía atríj exterioris habes in lon gitudiné quinquaginta cubitos:de cuius numeri facramen toérebro dixim?, Porro longitudo ante facié tépli,nequads : quinquaginta cubitorü erat,ut ante gacophylacia, fed cen^ tum cubitorü:ut poft remiffione omniu peccatorti perfecta £4. ΧΜ fo 252 prope πες qua dixim?. aq£t ofrít ad me:Dacopby/ lacía aquilonfe/z gacopbylacía auftrí«c. Vir ille qui ductor propheta fuit poftis eum duxit in atrium exterius ,& mori ftrauítomnía quz praterítus fermo narrauitigacophylacià απού fiue exedras,in quibus diutiffime cómoratus eft,di/ pramia in centenario numero preftolemur, Pro peribolo fiue mu; to, qd hebraice dici£, ^3 Lxx.lum$ iriter/ prétati funt, qd? uenit extrinfecus, δὲ illumi; hat Cordis noftri ocu; lós:non fufficiete natu ra noftri luminis, qd? uer(atur in fenfu,perfe ctum fcientiz habere MU, d extrinfe &us per dei gratiam in troeat; Qd? primü ocu lós noftri cordis illu^ ininat:& omne atriü exterius qd quinqua ginta cubitorü latitu/ dine tenditur, facit cla tefcere.Poftea yo cum uenerim? ante faciem tépli,perfecta in cente/ narío numero recípie/ mus premía.Erat au/ tem fubter gacophyla cia introitus ab oriéte, ingrediétium:nea de atrio exteriori. Opor/ tete dei nos poffide; re diuitias:& de atrio exteriori fubter gaco/ phylacia oriétis introí tum reperire: δὲ p lati/ tudinem periboli, qui refpicit uiam oríentis uenire ad aedificii qc? fanctis eft feparatum: antequod funt gago/ price in ipfa uia imilitudo gagophyla ciorü,que erant in uia aquilonis. Licet enim ad orientis peruenia/ mus íntroitum: tamé fimilitudo maiorü eft in minoribus: X non poffumus ad oríentis peruenire lumen, nifi per uiam aquilonis:id eft, per minora& hu; miliora, ad maiora& altiora tendamus. In ipfo auté introitu,lon; gitudo erat fimilis lati HEB. quinquaginta cubi/ torü. Quia lógitudo erat' gacophyladorü atríj exte ríoris quinquaginta cubi, tori:& longítudo ante fa ciem tépli centü cubitorit. ᾿ Ecerat fubter gagophyla/ cía hzc introitus ab oríen te íngredíentíum ín ea de atrío exteriorí:ín latítudi/ ne periboli atríj qd' erat cotra uíam orientalé ín fa ciem zdificij feparati. Et erátari edificia eacophy/ lacía:& uía ante facié corü iuxta fifitudiné gacophylaciorum,quz erant in uía aquilonís:fcdim longitudi nemeorutm,fic& latitudo eorü. Et omnis íntroitus eorum δὲ fimilitudínes,& oftia eorá, fcd'm oftía ea sophylaciorü, quz erant in uíarefpiciétead auftrü: oftium ín capite ία, quae erat ante ueftibulum fepa ratum per uíati orientalé ingredientibus. xitad ΠΗ Χο funt ga/ X 0.7 yz 74.$ophylaciauelexedra SEP. quaginta. Lógitudo thalanííq; ad áquilo7 enim exedrarü refpicien.— nem&adauftrü,que :- funtante edificium(ἃ tium in atriü exteríus,erat cubitorum quínquagín^ ta. Et hzc funtconera fa ciem fuam, omnes cubíto rum centum.Et oftía exedrarüm íftarum ad íntroi tuti orientalem: ut ineredíatur per eadem ínatrío exteriori, fecundà lumen qderat ín príncipio deam bulationis ad auftrü con; tra mérídiem δὲ facié reli quí zdificij, δὲ feparati. Et exedrz& deambulatío, contra faciem fuam,iuxta meníuras exedrarum& uíam ad aquiloné,& lonz gitudinem earum,& latu tadínem earum:& omnis exitus earum& introitus, & lumínaría,& oftia exedrarü cotra meridiem:& introitus ab initio deam/ bulacti ad luminare fpa; cio calami:& ut ad oríeti. tem iretur per ea. » Etdíxitad mé: Gagophylacía aquilonis,& eacophyla; cía auftrí, quz fant ante xdiíficium feparatü: haec funt σαςορὴγίασία fancta ín quibus uefcuné facerdotes quí appropinquant ad drim ín fanctafanctorü. Ibí ponét fanctafanctorü,& oblationé pro peccato& Ὁ delícto: locus ením fanctus eft. Cum autem ingreffi fucrínt fa/ cerdotes, nó egredientur de fanctís in atrium exteríus: &ibireponét paratum, δὲ appellan£ fancta gagophylaciá; in quib? uefcunt facef dotes, quí ἀρρέορίῃ 7 quantad düm in fari/ étafanctorü,Ex quib? difcimus,multas cibà rum effe diuerfitates;: quibus uefci facerdoti bus licetuel non licet: δὲ dehis ipfis quosli/ cetin cibos(umere,nà inomnib? fumunt lo» cis: nec ab omnibus; necomni tépore.(Ίαν gophylacia aquilonis δὲ auítri puto effe, qud uel hiftoriz.cotíneant fimplicitatem, uel(pi^ rítualis intelligétias(4) craméta: ut per aquilo nem ueníamus ad mé ridiem. Negp enim fic legenda εἰ litera,& hí/ ftoriz fundamenta ía/ cienda, ut non uenia mus ad culmina: nee ita pulcherrimo aedifi» cio tecta ponenda, ut nequads fundamenta fint(olida.Sacerdotes autem qui uefcunt in cellarijs in quib? mul, tz diuitíz cótinentur, ipfi funt qui appropin quant ad dominum: De quibus fcriptura teftatur, q Moyfes ap. g.5, 4 4.4 propínquauerit ad do minurm:& caeteri acce, derenon potuerint.Tri 'edificatione tépli my ftici,& in ecclefiae facra méto, multi funt facer dotes& apoftolici uiri quíacceduntad dort num:& non íti quolí/ betloco,fed in fancto; fanctorum. ὦ πο iuxta Lxx.dicitur:Filif tudinis, id eft, eadcm menfura per quadrum: omnifqp in; ereffus δὲ(imilitudines,& oftia, eandem habebant menfu; ram& fimilitudinem quam gagophylacia quz erant ín υἷα réfpicientead auftrum. Per orientem quippeaquilonís frí/ gora reftinguétes peruenimus ad auftrum in quo fponfus recubat in merídie:& in pleno uerfatur lumíne.[n capite au tem eiufdem uiz,hoc eft, orientalis qua patet ingredienti fo5.to.b busoftium eft:quod nifi apertü fueritab eo qui dicit: Ego E222, f fum oftíum:& qui habet clauem Dauid, ad ueítibulü fan; ctorum uirtutibus feparatum,& quod ab aquilone uenien tes fufcipit,non poffumus peruenire, Superfluum eft iuxta Lxx.(ineula loci huíus uerba differere:cu& hac qua dicta funtyobícuritate non careant: δὲ illa qua retícemus, fimilia Sadoch,qui interpretatur iuftus:in hebraico non habetur: Ibi inquit;Sacerdotes ponent fanctafanctorü& oblationé, hoc eft,uictimam holocaufti,& pro peccato,& pro ieriorant tia:ut non folum íuge offerant facrificiü, fed pro diuerfitate temporii;& qualitate peccati,atqp ignorantiz fciant placare dominum: quia ipfe locus fanctus eft: δὲ facerdotalis itt eo dignitas cómora£,qu poffit rogare pro caterís. C) uando auté procedendum eft ad eos qui nó poffunt templi adytá perietrare;nec diuina fcientia arcarrà cógnofcere:egredian/ tur( inquit) foras ad eos facerdotes ín atrium exterius: ner quadj cum hís ueftimétis quibus intrinfecus induti erant, uifcera uidelicet mifericordiz δέ dominum faluatorem: de quibus fcriptum eft;Induimini dominü lefum Chriftum: Ἡ 6ma.tr.d Ω.α 2 necbis *onmen.loieronymi liber tertiufdecimis E nehíisutanturfermonibüs:de quibusloquitur deus; My riorem habuiffe per circuitum calamos duo milia; fterium meum mihi δὲ meis:ne incurrantinillud quodfal,^ ciuntcubitos duodecim milia,trecétos,trígintatres;. τ far, 7.4. Uator prohibet dicens: Nolite darefanctum canibus:nec— tem deduobus milibus. Prudens lector& diligens legat L profjciatis margaritas ante porcos: Sed ponentueftimenta— librülefunaue,& inueniet quo in fuburbanís hac menfura L fua intrínfecus: qnibus induuntur,quandominiftrantin^ feruef, Vnde& legio damonü, hunc numerü élegitinfuffo uc oe templi adytis: fancta catione porcorüm: ut ein funt: δὲ ad eos qui ἜΣ* UA n; d, αἱ feruientibus de perfectam nó habent Gibi reponétueftiméta fua ín quibus miniftrant,quia LEG DRY fani non debent fancta funt:ueftienturcg ueftímentís alijs:& fic proce; etin cotratià partére erri:accipientqyalia AP, M arie clim deii Scd qua 9 dentad populum. Cümq; compleffet méfuras domus ram μά ednoné . dentad populum. ὧν interioris, eduxít me per uiam porta qua refpiciebat gnam,& fordib? cafe, nasi(quomodo Aduíamoríentalem:& menfus eftcam undi qp perdr cant OR dique poteftaudirepopuluf.- cuítum, Siue fimilitudínem dotnus percircuítum ín ot^— fpaciofiffimam longi, πλήν, AO dine). Menfüs eft autécontra uentum orientalem, Siue ici g νο, dd Η»^y,* Pis[4 i/Cor,s.a inquibus audiebatur δζ ftetí poft rergum porte refpícientis ad oríentetn)ca^^ lorum continet nume Rt ip 8 δν lamo menfurz per círcuítum quingentos calamos,ín nm ὡς Sd«im entes quidem: Lac... calamo menfürz pereyrü.Et menfüs eftcótrauentum— golis millo P lbi.s.a 8 q 110} Θ ᾿ tolis millenus numte, ατα perum Sedis aquilonis quíngentos calamos, ín calamo méfurz pe"s ὧν ει d efcam: id eft, aS. enfuürá plenitudi abuminecdumenim| gyrum. Et ad uentum auftralemm menfus eft quíngétoS. pis Chriti,& perfect capere pormans Ad calamos;íncalamo méfurx per círcuitü. Etad uentum umi nó enar nifitum uos rurfum dicit:Fi;: dni atur eí" Ge quo mei, quosíteram. Occídentalem menfus eft quíngentos calamos,in cala, gan Free inna , parturiozdonec ΟΠΗ’; το menfüra. Der quatuor uentos menfus eftmurum—& fn cubiti funt, δὲ Eus ΙΟ ao^ eiusundíc per circuitum longitudine quíngentorü cu' bittertia ρα ρον bis.Paruulisem agp— 7*9 7^''.''.: ON q 1661 4 quz fancte& uenera; ", lactentibus, ηδίοιαιι bítorü,& latítudíne quíngentorü cubítorü, díuidenté bilis trinitatis myfte; bos edintrüoroos interfanctuarium&uulgilorum. Ca. XLIII REC . qui perfectz atatis ho T&duxit me ad-g—4T adduxit me ad—& habitatores rempli H fre CER αι portam quac refpi, portamquerefpi Vite additum eft: Propter; ciebat ad uíam orí/ ciebat contraoríen bitorum arca Noeha/ ας ea non Seredientunia i entalem; tem;&— bet ΠΡ . atriumexteríusíacer/—' nd: trigintacubitorum al, , dotes,ut femper(απ! fint qui offerüt,obelo pranotémus:- titudinem: qua-confumatur in uno cubito. Ο uod autem . quiain hebraico nonhabet,.a 4T f uma compleffermen;- ibiadduntur quinquaginta cubiti ín latitudine, remiffio/ : furas oomue meteiioredi me per víam poztequerefpí^ nis(ut fpe diximus)fignificat rnm. Vni: S Lucje cíebatad víam ozfentalé: c renfüe eft eam«C, Sciendum qp^ minus triginta annorum uenit ad baptifmum:& hic ipfe , poftuentum oríétalem& aquilone, in uentoauftrali& ος”^ propheta in principio uoluminis fui annum ponit tricefi/ : Sidentaliapud ΕΝ prego fe enim primum um rau ipie mos Weg MARRE pu pofuerunt,occidentalem:id eft, mare:& poftea, auftralem:; itis'& tertía parte completur, Illud autem qu . cumapud Beraos pru ponatur uentusauftralis;&—— plicítatem ΕΙ ΜΗ dum parum rendus cele/ -. poftea occidentalis.) ποσά fcriptura nunc dicit: Cumg s ritatedictandi,€ Lxx. habent& noftratranílatio; murum i Forero menfuras domusinterioris,eduxitméperuíam^ eius undiqpper circuitum, longitudine ΑΝ m . perte qua refpicitad uiam orientalé: oftendit cuncta quz bitorum,& latitudinequingentorum cubítorum,he ΟΦ" . fupra dicta funt,& forinfecus,& intrinfecus,& in interiori^— fermononcontinet:fed(impliciter longitudinem quíngen| bus templi,hoc eft;fan&tif. anctorum, proprie ad templizdi— torum,& latitudinem quíngentorum,ut fubaudiatur, cala ficium pertinere, δὲ templtinterioris, Vndenuncfequiturs— morum:ficuti quarto fupra dictum eft,ad orientalem uen/ Eduxit meper uíam porte qua refpiciebat aduiamorien;— tum;&ad aquilonem,& ad auftrum, δὲ ad mare quingen/ , talem:& menfus eft eam undíq; per circuitum, fiue fimilitu dinem domus.Per quod demonftratur,non ipfam domii, fedfimilitudinem domus effe qua cernitur: quia nunc per t, Corus,c. fpeculum uidemus ín enigtriate:cum autem uenerit quod . perfectum eft, tunc quod ex parte eft; deftruetur. Vnde& oyfes in tabernaculo,& Salomon in edificio: non ueri; , tatem tentorífj€ templi, fed fimilitudinem figuramep fece; runt:ut per hac quz mínora funt δὲ terrena: ea qua ín coe/ leftibus δὲ in fpirítuali edificio funt, intelligere poffimus. Vir autem qui prophetam eduxerat,nequad inatrium ex/ , teríus,fed per uiam porta quz refpiciebatad uiam orienta, Nem,príimum menfus eft contra uentum orientalem: íd eft, ,dorientalem plagam quíngentos calamos per gyrum:fez , cundo adaquilonem: tertio ad auftrum: quarto ad mare: Ad eft,ad occidentem, per quatuor uidelicet uentos,murum in circuitu,tam ín longitudine, d in latitudine, hoc eft, per «quadrum quí murus fimul habebat duo milia calamos. .Sinautem calamus fex cubitorii erat,& παλαισῆ uno, quí παλαιδὴρ(exta pars cubiti eft:perfpicuum eft murum exte tis calamis, murum partium fingularum ab eo qui tene bat calamum fuiffe dimenfum. Ο uingentefimus autem numerus qui uicinus eft quinquagenario, quod ad remif/ a. fionem pertíneatomnium peccatorum: non folum uetus p esi 6 fcriptura fed δὲ faluatoris in euangelio uerba demonftrant, dícentís: Duo debitores erant faeneratorí cuidam, unus Luc,7f . debebat denarios quingentos,&alius quinquaginta. Et murus diuidit inter fan&uarium& uulgilocum. Exquo intelligimus omnem fupra templi def. criptionem,facerdoy bn] tum qui funtfilij Sadoch, fuiffe minifterijs delegata. Hunc auté murü, qui tanto fpacio αί[ατεξ& uniuerfa circumeat, fepararefanétuarium&uulgilocum..—— Ca, ΧΙΙ E[Ζ. eduyít mead poztam que refpícíebarad víam ozfentaler 2C, Primum de tranílationis uarictate dicendum eft. Hoc quod ponunt Lxx. Et eduxit .,/ me: ín hebraico non habetur. Si enim adductus| fueratad portam qua refpiciebat orienté, quid ποοσῖς πάϊς| ut educere£:cum ídeo inductus fit,ut uideret quid ín porta ἱ fieret oriétali« Deinde ubi dicitur: Vox erat εἰ, haud dubii iere T: V quin dd i Apo14:à zin£5ecbielem quih dei, quafi uox aquarum multarum: quód& Ioannes in fua confirmat Apocalypfi: Lxx.pofuerunt: Et uox caftro ram quafi uox gemiíriantíüm multorü. Tertio in hebraico habetur: Vidi uifionem feciidum fpeciem quam uideram, quando uenit ut difperderet ciuitatem. Venit autem ille £94. ΧΠΠΠ. fo ingreffus fit utuneeret ciuitate: ad cuius prophetiam cort; minationemqp ceciderít:nififorte illud dicamus:quod cor; reptío prophete fit unctio ciuitatis: S unctío olei exultatio/ nis facerdotalis δὲ γερή: quod qui libenter réceperint,& au; direuoluerínt, efficiuntur unctt domíni: de quibus fcripti quiin princípio huius propheta ueftjtus erat ἐς εἰς lineis:&atramentari ἘἨΕΒ. entalem:& ecce e habébat ad lumbos— ría deíifrael ingrediebat «m alijs fex,ut difper:; deitcuiatem:nóue Per uíam orientaléi& uox ungert,qd Lxx.ran erateí quafi uox aquarü ftulerunt: qui quarto 'dixere:Etuifio currus quam uideram:quod án hebraico non habe; tur. Dicamus ftrictim deingrdis, quantam 'explanationis patítur "diíficultas:ne dum ftu. demus breuitati,uela/ mentum non folum 'Moyfi, fed δὲ pphetz Egechicli( remaneat in pobis:qui cupimusre viclata facie ueritatem domini contemplari. "Gloría ergo dei ifrael . ángredié p uíam orien talem:per quà& egref fa fuerat, quando ciui, tas domini furore per cuffa eft.Inereditur au tem, immo regreditur ad eam: quia templü . dominizdificatum in onte monftrauerat, ' Bttamen multo plus eft quod ín confequen tibus dicitur; Leuauit me fpiritus,& intro; duxit me in atrium ex terius:& ecce repleta erat gloría domini do mus. Hicenim gloría tantum dei ífrael ingre multarum:& terra fplen. debat a maieftate eíus. Et uidi uífionem fcd'm fpe; ciem quáuíderam, quan do uenitut difperderet ci; uítatem:& fpecies fcd'm afpectum quem uíderam íuxta fluuiutn Chobar:& cecidi fap facié meam. Et 1naieítas domíní ineref. T faeft templum per uiam porta qux refpiciebat ad orientem, Et eleuauit me [ρᾶ5, δὲ introduxit mein atríü interi?:& ecce repleta erat οἶοτία drií domus. Et audiui loquentem ad me de domo:& uir qui ftabat iuxta me,díixít ad me: Fili hominiís/locus folij mei,& locus ueftigiorum pedum meorü,ubí hakito ín me; dio filiorà ifr? in αἰετοῦ: :: Et non SEP. tem:& eduxit me: δὲ ecce οἵα dei ifi ueniebat: peruíam oríétís:& uox ca ftrorü, qfi uox geminátià mftorá:& terra refplende bat quafi fulgura οἰοτία ρ circuit. Ecuifio quá uidi fcd'muifioné quá uiderá, qn ingrediebar ut ungere ciuítaré, Et uifio curr? quá uidi fcd'muifioné quá ui/ derá fup fluuia Chobat: cecidícy ín facié meam. Et gliadniinerefTa eft domü peruíam portz quz refpi ciebat oríété. Et affumpfit tne fpüs,& introduxit me ín atríü ínterí?: δὲ ecce ple; na gloría drií dom?.Et fte t,& ecce uox de domolo; quétís ad me:& uir ftabat iuxta me,& ἀἰκίε ad me: Vidiftifili hois locü folij πιεί&[ος ueftíoij pedà meoríi,ín quib?habitabit nomé meü ín medío do; mus ífrael in fempiternü. ipt: Etnon eít:Nolite tarigere chri ftos meos:& in ,pphée/ tis meis nolité imalí/ gnari. Ille aute poteft iuxta Anagogen,ungé teciuitaté,de qua fcri ptum eft: Gloriofa di/ &a funt de te ciuitas dei: quí uidit uifioné éurrus. δὲ myftériorüi dei:quam intuitus eff Esechiel fuper fluuii chobar, quí onus pori duíq; fignificat, uid enim grauius flumini/ bus babylonijs, fuper quz Dauid fedit& fé uit cum recordarétur fion? Dequibus(cti, ptum eft: Pratetit ei figura huius mundi, Nihilg puto ín σοι] huius confufione effe perpetuü: fed oia prae/ terire& fluere. C) uae -qui confyderauerit,ca det fup faciem fuam, intelliges ᾧ procul fit amaieftate dei:& fle étet genua ad patreni in nominelefu chrifti, Cumq(ait) ego cor/ rui(fem, maieftas diii ingreíffa eft templum per uiam porte quz refpiciebat ad orienté: ftatíimcp me eleuauít 255 TsS$6à T3456, fpiritus: ipfe engn αν. cens pergere non uale bam:& introduxit me inatrium ínteri? foris eincecideram: δὲ ecce ditur: ibi auté dici£, cp plenitudo glorí& do/ E26, mini fuerit in templo: de qua δὲ Efaías fcribit: Vidi domi/ num fedentem fuper thronum excelfum& eleuatum:& ple naerat domus gloria eius: quando reuelata facie gloriam dominí contemplantes, reformamur in imaginem creato; ris. Vox quocp erat dei, quafi uoxaquarum multarum,om Apo.1442. nium fcilicet in toto orbe populorum: ut Ioannes euange/ lifta interpretatur:fiue quafi uox caftrorum:& ficut uox ge; minantium multorum,ut exercitus dei facramenta cogno» Geíi,s2,.a Íceret. C. uod intelligens Iacob, uocauit nomen illius.loci $6:67.d caítra. Dequibus& alibi fcriptum eft: Currus dei decem p milium multiplex mília latantium. Vna aut uox dicitur ca ftrorum δὲ multitudinis:propter unum in dei laude confen fum.Geminaturcp uox canentíüi patri,& filio, δὲ fpirituifan &to:Sanctus fanctus,fanctus, ἀπο deus fabaoth, plena eft terra eloria eius. Sequitur: Et terra fplendebat a maieftate eius. Q,uod proprie in aduentu Chriíti factum eft, quado $5.8, In omnem terram cxíjt fonus apoftolorum:& in fines or; Ro.to,d bis terrz uerba eorum: quotídieqp impletur in credétibus: »Co,5,g Xadperfectum complebitur, quado corruptiuum hoc in/ duerit incorruptione: δὲ mortale iftud fuerit ímmortalitate ueftitum, Ο) uodauterm infertür: Et uidi uifionem[γα fpeciem quam tiideram,quando uenit ut difperderet ciuita tem:pro quo Lxx.tranftulerunt:quando ingreffus fum,ut uüngerem ciuitatem: cum íuxta hebraicum perfpicuum fit: itixta Lxx. plurimam obícuritatem habet:quomoó Egechiel qui prius cófpexeram gloriam dei ífrael uenientem per uiam orientalem: uidi re» pletam gloria domini domum eíus:& uocem ad me de do/ mo ínteriori loquentem audiui. Ο uz quíd fitlocuta,fcrí/ ptura non narrat: nifi forteillud Apoftoli: Etaudíui uerbá ineffabilia quzenori licet homíni loqui, Vir autem( ínquit) 2,Co2a qui ftabat iuxta prophetam, dixit ad eum: quem perfpícue ἡ dominii intelligipius. Cui ením alíj poterit cóuenire quod. fequitur: Fili hominís,locus folij mei,& locus ueftigiorum pedum meorti, ubi habito in medio filiorum ifrael ti eter/ num:nifi illi qui habitat ín ecclefia in medio filiorurn ifrael cernentium deum:& habitat in perpetuum,non fecundum templü Salomonisad tempus: Bt locus eius eft illede quo fcriptum eft: Et factus eít in pacelocus eius, qux exuperat omné fenfum: Btlocus ueftigiorum pedum illius,apofto, Jis dicentibus: Adoremus in loco ubi fteterunt pedes είν. Et pulchre dixit,(teterunt: In ecclefia ením ftant pedes do, miaí:in fynagoea ambulant δὲ pratereunt, Vtautem(cia/ mus hoc dici deecclefia, iungitur: Et non polluent ultra do mus ifrael nome fanctum meum:quod proprie ad eos per/ $5,754 Ἴ Ibit, tinet ἐμ fancte conuerfationis in ecclefía commorántur,.:.. Qui(int autem qui polluerint príus nomen fanctum dei, ponit manífeftíus:Ip(i& reges eorum, tam populus, dj fa^ cerdotes,in fornicationib? fuis quibusa deo fornicati(μη & inruinis regum fuorum: qui(γατα fibi per fuperbiam, regium nomenaffumunt, Γ επί fequitur: Et in excelfis, Q.q 5 Δηοραηῦ E Arrogans enim mens offendit deum:humilis ad mifericor diam prouocat. Cui poft íuperbiam,immo per fuperbiam fabricati funt limen fuum iuxtalimen dei:& poftes fuos £ommen.Ioieronymi liber tertiafdecimus ct metíantur fabzícart Ι et erubefcant ex omníbug que fece; runt zc. Non parui operis eft, quod ocülis carnis confpexeris audientibus demonfira uel mente re τ& ipfi tecum vi, —— y iuxta poftes illius. Audiant haciuxta literam muliercule^ diífeuideantur. C, uamobrem fcribit& lofephus,cos qui onerata peccatis, qua circumferuntur omni uento doctri/— ad defcribendam terram mili füntab Iefu filio Naue ff) ps &,Timo.3d5 μαι a E: fe NI ΕΝ, nund ad fcientiam^"i:$ dvd ueritatis perueniées: HEB-Etnó polluentultra— sep. Etnó cótaminabunt mua n métem fonum dee domus iftael nomen fan;— ultra domusifrael nomé— habuiffe gromeriz, icinitaté ecclefia; orn ΟΙ iravlrum&habiarone p, Ctummeum, ipfi®es— fanctü πιεῖ, ipfi& duces pori ἐὸν Nim, deiinfeprouo; eorum infornícationibus^ eorum in fornicatióe fua, fpiciantdeunf, often, L. care clemétiam: quin(7 ay: 2, 2.4: itur domus. hoe ΠῚ potufindignaüonem Wüi/&inruinisregumfuo|&inhomicidisducumin; iii: THE: dominicommouei, rumd&inexcelfis:quí ία) medíofui.ciponerétlimé— fitum in montecon; M guandoin conferas— brícat funtlimen fuum, meuminliminib9fuís:&g feeis&nonfolumin eolocisindignusha ὁ ρα à monte, fed ficut nune bítator eft, Fabriadi| fuxtalimémeü:& poftes— poftesmeos iuxtapoftes— diciturin fenmitate funtinquibiméfui|fuosinxtaboftesmeos:&— fuos.Etdederütparietem^ montis: quanequag iuxta limen meum:ut 3 v bia illam putemus;quza ἔτι δὲ prophanum, δ polluerunt nomen(απ)^ me&fe:S&tcotaminauerüt— narratur in Regum& δι poftes fuof iuxta po inabomí 2 2:;. in Paralipomenon liy fles meossutunuslai, Ctm meum in abomína^— nomen fanctü mcü ín íni bris.Illacnititaltriug corum&facerdotum— tionibus quasfecerüt:ipro—quítatibusfuisquasfacie«^ ercinis atq menfura effect introit?. Vnde& d fi Π b E: ᾗ fa e(t:& in fingulis ma, πον Apoftolus dicit: Pro/ P ter quod con ump 16Ω5 bant. tcontiut Fos in gnam habens diuerfi . Ps τα homo iníramea.TINunc ergore/ fore meo δὲ in ocdílone. tatem: E d 1€ accedat ad corpus::: 49; rior téplo quod nune δὲ fanguinem domíní, P ellant procul fornicatio, Et DUI abijciant forníca/ T ehro quos mun. xe T SiS facret nem fuam ,& ruinasre^ tioné fuam, δὲ homicídía— utnon flum ivo qd dicebat, fequenté:. el ma ὦ eius δὲ editui ,fed δὲ iungit uerficulum:Et n fuorum ἃ me:&ha; ducum(ποτ a me:& ha ipfe fabricator eius Sa murus erat ínter me& íitabo ín medio eorum— bitabo ín medío eorü ín— lomon peccauerit, δὲ osiut facerdotaliafa^ ς femper Tuatréfilihomi fempiternd.Ertufillihois— efenderitdeum, lica erificia& loca facrame: ad 1 cus» pofteaegerit poeniten. torumcorporis&an Πίο oftende domui ifrael| oftede domui ifr domá:— tiam/fcibens Prouerr; uis Chrift&bre^ templum:&confundan/&ceffabütapeccatisfuis:—biainquibusait No; Prodeaud mus murus diuide: 1, rifum;: z 9 τον uiffimeego εοἰροσπί;[ἢ i: quit nomenfanttum δέ metíanturfabrícam,&—nemilli:&ipfifuftinebüt— eligerem difciplinam, meum,in abominatio με 9: uve íi 109. l(taauté qua Ecechie, Quid prodeít hiis fecerunt.Figuram domus fecerüt.Etgefcribes domü m igad ην tionis uicinía, X me::,. E, alis eft: ut qui cam diusintercdllulamno δὲ fabricceiusexitus&in& praeparationem eius, δὲ— saco rm: qum ftram Salue düipa, troitus,&tomnem defcri/— exítus atgjintroitus eius: ab η ἐν ries:cum in his que, ΄; T 7 non quibufdam, fe fecreto facim?& que ptioncm eis, δὲ uniuerfa& fubftantia ei^ Omnia omnibus:fiueutinhe:: à turpe eft etiam dicere, pracepta eius:cunctumqg precepta illius ,( omnia braicocontinetur:con! contaminetur δὲ pol/-:^"ordinem ὁ ad legitima fundatur& fuftineat luatur nomé domini tormentum fuum pro Ü us Ego hocarbitror, qd?;' omnibus qua fecerit, ΤῊ non polluat nomen diit, nifi ille quiuifus eftnominieius^ Suftinetautem tormentum iniquitatum fuarum, qui οεί credere:& ex illius cenferi uocabulo. Et quomótollitmem— fatpraterita facere peccata: multumq prodeft εἰ quiante bra Chrifti,& facit membra meretricis, qui prius Chrifto^ péccauerituidere domum dei:& omnisfabriceeiusnoffe—. τ credidit: ficillepolluit nomen dei, qui prius nomíniseius^ rationem:ut δὲ peccare de(ittat:& habés illius defyderium, ος fidem fufceperit. Alioquin echnicus δὲ iudzuscumfintpol^ dícatad dominum: Domine,dilexi decorem domustua: pássb—— ἐν luii δὲ contaminatí, immo contaminatio ipfa atq; pollutio,^&locum habitationisgloriz ας, Etíterum: Vnum petii Ἰ—^" nomen dei polluere δὲ contaminare non poffunt:quodilli^ adomino, hocrequiram: ut inhabitem ín domo domini BB Remidd polluunt,ad quos dicitur; Nomen meum στο blafphe,— omnibus diebus uite mea:cum coepero uíuere€ effccum| *" maturingentibus.Propterhas igitur caufas cófumpfieos— Chri(to,qui e(tuita credentium. Sequitur: Exitus εως δὲ-| in ira mea:quia hacfecere quz diximus. Ettamé clemens— introitus, fubauditur, domus.Exitus autem eorum qui.| dominus rurfum prophete przcipít, utiubeateis procula^ egrediuntur ad eos qui foris funt:& introitus eorum quii| fe remouerefornicationes príftinas,& ruinasregum fuori— per magiftrorum difciplinam ad interiora penetrant Er| ac principum derelinquere:& repellere nontamafe,da^ omnem(inquit)defcriptionem eius, fiuefubftantiam eius,| deo:& boni operis ftatim praemia pollicetur dicens: Etha;— ut Lxx.tranftulerunt: qua non tam ad naturam domus,| Tob, bitaboin medio eorum:dequo δὲ in euangelio dizitur:Me^— dpadfuppellectilem pertinetatqy diuitias. Etuniuerfa prz| dius inter uos ftat quem uos nefcítiss& habitabitnonpar^— cepta, cunctumqpordínem, δὲ omnes leges templi often?| uoternpore:ut in fynagoga,fed in perpetui: η in Chrifti— descis,qui portauerunttormaentum iniquitatum fuarum:| ecclefia comprobatur. a] Z uautem filíbominísoftende^&ceffaucrunt, fiueconfufi funt fuper his qua ante θεω rant. Idcirco autem oftendeeis, ut cuftodiant omnia que boimut íírael templum: z confundant ab íníquitatíbue fuío: | gracepta ῳ £a ΧΜ.$06 254. nem interpretatus fum, fupra coronam tráftulerim. llludgg— breuiter demon(tratur:qd'in circuitu ipfius altaris,id eft in margine& circulo repandum fuerit labium,& quafi co/ rona in modum lilfj:habens in afpectu plurimam uenufta/ |... fm£secbiclem— A precepta funt, Nihil enim prodeft(cire defcriptionem do; : mus δὲ omnes diftributiones eius: de quibus fcriptum να eft:Multe manfiones apud patrem meum.Et iterum: Sta; ῃ Ato .. demushu, facta fan pofita.EcHlumínis ím , eft princeps tyritom^ nefq fines δὲ termini interiora tantum ubi miamatís,appellaban :3 tur fanctafanctorum. : In hac autem domo qua monftratur Ece; £757. chieli,& qua in fum; Τηίεατς montis eft con ftituta: omnes termi hi eius reputanturin domus: uel ad prate/ rita pertinet, de qui/ ης iam dictum eft: uelad ea quz dicenda funtpoftea, 3 Q[ 3fte friéfüre altarío i cnbíto fcondi fuper montem ὁ: Deu, tuit terminos gentium fcd'm numerum filiorum ifrael,fi/ ueangelorum dei: nifi feceris quae precepta funt, Domus butíones eius& praecepta 8 domus.Ifté menfurz alta ris ín cubito ueriflimo quí bíü eiusín círcuitu palmí . adarepídínem nouiffimá duo cubíti,& latitudo ar bít uni?: δὲ acrepídine mi nori[ορ ad crepidíné ma íorem quatuor cubiti: δὲ bítorum:& ab aríel ufq; furfutn cornua quatuor, :' Etarie] tem, Cua definitio fiue gifus per circuitum palmi unius ficatioies& omnía prac eftlex domus. Ft hzc mé fura altarís ín cabito per^ in citcuítu palmi unius.Et μίᾳ ad ppíciatoríü ma^ enüqd' erat fübter cübito τῷ duorii,& latitudo cubi τί, Et a ppicíatorío míno/ τί ufq; ad ppiciatoriüi ma^ íus cubití qtuor:& latitu, quatuor:&ab aríel ufqy ad fuperiora cornud cubitus. Ipfum 'autem δὲ lex omnium fiue mio Erit : raceptorum dei:& τον ἐπε qu: NOR e εαν τε ne tendebatur. Foucá dd. d D er infummi, X HEB. ordinem,S& omnes— sEP. legitímaei?, δὲ Off— autern altarís fiue pró , tate fontis và Td leges eius oftende eis:&— nes leges eius. oftendes il ΜΟΝΗ tufa;illa credendaeft: c9, 0. t i Tos ara^e3e pie, Quainhebraico ροπί; "de qua fcriptum et;— Ktibes ín oculiscorum ut— is,& defcribes coram eíS irr ss qe(ntter, Non poteftciuitasab^— caftodiant omnés diftru&cuftodient omnes ἰμ τὰ ufcp ad crepidinena nouiffimam, uel ufqg ad propicíatoriüi ma^ bum t: τς^ EL Pid petus laetificat Sit illius, faciant ea. Ifta eft pta inea,& faciét ea:& de ximum, duobus cubi, . tem ἀεί: uz perfpi/ aei ε:"Trini. omusinüer tis erat:& latitudo ci? tuerdeturad exe,[ΟΝ domnus ín fümmitate Icriptionem domus inu. cubiti unius. Inferió/ fiam:e9fita eft in co.- motis, Omnes fines eius— tíce montis: omnes tef^ ja enim& profunda δὲ monte qui in utc. índrenitu fanctüfanéto, míníeíusin circüitu, fam^— terre coharétia, duali omnium mótium eft: 1 diio den funt,]fta—n9mero,qui&in imr δὲ a quo uulneras— rumerit. Haceftergolex— cta fanctorum fünt, Πα müdis animalibuspo fitus eft continenturz fuperiora autem& ad crepidinem fiue propá D nci iilo habebatcubitü δὲ palmü— fecto cubitus δὲ visio fl ΤΟ τσ ν mo,hoc eft,in taber;— dad sd values δν ο qd Theodotio ipfohe maculoquod fabri,— Siue eAwusip in fina eDerat nus illius altitudo per CO! Draiconomine appel» tus τι NS in cubit?:&cubít?inlatitudi— cuítum δὲ cubitus latítudi ΙΑΤΡΟ ,unius cu^ templo qd' a Salomo, 4 niri iss doce Di[1 εἰ bití habet latitudinés Te confrudum eg; ΠΕΙθέ definitio ufq; adla/— nís;& γεῖσος per labii eius bin BabE Εκείνα feat ad folitarium: 8€ REA pna. un?Hacdqqeratfoffaal hac eft altaris alttudoa^ bonum nuptiarü qd? .piciatorium& arca te/ ae. fid di infi;9 inferius eft, ad unio; ftameni&menfathy— tatís.Et definuterrzufg;—pfüdoexordij infinuei? τς PUNTI DA, dinem. Ὁ uodq fe» quitur: Eta crepidine minori ufg ad crepi?: dinem maiorem qua: tuor cabitorum,& la; D titudo unius cubití: s proquo in Lxx. pofi fanafandoriQ d, latitudo unius cubíti.Ipfe tome Erapropki, : 2: TT ER ielenhenez toriominori ufq a ginfertur:Haceftlex— autem ariel qqatuor cu^ do cubiti:& aríel cubitorii propiciatoriüi maius δὲ Theodotio ín utro/ ΟΡ agara tranftulit; il^ lud eft íntelligendum, quod propiciatorium minus, lapis fit exci/ Dait.:;€ gris veríffimo d babebat cubítü« palin fiue παλαισή, ín fing— fus demonte finemanibus:& propiciatorium maius,ipfe uU)^ Ecci.na ue erat cubit? C Scriptü eft: Abyifum δὲ fapiétiiqsinue,—lapis quicreuitin mótem magnum δὲ impleuituniuerfum j$ Roma. d ftigabite Et: O ,pfundfi fapientia(cientize dei, cuius alta— orbem.Siue iuxtaalterutri fenfum,propicíatorium minus eft,quando exinaníuitfe formam ferui accipiens:& propi; Philíp.2.^ cíatorium maius,quádo recepit gloríam quá habuít apud patrem antequá mundus fieret. Prius enim chrifti humt, liora cognofcimus:& fícad diuinitatis eius altitudine per; uenimus:& tamen utriufg; naturz propiciatoríurn, hoc eft minoris atq» maioris,ad unius altaris pertínet facramentii, Inter duo autem propiciatoria mínus atcp maius: qtatuof erant cubita, quatuor miidi elementa fienantía απ& ipfa perueniüit ad unius cubiti altitudinem, Ethocanimaduer/ tendum,qd' in menfura altaris primus cubitus in latitudi/ nenullicopulatur,fed fua unione perfectus eft:(eciidus αι’ tem latitudinis cubítus,poft duos cubitos crefcit ad fum/ mi:& tertius cubitus poft propicíatoriüi mínus δὲ maíus p quatuor elementa ad unius cubiti myfteríti tendit:ut unus δὲ alter& tertius cubitus ín altare domini,nequadp primus, fecutidus;& tertius: fed unus, δὲ unus,& unus eíTé ίσα” tut. Ipfé autem ariel quatuor cubitorum erat,& ab ariel ufá furfum cornua quatuor:fiue ut ín Lxx. dicitur,ab aríel ufq» ad fuperiora corhuum cubitus unus. Ariel ut pleriqs 3 ἡ ids(Quq 4 eitiman£ profunditas:& quis inueniet eam? Multum eft fi uolueri/ mus templum Salomonis huic téplo δὲ omnes partes eius tabernacula comparare. Ὁ uod quia difficillimum eft: interim in praferitiarü altare qd' Egechieli oftenfum eft:al/ Exo,$j.a fari qd in Exodo legimus ex parte modica conferamus.lbi -'. Altareqnqpcubitorü in lógitudie& qncp cubitorü in latitu dine, id eft jdrangulii:& triti cubitorüi in altitudirie defcri^. bit:hícuero recedés a fenfib? σης! tédit ad unioné:in d cu» Bitus pfectusfiue ueriffimus ponit:cui íüigi? palmus.i.za/ λαιδὴ, fexta ut fupra diximus habés parté cubiti.In finu au tem εἰ”, hoceítaltaris,erat cubitus: quí fcilícet ea qux igne €onfumebantur fufcipiebat:& in latitudine eius alius cubi, tus:ut& interiora,hoc eft fecreta,& Πραςία altaris quz in la titudine demonftrátur, uno cubito finírentur. C, d' autem fequitur:Et definitio ufqyad labium eius: pro quo Aquila, Symmachus& Theodotio pofuerunt terminum: Lxx.rur: fum γεῖσομ interpretati funt. Cuius uerbiut ante íam dixi non poffum(cire rationem:nec cuius linguz Πε dicere confi deternifi hoc admonere lectorem: qd' ubi nunc definitio Iof7,à: E d MI: Efa.29.a Gef. 4.9. b wo ,£ommen.IDicronymi liber tertínfdecimus eftimat, interpretatur lux mea deus. De quo& in Efaia pro phetaubi fcriptum eft: V tibi ciuitas ariel quà expugna/ * uit Dauid(iue circtidedit,plenius diximus. Vt autem ego arbitror,leo uel fortis dei:qd' nomen refertur proprie ad al/ tarein quel illuminatio dei eftuel leo δὲ fortitudo ei*,dicete Jacob ad Iudam: Ca; tulus leonis iuda: ad predam fili mi afcen/ difti:requiefcens accu buifti ut leo,& quafi lezena, quis fufcitabit eum? Cubitorumau; tem quatuor eft& cor nua habet quatuor:fi/ ue fuperiora quatuor cornuum uno cubito finititur: ut euagelio/ rum menfura& in το’ tum orbem fortitudo difcurrens: fub illumi natíóe dei& leonis for tudine demon(tretur, adunumq; cubitum perueníat diuinz con; feffionis. Etut paula tim obícurítas pra fentis loci manifeftior fiat. Sequitur: Et arí/ . el duodecim cubito; F Apo;.7.a rüin longitudine, per duodecim cubitos[ἃ titudinis,quadrangu; lumzquis lateribus. Q.d nemo dubitatad. duodecim tribusper/ tinere:qua in Ioannis Apocalypfi fcripta(üt δὲ ad apl'orum nume^ rum:de cuius facramé to fupra dixiffe me me mini.Per quatuor au^ tem latera midi, duo; deni cubíti,(imul effi; ciüt dqdragintaocto cu bitos facerdotaliü οί’ uitatum: ut itis quafi fundamétis in totoor be diuifis,ecclefize for, titudo folidetur. Por/ . rocrepido,p qua Lxx. Mattb. g.b ' fiuecofumatio atqj pfectio,qua Symmachus interpretatus propiciatorium: Theo dotio ut fupra agara: Symmachus περιδρὸ” vip, hoc eft,circuitum interpretati funt: qua/ tuordecim cubitorum HEB. Et atícl duode, cim cubítorum in longitu dine, per duodecim cubi; tos latitudinis, quadrágu/ lá z:quis lateribus. Et cre; pído quatuordecim cubi; torü longitudinis, per qua tuordedm latitudinis ín quatuor angulis eius:& co rona ín círcuítu illius dimi dij cubítí: δὲ fin? eius uni? cubiti per círcuítum.(ται dus autem cíus uerfi ad 4 orientem. Et dixit ád me: Fili homínis:hac dícit do; ἡ mínus deus: Hi funt ritus altarís in quacüqs díe fue; rít fabricatum ut offeratur fuper illud holocau ftum δὲ effundatur fan pek dabis facerdotib? cuítis qui funt de femine fadoch, quí accedunt ad me ait dotmínus deus: ut offerant mihi uitulum de armento pro peccato. Et affumes de fanguine eius, pones fup quatuor cornua,& fuper quatuor angulos crepidinis, δὲ fu percoronam ín cítcuitu:3 müdabifillud&expiabis. Ettolles erat longitudinis, per quatuordecim latitudinis, in qua» tuor angulis eius:& corona in circuítu eius dimidij cubiti: proquarurfum Lxx, γεῖσομ interpretati funt:& finus fiue iuxta Symmachum confumatio cíus atqp perfectio,cubiti unius per circuiti: illud latéter oftédit,qd? dominus nofter qui uere propicíatoríü dicitur,non folum pro peccatis no/ ftrisfed pro omni mundo per quatuordecim generationes ueneritab Abraha ufcpad Dauid:& rurfum per alías qua^ tuordecim ufqpad captiuitatem Iechoniz:X eiufdem nume ri facraméto ad terrena defcéderít:ut in tertia τεοσάρα Rod δὲ x&d' δὲ diuini numeri facraméto faluaret quatuor angulosmundi:de quibus fcriptum eft: Multi ab oriente& occiden το, δὲ ab aquilone& meridie uenient:& accubabüt εἴ Abrae ham,Ifaac,& Iacob inregno coelorum. Ὁ uodqp fequitur: Etcoróna fiuegifus p circuitü eius:fubaudit;propiciatorij: habebat dimidium cubitum: δὲ finus'ipfius propiciatorij eft περιδρομὴρ, habebat unum cubiti: illud fighificat, qd δὲ peccatores δὲ iufti, domini propiciatione faluentu teapoftolo Paulo: Reconciliati t:dicen, umus deo ín faneuinefita cius. Et de peccatoribus dicitur, qd' dimi di n ἐβηριίος filij imenfura habeant per circuitüi:qui tamen faluantur mifericordia creg SEP. lpfum autem arie duodecim cubitos habe; bat in longitudine:& duo decím cubitos ín latítudi; ne quatuor angulorü per fingulas partes eíus:& P pidatoríum quatuorde! cim cubitorum ín latitudi ne per quatuor partes ei?: & gífus eius p circaítü gy^ rans illud dimidio cubito: & circuitus ei? cubito p oy rü:G gradus ei? refpiciétes ad oríentem, Et dixit ad me.Fili homínis:hac dicit domínus deus:HIzc funt precepta altatís in die qua factum fuetit ut offe/ rantur fuper eo holocauftomata δὲ effundatur fu/ per illud fanguis, Et da. bis facerdotib? leuitís qui funt ex femine fadduc,& appropinquant ad me di cit domínus deus ut nini firent mibi uitulum de bobus ρτὸ peccato:& tol lent de fanguine eius,& ponent fuper quatuor cor nua altaris:& fuper bafim eius in circuitu: δὲ mur dabunt& expíabüt illud, Ettollent torisiiuxta illud qd in palmo fcriptum eft: Pro nihilo faluos fa; cies eos, De iuftisiqd' in urio falu& numero folitario atq perfecto; & imitentur urtá diui, nitate, dicente eodem Apoftolo:De? erat in chrifto mundü recon, cilians fibi, Q. d aute in finehuius τοβίτηορ nij ponit,&érad? ci G Rob L5 1 uerfi ad orientem:gra,. dus huius propiciatoy rfj, uel uigintiquatuor libri ueteris inftrumé/ ti debétaccipi:qui ha, bebát citharás in Apo calypfi Ioannis δὲ co; ronas in capitib? fuis: . uelfacramenti patris & filij& fpirituffandti, in quo uera nobis dat propiciatio, Etut dica mus aptius:propterea graduü numerus ín/ certus relinquitur: ut quantociig ftudioad altiora fcanderepotue rimus,in inferioribus nos putemus colloca; tos:& cogitemus illud pfalmifta:Ibüt deuir, tutein ytute, aT£t Ὀίχίε ad me: filíboio: becoícít οὓς oc?: IDf funt rítue altarío«C; Poftd prophete mon ftrauit altare:& cubitüi eius cubitofqy duos: & rurfum cubitum& quatuor cubitos:S ter tio cubitii: duodecim queq cubitos palíos duodecim:& quatuor altaris cornua:ariel q^ q duodecim cubito: rü,pcr duodecim cubi tos: crepidinem,hoc eft propiciatoriii qua/ tuordecim cubitorum per quatuordecim cubitos: corona quogillius,& finum dimidio cubito δὲ uno cubito percíre cuítum:gradufq ad orientem:quorum incertus eft nume/ rus:Locutus eft uir,cuius calamus δὲ funiculus erat in ma/ nu:& docet eum quomodo altaris opere perfecto altarede/ beat expíari& con ΜΜ offertur uictima, da u tur facerdotibus de genere leui qui nt de femine fadochs quem cur Lxx.fadduc nominent,fcire non ualeo. Sadoch autem interpretatur iu(tus:offerturcp iuxta Lxx.& Theo; dotionem uitulus:iuxta Symmachum taurus:qui hebra/ ce dicitur^. Vitulum autem quí pro nobís immolatus eft:& multa fcripturarum loca,& pracipue Barnaba epi? ftola, qua habetur inter fcripturas apocryphas nominate Ethircus caprarum fecundo offertur die, Vnde& pafcba. fa&uri affumunt de eregeagnum δὲ hadum: δὲ qui pru. mum pafcha facere nen potuerunt, in fecundo menfe fa ciunt;quorum alterum ad iuftos pertinet;alterum ad ροῦν nitentc8e Apost H tib ho " 1 Actuiz.a lacobü& Stephanü: l1bi,7.g quorumalter deapo/ d eit VCo.1ó.c Apoftolus nomiriat: Cof, ' ditin montequi refur 4n£5ecbielem--. nitentes. Sin autem Lxx.nobis iritetpretatio placet,qui di; xerunt:díe autem fecundo tollent hedos duos imtnacula/ tos pro peccato: audax quídetn eft qd' dicturi fumus:fed tamenaliorum fimpliciter ponenda fententía eft: qui aiunt duos hados immaculatos poft paffionem domini oblátos effe ad altare domíni, ftolorum numero:al/ : oblatus fuerit p: peccato: ' ter defeptemelectisin ^miniterum: domini&cotmnburesillum ín fepa rinceps fuit. Ifteet^ ratoloco domusextra fan facebisqui ran".^ eraanidm: Etin die fecida r offeres hírcum caprarum ímmaculatum: pro peccato:& expíabüt altare ficut expíauerunt ín uitulo. * gentem filiam archify: nagogi cum domího ' Betrogp 4j Ιοᾶπε intui ' tus eft:quiin Catalo; * eoapoftolorüi in quo .binaiunguntur notni ' mà, prior fratre ponit. * Hunc interfecit Hero; : des,&quafihzdü πι ^maculatü poft paífio; ἡ nem faluatoris in die ' ámmolauit fecunda. ' Stephanum quogcu ' dus fapientiz& doctrí na nullus poterat refi, ftere: X qftanté uidit ᾿ fili ad dexterá patris: '& dixit: Domine iíefu ' fuícipefpiritum meü: " lapidibus obruere iu; dzi.Et quomodo df; ' dam credentium prí/ : mitiaf Achaie& Afize lud: offeres uítulà de ar méto ímrmaculatü:& aríe/ tem de erege ímaailatü. o:"o0 i Et offeres eos ín οοπίρο, ctu domíni:& míttent fa; cerdotes fuper eos fal:& offerent eos holocauftum domíno.Septé diebus fa; des hircum pro peccato quotídie: δὲ πίτα] de ar; méto& aríeté de pecorib? ímmaculatos o rer Se | ptédieb? expiabüt altare & mundabüt ' fic& i(ti primitize fue/ ' remartyrü, quos chri fti poftea confeffio co ' ronauit.Echoc notan,. ' dum,qd'uitulus totus offertur holocauftum:& craffitudo corporis eíus, diuino igne confumitur. Et ffinim nouera/ : mus chriftum(οτι carnem: fed iam nunc non nouimus ᾿ eum cdm carnem. lacobus autem δὲ Stephanus qui fecun ' dadieoblatifunt:fiue hírcus qui iuxta hebraicum narratur - Oblatus:offertur quidem in uictima:fed holocauftum pré, fentiz dominireferuatur. C) d'autétollitur(anguis,de quo τρις loquitur Petrus: Redempti fumus de uana noftra conuería 1.Co,7. ᾱ- tione paterna traditionis praciofo fanguinechriftí;& Pau; 1.6[us apoftolus docet: Precio redépti eftis:& in alio loco: Pa; * cem faciens per fanguinem crucis fuz,fiue in terra fiue fu per colos: illud fienificat, qd? fanguine faluatoris,quatuor cornua purificentur altarís: id eft quatuor mundi plage: 'afpergiturqs corona ,ppiciatoríj(iue bafes per circuitum: ut ' uniuerfa purgentur, δὲ firma fit propiciatio. Propterea auté "in feciída die,uel duo hedi de qbus fupra diximus uel hirz ἡ eus afumitur: quia animal eft femper ad excelfa feftinans: & nihil periculi fuftinens in pracipitíjs:& ibi inuenit uiam, ᾿υδί cateris animantibus interitus eft. Vnde δὲ graeco fermo ne caprarti& hircorii grex, fublimium cóuer(atio dicit:hoc e(t au πόλιορ, quafi ἀνποπόλιομ, 4 ἄνπος excelfti,vóuop couerfationé fignificat.Porro altare chrifti expiatur fangui/ ne: ut orationes fanctorum munda permeent ad deum. Hocquog notandum,qd" iuxta hebraicum ipfe Egechiel, quafi facerdos uitulum iubetur affumere& holocauftum facere:& fanguinem eius in circuítu afpergere,tam altarís . Gjangulorum& corone fiue bafis.Lxx. autem interpretes alios facerdotes hoc facere demonftrant:de quibus dictum tft: Dabis facerdotibus leuitis qui(unt ex femine fadocli; HEB. Ettollesuitulá qui ὦ s Cüq; copleüeris expías il/. latum, δὲ aríétem de oui. feretis coram: domino:& Κα... ΧΜ$0, 255 quiaccedütad me. a«T£ iq cópleuerío epíaie(lludioffe ree vítulá oe armento imaculat(i£C. Poftq; altare& merifu, rz eius in montis uertice demonftratz funtirurfumqy expiá tio δὲ confecratío illius propheta oftenfa eft, per anum uitu lum immaculati X hircum fiue duos hados: quorum pri/ mur ad doininüm faluatorem: duo fe/ quentia ad apoftolos minítrofdqs retulim?: ΞΕΡ, Et tollent uítulum pro peccato:& comburet 1 AS ne in confecratione fpi in loco feparato domus| i i αἰτατίς 8 m extrafancta.Etdiefecun;— ad sciam pertinen, :. tis,lex€ prophetz uil datollenthzdos duosde. 5? dL FORM pterea confecrato alta/ caprís immaculatos pro ri,uitulus immacula; pecatot& expiabunt alta : urs.-.- tusaffumitur δὲ aríesi τε ficut expíaueruntín ui^—& oertur in confpc/ ᾿|;&u domini:& filij fa^ ;: ompleuerís ἤ tulo. Etcur compleuer doch, hoc eft, iuftorü expíationem: offerentui; . facerdotes, afpergunt tulum de bobus ímmaar fuper capita eorum fal: ut& lex€ propheta(ἃ pore euangelij condia tur, Necullum eft(a7 crificiti iuxta legis im^ perium δὲ interpreta? tionem Apoftoli, qui bus. ímtnáculatum:& o£afpercent facerdotes fi per ea fal:& offerent ea holocaufta diio. Septem diebus facies hzdum pro pecato quotídie:& ui leconditus:qd fale cà reat. Vtriiqp autem of/ fertur holocauftü do mino: ut corpus pín/ guis literz,qd' figni? tulum ex bobus δὲ aríe, citurínlege& pphe; : d o'tiz nubilum,íene do; tem de ouibus, immacu/.| mini hocefpirituan latum facient feptem díe;— éto:dequo dicit Pau/ fpiritualem δὲ tenuem fubftantiam conuertà tur. Volum? fcire aper tíus qui fit uitulus de bus. Et expiabunt altare & mundabüt armento imacufatus,& aries deouibus puriffimo uellere:: . Intelligamus Moyfen δὲ Helíam:quorum prior manfuetif/ Nu.12.à fimus fuitinter omnes homines qui uerfabantur in terra: ait:Sermo ucfter fit fa^ Cof 4. D lus:Spiritu feruétes,ín Το 28 alter ardore fidei fimilis moyfi,Vrtde& audebat dicere:Ego 3,Re.19.b ᾿ relictus fum folus. O. d'autem in hebraico fcriptum c: Of feres uitulum:in Lxx.offerent facerdotes:nulla fit quaftio. , Etipfeenim Egechiel cui hac dicuntur,de numero facerdo»... tum cít,plenz tatis atqy perfectz:& facerdotalem eradum, prophetiz auxit gratia. Ec Moyfes δὲ Helías uidentur 14 montecum domino, id eft,lex& propheta:qui ei nunciabàt qua hierofolymis paffurus effet.Expíato autem altari:fepté diebus offertur hircus fiue hedus pro peccato quotidie, δὲ uitulus dearmento,& aries de pecoribus immaculatus:ut per hac facríficia feptem dierum ad perfectum expierural, tare.In feptem diebus fabbatifmus oftenditur: qui iuxtà Apoftolum populo dci referuatur:in quus aeternam ue/ Heb,.a4.e ramd fperamus requíem:& nequadj feruile opus faciam? peccatorurn.In hirco autem δὲ uitulo δὲ ariete:tria generalía , delicta monftrantur:quibus omne mortalium fübiacet ge; nus. Aut enim cogitationibus,aut fermone,aut opere peccá mus. Cogitatio refertur ad ariete, quz prima eft omnium peccatorum:& ex qua alía duo peccata nafcuntur, Hadus autem fiue hircus,ad eloquium fiue fermonem,qui femper de excelfioribus difputat. Opera ueto proprieuitulo depu; tané:quonia uomeri& labori δὲ terrenís opibus mancipa/ tus eft.FIzcigitur immaculata per feptem dies ueri(abbati atcp perfecti deo offerre debernus& expiare altare: ut oratio noftra munda perueniatad deum. C) d* autem infertur: Et mundabuntillud& implebunt manü cius; qd? δὲ hebraicü & cacterí Roma.6.d ..£ommen.lbicronymi liber tertínfdecimua δὲ cxteri interpretes tranftulerunt:illud fignificat, qq ipfius quoq altaris,pro cuius expiatione offertur facrificiüi, dona complenda fint: ficut offert pro facerdotibus& populo atq pontificezne quid uacuü ftetiffe uideatur in confpe&u diii. Pro quo pofuere Lxx. Et mundabüt illud,& implebüt ma/ nus fuas: ut fubaudia tur facerdotes: qui cü pleni fuerit bonís ope ribus, hoceim plena fi enificant manus,traf; acto fabbato, ueniant ad diem refurrectiois octauam,& dicant cü Apfo:Refurrexim? cti CoP3.a Chrifto: ultra octaua tendant ad cceleftia,& offerant pro nobis ho/ locaufta:(iue quz pro pace peccatorum no/ ftrorum& falute funt noftra: ut perigné fpi; loco ipfe apoftolus im Phip e HEB.&mundabütillud sep.& mundabüt illud: prm(e v d, &ímplebunt manü eius.—&implebuntmanuseorü—fe&um. Q d'fiinter/ e dolo ta“ΠΕ zd: rere Preationecaret:uide Expletís dieb jm díeocta& cofumabüt dies, t ΟΗΕ— rureffe contrari, Di, uo& ultrafacientfacerdo^ adíeoctauo& ultra/faciét— itenim: Nó quiaiam accepi,autquia am p tesfup altare holocaufta— facerdotes fupaltare ho;—$558 ον» ueftra«& qua pro pace o£ locaufta ueftra& P falu- menon arbitror comi ferüt:& placat?ero ποδίς^ teueflra: δὲ fufcipíam uos petendam ii Rd| ue: 5 ra I ait domínus deus, dicit dominus deus.:.. οὖς Rad priqia sid "'eónuertit mea d ον. AXLilil-- tendés, ftatutum per, —(uiíam porta fanctuarij exteríoris quz refpicie; modo porta dlaufa erit& non αρετίοξ, δὲ uir n trahifibitper eamcEx quibus difcimusquàuis ad fummam fcientiam uenerimus,comparatione diuine fcientia nüc ex partenos (είτε& ex parte cognofcere:quando autem uenerit qd pet; fectum eft,tunc qd'ex parte eft defttuetur, Vnde δὲ in alio fequorad brauium fu perna docationis dei, 1 Corus tffe, eia que /batad oríentem:& erat daufa.Et dixit domínus e Peer cogitamus,lo r::"um e tofeffione EGER usd ad mePorta hac daufa erít& non aperietur:& uir nó— pon etis. RUN τν τν tranfibít per eam:quoniá dominus deus ifracl ingrf,& rd querer jin uiulcemodi dns s;; AMET ueni(fe qd uerum:nà delectat? facrifictjs,no fus eft Sius ingredietur) per eam, eritqy daufa ΡΗΜΩΡΙ.— um(efcd& alios di bis placabilis ne Princeps ER fedebítín ea, ut comedat panem coram— citeffepfe&os:Q uot Ca. Ζ ΧΡῊ Πα domíno, Per uíam ueftibuli, id eft xlam, porta íngre, du reo DR mead víam— díetur,& peruíam eíus egredietur, Eftautem fenfus hu» “ΠΥ pottefsctua/ Etadduxit— íusloci.Ad compara τῇ exteríozío tionem hominum cz H Ε ἢ refpícíebat«c. erítqs terorum, qui curà nà clau(a pzítcípí τὸ, Pro eo qd'ín hebraico fcriptum eft: erít claufa principi: Lxx.tranftulerunt:erit claufa,quia dux ipfe fedebit in ea. Multa funt porta quas in defcriptione templi * Egechielis fcriptura cómemorat,tam intus dj foris. Altaris : quoq figuram δὲ confecratione δὲ facrificia:fermo ργαοτί; tus percucurrit.C) uo finito, uenit ad portà fanctuarij exte; riorem quazrefpiciebat ad orientem& erat claufa: ftatimqs uir illequi erat ductor prophetz,& ei ominia demonftrabat: locutus eft ad eum:Porta hzc quá refpicís claufam,femper claufa erit& nó aperietur:nullufqp uirorii trá(ibit per ea.Et *.. redditcaufam curclaufa fit femp: qm dris deus ifrael ingref. fus eft uel ingredietur per eam: erítqsclaufa iuxta hebraicii principi, quem ducem Lxx.traníftulerunt. Q) ui princeps. dux,id eft N*373:(edebit in ea ut comedat pane corá dio: δὲ per uiam ueftibulí porta ingredietur,& per ipfam egredie tur.Cruz nam ifta porta eft, qua femper claufaeft:& folus diis deus ifrael ingreditur per eam? Nempeilla de qua fal; Mattb. 25.1 Uatorloquitur in euagelio: Va uobis fcribe& pharifzi hy». pocritz: X uz uobis doctoribus legis: qui tollitis clauem. fciétie:ipfi non ingredimini,& intrantes phibetis. Dehac d fub nominelibri fcribit& Efaias: Erunt uerba libri iftius fi; cut uerba libri fignatisquem cum dederís bominí nefcienti literas,& dixeris ei, lege:refpodebittibi,nefcio literas. Et da buntillum homini(cienti literas,dicentes, lege:& dicet,nó poffum legere: qa fignatus eft. Iíteaüt liber eft,cui? nemo pót foluere δὲ apire fignacula:neqp in coclo,neqp in terra;ne» q fub terra:nift ille de quo in Apocalypfi Ioánis dici£: Ecce uicit leo detribu iuda,radix& genus dauid:ut aperiat librü &foluat fignacula eius, Prius ei dj faluator humanü cor^ pus affuméret,& humiíliaret fe formam ferui accipiens,clau fa erat lex€ prophetz& omnis fcientía fcripturarum:clau» fus erát paradifus.Poftd autem ille pependit íncruce,& lo cutus eftad latronem:Hodie mecum eris in paradifo: fta» tim uelii templi(ciffum eít,& aperta(unt omia:ablatoqp ue; lamínedicimus:Nos atitem omnes reuelata facie gloriam domini contemplantes,in eandem imaginem traníforma/ mura gloria in gloríam.Sinautem reuelata funt. omnia:ín| chrifto enim iuxta fermonem Pauli omnia reuelantur:quov Lucar.g Eía.29. Apoc.s,a Luc.23.f£ 2,(οι 5.4 habent noticiz fcripturarum nec myfteriorum dei,perfe&ü effe me fateor:quantum autem ad fcientiam diuinz maie/ ftatis, niic in znigmate uideo& per nubilum& caliginem:: δὲ dico cum propheta:Mirabilis facta eft fcientia tua exime: pla confortara e(t X non potero ad eam. Hac igitur porta,qua omnibus claufa eft(uir enim nó tranfibitper eà),eritclau/ fa principi fiue duci:& illius aduétu referabitur, qui fedebit in ea ut comedat panem coram diio:de quo ipfein euange/ lio profitetur dicens: Meus cibus eft utfaciam uoluntatem Iof,4.e cius qui me mifit,& compleam opus eíus.]Ipfeeft princeps δὲ pótifex(cf ordinem melchifedec,& hoftia& facerdos: qui in confpectu patris nobifcum cceleftem comedit pané & uinum bibit:de quo loquitur ín euangelio: Non bibam Πας degenimíine uitis huius, nifi cii bibero illud nouü in regno patris mei:ín illo uidelicet regno,de ᾗ& ipfealibiait: Regni Lucl7.e dei íntra uos eft. Claufaqperit porta. Nemo enim poteft paf fionis domini corporifq; eius& fanguinis pro maíeftate reí facramenta cognofcere. Tantzqy bonitatis eft& clementiae princeps nofter:ut cum folus fedeat in porta qua claufa eft, δέ panem coram ἀπο comedat,uelit menfa fuz atqp cóuiuij plures habere cófortes:& dicat: Ecce ego fto ad oftiti& pul/ fo:fi quis aperuerit mihí,ingrediar α εἷϊ δὲ coznabo cli illo, & ipfe mecum.Solus autem panem comeditcoram domi/ no:quia fubftantia eius diuinaq natura, a cunctís creaturá rum fubftantíjs feparata e(t.Ipfe per eandem ueftibuli porr tam ingreditur& egredítur:quia& intus δὲ foris hoceftin/ fufus& circüfufus omnibus:ineredienfqs per portam,ut fe cum íntroducat eos qui abíqp doctrina& eius auxilio intra τε δ poffunt:& egrediés,ur rurfum alíos itroducat,& lot eisqui difficiliora non capiüit. C) d' auté porta ortentalis ex/ tra terminos mundi femp claufa fit,& humano nequa pa teat afpectui, Ioanis euageliü pbat dicétis:;Deü nemo uidit Τοῦ δ und: unigenitus filius qui eftinfinu patris,ipfe enarrauit, Quafi alis uerbis dixerit: Erítqs claufa principi. Princeps folus fedebit ín ea,ut comedat panem,perfe&ta δὲ confuma ι tz ícientíz. Nemo enim που filium nifi pater:& nemo no/ Marsi uitpatrem nifi filius,& curuoluerit filius reuelare. Pulchre quidam portà claufam,per quà folus dominus deus ifrael : ingreditur Aposd " T" -— Pic. li zin£secbielem A. ingreditur, dux cui porta claufa eft, Mariam uirginem ἐπ). telligunt:quae δὲ ante partum€ poft partum uirgo perrnati Luc.r.d fit. Ete ternpore quo angelus loquebatur:Spirituffanctus ueniet fuper te:& uirtus altiffimi obumbrabitte:qd' autem-' na(cetur ex t€ fanctü,uocabitur filius dei:&quando natus. eft uirgo pmanfit aeter . fa:ad cofundédos eos. qarbitrant eà poít nà tiuitaté faluatoris ha^ s Eraddüxit me per uiam portz aquilonis in confpectu "domus:& uidi,€ ecce impleucrat eloría domíni doτα; 'attrahüit peccatà ficut funiculo longo, δὲ ficut iugo corrigiae uituli iniqtates.Primüiqs: peccatü eft:qd' inductt filios alie; nos fiue alienigenas incircücifos corde& incircücifos carne: ut intin fanctuarío dei& polluàt domi dei.Modicü ein fer mentum totam maffam corrumpit:& in quibufdam exem plaribus fertur Ότο». uerbiorum: Ne intro; ducas impium in ta/ bernacula iuftorum. Ρε de Iofeph filios;- qm. i::- εν Vreentnos ín hoclo^ Marsd exoccifione frames πιᾶ düi:& cecidi ante faciem meá, Et dixit ad me dor fede οδοπίτα, qui ien ineum^ mínus:Fili homínis:pone cor tuum, δὲ uide oculís tuís:^ quicircumcifioné car/ elio.Super qua qua ti;;, nisaccipiunt: quomo e AP dmead/. Gautibus tuis audi omnía qua ego loquorad tede— 4, ac cmantr omo uerfüm Heluidiü illi? temporis hareticum, inadolefcétia nó gran dem librum fcripfiffe em menoui? a«L£tad; duxi ine per νίᾷ poete aquiloníe ín cofpectu pomue zc. Vir qui du &or' propheta εἴς,& quocuncta in templo moóftrante cogniofcit, poftip claufam ei ofte derat portà nund re/ feranda,& tamen aper OC ROS tam εἰ q caufis ingreffus eft oftíjs:ducit propheti ad uiam porte áquilonis,qua tame& ipía effet in cófpectu domus: haud dubium quin templum fignificet. Cumq prophetae regione uidilfet plenà domü dni gloria diii;candé uidelicet quà in aquilonis plaga pofitus contra cernebat: ftatitn ceci; dit in facicm fuam, maieftatem glori: domini ferre non fu/ ftínes, Vnde quia fuerat humilitate deiectus: dicitad eum, nequad uír fed dominus: Fili hóníinis pone cor tuum:& reliqua.In confuimatione tabernaculi& zdificíj templi qd' . aSalomoneconftructum eft, apparuit gloria domini:qua : poiteà euangelica glori comparatione deftructa eft:dicen/ te Apoftolo:Etením non eft glorificatum, qd glorificatum eftin hac parte: propter. excellentem gloriam, Si enim qd' defttuitur per gloriam eftxmulto magis qd' manet in gloría eít. Cauemdüqg ne deftructionern prioris gloriz abolitione putemus:fed fic fentiendü,qd' poftdj uenerit qd perfectü eft:id qd? ex parte fuerat deftrue£:uelut ft foligradij slampa dem compares,aut lampadis lume lucerna. Caudobrem δὲ Yo*.s.f deJoanne baptifta dicitur:llle erat lucerna lucens in domo. lbis.d Poft autem uenit fol iufticiz,lucernz lumen abfcondítii eft:dicente ipfo propheta atq baptifta: Illum oportet crefce το, ic autem minui, Cecidit autem in faciem fuam prophe; ta:ne dum plus cernere cupit quà poteft humana fragilitas intueri: etiam ipfum oculorum lumen arítteret. Vnde fa; miliaríus eum uocat dominus, filium homínis:pracipitqs utponat cor füuum, δὲ uideatoculis,& auribus audiat. Pri/ mutn enim ad intelligendum qd' dicitur aperiendus eftaní mus: Secundo cordis íntelligedum oculis:de quibus dici/ Geii.1$.b turad Abraham:Leua oculos tuos& uide ftellas coeli: Ter Luc,S;a tio hisauribus audiédum:de quibus faluatorait:C) ui ha; * betaures audiendi audiat:ut poffit cunctas templi cerimo/ nias& legitima eius intelligere:& ad extremum ponerecor fuum ín υὕς templi:quia diuerfi ad eii introitus funt. Siue uias templi, cerimoniarum ordinem fignificat,& exitus Enea].Proemium igitur eft δέ praeparatio prophet&,ad intelligenda qu poftca fuper templi ordine cogniturus eft. Ethocotandum,qd? in müdi huíus plaga qui in maligno ofitus eft,& inaquilonisfrigore conítitutus: coeleftis no/ bis cerimoníarum ordo monftratur. b€[£t oíces ad εν’ afperantem ime oom((frael:bec oícít oomínue oeuo:€uf, ficíant vobis omnía fcelera veftra oomue ífrael«c. Ὁ uan: do dicit,fufficiant uobisomnía fcelera ftue iniquitates ue; ftrziad priorum peccatorum hortatur poenitentíam,ne au^-Seamüs peccata peccatís:& materiam futuro paremus in/ Vf 4e cendio;fed audiamus jllud qd' Efaias loquitur: Va his qui uniuerfis cetímontjs domus domini,& de cunctis leu bus cíus:& pones cor tuum ín uíjs templi. per omnes b exitus fanctuarij. Et dícis ad exafperantem me do-.mutm ífrael: hzc dícit domínus deus: Sufficiant uobis. omnia fcelera ueftra domus ifrael:eo qd' inducitis fili; os alienos Siuealienigenas)íncircücifos corde,& íncírcá. cifos carne:ut fint ín fanctuarío meo δὲ polluát domá meá:& offertis panes meos, adipem δὲ fanguitem:& tem locum exponere incircücifos corde δὲ incircumcifos carne: quo uidelicetpoft fpi^ ritual intelligentiam, etiam carnís circumci - fionem fufcipere de; beatnus.Sed quilegi/ mus Paulum dicen; 'omnem homíne qui circumciditur:quonía fi circticidamini,chri; ftus uobis nihil pro; - diffoluiftis *LIH$e 1566 ."tém:Conteftor autem Gab 5,2 derit. Et illud Hieremiz: Ecce incircumcift aures ποτα, δ, Hiere e, noluiftis audíre; Etin Exodo locutus eft moyfes ín confpe; modo audict me pharao« ego autem fum tardi fermonis: pro quo Lxx. dixere ἐγὼ δὲ$2000 tuu. qd' melius haz betur in hebrao:Egoaureni incircücifus fum labíjs: Inter/ fogemus eos immo cogamus circumcidere aures& labia defecare, ut fcripruram implere uideatur.Sin autem coeper rint circumcifionem auríum interpretari, quando nihil turz pe& inhone(tum audire nos patmur;& circumcifionem la. biorum,quado nihil indecens loquiriir:dicamus eís,ean/ dem expofitionem etiam in corde& in carne feruare debe/ tis. Cor circumcidimus cultello dei,& aufertur de corde no ftro praputium: quando turpes cogitationes nequads ex/ eunt decordenoftro: nec dénóbis dicitur: Impínguatü eft cor populi huius:& auribus fuis grauiter audierunt. Ergo δὲ caro fimiliter circumciditur: ut nequadj faciamus terre/ ' naopera;quz pro neceffitate corporis facere compellimur: cibum capere€ potum, δὲ fomnii,& uti ueftibus:qua tüc circumcidimus:fi non ad delitias& ad luxuriam& ad iner 'tíam,fedàd neceffitatem naturz& corporis iftius fuftenta; -x&u domini dicens: Ecce filij ifrael non audierüt me:& quo/ Exo, 6, D «ulum cuncta faciamus. Q) ui bibit uinum modicum pro z, Timo: d pter ftomachum& frequentes infirmitates,& odit ebrieta, "tem:circumcidit carnem fuam.Q. ui dormit quantii natu; ?fapatitur,audiet a Salomone:Si federis, ab(cqp timore erís: fi dormieris,fuauiter dormíes:& non timebis pauorem tu^ peruenientem tibí:neqp impetus impiorum fuperueniétes. Etquifugit fornicationem δὲ uxori debitum reddit: reuer; tens ad idipfum ne temptet eum fatanas:audiet cum popu lo ifrael:In hac dieabítuli opprobrium agypti a uobis. Ve/ ftibus quoq utetur qua frieus repellant: non qua tenuita; tefui, corpora nuda demóftrent. Attenuata ieiunijs caro& circumcifa contínentia:fügit opprobrium zgyptiorum qui ' funrmagnis carnibus:& illud poteft dicere qd' in plarífq; iuxta zditionem Lxx. legitur: Quomodo contabuiít caro mea:ín terra deferta inuia δὲ inaquofa fic in fancto apparui - tibi.Si quádoergo alienigenas introducere uoluerimus in templü dei,circüicidamus aures eoe δὲ labia,& cor δὲ omne carnem:oculofq»,guftum& odoratum: ut omnía cum deí timore& ratione facíam?. Audiathoc epifcopi atqi prefby» terí& offiís ordo ecclefiafticus: ut nó inducát filios alienos incircücifos corde& incircticifos carne:ne fint in fanctuario (εί δὲ polluant domü eius. Si ei hoc fecerint, aptabi£ illis qd'equit£:Et offertis panes meos:panes uidelicet ,ppofttiov nie in cüciis ecclefifs& orbe errare de uno pane pullulates: ἀλλ ιν ντ Αλλες δὲ). REN& non fola Prouet.5.c τι ο.7.4 Iof.5.c $3.62, £ommen.loicronymi Liber tertíufdecímus & nó folum panes, fed adipem quocp, dequo fcriptum eft: 3.14.72 Exadipe frumenti faturauit eos:& fanguinem qui in chri: fti paffione effufus eft. Legendüiq íta:&(iclectiois ordo red dendus. Cum filios alienigenas íncircücifos corde& corpo re inducatis ín fanctuarium med,& polluatis domü mea: τ. Tímo,$.d audetis offerre panes & adipé δὲ fáguinemy ftica facramenta:& nó intelligitis qd? folueri/ tis δὲ pratergreffi fitis pactü meii in omnib? fcelerib? δὲ ipietatib? ueftris:& nó feruaue/ ritis praecepta fanctua τῇ mei:neg pofueritis cuttodes cerimoniarü mearum in fanctuario meo.Omnis auté ad/ uerfus eos eft cómina tio:qui non audierunt Apoftolti premonen/ tem:Manuscito nemi niimpofueris:necp có muniíces peccatis alie; nis. Vel certe fic intel^ ligedum: Diffoluiftis pactum meum in om nibus fcelerib?ueftris, & non feruaftis praece; pta fanctuarij mei,& audcetis indignos alie; nofq cuftodes ponere in obferuatióe(actua; τῇ mei uobifmetipfis: ut fubaudíat nó mihi, Etéféfus: Qui uobis in carnalib? feruiat ac miniftrét:& ob ueftra refrigeria meti polluat fanctuariü. a[lec oícít ofís oeue: πι’ πίο alieníaena(πείς; ΟἴΠισ code z incírcücí fue carne nó íngredíc fanctuar(á meum«c, Iuxta utraq; zditioné pofui teftimonium:ut €x cóparationc earuni qd Lxx. fenferint: qd : hebraicum teneat,(ci/ re ualeamus.Lxx.hoc fignificat, qd'alienige; nz incircücifi corde& carne qui habitant in medio filiog ifrael,in; 'gredinó debeant fan; étuariti dei: Leuitzeau tem,hoc eft, facerdota lis eradus, quilógere cefferüt a dno in erro; re filiorü ifrael& erra; uerunt poft idola fua, poftd receperint iniq/ tatem fua, ftentin fan étuarío diii editui 8c ianitoref mini(triqy do mus:& mactent holo, caufta& uictimas po puli:& ifti fintin con; fpectu eorum ut mi/ accedant ad eii& facerdotió fungant illi:ne fancta fanctorü:portentqy igniomínià(3 in errore quo er, raueruntiut fcilicet ponant in obferuatione cuftodiaríi do/ mus in omia opa ei^:& in uniuerfa qua fiürin domo, Q) d fiit eft,quó ftare poterit, ut leuita ἃ longe recefferunta deo diffoluiftis Siue pratetiftis) pactum meum ín omnib? fceleribus ueftris:& non feruaftis pracepta farictuarig meí:& pofuiftis cuftodes obferuatíonum mearum ín fanctuario meo uobifmetipfis. a HEB. Hécdiícíit domínus deus: Omnís alienigena índrcücifus corde δὲ incír, cücifus carne,no ingredie; tur fanctuaríum reum: omis filius alienus q eft ín medío filio: ifrael.Sed& leuítz: q longe recefferát a. me in errore filiorü ífracl, & errauerüt ame poftído la fua, portabunt iniqtaté fuá:q erant ín fanctuarío meo zdítui δὲ íanitotes portarü dorm?,& miniftri domus: ipfiq; mactabant holocaufta&uictimafpo pulí:& ibi ftabát ante eos ut mínítrarent pro illis, Pro eo ergo qd' míniftra uerunt pro eís in confpectu idolorum[Ποπ:& facti funt domui ifracl ín offendiculum iniquitatis: idcirco leuaui tmanü πεᾶ fuper eos dicit dominus deus:& portauerüt iniqui tatem fuam.Et nó appro; piínquabunt ad me: ut fa/ cerdotío fungantur mihi: neq; accedétad omnefan Ctuaríum me iuxta fan/ cta fanctorum:fed porta/ bunt confufionem füam & fcelera fua qua fecerüt. Et dabo eos íanítores do; mus ín omí miniílerio ei? & uníuerfis qua fiát in ea.* Sacerdotes autem[είτε filij fadoch niftrent cis: eo qd" miniftrauerint illís in confpectuidolorü fuorü:& facti funt domui ifrael in tormentü iniquitatis:&t idcirco manü leuatTe fe dicit fup eos dominus deus: ut non SEP. Propterea hacdicit dominus:Omiís filius alie nígena íncircücifus corde & incircücifus carne: non ingredietur ín fancta mea in omnibus filijs alíenige) narum qui funt in medio domus ífracl. Sed δὲ leui tz qui recefferunt a me cá erratet ifradl a me poft cogitatíones fuas:& acci pient iniquitatem fuam: & erunt in. fanctis meis míníftrátes,oftiarij in por tís domus,& míniftri do; mus.]Iftiimolabüt holo. caufta δὲ uictímas popu lo:& ifti ftabunt ante po. pulü ut míniftrét eís. b. co qd' miniftrauerunt eís ante faciem idolorum fuo rum:& factum eft domui ifracl ín formentum íniquítatís: propterea leuaui manutn meam fuper eos dícit dominus deus:& ac/ cipient íníquitatem(παπι; δέ non acedent ad me uc facerdotio fungantur mi; hí:neqs ut offerát ad om; nia fancta filiorum ifrael: necad fancta fanctorum meorü;& fufcipient igno míníam fuá in errore quo errauerunt.Et ponent eos ut feruent. cuftodías do. musin omnía opa eius:& in uniuerfa qua fecerüt ín eo:facerdotes in errore filiorü frag] δὲ errauerüt ab eo poft idola fua:ipfi miniftret in domo& mact&tho locaufta& uictias po, puli:& ipfi ftent inca, fpe&tu eorumtit mini, ftrent eiseO) uid enim ampli? facturi(unt fa, cerdotes filij(adoch q cuftodierunt cerimo, nias fanctuartj dei:de quibus dicig]pfi acce; détad meut mini(trét milii; δὲ ftabuntin οὖν fpectu meo utofferàt míhi adipem:& rdide Hebraicii autem hunc habet fenfum. Omnis alienigena incircumcij fus corde& carne, nó íngredie£ fanctuariü meti licet cum populo - ifrael effe uideat: Leui τα aiit,hoc eft facerdo; talis eradus, qui loge receiTerunt ame ín er; rore filiorü ífrael&(e? cuti funt idola, porta buntiniquitaté fuam, eo qd fuerint in fan; étuario meo miniftri»' tes in officio portarü domus,& miniftri ei?, Ipfi ein offerebant ho; locauftü& uictimas populi:& ipfi ftabant in confpectu eorum utmini(trarét pro eis, Quia ergo miniftra uerunt pro illis in con fpectu idolorum fuo; rum: δὲ fuerunt do/ mui ifrael offendiculii iniquitatis: propterea leuauí mani meà fup eos dicit díís deus:& portauerunt iniquita; tem fuam:S& nóappro pínquabunt ad meut facerdotio fungantur mihí:neg accedentad omne fanctuariti mei iuxta fancta fanctorüz fed portabunt confu/ fioné fuam δὲ fcelera "fua qua fecerunt. Pro facerdotali enim offi, cio,quí holocauftum & uictimas omnea crificiüi offerre confue uerát,redigent in ulti mii gradum: δὲ erütía nitores dom" inigno/ minia fempiterna:ut abuniuerfo populo uideantur intráte& exeüite, de qua fub limi dignitatead quéultimü gradi puenerint. Sacerdotes autéingt,id eftleuita q funtfilij fadoch;hoc eit iuftorü fiue iufti del, ᾧ offetant iffi is-. G T cx . erroris δὲ pfecutionis ΄ 4jn£secbielem Aufti del:& qui tempore erroris uniuerfi ifraelis cuftodiertit cerimonías fanctuartj mei:ipfi accedentad me ut mini(trét mihi, δὲ ftent in confpectu meo, δὲ offerát mihi adipem,hoc eft pinguiffimá hoftiam δὲ fanguiné, uiua fcilicet δὲ placente ποία deo:& ipfi ingredient fanctuaríii meii& accedent ad menfam meá,ut accen dant thymíama mihi, AL.; κ facii, X HEB. filij fadoch qui c djcuftodia.Siautem— ftodierunt cerímoniasfan Βος μαεβ,υγα in tpe Ctuatíj mcí cum errarent idola funt fecuti que— filij ifrael a metipfi accedeas corde ceni dentad meut miniftrent &fubfciptióemanus| míhí:& ftabuntin confpe afferuerüit dei filiü crea iq d i ctu meo ut offerant mí/ turzmagis jicreatori— hí adípem δὲ fanguinem qetbridic'infzcula:— aie dominus deus, I. pfiinquó fibi facerdotale δὲ die n i pontificale affumürfa^ grediétur iínfanctuarium ftigiü:&audentoffer^ meum: δὲ ipfi accedent fe uictimas deo culto; res quondiidoloüe— 4d menfam meam utmi Sed ut ardentiffimus poeta teftatur,quicqd ἃ multis pecca£,inultü e(t: multitudo peccanz cerímonías meas. Ift accedent ad. menfam niftrent mihi:& caftodíát £a. ΧΜ— fo. 257 Per qua difcimus,non quotidianis& quibuflibet proufu Q uitz cómuniís pollutis ueftibus nos ingredi debere in fan éta fanctorum:fed munda confcientia& mundis ueftibus tenere domini facramenta.C) d' autem fequitur: Ca putau^ tem fuum non radent neq comam nutrient: fed tondentes : attondebiit capita fuas perfpicue demonftra, SEP. 60, Sacerdotes leui; tur,nec rafiscapitibus ta filij fadduc: qui cufto- ἢ ie facerdotes culto :; τείῳ Ifidis atqs Sera^ díerunt οποίας fancto; Vis pud rum meorum cum erra/ ret domus ífrael a me: ifti accedent ad me ut minifirent mihi;& ftabunt amv te facié med ut offerant mihi hoftía adipé& fan; guíné dicit dris de?.Ifti ín gredient in fancta mea:& rurfum comá demit; tere:qd'proprieluxu^ rioforum eít,barbaro rüg δὲ militantiü: fed ut honeftus habitus facerdotum facie de monftrec,Pro quo dí; xere Lxx. Capita fua non radent:€ comas fuas ad preffum non: tondebunt: fed operié tes operiét capita fua. Iuxta qd difcim?, nec caluititi nouacula effe. faciendum: nec íta ad praffum tondendum meàáuut miniftrent mihi: obíeraét cuftodías meas. tii impetrabilioré fe; εἰεἰπιρῆς uenia: ut q redacti in laicos prifti na(acrilegij fui debue/ 9 Cümg; ingredien£ portas atrij ínteríoris,ueftibus Siue ftolis)lineis induentut: nec afcendet fuper eos quiccg laneum Siue€ non índuentur laníficijs)quando mini; ftrát ín portís:Siuc a portis)atrij interíoris ὃς intrinfec?. caput, ut raforü fimi; les effe. uideamur: fed intatü capillos demit tcdof;ut opta fitcutís, Velcerte facerdotes fe rant(celera deplorare: . nuncrefupini in ponti b τ ficali folio fedeant:& ructentnobis fimulatz fidei naufeas,immo apertz pfidiz aperta cópendia. Audiant igitur falten fero:SL obferuét pr ceptaomnipotétis dei. Omnis alienigena incircticifus cor^ de& incircücifus carne,nó ingrediet fanctuartüi meii, Licet &le(it filius:licet cognatione focíatus: licet απτί nobis haé/ reat neceffitudine:(i incircticifus corde uel carne eft, non in; troducatur in fanctuaríii dei: ne miniftros chrifti, noftros faciamus mini(tros:X pro carnalibus refrigerijs,altaría dii polluamus.Pro eo qd' nos pofuimus: Et wi de ianito/ res domus in omní mínifterio eíus,S uniue' s quz fiunt in ea:eos uidelicetleuitarum qui longe recefferunt a deo in errore filioge ifrael,& fecuti funt idola quibus uictimas imo laverunt.Symmachus ordin? fectionis fenfumqy confyde/ rans rectus interpretatus e(t dicens:Pofueram ei eos cu; ftodes ianuartí domus uniuerfi minifterij eius& cunctorü qua fiunt in ea:ut nó ad eos ptineat qui futuri funt in tem; plo:fed ad eos quifuerunt.. 4 4[£ üqp íngredíent. poaae arrj interíozie: veftibue fiue Ποῖίο líneia induent εξ, Príma hiítoriz uerba pandéda funt. Inter cetera qux facerdotib? precipit fermo dííícus,hoc quogp obferuandii iubet: ut ín ipfis portis interioris atrij:ueftibus,id cft,ftolis lineis indu& tur:nec utan£ laneis indumentis tam ín portís atríj ínterio/ ris d; intrinfec?:hoc eit, in adytis fanctifep fanctorüi: Vittze quoq fiue cidares linez fint ín capitibus eorum:& foemi/ nalía linea in lumbis. Qr πος fequítur iuxta Lxx.Et non ac cingentur uioléter:pro quo Aquíla δὲ Symmachus tranftu lerunt, in fudore: Theodotio ipfum uerbi hebraicii expri /més pofuit in V. Agle fectida aeditio t, buga:p qd'figni, ficat non eos uiolenter arcte atqp cóftricte inftar uín&torum effe ingendos:ne ín minifteríjs facerdotalibus atq» leuíti/ císinhabiles fiat:& tenere δὲ cedere uictimas, attrahere Qd nequeantatq difcurrere.Et quía femel prxceperat quibus ueftibus utí deberent facerdotes quando íntrínfecus ín mi nifteríis effent:rurfum iubet utegrediétes in gacophylacijs fiue in exedris fanctorum,exuant fe priftinis ucftíbus δὲ in, duantur alíjs:ne fi fanctas ucftes habuerint, fanctíficent po ulumi foris pofitum, qui necdum fuerit fanctificatus, nec epreparauerit ín fanctificationé tépli; ut(it diii nagareus, per operíre capita fua debét:iuxta illud Ver, : gilianü:Purpureo ue; lare comas adopertus amictu.Sed hac uiolenta interpreta tio eft. Vinum autem non folü in minifteriofacerdotesnon Ὁ bibentatcpleuita:fed ne ingreffüri quidem fancta(ποις neopprimatur mens,& fenfus craffior fiat. Vnde& Aptus: Bonum eft,inquít;uiínum non bibere,& carnem non man/ g o4. 4.d ducare.Etin alio loco:Et uínum ín quo eft luxuria. Mandu Ep5.5.d cauít effi populus δὲ bibit:& furrexerunt ludere. Q πο t.Gor.10.b concedit T'imotheo ut uini paululü bibat:pfpicue demon/ t Tímo,5.d ftrabat cur hec concefferit:propter ftomachii inquit,& fre; quentes infirmitates. Veftibus lineis utuntur zgyptii facer; dotes,non folum intrinfecus,fed δὲ extrinfecus. Porro reli» gio diuinaalterum habitum habet ín minifterio:alterum in ufu uitacp cómuni. Foeminalia recte affumuntur: ut hone ftas decorgp feruet: ne fcilicet afcendentes altaris gradus& in minifterio difcurrentes,reuelent turpitudinem.Rafa capi ta habet fuperftitio gentilis. Vinum autem quantüi ad me pertinet,non reor aliquem fe abftinere gentilium.Q) uz uni uerfa quid iuxta fenfum indicent fpiritualem,fequentía uer ba monítrabunt. Effeinduméta fancta& fpiritualia: docet δὲ Apoftolus dicens: Induimini domini iefum chriftum. Roma.rs,d Etin alio loco:Induiteuos uifcera mifericordiz: bonitatis, Cors.b humilitatis, manfuetudinis,& patictize. Et iterum:Expolia/ Ibídem, τί uetere homine cum operibus eíus:& induti nouo qui γε nouatur in fcientiam iuxta imaginé creatoris: qd'& illud fignificare puto: Oportet enim corruptiuum hoc índui in; 1.CoM.g corruptioné,X mortale hoc índui imortalitaté.Cum autem ὦ corruptiuum hoc indutum fueririncorruptione:& mortale hoc imortalitaté tunc fíct fermo qui fcriptus eft: δὲ reliqua, De facerdotalibus ueftibus in Exodo plenius fcriptum eft: Exo.28. & nos olim zdidim? librü:ad cuius interpretatione diliges mittendus eft lector. Neq enim poffumus latam materiam breui fermone cóprehendere. Hac ueftimenta proprio no^ bis labore conficimus:qua texta funt defuper: qualem δὲ: díis habebat tunícam qua fcindi ncn potuit: quibus indui ToBa8.d; mur,quando fecreta domini& arcanacognofcimus,&ha ὁ, bemius fpiritum qui fcrutatur etam alta& prcfunda dei: qua non funt monftranda uulgo,nec proferenda ad popu lumquinon eft fanctificatus, nec domini fanctitudini prz; Kr paratus; Vittz linea £ommen.Ibicronymi liber tertínfdecimus E paatus:nefi maiora feaudierint, maicftatem fcientiz ferre non poffint:& quafi folido fuffocétur cibo, qui adhuc lacte infantiz nutriendi funt. Effe autem econtrario peffima ue/ (timenta, docet fcriptura diuina:ut eft illud qd' in pfal/ T$.108,c mís deiuda pditorecantatur:Indutus eft maledíctione ἢ) cut ueftiméto. Et poft paululum:Fiatei ficut ueftimentum quocir/ cüdatur:& ficut cona qua femp accingitur. Vnde& dominus quí p nobis doluit,€ πο’ ftra peccata portauit: in Zacharia fordida. ' habere dicitur πο!” menta:de quibus fcri;' Zach.3.b ptum eft: Eciefus erat indutus ucftibus for; didis: quz poftea de/ ponit, fcriptura dicen/ te: Auferteab co uefti, menta fordida:& in/ duite eum podere:& reliqua. CQ, d" auté fe; quitur: Vittz fiue ον dares linez erunt in ca pitibus eorü:puto co/ lbidcm ronam oftenderegra;: tiarum:de qua criptüi e(t: Corona enim gra; tiarum fufcipiet tuus uertex. Nec illud no/ bis deoperto&nudo F capite faciat quaftio/ nem,qd Apoftolus lo το. quitur: Mulier debet uelamen habere fuper caput propter angelos.Si enim non uelatur mulier, attondeatur. Sin auté -. turpe eftmulieri conderiaut radi, operiatur. Virenim non debet operire caput,cum fitímago δὲ eloría dei: Mulier au! tem gloria uirí eft.Si enim uirorum eft non operire caput: uidetur effe contrarium quomodo nunc facerdotes capita uittís uel cidareoperire iubeatur.Sed fi legamus diligétius, ex prioribus foluentur prafentía, Supra eim dicitur: uan do miníftrant in portis atrij interioris 8ζ intrínfecus. Sent ingredíamurad fancta δὲ ftemus ín cófpectu domini: capi/ Vittz linez etát ín capitib? eotü:Siuecidares líneas ha bebunt faper capita fua):& fceminaliía línea erunt ia là bís corum:& non accingentur ín fudore Siue uíolenter, Cüq; egrediétur atríum exteríus ad populum: exuent fc ueftimétis Siue ftolis)fuis in quibus míniftrauerant: & repónent ca Siue 645) ín gacophylacíjs Siue exedrís) fanctuarij Vcl fanctorum):& ueftiét fe ueftimétis Siue ftolísjalijs,& non fanctificabunt populum ín ueftimé, τίς Siue ftolis)fuís. Caput autem fuü non radent neg; comam nutríent:fed tondentes attondebüt capita fua: Siuecapita fua non radent:& comas non ad preffum tondebunt: operientes opetient capita fua).Er uinum non bibet omnis facerdos, quando ingreffurus eft s atríum interius. Vídüam δὲ repudiíatam Siue eiectam) non acápient uxores: fed uíreínem de femine domus ifrael. Sed δὲ uiduam qua fuerít uidua a facerdote accipient:& εν meum docebunt quid fitínter fanctum δὲ pollutum:& ínter müdum& immundum Ed WU REL EU oftendét eis, interius uínum non bibat:perfpicuum eft ebrietate& fice/ ἱ ra ftatum mentis euertí:& non plene nos fapere, quando; uini facietate animus occupatur. Ebrietas autem non fo;; lum ín potioneuiní fed in omnibus rebus oftenditur: qui» bus& in cótractib?& in περοςῆς feculi& dànis aclucris, amore& odio mens inebriatur& fluctuat:&(latum füum E tenerenon poteft. Et quia fragili carne circüdamur,S cogt/ "mur pro uidi atqp ueftitu δὲ nieceffaríjs qua ad corpus per( r lilzlibido ταγραυίε. επί dorninus receffit abeo: ον; σ j ταις damnatus eft:nifi qd? poftea crefcétibus as) G| num robur accepit:& in typo chrifti multo plures alienigey narum mortuus ᾧ uiuus occidit. Vult autem dominus fa. cerdotes fuos capillos fanctíficationis habere perpetuos;&; operirí capita éorum,." nó aliquo extrinfecus. üelamento,fed fua na) turalicp czíarie: πὸ ad ornatüm atq lüxuría, fed ad honeftaté, Vn, de& capilli capitifapo Matduojs ftolorünumeratifun:-| dicehte faluatore: Ve, ftriautem capilli capi;| tis numerati(unt. Il lius capitis de quo in Ecclefiafte(cripti eft: Sapientis ocfftí in ca/ pite eiüs, Caput atv tem üiíri chiiitus eft: quod peccator concul cat X defpicit:& utíta loquar radit nouacu; la, X aufert ei? pulchri, tudinem. Q.d& filj Ammon fecerunt hís| quos Dauid legatos| miferat. Sin autem Ie| gis prauarícatio inho norat deum:confequé| ter qui legis pracepta| 4 ET | ( Jan 1 Rena conferuat honorat ed: H ut implcatur qd fcri ptum eft: Vt omnes Iohod E] honorificent filiam ficut henorificant patrem, Porro qd'; fequitur: Vt omnis facerdos quádo ingreffurus eft atrium | | sid E ΐ : | A T35.142,a tanoftraoperire debemus:Q uianó íuttificabiturineófpez^ tinentaliqua facere, qu facere non debemus: faltem hoca ΤῊ Geii,$,d ctu domini omnis uiuens:Etab ínfantiacorhominisappo^.nobisexigitur,utquando in nos reuertimur δὲ fcimts cur B! fitum eftad maliciam. Γλοπίορ δὲ fotminalibus intrínfecus— natifumus,& interiora atqj adyta templi ingredimur,rece/' utímur:ne ullain confpectu dei pollutz confcientíz& ope;^ damusauitíjs(zculi,& ne minimaquidé peccata faciam", m ris nuptialis appareat turpitudo.C) uibus foerinalibus ac— Per quz oftenditur& peccare nos pro neceffitatibus carnis ᾿ i Luc.r2,e cingi uult faluator apoftolos dicens:Sintlambiueftriaccin— peccata leuia:& rurfum effe tempus quando arrium ingre/ 6. Ι ΟΕ,& lucernz ardétes in manibus ueftrís.Et Apoftoluscre— dientes interius:ab omni ebríetate mundi δὲς» alieni efle de ju Eph.7.e détibus loquitur:State ergo accincti lumbos ueftrosinuee— bemus, a«p eiíduam crepudtaram fiue eíectam ποῦ acd» n k ritate.Et imitatores chrí(ti,audiunt illud qd deeofcriptum ρίεπε vpozea/fed vírginem oe femíne oomue ífrael«t. Om: b Eua eft:Eritíufticia accinctus lumbos:& ueritate círctidatusla/— nis híclocus pracepta continet facerdotum:qui poft multa} tera. Ethac ipfa cona qui fanctus eft&ad uirtutum culmen— quz fupra expofuimus:iubentur uiduam δὲ repudiatamfl ἢ afcenderit nequa uiolenter aftríngítur:neinuitus bonum— ueciectam non accipereuxores. Vidua& repudiata eftfyna E contínentiz obferuare uideatur,& in fudore uultus(uico/^ goga:id eft,congregatio iudeorum qua dominti non rece/ ᾷ medere panem: fed preceptum domini facere uoluntate.^ pit, Vnde eiecta recte dicitur fiue uidua fynagoga. Eíecia bit Denig quando foras egredítur δὲ mifcetfepopülo:facerdo^ uero hareticorum frequentia: qui exierunt a nobis,quía" taliaueftimenta deponit ín gacophilacio: in quo dominicae diuitiz cóferuatur: δὲ alíjs utunt ueftibus facerdotes aliaqa doctrina ad uulgus ignobile,ne fanctificetur populus in fto lis eorum. Graue eft multitudini onus ultra uires füfcipere: Ects.7.d dicéteSalomone:Laqueus eft uiri,cito quid de fuis fanctifi care:cum enim uotum fecerit, furrepit poenitentía. επί» δι Ναςατεί fpóte feofferüt: δὲ quicüq aliquid uouerit& nó f. Tímo.5.b impleuerit:uoti reus eft. Vnde δὲ deuiduis dicitur: Cum lu ο. xuriatz fuerint,in chrifto nubere uolunt habentes damna; ' tionem, quia prímam fidem irritam fecerunt. Melius eftem ' non promittere, q5 pmittere€ non facere. Anna obtulit αρ LReg.tid' muelem qui ín eterna fanctitate permatifit:& Manue obtu: Iudicas.c lit Samfon filium:fed fanctificationecapillorutm eius Da/ non erant ex nobis.Sed uirginem,inquit,de femine domus ἢ ὁ ifrael: quae nutrita etin domo dei: in lege& prophetis: dez Coma ἵνα qua& Apoftolus loquitur: Volo omnes uos uirginem hn M(Q ctam exhibere chriíto. Ita e(t uirgo de qua& alibi dicitfer rom i, mo diuinus:Ama illam& feruabit te: circüda illam,& eX/ Ν altábit te: honora eam ut teamplexetur. Ο ux fitautem uir ᾿σο qux amanda fit& fuum cuftodiat amatore: fat quiil, Sap2 fud legerit: Ηᾶς dilexi& quafiui ab adolefcétia mea δὲ qua id Wf fiuifponfam ducere mihi:& amator fui decoris ei^. Et iter: ὶ ' Etomníum dominus dilexiteam, Non folum autem utrgt f nem,fed& uiduam debent facerdotes ducere,qua tame TA, alterius facerdotis uxor fuerít:ícientiam uidelicet qua alius ln dei cultor inuenerit.Neqp enim noua tanti contenti ἀῑθν ain£5ecbielem— mus:effe doctrina: fed€ ueterem excolere,& noftro itinge/ recómitatui,fi tamen facro cultu fuerit erudita. Sacerdotis quoq officium eft docere populum quid inter(anctum δὲ pollutum,inter mundum δὲ immundum fit: ut prius refe/ ramusad dogmata,(ecundum ad opera qua percarnem ef κα. ΧΙΙ fo. 258 dus accedat. Dequibus mortuis δὲ faluator loqui in euan clio: Dímitte mortuos ut fepeliant mortuos fuos, ΙΙ cor taminatur in patre mortuo,quando relinqutit creatore[τς & in matremortua, de ecclefia recedétes: in filio ἅς: δὲ filia, qd'aliud ad cogítationes,aliud ad opera pertinet:qd? fignifi C Tia d ficiuntur. Delicta em qs intelligit&Et cu fue; rit controuer(ía de om ni re, fiue ut Lxx.trà/ ftulerütfanguinisihoc &(tqd'ad mortale perti net οτί γα; ftabüt facer ' dotesiniudictjs meis, utnon iudicent fcdim honorem,nec accipiat perfonam pauperis(i, ue diuitis in iudicio, fed(tent in iudicijs dei δὲ. recOMdentur illius Pi ga pfalmi: Deus ftetit in -- fynagoga deorum, in medio autem deos di; Audicat: Deos appel las qui habent iudica; dide hominibus po^ Matth.7.a teftat?: quiin quo iu/ dicio iudicauerint,iu/ dicabitur de eis.Leges inquit meas€ prace/ pta mea in omnibus folénitatibus meis cu/ ftodient: utfciant quo modo nobis chriítus pafchafit immolatus: quomodo feptem heb oftendent eis.Et οἴ fuerit controuerfía ut in Lxx. additi eft fanguínis)ftabunt ín iudicis meís,& iudicabunt:leges meas δὲ pracepta ín omnibus folénitatibus meis cufto 4 dient.Et fabbáta mea fanctificabunt:& ad mortuum homínem non íngredientur ne polluantur.Pro quo Lxx. tranftulerunt, δὲ fuper animam homiínis non ingrediétur nepolluanturynifi ad patrem ínquit δὲ matrem:filium & filiam:fratrem& fororem qux uirum non habuit, contamínabuntur. Et poftég T mundatus./feptem dies numerabuntur eí:& in di&íntroitus fuí ín fanctua ríum&adatríum ínteríus ut míniftret mihi in fanctua rio: offert pro peccato fuo domino deo Siue offeret placatíonem).INon erít autem eís hareditasiezo hzere^ dítas eorum: δὲ pofleffiones non dabitis εἰς in ifracl: υ ego poffeffio eorum. Victimám δὲ pro peccato€ pro delicto Siue pro ignorantia)ipfi comedent:& omne uo tum δίως ἱορατατίο) ín ífrael ip(orum erít.Et prímitiua omnium prímnogenitorum& omnia libamenta ex om nibus quz offeruntur facerdotü erüt:& prímitiua cibo/ rum ueftrorum| cantius grace dicitut.- ᾿ τὰ νοκ] νὰ ἀιδ)ητας Fratrem quoq) δὲ foro rem,qui eodem rena tus eft fpiritu,fi puta/ uerít mortuum,com^/ taminatur ín eo: ita dütaxat fi fororuirgo permáferit: nec ullius uiri fuerit maculata có plexu.Ex quibus intel ligimus priuilegiti uir ginale: qd" cuiuflibet uiri conractus, perfe/ ctam auferat puritaté: quz utrum recte per/ peram ne dicta fint:le/ éctonis arbitrio relin/ quamus. Natura ὅσ» fuper hoc probatur af fe&us:utordinechari ratis,iuxta qd' fcripti eft: Ordiate in me cha ritatera:poftrerum pa rentem deut: carnis quog pater diligatur δέ mater: filius δὲ filias frater δὲ foror: ita d; taxat(íi de domo non exierit, nec in alterius Caia.a domadas implere de/ beamuf gaudij atqj le tíciz,& humiliare animas noftras in ieiunio:clangoréqp tu^ B baum intelligere δὲ fcenophegias fpirituales: in qui/ $$58,c bus dicimus: Aduenafum ego& peregrinus(icut omes pa; tres mei,Hz funt uerz folennitates dei,quas confequentius quis pentateuchü differés interpretabitur.Prima uirtus eft facerdotis,non tantum docerequaz. nouerit, fed omnes dei feítiuitates cuftodire:ut poffitalíjs cuítodienda pracipere qua& ipfe obferuauerit. Sacerdotum autera officium effe Malacha,b legis haberenoticíam:;& in Malachía difcimus,qui ait: La^ bia facerdotis cuftodient fcientiam, δὲ legem requirent ex ore cius:quía angelus domini exercituum eft. a Qf(£t fab» bata mea fanctíficabunt:z ad io2tuum boinínem non ínare díenrur ne polluantur τῷ. Adhuc facerdotibus pracipitur. In quibus obferuandum, quod non dixerit abfolute: δὲ Efa.t.d fabbata(anctificabunt:uel iuxta Efaiam:Neomenias δὲ fab bata utítra odit anima mea, fed cum diftinctione fabbata Mautuz.a mea, Vnde& in euangelio fcriptum eft:Sacerdotes ín tem; plo fabbatum uíolant& abfq; culpa funt:non fabbatü dei, fed fabbatum literz, abbatum iudzorü: qd recte uiolant qui funt genus electum, regale,facerdotale. Porro fabbatü σά fanctificatum eít: iud intelligamus qd'& Apoftolus ti.g4.b docetrelictum effe populo dei:de quo dicitur: Si intrabunt in requtem meam:qd hebraice(abbatum nominatur.San/ étificat autem fabbatum dei,qui non portat onus peccati in 1bí.57.a fabbato:nec dicit:Sicut onus graue grauatz funt fuper me. Q.uitalis eft;non colligit lignain fabbato: nec fuperedifi/ 1 Cor.s,c Cat fundamento iefu chrifti ligna, foenum, ftipulam:nec ac^ cendit ignem qui inutilem confumat materiam:& die fab bati ín uno permanet loco:nec foras egreditur,fed quafi co/ lumna in templo ἀεί pofitus permanet: fuper quo loannes Apo.s.a fcribitin Apocalypfi:C. ui uiceritfaciam illum columnam , intemplo dei meí:& foras non egrediet amplius. C) uodqp fequitur: Et ad mortuum hominem non ingredient ne pol/ luantur:proprie facecdotalis officíj e(t, morticina non tange Mattb$.c re:ut qui pro aliorum uitijs deprecatur,ipfe ad altare mun tran(terit potzftatem, Poftd; autem facerdof fuerit emundatus purificationis ordine qua in mofaica 1c/ geconfcripta eit: feptem dies numerabuntur ei, uel perfe/ étus numerus poenitudinis,uel poft confumationem mun di, guánde ad ueram tranfimus ogdoadem,ut introeatfan έλα(anctorum: hoc eft énim interius atrium:€ poffit mif niftrare in fanctuario: δὲ femper offerre pro peccato con fcientia: uictimam: nec ulum tempus fit quo non recor/ detur maculatum fe fuiífe fuper patre& marre, filio&[ἰ’ lia, fratre€ forore. Multa quippe facere compeltimur in fz7 culi huius anguítijs conítituti: uel condítione carnis uel fraeilitate naturz. C) ui autem talís extiterít, ut miniftret in fanctuario:&€ atrium ingrediatur interius,& offerat fem^ p«r deo facrificium: íta ut uerus facerdos fitjimmo imita/. ,.— tor eius,de quo fcriptum eft:Tu es facerdos in ternü(cd'm»3.109.a ordinem melchi(edec: ifte nullam habebit hareditatem,ni, fi deum qui eft hereditas eius: nec accipiet poffeffionemin ifrael,hoceft inter uulgus ignobile, fed facerdotalem: ut dicat de eo dominus: Ego lum hzreditas δὲ ego poffef/ fio corum.Q. uem cum ínuenerint loquentur ac dicent: ee nebo eum& non dimittam illum:& pfallent cum prophe/ ta:Pars mea dominus. b€[ Clíctimam cpz0 peccato zpzo 85.72.4 oelícto fiue pzo í&nozatiría(ρἍ comedent cC. Pro uictima& facrificio, qd? hebraice dicitur ΟΟΊΩ: Aquila& Symma, chus interpretati funt,donum. Rurfum pro uoto qd? Lxx. ἀφορισμα,ίος eft(eparatione tranftulerunt: Aquila δὲ Sym mach?& Theodotio&vé9x.c. interpretati funt, qd' hebrai, ce dicitur Qn. Etconfyderandum qd' omnia quz nunc per prophetam dominus loquitur:per moyfen ante tam di xerit. C uarédücp cur eadem quz dicta funt repetat: Vt ui delicet que ín mentibus hominum funtuel legendi negli, gentía,uel audiendi contemptu obliuione deleta,uiua no ceinnouentur:quz non fit fcripra calamo X attramento,fed fpiritu δὲ uerbo dei. Vnde δὲ faluator nullum uolumen do étrinx(μα ρτορτίῇ dereliquit, qd? in plarifqp apocryphorü Rr 2 delyramefrta ^£ommen.Éaicrotrymi liber tertiufdecimus delyramenta confingunt: fed patris& fuo fpiritu quotidie loqui£ in corde credétiüi.Et hac erit refpofio aduerfam eos qcalumniant pphetas,cur quz in pétateucho cótinen£, in fuis uoluminibus replicent. Victimà igitur& pro peccato & pro delicto fiueienorantia comedent facerdotes: de qui/ Οἵες, 4.b. bus fcriptum eft: Pec; ἢ d ξαῖα populi mei come: dent. Nectantum gau dendum eít ad obla tionem munerü:quan tum timendum ad ho norís condenatione,fi €o abutamur indigne. "Primitiua iuxta litera funtanimátiü δέ inani mátiü ᾧ prima nafcüé -& qua primü terrà gi 'enit. Primitiz ἀφ οἱ’ ori noftrorü facerdo tibus offerunt: üt ní/ hil guítemus nouarü "frueü,ni(i facerdos an 'te guftauerit. Hocaüt facimus: ut reponatía "cerdos brüdictione δὲ :oblationé noftra in do mo fua:fiue ut adim precatione fua;dfis be nedicat domibus nov "ftris: Grádis dignitas "facerdotii: fed graridis "ruina cog: fi peccat, Lae 'temur ad afcefum, fed timeam? ad lapfü: Nó 'eft tantí gaudij excelfa :tenuiífe, quáti moero/ “Πα: de fublimioribus corruiffe. Necp eim fo/ ]um pro noftris deli; ! étis reddemus ratio/ 'nem:fed pro omnium *quorü abutimür do;- rum üefttorum dabitis facerdoti: ut reponat benedi; cionem domui fuz: Siueut ponat benedictiones(u; ὁ per domos ueftras, O mné mortícínum δὲ captá abeftia de auibus,& de pecoribus: non comedent facer Ca.«EN Vimq ccepetítis terrá diuidere ín poffeffioné: feparate prímítias domino fanctificatü de ter ralongítudinís uíneintiquíng; milia:& lacitu^ dinis decé milia:fanctificatà eritín omni termíno ei? p circuitü, Et erít ex hoc fanctificatü, quingétos pquín^ gétos quadrifaríá per círcuitü: δὲ quinquaeita cubitis fuburbana eíus pet eyrü.Eta menfura ifta menfurabis dotes. longitudine uigintiquínq; milíá,&latitudíne dec£ mi“τᾶς in ipfo erit téplá Siue fanctificatio) fanctág fanCorum.Sanctificatum de terra, erit facerdotibus mini ftrís fanctuarij quí accedunt ad tnínifterium domini: “δὲ erit εἰς locus ín domos,& in fanctuarium fanctitaεἰς. Vigintiquincg milia longitudinis: δὲ dec£ milia la; ttítudinis.Leuite autem quí miniftrant domuí:ipfi pof; fidcbuntuiointi gacophylacia.Pro quibus Lxtranftulerunt ipfi tencbunt cíuitaté ut habitent).Et poffeffioné duita tis dabítís qna milib?latítudinis,& looitudinis uieínti αρ milibus, fcd'm fepatione fanctuarij omni domui ilrael.Principi ἅσ; hinc δὲ inde de feparatióe Vcl prímí Mad: tijs fanctuarij tümcp eorum δὲ cibum: quz debeant fumete dia wise nunc terra fanctz facit difcriptioné: δὲ antedj qua vitm diuidat,de cüctis tribub?íubet elioi locii,q in lógitudine ha beatuigintiqnds milia,& in latitudine dece milia, Et qanà ' eftpofitum cubitorü fiue pedum aut ulnarum: fubintelligi datur fienificafe cala,^.^. oém in trib? mi quí erat in mami uiri:& habebat meny fura fex cubitos& fe; xtam parte unius cti - Βα: ideft παλαιοί, Diligens fupputet fe; €tor quotcalamimilfe paffus faciant:& quà multa milia ín longi, tudine fuerint& lati tudine Poft quà defert ptionem: rurfus pra, cipit ut de fafictificata terra qua electa eft ex omibus tribub?{τοῖς id eft uigintigna mir lium calamortü in lon, gitudine:& decem mt "lium ínlatitudine: elí, due ad zdificidum anctuarium,id eft t&/ plum domini, alia in; triníecus terra, quin» gétorum calamorum per circuitum: hoc eft duum milium. Et ne forfitan edificio tem; pli edes aliz iungeré tur:pracípit ut quin; quaginta cubitis per "circuitum terrà fitua, " cuain fuburbana:uel "utSymmacd?&The ᾿ * dotio& Lxx, παν... leruntin terminum& ᾿ feparationé& fpáciü, nis: nequad? fumus * deeorü falute foliiciti. 'a« Omne imo:tícínum« captü a beftía/oe auibus« oepe/ ' cozibuemon comedent facerdotea.Etiuxta literam,omni ge 'neri electo, regali δὲ facerdotali, qd' proprie ad chriftianos ^ refertur, qui υπό funt oleo fpirituali: de quo fcriptum P3.44..b cít: Vnxit tedeus,deus tuusoleo exultationis pre pártici .. pibustuis: hac precepta conueniunt: utmorticinum non A-€omedattam deauibus dj de pecoribus,cuius nequa fan Ad&uurgd ους cffufus et:qd? in actibus apoftolorum dicitur fuffoca; /!tii:& qua neéceffario obferuanda; apoftolorü de hierufálem epíftoia monet:& καρ beftia,quia& ipfum Πίτες fufz "focatii eft:& condemhát facerdotes qui[η turdis,ficedulis, gliribus X ceteris huiufcemodi hzc auiditategule non cu; "ftodiunt.Poffumus autem iuxta Anagogen morticinum 5 τε τι.dicerejin quoanimz fanguis emortuus eft:& imitatur Να’ t Reas5.Ebalcarmclíü, qui interpretatur ftultus:&auditaira Dauid *pauorecontremuir,& mortuum eft cor eius in co. Captus ,autéa beftijs,quarü ne morfibus lanietur; ppheta fufpirat P3.73. d; dicens: Ne tradas beftíjs anima confitenteé tibi: ille dicedus εἰ quiaduerfaríj leonis morfibus deuora£:& pardi qui nó , mutat uarietatem fuain:& urfz quz raptis(xuit catulis:& luporum Arabíz δὲ reliquarum beftiarü:quas if uarietate . damonumaccipimus. Aues autem illas effe dicimus, quze "ponüt íri cceli os fuum:& illa pecora,que prona in terraqy ;uergétía, uentri tanti δὲ hís qua fub uentre funt feruiunt. bs€imq ceperítío terrà Ca. XLV— *."eluiderein polTeffionem:feparate pzímítías o0/ |... ínofanctíficatum oeterra Fongítudiníe viginti 4I ας imílía zc, Poft.cerimonias fácerdotii, cul/ Hac defcríptionefini, ta:alia ex integro[ραν fand: fan&ficationis menfura pracipitur: ut uígíntiqngg 'miliü calamorüin lógitudine, δὲ latitudine dece militi poft.. "fuperiorem menfuram terra alia metiatur: ín qua nequadi fittemplum: id eft fanctum, fed(επ fanctüg fanctorü: "& habitent in ea facerdotes, qui acceduptad minifteriü do/ mini, Habitentautem eo tempore, quando facerdotali fum guntur officio: fit ipfa ut diximus poffeffio uigintiquiriqy : milium calamorum in longitüdine:& decem milium in la^ 'titudine.Porro leuite qui facerdotibus feruiunt δὲ habent "propria mínifteria,accipient locum ad zdificanda uiginti gagophylacia:íüxta Aquilam, exedras: iuxta Symmachi, thalatnos:iuxta Theodotione, gageras:fiue ut Lxx,tranftu ' feruntciuitatem.Per qd' intelligimus,feparatüm quéndam Jocum ad habitationem leuitarum;urbis uocabulo nuncu; parí:qui locus quínqj milia habeat calamorum in latítudi "ne:& uigintiquincp milia in longitudine. Hzc autem om/ nía:id eft fanctuarium δὲ alterum fanctuarium,fanctumqs fanctorum,& habitacula facerdotum,& domus leüitarum qui miniftrant facerdotibus;appellantur loca feparata& "confecráta in minifteríü& in fanctificatione domuí ifracl,. Poft quadruplicem terra fancte defcriptioné:ponitur quin ta diuifio. Princeps fiue dux populi accipíat hinc δὲ inde: 'hoc eft exutraq parte fanctuarij in poffeffionem fuam,& in ürbeuerfetur:refpiciatq eíus poffeffio ad(eparatum tem ᾿ "plolocum δὲ faciem urbis:fitqp a larere maris:hoc eft ab oc/ "cidente ufq ad alterum latus maris: latítudinem habens, "quàáinferius in defcriptione tribuum fingulárum propht)| "ta defcribit. Denicp fequitur: In longitudine autem 10X'a "uniquag ----- A a«ὦ» I—m—8MÀ— C τ-τῷῷ:ρ τῷῪἫ«--— 2— RE 3 in£5ecbíclem tinamquáq partem qua fingula tribüs accipiunt,a termi, : nooccidentali,id eft maris,ufds ad terminum orientalem: qui ubi finiatur,in tribuum defcriptione nofcemus.Ethae .€rit poffcffio ducis(iue principis in terra ifrael, Hzec interim dicta fint:ut(implex hiftoriz fermo nofcatur, Caterum fi gioluerimus compara te fpiritualibus fpiriz tualia:& iuxta quof/ daminterpretesadal^— feparationis fanctuarij: δὲ contra faciépoffefTlonisur/—prum et: Dimittéma$5,43.e Pda eenendeed" bísalateremarisufqrad mare:Stalatere orentisufo;— 1m&facbonum:ecó aiferunt figuram futu/ q. orientis uid; trario, iudicium facite rorum eíle prafentía: & omnia quz dicun^ tut pertinere ad cale; ftem hierufalem, qux eft mater omnium no ftrum& ecclefiam pri^ mitiuozum: non qui dem difficile erit dice, τε que dicta funt ab alijs:(ed ueremur ne huiufmodi expofítio: nem prudes lector ne; quad recipiat. Vnde adprafens tempus€ ad ecclefiam quz nunclaborat in mundo& ad cocleftía ire fe(tinat referenda funtomnia:ut de uniuerfo müdo eligan£ alijin poffeffioné dei gu(απ poífideát:alij qui ad maio tà fecerint teneant fancta fanctorum. In miniftris quoqp ordo diuerfus eft facerdotü& leuitarü: quorüialíj orationi "bus fuisatqy uirtutibus quotidie facrificia offerunt deo:alíj án fecundo δὲ minori gradu funt uteis mini(trét:& per eos 'qui ad uirtutum culmina conícenderunt:& ad extremum (it dux fiue princeps, quí tantum poffit: utcontra unam tribum pofleífionem accipiat: uniufqs meritum compen: fet meríta plurimorum: δὲ primum dum uerfatur in fzcu/ lo, demari ufqyad marelatitudinem poffideat: deinde ab occidente(iuea mari ufqyad orientem:ut prafentia derelin/ qués ad fatura feftinet,& habeat certam poffeffionem fua: δὲ nequadg principes aliena defyderent:& unaquaqg tribus fuam partem teneat: C) d' proprie ad epifcopos δὲ prefbyte ros referri poteft:quibus dicitur;utnon uaftentatqs depo/ pulentur ultra populum dei,nec terrà ifrael haereditate poffi deant:fed unufquifcp habeat poffctfionem fuam qua gra; dui illiasconftituta eft. Vigintiquinqs auteifynilía referun; turad fenfus:que quater pofita funt.Porro decem milia ad perfectam fcientiam:ut in altero fimplex tantum teneatur hiftoría:in altero etiam detheologia δὲ fupernis uirtutibus difputetur: quia decénarius perfectus eft numerus, Iilud quoq confyderandum,qd' facerdotes qui in maiori gradu funt conítituti,uigintiquingy milia poffideant in longitudi; ne:& decem miliain latitudine, Leuitz auté,id eft inferior gradus, eíídem quidem numerum habeat in longitudine, hoceft,uiginquing milía: fed latitudo ipforum quinario numero finiatur, Vnde δὲ uiginti tantum tenent gagophy; lacia: in quo numero offeruntur munera Efau. Princcps uero qui uere princeps in populo eft:& meretur ducis no; men accipe)hinc inde accipit poffeffioné fanctuarfj: ex om nibus uidelicet qui ei uoluntate fubiecti funt:& urbis habi; tator eft:multorücp falutem,fuam mercedem facit.In priori templo qd' dicitur fanctuarium,quingenti per fingula late; 'ra calami defcribuntur:& rurfum quinquaginta cubiti:qui bus omnís facerdotum poffeffio feparatur. In fecundo au; tem fanctuario ubi funt(ancta fanctorum, latitudo templi '&fpaciü nó defcribitur,fed incertus numerus e(t.) d qui, dé& in poffeffioneprincipis inuenimus:qui abfcp ullo nu/ mero habet poffeffionem ín popule ifrael: dum profectus uniuerforum redundat ad principem:& difcipülorum fa; lus,przmium magiítrorum eft, a 4 Il2ec ofcít oomínua ᾿ teue:Cufficiat vobís pzíncípee ffrael:(níquíratem c γὰρί; nao(ntermíttíte:c(udícíum«(uftícíam facíte cC. Pro rapínis Lxx.miferiarn tranftulerunt:pro confinijs,opprefTioné.E(t τῆς fanctuarij ín poffeffionem ciuitatis contra faciem ad orientem longitudinis auté iuxta unamquáq partematermíno occidétali ufa; ad terminum oríentalé, terra crit οἱ Vedi in ifracl:& non populabuné Siue uaftabüt) ultra príncpes populum meum: δὲ terram s dabüt domui ífrael(cdtn tríbus eorum.Fic dicit diis deus:Sufficiat uobis principes ifraelíniquitatem& ra^ pínas íntermittite:& iudicium δὲ iufticíam facite: fepa rate confiníaueftra a populo meo: ait dominus deus. £92, XLV fo 259 autem fenfus. O uia accepiftis partem uetram ὃ principes fcriptura dicente: Principi quoqp hinc índe in fepationé fan ctuaríj poffeffioné ciuitatis fübaudi£ dabitis:& tarita eft ue ftra potétia:ut unius tribus partéacceperít ueftra polfelfioz idcirco pracipio atqp córioneo:ut fufficiat hucufcp íniqtaté feciffe& rapinas, dui áliena ínuaditis atq diripitis: Et quia[ττί’ tes uidua:feparate üe/ ftra confinia a populó meo: rie uidelicet ter^ quia ipfa uicinia ledit humilioré, qui fuper? cilium maioris& po/ tentiorís nó poteft fü/ ftinereHoc intérim di ctum fit ad illius tett/ porís populum. Ca/ terum δὲ noftris priti/ cipibus praceptum poterit coaptari: qui in morem phá/ raonis X egyptiorum opprimunt filios ifrael per potétiam? nec meminerunt fcriptum: Ducem te conftituerunt,ne ele; Eccísi. ἃ ueris:fed efto inter cos quafi unus ex ipfis. Et illud qd'in átgpiufticiam,iudícan—— tes pupillo& iuftifica) E(a;t;& minos tranffératis: EE. ὦ α euangelio κα]ὰ λοῦκαμ dominus loquitur: Siautem dixe/ Lücaz.f rit feruus illein corde fuo,moratur dominus meus uenire: & cozperit percutere feruos δὲ ancillas: comedere& bibere δὲ inebriari:ueniet dominus ferui illius in die qua nor pu/ tat,& hora qua nefcit;& diuidet eum& partem eius portet cum infidelibus, Difcipulos quoq fuos in euangelio[ει Matthzumhis przceptis erudit.Scitis quoniam principes δίδει 6,8 gentium dominantur eorum:X qui maiores funt potefta/ tem exercent in eos? Non ficerit inter uos: fed qui uoluerit inuobis magnus effe,fiat minifter:& qui uoluerit efTe pri/ mus,fit omniü feruus: ficutfilius hominis non uenit mi/ niftrari,fed miniftrare:& dare animam fuam redemptioné pro pluribus. Multa funt fi uoluero de facris fcripturis re^ uoluere: ubi maiorum fuperbia coercetur,& ad humilitate omnes domini prouocatur dicentis:Difcitea me:quia mif, Niartfar d tis fum& humilis corde. Cómentaríj tertíjdecimi in Ecechielem pphetà finis, Rr 5 DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN Q VARTVMDECIMVM COMMENTA- n RIORVM EZECHIELIS AD EVSTOCHIVM PROBEMIVM"s^ I^ MTS iVodin principio templí Ecechielis debui dícereztiunc prxpoftero ordítie ín fine di- 4 1| ἢ cturus fum:illi? uerficuli memor: Hiclabor, illa domus& inextricabilis ertor,De ἅ.| 57 in alío loco idet poeta decantat. Vt quondá Creta fertur labyrinthus ín alta Da' Bie 3 rictib? τοχεί cad íterancipítég Milleurjs habuiffe dolá: qua figna fequedi Falle ἡ depréfüs δὲ irremiabilis etror. Ita& ego iftarü fcripturarü ingreffus ocean& myftetiorü T retin dcí.ut fic loquar labyrinthü: de quo fcríptu eft:Pofuit tenebras latibulü fuü:& nubes in ται| tu eius:perfecta quídé fcientia ueritatís mihi uendicare nó audeo,fed noffe capientibus aliqua: dectrínz indicia prabuiffe;no mcis uiíribus;fed chriftí miferícordía:qui errátibus nobisipfedo ἡ los tccti ambagelqy tefoluít:cxca regens fpüfancto ueftigia:qué fequétes,d portá explanatio, 'n& pphetz Ecechiclis puenire poterímus:in qué extremus,íd eft quartufdecimus liber eft.Qué fi oráte te uírgo chrifti Euftochíü ad fin ufqy pduxero: δὲ diis uita: hui? cocefferi fpacittrafi 'boad Hieremíam qui unus nobís remanet prophetarü:cui? interpretatio,mei quidé laboris δὲ tuarumorationum.fed propríe chrífti erit dacmentie, COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EZECHIELEM PROPHETAM LIBER QVARTVSDECIMVS «d haret à Z atbera íuftaiz epbí íuftumiz barue fuffue 4 crít vobis zc. Hiclocusiuxta Lxx. non co/ grádis δὲ minor:ftathera uera& iufta erit uobis:SL menfura uera& iuíta erit uobis.Etin Prouerbijs dicit:Stathera grá; frouer ue dis& minor,abomiabile eft utrüicpin cófpectu.dei. Qd q/ dé nó(ΟἹ in cómertíjs δὲ in ufu Gtidianz uitz nobis eft ob feruandü fed in omib? cuftodiéda iufticia:dicéte fcriptura: Sermonib? tuis facies Eczisgd ἢ Ge:'- ftathera& appédicu/ ΟΝ p Ρέ.ις Tathéraíufta ἃε. C Tatheraiufta& mé ΡΟ ΤΟ Med intelli phí iuftà δὲ batus. fura íufta δὲ choc;, ope& cogitationibus, ginó pót: dü nó folü numeros menfurarü: fed etià ποῖα cómuta/ rüt.Pro ephi em inter! pretati funt méfurá,ge nerale nomé gp fpecia: Fo—oJiEPbato chonica: & homer dq hebraiz coqereca dicit κόρος tran(tulerunt gomor: rurfumgp,p bato chae níca. Dicam?, ergo iu, iuftus erít uobis, Ephi&bat? cjlis,&uni? méfurze erüt:ut capíat de. címá pté cori bat?& dedi;. tá ptécoti ephí:iuxta mé. furá corí erít σῷ libratío εοτῇ. Sidus auté αἰσία. o obolos habet.Porro υἱοῦ, nix íuft? erít uobís ad mefurá:& choeníx fimi liter un? erit ad accipiédü. Decima pars gomorchoe/ nix,& decíma pars comotr. ephí. Gromor erít zquum ad pondus uiginti oboli. Vicinti fidi: quinq; δὲ ui omía podere& ratíóe faciamus. Oboi( αὔτ, hoc éuice(imà pte ficli fiue(tatheris effe mini delis eft,tot?mud? di, leato.: uitiaru:illi? aüt q infi; delis. eft,neq obolus,' Q.uafialtjs uerbis di^" xerit:Infidelis nihil in mundo poffidet: fed' a * ü à '..ΕΙ mà portiüculà inalio ἡ H locolegim?:Eius qfi; InplogoGa | | | | | | | | | | | | | | | Ἷ | | | | Í Ι ΐ bá bil Xtahebraicü&literà: εἰ fidi& uígíntiqn q fidi, cíntí fidi S quindecim ÍL—etiáminima ídiget por" ο δὲ quíd nobis uideat indecim fidi, miná f; ei.tni; bis.Et ἢ τίδε, Ded alijsuerbis.! j infingulís aptius ex/& quin eam Hanminara. minaerituobis,Et hx s euageliodicitzNon MazBsd κα lier sra que bciunt,Et hac fünt primitíac funt primitiz quas fepa^ sedit Reni redi. E ebraice dici£ mocene εἰς ᾿ Ma. at nouiffimü qdran;| "31a in his og, quastolletis: fextam pat! rabitis. Sextam partem ἐς προσ ena ceni οἱξ quz appendunr, tein ephi de coro fru; menfurz de gomor tri nümü& minuti Lr, E phaautqueingre mentír&fextam partem αι& fextam. partem| 8mus deémmasfv pap ἢ τ; «o fermone corrupte εἰ. L' lii gulis feruis ad nego/ ES αἰεί ὑφιραῖ méfüram epi TP?!— ciandü traditas:&in.[ ptinet uariarü frugi,; alía pabola iter feruos Mattis b ἡ Verbi gra:tritici hordei leguminti.Porro batusquihebrai— talenta diuifa:& debitore qpgeton: denariorti.& qnquagin Lue Γ ες αρρεϊίαξ bath, οι méfura eft que& ephi:& ἰη ρα)— ta:& operarios uinez qui fingulos accipiunt denarios:& Mara ἢ cieb? ταητῇ ligdis,uini& olei,& iftiufmodi. Corus triginta— mulierem uiduá qua drachmá perdiderat& uix τε ην Luci$. lii hàbet modios:& in utraq; méfura,hocefttam aridarum dg— nzeaccéfionerepperit, Crux omnia qué fenfum habeit, no i liquentiü tenet principii. Decima parscoriínhis quz mo,— efthui? tpis differere, b p /£sbe(unt paímitíe qe Kir αἰ dio menfurant£ appellat epha:id eft, tres modíj,& decima— fegtá partéepbi«c. Ethic mutatis noib? méfurarü in Lxx à i pars cori in fpeciebus liquídis,uocaf batus fiue uadus:ut^ zditioecófufa fütomia:ut qd dicat nó poflit imeliig rut à eiufdé méfurz fit epha& batus.Porro ficlusquigracedici£— ef fupra pephi menfura:& pro bato choznica EK: à s«risuiginti habet obolos. Mina uero quz appella£ mna:—;pcorogomor: pficlo appédiculu:& hic p ephí pera me t ἢ habet Ποῖος fexaginta:qui faciit obolos milleducétos.Q.d— furá:p coro nticgomor πῆς ipfum cord:& in me(uraolei p auté dicic, uiginti ficli δὲ uigintiquinc ficli,& quindecim fi di mina faciüt:le&toré turbare nó debet.Idcirco eim difficul, tas in numeris ponit:ut intentü animi faciat auditoris. Viri Luc.$,a& multadicunt ín parabolis& enigmatib*:ut qui habetau res audiédi audiat. Omnifgp ,pphetia in obfcuritate cótinet ueritaté: ut difcipuli intrinfecus audiat: uuleus ignobile& foris pofitti;nefciat qd dicat. Przcípitereo fcriptura diuia Leui.19.g ut iuíta fint podera dicés:Nó erít in marfupio tuo menfura bato xor/Anp.i.cyathü. Dicam? igit primi iuxta Iram:de κάδα hoc eft decimá pté omniü frugi, leuitica tribui poput fus ex lege debebat. Rurfü ex ipfis decimis Jeuite,hoc etin ferior miniftrorii grad?, decimas dabat facerdotib?:& hae e(t quz appella£ ὀθυτεροδεκάση, Erant ὧς! δα! decim quas unufquifcp de populo ifrael in fuis horreis τς comederet eas cii íretad templü.in urbe hieruf: ain,] bulo tépli;& facerdotes ας leuitas inuitar&t ad couiuiackrat autem δὲ - 8i£secbiclem Ame qua de frugibus offerebant:non erant(pecíali numero de: finita, fed offerentiü arbitrio derelicta: Traditionéqs accepi? mushebraorü nó lege przceptam, fed magiítrorü arbitrio. jnólita: qui plurimu,^ quadragefimam parte P; dabat(acerdotibh qui HER. ephí de coro hordei. minimü, fexageima:- Méfura quoqy olei:batus infer quadragefima δὲ fexage(imà licebatof/.: olei, decima pars cori&& ᾿ £n as Ee uolu(/ decébati corü faciüt: quia ent. igiturin pen- ᾿. z E taicucho dubium dc,. decébati implet cori. autem&aliz decime, quas pauperibus recondebant:qug. graco fermone appellané Πωχοδέκασαι. At yo primitiua: lesfunt gomot... £4. XLV. fo. 260 zdificationetempli, qd Ecechielis prophetia contiriet,certa menfura e(t.i.fexagenarius Rumeras euo mundus explet; δὲ dicitur nobis:In qua menfurá menfi penduntut, menfura u"uu quogtamáridárü fpe SEP. ephi de coro hordei:. derunt quenti & praceptü olei cotylem,^ debeat ἐμοὶ prínci ; du ες. pi:nugc eundem pri/ id eftcyathum;olei decem ΝΟ cotyles:quía decem coty;' tibusordine tenet: ut . unum degrege duceri : terum aríetum iubeat ritum eft: hic(ρε; s Ec aríétem unum de grege ducétorü de hís que nutrit— offavi, ds nutritifrael cialiter definitur,pro/ ptérfacerdotum auarí" ifrael in facrificium.& in holocauftum;& ín pacifica, ad* in facrificium,& ín ho locauftum, δὲ in pacifi ciam, uns apo: expíandum pro εἰς ait dris deus:O mnis populusterr^ ca adexpiandü ppo/ puloexiBantín primi/: tíjs deferendis, id eft, tenebi£ primitijs hís principi in ifrael.Et fuper príncipe pulo Π[αίς ας deus. Quod nosinterpreta utfexagefimam parte εἰπῆς holocaufta;& facrificit;& libamina.in folenníta^^ üfümus, de his quae offeráteorum quzgi/- tibus,& ín kalendís,& in fabbatís, δὲ ín uniuerfis folen/— nutritifrf: in hebraico gnuntur eterra, Si em corus quihebraiceap. Ritatibus dom? ífrael.Ipfe facict p peccato facrificiü,&t ᾿ dicitur gomor, trigin/ fcriptü eft ΠΨΨΊΒΩΣ quod Aquila€ Sym: pelac^yeti&aLxx,^ holocauftum& pacifica ad expíandü ,p domoifrael;^ machus interpreané; ta habet modios: tam inaridis fpeciebus, dj: in liquétibus:Epha quoq; δὲ batus,iuxta quod fupra dixi; . mius, decima pars cít cori: pracípiturqsut fexta pars tam. ephi, ὦ bati detur facerdotibus in primitíjs offerendis,qua detribus modíjs dimidium facit modium: perfpicue fup^ putatur, fexagefima partem primitiarü facerdotes accipere débere. Hac interim iuxta literam,& iuxta hebraicam ueri;-tatem, fenfiffe,& audi(Te fufficiat. Nuncreuertamur ad in », telligentiam fpiritualem:in qua prímü quarendti, quomo *rouer,s,b. dicatur:Honora dominü de tuis íuftis laborib?: δὲ da ei de : fructibus iufticie tua:ut impleant cellaria tua fruméto:& uino torcularia tua redundét: ut poftdj obtuleris primitias » laborütuorüatq uirtutum, dixeris:Ecce nunc ego attuli tibi prímitias frugum terrz,quas dedifti mihi die, merea; - Deu28; risaudire: Benedictus tu in ciuitate,& bridictus tu ín agro: "77^*benedictifilij uteri ταί, δέ genimina terrz tuz,& fructus iu; Ephi,a mentorti tuorii,€ cetera:& poffideas( iuxta Apoftolum) omné benedictione fpiritualium in cocleftibNs in Chrifto: dum quícquid habes, non tuz putas effe uirtutis; fed eius mifericordiz,qui fruges dedit. Et fi quidem tantam habue rimus fcientíam fcripturarü, ut myftíca quzqp pandamus:: δὲ doceamus homines,id eft rationaleanimal: damus pri; mitias frumeti noftri.Si autépoft Anagogen,puram tantil féquamur hiftoria, quz fimplices nutrire pote(t:iuxta illud é35$b quod fcriptü eft: Homines& íuméta faluos facies domine: damus primitías hordei noftri:qd? hordeum feuit Ifaac,fed interraalienigenari:& ortum eít ei centuplii. Ο ui hordei Tài; datprimitías,poteft dicere:Diris pafcit me, δὲ nihil mihi de^ erit:in loco pafcuz ibi me collocauit: fup aquas refectionis educauit me.C)ui autem rationalia pafcitanimantia:uertit Ibi.22.b fenténtiam;& dicit: Praparafti in cófpectu meo méfam ad; uérfus eos qui tribulant me. Et poftáj olei δὲ uini obtulerit Ibidem primitias,iungit£ loqui£: Impinguafti ín oleo caput meií: & calix tuus inebrians d praclarus eft: illo oleo qd? δίς fece mundiffimü,ad lucernam domini ργαραταξ.()« qui praparauerit,exhilara£ facies eius ín oleo,oleo exultationis Ῥδ.ειδ quounctus eít Chriftus prz participibus fuis:& effe&us . oliua,cum ,ppheta cantabit: Ego αὐτῷ ficut oliua fructifera ' in domo dei: Etíllo uíno qd? deuera uiteredundat ín torcu Io5i5a faribusfaluatoris:dicente domíno:Ego fum uitis:uos auté propagines:pater meus agricola, Dee his torcularíbus tres. pfalmos legimus:octauum,& octogefimü,& octogefimü : tertium:qui omnes ad ecclefiz facraméta referuntur. Et in ueteri quide lege,abfqy menfura erant δέ numero primitiae Yof.s,d noneinad menfurà deus fpiritü dabat, In fecunda autem » Hxc dicit diis. ἀν ον vd rop:Lxx. '& Theodotio,&ze δ DICTOS T^ 39 0* o^ qoreopquerum ab terum deirríóuis,alterum de canalibüis fiuepifcinís fonat: utuidelicet primitiz principis,non alibi nifi in irriguis nuz tríantur.Et quomodo ín fuperioribus legimus fexagefima partem debere offerri principi de his quz appenduntur,& qua menfurz fubiacét: ficnunc ducentefima pars arriman" tium iubetur offerri:& huiufcemodi legis preceptis, omné—... populum effe fubicctum:ut offerat duci fiueprincipixquod. Dj uidelicet per illum holocaufta, δὲ facrificía,& libamina, ini: fingulis folennitatibus offerantir pro populo:& expietur domus dei,Ex quo animaduertendum, c» quomodo popu lus debitor eft prímitíarum offerendarum principi: fic prin ceps debitor-eft populi offerre pro eo uictimas:quem iuxta Tropologiam nonalium intellieere poffumus, nifi domi num faluatorem. Ifte de ducétis animantibus fufcipit arie; tem: fiueut fignificantius hebraicus fermo demonftrat; βοσκημα, quod ad cuncta animantia,& n6 propríead arie/ tem referri poteft: δὲ fufcipit animaluel arietem, qui nutri/ tuis eft inlocis irriguis;fanctarum uídelicet fcripturarum:&. . poteft dicere:Dominus pafcit me& nihil mihi deerit:in lo/ 453,22, co pafcuz ἰδὲ me collocauit: fuper aquas refectionis edu cauit me. Hac erant irrigua; immo hi canales: ad quos δὲ Geíj;o,f Iacob ducebat pecora fua: utin ipfis biberent atqp concipe/ rent:& iuxta uirgarti colorem, foetus ederent domino.Pro facrificio,hoc eft θυσία, Aquila& Symmachus donum in; terpretantur:quod ἐπ hebraico dicitur ΤΊ:& ρρηίς ιδ pertinetad hoftiam, fed ad ea qu ex fimila,& polenta,& oleo offeruntur in facríficio. Holocauftum yo eft,qd'totum offertur deo:& facro igne confumitur.Pacifica, quando re/ cóciliamur deo:& pro nobis Apoftolus loquit: Precamur 2.Co.s;d pro chrifto,recóciliamini deo.Et in alioloco: Deus eratin Ibídein Chrito:mundü recócilians fibi. Iteauté princeps cui pri; mitiz deanimantibus offeruntur:ipfe eft& rex:ut in crucis quoq, titulo demonftra£:hébraicís,X eracis literis,ac lati/ nis.Nitentibufcy iudais,ut deponeret titulus triumphalis,-.. gentium in Pilato turba refpondit: Ὁ d fcripfi fcripfi.Sub YoEas;d principe(inquit)erunt. Pulchre facerdotalis dignitas com; monct,cui fubiecta fit officiosur fciat fe facrificii δὲ Πατ; na quz offerunt ex uino ,pro ppfo offerre debere in cunctis. folennitatibus:tam uidelicet in kalendis,i.neomeníis,d in fábbatis:qfi tenebris cuncta operietib*,lunaris exordit luz miris eft, δὲ in requie fabbátorü: ut faciat uidelicet ,p ρε ad expíandiü ,p domioifrl, quz eft ecclia dei uiuétis:colum na& firmamentü ueritatis,{πὰ eft e domus dei uiuetis& domus iíracl,qua expiatione fuorum indiget peccatorum, πετ esee eee“τι-ᾱ- Hacdicitais fueritis, rernetietur war, à . vobis. a[£taríerem vium oe grege oucentozum oe bío T - quenurrit ííracl cc, Supra dixit quota pars corum quz αρ’ b dem ρε 5:.3 £ommen.IDieronymi liber quartu(decimus regationts, δὲ in dicb$ t. bi dicit: Celebra μα Niotd Qr IDecoícit oomínuo eue: 3n primo méfe vna menfia!— ppheta:Q, uid facietis ín diebus cóg fumee vítulum oc armento(immaculatum/ et expíabío fan» ἑ| euaríum τὸ, Tótum capitulum pofui,ne diuifum perfingu la legentis animum conturbaret.Et primum deínterpreta/ tionis uarietate dicendum eft, Vbi nos interpretati fumus, in quatuor anguliscre pidinis altaris: Lxx. tranftulerunt, δὲ fuper quatuor angulos tem pli,& fuper altare. Bt . ubínos diximus, pro unoquoq qui ignora uit& errore deceptus eít:illi pofuerunt, pro ignorante& ,p paruu: lo.In eo quoq ubi hof dixim?,& facrificium ephi per uitulii,& ephi per ariete faciet, δὲ olei hin per fingula ephí:il lorum ditio tenet:€ facrificium& coctio/ nem uitulo,& coctio/ nem arieti dabis: δὲ olei hin coctionis. In extremo quoq οτί’ culo ubi nos diximus, in facrificio δὲ in oleo; illi dixerunt, ficut in manaa, ficut in oleo. In primo(inquit)men fe& prima die menfis: haud dubii, quin ni^ fan fignificet: fumes uitulum de armento: s Hac dicit dóminus deus: In prímo menfe, una menfis fumes uitülum de armento ímmaculatum,& expíabis fanctuaríum, Et tollet facerdos de fanguine quod erít pro peccato,& ponet ín poftibus domus:& in quatuor angulis crepidínis altaris:& in poftibus portz atrij intetíoris Et fic facies in feptima méfis prounoquocg qui ignorauetít€ errore deceptus eft, δὲ expíabitis Ὁ domo, In prímo menfe, quartadecíma die menfis,erít uobis pafcha folennitas: feptem diebus agyma comedent.Et faciet prínceps in díe ílla pro fe,& pro uníuct; fo populo terrzuítulum pro peccato.Et ín feptem die rum folennitate faciet holocauftum domíno:feptem uítulos,& feptem arietes immaculatos quotidie fepté diebus:& pro peccato hircum caprarum quotidic.Et fa crificium ephí per uítulum, δὲ ephí per arietem faciet: δὲ olei hin per fingula ephi.Septimo menfe,quíntade; cima die menfis in folennitate:: faciet ficut fupra dicta funt per feptem dies:tam pro pecato, cj pro holocau/ [1ο& in facrificio,& ín oleo.: Hac dicit dominus olénitatis driieHoc eft illud qd?& ali feftiuitates tuas:reddeuota tua, Si ergó didicimus folennij tates fpirituales,cofequeter dotebittir& ui&timas fpirítuà les. Atfumit uitulus de armento, fiie taurus, ut interpreta, tus eit Symmachus, libér δὲ nullo preffug iugo;hóc éít,oneré pec catorumi:& imimacüla tus, qui peccatum ná fecit: nec dolus inuen, tus eft inore eiws:uitu lus nouelluf;cornua ef feres& ungulas: utin ipfo munde& expie, tur fanctuariti, Ettol, let(inquit)facerdos de fanguine eius qd erit ᾧ peccato omnii: qui altis uerbisagnus ap; pella in Exodo&in euangelio,baptifta[ον S anne dicéte: Ecceagn? οί, ἃ dei,quitollit pecata.— mundi. Sanguisauté ipfe eft preciofus, in à redimimur ín paffio/ ne diii faluatoris: cui? carnib?alimur, cruo repotamur: quo tan/ gun£ quatuor angulí crepidinis altaris: qd Theodotio ipfum uet bum hebraicii pofuit, ΤΠ sftue'iegov jid eft nóquí domínutritus E μιά qui in armento,hoc eft, deerege δὲ numero plurímo rum:]In feptima quoq eiufdem menfis die:quz duz folen nitates,hoc eft,primi menfis prima dies:& eiufdé feptima, in lege Mofaica nó habentur.C) uartumdecimüauté diem Exo. 12,c menfis,quo paícha celebrat:& Moyfes pracepit obferuan, dum,qi fepté dicbus acyma comedim?. Q) uartà yo folen nitaté de qua dicit: feptimo menfe,quíntadecima die méfis in folennitate,& cetera: uidetur mihi fignificare fcenophe/ giam:quam hic finenomíne pofuít, Curramus ergo ad fin gula:& quid nobis uideat,breuiter differamus.Effe folen^ (οὔ 2.ς nitates fpirituales, X Apo(tolus docet: Ne ergo quís uos iu dicet in cibo€ potu,autin parte folénitatis,aut neomeniz, aut fabbatorü, quae funt umbra futurorü. Et fic per Efaiam Efa..d loqui deus: Neomeniías ueftras,& fabbata ueftra,& diem magnünó fufcipio:ieiunii,& ferías,& neomenias, folen; nitates ucftrasodit anima mea.Manifeftü eft, cp qui folen/ nitates oderit iudzorüi fuas diligat:fabbatum uidelicet qd? relictum eft populo dei: ut uideam? qua a deo donata funt nobis:& loquamur, nó indoctís humanz fapictiz uerbis, fed in doctrina fpiritus,fpiritualib? fpiritualia cóparantes. In prafenti em fzculo qd? ín maligno pofitii eft,dies bonos uidere nó poffumus,fed in nouo: de quibus diebus in car; Deu$?.a mine Mofaico fpiritu(Tanctus canit: Meméto dierü antiqui ; tatis:intelligeannos generationis generationi, De quibus Ῥδ.7δ.ὂ δὲ(anctusloquebat in pfalmo:Nocte ín corde meo medita ο. lbi. bar. Etiterü:Etannos aternos in mente habui:& meditat? fum. Qui iftum nó fufcipit intelle&tü:refpódeat quo illud poffitexponere qd? Efaias de futuro,& nouo fzculo uatici? Efa.66.g natur:Erit méfis ex menfe,& fabbatü ex fabbato:& ueniet omnis caro àdorare dominti: qii ueri adoratores nequad Yoh.4.c adorabuntin monte garicim,nec in hierufalé, fed in fpiritu Efa.65,c δὲ ueritate: qfi erít cozlum nou(i,& terra noua:& liberabit Rom,$,d omnis creatura ἃ feruitute corruptionis, in libertaté filiorüi dei:& fol fepties tantü lumen accipiet:& luna foli compara bitur: Acceffim?ei ad monté fion,qui interpreta£,fpecula: δὲ ad ciuitaté dei uiuentis hierufalem coeleftem:& ad milia angelorü folennitates De qua folennitate loquitur δὲ alius tépli, ut Lxx.tranftule runt:ut fanctificet domus δὲ altare. Vniuerfa e müdiele: menta hoc fanguine fanctificant:ut cii quis expiatus fuerit atqj mundatus,ingrediat portaatríj interioris:& poffit dfi arcana cognofcere: δὲ cófequéter uenire ad fcptimam diem menfis primi,& cófequi requi&:& diio offerre facrificiü tam H ;p ignoratia:de qua Dauid loqui£; Deli&ta iuuétutis mez,$:24.b & ignoranti mea ne memineris: pro paruulo:qui cii ad perfecti uiri menfuram peruencrit,defiruet ea qua paruuli funt:& loquisKofid&er: Dum effem paruulus,quafi paruu s,Cor,j« lus loquebar,quafi paruulus fapiebà:Siue p eo qui errore deceptus eft:& nó tam uolütate,d boni opinione peccauit, Completis auté duabus folennitatib? primi méfis, hoc eft, primz diei δὲ feptimz eius,uenitad quartumdecimü diem e menfis in à pafcha folennitas eft:de qua fcripti eft:Etenim 1, pafcha noítrü immolatus eft Chriftus, Tunccomedimus fepté dieb? acyma in requíe& fecuritate rer omníti,qii fef menti malicia€ nequitiz deftruétes,manducam? acyma fynceritatis δὲ ueritatis:principe noftro cuncta hac p nobif offeréte:& primi p feipfo.Sufcepit em corpus humani: δὲ per peccarü de(truxit peccatum:qui,p nobis dolet X portat infirmitates noftras:deinde pro denofa qs in Lxz. fcri ptum eft:fed in hebraico nó habet.i. p eccleíia,& p ofi po pulo terra:uniuerfo uidelicet humano genere, Saluatoreft em omnii hoim δὲ maxime fideliii:& ipfe eft ,ppiciatio pro peccatis noftris:& nó folum pnoftris, fed,p omni mido, Oblato autéuitulo ,p uniuerfo populo terrz, in feptédieb? reliquis dominica paffionis,fepreuituli& feptéarietes im/ maculati offeruntur Gtidie;ut holocaufto& igne ἀπίςο con cremen£.Septéauté uituli δὲ fepté arietes funt,qui configur rantur dominice paíTioni:ut imiten£ uerü uitulii S uerum arícté:& fanguine martyrii per fepté dies totius mundi pec cata purgentur. Hircus quocp caprarti offertur pro peccato Qtidie,fepre uidelicet dieb?. Artédendücp diligétius,cp infa crificio ephi per uitulü,& ephí perarieté,& olei hin offerun£ qua lege pracepta funt.In oblationeaft hirci,nec ephi, nee (ut Lxx.tranftulerüt)coctio ponitur: qui pro ephi, zie hoc eft, coctionem interpretati funt. Hin yo qua olei certa menfsra Co.$ b ---«μων C diia ἘΝ S ΤΊ tad nantur. Ca. XLVI Syb£secbidlem.—£a, ΧΙΙ ο. 160 inenfura eft, de quaante íam diximus, affümit in factifició uituli δὲ arietis: ut fomentum luminis fempiterni& requie "laboris& laffitudinis fanitatem,poft placationem péccato: rumaccipere poffimus.In feptimo quog; menfe, quinta "decima menfis die, hoc eft, fcenophegíarum, id eft, oblatio "nis& facrificiorum or 'doferuanduseft,tam .ppeccató ὥριο ποίο δ΄ *aufto,& ín facríficio f£coit 00^ iníngs oe?. «€. et facri €ríficium:illiipfum he , braicum pofuere uer; .bum λα Aqui εἴα, donü uel facrificiti: - Theodotio, facrificiü , tranftulit; Et interim . priufcg quidifta figni ficent, differamus: ip(a fcripturg παραφρασ; κῶς uerba pan , denda funt.Porta(inquit/atríj interioris fex dieb?,de quib? . fcriptüeft:Sex dicb? operaberis,€ facies omia opa tua, erít .claufa:nec qualibet porta,fed quz refpicit ad orienté; unde .oriturfoliufticiz.Porto die fabbati.i.feptimo,in qrequíes - eft;aperietur per fingulas hebdomadas:& rurfum complee tis diebus triginta, quando alterius menfis finis,& alterius . exordium eft,id eft neomenia, die uidelicet kalendarü ape; .rietur: ut quod priuilegium habet feptimugdies in hebdo; .mada,hoc habeat príuilegiü menfis exordiU? Cur aut ape riatur die feptimo δὲ die kalendarum porta interioris atríj quz refpicítad orientem, fequens fermo monítrabit.Etín/ ' trábit( inquit) princeps,per uiam portz deforis atríj uide 'licet exterioris:& ftabit ín limine portz interioris atríj,quae «réfpicitad orienté: nec ingredietur atrium interius: fed illo "ftante, alij facerdotes facient pro ipfo holocauftum: quam -. Qblationem interpretatus eft Symmachus:& pacifica, fiue qux ad falutem pertínent: ut poítdj hoftía principis, facro τ dgnefueritconcremata,& dux reconciliatus deo: tunc ad/ 'erarepoffit(uper limen porte interiorisatríj in quo fteterit, .&egrediatur. Cr uid igitur Poft egreffionem príncipis fta/ tim portaclaudeture Nequadp,fed aperta erit ufqg ad uefpez tram:utpoft principem, omnís populus terrz adoret cótra oftium portz illius:adoretautem in fabbatis δὲ in kalentlis quando aperitur porta. Et quía fupra dixerat:Factent facer dotes holocauftum eíus δὲ pacifica eíus: nec fignifícauerat "holocauftorum numerum,nunc infert: Holocauftum aute *.hocoffret princeps domino in die fabbati. Oferet autem non per fe,fed per facerdotes:de quibus fcriptum eft: Et fa; :eientfacerdotes holocau(tü eíus& pacifica cius:fex(ínquit) ;agnos immaculatos,& arietem immaculati: ita ut facrifi/ :^ kiumarietis méfura ephi fit,qua hebraice appellat YYeW.. Sexautem agnis fit facríficiài quod offerre potuerit manus «eius qui offer:& per fingula ephi,erít olei menfura qua ap; pellatur hin. Kalendarum autern, hoc eft, neomeniarum 'dies hochabebitpríuilegium amplius a die fabbati: ut ui^. 1ulusimmoletur dearméto,(iue taurus immaculatus. Ca β ΓΕς dicit dóminus'deus:Porta“ἃ, XLVI atri interíoris qua refpicit ad orienté crít dau . eíus δὲ pacifica eius:& adorabit fuper limen port δὲ egredietur: porta autem non daudetur ας ad uefperam. Et adorabit populus terrz ad oftium portz illius agni& aríctes immaculati erunt. Et ephi per uítalum: éphi quoq; per aríetem faciet facrificium: agnís autem ficut ínuenerít manus eius:& olei hín per fingula ephi.. - teraaut& hoc eft, fex agni immaculati& aries itmmaculatus δὲ factificia eorii, ritum fabbati poffidebütíita dumtaxat ut ficut in ariete eph offertur facrificij,id eft,(imila δὲ hin οἰείς 'itaofferatur& in uitulo. Hac perfpicuitatis caufa fint pofi 'ta:nunc fpirituale fenfüm domino donante referemus.Sex diebus quibus ορεγὰ» murin mundo; portà orientalis arríj interió? 'ris claufa nobis eft? lucis exordiü e, aperit nobis porta oriétalis: “8 f1quis noftri p me rita uirtutü,ducis no^ fidus epbí— in fabbatís& in kalendis corá domino. Holocauftum— κῃ ἃ ἀϊρινταϊξ fue ΝΤ ij αὐτῇ hocofferet prínceps dio in diefabbatíifexaenos^ ritconfecutus:p uiam retatifümus ephi, ᾿ς CRM dE e. ve ees Pe deima tae ímmaculatos,& arietem immaculatum:&facrifidum^ Uetibuli porte ἀεί, que eft decima pars ES: viden ον- ris,hoceft, per mundi ;cori:Lxx. tranftulerit— ephí peraríetem: agnis autern facrificium quod dede— hui*labores porc πέμμα, qd innoffà| rir manuseinsr δὲ oleihin perfingulaephi:Indieauté«cef queadhucin lingua coétioné fonat.€ OQ EE. ο:Τεγγεπῖς finibus pofita ;Etubinosdiximus/a"kalendarum uítulum de armento immáculatür& fex—(a ineredict: nointe/ rius atrium:hoc em irá : praffenti loco fcríbi£, fed adlímen porta η teriorís:& ftabitin ca. . Sinautem princeps int prafenti fcriptura nó ; Cumgpingreditur: ingredi£ atrii interi?, fed ftat in limine eíus: nulli dubiti eft nunc ex parte nos ui/ . dere,& ex parte cognofcere:& necdum reuelata facié gloria^ . domini cotemplari. Denicp ftante príncipe ín limine porta .atríj interioris:cateri facerdotes, quibus hoc officii delega tum eft,ds poffumus intelligere uirtutes angelícas,facict ,p ipfo holocauftum& pacifica. Indigemus etm mifericordia dei:& omnis creatura ad cóparatíonecreatoris immunda ᾽ eít,& diuino igne purganda: quo& Efaizppheta purgata funt labia:ut poftd per facrificiti pacem receperit, tunc in li mine cóftitutus,adoret omnipotentia dei;& featríj interio/.. ris ingreífü fateat indignii:& ftatim íngrediat. Ροζ: aute .qui primus eft, fuerit egreffus:non clauder ufq» ad uefpera ,huíus fzculiipfa porta interioris atríj fed aperta erit: ut po/pulus quoq terre fitad oftium,& adoret ad eum:nequadi omni tempore fed qfi requíeucrit a peccatis: δὲ fugatis tere bris fidei,& fcientiz lumen acceperit. Hocaute ipfum holo cauítum qd offert princeps p facerdotes in die fabbatí,fex aenorii immaculatorü numero tertnina£: pro fex uidclice£ dieb? in quib? operamur in mido:& arietem immaculati . qui princeps gregis eft: ita ut per fingülosarietes offerat iti facrificio ephi,id et,decima pars cori.In agnorti auté fex fa/ ' crifício, certa mefura nó ponitur:fed quantücunq; dederít manus eius qui offert;hoc eftpro operü qualitate atqp mets .fura.Olei autem hin offeret per fingula ephi, hoc eft oleum qd(ibi quinq uirgines prapararüt, ucungat fimilam fiue cómifceat:& omnis oblatío deí,plena fit iumirie ueritatis:& exhilaret facies offerétis oleuin. Die autem kalendarü, hoc eft,dietricefimo,qn primogenita δὲ leuitee numerant ín lé/ - geprateromnem ifrael, de quibus fupra diximus:oifertur .uitulus immaculatus dearmento:fuper d plenius in príorí «apitulo differuimüs: δὲ agni fex, δὲ arietes immaculati, δέ cetera qua offerunt in fabbatis, ut eterna requiem confe, quamur,& mereamur audire: Euge ferue bone,quia ín pau cis fidelis fuifti, fuper multa te coftituam:íntra in requiein ' domini tui:& nó folum ad portà interioris atríj peruenire, fcd etíà penetralia eitis intrare poffim?:& illud opere poffi/ dere:Plantati in domo ἀπίῃ αὐτῆς deimoftri florehunt;: ὃ Cumq; ingreditur & in oleo: ut feftiuita/: ες.: bod. 25 ἘΝ Poftd auté uenerim? Καν iria fafex diebus in quibus opus fit:die autem fab 24 αἰεπιίερηιπι, idet metres orto GEN bati aperíctur:fed δὲ in die kalendarumaperict, Etín;— ad diem AGAS n qd . leicólequamur: cla; RN; DUIS TES αγ eterna requies eft:liué riorefcp habeamus fo; trabít princep speruiaam ueftibuli P ort deforís:& fta ad diém kalendarumt, lennitatesinquib?no— bitinlimíne portz:& facient facerdotes holocauftum-απροῇ cxcá noctem, "bis omnía peccata do/»-"&hortibilestenebras, *: Mattb 44.8 £ommen.It2icronymi liber quartufdecimus-. ἃ(ung(ngredítur ρείπτερσι per víam veftíbulí pozte fngredíatur: et per eandem víam egeat«C. Princeps ille de quo fupra dictum eft: Et intrabitprincepsp uíam ueftibuli portz deforis ,pereandem portam ingredia£,& per eandé egrediatur:liberi em arbitrij eft:€ poteftate lrabet ponendi animam fuam,& rur/ fum refumendi eam: tanqpad nos ueniens, ᾧ ad cocleftía confcen dens, cadem maiefta; tis fuz utitur liberta7 te, Deniqp non querít nundinas nec folenni tates, nec differentiam ullam obferuat dierü: quia omne tempus, οἱ fcítiuitas eft. Populus αὐ in nundinis tan; tum& in folennitati/ bus ingreditur&'egre ditur:€nó per eandé uiam, fed peralteram atq alteram, Scriptü e(t enim: Etcum intra bitppfus terrzin con^ fpectu domini in folen nitatibus: qui ingredí tur per portam aquilo nis utadoret,egredíat per uiam porte meri» tamaquilonis:de quo dicitur; Aquilo uentus duriff mts, Híere, Nam& olla Hicremiz a facie aquilonis accenditur, Dic, mus δὲ aliter:Per portam aquilonis ingredi tur,qui peccata dianz:& qui ingredi£ per uiam portz meri^ dianz,egrediatur per uiam port aquilonis: nó rcuertétur per uiam portzp qua ingreffus eft:fed eregione illius egre; dietur. Quod non folum his praecipitur qui egrediuntur Geii.1s,d defodomis,& dicitur eis: Ne refpicias retrorfum:neqp illis Luc,g,g Quimanum mittuntadaratrum, ut non réfpiciant ea quae poft tergü funt: fed in domo quocp diii cóftitutis, íubet ne poft terga refpicíant: δὲ reuertantur ad egena& infirma ele; menta:& incipientes fpiritu, carne confumentur: fed ut de fpirítualibus quoq» ad maiora procedant:& dicant cü Apo Thilip.s, c ftolo:Prateritorum obliuifcens,& in priora me extendens: ut nequad ex parte cognofcant,& ex parte prophetent, fed ueniantad perfectum:íiuxta eam tamé perfectionem quam poteft capere humana natura, ut intelligamus illud euange Luc.17.c licum:Etuos cum omnia feceritis, dicite: ferui inutiles fu mus: quod debuimus facere,fecimus, Vnde& Apoftolus Philip.s,c in eadem epiftola de duabus loqui£ perfectionibus: quafi imperfectus ei fcribit: Nó quía íam accepi, aut quafi iam perfectus fim: perfequor autem fi apprehendam in quo& comprehenfus fum a Chri(to,Statimq quafi perfectus lo7 quitur: Vnum autem,pofteriorum obliuifcens, ad ea quae in priora funt me extendens: iuxta propofitum perfequor ad brauium fupernz uocationis. C) uotquot ergo perfectí fumus,hoc fapiamus. Quomodo ením poteft(tare fenten tia:ut qui dixerat,non quia iam accepi: aut quía iam perfe/ ctus fum, audeat dicere: C) uotquot ergo perfecti fumus, hoc fapiamus« Ex quo perfpicuum eftomnem hominem, & uniuerfam creaturam, djuís ad perfectionem uenerit: ta men indigere mifericordia dei:& plenam perfectionem ex gratía,non ex merito poffidere. Pracipitur itaq: populo ter ra:ut fi ingreditur per portam aquilonis ut adoret, egredia tur per uiam porte merídianz. C) uis eft ifte populus cui hoc pracipitureNempe gentilium:ut quí derelinqués por; tam aquilonis,a quo exardefcunt mala fuper terram,ingref fus fuerittemplum,non egredíaturnifi per uíam porte me ridianz,ad portam luminis, ad portam caloris, ad portam ...L inqua fponfus cubat ín meridie, Deníqy dicitur in eodem Cafi.44d Canticocanticorü: Surge aquilo,& ueni aufter. Qui uero ingreditur per uiam portze meridianz, egrediatur per uiam portz aquilonis. C) uis nà ille eft populuscScilicet iudao rum,quí derelinquens portam uie luminis, uadit ad por/ uirtutis atcp peccati teftis affiftens. In nundinis ergo& in folennitatibus,fabbatorum uidelicet δὲ kalendarum,& uni uerfa fcítiuitatis:de qua in anterioribus locuti fumus:tam in uítulo, q;in ariete per fingula ephi offeren£ ín facrificio, Inagnis uerono eritcertus numerus:nccuoluntati dimi? fum arbitrium fed uiribus quis utetur& bono cófcientias ut quantum poteft,non quantum uult offerat: δὲ fuperom niaolei hín per ephi fingula: ut ungatur fimila, δὲ lucerna accendatur ín confpectu domini:& qui eo utitur, poffit di, cere:Ego autéficut oliua fructifera in domo diii. b(Cui autern fecerít pzincepe fpontaneum bolocauftumiaur pad fica voluntaría oomitto τὸ. αυ immaculatü annículum faciet bolocapftum quotídie oomíno mare«C. Vbi nosle/ 'gimus,immaculatum: δὲ ín hebraico fcriptum eft Ὁ δὴ Aquila, perfectum ἱπιογρτεῖαξ. Et ubi Lxx. 313, Theo; dotio, facrificium: Aquila& Symmachus, donum tranf ferunt.Pro co autem quod nos diximus, fpótaneum, Lxx, ομολογίαμ id eft,confefTionem, uerterunt:& pro principe, ducem:hoc enim Z3 fignificat, Adhuc autem fermo de principe eft: de quo Efaias loquitur: Ecce teftimonium ín gentibus dedi eum, principem δὲ praceptoré in gentib?.Et Ἐςες εἰ: Et ego dominus ero εἰς in deum:& Dauidprine ceps ín medio eorum. Cum igitur ifte princeps fecerit fpon taneurn:& dixerit: Voluntaría fiuefpótanea oris meibene/ placita fac domine: Spontaneum auté holocauftum,ut to tum fe offerat dco:& pacifica uoluntaría, quod in prioribus non inuenitur:fcriptum e(t enim: Et facient facerdotes ho/ locauftum eius,& pacifica eíus: Et defpontaneis acuolunz taríjs, quibus nunc dicitur,omnino retícetur:ut non necef? fitate faciant; fed uoluntate: poft holocauftum offerat ρα) cifica,& reconcilietur deo. Vnde& uírginitas maior eft nupttjs: que non exigitur nec redditur, fed offertur, Pro pacificis, quz hebraice dicuntur τοῦ Lxx; falutaria intérpretantur: ut ipfa reconciliatio pacificorum, falus fit offerentis. Cum ergo hoc fecerit prínceps, aperietur ei por ta:uel iuxta Lxx.aperiet fibi portam querefpicit ad orien; tem:illam uidelicet portam: de qua fcriptum eft: Hac por/ ta domini, iufti intrabunt per eam:& unde oritur fol iu/ fticiz. Et faciet(inquit) holocauftum fuum δὲ pacifica (μα τ de quibus nunc diximus. Faciet autem quia fpontane "T G dimittit:& egreditur per portam meridianam,qui uirtuteg fequic. Et ecótrario:fi iuftus lapfus fuerit in peccatis,ingrej ditur quidem per por, a;:;, ρα. tammeridianam; fed 8 Cüm inereditur prínceps peruíam ucftibuli POIUE ρτεαῖέ peruiam por, inorediatur:& per candem uíam exeat.Et cum íntrabit— tzaquilonisPrincgps. populus terra ín confpectu domini infolennitatibus: m OsqeDin ὡς quí ínereditur per portam aquilonis ut adoret,egredia diei fcilicet& egre tur per uíam portz metídíanz: δὲ quí ínoredit entium: juxta illud : P amp us s q: ὃ di ur per quod fcriptü e(t: Me, Iolud uíam porta: merídíanaseeredíaf peruíam portzaqui— diusinteruosftatque lonís.Non reuertetur per uíam portz per quam ingref— Vosignoratis. Et Apo fas eft f d: 4l di Dri^ A ftolus: An ignoratis, 2,Coqsb. us cio fed ereeionc üilius egredietur, E rinceps autem quía Chriftus Ίη uo, ín tmedío eorum. cum íngredientíbus ínoredíetur:&— biseicSinafftigno, dientib di E nS di: info rantibus dicit, c» me/ cum egrectientibus,egredietur.Ecin nundinis,&ínio^— dius intereos flet μη lennítatibus erit facrificium ephí per uítulum,& ephi fas quao mags(ci ;: Á— 1 i£^: 4 ent e üi peraríetem, Aenísauté erít facrificium ficut inuenerit EIUS Chia » manus eíus:& olei hín per fingula ephi, Cümautéfece— rit: Rünc corpus qute ; auo-- Ὁ tuum fiet ,ppter pécca rít princeps[potaned holocauftum, aut pacifica uolun n HR taria drio, aperíet οἱ porta qua refpícitad oríentem:&— propteriufticiam ἴον faciet holocauftá faü δὲ pacifica fua. ficutifierifolerin^ S'tditur aurem prin/ - A cepscum íngredienti/ : diefabbati;| bus, δὲ eprediturcom egredienub?jtrorügy Tégb Ecechsad infe $08 t, Corde ΠΥ ΥΩ * 4 t| H D | Á m i ΠΝ E Mt zd; 1 ΐ — ων M Mul Ee e ἴῃ£secbielem. fpontaneü facrificiü eft, δὲ nó alij pro eo facient facerdotes: holocauftü& pacificü qd? offert uoluntarie, referatà habet , portam domíni:necobferuat abbatum, fed omnes díes εἰ uidelicet ficut fieri foletin die(abbati. Ergo omni tempore beredítae cíuo filiozum fuosum erít: poffidebunt eam bg» reditaríe.€*ín autem ocderít legatum oe beredítare(aa νηΐ feruozum(uozum i erít illiua vfqs ad anum remíffíonío cc. Hucufqg fermo de principe,nunc de heredibus eius prece; reputantur in requiem, Deni poftdj obtulerit holocau(tü & pacifica, ftatim egre ditur δὲ clauditur poft eii ianua, fiue claudit, ianuam:ut feruet prin cipi pnuilegiü fuum: ''' necfacrificia eius ppIo miícean£. Et quía ge/ neralite dixerat, pon. taneum holocauftum aut pacifica uo'iitaria domino:nec appofüe/ rat taurum fiue uitulü &arieté uel óuem,hir/ cum«p.pfpeccato: do/ eet qd? fitipfum holo; cauítü. Agnü inquiés anniculi immaculati faaet holocauftum:& . non certis diebus, fed quotidie:nec qualibet hora fed mane, mane faciecillum:perfingu/ la uidelicet mane, qi orto folelucis exordiüi eft.Dequo mane Da; uid loqui£ in pfalmo: $352 Mane exaudies uoce . meàa:mane aftabo ti/ 1bi.29.b bi δὲ uidebo.Et ín alio loco: Ad uefperü de/ die abbati: δὲ cetediet daudeturq; porta poflc exíei τε. Ecagnü annículü immaculatà faciet holocauftum quotídie drio:mane& mane facict illud.Et facrificium Siue manaa) faciet fuper eo mane,mane, fextam parté ερ Siue méfurz):& de oleo tertíá parté hín.& miícea/ tur Siue iuxta Symmachumafperga£)fimila: facrífici Siue manaa) diio legítimü, iuge atq; ppetui; Facictis agnü δὲ facrificit,& oleutn mane,mane,holocauftum fempt s ternü. Hac dicit diis deüs:Si dederit prínceps Siuedux) donum alicui de filijs fuís: haereditas eius filiori{ποτ etít: poffidebunt eam hareditarie. Sin autem dederit legatum de bareditate fua uní feruorü fuorá:erit illius uígy adannü remiílionís«Ότο quo Theodotio ipfum uerbum hebraicum pofuit 33")fed reuertc£ad principéharreditas. auté cius filijs eíus erit. Et nó accipiet princeps dc haere/ ditate populi per uíolentiá δὲ de pofleffione corü: fed de poffeflione fua haredítatem dabít filijs fuís: ut non difpergat populus meus unufquifq;a poffcflione fua. » Et íntrüduxít me per íngteffüm quí erat ex latere Vdl pofttergü)porta ín eagophylacia fanctuarij ad(acer/ ptatribuuntiimmo de donís,hareditate atqp legatis, quib? dare debeat:& quorii fit, uel ad tempus, uel aterna poffeffio. Si in; quit filijs fuis dederít, ucl donü; uel πατε” tatem, ipfi poffidebüt eam:quía εἰς fucceffio nís iure debetur:& de alio ad alii non poteft tranfire poffeffio. Sin auté dederit uni feruo rum fuorum legatí no mine:tamdiu habebit poffeffione, πάτα uel feptimus annus remif fionis quí dicit Ys uel iubileus, hoc eft, quinquagefim? ας’ niat: qi omis emptio, feu atcp donatio reuertit ad priores dominos: itautferuus ufum πα’ beat p tépore,& pprie tatem pofleffionis filíj principis.Qruodauté fequi£: Etnó accipiet princeps de hareditaz te popult p uiolentiaz fiue ut Lxx. tranítule/ " rünt,utopprímat eos: uelut Aquila& Sym l1 Β.morabitur fletus:& in mor ica. pr dotes Siue in exedras& thalamos) qui refpiciebant ad us,ad te de luceuigilo, ui fitaüt i(teagnus jmmaculatus,fiueper— .fe&us δὲ anniculus, ο ον IEía,55.a E(aias plenius docet, dicens: Sicut ouis ad uictimám du tus e(t:& ficut agnus in confpectu condentis fe fine uoce: Hiere1,d& non aperuit os fuum. Bt Hieremias: Eg autem ficut ..agnus innocens ductus ad uictimam,nó cognoui. Et Ioan Yos.r.d nes baptiíta: Ecce agnus dei,qui tollít peccata müdi.Ifte eft Exo.12,d agnus qui immolatur in egypto:de cuius fanguinearman tur poítes fidei:& exterminator excluditur. Anniculus autem, quía przdícauít annum domini acceptabilem,€ diem retributionis. Nec miretur lector, fi idem& princeps &(t& facerdos,& uitulus,& aries,& agnus: cumin fcriptu/ .. sis fan&is pro uarietate caufarum legamus eum dominü, '&deum,& homínem,& prophetam,€ uirgam,& radicem, .& forem, principem, δὲ iudicem,& regem, iuftum,& iu; fticiam,apoftolum,& epifcopum,brachium,feruti, unígeni Rz tum,paftorem,filium,& puerum,unigenitum, X primoge/ '^.Aitum,oftium,uíam,angelum, fagittam,& fapientíam:& ,; multaalia:quorum omnium, fi uoluero teftimonia dicere, propriolibro indigent. In holocaufto itacp iftius agni im^ . maculati&£ anniculi qut mane femper offertur, faciet ipfe . princeps facríficium, fiue manaa:& fimilam, fiue donum mane,mane fextam partem ephí,fubauditur,fimilae. Sexta . autempars ephi,dimidius modius eft. Si enim ephi,deci/ mapars cori eft,id eft,tres modij:nulli dubium, quin fexta . pars ephi,dimidium faciat modium. De oleo quoqj men/ 7»— fura hin, tertiapars offertur: ut mifceatur, fiueafpergatur . fimilz facrificium deo, legitimum, iuge atq? perpetuum: ^^^. quod nulla intermittitur die: fed omni tempore orto fole femper offertur: ut impleatur quod in fine capituli huíus ponitur:Faciet agnum ín facrificium:& oleum mane,máne ε--- holecauftum fempiternü, ἃ« ll»ecoícit oomínue oeue: £9( oederís peincepe fiue oug oonuin alícuí oc filo ἰυίσ: d δίιοιια iter; Deus deusme^ aquilonem: δὲ ecce ibi erat lo&&is uergens ad occidenté: Siue ad mate:)& ut Lxx. tranftulerunt, feparatus. Et dixit mach?, utaffligatcos-{} atq contriftet: fed de poffeífione fua hzredi tatem dabit filtjs fuis: Sugillat nó foii iilius .. téporis facerdotes& principes fed noftri quoqp qui ditiores fiunt facerdotes di, gnitate:& prater ea quz fibi domini difpofitione debentur, -tollunta pauperibus per uiolentiam:uel fub honoris nomi ne diuites fpoliant;ut ipfis quoq filijs fuis quibus paterna debetur hareditas nil debeant derelinquere: nifi quod fibi aparentibus derelictum cít.Ergo qui ditior eft acerdos ds üenit ad facerdotium:quicquid plus habuerit,non filijs de bet dare,fed pauperibus& fanctis fratribus,& domeíticis fidei:qui uíncunt merita liberorü:ut reddat ea qua domini funt,domino fuo:qui loquitur in euàgelio: Quicquid uni. Mag, ed iftorum feciftis mihi feciftis.Ipfe enimin pauperibusfufcie—— pitur hofpitio:uifitatur in carcere:nudus tsgitur:fitiens biz bit:faturatur efüriens. Vt non difpergatur(inquit)populus. meus a poffeffione fua.Si enim lícétiam habuerit princeps; uelaccipere, uel rapere, uel fub figura honoris tenere, quae non funt fua δὲ liberis derelinquere: populus qui in nomi ne dei fuerat congregatus,difpergetur in partes atcp lacera? bitur:fiue iuxta lege, ne paulatim alteri? hareditas tranfeat ad alium:& pereat funiculus diuifionis, per quem forte ad unumquéq uenit hareditas, Diípergit ergo popuiü dei δὲ aufert ab eo poffeífione fidei(empiternà: q aliena dona uel bona,uel rapina,uel adulatione,uel blanditíjs,uel pretextut religionis, filíjs fratnbufq;& confanguinets derclinquit. adme:. ΒΑΓ tíntrodurít me per ingrefium qui erat ex latere i vel poft rergü«C, t£ t oíxít inquírad me: ll?eceft com? ΟΠ παν τμ qua coquuat míniftrí oomue vícrimas ppl fiue victímás hoc enim hebraice fignificat Y£1, Vir qui calamum tene: bat manu& funiculum coementartj, quo zdificium me'iré tur:Introduxit( inquit) me per ingreffum qui erat ex latere port*,ucl poft tergü porte. Nec pofuit cuius portz,orienta lis,auftralis,aut alterius plagz, fed reliquit incertü: ut irem ad locuni £ommen.Ibbieronymi liber quartufdecirmus B cadlocum fanctuarij:&in gagophylacia,fiue in cubicula fa/ cerdotum, qua refpiciebant ad aquilonem δὲ ad mare, ad feptentrionem uidelicet& ad occidentem:hanc habete fcri/ ptura facra confuetudinem:ut pro fitu terrae Iudae, femper mare occidentem uocet. Et confyderandum ῳ locus facer; dotum ubi p delicto, fiue ignorantia& pro tatum eft. Hocautem atrium de quo nunc fermo eft. per fin gulos angulos quatuor habebar atriola, quz Lxx. minora uocant:& nos pro facilitatefenfus ὑποκορισκῶς ,atriola dí ximus.) uadraginta cubitorum erant per longum,& tri; ginta perlatum. De quibus numeris in hoceodem prophe ta difputaffe me memini:quod aliud ad tribulationes€ an mumquintum atatis annum, fed poft tricefimti accedunt. CLuamobrem δὲ dominus triginta annor eratcum uit ad baptifmum:& in hoc eodem Appheta tricefimug annus ponitur in exordio. Vbi igitur cibi,ibi θέαση ατα, tem, ptatio, perqua parantur cibi, Etubi in perfecti uiri uencri, mus ztaté, ibi calcan, tu forfitan petiffes cum,& dediífet tibi aquam uiuentem. Etiterum: Omnis qui bibit deaqua iíta, fitiet denuo: qui autem biberit ex aqua quam ego dabo eí,non fitierin ater num.Etin téplo clamabat atq dicebat: Si quis fitit, ueniat ad me& bibat. Q) uicredit in me( ficut dicit fcriptura) flu mina deuentre eius fluent aqua uiua: hocautem dixitde t.cum uenit Lose Ibidem, Iob; f μ : ,, dafuntomiay di peccatocoquuntura, ad me:Tfteeftlocus ubi coquent facerdotes pro deli; EA i CR ΜΒ “πῆ ne τα 9f 7 Cto X pro pecato Siuepro ignorantia),& ubí coquent& ucftium his de 0] PATREM. facifidum Siuemanaa& donum):utnon efferantín MN ER Sen Gi αγ peus 2 atríum exteríus,& fanctificetur populus. Et eduxit me ad uefcédü,& ueftem I" unecuemus EMT Cnatriumexterius δὲ circüduxit me per quatuor angu, teil. E vem"m LL lis lu it etuer los atríj: δὲ ecce atríolum erat in angulo atrijatriola(in went efcis:deusauté 1 : quooftédit,quicqui z AI ATCI hic& illa deiruet,, quo PARES οὐ gua per angulos atríj. In quatuor angulis atijatrio.— ORE SU enun.| udproerrecfe,ud— ladifpofita quadragínta cubitorum perlongum.&tri^ manducabimus&thi,| Propecao.Sinamt iren per latum, Menfurx uníus quatuorerant: δὲ pa-— bemus: fedfilo uefce, j δὲ pro ignorantia otfer ὃ η: F! mur pane qui de coclo 1 turfacfidü ,quanto— ries percírcuítum ambiens quatuor atríola:& culinze defcendit:de àin(aj m magis pro delicti con;; í* Qi terío canitur;Panéan, εν. n fagi proelii em. fabricata: erant fübter porticus per gyrum: Siue prope in mr ἢ Iob.na offerebat mane quoti; accubita) que Aquila,s/&«d'ae interpretatus eft: Symmachus, περὶ homo.Et:Meus cibus hac 1 εἰς hoftiam pro filijs φράγματα, Theodotio ipfum uerbum hebraicum ρος Ἐς eftutfaciam Sein]" uis,timés ne perigno ΠΣ; ru tem eius quí mifit me, L tandati S ην μή dixit ínquít ad me: Hac eft domus aulínarum, ín qua πούνε rm p" Ω υοά aurem fequit: coquét míniftri domus uictímas ppt Siueuictimam), unaatriolorü erat qua" Vtnó ederant in atríü a: tuor, quz atríj maio/| exterius:& fanctifice£. 3 VT cónuertí mead portam do. 2 Ca. XLVII ris debi/ LU populus qui(απ| mus:& ecce aqux egrediebant fübterlimen do-— bant, quatur mundi I cationi nó fuerar pra/ mus ad orientem. acies enim domus refpicie;— fignificat plagas: qd E paratus: illud Ποπ’: ó Ρ. in fudoere uultus no; E casnefaalenófanti/— batad orientem, Aqua autem defcendebanr ínlatus.— ài comedamuspan&” ficatis fancta tribua 7:; templi—&ois laboruentri fter li mus:nec mittam?(iu7€oriq proficiat:C) uz" Matth.7.a. xta euangelium) mar: quatuor atriola, uel H mí garitas ante porcos: nec demus fanctum canibus. Denífs unuspariesambicbat:& culinz fabricate erantfubterpor,** le Moyfes tribus diebus ab omni immundicia,&abuxortü— ticus per gyrum, uel propinqua habebant accubita: utubí y] Exons.c complexu uult populum fanctificari, utaccedat ad monté.. cibi, ibi& menfarum praparatio. Et neforfitan ignoraret Sina:& fanctificatus fancta fufcipiat. SiautemaccefTuriad—;ppheta quid effent quz cerneret, dixitad eum:Hac eft do^|; audienda δὲ fufcipienda uerba dei fanctificari iubenturab— mus culinari,in qua coquét miniftii dfi uictimas populi; ΠῚ uxoribus, manifeftum eft in lege illud apoftolicüi contineri: Populi quide uictimz, qua offerunt pp delicto fiue pecca» E L.Cor.7.4 Nolitefraudare inuicem, nififorteex confenfu adtempus,— to& ignorantia, funt alimenta δὲ refrigería facerdorum:ut| tit uacetis orationi:€ ex confenfu abftínendum ab uxori; meminerint hilfe aliud debere appetere,cum etiain tiplo kil bus,ut uacemus orationi. Poft hac fcriptum eft: Eteduxit— carnes ad eof refi rigeriapraparateíint^ Ca, XLVII me inatrium exteríus: δὲ circrumduxit me per quatuor an;£. conuerti me zc.£t méfus eft mílleitozrentéqué gulos atríj:& ecce atriolum erat in angulo atríj, atríola fin; no potui pertráfire: qr íntumuerár aque Ῥίυπάς Ἢ gula per angulos atríj: in quatuor angulis atríj atrtola dif7 tozrétia:q nó poterat tráfuadarí,Pro à Lxx.tráfur pofita. Ille uir quem fpe cómemorat, eduxit eum deloco lerüit:Et méfus é mille,& nó poterat pertráüire:qifi i facerdotum qui uergebatad aquilonem: iue qui erat f. epa, ferebat aqua inftar pracipitis torrentis, qui tranfirino por sd ratus,ubi coquunt facerdotes pro delicto,& p peccato, uel— teft. Aqua ifte que egrediebantur fubterlimen domus, id a ignorantia:eduxit autem in atrium exterius. Ex quointelli— eft templi,non fercbantur ad aquilonem& ad occidentem, u gimus iilud atrii de quo egreffus eft fuiffeinteriuss&mul,— fedad orienté& in latere templi dextro,id eft ad meridiem: tc Pé.14.a taelleatria in fcriptuns fanctis: dequibus legimus: Q.u i. ipfamqy meridiem non cuiuflibetloci, fed altaris. Exquo Ι ftatisin domo dni,inatríjs domus dei noftri. Et in Ioanne: perfpicuum fit facras effe aquas:X faluatoris noftri fignifi/ b Ioh.10.c Et alias oues habeo quznon funtexhocatrio:€ ills opor—caredoctrinam:iuxta illud quod fcriptum eft:De fion cgre Efa.8 P tet me adducere& uocem meam audiet:& fietunum atri,— dietur lex: uerbum domíni de hierufalem. Et in alio loco: bu & unus paftor: hoc enim grace&vouifignificat:quodlatina— Repleta funt omnia fcientía domini: ficutaqua multaope;[bitte hyi fimplicitas in ouile tranftulit.O) uandoautem dicitexhoc^ riens mare. De his aquis& Zacharias propheta uaticinay. Ju atrio, oftendit elTe& aliud: quod uel ingentium turbaad— tuseft dicens:Tn die illo egredief aqua uiuens dehierufalé: Zzáchta, M diftinctionem ifrael,uel in coelis ad feparatione terreni atríj δὲ mediü eiusin mare primü:medium autem illius in mare Wy demonftratur:& pro qualitate meritorum που οποίο— nouiffimum. Dehis aquis δὲ ad Samaritanam dominus à atrium delegati: fuper quo in anterioribus pleniusdifpu,— loquebatur: Si fcires quis e(t qui dicittibí,da mihibibere: 1054.5 Exo,s4,d Suftias.aliud ad perfectam referatur etatem. Vnde quadra 3.Reto.b. ginta diebus, Moyfes& Helias,& dominus atq faluatorin Mattb.4..a€remoteiunarunt;& ad facerdotale officium,nó poft uice(i fpiritu quéaccepturi erant credétes in eum. Iíftz fant aque, de quibus propheta loquebatur in pfalmo:Superaquas re p.a í fectionis educauit me.Et Egechiel; Affumá uos de gentib?$,6.e δὲ de terris Zn£5ecbieleti. A^"5y& deterris:& afpergam fuper uos aquà mundam:& πῇ) * dabiminiexomnibus immundicíjs ueftris. Apparucrunt em fontes aquarü.Et in nonágefimofecundo píalmo cani; tur:Eleuáuerunt flumína diie: eleuauerunt flumina uoces fuas auocib? aquarü multarü; Mirabiles elationes maris, “ὦ. n n e P τ 4 μ" MER" 43, AXLVII Κο, 263 calore fidei:& calcauerimus regiones eius: utimpleatillud—(7 in nobís Apoftolici:Deus utem conteret fatána fub pedí po i..e bus ueftris uelociter:portatri per quam egrediunt aqua,& funtá latere dextro,ingredi nó ualebimus.Etnota qp aqua ift qua egrediunt per portam orientis, intantületas par^ Eíe.8.b Ιῆα funt aquz filoe qua uadüt εἴ(ilentío: Ibí.12.a de quib? loqui£ Efai/ as:Haurietis aquas de fontibus faluatoris.Et 5.67. f píalmifta: Benedicite diio de fontib? iírael, Efa.33.a Etidem Efaias de diio faluatore:líte(ait)habi tabitin excelía fpelun, capetra fortiffimz.Pa nis ei dabitur:& aqua illi? fides. Erupit em ín deferto aqua:& ual lis in terra fitienti, Di/ Eía.43.a citurgp credentib?:No li timere: quoniam το’ demi te:meus es tu:& fitranfieris per aqu, tecum ego fum.Etrur Ef2.55-3(um: C. ui fititis, tte ad aquá.Et per Hieremia Hitre2«c Joquit deus: Duo ma templi dextrum ad meridiem altaris. Ec eduxit me per uiam portz aquilonis:& conuertit me ad uiam foras portam exteríorem,uíam quz refpiciebat ad orienté: & ecce aqux redundantes a latere dextro cum egrede! retur uír ad orientem quí habebat funiculum ín manu fua: δὲ menfus eft mille cubitos: δὲ traníduxit me per aquam ufq, ad talos: Siue tranfiuit in aqua aquam re miflionís). Rurfumq; menfus eft mille: δὲ tranfduxít me per aquá ufqy ad eenua Siue tranfiuít ín aqua;aquá ufq; ad foemina). Et menfus eft mille,& traduxit me per aquam ufa ad renes: Siue δὲ tranfiuitaquam ufq ad lumbos).Et menfus eft milletorrenterm, quem non potui pertranfire:quoniam intumuerant aqux profun Ὡς torrentís, quí non poterat tranfuadari. » Et dixitad me: tes fugiüt: uta dextris altaris ad meridie per/ gére defcribantur. Vír autem(inquit) ille qui habebatfuniculum iri manu: cii me duxiffet per portam aquilonis forinfecusad uia,qua refpiciebat orienté; δέ ipfe quoq elfet in co; dem loco, menfus eft eiufdé aqua mille cu/ bitos:& tráfduxit mé peraquam ufq ad τα} los: ds Aquila€ Syri machus δὲ Theodotió &Sea d ove interpre/ tau funt: pro quibus Lxx.tranítulerunt: δὲ tráfiuítin aqua, aqud remiffionis: qd íntellí. gere poffumus primá hominum fignificaré la fecit populus meus. Me dereliquertit fontem aqua uiuz:& foderunt fibi lacus, qui aquam continere non poffunt. Sicut igitur legimus it bonam partem aquas quz egrediunt de limine templi:& referuntur ad doctrinam ecclefiz: fic funtaque amare,& aquzpeífimz: ad quas Hieremias propheta nos prohibet Ibi.d accedere dicens: Ὁ uid uobis& uiz egypti, ut bibatis de aquis σεοης quz hebraice dicuntur^3, id eft,turbidze atgpcoenofz., De quib? iratus fuper hzreticisloqui£ deus: Ibi,9.e Ecceegocibabo eos απο:€ dabo eis potum aqui fel/ Ejo19,:2 is:in qua draco regnat xgyptíus,qui dicit: Mea funtflumi na,& ego feci ea:qui omne excel(um uídet:& ipfe eft rex eo/ rum qui ínaquis funt. Vnde uir ecclefiafticus dominii de/ $6.68,a precatur δὲ dícit:Saluum me fac domine: quoniam intraue runtaquz ufq; ad animà meam. Infixus fum in limo pro fundi,& nó eft fubftantia: tepeftas demer(i me. Et iter(i: Ibi.d Libera me abhis qui oderunt me:& depro*indis aqua rum:non me przcipitet tempeftas aqua: nec abforbeat me profundum:neg urgeat fuper me puteus os fuü. Et in alio 1bíu25, pfalmo:Nifi quia dominus erat in nobis, dicatnunc ifrael: nifi quia dominus erat ín nobis. Cum exurgerét homines innos, forfitan uiuos deglutiffent nos. Cüirafcere£ furor .. eorüfupernos:forfitan aqua abforbuiffet nos.Et fponfa in Caí.$.c Canticocanticorti: Aqua multa non poterít reftinguere cha ritatem:& flumína nó demergent eam.Iíta eft aqua de qua Ofec.6.c dicit Ofee: Contempfit me Galaad ciuitas qua operat ua/ nitates conturbans aquam:& fortitudo eius uiri piratae. Tya Quueaqua alio nomine uocat marah,hoc eft, amaritudo: in qua lignum crucis mittitur:& amara uertunt in dulcía. ᾿ΜΈχοιζι.ς Cófydera legem Moyfi, fi intelligat iuxta fenfum carneum 2. Re.I.c íudzorum:quomó amara fit,effodiens oculum pro oculo, Ofec.1á dentem pro dente: uidein Thamar fornicationem:& Ofee iereD» iunctum fornicariz, Hieremiz περίζωµα, Moyfi uxorem 5 BunExo,z athiopiffam,& interfectionem«gyptij:& mille alia:qua fi 4 intelligamus íuxta occidentem literam,& non iuxta fpirítü uiuificanté,amara funt:& lectore fuum non tam zdificant, d deftruunt. I(tz igitur aquz,quz eerediuntur de templo domini,& perguntad orienté:& defcédunt in latus templi dextrum adaltaris meridiem: ubi fponfus conuiuas fuos paícit& accubat. CO) uod autem fequítur: Et eduxit me per uíam porte aquilonis: δὲ conuertit ad uíam foras porta ex teriorem,uiam quz refpiciebat ad orientem: illud latenter oftendit, cp ftatim ad portam orientalem peruenire nó pof; fumus,nifi per uiam port aquilonis longo circuitu perue/ niamus ad eam, Nifi enim uentum frigiditfimü uicerimus ^» uM Ini peccata:quz ingredié/ tibusnobis aquas'domini dimittuntur:& baptifmi often/ duntgratiam lalutaré: δὲ inita funt profe&uum,taméipfá fublimia, Deniq ad talos ufgrpertingunt, qui planta cal/ caneoq uícini funt:qui patet morfibus colubri,dicétedo/— míno:Tu eius obferuabiscaput:& ipfeobferuabit tuü cal, Ge?.*.€ caneum.Et in pfalterio de Iuda dicié proditore: Qui ede, sia c:€ bat panes meos, magnificauit fuper me fupplantationéfiué— 1» calcaneum: hoc eim gracü zrisew fignificat, Poft mille αὐτῶ cubitos qui perueniüt ufcp ad talum, menus eft alios milfé. cubitos in aqua:& tranfduxit me ufqsad genua.Poft remif fioné(iquidépeccatorü δὲ iter profectuum, quádo paululü de terrenis ad altiora conamur afcédere:flectimus domino|. genua, dicente Apoftolo: Vt omne genu flecta£ coxleftiam, Philiiid terreftrium,X infernorüi;& omnis lingua confiteat:quónia dominus lefus chriftus in gloría eft dei patris. Tertio men; fus eft millealios cubitos:& tranfduxit( inquit)iep aqua ufq» ad renes.His eit gradib? ad fublimia peruenim?:quae ti ipfa fublimia ufq»ad lumbos& renes perueniunt:ütois in nobis ignobilis libido truncet:& poffideam? fanctifica; tion corporis,fine quanemo uidet deum. Vnde& inhoc—. eodem propheta: ἃ pedibus ufqp ad lumbos deus ígneus 8.8.8 cernitur.Indigent enim igne δὲ purgatione opera lumborti: dicente iu(to: Q) uonia lumbi mei repleti funtillufionibus: T9457:€ per quos nobis& ín die, δὲ in noctium phantafmate ílludit inimicus. A lumbis yo ufq ad caput& uertice preciofiffi/ mo metallo electrí fulgore refplendet:ut nihil ín fe fordidü; nihil habeat uilitatis. Vndenuncquarto dicit: Et menfus eft millefubaudi£ cubitos torrenié:quod Lxx.nó tranftu/ lerunt,quénon potui pertranfire:multo melius cp Lxx.qui dixerunt, E non poterat pertranfire. Propheta em& oninis humana natura,poft lumbos torrent? cceitationü,& inceri tiua in cordeuttiorüi, non potefi pertranfiri. Virautern illé qui indutus eratbaddim,& ductor prophetze, liquido per^ tranftjt:qui peccatü non fecit, nec dolus inuentus eft iti ore Efa.$1,€ ei^, Caufafq reddit, cur ,ppheta mille quartos cubitos nó potuerit pertráfire:qm,inquitintumuerat aqua profunda torrentís,qui non poteft tranfuadari. Etquomodofeript ος eft gloriante ppheta: Torrente pertranfiuit ariima tioftra?$8.125.8 Sed facile foluitur, fi fciamus ,p hoc fcriptü effe in hebraos Torrenspertranfijt anima meam. De hoc torréte& Efaras loquitur: Ecce ego inclino fuper eos ficuti luuiutn pacis:& Efa;éé: d ficut torrentem inundanté gloríam, Et in tricefimoqtuinto pfalmo de fanctis dicitur:In protectione alarum ctarü fpe/ rabunt.Inebriabuntur ab ubertate donus tüz: X torrente Ss aditiard µ µ i 1 i Gi,$.€ pucritiaappofitum eft Roin.$€ Apfus dicit: Regnauit £ommen.IDicronymi liber quartufdecimia E delitiarum tuarum potabis οὓς: quoniam apud te eft fons: uitz. Etin centefimo uicefimoquínto: Conuerte domine captiuitatem noftram,ficut torrens in auftro.Et fuper(αἴτια tore: De torrente bibet in uía. C) uis enim homínü gloríari poteft caftum fe habere cor: uel ad cuius mentem pet ocu/ lorum feneítras,mors cócupifcentiz non ín7 troibit:&(utparidi, 9 Et dixit ad me: Certeuidifti fili hominis: δὲ eduxit me sun enm (oh Mondusewiminma, C outrtitad ripam torrentis Siue fluminis) ig me| Cut uerius in μέτα ligno pofituseft:&a COuertiflem Siue conuertiflet), eccein ripatorrentisSiue αρ], PM fluminis)ligna multa nímis Siue arbores multzniímís) fceduntadphmade,— exutraq parte.Ft aít ad me: Aqu ift qux egrediun cor hominis ad malt: utneunius quidé dici plurima ex utraq) parte ripa: ut inter duo fcificetinftrümi£:€ ta uetus&€ που, claufus curreret fluuius. Lignaautem ᾳ multa τ] arbores plurimas& multas nimis;illas arbitror quasin paradifo fcriptura cómemorat pomiísuaríjs abun; dare;docetq propheta ductor praeuíus δὲ magifter,S& dicit; : Aque ifte quz εργα^^» contine£) ad tumulos ferti, uel adarabiam,... intrabuntmareudad^ anatiuitatis fuzexor/—.turad tumulos fabuli orientis, defcendunt ad plana— exitus marís:& ana; dio,(ine pctó fit huthia na conditio, Vnde€ defertí:Siae aqua ifta qux eereditíngalileam αμα πει»— bunturaqua. Aquas uel baptifmi gratíam, Dauidconfit&inpfal.eitad oríenté& defcédit ad arabiam)ititrabunt mare:— ud euangeligà fignifi tatibus cóceptus fum: Pésoa mo:E«ecmininiqui& exibunt&fanabunf'aqux.Etomnisanimauiuens Credoctrina dudum dixim?. Cruz fi egre; & inpeccatisconcpit' Vel animalíum)quze ferpit Siue fepe eese dianturdeliminetem: Ὁ mematr me: NOn teneríttorrens Siiefluuius) αἰτοῦ:& erunt pifces mul, inintquitatib? matris pli drii,&apoftolicam teneant difciplina: tu mezudcetemeifd— tifatispoftcep uenerínt illucaqua ifta:& fanabuntur,— mulos fabuli;feriles ininiquitaub^huma/-& uiuentomniía ad quacueneríttorrés Siucfluuius).Er— pr?&infertiles faciit nz conditionis, Vri& ad Moyfen,etià fuper eos qui nó peccauerüt. ἡ Ε infimilitudinem prz/ uaricationis Ada. C) uod cubitosgenere mafculino,& nó neutrali,cubita dicimus ,iuxta regulam grammaticorü:& in fuperioribus docui,nó nos ignorátia hocfacere: fed con fuetudinepropter fimplices quoftp.& indoctos: quoritin cógregatione ecclefie maior eft numerus. aq£t oí(xítad amc:€erte vidífti filí Dbomínía εξ. Totum-capitulum quad prolixum fit fimul ponere uolui:ne fenfum legentis irum; perem:& lectionis ordo díuifus in partes audientis intelli, gentiam contutbaret.Primumq dicendurn, qd? pro torréte án hebraico dicitur WYà:& graco fermone Χήμάςρους appel "^ laturiExx.flumen rranftulerunt, Deinde pro galilea, quz. 'hébraice dicitur nba:Aquila0váo interpretatus fit:qd? tumulos fignifícatarenarum, Symmachus jxsrópiou:quod poffümus tranfferre confiriiu.Pro Arabía quoq, Symma^ €hus,inhabitabilé: Aquila, humilia uel plana: lheodotio, arabas tranftulerüt. Dicamus ergo quid nobís uideatur in fingulis.Virille q erat ductor Egechiclis,cómonct ,pphetd, ut diligetius intueatur δὲ uideat:& occulta myfteria oculis mentisattendat.Vocatautemi filium hominís,ucl in figura domini faluatoris:etenim E cechiel interpretatur,fortitudo uel imperium dei: uel certe ad cómonitioné fragilitatís hu manz:neoblíui(cat conditionis fuz, dum ei magna mon; ftrantur:& cómonitü,ducit atqp conuertít ad ripam torren/ tis: utquoniam mediam profunditatem tranfire non po tuerat:faltem ea quz in ripis ΗΝ ait) meconuertilfem,fiue ille me conuertiflet,qui ductor erat δὲ monitor:ecce ίπ ripa torrentis fiue fluuíj,ligna multa uel ar bores plurimi nimis ex utraqp parte. Torrens ifte qui pro aquarü abundantia fertur more torrétís:& fufcipit de coelo pluuias: dequo ίπ prateríta diximus lectione: ipfea Lxx. appellatur fluuius, eo qd? perpetuas aquas habeat: nec de pluuijs hinc inde collectas, fed de uiuo δὲ perpetuo fonte manantes. De quo fluuio multa ín fcripturís fanctis legi" mus:fed in prafentiarum pauca dícenda funt: ac primum 6.45. ἃ illud: Fluminis impetus latificat ciuitaté dei. Et in alio Ιον Iit: τσ: Flumé dei répletum eft aquis: preparafti cibum eortí: 1.32.8 c uia fic eft ργαραγατίο tua.Rürfumqy pluraliter:Eleuauerüt flumína dómine:eleuaueriit lumina uoces fuas:a uocibus Bt ει. áquarummultarü: Mirabiles elatíones maris.Etin Efaiaz a Hc Faciam in deferto uiam:& in inuío flumina. Et in alio eiuf: * demloco manifeftius:Apparebit in fton fluuius decurrens gloriofus in terra fitienti; Super hunc fluuiirerant arbores^ ftabunt fup illas pifcatores ab engaddi. ufq; ad engal planaatqp deitritair morsab Adam uf— lím,ficcatio fagenar etít. Plurima fpecies erunt pifciüi— rigant,utexprimátin..“ nitmiaamaritüdine mortuü, fua morte fanauit: qui dicit g Kíaiam: Spüs dii fup mei ppter qd' unxit me, euageligare effefrugiferos/ oia. ER 3 fe hierichontini fluuif: facramentii:qué Heli 4«Re.2d : fzus euágelico& apo ftolico curauit faleintantum utubi príus íterilitas fuerat& niors,ibi ubertas effet δὲ uita. Nec(οἱ deferta fanarunt fed intrant mare orientale:mare uidelicet mortui, ín quo nihil poterat effe uitale,£ mareamariffimum: quod ογαςελίμυκ ασφάλτου id eft,ftagnü bituminis uocat. Mirüc in modi aquis euagelicis,aqua fanan£ mortua: αυ δῦ eo qd'nihil in feuitale habeant,nomé mortis fortitafunt.Noneimno/:— uerant eum qui dicit:Ego fum uita δὲ ueritas. Etreueraiux Iohua.g.! taliterábucufginihil qd fpiret δὲ poffit incedere prz amari tudinenimia in hoc mari repperiri ρδε: nec cochleole qui^ dem paruiqp uermiculi& anguilla: δὲ cetera animatiüfiue::. 0 ferpentíti genera:quorii magis corpufcula poffumus noffe, ᾧ noia. Deniq filordanis auctus imbribus pifces illucinz fluens rapugfit(tatíim moriunt:& pinguibus aquis fuper natant. Cüi hac ítaqp nihil utilitatis habeant, ut fimplex fer mo tefta: etia Π facta fuerint, qd? ftulta iudaorü fuperftitío credit:iuxta íntelligétia fpiritualé drii torrente curata, babe: buntpifces plurimos:S uiuent oia ad qua torrens ifteper uenerit:ita utpifcatores(tent fup ripas ab engaddi, ufqpad engallim: quorü prius fonte fiue oculi hzdi, fequés font oculumue uitulorum fonat. Engallim enim in principio eft: wy pd maris mortui,ibi Iordanis ingredit;Engaddi uero ubi Ππξ"X T7 atdpcofumit. MareautémortuüilludputoeffedequoZa^ charias loqui£: In dieilla egrediet aqua uiués dehierufale: ΖΖασῦ, 4.9 δὲ medium eius in mare primü.Daniel quogginhacuerba—| cófentit. Videbam,& ecce quatuor uenti coeli ínnitebantín Dar.7.a mari magno, Et Dauid: Mirabiles elationes maris. Et ex 5.92 perfona faluatoris in palmo: Veni in profundum marís:& lbi.é$.a tépeftas demerfit me. Rex dq agypti iuxta eundé Egechicle draco appella£,qui habitat in mari:& uentilat luminibus pori quafi cornibus fuis.Et iterüi: Hoc mare magnum δὲ fpacio: δηλ,' fum.Q. d didiu nó fufceperit in feaquas fluminis ftue tor/ rentís,omne qd ín fe babet,mortificat: fed diis, de d dicti| eft: Percutiet& curabit poft duos dies:& in dietertio αν Ofce.é.à gernus,Suiuem? in cófpectu eius:ipfe loqui iti codé prov pheta Ofee:Ego colligaui ephraim: fufcepi eum in brachio Tbi, r.a meo:& nó cognouerüt,quia fanaui eosin correptione hois:: eius:ficut qui uulneratus eft ,ppter peccata noftra:& infirmatus pro b iniquitatibus noftris.Difciplina pacis noftra fuper eum::& Ens liuoreeius fanati fumus.Ipfe iftud mare qd'eítfal(ifimü,S [δια pauperibus L fj Matth,$7.c An£secbielem. A paupib?mifit me:fanare eos q cótriti(unt corde. Vnde& p Hiere.g Hieremia clamitat: Cóuertimini filij cóuertétes,& fanabo -cótritiones ueftras. Dixit eim populus impatiens:& dolore uulnerum fuorü diutius ferre no(uftinens: Tranfiuit eftas, pertranftjt meffis: δὲ nos faluati nofumus. Vndercf, pondit Hiere.$.g ei dominus:Nunquid : reíinanà eft in galaad: aut medici non funt ibicCLuarenon afcen eius t ficut pifces maris magni, multitudinis nitniz. In hísauté quz egredíunt ripas& funt paluftria, nó fana credétiüi fruétus primitiz(int:& finguli mefes, fingulis apo ftolis deputen£.Hoc aute eueniet:qm aquai? defanctua/ rio egredien£.Ne putemus riparü effe, uel arbórü aut mefiü tantarti frugti abundatià: reddit caufas ubertatis,& infert:. Qruiaaqua eius de fanc&uatio egredient. Non ergo ποίη, ' tís negpcurrentis,(ed miferetis dei eft.Horüi omniülignorü princi; patü tenet lignü uitae: dit fanatio fili popu; 2::» n στη Qd intelligit(αρίξεία: limeieEtipfe Hiere/ bunt fed in falinas dabun£Ecfup torrenté Siue Βαμα) dea fcripieit Ligni : fis Bera τες, οτίεξ in ripis e?ex uttaq; parte oé lienü pomiferü Siue uita:«t Si" go Jbir7.b cít:bana me ος, δὲ(a; fori ΗΚ rínlinm qu er ined.llludqsqd dicic TS born ane frugiferi): nó defluet folium exeo Siue nó inueterafcet siii ih doe faluus ero. Denig an.exeo):& no deficiet fructus ei?.Per fingulos méfes affe aba:& foliti ei? ad. mM geli quiprafides erant ntrimiti rad CELA de.icinà, diuinorülibro : Popoli deorum so ΙΕΕΡ Πα Siveínnouabunt omiayquia aque et de rum acraméta demo: tempore qii dlamauit fanctuarío cgredien&:& erít fructuseiusindibü:stfolía- erar: drüalterü ptinet mulütudoinüpís,E| οί od medicínasSiue& afcenfio eiusad fanitar&). Flac^ ad literalteri ad Γρ” ait:Sanguís eius fuper nos& fuper filios no; a dicit diis deis: Hic eft terminus ín q poflidebitis terrá ritü:ut uerba fimplicía ' Ántellieam? in folíjssin firos. Et: Velumtépli ín duodecim tribub? ífrael; quía Iofeph duplícéfunica^ fru&ib?^yofenfumla, fciffum eft:& omia he; Ἶ 4L. 5 facul Ε' tenté, Sicut ἐπὶ fciétia ferata: d RR Pre füuus:ín quáleuauí manü meá ut dare patribus ueftrís: Fen eror& pras cipienti diio atcp dixe» πον ΓΩ.-Ὑγχ'- et nobis pane qui αἱ’ Hired Cte Furia e& cadet tetra hzcuobis in poffeffion&Hic eftáuté τετ. citEgofum. ia Cu lon&&noneftfanaa:— mín? terraza plaoa feptentrionaléa marí magno uia. de cozlo defcendi: fic relinquamus eam,ur; e"hethalon—feliaeius moralem do bemuidelicetcofufio^'^.€trindcontinét, δει’ nis atqpuitiorü. Vnde Β. buunt fanitaté:ut pec & lofephus in fuanarrat hiftoria:qd? poftá diis crucifixus eft:& uelum templi fciffum eft, fiue liminaretempli fra&tü corruit: audita fituox in adytís templi uirtutü coeleftium, tranfeamus ex his fedibus. Hoctotü nó fuperfluo, fed necef fario dictum fit: quia mare mortuüi,influente in fe flumine diii, dicit effecuratüi. Super hoc mareab engaddi oculo& . fontehadi,qui p peccato femp offer£,ufqy ad engallim fon tem uitulorii,qui mactant dio: imitant uitulum cornua. . eferentem& ungulas: qui in typo faluatoris ad altare ma Mattb. Ciatur: eruntpifcatores quib? loqui£ dris lefus: Venite ad me,& faciam uos pifcatores hoim: dequib? δὲ Hieremias: Ἠίετε,Ι6,έ Ecce ego(inquit)mittam pi(catores.Et plug fpecies,im . mogenera pífciüi erunt in mart quondà mol?uo. Quos pi Τού,2ις fces ad dextera parté iubente diio extraxit Petrus:& erapt «entii quinquagintatres: ita ut pre multitudine eorü retia "1&^ rumperent.. Aiuntauté qui deanimantiü(crípfere naturis ^07,& pprietatequicouórri«a tam latíno,d graco didicere[οι (15 mone: de quibus Oppianus Cilixeft poeta doctiffimus: centi πο effe genera pifciti: qua omia capta funtab apoítólis: ROMERO EU NEAN UR & ignobiles, diuites& pauperes,& omne genus hominum demari huius faculi extrahit ad falute. C) aut fequit:In littoribus eius δὲ in paluftribus,fiuein hís qua extra littora egrediunt aqua nó fanabun£iillud latenteroftendit, qp quí in Noearca nó fuerit, pereat regnante diluuio:& qs ifte flu, "tius nóattigerít;nó fufcipiant anitaté:fed in falinas inquit "Prouerao.d: dabunt:iuxta illud qd fcripti eft:Peftilente flagellato,ftu]/ tus fapitior erit. Erudiunt em bonos exempla peior. Siue -infalinas dabunt:iuxta illud qd? in euangelio[criptum eft; MPats.g: Bonü eft fal: fi ait fal infatuatü fuerit;iin nihil eft utile: ut ip perpetui frugib? careant δὲ uirore, C) d?& urbs poft ruina falecófperfa demoftrat, Super torrenté y/o fiuefluuiü orie£ in ripis eius exutragp parte omne lignum pomífcrü:fiue üt omnes uoce cófona tráftulerüt βρώσιμομ,α οἰν& efcam tribuit:& qd? mandi poteft: appellaturqp lingua hebraica, NA S nihil raxta Lxx,ueterafcet in eo: fed Qtidie inno; uabunt fruges ei?:fiuenó defluet foliü ex eo,& non deficiet - fructus ci?:iuxta illud qd? in prímo pfalmo(criptum eft: Et erittandjlieni qd? plantatü eft fecus decurfus aquatü, qd? fructü fuü dabit in tpe fuo:&(ΟΠ ei? no deuet. Per fingu los(inquit)méfes afferet primitiua: fiue utin Lxx: fcriptum €(t:Fructus gi? in reriouatione fui primitiua dabit: ut oimies cantiti curét rufnera. Pro folijs quae : ppter uerbi δὲ uocis fifitudiné,L xx, afcéfione tranftulerütz hebraice dicunt ΤῸΝ: qd& ipfum fic zdifferi pot:ut poft cibos fructuü,uerborü monitis ad cceleftia cófcendamus. a 4[ ll2ec oícít oomín? Όεωο«c. quía(ofepb ouplícé funiculis aber zc. tranftuleruntoaugmentii funiculi, Etem Iofeph interpreta£, augmenti:rem intelligetes Ὁ noie:& lectoris anímü cófun : dentes.Subtracta ein leuitica tribu,& tepli facrificíjs delega - taremanebant undecim tribus:quarü tribus lofeph díuifa eftin duas, Ephraim δὲ Manaffequi dixerunt ad lofuefilii £k XiWH 90, 264. Proeo qd? nos diximus: quia lofeph duplicéfuniculum habet:Lxx.. 40 Ro,9.€ Plouets.t Iob,6;c F. now 3 : Nun: Q.uare dedifti míhi poffeífionem fortis& funiculi Iof.7.d unius,cum fim tante multitudinis, δὲ bíidixerit mihi dise Cr uibus refpondit lofue:Si populus multus es,afcende in fyluam:& fuccide tibi fpacia in terra pherecei& raphaim: quia angufta eft tibi poffeffio montis ephraim.Etiterü: Di»'.. xitqplofue ad domii ephraim δὲ manaffe:Populus multus Tbídeni , es,& magnzfortitudinis:nó habebis forte unam, fed tranf ibis ad monté: δὲ fuccides tibi átcp purgabis ad habitandü 'fpacia:& poterís ultra procedere, cü fi ubuerterís chananzii: qué dicis ferreos haberecurrus,& effe fortifimu. Hocpro; pterea dixerim: quía nunc fcriptura commemorat Iofeph; hoc eft, Ephraim δὲ Manaffe duplicé habere funiculii. ία” guleautétribus iuxta multitudine fuam, qualia accipiüit terra fpacía; nequad arbitrio diuidentis, fed forte quain diii poteftate cófíftit. επί δὲ ipfe lofue qui diuifor terrze fuit,nó,ppria fibi feparauít terrà,ne optima elegiffe uidere; turifed accepita principibus omniíi tribut thaminath(areh. n monté Ephraim, b4Tllaíce(t auré termíniue terre ad pla gam feptentríonalé«C, Inter defcriptioné terrz fancte duo; decim tribuum Iofuefilij Nun,& qua nunc per Ecechiele fieri impera£, hec íntereft: qd? ibi inter tribus forte terra dí/ uiditur: hic díii iubentis arbitrio delegatur, In Numerortüi igitur libro in quo omnis terra repromiffionis per quatuor plagas breui fermone diuidit:;ab aquilone,id eit; plaga[ορ tentrionali i(ta defcriptio eft: Porro ad f eptentríonale parte amari magno termíni incipient:peruetientes ufq: ad mon tem altíffimum,a quo uenies in hemath, uf. cp ad terminos Sedada: ibuntqyconfinia u(q» Zephrona;& uillam Enàn; fiue Hafer enon:Dícuntqp hebrai fcptentrionaleplaga inet pérea mari magno:qdPaleftinze, Ph cenícis,& Syria; quae ' µρρεϊίαξ Cocle, Cilicieqs praetendit littóribus:& p aeyptü Ss$ z tendi pon .£ommenJbicronymi liber quartufdecimus tenditad Libyam.O) uod autem dicit: Peruenient termini ufq» ad monte altiffimü:idem hebrai autumát uel Amanü monté fignificari uel taurum: quod nobis uidetur uerius. A quo(inquit) uenies in Hemath,qua nunc Epiphanía no mínat:ab Antiocho crudeliffimo tyrannorüi nomine com/ mutato: Nam cogno; Contra fontem,qué perfpicuum eft fignificari Daphné de quo fonte fupra dicta urbs aquis abundantiffimis fruitur, Hicautélocus a Gneo Pompeio;quí primus Iudaeam rho, mario fubegit imperio, militari manu confitus eft:& ab e iuxta fabulam poetarü, Daphnes nomen accepitob lauros 4 δ Cypariífos: quzar/ tü habuit ἔπιφαν; A^: M ores in ipfol Ι vis. Vígadterminos hethalonueníétib? fedada,hemath,berotha,fabarim, ere RR inquit Seded l/ quzeftínter medíü damafci δὲ cofiniü hematheatríü—(inquit)perueni&ttar/ ναί ρ Dhtledione. thicon,quxeftiuxta(ογηηίπος hauran Siuehauraniti; ς wr E Ibunt cófinia Maze dis).Et erit termínus a mari uf. 4 ad atríum enon Siue. καὶ, αἵ ada ftagnum hrona:quam urbem A rii 1"ui η eríadís.Mareauté Παν Zh muraem feranan)termínus damafci:& ab aquilone ad aquiloné kcu uS dum Ciliciz uocant. 4 terminus hemath plaga feptentrionalis.Porró plaga ces aquas: iuxtaídio/ Hocautem qd'fequi&. orientalis de medio hauran,& de medio damafci&tde— afe ο Etuilla Enan:pro quo 2 rere,:; 4. gregatioes aqgarü ap in hebraico(cripti eft medio galaad ,& demedio terc ifrael: Iordanis difter pellan£ maria Etteiy Terme Enam— minans,ad marcorientale metiemíni plagam oríenta^ dent(inquit)termíni & prafens continet lo:: ufq Ιογάαηξιδί ad ul/ cus. Et interim(cdóm hiftorià breuiter(trin/ xiífe fufficiat: δὲ tam Numerorii ᾧ Ecechielis defcriptionem fibi extatere.copu; laffe:ut prudens lector intelligat in quibus, uel eadem ,uel uicina,uel diuerfa commemorarínt, Nunc interpretatis no minibus fingalerum(equamur Ana uideatur ín fingulis,prabéte ἀπο differamus. Hethalonin terpreta£, incunabula maeroris:Sedada, latus eius:a latere, TY nonalatitudine indie Hemath,furor:qui erace dicitur, Tan χόλοο. Berotha,putei: abarim,círcuitus montium: Dama m3 fcus,(anguis facci,& ofculi fiae poculi.Domum autem fiue ap trium Thicon,Symmachus interpreta£;atrium medium: uod pergit ad terminos Hauran. Igitur Thicon, medium pu^ ναι, Hauran quà Lxx.in gracü uertere fermone, haurani Τ 90 tidis,iracundiam. Haferauté Enon quz eft terminus Da; 9n mafciiin lingua noftra dici£ atrium fontis. Septentrionalis By^n igitur plaga incipit a marí magno p uíam Hethalon: quod 2 Ε interpretat, incunabula moeroris:& per poenitentíà uenit ad Sedada,ubi£ ex latere declinatio.Inteiligim? ei impen/ denténobif Hemath,hoc eft,indignationé deiifiue Hemath ueritate cóperta,aperíunt nobis putei Berotha: quos fode/ runt principes, Abraham, Πᾶς, δὲ Iacob: longodp circuitu peruenimus ad montes Sabarim: qui pofiti(unt inter Da: , mafci,hoc eft, fanguine cilicij, δὲ cofinii Hemath(ut fupra. diximus)ueritatis, Sicutem per mogroré declinamus mala imperidentía,& ex latere deuítamus:fic poft fanguine& cili cium uitz fanguinaría;anted$ ueniamPad cófinía Hemath,. circuimus€ peruenimus ad montes: dequibus fcriptum 5.1242 cft: Montes in circuitu eius,& dominus in circuitu populi Michee.7. Actu.9,a fui.C.ui locus appellatur, atrium Thicon, hoc eft, atrium triedium,ut interpretatus eft Symmachus: iuxta terminos Hauran,quod iracundiam fonat:& cum ppheta dicamus: p iram domine fuftinebo, qim peccaui ei.Et a mari ufqp termi nos Damafci:in quo δὲ apoftolus Paulus a furore iudaico, ,& efufione ecclefiaftíci fanguinis, lume cacitate cófpexit:& affumpto cilicio perfecutionis ueterís,euageliti predícauit: ut perueniret ad atrium fontis zterni:& in aquilone quon dam pofitus,apprehéderet terminii ueritatis. aq["Nozro laga ozfentalío oe medío bauran/ et oe medio galaad 2. Nu34,b Proquo in Numerorü libro ita(críptum repperi: Inde me: , tienturfinescontra orientalé plagam de uilla Enan;hoc eft,. ., Hafer enon,ufgs Sephama:& de Sephama defcendent ter; mini Rebla cótra fonté:inde perueníent contra orientem in: mare Chenereth, δὲ tendent ufqs ad Jordan?:& ad ultimi laudent marí.Supra dixerat: Et erit terminus a mari ufqy ad Hafer enon,términus Damafci. A fine igitur feptentrio^ 'nalis plaez,hoceft;atrío Enan,tendunt fines íuxta Nume:. rorum libri αἰ: Sephama, quam hebrzi Apamiam nomí «ΠΔ; de Apamia defcendunttermini ín Rebla,quaz nunc: " Syriz uocat Antiochia.Etut fcías Reblam hanc fignifire. - urbem,qua nuncin Syría Cocle nobiliffima e(t, fe quiturs } ο lem. Ρἰασὰ aute auftralis merídíana a thamar ufcy ad ogen:& quid nobis: timum clauden£ ma/ ri: uel mari mortuo, uelut alíj putant, lin aquas - gua maris rubri: in cui? littore Ahila pofita eftsubi niic mo; ratur legio δὲ prefidii rhomanorü. Hoc iuxta Numeroriüilibri diétü fit:Iuxta Ecechielé yo de medio Hauran,qd' ett opidum Damafci in folitudine, δὲ de medio Galaad, qui Πιο Παπ! collibus copulatuf,cecidit ín fortem Ruben, Ὁ Gad, dimidiztribus Manaffe:& efta tergo Phoenicis& Arabíz: ad quem montem peruenit de Carris profetus Geste— Iacob:& cóprehenfus efta Laban: de quo δὲ Hieremias lo; Bíecanb quitur: Galaad tu mihi ΙπΙΗΠ libani: quà coepit de Amor/ reorum regione Galaad filius Machir,filij Manaffe: finifcg huius plagz,lordanis fluuius difterminans,X πιατεοτίεη” tale:qd in hocloco mare mortuü, nó linguam maris rubrí intelligunt. Dicamus iuxta Tropologiam: Poft terminos aquilonis lógo circuitu p Hethalon,& Sedada,& Berotha, Sabarim quoq Thicon,& Hauran,& Damafcii, δὲ atrium . Enon, ad Hemath αἱ puenitoriétalis plaga:de medio ira cundiz Haüran, δὲ de medio Damafci fanguine uidelicet - poehitentize,& de medio Galaad:qqd interpretat, reuelatio, uel tumulus teftimonfj:ut poft iram δὲ poenitentiam,fpem falutis n πὸ de medio terrz ifrael,qua uifionem con tínet pacís, δίς ad dukciffima lordanis fluenta pertingat: quz longe feparato mart lumen orientis confequitur:íta ut fluuio Iordanis, qui interpretat ,ríuus iudicij,& orientis ttr - mino firiatur.C) uod auté ín Ἰ-κχ.ροπίξ,φοινικῶνος, ἰ eft, palmeti;in hebraico non habet:pro ᾗ nos metiemini inter : pretati fumus:Errorgy manifeftus, c» pro Yan itera de " capti fimilitudine^& egerunt Yvan. ὃς Ρος αὐτῷ auftralíe merídíana«c. δος εἰ plaga ad meridiem atv - firalío.Pro quo in Numerorü libro ita fcriptü eft:Incipieta Nys4 folitudine Sin,qua eftiuxta Edom:& habebit terminos có "ενα orienté mare:quií circuibuntauftraléplagam p afcéfum fcorpionis:ita ut tranfeant Senna, δὲ perueníent in meridie ufq» ad Cades barne:unde egredien£ cófinia ad uillamno/ mine Addar& tendent ufq ad Afemona:ibitqp per gyrum terminus ab Afemona ufq ad torrentem agypti:& maris magni littore finie£, C) d'breuiter hoc fignificat,ne per occa fionem Bgechielis, ad expofitionem uideamur Numerorü 'tranfiffe latiffima.A folitudine Sin,qua eft iuxta Edom δὲ -" mari rubro termini οἰγοαίγε; 8ζ perafcefum fcorpionis:X p. Senna δὲ Cades barne δὲ αἰ Addar:& ab Afemona perue "nire ufq» ad torrenté egypti: qui iuxta urbem Rhinocoru/ ram mari influit. Hic y'o terminus plagz auftralis, hoc eft, meridianz incipita Thamar: que urbs in folitudine ít, qua& Salomó mírisoperibus extruxit:& hodie Palmyra 'nuncupa£:hebraodqp fermone a dicitur: qua in lingua 'noftra,palmá fonat:ufcqy ad aquas contradictionis Cades, quain deferto effe nó dubiü eft:& torrens ingrediens mare magnum,hoc qd'egypti Palcftinzqp prartendit littoribus: ᾿& haceft plaga auftralis ad meridicm, Poft plagam er2o aquilonis H k ; TN : Zmnsecbidlen ὁ "|o A aquifonis&orientis,quádo ortus nobis fuerit foLiufticia: 5)-&éipimus meridianam plagam, quando totum nobis de^. efig.a füperlumé infunditur: cum Abraham inimus conuiuíüiz $.105,b δὲ inebriamuruino, qd" latificat cor hominis, cum Iofeph '--&fratüibus cius.Incipitautem ifta poffeflio, X hi termini à ᾿ς Thamár: à palma τὶ» ENS £a. ΧΙΙ$60 265 vam beibaloii pergétíb? bertiátb atri εξ, Defcripta terre fanctz polfeffione tam iuxta ptafenté Ecechielis pphetia &p iuxta Numerorum librum:nunc fingularurn tribuum á plaga orientali üfqg ad plagam occidentis,id eft, marispof?—.|. [εἴιο defcribit: δὲ prirnü finesaccipiunt ab aquiloneiuxtà'' P E:' τ wíam Hethalon pergé - ddicetuictoriaqsuitio e. 05 εν iod 2t.., tibusHemath,trium.. . um,ufdjad pid«δ. aquascontradictionis;Siue adaquasmáribothyHocem— fiehaferEnon cérmb^ ; traditionis, Sen contradictio fiue διαδικασλκόο, hoc eft, iurgia fonat. Cadesquogqs εν λενε doge ^ énimuirtutibus con ὃς Ac nf- bar BN ἐὴὶ onemiuxta Hematht τ tradicit. Vnde& pra& torrens αἱ ad mate macut hac eft plaga ad me.- de quib?ante iam dixi ε΄ dicatiohi ewarigelicz, 4 rídiem auftralis. Et plagá marís;mare magnum acon/— mus.Incipitautépri Besaja idet conzaP aub— finio per directi, donecuenías hemath: haceftplaga Fimo Dat dtd: ον XI m br ne Es ET. D Η eu nA δ: 344 TEN afferuntcontradici.Et ὃ raris. Et diüidetís terram iftam uobis p tribusifrael::-.- Nepraliawquara Ma in euangelio legimus, j AW 8 Erarz ιτ τἷς Ἀ’ ντα, τη. Παῖς:αυΐτα, ΕρΏταίηξ LescSmecdeewepe Smctieti vam in ereditaté uosisStaduenisquino— Cabana, t entinrgnam&refur. ΟΟΠΟΓΗΠΓΔΩ uos qui genuerint ΠΟ Iri medio el ure- luda,hoc e(t,a finí(trà menfa Suis& erunt nobis ficut indigena: ínterfiliosifrael:uobifcá| Partei emn . ditur. Omnis au— dittident poffeflioné in medío tribuum ifrael. Intribu| indc primitia facerdo '€ontradicioetfancti— autem quacungy fuerit aduena, ibi dabitíspofleffione— tum&leuitari, St fan tatis, quod interpreta, η ἀορεὶ d- C XLVIII étuariü domini in mé tur Cades:dicérepfa,,[1 att dominus deus. T d. AV dio,fanctumq fanáo 4.23.8. miíta: Conner id c T hac nómína tribuü;afinibus aquilonis iuxta um, vds νεα :'" minus delertu Gades: Η j-: tm X eicribitur per ingu quod uidelicet primü uíam hethalon pergétibushemath atríü Enon, faterain quadrü,qua/ nó habebat dfi fandi terminus Damafci ad aquiloné iuxta Hernath: firmas quinge» perethofpirem deum— Dana plaga oríétaliufqy ad plagam maris, Aferuna. eerdotum ἃ lesa quidicit:Superquére'{ init:arAali. pet ordine defcribun; d o I το, Et fuper terminü Afer a plaga οτίδιαϊ ας ad plagam| P 2o fno princi nififuperhumilem&— marís,Neptalim una. Et fuper terminum INeptalim a^ pis. Rurfumqy a par? quietum δὲ tremétem E,; JE. 5 te dextera fuccedurit , tim& cmm plaga orientis αἵ ad plagam maris, ManaffeunaEt^€| : gung tribusa plagá Π feitius δὲ breuius fcribit Numerorum liber. Paga autem occidentalis a mari magno incipiet,& ipfo fine cócludetur, ᾿ hoceft,de mari ορ ad mare: ad torrentem uidelicet Rhino * córura,qui influítin mare,ufqpad eum locum qui eft cótra ' Hemath urbem Syría:de qua fupra dixim?. Occidens au/ ᾽ tein iuxta leges Tropologíz femper ín marí eft: femper in falo δὲ fluctibus,ubi quotidie naufragía fufcitantur: δὲ mi/ ferorum neces,& diuitiarum δὲ mercium amifífio:& tamen cum hac omnia patientia fregerimus,uenimus per dírectü ad Hemath,hoc eft,ad domini ueritaté: quí uictis períecu/ tionibus, eterna nobis premia repromifit, b 4T t oíuíde tíó terram íftam vobíe per tríbug([γαοϊ: et metíerío eam(rt " beredítatem vobís ζί, Per hoc capitulum difcimus, δὲ de; cutitur fupercilium iudacorum, níhil inter ifràel€ gentium populum effediuifum. Si enimaduenis& alienigenis cum hís qui funt de populo ifrael,hoc eft,indigenis terra diuidi, tur: nulli dabium candem effehareditatem populi σοπ & populi iudeorum:(i tamen conuerfi fuerint ad cultum déáifrael:quod proprienome poffidct chriftianum:haben, tibus íudzís legis literam& nobis fpiritum: illis tenen/ tibus membranas:& nobis eum qui fcriptus eft in mem; branis. Et apud Moyfen forte terra diuiditur: híc autem (ut diximus)domini iudicio delegatur: unaqp pof feffio eftaduenze& i(racli:& in fingulis tribubas datur hareditas iubente diio deo.. Ca, XLVIII —./ C bgenomína rribuum 1a fintbue equüonio(rta. ᾿£s. Hocqg;notandum, quod quadragintaocto ciuitatum [αντι Cadesufgad— füperterminum Manaflea pes orientaliufg;adpla—(imiliterorientis, ufa maremiagnüinme// cam maris, Ephraim una. Et fuperterminü Ephraim— 2dplagamoccidentis: dic plaga auftralis tor is[εί fet ad:] sien R. b n Er quarü prima€ Beriía/ &esef:dequofupa ἃ Ρϊᾶσᾶ ΟΠΟΓΑΙΗ 1Ο ad plagam maris, Ikuben una. EC. min:fecüda Symeon: ᾿ dixim*:quinódeter//— fuper terminum Rubena plaga orientali ufq; ad pla ΟΕ ον ο τηατί5 Judauna.Etfupérterminum]udaaplaga η habet diuerfarum uir, 9 ΒΑ ΠΑΟ, Heu ubt per i Πα a ΡΙΔΡΑ utprius mixtam cuni tutum uaríetate colle/ orientali υἱῷ 24 plagam matis, erunt primitiae quas. Ida: tertia, lfachar &as. 4(L£t plaga b. d feparabitis quarta, Zabulon:quiri maríozcbeceft plaga Ride, ta Gad:portegciuitá tuaría., Dequa mani/ tis ternz per fingulas plagas:& nome ipfius ciuitatis,qd'in fronte potitificis aurí lamina cótinet:De quibus uniuerfis in(uis differernus ο’ qua ín Numerortüi uolumine tribuileuitíce dantur ad ha^ bitandum cum füburbanis fuis,hic filenturnomina:& εἰ; ' uitates fugitiuorum:quatü tres trans Iordane, Bofor uide» . licet&iRamoth δὲ Gaulon in duabus δὲ dimidía tribu date funt δὲ tres intra lordanem, Cades uidelicet, δὲ Sichem,& Cariatharbe. Ned enim opus erat in defcriptione tnyftica; δὲ habitatione fanctorü& conuerfatione perfecta, fugitiuo/ rum defcribi auxilía: quibus ifrael indiguit adhuc in terrá pofitus:& per multos labores atqp difcrimíria ad hanc ciui; tatem uenire feftinás:& in fingulis fanctis loqués: Aduüena., fum atq peregrínus ficut omnes patres mei,Etin alio loco:{ Habitaui cum habitantibus Cedar: triultutri peregritiata. eftanima mea. Ὁ 4L£tfüper termínum íuda a plaga ozíett talí vfqs ad plagam iriarío«C. Superfluum eft differta diffe/ rere:& in quibus fupra laborauimus, quafi non fint dicta iterum laborare.Poft feptem tribuum terminos,ab orienté ufq: ad occídentem deferibuntur ρα: quarii latitudo tetieat üigintiquings calamnorü: lorigitudo go ficuti tenen| fingulztribusab oriente ufqpad mare cuius longítüdinis incertus eft numerus. Νου, enim in fipgularü defcriptione tribuum, menfura defcriptá eft. Sin autetn latitudo habet urinae tuiliti calamorii; confjci datur inulto maioré εἰἰς numerü lengitudinis,qua feinper maior eft fatítudiné: e.-—- 8s 5 Inmedig $3.8:6 s: ei -£ommen.IDicronymi liber quartufdecimus E lInmedioautemfan&uariti ponit iuxtà primitiasqua funt diio feparata, longitudinis uigintiquing; milii calarori,. & latitudinis decé milium: qua legens nibilaliüd poffum Roma. ind dicerenifi illud Apoftoli: O profundü diuitiarii Γαρίδεια& [τιδεία dei, ᾧ infcrutabilia iudicia cíus:& ininueftigabiles ui ei^. Et ín alioloco: Ερδαά Vt poffitis cóprehen; de excelfo throno nobis imperitia fuz; babaraearrifi en' tis rüctet naufeam. Erunt( inquit)cis primitiae depritüitfjs-: terra, hoceft facerdotibus:& qui non errauerüt cü ematent“᾽ς filij ifracl& leuitz.Primitiz αὐιξ de primitís,ficut decima,^ ο rum decima, fanctüc fanctorü iuxta termínt leuitarii: ut habeant quidé leuitg^ » D LE ᾽* d» eie" confini de et deréciomib"anais, feparabitis, uigintiquincy milia latitudinis& longitu; corra SS m quzfitlatitudo,&lon| dinís:ficuti fingule partes a plaga orientaliufcg ad pla—&ipfam poffeffionem gitudo,& fublimitas, ; A T pr εν 7} LO tenerenonualeant,' & profundü:freetig^ gam maris:& erit fanctuaríum in medío eíus.Prímítiac charitatem Chrifti:ut impleamini in omne 9 latitudo decem milibus. Fic duté erunt prímitiz fan| eod nosuemi ὃ plenitudinédei,Vige;^ Ctuarij facerdótum: ad aquiloné longitudinis uiginti. quo Aquila βέβηλον, fimumquintit aiit nu/ bem: WE hin. i bL Scd«leuitfofimf: fupereminente(οἰδιία quas feparabitis ἀπο, longitudo υἰοιπείαπίωο milib9,^ lirertuxta in fari o mus in prophanii,pro menreeniadíenus. quinq? milíum:&tàd mare latitudinis decé milia:fed&— Symmachus&Theo, Senfum diuinum pof,' Éidebitis:S decémiliii dequibusditumef:— ad orienté latitudinis dec£milía:& ad meridiem longi, leri, Lax. dire"n - tudínis uigíntíquincs milia: δὲ erit fanctuarium dri ín τείχισμα, απνείνα rale poffumus dicere; adpfe& cofumatag— medio ei? Sacerdotib?eritfanétuari defilijs Sadoch, Ριορβαηῖ aute et birtuté:que decalogo ücteris inftrumeti, ad quí cuftodieruntcerímonías meas:& nó erraueruntcü— haiciiuulgar, quod oihi populo habitare euigdicüperueniaía— Crrarét filij ífrael ficuterrauerüt leuitz; Eterütprimitix— pammica. Illudautz craméti:&pri^breui— debrimitiuis terrz fanctüfanctorü iuxta termínü leui^. qd dixeruntLocnec ὦ fermone perítrinxím?, &hicexpartecommo 5tarum. Sed& leüitis fimiliter iuxta fines facerdotü ui; nebimus. Si enimab gintíquing; milía lógítudinis,&latítadínisdecétnilias—ximus:nómutabitur; uno addens numero, ;; C CAEN d: z nectranífere£, fenfum. adquafuorperueniaf, ΟΠΗΣ longitudo uigíntiquing, mili;& latitudo decé.. 4 menfurabi£, necaufe; retur: Ὁ eo qd nosdi» non habere perfpicui denarii implebis nu; τ, Eton uenundabunt ex co neq; mutabuntSiue^ et.Deferibiturquogg merum: atqp ita fiet ut &uetusteamentum— fnetient)nectranfferenf prímítize terra Siueauferent);— l'itsrüpollefio qua -€oftringafinnouo,&— quía fanctificatz: funt diio, Quíngmilíaautéquaefu/^ facerdotü:&eadehaj nouti in uetert dilate£.^ uicina quidé eft finib? Ε oq prenceunt pi perfünt in latítudine per uigintiquingy milia, pphana bet pacia inlongitudi d RUM:;.,, πεξβὲ inlatítudinepro míriefancmaréfacer/— cruntutbís ín habitaculum,& ín fuburbana:& erítcíut^ multitudine leuita; dor ec. Cioanuer Pri. etasin medio eius.Echazménfürzeiustad plagam fep;— quebaberpauiusa mitiarü fanctuarfj de; 3: HC cerdotü: fed τῇ ppríjs fcribuntur plagz:qua- d" CITIOD2/eT,— quitur terminis: inj: honad populü,nec ad. telligit fe a facerdotali uulgus ignobile,neqp ad leuitas inferiore gradum, fed pro/ priead cultü pertinet facerdotü:aquiloónis uidelicet& occi, dentis, S oríétis,& auftri:& p partés ,pfectuüi ordo narrat: utaguilonis frieorarelinquétes, ueniam? ad occidente: qd? fcilicet occidant nobis uitia atcp intereant: δὲ inde tráfeam? ad orienté: οτος nobis fole iufticiz, ueniam? ad meridie:' ín quo clariffimü lumé atqp perfe&ü eft: tam ab aquilone υἱῷ ad mare, ᾧ ab oriente αἰ ad meridiem uieintiquinds milia longitudinis, S latitudinig.decem ΓΠΣ fint: ut ubicp eadélongitudinis& latitudinis mefura feruet, San&uariti &uté, id eft, repli απ! in medio erit prímitiarü facerdotaliü: &«quo latere ex omni parte uallabitur. Et qd? dixerat: Haze autéerunt primitiz fanctuaríj ácerdotii: ne cómuni uoca; bulo oés facerdotes uindicarét fibi huiusloci poffeffione& . cerimmonias obferuádas,ponit fpecialiter inferés:Sacerdoti; (CONSE bus fanctuariü erít de filijs Sadoch,qui interpretat;iuftus: 'b$.10,b. dequo diat: Iuftus dris δὲ iufticias dilexit: zquítate uidit . uultuseius.Pro quo Sadoch,Lxx. fcribunt Sadduc.Ifte Sa Xót,s,d dochloquit{η euagelio:Non ef pater iudicat quemd:fed omne iudicii dedit filio. Et dehoc fub noté Salomonis my $752 fiice ppheta decantar; Deus ἐπα οἱ tuü regi da: δὲ iufticia tuam filio regis.Illi aute facerdotes,dfii fanctuariü poffide; bunt& cuftodient cérimonias eiüs: qui nó errauerüit cam errarent filij ifrael atcp leuit: de quib? in fupériorib? difpu. tatum eft:qui nó offerunt uictimás,fed priuilegio nominis & errorís fui humilitate cotenti, femper loquunt in cordet ὦ Ibi,so. Iniquitate meam ego agnofco:& peccati meii cótrà meeft femper. Audiat hoc facérdotalis eradus,& Arianz perfecü tionisardore fuperatus,ac uerz poftea fidei ne opib? careat'' δὲ potétia colla fübmittés, fufficere fibi frnó expellat ex temi plo.fi priftini nominisunibrá quanda δὲ imaginéreneat: 8C ᾿ nórefupin? ructans delitias; quafiimmaculatus& purus gradu effe difiunctam,ad decutiendá fuperbia miniftrórüs, ὦ quiignorantes humilitaté ftatus fui, ultra facerdotes“πος. εἰ, prey intumefciit:& dignitaté nó merito,fed diui ὦ t. Certe qui prim? fuerit miniftrorii; quíaper^ fingula conciona£ ín ppfos,& a pontificis laterenó recedit: ἡ iniuria putat fi pre(byter ordinet:& nó meminit menfarü-& uiduarüi minifterjin obfequiti fe& minifteriti non foli fa- cerdotii fed δὲ uiduarii& pauperü delegatü.Etnon uenun; dabunt(inquit)ex eo neq mutabüt, ut permaneatleuitice: diftributióis zterna poffeffio: πες uincat precio meriti di. tjs exiftima nitatís:necab alio tranfferam?ad aliii:qa qua fanctificata unt diio,nà funt eorti quib? data funt, fed eius cuius noie poffident.CLuing milia autéqua fuperfunt in latitudine: per uieintiquincp milia, fubaudit longitudinis,prophana erunt urbis: ut cunctis habitare liceat ifraelitis, ómniqpde. Ὁ plabe:nó q»immüda fint, autaliquid in habitatione terr fancte cótaminatii,putridi putez& fordidüfed qd prater facerdotes omib? in eis habitare pmiffum fit.Per qua intel ligim? cücta qua referim? ad fenfus,hoceft,ad corporis uo luptates:quauifu, δὲ auditu,tactu,odore,faporecapim? effe pphana:& ml fanctimonii nó habere: nec facerdota/ leeffepríuilegiüfe:! Ln dio:de d fcriptü eft;Fluminis ipet? lztificat ciuitate dei-Et: i464. dlaicz uilitatis, Ciuitas aute eritin me/ -᾿ Nonpétciuitas abfcódi(up montépofita: ded dicem* in ᾿ COfequétib?, προτείχισμαιῃος&antemuralest διάσημα ιν fpaciti:qd Lxx. p fuburbanis interpretati funt:qué fenfum in hócloco habeant,ignoramus. cf f£tbeméfurgei qc. : Ω. ᾧ dicit:Ethemefure eius,fubaudiendü eft;ciuitatis.In E fineem prateríti capituli pofitii eft: Et erit ciuitas in medio-' eius,i.terrz. Primüdpa plaga feptentríonali incipit:& ere/ gione ponit plagam meridiana: Rurfumg par reddit paris ut orientali plage econtrario ponat occidentalem, id eft, e pare ... 8n£secbielem mare:fingulacp latera ciuitatis habeat quatuor milia& qn, gentos calamos;q facitit fupputatím undecim milia paffuü εἰ& ectegintaquing:utfimulomnis urbs ficutin fine huius E Matth.23.c ,, Ueftitu deaurato circü ^ data uarietate. Et ite/ ,nem fed quotidie in uoluminis fcribit:p circuiti habeat dece& octo milía cala/ morti,qui faciüt quadragintaquaruor milia paffuü δὲ trecé/ -, tos ddraginta, Vnde: δὲ ddragelimufquart? pfalmus qui infcribi£,: infiné phis q επ; tabunt:& pertinetad Ydidaid eft,ad amabi Ie düii:fiueut interpre^ tatus eft Aala jp lilijs, Symmachufg ,p flori b?,ecclefiz, qua urbs diti eft continet facra/ méta:dequafcribit ín codé pfilmo: A itit re gina a dextrís tuis ín rum:Omnis gloría fi; liz regis intrinfecus: ut nó fit fimilis fepul/-. chris forinfecus deal/ batís:fed€ intus& fo risoimialauet paropfi dis. ΟΠ receíTerim? abaquilone uento fri; gidiffimo:tráfimus ad meridié, X poft ortü τῇ nobis lumen fcientiz, occafum fortitudinü formidamuf,nequadqj praterita fed futura có fyderátes:nec habétes certa uirtutis poffeífio * 'rabütur ex omnibus trí oratione dicentes: Ne inducas nos in tépta/ A d tiorem qua ferre non poffumus. a([£runt antem fübur, bana cíuiatío ad aquílonemioucerití quínquaafrita:z ad me ridíé/cucétí ἀπᾶσίπ τὸ Ρτο fuburbanis quz hebraice dici tur Z"Wacrurfum Lxx. διάσημα zid eft(ρθε tráftulerüt,|. C) d'auté dici£, ducéti quinquaginta p fingulas plagas, fub: audit calamí:qui fena cubita habét X unü palmi;& p fin,. gula latera facitit paffus fexcétos decé& fepté paulo minus: & incómuni mille calamos:habétes paffus duo milia qua/ dringétos fexaginta octo:qua fpacia muros per circuitum ambiunt cíuitatis:ut inter urbé& ea qua reliqua funt diui. dat.Ex quo oftendit nulli de his fpacíjs ad exercendi opa ciuitatis capiédorücy fructuii habere licentia: fed uacare ab ufu& ope hominii:ut circimuralía urbis, fponte nafcentíti uirgultorii atcp herbarum, c«terorü qua terra gignit,ha, beantamecnitate, b€f à autérelíquü fuerít ín longítudf ne Pi pzímítíae(anctuarij oecé mílía cc. Pofturbis.fanctze defcriptioné& fuburbana eius:reliqua parté primitiarü fan étuarij decem milia calamorum in orientem: δὲ alia decem milia ad occidentem tendentium, delegari his qui opera ci; uitatis exercéntad uaríos u(us,& quibufciiq: urbs indiget: ut fcilicet ferantur:& ex frugibus quain hocterre nafcunt fpacio uefcantur operaríj: qui uel moenía urbis extruunt: uelinterruptà δὲ rüínofare(tituunt: ut habeat ciuitas cultü , fuum: farta tecta curii popofcerit neceffitas inftaurentur. Et hac non folum in ífrael uel in poffeffione terra fanctae fpiritualiter ecclefiz'myfterio continetur: fed in rhoma! no quoq fieri probamus imperio: ut quzdam uillz fint, ' pertínentes ad iura urbium, uel regía muníificentia,uel hae. reditatibus.& donatione multorum: ne fcilicet paulatim zdificia collabantur,& edes publice qua ornamento funt ciuitati longa uexentur incuría. Operarij autem inquit fiue. qui feruiunt in operibus ciuitatis,eruntex omnibus tribu/ -uigintiquinq; milium, pet uigíntíquinc milia in αμα” drum, feparabuntur ín primitias(anctuacij& poflef^ « fioné ciuitatis. Qd' arem reliquum fuerit principis^ erítex omni parte fiue hínc fiue inde primitiarum far &uarij& pofleflionis ciuitatis e regione Siue contra£z ciem)uigintiquínq: milium prímitiarum ufq; ad'termi . num orientale: fed δὲ a mari erecione Siue cotra facie) uieíntíquings milium ufq ad terminü maris: fimiliter in partibus príncipis erít:& erint primitias fanctuattj: ᾿&fanctuarium templi ín medío eius,De pofleffione £a. XLVll^$o. 266 bus(οί: nullas fe ab.operé-ciuitatis immunem putet: fed omnes certatim extruant. ecclefiam, ΟΣ uod in taberna; .culo quoq factum legimus: ut pro uarietate uirium:alius aurum δὲ argentum,coccum,byffum& purpuram,uariaqy & diuerfa fubtegmina: alij pelles δὲ caprarum offerant pi i los:& cum effent do/ tentríonalé quíngéti δὲ quatuor milia: Sad plágá me^"mecfubitrue nnum ridianágneétí δὲ qtuor milia: δὲ ad plac oriétale, qn;- donantium effet pra géti δὲ qtuor milía:& ad plaga occídétalé,qnoétí& qua s tuor milía.Erüntauté Tuc duítatis ad agloné, duc&í qnquagiínta:& ad meridie ducéti qnquaginta:& ad orienté ducéti quinquaginta:& ad mate, ducéti qu. b quaginta.Qd' ἀπε reliquü fuerit in lóeitudie fcd'm pri mítías fanctuartj.decé milía in oríente: δὲ decé milia in occdenté,erüt ficut prímitiz fanctuarij:X erunt frages eíus ín cibü uel ín panes hís qui feruí(ít uel οραπέ ciui/ tatí,Setuiétes aüt ucl eis ciuitati:feruiét uel ope: οὐ tatefubítantie,unum mium: immo maius eorum qui parua qui» .dem obtulerint,. fed maiora pro uiribus: in exemplum uidua ' pauperis qua duo mi nuta ín. gacophylacif .-donamittebar:€ do ta,dicentís: Vere dico Aobis quia uidua hac pauper ρα omnes mifit: Nam omnes hi ex abündantia fibi mi ubus ifracl. Omnes primitie X"feruritin munera deiz hzc autem ex eo qd? deeft 1Η: omnem αἱ étum[π quem ha/ buit mifit. Sicut ergo diximus de operibus ciuitatis: ficillud bre/ uiter pertringendum eft:qd' omnes primi/ tie(anctuartj& poffef fio ciuitatif pariter fup putata per quadrum, contineat milia ducen ta quadragintafex& partem tertiam.Sí em uigintiquinqp milia ca TU? Jamorü qui fenos cu/ "bitos habent& palmi uri facirint noftra, hoc eft rhomana fexaginta& unii milía& fexcentos fexagintafeptem paffusz nulli dubii εἴτ ως in qdruplü fupputata fupiorem efficere numeri.Ex quogpfpicimus.omnia intelligeda fpiritualiterz ecclefie poffeifione multo latiore effe ᾧ quondam fuit in iu^ daa:qui ne accepere quidem partes terree(ancta:fed ex fin/ gulis tribubus quadragintaocto ciuitatum,non ex pleno .poffeffionem: fed habitationem δὲ hofpitía fufceperunt: ut ipfi quog qui uidentur laíci nec perueniffe ad facerdotalem δὲ leuiticum gradum:tamen fi operentur in domíni ciuita/ te uefcantur de(ancta tetra:terra mitium,terrag credentiü: minieftiudicdiolauda|—. Luciz.d quorumunus loquebatur: Credo uidere bona dominiin$3,216. terra uiuentium, ΓΘ ὁ autem reliquum fuerítipzíncípía erítex omni parte fiue bínc fiue(πάς pzímítíarum fanctuarij. «poffeffionía cíuitacie:e regtoue fitie cótra facíé vígintíánas mílíum paimítíarü vfqs ad termini ozíentalei«€, De hoc . príncipe fupra plenius difputatum eft:& quod tantum foe lus acciperet quantum una tribus; Nunc autem aliud difci, mus quod ex cunctis tribubus. quicquid. reliquum fuerit. 'hicfolus accipiat:ut nulla tribus lit quz principi dona non offerat:non aliunde,fed ex primitijs quz templo& fanctua río δὲ delegatis urbis partibus feruiunt. Hoc eft enim qd dicit:E regione fiue cótra facie uigintiqnas milíü primiítiaga ufq;ad termini oriétale fiue υἱῷ ad terminü maris: ut(int primitiz inter fepté€ qnq trib^:X in ipis primitijs ciuitas δὲ fuburbana ei*;& in medio ciuitatis fanctuariti tépli. Sed δὲ de poffeffioneteuitag: δὲ de poffeiione ciuitatis quícquid reliquum eft, principi deputabitur: eritcp pars extrema fe/ ptem tribuum uicina primitijs δὲ ciuitati δὲ templo in tribu . iuda:& pars extrema quíncqy tribuum eodem iure quo fu» prain tribubeniamin: ipfa extrema pars ad principern per tinebit. Ex quo(criptura fancta fatramenta miiranda funts Ss 4.&cogitada Zommen.lPicronymi líber quartufdecimus Ἐς Scogitanda magis, ᾧ eloquio proferenda. In priori énim Num ειχα, diuifione terrarum trans iordanem per moyfen duabus tri Iof.5,a bübus Ruben δὲ gad δὲ dimidiz tribui manaffe terra diui, fa eft: intra iórdanem auté per Iofuefilii Nun δὲ Eleacarü Tof.15,à filium aaron,fudas poffedit ab auftro:& Ephraim δὲ ma; nocorura:utanteiá diximus. Cades aiit quz in fibro lofue appellatur cades barne: in deferto eft qd extenditur uf. ᾳ ad urbem petram: Mariboth uero qd interpretatur con, tradictionís: non uocabulum loci eft: ut pleriqy eftimant: fedaquarum:in quibus populus domino contradixit,& Όση " E. ἢ i E ᾿ il meon: Diuida eos in iacob δὲ difperoa eos in ifrael. Tertia cabu/ lon galileam accepit in: qua εἰ mons thabor.. Quarta Ifachar. ubi eft iecrahel ufqp ad ior danem. CXuinta afer ufcy ad plagam marís, Gad una.Et fuper termínü gad - ad pem auftríin meridiem:& etit finis de thamar ufq; ad aquas contradictionis cades:haredítas contra mare magnutn.Faceft terra quá metiemíni tribubus [[ταοὶ:& ha partitiones earum ait dominus deus, Et tereflus duítatis a placa feptentríonalí quingen/: pretatur fancta; utin, Vy telligamus nos etiam poft uictoriam mun, di debere effe. fóllici, tos& femp ín metu; & recordari illi?uerfi, culi:Téptatio é uitaho mini fup terrà: X ad ufqiad monté carme; iip: T pu fanctitate aduer(aríjg là qui imminet mari^ tos& quatuor milia menfurabis. Et portz ciuitatis ex^ impugnátib?puenira - magno tyrumq;& fi; ficqp obtinere uictoriá .donem, Sexta nepta^ lim,in galilza ufcp ad' ^ nominibus tribuum ifrael: port tresa feptentrione. Porta ruben una: porta íude una: porta leuí una, Et ut e uicino torreritem plenü imbriücotéple/ 7 fintplurima,qdà putanthoc fortitá uccabulti. OQ, d'op feat: Víc ad ads cótradictiois cades, hareditas cótra mare ma; gni:p quo Lxx.tráftulerüt detharman& aqua marimoth cades, hireditas ufqyad mare magnü:illud eft obferuandür in hebraico eundé fermone noni qa ambiguus fit:& hare ditatefonare δὲ terrenté: hic magis torrentéaccipi debere {ᾧ harcditaté. fte e(t ei torrés q ingredi£ mare magnü rhi/ uit εὖ altiffim?:alià habet tribui in terra(cà defcription& δι méfurà cíuitatis& poffeffiois ordine& plagas tribuü fin gularii.Prímü ei plaga aglonis opponü£ tres porte fiue exit? ciuitatis:drii eft primogenit? ruben: δὲ iudas regia ftit pis auctor,& leui fup cui? noiein tabernaculo δὲ facrorti dé Ícriptione nil di&tü eft: ut primogenita poffidétes qfi gn rcgale δὲ facerdole,aglonis frigora corsnamSectide i: ε Vs ibus ντα μὲ: τε. offendit det; μή ab aquiloneé.Po.; um; ice Τὸ: μίμοις τὸ defilo miffis eplo quoq leuitarum:& de poffcflione ciuitatis in medio Tn Pidope l'-. ratoribus per fingu/ partiumprincípis erit ínter terminum iuda& interter/— contradiótionis: af, |! las trib?,& defcriptio.-*^,. PA, VU TAS;(p. μα’, Rictuseftmoyfes; neterrz allata ad Jo,* minum Deníamín:& ad principem pertínebit; Et rtli, ptereos.Ompifqu, fue&Eleagaribenia,— quís tribubus:a plagaoríétali uf. qradplagáocidenta τα(and hafediras | min iuxtaiudà abau/. l betiami D estt: E o1 7, ab αυτα plaga iuxta . firo:&iuxtaephram— left beníamin una, Et cótraterminü beníamín apla; 2bauf DAR & dimidiam tribum gp orientali ufcy ad plagam occidétalem,fymeon una,— conira;& tonne fy foncm.Seundrgi, Ltfüpertermind fymeonis a plaga orientali ufq ad vec m M bus fymeonharedita| plagam occidentisifachar una.Et fup termínü ifachar poffeffione eig αέρα-! ^ iem ace C RERERE a plaga oríentali ufq; ad plaeam occidentalem, Z abu eii ΤΝ d ile* 2"- ΕΣ.. ton 9 ;. Geil ob ptum eft de leui fy,. lon una.Et fuper terminum cabulon a plaga orientali« ufa cades qua inter/ | iordanem:ubi tybe;— 4 3 ,. ee.:;, mur. b([£teoreífug |'Ἠνε οσα ορ ad plagam orientalem quíngentos& quatuor mi,(re ERA :- baturchenercth.Sepii[ίας& Ροτ tres, Porta Iofeph una, porta beniamín— rríonali quies ^: mà dan uíq ioppen: 3s:(dian: ἰ quatuor πλ ποπ» ο ο Una: porta Danuna Et ad plagam meridianam quin amor mitamenfo H lon&fdebi&emaus:— gentos& quatuor milía metícris:& portz tres, Por, ciuitatis qd'perlamra^ qua nenc appellatur^ tafvtmeonisuna:portaifacharuna:;porta cabulonuna, fingula in πλάι. nicopolis:licet poftea.— A Etadplaeam Catüor milía quíng legerimus qd' coepe pag tos calamos habuit, | rint ibi tra(céfis alijs pratterítus fermo nar, j tribubus urbem em in tribu dan,quz hodieappellatur rauit:qui faciffht decem& octo milia calamoru: utin pra | Paneas. Cum harc feita habeat:&iinter prioré tribuum de^— fenti capitulo qq pofitü eft; id eft quadragintaqtuor milia [ fcriptionem,& qua nunc habetur tanta diuerfitas fit:hoc— paffuü:& trecentos quadraginta paffus:Nunc fcribitur per: |€ófyderem? quó& in praféti defcríptióe δὲ in prateríta in/ ingu'a latera, hoc cít perundecim milia paffuum,& octo;| " τοῦ tribü iuda δὲ beniamin urbs& teplü collocatü fit. Et in gintaquinq» paffus,ternas fuiffe portas:quas Aquila Sym;| " priori φαξ defcriptióe iudas eratab auftro,& beníaminab^ machus,& Theodotio διεξόδους, Lxx. διεκβολας uocants| ! adlone:hic uero ecótrarío fit:utíudasfitab aglone& benía πος interpretati fumus,egreffus δὲ exitus ciuitatis, Illudag i] inin ab auftro:poft qué feciidus eft fymeon: tertiusifachar:^ primum breuiter admonendi: eafdem tribus in circuitu ta | quart? cabulon:qne? gad:qnqp uidelicet trib? ficutincófez^ bernaculi ita caftrametatas:utad orientem fuerit,iudas,ifa/ " quétib? dicic:Scriptü eit em: a(L£trelídotribub?:apla/— char,& gabulon filij líz:& ad meridiem, ruben, fymeon,gad | 68 ozícralí vías ad plaga occídentaléibeníamín vna οξ. d'— duo filij Πα& tertius filius gelphe ancillaliz. Ad occiden/ Ϊ in πηᾷ!& fepié tribub? fp ín fine ροπίξ una: fubintelligi£,. t&uero ephraim& manaffes& beniamin, duo uidelicetfilij | üel psuel poffeffio uel hareditas,licet Agla& Symmachus rachclis:qa lofeph ,p tribu leui qua facrificijs deputata eft, Ι interpretent genere neutrali τὸ oprop,qdfignificatterminit,^ in duas trib? ephraim& πιαπαῆς diuifa eft. Ad Aglonéaüt ᾗ Illudcp breuiter attédédü in extrema qnqptribuü,trib?^gad^ dan&afer& neptalim:drü prim? δὲ terti? filij(it baleancil/ i β inpriori defcriptióefuit trasiordane, poniin eáptéqua— Lerachelis: fecüd? fili? gclpheancilla líz ignotis:Xadaq | pri? iudas tenuit:ad plaga uidelicet au(tri ín meridié:& effe— fone pofiti:qppe q ex ancillarü inter fe diflidétíü ftirpe gene | termini dethamar αἰ δά ads cótradictioniscades,harez— rari fint. Hocíuxta Numerorü librü& defcriptioné taberna | ditaté cótrá mare magnü. Thamar ipíá de d ià dixim?, quà culi ᾧ iubéte dco moyfi ore dictata&.Noftra yo urbs ἢ etd | niic paimyrá uocát δὲ olim a falemonecóftructaeft:palma— quitas magni regis,cui?artifex δὲ códitor ὃ de?:ded& pfalmi "an em hebrao fermone thamarappellat,ab coqd'ibípalmeta(Δ canit: Nügd fion dicetho,& hó nat? ein ea:& ipfe funda ΓΤ] {πη£secbiclem Κα. ΧΙΙ$0. 26/7 AA otiétéeiofeph,béiamin, δὲ dan:ambo filij rachef&&un? bale^ quonumero& in duo deuigefimo pfalmo lex naturalis eft C ancillz εἰ’. Ad meridie yo fymeon,ifachar,& cabuló:qtres— fcripta eratiaqp euangelij deícribitur:quibus ecclefia:íd eft lia filij(üt.Porro ad occídetegad,afer,& neptalim:drü prio— urbs faluatoris Cuin ee Nomenquod ipfius ciuitatis— ὁ ; res duo filij Zelpha funt ancilla Liz: tertius filius Balean.^ nequadg eritut prius hierofolyma qua interpretatur uifío vss Ofte.14.d cill rachelis, Cr uis fapiens&intelligithac:inteligens&— pacis: fed adonaifama; qd' ínlatinum fermonem uertitur. πο ' cognofcet ea« Ο υἷα EN ER ή...*^. defninusibiden:qui':7recta uie diii: δὲ iu/ ασ τεη 5 NEN^...,. fund recedat ab ea fti ambulabüt in eis; Etad plagam occidentalem quíngétos δὲ quatuor mi^^ ura prioripopuloan prawarcatores uero— lía:8 portzz eorum tres;Porta gad una.porta aferuna, τὸ difceffit: dicens ád corruent in illis. Has run:: 1.: ; S US d: difcipfos: Surgite,abe Iob.4.d duode poras fi; porta neptalím una, per circuit decem δὲ octo milia. Ans pisc. SUCCO ucexitus,pro qualita, δ nomen ciuitatis ex illa die, dns ibidé. 3 ον deos:Relinqueturuo Mattti£y,d fe meritorti atqp uirtu/:".- c.a bis domus ueítra de/ tum fingulis tribubus ὃ SES fertà: fed aeternam hà fub apoftolicis δὲ pa eun Ii ice c mulso oi V"Deatpoffffione:&fit: ρος, μι. triarchárii nominib? arbitror delegatas.Dedbus&in Apo^ eiipfe offeffio:tifdem difcipulis repromittés: Ecceego uo/ M3r,39,d calypfi loánis apertius fcribitur:& multa diuinarüícriptu;^ bifcü fum ufqsad confurnationem[σου rarum(Aeramenta te(tantur,Et neceffe e(t,ut calís ciuitas de enr m LT Σ cam δὲ octo milium per circuítum teneat calamorum:fub^. Commentariorum in Egechiielem pphetam finis; DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN.PRIMVM ΟΟΜΜΕΝΤΑΕΙΟ. RVM DANIELIS AD PAMMACHIVM ET MARCELLAM , COOPROEMIVM.|. ᾿|! sj Ontra prophetam Danielem duodecimum librum feribit Porphyrius,nolens eui E ὃς οὗ ipfo cuíus infcript?eft nomine effe copofitü:fed a quodá qui téporibus Antiochi ἵνα appellatus eft Epiphanes fuerit in iudza:& nontam Danielem uentura di^: o ed Πο Gp illá narraffe przteríta. Denígy quícad υἷορ ad Antiochà dixerit;uerá hifto; ríà contínete:fi quid auté ultra opinatus fit,quía futura nefcierit, effe métítü. Cui folertiffime re fpoderáit Eufebius cxfariéfis epifcopus tribus uoluminibus:id eft octauodecímo& nonodect^ mo δὲ uicefimo.A pollínari? quoq; uno erandi libro:hoc cft uicefimofexto:& ante hos ex parte. Metodius. Verü quía nobís propofitá eft non aduerfarij calumnijs refponderequelongofer;—.. p moneindigentifed ea qux a propheta dicta funt noftris differere;id eftchriftianisilludinprz Ὁ fatione cómoneo:nullum prophetarum tam aperte dixiffe de chrífto. INon ením folum fcribit eum effe uenturum,qd' eft cómune cum cateris:fed etíam quo tempore uenturus fit docet:& re. εὐ É pet ordiné dígerit:& annos enumerat,ac manifefti(lima figna przaunciat.Quz quía uídit orphyríus üníuerfa completa δζηγαπίαέα, negare non poteratifuperatus hiftoríz ueritate, ín hancprorupit calumníáut ea qux in cófumationc müdi de antíchrifto futura dicütur:propter geftorum ín quibufdam fimilitudínem fub Antiocho epiphane ímpleta contédat. Cuius im. pugnatío teftímonium ueritatis eft, anta enim dictorum fides fuít,ut propheta íncredulis ho minibus nó uídeat futura díxi(Te fed narraffe practerita. Et ti Παιδί fe occafio ín explanatione eiufdéuolumínis dederít.calünix illi? ftríctim ridere conabor:& philofophia artib? ímo malij cix fxcularí;p quá fubuertere nítit uerítaté, δ΄ qbufdá pftitis dará oculon lumé auférre,expla natíone fimplici cotraire. Itaq; obfecro uos Pamachí φιλομαθέσατε& Marcella unici rhomana: οπές exéplar,iüctos fide& fanguic:ut conat? meos ucflris oratíoib?adiuuetis:ut diis atqg "aluator pro caufa fua:fuo fenfu,meo ore refpondeat:qui loquítur ad;pphetà: Aperi os tuum δὲ implebo illud.Si enim cun apprehenfi fuerímus ante iudíces& tribunalia, monet ne cogite: nus quid refpondere debeamus:quanto magis contra adueríaríos blafphemantes, fua poteft "bella bellare:& in feruis fuis uincere? Vnde δὲ pfalmi plurimi illud hebraícum qd' in titulis po/ nitur ΡΟ*:pro quo Lxx.tranftuleruntín finem:magís pro uíctoría contínent, Aquila enini interpretatus eft τῷ μικοποιῷ; hoc eftei qui prxbet uictoria, Symtmachus ἐπινίκιομ, quod proprie tríamphü palmamq fignificat, Sed& hoc nofle debemus ínter cxtera Porphyrium de Daz nielis libro nobis obijcererídcirco illum apparere confictü: nec haberi apud hebraos,fed gradi fermonis εἴς comentü: quía ín Sufanna: fabula cotíneatur: dícéte Daniele ad prafbyteros ἀπὸ τοῦ φζίνου ὁκίσαι nod απ τοῦ πρίνου πρίσαι quá etymolociá magis στο fermoni couenite cg hebrao. Cui& Eufebius δὲ Appollinari? pari fentétia rriderüt: Sufannze Belifg; ac draconis fabulas nó / contíneri ín hebraico:fed partem effe pphetig Flabacuc filij Ιείῃ de είδα leuisficat iuxta Lxx.irs 5 terpceteg: :-. ΕΟΠΙΠΙΟΗ.ΙΙΕΓΟΗΥΙΗ ΠΕ βηππησ.— E terpretesintitulo eiufdem Belís fabulae ponitur.Homo quidam erat facerdos tomine Danid L ο£lius Abda.conuíua regis babylonís:citn daniclé& tres pueros de tribu iuda fuiffe(ana.(οί, ους ο. pturateftetur. Vide δὲ nosàánteanriós plurimos cum uerteremus Daníclem,has uiflones obey | Lh prxnotauimus:fieüificantes eas ín hebraico non haberi.Er miror quofdam μεμψιμοίος indir gnari mihí:quafi ego decurtauerím librum:cum δὲ Origenes δὲ Eufebius& Apollinarius alij ecdefiaftici uirí δὲ doctores erácia:has ut dixi uífiones nó haberi apud hebrazos b. debere refpodere Porphyrio pro hísqua nullam fcriptura: fanctz authoritatem prebeát. Illud εἰ quóq; léctorem admoneo,Daníelem non íuxta Lxx interpretes fed iuxta Theodotíonem ec p» defias legeretquí uti q» poft aduentü chrífti incredulus fuit:lícet eum quídádicant Hebionitam quí altero genere iudaus eft.Sed& Origenes de Theodotionis ope ín zditíone uuleata afte, tíícos pofuit:docens defuiffe qua addita funt:& rurfus quofdam uerfus obelís prenotauit fü perflua queq, defignans.Cá q; omnes chrifti ecdefiz: tam grzcorum dj latinorum fyrorüq; δὲ &gyptiorum hanc fub afterífcis& obelís xdítione legát: E ania inuidi labori meo: quí uolui habere noftros qd'erxcí ín Ασαια δὲ Theodotionis ac ymmachí zdítionibus le&itant, Etfi illi in tantís díuitijs doctrínarü nó conténunt ftudia hominá iudzxorü:cur latina paupertas de; «Οίας fi op? difpliceat,.certe uolütas recipíéda eft, Verü íá tépus eft fpiciat homine chriftianà ut ipfius prophetae uerba texamus,non íuxta confuetudinetn noftram proponentes omnía& omnía diíTerétes,ut ín duodecim prophetis fecimus:fed breuíter δὲ per interualla ea tantü qua obfcura funt explanantes:ne libror innumerabilia magnítudo lectori faftídià faciat. Ad intel ligendas autéextremas partes Danielis, multiplex erxcorá hiftoría neceffaría eft:Suctorij uide licet Callinic; Diodori, Hieronymi, Polybij, Poflidonij, Claudi Theonis,& Andronici cog, nométo alipijquos δὲ Porphyri? effe fecutü fe dicit.Iofephi quoq; δὲ eorü qs ponit Iofephus, pracipueg noftri Líuij& ompei trogí atq Iuftíní:q om extrem uifionis narrát hiftoriá: δὲ poft Alexádri ufq; ad cefartauguftü fyrie δὲ&gypti:íd eft Seleuci δὲ Antiochi δὲ Ptolemzo; rum bella defcribunt, Et(i quádo cogimur literarum fzecularia recordari:& aliqua ex his dicere qua olím obmifimus:non noftra eft uolütatis fed ut ita dicam grauí(Timz neceffitatis:ut pro bemus ea quz fanctis prophetis ante fxcula multa przdicta funt:tam graecorum d latinorá & alarum gentium literis contíneri.* || /" COMMENTARIORVM HIERONYMI— aguerenititlfiati, bpéttradiditofioinmame?ios us;^ IN DANIELEM PROPHETAM hítn regé ud C) uodqp tradit?(cribit Ioakim, móftrat nó ἘΞ |, LIBER PRIMVS. aduerfariorü fortitudinis fuiffe uictoría,fed dii uoltütatis, Gud |; ΤΕ πο tertío regní 3oakím regíetüdarvenít^ cé['£tparté vafozíi oomuo oeí/« afpoztauít ea(πάει) mr [i: δ το αν Γεχ αὑγίοηίοε, Ιοαϊίπι^ taareé.Terra fennaar locus e& babylonis,in Qfaitcampus v i Το). fili? Io: Dura, δὲ turris quam*4 | Vs(iz εἰν:; υἱῷ δά cocum hiqui| li ἘΔ Ὁ ius ter WS Tino tertio reant Zfog^ ab oriéte mouerátpe/ TT Ι cimo ano ppheare*| ty Kim regisiudauenit Nabuchodo, defressdhemey Gdah 6 | or(us eft Hieremias, I nofor rex babylonís híerufalem δὲ— cafufione linguarum i ! free μη b r2 obfedit eà. Et trádidit dfisin mana ert neam air| | quíaltonoie appella£€|h9 W ei? Ioakím τεσ iíuda.Et párté uafo ουᾶ noftrá tranffertur| | Euimeedfe ES Ὁ faurí dei fui. Etáitrexafphaneg prapofito eunuchorá iid βρῶ ἢ ui u» τ ly ji nométo lechonías:q- id fuorum ferre,& in idolo qd'fi/ | tertio menfe regni fui,. bi finxerat collocarez |. diedecimo captus eft a ducib? nabuchodonofor,ductufgs— fed partem uaforum domus dei,quz intelligenda funtdog |’ ο ΕΠ πη ΡαΡγ]οπδ: δὲ inJoco eius cóftitut? eft Sedechias filius mata ueritatis.Si enim cunctos philofophorum reuoluag |- lofre patruus eius:cui? anno undecimo hierufalécaptaatds— libros,neceffc eít ut ín eis reperías aliquà partem uaforum fubuerfa eft. Nemo igi puteteundé ín Danielis prindipio— dei. Vtapud Platonem, fabricatorem mtüidi deum:ut apud Ϊ effe loakim q in Ecechielis exordío loachin fcribi£.Iftee^ Zenonem Stoícoriüi principem,inferos δὲ immortales απί/ i: extremà fyllabà kim habet,ille chin. Et ob Πᾶς caufa ín eui mas:X unum bonum,honeftatem.Sed quía iungunt men, |-:. θεῖῖο fed m Matthari una uidet deeffe generatio: qafectida^ dacium ueritati:& naturz bonum multis perdunt tnalis: | τεσσοφαδ éxoo ín loakim definit filio Iofiz,& tertia incipit^ ideopartéuaforüi domus dei,& nó omnía uafa integraatqp u ᾿ς aicachinfilio ioakim. Ὁ d'ignorás porph yrius,calumnid^ pfectacoepiffe memorant. Ὁ€T£t aít rex afpbatiec piepo/ | firuit ecclefie, fua oftendes impitià, düeuagelifta Matthai— fito eunucbozü(ποτ«& Pro Afphaneg in ds et εν κιν νεο um βριεσθιὶ --“οἴ e --: τς Ld rifui pateat:& aduerfum philofophos difputarisfi ignoret Ὁ dogrriáta philofophorü. Difcunt ergo ea mente doctrinam: chaldaorii:c& moyfes oem[αρίεπτίᾶ αργρειοτΏ didicerat; C 4I£»edír üt oeus oaníelí gratíá« mífericozdía in οδίρε; |...&nZ2aniclem| AO piedi feriptü repperi, δὲ ρ φορθόμ μμ qd? Theodotio po. : A fuit, Lxx.& Aquila,electos tráftulerunt: Symmachus par; thos,,puerbo nomen getis ítelligés: qd' nos iuxta aditioz nem hebraorü qua xa&xpr£ day legitur,in tyrannos uerti mus:maxime quia praecedit de regio femine, Vride δὲ arbi ctu principio euiicboz cC; rui;ppter peccatà maiorü di trát hebrzi, daniele&&us eítin ipii :ananiam.& mifad€X-&. 2... 1:5 41 3 Alsinigeid flouti rs Dpioperuimutunfua agariam fuiffeeung, fuorüutintroduceret de filijsifracl& de feminé reío. αν magnitudinéftu chos:ipleta illa pphe^ tiaquaz ad Ecechià p Eí4.35,d: Efaia pphetà dicic:Et d δὲ tyránorum pueros ín quibus nulla eflet macula,de/ coros forma,& eruditos omni fapientía, cautos fciétía: tim. mercede recepit, Propofuerát enim ir córdeíuo ut non pol; x efemme ionis'& doctos difciplina:&q poflent ftare in palacio regís: Meer deméfarcgis, facie eoe d S id:: κα; 5 prapo Ni ug pali ut doceret eos literas δὲ líneuá chald.xorü. Ec coftítuit Εν Ἧ 3 τς regio feerürmul:eísrex annoná p fingulos dies de cibis fuis δὲ de uino circo gratam δὲ ife .lidubiü quin degene; ῚΝ TS afe fnere ἢ Lege| ricordiam in conlpez refuérint Dauid. Nifi unde bibebat ip fe: üt Ον tr ib annis. poftca ftarét€&u principif eunucho forte huic fenfu illud— ín confpectu regis.Fuerütauté intereos defilíjs iuda;^ rum accepit domino '€ó i ἄ fequi£::;:: αγ ΠΚ ρίς^ lari ἘΣ intel comarit'it qu kqui*., Daniel, Απαπίας, Mifael,& Agcarías. Et impófuit εἰς— S8ente ox quo mre : Pueros fiueiuuenefín ; quibus nulla effet ma - eula:ut docereteos lite 'ras& linguá chaldao σῦν Philo arbitrat lin/ guà hebraorü ipfam—retur.de menfa regís δὲ de uíno potuseius:& rogauit;—hominüpenuerforü. effechaldaicam: quía ft GANE x rentur: Didi ὃ 2 OoZcnpta ποδοῦ’ -Abraha de chaldzis* Cuntichorü prapofitü necontamínaretur. Dédit aut—(ecro feros tuos vic) fuert.Q.düreipim*^ deus danicli ὁτατίᾶ δὲ mifericordia in confpectu prínci— bua vecé« oenrur no: 'quarédüeftquó nüc Λε ΟΤΙ Et aiepiinceps: hors ad danielé' bielegumina ad vefcé 'hebraipueri linguam T canuc oru.«t ait princeps eunucnoru ἃ ane. winzaquaddbíbemn; : ΗΝ docriiu—l'ímeo ego drim meum regem quiconftituituobísci^— d m córéplare suus ει beanf£:nififorte iuxta Εν, ΠΩΣ ΝΗ doe:[ TER'noftroe«c. Incredibi, quorüdà. opinionem bum&p Otu t qui fi uiderit uultus ueftros macilétiores lis fidei magnitudoz -duasabrahálinguas, prae caterís adolefcétibus coxuís ueftris, condénabitís non fclum(ibi erp "Khebrzorum&chab αστρα Eedicte dan: Maff. η(η, lendapollicert εἴα αν. τ B daerüfilfedicamus. capatmeu regi.Et dixit daniel ad malaffar que confti lioríscibi, fed& tépus D 8(£t(mpofut εἰς— tuerat prínceps cunuchorü fup danielé ananiá;mifae^—fatuereNóoeftergote ἡ 4 o piepofitue eunucbog 4 momnfia:oanfelibalta/ farzz. Nó folü ρταρο» "fitus cunuchorü fiue magifter,S ut alij tran prapofitus eunuchorum nomína:Danicli,Baltafar: δ Ananiz, Sedrach: Mífaeli, Mifac: ὃς Agarix Abde, e nago. Própofuitautem daníelin corde fuo ne pollue/ ο lem,& agaríam: Témpta nos obfecro fetuos tuos die^ bus decem:& dentur nobis legumina ad ucfcendum& -aqua ad bibéd: Et contéplare uultus noftros& uult? ligimus pro neceffita^ tererunr, fi quádo dili guntur fancti ab infi 7 delibus,dei eife miferi . cordie non bonitatis meritatis fed Πάει, οὗ qua regias dapes coti^ tempferüt. e«f[ue τίσ aute bío oedit oe? fcientiam τ otfcipliia fa&isimuratnoia, fed. feruís cuís, Quj audito fermone huiufcemodi, téptauit— tía«& Nota ῳ deus de "& pharao lofephiagy dieb9 decé Poft di é dec t uultus derit factis pueris(οι Gi. 41.f poo appellauit, fapha/'ΟΟ5 dieb? dece. Poit diesaute dece apparuerut uuituS. tiam δὲ difciplinam fae ton natphaneh, nolentes xw€05 i terra captiuitatis ΤΟΝ ocabula habere iu/ ' deox. Viri ppheta di; á.156.a citin pfalmo:Q) uó cà ' tabimus cátícii dri in 'inbonáparté nomina mutat antiqua:€ ex ;rebus imponit uirtu/ eorü meliores δὲ corpulétiores prz omnib? puerís qui uefceban£ cibo regio. Porro mala(far tollebat cibaria e& uínü potus eor dabatqy eis legumína.Püerís aucé hís deditde? fciétia& difciplina in oii libro δὲ fapien ' terra aliena?Porro ἐπί:tía.Danieli aüt intellícétia omníü uifioná& foniorü. t Cóplétis itaq; dieb?ds dixerat rex ut introducerent:ín. troduxít eos ppofit? eunuchorü ín cofpectu nabucho cularium líterarum in omni libro δὲ fapien/ tia.Pro quo Symma;.^: chus interpretatus eft. artem grammaticam? ut cuncta quz lege/ bant intelligerent,& fpiritu dei de chaldeo 'ram fciétia iudicaret, Daniel autemhocex^? 'tüiuocabula:utabram| donofor.Cumcn εἰς ἶ ifletrex:non funtínuen[[ἃ ues pueros habe; Gei17.a-appellaretabraham,& ital d Cu k^ is gas fuiflet mac at ácarías bat infigne,qd' uifio^ Sarai faram, In euan; Ἡ tales de uniueriis ut daniei,ananias,muae&agarias, ries δὲ(omnia quibus '&lio quoq quim ς& fteterunt ín confpectu xod Ec ómne uerbum fa; pe AS ὃς : omo n; DEC ͵|: D 20 ͵ H:; Pb arf Zebede, Ῥίεπα δε intellectus qd fcicitatus eftab eísrex,ínue!— fran:ur, fagaci mente ibi,«epit,& filij. Zebedei appellati funt,filij toni nit ín eis decuplum fuper cunctos haríolos& magos cernebar:ut Κα] ui, Οία’ nó ut plzri debàt in phàtaímate; C EE SuieTaDt— pi oculis cordisafpiz :emendatíuslegiturbe ceret. f&[£ompleiía inereem. b 4Γ"[»zopofuít αυ oarifel ín cozde fuo ne pol/.. 'uercf oe méfa regío«€, Qui demé(a regis& de uino pot? '€ius nó uult comedere ne polluaf:utiqy(i(ciret ipfam Γαρίδ» ἘΔ atcp doctrinà babyloniorii effe peccatüi,nundp acquiefce tet difcere qd? nó licebat. Difcuntautem non ut fequantur, fedutiudicentatqs conuincant.C) uomodo(i quífpíam ad ueríüs mathematicos uelit(cribere imperitus μιάθηριατος; P tag oíebuo quoe bígerat rez vt íntroducerétur! íntrodurit 'έοο picpofitue eunucbo:ü in cófpectu nabucbodonofo?«C. Completos dics;trienníj tépus intellige qd? rex coftituerat, utenutriti tribus annis, poftea ftarent in confpectu regis. e«£toiie verbá fapiétie«(intellect? αὖ feffeitar? eft δ εἰσ rex/inuenít(n εἰσ oecuplá fup cfictos barfoloe« ma.«c.Pro hatiolis-& tnagis;aulgata aditio,(ophiftas& philofophos tranftulírs ——— σσ————— σε: ΑΜ — | ἕ Ἢ ἢ mum regis Cyri híc fuiffe defcribit:poftea tertio anno eiufdé Cy tiregis X primo Darfj fuile memorctur. Ca. M "B auno fecun/ do regní Ἴβα/ bucbodonofozi vidít aabucbodonofoz fomníG«C. Si poft tres annos pueri ierefTi füt in cófpectu εἰ”, ut ipfe praceperat:quomodo nunc fecundoanno re Zommen.Ibicronymi liber peimus wanftulit:non iuxta hanc philofophiam& fophifticam di/ fciplina,qua gracorü eruditio pollicet, fed iuxta doctrina gentis barbara, qua ufq hodíe chaldai philofophantur. a«[ Xuítaurem oaníel vfqs ad annü pzímᣠyríregío. Di» cemus in cófequentibus,quomodo quí ufq» ad annum pri a qui erant ín tiniuerfo reeno eius, Flitautem Danid ufq; ad annum prímum Oyii tegis, ὧν dl. NNannó fecundo regni INabuchodonofor, uidit nabuchodonofor fomníum,& conterrítus eft fpi titus eius, S fomníutm eíus fuoít ab eo. Praxépit ergo rex ut conuocarentur haríoli δὲ magi& malefici & chaldzí,ut índicarent regi fomnía fua, Qui cum uev niflent,fteterunt coram rece, Et dixitàd eos rex: Vidi fomnium,& mente confafus ignoro quid uiderím. nifuifomniumuidif. e Refpónderunt chaldzi regi Syriace:Rex ín zeternü ui enarrat« C) d ita fol, uüt Hebrzi: fecundü hic annum dicí regni cius omniti gentium barbararum: non 1117 daz tin& chaldaorü, fed affyriorü quoq;& egyptiorum€ moabi tarum& reliquarti πα’ tíonum,quas ο có/ cedente fuperarat, Vii & lofephus ín decimo antiquitatii fcribit li/ bro:Poftannii fecun; dum αρυρτία uaftita/ tis: rex Nabuchodo/ nofor uidit mirabile fomniü,& conterritus eft fpirit? eius,& fom; nium eius fugitab eo, Viditrex impius fom nium futurorü, ut in; terpretante fancto qd? uiderat,deus glorifica retur: δὲ captiuorum deoq in captiuitate fer. uientiü fit erande fola Geii14.a tium. Hocidéín Pha; raonelegimus:non cp pharao& nabuchodo nofor uidere merue: rint, fed qd' Iofeph& Daniel digni εχετε! rint qui interpretatio/ ne eorum omnibus praferren£. c[δις cepít ergorek vtcouo carét baríolí« magit imalefící τέ, uos nof hariolos, αστοί£zra/ oid'ove interpretati füt, id eft incantatores.Er/ go uidentur mihi incà tatores effe,qui uerbis rem pagüt.Maoi q de fingulis philofophan; tur. Malefici q fanguie utuntur δὲ uictimis, Xfzpecótingüt| corpa mortuorii.Porro in chaldzis γενεθλιαλόγους fignifi, cari pito:ds uulgus mathematicos uocat. Cófuetudo aute δὲ fermo cómunis, magos p maleficis accipit:q aliter habe tur apud genté fua,eo cp fintphilofophi chaldaorii:& ad ar tis hui*(cictía, reges qj δὲ principes eiu(dé gétis omnia fa dr fomniü feruis tuís,& interpretationé ei?tibi indi cabim?.Et τΠάξο rex ait chaldaís:Sermo receffit a me. t INifi índicáueritís mihi fomnium δὲ coniecturam eius: petibitis uos,& domus ueftra: publicabütur, Sí autem fomníum& coniecturam eíus narrauetitís:pramía& dona& honorem multum acipictisa me, Somnium igitur δὲ interpretatíonem eius indicate mihi. Refpon. derunt fecundo atq; dixerunt: Rex fomníum dicat ει, uís fuis, δὲ interpretationem εἰ indícabímus. Refpon; dít rex δὲ ait:Certe nouí qd'tempus redímitis, fcientes qd'recefferít a me fermo. Sí ergo fomníum non indi cauerítis mihi,una eft de uobis fententía qd' Ínterpre; tationem quoq; fallacem δὲ deceptione plenam com: pofuerítís utloquamíni míhí donec tépus pertranfeat. s Sómníum itaq dicite míhí ut fcíam qd' interpretatío-| nem quoq, eíus ueram loquaminí. Refpondétes ergo chaldzi coram rcge dixerunt:INon eft homo fuper ter ram qui fermonem tuum rex poflit ímplere:fed neq; regü quifc magnus& potés uerbü huíufcemodi fcifci tat ob omni hariolo δὲ mago δὲ chaldzo:Sermo enim quem tu rex απατίς grauís eftjnec reperietur quifcg quí indicet illum in confpectu regís, exceptis dijs quorum * non eft cum homínibus conuerfatio. Qtio audito rex in furore δὲ ín ira magna pracepit ut perírét omnes fa píentes babylonis.Et egrefla fententia fapientes inter. ficiebátur: quarebaturg; daniel δὲ focíj eius ut perirét. TuncDaniíel regfiuit de lege atq; fententía ab Aríoch príncipe militie regis,qui egreffus fuerat ad interficien ί dos fapientes babylonis.Et ἱπτοιγοσαύίε eut qui ἃ τοὶ ge acceperat poteftatem: quá ob caufam tam crudelis fententía i [o PE chaldei inuidétes oloriz eorü δὲ cie τ foli praemia pcepturi:& ροῆεα ἐπ piculo uoluerüthabere có fortes ἄπ in[peglorizrefutauerár.{(pt tnrerrogautt có quía rege acceperat poteffatem:qua ob caufam«c. Scienteg chaldzi ορ decuplii fup cüctos hariolos& magos qui erant in uniuería chaldza Daniel δὲ tres pueri faperét& intellige/ ciüt. Vnde& in natiuitate diii faluatoris ipfi primi ortiep intellexerüt: δὲ ueniétes ín fanctá bethlehe, Ee" ΜΙ rii, ftella defup oftédéte. o«Let oítít ad eoo Ik: Glidi fom πίΏ c. Vmbra quada(& ut íta dica IU«C. V mbt Jaura fomníj atg uefti,. gili remáfit ín corde regis: ut referétibus alijs poffit remi, nifci eorum qu uide, rat δὲ nequád eum de Ciperent mentientes, €(U'Refpódetüt cbal ἀεί τερί yyríace ὦ Huc ufq? que lecta funt,fermonenarrané hebrao, Ab hoc loco ufq ad uifione áni ter τῇ regis Baltafar quà Daniel uiditin Sufis, hebraicis qd Irisfed lingua(τε ΒΓ chaldai ca:quà uocat hic fyría ca. fa IBifiidícauerf tí míbi foniá c otecu τῇ cíus pibítío vos«C. Cominatus eft poznà dponit€ premia:utfl potuerint fomniüi dice re, confequéter credat etiam hís qua íncerta funtihoceft quidfigni fice fomnium.Q, d' ἢ non potueríntea dice re de qbus rex in pla; τῆ cófufus poterat re cordari,etiam futurz interpretationis pdt fidem.Deniq fequi£, € Oomníü(tag oí/ cite míbí vt fam φ ín terpzetatíoné ἧφ eíug vera logmíni, fReípó» détee ergo cbaldeí co» rárege ofgerüt: Hon eftbó füper rerrá ec. Cófitent magi,cófite/ tur haríoli& omis(οἱ tia fecularis literatura: Bfcientià futurorü nó effe hominum,fed dei, Ex q proba ,pphetas dei fpülocutos 4 futu racecinert. b([ uo audíto reg ín furoze« (πίτα magna pcepit vt pírét oce fapíéteo bar bylonío zc. CLuarunt hebrai, cur Daniel& tres pueri nó fintigr ἢ ad regécü alijs fapié tibus:& plata fentétía iubean£ pire cü cate ris. Q,d' ítaedifferüt, uteo tpedrex pramía & dona& honoré ma ximiü promittebat ie noluerínt,neimpude/ ter diuitias& dignita/ t€ chaldaicá uiderent appetere. Aut certeipfl tia, foli ingreffi funtafl rent, celauerunt r [T lay, hr lui Zin Zaniclem . kent,celauérunt eos interrogationié regis, ne prferren£ fibi in interpretatione(στη: Ecob hanc caufam interrogauit Daniel dé crudelitate fentétiz qui caufam periculi fui nefcíe. bat, à£6 ergorem(ndícaffet aríocb oantelí:oaníel(rigref fustogauít regen vt tépus caret fibí«c, Daniel tépus po e £g, Ἡ $0, 269 Πο. ὢ ui emad excelfa cófcedit,& terrena déferés;inftar auti teruiffimü áeré& theria quaicp défy dératifte nubef efficit. àd qua ueritas déi pueriiti& qua fup fanctos pluere cófue/ uitirepletuíqg rultitudie(οἰδεία, hábet multas aquas iti cor— detuo teriebrofas& inüjolutas caligirie: quafolus rio fes Εκδ”. b ftulát:non quo tracta; ingredi£& loquit deo tione δὲ fagacitate πιῶ» f NE ες ff. S fía Cán: εν ὰ di ες fácie ad faciéde fcri tis occulta pquireret, s iententia ἃ facie tegis enet ee vum eréo ΓΟ indt/ prum eft: Pofuit terie/ δὲ απ feu essukortido: caffet Aríoch daníelizDanidl ingreflus rogauit regem ὦ ES FADA oum, n* Ὶ a NL 1 i AT D ᾿ δρ ος ideo ananià&mifade Uüttempus datet fibi ad folutionem índicandam tegi. ον ofiteot Né &agarifiügitadpre— Et ínerefluseft domum fuam Ananizqg& Mifaeli&— fuiuideaturmeritiq? ces,ne folus de(uo me S3 ipetrauit, refert ad pa/ rito uidea£ prafume: te:ut qp. erat cómune difcrimé, comunis ef^: Agatix focis fuis indícauit negocium,ut quxrerét mife ticordíá a facie dei cceli fuper facramento ífto:& non perirent daniel δὲ focij eius cum cxteris fapientibus ba tri iufticid δὲ ad uerità té dei, q feminis eorü etià in captiuitaté mi/ {ει δὲ oratio. b«LZ(ic m md αρα δρα em feretur. b(£t nutté vanídí pyvífionénocte:» bylonis. T ünc danicli per uifionénocte myfteríareue— oftendittímibi droga myfteri reuelatá eff.| aram eft E dinicl benedixit deo coeli Et locutusai;—"Émmetese ro qua Somníü regis fuo di, ὦ, να] as e γη" dud tuor rogát,uni orídit: fit fomnio:immo&^it nomen dni biidictü a fzculo δὲ ufq; in fzeculüzquía^ ut& arrogantia fugiat fomniü& interpretà^ ο faciei: í infe mu δ ne folus impetraffe ui/ SUNG fapiétía δὲ fortitudo eius fant, Et ipfe mütat tépora δὲ HESS απρεα ἐμ tionecognofcit:qd' dae monesienorabant/a/ pientia fzculi fcirenó puniátfimulq fuboftédit& generali difputatióe prepat au ditore,fóniü qd? uidit effe de mutatióe δὲ fucceffióe regnozz. e«tates, tranffert regna atqy conftituit. Dát fapientia t fapientibus& fcientiá intelligétibus difciplina.Ipfe r£ qd' myfteriti fónij fo/ lus audierit.({Γ σα. píentese babyloníe πὲ ordine quaftionisut primü fomniii qd'fe magi ignorare ré fponderát,& poftea interpretatione quaratfomníj: ut curri poteat.Vii&aphmy—Uelat profunda& abfcodita,& nouit in tenebris conftí^ perdas, Imitatur cla/ (τοπ! qd? ciiétisretro: ς tuta,& lux cum eo eft. Tibi/deüs patrü noflrorü confi— mentiam dei: qui pro RH aed passt teorteq laudo:qa fapiétiá δὲ fortitudine dedifti mihi. perfisuroribus den τῶ tecognofcüt. c«[£t. κ Ecnüncoftédifti mihi qua rogauimus te:quiía fermo perire propter quos Sonico di nro cxi néregís aperuifti nobis. Poft hzc daniel ingreflus ad MU p τῆ! τῇ. Additindio/ aríoch qué conftítueratrexut perderetfapientesbaby^ vetüjetranfinfgrario nen emque in i lonis:(ic eílocutus eftxSápientes babylonis ne perdas.- um μὰρ Sut iino D artibusatg preftigás^ Introducme ín confpectü regis:& folutioné ng narra— Deigratiàad fuamré : arm deiudene en bo.Tuncatioch feftinus introduxit danielé ad regem Re dune ciii Dijenim qnófecerüt k& dixit εἰς In&ieni hominé de filijs trálmíeratiois iuda^ ultrofe obtulerit ut iri FE iple RU qui folutioné regí annunciet.R efpondit rex& díxit da βίος ερ deer id pon cetarescmáfferr. 1 nielicuiusnomen erat baltafar:Pütas neuere potesín/— cicrüquicübonanti ied SR. dícare mihi forni gi uidi& interpretationem eius? eR ueri eiGn di n eo m®ib? mEtrefpondens daniel coratn rege ἷξε Myftériü qd'rex—(ontirepromittirutiqs reges& regnis regna— interrogat. fapientes magi δὲ harioli δὲ harufpicesnon Anse Tta X pn ficedee un dee» queunt indicare regí.Séd eft deus in ccelo reuelans my n(noy«9 finiun£arbitrio.Cau;. o ftería, Οὗ índicauit tibi rex nabuchodonoforquaué— cerdos:ficutin fine Be fzpe malof reges ρα jd Somnium fteoíndícare Πέ(omi fuícitari,ut mali malof ἢ αὖ víd(«C, Serüat omniíü audierit,& ᾗ uiderat recognoaerít, tüc credat in terpretationi quz uaríá recipit coniectura. mt qj zP»yfte; ríum αὐ rex(aterrogat/fapfétee maaí 4 baríolí baruípíced non queunt índícare regí. Pro haruípicibus qd' nos üerti/ mus:in hebrao yvy habet: αὐ folus Symmachus 6vàg interpretatus eft, js στατί folct γπατοσκόπουο appellare: d exta infpiciütut ex hís futura praedicat. Myfteriü aüt tocást ordiné lomnij reuelati,oftédit qcqd occultü eft δὲ ab hoib? ignoratur, poffe myfterium nuncupari. Tollít Gcp tegi pra/ υᾶ fufpitioné,ne humana zftimet inueniri poffe folertía q«P dei foli? noticie referua£. n«[ Ced eft ocue(n celo retielád myftería.Fruitra igit ab hominib? quaris intera qd' deus folus nouitin cocío,Et occulte retrahés εἴ a multórti deortí cultu,ad uni? dei noticiá dirigit. o«[ έυί(ndícattit tibi reg nabucbodonofo: ᾧ vétura fiut iotií(Timío tépozibus. ΑΡΗ adulatiois uitio ueritate(ocíata bládit ut regí:qd' illi a deo iyfteria(int reuelata qua nouiffimis téporib?(int αδέυτας Tt— Nouilimi τοπία€€T£t fapíent(3 fapíétíbue zc. Iuxta illud qd' fcriptü e(t: ὦ Audiet fapiés& apponet fapientia. Ο) αἱ em habet, dabitur Mattas.c ἠΠΙ:δὲ ania quz feruet amore fapiétice libeter fpiritus dei ín Sap..a fuhdit.In puerfaaüt anima no introibit fapiétia. f€[ pfe reuelat pfunda zabfcondíta«C. Cui deus reuelat profunda Ro.r.d& poteít dicere:O profundi diuitíarü fapiétize& fciétize dei: itte habitte in fe fpiritu fcruta£ etíà ,pfunda dei,& in;pfun doaniz fuz foditaltiffimos puteos, δὲ omné terram egerit, quz ,pfundas aquas opíre cófueuit: feruatq? mandati dei Ῥιουεί,. ἃ dicens: Bibeaqua de tuis uafis,& deputeorti tuorü fonte, : uodg fequit:Nouit ín tenebris cóftituta,& lux cii eo eft: Tenebra fignificat ignoràátia, δὲ lux fciétiam atqj doctrina, Itag deüiut puerfanó celát:ita recta ambitit atqp círcüdat, Siue ita interpretádü eft,cp tenebrofa myftíca ατα X pro/ funda(ignificét;iuxta illud qd? legim? in Prouerbíjs:Intelli/ gitquoq:parabolà& tenebrofum fermoné:hoc ipfü fignifi Tia.5 catqd'inlpfalmis legimus: Tenebrofa aqua in nubibus ae/ E]::€ — σοι E Nouiffimiatit dies αυτ οχ eo numerádifunttépore ἅ άαπίς;. li fomniü reuelatii eft u(qp ad cóftimatione müdi, Aut certe hoc fentiendü eft cp uniuerfa interpretatio fomnijtendatad^ qfomniain qb? alid uetura fignant& 4 finéin ἡ ἰππᾶρο ftatuaqy à cernit cóterédaeft. aq om,- y, níG tuf c vífiones capítíe tuíaC. ΝΟ dixituifiones oculorü 1 Ὁ tuorü:ne qd putarem? effe corporcü,fed capi, Ecc, 2,b tis. Sapiétis em oculi in capite ei?: in prínci/ pali uidelicet cordís:iu xtaillud qd' in euáge/ Mat; 5,4 lio legim?: Btí müdo corde, qi ipfi dei αἱ’ Ibi,o,a debüt:Et: ο) uid cogi tatís ín cordib?ueftris. Alij uero hui? occafio Ὡς cápituli τὸ hyguopi/ κὸμ πὸ in corde,fed iu xta Platonéin cerebro. fufpicat. bep Zu re cogítare cepiftí ín ftra tu tuo dd effet υγ poft bec.Pro eo qd eft poft hzcfoli Lxx.dics nouiffimos tranftule; τῶι. d fi ita legit, fol licitius reqramus ubi . dies nouiffimi. fcripti funt:& redarguamus eosq müdii nó putàát effe piturii. Nundj eim diesappellaren£ που fimi fi mid? effet xter nus, Q.d'g diac: Tu rex cogitare ccepifti:in dicat caufas(δη: qd idcirco ei de? futurorti myfteria r—elauerit: 'qaipfe rex uoluerit fci reuentura:& ut nabu chodonofor. diuiz in fpiratióis mire£ gram nó foli qd in fono ui; derit,fed ante fomniü qd tacit? cogitarit ex; ponit. c«[£tdreue/ latmyftería ofidít εἰδή ἢ vétura funt.Iilud qd in euágclio legimus: Mattb, sg Cui folefui oriri fa; citfuper malos& bo/ nos:etía fup nabucho donofor ttellieim?effe cópletii, Tanta em eít clemétia omnipotétís dei, ut σῷ nabucho; donofor difpefationis fux d müdü regit my,. fteria reuclarct.Interro emus eos qui diuer;: as afferunt effenatu, ras: cuius nature na/ buchodonofor intelli, φᾶς, bonzan malz.Si. Γης ο impius dict ο: turc Srmala(utcertü eft)cur malo atq terreno.i. yoíx(s, fua de?(acraméta móftrauite o 4Γ f»ibí às nó ínfaptétía d eft , iumeplus(6(Π cáctío víuérib? facramérii ὃ reuelatt eft ac. . Putauerat rex noticià futurorü follertia Πηδείς humana pof fe cóprehédi: δὲ ideo fapictes babylonis interfici iufferat.Er, go daniel eos excufat q dicerenó potuerüit:& ipfe inuidia fu : βίη πε qs aftimeteüi quz dicturus eft ppria dixiffe fapiétia, , Caufaautéreuelationis ppheticz regis.eft defyderiüi, quo Commen, Eoicronymi « Sórniütuü& uifiócs capitis ταί in cubili tuo huiufce; e modi ft. Τ ἢ rex cogitare οσορί ín ftratu tuo χά εἴτε c futuri poft μά Εὶ q reüclat myftería, oftédit tibi quae » uéura funt. Mihi quoq; nó in fapiétía d eftín me plus €f in cáctís uiuétibus facramentá hoc reuelatü eft:fed utínterpretatio reci manifefta fieret.& cogitatióes mé e tis tux fcíres, T ἡ rex uidebas, δὲ ecce quafi ftatua una grandís:ftatuailla magna δὲ ftatura füblímiís ftabat co tra tc:& intuit? eíus erat terribilis.Hlui9ftatua caputex auro optímo erat:pect?aíit& brachía dearoéo:porro ucter& foermora εχ στο βία: αὔτ ferrez:pedü Πα pars erat ferrea& 44 fictilis. Videbas ita donecabfcifus é lapis de móte fine manib?:& pauflit ftatuá ín pedib9 fuis ferreis& fictilib? δὲ comínuit eos. T üccótrita funt patíter(οντῖ,εοίτα,&saroentáü,& aurü& redacta qfi ín fauillà xftiuz arez q rapta füt uéto,nullufa; loc? πα, tus eft εἰς. Dai aüit q pcuTerat ftatuá factus eft mons magnus δὲ ipleuit uniterfam tertá.Hoc ergo eft(óniüz interpretationé dq; ei? dicem? corá te rext Tu rex regà esuí de? ceci regnü δὲ fortitudiné δὲ imperiá δὲ gloríá -dedít:& omnia ín qbus habitant filij ποπ& beftiac agri:& uolucres ccelí dedit í manu tua:& fub dítióe tua ς uniuerfa coftítuít. Τ ϊ esergo caput aurei. Et páft te có furget reenü alíud mínus te argenteü. Et réeni tertíü i aliud απεῦ qd' impabituniuerfxterra.Et regnü quar^ τῇ erítueluti ferrü:quó ferrü cóminuit 8) domat oria: ficcóminuet δὲ cóterct omnia hac.Porro qa uidifti pe^ (ἢ δὲ dígitorü parté teftá figuli δὲ ρατιξ ferreá:reonum diuifim erít,qd'tii de plantario ferri oríet:fecunda qd' uidifti ferrá míxtum teftx ex Iuto:& digitos pedum ex pteferreos δὲ ex pte fickiles:ex pte regná eritfolidá & ex ptecotritü. Ὁ, aütuidifti ferr mixtü tefta ex luto,comifcebüt qdé humano femine;fed nó adhzre . bütfibi:ficutferrü miferi nó pot teftz.In dieb9 aüt re gnorü íllorá fufcitabit de? coeli reená qd ín zternü nó dillipabic:& regnü ei?alteri ppfo nó ttadet.Comínuet 'auté δὲ cofumctunitierfa regna hac;& ípfum ftabitín atermü:fcdm qd'aidifti qd' de móte abfcifus eft lapis fine manibus:& cómínuit teftá& ferrü tes& argentü MUS is put UIN C& aurum, luit uentura cognofcere.Ergo honerat t fcicti fibi dicita deo myfteria reuelata, rum gentiü barbararü indigemus auxili me or τ omníüiregnorii aurí;argéti, eris& ferri,abfcifus eft lapis: dfisatq faluator,fine manibus:id eft,abícy coitu& huma; rio femine deutero uírginali:& contritisoinibus regnís,fa/ &us eft mons magnus, δὲ impleuít uniuerfam terra:qd Iu/ dai& impius Propbyrius male ad populum referüt ifrael, quem ín fine fzculorum uolunt effe fortiffimum δὲ omnia regnaconterere δὲ regnare in eternum. t hoccófyderidg fi p nubilii ucritag monftra£,nó pateat coiectoribus& humana mítig arbi trío,fed dei(oliusfciétiz, e(LZ urer vídebae«ecce quafi ftatua vna crandío«z, Το ftatua.i yd pri, qd folus interpretar? eft Symmach?, czteri imaginé franftulerüt: uolites hoc noie Πηγή tudine oft&defe futu, rorum,Sequamurin, terpretationé jppheti, ca:& daniclis y/ba iter) pretates:à ab illo bre, uiter dicta fiit lati? ex, ponan?, f€&£aput indt aureum tu eereg, er qd'oftédi£ primü regni babylonii auro pracíofiifimo cópara; tü. get. poft te có/ fürget regnít alígd mí, nue te argentei. Mel dorii uidelicetatq per farü:qd' argentiha fimilitudinem, minus priore& maius(equé te. bL£tregnüter) tíGialíud ene q5im/ perabít vníuerfe terre, Alexadri fignificat& regnii macedonii füc, cetforumqp alexandri, Quod recte eneüdi; ci£.Inter omia ef me; talla zs uocalius et&.. V tínnit clarius,& foni? eiuslóge lateqpdifun dít:utnó folü fama& potétià regni, fed δὲ elo quétia gradi fermonis oftenderet. ἰ ΑΓ€tre» gnum quarti erít ve^ lutí ferrum: quo ferrá ΟδΙΠΙΠΗ et oomat oia fic cómínuet c cóterct oia vc. Regnitatit quat tü qd perfpicue ptinet ad rhomanos,ferrü eft qd cóminuit& domat omnia: fed pedes eius δὲ digiti ex pteferra δὲ ex pte funt fi&tiles: qd" hoc tépore manifeftif/ fime comprobatur. Si cut enim ín principio nihil rhomano itbpe^ rio fortius& durius fuit:ita ín fine rerum nihil imbecillius:quá/ do& in bellis ciuili/ bus& aduerfum di» uerfas nationes, alia/ Χίο. In fine autého-Deus magnus t αὖ pter ilius: Ε 4 '....... n zin Zaniclem 8«[. Deus magnue oftendít regí qug futura fut poftea τέ; Rurfum reuélationé fomnij nó fui dicit meriti,(ed ut inter? pretatio regi manifefta fieret: doceret τεσ qd' deus folus effetcoledus. b 4ΓΖ Gcrepuabucbodonofo: cecídit ía fácíé fuá« oaníelé adozauít«c, Hunclocü calüniat Porphyrius; qd nüd fupbiffimus rex captiuum adoraue τί: non& lycaones óbfignorum magnitu diné Paulo& Barna; bz uoluerínt hoftias molasg.Error ergo οὗ tilii, qui ome α fup fe eft deos putant,ícri; prure nó debet impu; tari quz fimpliciter re fert uniuería quz σε’ fta füit.Sed.& hoc pof; fumus'licere,qd' cau; fas adorádi δὲ imolan darü hoftíarü& incéfi atq facrificij ipfe rex expofuerit dicés ad da nielé. cf Clerc oe? ve fter oeus oco?f eft τί, Ergo non tà danielé d in daniele adorat deu qui myfteria reuelauit Qd& Alexadrü ma/ gnü regé Macedonü, in pótifice Ioíada fecif felegim?.Q. d' fi difpli cet hoc,dicédü eft na -buchodonofor figno; Gef. 4e Hefter,ga. rum magnitudine δὲ ftuporeconfufum,qd faceret ignorafTe:ut q diím uerü intelligebat & diim regii(eruu ei? adoraret δὲ illi adole; retincenfü,(Ὁ 4T 2 üc tex oaníelé ín fublíme extulít z muera ma &na« intra oedít εἰ τί. Et in hoc calüniator ec clefiz pphetà reprehé dereniti£, quare nó re/ cufarít munera,& ho Ποτό babyloniü libene ter fufcepit: nócofyde. rás ideo regem uidifTe fomniti,& interpreta; tionis myftería p pue/ ri rcuclata,ut Daniel créíceret,& in loco ca; ptíuitatis príceps om/ niti fieret chaldzorü, & dei omnipotétía no fcere£. Ω d' qdé δὲ in Iofeph apud pharao; né€ αργρεῖ factü legi mus:Etín mardocheo apud afuerü:ut in utra q gétehaberét captiui & pegrinátes iudi fo lacía, uidétes homine gts fuz egyptiorü effe principe uel«Πα ποτ, e(Γλα) níel afit poftulau(t a rege« cóftítuít fup opa;puíncíe babylo Πίο fedracb«€. Nó obliuifcit corti ci qbus diim deprecat? eft:& q fecü piclitati fuerát.Itacp facit eos iudices duinciarü:ipfe autem a regis laterenon recedit. iibucbodonofozrer fecit ftatuam(σα, aurea altítudíne cubito:6 fexaginta«C, V clox ob/ ΕἸ £a. WI 4&auri,Deüs magn? oftédit repi à futura funt poftea: e δὲ uerü eft(σπί δὲ fidelis interpretatio ei?, T'ücrex na buchodonofor cecidit in facié{πᾶ δὲ danielé adorauit: δὲ hoftías δὲ íncéfüm praccepít ut faczificarét ei. Loqués c ergo rex ait danicli: Vére de? uefter de? deorü ἔ& diis rcgi δὲ reuelás myftería: qm ρου apire hoc facra ο mentü. 1 uncrex danielé ín fublime extulít:& munera magna δὲ multa dedit eí:& coftítuir εἴ pricipé fup oés prouíncías babylonís:& prafectü magiftratud fuper e cüctos fapíétes babylonis.Dániel auté poftulauita rege& coftituit fup opera puínciz babylonis Sedrach, Mifac& Abdenago.Ipfe aüt daniel crat ín forib?regis. "JAbüchodonofor rexfedt Κα.. Hlftatuá aure altitudine cubitorum fexaginta, latitudine cubítorü fex. Et ftàtuit cam incam e po dura prouinciz babylonis.Itàg; nabuchodonofor rex mifit ad cóorepádos fatrapas,maciflratus δὲ fadi; ccs, duces& tyrános δὲ prafectos:omnefq; principes re Sionü ut couenírét ad dedicationé(tatux quá erexerat f nabuchodonofor rex. T üc cógregati funt fatrapa, ma. gíftratus δὲ iudices, duces δὲ tyráni& optimates 4 erdt in poteftatibus coftituti:&uniuerfi príncipes regionü: ut couenírét ad dedicationé flratua quá erexerat nabu/ chodonofor rex.Stabát δα ín cófpectu ftatux quam. ΐ Εν. habuchodonofor rex.Et préco damabat uaenter: Vobis dicit populis.tribubus δὲ línguís;in hora qaudietítis fnitü tuba& fiftulee δὲ citharze, fambuc & pfalterij& fymphoniz,& uniuerfi generís muficorü: cadétes adorate ftatuá aureá quá coftituit nabuchodo nofor rex,Si qsaüté nó cadens adorauerit, eadé hora Εαπίττοε ín fornacé ignis ardétis,Póft hacc íoit ftatim ut audicrüt omes populi[ο πίεση tubz, fiftulz,& citharz, fambucx δὲ pfalterij& fymphoniz& omnis gencris muficorü:cadétes os populí tribus& língua: adoraue . tüt ftatuá aureá quá coftituerat nabuchodonofor rex. ι Státimq,& ín ipfo tpeaccedétes uiri ἐπα!(αἰ accufaue .rütíud:xos, Dixerütqy nabuchodonofor regi:Rex ín aternü uiuer Tu rex pofuifti decreti ut omis homo audierit fonitü tubzfiftule δὲ citharz,fambuca: δ ἊΝ teríj δὲ fymphoniíz δὲ uniuetfi generís muficorü fier πας 1 $o 2Ο fiuio ueritatis:ut qui dudü feruii dei quafi deii adorauerat, nüc fatua fibi fieri tubeat;ut ipfe adoret ín ftatua. Q» aute.. aurea fit& infiniti póderisallud ín caufa eft; ut ftuporéuidé-. tibus créet,& res inaniata adoret ut de?; dü unufquifcp fua cófecrat auaricia. Dat auté p occafione captiuórii barbaris nationib? falutis occa Colof à fio:ut q primü p danie lis reuelationé potétia ᾿ cognouerat uni?deizin. triti pueroge dq forti/ tüdie difcat ποτε οὖ) ténere& idola nó cole re. c£t ftatuíteà írt. cápooura,puicíc baby lonía. Pro dura Theo; dotio; deira. Symma/ «hus ἀοταῦ. Lxx. regt βολομ tra(tulerüt, qd - nos uiuariü uel cóclu/ fum locü dicere poffu/ mus. νά 3taqsuabu cbodoriofo2 rex. mifit ad cógregádoe fatra/ pae magiftratus 7(u/ dícea τί, Excelfa peri culofius ftant,& citius -corruüt quz fublimia funt.Principes cógre/ gant ad adorandü(ta εἰ, ut p principes fe/ ducant X gétes, Ὁ οἱ ein diuites funt δὲ po tétes, du timent carere diuitíjs& potétía,faci/ lius fupplatant. Sedu '€tis alit magiftratib?, 'fabditi populi rhaio; rum: exemplo percüt; í«[€t pco clamabat valéter:vob oícif pplíe 4C, Nó ὃ οἷς ppliuni/ uerfarü nationü i cápo dura potuerint cógre/ gari X adorare ftatuà aurea fed d ín príncipí b? cüctarü gentiü oes gétes& ppfl adoraffe credat. Oem(cripturà facta méte pcurrés,ni fitii me fallit obliuío, πε repio ορ fáctopz αἴῷ deü cades adora/ ueritfed qcüicp idola& dames& res illicitas adorauerit;cades dicit adorare:ut in priti loco nó femel fed crebrius. Etíti euagelio diabol? log£ ad drim:Hac οἵα dabo tibi ἢ cadés ado raueris πε. Θεά& hoc dícédi: oés hzretícos q fulgore eloquétíae(a cularís falfutri dogma cóponüt, aurea ftatuá facere;& dntü in fe eft pou compellere,ut cadetites adoré idolum falfitatis ς «[ oft bec(gif(tatinvt audíerür οὖο ppl'i(onítü tube«C; Εοάξ fenfu accipieridü quo fupratutoés ppfos intelligam? in pricipib?. Neq em adeffe uniuerfz fimul poterat natióes; I4&tatig« ín ipfo tpe accedétes virí cbaldeí accufauerüt (πάροσ,( uos prepoficos in babylone regis opibus inuidé bát& offendebant pegrino cultu δὲ auerftoneidoloss nacti ft 2 occafione Mati.4.l hi Ἦ £omien.Jbieronymí E*cafionéctiminát ad regé.Deniqp fequi: aq eut ergo vírííndgi qo cóftítuífti fap opa regíonte babylonfeifedracb! imífaciz abdenago d»tépferüt occretá tu. Et qdamodo fic loquüt:O.uos ptulifti nobis& captiuos uel feruos,prínci/ pes efTe fecifti:hi elati in fupbia,tua βτερία coténüt:deos τὰν osnó colunt, δὲ ftatuá aurea quá erexiíti non adorit.Q.d'inprind, flatfeut adoret ftatuáaureá Si qsaütnó pcidés ado. (τι aurea«C.Síue ftatu3,t Sytmimachns:fiue imagínéag tea,ut ceteri tráftulert uoluerim? legere,cultotes dei οἳ ado rarenó debét.Ergo iudices δὲ pricipes fzcfi q ímpator fta, tuas adorát& imagies:hoc fe facere ítellioát qd tre, pueri fa ere nolétef placuerüt deo.Et notáda pprietaf;deos Coliima giné adorari díciit;qq? utrücpferuis dei nócg uenit ÍQT cmabn, pio bur? uifionisdixi^ s tauerit;mitta£ ín fornac ignis ardétis, Sünt erco αὐτί— cbodonoforreplp e mus,hic manifefti?ap probataliosefedens tdari ὅ5 cóftituifti fup opa regíóis babyloniz,fedrad fe: αἴρει οι ὁ {{Π|0 cómurar? eft τξ nabuchodonofor&a/. mifac& abdenago:q cótépferüt decretà tuüizDeos tu;. gbuída pfalmig πμ lia(tatuá aurea quà in cultu fui iuffit erigi;nà oshó ςοἰάτ δι ftatuáaureá quá erexiftino adorár/Tüc— Bnotant, Ότο δις qc mutabüt. Sermo igi£ & incafequétibusipfe. nabuchodonofor rex ín furore δὲ íra pcepitut adduce;.— comutatiois ambigu? rxloquib Q[Pe06— von(edrach mifaca abdenago.Quiconfeftim addu;«ἢ,& debonoin maia meos nó colítío: c fta; δὲ demalo in bonum, tuáaureá quà οὐ. tí funtin cofpectu ανν nabuchodonofor— N«genim cómutatio nó adozatíe. Alííhanc. y rey ait εἰς: Verene fedrach;mifac δὲ abdénago[λεὺς uult? nabudfédono, dicüt fcriptura fanctae for bonz pti poterit co cófuetudin&utunum ΠΊ6Ο5 tio colítís:& ftatuá aureá quá coftitui no adora aptari: Licet qdà& in, idolüappelletplurafr:/ eje" NLancergo fi eftisparatí Πορ hora audierítisfo;^ fcriptionem palmos, Exo.3242 ur eft illud in Exodo deuítulo:lüifundj^ fitütubz/fiftulze citharae fambuce,& pfalterij δὲ fym; de bonoad malü refe, rát:qd'hí q naturafrde tuiifradl, qeduxerunt. e phoniz omnifcy cenerís muficorá: Prófterniteuos&^ buerátintelligeredei, S Reg: rc dc terra zroypti.Et in Resü uolumine: Hie, Adorateftatuá quá fecí:qd' fi no adorauerítís,cadé ho. cótrachriftü& fa&tog eius pturbatióe métig τοῦ ponés aureiuí. ὁ fA míttemini ín fornace ignis atdétis: Et qüis eft de? 44&furore mutati funt, tulü in bethel,idola fe; ciffe narra£. Ecótrario deret fosnag(eptuplig etipíat uos de manu mea? Roos fedrach;mifac KK etfcepitvrtuece multadzmoniafingu e& abdenaeo;díxerüt regi;Nabuchódonoforrex:non Φείποδά ofüeuerar cz, Ef2/4-4-€ lari numero appellan, tur:ut in Efaía:Inclinat t oportet nos de hacre rüdete tibi, Ecct em deusnoftee— Q-uafi nó poffa fim; plex& folit?igois tríü fe& adorat illud δὲ uo qué colím? petetrípe nos de catníno ionis ardétis, d.— puerorücofumerecor vum faciés dicitideus. δ enanib9 tuis ο pex liberare.Quód fi noluerit: δεῖ εἰ,— Pore:fedfuror δε τῇ meus estu, CT fo infaniz pxima eftmó .. flerítevoo cadre.— bífitrex qa deostuosnócolim9i& ftatud aute quam ἀπιεπείεποη ρᾶν Et F famemquemfedzt. V'erexiftino adoramP.T'ücnábuchodonoforreplet?eft— wulteosmltiplicis poe CE din furore prace; na cominatióe terrere pitadducipueros,ii—fürore:&t afpect? faciei illi? cómutat?eft fup fedrach mí— ὅς patos uidebat ad dat[paci pornitudi; fac& abdenaco.Et pcépitut fuccéderet fornax fepru;— mon KTEtofeftim nis: utfi ceciderinc& ΥΠ(M vincti bracbíe adorauerintpriorcu, pl& cf incédi cofueuerat:& αἰτία fortiffimis de exercitu— fusce Drobracos üt paueníicófequat:üin— fuo iufficut ligatis pedib? fedrach.mifac δὲ abdenago,— Symmachus ἀναξυρν autéadorare contépfe rint,piis poena fitfor/ d'ac iterpretat? C, Adla mitterét eos ín fornacéignís ardétif. Et Onfeftim niri d. pere publ nadsardétis. o€T£t— li uicti brachis fuis& tíaris& calciamétis δὲ ueftib9,mif— ladixetit:& nourcor qs cit oeue quí erípíat Yos be manu ΠΟΥ ΠΕ fifuntín medià fornacis ionis ardétís:IN a íuffio regis rupte legit farabara; Linguaatit chaldzoy uidelicet cui? ferui du murgebat:fornax aüt fuccéfía erat nimis, Porro uirosil^—faraballa crura homi dü adorafti: qué uere deti deorü& dfim re ücbodonofo? rer€. losq miferát fedrach;mifac δὲ abdenago iterfecicflàma δύπι uocant&tibia: o διομωνύμωο eti bra; eüelffedixifti.eqTta n m Viti aüté hi tres fedrach;mifac& abdenago ced^ chzeom qb? crurate/ In hebrzo nó habetre erütín tedio camino ignís ardétif. colligati.Et ambu δ δι tibizdfi crura; les δὲ tibiales appella; e ficutin Lxx.neadu labát ín medio flámz laudátes deü δὲ bndicétes diio, τα funt. Tíaraautéuer Triuideétiploautre. Stansautéacatiasorauitficaperiéfas osfut ín medío— büigractiet&ufu uer géuocare eii q ad inid cópelleret,O. d'fi q( có tétiofusregédgsleger—"MU RM ri tit:dicem? eos nó pcaciter regead effufioné fui fanguinis ρ uocare,fed ita reddere regi honore debitü,ut dei cult? nole,' dat. ᾧ aütait: Nó oportetnos de hac re ríidere tibi: Ille fenfus eft:nó debes audire uerba ἅτ am reb? ipfis pbabis fortitudine atqy coftatia. f 4T€ cce eii oe? nofter qué colím? póterípe nos oe camíno(απ ardétía«C. Vnde(e putauerat terrere pueros,inde cernit in εἰς matería fortítudinis.Nec in longü dífferüt,fed pris(ibi pollicet auxiliti dicétes: Ecce em de? nofter qué colimPjipfe nos δὲ de co qd? minaris incedio & detuis pot manib? liberare; 64 2 ὅ(inolucrít.Pulchre adid qd dixerát: Pot eripenos: nó intulit cótraríü:fi no po tuerit fed fi noluerit:ut nó ipoffibilitatif dei, fed uolütatis fit fi pierint. b«['lHorü ribífit ree αὐ ocos tuoe nó colimus« fum inlatini.De quo Vergilius: Sceptriigy facerqytíaras, Eft auté genus pillioli quo pfarü chaldzortiqy gens uti. it€ με ro víroe illos d mílerát fedracb«C. Eos uiros fcilicet de qb? fup dixerat:Et uiris fortiffimif de exercitu(uo,iuffit utliga/ tis pedib? fedrach mifac δὲ abdenago,mitterét eos in forna ignis ait: cé ignis ardéeté,No ergo fortuito Qíctiqy miniftros pdidit na. buchodonofor, fed uiros fortes de exercitu fuo 8. δα bella pmptiffimos: utnó folii miraculi ptimefceret, fed exercit? fui damna(ἐπείγει, n€T Glírí aüit bí trea fedracbimiífac rab» denago cecíderüit íniedío camíno(απίο ardentíe collicatí^ Gráde miraculü,ligati mittit ín fornacé δὲ cadüt in medii ignis pracipites:ardét uincula qbus ligati funt& uincrori córpora,timés flámanó tangit. 4f Hucufqy hebrai legit: inedía qua(equunt ufcpad finé cantici trii puerorü A € Ω ji hi } Η͂ : Znzeanidem——|£a. I — braiconóhaben:De- 5 jonísait:Benedict?es dric de?pattü noftron:& laudabi qb? neoino preteriffe le a ofiofá ztuüin Γνοῖναα iuft?es in oib?a fedifti uideamur, pauca dice g loiu nome tuutn ᾿ς a:qa 1uit^es Ol: q 4 dafüt. aq 3Büdítue^ nobis,& uniuerfaopa tua uera:& uíz tux recta, δὲ οἵα T eS Ce pano. fudica tuauera, ludica em uera fecifti iuxta oia d iduBmimur anguftijs,ex toto cordis hoc loqua mur aifectu:& qcqd nobis acciderit, iuíte noffuftinerefateamur ut ceplea£ in nobis il/ f$.96b lud qd fcriptü eft: Ex/ ultauerüt δὲ letatze füt filiz iude in omnibus iudicíjs tuis domine. 061 fveccauímus eris z iníoge egím? recedc) teo ate«c Etcertetres puerí nó peccauerüt: nec ei? atatis erat qri dui funt in babylo; né, ut ,ppter fua uitia punirent.Ergo quó hi ex perfona populilo/ quii£: fic illud apfile/ Rofn,7,c gendü eft: Nó em α΄ uolo hoc ago, fed qd? nolo illud operor,€ catera ῇ in eodé loco fcripta funt. c ἀΓΘ ofic imminutí fumus plufi$ oce gente« fu mue«c. His uerficulis utendü etfi qii eccle/ fie ppter pctà populi, fanctorii uirorti& ma eiftrorü q in lege dei doctiffimi[Πε fu(tinét penuria:X qii in pfecu tionib? nó offert facri ficii& oblatio.(3 ui; dáhtic loci,& ad coe lefté referüt hierfm qd? aniz ad terrena déla pfz,& inloco lachry marü δὲ cófeffiois po fitz,plàagat antid αεί» cta:& cetera qua pro phetalis fermo cóple/ &i£:fed hac nó recipit ecclefia dei, o[ed in ania δε c fp bu mílítatío fufcípíamur. Et ex prafentiloco€ ex co qd fequi£: Bridi citefpüs& aniz iufto; rü diio:Et in pfalmis: T8. 5.d Sacrificii deofpüs có tribulat?,cor cótritii& humilíati deus nó de fpicit: funt quí alitüiue linteíTe fpiritü ín hote excepto fpüfancto, X aliaanima. Sedlabo^ rádi eif erit, quo abfqg carne& gra fpüffancti| duz fubítátie& duo íiteriores hofíes ín uno homine effe di cantur. é(£t nó ceffabát quí míferát eoo míníftri re gío fucctdere foznacé napbrb«c, Saluftius xifti fup nof& fup ciuitate factá patre noftron: híerfm: qa ín Y'ítate& ín iudicio iduxifti οἷα hacc ppt pétá nov b ftra.Péccauim? em& íniq egím? recedétes a te& delíq musi oib?:& pcepta tua no audiuim?nec obferuauim? necfecim? ficut pcepas nobis,ut bi nobis effet, Oia εἴς go diduxifti fup nos&uniuería ὅ fecifti nobis ín ue; ro iudicio fedifti:& tradidifti nos ín manib? iínímicorü noftrog íniqg δ peffimorü puarícatorüq;& regi iniu fto δέ peíTimo ultra oém terrá.Et πᾶς nó poflum?apire os. Cofufio δὲ opprobriü facti fum?feruis είς δὲ his q colütte,INe qfüm?tradafnos in perpetuü;ppter nome tuii:& ne diffipes teftamétü tudieq; auferaf mifericor «(ἃ tuá a nobis pp? abrahá dilectá tui,& ifaac(επ tuü&{ἔτ tuü:qb?locut?es pollícés qd'multiplica res femé corü ficut ftellas coeli δὲ ficut arená à€in litto cremarís.Qin dné iminuti fum? pluftg oés eétes:& fu mus hüiles ín uníuería terra hodieppt pétà noftra:& nó eftín tpe hoc prínceps δὲ ppheta δὲ dux:neq; holo; cauftü neq, facrífíciü πο; oblatio πες íncenfum neg; loc? prímitíarü corá τες poffim? iuenire mifericordià. ο Sed inania cotríta& Πρ humilitatis fufcipiamur:ficut ín holocaufto aríetü& taurorü:& ficut ín milib? agno τα pínguiü:fic fiat facrificii noftrü ín cofpectu tuo ho; dieut placeat tibísqi no écofufio cofidétib?i te.Et nüc fegmur teín toto corde δὲ tímem? te,& qrím? facié tuàá. INe cofundas nos.fed fac nobífcü iuxta manfuetudiné tuá,& fcd fhultitudíne mífericordis tua: δὲ erue.nos in mirabilib? tuís:& da eloríá noi tuo ἀπειδί cofundát oésq oridüt feruís ες mala, Cofundát ín omipotétía tua,& robur eorü coterat';& Ícíát qa tu es diis de? folus e& gloriofusfup orbéterrarü, Et nó céffabát q miferát cos míniftrí regis fuccédere fornacé naphtha& ftupa & píce δὲ malleolis:& cffüdebat fláma fup fornacé cubitis ΜΗΝ erupit δὲ[οξαῖς δ repit íuxta for t nacé de chaldaís.Ang£P? aüt dii defcédit ci acaria& focijs ei?in fornacé& excuflit flámá ἰσπίο de fornace:& fecit medíü fornacís qfi uétü roris flaté;& no τεείο[ε eos oíno ἰσπίς neg; contríftauit, nec αοζρ moleftiaz intulit. Tunchi tres áti uno ore laudabát δὲ elificabát δὲ θα; cebát deü in fornace dícétes: Bridict? es die de? patrá noftronz& laudabilis& efiofus δὲ fupexaltat?in fxcfa fcribit in hiftoríjs qd^ naphtha fit genus fo/ mitis apud pfas,q uel maxienutrían£ incen día. Alij offa oliuarum que ,ptjcíüt camur; ca arefacta, naphthan appellari putat: Ví ὃς grace πυρίνκ dicit ab eo qd? πῦρι id eft igné nutríat. f...2ingelue ait ofi oefcédít εἴ aca ría« focijo εί” ín fonna cei excuffít flámam ígnís oe foenace cé. Oppreifa pturbationi bus anía€ uaríjs πιο) leftíjs occupata, cti ho mint defperaueritau/ ΧΙΙ!: δὲ tota ad diim fuerit méte cóuer(a,de Íceditad eaangel? ἀπ fcilicet fermo diuinus δὲ excutit flámiz αυ tis ardoref:utnequadg ignita iacula ínimici cordis nrí arcana pene trét, nec illius fornace daudamur.g bí, dícíte oia opa ofií ofíio laudate«[ηρεχαῖτοις εἴ ín fecula«C, Genera lilaudatióe praemiífa, qd'omiís creatura de/ beat laudare düm:ín cófequétibus p partes fingulas cohorta£ an. gelos δὲ coelos, aquas atq uirtutes, fole δὲ lu nà,imbré& rore fpi, igne δὲ aftü, frigus& cauma, δὲ cztera quae lógü étexere:íta ut ἐδ) tes qq δὲ maría& ce; te X uolucres beftiafqs & pecora ad laudé dfi prouocet δὲ filios ho minü:& poft omeho; mini genus ifraelc: 8Ζ de ipfo ifrael facerdo/ tes δὲ feruos dii:fpüs aniaícp iuftorü, factos δὲ humiles corde: Et ad extremii Ananiam. A«aría, Mifacle: q δά laudé ἀπί praferití bri ficio puocant. Omis alit creatura nó uoce; fed ope laudat diim: qaex creaturis confe/ quenter creator intellí gi&:G in fingulis operi bus atcp effectib? deí magnificétia demon/ ftratur; Et bndictü nomé οἴία tux fctim:& laudabile& fupexaltatü ín oib? feculís: Büdictus es in EA fco eloriz tua:& fuplaudabilis δὲ fupeloriofus in fzc cula.Bridictus es ín throno regni tuí:& faplaudabilis δὲ fupexaltat? ín ecd la.B3di&? es q íntuerís γεν& fedes fup cherubim:& laudabilis& fap exaltat? ín fxca.Bfridict? es ín firmameto codlís& laudabilís& cliofus ín fa s cula.Bénedicite oia opa dni driodaudate δὲ fupexaltate cá ín fzccfa. Ῥησία/ Τι teangeli did E$GEeedicite fancti sbumiles cozde ofio: e 2c, Humilita/ técordis habere,& f/ fexsuerficulus docet: δὲ illud qd'in euágelio Maithat.d dicit: Difcite ameqga tnitis Πτα θέ humilis «orde,& inueníetis re/ jui& antabus ueftris, ας aüt illa ἐ hu; militas, quz in alio lo co pauptas fpiis appel fa£:utnó erigamur fu perbia,nec ficta gloria humilitate quaram?: fed toto corde incline/ mur,«[Hucufg; de "] heodotionis editio; n pauca pftrinximus «ófeifionis& laudum trii puerorii qua non hábent in hebrzo:ex; índefedmur hebraicá ueritate. b qj Z ócna bucbodortofo? rex ob; ftupuír cfurrexír αρα εε!τ aít optímaríbua fuío c. Punitis princi pibus,rex corripit ut uiuens glorificet deu. Interrogat aütoptima tes(uos:quorti accuía tioe& cófilio tres pue ros in ignem fornacis aniferat:utillis reípon déiibus fe mifiífetres pueros: in fornacé,ifte εἰς nüciet€ oftendat. €(Lui refpondétee regi οἰχετΏι τε reg: *fRefpódít rex« aít:i£c «e ego vídeo víroo d; tuo?«C, Rurfum dicà: Q d(apies ignis, d in enarrabilif dei potétia: uinculis ftricta füt cor pora, urun£ uincula, «orpa nóurunt. Spe/ cic alit quarti qué fimi [6 dicit filio dei, uel an; eelii debem? accipeut Exx.traftulerüt:uel cer teut plarigqparbitrant diim faluaterem, Sed nefcio quó rex impius dei fili uidere mereat Ergo iuxta Symma; chii q interpretat? cft; Species aüt drti fimili tudo filiog,nó dei fed deorü, angeli fentiédi funt: q δὲ díj, S. deorüi uel deí filij faepiffime niicupat.Hoc iuxta hi ftorià, Caterii in typo prafigurat ifte angel? fiue fili?dei,dfim nzm ie(ü chriftüi q ad forna εξ de(cédit inferni:in d claufz& pétóm& iu; fton: aniz tenebàt,ut abíq exuítióe& noxa. fuicof q tenebat iclufi £ommen.Ibieronytri teanoeli domini drio:laudate&c,Benedicite coeli diio: lauda.Bndicite aquz oés d fap coclos fant dfio:auda.. Bidicite οὓς uirtutes ἀπί diio:lau.Bfdicite fol δὲ luna diio:lau.Brdicite ftellz coeli drio:lau.Brüdicite imber δὲ. ros drio:lau,Bridicite omis fpüs dei dfio: lau. Bridicite ienis δὲ aftus diio:lau.Bridicite frío?& aftas diio: lau, Bndicite rores€ pruína düodau Badicite gelu& frig? diio:lau,Brüdícite glacies δὲ níues díio:au.Bridicite no ctes& díes diio:lau. Bridieitelux δὲ tenebra diio: lau. Bndiícite fuleura δὲ nubes dfio:lau.Bridicat terra dim: laudet& fupexaltet eü ín fca. Bridicite mótes& col. les drio:lau,Biidicite uniuerfa gertninátía ín terra dio: lau.Bfidicite fontes dr1o;lau. Bridicite maría& flumía drio:lau.Bridicite cete& οἵα ἢ mou&t in aqs diio:lau. Bndicite oés uoluacs coeli diio:lau.Bridicite οἷς beftiae & pecora díio:lau.Bridicite filij hoim drio:lau.Brdicat| ifrfdrm:laudet& fupexaltet εἴ in fxcula.Bridicite facerdotes dni drio:lau. Brdicite ferui ἀπί domino:lau. s Benedicte ff püs δὲ animz iuftorü dfio lau. Benédicite fancti δὲ humiles corde díio:lau.Benedicite ananía aga ria mifael domino:laudate& fupexaltate εἴ ín fzcula, Qui eruit nos de inferno, faluos fecit de manu morείς& liberauit nof de medio atdétif fláma:& de medio ignis cruít nos, Cofitemini diio qim bon?:qm in fzculü míferícordía eí?.Biidicite os relioiofi diio deo deorü: laudate δὲ cófitemíni eí:qa in οἵα fzxd'a mifericordía ei?. e Tücnábuchodonofor rex obftupuit& fartexit ppe& αἴτ optímatíb?fuis:INone tres uiros mifimus in mediü efpóditrex& ait:Ecce ego uideo uíros qtuor folutos δ ambulátes ín medío ignis: δὲ nihil ἐμὲ ἡποθῈ in eis eft& fpecies qrtí fimilitudo filij dei. Tuncácceffit παρα chodonofor ad oftíü fornacis ἰσπίο ardentis δὲ ait: Sedrach;mífac&abdenago ferui dei excelfixeoredímini& ucnite. Statiq; eR funt fedrach;mifac& abdenago de medío ígnís.Et coetegati fant fatrapas;magifttatus & iudices& potentes regis cotemplabantur uiros illos: quoniá nihil pote/. niortis uinculislibera* ret. OL 7 unc ace; fit"IBabucbodonofoz ad oftíi c£, Pauorep,: terri, nó p nücios á/' rita pueris fed ipfe eos: €x noie uocat, feruogdei excelft appellàs,& petés utad fe egrediat: qs uínctos in fornacé miferat. e Qp3Bidía?oe fedracb«cO fie(a prafiliü dei) hícanoelii uocat: pd in fupiori, b? ΜΗ filij di nó vitas appellata fit.Rur fum ergo nabuchodo nofor dei cofeffigné te cipit: X dànatis idolig laudat tres pueros, α΄ noluerüt feruire& ado ἡ rare oém deli, excepto* deo fuo:S& míra£ cp fa' €tos dei ignis tangere nó potuerit. C. d' auté ait: f«[ Zi me φρο. eft boc oecrerá ντο, nío populue tríb?«c, Ω υἱάβ peffimead di/ ᾿ abolum referüt,qd in ΄ confumatione& fine müdi,etià ipfe recipiat noticia dei& ofnes ad poenitétia cohorte£:& . hücuolunteffe reeem: Niniue qui nouiffime defcédit de throno fu,^ perbiz,& humilitatis^ pramía cófecutus fit,: ' e«Zuncrer ριπουίε ud douqupe M qudd. fedracb«c. υἱ dicüt ᾿ c EE cópeditos? Qi γάτες regi dixerüt: Vere rex.. fup tres pueros nó iu; dices ,puinciarüi fed f ὁ - fectos opem finguloge. . fuiffein babylone: hic.: volüt etia eos puincia rü iudices cóffitutos.' b€['fBabucbodono; fo: reg«C.Epiftola παρ buchodenofor inpro phete uolumínepo» - hítur:ut ftatis habuifTet ienís in corporibus eorí: δὲ capillus capitís eorum πὸ effet aduftus&(araballa eor nó fuiffent immutata,& odor ignis nó tranfiffec e per eos.Et erumpens nabuchodonofor ait: Bénedictus deus fedrach,mifac δὲ abdenago:qui mifit angelá fuum& eruit feruos fuos quí crediderunt in eum:& uerbum regis ímutauerunt:& tradiderunt corpora fua ín ignem ne t feruírent δὲ adorarent omnet deü prater deum fuum, À mé ergo propo^. fitum eft hoc decretumut omnís populus.tribus& lingua quzcüq; locuta fuerit blafphemiam contra deut fedrach,mifac δὲ abdenago dífpereat:&t ]- 2":" 6 s domus eíus uaftetur, Neq; effi eft deus alíus quí poffit ita faluare. Tünc '* rex promouít fedrach, mifac, δὲ abdenago in prouincia babylonis. ἵνα fa tetra:;pax uobis FÉ"Signa δὲ mirabilia fus:placuít ergo míhí Bdícare eius fiena,qa magna funt:& mirabilia ci5qa. στα” ee E n MED πὶ zm(7700«ferias - buchodonofor rex omnib? populis centib?,& inge η habitat in uniuet^ ecit apud me deus exci y li Luc.to;c lio: Videbáfatana qft Ἂρος, 12.3]ypfi,q draco cades in Zinzanidem ᾿ nitur: ut non fictus ab alio poftea liber, ficut Sycophanta menti£,fed ipfius Danielise(fecreda£. Ca. ΠΠ 1:Bonabucbodonofo?«C. Hiftoria quidé manifefta et,& nó magna interpretatióe indiget:cp ad offen; /(am dei Nabuchodonoforuerfus in amentia fepté Κα. Πι yo 27L cóoruit; Vri& Origenes in nono Stromatüi uolumine,affe/ τίς(equa fequunt ab hocloco in ,ppheta Daniéele,nó itixta Lxx.interpretes: qui multi ab hebraica ueritate difcordàát, fed iuxta Theodotíonis zditionem differere. e qj. έλη ba» bet fpírítum ocozum fanctozum zc. Pro eo quod hícdicitur, annis inter bruta aía/ dcorum fanctorüjlin^ fase RAE an fortía:& reenü ei? quía regnü fempiternü:& poteftas sum RR qud poi INT dre lciusingeneratione& generationé,. Ca, III τῶν yn5s, qe unt RS pel 9 Go Nabüchodonofor quíet?eráin domo mea:— deos fan&os ,& nori regéciiiquiaoiaopa ὃ δὲ florens ín palatio mco. Sómniü uidiqd'per, 2 en net Sfc Vi es ς terruít me:S cogitationes mex ín ftratu meo: Etuifió/— tatuscftNecmirumfi biapóthumiliareSed^ nescapítis mei conturbauerüt me.Et p me ppofitá eft. eer Nat d qui uolüt p Nabucho) donofor cótraría intel ligere fartitudine:de qq dnsloqui£ in euangez fulgur cádeté de coelo; Etloannes in Άροςα» terra,tertia parte ftella: rum fecum traxerit.Et Efaias:Quo ceciditlu fieri,ut foeno per fepté decretü ut íntroduceren£ ín cofpectu mco cücti fapien tes babylonís: δὲ ut folutíonem fomnij indicarét míhi. Tuncíngrediebané haríoli, magi, chaldai δὲ harufpi/ ces:& fomníüi narraui in cofpectu eorü:& folutioné ci? ὁ nóíndicauerüt míhí:donéccollega ingreflus eft ín con fpectu meo Daniel:cui nomé Baltafar fcdtm nomé dei e meí:Qüi habet fpirità deorü fanctorü in femetipfo:X cfer qmaneoricbare lomníü corá ípfo locut? fum. Baltafar prínceps harío. alferüt neqgpotuiffe| lorü, qin ego fcio qj fpirità deorü fanctorü habeas in tei& ome facramentü non eft ímpoffibile tibizuifiones cernít,nó deti fed deof arbitret. Denicg& ini cófequétibus:Baltafar inquit pririceps harío/ lorum, qué ego fcio qp fpiritii deorii fanctogz habeas ín te: Baltafar princeps hariolorum fiue incátatorü, utalíj interpretati funt. Non mirüifi princeps harío lorü oím cóftitut fite quiadpraceptii regis fapiétia didicerat chal annos uefceret hó qui ENS Spe Rx ον Γ εξουρ:δὲ decuplü oim nuuiPetindeirjsg— fomniorü meon: jsuidi,& folutioné earü narra. Vifio Fi APR HER fepté annis εἰσίῃ sin t capítís mei ín cubili meo: Videbám,& ecearbor inme:— tus.O-uzram?abhis DR ντος ΕΣ dio terr,& altitudo ei9nimia:magna arbor δὲ fortis, quina CD quomodoamentiho,;pcetítas ei? cotinoés ccelü:afpectusilli?eratufas ad ter— itefit Nabuchodono quemocod: E! elit σεγν εί mm Β eramumüe mnosuniueríx terra.Folia ei? pulcherríma, δὲ fructus ty quo"Danielq ε; regnücp potentifimü— ei? ními?, E efca uniuerforü ín ea. Subtereáhabitabát—fomniü e? zdifferat, MUCH"uv aialia& beftix,&in ramis eius conuerfaban£ uolucres pic d illifucceffritinregnü;— coelz&L ex ea uefceba£ oiscaro, Vídebáínuifionecapi^^ urigiuxta cos, fanda cuius uccordiz afti^ c tís επί fup ftratüi meü. Etécceuigil& fanctus decoro— intelligéda etfortitu/ mandus fit, ut cederet ας εἰ: σα forti eu rn Βοις ασ: ἃ Ναδυςσιοάοπο). imperio,gdtantotem. d'efcédítdameuitqp fortiter,& fic ait: Succiditearboré,—(or princepshariolorii pore poffidebat: prae fertim cü hiftoriz chal daorünihil tale contineant:nec potuíffe fieri: ut qui de mi^ noribus(cripferant,maiora reticerent. Haec auté omia qua rant€ replicetzut cum hiftoría no fteterit per Nabuchodo: nofor,diabolus fignifice£. Q) d? nos neqdp recipim?, ne οἵα & pracidite— eius coftitui£,& col;' legaappellai?(«ΓΙ debartic ecce arbo? ín medío terre«C. ΝΟ foli de Nabucho donofor rege chaldaorii fed de oib? ἰπιρῆς;ppheta loquit, Vidiimpiü fuperexaltatü& eleuatüi ficut cedros libaní:qui non uirtutii magnitudine,fed fua eleuan£ fuperbía:& ideo qua legimus,umbrz uideant& fabula. Ὁ uis em amétes hoies nócernat inftar bruto: atantiü in agrís uiuere locifqg t fyluc&rib?cEt ut cijcta prateream, cii multo incredibiliora Ι& grace δὲ rhomanzhiftoriz accidiffe hoib? prodiderintz excidun£ δὲ corruunt, Vii bonü eftíllud fectari qd? diis do κῶν cet in euàgelio:Di(citea me:quia mítís fum& humilís cor; Maith,ri;d ἄς d'autéait iuxta Theodotioné,? xvroo,id eft,altitudo: eius fiue κυρεία, ut poftea ipfe interpretatus eft, id eft domi; 115 Scyllà qq» δὲ chimerá, hydraatqicentauros, aues& feras,— natio:pro Qnosuertim"afpectus eius:idé cótéptores hiftó αἱ flores δίαιδογές, ftellas&lapidesfactos exhoib?narretfa— fi&calumnian£, qp πεαιαῷῷ dominatio Nabuchodonofot ] bule:quid mirü eft fiad oftendenda potentíádei,& humi, regis orbem terrarü poffederit.Neq em gracis& barbaris, ud liandá regü fuperbía, hoc dei íudicio fitpatratiie Q.uietus«υπο feptentrionis& occidentis nationib? imperauit, P eri in domo mea,& florés in palatio meo,fiuein throno,ut fed tin orientis prouincías tenuit:id eft Afiam, nó Europa, δὲ Libyam.Ex quointelligi uolunt cuncta ad diaboli τοῖς; renda efle:cühac oia nos hyperbolicedicta debeamusaccdi ο. pere,ob fuperbid regis imptj,qui ti οἰογίαξ in Efaía: ut coe E(ait4e lum fe tenere iactet:& orbe terrarüi quafi ríidum& oua uo interpretatus eft Theodotio.Domü atit diaboli,qui fenfum fequuné cótrariu,mundii iftü intellieut.De ἅ& in euagelio ont Matthutb ip(éloquit ad(aluatore:Hac οἵα mihi tradita funt.Et Apis Ὶ Lloh,s,d dicit: Mtüdus ín maligno pofitus eft. b&[ C omníü vídí«c, i Refpondeant qualefomniti uiderit contraría fortitudo:nifi lucrum.$«Lt ecce vígil zc. Ότο uigili, Theodotío ipfum μι forteome qd'in hoc müdo παδεῖε υἱάεξ, umbra& fomniüi— chaldaicü uerbum pofuit ΒΞ: qd per tres litefas Ὕ δέ^ y Le, eft. cl£t vífioneo capítíomef coturbauerütme. Nota ep— fcribitur:(ignificat auteni angelos quod femper uigilent: 8ξ n^ δὲ Nabuchodonofor uifiones nó oculorüi& cordis,fed capi δά deiimperium fint parati. Vnde δὲ nos crebris pernocta/ tis nouerit: quia ppter gloria feruorüi dei, futurorü illi my fteriareuelané. o 41 Z»onec collega íngreffue eft cC. Exce/ ptis Lxx.traflatoribus,q πᾶς οἵα nefcio ὅ róne praterierüt: μ' tres reliqui,collega interpretati funt. Vri iudicio magiftrorü tionibus imitamurangelorü officía.Et de domino dicitur: s Non dormitabit, πο dormíet qui cuftodit ifrael. Denicp$8:t20.8i in confequentibus legimus: In fententía uígilum, hoc eft, a angelorum decretum:& fermo fanctorum δὲ petítio. Con/ eccléfize, editio eorti in hoc uolumine repudiata eft:& Theo— fuetudo autem graci latiníqy fermonis ipip uocat, qua pet dotionis uulgo Ἱερίξ; qua& hebrao& caterís traflatorib?^ multicolorem arcum ad terras defcendere dicitur. T jo CE TS:: Tt 4 uae 4 6Γ£uncoaniel cu? nom baltafar cC. tací/ tue cogítare zc. Tacit? intellexit Daniel(om nium effe cótraregé:& timor$ cordis, uultus flos fignabat:dole/ αἰῶ Ὁ co qui οἱ plurí mum honoris detule/ rat; Etneuideret inful tarcatqp lxtari contra hoftem regem: denicp deteftans id qd intelli gebatloquit ad eum. ber emíree«c.Vi dés ergo Nabuchodo nofor eum metuere:ine finiftrü quid atcp con; trariti contra rege dice re uideret: cohortatur εἴτ ut fimpliciter δές’ reloquatur qd intelli git, nec qcdqp metuat. («Γ Zirbo:xé quà νίά!; ftí fublímé cc. Ab(qpre oís iniuría explicatue ritaté: ut nó εἴ fuper/ biz, fed potétie uideat arguere. Ὁ 4ΓΓ t vín; cíat ferro«C. Et fup fifi ter fcriptü eft. Cruz runtergoanobis qui hiftoriz cótrad:cunt: quó in uinculo ferreo, δὲ zreo fuerit Nabu 7 chodonofor: aut quis eii uinxerit,& copedi/ bus alligauerit: ο per fpicuü fttoes furiofos ne fe pracipitet:& aliof ferro inuadant,catenif ligari. ed[ IDeceft ín; terpzetatío fentétíe«c. Aufteritatem fentétíae uerborü téperat blan; dimétis: utcum dura pracefferint,mitiorib? repromiffif releuataní mum territi. Πλ επί infert: f[Regni rui τοί manebít poftás co guoueríe ptáté effe ος’ lcfté, Vi hi q hiftorize cótradicunt δὲ uolunt diabolo reddi priftína dignitate, in hocloco uelificant: cp poft tor/ meta, poft efferationé, poft herbarü& foeni cibos,& fepté annorü circulos,cófiteat díim & fit qui prius fuerat. Quirefpódere debét quó cógruatutangelí qui nund corruerant, eum rurfus principem ha: eant quí per poení tentíam fit reuerfus. ο Cuáob:é rez«c, et ρα tua elemofynía redíme«c, Si praedixit fentétià dei quz nó po teftimutari, quó hor Zommen.Ibicronymi & pracidite ramosei?:excutite folia ei?,& difpereite fru ctus ei?:fugiát beftiae quaefubter eà funt:& uolucres de ramís eo err germé radici ei? iterrafinitez&allioe tur uínculo ferreo δὲ zteo in herbis quz foris füt:& ro^ reccli tínga£:& cü fers pars ei? ín herba terr. Cor ei? ab humano cómutet,& cor ferz de£ eí:& feptétpamu ten£ fup eü.In fentétia uigilü decretü eft:& fermo fan ctor δὲ petítío,doneccognofcant uíuétes,qm dnatur excelfus ín regno hoim:& cuicáq; uoluerit, dabit illud: δὲ humillímü homiíné coftítuet fup eum, Hocfomniü uídi ego nabuchodonoforrex. Tu ergo Baltafar ínter pretationé narra feftín?:quia oés fapiétes regni mei πὸ queunt folutioné edicere mihi.Tu auté potes:quía fpi/ a rítus deorü fanctorü ín te eft. Tünc Daniel cui? nomé Baltafar,ceepit intra femetipfum tacitus cogitare quafi hora una:& cogitationes ci? coturbabát eum. Refpon denfq rex aít:Baltafar fomniü& ínterpretatio eius nó coturbette.RefpodítBaltafar& dixit:Drrie mi réx, fom níum hochís qui te oderüt:& interpretatio ei? hoftib? c tuís fit. Arbóre quá uidifti füblimem atq; robuftá;cui? altitudo pertingit ad cclum:& afpectus illias in omné terrá:& rami ci? pulcherrimi,& fructus eíus nimius: δὲ efca oim in ea:fubter eá habitantes beftiz agri, ín ra/ mís eius cómorátes aues ccelí:tu es rex,quía magnifica tus es,& ínualuiftí:& magnitudo tua crcuít δὲ peruenit ufq ad ccelü: δὲ poteftas tua ín terminos uniuerfz ter/ rz. Q» αὔτ uídit rexuieilé& fanctü defcédere de«οἷο & dícere:Succidite arboré δὲ diffipate illam:attamé ger v men radícü ei? ín terra dímíttite:Et üínciat ferro δὲ«re ín herbís foris,& rore coli cofpergat': δὲ cum feris fit pa ε bulá eí?,donec fepté tpa cómutent fup Ci. Hic ét in terpretatio fentétiz altí(limí, qux peruenit fuper αι mei τοσᾶ; Eijcíét te ab hoib?& εἴ beftijs(ετί[ορ erit ha bítatío tua:& foenü ut bos comedes:& rore coclí infunz derís.Septé quoq; tpa mutabunf fup te, donec fcías q» driet excelfus fup reenüi hoim: δὲ cuícungy uoluetít det llud.Q» aüt praxcepit q» relínqueref eermé radicü εἰ, t id efarborís: Régnü τα tibi manebit poft cogno; e ueris poteftate efle coelefté. Quáobré réx confilíüi meü placeat εἰ& pétá tua elemofynis redíme:& iniquíta/ b tes tuas ríferícordijs pauperü: Fórfitan ignofcet deus delictis επίο.Γ-]ας oia uenerütfup regé Nabuchodono for.Poft duodecím méfium finé in aula babylonis de. ambulabat.Refpoditq; rex& ait:INóne hzc ébabylon ciuítas magna quá ego xdificauí in domü regni ín ro^ i borefortítudínis mez,& ingfiadecoris mei? Cü adhuc fermo efTet ín ore regis, uox de coelo irruit: Tibi dicitur INabuchodonofor rex, tegnum tuum tranfijt a te,& ab hoib?eijcientte, δὲ cü beftijs δὲ feris erit habitatio tua: fcenü qfi bos comedes:& fepté tpa mutabunt fuper te: Donec ta£ ad elemofynas, ὃ mifcd'ías pauperi, ut dei fentétia cómuteie Ὁ Q.d facile fofuit Ege chiz regís exéplo:qué Efaias dixerat οὗ mori turum:& Niniuitarii, quib? dictum eft: Ad p. ; hucddragintadies,& jo niniuefubuerte£ Et tfi ' ad preces Ecechiz& níniue,dei fentéfíacó, mutata é: nó uanitafe iudicíj, fed eorü cóüer flone,q meruere indul gentía, Alioquin&in Hieremia loqui£ de?fe Hiere.1,a mala minari fqp oété: δὲ fi bona fecerit,mina( clamétia commutare, Rurfum bona agétife afferit polliceri:(ima la fecerit, dicit fe fuam mutare fentétía: nó in hoies, fed inopa que mutata funt. Neq; er de? hoib? fed uitijsira fci£:qua ciiin hote nó fuerint,nequad punit qdmutatü é.Dicam? δὲ aliter: Fecit quidem Nabuchodonofor iux ta Danielis cófiliti mi fericordias in paupes: & idcirco ufq; ad men fem duodecimii in εἴ eft dilata fentétía: Sed qa poftea ambulàs in aula babylonís,eloría tur& dicit: Nónehac € babylon magna quá ego adificauí 1 domü reoni,in roborefortitu dinis mez,X in gloría nois meicbonü miferi cordia perdidit malo fupbiz. b€Lofitá íqnofcet oe? oelíct!«C. Cübeat? Daniel pre/ fcius futurorii de fen; tentia dei dubitetirem temeraria facitit,g au/ dacter p&órib? indul entía pollicent. Ettíi fied qp fi Nabucho/ donofor bona opa fa/ ciéti uenía repromitti/ tur:multo magis alijs pmitti£,q leuiora pec/ cata cómifett, Legim? & in Hieremía prace/ Hietea9b ptüpplo iudzorü, ut. Orét ,p babylontjs: qa in pace eorti fit pax ca/ ptiuorü. í(θὰ, bucfermo cc Arrogás gloríatio ftatím punit. τῷ ἀπο. Etideo differt fentétia,ne uideat mi/ ferícordía in pauperes minime profuiffe.Sed ftatím ut locutus cftp fupbià perdidit regnü .«dob 258,2 nea li .. denofozoculos meos ad celá leuauíf«C, Nifa εοορίεε, ο, fi aute di .:amifíffe, fed mentem. : e Si hoc qd in fcri, .pturis dici&:In genera εο qd εἴη oia futura nus generatio€ ge/ "δὲ euageltj: Ccuarédü : cognouetite Nifi forte hocdicam?, φρο : uit,€ recepit priftinii ftatum,& exaltauit€ : dfi hó(σου, Non em : deus, Nabuchodono; AM "i κας, iuftícía ei? uidea£ ".. arguere, qd? immerito » poenas fu(tinuerit, €q[£toptímates meí :etmagiftra? cc, Ergo— , ὡς ain Zanieclem Δδ'- αδ οὗ εἰεπιοίγήας fücratréferuatii. ας ῥροποςίοίασ ᾧ δὴ ΠΠ/πΕΕ excelfuo(η regno boim εξ. Magna miferíze cófolatio:. .'qiiin tormetis pofit?,(cit pfperafecutura: quái? Nabucho donofor tanti furoris fit& amentiz,ut malorü tpe, bonorü .*quzci de?pmiferat,nó fueritrecordat?. b«go nabucbo ^-Q.dquide& Zenophon in Cyri maioris(cribit infantlas "e p£tregnüePinge, Pilliei? in fiitadineleonü crefcerét:& ungues ci? quafi meratíone generator 6 ungues auíd. Iei£ poftfinédierü egó INabuchodono/— feptuagefimüanni, ἥ for oculos meosad codlá leuauiz& fenfus me? reddítus *tione δὲ generatione,— eft mihiz& altiffimo benedixi& uiuenté in fempíternü- effefolueda:dequo& fimplitteracipim?p— londoui a glorificauítquía poteftas ei? poteftas fempí Zacharias ín pricipio "qd bonüeft,hocuult. for paterei? 'foraütficlocuPeft:ut ΓΟΧ X op tímates ei? uxore iuxta eos quihiftoríze cótradicüt,oes angelica fortitudines tequifitura funt diaboiUi:& ín tant crefcit potentia, ut qui «quonda adueríus deii fuperbierat maior futurus ἤει fuit δῇ peccati. f 4T IBunc(git ego nabucbodonofo laudo τῷ, Jntellexit Nabuchodonofor,qre feptennij poenas fuftínue; tít:& idcirco fe humiliatü,quia cótra deü fuperbierit,Ca, V : ailtafar rey fedt grande conuíuía«c Sciendü eft nó hunc effe filii Nabuchodonofor,ut uulgo le gentes arbitrant: fed iuxta Berofum, qui chal/ vd daam fcripfit hiftoría:& Iofephü, qui Berofum fequit:Poft Nabuchodonofor qui regnauit annís quadra; ginta tribus,fucceffiffe in regnü eius filiii qui uocaba£ Euil Hiere,s5,g marodach:dequo fcribit Hieremias, ας in primo anno re gni fui leuaueritcaput Ioachín regis Iud:& eduxeriteum de domo carcerís. Refert idem Tofephus, cp poft morté Euil marodach,in regni patris fuccefferit filius ei? Neglifar:poft quérurfum fili? ei? Labofordach:& mortuo, Baltafar filius eius regnü tenuerit:qué πῆς fcriptura cómemorat: ἅ ínter/ fectoa Darío rege medorti, qui Cyri regis perfariiauuncu/ Efa.21,c lusfuit& Cyro perfa: qu duo regna Efaias afcéforé bige, cameli, δὲ alini uocat, deftructum efle imperiti chaldzorü. & Pompeius trogus,& multi altj q barbaras fcripfere hifto rias.Hüc Dariü in erecisuoluminib? quida Aftyagen,alij - Aftyagis filii putát:& alio apud cos appellari noie, Vnufz gc aüt principi uocatorii iuxta fua bibebat atate. Siue ut n c&teri interpretes tran ftulerunt:Bibebat ipfe .oculosleuaffetadco; 9)όπες fcias qp dret excelfus inregno hoim:& cuicü qe rex uínii cord cunctis dumjfenfüprifinino^ uoluerit, det illud.Eade hora fermo coplet? eftfup INa/— principi? ds uocaue - rat. b 4 Ἰδζεωρίε -etíenumíbireddi, buchodonofor&exhoib?abiectuseft&(ποπ at bos—(i pmptesroryrafer - oftenditnonformáfe— comedit:& rore cceli corpus eius infe&tü eft, do necca- renturyaía aurea cc. -"Tradüt hebrai huiuf7 cemodi fabulau(qyad Hieremias captiuitate ppli Iudaorü dixerat uoluminis fui loquit? tpa:nullaquaftioet: c tetna.Etséenü ei? in generatioe δὲ generatíone:&LOÉCS— irrita putás dei pollici Sinaut£(utfzpedixi,» habitatores terrzapud ei ín nihili reputatifunt, Iüx»— tationem Baltafar,fal/ fumq pmiffum, uerz. .nertio duasgenera;— tà uoluntate em{πῇ facit tá ín uírtutib?«αὐ, cp inhabi ποίη gaudium fecerit "tionesfignificalegis,^ tatorib? terrz:G no eft qui refiftat manui eíus: δὲ dícat— grandecóuiütirinful/ tans ddámodo fpei iu eft quó Nabuchodo,. ei,quare fecifti?In ipfo tpe fenfus meus reuetfus eft ad deorii,& uafís templi nofor.dei facramenta^ tmme:& ad honore rcgni mei decorégg perueni:& figura deí:fed ftatim ultio có fecuta&. Ce atit Balta; ἘΞ E du ᾽ H Η ε mea reuerfa eft ad me.Et óptímates meí,Stmagiftrat? το ie Nibucho; *oculosad οσο leua/— tnei i δ το me:& ín reenü meü reflitutusfum:&^— donofor uocat, non fá t magnificétía amplior addita eft mihi. Nünc igitur ego .benedixitdeüuiuenté— INabuchodonofor laudo,& magnifico,Solorifico γοσξ^ dine: qua patres, οὓς ' citerroré fciétibus fam cte(cripturae cófuetu scc 7* dnfempiternum:etiam.— η αὐ[ρε v ei9 midiri3:* n ΡΓοα δὲ maiores uo/ ος ποπ ignorauerit.-«xlixquía οἷα opae tier 4, ὅζαια εἰ iudicia: gradíen, cantur. Ethoc cófyde; "04 3urra voluntaré tesín fuperbía poteft humiliare.(4. V— randi q fobrhittano εἰ(ιό[161 ramin vir ς΄ Altáfar rex fecit erande ςδαίαί optimatibus— fadatfed emulentus: tutíbue celíids inm babt, ανν E: M, oblituíq: poenz, quae -tatozibue terre: ernon fuis mille:& anufquifqp fcdim fu bíbebatata— nabuchodonofor pro 3eft 4«C, Echocloqui£ b ὍΝ Ῥιακδρίε ergo iam temulentus, utafferréturuafa^ auum illifcofecuta eft; (4 JBibebant vínii et -qd'uult hocfacitfed" aurea atqp argentea.quaafportauerat INabuchodono— audabanr τέ. Ο usta téplo qd'fuitin hierfm,ut biberétíneís^ fulticiain aureifuaia bibentes,deos ligneos r 1€ fq; eia cócubína. Tunc al landabát& lapideos.' üpotentiadei predi— lata(untuafa aurea quxafportauerat detéplo qd'fue;— Cdiuuafafueruntin idolio babylonis,nori tat ínhiertin:S biberüt ín οἷς γοχ δὲ optimates eP,uxo!—(eirufákenideban t res δὲ cocubinz illi?, Bibebánt uínü& laudabant deos ες οὶ rem dei(c&m fuosaureos X Prauam quidem opi niónem, tamé diuino cultui cofecraffe: ρολό autem humanis u(ibus diuína con taminant, ftatim poena fequítur poft facrilegium. Laudarit autem deos fuos,ínfultantes deo Iudeorum, ciliis aicto4 riam tribuentibus, bibebant ín uafis eius. Iuxta Tropolo; giam, hoc dicendüm eft: qp omnes haretici& doctrina cori traria ueritati,qua affumit uerba prophetarum:& teftimo/ níjs diuínz fcripturzabutitur ad fenfum fuum:& dat bi; berehis qs decipit,& cum quibus fornícata eft: tollat uafa tépli dei;& inebrie£ in eís,& nó deii cui? uafa funt:fed deos laudetaureos& argéteos,& eneos δὲ ferreos, lteneofqy δὲ là pideos, Aurei mihi uident hiqui fzculari ratione cópofiti funt. Argehtei,qui habent eloquij uenuftatem: δὲ rhétorica arte conftructi funt. Qui autem inferunt fabulas poctarü; δὲ uetuftis utuntur traditionibus: habétes intet fe multam uelelegantíz, uel ftulticiz differentiam: íftí uocantur enét δὲ ferrei, C) ui αὐτῷ penitus inepta proponunt, lignei appel/ lantur& lapidei. C! uos omnes 1n duas partes Deurerono mium diuidit fcribes: Maledictus qui facit fculptile& cori flatile opus manuum artificis:& ponit illud in abfcondi, το. Abícondunt enim omnes harctící,& operiunt menda ciorü fuorü dogmata, ut(agittentin obfcuro rectos corde, In cadem hora "i T: Deu27,6 ΕΕ SEZGURTCOADMA WERE T iE LI a« 3neadé boaa τί, Pulchre dixit: In eadé hora, ficut& fupra le/ gimus de Nabucho^ donofor: Cum adhuc fermo e&t in oreregis, uox de celo ruit:ne obaliud fibi illata fup plicia, fed ob blafphe; miam cognofceret, Vi dent auté digiti in pa/ riete fcribere cótra can delabrü: ne& manus & id qd?(cribeba£ lon giusa lumine non pa; rerét. Et fcribunt in pa ricte aula regía: utin; telligat rex ad fe perti; nerequod fcribitur. b«[ Z unc facíee regio comutata eft«c. Ethic notandum ,ppter eos pfalmos quí habét εἰ; tulos: Prohis qui có/ mutabuné, qpimmu/ tatio nó folum fancti, fed& pétóris dg(it. Nam& in cófequenti/ buslegimus: Rex Bal tafar(atis cóturbatus e(t:& uultus illius im mutatus eít. ce[£x clamanít(tags rex foz7 titer| vt íntroducerent imagos 1cbaldeos! et barufpícee. Oblitus eorum quz Nabucho donofor acciderat:an/ tiquum& inolitü fuz gétis fequit erroré: ut non dei propheta, fed - magos,& chaldaos, & harufpices uocet. - oq purpura νοῇίεξ; -ettozqué aurea babe; bít«c. Rem quidem fa cio ridiculà,ut in expo fitione pphetarum de yboriü generib? quafi grámaticus difputem, Sed quia a qdà nihil fciente,& oía pollicéte reprehenfus fum, cur torqué genere foemi/ nino tranftulerim, bre uíter annotabo: quod Cicero δὲ Maro, τοῦ quem genere foemíni/ no, Titus Líui? mafcu 4ino dixerint. eap€t terríua ίπ regno meo erít. Vel tertius poft me, uelunus etribus |. principibus, quosalí, bi τρισάτας legimus, f«Regina au; tem 020 reque accíde/ ratregí τε. HancTofe/ phus auíam Baltafa/ rís, Origenesmatrem fcribüt: unde& nouit preterita quzrex igno rabat, Euigilet ergo £Zommien.lloicronymi ' fuosaurcos&ar&eos,& areos ferreos íoneofq; δὲ la » pídeos.In cádé hora apparuerát dieíti áfi manus hois fcribentis contra candelabrí ín fuperficie parietis aulze v regíx.Et rex afpiciebat artículos manus fcribétis, T ünc facies regis cómutata eft:& cocítationes eius conturba bant eum:& com na renü eius foluebant:& genua « eíus adínuicécollidebant. Excamáuit ítaqy tex fortiter ut íntroducerét magos,chaldazos,& harufpices.Et pro; loquens rex ait fapictibus babylonis: Quicung, legerit Ícrípturá hanc,& interpretatione ei? manifeftam mihi v fecctít:Pürpura ueftiet:Sttorquem aurcam habebit ín e collo:Et tértíus ín regno meo erit. T unc íngreffi omnes fapientes regís non potuerunt fcripturam legere, nec interpretationem índícare regi. Vnde rex Baltafar(ἃ. tís conturbatus eft:& uultus illius ímmutatus eft. Sed t δ optímates eíus turbabant. Regíná auté pro re qux acciderat regi& optímatibus eius, domáü conuiutj η. greffa eft:& proloquens aít:Rex ín zternü uiue:non te coturbent cogitationes tuz,neqs facies tua ímmutetur. ς Eftuir ín réeno tuo quífpirítü deorà fanctorü habet v in fe, Etin dibus patrís ταί fapietia δὲ fcientía inuenta funt ín eo: Nam δὲ rex Nabuchodonofor pater tuus, principé magorü, incantatorü, chaldxorü, δὲ harufpicum coftítuit eum.Pater ínquá tuus o rex:quia fpiritus amplíor,€ prudentía íntellicentíag; δὲ ínterpretatío fomniorü,& oftenfio fecretorü, ac folutío ligatorü in; uentz funt ín eo, hoceft, ín Daniele: cui tex ímpofuit nomé Daltafar.Nuncitaq; Daniel uocetur, δὲ ínterpre tatioaénarrabit. Igitur introductus eft Daniel coram rege. Ad qué prafatus rex ait: l'u es Danícl de filijs ca; ptíuítatis luda:quem adduxerat patereaeus rex de Iu ατα” Audiui de te.qim fpiritü deorá habeas:& fcientia intelligentíag; acfapientia ampliores ínuentz funtín te. Et nunc íngreffi funt ín confpectu meo fapientes magit fcripturam hanc legerent:& interpretationem cíus índícarent mihi: δὲ nequiuerunt fenfum huius fer;. mohís edicere. Porro cgo audiui de te ῷ poflis obfau. ra ínterprctari& lícata difToluere.Si xS uales fcripru ram legere:& interpretationem eíus indicare míhí, pur pura ueftíerís:& torquem auream círca collum ταῦ ha^ i bebis:& tertíus ín regno meo princeps eris. Ad qux τε’ fpondens Danielait coram rege:Munera tua fint tibi: & dona domus tux alteri da: fcripturam autem legam tib rex:& interpretationem eíus oftendamtibi.O rex. deus alti(fimus reenum δὲ magnificentiam, eloríam δὲ honoré dedit Nabuchodonofor patri tuo:& propter tnagnificentíam quam dederat εἰ, uníuerfi populi, tri kbus& lingua: tremebant& metuebant eum. Quós uolebat.interficiebat:& quos uolebat, percutiebat: quos uolebat,exaltabat:& quos uolebat,humiliabat.Quandoautem Porphyrius, qui eam: Baltafarís fomniatur uxore: δὲ illudit plus: fcire, d maritum, 6«|€f vír ínregno tuo/ quí fpírítü Ὀεογῇ, fanctozii babet ín fe, Prater Symmachum, qui chaldaica ueritaté fecutus eft: cateri fpi, ritum dei interpretati funt. bé[£t ig vicb* patrío tuí 4C. Patrem. uocat Nabuchodono for(ut fupra diximus) proauum eiüs, cdm confuetudini(criptu; rarum. Imítanda auté ett fancti uirf& inter barbaros conueríatio: cü regi auía uel mater p uirtutii magnitudi; netantis eum laudib? eleuet.(Q[ id quere/ fpódene oaníel aít co; ratn rege: ΠΌΠΟΙ tuafint tbí:etoona oom? tue alteríoa«C. Emule mur Danicléregis di, gnitate€ muneracon temnentem:qui abíqy precio proferens ueri; tatem, iam illo tépore praceptum euagelici fequeba£: Gratisacce Matth.oa piftis,gratis date.Alio quin& triftia nuncian tem,indecés erat liben ter dona fufcipere. k«Γέλυοο volebatiín terficíebat:c quos vor lebat! percutíebat: da volebat«C. Nabucho; donofor proaui ponit exempli: ut δὲ dei iu fticíiam doceat:& pro/ pter fuperbiam etiam pronepotéfimilia fuftí ' mere cófirmet. Siauté Nabuchodonofor às uolebat, interficiebat; δὲ Qs uolebat,percutie bat:ds uolebat,exalta Ρατ: δὲ ὅς uolebat,huz miliabat: In huiufce/ modíhonorib?& per/ cuffionibus, exaltatio ne& humiliationenó eft dei prouidétia, nec praceptii: fed eor uo luntas qui percutiunt ds uoluerint:& exal/ tant& reli. dcum τα fit, quzrendü eft:q H fenfu illud lega£: Cor prouerita regis in manu deiiquo ciiq uolueritillud de/ clinabit: nifi fortefan; ctum quéd dicam? re gem: cuíus nó regnat Romad ρέει i mortali corpe: δὲ cui? ideo ferua£ cor: quiain manu dei eft. Quicquid € μ' Jacob.4.b Aes ex kh anzanicdlem—Q.ulcquid aut in manu dei pris fuerit iuxta euaeeliü, nul lus poteft rapereexea:& quicüq; raptus fuerit, intelli gitur in manu deinó fuiffe, a€T Z-udsfili?ei?«C, Proauus tuus; quia eleuatii eft cor εἰ”. δὲ fpüs illi? obfirmatus eft ad fuper, biam:depofitus eft de folio regii fui:& eloria ei? abláta eft etatis, δὲ propinquitatis,& regni eft, Dariusemfexaginta ΓΔ NI$9. 274 duórü annorti erat:& maius regnü medorü dj perfarü legi/ . mus:& auunculus q prior erat iure naturz ,fucceffor regni debuitnumerari; Vnde& in uifione quz cótra babylonem ir Efaia legi£:poft multa qua longi eft poriere, hacfutura.. fienauerat: Mane;the; celphares:qrü primii;' riumerti:fecundü, ap/ penfioné:tertium, diui fioné fonat. Nó folum erzolectione op? fuit: fed interpretatioe eopz quz legerat: ut intellí/ geret qd hac ba prae dicerét:quo fcilicet nu meraffet de?reenü illi? . atqpcompleffet, δὲ ap; pédiffetin ftathera íu, dictj fui:& aft εἴ iugu/ darecgladi?, i natura diffolueret:& imperiti ei? in medos diuidére tur& perfas; Cyr? e utanté id dtximus rex perfart,iücto fibi Da; vio àuunculo,fübüer/ tit imperiti chaldaos, uit deus regnü tu& cópleuit illud; Thecelappenfum eft ín ftathera:& inuentü eft min? habés.Phares, diui; c fum eftregnü tui,& datü eft medis& perfis.Tünciuz benteregeíndutus eft Daniel purpura:& circádata eft torques aurea collo eíus: δὲ prdicatü eft de co ᾧ habe ὁ tet poteftatéterti? ín regno.Eadé nocte interfectus eft baltafar rex chaldaus: δὲ Datíus medus fucceffit in το) : gnunsannosnatus fexágintaduos. Ca. VI Lacüit Darío δὲ coftituit fupra regnü fatrapas .(πεῖ uícínti;ut effent intoto regno füo:& ft. per eos principes tres,ex quib? Daniel unus erat: ut fa^ . trapz illis redderétrationem,& rex non fuftíneret mo leftías.Ioítur Daniel fuperabat omnes principes& fa^ trapas: quía fpiritus dei amplior erat in íllo.- ᾿ aie o, a. ras Porro rex furgite príncipes, arti; piteclypeum. Ca. VI Zacuít oa; río et pu tuít zc, tur£»anicl fuperabat omnes pin (ἴρεσ€ fatrapae: quía ({ρᾶο oci απιρίσε erat ínillo, lofephus( ded fupra diximus) huius loci(cribés hiftoríam; ítalocutus eft. Darius autéqui babyloniorü deftruxit imperiü: iu^ uante fe δὲ pariter di; micante Cyro propifi quo fuo, annum uitae agebat fexagefimum; fecundii, quando cae? pit babylonem: eratqs filius Aftyagis,qui al ^.&reliqua. Ettuigitur:: narrant:Ecce ego fufci ΕΏ ἃ cam hee dera v do aüt eleuatü eftcor eíus, δὲ fpititus illias obfirmatus Bie iid Ep SERE dens: eftad faperbíam:depofitus eft de folio regní fui&elo ch fiecaurü uen p bs dB^ ri, einsablata eft:& afilijsboimieiectuseft:fed&tcor δες paruus uerfus diiatorém Ken eius cü beftijs Ρο[ιᾶ εἴ: ἃ cim onagrís erat habitatío bus Bem VERUM "uta maeauis, ci. cenüdqputboscomedebar:&rorecelicorp?ei? ἄπει, Ρε MEAS ebore & ea facere qua fecifti, infectü eft: donec coenofceret q» poteftaté haberet al/ Cótra eam getes, reges , Hone fes EA tífimus ín regno hoim:& qué; uoluerit fufcitabít MORE ἡ ᾿ς ἐπ το patris(ui dia 8 fup illud. Tà quoq fili? cius baltafar no humiliafti cor eius, canctamq terrd αν αν tici fcires hazcomia:fed aduerfum dominatoré cceli pote M EU aiia rendi eft ab eis 8 us eleuatuses:& πα dom? ei? allatà fuat corá te: δὲ tu δὲ pea Ms MR νε fie Dani qur ds M Optimatestui,S uxores tux,& cócubínz tuz;uinit bibi PS IE ἐν ἀρὰς Kd η oci flisíneis.Deofq; aureos δὲ argenteos, xreos, ferreos— pus sicui dense. S An lieneofqy& lapideos: quí no uident, neq audiüt, neg; en Odd MES finem ,quinpoe fentíuntlaudafti.Porro deü qui habet flatü ταῦ inia κόμα μοι δεν POSHA nu fua,& omnis uías tuas no olorificafti: Iddrco ab eo fS hr Eas E2215 πο. mea, ta getaett:manctbecelr v eft.FIecéaüt fcriptüraquz digefta eft: Mane, Thecel,| tumponemztam,con gs SERA Phares.Ft hac interpretatio fertnortis:Mane;nutnera^ ἐἀλριαῖν PERRA “ἃ ΕΓΖ üciubéte rege cc. qp baberet ptátéterti^ín regno.Siue ᾿ fcre partis regni, Accepit aüt infigneregiti, torque& pur? pura:ut Darío q erat fucceffurus in reentifieret notior,& p. " moticia honoratior. Nec ΙΓ Π Balta(ar audies triftia,folue ΄ tit pramiti qd pollici? eft Autem longo poft tpecredidit . Wenturaqua dixerat: aut dü dei pphetà honorat, fperat fe ὃς ueniam cófecuturü. C) uà fi nó impetrauit,miaíus fuiffe cre » 0€. nz o^ dendum e(t facrilegium in deum dj honoré in homineim,' ''$'([ Eadem nocte interfectue eft baltafar rex cbaldeue«c. Iofephus fcribitin decimo Iudaicz antiquitatislibro:obfef ' fababylone a medis& períis, Dariouidelicet& Cyro, in .. tanta ueniffe Baltafárregé babylonis oblíuioné fui, ut cele/ ᾿ berrimüiniretcóuiuiti:& in uafis tépli biberet:& obfeffus . Macáret epulis. Vnde poteft ftare hiftoria, c» eadem noctefit * captus atqriugulatus:dum omnesautuifionis interpreta/ ἡ tíonifcp pauore terrent: aut occupati funt fe(tiuitate& ebrie tate cóuiuij. C) d auté uincéte Cyro rege perfarü,& Dario Étgemedorü, folus Darius fucceffiffe inregnofcribit:ordo ΄ PN tero apud graecos uocaba£ nómine:tulitc; fecum Danielé ρϊιειᾶ, δὲ adduxit in Mediam:& unum fecit e tribus prin; cipibus,qui untuerfo regno eius praerant. Ex quo intelligi " tiu$ fubuerfa babylone, Dariü reuerfum effe ad regni fuü in Mediam,(ccumq adduxiffe Danielem in honorc eode; quo a Baltafar prouectum acceperat. Necambiguüi cft, au^ diffe eum fignum atq portentüm,qd Baltafari acciderat:& interpretationem quam Daniel expofuerat:& quó medo rum regnum perfarumq predixerít. Nemo ergo perturbé tur,quod nuncinregno Daríj,nuncín regno Cyri, Daniel fuifle dicatur,Pro Dario, Lxx.Artaxerxen interpretati funt; Q.uodaautem ordo prapofterus eft,ut ante fub Darío nar; retur hiftoría, cj fub Baltafar, quod poftea le&uri fumus, quía Darío interfectus eft:illud uidetur mihi in caufa, qd fiatim hiftoriam hiftoríz copulauit.In fineenim fuperioris dixeratuifionís: Et Darius medus fucceffit ín regnü,annos natus fexagintaduos. Sub hoc igítur Dario qui interfecit Baltafat hzc gefta funt qua dicturi Πας, Porro ref, ἢ i einn πάθας: | | Ἢ } ἢ ἱ | ." .^ ánfidiarü nata occafio £Zommen.lDicronymi E 2ororercogitabat conftítuere eum füp omne regnüs. vnde pzíncipee«C. Pro principib? qd? Symmachus παπα lit: Theodotio,coxTixovo: Aquila, ewoskTi«ovo interpretatus e(t, Cumq quarerem qui e(fent ifti principes τακΊκοί, uel e'uvadikor jin Lxx.aeditionelegi manifeftius, qui dixerunt: Et duos uiros qs con; ftituit ci co: fatrapae centumuigintiQ.uia.* Porró rex cogitabat conftituere eum fup omne regn: apoftolorti fuper centum uiginti animas eredentiti, fpiritu: A&u re fanctus defcendit in coenaculo, Et nunc Daniel regis iuffa cótemnens:& in deo habens fiduciatri: nón orat in humili loco, fed in excelfo:& feneftras aperit conttá hierufale, ubi erat uifio pacis, Oratauté fcd?m praceptü dei:dictaqy Salo/ monís, qui Cótratem/ plum orandi effe ad, monuit, Tria aüt funt igi£interduos prine^ ande principes& fatrapx quarebát occafionéutinue,—tiporaquibus deofle; pes inter Qs erat terti?; huncprimüfaceerex— Birét Danieli ex latere regíssnullamqy caufam δὲ fufpi tiam hora[εχιᾶ& no; cogitabat:inuidie€— tíoné reperire potuerüt,co qfideliseffet:&tomisculpa^ nam, ecdifiaftitt tra e(t. Quarebat occafio nieli ex latere regis. Et inhocloco hebrzi ta; tur:latus rs"(i^^ ompnespríncipes reeni tuimagiftratus& fatrapac fena e(t:uel cócubinz eíus, » δὲ fufpitio no inueníre£ in eo.Díxérüt ergo uiri illizNG SEES PER nemutinuenirét Da, inueniemus Danieli aliquá occafionénifi forte in lege rituffanétus fupapor- des ς dei fui. Táncprincipes δὲ fatrapzefurripueruntregi,at flos. Sexta uolens cendafuntgenua:ter d: »Refe :::: 2L.t appo, 9. Petrus comedere ,ad[δίμο, fenefcio quidfufpican— ficlocutí funt ei: Darí rex ín aeternü uíue:cofili inierüt^ oratione afctdggincoe, δὲ Ioannes pergcbant ceterzqpuxores,que— tores íudices,ut decretum imperatoriü excat& xdi^ 4 templi, f€[ Girí ex latere dormiunt.(γε omnísqui petieritaliquá petítioné aquocüq;—feffflifcuríofluetnqui Quarebát ergo occa renteg c, Ex hocloco fione in reb? hurufce, deo δι homíne ufq ad triginta dies nifi aterex,mitta£^ aifcimsnetemerenos modi,fiinfermone,a.»{η ας leoná.Nünc ítagp rex cofirma fentétía, δὲ fcribe— offeram? periculis:fed étu,nutu,internuncío, quantum in nobis eft, poffent accufare Da 7 decret: ut nó immutet quod ftatutü efta mediís atq infidias declinemus. ΤΗ petfis: nec prazuarícati cuicg liceat. Potro rex Daríus^ Vnde& Daniel πίῃ quiutcaulan^ REpU ppofuitzedictá δὲ ftatuit. Quód cá Daniel có efje, ΕΤΗ δω tionem reperire potue erat:& eum in re ftu ciebat contraregis im to: utuerídfii dei om/ runt: quía eunuchus— id eft, coftitutà ΓΗ eft domü fuá:& feneftrís« periüfed inabícondi priarguere nó potue/ uni? ybi longas folent apertis ín ccenaculo fuo cotra híerufale, trib? téporib? runt.Hocillidixeint,| in díefle&tebat genua fua,& adorabat: cofitebaturgg— eligeret. ς«ας qui ppteroccafionem& cora deo fuo.ficut ante facere cofueuerat. Viri igitür illi—nenddnóoftituifticz, nipotentis iuffanó ne/ Tacét de Danielis no» fabulastexere.Nosin curiofius ínquirétes, inuenerüt Daníelé oranté& obfe| mine: utcürexgenera terpretemur fimplici/^ cramté deum fuum.Etaccedenteslocutifuntregifaper— literfeiufie refpon ter, Φ nullam occafio/ derit,uerbo fuo tenea nemaduerfus eam re; 6&dicto.Réx,nunquíd nó coftítuiftkut omís homo quí τὰ: nealiterfuper Da pererint,injregino/ rocaretquemép de dijs& hoib? ufqy ad dies trígínta. nielem faciat&jlocu xius fuerit: eo cp fide; tuseft, be T Ώετυσ liseffer:&omisculpa Rilíate rex,mítteret in lactleonüzAd qsrefpondens—$mo(ma veretü ci) & fufpitio nóinuenire ἡ rex ait: Verus cft fermo iuxta decretum medorü atq;— Crebrius annotam?:. - ἆ το licec Ti fsd ubicüq; dicif,regnum neTheodotio& Aqui.! perfart;quod praarícarí non licet, 1 üncrefpódentes.— saori ata pear tur in co.Profufpitio; ἴα, δρβλάνημα ίπποι’. dixeruntcorárege: Daniel de filijs captiuítatis Iudae— utfoluamus diftiilli mam quaftioné, qua retati funt:qua chal/ z;; zen; nione e idtur effata, BOcurauitdelegetua& dezdicto qd'coftituiftifed trí— pisc ΩΡ Dario.nunc Cücab hebrao qua. k bustéporib? p díem orat obfecratione fua.Q d'uérbü— fub Cyro Danidfuif reré quid fignificaret: refpodituim uerbi fo; fe memorat.{{{Ζ üc εἴ audiffet rex fatis cotriftatus eft:& p Daniele pofuit reipondenteo oigerit naredsap,qui nos— cor utliberaret εἴ:&ufcp ad occafum folíslaborabat^ cozirege«c Vtnuior illecebrà[πε σφάλμα.| ut ergerer ílla, Víri aute illi intelligétes is dixerüt ei: hoc é,erroré dicere pof fumus.PorroEuripi; ito eq lex medotum eftatq; períarü:ut omne^ iuffacótemnit, dicunt conftituerit rex,non líceat ímmutari,Tünc— effecaptio, ΝΕΟ desin MedeabucA/ m decreti q xiao,per zr,€ non p£, fitíndignitas conteme nentis eum qui regis verbü ci audíffet regi tuuplagi.peccataap— FeX prAcepitzak adduxerüt Daniele,&miferüreum ín—(κε σδιτίπαμισε τῶ pellat, b4T£»írerunt ergo vírí(ll:;1B6(nue; níemue oaníelí alíquaim occaftoné i ní(i fozte ín lege δεί fuí. Foclix cóuer(atio in qua inimici nullam reperítit occafione, nififorteínlegitimis deí. ς 4Γ Ζ τς pafncípee cfatrape furripuer&tregí cc. Pulchre dixit,(urripuerüt: Non em hoc locuti ipt fasc cogitabat: fed p honoré regis,inimico moliunt infidías.: o dT Bunc(γαρ rex cófirma fentétía zc. Perfpicuü fit qd? fup dixim?, unüiregnü fuiffe fub Dario&. Cyro medorüiatqp perfarü. e€f€3ó οἵ oantel coperíffet.í. coftítutà legé«c. Deomni fcriptura fancta celeri memoria cógregandü eft:ubí δώμαϊα, quelatine dicunt moenía uel tecia,fiue folaría:& ανάγαια, id eft coenacula legerim?, Nà δῖαν,"4.& domin? nofter pafcha celebrat in coenaculo, Et in actib?. lacum Intellexit fe ppria re/ i fpofione effe deceptis & qp caufainfidiari effet inuidia. Itaqne cótra fua legéface re uidere£:nó auctoritate regia, fed ratione atqp có(ilio uult Daniclé de difcrimine liberare, Etintantü niti£& laborat, ut rex potétíífim? ufqpad folis occafum cibtinó accipiat:& illis tanta in malo pertinacia eft:ut nec uoluntate regis mo? ueantur,neciniuria, I&[ Clíríautéilli íntelligentea rege ce» Sicutrex intelligebat principes accufare propter inuidiam: fic& illi intelligebant regis animi, cp uellet Danielé de prae fenti morte eruere. Vnde iuxta legem medorii atqp perlaru, dicunt regis iuffa nó poffe fieri irrita. fm.«|£-uncrer pzece pít τί, Cedit multitudini,& cófentiétib? adueríarijs,morté amici nó audet négare:quodq ipfc obtinere nó potuit, del , uadidit. naculii. Nona,Petrus Ibis.d A it Zn Zaniclem tradidit potentiz. Nec ambigueloqtiit: ut dicat,fi potuerit liberarete:fed audacter& confidenter: Deus(inquit) tuus quécolis femper,ipfe te liberabit. Audierat em tres pueros, quiinferioris a Daniele gradus erat:flammas uiciffe baby/ [οπίας: δὲ Danieli multa myftería rcuelata: unde& dilige; bateum: hominéq:ca REN ΄ ptiuü habebat in ho nore maximo. 3 ϐ Zil £K&.vn yo Non leonüim feritas immutata eft: fed rí&us eort& rabies. - conclufa eft ab angelos& idcirco claufa: quia prophete bo. na opera praccíferant:ut nón tam grátia liberationis fit; dk iufticiz retributio.Hasautem uoces,omhís fanctus uír pró ferat quí eréptus eft de ore leonum inuifibilium, δὲ de lacu S inferni; quia crédidit in deti(uti,(4£ üne lacum leonurn. Díxitq; rex Danieli: Deus tuus quem.. parus tet icriphit vn lana et pia vnus! α colis femper, ipfe liberabit te. Allatüfqy eft lapis unus; Ses ΣΣ etpofituefup oe laci: MEAE QE CE qp og... etlingure ct SicutNa quéobfignauít rex atn,&p ofitus fup er os lacíqué obfignauit rex annulo fuo, buchodonofor fcribe nulofapz&.Obfigna,&annulo optimatum fuorü;ne quid fietetcontra αν.. tem linguif& gentib?, uitannulo fuolapidé, de As./ quidam ínterpretatus quoos laci claudeba, ἡ tur:nequíd cótra Da; e nielem.Et abiit rex in domum fuam,& dormiuit incce; natus:cibíq; non funtallati corá eo: infuper δὲ fomnus eítin cótrarias fortitut dines: ita& Dari in^ nielem moliant inimi; ς ἢ,-(euo terpretat,q omnesad. iem IRURE ς receffit ab eo. Tánci rex ptímo diluculo cofargens feft, SNPRA: potentie:&quidelo Ὁ nus ad lacum leonü perrexit: Apprópinquanfcp lacuí,| Et quarit urumhoe nibus ifcurus eft ἐς Danielem uocelachrymabili indamnauit,&affatus eft—? το mundo füturit hominib?pertimefcit... i FS: ood à F fitan inaltero:uel cer Obfignatautem&an t eum. Dániel ferue dei uiuentis: Déus tuus σαί tu feruís ,. tepotalios mundos;.. nulooptimatumfuo/— femp,pntas neualuít liberare tea leofflbus? Et Daniel. Q-uenos prodelyrar ο. rum:nequid fufpitio, ἰῷ:: mentis δὲ caffis duceri nis contra eos habere uideret. b4T rabüt rex ín ooinuin fuam Σ bo?mínít íncematue: οί refpodens regí ai: Réx ín ternü uiue-Dus meus mí;, ficangelum fuum,& condufit ora leonum: δὲ nó nocue runt mihí:quía coram eo iufticia inuenta eft in me, fed| aas nariones:ut ri per feruos det apud tes fabulísshocfolum— dicimus:ideo figna fié theses allatí en δὲ coráterex delictum non feci. Tuncuxhementer rex amis ανν €o zc. Ὁ uatarcgis be; ἘΠΕ DA;(0T ΕΟ ο neuolétia,utiba nec Saulus eft füper eo:& Danielem pracepit educi dela/— kér-sorovaniel píc/ e necnocte caperet;| cu. Eductufqy eft Danicl delacu:& nullalafio inuenta— íuerautt vígsad reaná. omnii oculis nó con:- aD rredid:,. Oarfj/regnumqs£ yrí ERI Sad eft ín eo:xquia credídit deo fuo.Iubente autem rege.ad pon eum Im clitante propheta ipfe penderet aifectu,Siau tem rex neíciés deum, hoc facit ,p altero, que uult de difcrimine li; berari: quanto magis. nos p peccatis ,pprijs inedia,& uigiltjs debe mus detiad clemétià fiecterce c aL Z ücrex pio oíluculo ofürgéo/ fcftínue ad lac leon: ducti funt uiri illi quí accufauerunt Danielem:& in laz. cum leonum ση funt,ipfi& filij& uxores eorü:& no | peruenerunt ufq; ad pauímentum laci, donec arríperét. i eos leones:& omnía offa eorum comminuerunt. T'ünc Darius rex fcripfit uniuerfis populis, tribub? δὲ linguis habítantib? ín uníuerfa terra:Dax uobis multiplicetur. A me cóftitutum eft dectetum, ut ín unítierfo ímperío & regno meo tremífcant δὲ paueant de Daníclis.Ipfe eftením deus ίασης δὲ xternus in fzecula;& regnü eius uifionis:Fuitaute Da mum Cyri regis: non cipiendum eft. Síqui^ dem in ultima legim? uifione: Anno tertío Cyri regis perfarum, Danicdi cognomentó ..Baltafar:fed hoc figni» perrexit, Lacum uocat| p, 1 E /ficatur,qd? ufq: ad ρε; depreflam inaltumfo., non díffipabitur:& poteftas eius ufqy ínzternum.Ipfe^ mum snum(γης Eam CARI νει liberatoratq, faluator.faciés figna δὲ mirábilía ín colo MADURAS de triebant. Feftinusaüit. k& ín terra:qui liberauit Danielem delacu leonü.Pórro d potés füeritin Chal rimo diluculo pergit: ioyani:“&a: pottea Yyo.aDa» m lacum, credés APR Daníd perfeuerauit αφ ad reonum Darij, ΓΟΡΠΗ jn Medos tran(la? viuere. Lacus autem Cyrí Perfz.(3...- VII.tusfit. τ Ca. VIE faune, aquarü dulci. 4 INnó prímo Baltafar recis babylonis Danidl Ἰῆπο pzio congregatio nuncupa 2143 X npe AN Τῆς baltafar re atico Bees,-fomníum uidit. Vifio autem capítís eius ín cu giobabylo & Lari?,& ceteri:qué graci λίμνην A. ftagnti uocant. o 4T Zipp2o/ pinquanfgs lacuti£537 j níclem voce lacbzymabf(lí(aclamauít z affatue eft eum. Cor dis affectum lachrymis indicat:& oblitus regie dignitatis, uictorad captiuum,dominuscurritadferuü. eq[£»aníel (εἴης oeí víuentia, Viuentem uocat, ad diftinctionem deo4 rum gentilium:qui fimulacra funt hominum mortuorum. f([Gcustuuecuítuferuíofempipntae ne valuít liberare tealeonibue? Non qd? dubitet de dei potétia:de quo fupra dixerat:Deus tuus quem colis femper,ipfe liberabit te: fed ambiguam fententíam temperat: ut cum Daniel illafus ap paruerit:quanto res incredibiltor eft,tanto aduerfum prín/ cipes iuftior indignatio fit. GT Rer ín eternum víue.Ho/. norat honoranteim fe:& ei uitam imprecaturaternam.— b4Li»eus meue mí(it angeli[εἰ conclufit oza ἱεοπῦ«€, bili fuo.Et fomníum faibens, breui fermone compre^. κ. πο oaníeb fomní(s vídít τί, Hac tío oaníef . hendit;/ pepicope quam nunié i conamur éxponere, δὲ fequés,de qua dicturi fumus: priores(unt iuxta hiftoriam cp dua fuperiores.Ifta enim& fequés, prímo δὲ tertío anno Baltafar regis accidifTe memorantur:ílla autem qu ante 1 periorem lecta eft,nouiffimo anno,immo nouifiima die re/ gni Baltafar fcribitur. Echocnon folum ín Daniele, fed iti Hieremia dq; δὲ Ecechiclelegim?: ficut ín locis ipfis fi uita comes fuerit, docere poterimus. Sed in fuperioribus ordo fequitur hiftoriz:quid fub Nabuchodonofor δὲ Baltafar,S Dario fiue Cyro mirabilium fignorum acciderit. In his 6 narrantur(omnia quz fingulis fint uifa ternporibus: quo/ rum folus ,ppheta conícius eft: δὲ nullam habentapud bat baras nationes figni uel reuelationis magnitudine, fed mà fcribuntur, ut apud pofteros eorü quae uifa funt, memoria legimusin fineprima. niel ufqs adannü prie. uiteillustempusac?. uerbum reuelatum eft. Híereso.a Vu perfeueret,— Deu2:a $$.75.c Amor. 9a Ελα. ἃ Abdieb $a Zadag £Zommen.Iíeronymi perfeueret, a qp Clídebam(n víflone mea nocte:etecce qua tio? ventí celí«C. C) uatuor uentos coeli, quatuor arbitror angelicas poteftates:quib? principalia regna οσα funtz iuxta illud quod in Deuteronomío legimus: Quando di; uidebataltilfimus gentes: quando feparabat filios Adam, cóftituit terminos po/ pulorii iuxta numeri angelorum dei. Pars 9 hendit, fummatimq; perftríngens ai: Videbám inui fione mea noéte:& ecce quatuor uentí cceli pugnabant : ἡ:: 2 templum ín hienifalé, inmari magno: δὲ quatuor beftizz erandes afcédebant Qu neni auté domini populus eius: lacob funicilus hareditatis εἰ”. Maté aute mundumiftum,$ de mari díueríx inter fe.Prímá quafi leaena,& alas ha; fzculumq fignificat: falis amarifg àuai;^ Debataquilz.. Afpícicbam doneceuulfz funt alc eius: fluc n à Xerxen:quí μακρό bus redun danté: Ὡς δὲ füblata eftde terra: fuper pedes quafi homoftetit: id enu rit (oninesimPAbolà c& coreitts darum eftei.Etecbeftiaaliafimilisurfoin—hominatus et Os gene τη ín mare:::::. uum, Xerxen: Nonü, interpretatur. Vnde&— parte ftetii& tres ordínes erant ín ore eius& ín denti,« Sosdnum: imi, aer di Fond bus eíus:& fic dicebant οἱ: Surge comede cames pluri, Dorn ments : go:::undecimtü,Ar cutus fcf?m Dauid in ὃ mas. Poft hocafpiciebam,& ecce alía quafi pardus,& in ba i| triari cófringuntur ca^ arf": eft μνήῄκωρ ία eft recor Εν alas habebat auis quatuor fuper fe:& quatuor capita CRM mus:Sidefcenderitin€ erant iri beftía;& poteftas data cft οἱ. Pófthoc afpicie bam inuifione noctis:& ecce beftía quarta terribilis atq; mirabilis δὲ fortis nimís: dentes ferreos habebat magnos,comedens atq; cóminués,& reliqua pedibus profundum maris,ibi mandabo draconi:€ mordebiteum.C) μα’ tuor auté beítias, quae afcédebant de marí:& erant díueríz inter fe, angelo diíferéte nofca mus. Hz( inquit) quatuor beftiz magne, quatuor regna confurgent de terra. Q) uatuor autem uenti qui pugnabant in mari magno:ideo uiti cocli effe dicun£: quia unufquifqg angelus facit pro eo regno quod fibi creditum eft. Ethoc notandum, q regnorum feritas atcp crudelitas, beftiarum nomine demonftretur. b 4Γ Ῥίιπα quafilegnaiet alas ρα bebat aquíle«€. Regnum babylonium propter fzuitiam& €rudelitaté fiue propter luxuriam, δὲ uitam libidini(eruien tem:non leo,fed lezna appellatur. Aiunt enim hi qui de be; ftíarum fcripfere naturis, lenas effe ferociores, maxime fi: catulos nutriant:& femper geftiread coitum.(32 autem ha bebatalas aquilz, fuperbiam(fignificat regni potentífTimi: cuius princeps loquitur per E(aiam: Super(ydera coeli po; nam thronum meum:& ero fimilis altiffimo. Vnde dicitur ad eum:Si alteferaris ut aquila,indete detraham. Alioquin utleo inter beftías, ita aquila inter aues regnü tenet. Sed& hoc dicendum, aquilam multo tempore uiuere:& regnum affyriorum multis atatibus fuiffe dominatum. C]; autem euulíz funtalacius,id eft leenze(iue aquilz,catera regna(i ghifciiaibus prius imperabat& uolitabat ín mundo.Et ublata e(t(inquit)de terra:fubuerfo uidelicet imperio chal daxorü. C) uodg fequitur: Et fuper pedes quafi hó(tetit,& €or eius datum eft ei:Si de Nabuchodonofor intelligimus, perfpicuum eft qp poftdj perdidit regnum,& potentía eius ablata eft:rurfum in priftinum ftatum reftitutus fít:& non Icenam,fed hominem fe effe didiceriG& cor receperit quod amiferat. Sínautem generaliter de regno chaldaorum:hoc fentiendü eft,cp interfecto Baltafar,& medis perfifqyimpe/ tio fuccedentibus,babyloníj homines& humilis fragilifqg naturz fe effe intellexerint.Nota ordinem:qui ἐπ imagine cà putaureiü dicic, hiclezna appellat,€«f£teccebeftía alía fünilío vzfo cC. Beftia fecunda urfo fimilis, ipfa e(t de qua iri uifione ftatuz legimus: Pectus eius& brachia de argento. Hac οὗ duriciam δὲ ferocitatem urfo comparat. Rigidum enim& partíoris uictus ,in morem lacedzrmoniorü,regnii períarum fuit: ita ut in pulmento fale uteretur& cardamo. Legamus Cyri maioris infantiam. Ο πο dicit: In par; teuna ftetit: fic hebrzi interpretantur, nihil eos aduerfurri ifrael crudele geffiffe. Vnde& in Zacharia propheta,equi al biappellant. l'resautéordines fiueuerfus qui erant in oré eius& in dentibus: quidam fic interpretatus eft: ut regni perfarum in tres principes diceret fuiffe diuifum: ficut itg περικοπ Baltafar& αν legimus, tres fuiffe principes:: quicentum uiginti fatrapis prafuerint. Alij aute tres reges poft Cyrum fuiffe perfarum autumant;& quzillis fintno,. minareticét. Nos yo cum poft Cyrum qui regnauit amnig. triginta, fciamus apud perías regnaífe Cambyfem filium cius, δὲ fratres magos, & deinceps Darium; cuius fecundo annocoeptum eft zdificari Darij:fextum,drtaba num:feptimum, Arta δύιρίε cognominatus cimü, Arfen Ochi fiy fuis conculcans. filium: qui ab Alexan dro Macedonum rege fuperatus εἴτ: uomó tres reges perfarum fuiffe dicemus: nifi forte legamus aliquos fzuiffimos,quos ex hiftoríjs re: perire nó poffumus.Ergo tres ordines in oreregni perfaris; δὲ in dentibus cíus, tría regna debemus accipere: Babyloz niorum, Medorum, atq; Perfarum: que in unum redaciafuntregnum.Q.uodg infertur: Et fic dicebant ei: Surgeco: mede-carnes plurimas:lllud tempus fignificat,quando fub. aliii Artaxerxen, qui. eft ochus: Tertiumdey. lium: CLuartumdeci,mum; Dariii Arfami: Η͂| Afuero,qué Lxx. Artaxerxen uocát: ad fuggeftioné Aman Herd Agagiítz,una dieoésiudzi iuffi füt trucidari. Et pulchre nó ait: deuorabat eos, fed(ic dicebat ei:ut conatus tin πους:& nequaq, rei exitus fit confecutus. Ὁ[voft bocafp:ciebi εἴ ecce alía quafi pardue:« alae babebat auíe quatuoz fuper fe tc. Tertium regnum Macedonum, de quo in ftatua legi, mus: Venter€ femora e? ex re:pardo beftia uelociffimae δὲ δρμντικαὶ comparatur: qua praceps fertur ad fanguine: & faltu in mortem ruit. Etalas habebat quatuor. Nibil eia Alexandri uictoría uelocius fuit qui ab illyrico& adriatieo mari ufqy ad Indicum oceanum,& Gangem fluuium: non tam ρεα]ῆς, ᾧ uictoríjs percurrit: ín fex annis partem Eu γορᾶ, δὲ omnem fibi Afiam fubiugauit.Cy uatuorautem ca pita cofdé dicit duces eius, qui poftea fuccelfores regni exti terunt: Ptolemaeum, Seleucum, Philippum, Antigonum, CQ.uodgpaddit:Et poteftas data eft ei:oftendit,nó Alexan» dri fortitudinis,fed domini uoluntatisfuiffe, e[oft bocafpícíebam ín vífione noctío:et eccebeftía quarta terrí» bílío atas tmírabíl(a/et foatía nímío ι Dente ferreos babebae iiagnos«c. CLuartum quod nuncorbem tenet terrarü im. perium rhomanorü eft:de quo in ftatua dicitur:Tibiz eius ferrez: pedum quadam pars ferrea,quadà fictilis:& tamé ipfius ferri ex parte nunc meminit: dentes eius ferreos& magnos effe córeftans. Θα miror, qp cum füpra leenam & urfum δὲ pardumjin tríbus regnis pofuerit: rhomanum regnum nulli beftiz cópararit: nifi forte ut formidolofam faceret beftiam, uocabulum tacuit: ut quicquid ferociusco gitauerimus in beftíjs, hoc rhomanos intelligamus. Hoc hu quod hic tacitum eft,hebrai in palmis dictum putant.De té79b uaftauit eam aper de fylua: δὲ fingularis ferus depaftus cít eam.Pro quo in hebrzo habet: Omnes beftiz agri lacera? uerunt eam:dum in uno imperio rhomanorü,omníafimul reena cognofcimus:qua prius fuerant feparata. lllud auté d fequit: Comedens αι cóminuens,& reliqua pedibus uis conculcans: fignificat omnes nationes,uel idi ntn hys n anicleim 'abeis;uel tributo δὲ feruítuti fubiugatas. a«Γιο ante erat ceterío beftáo do víderá pzf?. In priorib? ein Ρος fià gulaformidinü figna,in Πᾶς οἵα funt. be]£t babebat coz; nua oecé.Porphyrius:duas pofteriorés beftías,mmacedonü & rhomanorü,in uno macedonum regno ponit δὲ diuidit; nos éffeteor; de quibus Paulus apoftolus loquitur: Siue Colof..é throni,fiue domínátiones;Etin euangelio legimus: Vosau Mat. 19.d tem fedebitis fuper duodecim thronos; iudicantes duode/ cim tribus ifrael. Sédéns autem& uetuftus dierum dicitur deus,ut eterni iudicis habitus demonftretur. Veftimentii Pardum uolens intel«i? quafi nix candidi: beam aute ἀῑδίαη,* füisconenlcans.Diffimilisdut£etatemrerisbeftísquas SP eus deme biu. c uíderam prius.Et habebát cornua decem. Cónfydera^— faluator tráfformatus Manta. fores:& ἀείπάε υἱῷ' Dam cornua:& ecce cornualiud paruulum οτεῖ eft de$n one κα ὁ aif ad/mtiochumcogno-fnedío eorum:& tría decornibus prímis euulía funta—. mens, in candidis ui ταν ο οσα, facie eius.Et ecce oculi quafi oculi hominis erant in cor- aeta ue QR qui fueruntfzuiffimi: ὁ nu ifto:& os loquens ingentia. Afpiciebam donecthro— ditfimzcoparant, pu; een Vebrem RipofitifuntS antiquus dierum fedít. Veftimentum DRACO LUN tipesdonimfm, eius candidum quafi níx:& capilli capítis eius quafila;— lam perfonam iniudi, λα ραύγρει ας na müda. Thronus cíus flammaígnissotzeiusiguis cndomcipits: Senex «efficit regum ordiné: accéfus:fluutus igneusrapídufq; egredieba£ a facie οἱ”.- kai o s 5 Ardet used e.Miliá milium miniftrabant οἱ: δὲ decies tniliescentena— tur eee αντε ingentia: nondeand,. f fmilía affiftebant οἱ, Iádicium fedit, δὲ libri aperti fant. ο KA τς νῷ ehrifto, fedde Antio& Afbiciebám propter uocem fermonü erandíum, quos rum magnitudinéper cho dictacredantur. ο muilludicauibat; Ecuidi quati M, timefcant,& iufti fal/ c«£onfpderabácoz, 6 cornu tüu ὃ. χα at. Ecuidi quóniam interfecta eflec uentur: fic tamé quafi mua:ceccecommalíud— beftía& perifletcorpus eius:& traditum effetad com;— perignem. Rotz eius P Eos burendum igni:aliarum quocp beftarum ablata effet. Ra iid ftraPorphyriufcornu— poteftas:& tempora uítz conftituta eflenteís ufqy ad— quadriga fedens in/ Eeciaa guriutum quad pot tempus& tempus. Afpiciebam ergo in uifione noctis: duces OR e(t,Epiphanen Απεῖον i& ecce cum nubib? cceli quafi filius homínís ueniebat:^ quo& alibi diciturs ο B fa cornua,(extum Pto ftipulam. arfi ura in die lemzunrcognomento philometorem:& feptimum Ptole; maum euergctem,& Artarxiam regem Armeniz:quorum priores multo anted$ Antiochus nafceretur, mortui funt. Contra Artarxiam uero dimícaffe quidem Antiochum no uímus:fed illum in regno priftino permanfiffe. Ergo dica/ mus qd omnes fcriptores eccleftaftici tradiderunt: in con/ fummatione mundi, quando regnii deítruendum eft rho; manorum, decem futuros reges: qui orDtm rhomanum inter fe diuidanti& undecimü furrecturü effe regem paruu; lum,qui tres reges de decem regibus fuperaturus fit:id eft, &gyptiorum regem, δέ αρΏτίσα, δὲ zthiopiz: ficut in confe/ quetibus manifeftius dicemus. uibus interfectis, etiam feptem αἰή reges uictori colla fubmittent. Et ecce(ait) oculi quafi oculi homínís erant in cornu ifto. Neeum putemus iuxta quorundam opinionem,uel diabolum effe uel demo nem,fed unum dehominibus:in quo totus fatanas habita 2. Tef2,a turus fitcorporaliter.Etos loquens ingentia. Eft enim ho mo peccati filius perditionis:ita utin templo dei federc au/ 'deat faciens fe quafi deum. Ὁ ϐ[ Zifpiciebam oonectbazoní pofiti funt:et antíquue oíerum fedít zc. Simile quid δὲ in Io "Apo,qb annis Apocalypfi legimus:Poft hac ftatim fui in fpiritu:& ecce thronus pofitus erat in coelo,& fuper thronum fedens: δὲ qui fedebatfifitudiné habebat lapidis íafpidis δὲ fardini, & iris eratin circuitu throni fimilis afpectui(maragdino: δὲ circa thronum,alij throni uigintiquatuor:& fuper uigin/ tiquatuor thronos, uigintiquatuor fenes fedentes, amicti ueftibus candidis:& fuper capita eorum, coronas aureas: δὲ dethrono egredicebantur fulgura& uoces, δὲ tonítrua: Et : feptélampades ardentis ignis in confpectu throni:quaz fep: tem funtípiritus dei. Etin confpectu throni ficut mare ui; treum fimilecry(tallo. Multi igitur throni quos uidit Da niel/hi mihi uiden£ effe, quos loannes uigintiquatuor thro nos nuncupat. Vetus autem dierum ille eft,quí apud Ioan; nem folus in throno fedet.Filius quoq; hominis,qui uenít Apo,s,a ad uetuftum dierum,ipfe e(t qui apud Ioannem,leo dicitur détribu luda,radix Dauid,& catera his fimilia, Hos τον iudicij nouerimus, Et in pfalmis legimus: Ignís ante eum pracedet:& inflammabitin circuitu omnes inimicos eius, Fluuius igneus rapidufq egrediebatur a facie eius: ut pec^ catores traberet in gehennam. e«["ία míl(á míníftra/ banteí:et oeciee milíeo centeua πη{4 a(fíftebat eí. Non quo ite miniftrorum dei numerus diffinitus fit,fed quo maio rem multitudinem humanus fermo explicare nequiuerit, Itta funt milia, δὲ ifte myríades: de quibus in pfalmis leoi; mus: Currus dei decem milibus, multiplex milia letan/ tium,díis in eis. Etin alio loco: C) ui facitangelos fuos fpi/ rítus:S miniftros fuos ignem urentem. Duplex autem an/ 'gelorum officium eft: Aliorum qui iuftis premia tribuunt: aliorum qui fingulis prefuntcruciatibus. fef 3udícium fedítietlíbzt aperti fnt, Confcientiz,& opera fingulorum in utramqp partem,uel bona uel mala omnibus reuelantur, Bonus liber ille c(t:quem fpe legimus,liber uiuentíti. Ma/ lus liber, qui in accufatoris tenetur manu: qui eft ínimicus & uindex:de quo& in Apocalypfi legimus: Accufatorfra; Ápo.ti,e d." trum noftrorum. Liber i(teterrenus eft:de quo δὲ propheta dicit:In terra(cribantur.. ge[&fpícíebam pzopter voceni ferimonuim grandíum quoe coznu íllud loquebatur. Dei iudi cium uenit propter humiliandam fuperbíam: Idcírco rhó/ manum delebiturimperium: quia cornu íllud loquebatur grandía. b άιξε vídí quoníam ínterfecta effet beftía ec, In uno rhomano imperio propter antichriftum blafpheman/ tem,omnía(imul regna delenda funt:& nequadj terrenum imperium erit,fed fanctorum conuer(atio,& aduentus filif dei triumphantis:de quo dicit:{ 4'Eteccecumnubíbua Ts.96 p lbídé.105,A Híeted7,l -€elíquafifiliua bominía veníebat. Q.ui in fomno Nabu^ chodonofor,lapis fcribiturabfcifus fine manibus:& creuif. fein montem magnum,& comminuiffe teftam,ferrum,es, argentum,& aurum: nunc fub perfona filij homínis íntro/ ducitur: ut affumptio carnis humane fignificetur ín filio N dei:iuxta illud quod ín actibus apoftolorum legimus: Víri Aetu,tb : galilzi quid ftatisafpíciétes in coelume hic Iefus qui αι ptuseíta uobis in coelum/fic ueniet quemadmodá uidiftis Vu 2 eum £omrien.lbieronymi Ί(E ceomeuntemincodum. ΓΕ: νία δ ανα ferum— liabiturenim antichriftus contra fandto$,& f efabiteos?! Y» j peruenít τέ, Totum quod dicitur,oblatum eum omnipo;— Intantáqyerigetur fuperbia,ut leges dei& νο KE à j- tenti deo:X accepiíTe poteftatem,& honor,®nü:iuxta^-tareconetur: δὲ eleuetur fupra omne quod dicitur deus, τοῦ | Philip.z.c illud Apoftoli accipiendi eft: C) uí cum in forma dei effet,^ ligionécuncta fuf ubfjciens poteftati..«T(£t tradenturnumfa&us:Rhabitu— eíusobtulerunteum:& dedíteí poteftatem,& ποποῖξ,— proprietate, qui ipfi insure n|» arteonum. Etómnespopuliribus,&linguripfifer. dusemnumeum ha: 1 miliauit femetipfum, b regnum Et or Ρο ΠΟΠ CCimgu ᾧ II^ bent, duosannos pre | fis sbediens αἴῷ uient.Poteftaseius;poteftas terna quz nó auferetur:— figurant. Dimiéium i ad mortem,morté au/ ον: e auté téporis, fex men/ | temcrudsQuzcun. S regnum eius quod non corrumpetur. Horruít fpi, τα ros m wá ἢ ctafi μαπείᾳ Ον tus meus:cgo ἶ)απίοϊ terrítus fum in Πίσεδὲ uífiones ca^— teftati antichritti per; ῇ rum pio uellet aduer; η;:::. mittendi funt: ut con, [| teefenfu,nequajf, Pitisimei conturbauerunt me, Acceffi ad unum de affi, RE A ! liode,calumniamin;— ftentibus:& uérítatem quarebam ab eo de omnibus— non cedentes veritati | aqualitatis moueret.; 3 ΡΒ ΘΕΟΣ ἘΣ ἢ; fufceperüt mendacii Ἢ ὃ o» | Wicca his.Qui dixit mihi ínterpretationem fermonum,& d QNEM RELY non rapinam arbitratus eft effe fe zqualem deo: fed femet/ ipfum exinaníuit, for; mam ferui accipiens: in fimilitudiné bomi; tribue; πους ípfi fer biíent:poteftae cí?!po/ teftae ererna que non auferetur: et regnum. s Et ufq ad antiquum díeruim peruenit:& in confpectu c cuít me. Ha: quátuor beftíz: maenz,, quatuor funt regna qux cófurgent de terra: Sufcipient autem regnum » fancti dei altíflimi:Et óbtínebunt regnum ufq in fcu (η mana eíue víqg ad tempueiet rempozaret imídíum tem, Ρροείσ, Tempus, annü fignificat: Temporaiu xta hebraici fermonis uator in euangelio lo; quitur: Niftabbreuia, Matti. τι effent dies illi ,ne7 quad falua effet om, | eiue quod εξ Rune lum δὲ fzculum faxulorum. Poft hac uoluilibenterdi; nis Siren iud ! per bo po ie, Tcere debeftía quarta qua crat diffimilis ualde ab om; nens Cem m' ij ΤΗΕ) Porpiy/ nibus& terribilis nimis. Dentes& ungues eíus ferrei: esent. Dir potens fi quicomu Cotnedebat& cóminuebat:& reliqua pedibus fuis con- CRURA iid paruulumquéAntio, culcabat:& decornibus decem quachabebatíncapite:— teratieroifperear víg SR EPA ffr& dealio quod ortum fuerat,ante quod ceciderant tría ipfiim HS Fd refponderit, Antiochi^ cornua:& de cornu illo quod habebat oculos:& οἷον. paruulo, qd grandía medo sem mei de lebareisdonecuenitantiquus díer(:& iudicium dedit M RC ORDIUE hominis:& offeratur fanctis excelfi,& tempus aduenit:& regnum obtínue;— do regníiqueeft fübter Serm eT dew runt fancti. Et ficait:Beftia quarta, regnum quartum Tm reo δὲ omnes populi,mi,—€ritin terra:quod maius erít omnibus regnis:& deuo^— mí: cuius regnum re | busaclinguaferuiant— rabituníuerlam tetram, δὲ conculcabit,&comminuet— gnum fempiterniefi: i illi:& poteítas ei? aeter eam, Pomocoruadeczipflus ρου dec£receserutit: et omneeregeo feruict Ι nafit,qua nullofipe 681, cornua decé ipfius regni, decé reges e tm OL Cutis Ηος[97 ᾿ ΗΝ«be—&aliusconfureet poft eos:& ipfe ροϊοηπίου etit priori; dur de ena ἡἰραο | eame: fumée s ebus:&tres reges hamilíabit:& fermónes contra excel ἡ'eripientos ἥπίο ver ᾿ tuorregna, dequibus. f fum loquetur: Et fanctósaltiffimi conteret:& putabit— bíItius uerbi ag fer |. qd deterraeftreuerte 111 eíus ufq; ad tempus, tempora,€ dímidiutm tem; nus reuelauit, n | bibi PUDE v poris. Et iüdicium fedebit ut auferatur potentía:& con; ΗΕ | terenumregnum/fed. i teratur,& difpereatufqg ín finem. Régnum autem δὲ— meíe conturbabar: τ | ΤΝ Cf rro πα. magnítudoregni,quaeftíubter omnecoe—fideo mee Dus | odLétobrinebuntre;.. lum,detur populo fanctorum altifTimi: cuius regnutm,— ín corde meo coníerus | Sn vi m f Dad regnum fempíternum eft:X omnes reges feruient οἱ δὲ ΝΕ ᾿ Si hoc de Machabeis| Obedient, Flücufcy finis uerbi. Egó Daniel multum co/| coc fermone confe, i e RAE gítationibus meis coturbabar:& facies mea mutata cft US eR: E ΜΕ Ι fégnum eorum perpe/ in me: uer bum autem ín corde meo cóferuaui. uoluminis,hebraice le | tuumfit. ed Étfer/ m. INnótertío regni Baltafarregis, Ca. VIII gimus. e.: m | μοὶ ρος Mun| uífio apparuit mihi.Ego Daniel poftíd quod regni balta ij pretatus eft Symma;; uideram far regío vi -€hus:Sermones quafi fio apparu principes a Iuda ma/ chabeo fuiffe fupera/ tos, docere debet quov quens Ην maíus erat cxterís. Afpiciebà,& ecce cornu illud faciebat bellum aduerfus fanctos:& praua loquebatur: quia re gnum eius deftruen; dum(itin perpetui, deusloquetur: ut qui dei affumit potentiam, ποια απο(tmíbf.£go vantel poftíd quod víderam ín ρεπαρίο. Poft diuinz fibi uendicet maieftatis. f.&T tfanctos altiffimí c ΤΙΣ πεῖ conterct:et parabírg poffit mutareteimpozaetlegeo;Pra^^ primoanno Baltafarihac ín tertio emi vndeinfet οἱ “ῳΨ duosannos fuperioris reuelationis,hac uifio: Illa enim in quo DN LL) D ες ftrum ipía(iturbs(ut 3n z2aniclem . idi qd! uideram inprincipio. a 4Γ Clíd(ín vífione mea τᾶ.. " οὐ eft ít lam regione, Siue ut Symmachus interpretatus eft,ciuitate:a ᾧ εἰ regio nommé accepit:uta babylone,baby lonij;3 ab elam,elamita: p d Lxx.elímaidem region inter retati funt.Sufis atit metropolis é regionis elamitarü,in ἃ Daniel(cdm hiftoria Κα,^ VII rege Iyries templi futuri fit de(olatu:& fimulacrü Iouis fta» turum ín téplo dei:iuxta id qd' fubtunxit,dicés:Et fanctua rium,& fortitudo cóculcabit, ís[ f£toixít οἱ:[ο ad ve; [perà«mate oíee ouo inílía trecétí«C.Legam?machabeoz: libros,& Iofephi híftoria,ibiqp fcriptü reperíem*:centcfimo * Qdragcfimotertio an/ Iofephi,turrim extru/ id incipio: Vidiinuifiontmeacüeflemin- noa Seleuco, Supr xit excefam,& Πάγο* Ulderam in principto Σ Vidrin urrone mearcu ellem 1 qus regnauit in fvría zdificatam marmore: ν Sufiscaftro,qd ξίη Elam regione. Vídiaütinuifioné— pott Alexadriiingref? tanteq magnitudinif'(cfi: ta. E id ου idi fum Antiocchü hiero/ δὲ pulchritudinis ας ὁ me eflefup portam ulai.Etleuáui oculos mcos& uidi. folymà,Stuniuerfa ua uon paf uideat. ο Et ecce aries un? ftabat ari paludésiue afi portá)quodhe—ftalle:reuerfum Φ an/ elle noua. in eaqp regi ico iz tms. παν,- 1 no tertio, ín téplo po^ Perarü atq Medorü— P'aicedici£ ὈΞῊΝΣ:habés cornua excelfa,& unü excelfius ΑἹ feteto n E o Do códuntreliquiz:& cu. e tero τς} fucerefcés. Póftea uidi arieté cornib9 uentilan. u(zpad Iudam macha ftos fiue edituus;ac fa cerdos eiu(dé loci Iu? dauseft. Ο effem in Sufis ca(tro. Nó ἧ ca; dixim?)metropolis& . tem cotra occdenté,& cotra aquilone,& cótra πιοτίαϊξ: δὲ o€s beftize nó poterát refiftere οἰποῳ liberari de ma . nu ei?tfecitqg fcd'm uoluntaté fuá,& maenificatus eft. t Ecegóintelligebam.Ecce auté hircus caprará uenícbat beum.i. ufqsad anni cétefimü ddrage(íimtü octauti,p annos uafti/ tatis hierufalé fex:con taminationis att tépli tres, duo milia trecen7 potitifima, fed ὅταη,^ ab occídentefuper faciem totíusterr:& nótangcbat— tosdies,& tres méfes ta firmitate edificata:; uS ον effe cópletos: poft ds utcaftüeffeudearur, terram, Dorro hircus habebatcornu infigne ínter ΟΠ! templum purgatü eft. ber Gidiautinvifio| los fnos:&uenít ufq adarícté illà corautü, quéuiderà Ουἱαᾷ pduob? mili ne me effefup poetam zm z; aes;.1]; Mbustrecentis,duo mi/ σης Vll. Pro quo Aquila ftantéaii port&:z& cucurrit ad eum ín ímpetu fortítudi/— ji ἄμεσος ΠΕΠ τ. tranftulit, fuper ubal— nís fuz.Cügs appropinquaflet ppe arieté,efferat? eft— fexanni& tres menfes "bw ulai: Theodotio,fuper ποτα fliraticte a comin zitd gs T fupetfe uidean£.Hunc ubal:Svmmach?, fup: με per ἊΝ it aticte, comimuit uo cornua eius:-" lecii pleríq: noftrorüi paludéulai:Lxx.fup ΠΟ poterataríes refiftere οἱ,(τας eum mififlet ín terrá,^ ad antichriftü referüt: B portáulai.Sciendü eft aütulai,nomé effe loci fiueporta:ut in Troía, σκαιὰ porta,& apud rhomanos,carmétalis dici£, habétes πηρα ex ppríjs caufis origi; nes noim, cp ct le; naut oculos meos c vt di.C*uis in fomnis uí dean£, quz uídentur in umbra uidelicet& imagine: taméne ipfa quidéuiderepoffum? fine oculis eleuatis. Ὁ«|£teccearíeo«C. Arieté, Darium uocat auunculii Cyrí:q poft Aftyagen patréregna uit in Medis. Cornu atit unii excelfius alte; το ΑΓΟΡ fuccrefces, ipfü Cyrüfignificat:q po(t Aítyage auti maternü cum auunculo Dario, qué grací κυαξαρέμ uo cant,medis imperauit & perfis. edi ποσα vídíarícté cc. No ipfü arieté Cyrii uidelicet, uel Dariti fed eiufdé regni ariete.i.Dariti afterii,qui ultim? potétia perficzerex fuit: δὲ que(uperauit Alexader Philippi filius, rex macedonü. Cb auté Darius ifte rex potétiffim?& ditiífim? fuerit,tà erzcz, d latinz,ac barbara narrat hifto; riz. fQ[€t cgoíntelligeb3.Ex fuperiorib? em uifionib? ín qb? ες regnü p ariete δὲ hircü fignificatü eft:etíà πᾶς in telligit,qd medoru atqp pfarüi cernat iperiü.&€T«£t audiuí vnücc.uefcto cuíloquétí.Pro altero nefcio d,qd Symmach? interpretatus eft τίνι ποτε:& nos fecuti íum?. Aquila 8Ζ ΔΩ Theodotio,&-κχ.φελικων! ipfum ybii hebraicii pofuerüit, .. ὁ Neméergoaneeli taces generaliter unüiquelib:t de angelis indicauit. Ρα] Ciífqsquo vífío c£, Vnus angelus interrogat alterü angelü υἱῳ δα qd tempus dei iudicio fub Antioche conculcauít ed:& nemo quibat liberare aríeté de manu ci?.-Hircus auté caprará magn? factus eft nimis.(ορ creuiffet.fractá eft cornu magnáü ipfi?:& orta funt cor; nua qtuor fubter illud p quatuor uentos cceli. De uno auté ex eís egreffum eft cornu unü modici:& factá eft| grande cótra merídié,& cótra orienté, δὲ cótra fortitudi n&& magniíficatü eft ufq; ad fortitudine cceli,& deiecit de fortitudine,&de(tellis, δὲ conculcauíteas.Et ο ad príncipe fortigudinis magnificatü eft:&ab eo tulitíuge facrificii,& deiecit[ος fanctificationis ei?. Robur αὔτ datü eftei cótra iuge facrificí ppter ρέὲᾶ:& jpfternet s uetítas ín terra, X pfperabit δὲ faciet. Ec áudiui unü de fanctis loquenté& díxit an?fanctus alterí,nefcio cui lo » quét: Vfqsd uifió& iuge facríficiüi,& ρέει defolatioís quz facta eft,& fanctuaríüi,& fortitudo coculcabit-Ές i dixitéi: Vfqy ad uefperá& manedies duo milía,trecétí, k& müdabit fanctuariü.Fictü é aüt cii uideré οσο Τα. ι nieluífioné& qreré[τοἰ[ίσξείᾶ. Et&cce ftetit in cofpectu. m meo dfi fpecies uiti. Et aüdiui uocéuiri ínter ulai;& da; & qd'fub Antiocho in typofactü eft, fub illo in ueritate dicunt effe cóplendum.Q. d'auté infert: Mundabit fan; étuaríü, luda macha/ bei fignificat tpa: quí deuico Modin filíjs ac propinquis fectianni/ tentibus, δὲ multis de pplo iudaorü Antio; chi duces fuperatziux? ta Emaus, que nunc Nicopolis dici. Q d audiens Antiochus q contra principe princí pum furrexerat.i. do» minii dominantiti,& regéregii in Elimaide, quz regío perfarü eftz . τόρ! Dianz fpoliare cupiés, quod habebat preciofa donaria:& ibi quoq amifífo exercitu fine manibus cótritus - eft:id eft trifticie mor boperíjt. Vefpere auté δὲ mane,fucceffionem diei noctifqpfignificat. Κα fact eff auté cá víderé ego oaníel vífioné«€. Videbatuifioné per pictura δὲ imaginé: illi? intelligétia ncfciebat. Non ergo ots q uidet, intelligit:quó fi fcripturà fanctà legam? oculis,& corde nó intelligam?.[4T£tecce«C.fpecíeo vir, Nó eim uiri(ran. gcli.fed in fpecie uiden£ uirorü. Sicut Abraham ad quercíi Mambre tres uifi funtuirí: 4 uticp uiri nó eràt: e quib? un? adorat ut dis. Vii& faluator loquit in euangelio: Abrahà uidit die meti:uidit,& letat? δ, in[€raudiui vocé vírícc, νι qui precepit eabricli, ut Daniel? faciat intelligere uifioné;iudzi Michaeléautumáat. Cófequéter αὐτὸ qa uifio depralijs erat:iregüqr certaminibus, ímo regnorü fucceffio nibus:gabriel q prepofit?€ prelíjs, huic officio mancipat. Gabriel eimin lingua noftrá uertit fortitudo, uel robuftus Vu 5 dei, mauít 50, Σ77 C Gen.18.a lIob.8.g oma ἢ Ei id Lua Tebies.a ya: Sicui tfi placet To E £ommen.lloicronymi del. Vii& eo tpe dà erat diis náfcituras,& indicturus bella damonib*,& triüphatur?de müdo:gabriel uenitad Zacha riam X ad Maria, Et poftea in pfalmis legim? de diio tríum T$33 pháteQL uis ifte rex glhiacdris fortis€ potés, diis fortis in pralio:ipfe cft rex οὕ αι Vbicücp atit medicina δὲ fanatio π΄ éeffaria e,raphael mit titur:q interpreta£,cu/ fjceret:& uelut fellas cocli cóculcaret pedibus fuis; Ἀιφᾷ facti eft,ut δὲ meridié δὲ orienté.i. egyptüi δὲ perfide fuo te néretimperio.C) d'epaít: Vfc ad principe fortirüdinisma; gnifícat? eft:hoc fignificat cp erectus fit cótra deii,(anatof ἢ illius perfecutus fit& tulerit ἐγδελεχισιμιὸμι υοε facrificiti quod mane offereb࣠& uefpere,& pellucrit ratiouelmediinadei; fnamit&cait: Gabriel fac REI iftáuifioné. Et aenít,« τε drecerinioes μα hoc uidelicet nois in^'& ftetít taxta αδί ego ftabàá. Aq ueniffet,paués Corrdi—cificatióisei?, Ethoc^ terpretatióe fignificate gin deo fit medicina biz librürecipe.Porro ubi pplo pfpera ,pmit tunt:X Ειλασμμόο qd: c s in faciéme&Et Δίς ad me:Intellige fili hois,qm ín tpe fi nis coplebit uifio. Cáq; loqueret ad me, collapfusfum^ fa&üet, utyitaspro, » pnusin terrá:& tetigit mme, δὲ ftatuít me in gradu meo. fterneret in terram δὲ ἐάν míhí: Eeó onda tibi d futura füt ín nouiffimo nó fua ytute)cd ppter peccata ppli, Atg ita cultu idolorü florente, dei religio conquiefce, nos ud ,ppiriationem» maledí&tioisram habettép? finé fua. Aríésqueuidifti τοι.€£udligia ul'expiationé poffum? dicere,necefariae:Mi— habete cornua duo, rex medorü eftatqy pfarü. Porro fione«C. Expofita Ga, briel angelus ujfione, chael dirigiésquiinter| hírc? οαρτατᾶ, rexeracorü é& cornugrádeqd'eratint— quàfupra utpotuim* preta£, qs(icut de?:ut differuim?,ponitin fij fcilicerintelligat:quia« oculos eiiipfe eftrex prím?.CQ» aüt fracto illo.furrexe^ pe:Tu ergo ignauifio sppiciationéuelexpia^& rant qtuor;p eo:qtuor reges degéte ci? cofurgét:fed no tioneénullus poffitof; ferrenifide?. aq t f in fortitudine ei9.Ec póft Γι nem:qa poft dies mul tos crit.Ex ybooften: üeorü cü creuerint iniq/ dés fignaculi, obícura aítadmesCEtEgechi— tates.cofurget rex ipudes facie& itellioés ppofitióes.8&.«ffe que dicebant:& el,& Daniel,& Zacha;;; Me esi L4“- nOpatercmlitog audi: tiis: qa faprinter dt roborabit ortítudo ei? fed nó ín uírib? fuís& fupradj e ik dli deti fe AES ne credi potuníuerfa uaftabit δὲ pfperabi£& faciet:& in/ sini DIE GU eleuent ifupbia,& an/-:- eA- ac mpleant.[εσὸ gclica uel naturz, uel terficiet robuftos:& pplin fétorü fcdim uolütaté faá:&— panicllanguíet earo dignitatis fee&credat:— diríge£ dolusin manu ei?:& cor fu&i magnificabit:& ín tani p pite τ. Hocei admonent fragilitatis ὦ: T: MI MAP UA zai ri illud qd in Genefi ἀφ΄ fua&flfhotnnucu COpiarerü oim occdet plurimos:& cotra príncipéprín— or m Icgim: qd pant,uthoiesfeeéno^ cípü confurget,& fine mann cóterc£.Etuifio uefpere δὲ- poftá dominüaudie; uerint. b 4Γ£t tetígít s mane ᾷ dicta eft, uera eft. Tu ergó figna uifionéquía. ritloquentéfibi, terrà Gefg,& me«c. Propheta q pa/ & cinere effe fe dixerit, uorelapfus, qdrupes^ poft dies multos erít.Etegó Daniel langui δὲ egtotauí— Ergo Daniel ad uifio; & prom'iacebatiterra: i per dies, Cung furrexiffem, facieba opa regis Et ftüpe^ nis horrore fanguiffe bamaduifioné:& nó etat q interptaret, Ca. LX NNannó prio Darij filij Afueri de femine medome^ opa quefibiaregetue ad tactü angeli erigi£, ut poffitabíq; formidi neaudire& intelligere κα quz dicunt. ceT£go & eerota(Te fe dicitEt^ cum furrexiffet feciffe rant imperata, reddes qímpauit fup regnü chaldzorü;announo regni— oibus ois euaoelict eftedamtibízC.Negs' PEUX 5 i di τν prenr Rn: ι ei:Egó Daniel itellexi ín libris numerá agnonzsde d fa illnd tns: Βρήώις um ponere: gabrielis z-., 2- m ze.. quelunt czfaris,cela m θεὸ wfionem, Ctuséfermo dii ad híeremiá pphetáut cóplerét defo εἰ qua funtdei deo, phetzybadifam".— lationis hierfin feptuagínta auni;Et pofuifacíémedad—(Létftupebi ad vi v€ Ziríce«c. Daríus uidelicet fili? Arfami, inq medorü δὲ pfarü: regnum deftructü eft. Porro hirc? caprarü q ueniebat ab occidéte:& ,ppter nimia uelocitaté terra tangerenó uideba£, Alexader eft, rex graeco tum:qui fubuerfis thebis,in perfasarma corripuit: apud granici fluuiü inito certamine, Daríj duces fuperauit:& ad extremü ipfum pcuffitarícte,& duo εἰ” cófregit cornua, me dos atq perfas: mifit; εἴ fub pedib? fuis: δὲ utrücp cornu fuofubiugauitimpio. Cornu atit grande,ipfe eft rex prim? Alexáder,dtricefimofecüdo atatís fuze anno mortuo in ba: bylone,furrexerüt ,p eo dtuor duces ei? q fibi imperiti diui ferüt. Egypti em Ptolemaeus Lagi fili? tenuit. Macedonas Philipp?,q& Arideusfrater Alexadri.Syriá δέ babyloné& oia regna oriétis, Seleucus Nicanor. Afiz regnauit ἄπτερον nus, εν ηὖ ín foctítudíne εἰ Nullus em magnitudini: Alexadri potuitcoadqri.{ΓΞ poft«C. ofürget«c. Cofur/: get Antioch? ἐπιφανῆ fili? Seleuci,q& philopater appella tus é, C) uí cii obfes fuiffet rhomaz:& nefci&te fenatu,p doli: τ cepiffetiperiüi,cótra Ptolemaü philometoré dimicauit, hoc: eft,cotra meridiem,& cótra«gyptios.Rurfumqp ad orienté cótra eos q res nouas in pfide moliebant:ad extremi cótra iudaos dimicas:capta Iudaea, ingreffus eft hierofolyma:& in téplo dei fumulacrü Iouis olympíj(tatuít: δὲ ufcp ad forti,' tudinécocli.i.filios ifrf,q angeloru uallaban£ auxilio,erexit maguificétia fuà:ita ut de fanctis plurimes idololatria(ub: fionem:et noncrat quí diim deü rogare& deprecari im íciunijs facco δ cineres— iurerrenr. Sino Etoraui— eratqui interpretare£, : quomó fupra ínterpre tatus eft angeluseSed qd dicit, πος eftreges audíerat: eo rümnemina ne(ciebat,futura cognouerat:& quo tempore: futura effent, dubius flu&tuabat.1tacg qd? folum facerepoz terat(tupebatad uifione:& dei fciétiz cuncta relinquebat. Ti anno ρείπιο ρητή«c. Ηἰς εἴ Darius Ca. T€ quicum Cyro chaldaos babyloniofqy fuperauit:tie putemus illum Darium, cuius fecundo ánno tem^ ᾿ plütm zdificatum eft: quod Porphyrius fufplcaturs utannes Danielis extédat: uel eum quiab Alexandro ma;* cedonum rege fuperatus eft, Addit ergo nomen patris: ad^ ditqj uictoriam: quia primus de femine miedorü,fübuertit regnum chaldzorum:ut auferat propter fimilitudinem ne minis lectionis errorem.| ἄ[ιξαο vaníel intellerí(nlibzio numeri annoz6: be quo factus eft fermo ofií ad bieremiam Appbetam: vt cóplerent oefolatíoní bíerufalé fepruaginra' anní 2C. Praedixerat Hieremias feptuaginta annos defolatio Hiere,$6 H nís templi:poft quos rurfus ueniret populus in udzani&e εἰς zdificaretur templum δὲ hierufalem:quz res Danielem nó* facit pese d magis prouocat ad ropandum:tit qd? deus p fuam promífit clemétíam, per horti impleat preces: ne negligétia δὲ fuperbia parit offenfam. Denicp in Genefi Gel.éa legimus centi uiginti annos poenitétic coftitutos afi dilu uii; q quía tanto tpe hoc¢ii annis noluerütagere poe» nitentanas B Ἀ E nit&tid ned expectat ut€ uigitialijcópleat: fed ifertante qd poftea fuerat cóminat^, Vii& Hiere.7.b ad Hicremià dicit ob duritia Cordis ppli iu; d&orti: Neores p po/ pulo hoc:qa nó audi τ Κεισ,α tcEtadfamuesVíqdq luges fup faul:& cgo &(acto poftulat ipleri qd' pmiferat de'inó q: elfecicreduP futurorti, fcd nefecuritas negli^etia: X negligctia pa/ zu offen.aqeb fecro ne ocuoinagie t£ terribil. Aduerf? eos t] tua peepta cóténüt, ber£uftodíce pactá c imíferícozdía τε, N er go ἡ pollicct de^(ta fim futurü eft, fed in eos ἔπ ραν coplet τ cufteditit madata il lius. 4(oeccauímuf {πιῇ εφ” cc. Peccata ppli: qa un? e ρρῖο eft enüerat ex pfona fua: Roi, s.c qf δὲ Aptm in eplaad rhomanos facerelegi/ mus. o«LZ íbi ofielu ftícía. lute enim pati inurquod meremur. . e« sLibt ofio oco nro miífcóía«c. De ἅ fupra dixerat,tibi dile iufti/ εἰά:πᾶς qa dif nó(οι iuft?fed& mifericors 6: dicit:tibi dfiemifericor dia, ut poft(Ζιξεᾶ iudi/ cátis eti puocetad cle meta. f eL£rfiillauít fup nos. Nó totàinos: eftudifti irà qua ferre nó poteram? fed ΙΙ furoris tui: ut correpti in plaga,reuerteremur ad teg€f Z»aledíctío Deit27.b z0eteítatío τῷ[ἢ Deu: teronomio maledictio nés& biídictioes dei legim?:d poftea dictae funt ín móte garicim δὲ Ebalfuperiuítos δέ &óref. b 4T€? ἤϊε ma ( D venít fup nog«c. Gradis duritia ut& in plagif pofiti,deüi nó ro garét: qd'&(i rogarüt ἡ ideo nó rogarüt qa nó füt rcuer(i ab iniqtati b^fuis.Reuerfio aütab iniqtate ξ cogitare yrita té dei. Í€[£t vícilauít oif(up malícía τέ ἃ ρὲ pctá corripimur, igit fuo nos de?& uifitat nos. Ω ἢ yo a deo deferimur:& nó iu dicamur indignicpfu^ mulf correptióe dni:tüc dormire dici£, ΝΠ δὲ Z3nzanidemi:.—£a; ΙΧ. « Etoraui diim deá mei,& cófeffus fum,& dixiXObfecró! ὁ dfe de? magne δὲ terribilis: Cüftodiés pactü& miferi c cordíá diligétib? ce δὲ caftodiétib?mádata tua, Péccaui mus,ínid egim?,impie egimus,& receffim?& dedinaui musa mádatiís tuís atqy iudicijs: IN6 obediuim? feruís tuís pphetis q locuti füt in noie tuo regib? noftris;prin iufticia:nobif at cofufio faciei ficut eft hodie uiro iuda δὲ habitatorib? hierfm δὲ omíift: his q ppe funt δὲ hís ρα! ín uniuerfis terris ad qs eiecifti eos;ppt íníqtates eorü in qb9peccauerüt ín te. Die nobis cotufio facieí:re . gib?noflris pricipib?noflris,& patrib?noftrif g peccaue ε rüt. Tibí από deo noftro mifericordía δὲ ppicíatio: qa reccíTim?a te:& nó audiui? uocé ἀπ dei noftri utábu . larem? inlege ei? quá pofuit nobis p feruos fuos pphe! tas:& oinis ifr puaricati[τ legé tuà& dedinauerüt ne ξ audirét uocé tua. Et[άσε fup nofzMáledictio& dete ftatio q fcripta& ín libro moyfi feruí deí: qa peccauim? εἰ, Et ftatuit fermóes fuos qs locut? é fup nos,& fup pri cipes noftros q íudicauerüt nos ut fupinducerét ín nos , maenü malü:gle nücj fuit fub omí ccelo;fcdim qp facta » efti híeifin(icut fceriptü in lege moyfizO mé malá hoc uenit fup nos:& nó rogauim?faciétuá ἀπε de?nofter ut reuerteremur ab iniqtatib?noftrís& cogitarem?y ítaté i tuá. Et üieilauic dris fup malicia:& adduxit cá fup nos: . qmíuftus düs de? nofter ín omib? opibus fuis ἢ fecit. k ING em audíuim?uocé ei9.Et nünc dne de?nofter q edu xifti populü tuá de terra zgypti ín manu forti& fecifti tibi noméfcdtn dié hácpeccauim?.iniqtaté fecím?:drie in oém íuftíciá tuá, auerta£ obfecro τὰ tua: furor tu? a ciuitate tud híerfim δὲ a monte fancto tuo: ppter pec cata em noftra& iniqtates patrü noftrorü,hierufalé&t populus tuus ín opprobríü funt omnib? p círcuítà no ftrá, Nuncergo exaudi de? nofter oratíoné ferui ταί& Ι preces eíus, Et óftende faciétuá fuper fanctuaríü ταῦ m qd defertü eft. Propter temetípfum indína de? meus auré tud δὲ audí:aperi oculos tuos δὲ uíde defolationé noftrá& ciuitaté fuper quá inuocatü eft nomen ἐμῇ, Neg, em in iuftificationib? noftris pfternimus preces noftras ante facié tuá:fed ín miferationib? tuis multis. Exaudi düe:placare driezattéde& facnec morctis pro pter temetipfum de? meus: quía nomen ταῦ ínuocatü eft fp cíuitaté& fup populà tuü.Cümq; adhucloque rer δὲ otaré δὲ confiterer peccata mea& peccata populí mei ifi ut pfterneré preces meas ín cofpectu dei mei ο, móte fancto αεί mei. Adhücme loquéte ín oratione: p ece uir gabríel qué uíderam ín uifionís príncipío: Cító 4 uolás tetigit me ín tépore facríficij uefpertíni.Et dócuit r me& locutus eft mihi: dixit: Dániel nunc egreffus fum ut docerem te δὲ intelligeres.; ' Ab exordio Vua * cipib?noftrif patrib?noftrif;omicg pplo terra. Tibi dne ábieci eü?In cinereigi£ »ἰς 30. 178 ἣν in pfalmis legim?:Sur DON xexit jfi dormies diis & dfi crapulat?a uino, im τ Malicia em-nra inebri at deü:( qni. ín nobis corripit euteilare dici£ δὲ deua ebrietate cov fürgere: ut nos:pctó ebrios euigilare faciat iufticiz. dp i£rnune ofie oc?«c. Memor eft antiq bfificij;ut ad fi» tnile deii.clemétia pz uocet.| qL ftéde fa» cíciti tuá«C. Impleope qd'fermonc pollicitus* es:urcinü tép? defola^: tiois iplet. m e|[vo prertemetípm inclina Όευο me?auré ευᾶ cad díiaperíoctilos τί, ἂνν θρωποπάθωο hzclogé ut qn exaudimur,incké nare deus uideaf auré fua: qfi refpicere nos de?digna£,apireocfos fuos: qii Yo auertit fi; cié(ua, oclis ei?X aa ribus uidemur ídigni; n([i£ os adbuc loq/ rer« ozaré c confíterer petà mea«c. Ereo ut fup dixim?nó ppl tir pétá fed& fua replicàt qaun? ερρῖο eft: Siue humiliter cà pétm ipfe nó fecerit:fe rücit ppfo^ pétón, ut. ex hiiilirate: uenia cófedt. Nota cp hic dixerit, confiterer pct mea: In mitis em Ícté(cripturz locis cà: fe(fio nó poenitétia fed laudé fonat. oq[ zd bucine loqnte 2C Prín cipiti uocat pterità uifi oné quà hzc feqt: Et erádis oratióis eTect?' eft: impletaqp ,pmiffio: diii q ait: adhuc telo? Qnte dica ecceaffü. Vi det αὔτ gabriel no age: lus uel archágelus,fed uir: utnedd fexii fed: nomé ytutis ofideret; pL íto volás«c. Vo: lare dici£ qa utuir ape patuerat:& i tpe facrifá cij uefptini: qgaoratio:: pphetza facrificio ma tutino ufq» ad facrifiz ciüi uefptíni perfeue/ rat:& ppterea dei in fe flexit mifericordiam. q«[£t cocuít me«C, Tam obfcura eft uifio: utpropheta angeli do étrína idigcat. τά ἤν πίε! πᾶς egreffiio fü. νὲ Qoccré te z itellíaereo: Nüc ad te tniffus fü & egreffus fü nóa fa/ cie dei at ab eorecede» reed ut ad teueniréi Ab exordie -— wn £478 " ^ Paese τρις τις Μη ————— νν υπ ποια τν ἘΣ ΞΕ ΕΞ(A tees MEE £ommen.lbieronymi E: 8[10 exo:dío pzecti tuarti egreffueeftfermo τζ, Vtroga;— gintaannorü hebdomadas ufq ad chríftü poteris inueni, G récorpifti ftatim ipetrafti mifericordià dei:&egreffaetfen— re.Q,d^fi harü principiti ab alio téporeuoluerimus fumere i/ téntia:X ego idcirco miffus fum,ut exponeré tibi quaigno/^&téporanó concurrét& multa reperiemus cótraria, Nam ras:qa uir defydcriorü es:fiue amabilis δὲ deiamoredign?— fia Cyro& primaeius indulgétia qua iudaorü eft laxata ca ut Salomon appellatus eft idida:(iue uir defyderiorü qp pro ptíuitas,feptuaginta numcrent hebdomada:centü&eo am defyderio tuo dei fecre ΕἼΣ pli^ imieniem? ta audire merearis&^; Ξ-- P GE od annos; eife cofcius futurorii,$ Ab éxordio prec tuarü cereffus eft fermo:eeo aütue p, s uu penna be u ergo aniaduer e ni ut índícaré tibi qa uir defyderíone es. T à ergoaniad^ dátnumerü:& multo te fermoné 2 itellíge ví^—. zar.:(inns EACH: plusfie Ποπ. Si anicli dicic;«£t fermone& intelligeuifioné, Septüaginta hebdo' Piusiierqua Pis ] diliéterattendeutau^ mades abbreuiatzfüt fup ppfim ταῦ δὲ Πρ urbé(ΠΩ| additurq; amplirnu | dias& inllias q^ tuztur cofumef Duarícatío,& finé acdpíat pct δὲ de^— merficaptiuitatis ex ᾿ uides: qd nos facere lea ini d boo dran: 2 2;, Ordiüuolueris hebdo oportet drüoculiigno— leat íníqtas& adducat íuflicía fempíterna:& ipleaf αἱ^ madarühabere prínci [ ratiatenebriscaliti fio δὲ pbhetía 8 unea£ fanctuffanctorá. Scito ergo&— Pio. Permanfitei re ᾿ neuitíiorum obcacati. d ab exitu f: qu IC. eni pfarii ufq; ad ini, |.funte ce Geptuagín aniaducrte:ab exitu lermonis ut Iteru zedifice£ hierlm τ macedonii ünis li ta odo stc ufq; ad chríftá ducéhebdomades fepté, δὲ hebdoma:: decis trigintéz& ipfi n [ αἰαῖ fun Up| p η;.“σις T n" macedones regnaue/ |:"tuf c fup vabé fanctá des fexaginta dua erüt:& rurfum zedificabí£ platea&— jorannis S n m«. eun rhe muri ínaneuftia téporü.Et poft hebdomades fexagin sinc uíg M annü ixerateduxifü ppm—. e dor Pleif cessi s elei-. qntüdecimü Tyberij tui& nomé tii inuo/ taduas occidet chriftus:& no erit ci?populus οί περᾷ Cris qi paffas eit caüéfupciuiratétua,— tur? eft:i& ciuitate& fanctuariü di(fipabít pplS cà duce— chriftusnumerantan ii f up REPOS: ᾧ uéturo:& finis ei?uaftítas,& poft finé belli ftatuta defo SORIA loquiturGabri: Ne;— latío. Cofirmabit auté pactü multis hebdomada una:| nonagintaitautcenci quadpopulus deeft,—& in dímidio hebdomadis deficiet hoftia& facrifici,—UPfintanni-A uicefi fed populus tuus: nec RUP ΣΙ; DA 1o aütanno Artaxer/ urbs(a&adeifedfan^ Eteritín téplo abominatio defolationis,& ufqadcon— xisregis ufcp ad chri/ cla,utdicistibi-Simi^| fimmatríone& finem pfeucrabit defolatío.^^ füicüplentfebdoma lequid&in Exodole/. à da(eptuaginta: iuxta gimus quido deuslo lunaréhebrzorü fup, H Exo.s2.b Quiturad moyfen:D'efcende, peccauitenim populustuus:^ putationé:q méfes nà iuxta folis, fed iuxta lunzcurfumnu ἱ hoceft,non populus meus quia me deferuít. Q) uía igitur^ merat.Nama cétefimo δὲ qntodecímo anno regni perfarü} poftulas ,p hierufale:& oras pro populo iudzom:audíqd^ qii Artaxerxesrex ciufde imperij uicefimü regni fui habe/ in feptuagintaannog hebdomadib? futurü fitpplotuo,&^ batannü:& erat octogefima δὲ tertie olympiadisannus jr , urbi tue qua fequütur.Scio de hac quaftioneab eruditiffii— tus,ufcpad dacétefimà fectida olympiadé& fecüdü eiufde mis uiris uarie difputatü: δὲ untiquéd pcaptu ingenijfui^ olympiadisannü Tyberíjq cafaris annt qntüdecimii col, : dixiffe qd fenferat. C) uia igi£ piculofum eft demagiftror— ligunt anni quadring&ti feptuagintagnqp,qui facit annos ᾿ εςο]ο[ία iudicare fententijs δὲ alterü praferrealteri: dica ο hebraicos(jdringétos nonaginta iuxta lunares ut diximus i πανί fenferit,lectoris arbitrio dereinqués,cui?expo;— méfes. Qui fcd'm illorü fupputationé poffunt facere p fin; fitione feq debeat. Africanus in qnto teporü uolumine:de— gulos méfes diesuigíntinoué& femis:ita utfolis circulusp feptuaginta hebdomadib? hac locut? ad uerbü eft. Capíitu— annos jdríngffos nonagita plus habeat dies trecétos fexar lü qd'in daniele de feptuaginta hebdomadib?legim?multa^ gintaqnap δὲ quartà dici pté:& p duodecim mes fingulo, δὲ mirabilia cótinet:d πῆς longü eft dicerezergo qd' ad ργαν. rüannorü undecim dies δὲ ἄττα diei pars ampli?repiat. Vfi fens opus ptínet de téporib? differendü eft. Nulliq: dubii eraci& iudai p octo annos trii mefiü£u βολίσμους facilt, qn deaduetuchrifti predicatio fit:q poft feptuagintaheb,— Siem octies undecim& ártà parte uolueris fupputarenoz |) domadas mido apparuit:poft quécófumata funt delicta: παρίπτα dies, hoc efi tres méfes efficies,& in quadrigétis(ο) li δὲ finé accepit peccatu:& deleta eftiniqtas:& annüciataiufti^ ptuagintaqnqpannis octonaríj,repient anni, qnquaginta/ Ἢ Luc.6,d ciafempiterna,quz legis iuftícia uinceret:& ipleta éuifio& Ὠοιυιῦ δὲ méfes tres:q fimul faciür plus minufueannos qn li Jpphetia:qalex& pphete σι δα baptiftà loanné:& un&?— decim:s fi ddringetis feptuagintaqnqpannis uolueris ad μ eft anctuífanctorü:qua oinia priufij chríftushumanücor— derejfeptuagita annor facies hebdomadas:hocfimulan | pusatfumeret fperaban£ magis d renebant. Dicitaütipfe^ nos ddringetos nonagita.hac Affrican? eifdé bis qbus ex h angelus feptuaginta annorü hebdomadas.i.annos ἥ τίη,^ preffim?locut^& Tráfeam?ad Eufebiü Páphuliq in octauolí n gétos nenaginta:ab exitu fermonis ,utrfideat& ut edifice,— bro ἔναγγελικβς Ἀτγοδείξεως tale nefcio qd fufpicat:Non j tur hierufalé:uicefimü Artaxerxís regis ρα annühabere— mihiuidet fruftra feptuaginta hebdomaday: facta diuifioz i Nec,r,d principiti.Neemías qppe hui? pincerna:ficut ín Efdrelibro^ utprimü dicerct fepté, deinde fexagita dua:& ultia addarcé Jlegimus,rogauit regem: accepitqp refponfum utzdificare£^ hebdomadauna,à& ipfa in duaf ptes feta é.Scriptü éeifi: hierufale.Et ifte egreffus eft fermo q extruede urbis&cir^— Scies& itelliges ab exitu fermonis:utrfidea£& adificet hie ciidand muris daretlicentid:que ufqpad illud tépusuici^— rufaléufqp ad chriftü ducé hebdomadas fepte,& hebdoma narü gentiti patebatincurfibus: Si quide ad Cyriregisim,^ das fexagitaduas.Et poft alia ᾧ narrauit in medio, ponit ín periü,q uolcub?reuerti hierofolymà dederat poteftaté]efus εἶπε: Ftcófirmabit teftamentü plurimis hebdomada una» pontifex& Zorobabel:& poftca Efdrasfacerdos δὲ ceteri— Hacnófruftra&abíqinfpiratióe dei agelü rrdifle manife qui ctieis proficifci uoluerát, templü& urbé&*muroseius— ΠΠΖ.Ω uz obferuatio cautá atqy follicita uidet expeterera/ edificare conati funt,phibétibus íncircuitunationibus,ne^ tion&utlectcr diligéter attédat δὲ caufa diuiftóif ingrat.Sin implere£ opus,quafi hoc rex nó iufliffet. Máfit itacpimpfe^^— aütneceffeeft ncs dicere qd? fentim?:uxta alià expofitioné 1£tü op^ufcp ad Neemiá S vicefimü annüregis Artaxerxis:— quain pfiti uerfat lectíGe:in eo qd'angei?ait;ab exitu fermo quo tépore regni perfarü,centii& quindecim anni fuerant— nisutriideat& xdificef hierfm u fq ad chriftü ducem;non u euolutí:captiuiratis auté hierufal,centefim*o&togefimus δὲ. alios arbitramur quà principes,q pcft Πᾶς pphetià& reuer | qntus annus erat:& τῇς primü Arraxerxes iuffit murosexz— fioné debabylone iudaico ppfo prafuerüt:hoc eft ἀρχιερεῖς trui hierufalé:cui operi prafuit Neemias:& edificata eftpla—& pótificcs Gschriftosab eo qd' uncti funt fcriptura cogno tea δὲ muri círcüdati; ex illo tpe fi numerare uelis,feptua;' minat:Qrü princeps fuitIefus filius iofedech facerdos maz *gnus;X τοῦ. zju z2aníelem enus:& qfuerüt ufc ad aduétü dii(aluatoris; Hofcp Ποπ” ficat X uaticiniüi ,pphetale dicés:ab exitu fermois,ut πες δὲ zdificet hierlm ufcqpad chriftti ducem,hebdomadz fepté δὲ hebdomada fexagintadua:id eft;ut fepté hebdomada&t poftea fexagintadua, qua facitit annos quadririgétos octo/ ginta tresa Cyro numerétür. Ac neuideamur procacétan: tum ferre fententia:& non probare quz dicimus: numere; mus eos qui poft Iefum filium Iofedech ufcpad aduentum| diii populo prafuerüt chriftisid eftjuncti in poritificatü.Pri^ mus igitur utante iám diximus ροῇ danielis prophetiámiz uz facta eft fub Cyro rege poftis de babylone rcuetfus eit popults:Iefus filius iofedech fuit facerdos magnus:& Zo; tóbabel filius falathiel,qui templi fundaméta iecerüt:impe;' ditoq» operea famaritis δὲ alijs in circuitu nationibus, fépté hebdomadarum anni completi funt: id eft quadraginta& nouei in quibus imperfectum opus templifuit: δέ quas prophetíaa reliquis fexagintaduabus hebdomadibus fepa rat. Dégiqi& iuda in euangelio ex hac opinione loqutütur ad diim: Quadraginta€ fex annis edificatü eft templum hoc,& tuin tribus diebus fufcitabis illud Tot em anni funt| apriímo anno Cyri regis qui libertaté dedit uolentibus iu/ dais reuerti in patriam,ufqp ad fextum annum Daríj regis: fub quo templi opus omne completü éft.Porro Iofephus δὲ alios tres annos addidit, ín quibus περιβολὸι tépli& qua dam alia qux remanferant petfecta funt:qui additi quadra ginta fexannis faciunt annos quadragintánouem:id eftfe; premannorü hebdomadas. Reliquas auté fexagintaduas ᾿ hebdomadas ab eiufdem Daríj feptimo anno eriumerant. QLuo tempore Tefus filius iofedech,& Zorobabeliam ma/| ioris atatís populo preerant:fub quibus prophetauerunt| Aggeus δὲ Zacharias:poft quos Ε[άτας δὲ Neemias de δα) byloneuenientes muros urbis extruxerunt,tenente pontifi ctii ioachím filío ieft cognométo iofedech: poft quéfuccef fit in facerdotium Eliafub:ac deinde Ioiade δὲ poftea loan; nes:poft quem laddus:cuius atate Alexander rex macedo nüm condídit alexandria,ut Iofephus in antiquitatü librís loquitur:uenitqp hierofolymá δὲ uíctimas in templo immo lauit. Mortuo auté Alexadro centefima tredecima olympia deanno ducentefimo trigefimofexto regni perfarum:quod càperat primo anno quinquagefimaquintz olympiadis:' quo tempore Cyrus rex períarü babylonios chaldxofgp fu perauit:€ poít mortem laddi facerdotis,qui fub alexàdro téplo prafuit fufcepit pontificatüi Onías:quo tépore Seleu; cus fübiugata babylone,diadema totius Syrie& Afix capi ti fuo impofuitanno duodecimo mortis aléxandri. In qd^ tempus fupputant omnes anni a Cyri impío, ducenti qua? dragintaoéto.Ex qua tate fcriptura Machabeorii regnum gracorii enumerat.Poft Onià prafuit iudzis pontifex Elea garus. C) uo tépore Lxx. interpretes fcripturas factas alexà αγία dicunt in gracum uertíffe fermonem:poft quem alter Onías cui fucceflit Simon:d regéte populü,lefus fili? firach fcripfit librum qui grace παναρε]ὀς appellatur:& a plarifqy Salomonis falfo dicitur. Cui fucceffit in pótificatum alius Onias,quo tempore antiochus ἱπάσος díjs gentíii immo; lárecogebat.Q. uo mortuo, Iudas machabeus purgauit té plum,& idolorii fimulacra contriuit. Cui fucceffitfrater Io nathan:X poft eum rexit populum Símon frater utriufqs:in cuius morte ducétefimus feptuagefimuffeptimus regni fy/ riz impletus eftannus:& ufq» ad hoc tempus machabeorii prímus liber hiftoríá continet.Supputanturq;a primo an/ no Cyriregis perfarum ufqsad finem primi Machabeorü uoluminis€ morté Simonis pótificis,anni ddririgéti uigi; tiqngp.Poft qué loannes tenuit póotificatü annis uigintino; uéq mortuo Aríftobulus unoanno prafuit populo:qui ρε mus reuerfus de babylone,diadema infigne regize potefta/ tis cum honore pontificatus affumpfit.Huius fucceffor fuit Alexander,rex paríter& pontífex:qui rexit populii annis uí gintifeptem:Et hactenus a prímo anno Cyri regis δὲ capti/ uorum redítu,qui ín iudeam ueníre uoluerunt,fupputant anni quadringenti octogintatres: quos feptem& fexagin/ taduz hebdomada:id eft, fexaeintanouem fimul efficiunt: Ethocomni temporepontifices rexerunt populum iudao/ rum,quos ego nuncarbitror uocari chriftos duces. Mor^ ' toautem nouiflimo corum Alexandro:hucatq illucin ua £4 1X fo 279 rías partes abfq ullo duce gens iudaorumi feditionibus ue xaDatür:zintaritum ut Alexandra:quz δὲ falina uocabatur eiufdem alexandri uxor obtineret imperium:& pontifica/ tum quídem Hircano filio referuaret: Ari(tobulo ἀπε αἰτῶ τί filio regnum traderet:qd' obtinuitannis decem. Pugnari tibüs àutem contra fe inteftina feditione germanis:& gen/ tem iudzorum in diuerfa ftudia trahentibus: fuperuenit Gneus Pompeius dux rhoriani exercitus: captáqs hiero/. folyma,ufqp ad adyta tertripli ingreffus εἶ χὰ uocabantur fancta fanctorüm:uinctumq Ariftobulum rhiomam miífit. feruans triumpho fuo: δὲ pontificatum hyrcario fratri cius tradidit, Tunc primum gens iudzorümi rhomanis facta eft tributária. Poft quem herodes filius antipatris interfecto Hyrcano,regnum iudaorum fenatus cófulto accepit:& pri mus alienigena iudis praefuit. Ου! pontificitum quoqr nequad iuxta legem moyfi mortuis parentibus tradebat li beris,fed alienis: nec ipfis multo tempore,nifi ob eratiam. δὲ precium, diuinz legis iuifa contemnens. Ponit δὲ aliam. idem Eufebius explariatiotie, quà(i uoluerimus in latind ferrnonem uertere,extendemus libri magnitudinem. Hac eft ergo interpretationis eius fententia: À fexroaritio Darif qui poft Cyrum€ Cambyfen filium eius regnauit in pet/. fis,quando templi opera confumata funtiufqp ad herodera δὲ cafarem auguftum, numerat hebdomadas feptem 8. fexagintaduas:qua faciunt anrios quadringentos octogiri tatres:quando chriftus;hoc eft hyrcanus nouiffimus pon tifex degenere Machabeorum ab herode iugulatus eft. Et ceffauit iuxta legem dei pontificum fucceflio. Ciuitatem quoq& ipfum fan&uarium fub duce rhomano, rhoma? nus uaftauit exercitus:fiue ipfe herodes quí per rhomanos indebitum in iudzos arripuit imperium. Ὁ uodqp infert: Confirmabit em pactum multis hebdoniada una:& in di^ midio hebdomadis deficiet hoftia δὲ facrificiti:ftc interpre tatur:qd heroderegnante apud iudzam& Augufto apud rhomanos,chriftus natus fit:qui tribus antits δὲ fex menfit bus iuxta euangeliftà loanné euageliü pradicauit, confir mauit ueri dei cultü multis:haud dubiu qn apoítolis X cre dentibus,quando poft paffionem dfii in dimidia rurfum hebdomada defecit hóftía& facrificium. Quicquid em iri templo poftea factum eft: non fuit facrificiu dei, fed cultus diaboli:cunctis in cómune clamantibus,Sanguis eius fup Mars, 27 c nos δὲ fuperfilios noftros, Ethoc:Non habemus regem ni» fi cefarem.Q) uem locum in chroníca eiufdem Eufebíj:quà ante annos plurimos in latinam linguam uertímus:diliges' lector plenius ediffertii poterit inuenire. C) uod autéa per; fectione templi ufcp ad decimti Augufti imperatoris anni quádo interfecto hyrcano herodes iudaam obtinuit: fepté| δὲ fexagintaduz hebdomada: id eft, quadringéti octogin^ tatres upputenturanni: fic poffumus approbare: fexagefi;. mzafextz olympíadis primo anno:hoc eft Darfj fexto:comi' pleta éft templi aedificatio:€ centefima octogefimafextae olympiadis anno tertio: id eft, augufti decimo: herodes in iudaos coepit imperium:qui faciunt annos quadringétos octogintatres,per fingulas olympiades quadriénio fuppu tato. Dicítidem Eufebius& aliam opinionem:qua ex par/ tenon reprobatur:qd plaríq; unam hebdomadam anno rum,in feptuaginta annos extendant: per fingulos hebdo; madz annos,decennio fupputato.Et uolunta paffione diii [Ορ ad Neronis imperíum annos effe trigintaquínqi:quari do contra iudaos rhomana primum arma cómota funt:& hanc effe dimidíam hebdomadam annoruri feptuaginta; Poftea uero a Vefpafiano& Τίτο δὲ deinceps quando hiero folyma templüqp fuccenfum eft: ufqp ad Traíaniü,alios e(Té aninos trigintaquinq;X hanc effe hebdomadam de qua a gelus loquitur danieli: Confirmabit αὐτὸ pactum multis hebdomada una, In totum ením orbem per apfos euan/ gelium praedicatum eft:quí υία ad illad tempus perfcucra uerunt:tradentibus ecclefiafticis híftoríjs loannem euange liftam ufcp ad tépora uixiffe Traiani. Sed nefcio quo fupe riores hebdomadas fepté δὲ(exagintaduas per feptenos atv nos:& hanc unà per denos.í.feptuagínta annis poffimus. accipe: Hac Eufebius.Hippolitus aüit de eifdé hebdomadit bus opinatus eft ita: Septem hebdomadas ante reditii po/ puli fupputat;i& fexagintaduas pofkreditum:ufcp ad nari; uitatem D £Zommenlbieronymi|^ 0-020 viitatem chrifti: quarti tempora omninonó congruunt;Si quidem regni perfarii ducenti& triginta fupputant anní;& macedonum trecentí:& poft illos ufqp ad natiuitate ἀπί αι’ ni triginta:hoceftab initio Cyrí regis pfarü ufqyadaduen/ tü faluatoris,anni quingenti fexaginta.Nouiffimam quod hebdomadá ponitin confumatione mundi: quà diuidit in Daii.*.f Helix tepora δὲ antichrifti: uttribus δὲ femisannis ultimae hebdomadz dei noticía cófirme£, De qua dictü c(t: Confir mábit pacttí multis hebdomada una:& tribus alíjs annis fub antichriíto deficiet hoftía δὲ facrificii, Adueniente aut chriíto δὲ iniquü fpiritu oris fuí interficiente:u(qy ad confu; mationé& finem perfeueret defolatio. Appollinarius aute laodicenus omni prateritorii temporü fc liberans quaftio; ne:uota extendit in futuri: δὲ periculofe de incertis profert {επεζείᾶ. Cru fi forte hi q poft nos uicturi funt ftatuto tem pore completa nó uiderintzaliam folutioné quarere cópel, entur:& magiftrü erroris arguere, Dicitergo: ut uerbum cuerbo interpreter ne calumnia uidear facere nó dicenti. In qdringetis nonagita annís peccata& oinia qua ex peccatis oriuntur uitia coprimenda:poft quz uentura fint bona:& teconciliandü deo mundi in aduentu chrifti filíj eius. Als exitu em uerbi quado chriftus de maría generatus eft uirgi 'ne,ufg ad quadragefimtinonü annü:id eft finem fepté heb domadarü,ifraelis expectatam poenítentià. Poftea uero ab octauo Claudij cafarís anno,cótraiudaos rhomana arma Luise Correpta.Triceftmo ei iuxta euangeli(tà Lucam anno ata; YoB.z.cba tis fuze,coepit in carne dfis euagelit predicare:& iuxta Ioan ng nemeuangeliftà per tria pafchata duos poftea impleuitan/ . nos:& exinde fex Tybertj fupputané anni δὲ qtuor. C. Cz/ faris cognomento caligula:& octo Claudij: id eft fimulan ni Qdragintanoué,qui faciüt hebdomadas arihorüi feptem. Cüauté quadringenti tríginta qtuor anni poft hoc fuerint Lu.rb cuoluti:id eft τ ὠράτῳ hebdomada:tuncab Helia qui uéturus eft iuxta fermone diii faluatorís:ut reftítuat cor pa trum ad filios,in ultima hebdomada edifícandá hierufale δὲ templü,per annos tres δὲ femís: uenturüqy antichrifti: 8 2. Tefíat2,b iuxta Apoftoli feffurum in templo dei:& interficiendü fpi, ritu dii(aluatoris, poftdj contra fanctos dimicauerit;atqy ita fierí:ut media hebdomada confirmet teftamentü dei ci fanctis: δὲ rurfum media ceffatione'uictimarü effe pnüciet fub antichrifto:qui ponet abominatione defolationis:íd eft idolum δὲ ftatuam propríj dei in templo:& erít extrema ua; ftitas δὲ condénatio populi iudzorum: quí fpreta ueritate chrifti, receperunt antichrifti médacium. Afferít«utem id Appollinaríus hanc fe temporü capere conie&aram: quia : Atfricanus fcriptor temporü,cuíus fupra expofitioné pofui: - ultimam hebdomada in fine mundi effe teitetur: nec poffe fieri utiuncta diuidan£ atates:(ed omnía fibi iuxta prophe tiam danielis effetempora copulanda. Clemens uír erudi; "tiffimus,pre(byteralexandrinz ecclefizeparuipendés anno οὐ rum mumerii:a Cyro rege perfarüi ufqs ad Vefpafianum& ' Tytumimperatores rhomanos:feptuagintaannorii hebdo madas dicit effe completas:íd eftannos quadríngentos no naginta,àdditis ín ipfo numero duobus milibus trecentis diebus:de quibus fupra diximus: Perfartiqy δὲ macedonü δὲ ca(arum.tépora in hís hebdomadib? enumerare cona: cum íuxta diligentiffima fupputatione,a prímo anno Cyri ; τν petfarum atq; medorum ín quo imperauit& Darius: u &pad Vefpafianü δὲ euerfionem templi, fupputentur an; ' ni fexcenti triginta.Origenes cum propofuiflet hoc idem ca pitulü, hortatus eftnos ut quzramus qd nó intelligimus: "δὲ quíanó habebatlocum allegoria ín qua eftlibera αρα; * tatío, hiftoria ueritate conclufus: hzc in decimo Stroma; : tum uolumine breuiter aninotauit. Studiofius requirenda ;funttemporaa prímoanno Daríj filij Afueri ufep ad aduc, tum clirifti:quotanni Πως;€ quain illis eefta dicantur:& "uidendum eftan ea poffimus aduentui drii coaptare. Tertu "lianus quíd dixerit, ex eolibro quem cótra iudaos fcripfit, 'noffe poterimus:cuius uerba breuiter ponenda funt. Vnde igituroftendemus quta chriftus uenitintra fexagintaduas : hebdomadas: Numeremus a primo anno Darij: qimipfo ' tempore oftendiítur danieli uifio ipfa. Dicit em ei:Inteilige δὲ conijcea pphétátione fermonis refpondere metibi-hac, Vndeagprimo anno daríj dcbémus cóputare quando hanc uidituifionem daniel; Videamus igitur anni quó implean; tur ufgp ad aduentü chrifti. Darius; ahiiis régnauit dece& nouem.Artaxerxes,annis quadragitita.Ochus qui& Cy, rus,annis uigintiquatuor.Aregus,antio uno. Darius alius. qui δέ meas nominatus eft ,annis uigintiunii. Alexander macedo,annís duodecim. Deindepoft alexadrii qui& me dis δὲ perfis regnauerat: quos deuicerat:& in alexandríam regnum fuum firmauerat:quando δὲ nomine fuo eam ap/ pellauit: Poft eii regnauit illic in alexandria Soterannis tri, gintaquing::cui fucceffit Philadelphus,reenas annis trigin taocto:poft hunc Euergetes,regnauitannis uigintiquing deinde Philopater,annis decem δὲ feptem:& poft hwac Epi phanes,annis uigíntíquatuor.Ité alius Euergetes,annis αἱ, gintínou£. Soter, annis trígintaocto, Ptolemaus,annis tri, gintafepté. Cleopatra,annis uiginti, menfibus quinq. Item Cleopatra conregnauit Augufto annís tredccim.Poft Cleo patrà Auguft? alijs annis djdragintatrib? impauit. Nà oes anní Augufti imperij fuerüt numero quinquagiíntafex, Vi, deamus autem quoniam ín quadrageíimoprimo anno im . períjauguíti,qui poft mortem Cleopatra impauít,nafcitur chriftus.Et fuperuixit idem auguítus ex quo natus eftchri ftus,annos numero qndecim. Eterütrelid tépora annorü in die natiuítatis chrifti:íinannum augufti quadragefímtüi primii poft mortem cleopatrz;anni quadringenti trigintafe ptem, menfes quinq, Vnde adimplétur fexagintadua heb, domada& dimidii efficiunt annos quadringétos tri, gintafeptem,menfes fex in diem natiuitatis chrifti, Et mani feftata eft iufticia eterna,& unctus eft fanus fan&orü:id e(t chriftus,& fignata eft uifio δὲ prophetía:& dimi(Ta funt peccata:quz per fidem nominis chrifti omnibus in eü cre; dentibus tríbuuntur. C,uid eft autem qd' dicit(ignari ui, fum& prophetiam: quonià omnes prophete nunciabant deipfo qd" effet uenturus δὲ pati baberet. Teitur quoniam impleta eft prophetía per aduentum eius:propterea ftenari uifionem δὲ prophetiarn dicebat:quoniam ipfeeft fignacu, lum omnii prophetarti, adimplens omnia qua retro de eo Pphetz nunciabant, Poftaduentü ein δὲ paffione eíus,iam non eft uifio neq; prophetia quz chriftum nunciet effe uen, turum. Et poft paululii: Videamus inquit: quidaliz fepté δὲ dimidia hebdomadz qua funt fübdiuifz ínabfcifione priorum hebdomadarü: ín quo actu fint adimplet. Poft auguftum ením qui fuperuixitpoft natiuitatem chrifti, an; ni quindecim efficiüitur. Cui fucceffit Tyberius cafar:& im perium habuitannis uigintiduobus, menfibus feptem, die bus uigintiocf. Huius imperij decimognto anno patitur chriftus,annos habens quafi triginta cum pateretur. Item Caius cafarqui δὲ caligula:annis tribus, méfibus octo,dic/ bustredecim.Neroannis πουξ, méfibus ποι, diebus tre/ . decim.Galba,méfibus fepté,dicb? uigintiocto. Otho méfi, bustribus,diebus αυίπ ο. Vitellius menfibus octo, dicb? uigintiocto, Vefpafianus anno primo imperij fui debella; uitiudaos:& fiunt anni numero quinquagintaduo,men/ fes fex. Nam imperauitannis undecim: atq íta in diem ex/ pugnationis fua,iudai impleuerunt hebdomadas feptua/ ginta pradictas a Daniele.Hebrzi quíd de hocloco fentíát breui fermone pftringam: fidem dictorum his aquibus di cta funt derelinquens. Dicamus igitur περιφρασικο ut fen fus manifeftior fiat.O daniel,(cito qd' a die hac qua tibinüc loquor:eratautem annus primus Darfj:qui occidit balta far,& regnum chaldazorü ín perfas medofqy traftulit: υἱῷ ad feptuagefimam annorum hebdomadam:hoceft annos quadringentos nonaginta;hzc populo tuo per partes acci, dent.Prímum propiciabitur tibi deus:qua nunc magnope re deprecaris:& delebitur peccatum,& finem accipiet pra/ uaricatio.Nuncenim urbe deferta δὲ templo ufq; adfün/ damenta de(tructo, in luctu eft populus conftitutus: fed non poft grande tempus inftaurabitur. Et non folum hoc fiet in his feptuaginta hebdomadibus:ut adificet ciuítas, δὲ templum inftauretur:fed nafcetur chriftus: id eft iufticia fempiterna.Et σπαθί uifio& prophetia:utnequad qphe ta inueníatur in ifracl:& ungatur fanctus fanctorü.De quo NA in pfalterio legirmus:Propterea unxit te deus de? tuus oleo rd laticiz pra confortíbus tuis. C. ui& in alio loco dicit defe. Qua nunc : Sancti etote qa& ego fan&tus fum. Scito igit απ a die hac Leiíao| zin Z2aniclem qua nunc tibi loquor δὲ dei fermone promitto: qd? reuer? tatur populus δὲ hierufalem inftauretur: ufqpad chriftum ducem δὲ perpetuam deéfolationem templi;hebdormada nu merent fexagintadua:nec non δὲ liz fepté hebdomada, in quibus iuxta ordine fuü dus res fient:de quibus& arite ἰᾷ dixi,qd reuertatur po pulus δὲ adificeé pla, teaa Neemia δὲ Efdra, 9 Infineergo hebdoma dari cóplebi£ dei fen» tentia in anguítia tem deftruetur templi δὲ capictur ciuitas, Nam - Ninótertío Cyri regisperfarum Ca. X; uerbum reuelatü eft daníclicoenomerito bal— gnaiSiuedei,q iftafar ο. Metafan& uerbum uerü& fortitudo magna,inporüquando rurfum tellexíta; fermonem,Intelli £4^X—$9 290 υἱ δά annurh primi Cyri regis intelligimus, quado. fub» GC. uertit chaldzos: δὲ poftea coepit effe cum Dariofilio Afue; ri defemine medorü,qui imperauit fuper regnum«haldao τί, Aut certeiam Dario mortuo cuius anno primo feptuaz girità hebdomadárü fácraméta cognouératinüc tertio anna regis Cyri hac uidiffe narratur, Et uerü uerz bum& fortitudo ma/ éturus eft: fiue gphe, tz, q. hac intellectur? gentía enim eft opusinui; eft b q3 ofeb^illig. b fione.In dicbus illis ego danicl lugebá tid hebdoma,—£$ovantellugeba tri bebdotiadaárum ole» poítfexagitaduasheb— darü diebus:panem defyderabilém nó comedi: caro—busipanéocfrderabí domadas occidef chri ftus:& nó eriteius po δὲ uinum non íntroierunt[ἢ os meüi:fed neq; unguen/ K non comedí e£, Hoe docemur exéplo, tpe pulusquieumnegatu ΤΟ unctus fum donec complerétur trium hebdomada;— iciunij a cibis delica/ rus eft non erit illius imperiü mueucilidicit: e rum dies Di autem uicefima& quarta rnenfis prímiz— tiorib^ abftinere: qd ego putonunc dicipa qd' putabatferedem, ὃ eram íuxta fluuii magnü qui Ην leüauí ocu/..— nem defydérabilénec purü.£tquiddicode:* los meos δὲ uidi; Et&cce uir unus ue chrifto occidendo& ít?líneís. Etrénes— carnécomederenccui ΠΏ bibere: Infuper& populo penitus defe, ὁ ΕΙ” accíncti auro obrygo.Et córpus eius quafi chryfoli, Uhiguéa n quarere, rendo auxilio dei:cü— th9& facieseíus uelut fpedes fulguris: δὲ oculíeiusut— Οἱ mos apud Per; δὲ ciuitate X(Δ δε, dilipaturusíit popu,— lApas ardens:& brachia cíus δὲ quae deorfum funt uff 4. fas& Indos hodie ciqy ferua£: ut pro balneis: lusrhomanus,ci ἀν. ad pedes quafi fpecies xrís eándétis:&t uox fermonum— utantur unguentis. ce uéturo Vefpafianoe : ᾽ E» e"m b,- ᾿ ΄ φ Q.uo mortuo παπί; ὃ ΕἴΏ5 ut uox multítudínis, Vidi aüté οσο daniel folus ui Tres αὐτὸ iungit heb» domadas affiiges απἰ,' actis feptem hebdo». fionem:porro τί qui erant mecüm non uiderunt: fed mam fuam: ne tráfitoy madis: id eft ánis qua dragintanoué, Aelius tettor nitníus irruit fuper eos,& fuoerütinabícondirg,—"^9fortuitauideatur: o depcatio. Scdm Ana; hadríanus:a ἅ poftea Ego autem relictus folus uidi uífionem erádem hanc: gogen Yo hoc dicédüá de ruinis hierafalem urbs Aelía códita e(t: rebeliates iudeos Ti, mutata eft ín me& emarcui:tnec habuí quíctg Uiríutn.^ noncomedit pané de; IA moruomagtroev. Fraudiuitocem fermonum eius:& audiens íacebam— fyderabilé q de ἑοῖο ercítus pugnae fupe. δὲ non remanfit ín me fortitudo fed& fpecies mea im, εἰ quiin luctu eft, &lpofilugetabfentià, δ. 1 defcédit:necp folidum rauit.Et runc deficiee.— COfternatus fup[αοῖξ πιςᾶ& uultus me?haerebat terrae. capit cibii,q intelligi hoftia δὲ facrificiii:& ufq ad confumationé: mundi& fine perfeuerabit defolatio.Nec nos inquiunt mo ueat qd primum numerent feptem hebdognadz,& poftea fexagintadua:& rurfum una, qua in duas partes diuidi; tur:E(t enim hoc idioma fermonis hebraici& antiquorum fermonis latíni:ut ante mínorem numerum fupputent,& poftea maiorem. Verbi eratía, nos iuxta proprietatem lin/ uz noftrz nunc dicimus: Abraham uixit annis centum eptuagintaquíng: illi econtrario loquuntur: uixit abra, hamannis quinqy& feptuaginta δὲ centü. Non igitur utle/ gitur ita impletur, fed ut totum pariter fupputetur,ita fine accipit. Necignoramus quofdam illorum dicere qd una hebdomada de qua fcriptü eft: Confirmabit pactum mul, tis hebdomada una,díuidatur in Vefpafiano δὲ in Hadria; Qo:qd' iuxta hiftoriam Iofephi, Vefpalianus δὲ Titus tribus annis&fex menfibus pacem cum itidzis fecerint. Tres au/ tem anni δὲ fex menfes(ub Hadriano fupputan£ quádo hie gufalem omnino fübuerfa e(t: iudxorum és cateruatim £afa:ita utiudaee quocp finibus pelleréntur. Hac loquütur hebrai,non magpoperecurantes aprímo anno Darij regis erm, ufqy ad extremam fubuerfioné hierufalem, qua fub Hadriano eis accidit: fupputari olympiíades cétü feptua ginta quatuor:id eft annos fexcentos nonagintafex, qui fa/ €itithebdomadas hebraicas nonagintanoue& annos tres: «quádo Chochebas dux iudzorü oppreffus εἴν, ἃς hierufale ufg ad folum díruta eft, Ca. 'IHuo tertío£ yríregío perfará verbá reuelatt eft vaníelí cogmométo baltafar«C.Et quó in fine prima legimus uifionis: Fuit autem danielufqy Js V adannü primi CyriregiszFuiffe ergo εἴ apud £haldaos in priftina dignitate purpura byflody ueftitum, Eteccemanus— ínécarne: nec bibitui, ES num qd Lztificar cor? hois:nec exhifarat faci? in oleo:iuxta illud qd? in pfalmis ic; ἜΝ gim?: Vt exhilaret facie in oleo. Hocait ieiuniüipetrabiles P9.105.E facit lachrymas qfi fpófus fueritablatus ab ca. Recte ὅσ! dà niel audet dfim deprecari:quia iam ex paite primo ánno re» gis Cyri,iudzorü fuerat laxata captiuitas, cp d»fe autem vicefima quarta méfte pmi cC. Et Ecechiel iuxta fluuiü cho, Ecech.T.a! baruídituifionem magnam: Et domino faluatori& bapti, Mant.3.d , ftzloanni fuper fluenta iordanis aperiuntur cocli, Vnde eo rii delyraméta cóticefcát,q umbras δὲ imagines ín ueritate quaretes,ipfam conant euertere ueritaté:ut flumia& arbo» res€ paradifum putéallegoriz legibus fe deberefubruere; b Κέι leuauí oculos πιεοῦ« vídí. Eleuatióe opus eftocuto rii ut uifioné myf(tica cernere ualeam?, e€f£t ecce vír vnua veftítue lineis. Pro lineis qd'interpretat? eft Agla: Theodo tio Bad dip pofuit. Lxx.byffina.Syminach?&£ojeera..i. praed cipua. Pro eo aiit qd' nos iuxta hebraicii uertim?: ecce uir Symmach? pofuit,quafi uir:nó ein uir erat, fed uiri habebat fimilitudiné. f4[ trence cíueaccincrí auro obzyco.Pro ὅ in hebrao legi£ oS, qd" Aqla ita interpretat"eft: Et lübi ei? accincti erát colorezoo1. ς&L(£t cozpue ei? jfi cbzyfolít?, τὸ Ὡς qb? in explanatióe Egechielis pleni? interpretati(um?; Ecech.28.d bic dechryfolitho pauca dicam?.Pro chryfolítho ἃ un? eft de duodecim lapidib? q ponit in logio póotificis: in hebrzo vp RU habet tharfis:qd? Theodotio& Symmachus codem uerbo pm interpretati func tharíis: Lxx.uero mare appellauerüt:iuxta illud qd'in pfalmo legim?:In fpi uioléto confringes naues tharfis.i.maris.Et Ionas fugere cupiebat nó in tharfü urbe ciliciz,ut plariqy eftimát Iram pon&tes ὁ Ira: uel Indiz re; gioné,ut putat lofephus, fed abfolutein pelag?. b 4Γ ἘΠ Δί air cgo oanicl vífioné(olus«c, Et Paulüs ap£s fimile 2d in ἃςΕΙΟυ Ῥδ.σ 4. Ione,t.a Act243 -.'.ρϱµ-.Ἓ | Ὶ Ü " M ο love id e Si | H E F τ΄^bonis operibus& la; E ub Zommen.Ibicronymi.. actibus apfoy: paffus eft,ut caeteris nó cernétibus uifionéfo lusafpiceret. aQ[£t ecce manue tetíaít meiz erexít ime fup (πα mea«c. In hominis figurauide£ angelus,& humana ad pphetà iacenté mittit manü:ut fui generís corp? afpiciés nequacj paueat. b eL£toíxítad me:£aníel vír oefyderío rumíntellíge cc. Con gruéter uir defyderio, rium mihiangelus michael qui praeft popalo ifrad. Princi pes autem prímos,archangelos intelligimus, f(L£t tco remani ibi(uta regen perfarum.Regem peifarum ange/ Iurn:id eft principem uocat:& oftendit qd? iuxta michaelé fit paululum moratus,quí contra principem perfarum for quebatur.$«η fum uocat: qinfatia* Et écce manustetigit me:S erexit me fuper eemua mea, SU" vr oocrem te preci&afflictióe cor/ w& fuper artículos manuum mearü.Et dixitád me: Da» níeluir defyderiorum,intellige uerba qua ego loquor ad te:& fta ín στα tuo: Nunc ením fum miffus ad te, . Cumgdixiffetad me fermonem iftum:fteti tremens: terpretatus eft uirum ς Et dixitád me:Noli metuere daniel:quía ex die primo quo pofuífti cor tuum ad intelligendü ut te affligeres in confpectu dei tui: exaudita funt uerba tua:& ego dinem amaturadío,, ingreffus fum ad uerba tua.Princ?ps autem regni per/. poris, ieiuniorüqp αν riciacupit fcire uétura, δὲ dei fecreta cognofce rc.Pro uiro defyderio; rum,Symmachus ín/ defyderabile. Omnis enim fanctus habens ín feanimaz pulchrítu €(Lt οίχί: ad ine: "lHolímeruere.oaníel;* farü reflítít mihi uiginti& uno diebus, Et&ce míchacl unus de principibus prímis uenit ín adiutorium mihi, ς Etégo remanft bí íuxta regem perfarum. Véni autem. ut docerem te quz uentura funt populo tuo in ποι, mis dícbussquoniíam adhucuifío in dies. Οὔ loqueretur míhí huíufcemodi uerbís: deíeci uultutm meum ad terram δὲ tacuí.Et ecce quafi fimilítudo filij hominis. tetigitlabia mea:& aperiens os meum locutus fum:& dixiad eum qui ftabat contra me:domíne mí inuifio^ ne tua diíffoluta funt compages mex:& nihil ín me re manfit uírit:& quomodo potetít feruus domini mei. loqui cum domino meo: Nihil ením in me-remanfit uírium:fed& halítus meus interduditur.Rurfum erco quía ex ofe pzímo quo pofuíftí coz«€. Vice: fimaquarta die της primi:id eft Nifanzex/ pletíis tribus hebdo,. madib?:hoc eftuigin ti diebuf& uno,cernit hancuifionem:& au; ditabangelo,g ex die primo quo orare coc/ perit δὲ affligere fe in con(pectu dei: exaudi ta fituerba ei. Luz; ritur(i ftatim exaudi/ tüs cít,cur non ftatím . ad eum miffus fit an; eelus. Data eft ei per moram occafio am; tuo(tt nouíffimís oíc, bue:quontá adbuc ví, fio(η ofes 2, Q uod daniel deprecatus eft hoca deo meretur au/ dire,quid futurum fit populo ifrael: non in ' uicíno tempore,fed in nouiffimis díebus:id eft in confummatione fzculi. De πὴ inui, fione tua cóuerfa funt interiora mea in me, Sic Theodotio inter, pretatus eft: iuxta il^ lud qd' in centefimo fecundo pfalmo legi, mus: Benedic anima mea domino:& om; niainteriora meano/ men fanctum eius. Prius enim d uifio/ nem dei uidere merea mur: interíora noftra foras afpiciunt: cum auté uiderimus uifio/ nem dei, cóuertentur mus. Dequibus& in alioloco fcribit: Om pliusdeum deprecan, tigit me quafiuifio hominis:& confortauít me.S di/ τς loris eiusfilizro diutexcoqd'plusde— xítzNolítímereuír defyderiorum:paxtibi: Conforta^— güabint? in fimbrijs die i hor e re& efto robuftus.(Πορ loqücretur mecum, conualui. ὦ RA«ms Ως autem ait: Etego. i& dixi: Loquere domíne míquía. cofortaftí me.Etáít:— ualuíc οἰκί: Zoquere ingreffus fum ad uere ba tua:hunc habet fen chrymís atq; ieiunio diam,& ego accepioc cafionem ut ingrede^...,.. ὃ' rer in confpectu dei,& orarem prote... Ὁ 4Γ δ είπςορ 6 411) tem regní perfarumreftítít inibi vígintí c vno ofebus, Vide tur mihihic elfe angel? cui Perfis credíta eft: iuxta illud qd? Deu.52,4 1n Deuteronomio egimus: uando diuidebat altiffimus gentes& diffeminabatfilios adam: ftatuit termínos gen tíum iuxta numerum angelorum αεί. ΤΙ funt príncipes de I.Co.2,b quibus δὲ Paulusapoftolus loquítur:Sapíétiam loquimur inter perfectos,qua nullus principum{ασ huius cogno/ uit.Sienim cognouifTent:nundrdominü gloríz crucifixif/ fent. Re(titit autem prínceps: id: eft angelus perfarum,fa ciens pro credita fibi prouincía,ne captiuorum omnis po/ pulus dimitteretur.Et forfitan:cum prima die ex quo po/ fuitcor fuum propheta ad. intelligendum, exauditus fit a deo:ídcirco non ftatim miffus eft angelus qui οἱ dei indul; gentíam nüciaret:quia uiginti S:uno diebusreftititeiprin/. ceps perfarum:enumerans peccata populi iudaorum qd' iuftetenerentur captiui.& dimitti non deberent. e(L£t ec ce itnícbael vnus oe poincípiíbus peímís venít ín adíutozitó iníbí. Refiffente perfarum angelo precibus tuís& mex le^ gationi qui orationes tuas deo offerebam;uenit in adiutoz Nunquid fcísquare uenerím ad te? Et nunc reuertar fum.Poftitucapiti. k ut prelíer aduerfum príncipem períaram. Clim enim ! egrederet;apparuit prínceps gracorü ingrediens. VE deiinuocaremifericor.. Fütatmen annuncíabo tibí qd' exprefTum eft in fcriptutormíne mí quía cor, fo:taftí me, Nifi cum cófortaffettactus qua (i filij hominis,& pa/ vor receífiffet ex core de,facramenta ἀεί αι» ra ueritatis ΕἾ EA... idcirco nücait: Cr uia confortafti me:loquere domine. Tu enim fecifti ut poffim & audire δὲ fentire qua loqueris. í([ t aít:'Bunquíd fcío quare venerím ad tc?£t nunc reuertar vt prelíerade uerfuo pzíncipem perfarum. C. d' dicit hoc eft: ueni quiz dem ut doceré te exauditas preces tuas: fed reuerfurus fum rurfum ut pugnem contra principem Perfarumin confpe/ que vétura füt populo. in nos interiora no^ ftra δὲ toti in illis fur T6 44€ dire non. poterat:&|.. &u dei,qui non uult populum tuum de captiuitatelaxaríe: Kk um επί egredereriapparuít míbí pzíncepe ατρεοιᾷ íngredíeng, Eco inquit egrediebar deconfpectu dei uttibl nunciarem quz uentura funt populo tuo in nouiffimis die/ bus:licetadhucnon fim fecurus,ftante perfarum principe & contradicente tuís.precibus ac mee legationi, Et ecce princeps gracorum:íd eft,macedonum ueniebat δὲ ingre) fus cítin confpectu dei ut.accufaret perfarum principena atq; medorum: ut in locum eorum regnum macedontm fuccederet.Etreuera míra facramenta dei. Laxato enim de captiuitatepopulo iudzorü,perfarü regni atq medorti,in/ terfecto Dario, fubuertit Alexander rex macedonii,& prin/ ceps eracorü uicit príncipéperfarü, I 4 Clerfitame auniv/ cabo ríbí αὐ eypreilim eft«c. Hic ordo lectionis dibAdius € zin z»aniclem Δ᾽ res in dubio e(t. Te enim precante dominü, δὲ me offerente erationcs tuas,(tat e regione prínceps perfarum:& non uult populum tuum decaptiuitate laxari; Ego autem quia uenit princeps graecorum, δὲ ínterim pugnat contra principem períarum, habens(ῑίς michaelem in adiutorium, donec illi Ud τ HE ϱ nas(ub príncipe Callia, belliicy eo tépore geftü eft in Ther/ uaopylis,& apud falaminam nauale certamen:quando 509 phocles& Euripides clari habebantur:& Themiftocles in perías fugiés, haufto tauri fanguine períjt; Fruftra igi£ qdà Dariü regéquartü, q ab Alexadto fupatus eft(cribit τα inter(e dimicant, refe/ ELS sol nó quartusfed quart? ram tibi quz deus mi; LASER ο ΝΕ qdol.pn; decimus poft Cyrum hifüturapradixerig 9 ra ueritatis, Et némo eftadiutor meus in omnibus his perfarum rex fuit:qu& tibi narranda prace; rit: Nulligp oriatur nífi míchael princeps uefter. XI Pg Góautem abanno primo Darij medi ftabam Ca; XI feptimo imperij fuian no, δὲ fuperauit& occi crupulus quare pro á: dit Alexader.Et notá/ prince macedonum, ς ut confortaretur& roboraretur.Et nünc uerita-| dumqd'quatuor ἊΝ principem gracorumi:; δὶ ων 5::, Cyrumregibus pería dixerit, hoc ελλήνων. ὃ vd tem annáciabo tibi.Et ecce tres adhuc fees fta rum enumeratis: no7 Alexander enim rex— burit ín perfide:& quartus dítabitur opibus nimrjs Γη)^ uem praterierit& trà» edonum primuri ἡ fieri m Alexandrum. macedo p es. i t diniriefmsechreiralit ni ieritad Alexandrum. fubueigrema&fub Pet omnes:& cum iaualuerit díuitijs fuis,cocitabit om) Meran iccta Woteftati fuz, in e nes aduerfum regnum gracia, Sürget uero rex fortis fpiritui prophetali hi^ perfas artna corripuit. domínabitur poteftate:& fadetad' ol ip ftorig ordinem fequis ΑΠ&do ítur poteftate multa:& facietqd' placuerit toz meus ín omnibus μία mícbael peíti/ cepe vefter. Ego fumi ínquitangelus ille qui offero deo oratióes tu; as: δὲ nullus eft alius Qui adiutor meus fit rogaádi pro uobis deti, hifi Michaelarchange lus:cui creditus eft po pulus iüdzorum: Et interim hoc tempore €go€ princeps grazcorum cómuni laboreaduerfum perfa; dominatio eíus. ἡ rum principem dimicamus. Reuoluédz funt uetercs hifto ζ΄ ríz δὲ corifyderandz:ne forte illud tempus fignificet quan; do perfe a eracis uicti funt. luxta editioné uulgatam ufgp ad finem libri una putatur uifio:qua anno tertio Cyri regís' perfarum apparuit danieli.Porro iuxta heb*aicam ueritate, feparata funt quz fequuntur: fcripta ordine prapoftero, Decuius caufis fupra diximus: Non enim fub Cyri anno tertio;fed(ub Darij primo qui fubuertit Baltafar,narrátur Mta quz fcripta funt. Ca. ΧΕ imus L^ 7W£oaurt ab anro pzírno£»arij medí fabam vt con | foztaretür crobozaremur. Feo inqui, Daníel ab any no primo regis Darfj q fubuertit chaldaos:& me ο demanu inimicorum quátum in fefuitliberauit: ob cuftodiam meam etíam lacum leonum fuo fignans an fiulo,ne me aduerfarij interficerent:ftabá in cofpectu dei:& togabi eius clamentía pro eo qui me diligebat:ut conforta tec,uel ipfe uel regnü eius& roboraret. ΠΡ in oratione p/ fifteré,hac diio refpondente cognoui. Confuetudinis αὐτῷ prophetarum eft repente perfonas introducere fine ulla prae fatione uerborum:ut eft illud in palmo tricefimoprimo;ci enim rogaffet dominü propheta& dixiffet: Tu es refugium imeüa tribulatione mea qua círcidedit me:exultatio mea; erue mea circüdantibus me:repente perfona dei introduci tur reípondétis:Intelle&tum tibi dabo: δὲ inftruam te ín uía πὰς qua gradieris,firmabo fup teoculos meos,Ergo δὲ πᾶς nárrate propheta: ab anno primo Daríj medi,ftabam δὲ de precabar ut confortaretur δὲ roboraretur eius ámperium: deus repenterefpondit: c€T£t nunc veritaté annuncíabo tibi, EGcp(επί: uia uis nolTe de perfarüi regibus quid futurum fit: audi ordinem rerum& aufculta qd' queris: o[€t ecce tresadbucregee Πατ ín perfide,z quartue of tabif opibus nimije füp omnes τ, uatuor reges poft Cy rum dicit in perfide refurrecturos, Cambyfen filium Cyri; δὲ Smerdé magum qui pantapten filià cambyfis duxit uxo tem,Q.ui cuma feptem magis fuiíTet occífus:& in locum eius Darius fufcepiffet imperíum:eadem pantaptes nupfit daric:& ex eo Xerfen genuit filium:quí potétifimus rex& ditiffimus,aduerfum gracia innumerabile duxit exercitü: δὲ eageíit qua gracorü narrat hiftoria, Svecédit em Athe/ t εἰ, Eteum flcterítconteretur regnum eíus: δὲ díüidetur ín quatuor uentos cceli:fed non in pofteros eius: neg; 6 fcd'm potentíam illius qua domiítiatus eft. Lacérabitur ením eius regnum ctiam ín externos; exceptis hís, ? Et cónfortabitur rex auftri.Et dé principibus cíus przy ualebit fuper eum:& domínabitur ditione: Multa em fed praclara σε per ftrigere. eq C urget yeroreg foztio c otia bít poteftate ulta zc. Alexandro rege mace donii loquít: qui Phi lippifilius fuit: híc em Illyricis thracibufq fü peratis: uicta gracia thebifcp i ΒΘ fiuitin Afiam:& fuga : tis Daríj ducib?, urbe Sardis coepit:pofteaqp capta India δὲ urbe Alexàdria condi» τα: triginta€ duos atatis haberet annos,& duodecimit impertjannti,in babylone ueneno períjt. f(p£t oiuídetur ín quatuoe ventoe celí«C. Poft Alexandri in quatuor δος, cceli, orienté uidelicet& occidente, reridie δὲ Γεριδιτίση re gniiillius diuifum οἵ. Τη zgypto em prim? regnauit Ptole/ maus lagi filius:id eftad meridie. In macedonia philippus qui Arídeus frater alexadri:id eftad occidente.Syriz& ba» bylonis€ fupicrü locorii,Seleuc? nicanor:id eft ad orienté. Afia& póti cxterariicsin ipfa plaga puinciag Antigonus; Etpoft finem id eft ad feptentrioné. Ἡας fcd'm totius orbis plagas dici/ mus, Caterü quiin iudza eft;ad aquilone fyrià:& ad meri diem egyptii habct. Q) d' autéait:fed non in pofteros eiuss hoc fignificat, qd liberos nó habuerit:fed regnum ipfius i alienos laceratii fit: excepto fratre Philippo q macedonas tenuit. Νε fcdm potentia illius qua ditatus eft, Diuifum ein in quatuor partes regnüi imbecillius fuit: dum aducr/ fü fe dimicant, δὲ inteftino furore bacchantur. 6 4 Z.ace rabit effi eiue τεση etíá ít cxtermoa: exceptío bío, Praec regna Qtuor macedoniz,afiz fyriz,eeypti:etia in alios ob fcuriores& minores reges macedonü regnü laceratum eft; Significat atit Perdicá& Crateron& Lyfimachü.Nà cappa docia δὲ armenia, bithynia δὲ heraciia,bofphorufcp& alia p uinciz de poteftate macedonü recedétes ,diuerfos fibi reges conftituerüit. b«[ t confoztabtf rep αυ, Ptolemazü indi catfilià lagi qui primus regnauit in aegypto: δὲ uir prud&tif7 fimus fortiffimufq ac ditiffimus fuit:& tanta potentiz,ut Pyrrhi: regem Epirotarü expulfum reftitueret in regnum: yprüg obtinuerit δὲ phoenicé:& uicto Demetrio filio απ’ tigoni:feleuco regni fui parté: qua ab antigono fucrat abía; ta reítituerit:Carià djqpobtineret,& multas infulas urbefqs & regiones:de quibus nó eft huius téporís fcribere.Tdcircó auté cetera regna dimittens:macedoniz uidelicet& Afia? tantii dezgypti δὲ fyriz narrat regib?:quia in medio πὰ pofita,nuncab illis,nuncab iftís regibus tenebatur.Et fcri7 ρεῦτγα ancta propofitum eft: non externam abftqp iudais hiftoriam texere: fed eam qua ifraeli populo copulata eft; í«£t ος pzíncípibue cíue pzeualebít fuper eum« oomí? nabítur oítíone ec. Ite et Ptolemazus philadelphus fecuri? dus rex egyptifilius Ptolem fuperioris: füb quo Lxxz Xx interpretes Perfpicue de magno Li 25] C εαν ς m £ommen.I^ieronymi interpretes Afexandriz fcripturam fanctam in graecum di, cuntur uertiíTe fermonem: quí€ Eleagaro pontificí multa hierofolymam,& in templi donaría uafa tranfmífit; cuius bibliotheca prafuit Demetrius phalereus, idem apud grae cos orator& philofophus:tanteqp potentia fuiffe narratur, ut Ptolemaeum patre uinceret, Narrant emi hiftoriz habuiffeeum 9 Et poft finem annorum fcederabuntut. Siue ut Theodotio lonis, 14 eft Seleuci cognomento Callinici: qui cot mat Laodice regnabat in Syria:& abufus eft eis,& obrinsie. tantü ut Syrià caperet& Cilicia, fuperiorefqy partes trang Euphraten ΕΣ uniuerfam Afiam. ΟΦΗ’ diffet in zgypto(editionem moueri, diripiens regnum Se, leuci quadraginta mi, lia talentorum argenti tulit:& uafa preciofa pediturmn,ducentamí/— jnterpretatus eft: Et poft annos illius comifcentur). Filia; fimulacragy deorum, lia:equiti, uiginti mí lia:curruum yo duo— legis auftrí ueniet ad regé aquilonis, facere amicitiam: duomilia quingenta: in quibus erant& illa milia:elphantos ὃν& non obtinebit fortitudinem brachij, necftabít femé^ qua Cambyfescapia prim? eduxit ex Ethio pia quadringétos, Na cíus: δὲ tradetur ipfa, δὲ quíadduxerunt eam iuuenes—*8YPto, in per faspor( tauerat. Deniq geng ueslongas quasnunc b eíus:& qui confortabant eam ín temporibus. Et ftàbit^ agyptiorum idolol liburnas uocant,mille quingentas:alías ad εἰ degermineradicum eíus plantatíos& ueníetcum exer; δ δ dedita: quia poft multos annos deos eo bariamihtü deportan Cítu,& ingrediet prouínciam gis aquilonis:& abute-. γανοτεμήντοι υνα da,milleauriquog&€— tures, a obtínebit.Infuper A argéti grande podus: eoseorum& fculptilia:— ten eum appellauit& Syriam quid ipfe ob; ita ut de agypto p fin, uafa quoq; preciofa aurí& argentí captiua ducetín της, Cilicam auté gulosannosquatuo/ zoyptum: ipfe prualebit aduerfus regem aquilonís,— amico fuo Antiocho decim milía: δὲ octin/ genta talenta argen Etintrabit ín regnum rexauftri,& reuerte£ ad terram . gübernandá tradidit; δὲ Xantippo alteri du^ accoperit:& frumenti. v fuam, Filijáutem eíus prouocabuntur:& cógregabunt— ciprouinciastrans Eu artabas, que menfu/ ratres modios,& ter; multítudínem exercituum plurimorum:& ueniet pro^ phraten. cQ lj ag teti eíus p2ouocabur tiammodíjparemha— perans& ínundans:& reuertetur& cócitabitur&tegre-— turzccógregabürmub Ῥεῖ, quinquies δὲ de: cies centena milía. » díetur cum robore eius: δὲ exaltabitur cor eius. Et pr D títudínem exercituum plurímozum«€. Pot a 4[€tpoftfinemam/ uocatus rex auftri,egredietur δὲ pugnabit aduerfumre^ fugam&mortem Sc; ftio:um fcderabuntur. Primü Syria regnauit gem aquilonis:& przparabít multitudinem nímíam:— lvi Callinid, duofu 1 ei? Seleucus cogno; (utdiximus;Sdeucus δ dabitur multítudo in manu eius.Etcapietmultitudi|^ mento Ceraunus τὰ cognométo Nicanor. Secüdus Antiochus, nem,& exaltabitur cor eíus: quía deíjcíet multa milia,— Antiochus quíappd latus eft magnus:pro; quiappellatus eft So;* fed non prxualebit. Et cónuertetur rex aquilonís,&^ uocai fpe.ui&oriz& ther.Terti?^&ipfeAn/— przparabít multitudinem multo maiorem ép priuss&t— Ultioneparentis:exer tiochus qui uocaba£ £06. i.deus.Iíteaduer/ fus Ptolemzum phila delphii,qui fecundus imperabat zgyptijs eeffit bella dj plu 'rima:& totis babylonis atq oríentís uiribus dimicauit, Vo lens itaq; Ptolemaus philadelphus poft multos annos mo le(tum finirecertamé,filiam fuam noie Berenice, Antiocho uxore dedit:qui de priore uxore nomine Laodice, habebat duos filios:Seleucum,qui cognominatus eft Callinicus:& alterü Antiochi. Deduxitqy eam ufq; Pelufium:& infinita auri δ argéti milia dotis note dedit. Vii φερνοφδροο.i. dota; lis appellatus eft. Antiochusauté Berenicé cóforte regni ha berefe dicens:& Laodicen in cócubinz locii: poft multum téporisamore fuperatus, Laodicen cü liberis fuis reduxit inregíam, Ὁ τὰ metuens ambigui uiri animü ne Berenicé -reduceret,uirü p miíniftros ueneno interfecit: Berenicen aiit εὖ filio qui ex Antiocho natus erat, Icadioni& Genneo An tiochiíz principibus occidenda tradidit: filiumqs fuii maio rem Seleucum Callinicum in patris loco regem conftituit, Ethoceft qd? nunc dicitur:Poft multos annos Ptolemazus philadelphus,& Antiochus θεος faciuntamicitías:& filia Auftriregis, hoc eft, Ptolemzi uenietad regem aquilonís: id eftad Antíochum,utinter patrem ac uírum iungatami; ' citias.Etnon poterit(inquit) obtinere:nec femen illius fta; tein regno Syria: fed& ipfa Berenice,& qui eam adduxe; runt interficientur. Rex quoq» Antiochus qui confortabat eam,hoc eftper quem poterat preualere,ueneno uxoris oc cius eft, b([£t(tabít oe cermíneradícum eíue plantatío: et veníet cum exercítu et íngredíef pzouíncíam regío aquílo nío«c. Occifa Berenice,& mortuo Ptolemzo philadelpho patre cius in zgypto,frater illius& ipfe Ptolemaeus cogno/ mento Euergetes, tertíus fucceífit in regnum, de plantatio; Ως δὲ degermineradicis eius,eo cp effeteermanus:& uenit . cum exercitu magno, δὲ ipgreíTus eft prouincia regis aqui, «Οίτη congregato aduer fus Ptolemaum philo ;.patorem arma corri./ piunt. Camq Seleucus maior frater,tertio anno imperij effet occifus ín Phrygia per dolum Nicanoris& Apaturij: exercitus quí erat in Syria Antiochü fratré eius cognomen, τὸ magnum de babylone uocauitad regnum.Et propterea .nuncinfert, ορ duo quidem filij prouocati funt:& congre; gauerunt multitudinem exercituum plurimorum. Sed q» unus Antiochus magnus uenerit de babylonein Syriam: quz eo tempore tenebatur a Ptolemzo philopatore filio Éuereetis:qui quartus regnauit in zgypto. Cung pugnaf/ fetaduerfum duces eius,immo prodítione Theodotij obti nuiffet Syríam:qua per fucceffionem iam a regibus αργυρά tenebatur,in tantam uenit audaciam cótempta luxuría phí lopatorís& magicis artibus,quibus inferuire dicebatur:ut ultro zgyptijs bellum conaretur inferre. Ὁ(Lt poottoca/ tuo reg auftrí egredíctur et pugnabít aduerfur regem aqui/ lonía: et pzeparabít multitudinem nimíam cc. Ptolemaus enim cognométo phílopator amiffa Syria proditione Theo dotij, cógregauitplurimam multitudinem:& ingreffus eft in fine téporü - aduerfus Antiochum magnum, quem nunc regem aquilo nís uocat:iuxta fitum egypti& luda prouinciar:idem eif -Jocuspro qualitate regionis, alteri ad Auftrüi,alterí adaqui lonem fitus eft. Verbi gratia: Si deTudaa dicam?, agyptijs ad aquílonem,Syríjs ad Auftrum eft.Iníto ergo certamine iuxtaopidum Raphie,quod in foribusagypti etxomnem Antiochus amífit exercitum:& per deferta fugiens, peneca ptus eft: Cunq cepiffet Syriam, ad extremü foedere& qui bufdam códitionibus pugna finita eft. Et hoc eft quod leri ptura nunc dicit: Deíjciet multa milia Ptolemaus philopa tor,fed non przualebit. Aduerfaríti enim fuum caperenon potuit. Q.uodq fequitur: eT£tconuerteturret aquilo/ πίο«c, Antiochi magni fignificat:qui cótempta Ptolemai philopátoris € — I zu zanicleim- iphilepatoris ignaula:eo qd* deperiret Agathoclea pfaltria: fratremq eius,& ipfum agathoclen haberet concubínum: quem poftea zgypti ducem conftituit: incredibilem de fu; perioribus locis babylonís exercitum congregauit. Etpto; emao philopatore mortuo,aduerfum filium eíus,qui tunc quatuor anriorii erat, δὲ uocabatur. Ptole/ maus ἔπιφανήο rupto foedere mouit exerci in fine temporum annorumq; ueniet, properans cum exercitu magno& opibus nímijs. Et ín ngos iL ait: Comportabit aggerem: illud fignificat, qd' prafidium fcopa in arce hierofolymorum adniteritibus iudais,multo tépore oppugnarit:& coeperit alias urbes:quz prius a pto/ lemzi partibus tenebant, Syriz, Cilicia,& Lyciz.Eo enim tpecaptz funt Aphrodifias δὲ Soloe δὲ Zephyrion& Mál/ los& Anemurü& Se? lenus& Coracefii&. Coricus δέ Andriace δὲ Limyra δὲ Patra& tum.Tante enim dif, 1,; z η. Xanth*:& ad extremi folugonis& fuperbia:*[5 multí coníüreét aduerfum regem auftri. ilij qUOq; Pphefus:dequib? uni agathoclesfuirutub— praerarícatorum populituiextollenturutímpleantui-—werfis&graca ἄδην dita prius agypto p/ V f'onem δὲ corruant.Et üeniet rex aquilonis, compor/— F'ananarrat hi Etfi uinciz rebellarét:ipfa,:: 17 δε 1.— QuodgintulicEcftá qp agyptus feditioibe tabit agoerem& capiet utbes munitiffimas:& brachia— bi in terra inclyta& ucxreur: PhilpPuS—[τί που faftinebunt:& confürgentelecti eius ad τον—«9nfumerurfiue perfi) quoqrex macedonü—'.: à E: à cieturin manu εἰ Τοῦ & magnus antochus— fiftendum& non eritfortítudo.Et faciet ueniens fuper— ráincytàfiueut Lxx: pace facta, aduerfum eum íuxta placitum fuut:& non erít quí ftet contra interpretati funtuolü/ Agathoclen& Ptole/:: RS;: tatis,hoceft quae com' τὸς μὰ epiphanemdi— faciem eíus:& ftabit ín tetra ἐπεῖγτα, δὲ confümetur ín placeat deo, Iuda ἢ} miae fubhaccon c tnanu eius, Et pónet faciem fuam ut ueníat ad tenen Cs el prenne Ric) itione ut proximas ci n;;: ufalé: a honorift. etatee s fuofn; dumuniuerfum regnum eíus,& recta facietcam eo:Ec— I fufceptos eos q par guli de regno Ptole/ mai iungerent.Et hoc eft qd'nunc dicit mul/ tos confurgere aduer; fus regemauftri, ρεοῖς ΕΠΟ fcilicet epipha néqui erat xtate pue, sili, 4«il quogs ?euarícatozum popu pt β Y RISE üressolemurwrim mus& indignus decore regío:& in paucis diebus conpleant vífionem?c0?^— ceretur:non ín furorenecin palio.! ruant, Pugnatibus có: tra femagnoantiocho & ducibus ptolemzi: ν in medio iudaa pofita in contraria ftudia fcindebatur:alijs antiocho, alijs ptolemao fauentibus. Deniqs Οίας facer, dos affumptis iudaorum plurimis fugit in egyptum: δὲ a ptolemzo honorifice fufceptus, accepit eam regionem qua heliopoleos uocabatur:& concedenterege, templum extruxit in eegypto fimile templi bM] qd permanfit ufqpad imperium Vefpafiani: annís ducentis quinquaoín] ta, Ipfa autem urbs quz uocabatur Onie: dimicantibus poftea aduerfus rhomanos íudzis,ad folum ufq; deleta eft: & πε urbis neq; templi ullum reftat ueftigium. Sub oc, cafione igitur Οία pontificis,infinita examina iudzorum agyptum confugierunt,Eo tempore& Cyreneorum multi Éaag,c tudine repleta eft. A(ferebat enim Onias fe Efaiz implere uaticinium fcribentis:Eritaltare domini in aegypto& titu; lus domini ín terminis cius. Et hoc eftqd'nunc dicit:Filij prauaricatorum populi ταί qui dereliquerunt legem domi; ni: uolentes in alio loco prater quà iuffum erat deo uicti mas immolare: extollentur in fuperbia& uifionem:hoc eft domini praceptü fe implere iactabunt.Sed corruét: quia& templum& urbs poftea deftruentur. Cumqpantiochus te; nerct iude, miflus Scopas atholi filius, dux ptolemzi par tium,aduerfus antiochum fortiter dimicauit: caepitqp iu/ dxam δὲ optimates ptolemzi partium fecum abducens,ín egyptum reuerfus eft. b€T£t veníet rec aquílonio«com po:tabít aggeré:t capíet v2bes munítíffimas:zbzacbía au; trí non fuftinebunr:c confurgent electí eíus ad refiftendumi tnor erít foztítudo εξ, Antiochus em uolens iudzam recu; perare δὲ fyríz urbes plurimas: Scopam ducem ptolemzi tuxta fontés iordanis, ubi nunc Paneas condita eft, inito certamine fugauit:& cum decem milibus armatorum ob feditclaufum in Sidone. Ob quem liberandi mifit ptole/ ma? duces inclytos Eropü δὲ menoclea& damoxenii. Sed ob(idionem foluere non potuit:donec fame fuperatus Sco; pas,manus dedit, nudus cutn foctjs dimi(fus eft, Ωῳ 5 filiam fceminarum dabit eiut euertat illum: Et nàn fta bit nec illius erít. Et conuertee. faciem fuam ad ínfi[as:& capiet multas:& ceffare faciet principem opprobrij fuis& opprobríum eíus couertetur ín eum.Et cor» uertet faciern fuam ad imperiüt terrae fuae:& impínget e Kcorraet€ non inuenietur.Et flibit ín loco eius uiliíTi tium fcopz erant per/ fecutus eft. Pro terrà inclyta qd' interpreta; tus eft Aquila: quem nos in hoc locofecu/ ti fumus: Theodotio ipfum hebraicum uer: quo Symmachus uer tit terrà fortitudinis; c(£t poüet facie fuà vt veriatad teheidü vníuerfut regní εἰσ t recta facíet cá eo.£t ΕΠΙ πη Πα ἢ oabít εἰ vt enertat illii. Hoc eft ptolemaü:fiue. illud,hoc eft regnü eius, Volés antiochus nó folü fyria& ci liciam δὲ lyciam δὲ alias puincías que ptoleinzi fuerat par tium poffidere: fed ín zgyptum quoqpregnü fuü extéderez filiam fuam Cleopatram per Euclem rhodiü feptimo anno regni adolefcentis defpondit ptolemnao:& tertiodecimo anij no tradidit:data οἱ dotis nomie omi Coxlefyría δὲ Iudza.Fi lia αἴϊε foeminarti p πλεονασμὸν uocat: ut eft illud poeticii; Sicore locuta eft: Vocemq hisauribus haufi. Ὁ«Lt nó ftabit Πες illíae erít:t conuertet facíem(uam ad ínfulae/ ca^ píet multae:« cefare facíer pzíncípem opprobe fuí: op? p2obeít εἰσ cóuerte£ ín ei. t conuertet facíé fuà ad(npe; rí terre ως«C, Necp enim obtinere potuit&gyptim: quiá ptolemazus epiphanes,& duceseíus fentientes dolum,cau/ tius fe egerunt,& Cleopatra magisuiri partes G parentis fd uit. Vndeuertitíe ad Affarp: δὲ naualí certàmine aduerfui plurimas infulas ditnicans:coepitrhodum δὲ Samü& colà phonဠPhoceá& alías multas ínfulas.Sed occurrit οἱ. Τον Scipio Nafica ci fratre fuo Publio fcipione aphricano: qui Hannibal&uicerat. Cum eín conful Nafica frater aphricani hebetioris eífet ingenij:& contra rege potentiffimü fenatus εἰ bellum nollet credere, fpontanea legationé obtulitaphriz canus pro fratris iniuria. Victus ergo antiochus,intra Taü rum regriare iuffus e(ti& inde fugitad Apamiam ác Sufagi δὲ ultimas regni(üí petietrauit urbes, Cumcp aduerfum eli; meos pugnátet ci omni eft deletus exercitu. Et hoc eft qd nüc fcriptura dicit: qd? multas infulas ccepit,& uincéterhg marno,regntutn afiz perdiderit:& opprobriü eius couerfurii fiti caput eiusi& ad exttemii deafía fugies, reuerfus fit ad imperiti teftá fua: ipegerít τς Corruerit:& locus eius η fitinuentus. eq[ tt ftabir ii loco eíue vilíffünüo c índign? Oecoze regío:? in paucíe ofebue cóteret πό ín furoze nec(ii p:glío.Seleucü dicit cogriométo philopatore filium magtil Antocchí,qui niliil dignum fyriz δὲ patrís gelfit imperiot Xx 3&abij Et ftabit gn. C bum pofuit σαβὲμ: p ἘΠ θ᾽ £ommen.IDieronymi & abfq ullis preis inglorius périjt; Porro porphyrius non uulthunc effe Seleucumi,fed Ptolemáum epiphanem, qui Seleuco fit molitus infidias:& aduerfum eum exercitii prapararit:& idcirco uenenofít interfectus a ducibus fuis. ὦ Φ ο ὑπ ab illo quzreret,tátas res moliés ubi haberet. prunnmrepede v Em poftea fimulatione clatmentize obtinuit regnum fig. t. brachia pugnatis Ptolemai δὲ uniuerfa uaftantis,expügna»'—* ta fuhtafacieantiochi atqp contrita, Brachia autem fortitu ὦ dinem uocat:unde&€ manus appellatur exercítus multitu, do;Etnon folum ait Ptolemaum uicitfraudulentia fed du. cem quoq foederis:. i amicofeffe diuitias, ἜΡ';;; hoceftI: Quod ci. αἰυνραιπ. 9 Et ftábit in Ioco eius defpectuss& non tribucturei ho^— pai mm d: effetin populistimue/... nor reoíus:& ueníet dam δὲ obtínebít reenutm ít frau— Siue qd? dicit hocefiz. , runt duces neauiferret dulentacEr brachi E fade—CUiPle obtuliffet pa; eorüfubftantis:&id,.dulentta, t brachia pugnantis expugnabunturaiadC. cem Dtolemao;&fuif circo cii malcficis arti; bus occiderunt. Sed. , quomodo poteft in lo reptolemaus qui hoc . omnino non fecit:ma , pretati funt:& ftabit de radice eius planta; tio: ideft dc germine eius& femine, percu/ tiens dignitatem im/ perij:& in paucis die/ . eíus& conterentur:infuper δὲ dux fcederís.Et poft amí cítías cum eo faciet dolum:& afcendet δὲ(uperabit ín, co magni ahtiochifta. modico populo.Et abundantes& uberes urbes íngte/ dietur:& faciet que non fecerunt patres eíus& patres xime cum Lxx. inter/: patrum eíus;rapínas δὲ przdam δὲ díuitías eorum dif, - fipabit:& contra firmiffimas cogitationes inibit:& hoc ὁ ufq; ad tempus.Et cóncitabítur fortitudo cíus.& cor eius aduerfus regetn auftri ín exercitu. magno. Et rex. auftrí puocabi£ ad belli multis auxilijs&-tortibus ni fet dux foederis: poft, ea eft ei molitus infidi as, Ptolemzum auté hicnon epiphanem fi, enificat: quí quintus regnauit in ἀονρίος fed ptolemzurft phi, lometoré filiti Cleopa tra fororís. Antiochís cuius hic. auuneulus fuit. Et cum poft mor tem Cleopatra Eulaí us eunuch? nutritius busconteretur:abíg— mís:& no ftabunt.quía inibüt aduerfum εἴ confilia.Et. philometoris& Lene? . ira& ργα]ίος Hebrai d- καῇ agyptum regerent: 8 decore regio, Tripho»... .n&íntelligi uolüt:q tu^ , tor pueri arripuit tyra .nidem. αι 0] (riloco cíus oefpectus:cnonretribuetur εἰ bonoz regíue: et veníet clam« obtínebít regnuim ín fraudulentía. Hucufg ordo hiftoríz fe fequitur:& inter Porphyrium ac noftros nulla contentio eft. Catera quz fequütur ufqp ad finem uo .luminis:ílle interpretatur fuper perfona Antiochi qui cog: nomínatus eft epiphanes:frater feleuci filius antiochi ma; gni: qui poft Seleucum undecim annis regnauit in Syría: obtinuitqp iudzam,fub quo legis.dei perfecutio& Macha/ beorurn bella narrantur. Noftri autem hac omnía ας απ; 'chrí(to prophetari arbitrantur:qui ultimo tempore futurus €ft.Cücp eis uideatur illad opponi: quare tàntos.in medío dereliquerít fermo propheticus,a Seleuco ufqyad confüma "tionem mundi:refpondent qd?& in príori hiftoria ubi de re gibus perfis dicebatur, quatuor tantum reges poft Cyrum pérfarum pofuerit:& multis in medio tranfilitís,repenteue nerítad Alexandrum regem macedonum:& hanc effe[οτί plurzfanctz confuetudinem:non uniuerfa narrare: fed ea quz maiora uideant exponere. Ciiqp multa(j poftea lectu; ri δὲ expofituri fumus,fuper Antiochi perfona conueniant: typum eum uoluntantichrifti babere:& qua ín illo ex par te pracefferint, in antichrífto ex toto effe complenda.Et hüc eíIe morem fcripturz fanctz,ut futurorum ueritatem pra mittat jn typis:itixta illud qd'de diio faluatore in feptuage fimoprimo pfalrao dicitur:qui prenota falomonís:& om nía qua de eo dicuntur, falomoni non ualent conuenire. Neq eim pmanfit ille cü fole& ante luna generationis gene . rationum:neq diiatus efta mare ufq; ad mare, S a flumine τῇ δα terminos orbis terrarum:nec omnes gentes feruie/ runt ei:neq;ante folem permanfit nomen eius: nec benedi, étz funt in ipfo omnes tribus terre:nedy omnes gentes ma/ gnificauerüt eüim.Ex parte autem δὲ quafi in umbra δὲ ima ein ueritatis in falomone pramiffa funt:ut in diio faluato; re perfectius implerentür. Sicut igitur faluator habet& fa] lomonemi& czteros fanctos in typum.aduentus fui: fic 87 antichriftus peífimum regem antiochum,qui fanctos perfe. cutus efttemplumqp uiolauít, recte typum fui habuiffe ςτε)-dédus eft.Sequamur igitur expofitionis ordinem:& iuxta. utramq explanationem,quid aduer(aríjs, quid noftris ui deatur, breuiter annotemus.Stabit inquiunt in loco feleuci. ες frater eius Antiochus epiphanes:cui primum ab his qui in-. ες fyria Ptolemzo fauebant non dabatur. honor regíus:fed. δ .eíüs opprímetur,& cadent interfecti plurimi. - quibus antea iam diximus. antiochus fraude ος’ .cupauerat: ortum eft inter auunculii X pue ;- rum Ptolemaurn pre lium. Cum ínter Pelufium& monté Cafiüi cómififfentz uicti funt duces ptolemzi, Porroantiochus parcens pue/ ro& amicitias(íimulans,afcendit memphim: δὲ ibi ex mo reagypti regnum accipiens: puerig rebus fe prouidere di cens,cum modico populo omriem agyptum fubiugauit fi bi: abundantes atq; uberrímas ingrelus cft ciuitates, Fe, citqy que non fecerunt patres eíus& patres patrum illius, Nullus enim regum fyriz ita uaftauit xgyptum:& ornnes eorum diuitias diffipauit:& tam callidus fuit,ut prudentes cogitationes eorum qui duces pueri erant,fua fraude fub» uerteret. Hac Porphyríus fequens Suctorium,fermonela: tiffimo profecutus eft:qua nos breui compendio diximus, Noftri autem€t melíus interpretantur& rectius: quod in finemundi hacfit facturus antichritus:qui confurgere ba bet de modica gente:id eft depopulo iudaorum:& tamhu milis erítatcp defpectus,ut εἰ nó detur honorregíus: X per infidias& fraudulentiam obtineat principatum:& brachia pugnantis populi rhomani, expugnétur ab eo δὲ conteran/ tur.Ethocfaciet quía fimufabit fe ducem effe foederis: hoc eftlegis δὲ tc(tamenti dei. Et ingredietur urbes ditiffimas;&t faciet quz non fecerunt patres eius,& patres patrum illius, Nullus enim iudaorü abfqpantichrífto ín toto υπ orbe: regnauit:& cótra firmilfimas cogitationes fanctord inibit confilium:facietqp uniuerfa ufq; ad tempus: doneccum dei uoluntas facere ifta pmiferit. b Γι cocítabitur footítudo εί τ co eiue aduerítia regem auftrí(η exercitu magro.£r γεχ αυτί peouocabítur ad bellum multíe auritije cfoetíbus nímío:« non ftabunt quía fnibunt aduerfue cum confilíaz {δι comedentee parci cuim eo conrerent eum: erercítulqs eius opprímetur z cadent(nterfecté plurimi. Hac Porphy/ rius interpretatur de Antiocho,qui aduerfus Ptolemati fo» roris fuz filium profectus eft cum exercitu magno. Sed& rex auftri,id eft duces Ptolemei prouocabuntur ad bellum mültis auxilíjs& fortibus nimis:& non poterunt réfífte/ re Antiochi confilijs fraudulétis:qui(imulabit pacem cum fororis βίο, δὲ comedet cum co panem: poftea occupabit& zgyptum. Noftri autem fcd'm fuperiorem fenfum inter/ pretantur omnia de antíchrifto,qui nafciturus eft de popu loiudaorum,& de babylonc uenturus, primum fupera4: turus eft regem agypti:qui e(t unus de tribus cornibus de " Duorum quodd € Duorumquog Zn zaniclem ἃ Q[ Z»uo:m quoq regum coz erít vr male facíát: ad ten fam vnam mendacium loquentur c. Nulli dubium eft quin Antiochus pacem cum Ptolemao fecerit: δὲ inierit cum eo conuiuiti δὲ dolos machinatus fit:& nihil pfecerit qa regnü eius nó potuerit obtinere: fed a militibus Ptolemzi eiectus fit. Veri ex eo quia fcri ptura nunc dicit duos fuilfereges,quoricor* D'üorum quoqp regum cor erit ut male faciant: δὲ ad ri foztítudínís cC.Pro brachijs alius interpretatus eft, femi naut fignificaret ftírpem atqp progenie. Volunt autem eos fignificari quiab Antiocho miffi funt poft bienriium quá templi expoliauerat,ut tributa exigerent à iüdcis: δὲ áufer? rentcultü dei;& in templo hierufalé, Iouis olymplj fimula/ crum, δὲ antíochi ftar tuas ponerent: ds πᾶς abominationé defola? fuerit fraudulétumut tmenfam unam mendacium loquentur:&non profi, tionisuocat: quando fibi mutuo maleface; renwhocícd'm hito, Cienttquia adhuc finis ín aliud tempus. Et reuertetarín—?Platum cft holocau/ ftum& iuge facrificitf. ríanonpotéft demon. b terram fuam cum opibus multis:Et οὓς eíus aduerfum— Qiu inira m ty/ ftrari. Ptolemzxus em-:; tq rerràm,— POantichrifti noftri p^ Wario pia teftamérum fanctum:& facet& reuertetur ín térrám ἢ τν co»ptusantiochífrau;— fuá. Statuto tempore reuertetur δ ueniet adauftrum: Rm πὰ eft in templo deilli malum cogita EAINAFI::: ei& fe facturus ut τὸ σα! poti Vnde Ον ΠΟΠ erit priori fimile nouíflimum. Et uenient fuper ue UNS e uo nbürihecom, c eum tríeres& rhomani:& percutietur: Et réuertetur&— nec de Antiocho epi; nía referre ad antichri/ fü δὲ ad rege agypti: quéprimtü fupaturus uerfam teftamérá fan etii«C,£t veníent fup pcutíe£ Siue ut ali? in; trpreaP εἰ: θε οσα, ltamentü fimulabunt frauduléter.Populus aute fciens nabunt ei,.Etgraca& t deum faum,obtinebit δὲ faciet, Et dócti in populo do; cebunt plurímos:& ruent ín gladio& ín flamma& ín et Antioch?expulfus. 6 captiuitate& ín rapína dierum.Cümqp cortuerint fub; leuabuntur auxilio paruulo:&applícabuntur eís plu rími fraudulenter.Et de eruditis ruent ut conflentur δὲ ctum:& fpoliaffe tem; eligantur& dealbentur uf. qp ad tempus prafinitum; quía adhuc aliud tempus erit. rhomana narrathifto, ría: poftqua reuerfus ab eayptíjs,ueni(fe ei in iud2am:hoc eftad; uerfus teftamentü fan plum δὲ auri tuliffe qs plurímü: pofitog; in arcepra(idio macedo; num: reuerfum in ter, ram(ua.Et poft bien; nium rurfum contra Ptolemzum exercitum congrega(fe& ueniffe ad au(trum. Cüq duo fratres Ptolemzi Cleopatrae filj:quorü auunculus erat,obfiderentur Alexandria: lega; tos ueniffe rhomanos:quorii unus Marcf&Popilius lenas: cum eum ftantem inuení'fet in littore, δὲ fenatus confultü dediffet:quo iubebaturab amicis populi rhomani recedere & fuo imperio effe contentus:& ille ad amicorum refponfio nem confilium di(tuliffet:orbem dicitur feci(fe in arenis ba culo quem tenebat in manu: circtifcripfiffe regem atq di/ xiffe:Senatus& populus rhomanus pracipiüit ut ín ifto lo; corefpódeas quid confilíj geras. C) uibus dictis ille perter titus aít:Sí hoc placet fenatui& populo rhomano receden; dum eft;atqy ita ftatim mouit exercitum. Percuífus autem dicitur effe, non qd interierit,fed qd? omnéarrogantiz per; diderit magnitudine, De antichrifto nullus ambigit quin pugnaturus fit aduerfus teftamentum fanctum:& primum contra regem zgypti dimicans, rhomanorum pro eius au; xilio terreatur. Haec autem fub antíocho epiphane in imagi ne pracefferunt,ut rex fceleratiffimus qui perfecutus eft por pulum dei prafiguret antichríftum,qui chrifti populü per? fecuturus eft, Vnde multi noftrorü putantob feuicia& tur pitudinis magnitudine, Domicianti, Neronem antichriítiüi fore. c([£treuertetur« índígnabítur contra teftamentum t.Madirb fanctuará cé. Hac pleníus in Machabeorii geftis legimus: qd poftd eum de zgypto pepulerunt rhomani: indignans uenerít contra teftamentü fanctuartj,& ab his ínuitatus(it qui dereliquerant legé ἀεί, δὲ fe cerimontjs mifcuerant ethni corum.) d plenius complendü eft fub antíchrífto, qui in; dignabitur contra téftamentü dei;& coeitabit aduerfum il los quos uultlegem dei derelinquere. Vnde ἢ gnificantius interpretatus eft Aquila: Et cogitabit ut deferatur pactum fanctuarff, Ὁ«ΓΕ: bzacbía ex co ftabunt c polluent(ancrua. índignabítur contra teftamentum fanctuarij;& faciet acreuertetur& cogítabit de hís quí dereliquerunt tefta εἴς, béLEtcozefad/ ο mentü fanctuarij.Et Bráchía ex co ftabunt δὲ polluent fanctuarium fortitudinis:& auferét iuge facrificium:& eütríerescrbomani? e dabunt abomínatíonein ín defolationé.Et imptj ín τέ; phane: nec de antichri fto fed de rhomanifín nent trieres fiue itali atq: rhomani δὲ humi liabif.Poft multa ínqt tépora deípfis rhoma nis quí Ptolemzo ue nereauxilio,& Antio/ cho cóminati funt:có; furget rex Vefpafian?: furgét brachia ei?,& fe mina Titus fili? εὖ ex, ercitu:& polluent fan/ ctuariü:auferétqp iuge facrificiti:& téplti tra/ dét aternz folitudiní; WUR23& qppe ax Etfaciet quos mos tríeres& rhomanos iterpretati fum*hebrzi ítalos uo lit intelligi atq; rhomanos. eq C€t(mpi ín teftaméri fina labunt fraudulenter«c. Et hoc in Machabeis legimus, qc? quídà fimulauerint fe legis dei effe cuftodes:& poftea cam gentíbus pactum fecerint: alij uero permanferint ἐπ religio ne:qd'& antichrifti temporibus futurum arbitror, quado refrigefcet charitas multorum. De quibus domínts loqui;. telligi uolüt: degbus; fupra di&ti eft: Etue/ Nus ud tur in euangelio:Putas filius hominis ueniens inueniet fidé Mattb, i45 fuperterram? Γάιξι ooctíin populo oocebunt plurimos: «ruét ín aladío τίη fláma«(a capríuítate«(n rapína oferü., Canta iudzí ab antiocho paffi(unt, Machabeorü libri re; ferunt:& triumphi eorum teftimonio funt: qui pro cufto; dia legis dei flamas,& gladios,& feruitutem,& rapinas,& poenas ultimas fuftinuerüt.O) uz futura nemo dubitet fuls antichrifto,multis refiftentibus potentiz eius δὲ in diuer/ fa fugientibus. Cruz hebrai in ultima euerfione templi quz fub Vefpafiano δὲ Τίτο accídit interpretantur: fuiffe plurimos de populo qui fcírent dominii fuum:& pro cuftó día legís eius interfecti funt.& 4Γ& umas cozruerínt füble/ uabunt aurílío paruulo:c applícabtitur εἰσ plurimi fraudui lenter«c. Paruulü auxilium, Mathathía fignificariarbitra£ i, Mach,2,4 Porphyríus de móte modin: qui aduerfum duces antiochí rebellauit:& cultum ueri dei feruare conatus cft, Paruii afit inquitauxiliüi uocat,quiía occifus eft in przlio mathathias: & poftea iudasfilius eius qui uocabatur machabzeus ρα’ gnans cecidit:& cateri fratres eius aduerfariorüi fraude dé/ coepti funt. Lege machabeorum libros, Hec ait, omnfta íd/ circo funt facta:ut probentur& eligantur(an&i& dealberi tur ufgiad tempus prafinitum: quia in aliad tempus ἐγὰς dilata uictoria, Sub antichrifto paruum auxilium noftri ti^ telligi uolüt, quía congregati fancti refiftunt ei: δὲ ütétür adi xilio paruulo:& poftea de eruditis corruent plutimi.Et hoé fiet ut quafi conflentur in fornace δὲ dealbentur δὲ tigantut Xx5 donec rm e|£ommen.lDieronymi E. done ueniat tempus préfinitum:qnia uera uictoria in ad. ^.. gentuchri(ti erit. Hebraorü quidam hzc de Seuero& Άη. tonino príncipibus intelligunt:qui iudzos$ plurimum dile; xerüt. Alij uero de Iuliano impatore:qd' quado oppreffi fue tint a Caio cafare& in captiuitatis anguítíjs multa ppelfi, ille confurgat: Iudaeos amare fe fimulans:& intéplo eorü imolatu 9 Et fadét iuxta uoluntaté fuam rex:& eleuabitur& tma; focnínarum δὲ non habere,Si legerimüs&tinteffexerimug ἀπὸ κοινοῦ, δὲ fuper cocupifcentia foeminarüi non intellioetz. deantichrifto facilior interpretatio eft:qd'ídeo fimulet τὲ tatem ut plurimos decipiat, Sin autem íta legerimus,& fu. per cócupi(cétià foeminartüi;ut fubaudia£ eritzantiochi per, fona magis coaptabi£ qui luxuriofiffim?fuif fe dici£:& in tantüi de». rüfecffe promittés:in| enificabitur aduerfum omnem deü:& aduerfum deü| decus pftupra&cory. quo parua fpem auxi/ tij habebüt:& applica/ deorum loquetur magnifica:& díríget donec complea ruptelas ueniífe regiae. dignitatis: ut mimís bunt iliis gentiliplu/ turíta: perpetrata quippe diffinitio eft. Et delim paz... quoq fcortis pübli. riminóinueritateled^ tem forum nom reputabit;& etitin concupifcentijs, ce'ungereb;Slibiding: in médacio. Pro idolo fuam populo prafenr rum enim cultu,eiusfi— foeminarum:nec queméj deorum curabiít:quía aduet^.— tecóplerer.Deiimau; mulabütamicitias.Ft| fum πρίονα confürget.Deum autem maugim ínloco— sim ridiculePorphy; i, Cog ind hoc facientut qui pro rius Aes εἴς. mof bati funt,maniftifi, fuo uenerabítur:& deum quem íenorauerunt patres. utdiceret inuic ant. TempusenimUt/— eius colet ,auro& argento& lapide praciofo,rebufa; din,undefuit Matthas. rz falutis eorum δέ au thias& filij eius, antio. xilífuturumeffechri, pracíofis. Et faciet ut muníat maucim cum deo alíe;— cni aucet louis potuit. ftum,quéfalfo putant no quem cogtiouít: δὲ multiplicabit gloríam& dabít fefatui:& compuliffe ο e(Te uenturüi: cum fint recepturi antichriftü. iudaos:utei uictimas eis poteftatem ín multís δὲ terram díuídet eratuíto.— imrmorarar ide doo. 'a«L£tfacietíurta vo c Etín témpore prafinito pralíabitur aduerfum eut./modin.Ord'autéfeg luntatéfuá reg: celeua^ ro Δα τί; δὲ quafi tempeftas ueníet contra illum rex bít«magnificabíf ad^ tur:& deum qué igno. rauerüt patres cíus co. uerum omné oct,— aquilonis ín currib? δὲ ín eqtibus& ín daffemagna:&— Iechocmagisantichri perpetrata eft. dppe ingredic£ terras δὲ conteret δὲ pettráfiet. Ft introibit ín bíffinítío.Siueutalius fto Grantíocho conue^. nit: Legimus emantio interpreta? eft:inipfo ὃ terram eloríofam& multi corruent.Hx aütern fola(αἱ chum idolorum gra enim eritconfümatio:— gabuntur de manibus eius,edom δὲ moab δὲ principiü Ab hocloco iudzi di; li ddeantichritopurat"ΠΙΟΣ ammot, : qd' poft Iuliani paruü E auxili, furrecturus fit rex q faciat iuxta uolütaté fua:& eleue£ cótra οἷης qd dicit de?:€ aduerfum deii deorüiloquat magnífica: ita ut fedeat in templo dei: X feipfum faciat deum,& dirigatur uoluntas €ius donec cóplea£ ira dei,quía in ipfo erit cofumatío. C. d' quidem δὲ nos deantichrifto intelligimus:Porphyrius au/ tem δὲ ceteri qui fequütur eum de antiocho epiphane dici árbitrantur: qd? erectus fit contra cultum dei:& in tantam fuperbiam uenerit:ut in templo hierofolymis fimulacrum fuum poni iufferit, Ο πο fequitur:& diriget donec có pleatur ira:quia in ipfo erit confumatio: fic intelligunt, tam: diu eum polfe donec irafcatur εί deus,& ipfum interfici iu^ beat.Siquídem Polybius& Díodorus qui bibliothecarüi fcribunt hiftórias,narrant eum non folum contra deum fe^ CiíTe iudeze:fed auariciz facibus accenfum, etiam templum "Dianzin elimaide qd erat ditiffimü fpoliareconatum:op^ preffumqia cuftodibus templi, G uicinis circum gentibus: δὲ quibuldam phàtafijs atqs erroribus uerfum in amentíà: ac poftremü morbo interfjíIe:& hoc ei accídiffe cómemorát quia templü Dianz uiolare conatus fit. Nos auté dicimus etíam fi acciderit ei,ideo accidiffe,quia in fanctos dei multà exercuerit crudelitatem, δὲ polluerít templüi eius. Non em pro eo qd' conatus eft faccre:& acta poenitentia defiuitim? plere:fed pro eo qd' fecit punitus effe credédus eít. b«T£t Coeur patrum fuozum nó reputabít: c erít ít concuptfceéria femínaréá:nec quéds oco: curabít«C.Pro eo qd' nos inter pretati fumus,& erit in concupifcentijs foeminarum:Lxx. tran(tulerunt:& concupifcentijs mulierum non fubiacebit. Rurfum pro dco 97, qd? habebatur in hebraico, Aqui Ja tranftulit,deum fortitudíinum:Lxx. deum fortiffimum. CX uia uero in hebraico pro eo qd? nos diximus: erit ín có cupifcentijs foeminarum,ambigue ροή eft:dicente Aqui laquerbü expreffit e uerbo:iod ἐπὶ θεὸν τῶν πάτρωμ αυοῦ ὃυ σαυέσή, nod Ἐπιθυμίαμ γαυαικῶν, nod. Ἐπὶ πάντα θεὸμ ὃν ''σαυήση:1α eft,& fuper deum patrü(ποτ non ἰηεο]]ίσες, δὲ fu er concupifcentia foeminaru:& fuper omné deum nó intel liget, CLuibus uerbis intelligitur habereeum concup.fcetia ciz habuiffe culti:&. iudzos atq famaritas. ad uenerationé fuori Etmittet— deoxcópuli(fe.Necnó. δὲ hoc qd' infert:& fa; ciet ut niuniat maugim cum deo alieno quem cognouit: δὲ multiplicabit eloría:& dabit εἰς poteftatéin multis& terra diuidet gratuito: Theodotio ita interpretat? eft: Etagethac utmuníat prafidta οἵ deo alieno:& cum eis oftenderít,mul tiplicabithonorem,& domínarí eos multis faciet;& terram, diuidet gratis.Pro ργα[αῆς, cofugia interpretatus eftSym machus:qd Porphyrius ita edifferit;faciet haec oia ut mur niatarcé hierufaf?,& in cateris urbibus ponat prafidia:& iudzos doceatadorare deum alienü:haud dubium quin Iouem fignificet C. αὖ cum illis oftenderit δὲ adorandü effe perfuaferit:tunc dabit deceptis honorem δὲ gloriá plurima: δὲ faciet cxteris q in iuda fuerint diiari;& ,p prauaricatío/ ne poffeffióes diuidet δὲ dona diftribuet, Antichrifi? quogi multa deceptís munera largietur:S terram fuo exercitui di uidet: quofq terrore non quiuerit, fubiugabit auaricia, c Lt intempose pzefiníto peelíabi£ aduerfum efi rex au/ (trí cc.£t íntroibít ín rerrá glozíofam c multí cozrüent, Pro quo interpretatus eft Symmachus:& multa milía corruetz Theodotío:& multi infirmabüc, Multas aüit corruere iuxta Aglà uel urbesuel regiones uel ,puincias intellige. Etha porphyrius ad antiochij refertiqd' undecimo anno regni fui rurfus cótra fororis ΕΙ ptolemaiüi philometorédimicaue/ τί αἱ audiés uenire antiochü,cógregauit mfta populorii milia.Sed antiochus dfi tépeftas ualida in currib? in equi tib? δὲ in claffe magna igreffus fit terras plurimas,&(ΙΕ douniuerfa uaftauerit:ueneritqp ad terrà inclytam: id eft iu dzam: quà Symmachus terram fortitudinis interpretatus eft:pro qua Theodotio ipfum uerbum hebraicum pofuit|... "21 δὲ arcé munierit de ruinis murorü ciuitatis:& fic prexe ritzgyptü. Noftri autéad antichriftü& ifta referétes, diciít qd' primü pugnaturus fit contra regéauftri:id eft aegypti poftea libyas& athiopas fupaturus: quz de dece cornib? tría cótrita cornua fup legim^:& qa uétur? fitin terrà ifr& multzei uel urbes uel puinciz daturz man?. oq Ec té fole faluabuntur oe παπί eíueredom« imoab€ pzínct pi filio: ammon. Antiochus aunt feftinans cótra ptole/ maum € A: $9 5. * maumregemauftriidumzos&.moabitas€ ammonítas quiexlatereiuda erant non tetigit:ne occupatus alio prae. lio,ptolemaum redderet fortiorem. Antichriftus quoq idu: mzaam δὲ moabitas ac filios ammon: íd eft arabiam relin quet intactam: quía illuc fancti ad deferta confugient.. a«r£rmíttetmanum fuam ín terrae: z ter £9.. ΧΙ fo 284. noffe potuerit:fed quo iam facta memoraret:& in ultima uifionis calumnijs immoratur, flumina ponens pro mari: δὲ montem inclytum δὲ fanctum apadno:quem ubi legetit, nullam poteft proferre hiftoriam, Noftri autem extre/ mum uifionis huius capitulum fuper antichriíto fic expoz nunt, quod pugnans contra egyptios li 7 ra eayptínoneffugter; 9 Et mittét manum fuam ín terras, terra&gyptínon— byifg a athiopias:& «ofiabíturtbefauron$^ effuciet:& dominabitur thefaurorum auri atp ar^ tria cornua dedecem aurí c argentí τίη om, níbus p:edofie egy/ cornibus conterens s genti& ín omnibus pradofis aegypti. Per libyas— eediurus itdeaqui ptí. Derlibraequog ὃ απο;& xthíopías tranfibit.Etfamáturbabit eum ab— ionis δὲ de orientis « etbíopías tranfibit. Hacantiochü ex par^ oriente& ab aquilone: Et ueniet ín multítudine mapartibus,aduerfum fe bella confurgere: qd? te feciffe legimus. Sed gnaut conterat δὲ interficíat plurimos. Et figet taber; ueniens cum magna qd fequi£, per libyas & 6 SS tranfibitz magi antichrifto conuenire— etus& nemo auxilíabitur ei. Antiochus enim li/ byam- quam plaríq; aphricam intelligunt, athiopiameqnon tenuit: nifi forte quía in ipfo climate funt: prouincie agypti& longe per deferta uicinze: captis gy; ptijs etíam ifta prouinciz conturbata fint. Vnde non dicít qd' coeperit eas:fed per libyas ethiopiafqy tráfierit, b[ iet fama turbabír eum ab ozfente τ ab aquilone:z veniet íninol títudíne magna vt conterat c ínterficíat plurímoo«c. Εείῃ hocloco Porphyrius tale nefcio quid deantiocho fomniat: Pugnás inquit cótra zgyptios, δὲ libyas zthiopiafqy pertrá fiens:audiet(ibi ab aquilone& ab oriente ρταία concitari: unde regrediens capit aradios refiftentes:& omne in Με) tore phoenicis uaftauit prouincia. Confcitimqs pergit ad Artarxiam regem armeníg,qui de orientis partibus moue/ . batur:& interfectis plurímis de eius exercitu,ponet taber^ , naculum fuum in loco apadno, qui inter duo latiffima fi tus eft lumina, tigrin δὲ euphraten. Ου hucufq pceffe εἰτ η quo monte inclyto federit δὲ(ancto, dicere non poteft: quamdinter duo maria eum(ταις probare non pote(t:& ftultum fit duo mefopotamiz fiumina, duo maría interpre tari.Montéautem inclytum idcirco prateríft: quía fecutus eft Theodotionis interpretatione, qui ait:inter media ma^. tia fuper monté Sabin fanctum, Cum fabin nomen mon tis uclarmeniz ucl. mefopotamíz putet: cWare fit fanctus dicere non poteft:etiam hac licentia mentiendi;poffumus nosadderequod illeconticuit:fanctum dici montem:quia iuxta errore ármeniorü fit idolís cófecratus.Et ueniet inqt εἰ αἆ fummitatern ipfius montis in elimaide prouincía: quaft ultitna perfarum ad orienté regio:ibiqy uolens tem^ plum Diana fpolíare,qd'infinita donaria habebat:fugatus a barbaris eft:qui mira ueneratione phanum illud fufpicie/ bant:& mortuus eft moerore confumptus in Tabes opido perfidis.Hac ille in fugillationé noftri;artificiofiffimo fer^ mone compofuit: quz etíà fi potueritapprobare non dean tichrifto dicta fed deantiocho, quid ad nos:qui nonexom nibus fcripturarum locís chriftí probamus aduentum,& antichri(ti. mendaciumzPone ením hzc díci de antiocho: quid nocetreligioni noftre? Nunquid& in fuperiori uifio/ ne ubi ín antiocho prophetía confumata eft, aliquid de antíchrifto dicitureDimittatítag; dubia: δέ in manifeftis hareat:dicatq quis(it illelapis qui de monte abfcifus(ine manibus, creueritin monté magnü: δὲ orbem ímpleuerít; δι quadriformé imaginem contriuerit: qui(it ille filius πο’ minis qui cum nubibus uenturus fit:€ ftaturus ante ue/ tuftum dierum:& dandum fit ei regnü qd' nullo fine clau; dat:omefq populi tribus aclinguz, ipfi feruiturifint. Hac quz manifefta funtpraterít,& de iudzis afTerit prophetari; quos ufcy hodie feruire cognofcimus. Et díciteum qui fub nomine Danielis(cripfit librum, ad refocilládam fpem fuo, rum fuiffe mentitum.Non quo omnem hiftoriam futuram naculum fuum ín apadno:inter duo maría fuper mon noftiafferunt temíndytum δὲ fanctum:& ueniet ufq; ad fummitaté mos Ώρας tabernacu, multitudine ut conte rat& interficiat plurí/ lum fuum in apadno Ca, ΧΗ. iuxta nicopolim: quae prius emaus uocaba/ : tur: ubi incipiunt íu/ de puincie montana confurgere. Deníq inde fe erigens ufq: ad montem oliueti,hierofolymorum regío afcenditur: δὲ hocefle qd nunc fcriptura dicit: Et cü fixerit tabernaculü fuiiin montanz ,puínciz radicib? inter duo maría:mare ui, delicet quod nuncappellatur mortuum ab oriente:& mare magnum in cuíus littore caria, Ioppe,afcalon,& ga«a fitae funt: Tunc ueniet ufq; ad fummitatem montis eius: hoc eft montana prouínciz,id eft uerticem montis oliuetí: qui in» clytus uocatur: quía ex eo dominus atqp faluator afcendit ad patrem:€ nullus antichrifto poterit auxiliari Contra fe domino fzuiente.Et afferunt ibi antichriftum effe periturii unde dominus afcendit ad colos. Apadno uerbum com; SYN ^ pofitum eft: quod fi diuidas intelligi poteft θρόνου&vrov: id eft folij fui. Et eftfenfus: Et figet tabernaculu fuii& thro^ num fuum inter maría fuper mótem inclytum δὲ fanctum. Hunclocum Symmachus ita interpretatus eft: καὶ ἐκτενεῖ TÓC σκννας τοῦ Ἱπποσασίου&vToV, κεταξὺ TGu ϑαλασν σῶμ tig τὸ ὄροο τῆς Φιυάµεωσ' τὸ ἅγιομ καὶ Mei εώς ἄκρου &vrov.quod ín latino fonat:& extendet ραρίίοπος equitaz tus fui inter maria,fuper montem fortítudinis fancum:& ueniet ufqpad uerticem montis, Theodotio uero fic uertit: μοὶ πτήξᾳ τὺ σκηνὶμ αυτοῦ£y αφαδανῶ, ἀνὰ μιέσομ τῶμ S λασσῶμ tz ὅρος σαβμ ἵγίομ καὶ WE| ἕως μέρους ἀυτοῦ: id eft:& figet tabernaculum fuum in aphadano ínter maría in montefabin fancto:& uenict ufcp ad partem eius. Aqui» la ita: Et plantabit tabernaculum pratorij fui ín αἄφαδα” νῷ inter maría, ín monte fabin eloriofo δὲ fancto,& ueniet ufqyad finem eius.Soli Lxx, omni fe nominis quaftioneli berantes,interpretati funt: Et(tatuet tabernaculi{αὖ tunc inter maria& montem uoluntatis fanctum,& ueniet hora cófumatióis eius. C. uos Apollinarius fecutus,de nomine apadno omnino conticuit. Hoc ideo prolixius pofui:ut 8Ζ porphyríj oftédam calumniam: quí hzc omnía ignorauit, autncícirefe finxit:& fcríptura fancta difficultatern: cuius intelligentiam abfq dei gratia δὲ doctrina maiorum fibi imperitiffimi uel maxime uendicant. Notandum autem qd p litteram hebrzus fermo non habeat:fed pro ipfa uta; tur Ὦ cuius uim grzcum φ fonat.In ifto tantti loco apud hebraos fcribatur qdé& fed legat ρ.Ο uod aute antichri. ftus ueniat ufq» ad fummitatem montis fani δὲ inclyti;& ibi pereat, E(aias plenius loquitur: Pracipitabit dominus in.monte fancto faciem domínatorís tenebrarum fuper omnes gentes: X eum quí dominatur cunctís populis: unctionem qua uncta eft contra uniuerfas nationes, CAPITVLVM ΧΙ Xx 4 lntempore C £ominen.ieronymi^^—^ H"fi teiipooe autem(llo confurget mícbael pztncepe.— fermo doctrinzaliurn non zdificansirnercedemoperisré/: eS. ει magnuo quí ftat p?ofilijo populítuí:4 veufettéptia^ ciperenon poteft.O) uem locam Theodotío& uuleata adi. G quale non fuít exco quo gentee elleceperunt vfqsad— tioitaexpreffit: Et intelligentes fulgebunt quafi fplendor': teimpusillud.£r íntempoze{{Π0 faluabítur populus— firmamenti:& de íiuftis plurimi quafi(telae in zternum&-| tuue:omníe qui ínuétue fuerít(críptusínlibzo,£tmult(oe^ ultra. Solent nonnulli quarere,utrum doctus fanctus,g. 1 " bie qui som i fimplex fanétus: ean| l dis δή"^ ren Nitémporeauté illo confureet Michael prínceps:- mS ds tnb cic i mimic id nep maenus,qui ftat p filijs populi είδε ueniettem manfioné, Vnde nunc di zíum vt vi/, E ic iuxta Theodotionem prriLHadenusPo, M. pus quale non fuit exeo quo gentes effe COP!— dicinuad docti fiie y phyrius urcange te rütufq; ad tempus illud.Etín tempore illofaluabitur— litudinecodtihablant: 1 nuit:& tam noftrortí" fecil"roi mH, abfígdoctrínaiufi,. ! ἐλλόαρρ i ἵνοταῖα populus tuus: omnis quí ínuentus fuerit fcriptus in li NORTE male eruditis impo;— bró. Et mülti de his quí dormiunt in terrz puluere;eui— parentur:tantumq πε fuit. De hoc capitu/ οί ΤΑ t Prev s in inter erudità fanctíta,. AE g labuntzálii ín uítam zternam: δὲ ali ín opprobrium, άν in quo mortuorü de, utuideant feimper.Quí autem doctifuerintfuleebunt τῷ quani cocta ai, fcribitur réfurretio:— quafifslendor fitmaméti& qui ad íufticíam erudiunt— flar&ftelle. bru αἰῆς fufcitatis in uità j:;. 9uté caníel daudef OS end aljsinop ὃ multos, quafi[πο Πα ín perpetuas zternitates. Tuduté— monee:cfigna ee probri fempiremit^ Daníel daudefermones: δὲ fignalibrum ufq; ad tem^— vípadtempue tta Nec poteft dicere qui: pue nur;, tum:"Dertranfibunt fuerint fub Antiocho pus ftatutum:Pertranfibunt plurími,& multiplexerít— pigri εἰ multiple orn quafi fj bin; c fciétía.Et uidi egó Daniel,& ecce quafi duoalij ftabát: e(aeta. Cou Ρα’ or firmamenti:& altj, ᾽ τα εναν anl nieli multiplicem re». quafi ftella in perpe/ anus hinc fuper npam fluminis: δζ alíus inde ex altera uelauerat να tuas ztemnítats.Sed— rípa fluminis, Et dixi uíro qui iíndutuseratlineís,quifta^ occulta flefignifians quid non facit perti/; d. batfuper αμα locutus eft: prz; nacía€ Quafi contri;.«epit ut inuoluat fer| tus coluber eleuat ca/: mones& fignet librüi ή put: δὲ moriturus in eos qui tnoríturi funt uenena αἰ)— utlegantplutimi:& quarát hiftorizueritate:& propterob, fundit.Ethoc inquít de antiocho fcriptum eft: quiuadens^ fcuritatis magnitudinem diuerfa opinentur.(ouod au; E inperfidem, Lyfiz qui antiochiz& phoeníciz praerat,reli!— tem ait: Pertranfibunt: id eít, percurrent plurimi:mul/ 1 quit exercitum: utaduerfum iudzos pugnaret: urbemqg— torum fignificat le&tionem. Solemus enim dicere: percut: eorum híerufalem fubuerteretqua omníanarratTofephus τί librum, pertranfiui hiftoriam. Cruod quidem δὲ Efai, v. 4 hiítoriz auctor hebrzz:quod talis fuerittribulatio, qualis 65 deobfcuritatefuí uoluminis loquitur: Et erunt(πιο,'» nundj:& tempus aduenerit qualenó Παίς εχ απο gentes effe— nes libri iftius,quafi uerba uoluminis fignati: quod fi de; coeperunt ufqpad illud tempus. Reddíta autem uíctoría&^ derinthomininefcienti literas, dicentes ei,lege: Refpondev. ταις antiochi ducibus,ipfog antiocho inperfidemortuo:^ bit,nefcio literas. Sin autem dederint illud homini fcienti faluatus eft populus ifraelzomnes quí fcripti erantin libro— literas& dixerint: Lege librum: Refpondebit,non poffum: dei: hoc eft q leg£ fortiffime defenderunt:& econtrario qui— legere: fignatus eft enim, Et ín Apocalypfi Ioannis liber deleti funt de libro:hoc eft qui praeuaricatoresextiterunt le^ uidetur fignatus figillis feptem intus δὲ foris. Cumq;nul^ Aocab.b gis; δὲ antiochi fuertit partiü. Ttícaít hi q quafi interre pul, lus poffet fignaula illius foluere: ait Ioannes,Flebam αἱ uere dormiebant,& operti erantmalorum pondere:& qua;— mis. Et uenit ad me uox dicens: Neplores: Ecceuicitleo fiin fepülchrís miferiarum reconditi,ad infperatam uicto/— detribuiudaradix Dauid,aperírelibrum δὲ foluere figna, riam de terra puluere furrexerunt:& dehumo eleuauerunt— culaeius, Librü aute illii poteft foluere qui fcripturarü facra t caput, cuftodes legis refurgétes ín uitam aternam:& pre;— menta cognouit:& intelligit aenigmata δὲ uerba tenebrofa, d uvaricatores in opprobrium fempiternum. Magiíiri autem— propter myfteriorum magnitudinem:& interpretatur pa? δὲ doctores quilegis noticíam habuerunt: fulgebuntquafi^ rabolas:& occidentem literam tranffertin fpiritum uiuifi/ coclum:& qui inferiores populos exhortati funt ad cufto^— cantem. cef£t vídíego oaníel: t ecce quaft ouo alij fta». -díendas cerímonias dei:ad inftar aftrorum fplendebuntin— bant: vnüebínc fup rípa flumíníe:«alíus(πάς ex altera«c. Macha,2.b erpetuas aternitates. Ponit quoq; hi(toriam de Macha/— Vidit Daniel duos angelos ftantes ex αὐγὰς parte fuper. pads, E qua dicitur multos iudaorü fub Matthathia&Iu^ rípam babylonij fluminis:qui cum hic ponatur abfq;no da machabeo ad eremum confugiffe:& latuiife in fpelun/— mine:fecundü prateritam uifionem puto eum effe tigrin cis,& in cauernis petrarum:ac poft uictoríam procef/ quihebraice dicitur 6 VAT:& tamen non interrogat eos fife:&& hac μεταφορικῶρ quafi de refurrectione mortuo; qui ftabant fuper utramqp ripam: fed eum quem in prin fum dis d. empores iria ΜΜ ΗΝ cipio uiderat: qui indutus eratueftibus lineis fiue byffi tionem Tore d ng quos nis:quod hebraice dicitur ὍΛΑ, Et hic ipfe angelus(ta perunt, ueríus íntelligitur: Ponamus enim uiciffe lyfíam d J 1 d qui uictus eft:& penitus oppreffos iudaoseffequi uicerüt;—bat fuperaquas fluminis babylotfij, fuo eas calcans pede. Nunquid fuit talis tribulatio qualís eo tempore quo hieru Ex quo intelligimus fuperíores duos angelos quos ui^ falem capta eft a babylonfjs,templumaq fubuerfum,& om,— dit ftantes fuper ripam:& non interrogat nec putat fcifcia - his populus ductus ín captiuitatemeOppreffo igitur antí/— tatione condignos,angelos effe perfarum atqj gracorum.. thrito& fpiritu faluatoris extincto:faluabiturpopulus qui— Hunc autem effe angelum clamentiffimum: qui oratío». fcriptusfueritin libro dei:& pro diuerfitate meritorumalij^ nes Danielis in confpectu dei obtulerat:quando ci uigiti. refurgentin uitam atternam: δὲ alij in opprobrium fempi, τ& uno diebus períarum angelus Ritibus Ines j ternum. Magi(tri autem habebunt fimilitudinem coclí:& bat autem hac mirabilia qua in prafenti uifione dicunz. | qui alios erudierunt ftellarum fulgori comparábütur.Non^ tunquo complenda fint tempore:quod Porphyrius more. im fufficit fcire fapientiam nifi& alios erüdias:tacituf— fuo de Antiocho:nos deantichrifto interpretamur. ením fufficit(cir pieni τ i Etaudiui uirum οκ gnzanídem 56: ΝΑ$6 285. d propheta audiuit& non íbtellexit: quid facient hi quifi» Ὁ e 0N ἃ GÉrudiui vírunrqui indutus erat líneíorquí tabarfü per aquae flumínío: cum eleuaffet oextrá et finiftram fuam. ít: celum: et íuraffer per víuentem ín erernum: quía(n rem pus/et tetmpozaler olmídíum tempozíe. Tempus, tempo»: (à, δὲ dimidium temporis, tres€ femis annos interpreta/. gnatum librum δὲ ufcy ad tempus confummationis, mul/ tisobfcuritatibus inuolutum,prafumptione rneritis ediffe runte Cum autem( inquit)finis aduenerit, impij non inz tellioent:€ qui docti fuerínt difciplina dei, ipfi intelligere tur Pefphyrius:quod poterüt. In Εν ὃς iuxta fcri[a; Ww": SONS.—-,... enim animam non in^ MEREATUR i bat fuper aquas fluminis:ufqgquo finis iftorum mío|. vroibir fapienta: nec nónegamus. iine 4 rabilium? Etáudiui uirum qui indutus erat lineis, qui Font enfendere τος fupra legimus, quo paie der S, poriqd peccatis fub, - feptem tempora tranf, ftabat fuper aquas fluminís: cam eleuaflet dextram& ditumef. Ὁ. pta ierhht fuper Nido finiftram fuam ín ccelum: δὲ iuraffet per uiuentem in ἐειροιςαυν πρ donofor:id eft;feptem ποτα: πι επί iuge facríficiums annieferaioniseius; ΕΓΕΓΒΗΤΩΙ ΤΗ tempus,& tempora, X dimidium L^— erbofira fuerírabomi/ & in uifione quatuor.» poris. Etcüim completa fuerit difj perfio manus populí— natío" φειοιδίονειῃ befiiarü fcriptum eft::: BE"ui- αὖ Oicemilenucentíno, GERA n me c fancti.complebuntur uníuería hac. Et egó audiui,€ M ARR ER & aXeríus be(tiz: cui? nomen tacetür, qua non intellexi: Et díxi: Domine mi quid erit poft haccz Ecait: Vade Daniel, quía daufi fignaticg funt fermo. cétos,nonaginta dies, Porphyrius 1n tempo regnum fignificat rho; 9.: re Antiochi,& in défo/ team ust&pota nesufq; ad tempusconfummationis. Elíoentur δὲ de/. ationc repli dicitcom de Antichrito, quod. albabuntur:& quafi ignis probabuntur mult&&ímpíe—Pletos:quam&lofe/ reges humiliet: δὲ fer: CM intelli EAS docti phus& Machabeorü mones contra exc],| Agent impr negp inteitigent omnesimpr)porro doCUE—(utdiximus)liber,tri/ fum loquatur:& fan». v ínrellicent.Et a témpore quo ablatum fuerit iuge facri; ficium:& pofita fuerit abotninatio ín defolationem, poifit mutare tempo/ e dies mille, ducentí, nonaginta. Bcátus qui expectat δὲ pre υἱ ad dies αν f &os altiffimi cóterat: δέ putabit(aít) quod ra& leges: Ettraden; turín manu eius ufq; adtempus;& tempo/ T ra, δὲ dimidium tem^..(fabis ín fortetua in fíne dierum, porís. Etiudicium fe; debit,ut auferatur po; tentia€ conteratur:&: difpereatufcp in finem, Et manifefte de aduetu Chrifti ata fanctorü dicit: Regnü auté& poteftas,& magnitudo regni, qua eft fubteromne coelü, detur populo fanctorii altiffimi: cuius regnii,regntü fempiternü eft:& omes reges feruient εἰ, δὲ obedient.Si itagp fuperíora quz perfpicue de Antichrifto fcripta funt,refert Porphyrius ad Antiochum,& ad tres δὲ femis annos: quibus templum dicit fuifTe defertum: ergo δὲ hocquod fequitur: Regnum eius fempiternum:& om/ nes reges feruient ei& obedient, debet ppobare fuper An^ tioche: uelut ipfeputat, fuper populo ludaorum: quod €, trecentos, trígintaquíinq. uaütem Daniel uadead prafinitum:& requicfcc,& bus tanti annis fuif? fe commemerant. Ex quo perfpicuü eft tres iftos.& femis annos, deantichriíti dici tem poribus: qui tribus& femis annis, hoc cft; mille, ducentis, ποπ’ ginta diebus, fanctos píecuturus eit:X poft ον ea corruiturus in mort teinclyto& fancto.A tépore igit ἐνδελεχησμοῦ, qd? nos in; terpretati fumus iuge facríficiui: qri Antichriftus orbem ob tinés, dei culti interdixerit,ufqpad internitioné eíus,tres& femis anni:id eft, mille, ducenti& nonaginta dies comple: buntur. e q[ J5eatue qui expectat et peruenít vfqs ad oíes mílleitrecentos trígíntaquíngs. Beatus( inquit) quí interfe/ cto Antichrifto,dies fupra numerum prafínitum quadra/ Ca. XIII Eterat ᾿ gintaquinq przftolatur:quibus eft dominus atcp faluator in fua maieftate uenturus. C) uare autem poft interfectio^. ὦ nem Antichriíti, quadragintaquindp dierum filentium Πε: 91. nequadj ftare manifeftum eít. Legimus in Machabeorum Yofephus. libris:lofephus quoq ín eandem confentitopinionem,qd? 1.12,€2,10, tribus annis templum pollutum fuerit ín hierufalem:& in diuinz(εἰεπεία eft:nififorte dicamus: Dilatto regni fancto; rum, patienti cóprobatio eft, Porphyrius hunc locum íta edifferit,ut quadragintaquing, dies qui fuper mille ducen; eo Iouis idolum fteterit(ub Antiocho Epiphane,centefimó ὁ quadragefimoquinto anno regni Macedonum;a Cafleu menfe eiufdem anni nono,ufqyad méfem nonum centum, quadragintanouem anni,qui faciunt annos tres, Sub An^ tíchri(to autem nó tres anní,fed tres δὲ femis,hoc eft, mille, ducenti nonaginta dies, defolationis templi fancti& euer/ fionis futurieffedicuntur. b«[ K£tcum completa fuerít oífperfio manus populí fanctíicomplebuntur vniuerfa bec, CQ.uando( inquít) populus dei difperfus fuerit: uel Antio; cho perfequente( utuult Porphyrius): uel Antíchriíto, ut noftri uerius probant, tunc hac omnía complebuntur. € QU£t ego audíuílet non(πτο[ίεχί-ει οίχί-ῥροιπίης mí iquíd erítpoftbeczi£raít: Clade£»anícliquía claufi fignatíqs funt fermonee víqs ad tempus confummatíoníe.£ligentur et oealbabuntur: et quafi ígnío pzobabuntur multí: et(mpíe agent ímpá:necp intellígent omnee impii: pozro ooctí ititel lígent. Vult prophera intelligere quod diderat,immo quod audierat; futurorum cupit cognofcere ueritatem: Aüdie/ ratenim regum bella diuería,& inter fe praelia,& multiplicé τιν hiftoriam: fed nomina non audierat fingulorum;Si autem 2 tos nonaginta funt, αἰέογίᾷ cotitra duces Antiochi tem^ pus fignificenttquando Iudas Machabeus fortiter dimíca/ uít,& emundauit templum,idolumqp cótriuit:& uictimas obtulit in templo ἀεί, Ὁ uod recte diceret, fi Machabeorii liber, tribus& femis annis: templum fcriberet fuiffe pollu/ tum&€ non tribus.. f.«T Z uautem g»aníel vade ad pzefi nitum: et requiefce et ftabío ín foate tua(n fine oíerum, Pro quo Theodotio ita interpretatus eft: Tu autem uade& re^ quiefce: δὲ refurges in ordine tuo in confumatione dierum. (3. πο uerbo oftenditur omnem prophetiam uicinam effe. refurrectioni omnium mortuorüm; quando δὲ propheta: furrecturus eft. Etfruftra Porphyrius; quae intypo Antio/^ chi de Antichrifto dicta(unt, uult omniareferre ad Antio; chum. Cuius calumnia( ut diximus)plenius refponderüt . Eufebius Cafarienfis,& Appollinarius Laodicenus:& ex. parte differtiffimus uir martyr Methodius: qua qui fci/: reuolaerit, in ipforii libris poterit inuenire. Hucufqy Da/ niclem ín hebreo uoluminelegimus: cetera quz fequun^ tur ufq in finem libri, de Theodotionís aditione tranílata. Xx$ Eten [72 erat vírbabítans ín babylone: et nomen. efua: Sjoahítn: et accepít vxozeur nomíne&Sufannaim filíam Il2elcbíg! pulcbaam nímíe! ertímentéofim. 'Expofitis ut potuimus,que in Danielis libro iu^ xta hebraicü continent, ponam breuiter quid Origenes in decimo Stromatü fuo rum libro deSufannz £ommen;lbieronymi—^ T erát uir habitans in babylone: δὲ nomen eius . τείας: et euerterunt fenfuit: füum: et veclínaverunt oculos. , fuos ivt non viderent clum: neqs meminíffent(udicioniim: , fuftozum.££rantergo ambo vulneratíaimoze eíue: nec ind,^ cauerunt fibí νίοί πη! ooloz£ πιῇ,£rubefcebantenim indi». care fibí concuptfcentíam(uam! volentee concumberecum (αντ obferuabanf quo^ tídie follícítíus vídere & Belis fabulis dixe; 8; eam.£»íritqsaltergd rit Cuius Bar uer Ioakím: δὲ accepituxorem nomine Sufannam— alerü:£amue vong. c t um. Η Η ΄» S ü Et Ruban b αι hilíám Helkiz pulchra nímis,& tímentem do Cip qb e; parétea cíucínftiiedo Ὁ minum, Et párentes eius iuftí,edocuerunt filiam fuam— fe.£ongsreuerrifffnt cuerunt filíam fuam íu venerunt ín vnum 46, xta legem imoyfi. Hoc utendum eft teítimo; nioadexhorationem— fluebantíudzíeo φ effethonorabilioromtiü.Etcon- tionem magisdipaf/' parentum, ut doceant fitu funtduo f. d lo(üdices i" fionem rectius inter, iuxta legem ἀεί, fermo 110 iunt diuo 1enes ae populo iudices in anno í lo. pretamur. Hac igttur nengdiuinum:non:» Deqtiibus locutus eft dominussquia egreffaeftiniqui— Perturbatio&cupido ᾿ folü filios, fed& filias debabyl: η ο δ΄, libidinis títillauit, im» fuss. c(rame tasdeba y onea fenibus iudicibus, qui uidebantur I€ mopercuffit corda fe, Sjoakím oíuea ysldk: gere populum. Ifti frequentabant domum Ioakim: 8— niorum.Sed utin m et erat et pomarium v, T: ες. ον m 2 miseorum iaceretfun dmumpomuífuesgag Weniebantad eos omes qui habebant iudícia.Cü AUtÉ— damentum,& cogita, ipf um onn iv populusreuertíffet per merídiem,inetediebat Sufan/ ii defyderata Sw £i: co qrefletbonoza; ε 3.6 1" ade μη plerejipft euerterüt fen C eoe Der ena:& deáinbulabat ín pomarío uírí fuí: δὲ uídebant fi. Cem ftitutí fon δυο feme— eam fenes quotidie ingredientem& deambulantem,(n eorum íncli/ Ός populo(πάίζεσ ín: i ἢ:: es nati funt: ut coeleftía anmoilo.Referebarne δ. CXarferuntin concapifcentíam eíus:& euerterunt fen f Ar CIR Canes breusifios effeAhab ἔπι fuum: δὲ dedinauerunt oculos fuos ,ut non uide?^ darentur iudiciorum δὲ Sedechiam, de qui; Mp ΤῊ TM TA: iuftorum,fiuedei fiue ἐνίας παρ ει}. eng ccelum: neq; meminiffent íadiciorum íuftorum. gren done F4ciat te dominus fi c iuxta legem Moyfi. Erát autem Ioakim diues ualde:& erat οἱ pomarium uicínum domui fuz:&t ad ipfum con Erant ergo ambo uulneratí amore eius: nec indicaue; Cuod graci uocant πάθος, nos perturba)^ ra: quz omnibus ad cutAhab δὲ Sedechi^— runt fibi uíciffim dolorem fuum.Erubefcebantenim—bonüinfiae.[Γι am, quos frixitrexba ος di bíconcspileentiam f ecce Soufanna ínambu bylonisin igne,ppte Indicare fibi concupifcentiam fuam, uolentesconcum,—[abar ficta confaetudi iniquitatem quamfe/^ berecum ea: δὲ obferuabant quotidie follicitiusuidere— nem& Anteiam dir cerantih ifrael:G adul m Dixie aléradal;E d.€tum.éft g facto ma/ terarant uxores οἰ ΕΑΠ. LZ7Ixitcp aiter ad alterum: Famus domum, quia neinambularet Sufan fuorum. od[2equí— prandij hora eft. Et egreffi recefferunt a fe. Cunqg re^— na. Nec incongruum buelocutue eft vomí/ nue: qz egreffa eft íní/ quitae be bubylone a caufam:confeffi fant concupifcentíam fuam, Et tunc ín times defcripturis an eníbue íudícibue! quí; is quariit exempla: videbanturregerepo, Comune ftatuerunttempus,quando cam p offent IV— hunc inambulandilo pulum.3ftí fnm uenire folam. Factum eft autem cutn obferuarét diem cum affumere: quod bant oomá 3oakím:^:,:. rectequis ad ucgetan etvenicbaradeosom ἀρσπι, ingreffa eft aliquando ficut herí SS nudíufter, x US m neo. quí babebant ni f tíus.Vel fecundum Lxx.(Et eccé Sufanna ínambulabat íu/- atbuiet Cine ka cía. Pulchre deprefby ofuetudinéxü du: ἰς:(inquit) deLxx.adi, terís peccatoribus nó xt a cof d Ὁ id abus folis P uellis uoluitqy laua/ tione nunc pofui: quo aít:Cruiregebantpo,— T11In pormnario: ftus quippe erat: X non erat ibi απ dicto Origenes often, plum i ide qui cis. prater duos fenes abfcondítos δὲ contemplantes eam. εἰ einn fus antur€. ul ν e ᾽ o; 5. erit T ee t po Dixítergo puellís:Afferte mihi oleum δὲ fmigmata δὲ ταῖς. g€ umanté pulo,regünt populis. oftía pomarij daudite ut lauer. Et fecerunt ficut pracce/ em eec Pieter, uiautem tm nomen"ὦ d- E t,; ραν m n&in,;. perat: daufer τῳ oftía Ροπιαγή:δζ ἐρτοῆα funt per po accurrerunt ad eatn/ef iuffeprafunepopulo, ftícum ,utafferrent qua: íufferat. INeciebatqy fenes ín e fon Po gens regant, 8 tus efle abfcoditos. Cürm autem egreflc effent puelle,| monos vidererinz. e 4[ t ocambulabar uertiflent, uenerunt ín unum:& fcifcitantes abinuicem furrexerunt duo fenes, δὲ accurrerunt ad eam, δὲ dixeeft ad placandos eos qui omnium αυ θε; Qui ad furimitatem ín pormarío vírífuí: et E γ; Ην-ᾱ-ςς Perfecta uirtutis uene videbant ε fenes quo runt:Ecce oftia pomam daufa funt,& nemo nos uidet: rit;nund dicit ΠΡ πεν tídieingredíenié«oe,—& in concupifcentía tui fumus. Quamobrem aflentire| minere difcrimen: ἢ ambulanrerm et exarfe runrín concupifcentía— nobís,& commifcere nobifcum. Quod fi nolueris, di^ 1 cemus adulterorü manus nó effugerit, dicentium s Affentire ve e L -*Affehtirenobis, X co». . mífcere nobifcii, Alio» quin&(i nolueris, di; cemus teftimoniti con tra te, cp fuerit tecii íu/ uenis:& hac de caufa dimiferis puellas a tc. : Humanz quippe πα’ gilitatis& mortétime» re, que infer£ Ὁ iuftí^ cia:pifi forteangu(tià interpretabimur: non imminétis mortis, fed opprobrij δὲ ignomi/ niz:qua perfundenda erat, illis accufantib? ' atq dicentibus: Fuit cum iila iuuenis,[άν circo dimifit puellas. aq oí ei bocegero! ioze míbí eft cc. Pec; catum mortem uocat, Sicut ergo ei qui facit adulterium, mors eit adulterium: ficomne peccatum quod ducit ad mortem, mors ap/ pellandum eft, Bt το’ tiens mori credimur, quotiés peccamus ad morté. Vnde econtra/ rio totiens reíurgimus δὲ uiuificamur, quo; tiens υἱέας digna ope/ ra facimus, b«[ C»ed melíue imníbí eft abfqa opcre íncídere(Π ma^ nue ve(tras! d$ peccat re ia coípectu oomínf. In greco non habet, ἀιφρετώτεφομ, id οἴ, me; lius,fed tuperóp:quod bonü interpretari ροζ» fumus. Vnde elegan; ter non dixit: Mclius mihiéinciderein ma/ nus iniquorü prefby/ terorum, dj peccareín confpectu domini: ne uideret comparatione peccati qd? erat bonii, hocappellare melius. Sed bonü eft( inquit) mihí non facere malü, & incidere in manus ueftras, ne peccem in cófpectu domini. Nó &rgo. per cóparationé legendum eít: Melius mihi éincídere in ma/ nus ueftras,d peccare in confpectu domini: fed abfolute: Bonum mihi eft nó facere ma; Ium,& inciderein ma/ nusueftras,ne peccem in confpectu domini, «4r£rexdamauít vo; ce maga fufanna«C, Magna uox erat: non aeris percuffione& cla imore faucium, fed pu * Zus2anícdeni Ζὰ ΧΙ cemüs contra te teftímoníum qd' fuerit tecum iuuenís:, δὲ ob hanccaufam emiferis puellas a te. Ἰρρέσις Sv 1 fanna,& ait: Anguftiz mihi(ancundiq;. Si énirn hoc egero,mors míhi eft:fí autem non egero, nequacp εἴα b gíam manus ueflras. Sed mélíus mihi eft abfcg opere incidere ín manus ueftras,(δ peccare ín confpectu doc míní, Ecéxclamauit uoce magna Sufanna: Clamauez runtautem δὲ fenes aduerfus eam. Et cucurrít unus ad oftía pomarij& aperuit.Etcumaudiffentdamorem ín pomario famuli domus,írruerunt per poftícam: ut ui; derent quid nam effet. Poftcg autem fenes locuti funt, erübuerunt feruí uacheméter: quía nunc díctus fuerat fermo huiufcemodi de Sufanna.Et facta eft dies craftí ἔ na.Cunq; ueníffet populus ad uirum eíus Ioakím;ue;. nerunt& duo preíbyterí pleni íniqua cogitatione d^ uerfus Sufannam ut ínterfícerent eam:& díxerunt co^ ram populo:Míttítead Sufannam filiam Helkía uxo rem loakim.Et ftatim miferunt: δὲ uenit cum parenti bus,& filijs, δὲ uniuerfis coenatis fuis. Porro Sufanna erat delicata nimis,& pulchra fpecie. At iniqui(αι runt,ut dífcooperíretur:erat ením cooperta,ut ucl fic fa tíarentur de decore eius, Flebant íoitur fuí& omes qui nouerant eam. Coníurgentes autem duo prefbyteri ín medio populi,pofuerunt manus fuas fuper caput eíus. Qua flens fufpexit ad ccelum: Erat enim cor eíus fiducíam habens in domino,Et dixerunt prefbyterí: Cum deambularemus ín pornatío foli, inereffa eft hzc cum duabus puellis:& daufit oftía ροπιατ δὲ dímifit a fe puellas. Venitq; ad eam adolefcens qui erat abfconditus,& concubuit cum ea.Porro nos cum efTemus ín an gulo ροπιαγῆ,αἰάσητος iníquitatem,cucurrímus ad eos δὲ uidimus eos paríter comifcerí. Et illum quidem non ο $o. 296 dicitiz magnitudine, per quà clamabat ad domini. Vnde& fan; cta fcriptura in exclaz matione feniorum nà appofuit magnam uo cem. Sequit em: Οἷα» mauerunt& fenes ad/ uerfus.eam. oq£t/ clamauít αυτό fufanna voce imag zc. Cor disaffe&us,& mentis pura cófeffio,€ bonül confcientíze, uocé erus fecerat clarioré. Vnde magna erat exclama/ tio eius deo, quz ab hominibus nóaudie/ batur, e&[ ung) ou ceretur ad moztéi fufcf tauít oomínue fpírít(t fancti puerí íuntozís: cuíue nomen ῥραπίεϊ, Ω. πο fermone often; ditur: non intraffe in Danielem fpiritum ἡ fanctum: fed eum qui erat in illo,€ quiefce^ bat propter etatis inZ/ firmitatem:nec fua po terat opera demonítra re, data occafione pro fancta foemina a diio fufcitatum. f&L'£tee clamauít voce maatia: Zi»undue ego fun a fanguíne buius ccSu/ fcitato in fefpiritufan/ cto€ quz puer debe, ret dicere fugeerente, uox eius magna erat. Etnotáadum ficubi in fcripturis fanctis,pec/ catoris uox magna uo catur. Cunqi quiuimus comprehendere:quía fortior nobis erat:& apertis oftijs.exiliuit, Hancautem cum apprehendiffemus, interrogauimus quís nam efTet ado; lefcens,& noluít indícare nobis. Fluius reí teftes futnus. Credidit eís multi: tudo quafi fenibus& iudicibus populi,& condemnauerunt cam ad mor e tem.Exdamàuit autem Sufanna uoce magua& dixit:Deus aterhe qui ab: fconditorum es cognitor:qui nofti omnía antedj fiant:tu[είς quoníam fal fum contra me tuleruntteflimoníum., Et ecce morior, cum nihil horum fecerim quz íftí malíciofe compofuerunt aduetfüm me. Exaudíuít autem do e mínusnocetn eíus. Cünqy duceret ad mortem fu(citauít domínus fpiritum t fanctum puetí iuníorís: cuius nomen Daniel. Et exdamáuit uoce magna: Mundus ego fum a fanguíne huius. Et cóuerfus omis ppfus ad eum,dixit: o uís eft ifte(ermo qué tu locutus es? Qui cum ftaret ín medio eorü;aít:Síc fatui filij ífracl;no iudícátes,neqs qd'uerü eft cognofcétes;códemnaftis filiá ifrael?Reuertímini ad iudici: quía falfum teftimoniü locuti fant aduerfus eam, Reuerfus eft ergo ppfüs cum feftinatione.Et dixerüt οἱ fenes: V eni& fedeín medio noftrü;& indica nobis: quia tibi deus dedit honoré fenectu; tís,Ecdixit ad eos Danicl;Separate illos abinuicé procul, δὲ dijudicabo eos. 1 es ew Cung aq€ oíulficfent alter ab altero vocauit vnuim oe eía vc. υἱὰ hebraí reprobant hi; ftoríam Sufanhtz, di; éentes eam in Danie/ lis uolumine non ha; beri:debémus diligen ter inquirere nomina, 9v VOU καὶ πρίνου quz latini ilicem& lentifcüi interpretantur: fi fint apud hebraos:& quà habcat etymologiam: uta 9civo, fciffio:& a 'πτίνω,[οέείο fiue ferra; tio dicatur lingua eo rum. ΩΣ ἢ ἤδη fuerit inuentum; neceffitate cegemür:€ nós eorü acquiefcere fententia, qui graci tim fermonis hanc uolunt effe περι κοπὴρ qua graca ha/ beattim etymologiam δὲ hebraicam non ha; θεαί fi quis often; derit,duarum iftarum arborü fciffionis δὲ fe; &tionis in hebrao fta; re ctymologíam: tunc poterimus etiam hanc fcripturam recipere. b«[£xclamauírauté omníe fynagoga voce magia zc. Si interfecit eos omnis fynagoga, uidetur illa opinio re/ futarí: de qua fupra di xim?(cd? m Hieretnia, q ipfi effent prefbyteri Ahab& Sedechias:ni fifortehoc quod fcri; Hiere.29.e ptum eft: Interfecerüit €os: fic interpretemur peo φ eft, regi baby/ lonisoccidendos tra; diderunt.Sicut€ nos dicim?, cpiudaiinter/ fecerint faluatoré:non quo ipfi percufferint, fed quo tradiderintoc cidendü,& fucclaman Luc.25.c tef dixerint: Crucifige, erücifigeeü.{ΓΙ θεῖ kíasó αυτό et vxo εἴ} laudaueráüt oeum po filía fua&»ufauna curi Zyoahím maríto cíuoz ercogtiatíso omníbuss quía Πο effer(nuenta ín ea tce turpío qc. Dignequafifanctilau dant deum: non quía liberata eft de manu prefbyterorum Sufan ia:hoc enim non fatis laudabile eft: nec ma/ gni difcriminis, fi non effet liberata: fed quia nó.eft inuenta in ea res turpis, e Statimg £ommen.IDícronyiii « Cunq díüifi effent alter ab altero,uocauit inum de eis,& dixit ad emn,: G uctetate dietum malorü:nunc uenerunt peccata tua qua operabaris prius, iudicans iudícía niufta,innocétes opprímens,& dimittens Ποχίος, dícente domiíno:Innocenté& íuftum non ínterficies. INunc ergo fi uidifti eam,dic fub qua arbore uideris cos colloquentes fibi. Quiait:fub Íchíno.Dixítgs οἱ Danicl Recte mentítus es in caput tuum:Ecce em angelus diií accepta fen/ tentía ab eo fcindet te medium. Et amoto eo,iuffit uenire aliutn:& díxitei: Semen chanaan& non luda, fpecies decepit το-δὲ concupifcentía fübueitit cor tuum. Síc faciebatis filiabus ifrael,& illac timentes loqueban£ uobís:fed non filia Iuda fuftinuit iniquitatem ucftram. INuncereo dic mihi fub qua arborecomprehenderís eos loquentes fibi. Quiait:(b prino. Díxitq;ad eum Danicl: Recte mentitus es& tu ín caput tuum. Manet ením and»lus 5 domini gladium habens,ut fecet te medium& interficiat aos. Exdamzuit autem omnís fynagoga uoce maena:& benedixetunt deum qui faluat fpe rantes in fe.Et confurrexerüt aduerfus duos prefbyteros. Conuícerat enim eos Daniel exore fuo falfum díxiffe teftimonium.Et fecerunt eís ficut male cgerant aduerfum proximum:ut facerent fcd'm legem Moyfi,& interfece^ c runt eos: faluatus eft fanguis innoxius in die illa. Helkíás autem&'uxor eíus laudauerunt deum pro filía fua Sufanna cum Ioakím marito eius:& cognatís omníbus,quía non effet inuenta ín ea res turpis. Daniel autem fa ctus eft magnus ín confpectu populi a díeilla& deinceps. Ca, ΧΗΠ T rex Aftyages appofitus eft ad patres fuos:& fufcepit Cyrus Perfes regnum eíus, Erat autem Daniel conuíua regis,& hono, ratus fuper omncs amicos eíus. Erat quoq; idolum apud babylo, Πίος nomíne Del: δὲ impendebantur ín eo per fingulos díes fimile artabz duodecim δὲ oues quadragínta:uíni quocg amphorz fex. Rex quoq; cole^ batcum:& ibat per an dies adorate eun. Porro Danícl adorabat deum fuum. Dixítq; ei rex: Quare non adoras Bel? Quí refpondensait. eí:Quia non colo idola manufacta fed uiuentem deum quí creauit ccelum δὲ terram:& habet poteftatem omnis cargis. Et aít rex ad eum: Non uíde/ tut tibi efTe Bel uíuens deus? An non uides quanta comedat& bíbat quo; , tídie?Etait Daniel arridens:INe etres rex:Ifte eft ením íntrinfecus luteus& forínfecus τοις: neccomedit aliquando, Et íratus rex uocauit facerdotes eius,&ait cis: INífi díxetítis mihi, quis eft ifte qui comedatimpenfas has, moríeminí:fi autem oftenderitis,quoníam Bel comedat hax, morietur Da níel:quia blafphemauit in Bel.Ec dixit Danicl reeí:Fíat iuxta uerbum πᾶ, Erantautetm facerdotes Bel feptuaginta,exceptis uxoribus ,& paruulis, δὲ filis. Etuenit rex cam Daniele ín templum Belís. Et dixerunt facerdotes : Belís: Ecce nos egrediemur foras,& tu rex pone efcas,& uinum mifce:& daude oftíum,& fiona annulo tuo.Et cum inereflus fuerís mane,nifi ínue^ neris omnía comeítaa Bel ,Ímorte moriemur:uel Danícl quí mentitus eft aduerfum nos. Conténebaat auté, quía fecerant fab menfa abfconditum introitum: δὲ per illum íngredíebantur femper δὲ deuorabant ea. Factum : eft igitur poftcy egreffi funt íllix& rex pofüít cibos ante Bel: pracepit D^ níel pueris fuis, attulerüt cínerem:& cribrauit per totum templum coram rege: egreffi dauferunt oftium:& fignantes annulo regis,abierunt.Sacer dotes autem ingreffi funt nocte iuxta confuetudinem fuam, X uxores,& filij eorum: δὲ comederunt omnia,& biberunt. Surrexít autem rex primo diluculo,& Daniel cum eo.Et ait rex:Salua ne funt fignacula Ρικ Qu refpondit: 6 A"^ refpondit:Salua rex Stitimq; cum apetuiffet oftía, afpiciens tefie menfamsexclamauít uoce magna: Magnus es Bel,& non eft apud te ull uirorum& mulierum& infantíum.Et iratus eft rex. Tunc apprehendit rex facerdotes, δὲ uxores, δὲ filíos eorum, δὲ oftenderunt εἰ abfcondita oftiola per qua ingredíebantur,& confamebant qua erant füper menfam. O«cí; dímereo illos rex, δὲ tradídit Bel in poteftatem Danielis:qui fubuertit eum. & templum eíus.Et erat draco magnus in loco illo,& colebant eum babylonij.Et dixit rex Danicli:Ecce nunc non potes dícere;quía iftenon fit deus uiuens. Adora ergo eum, Dixitqy Daníel regi: Dominum deum meum. adaro:quia ipfe eft deus uiuens: ifte autem non eft deus uiuens Τα auté: rex da míhi poteftatem, δὲ interficíiam draconem abfq eladio δὲ fufte. Ec ait rex;Do tibi. Tulít ergo Danicl picem,& adipem, δὲ pilos, δὲ coxit pari ter:fecitqy maflas,& deditin os draconis:& diruptus eft draco. Et dixit Da Πίο; Ecee quem colebatis. Quod cum audiffent babylonij, ἱπαίσπατί funt. uxhementer:& congregati aduerfum regem dixerunt: Iudxus factus eft rcx.Bel deftruxit;, draconem ínterfecit,& facerdotes occídit. Et dixerüt cum ueniffent ad regem: Trade nobis Danielem: alioquín ínterficiemus te&' domum tuam. Vidit ergo rex op iruerentín eum uxhementer:& neceffita te compulfus.tradidit eís Danielem. Qui míferunt eum ín lacum leonum: dolus.Et rífit Daníel.& cenuit regem ne ingrederetur íntro,& dixit: Ecce pa: uiméntü;animaduerte cuius ucftigía funt μας, Ες dixit rex: Vidéo ueftioía aq etatimq có ape, ruíffet oftía afpícíéng Τε fuper ménfam;eg clamauít voce magnas: 2P»agnue eobel/ z nó: eft apud te vllye oo;’ lus. Hoc quod fcriptu ra nunc dicit:Exclama uituoce magna: quia :deidolatra& ignoran! te deuni dicitur: uide tur obferuátionem πο’ . ftram fübuertere, quà duduniafferuim? uo7 cem magná ín fanctis ti reperiri, C) uod foluetfacile qui hanchi/ ftoría in libro Danie/: lisapud hebraos dixe rit non haberi. Si quis auté pótüerit cam ap: probare effe de cano ne, tunc quarendum eft quid ei réfpondecé debeamus. FINIS. "δὲ eratibi dicbus fex. Porro in lacu erantleones feptem: δὲ dabantur eis duo corpora quotidie, δὲ dux ouesi& runc non data funt eís,ut deuorarent Danielem.Eratauteni Habacuc propheta. in Iudaa:& ipfe coxerat pulimentum,& íntríuerat panes ín alüeolo,& ibat in campum ut ferret: mefloribus. Díxítqy angelus domíni ad Habacuc: Fer prandium quod habes ín babylonem Danieli qui eft ín lacu leonum.Et díxit Habaaie:Dominebabylonénon uídí.& lacum nefcio: Et apprehendit eum angelus domini in uertice eíus:& portauit eum capillo capítís füi:pofuítag eum in babyloné fuper lacum ín impetu fpitítus fui.Et damauit Habacuc.dícens: Daniel fere, dei.tolle prandium quod mifit tibi deus.Et ait Daniel: Recordatus es mei deus,& non αστοί quiftí dilioétes te.Surgenfq; Daniel, comedit. Porro angelus domini reftituit Habacucconfe/ ftra ínloco fuo. Venit ergo rex díe feptimo ut lugeret Daniclem:& uenit ad lacum;& introfpe: xit:& ecce Daniel fedens in medio leonum. Et exdamauit uoce magna rex dicens: Magnus es domine deus Danielis:& extraxit eum delacu leonum. Porro illos quí perditionis eius caufa fuerant,íntromifit ín lacam:& deuorati funt ín momento coram eo, Commentariorum Hieronymi in Danielem prophetam βπίο, 6 ι- A Primumuacat. Diui Hieronymi' minis fcriptum ponunt cuftodes. dem& in Είθε B cum expugnarentur mus, Sicut mari immínet uiimminente um eít conftitueret. Et Emanucl. Primo tempore Diui Hieronymi uitas,fed D meq retractantem aut damones fupra legimus Iymeadarabas Varterra cymbalo a Nabuchodonofor Commentariorum| aurum optimutn exactores uef(tri crediti funt prophete áuxta fenfum. mifceat;Xt e«clicti etis peccatorum G & aurez hierufalem, fuperbos humilíet fongereceíferunt diabolum acturum percutiet(iue H accedebatad eum afacieregis longam traxit albam& calorem porc preparata QVATERNIONVM ET FOLIORVM. INDEXLatabitur deferta domino:iuxta Sobnam fcribam Propterea tem f: qun Ettu porcorum gregem urbis potentíam falus atqp Ego fum nife(tatranfcur. ftella ex Iacob affumpta dico conuenit, Ipfe nunc capi M Etcontritionem. tionem,ulfulabunt fanctum domini Aut propter N fcriptoribus uidetur Non enim dominifenon fignificat: [9] ingerunt deo Si abítu. "Tunc de. dilectus meus P cedrum: agt lugentibus fion Tu es Petrus ta e(thac impetus latificat loquebatur.Ifte quod ínterpretatur poffunt huius manis:fed appellantur:quondá tranftulerunt ín Diui Hieronymi S . dicem,cum impie, atqaífyrios fortitudo& idcirco lectus T ttulneratos cupit dignetur. Et dices A Dan nudatiíqg V cor meum tecum bos hominis potenti manu ΕΙ médicína peruería, dicente iugulata eft obícurioribus. οὐ hac ínterpretati funt egreffa pollutio retraherent ad de caclefti hierufaletm z culis. Alioquin opere completa. magis nó habentibus Etad Aa Delicta iuttentutis & fpiritus dei turus fitad eum nihil fuit Bb in eis:non laticíam,iu(te illa:dequa lacuerunt Cc oculis,falfa. Icgiturinduratur in defperationem dimercet illos Dd mundisatq mento.Scriptufag fecerit impietatem factum e(t Ec retatur ecclefía tadhuc erfona feci(Te tadduxit, Ff: Et ecce Eteleuauerunt idcirco difperferit funt:dequibus Gg quanon folum ficut gallina graui palliorum illud Fara Hh tua fion fcriptura nunc Commentariorum hand faciunt i Moyfen,deidp uerunt me Diui Hieronym completur ac Kk ineos in manibus trídis non ο l elfe ceffabunt retras(πα «he Dan Qua eft quam ego perfcctum:& exercitu prophetia fit Na. Ο σα eftifts audies ex ore cionis haredeg duntur:nullus Oo utcrederent. mana corpora fe exinaniuít ueníunt de, Pp, buerit geometridy. ' duoerant uenirepoffimus moaror,nec Q.q Diui Hierony & cingebat quin dei Pan funt. τ ἰυθί dei mus effe unamquamg autem δὲ ali Ss & deterris pauperibus aquilonis δὲ mare fingula Tt rent,celauerunt Deus magnus braico non nítur:ut non Vu tradidit potentia ab eis, id quod niítentiam Xx res in dubio philopatorís Duorum quog fmaumregem Etaudiui Finis P. E: 3 B. mi iL imm WM v M ὙΠ ΛΜ unl AK am gm - τος ἢ :"MR€ n e 9 [E .. ΤΩ͂Ν:.: 4 N" d i "J ΠΣ ΟΣ εἰ vile. ν᾿ ^s c7 wennatst ὅ erben/oie regiert 3 : tágia.Catutmus ain mitberfcbet 43813 4804 τον ον^s e cef e DIDI é lanb vnb g ittet.bfi bocb barbe elegenb LEAL BASEL GESCHENKT DIES UNIV ERSIT ES BUCH WL RDE ATSBIBLIOTHEK DER liia ων S RR μα T e p silo ἊὋν νὰν itt 3, ES o e i qi* X! iM LEM ΜΝ E. LEE.————— D σα σπιικιὰίω aL alit i— nd—— a E-—.—o—ÍülÜlásráts t€ áÁ— áÉál€ “...... 2 Ll lg P d tti ie ti t ii --. TVS TOMV: OPERVHM DIVI HIERONYMI COMMENTA RIOS ΤΝ DVODEGCIM PROPH E T A$, Q vos M IN ORHBS$S v. ὁ) CANT, Tyx TA VT RA MQV HH. T.RA NS L A T!1O NEM Cou T IN OB T, 1 .άΩΑΛ.Λ 7 B RV N.O-. AMO RB A CHIVS C A N D1iD OO LgO TO R LL 5 D. "lOmmentarios díui Híeronymi ín duodecim prophetas,quos mínores uocant hic fextus Tomuscontinet. In quibus Hebraica.ficut δὲ alibi;ín fuis addita funt locis, & item Grzca.Commentaríos autem ín Amos prophetá;nefcio quís íta confude, per irat.at ex unis gemínos reddiderit:& ramé effent utri; temere permíxti. Hos iuxta &eterü codicá authoritate príftina: teftituim?integritati.Deníc epitomen i Habacuc adiecim? uá Hieronymi título fcríptá repperímus, quancjftilo redamante. Atbitror ex Hieronymi fcri ptis ab aliq ftadíofo colle&tà. V erü emuero fcis cádide lector, dj facra res fit pphetía,nec íono^ ras facrü effe interpreté.fi qd omíno facrá habet apud latinos chrifti ecía.Nemo.em pphetas intelligere ρος αἱ q fpi fit pphetico.Proinde fi religiofe fübire foles des facras:caue ne íllotís (qd'aiüt)pedib? in hax irruas myftería;neue αοζβ ἀνίηῆοις χερσὶ cótrectes,ubi fancta funt oia Atq; hícquidé thefaurus p fe preciofiffimus,aliquáto tibi charíor eft futurus.fi fcierís Gp a multis eruditis uirís:e quorü fiumeto funt Ioannes Reuchlinus, Conon No timbetgéfis, Gregorius Reifchíus, Chonradus Pellícanus,haud aftimandis uígilis fit defudatum,ut hzc partím ex uetuftis exemplaribus. partím ex fagaci coniectura reftituerentur.non ignorantibus quo mínus fi; pereftbonorum authorum,hoc acrius annitendum,utab ínteríta uindicétur.Equidé tot totius Gracia proceres.pro una Helena teftituenda dimícarunt.at quotHelenís unus preftat Hie; tonymus: Cui mírum ígitur uideri poflit.fi tam mul εἰς eruditiflimorü homínü fuppetijs ad hoc pra; darum negociü fumus ufi? Neq; uero filétío pratereüdi funt,q inftítutü noftrü,como^ datís exemplaribus adíuuerunt,ut illis etíá fe debere fciát ftudiofi. Miferüt ad nosítag; Marpacenfes coeno bítz uolumina aliquot πεῖν ftiffíma.nónulla Lucellen fes.fed δὲ Maioraugi . ani& Cenobitz diui Blafij ín fyl ua Hernia, δὲ díui Galli:& Albibureéfes,& Murbachíj,qux habebant be nigne,comunícarüt.Nam fine ue terü auxilio codici,in reftituédis au^ thoribus nihil agi£. Nunc em eorá exem, pl placuit,qui pro ut temere quod uis ín menté incidetítíta fcriptura ftatim aut fapplendam ,aut eradendá putant.Exemplariorü authorítate, imprímis iudício neuticg Ραρί opus eft.Porro nunc qfi fuperís auxilian tibus,quod laboris erat,exanclatü eft atq; cofectü.fupereft ut fruamur toto pectore eximij doctorís monumétis.Fizc em no folü docent, πετἄειί inflámát affectii;ac línguá fimul δὲ uit emédát. Decuerít aüt poftremo candidà le&toréut erat? fit noftris laborib9,& noftrá operá boni cofular.Náut inludo fpherze nó fatis eft comode míttere;nifi cómode& accipiat qd' mittif:íta i officijs refpodere debet, qacipir.Erut ín couíuio comode agi etíá 4 accipi£,Ille dat operáut prarftet lautü cóuiuatoré, ifte utcomem cómodüq conuíuá fic isqui brificiii fufcipit,erea eii quí offert animatus effe de^ bet, Beneuale. Bafilex Calend.lunías.^ Annorcftitutzfaluis. M. D. XVI. f M li ti (re t m d ls Qum lat di dy /DIVI HIERONYMI PRESBYTERI COMMEN TARIORVM IN OSEE PROPHETAM ὦ AD PAMMACHIVM PROEMIVM 800000 7"Tinexplanationibus oim pphetarü fancti fpiritus indieemus aduétu,ut cui? inftinctu fcripti funt;illius reelatione pandantur:Et in Efaia fienatü librum legimus quem(δα δὲ pharifzi,qui leeis literas noffe fe íactant, nó poffunt f leaete, quía fignatus eft: παϊία[ορ inueniri potuit;nifi leo de tribu iuda, quem fignauit deus pater,qui eius poffet referare myfteria: uantomaeis in expla; natione ofee prophetz orandus eft dominus,& cum Petro dicendüEditfere i nobis parabolam íftanmi:Przfertim cum obfcurítatem uolumínis ín fine tefte tut ipfe qui fcripfit:Quís fapiens δὲ íntellioet ifta;intellioés δὲ coenofcet ca? Quod non pro ím/ poflibiicd pro difficili debemus accipere iuxta illud euangelii: Quis putas eft feruus fidelis& prudens quem coftítuít dominus fuper familiam fuam? Quis em nó ftatim ín fronte libri(can, dalícetur,& dicat: Ofee primus omníü prophetarü meretricé accipere iubetur uxoré,& no con; tradicitzINon faltem nolle fe fimulat,ut rem turpem facere uideatur ínuítus:fed exequitur lxtus imperiü, qfi optauetit dfi multo tpe εἴ pudicitiz uacaffe pceníteat:cii honeftiora& abf. qo pecca/ :$0. to fanctos uiros renuifIe drio legetimus. Moyfes mittitur ad Pharaonem, δὲ dux ífraclitíci po,' puli conftituitur, E camé non imbecillitate fed humilitate refpondit:Prouide alium qué míttas. Hieremías puertim effe fe dicit ne peccanté arguat hierufalem. Ecechiel de omni genere legumi fiis acfementís unum fübdinericiü panem facere,€ coquereillum ín humano ftercore iubetur, ,&aít: Nequacg domíne,quía nunc immáüdum introiuit ín os ποῦ. Ἐπ Ο[ες audiés a domino: Acdpeuxoréfornicaríam,non fronté rugat,nó mceroré pallore teftatur,non uerecundíam mu tato genarum rubore demonftrat:fed pereít ad lupanar, δὲ fcortum ducítad lectulum. Et nom ínítiatíllam pudicítiz matronali fed fe luxutíofum acnepotem probat. Qui enim adhaeret me; retríci;junum cum ea corpus efficitur. Hac igitur audientes quid poflumus refponderenifi illud Frerhecer One fápiens& intelliget ifta;intellieens δὲ cognofcet ea? Vnde& nobís dicendum eft cam dauid: m oculos meos& cofyderabo mitabilía de lege tua,ut introducatnos rex ín cubículum(τη, δὲ uelamen quod ante oculos Moyfi pofitum fuit in lectíoneueterís teftaméti tollata nobís. Statím enímut locutus eft domínus: Pater ín manus tuas commendo fpiritum meufn,& hacc dícens expírauítuelum ténipli fciffum eft;& omnía iudeorum fecreta patuerunt, Et fons qui egredíebatur de domo dauid, ingreffus eft mare folitudinis:&uerus hellius aquas fteriles atq; mortiferas fapiétiz fuz condiuit(αἷς, δὲ fecit effe uitales.Marath aqua legis, qua ín, terpretatur amaritudo, lieno patibuli dulcorata eft.Intellieitnus ením quis fit iudas patríarcha electus ín reeem,nec míramur car ad thamar quafi ad meretricem uir fanctus introierít, Quare Samfon quí interpreta£ fol, Dalilam amauerit qux tranffett ín pauperé& propter eam írrífus & mortaus aduerfariorü milía trucídarit, Cur Salmon αἰγῖ iuftum Βοος de raab meretrice ge neratít:quí ruth moabíten pínna pallii fuí οροτίξο:& íacenté ad pedes ad caput euágclij tranftu lit, Quid caufz fit ut cim dauid tot habuerit uxores, nullum alium τοσΩί fuí fecerít fuecefTorem nifi eum quí de Bethfabee procreatus cft:ut non folum meretríces, fed ctiam adulter deo plz cere uideantur. Vnde δὲ in hoc ipfo propheta leeímus,q» iunctus primü meretrici fecundo adul terz copuletur,dícente ad eum domino: Adhucuade dilige mulierem dilectam amico εἴας dili/ centem mala δὲ adulteram. Ρας eft mulier meretrix δὲ adultera, qux ín euáoelio pedes domíni lachrymis lauít;críne deterfit,& confeflionis Για honorauit unguento,indignantibufg difcipw lis,& maxime proditore, φ no fuiffet uenditum δὲ precium illius in alimenta pauperü diftribu tum,domínus refpódít:Q uid molefti eftis mulierí?opus bonü operata eft ín me:pauperes em femper habebitis uobifcü;me auté nó femp habebitis. Et ne putarem? leue effe quod fecerat:& nardum pifticum:íd eft unguentum fideliffimü,ad aliud quid& non ad ecdefiam effe referet dum,dat nobís occafione intellioétia:& magnz fideí;magna pramiía repromittit dicés:Amen dico uobís, ubícunq prxdicatum fuerít hoc euangelium ín toto mundo,dicetur q» hzc fecit ín a 2 . Vwert Tex'a«έ tnemoriam eíüs.Hac eft meretrix de qua loquítur dominus ad íudaos: Amen díco uobis, me rctríccs& publicani precedent uos ín regno dei. Vos ením miffum ad uos filium patrifFamiliae δὲ domínü uínez qui plantauít eam fufcipere noluiftis. Ifta meretrix exploratores meos duos fortiflimos íuenes:quorü alterum ín círcumcifioné mífi,alterá ad gentes, humanitate fufcepit, abícondi: ftudio,leuauit in tectum,operuitlini ftipula, Quz cxfa perfecutionibus, δὲ lota in ba ptifmate immutat colorem, de tetro in album uertítur,[Nec mírum fi ín figura domini falua; torís δὲ ecdefiz de peccatoribus congregat hac facta memoremus, εἴ ipfein hoceodem dicat propheta:Loquar ad prophetas:ego uífiones multiplicaui,& in maníbus pereas affimila/ tus fum, Vt quícquid prophetz iubentur operari,ad meam referatur fimilitudiné. Cuius uxor athíopifTa eficontra quam aaron& maría carnale facerdotium iudzorum,& prophetía literae feruiens muffitant& offendunt deum,Quxe dícit in Cantícocantícorum: Fufca fum δὲ formofa filía hierufalem. Alioquin fi omnía qux prxcipiuntur ob caufas ut ín fimilitadinem fiant uere. facta contendimus:Ergo& híeremías accinctus lumbari,ueftimento muliebri, ínter ínnamera biles nationes& affyrios atq chaldzos,, centes ínímiciffitnas iudzcorá, iuitad euphraten ut ibi abfcóderet lumbare fuum:& poft multa tempora reuerfus,inuenít illud cóputruiffe quod nullo eflct ufui. Quomodo exire poterat& íre tam longe obfeffa hícrufalem, extructis per circamitái munitionibus foffa;uallo,atqy caftellis. Ὁ ui cam femel ad anatoth uícalum fuum ín tertio mi líarío ab utbe fitum uoluiffet exire ín portam,capitur: δὲ reductus ad principes, quafi prodítor ucrberatus ín carcerem míttitur.Si illud ín typo,quía fieri non potuit: ergo&hoc ín typo, quía fi fiat curpiffimü eft.Sed refpodebis,deo iubente nihil turpe eft:& nos dicímus, níhil deus pra cepitnifi quod honeftum eftnec iubendo turpia,facit honefta qua turpía funt. Sed quía cim? nihil deum uelle nifi quod honeftá eft hoc prxcepit qd'honeftá eft.FLacc in príncipio prolixius fum locutus,ut difficillimá prímü foluerem quxftionem:& abditum ín ipfo exitu fcopulum deá auxilio pratergtediens ad tuta decurrerem.Catterá non ignoro Pammachi chariffime a multis ecdefiafticis praetermiffam:& qui exponere funt conatí;apud erzcos repperi Apollinariá laodi cenum:qui cum ín adolefcentia fua breues& ín hunc& in alios prophetas commentariolos rcli quilet,tangés magis fenfus c explicans: rogatus eft poftea ut ín Ofce plenius fcríberet: quí liy beruenitin noftras manus: fed δὲ ípfe nimia breuitate ad perfectam intelligétiá lectoré ducere non poteft.Origenes paruum de hoc propheta farípfit libellum,cuí hunc títulum impofait περὶ τῷ πῶς Gro ᾧν ἴδ Go tesi hoc eft quare appellatur ín ofee ephraím, uolens oftendere qua; cung contra eum dicuntur,ad haretícorum referenda perfonam.Et aliud uolumen κέφαλομ«9 ἀτέλεοομιᾷττο ἆ δὲ capite careat& fine.Pierij quoq; legi tractatum longiffimum,quem ín exordio huíus prophetz die uieiliará dominice paffionis extemporali& diferto fermone profudit. Et Eufebíus cxfaríenfis in octauodecimo libro εὐαγγελικῆς ἀρλείξεως quaedá de O fee ppheta difpu/ tat. Vndeante annos circiter uiginti& duos, ο rogatu fanctz δὲ uenerabilis focrus,immo ma/ trís tux Paulz:íllud enim nomen carnís, hoc fpiritus eft: qua monafteriorum δὲ fcriptutarum. femper amore flagrauit,effem alexandría:uidi Didymum,& eum frequenter audiui, uirum fui téporis eruditiffimà: rogauicp εἴ ut quod orígenes nó fecerat ipfe copleret, δὲ fcríberetin Ofee commentaríos:qui tres libros me petente dictauitquing; quoqp alíos ín gachariam. Nam& ín | ipfum duotm Origenes faripfit uolumina,uix tertíam partem a príncipio libri[ορ ad uifioné quadrigarum ediflerens, Hac díco ut nouerís quos ín prophetz huíus campo habuerím pra «urforesiquos tamé ut fimpliciter non faperbe( ficit quídam meorum amicorum femper íty fibilat)tux prudentia fatear,non ín omnibus fum fecutus, ut iudex potíus operís corum quam interpres exifterem, diceremq; quíd mihi uideretur in fingulis,& quíd ab hebraorá magiftrís uixuno δὲ altero acceperím:quorü& apud ipfos íam rara auís eft, dum omnes delitijs ftadent δὲ peainijs,& magis uentrís Qs pectoris airam gerunt:& ín hocfe doctos arbitrantur fi ín taber nis medícorum de cunctorum operibus dctrahant. Sed íam tempus eft ut propheta uerba po Rentes,ea qua fcripta funt differamus,| Κο. δίοδος^£a; 1 | 2BIVIHIERONYMI PRESBYTERI $0. 3: Ἢ Δ '.ΟΟΜΜΕΝΤΑΚΕΙΟΕΥΜ ΙΝ OSEE ΡΕΟΡΗΒΤΑΜ LIBER PRIMVS, πει d£rbti οί«c. Verbum diii qd? in principio ; κα dei patré,& de*erat uerbüi:factü j| eft a. interoffies hos primü in ofee diis fit locutus;& poftéaád cateros. Alíud eft autem loqui düim ínofee: aliud ad ofee; Inofee,nó ipfiloquit ofee,fed p ofecad alios:ad ofce olo qués,ad ipfum fignificat coferre fermon£. Alíj aur nó pri mü oim ,pphetarü uolunt fuiffe ofee,ex eo qd' dicit:Princi pium loquedi ἐπὶ in ofce fi Ma: ofee, fed odi qd hac ΑΟ. libe 5 Erburmnt ont quod factum qua fequun£,primit— οτε eri; ut,pphetà quoq s ft ad ofc fili beeri: In dicb?.^ adofeediisfitlocut?. ὁδίου dis facte: Πωνίους eft ad ofee filium beeri; In diebüsogie, o qr&toíirofio ad$575 ο. dicente: Si illos dixit ioatham, achac,ecechíeregü iuda:&in^ ofeet&ladefu.st. Ver. 7527 ενα ανα di diebus hieroboam filijíoas repísifrael, PU hebruci emet ἐζεκίου fad^é&nópótfodui|.|.|.,.- e 10 λος τις. nó Γογηίζατᾶ& forni Ἱεροβοδμὲ ftant: Qrutpater«HEB, Prindpiüm loqué& 5ΞΕΡ. Principia uerbidri^— cationcutplariq ati S mrundumeuos diis^ didiliinofeeErdixitdó; ad ofee.Et dixit dns ad— mantifed multas for blaphemas: qa dixi min?adofce:Vadefüme^ ofec: Vadetolle tibiuxo— oftenditur ehe Mid fü^deifuVtquódé? tnbiuxoréfornícationum^ remfornícationis&filios“08 Ῥρίιεῖα fumit in dos facit,& ftat in fy Ες οσο εν:. Joniuee,no femel fed nagogadeorü,in me,*ac filiós fornicationü:qa fornicationis: quia forni/^ frequéti?fornicata:ut ro Name.xifj. dioauté deos dijudi; cat:& cü ipfe Πε uerü fumé quod illuminat oemhoiem uenieté in hunc mundü:ad aptos loquit: Vos eftis lux müdi: Sic& ipfe faluator pphetam fui faciat faluatoré. Ofee em in Πω’ eua noftra faluatoré fonat: quod nomen habuit etià iofue filius nun,anted ei a deo uocabulü mutaretur. Non enim (ut malein gracis codicibus legitur δὲ latinis)aufe dictus t fórnicás fornicabítterra a E ἄπο Ne αυᾶτο illa fordidior&, tanto fit ppheta patié tior q tale uxore duxe rit. Q'uodq addit €€[ 2c filíosfomícatíonti, ἀπὸ κοινοῦ fubauditur, Su? me tibiuxoreéfornicationu,& furne tibi filios fornicationtü Vtrüq pótitelligi,cp& fornicaríe priores de fornicatióe fu fceptos recipiat filios, δὲ ipfe ex meretrice generet filios:q. idcirco fornicationis appelladi füt ΠΙή, cp fint de meretrice cans fornicabit terra poft düm τῆς φυλῇ: πρ; 3 E dae εἰν; Η ΗΝ ἦν ec σῇ ἐπ: αἰ μι οἵπο itelligit:fed ofeejid eft faluator:&addítü^ generati. Nec culpád? ppheta interim ut feqmur hiftoria; " oe t eftei?nomini,drif;ut faluator diii diceret.Ifteergo faluator— fí meretrice cóuerterítad pudicitia, fed poti? laudandus cp n fili?eft beeri,íd€ putei mei: ds puteos foditabraha;ifaac&^ exmalabonáfecerít.Nó em q bon? pmanet ipfe polluit ἅ B ΟΣ jacob:& allophyli eos conabatur femp obruere. Inter pu τοῦ! δὲ lacii.i.cifterna, hoc intereft, cp pute? ppetuas aquas habet, δὲ de uiuo fonte manantes: Cifterna, quz refrígerat aquas fias, externas δὲ adu&tícias poffidet. Vfi per hiere/ fniam propheta loqui£ deus: Me dereliquérüt fonte aqua tiiuz,& foderüt fibi cifternas,qua aquas nóualent cótine te. Dehocfonte ad dcü pfalmiíta;:pclamat: Apud te fons titz,& in lumine tuo uidebim? lumen. Vii quida putant beeriinterpretari;lumen meti:fed fupior uera tráflatio eft. b 4 3n oíebueocíe«C. A carías qui uocat& ócias, de ftir pe dauid,regnauitin hierufalé fup duas tribus qua appel/ fabant iuda,annis quinquagintaduob?: Cui fucceffitin re gnüfilius eius ioatham: qui& ipfe regnauit anis fedecim: poftque filius eius achag regnauitannis fimiliter fedecim Cui?anno undecimo decem tribus qua appellabant Πτα; el.captz füta falmanafar rege chaldzos:,& in medo mó tibus collocatz.Poft achac regnauit fili? eius egechías an/ hís uiginti& octo. Ex d pfpicuü eft pphetante ofce, efaia, & iohel& amos δὲ abdia& iona δὲ michea:q σύγχρονοι: id eft contemporanei eius fuerunt, regni decem tribuum effe finitü:quoda primo rege hieroboam ufqp ad ultimum Ὃ[ες pmaníit,annis ducétis quinquaginta:Eo aüt tpe quo Οςίας regnare ccepit fup iudam, duodecimiü annü fup ifr? regnabat hieroboam pronepos iehu,cui ας repromiferat ufq ad quartà generatíoné fobole illius regnatura: eo cp p «uffi(fet duos reges impios iuda δὲ ifrael. Hoc dicimus ut tibi breuiter oftédamus ofee ,ppheta,& ante captiuitaté if/ rael€ poft captiuitate eius uaticinatu:& tam uicina qp prae fenté€ pratterità& denunciaffe uentura,& luxiffe ingruen tem,Et ín emédatione iuda retexuiffe ργατοτίτα: qd'inripfo TY? ppheta iuxtahiftoria conabimur approbare. Ogias ínter/ iS IR "ym my prata£ fortitudo diii:zioatha, diii confümatio atqp pfectio: achag,uirtus:ecechías imperii diii. Híregenabant in ppfo ΤΟΝ iuda, cuius nomen confeífio eft.Porro in ifr? qui fibi ido/ LI j 4 lafecerat δὲ a dei ρρῖο fuerat fepatus regnabat híeroboam: : qui ἰπεογρτείαξ. Χρον! σμιὸς: id eft temporalitas fiue mora: » e)$4 αμ à Mw T" quod mundü amaurrit,& in ipfo morari díu,uità putaue/ Oy" ritfempiterna,nequad futuris fed prefentib? delectatus,. * 1*7€(Γ 7 γίπαρί loquendí zc. Ὁ uia ut fupra dixim?,& alijs spphietis praferuntur in título:ogias,ioatham,achag,& ege ία, quib? regnantib? pphetauerüt; idcirco πᾶς dicit qd - prie famaría δὲ ifrael:id eft decé tribus, qua eo tepore quo focic£ malo:fed q mal? eft,in bonu uertí£;fi boni exépla fe; tet, Ex ἃ intelligim?nó pphetà perdidiffe pudicitia forni cariz copulatü, fed fornicariaaffüpfiffe pudicitia qua an» teanó habebat:Prafertím οἴ beatus ofee,nó ob caufam lu xuriz,nó libidinis,nó,ppria fecerit uolüitate:fed dei partie rit iperio:ut qd'in ifto carnaliter legim?, in deo factü fpüa; liter pbarem?: Qui fufcepit(ynagoga: hoceft populu iu7 daorum fornicatiói δὲ libidini feruienté. Ad quam diis lo quit per egechielé: Et tu meretrix audi uerbi diii: Fraétze enim funt in egyptó mriammz eius:& uolutabat in fangui ne: δὲ fuerat polluta ufq ad uertícé, utnülla pars corporis 'atp membrorü eius turpitadinis maculam non haberet. Operuit talem dfis pallio,& fuis iunxitamplexibus:dedit ei mel& oleü δὲ fimilà manducare:& induit eam ueftibus 'preciofiffimis:pofuit in collo ornaméta gemmage:aures οὗ nauitauro δὲ lapide preciofiffimo:armillas quoqp brachijs prabuit ut bonis operibus uteret.Et nihilominus hac có tempta largitate€ bonitate uiri,prioris immemor turpitu dinis,amatores chaldzos δὲ aflyrios& egyptios q magna 'rum funt carniü fecuta eft. De faluatoris δέ ecclefiz typo in... prafatiücula diximus ep fumpferit fibi uxoréfornicariam^.^ quz prius ídolis feruiebat. Si quis aut cótétiofus& maxi megentiliü noluerit figuraliter dictum recipere:& irriferit pphetà fornicarie copulatü,opponamus εἰ illud quod fo/ letlaudare gracia,& philofophorü(οποία cócinunt:C) ua róne predicet uirü eruditiffimü Xenocraté qui Polemoné luxuriofiffimüi íuuene& inter pfaltrias atcp tibicines& im pudicas mulieres ebriti& hedera coronatü fecit obedire fa pientiz:& adolefcenté turpifimii mutauit in fapiétiffimü . philofophos:. Cur focraté ad coelum leuent,qui phadone ex cuius noie platonis liber eft, de lupanari ob crudelitate & auaricià domini multorti libidini(eruienté in academi/ am tranftulerít. Et quicquid illi de philofophiz: magiftris refponderint, nos ad ,pphetz defenfioné referimus. Harc aduerfum ethnicos& eos qui ethnicorü funt fimiles díxe/ rimus. Caterü noftris:qui tfi uolunt fufcipe ucritate:illud breuiter oftédam?, ex eo qd? dicit: f«[ δυο fornícane foz nícabít terra a ofio:nó tam ,ppheta iunctü effe meretríci ds ome hoim genus a focietate diii receffiffe. Poteft quocp ex eo q nó eftadditü: omnis terra, nüc[πάσα accipi, uel pro; a 5 hac (emn Gumi E we n pls Maso B *ct li sh £ommen.bieronymi liber primus hac dicebátura dfioreccfferant. 4 4Γ£tabütet accepít gomer τῶ Propheta fic mita poft facfa deaduetu chrifti δέ uocatióe σοι pollicen£,ut prafens tépus nó negligant:ne cótioné ἐξ aliud.cóuocatà,nó docere dehif quz inítat,fed deicertis ac futuris ludere uideant., Itaqj& hac gomer fi, hieroboà,cui^atauus fuitiehu:ufepad ποπ annüiofee fub quo decé tribus ducta funt ín captiuitaté: fupputant anni ddraginta& nou. Occifoqp Zacharia, qui fuit ultim* de ftirpeiehu:ftatim reges affyríj coeperütruben& gad& di/ midíà tribü manaffe,qua erattras iordané:& deinde mul, lia deblaim Q ab ofee uxor accipit:& conci pitex co δέ parit ei fi lii ποῖς ο qin terpretat feme dei: in cui? fanguinis ultio; né,regnü fubuertit ie hu:fiueut male error obtinuit iuda, fic ad uocationem referéda e(t nationiü,ut illi tpi congruat fub quo fi; lii generaffe memo/ rat. Etnelógo tracta . tu lectoris auiditaté differa:duz ift mu^ lieres quar una uo/ cat gomer,& eft me rctrix,paritqp tres li/ berof:Primü iezracl, fecunda puella, que uocatur abíq; miferi cordia:& tertii ma^ fculii,q& ipfe appel; fat,non populus me us. Et altera mulier qua conducitur ar/ genteis quindecím, .& coro,& dimidio co ro hordei,& uocatur adultera: referuntur s HEB, diio.Et abiit& acce pitgomer filia deblaim,& Cocepit& pepit filia. Ec di xítdrs ad eü:Vocanomé ci? iezrael:qim adhuc mo/ dicum δὲ uifitabo fangui/ nem íezracl fuper domü íehu:& quicfcere faciam regnum domus ífracl. peperit filiam δὲ dixit ei: Vocanomé eiusabfq; mi fericordía:quia non ad, dà ultra tnifereri domui ifracl: fed obliuíone obli uifcareorutn,Et domui iu da miferebor:& faluabo eos ín domíno deo fuo: & non faluabo eosin gla/ dío,& in arcu,& ín bello, SEP, diim, Et ábijt& acce; pitgomer filia! debelaim: & cocepit δὲ peperit filíü. Et dixit diis ad e: Voca nomé ei? iezrael: quía ad; hucmodicü δὲ uláfcar fan cuiné iezrael fuper domü iuda:& quiefcere facíam regnum domus ifrael. υ Et ín illà díieconteram arcum ifracl ínualle íezrael. c HEB, Et cóctpit adhuc δὲ sEP, Etcócepit adhuc& peperit filia,& dixitei:Vo ca nomé ei? abíqy miferi, cordía: qa nequadj addá ultra mifererí domui iftt: fedaduerfansaduerfabor eis:filiorü autem iuda mi/ ferebor:& faluabo eosin diio deo fuo:& non falua; bo eos in ara;neq; in gl dio, neq, in bello, neg; in tas ciuitates famaríae & deinde totam ΠΕ’ ptalim, ad. extremü oes reliquas trib?. Proiehu in editione uulgata legitur iuda fed hoc mihi uidetur nó uitio feptuaginta interpretum,fed(cri ptorü inoleuiffeimpe titia, qui ignorantes iehu, qd? magis εἰ erat fcripferunt iuda. Typ? aüt feminis dei, & ultio fanguinis ei?, rtfert ad domini ρα’ fioné, propter qua& domus iuda δὲ regnüi uniuerfi ifr dicit fub uertédü. b t ín lla oíe«C. CLuádo ul tuf fuero fanguin£iez rael fuper domü iehu, & regnü ifrael affyrio uincéte deleuero: tiic in illa die,&{η illo tpe cóterà ome robur ex^ ercitus ifracl in ualle iezrael.Supra dixim? iezraelem quae nunc iuxta maximianopo lim e fuiffe metropo/ ad ifrael& ad iuda.i.: ΔΙΚΌ; D addecem trib^ique—& in equís,ín equitibus. erant. ín famaria fub Etabla rege hieroboam,qui fuitde ephraim:& ad íudà q regnabat in hierfm de ftirpe dauid. Hz ftit duz mu lieres quz in Zacharia upupz fiue milui fiue herodtj pen; nas hre dicunt;& ire in terra fennaar, ubi babylon códita eft.Has mulieres fub noie duarü foror oolla fignificat& ooliba:hz i duab^uírgis,ds egechiel in unà uirga fociat de moóftrátur.Et qa cómétarios,nó lata uolumina fcribim?, fingulis capitulis explanatióes ,pprias in fuis locis referua, tes: nunc tf de prafenti capitulo difputemus. ΩΣ inter; preta£ τε]ελεσμένκ.].εδΠππατα atq; pfecta:alij θώρακας Ád eft loricas fignificari putant. Sunt qui menfura fiue ama ritudine fufpicenz: quod recte dicerent fi Δ literam non ha; beret. 252 παλάτας fonat:quarum in palaftína perma na copia eft:& quas efaías ,ppheta ulceri ezechiz regis iu bec apponere. ΕΠ απ maífa pinguiti caricarü,quas in mo rem laterü figurates,ut diu illafzv? pmaneat,calcant atqp có pingunt.Igit& ifrael cófummata in fornicatione atq; pfe; €tafilia uoluptatis,quz fructibus fuauís uidet δὲ dulcis,in typo diii faluatorís ab οἴος uxor accipit:& prím? ex ea dei filius generat.i. lezrael:eft autem ciuitas metropolis decé tribui,in quaiterfectus eft naboth: ob cuius fanguine fu fcita£ iehu qui deleuit domum achab δὲ iezabel. Verti quía & ipfc ichu ultor fanguinis iufti, ingreffus eft peruias hie/ foboà filij nabath,qui fornicarí fecit ifracl:& cóftituit uitu los aureos in dan& in bethel:regnii quoqpeius dicit fub; uertendü:fub cuius pnepote hieroboam prophetare coepit ofee:quo mortuo fili? ei? zacharias fucceffit in regnü: que fexto méfe impertj fuí occiditfellum de alia ftirpe eenerat?. CEob caufam nunc dicitur: Adhuc modici& uifitabo fan guíné iecrael.ἰ. occifione populi mei fup domü iehu regia, qua eo tépore praeerat ifrael. Ncc mirü(i dom^iehu fubuer tat, cii ctíaregnü domus ifrael:hoc eft decem tributi poft nó multos annos oino fit delendum. Α zacharia ein filio equis neg; ín equitibus.—limregnifamaría: p, Etabla,-Pousfuntcampl ia, tiffimi, δὲ uallis ni mie uaftitatis: quae plus d decem militi tenditur paffibus. In hac commiffo certamine, ab affyríjs cafus eft ifracl: id eft decem tribuss qua ob hieroboà de tribu ephraim,q primPfchifma fecit poplo,appellatz funt ephraim.Interdü ,ppter iofeph qui fuitpater ephraim uocat iofcph:nónüdp famaria: qua& ipfa altera urbs fuit metropolis dece tributi: que poftea ab Augufto cafare appellata& augufta.ἰ:στβσὴ: in d offa ioannis baptifta códita funt.Poft diuifioné ergo duag:& decé tribuum, ob maximá parté multitudinis qua Πίστα boà fecuta eft, nomé pri(tinii ifrael remafitin dece tribu, bus.Et ppter tribii iuda quz regnauiti hierlm, alie duae trib? appellata funt iudas,(imul typi ueritas explica£., Ω μδ em ppter fanguinem naboth q effufus eft in iegrael deleta ὃ dom^achab,ut helíz uaticiniti cópleret: fic,ppter fanguine ueri iezrael:hoc eft femis dei,regnü deftructum eft iudzorü.In oibus quid&pphetis:fed pracipue in ofee, decem tribus referunt ad hareticos,quorü mftitudo ma; xima eft: dux aüt tribus qua appellant iuda, ecclefiz pfo nam poffidét,qua fub ftirpe dauid regnabat. Arcus igi hareticog: de quibus fcriptü eft;Filfj ephraim intédétes, & mittentes arcum,conuerfi funt in die belli: confringet ' inuallefeminis dei, de quo humilia& terrena fenferunt. €«|€t cocepít adbuc« peperít filiam«C. Poft cótritus eft atqp confractus arcus ifrael,in ualle iezrael: X regnü decem tribuum deftitutum: ita ut ducerétur in captiuita tem:nequadj iam iezrael:id eft femen dei: nec mafculini fexus filius nafcit: fed filia, id eft foemina fragilis fexus, δὲ quauictorum pateat contumeliz,& uocatur,abíqy mi fericordia. Idcirco enim captiua ducta eft: quia mifericor/ dià dei non habuit. Etcófyderanda diiindignatio,q ne: quad domui ifrael fe dicat mifereri ultra,fed cos de me: moria fua aterria obliuione delere, quia ufq; hodie pería rum regibus --ain Ofcé ..&üm régibus ferulunt,& nund eft eorii(oluta captiuitas; Domui autem iuda mifericordiam pollice£: X dicit qp eos faluct in domino deo fuo, uel in feipfo qui loquit;uel pater faluct ín filio: iuxta illud quod fcriptum eft: Pluit domin? a dómino.Saluauiteos etiam quando ifrael a(yrijs tradí/ tus eftde manu fenna dei indignatione perpetua códemnatam: Nune dilcimus quófilij iuda δὲ filij ifrael pariter cogregenit: δὲ ponant fibi caputunum fiue principatü,& afcedant de terra:& iri locó ubi prius dicebatur:non populus meus, appellent filij dei uiuentis: δὲ hoc fieri, quia magnus fit dies iegrael, Ambi; cherib, non in arcu& gladio& bello& i e tum multitudine: fe in fuo robore, quan; do mifit angeli,€ p/ cuffit de exercitu fen; nacherib regis aflyrio rum una nocte centü octoginta quinq» mi/ lia.Iuxta typum, dici; mus eos quí propter fanguine feminis dei uocantur abíq mife; ricordia,& dicere aufi funt:Sanguis eíus fu; pernos& fuper filios noftros, hucufq fer7 uireromanis. Domü αὐτὸ iuda,eos uideli, «ἐξ ἐκ iudais qui do minü funt cofeffi: nó in exercítus fortitudi néfed in euagelfj prae 4 Etablactiuit eam qux erat abfq; míferícordía: δὲ con; cepit,& peperit filia,& dixit: Voca nomé ei? nó popw lus me?:quía uos nó pplus meus, δ΄ ego nó ero uefter. b HEB, Et érít numerus fi liorá ifrael qfi arena ma/ rís,quz fine méfura eft:& non numerabit. Et οτε iri loco ubí dicetur eís: Non populus meus uos: dicet eis/filij dei uiuentis.Et con ΤΝ filijiuda,& fi/ ἢ ifrael paríter:& ponent fibimet caput unü:& afcé dent de terra: quia ma; enus eft díes iezracl. Dicite fra SEP, Eterít numet?filiozz ifrPficat arena marís,qux nó menfurabit nec tume rárí pot. Et erit ir loco ubi dictum eft εἰς; INó ppfüs meus uos:uocabunt filij ἀεί uiuentis.Et congrega/ bunt filij iuda& filij ifrael fimul& ponent fibi prín/ cipatum unum: δὲ afcety dent de terra: quoníá ma/ gnus eft dies iezracl. Dicite fratri genti€ in uarias[ση tentías fluctuanti, il/ lud occurrit Pauli ἃ) oftoli ad Romanos fcribétis:Qi fi dolens deus oftendere íram & notam facere poté/ tiam fua, fuftinuit iy mita patiétia uaa iraé apta t interitii,ut ofté, deret diuitiaf giae fuae in uafa mifericordize ' qué preparauit í glo; ríá: ds&uocauit nos; nó folü ex iudzis,fed ctiarí ex gétib^: ficut in Ofeedicit: Vocaui nó plabé mea plebe meà:& nó mífericor^ diam confecuta, mifé ricordiam confecuta, Eterit in loco ubi di/ &ü εἴ εἰς: Nó plabs tea uos,ibi uoócabü^ dicatione faluatos, QLuedin ifrael δὲ iu; datam iuxta hiftoria qj iuxta typii interpretati fumus, refe ramus ad hareticorü cóciliabula,& ad ecclefia domini fal uatoris:q illis abícp mifericordia derelictis, γεσηῖ pde; . tibus, ecclefia dei fui uirtute fuperarit.a€[£t ablactauít €à«€, CLui uocabatur ferné ἀεί, uerfus in foeminá:& p; pter imbecillitate uiriüi, offéfamqs dei, ductus in captiuita té:quia dri mifericordià nó habebat,nequadj ablactatus dicit, fed ablactata:uiri em robur amíferat.(3 ui ablacta; tur,recedita matre,parétif lacte nó uefcit:alimétis fu(téta£ -externis:Ita δὲ iírael proiectus a ἀπο& captiuitatis circun, datus anguftíjs, atq; in babylone cibis fuftentat? inmun/ dis,uocat nó populus deí;& zterna gétís alienz feri£ fen/ tentia,ut dicat nó ppls meus, abíjcia£ in perpetui. C) d? recte intelligere potfumus,X ín oimní populo iudaorü: qui ppter offenfam feminis dei captiuitati traditus,regniü per? didit€ puinciam,appellaturqp nó populus dei: Et in per; fona hareticorü.Si quis aute cótentiofus interpres nolue; rit recipere ifta quz diximus:(ed meretricem noie Giomer filiam deblaim: prímü δὲ tertiüi mafculos: fecundam qua media eft, foemina intellexerit procreaffe:hoc uolens fcri pturá fonare quod legit: Refpódeat αι in Egechiel illud exponat,ubi iubet a ἀπο portareiniquitates dom? ifrael.i, decem tribuü:€ trecentis nonagínta diebus in uno latere finiftro dormire perpetuo, licet in Lxx.cétum δὲ nonagin? ta(cripti funt,& dormire ita ut nundj euigilet,nec mutet la tus,nifi forte fopore fatiat? paululum aperuerit oculos ad fumendum fordidiffimü cibum fubcinericij panís: qui de fruméto€ hordeo& faba& lente€ milio coctus fit in hu/ mano ftercore. Hoc em rerum natura nó patitur, ut χα homiínii per trecentos nonaginta dies in uno femper latere dormiat. Et rurfus inquit, fufcipies iniquitates dom? iuda: & diebus quadraginta dormíes ín latere dextro. Hi autem dies pannis fupputant,quib? Ifrael δὲ Iudas obfidione€ captiuitate logitfima detinent: itaut uincti& immobiles, dealtero in alterü latus feuerfarenó poffint.Si illa& czete/ rahis fimilia quz ín fcripturis fanctis legimus, fa&a non poterit approbare, fed aliud quid fignificare contenderit; ergo€ meretrix ifta mulier& illa adultera mulier,qua aut propheta iungebant,aut feruantur a propheta:nó turpem ftupri coniunctíonem, fed facrafnenta indicant futürorü, b£terítnumerue Ποῦ ifracl«c. Legimus abiéctione "decem tribuüi€ nó mi(erabilem ifrael, nec ultra populuti tur filij dei uiui. Efaiz , asaütcdamatp ifrael: Sifuerit numerus filiorü ifrael tandj arena maris, reliquiae faluz fient. Verbum ei cófummas δὲ breuians in zxquitá te:quia uerbü breuíatii faciet diis fuper terra.Et ficut prze/ dixit E(aias: Nifi domin? fabaoth reliquiffet nobis femen, ficut fodoma facti effem*: δὲ ficut gomorra fifes fui(Tem?; CLuid ergo dicem?:qp gentes quz non fectabant iufticia; apprehenderunt íufticiam,iufticià auté quz ex fide eit: Ifrk. y fectans legem iufticiasin leg? iufticiz rió peruenit. Igi£ beatus aptus, Ofee pphetz affumés teftimoniii,& expo^ nés illud fup uocationegentium,& eo: fide qui ex iudzis credere uoluerüt:oém nobis difficultaté iriterpretationís abícidit,afferes chrifti téporib? effe copletii: ut.f. in ifrael eligantur duodecim tribus:hoc eft, ois ppfus iudzorum? & in iuda hiqui ex gentibus iefum diim cófitent.Sí quis autéalien?a fidechrifti,& nó recipiens auctoritate noui tei ftaméti:fed de numero circücifionis, refpóderit filios iüda, & filios ifrael duas tribus fonare& dece, de quibus crebro diximus:& in hoc darites manus,nihil fidei noftra noceré móftrabimus. Sed poft fuerit numerus filioti ifrael dfi arena maris in toto orbe difperfus:& omné fupputatíone uicerit populi multitudo:tunchabebit licentiam ifrael, quí hodie quoqpcaptiuus eft, et qui.prius dicebat, abfcqp mífé ricorda,& nó ρρῖν me?,cü duab? tribub?.i. iuda& benia; min, quarü magna pars in chriftü credidit iniré cócordías ut corpib? feparatos iungat fides:& unii(ibi caput ponanié δὲ principem,de quo fcripfit Ecechiel: Et priniceps ünus iti tedió eorü, dauid feruus meus:& refuícitabunt quafi ab inferis mortui: Iuda. f.& Ifrael qui iri irifidelitate mortui erant. Et hzc οἵα fierit: quía magn? eft dies feminis dei,qui interpretat chriftus.Ex quo perfípicuü eft: ideo in typo na/ both iegraelitis fanguirie praeceffiffe,ut ueritas cópleret irà chrifto. In hoc em δέ non in illo magn? eft dies iegrael,de d dicitur: Hac eft dies quà fecit díis:exültem?& laetemur írà ea. Interpretationis tertia quá fufcepim?, Ifrfin harcticis Iudain ecclefiz hoib? exponendis,híc fenfus eft: Vt poftdá dis in claritate fua uenerit regnaturus:hi qui απ üocabant nó ppls ei*,uocent filij dei uiuentis: cü Iuda.i.ecclefize ἀεὶ fuerint copulati:& ὑπ caput chriftü habuerint:& afcende tint de terra.i.deterrenis fenfibus θέ hiiilitate literze:& fü fceperint ragnü di&(eminis dei. Pro ovi Κλεκμᾶύκ.Ι.ασίθδ miíícd'ia:ir quibufda fert exéplarib? ovx iy aci£ psi. nó dileda:Sed ueriora funt exeplaria, que habetabfqp miferi, " ἃ 4 cordia, ν £ommen. Ibicronymti liber ρε eórdia, maxime quia ad diftin&tioné Ifraclis cui nó mifere£ infert de^; Domui atit iuda miferebor. Ca. M Jate fratrib?vríó«C. υἷα magn?eft dies Ieg racl:in ἅ Iudas& Ifrael unà habebüt princip?: & nequady dicet ifraeli,nó ppfs meus:fed eco» netédam*uolumina,hoc raro admonuiffe fufficiat qua df &a füt cóuenire& iudxis negantib? Chrifti& hareticis fl dé díii relinquétib?: Qrü fornicatio,ppríc inter ubera eft, δὲ inartificio idolorti& uariorüi dogtnatüi corde uerfa£:q τῶ uertent ad die natiuitatis fua: ut fi nO agerínt poenitetia, trario uocabun( filíj dei uíuentis: Idcirco o hoíes trib? iuda no; lite defperare dece trí/ bui faluté:fed eam ἂν tidie& fermone& uo to& literis ad poeni/ tétiá prouocate: quia frater ueíter appellat & foror. Frater,ex co "cp dici£,pplus meus: foror,ex eo qp appella tur mifericordia cori; fecuta. Aliter: Qui in chriftü creditis& eftif tam ex iudasdj ex ge tibus dicite fractis ra tis& priori populó, . qui proiectus eft: po/ pulus meus, quía fra er tuus eft:& miferi/ cordia cófecuta, quia foror tua€. Cü efn in; trauerit plenitudo οὗ’ tium, tunc omnis ifr? faluus fiet. Hocidem 'hobis pracipit,nehe rcticos penit? defpere mus, fed prouocem? adpoanitétia:& illorü falutem germanitatis - optemus affectu. b«[3udicate matre eftrà«c. Hucufcqpad ifr ppm,hoc eft dece tribus fermo directuf e(t: Nüc alterü caput incipit:& praecipit fi/ lijs.i.pplo, utineant iudicium aduerfum tnatré fuam,qua cos genuit: qua de mere; tricc uxor effecta, mo; tes priftinos non reli; quit:& rurfum forni; cata eít cii amatorib? fuis.Et uide clzmétiá uiri:Iam repudiata€, iam abiecta eft,iam ei locutus eft: hac non uxor mea,€ ego non Idtéfra Ca.Il trib? ueftris, po/ pulus me?:& fo; ΤΟΠ ueftrz, mifericordia v cofeauta.TIüdicate matrem ueftram,iudicate:qm ipfa nó uxor mea,€ ego non "iir eius:auferat fornicatio ncs fuas;a facie fua:& adul tería fua de medío ubera fuorá, ne forte expoliem eam nudam:& ftatuá eá fcdin dié natiuitatis fux. c Ecpóná eam quafi(οἴίταν dine: δὲ ftatuá cá uclut tcr fáminuíam:&ínterficiam ὁ eam fiti, Et filiórü illi? nó miferebor:qm filij fornica tionü funt: quía fornícata eft mater eorü: cofufa cft quz concepit eos,quía di^ xit: Vadá poftaimatores meos q dant panes mihi, & aquas meas, laná meá, δὲ linü meü,& olei mei, ε δὲ potü meii. Própter hoc ecce ego fepiam uiam αἰ fpinis:& fepíam eam ma; cería: δὲ femitas fuas non inteníet.Et fequet amato res fuos,& no apprehédet €os:& quaret eos& πὸ ín ueníct, δὲ dícet: Vadam δὲ reuertar Idtefrattí Ca.II ueftto;ppfs te? δὲ Íorori ueftrz, iifedíam cofecuta.TIudica" mini ο matre ueftra, íadi camíní: quia hacc ti6 uxor mea, S ego nóuirei?:Xau feráfornicationéci?a facie tnea:S adultería ci? de me dio uberá illi?, ut expolié cá nudá:& reftituá cà iux/ tadiénatiuitatiffuz.Etpo ná cáut defertà:& λαιᾷ cá ficut terrá fine aq: ος! cidà illa i fiti. Et filiorá ci?. ἠδ miferebor: qm filij for/ nícationis funt:quía forni cata é mater cox: cofufa€ qux peperit cos dixit em: Vadápoft amatores me; osq dant míhí panes mc/ os,& aquá mcam, uefti/ menta mea,& línteamina mea,& oleü meü,& omía ux míhi neceffaría funt. ropterea ecce eg fepiá uíam ei? in fudib?,& ob, Πα uias illi?:& femità {πᾶ nó ínueniet.Et píeque tur amatorcs fuos,& non apprehédet illos: δέ qux ret eos& non inuenict:& dicet: Vadam& reuertar aduirü& ethnicís comparent, c«|£rpóná cam τί, Sinolueritad melio/ ra cóuerti, faciam illi qd'feci in folitudine£ ut ducti in captiuitaté cadantin terra aliena, patiétes fitim oim bo norü,& ad patria fua redirenó ualeat. Vel certe audiátín euage lio: Relinquet uobis dom? ueftra deferta« Et mittet eis dris nó famé panis,nec fitit, aqua: fed fame audie di uerbü dii. DeQ& Efaias loquif: Erunt ficutparadifus aqua non habes. Hareticf qui abiecti funta do/ mino,fi non redierint ad priftina domü: fic omnii rerum patient penus utet qd faf um habere uidetur, ᾿ redigaf ad nihilum.' 0€£tfilíog cíus cc. Hoc plus facía ei cui dixi: nó uxor mea,€ ego nó uir tuus:& po nam ea dfi folitudiné δὲ(ας uelut terrà ín» uiam, em deagy pto eduxi eam ínterfe étis parétib?:filíj eogz terram repromiffióis ingreTi funt: Nücaüt fornicariz matrís libe ri peribüt ci mre me/ retrice: qm filij forni? cationis funt& mali ex malis geníti. C) ui^ bus in cuagelio dicit z Generatio uiperarumr qua in tantà uenit in pudétià: utaudiretpp Hieremia:Facies me» rctricis facta eft tibi, impudorata es tu, Άη nó eft hoc dure fron» uir eius:tii pracipit filijs ut πεζῷ ad uxor£ patris αμα dimifit,fed ad matrem fuam loquan£ qua eos genuit. Lo quant aiit ad paenitentiam prouocantes:ut auferat forni/ cationes a facie íua:& adultcría fua de medio uberü fuoge. Fornicaría eft,que cii plarib*copulat. Adultera,quaunii uirü c'eferens alteri iungit. C) uorü utrügp eft fynagoga: quz fi pmanferit in fornicatione€ adulterio ,auferet ab ea deus uefté X ornaméta qua dederat. De qbus fcribit Ece chiel:In die qfi nata es,nó ligauerüt mamillas tuas,& fale nó es falita:& tráfiui p te& inueni te nuda δὲ deturpatà& cófperfam ín fanguine. Et poft paululum:Indui te byffino & fubtilib?& ornaméta circüpofui tibi:& dedi armillas cir ca man*?tuas,G monile circa colli tuü. Hac τῆς οἱ dedit ma ritus largiffim? απ inuenitillà iagypto idololatriz libidi ne coftuprata& díuaricanté oib? pedes fuos.Et niic cómi; nat ft ad uirü fui noluerit reuerti:ita eà futura abíq» deo& uiro, ficut pri? i egypto fucrat. Nefemp triplici explanatio tis X meretriciz impudétiz, utin fuo fceleregloric£, δὲ di; cat:fequar amatores meo(:uadam ad idola que mihi& ad uictü& ad ueftitü necefTaria prebuerüt. Omia quz,pphe^ ticus fermo defcribit, fpüialitera domino accepere iudi, Etquía de filii negauerüt,eligétes fibi barrabban latroci^ πῇ€ feditionis authorem,& crucifigentes filium dei:Pro^ pterea υἱῷ hodie fequütur damones:& dei beneficia ad il» los referunt, q cultorü fuorü animas perdiderüt. Pancs€ aquas habét& haretici: ἅττ panis luctus cft:€ aqua eorü canofz,qua fuffocant& interficiunt baptigatos. Habét& lana de fcabidis ouib?, δὲ linum in nigredine perfeuerans olcüdqp de quo ,ppheta dicit:Oleü peccatoris nó impinguct caput mcü:Et potü aquarti agyptí, de quib? clamat Hiere mias:Q) uid tibi€ ui aegypti ut bibas aquá geon: Eegd tibi& uizaflyriorü ,ut bibas aquas flumini. Breuiter cun cta percurrim?, utad relicua tráfeam?. eq[ Ὑσγορίετ boc céce ego τί, Dixeras meretrix: Vadam poft amatores meof qui omnii ^in ofcc Gjüi oint reri mihi abundantia prabucrüt. Rádit dfis:fgo fepià uiam tuà fpinis(iue fudib?, ne poflis ire quo defyde/ fas:& interponi maceriá fiue murü: δὲ femttas tuas quas £4 1 tárrüptionis in libértate gloricefilior dei Multi accepere aurü δὲ argent fapientiz X eloquctiz,de quib? facerct can delabrü fepte lucérnárü ἐκ auro puriflimoó:& n:enfatn pro? &rebro triueras pede,nó inuenies, né apprehendas eos Qs tanto ftudio fequebaris:& rérü receffitate cópulfa reuerta/ tisad üirü tuü:& di; &s illud de euágelío: QLuanti mercenartj in domo patris: mei abüdant panib?: go auté hic fame pereo, Surgam& ibo ad pa; tréemeti€ dicàilli: Pa ter,peccaui in coclü& cora te: ia non fum dign? uocari fili? tu?, facmeficutunum de iercenaríjs tuis. Ex iuo intelligimus qp,p uiidentia dei, fepe no; bis accidant mala, ne habeam?ea qua cupi mus:& uartjs calami tatib? huius fzeculi,ac [πηγῆς ad dei ferui/ tuté redire cogamür. Amatores autem hie; rufalem& gentis iu/ dea, fcfm hiftoriam illi? tpis,affyrios atq chaldaof€ agyptios fationefq cateras in telligam*:cum quorü idolis fornicata eft: a quib? bellorti tépore & premétibus malis, fruftra fperauit auxi; lium. Hos amatores. juxta intelligentia fpi. rituale, fequunt hare.. ticiza quibus fepe de ferti;jmalorti pondere ad(inii matris eccfike fcuertunt. Per omrtía enim-flaeella atq; tor; menta erudit ifrael,: a«L€tbec nefciuír: HEB, reuertar ad uini mcum príoré: quía bene mihí erat, tiic magis Gg α nunc. Et hzc nefciüit;quia cgo dedi ei frumentum,& uini;& oleum, S argentá multiplicaui οἱ δὲ aurum, δ qua fecerunt baal. Idcircó reucrtar& fumá frümétü mcum in tpe fuo,& uínü mcü ín tpe fuo: δὲ libera bolaná mea& línü mea qua opericbant ἰσποταί; níam cíus,Et nincrceucla/ bo ftultíciam ci? ín oculis amatórum cius:& uir no eruet eam de manu mea: δὲ cefTare faci omne eau. díum cius,folennitaté ci?, ricomeniam cíus,fabbatü ci?,& οἵα fefta tpa cius:& corrumpá uinea eius,& fi aum eíus, de quibus dixit: . tneicedes hx: mex funt;ds dederunt mihi amatores mei:& poná cam in faltá δὲ comedet cábeftía αοτί. : Et uifitabo pofitionis auream,& propitiatoriti, δὲ cherubim aui(pleri doré radiantia,& bafés columarü argetiteas,& tritici fer SEP, ad υἱτῇ meü priore: quía meli?míhí erat turic, Gp πᾶς eft. Et ipfa nefciuit quía ego dedi οἱ frumé(i, δὲ uíni,& ole, δὲ arcent mltiplicaui οἱ: hac auté argétca δὲ aurea fecit ipfi baal; Propterea reuettar & tollà trítícà meà in tpe fuo, δὲ uinum ποῦ in tpe fuo:& auferam ucftiméta mea, δὲ linteamia mea,ne opetiát ienomíniá ci?. Ec « nücrcüclabo imüdiciá ei? in cofpectu amator illi?: & null? eruet eá de manu mea:& aucrtá οςς lxticías ci?.folénitates illi?& neo menías δὲ(abbata,& cut ctas feftiuitates ílli?:& dif pm uíneá ci?& ficus i/ í us, quz dixit: mercedes. mex íftz(unt, ds dederát mihi amatores mei:& po ná cá ín teftímoniü,& co/ medeét eá beftix aeri,-— uolatilía ccclí δέ reptilia ter r2: Etulcifcar fnonis dei,& üinum gaudiü fpiritüffancti, ueftimenta δῷ& lin; feamina quib?creden, tés ueftirent in chri? fto:xqueuniuerfa uer/ terüt t idololarriz cul tum,uaria errori do/ gmata cóponetes: 8Ζ decepti alios decepe^ rüt: Qr uzomhia au^ ferct àe^:ut qui ex co/ piadatorem no(επί rancfehtiant ex penu ria. cá£t nuncrcue labo et.beftíe agri«C. Ω πού fcquitur: Vo lauiia coeli& reptilia. terre,obelo pranotà dum Ζ. Pro faltu quo. qp qd? hebraice dici Ἔνθ συν interpretatur uilla fyl^ uarum, Lxx.tranftulé runtteftimonium^& ^v literarü falfi fimi litudine.Si em,p^.^. legatur, teftimoniü di: citur: ita dumtaxat,ut: ^ litera nó praccedat, Liberatifergo uefte& . linteamine ne operi rent ultra ignominia fornicariz:omnis tur pitudo hierufalem,fi, ue(tulticia per quam operata eft turpitudi/ nem reuelabi£ in con fpectuamatorü eius: ut quá uelata defyde; q? ego«c. Ad fuperiora refpondit, Dixerat eim: Vadà poft amatores πες αγ darit panes mihi,& aquas meas,laná δὲ lini,& olei,& potü meii: qux uniuerfa fufceperat ut in dei cultum uerteret.Tlla uero pané& uinü,qui cófirmat:& quod lztificat cor hominis:& oleum quod illuminat oem hominé uenienté in hic mundum:& argenti de quo faepe dixim? Eloquía diii ,eloquía cafta:argentü igne examina/ tü,pbatü terrzputgatii feptupli. Et aurum de ἅ legim*:Si dormiatis inter medios cleros,pennz columba deargenta tz, pofteriora dorfi ei? in uírore auri:uertit in idola, δὲ fe/ 4 citbaal,qd interpretat fupior δὲ deuoratio: düi aut maiora feputat habere dogmata dj ecclefia:aut in ipfa falfz opina; tionis fcientía deuora£, C?» aüit iuxta litera, auro& argéto & cunctis opib?abundauerit hierufalé& fecerit idola baal dzmoni fidoniorü:(iue utquida rectius arbitran£,baby/ lonio,ex quo δὲ bel dici£, Ecechiel plenius ín fuo ponit uo; lumine:& omnis prophetarü narrat chorus. b 4Γ Sddirco rcuertar 4€, Grauior poena εἰ, απ in tempore meffis& uin demi fperatz fruges auferunt€ uinü,& Qdámodo ten; tztollun£ e maníb?:Sin aut? in tpe arez δὲ ργα€ torcula ris, qfi fterilitaté prateritam nouis frugib?rerra foecundat, omnili reri penuria eft:quid dereliquo anni tpe qii uetera cóferuan£ eftíimare debem? e Liberat autélana& línü fiue ueftes δὲ linteamina,ne ultra ignomíniam ορετίᾶε meretri/ cis:ut.f.dei nude£ auxilío:&omnili ab eaangelorü tutela difcedat, Vnde apfus liberatam dicit ereaturaa feruitute rabát,apertà cótemnat. Cüqp tradita fuerit amatorib?fuis, aflyríjs(iue.daemonib?,quib?& ipfa δὲ afTyrij feruitit,null?. inquit eam de manu mea poterit eripere: Probata imbecif litate damoniaca, cy quos rebus omnibus abundantes ré ceperant,oppreffos malis liberare nó poffunt. 1 radíta αὖξ babyloniz feruituti, nequadp tres folennitates paíchze& pentecoftes& tabernaculorum celebrare poterít.Non neo meniz.i, kalendarum, non fabbat exercere|xticiam: nec ofes feftiuitates qs uno noie cóprehendit. Vinea quoqs& ficus in reri oim abundantia corrüpet: in uinea Leticia,in ficu fuauitaté δὲ dulcedinem intellige: qua auferentur gra/ uitfimz feruitutis malis:& auferentur idcirco, quia non à deo fibi donata quafi coniugi, fed ab amatorib? fuis qua/ fi meretrici pro libidinis mercedibus arbitrata eft. Tunc né uad, habebit arbores pomiferas, fed omnia uertentur iri altum. Et quia'emel metaphori a fyluis coeperat, finit iri: reliquo:uthoftes a quibus deuoranda funt omnia,beftias nücupct. Hac€ iuxta hiftoriam,X iuxta tropologtam in/ foelixiudza perpelTa eft: cuius omnis türpitudo in oculis gentíü reuclata.eft€ nullus eam eruere potuit dé manibus: ἀεὶ. Ceffaueruntuniuerfz cerimonis: in luctum eft uerfa fcítiuitassomnia qua fibi putabat dari a dzemonib?, nunc ob offenfam dei ablata cognofcit. Deuórauerunt eam pri/ mum affyríj atqp chaldei, medi, perf, X macedones:ad: extremi fauiffima lacerauit beítia,romanorti imperium. Cuius in Daniele noms tacctur,ur maior fortnido his qui à$3 deuorandilüf 50.$ Q me Ε deuorandi fant augeat. Qr uz de iuda diximus, refer ad hzreticos:qui prima fronte doctrina& fcientià promitteri tes;egreffl de ecclefia deferun£ a deo,& omnis eórü ignomi niain cófpectu amatori poRiitur, quos prius decéperant: & traditi beftijs quas propheta declinat, dicens: Ne tradas beftíjs atimam onn tentetibi,earü imorfi/— iL κ bus derelinquentur,* HEB. Etuifitábo fup eati :«ει vifitabo 4. diesbaalim,quib?accéde; eruatperfonam me{., 2 retricis, quae auro or/ bat incenfum,& ornabat Raf gemmis pa πᾶτε fua& monilí fuo: ceat amatorib?[uis: qr; AS. quicquid pulchritudi& ibat poft amatores fu/ fisnohabetpernau— ost& mei obliutfcebatur, fartecóquint. Has.& dici dris, Propter hocec inaures,quib? aures dusdocrinadefue, ceegolactabo eam:& du Ent iio al he cam cam ín folítuditiem: lopreciofz pendebat:€& loquar ad cor ei?:& dá itautfponfusad eam δ ei uinitores eíus ex eo/ diceret& tnarit?; Col dz loeo! ΠΕ h d lum tuum ficit roni€loco:€ ualle achor a lia,mifitanteporcotü Ὁ aperien dà fi pem. Et cánet pedes:& deditfan&tü bi dies ἶ. canibus. Et impletü 1iD11UXtaà dies iuuentutis m qued in PT, fuz,&iuxta dies afcenfio s legim": 5icutin^ d.: ε AUS m innanp? Ὁ fuz: de terra Ξογρ.: fuis:ita mulieri peffi/ Eterit ma pulchritudo. Hac alituniuería faciebat ,ut fequeref amatores fuos, X refin; querct uiri. Tátiigp fuit defyderíti uoluptatis ac libidinis, utomné memoria amiferit maritalem,& oblita fit fuiffe fe coniugem. Q.uamobréin ipfis folénitatib? quibus incen debat thura damonibus,uifitabi£ ín plagis,& corripietur in poenis. Baal,niiero fingularí: Baalim pluraliter, eade ido [α nominant genere mafculino. Vbicuncp enim ín finehe; braici fermonis Ὦ fyllabam legimus, numero plurali eft ge nere mafculinosubi autem EY) ,numero plurali genere foeni tino. Ergo aer& ΘΔ ΛΔ plurali intelligimus nu; fnero,genere mafculino. ANA autem quod interpretatur militiari uel exercituum fiue uirtutum,numero plurali ge^ nere foemínino.[ταῦ& baalim mafculino genere,numero funt plurali: licet quidà male τε bad καὶ bacs legant genere foeminino.() uomodo aute decipiant haretíci ama tores fuos,& componantur eloquíj uenuftate, ftructuraqy uerborum,ut médacio fimulent ueritatem,&€ coniugalerr pudicitiam derelinquant,& incédant baalim, íd eft idolis, qua de fuo corde finxerunt, quotidie cernimus. Nó enim: habentcutàaruftica fimplicitatis,qua meretricia orramerr tà nori quarit, fed artificis elcgantifqp médacij utamatori/ bus fuís diabolis X damontjs placeant. b«['f»ropter boceécce ego«&.Pro co quod nos diximus,ad aperierdam fpem:& Lxx.uerterunt,ad aperíendam intelligétiam eius: interpretatus eft Symmachus tio eu gau ἑλ-πίο ος: id eftin oftíü(pei: Theodotion ἀνεώξαδοί Tl) ὑπομκονέμ&vriio:id ἐξ aperire patientiam uel expectationem eíus.Poftd reuez lata fucrit ignominía hierufaletm fiue iuda meretricis in óculis amatorum eius:& ceffauerit uniuería folennitas:ui^ fieam& ficum ucl ficcitas uel grando corruperit:& redacta in fyluas atqp infructuofas arbores,a ες faerit deuora^ ta:& reddiderit ei dominus crucíatus atcp tormenta: quia darmonibus baalim thura fuccenderat:& nequa fe ultra de cinerib?ac fauillis putauerit poffe confurgerez Tunc hoc - eftin aduétu chrifti filij fui, aperiet fpem falutis:& dabitlo «um panitétiz& bfandietur εἰ: Hoc eii fignificat factabo ην poenarü magnitudinem, dolores priftinos γε’ t; miffiónemitiget profperorum, Et ducarri ear inquit irr (;lit*dinem,id eft educam ex malis, ficut& prius de agy $^ saeduxeram feruitute:& loquar àd cor eius uerba mol ' Muiuerba confolateria;uttrífticiam gaudio téperem: íuxta iommen.IDíeronymi Liber paimus idioma fcripturarü: quibüs uerbis& fichen locutus eft ad cor dinz,& iofeph in egypto fratribus fuis triftibus atq metuctibus, ut ricerór gaudio mutarctur. Ὁ) uod fequit: C€[£t oabo cíüínítozeo είδε code«C. C) uia blanditias& folitudincin pratérita hiftoriz exeuntiü de xgypto(τιν dine pramiferat,in q ; δρ moyfes& aaron de ea SEP, tz: Etulafcar fuper vd genteiudaorum cam dies baalím:ín quí, prindpes DIRE: ; με. etiam nüc pollicetur, busimmolabateís&dr/ ἐν uinitores ei? deco; cüdabat fibi ínaures fuas Sem loco daturus fit, ΑΗ στ, inea íntelligi ifrae & monilía:& ibat poít ὁδί δὲ ueteris inftru amatoresfuos:mel auté— méti& noui eria ;"αερα teftat: Vinea ἐπὶ faba oblíta eft; didt düs. Ideo MEME pn eceegofeducáeat& po^ Etuineam ex agypto namilligfidefertü,&lo, tranfuifti Etin uiv 3 gelio: Paterfamiliag quaradcoreíus:& dabo^ iocauituineam fuam, cípofleffionesfuas inde:—fruéufepnonrecopir. lléach d; Etinterfectofilio fuo, &ualléachor adaperi€ét— pouiffime locauit ea damitelligétia ei?.Ethu— alfis sinere: Hoc miliabi£ iuxta dies ínfan δρ promit, qr prin εἰα- fuz,& iuxta diesafcé/— cipes huius uinez ex ,: euntes de gentibus δὲ fionís de terra«gypti- de captiuitate hoftiü Eterit—fieuitiorum,de ipfo fint genere iudaorii, id eft apfi:& locus tumult? ualfifqp tarbarü:hoc em intere pretat achor:mutetur in oftíü fpei, fiue ad aperienda fpem atq patientiarn, qp idcirco fupplicia X torméta perpefla fit, utper hzcad pfpera perueniret. Ci» autéuallís achor in q interfectus eftachan ob furtü eorum quz deo fuerant cáfe.. crata,cóturbatio δὲ tumultus interprete£:nó ut qdà putàf d'iaseogt: id eft peruerfitas ipfe Iefus interpretat loquens ad e SR quia turbafti nos, conturbet te dominus in die hac. Vnde appellatus cft locus ille"^27 VAY:id eft uallig cóturbatiois. Simulq δὲ in hoc intelligim?: φ inprincipio terra fanctz,iuxta híericho quando defolitudine egreffus εἴ populus, prope fluenta iordanis,in príma ifraelis uicto ria,maror in gaudii cómutar? fit. Ibiqy aperta eft fpes ubi fuerat defperatio:ut punítis his qui peccauere in chzifto, δὲ cómifere facrilegium τ faluentur ex eis quí blafphemantes ἱπάσος fuerint deteftati,& dptürin fe eft interfecerint. Hac, cócífio,& noftri iudaigátes,ad mille annortt regni referütz quz& in principio per apoftolos uinitores,& credentium multa milia ex ifrael uidem? effe cópleta,& compleri quo tídie in his qui credere uoluerint. Ὁ uodqginos diximusz Lactabo eam:& Lxx. interpretati funt: Seducá eà, ad anti chrifti tempus referunt: ut qui chrifti nó receperint uerita/ tem,illius recipiant mendacium:& poftea Chrifto aduenié tefaluentur. o€[£t canet bí íuxra oíco 2C. In eo loco ubi nos pofuim?, canet:& Lxx. tráftulerüt ταπεινωθάσετα:.. humiliabic:in hebraico fcripti cft, ΡΩΣ’: qd Symmachus' ínterpretatus eft κακωθάσεται: id eft affliget, Theodotion Ἐποκριθήσεταμ..τε(ρδάεβ!: Aquila vzr«x5ct1.i.obedietz nos ab hebrao κατὰ λέξιν magis accipimus: id eft predi, nct: Vt quia femel lactationé& eductioné in folitudine,& viinitores ex eodéloco,€ uallem achor pofuerat:& totam hiftoriam exeuntium de egypto δὲ pergentium ad terram fanctam,breui fermone perftringens: etiam nunc hiftoria fimilitudiné cóferuaret. Vt quomodo eo tempore quando egrediebantur deterra zgypti,fubmerío pharaone in mari rubro,arripuit raria tympanum,& pracines ceteris exul tauit& dixit: Cantemus domino, gloriofe eim magnificat? eft:equii& afcenforé detecit ín mare: Sic nunc quoq fcdtm dies iuuentutis fuz fiué adolefcentiz fuz, qfi egreffa c(t de terrd gypti canatatq latet:& regnü chrifti ac fua falut& inter ecdefig choros cóncinat. Et aiaduerte q» quando cxi; mus de ᾿εν rp sun.) pj S4 DE uu. Due£A ae Pede Jub! ada asi as aS 058 uci ain Φίές tius dezgypto,S ad meliora tranfimus,dicamuf afcénde re: quia hierufalé in montibus fita eft: de qua qui hiericho defcendere uoluerat,uulneratus eft. Ad eos auté qui egy/ pti:id eft fzculi huius quarüt auxilia, dicit: Vae qui defcen dunt in zgyptum propter auxilium. Interpretatio Aquí; [«& Theodotionis e qbus alter ὑπακόσα' pofuit.í.audiet:alee. 5 Eterit ín dieilla, ait dominus, uocabít meuir meus:& nó uocabit me ultra baalí:& auferam nomina baalim de ore eíus,& non recordabítur ultra nominís corum. grex piÜile'erou i. res fpodebit,nobifcii fa; cit, p pracinentibus alíjs,alij refpondeant b HEB, Etpércutíam eis fce Βαν ον, η ic, dusindieilla, cum beftía Ins Symmach? agri,& aum uolucre ccelt, tranftulerüt,nó δις’ BS: Anittempori Iatícize,ni&cum rep tilí terra::&ar fiforteimitabi£Pau; cum, ἐμὰ ,& bellum lum:quipoftuoca/— coterá de terra:& dormi/ tus eftapoftolus, plà/ S: defe Ἢ antiquapeccata& ΤΕ 605 faciam fiducialiter. edicitindignumuo/ ς Erfpónfabo te Οία in fempiternü: δὲ fpofabo temihi in iufticia,& iudico,& in mifericordía, δὲ in miferatio/ nibus:& fpofabo te míhi in fide:& fcies quiaego diis. catióe apoftoli,qa per fecut? fit ecclefia dei: ut humiliatio& affli/ étioin cófciétia prate riti uulneris, nó in do foremalop:prafentid—- ide acipiat. 3«[£t erít ín οἷς(Ila«C. Primum omni αἴ te; gnaífe Ninum beli filium: omnes et grzcae& barbara nar rant hiftoriz:qui apud affyrios Ninum fui nominis condi dit ciuitatem,quam hebrazi uocant YY3*3. Huius uxor Se; míramis,de à multa& miranda referun£, muros babylo, nis extruxit: de d infignis Poeta teítat dices: Quà dicitur olim: Coctilib?muris cinxi(Te femiramis urbe.Hic aduer: fus Zoroaftré magi, regé bactrianorü forti certaminedi; mícauit:& in tantà puenit gloria,ut patré fuii Belü referret in deii, q hebraice dicit 62:& in multis pphetis maximegp in Daníele:& iuxta Theodotioné fub idolo babylonis,hoc appellat nomine. Hüc fidoníj δὲ phoenices appellant Ὁν eadem enim inter Ὢ et Ὁ literas confonantes,Y uocalis lite; ra poni£, qua iuxta lingue illi? ,pprietaté πᾶς beel, nunc baallegitur. Vri€ Dido fidoniaregij generis:cum aneam fufcepiifet hofpitio, hac patera ioui uina delibat,qua belus δὲ omnes a θεῖο folíti.Díidicimus exordium demonís:im mo hominis in damonem confecratí: omnia enim idola ex mortuorum errorecreuerunt, Audiamus catera: Lin/ Qua hebrza δὲ fyra 6372 interpreta£ o tx op. id eft habens Si uoluerimus dicere: habens me,dicimus"9y'2:& apud utrandp gentem,uxores uíros fuos uocant baali: id eftuír meus:quod intelligiturhabés me:& eft fenfus,qui meha/ bet in cóiugio.Eadé hebraorü lingua uocat uír V2" R:unde & uxor quz de uiro fumpta eft in Genefi appellatur AP quafi a uiro uirago.(32 ergo dicit dris, uir meus: hoceft, cum τος» fermone,"ΣΑ& ων appellet uir meus fiue maritus meus,tantü odi idolorii nomina:ut etíam qd? bene dici poteft, propter ambiguitate δὲ uerbi fifitudine,ne qd uelim dici:fed appellari me"X9" magis d$"52:ne dü aliud loquit,alteri? recorde£:S uiri nominas,idolü co gitet.Ignofce obfcuritati, qua tríb? nafci£ modis: aut rerü difficultate:aut magiftri ímperitia: aut difcentis nímía tar/ ditate. Neq; enim hebrazum prophetà edifferens,oratoríjs debeo declamatiunculis ludere:& in narrationib? atq epi? logis afiatico more cantare: fed auxilio orationü tuarü, δὲ incredibili difcendi ftudio,aperire quz claufa funt. Denicp Aquila diligens δὲ curiofus interpres: Vocabit(inquit)re uir meus:& noni uocabit me ultra habens me: ἰά cft"ο b[£t percutíaim εἰσ fgdue«c. Quando omnia religionis adueríz uocabula fuerint ablata de popülo domínü conft/ tente,Et uocauerit me( inquit) uir meus:& nequad, bali; £3. 11 id éftidolum meti: tunc percutiam éis fétdus atqp concor»* diam ο beftijs agri& uolucribus coclí,& reptilibus terra, Dehoctempore& Ε[αίας loquitur: Habitabit lupus cum agno:€ pardus εἴ hzdo accubabit: Vitulus δὲ Ico& ouis fimul morabuntur:& puer paruulus minabiteos. Vitulus δέ urfus paícentur: δὲ fimul requiefcent ca^ tuli eorüi;& leo quafi bos comedet paleas nequad carné fangui néq defyderans, fed SEP, Et dífponá eís tefta; Erde a ampi σι εν us uefcens cibis. ment ín die illa eum be! Οπής ρυποπεζος ftijsagri:&tcüuolatilibus— ndia ffeiperee mal :- s tionibus recuelatü, iu coeli δζ c reptilibus tetra: fumq eftutcomede; δέ arcum,& gladiü σε],. retomnes beftías:& lum conteram deterra:&p— hihilimundi effe co? gnofceret qd? εἴ gra» tiartiactióe pciperet s fup quib? audit poft ea:quod deus miüida/ uit;tu ne comune dí xeris; Ergo inaduétu diii faluatorís,poft re furrectionis eius triüi phos,& afcenfum ad habitare eos faaá ín fpe. Eterit 'patrem, duo paríetes angulari lapide copulati funt,ab eo qui fecit utrumq; unum, Etuocauiteam quz dicebatur abíq mifericordia, mifericordiam cófecutam:& eum quí .dicebatur non populus meus,populum fuum: pacatifgg omnibus,arcus& gladius conteretur ac bellum. Non eim erunt neceffaria inftrumenta pugnantiüi,cum qui pugnent defuerint: Iungetur ifrael gentibus,& implebitur illud Deuteronomij: Lztamini gentes cum populo eius. Νο) tus enim in[υάσα deus:in lírael magnum nomen eius:& factus eftin pace locus eius:& habitatio eius in fion, hoc eft in ecclefia:in qua confregit potentias arcuum,(cutum, gladium δὲ bellum:quibus fractis atgp contrítis dormiet credentes fiducialiter,& fub uno paftore requiefcent ἢν uefperabunt:In hís quz oculus non uidit:& auris non au diuit: δὲ in cor hois noafcéderüt:qua praparauit deus div ligétibus fe.€«[£tfponfabo te míbí«c.O quanta cleme tia dei: meretrix qua cü multis amatorib? fornicata eft, ὃ ob crimé beftíjs tradita:poftdj reuerti ad uirum, nequadá reconciliari ei dicitur, fed dela ondi. Etuide quid fitinter dei coniunctionem& hominum:homo cum uxorem acce/ perit, de uirgine mulierem facit:id cft non uirginem: Deus etiam meretricibus copulatus,eas mutat ín uirgines:iuxta illud quod adultera dícitur per Hieremiam: Non ut domi num me inuocafti aut patrem aut principem uirginitatis tuz. Vnde& apoftolus poft fornicatíonem& idolorü cul/ tum credentibus Corinthijs loquitur: Defpódi enim uos uni uiro uirginé caftam exhibere chrifto. ΩΣ uarimus cur tertio defponfionis nomé repetierit. Primo enim ait: Spon fabo te mihi in fempiternum. Secundo: Sponfabo te mihi iniufticia δὲ iudicio,& in mifericordia& miferationibus.« Nechoc fine contentus iungit δὲ tertium: Sponfabo te mi; hiin fide: δὲ fcies quia ego dominus. Primo defpódit eam in abraham fiue in zgypto, ut uxore habeat fempiternam, Secundo ín monte finai,dans ei pro fponfalibus legis iu/ fticiam, atqp iudicium δὲ iunctam legi mifericordiam: ut quado peccauerít tradatur captiuitati:cum egerít porniten tiam,reuoceturin patriam,& mifericordíam confequatur. Dehis fpófalibus in diuerfis locis Pfalmifta decantat: Mi/ fericordiam& iudiciüi cantabo tibi domíne.Et: Mifericor/ dia& ueritas obuiauerunt fibi:& tufticia€ pax deofculatar funtíe. Quos duos calíces in feptuagefimoquarto pfalmo legimus: Calix in manu domini uini meri plenus mixto:— δὲ ínclinauít ex hoc in illum: de iufticiz calicein calícé mife ricordiz,X rurfum de calice mifericordia in calice iufticize, Siiniquita $9. 6 A ὅθ, Siiniquitates inquit obferuaueris domine: domine quis fuftinebit: Cruiaapud te,ppitiatio eft. Ita igitur meretrix qua primum uoto fponfi in eternos fuerat iuncta comple xus, utnund a uinculo recederet maritali: quía receffit& ἐπ zgypto fornicata eft:rurfum per legéaffumit: quá quia 5 ommen.Ibicronymi Liber pzirius fed ti diligit delinquentem: typus dei eft: qui filios ifrael. peffiinos diligit:qui cü diligantur a domino, ad deos alie/ hos idolag refpiciunt:& diligunt uinacia uuarti,qua uina non habent:& priftinà gratiam perdiderüt:ficut damones qui lapfi de propria dignitate:& nihil antiqua gratia poffi prateríjt:;pphetis dft fpó(i fodalib^, qui ad f: miff fuerant,intet/ fcais:Nouiífime ue nit dei filius domin? ácíus:quo crucifixo δέ amortuis refurgente, defponfatur:nequad ín legis iufticia, fed in fide δὲ gratia euange/ Tíj:utcum cognoucrit unigeniti, cognofcat & patrem. Dict enim ἐρίς αὐ philippti: Tan to temporeuobifcum fum,&non cognoui/ ftis mecPhilippe, qui uidetme,uidet€ pa; tré metí:quomodo tu dicis: oftende nobis patré:no credis, quía «go in patre,& pater in meefteC) uiin fide fuerit defponfatus&' ᾿ crediderit euangelio, ftatim Íciet quia ipfe fit deus,credens in εἴ quéprius.negauerat. a«[£t crítín oícil la«c. In dieilla δὲ in il s HEB, Eteritin die illa:Ex/ audiá dicit απο: exaudíá ccelos;& illi exaudient ter xam:& tetra exaudiet triti cum& uínü. δὲ oleum:€ hac exaudiét íegrael:& fe miínabo eá mihí ín terra; δὲ miferebor ei? quz fuit abfq; mífcdia:& dicánon ῬΡίο meo, pplus meus es tu:& ipfe dicet, deus meus estu, Ca. III T dixit dóminus M"ad me: Adhucuz de, dilige mulieré dilectà 'ámico δὲ adultera, ficut di licit dris filiofifrE& ipfi re fpectant ad deos alienos: & diligunt uinacia uuarü, ε Etfódi eá mihí qndecim sEP, Et erit ín die illa di/ cit dris:Exaudíá coclum,& ccelá exaudiet terrá:& ter ra exaudict frumétü,uinü & oleum: δὲ hzcexaudiet iegrael:& femínabo eá mi hí fap terrá:& miferebor eius quz fuit abfq miferi; cordía:& dícá no populo meo;populus me^ es tu:& ipfe dicet, dominus deus me? estu. Ca.III T ἀίχιε dominus ad me: Adhucuz de& diliee mulieré diligc té mala δὲ adulterá ficut diligit diis filíos ifri& ipfi refpicit ad deos alienos: & amant! coctíones cum uínacijs. Ecconduxí eam détes, aridi(τς δὲ uete ri ficcitate triarcétes; Vii ,puinacíjs qd'he braice dicit"πο Aquila interpretatus eft παλαια:ία eft πεῖς ra.Symmachus&xoj t: ὀυο.Ι. fteriles:& no foli uinacia füt,fed& uetcra uinacía, ut anti ἅ delicta teftentur. Et notandü ϱρ hacadul; tera,prafens tep? ne nificet iudaorü,q abf q deo δὲ noticia fcri/ pturarü δὲ gratia piri tuffancti diligantura diio, q omnium expe &tat faluté& aperit ia/ nui poenitentibus:& tiihilomín? illi res in7 utiles amant,traditio . fies hominum δὲ δ) τερωσέων fomnia dili getes:& πεῖῆζ uuas hábeát& uinü& ple na imufto torcularia, fed uefa uinacia quae πέμματα , piectafunt.Pro pem, μετα set matiíb? quz Lxx. tràf δος. lo temporequando te mihiin fide defponde το: δὲ cognoueris q ego fim domin?:exau diam coelos qui enar/ rant gloria dei:& coeli exaudient terra, ut ea *«celefti pluuia irrigét:& terra de ἅ orta eft ueritas:& in cui? egrii paterfamilias egredit ut feminet femen fuum,exau/ dict tritici δὲ uini δὲ olei, de qb? fupra dixim?:& hacc ofa "exaudi&tiecrael.i.femé dei;ut intelligat oim rer abundan tiaatqp fertilitas ob dei fem&q Chriítus€ códonari: qd dei "femen ferinat in terra,ut mítiplices fructus afferat,cétena rid, fexagenariti δὲ tricenariü. Et illa meretrix qua deo fue/ vatcopulata δὲ tres ediderat liberos: duof maículos& unà foeminà:primi iecrael, fecunda abfq mifericordia, tertíü nó pplus meus:Videat ppter femé dei mutata effe rerü uo cabula:& in chriftifide cofecutà mifericordíam,qua αν mifericordia erat:ct ttocatii populü dei, q prius nó pplus uocabat. Ex quo pfpicim?poffeuniuerfa qua dicta(untre ferrí,& ad dece trib?qua ifrfuocan£, δὲ fub noie meretricis tres liberos zdiderüt:& ad oém gente iudaici nominis.De exauditioné coeli δὲ τοῖα& frumenti uini,& olei,& iegracl: hocquidà fentiunt,cp poftá chrift? aduenerit,oía fuo cur/ tantordine:& utilitatt hom cücta deferuiat creatura,ut ab initio códita eft. Ο) uzoia iudai& noftri iudaigantes poft antichriftü infinemüdicorpaliterpraftolanf. Ca. III Ζ΄ oítít oficad me«c. Priori mulieri in typü decé 4 tribui uel totius iudaici ppfi fornicantis ,ppheta cóiungit:& abiectos filios atqy cruciatos tandem recipit in faluté:hiciubetur utadhuc diligat adul teram mulierem.) uádo dicitur:adhuc, oftendit q prius amauerit fornicaria:qua adultera,uel diligatilla mala, uel diligatur ab amíco δὲ proximo."eni uerbum hebraicü, uel malum legitur uel amicus:Et ne putemus dile&ionem propheta in adultera, aliud quíd fignificare ᾧ dei dilectio nemin filios ífraeT. Ergo cp ppheta diligitadultera,& tamé nó ei matrimonio copulatur, nec fornicatione coiungitur, argenteis: δὲ coro hordei, δὲ dimidio coro hordei,& *dixiadeam:Di?s multos expectabis εν Ἀν ΡΟΣ ες σι οἴω.— tulerüt,& comedunt σι--- d Η míhí quíndecím argeteis:— Εαν paffis fiueui/ δὲ gomorhordei,&nebel— nacis, placetas latine απ, δὲ dixiad eam:Dies— pofum"dicere uf cra Ta niultos ftulas qua idolis offe runt:& graceappelz lantur ποόπαάμα. Filif alit ifrael in przfentiloco duodecim uocantur trib?: fupra yo decem qua erát i famaria,& poffidebant metropolim; iegracl. τα]€t fodí cam míbi dn.«C. Pro γοριὸς in hebrai co fcriptum cft à: quod omnes interprétes abfq Lxx. Cos: interpretati funt:fermone graco δὲ maxime palatino qui habet triginta modios.Et p nebel uiniin hebraico le; gitur ο πο quod cateri interpretes ἣ μέκορον hor dei tranftulerüt.i.medíà parté cori, qua facit qndecim mo dios. Q d'g; iungit ín editione uulgata: Neq erís alteri "uiro:alterí,in hebraico nó habet:fed e nó erís ui το δὲ em ponat alteri,fubaudit qd'à fuo habeat uiro. C) fi aute abfolute dicit:no eris uiro, intelligim? cp nulli iunga£ emnino, δὲ abf coitu maritali fit. Menfíuram auté cori in egechiel legim?:& in euangelio. Fodit itaq; eam fibi: id eft adultera,(tue códuxit quindecim argéteis. C) uando dicit: fodi, oftendituineam quaa diio plantata cft: X in multis locis ponit fcripturarü,fignificans populum iudxorji.Sín aute legerim?:coduxi, adultera preciu eft: nó ut cü,ppheta dormiat,fed ut cótenta mercede fua adulterare defiftat:nec paffim ceteris copulet. Fodi£ etía fiue conducit coro hor/ dei,& dimidio coro hordei.i.ddraginta€ qnq» modíjs:& bac mercede fufcepta,audiuita ἀπο: o«[ Z»íco multos ez; pectabís me fiue fedebío míbí: non foenícaberíe et non ería víro: hoc eft, necalfjs amatorib? turpiter te proftitues: nec mihi uiro a quo códucta es,legitime cóiungeris. Acne pu tes factam tibi iniuriam:quia dixi,expectabis me, par pari referam,& ego expectabo te. C) uintadecima die illucefcete méfis Nifan,perculfa funt zgyptiorü priogenita:& ifraelis deagypto eductus eft ppis,ac in feruituté dei mercede con ductus.Denicp pro primogenitis ifrael que plagam nó fen fere cómuné,quinos argenti accipe ficlos:qui in templi do naria conferunt «H -——— I e obse ldem he ilc e——S oth Clo T πὶ Ὡς 0... rd M! sz T ts Zn ofcc , naria conferun£. Plaricp noftrorii quindecim ad hebdoma demlegís, X ogdoadem refertit euagelij.i.fabbatii δὲ diem rcíurrectiois, ᾱ. exercet οἰγεῆείΠο(piritualis,Sed quó adul tera mulier quz hordeo pafci£, δ a uiro aliena eft:utrungg in mercedem accipiat teftamentum,explanare nó poffunt, QLuadragefimo quin to die ad monté fina puenit ppls, ftatimqp altero die ut(από «en£ a coitu foernina/ τῦρ triduü, δὲ(e prz étad accipieda le; φῦ dei edicit. Tranf/ actis tribus dieb?,qn quagefimo die Moy; ; fes afcéditin monte& decalogü fufcepit. Se^ detitagypplus iudao τεῦ qui quondà quin» , decimargéteis,& qua dragintaquinqp hor/ dei modíjs eft códu; étus, poftaduentum . dii faluatoris, δὲ uiri fui e&pectat aduentu. Ω υοάφ dicit:nó for nicaberis, X non erís uiro: hoc oftendit qp» interim modo idolis non feruiat: nec tii ha beat deü,fed& amato sibus δὲ uiro ípolíata fit. Et quia uirum nà habet, nó uefcit cibo - hoim,fruméto Xlegu mine, fed hordeo irra tionabilii iumétorü, rumínans uilitaté li» HEB, expectabís me:non fornicaberís,& nó ctis ui; ro:fed& ego expectabo »te.Quiá dies multos fede; bunt filij ífrael fine rege,&t fine principe,& fine Πα ficio,& fine altari,& fine ephod δέ fine theraphim. Et poft hac reuertent filij ifrael,& quxrent dominà deum fuum,& dauid reoé fuü:& pauebunt ad drim & adbonü eíus ín noui(Ti modiíerun. Ca. ΙΙΙ Vdité uerbü dfi filij ifr: quía iudi cium dro cà ha; bítatoribus terrx: non eft enim ueritas,& no eft mi/ fericordía:& non eft fcien tía dei in terra. Maledictü δὲ mendaci £3. ΠῚ $o. potens fitexhortari in doctrina fana:& eos qii c&tradict arguere, Ephod ac theraphim,& ín Iudicum libro legim?, quae fibi fecerat leuites: qui poftea cü fexcetis de tribu dan armatis profectus éft.Poft paffioné domini(aluatoris ufqs in prafenté diem,paulomin? quadringetefim? ann?exple/ SEP, multos fedebís mi; hí:& non fornícaberís:nec erísalterí uiro& cgo tibi. uía diebus multis fede; bunt filij ifif'fine rcec fine príncipe, fine facrificio, fi/ ne altarí.fine facerdotio,fi nemanifeftationib9(quz erxce dicüt«ύλωμ.)Ετρο[ῖ ac reuertent filij ífrael,& quxrét dfim deutn{πῇ& dauid regem fuü:& ftupe bunt ad diim& fup bonif εἰ» ἴῃ nouiffimo die. 1 Vditeuerbü dni filijifr£ quiaíudi cá dno ad habi; tur: X ἀπ téeporís ré fideat ufqy ad die iudi cff, necangeli nouerit necfili?.) ui ideo ig, norare fe dicit, qa no/ bis nó expedit difces re. Hi(unt ergo multi dies; quib? infoelix fy nagoga, S mulier ad/ ultera hordeo pafci£, & fedetcótracta:quia εἴ chrifto ftarenó po/ teft. Sinerege, de dlo cut?eft pater:Sufcitaz ui reg cii iufticia. Et ipfe dicit in pfal. ἔσο autéconftitutus fum: reXab eo fup fion mó tem fancti eíus, Siné principe, uel ipfo do mino faluatore,ul'cer to pehtifice; de ἃ fcri/ ptum eft: Principi po pulí ταὶ non maledi/ €es. Et fine facrificio, δὲ(inealtari,Subuer/ terz qua interficit 8ξ nó habés fpiritü uiuificanté. Vnde& in lege mulier quí ἃ marito accuf(at adulteríj:in potatioe τὸ Ἑλεγλιοῦ, ἰά eft cof . uictióis α΄ arguitur in peccato,farinà accipit hordei: qua ein imitata eft equos& mulos quib?non eft intelligentia, equorü atqj mulorii fuftentat alimentis, Pro dimidio cov xo hordei,nebel uini Lxx. tranftulerüt:qd'penit? in hebrai «o non habetur.Et poffumus dicere:in nebel uini, hoc eft menfura plena atcp perfe&a inebriatam adulteram:& ple; nis afflictam effe fupplicíjs: Vnde& Hieremias calicé me^ ti propinat gentibus δὲ híerufalem. Vir quoq fedetiimmó expectat adulterz poenitentiam:ut poftd plenitudo genti; um fubintrauerit,& noui(fimus crediderit ifrael: ita ut qui fuerat caput, uerta£ in caudam,& cauda uertatur in caput: tüc fiat unus grex& unus paftor. a«έλα oíco multoo fede. fi. eC. Pro δν et C^BD Εὐχχ ἱερατείας, id eft facer dotium:& δάλος, id eft manifeftationes interpretati funt. Sciendum auté utcrebro díximus ephod fignificare indu; menti facerdotale: quod in Exodo& Leuitico a Lxx,£7ro/ 416 diciturzid eft fuperhumerale. Aquila ἔπ ένδιρκα: id eft fuperindumentii. GP aute proprie appellantur 4.099 - ματα: eft figure δὲ fimulachra:quz nos poffum?in prae "ia[επί dumtaxat loco cherubim& feraphim:fiuealia qua in Ii? x) templi ornamenta fierí iuffa funt dicere. Veram quía Lxx. "d'Aove interpretati funt: pro quibus Aquila φωτισ μόνα tráftulit:& hac ipfa funt£y λογείω, id cft in rationali:hoc intelligim?, quod in pectore& cordepótificis αλήθεια καὶ Φωῖισ μ.ὀιτῖα eft ueritas effe debeat atqy doctrína:ut non fo lum fciat rectam fidem, fed δὲ quod nouerit poffit ore pro7 ferre.) uod&apls Paulus fcribit ad Titum, docés qualis epifcopus ordinandus fit: Oportet effi epifcopü fine crimi, neeífetand dei difpenfatoré:nó fuperbti,no iracundü, nó uinolentü,nó percuffore, nó turpis lucri capidum:fed ho; fpitalem,benignii,fobríü,iuftum, fanctum,continenté,am plectenté ei q(cdm fanam doctrina eft fidels(crmoné: ut tatoresterrz:quía non eft ῳ SN inna ; dg ierufalem,nec facrifi uerítas,necy mifcdiamnegs cium, nec facerdotii Íciétía dei fi uperterrá.Mia,^ iudaica gens exercere PY: pót. Etíineephod& ledictio,& mendacium, finetheraphim.í. ín homicidid^ ftrurnentis facerdota lis habitus;Dehocre ge& lacob in betiedictióe lud patriarche loquit: Nó de/ ficiet princeps ex ida, fiéqs dux de foemoribus ei?,donec ueniet cui repofitü eft:& ipfecrit expectatio gétium, Ergo poftig defeat priticeps éx iuda& dux de foemorib^eius:8£ hetodes alienigena& ,pfelyt^fufcepit imperiti, intelfigim? ueniffe cui regnü repofitü eft:& ipfe erat expectatio gentili, Hc éft cecitas qua ex pte accidit ifracli, üt fubintraret ple nitudó gétíd:& τᾶς οἷς iírlfalu*fierct:& multo poft tepore reuertét,& quarét dfir deii(μῖ δὲ dauid regé fus,q de da» uid ftirpe generat? eft:& interpreta fortis manu. Ipfe eit foluitcaptiuitatéppfi fui, δὲ dedituinctis remiffione. Cüqy ei uiderintfiltj{τ a fuis fratrib?denegat? eít,in patris&€ fua niaicftate regnante, pauebüit&(tupebüt ad dominü δὲ ad bonü εἰ. ui bon? filius debono παρε patre; fiue ad bona diii:de quib?fanctufloquit: Credo uidere bona diii, in terra αἱ: hec em qua incolim? peccatores, téfra eít mortuorii.Prafens capitulü:alij iudaorüi fuper babyloni/ ca captiuitate interpretantur, qfi feptuaginta annis defola/ tü eft téplü δὲ altare,& uictimz, δὲ facerdotiti nó fuerüt: SZ poftea fub Zorobabel in fedes priftinas funt reuerfi, Alij ut nos in futurü deferüit temp?^: δὲ qu fit caufa tà grandis offeníz,ut tanto téporerelicti fint, maxime οἴ idolanó co/ lant:prater interfectioné faluatorís, alia nó ualét inuenire, €idíte verbum οί τξ. A principio Ca. ΠΗ pphetz ufq ad Πᾶς locü fub meretricis defcri/ ptióe€ adultera: ἅττ! poft grauiffimas poenas & relictioné longiffimam, poftea fit in priítind uel ín melior ftatü reftitutio: dece tributi uel duarüi;& iri cómufie oím peccata numetan£: Nüc rurfum ad Ifrael, id eft dece trib? fermo cóuerti£,exponés nó fruftra iratti deir, tam grauia cóminari& inferrefupplicia,neforfitan non cx iudicij ueritate, fed ex potétia dei itiufte uideat in eos q η peccaueriit lata fentetitia prophetie: b«[ Zludíte(inquit,p pheta) yerbuin ὉΠ o filá(rael: Quuia uult dominus. cum fuo populo - fuo populo iudicari S exponere caufas indignationis fuz: " Noneft uerítas,& nó eft mifericordia, S nó cft fcietia dei in terra, Nec ueritas em δίς» mifericordia fuftineri poteft: δέ mifericordia abíqy ueritate efficitnegligétes: undealterum mifcct alteri: quz: q nó habuerit, cofequéter δὲ dei noticia pontus cognofcerent:propter qua hoftibus tràderent: Nine quia o in fceleribus perfeuerant δὲ impudenti deut frontecótem nunt,audiunt: Non neceffe eft ut ueníatis adiudicili: ut ín ueftris flagitijs arguamini:qa tátaeftis impudétiat utnee ' cóuicti qdé pudoré habeatis& uerecüidia:fed cotradicatif . nó habebit:Sed econ , trarío pro ueritate mé .. daciii:&,p mifericor/ día maledictü,homi/ cidiüfurtü, adulterii ᾿ Nó dixit:eft,fed ut de lictorü abundantiam demonftraret, intulit, . ánundauerunt: X pro , fciétia dei, qua nó eft in terra: fanguis fan/ , guine tetigit:(iue ίαπ’ - guine fanguini mifcu erunt,ut augerent pec :€ata peccatis:& nouís uietera camularét. Re/ éteautem qui habita; tores terrz funt€ nó ncolz,ad iudicii pro uocantur: quía a facie aquilonis exardefcüt snala fuper habitato/ tes terre. Et ín apoca/ lypfi Ioannis: Vzeuz uz diciturfup habita tores terra. Qr ui aute potciü propheta dice; re: Aduena fumapud te,& peregrinus, ficut omnes patres mei:€ ptráfit müdü iftü dfi incola& peregrinus, ueritaté fequit& πι!’ fcricordià δὲ fcictiam dei,neinundatióema fedicti atcp mendacfj, homícidij.& furti δέ adulterij δὲ fanguinis opprimat. 4«LÍ»0. pter boclugebit terra 4C. Q.uianon eftueri tas,& nó eft mifericor día;& non cft fcientia dei fup terrá:fed e τε’ gionemaledictum,X "mendacii,& homici/ «HEB;&Lmédadü,& homi . cidíum,& furtum,& adul, «τοπία ínundauerunt:& fanguis fanguiné tetigit. 4 Própter hoclugebítterra & infirmabit ois qui habí . tatínea: in beftía agri δέ ínuolucre cceli, fed.& pi; fces marís congregabunt. 5 Verüntamen unufquifa; : nó fudicet,& nó arguatur - uir:populus em tuus ficut -hí quí-cótradicüt facerdo/ tí:& corrues hodie,& cot/ που etíá propheta tecum. « INócte tacere fedi rnatrem tuam: cotícuít ppf'us πιο”, eo q nó habuerit fcientíá: quía tu fcíétíam repulifti: repelláte δ€go,ne facer, dotío fungatís mihí:& ob lita es leeis ἀεί tui, obliui fcar filionz tuorum& οσο. : eo ο Scd'm mítitüdinem eorü ficpeccauerüt míhí:eloríá eorü ín ienominiá comu/ tabo: peccata populí mei .comedét, δὲ ad iniquitate cong fableuabunt anítnas εορς: δὲ sEp. homicidia& βητεῖ, & adulterium effufum.eft fupertéttam:& fanguine fanguini mifcuerüt. Ideo lueebit terra, δὲ miínuet cá 'omib? quí habitant eam: cü beftíjs agri, cá ferpenti bus terra, δὲ cà uolatilib? ccdli:€ pifces marís defi; :cent. Vt nullusneg; iudi; cetur, neq arouat quifcj: ppls auté me? quafi facer dos,cuí cótradice£& infir/ mabitur per diem: δὲ infir mabi£ età;ppheta tecü. [Νο affimilaui matrem tuá:& affimilatus eft ppls Γης” no habés fcientia: quia tu fciétíam repulifti, & ego repellam tene facer dotio funearis mihi:ob/ lita eslegis deítui,& ego oblíuifcar filiorà tuorum. Scdin mltítudíné eorum ficpeccauerüt mihízeloria eorü in ignominíá poná: pecata populí mei come; dent:& ín íníquitatib? eo rum accipient alij animas €og: X mihisqfi fi difcipulus magro,facerdoti pla ' becfacótradicat, qua non habet facerdotij ' dignitate. Et quiata, ']ες. eftís, ideo hodie corruetis.i. ducemiini ín captiuitate, G-perz 'detís regnüiifrael. ὩΣ ' auté dicit; hodie, aut prafens temp? fignifi *cat:autnon fraude δὲ 'infidijs;fed clarain ca priuitateluce ducémi i, tátag erit ueftri in firmitas,uütctíam pro phetz quí uobis fole» bant prophetaremen dacium ,uobifcü cor» ruant, fentíat captis uitatem.Hic,pphetas aut pfeudoprophetas debem? accipere: aut certeomné gratia pro phetalem. CEdiu eim nó funtcapta decetri bus, habuert& helia pphetá δὲ helifzum, & cateros filiospphe tarum, qui pphetaue runt in famaria: Vh/ «ἄς δέ amos propheta qui detribu iuda erat & deuiculo thecuzco gitur redire ad patria fua;neialieno regno "δέ famaria ,pphetaret. c€ 1Hocte tacere«c. ΝΟ qpalía mater fit; 8ξ alij filij, matré uocat & filios, fed quó diis loqués ad populü iu» dzorü dicebat: Hierui falem hierufale quae occidis pphetas,& la pídas eos q ad te mif» -ium,& furtii,& adufteriti inundauerüt:& fanguis faneui né tetigit:Idcirco lugebit terra cum habitatoribus fuis:& infirmabiturutnon habeatbeftías agri,& uolucres coeli, & pifces maris deficient. Cum enim captiuitas decem tri/ bui uenerit: habitatore fublato, beftize quocp& uolucres cali& pifces matis deficient: iramcp domini etíam muta elementa fentient. Hoc qui nó creditaccidi(Te populo ift? cernat illyricumt,cernat thracias,macedoniam atqp panno; nias, omnemdq, terrant, quza propontide& bofphoro uf cp adalpes iulias tendit:& probabit cum hominib?& ani mantiacuncta deficere: qua in ufus hoima creatore prius ;alebant.Sinautéuofuerimus ut quida putant,feros Ποῖος beítias interpretari:& uolucres.coeli eos qui eleuant in fu perbía,& οἵα humana cóténant:& pifces marís qui irratio/ mabiles funt,& ita bruti,ut nihil omnino fapíant:& aerem liberi coclumqr nó uideat, hocnó tam irati dj clamétis eft dominí:ut quz mala funtauferant deterra.. b€f€lerun/ tamen vnufquífgs«c. Scdm.Ixx.interpretes:hoc qd'pofui/ mus,utnullus necp iudicet, neqyarguat quifqp, fuperiori capitulo coaptandi eft:fed nos hebraos fequimur. Prouo cati ad iudicii dei filij ifrael,qui habitabant in terraut cau; (as dominice indignationis audirent,& praterita peccata fi funt: quotiés uofui cóeregare filios tuos ficut gallina có gregatpullos fuos fub alas δὲ noluifti: Nó qpalia effet hie rufalé,& alius ppfus eius,neq em δίς populo ad ceméta urbis δὲ ligna δὲ lapides loquebatur. Sic mater uocatur populi frequétia,& omnis turba nationis hebrzz,ad qua loquitur:filíj aute,uel finguli ex populo,uel per opida.uil, lafq difperfi.In nocteergoac tenebris captiuitatis moe roris δὲ premétis anguftiz tradit ifrael:& pplus eius ater, no filentio cóticefcit:quia nom hábuit legis fcientia; nec det .pracepta feruauit: recepitqp qd" fecerat: Ipfa em deirepulit legem:& ideo fácerdotiti perdidit in acternü,colens uitulos aureos in dan δὲ bethel:& quia oblita eftlegis dei:& penit? «eyptijs feidolis mancipauit: Idcirco δὲ diis obliuifcet ft^ liorum eius,tradens eos aterna captiuitatizqui enim ieno rat ignorabit.Etin pfalmis legimus:Nefcierunt neqrintel lexerunt;in tenebris ambulant.Ornia qua dicunt ad dece tribus, referre poffum?ad hareticos:qui reliquerit regni dauid δὲ híerufalem.i,chriftum& ecclefiam:& ideo eterna noctecooperti füt:nec habet fcictià dei,& repellunt a diia, ne facerdotio fungant ei:& filiorü quos genuerint nun meminit:quia filtj alieni facti funt ei. Ὁ 41 C» cóm multitu» díücmn«c. ποῖ hoics habuit i(rf,tot aras extruxit:daenioy nibus,in ni [it b qii qi (di tis μι n ΠΝ Δ &in Vnd κι tid bin qi wh fiin ιαπ ΓΝ bud Zu QOfce nibus,in quos: uictimis peccauit mihi:Propterea gloriam eorii in d gloriabant(lbi,& deo idola praferebant, inigno míniá cómutabo:ut& facerdotes capiant& populi.Siqui dem facerdotes peccata populi mei comedüt,de quib?fcri/ £a Im φρο. 6 gated opa fe ay uocat. ΝΠ in Ecechíel legim?, φυίτσας fuas mifcucrit nabuchodonofor contra ammon δὲ hierufalé;& exierit uirga cotra hierufalé:caufacp huiPamétizfornicatio nis eft fpüs,qui decepit eos ut fornicarentur a deo fuo.For C Ececb, 2. Em eft: Qui deuorat plebem meam, ficut efcam panis. tidcirco peccata po; uli mei deuorant,có/ entictes fceleribus de linquériüi:quía cü cos peccare perfpexerint: nó folü nó arguiit,fed laudant αἴ fuftollüt & beatos pradicant. Dequib?& Efaías lo) Eía3.b quic: Populus meus, qui beatos uos dicüt, feduciit uos: δὲ femi^ tas pedü ueftrorüi fup/ plantant. De his€ p ' Pfalmiftam clamat: $5,9,d Ο πὶ laudat pctór in defydertjs anima fuz & iniquus benedici. Vnde aliter populuf δὲ facerdos,indignan; tis dei fentétia fuftine bunt:quíanon folum opera eorum uifitabit, quzappellan£ uiz in quib? ingrediuné:fed & cogitationes quib? ut talía faceret, tracta, uerunt. Non(οἱ ef opus, fed δέ cogitatio malioperís poenas lu/ et.Dehaereticis facilis intelligetia εἴς(nto plures fuerint,tanto magis delinquiit deo, & glorientur ín popu^lis:& idcirco decipiat ánfoelices, ut peccata populi comedant;& p dulces fermones de; uorent domus uidua! rum.( em uiderint HEB. eoríi:& etít ficut po ulus fic facerdos:& uifita » fup cü uías cius τ δέ co/ tationcs illius reddà οἱ. a Ἢ cómedent δὲ no fatura/ bunf: δὲ fornicati fant,& nó ceffauerüt: qim diim re liquerunt ín nó cuftodien do:fornícatío,R uinum, ebrietas aufert cor. Popu/ lus me?inligno fuo ínter/ rogauít:& baculus'ei? an; nunciduit οἱ. Spírítus em fornicationü decepit eos: δὲ fornícati func a deo fuo H b Super capita mótiá facrifi cabant:& fup colles acce debant thymíama: fubi? quercá& ppfim& terebín τ, qa bona erat umbra c ei?.Ideó fornicabunt filie ueftrz: δὲ fponíx ueftra adulterz erüt.INon uifita; bo fupfilias ueftras cá fue rínt fornicatz,& fup fpon fas ueftras ci adulteraue/ rínt:qin ípí cá meretricib? cóuer(abatur nicationé aiit idololatrià noiat:iuxta illud qd? in Hieremia Fiere.3.t SEP. coRA& ctit ficut ppI5 fic δὲ facerdos:& ulafcar fa per cut uias eius:& cogi/ tationes illius reddam εἰ. Etcomedent δὲ nó imple/ bunf: fornicatí funt€ no dirigentursquía dim reli uerunt,ut no cuftodirétz nid ,&uinum,& ebrietaté fufcepit cor ppfi racizin augurijs interroga/ bác& ín uíreís fuis anni; cidbant eí:qm fpà fornica tionis feducti funt& for; nícati funta dco fuo.Sup uertíee moti facrificabát: & fupercolles imolabant: fubter quercá& pplin& nemorofasarbores: quía bonü erat umbraculum, Proptetea fornicabunt fi I liz ucftraz:& fpofz ueftrze mcechabü£t& n6 uifitabo fup filias ueftras cü fuerit fornicatz:X fup fpofas ue ftras c adulteraucrit: qm ipfi cà meretricib? mifce/ bantur:à legim*:Etmoechaban turin ligno& lapide: δέ dixi: poftquá forni cati funt cii his oibus, reucrtcre ad me:& nó e(t reuería in toto cor^ de,fed in médacio, Et rurfum:Me dereliqui^ fti€ dixifti: Vada(up omné collé excelfum, & diffundar in fornica .tíone mea fubter οί ligno frondofo. Et in palmo dicitur;:Perdi, diftiomnes aui forni, cant abste, Principia eim fornicatióis, ídolo rum inuentio, Nundf haretici fuo errorefaz tian£:nec ceffant a for nicationis turpitudi/ ne: Qtidie non cufto diendo leg? δὲ fcripta ras fanétaf, düm dere linquüt.infaniüt& in ebriant:X pdito men tis iudicio adorat ido la, quz de fuo corde finxerüit:fornicationif (p. fpiritu poffidétur. b 4j€up capíta moni τίυπι εξ, In lege prxce ptum eft ut nó(ποτ) cecur diio nifiin loco qué elegerit diis de^: & iuxta altare lucus&z arborefnó plátent:ne fcilicet patftua δὲ uof luptuofa relígio,aufte ritatéunius δέ uere re ligionis euertat.Econ trario ifrael facrifica aliquos delínquétes, aiunt:nihil aliud quz rit deus nifi fidei ueritaté:quà ἢ cuftodieritis, nó curat qd agatis.Haceim dicentes:in iniquitatibus eorüi fubleuant animas eorii:utnó folii nó agant poenitentia nec humilié/ tur, fed gaudeant in fceleribus fuis,& erecta ceruice gra^ dian£, Vnde€ populus δὲ facerdos δὲ hi qui docti funt, δέ hi qui docuerunt, pari iudicio conftringentur. a«[£t co/ medent«c. Voluptas infatiabilis eft:& quanto magis ca/ pitur,tanto plus utentibus fe famem creat. Econtrario bea ti efurientes& fitientes iufticia: quonia ipfi faturabunt.Si €ut iufticia faturat: fic iniquitas fubftantià nó habés, uana «omedentes fraude deludit:& uteros deuorantiti uacuos derelinquit.Fornicati funt& nó ceffauerüit; Vires ín fornica tione deficitit:& fornícádi defyderiti nó quiefcit.Fornicatae funt& dece tribus cü idolis hieroboam filij nabat:& relt, querunt dfim“εἶ fuüi,nó cuftodiendo qua íufferat, dices: Domini deü tuii adorabis:& ipfi foli feruies. ἐμ φατικῶς € autélegédii: Fornícatio& uinum δὲ ebrietas aufert cor. Si; cut em uinii δὲ ebrietas eum qui biberit mentis fuz impo/ tem facit:ita δὲ fornicatio ac uoluptas perucrtit fenfum ani snumq debilitat:& derationabili homine bruti efficit ani mal:ut ganeas& lupanaría δὲ libidinü luftra fccte£. Cunqs ita corloco fuo moti fuerít, ligna δὲ lapides dcos putat:& adoratopa manuü fuarii, Vii δὲ ,ppheta dfi(tupés& mira θύσας eloquit:Popul? me? q quondá meo uocaba£ noie, ligniinterrogauit δὲ uirgas quod gen? diuinationis graci batin mótibus,& in collibus adolebatincenfum: excelfa terra diligens loca: quia excelfum reliquerat dei, δὲ umbrá quarens,pdiderat ucritat&. Hoc eft qd? legimus defingulis regib*: Verütame excelfano abftulit: adhuc pplus immolabat δὲ facrifica; bat in excelfis: qd? hebraice appellat$3122. Harrctici fub limitatem fibi dogmatum repromittüt: δὲ facrificant fub ter quercii& populum δὲ terebinthü infru&tuofas arbo! res: ficü& uineam non habétes,fub quibus fanctus requi efcere dici£, Affumütauté fibi interdtim terebinthü, quae iuxta Efaiá folianó habet: ut abrahz imitari uideant οχξ; plum. c4[ 3deo fomícabuntur filíe veftre:z fponfe ve; ftre adulterc erunt.«Bon vífitabo fiper filíae vettrae cam ἐπετίθει τς. Verbum αν quod Aquila Ἐνκλλαγ-κέν vop.Symmachus tTaieid ων: Septuaginta Τετελεσεέρωνε Theodotion κεχωςίσμἔνωμ interpretati funt: nos effoe» minatos uertimus,ut fenfum uerbi,noftrorü auribus pan deremus.Hi funt quos hodie Roma matri, nà deorüi fcd dzmoniorii feruientes,oallos uocant:eo qp de hac géte ro^ manií trücatos libidine,in honoré Atys(qu&eunuchü dea méretrix fecerat) facerdotes illius manciparint. Propterea autem gallorti gentis hoies cffeeminant, ut qui urbem το’ 'maná cocperát ,hac feriant ignominia, Tétiuímodi idolola tria erat in ifrael:colentibus maximefceminis beeiphegoe ob obfíceni magnitudine, quem nos priapti poffi p pellare. Vii& afa rex tulit excelía de po TS 72d E(a.G.d ? s. Re.f$e 2&,Reg.t5.b Roma.r.c T$.98.c 7'iber di facerdotes:& matré de auguífto depofuit imperio: ficut fcriptura teíta£ dices:Et.fecit A(arectum antecofpectum domini ficut dauid pater eius;& abftulit effoeminatos de terra:purgauitq οὓς fordes idologz,quae fecerát patres ei^: [πρ δὲ maacham.matré fuam amouit, neeífet princeps in facris priapi,& in luco eius que confe crauerat: fubuertitgs fpecum eius,& cofre/ gitfimulacrü turpiffi/ mü δὲ comb uffit itor rente cedron: Excelfa aüt non abítulit:uerü tamé cor afa pfectum erat corà deo cunctis dieb? fuis.Sciédü aüt €p i prafenti f, meretríces,: sesis.i ἈΕῚ cerdotes priapo man» cipatas uocet. In alíjs autem locis uiros exe étos libidine, cade/ fim legimus; Efaía di cente: καὶ Ecos od x Tou καΤακυριεύσουσιν ἂν’ TGy.id eft& illufores dominabuntur εοτΏ:. 4" quoin hebrao fcri;: ptü cít:& Av dem inabütur eorü:qd'nos in εβξοσηηῖα tos uertimus. Aglaaüt ἐμκλλαγεένουσ interpretans:i. mutatos, hoc oftédereuoluit cp fua naturam mutauerint: & deuiris fa&i fint foemina. Symmach?«ταίρασ᾽ proprie meretrices appellauit.Lxx.vsreAsc 4tvovo.i.cófecratos& initiatos;ut cultores idolorti ohderét.Theodotió,«ex opio μεέμους.!.α populo feparatos:q fibi uideban£ a uulgo ali; uid plus habere.De ybo breuiter differuimus:nüc ad fen um capli réuertamur. Grandis offenfa eft poftd5 peccaue/ ris,iram diii nó mereri, Fornicatus fucratifrael a drio deo fuo,&(pirítu fornicationis feductus: idco fornicantur€ filia eius δὲ(ροη ος: δύ abfq ulla uindicta,in fuo fcelere re^ línquuntur:ut qd filij δέ uxor;uero parenti fecerant€ nia/ tito: hoc inliberis fuis& uxoribus fentiat:& ex pprio ο’ lore,intelligant doloré dei:qui intantü iratus eft utnequa dp percutiat delinquentes. Ω. d& apoftolus ad Romanos fcribens, myftico.fermone tefta£: Dicétes ein fe efTe fapien tes,ftulti facti funt:& mutauerüt gloria incorruptibilis dei in fimilitudiné imaginis corruptibilis hots,€ uolucrüi,€ ddrupedü,& ferpentü. Et quia cü idolis fuerat fornicati,ta li feriun£ fentétía;Propter qd tradidit illos deus in defyde ria cordis corii, in immundicià ut cótumelijs afficíant cor; pora fua in femetipfis:qui cómutauerüt ueritate dei in mé dacium:& coluertit& feruic. unt creature potius dj creato ri:qui eft benedictus in fzcula:amen. Vtatit ícíamus uift tatione quafi uulneratorü δὲ languentiü, ideo inferri a deo, ut ueluti cauterío X amariífimis potióibus recipiat fanita/ tem δὲ morbis careat, per,ppheta loquenté audiamus do^ minum: Vifitabo in uirga iniqtates eorü:& in uerberibus peccata eorii: mifericordia aüt meam nó difpergam ab eo. Qui igituramaf£,corripit:qui negligit, fuis peccatis dimit tit: Ταευίο fuit nüerus fornicatoru ifraeLut ceffet ultio,de/ fperans emédatione, Q. uid eim turpius d uiros merctrici cultui copulari:& ο effoemiatis imolare hoftiás libidinis Γύας Q» autéiungit:Populus nó intelligés uapulabit, ,p q Lxx.tráftulerüt: Et populus nó intelliges adharebat niere trici: hoc fignificat quod uapuletin captiuitate:& diuerfis afficia£ plagis: utp dolorérecipiat difciplina. De harcticz facilis itelligétia eít,cp filij eop: fornicent:& fpofa.i. animae quas in errore genuerüt,S furis dogmatibus defponfarüt: litiufmótindigni funt correptióe dei: qi omnis eorü cul tus fornicatio eft;& turpes turpib? cómifcent:& ,ppterca uapulabüt,utaliqr p plagas intelligant qué requirát dei. CLuádo uideris peccatore diuitijs affluere: iàctarefe pote, tia:fanitate gaudeze; delectari coniuge:corona circüdari li HER. couerfaban£:& cum effoemínatis facrificabàát: δὲ ppls no íntellioés παρα s labít.Sífornicáris tu ifracl nó delínquat falcé iuda: nolite ingredi í galeala:& Ως afcéderitisi bethauen: neq; iurauerítis uíuit diis: qm ficut uacca lafciuíens dedínauit ift. INüc pafcet cos diis quafi aenü in latí tudine, Partíceps idolorü ephraim;dímitte eü:fepa; ratu eft pomis berorii:& ipleri illud qd'fcriptü eft:In laborehoim nó füt$5.72 a & εἴ hoibus nó flagellabunt:dicito in illo cóminatione ,p phetz οὗ cópletà: Non uifitabo fup filias ueftras ο fuerint. Ofce.4.. d fornicatz:& fup fpófas ueftras cu adulterauerint, 4.&5í fomícarís tu ífrael τὸ, Pro domo ὤμ in qbufda exéplarib* δέ maxime, in Theo/ E 2... dotióe legim?: órop SEP. ban£:& cum ínítíatis| 27 δικίασ.Ια do imolabát:& pplsno intel το inigtatis:qd Aq liotsadhartreb ,. la& Symmachus in; IgesaditreDatfmcfetridl-— rerprerati funt órxop luaütifrael ne ignores: ἀμωφελῇ,,, domü in & iud lteiorediícal utilem quz nihilpfit: X Iuda nolite Igre I1gav& alio uerbo idolum gala:neafcédatisín domü mue aüt be/ x: 2 MI thel& qua prius uo; ep x ne iuret, uiuit do; caba£ dom? dei:poft, minus; qm ficutuaccaafi— diuitulii ea ροῆτι πε, o, ρε u 3 e(t he e*t lo percufla ínfaníuit ifrael appellata eft berhaue: U 5. op iddidom inutilis& INüc paícet eos domin? fi cut agni in fpadofo. Ρατ’ ticeps idolorum ephraim domus idoli: qd'nos ut in hebrao legit ex; pofuit fibi fcandala: pro; uocauit preffimus. Videt aüt mihi idcirco δὲ ppfus ifrin folitudine fecil fe fibi caput uituli qd coleret;& hieroboà fij li? nabat uitulos aure ος fabricatus:ut qd'in ἄγριο didicerat Gr p καὶ peu ig q fub figura boti colüt effe decos:hoc in fua fupftitioe fcrua rent. Dicam? fenfum capti. Si femel o ifrael errore decept? es δὲ te cii meretricib?mifcuift:ita ut qcüq; impleret manü uel fuam uel regis,offerendo&dando ei munera, facerdos fieret excelfom:faltétu iuda q poffides hierufale:& habes ex lege leuitas:G exerces tépli cerimonías,non debes foro; ris quondà tue Oollz ín fornicatióe exepla feciari: X cum ca idola colere. Non ingrediaris in galgala:De ἢ in hoc ϱ’ pheta legim*: Ois malicia eon: in galgalis:in d faul unct? efrin regé:in ἅ exiés ppls de deferto,primü caftramcetatus, feciida circücifióe purgat?eft:Ex ὦ tpe religiois aduerfa:in loco celebri error inolcuit: Et neafcédas i bethauen.i. quae quondia uocabat bethel: quia poftdp aurei ibi uitult pofiti futab hieroboam filio nabat:no dom?deiappella£, fed do mus idoli.Pro qua miror cur Lxx.domum ó interpretati füt:nififorte errore cófueto,p"littera niedia quac N& y litte ris exutraq parte ualla,* quz fola differt magnitudiepu/ tauerüt. Nec iuraueritis uiuit dris. Nolo em p os ueftrum nois mei fieri métioné qd'1dolorü recordatióe pollutii eft. Sicuteim uacca lafciuiés δὲ abijciés iugüitaifrl.i. dece tri bus declínauita diii feruitute.Pro lafciuiéte uacca. Lxx.trà ftulerüt παροιστροῶσαμ: qua oéftro afiloqs pcuffa fit: que uulgo tabanti uocát. De Q& Vergil.in.iij.georgi.li.refertz Cui noméafilo Romahü eft; oeftrü eratj uertere uocatesz Αρ acerba fonás:dtota exterrita fyluis Diffugititarméta: furit mugitib'ather Cócuffus,fyluzqp& ficci ripa tanagri. Quia ergo infaniuit ifr& pcuffus fornicatióis fpü,icredig bili furore bacchatus eft:ideo nó mito poft tpe: fed dü pz pheto,dü fpüs hos regit art?:paícetcos diis dfiagnüin la titudinz.CLuia metaphoram a uacca lafciuiente fiue ocftro cocperat:feruat in religs: ut captiuitatéin affyrios,& in la tiffimà medorü terrà difpfion? ppliifrfáfi i capo latiffimo & i fpaciofa terra gregis X agnorü paftura uocet.Sup hare ticis pna intelligentia eft:ad ds,uel de qbus dici:Si femel fornicaris haretice:falté tu eccfiaftíce πὸ delinds:ne ingre^ diaris in galgalà:hareticorü conciliabula,ubi peccata oim reuelant:& inftar porcorü uolutant i ceno. Ne te afcédere putes ad fupbas& arrogites falforüi dogmatü fictiones. ΝΟ efte ibi dom?dei,(ed dom? idoli. Nec iuraueris pno mé chrifti cui?maieftaté mifcédo idolis polluifti. Sicut em uacca pcuffa afilo,pcuffi füt hareuci ardétib?diaboli fagit tis:X legis noticia reliquerüt:ideo pafcent in lata& in ρα» ciofa uia ,qua ducitad morté:& patictia dfi boniqn pafte rís cof nutrietad iteritü, b 41 Tvartícepeidolog«c. Ephrat deqva Ofte.9.d v fui Ln fm εἴ TH ain fcc dequatribuhieroboam filius nabath:qui primus aureos uitulos in bethel danqp conftituitrex eft decem tribuum. O igitur iuda cui fupra dixi:fi fornicatur ifrael, non delin/ quat faltem iuda: Audi confilium πιεῖ: propheta uerba non fpernas:quia ephraim femel idolorti amicus& parti; Kg. V So. cit Helias: δὲ poftea iehu fili? namfi prarfente ionadab filio rechab appellati füt facerdotes:fed& Ifrael.i.popul? uoca£ ad iudiciu,& nullus excipit:ut& facerdotes& populus& reges q induxerat populi ,& coftituerát facerdotes, fimul audíant qd fecerint& cur tradantur inimicis.Speculatores 9 4. Rez.9.c €t.1O. i ceps eft, dimitte eum: nefequaris impictaté €ius, cuius cultus& «eligio δὲ cibus a tuo conuiuio feparat? eft. Tili enim femel idolis feruiunt,& demoni/ bus imolant,& quoti diefornicanitur,& di/ ligunt fornicationem fua: immo principes δὲ protectores eius, id eft reges dilexerunt ig nominiam afferre po; pulo:id eft uitio prin/ cipi, infoclix populus fufcepit culti idolog:: quos: imundus fpüs ligauit ifraelem in alis fuis,& eum libere uo litarenon patitur. Có fundentur igitur ín fa crificijs fuis,& igno minía principü in fua cófufione fufcipient. Symmachus pro eo quod nos ínterpreta/ ti fumus,ligauit fpiri/ . tus eum in alis fuis: hoc mó uertit 1gracü Ἐδένσετὸμ ἄνεμον Ἐμ "ερυξι μ ανέμουταεῖας fiqs liget uentüi alis - HEB, tatü eftcouiuiü eo; rü: fornicatione fornicatí füt:dilexerüt afferre igno minia ptectores eíus: ipa uit fpiritus εἴ ín alís fuis: δέ confundentur 4 facrifi cijs fuis. Ca. V a Vdité hzc facer; dotes δὲ attendi; te domus Ifrael: δὲ domus regis aurib? au fcultate: quía uobis iudi cium eft:quoníam laque? facti eftis fpeculationi: δὲ rete expanfum fuper tha; bor:& uíctímas dedína/ ftis in profundum, Et 5 ἔσο eruditor omníum eo rum:& οσο fcio ephraitm: & i(racl non eft abfcon; dítus a me:quía nuncfor; nicatus eft ephraim: con; SEP, uocauit chananzxos: fornicantes fornicati funt: dilexerunt ignomíniam ex fremitu eíus: turbo fpi ritus fibilabít ín alís eius: δὲ confundenturex altari bus fuis. Ca. V V dite hzcfíacet; dotes& attendí/ te domus Ifracl: & domus regís auribus percipitezad uos ením eft iudicium:qui alaqueus fa &i eftis fpeculationí:& fi cut rete expanfurm füper itabyríum, quod quí ca/ píüt uenationé cofixerüt. Eeo em magifter uefter: ego cognoui ephraim:& ifrfnon receffit a me quía nuncfornicat? eft ephra/ im:comaculat? eft ΠΗ πὸ inquit uos pofui,& principes in populo: & in excelfo dignita/ τίς culmíne conítitui, ut populum regeretis errantem; Vos autem facti eftis laqueus:& non tam fpeculatores & principes d? uenato res appellandi.Expan ditis enim rete fuper montem thabor, qué Ιχχ.ιταβύριομ tranftu lerunt:hanchabentes confuetudinem,ut he braa nomina graeco fermone declinent: fi/ cut edom, hoc é Efau & Seir, femp idumea interpretantur. Eftau tem thabor mons in galilea,fitus in campe ftribus, rotüdus atq fublimis& ex omni parte fini£ equaliter. De hoc monte& in pfalmo legimus: Tha*3,89.c bor& hc*mon in πο’ mine tuo exultabunt.; Hüc monté& in Hie; Hiere.46.e remia Ixx. itabyrium tranftulerunt: in quo aues laqueis capi fo VRegat.f ucti:ut. f. príncipes & populii,ímo& dz; mones& ifraelem, ua nos uanis,& inanib? inanes afferat copula, tos: Ventus em& fpi ritus apud hebrxos uno uerbo appellant f4.Id qd? Lxx, traftulerüt kp£rwo's x cvowodtovo.ipuocauit chananzos:in hebraico nón habetur:tamé fic interpretari poteft: ut dica» rius tim ftudium habuiffe ifraelem ín ídolorü cultu, ut nó ámítatus fit chananzos, id eft ethnicos:fed ad imitatione fui eos prouocarit erroris. Hoc ipfum& ad hareticos τε» ferri poteft:& dicit ad iudam,id eftad uirum ecclefiafticüi: quia ephráim q interpreta£ xapzroqopoo,falfam fibi doctri na ubertatem,& frugifera dogmata pmittit:& femel ami; «us eft demonü:dimitte eum atqj conténe: prefertim cum facríficia eorii a tuís fint facrificijs feparata: Hoc eft em qd? dicit:feparatü eft couiuíüi corii:femel fornicati füit:& princi fe eorü infoelicem populü deceperüt:€ pro dei cultu im; uerunt eos ignominia idolorü:& ligauit eos diaboli fpirí tus in alis fuís:qui circüferuntur omni uento doctrina:& ftabili in ecclefia pede permanere nó poffünt: C. ui uere in fuis facrificijs confundentur; quía panís eorum panis lu/ €tus eft.) uodq dicitur,prouocauit chananaos:eodéfen fu referri poteft ad haereticos: quod tam fpurca pleriqp hae feticórum δὲ nefanda confinxerínt habeatd imunda facri; ficia,ut idololatria inferior fit: Vel certe qa chananzus in/ terpreta£,negocíator fiue μκετάβολοος.!. tranflator:oimes q xdomü patris fácitit domü negocíatióis:& lucra quarüt de populis,& ecclefize ueritaté trafferüt in médaciü,chananzi appellandi funt. Ca. V díte bec«€. Sacerdotef dec tribuit ad iudicii uocant, reges:nó qd facerdotes fint detribu leui:fed qd? facerdotes uocent a ppfo. Vii& fa; cerdotes baal€;ppheta ddringentianquaginta 9 ínterfe tamínatus eft ifracl: non dabüt cogitationes fuas: utreuertant ΄ lent.Et uictimas in» quit declinaftis in p^ fundi: ut nullus age, ret poenitétià, nec ος’ cifus eleuaret caput, Prohibuerunt& re; ges, δὲ facerdotes irepopulum ad templü hierufalem: id; circo ín profundum uictimas declinaffe dicuntur. Iuxta tropologiam,accufatur populus ne fe alienum arbitretur a crimine, fiinductus fita regibus,& a facerdotib?:quos hae reticorum principes íntelligimus. Ipfi quocp principes ac: cufantur, qd? quafi laqueus, coeperint populum:& pofiti fpeculatores in ecclefia,eos duxerint in errorem:Et in mon tethabor excelfo atq pulcherrimo: qui interpretatur ueni; ens lumen, infidias pofuerüt:ut deceptos ἄς pertraherét in ,pfundü δὲ imolarét damonib?:& in barathrü uictimas declinarét, ne aliqri refipifcerent:ne domi dei ecclefia fufpi rarent. C) uidam thabor interpretari putantlacum,id eft οἱ dederüt cogitatioes fuas ut reuerterentur ad diim deum fuü "Am fternam:& prafenti fenfui conuenire: quod haretici fode,.: rintlacii:& inciderint in foueam quafecerüt. b€[£tego erudíto?«c. O facerdotes& reges qui meum populum de cepiftis: δέ tu popule qui deceptus es: tà grauiter deliqui, ftis:ut nó folum occideritis uictimas: fed in profundum eas miferitis inferni, nolite arbitrari magnitudine fceleris uos amepenítus receffiffe: Ego fum magifter uefter: im; . moeruditor,quí emendare cupiam, non punire:& faluare, non perdere.Eeo inquit fcio ephraim, íd eft hieroboam: a quo feductus eft populus, δὲ omes reges gui eum& digni tate&(celere funt fecuti:& Ifrael nó eft abíconditus a me, id eft decem tribuum populus:quiía fornicante rege ,conta mínatus eft ifrael. Rex primo coepit a dei cultu fornícari, ui tulos aureos cupiens adorare:& uolens fecutus eft popu; lus: paremq impietatem pari ftudio compleuerunt. De; nig; non reuertentur ad dominum, quia quod uoluerunt inuenerunt:;& fpiritus fornicationis qui iuxta apoftolum operatur πων Lo Meca ο... u ] ate i MR EMEN τ aO ei ae Peas A, £ommen.Iícronymi liberíecundus E£. 7.2 operaturin filijs diffidétiz,poffidet corum corda captiua: δέ idcircoillo regnante dominii nefcierunt:imo obliti funt creatoris fui. Vnde& principes dogmatum peruerforum& populum,dominus non ignorat: non qd eius noticia digni fint: fed qd? nihil eum[ateat corum que occulte fa: nolo: przuaricaáti funt em in domíno:Qa fornicantes cum idolis, nó deo filios genuerüt, fed daemonibus. Alij putat hec fignificari qd? in efdra multo poft tempore dicitur: quando uxores alienigenas affumpferüt creantes ex eis li» beros:& poftea repudiare compulfi ftit. Sed híc meliug cft ciunt: quorum alij de ceperunt: alij funt de, cepti. Nec dabunt coz: gitatióes fuas utagàt panitentiam qui fem per in perditione pro; ficiunt:Spiritus enim fornicationis quo for nícati funt in ecclefia, &auero matrimonio eecellerüt, uerfatur in medio eorü: ideo do; -Aminum non cognoue :«unt. 4«[£t reípor debít arrogantía«c. : Verbum TiNALxx.& Symmachus interpre tantur τιν vp p.i-iny áurià: Aquila& theo; dotió&Aaover a.i. fu pbia. Q.uicquid igi£ fecitifraeluel fuperbe agés contra dominü, uel in iniuriam creato ris idolauenerans, re HEP. ut teüertant ad deü fuum: quía fpiritus forni/ cationü ín medio eorum: & dim non cognouetüt. » Et refpóndebit attogátv tía ífraelín facie ei?:& ifif δὲ ephraím ruent ín inig/ tate fua: ruet etíam iuda v cum eís, In ercgibus fuis & in armétís fuis uadent ad quarendü drim,& nó inuenient: ablatus eft ab ' eisiin domino preuarica/ tifunt: quía filios alienos ' genuerüt: nüc deuorabit ΄ eos méfis cü partib? fuis. SEP, deum fuü: quia fpirí fus fornicationis eft ín eís: domínum autem non co enouerunt. Et hurniliabi tur íníuría ifrael in faciem eíus:& ifrael δὲ ephraim infirmabütur in iníquíta/ tibus fuís:infirmabit εἰ íudas εἴ eís. Cum ouibus & uítulis ibunt& querent drim δὲ nó ínueniét eü;de dínauitab illis quía domi num reliquerunt; quía fi lios alienos genuerunt fi bi:nunc deuorabit eos rübígo& deros eorum. alienos filios accipere qui in idolorum erro, re generati füt:fiue ds ducétes per igné,ido» lis confecrarüt. C. uia igitur hoc fecerüit: nó multo poft tempore: nonannorum fpacijs infinitis:& ut folitus erà príus,longe poft futura pradicere: fed niic δὲ in prafentiarü adueniet affyri?, atqg chaldaus,&€ deuora; bunt eos cii partibus fiue cleris fuis, ἰά eft cü poffeffióibus quaf 1 E(dreao.e in diuifionem terra, ad menfuram funicu, li fufceperunt. Pro eo ' qd'nos dixim*,deuo; rabit eos méfis, Lxx. rubiginem, tranftule: rit:cum uticp rubigo: id eft ξρυσίρκ NOn fpondebit in facie ei?: utnon abeat impuni; tus:fed humilictur eius contumelia:& populus& reges iri iniquitate fua pariter corruant fiueinfirmentur: ut qui for tes erant in fcelere, infirmi ad dominum redíre cogatur.Et hocnon folum eueniet ifraeli X ephraim,id eft decem tri; bubüs& regibus earum,ut ducatur in captíuitaté:fed etia iudas,id eft duz tribus qua regnabant in hierufale feque; türueftigia captiuorum:ut quorum imitantur fcelera,imi tétur& poenam. Haretici matrem habent iniquitatis fuaé fuperbiam,dum femper altíora fe(cire iactitant:& in eccle; fiz contumeliam debacchantur. Sed infirmabitur arro; gantía eorum:€ populus ac magiftri pariter corruent: iudas quog qui uidetur effein domo dei, δὲ in ecclefia:nó mente,fed corporecommoratur:& eandem habet cii here ticis in errore fententia:fruftra nomen ecclefiafticum repro mittit:quia& ipfe cum hzreticis puniendus eft.Manifefta tráfcurrimus,ut in obfcurioribus imoremur. be[ 31 gre/ φίδυο fuíó«C.Non folum ifrael& ephraim ibunt cum gre gibus& armentis ad dominii requirendum:fed etiam iu; das,de ἅ fupra fcripti eft:ruet etía iudas cü eis: hoc haben tcs oés certamé:ut qué preuaricationib?offederant,hoftifs placarenitátur:& nó inueniét qué reqrüt: qaa recedentib? & ipfe difceffit:prefertim cum& alibi loquatur: Nunquid rnanducabo carnes taurorum: aut fanguinem hircorü bi; bam*Et íterum: Non accipiam de domo tua uítulos neq; de gregibus tuis hircos:Et in efaia:Holocaufta arietum& adipem agnorum,& fanguinem hircorum atq; taurorum appelletur, utipfi ἃ : dixerunt in propheta Iohel:Reliqas bruchi comedetrubigo.i. Ὁ ΌΤΙ: menfis au; tem Y9^5n dicitur; denig; Aquila neomenias, id eft Kalen/ das interpretatur: Symmachus δὲ Theodotion, méfem: δὲ eft fenfus: per fingulos menfes hoftis ad ueniet& cun éta uaftabit. Legamus regum δὲ paralipomenon libros: .& inueniemus fub rege pi: quí regnabat decem trí» bubus,ueniffe teglathphalafar regem affyriorum,& ma; gnam partem populi famarie in affyrios tranftuliffe; quo tempore apud gracos fecuridus annus prima olim; pyadis fuít:& apud latinos( necdum roma condita fuit) Alba uicefimo anno Amulius imperabat:quem poftca ro mulus regno pepulit, Haretici fufpicantur qd in facrifi ciorum multitudine placent deum:& ecclefiaftici qd'fa^ ciendo elemofynas redimàt peccata, in quibus permanét: cum omne facrificium pratterita fcelera deleat non ργαίση’ tía: ideo nó inuenit dominum: quía auferetura talibus, & procul recedit.]fti uere praeuarícati funtin deum:& alie nos filios non chrifto,fed diabolo procrearunt: ideo omni tempore maledicta funt opera eorum:& cincta qua fa/. ciunt, cruenti coloris rubigo populatur: quia fanguini& interfectioni proxima funt. Rubigo autem proprie defcenz dere dieitur in rore nocturno:ac lactantia in fpicis frumen ta maculare colore miníj ucl finopidis:& congrueiuxta, ἀναγωγὴ uaftat cleros hareticorum: de quibus dicitur, Clerí corum non proderunt eis,: DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN SECVNDVM-LIBRVM COMMENTARIORVM OSEE AD PAMMACHIVM PROEMIVM. mu Vifzpenauicataliquando patitur tempeftatéqui uiam frequéter ingredítur,aut j fuftinet latronum ímpetus,aut certemetuítxomniq; ín arte,tam κὸν Gp obtrecta sb ἢ tio. fecundis aduerfiíqy uentis orítur:dum aut amici plus meríto audant;aut inímí nere: ci plus iuifto detrahüt: rarum p inuenías quí in utráq; parténon fauore,aut odío; fcd rerum zquitate ducatur.Quod mihi ín fceripturarum explanatione fudanti accidere uideo. Alij em quafi parua conténunt;& quícquid díxerimus,cótrectare defpiciunt:Alij odío nois no firi;nonres/fed perfonas cofyderant;magifc aliorurn filentiá cj noftrum ftudium. probant. M TN 3 in Rama, qua inter; ς Zn Ofce propbetam Sunt qui audacter nos facere afferant;qd'atripuimus opus, quod nullus ante nos latinorum t&are aufus eft.Quidam ín eo fe difertos arbitrantur& doctos fi alieno operí detrahát:& nó quid ipfi poffint.fed quid nos non poffimus dijudicent. Tuauté Pámachi qui nos facere przz cepifti hocneceffe eftut fautorfis imperio tuo:& Arnafiníos ac Rabíríos noftri téporis: quí de is bonis/atina faciunt non bona:& homines eloquentiffimos,ipfi elíngues tranfferüt,euá οοἶίσο calces pede: hydrág; δὲ fcorpium iuxta fabulas poetarü,aduras cauterio,folea contetas: & cylleos canes ac mortifera carmína firenarum furda aure pertranfeas: ut pariter audire& nofle ualeamus quid uaticínetur Ofee propheta:in cuius explanatione fecundum dictabimus libram.Cüq, tuo lter admíniculo:& in príma urbe terrarum, prímüi δὲ nobilitate& religione habere me gaudeá defenforétti maois optaré illud míhi contingere: quod T ítus liuíus fcribit dé Catonc:ius gloriz neq; pfuit quifcg laàdando,necuituperádo αίῷρ nocuít:cü utrq fum mis przdíti fecerint íngenijs,Sienificat auté.M. Ciceroné&. C. Carfarem:quorü alter laudes, al/ ter uituperationes füpradicti fcripfit uiri. Dum enim uiuimus& ín uafe fragili contínemurzui/ dentur atnicorum ,pdefTe ftudía:& nocere xmulorü opprobría.Poftcg autem reuerfa fuerit ter ra ín terrá[πᾶ:δὲ tam nos qui fcribimus,tg eosqui de nobis iudicant, pallida mors fubtraxerít, & alía uenerit generatio. primifag cadentibus folijs uirens fylua fuccreuerit:tüc fine nominü di/ enítate fola iudicantur íngenía:nec confyderat quí lecturus eft;cuius:fed quale fit quod lectu rus eft: fiue ille epifcopus, fiue fitlaicus,tmperator& domínus, miles& feruus:aut Pepe feríco;autuiliffimo panno iaceat:non honorum diuerfitate. fed oper merito iudicabítur. COMMENTARIORVM DIVI HIERONYMI IN OSEE PROPHETAM AD PAMMACHIVM LIBER SECVNDVS δ m(i I Saíte buccina«£ Ephraim& Ifrael& iuda, η ΓΕ ex meíes finguli,fiue rubigo cii fuis να νπ-- 21:: ἢ VrRUZAASuorabunt.Q uaobré pracipio uobis q audi Ἃ' J| tís;ut nó uoce fublimi:fed clara buccina có 9t crepetis:claro enim auditu opus eft,utomes audiant qui in circi» Zangite tu funt. Clangite buc; cnaingabaa:cui?ety, 8 bucdnaiga; baa,tuba ín mologiaicolles Lxx. tranftulerunt;& tuba Rama:ulu late in bethaué poft teroá tuum beníamín:ephraim in defolatione erit ín die preta£ excelfa: ifte aiit duz,funt ín tribu ben iamin,uicinzfibi mu tuo ciuitates: id eft ga baa, in qua natus eft faul:& rama ,qua eft M: iuxta gabaa,in fepüio^ Correptiontis, 1 tribubus lapidea hierofolymis{ποῖ oftendi fidem fita: et quà rex ifracl Aif occupare conatus eft, Facti funt ut exitii& introitum ᾿ clauderct tribui iudze, In gabaa itaq& in rama clara bucci na& tuba perfonate:quose buccina paftoralis eft:& cornu recuruo efficitur:unde&;pprie hebraice"YEN. graece κε’ pori appellatur. Tuba auté de are efficitur uel argentos qua in bellis δὲ in folennitatibus concrepabant. Super be» thaué, qux quonda uocabatur bethel:id eft in tribu ephra im in qua uitulus aureus erat:nó οἰᾶσοτε δὲ fonitu,fed ulu latu opus eft:quiauicina captiuitas eft. Et pulchre dixit qd bethauen poft tergum fit beniamin: ubi ením tribus fini tur béniamin,haud procul in tribu ephraim hzc urbs con dita eft. Idcirco autcm dico atcp pracipio: clangite buc cina ín eabaa, δὲ tuba ín rama, θέ ululate in bethauen: quia domus regia ephraim, fiue ipfe ephraim, hoc eftim perium ifrael,iam ín defolatione erit:& inftat uicina capti^ vitas, In die correptionis, atqj fupplicij decem tribuunt celfa: predicate in domo 'ifrael:oftendi mea fidelia uerba: quz per prophetas com; minatus fum: utquod fermone przdíxeram,opere com^ probarem.Q uidam bethauen iuxta.Ixx.qui dixerunt do mus 2y,ciuitatem folis, interpretati funt: δὲ folem iufticia chriftü dícétes urbem illius ecclefia effe uoluerüt. C) uod mihi difplicet: Neqs σ΄ ei domus idoli,qua J dgitc Aquila interpretatus, tuba fup eft domum inutilem, . juxta tropologiam ad €'colles:fo,' ecdefiam referri Ρο : nate fup ex Wt: Sed hoc dicam?, φ haretici q in eabaa & rama, excelíam fi^ bi fcientiam pollicen/ tur,iubeantur ululare in domoidoli: et non fint ante faciem benia min, quí interpreta£, filius dextra:fed poft tergum eius, ubi ocu/ los non habet. Om, nis enim ephraim iactátia, que interpretatur ubertas:bre/ ui in defolatione erit:& cum iudicij inquit díes δὲ tempus correptióis aduenerít: uerba mea nó efleinanía, rebus ofté dam. Pro eo qd'tranftulimus nos, poft tergum tuii benía; min: Lxx. uerterunt, mente motus eft beniamin: femper £xsacip jid eft mentís exceffum,beniamin uiro ecclefiafti co aptates; Vnde& in fexagefimofeptio pfalmo dicit: Ibi beniamin adolefcentulus in mentis exceffu Ἐπ in benedi, ctionibus iacob,fub perfona beniamin,de qua tribu. pau/ Ius apoftolus fuit,fcriptum legimus:Beniamín lupus ra/ pax, mane comedet preda,& ad uefperà dabit efca. Ω αἱ em in principio pfequebatur ecclefiam, poftea in toto orbe, euangelij credentibus alimenta largitus eft. VndeG fav qui de tribu beniamin fuit:in mentis exceffu, tota die υἱῷ aduefperum uatícinatus eft inter prophetarum chorum. 2 Faciíunt &y:méte excidit beníamín: ephrai in defolatioe fact? eftín dieb? correptiois:in tribub? ífrt oftédi fidelía, Facti funt C T mU ΤῺΣΞ eres t,Reg.10.€ Ee E ARE E STR το er E NS p—— re οτε e RR didi ea ΝΗ aulici οσον E acuto- BS SU NN LAU CM Tr Dunst | | | Σο piti. acti Mum £ommen.Ibicronymi liber fecundus 8€ 4actífant prticipeo uda c£. Ductis cphraim δὲ ifracl in captíuitaté,& redacta terra eorü in folitudine: principes fudaqui flere debuerant:& futi populi cohortari ut recede rent ab idololatría, ne& ipi fimilia fuftinerent: coeperunt gaudere atq latarí,quod patctet fibi terra eorum ad poffi/ 2 yn putredo δὲ caries: quorii alteri teftes, alterum ligtia cófumit: p quibus|-χχ.ταραχ ἐμ& x£vrpop.i.tumultii uel conturbationé& ftimulü tranftulerüt. Et notandü qp títiea referat ad ephraim:& putredo ad domii iuda, Ο uó igitur tinea ueftimenta confumit:& putredo uel caries ligna: qd? dendi latius:& facti funt quafi affumétes terminos ifra-l,tranf/ euntes fines fuof:& in locis quondam eorü, rcgnü fuü δὲ pofleffio nem dilatare cupien/ tes. Q.uamobre dicit dis:Et fup ipfos prin €ipes iuda ueníent ba». bylonij:& ita eos qua fiaqua impetus occu Εν fuis τι’ us,fed indignatione mea. Dicit quo δέ ad principes iuda,hoc eft ecclefiz: qd? nó de; beant exultare:& ha rcticorü perditionem fuam falute aftimare: fed poti? plangere,qd? lili perierint. Vnde& s HEB, Fácti funt principes iuda quafi affumentes ter. .fínü: fup eos effundam e quafi aquá iram meá. Cy lumníá patiens eft ephra/ im:fract? iudicio, quonia ccepit abire poft fordem. cEtegó quaft tinea ephra im:& quafi putredo do^ ο mui m Et uidit ἔργα, im languorem fuum:& iu dasuinculum fuü:& abijt ephraim ad affur: δὲ mifit ad regé ultoré:& ipfe non SEP, Facti funt principes iuda quafi erétes ter minos: fuper eos effundá ficat aquáimpetü meum. Oppreflit ephraim aduer fariü fuü, conculcauít iudi ci: quía ccepit abirepoft uana. Et ego dfi contutba tioephraim:& qfi ftimw lus param iuda. Et uidit ephraim ifirmitaté fuá:& iudas dolore faü:& abijt ephraim adaflyriof δὲ mi fit— legatos:ad regem utrung longo fit tpe: ita de?& decé tribub* & poftea tribub* dua/ bus,lógo tpe dans lo; cum paenitétize:& eof prouocás ad falutem: thefaurigantes fibi irá in dieirz ,qfi tinea εἴ Πα& putredo: nó ῳ de* tínea fituel putre do,aut cóturbatio ucl ftimulus: fed gy(ufti/ nentibus poenas,hac uniuerfa uideat, Pri/ mus igit cofumpt?eft ephraim δὲ ifrael,dein de fecuta eft& domuf iuda:nó ipfeiuda,fed dom? ei*:alioquin re^ feruaba£ de genere iu, da cui repofitü füit:Et ipfeerat expectatio οξ ---.-..-..— * Romnc a,Comn.g TS. 45.2 4. Reg.15.d aplüs Paul? docet ες, poterit fanare uos: nec fol clefiafticos uiros, ne glorienffupfradione Ure poterita uobísuinoa iudaicogramorü:fed—— Ohm. poti? timeát ne& ipfi; frangan£.Et in alio loco: C) uisait fcandaligaz,& ego no uror Alioquin fup tales prnicipes qui in alioge miferijs elo rian£:& idcirco fe ftare putant fi alij corruant:effundetdris quafi aquam iram fuam. Pro ira, Lxx. όρια: id eft im pctii tranftulerüt:& putant quidà pro benedictione accipi endi, iuxta illud qd'alibi legímus:Fluminisimpetus lati». ficat ciuitate dei.Sed retius(ut omnes prater Lxx. tranftu lerunt)ira accipienda cft: prafertim cti nomen effufionis& irz coueniat:dicente propheta ad diim: Effunde fuper cos iram tuam:& furor irz tuz cóprehendat eos. TraniFerunt principes iuda terminos quos pofueriit patres corü:qii im "mutant médacio ueritate: aliud praedicant ᾧ ab apofto; lis acceperüt. b«T£alumníá patíée eft epbzaím«C. Si im; pius eft ephraim,& ppter impietate fuam erít in dcfolatio/ nem:quó nunc dicít:calumníà patiens ephraim fractus iu diciot qui enim calumniam patitur δὲ frangi£, iudiciü eius inique opprimit: maximecii caufa iu(ta ponatur,quare fit traditus captiuitati:Scqui£ enim: quonia coepit abire poft fordem:hoc eftjpoft idola qua fordibus coóparant?Q. uod ergo dicit,hoc eít:opprimit ephraím ab affyríjs:primum a phul,deindea teglathphalafar, poftea a falmanafar: nó qd illi iuftifuerint,quíi eum opprefferüt,& idcirco traditus eis fit: fed quod qui quondá fuerunt populus rneus, me cos deferét: tradunt ad poenas:& in hoc uidet effe calumnia, non deo, qui iuftam infert fententia:fcd his qui tormenta fuftinent, dü peioribus fe aduer(arífs concedunt: Redditgy caufam dominus, idcirco eos in hac parte calumniam[18 ncre,X tradi peioribus, δὲ erga illos iudicium non feruari: quia Coepit ephraim: id eft hieroboam abire poft idola,& deum derelinquere: ipfe eim aureos fabricatus eft uitulos. Scd'm Lxx.interpretatione:oppreffit ephraim,id eft híero/ boam aduerfariii fuii roboam: id eft tribum iuda:& in eo oppreffit:quia deferta hierufalem δὲ templo ,agyptíarü for dium fimulachra fectatus Πε. Dehzreticis manifeftus eít fenfus:quod fophifmatibus fuis& arte dialectica(epe op; primant ecclefiafticos:fed cum hoc fecerint,non mundiciá uerz fidei:fed fordes fequan£ mendacij: qui traditi diabo; Io€ angelis cius,uidentur fibi calumniam pati:& in fe fra ctam effe iudicij ueritate. Taliter uafta£ ifrael ,& omnes ἴα» bores eius affyrío uincctepopulant:deumqp perdidit pra fulem:& idcirco fractus iudicio eft: quia fecutus eft idola. τά€t ego quafítíriea«& ΝΣ lingua hebraica tinea dicit. larib:& ipfe non potuit li/ tium.Punítís autéhar berare uos: necceffare£v res: USUnE Cit— fcilicet hijq«ὦ eccfia DESEE ὦ"permanet,& harctico rut uel errorib? uel uitijs cótinen£ fimili fentétize fubiace; bunt. Ὁ 4€t vídít epbzaím languo:z£ fu(i τῷ, Legatos, nó habet ín hebrao:Et ubi Lxx.pofuert iarib, nos iuxta Sym machiü,ultoré uerm?:nam Aquila δέ Theodotion, iudicé interpretati funt, ΩΣ αὐτῷ 2^ ultoré fignificet& iudice, no men gedeonis oftendit:qué cti cultores baal expeterent ad α.} In traflationg Lxx.iactia reperimus Wn fuppliciü,eo cp lucü baal arafqp euertiffet:zrefpodit pater: V1 Tudic.é.f «εἰίσαξ fe baal,aut iudicet eum baal:& appellatus eft inquit Sy2"r.i.ulcifcatur fe baal. Intelligens itagy ephraim infir, mitaté fuam:& iudas uinculum fuüi: ορ cum decem tribu/ .bus peccato fueratcolligatus: nona dco qui foluere pote: ταῦ fed a rege affyriorü quafiuit auxilium. Legimus qp fub 4-Reg.1$.d rege manahen,qui decé tribubus prafuit:ifracl affyríjs do; na tranfmiferit:& iudas fub rege Achag prafidium flagita; rit teglathphalafar regis affyriorü: qui cos aduerfante deo liberare nó potuerunt: ncc captiuitatis uinculum foluere. Poffumus uinculum ,p quo ín hebrao fcriptum eft via & Aquila interpretatus eft ἔπίδεσιμ fiue σιωσ.εσµόμ.Ι. colli gationé(iue cóíurationé,& ad illud tép?referre:qri Rafin& phaceemulta de tribu iuda hoim milia uaftauerunt: φίλε ftraiudas aduerfus reges duos: nó dei, fed aíTyriorüi auxi; lium flagitarit. Ο uidà iuxta ττοροϊορίᾷ:ephraim& iuda, ad hareticos, δὲ ad uiros eccléfiafticos referunt: eo q& illi "Εξ iudas peccatorii uínculis colligati:iuxta illud quod fcri; ptum eft:Funibus peccatorii fuorum unufquifqp conftrin gitur: miferintad affur δὲ ad regem ultorem: id eftad día/ bolum: de quo legitn?: Vt defiruas inimicum& ultorem. Etquia non uerum ucl auxilíatorem uel iudicem depreca7 ti funt: idcirco permanere eos fecit in dolore languoris& uinculis delictorum. Legi in cuiufdam cómentarijs regem iarib chriftum interpretari, Et quia fequitur: Ipfe non po/ terit fanareuos: Hoc argumento ufus eft, qp harcticos uel ecclefiaftícos peccatores chriftus fanare non poffit ín tem^ pore πο, δὲ nulla&mifericordia: iuxta illud quod fcri; ptum eft: In inferno autem quis confitebitur tibi€ Et qp fa; nareucl liberare nó poffit:nequadj fua imbecillitate,fed co rum merito, qui fero auxilium poftularint: Q.uomodo€ dominus dicitur figna in patria fua facere non potuiffe: δὲ caufa cur non potucrit,exponitur: quia inquit non crede; bant in eum. Hac ille dixerit.nos in malam partern regem interpretemur ultorem. Pró co q» nos RARE iarib: id cít ultorem;alij male legunt Um" ,pe uhteaqd man, 4 Reg.16.b Ῥδ.πθ.η Ῥὂ, 8.3| ( [ | i h ΐ | l Zn oOfeec. ἐν Kg. VI Δ feturinfiluas:unde ummy rov interpretat uilla fiftagi: a(f ego dfi leena epbraím. Ilis eítib? ad affur,& mit; tétib? ad rege uindicéuel ultoré,q eos fariarenó poterit, nec foluere uinculii colligatü:oftenda qd' me aduerfante omne homini auxilii uanü fit: Ero ei dfi lena ephrai,& dfi ca; $o. II aquo fuerant delicti: quia ipfe ccepit,& fanabit nosqui(Q fupra dixerat: Bgo ego capiam:percutict& curabit nos.Pro €o quod nos diximus curabit, omnes fimiliter tranftule; runt, μοτώσα: proprie autem ῥιότα appellantur linteolaz qua inferuntur uulneribus,ut putridás carnes comedan t ! B tulusleonis domui iu da. Prolezna, qd" he; braice dicitur op, Ixx. interpretati(Περᾶ there, que grace fimi; liter dicit& latine: et tà nomé beftiz dj ois * HEB. lum, Qüoniá ego qfilezna ephraim,& qfi catuPleonis dotnui iuda, e Ερὸ ego τρί: δὲ uada,& SEP. cietauobis dolorc. Οία ego fum qfi páthet ephraim,& qfileoidomo iuda:& ego γαρίᾷ,δὲ uada δὲ extrahant purulen tias: artifdp medico» rum eft grandia uul nera longo fanareté/ pore:& per dolorem reddere fanitatem. Percutít ereo domi beíftiaaccipi pót:ut qc im: nao ieruat: i Z or. mus δὲ curatnos: qa ,; qd(αὐ in beftijs d tollám:& nó eft qui i δ tolla, δ nó erit q eruat: quem diligit, iib.; δέοι; hocin dei mda uadens reuettar ad locum ibo& reuertar in locü ΤΩΟ/ pit:& caftigat omne cxnoas:Nibipan meum donecdefidatis&^ um donec difpereant& ἅ ΑΙ quem reipir 8 thereueloci?,nililleo,—, Loi- με non folum curat, fed neforiussinpanthere— Qratisfacíémed. Ca. VI— rantfaciémeam. Ca. Vl ui ificat poft dies du, udoxpaffyrios regni. e IN tribülatióe fuama IN tribulatíone fua 95: 8 dietertio refur, famariz fignificat inte efürsét ad N σα gens ab inferis,omne εἶτα: δὲ ft leere ἕστο ne cofurgét ad me: maneuieilabunt ad^fPominumfecumfufá fimü cótra hierufale& uenite δὲ reuertamut me dícétes:ceamus δὲ tat genus, ΟΠ per/ η άν d ανασα ἱρίς σσερίεδὲ—feuertamur ad diim deii(05 curauerit, δὲ σα regnii oftenditur chal daorü. Etquia lezena fanabit nos: pcutíet δὲ cu; noftrü:qa ipfe uerberauit ratos uiuificauerit, δὲ uiuifícatos fufcitaue^ fiue panthere,& leone: AnDÉ.:,: j rit: τῆς uíuemus in có GERMAN M rabit nos: uíuificabit nos& fanabit nos:poaiíetGt ρέει εἶπα, αν ο εδ ram eruat,& diit:— poftduosdies:&idieter, curabitnos:fanos nosfa/— fente mortuí íaceba/ b«LEcoccocapí:t—tiofufciabit noss&uiue; ciet poftdiesduos:itertio— Pus Viuentes autem vadà:c tollá:cno eft d Pa Ὁ; vind. inconfpectueius/fcie, eruatQruert(capie musicofpectuei?:fdem?^ refurgem?& uíuem?corá mus eii δὲ ottni ftu, te, tolléte,& tenente[ιαπ coenofcam?^ eo,&íciemP?&pfeGm io fe&abimur:utco deo,nullus de manib? Ἵ quutcog, am í pfeq utut gnofcamus dfm,quo eius pot eripere: iuxta ο drim.Quáfi dilucalà prx cognofcam? drim. Quafi tertia die refurgete, fur τὰ illud quod fcriptiet: e párat? eft egreflusei?:&^ manepatüinueníemPeü:— reximus.His fermoz M fob.1o,£ Nemo pót rapere de iet af imbe bst&à δὲ et nobisafi eiui nibus explicat illud manuparisme:quo UeRietdliimbernobísté/&ueniet nobísafipluuía αὐ ίαρε idadmonui d modoiudasdemanu— poranc?&ferotin? terrx. téporanea& ferotinater,—mus:& ifraelé& iuda, dci proditione fit ra» QLuidfacam—' rz Quid Idédece& duas trib9, ptus« Ad quod bre; tücuni habituras effe uiter rfpondebimus nullum poffe rapere de manu dei;— paftore,& rege dauid:cii crediderintin dfim refurgeté:fru, poffeauté eum qui tene£ propria uoluntatedemanu deiex— ftragpiudei milleanorü(ibi fomnia pollicen£:cü falus uni, cidere. Qd'qgq equitur: Vadens reuértar ad locum meri. uerfog dietertio repromiffa fit:d diis ab inferis refurrexit. T Locum, dei magnificentia δὲ maieftatem eius debemusac,— Hebraidiéfecüdüi in aduétu chrifti fui interpretant: δὲ die cipererutnequadsp difpenfatione defcédatadhoies,rafcag^ tertii in iudicio,quado faluadi funt: Q. d" ut concedam?re mifercatür,obliuifcatur, fiat quafi panther, uertaturinleor— fpondeant nobis, qua fit dies príma: hoc eft primus falua, nem,mutet in beftias:fed resfpernathumanas,& pmittat— torísaduentuscEt cum refpódere nó potuer int, inferamus eos Qsantea ,ptegebat hoftibusfubiacere: uttabefcat,& de— primü diem effe iuxta quod ipfi uoluntin humilitate falud P3.75. ficiát& intereat, δὲ poftea querantfaciediüi,& dicát:lllumi,— torisaduentum: fecundü in gloría: tertíti in habitu iudican Pá.S4«a nafacié tua,& falui erimus:Et:Oftédenobis diiemifericor— tis.Couiaute fecundum tertiumqs fufcipiunt:pr imi fe per " diàtua:& falutare tuti da nobis, Hareticis quoqs& ecclefie— didiffe teftantur:quia fecundus& tertíus fine primo nó po negligenti, deus ín panther&uertitur& leonem:& tollerab— teftappellari. Ὁ€T£auafíofluculá pparatus eft egreflug his predam qua ecclefie anterapuerunt:utcaptifaluentur— Cíüe 7C Venite inqt& reuertamur ad diim, qa ipfe q coepit qui liberi perierant;& nequadj habitabitincóciliabulis p,^&fanabitnos:pcutiet& curabit nos,& uiuificabit nos poft : uerforii fed reuertetur ad locü futi:de quo dicit: Ego inpa,— dies duos:& dietertio fufcitabit nos:ipfe&nó ali^: Ω uafi Τοδ.14.ὃ tre& pater in me:& eos fpernetataqp defpiciet donec deficiet^ mane& aurora parat?eft nobis.De q« uicefimi primi píal ἢ inimpietate,X queranteti perpoenitentiaa quo fuerantde— mi títulus eft;Pro affumptióe matutina,licet in hebrao fcri relicti. Alij locum dei coelum putant: quo offenfus deusab— ptum fit:Pro ceruo matutino:eo qd'interfecta morte,& τοῦ his qui in terra habitant reuertat:& cos faciet difperire,qui clemétiffimü dominii magnitudine peccatorum, ín ferarü fibi rabiem conuerterunt; Ca. VI ἢ tríbulatíone fua c. Ideo deus tradidit ephraim& iudam captiuitati,& nullus eft qui de manu ei? pof; fit eripere,& reuertetur ad locum fuii donec deficiat, et querat faciem eius:ut qué propititi prffentéqs non fenfe/ rant,iratti€ abfenté requirant:& in tribtilatióe fua orto εἰς Iumine poenitentia, mane cófurgatad eü:íuxta illud quod ín E(aía legímus:In tribulatione ἀπ recordatus fum. Et in primo graduum pfalmo; Ad drim cum tríbularer clamaui & exaudiuit me, Cügpad dominii mane fürrexerint,quid loquentur: Venite δὲ reuertamur ad domini, Non funt ,p; pria falute contenti,fed fe mutuo prouocant:ut reuertantur ad diim,quemreliquerát, qué propter peccata deferuerát, tuofo antiquogp ferpente, cupiat ad montana cófcendere: & ipfe tenebris diffipatis,oritur nobis fol iufticiz:ut noftra illuminet cacitaté.Etpulchre eq[ f»zeparat?é inquit egref fus eí?: dequo iuxta tropologià ín octauodecimo pfalmó legimus: Et ἰρίε τὰ fpofus cgredit de thalamo[πο.Ο üi non folum mane uocat;S& aurora& diluculii:fed ueniet no bis,quafi imber téporaneus δὲ ferotinus terrae. Nos chriftü recipimus temporaneu, quado fidei in nobis iacta funt fü» damenta:& fufcipiemus eum imbré ferotinii: quado ma turis fegetibus fruges capiemus aternas,& in dominica horrea recondemur. Ergo iudzi qui temporaneas pluuias nó receperunt:& abíq pluuíjs iecere fementem: fructus ifi ultimo temporenó recipient.Hac eft pluuia,dé qua domi; nus pollicetur dicens: Dabo uobis pluüiam temporahea, &(erotina.Iuxta allegoria: datur pluuía téporanea,quado Deun.l 5«xparte d πιο ο ην τος πον £ommen.IDícronymi liberfecundus ex párte cognofcimus:datur pluuia ferotina, quádo uene; rit qd perfectum eft.Semperg diis mane furgentibus para tus eft,q poffüit dicere: Cófürgam diluculo. Et: Deus de? meus ad te de luceuigilo:Sitiuitinteanía mea. ΔΕ Γιά facíá tibí epbraimzdd facia tíbí(uda«c. Qruando dicit:qd Q. d'fequit in Lxx.Ibi cotepfit me galaad ciuitas,qua ope ra£ uana,& relid:fequéti capitulo coaptanda füt.nos quod ppofuim? differamus:Dolaui eos in pphetis occidi in uer bis oris mei:grauía cóminat^fum,ut mifererer poenitentili, ut lapfis atqp furgétibus porrigeré mani. Neg em in facrifi cíjs delector& uicti^ faciam tibi ephraim, Qd faciá tibi iuda: pa/ rétis in perditos filios móftrat ARR AR illud qd'in Efaia legi; ΕΞ» inus 3 QLuid eft qd ul tra debui facereuincae mez, X nó feci εἰς Et í Midie 6.4 Michea: Popule me? ^" quidfed tibi, aut qd imoleftus fui tibic Re fpodemihi:quia edu; xi te de terra aegypti: de domo feruientium liberauite,& mifian/ te faciem tuam moy/ ἴσῃ, δ aaron, X maría. Quid igitur facia εἰ’ bi ephraim,quid facia tibi iuda« mifericor/ dia uéítra, qua uobis femper mifertus fum: quafi nubes matutina pertráfjt,& quafi ros mane confurgens qui orto fole ficcatur: Iam eim captiuitas ,ppe eft: iam uos cerno duci in affyrios, δὲ in babylo/ nios catenatos: dola; ui uos in prophetís,& verbis terribilibus có minatus fum:fcalpel, fum, ignes δὲ caute/ &HEB. tx.Qüidfaciá tibi ephraim*? quid faciá tibí iudacmifericordíaueftra, quafi nubes matutína,& dfiros mane pertráfiens: pter hoc dolauí í pphe tis,& occidi eos ínuerbis oris meí:& iudica tua qfi Ὁ lux egredií&.(Ὁ ἀτα miferi cordíam uolui,& no facri ficii:& fcientiam dei plus Gp holocaufta: ipfi autem ficut adam tranforeffi fat pactü:ibi preuaricati funt cin me. Galaad ciuitas ope rantiü Idolum fupplanta ta fanguine:& quafi fau ces uirorum latronü, fiue » uíri latronis, Pártíceps fa/ cerdotü ín uía interficien/ tíum pergentes de fiché& quía fcelus operati funt. SEP. Quid fadam tibi ephraim:quid faciam tibí iudatmifericordia autem ueftra,quafi nubes matw tina,& qfi ros mane ptrá fiés: pterea fuccidi pphe tas ueítros: ocddi eos ín uerbo orís mei,& iudici tuum quafi lux egrediet. Quia mifericordía uolo, & non facrificium: fcien/ tiam dei magifdg holo; caufta:ipfi uero funt ficut homo prateríés teftamée/ tum. Ibi em contépfit me galaad.cíuitas qua opera tur uana:& conturbat a/ quá: δὲ fortitudo tua uiri pira. Abfconderunt fav cerdotes uíam dominí,in/ terfecerunt. ficima, quía íníquitatem operati funt. In domo mis,& holocauftorüt mititudine: Victimae mea δὲ holocaufta,fa/ Ius credétiii,& couer; fio pctóx: eft. Ipfi aüit imitati fitada, utqd' illei paradifQ fecerat, pactüu meülegéq pra teriehis, ifti in terra fa» cefét: Etibi, hoceft in paradifo,oes prauard cati funt in me,in fumi litudinepraeuaricatío/ nís adà: Nó em miri fi qd'in paréte pracef, fit,etía in filijs codem ne£, CLuotidie de?& eof à extra eccliam füt δὲ ᾳ peccantin ecclefia cómorantes, ,puocat ad poenitentia, dicit eis: Mifericordiam uo lo,& nó facrificium,& fcientiam dei plus ᾧ holocaufta. Illi uero offert pane facrilegi, δὲ dant elemofynas,et fectari uiden£ humili tatem:quz ego fi uere fiant,holocaufta irrter pretor. Cü aute fcíam deireliquerint:fruftra trücato capite fidei ce ría protuli: ut qui cla In domo menté cótemnebatis, timeatis offenfum:& occidi negligentes in uerbis oris mei, utante peccatores uerborü terrore punire, d captiuitas im mineret. Et hzc uniuerfa feci, ut íudicij d te iudicatur? fum ueritas apperet:nullufg; dubitaretuos iufte qua patimini (ας ppeífos.Pro eo qd'eft dolaui in ,pphetis,Lxx.traftu; lertit ἀπτεϑέρισα δὺς προφήτας v.v. i, fuccidipphetas uos ipfos pfeudoprophetas occifos a diio itelligétes: ut q cau; fa erroris fuerant profperapmiíttentes:ínterfecti uerterétur in occafione falutis: Et eft lenfus: ne diceretis, pphetis cre/ didimus:ctià ipfos interfeciutomnis uobís peccandi tol/ 5.Reg. 18.g lereturoccafio.Legimus in regü uolumine quadringentos quinquaginta,pphetas baalim interfectos fub helia:& alia 4.Reg.1o.c innumerabile multitudine fub iehu: qui fubuertit domti Achab.Hc eadem& ad hareticos,& ad ueriüi iudà, qui fi; milia ppeffurus eft dicta fentimus:qd ,puocet eos diis ad mifericordia,& reuertí cupiat ad falute. Sed illi delitías hu ius(ας& refrigería 1 nub&& roré q cíto tráfeat cofecte Lu.1zc tur: quibus in euangelio dicit: Stulte hac nocte repetunt animá τᾶ ἃ teque aut parafti cuius erüt« Et diues ille pur Lucc.16.e puratus,q ante ianuas fuas iacente lazarü cóténebat: oe qdfruitus eftinftar nubis acroris tranfiffe cognouit.Sem per aüit pphetas hareticorü interficit deus:dum zeterria eis fupplicia cominatur, δὲ aufert de uera uita, δὲ morti ícelerü derelinquit. Nos aüit nubé diligam? illa qua ppetua eft,& qua a müdi hui?ardore nos ptegit:cui fedens dris uenit in zgyptum,& omnia zgyptiorü SAFE cófregit. Ame/ Deuter. 52, a mus illü rorem dequo moyfes loquitur: Defcendant ficut Efa.26.d ros uerba mea.Et dequo Efaias dicit: Refurgét mortui& fcd Lxx. refufcitabuntur, qui in fepulchris funt:ros em qui a te eft, fanitas eorum eft. Sunt q.pphetas interfectos uere fatictos aftiment,eo qd'caufa populi peccatoris etia;ppheta occifi fint,& hoftibus traditi. b{Θα wifericordía voluí«c. tera mébra habere fe íactát:preuaricati füt eii pactü dei in ecclefia,ficut adam prauaricatus eft in pa radifo:& imitatores feantig parétis oftendunt: ut quóille de paradifo,fic ifti efjciant deecclefia. c€[/&alaad ciuitas operauti&(οι«c. νίτογΏ latroná fiue viri latroníezutrü efi legi potcft. Legimus in ramoth galaad unctum effe in rege ichu,q fanguine fanguini mifcuit: δὲ Achab fubuer tit domü:& an folis ortü aceruos capitum filioge eius iuffit ftatui:in hac urbe tras iordane in poffeffiae trib?gad,idolü cófecratü eft: qua habitabat a facerdotibus: πᾷ& ipfa fu/ gitiuorii ciuitas fuit: Quanto igit celebrior& maioris au/ ctorítatis,quia in parte facerdottüi fuerat delegata:táto trás iordané habitáti ifrael principii idololatrize δὲ malorti om nii fuit:ut qui primi peccauerant, primi ab affyrfjs caperen tur.Etqm ipfa puincia plena eft latrociniorum, comparat eos latronibus:ut quomó illi uiatoribus, fic facerdotes fim plicítati populi infidiati funt; Porro fcd'm tropologià,ga laad interpretat tráfmigratio teftimonfj: δὲ cótemnit deu, dum teftimonia fcripturarü ad peruerfa deprauat dogma/ ta,& oia opera illius uana funt: cóturbatqy ecclefie aquas: δὲ de puriífimis fontibus coenofos& fordidos ríuos facit, q rnaculent potius ᾧ müdent baptigatos: ΟἿ fortitudo huius tirbis,dfi uiri piratz eft, du imita£ diabolu,q in hui? facli mari,in ἅ naues ptrafeüt, infidiac his q ad portü pue nirecótendüt. Deniq: Symmach?manifeftius interpretat? eft, dícens:Et fauces tuz dfi uiri infidiatoris. Deiftiufmo; di piratis in iob legim?: Nó εἰ dilatio piratis. C) uamuis ein ín prafenti fzculo fe iactareuideant, δὲ cóturbareaqs, & operari uana,& exercere piraticam: tamen non eft mora poenarii, quz eos uclocitercóprehendent. Ὁ« Ῥατί/ (ερο facerdotá ínvía τὸ, Symmach? Πᾶς locii ita interpreta, tuseft:fociétas facerdotii in uía interficiebat fiche. Theodo tíon boc modo:abfconderüt facerdotes vid,interficiebat n gue.: ἀοτίο [s αὶ LT hn; mov B Gene.49.c Hiere.2sc fenfum:Sin aüt legere zin Ofce dorfo. Agla: participatio facerdotüi in uia occidebát hume ros: ὅδε ci intelligétià iuxta híftorià quererem?ab hebrzo: ita nobis expofitu eft. Sacerdotes bethel imo fanatici betha ué pibus pafchz,& pétecoftes& fcenophegiz:qri pfiché: quz hodie neapolis appella£, eundü erat hierofolymà: ubi foli licebat uictimas imolare, ponebant in à;: itinerelatrones, q infi 8 HEB. In dómo ifracl ui diaréfpgétib^utma/— di horrédüibi fornícatio/ gis uitulos aureos in hraim:có nam dan& in bethauen, j nes ep raim: cotaminat eft ifr: fed δὲ iuda pone inhierofolymis& i τὲ meflem tibícü conucrite/ plo adorarét deü, ΩΣ alit dicit: Participatio qiiis ro captíuítaté populi mei. & ocietas facerdotiü, coiurationé eo figni, ficat& in mala pte có gus,ut nos interpre, tati fumus, particeps facerdotü: ad galaad inquit referendu eft,€ Hep, Et πὲ dicant ín quz operatur idolü: σι NM m guine,qd' facrdotà— eorüi me recordatü: nunc impietatem fecuta fit, RT-; circadederüt eos adínuen tiones fuxe:corá facie mea & latrociníjs uacet ac fanguini. Hoc illi dixe » factz funt.In málicía fua latificauerüt runt: Nos dicamus in terdudere haereticos uiam,ne de fichem, id eft de bonis operibus pergamus in hierufale id eft in ecclefià: Iti funt quafi fau/ ces uirorum latroni,& interficiunt eos,quí per huíus fzcu li uiam ad ueritatem pergere cupiunt.Sichem interpretatur ὦμοι, ἰὰ eft humeri:sin humeris opus intelligimus, δὲ omes falfi facerdotes abícondunt uiam,& occidunt hoies malis operibus, ne perueniant hierufalem. Cj» autem humerus opus fignificet,illud oftédit: Da cor tuum ín humerii tuii, hoc eft, quz intelligis,uerte in opera, Et de ifachar legim? quod fuppofuerit humerü fuii ad laborandtüi,& uír agrico/ lafit. a4[ Ὅη ooo ífraelz. Dehoc(celere& horrore terribili, ft Hieremias locut?: Obftupuit coelü fuper hoc, & exhorruit terra uehementer. Q) uid enim horribilius, d dec tribus ad idolorü cultum repente tranfgreffasz Vnde ad metropolim earü dicié: Aufer uitulü tuü famaría,in qua primus fornicatus eft ephraim.i.hieroboà de tribu ephra; ám:& illo fornicante cótaminatus ifrael eft, populus uídeli/ ectfamarie: q magna ex parte cómune ifraelis nomen obti nuit. Vnde& ad iuda fermo conuertit; Tu quoq; inda po; nemefíTem tibi: δὲ eft fenfus: Non te putes effe fecurum,gp ifracl captiuus abducitur: tu quoq: prepara tibi fegetes,ut metantur: non multo em poft tpe duceris captiuus in ba; byloné:& meffionis tuz tempus adueniet:cüiqp te chaldzcí meltfuerínt, cóuertà rurfum captiuitaté populi mei: et fub Cyro rege perfarü,& artaxerfe reducá populüi meü. Et no; ta d fienificanter iuda captiuitas,& regrcíTio pariter ,pphe tetur. De ifrael auté,hoc eft de decé tribubus,& nunc tacitü e(t:&(i quando,pfperü quid dicitur,in chrifti differtur ad/ uentii.In domo autéhareticorüi quotidie uidemus horren da:fornicantibus primi magiftris,& populo qui α eis in ducitur fordidato.Iudz quoq; hoc eft ecclefiz pracipitur, ut& ipfe,ppter peccata paret fibi meffem fiue uindemiam cii iudicij t;pus aduencrít. Sed huic ignofcit,& uentà dris Hebre2, b. pollicetur:qa qué diligit corripit:& caftigat omne filii qué recipi;ut pbatii& purgati códat ín thefauros fuos.Q. ui^ dà hoc cp dici, iudaincipe uindemía tua, fiue pone meífem tibi;ad bonà parté referüt:ut punito ifrPifte open fuor: fru T3.125a ctus recipiat:iuxtaillud qd' fcriptü eft: C) ui(ειπε ín Ia; chrymís,in gaudio metét.Nobis fuperior fen; fus magis placet. Ca. VII Vim fanare vellem í(rael«€. Multa(epe ifr? ido; SN d lolatrig accepituulnera; X maxime illud quan; Vm fanáre ucllé ífracl,& rcucla ta eft íniquítas ephraim, δὲ malícía famaría: quía operati funt tnendacíum,& fur ineref/ fus cft, fpolíans latrunculus foris. Á3. VII$0. do ín remo uituli conflauerunt caput, atcp dixerunt: Ifti funt dij tui ifracl,qui teeduxerunt de terra vgypti, Vr ego qui malo poenitentià peccatoris d morte:& poftea loquor in euangelio: Non indigent(ani medico, fed hi qui male ha bent:uulnera populi mei fanare conatus fum. Et cum hac omni arte tractare, ut miferabilis popul?cu/ raretur: fubito extítit híeroboam de tribu ephraim, qui uitulos aureos faceret:& mali cia famariz γουοῖατα eft,(equentis rege im^ pili: operati[Πε enim & rex& populus men dacium,hoc eít idolü, Sicut enim contrariti eft(imulachrum deo: ita mendacium uerita ti.Ipfe autérex inftar furis ingrefTus eft ad populum ifrael,& di latrüculus infoelicem plzbé dei expoltauit auxilio: Et e(t fenfusz Cüuellem uctera poz puli mei peccata delez re; propter antiquam idololatríam ephraim & famariía nouaidola repererüt. Sed& hoc dici poteít, cp domi/ no faluatore poft effufionem fanguínis fui,& ecclefiam fua tam de iudais ᾧ de gentibus congregatam,uolente popu; li peccata fanare,G eos ad poenitétiá reducere: fubito ephra im, qui ubertatem falforum dogmatum repromittunt,& popul^famaríz qui fe dicit dei praecepta feruare:furrexerüt δὲ operati funt idolum falforum dogmati:& per illos ἵην greífus eftfur δὲ latro diabolus in ecclefiam:fiueipfa do; trina hareticorum ingreffa eft, quafi fur δὲ latrunculus: SEP. Indotmoifrael uidi horribilía: ibi fornícatío/ né ephraim:cotamínatus eftifr'& iuda, incipe uin; demíam tuá cum conuet/ tero captiuítaté ppli mei. a. VII SEP. Vt codnát dfi can& tes ín cordib?fuís,o&s ma lícías eorü recordat? fum: nüc círcüdederüt eos co οί tatioeffuz,cotra facíé meà factzx(ἅτ, In malícijs fuis [τί Εισαι οτε 1, C Exo.52.b Luc,5.f D de quibus faluator dicit in euangelio: Omnes qui uenertit Ioh,10.l ante me, fures fuerunt& latrones.Furcs infidiantur,& oc/ culta fraude decipiunt. Latrones audacter aliena τρις, QXuienim furantur,nocte furantur& in tenebris. Vnde fi» gnificanterait qd fur ingreífus clam fit:&latrunculus ex^ poliet foris: Non enim poffunt expoliare uefte chrifti quos docuerüt: nifi cos deecclefia foris eduxerint,& in peruerfa doctrinarum fuarum uía fecerint ambulare. Fures& latro nes qui uenerunt ante dominum, non moyfen δὲ prophe; tas,qui femper faluatoris orc laudantur: fed pfeudopro, phetas debemus accipere:& poftca hareticos,quií nó mifi füt adomino,fed fuauoluntateuenerunt. c([i£tne oí, cant ín cozdíbue fuí«C. Ne forfitan inquit dicantin cordi; bus fuis:uetera nobis deus peccata reftituit,& patrum de; lícta perfoluimus: illicomederunt uuam acerbam, δὲ den tes filiog obftupuerunt:idcirco que nunc& in prafen tía/ rum me uídente fecerunt,& quotidie faciunt, fequenti fer^ monenarrabo:& oftendamillis adinuentiones fuas, fiue cogitationes quibr's mala ftudiofiffime confectati funt,& qua meprafentc gefferunt,nó timétes faciem mea.» aut in Lxx:legimus,ut concinant quafi canentes in cordibus fuis,ad illud referendum eft:qd' ideo fur ingreffus fiuela; trunculus expoliauerit foris,ne ín pri(tinis diuitijs δὲ uefti bus permanentes, repellerent furis latronifig confen fum: fed cum fpoliati fuerint concinant cum eis,€ uno corde afficiantur: idcirco recipient qua fecerunt, S omes cogitar tiones eorum uel opera, meum non merebütur afpectum. Haretici απο non poffunt uetera contra deum peccata caufari,cum quotidie antíquis operibus nouam addatim pietatem: et cum perditis pereant fuifcp ligentur errori/ bus:& cii deü fe celare putét oculos eius uitarenó ualeat. o«T 31 imalícía fua τῷ, Exponit quz coram facie cius fecez runt:In malicijs fuis Iatficauerüt regem hieroboam:& in 4 mendacijs fuis Híete.51, AN j I ἷ Mattha6,a Lloàn2.c. £ommen.Jieronymilíber fecundus πιοπάαςῆς fuis principes q fub hicroboa popFo prafueràt. Haretici quoq in malicia operüi fuoge ketíficauerüit regem diaboli,& in mendacijs dogmatii puerforum principes: haud dubium quin müdi hui?: quoge falfam fapientia de/ ftruit deus.Poffumus regé apud hareticos dicere, q prim? rus fuit: uerfatus ín tenebris eft, dum illi coquerentur& impietatis panem efficerent: Vnde poftea furrexit mane,& fcelerum fuorum flammá aperta oftendit infania:ut nequa dj per infidias,fed impudenter a dei cultu ad idolorum cerí monias tráfilirent. CL uid pluracoes dfi cliban?idololatriar igne calefacti funt,& harefim reperit:& pri cipes eos q prapofiti hzreticorum populif, falfum fibi uendicant facerdotíum.Etfimul notandum,qd'in pec; catis noftris gaudeat cótraríz fortitudines & rectores ac princi/ pes tenebrariü iftarü. a(LO fieoadulteran teo«c, Q.ui in malicía fua latificauerut rege, & in mendacíjs fuis principef:oés adulteri funt,& inftar clibani ab hieroboam idolo; latriz igne fuccenfi,ut pané coquerét impie; tatis:q] cum erroris in anías eorü mififfet in cedi: dfi canimus€ cliban?primo igne fuc céfus, paululu cóquie. uitrutnó uim faceret populo,fed fuz eü di/ mitteret uoluntati,do nec fermétare£ omne medaciu: quicqd eim neceífitate fit,cito fol, ui£: qd'uolütatearri/ pitur, pfeuerat. Ideo & hic qa traflationéa HEB. lxtificauerüt rege, & ín mendaciis fuís prin; 4 cipes.Omés adulterantes gti dibanus fuccéfus a co; quenterquíeuit paululá εἰ uítas a comíxtioc fermen/ ti.donecfermétare£ totü. » Dis regis noftri: cepe; runt príncipes furerea ui/ no:extendít manü{πᾶ cà illuforibus-ᾱ applicuerüt qfi dibanü cor fuü cü infi díaretur εἰς. Tota nocte dormíuit coqués eos: ma/ ne ipfe fuccenfus, quafi ionís flammz: omes cale facti funt quafi dibanus, δὲ deuorauerunt. iudices fuos: oés reges eorü ceci derát: non eft quí damet cad me ex eis. Ephráim in SEP. lxtificauerüt reges, & ín mendaais fuís princi pes. Oésadulterantes fi diíbanus ardens ad coqué dum ín deuftíonem flam maa comixtioe ferment, donec fermentarc£ totü: Dies regü ueftrorü. Coe; perunt príncípes furere a uíno: extendít manü{πᾷ εἴ peftilentibus: qa fucce/ fa funt, dfi diban corda. coR:cü peipitaré£tota no cte;Ephrai fomno replet? . eft: manefactü eft; incen fus eft qfi ignis flamma: Οὗ calefacti(Πε qfi diba n? ignis ardés:& ignis de/ uorauit iudices fuos. Ὁ ὅς regef. eoR:cecíderüt:no cft in cís q ínuocet me.Ephra im deuorarüt iudices fu^ os; ut etíam qui bon? effe potuerat per natu τῇ& religionis dni re cordarí:uides& prin/ cipes& populum ui^ tulis fubditos,& illos putare deos: etíà ipfe aícelere deuoraretur. Deniq ces reges ἐεςί derpnt ifrael:& ambu lauerunt in τῆς Hiero boam filíj Nabath, q peccarefecit ifr:& nul lus inuentus eftq- de» fertis idolis reuerta£ ad deii. Hac iuxta he τοις traditionéauz dacter magís dp fcienz ter locuti fumus, fidé dictorum auctoribus relinquétes: Nuncad fpiritualem intelligen tiam tráfeamus: infoe lices ppfi:q arege día bolo,& ab eius princi pibus feducunt: fiue qui ab herefaos prin/ cipe,&ab eius ducib* folénitates alias fufce/ perüt:relinquentes ec defiam,& ueritatem cibano fumpferat, q 2s ad coquédos panes fuccendit: feruatin reliqs:ut in cómix tioneferm&ti totíus populi monftret affenfum: quo fcilicet & rex& popu? pari in idololatria ardore corruerint. Hare; ticorü corda diaboli igne fuccenfa, ut in eis panes coquant antichriftijnemo ambigit: q idcirco primi qefcüt in ecclia, & loquüt occulte,& oia pacificare ,pmittüt:ut cancer paula tim ferpatin populos,& fermétü doctrinz cog:(qd*& diis intelligens loqui£: Cauete a ferméto pharifzog:) cum intu muerit in cordibus deceptos:: tunc in aperta prorumpunt infania,& impletur in eis qd'a Ioaneapoftolo dicit:Ex nov bis exiertit, fed no füerüt ex nobis: fi em fuiffentex nobis, manfiffentutiqpnobifc. ὃ 4Γ£ceregíenoftrízc.Ob^ fcurus locus& attento lectoris fenfu indigens. Vt primüi hiftorià cognofcamus:paululü ifrael& famariz ciuitas có quieuitrecepto in fe erroris ardore, donec tota maffa ferme to fimilis fieret,& crefceret atqp erumperet:ac populus intu mefcés clamaretad fores hieroboá regis& diceret: Hic eft dies hicroboam regis noftri,hic eft feftus dies quem nobis coítituit imperator nofter:hüc celebram?, hunc canim?:in hoc exultamus&ludim?, in hocuitulos aureos adoram?: Clamáte populo:Principes nó irati funt, ut quida putant: fed& ipfi coeperüt furerea uino,& intelligentia fua metis amitterc, obliuifci dei& in idologe ligna ipingere. C) d" cü rex cerneret clamare fcilicet ppm δὲ dicere: Dies ifteregis nri eft, δὲ principes dfi temulentos, δὲ fanaticos nefcire qd dicerent:extendit manii fuam illuforibus,copulauit affen/ fum hís q ei uanis laudib^illudebat. CO. ui illufores cü infi diaretur eis rex fuus,& eos a dco fuo abduceret:prabue; rütei quafi clibanü cor íuum,ut eos fuccenderet, δὲ idolo/ latriz flammis ardere faceret.Idcirco em affenfus eftpopu lo,qaintellexit omni eos ad erroré mente couerfos.C) d'cg fequi£:tota nocte dormiuit coquens eos,mane ipfe fuccen/ fus quafi ignis làma: hoc fignificat:poftds mifit ignem in clibanum cordis eorum,& uidit οὓς furere,& nullum effe qui fuz refifteret uoluntati:tota nocte dormiuit,id eft fecu; zi conculcantes fidei, fo fent clamare δὲ dicere: Hacc eft dies regis noftri: Verbi gratia: Valentini, Marcionis, Arij, atqy Eunomiíj. Quod audientes qui eis prapofiti funt, non inebriantur uino;ne leue putetur effe peccatum: fed infaniunt exuino: de quo moyfes fcripfit in cantico deuteronomij: Furor draconii ut num eorum,& furor afpidum infanabilis:hi em comedüt cibos impietatis& uino iniqtatis inebriant. Dicit& ἄρον ftol?: Nolite inebriari uino, in ἃ eft luxuria. Et in ,puerbijs legimus:Principes uinum non bibant, neobliuifcantur fa pientiz,S rccta iudicare non poffint. Vnde deceptis& po^ ulis& ducibus: prínceps extendit manum fuam,uel illu; oribus& peftilentib?,quales erant filij Heli: et de qbus in primo pfalmo legimus: In cathedra peftilentium nó fedit. De quo dicitur:Etjce peftilentem de concilío,& egredietur cum eo contentio:quorum fuccenfa funt corda,utallidant quos deceperint. Hoc enim iuxta Lxx. fignificant catara/ étz,quenó furfum leuant, fed allidüt deorfum. Ὁ uodqs dicit: Totanocte Ephraim in fomno repletus eftoftédit hae reticos dormiétes lucem folis iufticie nó uidere:(3 μἱ em dormiüt,nocte dormitüit,qa oppreffus eft fenfus eog:.Et de his in pfalmis legim?: Dormierüt fomn(i fuu,& nihil inue nerunt. Horü corda calefiunt uarfjs perturbationibus:ira, amore: auaricía:& deuorant iudices fuos: uel fi qd pfit in animo habere uirtutum,uel fenfus quibus mala diícernüt abonis. Siue hoc dicendum Φ duces hareticorum ἃ fuis populis deuorentur: ut quorum domos deuorant turpis lucri gratia:ipfi eorum deuorentur affenfu. Omnes hareti corum principes ceciderunt, puis clamentad dominum: nullus eft qui inuocet nomen eíus:Omnis enim qui ίππο» cauerít nomen domini,faluus erit. Moyfes& Aaron ina; cerdotibus eius:& Samuel inter cos qui inuocatit nomen eius:inuocabant domini,& ipfe exaudiebat illos: q πατε’ ticorum reges δὲ principes non exaudit, quia non eít inter eos quiclametad domini. aq[pbraím ín populío«c, Factum cftregnum decem tribuum, ficut omniü nationi, quia H Deutet.52.€ Ephe.5.d Troucrjra 'P$.r. Tro.22.5 Rom.o.c * Éico.4.b Hiere.5. Heb.3.d δαρίοΏ, 4..b Das, f δυο. zin Ofee quia receffertit a domino:& ficut fubcineritius panis, q nó reueríatur:hoc eft,nó agit poenitétiam:comederunt aflyrij atqp chaldzi fortitudine eius: δὲ qcqd Γι habere poterat deuorauerüt. Tátacp uecordiz fuit:ut deuoratü οὗ fe nefci ret:aut certe ignoraret cam,ppter qua fuiffet deuorátib?tra Kg. VII fi ferpétes:ut imitátes fimplicitaté coftiban:& ferpétis aftu ᾿ tíà,necalijf nocere poffim5,necab alíjs patiamur infidias: fed fimplicitate& prudentia, exhibeam? hoiem téperatii: qa prudetia abídp bonitate malicia eft, δὲ fimplicitas abf7 qp róne ftulticia noiat.Fact?e ergo ephraim dfi colüba fedu dit?deniq; ufq; ad fene ctuté.i. ufcpad ultima captiuitaté,in cepto er rore pmanfit: Vri-hu/ miliabit fuperbia ifrt, nó multo poft tpe,fed nüc& in pnti: hoc eft enim qd dicit,ín facie eius: humiliabitur au té, quia feerexerat,& nó in deo, fed in multi tudine confidebatex; ercitus:Et quia fuper/ bis deus refiftit.humi libus αὐτῷ dat gratia. Pro fuperbia, id. eft ΜΑ more fuo Lxx. vprp.iiniurià traftu/ lertit.Et qa fupra dixe rat: Ephraim fact? eft fubcineriti? q non re; uerfatur:& uidebatur ambiguü,nec fatis fo; nare quid diceret:nüc ponit manífefti?:Non funt reuerfi ad dim deü fuum,& nó quz fierüt εἴ in oibus hís: qd(i fuiffent reuerfi ad dfim deum fuum, audiffent utiqp p Hie/ remiíam loquentem deii: Reuertimini ad me,& ego reuertar ad uos,Etcum tanta fece rint, nó quefiertit eii, qué fuo uitio perdide rüt. Cum απ debeat ephrai(ut ad fenfum alium.tranfferamus) . docere populos,& ad fimilitadinem fui fub HEB. ín populis ipfe οὖ, mifcebatur: ephraim. fa cus eft fubcinerítíus pa; nis, quí nó reuerfatur: co/ mederütalíeni robur εἰ, & ipfenefciuit: fed. δὲ cani cftufi funt ín eo,& ipfe ig norauit:& humiliabic fw perbía ifrael ín facie cius: necrcuetfi füt ad dim de um fuum:& no qucfierüt à eum ín oibus μία. Ε Ὁ eft ephraim, quafi colum ba feducta no habés cor: Εογρεῖ inuocabant:ad af fyrios abierüt:& cum pro/ fecti fuerínt, extendat fu pereosrete meum: quafí uolucrécceli detrahá eos: cedà illos fcd'm auditione ccet?eoRz. V ac&is qim recef ferüt a me:uaftabüt qa p uarícatí(ti me. Ego rede mí eos,& ipfi locuti füt có tra me médadíá:& nó da/ mauctütad meícorde fuo fed uluabát i cubilib? fuis. Super SEP. im populis fuis có mifcebatur: ephraim fa cus cft fubcínerítius, quí non rcuerfatur: cotnede/ tüt alieni fortítudíné οἰ), ipfe uero nefcíuít: δὲ caní effloruerüt εἰ,& ipfe ígno rauít: δὲ humiliabi£ cotu/ melía ifraelin facie εἰς& no fat reuerfi ad dim de; um fuü:& no quefierüt εἴ ín oibus hís. Eterat ephra im qfi columba ínfipiens nó habens cor: xgyptü ín uocabit;& ín aflyríos abi; erüt ficut ibüt. Mittá fup €osrete mcü τ ut uolatilia ccelí detrahá illos:corrípia eos ín auditu tríbulatiois corü. Va εἰς quoníá reccf ferunt a me:manifefti füt, qm ípíe cgerüt ín me:ego uero redemí eos:ipfi uero locuti funtcotra me men; dadü:& non damauerunt ad me corda eorü:fed ulu labant ín cubilibus fuis, Super cta qd' Πεδγαϊοο abAgla&Symmacho θελγομένη H ἀπαΐω/ μεν dici£.i.lactata, fi, ue decepta:eta Lxx. ifi pies, fiueifenfatazdvovs enim utrücp exprime/ re pót. Et pulchreco/ Iüba feduéta fiue infi/ píes appellat,qa eft co lumba δὲ fapiens:qua diciti pfalmis: Qr uis dabit mihi pénas ἢ cut columba,& uola; bo& requiefcae Cui? péna deargentata(Πε, & pofteriora dorfi ei? in uirore auri.Ephrai alit colüba infipiés,& non habens cor, intm bruta meétís oridit,ut &gypti inuocás,ad af fyrios prexerit. Qrui enim depracatus egy ptiorum auxilium eft, ab affyrijs captiu? ab; ducitur.Baculus αγ’ dineus zgyptus: cui qui innixus fuerit fta; $o. 15 T6. T$.546 tim conteret eum:& ἡ fract? atqp cótrit?, ma; nü tráfforat incübetif. Etutoriderct de?q có mutátes loca oclos ci? uítare nó poffum?,& fp dei regimur ptàte: Cu inqtpfecti fuerint in affyrios,etià ibi ex; téda rete meii:& fi ex altati fuerint ut uolu/ cref;inde detrahaillof. Detraha illos aütnó 1 trahere: ipfe populis commiífcetur,& fimilis eorum effi/ citursiuxta quod fupra dictum eft:Erit ficut populus fic fa cerdos. Siueephraim populis& gentibus cómifcetur,ut omnes baretici nihil differatab errore gentili. Et quon dà fuit princeps in eccle(ia: factus eft fubcineritius panis: exomni parte immundo cinere& ignium ardore circiida/ tus:utnon reuerteretur ad drim,fed in cepto pmaneret er; rore. Comederunt demoncs robur eius ifti funt em alieni δὲ hoftes omnii chri(tianorü:& ipfe nefciuit jaduerfarios amícos putás,S deuoratores fuos arbitrans eíle couiuas: fed& cani effufi füint in eo,imo efiloruerüt.i. multo errauit tipore:& nihilomin? ignorauit fenectuté& uetuftaté(πᾶ: dequa fcripti eft: C) d ueteratur& fenefcitpropeextermi niü et. Et fi ad iuftum uirü,& ad ecclefiafticü dicitur: Cani hominis fapientia eíus,quarenó dicat ad iniquü,S ad hz reticii: Cani hominis ftultícia eius? Dehac fenectute Da; niel dicebat ad prefbytene: Inueterate dierii malorüi. Vnde & in libro paftorís:fi cui τῇ placet illi?recipere lectione: Her mz prímii uidet ecclefia cano capite:deinde adoleícentula &(ponfacrinibus adornata. Cüq; humiliet fupbia hereti coge fiue cótumelía quà quotidie faciüt ecclefiaftícis uiris: nó reuertunt ad drm, fed in oibus his nequaqs reqrüt eti: qa calefacti(Πε dfi cliban?,& nó quefierüt eü:deuorauerüt iudices eoge,& reges pariter cóciderüt: neceít q clamer ad dim.Q uz uniuería ppeffi füt:ut dim drerét,que quare renoluerüt. a4[tfact?cftepbraím ἃ colába«c.Prace pit diis in euagelio:ut fim^fimplices qfi colüba:X aftuti q pditione fed ut cedà dfi filiof:& c»da nó i pocenag magni tudie, fed in timore:utaudiétes uétura fupplicia folis terro rib?eméde£.Q uerit cur Ephrai nó alijs auib?,fed colubze cóparatfit. Aues caetera pullos fuofetia cü piculo uita fuae ptegerefeftinat,& οἴ ad nidü futi accipitre, colubsz,coruit, fiue cornícé accedere uiderint:hucillucqp uolitat,X imittüt fe morfu,& unguib?lacerat,& doloré parétis quarula uoce teftàt: fola colüba ablatos pullos nó dolet, nó reqrit:Et io recte cópara£ ephraim,qd'uaftatü p partes populü rió fen/ tiat:fed περ! σῦς fit falutis fuze. C qp dicit:cadà eos(ζην auditione coe?eops hoc fignificare pót:ficut iuncto cófilio οὓς idola fabricati funt:íta meirato οὓς pariter uaftabunt. Magittros οδεγαγίοη» dogmatiü q chriftü reliquere fapiam, & de ecclefia füt egreffi:rete infipicte& excordecolübà pof fum^dicere:q terrena defyderátes,aflyríjs traditi fut. Et cu pfccti fuerint de ecclefia:expadit díís fup eos rete futi, tefti monífjs fcrípturage,& artifici fapiz fermone cótextü:ut ele» uátes fe cótra fapiam dei,& inftar auis ad excelía uolantes, ad hüilia detrahat:& corripiat eos cominatióe,& auditióe pocnagaut correpti nó pereát in eterni. be[ Cle εἰσ«c, Me extédéte rete πιεῖ, eos coprehenderé:& qfi uolucré codi, de fupbia deponer&& cxderé in auditu anguftiz:illi receffe rüt& refilierunta me: hoc ein fignificat&zezíd eap, qd Lxx.tráftulerüt. Et ppterea uaftabüt qa prauaricati füt in me. Pro co qd'nos dixím?,uaftabunt:& in hebrao fcripti eft, ons"WO id eft uaftatio eis: Symmachus ínteri; tü:Theodotio; miferíam interpretati funt. Porro in edi/ 5 tione £ommen.Ibicronymi liber fecundus tioneuulgata dupliciter legimus:qdá em codiceshabent— ritipfum foltímanet:Etinialioloco:Ego fum uitis ticra:Et Iohasa| λ δῆλοι ξισίμιθος εἴἃ manifeíti funtzalij δειλαῖοι ξισίν, hoceft^— nifi biberitis fanguine meü.fup hoc ergo tritico& uino hae 198.ὅ. meticulofi,fiue miferi(τι, Vaftabun£ igi£& miferierüt,&t— retici cócidunt,& diucría ibi conítruunt tabernacula: fiue ——— EE meruere fp tímétes acformidátes: qa preuarícati füt in deü, adora; tes uitulos aureos, X relinquétes ei q redemiteos de egy pracidun£ ab ecclefiz corpe,& legem dei meditarí,S τα πὴ nare(e fimulát.Sed hoc faciétes recedüt a diio q docuit eof Ν ptía feruitute,& edu; xitin excelfo brachio: ipfi uero locuti(ΠΕ εδ’ tra diim mendacía: di Fxo.52,a cctes deídolis: Hi(Πε dij tuiifr, q teeduxe; rütdeterra agypti:& nó clamauerüt ad do; minii ín corde fuo, fed ín idololatriz ferniz catióibus uolutabat. Siue qa damonü cul, τῷ fequi£ libido€ lu/ xuria, q colebant da mones,cófequeter in/ ftar porcog;in coeno lí bidinii uerfabant. Et pulchre cantica idolis feruiétiti nó carmía in deii, fed ululatü appel lat. Sup hareticis faci lis interpretatio eft, cp uz habeant fempiter; nii,qarecefferüt a deo: δέ miferi füt, qarelid^ runt creatore fuü q τς’ demit eof fanguie fuo: δὲ ipfi loquun& cótra εἴ! médacia,impia fal fitatis dogmata cópo nétes:€ nó clamatin cordib?fuif,fed ululàt Ἑ femp ín cociliabulis: s HEB, Süpttítíca& uin ruminabant: receílerunt ame:& ego erudiui δὲ οὖ fortaui brachía eorü, δὲ ín me cooítauerunt malicia: reuerft fit, ut effentab ig íugo:factí funt quafi arc dolofus:cadent in gladio principes eoa fürore lí guz fuzifta fubfannatio eorum in tetra xovypti, Ngütu| Ca, VIII rc tito fit tuba, quafi aquila fuper domü ἀπί; pro eo quod tráforef fi fant foedus meü δὲ leoé meá przxuarícati fant.Me inuocabunt,deus meus co gnouimus te ifrael; Proie ας ífracel bonum: inimi/ cus perfequetur eum, SEP. Super tritico& ui/ no difTIecabantur: eruditi füt in me,& ego cofortauí brachía ceonz& contra me cooítauerunt mala:couer; fi Eram níhilü:facti funt quafi arcus intentus: ca/ dét ín oladío principes eo rum, ppter ímperitià Πα; guz corum:ficeft fubfan, natío eoR: ín terra xgypti Nfiu Ca. VIIL eorum quafi terra - ficataquila fuper do mum domiíní:pro co qd' tranforefli funt teftamen/ εἴ meum, contralegem meá ímpíe xerunt: Me ínuocauerüt:deus coono; uim^te,qa ifrl'auerfata eft bona,inimícü pfecuti füt: ex femetipfis in ecclefia, δὲ dediteis fortitudine, d contra aduerfarios dimica rct.Illi uero cogitaue; rüt malicia cótra do^ mini imptjífimas hae refes extruentes,& re» uerfi funt in ftat οὔτέ liu, ut effent αν[ορ dei noticia δὲ iugo:fiuere; uerfi funt in nihilii,nó ἅ defierint. effe, fed ἃ ad cóparationé ei?, 4 loquit adMoyfen:Va de dic poploifr£q eft mifit me. Oes q cótra: dim fapiüt, nó efTe dí curé: Iuxta illud qd? ihefter legim? in Lxx, dütaxat: Netradas fce ptr ταῦ his q no(üt: haud dubiü quinido lafignificet. Si em de* eítucritas,qcqd cótra τί! yitati eft, médaciüi cít& nihil ποῖαξ. Hoc hzreticis cóuenit,q in ftructi. de fcripturis fanctisaduerfum do» mínü legis&,pphetaz rif, δὲ cuangelij uerba uertüt:& funt qfi arc? dolofus fiuepueríus. Ipfi quz pulchre cubilia appellat& ferarü luftra.Tftiufmodi nó poffit dicere: Laua, bo p fingulas noctes le&üi meülachrymis meis ftratü me; umrigabo:fed uolutan£ in fordib? libidinü,uacatftupris: δέ qcqdloquit δὲ putauerint fe in laudé ἀεί dicere: ululat? lupog:& bacchase infaniétiti fonit? eft. Raro hareticus di; ligit caftitaté:& qcücpamare pudicitia fefimulat:ut Mani, cheus,& Marcíon,& Arius,& Tatian?,& inftauratores ue teris harefeos,uenenato ore mella pmittüt. Caterü iuxta Bphe.5,.c Apoftolü:qua fecreteagüt,turpeeftdicere. aq[€uptri/ 32b tici« víni zc. Propter abundantia inqtreg: omniü corrue γε: 2. d'ctià ezechid in fodomis& gomorris factü εὖ có; memorat: ut nihil aliud nifi cibos& luxuriàruminarent: pro ἅ Lxx. tráftulerüt Ἐπὶ σίτῳ καὶ δίνῳ κατετέµνοντο.Ι.Γα Ὁ frumento& uino diffecabant:in exéplii pphetag: baal, q piite Helia cócifióe mébrog: pluuías pracabant. Simulq utofideret cos iumétoge fifes:nó dixi t,comedebat,fed ru; minabat:& ideo recefferüta diio q dicit: Eeo eos erudiui, ego fortitudine prebui,& contra me fuas erexere ceruices: nó qd aliqd pollint facere δὲ nocere creatori fuo:fed cp folüi facere potueriit,cogitauerüt mala cotra me. Et quó aprincí pio fuerüt priufds uocarécos p abraha,& poftea p moyfen δὲ aaron:X cratabíq íugo,leeifqp noticia S cüctis natioib? miícebant:Ita eti πᾶς reuerfi füt in priftínü ftatü:utabíqs iugo δὲ frenis deferré£ p pracipitia,& mutar&t inarcüi do lofum: ut ὃς de? cótra adueríarios intéderat,ipfi cotra fuü diim uerterét, I mitteret adueríü eti blafphemiane fagittaf, Vii principes eo: q infoelicé ppm deceperüt,cadét gladio dpterfurorélinguz fuz, cp uitulos aureos deos appellare fütaufi:ut hoc faceret in terra repromiífióis,cpin zgypto αἱ dicerat,colétes api egyptiti, δὲ ota eop portéta ueneràtef;ita em&in folitudine qn cgrefTi(Πε de αργρτο drim fubfanna Exo.16. a et. Uerüit dicetes:Títi füt díj tui irf δὲ utina efTem?in terra egy; pti,ubi fedebamus fup ollas carniíüi,& caetera. Sup tritico δὲ uinofalfis myfteríjs corpis δὲ fanguinis chrifti,q dicit in Iohiz2.d euagclio;Ni(i cceiderit gran tritici in tcrra, moituü fue/ Dolofusarcus at-p p uerfus eft,q pcutit directe, S uulnerat diim fuü:Siuefacti füt dfi arcus intétus,parati femp ad pugná& cótentiones, in fubuerfioné audiétiti. Vii principes eog.i.harefiarcha, diii mucroneferien£, ppter infaniam linguz fuz, d domi, num blafphemauerunt:hoc idé facientes in falfi nois eccle fia,qd? faciebát co tpe din zgypto fzculi morabant,hoc eft qii gentiles erat. Oes em hareticore δὲ gentiliti queftiones cede funt,quia non fcripturarum auctoritate, fed humanae 5 rationis fenfum fequunt. Ca. VIII "IB gutture tuo fit tuba cc. Hoc qd? interpretati fum? in gutture tuo fittuba:pro quo in hebrzo fcriptum eft, 7 am 9S, Aqla δὲ Symmachus& Theodo tio fimiliter tranftulerunt: Soli Lxx. dixerunt, Εις κόλπο αυτῶμ ο γῆ, ideft, in finu eorum quafi terra: quod quid fignificet incertum. eft. Quidam enim zftimant finum dupliciter accipi:& inferiorem partem ueftimentia genitalib? ufqsad pedes, δὲ colpü maris.i.finü. Verbi οξα: Hadriíatici,& lonij& Propótidis,falfofqs magiftros q blaf phemia egypti(üt fecuti:oia in finu fuo libidini feruientia δὲ terrena retinere:uel certe in portu,& refugio nauigatióís fuz nihil preciofan: merciii fed terrena coqrere. Nos aüt fe quétes ueritate hebraica,ceepte explanatióis texam?ordi/ né.Pracipi£ ,pphetz,& dicit ad eüi:In gutture tuo fittubaz hoc eft,fic exalta πος tuà;ut tuba fifis fit:ut plurimi audiz ant,qa plurimi peccauerüit. Ο Παρ exaltaueris uocé tuà, hoc dicito ci c'amore,d(i agla fup domi diii:&'eft fenfus: Ve» niet nabuchodonofor cti ori exercitu fuo tà raptim, tà uez lociter, ut aglz imitet uolatü feftinátis ad prada: ueniet nó ad aliii locii, fed ad Hierlm, in q τόρ! dei fitü eft, ut e deftruatatqp fubuertat. Dehacagla δὲ Ezechiel pleni?loq Fge.r7.a tur: Magnas: alag plumapsqp& ποι ἃ habet ductü in; tradi ilibanü: hoc eft in téplu dei.Iuxta zachariàpphetàin Zachs.a ἅ fcripti eft: Api hbane portaf tuas δὲ comedat ienis cedrof tuaf. Hocaüt o,ppheta,q tibi dico atip pracípio:In gutture tuo(it tuba,utuociferes,& dicas, jfiagla fup domi diis τές τᾷ bn s Wd n ud zu Φίςε Reg£uenirechaldzon;nó alià cám iubeo,nifi cp tranfgreffi funtfoedus meii,& meas cerimonias reliquerunt. Vti tpe neceffitatis&anguftiae:qr captiuitas ueneritzme tuocabüt & dicet: De? me? cognouim? te ifrf:nos qappellamur ifrf: fcimus teatcqpcognoícim?:& nome lacob q tibi placuit,fer uamus antiquü:ut di camur i(rf. Ω uib* re/" fpaditdis:Cruouo,* HEB« pfi regnáuerunt, camini ifrf: we 1 pi& nó ex me: príndipes ex; ccitbonü.ídümfíuü 6... σ- à a&appelaretifrzd^ titerüt, 8 nó cognoui, Aj circo qa i(rf;piecit bo gis fuum δζαι{πῇ ecerunt fibi idola:ut ínte/ nü: ínimicus, hoc eft aífyrius perfeque£ εἴ,— Á: atq cóprchendet:qui b rirent. Próiectus eft uitu/ meregedefertopetie/—[us tu? fa maría: Iratus eft runt fibi rege ficut& OV gentes relique,& fece furor me? ín eís: ufqyquo rütcórrauolütatédé.— non poteruritemundari? £a. VIII$o. hilii diffoluunz. Et re&e his famariz titulus cóparat: qu εὐ tépore Ὁ prectj magnitudine,quia aureus erat: populus adorabat. Hoc qd' fupra dixerat: Argentü fuum δὲ aurum fuuim fecerunt fibi idola,ut interirent: nunc exponit mani? fefttus:Proiect^eft uitulus tu?famaria:irat? eft furor me^in eos:uelinuitulos, qa duos fecerat:uelin v maríz habitatores, q eos adorabant. Porro SEP. exfemetipfis regna uerunt,& no per me:prín/ : z 4 qdinLxx.legimus: cipes extiterunt, no indi pisce vitulum τοῦ cauerunt míhí: argentum famariecchortaf haz hortatu tütfibiidola,utdifpereát.^ tribui quzappellane famatía: alioquin in urbe famaria uitulá non erant: féd in dan & in bethel, ut profjci Proijceuitulum tuum fa/ tnaría: cocitatus eft furor me?fup eos:ufqgd nó po; περ. τβ Denig famuel ideo oui eis durarcgis exponit imperia:& filios eorü acfilias dicit regibus feruituras:ut ad dim tegé clemétiffimü có/ uertant, Sed illi abíqy uolütate dei principes extiterunt. Et non eis fuffccit hoc fcelus:nifi ' maiori impietate faci; nus duplicaret: utar; gentü futi δὲ aurüi: qd? acceperat ad diuitias aex Ifrael& ipfe eftzartí x fecit illud,& no eft de/ us: qmi ín aranearü telas c erit uítulus famariz.Quíá uentü feminabunt:& tur; bíné metent:culmus(1ᾶς: non eít ineo germen:no faciet farínam: quod& fi fecerit, alieni comedet eàá. Deuoratus eft cuerüt emüdari ín ΠΡ& hocattifex fecit:& non eft deus:qa feducés erat uítu/ lus tu^famaría. Quía cor/ rupta uéto feminauerüt, & fubuerfio eon: fufcipiet ea; manipulus nó hris ui/ tes,ut faciat faríná: qd" δὲ fi fecerit,alieni comedet eà Deuoratus eít atuitulos fuper quos iratus eft deus:(iué Ὀποτει ἡ εϊαι, id eft dej fricet; ut quos multo tempote coluerat,pau latim defricet δὲ emüt det.Illifqs non audien tibus, conuertitur ad alios,& quafi ad ter; tiam peftfona loquitz Ννίφαυο nó poterüt emundari*? Qr uz ifta inquit infania eft: me díate loci poenitentiae & ornatü,in idola uer terent. Ergo faul non exuoluntate dei:fed ex populi errore rex factus eft. Ecqa radicé pietatis nó habuit:ftatim ut regnare coepit, impieta tc(uccenfus eít.Poteíthocqd' dicit: 4. 4Γ 3p(iregnauer&t znó er me:príncípee extíter(t:« nó cognouf:eti de Hiero boàaaccipi filio nabath:& decateris principib?, q ei in ipe/ rio fuccefTerüt. Nec ftati qa de? Salomoni irat?eft,regnü ei? diuidi uoluit: idcirco ifr bene fufcepit rege. Debuerat em ' juxtalegis pracepta interrogare diim, an uellet hoc fieri, Matth.z6.b Nam& de faluatore dicit:quod oporteat quidem tradi fi, 11 hóminis,fed uzilli p qué tradendus fit.Diabolü q po nerecupit fupra aftra coeli nidum fuum, aquila fzpiffime Abdierb legimus: Siexaltat? fueris utaquila:inde detraha te dicit Prouer, 50,c, diis. Oculus quoq q irrídet patré,& defpicit fenectutem matris: effodietura coruís:& deuorent eu pulli aquilarü: . per diabolum ac demones, dlarü uiftonís fuz luméamit; Leuitici.zi.b. tens. Vndein lege Ρ περ κατε comedamus aquila, Hac igitur aquila ueni: fuper haretícorü cóciliabula, quae quonda fucrant domus diii:& idcirco uenit, qa prauaríca εἰπε foedus ci?,& legé dei reliquerüt:& fine caufa inuocát €i, dicunt:Deus meus&&,& cognouimus te:nos quo; camur ifrael,cernétes deti,& uocamur nomine chriftiano, Fruftra inquit hzc faciunt,cum ip(i fibireges cóftítuerint, δὲ cótra mea fecerint uoluntate,& principes habeat aduer/ farios meos:quos ego nefcio,quía mei notícia nó merent, Argentum quoq fuii€ aurum, δὲ quicqd habere poterat naturaliter:fermones ac fenfus ,uerterunt in idola, qua de fuo corde finxerunt:& uerterunt,nó ut interirent:fed quia uierterunt:ideo interierunt. Neq» em hac róne fecerunt, ut " perirent:fed qa fecerunt:ídcirco perierunt.— be"[»zoíect? eft vítulue tuue famaría«€. In eo loco in quo nos pofuim? aranearum telas, in hebraico fcriptum eft Q2 per^ penultimà literam: nó ut quida falfe putant 33223. i.p ':qd' Lxx.& theodotion, 7 avGy, interpretati funt, id eft fe duc?s atq decipiens: Aquíla, errátibus fiue cóuerfis:Sym machus;inconftans, uel in(tabile, i. Χκαγασαϊῶμ. Ὁ πίη tazditío ῥεμιβεύωμ uagus€ fluctuas. Nos ab hebrao di; dicim^O" 330 pprie nominari arancarü fila per aeré uolan tía: quz dum uidentur, intereunt,& in atomos atqj in ni/ illos ad fanitaté nolle cóuerticEt quía dixe; tat:Profjce uitulii tuum famaria: monk qui ifte fit uítu/ lus: quia ex irael δὲ ipfeeft: noab alijs ait uitulum genti, b? accepiftis:ut baal& aftaroth a fidonfjs,ut chamos a mo abitis, ut moloch ab ámonitis: fed uos ipfi,& rex uefter 14. C 4egisisbo,. Hicroboam:qd'in egypto didiceratis feciftis in ifrael;Aut ális illeeft deus, q manu formatur artificis? Τοπίο utará nearü fila diffoluunt in uenti: íta uítulus famaríz redigeg in nihili. Profjcitdfis hareticorü uitulos& famariz: qui fe dicuntlegis precepta fcruare: qui uitulí, haerent humo, operantur in terra nó fpiritu,nec oculos ad coelum leuantz & idcirco iratus eft furor diii fuper eos:& míratur quz fit tanta peruerfitas,ut nolintrelinquere ídola,qua fibifabri, cati funt:& amant fordes hareticas ,p ecclefie mundicijs; Q.uos uitulos nó accepit ifrael,qui diim uiderefefineita cateris gentibus: fed de fcripturis fan&is(ibijpfe coflauit intelligentiz prauitatem,& artifex eft dei fuí:qui cito perí/ bit:etaranearum telas imitabitur:qua cui rumpunturat^ tactu.€«Γέθυία ventá femínabunt«C, Aranearü telis,[α/ mariz uitulum cóparat: idcirco metaphorà feruat in reli/ quís: ut quos aranearum telas dixerat, comparet uento, δὲ turbini,culmifq nó ftantibus:& fi fteterint, farinam nó habentibus: fi farinam inquit fecerint,ab altjs deuorabi, tur.Et quia tam dehareticis js dehis,qui in famaría fabri cati funt idola,cómunis eft fenfus, cómuniter difputandü eft.Ifti uentum Γεπηίπδης, πε ἀνεμιόφθορα, quaa uento cor rupta funt femina:qua medullam non habeut,quz σγαςί ΈνΤεριῶνας uocant:& idcirco uacua feminantes; inanía ua^ cuaq recipiunt:imo feminantes in carne,de carne meturtt corruptione,& círcüferuntur omni uento doctring. παν uentum feminauerínt, metunt turbines& tempeftates:& primum quidem culmus,hoc eft ftipula non erít ex his fe, minibus;necalíquà poterunt fpeciem fegetis haberefoecii da. Q4 fi raro acciderit:ut ecclefiaftici qd dogmatis fimi le habere uideantur:ipfum germeé fpica farina nó faciet, In cui^farinz fatis trib?,mittit fermentii euágelíca mulier: ut fpiritus quo fentimus,& ania qua uiuimus,& corpus ᾗ incedimus,in υπ fanctü fpiritiiredigant:iuxta Apoftoli; In ip(o uiuimus mouemur& futuus. Q,d'fi raro acciderit hateticis: ut Matth.rs.e Actriz. f £ommen.bicronymi Liber fecundus haretícis,ut farinà quocp fementis eorü faciat:de hac fari/ na fict fubcinericius panis:q nó reuerfa£, δὲ qué alieni Co/ medent. Vnde δὲ nuncait:qd& fi fecerint farina,alieni co; medent eam.Alienos auté illos debemus accipere, de qui; bus fcriptum eft: Filij alierii métiti funt mihi. Et in octauo decimo pfaálmo: Ab oc cultis meis müda me diie:X ab aliénis par; €eferuo tuo. Q.ui fi iu » Delorat? ξ Inüc fa&?efti natíóib? fi uas imüda. nerantur:fic ifti idola deos putant,quze de fuo corde finxe runt: etideo reputabant in numero nationü,Sin autéinqt nüc& in príti fzculo egerint poenitétía,& fufceperim eos: . Ceffabütparuii fup fe rege cóftituere& principes eius: Vt intelligam?paruü rege diabolü, ad diftinctione magni re^ gis:q focietaté cü beli al hrenó pot:fed ftati ut receptus fucrit, de fto uiro,nó fuerint do sminati: tuncimmacu latus erit,& mundabi tur à dilecto maximo. $ Q 2euo:atue eft (frael«&.quafí vae(m, imuridi, Lxx:pro imü/ do iriutile traftulertit. Inmundum uas fiue iüutile hebrai matulà üocant: quo ad fufci; pienda,& profjcienda ftercora uti folernus. Huic trmnüdicía idolo latrás,& hareticos có parat:q miícerit gen^ tib? du déi nó cuftodi üntieritatem: δὲ facti uas in honoré,couerfi e HEB. Quid ípfiafcéderüt adaffur: onager folítari? fibi:ephrai munera deder rüt amatoribus: fed& cà mercede coduxerüt natío nes:nüc cogregabo eos, X qefcét paulifp ab onere re c σα δέ ρηπαρᾶ.Ο υἱὰ mul tiplicauit ephraim altaría ad peccádu, factz funt ei »arzín delictum:[απ ei mltiplices leges meas,qua uelut alienae reputatze fut: SEP. Quia ipfi afcende; runt ad. aflyrios: cermi/ nauit apud femetipfum ephrai:munera dilexerüt: idcirco tradentur ín genti bus: nücfufcipiam eos: δὲ qeícent paruü, ut unguát reges δὲ prindpes, Quia multiplicauit ephraim al/ taría:in peccatum facta funt ei altaría dilecta:fcri bam eis multitudinem: legitima eius ín aliena re corde credentiü fugat paruü regem& princi pes eius, Iuxtahebrai cüauté: cógregabun£ ín ecclefia dei qui fue/ rantantca difper(i:& mercede fibi coduxe/ rátnatióes:& qefcent ab onere regis. Super quo apoftolus fciffos ab ecclefia increpat dí cens: Sine nobis re gnatis:atq; utinam re gnetís:& a principib*, quos habent ín fyna» gogis diaboli confti/ tutos. είδη mul típlícauít epbzaím«c. Dudtiaitin captiuita» A—A————— e ΤΩΣ fiiere.22 8 Inhionorat? eft Iecho; tl | | | hoftias offerent, ímmola/ bunt carnes,& comedent: δὲ dris non fufcipiet eas, e INünc recordabitur iniqui tates corum:& uifitabit pec«ata eorum: ipfi ín «gyptum conuertentur: & oblitus funt ín uafa contume liz. uid enim imun diuf demoníco fpi,& hzreticorum dogma; tib?,quz cos ethnicis mifcuerüte Talis erat. Iechonias idolis màaci pát?: de quop Hiere miam loquitur deus: fias, ficut uas cui?nul laeft utilitas. Econtra rio Paulus qui dicere poterat: An experimétü queritis οί” qui in meloquiturchriftusc appellatur uas electionis au; «cum, argentü:quía habebat fapientia,& eloquium quo chriíti euangelium pradicabat.O) uod autem dicit deuora tus eft uel abforptus:hoc fignificat: qd? mixt? idolis,& na; tionibus:propriutn ifraelis δὲ chriftiani nomen amiferit, b«[ uía ípfí afcenderütad affur zc. Deuoratus eft(inqt) Ifracl:& factus eft tangi uas ininutile, fiueimüdüi: de quo nó fuperfit tefta,in qua hauriri poffit aqua, aut modicum quid ieniculi.Et quía factus eft uas mundum: ídeo afcen derüt in affyrios imitantes onagrü folitariü:nequaquá ut oues paftia diio:fed maleabutentes libertate fua:& educti in captiuitatem: quos propheta plangit& dicit: Ephraim munera dederunt affyríjs,& códuxerüt mercede amatores fuos: dequibus fcribit Ezechiel: Omnibus meretricib? dantur mercedes:tu autem dedifti mercedes amatoribus tuis: etecótrario factum eft in te.Cüiqp dederint dona gen tibus:X mercedeadauxiliandü fibi conduxerint natioes: corigregabunt ad pugna,€ uicti paríter abducétur. Et qa amat offerre aduerfarijs munera: ideo paüulifper beneficia cófequent:utnon foluant ftipendia regi& principib?, do nec perueniant in afTyrios: ubi nequads tributa,& ftipen/ día dabunt utliberi:fed redigent in ultima feruitutem.De hareticis nó ambigim?: qn iuxta errore metis fuz euntes ad affyrios,afcendere fe putét,& nó defcédere. Vnde dici ad eos per Efaiam:Q) uid factü eft tibi nunc: qaafcediftis οἷς in tecta uana: quort aíTyriorü princeps, eft fenfus ma gnus. Vndein femetipfo germinauit ephraim,prefumptio ne fui eftimas fe creuiffe: Siue onager factus eft folitarius, utnó ecclefiz cofita:fed diaboli deferta penetraret.Amauit munera jp errore fuo:ipfi fibi premia repromittés,fiue tur; pis lucri etatía ota faciens: Vel certe dedit amatorib? fuis damonibus muneraatqy miercedes:et cü hoc fecerit, trade tur gentibus,Sicut ein nationes corporalia(imulachra ue: putata füt altaría: quía fi imolauerint hoftías,& co mederit carnes, dis nó fu fcipiet eas.INunc recordz/ bi£ íniqtates eori:& αἰεί fce£ iníuftícías eorü: ipfi inagyptü conuerfi funt: & oblitus tem,ceffabunt paulifp ab onere regis& prin» cipis: Et hoc patien£ qa ephraim princeps eorum multiplicauit altaria: nó in quibus ímolaret domino: fed in quib? peccatis pec; cata coniungeret: quz altaría, id eft arz uer tuntur eiin delictum: ut quanto plura fue rint:tanto illius fcelera multiplicent. Deindeut fupra di/ xerat:Q.uid faciam tibi ephraim: qd facia tibi iuda: uelut ambigés& reqrés:d medicaminefanaret infirmü:& qbus cófilíjs peccanté retraheretad faluté: o ϐγ Ocríbá índteía rurfuslegee: qs prius dederà p Moyfen. Sed gd pdeftul traalías fcribere,cü cótépférit eas ἧς αὖ fufcepite An nó có téptus dei eft:qii me iubéte,ut unii in hierufalé eét altare: pomnes montes δὲ colles idola fabricati funt:qbus irrita; rent drime Altaria quoq idcirco fecerunt:non ut míhí pla cerent: fed ut multis hoftijs imolatis carnes earti comede^ rent:iuxta illud qd? dominus loqui£ in euangelio: Amen yog ee amen dico uobis querítis me,non qa uidiftis figna:fed qa maducaftis de panibus,& faturati eftis. Omne eim μαι uictimarü in eo habét,ut deucrent hoftias:nó ut p eas pla ceat deo:nec fufcipiet eas diis djs nóilli:fed fuo uentri imo lauerüt& gutturi, Vnü aüt εἴτε altare in ecclefia,& unam fi dé,& unübaptifma Apl's docet:qd'haretici deferétes, mul ta fibialtaría fabricati funt: nó ad placandü deti: fed in de; li&torü mftítudiné:ppterea leges dei accipe nó merent: ο eas ds acceperatafi cótépferint, Et fi qd dixerint de fcriptu ris: ned diuinis uerbis:fed δὲ ethnicorü fenfibus cópara απ eft.Ifti multas tmolát hoftias& comedunt carnes earüz unáachrifti hoftíà deferentes:nec comedétes ei? carné: cui? caro cib? credétiü eft(ΟΣ uicqd fecerint, facrificiog: ordiné Περ(imulàtes, fiue dederint elemofyna, fiue pudiditia re promittat fiuc hüilitate fimulet fictifey bladittjs,fimplicef Qf decipiat:nihilde huiufcemodi facrifictjf dris fufcipiet. eq Rücrecozdabit cC. Inter&vdutacp.i iniquitate permis hoc ítereft: qd'iniqtas afi lege:pctm poft lee? eft:& q pma nétin delictis iniqtates οοὓ; dns recordabit,qs anilegé có miferant: pctóge aüt nó rccordabit, fed faciet ultione.1deo aiit€ ueterü iniqtatü recordabit ,S pctà priftina uilitabitz qain egyptü füt reuerfi, uel auxilia poftulantes, uel eofdé colentes deos; in qbus príus erraucrant, σσ. δὲ peut p, ΤΣ; oblitus eft cii 3i Ὁ fec : Oblitüs eftem Ifrael facoris fui:& xdificauit delubra in excelíis:totos colles, montes,& umbrofas arbores, Baal £3. IX τη Φηδ facient: δὲ métiet eis Φο, Is torcular, fite negabit uini &aftaroth, δὲ alijs idolis confecraris. Iudas quoqp intel ligens Yraelém de dei amore receffiffe, δὲ uifitata eorum peccata εἴς: ΠΟ eft conuerfus ad diim:fed in urbium muni tione cófifus eft:quas mi agimus: de qb? δὲ in plalmo fcriptum $93.23. eft: Beati quorü remif tes, S noua εἰς pecca; tareddané. Ω πὶ ei esa deo tuo:dilexiftí met; cedem füp oésareas triti/ im in xeyptum:& in affy; o€s qui comedunt ill co; ' fuü:ás inebriádos putabàt. Legim? fub Achab regeTfrf,8c Helia,ppheta fámé grauiffitna fuiffe i famaria:ita utiatres filios: fuorü cadauerib? uefceré£. Eo tpe iuxta literàzarca& torcular nó pauít cos;& uinti métitii eft eis:& in egeftate ta/ fornicatases a deo tuo: di lexifti munera fuper oém bítauit ephrai ín dgypto: ci?: οξς q rmandacauerínt ΠΟ ΜΕΜ IR: δυειῖε, Dicit δὲ ad hae ns deftructurü εὖ fe]; tí e didt&ufpadfüda, HEB. G&oblitus eftIfrael sep.& oblitus eft Ifradl Tecos Rex εἶν mesi Mies cran. factoris fui:& zedificauit eum,quifecit η:& aedifi rares ο Tie i^: haud dubiti,qn VAT ad: z, ἐπὶ nó credidertideti: iam ie idn delubra:& iudas multipli cauerüt delubra:& iudas ipia «ΡΩΣ c cauít urbes munitas: δὲ— multiplicauiturbes muni— lacolüt,&fornicanta liusegat.Sedm Aur fmittam ίση ín duitates— tas:& emittá igneminc, ο ον βοὶ anagogéiniqtates.i, eíus:& deuorabitzdesiL^ uitates εἰς;& deuorabit— finita miti licat:& co 80 Ani ἀν γα S lius. Ca.IX fundamétaeius. Ca.IX. mre τες,«dm commifimus:S&que δ Oli lxtári. ifracl: Oli gaudere{τα^ buntuini fodomos:, "T nobis in baptifmate nolí exultare fi el:& noli lztare qd cüafpidi, felle cal funt dimiffz: Peccata εί Γον f licent cat. Etqa fibi pa το’ autéquz poft bapti,| Cut populr: quia Fornicat Iutpopul: quia^ cularia&mftas arcas Pparüt:idcirco de ya & de una area:& de torculari qd? calcauit fz funt Riu cí:Area δὲ torcular nó pa^ areamtrític: Άτσα δὲ tor, diis ἐν πὸ uefcent, quorii tecta funt pec/ 3 I ái:"& nóbibét:fed qdcü; .«ata. QLuz omnia im fcet cos X mu ctetur cular non cognouit eos: qpfehabere putauerit, putabuné hareticis: b eís.NNón habitabütinter;/— uínü mentitü eft illis. Nó médatio deprauabi£; ut&ucteres iniqui^ kd ronerfüse[t ephra/ habitauerütitetradníha—b« Ro babíabürtn terra ofií«C. Non folü area, torcular nó pa deagypto exierunt p T ἣν:[ τς ΥΓ uit eos, uini métitü confeífioné chrifti:per ris P ollutà comedit.Non& in αγ Fs imüdà«ome eftin terra ifrael: qii p .fidiainzgyptumfunt libabunt dio uinum,&—dit:nólibauerunt ἀπο ui/ triennii,& menfes fex ἢ rer, Οὐ]μ”εἲ Ir? non placebit eífacrfida πῶ nec placuerunteí:facri^ Cüctaperierint: Sed δὲ factoris fuí:€ creato-;: ἐπ: fii-: ipfi habitatores rece ὃς Tcxempto,aliüfibi Corü;quafipanis luoétiü: ficia eor, qfipanisluctus— deer ἀπι δ du, B fixitdominü. Iudas cent in terraaliena:ne * quod, id eftuir eccle;; Pm;-: ΘΗΝ habitétín terra(ancta rox tamínabüturqapaniseo ca cotamínabuntur:quía— quam(uis fornicatio, fibus, ud infancari— rü,animaci pforum oit.panesaniarü eorü, no ín; hibes poliert, Re cripturarurm interpre ει- E. ΜῈΝ-«4; UerfuseftingtEphrai taroneperuerfa,edi; X ΕΡΕ ín domü domini. trabütín domi domini. in zgyptum, Xm affy cauit fibi urbes muni tas:nóauxilio dei:fed Quid facictif CLuid facietis ríjs pollutü comedit: De hocloco quidam artifici mendatío: quas dominus ione fui fpiritus fuccen, furum effe fe dicit:& deuoraturum βαρεῖς eius, id eft ma/ gnas δὲ in modü turrium zdificatas domos:& fundamen ta male pofita fubuerfurii,ne poffint facrilega cótra deum delubra conftruere. Quidam urbes a iuda munitas in bo nam partem accipiunt;& illud quod huic fenfui contrarii uidebatur:immittam ignem in ciuitates eius& deuorabit «des illius:ita téperare nituntur:ut Ρο uenerit quod p In uetuftiffi fectü eft, id quod ex parte eft deftruatur. Qi) uod iuxta Ixx. mís exéplarí interpretes legimus:& in aílyríjs imunda comederunt: in tA besLxenon febr aíco nó habet:& idcirco obelo prenotandü eft. Poffu mus alit dicere qd? defyderates egyptü lfraelitz, capti ab af Ecech.a.c fyríjs jibiimtüida comederint:iuxta Ezechiel:q eos in chal Ἔτο, Ίδια ᾿ &a idolothyta comedifTe defcribit:& intantü idolorü pol luta fordib?,ut hüano ftercori coparen£.Haretici dq; quo rii principes(γε aflyrfj, de qbus crebro dixim?, comedunt apud eos imunda dii illorü fordibus inquinant. Ca. IX € líletarí ífrael«&. Cr ui a deo recefferunt:cü in, pfundüuenerint peccatorti,& defperauerint fa lute παρα conténent. Denidp δὲ ifrfre/ cedens alege dei,& colens idola:ex multis gen; tibus una genteeffe fe dicit:gaudes& gratulas quod a dei noticía recefTerit,& fit eens mixta cum caeterís:& ,ppterea nüc corripit cos,& dicit: Ne gaudeas, ne latteris,nec putes tc talé ec ut füt cater naticnes. Aliter em nefciens deum, aliter punitur recedens a deo: quia feruus qui fcit uolunz tatem diii fui,& non facit eam: uapulabit multü.Mercedé fornicatióís tu area$ multas X torcularía reputafti: utre «i omnii abüdantia fruereris:ideo arca& torcular,triticü, fupra addiderüt:&in affyrijs pollutii comedit:qd' i hebrai co nó habet:de ἅ ἰᾶ dixim*, Cü aüt fuerint in chaldara abf q téplo€ abíq altari:nó libabüt diio uinü,fed demonib9 & nó placebütei, q libant dijs alienis:& q in captiuítatere tinent atqii aflyríjsidolothyta comedüt,& qfi panes lug titi funt. Nó eft em licitü de bcrificijs comedere lugentiii: δὲ! comederit, tmundü fiet qd licite oblatü cft.Lugentiii canas graeci νεκρόδαπνα uocant: nos parentalía poffum? dicere: ab eo cp parentibus mortuis imolent, Etnon foli qui obtulerit:fed eti qui comederit de huiufcemodi cibis imiidus erít:Panis en corü hoc eft cibus quéofferüt: non intrabítín domü dfii,qua deftructa eft, babylonio igne füccéfa eft:fed erit aniz corü:Et eft fenfus, fua gula,& fuze ,puidét uoluptati. Caterüi mihi nó placent polluta: Nó ha bitabuntin terra ἀπί,ς ab ecclefia recefferüt:& reuerfi funt mente in zgyptii,& affyriop:.f.darmonti comedunt facrifi, cia,nec libant ἀῆο uinu d inebriati(üt in luxuria:& nó pla c& εἰ, nec illa qua offerüt,nec ipfi q offerüt. Sacrificia hare ticorü panis luctus eft€ lachrymarii: oia efi qua faciunt ucertunt in fletü. Necaudirepoterüt: Bti lugentes, gm ipfi Matti,s,& cófolabunt:fed ecótrarío audict: V ridentib?qa ipfi ος; Όῦτ.Ο uicgd offerüt nó deo,fed mortuíf offerüt,hís uidefi cet q fcelerataf hzrefes cófinxerüt:& qcüdp de cog: comede rituictímis,cotaminabit., Caci in foucam ducétura cavis, QLuicqd fecerint, delitiage caufa faciüit,ut ppm decipiat,ut domus deuorét uiduag:.Pané luctus po umus dicerc uer ba mortifera, qbus iniquitate loquunt cótra diim:qui ρα’ nis non ingreditur in domti dei:hareticorum ef concilia, bula,non domus dci appellantur,fed fpelunce latronum. QLuid facietis αγ Cuíd facietío íi oíe folenní τό, Cum uenerit( inquit) dics captíuitatis, δὲ(zuiffimus hoftis ingruerit: qua mea folcnnitas eftéquà ego placabilé habeo hoftiacquia me de meis hoftibus uindicat:& iniuriz ponit modü:& flagellat impios filios: quid igit facietis in die feftiuitatis domini £ommen.ID2ícronymi Liber fecundus nerit dies igit uifitationis,de qb? fupra dixerat: Ouid fa; cictis in die foléni:& in die feftiuitatis driicuenerüt dies τε; tributionis.O ifrael,nunc tua uerba cognofce:qui;ppheta tibi uera dicenté& pphetanté fpiritufancto,ftultum& in/ (anii uocabas: iuxta illud quod inramoth galaad princi, Reípondete.Illifcp ta centib^fibtjpfe reípon det:immo qua factu; ri int, diuinis oculis intue£.Ecce(inqt) mi feria δὲ uáftitaté prae; métib?,& affyrio atq chaldao captof ligare cupiíétib?, ad agyptii cófugerunt:Ibi mem phis Íepeliet eos: quae €o tpe erat metropo/ lis zgypti, aid alexà ' dria, qu& prius appel labat Niab alexádro macedone,& magni/ tudine urbis δέ nomé: acciperet.) d'autéin Lxx.dici£, fepelict eof machmas: in hebrzo nó hahet:fed hama uod appellatur defy quoi Ex quo per/ *.fpicuum eft falfos eof εἰἴς(imilitudinelitera :σῖ δι δύ» mach; mad qd'omnes defy/ derabile tranftulerüt, .putaffemachmafzgy pti ciuitate. PofTum? F ποεαΐαϊείξ: ecce e profecti funt a uaftíta te, xgyptus congrega biteos, memphis fe; pelíet eos:& de tribu iudaaccipere: quado 4 HEP. Qüid facietis ín díe folenni, ín díe feftiuitatis domini?Ecce em profecti funt a uaftitate: cgyptus cogregabit cos:memphís fepeliet eos: defyderabile argentü corü, urtíca hare ditabit:lappa ín taberna; ὁ culiseorü, Venerunt díes uifitationis,uencrunt díes retributionis. Scítote(τν ftultum prophetam,ínfa num uírü fpirítalem,pro/ pter multitudinem íniqui tatís tua: δὲ multitudinem c atnétía.Spéculator ephra im cum deo meo prophe/ ta: laqueus tuínz fuper omnes uias cius: infanía in domo ἀεί cíus:profumn/ de peccauerunt, ficut. ín dicbus gabaa: recordabi; tur íníquitates eorum:& uifitabit peccata corum. 4 Reg: 25:85 interfecto Godolia ab PN A dore cófumet:& erit lappa uel fpinai tabernaculis ueítris: " Quuafiuuas hifmaele: qué Nabu/ chodonofor terra prapofuerat: refiquiz ppfi ci Hieremía prophetaad egyptum tranífugerüt:€ ibi perfequentibus ; poftea chaldais:uel captz funt,uel fepultz. Delyderabile autéargentii eorü,quod urtica poffedit: uillas& omnia or namenta uillarüintelligemus,qua precio emuntur argeti. Q.uodqpfequi£lappa ín tabernaculis eorü:longa fignifi cat uaftitaté:ut ubi quondà domus erant, ibi lappa& urti cz nafcant acfpinz. Dicit€ ad haereticos: ΟΠ dies folen; nis aduencrit,quid facturi eftis?Pro die folenni: Aquila in .terpretatus eft tempus. Exquo manifeftum eft: nó feftum diem fonare, fed tepus retributionis: tatim em fequitur: uenerunt dies ultionis: uenerunt dies retributionis tua. Ecce uaftati eftís a multis hoftibus: aífyrij uos chaldaiqg :iugularunt,fugiítis ad fzculüi:& caeteris eftis nationibus ΙΔ: cóparati:ibi uos memphis fepeliet, quod interpretatur ex ore:& eft fenfus, iuxta ueftras blafphemias recipietis:& quodlocuti eftis,in fupplicijs ferttietis: defyderabilia, hoc eít dogmata quz uobis artifici cópofueratis eloquio, qd? interpretatur argenti, poffidebit urtica,qui& uós eterno at fpinz quippe orient in manib? eorüi, qui inebríati funt ca/ licebabylonio. Et in euangelio legimus,turpes cogitatio; nes& curas hui? müdi,& inharétia uícia,fpinas appellari: quz furgentía ir herbis fruméta fuffocent. bf Clenerunt oíeo vífitatíonía zc. Et in hoc loco error eít folitus:ubi em nos interpretati fumus, fcitote ifrael:hoc eft,ifraelitae:& in hebraico legitur 3y"V: Lxx.tranftulerunt kod xoxe3iotqy: ay id eft δὲ affliget:" literá 5 putantes:& pro^legentes quo ' rumalterü(ciétía, alterü afflictione uel malicia fonat. V€ pes locuti fütad iehu: . ΡΣ ΚΠ Quid uenitad teifte cóuentus,&indíefolenni^ multitudiné iniquita. ιν: tumtuarii,qb? in fce» tatis dni?Ideo eceibunt— je aiu debacchatus de míferia xeypti:&fufíd^«es:nópphetámeum, ; his.&fepe/ fed teinfanum effeco piet eos memphis,eiepe Ες ad hocla/ líet eos machmas, argen/ oraftí, ut meauerba calcares. Pro amétia, tum eorum ínterítus pof, fidebit: fpina in taberna culís eorü. Venerunt díes ultíonis,uenerunt dies re/ tributionis tua:& afflioet ífracl ficut propheta infa, níens,homo qui habebat fpiritum:ppter multitudi nem íníquitatum tuarum multíplícata eft amentía tua. Speculator ephraím εἴ deo prophetadaqueus tortuofus fup omnes uías ei?:infaníam ín domo ἀεί cófinxerunt:corrupti funt fcdtn dies collis: recorda/ bitur iniquitates eorü:ul, id eft μανία: Aquila uertit£yxóTxcip:qua nos ucl iracundia,uel memoriam dolorif in latino poffumus dice e. Dies ultionis& re» «tributionis,quidàa in» terpretané die iudicij: qii affliget ifrael, qui nunc deti fe uidere 1a; ctat:& nó fanctofpiri tu regit, fed daemonia coin partes uarías cir cumfer£,neícies quid loquatur:dicenfqy dei filiti creatura, fan&iü/ fpiritii dei πορᾶς. Et rurfum alium deii bo num,aliü mundi affe; rens creatoré: quorii uefania multiplex eft: quia δὲ iniqtates fue» re dp plurimae. Ω τς . nos ftultum ,ppheta difcetur fup peccata eorü, dixim?,Lxx. pfeudo/ Sicutuuam— P'OPhetà interpretati funt. Etne eadéfzpe repetentes, uideamur , lectoris prudétiz diffidere:breuiter admonem? quicqd de ifrael& de ephraim in hoc propheta dici£,ad hareticos effe referédü: q uere infaniétes, cotra deii loquunt mendacia. €( Opcallatoz epbzaím«c, Idcirco deus principes dedit: ut ppfm corriperét delinquente,& ad rect iter retraherét. Vnde& ad Eccchiel loquitur: Speculatoré te dedi domui ifrael: ergo hieroboam dfi fpeculator datus in pplo eft: δὲ dfi ppheta cii deo meo: hoc οἵ, αἵ deo q hac Ofze loquif. Atille iuxta id quod fupra fcriptü cft: Laqueus fa&i eítis fpeculationi:& rete expanfum fuper thabor,& uictimas de clinaftis in profundü:etiá nunc ppli ifrael laque? appcllat: eo q oines in laqueo cius corruant: maxime ct infania in domo dei pofuerit(iue cofinxerit: id eft in bethel uituli au reum fecerit:hoc e interpretat dom? dei:& tà ,pfundein fcelere peccauerit, ficcp in ipictatis barathrü fit dimerfus: utuincat fcelus qd quonda geftü eft in gabaa,qri uxoré le/ uita reuertétis de bethle illicito necaucre cócubitu.Poffu mus dies gabaa δὲ illd't&p? accipere, qii ,p deo elegerüt fibi regé deurbe gabaa.i.faul.Et multo nunc eos dicit maiora peccaffe,eligédo hieroboam δὲ adorando idola: dj eo tped elegerunt faul: hic enim fchifmati ctia idololatria copulata eft:ibi uero dei cultus permanfit in populo: ideo recordabi tur iniquitates ῥογῇ qui nunc p patientía putat oblitus:& uifitat peccata eorii:& uulnera quz longo tépore cóputrue runt. Veteres fcrutàs hiftorias,inuenire nó poffum fcidiffe ecclefia,& de domo diii populos feduxiffe:prater cos q far cerdotes a deo pofiti fuerat& pphetz, id eít fpeculatores: Ifti ergo uertunt in laqueü tortuofum, i oib?locís ponctes fcandalü:ut quiciiqp p uías.illorü ingreffus fuerit, corruat: !& inchrifto G Yob.8.f 4. Reg.9.c Ἐςεῦ 5.4 Us fo Iudi.19.f sum zz th ἐμ iy TH ain Ofec &in chrifto ftarenon poífit:uarij(qp abducat ertoribus:& femitis tortuofis ad precipitia defcratur.Hi funt fpeculato res ephraim,qui infaniam in domo diii cófinxerüt:hoc eft in ecclefia fiue in fcripturis fanctis,peruerfe eas interpretà, tes:uel certein unoquoq credentíu,qui domus dei rectif £3. IX$o. 16 Quicquid ei loqui£ haereticus, mortiferü eft,& a uiuente dei fermGe feitictü: Siue íntrauerütad libidine: difficile eft ein hereticum reperire qui diligatcaftitaté:non qd'eà prae ferre defiftat in labíjs: fed ῳ nó feruet ín confcientia:aliud loquens,& aliud faciens: unde δὲ abalienati(anta deo,& fime nominatur: pro; pterea corrupti funt; δὲ interierüt iuxta dies collis: quando iniqui ' tatem in excelfo locuti Thp»b funt,€ afcéderunt in tecta uana. Recordabi tur dc? iniquitatis eo/' rum per qud inique gefferüt in proximi,. educentes eum de ec/ clefia:& uifitauit pec/ cata eorum quibus in fuas animas peccaue/ üt.Hoc eft qd in pfal mo legimus:luxta fe^ -fnità fcadalü pofuert mihi. Nifi em qs dei uiderit femità.i. chri/ fti noméaudierit η ingrediet per eam:Id, circo& haretici fub nomine chrifti iuxta femitá ponunt laque/ os:utq in chrifto cal; care fe credit: de quo legimus, qd ipfe fit. uía:calcet& in eorü la quis, qui infania ín omo dei cófinxerüt, 8«[Oícut vuá ín oe, ferto 2C. factí(tabo mínabíleo Π oilectí. HEB. Quafiuuas in: de/ ferto. inueni. ifrael: quafi príma poma ficulnex ín caaumíne eíus uidi patres corum: ipfi auté íntraue, tütad beelphegor: δὲ αν alienati funt ín confufio/ nem:& facti funt aboiz . biles, ficutea qux dilexe; Ὁ runt. Ephráim quafi auís auolauit, eloría eorum a ceptu: quod& fi enutrie/ rint filios fuos:abfcy libe/ ris eos facíá ín homínib?. Sed& ux εἰς cü teceffero ab eis.Ephraim, ut uidí, tyr?erat füdata in palchrí tudíne:& ephraím educet ad iterfectoré filios fuos. : pa eis partu, δὲ ab utero,& a có. habensgloriüin feu - S:- foné(íua,& factifunt 8 SEP. Sicüt auam ín defer abominabiles,qui prí to inueni ifrael:& ficut fi, τς diligebantur in pa tribus. Siautéuolue/ cum ín arbore ficus tépo/ ταποᾶ uídi patres eorum: ipfi adt ierefli(Πε ad beel phegor; δὲ abalienati füt ín cofufionem:& facti füc abomiínabiles ficat dile; cti, Ephraim quafi auis auolauít: gloría eorum ín partu,&in parturítionib? & conceptu:quia etíam fi cnutrierínt filios fuos:fi/ ne filijs erunt in homini bus:quía& ux eis eft: ca/ ro mea ex éís: ephraim /fi/ cut uidi, ín captioné ρα! buit filios fuos:& ephra/ im:ut educetet ad interfe ctionem filios fuos. i Τα εἰς die rimus legere: facti füt abominabiles, ficut dilectixquod tà inhe; braico nó habeft:dicir mus,ita factos effegé tiles, qui füuntabomi; nabiles:quomó& ha tcticos q príus dilige; bant iprib?,hoc eft ut & hi,& illi parif aboia biles fint. b€T£pbra {π| quafí auíe auols^ uít zc. Multum in hoc loco inter fe difcordat interpretes. Zn eo em loco in quo nos dixi; mus, uz eís cii receffe roab eis: Lxx.& The/ odotió traftulerüt, uae εἰς, caro mea' ex εἰς ς querenfgp caufam cur fit tàta uarietas,hanc mihi uideor reperiffez.. Caro mea, lingua he; brza dicit: A2. Rur fum fi dícam?,receffio mea, fiue declinatio Pro dinalis exéplarib?legim?:& facti ftit difcéti quafi ab» oiabiles: qd' magis cógruit ueritati. Cü ois orbis effet dev fertus,& dei noticia nó haberet:inueniait populü Ifrael q^ fiuuain folitudine:& quà eü inuenerit dicit: Sicut prima pomaficulnez:ín cacumíne eíus uidi patres eorum: Ergo . in Abraham in Ifaac δὲ lacob inuentus eft popul?; Et no; Nu.25,a "vas $.be.2.d Thil5.d T$54.d Eía.6s.a TS$La ta propríetatem: parentes uidentur: populus inuenitur:& in utrocpuinea eft,& ficulnea:fub quibus requiefcere dici£ qui cenfiditin domino. Ipfi autem educti de xgypto,forni cati funtcti madíanitis:& ingretfi funtad beelphegor do; lum moabitarum:qué nos priapumn poffumus appellare. Denig interpretatur beelphegor:idolum,tentigines ha/ bens inore ,id eftín fummitate pellem: ut turpitudinem membri uírilis oftenderet:Et quía intrauerunt ad beelphe gor:idcirco abalienati fiit a deo:& cófufioni fuz,id eft ido/ lo mancipati: ut propter quod recefferant a deo,illud cole; rent fcm quod fcríptum eft: A quo enim quis fupera: tur,huíus€ ferus eft:ut(icut gulz feruientes,habentuen trem deum:ita qui libidini deferuiunt,habent deum beel; phegor; Etfacti funt inquit abominabiles, ficut ea qua dilexerüt: iuxta iud quod fcriptum eft in pfalmis: Simi les illis fiant qui faciunt ea,& omnes quiconfidunt in eis: ut non folum ídololatrz: fed idola nuncupentur. Dicen» tcauté domino in paffionefua: Torcular calcaui folus,& degentibus non cft uir mecum:& ín pfalmo:Saluum me fac domine,quoníam defecit fanctus: Cum omnis mun dus teneretur in peccato: δέ gentes ignorarent deü:Ifraelre puliffet quem ante cognouerat:primum ín apoftolis,& η-: apoftolicis uírís,inuenit dominus I(rael ,populii chriftia; num, δὲ fenfu uidentem deum:& dulciffimis eorum fa; tíatus eít fructibus, uua€ ficu:qua fi ín deferto inuenian tur,€ necdum maturo tempore,ob raritatem maioris füt οτί. Τρ autem,hoc eft Ifrael qui fibi chriftíanum nomé affumunt(neqg ením de patríbus intelligendum eft) intra; ucruntad idolum beelphegor: quod habet in ore pellem; " mea:dici£,"YYv3. Lxx igit δὲ theodotion p eo, qd'eft receffio mea,& declina tio tea uerterunt,caro mea. Rurfum ubi nos pofuimus: CUBA uidi, tyrus erat:Lxx interpretati füt θῆρα, id eft uenationé fiue captura. Aquila δὲ Symmachus€ Theo dotion,petrà duriffima, id eft filicem:quz lingua hebraica appellat"32: qd' fi legamus"A, Tyrus dicit: Putantes autem Lxx.interpretes ob literarum fimilitudine"^&^, non efTe^ fed legerunt^2 jid eft uenationem fiue cap/ turá:unde δὲ ΤΝ à dom? dicitur uenatortim ,Diuer fitaté interpret diximus: reuertamur ad fenfum: ΕρΏταῖ, id eft decé trib, dfi auís auolauit in captiuitaté:& de fuoie. ceffitloco. Auem aütappellauit:ut uelocéín babylonétr&/ fiti demóftraret:Sin aütlegerim?, dfi auis auolauit gfia eo rü:hoc dicim?qd dei ab eis recefTerit& auolauerit auxilii Q. dq fequi£,a partu,& ab utero,& a cóceptu:dupliciter in telligi pot:ut glia quz auolauitab ephraim,eti3 a partu, S£ ab utero,& a cóceptu eorü recedat:hoc eft deferat filios eo/ rii,& pofteros derelinquat.Aut certe dicimus oém glíam Ifrael habuitín multitudine:& in co fe maiorern arbitra; tus eft iuda fratre fuo: qa ipfe dece tribubus, ille duabus prafuit, Vnde díis loquitur: qd'etía fi enutrierint filios,& liberog: multitudine cogregauerint,tradent neci:& tiic eig uerü irnicumbat uz, cii ab eis recefferit deus. Etcófequéter exponit,dlis quódá fuerit ephrai, q πᾶς defert? eft. Ta pul cher inqterat,& fic dei uallabat auxilio, ut tyrus mari cín/ git:uf'certe,ut fcopul? duriffim?:q fix^in terra, οὓς cóténit cellas,& de turbínib?uétifqp nó curar. Ipfe aüt.i.epliraim hie tyrus,quz erat füdata in maris pulchritudine, educet ad captiuitatem filios fuos.Multi hoccapitultiad Ἀσαε]ία tpa referüit:q obfedit famaria,& logo tpe afflixit fame;ut fe uius arbitrent obfeffi gladio perire ᾧ inedia. Nos aüt díca mus iuxta tropologíà: Ephraim.í. haereticos Qfi auem de ecclefia receffiffe:& oém habere eloria,in partu,& ín utero, & cóceptu,fi multos genucrint filios: ds diis comina£ etia (i nuaiti fuerint Q ^.£ommen.Iieronymí liber fecuridus fi éhutriti férintpuni&dos.Etpuniédos nóab alio&libet, fed ab ipfo domino, quoniam filios fornicationis genera/ rint:& uerum illis fit uci deus recefferitab eis. Simulqg replicat qualis fuerit ephraim: quando inquit in ecclefia erat, ita(culi huius temptationibus, quafi tyrus maris flu&ibus tundeba; vr&tamen nihilad^| yt(c. dread dabifeis?da eísuuluáfinefilis8tubera— Ec e hareicis quiz uerfi potérat fuftinez fuam.Et qui feiactabant per fuperbiá,quod ad excelfa con fcenderent,deuoluentur ín terram,fiue ad inferos pertrahé tur, Vereharetici odio dei digni funt qui loquütur contra dominii mendacium: de quibus dicit in confequentibusz c 41 foropter malícíá adínuentíonG eoz cc. omnee peín^ cipeseozum receden/ tee fiue(obedíenteg. re,quíá habebat fun/ b arétía. és néqtie eoR: í galgal qa ibí exofoshabuieof. demnoneftdubium, quín de domo ἀεὶ εἰε damentiumchniüifur v Própter malicia adinuetionü eorü de domo mea eijdá— i fint,& non addat per quo&dificata do» mus,euertinópoteft.| eos.INo addá ut diligà€05:0€S pricipes eoR recedétes. ut diligat eos, qpdiu ín errorepermáaferintz Nunc αυτό filios fuos» HÉB. P?rouffus eft ephra educit ad interfecto’ rem,lHoc eft ad diaboz tum; Et pulchre dixit educit, id eft de eccle/ fia facit éxire foras. Poffuni?filios ephra; im,cogitationes peffi/ mas dicere δὲ cótraria dogmata yitati: qua interficit dominus fpi rítuoris fui,€ eos ta; [ἐς liberos habere nó ím:tradix eorum exiccata cft: fructum nequadp fa ciét: qd'& fi geniuerint,in/ tetficía amantiffima uteri eorum; Abijciet eos de/ us meus: qa nó audierüt εἴ δὲ erütuagii natioib?. Vitis fródoía sEP. Doluitephraim ra dices fuas: arefactus eft: fructum nequaéj affert: uía& fi genuerínt,íterfi/ εἰᾶ defyderabilía uteri eo rum: Repellet eos deus: quía non audierunt eum: & erütuaeí ín nationib?. Vitis frondofa omnefq principes eo rum recedentes a deo füt, fiue inobediétes, ut Valétir?, Marcion δὲ ceteri, Poffumus principes haereticorü ἡ damones dicere, qui uere a deo receffertitz δὲ appellantur prínciz pes,iuxta quod domi nus loquitur in euanz gelio: Veniet priceps fof.14.d A———— A"-ρατίξ, X eterno interi tui derelitiqt. CL d'aüti Ixx.fegim?: Caro mea ex eís:ephra im,quó uidi, t uenatione prebuit filios fuos, ita itelligim?: Sichriftus caput eft corporis,id éecclefiay, omnes nos chri fti& écclefie mebra fumus: qui ergo de ecclefia recefferit, chrifti corpus lacerat: igitur€ ephraim caro fuit& mebrü domini faluatoris.Sed in uenationem prabuitfilios fuos: $5153 in uénationéautem eorum de quibus fcriptum eft; Anima noftrà ficut paffer erepta eft de laqueo uenantium, Et edu; xit de ecclefia liberos fuos, ad occifionem fiue ad uulneran dum: utuulnerenturab his qui mittüt ardentes fagittas: utpercutiantpariter& exurát.« 6Γ Z»acío οὓς«C. Si hís quz deus pro benedictione donauit male abutamur:& in contrarium dj ab co data funt cóuertantur: expedit ut au/ ferátur anobis.Deníq lingua data eft ad laudádum domi num deum,& quae bona funt eloquenda:fi quis ea abutat in blàfphemiam,contra hunc pfalmifta dominum depre; Pà.so.e catur: Muta fiant labia dolofa que loquütur aduerfus iu; Qaratione haretici ín errore filios non procrearit. Et ín alio loco legimus:Meélius cftfilios non habere cum uirtüte.Ex ániquo enim conicubitu femen peribit:& cum longi fuerint temporis, reputabuntur in nihilum,& ignobilis in nouiffi imis crit fenectus eorum:foccüda enim impiorum multitu do ad nihilü eftutilis: neqp enim exíftimare debemus qd? uuldani fterilém, δὲ ubera arentía corporaliter deprecat? huíus mundi& inue; niet ín me nihil. Et apfus aduerfus poteftates,& principa? Ephes-b & rectores tenebrarü íftarüi pugnare nos dicit. Ο uerit aüt iuxta hiftoría quomodo de dorho fua eiecerít eos.i.decem tribus,cum in domo dei nón füerinte Sed domum dei udl terrà fanctam appellabimus in quà introducti fünt:uel fal fum nomen ifraelis:uel qd? ad eos, quafi ad populutn dei mittebantur propheta: quod autem non addat ut diligat eos,& omnes reges ifraela deo fuerint recedentes, pípicuii eft:ufq; hodie enim permanent in captiuitate. Alij hocqd fcriptum eft, de domo mea eijciam eos:ad regnii iuda refer riarbitrantur: quod& ipfi ducendi fintin captiuitate.Sed quomodo εἰς poterit adaptari: nó addam ut diligam eosz cuim poftea hierofolymà fint redu&i, et omnes principes eorüi recedétes: cum legerimus Dauid Αἰα Iofaphat, Ecer chiari, Iofiam reges fuiffe iuftose Vnde ad chrífti tempora tranfeindum eft:quod in adu£tu eius eiecti fint de domo dei:& nequadj faluentur ut ífrael, fed ut populus chriftia/ rent:propterea eiecit eos de domo(πῶ: δ nó addet,utultra diligat eos: Percuffit radicem eorum& exiccauit,& fructüt ultra non facient:quod δὲ fi fecerint, δὲ uifi fuerint fcriptu» ram fanctam legemqy meditari:& γα amantiffimos fi4 lios aliquid fciéti atq; doctrinz de fuo corde protulerint,. aduerfante domino fuccidet. Abiecit eim eos deus omniü prophetarüm:quia non audierunt eum:& uagi erüt in naz μη Ibi,r.a ftum iniquitatem ín fuperbia& in abuftóe. Etinaliolocoz— nus. Vnde& dominus fecit fibi flagellum de funiculis,& Io5i l Difperdat dominus uniuerfa labia dolofa,& linguam πὰ eieciteos detemplo:quia domum patris eius fecerant dor[ gniloquam. ΟΣ τα igitürephraim gloriabaturin utero,&^ münegociationis. o«[ f»crauffuo cft epbraím zc. Meta; L in coceptu,& in partu,& in populorü multitudine:pphe;^ phoram(umitab arbore:cui?fi radices aruerínt,fructii afr ΐ ta domini deprecatur& dicit: Da eis domine. Sibiqpipfe^ ferrenon poterit: etfi paululum fecerit βατ in ipfo fiore ΐ refpódit: Ο) υἱά dabis εἰς«δὲ ftatim infert:Daeisuuluaíte^ ficcabitur.Dicitautem deephraim:cuíus radix aruit ατα. Q rilem,& ubera rentia, ne habeantcauías fuperbie:utind^ deüin quo fundatus erat perdidit:fiue patres fuosabraha---' fibi eloriari folent,in eo confundantur.) uod& demagi;— lfaac& lacob, in quibus radicem miferat;haberenon me; d ftris contrariorii dogmatum intelligi poffe,perfpicuüeft:^ ruit:& propterea fructii iufticize non faciet: quod& fi fece; P qui ínpopulorum multitudine gloriantur,&inijsliberís^ rit, iritetficiam inquitamatiffima uteri cius:iuxta id quod f «quos nutrierunt ad interitum:ut educerenteos deecclefia,— fupra dixerat: fi enutrierint filios πος, δίς liberis eos fa à & educerent ad interfectorem.Totenim diabolus iugulat,—ciainhorb?^: unde& abiecit eos deus ,& fecit ire captiuosz ῑ *quot hareticí in errore genuerunt filios. Deiftiufmodiani^&eruntuagi in nationib*.PofTümus hoc ipfum,& de om» Í Sapien, ,c πα dicitür: Beata fterilis maculata, qua nó cognouit cu; nibus iudzis dicere: quorum quía principes a deo receífez. t bile itt peccato,Beatus eft enim uirecclefiafticus,quicom^;^ runt;commouentes populum,ut eum ad mortem expete/ Ι t. Reg.10 Πέ. 5«TG σπεαιίηε εογΏ i galgal ec. Ingalgalfaulun?^ tionibus:non habentes altare,non fedem,nonciuitaté pro ctus in regéeft, famucleira dei populo nüciante.Ibiinquit^ priam. Vnde& dauid loquitur in pfalmo:Neoccidas eos, 5.58: exofos habüi eos:& fibi regem homine poftulantesaameo— nequaádoobliuifcanturpopuli mei: difpergeillos in uirta ena το imperio recefferüit: Siue quia galgala idololatriz locuseft,^ tetua.Etinalioloco:Secundum multitudinem impietatii TP$.5.€ 424 ibi omia fcelera cómiferünt. Verum quia galgala interpre^^ eorum expelleeos,quoníam irrítauerüt te domine. De hac tat reuelatío aut κυλιολκο; id eftuolutabra:oés malíciashz^ arboreetiam ín euangelio leeimus:Tam fecuris ad radices Matte reticorti diciteo tempore reuelandas, cum εἰς dederit deus üuludif(terilem δὲ ubera arentía,& uiderint ignominiam i.d arbori pofita eft. Omnis arbor quz non facit frictum bo num, excidetur€ in ignem mittetur, Hareticos fructus.fa : cere non -.-—-—— m3)“η»ὶ TM κ΄. LU C LI foc.62e6 κα. T1 d A. Deai19.d 4. Reg.17.a ^in Ofce cerénon poffe uirtutü,quia diim perdiderüt: in quo iuxtà Apoftoli radicati effe debuerat δὲ fundati,nemo dubitet: quod δὲ fi fecerint,& aliis uteri fui foecüditate generarínt, diio aduerfante πιοτίσηξ: Siue qa fructus eorü, uniuerfa que fingüt,& de(uo corde generat,arcfict δὲ peribüit:& erit £g. X caeperat ex ptealiquaad meliora cSuertie Ad qd' hac infe; rüt:excufabat fe príimü populus& dicebat: regü paremus imperíjs:nec poffum?eorü refiftere tyránidi:colim? uitulos ds adorare cópellimur:in dieb? aüt Ofeeab eodé rege ρα ceptii eft,ne táto ftudio uituli colerent:(ed qui uellet iret in cunctís pfpicuü ficcá radice fruges afferre nó poffe. líti abíjcie/ tur,ímo abiecti funt a deo:quianó audierüt euni dicenté:Ne tranf feras terminos quoS$ pofuerüt patref tui.Et idcirco uagi erüt i na/ tionib?:nuncad has, nücad illas fentétias tráfeuntes,dü non eis placet,qd" femel repe/ rerint:fed femp uetera mutát nouis, δὲ ethni «orum imitantur€r/ rores, Ca. X *3tíefro: dofa ífrF: «C.Pro ui te frondo fa: Agla'interpratat? εἰ ἔνυδρον quam nos adam uel ἔξοιμον pof fum? dicere, eo qd'ui; ni pdat fapore: Sym; machu(vA oj you $0 tota in fródib?creue rit. Vites quz putat : Itis frón; Ca.X dofa ifrÉfructus adxquat? efteí: fcd multitudine fructus fui, multiplicauitaltaría:iu xta ubertaté terra fuz ex/ uberauit fimulachris. Di b liífum eftcor eorü:nücin/ teribüt:ipfe confringet fi mulachra eorü: depopu/ c labitur aras eorum. Quid nunc dícent;no eftrex no; bís: non em tímemus do/ mínum:& rex quid faciet nobís loquimini uerba uifionís inutilis:& ferietís foedus:& germinabit qua fi amaritudo iudicium fu/ per fulcos agri. [ως ο Ο.Χ. dofa{π| fructus abundans ín ea: fcdtm multitudine fructuü fuorum multiplicauit alta ría:iuxta bona cerrz eorü zedificabüt títulos.Díuife/ rüt corda fua;nücpibunt:. ipfe fuffodiet altaría εο/ rum: affligentur tituli eo/ rum. Propterea nunc di; cent,nó eftrex nobis:quia no tirnuimus dominum: rex autem quid faciet no, biszloqués uerba, occafio nes médaces; difponet te/ hierdíalé δὲ in téplo fa crificaret deo:huic ai? unt fentétize populus contradixit; Echoc eft quod nüc dicit: diui/ fum eft cor eorü, hoc eft regis€ populi:& nulla excufatione re/ manéte,nüc interibüt δέ tradent zternz ca; ptiuitati:ftatim em ut ppi5 difféfit a rege,ue; nit interi. Ο uodqs fequit:ipeconfringet fimulachra eorü: de deo dicit;arafqp depo, pulabi£: nó qd' deus ipfepropría hoc fece rít manu,fed αρ ho ftes uolütas ei? exple; ta fit. Hareticog: inter fecorda diui(a,& con, traríjs repugnare fen tenttjs,etià ipfi nó ne; gát dü diuerfa fentiüt: auinitore nó fucrint, in flagella fródefcqp lu; xuriant:& humoré qué debuerát in uina mutare, uana fró diü δὲ foliog: ambitioe difpdüt:iftiufmodi uitis dánofa eft agricolis.Talis fuit ifrael ,crefcés in multitudine ppfos:,& nó reddens fructus agricole deo. Dicamus& aliter. Vitis fródofa(iue iuxta ἴ.κχ.ευκληματοῦσα.Ια eftbonas habéf propagines,& flagella fructifera:multos botros attulit:& uuarü foecüditas,ramorum magnitudiné cozquauit.Sed hac qua prius talis eratantedp offenderet deü,poftea abun dantia fructuii uertit in offeníze multitudiné:ut quato plu» res haberet populos, táto plura adificaret altaria, abüda tid terre numero uinceret idolorü. Pro fimulachris, Lxx. uertertit σήλασ,αυας nos ftatuas, uel titulos appellamus: qui proprie demonü funt,aut hominii mortuorum.1ta δέ haretici dü effent in ecclefia plantati,S& crefcerent in domo dei,uocaban£ uinea forech,& afferebát uberrimos fru&tuf: poftea uero quáto plures facti funt,tanto fibi multiplicaue rütaltaria:ut pro uno altari qd? uerü eft, plures erroris fui aras extruerét:& iuxta ubertaté terra fuz exuberauerüt ἢ» mulachris.Hzreticorü terra foecunda eft:qui a deo acum? fenfus&ingeníj pcipiétes:ut bona naturz in dei cultü ποτ’ terét fecerüt(ibi ex his idola. Nullus em pót harefim ftrue re,nifi qui ardentís ingen£j eft:& habet dona naturz quz a deo artifice funt creata, Talis fuit Valetinuf:talis Marcion, ὧν doái(fimos legim?. Talis Bardefanes,cui?etià philofo; phi admirant ingenii. Iti ergo terra fuz bona uerterütin títulos mortuox:qa ois doctrína eox nó ad uiuétef refert fed ad mortuos,tá eos quos colüt djillos quos decipiunt. b«&íui(um eft co: coz τῷ Tradüt hebrzi huiufcemodi fabula:fufpitioné fuam ícripturag: auctoritate cófirmates. CEdiu& reges δὲ pphi pariter uitulos aureos adorabát: δ habebát in impietate cófenfurn: nó uenit captiuitas. Extre mus rex decé tribuü fuit Ofee:de quo fcriptü eft: quod fece ritquidé mali Ofee in cófpectu diii:fed nó ficut reges ifrael quí fuerüit ante eüi:cui? nono anno falmanafar rex affyriope coepit populi ifrael,& eduxit eos in affyrios, δὲ habitare fe; cit iuxta lumé gogan in cíuitatib? medorü. Ο uxrit ergo quar(ub peíTimis regibus capti nó fuerint: fed fub eo qui ftamentum: oríetur ficat— Vndedifperdentur& men: iudici cófringet fiue(uffodi, gramen iudicium fuper et diis fimulachra uel defertum agr. altariaeorum,quz de fuo corde finxerüt:& uaftabit titulos quib? fineulifuis appellan£ noibus: δὲ uocauerüt noia fua fup terras fuas,ut nequadj chrifti ecclefize fed illius ueliilli?effe dican£, c([&Xuía nic oícét«C. Poft? cófregerit de?fimu, lachra ifrael,& depopulat?fueritaras uel ftatuas eori:& ex trema captiuitas uenerit,dicent:non eft rex nobis.Etne in longü tépus putétfententia prelari, addidit: Nic dicet, qri uaftant, αἲ fentient ofee regé ultimi a fe cffe fublatü: ideo rex ablat? a nobis eft:quíanó timuim? drim uerü rege: hó ein rex pdeffe qd poterate Dicite quid uultis,errores πεῖς» res fufpirate: pollicemini uobis ρίρα ᾖ uerten£ in cótraría: focd^ferietifjnedds cii deo, fed εἴ! médacio:Et poft foed9,qd? Lxx.interpretati funt,teftamentü:germinabit uobís,nó fe^ ges foecüda fruméti,no falté iumétop: cibos hordeü,nó le^ gumia uaría,nó uites qua fruct? fuos in mufta defudat,no poma arbores germiabüt,qua humor$ terre in uarios mu tant fapores:fed oriet uobis amaritudo, imo amarítudinis tudiciii: Πε ἄγεωσισ', quá latine in gramé uertim?, Eft em genus herba calamo fimile, quz p fingula genicula,frutice furfum δὲ radice mittit deorfum:rurfufcqp ipfi frutices δὲ uir; gulta alteri? herba feminaria funt:atqp íta in breui tpefi nà imis radicib? cffodia£, totos agros uepriü files facit. Deníqs etià ἢ ficca eiPalid pars, dümodo genículü habeat,fup culta terrá ceciderit:oia replet gramie. Hac dixim? iuxta Lxx.in/ terpretes: Cateri in hebraico VUN(criptii habet: cp in ama ritudine uertit: hoc eft amaritudinis iudiciti:de quo& dris loqui£ in eu&gelio:In iudicii ego in mundü ifti ueni: δὲ de alijs fcriptü eft:qd? recipiátampli? iudiciti. Difcipuli quocp cótrariorü dogmatü cii eorii fuerint cótrita médacia:S arae luciqp fubuerfi,fero dícét: No habem? reges qui nobís pri? imperauerat:qb? decipistib?, diim nó timuim?:qd em no bis profuit illos fequi[es in neceífitatenó fentim? auxiliüie Hac loquent quarétes aliqua excufatione,utnó pfe fed p doctores peffimof erraffe videant. Vnde& Lxx.uerba eoe, excufatióes falfas traftulerüt:quas propheta deuitat,dicés: Ne declines cor meii in uerba maliciz ad excufandas excu; fatióes in peccatis:libétez uitijs noftris applaudim?:& fupe rati uoluptatibus,obtendimus carnis infirmitaté,aut dura €— maiorü imperia νο, l7 C Yoss.g Mar. 24d '53,140.a £ommen.lbicronymi liber tertius agri eope:ut q feminauerütin gatidio,metát in lachrymis; LA Ε' maiorum ithpería: ande uerba& uifiones hareticorii inuti r::| quiriferüt,eant:qui habuerütconfolation&lugeant,^'^ I^ les erunt.Etferíét fozdus,nequadp cii deo, fed cii amaritudi ne:quzciü dies iudicij aduenerit,germinabit fuperfulcos 5 T 5 g? Cómentarij fectidi ín Ofee prophetam finis, .DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN TERTIVM LIBRVM COMMENTARIORVM IN OSEE AD PAMMACHIVM I;| PROEMIVM mpm Onignoro Pammachi.difficillimum me duodecim prophetarü opus cuderexcerte «9[d interpretatà latinis:&quod magis temerítaté noftrá poflit areuere;cg fcientíá pro...., 4E dere.Sed quía tibi hortantí;imo imperáti;negare nihil poffumus:& pro offerentiü Ett H uiribus ín gagophylatiü dei;multon: diuitías duo mulieris pauperis ara faperarüt: Luce21a quicquidpoffumus,primü deo,dcínde tibi qui dei es foluimus:illiufq; femper uerficuli recorda/ e Dolo& ipfe facit nota carmiína.Cüq; aptum fautorépro íure amícitize effe te eaudeá:tadi ttim cruditionis tua iudici ptimefcommagifg το laudantem cj aduerfarios detrahétes metuo, Illis ei aemulatio detrahít fidem:& nó tam iudices δρ accufatores uocádi funt. Tu auté qui dili ísnequacj pfonarü fed rerü pmis fententia:cip δὲ amor recipíat errorem: pulchrügp fit illud θεοφράσου, quod Tullius magís ad fenfum d aduerbü interpretatus eft τυφλὸν τὸ φιλοῦν περὶ τὸ φιλού/ vio id eft;amantiü cxca iudicia fant. Attamen ín íftà parté peto magis ut labarissnon odio fed amore.Tertiü ín Ofce pphetá díctamus librü:& ad uaccas bethauen ufq; peruenimus:nobifqg interpretationis uela pandétibus;tu debes ppheticü illud dicere: A quattuor uétis coli uení fpi; Ecect.s7. rítus:utcclerí curfu uarios ínfidiantiü fcopulos tranfeuntes; merces domínicas,ex omni parte Íxuiente naufragíio:ad portus tutiffimos perferamus.| ἐμ DIVIHIERONYMI PRESBYTERI COMMENTARIORVM IN OSEE PROPHETAM LIBER TERTIVS.: xm ziccaebetbauen coluerunt«c. Q.ua fit be tate fua,fiuein confilio fuo.D eprehenfa enim fraus deaura torum uitulorti,regi ifrael literis indicatur:& unde fe place/ τε eftimauerant,índe uel maxime confundütur:& offendüt eos quibus munera míferant,eftimantiü nó furto facerdo/ ?£l chauen p qua Lxx.tranftulerüt, domü à, tum,fed fraude regü atq confilio hoc effe pfectü. Legimus inregum uolumine re géifrael Manahen, re E έ Jiccae bc*(ud ὙΠ giaffyriorü phul mil bp aie pie thaué coluerüt[ἃ dom? à leargenti talenta miít terpreta ultor: fupra bi d 5 e» mo fe,uteffet manus eius pleni?difputauim?.In habitatores fa/ rabunf q habi, um co:id eft ut ei prae bethauen igitur,id eít maría: quía lu/ tàt ín famaria: beret auxilium: inter bethel,uaccas aureas icf Ψ::;- que ηδη arbitran coluerunthabitatores— XItiup eu populus eius:& aluxit ppt ei?füp eü.Et turetíam uitulos au^ [amariequas cimi?— zedituieiusfup εἴ exulta;— ficutirritauerütillum:gau^ reoscfledirectos.Pro fione nó uitulos fexus inelom ei; E D EPA tarib in prafenti loco mafcu liní, fed uaccas, Uerunt In gioria eius:quia debüt fi up gfia ev':qa tráf, Symmachus interpre det fas ap d mierauít ab eo:Si quidé lataeftab eo:& ipfum ín ταῦ εἴ ὑπερμάχοντι: it:ut uidelicet τας o; eundi id eft prafuli& defen? nonfolüdesumuos, Sipfeinaffur delatuseft,| affyrioslicantes: tulerunt fori Ixta(piritualg in fed dee accus Soler munusregiultoricófufio^muncrareoííatibidomo:— teligentià laborandü ret, Et ut oftenderet;;: nietesíu nz ὄ ἱ 1 vacasbethauenumg CPhraimcapiet confunde— ephraifufcipietcofufioné: εὐμεώως ei E: pense ns tur ifracla uoluntate fua. cofüdetifrT in cofilio fuo. bethauen,fiue domus um, nó intulit: luxit Tranfire fecit Proiecitfamaria^ cy,quodinterpretatue fuper eis populus, fed labor,coluerunthare/ fuper eo,id eft uitulo tici: quife in cuftodia aureo.Si auté luxit populus,quare zditui eiusfuper eoex,— mandatorum dei,hoc eft famaria habitare iactabant: die/ ultauerunre Tradunt hebraii uitulos aureos facerdotibus— qpiudictj quando germinabit quafi amaritudo iudicium furto effe(ublatos:& pro hís zeneos& deauratos repofitos,— fuper fulcos agri:lugebit populus fuper eum: hoc eít fuper Cum igitur lugeret populus tempore neceffitatis& angu,— Witulum,& fuper dogma peruerfum:quod putabat deum: ftiz:ctía uitulos aureos inter munera caetera affyríjsregib?,^ Sed& editui,nó dixit exultabunt,fed exultauerunt,ad prae δὲ maxime regi fennacherib ab ifrael rege effe dire&tos,ex;— teritum tempus referens, fuper gloria fua:qua quondá glo; ultabant editui, cp fraus eorü nequads poffitargui uel de,^ ríofa confinxer ARES migraffet populus a deo: fiue qd? prehendi.Echoc eft qd ait: zeditui eius, id eft uituli, fuper—ípfa gloria dei migraffet a populo,a quo fuerat derelicta, €o exultauerunt in gloria populi:hoceftinuituloquemha,^ Q.uicquidautéloquüitur haretici:& pulchro fermone có bebant pro eloría: quía migraffet ab co,ídeíta populo,^ ponunt:& mittunt munera rcgi fuo diabolo, ad illum cun/ : Wa tranflatus ellet ad aífyrios, Étutíciamus inquíunt hoc effe quod dicitur,perfpicue fequens uerfus ofteridit: Si quidé ipfe in affur delatus eft:munus regi ultori: απο fequi, tur: Confufto ephraim capict;& confundetur i(rael in μον cta referentes:unde confufío eos capiet in xternum& con fundentur ín uolüitatibus fuis. Q.uidam et fupra& in prae fenti loco in commentaríjs fuis fcriptum reliquit: regem, η id eft ultorem,chriftum intelligendu, 01 d? nobis om; nino diíplicet.. u y Regi21,f Tua "jn Ofcc Rino difplicet:Impiii em eft qd' iuxta hiftori3 intelligit de tegeallyrio:iuxta tropologia ad chri(tü referri. a€T 2-ráfi refecit lamaría reae«c. Pro fpuma quà Lxx.& Theodotió φρύγανον,ίά eft cremiü tranftulerunt:aridas herbas, ficcaqy uirgulta quz camino€ incédio praparant: Symmachus to die quo uxorcm leuitz türpitér αὐζῇ crudeliter interfecit beníamin in urbe gabaa: peccauit mihi omnis ifrael:non quia ultus eft iniuriam,& fcelus fanguine uindicauit: fed uia dolore maritali pfiluit ad pugna;& facrilegium in deü uii noluit uindicare: eo ῳ η domo michz ephod& thera; Iudic.io;f pofuit ἐπίζεμα: uolés oítédere feruétis ollze fupiores aquas& in fpumá bullafqp furge/ tes, quas graci πολ φόλυγας uocat, Sicut igitur puma que fup aquá ecito diffolui£: ficregnü dece tributi uelociter finier:& peri cibüt excelfa.i. ΔΒ de quibus fcripti eft: Verütamen adhuc po pu? imolabat& ado/ lebat in excelfis. Tpía aüt excelía ὧν füt:(tue TW id eftidoli αὐ in; terpreta£ inutile: qd' idolum& inutile, pec catum eft ifrael.Di(fi/ pato auté idolo& ex/ eelfis eius. b«αρ pà« rríbulPafcédet η’ perarase eoz6: Signü ultimz folitudinis,ut neparietis quide& ex trema adificiort uefti gia relinquantur. Eo tempore dicent mon/ tibus, operite nos:& s» HEB, Tránfire fecit fama ria regé fuit quafi fpumá fup facíé aqua:& difpden tur excelfa idoli:peccatum ifracl: Láppa δὲ tribulus afcendet fup aras eorü:& dicent montibus, operite nos:& collibus, cadite fup c nos.Ex dicbüs eabaa pec; cauít ifracl:ibi fteterüt.Nó cóprehendet eosín eabaa pradiá fup filios iniquita/ tís: luxta defydería. meü corripiá γεν εαν tur fup eos popa Í, ci cor/ ripientur fup duas íniqui/ » tates fuas.Ephraim αἰτία docta diligere trituram:& egotranfiui fuper pulchri tudinem SEP, Proiecit fatnaría τοὶ gem{πῇ ficut cremiü fup faciem aqua:& atiferétur arz áp peccata ifrael. Spi nz& tribuli afcendét fup altaria eorí:& dicét mor tibus,operíte nos;& colli; bus, cadite faper nos. Ex q colles funt peccauit ifi? ibi fteterüc:no comprehé& dit eos in colle bellum fu; perfilios iniquitatis:uenit ut corrumperet eos:& có; gregabiütur fup illos po puli, quando correpti fue/ rínt ín duabus íniquitati/ bus fuis Ephraim uitula edocta diligere contentio nem;ego aüt uenía fuper : pulchritudine phím qua pro idolis adorabantur neglexe rint. Hic igitur ftetít ifrael:ibi fuü repraeffit gradü neultra ambu/ laret in υῆς diii:idcir/ conó eos cóprehédet ppter gabaa praliüi, fi ue captiuitas ficut ipfi putant: íbi em ΒΩ fecé rütut pfequerét filios iniquitatis: Sed corri; piam inquit cos atc erudià tota mei animi uoluntate:& cógrega bo aduerfus íllos po? pulos: mftitudíné,qa duas fecerunt iniqui/ tates: uíndicando ho miné& dei fui iniuria negligedo. Siue duas iniquitates: quia pri^ miü peccauerüt in ido lis micha: fecundo ín uitulis hieroboà: uel certe duos uitulos fa; maríz in dan& be/ thel, poffumus duas iniquitates appellare: de quib?& Hieremi; as loquit iDuo peffi/ Hiere,2;€ collibus,cadite fuper nos.Q.d' diis in ultimo temporecaptiuitatis iudaice dicit eífecomplendiü. C) uicquid ergo nüc contra decem tribus fiue contra omné dicitur ífracl:fciamus τυπικῶς etiam ad totum populum poffe traníferrizut quando romani coepe; rint hierufalem δὲ fübuerterint templum: fiue cum íudicij dies uenerit, ut alíj fufpicantur:dicant magno horrore me tuentes: operite nos montibus:& collibus,cadite fup nos: mori magis optantes dj cernere quazafferunt mortée.Sed δ fpiritalis nequitia famaria:queíea populo ἀεί diuiferat: fecit regem fuum tranfire uelociter: fermone uidelicet he/ reticorüm atqj doctrinam,quafi fpumà fiue cremium fup faciéaqua:quorü aliud dum uidetur, repente diffoluitur: aliud facile e(t tollere de aquarum fummuitatibus δὲ in igne mittere. Tales(unt haretici fpumáatibus uerbís tumentes: & arfura pracepta chrifti baptifmateac fermonibus illius cómifcentes.C) uz omnia pertranfibunt:€ uerba magni» ficain quibus laborauerüt, qd' interpretatur à jilico difp/ gen&:in quibus peccauitifrael:tantaqp erit folitudo doctri, nz peífima: ut fpinz δὲ tribuli afcendant fuper aras eorii. Spinas δὲ tribulos ibi nafci,ubi agrorum nulla cultura eft: omnibus patet.Iftz fpinz funt quz fuffocant fementem:& crefcere non finunt qua naícütur in manu temulenti:quas prouua fecit ifrael. Dominus ením expectauit ut faceret uuas:& fecit fpinas,fiue labrufcam habentem uuz fimili/ tudinem:& amaro στι uefcentium ora torquentem.Ideo cum iudicij tempus aduenerit:& fuerint cuncta fubuerfa: dicent montibus quos prius excelfos putabant: δὲ magi/ ftris quondá fuis:operitenos:collibufq»,cadite fuper nos. Sed quiain montibus pofuit,operite nos:& in collibus,ca dite, facratius aliquid explanandü cft. Montibus.i.fanctis quí ueram habent& non fictam altitudinem, dicent:operi/ te nos: Beati em quorii operta funt iniquitates. Et collibus qui non habent altitudiné naturalem,quos dudum puta^ banthaberealiquid fummitatís,loquétur:caditefup nos: montes em operient€ colles cadent:haec aut fient pre pa; uore δὲ incredibili formidine, per quà δὲ mótes δὲ colles hu miliabuntur. c«[£g oícbue gabaa peccauít í(racl τὸ, Ex ma fecit ppfus meus: me dercliquerütfontem aqua uiuz:& foderunt fibi lacus contrítos qui nó poffuntaquas continere. Ha duz iniqui/ tates cótra duo decalogi erupere pracepta: in quib? dicit: Ego diis deus tuus:non erunt tibi díj alij ab(qy me. Lxx; 'Gabaa,colles interpretati funt. A diebus ergo colliti pecca/ uit ifrael:quádo montes ecclefiz dereliquit,& ad colles fiue €liuos defcédít hareticos: doctioréfe putans d ecclefía eft: &(ublimius aliquid reperiffe:ibi fteterüt, hoc eft in errore pfeuerauerüt. C) uodq fequit: Nó cóprehedet éos in colle pralium:quida fic interpretati funt:Q) uia genuerüt filios iniquitatis:& de ecclefia recedétes,coeperüt effe in collibusi εἴ perfecutio aduenerit, nó eos cóprehendet pralium,dia/ bolo fuos impugnare nolente. Alij ita:qim ex diebus collitá peccauit ifr?& ibi ftetit& ultraambulare nó potuit:nonne oportet eum in«ollibus a pralio coprehendic Nóne debet pugnare aduerfum eum uiri ecclefiaftici,ut illos de(truant fuper filios iniquitatis? qui fi fuerint cóprehefi& fuperati, ultra generare nó poterunt. Simulcp diis pollicé£ cp corri/ piateos ατῷ erudiat:ut cti fuperati fuerint magiftri, congre gentur aduerfus cos difcipuli fui, quos ante deceperant:& uideant correptioné ppter duas iniquitates:quia& ecclefia fontem diii retiquerunt:& foderuntfibi lacus cótritos,fpe/ . luncas fcilicethzreticorum: qui non poffunt aquas,id eft doctrinam faluatoris δὲ facramentum baptifmi continere; o(L£pb:aím vítula fiue vacca: Ete qd? hebraice dicitue hy id eft μόσχου, et φάμαλιο, αν fignificat, Locus ifteimo omnia quz hoccapítulü fequütur: magnis obfcu/ rítatibus inuoluta funt. Vnde& nos qui explatiare cona/ mur:& prudens fimul lector attendat:ut fi nó ueritatem, cp difficillimii eft:faltem fufpitioné uerifimiliü inueftigare ua leamus. Háchabet confuetudinem fermo diuinus: ut per tropologiam 4& metaphoram hiftoríz exprimat ueritate, Igitur ephraim fimilis eft uacczeuel uitulz, qua iuuctuté fua didicit aream terere, ferreos orbes fuper aceruos fegé tum trahere,ut palez a trítico feparétur:& non folum didi^ cit,uerum nímia confuetudíne coepit amare qd? docta eft; ' és» Etega D Έκοι2οιᾶ σαν, τμ Ϊ| i δ Ἢ 7 a { l 1 ἥ di t m n ^.—£ommen.IDieronymi liber tertius Ὁ tego inquit ttafiui fuperpulchritudiné colli eius. Verbi . hebraicü"ΩΣ id eft cráfiui,maxie qii a deo dicit,(emp plagas δὲ aduer(a fignificat: Denic; δὲ exterminatorin egy pto tranfiffe memoratur. C) uia ergo ephraim uaccauel ui, tula diligitaream tercte: ego inquit tranfiuí fup pulchritue dinem colli eius:& tu' mentes ceruicii toros TOME iugo ipofitoedomui,— HEB, tudínein colli eius Qu memor t deis. afcédam fuper ephraím: iugüeIpfe afcendi fup ἜΣ:: cam:& me ita laborà arabít iudas: confringet te:iudas, hoc eít dux a fibi fulcos iacob. Semini Ebo punt&in tcuobis in íufticía: me/ Σ ΄^ ΄ L Li fulcos terram γος! πα. tite 111 ore miferícordia: re.Portanteautéíugü 1obís nouale: ephraim,& arante iu/ Innouate uobis j da:cófregitfibifulcos« tempus autem requircn/ lacob.Hiciacobaddi| dí dominum; cum uene/ ftinctioné ifrael& iu; 2:: τρ dz,duodecim tribus. ΗΕ quí docebit uos iufti/ intelligamus:qdco/. ciam. A raftis impietatem: perint ra(trís glebas—,,— frangere:terràgcomi— iniquitatem meftuiftis:co nuere:utemollitaredi πηρα frugem médadij. piat fementem,& foe: f cunda poft modicum Quia confifus feges pullulet.Protri^ tura uel atea,contention? Lxx.tranftulerunt: Et eft fenfus: QLuia ephraím non uultlegís recipe iügum: ego tranfibo & afcendam fuper pulchritudinécolli eiussut difcat conten tiofa uaccaatq lafciuiens laborare qd? nó uült; Iudas auté arabit ponte fua:quía habet templü δὲ rhoratut ih lege: ut totz certatim duodecim tribus arua praparétad(erendii. Q.uodq fequítur iaxta eofdem Lxx. fuperponà cphraim δέ reticebo iudam,roborabit fibi iacob:hic effe fenfus pot: Ephraim qui contentiofus eft,& non uultlegis onera por/ tareimponá captiuitate: iudam auté parumper. relinquá, δὲ nihilloquar de eo:quiciiqy auté tam de ephraim d de iu; da mea pracepta feruaucrit,roborabi£(ibi δὲ uocabitur ia» €ob.Scdm ἂναγωγήμ hoc dici poteft:qd' ephraim qui eru/ ditus fuit in lege dei ut tererct aream fcripturarii, δὲ medi; taret ín ea dieacnocte:coepit diligere cótentioné:& iugum legis abíjcere:& contédere cótra ecclefiafticos in fubuerfio/ néaudientiii. Vnde dris eleuatam ceruicem δὲ fibi fublimia promittenté:uel iugo praemet,ucl ipfe tranfiens calcabit pe dibus fuis:& afcendet fuper eum: ut fciat fe habere diim. Iudasautéhoc eft ecclefiafticus arabit: incocpto opere per) Luce.5.£ feucrás,fiuereticebo inquitiudam;Non cnim fani indiget 2VY? medico/fed qui malehabent.Iacob uero q interpreta£ fup; Eo Exo.21€ t.;: à d E dt Mattb.s.f hiclegimus: Qui tepercufferit in dexteram maxilla: prz plantator:& quotidie fupplantat uitia atqp peccata:& acci -. pit primitiua fratris fui:& hzres paternzpoffeffionis eft:& 2 dormitin bethel, qd? interpretatur domus dei: fulcos οἷον bafqscófringet: ut molli finu iactatam fementé terra fuíci; piat: faciat centüi modios hordei: ue ut habet in hebrao centuplü. Neq ein credédi eft qd? patriarcha Ifaac hordeo ftuduerit:& nó frumeto. V(cq hodievir ecclefiafticus iacob .gkbashiftoriz δὲ litere duritiam confringit in partes:& fpi ritaliter diuiditutpoffint fruges reddere P iritalef: Ω d qui dem δὲ diim feciffe legimus:ut quinq legis panes quos in» tegros populus comederenó poterat, in fruíta cócerperct: utp apforü man?uefcédos credétib? daret. C) d'aüt dicit iu xta Lxx.£vioc ύσα αὑτῷ 16 Di. roborabit fibi iacob:ofidit fibi omnélaboranté laborare:ut fru&? capiat fempiternos. 8«|&emínare vob ín íuffícía«C. Seruat ab agricolis femel €optam tranflationem: Dixerat ephraim uitulam edocta tritura arez amare ac diligere:& fe afcendiffe(up colli eius δέ araíTe iudam:& cófregitTe fulcos, fiue glebas iacob: Nüc pracipitut feminent fibi per poenitentia,& feminet in iufti, εἴα, ἰά eftin lege: metantqs in mifericordia: ft eft in gratia cuangelti:Ibi ením oculum pro oculo, dentem pro dente: δε εἰ X alteram, Cügp feminaucritis in iuíticia, X meffueri; tis in mifericordia: innouate uobis Tta noualia; Reddito caufas cur feminét,cur mctát:cur inouét[ata noualia;Té/. pus inqtreqrédi drim eft:cii uenerit chriftus atcp faluator qui docebit uos íufticia qua nüc fperatis in lege: finis em le Roin,10,a gis chrift? eft ad iufticia omi operati boni. Pro co qd? hos. dixim?, mctite ig ore mifericordia: Lxx.tra fupponá ephraim:& reti,. fru& ΤΝ ην.s f. miniconuenit meffio cebo iudá: roborabi£ fibi— uinaemia: fru&tus iacob. Semínate uobísin^ autéuite ipfe eft, q δὲ ftia: τηλ εν lignum uita. Et,p eo iufticia: uíndemíate fru qd nos pofuimus,in/ ctum uitx:illuminate uo/—nouateuobis nouale: : θε,;2 illiuerterüt, illumina; bís lumen fcientize QUODIA. tc vobis lumen fcienz efttempus:;quaxríte domi— tix:utexopibus atq ἐς mandatis Icgis noti/ num donecueniát fruges ciam habere merca/ iufticia uobis. Quid feti/^ mur:iuxta md qd m e Υ; l3: uodam libroleeim cetis im píetates,& iniqui Dey πα πρὶ πῆ; tates cíusuíndemíaftis:co Γεια mandata:& 40) mediftis fructü médacé?— minusdabiteam tibi: : Quia fperafti Qui enim mádata in P opa ucrterit,femiat in iufticia& metet ex ea fructus uitz. Vnde δὲ alibi leeimus:Mandatü domini luci ' dum illuminans oculos.Ftcíaías ad diim dicit: Lux prace pta tua fuper térram.Et in alio loco: A mandatis tuís intel» lexi.His quoq αΌ ecclefia feparati funt& falfum fibi chrí ftianorum nomen affumunt:pracipitur ut agahtpoeniten tíam,& utrüq récipiant teftamentü: in ueteri iufticiam fe/ mínent:ín nouo metant mifericordia:& illaminent fibi luz men fciétiz: fiue innouent fibi πουα[ία δέ requirant domi num qui docere eos poteft ueram iufticiam:falfofqs magi; ftros deftruant:a quibus nó difcatit iufticíam,fed iniquita tem. ὃ 4Γ 8lraftío ímpietatem«c. Cogor cótra uolütatem meam fzpius de hebrezlinguz proprietatibus difputare: Neq enim rhetorum more fentétias repetimus:uerba con ftruimus:& audientes uellegentes in laudes noftras decla mationibus fuícitam?:fed qua obícura funt,maxíimealie/ nzlingua hominib? explanare nitimur.Supra ubi nos ir» terpretati fumus: árabit iudas, in hebraico legitur N/Ym per^ primam literam:qua Lxx. 5 putates interpretati funt, & tacebo. Nüc quog in hebrzo fcriptum eft ΣΦ αὦ' nos uertimus,ara(tis:pro quo Lxx.tranftulerüt, quid reti; cetis: fimili errore quo fupra, filentiü ,p aratione interpreta τε5. ΕΠ autem feníus ifte dictorum: Super collum uitulae ephraim contentiofz amant tritura:cgo tranfiui& ego afcédi:ut arate iuda δὲ cófringcte fulcos iacob,tereretarea, δὲ folis ferret calore: Monuiqp eos ut feriarét in iufticia:& meteret in mifericordia:& faceret fibi noualia:tépufqp req» rendi diim illud effe coenofcerent:quo uéturus eft qui do; cebit nos iufticia. Mehac iubente& uoléte de letís noua/ libus,fructus iuíticiz ac mifericordiz accipere: arauerunt impietatem:qua egerunt impie contra dominii, relinquen tes creatorem δὲ colentes idola: δὲ meffuerunt iniquitatem: de malo femine, mafas frueces recipientes: de quibus fece/ runtnon folum panem fübcincritium, fed fraudulentum atq; mendacem:qui uana fpe deciperet comedétem. Iítiuf/ modi funt haretici: qui arantfermone compofito& prote; guntueltacent impietatem: ne impietas effe uideatur, fed credatur pictas Vnde qa dixerüit in corde fuo,nó eft dcus: corrupti funt& aborühinabiles facti funt:& mefTuerunt fiue vindemiauerunt iniquitates. C) uomodo enim radix om/ nium malorum eft auarícia:fic peccatorum fcelerumq cun &orumradix eft impietas:quà qui araueritfiue feminaue^ rit, metet íniqtates.() ui igitur arauerunt impietate& mefz fucrunt iniquitates, comederüt fructum mendacíj: omnia qua falfa funt deceptis populis predicantes: ut non qua rantpané uerum, qui de coelo defcendit;fed panem men . dacíj qüi ᾿Ξ γε δι Ὅ5.18.ς P$.u$8, i, Time.e.5 iy, : TM "m ai Iudicti,8,c 975 T5.19.b n ofee dacij qui fuffocat δὲ interficit deuorantes. a Γι confi fuece ín curríbue πιο τῷ, Ideo comedetis fruge mendaci: & incunctis quz propofuiftís fpes uos uana decepit:quia confifus es o ephraim in uíjs idololatriz tua:ha funtenim uiz tuae: X in multitudine fortii tuorum: nó in deo habés £3. ΧΙ quit:Sic fecituobif bethel a facie maliciz neqtíag: ueftras: pprie haretico: pricipib?coapta£: c εἰς fecerit bethel quà ipfi tocatbethel,hoc é domü dei,& fal(3 ecclefiaut fit fefus Sic uobis faciet ecclefia ueftra qua uocatis domü dei:cae; teriiex quo a uobis tenetur,appellanda eft bethauen,id cft fpem:fed in exercitus robore:Itagy cófurget tumult? ín ppfo tuo: qd hebraice dicitur, TD, id eft. fonitus & fremitus ululantis exercitus:quibus cla; matibus, omnes mu nitiones tuz uaftabü: tur:& ea quz muni/ ta arbitrabarís et tu; tapatebunt hoftibus: & ficuaftabütur:quo^ modo uaftatus eítat/ q contritus falmana princeps madianita; runi: qui interfectus efta domo hierobaal: Haud dubium quin gedeonem fignificet: qui ex eo qd? deftru/ xit phanum baal lu^ cumqp fuccidit: δὲ ille fe uindicarenó potuit cognométii Hieroba/ alfortitus eft, id eft ul cifcat febaal: ut quo/ modo(almana inter; fecit filios coram ma/ trib?:ípfis quoq; ma; tribus deinceps inter; s HEB. Quia confifus cs in uijs tuís:in multítudie for tíum tuorü:confurget av multus ín populo tuo:& omnes tunitioes tuz πα’ ftabunt:ficut uaftatus cít falmana a domo eiustqui uíndicauit baalín díe pra lí: matre fup filios allifa: ficfecit uobís bethel a fa cie malitiz nequitíarü ue» πα Ca. XI b Icüt mane tranfijt: pertráfit rex ifracl: quía puer ifrael: δὲ dilexí eum:& ex&oypto uocaui filium meum: V οὐ cauerüt eos:fic abierunt a facie con: Baali irsolabát δὲ fimulachris facríficabát. Etego SEP. Quia fperafti in cur; ribus tuis: ín multítudíne fortitudinis tuz; cófureet perditio ín populo tuo:& omia murata tua abíbüt ficut príncepsSalmana de domo híerebaal ín dícb? bellimatré fup filios alli; ferunt:ficfacía uobís do/ mus ifraela facie malitizv rum ueftrarum. Ca. XI AR Ane proiecti ZA p) funt, piect?€ rex ífriqa par L X229 d uulus ifracl:& cgo dilexi εἴ& ex xoypto uocaui filíos fuof.Sicut uo caui eos ita abierüta facie mea ipi:baaliimolabát δὲ fculptilib? adolebàr icéfá. Etego domus idoli propter multitudine malitiaz rüueftrari, Ca. XI Sicut manetra füt cc. Diuer^ fis figuris eli/ dem explicat fenfum.Q. ui fupra di xerat, tranfire fecit fa7 maría regem fuii qua/ fi fpumam fuper faci aquz:co qd' puma& bullz inaquarti fum/ mitatibus natantes ce leriter diffoluat: Nüc candem rem fub alia ponitftmilitudine:Si, cutenim ortus auro^ rz δὲ diluculü δὲ prici piii αἰεί, qd? appella£ mane,inter noctis fo/ Παρ uícinià tranfit ce; leniter: ita ut finiatur nox& clarefcat dies: ficrex ifrael, id eft de, cem tribuü uelociter tranfiet:Exponitq: be neficía qua in ipfum cótulerit deus. Dum ingteffet puer& par; uulus& capt? in zgy; fectis: fic& filij tui o Ephraim te prafente interficientur,qui& ipfe trucidandus es. Ὁ uzrimus ubi fcriptü fit qd falmana matrem fuper filijs occiderite Legi/ mus in Iudicum libro loquente gedeone ad principem ma dian: Qr uomodo abíq liberis fecit gladius tuus multas matres ita(ine filijs erit intcr muliere mater tua.Sicutigit uaftatus eft(almana ab Hierobaal, qué male qdaáarbitran/ tur hieroboam filium nabath, qui decem tribub? prarfuit: δὲ uaftatus eft:ut in hebraco cótínetur ab ΟΝΤΙΝ: ipfum fignificante, φ δὲ hierobaal, fed breuiori difertioriqs fer; monte:fic fecit uobis o ifrael a facie maliciarum ueftrarum bethel,in qua uitulü aureü pofuiftis, δὲ eftís uenerati«oy? Ρος deos.Pro UN T3 qd'interpretatur domus dei; Lxx. traftulerütórxoo ΤΟ ισραιλ.Ι. dom? ifrael: qd'in hebrao pe: nitus non habetur.Euafunus utciíq de confragofis locis: Nuncinaltum uela tendentes,allegoríz pelagus tranfea; mus. Q.uiaconfifus es o ephraim in υῆς fiue in curribus tuis:de quibus fcripti eft: Hi in currib?& hin equis: nos autem in nomíne diii dei noítri magnificabimur: et confi fus es in multitudine fortium tuorü, quos tibi fala fciétia roborafti: ideo confurget tumultus& fonitus in populo tuo. C. uícquid enim loquütur,non habent uocem fenten/ tias explicantem:fed tumultum clamorem& fonitum: Etoés munitióes tuz fiue que murata funt uaftabütur:nó enim te(timonis fcripturarum:fed arte dialectica,& argu/ mtis philofophorum munita funt atqy conftructa: Sicut uaftatus eft quonda falmana a gedeone, matre fup filijs in; terfecta: Cuius hiftoriz δὲ octogefimus fecüdus pfalmus meminit:ubiinter caeteros duces madían etiam falmana fuiffe cómemorat dicés:Fac eis diie.haud dubiii quin eos fignificet qui contra dominum inierunt pactum fiue tefta/ mentum,ficut madian δὲ fyfare, Et poft reliqua: Ponein/ quit principes eorum ficut oreb& ceb& febee& falmana: os principes eorü qui dixerát:hzreditate poffideam? fan; &uarium dei.Et ín hoc codem pfalmo duces haretici de/ fcribun£:qui altare dei(ibi uedicare conati funt. Ω. αφ fe/ pto teneretur: intan/ tü eum dilexi ut mit/ terem feruum meum moyfen:& ex zgypto uocarem filium meii: de quo dixi ínalio loco: Filius primogenitus meus i(rael.Et quia ifrael(ingulariter quidem dícitur:fed plurali, ter intelligitur,quó δὲ populus δὲ ephraim δὲ iudas: fi qui/ dem in numero fingulari multus eft numerus,qui hoc nu; mero continetur: ueteris recordatur híitorie: qd' uocaue; rit quidem eos per moyfen& aaron,qui uocauerunt eos ut egrederentur de egypto: ipfiuero uocatí ab εἰς recefferunt a facie eorum,uertentes eis terga& metis duritia geftu cor/ poris indicátes.Nec eis fuffecit uocantes conténere,nifi imo larent baal& fculptilibus fiue(imulachris adolerent íncen; fum. Adoraffe eos baal prímum fub Achab rege ífrael ket mus:quifidonij regis filiam iegabel duxituxorem:& baby loni ac phoenicis idolum tranftulit in famaría. Ergo difta tía peccata temporibus,uno fermone coniungit: quomodo primü uocati fint de xgypto δὲ appellati filij: deinde ín fo; litudiné recefferínta deo: beelphegor magis colétes dj dei: et poftea in terra fancta baalim& a(taroth& caeteris idolis feruierint.Et tranire haereticos inftar diluculi,& regem eo/ rum diabolum uel herefiarcha intelligimus:quos in ínfan^ tia quando credideruntin ecclefia δὲ erant paruuli& chrifti nomine cenfebant:dilexít deus& uocauitillos ας tribula, tione& tenebris zgypti: Vocauitauté per apoftolos δὲ do, cores ecclefiz. Cüiq»a meis inquít ducibus fint uocati,re^ cefferunta facie eorum:& adorauerunt beelphegor,hoc eft fuis uitijs& libidini feruierunt:& poftea imolabant baalim δὲ fimulachris qua fibi confinxerant.Singuli em haretíco, rum habét deos fuos: δὲ quodcüq fimulauerint,quafi fcul ptile coluntatq conflatile.Pro eo qd nos diximus:Ex egy pto uocaui filium meü. Lxx.tranítulerunt:ex zeypto uoca ui filios eius:qd' in hebraico non habetur:nulligs dubium cít Matthei de hocloco fumpfiffeteftimoniii iuxta hebrai, cam ueritate, Ergo q detrahunt noftra tranflationi, uideat fcripturam de qua euangelifta hoc teftimoniü fumpferit:& interpretatus eft in diio faluatore: qri de agvpto reductus € 3 e(t in terram $o. I9 C Exo. 4.8 s Reg.i6.g Matth,2,c Deu.re Ibi.52.b £ommen.Iicronymi liber tertiis cunctarum per circtiitum nationum:autlegem meam quaj' eftin terram ifrael:& cum inuenirenó quíuerint: dcfinant rugare frontem,adducere fupercilium, crifpare nares, digi/ tis cócrepare. Hunc locii in feptímo uolumineTulianus au^ guítus qd'aduerfum nos,id eft chriftianos euomuit calum níatur:& dicit qd? de ifrael(criptii eft, Matthaeus euagelifta fi grauiffimum iugi pódus arbitrati(unt, Et dedi εἰς efcam manna in deferto quo uefcerétur:hoc eft enim qd'ait: de/ clinaui ad εἴ utuefeeretur:pro quo interpretatus eft Sym/ machus: δὲ declínaui ad eum cibos: Non qd deus ad eum ad chriftum tráftulit: ut fimplicitati eorum qui de getib? credide; τᾶς illuderet; Cui nos breuiter refpodebím?: Primü matthaü euan gelium hebrzis literis edidiffe:qd? non pote rant legere nifi hi qui ex hebrais erant:ergo nó propterea fecit ut il luderet ethnicis. Sin autem hebrais illude^ reuoluitjaut ítult? aut impitus fuit: ftultus, fi apertum finxit men datiü:imperitus finó intellexit de quo haec dícerentur.Stulticiam « HER. Et ὅσο qfi nutricíus ephraím, portabá eos ín brachijs meis:& nefcierüt qd'curaré eos.In funiculís adam traham eos: ín uin; culís charítatis. Et ero eís quafi exaltans iugutn fup maxillas eorü:& dedina; ui ad eum ut uefceretur. b INÓn reuertetur ín terram agypti:& affur ipfe rex eius: qir sEP-Et ego colligaui ephra im: füfcepi εὖ fup brachiü meü:& non cognouerunt ut fanarem illos ίπ corru/ ptione hominum: extédi eos ín uinculis charitatís mez.Et ero illis quafi dás alapas hó fuper maxillas cíus:& refpícid ad εὖ pua/ lés εἰ. Habitabítephraim ín egypto:Xaflur ipfe rex eus:quia declinauerit:fed quod cibii mannz ad εἴ fe; cerit declinare. Aliterz Intantüdilexi eos:& ὁ tà clemés paftor fui: ut morbida ouem htt meris meis ipfe porta rem:ípfi uero ignora, uerunt qd? mea illos paffione curarem:€ qamator fum omnit hominü,traheré cos ad credendum in uin; culis charitatis: iuxta illud qd in euangelio fcriptum eft: Nemo uenítad menífi pater qui mifit me traxerit eum. Etarbitrati funt ipíü uolumé excufat: qd prudenter ordinateq copofitum eft:imperitum nó pof fumus dicere quem ex alijs teftimonfjs fcripturarum fcíen/ tiam legis habuiffe cognofcimus.Supereít ut illud dicam? qd'eaquz τυπικῶς praecedunt ín alijs: iuxta ueritatem& adimpletionem referantur ad chriítii: qd? Apoftolü ín duo bus montibus fina&(ion,& in fara& agar feciffe cogno» uimus. Neq enim eft fina mons,& non eft fion: non fuit fara& non fuitagar:quia hzcapoftolus Paulus ad duo re tulitteftaméta. Sic igitur hoc qd'fcriptü eft:Paruulus ífraef & dilexi eum:X ex zgvpto uocaui filíü meum: dicitur qui dem de populo ifrael:qui uocatur ex egypto qui diligitur: qui eo tempore poft errorem idololatriz quafi infans€ par uulus eft uocatus: fed perfecte refertur ad chri(tü. Nam& ifaac in typo chrifti fuit:qd? futurz mortis ligna(ibi ípfi por taucrit:€ iacob qa liam dolenté oculos:& rachel pulchra habuerituxorem.In lia quz maior erat,czcitatem intelligi/ mus ynagoge: in rachel pulchritudinem ecclefize:et tamen qui ex parte typi fuerunt domini faluatoris,nó omnia qua feciffe narrantur,in typo eius fecíffe credédi funt: Typus em partem indicat:qd' fi totum pracedat ín typo, iam.non eft typus,fed hiftoriz ueritas appelláda eft. Hzc breuiter ut ín cómentaríjs diximus:nücad reliquarecurramus. a{ΓΞ eco quafi nutrícíus epbzaím«€. Multü interfe hebraicii& Lxx interpreti editio diffonat, Tentemus igitur iuxta he/ brazos hiftoriam: iuxta Lxx.&pecyco yl texere. Qui fupra dixerat: puer ifrael,& dilexi eum: δὲ ex aegypto uocaui filii meum: etpoftea intulit qd? perpetrauerit nefas, baalitn im molabàt& fimulachris facrificabát: Nunc narrat quo ifrael amore dilexerit,fcd?m illud qd? in Deuteronomio legit:Por tauitte dris deus tuus ut folet homo geftare paruulii filium futim in omni uia per quà ambulafti: donec ueníres δα ἴον cum iftum.Et in alio loco: Expádit alas fuas δὲ affumpfit eü atqp portauit in humeris fuis. Ego inquit qui pater era,nu/ tricius factus fum:& paruulüm meii in ulnis meis ipfe por; tabam, nelederetur in folitudine:& ne uel zftu uel tencbris terreretur, in die nubes erá:in nocte ignis colüna: ut quos protexeram, meo illuftrarem& fanarem lumine: cüq pec/ cáffent δὲ feciffent fibi uituli caput, dedi locum poenitentia: δὲ ignorauerunt qd curarem eos,& uulnus idololatríe qua draginta annorum fpacio obducerem, δὲ príítina redderé fanitati. Curauiiautem eos propter funiculos& uincula charitatis:quibus mihi abraam ifaac& iacob aftrinxeram. Pro adam enim Aquila& Symmachus& Lxx. theodo/ tio,homines tranítulerunt: ut dicerent, in funiculis homi; num traham eos,in uinculis charitatis. Q πο fequit: Ero eis quafi exaltans iugüi:pro quo interpratatus eft Syrn miachus:& putauerunt qd? imponerem iugum fuper maxil. lam eorum:duplici&r accipitur:Aut abftuli ab eis iugum iueum meii leue, effe graui(fimi: et declinaui ad eos deferés regna coelorum: ut cum eis uefcerer affumpta forma hominis: fiue dedi eis e/ funi corporis mei:ipfe& cibus& conuiua. Tranfeamus ad intelligentíam fpiritalem,iuxta Lxx. dumtaxat interpretesz nefiutrüq&(cdm hiftoria& cdm αμαγωγίν, uoluerim? exponere,tédamus libri magnitudinem: Illis ímolantibus baalim que defuo corde finxerunt:& me uocante fugienti^' busa facie mea:íta enim in Lxx.continetur: Ego clemétiffi mus dominus ligabam pedes ephraim, nea me longíus fut gerét:hoc enim fignificat euvezrod ie'a:ligabam autem το ᾿ moníjs fcripturarum,& difputatioe magiftrorum ecclefia: utligatos per patientiam fuis brachíjs contineret:non intel ἡ ligentes qd patientia dei falutis eorum effet occafio: Vnde in corruptione homini uidelicet magiftrorii qui eos dece/ perant contractos perfidia frigore extendi calorem fidei:&C^ quafi repugnátes uinculis mez dilectionis afftrinxi. Et qa non fuafponte currebant:fed uincti funibus trahebantur: paululum maxillas eorum alapis uerberaui: non puníens' fed corrígens δὲ emendans.Tudex lacerat carnes,torquet fu niculis,flagellis atqp ignibus cruciat. Cr ui autem pater eít: lafciuientem filium palma percutit manus.Et pulchre non dixit:ero eos alapis uerberas, fed qfi homo maxillas manu percutiens:Percutit autem deus filios aberrantes cómina/ tione poenarum:euangelica lectione,€ teftimoníjs prophe tarum. Cüdpfic percufferit in maxilla ut hzreticorü panem atqp doctrinam excutiat de ore polluto: τς refpicit ad eum dicente fibi filio uerberato: Refpice in me& miferere mei.Et iterum:Refpice& exautli me die deus meus. ΟἿ eos re/ fpexerit, preualebit fiue proderit eis: id eft fuperabitaduer arios:et de fugitíuis feruos faciet.Siue dabit eis uerum& dulcem cibum qui prius hzreticorum mendacia& cibos amariffimos deuorabant. b[fon reuertetur ín terram €gyptí«c.r dicit:nó reuertet in terrà zgypti:oftédit qd? reuerti cupiat fed irenon poffit. Reuerti αὐτὸ cupiebat ifrael ab zgyptijs auxilii efflagitans:fed poffeffus eft ab aíTyrio: qui coepit eum δὲ dominatus eft illius iure uictoris:& hoc paffus eft:quia cóuerti noluit,nec agere poenitentíam. Vel. certe dicamus quod reueríus fit in terram eprpu: quando agyptíos ín terra fancta adorauit deos.uel illo fenfu accipié dum quo fupra dictum eft:egyptum ínuocabant: ad atly/ rios abierunt. Coepit itaqp gladius in ciuitatib? eius:fiue ir; ruet:ut interpretatus eft Aquila: aut uulnerabit, ut Sym/ machus tranftulit. Et uide quatum pondus fit miferiarum utnon agri uel poffeífiones ac rura uaftentur:fed medias οἱ uitátes hoftis introcat,& cófumat electos eius fiue brachia illius:ut interpretat? eft Symmach?qd" hebraice dicit ην Cutng confumpferit gladius electos δὲ príncipes,fiue ro» bur exercitus T$.84.e Ibí.iz.a zu O fec bur exercitus:& deuorauerit uel capita uel confilia eorum; utnon poffintaliquod inuenire prafidium: tunc plebs mi ferabilis quz ad me reuerti noluit,meum ad fe redítüi prz; ftolabitur:& fero aget poenitentiam, hoftibus cuncta uaftà tibus:Itacp qa peccata grádia, gradibus funt puniéda fup, --: £3. XI eft in mecor meiü:pariter cóturbata eft poenitudo mea.Sta tim utlocutus fum,meephraim δὲ ífrael ficutadama febo ἐπι pofiturü:mea cómota funt uifcera.Poenituit me ποῖ ἅπαξ populti delere in ppetuü:idcirco nó facià fcd^m furo» réiracüdiz mea:nec de mea clamétía cómutabor,ut αρ; plicijs: imponét eis q derelicti fuerint depo pulo( rege eorum ac , principib?,affyrio mu Geífi.19.e crone truncatis) iugü graui(fimü feruitutis: etimponet pariter η nó auferetur iuxta lite rá:ni(i fpiritaliter tol, fatur in chrifto. Iuxta Lxx.habitabit ephra; imin zgypto: terram fanctam fe habere di/ cés,& ecclefia dfi fal^ uatoris:fed uitijs atcp peccatis δὲ puerfitate fideí femp in zgypto cómoratus eft.() uia igit habitauit in egy pto:fenfus magnus aílyrius erit rex eius: noluit eft reuerti ad ecclefia:& uirtute per/ dita,id eft chrifto:qui eft dei uirtus& dei(a7 piétia:femp in laguo/ re uerfatus eft& infir) mus fuit,cunctis dz; monib? ac pturbatio/ nibus fubiacés:idcir/ co gladius,hoc eft(cié tia Ípiritalis uel fermo ecclefiaftici uiri ua(taf HEP. eius: ἁπίᾷ noluerüt cóuertí. Coepit eladíus ín ciuitatibus eius δὲ confi met electos eius:& come/ detcapita eorum: popu lus meus pendebít ad te; dítum meum: Iugum au/ tem ímponctur cís fimul a quod no auferetur. Quó/ modo dabo te ephraím: protegá te ifrael? quomo; do dabo te ficut adatma: ponáte ut feboím? Cory ueríum eft in me cor meüt patíter conturbata eft poe nítudo mea. INon faciam furorem ira mea: nó cot uertar ut difperdá ephra/ ín: quoníam deus ego& nó ho:ín medio ταί fanc? & no ineredíar ciuítatem. 9 Poftdüm SEP. eíus:qa noluit couer ti.Et infirmat? eft οἷα dius ín cíuitatib? eíus:& requie αἰτίη manibus illius:& co medét de cogitationibus fuis:& populus eíus fufpe fus eft exíncolatu fuo:& deus fuper praxiofa eius írafcet δὲ no exaltabit οὔ. Οία faaá tibi ephraím: proteeáte ifraelz Quid fa; cíam tibí:ficut adama po/ nam te:& ficut feboim:co/ erfum é cor meü ín ipfo: fimul coturbata eft poeni; tudo tmea.INon fadam iu/ xta iram furorís mei: non derelinquam ut deleatur ephraim: quoniá de? ego fum& nó hó:ínte fanct?: & non ínercdiar ciuítaté. dà ephraitn:nó em p^ cutio ut perda in ppe/ tuüi,fed utemendem: Crudelitaf mea,poeni tétiziX pízrtatis occa/ fio eft:deus enim ego fum& no hó. Homo ad hoc punitut pdat: deus ad hoc corripit ut emendet.In medio tui fanct?:€ nó ingre diar ciuitate: hoc eft non fum unus dehis 'quiín urbibus habi; tant; quihumanis[67 gibus uiuunt:qui cru delitaré arbitran£ iu^ fticia:Ius fummü,fü^ ma ,malicia eft: mea aütlex meag iufticia, eft(aluare correptos, Poffumus,& aliter di; cere: qa; primus cain parricida extruxit ciuí tatem in noie filij fui enoch: in huiufcemo/ di urbé dis nó ingre/ dit, quz ex fcelere& fanguine& parricidio fabricata eft. Sin auté uoluerim? legeresquó atq; debellàs fép uer; fabi£ in urbib?ei?:ds ipizextruxitcótra drim:& ipfe gladi* reqeícetin manib? ei*:ut occifus ab alio, alii no poffit occi/ dere:nec contra aduerfarium leuare manü. Deniq recipiet δὲ uorabunt fcd^m cófilia fua.Infoclixauté populus δὲ uul/ gus indoctü fufpirabit antiquàá patrià& captum fe effe fen tiet:(iue pendebit in incolatu fuo,nefciés quid agat: δέ quo uertatur ignorans:deus uero fup praciofa corti, aurü uide licet& argentum quz acceperant ab eo:de quibus fzpe di; ximus,irafcet:& nequadp liberabit εἴ q fuo uitio corruit... Hoc iuxta Lxx.eüdéatit fenfum& hebraico coaptabimus. ο] C uo oabote epbzaím«C.In eo loco ubi nos δέ Lxx.in/ terpretati fumus: jptega te ifrael, in hebraico fcriptum eft: ir SR) yayas:qd Agla tráftulit ὅττλω κυκλώσω cti fcu to circüdabo te. C) d cum ín bonà parté putaremus intelli, gi:& fignificare protectioné:ex editione Symmachi cótra/ ris nobis fenfus fübíjcitur dicétis:txd'oco ot, id eft trada te.Ex tranflatíione quoq theodotionis: nó ,pfpera fed ad/ uerfaria demonítrant: αφοπλίσω σὲ, qd fignificat nudabo te:& auferá a te Ότλον, hoc eft fcutum,quo te ante,ptexera: δὲ hic fenfus magis cóuenit diio cóminàti. C) d? igit dicit: hoc eft: qin noluerüt cóuerti:& affur factus eft rex eorum: deuorauitqp gladius:& urbes& principes δὲ populum:& imponet eis iupgum,qd? non auferetur ab eís,etuidebatur dura fentétia:nequadp eis loci poenitétize derelinquef. Niic de? parctis ad ifrl'loqui£ affectu: C, uid tibi facia ephraime quó te meo auxilio denudabo: quid tibi faciaequate arte Corrípiaequo potero fanare medicaminecficut adama& fe boimi ροπᾶ te:que duz funt quinq; urbium, ficut in genefi legim^:Sodoma δὲ gornorra,adama δὲ feboim δὲ bale,quze eft(egor:&(yro fermone goara dicit.Ponà itacp δὲ uertam tein folitudine,& delebo ufqp ad cíneres ac fauillas:ficut de leuiadama δὲ(eboím. Οὔ duram imo crudelé fententia ptuliffe:rurfum ραγξείς aifectu mifericordia uincí£;& au/ . fteritaté iudicis pietate mitigat patris. Dicit ei; Conuerfü g i dabo'te ephraim,pro/ Poftdüm tegateifri:fic intellige du é'Q uid tibi facía, 'nii ptectione dignus esq táta feciftizNotandü ἅφ qd ubi contra iudam dicitur.i.populu dei:non'adama ponitur& feboim:fed fodoma δὲ gomorra. Legimus em in Efaia: Au ditelegem dei principes fodomorum: attendite uerbü dri populus gomorrz. In euagelío quoqg ciuitas que apofto: los nó receperit, excutiétibus eis puluere pedü[πο Βε: αἰεί deca:qd'in die iudicij tolerabilius fit terre fodomorum& gomorrz& d ciuitati illi:Et ad hierufale ,pphetalis fermo di rigit:iuftificata eft fodoma ex te. Dat ergo nobis fufpitio: 'qd'fodoma& gomorra principes fueríntin péto:& adama δὲ(eboim earü exépla fectate fint:& qd' potetes poteter tor menta patiant:& feruus qui fcit uoluntaté diii fui& η fa; citeam:uapulet multis. Vnde δέ ecclefiaftici: Π fjfdé qbüs haretici fcelerib? cótinenf:nequadj adama δὲ feboim, quae inferiores funt:;fed fodomz δὲ gomorrz que maiorti crimi num effe dicunt cruciatib? fubíacebüit.Ad hereticos quoqy deceptüg ab eis populü loqui£ ασ: gp nifi egerint poeni; tentia, ponant(icut adama δὲ feboim,ut nulla fpem habeat falutif.Rurfü ut claemetiffim? pater, dicit fefuá mutare fen/ 8o. 20 C ͵ Efa..c Matbao,b Βασ. Lu, 12.£ tétiam:& poenitere qd' talia fitlocut?:ut illos quoq;ad con. ἡ uerfioné δὲ ad poenitétià ,puocet: Non facía inqt in. furore meo:non diífpdàa ephraim.() uantü ínqtin me eft:quantü ego cupio:fi erroré ueritate correxerit: fi rne magis amaue; rit d; principes harefeos:deus em ego fum& nó homo: Ia/ píis manti porriga:errátes ad falute uocabo. Et qa fanctus fum:,ppterea nó íngrediar ciuitate, id eft cóciliabula& ur/ bes hareticogs.Foras exeuntes deurbibus fuis libéter reci pio:in ciuitates eog: nó ingrediar. Hoc qd dixi nó ingredi, ar ciuitaté:& iuxta Lxx.feqt: poft dim ambulabo:qdá fic interpretati funt: ut dicerét ἀπο ppfm rridiffe:& effefenfüs Quia cóuerfü ὃ cor tuii in te& nó fcd'm pctà nra fecifti no bis:fed imitarif clamétíà tua,& nra delicta nó punis,& pol liceris te(tin& clemété in nrí medio uerfatuge:idcirco& ego malog: hominü nó ingredíar ciuitaté:niec ero de nüeró € 4 peccatoge Amos," Matth.rs.d Ε ση £ommen.bicronymi liber tertius pétepifed ibulabo poft dim deii meüi.Hebrai aüt ex pfo na dei ita ediffe;üc ΝΟ te derelimqua:nó ibo ad alia genté, ncc ingrediar alterà ciuitat:. a€[ Soft ofim ambulabüt zc. Diic,pfpera pollicétepopulus cóuertit ad εἴ:8ζ ambulabit poft dám:qa düfrugiet j(ileo:;De d€ amos ppheta come pphetas,& cxteros q dei impío ferniebarit. Ad cápation? emilli? tpis ᾗ hac diceba£,aberráte penit? ephraim,& c'ece pto in idolop: cultu ífrEfol* iuda remáferat qi dei cultu& teftímontjs yfarec:& poffet defcédere εἴ! eo; fiue fortis cé cit forte;^m em δέ defcéfioné& fortitudine figmficat: pro quo morat. Diis defionru gie:& de hierfm da bituocem fua.Rugiet aütqR dicit:ficutada; ma,poná te utfeboím Cüdqillerugierit: tüc formidabütfiitj maris fiue aquarü: ut Lxx. tráftulerüt. Etem uer bümaim qd'p ος’ teras fcribic Ὦ 3*a.Si legat"2 aqs ffignifi cat. Si Ό 2 de mari iriteiligit. Hac hebrzi ad aduétü ση! refe; rüt:qué fperat e(fe τ, turi: Nos ἐᾷ tranfacta cóuincimus: qa δὲ de zeypto,X de affyrijs, hoceft δὲ ab oriente& eccidéte,& ab aglone & ameridie uenerüt: δὲ Qridieueniüit q dif! €übat οἵ abrahá ifaac & iacob.Filios atit ma ris tueaquas eos pof fumus appeliare,q fa/ gena dii comprehéfi s HEP.Póft ditm ábulabüt: afileoruoíet:qaíperugiet diformi μα ΙΗ, maní& uolabüt dfí auis ex acgy/ pto:& dfi colüba de terra aflyriorü:& collecabo cos in domib? fuis: dicit dns. v Circüdédit me in negatio ne fua ephraim:& in do/ lo dom? ifr: Iudas aüt te; ftis defcendit cü deo δὲ cá fanctisfidelis.(ἃ. XII ε Ἢ"WPhriim pafctuen tü& feq zeli: to/ τ diemendaciü δὲ uaftitatem multiplicat:& fceduscum aflyrijs inijt:& oleum in agyptü ferebat. Iudiciü ergo sEP.Poft drim ábulabo:fi catleorugiet:qa iperugiet δὲ formidabüt filij aquane δὲ uolabütqfiauis εχ ον pto:& dfi colüba de terra aflyrion::& collocabo eos ín domib? fuis: dicit dis, Circüdedit me ín menda; co ephraim:& ín impíeta te dom?ifiT& iuda:nüc co gnouít eof de?:& ppb fan ctusuocabitdei. Ca. ΧΗ Phraim aüt ρει, mus fpüs pfecuc? é " xÍtütota die ianía & uana multiplicaui::& te ftamé&ü cáaflyrif pepicit &oleiizgypto mercabat Etiudiciü Aqla tráftulit πικρά» T doo luxta ἂναγωγί circüdát heretiai dim in médacio,ímo in né gatione: Qruicqd eim loquun£,negatio,tma ἡ médaciüi δ: δι circüdat' eiii dolo fiue ín ipicta te dot?(Παπ uniuer faquz fimulàt artifici férmóe componüt,&: ipietaté loquüt cótra diím.TIudas aüt,hocé uir eccfíaftic?,nó Γρ” bit, n6 in7a£ tumcre hzretico: fed hüi'ia εἴ deo:& cii fanctorüi choro fideiis e& robur* fius: ἀπ zdificat do^: mü fua fup petrá quae nuila tépeítate qtiat; Lxx.mfto aliter traftur' Jerunt:qd?& ephraim δέ domus ifrP& πιά«α΄' circüdederit deum in médacio& in ipietate: & tátz c'emétiz(it de? ut nó ab eis abícidat fpem falutifed cogno" üt, abftracti de ma: ri πι! Το. Cücp capti fuerit de mortead uiti: collocabun£ in domib?fuis,qua horrea uocat euageliti,in qbus electa δὲ a paleis fepa:a fruméta codü£. Natura leoni eife dicic:ut cü infremuerit δὲ rugierit,oi: animátía cótremifcát:& fixo era/ dufe mouerenó poffint:tát?pauor eft& táta formido.ltaqp δὲ diis ο[ον leóis rugierit& itonuerit ac dederit uoce fifa: cüctz aues X uniuerfa uolatilía phorrefcec& ibtit ad nidof, id eftad domos fuas in qbus düshabitabit εἶ εἰς. Dicam? δὲ alite. Cü uerus eo infremuerit,falfus ieo q€íuxta apm Petri aduerfazi?nr,jlico cótícefcer& ome dogma puerum, os fuü aperire nó poterit:quiqp anteab eo capti fuerát,rugi; tu leonis foluti€ cóminatióe terribili fequét drim deu fui: Tüctimebüitfilij maris fiue aquarü:q in amaritudine& fal fis hareticope aquis fuerat ,pcreati:& affumptis pennis,uo/ labüt dfiaues ex zgypto, δὲ quafi colüba de terra affyriorü: & dicét: Quis dabit mihi pénas ficut coliibz& uolabo δὲ re quieícacut q apud hareticos laborauerát,reqefcát in eccle/ ia:& habitétin domib? fuis:de qb? fuerat errore feducti, Egyprii.i, ata tribulationé interpretari:& anguftia πο; uintus:aíTyrios Gcp dirigétes:fiue ut meli?arbitramur,argué tcs. Ab his ergo liberan£ harretici,cum habitare caeperintin domubus fuis:& ma!is parétibus dixerint: Relinquet uobis domusueftra deferta. b€T€ írcüdedít me ín negatíone«c. Tradüt hebrai huiufcemodi fabula:Tn exitu ifr? ex aegypto qii exalía pte mons,exalia rubrü mare:& exa!ia pharaonis cingebat exercitus,& inclufus populus teneba£:cateris tri bub? defperátib? falute,& aut reuerti in xgyptii aut bellare cupictib*:fol? iuda fideliter ingreffus ὁ mare:unde& regnü meruttaccipe:& hoc εξ Πᾶς dicat:Tudas teftis fermoni dei,& aftipulator acuindex defcendit cti deo 1n mare:& in; ter fanctos fuit fideliffimus: ut uerbis iubztis crederet dei, Hoc illi dícüt.Nós coeptz explanatióis fecmur ordine.qd' circüdederit ephraim regia trib?& domus ifrael, populus q tribui regiz feruiebat:& circiidederit εἴ in negatione fiue médactio:di dim negat& idola cófiten£.Tudas αἴ πος eft duz trib?,quz habebàttéplü, lege, pphetaf& feruabàt prae €epta legalia:erát τεῖος radit] cti deo& εἴ fanctis fide» les.Sáctos poffumus dicere, uei angelos ucl patriarchas ac: cat illos:& pat? fituo care ppm fé δὲ pplm dei q nic ipietate puerfus eft-Tuxta tropologià Gcp uelie deti δὲ hareticos faluari: δὲ eccfiafticos pétores& oes fuo uocabulo nücupari.Q) ui atit uere fanc? εἰν: circidat deü in médacio fed in ueritate:pfalmifta di céte:Potés es diie:& ueritas tua in circüítutuo. Ca. XII. CN'Bbaaím pafcít ventü« fequi eftü«C. Sacra nar; rathiftoría. Manahen rege ifr pace facta οἵ affur: ab zgyptíjs auxiliti poftu/affe:& hoc eft qp nüc di^ . Citur:ephraim ραίςετς uétos,id eft pe uana fe deci pere:fequiqp καύσωνα hoc eft eftum:& iread meridiem ni» hil aliud agere tota dienifi fibi illudere. Et dii hucilluzqs difcurrat uaftítaté δὲ euerfione fuis urbibus preparare.^n H Ps 88.5 4-Reg.i$.d nó eftuaftitas atq; médaciüi pepigiffe foedus ο affyríjs:& olei tuliffe in aegypti: c'uvexAoxixGca ptetotü ὦ uideli^ cet munera egypttjs miferite Licet σά arbitrent qd? πεῦ in egypto o'eum gignit: fed praciofiffimii miffum effe ab ephraim: cui?terra famaria olei fertiliffima eft.Porro(cdm tropologia οὖς haretici peffimo daemon fpii cótinent:de q& in Apfo fcripti eft: Aduerfus fpüalia ποσα in coclefti bus.Etimiidus fpüs οΏ exierit ab hoie,& requiénó iuene;. rít:feptéalios fpüs neqores fe(ibi copulat:& priftína reuer tit ad domü. Spü igit peffimo fequütur καύσωνα.Ι.απίαίτα τξ ueuétü urenté:q cótrari? florib?eft δὲ germinátia cücta difpdit:tota die inania uacuaqy fectat:nec pprio errore có tétus eft:fed multos difcipulos,imo comites fuz uanitatís errorifqs multiplicat. Foedus áp facit cü affyrijs:rü prin/ ceps eft féfus magn?:ut quacüqp finxerit fapieter(imulaffe uideat:ea fapiétia quz deftruit a deo:qua& Ἀρῖς pracipit declinádà dices: Videte ne qs uos depredet p philofophià & inane feductioné,fcd?m η(τη elementa müdi.Sed& oleü fert i xgyptü(iue merca£ zgypti fapiétia, ecclefiafticis cupi&s mifcere dogmatib? ole unctióis:d un gebat rhe ac facerdotes: d ungebat& reges Hoc oleit hit&(acti de qb? dicic:Filij tuificut noue!lz oliuag: in cir» ctiitu méfz ενα. Et bonaoliua in q oleafternr infertus eft. Ω υϑιις aüt conent haretici ueritati mifcere médaciticoleit aquis δὲ ceteris humétibus δὲ liquétibus rebus non pcteít copulari;Semper ueritas fupra eít:deorfumq? médacium, Omnes Luc.i.c T$127.à 1 qi 9 M A Té4o0b οι η Ofce Omnes alix ον nó habét(ut diximus) oleum ueritatis;potlunt fibi miíceri:& de pluribus unum effici corpus.Sed hari oleum qd? defertur in egyptii:& de terra fanctaad pharaonis regna defcendit, dete(tat prophe tadicens:Oleum peccatorís non impinguet caput meum, ο] 3udicíG ἃ ofií cc. Ephraim femel pafcé £d; xI 6ο, ciiangelo:uel uincés aduerfartasfortitudines:uel roborat* bridictionib* angeli qui ipfe eft deus: inualuifti p figura cotraangelii ut inualefceres contra hoies, δὲ cófortatus es. Cüqy effes uictoria cófecut?, fleuifti& rogafti angeli dri δὲ peccatorii ueterü recordat?yinuenifti eà in bethel,hoc eft in domo dei, qua eít ecclefia:(iuein domo te uentos,€ fequente miédaciü: qui in tantà uenitamétia: ut inter duas gentes aduerfa; rasdubrfudwaet,| inucntiones ci? reddet ei, ᾿ aciens pacem cu ally ΄ ena. In utero fupplantauit τα! wppumsNuncmihi trem fuü:& in fortitudine omne íudiciü eft cü iu"refr9-. da, uifitatio fuper ía fua direc eft cá angelo: cob. Vifitationéauté—& inualuítad angelum:& εανεεναογ ΤΡ. cofortatus eft: Πευίεδέτο reddiditqd mereba;— gatiít eizín bethelinuenit iude quopdui dei— eum:& ibi locutus eft πο’ Κοῦ ortus eit Iemine:”---- γος αν xtaadinuétióes fuas:— dis mermoríale eius: δὲ tu ui nó ti fortuito er/ rore deceptus,dehu; mana cócidit fragílita s HEB,[ὑπο etoo dfi cà iuda δὲ uifitatio fup íacob iuxta uías ei?& iuxta δά; ad deum tuum conuerte/ ris:tnifericordíam& iudi; te:fedinquifiuit&ad——,;; inuenitinquibuspec. ΩΜΟ aiftodi; δὲ fpera in φατετδέτυειεε. Expo; deo tuo femp. Chànaan nitautédntabonaiu,.“, dasjhoceftiacobac/ li fmanueius ftathera do ceperit:& in patre fili?- lofa calumniam dilexit:& nomiínat,ueterifq re^ 2l m ν ται Πο τΊα τινας dixit ephraim: Verufitn dei mifericordia erga iacob:& illi? cotra do. "minii durítia cogno . diues effectus fum: ínue; fi ídolà mihí: omeslabo; fcatur.Düadhucefft Tes mei no ínueniét mihi in utero rebeccze, fup; iníquítaté quam peccaui ὲ plantauitfratré fuum Ét ego dfis £fau: nó uticpfortitu^ ὃ dine ρτορτία͵ qui fen; d tirenó poterat:fed mi(cdiia dei: qui cognofcit& diligit eo SEP. Etciudiciü dfiocum iuda ut ulafcatur íacob:íu xta uías eíus δὲ iuxta adín uentiones ei? reddet ci.Ín utéto fupplantauit fratré fuá:&inlabore fuo pra ualuít deo:& cófortat? eft cü angelo& potuit:fleue/ runt& deprecati funt me: in domo ὤν ínuenerüt me & ibi dictü eftad cos:dns auté deus οπιπίροιξς erít metmoríale eius:& tu ín deo tuo couerterís:miferí/ cordiá& iudíci απλοί: & appropínqua deo tuo femp. Chanaan in manu ei?(tathera iniquitatis,op prímere p ροιξείᾶ dilexit: & dixit ephraim: Verütri díuef effectus fum:inueni Rie mihí:omeslabores ei? nó inuenien£ εἰ ppter iníqtates in qb? peccauit. Egoauté diis . deotuo. c», doloris& lachry? marum δὲ paenitétize; Et ut fcirem?qs effet iudas:ibi inquit, locu tus eft nobifcum, hoc eft nobis chriftianisz δὲ ex eotépore ufqpin prafenté diem,chrifti cenfemurnoie:& ipfo dirigentecorrigimur. O itaq uir eccl'iaftice ' qui appellaris iudas; δὲ cófitens: couertere qüotidie per poeaiten tiam ad drim tuii:& fi forte peccaueris,imita 2 Ω re pphetá αἰζεπεξ: La P8,6.b; boraui igemitu meo: lauabo p fingulas no; étes lectu meti:lachry mif meis ftratii meti ri gabó; Nec hoc dixiffe fufficiat; fed dei ferua mandata: facin alios mifericordiam, ut& ípfe mifericordia con equatis:Tudiciiü uerd iudíca:utin quo iudi; cauerís, iudicet de te; Et fperaideo tuo fem per:ifiueappropinqua deo tuo iugiterzutom ni tpe in uirtute pro^ ficiens,appropinques b4L£bana, an in manu ef? c, Mo nuerat iuda ut cóuer; teret ad drim deti(ui,& mifcdiam feruaretatqp iudicii: quos przdeftinauit.Et nó folü in utero fupplantauit fratre fuii: fed in fortitudine quocp directus eft ca angelo, αἲ ad torrente iabokaduerfum angelum tota nocte pugnauit.Et quia directus eft cii angelo:;ppterea εὐθυτάτ: η hebraice &ici£ XP^ ,hoc eft dirigétis ftue directi nomé accepit. Et in valuitinquitaduerfum angelü:& ci? bridictione qué uice; rat,cófortatus eft. Fleuit quocp& rogauit eum.i.angeli di cens: Nó te dimittà nifi mihi bridixeris. Cunq patrís ma; trifgconfilio in mefopotamia fugeret, inuenit eundé ange lur in bethel:qui locut? eft ad εὖ: locutus eft nobifcii.i.in patre locutus& filijs eft:& in iacob dilexit& iuda:ex qtpe ufcs ad prafens,nomínis eius,qd illi ab angelo& a deo im pofiti eft memoria perfeuerat. ΟΠ harc fe habeant íta:& tu o iuda imitare parenté tuii:plora& roga dfim exercitudi:& ad eum cóuertere. Cuftodi mifericordiam& iudiciti:& οἵ utruncp feceris, fpera in deo tuo, femper bonísoperib? ad maiora proficiens.Pro eo qp in hebraico habet, fleuit& ro; gauit eum,in bethel inuenit eum,& ibi locut? eft nobicii: legimus in zditione uulgata: fleuerunt& rogauertit me,in domo&y inuenerunt me:& ibí dicti eft ad cos.à interpre tatur dolor.Si qs igit flet,& agit poenitétià,& diim depre; éatur,inueniet eii in dolore cordís fui:& cti eti inuocauerit; fibi audiet riidenté.Po(fum? iuda eccliaftici uirü intellige: te,qa diio corripit:qd'nó fit priftinorü in fe büficiorü erus memor:fed quotidie peccatis peccata confociet ,& exponit quz fint ipfa beneficia: Cü te ínquit nafcenté in fide eccfia parturiret, fupplantafti dean gentilem fratre tuti:& ci^ accapifti primogenita:& in fortitudine tua directus es fperaret in diio femp,fiue appropindretei iugiterNunc ad ephraim,hocé& ad decé trib? fermo cóuertít:qué uocat cha naarriuxta illud qd'loqui£ Daniel ad prefbyterü:qui utis Daftas.f erat de femine iuda:Semé chanaan& nó iuda, fpecies deca pitte.Etin Ecechiel ad hierufalé dicti legimus:Pater tuus Ececb.16.3 amorreus& mater tua cethea.Et in Efaia dicit ad tribü iu da:Auditeuerbü diffi principes fodomoz:percipite aurib? ἘΠῚ τις legé diii noftri pps gomorraz.In Zacharia ἅς extremo uer Ζ ας d ficulo legim*:& nó erit chanane? ultra in domo diii. Dicit autéchanaá, hoc eft ephraim habere in mariu fua ftatherà dolofam fiue iníquàá:iubéte fcriptura:zqua fint tibi pode; ra:& nó folii habere ftathera iniqua ac dolofam, fed dilige recaliinia& opprimere hoiesp potétia.Et ne putarem?cha naan Αἰ quépia fenti&dü:ponit manifefti? qui fit ifte cha/ naan: Dixitephraim: Verütii díues effe&us fum:& eft fen; fus: Nó refert unde poffidea,diimodo poffidea. Hoc mor; bolaborat plurimi,de qb? fcripti eft:Diuitize congregate Tob.20.b Prouer.i.l Lucz.16.€ inique,euoment:Redéptio eim aiarii uiri,ppriz diuitiae. V ri pracipit ut faciam? nobís amicos deinid mamona, q nos poffint recipere ín eterna tabernacula. Ephraim auté q οἷο τίαξ δὲ dicit: Verüitii diues effectus fum:inueni idoli mihi, fiue ἀνωφελές, hoc eft Yw:qd?nó profit poffidéti,caffo labo re fudauit.Sicutauté gulofi& luxuriofi uenter de*eft:ita& auarus adoratauri idolum:& dicit in corde fuo:inueni qd? quarebam: fed audiet:Stulte,hac nocte fapiet aia tuaa te: quz αὐτὸ praparafti,cui?erunte Cücf femel oculos ei? diuí tiarü:nó dità fulgor, fed cxcitas occuparit, loqt:Oeslabo res inei nó inueniet iniquitatem-mgà in quà peccaui:& eft ες fenfus Leui,19.g Lucs.12.€ E T$.9.d wa 4. Tímo.s,b Egecb.1o.c Efa.6.a Abacuk5.a P$.84. £Zommen.lbieronymi liber tertius fenfus: quicquid peccauero,fi habuero diuitias ab his qui meo indigentauxilio, mihi non poterit imputari:fcd?m il; lud quod fcriptum eft: Et qui iniqua gerit,benedicitur: Di uituni enim amici multi. Vnde& ad hareticos hocipfum refertur. Chariaan quippe interpretari poteft,quafi mouet lari uifioné:Ecomnis(inquit)populus uidebatuocem do; mini: unde δέ prophetz ante dicebantur uidentes. Ad eos quoq qui ab hzretícis feducti funt, dici ut reuertant ad domínü:quí mauultpoenitétia peccatoris dp morté: ipfum ein effe qui eos eduxerit dé terra zgypti.i.de tenebris δὲ er^ tes. Etnota qd dixe; rit:quafi mouétes,nó mouentes.Mouentes funt eos quos decepe rint:quafi mouétes il los quos mouere tem ptauerint. Sed qa fun dati funt fuper petra, nullo poffunt turbine coricutí:nec pedü fuor rum mutare ueftigiii. In iftiufmodi Chana; an manu,hoc eft,ope; ribus, ftathera dolofa eft& iniqua: quicqd em hareticus loquit, dei iufiiciam non ha; bet:& plenii eft doli& fraudium: unde& ca/ Iumnià diligtit,dti de/ primüt innocétes,fiue oppriintit eos p poten &HEB, Et egó dominus deus tuus de terra egy; pti: adhuc federe te fa; cíam ín tabernaculis ficut in diebus feftiuitatis:& lo cutus fum fuper prophe; tas:& ego uifionem mul tiplicaui:& ín manu pro/ hetará afTimilatus fum. υ Sigdlaad idolá: ergo fru; ftra erant ín galgal obus immolantes: nam& alta; ria eorum quafi aceruí ft perfulcos aeri. Fugitiacob SEP. Ego autem domin? deus tuus eduxi te de ter; ra cgypti:adhuc habitare te facíam ín tabernaculis, ficutín diebus folennita; tís:& loquar ad prophe: tas:& ego uifiones multi plícaui:& in manibus pro phetará affimilatus fum. Sino galaad eft: ergo fal; fi erant in galeala princ, pesímmolantes:& αἰτατία eorü quafi teftudines fw pet defertum agri. : Etreceffit rore gentiliti. Et ne for firan peccati memoref tardi? reuertant: Ad; hucinquit federeuos facia in tabernaculis, ficutin diebus feftiui, tatis: ut quod facit ba ptifma,hoc faciat poe; nitentía: δὲ habitét in tabernaculis faluato/ ris,hoc eft in ecclefijsz de qb? dicit: Plantati in domo diii, ín atríjs domus dei noftri flo; rebüt:Et neputétha; refiarchas& principef erroris fui dei locutos fpiritu: Ego fum inge qui locut? fum ad pro phetas, δὲ nó ad magi ftros ueftros:& ego ui fiones multiplicaui:8t in manu ,pphetarum tiam. Opprimit pau; er ecclefiafticus uer; ofitate& argutíjs hareticorü: qui poftds aliquos decepe; rint,folent dicere:diuites facti faumus:habemus plurimam multitudinem:difcipulorü turba nos fequitur: inuenimus idolum uel refrigeriii nobis.Idcirco enim uel maxime hare fes componunt ut deuorent domos uiduarii: qua femper difcunt& nundj ad fcientíà perucníüt ueritatis. Et pulchre inueni ait idoli míhí: Omnia ein hareticorii figméta idola funt& fimulachra σε Ὁ: nec multü differiit in impietate: licet in noie difcrepare υἱάραηξ. Solétqp dícere:quicqd fece; ro:quicqd egero,mihi nó poterit imputari:habeo em diui, tias meas ,arguméta philofophorti:habeo populi multitu; dinem:quá q afpexerítme peccare nonarbitrabit, ΑΓΕ €go ofis oe? tuue τέ, Tu quidé tanta peccafti ut letarerís in fcelere:& multitudinépeccatorü putares effe diuitias, δὲ αἱ’ ceres: Οίνος effectus fum:ínueni idolum mihi:omnes la; bores mei,peccata mea inuenirenon poterunt:Ego auté do minus deus tuus qui te edüxi de terra zgypti,quando fer/ uiebas pharaoni:& zdificabas de luto& paleis ciuitates: adhuctribuotibilocum pocnitentiz:€ magnitudine pro; miíforü hortor,ut ad meredeas: adhuc enim federe te facià in tabernaculis ficut ín diebus fcítiuitatis. Diem feftiuita; tis, Ícenophegíam uocat:feptimo méfe quintádecima die menfis qri de xgypto egreffi m fiij ifrael. Sicutinquit in eo temporete de agypto liberaui:& habítafti in tabernacu; lis ad terram fanctam, δὲ ad locum templi ire feftinans: Sic etiam nunc educam te de tribulatione& anguftíjs:& immi nente captiuitate,(i tame feceris quz pracepi. Ego em fum qui peromnes prophetas δέ uaria generauifionü affimila; tus fum hominibus:& te ad poenitentia prouocaui. An nó eft humanz fimilitudinis, quando moyfes in altum extol, lens manus orat,ut iefus uincat amalech:& crucis in eo fa; cramenta monftrentureNonne in manibus prophetarü affi mulatur deus,quando Ionas tribus diebus ac noctibus in profundo eft:ut dominü fignificet die tertia ab inferis refur gentem eMultiplicatas αυτό uifiones in omnibus prophe; tis legimus: quando in egechiel dominum cernit in aurigae modum fedenté fuper cherubim.Et efaías: Vidi inquit do mínum fedenté fuperthronü excelfum δὲ eleuatum:& duo feraphim in circumítu eius clamantía ad intiícé: Sanctus, fanctus,fanctüs, domin? deus fabaoth. Et abacuk: Stabat ín fpecula fua,ut cornua uideret in manibus faluatoris:in quibus abícódita eft fortitudo eius. Vnde δὲ pfalmnifta con damat: Audiam quid loqua£ in me dominus deus. Vtau tem(cíamus omné prophetiam in fcripturis fanctis appel/ meorü qui funt ín ec/ dlefia conftituti affimilatus fum, ὃ«p í galaad ídolíi cc. Pro eo quod nos tráftulimus,bobus, quí hebraice appel/ lantur Q"YW: Lxx. interpretati funt αρχούτεο..ρτίπείρες, qui uocant Q'YY:uerbi fimilitudine atcp ambiguitate de; capti. Rurfum ubi nos pofuimus, aceruos,qui hebraice ap pellantur Qn 2:& proprie θινᾶς fignificant, hoc eft, ex are; na tumulos congregatos: qui maxime in deferto,& in li toribus flanteuento, uel augentur, uel minuuntur: Lxx. tráftulerunt χελῶνας, id eft teftudines: pro quibus Sym machus, aceruos lapidum, interpretatus eft: Theodotio, colles. Etre uera fi θινᾶς refpicías, habent fimilitudinem magnorum teftudinum in deferto agro: uel in ripis atqy litoribus paululum humo eminentiü. Ο uod ergo dicit, hoc eft:fi in galaad dequa fcriptü eft: Galaad ciuitas ope/ rantiii idolum fupplantata a fanguine, falfi funt dij& per/ uería religio:& eft trans iordane ubi du& tribus habitant ruben& gad& dimidiatribus manaffe: ergo& galgal de qua in hoc eodem prophetalegimus: Ornnis malicia eorit in galgala,quz eft poft tergü bethauen:quicunqg idola co/ lunt:nó boues αῆς immolant,fed bobus offerüt facrificia, imitantes errore famariz. Eo ei tépore quo hac propheta bantur,galaad in regno decé tribui erat:& galgal fub impe rio duaru tribuii,qua appellabant mde Ergo& decem trí bus: δὲ duz pari idololatriz errore decepta funt:& altaría eorum ficutacerui& tumuli delapidibus cógregati fiue de arenis. Cuni& illi& hi in captiuitatem fuerintabducti: arz quondam eorum abf cultoribus teftudinii uel tumu lorum habebunt fimilitudinem.Q) uia yo galaad interpre tatur,tranflatio teftimonij:& galgal, uolutabrü:hoc dicere poffumus,q principes hareticorum teftimonia ueritatis tran(ferant in mendacíum:& quicquid colunt,idolum fit: & facrificia corum habeant fimilitudinem, uel aceruorum delapidibus congregatorum ucl teftudinum. CQ) uomodo enim θινές& acerui hinc atqpillinc delapidibus& fabulo cógregantur:ita δὲ haretici de fapientia farculari& argutijs homínü fraudeatq» mendacio fimulachra componunt.Et cum hocfecerint,tardis ereffibus in uno mouentur loco: & totum orbem occupare non poffunt. Teftudo tardigra; da& onerata: ímmo oppreffa pondere fuo ΠΟΠ tam am; bulat di mouetur:hareticorum grauiffima peccata Ποπ” cans: qui fuis in coeno δὲ uolutabro luti erroribus immo lant:adorantes opera manuum fuarii, inftar boum cun éta pro terrenis frugibus laborantes. Fugit iacob ! " Ἰ IS PLI η Θες a€£ugít iacob(n regíoné(γης«€, Videt abfgp ratione& ordinepphetali poft idolii galaad δὲ galgal& altaria aceruis lapidi fila, fubito hiftoria genefeos de iacob uoluiffe nar; rare: Q.d ftatim foluit,qui fupra de iacob legiffe fe memi nit, inutero fupplantauit fratré fuum:& in fortitudine(ua d άν) κα: XIII mal homines, adorent uitulos muta anitriantia. Loquente ergo ephraim: id eft hieroboam filio nabarh de tribu ephra im, horror inuafit ifrael:id eft dece tribus. Pro horrore quí hebraice dicit; fy quem Symmachus& Theodotio tre 7 mot iriterpretati funt: nefcio qd uolentes δικαιώματα:ίᾶ C directus eft cum ange lo:& inualuitad ange lum;& cófortatus eít: fleuit& rogauit eü:in bethel inuenit eum€ ibilocut? eft nobifcu. Ifteigit iacob nó fru; ftraab angelo coforta tus eft:(ed quia tota nocte pugnauit δέ ui/ citadueríarium, ut ex hoc fratré difceret non tinere: cuius rrietu in Gfi.17.g fyriafugeretad laban auunculü fuii: δὲ ferui uitin uxorerachel fep tem annis: δὲ ρτο[ία oucs(οςογί laban, eo demannorum fpacio cuftodiuit. Et quía fe/ mel iacob dixerat& i rael:patre filiofqp con/ iungit: δὲ fequentis re cordat hiftoriz qii in appheta moyfe eduxit dns ifrael de aegypto: & duodecim tribus,q generati funt de ifrael 4 HEB. Fücit iacob ín τοσίο o nem(γτία:: δὲ feruiuit ΠΝ ín uxore,& ín uxore ferua uit:Inppheta auté eduxit dns ífrael de zgypto:& in propheta feruatus eft. SEP. Et teceífit iacob ín campum fyría: δὲ feruíuit ifrael ín uxore,& ín uxore cuftodiuit: δὲ in propheta eduxit dns ifr dezgypto: & in ppheta feruatus eft: b Ad iricundíam me prouocauit ephraím ín aimaritudi; nibus fuis: δὲ fanguis eíus fuper cum ueníet:& oppro/ o bríum illius reftituet οἱ dominus fuus. Oquéé ephraím, horror inuafit ifrf: /& deliquit ín baal, & mortuus eft:& nuncad diderüt ad peccandum: fe ceruntqp fibi confladle de argéto fuo quafi fimilítu/ dínetn ídolorü:factura ar tificum totum eft: his ipfi Ca. XIII Vxta uerbü ephra/ im íuflificationes ac cepit ipfe in ifrae:& pofuit baal& mortu? eft: & nuncappofuit ut pecca ret: δὲ fecerunt fibi confla/ tileexauro& argéto fuo, fcd imaoinem ídolorü: opera artificá copleta:hijs eft iuftificatióes Lxx. tran(tulerunt. Et tan tus ifraclem horror in uafit; ut delinqueret δὲ offenderet deum it baal δὲ moreretur, per dens eum qui dicit; Ego fum uita. Anima To6;t4.a enim qua peccauerít, Ececb.18,a ipfa moriet.Etapfus; Vidua(inquit) quz 1,'Timo.5.a in delitijs eft, uiuens mortua eft. Et nó folii mortu? eft ín baal, fed addidit peccatà peccà tis: utexargéto quod dominus dederatjido la fabricaretur opera manuum hominum. QLuib? ipfi dicunt:id eft facerdotes& prin? cipes qui populü bo» na docere debuerant: Immolatehoies αὐ» los adorantes: quod quidem& in fnis dicit: Immolauerütfi 42... 7 lios fuos& filias fuas Σημ gphetaeducéteferua,«ίσης: immolate homí/ ipfi diícuntímolate homí/ damonijs.Proeoqd? p unt Nonembit mesuitulos adorantes. nes,uituliem defecerunt,—iuxtaSymmachum&—[3 qui fupplantatore ia/? ὂ:: Theodotionem ποτ; cob:& ifrael uidente ὃ Idcircó erunt quafi nubes matutina: δὲ ficatros matu/ mus,adoráates:Aqui/ deum intypodominiJ tinus pertranfiens: ficut puluísturbineraptusexarea;— hinterpreratus eft κα dixerit praceffiffe:&: ᾿ Ἰαφλλουντεο:α eft dez rachelprimü fterilem δὲ ficut fumus de fumarío. ofculantes. Q.ui ei atq; formofam,quam Egoauté—adorát/folent dcofau» lurimi dilexit iacob lari manum fuam:qd? 2, Regti,12,d ignificare ecclefiam: Liam aute lippiétib? oculis atcp foeto/ fam,fynagoge facraméta monftrare: δὲ qp ipfe credentiti po pulum eduxerit de tenebris huius fzculi:& ad dulciffima iordanis,id eft baptifmi fluéta peruenerit. b&f 23d íracum; díam me pzouocauít epbzaíim τὸ. Cum érgo ephraím tari/ ta preftiterim, ut nudüi€ exulem& folü,diuite dominüq; reducerem δὲ multorü filiorüi parenté:deferuit me ephraim immoad iracundià prouocauit:& amaritudine fua amari "feciteffe qui dulcis fum, Vnde fanguis ei? fup et ueriiet.i. ipfe crit caufa mortis fuz, fcd? m id qd? Dauíd loqui£ ad eü qui faulis nunciauit interitii:& afe regem ifrael cafum effe 2,Regü.1.e memorabat:Sanguis tuus fuper caput tuü. Non mea fen: tentia, fed faulis fanguinetuus fanguis effundetur. C) d'qp fequi£: Et opprobrium eius reftituet ei dominus: illi fenfui congruit qué Nathan loquitur ad Dauid: C) uia blafphe mare fecifti inimicos nom? domíni, propter hanc rem:hoc eft, propter hoc peccatü quo interfecifti urià: ipfa blafphe/ miaatq opprobrium, quo per te dominus blafphematus eft, uertetur in caput tuum. Semper haretíci ad iracundíá prouocantclementé dominüi:& qui mauult poenitentiam peccatoris dj morte, duritia cordis fui punire compellunt: δὲ fanguis eorii quo δὲ fuii δὲ multorü effuderunt fanguiné ueniet uper caput eorum:& opprobria quibus dominum blafphemauerunt, reftítuet eis dominus fuus:nori cp eorü dominus fit, fed qui quondam dfiseorüfuit. Ca. XIII € quente epbzaím«€. Pro eo qp Lxx.interpretati funtjimmolate homines, uítuli enim defecerunt: δὲ nos uertimus,immolate homínes uitulos δον "rantes:Symmachus interpretatus eft,immolate: bomines uitulos adorét:ut fitfenfus:Immolate,hoc eft(ἃ) crificate idolis:& hucuíc diftinctio:(equat rationale ani Iob feciffe fenegat,dicens: Si ofculatus fum mani meam apponens ori meo: δὲ hoc míhi ad iniquitatem maximam reputetur.Sinautéut quidam uolunt, demones loquun; tur ad populum: Immolate homines, uituli enim defez Iobaue cerunt: oftenditur ingluuies corum, qui fanguine uicti^ ᾿ marum aluntur, δὲ holocauftorum fumo: quod deficien; tibus hoftfjs,homines fibi cupiantimmolari: quorum nó folum interitu, fed& cruore latantür. Loquentibus δα) tem hzreticís: inimo príncipibus hareticorum: id eft ephraim:horror& tremor inuafit infoelicem populum: δὲ deliquit in idolis, que defuo cordeconfinxit:& moritur cutn poptilo qué feduxit:Et non ei fufficit corruiffe nifi lin? euám quam ad canendum deum acceperat uertat in ima gines idolorum:& artifici eloquio fimile ueritatíi dogma componat:quod nihil eft aliud, nifi excogitatio prauitatis humane:pracipiuntqs difcipulis fuis, ut& ipfi immolent hómines:hoc eft furentur de ecclefia dei:& introducant ad hareticos,& occidant quos deceperint. Cy uodgp fequitz Vituli enim defecerunt,hunc habet(enfum: Nolíte quare? réquos féducatis degentibus,qui uocantur bruta anima; lia: fed eos rapite, cos immolate, qui in ecclefia conftituti, Chrifti cenfentur nomine:S& homines appellantur. o 4[ 3dcírco erunt quafi tubee maturína:et ficut ros matu, tínue pertranfiene«c. et ficut fumus ος fumarío. Lxx.hoc folum quod in ultimo eft immiutantes:&(icut uapor delo cuftis(iae de lachrymis: qain plarifgp codicib? ἀκρίδωμ, in alíjs δακρύων pofitum reperím?. Ὁ. uia inquit homines pro vitulis ,ímmo uitulís iímmolauerunt δὲ adorauerunt uitulos: idcirco« cunt quafi nubes matutina:& ficutros mane pertranfieris:ficut puluis turbine raptus exarea, δὲ fi cut fumus de fumario, ο), σα omnia uídentur ad temp?& (ubito E 3.67. Yohelís.r.et.2 Iude,d Yob,7.f £ommen.lbieronymi liber tertíis fubito dilabunt iuxta illud quod dixerat:Tranfire fecit fa/ maría γερό fuii quafi puma fuper faciem aqua. Et iterü: Sicutmane traníit, pertran(ijt rex Ifrael. Et nubem quide autrorem tranfireuclocíter,& puluere ex area:& fumnü de fumario,nemo ambigit,iuxta illud quod fcripti eft; Sicut omniü penuria,ubi nulla aqua:dedi tibi manna de coelo: & aquarü fontes, produxi de petra duriffima. Qr ui iuxta illud quod alibi fcriptü eft: Incraffatus eft, impinguatus, dilatatus,& recalcitrauit dilectus: nunc quocp comede/ runt faturati funt:& eleuaueruntcor fuum,& obliti funt deficitfum?, deficiat, Quarímus auté qua re Lxx. pro fumario qd Theodotío traftu; lit xocvod'óxop locu; ftas interpretati funt: apd hebraos,locufta & fumariü,(de fcri; bitur literís: Y 2^: ep filegat A^N,locu fta dicit:fi YAN, fu, marii: pro quo Aqui la καταράκτημ: Sym machus foramé inter pretati funt. Catara; étam auté proprie uo catforamen in pariete fabricatii, p quod fu; mus egredit. Si quis autem cótentiofus& nol recipere hebrai, cam ueritate, locuftze fenfum quafierit:au diat ephraim ὀετριῶ.. » HEB, Egóauté dominus deus tuus, de terra egy: ptí:& deum abfq; mene; Ícies:& faluator non eft prater me: ego cognoui teín deferto: ín terra foli tudínis: iuxta pafcua fua adímpleti funt δὲ faturati funt:& eleuauerüt cor fuü υ δὲ obliti funt mei.Et egó ero εἰς qfi leena:ficut par dus ín uía aflyriorü:occur* ram eís quafi urfa raptis. catulís:& difrumpam ία, terioraiecorís eorü:& con fumam eos ibí quafileo: a SEP. Ego aute domín? deus tuus»— firmans coelum,& creans terratn; cuíus manus creauít omne milítía coelí, δὲ no oftendiea tíbi, ut ambula res poftea..Et ego eduxi te deterraagyptí, ἃ dei prx^ ter me no cognofces,& falua tor no εἰ δίῳ me. Ego pa^ Ícebam te ín folítudíne,ín ter ra ínhabitabíli, cdm pafcua fua: ἃ repleti funt ín faturíta te,& eleuata funt corda eogy, ídcírco οί funt meí.Et ero eís quafi panther,& ficut par dus ín uia affyriorum,occur/ ram εἰς ficut urfa índígens οί’ bo ,& difrumpam ínteríora cordís eorü,& deuorabunt cos ibi catulí fyluará, beftíae cius cuius beneficio, rum memores effe de bebat. Neqpenim per tantam eremi uafítí/ tatem,ubi noti folum fruges&arbores ui/ nez, fed nec herba quidem gignitur:& nulla aquzardorem temperant folis: qua draginta annis pote; rat ifrael ad terra per; uenire iordanis, nifi dominus oia praítitif fct. Hareticos queqp eduxit domin? de ter^ ra xgypti, de domo feruitutis, δὲ de camí/ .noferreo: qui primi feruiebatregi Pharao ni& ducib? eius:pra/ cepitgp eis in ecclefia, ut alíum nefcirét deü: nifi eum qui creator eftomnium:& nouit uaporifiueaurz&Ípi— beftia aorí fcindet eos. ritui cóparari: qui ita δ Perditio tenuis de ore locufta egreditur,ut nó fentia tur: Φ fi ecótrario obiecerit, quare nó alíjs,qua minora funt, periturum ephraim affimilauerit: uerbi gratia pulici, qui omnía membrahabet:caput,oculos,pedes, uentré,& catera:quz licetoculis non uideamus, tamen fenfu intelli gimus:intantü utos pulicís ac dentes nó uidentes oculis, morfibus fentiamus.Refpódendü eftei qp ideo uapori lo; cuftz,fiueaurz tenuiffima,periturorü gloría cóparata fit: quia locufta noxía eft,& fic inimica mortalibus: ut famem faciat,& fegetum culta populet: intantii.ut arbores quod & uineas decortícet: quod pleníus in Iohel propheta legi/ mus, Ethuíclocuftz δὲ nubi matutínz& rori& pulueri haretici cóparant: dequibus δὲ in epiftola catholíca dici; tur:Hi funtnubes fineaquis.Habent enim fpecie prophe; tarum,& nubium apoftolicarüi:ad quas dei ueritas perue; nit:fed non habent aquas,íd eft gratiam fpiritu(fan&i, di, cente domíno in euangelio: Q.ui creditin me( ficut dicit fcriptura)flumina deuentreei? fluentaqua uiuz: Hoc au; tem(inquit) dixit de fpiritu qu&accapturi erantcredentes in eum. Delachrymis autem,qua fermone greco habent aliquam fimilitudine locuftarti fec p καὶ ax ρίδωμ, ma nifcftus error eft:quibufdam pro locuftis lachrymas ati, mantibus. a«[£goautem oomínue veus tuus»— fir/ Jane celuri« creane terrá: cuíue manue creauftomné mí lítíam celí:etnó oftendíea tíb(vr ambulares poft ca: μα quonia& in hebraico nó haben£,& a nullo uertun£ inter/ pretum: in antiqua quoq; ditione Lxx.nó legunt, obelo pranotanda funt:prafertim cü fenfus eorü perfpicuus fit. Vndead reliqua tranfeamus: cum his qua fequun£ iun gentes fuperius capitulum. a 4Γ f goauté oomínue oe? tuus oc terra eayptí«c. Ο αἱ fupra dixerat: Fugit iacob in regionem fyrize: δὲ feruiuit ifrael in uxore, δὲ ín uxore ferua uit:In propheta autem eduxit dominus deus ífrael de ay pto,& ín propheta feruatus eft: etiam nunc quid eis pra: ftiterit,refert:Eoo dominus dcus tuus quí eduxi te de τεῦ" ra&gypti:quod tibi mandaui per moyfen attende:ne forte comedas δὲ fatureris:& obliuifcarís dei tui,q eduxitte de terra«gypti: ΝΟ eft ei alius deus prater me,& qui poffit faluare,nullus eft αι”. Ego qui códitoromniii fum:cogno ui fiue paui te in deferto δὲ in terra inhabitabili; ubi rerum agri diftumpenteos. faluare quoffecit.Ipfe Ceomuptioni€OSüeuiteos& pauit in terra folitudinif:ita ut poffint dicere:Do: mínus pafcit me δὲ nihil mihi deerit:in loco paícuz ibi me collocauit:fuper aquam refectionis educauit me. Deditgs eis angelorü panémanna de codlo, quod in zgypto nundj comederant: X aquas de fequenti eos petra, Petraautem iuxta Apoftolum Chriftus eft:qui comederunt δὲ impleti funt:& cibos domini nó tulerunt. CQ) uibus idem Apofto; lus loquitur:Iam faturati eftís, iam diuites facti eftis: fine nobis regnatis,atqy utinam regnetis, ut& uos regnemus uobifcum. Comederüt ením ín fanctis fcripturis, panem qui de ccelo defcendit:& cum Dauid dixerunt: Incerta& ecculta fapientiz tuzemanifeftafti mihi, Impletíqp δὲ fatu^ rati,eleuauerüt contra creatorem cor fuum: δὲ alterum fibi finxerunt deum. C) uicquid biberant& comederant,fuis meritis,nó dei mifericordiz deputátes:Idcirco obliti funt ἀεὶ, qui praceperat eis: ut legis uerba religarent ínter ocuz los δὲ{η manibus,atqp in fimbríjs palliorum: ne und ob/ liuifcerentur dei fui. b&[£t ego ero cío quafi leena«c. ΗΙΡ adimpleti funt& faturati: eleuauerunt corda fua& obliti funt mei.Ego autem( inquit Jero cis quafi lezna fiue pan? ther:dequo fupra plenius diximus:& ficut pardus ín uía affyriorum:quando ducentur captiui ab affyríjs:& occur; ram illis quafi urfa raptis catulis fiue indigens cibo:& dif rumpam eorum uníuerfa uitalia. Aiunt qui de beftiarum fcripfere naturis: inter omnes feras nihil effe urfa fxuius cum perdiderit catulos uel indiguerit cibis:& non folum pantherz,pardí,& urfz ferociam comminatur, fed leonig quoq δὲ omnium beftiarum,quz gienuntur ín faltibuss δὲ in hzc omnia dicit fe effe uertendü, quádo ierint ad αν rios: necum ibí dura fuerint perpeffi:non potentiz δὲ indi gnationi domini, fed hoftium fortítudini, affignent mife; τας fuas. Simulq; confyderemus: quod quiin euangelio credentibus loquitur: Venitead meomnes qui laboratis δέ onerati etis, X cgo reficiam uos: íugum effi meti fuaue eft& onus meum leue: nunc per prophetam incredulis,& nolentibus agere poenitétiam:panther, pardus ,urfa& leo efficit:nó foli ifraelitis qui propter idololatria ín medorü urbibus fiue montibus collocati funt:(ed etiam haereticis, qui ppter métis fupbia δὲ falforüi dogmatii uanitate oblití funtdei fui: δ΄ finxerunt idola δὲ fecuti funt deos alienos. Perditio tua G Deuteróz,b / ἙῬδ.21.4 Η T. Coss 10a: t.Cogs44b T$3ob Mattb.1d ΠΝ hu t Regi fia Zinofee a p'fherdítío rua ifraeli trmodo(nme zc. Pro eo qd Lyx. interpretati funt ἀνέος op. i.habui:omnes abftuli tranftule/ runt, Infoclix ifrael& dignus maledictione perpetua: qui in tanti impietatis defcendit profundi ut folius dei(alue tur miferícordia. Poteft autem in hebreo& boc fenfu legi: £3.. XII "habens cor in cétritionefilior& populi fii:cum dies párz turitionís δὲ captiuitatis aduenerit,aut ftare aut fufferre nó poterit.Pro infipierite filio,itt Lxx.per ironiam legitur: Ite. filius fapiens,hoceft quem fapienté putabas, ut ecótrario, T'ifpereas ifrael, quia nihil tibi reliqui eft, nifiut mea folii clemé tia cóferueris.In Lxx. autem alter eft fenfus; Corruptioni tuz ifra,' εἰ 45 auxiliabit: id eft. captiuitati tuae δὲ ulti,' πιὰ feruituti:quis fer7. tepoterit auxilium co rum quos tibi prefu; les aftimaítie V.bi eft rextuus dequo dice; bas ad Samuel: Con/ ftitue fuper nos rege, utiudicetnos:ficut€ gentes habét caterae? Cunqpille contradice tct: reípondebas: ne: quad; fed rex erit no/ s HEB.- Pétditio tua ífrael, tmmodo ín me auxilium tuum. Vbi eft rex tuus? maxime nuncte faluá fa; dat ín omnibus urbibus tuis: δὲ iudices tuí de qui/ bus díxifti: Da mihi rege δὲ príncipes: dabo tibí re/ gem ín furore meo: δὲ au/ ferá in índignatione mea. » Cóllieata e iniqtas ephra im:abícóditü peccatü ei?: dolores parturientís ueni $o. 25 C intelligat infipietis, Omnibüs auté haereticis iniquitas col SEP. Corruptioni tux ifr? quis auxilíabítur£ ubi eft rex tuus ifle?& faluum te faciat in cunctis urbibus tuís:iudicet tede quo dixi fti: da mihí regem& prín cipem:& dedi tibi regem ín íra mea, δὲ habui in fu; rore mco. Cóoercgatio ἱπί, quitatis ephraim abícon/ dítum peccatum cius: do; lores quafi parturiétis ue; ligatd eft: qua in excel fo locuti funt:& abfcó . ditüeft peccatü eorit, durn fe putant uene/ na fui cordis abfcon; dere δὲ habere fecreta? quzcum dies parturi tionis aduenerit, dolo re eíulationibufqp pan dentur. Iíte ephiraira fili? infipiens eft,quía dei fapientiam dereli/ quit:de diri Hieremia fcripti eft: Νου eius erit infigies: δὲ in cótntione filiorü fuo; rum quos interfecit, qs iugulauit:dei iram fuftinere non poterit, bis:& erimus etiánof ficut& gentes οὔ;€ iudicabitnos rex πο’ fter:& egrediet ante ent ei: ipfe fili? no fapiés: nuncem nó ftabit in con; c trítione filiora. Dé manu nos& pugnábit p πο.* ue bis.Dequoergotibi^ fnortis liberabo eos: de promiferas ptuabd/— morteredímam eos: Ero la bellaret:nuncin ne^ ceiitatefubueniat,&^ fnorstua o tmors:cro tnof uniuerfas urbes tuas. frs tuus inferne: Confo/ liberet de feruitute. latio abfcódita eft ab Vbi funt iudices εί Atto a co x ita€ a ocu/ Sb edt, emdixi[5 meis:quía ípfe ínter fra | füi:Damíhiregem&, 2 principes:itagp dedi. tres diuidet. tibi faulem regé in Πα’ Adducet rore meo: intantü ut... id ín diebus meffis pluuiam demóftrar&,cótra naturà iuda prouinciz. Etabítuli( inquit) in indignatione mca regem uidelicet Sedechiam: ut qué cii furore dederà, tolleré cum indignatione. Alij arbitrant datum in furore regerh Hiero boam filii nabath:& ablatü in indignatione Ofee ultimü τεσς decé tributi. Hoc qd'expofuimus, dedi tibi rege& ab; ftuliregem in indignatione mea, hebrzi ad füturü tempus teferunt: Eo(inquit)tépore quo dicebas: da milu regem δέ principes:ego tibi refípódebam per Samuelem, g daturus tibi eflem in furore meo,& ablaturus ín indignatione mea. Perditus cft omnis hareticus& corruptioni tradit?: Ω ui enim corrumpit templü dei,corrumpet illii dominus:& in nullo alio habet auxiliumi,nifi in fola mifcd?ta dei ,qua poe hitudine cófequit; Huius rex& iudices diabolus eít δὲ dae mones:fiue omnes príncipes dogmatü peruerforü:qui eof 'téporéneceffitatis& anguftiz liberare nó poterüt: qui dati urit in furore, δέ auferen£ in indignatione:non qp diis ta/ Ics eos uoluerit habere reges: alioquin non auferret quos fponte dedérat: fed cy dimifcrit eos uoluntatibus fuis: ut €omedétes δὲ incraffati carnib?naufearent,& euomerét per nares fuas:& oditfe inciperet eos quos tanto ftudio feque/ baritur. b 4Γ οἰ σάτα eft(níquítae epbzaím cc. Cr uomó -&filigétur quid in facculo, cóferuatur,& nort perit εἴ cui liga tum eft:(icomnis iniquitas qua in de peccauít ephraim colligata οἵ εἰ& abícondita:& quafi in marfupio refetua£. Deriqcü dies ultionis aduerierít δὲ extrema captiuitas: dolores quáfi parturientis uenientei,fiue appreherident il, fum.Mulier parturiens mülto antedj pariat,ex eo tempore quo concepit(cit fe efe paritura:& expectat quotídie extre ma tormta crüciatufcy uenturos:ltà δὲ ephraim filius infi piens de quo fupra dixerat: Ephraim colutiba infipiés nó nienteí:ífteeftfiliustuus ος 2emanurostía rrr alf líberabo cof 4c. Scdáim fapíens: guia func non fu utranq intelligétia;&£ ftinebit ín contritione fi/| ephram, hoceft& de cem tribui& hareti/ corü qui fuftinere nó poterüt, in cótritione filiorii fuorü cum do [Που Demanu inferni.. liberabo eos: de morte re/ dimam illos: ubi eft cau : lores quafi parturien/ leus tuus ínferne?cofola/. nus Ρρ κε sema .::. mgortis fe eos liberat tío abfcondita eft α σα’ Hor-& de morte eg lis meis:quía ipfeinterfra— depturü. Nan auté PM mortis appellat opera tres5 díuidet. uib? interficit: iuxta Adduct— illud qd feriptü eft:In manu lingüz mors δὲ uita, Liberauit autem omnes dominus:& redemit in ραί” fionecrucis& effufione fanguinis fui; quando anima cius defcendit ín infernum: δὲ caro eius non uidit corruptione: δὲ ad ipfam mortem atcp infernum locutus eft: Ero mors tua ὁ mors. Idcirco enim mortuus fum uttu mca morte móriarís. Ero morfus tuus inferne, qui omnes tuis fauci/ bus deuorabas. Videnfq; mortis duram neceffitate:& qj nullus fithomínum qui uiuat& non uideat mortem: cla mentiffimus pater fententize recordatur antiqua: quía ἢ Adamomnes morimur.Siue propheta intelliges fragilita/ tem fuatn:& conditionem carnis humanae: Cofifolatio ait abícondita eft ab oculis meis:& eft fenfus: Non ualeo con folarisquicquid mente concapero, dolorém{Π πὶ ΠΟ po teft mitigare: cernétis cháriffima inter fe nomina morte fe; iurigi:ipfe inquit infernus intet fratres díuidit; Cr uicquid igitur RC fratres infernus eft appellandüs:& maxime mulier meretrix: quz uocans infipientem ad fe dicítin opi bus prudentia: panes ocultos libenter attingite,& aqua furtíuz dulcedinem:& nefcit infipiens,quontam terrigeriae apud cam péreunt:& in pfundum inferni incurrüt.CY uíc/ quid enim rion licet, magis defyderat:& quod raritate dul ce eft, affiduitate in amaritudinem uertitur. Et nil diftil^ lat de labijs- mulieris meretrícis, quz ad tempus impin guat fauces infipientis: nouiffimeautem amarius felle in/ uenitur:& acutius magis ᾧ gladius utrincpacutus.Q) ui; cundp teirigena eft,& de coelo non nafcitur: interficitut ciuis amplexibus:& ligatur inftítis le&ulorum:& infipien tiz pedes déducunt eos, qui utuntur éa cum morte ad in/ feros. Inter mortem autem& inferos, hoc íntere(t: Mors - eft, quaaniíma feparatura corpore. Irfernus focus in quo anima recluduntur; fiue iri refrigerio, fiue ἱπροσπίς, pro en'^7 qualitate Hiere,17.b D Piouera8,d τ σης σις "Prouer.5.a -^». XE 4: Z£ommen.Iicronymí Liber tertius E qualitatemeritori, Hoc diximus,utoftenderemus id mor— fenti loco, flos afcédés& uentus afcédés dicic:quia dehit/ Efa.n.a ter facere, quod meretricé multerem: Mors enim diuidit^ militate carnis ad excelfa cófcédit:& nos[σοῦ duxit ad pa; ftatres,hoc& mulier facit. In fratribus,omnéintelligecha^ trem,dicés in euagelio: Cii exaltatus fuero,omnia trahari yog 12. ς T ritatem: cp δὲ mater diuidatura filia,& paterafilio,& frater^ ad me.Ipfequafi rádixafcédet deterra inhabitabili: δέ ne7 afratre.C»» autem aliud fit mors,&aliud infernus, píal,^ quad mors ín eti fed ipfe morti fupuenict. Neq; efi mors miíta demonftrat,di; 5,6. cens: Non eft ín mor; : te qui memor fit tui: in inferno autem quis cófitebitur tibi« Et in Τί, ας alioloco:Veniat morf fup eos δὲ defcédátin ínfernii uiuentes.Pro ἔοι ῳ nos interpretati fumus:Ero mors tua o mors: ero moríus tuus inferne: Lxx.trà/ ftulerunt: ubi eft cau; fatua mors,ubi eft fti mulus tuus infernez pro d Apoftolus po; «οτος Ere Abra émors íncótentione: ubi eft mors cótétio tua: ubi éft mors aculeus tu? Etexponés uirtuté te; ftimonij intulit: Acu 8 HEB. Addücet urenté uen tiim dominus de deferto afcendenté: δὲ ficcabit ue nas cíus ,& defolabit fon; tem ei?:& ipfediripietthe faurum omnis uafis defy; derabilis: Ca. XIIII Erat famaría; quoníá ad amari tudiné conatauít deum fuü:in eladio pere ant»paruuli eorá clidant, δίκα ei? defcindantur. Conuertere sEP. Adducét urenté uen/ tum domiínus de deferto fuper eos:& ficcabit ue/ nas cíus, defolabit fontes illius: ifte arefaciet terram eius:& omnía uafa defy/ derabilia.(Ca, XIIII Ifperdeturfama ría, qm reftitit deo fuo: ín gla dio corruét,& lactétes co/ τῇ elident ad petrá:& ba; bentes in utero dírüpent. Conuertere in eo ullà fuz poteftà; tis uia repperit:& hoc eft qd? in Prouerbijs dicit: Impoffibile eft'&rouer.so,e fup petrà ferpentis in/ uenire ucftigia.Et ipfe loquitur ín euagelio: Ecce ueniet princeps[οὔτις ἃ müdi hui?^,& inueniet in menihil. Ite ficca; bit uenaf mortis& de folabit fontes ci?. Ve na mortis& fontes δὲ acule?, pctà ab Apfo nominant:qb? arefa; tis, mors quoq ipfa ficcabit. C) dq; fequi tur: Ipfe diripiet the/ faurii omnis uafis de: fyderabilis, dupliciter accipit:Siue φ defyde rabilia funt his qui in fecus auté mortis pec; catum:uirtus yo peccati lex: D'eo autem eratias qui dedit nobis uictoría, per dominii noftrü iefum chriftum. Itaqy qd illein refurrectione interpretatus eft domini:nos aliter interpretari;nec poffumus nec audem?.Poteft mors,& in; fernus δὲ diabolus accipi, quichrifti morte iugulatus eft: 'Ἐίδιος.ς dequo& in Efaialoquit:Deuorauit mors inualefcens.Et fcdim Lxx. poftea fequit: Ab(tulit dominus omnélachrymááàb omni F Eía,».b. Efaiale facie. Duos auté fratres inter(e morte diuifos iuxta hífto/ riam illius téporis: quida ifrael€ iuda intelligunt: ut qd? tunc fi&urabat in parte,nunc fentia£ in toto:& ci omni hu tnaáno genereifrael δὲ iudas liberadus fit& redimédus. In €olocoin d Lxx.tranftulerüt: zr ἢ δίκα σου... ubi eft caufa , tua,& nos diximus,ero mors tua:Symmachus interpreta tus éft,ero plaga tua. Ο) uinta editio€ Aquila: Vbi funt f ermones tui,qd hebraice fcribit 333 egentes*3*:hoc eft uerbii pro 2^, qd'interprétat mors:iuxta illud qd in imus: Morté mifit dris in iacob δὲ uenitin ifrael: hoceft deber: p quo nos interpretati fumus: Verbü mifit ἐπ iacob, δὲ uenit ín ifrael.i.dabar.Pro aculeo quoq; quem nos morfum tran(tulimus:Symmachus zr vri. ioc curfaum:Theodotion& quinta aditio,plagà& cóclufioné interpretati funt. b 4Γ Zidducet vzenté ventum«c. Legi in cuiuídà cómetarfjs, uentü urenté qué adducet ας de de; ἴον... ἃ ferto:illum effe qui percufferit domü iob in quatuor angu lis:& fecerit eam fup filios ruere couiuantes:& υπ effe de Marb, zd hisucntis:ds in cuagelio legim? flare& uenire cii turbine, pluuijs atq» luminibus,ut fubuertant domi: qua fup pe tram edificata e(t fiue fup arenas. ᾧ πο mihi uidet: negpemin Iob fcriptii eft ορ uentü de deferto diis adduxe; tit:ed nome diii tacitü eft:ut uentus de folitudine,qui con Tune itagy uentii urenté qui ficcet uenas mortis,& fontes €ius arefaciat:adducet diis de deferto afcendenté: de defer to αὐτὸ humani generis:in ὅ δὲ diabolus queres requiem, Inuenire nó potuit: Siue defertii intelligim?(anctze Marize uteru uírginale, cp abícy femine humano nulla frutíce pul, lulauerit:íed uirga fimplex atqp puriffima δὲ unione foccun Can.z,3 da ediderit eü flore qui dicitin Canticocáticorü: Ego flos . campi& lilium coualliu,Et pulchretam in Efaia dinprz; morte habitát:fiue ua fa defyderabilia quz in thefauro retinebant inferni,[δα intelligím?:ds alligatos forte diis eripuit:& rapuit& tulit de inferis:& qfi uafa preciofiffima feci perduxit in paradi; fum.Pro thefauro,Lxx.terrà traftulerüt:terra haud dubii quin mort fignificet.Etin pfalmis legim?: Credo uidere bona diii in terra uiuétiü.Et iuxta euageliüi: Mites poffide; bunt erra. Εοδιτατίο debem? accipere terrà inferni nó effe terram uíuentiü,fed mortuorti:qua diripit atqp uaftat:qri morte chrifti uinct apud inferos animz liberant. Scd?m tropologià ín eifdé(de qb? fupra dixim?)cómentaríjs legi, mus:uenti urenté,diabolum intelligi& fingulos hareftar chas. Q. d? nobis difplicet: Neqp em diabolPuenas mortis fontefq erroris ficcare pot: cü ipfefons δὲ initiii mortuorii fit.Itaq» fermo ecclefiafticus,urens intelligedus eft uentus: qui omnia hereticorum doemataarefaciat δέ perducat ad nihili:& diripiateos atqp difpergat, qui hareticorü doctri, : nainmortefuerantcongregati.— Ca. ΧΙ reatfamaría«C. Sape dixim? decetribus ap; pellari famaríam a metropoli famaría: quz ex noie Augufti nunc uocatur Augufta.i. febafte. Curauté famaría dicta fit cíuitas, in regum uolumine legi mus.Imperat igit ppheta:& ut ueri? dica,optatiuo modo loquit,ut famaría pereat. Cui cii deus tanta prapararet bo na,illacótra deü faciat:& magis darmonü fimulachra fecte tur.Symmachus auténó dixit, pereat: fed μετα μελήσαι. agetpoenitétià: fuigp earn poenitebit erroris, qp dulciffimüt deü in amaritudine uerterit:ita ut bellatores.eius in gladio pereant:paruuli& lactentes elidan£ ad terram:& focta ei* atq» pragnates dirumpant in morté. ΩΣ uz oia ei accidiffe credendu eft,tpe captiuitatis& anguftize qn fua patri perz fuper níuem dealbabor.Et in Efaia: Lauamini,mundi efto te, Lauacrum autem non baptiímii uocat, fed omné poeni, tudiné qua fordes abluit peccatorii.Pereat iegitur huiufce/ modi famaria: quia quicquid loquitur,repugnat deo fuo: δὲ clementiam eius uertitin crudelitatem:ufq cout qui ui ri funt apud illam δὲ ad maliciz etatem uenere perfectam, fpiritali mucrone truncent.. C. ui auté paruuli atq lacten/ tes, clidantur ad petram. Ὡς quibus δὲ in pfalmo lcgirn?: Beatus P3. 16.d Mattb.s.a tra fancti uirü fua uenerat uoluntate,cótraría poffitaccipi^ diderunt:& q euafere gladiti,in feruituté perpetua funt abz t fortítudo:& uenti qui domos: fundaméta fi ubuertüt,utig— ducti.Dehareticis facilis intelligentia eft ῳ uocent fama f ad boná parté nó poterütreferri: Supereftutuentüurenté— ría,eo qp dei pracepta feruare fe iactent: nó qp cuftodes fint Ma quéadducet diis de deferto aícendente illi intellipam?,de^ legis eius,fed qp hoc effe fe dicant, in fimilitudine fchifmaz t Abacuk.s.a quein Abacuklegim?:Deus abauftroueniet&fanétus— tis Nauatianome:qui& ipfi καθαρῦς.Ι.πηΠάος fe uocant, cit Q (euo demótepharan: qui utigiin folitudine& in meridiefitus— fintomniü immüdiffimi,negantes paxnitentià p qua pec f Can,rb eft-Etin Cático legim^: Vbipafcis;ubicubas inmeridiee— cata mundant:iuxta illud qd fcriptum eft: Lauabis me& 5.50.5 Béad NN Tés6b Beatus q tencbit δὲ allidet paruulos fuosadpetri.Foetm— uobifcüuerba,uerá fidei cofeffion?,& dicite: Aufer ἵιαα..(X ( quóg ius atqj pregnates qué de malofeminecócepérüt:^ teque in nro cordeuerfat:& accipe bona fidei:d cordecte| p oio ideo difrüpent,ne peffimos libéros faciant.Talequid&ín^ ditadiufticix:ore auté cófeffio firad falute. Vituli& uictí i P pem f q Nit Lii euangelio nobis fubíjcit: Ve pregnantibus& nutriétibs— mz fiue fru&?labiog;, füt in patre& ΕΠΙ δὲ fpmfetm,&cin ἷ W*1€ jn diebus illis:diebus uidelicet tribulationis δὲ anguftix,—palffionéX refurrectione dii credere:qua q obtulerirci,nedq Interficiüi£ aut& bel« fpabitiregeaflyrio: latores famariz ola/-; Ι: de dcrebro diximus. dio,& lactétes did;*HEB, Cóutrtere. ifradad^ sep. Conuertereifradlad— Nossa fup equi ἘΠ cur&pregnantes απ’— drim ἀεῇ ταῇ: qm ςοιτα dim deum tuá: quíainfir qué prec dits el b rumplitur:ut peretite VOSSCRENNE MAE, udo: ROUES quad multiplicadii: malofemiegiganirg—ltiín iniquitate cua:tollite matus esín iniquitatibus qué habés pharao,ci, Exo,i4 &? exuftis folu e) uobiícü uerba& conuerti— tuís:fumíteuobifcum fer;— fuo ΠΡ eqtá ritat triticü: quod in i; d RIA tu. Omis em haretic? ?T düthormamea mda ΤΙ ad dominum: dicite mones& reucrtímíni ad acédit eds p fuphia, a«Γιος αι εἷς Omnem aufer iniqui,— drim:dídteeiut nó toll δεῖ οι πρίμιο ἰρίς ων sdofimocó mumit tatemG&accipebonum:& τίς iníqtaté fedafíumatis— Paar nequadiul Pereüte famaria& ui/:;- dadkent opibus ma riseius.&paruulis&— reddemus uitulos labío;^ bona:& reddemus fruct nuit fuage:queeipfiar; pré Rants Sii, rum noftrorü, Affarnon— labiorum noftronAffur nad ἂν άν Is at iíTts:to/;-;-*! ΝΕ a ΣΠ, faluabit nos: fup equum— nofaluabít nos: fup equü^ defi: auar? colitma ὦ τον" fídpuoca&utgintr, nonafcendemus:necdíce/ πο afcédemus: nequactg πέρι edo ams et ue Gere musultradij noftri opera ultra dicemus:dij noftri us nacdeeraeritr ος eraturadmedici&^ manuü noflrarü:quia ei?— operibus manuü noftra, affur&equü& opera s ci ur ac net: f iq: P 2:. manuüf[uag,reuerte£ CC tquico; inte eft mifereberis po;— rumquí ínteeftmiferebi τά an x tis τας ruerat:doceturgquo Ὁ pulí.Sánabocontrítíones—tur pupilli. Sanabo habi patréfuuadfueratab deb t b 434.: S 1: ὦ iectus. b 4| Oansbo μὴν οὖ; δ Puituo,:/COrü: diligáeosfpotaneez tatores eorum: diligd cos— Jtioe cop τὲ Co 14.. ἢ ή δν bifcii uerba i. preces qa aucrfus eft furor meus manifeftequía auerfa eft iif Sd ponis : antris: ο;€ iftar pu tré qué S dde sd àb eo:ero quafi ros:ífracl^ ira meaab eís:ero qfi ros: Eas LAG EE ιν né:€ cóuertíminià zd: 141. QUSS:; e dC eeu, TT ümtüuebisqiope, Sermíabit quafililium:&^ ifi"Éorebítutliliü:Smiít;—bus,rüditdeus:Sana liii aumebhsdom Ὁ T v 1; bo cótritióes uel habil i tibus:& diciteeiOm—— erüpet radix eius: utliba/ Ανν, ctappelàt"m καρ-: Gba^r cero εἰς dfi rOS: ut for MP ιαπ μα Cus tuus inuentus eft.| me fructustu? inu&? eft."nac: babylonica, ca x x UE 1 T ΠΣ ÍhpI mini aftuaátis incedij Afs IA aulerüt ᾳ dicit ea Quis fapiés| Quis fapiés mau CHR g falfi fermóis fifitudine.Vituli aütlabiop,laudesindcofüt δὲ Ὁ ifaac pattiarchi ad.iacób feruü rei Iócut? fum: De ro T$.50,d S gram actio: Sacrificiti eim deo f püs cótribulat?.Tgi£ illo^ recoelierithabitaculü tuii. uó em düs fit credétibus lu^ ià tpecarnalibus uictimis reprobatis:placabilis deo ho; mé,uía,uerítas,panis,uínea,ignis,paftor;agnus,ianua, uer: ftia,eft pura cófeffio: Ο ui reddituros fe e(Te dicunt labiog.. mis Xé:Sicq indigem? illi? mifcd'ia;& ῥᾷδη febrib?zrftua uitulos,& dei laudes ppeti uoce canituros:etia illud repro. mus:inrorénobis uertít:ad quédicit Efaías: Rosen qa——: miíttüt qd nequad in aíTyríjs fpem habeant:nec f upequos teeft/fanitaf eo&.Et in deuteronomíj cático moyfesloqt: E(a.z6.d. Pé52d zgyptios,quia fallax equus ad(aluté:& ultra nonadorent. Defcédat ficatros yba mea; Cii atit nos dris fuo rorerefpi»fcdim Lxx, opa manut fuarum uitulos aureos:quos in dan bethelgs— ferit:& ficcitaté pectorís nri(uis pluuijs itrigarit:germina,: Deu52:a contlauerant:& idcirco inquitit: Nequadoperimanuüno^ bimus,imo florebim?ut liliti;jimitates dium faluatore; qui ftrarum dicemus díj noftri:quia tu eius qui in teeft pupilli^ dicitincaticocaticore: Egoflos cápi& lilii couallíti: ίσα(745,4.4 ο Έχο, 4.f mifereberis:hoc eft populi ifrael:de quo dixeras:Filius pri. turad(ρδίατη fuj,qua nó habet ruganeg macula:Sicut. d Είχα rnogenitus meus ífrael.Et:Filios genui& exaltaui:ipfiaüt^ liliüin medio fpinan: fic pxima mea in medio filiage. Cüg μ Pér^g me Em: t. Etin alio loco:Filij alieni métitifütmihi.Pu^^ creuerim? in dfio:mittem?radices nras ficutarbores liba/ an Ofcc nem aufer iniquitate: nihil languorís ίππο) bis& ruina priftin ni ibuntratní eius:& erit quafi oliua oloría eíus: et Á4, XIII tet radices fuas qfi liban?: ibüt rami ei?& erit quafi oliua fructifera:8L odor il/ $0. 24. tacula eog in qb? fue rátuulnerati fiue con; fractí,uel inqb*tà ma. .Jchabitaüerat: diliga. μη να ERE odoreius ut libani, Con;— lius fi libani: couertet'&/ 7 eos fpotánee:qd Lxxe rediuiua ρ]απτατία. Et' uertent Íedetes in umbra fedebüt fub umbra ei?:;bi. CUR De i2 i 1 ᾖ ΠΝ) 5 D.ε d-“1...-- PUN e αν H^. s SM: B ACIE NN eius:uiuent trítico:& σοι!— bét& iebriabüt fruméto:^^ teuelabígpulla dubi Dx | ftra:bonü tibi qd?offe ramus habere nó pof mínabüt quafi uínea. Me moríale eius ficut uinum δὲ cfflorcbít ut uínea: me).. moriale εἰς qfi uínü liba tatióe. Diligitaüt dris: diligétes fe: de qb?& fumus:iuxtaillud qd? ,.- à à EN:- η in alio loco ait:Fgo dit fró;$b vi56,e. alibi fcriptü eft: Dei liíbani. Ephraim quid mi/— hiephraim, Quideiultra— ligeesuie ds qui; p356,6 naa malo& facboni:;,.em prius irafcebar eis; δέ reddemus aít uitu los labiog roftrorü; Prouitulis qhebrai, ΄ híultra idola:ego exaudi. .am& diírigam eüsegout Abíetem uirentéex me fra &idolif? egohumiliaui οὔ &ego céfortabo illá: ego ficat íuniperus codefa: ex. »ppterpcetà qua fecez, τας: πᾶς miiferebor ,p7 pter cletriétià tea. Et pillus auté uocatur: quia dci pdidit patre, Q.uida autem pupilli expofuit eum qui a malo patre recefferit diabolo:& idcirco dei miferícordia fubleuet. Ad omne quodp dogma peruerfum quotidie ,pphetaloqui£:& fcctatores eius ad poenitentia prouocat dicens: Couertimíni ad dfim deum ueftrü:q corruiftis fiuc eláguiftis düi pdita fanitate:tollite ni:quz quantü in auras cófurgtütuertice: tim radice ín íma demergüit:ut nullà tépeftate qtiat fed(tabili mole cofiftat. Hag: arbos: rami hiuc illucq; tedunt:uüt ueniát uolatilia coe li€ habittin eis, Er neforfita putarem?,qa dixeraterüpet.. radix ei^ fiue emittet radicef fuaf(jfi liban?,de cedrifeü loq. δὲ infructuófis arborib^; fanctü uirü δὲ cóuerfum ad diim Y oliua £ommen.ll2icronymiliber tertius in O fee peruerfum referri poteft:ut cum egerint pocnitentis uenia confequátur.Si ergo plenitudo repromi(fionis adimpleta e(t in aduentu faluatoris,& quotidie impletur in eccicfia: credendi eft qd? plenius implea£:qfí pfectione uenicte,qd? nunc ex parte eft deftructur.Notandüu qd(ape iam dixim?* (alut? ilraelis δὲ réüer B—oliuzfrugiferz copat:qua dicit inalio loco:Ego aut? ficut T3. sub olia fructifera in domo dei. Cui? fru&tü qnqp fibi fapiétes Matth. 25.2. uirgief parauerüt:ex ἃ uulnep: mitigat tumor:laguetis mé brareqef(cüt: in tenebris lumen accédit:unguunt in agone certátes.Harc olíua habebit odoré quafi libani uel thuris: qd genus eft thymía; (πα: μορύμως ap? gracos δὲ hebraos,& mnófappellat& thus: 'Velcerte montis liba ni, q fertiliffim? δὲ αἱ’ rés:denfiffimis arbo/ εἴί corís ,ptegitur:ita ut poffit olíua dicere: Chrifti bon? odor fu; sHEB, Qhisfapiés& in/ telliget ifta: S Ss& fcict hacquía recte uiz do mini:&[εί ambulabunt in eís;prauaricatores ue/ ro corruent ín eís. sEP, Quisfapiens& ín telliget hzc: aut intellioés & cognofcet ea:quía rectae uíz dotníni:& iufti ambu labüt in εἰσ: φαΐ autem ítm/ pij fütinfirmabüt in illis. ficis ad drim:& deca ptiuitate redeptióem, non carnak accipi, ut iudzi putant, fed fpi/ ritualiter,ut ueriffime cóprobat. a«δυο fapíée« íntellíget ífta 1C. Ω.Π dicit: Ω υἱῷ fapies& itelliget harc, mus. ui auté cóuer fifuerintad drim,accí ' a, Clom.2, d Piétcouerfióis fuz premii:ut fedeat in umbra ei?& dicát: Οα λα 9ub umbra ei?reqeuí δὲ fedi:& fructus ei?dulcis eft in ore meo. Cügederint in umbra illi?,uiuétq pri? mortui fue/ rát:fiue iuxta Lxx.bibét& inebriabüt tritico: hoc eft rerü oim abiidantia.C»s aüthic ebrietas, non eueríioné mentis, fed copiam rerum omnium fignificet: uerficulus ille de; εδ clarat dicens:Vifitafti terrà& inebríafti eam,Et Iofeph có; αἱ, ἢ quo inebriaffe dicitur fratres(uos:Et dris loqués ad apoftolos: Comedite amici mei,& bibite& inebriami/ ni fratres.Siue quía dris nofter ipfe cft frumétum& uinea: quo crediderit in eo,inebriari dicitur. επί fequitur: tefflorebit quafi uinea: memoriale ei? ficut uinü libapi. Vini autélibani poffumus appellare mixtum& conditü thymiamate, ut odore fuauiffimii habeat: uel uínum liba " Zaciutra n qd diio libatur in templo: dequo in Zacharía(ub liba/ ni uocabulo legimus:Aperi libane portas tuas. Cum ergo tanta rerü abundátia fit futura,O ephraim,omnis qui agis poenitentia€ quí meus effe coepifti: dimitte idola, fimula; chra cótemne:Ego em fum qui humiliaui te,€ ego éxalta; bo te, fiue ego exaudiam δὲ diriga: δὲ faciam εἴ quafi abie; tem uírentem:ut deillo iuxta hebrzos dicatur in pfalmo: Abies domus eíus. Autcerteego ero quafi iuniper? códen fa:utfub mea umbra requicícat. De&pxevüore, id eft iuni/ peris, iuxta Lxx.interpretes Salomon ianuas εξρ]ί feciffe memorat:quia chriftus p quéad patré accedimus,hàc ha betnatura:ut fempfloreat, femp nouos afferat fru&?,& η’ Gg deponat uiroré futi. Hac iuniper? fub umbra fua qefcéti bus,nemundi huius ardore ferian£,& percutiat ftus ca; 4 puteorü,ficut quonda pcuffit& Iona: dat fruges:& nó fo Ii dormictibus requié δὲ fedétibus, fed δὲ faturitaté uefcéti bus prabet. CLuicgd fcd'm ἄμαγω γὴμ interpretati fum?, in aduentu diii faluatoris,& in coóuerítone ueri ifrael: hoc tam ad harcticos& iudaos, jjad gétes δὲ ad oine dogma intelligés& cognofcet ea: obfcuritate uolu/ minis& difficultate explanatiGis oftédit.Si aute ipfe qfi pfit:uel difficile uel ipoffibilecófite£:qd noffacere poffum? g lippiétib?oculis& pétárü fordib? obfcuritatif;clariffimi iubar folis nó poffum? intueri: nifi dicere illud qd'fcriptii eft:O profundum diuitiarum fapientiz& ícientize dei: ᾧ infcrutabilia funt iudicia eius:& inueftigabiles uia eiuse QLuis ením poteftabfq chrifto docente cognofcere quid fignificet tegrahel:quid foror eius,non miferícordiam con fecuta:quid tertius frater,non populus meus:qua fit adul tera: qua finelege dei mfto feffura fit tpe: quob fit pactü cum beftíjs terra,& cum uolatilibus coli: qui fit dauid ad qué ppl reuerfurus fit:cui*fit die tertía refurrectio: δὲ egreífus eius diluculo comparetur:qua fit pluuia príma& nouiffima:qui fit quem propheta dicit effeuenturum, quí nobis monítret iufticiam:aut in cuius typo ifrael educatur ex zgypto,& portetur in brachijs:& ducatur in funiculis charitatis:qui fit qui interficiat morte,& ficcet uenas eius δὲ fontes arefaciat:& diripiat uafa qua in thefauro condita tenebátur:& cetera qua longi cft retexere? Vnde quictiq fanctus& iuftus eft:rectas uias domini εἴς cognofcet. ΝῺ as autem domini effe cognofcimus lectione ueteris δέ no/ ui teftamenti:& fanctarum intelligentiam fcripturarum. In his υῆς qui ambulat,nifi conuertaturad dominum,€ ablatum ab eo fuerituelamen quod eratante oculos Moy fi,recturm iter inuenire non poterit.Sin autem dixerit cum dauid:Reuela oculos meos& cófyderabo mirabilia dele; getua:ambulabit in εἰς, θέ chriftü inueniet:& iudaos atqs hareticos: quos uel przuaricatores uel impios fcriptura nücnomiat,offendere in eis:& infirmari atqp corruere fen; tiet:iuxta illud qd? fcriptum eft:Ecce ifte pofitus eft in ruiz nam δέ in refurrectionem multorum in Πας]. Cómentariorii in Ofce prophetam ΠΠ DIVI HIERONYMI PRESBYTERI COMMENTARIO RVM IN IOELEM AD PAMMACHIVM PROEMIVM IOn idem ordo eft duodecim prophetarü apud Lxx. interpretes, qui in hebraica IE ueritate recinetur.Illi enim ponüt feaandü Amos,tertíi Michearn, quartum Toel, d quintü Abdiam fextá Ionam,feptimü INaum, octauü Abacuk,nonü Sophonía, LS if decimü Aeceü.undedmü Zacharia duodecimü Malachia.Hebrzi αὔτ poft Ofce qapud utrofq; primus eft:fecandü ἱερᾶς loeltertià Amos: qua Abdiá quinta lonáfextü Micheá ἐρείπια INahü,octauü Habakuk,nonü Sophoniá, edmü Aggeü,undecimü Zacda riá,duodecimü qui δὲ ultimus eft Malachia.Et qa femel οὓς uni? uoluminis pphetas enumera uímus: utile nobis uidetur ἐτυμολογίας fin log δέ erzce δὲ latine breuiter adnotare. fee intet; LÀ-- ῄ, Η ΄ εν ΄ pretat σώ]ωμ απ nos faluatoré poffum? cere loe πρχόμειος id eft incipiens.Amos βασά]ω,, qui apud latínosportàs dicit. Abdias, δοῦλος κυρίον, Ια é feru? dii. Ionas περιεερά hocé colüba.Micheas ὅσιοί, ex duab?oratioís ptib? nomé copofitü,qd'apud nos fonat,qs eh qs uelut.Naü παρά *xAxcie id eft cofolatio. A bacak περιλαμθάνωμ1 eft áplexás fiue luctans. oph ΟΏΙᾶ κεκρυμμένος κυρίου hoc eft arcanus dii. Άσσεμε ἱορτά]ω, qué nos feftiuü fiue folénem pofIumus dicere. Zacharia ex κυρίου Lucie y| π i "cb ἷ |/ yu lo Ll] (WM δὸ X OQ. ZUM $ f.coraó.b un Exo.5.d.14.c hefterua.. b Ἰούν Ὁ T$ 17. d . hominis, fed ín dei po tem: Tam quod eft "multi:idcirco aperies jn 3jocl propbetarmt AA C μνέβα κυρίου, eft metnoria dfi. Malachias £g. I da int,ín fuis woluminibus differetur.Quatuor auté reliqui prophetazt fedecím compleamus Efaias Ezechiel, Hieremias, Danicl;hanc habét intellieétiá:Efaías σωτηρία κυρίου dícitur.i.(alus diii, Ezechiel κράτος κυρίου, quod nos robur, uel imperíá dni poffum? appellare: Híctemías$14; Αυρίου, id eft excelfus dii:Daniel tnc με κύριος ἡ πιά ίταιης πιο dris. Quzcum itafe habeant: obíecro mi Pammachi qui omni arte pugnandi aduerfum díabolü dimícas: ut nobís contra amalech pu gnantibus leues cà Moyfe ad diim manus,& aduerfarios ífracl orationibus fuperes. Nuper de &gypto εστί fumus,& in O fee pharaone fubmerfo,rubrü tranfiuímus mare: nüc poftlatam eremi uaftitatem,multo nobis labore fudandá eft:ut ad ΗΝ& fontes apoftolicos pet/ ucnire ualeamus. Infurgat[ίσος Ícorpío,&arciato uulnere erire conetur: tt comcs itínerís: δζ excantator uenenatorü morfuum:fpiritalem nobís J«o:shb exhibequodq; fanctx ac uenerabi; li Paule parenti tux polliciti fumus,píus ματος fufcipe:& quicquid uel ingenio uel doctrina mi, nus tua expectatíóe poflumus, amici fauore fuftéta:nec ín nobis uires cofyderes fed uoluntate. DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN IOEL , PROPHETAM COMMENTARII |£ibum ofi αὐ facrüeft τῷ, Lxx. interpretes ' pro Gn uerterunt Bathuel:quod apud hebraos omnino nil refonat: Phatuel aute in linguam noftram uertítur, latítudo: dei uel aperiens deus: ut in Marco legimus: faluatorem ad fur dum mutumq dicen; adaperire.(3 ία em cum Apoftolo dicere poterat: Os noftrum patet ad uos ocorín/ thíj:cor noftri dilata; tum eft:G audiebat a HEB. Aüdite hoc fenes& diio: Dilataos tuii,& aurib? pepite oés babita iplebo illud. Ipfadcp— toresterra:fi factü€ íftud homi fedi depo indiebPucftrifiaut i dieb? tetate eft:Paulo dicen pe ueftron: fup πος te:Oftiummihiaper?[-. s Hietmagnum&eui,[5 ueftris narrate:& filij dens,íed aduerfar; ueftri filijs fuís:&filij eorà dicit deus. Οὔφ fan; étus femp pficiat, ex parte cognofcés& ex parte ,pphetas, doncc ueniat qd? pfectum eft: de latitudine& adaptione genera/ tus, appellatur iocl: qd? apud nos fonat íncipiens, uel eft deus:dicéte Apoftolo:Fratres ego rne nó arbitror coóprehe; diffe: qua humilitate fuccrefcés ci Moyfe meretur audire: Qruiei mifit me: Ad diftin&tioné em eor q nó füt:de qb? in Hefterlegimus: Ne tradas fceptrü tuü his ἃ no funt: de? & fancti eius effe monftran£. H«c de noie iocl,& patris cius ftricta(int breuiter:ut recte uerbü dei,qd' erat in principio apd dcü factü οὗ narret baptifta ioanereferente:(ΩΣ τῇ poft me uétur?é:afi me fact? eft; qa prior me erat. Porro factü εξ fermoné ad meriti ei?refert,cui fit;nó ad códitione illi?q fie ri dicit: utalibi legim*: Dris míhi fa&? eft in(αυτό uo alit ín Ofce ppheta: qu£in principio duodeci pphetarum ante hunc librum explanauimus, fub nomine Ephraim ad decem tríbus confert uaticiniti: quz uel Samaria uel ifrael fxpe memorant: Sic in loel q iuxta hebraos(τας eftzom/ neqd dicit,ad tribü íuda,& ad hierufalé pertinere creden/ dum eft:& nullà omnino iíraelis, id eft dece tribui in hoc fieri mentione. Tempora quoq in qbus prophetauit;eade debemus accipere, qu& in Ofee legim?: In diebus Ogize loatham δὲ Achag δὲ Egechiz regum íuda:& ín diebus hie toboafilij Ioas regis ifrael, b[2ludíte bocfeneo«c.Se nes iubent audire:habitatores terrz aurib?pcipere.Senib? nó dici£, audite ocs: habitatoribus terrz addi£, aurib? per £rbum oomiíní quod fa^ ctum eft ad Ioel filium phatuel. c griatioi alter. Réfiduá heruce comedi: locufta:& ref αμ locuftz comedit bruch?& refiduü bruchi comedit cipite o?s.Auditus eif in fcripturis fanctis non eft ifte qin aure refonat:fed q corde percipi£:iuxta illud qe diis loqui tur ín euagelio: C) ui habetaures audiendi audiat: ΟΣ aüc nos interpretati fumus, auribus pcipite:& apud eracos& apd hebraof unü uerbü eft:apd'gracos ἐνωπσαφε-αρεῖ he brazos 33» Nm: qd? p prie nó corde,(ed aure percipit. Et utícíam? facratioré effe auditi G id qd'in auribus re fonat: Efaia loquénte difcamus: Audi coelü δὲ auribus pcipc terra, Qui fenes funt& cz leítes audiit fpiritali^ ter: q habitátín terra appellan£q terrení,au tib? pcipíüt. Et hoc in oib?(cripturís notádü ubi hac duo uerba iti cta ponuntur, C)» in la mech dq legim?pecca tore: q locutus eft ad uxores fuas Ada& fel la: Audite uerba mea uxores lamech: auri/ bus pcipite uerba mea:quia uiri occidi in uulnus mcti& iuuené in liuoré meü:fciebat obfcura effe quz loquebar:& ídcirco uxores fuas nó ad fimplice tm uerbog fonü:fed ad recodità quoq dictos intelligentia ,puocabat.Si qs igitur fenex eft,& maturz atatis,in ἀπο ele&?fenex:uti cófequeJ tibus iuxta Lxx.interpretes legim?:ac paruulop: reliqtín/ fanti3,audiat qua dicunt. Ὁ ui aüitadhuc habitatin terraz & nó pót dicere: Aduena fum& pegrin? ficut omes patres mei,aurib?pcipiat.Si factü eft ínqt iftud in diebus uefiris, aut ín diebus patri ueftrogs, Arte rhetorica ex rep: magni; tudíne attétü auditor facit:nulla hac inqt etas meminit, quz dicturus fum:necueftra nec patg: ueftrog: atq maio, ru facta funt tpe. Patres atit auos atauofq cognofce:& fi» lios filiog,oém deinceps fobolé:iuxta illud Vergilianü.Et nati natoge:& q nafcent ab illif. Et fenes ergo& habitatorcf terra)filijs urís pofterifqp narrate:q fenex e,liberos fuos do ceat facraméta:q habitator eft terrz,fimplicem narret hifto ría. Vndeufq hodienos q in chrifto credimus: quos cü Movfeablatü eftuelamen ab oculis:& de qbus dicit: Cani hois fapientia vius:filíjs noftris fecreta δὲ mira narramus: Tudzi auté q habitát in terra, loquitur terrena,& humi co harétia:de qb?(criptü ἐπ: τι deterra eft, deterra loquit: q de calo uenit, fag oés€, ce Refiduü beruce comedít lo (να εξ, Exordiü fequi£t narratio:ibi ut attétü μισεῖ audi SEP. Audite ας fenes:& auribus percipite oés ha; bitatoref τειτατῇ facta füt talia ín díeb? ueftrís:aut í diebus patrum ueftrorü: pro hís filijs ueftris narra te:& filij ueftri filijs fuis filij eon: i griationéalterá' rubigo torem $o. 25 ἀγμλόσμονί.ππησίως meus.Q ux οἵα d fenfu accipiet C Mattb.s.b Efaic.r.a Gene.4.d P&.52, Sapic 4. Iohi.d ' daos habuere capti/ £ommen.Picronymi toré magna δὲ incredibilia fe dicturti effe pmifit:que nec ue ον(ciret hiftoría:nec praes atas facta cognofceret.Hic heru cá,& locufta,bruchü,& rubigine pofuitut quae fingula raro cueniüt: οἵα fimul facta memorent: δὲ ideo mirabilia fint. Herucá quz hebraice 2M grace dici£ x&urichebrai affyrí os interpretat,babylo nios atqpchaldaos; q de uno orbís climate pcedétes:tam decem tribui d$ dvfarü: hoc eft ifraclitici pophi cun éta uaftarüt. Locufta ait medos interpreta; tür δέ pfas:q fubuerfo ímperio chaldzopz iu ébrij& fletez& ululate o€s qbibitís uínü ín dulcedi ne: qniá perijt ab ore ue/ »(tro. Géns enim afcendit fuper terram meam for/ E tis uos. Bruchüi macedo nas:& οὓς Alexandri fuceeffores: maxieqp reg? antiochü cognométo epiphanes q "inftar bruchi fedit in iudzza:& οὓς prios: regü reliqas deuo Zacb.r. d Ibídem.6.a rauit: fub quo Machabaose bella narrant. Rubigine refe/ tütad imperiti romanos:q quarti& ultimí inti oppreffe re iudzos:ut de fuis finib?cos pellerent.Scribit pleriius Io/ fephus feptem uoluminib?, Vefpafiani& Titi narrans triti/ phos: Halíj ἅ hadriani cótra iudazos expeditionem legi/ "mus:q ita hierufalé murofep fübuertit:ut de urbis reliquíj f ac fauillis fui nois Haelià conderetciuitate. Hac dttuor rez "σπα ανα fubuertere iudzà: in qttuor cornibus Zacharias uidi(fe fe(cribit: dicente ad e:: angelo: Haec(üt cornua: quae uentilauerüt iudà& ifrael δὲ hierufalem.Etrurfum:Leuauí inquit ocfos meos& uidi: et ecce qttuor quadrigee egredi; tes de medio duos: montiüi:& mótes, mótes anei:in ddrí ga prima equi rufi,& in quadriga fcda equi nigri,& in qua drigatertía equi albi,& in quadriga quarta,eq uaríj fortes. Cüq,ppheta dixiffet ad angelti qui loquebat ín eo: Qcuid funthac ἀῆε micRefpóditangelus:Ifti funt quattuor uen^ τί coeli qui egrediun,ut ftent coram dfíatore omnis terrae: & eít fenfus:ifti funt qui egrediuntur a facie diii,ut eius im pleant uoluntaté. Cum habitatoribus terra,percepim?au^ ríbus,quid heruca,locufta, bruchus,rubigo,fignificet:niie - cum fenibus qd dictü eft audiamus: Cruattuor effe ρε’ v. Cotín, 2.ὂ» bationes quibus animas fanítas fubuertatur:oies philo fophos: fcholz cóclamát. Dua prítes Πίο cotraríae: duae future mutuo diífidentes. Prafentes,gritudo δὲ gauditi, agritudinéanimi dicimus,alioquin corporis non αρα” do,fed zgrotatio nomina£, Autigi£ triítes fumus:& moz rore cóficimur:ftatufqs noftrae mentis euertitur. Vii& Apo ftolus monet: ne abundantiori trifticía abforbea£ frater: Aut ecótrario gaudem^,ge(tim?qp laticia:& bona nra mo^ deranter ferre nó poffumus:iuftiqy& fortis uiri eft: nec ad, uerfis frangi,nec profperis fubleuarí:fed in utrogp effe mo! deratum. Diximus de perturbatione prafentiti: dicam? de futurogin quibus moetus,aut fpes eft. Aduerfa timemus, profpera praftolamur:& quod zgrítudo δὲ gauditi operan tur in pfiti:moetus& fpes faciunt de futuro: α aut aduer/ fa plus ᾧ decet timemus elfe uenturazaut pfpera qua fpera mus inti nos faciuntexultare: ut nó teneamus modum: maximein his quz incerta funt: quía futura δὲ fperant po/ tius ᾧ tenent. Has perturbatióes uino, δέ nec pleno uerficu lo illuftris poeta cóprehendit. Hi moctuunt cupiuntqp:hoc defuturo.Dolent gaudentqyhoc de priti. Neqsauras inqt refpiciuntclaufi tenebris& carcere caeco, Ο) ui em pturba/ tionü tenebris obuoluun£,clag:(αρίδεια luménó ualét in^ tueri. Cauédü eft igi£ ne egritudo,quafi herucanos come dat:nelocufta uaftet in gaudio,huc illucqy το] τᾶς: δ geftíe te Ixticía per diuerfa fe iactans:ne bruchus.i.pauor& futu rorum moetus,radices fapiz deuoret: nerubigo δὲ defyde; ríü futurog: res inutiles cócupifcat€ nos pferatad ruinà: Sed utin otbus,qtuor ddrígas δὲ dttuor cornua:& qttuor €ds rufos,& uarios,& albos,& nigros.i.uel aduerfa uel ,p; fpera,uel ex utroqp fociata frenis fapictia gubernem?.Ego rcor hcrucá effe incipicnté ín anio paffioné: qua tarda eft, & difcurrcre nó poteft:& mora ipfa ac ptinacia ebibit& ex ugit omnemuuirorem; quam fi non occiderimus jin nobis 4 HEP. rubigo. Expgifcimi crefcet& auolat:& niic dettorat quicad attigerit: ηἴς feme fa dimittes pergitad alia: reuertenfc ad priftina fedé bru, chus efficitur: utnon folum fruges, δὲ folia& cortices: fed & ipfam medullam deuoret tarditate. Sin autem euenerítz quod tame rarü eft: ut etia poft bruchü uitalis quippía im nobis fpirit? refideats cunctarubigo popula tur: itaut ftipulà& uá lefoenum uertatin ni» gredinem,ut non folii efui:fed& fimo inuti/ lia int. Dehis qttuor perturbationibus, in princípio ἅαρ Amos(i : uita comes fuerit diífe remus:ubi fcripti eft; Sr trib? fcelerib? ς ; δέ fup quatuor dama» fci:gage,tyri,idumez)filiog;&mon,& moab,& iuda,&{τς non conuertam eos dicit dominus«(Ὁ uas nos perturba/ tiones interpretati fumus:graci πάν appellát: qua fi κα xod Aoc in paffiones uertamus,uerbum magis dj fenfuna uerbiexprefferim?. 4«[£xpergifcimínf ebrá τέ, Ὁ υαῇ fenes atqp prefbyteri audire debemus:nulla res ita inebriat utanímí perturbatio.Eft trífticia,qua ducit ad morté;hac abominanda ebrietas eft. Eft ira qua iufticiam dei rió opes SEP. Euigilate qui ebrij eftis ín uíno ueftro:& plo rate δὲ plangíte οἶδ qui bíbitis uínà ín ebrietate: qm ablatum eft deoreue ftro. Quía cés afcédít fup terram fatur:& furori proxima, métis fua impotem facit: intantid utlabia tremant, dentes concrepent,uultus pallore mutet Re&teg illud laudatur Archytz tarentini,quí ci uillico fuo: eífct iratus:Iam teinquit occidere nifi iratus effem. Quid refetam de gaudio δὲ uoluptate,S maxime amore, quí ex» cxcat cordis oculos:& nihil aliud amanté,nifi id qd? amat cogitare perrittit. An π eft dicenda ebrietas cum propter uilefcortum,& ignominiofam corporis partem,animg li» bertas ín feruiles blandicias inclínature cum laborem futi alterius facit effe delicias« cum furto fcelere atqp periurtjs opes futura praparet uoluptatit& cii uideat ab omnibus, fe e(timat non uiderí: dummodo potiatur eo quod defy derat. Sed& auarícia excacat animü ei?: cui nihul fatis eft, & muliebris tíimor,& dulcium cupido uitiorum: Vnde di citur ad cos:Euigilate€ expergifcimini quí ebríj eftis:neq djuino:utin folis Lxx.continet:fed omi pturbatiGe uitio; rii. Flete& plagite,& agite poenitentia:& affumite trifticia qua ducitad uitam:& ululateomnes qui bibitis uini in dulcedine,(iue in ebrietate. Dulcia ein funt uitia: quía mel«rg,«,à diftillat de labfjs mulieris meretricis:& idcirco in dei facrá ficio non offertur: quoníam perí;tfiueablatum eft deore ueftro uinüi:ebrietas atqj dulcedo qua uos deceperat. Sz pequippe dei fit prouidentia: ut qui nó cognouerüt deum in profperis,cognofcant in adueríis:& q diuitijs male ab ufi(unt;ad uirtutes penuría corrígan£.Tuxta hunc fenfum audiant fenes:habitatores autem terre percipiat auribuss deillo uino nunc pracipi: in quo eft luxuría: δὲ quo qui inebriati fuerint,regnii dei poffidere non poffunt. C» uí ui» ni ebrietate fopit? et, euigilet& ploretebriti fe fuiffe,& ulus let: ut poftea ululatus eius& fletus uerta£ in rifum;& gaur deat fe ebrietatis materíam non habere:qua eum perabun dantíain ebrium fecerat& ucfanum. ὃ 4[&eneeifiafce/ dit fuper terram«€. ludai ρυταπείη diebus iocl tam innu merabilem locuftarü fuper iudaeam ueniffe multitudine: utcuncta complerent:& non dicam fruges: fed ne uinearif quidém& arborü cortices ramofq dimitterent:ita ut om ni uiroreconfumpto,arentes arborum ramí,€ ficca uinea rum flagella remanerent. Hocutrum factum necne fit: li/ quido affirmare non poffumus: neqp enim regum& para» lipomenon narrathiítoria: Quod εἰ fifuitfet: quomà fame fub helía trium annorum,& fex menftii legimus:niü» d fcriptura tacuiffet. Tantum dicimus qd' fub metaphora locuftarum,hoftium defcribatur aduentus:Siue afTyriorü δὲ babyloniorum,qui tunc imminebant: fiue medorti atq perfarum, qui poft futuri erant:fiue macedonü,quos mul to tpe p^ fuiffe cognouimus:fiue ultimos romanorum, de quibus fupra diximus: licet nunc nobis magis de ba; byloníjs dici uideatur atcp chaldais:querum crudelitas in populutn: hug ΠΝ ᾿ μπι V, lw, wi zin“ος! poputum dei feritafqp defcribitur:& ni fallor uideor mihi in hoc ppheta aliquid reperiffe: Narratur impietas hoftiüi : fubfigura locuftarum:& rurfum fic deipfis locuftis dici£, uafi hoftibus comparentur: ut cum locuítas legeris,ho; es cogites:cii hoftes cogitaueris, redeas ad locuítas. Afce, Κα. ἃ So. vírgo accíncta facco εξ, Vir pubertatís:fiue ut Lxx.tranftu: ι Η* lerunt, τα ρθενίκόμ, quem uulgo uirgineum uocant: eo qd' primus,floré uirginitatis abftulerit: non alius intelligitur nifi deus: qui in abraham ifaac& iacob defpondit fibi uir ginem fponfam:nulla idololatriz forde maculatà:Ad quà ditergo gens locufta^ rum de íolitudine, fi/ ue exercitus chaldao; rum fuper terram dei, fortis δέ innumerabi/ [ίσ:0 uid efn locuítis innumerabili? δὲ for/ tius,quibus humana induftria refifterenon potefteDentes εἰ, ον, tis uidelicet locuftage (oía autem τυτσικῶο, intellige)quafi dentes konis:& molares illi?, utcatuli leonis:ut qui ín fortitudine δὲ multi tudielocuftis coequa tur:inferocitate& cru delitate leonib? com; parentur. Hac inquit gens pofuit uineà me^ amin defertum: quà deagypto tranftuli,& plantaui:& fici mea 'decorticauít, populü iudeorum ad quéue/ ;nitfaluator: ut come/ Marcan.c: deretfructus, X nó in uenitimaledixitcp ei€ aruitin eterni. mia autem fub metaphora 'locuftarum,dicta no/ fcamus: qua intantiü «uncta populantur:ut :derodantarborii cor: tices:exutafqp ργοῆςί» 'ant:& omni uirore có Eccs.10.a Vfetri.s b T$. 57a YxGi.40,c Luc.25.e fumpto,albos ramos & aridos derelinquat. Diximus iuxta μον ria:tranfeamus ad in; telligentiá fpiritalem: HEB, tís& innumerabti lís: dentes eíus ut dentes leonís:& molares eius ut^ catuli leonís:Pofuit uineá meá ín defertü:& ficü mc/ am decorticauit: nudans fpoliauit eam ,& proíecítz albi facti funtrami cíus. a Plinge quafi uíreo acci cta facco,fuper uirum pu; bertatis tux. Péríjt facrifu ciü&libatio de domo do miíní:& luxerunt facerdo; tes miníftri ἀπί: depopu lata cítreeio:luxit hutm?: quoníá deuaftatü cft triti cum.Confufum eft uíná: elancuit oleum: confufi funt agricola; Vlulauerüt uínítores, faper frumen/ to& hordeo: quia perijt meffis agri:uínea confu/ fa eft:& ficus clanguit:ma logranatum& palma& malü:& omnía liona agri aruerunt: quía confufum eft eaudium a filijs hoi. Accingite SEP. terráfortíis& ínnu/ metabilis:dentes eíus leo/ nís:& molares eius,ut ca/ tuli leonis:pofuit uined in di(fipationé;& ficos meas ín confractione: fautans fcrutatus eft eà; δὲ jpiecit, dealbauit ramos cíus. Plácead me fup fpofam accinctam alítio,fup uíra faü uireíneü, Ablatà eft facrificiu δὲ libatío de do; mo dní:dugete facerdotes tmníniftti domini: quoníà defolati funt cápi: lueeat terra qníam afflictum eft trítícum, aruítuíinü, immi nutü eft oleum:aruerunt agricolz:lugete pofleíTio/ nes;p fruméto& hordeo: quia perit uíndemía de agro:uinca aruít,& fic? πὶ mínutz funt: maloerana/ tum& palma δὲ malà δὲ omía ligna aerí arefacta funt: quoníam confudc/ runt gaudiu filij homínà. Accingite & per hieremia loqui/ tur: Non ut dominü me uocafti,€ patrem δὲ principem uirgini/ tatis tuz. Vri& Apo ftolus ad credétesloq tur: Defpódi uosuni viro uirgine caftacxhi bere chrifto: Φα εἴ hac fpófa fpofus fue; τί πὸ pótieiunare:nec plangere,nec abfentis fponfi defyderium la; chrymis indicare: Cü autem ablatus fuerit fpófus ab«a ,plangit δὲ plorat€ acangít fe cilicio,& pro cona re fte circüda£.Intellexi/ mus qs fpófus fit gi nalis:uerüi qa iftefpo fus fiue maritus,non folü y'giné accepit(pó fam: led& meretrice in Ofez ducituxoré: propterea fcripti eft in Deuteronomio:Sí egreffus fueris contra inimicos tuos:& tra; diderit cos,dominus deus tu? in manu tua, captiuofcp duxeris:& uideris in numero ca^ ptiuog mulierem pul chram,& adamaueris eà, uoluerifgg habere uxore: introduces in domum tuà: qua ra; det cafariem:& circi; cidet ungues fuos:& deponet uefté in qua capta εἴτ:(είς in do utcum fenibus audi; γε poffimus: Afcendit gens fuper terrá dei:animá uidelicet humanà:Omnes eim animz dei funt: ficut ania patris, fic δὲ anima filij;& afcendit gens principii mundi iftius,& te; nebrari,& fpiritalia nequitiz in coeleftib?:aduerfium quos nobis eft lucta atq; certamen: de quibus dicitur: Si fpirit? poteftate habentis afcenderit fuper te: locum τα! ne dimí/ feris: Cuíus gentis dentes(unt, ficut dentes leonis: de d petrus apoftolus loquitur: Aduerfarius nofter diabolus: quafi leo rugiens circüit quzrens qué deuorct.Et molares illius quafi catuli leonis. Catuli leonis,uel εἴ intellige:qui elcuat cótra omne quod dicitur deus, et religio: uel certe omne dogma puerfum, De cuius contritis molaribus quí intrinfecus latent:& nó uidentur ne facileuitent:etia píal/ mifta lztat dicens: Molas leonü cófringet domin?.Si ergo dederímus locü huic gentí,ut afcendat in nobis ,ftatim po netuineam noftram in defertum,de qua uinum facere fole bamus:qd'latíficat cor hominis:& ficus noftras decorti/ cat(iue cófringít:ne habeamus in nobis fpiritus fancti do; na dulcifima:ne fub noftra uinea δὲ ficu,uir fant? requie: fcat:fub quibus cum fuerit,aduerfariorüi impetus non ti mebit. Nec fufficit huic genti uineá difperdere,ficumq có, fringere:nífi fcrutans fcrute£eas:& qcqd in illisuitale fue; ritinterficiat:ut omni uirore confumpto,albi atqj emortui ramufculi remaneant:& compleatur in nobis:Si in uiridi li gno hacfaciuntin ficco quid faciente. a«[[langequafi mo tua fl.bit patre& matrem fuá uno menfc:& poftea intrabis ad eam:dormicf qv cum illa,& erituxor tua: Huiufcemodi mulíeris non eft maritus,id eft dominus uirgínalis fed meretricem de gen; tium fordibus ducituxorem:Q. d?€ deomi anima creden tium poíTum? dicere:Si aparva atate credidit domino, ha; bct fpófum dominü uirginalem: Sin autem ex iudais fiue gétilibus ,& haretícorü[purciffimis fecibus, ad fidei uene; rit ueritate: δὲ detenebris ad lucétranfierit: habebit quide fponfum,fed non uirgineri:& de huiufcemodi hominibus dicitur:In aegypto fracta funt mama tuz,& ibi deuirgina/ taes. b{[ Ἴδεγής facrífícíum c líbatío oe oomo ΟΠ!«c. Quanti ad hiftoriam pertinct,ob locuftarti, fiue hoftium multitudinem qui fub earum fpecie defcribütur: uaftatis omnibus atq; confumptis,períjt facrificiüi& libatio de do/ mo domini:quorum alterum de fimila: alterüi de uino οὔ ferre foliti erant:Idcirco luxerunt facerdotes qui funt mini, ftri domini:nec facrificijs,nec libamétis rite celebratis: ma xime quia δὲ decimz quas accípere confueuerant:nequadg oblatz funt. Regio em uniuería populata eft. Luxit humus μμετωνυμικῶς pro eo qp eft: hí qui uerfant ín humo: tritici uinum oleumqp elanguit: ipfi quocp agricolz δὲ uinitores confufi funt,& ululauerunt:quia non folum frumenti,(^d hordei quocp qd? uilius fertiliufcg eft aruit. Et legumina qua ego puto fienificari in eo qd? ait,períjt meffis agri: id cítcuncta qua folet hum? gignere.) uid loquar de frum£ d z to uino 26 C 1, Corín.2.a Matb.9.b, Deuter. 21, b D Eccch.23a £ommen.Joieronymi touino oleod$& hordeo: cü etíam arborum poma ficcata fint:ficus elanguerínt,& malogranatü,& palma,& malü,& οἵα ligna,uel infructuofa,ucl frugifera locufta uaftante con fumpta fintequa facta funt oia,ut auferet fiue cófunderet tante:qui dicit: Miniftri dei meí:quó ínterfjt de domo.dei' ueftri facrificiti& libatio; de quib? fupra dicti eft. Nec fuf/ ficit flere ucl plangere& habitu lugétis affumere:nifi fancti ficent ieiunii& uocent coctü. Si ome ieiuniti placeret deo, E)" tü dicere faluatoris ac cidiffe populo iudao/ rü;qii pari furore cla/ mátes dixerüt: Cruci fige, crucifige tale nó habemus rege nift ce faré: qii circtídata eft híerufalé ab exercitu: & in tantà neceffitaté uenerit famis ac pefti lentia:utfiliorum nec dum maturis corpori bus uefcerent: δὲ facrí Tos. Ὁ eauditi a filijs hominü.Poffumus hac cadem€ poítadué ᾿ a HEP. Acdngitéuos& plá gite facerdotes:ululate mí niftri altarís:ingredímini: cubate ín facco tiftri dei meí:quoníá interit de do mo ἀεί ueftri facrifiaü δέ libatio: fanctificate íciu/ πρ diceret,fanctificate ieiumü;& nó tale ieiuniü elegi:diz SEP. Acdnoiteuos δζ plá gíte facerdotes: lamenta/ Γαία quí miniftratís alta/ risingredímíni,dormíte ín facdis miniftri dei; quo; níam defecit de domo ἀεί ueftrí facrificià& liba; tio:fanctificate ieiuníü, p cit díis.Et in euagelio códemnàít q extermí, nat facies fuas, ut ui/ deat hoib? ieiunarci& in diebus inquit ieiu7 niorü ueftrorii pcuti^ tis puenís,& opprimi tis pauperem: Idcirco nunc dicit fanctificate ieiunii. leíunat Mani; cheus,& multi hareti ci:maximeqp Encrati, tx: quog princepsTa Lucz.b $.50.d t.thí.5d Matth.244a 03.22. b Eccs,9.b Efa.5.a Io5.r.g Can.c.b ἝὍῬδιοι.ς Can.2,a τος To5.ra niü:uocate coetü: congre/ gate fenes,oés habitato; res terrz ín domü dei ue/ ftrí:& damate ad domi; e πῇ Climate ínquit ad do miíná ín cordibus ueflris, δὲ dicite, ah ah;ah dici qa propeeft dies domini& quafi uaftítas a potéteue/ c Πίος, INünquíd no coram oculís noftris alimenta pe rícrunt de domo dei πο’ - ftri lxtícia.& exultatio? Computauciüt ficia uniuerfa fublata füt,& cofufum eft gau dium affilfjs hominü:z qa gaudiü recipe no luerunt: de qangelus loquitur ad paftores: Annücio uobís gau/ dium magnii. Iuxta ἀναγωγὴ, ifte nobis fenfus uidetur: Poftdj fponía quz receperat doarinà deia fponfo fuerit feparata,&p byf finis lineifcpueftibus, cilicio circüdata, id eft habiti lugétis affum/ píerit: tunc. perfjt faz crificiii:de quo fcriptü eft:Sacrificiu deo fpiis contribulatus, δὲ uini libatío, qd'latificat cor hois,de domo dei quz eft eccefia: dicente Apoftolo ad timotheü: Vtfcías quó in domo dei couerferis:qua eft ecclefía dei uiuentis. Auferetur aüt facrí ficiu& libatio de domo diii, qii multiplicata iniquitate,re/ frixerit charitas multorü:& principes populi ac miniftri αἱ taris uiderint campos δὲ plana credentiü fructus nó affer; re uirtutü:fed oinia uitijs inhorrefcere:qr frumentü& hor deii uineafqp δὲ oleum:heruca, locufta,bruchus, rubigo có fumpferint:x πεζῷ habuerim? calice: de quo fcriptu eft: Calix tuus inebrians d preclarus eft:Et perierit oleu: de à in ecclefiafte legimus: Omni tpe fint candida ueftimenta tua:G oleii decapite tuo nó deficiat: quo exhilara£ facies: δέ caputieiunantis unguit. Tüc cófüdent agricola cti uide rint in poffeffionib? fuis non nafci tritici ἃ aluntur hoics: δέ hordeü quo iuméta irrationabilia fuftentant;S coófufam e(feuinea:dequa fcriptü eft: Vinea frondofa ifrael, fructus abundans in ea:expectante diio,ut faceret uuas, fecit fpi; nas.Ficus quoq elanguitfub qua fuit anteds crederet na; thanael:et malogranatii,cuius cortici ecnz fpon(z in can/ tico cóparant: et palma quz perdito uirore ficcata eft: de quaolim dicebatur:Iuftus auté ut palma florebit:& malit de quo in eodécantico lcgimus:Sicut mali in medio ligno 'rü:ita fratruelis me? in medio filiog:. C) uid neceffe eft οὖς arbores pcurrere:cüi uniuer(a aruerint:& pro gaudio atqj Tzticia filios hoim moror opprefferit& οδβιΏος a 4Γ Zic/ cíngíte voe« plágítefacerdotee zc. Οἱ fanctus facerdos eft,& comedit pafcha diii:accingatur balteo caftitatis:& au diat cii aplis: Sint lübi uri pracincti:& lucernz ardétes in manib? uris, Q) ui auté peccator eft,& qué remordet,ppria cofcietia:cilicio accingat& plagat,uel ρρτία delicta,ul ppt: & ingrediat ecclefià:de d ,ppter peccata fuerat egreffus:& cubet,uel dormiatin facco:ut praterítas delicias p ds offe derat deti,uitz aufterítate cópefet: Qui em mollib?ucfti£ in domib?regü funt. Accingát atit facerdotes δὲ plágant& ululét,E dormiat in facco:ppheta eos ad poznitétia cohor te fenes,omnes habitato; res terrzzin domü εί no/ ftrí,& damate ad dominü uxhementer. Heu míhí, heu mihí,heu mihí;in die, quoniá iuxta eft díes do/ míni,S qfi mifería de mi fería ueniet. Ante oculos ueftros alimenta períe/ runt:de domo dci no; ftri lxtíca& gaudium: Subfultauerüt cate σος fiue curatio né:ut p pornitentiam nra peccata curemus, Procotu ín hebraico legitur ΤΑ quod Symmachus,fynodij; Aquila,diem collectae interpretat?cít, Cógre gate fenes:quom: atas uicina mortí, matu/ τας fententiz, magis timore& cultü fuíciz pit dei. Οἷς Qqp habi; tatores terra de qb?fu pra dixeratauditehoc fenes:& auribus pci; piteomes habitatores terrz: ut& fenes& habitatores terra in domi dei qua cft ecclefia cogregent. Cip fuerint in ecclefia& de difpari gre ge facerdotii€ populi,fenii& habitatorü terre unus grex fueritefe&us: b«T£ lamateinquírad ofim«C. Pro eo qd? nos tranftulim?, a potéte:& hebraice dicitur"3X qd' υπ effe de decem dei nominib?aliquoties diximus: LExx.in, terprctati funt miferi: XU pro"M Icgentes. V ox igit fa cerdotü& populi ad diim clamátis inducit:ut tertio dicat heu mihií:credo, quía ,ppter peccata qua fecertit fancta ον fenderanttrinitate. Dies aüt retributiois omnii delictorit illa eft, de qua uniuerfi fcribunt,pphete:et maxime Efaias clamitat: Ecce dies dni infanabilis uenitfuroris G γα, ας ponatuniuerfum orbem defertii,& peccatores pdatex co. Hic dies recte appellatur infanabilis:qui ies iudict uenerit, non erit locus poenitentia: quia eternitati οὗρα» ratur:prope eft€ nó longe. Ω«αρ fequit:Et quaft miferia de miferia ueniet:fiue uaftítas a potente ueniet: hic fenfus eft:quod mala fuccedant malis:& omnis afflictio, deo iudi ce difpenfetur:quí potens eft δέ corpus&animà perdere in gehennam.(3«ἲ generaliter de die iudicij diximus,fpecia liter referamus ad tempus iudaicz captiuitatis:quado híe rufalé capta, templüicy deftructü cft: Non multo ei poft t& pore uenit& dece δὲ duarü tribuum ab affyrijs chaldaifqs captíuitas: predicitqs uentura:utcum uenerit, nó cafu ac; cidiffe uídeatur,aut hoftium fortitudine:fed ira& cómina tióe dei:uel certe agente populo poenitentia nó ueniat:quae uentura eft,fi permanferitin delictis. ς«f fBunquíd nom '€ozam oculío noftrío«&. Ante oculos pereunt alimenta peccantium,quando iam fperata fruges e manibus aufer tur:€ prauenit locufta mefforem: ut quod fpein horreis conditi eft,bruchus δὲ rubigo confumat.His quod qui ín ecclefia cómorantur,pro qualitate meritogz,frumentü fpiri tus,& hordcü literz fi peccauerint tollitur: ut patiantur fa» men fermonis dei:(Παρ fuerint alimenta fublata, cófequé ter gaudiü δὲ laticia tollitur de domo dei: ut q audiebant anteapoftolgi tate deterius eíft.Etuo Ἰοεῖι: Matth,6,b Mattaoc fue Dee Pfi.4.a A Matth.5.a. $3.58.d [οοῖ.τ.ἆ Eía,22,d Io5.10. b Luth: & ἂς zin 3joel ante Apoftolum dicentem: Gaudete in domino femper,ite rum díco gaudete: poftea dominum audiant ad poeniten/ tian prouocantem:Beati qui lugent qim ipfi confolabunt. a 4£omputruerunt iumenta ín ftercore fuo τῷ Ροᾧ ali/ mita perierüt,& de domo dei gaudíü l:eticiagp füblata füt: Tumen:a quoq: cópu/ truerüti ftercore fuo: fiuc iuxta. intelligétia fpiritale lafciuierut in prafepibus fuis:& cal citrauerunt cótra crea torem fuü: ut imple/ retur quod fcriptum 4. HEB. Cómputruerüt ít menta ín ftercore fuo: de; molíta funt horrea: diffi patz funt apothecz: qm retur Quod Cram confufum eft trítíca:quid rint, murmurabunt: ingemuit animal: muete/ Cóputrefcit in fterco/ ΖΕ C Hai refuocuius deusuen PUDE BIeges amica"quia teré:& qui diit, Ma ΠΟΠ eft pafcua cis, fed δὲ ducemus Xbibamus^ oreoes pecorum difperie/ crasenim moriemur; Ὁ o bo huicdemolitafüthor^ runt. Ad té ἀπε damabo: rea& apothece ἀπ,^ quía ienís comedit fpecio patz funt:uel fubuer; Πα τ ΠΑ[ι fa ftt torcularía; quia a delerti:X ΠΔ 1uccen/ fifrumenta&uinanó^ ditomníaliona regionis: fed& beftiz aeri, qfiarea fitiens imbré fufpexerunt fucrint, fruftra horrea & torcularia prepara; ad te:quoníá exiccati funt tur. Cüq oiaaruerint, uoceflebili querebun tur δὲ dicent: quid re; onim?nobissO.dq:— fontesaquarü:& ignis de/ equitiuxta Lxx-Fle— vorauit fpeciofa defertí. uerunt arméta boum, ndr I qimnófüteis paícua:* Anítétu Ca. I 'compellitnos non de bain fionzululate bobus& armentis ac cipere qua dicta funt: fed dehis q.ppter fim plicitatem boues uo; cantur& oues: De d/ rum pafcuis faluator Toquitur: Ingredietur & egrediet,& pafcua inueniet. Hacalit οἵα intellige fub metapho ta, herucz, locuftz, bruchi X rubiginis, cp fublatis frugibus atq; uattatis:fames& pefti lentia cuncta poflede/ rint: bé Zid teoomí ne damabo τί. Pro; pheta clamante ad do minti, uel populo p p phetà: qaigniís come; derit fpeciofa deferti:& flamma fucc&derit οἵα σπα regio» nis:beftiz δὲ iuméta agri fiue campi fufpexerüt ad drim dfi arcola fitiens imbrem: Hoc efi uno uerbo fignificat Aqui/ ín monte fancto meo: coturben£ oés habi tatores terrx: qa uenit di/ es dri:quía prope eft dies tenebran:& caliginis:dies nubís& turbínis: qfi ma/ ne expanfum fup montes ppls multus acfortís: fimi líseí nó fuita principio:& poft εἴ nó erit ufq; in an/ nos generatíoís& genera tionis. Antefacié ei? ignis uorans ' ladicens, ἔπρασιωθκ:& fufpexerüt ad eum:quoniam arue runt fontes, uel emiffiones aquarii:& ignis deuorauit fpe/ 'ciofa deferti: quod fcilicet δὲ hoc heruca,& locufta,& bru; chusfecerínt€ rubigo, quod ignis in ftipula,flama in ue/ pribus. Speciofa autem deferti quz hebraice dicuntur: ΤΝ intelligamus aut plana camporti,aut pratorum flo; rentia,autuirentia herbís loca:quz pafcua prebuere iume ' tis, Clamareautem ad drm p propheta δέ iumenta adeü fufpicere,fecit ignis qui deuorauit fpeciofa defcrti:& làma qua fuccendit omnia ligna regionis: ut& fruges€ poma pariter interirent:& quia ficcati funt fontes aquarü:& quic quid in déferto poterát inuenire,uorax flamma cófumpfit: Simulg cófyderemus,qd nifi propter anguftia,S& ablatio/ nem delitiari;nec propheta,nec beftiz clamaffent ad drim autad dim fufpexifíent:qd? qdem δὲ ad τυ] quondà uis ν᾿ GU án prafepib?fuis:diff, ipatí » ο £3. Ii referri poteft:q cü declinauerit δὲ fecérit mali: nequadj ei uirtutes príftinz proderunt: fed iudicabit eum dominus in quibus inuenerit.Speciofa deferti appellare poffum?:de quibus fcripti eft:Plures filij defert magís ᾧ ei? ατα παν Efa.g4,a betuirü.Flàma autem qua fuccendit oimia ligna regionis: ἡ illa effe credenda eft: qua imittitur ardenti bus diaboli fagittis:ut níhil in nobis bonarü frugum remaneat:fed cüiéta incendio confu; mant: Omnes eii ad ulterantes,quafi cliba nus corda corti:& nó folü propheta,uel po; pulus perprophetam: qui ratióale anial eft: fed iuméta quoq, de sEp. Subfultauerüt uítuli funt thefauri:fuffoffa{τ torcularía: quía arefactü eft tritícum:quíd repone/ mus nobis? deacrüs armé ta boum: quía non erant pafcua eis: δὲ greges ου difperierunt.Ad ce domi| mut τν fnines& iumenta fal ne damabo: quonia!9hIS τος είς ἀπε, Etali/ confumpfit fpeciofa defer tí:& flàma fuccédit omía líona agri:& íuméta cam pi füfpexerunt ad tesquo; níam arefactx füt emifTio nes aquarum,& ignis'de/ uorauit fpeciofa deferti. YÀnítetu Ca.Il bain fion:przdü /cate ín monte fan cto meo: coturbentur oés habitatores terre:quoniá adeft dies απ: qm iuxta eft dies tenebran: δὲ calíoi nís:dies nubís δέ pruina: ficut mane füdetur fuper. montes: populus multus factus fum apud te.Et femine hominum& iumentorum: fufpexe runtad dominum:€ rorem illius miferícor diz flacitartit: qa exic cati funt fontes aqua; rii,quo$ ceruus οί; derat, Et de qbus dns loqui£ p hiíeremiam: tem aqua uiuz, Sicca tis αὐτῷ fontibus ad^ rum:qui arétia quaqgs irrigat atcp refrigerát: confequenter quicqd in nobis pulchrti fuit, ignis ardore confum/ ptum eft: dequo do: minus dicitin euange quafi fulgur cadente pue m ide ccelo. Ca. Π δὲ fortís:fimilisei nó fuit a giníte tuba ACHSIO T n ín fion«c, príncipio:& poft eünon m n s erit uíq; adannos genera tióis generationum. Av te eum confumens ignis: .& pofteü metapho 7 rà locuftag, defcribit impetus chaldaops:a iube£ jppheta:imo per pphetà οὖς q pfit dei :: audire fermone: ut d» fituba exaltent uoce fuá:& in fion praedicent:& clangant in monte fancto eius:ütad ftrepitum clamoris δὲ buccinze ois hierufalé populus cótremffcat. Cüicy ait cecineritis:hoc dicite: Neq.$ dies αι ultra differt i. dies ultionisatqy uin dictz: adeft uicina captiuitas:[ἃ de fuo loco babyloniorü eft egreffus exercitus: ppe eft dies tenebrarum E anguftiz, dics caliginis δὲ nubif δὲ turbinísin q auferet lume ome lae tici δὲ cüicta tenebris opprim&£.Sicut inqt mane δὲ diluca 10 fubito tenebras fugat:& ciictos mótes aurora coll Rrat: ita babyloniog: femp oém terra ueftra fundet exercit?. Nec putetis turbà ee inualidá:pplus mult^& fortis eft:cu i"ifls nec in preteríto,nec in futuro ulla. gens alia poterit inam: qcqdattigerit qfi uorax flama cófumet:nihilg; poft fe inte grü derelinát:áfi hort^& paradifus uoluptatis ois terra eft quanó tetigerit:dfi folitudo& defertti qcqd fuerit depre dat?:neq ullPpoterit inueníri,q illi? effugiat man?.Af, pec? eon: dfi ferociti cqg:&dáfi eqtes hucillucq difcurret. ΝΟ ἅ babylonij eqtibus cóparent: fed ἃ locuftz p traflatione d 5 hoftium fo. 27 C quibus dictu eft: Ho/ 8,55. b bí: Q.uafiiumentum Ibi.72.d iterü: Seminabo eos Hieresre Medereliqueruntfon hiere, ας D. lio:Videbamfíathanà Luc,tc.e £ommen.IDicronymi tiam?: nó qd! locuftas aut hoftíti táta uis fit ut poffint mo; hofti qfi eqtes dicanz huciltucqp difcurrere: Sicut fonit? inqt djdrigag δὲ curruüi:fic erít fonitus locuftagSup capi ta moti exilient:ut ota excelfa cofcendat:& ficut ftipulàa ci to fláma cófumit:ita fonitus δὲ terror uocís eo: cüicta po/ pulabit. Q, d'qp infert: Velut popu'fortis przparat? ad pre uere coclof,& terrá cócutere:fed qd? aduerfa patictib?prze ter roris magnitudine: δὲ coelü ruere& terra fluctuare uideat, Ῥ επί pre multitudinelocuftarti obtexentíüi coeli;(οἱ 8ὲ luna couertent in tenebras:&(tell retrahét lumen fu: dii lumé:in medio nubes lium:rurfum ad locu/ ftas refertutnó dfi de hoftibus:fed quafi de locuftifreferre uideat: & εἴ dum locuftas le, gimus,babylonios co gitem?. Tantus terror erit ut οὓς per circuit natióes,SL aio X corpe phorrefcatiimo crutie tur:& pauoris magni tudineuultus omniü in ollz fimilitudinem couertát:qua ignecó bufta,nigredine&fuli einem foedi monftret afpect^: Difcurrét in; qt áfi uirifortes:haud dubiü qn locufte:& dfi uiri bellatores αἰτῶ dat murü: ut murortii fublimitas impetii for tiii ,phibere nó ualeat: & ned p portas: fed p muros ingrediant, Singli inufjs fuis gra diené:& non declina/ büta femitis fuis.Hoc nup in hac ,puincía ui dim?:Ct einlocuftage agmina uenirent:& aerem q ínter coeli δέ terrà εἰ occuparét,tà/ toordine ex difpofitio ne iubétis dei uolitát: ut inftar tefferulag ᾗ in pauimétis artificis figunt manu fuiülocü teneat:& nepiicto η’ dem ut ita dica ungue tráfuer(o declinent ad altera.Etutaptà face/ ret metaphora:& p fe neftras ait cadét:& nó demolient. Nihil em locuftis inuiti eft:cum & agros,& fata, δὲ ar; bores,& urbes,& do; tnos,& cubiculog: fe; €reta penetrent. Hoc aüt de locuftif dici&:ut dchofiibus inteiliga£. Ω. d'q nos interpreta ti fumus, p feneftras cadét,€ nó demoliécé: Lxx. tráftulerunt, ag/ grauati in armís fuis ibüt:& in iaculis fuis: cadét& nó cófument: HEB. uorans:& poft eum exutens fláma: dfi hortus uoluptatifterra corá eo:& poft εἴ folitudo deferti: neg eftq effugiat ed: qfi afpect? equorü afpectus eorum,& quafi equites fic current: ficut fonitus qua/ drigarü fuper capíta mo tíum exilient: ficut foni; tus flammz ἰσπίς deuorá tis ftípulá: uelut ppfus for tis pparatus ad plíü:a ία’ ce e?cruciabuné pplí:oés uulc? redigétur in ollamz ficut fortes currét: qfi uiri bellatores afcédét murü: uiri in uijs fuis eradiét:& nó dedinabüt a femitif fu issanufafas fratré(τ no coartabít: fineuli ín calle fuo ambulabüt: Sed& p feneftras cadét;& non de/ moliené: urbé ἱπρτεάίξέ: ín muro currét:domos ςῦν . fcendét: p feneftras íntra/ büt dfi furza facie ei? cótre mulit terra: moti funt coe/ li: fol&luna obtenebrati funt:& ftella retraxerunt fplendoré fnum.Et domí nus dedít uocem fuam an te faciem exercitus fuí:qa multa funt nímis caftra cíus:quía fortía& facien/ tía uerbum eíus«Magn? em dies dni& terribilis ualde& qs fuftinebit ed. Nüc ergo sep.& pofteü fláma fuc cenfa:Sicut paradifus uo/ luptatis terra αὖ facié εἰ: & pofteríora illíus.ficut cá pus folitudinifi& q falue£ nó erít eí:ficat afpect?eqne afpect?con:: δὲ ficut eqtes fic pfequét:Sicut uox qdri gaR:fup uertíces mótiü ex iliét:& ficut uox flámz ig nis deuorátis ftipulá:& fi cut pplus multus& fortis pparatus ad plíüza facie ei?cóteren£ populi: omis uult? ficut aduftío olla:fi/ cut pugnatores current: ficut υίτί bellatores afcet dent fup muros:& unufqf q ín uía fua ambulabit: δέ nó dedinabüt a femitis fuis: fingulía;pximo fuo nó recedent:agerauati at; mís fuís ibunt:& ín íaculís [υίς cadét δὲ nó cofumét: utbéapprehendéc: δὲ fup mutos difcurrent: fup do mosafcendent:& p fene; ftras intrabüt ficut fures:a facie ei?cofundet tra:& co mouebit ceclá: fol&luna cotenebrabüt:& ftella au ferétlumé fuü:&dnfdabit uocé fuáa facie fortitudi/ nís(πα: αι mftafüt nimif caftra eius: qim fortía opa fermonü illi?: qa magna dies ἐπὶ magna& illuftrif nímif:& qs erit fufficief ad eacEtnüc pofita locuftasz;ad ter τά πο finit peruenire, Diis qq dabit uocé fuá afi facie tà potétis exercitus; quia multa (τ caftra ei?:& magni tudo uirtutís illi? ipar uis Qqpaniantibus de πιδῆταξ.Ηας atit mul ta caftra& inumerabi lia fortia(Πε nimis:& facientia uerbü illiuss Ω ο dicto ofídi£ ba, byloníos ἀεί uolütate uenturos:;& illi? impe rio paríturos, Magn? eft inqt dies diii: ἅ ca^ pienda eft hierufale:8E ualde terribilis, nul, lus εἴ poterit fuftine/ re:& de neceffitate ca/ ptiuitatis aut mortis euadere, Iunctà€ co^ harenté fibi pericopé diuiderenoluí: neqd? fenfu unü erat, diuer^ fis capitulis carperet., Tráfeam?ad intelligée/ tiafpüalé Πποῖα quaqy repetétes: Tubag buc cinarüq dangoré: nà folü ín leuitico& πε’ r0: libro legim?: in q Nu.IO.a bus iube£,ut duas ar; genteas tubas faciat moyfes:qbus& in ka lédis,& in[ερείπιο m& fe, prima die méfis,& in iubileo,& in ceteris feftiuitatibuf:& απ ad bella ,pcedüt canat hi q huic officio mácipa ti funt:fed etiá muros hiericho ad tubaxe clá Yof.6.c gore fcriptü eft corruif e: Et diis angeli mif/ Matt.24:c fug: fe dicit εὖ cti clan^ oretuba:& Ἀρϊδ γε’ 1, Cog. g urrectioné mortuos, ad tuba fonítum fieri pradicat. Et i Apocaf, uod Ιοᾶπς legim?: ϑεριε angelos accepif Άρουδὰ fe tubas fingulas:qb? p ordine canétibus,fa éta funt quz fcriptura defcribit. Pracipi£ er/ go niic facerdotíb?& qdnedd mihi uidet expofítióis ordini couenire:fed ico er roré effe generati qd? ΤΌΘ uerbii hebraicüiiilli iacula:nos feneftras intelleximus: Seruatqy ceeptá narratione: ut eos dicat urbe ingredi,ín muris difcurrere:domofcp cófcende; te:& p feneftras intrare dfi fures:non qd furum timoréha beantq uictores üt: fed ut fures folét ingredi p feneftras & occulterape: fic illi claufis íanuís:ne ulla fit mora p fenez firas,tota irrumpentaudacia.A facie iftiufmodi locuftarüi terra cotremuit coeli moti ΠΙΟ, ua dicta hyperbolíce fen magiftris: ut exaltét qfi tuba uoc? fua:& impleat illud qd? fcriptti eft:In monté excelfum afcendeq euagelicas fió:ex; alta uocé tua q ánuncias hierfm: Vt canat tubaiin fion.i.in ecclia qua interpretat fpecula atqp fublimitas:Et in fancto αεί móte,q chrifi?eft:ut cóturbent fiue cofundant οἷς ha; bitatores terra:& cófufio eos ptrahat ad falute. Die autem diii, díe intellige iudicfj:fiue αἲξ exitus uniufcuiufqs decor pore: dem in die iudicij futus: eft oibus:hocin fingulis die mortis implet. Dies tenebras eft& angufítiz:;dies nu; bis€ Efa,405 μι TM "t b (NA Ἵ il q πό y T d hi à S fi foit jf f, Mu ῃ tuu » ἡ f , ἐν " 4 Hiete.9. f Matth. 24. c 40b T$.77.€ zin Ξοεῖ bis& turbinis:qa cricta poenas plena funtatqpcruciatuti, Veniet angelorum populus multus& fortis: ut reddat unicuiq: fcd'm opa fua:€ ficut mane& aurora cófurgens primü occupat montes: fic iudiciü ab excelfis δὲ potentib? incipiet:ut potentes potenter tormenta patiant., Silis ei nó Ka. II$o. & anguftis;imiffione p angelos peffimos,dci excrcit? dictt, δὲ caftra illi? noian£,dü dfi facit uolütate. Magn? eft dies diiiatq; terribilis:de ἃ alibi fcripti eft: Vtqd defyderatis diem ἐπι δ hic eft tenebrz,& nó lux:& terribilis ualde:ra rüfg aut null*eii poterit fuftinere:qn ín fe prebeat materí& 26 C Amos.5.e fuità principio: poft εἴ! nó erit uícp ad anof ον& οπαιϊδίο. ia e mala ας’ tcribus hiítorijs cóti^ nenr,aut inundatione maris,autalluuióe flu πίη, aut peítilentia, morbis,fame, beftíjs, hoftiii uaftitate,hoib? acciderüt: his fuppli/ cíjs quz in die fütred dendaiudicij nó pote fütcoparari. ΑΠ facié hui? populi q fortis δέ mult?eft:eritignis uo rans, fiue cófumens: utormiei nobis foenü, ligna,ftipulagp confu; mat. V δὲ de deo di: cit: Deus ignis confu; mens:& poft eii urenf flamma,utnihil abíqy fupplic/s derelinqt. Q.Luécüg híc popul* nóattigerit: nec ínue; nerit in co cóbuftiois matería: horto dei& paradifoaffilabit uo; luptatís,q hebraice di cit YAY-T4:Si qué atit exuíferit, qfi folitudi, néin cineré redigctac fauillas: nec eft q furo t€ cius poffit euadere: cui? crudelis afpectus fremétiüi equon: habe bit fimilitudine:& fic difcurrét ad crutiadof Qs in ptáté acceperint, qfi eqtes. huc íllucqy 3 HEB, INüc ἔγσο dicit diis: conuertimini ad me in to/ to cordeueftro:ín ieiunio & fle δὲ pláctu:& fcindi te corda ueftra,& nó uefti meta ueftra:& couertími/ ni ad diim deü ueftrá: qa benign? δὲ miferícors eft: patíés δὲ multa mifericor diía:&pftabilis fup mali cía: quis fcit fi couerta£& ienofcat:& relinquat poft P benediíctioné:facrificiá & libamen dno deo no/ υ ftro? Cánite tuba ín fion: fanctíficate ieiuniü:uoca; te ccetü: cogregate pplin: fanctificaze ecdefiatn: co; adunate fenes: conoreoa/ te paruulos& fugentes ubera. Eercdía£ fponfus de cubili fuo:& Π ponía de thalamo fuo:inter ucftibu là&altare plorabüt facer dotes miftri di& dicét: Parce domíne poplo tuo: & nedes SEP. eà.Et nunc diat dris de?nofter:cóuertimini ad me ín toto corde ueftro: in icíunio,;ín cilício, i fletu, & in pláctu:& fcindite cor da uefltra:& n6 ueftíméta ueftra:& conuertimini ad dnm ο ueftrü:qa mife^ rícors δὲ míferator eft: Ρα’ tiens& multa mifcd'ía:& poenitens fup malíajs: qs nouit fi reuertat δὲ pceni/ teat cü:& dimittatpoft fe benedictioné: δε οί& libamen diio deonoftro? Clangite tuba in fion τοί ficate iciuniü:pdicate cura tioné:coetegate pplin:fcti ficate ecdefiam: cligite{εἰ nes: coeregate puulos ἔπ! gétes ubera:egredía£ Ípó/ fus de cubili fuo:& fpofa de thalamo fuo: ínter cre/ pidiné& altare plorabüt facerdotes miftri dni δὲ di/ cét:Parce drie plo tuo:& ne dederis fauicdi. a«[ eBücer 60 oicit ΟΠ£C, Supcz rius caplm ab eo loco ubi fcriptü eft: Canite tuba in fió: ululate in móte fétó meo:cótur/ bent οὓς hitatores ter ra:ufq ad eü loci ubíá legim?:Magn^eft dies dfi& terribilis ualde: qs fuftinebit eum:per tráflationé locuftarii, aduentü nuncíat chal daonp:& ἢ mala uen; tura fint pplo: Nunc €os ad poenitentia ,p^ uocat:& conuerti ad drim cohortaf: ut to; ta méte correcti,nó pa tiant à drís coóminar δὲ eftfenfus: Οἵα quz fermone praeterito co^ tiné£, ppterea fum lo/ cutus:ut uos cómina tione mea terreré, Viri couertimini ad me in toto corde uro:X ani^ mi poxnitentià ieiunio & fletu,& planctib?in dicate: ut nüc íciunan tes pofteafaturemini: nüc flentes poftca re^ deatis: nüc plágentes pofteacofolemini. Et qa cófuetudinis eft:::t in triftib?atqs aduerfif fcindatis ueftes: qd? & pótifcx ad diii falua toris crimen augendii in euagelio fecitfe me; Mart, z 6. σ morat: δὲ Paulum& Actü.14.c uolitàtes:terribif'erit fonit? eops, afi Gdrigare p.pna curre, tiii:X fup capita mótíti exiliét:excelfos ὅ[ωρ δὲ i eccfice cul mi nc cóftitutos crucíare cupiztes. Et qaaii facié eog ignis eft uorax,atqy cofumens fic cücta uaftabüt quà ftipula flam/ ma cófumit:ita uenientad puniendi: ita expediti erunt& parati,ut ppl5 fortis ad preliü.Tátus erittimor omniti,& tà ta cófcientia pctóge:ut nullus luceat, nec fplendoré habeat gaudíj:fed inftar adufta ollz facies ei? uertat in tenebras. Afcendent muri€ o&m munition&iniüctüq fibi cxplétes opus nó declinabütin partem altera:fed inhiabüt miferoge fupplicijs:nec tormentis eor faciabunt:fed unu(qfq credi ta fibi in pctóres fupplicia pfeque£.Sed& p feneftras intra buntfiue cadent:uel agerauati armis fuis ambulabunt:& in iaculis eoge cadenthi qs acceperint cofumédos. Hz fiit fene(trz, de qb?& Hieremías dicit: Mors itrabit p feneftras nfas:p omes ein fenfus noftros ingredi hoftes defyderàt:& capeurbébonz cófcientie:& p nra munimenta difcurrere: domof(g quas nobis bonis operib?edificauim? dcftruere. Οἷα αὔτ faciunt introeüites p feneftras, jfi fur:libereem nó ingrediü£:ut fagittent in obfcuro rectos corde. A facieifti? ppli q eft multus& fortis, terra cótremuit:X coli cómoti füt. Coclü ein δὲ terra tráfibunt:uerbum αὖτ dfi pmanet in eterni: Sed δὲ fol& luna εᾶτα miferome fupplícia uidere no poterit: moerebüt,nó habétia officij fui iufticia:S,p claro lumíne,tenebris operient horrendis:ftellze dp retrahét ful gorem fuii:dü etia q fancti funt pritià απί abícp formidine nó uidebüt.In his oib? dabit düs uocé fua; aii facié exerci/ tus fui:Q ιδ em babylonij-punientes hierfm,dei uacan£ exercic:fic angeli peffimi: de qb*(criptü eít.Furorem& irà Barnabáaudientes yba blafphemix legim*ppetrafTe,Idcir co ego przcipio uobis: ut πε fcindatis ueftimenta: fed corda d plena füt pctis:d iítarutriü nifi(ciffa fuerint,(pote rüpent.Cüqp hocfeceritis,reditead dfim deii ueftrü:quem uobis priora péctà alienü fecerát: nec defperetis uenià fcele γῇ magnitudine: qa magna pct, magna delebit mifcd'ia: ΕΠ εἴν benign?^X mifericors:malens poenitentià pétóge d morté:patiés& mult?in mifcd'ia:q nó humanà imitat im; patientia:fed lógo tpe nram praftolat poenitéti:& praefta bilis,fiue poenices fup malicrjs:ut fi nos gerim?fup pctis Eceh.55.€ panitentia,& ipfum poeniteat cóminatióis fuz:€ malad cóminat?é nobis nó iferat:nreqe mutatióe fniz, ipfe mu tet. Malicia aüt t hocloco nó cótrarià ytuti debem*accipe: fed afflictione: iuxtailld? qd? alibi legim?:Sufficit diei mali cia fua:Et fi efti ciuitate malicia quà dris nó fecerit, Sikgp qa fup dixerat:benign?& mifericorf patiés δὲ mult?in mifcd'ía & pftabilis fiue poenités fup malicíjs: neforíitan magnitu do clamtiz nos faceret neglieétes:ex(ona ppheta 1ugit δὲ dicit: C) uis fcit fi conuertat& ignofcat δὲ relinqt poft fe brdictioné. Ego inqt hortor qd? mcü eít ad pniam, δὲ deii ineffabiliter noui οὗ clemnenté, dicente dauid: Mifcrere mei de"(cd'm magná mifcd'ià τᾷ: δὲ(cdm mftitudine mifera; tionii tuas: dele iniqtaté mea. Sed qa ,pfundü diuitiap;& fapiz& fci dei nofle nó poffum?:(niam tépo:& opto.poti? d pfumo dicéfiqs fcit(i couertat& ignofcat. ΩΣ ait,qs,aut impoffibile:zaut difficile fentiédü&.Sacrificiti& libam é diio deo nro. Vt poft$ dederit bridictioné δὲ nfa nobis pctà do nauerit:deo hoftias offerreualeam?. b€[ iC anite tuba«c. Adhuc eos ad panitentià cohortatur:anted ueniat hofti, 4 lis exercitus Martb.c.d Ῥδυ ος £ommen.Jbíicronymi pracati füt,& dixerüt: pce dite ppfo tuo:8& ne des haredita E fisexercitus Supra inquit dixer&: Canite tuba in fion:ulu, latein monte fancto meo:& reliqua: qa uenit dies drii:qa -ppeeít dies tenebrarü& caliginis: dies nubis& turbinis: anniüciás uobis populti multi& forte effeuenturü:q ue ftras poffeffióes urbefqp fubuerteret; Nüc qa benign? fum & mifericors: patiens δὲ mult? τι τα: rur fum precipio δὲ dico: Clágitetubaifion:€ pniam i ppfis pdicate: Íctificateieiunid:pdica tecurationé ftue coztü de qb?iaan diximus: congregate pplm: ut α difpíus peccauerat, cogregat? peccare defi ftat:Sétificate ecclefia: utnullus in ecctia nó fan&us fit:neforfitan impediant orationes ueítra:& modici fer/ mentü totam maffam corrumpat. Coaduna tefiueeligite fenes: ut nó atas in eis:fed fan &itas eligat: Cógre/ gate αποῷ paruulos & fugentes ubera, ne ullafitatas qua non. cóuertatur ad dim: .Paruulos atq lacten/ tes:deqb? in pfalmis 3.8, ἃ G in euagelio legim?: Matth.21a. Ex ore infanti δὲ la; &entiti pfecifti laude. Quos peti? rónali δὲ 1.pe.2,a abfq dolo dicit lacte nutritos; quib? Paul? 1.CCos.5. a logt: Lacuobis potü ΗΕΡ.& ne des hareditaté tuam ín opprobriü ut do minen£ εἰς natióes:Qua/ re dícunt ín populís: ubí s eft deus corum? Z elatus eft domínus terrá fuam: & pepcit pplo fuo:&rfidit dis δὲ dixit ppfo fuo:Ec«e ego míttá uobis frumétà & πίπ δὲ oleii:& replebi mini eo: non dabo uos ultra opprobríü ín genti/ bus:& eum qui ab aglone eft paul facía a uobís:& ex pellá εἴ in terráinuíam& defertam:fades eius cotra mare orientale:& extre/ mum ei?ad mare nouiíli mum:& afcendit factor eíus:& afcendet putredo ülius quia fuperbe agit. Noli timere Mattb,25. d. dedi non efca:dg& faluator meminit: Ne cótépferitis unii εξ tuá i opprobrii:feciteg pps qd? ργατερεῖ&ut f&tificaret ieiunii: praedicaret curationé:cogregaret multitudine:(ἐξ ficaret ecclefia:eligeret fenes,puulos& fugétes ubera cógte garct,& cgrederet fpofu decubili fuo,&[pofa dc thalamo ΞΕΡ. ne dederis haredita té tuá ín opprobríum:ut düent eom gentes: ne di/ cát ín natioib?:ubi eft de? eorum:Et zelatus eft dris terram fuam: δὲ pepercit pplo fuo:& ridic dns& díxit pplo fuo: Ecce ego míttá uobis frumétü€ αἱ nü δὲ oleü: δὲ implebími/ niex cís:& non dabo uos ultra opprobriü ín genti bus:& εἴ q ab aglone eft repelláauobis:& educam cá ín terrá deft fine aq: δὲ difperdá faciéci? in ma te prímü:& pofteriora ei? ín mare nouifTimü:& afcé det furor ci?,& afcédet pu tredo illiu;:quoniá magní ficata funt opera eíus. : Cófide fuo:€ neqd carni& uoluptati: fed ania& fletib? inferuirent:Ze lat* eft dis terra(πᾶς quà priuf quafi aliena cótempferat:& paffus fueratlocufta uaftan/ tepopulari:& inti ρε percit poenitentib?:ut cos dignos fua γερο fione faceret:diceret qi oés fruges ucftras locufta,bruchus,rubi goq uaftauit:Ió dabo uobis frumétii:& ce tera, quz ,ppheta de fcribit:& ultra uos n& tradam captiuitati:Et affyriü atq; chaldaii qr ab aglone ει: ρου fa/ ciáauobis:de qfupra dicti eft:Ppfs multus & fortis,afi faciéeiPig, nis uoras:& poft eii ex urés fláma:dfi afpe&t? edrüi afpe&t? eortí. Et expella inqt eü í terr& folitudinis:& primae ptes ill?cadét in mare oriétale:& pofteriores imare nouiffimi:& a/ Ícédet factor ei?.i.q ab aquilone eft& putre; do quía fuperbe agit. Sepe cómonui fub tráflatione focuftarü defcribi impetii de minimis iftís.Egredia£ Qgpfponfus de cubili fuo,& fpó fa de thalamo fuo: ut in tpe ieiuntj,uocatióis& coetus,fan ctificatióis ecclefiz ,electiois fenü,cógregatióis paruuloge δὲ fugentiti ubera;nó feruiatfpófus& fpófa opi nuptiali:q/ bus& lege pmiffum eft,ut ad bella non procedant. Vii& τ Com. 7.a Apfus recedendü ρατῖρ a coitu przcipit:ut uacare poffi/ mus oratiói.Ergo q in caftigatióeuictus,& ieiunio atqp ele mofynis dicit feagere poenitentia: fruftra hoc fermone pv mittit,nifi egredíat de cubili(uo:& fanctüi purüd ieiuniü pudica expleat poenitétía, C) dicp fequi£:Inter ueftibulü δὲ altare plorabüt facerdotes. Pro ueftibulo:Lxx.&va u.éc'op τῆς xpitrid'oo, i. inter crepidiné interpretati füt.Symmach? “προπύλαιομ: Aquila πρόδομομ:] Περάοείο ,ipfum ybi he braicii pofuit:$95: quà nos antefores templi porticiiq poffumus dicere.Et nota qp facerdotib? pracipiat qui funt miniftri drii:utplorétinter téplii& altare:& dicat cu Apfo: z,Coggrg Quis infirmat,& ego nó infirmoreqs fcandaligat,& ego nó urorcEtflerecii flentibus.Locufdp aptus poeniítentía& cófeffioni, τἔρ! eft δὲ altare:docetqp quid dicere debeàt fa; cerdotes:imo quó diim depracari:Parce ἀπερρῖο tuo:q qfi peccabar, uocaba£ nó popuPttu*:nüc poftd receffit a ui |etís appellat populus tu?:Etne des hzreditatétuam in op roo:ut dfient eis natióes. Apertü eft enigma qd late; at:Populus ein ille mult? δὲ fortis: q fupra fub herucze& locuftz,& bruchi,& rubiginis defcript? eft noieznüc mani feítius q fitoftendiG Vt drient inquiteís παιδες. Dat aüt in opprobriti hzreditas diii, qfi feruierit hoftib?,S dixerit Παίδες: Vbi eft de? coge: quéfibi prefule: qué deféforem effe iactabat.Poffum? nationes interpretari& aduerfarias poteftates:qua dpdiu nó agim?poenitétía dfiant nri:& ex; probrat& dicüt: Vbi eft de?eog:.Iudzi iftü loci ad gog δὲ magog referunt, fauiffimas natióes: ds in ultimo tpecon tra ifrael dicüt effe uéturas:de qb? pleniPfcribit ín egechiel; 4(LZclatus cft oíio«C, Ῥοπῷ facerdotes pro populo dez chaldzorüi: ἃ iuda uaftata eft: Itaqy feruat metaphora irs reliquis:& iuxta fitum puincia ficloqui£,quafinó deho^ ftibus:fed delocuftis referre uideat. Etià noftris téporib* uidimus agmína locuftage terra texiffe iudaà: qua poftea mifericordia dii ínter ueftibuli δὲ altare: hoc eft inter cru^ cis δὲ refurre&iois loc facerdotib?& pplis dim deprarca tibus atq dicétibus: Parce populo tuo: uento furgente ir mare primi δὲ nouiffimü pracipitata funt. Mareprimurm qd iuxta folitudiné eft:& uergitad orienté,illud intellige, ín quo fuit quondá fodoma δέ gomorra,adama δὲ feboims qd nüc mortui ποῖαξτεο qp nulla ibi uiuat animátía. Ma^ reauténouiffimü hoc qd ad occidentem eft:& qd? ducit in &gyptii:in cui? littore gaza,& afcalon, agotufg,&ioppe X cafarea,& catere urbes maritima fita funt. Cunqy littora utriufqy marifaceruif mortuapdlocuftase:ds aquae euomue rát impleré£:putredo earii δὲ foetor int noxi?fuit: ut aeréquoq corrüperet:& peftilétia tam ium&torti ᾧ homini gi gnare. Q.uerat erudítus lecter ubi hoc íuxta litera factti it de chaldzise Nó multo poft tpe dj hac pphetata funt: fi quidé in Efaía legimus: centü octogintaqndp milia chal/ Fíe57. g daorü fub rege Egechía in una nocte angelo(zuiente ρου fa. Hoc iuxta hiftorià dixerimus: Οτο iuxta tropología. ois ania terra cft diii: in qua feminat paterfamilias femen; t& fua:quzecti pro trítico cigania fecerit.i.auenas& lolium, & offenderit dfim fuü:& poftea zgerit poenitentíá plagefqs dixerit:parce domine populo tuo:zelatur díis terrà fuam, & parcet οἱ quá dudü cótépferat:fuogp eà dignat alloquio & dicit: Mittà tibi frumétü, de ἃ fcripti eft: Amé ame dico Τοῦ, τῶι d uobis,ni(i grani frumeti cadens in terra mortuti fuerit,ip; fum folii manet:fi auté mortui fuerit,multos fructus facit:δὲ uinü qd latificat cor hois:& olei qd? exhilarat faciem:ut uetus trííticia peccatoge,fruméti δὲ uini& olei.i.ufrtutii ία” ticía téperet: Tantàcp habebunt bonos: omniüi abüdátia: ut repleant eis atqp faturent, Οὔ hoc fuerint cófecuti, ne αυ η Zocl .( Δ. απ tradétur in opprobriü gétibus:de qbus Apls loqtur: Nó eft nobis colluctatio aduerfus carne& fanguine: fed ad £0— ο, 29 ua,& ut íta dici;püicta corpos ofidithüianafragilitaré. Vi€—(3 illud folemus Marcioni& cateris rfidere harreticis q uetus la Epfe cb uerfus principes δέ tátes:adueríus müdi rectores tenebra/ niat teftamétü:qd' δὲ pulices, δὲ culices,& cimices:& huiufce^ rü hase:cótra fpiritalia nequitia in cacleftibus.Eti quoq qui modi aiantia idcirco fecerit de?: utfragilitaté& imbecillitaté l Ἠϊειεα,€ abagloneeft:de d Hieremias loquit;Ab aquiloneexardefcé&— noftra carnis oftéderet: qua intinnihil eft:utab hís quzepar ! mala P Cis publier v funt uulneret. Si aut terrz:de ἃ δὲ Salomó fcri na o ἃ:"wc etuca paruufqp uermiz 3 Ecci. 45. bit:Aglo uentus duriffi/* HEB, INolí timere terras sEP. Cófide terra,gaude culus fortior hoe eft:qd : mus: pre inque auo exulta&€ lxtare,qm mag/ αἴ ltare:qa maenifica, gar terra& cinif:& elata is faci ἃ ο MU o em ἐὰν im A Led s bisfacijStexpellàe in'ηβρησίε qsutfaceretno— uit disut faceret:cófidi, ΕΝΝΟΙΑ(cü exhumofit terrá inuid δὲ defertam: (nó habet noticia deí:in dà non habitat fpüffétüs: lite cimere anialía regióis, quía cermínauerütípedo te iumeta cdpi:qm germi, nauerüt cápi folitudinis: adhoóappellat)humana cótemnit« Qr uida loci iftü fic interpreràt: A dex Facieíg ei?eríti mari pri^:» ανν: ον:* τίς&afiniftrisytutes 8ξ , mo&inmarinouiffimo:(4 εἷς era:qm lignü attulit quia lignà attulít fructü— fortitudines dei legim? z : ínhis qaperuerintei ia^—£u(ud:fic& ui fuü:fi in^r Qsgraci δυνάμεις uocátz inis EE fractü fuü:fic&uineade— fuü:ficas&uíneadederüt— 78257 Iu MR 3 puspmüírint& fctot fion exulrate& latamiíni— gaudete atqplatamíni{η— lícas poteftatesaa πη τις illi? δέ putredo afcendit:—,—,. βχο dad dod ἐν,,. contrarias fortítudiries: υ eiüineosq Πδί magna ἱπ diio deo ueftro: qa de^ απο deoueftro:qm dedit— qequib?(ipti et: Mo Pj. 77 ὃ ΕΡΕ Ep dítuobís doctoréíuftíde^ uobis efcas iufticía:& plu funes η : ia: qant i E à, M 21» ua:furoré δέ ira,& tribu 1 nafragilitas:dntoytu—& defcédere faciet ad uos it uobis iímbré tÉporancü^ larong,imiffioné ange 4 SES ἴδιο THES imbrématutinü,&feroti δὲ ferotinum,ficut a prind les malos:de. gx Μι’ timere debemus, ne de- αν ΑΡ MS p ἢ cheas in regu uolumine 4 fublimibus corruamus. nuin prindpio:& imple/ P io: replebunt are& ΤΙ/— joquic; Vidi diim deum s Reg.22.€ ) ri amens locu/ bütarexfruméto:&redü— tíco,& redüdabunttorav iine fup freni X rii magis auíter qp aq;-,; γε ΙΠ: 8 ξ οἷς exercitus coeli , loconfueuit adducere.i. dabüt torcularía Hino δέ laria titio& olco. Et red ftabat iuxta eü a dextris, : p se frigore enit fed oleo:& reddáuobis ános^ dáuobís,pánisin qb?co/—&finiftris cius. Ego pu; ex calore:uege qi de affy: to finiftrum fuifTe(pim: : τής lodbat locuftarü po; quos comedit locuftabra medit locufta, δ bruchus, q egreifus εἴ, δ. ftetit co/ t nésfilitudinézideoaglo— chus,& rubígo,& herua, δὲ rubigo,& heruca:Forti— ram diio,&ait:Ego deci; 3 né ínterpofuit: ut non ue píà Achab:& egrediar€ uíqsad extremi uite t€/ τὰ locufta:d ab auítro ue nire cófueuit fed fub locu fta itelligamPaffyriof atq chaldzos. 4] οί’ mereterra cc. Oib? qb? fup. fuerat cóminar? nüc cótraria pollíce£.Sup di^ derütuírtutem fuá:& filij fortítudo mea magna dj (ΠΠ ín uos:& comedetis uefcétes,& faturabitníni: δὲ laudabítis nomé dei ue ftri qui fecit uobifca míra/ bílía:& non cofundet po/ fortitudine fuá:& filij fion tudo mea magna quá mí fiiuos:& uefcemíní come dentes,& faturabímini:& laudabítís nomen diii dei ueftrí:q fecit uobifcü mira bilía:& πὸ cofüdef popu cherubim:cüctafqs ange ero fpüs mendax in ore omniti ,pphetarüi ει”. Ad quá fini(tra δὲ cótrariam poteftaté qua apta erat ad decipiendum,& exer citataad ruinas, X mul/ tos ante deceperat:loqui tur de?: Decipies δὲ pua; null?fit alius:qa pr in filio,& filifin pre:& nó cófundet ppls cordia:intm ut eti iuméta regióis& deferta folitudinis,Letis , xerat:ignis comedit qu : eiofadéert&fámafuc, pulus meus in fempiter/ lusme?ínaternü:&fcietis— lebis:egredere&fac fic. j cedit oia ligna regióis:& ιδ[ει 2€ di; dio if fiim: Spüs ὅφ ille q fuffoca/ ^ beftizaeri dfiarea fities nus aetisquiain medio qain πες ΙΟ ΜΓ Cegolut:— par fau]: dequo dixerüt ή imbré. füfpoxert adte{πεῖ ego fum:& οσο dns δῖ ερο αΏς deus uefter:€ d eü puer E Fee fps LReg.16.c qm exiccati[utfotes aq A nA: τα οἱ malus obítupelcere ti:& ignis deuorauit fpe de?ucfter:&no eft ampli? non eft amplíus pter mé:—;ee iege ο γα : ciofa deferti: Nunc latis& non&non buserat: qui mini(trant ! trifticià mitigat δὲ lachry diio ad puniendos eos q mas ytitin rifü:Noliteinqttimereaíaliaregióis:qa germina^—«ruciarippter p&tà meruerit: ΝΟ(ΟἹ em hoies mini(tri funt: | uerüt fpeciofa defertí: qa lignü attulit fructü fuü:fi& uinea——& ultores írz εἰ ἐπ his q malit operan£:& nó fine caufa portát dederüt ytuté fuà:& táta eritrem omniü abüdatiasut ποῦ— gladiüi: Sed etia cótrarize fortitudines:quz appellat furor δὲ ira 4 defit uobis frumétüuinü δὲ οἰ εἴ d faturemini:Sedadiplean£^ dei:quos ,ppheta declinas ait: Drienein furoretuo arguas me: p&.6, j arez fruméto,& redüdent torcularía uino δὲ oleo:utnonfold^ negpiniratuacorripias me:Tftiu fmodi(utíta dica)queftióarijs ipfi comedere: fed etía alijs pbereualeatís. Adfilios ἅς ἤθη. atq tortoribus ,tradidit Apis peccatorein interitü carnis: ut r. Cog.s.b péaliter log£,ut exultet& gaudeat, noíidciqireleuifedin— fpüs faluus fieret: dequib?& fathanas eft:cui tradiditalios:ut 1, Timo, d diio deo fuo q dedit εἰς aliméta iufticia: δὲ ut Lxx: tráftule^— difcerent non blafphemare. Hac deheruca cur dei appellata fit LT runt, imbré téporaneti& ferotintizutcomedatatepletent:&^— uirtus. Tranfeamus ad ordin£ intelligentiz fpiritualis:Ne time P laudét nome dii dei fui:q fecit cüi eis mirabili;& πο«ΟΠ^— asterraimo cófideatgplatare:qua prius fernenté driicam tua : dan£:&(ciat qa dfis de" ifr'habiterin medio eog:& pter illi!^— ariditatepdideras:qa magnificauit drís:ut faceret tecti miferi» ! illius in zeternü.Haciuxta Ifam:qaa diio repromiíTa füt cre dim? accidilfe: δὲ fterilitaté pterità nouis frugib? cóp&fata: ut ! quicquid locufta, bruchus,& rubigo δὲ heruca confumpfe; rat:annis fequentib^impleret. C) uerim? cur heruca fortitu/ | do uel ytus diii appellata fit:& nó fc olüs/tus:fedy'tus magna? QLuó pot&tía dei in egyptíjs plagis offa eft p parua aialia: δὲ pceipueciniphes ἃ tà parüi füt culices:utuix cernant oculís: Sic& nücipuo tardoq y miculo,q uix moueri pot:& leui ta : ἔτι conterí£: dei potétia& hüana fragilitas demonftrat. NO noualib?cóplerent, Et lignü crucis afferret(γιά fudi:& ρα fancti dona dulciffima fuá cunctis tribuerét largitaté. Vos dqs ἃρ iufte poft poenitétía uoco filios fion& eccfiz:latamini atqp νι dedituobis dc?pr doctoré iufticiz fiue tribuituo^ Efa.so.e is aliméta iufticiae& defcédere fecit ad uos pluuias téporaneaf atcp(erotinas.Pluuía tépeftiua ὅ qfi primii doctrinà fufcipim?: pluuia ferotina αἲ laboris noftri fruc? recipimus:& ad pfectà f&aàrü fcripturarü fcientíà puenimus. Poteít pluuia t£poranea δὲ ferotina,uerus δὲ noui accipi teftamentü.Et non folü inquit hoc dedit fed fecit uos nouis uirtutii frugibus abundare:&(a, turari atqp inebriari fruto uino& oleo: de ἃ fpe dixim?,, Ὡς 4 à annos ds ἅ de? adnutü fuü δὲ potétíe maieftaté nequeat terras fubuer Ire; X opire cüca düuvio uel fulmine cóeremare: fed. p pat/ Zommen.IDicronymi annos quos perturbatióibus afí regnantib? pdideratis inuo bis:qii operaueftralocufta,bruchus, rubigo herucaqy con/ fumpferant:de^uobis perire nó paffus eft. Tunc comedetis fru&? iufticiz:& faturabimni& laudabitís nomen diii dei ueftri: quí fecituobifcii mirabilia,Si atit poft poenitentia τὰν taubertate de?rerü om, nium pollicet: quid τε’ fpondebit Nauatus ne; ganspoenitétia;G refor; mari poffe pctóres in pri ftinü Πε. digna fece rint opa pnia* inti em de? recipit poenitétes: ut uocet eos populü futi: δὲ πεζῷ afferat cófunden/ dos:& habitaturum fe in eon medio repromittat: necampli? eos aliü habi; turos deii: fed in εἴ toto animo confifuros:q in il lis maneat in eternum. 9«|£tcrít poft becac. Actii,3.c Hunclocii beat? apfs Pe ti?impletü tpe dfiice paf fióis expofuit: qfi defcen dit die pentecoftes fpüif; fanctus fup credentes:& οἷς loquebant ficut ρα fanct?dabat eís:itaut mi rarent qiaderant& dice: rét: Nóne οὓς ifti qui lo; quunt galilzi füt:& quó nos audiuim? lingua no firà in d nati fum?,parti, & πιει, δὲ elamitz:& re fi:alij uero dicebat: qd uult hoc effecIrridétibuf cpaltjs atq» dicetib?:mues fto pleni funt:ftans petr?cüi undecim eleuavit Viri iudzi,& q habitatis hierufalé uniuer(i:h & aurib?pcipite uerba mea: Neq eim ut uo fit:cü fit hora tertia diei:fed hoceft qd? di Et erit poft hac dicit dris: Effüda de fpü Jpphetabüt:& relid:ufqpad eii locüi,qu Cüigit Petr? illo tpe d paffus eft dis memoret:hoc ti quarim?,quó& fuperiora& mediía,& quz fe quütur ufqy ad finé uoluminís fibi ualeat cohzrere:n HEB.&n0 confundetur populus meus ín fempi/ s ternü. Etérit poft hacef/ fundá fpüim meum füper oém carné:& pphetabüt filij ueftri δὲ filz ueftrac:fe nes ueftríi fomnía fomnia büt:& íuuenef ueftriuifto nefuídebüt:Sed& fup fer uos meos& ancillas meaf ín diebus illis effundá fpi rítü meü: δὲ dabo prodi/ οἵα in οοοῖο δὲ in terra:fany euiné&igné δὲ uapores mí: Sol conuerte£ ín το nebras δὲ luna in fangui/ nemz:antedp ueníat dies domiíni magnus δὲ horti; bilís: δὲ erít oisq inuoca/ uerit nomen dni falu?erit. QLuiain uocem fuá,& ait: oc notü fit uobis, s eftímatis ifti ebrij ctü eft p ,pphetà ioel: meo fup omnécarne δὲ ein capitulo ,ppofuim?. Jpphetià ioel impletà effe efub uno nz.Et íequétes regulá pphetay, qcquid iudi ín uftimo tpe fibi carnaliter repromittüt: fpüaliter in primo aduétu diii(al uatoris diceret e cópletü:maxime ci& illi,& nos quz pmif fa ftt in chrifto dicam? e€ cópléda: qd illi futura cótendunt, nos ià fa SEP.& nó cofundetur po pulus. meus ín aternum. Et erit.poft hzc effun; dam defpitítu meo fuper oém carné,& pphetabüt filij ueftri,& filie ueftra: &fenefueftri fomnía fom níabunt:&íuuenes ueftri uifioes uidebüt:& fup fer uos meos δὲ fuper ancillaf meas ín dieb? illís effun/ dá de fpü meo:& dabo p dígía ín ccelo: δὲ fup terrá fanguinem ígné& uapo/ ré fumí:Sol couertet ín te nebras& luna ín fangui/ né zante(j ueniat díes do míní maen?& illuftrís.Ec erit omnís qui ínuocaue rit nomen dni faluus erít. CLuia ín utfenes ià puectioris ztatís:alij ui in hoc trmó difcrepates: &ta cóuincim*; ded in his quaequimur pleni?diffe rédü eft. Ois aüt caro fu^ qua effufurii fe defpii fuo dris pollice£: ílla eft de ἃ Efaías logé:Et uide bitois caro falutare dei, Ergo falutare dei uideri nó pót, nifi Ípüffanctus effundat.Et quicüccre, dere fe dicitin chríftii;na credés in fr piritüfané&pfectz fidei oculos nóhazbebit. Vii& in actibus aplose:qui baptifati erat baptifmate Ioanis in eti qui uéturus erat: hoc eft in noie diii iefu: quía re» fponderüt Paulo interro antí: Sed ne fifit qde püffan&? nouim?: itepe baptigant:imo uerii ba; ptifma accipiüit:quia fine fpüfancto δὲ myfterio tri nitatis, quicqd in una& alter pfonà accipit,im pfcctü eft.Neq uero ois: qui accepit pmfanctum ftatim habebit δὲ eratià fpa: fed per effufione püffancti diuerfas gras COfequet: alij, pphetia, ut filij& filie qui maioris funt meriti«αἱ fomnia, fiones,utiuuenes q uice/ rüt malignüi.Serui uero& ancilla qui adhuc fpiritü timoris habét,& nó dílectiois:qa pfecta dilectio foras mittit timore: nó habebüt pphetiá;nó fomnia,nó uifióes:fed f püffcti cffu? fióecótéti fidei tm δὲ falutis gratia poffidebüt. Τὰς dabit p; digia diis ín coclo& in terra:ín colo, quia fol eftuerfus ín te, nebras,& luna in fanguiné:in terra,quia tà uzhemeti& info lito motu terra cótremuit:ut mon uméta aperta δὲ faxa difru pta fint. Q» auté dicitfanguiné& uapores:fiue uaporem fu» textu cófequétiag fermonis, diuerfa δὲ diffonas iter fe explana tio fcatere uideat? A principio ergo ufq ad ei locü ubi fcriprü e(t: Magr? dies diii& terribilis ualde,& qs fuftinebit eii: comi; . natio eftatcp defcriptio que p&tóri ρρῖο diis illatur? fit. Ab eo Ἐδ. ura 2. Tim.4.a aüitloco ubi legim?: Couertimini ad me ín toto corde:& in iciu nio,& in fletu& in plàctu:xufq; ad eii locti,ubi aít: Quare dicüt in pplis ubí eft de?eose:cohortatio diii eft poft ponas atqpíup/ plicíaad poenitétia puocatis.Rurfum ab eo loco q(equit: Ze/ lat?cft diis terrà fua,& pepercit ppfo(uo:& refpódes dris dixit: ufqpad eü lociubi fcriptti eit: nó cófundet ppls me? in ater nü:rcpromiíTio futurog: é:qua bona poftqs egerint poenitétia debeat praftolari. Et' poft multa d nüc longü eft retexere: hac quodin ,pmiffióe dicun£:qua in pfitiarum conamur expone/ re:Effunda defpii meo fup oém carné: δὲ pphetabuntfilij ucftri δὲ filie ueftra& reliqua. Videor mihi a principio ufqpad hunc locii,textü feruaffe fermonis:laborís eft maximi: quó quz fe; quüt his quz nüc differímus coaptáda fint. Ali? dicit que ος’ neraliter ín ultimo tpe repromiffa funt, nuncex parte cóplcta, Etqa premiü futuros in primo aduétu drii apoftoli fcntiebat: libaméta quada,& prímitías mirabiltü expleta méoraffe:ut do necueniat qd pfectü eft: id qd? ex parte pracefferat fentirem?, Alius uero apoftolicze effe afferit confuetudinis: iuxta illud qd de fancto uiro fcriptü eft:Difpenfabit fermones fuos in iudicio: ut quicqd utile audictib? Flies nó repugnare prefen tib?:dealteri? tpis teftimontis roboraret:no qd? abuterent au; dietiii fimplicitate,& imperítia:zut impius calumnia£ Porphy; rius: fed iuxta apoftolü Paulü pradicarét oportuna im portu; mi:Sanguis ille eft,de Qin pfalmis legimus: Vtintingat pcs: tu? in fanguine:Etin Efaia:CE rübicunda füt ueftiméta tuae Etqué pcuffo latere faluatoris mixtis aquis romanus miles effudit.Et ignis fpirituffan&ti qui defcédit de coelo:ut ín ati bus apfop: legim?: Apparuerunt illis difptite linguz tandj ignis:fedita fupra fingulos eog::& repleti(iit oes püfancto: & cacperüt loqui uarijs linguis ,put fpüffanct?dabat eloq il; lis, Hic eft ignis que uenit dfis mittere fup terràa:& arid pate; ret in difciplis fuis optabatardere.Ignis natura eft duplicis: habet lumécredétib?:habet tenebras fuppliciacp incredulis: qui appellan£,uapores fumi.Iftefum?eft amariífim?: qexce cauit oculos iudatogede d ín puerbíjs legim?: Sicut fumus noxius eft oculís:& imatura uua dénbe:fic iniquitas utetib? ca.Dc hocfumo δὲ Efaias in uifione magna loquit:in d pra dicebat cacitas iudeop:sEt fupliminare moti eft,& dom?im pleta eft fumo: Vfi poftea fequi£: Vade& dic pplo huic: Au/ ditu audietis,& nó intelligetis:& uidentes afpicietis,& nó ui debitis:incraffatü eft em cor populi huius,& aurib? fuis gra uiter audierunt.Sol quoq eft uerfus in tenebras,qri penden té ἀπ fuum uidere non aufus eft: etluna in fanguine: ᾧ aut iuxta hiftoriam factum effe credamus:& ab cuaecliftis filentio prztermiffum: Neg eim omia quz fecit iefus cripta referunt:qua fi(criberent per(ingula:neipfum qdeéarbitror mundum capere cos qui fcribendi funt libros: Aut certe quomodo fol uerfus in tenebras cft: non ορ ipfe fitmutatus in tenebras: fed tenebras mundo induxerit: Sic& luna non e(t uería in fanguiné: fcd iudaos blafphemíag:& negacio^ nisín 1, Cog. tz E H r.Iob4.d 8.67.6 Efa. 63.2 Ioh.19.£ Act. 21a Luc. Pro.10.d Efa. 6. b Ibidemec Udo ity du ΠῚ] iy. δ, bug hd titt Ine dt TT m tq 0} πω ia(ne Tio tri iid iiy 100ig dum mtà fione gras SU LC γος Dni, ic) d orig ore m idi) ΠΡ’ Intt) [info ἀπ ΠΠ ἔργα Stet uu! El πα ἰδὲ acti anj Acai neto: xl βαν Los licist ilis: axo mmus Pro ιν n A. Mattb. 27.c ω Ἢ “πη 3jocl nis inchrift horrore coopertos,aterno teftimonif fui fan; guinecódemnauit dicétes:Sanguis ei?fup nos,& fup filios noftros. Hac ofa priufdj dies diii ueniat magn? δὲ borribi, lis futura defcribit. Dies αὔτ ἀπὶ tnagn?& horribilis:aut re furrectióis εὖ credéd^eft:aut certe multa poft tpa díes iudi £3. ΙΠ yo. fal&in fpecufa,& in uifiGe pacis:& in his q refidui f: cula& in t: idui fuerunt: s uocauit diis. Refiduos eos debem^intelligere qui αεί &op ppl crediderüt:de qbus E(aias loqui£: Nifi dfis fa baoth religffet nobis femen,ficut fodoma fai effem?:& fi cij:q uere magnus eít & horribilis.Sed qa fe quié:Eteritois iuo,* HEB. cauerít nomé diii fal/ uus erit:& hocapofto lus Paulus refert ad té pus diiice paffionis: magis de refurrectio/ nis die intelligédü eítz Aitem(cribens ad ro manos:Nó eft diftin/ €&io iudei& graci; Idem ein ipfe dis om níü:diuesioés qinuo ctillü:Ois em qcüdqs inuocauerit nomé dni falu? erit: τι ein in uocabüt in qué nó cre diderunt,aut quó cre; dentei quénon audie rüt:quó auté audient fine przdicáte:quóau . téprzdicabüt nifi mit tantcQ, d'g ait Oís q ínuocauerit nome ἐπί falu? erit: nó leue effe credam?: licet ei ide Aplus fcribat: Nemo dicit dominum iefum nifi in fpi fan&o: ta; méhoc ipfum diccre: Romuo.c t Cog.10,a Qui ín monte fion δὲ ín híerufalem erit falua tío:ficut díxit dns:& ín re/ fiduís ds dris uocauerit. Viaec Ca,Illl ce ín diebus illís: & íntpeillo cum «cottertero ca ptiuítaté iuda δὲ híeritm: cógregabo oés geiites δὲ deducá eas in iE m iofa phat:& difceptabo cá εἰς ibi fap populo mco:& hz: redítate mea ifracl: ds di, fperferunt ín natíonibus: & terrá meam diuiferunt; & fup populü med ife, rüt forté& pofuerüt pue rü f ,pftibulo:& puellá ué diderát p uino ut biberét. Verü qd cut gomorra(ikts fuiffemus.Hos refiduos dris uocauit: ἢν SEP. Quia in monte fion & in hierufalé eríc q falua tus fuerit:ficut dixit dis:& annücíás qs dris uocauit. "^X Viíaey Ca.IIl () ceego ín diebus 7? illis& in tpe illo "qfi conuerte to captíuítaté iuda δὲ hie rufalé: cogregabo oés σέ tes; deduci eas ín ualle iofaphatt& difceptabo cá eis ibí ἐν ppfo meó:& hay redítate meaifrf: 4 difpfi füt ín eétibus:& terrá me/ am diuiferüt:& fup pplin met miferüt fortes:& po/ fuerüt puerum ín profti bulo: δὲ puellas uende; bant,p uíno δὲ bibebant. QLuid ue euagelicauit eos qf uccauit: fic ením Lxx; interpretati(üt.Locuf hic difficillimus eft, multiplicé recipiés ex planatione: ut fub tro pologia οἵα quz dicta. funtad illa tpa refera, mus: ad quz Petr?az Paulus apti retulerüt: hoc eft gn Ρας eft diis& refurrexit, Ne» qp ei fieri pót,ut fupe riora ín tpe paífiois,8c qua fequunt intelliga musin die iudicij: ma xime cii fedt: Ω uia eccein diebus illis: 8Ζ in tpeillo: Et ifteuerfi culus precedentib?in, feriora cónectés: uno dicat cuncta tcmpore perpetrata. Ca. III Cía eccet olebue il/ líozc. Di» camus ut -polli/ citi fum?:primü iuxta anagogen priorib? po fteriora iügentes:& ea p Ibi. a P$,98.b Rom.10.c Actu.11.d nó fermone, fed affe; έτει cordis eft pondc/ randii:Ois em q inuocauerit nomé diii(alu? erit. Vnde δὲ Paulus δὲ(ofthenes fcribunt ecclefia dei qua eft corinthiz Sanctificatis in chrifto iefu:uocatis fanc&tis cii uniuer(is q inuocat nomé diii iefu chrifti:fcd?m illud qd in pfalmis le; gimus:Moyfes δὲ aaron in facerdotib? cius:& famuel inter €os q inuocát nomen ei?:Inuocabat drim& ipfe exaudiez bat eos:in colüina nubis loqueba£ ad eos. Si igit de creden tibus corinthijs: δὲ de moyfíe& aaron ac famuele(cribit, qd iuocauerínt nomé diii: nó incípientiü,fed pfectoy: hac gratía effe credam?. Verbi quoq effufiois:qd? hebraice di ci£ YS V:& οὖς fimiliter tranftulerüt: oftédit muneris largitaté:qdnedq in paucos pphetas(utolim fiebat in ue; teri teftaméto) fed in omes credétes in noie faluatoris f; püf fancti dona defcéderent:nedd in hüc δὲ illum, fed in om/ nem carnem:Nedqp enim eft diftinctio iudzi δὲ graeci: ferui δὲ liberi,uirí δὲ foemina: quia omnes in chrifto unum fu/ mus. Vnde δὲ Agabus Cafarez prophetauit, δέ in απείο” V. Cosas. f chiaerant pphetz plurimi:& Apoftolus pracipit: ut ἢ αἱ Actu, 21.ς Ibí.16.b Ofce12,c Efa, 2.ἃ Luc"5.5 tero ,pphetante alteri fuerit reuclatü,prior taceat: Et tuor filías philippi euagelifta legim?;pphetaffe.Senes quoq; uí derit fomnía,qfi Paulus ia fenex audiuit uíg: macedonem dicent fibi: Trafies in macedonià adiuua nos. Et οἷς iuue nes q in chrifto extitere fortiffimi,& 1 diio bellarüt:uiderüt uifiones,diio fua ,pmiffa coplente. Ego uifióes multiplico, δέ in manib? pphetag affimilat?fum. a«[€2uía ín móte fion«c. In eo loco in ἅ nos pofuim?, faluatio fiue faluatus: & in hebraico fcriptü eft: o^b8 Symmachus tranftulit, q fugerit. Ecrurfum ubi nos dixim?,in refiduis:& Lxx.trà ftulertit annuncias:in hebraico legi£ ΑΨ qd' iudzi loci nomen exiftimat. Ρο: igit uenit dies ἀπ! magn? δέ horri bilis:& faluus effectus eft, qcücp poft diii refurrectioné noz men illi? inuiocauít: ois q fuit in monte fion,& in hierufalé faluat? eft: de fion eim egreffa eft lex,& uerbü dii de hieruz falem: ded fcríptü eft. Nó capit ,pphetà perireextra Πίστα’ (ale. Principi ergo eogz q faluati funt, fuitin(ion δέ hieru/ dé fi poterim?, ad dié iudictj referre τρια) mus,Saluatis credétib?i móte fion δὲ hierfm:& uocatis refi duis deppfoiudzos: q cü apis& p apfos crediderüt: in tpeillo ροζ; couerterit díís captiuitatéiuda& hier: q uenerat predicare czcis uifum:& captiuis remifTione,& li^ berauit eos q diim cófiten£:& q ueríané in ecclefiazín ἅ uie fio pacis eft: cogregabit omes gentes: quz credere nolue; runt:& deduxit eas in uallem iofaphat:qdfignificáti? iux/ ta hebraica ueritate grace dicit xoToo.i.deorfum ducamz δὲ de fublimib?ad inferiora detrahá.Simulg confydera qr incredulos Gfqp,uel aduerfarías ptátes diis ad iudicium ,p uocat:& difceptat cü eis p ppfo fuo:deducàa inquit eas in uallem iofaphat:(3 ἢ alit credentes ad przliüi cohortat 8ξ dicit:fufcitaterobuftos:accedant;afcendant οὓς uiri bellaz tores:cófurgant& afcendant gentes in uallé iofaphat: non Re rem afcédere cohortat.Ois eim q iudica£, in ual le pofitus eft:qua appella£ iofaphat.i. diii iudiciti.Q) ui em credit í diio nó iudicabit. Ibiqp difputabit οἵ eis,nó potétia maieftatis,fed ratióis eos ueritate cóuincés, q partiti füt po pulü dei& hareditate illi? difperferüt in natióib?:ut feruos det fibi feruire cópellerent:& terra illius diuiferunt,multis ea inter fe errorib?(eparantes: utalíj colerent íouem: alíj iu noné,& minerua,& febrem,& rubieinéjanubim,& crocodi Ii,& ibin noctuaf;accipitres,& ciconias.Sub his noib*quàá dà diuifus eft ppfs dei:qua aduerfariz natióes.i. principes müdi ifti?,& rectoreftenebrag::nó foli diuiferüt fibi ppm dei:fed pofuerüt pueros i pftibulü:ut uirilé cogerét mutare naturà:de qb? Apfs logt:Propterea tradidit illos de?i paf; (ἰδὲς ignominia: fiqdé foemina eoe imutauerüt naturale ufum,in eii ufii q cótra natura eft.Siliter δὲ mafculi:relicto naturali ufu foeminz, accenfi fütin defyderiü(ui,in inuic& mafculi in mafcfos Γεν operantes:;& mercedé quà oportuit erroris fui in femetipfos recipiétes. Nec hoc fecitfe cótétiuédiderür puella p uino,ut biberét δὲ libidini prafer rétgula.Q uz uniuerfa iudzi: Vefpafiani Títíqs tpibus,& maxíe Hadriani: iuxta Iram impleta eé comemorat.Si aüt ad diem 30 G E(a.1.c D ADM Rom.re E e» ad dic iudicij. qua fcriptafütuoluerimus referre:dicim^om néqui faluat,faluari in ecclefia, fiuein coelefti hierufale: Et poftdj iuda fuerit δὲ hierufalé cóuerfa captiuitas:tüic cógre/ gandos& deducendos οἷς in ualle iofaphat:& ibi difcepta/ turi dfim ci εἰς q futi populü pfecuti funt:& diuiferüt fibi £ómen.lIbicronymi ficat. Velociter δὲ cito reftituet eis dfis qd? merent: qa perfe, cuti füt eü. Et argetii illius& aurii, eloquia uidelicet fcriptu rag:& νοήμιοῖ]α.Ι.[επεοπας:&Lomne qd^pulchrü in ecclefia fuit fuis errorib?maciparüit. Haretic*dfctiqy deceperit& fua fecerit adorare fimulachra: filios iuda δὲ filios híerfm uen haredítatem diíi:& di fperferüteos in natioi bus:& fup terra illius miferüit fortem: C) uae nonfolü fuper hzreti/ cis debemus accipere: qui fibi dei populum diuiferüit& eos facitit effe gentiles: fed ad oém rigidü fuperbtiq doctorem: qui fub no míne doctrine δὲ Τα’ cerdotij díiant.clerís: & opprimunt eos qui fibifubie&ti für. ΟΠΣ fuerint negligentes,S fcandaligauerint unu de minimis etíam pue ros:ponuntin,pftibu/ 1, fiue tradunt mere tricibus:& caufauolu ptatis fug: quorü de? uenter cft:& gloría in cófufioneeorum:uen; dunt puellas, ut bibàt uiínum.Tradit autem adolefcentes meretri/ cibus:& puellas uen; dit luxuria: qui tur/ pis lucri gratia nó cor ripit delinquentes.. a 41 Cicer quidvobío zmibicc, Ec hac iu/ da aduerfum tyrum δὲ(idone& palaítino/ 3 HEB, Vérüquiduobis& mihi tyrus δὲ fidon δὲ ois termín? palzftinoze: ἵνα, dultioné uof reddetifmi hí?& ἢ ulcifcemíni uos co/ tra me cito uclocíter red/ dá uidffitudinéuobis fup caput ueftrü: Argétü em meü&aun: πιεῖ tuliftis: δὲ defyderabilia mea: δὲ pulcherríma íntuliftis ín delubra ueftra:& filíos iu da,&ilios híerttm uédidi ftis filijs erzcorü:utlonge faceretís eos de fínib?fuis. υ Ec ego fufcitabo eos de loco, in quo uendidiftis eos:& conuertam retribu/ tionem ueflram ín caput ueftrum:& uendam filios ueftros& filias ueftras in manibus filiorum iuda:& uxnundabunt cos fabxis SEP. Quid mihi& uobis us& fidon δὲ omis ga; lilea alienigenar;? INüqd retributione uos redditís mihi:aut irá in corde reti; nctís aduerfum me*?(hoc eim grace fignificat umero κεῖτε): uelocíter δὲ cito red/ dáretríbutioné ueftrá ín capitibus ueftris:p eo qd argentü meii δὲ auR: meü tuliftis:& electa mea& optima intuliftis in tépla ueftra:& filios iuda,&fili/ 6s hierufalé uendidiftis fi lijs orzcorutm:ut efjceretís eos de finib?fuis,Ecce ego füfcicabo eos deloco in q uendídiftís eos:& reddà retributioné ueftrát capi ta ucftra:& uédà filios πο ftros δὲ filias ueftras i ma nib?filiog iuda:& uznun dit gracís fiue getilib?: δὲ eos de chri(tianis ethnicos facit:ut exter minet de finibus fuis, in qbus in πο fue; rant procreati:& ned Gp iniudaa& ueritatif cofeffie,fed in genti errore uerfent, Quz ofía δὲ ad diem iudi, cíj referrepoffum?:nó difcrepante uindicta: licet in téporea fupe/ rioribus difcrepare uí dean£, Pro ealilea in hebrao fcriptum eft: PS ox:quod Aquí; la θινάς: Symmachus termínos tranftulit:b;/ νάο aiit.i,tumulü are; narum, referamus ad littora paleftinz:non ad galilea philiftfjm' quz omino nulla eft. bI£cce ego fufcirabo €os oclo.zc.Verbü he braici'a*NaU: qd Agla&Symmach?íta utícriptü e traftulerüt Lxxitio Gu quotes Ji«.captiuitate interpre tati füit:qd' meli? capti uos fignificat. Sabaim autégens trans india H Mattb,1o.d 4 Reg.25.c Darns$.a AT Y ὉνΨ ο Tho" oA τῇ termínos, fiue σα” leam alienígenan: dici arbitrat: qd. tpe capti uitatis iudaica: qn ui &i funta romanis,dei ppm píecuti(Πε; imo. in plo dci ipfum deü.q prefuit ppfo:fecüidu illd qd? fcripti eft: ui uos recipitmerecipit: Ergo ecótrario q perfequit populü deí,ipfum dei pfequitcuius eft ppfus.Reddà inqt uobis quz feciftis populo meo: quía argenti mei& auri: id eftuafa tépli:& qcqd in eo pracíofiffimü& fpeciofiffimüi fuit:candelabrü aureu δὲ menfam propofitionis auream:& duos cherubim aureos:& propiciatoriti:& phialas ac thuri bula aurea tuliftis,& confecraftis idolis ueftris. Hzcautem narrat hiftoría chaldaos magis feciffe:q uafa τόρ! diii po/ fuerüt in εξρ]ο bel: unde poítea balthafar potat in phialis: δέ ftatim regni eius in medos& perías tranffert, Sed quia poft dié dni magni δὲ horribile hac futura dicuntur: qua apoftoli in refurrectione drii interpretant: et hebrzii in fuz turi iudicij tempus differunt: magis de romanis eft intelli, gendü:qd? Vefpafianus& Titus romz templo pacis zdifi; cato: uafa templi& uniuerfa doparía in delubro illius cófe; «rarunt:que graca& romana narrat hiftoría. Eo tempore filij iuda& hierufalé πε ifr'& dece tributi quz ufqp hor diein medorü urbibus& montibus habitant: uenditi funt filijs erecoge:ut exterminarent definib?fuis:& omis orbis iudaica captiuitate completus eft. Hoc illi referunt:ut ultio néfanguinis chriíti& fubuerfionem hierufalé: qua dei iudi cio accidit,cótra tyrii δὲ fidoné accidiffe confirmet. Nos atit iuxta coepta tropología;tyrü X fidoné δὲ palaítinos, eos in terpretemur,qui dei populi coanguftant€ tribulàt& perfe quunt: hocerm, tyrus in lingua noftra refonat:&€ eü uenen£ in morté:qd?nomé fidonis indicat:& bibétes fanguine cor; ,runtftueuolutantur in c&no:qd' philiftijm galileaqp figni genti longinqua;ga do; c minus locutus eft. Cli mate hac ín gentibus: , fanctificate - έ n ο aru. ἀἰα αετοί τε) dabüt eof ícaptiuitaté eti quan n Ρα abeftiqm dris locu 6 Przdiícate hxci cétib? fanétificate . fapientià audire falo/ monis: de quibus& uiri excelfiad te tranfi büt. Vii& thus ueni; re phibet:dicéte Vereilio: Centücp fabao thure caletarae:li cet qd fabaos, Arabes fufpice£.Promittüt ergo fibi iudei imo fomniát:qd in ultimo tpe congregent a diio: δὲ redu? cant in hierufale. Nec hac foelicitate coteti, ipfum deti fuis manibus romanos: filios& filias affertit traditurii: ut uen; danteos iudei, nópetfis,& athiopib? δὲ ceteris nationib? quz uicinzfunt:fed Sabzis eenti longiffima:quia diislo; cut?fit& populi fui ulcifca£ iniuria. Hac illi& noftri iudai gantes q milleannorü regni in iudez fibi finib? pollicent: et aurea hierüfale, 8ζ uictimag: fanguine:& filios ac nepov tes& delicías incredibilef:& portas gémase uarietate diftin ctas: Nosalit dicamus qd'& fufcitauit dris poft aduétum* fut;& quotidie fufcitat,& fufcitaturus eft eos: quos uarius error eduxerat de finibus fuis: Pulchreqs fufcitabo ait, dfi iacentes δὲ corruentes:ut qui iacebant in haerefi, ftent in ec; clefia:reddens hareticis qd'fecerant: Vtfilios cog:& filias: Qs& in myftícis δὲ in carnalib? erudierat:tradat in manib? filiog: iuda:in manib? eoge q ecclefiage principes extiterüt: & inítructi füit armatura Apfi:& habet fcutü& lanceá uete/ τίς& noui inftruméti. Vt cii coeperint filios eog:& filtas:ué dàt Sabzis,& faciat εξ captiuos:ut;pculfinta finib?fuis.Et ad meliora cóuerfi, eccfiafticis dogmatib?incipiat οὗ fubiez ci; cáp£lamatebec«C. Loc?ifte dupliciter itelligit: C) ui daeinarbitrant hac fanctis gentib?przdicari:ut preparé/ turad bellü: δὲ pro populo'dei dímicent:ut omía inftrumé ta agrículturz in eladios lanceafqs cóuertant: Vt infirmus dicat(eefTe το:& ueniant omes de circüitu& in cer tamen eina Saba:quz uenit 5,Reg.10.a d Efaiaslogt:Etíabaim E(fa.45.c ) n. fn Ir ᾷ vara,$.d zn 3jocl tamen domini congregentur: maxime quía iuxta Lxx.feq/ tur: Manfuetus& mitis fit pugnator:iuxta illud qd in Ρα’ ralipomenis fcripti eft: Et trans iordané deruben δὲ gad& dimidia tribui manaffe,in omnibus uafis bellicis centií ui/ ginti miliazomnes ifti uiri bellatores parati ad pugnà men: ΚΖ. τι Φο, SI ualle iofaphat quz ad or ientalé ρατγεδ tépli fita e(t effe συ!» turas: aduenifle efi tepus occifionis eag:& effüdendi fan» guinis inftar uindemia.. b 4Γ[vopulí ppl ínvalle cócífio πίσ cc. In eoloco ubi nos pofuimus,populi ppfi:& Lxx:trà ftulerüt ἦχοι$$ xxcap Ai fonitus exauditi funt: in hebraico te pacífica: Hos e&uo/ lütimitatores ueri da/ uid: de quo legimus: Meméto domine da/ uid δέ omnís manfue tudinis eius.Etipfelo Mattbard quitcieuagelio:Difci/ tcame qahüilis fum δέ mitís,fiue manfue tus. Viros ἅφ eos in^ telligi uolüt:q deftrue tes inítia paruulorti, ad perfecta atatis το’ bur accefferint:& ome ftudiü quo príus ani; marii fuarti exercebat agros,ad neceífitatem pralij contulerüt. Νο’ bis αὐτὸ hebreog opi nion? fequentibus αἱ’ detur effe cótrarium: Idco enim gentes ad^ uerfariz ifrael paran£ ad pugnam:& aratra E.;. b fua ligonefqp, uel fal ces in gladios lancea? cpcómutat:& infirm? robuftum fe effe dicit: érumpüitq; X ueniunt B decircüiitu:& cótra do -. míni exercitum con: gregátur:utoccumbe re domin? faciat robu ftos earum: et intelli/ gant fe deo aduerfan/ te fuperatas.Haec iux/ ta literá fibi ifrael mi ferabilis repromittit. Nos iuxta czptá tro/ pologia:& gentes de; ment,& eos q quotí diecótra ecclefiam di; micant: et ín ultimo qui fub antichriíto ad uerfum fanctos domi Ρα HEB. fanctificate bellà: fufcitate robuftos: Acce/ dant,afcendant otnnes ui: ri bellatores: Cocidite ara tra ueflra ín gladios: δε goncs ueftros in lanceas: Infirmus dicat;quía fortis cgo fum:Erüpíte& uenite omnes gentes de círcüituz δὲ congregatniní, ibi occ. bere fiet dris robuftos s tuos.Cónfurgant& afcen danteentes ín uallem Io/ faphat:quia ibi fedebo ut iudicem omnes gentes ín circüítu: Mittite falces ἅν níá maturauit mefTis. V e/ nite δὲ defcendite quía ple nü eft corcular: exuberant totcularía quía multiplica b ta eft malicía eorum. PÓ/ pulí populi ín ualle conci; fionís: quia iuxta eft dies domíni ínualle concifio/ nís: Sol δὲ luna obtene; bratí funt: δὲ ftellz retra xerüt fplendorem fud. Et ε dómínus de fion rugíct & de SEP. fanctificate bellum: fufcitate puenatores: ad/ ducite δὲ afcendite οὖς ui; ribellatores:concídíte ara traueftra in gladios:& fal ces ueflras in lanceas:For; tis dicat,qa prxualeo ego. Congregamí ni& íntroite omnes gentes per círcüt/ tum:& congrceamíni il luc: tmanfuetus fit pu: gnator. Confureant&: afcendant otnnes gentes in uallem Iofaphat:quía ibi fedebo utiudicem om ties oétes ín circüitu:emit/ tite Files quoniam adeft uíndemía: Introíte& cal catetquia plenum eft tor; cular: δὲ redundant tor/ cularía, quía repleta funt tala corum, Sonitus ον’ auditi funt ín ualle iudi ο: quía iuxta eft dies do; miní in ualle iudicij: Sol δὲ luna obtenebrabun: tur:& ftella occidere fa dent fi plendorem fuut. Dsaitdefió Ícriptum eft ΩΩ. Ὦ 31η: quod utiqs multitudine,& turbaf eorüi q iudicadi funt, nó(trepitüfonitüp fi» gnificat, Rurfum ubí nos dixim?iualle οδοί fiois,fequeteftraflatio néAqlz& Symmachi & ante aditiois Lxxz δὲ Theodotio c6 δρ κῆρ καὶ τῆς κρίσξωρ εἶν caufz& iudicij,tràftur lerunt: pro quo in he^ braíco fcripti é Y qd hebrzi nó(οἱ có/ cifion&fed& aurü ínZ terpretarí putant:quo fcilicetin ualle iudicij quà fufpicant gehen» nam:excoctis fordib? peccatorü,purum au/ ri. remaneat. Idcirco autem genti, de qui/ bus fupra diximus in ualle iudictj,fiue con cifionis,populi cógre gantur:ut interfician£ δ corruant,€ a domi; no iudicentur. Cuius marorem diei& tor menta pereuntiü: ne fol quide& luna aftra qpcatera poterunt in^ tuerí,fed retrahent ful gorem fuum: et eue ritatem iudicantis red απο uniufcuiufqs opus ín caput fuum, alpicere non audebüis Nonqd clamentiora fint£j dei iudicia: fed qd ois creatura ín tor métis aliorum de fuo vB nipugnaturi funt;accípere poffumus: q idcirco cógregan/ turut gerent, a ϐ& onfürgant z afcendant«c, Ethac iuxta fuperiore fenfum interpretátur bifariam. ΑΙ em gen tes afcendere in uallem iofaphat,quz interpretatur domini iudicium:& federe ibi deti,ut dijudicet omnes gentes:quz de circüitu ueniunt:ín bonam part? intelligüt:; quo fcilicet fancti contra aduerfarios coeregent:& mittant falces fuas: ut maturam hoftiii meffem demetant:& ueníant atqp defcé dant, calcentqp torcularia:quía adfit uindemia:& intantii multa exuberent:ut torcularia capere non poffint, Et ut fci remus quz fituíndemia, plenumqp torcular, intulit: mul/ plicata eft malicía eorum: haud dubiü quin eos fignificct: qui contra domini congregati funt. ΑΙ autem confurgere gentes δὲ cóuenire in uallem iofaphat:& federe domin, ut omnes iudicet nationes:ideo afferunt: ut parent fe δὲ ἈΠ, mantuniucrfaarma pugnantiti:& in ualle iofaphat domi^ ni falcibus demetantur: V ους enim cótra eos tempus iu/ dicrj:& intantü eorü creuifTe mala: ut dei uincerent patien/ tiam. Nam δὲ amorrei tunc expulfi funt,quádo expleta(Πε peccata eorum. Iudzi itum locii ad σος€ magog gentes fzuiffimas rcferunt:de quibus fupra diximus:arbitrantes ultimo tempore quado híerufalé fuerit inftaurata,fub mil, lcannorum imperio contra dei populü efle uenturas; X in iudicio pertimefcat. €[£t οῆο oc ἤοη γυρίοε«C, Cum folis δέ lune cunctarüi/ cp ftellarü fplendor tenebris fuerit cómutat?^: dominus de fion inftar lconís rugiet fiue clamabit:& tam excelfa uox ei? erítatcp terribilis:ut coelorum cardines δὲ terrarum funda méta quatiantur, Ο Πορ tam fauerus ín eos fuerit qui puni di funt:erit clemens erga populti fuii:& dabit eis fortitudi nem quí appellantur filij ifrael:mens ícilicetcernens deii: 16} ξυθύτατομ θεοῦ quénos rectiffimü dei dicere poffum?:qu noóambulauerüt p prauas femitas,fed eradiétes in uia chri ftí οἵα recta fecerut. Tüc fciét δὲ hi q punient, δὲ illi q απ» mét in gloria: qd dris habitet in fpecfa fua f16,& in chrifto móte fancto fuo,fiueí co q fe dignii deí habitacfo prepara uit. Tüc erit(àncta hierfim uifio pacis:a d δὲ falomon nome accepit:et alieni nó ptranfibunt per cam amplius. Alienos ucl demones intellige: qui externi a deo füt: Vel οὓς peffi mas cogitatióes atqj peccata:de qbus ,ppheta loquit: Ab T5384 alienis parce feruo tuo:quz ned ultra in nobis uíà repe/ rient:(i habuerim? dei pace:& cor noftrü aduerfaríjs nó pa tuerit. Hzc íudai& noftri,ut diximus iudaigantes ad mil/ leannog: fabula referunt:qrí putant chriftü habitaturü ín Ποπ δὲ in hierufale aurea atcp gemmata fanctorü: populos cógregandos: ut quiin ifto fzculo oppreffi funtab uniuer fis gentibus:in hoc eodem cunctís imperent d s. y erit £ommen.lbieronymi in 3joel a(£t erítínbíe lla cC. Habitante diio in fion€ in monte fancto fuo:quádo nullus per hierufalé fanctà ptranfiretem ptauerit:quicundp in ea mons fucrit:& ad uírtutüi excelfa p uenerit:dulcedine δὲ mellefudabit:&(tillabütex eo gratize fpiritales:de quibus ,pphetaloqui£: Cgdulcia gutturi meo mus.Etin eolocoubí quondam fornicatus eft ifrael:& iní tiat? eft beelphegortlilia caftitatis,& rofze pudoris acuirgi/ nitatis exuberent. b«[£ayptue ínoefolatíone erít τῷ. Etin hocloco iudzi grauiffimo fomno dormiunt:in ulti^ mo tempore, qfi nó chriftum,fed antichriftum fufcepturi eloquia tua:fuper mel ori meo. QLui aüt infe rior montibus eft:& necdum ad pfectioís culmen afcenderit: uo cabi£ collis:& fluent de eoriui lactis,quib? rudis in chrifto nutrí£ infátia:S adr flumta Tob. 7.f que deuétre fuo dris manare teftat?eft.Oés eim riui fiue emiffióes iudaimplebunt aqs: & nihil ín eis ficcü erit redundatibus cüctis era fpiritali. b«[ Ft fone ve oorio οὔΙ«C, Pro torrente fpinarü: Lxx.traftulerüttorre/ téfunículorii.iax doe goto τῶμ 9colvep: cp aut funiculü fignifi/ menfuram certintine/ HEP. δὲ dehicrufalem da bítuocem fuatn:& moue; bun£ ccelí& terra:& dns fpes populi fui δὲ fortitu/ do filiorü ífrael:& fcietís quía ego diis deus uefter: habítans ín fion monte fancto meo:& erít hieru/ falem fancta:& aliení no tráfibunt per eá ampli?. s Ecérítín díeilla ftillabüt motes dulcedínetn;& col/ les fluent lacte:& per οὓς ríuós iudx ibunt aqux. sEp. Diis αὔτ ἐς fion da mabit δὲ de híerftm dabit uocé fuá:& moucbí£ cce lum δὲ terra:& dris parcet populo fuo:& cofortabit filios{{π||& fcíctis qa ego düs de? uefter habítás ín fion mote fancto meo:€ erít híierufale fancta:& ali; επίσοπα nó tráfibit p cam amplíus. Eterítín die illa ftillabütmotes dulcedine δὲ colles fluét lacte& οξς emiílioes iuda fluét ags. cat:actiuxtazgyptiof. b Et fos de dómo ἀπί eredi& irrigabit torrété fpinan: 1358,43 iS, Pfalmifta dicente: Scmitam meam& Γι! niculum meti tu inue; ftigafti. In nilo enim flumine fiue in riuis eius folent naues funi bus trahere: certa ha bentes fpacia, quac ap pellant funiculos: ut labori defefTo:, recen tía trahentiü colla fuc; cedant. Nec mirum fi unaquaq gens certa uiarum fpacia fuis ap pellet nominibus: cti & latini mille paffus uocent:& galli,leucas: c HEB. Egyptüs ín defola; tione erít:& idumza ín de fertum perditionís: p eo quod inique egerunt ín fi liosíuda;& eliaderüt fan uiné ínnocenté in tetra Η eus Etíüdzxaín zternum habitabit:& hierufalé ín generatione& generatio né:& mundabo fanguíné €oR: quos nó müdauerá: δὲ diis comorabit ín fion. SEP. Egyptus ín pditíoe erít:&[άμα ín campü defolatiois;ppter iniqui; tates filiorum iuda: p eo quod effuderüt fanguiné iuftà ín tetra fua. ladxa auté in aternü habitabit: δὲ hicrufalem ín geneta, είδες& generatione: re/ quíram fanguinem eorü: inultum eflenó patíar: & diis habitabit ínfion. funt: uindictà fui, in egyptios q uicini füt: & in romanos ds in» terpretátur idumaos, fpeuanitfima confin^ gentes: Vt ícilicet quo modo pharao,& om^ nís eíus exercitus:qui Exo.14.e per quadringentos& triginta annos popu/ Iü dei captiuit tenuit, in mari rubro fubmer fus eft:Sic etià roma^ niqui eodem annoriü fpacio iudaos poffe? uri funt ,ultióe domí ni deleantur. Hoc illi fpe fibi caffa promit; tant: Neq enim poí? funt exponere, qua» re cumin orbe tantz fint nationes: dua[ον lum gentes agyptio; rum,& idumaorü ex^ peéctantur ad poenam: .aut cur pro idumais intelligantur romani: cü eademlicentía me: tiendi ediuerfo poffi mus affereie:füb idu ᾽ maorü uocabulo uel peifas ,uel elamitas, uel francos,alamàánof giteícp alias fignifica; ri.Nos alit dicam?tpe ἀπίςα refurrectionis, uel die iudictj:utrum; qrenim recipimus: et egyptum& idumaà, ineo quod«gypt^& idumaa(Πε deftruenz H & perfa,parafangaf:S raítas,uniuería germania:atq in fingulis noib? diuerfa me fura fit. Hac ,ppterea,qa uerbü hebraicü Qo Ww: Lxx. oco» vovo..funiculos traftulerüt. Ceteri nulli dubiii eft oia que in tabernacfo dei legim?, de lienis fethim fuiffe pfectaxquze .Lxx.interpretati füt ligna iputribilia. Eft atit gen?arboris in eremo, fpinzalbz fimile ,colore& folfjsnoó magnitudine: Aliodn tà grades arbores füt: utlatiffima ex illis tabulata cedantur:lignumgp fortiffimum eft:& incredibilis leuitatis acpulchritudinis:ita utex his etia uafa torcularium qua d patvoo καὶ 0 ace uocat, ditiffimi qq& ftudiofiffimi fa^ ciant:quaz ligna in locis cultis:& in romano folojabfqpara biz folitudine non inueniuntur.Pro torrente funiculorum fiue f] pinarum:Symmachus interpretatus eft;uallem fpina rum.Eít autem locus iuxta liuiadem trans mare mortuti: fexto ab ea diftans miliario: ubi quondam εἴ madianitis fornicatus eft ifracl. Huius loci ex perfona dei Micheas pro Miche.6,a pheta meminit dicens: Populus meus,meméto quao qd coyitauerit balach,rex moab:& quid refponderit Balaam filius beor de fethim ufqy ad galgalam:pro quo δὲ ibi Lxx. tráftulerüt ατοὸ τῶν ος οἴνωμ, hoc eft a funiculis ufqpad eal galam.Ergo egredict fons de domo domini quz interpre/ tatur ecclefia, De quo& ecechiel€ Zacharias ponütin fi; neuoluminti fuortiut fpinas noftras δὲ uitía atcp peccata quz nullam frugém habuere iufticiz,cómutent in domini noualia:X aridítatem noftram rigent aquis larciffimis:& pro fpitis ac uepribus,ftores uircutii multiplices germine/ das: Egyptus dicitur: UVYPA: quod interpretatur ξχθλίρουσα: id eft. fanctos de perfequens δὲ tribulans.. Idumea terrena δὲ cruenta: QLuicing ígitur dei populum perfecutus eft:& terrenis uacabit operibus:ac multitudine delictorum quotidie fu/ derit fanguinem innocentem,cog: fallicet quos decipit,erit in perditionéiutanimas quocp martyrü fub altari clamare cognouim?: Vfq: d driefanctus& uer? nó iudicas& uindi cas fanguiné noftri dehis q habitátin terra? Ὁ€[ 6t(ἃ dea ín etermü babírabít«€. Non utiq; hec πάσα in eternü habitabit quà uidem?effe defertà:nó ifta hierufalé cui?rui nas cernim?: Sed illa iudza cui?filiz exultauerüit,& latatze füt in oibus iudicis dii. Ft ded in fine qnágefimi pfalmi legim*: Benienefac dfie in bona uolütate tua fion:ut aedifi cené muri hierufale. In hac puincia cófeffióis& eloria: et in hac urbz in ἢ pax dii cerni£: erit eterna habitatio:non in una ucl in tres aut plures generatióes:fed in generatione δὲ generationé:hoc eft in duab?generationib? cog, q ἀς dxis€ de gétib*crediderüt. Et müdabit díis fanguinéom ΠΙΠ peccatog:qué pri? nó müidauerat:ut müdet in euage/ lio:ds in legepeccantes imüdos reliquerat.Ideo em cóclu/ fit ota fub pctó:ut oib?mifereret:fiuculcifcet feruon: fuope fanguiné:quée in martyrio p nois ei? confeffióe fuderüt. Et diis comorabif in fió: de ἃ fcripti eft: Füdaméta ei^in mó tib? fctis:diligit dfis portas fion,fup oia tabernacia lacob. Commrentaríj in Ioel prophetam, Finis, Apo.6.c T50.d T$$f$6.8 Eu, zx s sii ín 2imos pzopbeti'(roemíiü A DIVIHIERONYMI PRESBYTERI COM 4 TARIORVM IN AMOS PROPHE AMMACHIVM PROEMIVM,. )$xX Erbá amos qui fuit ín paftora/ libus de thecue qux uidit fuper ifracl. pheta legim?, Ille eir van fcribitur p pri/ mam& ultimam πο’ minis fui literam NX Ὑ:8. interpretatur for; tis αι robuftus. Hic ucro Ον per 7 δὲ C;& interpretatur po/ pulauulfuf: medic litere à δὲ Ἢ utriqg cómunes füt. Apud nosautem qui tantam uocalium literarum,&.s litera, quae apud hebraos triplex eft, differentia non habemus.Hac& alia nomina uidentur effe cómunia:qua apud hebrzos ele mentorum diuerfitate, fuis proprietatibus. díftingutitur. Hic igitur propheta quem nunc habemus in manibus,fuit de opido thecue, quod fex milibus ad meridiana plagam abefta fancta bethleem,qua miidi genuit faluatorem: δὲ ul tranullus eftuiculus, neagreftes quidem caf δὲ furnorti fimiles,quas aphri appellant mapalia: Tanta eft eremi uafti tas:quz ufqpad mare rubrum,perfarüq; δὲ athiopum atq indorum terminos dilatat. Et quia humi arido atqp areno/ fo nihilomníno frugum gignitur:cuncta(unt plena pafto/ tibus:utfterilitatem terrz,copenfent pecori multitudine. Ex hoc numero paftorü,€ amos propheta fuit:imperitus fermone,fed non fcientia.Idem ein qui per omnes prophe; tas in eo fpüs fanctus loquebatur. Vndenos ex hebraco uer timus: aq Glerbaamos qui fuit«c. Septuaginta atit ne fcio quid uolentes interpretati funt.€crmones amos quí facri lt«€.do vídít ϱ bierlm.Sciendiig; hüc pphetà,no ,p hierufale qd in hebrao penít?nó habet:fed fup i(rael.i. de^ cem tribus que appellantur ifrael,& erant in famaría pro/ phetaffe. Q.dquidem δὲ Aquíla& Symmachus δὲ Theo; dotio fimiliter tranftulerunt. Primus ergo Ofee,ppheta ad decem tribus queappellant ephraim famaría,dom?iofeph & ifraelloqui£. Scd's Ioel, ad hierufalé& duas tribus que uocant iuda& hierufalem& iacob profert uaticiniti, nulla οἴπο ifraelis faciens mentíon&. Tertius Amos,nedd ad hie rufalé qua regebat a tribu iuda, fed ad ifrael& in íamaría j pradicat.Q. d δὲ detoto uolumine ei? pbari poteft, maxi Amos.7.c mecxeo qd fcripti eft: Mifit amafias facerdos bethelad hieroboam regem ifrael dicens: Rebellauit contra te amos in medio domus ifrael. Et poft paululum:dixit amafias ad amos:Q.ui uides gradere fuge in terrà iuda,& comede ibi panem,& ibi prophetabis:& in bethel non adíjcies ultra ut prophetes, quía fanctificatio regis δὲ domus regni eft. Cui refponditamos:lNon eram propheta,nec ,pphetze filius:fed opilio,yruboe mora deftringens: tulitq: me diis cü fequerer gregem, dixitad me: Vade,ppheta ad populum meti ífrf: nóutiqpad iudam& hierufalem,ut male apud graecos& la tínos habetur: fed ad ifraelid eft decem tribus:quz ob po pulimultitudiné priftinum nom obtinuerat. In eo autem locoubi Lxx. tranftulerunt: in accarim, theodotio ipfum uerbum hebraicum pofuit: Q'YV3: quod aquila uer, tít£p τσοιμνοτρόφοις, id eft in paftoralibus. Symmachus & quinta zditio£p τοῖς«04x 6a) p, id eftin paftoribus. Et puto propter^ δὲ^ literarum fimilitudinem hic quog de ceptos: pro ὌΝ quafi η 3:& exinde accarim po; fuiffe fermoné:quádp in principio nominis 3 litera nullam excüfationem relinquat erroris. Accarim aute ufcp in pre fentiarum hebraum effe nó legi. Et qui fterílitarem, id eft Stposip interpretantur, magis 395 urbem phiftim dj accarim exprimunt, quz omnino non legitur. Sermones ítacy amos q fuit deoppido thecue exnumero paftorum, * In diebus ofiz regís iuda,& in dicbus híeroboatn filij ioas regis ifraclante duos annos terremotus. $0. 5» quia paftoralis& ipfa eft regio: hoc uolumine contínentur:(Ὁ quos uidit fuper ifrael: non carnis oculís, fed mentis intui/ tu:quia ,pphetz uocaban£ uidentes: alioquín(cdm litera fermones non uidentur:fed audiuntur. Vnde& popuP ui^ debatuocem dei: et moyfes tacens loquebatur ad dominii, qii dicebat ei: Q,uid Exo.r4d, . damasadmee Ermones amos qUi ο pies min nof facti funt in!acca/ ftamento:QLuoduidi Horto 1 ; mus,& audiuim?ocu!'!! ΕΧΟΡΙΔΤΙ/ rimdethecequos ἃς ποῆης. 8 manus Puf Lxx.que uidit pro híerufalem. noftra palpauerüt de nobis uidere uerbo uita: Verbum€Ctigit xapia em dei qd p fe inuifi/ θιαρείµ. repe bile eft,uidentapófto, imus. li,& tractant manib? fuis. Ο uod uerbü ca rofactum eft,& habi/ tauitin nobis. Viditautem hos fermones: b«[ η oícb? ο[ίργεσίο(uda:cín ofebue bieroboam filij(oae regie tfraet aii ouos aros terremottie τ uádo apud aflyrios urbesqs ciliciz regnabatfardanapalus:de quo infignis Orator. Tur pior inquituitíjs dj nomine. Et apud latinos Procas fylui?, Cui amuli? expulfo numitore, germano fucceffit in regni, (Quo interfecto: cógregatà paftorum δὲ latronum manu, romulus fui nominis condidit ciuitatem. Hic eft ait Ocias rex iuda,cognomento acarías:qui indebitum fibi facerdo» tiumuindicare conatus,lepra percuffus in fronte eft:quan; do iram domini nonfolum poena eíus, qui facrilegus fuit, fed& terremotus oftendit:quem hebrzi tunc accidiffe có» memorant. Hieroboam uero non eft filius nabath, qui pec care fecit ifrael:fed filius ioas, filij ioatha, filij iehu, pnepos eiu(dé iehu: fub Q pphetauerüi, ofee& ioel& amos. Igitur interpretat Ofias κράτος κυρίου, id€ imperíti uel fortitudo 07 domini. Hieroboà δικασμὸρ λαοῦ, ἰά eft iudicatio uel caufa C27 populi.licet quidam per x graecam literam legentes, diui fionem. populi fufpicentur.loas κυρίου“χρόνισμια, id. eft vun domini mora fiue temporalitas. Verba itaq; amos quo té Et dixit .porepopulus ifraelauulfus erata domino,& aureis uitulis feruiebatfiueauulfus aregno ftirpis dauíd,clara uoce ceci; nerunt;inftar clangentis tubze, qua interpretatur thecue. Et yer cecinertitfuper ífraelem,qui quondam eratrectiffimus dei, ἢ id οἱ ἑυθύτατος, θεοῦ.ἴτ dieb? ocie regis iuda, in quo ,ppter templum δὲ fancta fanctorum, fortitudo domini permane batuoq regebat imperio populti confitentem. INomé au, tem hieroboam qui diuifionis populi caufa extíterat, figni» ficat ifraele longo tpéín idololatríz errore manfiffe, ρω captiuítas uniuerfa concuteret:quz in duobus annis duplí cem oftenditanguftiam decem tribuum,ac duarum:ut aee tes fi uellent poenitentiam, motum terre de cetero non fen tirent. Hac pammachi animo meo chariffime,qui ex inter» pretatione nominis tuí,quoda uaticinio futuropg: omni ar^ te pugnandi aduerfum diabolum,& contrarias poteftates te bellare demoftras,quafi argumentum δὲ Vascése; p amos prophetz longo fermone complexus fum lllud breuiter admonens, explanationem,& huius,& ofee,& cachariae prophetarum:me δὲ alijs quidem fanétis uiris, fed praci, pue fan&e& uenerabilis memoria parenti tue paula: dum uiueret promififfe.Nec multum errare in fponfionis fide fi qd matri pollicitus fum reddam filio. Verum iam tempus eft:ut ipfius prophetz uerba proponens,quid mihi uidea, ᾽ tur in fingulis edifferam, COMMENTARIORVM HIERO NYMI IN AMOS PRO PHETAM LIBER PRIMVS, £ominer. Ioieronymi Liber pimus RemuexxEN fJ οἰχίε-οῆο oefionrugiet«c, Naturale cft, eae utomnesartifices fuzartis loquantur exé Yn plís:& unufquifq in quo ftudio triuit στὰ ΔΝ tem,illi?(imilitudine,pferat: Verbi gratia, 8. quí nauta eft& gubernator, triftíciam fua um] cOpa/ rat tempeftati; damnü: ἐπ ς naufragium uocat:íni«L Οι: micos fuos,uétos con Dominuf de trarios appellat, Rur/ fi; fum proíperitatem δὲ ion rugtet:& latícia, aurá placidifTi de hierufale πιῇ, δ fecundos nomí: faruentos anauiL dabit uocé fuam. Et luxe; la m& queis γε fpeciofa paftorü:& ex pilimilia. Eregióemi—;....9 οἵ; les qegddixent:ícu/ Ίσσα eft uertex carmeli. tum, gladium, lorica, e EHéc dicit drif.Sup tríb9fce galeam, lanceam, ar/:"-, cum,fagittam,morte, leríbus damafci:&fi up qu üulnus,&uictoriafo— tuor 1ΟΏ couertam επ: eo nat.In ore philofopho qd tríturauerint in plaw [τίς ferreis ealaad. Et mit ctám ignem in domü aza; hel& deuorabit domos ο ben adad.Et cónteram ue ctem damafc:& difperdà habítatoré de campo ido ri: fp Socrates X Pla/ e lí:et ténentem Íceptrum to, Xenophon& Theo phráftus,Zeno δὲ Ari de domo uoluptatís: δ tranífere£ ftoteles, ftoici uerfan£ & peripatetici, Orato; res, Lyfia€ hyperidé Periclen& Demofthe| nem,Grachos, Cato, nes, Tullios X Horte, fios, in coelum laudi, bus ferüt.Poetz fi epi εἰ funt: Homeri atq Vergilii:fi lyrici,Pin, daru& Flacci crebro fermone cócelebrát. Car hzc dicta füteut fcilicet oidam? etia amos,pphetáq Επ de paftorib? fuit:& paftor no in lociscultis,& arborib?ac uineis cófitís,aut certe inter fyluaf & prata uírentia: fed in lata eremi uaftitate:in qua uerfatur leonum feritas,& interfectio pecorüartís fua ufum effe fer; monibus: ut uocé diii terribilem atq; metuendam,rugitii leonü& fremitü nominaret: Euerfioné ifraeliticage urbiti: paftorum follicitudini δὲ ariditati montiii cóparans. Dfis inquit de fion rugiet,& de hierufalem dabituocem fua. Ru giet hebraice dicitur 28507:Pulchreg de fion rugiet& de hierufalé dabit uocem fua:ubi erat templü δὲ dei religio: ut doceret deü nó in ifrael urbib?: id& in bethel& in dan,ubi erantaurei uituli: ποςίῃ metropoli famaria iegracl: fed in uera religione uerfari, quz illo tepore colebat in fion& hie; rufale.C) uo rugiente de fion,& dante uoc fuá de hierufa/ lem(defion ei egrediet lex,& uerbum dii de hierufalem) omnia paftorti δέ regu ifrael fpeciofa luxerunt:& exiccat? eft uertex carmeli,qui quód lxtis pafcuis abüidabat, Car" mcelus grace dicit δὲ latine:hebraice atit dicit Όλι füt duo mótes,q uocant hoc nomíne. Alter in quo fuit nabal carmelus maritus abíeail ad auftralé plagam. Alter iuxta ptolomaidem:quz prius uocaba£ acho, mari imminenf:in quo helías propheta flexis genibuspluuias impetrauit. Si érgo dechermel dicit in quo habítauit nabal:magis pafto, rü gregibus cóuenit: quia eft iuxta folitudine. Sin αὐτὸ de illo ἃ uicinus eft litori: ad reges δὲ ad fuperbia ptinet regii ifracl: quos imminéte captiuitate inftar montiu defertop: dicit efle uaftandos. Aliter, Cii dfis de fion& hierufalé: de fpecula ecclefiz, que fuper monté fita latere nó poteft,& in q uifio pacis eft, dederit per uetus€ που inftrumétüu, δέ p doctores ecclefiafticos uocem fua:& quafi clara buccina in fonuerit: tuncomnia fpeciofa paftos:id eft doctrina haere ticorü:quz pulchro uidebat fermone compofita: δὲ cogni tio circüfionis: hoc enim interpretatur Saa per quam fibi uerzcircüfionis fcíam pollicetur, lugebit atcp ficcabít: & populog: milía quz propter fimplicitatem uocatur gre; gcs,fubita aríditate marcefcent. b«(ες oícit oie fuper tríbue fceleríbus oamafcí«E. Pro tribulis qua hebraice ap: pellant ΟΥ& a theodotione tranflatz funtrotz ferrez, que nos plauftra ferrea interpretati fam?:Lxx.tranftulerüt sn cid«pola. feris ferreis ἘΠ᾿ αὔτ gen?plauftri qd? rotis fubter ferreis, atcp détatis uolui£: ut excutfis frumétis fti, pula inareif cóterat:&E in cibos iumentoge p; pter foeni(terilitatépa leas cominuat. Rurfüt ubi in hebraico habe 30 Ta&unü nome eft: Lxx. iterprctati füt fjov&d'ep.i. filij ader"y δὲ^ elemétorü falfi fifl tudíne, In eo áq; loco ubi nos dixim?, de do mo uoluptatis, qd^he braice dr Ty" faa & oifees filiter tráftule runt: Lxx. interpretati füt ἐξ ἀνδρῶν Χαρρὰν iex uiris charrà^ me diam nois literà"^ ar^ bitratef:& iuxtacófue tudiné fua y primx he braice litera x gracü preponétes, Cyrenem etià quz hebraice dici tur VY? ἐπίκλκτομς id eft uocatü,uel noia» εἴ tranftulerüt, ppter uerbi fimilitudinem: quia ΝΤΟ uocatio .. didipót,& nomépprí um appellatiuii intellexerüt. De caufis diuerfa tranflatio» nis breuiter diximus:nuncad fenfum eorü qua dicta funt tranfeamus.Primü aduerfum damafcum in qua regnabat agahel fermo dei dirigit:qui eo tpe d τῆς ἀμ} ἀρθλες τ p uiter urgebat ifrael,id ὃ decem trib*:intm utfupato achab rege ifrael ín ramoth galaad, oém regioné qua appellat σα’ laad,& in hereditatécefferat dimidiz tribui manaffeinftar tribulop: frumentii in areis triturantiü iugularet atq conte reret.C) d? plenius helifzus,ppheta in regu uolumine loq; tur,ubi fcripti legimus: Stetítgicii eo€ coturbat? eft ufqy ad fuffufioné uultus: fleuitq: uir dei. Cui agahel ait: Qua re dris meusfletz At illerridit:Q) uia fcio qua factur? fis fi; lijsifrael mala. Ciuitates eorii munitas igne fuccendes:& iuuenes eorum interficíes gladio:& paruulos elides,& pre; gnàtes diuides.D'ixitqp agahel: C) uid fum eim feru? τα ταν níis:ut faciá rem iftà magna«Etaithelifzus: Oftédat mihi diis teregé fyriz fore. d'aütfequit in ppheta:«4Γ€t mítrà(auem ín σοι acabel z oeuorabít oomos beri adad: datintelligentia,qd'acahel regnátib? ocía& hieroboa iam in fyria mortuus erat,& ei in regnum fuccefferat filius fuus ben adab:a quo omes poftea reges ara,id eft fyrizr& dama fci ben adad uocabulü poffiderunt. Víi pulchrenon dixit, mittà ignéin agahel,fed in domi agahel:id eft in domü ei? regi: cui ben adad filius eo tpepraerat. o[tconterá inquit vectee oarafcí oífperdà babítatoré oe cápo ídolí: oém uidelicet fyroriüi fortitudine: qua ueluti quodam plau ftro, X uectibus aduerfariog: impetus fubmouebàt, Cà» Ρ αυτ idoli quod hebraice dicit ΤΝ δὲ Lxx.& Theodo; tío interpretati füt à,:Symmachus& quinta additio tráftu lerunt,d'ix/og.i iniquitate, Aquila&vods 7 id eftinutilez ut oftenderet uana idolo: auxilia,cii pps damafci affyrio ueniéte capiat. Legim?em quod theglathphalaffar rex aff ri?:interfecto rafin rege damafci:de q& efaias loqt:oém fy riz ppfm, q appellabat aram ín cyrené tráftulerit:& ob hàc caufam effenücdictü: eq enenté(ceptrá oe ooo vo lupratío atq lukuríe;ut fubaudiat οδτετᾶ δὲ difperdam: ὃς populus XL 3it:0o minus de fió effatus eft:& de híerufale dedit uocem fuam: δὲ lu/ xerunt pafcua paftorum: δὲ arcfactus eft uertex car melí.Et dixit domin?:;Su/ per tribus ímpietatib? da mafcd:& fup quattuor nó auetfabor cos, pro eo qd fecuerunt ferris ferreís pre gnátes in galaad.Et emit/ tam ignem ín domü aza/ hel:& deuorabit fadam& ta filij ader,& coteram ue/ tef damafcí:& difpdá ha bitatores de cápo àp:& co αἰ tribü ex uíris charrá δ captiu? 4 Regaél Π" qu ín μ Α ὈΨῺΣ νε. Β Luc,.ind Kí2.26.c T$$6a ow Wm an imos-pppfus fyriz in fines zgypti ultim? tráFerez, Q, qp in prin εἰρίο dicit:fuper tribus fcelerib? damafci,& fuper quatuor nó couertà eum:& fcd?m Lxx.nó auerfabor eum: id eft da mafci ppFm ftue VN, id cft fyrü:hunc fenfüm iuxta hifto immunda ingrediantur animantia, Et captiuus ducetur aram,ppfus excelfus atcp fublimis:q erectus eft in fupbià: δὲ fibi cceleftia repromiíttit, ut capiat in faluté fua:& iuxta hebraici in cyrené,ubi uocatio dei eft tranffera£, 44ΠΠ ες riam habere poteft: Si(emel meii effet populi períecutus, autfecundo: daré ue; níam:nunc yo ci ter/ tio€ quarto crudelis extiterit, ut captiuam multitudine plauftris ferreis tereret: nonne debeo εἴ! plagis corri, pereznonne clemeétize mez uultum auerfare ab co luxta tropolo/ giam yo hoc poffum? dicere: Primi pétm, e(t cogitafTe, qua ma; la funt.Secundü,cogi tationib^ adquieuiíle peruer(is, Tertium, p mente decreueris ope cópleffe. Qr uartum, poft peccati nó agere panitétiam:& in fuo fibi coplacere delí&to. Hocomnces faciüt ha retici: qui non folü co Pitant& facit mala, ed doctrina fua(qs fimplices decipit:& HEB. tranfferetur popu; lus(γγία: cyrené,dicit dris. . Hec dicit dómin?: Super tríbus Ícelerib?gaga,& fu per quatuor non conuer/ tam cos: eo η; tranftulerít captíuítaté perfectam, ut coduderet eá ín idumzxa: δὲ mittam ígnemín murü gacr:& deuorabit edes cíus: δὲ difperdá habítato rem deagoto,& tenétem fceptrü deafcalone:& con uertà mani neá fup aca ron:& peribüt reliqui phi liftínorü dicit domínus. Hac dicit dfis Οία ofio cC.In tertia& quarta generatione peccata patrii fe SEP.& captíuus ducet po pulus fyriz noiatus dicit dris.Hzc dicit diis: Super trib? impíetatib? gag,& fuper quatuor πὸ auerfa; boreos:eo gp eaptiuá du; xerunt captiuitatem falo/ monis, ut coduderet εᾶ ín ídumzam:& emíttá ἰστιξ fup muros gaca:& deuo/ rabit fundameéta ei?:& dif perdá habitatores agoti: δὲ auferet trib? de afcalo; ne:& inferá manü meá ín accaroné,& peribüt reliq dominus cóminat in lege, filijs reddituriiz non in zqualitate íu/ ἀἰςῆ ut altj peccent,&& alíj puníant: fed ma/ gnítudine clzmétiz; dum femper expectat panitétia:& quod ín prima generatióe de^ linquíé:nó pri? corri; pit& emédat, nifi ter, tia& drta generatio uenerit. Tale quid& Paulus apfus loqui£ ad romanos: An diui tias bonitatis ei?& fu ftentatióis& ραεϊδείας cótinis: ignoras ,qm benignitas deí,ad poe nitentiam te adducit Scd'm duritiam auté tuဠcor impoenités thefauricas tibi iram in moré damafceno; rum,q interpretant fanguine bibétes,corii ds decaperint, fanguiné bibunt.Super huiufcemodi inquit peccatis dris: nónedigni eft, ut eos plagis corripià:& auertaab eis facia mea:utqui ueritaté dogmatii meoriüi nó uident, auerfione uultus mei,tenebris obruant. Cótriuerüt ein fiue diffecue runt ín plauftris ferreis pragnantes ealaad, Ytz(unt prz gnantes de quib*diis in euagelio loqui£: Vz pregnantib? & nutrientib? in illis dieb?.Pragnates funtanima creden/ tíum, quz ín principio fidei poffunt dicere: A timoretuo dieconcapim? δὲ parturiuim?:& fi nó fuerint plauftris ac rotis ferreis ac dentatis, de quib?pfalmifta dicit:Filij hoim dentes corum arma fagittz, cócifz atcp ferratz. poffunt etía ea dicerequa fequunt:Et peperim?,fpiritü falutis tuze faciem^fup terrà.Simulqp cófydera qd? pfectz ztatis uiros fecarenon poffint: fed eos qui adhuc in utero funt: uel qui folidü cibü caperenequeunt,& adhuc lactenutriunt infan ti. Πππ aüt przgnates de galaad funt:qd? interpreta£ tráfla tio fiuetranfmigratio teftimonij. Migrauerüit eim de eccfia in herefim:& teftimonía dei qua pri? accaperat,ad alienof terminos tráftulerüit. Sed mittet diis igné in domü hagael quà ipfi uocant Gsm.i. uifioné dei: lgné qui ligna in eis ftipulamg cófumat& deuoret fundamita filij ader. Debe: mus em K iuxta Lxx.dicere:ne eos fruftra ppofuiffeuidea τι mur.Ader interpretat tvzpézac.:qué nos decoré potum? dicere:eo qp omnis fermo hareticorü cócinnus atqj cópofi tus;& habens pulchritudiné eloquétize fzcularis, facilius decipiat audientes. Vectes autem damafci quafi(er robu ftiffimz atq fortiffimz, hi intelligan£ qui inftru&ti funtar te dialectica δὲ argumentis philofophorum. uerbi gratia: Oftium uocatur qui falfum dogma concepit€ peperit, ut Arius ín alexádria:uectes ei?& firmilima fera ei?: Eutici* & eunom?? qui fyllogifmis δὲ enthymematib?,imo fophif matib? δὲ 4/401. έναιο αἰ c'opsircue:qua ab alijs male ín uenta funt,roborare conantur. Ο ΠΟ contriti fuerint atq Cofracti uectes damafci,difperdet etià habitatores de cam Ρο ὧν, qd'interpreta£ labor fiue dolor. Omnes eim hareti/ cilaborenimio ac dolore quarendi,ordine alique& confe quetia hrefeos fuz reperire conati funt.Et σοι tríbii ex uiris charran: cp lingua noftra in foramina uerti£, Non eii habent feneftras p quas ad eos lumé ueritatis íntroeat:fed foramina quzdam δὲ occultos meatus, per quos noxia "YES 2 P: in dieirz,& reuelatio; alíenigenaram dicit diis. nis iufti iudicij dei: q Hacdicitdiis^ reget ίσο» fcdm opa fua. C) uod ergo dicit:hoc eft,expectaui multo tpeut agerét poenitétíam:& ideo nolui punire peccantes ut aliqri couerfi reciperet fani taté: Verü quiatertio& quarto eadé faciunt,cogor mutare fentétia:& plagis corrigere delinquétes. Videam? auté qd philiftim,& urbes ei? peccauerint: js Lxx. femper alienige nas tráftulerüt:ubicüiq eim ín ueteri teftaméto αιοφύλος: id eítalienigenas[ερετίπι”' nó cómunenomé oim externa rum gentiü, fed ppriephiliftim,qui nunc paleftini uocan£ accipiédi funt. ΩΣ uid fecit eaca, utad iracundia atq uindi ἐξ dim puocareteTráftulit captiuitaté pfectà ppfi iudao rii, coclufit eàin idumaam: ut idumzis uéderet ,ds coe; perat ex iudzis. Pro captiuitate pfecta:Lxx.captiuitate ία’ lomonis interpretati funt:ybü hebraicti vw» Y5 qd? fieni ficat pfecta atqp cópletá, nomé falomonis zftímàates. De; niqp aquila ἀπαρτισ μι ἔνίω tranftulit:&&yoczeeg 2 peo ἐνίω Symmachus: δέ Theodotio τελείαμ:αποά non falomoné; fed pfecta fignificat atqp cópleta:ut nullus remaferit capti; uo, q nó fit tradiPidumais. Vnde igné fein gagz muros δέ zdes fiue fundaméta dicit effe miffurü: q uniuería deuo ret δὲ abíorbeat.Et quia palaftinorü quincp legim? ciuita, tes ,quzppterarcz iniuria pcuffz funt plagis:poft gacam tráfit ad agotü,qus appellat YA VN:& rurfus ad afcalo nem:& uoce terribili cóminat habitatores feacóti perditu rum:& tenenté fceptrü de afcalone, regia uidelicet potefta/ tem fiue tribü afcalonís:utnullus ibi remaneat, ne ultimae quide atatis hoies:q tremétes artus baculo regente(ufteri tent.Rurfumqp tráffert manü fua, ut percutíat accaron. Et quatuor enumeratis urbibus, reliquas philiftim ciuitates uno fermone cóprehédit.Et peribunt reliqui philiftim: ὅς aut geth ciuitate, aut omnes uicos quí fupradictis urbib? fubíacent,debemPaccipere.Scd'm tropologíà fic nobís ex/ ponendum uidetur. Gaga quz hebraice dicit YMY, fonat fortitudinern uel imperium:"ab pacifici ὍΣ, fan guinarium atcp terrenum:agotus id eft ΛΩΝ igné ube; ris fiue patrui, Lícet quidam 3^ pro"Y^ male legentes, ignem generationis putent: Yo UN interpretat ignis ho; micida,fiue appenfa δὲ ponderata YYNCY σείρωσιο.Ι. fterilij tas:S ἐκρίσωσις, quod interpretat eradicatio. Igitur gaca quz fibi fortitudinéfcientiz fuz δὲ imperium repromittit, accufaturin eo qp captiuos de familia falomonis cócluferit € in idumza $o. 55 C Rom.2.& p Reg: 4.3 in iduimza. Hos ego arbitroriüdeorü magiftros; X oimes. qui occidentéfequunt litera, noluntcp recipere fpiritu uiui ficanté: fed quactiqp interpretan& fapiunt,uolunt effe ter/ rcna:nec audiit ci difcipulis parabolas diim differente,& dicentécis: Q.ui habet aures áudiédi audiat: prafertim ei £onmen.icronymi liber peimus. nó recordat foederis fratrü fuorüi, qp de litera debeam?afce* déread fpiritü:de terrenis ad caeleftia:praceptücp fit nobis defcribere facra fcriptura in corde noftro tripliciter. Mittet auté de? igné ín οὖο munitiones tyri:q nó foli muros, fed δὲ fundametailli? deuorabit. De captiuitate Salomonis p Αρ manifeftà hifto; ria in duob? intelligat teftamétis: Vni fuper montem fina, quz eft agar:& feruit ο filíjs fuis:alterü fup hieru^ falem libera, quz eft mater noftra. Igne igi tur feimuros gacz,& Οἷα ei? dicit areumcta miffurü, qb?{μα men. dacia circundareniti£ & tueri. Οὔ ίση in muros miferit, deuo; rabunt edes fiuefun damétaillius,qcquid firmi habere poterit: & dialectica arte con; ftru&ü. Deacóto qq: quz& ipfa alténigena rum eft, auferet habi; "fatoré:cui? qaliterà fe quit,ubera non lacte, fedignefuntplena:& quz metit igne hr fe patrui,eiPuniuerfa ge; nératio ignib? deputà da eft.Ettollet fceptrü fiue tribii de a(calone: ubi ignis homícida Ζ, Sicut enim ignis dni Gaf4.c « HEB. Hé dicit diis:Super trib? fcelerib? cyri& fuper quatuor nó cóuertá cum: co q» cocluferínt captíuita tem perfectáin idumzxa: δὲ nó fint recordati fcede/ ris fratrü:& immittá ἰρπξ ín murum tyrí,€ deuora; v bít xdes eíus. Hec dicit dominus: Super trib? fce/ leribusedom& fup qua tuor no conuertá cum, co perfecutus fit ín pde e e fuum:& uiolauerit miferícordiam eius,& te; riuerít ultra furoré fuü:& indienatíonem fuam fer/ uauerítufq in finem:mit/ tam ignem íntheman:€ deuorabit«des bofra. Hae dicit diis ΞΕΡ. Hzc dicit diissSuper trib? ipietatib? tyri& fup qtuor non auerfabor eos, co φ coduferüt captiuita/ tem falomonis ἶ ídumza δὲ nó funt recordati tefta/ méti fratri:& emittá igné fup muros tyrí:& deuora/ bít fundameta ci?.Hxc di cit dris: Sup trib? impicta tib? idumzz δὲ fup qtuor noauerfabor cof;co q» pfe cutus fit in eladío fratrem (τ: δὲ uiolauerit uuluam fup terrá:& rapuit in tefti moníü horrore fuü: δὲ im petum fuum cuftodiuit in zeternum:& emittam iené in theman,& deuorabit fundaméta murorü ci. Ha« dicit(ἔς quo in hebraico habe tur aV. icofum/ mata atq perfecta, fuz pra dixim?. b«[Ioec oíCofie:up tríb?fce leríb? edom«c.Edom: ipfe eft qui& Efaujob coctionem rufzlentif ita appellat?: cui? edu lio primogenita perdi dit:híc alio noie appel latur feir, pilofus& hi fpidus. Vnde montes idumaorum uocan ἡ turmontes feir:& ab edom,eraco fermone Ἰδουμαία dicitur: Ite píecutus eft in gladio fratre fuü,filios uideli cet íacob:de quib? in benedictionib? ífaac, quib? bridicit primü iacob& poftea efau, pleni? fcriptum eft: ut odium fratrü feruare£ in pofteris:& oes idu; ma intin pfequeret fratres fuos, ut egre; diétib? degypto, ne tráfitü quide in terra fanctam cócederet:& p—faluosfacieteos, ἅτ corda penetraucerit:fic: ignis ifte q de coelo decidit, ἢ fuleur ὦ fuccédit diaboli fa ittas:dícücp afflauerit,interficiet. Tráíferet(qp mant fua up accaron,ubi fterilitas δὲ eradicatio eft: OQ) υἱεῖς em fpi fitalem nó receperit intelligéti3;audiet p Ofee:Da εἰς drie. QXuid dabis eiscDa eis uutuà fterilé,& uberaarétía. Ec ut oia femel uno fermone cóprehéderet:perditurü effe fe dicit offies reliquias philittim, uel geth ciuitatem:ín d torcular diaboli eft:uel omes relids philiftim, q interpretant caden tes poculo. Cü ein inebriati fuerint,corruét,& in fuo uomi tuuolutabunt. aT Il2ec oícít ofie zc. Eafdé tres δὲ(tuor ímpietates fiue fcelera quz imputauerat damaíco,gace,S& acoto€ afcaloni& accaroni,€ reliquis urbib? philiftijm: età tyro ingerit:& exprobrat quare concluferit captiuitate cófummatá atq pfectà ín idumza,de quib?(upra díxim?: s.Reg.s.c& nó funtrecordati foederis fratrü fuorü. C uzrim? quó 2.Paraz.d(ντ fratres fintiudeorum:Fratres hic amicos uocat& ne; ceffitudinecopulatos,eo qp hiram princeps tyri cii dauid& falomonehabuerit amicitias:intm ut δὲ ille in zdificatione tépli atgp palatíj,ligna cedrina ratibus ioppen ufq perduce ret:& hi frumétü δὲ oleü tyríjs largirent:S uiginti urbes in bafan eis dono darent: qs illa quia graminis plenz erant; fufcipere noluit.Iené igit in muros ei? fe miffurü effe dicit, δὲ deuoraturü ades ucl fundaméta ei?:qd? Ecechiel pphe/ tain uifionétyri nabuchodonofor regem chaldzon: feciffe Écech.2&d Cómemorat,ubi ait: Circüdabit te munitióib?:& cóporta bitaggeré in gyro.Et rurfum: Nabuchodonofor rex baby; lonis feruire fecit exercitü futi feruitute magna aduerfum ]bí,29.d tyri:Ome-caputdecaluatü,& ois humer? depilat?:& mer; ces nó eft reddita ei,necp exercitui ei? fup tyru p feruitute q feruiuit mihi aduerfum eà, eo qp aggere ad capiendi tyrü: qua fuit pri? infula illi? cóportarit exercit?:Q) d?& Alexan drum macedone feciffe narrat hiftoria:ut ex infula peninfu lam faceret: qua graeci uocát χερρόνασομ."Y2i.tyrus inter;. pretat tribulatio ftue coanguítans:oifqp doctrina peruerfa. capere nitit ueritate; concludere cáin terrenis fenfib?;& nó foli in gladio pfe/ cutus eft fratre futi, fed uiolauit mifcd'iam fiue αὐ] ei?: uel ut apertius interpretat?eft Symmach? uifcera ppria:ut obliuifceretur germanitatis, δὲ obdurarct uifcera mifcd'izr, fratréq fe effe nefciret:& cóteneretuuluá rebeccae,qua uno partu geminos zdidiffet infantes. d'qp fequic:Et tenuit ultra furor fuii,& indignatione fuà feruauit ufq ín fine: odiü móftrat antíquü φ nundj fibi pace iuncti fnt. Vnde pana p(celerib? cóminat,& dicit: Mitt ignéin theman: qua idumzorü regio eít,& uergit ad auftralé parte:qd' in; terpretat theman: qua,puincía nó folii theman,fed δὲ daró δὲ nageb dicit,eo cp eurü δὲ auftrü africtiqp refpiciat.C) d'gs dicit: Deuorabit edes bofra: nó ut quida putàt altera ciui tate fed idumaa:o χυρωμιένίω δὲ munità fignificatziuxta il; lud qd'in Efaia legim?:Quis€ ifte ἢ uenit deedom,tinctis ueítib?de bofra: ifte formofus iftola fua:gradies in mftitu, dine fortitudinis fuzcQ) uicqd de efau& iacob dixim", re; feram? ad iudxos δὲ ppf'm chri(tianii. Illi eim terreni& fan; guinarij,pfecuti funt fratré fuü iacob q eos fupplantauit& abftulit primogenita eorü:& perfecuti funtin gladio:ita ut fubftátías pofleffionefqs credétiii publicarét:qd?in Actib? Ace s, εδ apforü legim?.Et uiolauerüit mifcd'iam ac iura natura: ob Iitiqy funt matris fuz rebeccz qua interpretar patientia:& fimul eof generauit in chrifto:antiquüq furore δ΄ iracüdià tenétes, ορ hodie ín fynagoeis fuis fub noienagcarcnorti blafphemát ppftm chríftianti:& dümó nos interficiant, uo lunt ignecóburi.Sed diis mittet igné in theman,in deferta ficcacp iudaze:qua nequadp irrigant imbrib? pphcetarü:& deuorabit omes munitiones corü fiue fundameta muron: ei*: ut omi fenfu litere cocidéte ,fuperzdificet eccfia chriíti diii fundamétis Pro mifícd'ia, Lxx.1u' veau. i uuluà tráftu/ lerüt. Et,p furore oppíxl.i.horroré:& ,p indignatione ὁ ὄρ’ (yu. i impetü,ducti ambiguitate uerborü: quia XT δέ uuluà δὲ mifcdiam: 3e& furore ei^,& horrore fuü fignifi cat: 237 κο δὲ indignatio& ipet? dicit. Porro ΝΟ Ν quas nos VW T! LA Έα. όν, A 4:8 DR zín ΠΟΘ quias nos edes interpretati fumus: Aquila θέ Symmachus B&ele.i. domos, Theodotio,habitatores tráítulit.Soli Lxx. δὲ hic& fupra θεμέλια τάχέωμ ἄυτῆο 1. fundaméta murorü ei? dixerüt. 4 4Γ loecoícit oio:&up rríb?(celeríb? βίο: amimon τί, Filios ammon q de loth ftirpe generati funt:& :: Κα ἢ idum τᾶ fepulti, q cü Tora rege ifr?& iofaphatrege iuda aícéderat adueríum moab,in ultionem doloris a moabitis poftea couulía atqpfuccéía, Ob hanc ergo inquitit caufam de? miíTurü effefe dicitigneéin moab:uel metropolim moa bitarü,a ἃ tota appellata ,puincia,uel uniuerfam ,puincià: ο, 54habitát in arabía: ubi nunc eft philadelphia corripit fermo diuin?: ΚΟΙΝΆ quare fub faule rege iuda naas ámonitef princeps eorü uaftaue ritiabes galaad:& de; fecuerit pregnátes ei"; ut dilataret terminos fuos: X omné ealaadi tin fuo iperío fubiuga ret. ἢ cominat fucce furii feigné in muros rabba,quz fuit metro polis ammonitari,ut deuorent edef illi?,in clamore& in ululatu uincétif'exercit?;in die cómotióis& turbinis qi captiui eius nabu/ chodonofor uincente ducent,& idolum am monitarü qd uocatur melchom.i.rex cog: fe ret in affyríos:& prin; cipes ei? ,i. facerdotes €i? pariter abducent. Sacerdotes in hebrao non habe£ fed princi; pes. Addideruntitaqg Lxx.oticecio αυτῶμ 1. facerdotes eorum:ut fi uelis(cire quí fint illi principef;audias facer dotes.Inter crudelita; tem aut? damafci& fi lior ammon hoc in; tereft, φ illi cotriuertit in plauftrís ferreis σα’ laad, fiuein ferrís fer^ reis pregnantes gala; ad: i(tiauté diffecue/ runt pregnantes gala adad dilatadü termi; num fuii.In damafce/ nis q bibüt fanguine, accipiunt hzretici: q non folü ppfm dei ab ecc'ia diripuertit, fed δὲ cótriuerüt ei:& có» mollierüt ferreis den/ T6.52.a tib?, deqb? fcripti e «82 4 HEB, Ηὲς dicit dris:Super tribus fcelerib?filiorü am mon,& fuper quatuor nó couertam eum,eo φ defe; cuerit przgnantes galaad ad dilarandum terminà fui:& fuccendam ἰσπξία muro rabbe:& deuorabit zdesei? in ululatu: ín díe bellí& ín tutbíne, i die οὖν motíonís:&ibítmelchom in captíuitaté,ipfe δὲ prín/ cipes eius fimul dicit dris. Ες, Ca. II b cit dóminus: Su; per tribus fceleri bus moab,& fuper qua/ tuor nó conuertam eum, eo g incenderit offa regis ídumez ufq; ad cínerem, Et míttam igné in moab, & deuorabítzdef carioth: δὲ moríe£ in fonítu moab indangoretuba:& difper dam íudícé ín medio ei?: δὲ omnes príncipes ci? itv terficíam cum eo, dicit do c mínus, Héc dícit domín?: Super tribus fcelerib? iu da,& fuper quatuor non cóuertam eum,eo φ abíe; cerítlegé domini, δὲ man; data eíus non auftodierit: deceperunt SEP. Haec dicit drissSuper tribus ímpíetatib? filiora ammon δὲ fup qtuor non auerfabor eos, eo φ defc/ auerít przeenátes galaadi tarü ut dilataret termínof faos:&[ποοξάᾶ igné fuper muros rabba,& deuora/ bít fundamenta ci damo re ín die belli:& comoue/ bitur ín die cofutnmatio/ nis fuz:& ibüt reges ín ca priuítatéfacerdotes eorü & príncipes con: fimul, dí dtdominus. Ca. II Ec dicit diis: Sup tribus impíetati/ bus moab& fup qtuer non auerfabor eos, pro eo q» íncéderit offa re οἷς idumzx in cínerem:& emittam ígné ín moab, ὃ deuorabít fundamenta οί uitatü ei?:& moriet in in/ firmitate moab cà damo: re δὲ cum uoce tuba:& dif perdá iudicé ex ea:& οξς príncípes ei? interficía, di/ cit dris.FIacdicitdris:Sup trib? ipietatib?filion: iuda & fup qtuornóauerfabor eos:qa repulerüt legé ἀπί, & pceptailli? nó cuftodie runt: ut deuoret ades cari; oth:qd? nomé eft ciui; tatis;licet Lxx. ον πό Ἄεωρ&fiio.i. urbiü ei? iterprctati(üt.i.moab: periturüq in fonítu& in ululatu uincétís ex; ercítus:quorti hebrai ce alter dici£ YN alteri Vy r:& 1 dla goretubz fiue bucci/ nz: hoc ein e fi gnificat. Cügp perierit moab,uanü erit prin/ cipii iudicis ο, urbibus pariter duci/ bufqfubueríis.OQ. uo aiit nó oportet traífer/ re captiuítate pfecta; fiue falomonis:& con cludere eà in idumaa: ut de excelfis atq; cocz leftib? humiles faciat atq terrenos, qd'gaca δέ tyrus fecifle memo» rant: ficoffa regis idu mz cóburere nó de; bemus:& in cineré fa; ὉΠ diffoluere. Iu/ dzi tráffertit intellige, tía fpirítalé in carnes idumaas:enfumq:re iü q uerfa£ in Ira:& ὃ folidiffim? atq firmi, fim?;genealogfif qbuf dam& traditionib?fu perfluis erieruantatqs cóminutüt δὲ f puluere redigüt:& nó foli illí hocfaciütfed οὓς Πα retici,q uoltit 1 modit humanz fifitudinís fe dere deü ín folio excel fo δὲ eleuato:& pedes ponere fuper terrà, né fcilicet pédeat:hre na; fum, Qodore£ odoré bonz fragrantíz: ocu los qb? uideat: man* p ds operet: pedes p quos ambulet:aures "y Q.ui deuorát plabé mcá ficut efcá panis. In filijs ammó q - interpretat ρρῖς marorís,ucl ρρῖς meus:íchifmaticos accí "m menn! pim?:q feparát qdé deceptà mltitudiné ab eccfía deí:& ru; des aias que nup chrifti cócepere fermoné,abrüpunt δὲ di uidüt:tii hoc nó faciüt crudelitate dj haretici deceptos díqs trucidat:fed in eadé regula fidei pmanétes, dilatare cupiüt terminos fuos:& nomé οβία in pofteros mittere.Itagp diis cominat fe muros rabbe.i. multitudinis in dieululatus€ belli,cómotionis& turbinis incéfurü:& rege eorti auctore fchifmatis ire captiuüi: δὲ principes ecclefia iugo colla fum/ "M£coicítofc:S^sprríb? Ca. 11(mittere. fceleríb? moab c.Nó folum filijammon,fed δέ moab deloth femie pcreat? eft,q fratrís abrahà fili? fuit. Ecut oftedat fe de? oim diim δὲ cüctas animaf ad fuii,q earü códitor€ iperiü ptinereregis qqpidu marii iniuría uindícat:imo fcel? qd'in etia moabitis per petrati eft:ut offa ei? ufcp ad cinere concremarét: δὲ faruitià fua, rabiem necin morte finirét, Tradüt hebrai otla regis qb? audiat:os d loqua£:détes qb?cibos cóterat. C) ui legit itroffffe iudà ad thamar meretrice,& ex ea duos filios pcre/ affe:(i turpitudinefedt Irae:& nó afcédat ad decore íntellieé τία fpiritalis.comburet offa regis idumza.Q vi ραατό]ες accepiíTe uxor? fornicaría:& nihil p? fentitin dicto d πο’ bis fimplícib?cótine£:offa coóburet regis idumaz. Et idcir co mittet díis ien? in moab,q interpretat ex pre: eo qp nat? qQdéfit ex deo, fed εἴ reliquerit. Et deuorabit ciuitates fiue opida ci*:qd interpreta£ carioth. Vti& cariathiarim in lin/ gua nfa üertiz,uílla(yluarü. Et nó aliter moriet moab nift in clamore& fonitu δὲ ululatu, δὲ clangore huccinz,ut excel fis fenfib?'opprimant:q in fancis librís clágorib? buccinze cóparan£. Tunc& iudices δὲ princípes,& οὓς q ργαίωπε ter renis opib? deftruit fermo diuin?:& precipit eccfi docto ribus:In monté excelfum afcéde q euangelicas fion: exalta uocétuá q pradicas hierufalé. τα lloecoíc ofie:Souptr(/ bue fcelerib?(uda τ, Caeteris íupradictis urbib? getibufqs damafco& agoto,aícaloni,gace,accaron,& reliquis opidis € 2 palxítiriorü C 4-Reg.s.a By Gei.58.d Ofee rl ΞΝ Ὡ Efa.40,b palzftinorü: tyro Gp 8 idum δὲ filijs ammon& moab nó exprobrat qp legem ἀεί abiecerint δὲ illi? madata cótem pferint:znó em habuerüt fcripta lege fed naturale. Vi dicit eos uiolaíTeuifcera,ppria& uifcera mifcd'iae:& cótríuifle in plauftris ferreis ργασπᾶτες galaad:& trátuliffe captiuitate £Zommen.loieronymi liber ρε ergo fit turpiter,ad dei refert iniuria q dicit: Perwos nome 1.Pe.1/a meti blafphemat in gétib?: hoc eft qd δὲ Apf's fcribitad co rinthios:Oino audit in uobis fornicatio:& talis fornica; y, Cog s a tio,dlis nec inter gétes qde, ita utuxorepris habeataliqs. Etuos inflati eftis:& nó poti? luxiftis: uttollere£ de medio falomonis fiue pfecta δὲ cóclufiffei idumza: nec eífe recordatos fae deris patrum fuoge,€ pfecutof effe in eladio fratré fuü:X in tàtànó dico crudelitatem, fed rabie ,prupiffe,utince derent offa regis idu/ maa: non pateren£ morté effeoim extre; mum malort. Iudas aütin ἅ illo tpe ἅ hac diceban£ erat dei reli^ gio,€ templi& cari; monia: qui acceperat legem, X pracepta, δὲ iudicia, 8ζ reftimonia, atq madata: fup qrü differentia in decímo; ectauo pfalmo, δὲ in cétefimo decimoocta uo pleni? difputat:in; crepat adrio a con uincí£:X digna fuppli Cia recepturus eft: ἄγε abieceritlegem ei?:& madata illi? nó cufto; dierit. Qr uz quiaab; iecit atcp cótepfit,ordi ne& uia decepertüt εἴ F—idolafua.No em pote HEB. deceperuntem eos idola fua poft qux abic/ rant patres eorum:& mit/ tam ignem ín iuda: δὲ de; uorabit xdes híerufalem., a Hzc dícit dómín?: Super tribus fcelerib? ifracl:& fu per quatuor nó cóuertam cum:pro eo qp uendiderit argento iuftum:& paupe rem pro calcíamentis: qui cóterunt fuper puluerem terra: capita Pape uíam humilium dedína; banc:& filius& pater eius introierüt ad puellam, ut polluerentnomen fanctá meum:& fuper ueftímen εἰς pigneratís accubuere iuxta otnne altare:& ui/ num damnatorum bibe; SEP. tunt:& decepti funt inuanitatib? fuis qs fecutí funt patres eorü:& emít/ tam iené ín iuda:& deuo rabít fundaméta hierfm. Εἴας dicit diis:Sup tribus impietatib? ifrael& fuper qtuor non auerfabor eos: jp eo quendíderít argéto iuftum,& pauperé ppter calcaméta qua calcát fup puluerem tetrze:& pugno percutiebát capita paupe/ rum:& uiá humilíü dedi, nabant;& fili? δὲ pater ei? ingrediebantur ad eandé uellá,ut cotamínarét no/ men dei fui:S ueftimenta fua allieátes funib?, facie/ bantumbracula iuxta aL tate: δ uinü de calumnijs bibebát ín domo«οί fui. Egoauté ueftrii,q hoc op?fecit. Crebro euenit,ut pf fi 1íj fui uxore focer pol luat nurii: qd? ínlege υπ phibet£: Turpi tudíné pris tui non re uclabis:& turpitudi; nem nurus tuz nó dif cooperíes.Habet itaq; & litera utilitaté maxí mam fiferuet.Et quía οὗ Παρί! fi termini pudoris excefferit,cri; mína auget criminib? & femper ad deteriora cedit: etíà fup uefti métis pigneratis accu buere decé trib? iuxta omnealtare:qd ita in terpretant hebrai: Su per ueftímétis eorüi q ad idola ire nolebát:& quz ui extorferát epu lantes, ín idolio accu; babant. Scd^m Lxx. auté tant? erat cótepi? in deum, ut ucftiméta fua in quib? dormiüt uel in qb? fornican£, íuxta altare funib? ex^ téderét& faceret παρα mtr c1 oa. i. uelami na,quo fornicantes ín téplo null?afpicerepof fit& ebrietati& libidi ratante ab idolis deci bantín domo dei fui. pi: nifi legédrii repu; E z liffet,& mádata illius Saure non feciffet. Hac funt ídola poft quz abierüt pres eorüiin zeypto: σογρεῆ bouis fimulachra fingétes:& adorátes beelphegor,& colétes afta roth δὲ baalim. Vii ἀπο cómínat εἰ in iuda feigne miffu/ rum,q deuoret zdes& fundamenta hierfm:nó illi? in à pa cis uifio cómorat fed earü quz fub noie hierfin in diuerfis urbib? furrexerüt. C) uicqd de iuda dixim?,refer£ ad eccle; fiam:in ὅ eftuera confeffio:& pax dii δὲ uifio ueritatis. Et ideo argui£ qp legé dei cotépferit,& ei? madata nó fecerit:& unufquifq adorans uitía fua atqp pcta, deti coeperit hrea ἥ uictus e, dicéte Petro αρῖο: A dein qs fupera£ hui?& feru? eft, Auarus,aurü:gulofus,uentre:libidinofus, pene δὲ becl phegor colitlafciua mulier:quz cü fit in delití;s uiués,mor tua&jadorat uenerías uoluptates. Vii mittet diis igné in iu; da& deuorabit edes peffimas& fundamenta uitiofa, quae hierufalé elorià perdiderüt: fimulc difcim? creatore oim, nó folü iudae& ifr? fed uniuerfarü genti hre cura:& iuxta Κολ Apfm:cos q(inelege peccauett, perire fine lege:& q in lege cómifere delicta, lege diii iudicari. a 4(Γ ες οίξ ofa: up tríb? fceleríb?{τ τὸ, Idcirco ponit nouiffimüifrT.i. dece trí bus:qimppeoia qua fequüt, ad ipfü fcripta predixim?:ut fub uno textu fermo,pphetic? libri ordine cótineret. Prímü ergo eorti fcelus ξ fiue ipietas in trib? criminib? enumerata ucl qtuor:gpppf pecunia hoiem uediderint& hoiem íuftü: qineoadmirabilior eft: qd? nec paupertate fuperat? eft ut iniquii aliqd faceret:& fi quidé paupereiuftü famis neceffi tate cópulfi precio uédidiffent, effet alid fcelerís excufatio: nuncauté ες uiliffima calcíametis qb? puluere calcant& à fimi, preciofam anima hois uédidertit.I(tí iuxta Lxx.£xov/ d'vA/lop tie κεφαλὰς T[oxGy.i. pugno percutiebat in capita pauperü.Scdm hebraicü: coterüt fup puluere terrz capita ον in tantà eleuant fupbia,ut nolint cii hoib? am; ulare. Et ne parui uidere hoc facin?, fili?& pater ad unà ingreffi funt puellà;ut nome dei fancti uio!arent. Q) uicqd ni feruiétef,etia ipfum uini qd? bibebant:nó de ρρτίο labore, fed decalüntjs eme rent:& hoc faciebati phano dei fui:ut qs putabat deos,tur pítudineac ftupris polluerét. Hacloquüt& fic edifferüt,q fimplicé fequunt híítoría, Nos αὐτὸ q& in Ofee docuim? fub noie ifraelis& famariz& ephraim,& filiorü iofeph: de qua tribu fuit hieroboà, qaregno dauid δὲ hierfm,& téplo dei ppIm fegregauit,hzreticos fignificari:etià πᾶς poft iuda δὲ hierfm,qua iterpreta£ eccliazintelligam?ad haereticos fer moné dirigi ,ppheticüiqui uenduntuirü fanciü iufttq fed paupere ,p pecunia. Vir paup& iuftus ille cít eccliaftic? qui nó habet fciétià fcripturarii: fed fimplicitate cótentus, facit mádata quz iuffa funt:de ᾗ(criptü eft: Paup nó fuitinet có mínatione.Et ad galathas: Tin ut pauperi memores effe; mus.Hacomnia hzretici p diuittjs faciüit: Sp calciamétis qb? calcat pulueré terr: quía em nó prit nudis pedib? fta; re fup terrà fanct in ἅ ftetit moyfes& iefus fili? naue: Vri apfi nudis pedib? iubent incedere, ne qd mortis habeat& pellium, qua referunt ad carnes: ideo percutíunt in capite pauperes, Et faluator difcipulis precepit:ut fi forte,qm ad; huc uerfabant in terra, mortale qd in eon: opib?adharfiffet, excuterét puluere de pedib? fuis. Percutiüt auté haretici ca pita pauperüi,$d hoc in hebraico nó legit:quia uia humi; lium declinauerüt. Vía humiliü illa eft que dicit: Ego fum uia, uita, S ueritas:quz nos prouocat utambulem? p ea,& dicit: Venitead me οὓς q laboratis€ onerati eftis:& ego re ficia uos, Os αὐτὸ hareticorü principes intumefcir fuper; bia,de qb? ἃ Ap!s loquit:Ne inflat? incidat in iudicii dia; Leui 18,5 Pros. b Galz.b Luc.o,a Ibidem Ioh, 14.2 Matth. πιὰ r.Tímo.s5 boli, qui dicit:In coelü afceda:fup fidera coeli ροπᾶ nidum| Efa.14..d; meii,ero filis altiffimo. Vfi δὲ fuperbis hareticis de^refiftit: Iac-49b." humilib?aüt eccfiafticis dat gram.Fili? Gqp& pr itroictt ad una puella,ut uíolarét atq» polluerét nome fanctü dei.Patré noftrü effc ppfm iudaorü fpe legimus, dicéte paulo:Nolo 1, Cog.10.2 uos ignorare fratres,c pFes nri οὓς fub nube fuerüt:& οὓς per mare M yd "^in 2ímos£dé π. 60. 39 : A. permare tráfierüt:& oésin moyf εἰ bapticati funt in nube& doech idumao fcripti legim? in regii uolumine: q titulus 1. Εερ.21. a Ῥω: 8 ill mari.Etialio loco:Interroga prestuos,&annüciabütti^ eftquinquagefimi primi pfalmi, Gp abfalon cótra patréfur et22.b $$44.d biifeniores tuos,& dícét tibi.Et rurfum:Pro prib?tuisnati^ geret:qd'in tertij palmi titulo prenota£. Itaqp& amorra?? Reg.1$. a (απο funttibi filij. Viri& ecclia getiüiloquir: Filifmatrismez pu— nouiffim? exterminat? eft iue delet?» nunc primi refer£': nauerüt cótra me.Nos ergo filijfum*,& prpplsiudaori. δὲ cpafcendere cos fccit de tetra&gypti, reduxit in eremi Kin& Cds id.. pdüdragintaannos,in mi'απα er; 2 ὴ T rincipío f. legi : uationélabbaticirc,* HEB.Egóautéextermina sEp. Egoautem abftuli P» ipio raftumiegt al eifionis iniuria, εστί» ui amorraü a fade eorüz amorraum a facie eorü: ordie comutato. Pri? E esisapolits cui? alttudo,cedrerü ali;— cuíus erat ficut altítudo ce COMM ἜΒΑ ἜΤΗ ir A ps tudo ei?:& fortis ipfe qfi drifublimitasei?:& fortis^ fornace ferrea cxtermi uobis: quia fi circüci^ quer cu cotriui fructà ei? quafi querc?:x arcfeci fru/ ἀνε βκλλρα«ἢ noe 4 N^" damini,chrit?uobis^ defuper,& radicesei?füb;— ctum eíus defuperi&radi^ rus,iue λαλκτὸς.1.10"Tas GUN πων τεῦ. ἔο πὶ αἰοδοτε| cesei? deorfum. Ego edu δυὸ SMS Mid turagrataexciderüt,[105 feci de terravgypti3t—xiuos deterra xeypti:&— brat.Hicaüt amorrz Qs ἴῃ ΗΝ e eduxi uos ín deferto qua/ círcumduxi uos índeferto is Sr ex amorreon: NO inewidioifecüpre draginta annis ut poffi draginta annis: ut poffi; ER& fterilis: nav ingredifadpuella:&— deretis terram amorrxi: deretísterrá amorraorü: πὸ ἅ fru&? nó faciat; SEU ντ«αἱ&fufdtauidefilijs ueflris|&affumpfidefilisueftrif κά matos amet ἔθ. dicuntnon nocere iu/ in prophetas:& deiíuue/ in pphetas,& de iuuenib? Ois E qua nó fa; Mattb. 5.6 ἕνα πατε αν, nibus ueftrís nagareos.. ueftrisin fanctificationé. ef ίσες CEU 8:7: minii;utlegis dq pra b INüngd no cítíta filij ifrfdicit dns:& ppinabatis naga; Et de SEN WM Ibid; B &pacHidatPAI*— Feísuini:& pphetís mandabatis dícétes:ne pphetetis. E rim erui umi, emn. necótaminant.Sed& EccéegO— gintus funtlupirapa Gals. B Mattb,21, a ueftiméta fualigantes funib?,uelamina facítit iuxta altare, pratédétes fide chrifti. QLuotgt eim in chrifto baptizati funt,chriftü induerunt:& ueftiméta fua qua pctórü funib? ligauerüt,opponunt ocu lis uídentiüine eorü cernant flagitia:ut q altare refpicit, ftu prü nó fufpice£.Hoc faciüt οὖς heretici fub chriftiano noie fornicates:& errorib?fuis atcp médacijs obtédétes teítimo πία(cripturarii. Vii δὲ apfi ue(timétis fuis ftrauerunt pull afinz,ut molli? federet diis:& ex lege ac,pphetis ftratà cal/ caret uía.Ecótrario haretici nó fubíternüt ueftigíjs faluato ris ueftiméta fua:fed ligat ea iuxta altare:& pratédüt pecca tis fuis, ut bibant uini decalünia fiue danatortüi: qexeo Φ cgréífi funt de ecclefia danati funt. Hoc uinü eft fodomortü furoris draconum δὲ afpidum:quod quí biberit, fanari nó poterit. Bibütaüituinü nó in domo dei, ubi téplii eft& οτος ,CeS:exfructib^eope co enofcetís eos,malis uidelicet fructib?. Siue igit fru&tü nó faciat,fiue faciat: fed nó bonüi, infructuofa arbor appellat. Itte feon de ἅ fcriptü eft:Ta fecuris ad radices arbori pof eft:quia infructuofa arbor fuit:diio percutiéte,fuccifus eft: cui?altitudo cedrorü altitudini cóparat,de quibus legim?*: Vidi impii exaltatii δὲ eleuatü ficutcedrof libani:& tráfiui, & eccenó erat:& quafiui ci,& nó eft inuentus locus ei*.Ec pulchre tranfiffe fe dicit: quia ei q tranfit de fzculo& dicere póot:Tráfies uidebo uifioné hanc magná: aufert cedrus,& locus fuperbiz nó poterit inuenirí.Fortitudo ἅτρ ei? quafi querc?arboris duriffima atq fortiffima:Ex cui? uocabulo philo uir difertiffim?hebraon: efau appellati putat δρύϊνομ -i.quercinü δὲ roboreüi:licet& efau potfit ποίημα. i factura intelligi, utad mala opa referat. Dehocfortiateprobufto Tss6ó.g Exo.5.à Luc.m.c hierfm:fed in domo dei fui:quéfibi artifici fermonefinxe^— loquít in euangelio: Cü fortis armat? cuftodit atríü futi,in runt. a([€coautéerterinínauí zc, Vos quidéuédidiftis— pacefuntoia quz poffidet;Si αὐτὸ fortior illo fuperueniens argéto iuftti: pauperép calciamétis,percutiétesei?caput:^ uiceriteum,uniuerfa arma ei? auferet in quib?cófidebat:& : fiuecóterétes in puluere οαρίτα pauperü:& uiàhumiliide;^ fpoliaei? diftribuet. Nobifqy prartitit diis, ut fructus hui? ἘΠ dinaftís;intm ut pr& fili? ad unà introirétpuella:&uiola,^ amorrei feon,quem interpretari infructuofam arboré dixi τ" rent fiue polluerét nomé fancti meii:& ueftimétaueftralu— mus:qa mali erát,cótereret defup& auferret:ne qs bonos 8 panarib?,& fornicatione polluta: peccatori uinculis nexui^— zftimas,comederet& periret. Radices qq illi?fuccídit atqa ftis:itaut in loco[εδ cómitteretis adulteriü:& ebriatiiniu^ cóminuit,ut nihil poftea malz arboris pullularet.Ipfe diis fticiam copulates,uinü biberetis alieni:&hocfaceretisin— fecitnos exire de fzculo:& p annos djdragínta,q numerus domo dei uri. Ego aiit ecótrarío ,p malis ueftris quz mihi— femp afflictionis& ieiuntj,luctus éft& dolorís; p tribula/ μὲ reddidiftis uobis tribui bona, ut exterminar&egrediétib?^ tiones& anguftias peruenire in terrà fanctam:ut poffidere uobis deagyptoaíi faci&ueftra feon regéamorrzorü:qtà^ mus primüiterrà amorrzi:& illi»quoda regio fieret noftra bit excelfus erat& fortis, dfi cedr?& querc?:& cótriuiei?fru&ii— poffeffio:& poftea fufcitaret de filijs noftris pphetas,omes|.: Ῥει. το, a defuper& radices deorfum.Ego uos eduxi dezgypto:&p Ταπέϊος uíros,q accepert fpiritü pphetalé:de qb* inprima{Ον 14.2 Qdraginta annos lógo ad terrà fanctá feci puenirecircüitus^ epfaad corinthios pleni? legim^: Et de iuuenib?ucftris uel ut poffideretis terrà amorrai: de bfup dixim*:quadiuifit— electis affumeret nacareos& fanctificatos: q deo animas eh Νὰ. 52. moyfes filijs rubé€ σα δὲ dimídiz tribui manaffe:& poft— fuas imolantes,uinü qd? inebriarepót,& Παπ métís euer/ Iudicaé.d d tanta brificia etíà hoc addidi,ut de filijs ueftris affurierem— terenó attinguntuthabeátcoma famíon:in cui?capite(qa“Ἡ ice» Nun- mihi pphetas:& de iuuenib? ueftris fiueelectisfacerénaga— caputuirichriftus eft fortitudo δὲ uictoría confiftebat. ov reos, 5 Lxx.interpretati funt«yc$ryracévovo-i.fanctifica— be['fRundd nó eft íra«c. Meuobis tanta praftante biificia Tenn tos.Neq vo ubi de laudib? dicit dei, hiftoriz ordo feruan^ utaduerfarios ueftros interficere, X terrà eorü uobis trade -) dus eft:fed frequéter euenit,ut quae primafactafunt, extre— rem:& ας β]ῆς ueftris ac iuuenib?;pphetas iere& naga; ip ma dican£:& quz nouiffima,referant ad príma. Qr d'fep//— rcos,meoqp cultui cófecrarem: Nunquid poteftís dicere q tuagefim? feptim? pfalm?,& centefim? quart*:ubifignor— iftanó fecerim:S& mea erga uos clemétía p qua uiuitis de/ a potétia nó ordo defcribit, docerenos poterit:& titulipfale^ negaré«Ὁ μὲ in tantarabié jprupiftis,ut inebríaretis naga/: 1 d morü:de qb?duo tim ponam?ex?pla:Tertíj pfalmi,& quin^ reos reos uino:quib?lege przceptum eft,ut omne qd in/ Nué.a quagefimi prími:ubi quz pri? facta funt,narrant extrema: & qua extrema legimus,referunt in principio, Ante em de 25} ebríare poteft;nó bibant:& pphetis mandaretís nein meo noie,pphetarét. CL d'& amos ,pphetz quénunc habem? in € 5 manibus £ommen.IPicronymi liber polimus manib?,precepit amafias facerdos bethel:& Hieremiza re ge mádatü eft ne ucrbis ἀπ loqueret ad ppIm: intantü ut etià fermones ei? ignib? coócremaret. De hocloco harefim fua Tatran?encrautarii princeps firuere niti£,uinü afferens nó bibendü:cü& lege praceptü fit ne nagarei bibantuinü: ftris.Etin alioloco:Poná inqtteficütrota$ plaüftri nouas: cum ferrari dentibus:& cóteres montes,& cóminues col/ les:& pofti$ montes collefcg contríueris, periat fuga a ue/ loce,dicéte Paulo: Nefcitis quia hí q in ftadio currunt:om; nes quidécurrunt, unus aut accipit brauium.Et in alio lo: & nücaccufent a pro; pheta:q ,ppínét naga; reif uini, Q.ui filram fequuné in oib^:& iu; daicas fabulas eccle/ (ης ingerunt chrifti:er o& comà nutriré de ent:& uuam paífam acuiridé non comede re:&íup matre X pre mortuis non ingredi: & fi forte hac fecerint & fuerint humana uel fragilitate uel neceffita te fuperati,radat capi, £a:& irriti fiatcomnes dies confecrationis& laboris éorum.Q. dfi . hac non faciunt, neg; & HEB. E«tego fttidebo fubé uos ficut ftridet plau ftrü onuftü foeno: peri bit fugaa ueloce:& fortís no obtinebit y tute fuá:& robuft? no faluabit aiam fuam:& tenés arcü nó ftay bít:& uelox pedib?fuisno faluabítur:& afcéfor equi no faluabit anímá{πᾶ:& robuftus corde inter for/. tes, SEP.Quaproptefecce ego uoluá fubter uos ficut uol ui£ plauftrà plenü ftipu/ la: δὲ peribitfuga a curfoz tc: δέ fortís non obtinebit fortitudine πᾶ:& pugna; torno faluabit aiam:& fa gittaríus no fuftinebit:& uelox pedibus faluari nó poterit: δὲ eques nó falua/ bít aiatn fuá:-z δ inuctü cor ei? co: Currebatis bcne:: 45 uos impediuit nó acqefcereueritatic Viri δὲ defetimens ait: NO: quia(ἃ accepi, aut per fectus fum: curro au? tem fi apprehend3,in ἃ&apprehen(us fum. achrifto. Hecuniuer Tbí.4x.d τεζ ος; (εἷς. ἃ Philip.s& fa faciebat, ne periret. fugaaueloce:quaobz rem ciiam peruenifz ο Ὁ fet ad calcem:& acce; piffet brauium uicto? riz,fecur? aiebat: Cer. tamé bonum certauís curfum cóofummauis AT imo.4.b fidem feruaui: deca». tero repofita et mihi poffunt more iudaico rum cauponü mifcere aqua uino, umbras ueritati,euagelij ratizeeís nécelfitaté: ebrietate íllà intelligant, quacuris ecularib? inebriat,& obruit animz uigor:& illos prophe tis mádare dicétés: Ne pphetetis, qui liuore fuperati, phi; bentéruditos uiros doctrinz proferre férmonem.Et dicéte Εία.ε.ε diio:Vade& dicppfo huic: illi ecótrarío iubét neloquaris innoie diiizmaximefi illeq doceat,nó turpi lucro,& gloriae atq iactantiz:fed utilitati leétium, audictiiqs prouideat. à€«[ Ecce ego ftrídebo τῷ. Me uobis praítante beneficia, R educéte uos de terrà gypti:& interficiéte antefacié πετᾷ ámorraü,ut poffideretis terrà eíus:& fu(citate de filíjs uris pphétas:& de iuuenib? ueftris nácareos:uos inebriabatis nagaréos meos uíno:& ,pphetis dicebatis, néprophetetis: Idcirco ficut plauftrü ftipulz uel foeni onere pragravatii, 'firidore€ fonitu longe exululat: fic ego pctà ueftra ultra nó fuftinés:& qfi ftipulà tradés íncédio,clamabo δὲ dicá: Peribitfugaaueloce:qué hebrzi hieroboa filii nabath in/ »Reg.iig telliunt:qui pri? in egyptti fugerat. Hicauténó ipfos prin Ibis. 16 cipes:fed domos eorü δὲ fobolé accipiam?.Etfortis no ob,. tinebit uirtute fua:forté baafan interpretant, q fuit ad bel/ lapromptiffim?. Et robuftus no faluabit animà[πᾷ: hunc hicamri fentiunt.Et tenés arcü,no ftabit fiue fuftinebit:de 4-Reg.9.e iehu filio namfi: qui iora rege i(rl fagitta percuffit,dictü pu Tbí.15.d Ibidem e ΤΡ, I7.a& 18.c $,128.a Ea. 40.5 Mich 7.a 1. Cog Ela. 25.d tant.Etuclox pedib^fuis no faluabi£:Manahen intelligit: qui fruftra feftinans regi aflyriorii dona direxit.Et afcenfor équi nó faluabit aiam fuà:huncphacez filii romeliz inter pretant:q iuncto aram.i.fyro füb regeachag(πάσα multa tiaftauít.Et robuftus corde,inter fortes nudus fugiet in die illa dicit diis: Solus Ofee q ultim? rex decé tribuü fuit:& errantem populum ad dei cultum reuocare conatus eft ,qfi "nudus egreditur de incendio. Nudi aute uocat: quia fub ipfó décé trib? captze funt. Hochebrai autumát;& ficut no bis ab ipfis traditum eft, noftris fideliter expofuim?. Nunc autéad noftra redeam*:yoluere fe(ubter eos plau(trii com minat de? fceno uel ftipula pregrauatü: ut quía frumenti nó habét qd? in horrea códat; foenü eorü δὲ ftipula incédio cócremet. Hoc eft foenüi de d ppheta dicit:Fiant ficut foenü zdificiorü,qd priufd euellat exaruit. Et omis caro foeni, Stipula aut illa eft: fuper cui? incedio flebiliter ppheta có; plorat dicés: Heu mihi qafa&? fum ficut q colligit ftipulà in meffe:& ficut racemos in uindemía: αἴ nó fit botrus ad iniducandü prímitiua.Heu mihí aia mea: quia períjt reue rens de terra:€ qui re&ü faciat in hominib? nó cft: omnes in fanguine iudican£,& reliqua. Hoc eft foenü δὲ ftipula:de qua€ Apoftolus loquitur: Ligna,foénum, ftípula, uniuf/ cuiufqp opus manifeftum fiet:qm in die dni in igne reuela; bitur: Plauftrüqy qd'uoluit illud eft, dequo in Efaia legi/ mus: Conculcabit moab fub eo,ficut cóculcat arca in plau iufticiz corona:quam teddet mihi dfis in illa dieiuftus iudex: non folum autem mihí,fed& omnibus qui diligunt aduentü eíus. Si gradu concito fugerimus, peccati nosapprchendere nó ualebit: fin auté ligauerit malicia pedes noftros, loquemur cüpro pheta ad deum: Q. uo ibo a fpiritu tuo:& quo a facie tua fu giamcDe malis curforibus Apoftolus loquitur: Non uo4 lentis, neq: currentis,fed mifcrétis dei.Sequitur: Etfortís non obtinebit uirtute fuam:non quo fortis Πε[εά quo for; tem effe fe iactet:Siue qui confidit in fortitudine fua;& nó in ἀεὶ mifericordia:iuxta illud quod fcriptü eft: Pefdam fa; pientiam fapientü:& intelligentiam prudentiü reprobabo: non quo perire poffit uera fapientia, S ueritatis intelligetia. reprobari:fed quo eorü pereat fapiétia: qui apud fe uiden£ T$.5$.b Rom.3.c I. Cost. c effe(apictes:& in fua eruditione cofidunt. Robuftus quoq... fiue Ῥυζρλῖος qui non faluabitaniímà fuam:ille eft qui ne/ quad? Apoftoli poffidet armatura: habens fcutum,fed nó fidei:accinctus lumbos,fed nó in ueritate: indutus lorica, fed nó iuíticie:portans gladii, fed nó falutis:huiufcemodi pugnator nó fanctificat praliü:nec diii poteft bella bellare:. cótraucrítate dímicans ,p.mendacio. Talis pugnator non. poteft dicere: Benedictus diis deus meus qui docct man? meas ad pralii:& digitos meos ad belli. Mifcd'ia mea δὲ refugiti meti. Habét δὲ fagittarios haeretici q fruftra téden; tes arcum fagitta diii(uftinere non poterüt,qui loqui£t per efaiam:Ego auté ficut fagitta clecta,in phareta domini. Iti funt fagittarfj, de qb?& dauid canit: Ecce pétóres intende; runt arci: parauerüt fagittas fuas in pharetra:ut fagittét in obfcuro rectos corde.Et uelox(inquit)pedib? fuis non fal/ uabitur:qui ppter acumen ingeníj difcurrit per teftimonia Ícripturarü,& oratorii eloquétia,uel fophifmatib*dialecti; corum opprimere nititur ueritate:& ín eo prapedit& cor/ ruet:quianon in deo,fed in fuis pedibus cofidit. Afcenfor quoq equi non faluabit anima fuam, qui ignorat dictum per prophetam: Fallax equus ad falute. Et nefcit fcriptum effe: Dormitauerunt omnes qui afcenderüt equos. Hic nó faluabitanimam fuam, fed periéns audiet: Hi in curribus δέ hi in equis: nosauté in nomine domini dei noftri inuo; cabimus:lIfti impediti funt& ceciderunt:nos aute furrexi; mus& erecti fumus.Robuftus etiam corde inter fortes nu dus fugiet. Qui locus dupliciter exponi pót: Vtaut ideo poffit euadere, quía expoliauit fe ueteré hominé& pelliceas tunícas peccatorum:& nulla fuit farcina pregrauatus: aut ecótrario, quía nudus e(t& chrifti perdidit ueftimentu,de quo ín Apoftolo dicit: Induite uos chriftum iefum. Et in alio loco: Siquidem índuti non nudi inueniamur. Nihil ei proderit fortitudo fua, fed in die ργαϊῆ atqp certaminis fu» giet perfequentes:& abícp armatura apoftoli rcfiftere non ualens,hoítibus terga przbebit, Ca. IH Audite uerbü T$45.d Efa.4.9.a T$40.a P&2.d ]bi.75.a Ibí.1g. b Róm.s.b 1.Co5.$.a ain 2imos £a. m$o. 36 bii A Mite verbum«€. Ad filios ifrael pphetalisfer— fibiantecófenferint in eii ἃ fecit utragp unii,& mediti parie Ephe.2.c ( mo dirigi£:& qui fint ifti filij ifraelfequés uer,^ tem maceria deftruxit:& duos codiditi und nouti hoiem: ς fus oftédit:Sup omni(inquit)cognationequa^ fecitqp inter eos pacé& copulauit uínculo charitatis: ut cüi M eduxi deterra zgypti: qd nó folu in decétribu— fuerintfimul duo,poftuléta pFe:& impetrent qcqd rogaue " bus,fed inomnib? duodecim, addentes iudàá&beniamin— rint.Hafunt duz uirgz qua(ibi in Ecechiel copulantur:& Ecech. 7, c U dies? accipere. Oes duo ppfi circüicifionis enim de terra agypti, er 9:- δὲ gentiü:de quib? ad TN eduxit, Xai:Tmmó,^ HEB, t€S, nudus Ret in SEP. corci? inter potetes: helia loq dis:Reliq- 5.Εερ το, d Ἢ fiueut S mma i dieíladictdns.(4. ΠῚ&nudus fugiet índieilla^ mihifeptemilia uiro terprctat? Solos uos ἐς[D AS: rum ,q nó curuauert cognoui ex ofib? co; 3 Vdité uerb qd dicit dominus. Ca. III genu a baal. Etialio fait terra. Et qa locutus eft domi Vditeuerbü hoc loco de*:Inuétusfum Efa,65.a olos uos cognoui, q TER 9- aithisq menó quare eeatorfioim:&uos—: fius fap uos filij qd'locut eftdiis bantiapparui eíf q me habui pecolirtg hn ifrael:fap omní cognatio; fuper uos dom?^ nointerrogabant.Ca meli;idcirco fup folo 3:» í AF CARP Zt autéduoredaci fue; uos oi pcdudrare τς qUá eduxi de terrazoy ifrael:& cótra omné eribü HO FedA uer Bapi.éa fütu&:Potétesempo/— pti dícens: T'iimodo uos| quá eduxi de terra&Qypti—buntdiio,&fietunus . trtomnMapan cognouíexomtib?coena dicens: Verütaméuosco; fPüsQiuiem adheret 1, Cog, e, Mis qui αὐτῷ minim? eft, 2:9 b 215::; eem diio, un? é fpüs.IT(ti er dignuseftmifcha.Er—tionibusterra:ídeirco uífi gnouide uniuerfis tribu^ goduoqffibi cofetiüt; inEgechidelegimus:— tabofuperuosomnesíni bus terrz:ídcirco uldfcar^&inuiachrifti pariter Ecech.9.c A(anctis meis incipi: fias πα ἢ 5 lici ambulat,nulli? aduer domo Ὁ dithrepi| ambulabuntduo pariter, ftrasSiambulabuntduo—pertimefcere.O» ἢ dit cipiti. Hoc interim iu/ ρ-- το;: ἢ cordiafeparentur,fta^ xta hiftoria dict fit: nifi coneneric ΕΙ5: Nungd fimul omnino, nifi COBMO—(imos eo rugiés in/ emi qua aud in fugiet leo ín falta ünifiha/ ueríntfe?fiructabitleode^ uadet: deQ& Petrus cripturis fanctis, nó; τὸ ᾿ apls ait: Aduerfarius χες, ς in folum idcacspit qué buerit prada: Nungd da faltu fuo rzdam nonha. Py bolus MUS ΠΡῸΣ ek auribus carnis excipi bitcatulus leonís uocé de bens: fi dabít catulus leo/ Ico rugiés circtit quae mus,fedetailledeQ^ cubili fuo, nifi aliquidap/ nisuocéfuáde aibili fuo— rés quédeuoret.Q vi Luo$8,b diisait:C) ui habetau res audiendi, audiat. ΥΠ& ois ppf'us uide; bat uocé dei,pprie ad D. cosfermofitdfiü quí ' fenfuuidét deüi:quos Exo, 20,c prehenderit 7 INunqgd ca; det auís ín laqueum terra abfc; aucupe? Nungd au feret laque? deterra and omníno, nífi aliqd rapue; ít? fi cadet auis fup terrá fine aucupe?fi deponat la queus fup terrá, nifi aliqd leo rugiés, nó uerfat i agris cófitis,nó in ui/ neís, no ioliuetis: nec inter ligna pomifera, quz laudat deum:fed ubi fyluz funt& incul ! eduxit de terra xgypti:;«γρ ta hum?,& beftíz có; : ΐ δὲ deptatepharaonis: qd cceperit? Sí danget tu/ apprehéderítzfi βάβεν tu morant:X nó folü leo d utnequajluto&pa/ baínciuitate:&pplsnon— baínciuitate:& pplsnóti πίβ patebüt morfib?, leis deferuirét, extrue tes zgyptias ciuitatef: & Qs ex oib? tribub? terrz cognouit, dícéte expauefcet? Si erit tnalà ín ciuítate, qd dris non fe/ mebit:? fi erít malicia ín ur be b dris non fecit:quía nó faciet dris de? aliquid, fed apprehédet eos ca; tulus leonis:& ducet ad cubile fuii fugiens lucé,& ρεγοᾶς ad tene sul Gab4.b Apfo:Nuncautem co σα do facict dris de? 4 bras Oisemquipec/ forse p gnofcétes deii: magis uerbum nifi— cat ,amattenebras,& auté cogniti a deo. Et oditluce: deqb?& in b Con14- inalioloco:C.ui ignorat,ignorabi£. Non ergooéscogno; pfalmolegim?:Pofuifti tenebras,& facta&nox:in ipfa per/ Ῥδιοσ.ς up fcit de? fed eos q ei? cognitioefütdigni:loquesieuagelio:^ trafibütoés fera fyluarüi: Catuli leonü rugictes,ut rapiat& fici Luc. f Receditea meoparijiniqtatis,nefcíouos. Ineo em qd'opa— quaráta deo efcam fibi. Q.uarit ei catulus leonís nó eà τῇ iniqtatis funt,ignorant a deo: idcirco inqt: Quiafolos— preda quá poffidet,qua fuzeft ptátís:fed utdeeccfíachri— uos cognoui€ meos habui:uifitabo fup uos οὖς iniqtates— ftirapiat:de d& in Abacukfcribit: Efczeius electze. Tertia. δας, d Hebred2.b. ueftras. C) ue diligit diis,corripit: δὲ caftigat oem filii qué. poena eor ὅς difcordiafepauit,ut perdatalaf qb?pri?fub recipit.Et pulchre dixit: Vifitabo& non percutii:qaplaga^ limiterfereban£:& de coclis in terrá corruát:& teneant ab dei uifitatio&jatqy curatio. Et οὓς(inqt)iniqtates fiuepétà^ aucupe,qui meli? dicit 0/£8/76:co qp harréte uifco,aues libe ura uifitabo:ne qd impcuffum remaneat,ne qd nó recipiat^ rascapiat:qua ,ppria uolütate ad terrena decédüt: de qb? fanitaté, b ptBundd ambulabáützC.Legiincuiufdicóme^ inProuerbíjs(οτιρεῖ eft: Nó iniufte tedunt retiaauib?:Iu/ fto/1,b.39.a tarijs,ré diíficilé pfuaderecupiétis, octo Ícelerib?fiueipieta^ ftaem ruina eft pétórü. Lui ci habuerint alas columba, tib?atqp pctis:primü,damaíci:fcd'o,gacz δὲ caterísurbib?^& p acréuolitare debuerint, póderepctórum ad terrena de Lp palaftina:tertio,tyri:drto,idumaz.i.edom: qnto,filiorü— preffifunt:&uitio fuo adhaferütuifco:de d& in Apfo legi ammon:fexto,moab:feptimo,iudz,hoc eft duab? tribub*:^ mus: Qr uiadhzret merctríci,unü cü ea corp?efficitQr uar t Cos. d octauo,qd" ultimi eft ifraeli.i.decé tribub?, totidécómina. τὰ poena édifcordatiü,utcapíant laqueo:q nóicodlo pofit? tiones nuncredditas:& prim primai.damafci:fcdam e^— eftfed in terra:de ἆ qd? euaferít f&tüs gloria£,& dicit: Ania$3,125. ἃ cunda.i.gaca& relids reliquisrridere:C) d utriuerüfit,^ nfa ficutpalfer erepta ὃ delaqueo uenatíü: laque? cótrit?$: nouerit ipfe qui fcripfit. Ali? auté putatfexexépla ppofitas—& nos liberati fum?.I(tecft cotrit?laque?:de ὃ Apfs loquié duoríi pariter in uia ambulantiü:& leonis rugíétís infaltus^ ad credétes: De? cóteret(athaná fub pedib? ueftris uelocía Rom.1é. c δὲ catuli leonis dantis uoce fua,cü aliquid apprehéderit:&^— ter. Rurfumcpin Dauid legim?: Iuxta femità fcandalü po/ 3:159.b μοὶ auís capta ΑΒ aucupe:& laquei qin terradefigi&adcapien— fuerüt mihi.Nó em prit ἀεςίρε fimplices(qp credétiü, nifi (8 dam preda, X tubz in ciuitate clangétis: hifqsexéplisrede^ noméchrifti ppofuerint: ut dü putam? nos chriftü inueni : dità(ifitudiné: ut quó fupiora caufam habent:& nófiunt,^ re,pergam? ad antichriftüi.C) uinta poena ὅ eorüi q relique: ni(i illa pracefferínt:ic nulliiin ciuitate accidere malii,qd?^ repacé,qua exuperatomné cenfum:& quà diis perges ad diio pracipiéte nó factü fit. Sunt q primüexéplüzftimant^ patréjaplis dereliquit dicés:Pacé meà do uobís: pacémeàa.(og. 4d relinquo uobís:ut ín ciuitate ἐπὶ coftítuti, tuba fonitu tér/ «ótinere doGrina,qa nó poffint duo pariter ambulare: nifi € 4 X teantur, E :£ommen.Iicronymíi Liber ροίπ Yeaht. Q,uicqd eii(cripturis fanis dicit, tuba cóminis eft:& grandi uoceaures credstiii penetrans.Si iufti fum?,p tübam chrífti ad btítudiné puocamur: fi p&tóres, audim? quz fim? rorméta paffuri. Malü auté qd diis facitin ciuita RAND:& nihil in ybo fifitudinis habent.Dicite inquit, ut cogregent os getes qua in uicino fünt: δὲ uideat fcelera ifracljne iniqui putent dei effe iudicitisquo fi diceret:Prius te:nóocótrarili eft uirtuti fed afflictio δὲ cruciatus:de dlegi/ Mattb.é,d mus:Sufficit diei ma/ licía fua.i.tribulatio& anguftia.Etin ppheta Eía.45.b legim?: Ego de? q feci lucé& tenebras:qui fa cio pacé δὲ códo mala: .Sicutei tenebrz con trariz funt luci δὲ diei: fic& paci bellti contra rii δ: qd?nó p fe malü eft:fed malü uidet bis εἴ qfuftinec.Et atfcia/ mus in fcripturis fctis malicia interdii nó có traríà ytuti accípi: fed afflictione poenafqp δὲ anguítía, unii adhuc de Iona fumamus exe Jone.s,d plü:Etuidit de?opera eorü:qa cóuerfi elfent urs. uerbü,nift reuelauc! rít fecretü ad feruos fuos pphetas. Leo rugiet quís no tímebit? Dfis de? locu tus eft δὲ quís nó ppheta a bít? Aüditü facite in adi bus agoti& inzdib?terrae tgypti,& dicite: Congre; gamíni fuper montes: fav marízx:& uídete infanías multas in medío ei?:& ca/ lumnías patiétes ín petie/ tralib? ei?:8& nefcierunt fa uidete que faciat: tüic mea fent&tià cóprobate.Pulchregg intulit SEP. hifi reuclaueriterudi tionéfuam ad feruosfuos pphetas.Leo ructabit,& quís nó timebicc Ds de? locut?eft& qs no ppheta bit? Annüdate regionib? inaflyríjs,& ín reeionib? terra cegypti x dícite:Co/ gregamíni fup monté fa maríx:S uidete mírabilia multa ín medío ei? δέ op/ preffioné ín ea:& ignora/ uit quz futura fint coram ca dicit dis: q thefauricat iniquitacé& miferiá in re gionibus cotü.Propterea hzc dicit dris de?: Tyrus, & ín círcüítu terra tua de; ferta erít:& detrahet de te up mótes famariz ucl ciuitatis, qua nunc febafte, tiic famariía uocabat: ueluniuerfa puinciz, quz i mótuofis fita ὅς & uidete infanias mul tas ín medio ei?, ut ,p deoadorét uitulos δέ imolét filios fuos: nec hoc fcelere cótenti,ca^ Iumnient pauperes in penetralib?fuís:S om nino rectum facerene fciant,thefaurigátes ft binóauriüi& pecuniaf quzinterdum labore quarüt: fed iniqtates δὲ rapinas in edibus fuis: ut qa deferto dei cultu adorauerüt ido» la,tradat eos de?in re; probum fenfum,ut fa ciant que nó oportet. Et quia femel iuxtale δες tropologiz,fama; tía refert ad hareticos q cuftodes mádatorüt dei εξ fe métiunt:pre cepit fermo diuin?, ut in gentib? pradicent, quz nó habét noticia deí:in drum doctrína afuis υῆς peífimis:& EH Laud ihi E fupmal, Cetercctum dicit düs:the; cía qua n etutfa| faurícantes iniquitate, δὲ ceret eis, Malicia utiqp.:;: b ibi fubuerfio niniuia.^ faptnasin edib? fuis.Pró Rum 6,quap DD terea hzc dicit dominus e? fuerat cominat?::;:; liis oii deus: Tribulabitur δὲ cit; ad pam ptinespájcó— Cutníetur terra:& detrahe minaba£ torméta pec H: cantib?.Sequit: Non nur e Σ te fortítudo tua: δζ faciet diis de? uerbi,— dirípientur aedes tux. E nifüreuelaueritfecretü—. Hac dicit diis fuii, ftue correptioné fua feruis fuis pphetis:nó Qoia de?reuelet pphetis,que in Gríi.6. b coelo faciat; πεῖ αἴ[ἃ fecerit: fed qua factur? i térris fit. Rede Ibi.18. c lauitnoeferuo fuo φ eet inductur? diluuiii. Reuelauítabra ham& loth feruis fuis, cy ar(urus eet fodomá& gomorra, Ibi.41,d adama& feboim. Reuelauitíofeph interpretation fomnij feptéannog: famis in egypto:& ioriz ,pphete fubuerfione Ione.;,d niuiue:utq audiírét uétura fupplicia, aut ageret poenitetia, δέ torméta uitarét:aut cóténentes iufti?punirent:Ita δὲ nüc diis reuelat p amos feruü fuii& ,ppheta:qd factur? fit dece tribub?:utfi fuerintad meliora conuerfz,& idola deferue; rint;de tminéti perículo liberen£.Etnota ῳ clemés& beni gnus de? femp futura pranuncíat, ne cogat inferre fuppli cia.Et qp hzretici calumniant in creatore, dfi feuero& tru/ culento,crudeli,& tm iudice:eo qp nulli fit malü in ciuitate, qd'illenon faciat: hoc nos referím? ad magnitudine miferi cordiz,cp nó inferat poenas nifi ante przdixerit. C) ui αὐτῷ przdicit,nó uult punire peccantes. Leo inquit rugiet:€ qs nó timebiteDris de? locut? eft:qs nó ,pphetabite Ο ας(η bocloconó ,p impoffibili fed ,p raro accipit. Tlle em non ti; mebit,& illenó ,pphetabit: q ppter duritia fuà dfim audi; re cotempferit.Et eft fenfus iuxta hiftoria:Si ad leonis uoce οἵα cótremifcüt,& cuncta animati natura terre£:nos iubé te dco utloquamur,& anniiciem? ppfo uentura fupplicia: nó pphetabim?cnó loquemur:Scio quendá in fuis fcriptü cómetarfjs reliquiffe leon rugiente diaboli intelligedü:& rugienté his q períturi funt:detiauté qui loquat p;pphetaf referédum effe ad dfim faluatoré: üt quó illi in malà parte auditi leonis γυρίεῖ capiunt in morté:fic fancti in bonà parté dim prarcipientéaudíat& faluent. ae[ Zludít fací/ teín edib?«c. Supra dixim? amos ,pphetà fpcciafr,imo ma gnauolumínis parté ad decé trib?, quz appellan£ ifrael& ephraim,& famarià ,pphetare.Ttadp etia ntic iubet:ut anni ciet agoro, E terrz«gypti quz fequüt.Pro agoto nefcio qd uolétes Lxx.&osvpíovo pofuerüt: cit acot? lingua hebrzorüi appellcé A397& aflyrij UR. Pro edib? dq» qua di; cuntur ΤΊΣΙΝ uerterunt x cac. regiones,qua uocant fortíitudínem tuam:& di rípientur regiones tux. Hac dicit dris ignis exurés eft, γί bulatio& anguftia:ut confyderent falfam fa marià:& afcédant ad mótes fupbiz ei^:& uideat mltas infanias in medio ciuita/ tis;dü unufqfq fingit qd? uoluerit: δὲ adorat figmétü fui: ut Marcion bonü deü& ociofum:ut Valétin? αἰῶνας trigin ta:& extremü chriftü qué appellat Grp... abortiuti: ut Bafilides,q oipotenté deü portétofo noieappellat ὄβραξας: δὲ eundéícdm gracas Ifas:& annui curfus numerü cicitin folis circulo cótineri:que ethnici fub eodé numero aliarü lí terarü uocat μεύθραμ.Εείδετα ineptiz ín balfamo barbeloqs miran£.Nónehac infaniz funt,& multe ínfaniz: uno ἅς fing&te, ορ in animi ei? inciderit Calumnia d patiunt in penetrabilib? ei*: fiue opprimunt fimplices quicp credétiti: dum fub noie yitatis colunt médaciüi, δὲ oíno rectü facere nefáüt:quia perdidere tramite yitatis:nec credüt ín eo q di cit Ego lum yitas.Et thefauricat fibi dogmata iniqratis:& rapiüt αι cócludüt in zdib? fuis ὅς potuerint falfo errore decipere.Sin αὐτὸ placuerit ut legam? affyrios:qd tri in πε’ braico nó habet:dicam? hos efle de qb? fcriptü eft:Inducà fup fenfum magnü principe affyriori, q dixit: fortitudine mea facia, catera:ut capiant haretici ab affyrio:X tenean tur in terra egypti:de ᾗ ἰᾶ ueníétes ad eccfiam liberati funt. b4[ fozopterea«C.Pro tyro qua in hebraico duab*? Iris fcri pta et Y δὲ^:& appellat^: qd?& Aquila δὲ Lxx. fifiter tráftulerüt:hebra*q mein fcripturis fanctis erudiuit,tribu Jationé interpretat? e(t:nec renuim? ei? fentétia: qa δὲ Sym; mach^,q nó folet y'borii xoxo, fed intelligétize ordine fequi,ait:obfidio δὲ circumdatio terre.Pro obítdione terrae qua ab eo dici£zroAropxía, fortitudo a Theodotióe pofita ὃ, qui putauit no^Y δὲ ἊΣ:qd' tribulatio ucl tyrus dicit:fed 1 legedü:qd? ,pprierefer£ ad petrà duriffima:qua grace appellat&xp9To/xoc:& quà nos latine filice dicere ρου". Loquamur ergo defingulis. Lxx. dixerüt τύρος kod κυκλό» θεµ ἡ γῇ cov. i.tyrus δέ p circüitii terra tua:uidebaturqp pede re fentétia: Addidere ergo de fuo ξρνριωθήσντ:.Ι.ἀείογτα erit: rec error interpreti eft, ubi ppter ybi ambiguitate X tribu latio& tyrus dici pot. Et εἰ(enfus; Super montes famarize multas G Rom.r.d Iob,14. a * mi ΟΝ usq pic igit| ἀπ (yu αὐ hot {καὶ ἀφ ΠΝ, fitos t dci ns[ἡ mii ἀπ μι tud ads irt bid (0 wis kr arci pim ος ri dai trm fitis bi fon ην gay άμα rdi πὰ ἡμὴ ,, litat ^^ Qagin nau lum fig bl iln zin ποσα multas ρρῖς meus itfanias perpetrauit: calumnia faciés:& rectum penit? ignoras, thefaurigàs fibi iniquitate X rapi nas; Ideo tribulabi£ fiue coteret:& affyrio exercitu terra cir cüidabit eorum: δὲ detrahet ait ex te,o(amaria,& o decem trib?,o ἡπαᾶ ρρῖς meus fortitudo tua:& diripient in σαι” Kg. I φρο, xereretibus:utinuia qui chriftis eft corruamus.Sed fi ue nerit uir ecclefiaftic? δὲ hó dei,& famfon qui interpretat(οἱ: 37 ο leone interficit: defcédenfcp in inferni ἰαοῖῖ qui aquas refri/ pow gerat tempore niuis,tempeftatis X hyemis, fuffocat leoné: ut fecuro pede δὲ tutis auribus diim fequi,& uerba eius au; tuisque p calünia ex miferorum lachrymif coneregafti. Hretíci Qqaut tribulabüt in dieiudicij:& ois eorü fortitudo attenuabit: δὲ diripientur quz ha buerant de rapinis,ut liberent populi quos deceperat:aut certe ἅ/ tidie p uiros ecclefia/ fticos tribulabun£,& circiidabunt teftimo/ níjs fcripturarti,& de; trahe£ ex eis fortitu/ doyllogifmog:& uer borii argutíz qb? fuii $,La dogma firmauerant. Et ades corü diripien tur:ut qui rapti fuerat de ecclefia, ad ecclefia reuertant. 4«Είδος oícít ofi.£àuó fi«c, Inpricipio Amos ubi uerficulos illos diffe/ ruimus: Dfís defion rugiet δὲ de hierufalé B dabituocem fuam:& luxerüt fpeciofa pafto rii,& exiccatus eft uer tex carmeli:dixim? il, Iti artis fuz ufi effe fer 4 HEB, Hxc dicit dris: Qo; modo fi eruat paftor de oreleonis duo crura: aut extremáü auriculx: fic erue tur filij ífraelq habitant i famaría ín plaga lectuli& b in damafd Po AM te δὲ coteftamíni ín domo iacob:dícit diis deus exer citui: quía in die cá uif tare«ρε[9] prauar Icatto? nes ifrael fuper eum:uifica bo δὲ fup altaría bethel:& amputabuntur cornua αἷν tarís:& cadent ín terram: & percutiam domü hye. malem cum domo arftiua: & peribunt domus ebur; nex: Kdiffipabütur des multa: dicit domínus, [ SEP.[ες dicit dris: Quo fi auellat paftor deore leo nis duocrura:autextremü aurículz:fic aucllentur filij οὐδε q habitát ín famaría cotra δ& in datnafco. Sacerdotes audite: conte/ ftamiíni domum íacob di dt dominus deus omni potens: quía ín díe qua ulcifcat iníqtates ifrael fu ereum: ulcifcar& fuper altaría bethel: δὲ fuffodi entur cornua altarís:& ca; dét fup terra:cofunda& p autíam. domum pinnatá fuper domum(είμαι & peribunt domus ebur nex:& adijcent domus alix multz, dicit dormin?. direualeam?, ο] Ziu dite« cotríftamínt τξ. Ω d'in principio cápí tuli iuxta Lxx. pofitüt eft, facerdotes: in he braico non habet: fed pro hocuerbo legitur W^ qd Aquila in; terpretatus eft eraba) tü:& puto Lxx.ipfum uerbi pofuiffc hebrai cü:qd' quidá nó(πεί; ligetes p X7 lege runt isecío,id eft(acer? dotes. Przcepit auté fermo prophetícus ut primi audiit: deinde Cóteftent in domo ia» cob,id eftin decem trí bubus qua diis dixez rit. Cum capero inqt uifitare prauaricatio/ nes uel impietates do mus ífrael, X ei redde/ réqua merét,S capti) uitatis tépus aduené/ rit:tunc deftruen£ al^ taría bethel ubi eran£ aurei uituli: SGampu/ tabuntur cornua alta/ ris: qd hieroboa qq; manü éxtendente di/ Efa, y! Ibídemc Luc.8.a mohibus: ut quía ρα’ ftorgregum,nihil terribilius leone cognouerat:irá diii leo] nibus cópararet. Iuxta hunc ergo fenfutn etiam nunc de ἐσ qd(xpe uiderat fumit exemplum:& fic decé tribui paruas reliquías deaffyriorum narrat manibus eruendas:quó pa ftor deuoratis omnibus mébris,duo crura aut extremi au riculz deleonis faucibus rapiat:pofitoqp cóparatiois exem plo:íta inquit eruent filij ifrael,decem uidelicet tribus qua habitantin famaria,in plaga le&uli& in damaíci grabato. QLuod mihi fic explanandü uidet: Legimus in Efaiarafin regéaram,id eft fyrog; qui regnabat in damafco:& phacez filium romeliz regem ífrael,inito foedere contra íudam ue; niffe pugnantes: deqbus diis precepit achag regi iuda δὲ hieru(alé ne tímeat duos femiuftos torres: qi in figni ple nz libertatis, uireinis εἰ& cóceptus& ptus oftedit. ΕΠ er eo famariz habitat in regione€ plaga lectuli,requiefcétes in fyrorum auxilio,& in damafci grabato fibi uictoria polli centes: ut quomodo quí feffus eft refocillatur in Iectulo:fic illi fra&as uires uícinz gentis auxilio roborarent. Vnde€ in eode Efaía per typum dicit futurorii, qd? nafciturus fit puer qui ρητό fciat patrem δὲ matre uocare, accipiat fpo/ Πα famariz δὲ uirtuté damafci:qua fcilicet contra hierufale iüétis uirib? dímicabat. Pro plaga lectuli& damafci graba to:Lxx.tráftulerüt καϊέμαμτι φυλῆς νὴ δαμιασκῷ Li. cótra tribi& in damafco:ut iuxta ιτοροϊορίᾷ referamus tribum ad iudam,& darnafcii ad uocationé gentíti:de qbus unus grex factus eít diii: cuius fzpeoues leonü feritas laníat: de quon: faucibus uix duo crura aut extremi aufert aurículz, Incrure υἷα oftendit doctrinarii: in aure facramenta dicto δίδει, το, rü, Vii& apoftoli abfq calciamétis δὲ ulla mortui anímalis pellicula,nudis pedibus iubebant incedere:& ad credentes dicit: Ο τί habetaures audiendi audíat. In apocalypfi gs Apo.z.b foannis legimus: Cui habet aures audiat quid fpiritus di cat ecclefijs, Et manifeítius per pphetam: Ponite inquit fer mones ueftros in auribus cordis ueítri. Hoc iter tam hare; tici ἅ magiftri corum daemones impedire fc(tinant δὲ intel ... ruptuin eft:& ruét in terrà affyrio uaftante cófracta. Et percutíam inquit domi hyemalé cum domo ανα: qd' fimpliciter iuxta litera acci; pere poffumus, tantarü eos fuiffe opti: ut duplices háberét domos,hyemales& aftiuas:quarü alie uerfz effentad aq? lonem,aliz ad auftrum: ut pro uarietate temporii frigoris & caloris ccxlicp temperie puiderent.Poffumus domü hye malem appellare regnii ifrael: in qua frigus erat religiónis δὲ cultus dei: uaríjqy uétorum turbines δὲ fzeua tempeftás: δὲ domüzftiuam iudam δὲ hierufalem:in qua erat templi δὲ offerebant holocauíta mane& uefperi δὲ uigebat calor re ligionis.Etpibütait domus eburnea: qd?& iuxta hiftoria ftare poteft: Legimus em Achab regem ifrael tantis Ruxif/ fe delicifs ut domum fibi eburneam fecerit. Pro eburneis, domos dentis, id eít elephantinas in hebreo inuenimus. Dequibus& in quadragefimoquarto pfalmo fcriprii eft: A domibus eburneis:ex quibus delectauerunt te(ία reoti in honore tuo. C. fi uifitare coeperit ἀπο prauaricatióes(τ qui príus deti méte cernebat: uifitabit δὲ fup altaría bethel: non unum altare qd? habet ecclefia:fed altaria hereticorüt plurima:Tot ei habet altaria qd? fchifmata. Amputabit& cornua altaris qd? per fuperbià unum fe habere iactant; Cá dentqp eorum cornua,íd eft arrogantia in terram: θέ percu» ciet domü hyemalem:eos hzreticos qui laborant cótinétia δὲ ieiuntjs,xerophagtjs,chaumentjs, e quibus Tatianus eft δὲ manicheus.Et domi zftiuam: ut Nicolaitas X eunomía nos& ueteris hzrefeos nouos fectatores: q ppter uétris ἐπ) gluuié,omnérecipiüt uoluntate, Et peribunt domus ebur ne&,duz artífici dente& rhetoríci nitoris fplendore copo fitz(unt.Et diffipabun£ edes multe qua ín toto orbe diff f funt. Vna ef ueritate(urgentemulta mendacia deftrue? tur.Pro domo hyemali τὸμ órxop T περίτῆερομ, Lxx; traris ftulerunt qd? nos interpretati fumus pintiatam, eo qp oftío/ la habeat per feneftras δὲ quafi pinnas ad magnitudinem frigoris repellendam. Commentarij primi in Amos finis. ες D 5 Regia^ s Reg. 224f -A:DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN SECVNDVM COM MENTARIORVM AMOS AD PAMMACHIVM PROEMIVM [| Egíin quadam controuerfia:ímbecillítas corporis,animz quoq uires fecum trahit. Econtra^ 3 rio Paulus apoftolus:QQuádo ínfirmor ínquít,tunc fortior fum;& uírtus ín ínfirmítate perfi, l| citur. Spíritus enim contra carnem,& caro contra fpíritá:hzcínuíce fibiaduerfantur,ne qua uolumus illa faciamus, Vnde& in euangelio dícitur: Spírítus promptus eft,caro aute infir 24] ma.Senectus multa fecii,& bona affert& mala.Bona,quía nos ab ímpudentiflimis dominís liberat uoluptatibus: gula ímponit modum,libidinis frangit Ímpetus,auget fapíentia,dat maturíora con, filía:& frigelcete corpore, dormit ο ppetua uírgíne funamitezluxuríády conténens cübercellaí delegat ed filio adolefcctí camaham:& nó uulttrafire íordane atqgín alíenos fines de fuis fínibus.íd ε γερίοηπους exi ἐε Quaaute putantur fenectutís mala,ífta funt;crebrz: infirmitates,pítuíta moleftiffíma:qua graecora alij κόρυζαμ, alij φλέγμα nuncupant: calígantes oculi;aceícetes cibí,tremens ínterdá manus,nudí gíngíuis den, tes ἃ ínter cíbos cadétes Ad hactormínib?& aculeís ftomachí podagra;& chíragra doloribus fepe tor quetur;ita utne 10 quíde aut calamü tenere queat;ut fuís pedibus nó poffit incedere:magnagy parte uítze uideatur effc truncata,& multís membrís pramortua.Cum hac íta fe habeant: ín malorum comparatione tolerabilius faftínebo morbos,dámodo una& grauíffíma domina líibídíne carea.Patit quíde& fenectus honnund íncentíwa uitiorum;nullufg iuxta fan&ü martyrem Cy prianü díu tutus eft perículo proxímus. Sed μὴ ἐκ titillari aliud οὕταί uoluptatíbus.Ibí cum Apoftolo adolefcentía loquitur, quz nouit uirentis corporis neceffitates:Non ením qd" uolo bon& hocago, ed qd' nolo malá íllud facio. Et mífer ego homo, quis melíberabít de corpore mortis huíus? Hlícaute raro inter emortuos cineres fcintilla fublucens reuiz uifcere nítitur:& tamen íncendía non poteft fufcitare. C'uáobre Pammachí cano íam mecü capite impe tra míhía domino,ut comíte mihí merear habere fapíentía: de qua fcríptum eft: Ama illam,& feruabit te: honora il'am,& amplexabitur te: ut ipfa adíuuante d focía, coeptum in Àmos opus expleam:fecundufg liber principium fümata uaccis bafan:utquí ín Ofe mone tractaui:nüc quog; de uaccis pínguiffimís po COMMENTARIORVM HIERO: NYMI IN AMOS PRO PHETAM LIBER $ECVNDVS Ca. ΙΠ Ὁδίιε ver b6 D vacce : piguee«c. Prouaccis pinguib?: Ixx.pofuert δα άλἁο τῆς Ρασαρῆδος, Aqu là€ Theodotio ipft ὑετοῦ hebraici ΤΩ Nos Symmachi inter pretatione fecuti qui aiti foto ἔντροφοι i. boues faginata: uac/ ἐὰ5 pingues interpre/ tati fumus. Loquitur alitad principes ifrael δὲ optimates quofgs decem tributi,qui de/ licíjs ac rapinis uaca/ bant: ut audiant fer/ inonem deí;& nó ara; tores boues: fed uac/ cas pingues dearmen to fe effc nouerint:fiue quenutriantur in ρα” fcuis bafan: qua funt loca herbarum fertilif "Vdité Ca. IIIJ uerbum hocuac cx pingues quz eftis ín monte famaría: qua calumniá facitis προ) nis& confríngitis paupe res:quz dictís domínis ueftris:afferte δὲ bíibemus Iurauit domínus deus ín fancto fuo:quía ecce dies ueníent fuper uos, δὲ leua bunt uos ín contis:& reli quías ueftras ín ollis ferué tib?:€ p aptutas exibitis altera cotra alterá:&;píjci eminíi ín armon dicit dis, Venite macac per hoc fignificat eos,non agricultura fed immola/ tioni€ efui przparatos. Vos uacce pingues eftis in monte famaria: δὲ humiles quofeg confríngitis:& dicitis domi/ riis ueftris,id eft paftoribus per quos reges intelligimus: Date nobis& bibemus,id eft iubete ti, X nos cuhctaua/ € dí(lerere., opheta de uaccis fiue uitulís bethauen pleno fer^ fli ftábim?.Ex eo aiit cp pofuit:date nobis δὲ bibem?:& n6 di xit, date 3 comedemus:ebrietatem earum fignificat in αἱ, no atq luxuria, qua ftatum mentis cuertunt. I uràuit itaqy diis de? in fancto fuo, uel in femetipfo,uel in filio,uel in εξ’ plo,uel in omni qui fanctus eft X appellatur templum αεί: Vdite Ca. IIII uerbü iftud uac cx bafanitides q eftis in monte famarizx: qux opprimitis pauperes & cóculcatif egenos:q dici tis diis ueftris: date no/ bis ut bibam?:Iurat dris p fanctos fuos: quoniá ecce dies ueniét fup uos:& tol/ lent uos in armís:& eos q uobifcum funt ín ollís, ne gocíatores peftilentes:& eijciemini nude contra ín uicem: δὲ protjciemini fup monté remmaá dicit dns. Introiftis qd'aduenturà fit dies nonlonge& poft mul ta fzcula:fed íà immi; nens dies captiuitatis δι aguftiz: in Quacca leuen£ in contis,& ταν liquiz earü in ollis fer uétibus:,p quo in he/ braico VAYA fea δὲ apud Aquilam fcrí ptum eft, in lebetibus pifciculorum.Pro con tis quoq q hebraice dicun£ 43^? Aquila interpretat? eft, clype os:Symmach?& Lxx ὅπλα, id eft arma, fo lus theodotio δόρατα quem nos fecuti,con/ tos uel haftas interpre tati fumus, Hoc auté fignificat, φ capiatur in pralío:X portentur atq auferatur iure ui/ étoriz:(eruans tamé coeptam uaccarüi me: taphoram,ut quas ef fe pingues dixerat uaccas,earum carnes narret in contis uel fcutís effe portandas. Et ficut lebes feruentiffimus minu/ tos pifces pariter inuoluit: ita& taccas bafan abíqs ullo ordine captiuitatís miferís opprímendas. Qruodqy fe: quítur: Et per aperturas exibius altera contra alteram: explanari 1.ΌοηΊ1. c Gafs.c Matub.i6.d 1. Regas Ἦτον. ἃ J. RI. 25 τ τι x EX H ΓΞ - CH.£t σ E. E IN Gl, ἴῃ LIT ἐπ ^in πό ficexplanari ρδε Apta uobís ὃ captiuitatis uía:& εἴ lebetes uti fuerint exufti,exibitis altera cótra alterá,fcd?m hebrzoge idioma: qui pro eo qd?nos, mutuo uel uiciffim, mulierem δὲ muliere, hoc eft alterà contra alterá uocat. Et prjciemini ΤΘ inqtin locis armeniz qua uoc&t armona.Deníq Symma ας πΠΙ conterant. Ο uida remm uifionem αϊυίτς.!.ἕρασημ τι} póo,interpretant.lNon eif oia uidere poterat:fed fibi partis alicuius fciétía pmittebant,ut píjcían£ eo qd fe fcire crede bát.Poffum? iuxtalram qfi uenerint dies captiuitatis fup uaccas farnaria,ftclligere, qd füperet eas in pralio,& oppri ^$o. 38 ἐμὰς ita íterpretat?cft: Et;píjciemini in arme nia;p qb? Lxx.monté réman:Aqla,móté ar/ mona:Theodotio,mó tem mona: qnta aute ditio, excelfü morite tráftulerüit. Verbü aüt dni qd'uacce bafan iu bé audirefcdm ceptà tropologia, hareticis pracipit:q uétri€ gu; la feruiétef;recte appel lan£ uaccz pinguitfi/ ma fiue uacca ignorii niofz:hoc ein interpre pl tatur bafan.i.&u9 vuv, quá fi cófufionem di, « HEB. Venite ad bethel:&£ impíeagite: ad ealealá,& mltiplicate puarícatione: δὲ afferte tmane uictitas ueftras:trib? dieb? decas ueftraf. Et facrificate de fer meto laude:& uocate uo/ lütarías oblatióes& annáü cáte.Siceim uoluiftis filij ifraclidicit diis deuf. V& egó dedi uobis ftuporédé SEP-Introiftis in bethel&^ inique ος: ín galeala mltiplicaftis ímpíe agere: & intuliftís mane hoftías ueftras:ín die tertio decias ueftras.Et legerüt forís le/ οἵ& inuocauerüt cofefTio nes.Annücíate qa haec dí; lexerüt filij ifrael:dicit dris de?.Et ego dabo uobis ftu porern détium ín cunctis mát armis fuis:S& icó greffioe fupataf;cópel lat ad urbes munitas C quz cóparet ollis fer^ uctib?: ut quó hierfm habens claufos ppfos & obfeffos affimila£ olla feruenti& plenae carniü:fic& urbes(a^ mariz ollis feruetib? comparent,quz fame' δὲ peftilétia claufos po pulos exire cópellant? δὲ ireicaptiuitate mu» tuo feuidétes;& tranf ferri in artmon mótes armeniz:q medis per - fifqs confines funt. tii i cüctis urbib? ueftrís: & indicétià pánü in oib? locís ueftris:& no cftis τοῦ üerfi àd me dicit domin?. game Ego dg cere uoluerimus, ba byloné magis ᾧ ba fan interpretabimur. Hazuacce pingües fi; ueignominiofz δὲ ari da,nam bafan& hoc intelligitur,ín monte Ofte,g,& 14, famarice funt:cui& in Ofee dicit: Auferuitulti tuti famaria Tob, 4.5 Ef2,29,c Tro.5.c mev B Etrurfum in eodé:Q uia feducés erat uitul? tu? famaria.& ; ideo in mote famariz:qa femp erigüt in fupbia δὲ fibi fub» limiarepromittüt, Samaria ἧς cuftodia dici£:n& ᾗ cufto/ diat(ermóes diii:(ed qa cuftodes Dceptoz: ei? efTe fe iactct; Qua calünia facitit egenis δὲ cofringtit paupes.Egenii& paupere itellige eccliafticii uirü:q ueritatis fimplicitate ἐστ tus,hareticorü fupellectile, δὲ eloquétiz fulgoré areuméto/ ric diuitias nó reqrit. He uacc dicüt diis fuis: Afferte& bibem?.Diios earü uel principes puerfoge dogmati poffu m? appellare:ut Valétinti& Marcion& Aríü& eunomiti: Auteos 4 p multiplices librofab alijs male inuétacorrobo rát.Iftis dictit uaccze bafanitides:afferte nobis δὲ bibemus: Nifi ein illi dederint,ifti qd? deuorent nó babent:imo qd?bi batutiebriét. Vt aüt(ciam? ads& pocula fignificare doctri πᾶ, αἲς logt ad famaritana: Omis q biberit ex ad hac,fitiet iterüi:qui aiit biberit exaq quà ego dabo εἰ, πδ fitietin ater: nü.Ergo q de famaritana.i.hareticorii aqs biberint, femp' fitient: δὲ ardore fauciü ficcarü refrigerare nó poterüt:Efaia dehac eadé cóclamátesSicut fóniat q fitit qi bibat,& cii fur rexerit adhuc fitit:ania aüit ei? fruftra fperauit:fic erüit οὖς οὗ tes quz pugnát cótra hierfm. Vere em q dehareticog: aqs biberit,& pugnauerit cótra hierfm ecclefia dei,in fomnis bi bit,G aia ci? uanis imaginib? illudit, Ορ aftimaueritfe fa cii dicit: Bibeads deuafis tuis& de puteorii fontibus ads tuas:&(int tibi foli, Et iurat dris de?tu? in(ἐδ fuo cótra uac cas faging& dapibus feruiétes: fiue iurat in fanctis fuis,qd? uenit dies fup eas: dies iudictj atq; poenarti,ut portet eas inarmis fuís,& eos q cü ipfis(üt mittat in lebetes fiue por/ tét:X uelipfz uaccz fint negociatoref peftilétes:uel ipfi q ue niüt ut portet eas:& eijciat nude iuice fe uidétes: píjciatqp fup monteréman dicit dris de?.Dcbem? em& iuxta Lxx. dicere ne fruftra eos pppofuiffe uideamur:Q. fi uenerit cótra harcticos dies iudicij atcpuindictar:tücauferent inarmis, hoceftciiarmis fuis qbus aduerfus ecclefia dimicauerat: ᾿ uduicti armatura dei,& ab illius pugnatorib? fupati,mit: tent in lebetes ut exuran£ δὲ excoquant q fuerüt príus ne» k Regi. gociatores peftilétes:ad hoc em negociaban£ ut morti tra/ deret ὅς deceperat.Ifti funt de quib? dicit: Filij heli,filif pe^ frilétiz q in cathedra peftilentiz federtit. Cücp excocti fue; rint€ exufti,egrediet nudi, nihil eo hfites qua fibi antea prafumebat:Ét uídebuntignominia fua,& fjcient fuper monté réman, qui interpretat fublimitas, ut in(upbía fua tiatii,tüc fitiédi habebit principiü. Vri& ad uirü ecclefiafti/ urbibus ueítris:& indíeé, tíam ραπ in omnibus lo cis ueflrís:& no eftis reuet £C.Primtü hiftoriz fii^ dameéta iaciam?:O i(r£ fi ad me:dict dominus.— nacaptiuitas,iamafty -Etego— fius inftatexercit?:fac qd libet,ageimpie;cit idolis libere fornicare: ut quanto tu fueris impudentior, tanto mca fuper tormentis tuis iuftior uideatur fententia. Venite inquitin bethel, in quaaureum pofuiftis uitulum: δὲ impié agite in dei. Venite ad ealgalaloci idololatriz: de qua p Ofcelocut?(πι: Omnis malicia corii in galgalis.Et rurfum in eodé; Fruftra erát in galgala bobus immolátes: Cüq,ueneritis ad galgala: multiplicate preuarícationem: QLuieqd enim ibi&eeritis:prauarícatio contra deli eft:cui: idola pratuliftis. Et afferte maneuictimas ucftras:ne in fce a«[ Gleníte adbetbel κ rniferabilis,ià tibi υἱοὶ' Ofee.9;d? Ἰδίμλις lere fit ulla dilatio. Tribus dieb? decimas ueftras:fiueut in? terpretat? eft Symmach? tertia die decimas αἴας. Cui? lo? ci hzc nobis uidet explanatio:In Leuitico lege praeceptum eft:xne queda hoftiz in alteg: diem referuen£:& ne aliz ir dié tertii maneant:qd firemanferintimundz fint.Eft iit feri fus:Immiidas quotidie uictimas cedite:& cótaminata of; ferte facrificia:& facrificate de fermento laudem: qd? iuxta pracepta moyfi deo penitus nó offertur.Pro laude tux opi» sia p.i.gratiartiactione interpretatus eft Acla:qua hebraice dicí£ AMA. Et uocate inquit uolütarias oblatíóes,quas he braiappellàt ΩΩ id eft fpontaneas. Vltroneü aut facrifà cii ad ltícia ptinct:qd? latine epulüi poffumus appellare; Ciiq hoc feceritis, impietate ueftram omnibus nüciate: ut non folum feciffe,fed δὲ alios docuiffe uideamini. Haec aute precipio,& impatiuo modo loquor, utueftrz fatiffacià τοῦ lütati:quia fic egiftis& fic uoluiftis filij ifrael dicit dris de*; Quapropter& ego dedi uobis ftuporé dentiü:ut Lxx.tran? ftulertirquos in hocloco;ppter fimplicitate uerbi fecuti fu? mus:fiue müdicia dentíü, ut interpretati funt Agla& Sym machus:ut per müidos dentes famis magnitudine demon; ftrarét. Et feci indigentia panü:nó in una urbe,fed in omni? bus urbibus ueítris:nec in uno loco,fed in omnibus locís ueftris. Οὔ hocfecerim,non puniens fed occafionem tri? bués poenitétíz, nec fic quide eftis reuerfi ad me dicit diis: Hac iuxta hebraicti diximus:Tranfeamus ad Lxx.ínterpre tes:& qd nobis iuxta anagogen uideat in fingulis breuitet differamus: necp ef ἢ in utraq» editioneutrücd dicere uo; luerim?,librope patí£ magnitudo. Ingreffr eftis i bethel.i.in domü dei,qd'fenti£ ecdefia:& impie τρίς ín diim, illius pracepta calcantes.ln galgala atit qd? interpretatur,reucla/ tio fiueuolutabrum,impietates multiplicaftis;fanctarti uo, bis fcripturas íciétia uendicates:& du erigimini in fupbia, eftis in coeni ultima deuoluti:Intuliftis ὅσ᾽ mane hoftias ue ftras,die tertía decimas uras,traffiguratr tr angelü lucis:& triplice iteiligétia(cripturag de d nobis praceptii eft:ut del (cribamus 'Leui,7.5 $353 £ommen.bieronymi liber fecundue fcribamus eá tripliciter in cordib?noftris,in unius diei fen; tentíacoartantes. Debemus efi fcriptura fanctam,primi fcd^m litteram intelligere facientes in ethíca quaciicp prz/ cepta funt. Secundo iuxtaallegoríam,id eft intelligentiam fpiritale. Tertio fcd?m futuroze beatitudine. Vos αι prima fes,& oém ror? diuie fapia:St mádatnubib?fuis ne pluát fu p eos imbre δῇ tres mefes meffis fiue uidemiz:ut ad fru&? myfteríj tri nitatis puenire nó poffint. Et quó fol ifte qué cer ním? annuti curfum donec ad priftina metá redeat duode, cim explet méfibus;q finguli trícenis uoluuné dieb?:& fu, inqt& fecüda cótem/ nétes dié:fpiritalia uo bis queda figméta có» ponitis fine fundamé to:& parietib? tectum defup iponentes. Nec hoc funt haretici de q bus δὲ ad ds diat ipie tatis fine cótéti:fed le; gerüt foris Ιερό dei de ecclia recedétes:& fin gulis dogmatib? fuis, quz puerfo corde ἢ mularüt,confeffiones δὲ teítimonia fociare conati funt:fiue facrifi cauerüt de fermento: fup din euagelio dici; tur: Cauete uobif a fer mento, id eft doctri/ na pharifzorü.Et hac fecerunt nó errore,fed ftudio:nó fortuita uo; Δια, 16.3 5 ΗΕΡ.Εσὸ qq; phibui auo bif imbré:ca adhuctrefmé fes fupeffét ufq; ad meffé. Et pluí fup ciuítaté uná: δὲ fup ciuitatéalterá πό plui. Parsuna cópluta eft& ps una fup quá nó plui aruit. Ecuenerüt dux& tres εἰσί tates ad ciuitatéuná ut bi; berét aquá:& nó funt facia tx:& no rediftis ad me,du b cit dris. Pércuffí uos in u& ᾽ to urente& in aurugine. Multitudiné hortorü ue/ ftrog;,& uíneap: ueftrarü: sEp.Etegorepreffi auobif pluui& ante tres méfes uin demíz;& pluá fuper ciuí/ taté uná:& fup ciuitatem uná nó pluá,Pars una irrí gabit:& parsfup quánon pluero arefiet.Et cogrega/ bun£ dux& tres ciuitates in cíuítaté unam,ut bibác aquá,& non fatiabunt:& no eftif reuerfi ad me,dicit dominus. Percuffi uos ín ardore& i aurugie. Multi plicaftis hortos ueftros:ui neas ueflras& fic? ueftras na quz hebraice vs greca up dicit iuxta τᾶ lingua ex fuo noie méfib? nomé de; dit:& folis illuftra£ra dijs ab ea pted ei uick na eít,uel plus uel mi? nus,p uarietate tépoBe lumé accipiés:Sic& ec Clefía ueri folís fplédo, re decorata, duodecim impletapFfog: numene Vnde& duodecim in ifr? appella£ trib?:& in teftimoniti aeterna méoriz deiordanis αἱ Iof.4.a uco duodecim lapidef auferunt ut ponat in loco fcd circücifióis. Pluitaüt dfísfup una ciuitate uere cófeífiois eccliam:& fup alter nópluit: queinhare Egcecb.18.a Yo5.6.e Hietc.z.f 5,Reg.r7. a fütate,fed malorü cha ritate pleniffima. ΝΠ ultione fup his cómi/ nat diis:dabo inqens olíueta ueftra& ficeta ue/ ftra comedit heruca:& no oinges rediftis ad me, dicit dris. uobis ftuporé dentiü q race"you 32.08 Mifin dici£.Sí qs em fcd?m Ecechiel uua acerbá comederit, ftupe büt détef ei*iut nó bi(cripturam(&tàg: teftimonijf abutetef comedétefq ea imatura δὲ abíqs fua dulcedine,pdàt robur détiü:ne poffint dura cómolere,& i alui toto corpi pfutura tráfmittere. Htc(tuporé détiti ciborüdy penuria:dabo δὲ in cunctis urbibus atq» in omnib? locis ueftris,ut patiamini famé fermonis dei:X eius panis q de coelo deícendit:& de ὅ in palmis fcripti eft:Pané angelorti manducauit hó.Q) uze uniuerfa feci,nó ob crudelitate&(uitià,ut haretici calum niant truculéti& triftis iudicij:fed ut couerteremini ad me: iuxta illud qd fcripti eft: Fruftra ρου filios uros,difcipli nam nórecepiftis. a«T£ co quog pbíbuí a vobís fmbré τ. Non folü(tupore dedi détíü in cüctis urbibus ueftris:& indigentia pani in oibus locis uris:féd ,phibui a uobis im; brem,cii adhuc fupeffent tres méfes ufcs ad meffé:qua ap; pellat pluuia ferotina:& agrís palzftinz aruifcp fitiétib? uel maximéneceffaria eft:ut qfi herba turgeret in meffem δὲ tri tici parturíret,nimia ficcitate arefceret. Significatatit uernü tépus extremi menfis aprilis,a quo ufq» ad meffem fruméti tres méfes fupfunt; Maius, Iunius, Iulius,Pro^Y id eft mieffe:Lxx.fuo more vei^jrop,i.uindemia tráftulerunt:qd? fi recipimus,ofno iuxta orientis omes regiones& infolitüi& impoffibile eft. Nundj em in fine menfis πῆ fiuein menfe iulio,in his ,puíncíjs maximeqp in iudza pluuias uidimus. Deniq;in regülibrís pro figno magno atq»portéto diebus aftatis δὲ meffis ογᾶτε famuelepluuiz cócitatz funt.Et fup fluuum erat nunc cóminari menfis íulij ficcitatem: in quo nund pluuías dederat.Prohibuít aüt ímbrem,utnó folum indigetià panti:fed& fitis ardore δὲ bibédi penuria fuftine; rét:In his οἵ locis in qbus nüc degim?,prater paruos fon^ τες, οὓς cifternarti aqua funt:& ἢ imbres diuina ira fufpen/ derít,maius fitis qua famis piculü eft: qd?& in dieb? helize "ppheta trib? annis δὲ fex mefibus factü, fcriptura cómemo rat.Etneforfitan putarét hoc lege naturze& aftrorti curfu ac uarietate téporii urbib?& ppfis accidiffe: fup unà urbe δὲ agros ei? pluere fe dicit,& ab altera imbre fufpédere: ut duce & tres ciuitates peant ad ali ciuítate, δὲ τῇ nó fatient adrü potib?.Cüq hax fecerit;nó in ροεπᾶ fed in medicina icrepat in fcelere pmanétes:& necfic qdéad me rediftis, dicit diis. Prohibetág, fiue reprimitab harcticis diis pluuias fpirita/ ticog: cóciliabule. Cü qillaimbré recipiat fe piternüifta iugi aridi tate ficca£:ut q fitiunt coacti penuria ueniat ad dni ciuitatem:ded egredit fós largiffim?:q irrigat torr&é fpinas:.Ifte aüt€ fos q dicit p Hieremia:Me dercliquerüt ἔστε aqua uiuz,& fode rüt fibi laccótrítos q ads cótinere nó prit. Hic fons deuno fonte ,pcedés,triplici unione nere Ra fótes pris& filij& & olíueta ueftra comedit heruca:& ne fic qdé couer/ fi eftis ad me, dicit απο. Emifi in Hiere.2.c fpüfféti in cerui(itiétis modü pfalmifta fufpirat dices: Sicut ps.41.a ceru?defyderat ad fótefadriita defyderat aia mea ad te de?, (πρ duz& tres cíuitatef ad unà prexerit ciuitate,i qj aquae füt abüdates,fpei fidei,charitatis,nó fatiabüt:qa ad diuina gratíà reqrédà,nó uolütate fed neceffitateuenert. δ 4Γ[ver cuffí vos«c. Non folü priora feci ut uos corrigeré:fed qcqd fupfuit,ficcitateuéto urétepcuffi δὲ aurugie,Pro Ye.i. uéto uréte αμελιοφβορίαμ, Agla δὲ Symmach?& theodotio interpretati funt: Lxx. πύρωσιμ,αυᾶ nos cóbuftione poffu/ mus dicere. JY.i.aurugine οὖς Ίκτερομ,(ifiter tráftule rüt,abíq; theodotiGe q fol? ὠχρίασιμ quae pallore fignificat interpretat?€. Cücp aduerfü ira diii multiplicarét hortos& uineas& ficeta δὲ oliueta,oia heruca cofumpfit: ded in Ioel pleni?dici£.Etne plagis qdé ac malog: póderead deti ueni reuoluerüt. C) uo dicto cófüdat haretici:q difciplina crea toris:& utita dica medicina,crudelitaté iterpretat.Percutit aiit fpiritafr hzretícos dris exuftioe ea de ἃ Pau? apI's: Me; li? éingt nubere di uri. Etpriceps apl'ose: Chariffimi nolite pegrinari 1ardoreq ad téptationé uobis accidit:& aurugie quz felle diffufo ruboréfanguis in palloré comutat:X nihil in corpe fani effe pmíttít: intm ut ἐπ ἃ mella dulciffima ama ra uideàt.Et q dudü audiebat i eccfia:guftate& uidete qmi fuauis ὃ diis:ipfiqy dicebat: pdulcia gutturi meo eloqa tua fup mel ori meo, uocé£ παραπίκραίνομτερ:& aqua eoge δὲ pluuizno ftillét dulcedinénecfint derepromiffióif fra quà legim? lacte€ melle manáté:fed appellent. ΤΑῚ.i.amari; tudo.Ifti mftiplicauerüt fibi hortos,in ds ne fua uinea mu/ taret naboth occübere uoluit, ui em infirm?&olera man ducet.Et qa fp haretici tumétes fupbia& icidétes 1 iudicii diaboli magna fibi pmittüt& bono: fingüt imagines:ut melli uenena cómifceat:etia uineas& oliueta& ficeta hre fe iactát: fed uinea corü,uinea fodomori eft:oliueta eorii nó füt de bonifoliuis,fed de oleaftris:ds Apis radicib?bonag: oliuag precipit inferédos.Ficeta ὅς talia hrit,qua calathti petfimas: ipleat ficoge:ds hieremiaf pre amaritudie comedi nó pofle teíta£, Ad qua cü dris uenerit,aterna eis ariditate maledicit Iochr.s τ Cog. 7. b Mte a.c T$418, n Ibídem Π.ς Hiere.29. d IT voy?! ye foo! pie pica αὐ χά Rom.6.b 22015. 4..ς Gabz.d Rom.r;b T$.57a sin ποσα maledicit:ut nunds fructum aiferát, ne uirore fofiorti deci; piát tranfeüítes,Etut intelligamus hortos hzreticog: δὲ ui; neas δὲ oliueta δὲ ficeta ad mala pté referri:fingulis fermoni bus addidit,ueftra:utno dei fed hzreticorii ea effe moítraz ret:hortos ufos:uíneas uras:oliueta ura δὲ ficeta ura: qua £3. ΠῚ ζο. poris fui,qua intellieim? uxoré:fie οὖσ ifti fodomorii diui; tias amittétes euadàt nudi:iuxta illud qd? in Apfolegim?: Sicui? opus máferit qd? fupadificauit, mercede accipiet:fi cui? aüitopus arferit, detrimenti patíct: ipfeaute falu? erit, fic επ(i pigné. Q ui ergo faluat per iené, dfi torrís de ince oia heruca poplata€, emü poenas oim: S», em nó| ponam: 8 urp. Mifi ín uós morte ir flai&hucu(pdifur μία aroypti: pauffiieladio résfemefa dimittitfed—. S eftvos afi o d pmütpiturisfrugib*—Ilitieiesueltros uicg ad ca & A lapfu pigrifqo ptiuítaté equorü ueftrog:. morfib? uniuería con z; pi femi. Cicphacpaffi Et aícédere fedi putredíné fint:necfic quide ad— caftrorü ueftrorü in nares dümredireuoluerüt,— erra areon sediftisad 8 4[25ífi ín vos moz EN es P τς tem cé.Peromníafla, b me dicit dnf.Subüerti uof gdia&tormétaerudi— ficit fabuertít deus fodo/ tur ifrael:unde& co t€»: porequo abagyptís tnam& gomorrá:& facti auxiía poftulabant, eftis ficuttorrís raptus de mittitineosmors:€—, di:» difti d peutiunfingladioiu, Ificendio:& no rediltis a uenes eorü: X equos és fibicontra dei pre; ceptti mftiplicauerat, captiuítas fua οδοί’ A haec faaiá tibi ifracl:poftig aüt hzc fecero tibi ppara/ dit:utputredo caftro;: 1...«ΟΦ, Mio E,[Pei ocurfü dei tui{τς qa ercitus,uiu&ti nares^ ecce formás motef:& creaf impleat. Cüqs& hac- γεν“οἷ fecerit,ut corripet de/ tenes& annudas hoi do linquétes δὲ emédaret αἱ fuü: faciens matuti/ erantes,necficquidé| nt nebula:& oradíens fu/ redierit ad eum dicit o- 9 diüs.Q.uinófolumil ον οκοοῖ[α terra: dris de lotéporefedquetidie^ exercituum nomen cíus. mittit mortem in uia SEP.Emifi ín uof rmorté ία uía zceypti& occidi in ela dío iuuenes ueftros cü ca/ ptiuítate εἴπ ueftronzEt eduxi i igne caftra ueftra ín iramea:& ne fic qdé rc uerfieftis α medicit dris. Subuerti uos ficut fubuer tit de? fodoma& σΟΙΠΟΙ/ τᾶ;& facti cítis ficut torrís erut? de igne:& ne fic qdé conucrfi eftis ad me dicit dns.Propterea fic faciá εἰν bi ifracl: aerüátamen quia fic facià tibí, praeparare ut ínuoces deum tuü ífrael. Quia ecce firmástonítruü & creans fpirità δὲ annun εἰᾶο in hoies chriftà fuüt faciens mane, δὲ nebulá:& aícédés fup excelfa terra, diis de? oipotés nomé ei?. dio rapi£, Et ad iftiuf? modihotes ds in cua gelio faluator argués 39 Gen.19.e 1n Cog. loquebaásSi filij eferi( Ioh.8.e abraha,opa abraham faceretis: iohánes bar ptííta dicit: Progenies uiperarü qs demoftra bituobis fugerea uen tura íracfacite ergo fru ctum dignü poeniten» tiz:& neuelitis dicere intra uos:patré habe; mus abrahà:Dico ei uobis: quó pót deus de lapidib? iftis fufciz tare filios abrahácTgié δὲ ifrael δὲ cücti hzreti ci:quia habebarit opa fodomz& gomorrz, fubuertuné ut fodo/ ma δὲ gomorra: ut jfi torrís rapt?de incédio liberen£.Et hoc eft qd? in,pphetalegim?: Re/ ftituet fodoma inan* tiquiut ἃ fuo uitio fo domites ὃ: poftdp 16ο fodomz opaarferint: in antiquüreftituatur ftatum.€«[ Quapro pter bec facía«C, Pro €o qp nos interpretati fum?,poftd:: δὲ in he; egypti:ut q«gyptía Audite triuerít femita,audiat moriens docenté Apoftoli: Ὁ ᾧ ei mortuus fum,mortuus fum peccato: qd aut uiuo,uiuo deo.Et in alio loco:Si mortui fumus cü chrifto: fimul& à uiuemus cii eo.Etiterum:Semp mortificationé iefu in cor^ pore meo porto.Et rurfum: Viuo auté nó ego: fed uiuit ín mechrift?. Hac morte uiuificare nos uult dns:ut morictes peccato, uiuamus deo. Morimur alit peccato,qfi mortifica mus mébra noftra fup terrá:fornicationé,imundicia, luxu rià,idololatria& reliq.Legim? ín Efaia dütaxatiuxta Lxx. interpretes:alioqn in hebraico aliter cotine£: Mifi morte in iacob:& uenit fup ifrf.Iacob uocabulti ὃ nafcétis corpis:ifr? nomé bridictióis. ΟΣ uia em tota nocte luctauit& uicit in certamie:& oriéte lucifero dicere potuit cti Apo:Nox pre/ ceffit,dies appropinquit. ppterea ifrael uidétis deü fortit? c(t nome. Mittit ergo prímü mors ín íacob:ut mortificem*? mébra noftra fup terrá:& p mortificationé mébrorii corpo ralium ,ueniamus ád mortem ifraelís: ut omnia pertur^ bationüi ín nobis incentiua morian£. Percutitde? quicqd robuftii in malis eft& puerfa erigitur iuuéta,nead fenectu^ tem ufg;pueníat:equofqy tradit captiuitati: ne p precipitia labané ínfreni:& afcendere facit putredine caftrorii ín na/ res eorum,ut fua peccata cognofcant,& putere fentiant: di/ εᾶτῷ ο dauid: Putruerüt& corrupta funt cicatríces mez a facie infipiétiae mez, Cüqy hac fanátis uoto fecerit, nec fic quidé reuerft(ant ad eum:dicit dris. b 4T Coubuertí voe fi €ut«C, Extrema medicína eft,& dece tribuum δὲ hareticop: & omniü peccatorüut poftds morté miferitin uia egyptí,S pcutferit iuuenef eop: eladio,equofcqs cofumpferit:& afcede re fecerit putrediné caftro in nares eorii:& nec ficqdéad eii reuerfi fuerit: fubuertat eos ficut fubuertit deus fodoma δὲ gomorra:& cü fubuerfi fuerint,ob fimilirudine crímintü fodomz& eomorrz,peffimaqp in eis dificia,diuin? ignis exufferit, ipf? liberen£ dfi torris rap? deicedio. Et quo loth fodomapeunte feruatus eftamities fubftantia& parte cor/ Audite pico fcripüi eft 295 δὲ Aglainterpretatus eft ὕσερομ ίά eft poftea:& Theodotio toc coo. i.nouiffime:& Lxx. πλὴμ.1. uerüitamen: in hez braico fic legi pot: Quapropter hac faciá tibi ifr! poftea.i. mlto poft tpe& inouiffimis fzculis:ut rurfus ab alio prin; cipio Yfus icipiat: Cücp hoc fatur?(im tibi: prepare in ος’ cur(ü ἀεί ταὶ ifr. Rurfüicp in eo loco ubi Lxx.tráftulerüt,pré pareut iuoces deii tui:& nos iuxta theodotioné pofuimus prepareioccurfü dei tui:Symmach?& qnta«ditio ταῖς rüt prepare ut aduerferif deo tuo:qd? hebraice dici£ ΤΗ ὙΤῸΝ RWOVSPro mótib^ág q hebraice dicit ai foliixx.poprcsp4.tonitruü yterüt. Cur aüt illi fpm,& nos di xerim?uétii q hebraice uocat W^ caufa manifefta&:qa Ποὺ Ybo&uét? δὲ fpüs appellat.(3) d'qp feq£, annücias hoi elo/ quiü fui: cüctis ita ut nos uertim? interpretatib?:fo!i Lxx. tráftulerunt ἀπταγγέδνωμ t&o ἀμθρώτπτους Pp x prs ov Tov. is annunncians ín homines chriítum fuü:uerbi fimilitudine δὲ ambiguitate decepti. Si enirn legamus chriitum fuum qc hebraice dicitur^Y"Va(cribitur per has literas Ὁ Y An^qd Lxx.putauerunt, Sin autem 3^ ΤῊ ut in he? breo eft:iuxta AqIà τὴ ὁμιλία, ἀυ]οῦ, iuxta Symmachü τὸ φώρνμα kvTov:füxta theodotioné, τὸν λόγο ἂν τοῦ jiu/ xta qntà editione τήν ἀδολεοζία, Sov, qua οἷα ἵπτεγρτς tant,qd fit eloquii ci?his literis fcribit Y Ya qd? dicit Wa hoc eft; qd uel quid. Deinde W^ Ψ qd legimus m.i, eloquii. O,auté qd? fcribitur per folà literá Ἢ&vrcv.i. eius fi gnificat,(imulqjcomixtii legit 5r ΤῊ afupiori uerbo Y fecundá literam plus habens.De uarietate interpretationis diximus: que molefta erit neglieentibus,ftudiofis grata: nücadfenfum eorum quazfcripra funt tranfeamus. Dedi ftuporé détib?ueftris:& nó redíftis ad me dicit dris.Prohi buta uobis ímbré:& plui fup ciuitate uria:& fup alrera nó pluii& uenerüt dua& tres ciuitates ad una ut biberet ads δι π Mattb.s.b E«cech, τό. F4 £omien.licronymi liber fecundus & οὖ funtfaciatz:S nec ficrediftis ad me dicit díís.Percuffi uos ín uto uréte:& aurigine hortos uros δὲ uineas& oliue tàatqp ficeta:& nó rediftis ad me dicit diis. Mifi iuos mor/ té in uía egypti,& ρου in gladio iuuenes ueftrofz& afcede refeci putredine caftrorü ueftrorü in nares ueítras;& nó re/ uerferis deo tuo:itxta illud qd' fcripti eft: Ecce hic pofitus Luc.1,€ eft in ruínà& in refurrectioné multorü:& in fignii cui cótra dicc£.Ethoc dicit nó quo precipiat qd facere debeat:fed ari przdicit qdfponte facturus fit: quafi increpás& argués:ut faltem correptus non faciat qd? predictum eft, Ca, V di(tis ad me dicit dris. Subuerti uosficut fub uertit diis Íodomà δὲ gomorrà: δὲ facti eftis quaft torrís raptus de incédio: nó rediftis ad me dicit dris.Idcir/ €o hac facia tibi o ifrf: utquí preterita conte/ pfifti falte ad ea qua il latur? fum corrigarís. Vditéuet/ Ca. V bü iftud qd' ego leuo fup uos plà ctü.D'omus ifrfcecidit:zno adijcietut refurgat. Virgo ifracl proiecta eftin terrá {πᾶ: nó eftq fufcitet eam. Vdite uerbum iftud qd' ego af) fumáfupuofplá ctü.Domus ifttceddit:no adijcetampli? ut refureat Virgo ifttpiecta€ fup ter rá fuá:no eft q fufcitet eà. €idíte ver bum íftud 1C, Q.uan tü ad ordi néirz ptinet& cepta hiftorie y'itate: dece trí bus quz appellát irf ducta i captiuitate,ne quad ad terrá fua po ftea(ütreuerfz. Virgo auté appellatur pplus ifrael:nó qain uirgini Cüq dixerit, hac fa/ εἰᾶ tibi: quid facturus fittacet:ut di ad fini la poenartí genera iírf pendetincertus: quae ideo terribiliora funt: quia omía fufpican£, agat poenitentià:ne deus ínferat quz minat.Poftdj att fe; cero tibi quz me facturü effe cóteftor:praparare ad inuoca Yocl.z.g di dfim dei tuii.Ois ei q inuocauerit nomen diii faluus erit.Siue preparare in occurfum dei tui:ut uenientem ad te diím,tota auiditate fufcipias. Ite eft q firmat tonitruü fiue Eccí.16.c tnótes cófirmat:ad cui? πος coclorii cardines& terra fun/ daméta qtiü£.Ifte q creat fpi qué in hocloco nó{ρέει ut liaretici fufpicat:fed uétu intelligim?fiuefpi hois:qa ne Rom. mofcit quz fütihoie,nififpüs q€ in eo:& ipfe fpüs interpel lat p nobis gemitib? ineffabilib?, Vel certe p animà debe 3.105. mus accipe:fcdim illud φ fcripti δ: Auferes fpm eos:& defi Luc 25.f ciet in pulueréfuü reuertent. EcPr in man? tuas cómédo fpm meit:& hoc dicés expirauit. Cüqp creauerít fpm,annii ciat hoib? eloquii fuü:fiue annücíat hoi eloqui ei?:q cogi; tationü fecreta cogriofcit,& qd latés anim?tacito fermóe tra étet itelligit:iuxta illud qd? in Hieremia[τ τα hebraicü legi Hicre.17b muf:Prauüé cor hois δὲ ifcrutabile:qscognofcet illudeEgo diis fcrutàs cor& ,pbàs renes. qd?& in cétefimo tricefimo octauo pfalmo fcriptura teftat:Impfectü meii uíderüt ocfi tui: Eté fenfus: Anted? códerer:priufzg deformarer i mébra: .-. di adhuc in femie cótinerer,uidert me ocfi tui. Et hieremiaf Hicte.1.à audita diio:Priufdj te formar i utero noui te: αἴ cxires de uulua factificaui te,&,pphetà in gétib?pofui te. Et euage Luc.1.c Jifta:uides ait diis cogitatióes corü.Sin atit legerim? annü/ cians hoi eloquii fuu:iuxta fupius dicti accipiédi in d ait: 5.3.8 Nófacietdris deus uerbü nifi reuelauerit fecreiü fuü feruis fuis pphetis. Ο) ui atitannüciat cogitatioes hois& eloqui eius fiuefuü:ipfe eft qui facitaurora δὲ diluculü:et cóplet nu bibus οἵα, δὲ gradi fup excelfa terrarü:cuius nomé eít dis déus omipotes: Pro quo in Lxx.legit: Annücians in hoies «ἄγ fuü:fub qua occafióe haretici Πρ(ἘΠΊ creatüi uolüt ordine fequéte: creans fpiritii& anniücians in Ποῖος chriftü fuiut ille creat? fit,hicanntüciet in ppfis. τι rridebim? iuxtafenfum eorum δὲ uulgatà editione: Ο ui creator eít oim,& firmat tonitruüfiue fingit montes: cófequéter edu; cit uentos de thefauris fuis:& quafi uniuerfitatis conditor, filia fui chriftü hoib?repromittit.Poftdp aüt chriftus fuerit niüiciat?,tüc nobis ueritatis luméapit: π ad pfectü: qa πᾶς 1. Costas.c€x pteuidem? δὲ ex pte cognofcim?,& p fpeculii& imaginé ea quz uetura(Πε cótéplamur. Vii feqt:faciés mane nebula: δὲ afcendes fup excelía τοῦτα. Excelfus em in excelfis eft diis: & nó habitatin humilib? q excelfus eft: fed creator montiti afceditin mótes in his qui municipatü habet in coeleftib?: δὲ in carneambulates nó uíuüit fcm carne, fed(cdm fpiritüt ΟΣ fituxta Symmachü δὲ Aquilà legerimus: hac facia tibi ifrael poftea:& cum hac fecero tíbí,praepara teaduerfari deo tuo:fic intelligendü eft:Feci ut te corrigeré quz praterit? fer mo defcripfit:& quía noluifti reuerti ad me,faciam tibi qua meo continent arcano. Occidifti feruos ds ad te miferam: mittà nouiffime ΕΙ meti:tu αὐτῷ iuxta cófuetudine tuam: qua femp uolütati dii reftítifti:prepa te ut cotradicas& ad. b Quia hac dicít dominus deus: Vrbsde qua egredicbá tur παῖ[[ε, relínquen£ ín ea centum:& de qua egredicbá tur centurm,relínquentur ín ea decem ín domo ifracl. tatis pmalferit purita/ te: fed qa qnda inftar uirginis fit ἀπο copu/ lat?. Vnde& planctü fup eum ppheta iube tur affumere: α ne/ quad in antiqui reftitua£ gradii.C) uantü uero ad intelli gétià fpiritaléplanctü fup oem ifr? ἃ deu mente cernebat& poftea οἱ feruire defiuit,affumit propheta:fcd?m illud quod QLuiahzc Eccchieli precipi£:ut deuoret librü 1 ἥ& int?& foris fcriptii Ecech.z, d erat,lamétatio δὲ carmé δὲ uz.Intus intellige(alomonis cà ticü fequés,q ait:Introduxit me rex in cubiculü fuii.Etqua(δῆ"ἃ dragefimü quarti píalmü in ἃ fcriptü eft: Os οἴ]α filiz re» gis intrinfec?. Foris aüt eft quicqd inIralegit:& uidetur in €ortice,& in medulla fpüs nó tene£.Itagy€ iuxta Iram& íu xta tropologia,in oibus pphetarü libris fcript? eft plactus fup eos q poft pctà agüt poenitétia: Carme fup illos qi nul^ lapeccatog forde macfati,cático δὲ laude füt digni: Vae fup eos q nó agüt poenitétia:fed iuxta duritíà cordis fui thefau rigant fibi irà in die irz. δὲ αὔτ ut diximus planctus eftfup cos qagít poenitétía:X poenitétia reddit uulneris fanitate: quó iuxta Lxx.dici£,dom? iírf'cecidit, ampli? nó refurgetz Virgo ifrl'errauit in terra fua: nó ὃ ᾳ fufcitet eae Q) d fic fol, ui poteft:Po(tds dom^ifrael fua uolütate corruerit,nequads priftinà recipiet dignitaté:poftdp uirgo ifrael errauerit in ter ra fua,ultra inuenirenó poterit fufcitante. Etconfydera uer box pprietates. C) ui domus eft& numerat in turba,cade re dicit. rui autem de numero uirginü fi errauerit,ob leue quod peccatüi nó poterit fufcitari: non quo nó fufcite£, fed nequad fufcitetur uirgo ifrael:& nequadj refurgat domus ifrael. Nó eft em cadégloría eius qui femp fecutus eft diim, δέ eius qaberrauerita grege: poftea boni paftoris repor/ tatus efthumeris. Vnde δὲ p aliii pphetà drisait:Malo poe Ecechas.g nitétia p&órís quà morte. Ponitétía nó fanctítati puriffi/ Πτα δὲ ecclefiz chrífti, que nó habet rugá neqy macula: fed mortí& inferis cópata fit melior. Hac dicimus,nó ἅ iuxta Nouatii tollam?fpem pniz,fed ἃ timidioref faciam? eos:& idcirco follicitos q apta ianua poenitétíz, dü fperát futura, pdüt pfítía:3 q abfcqp uulnere poterat pmanere,incautí uul nus accipiüt,ut poftea dolore crucié£. Multa mafióes funt Io5.14.a apud patr meri:& ftellaa ftella differt in claritate: ita X re; 1. Coget$«e furrectio mortuos: fctis fplédetib? ficut fol δὲ luna,uefp δὲ lucifer.C) ui aüt poft pctin egerit pniam, p dtuer(itate meri tog: ftellis albis eGbunt. b ϐ[€uía bec oícit ofia ocue cc. Cauías qb*dom"ifrfcorrués nó refurgat:& uirgo ifrP'erraf uelpiecta ifra nó heat[ufcitate:reddit fermo diuin?: Vrbs ingés de d egredieba£ mille,relinquét ica cétü:& de à egre diebàt cétti,relinqué£ i ea decéi domo{τῇς utubi ἁπαᾶ fue rat mititudo,ppter nimia uaftitaté uix decia remaneat ps. Etneoino harétes Irz,facra nüerop: relincjm? itacta:Septe narii nüerü effe(ctm, etia fabbatü pbat:in d reqeuit de? ab oib?opib?fuis.Et iubet ne qd i eo opis feruif'fiat,nifi ea tir quzad aiam ptinet δὲ nei eo onera portem?, Ν᾽ ἢ& i folitu; dineq die abbati ligna collegerat quz arfura funt, fentétía diii códenat.Et fepté hebdomades cóplet nüeg: fancte pen tecoftes:& iubile?ann?remifTiois tubarüq clagetiti hocnu mero texic.In feptio ἅφ méfa figüt tabernacliuX hebre? εἰ cx H Ge.1.a “πα— 1 T^t το. ἘΞ ZI Ξ.'. — lu γ 3 πη 2imos "Γεν απ feruierit:anno feptimo Ηογαίξ.Νουε&hocfz/ cularis philofophia δὲ medicorü τί: πος Galenus difer/ tiffimus atq doctiffim? fcripfit ternos libros περί κρισεωµ καὶ τῶμ κριτικῶρ iasgap, In quibus feptenarij numeri ofté dés patétía: ardentiffimas febres(ερεῖο dicit folui dic;aut fitàta hüoris noxij δὲ ituitae fuerit magni/:: ja, Nr pum utprimzhebdo* HEB» Quiá hac dicit do/ madis nequadj feruo Kd4e.V$0. 40 contétus idolis fuis ad aliena tráfiret.Denígs galgala indt captíua ducet, δὲ bethel erit inutilis fiue penit? nó fubfiftes: εἴ idola in ea fubuerfa fuerint. De berfabez οἴπο tacuit: qa uictis decé tribub?,urbs noie berfabex quz erat in tribu iu da illo tpe,nec capta nec deftructa eft, Simüulqp antaduerten/ dü q» Lxx. interpretes in prefenti loco nome αρ, Quia hac didt dris ρωτησα inrprea; ἡ recófumpta fit:fecun/ dehebdomadis ulti/ mus expectat dies,id .€t quartufdecimus. Qd(hunc, ut iuxta mínus domui ifrael; que/ rite me δὲ uíuctis:& nolite querere bethel,& in cal cala nolite itrare:& ín ber Hippocatélogr&pó7—fabeznetranfierítis: quo; cos uicerittranfeunt— par galeala captíua du; ad uicefima primam: pe di&hocetadfinéte/— c£:& bethel erit inutilis. ad domü ifr: queríte me & uiuetis:& nolite querere bethel:& in galeala ne ín; erediamini:& fup puteü íurameti no tranfeatís: qa algala captíua ducct:& m erít qfi nó fit. Que/ ti funt dicetes ὁ φρέαρ ΤΟ) ορκὈ i. puteü iura méti:& 1 pofteriorib? ipfum nome pofuerüt Viuit de?tu?dan:& uí uituia beríabez. Via aütber(abez pofuert: φ de ifr lógo itinere poebàt ad ultios ter^ mios iuda: q eratige Eri tíz hebdomadis: ita abinitio midi dieb?: Quuerite drim& uiuiteine códitif;utoes labores forte cobura£ ut ignis do/ & moletiefeptionu/— m? íofeph:& deuorabit& mero cóquiefcat. De; z; b Í ifr? tépli uas PE QLui cóuertitis feptuagefimo ἅπο de/ folatióis ipleta eft:& feptea(tra iuxta πο dierti dicunt errantia.De cuius numeri facramétis in Scipionis fomnio peus narrat Tullius:& obfcuriffimus Platonis timzeüs li er eft: q ne Ciceronís qdéaureo ore fitplanior. Sicutígi£ feptenari?nüer? habet facram&tii fuü:fic fanctificatatqs pfe étus: δὲ ut ita dica uerus eft numer?, qui unioneretinet ,& fok.14.b unius dei maieítate cócludit, Vn dicit filius: Ego in patre: δὲ pater in me: volenfqy οὖς unü e(Te cti patre, loquif ad εἴ: Ibi.r7.c Pater da,ut ficatego δὲ tuunum fumus: fic& ifti in nobis unii fint. Prima ergo beatitudo eft effe in primo numero,q unus& uerus eft.Secüdain fecüdo:id eítin decade. Tertia in tertio,id eft in hecatotade.Sicutein decas decima unio: necóplet:(ic hecatótas ex dece decadib? fruit. Quartus numerus q millenario numero cótine£,de decé coftat heca tontadibus. Cum igi quis egerit poenitentia, de míllena/ fio δὲ quarto numero uix reuertit ad centenarii δὲ tertium numerti. Rurfum qui in centenario εἴ εχ reditad fecüdü prímz decadis numerii:atip íta fitut dom? ifrael qua cor/ rucratnó poffit refurgere:& uirgo ifrf'quz errauerat in ter/ ranó habeat fufcitanté:qa q femel ab unione difcefferit:& illà puríffima uirginitatis pdiderit gloria:de qua Apfus di t.Cog.r.a. cit:Zelo em uos celo dei:& ítatui uos uni uiro uirginé caftà exhibere chrí(to,in qua nó eft macula necf ruga: priftinum ftatü δὲ unionis beatítudinérecipe nó ualebit:& uix ei con cedetur ut de mille reuertat ad centüi,& de centü ad decé re deat. Hac breuiter fum locutus:ne oino in hoc capitulo ,p/ pter numeroriü difficultatem fugiffe uiderer tropologíatn. 8([&huía bec oícít ois oomul ífrael«c. Mos cít fcriptura: rii femp aduerfis lata fubiungere:& poftdj trífti adeus fue ritcómínat? ad poenitétia eof Qs terruit ,puocat:iuxta illud Efaa qdin Efaialegim?: V2 gens peccatrix,ppfs plen? delictis, femépeffimi filij iniq. Cüq dixiffet, terra ura deferta,ciuí/ tates ufz igne cofumptz,regióoes uras cora uobis alieni co lbidem,d medétdoqt ad eos meliora ,pmittes: Lauamini, müdi cfto tcauferte maliciafufas ab anis uris. Difcitebrifacere, drite iudiciti:iudicate pupillo:iuftificate uidua:& uenite diípute mus dicit diis, Ο) uo ergo i Είαία ἧς fuera uoce terruerat, blada oratióe fuftétat:íta& in hoc;ppheta qbus dixerat:do' mus ifrfcecidit, nó adíjciet ut refurgat: uirgo i(rFerrauit in terra,nó eftq fufcitet ea: Nüc loquít ad eos,& dicit: dom? ifrF.i.decem tribus: querite me δὲ uiuetis:qin in co α της nó queritis,eftís mortui. ΟΠ quefieritis, inuenictis:& ο' ánueneritis uiuetis,Et nolite querere bethcl,in d erat uitul? Ofce 9.ἃ aurcus:& galgala locii idololatriz:de ᾗ& fupra dixi:Omis yu Unica eos: in galgalis. Et in berfabez nó tranfibitis. Pul; στ τὰ chreinberíabezinquithoceftad puteum iuramenti non trafibitis:ubi fi qri errabat tribus iuda, idola adorare con; fucuerat, Inti αὔτ(imulachrop: cultu furebat ifrP;ut nejd rarif& ,eyptiz folitü dini iugebat ut idola colerct. Eft aüt loc? τ hitauitabraha:etex eo qd cii abimelech da tis fepté ouib^in focd? mutuü íurauerüt,ap/ pellat? eft puteus íura taméti,(rue pute? feptimí; ppter numerü fepté ouium y ap eim utrüq fignificat. Precipit aut? fcd^m leges allegoria do; rite dim& uiuite:ne forte fuccédat ut ignis domus iofeph:& deuoret cá& no fit q extinguat domá ifi, QLuifacit ' muiifrf.i.his q fibi noticia dei pollicé&:ut nó querat bethel & nó ítroeátin galgalá:& nó trafeat uel afcédatad putei iu ' raméti,(ed magis querat deii δὲ uiuát in eo. C) uertit aüt be thelqd' iterpretat dom? αεί, α dicüt:téplü dni, teplü dii:& cófidüti edificijs:de qb?düfad difciplos loquebat:Veniét dies i qb?nó relinquet lapis fup lapidé q nó deftruat.Et in ercdiunt in galgalis:q poft aduétii chriíti rurftüi cupiüt cir: cücid i.In galgalis em fcd'o ppls círcücifus eft. Vti& ipfelo cus noméaccepit:eo cp abftulerit dris opprobrium zgypti ab eis.Et ín berfabez inqtfiuead pute iuraméti nó trafibí tis,neillofputctiftermios iuda ds olim fcd^m Iram fcriptu ra pmifcrat A dan ufqp berfabeae:nec dicatis ultra cü ,pphe τα:Ν ου" ín iudea de?,in ifr magnii nomé ci?:fed audite ο aphis:In oem terrà exiuít fonus eoge& in fines orbis terrae uerba eorii:qa galgala.i, carnis círcücifio, captiua ducet a ucra circücifione cordis:& bethel quà putatis domi dei,nó fubfiftet:fiue ut melius arbitror erit inutilis.i. YWsut nequa d appellet dom? dei,fed uoce£ dom? inutilis fiue idoli, Ali/ ter. CLueritbethel q tim Iram feqt occidéténec(επ! q de? eft querit in ybis:& itrat in galgala q ad maiores επί reue latióes,fupnor ti fibi fcíam repromittés, τα Πὲς fiue afcedit ad puteii:de Q famaritana haurire cupies acjs,quz fitim fa; tíarenó poffét:ignorabat εἴ de cui? uétre,pcedtit flumia fa lientís aqua ín uítà terna. b 4Γ€xueríte ofim« víuite cc. QLuó ex pfona dei dicit: C) uarite me& uiuctistita ppheta de diioloqt,ut querat οἳ& uiuát.In eo em qd querüt diim uiuere icipiü t:fin aut nó quefierint ed:& idcirco nó uixerit, ftatim fuccédet ut ignis dom? iofeph:quàa jppter hieroboà ἃ detribu ephraim& de domo iofeph fuit:decé tribus fen; tire debem? quz appellabat ifrf:& ex maiore ppfi parte no/ mé priftini poffidebát. Dua aüt trib? qua regebant a ftir/ pe dauid q de tribu iuda fuit,uocatz funt iudas:& poffide/ bathierfm,in d erat téplii dei, Πορ fuccefa fuerit dom? io7 feph,deuorabit atq; cofumet bethel:de d fupius dixi: Nolí/ te querere bethel,& nó erit q extinguat,cü a regib? fuis fue; ritincé(a.Pro bethel ín Lxx.leeít domus ifr fenfum magis quá uerbi interpretatib?: ut fuccedéte rege hieroboa:& ο’ ctis deinceps regib^q οἱ ín impio fuccefferüt:ardeat decé tri b?quaz appellabat ifrf. Ite eft ignis q fuccedit fiue refpledet & inflamat domi iofeph ut cófumat bcthel: de d alibi dici tur: Ambulate in lumie ignis uri:& i lama qua fuccediftis. Etqa crebro demi iofeph jppter hieroboà q a ftirpe dauid ppm dei fepauit,& uaccas fecit aureas in dan δὲ in bethel: δὲ dixít,nó eft ps nobis i dauid, πο hareditas in filio ieffe: ad pfona hareticos: retulim?q fermóe cópofito, decora atq formofa:& ut ita dica aurea fumulachra fixerüt:& adorat opa manuü G Geii;16; Γαι Ὁ D T$.75.a Efa.so.d s Reg.1z2.d E £omimen.2ieronymi liber fecundus opamanui fuase,X agricultura fub uaccaxs fpecie fibi ima ginérepromittüt:dicit ad eos:CLuerite dnm δὲ uiuite,eti q dixit:Ego fum uia ueritas& uita:ut poftd$ ambulauerint in co& iuenerifit ueritate: tüic incipiat uiuere q pri? mortui erát.Et nifi hoc fecerint, diaboli cóburen£ ardorib^:nullufqg fe perfectus ficut pater eius pfectus eft,qui moratur inae; lo:facitin excelfo iudicium:& nó imitatur eum iudice qui deum non timebat;& hominé non uerebatur:& peruerfita te iudicij, fententiam fuam non leuabat ad coelum: fed ad humilia detrahebat. Ο dep fegt:& iufticia in terra pofuitz poterit iueniri déprín cipib?cop: η& ipfihz retico igni fuccefi(üt, q poffit ucranté cüicta flàma reftinguere:& pracipue bethel qua falfumfibi domut dei nomen affumit. a«Γι cóuertítío ín abfyutbí(udícíá cc. Multü in hocloco ab hebraica ueritate zdi/ tio uulgata difcordat: ficut abfqp cómonitio nenraexhis quz ppo fuim?,prudens ftatim lector intellígit, Itagg exponam? primü iu/ xtahebraos,& poftea qd nobis uideatur in « HEP. Ὁ üí cóuettitis ín ab [γη íudiciü: δὲ fuftida ín terra relinqtís faciente arcturü&orioné& couer/ tété ín manetenebras:& dié nocte mutáté. Qs uo catads marís:& e ndit eas fuper facié terrz:do; mínus nomen eíus. Qui fubridet uaftitatem fuper robuftü:& depopulatio/ nem fup potentem affert. Odio sEP. Qui facit in excelío iudícium:& iufticiá in τετ’ ra pofuit:qui facit omnía δὲ tranfformat& conuet/ títíntnane umbram mor tís:& díem nocte cóotene; brat.Quií uocat aquá ma/ ris.& effundit eam fuper facie terrz:dris deus omni potens nomé eius. Quí di uídít cotrítione:& mifería fup munitíonem adducit. Odio iuxta illud debemus accipe:qd? dederitno bis chriftü iufticia fua & nó proiecerit eà fed depofuerit iri terram; utomni iniqtate füpa ta,nos deterrenis co leítes faceret. Ego pu to ex hocloco etià gen tilé pocta furatü fuifTe: q derufticog: fimplici tate& btitudie ediffe/ rens,intulit: Extrema per illos iufticia:exce/ dens terrís ucftigia fe; cit. C) d'auté dicüt, fa cies oia atqp traníFor; mans: uno yboarcta τῇ& οπίοπα cóprehé; düt,neglieétes pprie» tráflatione Lxx. Chri fto fi meruim? pandéte, dicam?, Domus iofeph,i. domus ephraim,ac p hoc regia δέ bethel:fiue ficut Lxx.traftulerüt, domrifrf.i.& reges δὲ populi€ cultores δὲ idola, pariter fub uerten£:q inid iudicio deti ad iracüdia;puocat. Et cóuerte rit dulcedine iudicij in abfynthtj amaritudiné:qd? gen? eft herbe amariffima:affumétes inigtate& iufticia relinquen tes.CLus fit aüit ifta iufticiafequés uerfus oftédit. Faciente arctusg: δὲ orioné,X cóuertété in mane tenebras,& dié nocte mutante. De d fupra dixerat:formas montes,& creans uen tum,& annücians homini eloquiü fuü:faciens matutinam nebula:& gradiens fup excelía terrz:dfis deus exercituum nonien eius:ípfe eft creator arcturi qui hebraice Ya" dici tur,& a Symmacho δὲ theodotióe dic πελείφα uertit: quem uulgo booté uocant. ποσῷ fequi£,oriona:qui hebraice dicit 5923 Symmachus abfolute ftellas, theodotio inter; pretatus eft uefperü. Hebraus auté q nos in fcripturis fan; &is erudiutt 59353 interpretari putat fplendoré,et fignifica rc generaliter aftra fulgétia. Cr uado auté audiuimus arcu rum& oriona:nó debemus fequi fabulas poetarum,& ridi cula ac portentofa mendacía: quibus etíà coelum infamare conantur,€ mercede ftupri inter fidera collocare: dicentes Arcturü,pluuiafq, hyadas geminofqp triones: armatiiqs auro circüfpicit oriona: Sed hebrza nomina que apud eos aliter appellant, uocabulis fabularii gentiliii in linguam no ftram effe tráflata. Qui nó poffumus intelligere qd? dicit, nifi p ea uocabula quz ufu didiícim?& errore cóbibim?. V etin γορῖ uolumine GN hebrarum,graci titanas tráftu lerüit,qua apud ethnicos celeberrima fabula eft:ex d in lau; des deos: fcribüt γιγαμτομαχίας, δὲ tela typhoea& ipofi/ ΕΠ encelade ethnà moté:ad cui?motii trínacría cótremifcat. Yteaüt de? creator oim: qui facit ar&urü δὲ orionem,nocté in di&,& dié in nocté cómutat:& aquas maris amariffimaf zthereo calore fufpenfas excolat,& eliquat in dulcem plu; uiarum faporem,inftar medicinalis cucurbitz:qua calore fuperioris gyriehumore δὲ(απρυίηξ furfum trahit: ex quo difcimus unde fint pluuíz.Q ποσά fequi£: Qr ui fubridet uaftitatem fuper robuftum:ad prafíens tempus reuertitur: & eft ordo: Qr ui creator eft omniü,cóminatur etiam capti/ uitaté fuper(amariam, δὲ depopulationé fuper potétem ad fert:quoníà couertit in abfynthium iudicium,& iufticiam relinqtin terra. Vbi nos diximus, q fubridet: Aquila inter pretatus eft 14d«Gy. propriealit 44d oj dicitur qd nos fubrifioné poffümus appellaresquado quifirafcitur& aper tis paululü labíís fubridere fe f(imulatutirzoftédat magni tudiné.Dicam?& iuxta Lxx. Deus in excelfo facit iudicii: quando iudicat ueritatem:& reddit unicuiqp fcm opus fuum:& ofüis qui imitator& filius eius effe defyderat& εἴν tatenominü in grascüi tráfferre fermone. Tranfformat αὔτ de? oia, qfi facit de terre nis coeleftia,& hoies angelorü donat fimilitudine: qfi luna folis fulgore rutilabit,& fol habebit lume feptuplü: qii ani mal δὲ infirm?& corruptibilis hó,trafformat in fpiritalé& (ου& in icorruptü,mutas gloría nó naturàá:qii itelligé tes fulgebüt ficut fpléder firmaméti,& iplebit qd fcriptü e: Alía gloria folis,alia gloria Iunz,alia gloria ftellarii, Stella eina ftella diífert in claritate:fic δὲ refurrectio mortuorum. Qr omnis creatura liberabi£ de feruitute corruptióis in li bertat? gloria filiorü dei.Ifte deus qui cuncta tranfformat, εἰ umbra mortis mutat in lucem:qii hi qui fedebátin te/ nebris δέ umbra mortis uiderüt lucem magni:& qui erát ΕΒΙῆ noctis δὲ tenebras: facti füt filij lucis& filij diei, Ifte eft deus qui εἰ diem uertit in tenebras. Eorii diem qui dixe; runt:crucifige,crucifige eum:aufer de terra talem: quando ab hora fexta in typum iudaicz cacitatis dies ín noctéuer, fus eft. Ecnó folum fcd'm literam, fed ctià fcdim altioréin; telligentià: lux quz eis oriebatur in lege€ prophetis, uer/ fa eft in tenebras, ignoratibus quid legant,quíd audiantut iplea£ de illis qd'fcriptü eft:Obfcurét oculi eorüi ne uideat: δὲ dorfum corii femp incurua.Ifte deus uocat ad feaquam marís,& effundit eam fuper faciem terra: de peccatoribus iuítos faciens. Ad qd' exponendü,unum tif ftudio breuita tis ponamus excmplii.Paulus αρῖς dfi turbo uiolétus& f ua tépeftas:& tumétes maris gurgites pfequebat£,& oppri mere nitebat ecclefia dei.C) ui uocat?a diio, effufus€ fup fa cit uniuerfz terra: ut praedicaret euageliü de hierofolymis ufq ad illyrícum: δὲ adificaret nó fuper alterius fundame/ tum,ubi iam fuerat pradicatü fed ufdpad hifpanias tende; ret:& a mari rubro imo ab oceano ufq ad oceanü curreret, imitans drim fuii δὲ folem iufticiz:de quo legimus: A fum mo cado egreffio eius: δὲ occurfus eius ufqs ad fummi ei*: utante eum terra deficeret: d ftudium przdicádi.Ifte deus δὲ contritione diuidit fuper fortitudiné:ut eos quí malefor tes funt,imbecilles faciat:& imitari poffint Apoftolum di/ centem: Ci uando infirmus fum:tunc fortior fum. Nam& filij huius ἔσο! prudentiores funtfilíjs lucis in generatio: ne fua. Fortitudo corporis imbecillitas aniz eft:& rurfum animz fortitudo, imbecillitas corporis eft.Igit diis qui οἵα róne difpenfat,& uero facit cüicta iudicio:diuidit cotrítioné fuper robufti inimicu,ut inducat miferia fuper munitioné quz fe erigit cotra fcientia dei.De qua& in ,puerbijs legi/ mus: Ciuitates robuftas ingreffus eft fapiens& deftruxit munitione ín qua confidebat impíj.Hoc& ad omné quidé fortitudinem fzcularem,fed proprie cótra hareticos facit: qui argumétís& fophifmatibus& arte dialectica, dogma tum falfitatem roborare conantur. Sed deftruit eam apics uir:X dei adiutus auxilio, cmnem munitionem oftédit ef? {ς Vanillimà Matth.s,g G H I, Cos.ífs.e Luc.rg lo:g Téta Acuga Rom.5.e T2.1$.5 Tro.2L6 " λ 4 "i ΐ A ὰ / | d -— PO 0S UP ΚΚ τὸ ΚΑ. BR eA ww τ m τς no. Ji! A Rom. T d Mattbu$.c P$9, c Matt. 16, c T l7,c Mattb.ro, d T$05.c ain 5ímos fe uaniffimam: ut íínducat fuper eam miferiam:& inclina/ ta fuperbia,poffit cum Apoftolo dicere: Mifer οσο. homo: quis me liberabit de corpore mortis huius. a«[€ dio ba buerüt ín porta«C. Hi fup quos deus fubridet uaftitatem &d preciofum uidebatis& pulchrii,ueftris ufib*tradebatis: Viri& ex pracio εο qu rapiebatis& tollebatis a paupere, domos qdro lapide zdificaftis: ut f; políates hoies, parietes δὲ affert in eos populationé,qui in malo robufti funt:& ad opprimendi potetes: odio habuerüt in por/ τὰ, ἃ eít in iudicio cor ripientem,uel me, uel alios pphetas qui ad eos milfi(üt:€ loque tem pfecte fiue uerbii ámaculatü:ut interpre tat? eft Symmachus: aut Aoyop óctop, id eft fermoné fanctum: ut Theodotio δὲ Lxx.trá ftulerunt.In porta atit iuxta ucterem iudaicí moré,populi fuiffe iu/ dicia,&(pe legimus δὲ crebro interpretati fumus: ut nec agríco/ laad caufam ueniens, frequentia ciuitatis& nouo terrere afpectu: nec urbis habitator δ ge ab urbe jpperaret: & fubuectione quere; ret iumentorü. Hoc iu xtalram dixerim?: cae terum grande peccatü eftodiífe corripictem, s HEB. Odió habuerunt íi porta corripientem:& lo. quenté pfecte abomínati ὁ funt.Idcirco pro eo φ diri piebatis pauperem:& prae dam electá tollebatís ab co:domos quadro lapide zdificabitís,& no αρα bitísin εἰς, νΊποας aman tiffimas plantabitis:& no bibetis uínü earü:quía co/ gnoui ulta fcelera ueftra δὲ fortía peccataueftra:ho ftes íufti;accipiétes mune; ra:& paupes ín porta de/ prímentes: deo prudens ín tempore illo tacebit; quía tempus malum eft. QLuerite marmorib?ueftíretis:ds qa zdificaftis de rapinif& nó folü máfioni& tecto, exigit htiana fragilitas: fed pulchritudi/ sEP. Odio habuerunt ín portís arguenté: δὲ uerbü fanctum abomínati funt. Propterea quía pugno p/ cutiebatis paupes,& mu/ neraelecta acipiebatif ab cis:domos dolatis lapidi; bus xdificaftís:& no habi tabitís ín eís. Víneas defy derabiles plantaftís,& no bibetís uínü earü: qaego cognouí multas ipietates ueflras, δὲ fortía pctáue/ ftra: coculcátes íuftü, acci piétef cómutatioes& pau pes ín portís declínátes:io q itellioit in tpe illo filebít quía tempus malum eft. QLuerite ni δὲ delitif prepaftis: repentina captiuitate; uel mortefuübtracti no hitabitis{ eis. Vineas dq amátiffimas futu, τίς potibus ,puidétes plataftis:& nó bibetis ex εἰς uinü:qa ego uni uería fcelera ueftra& petà cognoui:& pctà fortia qua mea iracii; diam ppuocarüt: υἱὲ eftis hoftes iufticiz fi ue omnis(11:82 acci; pitis munera:& pau; peres ín iudicio αερτί; mitis: Ideo q paup& prudes eft, cà furenté íudicé uíderit; tacebit in tpeillo: qa tep? ma Iü&. Vel certe ita intel; ligendüi: C. uid ,pdeft nüc uicina captiuitate ura enumerare pctà: cü iam nullii remedii fit: murosurbiti ue; ftrag: hoftilif cíngat ex ercítus? Poffum? hoc maxime fi tenó odio fed amore corripíat:fi NS folus ad folum fi affumpto fratre altero, fi poftea prafente eccefiaxut nó ftudio detrahendi:fed emedaticis tua uidea tur crimen ingerere. D uplices portas mortis& uitz, uitio; rii atcp uirtutil fzpeín fcripturis legim*:ut illud in palmis: Q.ui exaltas me de portis mortis:ut annuncié omnes lau/ dationes tuas in portis filiz(ion: haud dubium quin eccle/ fiam fignificet excelfm monté fion:& cíuitate ἀεί uiuentis hicrufalé coeleitem:& multitudine angelorü:& ecclefia pri; mitiuorü qui fcripti funt in coelís. C. ui in portis fion fuerit exaltatus,portas mortis timere nó poterit:de quibus Petro diis loquebat:Sup hácpetra zdificabo ecclefia meà:& por tz inferi nó praualebütaduerfus ea.Portas uirtutis manife fte inalio pfalmo di(cím?;Apite mihí portas iufticíz:ingref fus in eas confitebor diio. Hic porta díi:íufti intrabunt ín eam. Deníq δὲ fapientia in portis ciuitatís confidés dixit: Quanto tepore ínnocétes obtinuerintiuítici3,no confun/ dent. Ego portas cíuítatis, hoc eft aniz credétis ín chriftüi, puto effe uirtutes p ds ad credétes chriftus ingredi. Et qa nó eft(criptü in qbus portis oderínt corripienté: utrum in malis an in bonis:nos ad utrüiqy referamus.In uitiorü por/ tis ftantes peccatores arguit ppheta:& idcirco deteftationi habet abis, Aut certe ipfe propheta ftat ín portís initíjíqg uirtutii; δὲ odio habet ab his quos corripit: necfufficit pec/ catoribus odiffe in portis arguenté fiue corripienté: nifi uer bum fancti abominent qd? de eíus ore pfert. Ὁ υἱ em nó recipit ,ppheta,nà recipit εἴ q mifit illü.Sin atit uerbüi fcm uel q pfecteloquebat abominati funt: porro uerbum fct diis et iefus:de ᾗ dicit: Non dabis fan&tü tuum uidere cor? ruptioné: Omnes iudzi dicentes anathema iefu: uerbü dei abominant,qd*& pfectü& fanctü δὲ ímaculatü eft. Abomá natio em peccatori e(t pietas. C) uícgd auté de iudais dixi/ mus tà ad ethnicos dj ad hzreticof referri pót:quor alíj οὖσ fcripturas(ctás abomiant in qb?y/bü dei eft. Alij ἀπ puerfe itellieüt qd legüt:abomiatione ponüti domo dei. b€[ 3d &Irco pzo ἐο«C, Ne forfitan putaret ifrael qd pppter folaido/ lolatria hoftib? traderet ad poena:íügit δὲ cetera qua amif/ fa ueritatis relieione cómiferit. Dirípiebatis inquit pauperé utab co tolleretis, qui uictui neceffaría uix habcbat:& qc/ ipfum& de hzreticis : dicere:q dirípiüt pau; peres fiue ftricta manu pcutiunt caput ei?:hoc em grace Π’ gnificat κα]εκομδυλίζεε Tox ovo; iuxta illud qp fupra legim? percutiétes in capitepauperé.NO ein percutíüt haretici nifi pauperem qui fuftinere nó poteft cómínationé: nec in alijs mbris,fed in pricipali cordis& í fidei ueritate:spaupes reor Ω fimplici cotenti fide, hreticorüi malicia nó ualét ridere; Sed δὲ quicqd boni opis in dei munera preparartit, nifi ad C uerfaríjs re(titerin:pdet tpepugna atq certaminis:q aduer, (αγῆ copofítioeftructuraq y bos zdificat(ibi domof:ut tu ti maneat& fecuri.Sed nó hitabüt in εἰς cti ab eccliafticis ui ris deftructee fuerint atq; fubuerfa.Et nó folü domos σα cat,uerüetià amátiffimas ἃ;& defyderabiles plantatuine as: ut chrifti myftería métiant:fed no bibét ex eis uinü,ni(i qd eftfuror draconü infanabilis:Expectauit eim diis,ut iftae tiinez afferrent fructus:& no attulerüt uua fed fpinas uel la bru(cá:nec iudicii fed clamore: quo contra deü futi infano ore blafphernant.Ideo αὐτὸ nó habitabüitin domibus fuis: δὲ nó bibét uinü earü quas plátaueratuinearü:quia cogno uit dris mftas ipietates eo: Hic cognitio, nó iuxta illud in/ telligéda eft qd? alibi legim?: Cognouit diis eos q eius funt: fed qdnihil deü lateat:& omnía peccatiti fecreta cognofcat, Cognouí inquit multas impietates: quz nó folum multz, fed δὲ fortes(unt:& opprimentes fiue conculcantes ipfam iufticiam: uel εἴ qui tuftus eft. Et accipitis inquít comuta^ tioné:pro qua cómutatione omnes fimiliter ἀλλάγμιαϊα, íd eft ppiciatione tráftulerüitznos mun?diximus:a2 oy, aiit iuxta idioma fcripturarü praciü dicit: qd? ineuangelio, uod legimus: Aut quá dabit homo cómutationé ,p anía ua.Paupes quoq in portis declinauerüt,id eft εκκλίμομες fiueut Symmachus interpretatus eft: opprefferüt:ut cótra iudicij uerítaté pracio fententia uéderét: incurrétes ín illud 2, Tímo, τ.€ Mattbuac,d qd'fcriptü eft: Munera exczcát oculos etía fapientii; Chu Deu,xe. d accipiüt haretici: utaufteritate(cripturarum qua peccato, ribus torméta denüciat,uertanr in beatitudine; cü diuiti/ bus Φίρετα que; pmíttat:tm apud paupes truculéti[Πε& (ueri. Qf igit uir ecclefiaftic?& prudes atq itelliges mul, tas impietates ín ea qua uocat domus dei efTe cognoucrit; δὲ nó folum multas,led δὲ fortes,& qua opprimere poffirit f íufticiam E Hiere.15, d T? Ι40.ς 1οὔ,3.ε 'fro.j8, a $.56.e Tob.14.a Tbidem τους Mattb, 6,0 £ommern.bicronymí liber fecundus iufticià:& inti do&tortüi rabiem proceffiffe:ut accipiat pra cium ín iudicío:& oinia ,p munerib? faciat: paupes απο dcuitét in portis,& audire conténat:taceat in illo tpe:ne det fan&ü canib?:S mittat margaritas ante porcos,q conuerfi conculcent eas: et imitc£ Hieremià dicente: Solus fedebà: habete ma li:& diligite bonii,& reftituiteiudicifiípórlsq(ἃ odio habuiíftis i porta corripienté:ut mifereat diis reliquijs iofeph:& qa facerenoluiftis,mea Dcepta calcátes,& uertiftis ad me(capulá recedéte: ideo hac dicit dris de? oipotés q eft exercituü difis:ubiqs plac? υδίῳ moefticia, Agricolae uoca; quía amaritudine re/ pletus fum.Etillud in pfalmis:Singularis fü €go donec tranfeam. a«έδρες boni«c. D'icitis deü efTe uobifz cü:qa fitis filij abrahà: audite qd? feqt:Si filij eftis abrahe: opa pris uri facite, Ο ua(unt opa pris uri abrahec Diligite boni& non maltu.Grande pecca/ tum eft,nó folu facere malum fed& diligere. Multi peccát:& exple/ to uoluptatis ardore: mordent cófciétia fua & pornitet eos peccatí fui, Q,ui atit non folii non dolet fe fecíffe qd? malü&:fed in fuo fcele re oloríat, ifte implet illud qd fcriptum eft: Peccator cü uenerit in pfundu pietatis cote; nit. CLuazrite ergo bo; nii& nó malt: Si em quefieritís bonii:ín eo qd queritis bonü fta tim repellitis malum. Nundqaütquareretis boni, nifi pri? repelle, retis malü, implentes y/ba pfalmiítz dicétis: Declinaa malo&fac : HEP.Quarité boníi& no malü ut uiuatif:& erit dfis deus exercítuü uobifcü fi/ cut díxiftís.Odítetmalà& dilieite bonüt:& coftituite in portis iudicium, fiforte mifereat dns deus exerc/ υ ταῦ reliquijs iofeph. Pró/ pterea haec dicit dris deus exercituü driator:ín omní bus plateís planctus:& ín cüctis qux foris füt dicet: uae ux. Et uocabüt agríco/ láad lu&tà:& ad planctü cosq fcíüt plangere. Et ín oimib? uíneis erit pláctus: qa ptráfibo i medio tui di; c cit dris. Va: défyderátibus diem dominí:ut quíd eam uobís? Dies domíni ífte tenebrz δὲ nó luxsquomo fi fugiatuira facie leonis: €t occurrat sEP. Quarite bonü& nó mal ut uiuatis,& erit fíc: diis de?omipotésuobifcá ficut dixiftis, Odio habuí mus malas dilexím? bo; na:& reddite ín portis ít diícíi:ut miferea£ dris de? his qrelíq funt de iofeph. Ideo hxcdícit dif de?omi potés:In cüctis plateif plà ctufi& in oinib?uijs dicet: ux ux. Vocabit agricola ad luctá& ad pláctii, hi q fciuntlamétationé:& in omnib? ufjs pláctus:qa p/ tranfibo per medium tuí, dicic domínus. Vae defy; derantíbus díem domini: utquíd μᾶς uobis dié do; mini?Etea efttenebrz& non lux. Quomodo ἢ fu giat homoa fade leonis: etincidat büt ad luctii:& q(ciüt more ,puicía precine; re ad cócítadas lachry mas uocabunt:ut ner quad in omnib? pla; teis(icut fup di&tü eft: fed in uineis fit pla&? atq luctus: utubi án dà fuit materia lzticie fitorigo lachrymarü. Et hzc oia fiét: qa per tráfibo inqtin medio tui. Verbü hebraicii, ptráfibo,qd'eog:ligua dicit AN ἅπεης in fcripturis fctis ex pfo» nà deí ponit, ,p poena accipiédti:ut nequags apud eos mancat,fed pertranfeat ac relin/ quat. Vii& in alijs lo? cis fcd^m iterpretatio/ né Agleqri irafcit de? furorefuu& ird&ypv/ περθεσίαμ uocat: quae oia referri pitad hare ticos:ut quia illa& il/ laquziuffa funt face; renoluerüt: fit in oib? plateis cog: luct?.Lara Mattf. 7b ein& fpaciofa uia quae ducítad morte: fingu ligshareticop: δὲ géti», lid in fabulis fuis atqg figmétis hrit plateas, qb? cófequeter infert: bonii.Cücp quafierítis bonti& uitaueriti( malti:tüc uiuetís in co q dicit:Ego fum uita. Bonii quzrit;q credit in εἴ q in euagelio logt:Ego fum paítor bon?: Repellit malüi q fugit εἴ de ἃ fcriptü eft: Müdus i maligno pofit? eft.Et in oratióe ἀῑίοα dicit: Libera nos a malo. Οὔ quefieritis inqt boni δὲ nó mali,& uixeritis tiic erit diis de?exercituii uobiícü:fi cut dixeratis,ideo eti effe uobifcü:qa nati effetis deabraha. Nec fufficit boni querere malüg; nó ἄγετε, nifi&ris/soctp.i. pietate habeatis in utroqxut primi odiatis malü,deinde di ligatis bonüi.Odit malü q nó folii uoluptate nó uinci, fed oditopa uoluptatis:& diligit bonü:q no inuit? aut neceffi; tate aut metu legü facit qd bonü&fed idcirco qa bonü é:ut mercedé boni opis héat cófciam fua δὲ dilectione quà crga Etícüctis qua foris(Πε dicet uz, uz. Qui em íecchia fuerit nóaudiétuz, qd pocnap: ultimi é: fed fi forte peccauerint, fumet fup eos lamentii. Ideo αὔτ foris fiue in oimib? υῆς di cetur uz uz:quiía nó hrítuna uia quz ducit ad uità:& qua uía regía é:fed prauas atqa puerfas& declinates ad dexterà ac finiftra, di nó audiüt drim dicété: Ne fis iufi? multi. Et. Ecce.7.€ Peruer(z fütuiz quz a(iniftris fit. Incurrütqi duplex,ua: Pro. 4«d carnis& fpüs,prítis fzculi atqp futuri, Cii ecótrario ecclefia; ftici audiat: Gaudete:iterü dico eaudete.Scd& agricola uo Philip.4-a cat ad luctü:habent em harctíci agricolas fuos,in quorüi ar uis tribulinafcunt& fpinz. Etad planctii uocant q norüt plágere uel fua uel aliena pétà:quàd δὲ haec in bonà pté pof fim? accipe: ut uir eccfiaftic? δὲ potés ad poenitentia puoca A«Cof, 9. b. boni poffidet. Vii& αρῖς inqt:Datoréhilaré diligit dc: Nó em oinis clemofyna placet deo:nifi quz cü hilaritate pfer£, ΟΠ oderitis mali δὲ dilexeritis boni: coftituite in portis re,imitet diim futi dicente: Lamétati fu Γη”, δ΄ nó planxiftis: Luc.7.e & plagat hareticüficut faulé regé ifrael plaxit ἁπαᾶ famuel. 1 Reg.15.g Et Apfs lugere fe dicit fup eos q nó egerunt pocnitentia.In 2.Co5 1g iudiciü:de ἅ fupra di&tü eft:ut iniquitate expulfa ueritas re deat.Et fi feceritis hocforfitan miferebit dis deus oiipo; tes refiduis iofeph:detribu ephraim,& de decé tribub? ca/ priuitaté euadere poterint: Q uz oia poffunt& hareticis co aptari: ut deferto errore qué finxerüt,redeàtad ecclefiam E oderint priora dogmata:dilieatqp in ecclefia diii ueritate& iudicii uerti exerceat in portis uitiop: δὲ ytutü: relinquétes illas€ ad has trafeütes:& fperét mifericordià q ex faucibus diaboli euadere querint. Iuxta Lxx.aüit ordie cómutato,fic manífeftior lectio prafentis capituli reddi pot. Q.uó dixi; ftis,odio habuim? mala δὲ díleximus bona:fic quarite bo; nü δὲ nó malü:utuiuatis,& fit dris de?omnipotés uobifcii: & redditeiportis iudiciiut mifereat dris de?omipotés reli quíjs iofeph. b€["[*zoptercabecoícít ofie«c. Pracepi ut quareretis boni& nó malii,ut uiueretis effetqs dris uobif/ & Et iterü intuli;ne femel ti uos monitos diceretis: Odio omnib? dq uineis erit plàctus: qa uinez fodomone: uinea cog.. Ft ,puino lztíciz qd letificat cor hois:attulerunt uinü draconü δὲ furoréafpidü infanabile.Et hac uniuerfa patic/ tur:quía ptranfibit p medium eos: dfis:ut nó habitet inter eos,nec dicat:Habitabo in eis€ inambulabo. Et: Ecce ego uobifcü fum omnibus diebus ufq» ad cófumationé fxculi. €€[ ὣς vefyderátíbus«C. Ne detribu iuda thecuites pphe taoino hoies trib?fuz negligere uidere£,& ad decétin trib? cóferre fermoné:ad πε regnü,hoc eft iudà& ifrael nunc dirigit fermoné uaticinj:qd ex multis qdéalijs, fed praci^ pue ex eo qp fequit: Vae qui opuléti eftis in fion δὲ cófiditis in mótefamariz itelligi pot. Vz igit iuda ifraelicp dicetib?: Veniat dies:ueniat predicta captiuitas:dümodo qd ,pmit ti£ p ,pphetas, etíà reftitutióis tépus cofeqtur. NO eftem tà τ mali in captiuitatis iniuria, απο boni in his qua poft ca ptiuitate diis pollicetzquibus ,ppheta rfidit,fruftra eos qd? longo tpe zin 52imos fofigó tpe poft futuri eft;in aductu filij dei poft Lxx,annos captíuitatis babylonizprzftolarí:quos uaftítas atcp paupe ries δὲ innumerabiles miferi cofequent. Fugiétib? em in^ qtafacie nabuchodonofor leonís:occurret affuerus fub d , hefter narrat hiftoría:fiue deftructo affyriorü δὲ chaldaorü ΠΩ £q; V iudadicit,& eos q exifr? ad dei cerimóias cómigrarat&ni hilomin? nó recedebat de excelfis:colebatqs idola,& pétoge magnitudie dei facrificia polluebat.Nüdf eff reor qd? de ob latioib?uitulog: ds offerebàt in dan& bethel dixerit:fi obtu [εγίεἰς mihi holocauftomata δὲ müera ura nó fufcipia. Odit impio,medi,pízq: có furgét. Cüqp regnáte fueritis reuerfi, δὲ pracipiente Dario eapitis edificare do/ màü diii:St omne fidu εἰᾶ habueritif in téplo: étautreqeícatis in eo, & laffas manus fuper parietes inclinetis:tiic ueniet Alexander rex tnacedonü fiue anti/ och? cognométo ἐπ’ φαμὴς,( moret in τῷ) lo:& uos inftar colu/ ri mordeat:nequadj foris ibabylone,€ in fufis:fed intra termi/ nos terra fácte. Qr ui/ b?reb? pbar,dié qua cócupiícitis π effelu cis& gaudij,fed tene/ brarum atq trifticiz. ΗΕΡ, δὲ ocaartat. ei urfus: & ingredia£ domü& inni tatur tnanu fua fup parie/ té& mordeat eü coluber, Nungd nontenebrz dies dni,& nó lux?caligo& no s fplédor in ea. Odi δὲ próy ied feftiuitates ueftras:& no capid odoré coetuü ue; ftrog.Q dfi attuleritif mi híholocauftomata&mu nera ucftra,non acdipíá:& uota píneuium ueftrorá e non tefpicíam. Aüfer a qme SEP.& incidatin eum ur/ fus,& intfoeatíndomü:& innítat manibus fuis fup paríeté:& mordeat e co/ luber. Nónetenebrax dies ἀπί,δέ nonluxz&caligo& nó haber fplédoré. Odio habui δὲ repuli feftiuita/ tes ueftras: nec odorabor in couentioibus ueftris.Et fi obtulerítis mihí Ποῖον caufta δὲ faarifícia,no fufci pia: falutare pfentiz ue ftra: norefpicia. Tráffera mne ait de?& no folti odit, fed& ,piecit feftiuita/ tes corii:q fugiüt leo» né& incurrüt uríums δὲ ingrediunt domi: δία ferpéte mordent: quía non ccelebrát fe7: $0. 4.) C ftiuitates dei,fed fefti/uitates fuas dicéte do^ mino:Odi δὲ pieci fe/ ftiuitates uras. Ethu/ iufcemodi hoim cóué tü odoréq nó fufcipit nechabetin odoré bo nz fragrátia:& oia eo ri munera deteftat& pinguiffima uota nori refpicit. Cónod qdeim nó folü illi? rpis hoib? fed δὲ nobis accidet fi fifía delingmus: δὲ dé rapinis δὲ periurtjs fcé leribu(qs quafita, deo Hac iuxta hiftoriam breuiter dixim?:ne penít? iudxorüi opinion relinquerem? intactá: Czterüi nulli dubiü eft οὓς nros die tenebrarii, die Sop5.1.b intelligere iudicíj:ded fcribit& Sophonias:Tuxtaé dies diii magn?,& iuxta δ δὲ uelox nimi(:uox diei ἀπὶ amara& dura Efa.is. b. Et efaias:Ecce dies diii infanabil'uenit,furorís& ire ponere orbéterras: defertii,& ptores pdere ex eo. Simulg decutit cófidetia(upborii:q utapud hoies íufti appareat: folet die LE expectare iudicij& dicere: Vtina ueniat dis:utina nobis li, | Phiipnd ceat dilTolui& elTe cü chrifto:imitates pharifzüi q in euage/ ! Luc.i$ b lio Joqueba£: Deus ago grastibi:qa no fum ficut cater ho ] mines,raptores,iniufti,adulteri:& ficut hic publican?:Ieiu/ nobis i fabbato:decimas do oim quz poffideo. Ex hoc ei ipfo qd die dii defyderát& no ptimelcüt: digni fupplicio ἰ lob:5.b iudicant:qanull^hoim abfq ρέϊδ et:EtAftra imüda funt GaL.5.d cora co:Etconclufit οἵα fub péto:ut oim mifereret, Cü igit nemo poffit de dei iudicare iudicio: δὲ deociofo ds uerbo | lobia reddituri fum? roné:Et ob dtídie;pfilijs fuis obtulerat ho | ftias:ne qd forte puerfum cótra drim cogitaret: qua teme; LCok.4.b rítas eftaudire cücorinthijs: Sinenobis regnatis: atqputi/ he nárcgnaretis:ut& nos uobi(cii regnarem?. Certe(i eos etia ppría có(cictia no remorderet: debuerat imitari Ρα dice | tem:Q. uis(candaligat,& ego nó urorc& ,pomnib? effe fol | liciti,ne jfi amatores fui, ut ipfi regnét,alioriüi torméta defy derarét: Q.uó ffi qs uelit capi patríà fua urbéqpfubuerti;ut [ folus amicitia uictose pfrua£:folem? in angufttjs& tribula | tionib? dicere: Vtina mihi liceatexire decorpe,& feculi πι’ ius miferfs liberari: nefciétes qd?(pdiu in hac carne uería/ mur habem? locii poenitétiz:(1 atit recefferim?,sudiem? il/ ?5.6b lud,pphetz:In iferno atit qs cófitebit tibicIfta€(zeculi triti ΑΗ cia quz ducitad morté: d Apfs nó uultpire eq ο uxore |"27: ἃ pfis fuerat fornicat*:j δὲ iudas períjt infozlix:q abüdatiori | abforptus trifticia, pditioni homicidiü copulauit:& homi cidii omnib? peius homícidijs:ut ubí putabat remedii& morte fufpendá finé malorüibi Leone δὲ urfumn δὲ colubrii ! repiret.O,uib?noib?uident mihi fignificari uel diuerfa fup plicia:uel ipfe diabolus,q recte δὲ leo δὲ urfus δὲ coluber ap ! Ela:6. d pellat. Οὔ nos putauerim? Efaiam audire dicente: Vade ppfs me? intra cubicfa tua:claude hoftiü,abfcódere pufillit* Te donec tráfeat ira diii, δὲ effe qfi in domo nra, dfi in iferno re | 2.4 qefcere: tüc mordebit nos coluber q in pritíloco nahas:in 35? Tob appella£ leuíatha.De cui? natura& terrore mftiplici ple | ni? in ipfo uolumie dixim?.In caligine aute& tenebris qua | εδιτατία funt luci& fplendori:tormentorü diuerfitas expli, | cat. aQL6o dí« ,píeci feftíuítates«C. Proprie hoc cótra tribü επ hos putemus offerre: δὲ nrapctáredimere: cii legerim? Zacheü qcqd rapuerat iri qdruplü reddidiífe:& de his que bii quzfierat, media obz tuliffe fubftantia. Nec em qd? male quafitii eratin dei do naria poterat offerre:nifi prius diis fuis redderet:& poftea impleret:qd fcripti eft: Honora drim de iuftis tuis labori; bus: Et: Redéptio aniz uiri ppríz díuitiz: de mercede em meretricis de? uotano fufcipit. Ecótrarío iuffus dicere pot: Diriga£ oratio mea,(icut incéfum in confpectu tuo. Qr uz oratio iudz proditori uería eft in peccatü: non em habebat bonü odor£, fed opeloquebat: Putruerüt δὲ corruptz(Πε cicatrices mez:a facie infipiétize meze. C) uz oia€. dehare ticis dicerepoffum?:qui dum fugiütleone,incurrüt arfum: & ingreffi domü quà putat ecclefiam dei: innitun£ parieti/ bus quos ipfi fecerüt: δὲ a ferpente morden£: quorü lucem & dié tenebrae eripiunt€ caligo: ítaut palpabiles tenebrae fint:& interficiant primitiua eogs.Horü deus odit facrificía δὲ afe pijcit:& quotienfcüds fub noie ἀπί fuerint congrega/ ti, deteftat foetoré εοτῖ!: 8 claudit nares fuas. Odiffe auté& apiícere δὲ non odorari,hüana loquitur fimilitudine:ut nos affe&ü dei,noftris fermonib? cognofcam?. Et fi obtulerint holocaufta ut uidean£ ieiunare:dare elemofynas:pudicitía polliceri, qua holocaufta funt uera: non ea fufcipit drís:nec dignat afpicere pinguifftmas hoftias eorüi, Non eim facrifi/ ciorum magnitudine, fed offerentiti merita caufafqp díjudil cat. Vnde€ uidua qua ín euangelio in corbonam duo mí/ nuta miferat:omnib? a faluatore prafer£ qui uota pinguif; fima& hoftias medullatas fe offerre credebant, de multo dantes parü:cum illa totüi cp habuit obtuliffet.Manifeftius δέ uerius hac poftaduentü diii dicunt populo iudeose:qui deftructo téplo δέ altarí, hoftías offerre fe credüt:quoriü de? odit δὲ píjcit feftiuitates δὲ non capit odoré coetüs eorü:qi cógregati dicunt: Crucifige,crucifige talem:Et:Sanguis ei? fup nos& fup filios noftros. Et fiobtulerint holocaufta íti fynagogis,& munera in concilíjs fathanze,& uota pinguifft ma:nó earefpicit díis:ficut non refpexit munera cain.) üi bf qdéuni deti colit& recteofferut: fed 1o nó refpiciunt: qa nó díuidtit in patre δὲ fili δὲ fpiritüfanctü confeffione. Noftraauté muncta,id eft ecclefiz qua offerimus de primi tiuis noftris:refpicit deus ficutrefpexit qndà facríficía abel. bp Ziufer ame tuimultá cc. Pulchre cantica leuitarii qbus laudabat deii tumultii uocat,fonitücp cófufum: qa non eft pulchra laudatio in ore p&óris: X hac eadem idolis offer; requoq confueuerát.Iudeorü qq oratío δὲ pfalmi ἃς iri fy nagogis canüt,& hareticos; cópofita laudatio: tumult? cít f z dominó Lüc.1o, ἃ : Pro, 3. b Ibi, 15. b T3.140:á Lüc.if,á Y Gea:& E £ommen.Wietonymi liber fecundus.^ dfio:A utita dici grufinitus fuis,S clamorafinon:dpr ma gnis cantibus ifraelis opa cóperant.Pfalmii aute€ carmi na,lyri& organa:uel íuxta lram accipe ín populo ifr quae olím fiebantin imaginefuturorü:uel iuxta fpiritü in nobis '&in βατονοίσσμα ε bonis opibus dirigamus;audiütur a ..diio:fi malis,cócludit Magis ein ihtelligetia ᾧ ybü pofuit:qa tris dámafcitdudtl: fütibabyloné fiuetrás babyloné.In eo atit loco ubi Lucas: pofuit μολόχ& in hebraico fcriptum eft Cia2 ba Aquila: uertit μελχόμ: Symmach?& Theodotio: regis urt.Pro eb ἅφ qd'iLxx.legit ραιφφὰμ, Agla δὲ Symmach? ipfii hebrai: cü traníferétes pofue/: aures fuas:& impioge "cantica ΠΟ digna£ au^ "dire. a«[€treuelabí *tur quafi aq«€. Sicut *aqua fi laba£ in ,pnii, qd prius texerat nu/ 'dat;& patere facit om "nium oculis: fic udi; cium dei atcp iuíticia quiz de fuo dndá po ulo iudicauit, pate/ [e οπως& feretur inftar torrétis fortiffi» mí.CLuicgd arripue» vit fecum trahit:& fibi obfiftere nó patit. Iu» 'xta Lxx.aüt uoluit ἄν fiaqua iudicium peffi motü:quia nó ftat ín uná fentétia,fed circü ferturomniuento do &rinz, qd probauerat ímprobas:€ qd? pri? ᾿ laudauerat,putàs effe Ε «Ἔδ.σο. Ῥδ.Ι17. Tro.12.a Exo.324b pro nihili.Tuttificatio; nes corum non flumi nib?& puriffimis fon tibus,fed turbidis coe HEP. τῆς tumultü carmi; num.tuon:& cantíca lyra: e tux nó audia.Et rtuclabic qfi aqua iudiciü:& iufticia * ΠΠ torrens fortis. Nünqd heftias& facrificia obtuli ftis mihiin deferto qdra gintaannis domus ifraclz Et portaftis tabernaculà perum ueftro:& ímaginé idolorü ueftromfidus dci ucftri qux fediftis uobis, Et mierareuos faciátrans damaícaá dixít dris: deus exercituü nomé cíus. Vac c gópuléti eftisin fion& co fiditís i mote famariax opti mates capíta ΡΡΙΌΗΣ ingre diétef popatice domü fif, Ep. tnefonitü carminum tuonz& pfalmü organon: tuoR: nó audíá. Ec uolucé ficut aq íudiciü: δὲ iuftícía ficut torrés πι”. Nungd hóftías δὲ uictimas obtuli ftis. mihi ín eremo qdra: einta annif domus{τα εἰς Ες affumpfiftis tabernacu lü moloch;& fidus dei uc/ ftriréphphan.figuras eo; rum quas feciftis uobis. Et tranfferam uos trans darafcà; dicit dominus: dc? omipotés nomé cíus. "Vzqdefpiciüt fion:& co fidüti mótefamarix, uíin/ demiíarunt primitías een; runt 3*2. Theodotio: ἁμιαύρωσίμ.1. obfcuri, tatc. Rurfum p ΞΘ, Ἀσία συσκιασ μοὺς ἀφ umbracufa:Symma/ ch?& Lxx. rip cip. tabernaculü: Theodo tío traftulit tfifioné.Et' hoc in omnib? feríptur ris(&is obferuadü eft Ἀρϊος&apficof uiros in ponendis teftimo^ γῆς de ueteri teftamér to, nó uerbacófydera, re fed fenfum: nec eaz, dé fermoni calcare ue, ftigia,düimodoa fenté tijs nó recedat. Q) uic qdaütiuxta Iram dicí tur cótra ppfm iudaorü:hoc omne refer ad éos q fub noie chrifti uenerant idola:& pra ua fibi dogmata cófin gentes, portant taber; Πας regis fuí dia/ boli& imaginé ftatua τῇ& idolorüi fuorum. nofi. torrétib? cópa rátur:qui fuas aquas non habent.fed de faxis rupibufqs δὲ uepribus collectas: Quas qui tráfire uoluerir itatim rapit in praceps:& fube uerfis pedib? dicerenó poterit: Statuit fupra petram pedes meos:calcatem fup arenas quz nó habent fundamenti:& €i piclitatus fuerit loque iuxta hebraos: Torres tranfiuit fup animà πηεᾶ, Fcótrario de iuftis legim*:quóg nó uoluv tur ficut aqua iudiciü:X iuftícia nó fert quafi torres inuius: Cogitatióes iuftos: iudicia. b(['thunquíd boftías c facrifi Cía«c. Ex hocloco difcim?oés hoftías& facrificia quai de ferto obtulitifr?, nó deo obtuliffe, fed moloch regi fuo cui? portauerüt tabérnacula:& imaginé idolos fuos ftatuariüi tieri-rati füt, Etqua fit ipfa imago uel idoli,(cquéti aha demonftrat:Sidus dei ueftri, q&? hebraice dicitur 2335 id eit luciferi qué farraceni hucufcp uenerát. Ὁ uà ob caufam migrare cos fecit diis trans damafcii.i.in affyrios atqschal, «που; Cui" omipotétia ex o cp de?exercituii eít demoftrat. QLuarim? αι hoftías&(acrificiinó deo obtulerint ín de; ferto:fed regi fuo,qué luciferü nücupát. Ex eo tpe quo auri in caput uttuli tranfformariit dicétes: Ifti funt dij tui ifrael q teeduxerunt de terra egypti:omia quz feccrüit,nó deo fed idolis feciffe monftra. Ft qd poítea queda diio eos legim? obtuliffe:nó uolüitate fed poenarü fecertit metu:&eorü in/ terfectione:q ,ppter idola corruerunt: Dis αὐτὸ nó ca qua offerunt fed uoluntat? refpicit oferétium. Deniq» ubiciqs occafio fuit, femp corde reuerfi funt in xgyptum: defydera tes allia& cepzz,& cucumeres& carnes agyptías:& manna qd decolo datum eft conténentes.Q. d'utfic intelligamus Stephanus prim? martyr euágelíj,dignus noie fuo,in apo ftolorü narrat hiftoría: Et uituii fecerunt in illis diebus:& obtulerüthoftià fimulachro:& latabant in opibus manui fuarti. Couertítauté deus& tradidit eos feruire militíz coz li:ficut fcripta eft in libro pphetarü: Nunqd uictimas aut hoftías obtuliftis mihi annis ddraginta in deferto domus ifraelFt fufcepiftis tabernaculi moloch& fidus dei ucftri rhéphan,figuras 9 feciftis adorare eas:& trá'ferá uos trás bbyloné.Nec putádus eft prim? martyr erraffe:q,p eo Φ Án ppheta fcripti eft: trás dama(tü, dixerit trás babylon: tium:& ingrefli funt fibi. : ΝΟ ei uni colüit ido Iü:fed ,p uarietate do/ a H &rinz diuerfos adorant deos: fidus dei fui. Ὁ υἱ cü fit 1. Cog ae angel?(athanz, tráffigurat ín angelü lucis:& cadit de codo Luciuc«e dfi fulgur:& imita£ chriftü antichriftus. Pulchreqp intulit:: qua feciftis uobifNó em eaa deo accepert,fed de ppria me te finxerüt. Vfi migrare eos faciet diis tras damaícti, ut nó bibàt fanguiné dfu:fed tráfeant in babyloné& audiat DP Hieresta phetà:CCalixaure? babyloninebriásocs gentes. Dama'cus υγ em ut crebro diximus interpre:a£ fanguine bibés:fiue fan/ T v--* guis cilicfj:ut p poenitétia ad bibendi diti fanguine puoc. it mur. c€f Ὡς quíopulenti eftío«c. Ad fion ut fup dixim?& ad mótéfamariz.1.ad duaf trib?quz appellabat iuda:&ad decéquaz ifraelis note uocabat, ppheta fermo cófert:& ma xime ad eos q ín utroq; pp'o optimates funt δὲ pricipes, S uacabát delicijs ín exemplü illius diuitis purpurati:q laeta/ bat in cóuiuio:&in tantàá erigebat fupbiam,ut lagarü anite οὔτ fuü plenü ulceribus indignare£ afpicere:& ne πος ἃ 7 déei tibueret qd? periturü effet ex menfa. Tti funt capita po pulorü q cófidunt in diuitiís:& cpulenti funt in fion:& ha; bent fiducià in móte famariz:& ingrediunt pompaticedo mii ifrael:uttumoréanimi corpus oftédar,& póparü fercu7 Luc.16,8, lis fies effe uideat, luxta'eges aüttropologie δὲ Lxx.inter/ ος pretes,fion refe: ad eccliam:de qua fcriptu legimn?: αἱ ex δυο. altas me deportis mortís:ut annüicié oes laudationes tuas in portis filiz fion. Mons uero famariz ,ppter fuperbia δὲ ΄ iactantia cuftodiz mandatorü dei intelligit fup hareticis:q defpiciiit ecclefiam:quia infirma müdi elegit deus,ut cófun dat fertia:&(iulta, ut perdat fapientia fapi-ntiti:& íntellige tià prudentiti reprobet. Ifti uindemiauerüit primitias gen^ ν tium:ut íub nomine chriftiano introduceret eos in torcula. s ria fua:ubi non calcat uua fed perdit:ubi nó muftum expri mitur,fed uenenum.Et ingrefli funt fibi. Pu!chrz dixit fibiz non enim ingreffi funt deo, fed fibi ingreffi funt: Alioquin ' deo magis egreffi funt dum recedunt de ecclefia. Ω d'qp fe; quiz:Domus ifrf:iuxta Lxx.in prircipio capitulr fequentis , legédüieft:iuxta hebraos in fine hui? qd? expofuimus. Commentarij(ecundi irr Amos fínis, ὁ ὦ-α '"u À DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN TERTIVM COM C à MENTARIORVM AMOS AD PAMMACHIVM s PROEMIVM 1| x,]"»*» e N.] í, y Repoftero ordineatq; confufo,duodecim ppphetará opus δὲ ccepim?,& chrifto ad; ; f£] iuuáte coplebimus.No em a prímo ufq ad nouiffimá iuxta ordiné quo lecun£:fed i9] ut potuím?,& ut rogati fuim?,íta eos difTeruim?.Naü, MicheaSophoniá, δὲ Agecü i νο) ια prio φἱλοπομωταῖας paulz eiufqp filiae euftochio πεοσιφώρισαι[τσῖο i Abacuk duos librof / Chromatío agleíéfi eo delegaui:tertio poftlooi tpis filéti, Abdia& Ionátibi iperáti edifferuis ; pfenti anno q fexti cofulat?;archadij augufti& Annicij pbi faftis nomé ipofuit,Exupio 1 olofa/ nz ecdefiz pontifici Z acharia:& cíufdé urbís Mineruio δὲ Alexandro monachis, Malachiá pro phetá interpretatus füm. Statímey recurrens ad principi uoluminis:O fee& Iocl& Amos tibi i negare nó potuí,Et poft erauíffimá corporis erotationé dictandi celerítate oftendi temerítaté mea:utqdalij ΠΠ fxpe uertédo nó audét fcribere,ego comitreré cafui:q femp dictantes feqtur; : DX& deíngenío atq; doctrína audaci piculá facit: qm ut fxpe teftatus fum:laboré ppría feribedi / manu ferre πό ualeo:& in explanatione fanctarü fcripturarü, no uerba cópofita& oratoriis flo/ tibus adornata:fed eruditio δὲ fimplicitas quacrítur ueritatis. i COMMENTARIORVM HIERO fed adopprimendii animü. Etungimini, nó ad labores cot ): NYMI IN AMOS PRO porís mitigandos oleo puriffimo: fed unguétis preciofiffi; { PHETAM LIBER mis. Cüq;his deliciis affluatis:fi quos u:deritis perire de i populo: nulla mifericordia fup interfectíóe eorü flectimini: i TERTI VS fed coténitis qfi brutaanialia δὲ in fuo beftías cruore pereii ;: e. sd tes, Hüc ε 42(enfum anfítín—- 2 etia Ecechiel ,ppheta j cbalane er Ránfite Ca. VI Omus Ca. VI f pattorü Ln ον ᾿ς Β videte«c. in chalane&uí/ ifrael tráfite otm— plo.Quuícomedütlac Ecech.54:8 : B.Tráteoés in chalane dete:at inde| dete ἶ de ouibus:& ueftiun/ Li ᾽ quanücappelatctefi—— ete:& 1inde 1te nes,& ui ete 1^ tarlanis:& quicquid PET T SES UPC inhemath magnam:& de— chalanen,& prráfite inde— primu cft dea D 9n ui füt ifti oef? V ticp 235.,::“1; wulnerata nó fanant: ἐν illide qb?fup dixerat: fcedite in geth paleftino, in emath rabba:& defcédi ETE ΠΟ Το] Μας, t Optimans Kapita po rum:ad optima απο τς/"tei geth alienigenan: optt pereütia nó requirüt. j pulon::€ q opulenti:“9 ᾿Ξ ϊες Cuncta quz ἰσχία Βὶ ἶ eftisifion:& cófiditis gna horum fi latior ter 1115 ex oib regnis his:fi ftoriz diximus uerita lu in móte minus ΟΟΠΙΠ termino ue áplíores füt terminícomR? tem:fcd?m Lxx,inter/ an igit tráfite i pfidis ciui: ρα ini[αι"εἰς— pretesadalleeoriz nu d tate, X diligéter attédi ftro eft. Qui fep arai eftís Icrmints Ὡς ftris:quenítis bilum tranfferamus. ! te'&indepergieinhe{πίει malum:&appro indiémalü:appropinqtis^ Domus ifrad qua | mathmagnQnücan^ pínquatís folio íniqtatís:—&tágitis fabbatamédacía αρ tiochianoiat. Magna ὃν[γα fidis in monte fama/ ' adit uocatad diftictio quidornmius quisormr rize:qua uindemiafti nem minoris hemath, primitías nationum: "' quzappellat epiphania. Vndeufcphodie peétib? mefopo;— tranfi& uide& pergead muros plurimos: hoc e interpre ez. eis t tamíà pría máfio uocat emmaf;corrupto qdéuocabulofed— tatur hemath rabba:atip inde clazméter defcéde in torcular nz" TAN ; priftint nois ueftigia retin&s:cuiusregio appella£ reblatha^ eos q cadét bibétes:geth em& philiftijm hoc refonant.Et. VÀ | 4Reg.25.b inqua prafente nabüchodonofor regis iudez,Sedechie in— omia conteplare:precipueqy omnia regna uel optimas cíui; unv quap g plare:precip g P dr ; terfectifunt filij& oculi illius excaecati.Et defcenditeinquit τατος deomib?regnis:& cófydera fi plures fint termini eogz ἢ , iri geth palaftinori. Vos qui habitatis in monte fion&in— diueftri.Si em uoluerim?méte tractare uniuerfarü oétiüi ' móte famariz, defcedite ad palzetinos'qui moran£in cam— difcaterephilofophia: agyptiogsindorr,atqp pfari: τερίο» ; peftribus,& ad optima queq regna hortique diuerfis ciu^ mus anguftiores eoe terminos fatictag terminís fcriptura ! 3 tatibus fubiacent,gace δὲ afcaloni,agoto,accaron& geth:&^ rü.In oém em terrà exiuit fonus eop:& in fines orbis terrae ἐδ uidete fi latior terminus eoge termino ueftrofit:utrum uos— yba ad qb? fupra dixerat: dom? ifrf'trafite οὓς δὲ uide 1 anilli maiores obtineatis ,puinciassuos inqua,uosde po/— te:adlib? uitijs ad meliora trafire iubeant eques fermo de pulo ifrael qui feparati eftis in diem malum:in diem uide/—. fcribit:Crui ueniuntin diem malti:parantes fibíuitio fuo ! licet captiuitatis:& appropindtis folioinigtatis, ad iniqui^ diem malum:non quo dies ullus fit malus, fed duo πα» 4 iudic&pgentes rege babyloniti. οἱ cum hac paffurieftis:— quifqy paret fibi malui: iuxta illud qd in ecclefiaftelegi/ nunc dormitis in lectis eburneis,& lafciuitis in tratismol,' tnus:Nedixeris,dies priores meliores erant míhi qua ifti: d libus,ut fomno libidinécopuletis, Qui comeditis nonad^ quoniam non in fapientia interrogas fuper hoc:ftultum eft. Ecés, 7.5 16, repelléda farne δὲ ad fuftétandii corpus humani: fed ad de litias atqp luxuría:ut quícqd in gregibus& in armentis te» ΠΟΙ αἰ pingue eft,ueftrz gulz paretis:quib? nó fufficitli bido penis δὲ gutturis& xftuantis cibis aqualiculi,nifi& εἰ biariüi& p(alterij& lyra canticis aures ueftras mulceatis: ut tDats.25, et qd dauid fecitin cultum dei,leuitarum ordines δὲ organo; rum reperiens uarictates:uos ad uoluptate€ luxuria con/ fcratis;Et bibitis in phíalis uinum: πο αὐ fatíanda fitim; enim referre ad tempora,cum in rioftra fit poteftate, uel bo num díem nobis facere uel malum.[fti funt qui appropin/ quantatq contingunt fabbata mendacia. uó etn cócifio ' carnis δὲ circücifio cordif appellatur,& furit ín manifefto iu dai& in occulto:quorii alteri abífcitur:& altep: cóprobat: ita(üt fabbata diii(τᾶ δὲ yitate fubnixa:& alia nó fctà atqs médacia:quz occidentis litere fequtitur ocium. Ὁ πο -fequitur:qui dormitis fup lectos eburneos:fic interpretarí (5 pofiumusgs F 3.97.2 Tbi. 46. ΕἸ ΟῚ £ommen. IIoieronymi Liber tertius poffumus: Q.ui athleta eft ἀΠ| δέ exercetur ad Iu&tti:& práe paratfe cótra aduerfarias pote(tates:dormit in nuda humó imitans íàcob:X ponit fibi lapidem ad caput quéreproba; uerunt zdificantes:& factus eft in caputanguli. CO) ui uero dcelicijs uacantatg)luxuriz, X omnía caufa uentris faciunt: tibus:& miferorum fanguine delectantur. Senfus ifte pul/ cherrimus in quo dicitur: quafi ftantia putauerunt& non quafi fugiétia,in hebraico nó hábetur:fed pro co fcripti eft Ὕ"o3 umb An"Wa«Ἱ.[Πσιε dauid putauerüt fe habere uafa cantici, Vi uidet mihiab interpretib? additüs dormit in lectis ebur neis mortui animalis, & immundis hzrent: offib^:X quia pulchra uident uitia€ prafen tinitore delectant:re; quieícuntin eorum le; €tulis,& foporegrauif fimo deprímunt.[ΠῚ non comedunt folidií Cibi δὲ athleticü, de q roborant uires luctan tii, fed mollem& tene rum& finiftrag: ρε: qles funthzdi de gre; gibus δὲ uítuli fagina; ti δὲ tenelli,ímo adhuc lacte nutriti: hoc ei fi gnificat οὓς ἄρια γα) λαθκμὰ. Concrepant quoq; manib? ad uo/ cem organorum&(ov nitum: utorinía opera «orum expectent uo/ luptaté: nihilg: faciüt nifi qd? uentri ουτε & libidini.Necfítatim nobis ilíud prudés le/ €tor opponat:& quo; modo ícriptü eft:Flu^ mina concrepent ma/ nibus.Et: omes gen; tes plaudite manib?, Et:lubilate deo adiu/ tori noftro: Ibiem nó adorganorü fonitum dicuntur concrepare: fed in laude dei habe; reunum confenfum, Poft organorum uo/ cem intulit: quafi ftan tía putauerunt:€ nó uafi fugiétia. Res eim eculi& omnia corpo ra fÍcd?m Epicurü per mometa fluunt& ab; eunt:& nihil in fuo có fitit ftatu: fed uel cre/ HEP. Qui dortitis in lc ctis cburneis,& lafciuitis in ftratis ueflris:qui come ditis agnum de grege, δὲ uitulos de medio armétí: qui canitis ad uocem pfal/ terij.Sícut dauid putaue/ rüt fe habere uafa cantici: bibétes in phialis uinum: δ optímo unguento delí; buti füt:& nihil patiebát fuper contrítione iofeph. » Qüapropter nunc mígra; buntin capíte tranfimigrá tium:& auferetur factio lafciuientià. Iurauit domi nusdeus ín anía fua: dicit dns deus exercítuü.Dete; ftor cgo fuperbía íacob:& domofei? odí:& cradá ciui taté ci habitatorib? fuís. qd fi reliqui fuerint decé αἱτί ín domo una,& ipfi morientur:& tollet εἴ pro pinquus fuus:& reu pra ret eum ut efferat offa de domo:& dícet οἱ quí ín pe netralibus domus ον quíd adhuc apud te εἴς & refpondebit: finis eft: & dicet SEP. Qui dormitis in le; ctis eburneis,& affluitis delitijs in ftratis ueftris:& comeditis hxdos de ere; gibus:& lactentes uitulos de medio armentorü: qui concrepatís ad uocem or/ ganorum: quafi ftantía putaucrunt,& non quafi fugientia:qui bibitis uinà defecatà: δὲ primis ungué tis ungimíni: δὲ nihil pa; tiebamíni fup cótritioe io feph.Propterea πᾶς capti ui erüt ab ínitio fortiü: δὲ auferet hinnit? equon: ex ephraím:qa iurauit dris p femetípm:dicit dris deus uírtutü:qa ego abomiíina/ bor oém cotumelíá iacob: & regiones ei? odí:& aufe rá ciuítaté cà omib? habí; tatoribus fuis: Et erit fi re; manferint dec uiri ín do; mo una& mortui fuerint, & tollét domeftici ei?& co nabüt utauferát offa co; τῇ de domo: δὲ dicét his pfuntdomuí:Si adhuc eft apudtet& dicenequacg: & dicet qin defcriptione luxia riz, cótra uitia& uo luptatef huiufmodi f& tentíam ,ptulerunt:ut nó uerterét qd fcriptüi erat:fed de fuo qd'fibi uideret adderet, imo mutarent. ἃ([. Qua propter nunc zc. Pro/ pter fuperiores caufas quas proplicticus fer; mo defcribit, cose qui dormitit in lectis ebur neis: δὲ lafciuiunt in ftratis:& comedunt agnos degrege& uitu los de medio arméri, δὲ canuntad uocé pfal teríj:€ bibütin phiaz lis, S optimo unguen to delibuti fun&& in^ fuper nihil patiuntur fuper contritione po/ puli ei?,qui de iofeph ftirpe generat? eft:nüc dis cóminatur& div cit: μα ifta& ita fe cerunt: nüc migrabüt in capite tranfmigran tium.Et cít fenfus: Ne quad in futurum poe na differtur,nec delon gis poft(culis;pphe tatur:qd nücingruit, nuncuenturt eft,me* fermo predicit,eof itu ros effe in pricipio traf migratiü:pricipes ui/ delicet€ potétes,qb? fupra dixcrat: Audite uerbü hoc uacce pin, gues:qua eítis imon 8.4.8 te famariz. Et rurfum Va qui opulenti είς in fion:& confiditis ín monte famariaz: opti/ mates,capità populo/ rü:ingredientes pom fcuntomnía uel decrefcunt:& aquarum more torrentium labunt in preceps. Vnde δὲ in fzculari literatura leeíimus: Sed fugit interea:fueit irreparabile tempus.Etin alioloco: Heu heu fugaces pofthume pofthume, Labunt anni. Nihil eim fugatius(culo rebu(q fzeculi. C) uas dü tenem? amit; timus:X per infantiam,pueritiam, iuuentutéac uiri'em& ingrauefcentem ac maturam aatem, annofq ultimos fe nectutis:in qua feptem fpacia philo uità defcribithumana mutamur δὲ currimus:& nefciétes ad mortis terminos per uenimus.Q) d'cp fequitur: Ὁ οἱ bibüt defecatum uinum: proprie referri ad hareticos poteít:qui quafdam fcripturas probant,quafdam reprobant: defecata cupientes uina po/ tare:cum in fanctis fcripturis nihil turbidum(it atq coeno; fum,fed totum de fuperiori unda puriffimum. Ifti primís unguntur unguentis,qui non habétes artem unguentaria: αδίαν ulla fcientia fcripturarum δὲ traditionibus atqp doctri na apoftolog; uendicant fibi facerdotij dienitate:& unctos domini dicunt fe effe:oleüqs puriffimii fenfus fui fece conta minant. ΟἿ haec faciant in ínterfe&ione corum quos dez «eperuntnullo dolore cruciantur:fed gaudet in alienis mor patice domum ifrael: Vos qui primi eftis diuitijs, primi ca/ ptíuitatis fuitinebitisiugum:fcdm illud φ ín Ecechiele fcri ptum εἶ: ἃ fanctuarío meo incipite: Nó a fanctis ut pleriqy eftimant:fed a fubuerfione templi qd? fanctum fuit. Poten/ ;tes enim potenter tormenta patientur:& cui plus creditur, plus exigetur ab co.Etauferetur inquit factio lafciuietium, qui ín capiendís uoluptatibus unum habuere confenfum, δὲ comefationes exercuereacfymbola: hi pariter auferéturz ut quorii una fuítluxuria,una fit poena:Pro ᾗ Lxx.interpre tati füt xod Ἐξαρθέσε]αι Xe ρεικε]ισμκὸς Ἱτπεωμ ἐξ ἐφραίμ, 14 εξ auferetur hinnitus cqui de ephraim, qp in hebraico nó μα’ betur:& ex fuperfluo differetur a nobis,cum tropologiam texere corperimus.Turauit dominus in femetipfo,fiue ut in -hebraolegimus η id eft in anima fua.iuxtalillud qp in Efaia fcriptum eft. Neomenias& fabbata ueftra:& dies Ecech.o.6 Sap. 6,4 Efa.r.d fcítos oditanima mea:non quo deus animam habeat, fed quo humanis loquatur affectibus. Nec mirum fianimam habere dicatur:cum ettam mébra cetera qua uiliora funt anima:pedes,manus,& uentrem,& artus ceteros fe habe/ xeteftetur. QLd'fi oppofuerint nobis hí qui chriftti negant humana | br | Mattb. 9 ἐν 1οῦ,8.} EB | | | | D | | | , ἆ 1 V Mab 1δί.52. d | Deu. 17. d :- lob;s.c | Zach,p,c mi^ Hieese Hebre 6, ς ΙΙ ΞΜ πο 5 humanihabui(feanim3:fed in hüano corpe deü fuifTe pro aia:audiat ín chriíto fubftatia aniz demoftrari:quó& me; bra corpis ei?habuere fubftátia.In deo aüt patrecaput& pé des δὲ catera quz dicun£:nó funt mébra, fed per eorü uoca bula efficientiarü diuerfitas indicatur:(ic& anima non effe fubftantialem, fed affe étum mentis internae:: x & cogitationilocip^ HEB« δὲ dícetei: l ace:& no quem deusfuam indi— recorderís nominis dni, cet uoluntatem. Iura/ uitergo diis deus ex; ercitui.i.fabaoth:,p ἃ α Quíà ecce dris mandabit δὲ paitíet domü tnaíoré ή ς EX irt 2.- WE tílarfupbii iacob&^ fciflionibus:nungd curre; domos ei? odiíTe. Hic iacob(τ πὶ fupius ca itulii, ubi fcriptü eft: tnihil patiebatur fu per cótritione iofeph: aut decem tribus acci; pe: aut certe uniuerfa domii duodecim tri; buum.Ettraditurum ciuitatem ο habitato rib?(uis: uel famaría, uel certe hierfm:uel in cómuní utràcqy. Ord adtempus dii falua/ torís referre poffum?: poft cuius aduentum & paffionem,dete(tatus eft deus omnem fuperbiam ucl in iuriam iacob: quiaillü fabri filium δὲ famaritanü& haben; tem damonium conclamabant:idcirco hierufalem tradita eft ci habitatorib? fuis romanis exercitibus. Et intf cótra eos dei ira defzeuít:utetià(i remanferint dece uiri in domo una,ipfi quoq; moriantur:& propinquus fiue uicinus com burat cadauera mortuos::ut éfferat offa de domo:quía prz moriétium turbis, integra corpora efferri non ualeat. ΟΠΩΣ iam laffus fuerit afportando:inrerroget eum qui in penetra libus domus eft: utrum füperfint quos fibi tradere debeat: δὲ illerefpondeat:Finis eftziam non habco quem tibi trada ad fepeliédum:& απτοῦ; non habere fe iuret, ille qui interro; gaucrat€ foris erat:& non effe cognouerat:imperat ei& di cit: Tace& nonrecorderís nominis domini. Hoc autem id; circo cómemorat:ut oftendat nec malorum quidé pondere & neceífitate compulfos uelle nomen domini confiteri:& in tantáapud ifrael obliuionem dei uenífTe uocabulum:ut nein fimplici quidem iuramento nomen eius dignetur au; dire. Tenues hiftoríz lineas duximus:nüc allegoríze impri mamus manum. Princípes hereticos: quí propter delitias fuas meum populi deuorarunt:& nihil patiebantur fuper contritione iofeph: primi ducentur ad poenas:& auferetur hinnit? equi ex ephraim: Q.ui ín fcripturis fanctis duplici/ ter accipitur:zaut in fuperbia potentiàtp eorum qui hinnitit: autin libidinis magnitudine.In fuperbía malorüdy confen fum:utibi:Hi in curríb?:& hi in cquís.Et:Fallax equus ad falute. Etregibus iírael pracipi£:nefibi multiplicent equos Etinlibro lob:uox equi clangori tuba comparatur.In Za/ te queüt ín petrís equí:aut aratí poteft ín bubalis« Quoníam conuertiftis in amarítudínem iudicii: δὲ fructum íufticiz ínabfi yn thíü. Qui laxtamini ín ni hilí:q dicitis: INunqd non ín fortitudine noftra, af fumpfim? nobis cornua? €cce . charia quog legimus, qd? euagelij teftimonio comprobat: & refertur ad prafentia faluatoris: Gaude nimis filia fion, pradica filia hierufalem: Ecce rex tuus uenit tibi iuftus& faluator,ipfe manfuetus:& afcendens fi uper afinam& pul^ lumafina:& difperdet quadrigas ex ephraim: δὲ cquos de hierufalem.In libidinis uero magnitudine& effrenatü coi/ tus defyderiti: utin Hieremia: qui luxuriofos adulterofqs defcribens intulit: Vnufquifcp fuper uxore proximi fui hinz niebat. Tales equos, chrifti aduentus,& dei ira fubneruat, Et iurat dominus per femetipfum: quía maiorem per qué iuret non habet:fe deteftari omnes haereticorum contume/ lias,& uniuerfas regiones eorum ος, C) uicquid enim loquüsur iniuría e(t:& dignum dei odio.Et ablaturum ciui £d VI tátem δὲ conciliabula eorum cuim his qui habitant;& popu lum uidelicet δὲ magiftros: etiam fi reliqui fuerint deccm uiri:qui fifuiffent ín fodomis δὲ gomorris: nequadp füper eas defcenditfet íncendium:otmnes efTe moríturos cà mor/ te qua ducit ad tartarü:de qua Ecechiiel fcribit: Anima qua peccauerit, ipfa morie tur.Iftorum offa fepe; liunt propinqui& do meftíci corum: de qui bus dicitur:Sine,mor tui fepeliant mortuos fuos. Et ille qui foris eft X domum non in^ ereditur mortuorii; ed magis mortuos fo ras eíjcit: imperar οἱ q comburit mortuos& diffoluit ín cineres,& eorüm offa cóminuit ut taceat:& puriffimit dei nomé mortuo oré non macuiet, Peccato ri em díxit deus: qua, τοῖα enarras iufticias meas;& afIumis tefta mentum meum per. ostuume Vnde& nof puidere debemus, ne mortui fepeliam?mor tuos: fed ut magis ui; uétes eos q funt mor; tui ,pducamus ad uita. C) d'fi no fecerimus:imperatur nó bis& dicitur: Tace: quia indigni dei nomine. iudicamur. a«[ Guía ecce vomínus mandabít z&, Ο uia in tantam γα’ biem profilíjftis: ut etiam mortistempore& imminétibus malis nolueritis nomen domíni nominare:Ideo mandabit dominus:& percutiet domum maiorem ruínis:& domum minorem fcifTionibus.$i mandat: quomodo percutit« Sí percutit: quomodo mandat:Sed ín eo qd? mandat δὲ iubet miniftris:uidetur ipfe percutere. Quomodo in iubehte pa tre€ faciente filio facit ipfe qui iuffit:impleto illo uerficulo: Ipfe dixit& facta funit:ipfe mandauit δὲ creata funt: Omnia enim per ipfumi facta funt:& fineipfo fa&uni eft nihil, qd? factum eft:Etin zgypto ubi prímogenita quzab extermi/ natorecafía referuntur,(e dominus interfeciffe teftatur: Sic & in prafenti loco mandat dominus:& ipfe percutit per mi niftros domum maiorem ruinis,id eft decem tribus quz appellabantifrael:& domum minorem fciffionibus: duas tribus qua regebantura ftirpe domus dauid.Et nota fingu lorum proprietates. Iíracl,quia maiora peccauerat, feritur ruinís:& in eternam traditur captiuitatem. Domus aute iuda in qua erat templü:& qua ex parte peccauerat,feptuaJ ginta annorum captiuitate retinetur: non percutitur rui/ nis,fed(ciffionibus.ScifTa enim domus fárciri poteftiruinze non tam inftaurarionem d zdificationem defyderant. Cu ius utriufq; domus, ruinas, fciffiones: equis δὲ bubalis comparat:quorum priores in petrís currere nequeunt:po/ fteriores tam indomiti funt:ut iugum céruicibus non récí; piíant:& cum fylueftres boues fint:propter feritatem nolint terram uomere fcindere. Vos autem, cum equi& buba; linaturam fuam mutare non poffint,mutaftis naturà dei: ut dulcem amarum facerctis:& fructum iufticiz eius in ab fynthium uerteretís,quz eft herba amaríffima. C) ui leta mini in nihili:uel idolis uitulifqs aureis:quí nihil funt dice/ τε Heíterad dominum: Ne tradas fceptrum tuum his quí non funt:uelín níhili atgy mendacio.) ui propría fortítu, dine putatis affumpfiffe uos cornua& reges& potétia qui; bus uentilaretis inimicos.) uia igitur ifta feciftis:ecce ego fufcitabo fuper uos o domus magna δὲ domus minor, qua ferienda eftis ruinis δὲ fciffionibus:id eft o domus ifrael& omnes duodecim tribus,gentem(zuiffimam affyriorumi & chaldxorum qua uos conterat atqp fubuertata priticipio : f 4 ufgad SEP. δὲ dícet: Γέθ πος no; mines nomen domíni, Proptérea ecce domínus mandabit:& percutíet do mum magnam ruinis, δὲ domum páruam fciffioni bus.Sí perfequenturín pe trís equí:fi reticebüt ad foe minas^ quoniam conuer;/ tíftis in furorem iudicium δὲ fructü(μίας ín ama; ritudinem. Qui Llxtamíni fup nullo uerbo bono: dicitis:none ín fortítudíne noflra habuim? cornua? quia $0. 44. C Gefi.18, d Egcechii$,a T$:49:€ 3148.4 Io&.ra Exo.i2,B Hefta4. c Can.8.c E t. Cogi.10.a Mattb, 16, c "Deu.16. d fifa.s.e £ommen. IIDieronymi liber tertius ufq ad finem:a capiteufqpad caudam:a terminis terra ue/ fire qui folem refpiciunt,ufqpad torrentem deferti fiue occi détis,ut Lxx.tranttulerüt.í.ab hemath,ufq; ad rhinocolu/ rá:inter quà δὲ pelufium riuus nili fiue torrés de eremo ue/ niés mare íngreditur.Hemath fupra epiphaniam diximus, co,& erecti in fuperbiam dicunt: Notirié ifi fortitudine noftra habuimus cornuac cum cregione iuftüs in domi/' no lorietur,& dicat:In teinimicos noftros téntilabimus cornu.Etin alio loco. Non enim in arcu meo fperabo:& ela dius meus nó faluabit me, Vnde& i Exodo iuxta hebraicii quzab antiocho cuí cognométum επιφαΙ νής fuit nomen fortita εἴ. uiautem putat qp hic domus ifrael de cem tribus fignificet: explanare non pote/ runt,quomodo in có minatione dícaturad uerfus decem tribus qd conterédz fintab epiphanía ufq ad ter; minos zgypti: quib? termínis, noutiqp de; cem tribus fed om; nes duodecim conclu dütur: in quibus fuit etià iudaf& beniamin Quidam íuxta ana/ urn, Ecce ei fufcitabo fu per uos domus ifrael dicit düs deus exercítuü pov tetm:& coterent uos ab in/ ttoítu hemath,ufq; ad tór rentem defertí. Ca. VII Ec oftendit mihi domínus deus: Ἡ Et ecce fictor ἴο; cft ín principio eermí nantium ferotiní imbris: & ecce sEP. Quia eceego fu fcitabo fuper uos domus ifracl: ait dominus deus exercituum gentem: οὖ terent uos: non utintroe/ atis ín emath,€ ufg; ad torrentem occidentis. Icoften; Ca. VII dít tnihi domínus: Et ecce foetus locu; 'fltarü uenicbat matutin?; & ecce δὲ Aquile xditione le imus:Et Moyfes ne; mus. quia cornutá erat fpecies uuitus ei?: quiuere dicere pote; rat:In teínimicos me/ os cornu uentilo. Le gim?& in alio loco:Et exaltabit cornu popu li fui: Et exaltabit cor nu chrifti fui: Et cor/ nu altaris:& munda animalía atq: cornutà qua fola offérüt deo, quortm interpretatio non huius eft tempo? ris. Ob hactanta pec cata& extremam fu; gogen, domiti magnà δὲ domum minorem, iudaicum populum fignificari putát: δὲ degentibus ecclefiam congregatà. Illi enim magni pro pter patres uocantur,& legem& prophetas: nos minores, quíaabfq teftamento fuimus& mandatis dei: de quibus & in cantico legimus:Soror mea paruula eft: δέ ubera non habet.Q.uz domus magna& parua,in unam deí familia congregata:fi non habuerit difciplinam,& dei mandata nó fecerit: percutietur ruinis& fciffionibus. Ὁ uotienfcüiq er/ gouelin pfecutióibus uel in harefibus δὲ(chifmatibus do mus dei,quz eft ecclefia corruit atcp laceratur:dei percutien τίς oftendit manü:quá fi uolumus effugere,comparatíonis audiamus& faciamus exemplum. In petris equi perfequi non ualent.Petra chriftus eft:qui donauit apoftolis fuis:ut ipfi quocp petre uocentur:Tu es petrus: δὲ fuper hanc ρε’ tram zdificabo ecclefíam meam. Ὁ υἱ ín iftis petris fuerit: aduerfazi& poteftates qua appellantur equi: de quibus fu pra diximus:perfequi eum non poterunt,curfibus przpe; ditis, per fingulas petras corruentibus. Veniamus& ad aliam fimilitudinem:iuxta confuetudinem noftram zditio nem Lxx.interpretum differétes: ne fi hareamus omnino hebraico, illufiffe lectoris diligentiz:& tacédo de editione uulgata,fruftra eam propofuiffe uideamur. Aut reticebunt inquit in foeminis:haud dubium quin equos fignificet: de quib? fupra dixerat:Si perfequen£ in petris equi. Ifti equi, id eft cotrarizfortitudines qui infanititad foeminas:quan do uirilem uíderintanimum& dei fortitudine roboratum, non audent accedere, Q. uádo uero effoeminatam mentem δὲ unguentis& delitijs eneruatam,& in muliebrem uerfam molliciem:ftatim infaniunt,& fe tenere non poffunt:& ge; ftiitad libidine.Sequit: Qàuia couertiftis in furore iudiciti, Couertit in furore iudiciti:q irat? iudicat:& dicéte drio: Nó accipies pfonà in iudicio. Et in alio loco: Non mifereberis paupis in iudicio: qa dei iudicii eft;ille irata ad iudicadü méte defcédit:zimo cti caufà nefciat,nec iudicij nouerit ueri; taté:ante preiudicat dle debeat ferre fentétia:fructü Qqp iu; fticiz q dulciffim? eft:uertit iamaritudiné. Qd? de una uir tute dixim?,itelligam?& dereliqs,prudétia fortitudine,te/ perátia:quartü q iratus fuerit fructus cape nó poterit: δὲ cii coeperit,amari erüt. Vnde dicit in Efaia: Va qui dicunt dul ceamarum:& amarum dulce. Hocautem illi dicunt: qui nó caufas in iudicando, fed perfonas coníyderant:X fru; ctum chrifti iufticize qui eft dulciffimus,uertüt in amaritu/ diné. QLuicüq igit aut confanguinitatelaut amicitia:& ecó trario:ucl hoftili odio,uel inimicitijs in iudicando ducitur: peruertit iudicium chrifti qui eft iufticía:€ fructum illius vertit in amaritudinem. Q) ui hoc faciuntletantur in nul. io uerbo bono:fiue fruftra,ut Symmachus tráftulit.i.&Ad/ perbiam: qua iníiqta; téloquitur cótra de: δὲ ponit in excelfo os fuum:gentem fxuiffimam dominus deus omnipotens fe fufcitaturum effe dicit: qua conterat δὲ tribulet cos:immo prohíbear ingredi in hemath& uícg adtorrentem occidentis. Hemath interpretatur murus aut murata. V etabuntur itaq» ab hac gente fzuiffima: cui fup; plicia delegata funt,confugere ad ciuitatem munitam:qua eft cocleftís hierufalem,ne introeat& faluentur: in modum illius capituli qd? in Genefi legimus: ubi pofuit deus che; rubim& flammeam rompheam:quz uertítur ad cuftodié dam uíam ligni uitz:ut qui eiectus fuerat de paradifo,ne; quad illuc ingrederetur indignus. Q d'q fequitur: να ad torrentem occidentis:de fexagefimofeptimo pfalmo in; terpretabimur:ín quo fcriptum eft: Cantate domino, pfalr mum dícitenomini eíus:iter facite ei qui afcendit fuper oc; cafum:dominus nomen illi: Nifi enim mala opera in no bis occiderint:chriftus non afcendet fuper nos. Cunqp illa . occiderint:& chriftum habuerimus aurigam: tunc nobis proficientibus& ad meliora pergentibus in eodem pfal/ mo imperabitur: Cantate deo,pfallite domino quí afcen/ ditfuper coelum cocli ad orientem. Vnde& in myfterfjs,pri mum renuncíamus οἱ qui in occidente εἶ, ΠΟ ΙΓ moritur cum peccatís:& fic uerfi ad crientem,pactum inimus cum fole iufticig:& ei feruituros nos effe promittimus.Pro tor/ rente occidentis, Symmach? interpretatus eft,uallem cam peftrem: Theodotio,torrentem arabia: Aquila,torrentem qui eftin planicie: Ο) uibus uerbis oftendit nequagp in eis a murata ciuitate exclufis,muniri pofTe cotra peccata:nec pz uenire illos ad torrentem campeftrem δὲ planü fiue deferti: qui torrens dicitur uoluptatis: iuxta illud c» legimus:De torrenteuoluptatis tuz potabiseos.(δὰ. VII : t£coftendít míbí oomímue ocue.£t ecce«c. Nonfolt ea qua multa poft fzcula futura füt,p phetic? fermo predicit:fed δὲ uicina,& qua fta; T$3.45.b Ibídem Exo54« q T$.14$.b et LReg.z. b en Gdisd' tim uaticinum confequantur. Solemus enim. homínes multo plus de nobis dj de pofteris cogitare:dicé/ te Ecechia:Fiat pax in diebus meis.Etut qui uiderint reb? expleta quz ante nüciata funt,conuertátur ad cultum dei: {ή cuius prophetis diuinationis eft ueritas. Oftendit igitur dominus fennacherib regem affyriorum cum infinita exer citus multitudine, inftar locuftz uniuería tondétis effe üen turi in principio imbris fcrotini: quado extrema dei omni potentís mifericordia indigebat ifrael:Huius auté locufta ὦ fictor δὲ creator eft dominus.Q) uz locufta uenitin princiz.. pio imbris ferotini:quádo cuncta uirent& parturit omnis ager:& diuerfag: arbos: flores in fui generis poma rüpunt. Etutuno fermone indicem quod uolo, cunctarum abun: dantià rerum flores arborum,atqp herba fegetum Boliks/ tur:has Zin 2imos tir. Has autem locuftas, qua primo uere uolitabant, bru» chusinnumerabilis fequebat: gu ueniebat poft itibrem n tentiam atitem dei in fcripturis fic debemus accipere, quo" modo fomnium& íram:non q deum poeniteat;aut mutet quA e E ferotinim: δὲ appellabatur tonfor uel tonfura regís:éo cp^ fententiam,quiloquitur per prophetam: Ego deus δέ non Malach.s.ls j^ uniuérfa uaftauerit: X nihil penitus reliquerit herbae ui,— mutor.Etcui nos dicim?: Tuautéidem ipfe es:& anni tüi T$.10r.d | Eía, 7. d rentis in terra. Hunctonforem fiuetonfuram, Efaiasacu; πὸ deficient;fed qp nobis ad meliora cóuerfis,& ipfum poe d ' fàm nouaculam uo/ niteat fentétia ἔπ: ut En&at: quz pilos omnes nec iufto reddat prz & capillos ifraelitici corporis raferit: Cüip ait dubitarem quz ef fet ifta nouacula: fta; tim intulit, rege affy/ HEB.Et ecce poft ferotinà tonfor fiue tonfura regís. Et factü eft εἴ cofummaf fet comedere herbá tetrz, sEp. Et ecce bruchus unus og rex. Et erit fi comple; üerít ut deuoret foenü ter/ rz; δὲ dixi: Domíne deus mia quz ,pmifit/i de; dinaueritad iniquita tem:nec peccatori poe nas, quas cóminatus eft,fi conuerfus fuerit tiorum. Nouacula igi γη»»" An. adfaluté, Diciturad tur& tonfor regis,ex/& dixi:Drie deus PP Kius propius efto: quis fafci; eum qui acturus eft erituschaldzorüeft, efto obfecro:quisfufcita;—tabitiacob:quoníam mo/— pomitétiam: Nec de; Pro.é. a de epp, bít íacob:quía paruulus dicuseft.Poeníteattedo; ἀπ οθήνη νου tuseft:&nólolifruu eft. Mifertuseftdns fuper mine fuper hoc&hocnOo— nem palpebris tuis: es:fed ligna,foenum a eT confum; pht. Factum eft au; tem cum confummaf s hocno οτί: dixit dns. Héc oftédít mihi dns deus. Et ecce uocabiít iudicium ad ΕΕ dicit dis. Sic oftendit mihi dominus deus. Et ec ce uocauit iudíciü ín igne utliber eris Su dá/ mula de caffibus:& ficut auís ex laquéis. Qui fi ἀπί primü mà µ fetbruchusquiuene,|, ν, ,-. SS data contempferit:& tat poft locamco, ignédüsde*:& deuorabit^ dominus deus:& deuora/ poftea inanguftijs οὖ : medere herbá terre: abyffummultam:& come—uitabyflummultá:&co; fitutuseuigilare cec Spon Bea ine det fimul partem.Etdíxi:^ meditpartem,& dixi:Do Erio fuícttar dom t ret quod uidebat, a Ξ. 2: s dede ormientem fibi, f HESS genre si: Dre de? quiefce obfecro:— mine deus define: quis SIRO ἄχει Oder φϑι43,ἃ t hi E.: omine deus propi" ΄ FRAN; ΄ ἢ NS; 1 1S í e. Ecotra/ Ne dusefoobfedo:No, quisfufcitabitiacob:quía—fufcitabitíacob:quoníam— Qc uitheGauricatte; Roma loin fubuerfione po; paruulus eft.Mifertus eft paruulus eft. Pocniteat te rit fibi ir in dieira, * dudesdpicd Si hr düsfuperhocfíed&iftud^ domine fuper hoc:& hoc V BR d hoceedumdepafto, non etitdixit dris deus.^ nofietdicit domin?deus.— tiam, irauertet in mii; Ἰ rum numero, ut rui/ Hacoftendit Sicoftendit—fericordiam:& cü per nam decem tribuum nunciem.Q) uis enim poterit fuícitareiacob, nifi tu folus e quo allidente, nullus eft qui fufcitet.Paruulus eft iacob:& crebra hoftium incur; fione deletus. Cung ille precaretur,& ínteriorís homitiis lachrymas funderet: mifertus eft dominus fuper hoe,& . tefpondir: Non perdam ome genus ifracl:reliquia(aluae erunt. Aut cette fic accipiendum: Duo pariter futura con; fpexit. Primum, locuftam: deinde bruchum. Pro utroqs dominum deprecatus cít: δὲ in uno tantum exauditur, ut bruchus ufq» ad internetionem cuncta non uaftet.Locu(ta autem uolitans, quedam deuoret: quedam integra dere/ turbationibus ποῦ. átcp ytutib?,in utráqy artem poenarum atcp clementi dominus cómutabitur, a«Lipecoftendít míbt ofía ocus«C. Prímii dominus ofteri dit prophet fictorélocuftarüin principio germinantíum ferotini imbris:& poft imbré ferotinü,tonforé rege fiuere/ gis:& ut uerbüi exprimam?e uerbo,tonfura regis ennache tib:qua ciicta decé tribuii totonderitatqy uaftauerit: Nunc idem diis oftédit nabuchodonofor, immo uocat δέ uenire pracipit cótraiudam δὲ hierufalem. Vocat autéut templü hierufalé igne fuccendat,& faciat in igne iudiciti: deeo qui quondiá fuit populus fuus.Cung, ueniffet ignis ad iudiciüi : linquat. Videntur mihi Lxx,interpretes, ποστ Βοδταί»— ut impleret dni iuffioné, deuorauit abyffum multam:& eo , cum M3:quod interpretatur tonfor,fiue tonfura intellexiffe^ medit fimul parté, cunctas urbes iuda& parte ἀπί quae 1"^3, V literam^arbitrantes:& bruchi innumerabilem mul. uocabat templi eius, Cung; hoc Pphe tiet diited 5 titudine σον genti fzuiffimz cóparaffe:qua terrà iudzam diim:nóut fupra PPicius efto bier εἰ quie ee s m y uaftatura defcribitur. ΟΣ üid autem uoluerit Aquila dice,— Pe:utquécocpiffeiam uiderat;ceflare precibus imperrarc: : re:ecce ferotin? poft gageregem, cum gaga uerbo hebraico.— P'fertim cum nullus fitalius qui iacente X paruulü& hu bad NS miliatii iacob ualeat fufcitare: nifi dris qui poteft captos in dd ΤῊΣ appelieturinon fatis intelligo, nifi forte ipfum fermo:. chaldazamq,tranílatos reducere in terraiudam.(l uia yo nem*13 pofuit: δὲ paulatim in gagam errorecorruptus εἴ, femel iuxtaofee,ppheta& pfalmiftà dicenté: Filif ephraim P8775 Dicamus δὲ fpiritaliter: Ο ui poft operaiufticie(de qui^ intédentes δὲ mittentesarcii,conuerfi(untin die bellí:dece d Ofee.10. ἃ busin propheta dicitur: Seminateuobis iníufticía:& ín;^ tribus adhareticorüi perfona retulimus, que appellabant τ Hiere4.a. nouateuobis noualía:& ne femínetis füperfpinas)grauia^ ifrl:& duas quib?iudas praeratad ecclefia& ecclefia pecca 4 peccata commiferint,inducitur fupereosfaetus:uelgene/— tores:quicófitent quidem rectam fidem:fed ,ppteruitiorü ^ ratio locuftarum ueniens matutina: quando tranfeuntib?^ fordes purgantib?feindiget flammis: idcirco nunc domi ? noctis tenebris, incipiunt fua peccata cognofcere:&quia^ nusadignem iudicium uocare fe móftrat: ut uniufcuiufqs E non zgerunt poenítentiam,adducitur bruchus quiappel/^ opus qualefit ignis probet:& impleat illud quod(«πήρε t latur gog rex: AAauté in lingua noftra uertitur δόμα:ideft— eft: Ambulatein lumine Ae ucítri: δξίῃ flamma quami pss ἃ ἡ tectum, fuperba quzdam δὲ arrogans fortitudo. Cung fuccendiftis, Vnde& ad babyloriem dicitur: Habes carbo; s terre noftrz foenum ftipulamqpconfumpferit:quicungs— nesignis:fedebis fuper eos, hi erunt tibiinadiutorii.Etin— J fan&i in populo fuerint, ueniam precabuntur, δὲ dicent: pfalmo: linguá dolofa& plená méndácíjs, igne carbonutri T5$.119.a d Diiedeus jppicius efto. Ω uis enimaliusfufcitarepoterit^ dicitureffe purganda: Quid detur tibi, aut quid appo; Ibidess. 4 1 iacobtquis medicorum fanare&iojpocveu,nifitufoluse^ naturtibiadlinguam dolofam€ Sagiíttz potentis acuta: B Luc,$.f adcuius tactum fimbriz,(tatim fanitas redit,Paruuluseft^ cum carbonibus defolatorfjs. Dehis altarís carbonibus ἦν io.c enim iacob, ἤπιε modici numeri: quia nulla in εἰς uel pau defolator carbo duorum teftamentorum forcipe prendi: EG. " ca uirtutum remanfere ueftigia. Poeniteatte dominefuper,—& Efaize labia purgat immunda: utpoffit uerbum domi, a6 hoc quod te facturum tuo populo comminatus es, Posni ni prophétare, Vocatus autem ignis ad iudicium, deuorat $ primum É Ecech.9.€ £ommen.bieronymi liber tertius primum abyffum:id eft ómnia genera peccatorum: ligna, fomnum, ftípulam:& poftea comedit fimul partem,hoc eft, ad fanctos illius peruenit,qui in peculium domini& in ei? párte reputantur: tempus eif eft ut incipiat iudicium a do/ mo domini.Etin Egechiel pracipitur his qui poxnasillatu ri funt: Α fanctis meis in eoangulum uis nimij ardoris obtundat. Vidi&in a ro adamantem magnitudine milíj: cungp uicinum confu» maturaurum lóngo ufu acnímia uetuftate, folus adamas non atteritur:& nulla lima imminuí poteft: fed econtrario limarn terit:& quicquid attigerit lineis fulcat. Hic lapis du riffimus δὲ indomabi lis, folo hircorü cruo; incipite.Ecin Apofto; lo legimus: Si cuius ópus arferit, detrimé, tum patietur: ipfe au/ tem faluus erit: fic ta/ men quafi per ignem, Cung, omnes fueri 7 mus in peccato& ia^ €uerimus ad fentétize uerítatem, miferebi/ tür domínus noftri:& quia paruuli fum?,re, furre&tionis nos tem; pore fufcitabit:fiue fu fcitabitp uirtutes qui in uitijs iacebamus: hoc domino promit; tente,atq dicete: Sed & iftud nonerit. Pul/ chreauté dixit, fed X: quía iam fupra dixe; rat:hocnon erit. Non enim in finem irafce£, neq in eterni comi^ nabit. No fcdm p&tà nra fecit nobis, neq v» Cons€ Ῥδιγου. s HEP. Hiacóftendit mihi: Etecce domin? ftabat fu; per murü litum,& ín ma/ nu eíus trulla cxmenta/ τή, Et díxit domínus.ad me:Quíd tu uides amos? Et díxi: Trullam cement tarij.Et dixit domiín?:Ecce ego poná trullam ín me/ dio populi mei ifrael. ING adijcíam ultra fuperíndu; cere eum:& demolientur excelía idoli:& fanctifica/ tiones ífrael defolabuné: & cofureá fup domü hie; roboá in gladio. Et mifit v Amáfias facerdos bethel ad hieroboam sEP. Sicoftendit mihi do mínus; Et ecce uir ftabat fuper murü adamantínü: & ín manu cius adamas. Et dixit diis ad me: Quíd tu uides. atnos? Et dixi: Adamanté. Et dixít dris . ad me: Ecce ego ínijcíam adamantem ín tnedio po puli.mei ifracl, INequacg ultraaddam ut pertranf/ eam eum:& diífipabun/ tur ata rifus:& facrificia if rael defolabuntur:& con; furgam fuper domá hie; roboá ín oladio. Et mifit Amafias facerdos bethel ad hierobam τε diffoluitur:& mifz fus in calidum fanguí nem, perdit fortitudi/ nem fuam. Eftautem paruus.€ indecorus: ferrugineum habens colorem, δὲ fplendore cryftalli. Cruatuorgs adamantis genera de/ fcribunt. Primus eft indicus:fecundus ara bicus:tertius macedo nicus:quartus cypri?: pro qualitate regionüi plus uel minus duri ciam poffidentes.Di, citur quoq in electrí fimilitudinem uene; na deprehédere;:3 ma leficis refiftere artib?. Talis e(t dominus& faluator: Qr ui cum in. Philip.z.a forma dei effet,non ra pinam arbitratus eít effe(e equalem deo: É£cech.4 a e Reg.14. ες ehos, b («πὶ iniqtates nras retribuet nobis.C) uà tum diftat ortus ab occidente longe fecit a nobis iniquita; tes noftras. Q. uomó miferet pater filiorü,mifertus eft do; minus tímentibus fe. a«[I2ecoftendit iníbí oomín?«C. Priufíd: de adamante differamus, quem Symmachus& Lxx. pro eo quod in hebraico ΔΝ fcriptum eft, tranftule; runt: Dicendii eft breuiter cp hoc uerbum Aquila ἀλείφω» vip, Theodotio, τχκόμενομ interpretati funt:quorum alte; rum ftagnaturam, alterum tabefcentem fignificat: ut illa fartago quam legímus in Ecechiel: in qua populi obfidio; ne uallati frixura fignificatur: etiam in decem tribubus ,& in regno hieroboam,quí nepos erat iehu:fub quo prophe; tiahac cerni£,per ftagnature uocabulum demonftretur. Dominus itaq cernitur ftans fupra murum ftagnatum fi^ ue litum: S ín manueius ftagnatio fiue trulla cementaríj: qua folent fuperinduci parietes:& non folum pulchritudi/ nem accipere,fed δὲ fortitudineim cótra iniíuríam imbrium δὲ creberrimas tempeftates. Legimus ín Ecechiel: domi; num comminantem cp tempeftate€ grandíne confurgen; tenequadiliriat nec ueftíat pariete ifrael: fed dímittat eam pluufjs diflipari. Vnde& nunc dicit ille, dequo fcriptum eft:Structor macerie uocabi£, ipfe angularis lapis,difica/ tor domus, q deponattrullam ín medio populi fui ifrael: δὲ ceffare faciat atq torpere sut nequad ultra fuperinducat eum:& fuo ueftiat ac tueat auxilio. Cunq; díis protectione fuam:& ut ita dícam, paríetis uéftimentum trulla ceffante fübtraxerit:tunc demolient excelfa idolorum,quae hebrai; ceappellántur P133:& fanctificationes decem tribuum defolabuntur:ut deftruatur dan& bethel, in quibus ado; rabantur uituli αυτοί. Diximus ut potuimus quid ab he/ brais nobis iuxta hiftorice fit traditum ueritatem: tranfea/ mus ad anagogen:de Xenocrate,qui fcribit fuper lapidum gemmarumngq naturis pauca uerba ponentes. Adamas fui nominis lapis eft, quem latine indomitum poffumusap; pellare: eo qp nulli cedat materíz, necferro quidem: Nam fi ponatur fuper incudem:& graui ictu feríatur mallei, an; tea incus δὲ malleus uulnus accipiunt, d; adamas contera; tur. Cung; ignisomnía domet,& uniuería metalla confu; mat, reddit adamantem puriorem:ut ne paruulum quidé fed femetipfam exina niuitformam ferui ac cipiens:in fimilitudin&hominum fa&us:& habitu inuen; tus üt homo:humilians femetipfum, factus obediens ufq ad mortem,mortem autem crucis. De quo Efaías fcribit: H Non eft fpecies illi πρ decor:uidímus eum,& nó erat pul Ffa15.a chritudo:defpectum θέ nouiffimum hominum: uirum do lorum& fcientem ferre infirmitatem. Hic ftat iii muri adamantinum,íd eft fuper fanctos δὲ apoftolos fuos: qui; bus donauit,ut& ipfi adamantes uocarentur:& a nullo fu perati dicerent: C) uis nos feparabit a charitate chrifti« tri, Rom,$.g bulatio, an anguftia, an perfecutío, an fames,an nuditas, an periculum,an gladius«Et iterüi: Certus fum: quíanedp Ibidem mors,ned uita,necp angeli, neg: principatus, neq inftan; tia,nedpfutura,neq fortitudo, negpaltitudo, neq; profun; dum,nedp creatura alia poterit nos fepararea charitate dei: qua eft in chrifto iefu domino nofiro. Petrus quoq qui eratfortiffimus adamas, portz inferorum non praualue; runt aduerfus eum.Hic uir δὲ dominus qui ftat fuper mu/ rum adamantinum, habet in manu fua adamantem:qui nifi dei tenea£ manu, δὲ illius ualletur auxilio:omné perdit Mattb.16.c fortitudinem, dicente domirio in euangelio: Nemo poteft IoF.1o.f rapere de manu patrís mei.Et intantum robuftus eft ut dí catur ad eum:Si tranfierís per ignem, lammanoncombu Efa,45.a ret te:quantoq magis temptationibus czditur, tanto for; tiorfit:3 pro nomine faluatoris inter flagella lataz, Cun anullo fuperari queat, folo mortifera libidinis calore dil foluitur.Fzc enim fanguinis hircorum& ipfius hirci dici, tur effe natura:ut fit ad libidinem calidiffimus:& qd'ignis edomare nequeat, folus illius diffoluat cruor. Ponitergo dórhinus huiufcemodi adamantem in medio populi fui ifrael:& ultra non tranfiteum, nec dimittit ut dii ipentur are:querifu δὲ fubfannatione funt digna:& omnia hare; ticorum myfteria, domumg;hieroboam, qui primus dei populi feparauit,percutíat eladio atq; fubuertat, b«ει mifit amaftae facerdoe betbel«C. Salomonis prouerbium eftimmo mandatum: Noli arguere malos, ne oderint te. Pro.9.b Et ecótrario de bonis pracepit: Argue fapientem,& diliget Ibidem. te.In alio quoqjloco: Q) ui arguit( inquit) hominis uias gratiam habebit magis diis qui loquit qua delectet. Itaqy &amos emendationis affectu lequebatur ad populi:& ex. —'fermonibus Ibí.z8.d ἢ Εμ | mu ση Ibin Πω Pro prt ji A ''.ψη πιό... fermonibus dei terribilia minabatur: ut agentes poeniten/ tiam,reuerterentur ad deum, idola defereret. Tunc facer; dos bethel in qua erat uítulus aureus: quem conítituerat. hieroboam filius nabath:& alij qui illi in imperio(ucceffe/ rant, mittitad hieroboam nepotem iehu,qui εἰ nunciet αἱ’ cens: Rebellauit cótra teamos, fiue congre; "Κα. vl$0. 46 gis δὲ domus regni: hanc habentibus cundis qui fal(os deos colunt confuetudinem: ut fuperbiam füam regibus. imputent:& quod ipfi faciunt,rex feciffe uideatur. Omnia quz deamafia,& hieroboam,& ifrael,& amos interpretati (umus τροπολογικῶς ad hereticos referenda funt: quorü facerdos amafias fo 7. let interdü mittere adgationes facit: atqycó HEB.ad hieroboá rege ifr? untin medio regni— dicens: Rebellauit contra tui ifr/:& cáta loquit, à: te amos in tnedío domus utterra regni tui uer ba cius fuítinere non poffit. Audetauté mit teread rege iírael qua fi pontifex:metués ne fi populus cóuertatur ad cultum dei, ille fa/ ccrdotij perdat gloria. Cung duo audierit, demolien excelfa ido li fiuearz rifus:&(an; &tificationes ucl ceri/ moniz ifrael defola’ buntur:€ confurgam fuper domum hiero/ boamin gladio: eo cp idola penitus deítru/ antur, quib? praerat Amafias facerdos:€ €ontra hieroboa deus cófurgat in gladio,ni/ fi egerit poznitétiam: álledefuanó mandat ifracl: INon poterit terra fuftinere uniuerfosfertmo nes eius, Hxc ením dicít amos:In eladío morietur hieroboàá:ifracl autécapti uus mígrabit de terra fua. Et dixit amafias ad amos: Qui uides, gradere: fuge. ín terratn iuda:& comede ibipanem,& ibi prophe tabís:& ín bethel non ad/ ἤείος ultra ut prophetes: uía fanctificatio reois& 4 dom? regni efl. Et refpón/ dítamos,& díxit ad ama; SEP. ad hieroboá regé ifr dicens: Cogregatíones fa, citcontra te amos in me/ dío domus ifracl. Non po terit terra fuftinere omes fermones eius. Hac ením dicit amos:In eladío mo; rictur híeroboá: ifrael au/ tem captíuus duce£ de ter ra fua.Et dixit amafias ad amos: Qui uides, egrede/ re: tecede ínterrá iuda:& ibiuiue,&ibí propheta^ bís:ín bethel autem non adíjcies ultra prophetare: quia fanctificatio reeís eft δὲ dom? regni. Ex refpony dítamos& dixitad ama; fiam: INon eram ,ppheta ego neq; filius prophetz, fed paftor hieroboam regé hare ticum,atq; hareticoga patroniü:& fanctos ui roS ac precones fidei accufare apud eum:& iubere doctorib?, pe praedicent ín i(rael: ne cótra regís faciant uà luntatem:quia bethel, hoceft domus dei, δὲ, falfa ecclefia fanctifica tio reeís fit,& dom?re. gni.Solent ef dicere: lmpator nobís c6mu nicat δὲ fi quis eis re», ftiterit, ftatim calum/ niantur: ergo tu con. tra imperatoré facis€, Augufti mádata con temnís*& tamen con/ fyderem? ο multi re; ees chriftiani qui per^ ecuti funt ecclefiam dei: δὲ aríanam im^ pietatem in toto orbe fundare conati funt, uincant in fcelere hie; roboam regem ἰ[ταοῖ, Ille enim falfi facerdo tis mandata defpexit, iniuria,utderegistm.— fiam:INo fumppbetaego contumdiadokreui^ δ nofumfiliusprophetz, deat: Hac em ínquit, d.(ed opilio dicitamos.Erras calií P niator: In omnib? em fermonib? fuis nó dfi ex fe ppheta loquitur,fed(emp pra ponitin titulo:Hac dicit dominus.Igitur quz locutus eft dominus, amos prophetam dixifTe commemorat, ut ma; gis regé prouocet ad uindicta.() uz funt qua dicít amós£ In gladio morietur hieroboam.FEtin hoc m&tirís: Non em dixit morietur:(i enim hoc dixiffet,uidebatur non fufcipe: repomnitentiam:fed confurget dominus fuper domum hie roboamin gladio,comminans poenam,non inferens. Nec dixit:In gladio morietur hieroboam, fed confurgam in gla dio fuper domum hieroboam. Hieroboam quippe gladio nó eft mortuus,fed domus eíus:íd eft filius gacharias deo percutiéte deletus eft. Et ifraeliínquit)captiuus migrabit de . terra fua: adde& catera,(i non egerit poenitentíam.Porro híeroboam uaniffima amafize mandata contemnens:níhil adea qua ille mandauerat uoluit γεζροπάςτς: Vnde ipfe fibiaffumit auctoritatem facerdotalis faftigij,& loquitur adamos:Q. ui uides,gradere,fuge in terram iuda.Prophé ta(ut crebro dixímus)príus appellabantur uidentés: quía qua uentura dicebant, cordis oculis intuebantur. C) uz/ rat prudens lector, quare uidentem uocet& nomine pro/ phetali,quem de terra ifracl exire compellit? Cui refpóden; dum eft: aut cum irrifione eum dicere κατὰ&vrippacip: «q omnía mentiatur: aut quia uidebat multos effe in popu lo,qui eum libenter audirent:propter qd& regi retulit:con - eregationes facit coritra te amos: Aperte iniuriam non 811) dct facere,ne audientes ledere uideatur. Vade inquit in ter/ ram iuda in qua natus es:ubi libenter audiuntur inani:& comedeibí panem tuum,uel ibi uíue:aut certe exerce artem tuam per quam tibi reperias cibos: δὲ ibi uatícinarequi lia bes multos quos confueuifti feducere: in bethel autem in qua ego fum facerdos,ultra non adíjcíes prophetaré: quiá anctíficatio regís eft,& domus regni. Et hoc quafi falfus facerdos loquitur:adulans regali faftígio;ut non dicat: fari éificatio dei noftri eft& domus idoli, fed fanctificatio re/ nec ad fuggeftionem eius αἱ uoluitrefpondere:Ifti autem cum multis ama; fijs facerdotibus fuis,fame& penuria,carceribus& exilijs amos prophetam,& facerdotes domini necauerunt. 4[t refpondítamos ict oírít ad amafiam;"IHou(μη pzopbeta et ποπ fum filius pzopbete«c. Hoc qd? beatos Apoftolos feciífe fcriptura commemorat: quàndo denun; Αα. ciauerunt eis fcribe δὲ pharifzi, ne docerét in nomine iefus & illi reíponderunt dicentes: Obedire deo magis Ópórtet, d hominibus« etiam amos prophetam feciffé cógriofci 7 mus: quí tubente idolorum pontifice,ne prophetáretín bé thel:non folum prophetat δὲ oftenditfe magis deum time remittentem,d illum prohibentem: fed audacter& libere ápfi denunciat fupplicid qui uetare conatus eft,& déi impe» direfermonem. Non folum( inquit) non fum prophéta, fiuenon eram:quorum alterum humilitatis,alterum ueri tatis cft: Nec filius próphet,nec de ,pphetali ftirpe defcen? dens:fed cum effem artmétaríus, δὲ ruborum mora deftrír. gerem, tulitme dominus fequentem greges. Pro armen tarío qui hebraice dicitur^ v^3:Aquíla X Syminachus& Theodotio,€ quínta editio βουκόλομ tranftulerunt: qui armenta pafcit, non oues, Soli Lxx.&zr0Aoy dixerunt:qui pprie paftor caprarum appellatur ἀπὸ τοῦ,&uzr0At 0p, qd? interpretatur quidem grex qui in altioribus cóuerfatur: ut oftendat ereges caprarii,(emper rupes& afperas cautes& altiora confcendere.Sed quoniam infert: Et tulit me domi? nus£x τῶμ προβιάτωμ: id eft de pecoribus: uídetur oues magis fignificare dj capras: licet in princípio leuitici legeri; mus:& oues δὲ capras,pecorum nomine demonftrari.[τὰ enim dominus loquitur:Si obtuleris απ τῶμ πεοβάτωμ: id e(t depecóribus domino agnum uel hedum, δὲ ouem, fiue capram.Potro hoc quodait Vellicans fycamina:id eft συκάμινα κνίζωμ. quod. Aquila interpretatus eft ἐρθινῶμ, e uxo ópouo:id cftfcrutans fycomoros.Et Theodotion καν εακῶμ συκαμιίνους: id eft uellicans fycamina. Et Symm chus C D 5 o Zommoenibicronyii Liber tertius chus ἔχων funopuspovo d habens fycomoros.C) uidam ita edifferunt,ut fycamina uelint appellari genus arbori, quze palzftinznafcunturín campeftribus:&agreftes afferunt ficus: quz fino ucllicentur,amariffimas cariculas faciunt: quoq; illius δὲ uniuerfa poffeffio erit pars dzemontt:& ipfe morietur ín terra polluta:qua non habeat habitatorem de/ um, fed multis prauz religionis contaminetur erroribus: δέ omnis populus qui falfum fibi nomen affumit ifrael,ca/ & aculicibus corrumpun£,.Nobis autem(quía folitudo in "qua morabat amos, nullam huiufcemodi gignit arboré) magis uidetur rubos dicere, qui afferunt mora: ac paftorü famé& penu; tiam cófolant. V tcticp &olucerit le&or accipe; re, hoc dicendum eft: (Θ humilem paftorem '& rufticum affumpfe; tit dominus: 8ζ mife/ rítad populum fuum ifrael:& praceperit ei, ut egrediens de terra fua, famaria pergeret: & ibi qux uétura funt pphetaret. Qr uia igi£ domino inquít,iuben teutloquar,tu amafia dicis mihi: Noli pro; hetare fuper ifrael: 8ζ nó ftillabisfup domü idoli, audí que cótra te dominus cóminef. Pro domo idoli in he; braico fcriptum eft: του T3 id εἴ do sinus rifus: Ifaac ením rífus interpretaturqd? Lxx.tranftulerunt,do mum iacob: nomé Ὁ alteronomine,€ non tem inteliigétes.Rurz fum ubi nos pofui ἡ mus:& non ftillabis: Symmachus interpre tatus eft, non incre; pabis. Stillare autem spphetas, idioma fcri/ ptirarum eft: p non totam dei fimul infe tantiram, fed paruas ftillas comminatione denunciét. Quia ergo dixiíti mihi, no ,pphe tabis: uxortua in ciui HED. fedopilio ego fum ucllícás fycomorof:& tulít me dis cum fequerer ere; gem, dixit ad me: Vade pphetaad populum meü {τοὶ& nuncaudi πειρᾷ diüi;tu dicis:Non ppheta/ bis fuper ifrael& no ftilla bis fupet domü idoli.Pro terea hxc didt domín?: xor tua ín ciuitate forni cabítur:& filij ταί, δὲ filie tuz in eladío cadét:& hu; mus tua funiculo metíef: & tui terra polluta moríe tís:& ifracl captiu? migra/ bitdeterrafaa, Ca. VIII Ecóftendit mihi diis deus: Et ecce uncín? pomorü, & dixit: Quid tu uides amos:^ Et dixi: Vncinum pomorü, Et dixit diis ad me: Venit finis fuper po/ pulum meum ifrael: non adíjciá ultra ut pertranfeá €ü: δὲ(tridebunt cardines templi in die illa dicit dris de?.Multí morient:in om ni loco proijcíc£ filentia. : Audite sEP. fed paftor uellicans fycamina: δὲ tulit me do; minus ex ouibus, δὲ dixít diis ad me: Vade€ pro; phetifa fup populà meü {[γαο[-δ nüc audi fermone ἐπί τα dicis: Noli ppheta re fup ifrael:& ne congre; ces audiétes cótra domá iacob.Propterea hac dicit dis: Vxor tua ín ciuitate fornicabi£:& filij ταί& fü; liz: tux: in gladio cadét:€ terra tua funiculo díuídet: &tuín terra πα morie ris: ifrl'autécaptiu? ducet deterrafua. Ca. VIII Icoftédit mihi dns deus: Et ecce uas aucupis, Et dixit; Quid tuuides amos 7 Et dixi: Vas aucupis.Et dixit dominus ad me: Veniet finis fuper populum meü ifracltnon addam ultra ut pertranfeam eum:& ul; labunt[aquearia templi ín die illa, dícít dis deus: Multi cadétes erüt:in om niloco inrjciam filentium. Audite ptiuus mígrabit de terra fua: ut non feruiat deo, fed hzereti corum ac daemonum iuoo colla fubmittat; Ca. VIII f£coftédit mibí oris 0c?«CO» Hieremias ub uirga Hiereae cernítuigilíarum,fiue nucis; co φ uigilaue/ rit fuper peccata popu lifui:ne quafi claufis & conniuentibus ocu lis corum delicta nom uiderit:hocnücamos aduerfus iuda& ifrael pariter intuet fub fpe; cieuncini,qui hebrai/ ce dicitur 2352:& a Lxx.in uas aucupis uertitur: cum auceps proprie X9 Và nun; cupctur:ficut fupra in hoceodem ,ppheta le/ gimus: Sicadet auis up terrà fine aucupe. Eteftfenfus: Sicutun cino rami arbori de; trahunt ad poma cae; penda: ita ego proxi; mum captiuitatis tem pus attraxi.Et ut fcia; : mus hoc effe, cp dici; inus: ipfeinterpretat deus, quid(ignificet uifio,quam prophete oftéderat, Venit finis fuper populum πιεῖ ifrael: Qr dq: fequi£ Non adiíjciam ultra ut pertráfcam eum: Hoc fignificat, φ iniqui tates populi fui ultra non tranfeat: necne/ ligat: neqpimpunita celera tranfire permit tat, Et nefoliü de dece tribubus dicere uide; tate fornicabit:quod melius interpretatus eft Symmachus τορύευθέσεται: non cp i fornicetur: fed cp paffiuo gene; te,abalíjs conftuprata fuftineat fornicatione. Grandis au; tem dolor, incredibilífqs ignominia: quando maritus in media cíuitate,prefentibus cunctis, uxoris iniuriam pro/ hiberenon poteft. Fílij quoq inquit tui& filix tuz in gla/ dio cadent.Non eft rantus dolorin filia coftuprata;quant? in uxore polluta:nec tantus dolor in uxore occí(a, quantus ánfilije trucidatis. Maritus enim libentius audit uxorem interfici dj pollui. Nec hoc fufficitad iniuriam, nifi& terra ipfius funiculo ab hoftibus diuidatur:& nouos cultores re cipiat.Ipfe quoq» Amafias qui nunc gloriatur in facerdotij poteftate, nequads morietur in terra fua: fed ductus ín ca/ ptiuitatem,morietur in terra quz polluta cftidolis: δὲ non ante morietur ,nifi populum quem deceperat, feruientem tideatatqp captiuum. Scd?m tropologiam, Amafias facer; dos interpretat robuftus& rigidus: eo qp rebellis δὲ ferox, ecclefiafticü uirü,& uere pphetà uetet dei uerba proferre& doctrina:& erranté pplim corrigere phibeat.Hui? uxor fal fa ecclefia; patebitfornicationi omni:& filij ei ac filie ds ? qnale in errore generauit, domini mucrone ferientur; hum* retur intülit:Stridebunt cardines templi, fiuelaquearía in die illa dicit dominus. Hocautem ὑπερξολικῶς accipiendüt eft: quod tam graue malorum pondus incumbat: ut ipfi quoq portarü cardines& excelfa laquearia ululent:& in^ credibilem fentiantuaftitaté: quando multi moríentur:& captis habitatorib? uel occifis,in omni loco ρτοῆςίαξ filenz tium.Sin autéuoluerimus legere pro uncino pomorti,uas aucupis: hoc dicendum eft, cp quomodo auceps uifco uel retibus aues uolantes per aerem, X fublimius difcurrentes ad terra detrahit:fic deus per fennacherib fiuenabuchodo^ nofor, quos nuncaucupes intélligimus,populti fuum pri liberum,& legis obferuationefüblimem comprehenderit, uinxerit,tranftulerit,enecarít:Non enim iniufte tenduntur retia auibus,.Et hoc nó folü ad babyloníz captiuitatis tep* referendü eft, fed& in aduentü diii faluatoris, qri dixerüte Aufer de terra talem:crucifige cum,crucifige eum: δὲ perdi IeB.rg.s deruntalas columba.Et uenit finis fup cos:& extrema ca; ptiuitas,ultraq: nó pepercit cis diis. Et ululauertit cardines tépli, uel laquearia tepli,fup occifum ppFm corru&tia. ΕΕ omni loco proiectu eft filentiii:habétib? iudzis moyfem at prophetas;& nó habentibus uerbum dei:legentibusliteri & perdentibus Ι a v X ΝΣ o - Κων Di U n Su & perdentibus fpiritum: qri facta eft menfa coritin laqueti: & inretributioné€ ruina:& excecati funt oculi eorti,ut nó tiderent:& obduratz funtaures eorü,ut nó audirét:& in; eüruatii eft dorfum eorü ne coelü fufpicerét: fed ο euangeli Mar.7.c cailla muliere quz habebat fpiritü infirmitatis femp terrae accapiftis eratis date. b ϐ Xuratiít ofio«C. urantédeum. fapius fcriptura defcribitPrimum in Geneíi: Vocauit ange Ius domini abrahácd'o de cozlo dicens: Per memetipfum iuraui dicit dominus:quia fecifti uerhum hoc:& nó pepe Gti filio tuo chariffimo: Benedicens benedicá uibí:& mul C: Geít.22, ς fncumberent:X effufa €ft fuper eos ira dei,& atv x à: furere ci? cóprehen.* HEB. Audiítthoc qui con^ dit illof:ita ut fira ha teritis pauperé& deficere bitatio eorü deferta:&--; itbemacufeorüno fadtiszegenü terra dícen eifet ο ην. c» tes: Qntranfibit méfis& fletü eft: Ecce dies ue; Lin. piunt dicit domín?:& uenundab um feres SE e£mittà famem fup ter fabbatü, δὲ aperiem? fru; ram:nófamempanis— tnentit-uriminuam?rmen neg fitim aquz, fed ὦ famemaudiendi uer»— fur&;& augeat? fidum:& bumdominidequo fipbonam?ftatheras do/ ín pofteriorib?,(i per; ἈΠ; uenerim^ad calcé,ple; lofas:ut poffidéam 11 ar/ Nosergocernétes,qa—'[μια(αὶ ἄοιια πατυταϊίδταίπις Ὁ calciametis:& quilqui/ spem, mean? lias frumentí uendamus. eadem peipeti:& au^ A gu. Eus cupis laqueos decli, Iurduít dns in fuperbía a nemus,dicamufgad^ cob: ἢ oblit? fuero uf: qiia $327, dominum: Netaceas Au D neqpcópefcaris deus: Βέης Πίζας ame:& affi milabor deícédentib? ánlacum.!ntoto orbe terrarü proiectum eft Εξ oía opa eorü.Nunqd fup ifto nó comoucbit ter ra:& lugebítois habitator ci?: δὲ aícédet quafi fluui? sEP. Addite hzc qii con τοῦς mane pauperem,& opptiítís zxgenos deter ra, quí dícitis: Ὁ ἢ pertrá; fibít menfis δὲ negocíabi mur:& fabbata,& aperie/ mus horreum:ut facíam? mínoré menfuràá δὲ maius pondus:& faciam? ftathe ram iníquam:ut poflidea mus ín pecunía pauperes δέ αροηῇ jp calciametis:& deomní uenditione nego ciemur. Iurauit dis cotra fupbíá iacob: fiobliuifcec in finé οἵα opaueftra. Ec fup hís no coturbabi£ ter ta:& lugebitois habitator tiplicás multiplicabo te dfi ftellas coeli:(1 cutarená qua é in lít/ tore maris.Etín cente fimonono pfalmo: Iu rauitdris& non poz/ nitebit εἴ: tu es facer dosin eternum fcd ordine melchifedech, Ω d quicundg cft ille qad hebraos fcripfit épiftolam differes aitz Ω. uonia nemíné ha/ buit per quem iuraret maiore, iurauit per fe; metipfum. Et in hoc. eode ,ppheta fupra lez. gimus:lurauit domi, nus ín fancto fuo,fiue per fanctos fuos:quia ecce dies ueniüit fuper uos:€ tollentuos in armisfiuein contis:& reliq. Ω. υἱ ergo prius in fancto fuo, fiue per [έιδο fuos iurauerat: nüc iurat cótra fupbia IM ἃ iacob:ut fi non credüt: cómínanti,credant iu r.3 fileniumiudzorum:— nníuerfus,& etjciet ὃς de] ubicüq fuerint muffi ἐς i: tipo? Gloquunt; fluet quafi ríuus zgypti. &cüblafphemiaeorü: ς Et éric ín die illa dicit dris: contra drim faluatoré ER Cxcidet adcelumufgperue^^. τε niat: omnis interpre/ itatio(cripturarü muta eft& fifens:& aures n5 penetrat au/ 'Yientium. 4 4[ Zludite bocd conterítío paupere«C.Nefru ftrauideat uncinus pomorü, δὲ uas aucupis effe mó(tratii: & phacuicina imminere captiuitas, caua offenfz dei bre; uiter defcribuntur: O tu iuda, δὲ o tu ifrael,audite qua fce; lera feceritis: de nocte furgéntes, pro oratione δὲ hymnis ín -deii,(tudium habetis opprimédi fiue cóterédi pauperes:ut fame& zgeftate cófecti auferant de terra. Qui expectatis "Kalendas ut negociemini, X ufuras augeatis de ufuris:& fabbata,ut aperiatís horrea;detifcp fruméta ampli?recepta' 41:& dei folennitates turpis lucri gratia in ueftra cópendía Ἢ axertítis: qui minoré ín uendendis mercib? méfurà facitis, x maiora pondera in accipi?dis:ftatheráqpiniqua, ut pofi «deatis pecunia pauperes, δὲ tam uiles habeatis homies: ut ξ,2, b impleatis illud qd? fupra deuobis dixera:Pro eo qp uendi/ -diftisargento iuftum,X paupere p calciamétis:& in tanta 8705:2.* fucrirabiem profiliftissut nó frumen:a,quorü efu homini «orpora fuftentant:fed quifquilias& purgaméta frumenti uendatis pauperibus, puluer?& paleas tritico cómi[cétes., Q» quidé€ peruerfos doctores ac principes, qui abfq dei Hiere,25, timore dominan cleris:dequib? Hieremias loqui£: Clerí ΠΟΙ nó proderunt eis,nónundj facere cernim?:qui putant 'queftum effe pietate:&(edentes in téplo nummularíj prov ponunt columbas:nó in caucis, fed in cathedris quaft ma; &i(tri,fpiritu(fan&i dona uendentes: qui facítit mefura mi moréatqy maiorc: ut pauperib?, uel parü uel nihil:diuitib? «ΑΕ X his de quibus fectant lucra in modii concionatorü loquant(ermonelongiífimo:€ ,ppter pecuniam cóterant capita pauperi atcp cóculcent:& nó frumentü domini,qd? ^€ófirmatcor hominis: fed quifquilías& uiliffimti puluere auidis faucib? ingerant: etiam hzc quz nullius funt precíj cí?: δὲ afcedet qfi lume co fummatio ipfi?:& defcen; det fi fluui?egypti.Eterit ín die illa diat dns deus: Occidet ranti in humanáa fimí litudiné:qui iuramen tum tunc affumüt:qii fimpliícib?eop uerbis. nó credit.Nec mirum. eft ἢ de? iurare dicati cum dormientib?dor. D * miat:& vigilantibus uigilet: hifqp qui fibí thefauricauerüt pom, a iram in die irz, dicat iraíci.lurat auté qd? nó obliuifca£ ufq in finéoperü eorü:Superbis ein deus refi(tithumilibus au tem dat gratia: fed omnia memoriter teneat quecunqi pec tauerint:& ufcy ad finem& iudicíj tempus adducat. Vnde pecnitentes rogant: ne memineris iniquitatum noftrarum.. antiquarum: praefertim cum aduerfys fuperbos ipfa terra moueatur fiue turbetur& lugeat: non colonus& aduéna, fed habitator eius: δὲ afcend:t ficut fluuius confumimatios δέ defcéndat ficutftumen egypti:ut qui egerit poenitentia, afcendat cum fluuio fcandente: qui autem p erfcuerauerié in delicis,defcédat ficut fluuius aegypti:& ingreffus mare abforbeat: ac per hocoftendit fuperbiam iacob, cótra qua iurat dominus aternis fupplicijs deuorandà. c«ΓΕ! erif ín oíe illa oícit oomínue«€. Dies illa, diem captiuitatis fi/ gnificat: quando uterq; populus ducetur ín affyrios atq chaldzos, quibus prz triíticie magnitudine océidet fol meridie:& clara omnibus luce, tenebra cuncta comple7 bunt:quando feítiuitates eorüi€ oninia cantica[ή luctum planctumq cóuerfa funt.Et fuper ornne dorfum fiue lum? bos aceincti funt cilicio:& iuxta confüetüdinem ueterum ; Ἰὰς, 4. b lugentii fuper capita habuere caluitium: qd?& Iob in mor$55 ἃ tibus filiorum feciffe legimus. Et ránta erít rnagnitudo ΙΙ’ étus atq tríftitize utunici ΒΙΟ morientis matriqychariffimi uincat dolorc& omníà planctu δὲ amaritudine compleat? tur. Póffumus hunclocim& in domini intelligere paffio ἡ ne: quando fol hora féxta rétraxit rádiós fuos:€ penden/ Luc25.f tem in crüce dóminuti füum fpéctare nori aufus eft: quan do tenebris cuncta complentibus, feftiuitatés eor& cati? tica, Vefpafiano Τίτος(uperantibus, ir planictü luctumdi mutata funt: quando lachrymarum& poenitudinis δὲ ci^ Mtis, a uenditancs, cum dominus Apoftolis praceperit; Gratis— liciorum repleta(unt omhia, δὲ capita babuerecaluitiums t "qua prius ^"£ommen.IDicronymi liber tertius qua prius riacareorum decorata cafariz, comam domino nutríebant. Tunc primogenitus filius dei pplus ifrael: qui in unigeniti δὲ uere filium dei miferát manit,aterno luctui furreztio reperi£: cireumeuntorbem, δὲ quiaruntuerburri domini ,& non inueniunt:quia uerbii domini negauerunt quod factum eft in manibus οπή prophetarü: quod irs traditus eft:& nouiffima eius fiue qui cum eo erant,amari/ tudine funt repletà. Nuncergo illis habentibus tenebras; ᾿ quía repulerüt folem iuftíciz:nos qui fede; bamus ín tenebris ,& in umbra mortis, uí/ dinius lucé magna:x illorü uniuerfa feftiui tas ad ecclefiz traníla ta eít myfteria: ut illis fiétib?,nos laudes do mino concinam?, Illi 4 gonaaccingunt fu^ nibus& cilicijs:nobif cum Apoftolis dicit: ἔπεισε Sintlumbi ueftri pra cincti: δὲ lucernz ar^ dentes in manib? ue; ftris. Nos accincti fu tus Chrifti ueritate, implentes illud quod Epb 6€ fcriptüeft: Stateaccin &i lumbos ueftros in ueritate: Illi aute ,p ue ritate circundati funt diaboli médacio.No/ ftrum caput: de quo Mattb,ro.d faluator loquitur: Ve/ ftri aute δὲ capilli capi/ tis numerati funt:ha betcomápetpetuam, & in capite roftro qui chriftus eft, fortitudi/ nem poffidem?:ut in; terficiamus leone: Illi αὐτὸ dormierütin me Ε—retrícis(γπαροσα σε, nib?:& diaboloton; dente derafi;uirtutem Ea. ο, ἃ capitis perdiderunt: ἡ amittétes cum robore oculos: dequibus ín ΗΕΡ. O«idet fol ín rnerí/ είς, δὲ tenebrefcere facíam terrá in die luminis:& con uertáà feftiuítates ueftras ín luctü:& omnia cantica ueftra ín planctum:& in/ ducam fup omnedorfum ueftrü(αοοῖ:& fup omne caput caluítiü:& poná εᾶ quafi luctum unigeniti, δὲ nouiffima ei? quafi diem amarü. Ecce dies ueniunt dicicdfis:& emittá famem fuper terráinó famem Ρα! nisneq fitím aquz.fedau diendí uerbü domíni. Et comtnouebuntur a marí αἵ ad mare:&ab aquilo ne ufq; ad orienté: circam ibunt quarentes uerbum ἀπί δὲ nó inuenient.In die illa deficientuirgines pul chrz:& adolefcetes in Πα: qui íurát ín delicto fama; riz, δὲ dicunt: Viuit deus tuus dan, δὲ uíuit uía Όσοι’ fabez:& cadent& non re/ principio apud patrem erat:quod caro factum eft, δὲ habi/ tauitin nobis.In íllo tempore defecerunt Mirgines pulchra & adolefcétes fiue ele; : 5.1: ctiatqs doctores: ho sEP. Ocddetfol meridie,^(5 fignificat: s: aor & cotenebrefcetfuper ter/^ defeceruntin fiti, uirz ram ín dielux:& couertá folennitates ueftras in lu; rant p ppiciationé fama τία;, q dicüt: Viuit de? tu? ines pulchre, quas ynagogas interpreta tur:€ electos magi/ Cturn:& oia cantícaueftra. firospopuli. Qruicii :: defecerint,maledictio inplanctum:&inducam^ nes Deuteronomfjin fuperomnélumbü faccü, Populo iudaíco dicet . efecompletas.Hi ele» &fuperomnecaputcalui^ aiatq doaoresiura) επι: δὲ poná eam quafi uerunt in idolo m :;; riz, in uitulis fcilicet lactum dilecti:& quicum— auris c dixcrt: Vi/ eofunt,quafidiemdolo/^ uitdeus tuus dan in a« Τ': Ῥ terminis terra iudai^ s tis. Ecc dies ueniunt didt: νησι düsde?:& emittáfamet— eft:& eotemporeuitu .néqifitimaquz,fedfamé^ qalongo illuc& raro audiendi uerbü dni. Et co ee ceni pro : iudziufto mouecbun£ aqua demari— pariter& iniuftos Εν ufgadmare&abaquilo— qvíshocfecerüt, idcir p co corruét/ nó refur neufq;adorienté iram^— eentampli*.i. n6red ibunt quarentes uerbum Bienteinarique pri? -- T, a at. ΓΝ Γ aute dni&nóoinueniét.Indie^an. rmein cera fup illa deficient uirgines pul ees qnse fapiunt; :: e amem non panísz chrz,& iuuenesinfititqiu— frimoanonaqua fed audiédi uerbum diis qri ppter peccata ppfi Eccs.24c Sapiétis oculi in capi Ecclefiíafte fcripti eft: »iétis ocu furgent ulra, Ca. IX teeius:qui autem ftul: Vididfüm tus ο{η tenebris am bulat. Illorü foctj uer/ fantur in lüctu:noftri comites induunt[xticiat ueftimeto. 8«f£cce oíce veníGt τί,£t comoucbunt aque oe marí«C, Aquzin hebraico nó habent:& ppiciatio qua nos in deli; étum uertim?:& ab hebrais uocat PAY N, idolum fignifi . cat:qd? príncipiüi p&tórü eft. Vetus narrat hiftoría,tà latina ῷ graxa: δὲ oim genti barbararü:nihil fame duríus, quz ape compellit obfeffos humanis uefci carnib?:& ín fuam fauire naturam: ita ut nec parentes paruulis parcant libe; rís:& maritalis affectus dudum amata uxoris membra di laceret.Si hoc facit fames corporüi,quíd de fame dicendum eftanimarum« quain die refurrectioris domini opprelfit populum iudaorum:& iuncta fami ardentiffima fitis: nó habentium panem qui decoelo defcedit: δὲ eas aquas qua de iefu uentre manarunt: Ablata cft ab eis lex:& prophetae eterno conticuere filentio:mouentur a marí ad mare:& ab oceano britannico, ufdpád oceanü athlanticii,id eft ab oc; cidente ad meridie,& ab aquilone ufcp ad orienté: toto or, be peregrini uerbum dei non ualent inuenire. In quo loco interrogabimus iudaos, quam illam diem fignificari pu/ tent, in qua fuftineant famem'audiendi uerbum dei: prz; fertim cum iegant fcripturas,& humilitatem fequanturli/ terc C) uibus ingerim? famem effe praedictam íntelligenz tia fpiritalis;in qua chríftus cernitur: pa(fio domini&re; vs doctrína defccit in ec» dan,& uiuit deus tuus ber dietis: δα: mare vg z- ad mare, id efta falfis fabeac:& cadét& nó refur A6 mar deua ans gent amplius, Ca. IX busufgadmareperz Vididfm Ueniüt:nooccurréteg fluminib?,no dulciffi mis& uarijs fontib?: fed rurfus ad amara currétes:GL ab aquilone ufqp ad orienr tem, cupiétes aquilone deferere, qui eft uentus duriffirm?: & ab ignorantib* dexter τιοςαξδέ perueniread orienté,qué reperirenó poterüit:quia ηὅ recto pergit itineec, fed ἀευῆς circiieunt callib?:uiacp regiá nó tenétes,curuis ducunt an^ fractib?.Inillo tpe deficiétaniz'uireinales, Ὡς incorruptas apfsroiat:X cupit terna pudicitía poffidere,fcribés ad co rinthios:Defpondí emuos uni uiro uirgine caftà exhibere chrifto: Timeo aiit ne ficut ferpés euam feduxitaftutia fua: 2, Coma ita corrumpanft fenfus ueftri:& excidat a fmplicitatequa Martf,a$a eft in chriíto. Et fi effent omes uirgines pulchrz uel bonz, nund dixiffet,deficientuireines bonz: fed ad diftinctioné malarii uirginü bonas pofuit, qu funtfancte corpore δὲ fpiritu. Malzuirgines quinq funt ftultz, quz lampadib? fuis oleum non parauerunt. Bon δὲ fpcciofz uirgines illae funt, qua lume habuertit uirtuti:& fponfi thalamü ingrefz fz funt. Deficiétaute ygines:qa ybu diii noinueniét.Ex ἃ intelligim?:qri doctrina nó fuerit in ecclefijs, perire pudici» tiam,caftitate mori:oes abire ytutes:qa nó comederütuer bum diii:qd'qui comederit faginat? ci? cibo, audiet p falor mone:luftus comedés,faturataiam fua:anic autéimpiop: Pro. 4 efuriét.Et dauid qui ad fenectuté peruenerat abrahá libere decantabat: Iuuenis fui δὲ fenui:& nor uidi iuftum dereli; 536d ἔτι: ΙΙ ^U aat a - hing ΙΙ ttf pari dis iu Qui fict ibi Iv 5 Da, dy min AO Ric Nut uni Qty y Wy, tins à δῃ Ug — -—- 4A€——— CB S-— BE Ot? fX* I ὢ Κα-Ὸ à 5 £M t ἢ n (d m jl s i" (6a s Reg. 12d Yudíc.18. EE B t.Coy.4. δ Híere.8.b Ecech.ra Martó.5. d Exo.34.g Ὁ 5.18.5 YTob.rg. c ^in 2limos Cum: nec femen elus querens panem, Ὁ uantí martyres ín perfecutionibus perierunt fame, indiguerunt frumen; toalimentifqp iítis corporum. Ergo deco dicit páne qui de €adlo defcendit: qué quí comederit, nec efurire poterit nec fitire. Deficientibus autem uirginibus,& adoleícétes defi2 à £d. IX piens. Cü auté dis percufferit cardiries,& induxeritfuper eos gladium:nullus erit qui poifit euadere,& impendenté diii gladiti declinare.Simulqs δὲ hoc erít notandü: qd? ítan tc fup altare diio:primü percutit ppiciatoriü, fiue cardines tépli;deindecómouent ueftibula:tertio capita omriiüi diui cieritqui pri? uicerant miidü:& idcirco defi» cient: qa iurant in ido lofamariz, qua in hz reticog perfona femp accipimus: dicéte hoc codem propheta: Vae qui défpiciunt fion,& cófidunt in monte ία’ manz.Defpiciunt em harctíci ecclefiam dei, & cófidunt in falfitate dogmatii fuorii: erige tes fecótra fciétía dei: &(ciffo ppfo ei? dicen tes: Nó eft pars nobis in dauid:neg πατε tas in filio ifai.Si quis ergo iurat in delicto fa mariz,& dicit; Viuit de?tuus Dan:& uiuit uia Berfabea: ifte ca; det δὲ refurgere ultra nó poterít. Dan trib? inultimis iudzorum . Idi dim ftánté fup altare,& di xit: Percute cat/ díné& cómoueant fup li minaría;auaricía em in ca pite omnid,& πουν eorü ín oladio interficia. ING erít fuga eis, fugiéc δὲ nó faluabié exhís qui fw 5 gerínt.Si defcédérintcufgs ad infernum, inde tanus mea educet eos:&(i afcen derint ufq; in cel, índe detraham eos:& fiabfcon dití fuerínt ín uertíce cat; meli, inde fcrutans aufe/ Idi dfim ftanté fup altare, δὲ di xit: Percute fup ppidatorium;& comoue; bunturueftibula,& diírjce ín capita omníü:& τοῖς corü eladio interficia. Nó fugict ex eís,qui fugerit:& no faluabit exillis,qui fue rit refaluat?.Sí defo(Ti fue tínt in inferno.índe man? mca euellet eos:& fi afcen derínt ín ccelutn, inde de/ traham illos:fi abíconditi fuerint ín uertice carmeli, inde fcrutás auferá eos:& fi demerferint fe ab oculis meís ín pfundü maris, ibi dunt:quarto qui relí» qui funt, interficiun£ gladio.Nifi em fupbià hzreticorum fuo diis calcauerít pede:& per? uerfam fceleratàq; do &rinà(piritali mucro nepercutlerit:& magi ftros eorii,q accipiun tur incapitib?^,;inter fe diuiferit, ats in bonà partem occiderit:non pfit difcipuli uiuifica: ri: fcd?m illud qd?(cri; ptum eít: Ego occidà & uiuificabo:ego per/ ευ& fanabo.Occi; duntur& percutiun£ magiftri,ut uiuificen£ difcipuli: capita diui; dunt,ut cetera mem» bra fanentur. b4[ Of oefcéderínt vfqs ad(ἢ fernü«€. Ο υἱ fupra dixerat: noh erit fuga eis:fugiet€ nó falua/ bitur qui fugerit: niic, terminifpoffetionem— tam cos:& fi celaucrint fe inuenirenópotui:fi^ ab oculis meís ín fundo cut in libro iudici fcrí ARAS ptum eft,intrprea, fnatis,ibi mandabo fer; turcp iudici. Berfa/ bez autem pro uarie, tateaccentuü ucrtitur inlinguam noftra, pu teus turaméti:aut pu, teus facietatis ac feptimi. Ttaqs& heretici in extremis fcri; pturarüi fctárü finib? fitient,dei iudici cóténétes:& defy^ derátes uíá berfabeze quz fuit in tribu iuda:multaq ecchiae imitari facraméta cupictes,faturatos& repletos εξ fe dictt: Qruib^ap's exprobrat Paulus:lam faturati eftis,ià diuites facti eftis:& iurant ín noie diii: qui femel cadctes: qa deos idolorü,dei arbitrant futizampli? nó refurgent. C) ui aute uoluerint agere poenitentia,& nó dixerint:uiuit deus tuus Dan:& uiuit uia berfabez,audiét p Hieremia:Nunquid cadet,nó refurget:aut q auerfus eft,nó reuerte£e^ Ca. Ί “4 oiim ftanté«cQ ui ο Egechiel& Ioanne baptifta apertos uiderit coclos:& uelamé qd? pofitum eratante faciem moyfi;ab oculis erus fuerit ablatum: ut compleatur in eo quod fcri pum eft: Mandatii dei lucidü illuminàs oculos:[ο uide; itftantem diim fuper altare, pracipienté ppheta: fiue ut multi putát, angelo:qui reddendis pctórü fupplicijs man» cipatus eit:ut percutiat cardines tépli, fiue ,ppiciatoriüi:& cómoueant fuperliminaria eius fiue ueftibula. Cunqpait: templi ppter m licia hoim diffipatü fuerit δὲ deftruétum, & ira meaa fanctuario meo cozperit:unufquifqp cognofcat fenó poffe euadere, auaricia οἷα poffidete: δὲ nouiffima fua efe morte: πυ]ίαῳ prafidia ad euadenda fentétia dei ροί[ε fuccurrere. Ὁ d'y iuxta Lxx.legim?: ut diftjceret in capita omni:Pulchre eori capíta diuidun£: qui ab eo qui eft ca; putomniü fua fponte diuifi funtatqg dixerüt: Nó habem? rcgénifi cefaré:qui uoce impía clamauerüt: Crucifige ,cru cifige talé. Et: Sanguis ei? fuper nos& fuperfilios noftros. Οὐχ οἵα€ ad hareticos referre poffum?:quorü altare per (ΙΕ: 8ζ oes initiationes X facraméta facrilega cómouen; tur:qui auaricià habuerüt in capitib? fuis, clamante p eos perdice:& có2regante, quos nó peperit:& faciente diuitias abíqp iudicio. V& nouitfima ei? ro reliquias dris interfi &ici:ut οοερεῖ capituli compleat: noui(fimü eius erit infi penti δὲ mordebiít eos:& fiabíeríntin captiuítatem cora inimicis ipfam fugam in partef ἦκα:& hyperbolice etià fi hoc δὲ hoc fece; rint, euadere eos nofi poffe tefta£. Si defcen/ derint(ait) ufqp ad in» fernü, indc man? mea educet eos: nó qp nullus afi refurrectionis diéab inferis re; trahat:fed qp δὲ in inferno ροή ἐπ illi? pate fint:C) d? fup tmandabo draconi& mor debít eos: δὲ fi abierint ín captíuitatermn ante faciem inimicotü so. 48 5 dathan& abiron impletü effe cognofcim?, ἧς uiuétes tefr Nu.16,€ hiatus abforbuit.Ft fi afcederint inquit u(cp ad coclüi, inde detraha eos: qa δὲ enoch δὲ heliásrapti ο corpib? in coclü, Ecei PP dei regunt atbitrio.Et cerne ,pprietates:ad ínfernü defcédi 4;Reg. 2; 3 tur,ad coclii cófcedit:de inferno educimur,de codlts detra/ himur.In altero extrema defperatio eft, in altero fuperbiz magnitudo.Si abícóditi fuerint in uertice carmeli,uel iuxta 'phenicis terminos in feptentrionali plaga, uel ad meridie ppter eremi uaftitaté,ubi habitauit ánda nabal carmeliüs: rReg.24.3 inde ínquit,fcrutans auferà eos:& fiin ,pfundo mafís:atqp Ione.i a ut de ppheta loquar in tharfis,dei oculos uitare conen£:ibí mandabo ferpentí ,quem in hoc leuiathan fiuc cete fignifi cat:ut feruet metaphoram:& per ferpetitetn atqp cete ad ho es ueniat.Et mordebit eos,id eft fuis faucibus deuorabit; Etneforfitan perfuperíora qua dixitaliud quid, dp captiui tatem ab hoftibus fentiremus: iuxta morem fuum aperit fcriptura qd? prius fub anigmatibus dixerat. Ft fiabierint in captiuitatem coram inimicis fuis, ibi mandabo gladio & occidet eos: ne fcilicet extrema malorum fuorum afti/ ment feruitutem, fed ctiam captos hoftilis mucro confo7 diat:€ qui fupereffe potuerint δέ mortem euaderé dei afpé étum non e?ugiant:fed ponat fuper eos oculos fuos íi má lum€ non in bonum,ut femper eos uifitet:& ad poeriiteri tiam per torméta compellat. Et hac facturi effefe dicit ori nipotens deus,ad cuius tactum& nutum teirz fundatne/ ta quatíuntur fiue tabefcunt: δὲ omnis eius habítator plari έν€ luctibus occupatur, Ο uz loquitur ut oftendat rra; gnitudinem diuinz potentia: neforfitan uclít quidem fa/ cere quod minatur, fed uires non impleant üoftüntaterti Sinautem terra tabe'cit fiue concutitur:& ctcatorem fuuti infenfibilis quoq natura perfentit: quatitó magis homo fragile animal,cuius anima thefaurus in uafis fictilib"atagf corporeis £ommen.Ibieronymi liber tertius corporeis claudit:& quó eeypti fluui? decurrit 1 mareatcp forbe£: ita δέ terra ifr? de d fupra dixerat: Cr ui tangitterra δὲ tabeícit,ibit in captiuitate δὲ ab hoftib? deuorabit: κω νυμικῶς, ab eo qp hab:tid qd? habe£,diuino fignificante fer mone.Et hac quidéfequentes hi(torie ordine,utcungs po/ pulturzloc?,qa in coeli afcenderat, in terra nó potuit inge, niri. Afcédit ο paulo,qui uas electionis,in apoftolii de per; fecutore mutat?eft:& de humilib? raptus in fublimia:íta ut afcéderet in coelü tertiii:& p fpiritüfanctu& filiti perueniret ad patrem:& audiret uerba incffabilia myfteria trinitatis, tuimus interpretati fu mus:fi tii in quibufda y iterata dar nosinteligéianóde, ΗΕΒ. corá inimicis fuisibi fan Cet dh Re mandabo oladio& oci iftius 7rspiox uy, daui s Pà.158. explicat dicens: Die deteos:& ponam oculos probaftime& cogno tneos fup eos in mala δὲ uifti me, Statimqp in z:- dio Ibidem fert: Quoiboafpiri, PO in bonii. Et dis de ex tutuo:&afadetuad— ercituu q tangit terra&ta fugíam« Síafcendero in coeclum;tu illic es:fi deícédero ad infernti, Ibidem ibi es.Sifumpfero p nas meas diluculo:€ habitaueroiextremís maris: etem illuc ma; nus tua deducet me: & tenebit me dextera tua.In deuteronomío ἅ fife quid legimus: Deu;50.c. Mandatüi hoc qd'ego pracipio tibi hodie, nó fup τε: περ ρου pofitü,neci coclo fitü: ut poffis dicere:Q. uif noftrii ad οοο ualet cófcenderc ,ut deferat illud ad nos:& audia: mus atqj opere com/ pleamus: Necp trans mare pofitum,ut cau; feris& dicas: Cruise nobis tranífretare po/ terit mare:& illud ad nos ufq» deferre: ut befcet:& lugebunt οἷς ha bitantes ín ea:& afcédet fi cut riuus omnís:& defluet s ficut fluuius aegypti. Qi zdificat ín coelo afcéfioné fuam: δὲ fafciculum fuum fuper terrá fundauit: qui uocat aquas maris,& εἰν fundit eas fuper facié tet/ rx,domínus nomen eius. ο INünquid nó ut filij athio pum uos eftis mihi filij if/ raelait diiszINunquid no ifrael afcendere feci de ter ra zgypti: δὲ palzftinos decappadocia,& fyros de cyrene? SEP. inimicorü fuorü, ibi pracipiá gladio δέ interfi, ciet cos:& obfirmabo ocu los meos fupillos in ma; la,& non in bona, Ec dris de? omnipotés qui tangit terrà& comouet ed:& lu/ gebunt omes habitatores €i?:& afcédet ficut fluuius confummatio eorü:& de; fcédet ficut flume agypti. Qui xdificat ín ccelo afce fioné fuam, δὲ pmiíTione fuáfup terrá fundat: qui uocat aquá maris:& effun dít cá fup facie terr: dris oipotens nomé ei?.INone ut filij athiopü, uos eftís mihi filij ifrael, dicic dris? Nonne ífrael eduxi de ter ra zgypti:& alienigenas de cappadocia,& fyrosde fouea? quz hoib? audire nà licitü eft. Ifte ergo qui Qtidieafcendiít in f(anz &is,fafciculü fuü fun; dauit fuper terrá:de ἅ in euágelio loquit:Ne timeas grex paruule: quía complacuit patri meo habitare ite. Ifte fafciculus una dííi re; ligione cóftricus eft. Vi& ipfa religio arc; ligado,& infafcé dni uinciendo noméacce pit. Porro iuxta Lxx, eli ἐπαγγελίαμ αὐτῷ ἐπὶ τῆς γῆς θεμελιῶμι, repromiífione Πιᾷ fun datfup terra:utocs il, lius repromiífióes ds fci pphetz fuo orece cinerüt nó inane fonü habeat:& caffa folius tropologiz noia, fed fundentur in terra: Et ci hiftoriz habuerint fundaméta, tunc fpiri talís intelligentiae cul, men accipiant: ut ue; rcchriftus deuirgine natus fit, uere lacarü mortuü fufcitarit: uez read tactüi ei? αἵμοῤ ρόοῦσα. fanata fit, uere 1η aduétu diii ceci ui; derint,claudi cucurre poffim?audire,G& facere qd? praceptü eftefed iuxta ὃ fermo ualde in ore tuo& in corde tuo ut facias illud.) uando em anima uinculis laxata corporeis uolandi quo uelit, fiue ᾗ ire cópelli£ ,ppter tenuitate fubftantiz habuerit libertate: Έδ.ο.ς autadiinferna ducetur:de quib? fcríptum eft: Conuertan£ Tbi.c. b peccatores in infernü:omnes gentes quz obliuifcunt dei: Et:In inferno qs cófitebit tibicEt: Defcedit in inferni οἷον Ibi.-4$.€ ria tua: Autcertead cocleftia fubleuabi£ ,ubi funt fpiritalia dà nequitiz in cocleftib?:& fi fibi uera circucifionis fcietià uo 5133 luerit uendicare,hoc ef interpreta£ carmelus:& humilita; te cótempta habitare in montib?;& ibi fcrutanté manü dei euadere nó ualebit. ΩΣ fi defperans falute, oculos domini uitare tentauerit:€ in ultimos falforü flu&tuum terminos Apo.20.a puenire:etià ibi mandabit diís ferpéti tortuofo& antiquo, qui eftinimicus δὲ ultor,& mordebit eam. Capta quoqp ες atq» peccatis, gladio domini puniet:& ponet oculos fuos fuper eam in malum δὲ non in bon(i: ut per cruciatus atq fupplicia ad diim reuertat. Cuncy deus omnipotés te tigerit terrà eor atq concufferít:& tabefcere fecerit cuncta terrena:intelligentes fcelera fua uerten£ in luctü:& ipfe dris dupliciter afcendet atqp defcendet, Afcendet fuper fanctos quafi fluuius cofummationis ei?.í,terrz:ut opera eorü ter/ rena cófumat. Defcédet fuper peccatores quafi flumé zgy/ pti,utin tormétorü amaritudine impetu drii detrudantur. 8«| uí edíficat ín celo afcenfioné fuam cc. Dis deus om; . nipotens qui refpicit fiue tangit terrà& cómouet eam: ipfe e(t qui quotidie edificat in ccxlü afcefione fuam:& dicit in Tob. s.c€uangelio:Pater meus αἵ hodie opera£,& ego operor:& Geiz2, d nófolum decoftaadam in typum ecclefiz femel zdificauit euam, fed tidie credétes δὲ mébra corporis fui zdificat:& de terris ad colt leuat,ut in illis ipfe cófcédat. Afcedit dris in coclü cü enoch; afcédit cü helia:afcédit c moyfe:cui? fe; rint,contractz manus extenfzfint,lepra mundata fit: licet fcd'm tropologià quotidie de anima uirginali nafcat fermo diuin*:quotidie peccato mortui,&€ uitiorü funib? alligati, de fepulchro fcelerü fuorü iubeant exire: quotidie fangui nis opa cóftringant: czci infidelitate chrifti lumeafpiciat: claudicates pri? fide,currat in uia απ:& aridae man? auari cia,extédant ad elemofynà: δέ lepra marie qua cótaminat quicquid attigerit, recipiat priftina puritate.Ifte autem diis amari(ífimas quoq aquas maris uocat:€ effundit eas fup eos,quifacie fua uertertit ad dim, Ideo auté uocat amaras G 1,Cog.nt a τας ἃ aquas,ut dulces faciat:& educat uentos de thefauris fuis: & graues falfugine aquas,fua in altü iuffione fufpendat:cli quanfq eas, athereo calore decoqués, difpéfet in pluuiaf δὲ emittat fup facié terra: ut arentía quay rigent imbrib?: & ubi abüdauit peccat,(uperabundet gra. ὗ«LiBundd nó vt filij«c. Pro cyrene Aquila δὲ quinta zditio ipfum uer bum hebraicti pofuerüit^e, Lxx.fouea.i. βόθρομ: Theodo tio,parieté:Syrnmach?,cyrené:qué& nos in hocloco fecu/ ti fum?. Totàloci hui? qué ρροία!,& omniü qua hoc capi tulo cótinent intelligétia,breui fermone cócludam:uíqy ad eii locti in ᾗ fcriptü εί: ui dicunt:nó appropinquabit:& nó ueniet fup nos malü:ut poffim? noffe qd? dicit:Ego do; min? de? omípotés, qué celare nihil pot: qui tango terra& mouebit:q zdifico in coclo afcéfioneé meà: qui uoco aquas maris: effundo eas fup facie terra:cui? eft nomé diis:quí creator fum oim:cüctas gétes de code finxi luto:& quali forte generaui.Deniq ethiopes,palaftinos,fyros, atqj iu/ daos, diftantes locis atq» corpib? mortalitatis lege fociaui: & pparbitrio meo feruos meos hucillucqs commuto:& in uniuerfas puincias tráífero.Ne crigamini in fupbia,q» uos de zgypto eduxerim:& dfi peculiare ppfm meu pharaoní feruire non paffus fim:hoc idé feci& palatinis, quos Lxx. alienigenas (77539 Rom.5.d hu n in Ἠποσ alienigenas tranftulerüt qui hebraice appellant"mme: tranftulerunt:uentilabrü tenebit in manu:& purgabitareà—(2 fuam:& triticum condetin horreis:paleas autem cóburet igni inextinguibili:de quibus loqui£ per Hicremia: Q. uid paleis ad frumétü dicit dfiseDe hoc eodé fub ficura alteri? parabola:fagena illa démonítrat, qua mitti£ in mare hui? Mattb.ss. f Hicre,25. f ὦ ut táfferré eos de cappadocia:& in paleftinz regionib9collo t carem:Syros quogpid eft YN tráftuli de cyrene:ex quo q equali códitione funt facti, equali iudicij mei fentétia pu» ὗ nien£:& omia abíqp difcretioneperfonase,impia regna fub i uertà: uos aute o filij à ifrael:de quibus dixi: m pto uocaui filii meii: 2: t Pé$$e percutiaminuirga;&— trà{4 a facie terr azueru i unb» peccata πε’ tammé coterés no coterá do | a:fed non in perpe;; ais. dn a üconterAmip,* mum facob dicit dis. Ecc | cordiá πιεᾶ ns aufrá enimego mandabo:& co; 4 a uobis:& jfi in cri; E:: : broagiatosatpcon, ΟΕίαΙΗι in omnibus genti) t cuffos,müdabo&eli, bus domá ifrael:ficut con i gam:utglapillus€^ cutítur[η cribro:& non ca ; rit,€ per poenitentià det Lil ῇ I roboratus: de cribro etlapillus lup terram.in : meononexddatqui oladio morient' οὖς pec; ^ auteminftar pulueris ὃ Neroni di , c«cideritin terram, p,— Catores populi mei: qui di eutiafgladio:utmo/. cunt:nó appropinquabit: : riantur peccatores po πό er f 4 pulimei:nóquiaan;— 7^ no uenit, up nos fray etuer ed qa e lá. In die illa fufcitabo τα; ufqiad mortem perfe-;; : Maia pha, Demaculü dauid qd' ceci : tis.Omis autemqui— dít&rexdificabo apturas. ; eft ifrael,& príus deü Ὁ. d mente cófpiciens: edu ΠΆΓΟΙΣ eia ea q cormie/ éfgdezgyptofide τᾶς iftaurabo:& rexdifica ii fyderans vitia ἀργρὶ bo illd'ficuci dieb?antíqs: 1& fxculi uoluptates: Fxo.4. f. Primogenitus filius Ofec1.a. me? ifrael:Et ex egy: non folum in agyptü HEPB.cyrene?Ecce odí dni dei fup regni peccás:& co ut poffideant SEP. fouea?Ecce oculi dii dei fuper regn peccato/ rü:& auferam illud a fade terra. Veruhtii noin finé auferam domü idcob di cit diis. Quia ecce ego pci pio&uentilabo ín«Πόε gentibus domü ífrael: fU cut uentila£ in uétilabro: & non cadetcontricio fup tetrá. In gladio motíétur omncs peccatores populi meíqui dicüt:non appro pinquabít;neq; ueniét fu/ er nos mala. In die illa fufcitabo tabernaculà da; uíd,qd'cecderat δὲ xdiífica bo ca ᾗ corruerát:& d fuf fufa füt fufcitabo:& iftau/ rabo ca ficut díes απο» utquerant fechi:& extrahitpifces omniü generii: proie/ ctífqs malis pífcibus, boni tinmodo réfer/ uantur: ita& domin? miferabilem domum. ifrael toto orbe difper fit:& concuffit in στ’ bro, δὲ uétilauit palaz lapillifep& calculis fu perterram non caden tibus, mori&turin ela dio, qui propter for/ des& puluerem pecca tores ρρῇ nominant. Pt hoc patient: quía non credunt uaticinia prophetarü:nec putát effe uentura quz per eos díis comminatur. Cüg fibi profpera re; promittat: mala poft; ea fuftincbüt: E regio; nefanctis timétibus, & nó peccatibus:& id circo neddp morienti/ bus gladio:quia dixe rüt:Appropinquabüt nobis mala:& ueniét fuper nos fupplicia: quz peccata nra me: ruerüt: de quo pleni? 1 fedi ethiopià reuerta i Hietes d tur:in qua qui fueritiuxta Hieremia,pellem fuam mutare d non poteft, chrifti(aluatur aduétu:& implet in co qd fcri/ R T$67.g ptum eft: Ethiopía praueniet manus eius deo. Ορ eum lbi.7t. à adorauerit, dícetur deillo:In confpectu ei? procidentathio ες pes.Q.uicum procíderint,X trans flumina zthiopiz inde : Οαῖ..Ό detulerintuictímas drio,dicere poterunt: Nigra fum& fpe d ciofa quoniam decolorauit mefol. Corpora eim umbris ociocp marcentia, tentationes, δὲ atus fzculi ferrenó pof n funt:queautem ad luctam δὲ ad certamina praparant, fo; 1. leficcata:fuperant mundi iniurias δὲ bertedictionem fancti ᾿ t&no.b fpirituscafequunt, dicentis ad iuftum:Per diem fol non i uret το ΠΕ luna per noctem Ethiopes ergo uertunt in δ 5 lios dei,fi egerint poenitentia:& filij dei tranfeuntin zethío 1 pes:fi in profundü uenerint peccatorum.Tpfe enim creator Ἱ omniii de?cappadoces uertit in palaftinos:& eos qui uerfa Ἶ bantur ín frigore Πιάςεί, δὲ aquiloní uento duriffimo fubiace ^ bant,fecit bibentes cadere:& depofita fuperbia, domini fen; tire iudiciti.Syros quoq»id eftexcelfosatqy fublimes q di^ 1 cuntur QN: tranftulit de cyrene infirmo pariete: fiue qua i imminebatamarifTimo mari, uicina fyrtib? erat:& iuxta y Lxx.in fouea teneba£,mutauit in bonam partem:ut excel Ἶ fos faceret, Oculi enim diii fuper oia(Πε regna peccantia: 1 Mattb. b quaoftendit diabolus drio:& de quibus Apfus dicit:Non 1 Rom, 6, ὃ regnet peccati in mortali ueftro corpore, ad obediendti de y fyderijs eius, Verütamé cum ín uirga uifitet peccatores:& Y Cóterat eos atq percutiat q permanferint ín pctó:eas anías Ἷ quz appellantdom? iacob, Πιρρίαπεᾶς peccati:& in cer; A" tamine fuperat:& plantà cruenti fratris inuadiit:in eterni Ϊ perirenon patitur.{γίξςς εἴ ego mandabo τῷ Deus η Efa,40.c qui menfus eft aquas manu, E ccelum palmo,& omné ter7 i ram concludit pugillo: ipfe p magnitudine fua, utraq; ma 1 ntt tenens margines terrz,quafi cribrü huc illucq: concu/ $ uet:ut paleis ac fordibus peccatorü in terrà cadentibus:pu Í rumfrumentü remaneat;qd' condat in horrea: fiue ut Lxx. e€— «καν in Hieremía loquitur deus: Affumà& loquar fup gentem& regnum utaufera ea. Hiere.18.b δὲ diíperdà:(i cóuerfa fuerit gensilla a malis fuis:& ego aga ὲ penitétia de hís qua cogitauera facere ei: Nó ergo dc?mu; tat q femp eftimutabilis:fed nos eti noftra cóuerfióe muta mus.Sauiít, irafcit,cómína£,& dicít fe illatug: οὗ fupplicia: fi agamus poenitentia, ipfum dq: fuz ponitebit fententia,— Rurfum iuxta eundem Hieremia promittit,pfpera:ft negli?$.T7« entía diffoluamur,& illii poenitebit fpofionis fuz promif fm mutabit. Cuius rei exempli niniuitas& hierufale ha; bere poffumus:quorüalij de imminentibus fupplicijs libe rati funtzalíj quz patribus Ρα fuerant perdiderunt. b«η οίς(lla fufcítabo tabernaculá oauíd τζ, Vbi apos: praecedit auctoritas, maxime petri& iacobi: quos colum;(παλ. nas ecclefiz uas clectióis uocat: ibi ois uariz explanatióis tollenda fufpitio eft:& quoda tantis uiris exponit, hoc fe; uendii, Inactibus apoftolog: queftione inter apoftolos Acti, 1s.c qune n hoies ex gentib?,paulus& barnabas abfcy cir cücifione& obferuantia(abbati fufcepiffent: Petrus refpó; dit,ut debuit:cui?fententia pbans iacobus, hac locut? eft: Viri fratres audite me: Simon enarrauit quéadmodü pri; mii deus uifitauitfumere ex gentib?populu nomini fuo:& huic concordát uerba pphetarii ficut fcriptü eft: Poft haec Ibidem reuertar,&«dificabo tabernaculi dauid quod cecidit,& di ruta eius rezdificabo:& erigam illud:ut requirat caeteri ho minii diim:& οὓς gétes fuper quas inuocatü eft nome meü dicit dris faciens hzc:notü a fzculo eft diio opus futi. Hoc igitur tabernaculii dauid quod ceciderat:ceciderat auté ín his quí dícüt: non appropinquabit,S nó ueniet fuper nos mali: ds dfiscribro fuo cqpcufferat& ,pbauerat:& quoxe aream maieftatis fuz purgauerat uétilabro:& quicüiqs pec catores fuerant interfecit eladio: Nunc iuxta confuetudiné fcripturarti,poft tormenta, poft poxnas:profpera& lata Ὁ» mittens. fufcitaturü effefe dicit:& in refurrectione drii omía reftituturi: ut qd? in fynagogis ceciderat furgat ín eccleftjs, & polidcant credentes reliquias idumeze,S omnes natio; g tiones:ut 1 E £ommen.licronymi in amos nes: utquicquid reliqui fuerit deregno fanguinario atcp terreno,in cacleftia regna mutet:& omnes gentes qua obli !£x(unt d'm,cóuertant δὲ reuertan£ ad eum.Sin auté iuxta Lxx.legere uoluerim?, ut querant mereliq homini: δὲ oés centes fuper quas inuocatü eft nomé m«cü:reliquos homi^ uiinfra montes, immo feciidi a montibus fuerint: quos ponfus tranfilit in cantícocanticorum,& appellat colles: confitt erunt& imitabuné£ paradifum dei:ut omnia in illis poma pendeant doctrinarum, Tunc fi quis infidelitate ca ptíuus cft:& necdum credidit in noie dirii,& eft dereliquija G Caít.2,b num,eos debemus ac cipere, qui de iudaico populo crediderunt: -& quafi lapillus nó ce ciderunt decribro:nec cum puluere paleifqp δὲ(ordibus funt proie &i. Reliqui enim ín principio fidei faluz fient,& in fíne müdi: ut cum fubintrauerit "plenitudo gentiti: tüc ois ifrael faluus fiat. Nomen autem domi; ni quod inuoca£ fup tcliquos δέ fuper om; nes gentes: illud eft dequo faluator dicit: To5r7.a Paterreuclaui nomen tuii hoibus. Etnelon go fermoneregulà dif ferà fponfionum:& in hoc propheta,& in cz 'terís quactiqy de edi; - ficatione hierufalé δὲ templi, X rerum om/ nium beatitudine prz dicantur:iudai in ul/ tímo tépore uana fibi E expectatione promit/ tunt: δέ carnaliter ἐπὶ) HEP. ut poffideant reli; quías iudumzz:& omes nationes:co quod ínuoca tum fit nomen meü fuper eos:diícit dominus fadens 4 hac. Eccé díes ueniüt dicit düs:&coprehendit arator meflorem:& calcator uua-míttenterm femen.Et ftilla bunt montes dulcedínem & omnes colles culti erüt. Et couertá captiuitaté po pulí mei ifr&[σας ciuitates defertas, δὲ habí tabüt:& plantabunt uine as,& bibentuinum earü: δὲ facient hortos, cotne/ dent fructus eom. Et plan tabo eos fup humü fuá: & non euellà eos ultra de terra fua quam. dedi eís: SEP. utquerant me τοὶ homín(i:& omnes egentes fup quas ínuocatü cft no/ men meü: dicit dris facies hzcoia.Ecce díes ueniunt dicit diis:&apprehendet tritura uíndemiam:& ua; riabit uua ín femente. Et ftillabunt montes dulcedi tem;& omes colles cofiti erüt. Et conuertam capti; uitatem populi miei ifrael: δὲ xdificabüt ciuitates dif Oan& habitabunt: δὲ. à antabunt uíneas,& δύ. ent uínü earum:& faciet hortos, δὲ cotnedent fru; ctum οογ Εἰ plantabuny tur fup terram fuá:& non auellentur amplius de ter ra fua quam dedi eís:dicit populi quódam eius ifrael, reuertetur ad fidem chríftiut quem in prophetis audierat, in euangelio teneat, Hi autem montes qu£ ftillabunt dulcedine: δὲ colles qui cófiti fue rint, ροζ" couerterit diis captiuitaté popfi fui ifrljaedifiícabiüt ciui tates antea defertas& habitabüt i eis:ut una (qp ciuitaf extructa di cat: Ego ciuitas fir maqua oppugnat:& de ἃ diis in cuagelio loquitur: Non poteft Mans, ὃ ciuitas abícodi fuper montem pofita. Et ín S, 45a pfalmís dicit:Flumi/ nis impet? latificat ci uitaté dei.Plantabunt quoq uíneas cii noe, δέ bibentuinum cay: δὲ inebriabütur,&'au dienta ἀπο faluatore:z Bibite amici mei in ebriamini, Bibentau; tem uini: quod fein regno patris cumapo ftolis fuis,nouum bi/ lenda cómemorant:-n autem qui nó oc cidentem literam: fed fpiritü fequimur uiui^ ficanté: iam in ecclefia conuincimus expleta: quotidie impleri in fingulis: q ru& tes per peccatum, rezdificatur per poenitentid. a«[ cce oíee veníunt oícít ofia 2C. Suícitato tabernaculo dauid qd? ceciderat:& rezdificatis his qua fuerant lapfa δίῳ fubuer fa,defcribitur rerum omnii abundantia: quomodo hi qui dicit dominus dcus tuus. $$125.a pri? euntes ibat δὲ flebantportates femina fua:ueniétes ue nientcii exultatione portantes manipulos fuos: ut confe; quatur manipulorum trítura uindemiá,fiue arator meffo/ rem:& uua uaríetur,ac ducat colorem in tempore feminis: fiue utuerius eft, calcator uuz cóprehédat fementem:& fic fibi inuicem cuncta fuccedant:ut nulla dies fic«δίς fru; mento,uino€ gaudio.In illo tempore plenis torcularibus uua calcabitur, δὲ dechrifti ac martyrum fanguine ruben, . tía mufta fundentur:& huiufcemodi calcator uuz erit ferni narium fermonis dei:ut fanguis eorü magis clamet in mii do:d clamauit fanguis abel iufti. C) uicunqsautem. me; rito uirtutum fuarum ad montana cófcenderit:melle fuda bit:imo ftillabit dulcedinem fermonis dei, de quo fcripti 'b3. s. b. εἶτ Guftate δὲ uidete dj fuauis eft dominus: Et d dulcía Ibi.us,n eloquia tua gutturi meo: fuper mel δὲ fauum ori meo. Et biturü effe pollicitus eft. Hac eft uinea fo rech:cui? uini quoti, die in myfterfjs bibi» mus.Necharum rerum foelicitate cótenti:propter delicías faciét hortos& irrigabunt eos:ut nulla dcfint in eis genera uirtutum,& comedet fru&us eorü:Q. ui em plantauerit& rigauerit,ipfe€ comedet. Cüqp hac omia montes& colles fecerint, ftillantes dulcedinem: δέ edificantes ciuitates, 8Ζ habitantes in eis:plantantes uineas,& bibentes uinii cari: facientes hortos,& comed&tes fructus eorü:tunc ipfos pla tatores plantabit diis fuper terram fuam: de qua dicitur: domin? de? omnipotens. Beatí mites,quoníam ipfi poffidebunt terram.Poftd auté ' plantauerit cos:& firma in altum radice folidarit: non euel let ultra de terra, quà dederat eis. Ex quo intelligim? eccle, ' fiám ufqpad finem mundi,concuti quidem perfecutioib*z ' fed nequad poffe fubuerti:tétari,non fuperari. Ethoc fiet quia dominus deus omnipotens:fiue dominus deus eius: id eft ecclefiz, fe factus: efle pollicitus eft: cuius promiffio, lex naturz eft. («LCommentariorü in Amos jpphetam finis. Credo uidere bona diii in terra uiuentiti:Et in euangelio: Ῥδ.ε6.ἆ — a b ΥΣ. p-— mex το" we LR τὸ 2 ἔχ —^ TT το-ὁ f» fX. CO 72 I3 $0. 30 DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN ABDIAM PROPHETAM AD PAMMACHIVM ΡΕΟΕΜΙνΜ. η Vm effem paruulus: ut paraulus loquebar,ut paruulus fapicbam,ut paruulus co/ ΝΖ οἰταδραπ-ροί δρ factus fum uir qua paruuli erant depofui. Si apoftolus proficit:& I, Cog. 15. c BA quotidie prateritorum oblíuifcens, in príora fe σχεση αίετας fecandum praeceptum Luc. g | ali domini faluatorís ftíuam tenens,poft tergum non Np Qens magis οσο, αμ necdum ad aatem perfecti.uiri,& ín menfuram chrifti ueni, mereri debeo uenia: qpin ado/ lefcentía mea prouocatus ardore,& ftudío Ícripturarum,allegoríce ínterpretatus fum Abdiam prophetam:cuíus hiftoriam nefciebam.Ardebar animus cognítíone tyftica:& quia legeram omnía peii credentibussignorabam diuerfa effe charífmata:líteras(zeculi noueram,& ob id putabam me librum legere poffe fignatum. Stultus cgo,uieintiquatuor feniores habétes ín. Apo. s.c manibus phíalas δὲ citharas:& quatuor anímalía plena oculís confurgunt de throno fuo: im/ perítíam confitentur:eloríam agno canunt,& uírex de radice iefTe:& putabam poffe me quod credebam. Cuius ín manu non«bat fermo dei:nec dicere poteram: Δ mandatis tuís intellexi: 3.us.n neg illius de euangelio beatitudinis recordabar:Beati mundo corde,quoníam ipfi deum uide Mais, bunt. Necdum de altari carbo fublatus/labía mea purgauerat: Nec dum error ueterís ignorátia igne fpírituffancti fuerat circácifus:& audacter loquebar ad dominum:Ecce ego,mitte me. Spe kí. s.c rabam ín fariniolis latere quod fcripferam:& ingeníoli mei primam temeritatem ígnibus uoue; ram:cum fubito de italia afferturexemplar a quodam íuuene tot annís: quot& ego quondam faipferam laudante opufculum meum. Fateor miratus füm,qd' jntuis aliquis male Ícripferit inuenit fimilé lectore fui.Ille pdicabat, ego erubefcebá:ille qfi myfticos íntelle&t?ferebat ad coe; lum: ego demifTo capite confiteri meum pudorem prohibebar.Q uid igitur, condemnamus ín quibus pueri lufimus?minime:Scimus ením ín tabernaculum deí;& aurum& pilos caprarü fi/ militer oblatos.Legímus ín euangelio uíduz pauperís duo mínuta,magifcg díuitum fubftany Mar, xs. a tias approbatas:Et tunc dedímus quod habuímus:& nunc,fi tamen aliquid profecimus, domi; no fuum reddimus:Giratía em eíus fum quod fam, Nec diffiteor per hofce tríginta annos in eius opere me aclabore fudafle:Claemens eft pater:cíto reuertenté filium fufcipit:nec expectat donec quis aperíat oftium: ipfe egreditur obuiam:annulü δὲ ftolam parat: licet germanus in/ uidcat,& fcortatorem ac nepotem uocet:de falute illius fymphonia aneelicz lxtíciz: canctará 5 uirtutum ín cocleftibus perfonat.Hoc eft illud tempus mi Pámachihacluce dulcor:quo cereíli fcholam rhetorum diuerfo ftudio ferebamur:quando ego δὲ Heliodorus chariffim?:pariter ha bítare folitudinem fyrizc chalcidís nítebamur: quod putabam latere,uuleatum eft.Per uetera ueftipía rurfum íngrediaremendans fi fieri poteftauruos apices literarum. Infans eram, πος fcribere noueram:títubabat manus:tremebát articuli. Nunc ut nihil aliud profecerit faltem fo aratícum illud habeo: Scio quod nefcio, Diícic& Tullius tuus: adolefcétulo fibi inchoata qui dam& rudia excidiffe.Si hoc ille tam de libris ad herénium, cg de rhetoricis: quos ego ucl pet fectiffimos puto:ad comparationem fenilis peritia dicere potuit:quantomagis ego libere pro/ fitebor:& illud fuifTe puerilis ingenij? δὲ hoc matura fenectutis.In libris quoq: contra Marcio nem Septimius T ertullianus)hoc idem paffus eft:& Origenes ín canticocanticorum:& Quinti lianus in.xij. libris inftitutionis oratoríz. Ex quibus perfpicueoftenditur unáquáq xtatem ín fuo eíle perfectá: δὲ ex annorü debere numero iudicarí.Sed íam tempus eft pponere exordia abdia:& orationum tuarum auxilío,cuíi uolutnen hoc Ícribítur,confragofum mare& fxculi rc^ curíos eureites tranffretare. 83 D E £ommen.IPicronymi DIVI HIERONYMI PRESBY TERI COM MENTARII IN ABDIAM PROPHETAM. 1 3fio abdíe:Hüc aiunteffe hebrai: qui fub Fege famarig achab;& impíjífima iegabel pauit ]|centü pphe RE ee; tas in fpecubus: qui nó στ’ uauerunt genu baal; b δὲ defepté milib? erat quos Helias arguitur ignoraffe:fepulchrücp ci?ufqg hodie εἴ mau . foleo Helifei prophe^ tz& baptiftz Ioannis: in febaftz uenerationi habetur,qua olim famaría diceba£. Hànc herodes rex iudez antipatri filius, in honoré Augu^ fti cefaris graeco fermone uocauitaugufta. Hic igitur quía " centum prophetas aluerat: accepit gratiam prophetalem: δὲ de duce exercitus, fit dux ecclefia. Tunc in famaría par uum gregem pauerat: nunc in toto orbe, chriftí paícít ec/ defias:& ᾿φερωνύμως, ficutin actis apoftolorum ftephaz HEB. Aüdi dítü audíuim? a do,& le gatü ad gétes mificfargi Acti, 7. g nus martyrio coronatus: ita δὲ hic feruus appellatus eft dominí.Porro cp contra idumaam cernens,non onus:id eft λῆμμα,& pondusidumez uidet ,fcdóm regulam& di/ ftin&ioné qua in nahum fcripfimus: illud in caufa eft, qd? uel edom,id eft Eau: non de extraneis gétibus computat, fili? ifaac& frater íacob: unde δὲ terra illius non da£ in pof/ fcffionem ifrael:nec dimittitur bellare cótra eà:& aduerfus fratrem armarí prohibetur. Vel certe uifio eft,nó idumaa: quod poterat fi ita fcríptum effet facere quaftionem: fed mI abdiz,id eft ferui domini quam uidet gentibus, ad ἄς lega tum mifit dominus: Et quibus dicitur:Surgite& cófurga Q6O3 musaduerfus eam in praliüi: Deftructío em idumeazuifio nationum eft. Sinautem quarit quare ponaturin titulo, uifio abdiz:& nihil poftea qd'uifum eft demonftre£:fcd?óm Efa:6. a illud Efaie; Vidi dominü fabaoth fedenté fuper thronum Exech.r.a excelfum δὲ eleuatum.Et Egechiel:Aperti funt cocli:& uidi uifiones dei, ftatimqp fubiungitur:Et uidi, δὲ ecce fpiritus turbinis uenicbatab aquilone:& nubes magna:& fplen dórin circiiitu eius:Sed poft uifionem abdiz protinus in^ feratur: Hac dicit dominus ad edom.Et iterum: Ecce par; Deu.4,b uulum dedi tein gentibus: de Deuteronomio fumem? ex emplum,ín quo non res,fed uerba cernuntur: Attende inqt« tibi€ conferua anima tuam uzhementer,ne forte obliuifca ris fermonüi, quos uiderunt oculi tui.Er ioannes ín epifto; y.Iob.na la:Qruod uidimus inquitoculis noftris: quod pfpexim?: & manus noftra palpauerüt de uerbo uite: Et moyfes uo/ cem diii:quaead εἴ loquebat uidiffefe dicit. Si ergo poft uifionem inferuntur qua dicta funt:& uident mentís ocu; lis quz auribus percipi folent: recte uidens, quia prophe; tz antea uocabantur-uidentes,titulo pranotat uiftonem. b 6Γ li2ec oícít oomímus oeue«c, Paruus propheta, uer; fuum fupputatione nó fenfuum: Alioquin ut in tribus uo; luminibus Salomonis, canticticanticorum quanto breui; us eft,tanto difficilius: Etepiftola ad philemonem quem fenfum haberet expraffimus: Euangelicus quoq fermo breuíatus,laciniofis legis operibus anguftior cft:Ita hic ὧν q»,ppheta quafi feruus diii iuxta abraham, ifaac& iacob& moyfen famulü dei: δὲ apoftolum feruum chrifti, ea uidet, ea audit,quz prophetali digna funt feruitute.Multi putant iuxta interpretatione nominis,quod feruus ifte fit domini: cui dicit in Efaia: Magnü tibi eft uocari te puerüi meü: qui fe exinaniuitformà ferui accipiés.Sed fi hoc itaintellexeri» mus,alius nobis querendus eritlegatus, qui eft mi(Tus ad gentes:Et dum tropologiam fequimur,perdimus manife; ftiffimam pphcetiam. Q.uerimus ergo qs fit ifte edom, uel idumza ad quà nunc per abdiam dominus loquitur. In lí Gf, 25. d bro genefeos efau filíü ifaac appellatum fuiffe edom: quia propter rufum lenticula cibu prímogenita uédidcrit:ma/ ^jfio abdie: lec oicít δον minus deus ad edom. nifeftiffime legimus:Edom eif interpreta£ πυῤῥὸς, id eft ru esa fus.In eodem uolumine fcribitur hunc eundem uocatum effe íciriid eftpilofum quia hifpidus erat:& non habebat lzuitatem iacob. Vnus ergo atq idem tribus nominibus appellatur, efau, edom, feir:poffeditqp eam regionem quae nunc gebalena dici; tur,& in finibus eft Ἐλθηθεροπόλεωσ, ubi nate habitauerát hor rei qui interpretant lí/ sep. Auditum audiui a beri:unde& ipfa urbs domino, δὲ munitionem ín gentibus mifit: furgi/ te δὲ lum eft. C» ergo he; braice: ὍΛ ἊΝ& gra; ce dicitur, Ἰδουμαία, nunc uiculus palafti/ nz cít:a conditoteficimpofito nomine: cuíuslatina qq»& rzca meminit hiftoria. Ifte eft cui dici p amos:Sup trib? Sr cibus edom:& fuper quatuor non conuertam ei: eo qp perfecutus fitgladio fratrem fuum: δὲ uiolauerit miferir cordiam eius:S& tenuerit ultra furorem fuum:& indignatio! nem fuam feruauerit ufqp in finem.In Efaia quog iuxta he braicülegimus: Onus duma ad meclamat ex feir:cuftos qd de nocteccuftos qd de noctecEt Hieremias in eandép; phetíá pari uocecófentit, dicens: Nunqd nó eft ultra[αρίξ tia in theman:& reliqua υἱῷ ad finem eiufdem prophetiz, ubi dicitur:Eterit cor fortium idum ín die illa, quafi cor mulieris parturientis,Exceptoqp ordíne cómutato,€ altjs que uidentur difcreparezmagna pars Abdizin Hieremize uolumine continetur.Tfti funt montes(εί aduerfum quos Ecechielis facies roboratur: δὲ dicitur: Dabo montem feit defolatii,& defertü. Etpoft paululii: Diflipatus eris mons (εἰν&idumaa omnis.Longum eft fi uoluero cunctas fcri pturas euentilare:X proferre in medium fuper montes feirz maxíecp Malachiz: ubi ftatim in principio fcriptü eft: Ν᾿, ne frater erat efau iacob:dicit domin?e Et:dilexi iacob:efau autem odio habui.Et pofui montes eius in folitudinem:& hareditates eius in dracones deferti. CL uod(i dixerit idu maa:deftructi fumus: fed reuertentes edificabimus qua deferta funt. Hac dicit dominus exercituü:{Π| edificabüit, δὲ cgo dcftruam:& uocabtitur termini impietatis, S popu; Ius cui iratus eft domin? ufq; in eternum. C) uía ergo didi cimus terram idumaorum aduerfarià effe terre repromif7 fionis:& Efau inimicum legimus facob:& populü effe, cui iratus eft dominus in fempiternum: Noffe debemus fcd^m leges tropología: aut contra iudaos factum efTe fermone: qui funt emuli chriftianis: δὲ perfequunturfratrem fuum iacob, populum fupplátatorem: qui illis primogenita prae ripuit. Aut certeaduerfus omes harefes& cótraria dogma ta ueritati: qua uidetur quidem nobis effeuicina:fed ma; is aduerfariafunt:& de paterna hareditate fimplice,8 ha gs aou domus iacob nitun£ expellere. Porro qa idumza δὲ terrena interpretatur, δέ propter colorem rubrüm cruen; ta quoq intelligi poteft: Idcirco faluator reportans ad pa» trem demundo uictoriam: quando angeli conclamabantz Aperite portas principes ueftras δὲ introibit rex gloriae, Et in Efaia ftupétes interrogabat: uis eft ifte qui afcendit de edom fuluida uefte de bofor: fic formofus in ftola cadida, Etad ipfum cominus loquebant:Q.uare rubrum eft indu mentum tuií:& ue(timenta tua ficut calcantiüi in torcularíz Ipfe loquitur in triiipho exponens palmas crucis fuz: ΤΟΥ cular calcauifolus:& de gentibus non eft uir mecum.Sunt qui idumazá ad carné referant,€ aduerfus illius pugna ani má aftimàt jpuocari:ut mortificates mébra nra fup terra, fornicationé,imüdicia, palfioné, aternà in chrifto uictoria confeqmur. Iudzi fruftra fomniàt cótra urbé romà,regnit ορ romanü πᾷς fieri,pphetii:Et illud ας in Efaia fcripti eftz Onus duma,paululum literz apice commutato ,p^ legi poffe^, δὲ fonare romà:* qppe litera& ,p,u,& ,p,o,eorum linguaaccipi£, b«[23udirü audíuím?«C. Iam ut fupra dí ximus,eundé εἴς edom quà X idumaá:qa in hebraico ipfe qcodidit poftca fortíta uocabu "y G ain θά 8 JA— quicondidit,n grzco trbs qua fitab eo códita nominat: vw Audiuitergo ucl abdias,uel omnes propheta pariter audie .( runt; Oés eif(cribunt cótra edom: qd? ad gentes legatus mifíus fit mediator dei&hominü homo chrift^iefus:de q Aggei.s4b δέ patet loquitur per Aggeti:Mouebo omncs gentes:& ue; niet defyderatus cun; &is gentibus. Ifte in, | Eí.9.b Efaiamagnicofiljan HEB. te& confurgamus | dus:& pater futuri aduerfus εἴ in prelium. aculi fcribi£. Q uod"- Ον ^: autem,p legato,id cft.* Eccé paruulü dedi tein€ |"ELxx mpexsp:d: tibus, cotemptibilis tu es : UM epa ualde: Supbia cordís tui «ce, qd'ipfelega?no— extulitte:habitante ín fcif fer fit,& ipfe munitio:,» | TONG furis petra: exaltantem fo lis fermo contexuit:— lium tuum:qui dicis ín cor Surgite&cófurgam?— de tuo; Quis detrahet me aduerfus eum, uel cà—, Ar inpraliiLegat?q ad— 1f terta Siexaltatus fue: t geuesctmillushzc— rís ut aquila:& fi ínter fy; loquitur: Surge q dor d isnidü tutti | mis& eleuarea mor/ erapolueris nidutuu:in/ iuis villani t€ dete detraham, dicit do; j chrift^; Acneforhitan n";; grauis nobis, ἱπίο!! ὃ minus. Sí füres introiffent | ta pugna uideat:me— ad te:filatrones per no; η inquit habetis primü S Wee B inacie: Ego ero ἄρχε ctem:quomodo contícuif st«rwyéspraliog,q— fes?INone furati effent fuf at$d Οἱ Πο naue l^— ficientia fibi?Siuindemia ] dium tenens apparui: ἡ: Exo.r7.c Et amalech in crucis— tores íntroiflent ad te: T5 uexillo moyfepugnà^' pnungd I tefuperaui. Hieremi/ 1 as in uifióe cótra idu/ S Ἶ Hitte49.€ maa nó multüab his difcrepat: Auditu inqt audiui a domi : Πο, δέ legatusad gentes miffus fum: cógregamini δὲ uenite contra cam,& cofurgamus in prelium.Sequit:. a«[ξς i δ ce paruuli oedí te cC. Hieremias cuius fupra fecímus men: i Ibidem tionem,propein eadem uerba cófentit, dices: Ecce paruulü 1 deditein gentibus:contemptibilem inter homines:arroga i tiatua decepit te:& fupbia cordis tui:q habitas in cauernís petra:& apprehendereniteris altitudinem collis: cum exal tauerís, quafiaquila nidum tuum:indete detraham, dicit : dominus.In interpretatióe prophetica debemus moré no; : ftrum fequi:ut primum hiftoria fundaméta íaciamus:de; inde fi poffumus,excelías turres δὲ tectorum culmina fub; rigamus: O ínquit edom qui cii minimus fis inter omnes in círcüitu nationes,& ad comparationem gentium catera rum paruus innumero ultra uires erigeris fuperbia: Παν - habites in fpeluncís,imo ín cauernis petrarü: humilis atcp pauperculus:& excelía zdificiorü tecta non poffidens, dfi : aquila in fublime extolleris:& tàtü cogitatione intumefcis, ut inter(ydera habitare te credas:ctiam fi ultranaturá pof/ fes cocli alta penetrare: inde te detrahere,& ad terram de: ducerem,dicit dominus deus. Illud auté qd? ín Hieremia d addítii c(t,& apprehendereniteris altitudine collis:aperuit enigma: collem fignificas monté fion:ac per hoc uel ipfam urbem hierufalé: ucl téplü qd'in ea conditum eftuult intel " ligi.Aquilà auté ciictis auibus altius uolitare: etíahi quí de natura auium difputant memori prodiderüt: tanticp có/ tuit? effe dicit; ut cii fup maría imobili péna fera£,nec ha; fiis pateat obtutib?,de táta fublimitate pifcículos natare ui s deat:& cii iuxta litt? fuerint tormétí i(tar defcédere,raptagg prada pénis ad littus ptrahere. Si didicim? hiftoría:fequa/ mur intelligétía fpiritalé:Licet tibi o haretíce magn? effe ui y dearis:& contemnas ecclefia paucitatem: tii paruus es in ῃ entibus,& cótemptibilis:& non(ΟἹ cótéptibilis,fed δὲ cü ᾷ ἐπ]τάσει ualdecótemptibilis, Supbia cordis tui extulit te. d CLuis enim hareticorii non in fuperbia extollitur, ecclefize 1 fimplicitatem paruipendens:& fidem,imperitiam reputase Habit&tem in fciffuris petrz:& exaltantem folii faum. Pe tra jd frequenter ucl in pfona domini uel in foliditate po natur:unde& propheta dicit: Statuit fupra petram pedes meos: ad Petrum dicitur:Tu es petrus& fi uper hanc pe/ tram zdificabo ecclefiam meam: tamen& incontrariam partem frequenter ac cipitur: Auferam ín/ SEP. tc δὲ confurgamus quit corlapideii& da aduerfus cum in praliü, bo Qiobis corcarneii M Aen t:Potens eft deus de Ecce Εν dediteín 8€ lapidibus iftis fufcitas tibus:inhonoratus es tt— refilios abr maxi ;;; medghic,ubinó dixit ualde: Supbia cotdís κα habitantem fuper pe eleuauittehabítantemín^ tram: inquaprudens AER"&dificator domii fuà foramínib petrarumiex extruit, fed in fciffuris altantetm habitaculà ταῦ petrz:ut harefeon a atq;dicentéín corde tuo:— Petrachrifto:&ab ec, :: b: clefia fienificet fciffio^ Qui(me deducet ín terr? nes, Porro qd'fequi£: Siexaltatusfuerísutaqui— Exaltantéfolii cui δὲ la:&fi í día fvd qui dicit in cordefuo:z ponasnídütuum:indete— terrame ΑΜ 2g pm; reticae metis oftendit: detrahá didt düsSifures— ongacnti biis y inttoifTent ad te:ucl latro; uiis& in fecretis ἣν .: is:X quantum in ipfis nes pernoctem:ubiproie— es hy obolice aum CÜefles?INónefuratiecnt^ hoc accipere dete) ou are(uu repromittentiü fibi re fafficiétia fibi: Et fi uinde/ rn ΟΕ. CDI míatores ittoiflent ad te:^ huiufcemodi homies nonne fcribit ApoftoP?: là fi, ne nobis regnatif:ateg utinam regnaretís: ut & nos uobifcii regnarem?: Tale qd δὲ dauid loqt:Pofuerüt ín coelo os furi:& lingua eorum tranfiuit in terram, Si exal, tati ergo fuerint,ut aquila(nam δὲ ipfiaquilarum fibi fimi, litudinem pollicen£) quz folent ad cadauer dominici con gregarí:& inter medía fydera pofuerüt πα fuum:inde de; traham eos, dicit domínus.Sicutenim dormiente patrefa; milías inter bonam fementé inimicus homo cicanía fuper feminat:Ita foletaquila illa erandís magnarüi alarum,lon/ & membrorum ductu,plena plumis& uaríetate:qua ha; et ductü intrandi ín libani,& tollit de cacumine cedrí:& plantat fup ads multasut ín uinea plátaria pullulet,inter fydera ecclefie: de quibus δὲ ín alío loco dicitur: Iufti aüit ficutftella fulgebunt: ponere nidum fuum.Dixi fupra hoc ipfum,& aduerfum carnem poffe intelligi: cp iminurze fint uires eíus in aduétu chriftit& contemptibilis(it, απίπισ fubiecta imperio,& fruftra erigatur:cum habitet in cauer/ nis petra;uel fen(ibus,uel coeitationibus:& uelit domina/ τί animz, cxaltans folium fuum: necopera fua credens poffefuperari: Cuí dici£, ορ duis fe erigat δὲ aquile imite£ excelfa, multofq fanctog: deceperit:taméa díio fuperata fit atqp deiecta. Qf uod in harcticis&in carne intellexim?:có; traiud«os quod íntellioi poteft. b 4Γ Sífurco íntroí(/ fent ad te«c. Hieremias fimiliter:licet ordine commutato: Si uíndemiatores ueniffent fup te, nó rcliquiffent racemü: fi fures in nocte: rapuiffent utiq; quod o μὰ fibi, Ego ucro difcooperui Efau, reuelauí abícondita eius:& celare ποπ ροής Q» dicit hoc eft:Sí fures& latrones q de nocte domos fuffodere confueuerunt& rapere qua in domibus funt;introiffent ad te:& abfíconditi tenebris circüiffent do^ mus tuzangulos:uticp hoc tuliffent qd?(ibi putabant pof7 fc fufficere:& aliquid in edibus tuis,uel per fatietatem, uel per ignorantia reliquiffent:Si uindemíatores introiffent ui neam tua:& ο uel hoftiliter uaftare,uel a tecóducti deme; tere cuperent: quis diligens corum fuiffet uindemia:tamé racemos uitibus folíjfcp celatos: inter palmites το αν fent,.Sed omnia,hoftes quí ad te domino iubente uenertit 8 3(fignificat £34. I Φο, SI Ῥδ.Σο. 4 Mattb,iró, c E&echse, f Marttb,s. b D LCog.4.b Mattb.rs,.c Sapi,s.b Mattb, f Híete 49.5 3.79. b F Hiere.49.d Ibidem es-£ommen.lDicronymi| (fignificatauté babylonios,€ exercitii nabuchodonofor) inueítigauerunt: omnia fecreta tua& cauernas ac forami/ na fpeluncag in quibus habitas luftrauerüt. Et reuera(ut dicamus aliquid δὲ de natura loci): omnis auftralis regio idumzoz de eleutheropoli ufq: petra;& haila(hc eft em illudent& refiftent quondam magiftro fuo: dicentes falfa: effe qua didicerant:praualebunt contra eum δὲ eruditi fi; de ecdlefiz,& falfum dogma cóuincent. Illi qui quondáà co medebantapud hareticos:nó panem euchariftiz,fed pane luctus;& panem fubcineritium qui non reuerfatur:przpo poffeffio Efau) in fpe/ cubus habitatiuncu; las habet. Et propter nimios calores folis: quia meridiana ,puin cia eft, fubterraneis tu φυγῆς utit.Difcoope rui inqt Efau.i.qd' ter ra premebatur in me; diii protulí:& aperta funtomnia quz clau; debas:fubftatiaq tua me pariter cum hofti; bus perquirente,nul/ la potuerüt fccreta ce/ lare. Aliter:Fures& la trones qui íngrediun/ tur nocte:quia filij(üt noctis& tenebrarum: hereticos puto cótra/ ria uerítati dogmata praedicantes, qui fura tur fufficientia fibi:& Qtidie de ecclefize ere; gibus raperefeftinant: Ifti ingrediétes uinea diii noftri quà deegy pto huius fzculi tran; ftulit:& decuius geni mine uinü fe effe bibi; turum ín regno patrís HEB. nítquíd non faltem racemü relíquiffent tibi? Quee fcrutati. funt cfau,inuefticauerunt ab; 4 Ícondita eius? Vfq; ád ter mínos emiferunt te; om/ nes uiri fcederís ταὶ, illufe; runt tibí: ínualuerunt ad; ueríurn te uírí pacís tua:q comedüt tecü; ponent in/ fidías fübter te:no eft pru détía ín eo. Nünquid non in die illa dícít domínus: perdam fapíentes ex idu/ tnza& prudétíam de mó te cfau? Ettimebunt for/ tes tuia meridie: ut ínte/ c reatuír de mote efau. Pró pter ínterfectionem& íní quítaté ín fratrem tuum z iacob SEP. nonne relíiquiffent racemum? Quomodo ϱ’ fcrutatus eft efau:& de/ prehenfa funt abfcondita εἰς Vfcg ad termínos di; miferuntte:omnes uiri te ftamenti ταί reftíterunt tibipraualuerunt aduer/ fut te uirí pacific tui:po/ fuerunt ínfidías fubter te: non eft fapíentía ín eo. In die illa, dicit domi/ nus:perdam fapientes ex ídumza& intelligentiam de monte efau. Et paue/ bunt pugnatores tuí de theman,ut auferatur ho/ mo de monte efau, Pro/ ter interfectioné δὲ Τρίο! taté aduerfum fratré tuü nent quaftiones de fcripturis: tendent in»: fidiafidumao atq ter reno, δὲ in omnibus: carnco praceptori:hae refes enim ad gala/ thas ínter carnís ope: ra numeratas legim?: & tunc oftendetur no effe prudentia in edo. b 4 tBunquíd non ín. díe(lla z&. Cum hofti fines tuos poffederit, & οὖς uiri foederis tui illuferint tibi δὲ prz ualuerint cótrate:tüc' peribit fapictía de idur maa& calliditas eius: ftulticía demonftrabá: tur.Prudentià quoqy ipfe dominus auferet de móte efau: id eft de montibusfcir: uel qa urbs idumeain mon te fita eft:uel quía om nis illa regio qua ad auftrum uergens cófiy nís eft eremo, prarut ptís montis adita fit. Vnde& dicitur: paue bütpugnatores tui de pollicetur:ita cupiunt uniuerfa populari, ut: uix racemi relinquat ín ea.Sed ecótrario diis agit:oía efi fecreta corum δὲ occulta myftería,€ patriarchaxe efau:hos quippeintelligo qui prími hzrefes adinuenerunt,per fan/ &tos fuos& eccleftafticos uiros atqg doctores profertin me dium: δὲ prima illius uictoría eft patere qua tegebant ος’ culta. ν δὲ cum admiratione dicitur: C) uomodo perfcru tatus eft efau,deprehenfa funt occulta eius, Vide Marcion δὲ Valentinu:& omnes hzreticos quó in doctrinis demo; niorum cauteriatam habentes cófcientiá applaudant fibiz &(implíces animas quafi quibufdà diuinis myfteríjs ini; tiantes,cópofito fermone decipiant:Sed cü triginta Eonas & quadradas, δὲ octoadas,& duodecadas,& duplice deüi: & portétofum abraxas in medio fermo ptulerit:tunc pru détia efau ftulticia demóftrabit:& inueftigabüt fecreta οἱ”, a«Γ΄ Giía;adrermínoe emíferüt«€. Quidam id qd? fupra cxpofuimus, quó perfcrutatus eftefau:& cóprehenfa(üt abícondita eius,ad terminos ufq diftinguüt: ut fit fenfus: Abícondita tua atq fccrcta[ορ ad termínos reuelata funt: Nobis autem melius uidetur,ut cum pofterioribus copu^ le£. Veni&te ergo nabuchodonofor:de quo ín Hieremia có traidumzam dicitur:Ecce quafi leo afcendit de fupbia ior danis ad pulchritudinem robuftam:quia fubito currere εἴ faciam ad illam: Ac deinde:Ecce quafi aquila afcédet& uo labit, δὲ expadetalas fuas fuper bofram:& erit cor fortium idumzzin die illa,quafi cor mulieris parturíétis. Omnes qui ante erant foederati edom:& in prarfidio urbís fuperbif fimz fuerant, reliquerunt eum:& iuncti hoftíbus cótra in^ fidias tetenderunt:preualueruntq; aduerfus eum:& tunc indicatum eft,quía nulla in edom effet fapientia: dum fpe/ rat in his qui aduerfarfj demonftrati funt. Aliter: Cum ab; fcondita efau:& quafi facramenta magnifica:quibus prius pplifuerant irretiti prolata fuerint in medii: ita ut uir eccle fiafticus poffit diccre: Nó emn ignoram?ci? aftutias:derelin quétterminos edom, δὲ dimittet eum: δὲ ufqsad termínos ecclefia tráfmigrantes, profcrent doctrinas peffimas; Τῆς iacob theman:qd'nos ínter/ pretati fum?meridize. Q.uomóaüt fupra dixeram, efau tribus nominibus appel latti:ita& plaga regni eius que ad auftrum uergit,trib? uo; cabulis appellatur, 33à yz a3«qua omnia iuxta Ege chiel,auftrum,aphricii,meridiécp fignificant.Poftgs uero tà muerintfortes regni eius qui habitabantin merídie: tunc ínteribituir de monte efau:q et pugnare pro ciuitate, pru denter dare confilium folitus erat. Aliter:Poftd; hi qui pri? decepti erant conuerfi fuerint ad ecclefiam:tunc ipfo domi no dimicante peribunt fapientes idumza: quí carnalia& terrena fapiebant: et auferctur prudétía de móteefau qua eleuabatur cótra fcientiam dei: Et qui prius pro efau& idu ma dialecticaarte pugnabát:& erat in prafidijs themans qd interpretatur cofümatio:definét pugnare pro magiítrig prioribus:Siue quiantelumen fibi fcientiz promittebantz & putabant fe effe in meridie:timebunt& formidabunt ec» clefiaftico uiro obtinente fophifmata corum: intantum ut nullus refideat qui poffit;uel regis confilio,uel pugnatori/ bus uiris,pro hareticorum fuperbia& falfo dogmate dimi care.€ 4Γ f*opter ínterfectíonem«C. Idcirco interibit uir de monte efau:& peribit fapientía deidumaa,& prude tia de monte efau:quia interfecifti germani:& inique τοῖν fti contra fratrem tuum iacob: quando chaldais babyloz níjfqyuaftantibus hierufalem:& obfidentibus ciuitate:& ingredientibus portas eius:mittétibufqp fortem, in diuifio nepradarum tu eorum focius eras:& in hofti numero uerfabaris. Aliter: Cuncta qua fupra fcripta funt patierisz oedom cruente,terrene,crudelis:quia falfa mortiferagp do ctrina,& aduerfum dominum impietaté loquenté occidi» fti fratrem tuum iacob. Legimus in Salomone:Sunt qui lo quuntur& interficiunt eladio. Et in alio loco: Venenü afpi dum fub labíjs eorum:& lingua corü gladiusacutus.Ope riet ergo te confufio,& dices: Confufio uultus mei operuit me:ac peribis:non ad breue tempus,fed in eternum. Eter? no em quatü in tefuit fratre uulnere percuffifti: Sed& hac crit cauía cruciatus: Nam quando alieni deuaftabant exer, citi iacob Ecedi1og Pro.4.a er.25.€ 5.1.et 9 lbi 6.2 Zn 5ibdiam citum iacob: ingrediebátur per portas cius in pacificam quondam hierufalem:mittebantqp fortes ut eíus fibi Προ; [ία diuiderét:tu unus eras ex hoftibus.Legimus, uidimus quotidieq; cóprobamus: quando perfecutio contra eccle, fiamroritur:multo peiores perfecutores iudaos δὲ hareti, €os in chriftianos fie/ £3. T1$0. feritaut woluptas:& ngorem priftinum infolix confciétia non feruauerit: tunc facile ad contraria dogmata labimur blandientia errori noftro:& non curantia uulnus, fed pal pantia.Solatium miferíz eft, suis perditü, habere qd'fpe/ ret. b 4ΓΊΠ ἐφ οείρίοίεσ c tu ín malío eíue«c. Cum ipfe 52 ri: d; ethnicos, Ρο’ mus extraneos ingre/ dientes portas hieru/ falé,Aoyic'1.0ue: id eft cogitationes peífimas dicere:portaícp Βίοι’ falé:id eft animae quie fcentis,& uidentis de; um,quinq fenfus in; terpretari per quos in/ troeanthoftes,& fpo/ lia diuidant hierufale. ^. Matti.s.d Siuiderimus muliere ad concupifcendam: mors ingreffa εἰς per " BHiiere.9.f feneftras noftras:fi fu» Íceperimus per aures médacium ac iudíciii fanguinis,peralià por tam hoftis ingrellus eft.Odorat? quoq» gu ftus& tact?:(πεῖ ua; rijs odoribus,uel dul; cibus cibis,uel ample xibus delicatís captus fuerit:peralias portas ingreffi funt aduerfa; τῇ: δὲ fpolia diuidunt b miferz hicrufalem.Fo igitur tepore quo per/ ade ipetu δέ mor tiferis uoluptatib? de ecclefia quifpiam cor^ tuerit: uidem? exulta/' tc haretícos: gaudere iudaum,& unum effe de perfecutoribus:€ in ethnicorti cos nüe/ το cóputari. 4€T€t nó oefpícías(nt oe cc. [άξ fenfus qui fupra: Cum interierituir de monte efau ,.ppter in/ terfectionem€ impie HEB. iacob:operiet te οὖν fufio:& peribis in zterná. In díe cá ftares aduerfus eum: quando capiebant alieni exercitü ei?:& extra neí íngredieban£ portas eíus;& fuper hierufalem mittebant forté: cu quoq; eras quafi unus ex eis. Et » nón defpicías in die fra; tris tui: in die peregrína tionis cíus.Etnon lxtabe; rís fuper filios Iuda ín die perditionis eorum;& nó maeníficabís os tuum ín die anguftix: neq ingre; dieris portam populi mei e in dieruing eos Néq; de fpicies& tu ín malís ei?in die uaftítatís illius;& non emitteris aduerfum exer/ cità ei?in die uaftitarif illi? Neq ftabis in exitibus ut interficías eos 4 fucerint: & nó condudes relis ei? c ín die tribulationis. Q uó/ niam iuxta eft dies domi, ní fuper omnes gentes: ficut feciíti SEP. iacob:opetiet te cofu/ fio:& aufereris in aternü. Ex die qua reftitifti cotra: ín die ut caperent alieni ge nz fortitudine eíus:& alíe ni ínercíli funt portas ei?: & fup hicrufalé miferunt fortem:& uos eratis quafi unus ex eís,Etnon defpi cies diem fratris ταὶ ín díe alienorum: Et non lata; beris fuper filios iuda ín díe perdítionis corum:& nó magna loqueris in die anguftiz:neg, ingredietís p" populorum ín díe aborü eorü.Et non defpi cies etíam tu congregatio né eorü.ín die pditiois eo rü:neq; αρροποτίς fortítu dini coin die pditionís eogneqy ftabis ín eereffi bus eorum, ut interficias eosq falui fuerint ex cís: neq, condudes fugitiuos eorum ín díe tribulatio/ nís.Quía iuxta eftdíes do mini fuper omnes gentes: ficut fecifti captus fuerís€ baby lonio uaftáte deletus: inter caetera quae feci, fti,ne hac facies quae fequuntur: Nó defpi, cies atq; conténes fra/ trem Γη iacobin díe uafüitatis illius: neq apponerís ad exercitii babyloniorü:fiuenon emitterif aduerfum ex ercitii iuda: qii fupera tus ab aduerfarfjs ter/ ga uerterít.(Πορ coe/ perint fugere p notas fibiuías δὲ diuerticfa, & colles ad folitudine perferentes: nó ftabis ín biuio: nec uenien/ tes expectabis in com pitis:ut interfícias eof qui fuerint liberati: aliofqs comprehenfos recludas:& uel ipfe ca pias,uel captiuitati ho ftiti ferues. Hzc iuxta hiftoriam diximus:de bemus enim breuiter manifeftiora carpen/ tes, ad eaquaz obfcu^ ra funt pergere.C) uis hareticorum non de fpicit ecclefiafticos« Quis non exultat in malis eorum:fi quan do propter peccata po puli perfecutioni tradi ti fuerinte& multi uel infirma fide:uel fupra petrofa feminati, in ne gacioné corruerint ui^ deas illos exultare, gaudere:noftram rui, nam fuam putare ui/ Coria: intantü,utiun tatem fratris eíus iacob:& operuerit eum aeterna confufio: nequadp faciet quz fecitante contra germanti: Non enim defpiciet€ paruipendet uidens fratrem fuum ire captiuii: nec letabitur fuper filios iuda. Duz ein tribus excepta|: uitíca,quz regnabát in hierufalé:& appellabàt iuda, chal dais captz(unt. Et nequadj magna loqueris:& quafi υπ deuictoribus effe te credens, in fratris ridebis anguftia: Neq in dieuaftitatis δὲ ruine populi mei,tu p porta hieru/ falem gloriabüdus incedes. Etideo ifta non facies: quía& tu fimilia patieris. Aliter:C) udo captiuum uideris diuer/ fis perfecutioníbus fratrem tuii:& abduci uinctum de ος’ clefiz fide:nec ciuitatem fuam,fed peregrina qug fectari: nequad lataberís:quía δὲ tu fimilia patieris. Lztabaris em quando capiebatur iacob: fuper filios iuda,quos difcipu los chrifti intelligimus:exultabas in die perditionis ου. Significatur autem quod anima in meditullio uítiorü atqp uirtutum pofita fit:& poffit in utráq parté per horarii mo; menta conuerti. Nequad inquit magnificabís os tuum in dieanguítiz.C) d fcd?m duplicem fenfum accipere debe; mus: corporalis, in perfecutionibus& in peccatis:fpiríta/ lis anguíftiz: cum aníma hoftibus uitíj(cp capta fuerit,& ducit in babylonem. Neq ingredierís portam populi mei liídieruing eorum: quando em aut negacio nos oppraf, gantur gentibus:& perfecutio fzuior, uel ex iudzis, uel ex his fiat:qui fratres noftros effe fe fimulant:& eode cenfen£ nomine. Cüqaliquis,uel fuga,uel poenitentía elapfus fue; rit:ftant in diuerticulis,& proponunt fophifmata:& teft monia quafi de fcripturis proferüt:utlaffis atcp confeatis, confuta offerant ceruicalia;& ponátea fub omni cubito ma nus. Atqp ita fitut qforfitan pfecutioné:aut uirtute fupera rint,aut timore effugerint: decepti prauis dogmatibus, rur; fum in carcere teneantur errorum:& multo fiat peior tribu latio ᾧ fuit ex gentibus:Facilius enim ab ethnicis captum liberes: dj hareticorum prarftigijs irretitu,€«T»uonià (ucta eft oies ofi 7C. Hacauteo idumza ideo facere cefTa bís: quía ueniet fuper teultio diii. Si enim iuxta Hieremía qb? nó erat iudiciü ut biberét calice bibétes biberüt: tu dfi innocens relinqueris: non eris innocés:fed bibens bibes. Porro qd'ait:Iuxta eft dies diii fup οὖς gétes: Legam? ciidé Hieremià,& uidebim?calícé diii, ctictis eetib?ppinati. V ri dicit in codé: Calix aureus babylon in manu ἀπί inebriás Ibi, σι, ἃ οὖς gétes:uniuerfas qppenatióes uíqpad ppontide fcythi/ οὔ mare,& ioniü uel egeü,affyrij babylonijcp tenuerunt. Legam?Herodotü, X gracas barbaraít hiítorias E uide; bimus quomodo fub babylonijs X a'iyrijs impletü fit hoc qued dicitur: Iuxta eft dies diii fuper omnes gentes. ΩΣ £ 4 aütícquit £Zommen.lbieronymi Sed meli^cft ut ipfi fequamur hebraicii.i,^O qd'inter ο} preta£ uel reliquus,iuxta Aquila:uel effugiens,iuxta Sym: machií:uel fcm Theodotione& quintà zditioné,refidu?: Hacautéomnia fient quía dfis locutus eft:& illius iuffiffe fecifTe cft. Aliter; Deftructis carnis operib?& terreno iperio E autc fequit:Sicut fecifti fiet tibi:retributioné tuam conuer^ m tet in caput tuü:hiceft fenfus:quem δὲ in pfalmo legimus: 73.56. b. Memento dominefiliorum edom in die hierufalé dicen^ tium:exinanite,exinanite ufqpad fundamentti in ea. Viri δὲ Ibidem cótra babylonéimpreca£ jppheta:Filia babylonis mifera: beat? q retribuet tibi retributione tuà: quá -etribuifti nobis: Bea; tus qui tenebit& alli; det paruulos fuos ad petram. Sicut em fup HEP. ficut fecifti fiet tibi: Retributionétuá couertet ín caput ταῦ. Quomodo sEP. ficut fecifti fiet tibi: Retributio tua reddetur incaput tuum.Quía quo; defolato,eritin ecclefia faluatio eorum qui.a matre non exierint. Et in ipfa morabitur fan/ étus: de quo in Είαία dicitur: Sanctus, fan; E(a,6, b mótemfancum med— ením bibifti fuper monté modo bibifti f uper mon/ eris fani, demie fion bibifti cum baby 2h- bz 5 fabaoth: quía Jonüsatglatases ddnctum meü, bibentom— tem fanctum meü: bibét Qui fanctifiat, ὅς qui (ficomes gentes quas“65 gentes aan:&bí/ omnesoentes uinum: bi; να Ἐν γην tecii habebat babylo/ nt:&; omnes, Et poflidebit ni? in pfidio, cóuerfz bent,& ablor en" bent δ abfor bebunt:& domus fupplátatoris cótra tebibét,& lata, 8 erunt qfi nonfintInmón— erüt quafi nonfíintIn tO iacob,eos quifehare bunt. Etnó folum bi bent: fed ita te abfor^ bebüt: ut fütidumzi« erit fanctus:& poflide; δὲ ctít fanctum:& poflide chriftianos,& ipfos dfinófintulcerteipe δύ domus íacob eos, quí bítdom?íacobeos quí fe— idumaos in ecclefia fi gites cii te abforbue/(epofied Eceritd. ἢ,.χκ Qd reipiens: domus rintabforbebunura lepoflederunt.Eteritdo/— poffederant. Et erít dom?— autem eau, uertet in made: Sec circulo musiacobienis:& dom? iacob gnis:& domus io/ ficum, Etquomo,| uindicta,pcedet:uttu—.:: Φ oignis uiciniam.cu| ifraelé te babylonius: fofeph flamma:& domus fcph flamma:domus aüt— usnon ualet fuftine . babyloniü mzdus ac pería confumat. Sed; mur interpretationis ordine. Tuxta eft o ha retice dies diii fup οὐ E b: à εἰ gétes;ppe eft tépus iu» Le ics:. fephqui interpretatur γ dicíji ἃ οὓς iudicade b eft.Echzréditabüthi q ad tus eft.Et poffidebunt quí augmentum: Etquía h fütnatióes:Sicutfeci/ auftrum füt monté eíau: fratribus uenditus po fti contra eccliafticos: teauté fion erít faluatio: efau ftipula:& fuccenden/ tur ín eis:& deuorabunt .eos:& non erunt reliquíze dom?efau:qa dris locutus te auté fion οτε faluatío: efau ftipula:& faccédent íneos:& deuorabüt illos: & nó erit frumétaríus do; muí efau: quía dis locu; in nageb tnontem efau: ditate poffederant,de períecutoribus.faciés -fe:íta difputationem iacob: quz ignita eft fermone diii: Eloquía Δ π.ν»γ.ὲ enim domini igneex; aminata:& flamma io ΤΑΝ pulum pauit in που Etqui cóuertct in caput tuii dolor tu?:& in uertice τοῦ iniqtas tua defcedet.O) uó ei in nece eor lartat?es có; uiuiticp celebrafti;& in moóte(δ meo,hoc eft ecclia,bibifti Abac.2.c nómeucalicem fed diaboli: dequo δὲ ín abacuk dicit; V q potat ,pximii fuii fubuerfioe turbida: ita uniuer(a gétes ucl fortitudincs contrari&e fupplicíjs delegata, uel aduerfa; rie quz uirtutes,bibent δὲ abforbebunt fanguinétuum: δέ ad extremum ín cunctos ueniente cruciatu: ipfe quoq; erunt quafi nó fint. Q) ui effi perit ei q eft:& q dicitad moy Et qui pto:domus efau fuíti nere nó poterit: fed ad primá cógreffione fophifmata eos uertent in nihili. Et de - uorabüf in falute fua:iuxta ifl qd? in bfidictióeifaac dicit ad efau:Si drim ευ illü feci,& οὓς fratres tuos fubteci εἰ fer/(ea, sm f uos:fratriqs tuo feruies: Et non erunt reliquiae dom? efau: quando ofa chrifto genu flectét coeleftiüi& terre(triii& ifer/ norüi:& fubfjciétur ei uniuerfa:ut fit de?oia in oibus. Q,uía uere efau fup fundamétü chrifti uitio fuo extruxerat χη, ligna& ftipula:Idcirco dom? iacob& iofeph in ignéuerte£ ae pee eb μων (ἐπ: ui eft mifit mead uos,fcd?m regulà fcripturag πδ εξ δὲ flama:imitas drim fuü:q dicit: Ego fum deus ígniscon Deu4.d ü Heft.14. d dicic, Vnde& in Hefter legimus:Ne tradas ἀπο regnü τ!— fumens:ut deuoratis paleis pctógsfrumentü purti in Ποῦ, t his quinó funt.Poffumus hunclocum&aliterinterpreta,— reacógreget. Cuncta que diximus& quz dicturi fum?iu, r ri; uia latati eftis in ruina feruorum meoE,eadem perfe dzifibi futuro tpe pollicent,qri pro chriíto recipiet antichri[i cutio cótra uos ὅσ ueniet:& patiemini quacügpfeciftis;»Er— ftü:impleta ,pphetia απ faluatoris:Ego ueni in noiepatris Iof. 5.8 Ϊ ficut tati eftis aduerfum populii meum cumgentib?relis— mei,& nó fufcepiftis πιο: alius uenerit in noie πιο, ΠΠΠ reci quis:ítaomnes gentes letabunturcontrauos: δὲ deuora^— pietis.Etqcqd cotra idumaa iterpretati fum?:illi aduerfus N bunt& bibent:& perfecutione fimili conterent. a«η— romanüregnü fomníat:Q) d? nos dicim?aut iuxta hiftoria fr monreautem fion erítfaluatío τξ, Idumaa fubuerfa:&ab^— fub zorobabeleffeiam factü:aut certe iuxta pphetià& my n inimicis gentibus επ quibus prius cótra iacob foedus inie fticos intellectus Qtidie in ecclefia fieri,& in regno aniz ad; ΐ rat deuorata:in monte fion eruntreliquiz:eritqpfaluatio,g^— uerfus carnéiin unoquoq cópleri.Frumentariü αὔτ fcdóm à erit fan&?: hoc eft,uel ipfe dris reuertetur adtemplum,qd?— tropología definerecé dicim? in hareticis: qri nullus fuerit Ἢ &ppter pctà dimiferat: uel eritabfolutefanctü.i.fanctüfan^ qapudeos granü tritici qp in terra mortuüi eft:& panem de? étorum.Et poffidebit dom"iacob:fub Zorobabel,& Efdra τα 5 πάθετε feiactet.Suntq nó,zv cao pop.i.frumentariti: ἱ δὲ Neemia eos q fc hareditate poffederant. Eterit domus— fed πυρφόρομ, hoc eft q geftare po itigniculum,a Lxx.traf k iacob: id eft iuda ignis: X domus iofeph: ideft decem tri, ἰδεῖ putent. Acquiefcétes igit diuerfis interpretationib?, di" buum flamma. Deiofeph quippenatus eítephraim:exd^ cemus iuxta tropologià:nó foli frumétariü cefTatun: apud" tribu famariz imperíü fuit:domus aücefau:ideftidumao— hereticos:fed& εἴ! qui lucéchrifti habere fe fimulat. Ete 2, Cog.amn.e is rü qui tam fzui δὲ crudeles extiterant contrafratréfuü,uer— iplefathanas tranffigurat inangelülucis. b€ptbere Ἢ tetur in ftipulam.Et quomodo ignis&flammacito ftipu,— dítabunt τζ. Κουετίο in regnü futi iuda q habitauit in meri. lam deuorat:fic duo regna in uni? fibi uirgz iuxta Ecechiel— die:X poffedit cüctà regione, iuxta diuifione iefu filij nauae à copulam foederata,uaftabunt idumaa δὲ deuorabütea:&— Quergítad fcorpioné.i.oém acrabathena. ΝᾺ hi q pri? r7» non erítrefiduus ex populo qui poffit euerfionem aduerfa,^ mínis artabant anguftis:poffidebüt monté cíau.i.montes h riorum uicinis gentibus nunciaresHocenim qd? Lxx. tran.— feir:& montana que edom afi poffederat. ΩΣ ui aüt habita n ftulerunt zrvpotápoy, quem nos in frumétarium uertimus,— bátin fephela.i.in cápeftrib? Ιγααᾶ& emmaus,diofpolim N juxta antiq fermonis eloquiti:eos em ἧς nücagentes in re;* bus,ui ueredaríos appellat: ueteres frumtarios noiabant; fcilicet nicopolimqy fignificas,poffidebiit palaftinos:qnqg urbes palaftinogGagam, Afcaloné, Acotüi, Accaró, Geth,, ud oéin^ e ΖΞ & zm» η Jibdíam. ucl oem illa plaga: qua iuxta A&?apfos: faronasappella£,— Alij uero putát eà fephela.i.cápeftre regioné quaecirca eleu theropolté repromitti, φ ad rhinocolurà δὲ ad mare ufqp té déda fit.i.detribu iuda nó folii eleutheropoli teneát:fed uf^ qpadmaritima pueniát:& philiftíjm fuo iperio(ubiugent, 2£s. I $o. 53 quunt cótrababylon&amanitas, moabitas, philiftífm,& cateras natióefimultis fermonib?iinguz eorti abuti:& ferz uare idiomata,puincíarü. Ο uia crgolingua affyrioge τοῦ) min? ,q hebraice uocat, 623 dicit fapharad:hiic fenfum εξ cófjcio: Tranímigratio hierfm qua in cunctis terminis ΖΞ: Qs prius nó habuerit fubiugatos.Dilatabi; tur ἃς termin*filiorü iuda ufqsad ephraim: ubi nüc Neapolis eft: & ufq ad regioné fa; mariz:ubi febafta có:. dita c(t. Beniamin atit tui? ftatim ab hierfm -εδίτα feptétrionem ter mini dilatantur:cüctà polfidebitarabiá qua priuf uocabat galaad: & nunc gerafa nücu/ paf. Iuxta Lxx. ait€ monté ephraim δὲ cà/ pos famarix& benia/ min& galaad: hi qui fuerintin meridie pof fidehüthocutrüfactü - fit de? uiderit: pot em ex parte p anos qnge/ HEP. Etqui ín campeftri; bus philiftim:& poflide; bunt regionem ephraím, & regioné famaría:& be; níamin poffidebit gala; ο ad. Et trànfmigratío ex/ ercítus ei?filiorü ifracl:oia chananzorü ufq; ad fare/ pram.Et tráfmigratío híe; rufalé ἢ ín bofphoro ít, poffidebit cíuitatef auftri: Etafcédent faluatores in moté fion: iudicare móté efau: δὲ erit drio regnum. SEP. Et quí in fephela alie nígenas:& poflidebunt montctn ephraím: δὲ cam pum famariz& benía/. mín δὲ ealaad. Et tranf; mierationís príncipium iftud filijs ifrael:terra cha nanxorum ufq fareptá: & tranfmieratio hierufa/ lem ufq; ephraten: ροή” debunt cíuitates naceb: & alcendent q falui fuerát de móte fió:ut puníát mo té efau:& erit do regnü. rcgióibufcq diuifa eftz urbes auftri.1. tribus fuz recipiet.Pro eo atit qd? nos ínterpretati fu mus:& afcedent falua tores,ac Lxx tranftule τῦτ: χνασωζάμενοι οἱ, hi qui falui fuerint, ín hebraico fcriptum eft: UDENEYAIQuinó ut Agla δὲ Lxx.& the odotio Ρας σεσωσ’’ μεένοι, uel ανασωῖολκέρ voi: fed iuxta Symma chü σῴἰουτεο. i. actiue faluatores intelligédi füt,Siqdé σεσωσμένοι .faluati Ον he; brazo fermone dicung. Quia iuxta. híítoría, ut potuim? iterpretati ΔῸΣ "v5 tos υἱῷ ad aduétum chri(ti e& cópletü: qd ficutcertiffime fcio qtidie cóplet i nobis:X in regno eccfie -cófirma£.Hi ef q habitát in meridie.i.in nageb:& in uero fütlumine:&q tenent cápeítria& hüilia.i. difcipuli ei? α’ Matt, ur. d bus dicitDifcitea me qa mitis fum,& humilis corde:poffi debüt monté efau& philiftim:quos poffum^,ppter fuper; bia dogmatii& eloquétià fcularein ethnicone pfona acci pere: Vtin móte fint magri:in philiftim δὲ alienigenis difci puli, q magiftrop: auctoritate ducü£: Et nó folü móte efau, &alienigenas:fed regione Qcp ephraim δὲ famariz poffide büt.Ephraim δὲ famarià crebro in Ofee legim^:& in haere fib? qua fub ποῖς chríftiano ecclefià diuidüt interpretati fu mus:Etibi ein fpera£ ubertas:& ibi cuftodiam fidei repro 'mittüt.Porro beniami fili?dexterz atcpytutis ubi teplii dei eft:polfidebit galaad:quz interptat trafmigratio teftimonij ifraelé carneü fignificans:ab illis e ad nos teftimoniü απ cómigrauit. Iuxta Lxx.aüit δὲ ipfum beniamin,& galaad:hi :q fuerint i meridiepoffidebür. a«Tt tráfimígratío exercí Πιο”«c. Multi in hocloco tráflatio nra difcrepatab adi; , tióeuulgata. ΝΠ debem?i expofitióe hiftoria hebraica ueri taté feq:Q.ui de babylone iuxta uolumé Εἰάγα& Neemiz reuerfi fuerant ín iuda: recte tranfmigratio uocabuntur: Totus ille exercitus filiorü ifrael:ad meridié quidé, δὲ ad oc " eident&,& ad feptentrioné poffidebtit idumaos,€ palati . nos,& monté ephraim,& famaria. Beniamín quodp:qa ἐδ, finis eft folitudini,fpecialiter obtinebit galaad. Contra orie tem ucro cunctis qua in terra chananzoge funt,imperabtüit τα δά fareptam fidoniop::ubí quondam Heliam pauit ui - dua,Perro hi qui de ip(a hierufalé metropoli ciuitate tranf/ "fatifuerant ín fapharad:qd? nos in bofphorüi uertimus:pof "fidebunt ciuitates auftri:qua füt in tribu iuda: Reuerfi ert 4n urbé fua:ea qux urbi uicina(Πε obtínebüt. Οτο haec ex pleta fuerint, ficut in iudicü libro, mittebat dris faluatores «q populi de captiuitate faluarent: fic afcendét& ueniet in mont fion: ut iudicent atqp difcernant: quafi fubiecti,& 'feruienté(ibi montem efau:hoc eft idumaos:fubiugatifqs *eibus,erit díio regni. Vbí nos pofuimus bofphorti:in he/ .braico habet"329:qd' nefcio cur Lxx.ephrata tráfferre - uoluerint:cü 8ζ Ἀσία, δὲ Symmach?,& Theodotio,cum he; braica yiitate cocordét.Nos aüitab hebrzo,q nos in fcriptu Σεῖς eruditit didicim? bofphor: fic uocari:& dfi iuda?:Ifta ,ingt eft regio ad qua Hadrian?captiuos tráftulit.C) fi ergo " chrift?nr uenerit:tüc reuerfura eft in τά τ ου illa captiui» stas. Poffum? aüt locii quelibet regni babylonis intelligere, Gd aliud arbitrer. Nà cófuetudinis pphetarü eít: qiülo fum?:& inter cófrago fos fcopulos nram na uiculá rexim?:fpiritalif ítelligétiae uela pádam*:ut ate ἀπὸ & fua referáte myftería leti pueniamus ad portü.Eo tpe d beniami poffederat galaad:tráfmigratio excrcit^filiop: 1(rf, ul'certe prícipiti tráfmigratioi( carnei ἡπα ifr:(tudueritut ád chanarizoge terr pucniatetpphetic?fermo q fame pícli tabat i iudaa:exíccato uellere ifrael ad gétiüi rura trafeat:Ibi qp pafcat δὲ pafcat:dü& recipit a credétib?:& paícit ipfe cre détef:Sarepta,uPexduob?copofitü ὃ, δὲ iterptat anguftia pa nis:uf'unüybii&& tráffcrt i incéditi: Chana i σάλομ.ἰ. motii uertit:aut certe negocíator,& hüilis appella£.Ieit traf migratio filio: ifr qr occideté dimiferit Iram: ad fpi ue nerintuiuificáté:mouebit cüicta qulegis füt. Negociabi£ de mitis margaritis unà pctofiffima margarità:X depofita iudaog: fupbia,hiiilitate fectabi£ chriftiana:& illucuícp p^ ueniet, ubi antea fuíttribulatio panis:& mulier uiduaa fuo conditore deferta pupillü filii uix alebat:& uniucría iliius pctá& uitia cócremet, Captiuitas αὔτ fiue tráfmigratio hie rufalé:ubi αυδαᾶ erat uifio pacis:& ἢ πᾶς in toto orbe difp fa eft:poffidebit ciuitates au(tri.i.eccfias ueri& pfecti lumi nis:dicetqj cü(ρδία poenités: Vbi pafcis,ubi cubas in merí die.Etcii iefeph in antiqu& germanitaté recepta, inebriabíe fanguine paftorís& principis. ΩΣ fi iuxta Lxx.ephrata lcgi mus,nulli dubiü eft qn chrifti intelligat fides. Ephrata etin interpta£ xagzrogopra.i.ubertas:S φυώνυμοο eftappellatqg bethle£in d ort? eft cocleftis panis. His atit ita geftis,afcen dét faluatores, uel q faluati fuerint de reliquijs ρρᾶ iudaici in móté fion:utiudicét,& ulcifcan£ móté efau. C) uó lume diis lucé appellatapfos fuos δέ dicit: Vos efiís lux mundi: Matt, s.b & ipfa petra,petro donauit ut petra fit:paftor Qqp bon? illis paítose largit?é noia:& qd'cüqp dici£ feruif tribuit ut dicát: fic ipe faluator apfos fuos müdi οὗ uoluit faluatores:q αίςξ derefpeculà mótis eccfize:& deponétes fupbia iudaica,unt uerforüq montiii qua aduerfü fciam dei erigebant:regnü diio parauerüt. Hzc ad duas lucubratiiculas ueteg: aucto ritate fecut?^;& maxime expofitioné hebraica ,ppero fermo ne dictaui, aperuiqy os meti:fed nefcioanillud chrifi?im/ pleuerit, Vii fapiés lector fenfuti magís debet cófequétia d^ rere eloquíj uenuftaté, Neqp er ea leuitate& cópofitio/ ne ybog: dictam?:ut fcribim?. Aliud eft mi Pamachi fepe ftilü uertere:& qua méoría digna(unt fcribere. Aliud nota riog articulis pparatis pudore reticédi dictare qd'cücpin buccá uenerit.[n hoc ,ppheta δὲ adolefcétuli lufim?& fenef pfumpfim?. Q.ui ueriora& meliora dixerit:in illi? fenten tià tráfgredere.«inis. e$ AD CHROMATIVM. DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN IONAM PROPHE TAM AD PAMMACHIVM. PROEMIV M. 9:53 R iennium circiter fluxit. poftc quinq pphetas interpreta?fum,Michea, Nahum, 7| Abaaik,Sophoníam, Aggeum:& alío opere detentus, non potuí ímplere discre 44 ram:Saipfi enimlibrá de illuftribus uiris:& aduerfum Iouinianü duo uolumína: a Apologetícum quoq;:& deoptímo genere interpretandi ad pammachíum:& ad nepotianum,ucl de nepotíano duos libros:&alía qua: enumerare lógum eft. loítur tanto poft tempore,quafi quodam poftlímínio a Iona ínterpretandi fitmens principium:obíecro ut qui typus eft faluatoris:& tribus dícbus ac noctibus in uentre ceti moratus,prefigurauit domíní re furrectionem: nobís quoq fetuoré príftinum tribuat: ut faricti ad nos fpírítus mereamur ad; "1? uentum.Sí em Ionas interpretatur,columba:columba aüttefett ad fj piritumfancta:nos quog; columbam δὲ aduentá ad nos interpretemur columbae. Scio ueteres ecdefiafticos tam eraxos ὁ latinos fuperhoc libro multa dixifle: δὲ tantís quxftioníbus, non tam aperuiffe ds obfcuraf fc fententías: ut ipfa interpretatio eorü, opus babeat ínterpretatíone:& multo íncertíor lector recedat, Ορ fuerat antecj legeret.Nec hoc dico,quo magnis ingenijs detraham:& alíos mea lau de fugillem: fed qd'cómentatorís officium fit:ut quz: obfcura funt; breuiter apertegy dilucidetz δέ nontam difertitudinem oftentet fuam,cg fenfum eíus qué exponit diflerat. Querimus ἰσί/ tur, Ionas propheta, excepto uolumine fuo δὲ cuangelijshoceft domíni de eo teftimonío:ubí alibi ín fcripturis fanctis lectus fit?Et ni fallor ín regum uolumine;de eo τὰ fcríptum eft: Anno quíntodecimo Amafia fili Ioas regis iuda:regnauithieroboam filius Ioas regis ifrael in. fama: ria,quadraginta annís& uno.Fecitq; malum coram domíno,& non receflit ab uníuerfis pecca/ tís híeroboam filij nabath:quí peccare fecit ifrael:Ipfe couertit fines ífraelis in famaria ab introi/ tu hemath,ufqy ad mare folítudinis:íuxta uerbum domini dei ifrael:qd'locutus eft ín manu fer ui fui Ionz-filij amathi prophetz:q fuit de σε: απ εξ in opher. Tradüt auté hebraií μᾶς effe filium uiduz fareptanx:quem Helías propheta mortuum fufcitauit: matre poftea dicente ad eum: INunccognoui quía uir dei es tu:& uerbum deiín ore tuo eft ueritas: δὲ ob hanc caufam ΗΝ eriam ipfum puerum fícuocatum. A mathi em in noftra língua ueritatem fonat:& ex eo qd' ue; rum Helíaslocutus eft:ille qui fufcitatus eft filius effe dicitur ueritatis. Porro eeth ín fecüdo fe; horím miliario: qux: hodie appellatur Diocefaría eütibus M ieiciite t grandis eft uícu [πο& fepulchrum eius oftéditur, Quádg alij iuxta diofpolim:id eft liddam:eü δὲ natü& có ditü uelint: Non intelligentes hoc qd' additur opher:ad diftinctionem aliarum gethurbíut p/ tínerexqua iuxta cleutheropolim fiue diofpolim hodie quoq; monftrant.Liber quog Tobíx licetnon habeatur in canone:tamé qa ufurpatur ab ecdefiafticis uirís:tale quid memorat: dic& te l'obíaad filium fuum: Fili ecce fenui:& ín eo fum:ut reuertar de uita mea: Tolle filios tuos 8 uade in medíá filí:(cio em qua locutus eft Ionas ppheta de níuiue qm fubuerte£ Etreuera quá tum ad híftorías tam hebrzas cj graxcas ptínet:& maxime Herodotü:legimus niniuen regnáte apud hebrzos Iofiaa Aftyage rege medon:fuíffe fubucrfa.Ex qintellieimus primo tpead Io nz: pdícationé acta poeniítétía, Níniuitas uenia cofecutos:poftea uero ín priftínis uítijs pfcuerd tes,deí ín fe puocaffe fentétia; Tradütq; hebrxi Ο(ος, δὲ Amos,& Efaiá ac Ioná tjfde pphetafle tépotib?.Hoc quátüad hiftoríz ptínet füdaméta: ater: πό ignoram?chromatí papa ueneta bilisfudoris e£ucl maximitotü;pphetá referre ad intelligétia faluatoris:qd' fugerit,qd" dormie rít,qd pcipitatus ín marefit: qd" fufceptus a ceto,qd' eiectus ín littus poenítentiá pdicarit; qd cotríftat?ob falute urbis innüerz,cucurbitz fit delectat?umbraculo:g, rephéfus a deo cur maío ré curá habuerit herba uírétis, δὲ extéplo arídz Gp tátx homínü multitudínis:& cxtera qin ipo uolumíne explanare nitemur:& tfi ut totü pphetz fenfum breui pfatione coprehendá: nullus meliortypifui ínterpreserít:cg ipfe q ínfpirauit pphetas:& futurz ueritatis ín feruis fuis líneas afi fionauít, Loquit ergo ad iudzcos fui fermois incredulos:& chriftà dei ΠΩ nefciétes: V iri Ν níuitz furgét in iudicio cü eriatioe ifta:& codénabüt eá:qa pníam zgerüt ín pdicatioe Ionz: δὲ - ecceplufcgiona híc.Codénat οΠατίο iudzon: credéte müdo:& níniue agéte paenítétia.ifrincre dulus perit.Illi habét libros;nos libron: drim: illi tenét pphetas:nos ín telligétià pphetan:: illos ocídít litera,nos uiuificat fpüs:Apd'illos Barrabbas latro dimittitinobis chrift? dei fili? folui£. E. τος E — si qu E fi Zin^jonam ὁ Ka. 1$06. 34 ᾱ-- DIVI HIERONYMI PRESBYTERI ΟΟΜ(κε αοππ!, fugereuoluit in thárfis:quam iofephtis in ο: MENTARII IN IONAM PROPHETAM. mawaeq 75. factum eft verbum oomíní«c, Lxx.exce : pto eo qd? dixerunt: ἀνέβα, κραυγή τῇς καὶ κιας Eel terpretatur tharfum ciliciz cíuitatem:prima tantum litera comutata: quátii uero in paralipomenó libris intelligi da; tur,quida locus Indi fic uocatur.Porro hebrei ΘᾺ mare dici generaliter autumant: fcd?m| illud: In. fpiritu uxhemiti confringes ἀυτῆσ'' s, TS | QUTH naues tharfis ,id eft NE um: míni ad lonam filium amathi,dicens:— latenaues tharfis.Su, eftafcéditclamor ma per quo ante ános plu licizeiusad me: cz; lerunt.In condemna;.., tionem ifraelis lonas b tera fimiliter tranftu/ nam ὃς prxdica in ea:quía afcédit ma/ ERA cius coram me, Et fürrexit Ionas, adg&es mititur:qd— ut fucereríntharfisa fade domíni. Niniueagente poeni E did: tentiamzlliin malicia. c HEB«- Et défcendit. in: perítueren.Porroq?. Toppen δὲ inuenit πα. ait, afcédit malicia ei?: ei coram me:fiue da; U€im ecumtem in tharfis: mor malicíz eius ad& dedit me:Hoc ipfum eft qd Surge& uade jnníniuen ciuitatem ma/— rimosin epiftola qua; dam ad marcellam di. xiffe me memini. Non igitur propheta ad cer tum fugere cupiebat locum: fed mare in; gredíens, quocungs. pergere feftinabat: δὲ sEP. Εἰ afcendit in loppen& inuenit na/ uem euntem in tharfis; agis hoc conuenit : fugitiuo€ timido:nó dedit— Joc fügarociofzelioe re:fed prímà occafio»: ἶ Geíi.18.c in genefi dicitur: Clamor fodomorum& gomorrz multi^ mem arripere nauigandi. Hoc quoq? poífumus dicere b Ibi, 44b plicat? eft.Etad cain: Vox fanguinis fratris tui clamat ad qui notum tantum putabat ín iudza deum:& in ifrael ma* : Mà me de terra.Iuxta tropologiam uero dominus nofter, Io; gnum nomen cíus: poft illum fenfit in fluctibus: confi; 33 nas:hoceftcolumba,(iue dolens: utrumqp enim interpre/— tetur& dicit: Hebraeus ego fum,& domini cali ego timco tatur:uel quia fpiritu(Tanctus in fpeciecolumbz defcendit & manfit in eo:uel quía noftris doluit ipfe uulneribus:& fle qui fecit mare& aridam: Sí autém ipfe fecit mare δὲ ari; dam:cur aridam relinquens arbitraris te conditorem uit fuper hierafalem: Et líuore eius fanati fumus: Vere fi^ marisin mari poffeuitarezSimulq inftruitur per falutem oi lius ueritatis: deus quippe ueritas eft: mittitur. adniniuen^ conuerfionemqs nautarum: etíam tantam multitudinem 5 pulchram,id eft mundum:quo nihil pulchrius oculis car^— Niniue fimili poffe confeffione faluari, De domino au/ neis afpicim?. Vnde& apud gracos xécu.co,ab ornatu no men accepit: confummatif:p operibus fingulis, de eo dici tur: Vidit deus quia bonum eft: Ad niniucm inquam ciui tatcm magnam:ut quia ifrael audire contempfit:totus gen tem& faluatore noftro poffumus dicere:«p dimiferit do 7 mum, patriam fuam:&affumpta carne, quodammodo ἡ de cocleftibus fugerit,ueneritqpin tharfis: hoc eftin mare iftius fzeculi: fecundum quodalibi dicitur: Hoc mare ma; m tium mundus exaudíat: Et hoc propterea, quía afcendertt^ gnum δὲ fpaciofum,ibi reptibilia: quorum non eftnumer yu malicia eius coram deo. Cum enim deus quafi quandam rus: Animalia pufilla cum magnis: illic naues pertranfiz pulcherrimam domüferuituro fibi homini extruxerit: de, bunt;Draco ifte quem formafti ad illudendum εἰ: Idcirz hk ,prauatus eft homo propría uoluntate:& a pueritia dili^^ co'enim& in pafftóne dícebat: Pater fi poffibile eft:tran/ id genter appofitum eft ad malum coreius:poluitcpincorlo^ feat calix iftea me: nepopulo conclamante, crucifige,cru p ος faum, δὲ extructa turre fuperbie meretur ad fe deícenz— cifigetalem:& nos non habemus regem, nifi cefarem:ple ἵ dentem filium dei: ut per poenitentiam ruínz confcendat— nitudo gentium fübintraret, δὲ frangerentur rami oliua T] ad coelum:qui pertumoré fuperbie nonpotui. bt pro quibus oleaftri uirgulta fuccrefcerent: Tantaqp pie " furrexít 3onae«c, Scit propheta fanctofibi fpiritu ποσο»^ tatis& amoris fuit in populum pro electione patrum,& à rente:quod poenitentía gentium, ruina fit iudzorum: Id/ repromiffionead Abraham:utin cruce pofitus diceret: Pa id circo amator patria fuze,nó tam falutiinuidetniniuepnó— T ignofce eis,quod enim faciunt,nefciunt, Vel certe quo; ji uult perire populum fuum: Alioquin legerat Moyfen ro, niam tharfis interpretatur contemplatio gaudij: ueniens 4 Exo.31.g gantem dixiffe pro co:Si dimittis eis peccatum, dimitte:fin ad loppen propheta, quz& ipfa fpeciofam fonat, ire fefti/ μα autem non dimittis, me dele delibro tuo quéfcripfiftt& βαεαα gaudium,& quietis beatitudine perfrui, totum fe n ad praeces illius faluatum ifrael:&t moyfen de libro non— traderetheoric melius effe arbitrans, pulchritudine,& "1 fuilfe deletum:quín potius domínum occafionem accepi(,^ Warictate fcientize perfrui: d$ per occafionem falutis gentiü jJ feper feruum:utcateris conferuis illius parcere:Dum eii— Ceterarum perire populum, de quo chriítus ín carne gene "1 dicit dimitteme;oftedit fe poffe retineri. Tale quid& Apo; randusfit,€€.€t ocfcendit ín Ἵρρρευτ fnuenit παν ᾿ ftolus loquitur: Optabam anathema effe pro fratribus uet zc, Ioppen portum effe iudarae:& in regnorum, X pa; jk meis: qui funtifraelite fcm carnem: Nó quod ipfepcrire^ ralipomenon libris legimus: Ad quem hiram quoq rex " defyderet: cui uiuerechriftus eft,& morilucrum: fed ma,«ΟΤΙ ligna delibanoratibus tranfferebat:quaehíerufalé ter? gis meretur uitam,dum faluarcuult ceteros.Praterea ví,— reno itinere perueherétur. Hiclocus eft,in quoufds hodie Ti dens lonas comprophetas fuos mítti ad oues perditas faxa monftrantur ínlittore:in quibus Andromeda rdiga; d domus ifrael: ut ad poenitentíam populum prouocarét, ζᾶ ,Perfei quondam fitliberata prarfidio: Scíteruditus le?: ; Balaam quoq diuinum de falute ifraelitici populi pro 7 ctor hiftoriam: fed δὲ iuxta regionis naturam de monta? Jo phetaffe:dolet fe folum electum, qui mitteretur adaflfyrios/ nis& arduis ad ioppen, δέ campeftría ueniens propheta, n inimicos ifrael:& ad ciuitatem Ο/Η maximam: ubi ido: recte dicitur defcendiffe& inueniffe nauem funem foluen, Jus ια όν κατανν& Suodh is ma us ef timber tem e littore,& ingredientem mare: deditg; naulum eius, MS per occafionem pradicationis fuz:illis conuerts ad( S ed e M eft fubuefiois eus juxta hebraiz uS ponitentiam,ifrael penitus relinqueretur; Noueratenim fuc merce em Dauiesig eit uo ccv eru itus, , eodem fpiritu quo illi gentium praconium credebatur:: Clifiue τόναῦλομ&vrov.i.naulti fuü:ut xx.tráftulerütEt N uod quando nationes credidiffent: tunc periret domus defcendit in eà:ut proprie cótínerur in hebraico:"v^ em de " ifrael:& quod aliquando futurum erat: hoc ne in fuo fie;. fcédit dicit:ut fugitiu^follicite latebras quereret: v el afcen , τα tépore uereba£, Vnde imitatus cain Ionas: recedensa— dit;ut fcripti eft t aeditióe uulgata;ut ἅσπ nauís pergeret,. i, D perueniret js t | B yt: τ τ ον — P. £ommen.IDieronymi perueniret: euafifTe fe putans fi iudaam relinqueret. Sed δὲ dominus nofter in extremo iudezlittore: quod quia in iudza erat, appellabatur pulcherrimum: non uult tol; lere panem filiorum, δὲ dare eum canibus: Sed quia ue; neratad oues perditas dom? ifrael:dat ucctorib?praciü:ut tiad eum quem fugerat. Vnde intelligimus etiam ea quz fibi Ποῖος aftimant falutaría,deo noléte uerti in perniciem & non(οἱ non prodeffe auxilium,his quibus prabetur, fed& ipfos qui praebent pariter conterí: Sicutlegimus ui^ δᾶ ab affyrijs αογριῖ,αυία opitulabatur ifraeli contra do^ quí primum fuur fal uare uult populi, fal/ uetaccolas maris:& inter turbines ac tem; peftates: id eft paffio; nem fuam, crucifq; cóuitía fubmerfus in inferno: falueteos ds quafi in naui dormiés negligebac.Prudes ro gandus eft lector: ne eundé uelit ordine tro pologíz: quem& hi; ftoriz quarere:Na& Gaf.4. d Apoftolus, Agar& fa ram ad duo teftamen; tarefert:& tamen non omia quz in hiftoria illa narratur,tropolo; gice interpretari poffu mus: Et ad Ephefios : deadam δὲ eua difpu; Ephe. s.d tásait;Propterhocre/ linquethomo patrem & matrem fua: δὲ ad/ hzrebit uxori fuz:& erüt duo in carneuna: Sacramétum hoc ma; gnum eft: Ego autem dico in chrifto& ín ec, clefía. Nunquid το’ tum principium δὲ . HEP.& dedit naulum ci?:. & defcendit ín eam:ut iret εἴ eís in tharfis a facie do/ 4 míní.D óminusautetn mi fit tentum magnü ín ma/ re:& facta eft cempeftas maenaín tnari:& nauis periditabatur conteri. Et tímlierüt nauta: δὲ dama runt uíriad deum fuut: & miferütuafa ἢ erant ín naui ín mare,ut alleuiaret c abeif.EtIónafdefceditad interiora nauis:& dormíe » batfopore graui. Et áccef, fitad eum eubernator δὲ dixit eixquid tu fopore de: primeris? Surge ínuoca deü tuü fi forte recogitet de?de nobif:& n6 peam?. Et dixit sEP. deditq; naulum fuü: afcendit in eam:ut nauiga ret cum οἷς ín tharfisa fa cie ἀπί. Et dns fufcitauit fpirità tnagnü ín mare, facta cft tépeftas magna: in marí,& nauis peridíta/ batur conteri.Et tímuerüt quí nauigabant:& dama ueruntunufquifq; ad deá fuii:& íactà fecerüt uafo; rü nauis i mare, ut alleuía (οξ nauis.Ionas αὔτ defcé dit ín uentré nauis, dor micbat δὲ ftertebat. Et ac ceflit ad eum proreta, δὲ dixit ei: qd tu ftertís? Sur ος ínuoca deum tuum: fi quó faluos faciat nos deus:& non pereamus. Et dixit mini uoluntatem, Pe/ riclitatur nauís qua periclitantem fufcepes rat;uento maría conz citantur: in tranquillé tatetempeftas oriturz nihil deo aduerfante fecurüeft. b«[£t tímuerunt aute 4C. Arbitrátur nauem fov lito onere pregraua^ ri:& non intelligunt toturn pondus effe fu gitiuí propheta: Ti ment nautz: clamat unufquifgy ad deum fuum: ignorantesue; ritatem, non igno^ rant prouidentiam 2 δὲ fub errore religio; nisfciunt aliquid εἴν fe uenerandum: pro^ fjciunt onera in ma: re, ut magnitudinem flu&uum clafífis leui; ortranfiliret. At con/ tra ifrael nec bonifnec malis intelligit deumsz & plangente chrifto populum,ficcos ocu/ los habet. c«4€t Sjonas ocícendít ad nefeos:& fabricam mundi:& bominum: conditionem: ad chriftum δὲ ad ecclefiam referre poffu^ Ybidem fnus, quia hoc teftimonio ficabufus eft Apoftolus« Hoc enim hoc quod fcriptum eft: Ideo relinquet homo pa; trem fuum: referamus ad chriftum: ut dicamus eum pa; trem in coelis reliquiffe deum, utgentium populus íun/ geretur ecclefia: hoc qd? fequitur,matrem fuam:quomodo poffumus interpretari:nifi forte dicamus reliquitfe ei coc^ leftéhierufale:qua eft mater fanctoe: δὲ cztera multo his χοπ ποια difficiliora. Illud etia quod ab eodé Aplo fcribit:Bibebant alit de fpiritali cofequete cos petra:petra aute erat chriítus: nequad nos artat, ut omnem exodi librum referamus ad chriftum: Ql uid em poffumus dicere, gp hzc petra a moyfe percuffa Πε η femel, fed bis:qd aqua fluxerint:& torren; tes repleti finteNum uniuerfam loci huius hiftoriam p Πᾶς occafionem cogemus fub leges Allegoriz€& non potius unufquifg»locus fcd^m hiftoriz diuerfitatem:diuerfam rez : cipietintelligentiam fpiritalem«Igitur ficut haec teftimonia fuas interpretatióes habét:& nec pracedentia,nec cofeque tia eandé defyderat allegoria:Sic& Ionas ,ppheta,noó abíqs perículo ínterpretatis,totus referri ad diim poterit. Nec ex Mattb.rz2,c Κο qp in euagelio dicit: Generatio peffima& adultera,fignü querit,& fignum non dabitur ei,nifi fignum Ionz prophe; te:Sicutem fuit Ionas in uentre ceti,trib?diebus& trib?no €tibus:fic erit filius hominis in corde terrztribus dicbus & tribus noctibus: reliqua etiam qua in propheta digefta funt,eodem ordinereferunt ad chriftum. Certe ubicunqs abíq difcrimine hoc fieri poteft: nos quodp facere nite; mur. 4([büsautem mifit ventü magnü ec. Pote(t fu/ £a prophete δὲ ad hominis referri in cómuni perfonam: q dei przcepta conténens, reccífita facie eius:& fe mundo tra didit:ubi poftea malo: tempeftate,& totius mundi contra fefauiente naufragio compulfus eft fentire deum:& rcuerz ínteríoza nauís«C. Quantum ad hiftoriam pertinet,prophetze mens fecura defcribitur: n6 tempeftate, non periculis conturbatur:eii dem&in tranquillo& ímminente naufragio animum gerens, Deniqpalíj clamant ad deos fuos,uafa profjciunts nititurunufquifcs quod poteft: Ifte tam quietus eft& fe; curus,animicp tranquilli:utad nauis interiora defcendens, fomno placido perfruatur. Scd& hoc dici poteft: Con/ Ícius erat fuga:& peccatí quo domini pracepta neglexe; rat: δὲ tempeftatem ignorantibus cateris contra fe fzuire cernebat: ideo defcendit ad. interiora nauis:& triftis ab fconditur:ne quafi dei uindices fluctus aduerfum feuide/ retintumefcere. C) uod autem dormit,non fecuritatis eft, fed moeroris:Nam& apoftolos legimus in domini paffio ne,pra trifticiz magnitudine fomno fuiffe depreffos, Sin autem ínterpratamur ín typo:fomnus prophete& grauif; fimus fopor:hominem fignificat erroris foporetorpentem: cui non fuffecerat fugiffe a facie dei: nifi quadam uecordía mensillius obruta, ignoraret iracundiam dei:& quafi fecu rus dormiret, δὲ profundiífimum fomnum roncho nare fo naret. Ὁ«Lt acceffít ad eum gubernato: c oíxít εί τᾶ, Naturale cftunumquemqp in fuo periculo dealio plus fpe; rare: Vnde gubernator, fiue proreta qui uectorcs timi» dos debuerat confolari: cernens difcriminis magnitudi; nem:excitat dormientem:& arguit improuidz fecuritatisz commoncetqsut ipfe quoq pro uirili portione depracetur deum fuum:utcuíus erat commune periculum, commu/ nis efTet oratio. Porro iuxta tropologíam plures funt;qui cum Iona nauigantes& habentesproprios deos ad conté plationé gaudíj irefeftinat:Sed poftds Ionas fuerit forte de prehéfus:& morte illi? midi fedata tepeftas: maricp tráglli tas reddita: τς un? adorabit de?:& imolabüt victima: ἰρὲ ritales: js utiqp iuxta Iram in medijs fluctib? nó habebàt. Ετος Mattb, τό ἃ f δὰ iul a | | ng m ur M m Λ m un VJ dy ly πι tou ὯΙ Juil ως ti f: Ty na ]:7 quy ἢ [ία tum río vu [£& T. d iin nay nu dunt Au das, Cu id aut sd δι sd, «Sn rji ntt ada ict aub j:] tiii πῇ/ irum zin 5jonam. a dr£tbírit vir ad collegam fuum«C. Nouerant naturam qnaris:& canto téporé nauteátes(ciebant tempeftatii uento ric ratioes:& utiqp fi folitos, δὲ quos aliquado experti fue rác uctus uidiffent cofurgere:nid forte auctoré naufra; οὔ quererét:& p rem incertam, certi cuperét euitare difcriz men. Nec ftatim debe £3. I mínus eft, terrz,8 maris. Q) ueriturauté quomodo ue; re dicere cóprobetur: Dominü deti coeli ego timeo, εἶ eius pr&cepta non faciat.Nifi forte refpondeamus, qd& pecca tores timeant deii: feruortíy fit nó diligere fed timere: qid in hoclocotimor,p cultu poffit itellioi:iuxta fenfum coz: q mus fub hoc exéplo fortibus credere:uel illud de actibus apo ftolorü huic teftimo^ nio copulare: ubi for; teinapoftolatum Ma thias eligitur: cii pri/ uilegia fingulorü non poflint lege facere có/ muné.Sicut em in có demnátioné balaá afi na loqui£: δὲ pharao, & nabuchodonofor i iudiciü fui, fomnfjs fu tura cognofcunt:& tà men deum non intel/ ligunt reuclant£: Cai; phas quog pphetat ignorans,quod expe/ dirct unum perire pro cunétis: Ita& hicfugi tiuus forte deprehen ditur: nó uiribus for/ tium,& maxime forti bus ethnicorü: fed uo fütate eius qui fortes regebat incertas. d autem dicit:Et cogno fcamus ppter qué mà licia haec eft fup nos: hic malicia ,p afflictio ne δὲ calamitate acci/ pere debem?ifcd?m il lud:Sufficit diei màli cia fua, Etin Amos ,p pheta:Si eft malicia in ciuitatequa diis non fecerit. Eti Efaia:Ego diis quí facio pace& * creo mala.Inalio uero loco: malicia cGtraría uirtuti intelligit;tuxta qd in hoc eode pphe ta(up legim?:Afcedit clamor malicix ei? ad 95 HEB. Et díxituirád colle gam fuum: ueníte& mit/ tamus fortes, δὲ fciamus quare hoc malum fit no/ bis:& miferunt fortes,& cecidit fors fuper Ionam, ο Ec díxérunt ad eum:índit/ ca nobís cuíus caufa tna/ làm íftud fit nobís: quod opus tuizquz terra tua:& quo uadis;uel ex quo po/ c pulo es tu?Et dixit ád eos hebrazus ego funi:& drm deum coeli ego tímeo: quí fecit mare&aridatmn.Et tí e rnüerunt uiri timore tna; eno,& dixerunt ad eü:qd hoc fecifti? Cognouerüt ef uirí quoda facie diii fugeret:qaíindicauerateis ε Et dixérunt ad eum:qd fa ciemus tibi,& ceffabit ma tc a'nobis? qa mare ibat δὲ intumefcebat.. Ες dixit t ád eos:tollite me& mít/ títe me ín mare:& cefTabit mareauobis: ício em qa ,ppter metempeftas hacc grandís eft fuper uos. Etremigabát me. be[£toírerüradeum«c. Que fors indicauerat,co sEP. Etdixitunufgfq; ad pximáü fuü:uenite mittz mus fortes,& cognofcam? cui? στατία malicia hacc eft fup nos:& miferüt fortes, δὲ cecidit fors fup Ionam. Et dixerunt ad eü:annun cia nobís cuius gratía hac malícia cft ín nobíssquod eft op? ruü:S& unde uenis, & quo uadis:& ex qregio ne,& ex ἃ poplo es tu?Et dixit ad eos:feru? dni ego fum:& deü coeli ego colo: quí fecit mare& arídam. Et timuerunt uiri tímore magno,X dixerüt ad εἴς qd hoc fecifti? Coenoue; runt effi uiri quod a facie diii fugeret:eo quod indí caffet eis.Et dixerütad οὓ: qdtibi faciem?& quiefcet mareanobifiqa mare ibat & fufcitabat magis fluct?. Et dixit Ionas ad eos:tolli teme&mitte mei mare& qefcet marea uobis: eco em noui qd" ppter me ἄν C? maeni cótra uos funt. Et conabant minis a deo. Q, d eft inquiüit tantü audiebat,& adhucio norabatdeüi. o«£t tímueruut vírí títioze iniagino zc. Hiftoria or do prapofterus eft: Quia em poterat αἱ’ ci:nulla caufa timoris fuit, ex eo quod eis ἐδ feffus eft, dicens: He/ braus tgo fum,& do» minii deum coli cgo tímeo: quifecit mare & aridam:Statim fub nectítur qd idcirco ti/ muerüt:quía εἰς indi cauerat fe diii fugere confpectii:& eius non feciffe precepta. Deni «p caufantur,& dicut: quid hoc fecifticid eftz fitímes deum,cur fu/ οἷος Si tante potentíae pradicas quem colís: quó te putas eum pof fe euaderecTimentau tétímore magno: qd intelligüt fan&tum& fanctz gentis uirum: deloppe quippe folué tes funé:hebraz gen; tis nouerat priuilegiu: & tfi fugitiuum cela/ renó poffunt. Magn? eft q fugit, fed maior illequi querit: nó au dét tradere: celarenó poffunt.Reprehendüt culpam:timorem cófi tentur: Rogant ut ipfe remedío fit; q auctor peccati fuerat, Vel cet/ te qd dicit: quid hoc feciftizno increpát, fed interrogat uoletes cau fam fuga noffe: ferui a ἀπο, ΙΗ apatre ΠΟΥ myfteriti:ut terra defcra gütuoce,ppria cófiteri: cur tanta tépeítas fit, uel dre cótra tos dei ira defzuiat:Indica inquiunt nobís cui*caufa malti iftud(itfup nos:quíd operis agas, dequa terra,de quo po/ pulojpficifcaris:quo abire feftines. Et notáda brcuitas,qua admirari in Vergilio folebamus. Iuuenes: qua caufa fub; egit Ignotas tentare uias:quo tenditis inquit: rui genus: unde domo, pacé ne huc fertis: an arma: Interrogatur per/ fona,regio,iter,ciuitas: ut ex his cognofcatur δὲ caufa dífcri minis. c([£toírítad coe bebrgue ego fum«C. Non di/ xitiudzus cgo fum: qp fciffura decé tributi a duabus,popu lo nomen impofuit:fed hebrarus fum:hoc eft περατήο,ιτᾶ! fitor:ficut& abraham:qui dicere poterat: Aduena fum ego & peregrinus, ficut omes patres mei:de quo in alio pfalmo ^ fcribitur: Tranfierunt de gente in genté: δὲ de regno ad po/ 127 pulüaltes:. Moyfes,tráfeam inqt& uidebo uifionéhàc ma gnam.Et dfim deum coeli ego timeo: Nó deos quos inuo' catis:& qui faluare non poffunt: fed deum coli: quí mare fecit& aridam. Mare in quo fugio: Aridà de qua fugio. Et - elegaterad diftinctione marís:nó terra fed arida nücupat. Etin breui uniuerfitatis factoroftenditur: qui& coeli dov tur:expetant maria:relinqua£ patria:loca appetant alienaz e 4L£t oírert ad εὖ quíd faciemus ríbí«C. Propter te dicis uétos,fluctus,mare,gurgites,cócitatos: expofuifti caufam morbi, indica fanitatis. Ex eo qd' contranos furgit mare, intelligimus irá effe fufceptióis tuz.Si culpa eft qd? fufcept mus:qd facere poffumusne diis irafcat:qd faciemus tibi? hoc eft,interficiem? tecSed cultoré dri Í feruabim?efi deü fu gis:noftg eft pbere man?:quid fieri iubeas, tuii eft iperares & facto qefcat mare:qd? nüc creatoris ira fuo tumore teftat Statimq hiftorícus caufam itigit íftiufmodi áftiois: mare dicés,ibat& intumefcebat:ibat ut iuffum fueratibatin uin di&à dii fui, ibat pfequés fugitiuü ppheta.Intumefcebat alit p fingfa mornéta tépoge:& dfi nautis morátib^in flue? maiores fufcitaba£:ut oriderer ultione creatoris fc differre nó poffe. f[£t oírít«c, Cótrame tépeítas detonat,meq ritnaufragiti uobif mína£,ut me prédat:me phédit,ut mea morte uítatis:Scio inqtqa ppter me tépeftas hzc gràdis eft. Nó ignoro in mea paená clemeta turbari,müdi ee cofu fioné, mihi irafci,in uof fzeuire naufragiü:fluc^ipfi imperat uobis,utme mittatis i nare. Si ego(enfcro tépeítaté,uos re cuperabitis $o.$5 C 9.17. E Yob.14.a Mattb.27.c Conmmen.IDieronymi cuperabitis trágllitate. Et aniaduertéda pariterfugitiuinri^ unt, qd? mare füfcitaturinBuctus, qd? prodit fortefugitiu?, G i h magnanimitas:nó tergiuerfat,nó diffimulat,nó negat: fed qd indicat quid fieri debeat:tua eft domine uoluntatis:tu y qui confeffus fuerat defuga:poena libenteraffumit:fecur— enim ficutuoluifti fecifti: Vnde δὲ faluator dicitin palmo:« i piens perire,nepropter fe& ceteri pereant:& ad peccatüifu— DD'omineutfacerem uoluntatem tuam uolui. c([€ttw Tésg.b p gx:alienz quoq delicti adda£ necis Hocquatuadhifto^— lerunt Sonam« míferunt(n«€, Non dixit arripuerunt: ἡ ríam: ceterum nóig; RS πα να δε fed; noramus flantes uen/:;;,. tulerunt, quafi cum tos:qb? ineuangelio; 3 HEB. Ft rémigabant uj 5ΕΡ. Et conabantur uiri obfequio& honore ῳ τε αυ!είςέγεηε ἀπς ἐπὶ. ríutreuerterentur adari/ utreuerterenturad terrá,—portantes,miferüt in t am& periclitanté πὰ mare: non dl t::; non repugnan hauculiinquado, dam.&non ualeban:qa—&nonpoterantquía ma(edo a μ miebatlonas:&intu, πατε ibat& intumefce/ reibat δὲ infurgebat ma;— nus ipforüuoluntati. is COUR da 5 batfupereos.Et dámaue/ giscontra eos.Ét damaue Erie τις mac qun τ téícercfemiad domi, runtaddrm& dixerunt: runtad dim δὲ dixerunt:— bac Veluti quis perfe n Em Gans y P quefumusdominenepe;/ nequads domíne:ne pe quam. dis; x" apoftolos fufcitatem: ream?inanímauiriiftiusz rcamus propter anímam pofáfuerit cofecut?, μὲ ασε deferens i» G&nedesfup nosíangui/ uirihuius;& non des fup eu& far αὖ aífione quodàmo: f;: net qué αρρτεΏξ; as η Ruct?pracipitabát. neminnocentem:quia tu ος fanguínem fuftum:— aeic τς& aem qd i {πε lonas dicit:Sció domine ficut ποία fe/ tuením domiíne ficut uo/ len pie, di uia,pptermetempe/--(i Cei:- at, in uifcerib? fuis Eur mem di ρε«dfti.EttülerantIonam&— luiftifecifti.Ettulerüt Io^ ἃ MIS" tos da πετ un miferunt ín mare,& fte, ná,& miferüt i mare:& fte dex ex" ti uobifcü irein thar;;.-:: audio tráquillitasre" fis:hoceftad contem tit tnare a feruore fuo.— titmareacómotionefua: ETC γα Wii" plationélaticie naui, ὁ Et tímterunt uiri tímore magno domínum,& ímmo,; paffionem chrifti erro M : e Je;: μι ubíego fum& pater,€ T préparauit dns T pracepit domi/ trarios:& nauiculam di indian pikem sridemur Dus gero magno: εν s *.."-:" dus q in maligno po» deglutiret Ionam:&deuorauitloná. minipericlitantem: δὲ" fit? eft, emitidrs ele Eterat Eterat— poftpaffionem ei? trà kil menta turbantur: me quillitatem fidei,& or m cupit deuorare mors,utuos pariter occidat: nonintelli^ bis pace, fccura οἵα,& conuerfion& ad deluidebim?quà in eese Rae Nene memes Po ppt ας Ἂνν ανν(us Ses : em ΓΠΙΠΠΟΓΗΗΠΓ ΥΙΓΙ tiimoze zc. Ante domini ρα!]ΙοηΖ tímétes M arripere:fed illatam ab alíjs libenter excipere: Vnde& inp^ clamaueruntad deos fuos: poft paffionem eius dominii ti 5 fecutionibus non licet propria períremanu,abfqpeoubica^ ment,id et uenerantur δὲ colunt:& non timent fimpliciter, ü| ftitas periclitatur: fed percutienti colla füubmiíttere. Sic ingt— utin principio legimus: fed timore magno: íuxta illud qd?:. placate uentos:fic in maría libamina fundite:tépeftas quz dicitur:Extotaaniíma,& ex toto corde,& ex tota méte tua: os ,ppter me fauit cótra uos:me moriéte fedabit. 8«L€t Erimmolauerunthoftias: quas certe iuxta literam in me: T i remígabant vír(&.Protulerat propheta cótrafe fententia:— dijsfiuctibus non habebant: fed quia acrificii deo fpiri, 3.50.4 n fed illi cultorem audientes dei: manus iníjcere non aude/— tus cótribulatus éft.Et in alio loco dicitur:Immola dco fa; Ibí.45.d N Bent iirn hiretane reuerti ad Midas&effugeredifcri— crificiü laudis:& redde altiffimo uota tua. Et rurfum: Red; im men nefanguiné funderent: magis uolentes perire dpper^— de tibi uitul iorü τι. Idcirco in mari imo dere. O is quata mutatio: m qui CS DIT PUR MIS RLOLUIEU OS. pier oltre Tem Ad e v à €rucifige,crucifige talem:Iftis imperatur ut occidant: mare dab eo quécolere coeperant receffuros:timuerunt enim ti" furit,tempeftas iubet:& proprium periculünegligentes,de^ more magno: uia ex tranquillitate maris δὲ tempeftatis B aliena falute folliciti funt:Qy uáobrem δὲ Lxx.zragspid]ow— fuga: uera qphetz uerba cernebàt. Ionas in mari fugitiu?, μα 7oinquiuntid eft uim cupiebant facere:& naturá rerüuin;— naufragus, mortuus, faluat nauiculà fluctuantem: faluat n cere, ne uiolarent prophetam ἀεί. uod autem dicitiremi^ ethnicos in diucrfas prius fentétias müdi errore iactatos."s gabat uíri ut reuerterent adaridam: putabantabígpfacra,— Et Ofce, Amos, Efaias,Iocl:qui eodé tempore,pphetabàt, es elo mede saubere papas Papaiindsanequeftemendne Fucuoclend ida T : cu lor n nauis fu. ri non poffe naufragium,nifi morte fugitiui, a. I damauer(itad ofim coixerüt«C, Grandis uectorum fides: Ξ nii d oomínue Mira grandem cc. Mor in periclitant ipfi:& p Brus anima depracant: ciunt enim ti X infernopracepit dominus,ut prophetam fu; ἂν peioré mortem peccati effe d$ uita: Et ne des inquiunt fup fcipiat. rug auidis faucibus predam putans: I nos fanguine innoceté. Cóteftant drim,ut quodcüq factu quanti in deuoratióe lztata eft: tanti luxit in uo Qa h fintas f ibi PUR quodimode εν in^.mitu.Tücq cópletü eft illud qd? legim?in Ofece:Ero mors ἐπ Rh PFophe amu e ram um, ip Co| iS f tua o mors: ero morfus tuus inferne. In hebraico autem. Οτο d bs e pet: au:quiatu domine licutuoluiftifecifti:— pifcem grandem legimus:pro quo Lxx. interpretes, S do; A uoluntas tua expletur pernoftras manus. Nónenobisui^— minusin euangelio cetum uocant: rem ipfam breuius ex^ i, ud dem ATE uox pilati effe confeffio: quí lauat manus plicantes. In hebraico enim dicitur: 5^3 3* quod in; ἵνα quas CIR Unas fuego anus: Tes No tcrpretatur,pifcis grandis: haud dubium quin cetum fig; 9 vp Uit» eitan^ et. Et" íi interi Md tur.Etiudai dicunt:Sanguis eus fupernos,& fuper filios nificet. Ecanimaduertendum, quod ubi putabatur interi ἄν noftros: Et ídeo fi leuauerint manus,non exaudiétur:quia plenz(Πε fanguine. Ο uia tu domine ficut uoluifti,feci(ti: Quod nos fufcepimus, qd? turbo cófurgit,qd uenti(aui; tus,ibi cuftodia fit. Porro quod ait:praparauit, uel ab ini/ tio cum conderet: de quo δὲ in pfalmo fcribitur: Draco ifte quem forma(ti ad illudendum ei: Velcerte iuxtana^ uem fecit uenire; ut praecipitem Ionam in fuos reciperet inus 2in 5jonam. Μ᾽ A finus:& prómorte praeberet habitaculum: ut quí in na^ " αἱ iratum fenferat deum, propitium in morte fentiret. ᾽ν Mathaasc aq«réterar Jonas ín ventre pifcío tC, Huius loci myfteríü f""^*. in euangelio ἀπο exponit:& fupftuum eft,ucl id ipfum, ucl 7 aliud dicere. Hoc folti querím?,quó tres dies€ tres noctes fecerit in corde terrae: ἢ- ἢ à n QLuidà παρασκευὴ,"NC» E quando fole fugien/ sHEB. Et erat Ionas ín " τε b hora fexaufp^ uentre pifcis, tribus die; ad horá nonam, nox" uad 4 fucceffit diei, in duas bus& tribus noctibus, dies& noctes diui, a düt:& apponétes fab ή batü,tres dies& tres à noctes eftimant fup; i putandas:nos uero, Br σῇ:; Ν σ'αυεκδοχικῶς, totum Et P róiecifti me in ρε’ Ἠ intelligamus a parte: fundum ín corde marís& 1 utex€oqd v παρα’... ση circumdedit me. σκευὴ mortu? eft una Ὡς:: : diéfupputemus δέπο* Omés gureites tut δξβιν : εξ, δὲ(abbatialteri:— ές cui fup me tráfierüt, tertiam uero noctem Eteo9 ü quz diei dice man 8 s cipatur,referamusad—:; iie í exordium diei alteri?inam& in genefi nox, nó pracederitis ηἰ αἰεὶ eít fed fequétis: id eft principiü futuri,nó finis ργατο d riti.Hocut intelligi poffit, dicà(implicius.Finge aliquého/ ranona egreffum εἴς de manfione,& alterius dici hora ter/ s tiaad manfioné alteram perueniffe:(i dixero bidui eum fe/ i εἰς iter: non ftatim reprehendar mendacij: quia ille qui 4 ambulautt,non omnes horas utriufq diei, fed quandá par téin itinere cófumpferit. Certe mihi haec uidetur interpreta S tio.Si quis aute iftam non receperit:& meliori fenfu poteft ἡ loci huius exponere facramentum: illius magis fequenda s eft fententia. b 4Γιξε ozauít 3onae ad oomínum oeum »' fuum«c. Si Ionas rcfertur ad dominum:& ex eo quod ὃ. tribus diebus ac noctibus ín utero ceti fuit, pafTionem in». h dicat faluatoris: debet& oratio illius typus effe oratio; R nis dominice. Nec ignoro quofdam fore quibus incre; e dibile uideatur tribus diebus acnoctibus, in utero ceti in quo naufragia digerebantur hominem potuiffe feruarí: Q.uiutigpaut fideles erunt, aut infideles: ἢ fideles, multo Dàfis.c credere maiorácogentur:C) uomodo tres puerí mifi in ca minum zftuantis incendij intantü illefi fuerint: ut ne uefti Exo4,e menta quidé eorum odor ignis attigerit.) uomodo recef ü ferit mare,& ad inftar murorum hinc inde rigidum fteterit: ut praeberet uiam populo tranfeunti. Ου humana ratio/ » ne, aucta fame leonum,rabies pradam fuam timens afpe/ n xerit: nec tetigerit,& multa huiufcemodi. Sin autéinfide/ 5;* Leserunt: legant quindecim libros Nafonis metamorpho A x feos:&omnem gracam latinamq hiftoriam:ibiqp cernent u uel daphné in laurum, uel phactótis forores in populos ar i bores fuiffe conuerfas: quomodo Iupiter eorum fublimif/ ἦ ξ fimus deus, fit mutatus in cygnum:in auro fluxerit:in tau i το rapuerit& catera:ín quibus ipfa turpitudo fabularii di; I uinitatis denegat fanctitate:Tllis credunt,& dicunt dco cun i€ta poffibilia. Et cum turpibus credant:potétiaq; dei uni/ b uería defendant:eandem uirtutem nó tribuüt& honeftis. ή": Q»autem fcriptum eft: Et orauit Ionas ad ἀπ deum futi deutero pifcis,& dixit:intelligimus eum pofti ín utero ce ti fofpitem effe fe f(enferitnon defperaffe de dii mifericor/ dia:& totum ad obfecrationem effe cóuerfum. Deus enim $3.90«€ qui dixerat de iufto: Cum ipfo fum in tribulatione:Et: Ci U 1444 inuocauerit me dicam adfum:Affuitei:& dicere poteft quí ν᾿ exauditus eft:In tribulatione dilatafti mihi. c[€ lama/ " ui oetríbulatíone mea ad ofim zc. Lxx. fimiliter: hoc tan; tüimodo cómutato: de uétre inferi clamoris mei,audifti uo cé meà. Nó díxit clamo,fed clamaui:nec de futuro praca£, T. fed deprateríto gratías agit:indicans nobis, cp ex eo tepo/ J re quo pracipitatus in mare uidiffct cetum:& tantam cor? s poris molem,& immanes rictus aperto feore forbere: do» s mini recordatus fit& clamauerit:uelaquis cedentib? X cla e Erórauit Ionas ad drm deü fuá de utero pifcis δὲ dixit c Clámauí de tríbulatíone meà ad domínü,& exaudíuic me:deuentre inferni damaui,S exaudí(ti τος meam, Κα, Ii more inuenienteTocum:uel toto cordis affectu:fcdim illud qd Apoftolus dicit: Clamantes in cordibus ueftris abba pater:& clamauerit ei qui folus nouit corda hominum:& loquit ad moyfen: Q uid clamas ad me:ci utiqpnihil ante hanc uocem clamaffe moyfen fcriptura commemoret: Hoc eft illud φ& ín prí» mo graduum pfíalmo legimus: Ad domi num cum tribularer clamaui,& exaudiuit mé. Ventrem autcm inferi,aluutn ceti intel ligam?:quz tantz fuit maáenitudinís: tit in^ ftar obtineret inferni, Sed melius ad perfo, nam chrifti referri po^ teít:qui fub nomine dauid cantat iti pfal, mo:Non derelinques animam meam in ín/ ferno: nec dabis fan &tum tuum uídere cor ruptionem. Ο αἱ fu, it in inferno uiuens, inter mmortuosliber, Ὁ«[£t profecíftí me in profun; dum z&,C.uantüad perfonà Ionz nó eft difficilis interpre tatio:qd ceti claufus aluo,in pfüdiffimo& in medio maris fuerit,fluminibufq uallatus fit. C) uantü ad dominum fal uatorem fexagefimioctaui pfalmi fumamus exemiplum,ir quo loquitur:Infixus fum ín limo profundi,& non eft fub ftantía: Veni in profundum maris ,& tempeítas demerfit me:de quo& in alio pfalmo dicic: Tu autem abiccifti δὲ de/ fpexifti:diftulifti chriftum tuum: fubueértifti teftamentum ferui tui:contaminafti in terra fanctuarium eius: deftruxiz fti omnes macerías eius:& reliqua: Ad comparatione eif caleftis beatitudinis:& eius loci,de quo fcriptüi eft:In pa; cefancta locus eius: omnís terrena habitatio plena eft flu; &ibus,plena tépeítatibus.Porro per cor maris fignificatur infernus: pro quo in euangelio legimus:In corde terra. QLuomodo autem cor animalis in medio eft: ita δὲ infer/ nus in medio terrz effe perhibetur. Vel certe iuxta&vocyc γὴμ in corde maris,id eft in medijs temptationibus εἴ ἃ memorat;Et tamen cum inter amaras aquas fuerit, N tem^ ptatus fit iuxta oiiaabfqy peccato:nóo fenfit amaras ads, fcd flumine circumdatus eft: de quo& in alio loco legi? mus:Fluminis impetus latificat ciuitatem deí:alijs biben tibus falfos fluctus, ego in medíjs temptationibus dulciffi ma fluenta forbebam. Nec impium tibi effe uideatur,(i nunc domínus diícat:Proiccifti me in profundum: qui lo/ quitur in pfalmo: Quoniam quem tu percuffitti,ipfi perfe cuti funt:Scd?m illud quod ex perfona patris in Zacharia ponitur:Percutíà paftoré& oues difpergentur. e«[€m nee gurgítee ruí« fluctue tuí«c. Cruod fuper Ionam tu mentes maris uctus tranfierunt:& detonuerit[ua tem^ peftas,nulli dubium eft. C) uerimus autem quomodo om nes eleuationes,& gurgites& fluctus dei fuper faluatorem tráfierint. Temptatio eft uitahominum fuper terram: fiue ut ín hebraico habetur milicia:quia hic militamus, utalibi coroncmur: Nullufg efthominum quí cunctas fuftinere queat temptationes: abfq; eo qui temptatus eft in omni sEP. Et erat Tonas ín tientre. ceti,tribus díe/ bus& tribus noctibus. Proiecifti me in ptofun; dum cordís maris.& flu mína me círcüdederunt. Omnes eleuatíóes tux& fluc*tui fup me tráfierüt. : Ego dixi bus íuxta noftram fimilitudinem fine peccato: Vnde&. ad Corinthios dicitur: Téptatio uos nó apprehendat, nifi humana.Fiídcelis autem deus qui non dimittet uos tempta ri fupra id qd? poteftis: fed faciet cum temptatione δὲ οχι’ tum,ut poffitis fuftinere, Ec quoníam omnes períecutio/ nes,& uniuerfa quz acciduntabfqy dei non ingruunt uo; luntate:Idcirco dei eurgites dicuntur& fluétus, quinon opprefferuntiefum:fed tranfierunt per eum,minantes ἐπὶ naufrágíü non inferentes. Vniuerfz ergo perfécutiones, & turbines quibus genus uexabar humanii:& cüctz nauí cule frangebatur,fup meti detonuere caput Ego fuftinui t& peftates& fregi curbines fauictes:utcateri s ραρόε cgo $o.$6 Rom,2.c Exo.14. d T$ ος Ibi.tg.e ΣΙ D Mattba2.c ΤΡΙ 65. E Zachase t. Cog.10.€ E F Tà2b Iov.r7.a Ibi. 12. e Ibi. 17.€ --* -.-£ommern.Ibicronymi. a(T£t ego olelabíectuefurm«C. Anteds clamarem de tri; bulatione mea& exaudires me: qui formam ferui accepe/ ram:fragilitaté quoq illius imitatus dixi: Abiectus fuma confpectu oculorum tuorii: ΩΣ Τί eramtecii,& tuo lumine perfruebar;& in telumine ego eram lumen, non diceba;ab iectus fum.Poftii ue; niin profundum ma/. D.:etealie/n9 ris:& hominis carne 9 HEB. Et ego díxizabiect? circrumdatusfum:hu. fuma confpectu oculorü manos ímítor affect? δὲ dico:abiectus.[11 a confpectu oculorti tuorum:. Hoc quafi homo locutus fum: caeterum quafi deus: ὃν tuoR;. Vértitamé rurfum uídebo templá fanctum c tuum. Circüdéderunt me aquzufq; ad animámeá: &his qui cum ef» abyffus uallauít me, Pela; in formatua,non fum à j rapiniarbitratus ej?— uS operuitcaput meum: lem meeffe tui: uoles ad te euehere huina/ nii genus:ut ubi égo fum δὲ τι, ibi fint& ad extrema montiü defcé di:terrzuectes coduferüt e me inraternü. Et fübleua/ uiin me,&te: 7: Dames qum dices bis de corruptione uitam b«[Gieruntamern Ὁ meá:domine deus meus. fum vídebo«c. Hoc uod in grzco dici£, ἄρα:& habetuulgata zditio putas, interpre tari poteft ioitur:ut fit quafi propofitióis€ aífumptionis,cófirmationiqp ac fyllogifmi extrema coclu fio:nó ex ambigentis incerto: fed ex fiducia coprobantis: pro quo nos ínterpretati fumus: ueruntamen rurfum αἱ’ debotemplum fanctum tuum: fcd^m illud qd? experfona eius in alio palmo dicitur: Die dilexi decorem dom?tua: & locum tabernaculi gloria tuz. Et euangelicà lectionein qua fcriptum eft: Pater glorífica me apud te ea gloria quà habui príufd$ mundus fieret.Et riidit de coelo pater: Et glo rificaui X glorificabo. Vel certe quía legitur: Pater in me& ego in patre:Sicut templi patrís filius eft: ita templum filij t Cüm anguftiaretur in me aia mea: dri recordat? fü. Ibiae,f pater.Ipfeenim dicit: Ego de patre exiui, δὲ ueni: Etuerbü "3.68. Ibí25.a Luc. 8.e 98.55.b et 41b T9e7Ma erat apud deum:& deus erat uerbum: Aut unus ἰάδα fal uator quafi homo poftulat: quafi de? pollicetur: δὲ de fua quá(emper habuit poffeffione fecurus eft. Ex Ionz uero p(onauel optantis uel cófidétisaffe&u:liquido intelligi po teft: qd defyderauerítin pfundo maris pofit?uidere teplü diii:& fpi ,pphetali alibi fit:& alibi cotepletur.| c(ir; cumdederunt. me aque«€. Aqua ifte quz uicina funt Abyffis, quz ín terrís uoluuntur, δὲ defluunt: quamul/ tü fecti limi trahunt:nó corpus,fed anima nitun£ occidere: amice quippe funt corpori,& eius uoluptatib? cofouent: Vii fcm illud qd? fupra diximus loquitur diis in pfalmo; Saluum me fac diie, quonia intrauerunt aqux ὑφ δά ani; ταῦ meam. Etín alio loco: Torrenté pertranijt anima n£a: Et:Neurgeatfuper me puteus os fuum:neg concludat ín fernus,nó mihi deneget exitum: qui fponte defcendi fpon te cófcendá:qui uolütarius captiu? ueni,debeo liberare ca/ ptiuos:ut impleatur illud: Afcendens in altum captiua du xitcaptiuitatem:eos em qui ante captiui fuerantin morte; ifte coepit ad uita. Abyffos aüt perníciofas quafdam& pef. fimas fortitudinesaccipere debemus:uel tormentis fupplí/ cíjfqp deditas poteftates:ad quas& in euangelio demones rogant ne ire cogatur: Vnde δὲ tenebra erant fup abyffum. Interdü abyffus accipit& p facramétisac,pfundiffimis fen fibus,& iudicijs dei:Iudicia dii abyffus multa:Et abyffus abyffum inuocat:inuocecataractarütuag. Ὁ«f"Pelo gue operuít caput meti«C. C» Iona caput pelagus operue rit: X ad montiü extrema defcenderit:& uencrit ufcpad p füda terrag, qbus dfi uectib?^& columnis dei uolütate glo bus terra fuftentatur,nulli dubiüi eft:de qua& alibi dicit: Ego confirmaui columnas cius. De domino autem fal, uatore iuxta πετᾷς aditione uidetur mihi fic poffe intelli gi:qd principale& caput eius,id eft anima quà cti corpore pro falute noítra dignanter affumpfit:defcenderit in fciffus ras montiti: quí fl'uctib? operiebant: qui fea caeli fubtra, xerantlibertate,quos abyffus ambiebat:qui fea dei fcides rant maieftate:& poftea ctia ad inferna penetraret: ad quae * loca quafiin extremo i ipo. γ limo peccatorum ani "SEP. Eco dixi abiect?fum- ma δια Eod ex odiis tuís. Putas ne ad; phimegaphoratrar :. bütin inferiora terra, damutuideam templum partes uulpié erüt:Tfti fanctum tuurm.Circüfufa[αι eR terret dfi ΜῈΝ: quaedamlíera extremi eft mihi aqua ufgs ad ani carcerif ac fupplicioge, tna mea: abyflus uallauit nolétes ab inferis ani» me nouiíTima.Intrauit ca. m λίαν αν: putmeüad fffuras m8— zoo: Lx κάτοχοι &ucvioistranftulerunt, hoc eft femper tenere cupientes:quos femel inuaferat:Sed diis no^ fter,de quo fub perfo; na cyrii Efaia legim?: Fores eneas conterà: & uectes ferreas con; fringa,ad monti ex/ trema deícédit:& aeter nis cóclufus eft uecti/ bus:utomnces q dau; fi fuerant liberaret. ἐ(Γι(übleuabís oe cozruptíone«C. Proprie dixit, fübleua bis,uelafcendet decorruptióe uita mea:quia ad corruptio; né& ad inferna defcenderat:hoc eft qd'apoftoli interpreta tur ín quintodecimo pfalmo ex perfona ἀπί prophetatum: tiü:defcedi in terrá:cui?ue Ces funt retinacula fempí terna.Et afcendet de cor; ruptíoe uita mea ad te do mine deus meus.Cum de ficeret ex me anima mea, domíni recordatus Πα. Vtueniat Qum nó derelinquas anima meain inferrio:nec dabis fan/ ctum tuii uidere corruptione:) uod dauid fcilicet& mor; tuus fit δὲ fepultus: faluatoris auté caro non uiderit corru ptione. Alij uero interpretátur qd? ad comparationem cocle ftis beatitudinis uerbi dei, humanü corp? corruptio fitz qd feminatur in corruptione:& ín centefimofecundo pfal, mo ex perfona iufti fignificet: Cui fanat omnes infirmi; tates tuas:qui redemit de interitu uità tua: ν᾽ ἢ δ Apofto/ lus dicit: Mifer ego homo,qs me liberabit de corpore mor tis huiuscEt appellatur corpus mortis,uel corpus humili; tatis. Hoc illi ad occafioné fuz ducunt harefeos:ut fub per fonachrifti métiantur antichriftü,ecclefias teneant: ut uen trem pinguiffimü nutriant:& carnaliter uiuentes,cótra car nem difputant:Nos aüit fcimus de incorrupta uírgine σοῦ) pus.affumptii, non corruptionem chrifti fuiffe, fed teplum: Q.d(iin Apoftoli ad corinthios fentétià trahimur:in qua corpus dicitur fpiritale:ne cótentiofi uídeamur: dicem? id ipfum quidem cerpus,& eandem carné refurgere, qua fer pulta eft:qua in humo condita:fed mutare eà gloriam: nó mutare natura: Oportet ef corruptiuii hoc índuereincor; ruptione:& mortale hoc induereimortalitaté. C) uado di; ci£:hoc, quodamodo duob?digitulis cóprchenfum corp? ofídit:hoc in dnafcimur:hoc in d morimur: hoc qd'timét recipere q puniédi füt: hoc qd'uirginitas expectatad pre; miü:adulteríti formidat ad poena. Sup Iona aüt ita itelligi poteft:qd qui in uentreceti iuxta naturà corporum corrü^ pi debuerat,&in cibos beftiz proficere: ac p uenas artufqg diffundi:fofpes δὲ integer manferit.Porro qd'ait: Dfie de meus,bladientis affectus eft: qd? cómuné deti omnii: be»* πεῇςῇ magnitudine, fuii& quafi proprium fenferit deum. f€£umanguftíarcrur ít meaníma mea«c, ΟΠ inquit nul lum aliud fperaré auxilíti: recordatio dfii mihi faluti fuitz Iuxta illud: Recordatus fum diii& latatus fum. Et in alio loco: Recordatus fum dierü antiquoge:& annos aternos in mente habui:Ego cü defperaréfaluté:& carnis fragilitas in medio uctre ceti nihil me de uita fperare permitteret: qc qd impoffibileuidebat, diii recordatióe fuperatii eft: Vide bàmeclaufum in utero cetí,& tota fpes mea diis erat.Exq bus difcim? E Q]! n ; tto 4i itt s b T56Lec Ενα Td (δ dt ἐν , ὧν ! dn di η qii ἅμ di 4 don ἐπ Γι qai fi üg Di Ln E fm ES uj llis Ro T d i, Cogasf Ibídem.g 4 T$.76.a Τρι, 142. b wr ἡ ly du t 0 η Gt try f ἵν ji di ví E Ἢ y 1] τη u δὲ πῇ ty Toi "Y Mattb.26. d 3.50.5 Esa zin ajonam: bus diféimus iuxta Lxx.eo tempore quo deficit anima no^ ftra,& acorporis compage diuellit:noó nos deberealio cogi tatione uertére:niifi ad eum qui& in corpore δὲ extra corp? nofter eft díis. Sup faluatoris uero perfona rion eft difficilis iriterpretatioiqui dixit; Tri(tis e(t ania mea ufq» ad imorte; £d; ΙΙ maledixit diei: ille qui magnum cetum«capturus eft. Praci/ piturergo huic màgno ceto,& abyffis& inferno:ut terris τοῦ ftituant(aluatorem: δέ qui mortuus fuerat, ut líberaret eos qui mortis uinculis ténebantur, fecum plurimos educat ad uitam.C) d? autém fcribitur, euomuit,£udperiepop. de $o.$7 Et:Pater fi poffibile eft tranfeat à me calix iíte Et:Iri mánus tuas có^ imendo fpiritü meum: δὲ catera his fimilia. a[Cir veníat ad te ozatío inea ad«c. Id/ circo ín tribulatione diii recordatus fum: utoratio mea de extre mo mari,&(ciffuris montium cónícendat ad cocos,& ueniat ad templü fan&ü tuum: in quo tu eterna fruc/ ris beatitudine. Et có; fyderandi qd nouo generé,oratio fiat pro oratióne:& przcet ut oratio illius confcédat adtemplum dei.Petit aute quafi pontifex ut in corpore fuo popu? liberez. b«έδυί cu; ftodíunt vanítatee cc. Deus natura miferi/ cors eit:€ paratus ut faluet claemétia, quos nó poteft faluare iufti cia:nos αὐτῷ uitio no/ ftro paratà mifericor/ dia,& ultro fe offeren; tem perdimus& relin quimus.Et nó dixit,q facitit uanitates.Vani tas quippe uanitatü: δὲ omnia uanitas; ne a Vt tieníat ad te oratio mea ad templum fanctü tuum. b HEB. Qi cuftodiüt uani . tates fruftra:mifericordía cfuam derelinquent. Egó auté ín uoce laudis immo labo tibi: quzcunq; uoui reddam pro falute do ο mino, Et dixit dóminus pifci:& euomuit ionam ín atídam. Ca. III e T factüm eft πο bum ἐπί ad Ioná — Íecüdo diícés: Sur/ ge& uadeín INíniuen ciui tatémagná: δὲ predica ín ca iuxta przdícatíone d oré quá ego loquor ad te. t Ecfurréxit Ionas δὲ αδῆς ín INíniuen:iuxta uerbum dfi: δὲ níníue erat ciuitas maená dei ítínere επί die rü:& coepit íonasitroíre iri ciuitate itínere díei unius. s Et damauit& dixit: ad; "huc SEP. Qui cuftodiüt uana δὲ mendacía: mifericordía fua reliqrüt.Eeo απεσ uo celaudís δὲ cofeflionis itn/ molabo tibíiquacüq; uo/ ui reddá tibi falutare drio. Et pracepit ceto, δὲ eiecit Ionam fup ficca. Ca. III T factus eft fermo dni ad Ionàá fecuti do dícés: Surge& uade ín INíniuen ciuítaté magnam: predica ín ea iuxta predícationé príoré quá ego locut? fum ad te, Et furrexit Ionas: δὲ abijt in niniué:ficut eílocut? fue rat dis.Erat aüt níniue οἰ) uítás magna deo: dfi itine re uiz díerü trium:& coe pit Ionas íngredi ciuíta; tem quáfi ítínere uni?diei. Et pradicauit& díxít:ad, huc tres bemus accipere: qd? ex imis uitalibus mor tis, uictrix uita procef ferit, Ca. HI 2. factuim eft verbum ofíá £C. Non dici “ταῦ ,pphete quare nó fecifti qd ti; bifuerat imperatum: fed fufficit ei naufragij δὲ deuoratioi( fola cor reptio:utqui impera^ tem nó fenferat;drim intelligeret liberanté. Alioquin fuperfluum eft delinquenti feruo poft plagas uelle im; putare qd? fccit: cum huiufcemodi corre; ptio non tam emenda tio fit; d exprobra/ tio. Dominus aütem nófter poft refurrecti, onem fecunda mitti/ tur ad níniuen:ut qui príus quodámodo fu gerat: dicens: Pater, fi poffibile eft,tranfeara me calix ifte: Et nolué rat dare panem filiorii canibus: Nunc quia illi dixerant:crucifige, crucifige tale: nos no habemus regem nifi cafarem: fponte per/ gitad niniuen: ut hoc damnareuideret uni/! ueríos:& cticto generi humano miíferícordia denegare: fed q cuftodiüt uanitates fiue médaciti: qui tráfierüt in affectà cordis:qui nó folü faciunt, fed íta cuftodiüt uanitates,quafi diligat,& thefaurti inueniffe fe putet. Simulcp cerne magna nimitaté ppheta: in pfundo marís:in uentre tantz beftia aterna nocte cooptus:nó cogitat depiculo fuo:fed de natu rarerum,generali fententia philofophat.Mifericordià inqt Ῥδφα. Ὁ(uà derelinquent.Licet offenfa fit mifericordía,quá nos pof fumus ipfum intelligere deum: Mifericors em& miferator diis,patiens€ mult miferationís:tamé eos qui cuftodiüt uanitates: nó relinquit:nó deteftat fed expectat ut redeat: Illi uero ftantem miferícordià& ultro fe offerente fponte ,p pria derelinquüt.Poteft hoc& ex pfona diii de iudatoge pfi dia ,pphetari: qui dum fe a(timat precepta hominü& pha rifzorii madata feruare: quz uanitas atq» mendaciü funt: deum qui femp eorüi mifertus fueratreliquerüt. ce[£go auté(η voce«C, Q.ui cuftodiuntuanitates,fuam mifericor diam reliquerunt:Ego αὐτὸ qui pro multorü falute deuora tus fum,in uocelaudis δὲ cófeffionis imolabo tibi, meipfiüi Cos. 5,c offerens:quia pafcha noftrü imolatus eft chriftus. Et quafi pontifex& ouis feipfum pro nobis obtulit. Et confitebor Matthar d inquit tibi utanteconfeffus fum dicens: Confiteor tibi pa/ ter driecocli& terrz:& reddá uota qua feci pro falute om Tob, 6. d nium diio:utomne qd dedifti mihi nó pereat in aeternum, ei&b Cernimus quid in fua paífione faluator pro noftrafalute p miferit: non faciamus mendacé iefum: mundi(imus δέ ab uniuerfis peccatori fordibus feparati:utnos deo patri offe ratuictimas quasuouerat. Ὁ Q[€t oíxít oo pífcí zc. Hacc quz fupra legimus fub perfonalonz dris deprecatus eft in Tob, s.b uétreccti;de quo δὲ Iob myfticeloquitur: Maledicat εἰ quí praedicet poft refurre/ étioném,qd' ut pradicaret δὲ arite paffione ei fuerat impera tum. Totum autem qd iubetur, qd obedit: qd? non uult: qd iterü uelle cogitur:qd? patris fecüdo exequit uoluntate: refer ad homine& ad formam fefui,cui talia y»ba coueniüt, f«L£t(urrexít omae τί. Statim Ιοπᾶς qd? fuerat(ibi impa^ tum ope perfecit. Niniue aut érat ad quá pergebat ppheta: ciuitas magna,& tantiambitus:utuíx triuni dierü poffit itinere circuiri. At ille praecepti& fupioris naufragij memor uiatii trium dierü unius diei feftiriatione compleuit: quaqs fint qui íta fimpliciter intelligant: qd? iri tertía tantü parte urbis pradicauerit:& ad reliquos corifeftit praedicationis. fermo peruenerit.Dfis auté nofter proprie poft inferos cori furgere dicitur,& uerbü diii predicare: quando mittit apo/ Ποῖος ut baptigent eos qui erant in níuiué: in nomine pa tris& filij&(ραπ ΕΙ: hoc eft itinere trium dierü, Et hoc ipfum facrametü falutis humana uníus diei uia,id eft uni? dei confeffione pficit: nó táapoftolis d; in ἀρ 5 predicate iona:Ipfe em dicit:Ecce ego uobifcum fum το δα confu/ Mart, z$,4 mationem faculi.Nulliqs dubium quare niniue magna fit ciuítas deixcum mundus δὲ uniuerfa per ipfum factafint: &(ine ipfo factum eft nihil, Notandii quoq» qd? nó dixerit tribus diebus& noctibus:uel uno die€ nocte:fed abfolu, té diebus& die:utoftederet in myfterío trinitatis, δὲ uniüs dei confeffione nihil effetenebrofum. ᾧ{ΓΕ daimauít zc, Trinus numerus qui ponitur ἃ Lxx.non conuenit poenitév tiz:& fatis miror cur ita tranflatum fit:cutn in hebrao néc literarum nec fyllabarum nec accenituum, nec uerbi fit tlla cóminitas. Tres ei dicit νου δὲ quadraginta Ό 33 Alioquin δέ deiudza tanto itinere miffus propheta in afly/ tíos,dignam fuz praedicationis poxnitentiam flagitabat:ut h antiqua C E Exo.54.d 5.Regs54.b £ommen.IDicronymi proferunt: ubi nabuchodonofor acta pér feptem annos.. antiqua S putrida uulnera, diu appofito curarentur empla ftro, Porro quadragenaríus numerus conuenit peccatori/ bus,& ieiunio, S orationi,& facco, G lachrymis,& perfeue rantíc deprecadi: ob cp& moyfes quadraginta dieb? iciu/ nauit in monte fina:& Helias fugiés iegabel; δὲ dei defuper penitentia,in regnum priftinum reftituitur.Sed hoc quia fcriptura fancta non dicít: δὲ euertit penitus timorem dei ὁ dum facile homines labuntur ad uitia: putantes etiam día bolum,qui auctor malorü eft,& omnium peccatorü fons ira pendente,quadra/ inta dies ieiunafTe de cribi£.Ipfe quoq; do; min? uerus Iona mif; fusad przdicationem miidi,ieiunauit ἀγα; ginta díes:€ hzredi; taté nobis feiunfj dere linquens;ad efum cor poris fui fub hoc nu mero nfas anías pra parát.C» αὐτὸ clama; uit;euagelícü íllud ex; ple£: Stans clamabat in téplo dicés: Qui fi^ Tob, 7.f tit,ueníatad me X bi; Dai4.e bat. Omnís enim fer^ mo faluatoris quia de magnis pradicabat, clamor appellatur. ο£t credíderunt ví τί níníuíte£C. Credi/ ditniniue: δὲ ifrael in; credulus perfeuerat. Credidit prepuciüi,& circumcííio permanet infidelis. Ectprimum credunt uiri de niniue qui ad ztatem chríftí HEB, huc quadraginta ͵ λ PR^ p ΤΡ» díes& níniue fubuertct. SEP. huc tres dies,& ni; niue fubuertetur, 4 Etarédíderunt uiti níniuite ín deum,& przdicauerunt ieiuniü:& ueftiti funt faccis a maiore ufq; ad minore. * HEB. Et pétuenituerbum ad regem níníue:& furre/ xít de folio fuo:& abiecit ucftímentum fuum afe,& indutus eft facco: δὲ fedit ín cínere:& damauit& di/ xitín niniue, ex ore reoís & principum eíus dicens: Homínes δὲ iumenta δὲ boues& pecora non gu/ ftent quícig nec pafcan£: & aquamnon bibant:€ operían£ facds homines & tumenta: δὲ dament ad dominum ín fortitudine: SEP. Etappropinquauít fermo ad regem níniue:& furrexit de throno fuo:& abftulit ftolam fuáa fe:& coopert? eft facco,& fedit in cinere:& pradícatü eft níníuca rege& ab omib? maiorib?ei? dicétib?:Ho; mines& íumeta& boues & oues nó euftent απο gu cp necpafcant:& aquá nó bí bant:& cooperti füt faccís hoies& íutnéta: δὲ dama; uerunt ad drimuxhemen: ter:& reuerfus éunufqf q: acta pocnítentia, poffe faluari:denoftris mé; tibus abíjciamus: Et fciamus peccatores in τ éuagcelio mitti in iene aternü, qui praepara/ tus fitdiabolo& an/ eelis eius:& de his di ci: Vermis eorum nó morietur:& ignis eo rum non extinguetur. Scimus quidem da; menté effe deum: nec qui peccatores fum?, crudelitate illius dele; &amur:Sed legimus: Mifericors& íuftus domínus:& deusno; fter miferetur.{ΠῚ; cía dei uallatur miferi cordia:& tali ad iudi; cium ambitione pro/ cedit:fic parcit,ut íudi cet: fic iudicat,ut mife reatur.Mifericordia& ueritas obuiauerütfi/ bi: iufticia€ paxofcu Tata funt fe: Alioquin: fi omnes rationabiles peruenerant: predi/ cantqp ieiunium,& ue ftiunt faccís a maiore αἱ αὐ minorem:Di/ .gnus€ uictus& ha; bitus poenitentíz: ut qui offenderát deum luxu δὲ ambitione, eo rum damnatione pla/ cent, per qua príus of fenderát. Saccus& ie; iunium, arma funt poenitétiz, auxilia peccatorü:ante,ieit/ nium:& fic faccus:ante,quod occultum eft:& poftea,quod palam:hoc femper deo, illud interdum exhibetur& homi; nibus.Et fi e duobus neceffaríjs unum eft fübtrahendum: magis ieiuniü abícp facco, d(accum eligam abfqp ieiunio. Maior tas incipit,& ufqp ad minoréperuenitinullus enim abfq peccato: etfi unius quidem diei fuerit uita eius,& in; numerabilesanni uitz illius.Si ením ftellz non funt mun; da inconfpectu dei:quanto magis uermis δὲ putredo:X hí qui peccato offendentis adam tenentur obnoxíjeSed& or; do pulcherrimus:Pracipit deus propheta: propheta pra dicat ciuitati:príus uiri credunt:& illis ieitintum pradican 'tibus, omnis atas facco induitur:uiri nó praedicant faccii, fed tim ieiunii: At uero his quibus poenitentía pracipitur, confequenter ad ieiunium faccum copulant:ut inanis uen/ ter,& habitus luctuofus,ambitiofius domini deprecétur. b&[£t peruenít verbum ad regé níníue: furregít τέ. Scio plarofqj regem niniue qui extremus audíat praedicatione: δὲ defcendat defolio fuo:& priftinum abijcíat ornatum: ue ftitufcp facco, fedeat in cinere:riec fua cóuerfione cótentus: cateris quoq; conducíbus fuis praedicet poenitentiam, di; cens: Homínes€ iumenta δὲ boues& pécora crucientur fa me, operiantur faccis:& damnatis priítinis uitíjs, totos fe conferant ad poenitentiam, fuper diabolo interpretari: qui in fine mundí,quia nulla rationabilis,& quza deo facta(it creatura pereat, defcendens de fua fuperbia acturus fit poe/ nitentíam: δὲ in locum príftínum reftituendus. Ad cuius fenfus comprobationé: etiam illud de Daniele exemplum & couertatur uira uia fua tnala:& ab iniquitate quac eftín manib? corü, Quis deus: δὲ reuerta£ a furore irz fua, δὲ nó peribimus? Etuidit . eorü dícentiü: Quis fcit fi fcit fi couertat δὲ ignofcat creaturz equales füt: & ucl ex uirtutib?, uel ex uitíjs fponte ,ppría autfurfum erigunturz aut in ima merguntz: & longo poft circuitu atqp infinitis fzculis, omnium rerum refti» tutio fiet: X una digni tas militantium: quz diftantia erit inter uir/ ginem 3 proftibulume Quz differentia erit inter matrem domíni: δ΄ quod dictu quoq, fcelus eft, uictimas libidi^ num publicarum« Idem neerit gabriel€ diabolus€ Idem apoftoli& damonescIdem propheta δὲ pfeudoprophetee Idem martyres& perfecutorese Finge quod libetzannos& tempora duplica:& infinitas ztates congere cruciatibus: fi finis omnium fimilis eft, prterítum omne pro nihiloeftz quía non quariímus quid aliquando fuerimus: fed quid femp futuri fimus.Nec ignoro qua aduerfum hac foleant dicere:& fpem fibi ac falute cum díabolo preparare. y Οι nó eft iftius tpís cotra dogma peruerfum& σύμφραγμα, diabolicum regnum docentiii,& angelis publice denegan^ tium priuilegium,latius fcribere. Sufficit nobis indicaíTe quid de hoc teftimonio fenferim?:& quafi in cómentaríjs breuiter intimare;quis fit rexniniue:ad quem extremi dei fermo perueníat.C) uid ualeat apud hoies fzculi eloquen; tia& fapiétia fzcularis, teftes funt Demofthenes, Tullius, Plato, Xenophon, Theophraftus, Ariftoteles,& ceteri ora; tores acphilofophi: qui uelut reges habenturhominum: δέ pracepta eorum:non ut precepta mortalium, fed quafi deuía fua mala:& ab íniq tate qux erat in manibus couertat deus δὲ exhorte; tur, δὲ auertatur ab íra fu; rorís fuí δὲ nó percamus? : Etuidit Matthasd Εἴλι66, ξ "PSanga T$.94.b oracula accipiuntur deorum. Vnde& plato dicit:Foelices. fore refpublicas,fi aut philofophi regnent:aut reges philo/ fophentur.C autem difficile iftiufmodi homines credant in deum, ut quotídíana exempla prateream δὲ fileam de ueteribus hiftorijs ethnicorum, fufficit nobis apoftoli tefti monium:qui ad corinthios fcribens ait: Videte fratres uo; cationem ueftram:quia non funt multi fapientes fcd?m car nem:nó multi nobiles:fed ftulta müdi eligit deus, ut con fundat fapiétes: 1, Cog, d E zin zonam Κα. IIII $o. 58 A ., Cog. c Cos b fundat fapientes:& infirma mundi elegit deus, ut confun datfortia:&cignobilia mundi& ea qua erant contemptibi lia elegit deus,& cetera, Vnde rurfum dicit:Perdaim fapien tiam fapientium: δὲ intelligétiam prudentium reprobabo. Et: Videtene quis uos fpoliet per philofophiam& inanem tantur ad uitia: nec mala quz peffimis comminatur; fi illi reuerfi fuerint ad falutem. Ita igitur& nunc uidit deus ope ra:quia conuerfi funt auia fua peffima: non uerba audiuit qua folebat ifrael(pe promittere: Omnia quacunq dixe rit dominus, faciem?:fed opera cófpexít, quia mauult poe? feductionem. Ex quo perfpicuum eft predi cationem chrifti reges mundi-audire που mos:& depofito ful; gore elequentiz& or namétis ac decore uer Ρον, totos fefimpli/ citati& rufticitati tra; dere:& in plabeium cultum redactos fede re infordibus:& de; ftruere cp ante predi: carant, Proponamus 4 HEB. Etuidit deüs opera corü quia couerfi funt de uia fua mala:& mifertus eft de? fuper malicía quà locut? fuerat ut faceret εἰς &nonfect.(ἃ. ΠῚ "Ἢ 1 áfflictus eft Io; nas afflictione ma na& iratus eft: ὃς sEp. Etuidit deus opera eorum,qm reuerfi funt de uijs fuis malís:& zgit poe nítentíá deus fup malicia, quá locutus fuerat ut face ret eis δὲ πὸ fecit. Ca. 1111 —71T contriftatus eft 4 Ionastrifticiagran γ΄ di,& confufus eft: nitentià peccatoris; q5 mortem:libenter mu? ταῦτ fententiam:quí& uidit opera commutáà ta: C) uin potius deus perfeuerauit in ,ppofi/ to fuo mifereri uolens abinitio: nemine em punire defyderas, qd? facturus eft cómina£; Maliciíam auté(ut fu/ pra diximus) pro fup plicíjs& tormentis ac cipe: nó φ deus mali ds Hicae,sr.a Téssb Eía,s0.b *"folio fuo:& purpura nobis beatii Cypria; num: qui prius idolo latriz affertorfuit:& intantam gloriam ue nit eloquentiz, utora toríam quocp doceret Carthagini: audifTe tandé(ermoné Ionz: orauít ad dominum& di c xit:Obfecró domíne:un quíd non hoc eft uerbum meum, cum adhuc eflem ín terra mea: propter hoc rad poniente. praoccupaui ut fugerem uerlum,in tantam ue/ ΄ ia. ΄,. niluitutem,utchr intharfis: Scio ením quía ftumpublicepredica— tu deus dx:tnens& miferi ret:& pro illo ceruicé RAF; ladioedem:.Prore COTS:patiens δέ multz mi; ferationís, ignofcés fuper malicía:& nunc ἐπε tolle éto intellieim? regem niniue deicendi e de --- facco, unguenta luto, απαίο animáà meáa me: mundicasfordib'có^ quía melioreftmihi morf mutaífe: non fordib? 5 uita fenfuum,fed uerbo, quia, Vnde& de babylone in Hieremia dicit: Calix aureus babylon inebrians omné terram.Q. uem non inebriauit eloquétia fzecularíse? Cuíus nonanimos compofitione uerborum δὲ difertitudinis fua fulgoreperftrinxit« Difficile homines potentes& nobiles & diuites:& multo his difficilius eloquentes credunt deo: obczcatur enim mens eorum diíuitfjs& opibus atcp luxu/ ría:& circundati uitijs,non poffunt uidere uirtutes:fimpli^ citatemq fcriptura fanctae: non ex maieftate(enfuum, fed exuerborum iudicant uilitate. Cum autem ipfi qui prius mala docuerant,ueríi ad poznitentiam docere coeperint bo na:tunc uidebimus niniuiticos populos una praedicatione conuerti:& fterí illud quod ín Efaia legimus: Sanata eft gens fimul. Homines quoqj€ iuméta operta faccis δὲ εἴα, mantía ad domínum:eodem feníu intellige: cp& rationa/ biles δὲ irrationabiles,& prudentes ac fimplices ad praedi; cationem Ionz agant poznitentíam: iuxta illud quod& ali bi dicitur, Homines δὲ iumenta faluabis domine. Poffu/ mus autem íumenta operta faccis δὲ aliter interpretari: de his maximeteftimonfis in quibus legímus:Sol& luna in/ duentur facco, Et in alio loco: Induam coelum facco:pro lugubri fcilicet habitu:& moerore atq; moeíticia quae jefo/ Φορικῶς faccus nominatur. Illud quoq quod dicic: Q» uis fcit fi conuertatur& ignofcat deus: ideo ambiguum poni; tur& incertum:ut dum homínes dubíj funt de falute, for/ tius agant poenitentia: δὲ magis ad mifericordiíam prouo/ cent deum. 46£t vídit oeus opera co:um quía conuerfi funt oe vía fua mala«c. Scd^m utramqp intelligentiam, fiue tunc urbis aífyríz,fiue quotidie mundi deus populis com^ mínatur ut agant poenitentiam:qui fi conuerfi fuerint,ipfe quog uertet fententia fuam:& populi couerfione mutat: QLuodhieremias δὲ ecechiel manifeítius explicant:nec bo na uidelicetimpleré dominum qua promiferit ἢ boní uer facere quicdp cogita/ orauítq; ad dominum& re. σαι. ΠῚ ait: O domíne, nonne ifti£- afflícr? c(t f"; Ὥρπασ afflí; unt lermones me, ΠΗ ctíone«€. Vi dens fubin/ trare gentium plenitu dinem:& illud imple; ríquod in deuterono; mío dici: Ipfi mé irri tauerüt in his quí nó funt dij:& ego eos irri tabo fuper gente qua non eft:fuper natione ftulta, eos ad íracun: diam cócitabo: defpe rat de falute ifraclis:& magno dolore concu; titur: qui erumpit in uocem:& caufas moe .rorís expoónit:& quo/ move dammodo loquitur: Eeo folus electus fum de tanto nuniero prophetarum,qui peraliorum falutem ruinam meo populo nunciarem.Non igitur contriftaturut quidam putant, cp gentium multitu; adhuc effer ín terra mea: ppterea praoccupaui fu; gere ín tharfis: Scio enim qtu mifericors δὲ mifera/ tor, patiens δὲ multz mi; ferationis:& agens poeni/ tentíatm fuper malícijs: δὲ. nuncdominator domine tolle animá incam a me: quía melíus eft mihi morí ue q uiuere. Deüis2.c do faluet;fed ορ pereat ifrael. Vnde δὲ domin? nofter fleuit f ise. 19.f fuper hierufalem: δὲ noluit tollere panem filiorum, δὲ dare Mar.7. c eum canibus.Etapoftoli primum praedicant ifraeli:Et pau lus cupiteffe anathema p fratribus fuis;qui funt ifraelita:, & quorüadoptio,& eloria,& teftamentum,& repromiffio; nes, lcgiflatio:ex quib?patres:ex quib? chriítus eft(cm carné.Pulchreauté dolens( qd? interpreta Ionas) affligit dolore:& triftis eft anima eiusufqy ad morté: quia ne ρε; ret populus iudzorü, ditum in fe fuit multa perpeffus eft. Hiftoriz quoq; magis dolentis conuenit nomé,fignificans laboriofum prophetam,& peregrinationis atqp naufragtj miferíjs pregrauatum.€:€[ f2bfecro oominecc, Hoc quod nos ínterpretatí fumus,obfecro:& Lxx.tranftulerüt ὦ δὲ ín hebraico legitur 3: que mihi uidet interiectio deprecantis fignificare blandientis affectum. C) uía igitur oratio eíus dum fe dicit iuftefugere uoluiffe, quodammo/ do iniufticiz arguit dominum; querelas fuas obfecratio/ nis exordio temperat.Nunquíd ait,non hoc eft uerbü mei cum adhuc effem in terra mea«fciui te hoc effe fa&turü:noti ignorabam mifericordem:propterea fzuerur δὲ truculen; tum nunciare nolebam:ideo fugere uolui in tharfis,uacaré cótemplationi rerum: δὲ in mari iftius(σου! quiete potius δὲ ocio perfrui: Dimifi domum meam: reliqui hareditate meamt:egreffus fum de finu tuo,& ueni.Si mifericorde di/ cerem atq; clementem& ignofcentem maliciz, nullus age retpoznitentíam: fi crudelem& tantum iudicium nuncia; rem,fciebam hoc tuz nó effe nature. In hoc ergo ambiguo pofitus, malui fugere potíus dj aut poenitentes lenitate ἀφ, cipere:aut de te predicare qd non eras. Tolleigit domine 2 animan Rom.9.à £ommen.bicronymi animam meam:Tn mantts enit tuas commendo fpiritum meum:melior quippe míhi eft mors d? uita. Viuens unam ífrael gentem faluare non potui: moriar& mundus falua; bitur. Hiftoría manifeftaeft:& fuper perfona prophet fic poteft intelligi;ut crebroiam diximus: qd? propterea con/ pampini:& umbram denfiffim, fuo trunco fe fuftinens: qua in palaftina creberrime nafcitur: δέ maxime in areno, fis locis: mirumdqp immodum ἢ fementem ín terram íece ris,cíto confota confurgit in arborem:& intra paucos dies quam herbam uideras;arbufculam fufpicis. Vnde& nos triftetur δὲ morí uelit, ne cóuerfa multitudi negentium,ín aternií pereatifrael. 4€[£t oírít ofio:putaeneb frafceríetu. Verbum hebraicum 35^n: & iratus ἐς tu:€ con; triftátus es tu,tran(fer ri poteft: quod utrüq δὲ ,pphetz δὲ domini períonz conuenit: qp ucl iratus fit, neuide retur apud. niniuitas fuiffe métitus:uel con tríftatus,intelligens if racl effe periturum.Et rationabiliter nó εἰ dí cit, maleiratus es, ucl cótriftatus es: neuide retur reprehedere con triftatü. Nec rurfum beneiratus es autcon 5 HEB. δ uita. Et dixit 46) mínus: putas ne beneita/ fcerís ταῦ βΕΡ δ uittere.Et dixit do minus ad Ioná:uxhemen ter contriftatus es tu? υ Et egreffus c(t Ionas de duitate, δὲ fedít contra oriente ciuitatis:& fecit fibáímet umbraculà ibi: δὲ fedebat fub; ter illud ín umbra donecuideret quid accideret ciuitati. cHEB. Étprapárauit do; minus deus hzderam,& afcédit faper caput Iona: ut efíct umbra fup caput eíus:& protegeret cum,la/ borauerat ením:& latat? eft Ionas fup hadera lzcti » cía magna. Et parauit dris uermem SEP.Et praecepit dominus deus cucurbitz,& afcédit fupercaput Ionz, ut effet umbraculá fup caput ei?, δὲ proteoeret eum a fuis ; o malis: lactatufqy eft Ionas fuper cucurbita gaudío maeno. Et precepit deus uermti eodem tépore quo in; terpretabamur ,pphe tas, uoluim? idipfum hebraz linguae nomé exprimere: quia fer/ mo latinus hanc fpe; ciem arboris non ha; bebat: fed timuimus grammaticos ne inue nirent licentiam com mentandi:& uel be; ftias indiz, uel mon; tes beotia: aut iftiuf7 modi quzdà portéta confingerent: fecutiqs fumus ueteres traníla tores: qui& ipfi πας ram ínterpretati funtz quz grace appellatur 1/0506: aliud em quid dicerét, nó habebant, Di(cutiamus crgo hi^ ftoriam:& ante myfti, | i Bun triftatus:ut uel caufas ίγα refpódeat uel mceroris:aut fi ille tacuerit,uerim dei iu/ dicium ex er? filentio coprobez. b«Γ£tegreffaeeft íonas Gefi.4.€ pecíuítate«c. Primus cain fratricida& homicida, cruentis mundum germani fanguine dedicans, xdificauit ciuita; tem δ΄ uocauít cam ex nomine filíj fuí enoch. Vnde δὲ Ofee Ofee.1r.c propheta dicit:Deus ego δὲ non Πδ, in medío tui(an&us: T$67€ δέ noningrediarin ciuitatem: Domini enim(Pfalmifta di; cente)(unt exitus mortis. CQ! uamobrem& una fueitiuo/ TAN rum ciuitas appellatur ramoth, quod interpretatur uifio 7 mortis. Etrecte quicung fugitiuus eft,& propter peccata nón meretur habitare híerufalem, habitat in urbe mortis: ^ δὲ efttrans fluenta iordanis,qui defcenfus exprimit.Egre/ τ 77 diturergo columba, uel dolens, de iítiufmodi ciuitate:& habitat cótra orienté unde fol oritur: δὲ eft ibi ín tabernacu lo fuo,ubi labentia quecp tempora cótemplatus, expectat quid fupradictz eueniat ciuitati: anted níniue faluaretur: & arefceret cucurbita:antedj chrifti euangeliii corufcaret:& Zacdh,e,c compleretur Zachariz prophetia: Ecce uiroriens nomen . eius: ionas fub umbraculo erat: Nec dum quippe ueritas uenerat, de qua idem euangelifta& Apoftolus loquitur: 1Io5,4,c D'eusueritas eft. Et cleganteradditur:Et fecit(ibimet um; braculum ibi,iuxta niniuen.Sibimet fecit: nullus enim de niniuitis tunc temporis habitare poterat cum ptopheta:& fedebat fub umbra ucl iudicis habitu,uel de fua maieítate ' Contractus:& accinctus lumbos in fortítudine: ut non tov ta ad pedes& ad nos qui deorfum fumus, ueftimenta de; ' fluerent: fed in fe artiori baltheo contraherentur. Porro quod dieit: ut uideret quid accideret ciuitati:Solita confue tudine utitur fcripturarii;ut humanos deo iungat affectus. c 4|£t p:eparauít oomínue oeue bederaim 4C. In hocloco : quidam Canthelius deantiquiffimo genere corneliorum, fiue(ut ipfe iactat)de ftirpe Alinij pollionis, dudum rome dicitur meaccufaffe facrilegtj: quod ,p cucurbíta hzderam tranftulerim: timuituidelicet ne(i procucurbitis hederae nafcerentur: unde occulte δὲ tenebrofe biberet, non habe; ret, Etreuerain ipfis cucurbitis uafculorum: quas uulgo faucomarías uocant, folent apoftolorum imagines adum, brare:e quibus δὲ illenon fuum fibi nomen affumpfit. Ω» fitam facileuocabula commutantur:ut pro cornelíjs fedi ciofis tribunís,Emilíj confules appellentur:míror cur mihi ΠΟ liceat hedera tranfferre pro cucurbita. Sed ueniam? ad feria. Pro cucurbita fiue hadera in hebrao legim? Y^ vv quz etíamlingua fyra δὲ punica elkeroa dicitur: Eft autem genus uirgulti,uel arbufculz,lata habens foliain modum cos intelle&us,folam liter&uentilem?. Cucurbita& hedera huius natura funt; ut per terram reptent:& ably furcis uel adminiculis qui, businnitunt,altiora nó appetant: C) uomodo igitur igno, rante propheta, cucurbita in una nocte cófurgens umbra; culum prabuit: quz naturam non habet(ine pergulis& calamis uel haftilibus in fublime confurgere: Ciceion au; tem cum in ortu fubito miraculum prabiuerit, X potétiam oftenderit dei in protectione uirentis umbraculí, δὲ natura fuam fecuta eft. Ad perfona uero domini faluatoris, ne pe/ nítus propter QiA.oxo2oxcotop,cucurbità relinquamus:fic referri poteft;ut illud commemoremus Efaie:Relinquetur filia(10n ficut tabernaculum ín uinea: δὲ uelut cafula in cu/ cumerario: quafi ciuitas qua expugnatur.Et dicam? quía in alio fcripturz loco cucurbitam non inuenimus, qp ubi cucumis nafcitur ibi nafci foleat& cucurbita.Etifrael huie generí coparatum, quod quondam protexerit lonam fub umbra fua, conuerfionem gentium praftolantem:& non paruam lzticiam tribueritci faciens umbraculum,& taber naculum potíus 4 domum: habens tectorum imaginem: domorum non habens fundamenta.Porro ciceion noftra, arbufcula modica,cito confurgens,& cito arefcens, ordine δέ υίτα comparabitur ifraeli,radices paruas mittenti in ter/ ram:& conantí quidem in excelfa fuftolli, fed altitudinem cedrorum dei& abietum non equanti. C» mihi uidentur & locufta fignificare, quibus uefcebatur Ioannes:quí dicit fub typo ifraelis: Ilium oportet crefcere, me autem minui; anímal paruum,infirmas habens alas:de terra quidé conz furgens:fed altius non ualens auolare,ut plus fit d reptile: Efab Matba δέ taméauibus non zquet, Ὁ«p rparauíroomínus C.— Anted oriretur fol iufticizeuirens erat umbraculum:& nó arebat i(rael: poftdj íllefurrexit:& tenebra niniuiticze cius luce difcuffze(unt:paratus uermis in craftinum afcenfione diluculí: dequo uicefimus primus pfalmus infcribit: pro affumptione matutína:& qui ab(q ullo femine de terra orí tur: δὲ dicit: Ego fum uermis& non homo: percuffit um; braculum quod defertum auxilio dei omnem uirorem per didit. Przcepitqs dominus uento calido& urenti: de quo prophetatur in Ofee: Adduceturentem uentum dominus de deferto afcendentem,& ficcabit uenas eius:& defolabit fontem eius,Et éftuaré ccpit lonas:& iterum uelle mori ín baptifmate cum ifraele: ut in lauacro recipiat humore qué in negatione perdiderat. Vnde δὲ Petrus arentibus loqui£ iudzís:Poenitentia agíte& bapticeturunufquifq ueftrum in nomine iefu«ἔτι τη remitlionem peccatorum ucftron: & accipictis Οἴεε, nd ΦΦ BI ὑπὸ RE ELO T oREoE. VI A if ἘΠ Ajonarm & accipietis donü fpirituffan&i.Sunt qui uerfnemi& uren^ tem uentum,romanos intelligant duces: qui poft refurre/ ctionem chrifti ifrael penitus deleuerunt, a.€[€t oírít vomínue ad ionam: purae rne bene írafcerío tu fuper bede ram«c. Supraniniuitis agentibus poznitentiam:€ gentiü £3. III $0. 49. quo Paulus ad hebraos pleniffime difputát: Et Dauid in. Hebre.10 2 palmo: Fráterinquitno redimit,redimethomo.Decreuit 58:48: B chriftüs,ut illecreíceret:Ifte mortuus eft,utille uiuéretihic defcendit ad inferos, ut ille coelos afcenderet,In ifráel uero nullus tantus labor fuit. Vnde δὲ inuidet iuniorí fratri, c» urbe faluata, interro; gatis idipfum ,pphe; ta: Putas ne beneira; fceris tue Nihil refpon dit: fed interrogatio/ nem dei filentio com; probauit:fciens enim clementem effe deum δὲ mifericordem& pa tientern€ multe mi/ ferationis& ienofcen tern malicijs fuper fa/ luté gentiü non dole bat:hicauté poftdp in; ficcata cucurbita aruit ifrael:& cum diítin^ &ione interrogatus: bene irafceris tu fuper haderae Confidenter teípondit& dicit: Be neirafcorego uel con triftor ufi ad morte: non ením fic uolui fal uare alios, ut perirent «lfj:non ficalienos lu; crifacere,ut meos per; derem. Etreuera ufq ad prafenté diem chri ftus plangit ifr:& hie rufalé plangit ufq ad Tortem,nó fuam, fed iudaorum:ut morían turnegantes,G refur/ gant deí filium confi; tentes, b(T toírít tomíue:tu oolee fu; per bedera«€. Nímize diffícultatis eft expo HEB. uermem afcenfione diluculi in craftinü:& per; cuffit hzderá δὲ exaruít:& .cum ortus fuiffet fol, prac; cepit dris uento calido& urenti: δὲ percuffit fol fup caput Ionz, δὲ xftuabat: δὲ petijt anim: fixe ut mo rerc£,& dixit: Meli? eft mí hímori dj uiuere. Et dixit 9 drisád Ioná: putas ne bri irafceris tu fuper hacderá* Et dixit: Bene irafcor ego e ufq; ad morté.Et dixit dó. mín?:tu doleffup hzedera: ἵπ ᾗ ποπ laboraftineqy fe/ cifti ut crefceret: qux fub una nocte nata eft,& fub una nocte períjt:& ego nó parcam niniue cíuitati ma enx ínq funt plufcg cen; tun uígínti milia homí num:quí nefciunt quíd fit inter dextram& finiftram fuam& iumenta multa. SEP. εί mane in cra/ ftinum:& perau(Tit cacur/ bítam, δὲ arefacta eft:(ta; tímq; ut ortus eft fol;prz/ cepit dominus fpirítuí ar/ doris urentí:& perculit fol fup caput Ionz,& an; guftíat? eft: δὲ teduiteum anim: fuac δὲ díxitzmeliuf eft míhí mori£j uiuere. Et dixit dominus deus ad Ionam: ualde contríítarís tu fupet cucurbitatEt ait: ualdecontriftor ego ufcg ad morté. Et dixit dris:cu pepercifti fuper cucurbita pro qua nó laboraftí neq; nutri(ti eà:qux nata eft ín nocte,& in nocte perrjt: ego auté nó parcá níníue ciuítati magnz ín qua ha; bitant ρίας duodecim milia uirorá quí ignorant dexteram δὲ finiftrá fuam poftfubftántiam cum meretricibus, lenoni/ bufcqp prodactam, re; cipiat annulum& ftó lam:€ polleat ρω’ na dignitate, Ὁ uod autem ait: quz fub una nocte nata eft: fi/ gnificat tempus ante aduentum chriftí:qui muridi lumen fuit;de quo dicitur: Nox prai ceífit, díes autem ap propinquauit,Et una nocte períjt i qi ocaí buiteis fol iufticiae δέ dei perdidere fermo ἡ nem. Ciuitas uero ni/ niue magna atq pul^ cherríma, prafigurat ecclefiam: in qua πια ior eftnumerus d dé/ cem tríbuumi ifrael:cp & fragmenta in folitu dine fignificant duo» decim cophinorum ς Ignorantaütem quid fitinter dextram δὲ fi7 niftram: uel jppter in^ nocentiam θέ fimpli; citatem, ut lactentem monftret etatem:& relinquat intellectui, quantus fit numerus etatis alterius,cü tan/ tus fit paruulorü: Vel certe quia magna erat urbs:& in domó ma; nere quomodo iuxta tropologiam dicat ad filium: tu doles fuper hedera in qua non laborafti, nec fecifti ut crefceret: cum omnía per ipfum facta(int:& fine ipfo factum eft nihil. Vnde quidam locum iftum interpre: tans:ut imminente folueret quzftionem, incurrit blafphez Mara0.b míam. Affurnens enim illud de euangelio: C) uid me dicis m Luc.15, bonum:nermo bonus eft nifi unus deus: patrem interpre/ tatus eft bonum: filium uero ad comparationem eius qui perfecte€ uere bonus fit,in mínori gradu pofitum:& non confyderauit hac dicens:cp in Marcionis potius incurrerit Πιστοί: quialterü deum tantum bonü, alterum infert iu; dicem δὲ conditorem, ᾧ Arríj:qui cum maiorem patrem δέ mínoréfilium praedicet: tamen filium non negat códitore. Ergo cum uenia audienda funt, qu: dicturi íumus:& co; natus noftri fauore poti? δὲ oronib? audiédi δὲ adiuuadi,d5 fpernédi aure maliuola:quia carpere δὲ detrahere uel impe; riti poffunt:do&torü auté eft ,& q laborátiü nouere fudoré: uellaffis manü porrigere, uel errantib? iter oftendere. Diis nofter atq» faluator nó ita laborauitín ifrael quólaborauit in gentíti populo. Deniqp ífrael loqui£ cofidenter: Ecce tot 8 annis feruio tibi;&nunds mandatum tuum prateriui:& nund dediti mihi hzedum, ut cum amícis meis epularer: fed poft filius tuus hic qui deuorauit fubftantiam fuam «um meretricibus uenit, occidifti illi uitulum faginatum: Nectamen confutatura patre,fed clzementer ei dicitur:Fili tu femper mecum cs:& omnía mea tua funt: epularí& gau deré teoportebat: quía hic frater tuus mortuus erat,& re; uixit:perierat,& inuentus eft.Pro gentíum populo immo: latus eftuitulus faginatus,& preciofus fanguis effufus: de & pecora multa. x gna nó foli uafa funt , aurea€ argentea, fed δὲ lignea& fictilia. Erat in eaplurira multitudo qux igno rabatanteactam poenitétía quid effet inter boni δὲ mali, inter dextrà δὲ finiftra:Sed δὲ iuméta multa.Multüs eft eim niniue numerus iumentorü δὲ irrationabiliti hominü: quá comparant iumentis infipientibus,& a(fimilant eis, Commentartj hieronymi ín lonam prophetarri ad Chromatium epifcopum finis; Roma. d κ.ε ^ DIVI.HIERONYMI.PRESBYTERI. IN. MICHEAM. PRO ες uM m ὁ μη . PHETAM AD PAVLAM. ET EVSTOCHIVM. ie PROLOGVS. i p i 1 j^ e- r, ᾽ D D. j;^? μι Ε 7 Icheas ἐπ qué nunccómétarios dictare cupio, ín ordine duodecim pphetatü fedi— 3 sr Ξ Lxx.intetpretes;tertíus eft:fcdtm hebraicá ueritaré, fextus:& fequit lonam pphetá,] s qui fuccedit Abdia: ατα; íta fit ut tertius fit Amos δὲ Ioel fecandus poft Ofee: qui um X027 dl apud omnes primus cft.Ergo quafi ii corde uolurninis pofitus,dcbet profunda ον T tíncre myíteria: δὲ fermo de qui femper defcédit ad;pphetas: defcédít ad Michearn quoq; qui vaa m ínterpreta£ huruilítas: ad Micheam de Morafthi: qui ufq; hodíe.iuxta cleutheropolim urbem: μαι. palaftínz haud grandis eftuiculus.Morafthi autem in lingua noftra hxredem fonat. Pulchre"mw| m : igitur humilitas qux ínter uirtutes uel prxcipua eft.fpe hereditatis dominicx nafcitur. Humili/ ai ; tasauténoó illa quz ucniít de cofcientia peccatorü.fed qux ínter uírtutes ponitur:iuxta quá díciz án sPe^ b Humiliamiíni fub potéti manu deí ut uos exaltet in téporeuifitationis.Et:Quí fe humiliatexal tuse—| c tabitur. Ecantecontrítioné eleuatur cor níri,& ante eloríam humilíatur. Vnde δὲ dominus: Di; Masa| μή fcite( inquit)a me:quía mítis fum δὲ humilis corde. Quomodo ergo apud nos uotíua δὲ quafi dim ob uirtutis aufpicium ponuntur uocabula:uerbi S NAA e lpiprobi& apud graxos σώφρωμ uocat, δὲ εὐσεβὴς:SLappellatiua nomína uertunt in propría;Sícapud hebrzos δὲ Micheas im & Abdias δὲ Zacharias cxteraq; his(imilia,ex uirtutü uocabulo liberis a parentib? imponunt. εκ! ; ii D " COMMENTARIORVM HIERONYMI femperin dogmatum fuorum fibi quafi fublimitateconfi um : IN MICHEAM PROPHETAM dant:& eccleíiz fimplicitaté defpiciant: ín alio loco dicitur m πστ΄ 1ΙΒΕΒΡΕΙΜνΨΟΒ. ᾿. Vz qui defpiciunt fion,& confiduntin monte famariz;- Amos.é.a ΐ i ΑΙ(£rbü ofií cc.qp vídit fup famaria«Ρε. defion enim egredietur lex: δὲ ιό Γη domini de hierufa; o Ἡ Siue iuxta Lxx. περι&p εἰδεμ περὶ σαμα’..ἴεπι. Porro famaría fabricata eft fibi de proprio fenfu uitue μα Ε SR los aureos:habentes ΕΥ̓} dim t| de qui s 4. quidem in fuperficie^. p Ἢ orem pes ul£rbunt£rbum pulchritudine: fed ui; ie dirluplamaria hie a: dómini ini talem fpiritum nóha/ δὲ tufaléfactü eftad Mi;.: dómíni qd domini qd m emi fabricata eít vta cheà: poftofce, amos-.. factum eft factum eít— in domo dei, quod in ftunq &Efai:quifubogia ᾿; ad Micheá ad Micheá— terpretat bethel. Nec V ke uaticinatifüt.Ex ἅ ín; M Mir.. enim recipere poterat. ΣΕ NUM telligim?Michea ociae morafthité morafthite populus ifrf'deos, ni adi tporibusnoproPhe indiebusioatham,achac, indiebusioatham,achag, fiqui de fcripturis.& M tatfe: fed filij éius Io7 ο. εκδ ἐς à::?- indomo dei fabricati raa atham,poftquemre, Gtegechizeregumiuda,qd—&ecechiz regum iuda, de Πρι ας αὐτδεδείν bind gnaui sae:eghía- niditfuperfamarià&hie—quib9uiditde famaría&— liabula fuauocentber xu, in patris achac impe;- εἰ:;-:"ἐσ thel:t" Qu; iam(actrdeut ΕἾΝ v rufalé.Auditépopuliom;^ hierufale.Audite ppli ος mr αν s quodrem tribus ab nes&attédatterra& ple;—&aufcultetterra,& omes— effebethel:&uocatut i altyrtjs in captiuitate:::,-: i ici-Xw πάρῃ ducta funt. ruant. nitudo eis:& fit domin? g funtín ea: δὲ fit diis de? Apr d di pei wa ergo d horam pr deusuobisínteftem:dor— uobísinteftimonium:do^— quoLxx. tranftulerüt Eu : Η-:- Ὁ": η tionen min?detéplofanctofuo. minusexdomo fctó Πο,—domü&.Hocderitu: i captiuitatis: quia pri/; lo: nunc ueniamus ad a mum eft capta fama/ Quia ecce Eceenim— yxordium prophetia:| tinm rià metropolis ifrael: uia δὲ lernza θεία fatui» brin poftea hierufalem urbs Iudz: prophetiz titulus ponitur,— ente,fanctifpiritus inuocemus aduentum. Vos o Paula& NS primum de famatia: fcd'o de hierufalem. CEtum ueroad— Euftochium ad dominü faluatore fundite preces, nemihi MI myftícos intellectus:quia famaría femper inhzrefibusac/^ noceatinuidía: fed ut mens libera id tantum cogitet quod ἣν fitum cipitur, hierufalem in ecclefia: dicimus uerbum domini^ nítiturexplanare:nec fentiatconuitiorum alapas quas do» ΕΠ fierí ad huniilem& ad coharedem chrifti, deperuerfis do^— minusin paffionecontempfit. b.« gludíte popul( om/ tiq gmatibus& de ecctéfia fi qua forte peccata cómiferit:& to^— nee c.r uia iuxta hiftoriam manifeftus eft fenfus, le&to/ ἱρὰ tius uoluminis otdiné cótexere. Ως aute famaria& decem τίβ prudentiz intelligentia derelinquo.Tuxta tropologiam:.'''νο Ding tribus qu fciffa funt fub rege hieroboà aftirpedauidacci^ autem conuocat adauditum populos: id efttotius orbis- Isid piantur in perfona hareticorü:& omnis quidemfcriptura^ ecclefias:& ad aufcultandum terram: quía terrena in ea hae CM teftatur:fed maxime propheta ofeet& hicipfelibersquihae^— reticorum extructa funt dogmata,( autem hareíes inter yi τειίςοϑ impios,€ ecdefiafticos ρέϊδτες uocat.Statimenim^ carnís operanumerentur, qua femper refertur ad terram: Gals. d bi quitur: Quir eít impietas iacob,non nefamariac& quod δὲ Apoftolus ad galathas non tacet:& dominus in euange/ iiy! eft peccatü domus iuda,nonnehierufalemcHoc dumtaxat. io prudenti indicat auditori: Qr ui de terra cft, de τοῦτα ἴον Yof.s.d ts. iuxta Lxx.tranflatores. Caterum in hebraico quomodole^ quítur.Etad diftinctionem eorum rurfus de ecclefiafiicis- Dua gatur,poft paululü fubfjciemus. Sed&illud quod haretici— dicit: Ὁ. αἱ aute de codo uenit,(uper omncs eft. Et: Quod Ibidem T" uidit X audiuit, li y rnit iiv T tia 1] "i jl u yn ὯΙ am ^i lid fti qm ἡ ji lic Vl d an 2*icbeam uidit δ΄ audiuit, hoc teftatur. Si autéhoc quod ait: Audite Εις δια POPUlipropter illud dominici: Ο ui habetaures audien^ di,audiat:plus aliquid fonat, d$ qp poftea infert: Atteridat terra: aptabimus eccleftz: audite populi omnes. Hzreti; cisuero qui terrenam fufcepere doctrinam: Attendat ter^ £3. I$9. infertz corporibus: nec cum e&lefti homine rcfurgentes, prafentiam eius ferre non poterüt: fed quicquid in eis du; rum fuerit, refoluet:& ita fuent quomodo ἢ aquzeplana non habeant feranturqy pracipites in profundum. Veniet ergo dominus terribilis ad docendum, íd eft ad mouédos ra, X omnes qui in ea funt:ut& ifti ftaudie; rint, δὲ illi fi attende/ rint, non patiantur ea quz poftea fermo do; mini commiínatur, Et fiteis dominus in te; ftimonium: fiueutin hebraico legitur,in τς’ ftem:ucl ut aperti? in/ terpretatus eft Sym/ machus,teftificans:& teítificas nó aliunde, fifi de domo fua,quz eft ecclefia:aut certe in filio, id eftín diiono/ ftro iefu chrifto: qui uere templi eft patris: Et de cui? ore loqui£ pater, uifcera penetrás & medullas eorü quí attendere uoluerint& audire. a 4 υία ec; ce oomín? cC. O fama ría& hierufalé audite & diligenterattendite dominü uobis de tem plo fuo teftificantem: & pradicentem quz; cunq facturus eft.Ec ce egredietur de loco fuo. CLui enim mitis eft& benign?,& cui? natura clementia eft: ueftri caufa cogi£ per; fonam quam non ha; bet crudelitatis τι» mere. Et defcendet& calcabit fuper excelía terrz, Defcéfio dei e(t: 5. HEB: Quià ecce domínus egredietur de loco fuo:& defcédet δὲ calcabit fuper excelfa terrz:& confumen tur montes fubtuseum:& ualles fcíndentur ficut cx/ raa facie ignis: ficat aqua quz decurrüt ín praxceps: in fcelereiíacob omeiftud: & in pecatis dom? ifracl, Quod fcelus íacob, none famariía? Et quz excelía Iudx,nonne hierufalem? ο Ecpónam famaríam qua fi aceruum lapidü in agro cum plantat uinea:& de/ traham ín uallem lapides eius,& fundamenta eius reuclabo:& omnía fculpti [ία cíus cocidentur:& om nes mercedes eíus combu rentur íoní: δὲ omnía ido? la cíus ponam ín perditio tiem: quía de mercedibus merctrícís cogregata funt, & ufq: ad mercedem me; SEP. Ecce enim dominus egredietur deloco fuo:& deícédec& afcendet fuper excelfa terra:& comoue;/ bun£ montes fubter εἴ& ualles tabefcent ficut cera a faceignis:€ ficat aqua proflues in defcéfum:pro pter impíetaté iacob oia hzc& ppter pct dom? {πα eftipietas dom? iacob,nonne famaría«Ες qd'eft pétin domus íuda, nonne híerufalécEt ροπᾶ famaríá in pomorü cufto díam ín agro:& in planta tíonéuínez:& detrahá ín uoragine lapides cius:& fundarrienta ei?reuelabo: δὲ cuncta fculptilia ei?con cident: δὲ uníuerfz tperce; des ei? comburen£ igni& cuncta idola eius poná ín perdítioné: quia ex merce dibus fornicationis cogre gauít:& ex mercedib? for; nicationis defltruxit. Pro; pter hocplangetatg;luge bit:ibit mótes:;& uallium hu milia refoluéda: quia impietate fecit iacob; & peccatum ífrael. Im pietas em iacob conci liabula hzreticoruri funt,qua uocantur fa maria.Et peccatum it da, id eft eíus qui do? minum confite£, nori eftaliud nifi híerufalé in qua multa crímína reperiuntur. Cb auté domus iuda referatur ad chriftii, cuius eccle fia eft,& fzpe dixim?: & illud ponamus ad prafens: Iuda telau/ dabit fratres tui:ma; nus tuz fup dorfum inimicorum tuorum. Pótquocp δὲ fic íntel/ ligi: p propter impie; tates famariz δὲ(cele; ra iuda;egreffus fit do minus de loco quon/ dam fuo,& dixerit ad iudaos:Ecce relinque tur uobis domus ue; ftra deferta. Et defcen derit ἔς coelis, δὲ afce; derit fuper excel(a ter, ra:íd eft faper eos qui exgentíum humilita, te credétes, excelfi effe meruerunt.Et cómoti funt montes,philofo; phorum dogmata:& regna fublimia:& hí uí humiles perman; erunt, cófumpti funt δέ cótriti faluatorís ad uentu:& crefcente ες’ & maiefatisei?adin, fettídis ΘΑ ferioradecurfus.Cal/ hoc plangam& ululabo: care terrà,€ potentes uadam quofq cóterere. Et có fumentur(inquit)fiue tabefcent montes, ualles fub eo:quos principes intelliga mus& pplos. Et quó uícinia ignis cara nó fuftinet:& pro nocuríu aquz ferunt in praeceps: itaois impiorüi fuperbía diio uenite(oluet δὲ defluet. Hocauté totü fiet ppter fcele ta decé tribuü,quas uocat íacob& ifrael:& ,ppter przuari; catione luda:quia in decé tribub? famaría metropolis fuit: & inregno Iudz,hierufale excelforü idola fabricata eft.hoc iuxta litera. Tropologice auté: egredietur diris de loco fuo: quéucel filia, uel omes fanctos intelligere poflum?. Ipfe eim b filiusait:Ego in patre,& pater ín me.Et de fanctis: Habita; b bo& inambulabo in eis:& ero eorü deus:& ipfieruntmihi pplus.Dehis ergo egredie£,nó ορ derelinquat eos:nà& de apis egrediebat fermo diii ad audíétes: δὲ tfi nó relinque bateos:€ huiufcemodi loca.i. ea quz deii hofpité habere mereant,quafi cum chrifto refurgétía:& cum eo in ccelefti; bus fedentia furfum pofita funt. Vnde& defcédere dicitur ad eos quí dóctrinam eius ín monte audire non poffünt, Cunq defcéderit;non afcendetín humilibus:& in hís qui deorfum pofiti funt:fed qui terrae uocant excelfa:& qui in/ telligentes ad ueniétis domini maieftatem commouebun; tur.Et Quis montes(int, tamen ad talís auriga& afcenfov tis pauebunt prafentià, Valles aute, id eft anima χοϊκοίς clefia, montibufg iri fublime furgentibusz idola corruerüt in profundi. Eereffus eft ergo dominus de loco fuo:& de gentibus conftructa ecclefia eft:ut moueren tur montes fub pedibus eius:& profunda uallium folue rentur:quiaímpie zgít iacob,& peccauit i(rael:& omes tri/ bus dominum negauerunt. b[£t poná famaríam quafi aceruum lapídum ín agro«€, Scdm ordinem peccatorum; fitordo poenarum.Primum peccauit famaría,& fabricata eft idola:& pro domíno uitulos adorauit: prima ergo& pe reat. Deftruam eam ueníientibus α[γγῆς:& ponam qua/ fiaceruum lapidum cum plantatur uinea, üt redigatur íri tumulos: Et detrahà in uallem lapides eius: erat quippe íri montibus fita, ubi nunc Sebafte eft: in qua& fancti loan/ nis baptiítzoffa(unt condita, Et fundamenta eíus reucla; bo.Tanta quipperuína erít,& tanta urbis fubuerfio:ut nó folum parietes& edificia corruant:fed fündamenta quogs ufqrad extremum lapidem reuelentur. Etomnia fculptilia eius,cunctzg diuitiz:quas diuerfi reges in eam cóportaue rant, concidentur δὲ comburentur igni:& ad nihilum redí/ gentur. Siquidem opes θέ multiplex fuppellex quz ex for^ nicatione(ut putabantur)idolorü fuerant congregata,du/ centur ad alíam meretrice, id eftad niniuen: ut quomodo in terra fua forhicati funt οἴ idolis quz fecerunt: fic uadané 4. ad αἰίαπὶ 6ο Sj Geii,49.B Tob 359» £ommen.IlDieronymi liber pimus ad aliam terram idolorum& fornicationis, id eft ad affy; rios. Hucufqg de famaria, Et quia eadem plaga peruentura fitad hierufalem:& ipía enim fimili errore peccauít, derclin quens deum fuü& idola fabricans:propterea propheta fa cit quafi προσωποποιίαμ dei:& fub pfona fua inducit plan; in quibus ante ridebant: δὲ lugebunt, in quibus prius for; nicantes quodammodo lztabantur. Deponentgy de ρε dibus fuis quicquid mortiferum habuerant: δὲ erunt dif/ calciati: quia terra in qua ftaturi funt, locus eft fanctus:& ucftimenta fornicationis fue uniuería profjcient: eruntgs gcntis a(fectum,& di; cit: Super hoc plan; gam& ululabo: ua/. dam fpoliatus& nu^ dus: decem enim trí; bus perdidi:& facià planctum uelut dra/ conum:& luctii qua/ fi ftruthioni. C.uó enim dracones terribí li fibilo pfonantiiuxta hiftorias eoru qui de phyficis cófcripferüit, €o tépore quo uincun tur ab elephantis: Et ficut ftruthiones im/ memores funt ouorii fuorii:& quafi non pe HEB, uadam fpolíatus& nudus: faciam planctum uelut draconum: δὲ lu; Cur quafi ftruthíonum: quía defperara eft plaga eíus:quía uenit ufq; ad iu dam tetigit portam popu li mei ορ ad hierufalem, 4 In géth nolite annüciare: lachrymis ne plorctis: in domo pulueris, puluete ΞΕΡ. bittibitdifcaldiata& nuda: faciet planétü qua; fi draconá:& luctum qua fi filizz firenarü: quía οὖν tinuitplaga eíus: quía ue/ nit ufq; ad íudam: δὲ tetí/ git ufq; ad portá populi mei ufq; hierufale.Qui ín geth nolite maenificati: quí ín bachím nolite re/ zdificare ex domo deri; nudi,ut poffint chriftiindui ueftiméto:& fa; cient planctum quafi. draconum. Plancturi quippe funt aliquan; do& dracones, quan do uiderint dracone maximum captuni: & in hamo pédere pi^ fcantis,& mare de; folatum. Etlugebunt. quafi filiz firenarum: dulcía enim funt hae; reticorum carmina:& fuauí uoce populos: decipientia. Nec po teft eorum cática pra; terire, nifi qui obtu p dequo ίη[οῦ plenius pererínt in arena cal candos pedib?beftia^ vobis habitatio faphir có : rumfcetus relinquiit: ᾽ 2 fufa ΗΝ:non eft filijs fpoliatus δὲ nu: dus incedam. Et hoc nan.Planctum dom? afel faciam: quía defperaz accipiet ta eít plaga eius, id eft famariz.Etidem pec; catum, immo eadem pora peccati, quz euertit famariam, ueniet ufcpad iudam:& ufqp ad portam urbis mea hieruía lem. Vt eim famaría fubuería eft ab affyríjs: ita iuda& hie/ rufalem fubuerten£ a chaldzís.Q) uía uero famaríam,ha/ reticorum femel intelleximus ecclefiam:quz feparata a deo populifacta eft conciliabulum: ipfe dominus cómínatur pofiturum fe eam in pomorum cuftodiam: in agrum& in plantationem uinez. Multo enim melíus eft fubuerti inutí. lemciuitate:& lapides eius quibus extructa fuerat,in przez ceps detrahi:& prapararí eam in pomaríum plantationéqs uinearü, din edificatione peffima permanere. Cum em de ftructa fuerit δὲ reuclata fuerint fundaméta eius, quib? fua uideba£ celare myftería:& firma habere dogmata in quib? ftabat:3 omnia idola qua fpeciem uidebant habere;& pul chrítudine artifici fermone compofitam:& a miniftris dei fuerint cocitfajid efta uiris ecclefiafticis:tuncin loco aedifi, cationis peffimz,uaríz ecclefia poma nafcentur:& non fo; lum nafcentur, uerumetiam cuftodiétur:& plantabitur vii nea forech: de qua fiat uinum quod fe dominus in regno patrís bibiturum effe promifit. Non folum autem funda/ menta eius qua prius terra pramebantur, aperientur,& proferentur in medium:& idola quz fibi finxerat, conci^ dentur: ed gloría quoq;& díuitiz quas de fornicatione uidebatur habere δὲ errore fuo,igne meo confumentur: de Luc,12, f quo dixi in euangelio:Ienem uení mittere fuperterram:& quem uolo ut ardeat: atq; comburentur δὲ redigentur ad nihilum: quía non deueritate contracta funt dogmatum; fcd defornicationeanima:& errore hincinde collecta funt. Haretici quippe non habent diuitias de paterna haredita; te uenientes: fed quotidie quod colantreperiunt:& idola fibiartifici manu,& curiofa mentecófingunt. Propter hoc cum conuerfus fueritager corum in pomorum cuftodiam δέ praeparatus ad uineas:€ lapides quibus dificata erat ciuitas, detracti in profundum:& reuelata fuerint funda/ menta eorum:& omnia fculptilía οποία δὲ incenfa:& mer cedes quas fibi uana fpe pollicebantur:& quicquid uelut deum colere uidebanturredactum ad nihilum:quia de for nícatione animz, omne fibi precium compararant: Tunc intelligentes errorem priftinum,in femet reuerfi plangent, uos confperoite:tranfíta: rauerit aurem fuarn: & quafi furdus eua; ferit. Propterea au/ tem hzciftiufmodi fa maría plangetatqylu^ gebit:quoniam fagit/ fum: terra afpergite deri; fum ucftrü: qux habitas bene cíuitates eíus:no eft coreffa habitatrix fznnan. langite domü iuxta eá: acdpiet θέ plagam'fermonis accipiens, fuum cog nofcet errorem.NNorr folum autem ipfa peccauit, fed iniquitatem& errorem fuum: inIudzquo«qp portas uoluit introducere. Vndedi/ citur deea: Venitufq: ad iudam, δὲ tetigit ufqpad portas populi mei;ufqp ad hierufalem.Portas(inquit)tetigit,quas aures intelligimus, Catterum urbem mediam intrare non potuit: qp fi intraffet,feciffet de hierufalem famaría. Ω ο’ tiens uiderimus de ecclefia aliquos ad hzreticorum fermo: nes fcandalicari:& querere quomodo eorum refpódeant quaftionibus: nec tamen recedere de ecclefia: dicamus; uenit famaría,, fiue plaga famariz ufqp ad populum confiz tentem:ufcdp ad aures populi dei;ufcp ad aures hierufaler. Hocenim quod dicitur: tetigit ufqp ad portas populi mei ἀπὸ κοινοῦ intelligendum eft, ut fubaudiatur, tetigit etíami ufq ad portas hierufalem. Hucufq cótra famaríam& con tra hieru(alem:uideamus& catera qua fequunt. a 4Γ 3n getb nolíte annuncíare:lacbzymíe ne plozetío«c, Mul/ tum hebraicum a Lxx. interpretatione difcordat:& tantís tam mea dillorum tranflatio difficultatibus inuoluta eft: ut fi quando indiguimus fpiritu dei:femper autem ín expo nendis fcripturis fanctis illiusindigemus aduentu: nunc uel maxíme eum adeffe cupiamus:& quz ín prophetis Io; cutus eftpandere:ut de nobis quodp poffit intelligi, quod ipfealibi polliceri dignatur: Aperi os tuii& implebo illud. Geth(ut regnorü quoqp teftatur hiftoria)una et de quinqy urbibus paleftinz:uicina Iudzez confinio:& de cleuthero poli euntibus gacam:nunc ufq uícus uel maximus: unde fuit& Goliath ille getheus, quem Dauid occidit in pradlio. CLuiíaigitur propheta,immo per prophetam dominus di/ : xerat:Plangam& ululabo:uadam fpoliatus& nudus: fa ciam planctum uclut draconum:& luctum quafi ftruthio; num:quía defperata eft& infanabilis plaga famarize:& τω nit uíq ad iudam:tetigitq: portam populi mei hierufalem: ta domini uulnerata:: T$.8o.b AReaz propterea flentis adhucuoce pracipio: Noliteannunciare« in geth,neaudíant& latentur ínimici:lachrymis περίοδο’ tis:id eftnedolor quidem in fingultus erumpat: diffrmula : tefletü, neaduerfarij gratulent:lachrymas ora nó habcat, cum dolorem pectus habeat: nolite exire foras: fed in ο’ mo pulueris: δὲ ruente cinere, uos confpergite ruinarum: Trálita uobis habitatio, S quod fyro hebraoq fer mone y r U zx ο ἘΞ ἘΣ Ef PI faPw. 4 c ΞΞ ΣΞ 6 ὁ-.»" Zn ΘΝ 81Π|ι motiedici£ pulchra:famaria quíppe in pulcherrimo iudeze δὲ uberrimo fita loco,nunc quoq oftedit. Dicit ergo ad eà: otu quz habitas in regione uberrima:quiía confufa es igne: : mrinia,(ic tranfi fic ad captiuitatem deducere: ut prz malo ENT rum magnitudíne,ne uicinus quidem allophylus audiat ritas fentiat, Porro quod fupra urbé prophete ΘΔ hareditatem interpretati fumus: fciat lector ín codem uer ficulo quem pofuimus: Propterea dabit emiffarios fuper hzreditaté geth:in hebrao p hereditate geh. 3 ἈΦ Ἰὼ uocem tua. Porro qd? fequitur: Nó eft egref; faqua habitat in Sen; nan; quz interpreta£ exitus:fiue ut Symma chus uertit: non cft egreffa habitatio abii; dans:de eadem fama, ria dicit: quz in ipfis affyriz captiuitatis eft foribus:& ftatim ut mota fuerit de finibuf fuis,hoftilem terram ingreditur: Nam ha/ ᾿ bitatioabundans:iu/ "Xtaillud accipiendum 4 Reg.18, d E,56.a qd& fupra iam dixí; mus: habitatio pul/ chra.Non eft igitur e; ereffa qua habitat ín à HEB» accipiet ex uobis: quz ftetit übimet: quía ín firmata eft ín bono qux habitat in maroth: quía defcendit alum a. do; míno in portam hierufa/ lem. Tumultus quadrigx ftuporis habitanti lachis: principium peccati eft fi/ [ία fion:quía ín te inuen/ ta fant fcelera ifrael? Pro; pterea dabit emiffarios fuper hzredítatem geth: . SEP. accipiet exuobis pla am doloris:quisccepit in d ,qux habitat in do; loribus? quia defcende; runt mala a domíno fu/ per portas hierufale, So; nitus curruum δὲ equi/ tum habitatio lachís: prín ceps peccati eft filize fion: ία ín te inuentzx funt iniquitates ifracl.Ideo da; bítemiffarios ufq; ad ha; redítatem geth: domos uanas, fruftra fuerunt re; gibus ífrael: donec hare; des adducam tibi, que habítas lachis: hxrredi/ tas ufq; odolam ueniet. gloría pofitum, Huc ufq fe; cundum hebraicum ut potuimus:& ut nobis uifum eft: cer/ te ut ab hebrais au diuimus: quafi inter faxa δὲ acutiffimos. fcopulos nauículam noftrà reximus: qu utrum intrauerit por» tum an adhuc in(ἃ ἡ lo fluctuet: lectorís e; rit prudentiz iudi; care. Nunc oratio 7 nibus ueítrís perga/ mus adalios fluctus: & imminente expofi; tionis hinc inde nati fragio fipoffumus e; uadamus. fA inter/ pretatur torcular: quí ergo in geth,id eft in torculari funt;putan^ tes fe uindemiaffe fru ctum uítz& calcaf7 febotrum deuinea fo rech: extolluntur in fuperbiam, ignoran^ tes quod botrus ter^ exitu uel in abundan; μὲν tia propria uoluntate: domos mendacij in dece; fed ui ductaetinaffy| ptoné regibus ifrael. Ad; RN κόπο huchazredem adducam ti terpretatur os re;— bí qux habítas ín marefa: gnüuidelicetiudaplà^ afe odollauenietelía frt. ctum accipiet ex το ENS: decaluare bis:quz nunc interím famaria capta fubftitit δὲ deum habuit defenforem. Accepit autem. planctum δὲ percuffa formidine eft,& infirmata bono fuo: que habitat in Marotli,id eftiín amaritudinibus: fiue ut Sym/ machus uertit habitatio ad amaritudinem prouocans, hoc eft Ἡ κατοικία hi παραζσ[κραίμουσα:αποά hebraice dicitur: ΤΟΥ ΞΘ propter captiuitatem uicinarum tríbuum: quia defcendit malum a domino in portam hierufalem. Af fyrius quippeuaftata famaria, uenit etíam ad hierufalem: εο tempore quo rabfíaces eft niiffus infultans: de quo& re; gnorum quartus liber δὲ Ε[αίας pleníus fcribunt: Vbi díci/ tur qd rexaffyrius de lachís miferit hierufalem:& poftea ca ptalachis ad oppugnandam tranfierít lobnam. Veniet 19i/ tur o lachis urbs idolis dedita,& ad te quadriga δὲ equi/ tes affyriorum:quia δὲ in te inuenta funt fcelera ifrael:& tu fuifti principium idololatriz in iuda:per te enim quafi per porum impietas decem tribuum migrauit in hierufalem. on folum autem fuper lachis tumultus ueniet& quadri^ ga:fed δὲ fupergeth metropolim palaftinz: de qua fupra dixeram:In geth noliteannunciare:mittet enim aíTyrius la trunculos fuos quos uocat emiffarios:& poffidebit do mum ídololatriz urbemqy mendacíj:qua in fupplantatio; ne fuit regibus i(rael. ΩΣ autem fequitur: Adhuc hare; dem adducam tibi quz habitas in marefa: pulchra allufit ad nomen: quía enim η hareditas dicitur: aduen; tumin eam ΠΟΙ pro heredibus appellauit:& ufq» odo; lam urbem iudz ueniet mareía, id eft hereditas:quaodo la gloriofa et in urbibus fuis ifrael. Deniq;& Symma; chus ita tranftulit έτι κληρονόμον ἄξω καί σοι κοθοικία. μιαν ρέσα ἕως Ὀδολὰμ Ἡξά τῇσ δόξης Ἰσραῖλ: hoc eftadhuc hare dem adducam& tibi habitatio marefa,ufqs odolám ueniet gloriz ifrael: hoc eft qua gloriofa es in urbibus ifrael. Et ubi dicitur eloriz,genitiuus cafus fit numeri fingularis,hu ius glorie:X non nominatiuus pluralis;hz gloria. Vel:cer? Ἔς ita intelligamus: Captíuitas ifrael qua uenit lachis& geth& marefa,ufqp odolam quoq ueniet. Et praffius lege; dum gloriz ifraelut κατὰ Φντίφρασι ignomínia uel ua τὰ iudez in Allophy; forum finibus non reperíatur. Nolite inquit extolli qui eftis in torcularibus: Οία de uinea fodomorum ui/ nea ué(tra eft:& propago ueítra de gomorrís:& uua ue; fira amaritudinis:& botrus fellis uobis:& furor draco; num uinum ueftrum; furor afpidum infanabilis. Nam fi etiam feceritis fructum: quoníam uindemia ueítra non folum de fodoma δὲ gomorra, fed de zgypto quocp eft& cxteris inimicis gentibus: dabit dominus erugini fru/ €tum ue(trü:& labores ueítros locufta:& occídetin gran dine uíneas ueftras,& moros ueftros in pruina. Non uos decipiat fimilitudo uini,nec dicatis amarum dulce: gufta; te diligenter uinum ueftrum:& inuenietis pro uino fo/ rech furorem draconum δέ ucnenum afpidum. Vnde no; lite fuperbire: fed magis humiliamini fub potenti manu domini:& ad illud tranfite torcular de quo afcendens ex edom,& rubicundus ex bofra,loquitur in Efaia propheta: Torcular calcaui folus:& de gentibus non eft uir. mécum. Ruríum quía funt de alienigenis δὲ alij: multas enim habet regiones δὲ urbes allophylorü prouincía:qui per mala ope? ta G.fenfus contrarios deo loquuntur: deitructi fumus: fed reuertentes zdificemus qua deítructa funt: Vnde δὲ uocantur termini impietatis,€ populuscui iratus eft doe minus:Dicitur ad eos:Q ui in bachím:nolite edificare de domo derifum.Bachim in lingua noftra pláctum δὲ fletum fonat. Deniq exceptis Lxx.omnes κλαυθικὸμ, id eft fletum tranftulerunt. Qui eftis igitur in huiufcemodi operi bus atcp fententíjs qua fletu digna funt: nolite zdificatio, nem peffimam inftaurare: nec nS ueftrum extructio/ tem dei arbitremini: necp zdificetis fuper arenam: ne cum tempeftas uenerit domufqp ueftra conciderit, caffus laborrifum uidentibus praebeat. 1 uin potius intelligen/ tes adificationéueftra digna effe derifu: ruinis etus X pul uere cófpergite capita ueftra:& agite poenitentía:quod abf, q confilio cafüuram domum«dificare uoluiftis. Sequitur: Quz habitat beneín ciuitatibus fuis:nó eft egreffa habitaf in Sennan: Cà? mihi uidetur hanc habere fententíam:Vos qui(ubitis in geth& in bachinm,fruftra domi rifu digna h 5$ adificare $o. 6I C Eía.65.a edificare conamini: afpergite uos puluere: agite poeniten/ tiam:quía uinum deteftabilepramere,S aedificatione deo contrariam conftruere uoluiftis.Ecclefía autem chrifti quae habitat bene:& in toto orbe ecclefias poffidens, fpiritus unitate coniuncta eft:& habeturbes, legis,prophetarum, euangelij& apoftolo/ rum: non eft cereffa dc finibus fuisiid et ὃ HEB. D'ecaluare& deton/ £ommen.IDícronymí liber poirmus er mouent pedes fuos: δὲ habitare dicuntur in fáchis.Dya; un£ quoq emiffaríj ufcp ad haereditate geth:geth peffima δὲ torcular uenenorü, qd adificatur cótra domum dei: ubi funtuanz domus qua adificatz funt in derífum, Et ifte uanz domus,in uanum facta funt regibus ifrael. 1 uan^ tum ad hiftoriam per de fcripturis fanctis: fed cozptá retinet pof; feffionem: quia ha/ bitatin Sennan,quod interpretátus cft, ut fu pra diximus Symma chus,abundantia: ha dere faper filios delítíará tuarum: dilata caluitium tuum ficut aquila:quoníá captiuí ducti funt ex te. : νασυ TT tinet:hís regibus qua sEP. Gloriafilizifraelde!— um uses in Sau caluare δὲ detondere fup— rum&in paralipome; non]libris fcripta funti filios delicatos tuos:dilata caluítíá tuü Πατε aquila: qm captiui ducti füt ex te. Facti quanti auté ad ana; gogen, principib? hae reticorum, ducibufqg peruerforum dogma/ tum:hís enim domuf betein patre& filii δὲ fpiritüfanctum: cum; quibus oes fpiritales gratize copiaqpuirtutum funt: V qiaarb dedicitur ad eà:Fíat paxín uirtute tua,& abüdantia in tur/ ribus tuís. Vos uero qui habitatís iuxta Sennan,id eft iu/ xta abundantem ecclefiam: O harctici,o contraria dogma tà: plangite uos:quia edificaftis uobis domii ín deri um, & ταις torcular in fuperbiam: nec in fcripturis fed in uicinia'fcripturarii domum ueftram,iam non rifu fed plan ctu dignam δὲ lachrymis conftruxi(tis. Vnde fubiungitur: plágíte domi qua eft iuxta eam,id eft iuxta fennan.Sed δὲ hoc qd additur:accipiet ex uobis plagam doloris,ad eofde hareticos dicitur:quibus imperaturut plangant domnum uicinam ecclefiz:qd inimicus δὲ ultor diabolus cui traden di funt in fupplicium:ipfe eis inferat plagas δὲ extorqueat pro«dificatione peffima, plagarum dolorem: rue pro/ pterea inferütur:ut ftientes peccata que fecerant,agant poe; nitentiam: δὲ dolorum habitatio Πε eis bonorum occafio: Ε Siueccdefiz indicatur dolor,qd plangat quondam filios fuos:& ipfafit caufa falutis hareticorum,fi ad lugetem ma trem reuerti uoluerínt. Porro qd? infertur:quia defcéderüt malaa domino fuper portas hieru(ale.Et marcionitae ac ma nichei utuntur hoc fcrípto:eo qd? legis deus malorü fit con; ditor:Sic dicamus malaa domino defcendiffe quomodo Kuc.1o, c δὲ faluator loquitur ín euangelio: Videbam fathanam qua; fi fulgur de coelo cadentem.Q) uomodo ením ibi cecídit de colo lucifer qui mane oriebatur:& contritus eft fuper ter/ ram,qui míttebatur ad gentes:fic& hacmala qua a domí/ fio ceciderunt& uenerunt ad portas hierufalem, anted caderent non erant mala:fed quia a domino corruerunt, id circo facta funt mala. Et ut fcíamus malorum infidias: ue/ nerunt inquit ad portas hierufalem: que quía firma funt δὲ adamantinz, claudütur ab apoftolis:quibus hierufa/ lem claues εδ funt:ante eas uerfantur inimici:& quos exire confpexerint interficiunt. Si quis igitur eft de hierufa/ lem:quz habitat bene in ciuitatibus fuis:non egreditur cit habitet in abundantia:fed femper intrinfecus manet:nec e/ egreditur portas eius,quas qui egreffus fuerit occiditur.Oc ciditurautem ab his quí fe eleuant in geth: δὲ habitant in bachim,& zdificant domi ín derifum. D'eniqp mala qua defcenderunta domino ad portas hierufale, ftrepitum tan^ tum babent curruum& equorum tumultum ,confufumq; fonitum pro foribus hierufalem: utorís fui lancea quofcü/ qp uagari uiderint interficiant.Poft hac fcriptum eft: C) uz habitas lachis:princeps peccati eft filize fion. Lachis inter; pretatur 7ropéiatsrp,id eft,eft ambulatio.Ethi igit qui αἰτῶ, deruntin curribus fuís:& habueruntequites, δὲ ftrepitum tantüinanemqpfonitü quibus locuta eft:quz habitat bene in ciuitatibus fuis: Iftiin curribus& ifti in equis: nos auté innomine domíni dei noftri inuocabímus: quía moue; runt pedes fuos, δέ circumlati funtomni uento doctrínz falfz:& de ecclefia exire uoluerunt: qua ínterpretatur fpe ΤΟΥ culajid eftfion: principes peccati fuere filiz fion. Et in ipfa hoc eft ín lachis,inuétz funt impietates ifrael:quzea regno priftino dei populü feparauerunt. Prínceps ergo peccati eft filiz fion qua habitat in lachis,id€ ambulatio peffima,gra^ du iugiter flu&uante:& impietas(τας! in is eft qui fem. uanz funt& fruftra extructa: Et tandiu perfeuerantes:donec teneant eas heredes qui a domíno ad ducendi funt, Poft hzc fequitur: Ω τὰ habitas lachis,ha redítas'ufqp odollam ueniet. Odolla interpretatur tefti; monium hauftus uel haurítionis eorum:quod in eraco fi gnificantius dicitur μαρτυρία.&vTAfcteo GIG. Legimus in prouerbijs:Si malus fueris folus hauries mala.C) uz ígi tur habitat ín lachís,id eft in itinere peffimo,ueniet αἱ δά teftimonium exhauftionis fuz,qd exhauriet atcp ebibet iu xta operum fuorum menfuram.V*l certeíta diftinguendi, uthoc qd dicitur:quz habitas lachis,ad fupiora referatur: δὲ fit ordo ac fenfus. Adducam haredes tibi de ecclefia quae habitas lachis: quia de haereditate domini,& tu eris cum hauferis δὲ receperis qua mererís. Obfecro ín capituli fine lectorem neneceffitatem uoluntatem putet:& expofitione prolixam uerbofitatem exiftimet: magifq» miretur ín locis tam afperis me aliquid inuenire: dp quicqua eorum qua dicenda funt non pratermittere, 4 41£»ecaluare τ octo dere fuper filíoe oelítíari tuarü«€. Hoc qd? di&ü eft a Lxx. gloría filíz i(rael, addentibusfilia:hebrai in fine fuperioris capituli legunt, Nobis autem quia fic uoluiftis:& femel Γι’ fcepimus: incumbit neceffitas ita interpretari fcripturas, quomodo leguntur in ecclefia:& nihilominus hebraicam non omittere ueritate. Dicitur ergo ad ifraef jinterím fcd^m Iram:utuel decé trib? accipiam? in famaria:uel in comune, oém{Ὁ χὰ captiu? duc?eft ppl's:& omis iudaa ab affyríjs babylonfjíqs uaftata eft: affumatplanctü δὲ ploret filios fu^ os.Etquó aquila quz regina eft auium, certo tépore amit tit pilos, remanet implumiís:fic etiam ifrael deponat om; nem gloriam fua quaante fuerat circüdatus:& plangat ft/ lios,hoftiü poteftati fubditos,peccatíq; obnoxios. d atit aquila certo tempore foleat amittere plumas:& in pfalterio fcripti eft:Innouabit ut aquila fenectus tua. Et Comicus £p tovTOp τιμωρουμένω: uifa eftinquituere quod dici ἴον let,aquila fenectus.Sí autem uoluerimus hoc ipfum& de prafenti tempore iudaicz euerfionis accipere: uidebimus omnem gratiam qua quondam apud deum floruit ab eis penitus receffiffe. Vbi eft enim propheta« ubi doctor le; gni angelorum prafidiacubi coritra plures a paucis ín perata uictoría« Decaluata eft hierufalem: quz omnem comam priftinz'eloriz perdidit:& filij eius qui clama 7 uerunt contra domínum, crucifige, crucifige eum: in ca ptiuitatem ducti funt. Legi in cuiufdam commentarijs hocqqd dicitur, decaluare δὲ detondere fuper filios delitia7 rum tuarum:de conditione humana poffe accipi: ut dei ad adam, fiue ad hierufalem cacleftem dirigatur eloquium, Oanima humana: O urbs quondam fanctorum mater: qua prius eras in paradifo:& fruebaris delitíjs arborum di uerfarü:& habebas fpeciofiffima comam: nunc quía pro^ iecta es de fublimibus& deductain babylonem: δὲ uenifti in locum captiuitatis& perdidifti comam tuam: raderé δὲ affume habitum poenitentis:& quz prius quafi aquila uo» labasin excelfis:plange filios:plange fobolem tuam: qua exte ducta eft captiua., Vaqui 8 cow v Pro. ξ' T$01à Éfa. s.c n Cog, né -— 4 h ἈΝ ν ᾿ ἐν qu a] ha iyi yy τῇ, τι ein] V, n Ἵ ἢ toy n ft rro yos fit dy δὰ Intus bo xu Bi disi v Ya mi f di tar quU] jid jf mud πὲ pro P qi huy qu jq "γη Οία "££ quí cogítatía(nutíle«€, in fineca; Cà; ΗΙ pítuli iuxta hebraieti pofuimus: In ctu ἐπὶ: QLxx. traftulerüit,in eccfia diti: iuxta editione uulgatà fequétis capituli principii eft: Et ideo án illo ἢ dominus iufferit di(feremus. V igit uobis iudao qümcotus:qui δζ co; gitatis malum:& ope; tecofummatis. Et cu biliaad quiefcendurm "datà,ftupris polluitis: '& quicquid iniquita; tis nocte tractatis: dfi "differre non liceat,fta; tim ut dies clarueritfe "ftinatis ímplere: non confyderantes qd? ad, uerfum dominum for ᾽. tis eft manus ueftra. 'Etutdoceret fcriptura "quid effet qd? in nocte 'cogitarcnt, δὲ in die fa «erent,exponit in par; tibus. Concupierunt agros inquit€ uiolen τοῦ tulerüt:& domos, fübauditur, concupie 'runt: δὲ quas cocupie tant, diripuerunt: δὲ non folum calumnia; báturhomines, δὲ do: mos eorum: fed pofte tos quoq qui miferí/ cordíam propter ta, 'tem paruulam mere '"bantur,rabido ore ua ftabant. Ο μία igitur ifta feciftis& cogita; ftis inutile:& ego do/ "minus cogitabo fuper familiam iftam malti: nó qd? malü fit qd'ego cogito,fed qd? patientí 'bus malii uideat qd lrrogo:qd ita uos prz 'met,ut colla ueftrà nó offitis leuaretnec am uletis fupbi:: fcilicet : ὧρ tépus SS Éxo.7, c opprefferit, Γἄ dice£ 8 gitatis inutile& operamíni malü in cabilibus acftrís: in Iu; «e matutina faciunt illud: quoniam contra deum eft manuseorum:X concupie runt aeros δὲ uíolenter tu Equico;(ὉΠ^^ lerunt: δὲ οτος rapuerüt δ calümniabantur υγ, .δξ domutn eíus: uítum δὲ haztediítatem eius. Idcit; cohzc dícit domínus: Eg ce-ego cogíto fuper fami líam íftàm malum: unde nonauferetís colla ueftra: & non ambulabítis fupbi: quoníam tempus peflimü eft.In dieilla fuperuos fu metur parabola:& canta; bítur cantícoum cum fua/ uitate dícentíum: Depo: δν uaftatí fumus: ars populi mei cómuta; ta eft, Quomodo recedet a me:cü reuerta£ qui regio nes noftras díuídat. Pro; pter hoc nó erít tibi míttés funículà fortís ín coetu düi. neloquamini fuper uos parabola: δὲ miferiz ueftr uertent in cantícutri: Depopulatione uafta/ tifumus,pars populi meí:templü inquit meum, qd'folum inter gentes cteras plus habebam:mutabitur in ruinam. Ο υδᾶ me recedet afTyríus cum reuertatur,ut agros meos fibi forte diftribuate Propterea o familia ifr?: fup quà malüt ego cogito,non habebis pté in hareditate íuftop:.Sed δὲ de extrema captiuitate hoc ipfum accipi pót, cp omía eis euene rint qa drim crucifixerütiita tri ut Lxx.interpretü zeditio dif ferat, Gloría nàcp filiz ifr? decaluata eft: X attonfa fup filis Sn delicatiffimis:& fi qd deinceps renati pilos: fuit: alía einceps rafura δὲ attonfióe trücatü eft. Tüc οἵα cofilia eorü uerfa(ütinlabore: δὲ qua cogitauerüt méte& ania dormié tegattulerüit eis labores:quaq opati funt;ftatim ut lux chrí fti X ultio apparuit,conturbata funt. Cum ei legiffentui/ εἰς ifrael, quando Moyfes manus leuauitad dominü: fu^ peratii effe ab amalech, quando moyfes laffa brachia depo nebat:non leuaueruntad dominii manus fuas: fed omnia in pauperes δὲ plzbé domini fcelera perpetrates, defyderá? ueruntágros:& pupillorü domos díripiebant;acuirti pari; ter δὲ uxorem liberofcqp eius& fubítantia depopulabatur. Propterea cogitabat dris mala fuper tribum illam:nequads duodecim tribus;(ed tribü malicia& in fcelere foederata:' dequibus nonrpotuerunteleuare ceruicem, nec recte ince; dere; Deniqpufqp ad prafentem diem fubditi fantromano impio, prarmunt captiuitatis íugo;& colla non cleuant, ' Qoatit(equit:d αίφυκο, ἰά eft fubito:in hebraicis uclumihi bus nó habct;& ti pótcii prafenti Joco ita congruere, ut dí Acti funt Ca. II cogítáteslabores :& ορετᾶτος mala ' íncubilibus fuis,& fimul ín dieconfümabütea:qa to leuauerunt ad deum manus fias:& defyde; rabant agros:& dirípie/ bantpupillos:& domos opprímebàt:€ rapiebát ' uiri& domü cius: uírü * δὲ hareditaté eius. Pro, pterea hic dicit domi nus: Ecce cgo cogito fup tribü ifta mala:de qb?nó áuferetis colla ueftra:& non ambuletís recti fu; bíto: quía tempus ρε mà eft. In dic illa fume? , tur füperuos parabola: δὲ plácetur planctus ín cantíco dícentiü: Mífería miferí facti fumus: pars ppli mei díméfa eftin f . nículo:& nó erat q;phibe 'tet e, ut auertéret: ἄρῃ noftrí díuifi funt: ppter hocnon erít tibí mittens funiculü ín. hacreditate. in ecclefia camus:Propteréa hic dicit dris:Eccé ego co» gito fuper tribu iftam . mala fubito: dequib? nó poffunt eleuare cer uices fuas:& ob id ele uare ron poterunt qa 'tépus malü eft, Sicut ein mala operati funt contrà drim iefum:[ic mála captiuitatis ppe tuz fuftíriebunt:& in $9 6» tantatnuenientangu? ftiam: utomnià eord. cantica δὲ pfalmi uer; tant ín uéctü: Nihilqs aliud nouerit popu? loqui:nift ποσα mileri facti fum?, Τὸ) ra qppe repromiffio2.. '"nísquz prius duab? δὲ femis tribubus,(or-te diui(ía fuerat traris 'jordanem:moyfe mít/ tente funiculi:€ ρό» fteaab iefu nauetribur bus rcliquis difperti/ ta:hacc gétibus roma; no menfore diuifa eft: & nemo fuit q;phibe; ret; quin potius cti uní uerfas obtineat natío/ nes,null?eft ex iudzis qui antíquit priftina libertate poffideat fo Ium.» fi terti expo fitioné feq uoluerim?, de qua fup dixera:ad anima hüaná fermo/ né dirigi qua de pará/ difo corruens in capti uitate hui? mundi ue; nerit: uidebimus qi? omnis cogitatio πὸ ftra labor δὲ dolor fit: δὲ αίμα noftra plena fint malis,& lux ipfa quz uidetur mí xta fit tenebris:quaep nocte tractem?,in caligíne copleam*, Quis em nrm ad deti fanctas eleuat man? fine ira δὲ cogi; tatióct υἱ5 nó defyderatuillas iftius fzculi,oblitus pofz feffionü paradifie Videas alios agros agris& terminos ἰῆος reterminís:& puo hots corpufculo rura urbiti nó fufficere. Propterea cogitat dris fup nos mala: de qbus nras eleuare nequeamus ceruíces:nec ambulare recti,qa tépus ρε eft:iuxta Ioanis uerba dicetis:Müdus in maligno pofit^eft. Idipfü fignificat,& illa ín euágelio filía abráhà nobilis aníá: quaf(athanas uinxerat δὲ icuruauerat;& nifi ad aduétü diii in(üblime erigi ari nó potuít nec fuii fufpicere creatore. ΝῊ faluator ait: Hac inqt filià abrahae qua alligauerat fathanas nó oportuit folui de uincfo ifto die fabbatic C) uia ergo οἵα nfaois attófa eft δὲ dilatauim?rafura uel nuditate nram:fic em iqbu(dà codicib?inuenit:miffi fit πού plagerét cü hie rémia& fumerét fup nof pabola δὲ dicerét cii Apl'o:Lugebo mftos q peccauert& nó agerüt pniam.C) uif eim no plagát uides huanaf aías dfi uaríà fuppellectile a datmoib?& diuer fis uitíjs eépoffefTasc Alidemonü mittit fornicatiois funi, culiiali? auaríciz;ille homicidtj, hic piurtj lineas urs ppl deidiuifa€4 funicfo;& agri qnda(Clitatis δὲ padi d δε odore τι Ἰοῦς ἃ Luc, n d 2, Cog. 12« 8 odore delectabat Ifaac in iacob filio fuo:traditi funt afTyrijs rcgicp babylonio:Et habétib? uulpib? foueas,& uolucrib? Mattb.$,€ cocli nídos: filius homínis non habetubi caput fuum recli net. Expofui iuxta qd? mei ingeníoli patiebantur anguftia: δὲ primaab affyríjs babylonijíqs populi captiuitatem:& fe £ormien.IPicronymi liber primus populus meus in aduerfarium reftitit,contra pacem fuam: pellem cíus excoríauerunt ut auferrent contritionem bellie Videturautem mihi ut in loco ucl difficillimo fic poffe fen/ fus reddi uel exprimi,fi tamen prudens lector noftrzratio/ niacquíeuerít.Pracipitur itacp ecclefie:ut non habeat trifé εΠαᾶ aromanis: quia dominii crucifixerüt: & tertiam fpiritualem:* HEB. ;.q unufgfq noftrü cü ada de padifo cecidit: & ihui? müdi captiui/ tate y(at:de d cü uene rit diis, eriget clifos, δὲ foluet copeditos: & captíuos qndà dia; . boli,reducet ín poffef) fioné(πᾷ:& coplebit fermo pfalmifta dice, P967. d tis: Afcendes in αἰ: captiua duxit captiui/ taté. Iuxta quà expofi tioné pot& de ecclía, quarta captíuitas ac/ cipi: dequa unufgfq egreditur per peccatü: 1, E(dre.7. a δὲ pofteaab Efdra qui TY. interpretatur adiutor: id eft fermone dei re; Né loquamíni lo; quentes: non ftillabit fu; per iftossnon comprehen det confufio,dícit domus iacob. Nunquid abbreuía tus eft fpirit? domínizaut tales funt cogítatíóes ei?7 nonne uerba tea bona funtcumeo quí rectx gra ασε δὲ econtrarío popu lus meus ín aduerfarium confurrexít:defuper tuni; cam pallium fuftuliftis:& eos qui tranfibant fimpli citer, conuertiftis ín bellá. sEP.[n ecdefia domíni. nolite flere lachrymis, ne/ q; plorent fuper hís: non enim abíjdet opprobría qux dicit:dom?iacob pre uocauit fpiritum domini: fi hz funt adínuentiones eius: nóne fermones eius boni funtaum eo:& recti ambulauerunt? δὲ príus populus meus inimicítijs reftitit cotra pacem fuam: pellem eíus excoríaue! runt: ut auferrent fpem contritionem belli. ciam& follicitudine fuper rebus fzculi,& damnís qua in hoc mundo euenire con? fueuerunt:& dicitur habitatoribus eius:O uos qui eftis ín eccle fia domini femp gau/ dete:& quicquid uo; bis de dei iudictjs ac; ciderít ,gratulamini. nec hoc dico qd' flere nó debeatis: Beati qp Luc..d pe flentes, quoniam ipfi ridebüt: Sed illud admoneo:ne in his qua funt fzculi lugea tis. Siquis mortuus fuerit ,ppinquorum;. f1 fubftantià fifcus in uaferit:fi corp? uel po dagra, uclalíus quili; bet morbus oppreffei ducítur in hierufale. Siquis autemin lege domini die ac nocte meditatus maius habuit ftudium: maius ingenium: ociít, gratiàqp:X poteft de prafenti capitulo probabilius aliquid dicere:non inuideo:non afpernor:quin potius cupio ab eo difcere qd? ignoro:€ libenter me ΗΝ profitebor: dü modo doceat,& non detrahat. Nihil er tam facile, ᾧ ocio^ fum δὲ dormiétem, de aliorum labore& uigilijs difputare. . 8€ tBeloquamínt loquentee zc, Neloquamini inquit lo7 quentes: pro quo interpretatus eft Aquila: ne ftílletis ftil/ lantes: quodam idiomate hebraíco: eloquium ab eo qd fluat,& adaures perueníat audientium: in fimílitudinem pluuiz defcédentis, ftillationem uocans. Nolite uos deci! peo dom? íacob: δὲ in cófolationé mutua dicere: deus bo; nus eft: non ueniet captiuítas qua timemus. Num larga eius mifericordia:& claemétiffimus fpirítus,qui late& abüi dáter ortus eft omibus:tantü in nobis abbreuiabit δὲ[ες . rus eritéaut huiufcemodi funt cogitationes eius, quales in hominibus cernimus: ut antíquam teneat iracundiam:& ad uindictam furore fubito concítetureAd quz refpondit dominus: Bonus quidem fum:& uerba mea fonant cleme tiam:fed ad eos qui recto itinere eradiuntur.(Qui auté nó dico olim,fed hefterno die in contumeliam meam uenera; tus eftídola:& quantum in ipfo fuittyrannica aduerfum mearma corripuit:qui infoelicem populum expolíauit au; .Xilio dei:& quafi defuper tunicam palliumqy tulit:qui fim plices quofqp credentium& acquieícentes auctoritati ma lorum contra me uertit in bellum: nunquid nó ftillabit fu; pereum domínus,& apprehendet eum confufiozHocauté qd' nos uertimus,& econtrario populus meus in aduerfa; rium confurrexit:quia uerbum Ὁ& contrarium δὲ di hefternum fonat: Symmachus apertius tranftulit ut dice; tet:ante unam díem populus meus quafi inimicus reftitit: ut folueret queftionem:qd deus non praterita uitia impu/ taret populo,fed recentía:& qua quafi die cómiffa uideren/ tur hefterno. Hac iuxta hebraicam intelligétiam: ceterum Lxx.interpretes in hocloco penitus fibi non cohxrent. Ad íd eníim qd'przmiffum eft,in ecclefia domini nolite flere: qua confequentía eft ut inferatur:non enim abíjcietoppro Ὁτία qua dicit, domus Iacob prouocauit fpiritum domi; nicSed δὲ illud ῷ fequitur:Si ha adinuentiones eius funt: nonne fermones eius funt boni cum eo,& recti ambulaue/ runt:ad pofteriora quid pertinent qua dicuntur: Et prius mulieres rit: nolite flere: nolite lachrymas fundere: nec confyderetís pra fentia fed futura:G aggrauamini magis qd? diutius in hoc duces - tabernaculo mortis habitetis:C) uin potius illud cauete,ne infultetís cadentibus,& alienam ruinam ueftram zdifica; tionem putetís:unufquifqp fe ex fuis uiribus,non ex imbe; cillitate alterius metíatur. Alioqui quz ifta iufticia ramos oleaftri infultare ramis olitze:qui propter infidelitaté fuam fracti fuerunt:& dicere: domus iacob ad iracundiam fpiri tum domíni prouocauit;interficiens prophetas: idola co lens: dei filium crucifigense Qui hocfacítnon erit ab op/ probrio alienus:& ea méfura qua iudicauit iudicabitur de eo: δὲ quomodo ipfe de peccatis loquitur corruentis: ita ᾿ alius ruinz illius infultabit.Sequitur:Si hae adinuentiones eius funt: nonneuerba eius bona funt cum eo:& recti am/ bulauerunt.() d? offenditait iudaícus populus: ut pleni/ tudo gentium fubintraret,difpen(ationis dei eft: ut poftea credente ifrael,omnes faluí fierent: θέ uniuerfi dei miferi» pri Ah [0 lg td " yin cordía indigerent. Vnde δὲ Apoftolus ad huíus loci ue/ Remasd— fag niens quaftionem: profundum fapientiz δὲ fcientiae δὲ iu; ' diciorum dei:& abyffum inueftigabilem effe proclamat, Si ergo adinuentiones& cogitationes dei funt;frangi prio; res ramos oliuz,& inferi alios de oleaftro:non debes inful tare fed timere ne corruas:nec zítimes in eo te placere deo fi fermoncs,id eft fcripturas illius legas. Tunc fcripturz pro: funtlegenti:fi qd? legitur opere compleatur. Siloquens de fcripturis poffis dicere: An experimentum quaritis eius qui in meloquitur chriftus? Dominus quippe dabit uer/ bum euangelicantibus uirtute multa:& fuper montem ex: celfum afcende qui euangelicas fion:& leua uocem in for; títudinequi euangelígas hierufalem. Atq: hoc modo fer/ mones dei boni funt fi fecum(int, hoc eít:(i deus non defe rat predicatem:cuius cor labíagyconfentiunt. Caterü qui confitetur labijs€ cor eiuslongeefta deo: δὲ narrat iufti, cias eius:& affumit teftamentum per os fuum:& peccato» rum fordibus inquinatur: cti hoc non funt boni fermones dei. Nec folii de peccatore: fed de eo ἅσρ q gratià non habet fpiritalc íd eft pphetia ac doctrinze:& interpretationis ma^ ἰογῖίορ charifmatü:hoc dicendü eft:qd? huiufmodi homoft uoluerit elementorii caufas fideicy fuze reddere rationé: δὲ quare deus q bon? δὲ creator eft omnii ad folos tm iudaos uenerit,& ín ultimo ià fzculo uocauerit natióes:nó habeat (cc bonos dei fermones:(ed de,ppria impitia εἰ ea qua bona funt 2.Cog.n4 T$ 67.C Eía,40 b aat qt i tn ri tty finr Pri ἐμ | ἂχ li "i dy ftir Νὰ ig κ. ub Wn π ἵν A: us n; 5i In Vy f] «(H (Tu hk Ut ky| iW] im pu 70] ql τὰ T 3d αἱ (a Iri "n [iui ni Tit ἡ οἱ ΜΙ T4; ΠΝ Y fer 1] d (qui y 1 ys 5 A Lucg.f. hierufalé fermo eft: Si Tudith.16. a Ef2,26,a 13556, a η ΡΜ bonafunt dci uerba contaminet: quz uerba re&e ambu» lant& rectas aures requirüit. Echazc quidem dominus prz cipit populo fucceffori,& ecclefize de gentibus congregata: ne infultet generationi priftine δὲ aliena non fit ab op; Ebr infultádo, Refertautem ipfe qui uerus eft iudex& ine petubason: Ιον uitur: quomodo in"; ασ a iradeico,* HEB. Mülieres populi trariusfueri&&hocfe— mefeieciftis de domo de; cerít nó φ fuo nocere litíatá; potuerit ereatori:fed— Mtlaru fuarum: a paruulis qcontrapacéfuioía— earum(λείο laudé meá perpetrarit Vi& ad—.-;; in ppetud. Sureíte δὲ íte: quía non habetis hic re; quíem:propter ímmun) díciam fuam corrumpefcires ea qua ad pace funt tibi. Pace autem perdita: pellem fuam excoríauertit: id eft tu lerunta fe dei quo pro: Η τιν auxilium:& arp utredíne P eflima, Gítnudaf carnef abíqg utínam cute& tegmierclique/ runtiutquicqd uidebat effe pulchrü operiéte ασ της) ricordía dei: hoc illa recedente praberet uidentibus tutpí/ tudinem. Recedéte autem pace& auxilio dei quia reftíterat domino:dequo dicitur: Dominus conterens bella: domi; nus nomen ei: aduerfarijs fuis refiftere non potuerunt: fed in omni certamine uicti funt:nec fuit qui contereret ad; uerfum eos bella nafcentia, iuxta utramqp perfonam ho/ ftium uelhominü qui eos duxere captiuos:uel adueríario; rum fortitudine qui animas eorti quotidie iugulabant bláf phemádo. 44 Z»»ulíeree populíimeíefecíftío«c. Interpre; tatio feptuagínta:fi tfi Lxx.eft:Iofephus enim fcribit,& hié/ brzi tradunt: quindp tin libroslegis Moyfi ab eis tranlla/ tos& Ptolameo regí contradítos:tri difcordat in prafenti loco ab hebraica ueritat: ut nec capita poffim? ex aquo po nere,nec eorü fimul fenté.^s explicare. Q, uáobrem noftra primum tranflatio difTerat,.Z poftea ad eofdem ueniemus. Adhuc contra populum dei fermo eft: cui fupra iam dixe/ rat: Econtrario populus meus in aduerfariti confurrexit: defup tunica palliü fuftuliftis: qd? no(ΟἹ hoc egerint,fed mulieres Gqp,id eft matronas, quonda delicatas fecerint ca ptiuas ire:fiue fub metaphora urbef iudee,quas& in E(aia βίας fion uocat,eo qd? fion metropolis fuerit. A paruulis quoq earü tuliítis inquitlaudé meam in perpetui: nullus remáfit in populo:cunctis uel interfectis uel captis q meos pfalmos caneret: fed θέ pauci qui in babylone fupererant, canere fenon poffe teftantur: Ω αὖ inquiunt cantabimus cantícü diii in terra alienacSurgite itaqp& ite in captiuitaté: quia in hac terra requiem non habetis:quae pier fcelera ueítra polluta eft:& mundari non poterit,nifi longum fab; batumantea celebrarít. Propterea auté dico uobis non ha betis hic requiem:quia polluta cft terraueftra, X corrumpe tur putredine peífima:captiuitate uidelicet uel babylonica tie romana:eo qd diii fanguiné hauferit: Iuxta utraqp em hiítoría ueritate intelligi poteft. a€[£»uceo populí meí c. Poteíthoc& generaliter de iudaici populi principib?,facer dotibus,acpharifzis accipi:qui poft paffioné domini pie; &i funtdeurbe delitiarum fuarü in qua prius lafciuierant propter malas adinuétiones fuas: fpecíaliter de ftirpe da/ uid: quia ftatím utnatus eít dominus, defecit princeps ex íuda:& dux de foemoribus eius:uenientecui repofitü erat: & expectatione gentium apparente, Sed δὲ ecclefia quoq principes qui delitijs affluunt:& inter epulas atcp lafciuias pudicitiam feruarefe credunt: propheticus fermo defcribit qd efjciédi(int de fpaciofis domib*lautifcp couiuij(:& mul tolabore epulis coqfitis:& efficiendi;ppter malas cogitatio nes& opera fua.Et fiuis fcire quo cíjciendi fint, euangelii Matth, 12, b. Icee:In tenebras(cilicet exteriores:ubi erit fletus& ftridor dentium. ἄπ non confufio& ignominia eft, Iefum crucifi xum magiítrum pauperem atq efurientem farfis pradíca; recorporibus:Ieiunioridq doctrínam:rubentes buccas:tu mentiag ora proferre,Siin apoftolorum loco fumus: non Κα M$0. folum fermonem eorum imitemur:fed c&uerfationem quo €p& abftinentiam amplectamur.Sanctum utíq eit& apo: ftolicum mini(terium uiduis€ pauperibus miniftrare; Nó oportet inquiunt dimiffo uerbo dei miniftrare nos men? fis. At nunc non dico pauperes,non dico fratre$,& qui rur; fum ínuitare non pof? fint: ex quibus exce pta gratia nihil aliud epifcopalis fperet maj nus: fed militantes- δὲ aecinctos gladio:& iu dices excubátibus an te fores fuas centuri; onibus θέ turmis mili tum: chrifti facerdos inuitatad prandium; Tota clerici urbe dif? curfant: qu&runt οχ’ hibere iudicibus:qu& illi in pratoríjs fuis; aut inueniré non ροί’ funt,aut certe inuenta non coemunt. Nec uero arbitrádum qd generaliter ad om? nes hac dirigatur ínucctio:fed qd" eos qui tales funt pulfet fermo propheticus:& cómínetur eis fupplicia,& tenebras fempiternas:ut qui pudore δὲ uerecüdia non tenent ,agant ponitentià falté cóminatione poeriarum. b«[-Ῥιορίη’ quate montíbue eternie, Ecernos montes uel angelos intel ligere poffümus uel prophetas:de quibus δὲ in palmo fcrí ptum eft:Fundamenta eius in montibus fanctís: Et in alio loco: Leuaui oculos meos in mótes:unde ueniet auxilium mihi. Appropinquat autem«ternis montibus quí non iri peccatis fuis a beatórum contubernio feparatur: quomodo Moyfes appropinquabat deo,nó loco fed merito.Et ad. eos quí appropinquabantzternis montibus: ipfe dominus lo quebatur: Deus appropinquans ego:& nó delonge.Mon? tes autem aterniad diftinctione eorum uocantur qui non funt eterni:principum fcilicet huius(σου! montium tene7 broforum:qui cum erecti fuerint uelut cedrus libani,tran/ feuntes cum mundo:locus eorum non poterit inueniri,^ €«L Surge z ambula quía non eft tibí bíc requíes.Tubemur innullis mundi rébus putare nobís requiem;fed quafi à mortuis refurgentes ad fublime tendere,& ambulare poft dominii deum noftrum, dicere: Adhafit anima mea poft τς. ΩΣ fi neglexerimus δὲ noluerimus audire dicentem: Ex? urge qui dormis& eleuare,& illuminabít te chriftus: dor/ mitabimus quídem,fed decipiemur:& non inueniemus requíé:quia ubi chriftus no illumiatrefurgenté: qua uidet effe requies tribulatio eft. o« Ῥλλορτεῖ imundícía εδ ptíeftíe cotruptíóe. Pro eo qd? nos diximus confüpti eftís: poteft iuxta graca intelligentia in latino fonare fermóe,cor? rupti eítis: ut fit ordo: ,ppter imundicià corrupti eftis cor/ ruptioe.Hocalit ad eos dicit q uoluptati corpis δὲ libidini feruiétes,nó folii animà, fed corpus qq fuü corrüpüt,uolu^ ptatii amatores magis dj amatores dei.Poterat Qqp dicere: propter immundiciam corrupti eftis:& fenfus etiam abfq corruptione fuiffet expletus. Nunc áutem quia ait: corruz pti eftis corruptione:ad diftinctionem mihi uidetur corru? ptionis falutaris dixi(feziuxta qua δὲ Apoftolus loquitur: Etfi is qui foris homo nofter eft corrüpitur, fed qui intus eft renouatur de die in diem. C) ui femper mortificationé icfu portat ín corpore fuo:& exteriorem corrumpit homi; nem:& carnem imperío anima fubfjcit: ifte corrumpitue quídé:fed nó corruptioe:quiá corruptio illius falutaris eft, €(Lf ügi(tío πειπίης perfequente. Ad eos dicitur quí pro? pterimmundiciam corruptione corrupti funt:qd? conícieri tia peccatorum etiam abfq fupplicijs refiftere hoftibus δέ dimicare tion audiant. Vnde δὲ formidolofi in fanctorum pr&lio neterreant mentes fratrü fuori etjciuntur e caftris: δὲ ex acierepelluné:& in malédictis Leuitici ad. huiufcemo di homines fermo dirigit:Perfequetur uos ΓΟ] ἡ uox uolan tis:& fugietís nullo pfequéte. Scio mein cuiufda cómien/ taríjs legiffe:exponentis Ioánis euagelifta principi:Onia pipfum 4 SEP.Diices populi mei pij cicn£ de ERES delítíará fuag: pptermalaf adinué 5 είδε fuas eiecti füt.Própi c ἦτε montib? zternís. Süt/ ge€ abula:qa πὸ efttibi » híc reqes. Própter imüdi ca cofupti eftís corruptio eneE ügiftif. nemie pfeqnte fpiritus 65 G Ἀςϊπιό.ἃ T5.86.à lbíi20.à D Hicte,25.€ Ῥδιδι.ὃ 2; Cond d Deu.20.b Leui, 26, f: ^ d "n n £ommen.Dieronymi liber pimus-' per ipfum facta funt,&(ine ipfo faétü eft nihil:hoc ad dicit nihil,ad malicia retuli(fezrurfumqp ipfam malicià interpre/ tati effe diabokii:& ifto quafi gradu, ipfum qd factü eft fine chrifto nihil; diabolü intellexiffe. Si igi£ malicia uel diabo/ lus nihilef:& fugerüt qui corruptioe corrupti funt:nullo.i. nihil perfequente, ss. bolus€os eft períe/ E uidet nimis eadem, uir habés fpm:& menda; & cótra(cripture fim C AW E: plicitatéarüficiopor? ΟΠ potius loquerer.Stilla eoquíj ᾧ uem tere botibiiuinü δὲ incbricta tatione differtum: uel-,"A prioréuel quà ipfe re/ tex Ent fapqua ftillat po perít expofition feq; pul? ifte:Coeregás cogre/ tur, a[Cltínánócf— Sabo jacob:totü inteunü femvíreé.Etinbocca. Θ᾽ ὁ 7^...: pite multi Lxx.ínter/' coducá religas ifri'paríter: preesabhebraicodi^ Dona'illáafiorege in oui crepant: Vnde priímii" 3 δ di iuxtaidqd' nobisab— lisquafi pec? ín medio cau hebraiséfttraditü ex—[aram:tumtiltuabuntur a ponamus:& poftea fi dni i4; τῆς uoluerit decori— multitudine hominum, tráflatioe tractabitn?,. afcendit O ppfeiudaicead qs rcpromiffioes:quoge teftamenta& lex:& ex qbus chriftus fcd mcarné:cui timinétib? babylonijs uel romanis dixi: fur ' gite& itein captiuitatem: qm non eft uobis in terra ifta re/ quies:qua propter imundicià fuam corrumpetur popula; tionenouiflima: non me putetis uolenté loqui:& predica; re gaudéte,qd'uéturü uideo:optaré€ ipfe anathema effe Ὁ fratribus meis qui funt ifraelite: Vtinà de meo fenfu loque; rer δὲ fanctü fpiritii nó haberé:& inter pfeudo,pphetas po/ tius coputatus, folus periré:& nó effent uera qua dico:& tanta multítudo crederet in filium dei:& non traderetur eterne captiuitatí. Verti quía ,ppheta fum& dei fpiritu lo; quor:& a diuinitate miffus,predico ueritaté:Propterea(til labo tibi fermoné meum ín meracii uínü qd te inebriet,& corruere faciat. Me autem ftillate& futura captiuitatis ma; lücanente:populus ifte meas fufcipiet pluuías:hoc eft,uult nóuult,fuftinere habet quz dico. Et ne meuaté tantog; ma lorü arbitremini effe: nunc quidé ueniet praedicta captiui; tas:utagnofcatis quia in me fermo dei loquié:qui ad omes prophetas fit:quo reticéte;ppheta non loqui£;& dicit: Ve: niam δὲ humanü corpus affuma:nafcar de uirgnie.fiue ita: Ω μία ín carnis huilitate ueni:& nó credidiftis mihí:uenia in confümatione mundi in maíeftate mea,cum angelis ca teríícp uirtutibus:& tunc te totüi congregabo iacob:tunc ín unum οδάυςᾶ reliquias ifrael:& cum gétium populo ín oui li meo pariter copulabo: tunc te muro firmiffimo fepíam: δὲ tanta erit credentiii multitudo, δὲ inter caulas pofiti gre; gis tufnultuatio,utuíncat numerus pecorum largitate. Ac ne forfitan putes quía dixi:Poná illum quafi grege in ouilí: & quafi pecus in medio caularum,de ouibus me loqui:in/ tellige qd'oues ifte homines fint. Sequitur em: Tumultua; buntura multitudine homini. Tumultus,uox plurimo rum eft,& nimis multitudinis clamor pariter emiffus. ne zítimemus unius uoce effe, fed omniii cómune,landantiü bonum paftorem: qui ardua quzq; complanauerit,& fuo equauerit pede: dux itineris eorum ipfe fit paradifi ianua,& dicat:ego fum porta:quo iter díuidente δὲ precedéte,& uize perta;tranfibit per eum credulum pecus. Paftor autem ifte & rex eft δὲ dominus. Vnde fequit:Et tra(ibit rex eorum co ram eís:& dominus ín capite eorii. Ὁ d fiuoluerimus haec omnia de primo aduétu eius accipere:& totum Iacob& re; liquias ifrael ad apoftolos δὲ cam referre multitudine,qua in actibus apoftolorum faluata eft ex iudzís:non abhorre/ bitaueritate expofitio tractatoris:Hos em uere congrega; uit diis in ouile fuii:& pofuit i medio caulage:& fecit iteran te eos δὲ induxiteos in ecclefia:& fuitrex cops corá eís:& eft diis in capiteeorum. in perpetuum, a«[ Opírítue ftatuít merndacíó«C, Non ut pleríqs eftimat fpiritus ftetit medax: fed[ρῦς ftatuit médaciii, legedii eft, qd? grace ἀῑδίξ-τμευμα ἔσκσε vd co, hoc eft ὁ ψεῦδος. uomodo eim ín uulnerib? putridis ne cancer ferpat δὲ emortuii corpus uias carnes depafcatur:medici ftatuuntuulnus δὲ urunt cauterío, uel puluere καυσικῶ: Ita fpiritus dei finem pofuit mendacio, ne ultra populüs dei peudopropberas uo dadum:ftillauittibiinui; aüt gus ην ;. in ucteri teftaméto num& ebríetatem:& erit ὧν icu fineaddita/ deftilla populihuits:con^ méto Poniturin boni 4"2n parte intelligat: δὲ[27 gregádus congtegabit à pediximus: δὲ nüc ex b cob.Cüm omnibus, fufci/ parte ponemus necuí ; 2 ell dubi fit: Fruct? aute piens relíquías fpiritus:charitas,gau/ c de ifracl. Pónam auerfi; di pue Et:Si ρα ui; : uimus,fpii& ambule; onem corum ficut goues mus.Et alibi: Si auté ο in tribulatione, Quáfi gre fpüopacarnis mortí^ gem intmedio cubilis eo;— ficaueritis uiuetis. Et dq: i in ueterí teftamento rum exiliét ex hominib?,— aas aar ppt ᾳ εἰξίη " afcende— ea:& fpi his,q calcát eà:haud dubiü ex pre cedétib?gn terrà fignificet:Q» ui eim calcat terrena opa& pe dib? fuis fubijciüt ea: utiqpnó malü, fed bonü fpi merené accípe. Ecótrario malus foüis femp cii additaméto legitur. ut ibi: Cu aüt Ípiis imundus exierit ab hoie.Et in alio loco: Increpauitfpm imundü.Et fpiritus malus inuafitfaul:& ce tera hís fimilia.Spiritus ergo dei qui finem mendacio po; fuit ín pfeudoprophetis,ipfe tibi ftillabitin uinum& ebrie; tatém. Vinum qd laetificat cor hominis: ebrietatem qua inebriatus eft noe: δὲ dequa dicitur: Comedite amici mei & inebriamini.Hzcautem omnis lztícía& ebrietas ad có parationem fapiétize dei: qua ut fluuius cocleftem irrigat hierufalem: ftilla eft,& eutta permodica. Nec dubitabunt fapienti dei ftillam in hominibus dicere: quílapidem ab; Ícifum de monte fine manibus legerínt: δὲ fatuum dei fapié/ tius hoibus:& apfos quoq ipfos ex parte cognouiffe: X ex parte ,pphetafTe. De hac igit fapiétia.i.de ftilla iudaici popu li(nó em uenit nifi ad oues pditas domus ifrael) congrega tus eft iacob:omnis qui fupplátat efau,& eripit primitiua eius ac benedictionem:& antedj nafcat adhuc in utero pov fitus plantà pílofi fratris inuadit. b€f um ommníbue«c. Cuminquit crediderit gentium populus: δὲ omnisorbís ad meam fuerit fidem addüctus:& intrauerit gentium ple nítudo:tiic etià reliquia ifr faluabuné:No ille reliquiz:de quibus eft fcriptum in regnorü libro: Dereliqui míhi fepté milia uirorü quí nó curuauerunt genua baal: Et de quibus Paulus: Ergo δὲ in ifto tempore reliquiae fcd^m electionem gratia(alu facta funt:de quibus fupra hic propheta tefta tur:Eterit deftílla populi huius, congregandus congrega; bitur iacob: Sed ille reliqui qua poftd? omnes fufcepti fuerint,in finefufcipientur a deo: Et de quibus nunc dici: Cumomnibus fufcipiés fufcipiam reliquias ifrael:utiuxta id qd'fupra diximus: Concludens deus omnes fub pecca/ το, omnibus mifereatur.€«[[vonam auerfionem cozuim «c, Reliquias de ifrael ds ρολ ᾷ; οὓς fufcepero fufcepturus fum:nunc interim quia uerfi funt a me:ponam in tribula/ tione,€ coanguftabo:;& facia federe;(ine facerdote,(inealta rí,& fine propheta: ut quem per beneficia non fenferunt, intelligant per fupplicia. Ὁ 4 Θα gregem ín medio c bílíe eozum:fubauditur ponam. Non folum inquit aucr/ fio eorum quaa me aueríi funt ponetur quafi grex in tri^ bulatione: fed poftquá tribulati fuerint δὲ anguftiz: tem; pus expleuerint: ponentur in requie, hoc cft in cubili fuo: Ettuncde hominibus cómigrabunt& tranfcendent hu manz códitionis ftatum δὲ implebunt qd" fequit: Exilient ex homínibus. Non folum autem illi exilient& abibunt: fed omnes ad quos fit dei fermo:& qui humana uitia relin quétes,conuerfationé diuinitatis imitàtur:& audiüt: Ego Li (ας ἃ Ibidem.&a| s pom, at Rom.&.« dmt (uardi taa: ΠῚ Γι μι j dire maet Mattb..d ΗΝ Luc.9. e w gr quiin LReg.16.c"fadiini vis Oft H[νι : morus Caii.$.a δη | luno | pracnm Dai.z.g| Ads pr LCog.Md— ims Ibidem. ΠΩ : decima [τῆς E. | aiii E ος | y lut | iid Qmd Firg Roman T EUNT M Utlale Nils Ῥδιθι, 5 d U i ἵν πε id Msi p I dt tyr, Vet yy t I qA γι mu u "(n | ipt unt ipi e üa A Xp itia opor p bs ni indt σέ πε) ya ifa να fig [οὶ dci iuxta "e qun turus bu ali mi, "y μα] jn vt liu: y hu xil ibunt T. M pU 4^ co e iid A. T$.$1 b Grí.58.g Υ nomé eius phares, cp τ gara:qui in lingua no τι ftra dicitur femen ucl op E(2,1.d ille cótraxiffet manü, " δὲ a iufticiz ce(Taret ἴοδ, ον δ Pjarz.c ain OSsícbearmt dixi dij eftis& filij excelfi omnes:exilient exhominibus& quafi feruntur ad ccelum. à 4 Zifcende per oíuífionem. Prafens locus quafi propríum habet exordium& apoftro/ phen dui prophetalis;ad eü q faluari cupit: cui impe ratur ut aícédat per díuifione. C, d quide manifeftius fiet: lide genefi fumpferi; mus exemplum: ubi nafcuntur gemini de thamar: ο quaiudas patriarcha cócubuit: Factum eft inquit cü pareret& haberet ge; minos 1 utero: in ipfo partu unus ,ptulit ma num, tulit obítetrix &tranfibüt portá δὲ egre; díentur per eam,Et tranfi bítrex corum coram eís: & domínus incapíte eor. &ligauitin manu ei? Pe coccinum, dices: Hic T dixi: Ca. I egredietur prior, ΟΠ 4 Aüdite pricipes 127 autem cótraxiffet ma EN 9 num, ftatim. cgreffus cob δὲ duces dom eít frater ei^, δὲ illa ait: Quare diuifa&,ppter te macería?& uocauit ifracl: Nunquid non ue; ftrü eft(cire iudiciumzqui odío habetis bonü: δὲ dili -gítis malum: quí. uioléter tollitis pelles eorum defu/ pet eís:& carné eorutm de; fuper offibus corum: qui comederunt carnem po; puli meí:& pellem eorum interpretatur diuifio, Et poft hac egreffus €ft frater eius in cuius manu erat coccinum: & uocauit nomen ei? oriens.Oftendit ergo fenior populufín quo A eratortus&femenan— defuper excoríauerunt: δὲ tej degentibus ede— offa eorum confregerunt: fianafceretur manum—.: EAS fuam in operibus:&—€ condiderunt ficut ín le; poftacontraxiteam:— bete: G auafi carné in me; audiens per Efaíam::| Manuseiueftrefan dio olla. Tuncdamabunt guineplenzfüt.Cüg' ad domínü,& non exau/ diet eos:& abfcondet fa; opibus:fraterei?egr!— ciem fuamab εἰς in tem; fus eft gentiti ppl's.Et"TE pter ipfü diuifa eft fe pote illo.ficat Bedter ege pes:&deüruxit dis— rütín adinuétionib? fuis, αἴ faluator, ut ille poffet icedere pariet?—' q eratin medio:& macerià duos popfos feparanté:& fecit unii gregem,& duos creauit ín f(emetiplo inuno nouo ho; minefaciens pace, Vnde& obftetrix prophétice loquens di Citad phares populum iuniorem: Vt quid díuifa eft ppter te maceríacSi iritellexiftis exemplum de genefi,afcende quí faluari cupis: nequa per ueterem populii,qui manum có tractam habet: fed per nouü in quo uia chriftus eít: ín quo porta iefus:pér quem ad patrem incedimus: ipfe em foluit medíi parietem& maceriam,id eft obícuritate ueteri pro/ τε για οπιπίᾳ ἀπείᾳυα legis aperuit facraméta: δὲ dif pata incedendi difficultate, utam oculis omniü reuelauit: utqui uult pgere nullo irretiatur obice, nec obfcuritatis ca/ ligine terreatur. b«[ inte facíem εορ«C. Propterea dixi tibi:afcende per diuifionem qui furréxifti cum chrifto:& ea quarís quz furfum funt: quíaangeli fiue pater δὲ filius δὲ fpirítuffanctus diuiferunt qd uidebatur obftare:& fecerunt uiam uoleritibus ingredi:& quia aperto itinere inuaferunt iter:non folum ingteffi funt portam: fed δὲ tranfierunt per cam.Ingreffi(untauté, quía δὲ rex eorü edem ingreffus eft porta:& aperuit εἰς íter:ut abfq ulla difficultate graderent, ρε enim dris, X rex δὲ paftor,S uía eft& porta:dicitqp: Ego um porta:»p me q fuerit igreffus,faluabit:ingrediet δὲ egre; dietür& pafcua inueniet: De qua porta δὲ alibi ,pphetatur: Ha eft porta dii: iuti intrabüt p cà: Ὁ. τος aüt ingref/ hzc dicit HEB. Afcendit etiim pan 4 sep. Afcende per diuifio;. dens íterante eos;díuídét ὁ nem.Ante faciem eorum » reliquí dom? ifracl: INón ÉKÉ32. I fus fuerit:non debet in eo ftatu in qiio intrauerat pinanere: fed egredia£ ad pafcua;ut ín intrádo exordiü fit: in exeüido & in pafcua reperiendo;uirtutü perfectio. C) ui ingredit;ad huc in fzculo eft:& ex creaturis intelliget creatore: Q. ui aüt cgredit,tranícédit uniueríam creatura:& oibus qua uide ri poffunt pro níhilo mone dei uefcet:& di ᾿ cet: Dríspafcit me& níhil mihi deerit; Hoc ideo, ut intelligerem? euangelicum teítímo/ nii: Ingredie£& cere/ diet,& pafcua iueniet:: diuiferunt δὲ tranfierunt portàm& egreffi funt per cam:& exíuit rex eorum ante faciem eorü: dotní; ::& qd? nuc dicit per ,p; nus autem princeps erit, pheta: Et tráfierüt por —TIdiet Ca. ΠῚ ta: X geil(Περ ea:q c Auditéhacprinc;—fitraütus& egreffio abfq chrifto rege nro tribui nó poteft:q rex & diis eft, Statim αρ’ pe cónectit: Dris atit princeps erit; Ca. ΠΕ pes dom? íacob& ueftrü eft cognofcere íuy diciá4 η odio habetís bo; Ζ oftí: 2.1) - us uz ítepricípea e nü& querítis mala: Diri íacob τὲ Ma piéntes pelles eorá ab cís:— nifeíte aduer fum pricipes ifrael fer mo&;& fub metapho ra leonü fiue latroni crudelitas eorü defcri» bitur:qd'fpoliauerint paupes:& interfecerit €os:X carnes'eog: of/ (ἀφ cótriuerint:& qfi in medio olle fic ἵπ ur behierufalé miferabi^ lem plzbé afflixerintz & propter haec infe; & carnes eom ab offib? eo rü:Sicut deuorauetüt car nesppli mei:& pellefab eif excoríauerunt:& offa co/ rum confreeerunt:& coti ciderunt ficut carnes ín e; bete; ficut carnes ín olla: fic damabunt ad domi; num& non exaudíct eos: RE poftea fuppli ? ciu in die captiuitatisz & auertetfaciem fuam ab— aa Nabuchodono Σ for uel a Vefpafiano εἰς ín témpore illo, eo α΄ δέ Tito. Etclamét ad peífime egerunt in adíny uentionibus fuís. hzc dicit eos:& abfícódat facie fuaab εἰς: qa neqter egerintifcelerib?fuis. cL£t oícet: Zludíte bec zc. Cü fupiorib?hzret fetetia. Su pra em dixerat: Dis aüt princeps erít,S dicet:audite princi pes domus iacob:& reliqui domus ifrael, Pro reliquis do/ mus ifrP, exceptis Lxx.oes,duces domus ἰ[γαοῖ, traftulerüt Diis ergo q uia fecit ppfo fuo& egreffus ὃ ante facíé cog:& ipfe é priceps itineris(impliciorís ppfi, qué eregé uocat:his qnolüt fe preuíü feg,fed fupbiüt:& qfi iudicef ppfi ueftigía illi? no fequüt:comtat δὲ dicit:Audite pricipes dom? iacob δὲ duces domus iíracl. C) uid eft aute qd? eos cogit audire Ὁ«ΓΩ vrm é ínqt(είτε iudíciéi.i.nó meremini dei fcire iu diciti,qd? eftabyffus multa:& pfundü(Ποία ei?mens pra uanó inuenit: Aut quó poteftis fcire iudicii dei: q odiíítis bonü δὲ quzritis malü:q deteftamini fanctos paupes'& ho noratis diuites pctóreseSimulecp cofyderem? uerbose figni ficátia:bona nó amare péti é:quáti fcelerif etia odiffez& eco trario mala nó fugere uitíj ὃ: nte tipictatis eft ctía diligeter ingrerecPoft hzc defcribit fauitia iudicum& in fubiectos crudelitas, e 4Γ D»irípiétee pellé τὸ, Nó fuffecerat fpolíaffe fubiectü grege, fed corpa qq eose afilixerüt duro impio:& offa eorüi contriuerunt:ut quicquid in eis forte fuerat fran/ gerétatqp cótererét: C) uó ergo illi fpoliauerüt populü meü .& nudauerunt omni pulchritudine δὲ decore cutís:& cat nes& offa miferunt in ollam feruentem quà rex accendit afTyrius:tradentes gregem meum diabolo,& angelis ἣν ica $o. 64. ^ cóputatis,ínuenietpa: fcua fup coelos,& fer^ Ῥδ.λ2:4 Toto; B drim:;& non exaudiat: Acti, ἃ £ommen.lbieronymi liber peimus fic& ipfi cum uenerit dies vltionis, lamabuntad diim, δὲ nó exaudientur:quía nec ipfi rogantes audierant:& exten/ dent manus fuas ad dominii:& deus auertet facié fuam ab eis: quía& illi auerter&ta precantib? uultüi: Et haec uníiuer/ fa patient:quía peffimeageruntin ftudijs δὲ uoluptatibus fuis:& non reges fue/ re,fed tyranni:nec prae pofiti,(ed leoncs:necp magiftri difcipulorü fed lupi ου:&(atia; ueruntfecarnibus,& incraffáti(unt:& ficut pinguiffima hoftia in/ terfectionis δὲ fappli/ cíjs domini prepara; ti. Hucuíq cótra prin cipes malos: fequens uero fermo aduérfus pfeudoprophetas eft, δὲ doctores peffiimos: qui ρορα dei adula tione fupplantant,pol, licentes fcientiam fcri prurarum. ἃ ΕΓ ll2ec oícítofio zc. Legimus fuiffe pfeudoprophe:; tas in ifracl:qui ,pptcr dona pacé quz εἰς da tanon erat, przdica/ bant:& fi quis mune; ra non dediffet, juís fanctus effet, iram dei nunciarét illi effe uen; turam. Vndenunc di citur ad eos gloquan tur médacia:& fermo corünon ,pphetia,fed diuinatio fit falfaneqs habeantlumen, fed te nebraf& erroré:Cüigp in contrarii uería fue/ tint quz promiferat: tuncoperient confu/ fione:quía nó erat in; quit refponfum dei: iam nec demones ac/ cipíét poteftatéut eos fua fraude decipiant: muta erunt oracula: tacebit immüdus fpi; ritus:& illudere non audebit. Hoc de pfeu/ doprophetís: rurfum oro pphetz loquétis inducit:illis falía uati 4 HEB. εἴας dicit dóminus fuper prophetas qui fedu cunt populum meum:qui mordent dentibus fuis:& przdicant pacé:& fi quis non dederit ín ore eorum quippiam, fanctíficant fu per eum ρα!: ppterea nox uobis Ὁ uifione επί: δὲ tenebrz uobís pro díui natione: δὲ occumbet fol fuperpphetas:& obtene/ brabitur faper eos díes:& confundentur quí uídent uifiones,& confundentur díuíni: δὲ operíent uultus fuos omnes: quía non eft refpofum deí:ueruntame. ego repletus fum[οτί dine fpiritus domíni, iudi cio& uirtute: ut annundié íacob fcelus fuü:& ifr? pec b catü fuü, Audite hac prin. cipes domus íacob.& iudi ces domus ífraclqui abo; miínamíni iudici:& otm/ nia recta peruertitis: quí «dificatís fion ín fangui/ níbus:& hierufalem in ἐπί quitate. Principes eíus in muneribus iudicabant:& facerdotes ei? ín mercede docebant: cinantibus,& opertis cófufione€ ignominia:Ego quz 1o; quor, fanctofpü inftitut? loár:& lodr iudicii dni& uirtu: tem.Cunq pfeudoprophetz mordeant dentibus& pradi cent pacé: ego abfq ulla formídine annuncio iacob fcelus fuum,& ifrael peccatü{πῇ: quia pro deo ucl idola uencrati funt,uel dei filium crucifixerüt. Si autem iuxta Lxx.quod dici£, de hareticis uoluerim? accipere:qui uere pfeudopro pheta funt:& dicunthac dicit dominus: δὲ dominus non mifit eos,nó errabimus. Illi e populi quond dei errore decipiunt: δὲ hoc facitit,ut comedant eos:uel fimpliciter in accipiendis muneribus, uel myftice in occifione animarü εοΠ:δὲ promittünt cis pacé& regna coeleftia, δὲ dicunt:nó neceffe eft ut uiuas cótinenter δὲ fancte: habeto fidem quà docemus:& omnia promiffa domini confequerís:quz lo; «quentes ,magis aduerfum eos irá ἀπί cocitant: ργα in illos fanctificant» Qcuaobré o haretici qui putatis habere e prophetiam: δὲ imitamini ecclefiam dei: ubi eftimatis c uifionem;ibi nox erit:& ubi iactatis uaticiniü prophe; tale,ibi fpiritus loqueturimmundus. Occidet enim fol iu; m. fticíz fuper huiufcemodi prophetas: δὲ uidebunt tenebras! E fuas& confundent. Cunq diuini magis dj propheta fue;| p rint comprobati, ridebuntur fuper fomnfjs fuis:€ populi| adio quiab eis prius decepti füerant contra eos loquen£. Tunc yn etià ipfi magiftri poe; jm sep. Hacdidtdominus^ moeosexasdiet p μη fuperprophetasquifedu^«goquemoffenderat, sm cutitsopulum meum: δὲ Etquiaclermes füm:" popu:& nolo mortem peccà Ecedhugg ue mordentdentibusfuis:&— toris, fed cupio utre; vi »- tiertatur& uruat:cum t pradicát fup eum pace& exaudiero eos, dabo pt nóeítdatainore eorum:— cis uirtutem fpiritus e Ὁ mei:& implebo eosiu|? fanctificauerunt fup cum— ido Re fortitudi| ge pralium:propterea nox— neutquipri?populü um uobiserit ro uifione:&^ blandimentis decipie" :. bant, poftea uera an;| wim tenebrzeruntuobisexdi^ nunciado deterreant:| uin uínatione:&toccumbetfol^&ad re&tam reuocent Ee f ΕΠΙ uiam:& quí caufa er/ am ae prophetas: Kconté— roris fuerat, incipiant.| pui nebrefcetfup eos dies:8&— mederi ην er ἐν intulerant,R& efTe occa E confundentur qui uident[ιο ποίταες, Amady; μμ fomnía:& irrídebun£ ha; wert n prafenti locol wh : offe aliquem docere ,H ríoli: loquentur aduer; d RET ed| iiim fum eosomnesifti:quia^ tiapriftina digna poe qiti ... nitentía eluerit. Vri 2^ purum non eft qui exaudíat€OS:— p)auidpoft adulteriti T tífiego impleuerofortítu^&homicidium foqui sibi din&infpiritudomini:St turimplmo:Afper p o—| 10 A Asie sx ges mehyfopo&mii,[1 bns íudicid& potentiá utan/^ dabor:lauabis me, biais nundem iacob impietatef— fuper niuem dealba/ ini) asset ifsael pec{ι bor. Necfuatm puri ἐπι eius:ornrael peccata ΙΑ.— tarecotent? eft fed in ΙΙ Auditehzcducesdomus— fett: Rede: míhi Iztí» tinto ; XE; cíam falutarís tui: δ tron iacob δὲ reliqui dom? ifs fpiritu principali con^ Mitra qui abominamini iudiciü de m Eu hoc Bii €:" eceris: Docebo ait ini in & omia recta peruertitis: quos uias tuas:& im ἐν qui zdificatis fion infan/^ piíjad te couertentur. ΜΙ guínibus:& hierufalemín b«L2ludíte ὃ pzicipef E D aikizinaxi 91 coim?(acob«C, Nemo pid iniquitatib?. Duces ei? ít^ ambigit hierfm,ppter tinati munerib?iudicabat;& fa;— fcdera qua inhocca; tis d MIU d pitulo defcribunt fuif ἐν cerdotes eius 1n fmerCCOC— fefuübuerfam: δὲ quia NT refpondebant:— fupra, ueladiudices, Pts ucl ad pfeudoprophe Νο τας pracefferat cóminatío: Audite principes dom?iacob δὲ"pen duces domus ifr. Et poft paucos uerficulos:Hzc dicit do είνα minus fuper prophetas: qui feducunt populum meum:& itn reliqua: Nunc generaliter,& aduerfum iudices,& aduer; his fum pfeudoprophetas:& contra facerdotes:& contra eos tty qui fibi dei pollícebantur noticiam,prophetalis fermo texi rir tur: Xarguiteos Φ propter fcelera eorum fion quafi ager ΓΝ aranda fit:€ hierufalem εἴας aceruus lapidum corruitu^ litis ra: δέ mons templi futurus in excelfa fyluarum. Videmus Staus completa qua dicta funt:orís eloquii oculi probant: pro/— phetiz teftis afpectus eft:hoc ipfum teftimonium& in Hie tig, remíz uolumine fcribitur; ubi& Michez ,ppheta fit menz gyere τόνε: ἮΝ| tio:& hierufalem uaftítas predicatur.Tudices δὲ principes: Mm domus íacob,& dom? ífrael,id eft X duarüi δὲ dece tribui: pra non folum iudicium nó faciebant,fed abominabant illud: md δὲ omniarecta peruertebant:ne faltem parua iufticia rema; im neret ín ciuitate, C) ui edificauerüt fion in fanguinibus:& in hícrufalem ín iniquitate, rapinis pauperü, cede infontiti, P occifione fi il d Ku ῃ Uu i iii pe ty "at ἰῇ it (à ^] X) wt Tul NI B ' jn 2Sicbcam eccifióe(anctom.O dfi qs deprincipib?uideba£ iudicare' qperat re&tü:uedebat magis fententia,& in munerib?iudi^ eabat.Sacerdotes(qp nó docebát ppffn,nifi accepto pcio: & cii dicat ad(anctos: Gratis accepiftis, gratis date: illi dei re(pófum acceptà pecunia jpferentes:gratia diii auara mer/ cedeuédebát.Et poft hacmala nó ines tes pctin fuü:quafi fce lerib? redimerét chari tatem dei, iudices ac facerdotes δὲ pphetas dei effe fe méorabat:& (τη ipoenitéf cor fuüi dicebàt: Drísi medio noftri ef:& nó ueniet fup nos mala,(3 uia igit nó«gerant poni tentía;S ois ppfs fecu tus eft principii δὲ fa; terdotüi prophetarüqp üitia: fion quafi ager arabitur:& hierufalem ficut aceruus lapidum erit:& tem plum qd" prius auro argentoqp fulgebat:in ruinas ultimas collabetur. Hac contra populum iudzorii:cuíus uera capti uitas X extrema ruin&:& propter fuperiora quidé(celera: fed maxime propter effufione dominici fanguinis irroga; tafunt: Vnde fion quafi ager arata eft:& hierufalé in tu, mulos uerfa faxorum:& templi illud quondà nobile atq; (ublimé,in extremos cineres cóminutü eft.Si quis aüt haec qu: de hiérufalé dicunt& de fion ad ecclefiam tranfferat: Ἱρία οἵ ei domusiacob,& domus ifrael: fcd'm illud cp in HEB. docebant: δὲ pro/ phetzcíus ín pecunía di; uínabant: δὲ fup domínü requiefcebàt dicétes:INi uid non dominus ín me dio noftrü?no ueniet fup nos mala:ppter hoc caufa ucftri fion ut ager arabit: & hierufale ni Eí2.4)b Éfaia fcribitur:Iacob puer meus fufcipia eti: Et illud ad ti; Xt c ἡ h y—&Timosd motheiVt fcias quomodo te oporteat in domo dei couer . fari, qu eftécclefia: ifte liquido peruidebit, qp principes domus iacob:& reliqui de domo ifrael: fiue ut meliusin hebrzo fcriptum eft:Iudices domus ifrael: non fint alíj ni(i epiícopi,prefbyteri δὲ diaconi: Q ui nífi omni cuftodia fer ü&aucrint cor füum:abominant íudiciii& uniuerfa recta p/ üertunt:quando eif iuxta perfona iudicant:& in diícepta/ tione negocíj non ualet caufa meriti fed reorüi potétia: nv neabominant íudicíii,& οἵα recta peruertuntcPoteft αὐτὸ δὲ aliter accipi, qd? principes domus iacob& iudices dom? ifradlabomínen£ deteftenturdp iudicii: dei iudicis fenten/ tíam declinantes:& omné regulam fcrípturarum malis in/ terpretationibus deprauantes;iíti edificant fion in fanguiz nibus,& hierufalé in iniqtate. Ci em fcriptura iubeat: Ne "- 5.5.8 inducas impium in tabernaculum iuftorum:& uirum fan; euinii& dolofum abominet diis: hi díctigp deaffeclis fuis ordínantclerícos:& uitam eorti in candalum populis εχ, ponétes: rei funt infidelitatis eorum qui fcandaligant: Vri 9 ὁ Matías. ἃ dicit expedirehomini,ut mola afinaria ligetur in collo eius & pracipitetur in profundii:d ut fcandaliget unum de mi; A. Maladu2.b nimis ecclefie. Cücpfacerdotes Malachias propheta ange/ Kt jJ losuocet:& os eorum oraculum domini fit:fine munerum X^. Deui d acceptione nó iudicant: legentes: munera excacant oculos etià fapientiii:& quafi freni in ore auertunt increpatione:X ?. Manto. a cumdicat adapfos: Nolite poffidere aurüi& argenti: neq zs in gonis ueftrís fit:& excutia£ de fani uiri manib^etia laboreparta pecunia:uoces domíni uenditant:& de colum bis rercantur ín templo.Sed& prophetze hierufalem in pe " eunia diuinabant,neícientes aliud effe prophetiam, aliud d diuinationem:nund enim diuinatio in fcripturis in bona y Nu.15.d partem accipitur.Non erit ait augurium in iacob: neqp di/ S Λ uinatio ín ifrael. Videban£ fibi quide effe;pphetz:fed quia "| pecuniam accipiebant:prophetía ipforum facta eft diuina; RE. fio.Pctrusapoítolus: Argentum ínquit& aurum non ha Ug)—'Ati.a beo:poteratutiqy Simoni magouendere, qd? petebat: imo po hd poterat(imulare uendentem:Spiritus eif fanctus, nec ue/ j nundari,nec emi poteft: fed oblatam pecuníà cum offerente d damnauit, Nunc uideas prophetas hierufalem non habere ὯΝ in ore pphetia:& in diio requiefcere,& dicere: Nó uenient jd fupernos mala:quorii caufa, fpeculatorium dei hoftili ara i tro díuiditur;& locus quondam pacis,ruinis plegus fit:& templi diii in uepres fpinafqs conuertitur:& eft habitacu/ lum beftiarum.Nec quemquam. moueat illud qd'in pri/ morcgum libro legimus: Saul uolentem iread famuelem dixiffe puero fuo,ad eum feire non poffe:quia precium α offerret pro uaticinio non haberet:& puerum refpondiffe: e€cceinuenta eftin ma; nu mea quarta pars ficli pecunia:& dabo uiro dei€ annuncía/ bít nobis uíam no/ ftram: non ením fcri/ ptum eft, qd? famuel acceperit: aut quod íl/ liobtulerínt:quín po^ tius a propheta paícii/ tur& inuitant ad pra; sEP. refpondebant: ὅζ Ὁ phetz eíus ín pecunia di uinabant:& fuper domi/ náü requícfcebant dicétes: Nonne domin? ín nobis eft?nó uenient fuper nos mala:Idcírco propter uos : dium.Sed fac eum ac/ fion quafiager arabíturt^ cpiffsfipes magis xítimadz füt taberna δέ hierufalé " li, Φι munerapphetiae: Siclusein uiginti obo los habct:& quarta pars ficli quincp funt oboli, Et noftri igitur facerdotes:fi uolunt uendere prophetiam,& colum/ bas in cathedris fuis proponere: quas dominus flagello fubuertit: qui utinam: non pracia uillarum: fed quings obolos acciperent. Hoc ipfum fonat& in tertio regnorum libro qd?uxor hieroboam infirmante filio pergitad Achià hominem dei,& defert ei panes δὲ uuas paífas δὲ uafculum mellis: Diciturenim quid fecum ílla portauerít:& tamen propheta,non(cribitur accepiffe: quippe cum& corripue ritcam€ uenturum luctum pradixerit:licet potuerint hi qadhariolos irecófueuerant(quia multi diuini& harioli erant in ífrael) mala confuetudine aítimaífe idipfum eria de prophetis:& uoluiffe fanctis uiris offerre,quod diuinis offerre confueuerant:& tantummodo fcriptur& narraffe quid illi uoluerint: nec tamen intuliffe quod ipfi aut offer; reaufi fuerint:aut propheta acceperint. Apoftolus Paulus qui altarí inquit feruiunt: δὲ dealtarí participant, δὲ ui/ uunt: Permíttítur tibi o facerdos, ut uíuas de altari, non utluxuries.Boui trituranti os non clauditur.Scimus ifta, & tamen licentiahac Apoftolus non abutitur:& habens uíctum ucítimentumdp contentus eft: nocte& die laborat manibus fuis,necui grauis fit. Et iurat in epiftolis fe fan/ éte, δὲ(ineauaricía in chrifti euangelio conuerfatum:& nó folum defe,fed de difcipulis quoq fuis hocipfum afferit: quod nullum miferit, qui ab ecclefijs, autpoffet aliquid, aut uellet accipcre.Siautem gratulatur ín quibufdam epi; ftolís:& mrittentium munera beniuolentíam dei appellat: non tam fibi congregat ᾧ pauperibus fanctorum:quí erát in hierufalem.Sancti autem pauperes,hí erant in hierufa lem:qui primum in chrífto crediderant de iudzis:& proie/ ctia parentibus δὲ cognatis atcp affínibus fuis:tam poffef; fiones, ἅ uniuerfam fuppellectilem facerdotibus templi ac populo uaftante perdiderant. Sí tales pauperes funt, ac cipiant.Si autem fub occafione pauperum pauce ditantur domus,&in uitro ac uafefictili aurum comedimus:aut cum thefauris mutemus& ueftes:aut pauperhabitus nó quarat diuitias fenatorum. Cy uid prodeft círca collum ad abftergendos fudores linteolum non haberec C) uid iuuat effe μονοχίϊωναο δὲ praferre habitu paupertatem:cum mar fupium noftrum uniuería pauperum turba fufpiretePro^ pter hoc, caufa noftri qui tales fumus: qui fion adifica/ mus ín fanguine:& hierufalem ín iniquitate: qui iudica/ mus in muneribus:qui mercedibus refpondemus:qui in pecunia diuinamus:& fuper hoc fictam nobis fanctimo/ níam uendicantes dícimus:non uenient fuper nos mala: Audiamus fententiam domíni quz fequatur: Sion δὲ hie rufale m,& mons templí fpeculatoríum,& uifio pacís:8& templü chriftiin cófumatione& in finexquando refrixerit charitas& rara fidesfueritiquafi ager arabitur& redigetur in tumulos: δὲ erit in excelfa fyluarum, fiue in cuftodià po» morü:ut ubi ample quódà dom? erát,& abfqb nüero acer ui frugum:ibi uix parua fit cafula feruans fpeciem cibori*, i— mectionem 65 C tL Re9.a Toha.2.e s Rea4.a D t.Cog. ο. b ZTefsb £onimen.llbicronymi liber peimus ὦ» E reée&ionemanimenon habentium, Ca. ΠΠ., tem:quibusdictum e Srgvimint me, faciam dos pifca Martb.zc| hit £- erít íanouíffímo οἰεγῇ τό, Ο uia principesiu/.. toreshomini:& protinus fecuti funt faluatoréc Rurfumg— yiii daorum abominati funt iudicium:& omnia rez. deiíacobo& ioanne fcriptura refert: qd relicta naui,& pa/ m up jid éta peruerterant, δὲ zdificauerat fion in fanguini«. tre& fluctibus faculi,feftinauerint ad móté.Et matthaus Th bus,& hierufalem in iniquitate:X non folum hac um ᾿ publicanus audies:Sequere meftatim cucurrerit.Sed& il Mama Ὁ)"m fecerant:ueg: in mune ludin euangelio,qua/ jai ribus dq iudicauerat:; Mont ug;". dofecutz funteü tur/ Ibi,4.d &acerdoteshierufale HEB. δὲ hierufalé jfi acer sEP.&hierufaléutcufto ba multz de galilza:* si in mede Te onde uuslapidum eri: mons^ dia pomarijerít:& mons e εν& hierofo, με t: εἴς ei? í Ls M er HEUS mís,& iu Et ἊΝ T nir diunauear: templi ín excelfa fir, domíni ín lucum faltus. BER τ Maa Sas psit & proptereos fion, a W^ X1 ἔπεα(ΠΠ. Terítin Cal. fetipites populos ϱ) em fi ager aratus erat:€ ond; n(Tic«η bat.Populis autem fe gi hierufalé in tumulos 4 nouíffimo dierum nouiffimís dierum ftinatibus gentes jg ram lapidum corruerat, x mons domus dii, manifeftus mons plurima ibuntad mó*-: mons templi dei defo:: Ζ-, tem: totus fcilicet or/ με... lat? in excelfa fyluarti: P ΠΕΡΑΙΑ 18 uctrice moy dii prep aratus fup et.uct.. bis ín eum credens& men Idcirco nuncdereli&a— tiumm:& fublítmis fuper col tícem montium:& eleua/- dicét íta,& ad uexillü: 5 ὥοπιο εογυπηαΕῷ dc les&fluérad eum popu/ bíturfupercolles:& fefti;— fe Patibuli mutuo p ji ferta: quado filius dei— ,,: uocantes: Venite afcé, n egrediens de templo lít& properabunt gentes nabuntad eum populi— aamusin mótem do»| dini airSurgiteeam?hinc mftx:& dícét: Veniteafcé— ibunt eentesmule δὲ di;— mini. Afcéfioneopus μὴ δὲ relinquetur uobis d dine dai v όσα eft, ut quis ad chriftü enn domusueftradéferra; damusad mortem dni,&— cent: Venite a CCndamus^ valeatperuenírez&ad- quum δα quod ἰὸς μὰ ad domüdeiíacob:& do/| ad monté ἀπί-δὲ ín domü doma dei faceh, ecce τ referente dixerunt:trà: i"uh d.. iam quz eft domus η feamus ex his fedib?: cebit Hos de urs fuís:& deiiacob:& oftendet no; 4, columna& firma μη promonte fion mens ibimus in femitis eius:qa.— bísuíam fuam: δὲ ambu;— métum ucritatis. Por€ omini eleuatus eft:: E;:^ie mai.— IOQqdiacob faluatore dt dequo ad principem de fion egredietur lex:& labímus 11 femítis CIUS?—(onificet:& fupra di μα Tyri dicitur:Et i uerbü dni dehierufalem:^ qadefionexíetlex:& uer— ximus:lacob puerme αἰμάϊ ratuses in móte domi"πε σας;, z αν. us fufcipiam εὖ, Sed μάνα Hidden πιὸ ο΄^5 iudicabit ínter populos bü dni de híerufalé δί ἐν"am ers— mini n neue die multos;& corripict petes dicabit inter pplos mitos: quibus locuti fuerant: T rumoftenfuseft:quà/— fortes ufcg in lonoínauü: Γ δ᾽ Venite afcédamus in δ} do appropinquabit dat Ῥ ή 3& a puet getes fortes αία; montem domini, δεί rito regnum codorum:Si&conddent gladíosfuos^ inlongínquü:& cócident^ domum ἀεί iacob:& m quidem in confuma/ ín uomeress& haftasfuaf eladiosfuosin aratra:&— addentVtoftédatno ni tionefzculorum inre—, ,. καὶ: bis uíam fuam:quam iint probationé peccati p imligones:nonfüimetgés haftasfuasinfalces:& ul, πα angelis intellige Li Res fuam alor aduerfum gétem gladiü:— tranó tollet gés cotra gen efie rafideneb, Dit. nofter apparuit:& un;::- n^ μα uel in Ícripturis fan^ ἷ decima horaad códu/& non dífcent ultra belli té gladíü:& ncdcp difcent^ ai, qua mon domi;| in endo operis ue gerare: δὲ fedebituir fub; belligerare:& requiefcet^ nipraoftendunt,& eii|{πὸ nit:tt compieta 105": dicit: Ego fum uia,| wi paffione Ioannes loq; tus όρος fuam: δὲ fub; απαίσίορ fub uite fuaz& Et eo in fe^ b rs Nouillima hora tusficü fuam:& non erit unuíquifg; fubficu fua:&t— mitis cius: in apofto pm eft: in fex milibus em::: lis fcilicet per quos in" annis,fi quingenti an quivextemeat: quiaos do non erit qexterreat:qa os chriftü οσα Ὄς ce ni per horaf diei fingu míni dfi^ fon em lex egreffa cft hes las díuidantur:nouif;: fpiritalis:& ad gentes:' 4"à E fima hora confequenter diceturtempusfideigentifi.Btma^ deifermotranfibit de hierufalem:qui iudicauit inter popu"nn nifcftus inquit,critmons domini praeparatus fuper uerti,| los multos:paterenim omne iudicium deditfilio. Et corri U1 fuis ces montíum. Manifeftus erit, quiantefueratoccultus:&^ pietgentes multas ufcpiri longinquum: diis enim appre; fimm praeparatus non folum in montibus,fed fuperuerticesmó.. hendit fapientes in aftutia eorum:& cognouit cogitationes ürs da tium: moyfen€ prophetas quí deeo uaticinati funt. Licet.|. fapientium,quonia uana funt. Dijudicatauté inter popu: Qnin eim omnia fancta confcripfcrint: taméad comparationem.| losqui falute digni fint,€ q indigni:& in eius aduétu ome— prophetiz,in qua faluatoris aduentum prophetauerüt,hu. bellandi ftudiüi cófert ad pacé.In aratra gladíj mutabunt:: itf| milia funt catera:& nequadj ufqpad uerticem montiüi per^— haftz cuden£ in falces:gens bellare definet cótra gente: Ne 4"m á tingétia. Etexaltabit inquit fi upercolles: Homoquidé ap;— mo pugnaredifcet, pugnandi neceffitate depofita: Tataq ini paruit,& forma ferui accepit:huiliauitfeufqsad mortémor— erit requies:ut nó folii in urbib?: fed in uiculis qp& agris inei τῷ αὔϊε crucis:fi ed exaltauit ei pater,& dediteinomenqd'eft— fit unufquifcp fecurus:& hoc fiet,quia os domini locutum: i fup omenomé:X ad cóuerfatione illiPuniuerfía uita homi— eft.Acprimü quidem iuxta literam anted nafceret nobis: i τ nii cóparata,campi dicuntur€ ualles. Adhuncergo mon;— puer:cuíus principatus in humero eius:totus orbis plenus AER tcm qui prapparatus eft fuper uerticem montium:Xexalta,— erat fanguine: populi contra populos: reges contra reges: mh tus fuper colles, feftinabüt: fiueutin hebrao haber,fluent, gentes dimicabantaduerfum gentes. Deniqp εἰ ipa τοῦ in omes populi:id eftin morem fluuiorum turbz innumera/— manares publíca bellis lacerabat ciuilibus, Cinna& Octa m biles congregabuntur.Feftinabuntautépopuli,quandoin. uio& Carbone pugnantibus,Sylla& Mario, Antonio&"nis, cum pariter crediderint, parthí,E medi,&elamitz,&ha;—— Catilina, Carfare& Cneo pompeio, Auguíto δὲ Bruto:& ai binis Ην iudzam,& cappadociá, potum, εοάξ Augufto δὲ Antonio: in quorii ργαϊῆς uniuerfa fan» κὰν afiam,phry giam,& pamphiliam,agyptüi,& parteslibíze:, guinemregna fuderü t. Poft atit ad imperium chrifti,fin» ai quz eft iuxta cyrenem,€ aduena romani, iudi;& profely. gulare imperium roma fortíta eft: apoftolorum itineri per? Dt ti, crétes,& arabes. Nonneuobis fetinaffeuidenturad m,— uius fatus cft orbis:& aperta[τ eis porte urbium:& ad^ x à praedicationem Wi ὃ Sin 8Sicbeam£a, mu$o. 66 ἴω hi dieat f:::: pradication&nius dei fingulareimperium confütuttieft;.— mahumana íntelligere:qd anteaduenttichrifti arii S Ü Eia. b Poteft quoqphoc qd? dicitur: Cócident gladios fuos in ara fionibus uitijfaqy aed quafi de A ενα€ m locis. b traX haítas fuas ín falces,& tropologice accipi:utdicam?^ luporum fuerit laniatamorfibus, non errabit: dum tamen d fidéchri(ti,irà δὲ effrenata conuitia efTe depofita:ut mí διτῖ iní "M a(ti, epolitasutmit/— nouerit eam,qua cótrita fuerat& afflicta fi 8 ls mune cio manum fuperaratrum:&nonrefpiciatpoft^ earegno futuram:& uicturam in epis d a η tergum: Contume^ tem boni paftoris hu M liarum íacula haftafqs 2.: EN: meris reportandam h contingens frudus^ HEB. miniexerdtuumlo 8ΕΡ. dominiomnipoten— Sina quoq qd " quere epa fint cutum eft:quía omnes po— tíslocutum efthzc:quia— hoc capitulum quod ὦ aljsnosintrem*inni, puli ambulabunt,unuf, omnespopulibuntunuf pori rimus: ᾿ borescorum:&dica! σις in nomine dei fui: quifq;uíam fuá:INos au/— daos& eorum erro» q tes autem uenient ín ni en 2: τη ενος 2 annorum referre im^ s ed rtis in nomine dominideino minidei noftriin zternü— periüchrifti atqp fan, ἡ, ERIDIG eS IOS νας fuí ín axternum& ultra.&ultra.Indieilladict do Rerum Et mud a7 i uus fas ium: quia legi; Inilla díe dicit dominus| minus congregabo eam^ liambulabunt, Fon l^$4 mo didtcontndee—COngregabo daudicanté:| quac cótrita eft;& qua eie Sui m ποῖς ἀπ del ἀν ᾿ infubuerfionéaudin^&team quam eieceramcol cta fuerat fufcipiam, δὲ Ca ERIS Mn ": tium fed poni few m&quamafflixeram: quos repuleram:& po. idolofuo torqueri,& " quia tempus malum ponam daudícantem| nam contrítam in reliqui; fupplicij- Sed eren A rd Feqieeet nur in reliquías:&eam que 45: δὲ repulfam in gen/ fequentibus arguun, : pramatuinumqdex— laboraueratingentemro tem fortem:& regnabit Ὁ sure defin d(ento Y, hilarat cor hominis: buftam:& regnabit diis^ dominus fupereosínmó^ moaduentuchrifti in or füb uite illa cui? agri, f; fion: fi quo colliguntur reli^ ü' olapateret:&fubf ΠΡ€oS 1n monteiion:ex— te fion:ex hoc nunc δὲ quiz claudicantis,& τ cu fua dulcia fpirituf^' hocnüc& ufq; inzternü. ufg; in fzculum. gentes ante faluantur; Mi 1 ᾿ fanctipoma decerpéf, Igitur Efaías huíufce, 5 j charitatem,gaudium, modi pofuit teftimo; ii p ο& reliqua. Haec T S. nium: Sermo qui fa; D LL autem omnía accident fcd? m ΕΦ expofitionem,quiado^&us εἴ δά Efaiam filium Amos deiuda& hierufalem: qa Eía.z.a in mini uerba funt uera:& eius dixiffe feciffeeft. Omnes po»— erit in nouiffimis dicbus manifeftus mons dominí:& do; i puliibunt unufquiíq in uía fua: nos uero ambulabimus^ mus deifuper fümitatem montium:& exaltabitur fup col m innomine domini dei noftri in fzculum δὲ ultra. Cunctís— les:& uenientad eum ofies gentes,& ibunt nationes mul, ἢ inquiunt nationibus euntibus iuxta erroréfuum:nos ad— tz& dicent: Venite afcendamus in montem domini,& in lg" Eía.;,a montem domini feftinauimus,X diximus: Veniteafcéda/^ domum deilacob:& annunciabitnobis uiam noftram& P mus ín montem dominí,& in domum deiíacob:&ambu^— ambulabimus ín ea:de fion enim exietlex,& uerbum ο’ " labimus in nominechrifti domininoftri:quiaipfeeft mós— mini dehierufalem:& iudicabitinter gentes multas:&ar/ "n qui deus eft.In dieilla in qua lucebitfoliufticim,congrega/^ euet populum plurímum:& concidét gladios fuos in araz (i bitur illa qua fueratante contrita:& qua expulfa erat fufá^ tra:& zibynas fuas in falces:& non fumet gens contra T) pic:& ad hoc cógregabit contritaut ponat inreliquias€^ centem eladium:& non difcentultra belligerare. Signifi/ ν Rom.s.f dereliétain gentem fortem: Nifi em dris(abaoth reliquil^— canter hic dicit: qd(fermo dei egrediens de hierufalem:iuz y fet nobis femen:quafi fodoma effernus,& quafi gomorra— dicerinter gétes multas:& arguat proprie populum iudao sn fimiles fuiffemus. Sed iuxta hebraicum pulchre: Congre/| rum, Nos enim quafi peccatores iuxta operum noftrorum Dt gabo inquit claudicanté δὲ eam qua maleambulauerat&^ menfuram iudicabit: illos uero utimpíos& ncgatores, nó i$6025. turde nobis: Venien/ INos autem ambulabím? tem ibímusin nomíne do ris heredes ad mille d ἢ SReg.1$.d ad quá Helias dixerat: Víq quo claudicatis: cuius pes fcà : o cd'[(1άίςαβίε;(εά arguet condemnatos. " Mar.9. g daligatus fuerat abfcifus. CL u& eieceram:€ cui dederam ' libellum repudij,colligam:& quam afflixeram captiuitati^ bus uaríjs, uel tradidera diabolo& angelis eíus. Acne 4 al ᾿ ftatim nobis diligens lector opponat:quomó congregata i al afferis daudicantem,& collectam eam quz fuerat ciecta, ad cum iudai in infidelitate perman catc Audiat de prima chrí ^ fti dici ecclefia qua credídit ex iudais:de qua fuerüt& apo t Dua ftoli: fuper quain Actibus apoftolorum Lucas defcribit: ια nena. 1 α in una die crediderínt tria milia: etiam alibi αυίπ | lbi21.d milia:& de quibus lacobus loquitur ad Pauli: Vides fra/ ἢ ter Paule quanta milia funt de iudais credentium:& om; $ nes hizmulatores legis funt.Sed δὲ fignificatia confydera 4 prophetalem: non dixit, ponam claudicantem totam fal; uam:fed ponam claudicantem ín reliquias: ut reliquiz& " ele&io faluz fiant:& eam qua laborauerat in gentem robu τ ftam:in nomen uidelícet chriftianum:quod non gladius, y non ignes,non tormenta fuperabunt, Videfidem& paffio j^ nem martyrum:& de robufta gente non ambiges.Et regna : bit dominus fuper eos:id eft fuper gentes multas,& fuper reliquias claudicantis in monte fion: in ecclefia,in fpecula, incontemplatione uirtutii,a prafenti fzeculo,& ufqp in futu rum. Siquis autem uoluerit boc qd dicitur, congregabo «am qua cótrita fuit;& eiectam fufcipiam θέ catera:de ani «LCómentarij primi in Micheam ,pphetam finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERIIN SECVNDVMSVPER MICHEAM^. PROPHETAM AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM. t. PROLOGVS. [9] e Emper ituidis refpondemus:quía non ceffat inuídía:& librorum noftrorum exor! G ο) diaamulorü maledicta confutant: quí uulgo íactant me fterilísieiunicy fermonis, Ἰ quafdá ineptias fcribere:& cá loquí nefcíá;tacere no poete obfecro uos o Past L4 4 la& Euftochiü:utad huiufcemodilatrat? daudatís aures:& infantíá(ut dicüt)meà, oratióibus adiuuantes,ímpetretis míhi iuxta apoftolü adapertioné orís mei:ut de fcripturis lo; quétí adaptarí poffit:Dris dabít uerbá euágelizatib? uirtute mfta.Monco aüt tauros pingues: qui circüdederüt me:ut qefcant& definant maledicere,malefacta ne nofcant πα: pferent poft T3967. fi pergat ledere: Na qd' dicüt:Origenis me uolumina cópilare;& cótamínaríno decere ueterum fcripta: qd íllí maledicti uzhemens effe exiftímant,eandem laudem ego maxímá duco:cü ill imitari uolo quem cunctis prudentibus δὲ uobis placere non dubíto.Si enim críminis eft erzco rum benedicta tráfferre,accufetur Enníus& Maro,Plautus, Cecilius& T erétius. ullius quoq: & cxtetí eloquétes uírí:q nó folü uerfus, fed mlta capita δὲ loeiffimos libros acfabulas inteeras tranftulerunt. Sed δὲ Hilarius nofter furti reus πο ín pfalmos quadraoínta ferme milía uer; fuum füpradicti Origenis ad fenfum uerterit.Quorü omníü azmulari exopto neglieentiampo tíus cg iftorum obfcuram diligentiam, Verum íam tempus eft alterum in Micheam librum. cudere:& renafcentía hydra capita ῥνπάλω contundere prophetali. COMMENTARIORVM HIERONYMI IN debem^accipere,nifi il lam:de qua Efaias ait: E(a,s.a Etedificaui turrem in medio eius: id eft ui; nez. Vinea autem dríi domus eft ifrael, Haec turrís drdíu habettor cular:id eft altare:& in circiiitu macería:auxi lia uidelicetangelorii: δέ noingredit diabo; Jusaperin uinea, rion e(t íqualida,non eft te nebrofa: fed a domi^' no lucente fortita uo cabuli, appellatur οἱ’ Luc,20.b uitas: quae in monte fita latere non poteft. MICHEAM PROPHETAM LIBER SECVNDVS Z-tuturríe gregía c. Turrem gregis ne/ bulofam,fiue fqualenté; qd hebraice dicit KL tu tur rís gregisne/ bulb fs liz fi on ufq ad te uenict:& ue/ níetpoteftaf prima,.regnü filíz hierufal& Nuncqua; re tncetore cotraheris?nü quid rex non eft tibi: aut confiliarius tuus períjt: quía comprehendit te do lor quafi parturiente m.' . Dok& fcendens:difcipulis dedit, ut appellentur panís. Vfi& apo folus Paulus loquitur cófidenter: fumus.In hunc Omnes em unus paníás. itur modum íngreditur poteftas prima 1 δέ regnü in SUCRE δὲ credentef in ea,poteftaté faciat& regnum. Hoc qd' in quibu(dàlibris legitur: Et ingrediez «L tu tur ris ereeís cali cofa fila fio: ad te ueníet, δὲ ingrediet principatus:prímü regnà de babylone filiz: hierufa lé: Et nüc qre cognouifti mala: nungd rex nó erat tíbizaut confilium επ pe ríjt:quía obtinuerunt te dolores ficut parturienté. Dole tur principatus pri musregnum filiz[δε de babylone fciamus. additum effe: qa.nec in. hebrzo, nec. apud. alios habetur interpre tes.Et uidetur mihi q^ dam de captiuitate fer fiffe babylonia: quod popuPinde egrediens uenerit hierufale. Se^ quitur:Et nunc quare macrore contraheris z fiue ut in Lxx. fcripti eft:Etnuncquareco/ gnouifti mala:ad qua uenturus eft,ínqt do» minus& poteftas pri» ma& regnum«Q) ua/ renuncmarore cótra herís:aut quare cogna. Apoc.22.c Pro.8.c Iob.8.b Turrís igitur quondà gregis δὲ populi dei: quía peffimi coloni interfecerunt pa/ tris familiz filii: nuncfqualida eft& deftituta,& fub no; mine ífrael clamat in Efaia de terra. Et hac turris filiz fion: fiueut Symmachus uertit in grzcü:Tpfa eft filia fion:& ufqs ad hácuenict de?, uel poteftas prima: quz poteftas regni eft filiz hierufalé. Venit atitad hacturrim prima ptas, fiue principatus prím?:ille q dixerat:Ego fum alpha δὲ o,princi piü δὲ finis,prim?& nouiffimus.Et q ex pfona affüpti hois ait in Prouerbijs: Diis creauit me in principio uíagz fuariüt in opa fua:fiue ut in hebrao(cribit:diis poffedit me. 339 ei nó creauit mefed poffedit me habuitqy fignificat. Et ue nit poteftas prima:& regnü fili hierufalé:ut poft primam fieret δὲ fecunda:ficut em ipfe loqui£ cofidenter: Ego fum lux midi: ita δὲ difcipulis fuis donat,ut ipfi Gqplumé uo; centur mundi: dicitqpad eos: Vos eftis lux mundi.Sed& uineam ueram fe in euangelio uocans: decredentibus per Hiere. 2. d Hieremiam loquitur: Egoautem plantaui teuineam fru; Ιοδ.όις giferama totam ucram; Et cup fit panis uius decodlo dez uifti malacStatim γε’ [ρδάεξ& dicit: Qr uiarex nó eft tibi,& cófiliari? tu?perfjt: qa cóprehendit te dolor ficut parturient&. Aut certe cti hac omnia habeas:uitio tuo nec regís,nec cófiliarij mererís au7 xilium: Q» autem ait: Ο) uare cognouifti mala: illo fenfut accipiendü eft, quod omís qui meret& patitur mala, dicit noffe mala& ignorare bona. Iuxta illud qd? in primo.dds regnorum libro fcríptum eft.Filij heli,filij peftilentiae: non cognouerunt deum. Et alibi:Q) ui cuftodit mandatum ne; Ícietuerbum malum. Etad peccatores: Recedite a me inqt dominus qui operamini iniquitate, quia nefcio uos: Ecóv trario de domino:qui cum non cognouiffet peccatum,pro nobis peccati fecit: fubauditur de? pater:rex aüt X magni confilij angelus:faluator intelligitur:qui perit pro populo non credente:qué comprehenderit dolores ficut parturi&/ tem:putans erm iírael obtinere fe imperium,repente uafta; tus eft. Ecquomodo pariens dolorem effugerenon potet: fic illeimminenté captiuitate,& exercitü urbi circüidatii ui tare& differre no potuit.Legamus faripturas& nud inue nicus -ι ΠΝ | vidt NC | umi | dia fatto 4i dtm dicunt tstoris aqua hort ΓΙ κι | miu | tnm ᾿ lide ᾿ nint ἘΠῚ s IET ditm d finem qz mdi ΕΠ: ᾿ δα |- tpi ἘΠῚ | μία ὦ a Uit 1, Cog.tc.d H LReg.2e Eccs,$. a T$6c 1,CoR.$ d 3n D*sicbeam JX— nlemus fanctas mulieres excepta rachel, cü dolore peperif Gi. 5$. b fe:quequia in uia erat& in hippodrorno, id eft equorum "7?. curfujqin egypto uenundatur filii peperit doloris: quem Ibid,s; c poftca uocauit pr filiti dextrae. Eua eiecta de paradifo& au; £9. IH$o. 67 eSfufione uitiorü fuorü:& poftá habuerit cópedes:& tra; xerít molam, farinam babyloníjs fecerit: in femetreuer/ fam dicere: C) uanti mercénaríj patris mei faturantur Ρα’ nibus:& ego hic fame perco:& ad paternam domü poftea C Luoc15, d Q^ wRe4-d dies: In dolorib* paries:peperiffe defcribiéin dolore Vxor— reuertentem fufcipi a clementiffimo patre:& redimi de " phe ἐκ: nec manu duriífimi domi !€ erigés, ficut illa quà Ms ise; i. RH eins x OM e ναι diabolus* HEB, Dóle&fatagefilia sr. Dole&uitiliterage|j Fes eR: d afligitinpeper: ῥοῦν fion quafiparturiésquía— filia fion,quafi pariens:qa— liefion& dicitur:Do (ΔΙ Εἰς non Σ΄ 3» TH δ e ΐ b Pop lp cognouifer fiuc να Κο deduíta/ nunceeredieris de ciuita;. sume sid ὃ ei. Sara qute qua te:& habitabisinregione:—tei& habitabisín campos^ nam, fed ad udilicarei , ancta erat:& ei defece,, lius referamus.Loqui di rant muliebria: nato& denies ufq; ad babylo/& uenics ufq ad babylo/ tur Faulus ad Gala, n Gina ape Rifum mi, nem:iibiliberaberis:ibi re/ néinde liberabitte: δὲ ín/— thas:Filioli mei quoS(ταῖς i fecit dfis: quicungs::: Ξ íterü ραττυτίο, donec^ li emaudierit cogratula dimet τε domínus de ma/ de redímet te,dris de? tu? ita forme£ in uo p"^-biémihiDoloresigi, nu inimicorum tuorum. demanuínímicoR:tuORA— bis.Ettádiu doluitds mrgobtinuerütterr? s Etnlünccoereoatzfürfu; Etnüccongregatrfücfu) ἴα parturiuit: donee i gus. dolores inferi BLA ul: 3 o: eos rurfum p poenitée, N tit& dolores mortís: per te getes multa qux di per te gentes multe dicen tía generaret, qui per | qrdidederunt qd?— cunr:lapidetur& afpiciat— tium: ínfultem?:& uídeác— deliétum perierat. Pw H&vallaueruntetiafal; ο. ο ερ: ΝΣ τὰ medicum febricita/ watrem:fednequag ἱπ fion oculus nofter:lpfi{η[οι oculinoftríipfiau— qua aulncrato dice/ BS UI $$07.a εἴ obtinere potuerüt: ficut ipfelogt in pfal^ mo decimofeptio: Cir cüdederunt me dolo; rcs mortis:€ torren/ tes iniquitatis contur autem non cognoucrunt cogitatioes domini:& no intcllexerát confilià eius: qa cogregauit eos, dfi ἔσο tem neícierunt cogitatio; nes domini:& non intelle xerunt confilium cíus: qa congregauit eos,ut tnani/ re:Dole& uiriliter age fuftine fiti: porta cau/ terium,ut certior fani, tas cofequat. be[£t nunc cógregate(Πε cc. O hierufaléo filia fios 4 Buen me dolo, müarecx: ourge& trítura pulos arex:Surge& tritu— quzuenies ufg in ba A i res inferi uallauerunt— C15,(Lu αγ ἄ τ Ην bylonem:& ibi libéra "T EE filiafion: quíacornu ταῦ raeosfiliafion: quía cor; ΟΣ ον Ἱπκίις ἂν rem fqualentem, fiue tenebrofam δὲ filiam poná ferreum:&ungulas tuas poná zrcas:& comí nua tua ponam etrea:& ungulas tuas poná areas: minus de manu ini 7 micorum tuorü: nunc ii hierfm,de caclefti hie;. 2 interim cogregatz(Πε d. mamríancos:ded&—jinterfidesdfiorapínaseo(ος: δὲ uoucbis domino^ que quafide adulte Hebrei2 f Apoftolusait: Acceffi MC ds diu ra loquütur, δὲ dícüt: » füis ad fion monte— rum: δὲ fortitudinem οο; multíitudiné coge& robur-. y ἀρίάεταν,& afpiciat D 4 ciuitatem deiuiuétis, ram dro uniuerfxterrx.—eorü dnouniuerfxterre.—incioculusnofterSU σ΄ i v hicrufalem cceleftem: Nune Nunc UeutinLxx.fcriptum i qua tamdiu fqualet B eft: infültemus& gau "i diu fil fuinóredu deam^,& defpiciat fu Y cuntüft ad eam:& rex& cófiliariusnon fitin ea:& dolores— per fion oculi noftri:& non cognouerunt domini uolunta/ à ficut parturienté apprehédat eà: qd?fruftra peperítuidésta^ tem atcp confilium:quia propterea aduerfum te congrega» y tosfiliosínterfectos, 4«p Z»olecfatagefilíafion τ— t'fintnationesutcóteras eas, quafi foenum ue] ftipulam i pepit ut doleat fiueparturiat:& poftea infer£,uiriliterage:^ aréz. Surgeigiturfilia(ion:& in cornibus ferreis, qua tibi ol nó fruftra pracipit: fed'ut dolores patienterferens,egredia^ dare me(pondeo:atqy in ungulis zreis,quas acceptura ess 2 Σ tur deciuitate:& habitet in campo fiueinregione:& ueniat— gentila& contere populos:€ interfice eos domino uniuer dá uíqyad babylone:& cum pro pétofuftinenscaptiuitatéfor(τοῦτα, Tafi enim uictima& tali facríficío delectatur. Haec N es titer tulerit qd'illatum eft:tunc libereteam dris,&redimat— indi nec dum expleta cernentes;ín futuro fibi chrifti polli Ἵ deus fuusde manu inimicorü fuorum:utpoftdfueritlibe^ centuraduétu:& dicuntuniuerfas nationes iudaico popuz n Infra, 7.b ratajinfultantib^dicat: Noli infultare mihiinimica mea qa[0 feruituras: Ipfumep imperium rhomanorü, qd? fub no^ m cecidi refuroa:& fi en ambulauero in tenebris,domin?lux^ mine interpretatur edom: conterendi effe ungulis fuis& tu mea eft:irà domini fuftinebo: quonia peccaui ei:donecíuz— cornibus uentilaridü. ΩΣ ᾧ ftultum fit ex omnibus fcriptu/ tt ftificet caufam meam:& faciat iudicium meti:& educatme^ ris facile comprobatur: fed hocalteríus temporis eft. Nos i'* inlucé& uidebo iufticia ei? S afpicietinimíca mea,Sope/— ergo qui non occidentem literam: fed fpiritü uíuificantem 1 rieturignominia, Vnde δὲ ín pfalmis congruauocecantaf:— fequimur: dicimus aduerfum filiam fion quz ínterpretat i Tiao2.b Nonin perpetuum irafceturznegpin aeternum cóminabitur— ecclefia,multas nationes demoni CENE in prafen d^' dominus.Q d'autem:Dole& uiriliterage: ad falutém do— ti(culo, quod in maligno pofitum eftin ultare:& in occi j" lentis pertineat,& agétis viriliter:lefus quocpfilius nau— fione filiorum eius gaudere, nefcientes cogitationes diii: ἷ [ ! I Iof1. b teftis eft: cui dominus dicit: Confortare,& uiriliter age. "Doletautem& agit uiriliter filia fion: quia excalciata X nu da cgreffa cft de ciuitate:& captiua ducenda eftin cam; pum fennaar:& futura in babylone donec corobabel ue; niat,& E(dras qui interpretatur adíutor:& de manu chal/ daorum liberet eam. Q. uod cii iuxta líteram manifeftum fitintelligere mihi uide£, animam ppter peccati de ecclefia pulíam, δὲ inimico δὲ ultori contraditam in interitü carnis: ut fpiritus faluus fiat, exiredeciuitate quam fluminis im petus lztificat:& habitare non in monte:ubí príus fuerat: (cdin campo, ín quoaffyriorüi uagatur exercitus:& effein dp nec eius confilium agnofcentes:Si eim cognouiffent;nunds dominum máicftatis crucifixiffent. Congregabit itagp eos: quafi manipulos arez:ut quicquid fpinofum habereuide/ bantur δὲ afperum, uactfiíq& leue: ungulis fuis. conterat, δὲ cornibus uentilet:& purti remanens frumentii,in domi/ niofferat donaria. Q. uid aütin eo fignificet cp ait: Et cómi nues populos multos,& confecrabis diio multitudine eo; rum:& robur corum domino uníuerfz terra: Legamus nu meros δὲ iefum náue:& primum regnorum librum: Et ui/ debímus χα de fubiectis gentibus: cti uníuerfa perierint inoregladij aurü δὲ argentu:& tam de hominibus, qy de iu7 i. 5 mitis:certug n Cog. 2. b E Tofue.7.a "ay Very Roma, d Thilip.5. a Mattb, 2rb Ε Mattb. 26.2 lob,18. d Efa.5.a Ofce.z.a Ibidem fcdin, Lxx. T$.82.c £ommen.Iibieronymi liber fecundus métis:certus prada numerus domino confecratus fit.De/ niq;€ achor qui de anathemate hiericho aliquid eft fura/ tus cóturbauit populum:& ex peccato,ualli nomen impo/ fitü eftemek achor: id eft uallis tumultus(iueturbarum. Vtautem(cias iuxta Lxx.interpretes:qui dixerüt: cófecra bis domino mttitudí: nem eorum:& robur iniquitates corum,& flagellis peccata eorum: mifericordía autem meam,non difpergam ab eo. Tríbulationé ergo po; fuit deus fup filia ifrael:& pcutient ea angeli, q plagis pra; pofiti ftit in maxilla. Ac neforte neícires qua eflet filia quae obítruit obftructióe,€ ponit in anguftia: ftatim infertur, & ditt ibus ifrael. Nosauté fumus i(rael 3 Vncób; Ca.V qui mente cernimus ftruetur filia ob/ crum quorum di, OUR inctione Apoftolus ftructione: angW/[oquitur;Videte ifrael ε eorü domino uniucr; Vncui, Ca.V fz WESS bonà par; ftaberis filia latro tem debereaccipi con nlt inn fecrationeg: Theodo; níssobfidioné Ρο tio,p mvintdins mv fuerunt fuper nos: ín uít/ nera tráftulit.i. δῶρα:.;: Quinta xditio,emo/ ga P etcitient maxillam ut lumentum:ideftoo£/ 5 díds ifrael. Et tü bethlehé Al«pfSymmach^lu, ephratha paruul?es ín mi crum eorum:ideftro— ,., ή κέρδορ υτῶν, Ca.V libusiudarex te mihi egre Ώπονοῖα”— dietur:quí fit domina; bería«c.trí s 9 | νησί" τέ, τοτίῃ ἐξ egreílus ei?ab Nonquod Ínitio a dicb? ατοτηίταιίς, una tribus pcutiat ma xillam alterius:fed qd? alij percutíant tribus. i(rael in maxillà.Pollicitus quidem tibi fur o filia fion:qd uenturum fittempus quo cornu tuum ponam ferreum:& ungulas tuas areas: cóminuta demoni multitudine of feras qcquicd illi ante poffederát dfio uniuerfze terre. Sed quia hoc tunc futurum eft quando fubintrauerit gentium plenitudo:& omnis ífracl faluatus fuerit:nunc interim pro meritis tuisuaftare:fiue ut in hebrao habctur,cócidere.Ne quad eim iuxta Apoftolum uocaris circücifio:(ed concifio: nec te appello filiam meam,fed latronis filiam: qd? hebrai/ ce dicitur η ΤΚ 3:id eft diaboli ad pradandü femper ac; cincti.Fecifti em domü meam fpeluncam latronü:repugna ftiaduerfum me:& filij tui obfidione pofuerunt fuper me: δὲ fuper filium,& fpiritum meti, ἄπ non contumelía trínita tis eft:quando in uirga δὲ calamo:te faciente, percuffere rho mani caput iudicis ifrael, dicerites:Prophetica nobis chrí/ fte:quis eft qui te percullit: fiue quando unus de miniftris Propter tuis percuffit eum in maxilla, dicens:Sic refpondes pontifi;: cicHoc iuxta hebraicü: cui interpretationi Aquila& Sym; machus δὲ Theodotío,& xdítio quinta confentiunt, Iuxta Lxx.atit multo aliter fenfus eft:& quafi a proprio intelligi exordio. Nuncobftruitur fynagoga obftructione: δὲ dicet qui in eaclaufi fuerint: Anguftià pofuit fup nos:& rhorna/ nis poteftatibus fubditz,percutiétur in maxilla tríbus ifrf, Abftulitem dominüs deiudaa δὲ dehierufalem, fortem& ualidi,& fapienté architectii,& intelligente auditore& uize eius ufcp hodieclaufz funt& obfeptz: nec poteít egredi de captiuitate: fed duri(fimo pramitur imperio. Sí αὐτῷ iuxta fuperioré fenfum uoluerim? de ecclefia dictü accipere: Nüc obftruet filia obftructioe: illud de Ofee,pferamus exéplü: in q adultera loquitur: Vadam poftamatores meos q da; bant mihi panes meos, δὲ aqua meam,& ueftimenta mea, & linteamina mea,oleum meum,& omnía qua míhi pro/ funt. Et poftea deus uoles impedire cogítationern peffimà: non ea facit qd? defyderat adimplere:fed obftruit uias eius, ne confequatur amatores fuos,€ amplius fornicetur. Ait quippe:Propterea ecce ego obítruá uias eius in fudibus:& obfepiam uias eius,& femitam fuam non inueniet:& perfe; quet amatores fuos,& nó apprehendet eos:& quzret eos, & non inueniet,& dicet: Vadam δὲ reuertar ad uirum meti priorem:quia bene míhi erat. Animaduerte opus domini pfeciffe: Adultera eim nó inueniéssuia fua, nec ualens per; gere quo uolebat:neceffitate obítricta ad marítum reuerti£ priorem:& confitetur, melius fibi in domo uíri effe prioris; « quonda apud amatores fuos fuerat: tribulationibufqg & plagis ifrael erudit. Vri& ad Dauid fub typo chrifti my; ftice dicif: Si dereliquerint filij eius legem meam,& in ἐν’ dicfjs meis non ambulauerint: fi iufticias meas prophana uerint& precepta mea non cuítodierint: uifitabo in uirga fcd'm carnem: nun em uocaret carneum ifrael, nifi fciret οὗ etia fpiritale. b«Γεν fiiam pofuit fuper nos: ín uirga percutíét fup maxil là tribus ifr£ Et tu bethlee 9—— min; Uceblebéepbrata«C, dom ep hr ata Bneqep It In euágelio fcd?m mat maesutfisinmilib?iuda:— thaü,cti magi deorie; extemihí egredíet:urfit— teueniffentS herodef : p afcribis quareret,ubi in principe ifr δὲ cereflus nam chriítu$ domin? ei?ab initio ex díeb?(κοῦ,«— nafceretur: refpodiffe Propterea narrátur,in bethleem terraiuda:qui prophe tz teftimoniii adden^ tes dixerit: Ettu bethleem terra iuda:nequads mínima es in ducibus iuda:ex te enim egredietur dux,qui regat popu lum mei{τας Ὁ d'teftimoniti,nec hebraico, nec Lxx. in terpretibus cóuenire, me ὅς tacéte pfípicuü eft:& arbitror Matthzii uolétéarguere fcribap:& facerdorti erga diui nae fcriptura lectioné negligentià:fic etíà pofuilfe, utab eis di^ ctum eft.Suntauté qui afferant ín omnibus peneteftimo níjs quz de ueteri teftamento fumuntur:iftiufmodi effe er, rorem:utaut ordo mutet,aut uerba: δὲ interdü fenfus Qqy ipfe diuerfus fit:uel apoftolis,uel euangeliítis, non ex libro carpentíbus teftimonia:fed memoria credétibus qua nó» nid fallitur.Exponamus ergo hebraicii. Et tu bethlehem: id e(t domus panis: quz uocaris ephrata: minima qdé es in ciuitatibus iuda, δὲ tantis milibus cóparata uix paruus es uiculus:fed ex hoc paruo uículo egrediet chrift?:q eft.do minator in ifr, Ac neputes εἴ de genere Dauíd tátü cé:cuí repromtfi, dicens: De fructu uentris tui ponam fup fedem mea:carnis affumptío,diuinà nó impedit maieftaté:de me enim natus eftante omnia fzcula:& tempori conditor,in tépore non tenetur. Ipfe eft cui& in alio pfalmo dixiBAnte luciferti genui te. In principio em erat uerbüi,& uerbii erat apud deu,X deus erat uerbum: hoc erat in principio apud dei. Et idcirco egreffus ei?ab initio a dieb?aternitatis.O) d alit bethlee ipfa fit ephrata:liber genefeos oftendit,in d fcri ptura cómemorat:Mortua eft rachel,& fepulta in uia ephra ta:hac eft bethleem.Et in αὐτο nominefignificat facramé tum: Domus ei panis dicitur:propter panem uiuum,qui de colo defcendit: Et Ephrata,qd' interpretatur furorem: propter herodis infaniam: quia illufus a magis iratus eft ualde:& mittens uniuerfos occidit infantes in bethleem& in omnibus finibus eius abimatu& infra: fcd'm tempus quod exquifierata magis:& propter plurimum fanguine audita eft uox in excelfo, planctus δὲ ululatus rachel Πο liberos fuos. Legim? iuxta Lxx. dütaxat interpretes τῇ icfu naue:ubi tribus iudz urbes δὲ opida defcríbunt:inter cx/ tera etíà hoc fcriptü:thaco& ephratha:hac eft bethleem,& phagor,& etham,& culon,& tami,& forís,& caram,& gal, lim& bzther,& manocho ciuitates undecim, uiculi earü: qd πες in hebraico,nec apud aliü inuenitur ínterpretem:& fiue deueteribus libris erafum fit malicía iudaort,ne chri; ftus de tribu iuda ortus uideretur:fiue a Lxx.additum:ne quad liquido cognofcétes,certum quid nouimus. Nihil; ominus& delibro iudicii hoc ipfum poffumus approbare qd bethleem in tribu iuda fit: f ripti eft em: Etfuit uir lez uites habitans in lateribus domus ephraim,& accepit fibi mulierern concubina de bethleem iuda:& irata εἰξ ei cócu, bina fua:& abfjt in domü patris fui in bethleem iuda. Pul/ ebreaüt dicit in bethletiuda:ad diftinctioné eíus bethlea ::^ quain 4G I,Cos.c.d Mattia d enim H δν Ιδίοφα Ιοδας Geii.s.e ΤῊΝ «τιν Hiere,st€ Iofuci1$: Iudicrf.a cte tuitione op } qi s mi ims μἱὰ ΠΩ gat yd Hn μα aiu horis gea án jid qn σι ts, qu i qn | pid | guns ds qu (iem EN. ts ha fentit fol ng rant fadt au ? esi I domi To aqu Br Jg spe | pm, Initsd ἀμ ΕΠ v Datei ΠΚ xoi αἰτίῃ qu Dy tomar tua lim: rdg ft ny ;, Riu Tt Miss iiti Pls: 1 εἴ: il T Y) a lu A zin 2*icbeam quain gm fita eft:(icut in eodem icfu uolumine repe; ri.Poteft ephrata in lingua noftra fonare: κάρτα oqpcpop,ube; rem atq frugiferam:& id ipfum oftédere in myrterio,qd?& domus panis. 3«Ώὂορτο: bocoabíteoe c. Qr uia de bethlehéqua eft ephratha egreíIus eft chriftus dominator £3. V$o. Lxx.quia magnificabunt ípfi cii paftore fuo ufq ad extre/ müiterra:utin oém terrà cxeat fonus eorti:& in fines orbis terre ucrbaeops, ᾿ς(E£rerítífte pap zc. Q uádo uenerit diabolus,qui interpretatur εὐθανωμτία eft arguens atq cor ripiens fup terráregionéqp credentium:& eorü quos pafcet in ifrE& egreffus eius non eo tanti fuerat té pore q uifus in carne eft:fed ab initio eterni tatis fiueab initio f culi: αἱ femp ipfe locutus e(t per ,pphe; tas:& fermo dei fact? eft in manu eorum: Ideo dábit iudaos:eof qp regnare permittet υἴ δα tempus parie; tis, quando complet Ffs.54.2 illud: Latare fterilís fcdin Lxx, qua non paris: erum pe& clama qua non parturis: quonia gul 3 HEB. Própter hoc dabit cosüfq; ad tépus ín quo parturíens paríet: δὲ reli quízx fratrum eíus conuer b téturad filios ífrael. Ec ftà bit, δὲ pafcetin fortitudi ne domiíníi, in fublimitate nominís dotniíni deífui: & conuerten£:qa πᾶς ma/ enificabi£ ufq; ad termi/ ς nos terrae. Et érit ifte pax: sEP. Propterea dabit eos ufq; ad tempus paríentis: paríet δὲ reliquíze fratre re uertent ad filios ifrael.Ec ftabít,& uidebit, δὲ pafcet eocm fuum in fortítudi ne domin*:& ineloríano miínís dominí dei fuí erüt: quía nunc maenificabun/ turufq; ad terminos ter/ τὰς Ἐξ erít hzc pax: aflyri? quando füpuenerit ín του ram ueftram:& cum αἰτῶ, derit fuper regionem ue; dominus in fortítudí ne,& i füblimitate no^ minís domini dei fuí: δέ eos calcauerit tribu latióibus uaríjs:& do mos anímarü noftra; rum,id cft corpora q^ fi fuperbus afcenderít atqp deprafferit: δὲ τῇ nihil nos achrifti cha; ritate feparauerit: Tüc chriftí pax: fiue ipfe 68 δ Ῥδ.19.9 chriftus erit ín ποδίος & dice£de(an&to: Ní» 'Ril proderitínimicus in co.Ponamus exem: plum: ut qd? dícimus poffit manifeftius fie; ri. Venit afTyrius fup terram quódam Pau; Ji:& afcendit fuper rez gionem eius, quando B ti filij deferte magif jj: EY d eiiis habet ra aflyrius cum uenerit in CCr Cücnmfrilis pepe. ram noftram:& quando rerit fepté:& qua mu Xd i fos habnerat filios, calcauerít in domibus no fueritinfirmata:& de; ο ftrís. Et füfcitabímus fup lictoppli iudaici, ple/ nitudo gentium fub; intrauerit: tunc otis ifrael(aluus fiet:& rcli quiz fratrum eius ad filios ifrael cóuertent: εἴ fepté paftores:& octo . prímates hoies:& pafcent terram aflur ín oladio: & terra ASA. S adueniés Helias ϱ’ Luc,,b pheta quod ínterpretatur,deus dominus,conuertet corda patrum ad filios:& cor filiorum ad patres fuos: δὲ που» Io5.8, g mus populus iungeturantiquo:utuerefilij Abraham ap^ pellentur,cum in eum crediderint quem uídit abraham, δὲ latatus eft.) uod eftautem tempus in quo fterilis pariete Efa.49.c Vtreorillud dequo Efaias loquitur: Tempore acceptabili exaudiui te,& in die(alutis auxiliatus fum tibi. Ο uod δέ 24Cog.6, a Paulus intelligens de chrifti tempore predicatum,ait:Ecce Es.5.a nunc tempus acceptabile:ecce Πᾶς dies falutis. Hoc ipfum puto& illud myítice demóftrari: qd? ín Ecclefiaíte fcripti eft: Tempus pariendi,& tépus moríendí:qd eo tempore d ex ft:rili natus eft gentilium populus,filios amiferit fyna/ goga. Poteftaüt δὲ aliter intelligi: Dabit diis teplum& hie tofolymam,& iudaos ufq ad illud tempus quo uirgo pa rict: quz poítá$ pepererit,X natus paruulus acceperit fpo/ lia(amari:€ uirtutem damafci: interfecto populo iudao rum, rcliquiz ifrael(aluabütur.Et fratres chrifti, id eft apo ftoli conuertentur ad prophetarum& patriarcharum fi dem:qui uenturum chriftum annunciauerunt:& comple; P544-d biturpfalmi uaticinium:Pro patribus tuis nati funttibi fi/ T$22 lob.17.b 1η:8ζ catera quae fequuntur. b[i£t(tabít pafcet ín foe títudíne cC. Poftds fol iufticiae cereffusfuerit a fummitate codorii:& perueneritufq; ad terminos eorum:& pepererit pariens,& reliquize fratrum eíus conuerfa fuerint ad filios ifrael: tüc ipfe dominus qui prius ambulabat,& cum hís quiin itinere erant pofiti, ncc dum habebat fixum gradü: ftabit& pafcet eos in fortitudine domini: ut poffint dicere: "ἃ Diis pafcit me,€ nihil mihi deerit:in loco pafcuz, ibi me collocauit: fuper aquas refectióis enutriuit me,anima mea conuertit. Pafcet autem eos,nó folum ín fortitudine domi; ni, fed infublimitate nominis domini dei fui: quado dicit ad patrem: Pater fancte ferua eos in nomine tuo quos de difti mihi;ut finr unü ficut& nos:quando eram cii eis,ego feruabam eos ín nomine tuo: quos αρα mihi,cuftodiui δὲ nullus ex his períjt. Et conuertentur fiue ut melius inter; pretatus eft Symmachus, habitabunt. 327^ emm uerbü he braicii utrüig fignificat. Habitabuntautéin eccl.fta díii,qa magnificatus eft chriítus ufq ad terminü terra. Síue iuxta fuit ín laboribus fu; pramodum:in plagis abundantíus: in car/ ftra. Et confürgent fw peream feptem paítores: δὲ octo moríus hoim:& ceribusnimis:in mor : iQ: tibusfrequenter:quá pafcent aflur m gladio: do a iudais qnquies: δεεειτᾶ— quadragenas una mi/ nus accepit: ter uirgís cafus eft:femel lapidatus eft:nocte& dic in profundo ma/ ris fuit:in periculis latronti periculis in falfis fratribus,peri culis ex genere,periculis ex gentibus: fed in his oibus uin/ cebat ,ppter illum qui dilexerat eum:Et ideo implebat ρα» ce,quía implctus fuerat contumelijs.Tudaí ín adu&tu chri, fti que fibi fimulant:hzcoia iuxta literam futura effe coten dunt. c[€tfufcítabímue fup εἴ«C. Vbi nos pofuimus primates homines:& in hebraico fcripti eft Q^"3"o3: Symmachus interpretatus eft x pisovo, hominü: Theodo tio€(3. uinta xditio,principes hominum: Aquila, graues uel cóftitutos homines:id eft, xoTeo Tou cvovo.Rurfum in eo ubíego& Aquila tráftulimus,in lanceis eíus:ut fubaudíaé terrz nemroth: Symmachus uertit, ἔν τὸρ πυλῶν&vr?o:id eft intra portas eius: Theodotio,in portís cop: Quinta edi tio,£y παραξίφεσιμ&urGy: quod nos pofiumus dicere in ficis eorum:In hebrao autem pofitum eft vmi. Tunc igitur erit pem reliquia fratrum chrifti couerfze fuerint ad filios ifracl;3z uenerit afTyrius in terram noftram:& ad; iutía domíno eum quí noftras domus calcare cupiebat,ue lociter contriuerímus fub pedibus noftris. Ipfe em domi^ nus ait:Sufcitabimus fup εἴ feptépaftores:& octo prima; tes hominii,uel morfus hoim.Sufcitabim?aiit ego& filius. meus δὲ fpüffctüs:iuxta illud cy in Genefi fcripti eft:Facía mus hominéad imaginé€ fimilitudiné noftram.Et ín Ab die príncipio:Surgite€ afcendamus aduerfus eam in prz lio.Septem paftores, oines patriarchas'& prophetas& fan ctos uiros arbitror effe, qui hebdomadi:id cít ueteri feruie rintínftrumento, Octoauté morfus hominum,fiue octo primates hoies:& ut Symmachus interpreta? eft x prsojg uniueríos noui teftaméti,qui ab apoftolís ufqs ad hanc aeta tem momorderintatTyriü δὲ fuis dentibus lacerauerint. Vii & in ecclefiafte pracipitur,ut demus partes feptem,demus δὲ octo.Etin templo Egechiel: qd? interpretatur ecclefia& ccleftis hierufalc,fepte& octo gradibus afcédi£. Et in píal terio qndecim gradus funt qbus p hebdomadé& ogdoa; dem ad canendas deo laudes fcadimus.In octaua die cele bratur circücifio fpiritalis:& in temploiudzorii deftruitur fabbatum:& quídam pfalmi pro octaua infcribuntur: ΤΙ ::: i-4-. ἰριείεριξ 2,CoR.1€ Geü.r.b Ecce, n. a Ecech.4o E: Hebte;4.b Matth.10.d &ommen.Ibíceronymi liber fecundus igituf feptem paftores& octo morfus hominii,pafcent αἵ RI in gladio. Viuens eif δὲ efficax fermo dei,& acutus fup omné gladiü bicipitem:miffus eft ab eo qui uenit gladium mittere fup terrà, ut diuidan£ duo in tres. Et terram nem; rod,qui interpretatur temptatio defcendens:paícent in fo» fed dicatur de eis:In laborehominü nó funt:& cum homi; nibus non flagellabuntur.Et erunt reliquiz iacob ín. me dío gentium,quafi leo in iumentis in faltu:& quafi catulus leonis in gregibus ouium.Dfis ein iefus,de quo in Genefi dphetatur: Catulus leonis iuda:de germine filfj mí afcen; "Ya δὲ uenatoris& fuper; bientis cótra domini terra:non eftin monti bus,fed in foueis. Ifte cecidit quafi fulgur de caelo:& femper uerfa£ inter beftias:& quia uenator eft,infructuo fa ligna luftrat&(γ!’ : uas.Q uantü ego pof fum in mea recolere memoría: nip uena/ toréin bonam partéle gi. ímahel& Efau ue/ natores fuerüit: δὲ prae cefferunt in typo po puli iudaicí: quorum alter filius zgyptiz eít ambulans iuxta carné & iuxta carne uiuens, Alter primitiua ,ppter lenticulà pdidit:& bri dictionibus fratris in; uidens;fügat eum in méefopotamià. Reda; €ta ergo terra nem/ ..» rod in foueis fuis: Pro.16.d() ui ei foditfouca, T$.7-À incidetir eam:& α ἰα/ cumapetuit& effodit euni,incidet in fouea Quam fecit:& reuertet dolor ei?in caput eius: &(uper uerticem eíus iniquitas eius defcen, det. Et cófoffo affyrio à feptetn. paftoribus,, δὲ octo morfibus:!li/ berauitnos chrift? de inanu affur: qui uene {πα eius: gigantis eii HEB. G&tcrram nemrod in lanceis eíus:& liberabit ab aílur cà uenerit ín ter/ ram noftram:& cum cal/ cauerítín finibus noftrís. 4 Et érunt reliquiz iacob ín medio populorum mülto rum, quafi ros a domíno: & quafi ftillz fup herba, quz non expectat uirum: δὲ non pra'ítolatur filíos hoim.Ecerunt reliquía ía cob ín gentibus,in medio populorü multorü, quafi leo in iumentis fyluarum: δὲ quafi catulus leonis ín gregibus pecorum: quí cum tranfierit& conaulca uerit δὲ coeperít:& non eft qui eruat: Exaltabitur ma nus tua fup hoftes tuos: & omes ínímíci tuí ínteri/ büt. Eterítin die illa dicit domínus:auferam equos tuos de medio tui:& dif; perdam quadríeas tuas: & perda SEP.& terram nemroth ín fouea eius:& libera bit te a(Tur,cum uenerít fu pertertá ueftra:& cá aícé dett fup teztnios ucítros. Et erunt reliqué Iacob ía gum ín medio popu orum multorü quafi ros a domino cadens:& qua/ fi agni fuper gramen:ut non congregetur απ, neq, fitín filijs hominü. Eteruntrelíquíz lacob in gentibus ἐπ medío popu lorum multorü quafi leo ín iumétis,in faltu: δ΄ qua/ ficatülus leonis í gregib? pecon:quo fi ptraníeac& díuidens rapíat,& rió fit q eruat: Elenabítur manus tua fuper eos quí tribulàt te:&Comes(πίτα εί per;— lauerat.Etoés inimici dentat Erertindieiladi e? difperdétur:non gp dt domínus:interfidam.— fiftant: fed qaineo, qp ;. inimicifuntpereàt. Sá. equos tuos demedío tuí: με Theffalonicéfibus &difperdamecurrustuos:— fcribit:Orué diis ifuf δὲ fubuertan;—interficiet fpi oris fui: :. Haciterfectio nó abo difti, accubàs dormi; fti utleo& quafi catu. . lusleonis.Etínaliolo co:Accubás requieuit utleo:& quafi catulus léonis, quis fuícitauit eum: dedit& apofto lis fuis quibus dixe; rat:Ite baptigateofies gentes in nomine pa^ trís& filij&(ρα, cti: ut quomodo leo/ ni nemo poteft refiftez reiniumentis:G catu loleonis in ouib?: ita illi demanu aflyrij,& demanu diaboli libe; ratis raperent iumenta, & pecora: hoies qppe & iuméta(αἴτιος faciet dominus. Et raperét, non utinterficeret, fed ut diuiderent: hoc eít ab infidelibus fepara^ rent:& non effent qui eis refifterent. Leone autem& catulo feo/ nis itain iumentis& in ouibus peruagan^ te:man? dei exalta£ fut pereos:quel deii uel. reliquias{{ δῇ tribut : ratfup terram noftra, δὲ calcare cupiebat termínos ifrael.O) ᾧ auté Symmachus ait: Et pafcent terra affur ín gladio& regione nemrod intra portas eius:hoc fentiendii eft, qd? in domo fua alligetur for .tis& uulneretur aduerfarius. Etiuxta Aquila δὲ quintam editione ficis δὲ lanceis feptem paftorii,& octo chriftorum hominumconfodíatur. 4 e[reruntrelíqüte tacob ín medío populozüi cC. Liberatis nobis deaffur quado uenerit fuper terram noftra, δὲ afceriderit fuper terminos noftros: & liberatis a diio qui fufcitauit fupereum feptem paftorées & octo morfus hominum: reliquiz Iacob,quos apoftolos intelligimus, δὲ prima de iudzis eccleftam:eruntin medio fepaloram multorum,quafi ros a domino cadens. Arde; antenim ignitis diaboli iaculis corda populorum. Et οὖς gentes adulterantes adeo habebant corda,quafl clibanus igne fuccenfus. Vnderos a domino cadens factus eft fani/ Daii.5.€ tas infirmorü. Et qd? in Απαπία, Agaria δὲ Mifael legimus; , quod fpiritus roris fibilantis fornacéignis extinxerit: Hoc | deomnibus generaliter fentiamus,qd? in medio uniuerfa; | rum gentium doctrina apoftologe, quafi ros a diio fit afper Ifa. Οἱ d'autem fequitur:Et ficut agni fuper gramen:ut non fcongregetur αι nedp fitin filijs hominü:dehis accipia/ | mus, qui degentibus credere noluerunt: quod fint fuper cos apoftoli& reliquiz Iacob, ficutagni carpentes gram, -'& herb dentibus demetentes.Et hoc facient:ut qui angeli efTe noluerunt, fpiritalem accipientes roremi:nequadj in/ ter hoies congregentur:nedp in parte rationabili deputent; litionem fignificat:fed ceffationé pefftmz uitze ἃ male afi uiuebant. Denigp infert: Et deftruet illuftratióe aduétus fui.Nüds aüt deftrueret fi in terfectio abolitione fonaret,ciü ià εὖ ceffaffet:Ita& hic inimá corü cófüiptio,iuxta ,puerbia Salomonis accipié:in qb^fcri pti eft:Interitus imptjs hofpitabit:non erítperpetuus, nó eos redigetad nihilum: fed hofpitabi£ apud eos μι quae in illis eftimpietas confummat. Deus em crcauit homine, rie interiret, morté non fecit. Poft hac fequitur: Et eritin die illa,quado eleuata fuerit manus tua fuper hoftes tuos O ifracl,& omnes inimici tui perierint: interficiam equos tuos de medio tui:id eft de principali cordis tui lafciuiétes impetus, X equorum more ruptis uinculis proruentes:€ currus tuos qbus tibi in uitijs tuis placebas:& peccata pec catis confocians,quafi triumphans in quadrigis ferebaris, Et difperdam ciuitates terre tug: Nó em zdificafti urbem quam latificat impetus fluminis dei:& qua in montibus fita eft,& coeleftem hierufalem:fed quà zdiíficauerat Cain. Vnde dicunt ciuitates terrz,operibus terrenis extructa;Et auferam inquitomnes munitiones tuas:diuitias fcilicet&& pompam fzculi:& rhetorum cloquentia,diale&torumqté ᾿ diculas:in quibus tibi uelut in munitionibus confidebas. Etauferà maleficia tua de manibus tuis:qbus ucl ipfe decí piebaris ab alijs, uel deceptus alios decipiebas:& loquétes fiue pronunciantes non erunttibi, Nunc loquentibus& pronunciantibus plenus eít orbis:loquuntur quz neíciüt, &ocent qua non didicerunt;raagiítri[untcü difcipult ante » Ji nó fucrint i» fan gil m" yi gilt ua pi m^ à punit nm ain ἣν μι sn dci ἐμὲ G Geiü45b Matduitd H jt ids. n ya d dmt pa. Dy ΜΜ. } fcn | μοᾷ | pu | ni ΞΕ ἐμ Ἰω ΕΠ" ΕἾ ingre traf) tpi ἔσῃ ἴτω ἰδεῖν Mil πό ΤΠ tay, my. Uti pe ny ΠΝ ΝΣ Lun idu st um M ls lii Raf as ly Ἢ υ Li ἡ ἢ(x. e. Éxo.20.a. Leuí,26.a *.tulos ín terra ποία N - wu RE v EORR LI ka ἘΞ Le - TI κ - ἘΞ.- 5 r7 ER ὦ ὦ 3 2 ᾿ς€ ροών A Da.$a η 2Sicbeam non fueritit. Cum ergo docuerit deus hominem fcientiam, eeffabunt falfz prefumptiones:& peruería doctrina tolle; tur. Et difperdà fculptilia tua δὲ titulos tuos de medio tui. Sculptilia noftra füt:qua a loquétibus facta funt: uel quae Ζῇ. VI díirefermonem.Refpondeat hoc loco carneus ifrael:utrum facta dicat hacan futura Si facta cóméorat, prxbeat ifto riam:detauctoritatem ueterum librorum: doceat cunctas gentes δὲ affyrium ifraeli quondam fuiffe fubie&um.Si au ipfi fingimus nobis. Vnde pracipitur inlege,ne nobis(συ! ptilefaciamus:& ne tí ponamus.Et nequadj ultra adorabis opera manuum tuarü.Infoe . lix humana conditio & infipientiz plena at qp erroris: fcit de fuo . fenfu dogmata effe có : pofita: nó ignorata fe TR6 effeidolum fimulati: & pro deoadorat ope «a manuum fuarum: :& curgatur homo,ut deceptus decipiat. Ad ditur in promiífione qua dirigitur ad reli; quias.i.ad ὑπόλφμμα lacob: Et fuccidam lu cos demedio tui: di fperdà ciuitates tuas: utomnia ligna fylua, rum,&lucos quos in templo dei plantari prohibitum eft,€ ci; íuitates male extru^ €tas,quas antea uoca uerat ciuitates terrae, deftruat atqp confu» mat, Poftds auté hoc HEB,& perdam ciuitates terrz tux:& deftruá onv nes munitioes tuas:& au/. feram maleficia de manu tua: δ΄ diuinatíones non erunt in te:Et períre facíá fculptilía tua:& ftatuas tu as de medio tuí:& no ad/ orabis ultra opera. mar nuum tuarum:Et eucllatm lucos tuos de medio tui: .& coterá duitates tuas:& fadam ín furore& ín indi enatíone ultionem ín cun étis gentibus qux non au dierun- Ca. VI 3. Ν αϊεξ qua dü loquitzSurge cor tende iudicio ad uerfü motes: δὲ audíátcol tem(cuana fpe ludens futurii putat effe qd? dicitur: quan/ sEp.&fubuertam cuita/ tes terrx tux:& auferá om nes munitioes tuas:Et au/ feram maleficiatua de ma. nibus tuís:& quí loquuné non erunt ín te: δὲ difper, dá fcalptilía tua:& ftatuaf tuas de medio tuí:& ultra non adorabis opera ma/ nuum tuarum:& fucdidá lucos de tnedío tuí:& de; - molíar cíuítates tuas:& fa cíam ín íra,& ín furore ul/ tíoné ín gentibus, pro εο quod. non audierunt. Vdite. Ca. VI quz: domínus lo cutus eft: Surge iudicare apud. montes:& . audíant colles uocem tu/ tuam. Audite montes SEM judicium dochrift?uenerit,qua tüc deifrPidolà auferé tur quz modo nó co» líitequi fuccidentur lu; ci, quos non habete quz urbes fubruen; tur: quz olim fubru/ t funtequí tollentur harioli, quos cum nó habeat, nec habere fe glorietur: tamen tan/ 'to tempore derelicta! eft filia(ion:& fedet fi ne altari:& fine facer? dotib*: δὲ alíjs fruges eorum comedetibusz ipfificcis faucibus fi^ bi futura:promittunt quenefciunt, Ca. VI ΄ €díteque oomínuo loquí£«€ Pro forti» bus fundamentis ter; rz qua Lxx, καὶ οὗ φά ραγγες θεμέλια. τῆς γῆς.1.& ualles funda . menta terrz,interpre; tatifüt:Symmach^& :'Theodotio tranítule/ rint:& antiqua fun^ - αηδία terra, Ὁ utta alitzditio ipmhebrai': feceritreliquijs iacob: Ss: tuncconuertrur ad— lesuocétuá. Audite motef gentes ds depaíti funt iudicii apoftoli qfiagni gra/: méEtquiarorem fer/ monis recipere noluerüt;faciainqt in ira& in furore ultion ingentibus pro co qp audirenoluerunt. Vnde& propheta ait:Dominene in furore tuo arguas me:neqp ín iratua cor/ ripias me.Hoc iuxta Lxx.interpretes, quia intelligentia fpi situalis e(t:& debuimus fenfum cü fuperioribus capitulis iungere difputatum fit. Czeterum hebrai iftiu(modi delyra menta fomniant:poftdj feptem quos fingunt,& quos uo luntpa(tores:& octo principes hominesaffyrium uicerint: δὲ terram nemrod in gladijs fuis pauerint:& hoc factum fuerit cum ín terram iudz ante a(Tyrius uenerit: Tunc ue/ niente inquiüt chriíto:oés reliquiz iacob qua potuerint de gentibus(upereffe: erunt in benedictione,quafi rosa domi no ueniens, X quafi pluuia fuper herbam:& nequadj fpera bütinhominibus,& in filijs hominum:fed in deo. Et erüt ín medio gentium atq» populorum fanguínarfj atqj crude les:& deueteribus quondam fe dominis uindicantes,qua fileo in iumentis fyluarum,& quafi catulus leonis ín gregi bus pecorum:& nullus erit qui poffit eorum robori refiíte re: Tunc exaltabitur o deus,uel o ifrael manus tua fuper af fyrios:& omnes hoftes& inimici tui,qui nuncte tofldent interibunt.In illa uidelicet die quando de gentibus fueris liberatus auferam equos& quadrigas tuas: quz ín me díjs urbibus tuis funt. Non qd' equos δέ quadrigas.tunc habuerit ifrael,(ed afTyriorum equos& quadrigas qu in medio urbium tuarü uerfantur:& difperdam omnes ciui/ tates tuas:& munitiones quas idolís dedicafti: Et aufera magos& hariolos de terra tua,& períre faciam omnia fcul ptilia& ftatuas tuas:& non adorabis ultra opera ma/ nuum tuarum: Euellam quoq» atqp fubuertam omnes lucos tuos:& ciuitates tuas quas idolis dedicaras. Cumg hoctibi fecero:& ita placatus fucro ut quícquid ín te malt eftaufcratur: Tunc etiam in furore& in indignatione mea uli(car te de uniuer(is gentibus,que meum noluerunt au cum pofuit Ώ 2 fundamenta terrz, Prima igíttir tix prophet eft: Au’ dite quz dominus loquitur. Deinde deus loquitur ad prophetam:Surge contende iudicio aduerfum montés:& audiant colles uocem tuam.Rurfum propheta,ficut ei ἔσο) rat imperatüi montibus loquitur:& non folum montibus, fed ad fortía&q;fundaméta terra: δὲ dicit: Audite montes iudicium domini,& fortia fundaméta terra. Caufamq red dit quare eos compellat audire: Q, uía iudicium domini ctt populo fuo,& cum ífrael díjudicabitur. Pro montibus ad quos ppheta loquitur:& ϱ fortibus fundamétis terrascol les& ualles.Lxx.traftulerüt:id(ut mihi uide£) intelligétes, qd'populus nihil dignum montiii auditione fecerit:fed uel collibus qui inferiores funta fublimitate mótium,uel uallt bus in ima dimerfis. Surge inquit iudicío,contende apud montes,& audíant colles uocem tuam. lubetur furgere qui uel fedet, uel iacet, uel dormit, uel mortuus eft: fcdim illud q» Apoftolus ait:Eleuare qui dormis, δὲ furgea mortuis, Eshe, cc illuminabit te chríftus. Surge a mortuis: ut in nouirate ambules uitz:ut terram deferens,ad altiora nitaris. Et iu^ dicio contendeaduerfum montes: quos non alios Πρ” cari puto cj angelos quibus rerum humanarum cómiffa eft procuratio: Deuteronomíj cantico in idipfum cógruen te:Cum diuideretexcelfus gentes,cum diffeminaretfilios: rc a adam: conftituit terminos terras fcd?óm numerum ange/ lorum dei:Hi funt adminiftratortj fpiritus miflt in minifte Hobrend rium propter eos quí hareditatem falutis poffeífuri funt. Etcontende iudicio:ut fiue montes, fiue colles reperti fue; rint nó digne ppfos,pcuraffe:uel mcti uideat εξ q tales pra pofuí:uel culpa tolla£ a ppfo,& referat ad principes. Lega, mus apocalypfim Ioannis apfi:in d laudant VASA angeli ecclefiarii p uirtutibus uitijfcp eorum qbus pravíle dicütur. Sicut enim interdum epifcopi culpa eft, interdum plabis:&(xpe magilter peccat, fpe difcipulus: et non $o. 69 C [i ERES T. εν Ας τι ett i Hl vog t Ren Hn e ei aeree eti eaput RE 2£ommen.Picronymi liber fecundus nundj patris uitium eft, nonnüdj filij: ut uel beneuel ma; le erudiantur:Ita in iudicio dei uel ad angelos crimen refe; rec:(i non gerint cuncta que ad fuü officium pertinebàt: uelad populüfi illis uniuerfa facientibus, ipfi audire conte pferint.Süt q mótes δὲ colles δὲ fortia füdaméta terra, Abra recordareillius téporis qri balac rex moab, balaà diuinti aduerfüm te mercede coduxit:& ulde quó cótra uoluntaté fua cupiés tibi maledicere hariol? bridixerit:de fethim ufq ad galgal,totü exercitii ifrael oculis luftrans:& mutans lo ca, dfi ego nó poífem cii pergete pgere,& cü trafeüte tráfire: ham,Ifaac&lacob& patriarchas reliquos ΣΣ quibus quafi auditoribus,& ad iudicii cóuocatis, populi ifrael negocii uétilandü fit. Alij mo» tes colles& ualles,an; eelos ficut fupra dixi; mus arbitrantur: quí uelin colefübus fer; uiant deo, uel homini bus prafint fup hanc terram:;uel apud infe; ros cóftituti, cog qui fuo uitio extitere terre ni fundaméta dicant: D equibus terre fun; Deu.532.a damentis&alibi fcri; Viere.15.€ pii inuenimus: Ignis accenfus eft ex furore meo:& ardebit ufq ad inferos deorfum: dcuorabit terra& fun dameta eius: fortia& antiqua fundamenta terra: quorum caufa hucufq terra nó prz; terit:& fuper inane pe dens,librata confiftit: iuftorum merita funt: HEB. iudicium domini & fortia fundamenta ter; rx: quía iudicium domi; ni cam populo fuo:€ cum ifrael. dijudicabitur. » Pópule meus quíd fedi εἰ bi: ecquid moleftus fui εἰ bí:refpode mihí:quía edu xi te deterra agypti:& de domo feruíentium libera; ui te:& mifiante facié cuá Moyfen& Aaron δὲ ma riam.Popule meus memé to quefo quid cogitauetít contra te balácrex moab: & quid refponderit εἰ, ba;' laà filius beor de(ελίτ υΐῳ ad galgal:ut cog. nofceres iufticias domini. QLuid SEP.. iudicium domini & ualles fundamenta ter/ rx: quia iudicium domi; ni aduerfus populá fuum & cum ífrael iudicabitur, Pplus me? quid fed tibi: aut quid cotríftaui te;zaut ín quo moleftus fui είτε fpode mihí:qa eduxi tede tetra zgypti: δὲ de domo feruítutis redemi te:& mí; fi afi faci tuá moyfen δὲ aaron& maríá. Populus meus recordare quid co; itauerit aduerfum te ba; E rex moab:& qd ride rit ei balaà άν vli de fcheenís ufq; ad galgal:ut cognofceret íufticia dni. In quo ἜΝ G igi Numeiu Ον uid δέ hocfeci ut mifcd'iz: mez& iufticia nofce; rent tibi:tantü te amá tís ut cii ego Qtídie ore blafphemátiü maledi car:tibi ab inimico nó dimiferim maledid«Hebraihüc locü ín ἃ dicitur de fethim ufcg ad galgal, ut cogno; fceres iufticias domi; ni:ita exponit: Ab eo tempore quo fornica7 ti cftis in madían υἱῷ ad tépus quo faul apd? galgal eft un&us in regem:repetite memo ria quz mala operati eftis:& dntauobis bo na fecerim, δζ meain uos mifericordià cog, nofcetis. Hocíuxta hi ftorià deus ad carnalé ifrael locutus fit: Nos autéqui cupimus re; uelata facie gloria ον mini cótemplari:& ue re habem? patré Abra ham: Audiamuscum eccauerimus aduer; E Ephe.z, b dequibus Apoftolus:"4 loquitur: Edificatiait, fuper fundamentaapoftolorum& Aphetarum.Sicutigitur apoftoli& propheta δὲ uniuerfus martyrum chorus fortia fundamenta funtterra: fic(τ πὶ Lxx.ualles δὲ prarupta qua fignificatius grace φάραγγες appellant, eorü funt fundamenta, qui χοϊκοῦ, imaginé re; ceperunt. Iudicium ergo diii cum populo fuo:& cum ifrael diíjudicabi£.C) ui poterat quafi deus pro fceleribus populi peccatoris inferrefupplicia: non uult uideri potens, fed iu; ftus:& ad iudicium prouocat peccatores:iuxta illud pphe ticum:Vehnite& iudicemur dicit dominus: etiara nunc po pulum ifrael cogit prefentibus angelis& omni creatura, fi quid habeatrefpondere:utiuftificetur deus in fermonibus fuis, uincatciiiudicar. a«[ f*opule me? dd feci tíbí«c. vt codfcereo(uftícíaf ofií Pro iufticfjs fiue iufticia,mifcd'iaf interptat? eft Symmach?:€ ubi Lxx. ἀπὸ τῶμ ος oro. i. de fchoenis:oés Y" ipfum hebraicii tráftulerüt.E(t αὔτ lo cus in quo balac rex moabitarü aduerfum ifr'congregauit exercitü,ou.Gvvuuoo arboribus:qua per eremü montis fina/ hodie quoqpgignunt: Nam ubi in Lxx.uel arca teftamenti uel altare& tabernaculum cateraqj quz de lignis imputri; bilib? facta referütur: in hebraico poniit ligna fethim:quae babent fimilitudinéarboris,quà nos uulgo fpinam albam dicimus.Vnde arbitror& Lxx. ος ivoy,interptatos effe, hoc eft lentifcü:fed paulatím librariorum errore factum effe: ut ος οἴνοι:1ἆ eft funes pro ὃς tvorc: hoc eftIlentifcis legerent. Lo quit igitur deus ad populü ifracl,& ad iudiciti prouocat:& licentia cótra fe tribuit difputandi.Popule meus qd feci ti; τί, απο facerenó debui,uel quid cótriftaui te: licethoc nó habeatur in hebraico. Cótriftat autem pater filium flagella tum:& iniquitates οὐ in uirga paftor uifitat. C) uid mo leftus fui tibi: uel ut fignificantius ἐπ hebraico fcriptü eft:á labore te praffi? an brificía mea cótumelíà interpretaberis: & pepones carnefcp zgyptías defyderás,dolebis te eductü deterra egypti:ac de domo feruitutis meo auxilio liberati: qa dedi ductores tibi moyfen amicii meti:& aaron facerdo té meü;S maria;pphetà mea« Cp ἢ hoc tibi paruituidet: ufnos difputantem deum:& nos ín bene/ ficiorum fuorti magnitudine arguenté.Seruíuimus quip; pealiquádo pharaoni:€ zgyptio populo lutum& lateres fabricati famus:& redemit nos qui dedit femetipfum redé ptionem pro omnibus: ut diceremus qui redépti eramus a domino:quos redemit de manu inimicorum:& quos de regionibus cógregauit: C) uía in eterni mifericordia eius. Emifit quogpante faciem noftram Moyfen fpiritalem lege: δὲ Aaron magnum facerdotem,non typicum ephod uerita; temq portantem: fed fignaculum fanétitatis in fronte ha; bentem:quod deus pater fignauit.Et mifit mariam uatici; nium prophetarü:& non folii id nobis praftitit: fed de ini; micorum quoq nos manibus liberauit. Recordemur eir quid cogitauerit aduerfum nos qui deuorareuoluit:& no; ftram congregationem elingere uerus balac diabolus. Ba; lacenim interpretatur ,£xA 1x o: id eft elingens, rexaqua paterna:Sí quidé moab iuxta alía etvmologta,aqua pater; na dicit, Cü igit infidiaret nobis balac:& infidiaret p ua; nü populü fuü,qd' interpreta? balaà: nó pmifit nos deus maledictis illius fubiacere: fed econtrario benedixit nobis rei ipfius ueritate compulfus uanus populus gentium na tus deeoqui in pelle eft: Nam beor interpretat in pelle:fem per carni δὲ mortis operibus deditus:refponditqp pro no; bis uanus populus, ortus ex co qui totus ín pelle eft, femp cómutàs loca, uel ftans fup fpinas,fiue fuper funiculos: ut uulgatz quoq zditiois feqmurerroré.Spinaz aüt iuxta elo quiü faluatoris:curz huius faculi δὲ diuitia& voluptates funt in qbus uanus eft ppfus.Q) d'autéftet in funibus, in uinculis uidelicet peccatoge:funibus em peccatog fuorum unufafq: cóftringit:& Efaias teftis eft, dicens: Ve q ptra/ hunt peccata fua quafi funem longum:& quafi lorü iugi uitulz iniqtates.Si igitur ftat;non ftatnifi in fpinis& in fu; nibus:fiauté uoluerit circuire,nó habet ftabilem gradvim: fed femp fluctuás δὲ uacillans, puenitufcp ad galgal:qd' in terptat κ«[λισμιὸς Ἱ. uolubilitas,uel uolutabrü. Si qfi uideri mus cófurgere aliás aduerfüi nos:& auidis faucib?nofty: fi tire fanguine,& ex jprouifa difpefatióe dei ,p nobis fieri eo$ quí H vea ΝῺ cya ει) Efa,s.t NA | nip jg "πα nad πᾳ aui nisu vL tst [πι | gui απ αν lom pam pit Mi |. μη | btt i fitu B | pid |. làm | ὑπαὶ | δι ΠΟΡΟΙ hr. Ναὶ Ntra; | tul E [να ,, Ung ui: — Sn O*íicbeam " qcótranos uenerit: dicamus,balaà de funiculis uenit ufcg Κα."VI$0,“ο εἰσι σοῦ ego mádabo tíbi hodie,ut bene fittibi.Oue ὁ C rita nobis dominus:& neceffaríam habens noftram fa^: lutem pofcitaccipere qd? danti profit:utfaciamus iudiciüi, id eftutnihil abfq ratióe& cófilio faciamus: utante mens iudicet quid factura fit,& poitea opere compleat:ut miferi ; adgalgaLlutcognofcat iuíticia dei, a 4p€àhuíd dignum 2C. Wy* Deus pplmadiiudiciüipuocarat: ille ciens peccatü futi nó th uult cotendere,fed rogare:nec τῇ in ipfis prxcib?habet fidu li cia. Nihil em digni eft,qd? pro peccato poffit deo offerri:& δι Hebre,10.a. nulla Bani iun d maculas eluere deli; ὑπ vi ctorum:quiaimpoffi 3 HEB. Qüid dignum offe M bileeft fanguiné tav— ram domino:curuabo ge lt rorum& uitulorum d e, ni& holocaufta meduy— ΠΩ deo excelfo?nungd of i ἵνα:& cruoré aret;— feram οἱ holocauftomata h& hircorum pinguiü:: h anima rum neu δὲ uítulos annículos? ING/ y. Nüquidait dabo pri; quid placari poteft domí; » Eigen ae ΡΤ nus ín milibus aríct: aut &^ 4Regsd moabfeciffe decribi, ín multís milibus hírcor ή tur? aut fructii uétris piíneuíüc Nüauid dabo x mei,ppeccato animae τι. qu νὰ (^ ludin ρ mexqdfedtieptepro— primogenitum meu.pro i temeritateuotiofers— fcelere meo:froctum uet πὶ filiam«Nos ergo q fu::: jh musdepopulodeifi^ tflS met Ῥ peccato anima in. entes gh nm. iuftifi.» mezezIndicibo tibi o ho; Y catur in cófpectu eius;-, ε ELS Ke Dec ens mo quid fit boni:& quid u—T7d iiommram fadus. domin? quarata te:utícg l:, ΄..-- BÉ s pomientamprope, faccre iudici:& diligere " catis: dubitam^& di,— mifcd'iam:& follicita am lu cimus: In quoappre/ c bulare cum deo tuo. Vóx SEP. In quo apprehendá dormínü:fufcipiam deut meü excelfum? Si appre; hendam eum ín holocau:. ftis ín uítulis annículíszfi fufcipíat domínus in mili busaríctum: uel in decem milibus hírcorü pineuíafi dabo prímoceníta mea pro ímpíetate:fructü uen tris mei pro peccato ani/ mz mex. Annuncíatum eft tibihomo quid bonü, aut quid domin? quarat ate:nifi ut facías iudícium & diligas mifericordíam: & paratus fis ambulare εἴ deo tuo. Vox domíni ciuitati damabic& falua; bit tímentes nomen eíus. cordíam dilieamus,' & nonquafi compul/ fi:àut ex neceffitate mifericordes: fimus: quoníam hilarem da; torem diligit de?, Νες dicamus,;uade hodie: & creas reuertere& da botibi. Cumgqfeceri, mus iudicium& dile; xerimus mifericordià quidaccipiemus prz; míj« Ambulabímus cam domino deo, fi; cut Enoch iuxta fidé hebraícorum tiolumi nii ambulauitcii deo: & placuit ei:€ nó inue niebat: qa tranftulit il lii de? Tu ein dixifti in quo confequar domi; numx:uelín quoappre hendam eü«Ego tibi amplíus polliceor:fac iudicium& dilige mí ferjcordiam:& ambu labis cii deo tuo. Vel certeambularecii dco non eft premium,fed praceptum. Sicuteni 24 Cos. b Gei.5. d n hendam domini: fu/ EN eg ad " fcpiamdomini mei— dri ad ciuítaté dama:& t exdlumcquom3 9i—(aScriteimétib9nomé tuii m potero tenere fugictee ἢ Ξ Audit "T quanramundiciaua/—' AMigite "-— kboprapararehofpi/ n tiü trinitati£An cópreheéda εἴ in holocauftomatibus: atto ni rum meeí holocauftum offeram:uel in uitulis aniculís; ut Ys lac deferens, δὲ ad folidum ueniens cibum, anno diii acce; ji tabili dignus efficiarcSi mille obtulero aríetes:(i decé mit is ες liahircoru,& totas leuitici uictimas, fpiritaliter intelligens, , ín meexhibuero:& cadantex latere meo mille,& decem mi E- liaafinitris meistamé nihil dignum dare potero: in quo b apprehendam,uel fufcipiam deum.Si dedero pri mogenita íi mca pro impíctate:X fructum uentrís mei pro peccato ani ji ma mea:dabo quídé qcquíd in meprimii eft:fed pro meo á peccato δὲ impietate;nihil digni offeram deo. Vnde& Da S 5.50.2 uid pracatur,& dicit; Magis magifqy laua me ab iniquitate b" mea:;& a peccato meo munda me: Q) uonià iniqtates meas d ego cognofco,& delictum meii contrarne eft femper. Pro if peccato anima folus digne fanguis offertur: Et fanguis nó p^: uitulorum,non arietum,nó hircorum: fed proprius digne , n Pi.u$a offertur: dicéteatqy quarente propheta:Q. uid rctribua do s mino pro omnibus qua retribuit mihi? Et poftea refpon^ " dente: Calicem falutaris accipiam ,& nomen domini in^ Ἢ"n uocabo:Praciofa incófpectu domíni,mors fanctog: eius. Verum& ipfum fanguinem non damus,fed reddimus.Et s quid fimile?cum íuftus pro peccatoribus dei filius pro ho^ i minibus mortuus fit: nos peccatores δὲ Ποῖος pro nomí/ h nis eius confeffione moriamure ὃ 4Γ 3udícabo tíbi obo ὦ imo c. υἱὰ dubítas o populeifraelimo uníuerfum homi S num genus: nequad eim loquor ad populum iudeorum, Ἢ fed ecneraliter ad omnem hominé meus fermo pereurret: n gl quomodo pro peccatis tuis deum poffis placare:fi necha; ἠδὲ bes uictimas quibus tua compefetur impietas: Ego γείρδ debo tibi,quid quzrat deus:simmo iam ante in lege mon Deu.€, a. ftraui.Scríptum eft em in Deuteronomío: Etpücifrael qd ud t:26.d dominus deus tuus quarita te: nifi ut timeas dominum deum tuii: δὲ ambules in omnibus ufjs eius:& diligas eii: E δὲ(eruias domino deó tuo,detoto corde tuo;& de tota aní )| isb matua;&«uftodias mandata dii dei tui, X iuítificationes Audi iubetur nobis:ut facia "^! mus iudicium& mir ΓᾺ ; πρὶ ἐ fericordíam diligam?:: Ttaprzcipitur υεριφραγα fimus ambulare cum domino deo noftro:nulla hora dormire,nullo tempore fecuri efTe de bemus: fed(emper expectare patrem familias uenientem: δὲ diem formidare iudícij:& in nocte.huius fzculi dicere: Ego dormio,& cor meum uigilat. Verbum YA: qd' Lxx. tranftulerunt. paratum effe:id eft, ἕτοιμιομ ἕναι. Btnos dir ximus ,follicitum ambulare: Theodotío fignificantius ex/ praffit:kod ασ φαλίζου τοῦ πορευέδθαι μετὰ θεοῦ σου:€ ca ue diligenter,utambules cum dco tuo:Siue ut quinta σα’ tio tranftulit:4odt qpovIqap:agerefcilicet follicite:& hancha berecura;utambules cum deo tuo. Q) uí enim dicit in chri fto fecredere:fic debetambulare quomodo δὲ ille ambula; uit.Et Paulus apoftolus:Imitatores mei eftote inquit: ficut 1.Co.4.d egochrifti, c«Γζοχ vomíníad cíuitatem damat«c. In hebraico alterius hoc capituli exordiü eft: apud Lxx. uero interpretes finis fupioris: Et habet fenfum: Nihila te aliud o homo querit deus tuus:nifi ut facias iudictum& miferi» cordia diligas, paratus fis ambulare cii deo tuo. Vox ei domíni auditur in ciuitate eius ecclefia:& in fcripturis fan; étis quotidie perfonat: quod non folum hi qui diligunt mifericordiam: fed δὲ hi qui ínferiores funt& timent ad» huc nomen domini: ipfius doctrina clementíaqs faluen? tur. Siautem fequentis capituli exordium eft: referamus iuxta hiftoriam quod dicitur ad famariam metropolim decem tribuum:quz prophetante Míchea capta eft:Et dí; camus,famariam corripit dominus:& illi plagas quee uen turz funt comminatur: utaudiens populus íuda: fiue τί» mentes nomen domíni alios fupplicia pati:ipfi timore cor repti adipifcantur falutem.Peftilente quippeflagellato,nor folum fapiens: fed etiam ftultus prudentior fiet. Ft hoe ipfum referes ad peccatores generaliter& ad íuftos: ut cru; ciatus aliorum cateris fiatexemplum Ὁ uod quidem δὲ dominus in euangelio de his fuper quos turris itffiloa cor/ ἔμεν ἃ ταογαῖ, ἱπεογρτοτατύτ-α ᾧ nó folíin uniuerfo populo fuerint pctóres:íed utillog pocna cateros ad pocnitétía puocaret, Audite tribug mum erus EXT. ΜΑ δρα ΙΝΕΣ αν s.Reg.16,f τον ἃ Dcu.25.c £ommen.Ibiceronymi liber fecandus a«C 2ludítetribus t quía appzobabít,fiue teftífícabitur ἐξ. Multum in hoccapitulo Lxx. ab hebraica ueritate difcor/ dant,ín principio uel maxime:audi tribus, quis ornabit ciuitaré:id eft, ἄκουε φυλή κοὶ τίς κοσμάσή o2 p.Et diffipa buntur legitima ppli mei:íd eft, od&«pavi Ko Tou μόμιμα αἱ iuxta hebraicii quid nobis uidetur expraffimus:Ntie. ad tráflationé Lxx.interpretü reuertétes,de fingulis ut pof furhus difputem?, 4Γ νά tríb?zC. Trib?famaritica uocat adaudiendiü: quae feabfcidita populo dei, Et dicit illi:fruz ftra fabricaris idola aureos uítulos artifici cóponis manu, «ov(40v.pro quo nos pofuimus propter fer monis confequenti ς am: Et cuftodifti prz cepta Amri: licet& in hebrzo fcriptum fit:& '& cu(todita funtpra; pta Amri:& οἵα opcra domus achab.$Si ei fcriptum effet in he: brzo"ay:recte Lxx. tráftuliffent ppli mei: Nunc uero cum fcri/ ptum fit"Yay:"y litera addita: non Ρο’ puli nomen: fed patré achab fonat: de quo regum narrat hiftoria; errorem effenulli am biguum eft. Denig: poft patris nomen po nitur filius:diciturqp: & omnía opera dom? achab.Reuertamur er goad initium capitu li:Etprímum iuxta li^ teram differentes, uo/ bisorátibus nitamur aHEP. Aüdite tribus:€ qs approbabít illud: Ad hucienís ín domo ímptj . thefauri ítmpíctatís:& mé fura mínor írz plena:INü quid iuftificabo ftatherá ímpíam: δὲ faccelli pon/ dera dolofa:In quibus di; uites eius repletí funt íni/ quítate: δὲ habitátes ín ea loquebátur mendacium: & lingua eorum fraudulé ta in ore corum. Et ego er 9o ccepi pércutere te per/ ditione fuper peccatis tu is.Tucomedes,& non fv turaberís:& hüilíatio tua in medio tui;& apprehen des,& nó faluabis:& quos SEP. Audi tribus: δὲ quis. ornabit ciuitatem: nungd ienís& domus iníqui the aurízans- thefauros iní/ quos: δὲ cü íniuria iniqui/ tates:fi iuftíficabit ín fta/ thera íniquus, δὲ ín fac/ cello pondera fraudulen ta:de quibus díuítías im pietatis fuzc repleuerunt: δὲ quí habitant ín ea loav tifütiniqua:&lingua cone exaltata eft ín ore eorum: Et ego crucíauí te perditio ne propter peccata tua:tu comedes,& no faturabe; tis: δὲ erjcíiam te in temcet/ ipfam:&apprehendes,& non faluabis: δὲ quicüqs faluati fuerint eladio tra; dét:tufemiabis, δὲ nó me δὲ imitatione hierufa lemuis aliam metro^ polim extruere:Ci uis em ornare poterit. ciui ταῖξ Nü ignis quiar/ dentibus diaboli iacu lis fuccendic:& dom? iniqui:quz cdm du^ riciam fuam& cor im poenitens thefaurigat fibi iramin die γα:& reuelationis iufti iudi cíj dei. Etíniquitatem auget iniuria: ut nó fo lum de domo ἀεί τὰ’ piat: quz eft ecclefia: fed ctiam cum fupbía & fupercilio aliena de^ παίει, Nüquid iufti/ ficari poteft qui abfqg ftathera& pondere có gregat frauduléter de teftimoníjs fcriptura; rii diuitias fuas: quz diuítiz thefauri inig/ tatis funt? Nàcü pra cipiat drís, Nó erit ír facculo tuo pod?gra; de& minus:hi turpis lucri gratía femper per fonam accipiunt ip iu fenfum affequi fpirita lem. Rude decemtri— faluauerisin gladium da bus famariz:quauo^:: bis dominus contefta bo.Tu femínabis,& non tur:adhucignis:ideft^ fnetes:tu calcabís olíuam, iniquitas in domo im. ΤΙΤΟ ορ y: Εν& noungueris oleo:& mu ftà,& no bibes uinü:Et cu ftodifti przcepta amrí:& omne opus dom? achab: : δὲ ambulaftí riimpietatis in domo regia perícuerat, Vul; tís audire per fingula quibus malis urbs ue ftra plena fit«Difcite: méfura minor dci ird ,puocás:ftathera frau duléta& diuerfa pódera:& in alio podere uendétes:in alio emétes mercimonia.Et fiquidé pauperes hoc facerent,pote rat inopia fcelus neceffitate defédere: Nüc y/o diüites ei*:nó tà diuitijs dp iniqtate pleni füt:qa οὓς αἰτία düalios ἔρον liant,iniqtate pariunt. Cógregationé díuitiarü fequit πιῶ daciü:& manus affucta thefauros códere,fraudulétam lin^ quà poffidet. Veritas pauptaté: médaciü diuitias parit. ΟΙ hoc facer&t príncipes ueftri:nolui uos ftatim fubuertere:fed paulatim coepi percutere,& plagis uartjs admonere: Mifi in uo$ famem, mifi fitim,mifi morbos:& hoftilem in circuitu uaftitatem:feges frumenta nonattulit:oleum praífa olitia non fecit:uinum fteriles uindemig negauerunt. Aduerfus iniquitates,& menfuras dolofas, δὲ pondera fraudulenta: hac intuli fupplicía. ΩΣ τὰ uero cuftodiftiomnes cxrimo nias idololatriz:quas Amri rex impius cóftítuerat:& om» neopus domus achab& hiecabel, Ὁ mea lcge feruafti:im, pulfusfum(celere tuo:ut datéte,& habitatores tuosin fibi lum,& opprobrium populi mei portares: dum capti ab affyrijs,quafi populus dei uincimini:& propter ios homé meum blafphematur in gentibus. Notandum ir prafenti: loco: qp ubi legitur,& opprobrium mei populí portabitis: Siue ut Lxx,tranftulerunt: καὶ ὀνείδη λαῶμ λήψεσθε:(4 eft opprobria populorü accipietis:pro populi mei"fay:in he; brao fcriptum fit. Si ergo ami populi mei fonat:nulli du; bit eft male fupra pro Amri ppIm meii cffe tranflatü. Huc dicio:& in eadem cau/ fa diuites ac pauperef, non iuxta negocium: fed iuxta facultatü di^ uerfitaté aliter atqpali» ter iudicant:Et inhabi tatores ciuitatis fuae quá prauis dogmati/ bus,perueríaq; doctri na SP ornari putantz loquuntur mendaciíit, & ponuntín excelfum os fuii: δὲ fimplicitaté eccfiaftici ppfi tes:tu premes oliuam,& nó unguerís oleo:& uuá,. & nó bibes uínü:&diffipa bun£ legitíma pplí mei:& omía opera dom? achab: & ambulaftis defpiciunt. Vndeclementiffimus deusnócospariterper/—.. cutit;fed paulatim per plagas nititur commonere, dicens: Et cgo incipiate percutere pditione ,ppter peccata tua.& eft fenfus: O ciuitas qua hazretici uolunt extruere: percutiarri te,ut pereas non inabolitioné:fed iuxta id quod peccatrix ες. Sequitur: Comedes,& non faturaberis: Legunt enim, & non intelligunt: uefcentesqs fermonibus fcripturarum ueritatis inopiam patiuntur.Et efjciam inquitte:& appre hédes,& nó faluabis:& qcüqp faluati fuerint,gladio trade? tur:Tuo teait iudicio derelinqua:& poftq; multa queres ni hil repereris,intelliges errore tuit:uidebis teexuniuerfís do ERAI tuis nó poffe faluari. Ὁ uictiqy atit fe putauerint aturatos:& nó eiecti fuerinta fe:nec cóprehéderint ueríta/ tem:tradentur gladio& poenis erudientur. Seminabís er^ gootribus,S& o peffimaciuitas quam igne,& iniquitate, δὲ contumelijs,& ftathera dolofa, δὲ facculo fraudulento ha retici extruunt:& non metes:praemes oliuam,& nó ungue; rís oleo:& uuas,& non bibes uinüi.Prodeft qppe tibi erro re cognito ne habeas difcipulos: ne caput tuü oleo üngus peccatorü:ne uino fodomorü bibentes inebries:Et difper/ dentur legitima populí mei,fiue Amri:& οἷά opera domus achab:eorü α in harefib? patriarchae,& principes extiterütz Ω πού poffum?,ucl ad cótrariaf referreytutes,u'ad harefi archas:ut fuit Marcio δὲ Bafilides;& nup Ari*& Eunomi? Etambuláftis ἡ "T e md μιν ΠΗ μι αἰ gam «a| dmn pst mad god nin qma Adi εἰν ἐμ bis n Roma Deus totu Ἱ. bun ἐπα fund παι f&h Past εἶμ bonam itin, ian trtti facon Νίνη (αν --..................................................-.-....... tCog 5b V Timo, d 2ju O5icbearrm Et'ambulaftis in uoluntatibus eorum: Amri uidelicet& Achab.Pulchrecpait jin uolütatíbus eorti: Doctrina enim magiftrorum nequam, non eft doctrina dei: fed adinuen; tiones cordís illorum.Et tradam te in perditionem:ut pe reas iuxta id qd? haeretica es.Et habitatores tuos in fibilü: ;€9. VII ftolicus, generaliter humani genus:qd? fruftra fementé ic; cerit doctrinardi:& pro fegetibus,& pro frumentis. uix ua/ $o.^7 I α: cuas ftipulas& inanes culmos ferus meffor inuenerít& ης paruos quidem racemos in uinea potuerit reperire: δὲ reli, qua uíqp ad fine capituli.Si enim beatus eft qui in aures lo» uel ut paftoris boni iuxta Zacharia fedris fibilü dicentis: Sibila bo εἰς& congregabo eos:qa redemi eos, V certein fibilum draco nis:id e(t in interitum carnis: ut fpiritus fal; uus fiat:& correpti di fcant non blafphema/ re.Ethoctotum patié tur,ut intelliganterro» rem fuum, cp omnii gentiii multoriicp po/ pulorü opprobria& peccata portauerint, Scio quofdam ad ec; clefiam retuliffe, quae nos füper harefib?in/ terpretati fumus. Sed quomodo nomé Am ri δέ Achab:(amaríz principi ad hierufalé & iuda: fub quorüi no minib? interpreta£ ος’ defia poffit referri,nó fatis intelligo. Ca. VII "££ míbí quía fa; cue«c. Praedicta Captiuitate δὲ decé tri/ buum δὲ duarü( Ver; ' bumenim domini fa/ étum eftad Micheam moraíthitenfup fama fiam δὲ hierufalem) Plangit propheta qd HEB.&ambulafti ínuo luntatibus eotum: ut di rem te ín perditionem: δέ habitantes ín ea ín fibi lum:& opprobrium po; pulí mei portabitis. 3 τ Emi Ca,VII hí:qüía factus fum ficut quí col licit ín autumno racemos uindemix:non eft botrus ad comedendum:prímiti uas ficus, defyderauit aní ma mea. Perijt fan? de terra:& rectus ín homíní/ bus non eft.Omesin fan; guine infidíantur: uir fra/ trem[1 uenatur in πιοῦν tem.Malum tmanuü fua; rum dícunt bonum: prín; ceps poftulat:& iudex ín reddendo eft:& magnus locutus eft defyderià aní/ ma füa:& conturbauerüt eam. Qu ui optímus ín eís qui£ audientís:& au/ tei em, ris auditoris defyde/ sEP. δέ ambulaftís ín οὖ, rium fapientis elati filijs eorum:ut traderem^ ciaq dicentis auditor ᾽ Ww a: intelligens: Ecótrario tein per ditionem:& habi luct? doctorís eft ma tatores cíus ín fibilum:& opprobria populorum ac cipietis. Ca. VII. E mihí:quía fad? fum ficut qui con/ gregat fti pulá ín mefle: δὲ(icut racemos ín uindemía:cü no fit botrus adcomedendum prímiti ua,quz paffa eftaía mea: Va míhíania: quía pertjc reuerens de tetra:& q cor; rigat ín hominibus non eft:omnes ín fanguíne ίμ’ dicantur: unufquifq; pro xímum fuum tríbulat trí/ bulatíone:ín malutn ma/ nus μας praparant: prin; ceps poftulat:& iudex uer ba pacífica locut?eft;defy, deriü απο πα eft Et aufe rábona con: qfi tínea co; lus difcipulus: Hiere; miz dq uerbis huic querelz cógruétibus: Nó profui πεῷ ,pfuit mihi αυ. Sunt qui ex perfona faluatoris hoc dici putét: caufan tis qd in tanta creden ΕΠ multitudine,& ín) toto orbe generis hüani uix fuo fanguine di gnaopa reperíat: qu£ & in uicefimonono pfalmo ait: Q uz utili: tas in fanguine meo dum defcendo ín cor/ ruptioné Licet afTerat alij perfonzillius hoc minime conuenire,ut dicat: Va mihi quia fa cus fum, ficut qui col D ligit ftipulam in πιεί” fe:qui in euangelio lo cutus eft: Leuateocu/ Tof.4.e los ueftros& uidete re giones: quia iam can; dida fütad metendü. Etalibi: Meffis quide Mattb,o.d multa,operaríj autem pauci. C) ui ergo ex p» fona faluatoris uolut intelligi:aiunt,nó mi» nullus ερορῖο iuftus eft, quafi paliurus:& qui inueníaturin terra: q: poffit irz dei refi(tere: rect? quafi fp ína de fep e &mediüfe quafi mu; Dies τῇ opponere: Fruftra inquit locutus fum,fruftra uolui iam uindemiatz& perdi tz ciuitatis quafi extremos racemos requirere: δὲ cum non fitbotrus ad comedendum, faltem immaturas ficus: quas hebrzi 3133 uocant;id eft groffos ficorum,in cibo füme re:quafi dicat,non inueniens panem,pre famis magnítudi nequifquilias& furfures requifiui.Pertjt(anctus de terra: & rectus in hominibus non eft:ubigpinfidiz:ubiq fraudu lentia: innoxius fanguis effunditur:pra auaricia& libídi/ ne,germanitas ignoratur:& non folum faciunt,(ed defen; duntquog mala:& nomínibus cómutatis, bonum dicüt effe quod malum eft: Ipfi principes non ab offerentibus ac cipiunt munera: fed cogunt dare fubiectos δέ poftulant:Et iudex in reddendo eft: fic alium iudicans,quomodo ipfe ab alio iudicatur: ut praftent fceleribus fuis mutuum fauore; & in alteríus crímíne fe defendant.O. uictiqp magnus eft,& quafi inlege doctíffimus:non dei,fed fuam loquitur πο], tatem: Et cóturbauerüt eam,uel urbem, uel ueritatem: fiue terram,de qua fupra dici£:Períjt fanctus de terra. Ὁ τ! em optimus inter eos eft,quafi paliurus pungens, δὲ retinens: uulnerans appropinquantem fibi: adunco dente compre hendens:& qui rectus fuerit inuentus quafi fpina de fepe: ΕΙΡ! inueníatur dolor,ubi putabatur auxilium. Hoc iuxta hebraicum.Porro fcd^m Lxx. qui diffentiunt in quibufdà: & in finecapituli omnino aliter tranftulerunt: huiufcemo/ di mihi fenfus uidetur;Plagit formo propheticus;fiue apo, τῇ effe fi dicat: Vee mi, hí:qui δὲ hierufalé fle, uerit:& inlagari mor; telachrymat? Πε, Sed δὲ illud:Facus fum fi cut q collieit ftipulà in meffe:ad cófumationereferunt(οι li:qua& fignificater meffem interpretátur:& dicüt illo tépo τε πᾷς ,pphetià poffe cóplerixquando multiplicata iniqtate refrixerit charitas multoge:& ueniens filius hominis rara fidem inuenerit fup terram:Tiic em quafi poft meffem fti» pulam:& quafi poft uindemià racemos uíx in his reperiri, qui fidéin omniü uaftitate feruauerint:uocéq; hanc ex per fonaaffumpti hominis,putát de fequétib? approbari: Vae mihi anima:de qualoquebat: Triftis eft anima mea ufq ad morte. Perfft reuerés de terra:uel antichrifto interficiéte fanctos:uel ad magnitudinem fcandalorü cüctís corruen tibus.Etq corrigat inter hoies nó εἴτ οὔθ quiin fanguine iudicátur,nó in leuibus paruifq; peccatis, fed in maximis & ad fanguinem pertinétibus:non uicínítas,non amicitia, nó affinitas,celus morabitur:cücti manus leuabtit ad ma lum:ut etià qui malü facere nó potuerit:tamé dum manus praparat,uoluntate delinquat.Ipfe princeps petit:& iudex uerba pacifica loquitur: accipit em munera, defyderiüi ani; ma(uz: Q d? qa manifeftü eft:& inuídià caueo principü iu diciiq::lectoris intellectui derelinques:tatü illud adiunga: Munera excacatoctos etia(αριζεῖ. Viuificat Qcp aiam quà uiuificarenó debuerat& iterficiüt ea ἢ merito fuo& y'tuti, bus uiuít: δὲ hocfaciüit ,ppter dona qua poftulát ipudéter, δὲ turpius accipit, C) uib?dris cóminat hac dicés:& aufe; ràbonaeosque putat bona,d ill bona uidet: Cate yita terc. medési& ambulàs fup re; gulài dic fpeculatiois tuac. ναυα παει, 2. Jor. Deu 16, d p oz AE £ommen.Dicronymi E terci nüdp bona appellabür,que& dante fpoliat, accipic, té interficiüit:licet nó tà cóminatio fit dj bridiétio auferre ab eis mala:& ipfum drim diuinüq fermonéingredi in coícié tias cog:& dfi tined comedere qd'cungp puerfum eft:& prae darü malarumqp cogitationü facere uaftitaté;& ambulare | fuper normá& regu/ là yitatis: 8 eos ipfos qui prauis opinioni, qjifitatio tuauenit:nücerít bus ducebant:& hoc;^; facerein lumine ueri; uaftitas eonolíte aede tatis.Etindieilloqua^ reamíco;& nolite cofíde/ do qui fancti funt,& elei de ecclefia aícen/. dent ad fpeculam:€ in fublimitate doctri; narum atq operüi fuo rum derebus coelefti/ bus difputabunt. a«£íco(peculatío/ εἰσ τς«C. Excepto principio capituli:in reliquis partibufzeditio utraqs concor: dat:& interim iuxta hiftoriam diem fpeculatiois famariae: fiuehierufalem,quá fape expectauerat& timuerat effe uen turam,& uifitationem eius,captíuitatem fignificat, dicens: Vaftatio tua uenit:nunc erít uaftitas eorum:id eft habitato rum,fiue obfidio: ΙΒ enim magis, πολιορκίαμ κ) φρόν! g»eipid eftobfidionem δὲ cuftodiam dj uaftitat? in hebrzo fonat. Nullis ergo credatis uocibus prophetarum: nec ac/ cómodctís aurem decipienti blandicie diuinorum: quía fi inter cara nomina,& confanguinitatis affectum rara eft fi des:quáto magis in his quiadulantes uobis mentiuntur R pro prada fua:& quafi zgrotantibus:non quid utile fit, fed quid delectabile,& places imperant. Nolite credere amico: 5. εις, Ε& Achitophel quippe cófurrexit aduerfum dauid:& uerus Mattt.26.b achitophel iudas aduerfus chriftum:Et nolite confidere in Iudic.9.a duce:Vtuiri fichem in abimelech:ipfi enim eum fecerüit re gem:&ab eo oppraffi funt,Ab ea qua dormit in finu tuo: Ibi.16. ἃ cuftodi clauftra oris tui:nepatiaris quod famfon a dalila p 2,Red6, d. peffus eft. Q uiafilius cótumeliam facitpatri: Abfalon αἱ; delicet dauid: nó folum regnum: fed& concubinas patris incefto coitu maculauit. Filia confurgit contra matre fuá: Cuius rei cum interim de fcripturis finctis teftimoniü nó Gri.26, g reperiamus:tanta exempla funt quotidiana uita:ut magis lugere qd? tantafint, d$ quzrere debeamus. Nurus contra fecrum fuam: ut uxor efau confurrexit contra rebeccam: Inimici hominis uiri domeftici eius. Hicexempla nó quz to:cü plura fint jj ut teftimontjs indigeamus. Cum ergo hac ita fe habeant:nolite credere famaríz& hierufalé ρέει, doprophetis.Ego autem inquit propheta: ad domin afpi ciam:exultabo ad item qur pron meii:fiue iefum meü, & audiet me deus meus. Sequit Lxx.expofttio. CQ ui dixe/ runt,uz,uz ultiones tuz uenerunt:id eít fupplicia qua pro fceleribus inferenda funt: Mihi inquit uindtctam δὲ ego re . Ecech.9. a. trbuam,dicit dominus.Et in alioloco: Venerunt dies re» Ofee9.b tributionis tuz. Facit emi dominus ultionem uociferantiü ad fe dieac noctezatqp dicétium: V fqy quo domíne fan&tus Apoc. ό.ς& uerus,non iudicas δὲ uindícas fanguinem noftrüi, de his ; qui habitant in terra? Venerunt ergo ultiones,& nunc eriit fletus ea: id eft ulionum ut plangant quí ante ríferüit;& ftatim exeüites de fzculo tormenta fuftineant: Quz diues ille quondam purpuratus,& delitijs affluens fuftinet in in» ferno,ubi cft fletus δὲ ftridor dentium. Ο d? autem fequi; tur: Nuncerüt, uel in fine uniufcuiufq uita intellige,uel in confumatione rerum omnium,& in die iudictj:quando ge nerales füper uniuerfos ueníent ultiones.Nolite ergo crede reamicis:quia omnis amicus fupplantatione fupplantat: δέ qui propter aliquid eft amicus:non tamamicus eius eft quem amare fe fimulat( ab amore quippe amicus dicit) d eius rci quà diligit. Interrogatus quidam quid effet ami cus,refpondit: Alter ergo.Q» fi pythagoreorü nobis oppo/ nitur exemplum:qui feuades inuicem tyranno dederunt. Dicemus non generaliter aduerfum omnes amicos; δὲ cha re ín duce. Ab ea qdormít ifinu tuo cuftodi dauftra otis tui: qa fili? cotumelia aduerfus Luc.16.€ Hicte.9. b facit patri:& filia cofureit ritatis affectus, fententiam a deo effe prolatam: nec contrà L^ omne tempus:fed de eo fuper quo Apoftolus ait:In nouifz Timoja| l yr * D» fimis díebus aduenient tempora perículofa:erunt enim ho mínes feipfos amantes, cupidi.faftidiofi, fuperbi, blafphe/ gel mi,parentibus non obedientes ingrati;ícelefti fine affectio a, tepeftum non cufto, un ; ientes, delatores, in» Lu sEP. Va,ux,ultiones tu^ continentes;imites/fi/"T. uenerüt:nuncerütfletas^ ne benignitats pdito ue Ar^ 2.—resproteruiinflati,uo eornm:nolite credere€— qupratü MARK gil amícissneqy fperetis in du gs ᾧ ἀεὶ, δὲ setas μέ : unc ením tradetfra/ nor cibus. Ab ea qux CCCUfD.— eer ratrem,&paterfi/ Matte| in cubat caue ne credas εἰς ἔπι,& mater filia,& E". quia filius contumeliam^ inimichois domeftu is Á Green: εἰ εἰ”, Sed& niic rara Li fadt patri: filia furgít^ fidescf:cumaliud in| evil adueífum— labífs,aliud ín corde| gh ucríatur: uenenü απίρ ips mí, línguz mella te; d gunt:Amici diuitum multi:a pauperibus autem etíam quí μι uidentur effe difcedunt. Vnde dicitur:Si habes amicum,in Eccí.e a up temptatione poffide eum. Legi in cuiufdam controuerfía:| gu Amicus diu quaritur,uix inuenitur, difficile feruatur.Scris ΕΠ pfit Theophraftus tría de amicitia uolumina,omni ea pra; NT ferens charitati:& tamen raram in rebus humanis effe có; iD teftat?eft. ΕΠ δὲ Ciceronis de amicitia liber,que Leliü infcrá ΠΡ pfit:in ἅ illud φ apud noftros pracipitur: Vtfit nobis amni fius m cus,quafi uinü uetus:& in fuauitate bibamPillud:pene eif bdtrus demuerbis pofitum eft: Amicitia pares,aut accipit, aut fa» tiit cit:ubi inequalitas eft,& alterius eminentia;alterius fubie/ rain &io:ibí non tam amicitia dj adulatio eft. Vnde& alibi legi Hi ἐν mus:Sitamicus eadem anima. Et Lyricus pro amico pra/ T cans.Serues inquitanimz dimiditi meae. Nolite ergo cre/" pondli dere in amicis:id eft his hominibus,q de amicitijs fectant| μα lucra. Si uis ueraamicitia delectari: efto amicus dei: ficut p Moyfes q loquebat deo, quafi amicus ad amicü.Efto ami Exoiss.c| τ cus:ut Apoftoli ad quos faluatorait: lam non dicamuos lobujb—^ feruos:quoníá feruus nefcit quid uelit dris fuus: fed dica| si» uos amicos:quoníà perfeueraftis mecum in omnibus εξ;| sii" ptationibus meis. Delicata eftamicitia quz amícorum fae| ui" licitates,& diuitías fequiturziftiufmodi hominesinon mihi—|"m uidentur iru ipfos diligere, Cofyderemusatten m tius uerba domini: Sed dica uos inquit amicos: Redditqs Dn caufas quare illos amicos uocet: Q. uia perfeueraftis recti sus in téptatione,& non hucufq ftetit: fed in omnibus inquit idm téptationibus meis.Euenit quippe interdü,ut qui nobifcü""i perfeuerauit in una téptatione,altjs uictus recedat. Seciido m pracipit: Neq fperetis ín ducibus:Maledict*em eft omnis Híererza ος is homo qui fpem habet in homine.In hoiefpes uana:& ue;] Titus rain deo eft; Vi& Paulus loqui£:Et ex uobis ipfis cófur/ Actw0. f,] tty gétuiri loquétes peruerfa. Etipfe dominus per ,pphetam: Pili Duces populi mei me nefcieruntfilij ftulti funt,& nó inte Hiere, 4-f i ligétes:fapiétes funt,ut faciüit mala: bene aiit facere nefcie; Ty rüt. Duces quidéait mei uocaban£, δὲ duces ppft mei: fed hi quia nefcierit me:& opere uocabulü deftruxerüt: ppterea und filij ftulti funt:& nó intelligentes prudentia, ob hoc tanti insi habent,ut fubífjciant fibi fimplicem gregé& proterant pe^ Tali dibus fuis:beneautéfacere δ΄ regere populti nefcierüt.No/ n lite credere ín ducibus,non in epifcopo,non in prafbytero, Bilan nó in diacono,non ín qualibet homini dignitate. Nec hoc Ritrlo dico:qd iftiuímodi gradibus in ecclefia non debe atis effe rur, fubiecti:C.uicüq enim maledixeritpatrijaut matri,morte£euiiob"t morietur:& Apoftolus docet prapofitis in ecclefia obedié/ x,Peiz«c ἔχε dum: fed quod aliud fit honorare duces:aliud fpem habe rein ducibus.Honoremus epifcopum,prafbytero defera; mus,a(furgamus diacono:& tamen non fperemus in eis: quia hois uana:& certa fpes eft in diio. Tertii mádatü: Ab caquz tecii cubat cuftodi te ne credas ei. Vii& Apfus mu. f Teff.4.a lieres uas infirmü uocat:& eis a maritis fuis,ex hiberi ho; Ἐρδ-$.€ noré iubet:Nó em creat?eft uir ppter muliere:fed mulier p' Coss 5 pter uiri; Et uxor inqt ut timeat uigs. V xojs tímere eft:& cii timore uiri b rag m Ἢ ΐ t y fn M m d (i τὰ τ V WI f, dé αἱ ji e M M γώ ji Zin 2sicbcam .* timoreuirum diligere: Viri tanti diligere:quia dilectio per A Ephes. ε Tudic.i.d fectorü eft: Viri ait, diligite uxores ue(tras:& nolite amari eífe ad cas:licet illa ad iracundia prouocent,& talia faciant: perqua mereantur amaritudine fuftinere: Hoc eifi fignifi/ Kat, π.αρατε]κραίνεδθαι: tame uos nolite eis in amaritudine uicem reddere. Sed& falomon in ecclefiafte: Et hominé inqt unti demilleinueni:& mu lierem in his omnib? non inueni: forfitan fuo doctus exemplo HEP." aduerfus matrem fuam:nurus aduerfus fo; crum fuam:inimici homí/ nis domeftic cíus:Ego au ERenp is nen dE tem ad domínü aípiciá: derat deii. Sed& Ρος’ expectabo deut faluato ta fublimis: nó home qus alter, ut lucili? de ennio fufpicatur: fed rem meum:audiet me de; c us meus.INe lzterís inímí pnm^Homesapud c3 mea fuper me,quiía ced latinos: Varium inqt: Οὐ &mutabilefempfo,— di,confurgam:Cum fede/ mina.Plenefüthito^ ro ín tenebrís, dominus riz greca& latin: bus fuis decepti fint portabo quoníam pecca/ corumqp uitafit pro». t... tis dim.Defcripturisair— ul eisdoneccaufam meáíu &Daliz,cuiusfupra^ dicet:& faciat ἱμάς me/ fecimus mentionem: & alterius ante dalilà um:& educet me ín lucé, tétaturexemplaque—& uidebo iufticiam eius: arcanü famíon feptem& afpiciet dierü expraffit lachry ο mis:& amore fimula; toquod latebat inuenit: Vnde famfon poftea loquitur: Ni fi domuiffctis uitulam meam, non inueniffetis propofitio; nem meam, Hactenus prácipi£, ne amicis, ne ducibus, ne uxoribus facile credamus: Caufaqs redditur non fatis re; fporidens ad propofitioné:ait ei: Quia fili?inhonorat pi trem filia furgítaduerfus matrem,nurus contra focrü fua, & inimici hominis domeftici eius. Nam quid pertinet ad amicum,ad ducem,ad uxorem: fi filius& filia& nurus, ἐδ tra patrem,ac matre focrumqp cofurgante Videtur ergo mi hi(ic cum fuperioribus poffe coniungi:Nolite credere ami cis& ducibus€ uxoribus:qua mutati poffunt,& effe pro tépore: cum filius quocp δὲ filia obliti educationis& infan tia:aduerfum auctores uita fue corporüdp confurgant:& illis faciant contumelíam, quos uultu quoq ledere fcelus eft.Sed hac expofitío nequadj conuenit nurui aduerfus fo cri céfurgéti:& homini cui inimici domeftici ei^. Terétius inhecyra: C. uid eft hoc inquit: omnes focrus oderunt nu «us:q did ambiguum fit: tamen propemodum natürale eft:ut nurus focrum,& focrus oderit nurum, Hzc decon^ fumatione& fine mundi:quialis aduétum antichritti gene; ratio praceffura fit:propheticus fermo defcripferit: Nunc difputandum ícdm fuperiorem interpretatione, in qua de hareticis diximus: Audi tribus δὲ quis ornavit ciuitatem: munquíd ignís& domus imptjeEt rurfum deecclefia: Ve mihi quia factus fum, ficut qui colligit ftipulà ín meffe: Et iter: Vae míhi anima: perfjt reuerens a terra:& qui corri; gatinter homines nó eft. Bt deinceps:Princeps poftulat& iudex uerba pacífica locutus eft:defyderiü anima fuz: Vi düplex maledictio fequi: Vae,uae,ultiones tuz uenerunt, nunc erunt ploratas earum: Et dicamus fcriptum de hare; ticis: Nolite credere ín amicis:o populi fimplices: δὲ in du^ cibus prauis qui fe amicos& principes hzrefeon effe pro; mitunt:non em ueftram falutem, fed fua querunt lucra: δὲ deceptü gregem pedibus fuis cóterunt:& ei quz tecum dormit caue nequicdg credideris: quam non po(fum alia intélligerenifi carnem:ut non facile credamus carnis blan dicijs:neanimi durícia uirilifqp cóftátia illius edomita mol le(cat illecebris.Filius ei quí natus a deo eftneglecto crea torc fuo blafphemateuma quo conditus eft: dicente fcri LI ptura:Nonne deus unus creauit uos?nóne pater unusom, nium ueftrum:& anima cceleftern defpicit hierufalem:ma tremq contemnit eceleftam:quam qui conterripferitemor? te morietur. Et nurus confurgit aduerfus focrum fuam: Q.ued iuxta tropologiari intellectu uidetur difficile: fed RE qui legerit cantícum/ cátícórü:& fponfum SEP. aduerfum matrem animz,dei fermonem fuam: nurus contra focrá fuam: inimici homínis ui/ τί domeftíci eius:Ego au;. tem ín domino córempla q euangelio:qd? fcm hebraos editum nu; per tranftulimus: in quo ex perfona falua, " toris dicitur:Modo tu bor:expectabo deü falua^ litmematermea, fan; toré meütexaudiet me de—&uflpiritus in unoca e 4. pilorum meorum:nó usmeus.Ne ínfultes mihi^ dubitabit dicere fer; monem dei ortum εί) fe defpiritu:& antmà quz fponía fermonis inimíca mea,quía cecidi:& refurgam: quía fi ambula uero in tenebrís,domi;. ebhabere(ocrum(an iüliminabi"Itt étumfpiritü:qui apud Rusniuminabitme:r3nt|. hebraos penere dici düí fuftinebo,quía pecca;, tur foeminino vi^. Harttici ergocii ante αἱ εἰ: donec íuftificet cau; etica εὔροα crediderint in fcriptuz fan tneá: δὲ faciat iudici meum:& educat meinlu;—&oconícriptz funt& Mar εαν ινε c. editz:tráfferunt(ead cx uídebo iufticía€IUS*|. nouas doctrinaf& fer ", Kuidebit— mentü pharifzorüi δὲ - mandata hominum: dumgq fermonem dei contemnunt, focrui fuz faciunt iniuriam. Et ne forte dubi, tes uerbum& filium dei, naíci.de fpiritufancto: Gabrielis ad mari&uerba confydera:Spirituflanctus ait, ueniet fuper te δὲ urrtusaltiffimi obumbrabit tibispropterea quod nafce tur ex te,uocabitur filius dei.Poft hac fequitur:Inimici ho; minis uiri domeftici eius: ΩΦ fic nobis iuxta tropologià exponédum uidetur: Omnis uiri caput chriftus eft:& chri; ftus caput ecclefia: huíus fzpe inimici funt, qui putantur in domo eius effe.i.in ecclefia:& a capite quidem non rece düt:(ed contra fuum fentiunt caput: qui abfq magiftro, δὲ gratia domini fcientiam fcripturarum fuo iudicio promit; tentes:inflati funt,& nihil fciunt:& languent circa quaftio/ nes δὲ contentiones pugnafq uerborum:qui uere confifterr tes in domo inimici funtueritatís.Scireautem debemus Φ in euangelio prope eadem uerba(int, quz nunc legimus in;ppheta:& iuxta cótextii illius loci alteri habere fenfum: quz utrü affumpta fint de,ppheta an,ppria auctoritate prae cepta,noffe domini eft:qui& in prophetis,& in euangelfjs locütus cft. Aitautem illic dominus: Veni diuidere uirum aduerfus patrem fuum:& filiam contra matrem fuam: δὲ nurum aduerfus focrum fuam:& inimici hominis dome? ftici eius. Hís itaqp edifTertis:fi tamen potuimus fenfum at tingere fcripturarum:fanctus refrigeratam intelligens cha ritatem: homines in confumatione mundi non elfe ama» tores dei,fed amatores fui:alijs credentibus amicis& du cibus δὲ uxoribus:filiocp δὲ filia,& nuru aduerfus patrem δὲ matré δὲ focrü cófurgentibus, δὲ inimici hois domeftici cius:ípfe creditin domíno:& omnis contemplatio eius eft ín deo fuo:& δῷ tribulationibus& prar(furis mundi ρτα” matur:tfi prater eii qui dicit: Nolite timere:ego uict müdu in nullo fiducia habés,expe&tat deü faluatore fuü:& credés ín eo oculofqy fuos ad eum femp dirigens, fpera: fe exaudi£ dii ἅπξο ei inuocauerit. a« Ἰβεϊρτετίσ inimica mea τῷ, Videt mihi iuxta lam hierufalé cótra babyloné€ ceteras gétesloq,qua fibi infultauerát: Ne ltemíni ín ruina meaz quía απο mifcrante cofurgam:poftd federo in captiuitatez educet me ille de tenebris,& erit lux mea.Iram ἀπί fuftinez bo:qa me fcio meruiffe qd? paffa fum:donec ulciícar de g& tibus;& fiat iudiciü meli Νου qppe qd? me fiteductur? in lucé€ uidebo $9 7 Malach,2,b C intellexerit crediderit?. Λατ ο.ς . ris: quea fpiritufanz. Luc. b τον Ην Matdh.o.d £omimen.IDicronymi liber fecundus fucé& uidebo iufticiá eius;& afpiciet inimica mea babyló, δὲ caterz gentes in circüitu: δέ operietur confuftone, qua nuric dicit infultans:ubi eft dominus deus tu*cOculí mei uidebunt eam: non longo poft tépore:fed nunc& in prae fentiarum conculcata, quafi lutum platearü. Hactenus hie/ fionéhuius mundi, δέ aduerfus contraría fortitudiné qua huic mundo prafidet:Noli infultare mihi inimíca mea: qa cecidi δὲ refurgam: Diis ei alleuatelifos.& loquit per p; phetam: Nunqd q cadit non refurgetcEt nolo morte pec/ catoris:tantü ut reuertat,X uiuat.Si auté ideo me defpicis; rufalem, fiue prophe/ ta ex pfona ppli fitlo/ cu: Ntc deus ad hie; ru(alem refpondeés in/ ducitur: O hierufalé: uenerunt dies,ut edí/ ficentur maceria tua; -ασα erát a babylonio uaftatz δὲ deftructa: In dieillalógefiet lex, fiuepceptum δὲ iuffio: ut Symmach?€ Theo dotio interpretati füt dicétes:£zricocylto καὶ πρόσαγμµα:& eft fen, fus: nequad? babylo; niorü imperio fubiace bis:In dieilla qua edi ficabüt maceria tuae: uenientad te de affur: δὲ deciuitatibus mu; nitis: a ciuitatibus in dj munitis ufqpad ior ané: per qué& ante tranfiuitpopulus:& a marirubro:X cunctis |« gentibus[Ορ δά ma; re mortuüi: qd? uícinü HEB.& afpidet inimica mea:& operictur confufio ne, quz dícitad me: Vbi eft dominus deus tuus^? Oallí mei uídebunt eam: nuncerít ín coculcatíone, utlutum platearum: dies utzdificent macería tua: In die illa loge fietlex: In dieillaufa; ad ceueniet de aíIur:& ufq; ad ciuitates munitas:& a ciuitatibus munitis,ufq; ad: flumé:& ad mare, de mari:& ad montetm,de mote: Et erít terra ín defolationé ppter habitatores fuos:& ppter fractü cogitationü eorü,, 9. ferment. fuftineoz :; eui. ifce p Egechiel:poc sEP.&uidebit meínimi naf M dei wien camea:Xoperieteam có/ imgari:Sdiciadio: fufio,quz dict ad me:ubi i ία ην eft dominus deus tuus?— rointenebrif dris lux Oculiméiuidebunteam:| PaeLicetem redo nüccrit in conculcatíone,^ me deceperint, δὲ fe V eoerzfotsdiae di deàin tenebris,&um ficatlutü fuijs: dies[turc tennteens m laterísdeletiotua:&repel^ meiimpegerintinma lec legitima tua dies illa& utbeí cux ueníet i codufio tes tenebrofos: τῇ fe; dentibus in tenebris, δὲ in umbra mortis, eft terre tuz:& ad mó Paíce ppfm tem fion: de montib? períarum atq; medorum:in quo tranflati prius fuerant:& erit terrareliqua chaldzorum:& eorum qui te uaftauerant in defolatione:propter habitatores fuos,& propter mala opera corum.Hoc fibi iudei ufep hodie pollicentur:& in eo loco,in quo nos expofuimus: in die illa longe fiet lex: ficut nobis uifum εἴ: 8. ficut prudentiores eorum differunt: Ali qui friíuole mentiun£ δὲ aíunt:In dieilla quaa chrifto zdifi catz fuerint maceriz hierufalé:fcripturas fanctas legis& p phetarum,qua nunc tenent a nobis:tolli de manibus no; τίς; δὲ tradi populo íudaorü.Nam qd dicitur iuxta. Lxx. Ἡμέρα αλοιφῆς πλίνθου.!.αἴες liturae lateris, deletio tua:non adhierufale:ut iuxta hebraicii expofuim?: fed adhucad ba byloné dici intelligamus: qd"& ipfa delenda fit:& in more lateris conculcanda.Et repellet legitima dies illa: non legiti ma dei:fed ea legitima qua aduerfum legem dei,o babylon iufferas obferuari:Et ciuitates tua ueniet in cóclufioné,fiue in diuifionéaffyríjs teimpugnátib*:Si quidé babylon chal daos fuit ciuitas, nó affyriorii. Et urbes tuz munita erüt in díuifione hoftilis exercit? tyro ufqpad flumétygrim:d circüiris:& a mari magno ufcp ad mare rubrum: qd? ex la; terepergentibus indiam, tangitregiones tuas. Et de móte υἱῷ 4 monté:de mótib? fcilicet iuda ufqp ad mótes me/ dizatq perfarii: tota mefopotamia δὲ uniuerfa regio, qua nunc a te tenetur ín medio,aduerfariog: imperio fubiuga; bitur.Eterit terra in defolationéppter peffimos fructus ftu diorü ueftrorü. Vbi Lxx. interpretati funt de Tyro:(ciam? in hebraico fcripti effe," 12:qd' uerbü fi in ρεαροΠείοηξ Ὦ δὲ nomé"Y, diuidat,de tyro intelligit:fin atit unus fer; mo fit,munitioné fonat.Deniqs οὓς περιοχὴν(ὶπερίφραγ» μα καὶ πολιοφκιάμ, non de Tyro:ut Lxx. fed munitioné& ambitü muratz urbis tranftulerüit. Hoc iuxta hebraicti,& ^ uota carnei ifr?& ppfi cócifionis,dfi ex fupfluo ociofus fer mo praluferit. Νς ueniamus ad intelligentia fpiritalé: 8 ipfo fpüfétó exponente: quo fcripta füt:in locis uel difficili mís defudemus. Videtur mihi omnis anima hierufalem: 'in quazdificatü fuit templum diii,& uifio pacis,& noticia "fcripturag:& poftea füperataa peccatis, ducta eftin captiui «αι:tormentiíg tradita: dicere cotra babylone,id e(t cófu né&idiuifionéaffyrioms— luxorta et:&lux lu &tciuitatef. εί αἱ€et in tenebris: Et do; ciuitate tuz munit 1 munus íllüinatio mea uifionéatyroufqad fhy ἃ lime quem τί : mebo:& loquar ad εἴ men:&a mari αρ ad FDA—& dicam: Lucerna pe; re:& de mote EE ad mo; dibus meis rbd tuü z.;. pp 20" rie: δέ lumen femitis té& erit traí di Ipationé— meis Ἰρίεαρρεππ εἴ habitatorib?fuis ppter prep in tenebris 944; ΕΣ huíus fzculi conftitu; fruc Ην ρε to: Sint lumbi ueftri ΔΙΟΕΡΡΗΏ— precinct& lucernae G Ηταν Ecedus« lbig.c Efa.9.à T6268 Ibi,uf'o ardentes in manibus ueftris.Sequitur:Iram diii fuftinebo, qm peccaui ei: donec iuftificet caufam meam:& faciat iudicii meti:& educat me in lucé:& uidebo iuftícia eius. Omnis correptio ad prafens, non uidetur εἴς gaudij,fed moeroris:& poftea fructum pa cifícü iuftíciz reddet hís q per eam fuerint eruditi. Sentiég ígitur anima fe peccafTe δὲ habere uulnera peccatorum:& in mortuis carnibus uiuere, indigere cauterio:cóftanter di, citad medicum:ure carnes meas: refeca uulnera:humores oines δὲ ρεῦμα noxium dura hellebori potione conftringe. Mei uiti) fuityut uulnerarer:mei doloris fit,ut tot tormcanta fuftinea:& poftea fanitaté recipiam. Verufqp medicus iam fofpiti atq fccurze oftendit caufam medicaminis:& rectefe docet feciffe qd? fecit. Deniqs poft cruciatus atq fuppliciaz educta de tenebris exterioribus anima, δὲ reddito που; mo quadrante dicit: Videbo iufticiam eius& loquar. Tufti ficata funt iudicia tua deus.Si autem chriftus factus eft no δίς ἃ deo fapientia,& iufticia,& fanctificatio,& redemptió: qui iuíticiam poft iram dei uiderefe dicit:chrifti(ibi repro/ mittit afpectum.Et hac dütaxat de poenitentibus. Caterü multo melíus eft,non habere uulnera,& medico nó agere. Curatio nó beatitudo fanatorü eft: fed folatiii poft dolore. Igitur qui curatus eft caueat,nec iterum peccet; rurfum ei aliquid deterius fiat. Legimus in Leuitico:fi tamen oculis apertis legimus:Etuclamen qd? inlege pofitü eft interiorís oculi,nó excludit intuítü,in uibice&cicatrice cóbufturz le prà folere generari,& mutare coloré pili,& ad prioré defor; mationem cícatricis nouellam accedere foeditatem. Hoc ρ pterea,ne quis fecurus de poenitentía, co qp poft peccatum poflit dicere: iram dei fuftinebo, qm peccaui ei, donec iu» ftificet caufam meà, peccet δὲ cauterío indigeat,& fanatus fterum uulnere£. Cum autem eduxerit nos diis in luce δὲ uiderímus iufticiam eius: tunc uidebit inimica noftra ba/ bylon,& operietur cófufione,qua prius loquebat ad nos: ubi eft deus tuus:exiftímans híerufalem poft uulnera non poffe fanari. Et refpicient eam oculi noftri:& erit in concul, cationem ut lutum plateag:Et quia omnis poenarum finis bonorum exordium eft:€ dolor proficit ad fanitatem: de luto illius lateres fient:& erit forrnatio lateri litura uos Ee ín di 1,Cogi d i id Kr || gi ἡ ini “πι pin μη nig mt pa μι ptor pm nix qnt. dici ο '' Κα [e | fiu | qux | wis teta m ^ Wd ἀπ ME! Brus trm [ΠῚ frgat: rud dy |, ὑπὸ ks. NH: | Eh | πα πῃ Π} Iris 1 ἄν dim, οὶ μὰ feat cg Psrfe ΔΝ Vent , ahi ὑπ To maf μι Κη by Vals Πες irdiy NS tdg Piydis ow zin 2Ssicbeam in dieilla ueteres abjjciet errores,ciuitatefc illius quz ma; lemunita fuerant ueniet in conclufione(iue in diuifionem & diuidenturab affyrijs. De tyro quocp qua interpretatur guvox»,id eft anguítia: confurget liz fortitudines:& erit fe ditio υἱῷ ad eos qui faculi huius reumaté delectantur:€ £3. VII tauerantfoli in faltu: Q d? quide poffumus& de his accipe qui fe de ecclefia feparantes,conuiutjs dedunt amicitijiqs gentilium:Necnon& de his qui odio generis humani ui/ tam appetütfolitariam:qualé l'imonem fuiffe athenis legi/ mus:non qd" folitaría uità& prophetica quà habuerunt he ἢ 1 lis Tij 11] L tu t di f libidines generant ín hominibus. Et dema riufqyad mare:& de monteufd ad monte inuicem bella confur; gétutamaritudo pug net,contra amaritudi, nem:& erigens(ehu/ milianda fublimitas, contra aliam dimicet altitudine:& tunc ue; Ge. ἃ ΓΕ compleatur: Venite .. defcendamus& con; fundarnus linguas eo τ, πὲ audiat unufquif qp uocem proximi fuí: prodeft quippe forti; tudines peflimas in/ ter enon habere con; Mattb.rs, b. cordiam. Et cüfatha/ nas aduerfus fathana diuifus fuerit:tunc de mü omne regnü illius à HEB. Dáfce populá tuum ín uirga tua, gregem hare ditatis tüz:habitantes fo/ los in faltu ín medío car; meli: pafcentur bafan. δὲ ealaad iuxta díes antids: Ícdim dies egreffionís tuac de terra*eypti, oftédam ei mirabilia. Vídebunt gé tes& confundentur fuper omi fortítudíne Solin nét manus fuas fuper os: aures eorum furdx erunt: Língent pulueré ficut fer^ pentes SEP, Pafce populá tuum ín uírga tua,oues hxredi; tatis tux:habitantes folas ín faltu: ín medío carineli pafcé£ bafanitin& galaa/ ditín iuxta dies priftinos: & iuxta dies egreffionis tux de terra eeypti, ofté/ dá εἰς mírabilía. Videbüt gentes δ confundentur ín omni fortitudine füa:po; nent manus fuper os fuü: aures eorum furdz erunt: Lingent humum ficut fer pentes lias& ioannes conde; nàda fit: fed quía fi cae teros defpicies ipfe fu perbiat,& habitet in faltu uitiorum: uírga corripienda fit. Q.uíi folus habitat& non - Habitat in faltu, i(tein laude uirtutü eft: qui autem folus eft,& nó facit opera iufticiae& quietis: tantum frui/ $o.^5 4 tur uoluptate, E non:' inchriftiopere& labo re defudat: Πες ρρτῆα manibus quazritcibüi qd Apoftolus iubet, & in fuperbià erigit: hic habitat ín faltu;8& inter ifructuofa ligna ueríatur. Sed tamen quia bonus paftor eft; & uirga eius ób hoc Tii nij ar il yit l m bu Y Unt η Tp Ἰώ Xi ὦ χ ήν [οῦ.το.ὂ un ΝΣ vi ifi [uti ὮΝ ἢ d V Cosa. d t yt ni yi[0 "ls (i (i X ?$79.c lof, 4.d di " ἴοῦιφδ d "d n n (Ji inj ὦ Ἡ üt deftrucé:Et qd? frequé ter in magnis exercitibus euenire folet:ut interfecto tyran/ no/fatellites eius regnum ínter fc diuidant contra feqp con/ furgant:& inteftínum ínter eos bellum fit. Hoc& in confu/ tnatione müidi fiet:qri hierufale maceria fuerint zdificatae: δι babylon corruerit:afTyríjqs& Tyríj de lumine δὲ de mari & de mótib?:id e(tuniuer(z inter fc pugnabüit demonü na tiones:& diffipato regno illorü fiet regnti diio iefu;& omne genu flectetur cocleftium δὲ terreftríum ínfernorü: δὲ uni uería lingua confitebitur:quía dris iefus in gloria eft dei pa τίς. Vtauté(ciatis finem huius editionis profectum elfe uirtutum:erit tunc terra babylonia in diffipationécum om nibus habitatoribus fuis, δέ nequad fructus faciet baby; lonios. 8«[oafce populá tuum(n vírga tua«€. Hoc qp dicitur:Pafce populi tuü ín uirga tua: deus pater loquitur adfilium,id eftad dominum noftrum iefum chriftum: ut quía paftor bonus eft:& ponitanimam fuam pro ouíbus fuís:pafcat populti in uirga fua:& oues hzreditatis fuz. Ac ne putemus eofdem effe populos quos& oues:in alio loco legimus:Nos autem populus tuus:& oues pafcuz tuz.Po pulusrefertur ad rationabiles quofqp:oues aut£ ad eos quí nec dum róne uiuentes,tantum fimplicitate contenti funt: & appellantur de hareditate dei. Tam populus autem dj ouesíndigétuirga paftoralí:de qua loquitur& Apoftolus: Qruiduultis:in uirga ueniam ad uos:an in charitate& fpi, ritu manfuetudinis« Ob hanc puto caufam quia popu, lus ífrael dure ceruicis erat:& femper carnef zgyptías fufpi rabat:ufum effe moyfen non folum aduerfum zgyptios ἧς pércuffit decem plagis:fed etiam aduerfus populum in fo; litudíne,uirga legali, uirga percutiéte:& omnia uafa teftea, & fragilía confringéte, Apoftolis aute dri faluatoris qui fa pientíaloquebant inter pfectos,uírga excuffam effe de ma nibus:quia perfecta dilectio foras mittit timorem. Ω d ἢ quis nobis oppofuerit:quomodo nunc dicaturád chriftü: Hoceft ad bonüi paftorem:quí αεί maior apoftolís& me; lior eft ut utat uirga:cii maioris profectus fit uirga non ha bere ᾧ uirga populos ouefg corripere. Refpondebimus eis fcdm illud qd? díis pollicet apo(tolis fuis:maiora eos figna in populis efTe facturos dj ipfe fecerit.Et quia adhuc domi: nus loquebatur ad carneum ifrael:& nec dum ad eum quí perfecte poterat noffe myftería:idcirco dictum effe de eo; ut pafcatin uirga populum& gregem fuum: Apoftolís au/ tem uírgam excuffam effe de manibus:& fzueritatem le gis,euangelí clementía temperata. Porro hi populi& iftze ues ,ppterea percutiétur& pafcentur in uirga: quía habi pcutitut emédet: me; liora fermo propheticus pollicetur& dicit:In medío carme li pafcétur bafanitiden δὲ galaaditín, iuxta dies eternitatís; & iuxta dies egreffionis tu ex agypto.Carmelus interpre tatur ícientía circücifionis:bafanitis confufio:& galaad traf migratio teftimonfj. Populus ergo dei& oues paícuz eius qua prius pafcebátur α ία grege domini, extra ecclefia eius,in faltu uerfabant errori: poftea traniferuntur ad no; ticiam uerze circücifionis:& feruiét deo in fpiritu: δὲ gloria; büntur in diio& nó in carne confident:& erunt uera circi cifio δὲ nó concifio, Ctiq; pafti fuerint fpirituali circücifione intel τον peccata priftina, confundétur in uitis fuis:& erubefcent, δὲ erunt in confufione qua ducit ad uitam: qa εἰ δὲ alia confufio quz ducit ad mortem: iri qua habitauit quondam Og rex bafan:fi quidem bafan interpretatur coti fufio: de qua confufione peífima& dominus repromittit li beraturüm fe populum futi; Dixit dris ex bafan conuertà; conuertam de ,pfundo maris, Cüq fcierimus ueram circü Cifionem,& confufi fuerimus fuper peccatis noftris:tüc eri; mus ín galaad:qua interpretatur tranfmigratio teftimontj in ecclefta chriftí;ad quatetimonia legis& prophetarü elo/ uia tranícenderunt:& hoc fiet nobis fcd?m dies antiquos: ftm dies αἴ egreffi fumus de terra xgypti:de qbus moy; fes dicit; Recordamini dies zternitatis:non dies huius fz/ culi:qui appellantur mali,fed dies perpetuos.Recordat atit dierum zternitatis qui nó afpicit prafentia: furrexitqs cum chrifto δὲ fedet cum eo in cceleftibus, iam mente prafumes fe de dicbus prafentis fzculi liberati. Promittit quod fer; mo diuinus qd'oftendar populo fuo,€ ouibus hzreditaz tis fuz mirabilia. Tunc inquítuidebunt gentes δὲ confun/ dentur ín omni fortitudine fua qua uaftauerant quondam δὲ przualuerant aduerfus populum dei:& confufto earum habebitprofectü cum fua intellexerínt mala.Ponét em ma/ nus fuas fuperos(uum:malaq opera, omné cis loquendi auferet libertate. C) uó aute impiarü gentíuüm manus clau; dunt ora eorü:fic iuftorü manus eorum ora referabunt,ex opere bono loquédi cum deo accipíentíüi facultate. Aures quoq eorti obfurdefcent:quia malícia non folii oculorum obczcauit intuítum:fed& aures fecit furdefcereznoluerunt ei audire uocem incantantíti& uenefici incantantis fapie/ ter, Et iuxta Efaiam,auribus fuis grauiter audieruntiquadi multo minus fit grauiter audire: d; penitus non audirei& furdum fieri ut uerbti non audiat ueritatis. Poft tahta ima/ la dicitur de.eís, qd? lingent humum quafi ferperites: quae trahunt terráambularites in uertre fuo:& comedentes ter/ ram vaa ΤΟ 0t$5;67.€ Ea, 55.€ Troia ate: Principiii ein fa; £ommen.IDicronymi ram omnibus diebus uitz fuz:Etcarnis,id eft terrena opa facientes& trahentes(ecum ufqp ad diem ultionis& uifita/ tíóis diii: πὅ pulueré,nó terra pua ueftigia:fed totáhumüi. Ως cum fecerint& ad iudicium dei uenerint& cóclufi fue; rintatqp turbati:tádiu turbabunt& cóclufi erüt, ἴα terra qui traxerat qfi(εγρᾶ "τες permanferitin eis. (Ου αξία defece/ rit, obitupefcent& ad imirabunt, nó in ἀπο deo fuo:necdü em me rebütur ut dicatur do minus deus εοτῖ:(ed in domio deo noftro. Et fubito fit ἀτοοσροφὴ ad chriftum:diciturgp ad eum: Et timebunt HEB, pétes:uelut reptilia terrz,turbabunt de xdib? fuis.Dfim deum noftrum formidabunt:& tímebunt « te. Qüis deus fimilis tuí? quí aufers iniquítatem:& tranfis peccatü reliquíarü hareditatis tua. INO irit tet ultra furoré πῇ: quo/ níá uolens mifericordíam eft.Reuerte£ δὲ miferebi tur noftri: deponet íniq/ tates noftras:& ptjciet in profundum marís omnia pecata noftra: dabit ueri tatem ín iacob: mifericor/ pientiz timor dii. Et hac fientut uideat g& tes& confundant in omni malà fortitudi/ hefua:& ponánt ma; nus fuperos fuum:& auribus obfurdefcát, & lingant terram ue/ lut ferpentes quí tra/ hunthumü:ut primü condudan£ cóclufig; turbentur:inde territi chien dam diam abraham quá iura ο fanctoru:d ad ex,,.; εεττ ipfiqueq ti fti patribus noftrís a dic; ineantillii. Hoc iuxta Lxx. Porro quia hon fnultumab eis in pra fcnti dütaxatloco no/ ftra difcordat editio: quod in illis dictum eft,etiam in hac dictum exiftimemus. a€[£uío ocue fimilis τοί«C. Intel ligens propheta gentium multitudiné,propterea in conclu fione fua elfe tarbatam, ut obftupefceret& timeret deum: δὲ idcirco dfim defauire,ut peccata auferat& donet falute: laudat dfím atqy miratur& dicit: C) uís deus ficut tuc au; bus antiquís. Exo. 12. ferens iniquitates:& tranfcendens iniufticias:ut quó exter/ minator ín αργριό tranfcendit populum ifrael:& non ua nea ftauit eum: Vnde a tranfitu phafe,id eft paífcha nomen acce pit:Sictu parcas gentibus nequad illis imputans iniquita tes fuas.Porro qd' fequitur:His qui reliqui funt de haredi tate éius,nó tenuit in teftímoniü iram fuam:hic eft fenfus: Si gentibus pepercit quz legí eius credere noluerunt: δὲ - qui fuperflui& reliqui de populo funt relicti intqtates fuas "εἰς noluitimputare:nec in teftimoniii iufti fupplicíj eorum intulitiram fuam: quid faciet degrege fuo qui pafciturin medio carmeli& in bafanitide& in galaade Volens em mi^ fericordiam eft:S& reuertés miferebitur πο ΗΒ gratia pec, cata noftra:& iniquítates qua fedent fuper talentum pltibi ipfe portabit,& demerget in mare δὲ parere nó faciet.Dabit ucritatem iacob& mifericordiam abraham:ut fupplantato ri populo& noucllo,& femp in lucta pofito:reddat in chri, fto ueritatem fuam:& :- multitudini gentium SEP. pétes:quaetrahütteft—(Abraham quippeuo ráturbabunfincódufioni^ caturpater multarum geom)tribuat mi; bus fuis:fup diio deo πο! ericordià: ficut iura; ftro formidabüt δὲ tíme/ reis qi Fames en ; terunt fidei nre(chm bunta te. Quis deus ficit— d ἀρθαυςοι νας tuauferensiniquitates:GC— torahominü multitu, dine alios faluet inue ritate: alios in miferi cordía.Porro ubi nos interpretati fum?:non immiíttct ultra furoré fuum:pro ultra, Sym/ tranfcendés íniufticías hís qui reliqui funt de hazredi tate tua.Non tenuit ín te/ ftímoniü írá fuá: quía uo/ leris tníferícordíaseft. Re, mach? tráftulirin fem 2: o.— piternum.Theodotio uertet δὲ miferebit noflrí:— in finé. Lxx.& quinta ' demerget pctà noftra:& editio tre μαρτύριον; id eft in teftimonium: pijcent in pfundü marís omnía pctá noftra. Da; bítuerítatem iacob:miferi pro quo pofítü eft in hebrzo^y^:& tam ultra dj fempíternum & teftimonium intel; cordíamabraham:ficutiu— iei poteft. Dicam& rafti patribus noftrís iu; 80 in fine uolumt/ nis, laborem opufcu/ Xtà dies príores: li mei, domini inuo/ catione confignans: Deusquis(imilis ti^ bi« aufer iniquitatem ferui tui:tranfi peccatií reliquiarum anima mea: neimmit tas in mefurorem tuum,neqp in ira tua corripias me:C) uo» niam mifericors es& multe miferationes tuz. Reuertere δὲ miferere mei:przcipita iniquitates meas:& mitte eas in fundum marís: ut falfugo δὲ amaritudo uitiorum in fal/ fa regione difpereat. Da ueritatem quà promififti feruo tuo iacob:& mifericordià quá pollicitus es amico tuo abrahà: δὲ libera animà mea a perfecutoribus prophetarii tuorum: Achab& hiegabel:ficut iurafti patribus meis in diebus an; tiquis,dicés: Víuo ego dícit dris: Nolo mortem peccatoris, tantum ut reuertatur δὲ uiuat. Etalibi: Statim ut conuer/ fus ingemueris,faluus eris.Tüc uidebit inimica'mea& ope rietur confufione:qua nunc dicit ad me; Vbi eft díis deus tuus Videbo in eaultionem tuam:& erit quafi lutum pla/ tearum,at calcabitur ne amplius deluto δὲ paleis aegypti as extruat ciuitates. Cómentariorü ín Micheam prophet finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN NAHVM PROPHE TAM AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM PROEMIVM Vxta feptuaginta ínterpretes,in ordine prophetarü duodecim,poft Ioná Nahum j ponitursquía uidentur de eadem urbe prophetare.Scriptum fi quídem eft ín Iona: actus eft fermo dfiíad Ionam filium Amathi dicens:Surge& uade ín níníuen d uítatern magnam δὲ prxdíca ín ea:In Nahum uero iftud exordium eft: Affumptio níniue:liber uifionis Nahum helkefzi.Ieitur τοῦ de niniue PR metropoli,quz nuncuo i catur nínus,texunt uaticiníum. Porro ín hebraico poft Ionam wn quitur Nahum:qui interpretatur cófolator.Iam ením decem tribus ab affyríjs deductz fuerant cheas ponitur:& Mícheam fe in captiuitatem fub Ecechia rege iuda:fub quo etíam nunc in cófolationem populi tráfmigrati, aduerfum Gea n ἱ ζι [ut pun Mid tn. bana & ficat [ἀπ ΠΟ ore NIS Mn dni | gh, ..-.........................................................................................-.........ὕ. utr 9 das Fats θα Ίδη To api WX f, "orf ing; s Tim, Μι Νο ipi Gti fitiqy did tio ἀν Ἢ Uim ies " po ὯΝ jt η V Cos. 12, d 2 Cogm.a T$éSb “ΕΣ Nu25.c 1, Mada.2. c Actü.1, 3€ Egech.té,e Pro, s. b T ^in ΙΣΠ Φρ rdiquis qui fub Ecechia de tribu iuda δὲ beniamín ab fj(dem hoftibus obfidebantur:ut audí rentaflyríos quoqg a chaldais effe capíédos:ficut in confequétibus huius libri demonftrabítur, m Sdendum autéeft quoníá ηἰπίαε ín noftra língua de hebrzo fpeciofam fonat: fpeciofus auté mundus hic diciturzunde& apud eracos κόσμος ab ornatu nome accepít:quicqd nuncaduerfum niníuen díd£, de müdo figuralíter pradicarí.Quá ob caufam, aflumptio quà Lxx.interpretané λῆμμα, δζ Aquila ἅρμα interpretatus eft: apud hebrzos ΝΘ ponítur.i,graue onus: eo qd' eam aduerfus quá uidetur przmat:nec finat eleuare ceruicé.Potro qd'additur: Nahum helkefei:qui/ dam putát helkefeü patrem effe nahum:& fcdtm hebrzam traditioné etíam ipfum prophetam fuiffezcum helkefei ufqy hodie in galileauiculus fit:paruus quidé δὲ uix ruínís ueterà zdificiorá indicans υἱε[εἰσία: fed tamen notus iudzis:& mihi quoq; a círcüducente monftratus. Simul& hoc mr quod hzc ipfa uel affumptio, uel onus,uel pondus prophete uifio fit. Non ein loquítur ín ἐκσάσει, ας Motanus& Prifca Maximillag delyrant:fed qd prophetat/liber eft ui fionís íntelligentis uníuerfa quz loquítur:& pondus hoftiü facientís fuo populo uifion&. De ca fumatíone itaq; mundí fcdin αναγωγή», O paula δὲ euftochiü in confolationé fanctorü prophe tía texitur:ut quzcíiq; ín mundo uident, quafi prztereuntía& caduca contemnant:€ pra parét fead iudicij díem,ubí ultoraduerfusueros aflyrios futurus dominus eft. COMMENTARII HIERONYMI IN NAHVM PROPHETAM pg£ue cmulatoz τ vlcíícés οὔσ. Vox ,pphetee d! laudantis deum: qd? deaffyríjs populi fui fitultus iniuria.Siue iuxta altioré intellige^ tia: qd audiat - oci, tum fanctog fuog:,& in confumatione mii; 'fhus niniz ue:liber uifio/ εἶ furore δὲ iracuridia ultorexiftet. ς 4T fia patíéó z ma» nue fortitudíne,z mundás vió facíet ínnocenté.«Ὁ Ποπ cantius ín greco dicitur: κύριος μακρόθυμος κ) μεγάλε Ἡ. "9x ue νοῦ Kod αθωῶμ tvx Gioco. Eteftenfus: diu quide fceleris affyriorii patiens fuit,& magnanimitatis fuz forti/ tudine iniquitates eo/ :" rum fuftinuit,puocis S5fumptio eos ad poenitentiam: níniue:liber ui— éd da contépra boni/ tate dei:(cd?m cor im^ s fir aduer(arios nis Nahum hd fionis Nahum ponis thefz ινα entirefupplicia,«.; runt fibi ira in die irae: aüt m bonáà pat i kefei.:: helkefei. qui ante patiens fuit: temaccipiatur:& Pau 4 Déusamulator δὲ ulafcens dominus. nequad eos tandj mi lus apoftolus oftédit& rpg, ViIgfeinsdüs&ha; sEP. Vlafcs dominuscii das SORORIS ic Icens:Zelamini χα M"-»"-,.. — πίστα Κω bésfurorem: Vldfcsdris—furoremldfcens dominus— cerra: qi in bona RSEAK αν eR ef inhoftes fuos& irafcens| inaduerfarios fuos;& tol/ pum fiti eel in pfalmo: Ζευς do, ipfeinimicis fuis. lens ipfe inimicos fuos. parens eit qui fuften; mus tuzcomeditme. c omínüs patiens& magnus fortitudine,& mundans— tatomnes ruentes: δὲ Et helias: Zelàs inqt να: erigitelifos: qui fanat geatusfum dioomi, WOntacdet innocentem,: tribulatos corde:& al potiti deo ifrael. Phi; nees quog celum: δὲ Matathizlegimus.Et Simoné geloté apfm ie fuchrifti: qué Marcus euagelifta Simoné chananati uocat. Zelaturauté díis in faluté eorü quos gelatur:ut quos nó po tuit eius feruare clementia, feruet aemulatio. Vnde& ad hie rufalem quz ,ppter peccata nimia uifitatione celi& furoris eius nó merebat:in ecechíeleloquit deus:Zelus meus rece datate:£ nó irafcar ultra tibi. C'zdiu itaqs agebat poenitenz tia müidus,cofumatio illi? nó fiebat:poftds uero multiplica tainiqtate refrixerit charitas multorii: ita ut temptent etiá electi dei:tunc celator diis uenit in ultioné: non qd ipfefit inimicus δὲ ultor, qd? de diabolo dicitur:fed qd? inimica fit cius ultio:& quafi ignis lígna, foenum, ftipulaqs confumat: utpurum auri remaneat& argenti. b€f ellcífcene ofi 1 babere fürozé«€. Scd^m utràqp intelligentia: quia diligit diis qué corripit:& caftigat omnéfilium quem recipit; ideo iraíciturut qd? aduerfarium δὲ inimici fibi eft, tollat ex ho/ ftibus:& cótraríjs cogitatióibus fractís:fermonibufq fub; latis,in antiqui redeant ftatum. Deniq ín confequentibus ait:Dris patiens& longa fortitudo eius.Sed quia femel& hiftoriam exponere propofuimus, inimicos& hoftes dei intelligamus affyrios:in quos cuni diu patiés fuerit,pofiea * HEB. Disi tépéftate& in turbine ligat cotritiones eorii: & magna uirtus eius foluens inimícitid in carme,& nocenté nó fa ciensinnocenté:cü etiá qui nimi fibi applaudet cp argutus sep. Dis in cofumatione & cómotióe $0. 74 A. aduerfum niniuen uifio cernitur. Necerat parua cófolatio,tam hís qui iam αυτής feruiebát, c νἀ D Rom,2. à T$.146, à fuerit:nó meríto ,pprio fed mifericordia dei fit(aluat?.Licet ein dicat: Ecce ego tot annos feruio tibi, δὲ nund praceptiü tuii prateriui: τῇ qm bonus eft diis omnibus:& mifericor diz illius fup omnia opera eius:& omnes peccaucrüt;& in/ digent gloría dei:íuftificatus ab eo gratis audiet:An oculus tuus nequá eít:qa ego bor? fücAtqp ita fietzut i eo ipfo qd? arguit& ienofcit:nullü inoxiü abire patia£. Ὁ«ἑῥήσί t€ peftate«C. Pro tépeftate δὲ curbine σιυϊελείαμ 0) evosdes.op i: €ófumationé& cómotione Lxx.traftulerüclicet τ eo ubi nof pofuim? in tepeftate:& in hebrao fcribi£ YYAYO2 in cómo tionequog poffit intelligi. Hoc autem fignificat qd? in finé müidi uniuería moueant: iuxta illud qd? Ícriptü eft in Ag/ geo: Adhucfemel€ ego mouebo caelü& terra, mare δὲ ari; dà:& cà fuerintcuncta cómota,ut credánt uíz ἀπί q in eua ecio dicit:Ego fum uia€ uita δὲ ueritas. Et: Cü uenerit fi/ lius hominis in nubíb?. C. uibus mádat in Bfaia:ne pluát fup uineà imbrem:& ad quas peruenit uerítas dei:dicente píalmographo:Verítas tua ufcpad nubes. Tunc etiam ipfze nubes pphetz uidelicetanimaq fanctorü:que prius con ka iunctione Lucas.g Math.i0. L Ággei, 2.5 Iof.14.a Mar.i5.c Ea. s.b T$.55.b $5.105.€ Ε DE vaa Luc.18.b , fierit coclüi& terrai ma £uc.12,c. iunctionecarhis fuerat preerauata:eleuatzin fublime, te/ nuioris fubftantia fient:& in fcabellii pedum dei redacta: in extremis qbufcq inter angelos officijs miniftrabüt.Prio raquippe& antiquaquz ad caput ptinent,noffe non pote; runt, Álius uero nubes in cótrariam partéaccipiet:qd fem, per ferena conturbent; δὲ clarü folis ftellartiqp fumen,fua caligineni/ HEB. turbinz uic cus& tanturpratexereiX o— Sebulx puluis pedaü eius. fubiecte pofteadfice- P P poteftati,in puluerem £ommen.ll2ieronymi s Inaépans mare δὲ exiccans illud: δὲ omnía flumina. colles, orbis& terra δὲ cuncta moueantur.Si enirn in paf fioneeius folfugit,(axa fciffa funt:terra contremuit:multo magis in clarítate eius omnia rurbabuntur.Sed& figuralt, ter montes δὲ colles: fublimes χα δὲ potentes intelligen/ di funt:qui in aduentu diii profternentur humi: ac de folio fuo depofití pauimen to cohzrebunt.Facies ením domini fuper fa cientes mala: ut per/ dat de terra memo/ riam eorum, Tunc& SEP.& ín comotióe uía ei? & nubes puluís pedü ei?: redigant& innihili: ad defertum perducens... ERES d ἀν Suis dt dion»Hgp.Infirmátuseftbafan—sEp.Imminutaébafanitif|(5 Join: formi ἃ 4 Sucrepanemare-.&carmeP,&floflibanieláà&carmel?:&quacflorebát^ dabunt:hocpro fum; Suae de Pa tguit.Montés cómotifunt[ραπί defecerüt.Motesco Rin Brie uindicatu? eftdead; 80 eo:& collefdefolatifut? motifütabeo:&collescó— cius refpicerenonau/ uer(aríjsifraelem: qd? non grande fit eiafly/ rios deftruere: cuius maieftatis fit εὐ εἰς’ méta mutare.Vel cer? tequía femel de confu matione müdi effedi; ximus prophetíam:& hocfimpliciter accipi/ te:cum uenerit müdi confumatio& ptran/ ᾿& contremuit terra facie ci?:& orbis δὲ ος habitan v tesi co. Ante facie idi gna; e ftet inira furoris ei?. Indi; f.*-". tio ei? effufa ut ignis δέ petrz díflolutx funt ab .t eo.Bónus diis& cofortás - indie tribulatiois:& fciés fperantes requog δὲ fluuios fic cart, Sed mihi legenti illud ín pfalmis:Hoc maremagnü&fpacio- TE fumcibi reptilia quorü nó eft ntmerus: animafía parua οἵ magnis:ibi naues perambulat: Dracoifte qué formafti ad illudendü eizdignu uidetur bonitate δὲ clamentia dei: oém amaritudine δέ falfuginé maris fua' cominatione deftruere: Etregnanté in aquis humiliare dracone:& malicia exicca; regurgites:in quibus parua natant reptilia: quorii.non eft.. numerus:neq em digna funt numero qua ci dracone uer - fantur.Fiumina quoq ad defertii perducens,oém(ΔΗ πο minis(cientia, que fe cótra deü erigés, flumine cloquentize utitur,& uolubilitate uerborii, S tumentes contorqués gur gítes,cum míraculo fpectantiti fertur in pronü. Vide Pla/ tonem:fpecta Demofthenz: Tullii quoq» philofophüi pa^ riter& oratorem:& hareticorum principes intuere:de qui bus fuit Valens, Marcion, Bardefanes, Tacíanus:& de fluminibus nó ambiges.Sed hac omía cófumet diis iefus fpiritu oris fui:& deftruet illuminatíone aduétus fui:& ad deferta pducet.Símulqp cerne qd? iuxta títulü q infcribi£: Affumptio niniue, liber uifionis Nahum helkefei: recte& in niniue miüidus figuraliter intelligic:& mare ei?,eloquétize flumia,in cófumatioeficcan£, ὃ 4 Snfirmat? eft bafan«c. ἐλξίαφορι κῶς. per bafan δὲ carmelü& líbanü regione ubere δέ montes confitos,affyríj uaftitas demonftrat:qd ille po^ tens quonda& florens& plurimis gentibus imperàs,drio irafcente populádus fit.Sed δὲ de cófumatione mundi pof; fum? intelligere, qd potées quiqp& nobiles& nimijs opi; bus abüdantesrepente pereant:& dicat eis: Stulte hac no &teauferetur anja tuaa te:qua auté praparafti cuius erunte Porro(πὶ interprctationé nominü:quia bafan confufio/ nem δὲ ignominíam fonat:in confumatione mundi,omnia quz ígnominía& rubore digna funt,afferimus cii dris ue/ nerítinfirmari:& non folum peccata redigi in nihilü:fed& carmelti quoq: qui interpretat fcientia circüciftonis:& eos qui fibi uidétur in bonis opibus überes& florentes chrifto ueniente trepidare;& impleri illud qd? dicitur in euangelio: Cum ueneritfilius homínis,putas inueniet fidem fuper ter rameIncrefcente quippe iniquitate,refrigefcet charitas pluri morum,propter qu ueniet ira dei. c 4Γ Zb»ontee córiotí funt ab eo 2£.Poteft δὲ fimpliciter accipi qd in confümatióe mundi cum in maieftate(ua faluator uenerit,& imontes& tioís ei? qs ftabít:& qs refi-q q debunt. o«[2intefa cíéindígnatíonís eiue «C.Pro eo qd? nos po, fuimus: Et quis refi; ftet ín ira furoris eiusz apertíus interpretatus eft Symmachus:€ qs fuitinebit iram furo/ ris eiuf. Aut rarus igit aucnullus poterit tn^ ueniri:qui ira corripie te nó dignus fit: Nec erit ulla ania quz non paueat ad iudiciü dei: cum aftra quod non » fint munda ín οοπίρε» δα eius.Porro uerbum hebraicum'S3v^ qd& Aquila δὲ Lxx.fimiliter tranftulerüt νι σήσε]αυ Ji.refiftet:ad{18 intelli genti tráfferamus:de d in fcd^o regnorü libro& in primo paralipomenon dici£ fuper ira dei, eenere mafculino.Nul/ lig; dubium quin ibi ira dei diabolus íntelligatur;& angeli ου füt: δὲ cotracta eft ter raa facie ci?,uniuerfitas δὲ oés q habitát i ea. A facie ítz ei? qs fuftinebít:& qs refiftet in ira furoris eíus, Furor ei? cofumit pricipa; tus& petrz cótrítz füt ab co.Suauis dris expectáti/ bus εἴ i die tribulatiois:& cognofcens :peffimi qui mittüturad plectendos eos qui ira digni funt, Difficile itaq» reperietur 1n confumatione müdi:quí imacu latus δ΄ purus audeat dicere: Ecce uenit princeps miidi ifti? .& inuenit in menihil:& libera aduerfus eum fronte confi/ ftat. Contra aífyrios aut: fic fentiendüi, quía cii uenerit dris in tempeftate X turbine:ficcas babylonis imperiü, qd inter pretatur mare:& omnía eíus regna fubuertens,que intelli, guntur flumina:X potenti ubertatéqs cius ad nihili red, gés:qua μέ]αφορικῶς bafan δὲ carmeluf& flos libani& mó tes collefqs dicunt: ac latitudine imperij cócutiens, qua ον’ bis terra appellat:tüc nulla po:tia refiftere poterit irafcéti deo,& pplftm futi uindicati. e 4Γ 3udígnatio efuo effufa eft vtígnío zC.Pro eo qd?nos pofuim?,effuía eft: Ala iterpreta tus eft συελωνεύσθκ.Ι.εδθατα eft: Symmach?& Theodotio ἔσαξεμ, hoc eft ftillauit. Siue igitur conflata eft indignatio dei quafi ignis, fiue furor eius in fimilitudiné ftíllauit incen; dij:ut dura corda hominü qua petra uocant cótererétur& diffoluerent:utilis eft indignatio dei: quz diu per patien/ tía noftra peccata fuftentans: uix aliqri conflata eft:& ramé non tota ,prumpit in poena,fed modico ad nos(tillabit ar^ dore.Siauté(tilla indignatióis ei? cofumit principatus,ad uerfum quos nobis eft pugna colluctatio: qd fieret fi tota in nos ira dei funderct«Preftet iefus ut aufera£ cor lapideü: & mutet ín nobis corcarneii: duritiaqs πιο! τα poffit infe pracepta ἀπὶ fufcipe quz fcribunt; Sacrificiti enim deo fpi; ritus contribulatus:cor cótritii& humiliat deus non fper nit.Etut fciatis clamentià dei fonare quz dicta funt,nó fa ueritaté:in confequétibus dicite. f(| 3Ponus ofie« con; fortane«c. ΟἿ irafci coeperit gentibus& quond pot&ti(fi/ ma regna uaftare, Íciet eos q li funt:& non una tempeftate opprimet nauigates. Die aut tribulatióis(τ πὶ ἀναγωγὴμ, die intelligam? iudicij: de quo fcripfit Efaias: Ecce dies drii infanábilis uenit furoris& irz, ponereorbé terra defertüi: δὲ pétores pdere ex eo. Speremus in diio& p patiétia eius expectemus Iob.14:d ( ΞΞ δ S: lo m s i 0) / i4 qu fy Qi η g iw Ἢ t 1s 1) dd 5.6. 5; pio dicit: Et ptranfiui Té b cius: Et iter impiorü zin'Dabum A expectemusaduentü:utcü uenerit,bonü eum,nó iudicem y Timo.2.c fentiamus:& cognofcat uel(perátes uel timétes fe. Scit em diis eos q eius funt. a 4[ Et ín oíluuío pzctereüte«c. Dis patiens δὲ multa miferationis:& nó irafcet in finé: περ in zternii indignabit:fed οἴ creuerit malicia fup terra,& omis caro corruperit uiam fuam:inducet diluuiü qd prráfeatinó'qd? p^ maneat in eternuü. Có fumationé αὐτὸ fiue fi né facietloci eíus.i.di luuij:ut quó de im/ dilàuio pretereüte,confu matione faciet loci eius:& inítmícos eius pfequen£ te nebrz, Quid cogítatís có/ tra diim:confumationem ipfe facit:non confurget e duplex tribulatio. Qüia fi cut fpínz fe inuicé cople; ctuntur:fic conuíiutü eorü paríter potantíum confi metur:quafi ftipula αγία; & nó eft inuétus locuf peribit:Sic diluufj iter percat poft iram diii, fola apparéte claamen tia. d qdé&(cdm hiítoria intelligi pót: quia cum uaítauerit ifrael& quafi diluuio terram repromiffióis inundauerit,finem fa; at Fapriuiatis, adíc c tateplena. Ex té enim exi/ es eli priftinas reuo/: ι,: cádo:At ecótrario ini; bit cogitas contra domí; micoseiusaffyriosq— nut malicíam,mente per populü duxerüt in ca; xc e^ ptiuitaté, tenebra pfe; tractans P rauaricatione, quent. Qd αὔτ dixi; hzc dicit mus deifr& affyríjs, intelligi de confumatione mundi& de fanctis ac de pfecu; toribus fiue cótrarijs uirtutib? pót: qd?(anctorii deus poft itam mifereatur:pfecutores uero δὲ inimicos eorii qui elege runttenebras δὲ nó lucem:ipfz quas elegerüt tenebre com prahédat:mittent em in tenebras exteriores: ibi erit etus δὲ(tridor dentiü. Verb Ya Ώ qd' nos interpretati πα mus, loci eius: οὓς in duas oratióis ptes diuiferüt:ut Ya in prepofitioné de,uerterét.i.&zr0: YVYA V furgétes interpretare tur. επί Aquila ἀπὸ τῶν ἂνισαμ ένωμ inquit.i.acófurge tibus:Lxx.cófurgentes.i. τοὺς ἔπεγφρομιένουο, Theodotto, cófurgetibus ei.(3 uinta xditío,a cofureétibus illi. Solus Symmachus cii no(tra interpretatioe cófentiés ait: Etin dí luuio tranfeüite confumatione faciet loci cius. C) uidà de no ftris,cofurgétes& inimicos, Marcioné& οὖς ueteres hare ticos interpretant:q aduerfücreatoré difputat. a q[€Ouíd cogítatie zc.nó víndícabít bíe(n ídípm ín tríbulatíóc. Sym mach? apti?: NO fuítinebüt impetü fecüdz anguftiz. Theo dotio:Nó cófurget fecüda tribulatio. Loqt atit iuxta tropo logia aduerfum Marcioné:de ὃ fup diximus,& οὓς ueteres hareticos q bonii nefcio qué cófingétes dci: ipfü dicüt có fumatione müdi effe facturüi:& arguüt legis deii quafi cru; delitatis,qd? multos puniat:& pro peccatis irroget cruciat?, Ω υἱά ergo ait cótra diim cogitatiszipfeq creauit müdü:& confumatione eius faciet.(1 d fi uobis uidet crudelis, rigi/ d Gud. 1. e dus&cruentus qd in diluuio genus deleuit humani: fup Ἢ ΓΙ Exo.14, g fodoma δὲ gomorram igné& fulphuré pluít:egyptios fub/ ἝΝΩΣΙΣ merfitfluctibus: ifraelitarum cadauera ,pftrauit in eremo: fcitote e ideo ad prafens reddidiffefupplicia ne in eterni puniret, Certe aut uera funt quz pphete loquüt aut falfa, Si uera funt quz de fzueritate cíus uident dicere:Tpfi dixe rüt: Nó uindicabit diis bis in idípfü in tribulatióe.Sín aüt falía funt;& falfum eft hoc ῳ dicit: Nó cofurget duplex trí . bulatio:falfa eftergo δὲ crüdclitas quz in lege defcripta eft. Qs fiuerüeft ut negare nó poteriit dicéte;ppheta: Nó uin; dicabit dris bis in idipfum in tribulatione: ergo qui puniti funtpofteanó punien£.Si auteilli poftea punient:fcriptura menti&:qd diceré nefas eft. Receperunt ergo& q in diluuío picrat& fodomitz δὲ σογρεί& ifraelitz in folitudine, mala fua in üita fua. C) uarat hic aliquis:fi fidelis deprehefus in adulterio decolle£:qd de eo poftea fiat Aut em punie£,X fal s HEB. fperantes in fe,Et ín. fum eft hocqd' dicit: Νδ uindicabit dfis bis in idipfum in tribulatióe: Aut nó puniet:& optádü eftadulterís ut in pra A fentiarii breui& cita poena,cruciatus fruítrentur aternos. Ad qd rfidebimus: Deiiut omniürerii,ita& fuppliciorü quoq(cire méfuras:& nó preueniri fentétia iudicis:nec illi in peccator exercedae ο» ehinc poenz auferri SEP. sonos timctes fe. poteftatem:& magnü Et ín diluuio tranfeüte co p&iiymagnis diutut, A uz: Lu z,| hifgeluicrucíatibus; fumationé faciet:cófurgé Siqsauté punitus fit: tes& inímícoseiusperfe;— utillein lege q i(raelici - 2. cis maledixerat:& qui a gaetur tenebra. Q hid CO/ infabbato ligna colle; gítatíscótra drim:cofuma^ gerattalespoftcanon punírí: quía culpa le/ uis prafenti fupplicio cópéfata fit, Hebraus hüclocü ita expofuit: Quid putatis oaffy; τῇ iníqtatécótra drim cogitàtes:qd? populüi ifrl.i.duodecim trib? ufq: ad internetioné ipfeconfumat«Nó có; tíoné ipfe facien uindi; cabit bis in idipfum in tri/ bulatione. Q uia ufq; ad fundamenta fua redígent ín uepres:& quafi uoluo; lacircüdata comedetur,& quafi ftipula aríditate ple/ 4: furget duplex tribula; na. Ex te exibit cogita/ tio.i. non uobis tra/ tío contra domínum peífi— detiuda& hierfm: ἢ, ,] cut tradidit decé trib? tna cogitafis contraria,; δὲ famarià. br Guía hzc dicit ficut fptne fe ínuícé«c. "Tres differctias quas diis in parabola femétis pofuit: excepta terra bona qua af; fert trícefimüi& fexagefimüi δὲ cétefimü fructü: uidet mihi ,ppheta replicareunà quz iuxta uià ceciderit;& alià quz in ter lapides:& tertía qu inter fpinas: qd? quide δὲ apfus dé hisq fup fundamétü chriíti nó bene zdificabat:(uboftedit δ[αα effe q edificatlignü, foeni, ftipula. Igi£ ligna referam? 75 Mattb.rs,à 1L Cons.€ adid qd? nunc dicit: uia ufq; ad fundaméta fua redigen,:: turad uepres.Foenü uero ad id qd? fequi: Et ficut uoluo/ laque circiida£ comedet. Porro ftipula maniífefte refert ad ftipula:deq dici£:Et ficut ftipulaariditate plena.Propte rea ergo nó uindicabit diis bis in idipfum: qa malicia quae in auctoribus harefeos orta fuerat: ufq ad fundamentumi δέ ad radices fuas cofumet. Sed& fi qs ín eis videbat pom pá habereuerborü.i.folía inanía,tantü afpectu delectantía, ficut uoluola quz grace dicit σμίλαξ deuorabitur δὲ con fumet in nihili, Voluola aüt herba eft(imilis hederae, quae uitib^ δὲ uírgultis circiidari folet,& in lógü ferpe. 0 uicqd etià in eis uidet habere ροπηρᾶ fegetís,fed non habet fpicas δὲ grana fruméti:quafi ftípula ariditate plena tradet incen/ dio.Hoc fcdm Lxx. Catterü íuxta hebraicü uere haretico/ τῇ focdera δὲ neceffitudines quaft fpinz funt feinuícé cóple/ &entes:& cóuiuili eorüi atqp myftería: quia€ ipfi menfam diicà habere fe dícüt:fpinarü foedus eft, fimul uefcentium pariterq potantiü. Cü em ebríj de uinea fodomorü aduer/ fus conditoré rabido orc blafphemat:nóne cóuiuiii fentíü efteqd τ cü fuis cofumet auctoribus quafi ftipula aridita teplena, c&L rte eif exíbít cogítane τζ. Vere ab Πατεῖ cis exibit aduerfus drimínimica cogitatio.An nó uidet effe aduerfus deti malicia& prauaricatio: dicere, qd? Valétitius quafi abortíuü erratis fapienti extremi aditu createreme Nonne contra deü cogitatio eft Bafilidis impudica:& por/ tentofum ἄβραξας nomé qd prafert diio conditoric Porro quía docti ab hebrzis uolumus eorü quoq traditione feg: δέ noftris.i.chríítianis explanatione hiftoriz.demóftrare: Dicendü eft:Nó cófurget duplex tribulatio.i.nó capiet ab afTyrijs duz trib?:ficut capte funt dece, Si qdé dii adhuc in terra iuda funt affyríj& quafi fpina feinuice cóplectunt, lae tantes atq» gaudétes:ab angelo confumené: qi una nocte centii octogintaquing milia cafa funt hoftiü, Pulchre ὅσα exercitus eorii multitudine,ebriorüi conuiuio cóparauit:& ipfum cóuiuiü nó rofarü,nó liltorü dixit cfTe;non florü:fed ἘΠῚ ͵ ky fimile £onimen.bicronymi fimife(pinaram feinuic&complectétiti: qua femp tradunt igni:& quafi ftipula ariditate plena leui cóburunt ardore. ὦ Φ arit equit:Ex teexibit cogitans contra diim malicíá: a Ref, d mente ptractás prauaricatione: de Rabface intelligi uolunt kía,56,a αμ deallyrijs egrefTus)blafphemauerit dfim:& ρορϊο pfua/ dere uoluerit:ut defpe rans deauxilio diii,fe affyríjs traderet, non 3 HEB. Hzc dícit dóminus: deofedidolisferuim ἢ pfectífuerínt& íta plu rus. a€[l2gcoítoo.^ f dent δὲ mínue4t.luxta lier— eS: lic quoqg attodent manífeftus ὃ fefus:Lí eet inquit robufti fint allyríj:& fortitudo eo rum numero augea/ tur cunctarum gen/ tium: fic quoq» angc/ Ίο uaftante tondent. prranfibit: afflixi ce&no afflíoa te ultra:& nüc con/ terá uíream eíus de dorfo tuo:& uínda tua difrüpá. 5 Etpracdipietcóntra te dfis: QLuoemnumeusca η feminabif ex nomine pillorum acutz forci/ Ἠ 1 pinorepugnat:ita&—(to amplius:de domo dci numerus aduerfa— tui ínterficíam fculptile δὲ τῷ dei facili fuccifione z:- x tolleur:&perrafibir— coflatile: ροπᾶ fepulchrü affur uel effe defiitet: fiue uaftato exercitu fuo reuertetur ad pa; triam te fofpitem dere linqués.Rurfumep ad iudam& hierufalé fer mo dirigit: Afflixi te δέ non afiliga te ultra: a non qp perpetuá fecuritaté pollicea£ fed illius tantü téporis & ab illis hoftibus a quibus tunc obfideba£. Deniqp infert: Etnuncconterá uirgam eíus.i.affyrij de dorfo tuo: δέ uin/ cula tua difrüpa: Vel p metaphorá poteftaté eius fignificás: uel certeuirgam qua pcutere conabar:& uincula qua ca; ptiuis pabat:quáqj poffit& ob(idio claufz multitudinis ,p uinculis accipi.Porro iuxta Lxx.multo aliter eft fenfus. Ad huc em uidetur aduerfus eos loqui quibus fupra dixerat: Quid SORS contra diim: Et: Ex te exibit cogitario cótra diim peffima, cogitans cótraría. Hc ergo dícit dris regnás aquis mftis:fiue uirtutibus, quz dicunt aqua fup coclos: & pracipit eis:ut laudent drim:uel certe intellectibus& fa; pientiz δὲ doctrinis dei.Sicut enim flumina de uentre iüfti fluent,& fontes uberes in uita eterna, per uarías multipli/ cefqpfententias quibus imperat fermo diii:ita habét& hae; refiarchz aquas fuas,quibus imperant, E qua ex eorü prí; miü fonte manariit. Q, d'aüt feqt:Etfic diuident:uel de coe leftibus quz in fupnis deo feruitit uirtutibus intelligi pot: qd' unaquaqp ín fuo officio fit€ minifterio:uel de multipli/ ci uarietate fapiétiz: Ne quia dixerat regnans aquis multis: confufus& indifcretus fenfuti numerus putaretur: fed qd? unaquaq fententia diuifos habeat inter fe fenfus δὲ fepara tas materías propriafcqp ὑπτοθέσιο.Ναπη qd dicitur: Auditus tuus nóaudietur amplius:increpatio eft in eos, qui aduer; fus deü contraria cogitauerant:qd? oftenfis(ophifmatibus δὲ deapulis quibus dei populus irretiebatur: fermo eorü ultra nó currat:nec fufcipiat a populis.Sed δὲ hoc qd'infert: Etnunc conterá uirgam eius a te:& uinculatua difrumpà: pro ipfis dicit quibus fit cóminatio, ut nequad$ czdátur a diabolo δὲ οἱ fubiecti fint,quo auctore tanta excogitauerat atqp cófinxerant. Conteretur ergo imperium eíus in eos:& uíncula quíbus peccantiü anima ligabané,difrüpétur a fer mone dei:dícéte hís qui in uinculis προς b 4[£tp?e cípíct cótra te οο cc. Ideo plus pofui de Lxx. interpretib?: qm fecüda περικοπὴ ἃ priorinó poterat fepari.In eo em qd? dicitur: quía inhonoratus es: pro ἅ Quinta editio pofuit ὅτι UPpidoxe, Lxx. tranttulerunt,qa ucloces.i.óvi ταχεῖς, qd? in hebraico legitur hy*2. Veloces auté nifi ad ínferio; ris capituli pedes retulerís, pédet fententia, Itacp iuxta con f uetudiné meà primi hiftoría,& poftea uulgatz zditionis fententia uentilabo.Pracipiet inquít conitra te díis;o affuri' c tuü:qa ínhonorat?es.Ecce fup motes pedes cuágeli; gátís δὲ annuncíátis pacé Celebra iuda. feftiuitates tuas ut qd paffurus es:non fortuita δὲ abfqsafid iudice ueniatr: fed deo pronticiante patiaris. Non feminabit ex nomie tuo amplíus:ftatim quippe niniué reuerfus f ennacherib a filíjs. fuis occifus eft.Lege Efaiam,& occifus in domo dei fui quà: adoraturus intrauerat. Hoc eft ei qd'ait:de domo dei tui. interficía:inde punie/ ris unde fperabas au: xlii, Erit fculptile&. conflatile fepulchrum: $Ep, Hec dicit dominus regnans aquís multis:& S: tuü:utiter aras X pul, fic diuidentur& auditus uinaria adorantis ido tuus nó audietur ampli?: la fanguis nefarius εἰν funda£.IuxtaLxx.au,“Ὁ & nuncconteram uirgam eíus a te:& uincula eíus dif rumpam. Et precipiet de te dns: non feminabi£ ex nomine tuo atnplíus: de domo dei tui difpdà ἔσαν Ραϊία,δὲ conflatilia: poná fepulchrum ταῦ: quía ue/ loces, ecce fuper montes pedes euágelícantis&an/ ο nuncíátis pacem. Celebra iuda feftiuitates tuas, Ὁ redde tem interpretes cum fequitur: Non femi/ nabitur inquit ex noz mine tuo amplius.Ne quad o haretici anta tibus ueftrís fufcipiet: nomina: quz prius in: uocauerant fup terras: fuas:ficut in qdragefiz: mooctauo pfalmo fiz guraliter canit.Et pde rítuobis hac ipfa cefz, fatio fatióis qua pri: animá feminatis: der; inde eius in quo femiz: nabat interficere con, pus fueuerat. Morient er^ o tibi errorüi dogmata:fed& tu qui prius tibi uiuere uide: πε morieris errori:& bono tuo mortuus, idola qua co: lebas habebis fepulchrü. Atq íta fiet ut de pectore. tuo,qd: ante templü dei tui qué fimulaueras fuerat: offies auferan£errores, Hac auté euenient tibi qui quondá aduerfus diim: contraria cogitabas:cü dei fermo qui femp afcédit in mon. tes,ín animas uidelicet excelfas atcp fublimes: ad te uelociz. ter uenerit,calcatifcp priorü errorü fluctibus,& in tráquillii redactis:pacétibi fidei fenfum«p reddiderit. Ignofcite proli* xitati:nó ei poffum δὲ hiftoriam& tropologia feques bre/ uiter utrücp cóprehédere: maxime cii€ interpretationis ua rietate torquear,& aduerfus confcientià mea cogar interdit; uulgatz δα δίς cofequetià texere. c€[ Ecce ftip móreo cC. Paulifp Lxx. interpretes differ qa& ipfa capita apud eos interpretatióis uarietate cófufa funt. Cüq hiftoria breuitet" expofuero,zditioné eog,meo eloqo tépabo. In palipome/ nó feribit libro: Q2 obfidéte Sénacherib hierfm,in ρτῖο m& fé pafcha facere nó potuerüt. Carfo aüt p angeli exercitu ci? δὲ fuga ac morte eíus nüciata,in feciido méfe(ama feftiuita/ te páfchz dié celebrarint. ΩΣ ergo dicittale eft:O iuda q rez gnas i híerfm noli effe follicit? interfe&to hofte tuo in téplo dei fui: Ecce uenittibi nücius,montes collefqy trafcurrés:& quafi de fublimi fpecula procul nuncias fennacherib mor; tuii: urbem eíus imperio liberata. Celebra fefta, reddeuo/ ta pnece ínimici:qua pollicitus es deo:nequadp ultra ριγᾷ (ibit p teprauaricator& χπτοσάϊασ᾽,, hoc enim interpretatut ΌΥ 53 Totus interijt.i.exercitus δὲ rex δὲ imperiü affyrioz rum penitus cóciderüt. Et hoc quide iuxta litera: ceterum fcd'm ἀναγωγὴμ dicitur ad ecclefia:dicif ad anias ἀπ có/ fitentes:quía diabolus qui te prius populabatur δὲ grauiffi mo przmebat iugo:in idolis& cii idolís qua fabricat? fue; rat piít:celebra feftiuitates tuas& redde dco uota tua:canes, cum angelis iugiter:nequad, eim ultra p τε tranfibit be!ial:: de ἃ dicit& Apfus: Quz cómunicatio chrifti& belialéqa, fubuerfa niniue totus interijt.Si qii grauitfima pfecutio fue rit:qualis fub Valeriano& Decio& Maximiano: δὲ ἀπ[ ul», tio apparuerit in aduerfaríjs cius:dicam? ad ecclefia: Cele/ bra iuda feftiuitates tuas& redde uota tua«€. Ὁ([ e elebra (υάα feftíuttates tuae«C. Semel dixi iuxta interpretatióis ua rietaté capla qq ἱρία aliter didiniri:& nó poffecii capitulhe braica interpretatiois couenire.Itag qd nunc dicic, huiufce modi eít fuperioribus iüge qd^ deceptorü ex dogma/...^^ gie "Ns jt "i μια | ῳ μα μι pique η ἀπ ἴ(ἰάϊο i Copt '- ἀπ] ΓΝ | πμ ου απ ο... | ἐμ μια Joc pit(pt ματ! | pbxltiont | Απ minu νο. | 6 M aj E(257"δ Ἐς N À 1ς | quinti μαμὰ a μπα - ΠῚ " parum! ΠΣ ΠΝ dicato &mitidfs; fel ἤ «Jr ΠΙΟ | iac Mn Gimaimol Cütpfos diruit | rari MAIUT 1parasta | i i Allegoría Rit tg (in! ipie R^ Sapit$.c Io, 20.€ (0i Efa57.g To.t14a V Co..g ^ , ἢ Ww jr iul A dn gu tàp5nb Hebe.7. b Mattb, a Zin fiabum modieft: O ecclefiaftice quia de aduerfariorii tuorti nomie ultranó feminabit:& uirga eorü contrita eft:& uincula dif/ fipata funt:& uenit qui tibi annuncíaret pacem:celebra fe/ füuitates tuas:non in uino& epulis:ut carnei(πάσα exifti/ mant:íed in fpiritualibus delitijs& uoluptate torretitis,O iuda redde uota tua: quia nequaq ultra p^ tranftent inimici q te adducát in uetuftaté: HEB, tuas:& redde uota tua: quía nó adijciet ultra boc éftq te uolüt ima;; à hos:Qumqd'ueus— uhiuerfüsperijt. Ca. II eít(eneícit:& qd? fene; ἜΝ; difa (citperditioni ,pximü cenait qui dip eít. Cópletus eít mun cat i facie tua σα] dus:cófumptus eft ad itediensobíidio uerfarius: uenit tibi chriftus qui priusin/ nem:contéplare uíam:con fufflaueratin facie tuà fortà lumbos: robora uit/ cum te delimo finge/ veu pd ret:& poft refurreétio— tutem ualde:qin[icut réd/ néquogin(ufiansin^ didit dris füperbíze iacob: facien apoftolorü ait: Accipite fpiritüfctim: ipfeeft q te liberat de tribulatione. Vaftata ein ninitie δὲ tranfeüte mido: tribulatio Qd fic reddet fuperbizxe ífrael quía uaftatores diffipaue/ runt cos:X propagines co b ruim corruperüt. Clypelis ertranfiet, Ca, 1 uuo SE ger Gxcendít d fortiü ei? ignítus:uiri exer eoe". citusincocdineissienex ha ecelIitate um;;: : compellor bena: eins in dicprepa/ quafinterfaxa& fco;— rationis cius: agitatores pulos irniriéte naufra/ confopiti gio:ftc inter hiftoríani & allegoría orationis:: mez-curíum flectere, πε fubito impingatattédere. Siqdé íuxta fabulas poetari: Dextrü fcylla latus leuura implacata charybdis:obfidet. Si faxa fugimüs,incurrimus in profun dü: fi cótortos uertíces cuitamus, in faxa deferimur. Teftis et mihi dris:meoimía quz cdm hebraici differo: nó dep prio fenfuloq, qd? arguit in pfeudoprophcetis: fed hebraco; τῇ fequi expofitione, a quibus nó modico tépore cruditus, debeo meis fimpliciter indicare quz didici. Certe ínlecto/ ris eritarbítrio ο utrüds pcurrerit qd magís fequi debeat iudicare. Ad niniuen igitur nunc fermo cóuertitur:& hinc uel maxime obfcuri funt,ppheta:qd repente dü aliud agi, adalios pfona mutatur: dicit εἰ: Afcédit ad te nabucho/ donofor qui te obfideat: qui anteos tuii uaftet agros, pfe/ quatur agrícolas,rura popultur:qui tc quoq ipfam dauf ΕἸ teneat.) uia(γα ibi iminet bellü:ecce gaudes ,ppheta nüc pracino:contéplare diligenter& confpice:& quid tibi eue/ niat intuere. Conforta lumbos.i.accingere: robora uirtuté ualde:hoc eft,exercitus congrega: Q.uta ficut ultus eft dris iudam de fupbia fennacherib interfecto exercitu eius ín iu/ dza:& ipfo quoqpa filijs fuis iugulato:fic ulcifcetur ifrael.i. decem tribus quaa níniue poffident. ντα em δὲ iuda& ifrael uatauerüt δὲ euerterüt afTyríj:& fub metaphora uitís, amborüi ,ppagines corruperüt. ἃ€[£ ontéplare víatn te/ ne lumbü cofoztare τί, Tria pracipiun£ iuda. Primi ut có/ temple uiam:& iter per qd ambulaturus cft,diligeter afpi/ ciat:íuxta illud qd? in Hieremía fcríptum eft:State in uíjs δὲ interrogate femitas aternas:& uidete qua fituia bona& ambulate n ea: ut cum fteterimus in ufjs multis: ueniam? ad cà υἱᾶ que dicit: Ego fum uía. Deinde dicit ei ut teneat lumbi.i.utpoft electione uiz mortificet corpus futi:& fer/ uítuti fubíjciat:xne quafi rex& magifter alijs praedicans, ipfe reprobus inueniatur. Loneü eft nunc dicere qd' uirtus dia/ boli uel maxíme fit in lumbis:& qd? ad dauíd repromiffio Παῖς πα lumbi tui ροπᾶ fup thronü tuü.Et illud apfi: Adhucein in lumbo patris fui erat abrahzleui,qri iuit in occurfum abraham melchi(edech. Et gp Ioannes gona pelli, Και cea cingit:& cp a faluatore difcipulis impat:Sint lübi ueftri pracincti, Et Άρῆς ad ephefios: Stati ergo accini&ti lumbos ueftros in ueritate:licet em ecce, plurimum preftéet,S ui; tz contínentía fuper mortificatione lumborü: tàmen nihil €os íta mortificat tt cognitio ueritatis; Vii dicit: accingite Iübos ueftros in uerí/ | dd nal tate. Si em ueritas eft nequadp apponét ultra ut ptranfeát in uetuftaté:co/ pletum eft:cofümatü eft: afcedit ifufflas i facie tuà, bos fuos mortíficauit nimis,elegiíti inqtuià tenuifti lumbü: αι’ erués detribulatioe.Ca.]I— me Brute μι pelis : z ja:2.,í, pugnareci hoftibus; 8 Ontép ἰᾶτο uíá:te Etne forte díffidasida nelumbutm:con/— turtibi caufa cut fpe fortàreroboreue ἴδ: Auertit inqt diis cótumelia iacob;ficut cotumelia ifr qd'am biguü eft:aut ein ipfi? iacób cotumelia d c terí( faciebat iniuriam auertit: aut cotumelià quà ab altj(fuftinebat iacob auertit diis.Sed inihi uide£ meli? effe ut cotümelia quà ία’ cob folebat catéris fa; ceré a diio fit auería; Non em tanta uirtu tis eft, ab alijs factám iniuria fuftinere: quà» tz gratie diii eft;placi dü,mitéjatcp tranquil lum iníurià facerenó poffe. Q uarit ἀπ auerfa eft iniurià iacob: ficut auerfa fue rat& i(raele Poítdj luctatus eft iacob cüanigelo:ifraelis no τη meruitaccipe;& quia uidit deum,iniuria facere ceffauit, Sicut ergo ifrael fenfus uel uir uidens deum,& femper de deo cogitans facere ncfcit iniuria: fic omis procacitas& có/ tumelia auerfa eft atacob:hoc eíta fupplátatore:ab eo qui adhuc ín certamine pofitus fupplaniéat inimicos; Vtautem fcíatnus quo iniuría in malà párté áccipiat: falomon teftis eft dicens:Oculus coritumeliofi,lingua iniqua. Q) uo αὐτῷ fcd^m utrád intelligeritiam iniuria auerfa fit ab iacob: quae pti? auería fuerat ab ifrael:fequés fermo declarat: Q,uia ex cutiétes excufferunt eos:& flagella eorii demoliti funt, fiue corruperüt. Angeli inquit fingulorü qui quotídie uiderit fa ciem patris:quicqd in iacob& ifrael adhaferat puluetis,ex/ cufferüt. Vri δὲ Petro lauant pedes.Et per pphetà dicit: Ex; cute pulueréX exurge hierufalé. Difcipulis quoda faltiato re przcipit: Excutice pulueré pedi ueftrorü. Et in pfalrís fcripti et:Sicut fagitta in manu potenitis:ita filij excufTo:. Aaerfa cft itaqy mes ad cótumelía ,pmpta,a uero iacob& a uero{ἴα qcqd i eis terrenü fuerat:& de iferíori fece cócre tü:hoc miniftfis angelis fiue monitorib? ac mgris excuffü eft atqj miüdatü:q no folu excufferüt eos,fed uitia qp quae ad ρῇς tatüfenfus uoluptate demulcét:& i modü flagellon: ac,ppaginü ᾧ abfq fructu folijs plena(Πε diffipauerut:dice te drio:Oém ,ῥραρίηξ qux ín me manet δὲ fructü affert, pr me? miidatut fructü magis afferat: qp aüt in me nó manet, δὲ fructu nonaffert, pater meus pracidet& iri igne rnittet. b 4]£lypeuofo:triá cíuoígtiítus zc. Scd^m hiftoria aduerfü nititue ordo feqt: δὲ defcribit babylonios: exercit? cótra eà uetiiens, OQ d'aütait:Ignez habena curtrü in ardentibus Io ris,uelocitatépraparatiü ftenificát:& quafi&ioxlibie prae, pararitiüi fead pralii pompa narrat, Cómixtimq; nunc de ifrael quz olim paffus fit:nunc deafTyrío quid fecerit:nutie debabyloníjs que exerceant in affyrios fcriptura οδεοχίζ. Non eítergo ait mirü fita uelociter ad uaftadü ueniat:cum agítatores δὲ fortes uel ifraelante uel poftea affyriog: fuerint k 4^ confopitiheméter: qm auertit. dris cotutreliá íacob ficit con; tumelíá{{π|: qa excuciétes excufleranteos:& ppagi/ nes eorum demolíti funt. Arma potétix eius ex ho; mínibus:uiros fortes illu^ détes in ignethabenz cur; ruüm íti díe przparatio/ nis cíus:€ equites tíme/ buntin Ἢ$e^76 Lucie Ephe.6; ς fto mente crediditilüz in chrifto.Tertío prz cipit, cofortare y'tüte D Tro.r7. Mattb.rS. b Tob 15.a EHía.52.a Mattb.1o.b TS$.126,a Mattbag, b cofopiti.Rurfumq ad defcriptionis ordine rediens: Tanta eftinquit multitudo uenientiü;ut cómixtü agmen fit in iti nere,& difcerni nequeat.Ipfe quoq; quadriga: dum uia nó teperiüt,prz multitudineinter fe collidunt in plateis. Afpe/ έτυσ babyloniorüi quafilampades, quafi fulgura diícarren/ £onmen.IDicronymi muros. Tantus quippe éos uenictis ἀ4Π| terrorinuadet;S& tà. imbecilles ad repugnandum erunt:ut ad termínos mundi fugiant:quibus quafi muris mundus includitur& ambit: & praparabuntfe ad refiftendü. C) τι fi quis inimicum fu gíat,non audens eirefiftere: cum ad folitudinem uenerit:fi tia:ut anteuifu aduer; farios terreant dj mu; crone profternat, Τῦς vecordabit affur for; tium fuorií:& quzret €os α ín itineribus cor ruertit:& afcendet ue/ lociter muros níniue: ac ppter obfidionem longiffima ad depellé dos atus praparabit umbracula. Sed quid ideft edificare domü nifi diis xdificauerite Quid iuuat daudere portas ds düif referat? Apte funt porte nini ueque ad inftar flu; minü habebat ciuiü mititudine:& téplü.i. regnü eius deftructi eft;& miles captiuus abductus eft: hoc eft omnes dudi funt in HER. conffopiti funt:in íti/ neribus conturbati funt: quadriezcollifz füt ín pla (εἰς. Aípcctus earü quafi lápades,quafi fuleura dif currentía. Recordabi£ for tium Πο»; ruét ín ítínerí/ bus fuís: uelociter afcedet muros eíus,& prxparabi; turumbraculü. Portz flu; uiorü apertz funt,& tem/ plum ad folum dírutü eft: & miles captiu? abductus eft;& ancille eíus minabá tur,zemétes ut columbz, sEp. büt in exitib?& εὐ den£ curruf& collidentín plateis, Afpectus eorum uafi lápades ignis,& dfi lgura difcurrentía:& co memorabunf£ optimates con: δὲ fugiet ín diebus:& infírmabüt ín itínere fuo: δὲ feftinabütad muros:& praparabüt ppugnacula fua: portz cíuítatü aptz füt:& regalía cociderüt: δὲ fubftantia reuelata eft:€ ipfa afcendebar, δὲ ancillze eius ducebant ficut colum forte hoftis fequatur, neceffitate' cogitur re/ pugnare, Verum illis hoc cogitantibus uni; uería quz ab eis obté/ ta fuerant& poffeffa, Aferentur in mediü: & apient porte quas clauferant,& regna eo rum cadent:& fubftà; tia.i.diuitiz reuelabtt tur. Ipfaautem müdi fubftátia& omnes an cillz ei? poftdj fechri,--.fto fubiecerint,& ei fer uire cocperint:ducené late ats gaudétes,& ex intimo confeffionis corde credentes:ita ut columbag: munditia comparent: murmu/ rabunt feu loquentur in cordib? fuis:Et tüc adimplebi£ qd in fer murtmurátes in cordibus fuís,Et niniué quafi pifci; na aquarum aqua eius: Ipfi uero fugerunt; State, babylonem. Ancillas uero niniueper meta; phoráminores urbes & uiculos& caftella intellige. Vel certeca; puuemuheesminv ας δὲ nó cita renertatt büt ante ora uictope: ditipite tantufc terror erit, ut iripite mein fingultus 468 δὲ :"ululatü erüpat dolor:fed itr fe tacitegemat:& obfcuro mur mure deuorétlachrymaf in moré muf(fitátiü colübare.Haec iuxta hebraícà traditionem. Nuncueniamus ad Lxx.tranf latores:([ xcutíentee d excufferüt lacob δὲ ifrael,& flagel la cog: diffipauerüit:arma quoq; quz dü cotumchofi effent habere cófueuerát:& quibus infirmos quoftqp opprefferat confregerunt:& hocno folum fecerunt;uerüctíà uiros for; tes qui illudebat in igne difperdiderüt. Cófydera an poffis uiros fortes dicere illudétes ín igne, fortitudines cótrarías quz miniftrát ardétib? raculis diaboli:q fortes δὲ illudétes quondàin igne iacob δὲ ifrael habebát curruf& equos qui bus conciti ferebant in bellü in díe preparatiois fuz. Horü igit curruti habenz δὲ equites cóturbabunt in itinerib?:& collident in plateis: qii illuftratione ἀΠ| iacob& ifrael illu/ ftrato:tam demones d hi qui eog: feruiunt uolütati,a diio fubuertent. Poffum? hzc& de primo eius adu&tu intelli; gere,qii uiri fortes δὲ agitatores curruüi& equites loquebà; Mattb.$,d tur: υἱά nobis δὲ tibi fili dauid:uenifti ante tempus tor? quere nos«Sed qim femel ,pphetià contra niniuen de cófu; matione müdi accepimus:melius eft ut dicamus arma po; tentiz diaboli tunc tolli ab hoibus:& míniftros cius fortes q illudébathoibus ín igne. Os em adulterátes quafi cliba hus corda eorüi:uincula quoq; qbus captiui ducebant in αἰτία, δζ afcenfores curtuü relaxari. Timebüt em equites in exitibus:hoc eft in cófümatione müidi:& cófundent& col^ lidené currus ín plateis:) uauis em lata& fpacíofa uia fit, qua ducit ad morté:tamen preffura téporis coartati,rectü iter inuenirenó poterunt:fed in feíriuice collident:& nihilo minus fpirabtntueterem furorem:& quafi fulgura huc il/ Lutc.16.c lucqy diícurrét. Videbam inquit diis fathana quafi fulgur de coelo cadentéQ) d" cii diabolus& oes optimates eius in tellexerint;récordábun£ cófumatióis qua olim fuerat prz; dicta,& fugiét in diebus: Nequad, em uerfabunt in nocti bus fed clarefcéte die, tenebra fugabüt& infirmabüt itíne/ tcinó jpficiétes nec explentes conatus fuos:& feftinabüt ad bz loquentes ín cordibus fuis.Etniniue ficut pifcina aquaráü aqux eius:& ipfi fugientes non fteterunt: xagefimofeptio pfal, mo de uíctoría dicit faluatoris: Afcendens in altií captiuá duxit captiuitatem. a«[€t i refpi; Míníuequafi pífcínaa/ & foneracquir eipicerer, Quarum aquecíue cc. P Manifeftü eft qd? ciui tatibus niniue(ds fi/ lias eius fcriptura cognominat)in captiuitate deductis:ipfa niniue quz tantos nutrierat populos: ut pifcinarum aquis compararentur, inutilem habeat multitudinem: dum nul; lus eft qui refiftat δὲ irruentium babyloniorum ímpetum ferat. Habebat enim populos qui tinmmodo fugerent: δέ clamáte matre:State,ftate:claudite portas,muros afcendi; te:hoftibus repugnate:nullus effet qui rcuerteret: nemo q refpiceret ad matre: fed oines terga uertentes,prade inimi, corum defererent ciuitatem, Vnde dicitur ad babylonios: quía illi fugerunt, diripiteargentum:X tanto tempore con; gregataf opes fubita uaftatióe pradamini.Nó cin€ finis di uitiarum,fuppellectilis& uaforum:qua in niniue condita funt:nec poteftís tantii rapere, quantü ad diripiendum illa feprabet.Sed quia niniuen fpeciofam,id eít müidum femel diximus: uideamus quz piícina fit müdi. Non ait fcriptu/ τα aquz niniue fint quafi aqua maris,nec quafi aquae f'uminum,nec quafi aquz fontium,nec quafi aqua puteo; rum:fed quafi aqua pifcinze: Vt quomodo in Hremiipo pulus argui£:qui dereliquit fonté aqua uiuz,& fodit(ibi lacus contrítos quinon poffunt aquam continere:fic& nil niueomnes aqua iliz fint que de coclo ceciderint:& anti; quá altitudinem relinquétes, in ima lapfz fint. Omnia em dogmata midi huius qua extra fon tem funt ecclefta:hor: tumqp fignatum:nec poffunt dicere: Fluminis impetus la/ tificat ciuitatem dei: Nec de illis aquis funt qua fuper coe/ los laudent nomen domini:dpuis magna uideantur,tamen parua funt& anguífto fine conclufa. Nec moueatquempia quia pifcínam in malam partem accepimus: illa pifcina ad quà Efaías filius Amos propheta iubetur afcendere: Ibi enim cum additamento dicitur: Pifcina aqueductus:&€ pifcina fullonis: quz fordes lauare confueuit:& macu’ las ueftium eluere. Ο uz quía in fublimi pofita eít: ideo ad eam propheta iubetur afcendere:& in occurfum regis de duobus ambuftis torribus uictoriam polliceri, Sequi tur:Fugientes non ftcterunt; habitatores uidelicet niniue. Primum ἤ pon "m| (ti 0 G qu εἰμι! j^ gm: ΚΠ) indo εἰ.) clu qub nis Ptr paran gig mmu 44 vico dic κί mala visit nm] dich pida a frs iue (n Ahab podra fcri καρ μιὰ lo Sd εἰ quiate png | pum — pranis: motos | ὑπίας Πα | titia iuis dir ficat) Fi ddnde ἀν ΤΠ] Una Patr (inter: μιν ἥ, UID Tapis ..Miqutg Hirelà μή ltiitin Cri dioi Ottoni δη Bore df ΠΝ * Stile Nr cs Ea. A."δν “Τη i yj lbi mfi πε ἂν ouod πι Juni d "ἢ dii qus lit) bi v tij δ Leu et14. qirico dicitur: Cumle diy t Ka isi ims lt d mmu d] vis inu Hiero 5.5 ΦΞι41.Ὁ Zach.s. e Exo.14.f 5.37.8 Εἰλ,51.8 T$426,2 : audiretloquenté do; zin'Dabum Primum quidem deum fugerenon debuerant: deinde cti fifugerant, aliquando ftare debebant: Magna enim diffe; rentia eft inter eum qui fugit δὲ(tetit:& qui fugiens nundg ftetit. Qui enim ftat, fugere ceffauit: qui non ftat, femper ín fuga profectus eft. In tanta ergo turba fugiétium nullus erat qui refpiceret,& ageret poenitétiam:& Rer fe HEB. diripite argentum: díripite aurum:& non eft finis diuitíarum ex omní/ minum: Reuertímini ad me filij reuertétes: & fanabo cótritiones ewe Vnde& n/ busuafis defyderabilib?. us loquitur ín pfal;(Y. 2;; mis:Perítfugaame." L'iflipata eft& fciffa& di Hocipfamputo&le^ lacerata,& cor tabefcens: pra fignificare myfte; Ἰ f* rium,fuper qua in Le;& diffolutío genuum δὲ defectio ín cunctis reni 7 bus:& fades omníum fi; cut níeredo olla, profus a facerdote ex; tra caftra fuerit fepara tus:fi(teteritlepra;pu rum effehominem,& miidari eum qui qua fi leprofus fuerat ab; ic&tus:S redire ad ca fira,& habitareinpo/—. pulo.Sin αὐτὸ( inquit) diffufa fuerit lepra,íd eft nó fteterit, fed creuerit:& in malo habuerit profecti:& mutauerit co/ lorem priftinz fanitatis: tunc lepra maunifeftiffime compro baturab eo qui habet fcientiam infpiciende& purgandze leprz. Sed δὲ nobis precipit a uero falomoneut habitem? in hierufalé,nec und egrediamur ex ει ΩΣ fi fugerit nos,id quodante nobis fuerat fubiectum:& ierit ad Allophylos: fion egrediamur muros ciuitatís noftrz:nec fequamur fu; gitiuorum ueftigia:ne dum uolumus faluare fugiétes, ipfi pereamus: quin potius diímíttamus, ut mortui fepeliant mortuos fuos: δὲ(candalicanté oculum, manii,& pedem: dum liceteruamus& abícidamus a nobis. QC) d'auté dicit: Diripiebantargentü, diripiebátauri:& nó erat finis orna; méti εἰ: aggrauata eft fup omia uafa cócupifcentiz fuz:de aquís dicit niniue,& defugiétib? q fugerat δὲ non fteterüt, neq erat q refpiceret:& qui nó folü fugiffe δὲ non refpexife cótenti,infuper diripiebatargentü: quicquid in müdo ui/ debatur eloquij:diripiebantaurum, quicquid preclarum fententiarü erat in doctrina(ρου, ut ornarent níniuen: ut dogmata fua omni fenfuum uerborüiqy flore componerét. Propter qd? aggrauata eft níniue fuper omnia uafa cócupi/ fcentíz fue:quanto enim plus habebat multam auri& ar; genti poffeffione,& uariam fuppelle&ilé, qua erat grauis: tanto magis ipfa aggrauabat,qua grauia diligebat. Vnde & iniquitas in Zacharia fuper talenti plumbi fedet:& egy τῇ qui erat peccatis graues, dimerfi f us in mareutplum um.Et ex pfona peccatoris dicit in pfalmo: Q, uafi onus Mati$ig.d graueaggrauatz funt fup me.Et petrus qui ante leuis pen, dulogreffu calcabatundas:poftq; infidelitate aggrauatus, uorabat a fluctibus;manu domini fubleuatur. a«[ δι’ pataeft« fcíffa τ oílacerata«C. Sub metaphora captíuz mu lieris,niniue diífipata,(cifTa, lacerata defcribitur: tabefcente corde, diíTolutis genibus,renibufqs cófractis:& qd? omniü habitatorü eius pra terrore hoftii,& magnitudine metus, facies in ollarum fimilitudine uideantur exuftz, tabidz,& pallore deformes.Porro iuxta Lxx. altíus intelligendi eft, quid fignificet excuffio,redifcuffio. Cui de populo dei eft: & quafi homo aliquando peccauit,& reuertitur ad príftinü ftatum,quafi hierufalem dicitur ei: Excute pulueré pedum tuorü,& confurgehierufale. Et qui talís eft ut poftqs fuerit: excuffus,in fagittas dei tranfire mereat:& a domino cótra inimícos tendí,canit de eo: Sicut fagitta in manu potétis: ita filij excuffori. πο ueftígia eíus quafi ingredientis fu perterram afpería fuerint puluere,audiet a faluatore: Excu tite puluerem pedum ueftrorü in teftimoniü illis: haud du bium quín eos dicat, qui recipere noluerunt praedicantes. Ω αἱ uero deniniue eft, qua aggrauata eft fup omnia uafa e Vbi éfthabitaculum leonum,& paícua catulorum leo numzad quam íuítleo ut ingrederetur illuc catulusleo; σε n ο, 7 . cGcupifcentiz fuaiftenon femel excutitur fed fréquenter. Etpoftdá rurfus fuerit excuffus,& fuperficies illis emun/ data:ne quíd intrinfecus fordium maneat:fit etiam ei ebu/ litio qua fignificantius in graeco dicirur ἐκβρασμιὸς t,pprie fiquidem£xPpacuoo in iftiufmodi rebus poni£: cum qd? là tebat intrinfec?, erum Γκ.: Mem,. pitinfaciíé. Vndepa/ SEP. diripiebant atgentü* pur quog qua poft diripiebant aurum:& nó— agrotationém nafcun tur in labíjs,uocántur Ἐκβράσματα.:& fani tatis uidetur indiciii, morbum in fuperfi? ciem prorupiffe, Non folum autem hoc το erat finis ornaméti ei?: ag grauata eft fup omnia ua fa cocupifcétize fuze, Excuf fio,redifaxffio,& ebulitío, & cordis cofractío:& dif) mediumadhibetur οὗ : 2 niue, ut excutíatur cré folutio genuu:& dolores bro& deuitalibus εἰ «grotatio làtens«οσὰ tur exire: fed etià cor; dis cófráctio& diíTo/ lutio geiuum pradi? catur:ut quomó pha; raonís durum& lapi? deum cor cófractum eft: qd? d;diu habuit, dei populum non dimifit: Sic& niniue fractum cor emol? liatur δὲ mutet in carneum τρία genua qua prius deo non curuabantur, difloluantur, δὲ fle&tantur deo: ex quo omnis paternitas in coelo δὲ ir terra nominatur:Et ín nomí neiefu omne genu flectatur coeleftium,terreftrium;& infer norum: Vtpoftd cognouerint creatorem fuum, audíant: Cofortamini manus diffolutz:& genua debilía roborate, Et dolores inquit fuperomnemIumbum. Iam fupra dixi; mus in lumbo coitum fignificari:& cp omnia opera qua ad commixtionem pertineant, renum appellatione mon/ ftrentur, Grandes igitur in confummatione dolores erunt in renibus:quia draconis omnis uirtus in lumbo eft:& ,p hís omnibus propter qua praceffit excuffio, redifícaffio, ebulítio,& cordis confractio, diflolutio genuum, dolores renum, erit /'acies omnium quafi aduftio ollz: ut uel igni ardoriqp fit proxíma,uel nitorem amittens olei,nigrefcat iri carbonum fimilitaudinem: δ΄ confufione operiatur zternai a qua fanctus procul eft dicens: Signatum eft fuper nost men uultus tui domine. Reuelata enim facie gloria dei con templatur.Et puto quomodo alia eft gloría folis,alía lunz, alia ftellarum:& ftella a ftella differt in claritate: fic in refur2 rectione mortuorum: δὲ dlarítatís inter fan&tos,& nigredi/ nis inter peccatores, magnam futuram effe diftantiam. bL€ibí eft babítaculum leonum! et pafcua catulozum leo/ nfi cc. Pro fpeluncis& leznís κατοικκτήριομ κ) σκύµνους, id eft,nidos δὲ catulos Lxx.tranftulerüt:in czterís idé fen/ fus eft, Adhucauté deniniue dicitur:gp habitaculum fueri£ regum,& aula nobiliti: ad quà perrexítleo rex babyloni?; íd eft nabuchodonofor:& catulus leonis fubreguli quoqs eius:& non fuit qui eis refifteret. Leo coepit futticiéter catu; lis fuis,& necauitIeznis fuis. Idem uidelicet nabuchodo/ nofor uictoríz cücta iure poffedit:& liberis urbibufcp fuis: uel certe uxorib? in feruituté captiuos tradidit:& impleuit preda fpeluncas fuas:fiue ut in hebrao habe foueas fuast δὲ cubile fut rapina:tam thefauros dj ciuítates,auro,argen το, ueftibufcp, omníqp ornatu complens: ut quod niniué habuerat babylonqy uícerat, poffideret. C) uia uero fcd?m ἂναγωγήμ δὲ in Tona,& in hoc propheta niniuen mundum iftum interpretati fumus. Et iuxtaloannem: Totus mun dus in malieno pofitus eft: Poftds mundus pertranfierit habitaculum beftiarü,& in quo pafcebantur leones: tunc admirantes exultantefq dicemus: Vbi eft habitaculum leo num, ad quod iuit leo diabolus: dequo loquitur& Pe; trus: Aduerfaríus ucíter diabolus: quafileo rugiens cír7 cumít quzrens quem deuoret. Et catulus leonis,antichrí; ftus;& omnes doctrinz peruerfz;fermo contraríus; Audi; ftis(inquit loannes)quia antichriftus uenict: nunc autem k ς antichri(ti fup oém lumbá:& facies oim ficut aduftiío olla. nis C Philip.a.b Efa.55.b D Iobi4o B TÉ 2. Cog. s.d L.Con5.e ΟΣ d nPes.b nlot2,.c E £ommen.IDicronyimi: t£ cíuítae fanguínü«c. Vbi nos pofuim? face? ratione plena: in hebrao habet Wa Ὁ antichrifti multi funt: tot enim antíchriti funt, quot do/ gmata falfa. Etanteaduentumchriíti non fuit qui exterre/ * ret: Sed poftds domin? nofter uenitin mundum δέ niniuen Luc-ro.c irigreffus eft, uidit quafi fulgur fathanam de coclo caden; Efa.14.c tem: Etcecidit decoclo lucifer qui mane oriebatur. Venit fudic.14.a ei uerus famfon ad allophylos; δὲ dü per gitin thamnas, qd in. ΤΑΔ terpretatur cófumma tio οί’: ut pauperculà degétib? duceret dali lam,interfecit leonem cui uenerat cófumma tio:& illo mortuo,co/ medit mella dulcedi/ nis. Sed& uerus da; τοῖο 17. d uid feruans oues ρξίς fui, apprehédit leoné: 1. fvara.1.e&interfeciteum:X ba TY12 neas, qui interpretat 77 emdificator dfis:defcen dit inlacü fzculi iftí?z. qui calentes aquas re frigerare confueuit,& interfecit leone..Etin Eía.55.d uifione Είαία, quzad uerfum quadrupedes cernitur:primti dean guftia harum dicit be ftiarü:In tribulatione qd'interpretat?€ Aquila ἐξαυχενισμοῦ πλήρκο: id eft exceruicatione plena. Symmachus auté ἀποτομίας πλήρης, quod poffumus dicerecrudelitate uel nis:& non eft qui extetteat:Leo ccepit fufficienter ca/ tulís fuis:& necauit lexnís fuís: δὲ impleuit praeda fpe: luncas fuas, δὲ cubile fuutn rapina. a HEB. Ec ego ad te dicit απο exetcítuü:& fuccendá ufq; ad fumum quadri/ gas cíus:& catulos tuos comedet oladíus:& exter; minabo de terra przdam tuàm:& non audic£ ultra uox nuncdiorutm tuorutm. b Eciüitas Ca.III fanguínum uní ucría mendaci dilaceratione plena:nó re cedeta te rapina, uox fla eelli: ΒΕΡ, Ecceegoadte dicit domínus omnipotens:& fuccendam ín fumo tnul/ títudirnem tuam:& leones tuos comedet gladíus: δὲ auferam de terrapradam tuam:& non audíentur ul tra opera tua. Ciuitas Ca. III fanguinum,tota médax,iniquita/ te plena: non contrecta/ bitur uenatio:uox flagel; lorum faueritate plena.In al^ tera eius editione re^ perí µελοκοπίασπλή go-1.fectionib?carniü| & fruftis per membra cóciffis: deniq; ftatim fubiecit:ubi indefines. pr&da eft, Porro he/ braus V nó excer, uicationé: pro quain Aquilz zditionerepe rimus ἐξαυχενισμὸμ, fed gubernaculü, id e κυθερνισ/µ.ὀμ interpreta tus eft: utoftéderet& urbem fuifferegalé:& uelut in naui ctictarü gentili tenuiffe euber, Παζ. Defcribit aut potétia ei?.j.niniue:& fub lamétatióe crude; litatis arguit. Vz ciui tas fanguinü in d nul la uerítas,fed οὗ men» dacium,plenarapina, & anguftia leo δέ catu lus leonis. Ifteleo an/ ted interficeret a chrifto,plurimos coepit in pradàá catulo/ rum fuorii;& necauit leunculis fuis, fatellitib? fuis uideli/ cet demonijs. Vide hareticorü cóuenticula:& captos mul tos aleonenó quares. Confydera mortuos qui reliquere uita:& eccleftas eorii non uocabis ouile paftoris,fed leonis fpeluncas ds impleuit cadaueribus δὲ fanguíne mortuorü. $405. c Pofuifti(ait dauid)tenebras,& facta eft nox;iin ipfa pertra; fibuntomes beftiz faltus:Catuli leonti rapere δὲ quarerea deo efcà fibi. Difficileleo inueni in die, fed(emper in nocti Abac.rd bus circuit: ut de ecclefia chrifti rapiat: ut efcis iuxta Aba; cuk faturc£ electis. Denigyiudas ας οὐ chrífti fuit.:& ra; Mattf,27.a ptusaleonefufpédio fuffocat?&.Sed X ille ppheta cui prae 5s,Re.i5, c Hicre.5.b ceperat αῆς, ne comederet panes in regione ca, ubi uítuli aurei erant,& mentita religio: quia comedit,a leone percuf7 fus e(t.Hieremias Qqp de p&torib? loquit: Percu(fit eos leo defylua:& lupus ufq; ad domos difperdit eos: δ΄ pardus uigilauit fup ciuitates eorüi. Οἷς q egrediunt ex cis,capien tur. In Qaiaduerte qp nemo capiatur,nifi qui deciuitatibus 4. Re.7. e dei fueritegrefTus.In quarto etía regnorü libro;habitantes Leuíi.22.c Tudic.14. c in ciuitatib?(amariz,S ne(cientes iudiciü dei terra, interfi; ciebant a leonib?:donec didicerüt colere dcii,& a leonibus liberati funt. Ob hanc caufam reor,& qdcunqp a beftijs ca; ptü eít,in dei facrificijs nó offerrí:& a ,ppheta dicitimmun; dum:& captiia beftia,non eft ingreffum in os meii. Interfe &us eft ereo leo:& falfis dogmatib? cófutatis,de comeden te exiuit cíca:& de forti egreifum eft dulce. 4€£cce ego adte oícít oria exercítuü«c. O niniue, uniuería quz dicta funt, meauctore patierís. Ego diis fuccédam οἴ; ad fumi & cófumptionécurrus tuos:& nobiles quofq; atq; fubre; gulos gladio facia deuorari. Nequadj terras ultra uaftabis, nec tributa exiges: nec audient per ,puincias tuas emiffaríj tui:Siuenó audiáangelos,qui prafides tui funt,,p te dein; ceps deprecates, Sed X ad mundi hac ipfa dicunt: in ἅ eft multitudo quz p latá& fpaciofam uiam pergit ad morte, qua cóminat diis igne fuccefam,fumo fuz maliciz fuitfoca rex uanítate eius nimia. Leones quoqp comedet gladius, uiuens fermo dei& acutus:& exomni parte elimatus: nec non pollice£ auferre fe de terra predam eius, ut nemo exin de capiatur in niniue:& quafi clemens tollit mala opera& cóprimit ea, neuox δὲ fonitus eorü ultra poffit audiri. Vn/ deait:Et nonaudientur ultra opera tua, Ca. Ili & laceratione prada^ rum.Vox flagelli οι’ delis femper δὲ fzuientis impertj,& uox impetus rota. Vo^ cem pro fonitu accipiamus:rotam feruenté per diuería dif; curfum:& equi frementis δὲ quadriga feruentis:fubaudit, inomnibus uox. Tam pulchraautem iuxta hebraicum:& picturz fimilis ad praelium fe praparantis exercitus defcrí ptio eft:utomnis meus fermo fituilior. Nam quodait: Et grauis ruinz,nec eftfinis cadauerum:de aduerfaríjs intelli, gamus,qui ab cis funt interfecti.Et corruent in corporibus uis: uel cadent a fua multitudine, dum a feinuice confti/ pantur:uel in cadaueribus corruent interfectorum:&vrGy enim& fuis€ eorü utrüiqp fignificat. Propter multitudine inquit fornicationii meretrícis:quia cti multis gentib? for/ nicata eft:& totius orbis qué fubiecerat fibi, colebat idola: fpeciofze δὲ gratz,& habentis maleficia, magos fignificat: qua uendiditgentes in fornicationibus fuis:& familias in maleficijs fuis.i.qua in cunctas gétes habuit ptáté. Hac de niniue fint dicta fimpliciter. Czeterü fi rónabiliter,ppter pul chritudinis nomen mundi intellexim?niniuen:recte mun dus qui in malo pofitus eft, ppter multitudine fagittario/ rum:X eorüi qui uelut gladijs Ποῖος linguis fuis interficiüt: ciuitas fanguinü dicta eft. Vi δὲ confequéter tota mendax, qd ad peruerfitaté doctrínarü refertur, nó habéte fermone dei, ubi caput ín ea reclinet: cum peruerfa dogmata cuncta poffideant. Non eft qui intelligat aut requirat deü:omnes declinauerüt,(imul inutiles facti funt: non eft qui faciat bo num:nó eftufq ad unii. Ο uz dd;& nunc ex parte fiant: taméin cófumatione magis cóplent:quando multiplicata iniquitaterefrixerit charitas multorii. OQ) uanti capiuntura nemroth gigante, δὲ uenatore feuitfimo: qui aduerfum deum fuperbiés, plures de faltu cius fuis pedicis innexuit: cuius attractabitura multis prada fiue uenatio. Multos enim habet atellites,& fecum pariter uenatores: qui in ei? uenatione lztantur ,& captiuorum morte fe iactant.Sed& uox flagellorum auditur in mundo: quia multe funt tri» bulationes iuftorum: quibus qui flagellantur, clamitant: δὲ doloris magnitudine ftebili uoce teftanturquando alius damone, alius ira, quz furori fimilis eft: alius libidine, odio,inuidia, fuperbia corripiuntur: flagellum in εἰς αν” τῇ regis fonat. Sed& in corporis malis, flaeellum diaboli intelligimus, de quo ad iuftü dicit: Et flagellü nó appropin quabit tabernaculo tuo, Si qri uiderim? hunc morbo regío cóputruiffe; a l5 ἐπ or yos bo uam gin! fuod m eam eia dri gi "os n picto daolof dni aha μπι ᾳ ἡξι (νο κεφ va | m. nata αν indi vas dt yim lu[01811 ΗΠΙΝΙΗ | buitnini |. pua tits, dur as fepe [ἀπ dc dido ctf quéatpro piu uo RO que Atgucaq ^x hiptidf ΠῚ Miu Ántquar Και edi , 4: πῆ Citar TS.5a vli nir πων ltshi itn uin, mn Μάη) ἐμ πα| iig Wd, St ine T$390 5 TED£T. c—7 FAL s zin fiabum e&putruiffe,& fupereffecadaueri fuo: Alii intercuti aqua: δὲ tuméti natare corpe:crefcétibufqy mébris, formá priftini hominis decrefcere: cp nuper ín hac terra uidim?,Illü puru^ fentias quafdá:& uulnerati damna pulmonis egerere: Iftü humorein lapides deficcato, urinz amaritudine,& ueficae ΚΡ ΤΙ dicerét:Pra multitudinefornícatióis:& hucufq finita fen; tentia:poftea inciperet meretrix fpeciofa& grata, dux male ficiorum. Pro duce maleficiorum, Aquila δὲ Symmachus tranftulerüt: habens maleficia. Nec mirabi£ niniuen fcor/ torum iam effe gratiffimà: qui tantam hoím multitudine, tormenta fentire: non dubítem? dicere uoce flagellorü effe niniue: ficet nonnulli haecuel €x corrupto aere, uel &x efcarum& corporü diuer(itate accidere fu fpicen£. Nos quí legi e.4. f mus X febréincrepaz Ibi, c tam:& mulierem quz pdecé& octoannosa diabolo fuerat ligata; diio medicáte curatà: fciam? hac oia flagcl/ . laeffeniniue. Vndefe "727-7. quiturEtcuox cómo tionis rotarum: dum hucatg illuc gen? ra; ... ptatur humanum:& m incertis per cuncta dif eutfibus, ubi pericu/ Tum,ubi falus fitigno 'ramus: dequarota X Ecech, 1, d in principio Esechiez llis fcríptum eft: Etín pfalmo feptüagefitrío $5. 76.d fexto legim?: Vox tov nitrui tui in rota; Ha betatitniniue& equi. S perfequenté: cui? hin; nitus, X ungulaterrà ans,(emper bella defy HEB, oelli,& uox ítnpetus τοῖς, X equi frementis:& quadriga feruétis: δὲ equi tis afcedentís:& micantís gladij,& fuleurátis hafta; & multitudinis ínterfectx: δὲ grauis ruínz:: nec eft fi; Πίς cadaucrü:& corruent ín corporibus fuís: ppter multítudínem fornicatio; num mcretrícis fpeciofz, δὲ gratzc,& habentis male ficia qux uendidit gentes ín fornícationibus fuis:& familias in tmalefiajs fuis, » Ecé ego ad te dicit domü nüs exerciruum:& reuela bo pudenda tua ín fadé .tuain: δὲ oftendam gen; tibus nuditatem tuam:& regnis ignomíníà tuat κα AP& proijciam SEP; lorum,& uox cómo; tíonís rotarü,& equí perfe quétís,& currus feruentís; equitis afcédentis,& fplen dentis eladij,& fulgétium armorum,& multitudinis uulneratorit;& grauis rui/ na:& no erit finis gentib? ei?:& infirmabuné ín cor^ poribus corum a multítu/ díne fornicationis, Mere; tríx fpeciofa& grata; dux maleficiorum,qua uendit gétes ín fornicatione fua: δὲ tribus ín malefici fuis. Ecce ego ad te dícit domi nus omnípotens:& dico; operíá pofteríora tua fup. faciétuá: δὲ oftendá gen/ tibus confufioné tuam:& regnis ignomínía tuam: δὲ proíjciam cum ea uiderit forni/ cari:& malefictjs illi? & qbufdà íncantatio/ nibus ad amoré ei? pe necunctos trahi. Hxc uendídit gentes in for nicationib? fuis: quae tollunt mébra chrifti, & facirtit mébra mere? trícis,& tríb? in male ficíjs fuis: Facitenim amare cas, qua odiffe debuerant:& deteftari quz amare debebant: ut ci decepta fuerint: iuxtailiud qd? fcripti eft: Corrumpunt mo/ resbonos confabula/ tiones peffimz: etiam alios malefica arte fup plantent. Legi in fcri; pturis fanctis in bo^ nam qq; parté malefi; cos accipi: Et maleficí incantantís fapienter, Sed ad hoc incátat ta^ lis maleficus:ut mere; trícis níniueamore de uinctos,ad métis fani tatéretrahat. ες ce ego ad te oícít οὓσ exercítaum«c, Quia ucdidifti o niniue gen fodiés:& pectus αλ erat: loquente diio Yobs.c cótra diaboli: De longe odora£ belli: Cá faltu& clamore nó parcit fugiétib?:nec finitabire terga uertentes:fed perfe; quit ut profternat, interficiat,cóculcet,illudat. Eft quoqp in niuiue X uox quadriga feruetis, quales puto habuiífe pha raoné,qua a diio fubmerfz funt. Ad hanc quadrigá qtuor iungunt equi,quatuor.f.perturbationes: de quib?€ phí Vet Ene, lofophi difputant:& Maro nó tacet dices: Hi cupiunt, me: tuuntq,dolentg,, gaudétq:. His equis δὲ hac quadriga ni niue cücta perturbat. Sed δὲ equitis afcédétis uox in ea per fonat:qui arte quadà& gyro praparat? ad bellü,non abfq perículo cótra fe pugnátis incedit. Habet hic eques fermo nis gladiit,exacutii cote dialectícee,S rhetorica artis oleo le uigatü:habet arma fulgétia,tran(figurante fefathana in an; gelü lucis: qua arma par armaturz cótraria funt. Nec miri fiin niniue uulneratorü multitudo Πε, cii multitudo, fit(agittarü.Et quó quatuor quibus pugnam?& tegimur, funt(cuta uirtutii,prudeétia,iufticia,teperatia fortitudo: ita econtrário qtuor uitía funt:ftulticia iniquitas, luxuria,for/ mído:quibus ab hoftepercutimur:Q.uortü fingula ρα’ lantes habit in fe,ac multiplices fpecies fagitraru,quib?in/ ferunt uulnera:quznifi ftatim medicína curauerit,fit gra/ uis ruina:atqy utinà tanti effentin niniue,& leuiter cadétes & leuiter uulnerati:inti funt ,p ruinz pódere,uíqp ad infer: na demerfi, Nec€ finis gétib? ei?:malicía ei? finé nó habet: & quát fpecies p&órii,tot gétes funt niniue:qua infirma; bunt in corpib? fuis a mitítudine fornícatióis.Q» licet Bof fit& decis accipi:q ,ppter res uenerías etía corpe debilitati funt: δὲ cii perditione anima carné qq frangüt cui feruiüt: Tamé gites ift de qb? dixim?,nó cadunt, ruxta hebraicti nifiin corporib? fuis:& non offendunt(ut interpretatus eft Symmachus)nifi in cadauerib? mortuori:qua fornicatio nis multiplicatione ,pítrata funt.In hoc loco Lxx.interpre; tes:cii(cdm hebraicii pofuerim?, ppter multitudine forni; cationü meretricis, quafi aliud uoluerunt effe principiü: ut tes in fornicationibus tuis:& familias in maleficijs tuis:& quafi publicum pro» ftibulum cunctis diuaricafti pedes tuos: propterea ego ipfe ad te ueniam fubuertendam: non mittam angelum; noricredam alijs iudicium tuum, Difcooperiam puden/ da tua in facie tua: ut que prius non uidebas;antetuum ponantur afpectum. Oftendam gentib? nuditatem tuam, & regnis ignominiam tuam: ut quí tecum fornicati funt, {ρ te defpiciant, írrideant, contumeltjs afficíant: δὲ eris in exemplum uniuerfis uidentibus. Hac autem omnia fub metaphora mulieris narrantur adultera: que cum fuerit $o.^78 el n, Cog. 15, ἃ Ῥδ.27:4 deprehenfa,producitur in medium:& ante oculos omnit depompatur. Ο. uod quidem per tranflationem etiam fu/ per hierufalem pleniffime ín Ecechiele prophetalis fermo defcribit. Verius tamen δέ utilius dícunturad mundum: ad quem fecandum pariter& curandum, uerus medicus uenit c caelo. Ecce ego ad te dicit dominus omnipotens: quía omnipotens fum, poffum uniueríos fanare morbos: & quod eftaltjs impoffibile ,mihí polfibile eft. Reuelabo pofterioratua in facietua, id eft uirtutes meas, pracepta, atq fermones,quaz proiecifti poft tergum tuüm: lícetnon merearis,faciam te uidere. Eeo enim mandaueram tibi de fermonibus meis: ut femper ante oculos tuos moueren/ tur,ligati effentatcp penderét: Tu autem contempto íuben/ tisimperio:poft tua eos ueftigía reliquiftí:ut non folii non faceres, fed nec dignareris quidem uidere quod iufferam. Vel certe facíam te uidere& intelligere errores tuos: quos antecum caca ferreris& praceps,rebaris effe uirtutes.Poft hzc etiam gentibus quas uendidifti in fornicatione tua; oftendam nuditatem tuam: ut nequad tui atnore capían tur:fed uidentes fordidü,& turpe corpus intrinfecus: cui? primum füperficie ducebantur, tecüm definant fornicarí. Reenis quoq» quz maiora funt dj gentes,oftendam igno; miniam tuam:qua ut haberes,ipía feciftí, Et proíjciam fuz per teabominatione fcdm immundicias tuas: ut quomó ^ 4miniínda B.£ommen.lIbicronyini q mei(cripturis erudiuit,ita legi poffe afferuítNungd me: bus δὲ de agyptijs qui prafules fuerunt filiorü ammon:cü etiam libyes Ι RE immunda es,ficimmtüda uidearis: nec decipias plurimos, lior es d$ no amó: δὲ ait w^ hebraice dici alexadrii; ΤΩΝ a qui tibi ante coharentes, unum tecum corpus efficiebant.^ aut&émultitudiné,(iueppIos:& effeordiné lectionis; Nun: p Etponam teín exéplum, ut fimilitudoformidatz poenz,^ quid meliores abalexandría populof. a fiue pplorü:qua ha st" fimilitudinem prohibeat delinquendi. a€[£terít omnío bitatín Faminitaua in odd er: Nen quod 3j MISI gunt quí víderít te«C. fuper te capur«c. In hebrzonon habetur— Alexandríauocaret, quippe qua CMS Cap eram"m. caput; fed tios Ἄργου i: ne nomé accepit: Sed pel ET m HEB.&proíjdam fuper sep. δὲ profjcamuper^ quiafub nomine pri/ jn Symmachus itainte^ teabominationes:& con/ teabominationem(οτι μον E γρ. n M feminis tumelijs te afficiam:& po/ immundicías tuas:& Ρο’ abundantiffima popu(is 2 ΄- a D-, A; ate;& dice: Dilfipata s nam tein exem Er ent s» namtein exéplum.Et erit ks Dep 3 RS gu 3 vi etniniue: quislu&^— omnis qui uiderit te, refi;- omisquiuidetit tedefc& να aede"m bitcüeacPorrolxx.— ,, à: dicec: Mif TD ὙΠ a£teritomníoqui—lietate, δὲ dicet: Vaftata| det a te:& dicet: IMiilera pan eum fuiffe aqva em viderit se εξ ιταί eítníniuesquiscommoue— niníue quís gemet eam? ἃ FT ERA Prin Tert PINO bit fuper tecaput? Vnde Vnde quaxrá cófolationé men fiue Νο, Αϊοκᾶ, iria ;:“Ἢ z ᾿ iam intelliges in αἱ tim inexemplumexpaue— quaeram confolatoremtí; ílliaptantéchordam.Ap οὐαὶ το ede uen no""..: IA 4:1: fet ρα ΟΠ, bi zNünquídmelioresab^ tachordamparsammon: qui dicit: Vitula for, freed :,- Ω» ΄, we: P. o í n niuequiscommou/— amon,qua: habitatínflu;^ quzchabítasín fluminib?: WAAESLERU irs δὲ ἤρα dolebitfupe mínibustaquaíncircíitu^aquzrín circuítu eíus:QW/ πίοι εἰ: hac jp mani; μέλι το: quistuuseffepote eius:cuius díuitíe mare: ius ρείπείρι mareeft: δζ fius nm ca Ibidem ven i: q ει ͵ ͵: Σιν“: tra; Feed aqux murieius:athiopía aquarmurieiussathiopía^ Qi eftin manu ppi pe erudeisdomina,on—fortítudoeius&agyptus: fortitudo ei? δὲ agyptus: quien: y dem Sin n 1 4 st e€" Ἂν: κ: L?*(4l Koi τα κμίηνα”&noneftfiniss—& noneftfinis fug tua. Eccecso uífitabo fup TT nec praparafti luctus aphrica phut NY mes fup E dur tui fociü:qua noluifti οὐράν tumultii dealexadría ΠΝ cóforté habere regnádi. Qui Δι hacterrena cótemnit:&— yWAs em ut dixim^ppfos Ὦ prepofitioné de fignificat: Ni"sitam. uenefice niniue maleficia defpexerit: nec falfa pulchritudir^^ aute Alexandriam. Etuífitabo( inquít) fuper pharaon&:& T dad nc eius fuerit irretítus:cum omne illius turpitudine intrin/- fuper zgyptiü,& fuper deos eius,&(uper reges eíus,& fuper ἢ γ επ fecus uiderit:& coeperit odiffe qd? cateri diligunt: refugiet^ pharaone δὲ fuper eos qui in eo fperant:& dabo in manus Tni & re(ilietab ea:fiueuta Lxx.dicitur κα]αβήσεται&e vov:id. quarétiti animas eorti:& in manu nabuchodonofor regis* ineft eft defcedet ate: CE diu em terrenahonoramus& putam*— pabylonis:& in manu feruorti eus, Dicit itacp ad niniue:"ampi effe füblimía:uelutin quoda fuperbiz culmine fumus:€^ Nunquid populofior es,aut potentior AlexádriacEt defcri- qun miramur pulchritudinéniniue. Cüautéconfyderauerím?^— pirarfitus Alexadriz ο Πε fuper nilum δὲ fup mare pofita, ἐπα naturam eius:& omnía corporalia bona, quafihumiliade^ hincinde aquís δὲ fluminib? ambia£. Aqua ἰπ círcüiitu εἰἧς E fpexerimus,fubijciétes nos potentizmanus dei:tuncmife^ cuius diuitiz marezaqua muri ei?:hínc em riuulí nili:inde- itm rebimur níniuitis: δὲ ofa terrena bona digna planctuíudi7^ facu mareotico,ex alia parte mari cingit. C) d' atit ethiopia' ami cabimus,dicemufq::Mifera níniue quanti tuis laqueis irre^& a gyptus,& aphrica ,p ἅ in hebrao ponit VNB,& libyes. Mri titifunt:quátos alligatos uinculis tuis tenes:quifputasrez— inprafidioei? fint, ipfe fitus ,puinciarüi δὲ urbis oridit. Et- iti filicta τες δὲ defcedet de fupbia tua: δὲ temiferaiudicabité— hacigif qua meus(ínquit),pphetafermo defcribit:capict με C» autéait,quis:nó tam p difficili, 5,» raro debem? acci/- aregebabylonio:& idé tuus atqp illius uaftator erit. C) uz ἘΠ αι. 2 6.4 pere:utfape dixim?: ΩΣ uifputas eftfidelis&prudésdifpé^ Jofephus Qqpiudaica fcriptor hiftoriz in libris fuis refert: triondi Ofee14.d fatorcEt: Qo uisfapiens,& intelligethaccEt: Qruisafcédet— Paruuli ei? alliden£ in cópitis:nobiles ei? diuident forteui ἘΠ 5.25. ἃ in monté diic() uis ergo gemet fuper niniue£Q) uis pote?—&orü:& potétilfimi ἡπάᾶ principes captiui ducent in catez τ or ritinueniri,qui hoc tabernaculo pragrauatus cii Paulodi?^ nis.Cum ergo hac paffura fit Alexandría:& tu o niniue de Mitt Rom.7.d cateMifer ego,quis meliberabit decorpetnortís huí?eVi/^ eodébibes calice,& inebriaberis:& cófopita iaces defpicie δαν lier ego;q orper» pita 1 P Mc: dem? Qridie ἢ cui uicina mors uenerít:& intellexeritfeuel^ ris;& in tanta uenies neceffitaté, uta babyloníjs fiuécótra NS febre,uel uulnere,uel libet genere morborü,dehocmiüido^ babylonios ab inimicis tuis auxiliüi roges. Ota firmaméta ᾿. Mitlümiy fubtrahi,pauere,trepidare:& toto corporetremefcentemin^ tua& muriifublimeporrecti: δὲ altitudines turriü,qs nüc tli niniucharere cóplexib?:& a fpeciofa merctricis corpe uix inexpugnabiles putas:& uiri fortes bellatorefqy tui,primi/ M euelli.C) d'auté fequi: Vnde quará cofolationéuelcófola^ tiuis ficub? cóparabunt: quz fi cocuffafueríntleui tactu, ἢ ΕΝ torétibi qaptet chorda:adhucex pfona ei? dicit: qrefilit^ in oscadent deuorantis. Na qd'apud Lxx.legit: Apta fiue ἄν uel defcendeta níniue,& dicet: Mifera niniue,qs gemeteà?— cóponechordajadhuc ad níniuen dicit. Et eft fenfus:inor/ NT decófufa(xculi hui? couerfione difputans: in q nihil cuid dinatü& incopofitü tuii:& in diuería difcrepas,in chorda: tini póotplacere perpetuii:fed qd? placuit,difplicet:& qd? difpli^^ rum fifimudinéaptahiniuc: quia níhil tibi ,pderi HE& itid, cuerat,rurfum placet.C) uís itaqp poterittalis inuenírícofo^ magnitudo tuaque pin habere tecredis,nift te apta/ tfi lator:€(utita dica)fcriptorlyricus& citharedus:quipoffit^ ueris ad canendum. Confydera enim omné partem fortis ΠΝ diffonates chordas ei? in unaharmoniàcótrahere:& uoca— filiorüammon:& quacunqp aftimant poffidere bona,quà γα lem in laudes dei efficere cócenttic Hoc qd'expofuim?: qui^ eos n& defenderint πε irét in captiuitaté:& neparuuli eorü CUN aptet chorda uel aptanté chordam:€ grace dicit ἀρμόσαι allideren£in ufjs:Co uid eis profuerunt flumina:íuxta quae υγ j Εν ες, in hebraico,necin ceteris inuenim? tranflatorí— pofitaefturbs ammon ς Ο αἱ exceptis fluminibus tanta ta bus:fed ,p eo alteri?fermonis exorditi: Nunquid meliores^ puteorü& fontium multitudo: incipiens a marí mortuo& les . abamó:quzhabitat ifluminib?. Vriuidet mihimagiscü^ uallans regionéeius? Ω τ" οἱ prebuere prafidij απορία fisci pofteriorib?copuladü. δ4ΓΊΒυπά melíozesab amon«C. δὲ xgyptus quondam foxderati eius. Ὁ uó ergo illam non ON Proeo gin Lxx.legic:Apta chorda ps ammon,& cateriín— íuuitauxilium fociorum: fic nec tuus oniniuefugiédi finis δὴ terpretes traftulerüt:Nunqd melioresabamoneHebrzus—— erit:fed huc ατόρ[ας uaftaberis. Ο υἱά loquar de ethiopi^ tli, sin Pabum “επ tibyes οἱ fuerint faederati. Et hc igit ducet in captiui^ tatem;paruuli eíus quia ingredi non ualebunt,interficien£ uictorib? diuiden£. Nec από de principib? cuadet, quin : ferro& cópedib?uincien£.Et tu ergo o niniue inebriaberis: in ufjs ante parenti ora proftrati: X omnes opes ei? fortea. £3. IH δὲ omnes uoluntatestux& dulcedines,& potentia facula; res:& dogmata quztibi uidebarís haberefirmíffima, de/ uorabunt a comedente: de quo per parabolá dicítfamfon: Decomedente exiuitcibus:& de forti egreffum eft dulce: ' tunc eii fortía quacp tua,& quz dulces fructusfpectantiti δὲ diues ἅπα 8 ατῷ fpe ciofa:que tátos ama; SES: tores habebas, defpi,. HEB aphríca& libyes fue ciis aboib*Xínimi— rantín auxilíotuo.Sed& cis pfequétib?queref—. a intiími; d requíe&noinuenies:— Pla I tralmigratione au Οἷς bellatores tui& 'uníuería auxilia prae; dahoftib*?erüt:& fine ullo labore capient in fifitudiné grofforü fi; cus,que cócuff non in terr: ne falté paru? labor fit colligétiü,fed ftatím in os deuoran; tis cadent. Hac dicta fint πταραφρασικῶσ iu xta Lxx. interpretes: femel em;ppofiítti no; bis eft, uulgatà adi tioné fequi, nealiqua fardanapalo reprehen dendi occafioné pre; buiffe uideamur. Ο terü non fatis mihi ui citur ín captiuitatéparuu/ lí ei? eliden ín capite oím uiard:& fuper índytos ei? fortem miíttent; δὲ omnes optimates cíus affigentur compedib?. Et tu ergo ín/ ebriaberis: erís defpecta: & tu quxtes auxilium εν abínitníco:omes munitio nes tux ficut ficus cá στο fis fuis: fi cocufTze fuerint, cadent ín os comedentis. s Ecé ppfus tuus: mulieres SEP. phut&libyes facti funt auxilíatores illius:& ipfa intranfmigrationem ibi captíua:& paruulos illius allident in príncipio uíarü ei?:& fup oiaindyta ei? míttét forte:& uniuerfi optimates ei? allicabun£ compedib?:& tu inebría; beris,& erís defpecta:&tu quarestibi ut ftes ab ini; imícis tuís:omes munitio/ ποστ utficussqux erof/ fos habent:fi cómotz fue/ oculis ,pmittebàt, ad prímà arboris concuf fionéruent{ος diabo lideuorátis: a femp niníue tenta fuerat δὲ poffe(Ta.Porro qd prae termifim?: Et nó eft fi nis fuga tuz: quia ad niniue dicit:& inter eà uz deammó fcripta unt,pofitum eft: δὲ ui de£ extraordínarie in alieno loco infertum:t quafi p ὑπέρβατομτὲ feram? ad niniuen:ut (it ordo: Ettu incbria berís& non eft finis fuga tua:& eris defpé cta: δὲ cetera que αἱ’ cuntur ad niniuen: Et interpretabimur non effe finé fugz niniuca B detur cógruere exem; in medio . plumeuerfióisniniue—: Vxx.filios cü filijs lot, qui uocant amman: Primti e ammon dici£, lot ἃμικᾶμ δὲ nó amman:deindeammana, qua nunc uocat philadel^ Qj Sppellat:g€/ phia,non eft fita fuper fumina:nec opes illius de mari con? jJ«9 eregantur: quippe quz mediterranea fit: nec aque funt 'euudyit Ne:muri eius:nec habet zthiopiam δὲ egyptü δὲ aphricam,& mit 5t€/ fibyes foederatos:cum hzc oifiia δὲ iuxta potentià& iuxta phan'de Vr. exempli;& iuxta deícriptioné loci δὲ regionis,& amicarii T»^-gentii,magis Alexandriz coaptanda fint:& παπά poten/ ji, tiffima ciuitas niniue minori philadelphiz cóparata,audi^ TM E retapropheta:Nunquid melior ese Cuíauté dicitur; Nun; T" quid melior es oftendit minor eife ea cui comparat:& nó »ü debereeam indigne ferre(1 capta fit: ci& maior& firmior & potentior tam natura loci, 4j uiris fortibus ab eodem fit hofte fuperata. C) uia uero niniuen& mundü iftum inter; pretati fum?, precipit ei utaptet& cóponat chordas fuas: &(cad lugubre carmé paret: pars ein filioriiammon qua τι multo:melior fuerat dj niniue:& habitauerat fup flumina: quia in errore deprehenfa eft,poenas eam fui fceleris pepen diffe. Ac primü iuxta hiftoria Alexandriz dicédum, qp am , méninterpreten£ ppli:& fitfenfus iuxta leges allegoria: Nlegoria»Cófydera populos ecclefiz,qua habitat fup omnes ,pphe; ες fas:& habet doctores ín circuitu fuo,quorti de uentre ma/ nant flumina:cui? initíi eft mare: A lectione quippelegisz qua fineligno chrífti amara eft, in fimilitudiné myrrha ad eius myfteriii perueni£,qua habet athiopia in fortitudine, 15,67, g Ethiopia quippe przueníet man? ci? deo:& agyptii in quà dis uenit in nubeleui:& libyes qui ante habitabát in aren tibus:& po(tea facti(unt ín auxilio eius. Et hzc ergo finó feattenderit,& omni diligentia cuftodierit cor fuii, captiua düceé:& planget filios fuos.Paruuli quoq eius qui adhuc in principijs uarü funt,nec ad mediü ítineris peruenerunt, elident inipfis prínciptis fuis:& hoftes fxuiffimi pracla/ raquazq eius forte fibi diuidere feftinabunt:& optimates quos principes& przpofitos intelligere poffum?, uinctos catenis:& grauiffimo cópedü pondere prepeditos,trahent ín captiuitatem.Et tu ergo niniue,hoies uidelicet infideles, homines mido penitus inhzretes,fenties fupplicia:& con fopieris calice meo: cum illi quocp biberint qui de mea par qu tefuerat, fuo uitio corruerüt.Et defpicieris a me,& que res finem inter uítia X perturbationes qua te premunt:& in nihilomin?(tatione δὲ fine malorü reperire nó poteris: fed tint,cadét ín os comeden/ ἐν mper pro, ; PN ectum habeat in fu^ tis. Ecce ppis a? dfi mulíe giendo:& nund uclit resinté:^— confiftere: fcm illud. quod fupra diximus: Et ipfi fugientes non ficterunt:& non erat qui refpiceret, Et dicemus ideo fcripturam fanctam hís diificultatibus efle contextam: δὲ maxime prophetas qui enigmatibus pleni funt: ut difficultatem fenfuum difficultas quoq fer^ monis inuoluat:utnon facile pateat fanctum canibus,& margaritae porcis, X prophanis fanctafanctorum. Ch fi uo luerimus ammon interpretari fuper filijs lot: dicam? lot habuiffe ex duabus filiabus duos filiosymoab θέ ammon: quorum fenior moab interpretatur ex patre, fiue aquapa» terna:iunior uero ammon,ucl filius generis mei,uel popu; lus nofter. Etarbitror quomodo qui ex iuda natus fuerat, propter peccatum, diciturad eum:Semen chanaan& non iuda.Et in Egechicl ad hierufalem peccatricem: Radix tua δέ generatio tua de terra chanaan, pater tuus amorrzus,& mater tua cethza: Síceos quicunq fuerunt depriori popu lo;hoc eft,deiudzis:& de íuniori,id eft denoftrís: moabi7 tas X ammonitas figuraliter appellari.Et qa declinauerunt apatrefuo,( Lot quippe declinatio interpretatur) poenz fubijciédos δὲ paffuros omnía qua fupra expofuimus. Si autéab his qui fancti quondá fuerant, dei(ueritas inciz pit:& illa quz habitabat inter flumina gehennz igne pur: gabitur: quanto magis niniue qua ante non habuit legem necrecepitíugum praceptorü dei, ppter fuperbíam fuam ad extremum in oscorruet deuoratis. a 41(£ccepopulue ruue:mulíeree ín πεάίο tuí τὸ, Adhuc ad niniuén texitur dí centis eloquium: non mirum fi fortes δέ pugnatores tuí in fimilitudiné grofforum ficus, ftatim in os decidant deuo^ rantis: cum populus tuus effoeminatus Πε,& refiftere ne» queat.Pandentur ergo porte tuz:& patebit ciuitas hofti» bus:robuftiffimos uectes quibus claudebantur portz,cor fumet ignis. Hauri igituraquam,& cura ne potus defit ob; feífze munitioni: lateres confice: ut interrupta murorum ftruas: prope eftenim obfidio. Etcum haec omnía feceris quafi a brucho humus: ita a gladio deuoraberis: fed δὲ ciii multiplicata fueris ut bruchus:& ut locufta in unum pari ter congregata:& congregaueris ficut aftra cceli diuitías tuas, ficut locufta δὲ bruchus,& parua genimina locufta» rum, quz uocantur attelabus: fole incalefcente auolant, nec reperiuntur: fic tu difpergeris& fugies. Natura enim hazclocuftarum eft,utin frigore torpentes per calorem πο» litent, Porro attelabus quem fignificaritius commelfforem interpretatus $o.“9 C Tudíc14.€ D osa Dy Egech.i6, 2 vis £ommen.JDicronymi interpretatus eft Aquila, parua locufta eft inter locuftam δὲ bruchum:& modicis pennisreptans potius dj uolans: femperqp fubfiliens: δὲ ob hanc caufam ubicungp orta fue/ rit;ufcp ad puluetém cuncta confumit:quia donec crefcant pennz,abirenon pót. Haciufta hebraicti ,ppter lectoris fa faculo, hoc uiuificetür,adolefcat δὲ generet.Simulep Senf dera ο zgyptius imperator uiros hebraorum non poflit eccidere:nec eos qui iam egreffi funt de infantia:fed quorü etas adhuc tenera eft;& molle corpus;& profectus incipi, ens:fcit nó poffe nutriri focminas;nifi interfecti fuerint ma ciliorem intelligentia, ipfa fcriptura calcang ueftigia,manifefti*ex/ planaui. Dica aute& έχε Lxx. ceptà 7po/ πολογίαρ,[εηδο pri/ mum breuiter.i.quafi in epitoma:& poftea lati?de(ingu? differés: Populustu? oniniue, hoies uidelicet fzcula tes, qui pprieuocant ppius urbis aífyriz: fta paffionib?eneruati HEB, in medio tui: iními/ cis tuís adapertíone pan/ den£ portz terra tua: de; uorabit ienís uectes tuos. o ΄ P Aquam ppter obfidioné hauti tibi:extrue munitio nes tuas:íntra i lutà δὲ cal/ ca:fubigens tene laterem: SEP. res in te:initmicis tuis apetiédo aperien£ portz: terrz: tux: comedit íenis uectes tuos. Aquam obf dioniís hauri tibi: obtine munitiones tuas:ingrede, re luti:& conculare in pa leis:obtíne fuper laterem: ibi comedet fculi. Vult itagp in he/ brais quicquid forte e(t& uirile; hoc στ; gite fui fluminis fuifo care:ut qua foeminea funtliberius fola fuc; crefcant. Ο uod αἱ!» tem fequi£: Inimicis tuis apertione, aperi, ent port terra tuz: intelligere poteris, af; fumens de Hieremia teftimonium, in quo fcriptum eft: Afcendit ibi comedet funt:X uítijs elangue/, runt:utimbecillitati mulierti cóparen£:nihil em in anima bus(uis forte,nihil robuftü poffident δὲ uirile. ΝΠ inimici praualétes aduerfum eos,aperuerüt oes fenfus eorü:& per corpales ianuas introereffi funt. Et fignanter fenfus corpo rum,oftia niniuitice terrz appellant: Habét aute ex prima dei códitione etia hi qui feuitijs manciparüt occafioné co; gnofcedi deü:dfirobuftiffimos uectes qb? oppilet& clau; dantportas fenfuii.Sed& ipfos confumet ignis:qui a fagit tis eitallat? ardétib?: quáobré dicit ad niniuen: Hauri tibi aqua, afperge te fermone, atqp ratione& occafionib? in; telligedi deü,exeicédarücp uirtutü: qua tibi infita funt ab/ utere ad praliandiüi. Verum tu diffolutis manib*.i.operib? uoluptatis:quicqd in te habueras roboris,perdidifti:qua^ Obrem cóuertere& age poznitentia:& ruríum obtine muni tiones tuas.Et quia femel ingreffa es lutü, δὲ claufa es cor; póre,qd quafi terra& paleis& aqua, ita carnib? fanguine, uenis,neruis offibufqp copactü eft:fuftine iniuria δὲ neceffi tates corporís:S conculcareab inimicis:& omnia ad confi ciendam carnem, qua poenítétia digna funt patere. Semel ein affumens lutü,& paleas δὲ inanib? hui? feculi negocíjs inuoluta:debes per iniuria fpóte calcarí: δὲ tamé noli faluté penitus defperare:efto cófidens:& corpus, id eft lateré tuii ppter affumptum fermoné quafi aqua in feruituté redige: &(übíjce tibiut domineris lateri tuo:alioquin nifi hoc fece ris,uiuax tepoftea flama cófumet: uel in poena p gehennáa, uel ardétib? inimici iaculis fufcitata:& no fol igni uaftabe: ris,fed gladi? quoq; te comedet dfi locufta terrz uirétia. Et hoc patieris fi nó fueris fuperlateré,tuoqp pondere pragra/ uata:X omné perdens uolatü,tota detraheris in terrá:ftcut bruchus repenteín terram cadit, cum laffo uolatu ultra ire non quiuerít. Habeto itaq uirtutes tam innumerabiles,ut bruchus:ne ita podere tuo ad terrà detraharis,ut bruchus. Quz uniuerfa perpeffa es quoniá mItiplicafti tibi diuitias δέ negociationes diuerforii dogmatü: putans eas clariores effe(tellis, magis fulgere d codli fidera. Haec( ut dixi) ad cóprehendendü fenfum a nobis dicta funt breuiter: nunc ad exordium capituli reuertentes, fingula ut poffumus ex» plicemus.QLuis non dicat(peciofam niniuen,animam na; tura pulchram:luxuría δὲ uoluptatibus huius(culi deli; nitam,in muliebres delicias perueniffe:& uirilitate perdita elanguiiTe in foeminam: Si ením iuftianima in perfectum uirum ueniens:& conditionis fuz feruans rígorem,adhz; reníq deo unus cü eo efficitur fpiritus:Cur non econtrario anima quzamat mundum, unum cum mundo fiat:& in molliciem redacta foemineam, uírilem perdiderit rigorée Exo..c Egoputo ob hanc caufam in exodo pracipere pharaoné: ut omne mafculinii quod natum eft hebrzis, mittatur in fluuíum:& omne foeminci uiuificetur. Νεα, enim poterat a"Cx&gyptius qui dicitalibi: Mea funt flumina,& ego feci ea:quicd aliud ni(i hoc iubere:ut σά τς eft hebraorü: δὲ eorum qui per fzculum iftud tranfeunt, forte& uírile mit tatur ín aquas:& per fluenta earüi deferat in mare.Etecon trario quicquid focmineü, molle δὲ formofum uideretur in mors per feneftras ue ftras. OL uodqpperhieremiam in feneftris, hic in portis αἵ feres demonftrari:& has ipfas ad fenfus referes, Sciens enim fermo diuinus duplices effe fenfus:ad diftinctionem malorum fenfuum,in prouerbíjs ait:Senfum diuini inue; nies. Senfum autem hic non accipias pro animo δέ mente, qua grace νοῦς dicit:fed pro tué»icea qua δὲ quinq fenfus nuncupati funt: uifus, odoratus, guftus, tactus, auditus, Portz itaq terra níniue, corpales fenfus intelligant: Por/ tzautem hierufalem cocleítis, omnis fenfus diuinus& de fupernis ueniens: Has portas niniue aperit populus eius peruifum δὲ auditum,& omnes reliquos fenfus quafi per latam δὲ fpaciofam uiam qua ducit ad morte: corporales quarés capere uoluptates: quibus claudunt homines dei portas fuas, obturantes aures neaudiant iudicium fangui nis:claudétes oculos fuos,ne uideant íniquitaté:obturan/ tes nares, neunguéta príma in effacminationé anima fuae odore fufcipiant: claudétes os gula,& uentri auido:X a ta τα molli retrahentes manus fuas, nead libidinem uenter ex«ftuans,in foemineos ardentem anima cogat amplexus. Ὁ uiauté homines dei funt,aperiüt fenfus fuos,id eft por; tas cceleftis hierufalé:utad eos ingrediat fermo dei. Mala: rum portari illud exemplü eft: C) ui exaltas mc de portís mortis. Bonarü hoc: Vtannunciem omnes laudes tuas in portis filie fion. uando uideris amatore uoluptatii ma; gis ᾧ amatoré dei,& luxurie deditum:ftatim de eo dicito: Inimicis fuis aperuit portas terre fua: non em amicis ani/ ma fua:fed inimicis aperiüit portas terra niníue. C» ἢ δὲ δὲ q principes putant in ρρῖο eadéfecerint:de his quoqy dice: renó timebis: Duces populi mei de domo delitiarü fuarii ciccti funt. Si autem uideris eos uoluptatibus δὲ hincinde ambiente luxuria prepeditos,nullam habere mifericordia in pauperes:nec de populo dei effe follicitos:aptabis eis qd' fequitur: Q. ui dormiunt fuper lectos eburneos:& fluunt. Ajnos.é. uoluptate in ftratis fuís:qui comedunt hardos de gregib?: & uitulos lactentes de armentis:qui bibunt defecatum ui num:& primis unguentis delibuti funt:& non patieban; tur σις fuper contritionem iofeph. Porro quod dicitur: Comedit ignis uectes tuos:huiufcemodi eft: Si quid natu ralís boni in anima tua uidebar effe: quod in fimilitudiné uectium hoftes: qui per portas fenfuü tuorü conabanf ir rumpere, prohibere poffet δὲ repellere:hoc babylonio igni fuccenfum eft. Necnon aquam munitionis attrahe tibi:de fermone dei dicitur: ut circundet fibi quafi murum Αγ fimum,fcripturarti doctrinam atqp rationem: ne ad interío ra eius poffit hoftis irrumpere. Obtine inquicmunitiones tuas. QLuicquid habes ín te per naturà bonum,& optimi conditoris in te feruat exorditi: hoc infoelix anima niniue, in defenfionem tui tene: nec patíaris de principali cordis ef fluere. Q uod autem poft hzc addítur: Íncede in Jutum,& conculcare in paleis, Alíus forfitan zftimet dici deanimaz quz infixa in luto corporis€ paleis huius mundi, uacuis fcilicet& caducis tota fe uerfans cóculcetura daemonibus. Mihiautem uidetur hoc ad cam dici: fuftine temptatio/ ncs,iniurias: G Ηϊεῖς, 9 Ts Ibidem ii RR ttti MEME --| pitt cst Pre] bots nal pics qut f μα e px ru με ni ji (δη ppt ΠΩ {αν με, παραὶ tgo axi, it ma dh [αμ gau nci beo rut: cin nul quatit ἐμαῖς μι tmmot αμ Mano qiintiu ql teme (udo ὑπ quangin tid n rater atit sino Sfc ti Grat Vni itas Werne dr QC: tide i lg di Uni fiim i T si li ut nu 71] tur ἡ bus ^ Zn Aabum nes iniurias, quibus tradita es:poenas quas merito tuo pa teris:quia fi fuperuacua huius müdi δὲ fragilia graderis ne gocia, Ícias te pro remedio fuftinere: fi tame obtinueris fu; per laterem,& carncanimz imperio fübiugaueris. Deniqs fequitur:Ibi comedet teignis. Si non fueris fuper latere, δὲ £3. III niniue, eos effe qui uident fibi iixtaopinionéfuam aliqua fequi dogmata uerítatis:& in eo meliores effe brücho: qd? bruchus nihil aliud faciat,ni(i(emp in terra fit:& abfcpalis cibo δέ uentti feruiat. Attelab? auté falté modicas affumat alas: cü in altü üolare nó poffit,tame de terra exilire nita/ $o, 90 dominationem nó ha tu grauataonere pec/ «atorü, detraheris in bueris in carnem, fed X: ὼς 1 manferis in latere:& HEB.Íbi comedet te ignis, amauerspaleas:&in— peribíseladio: deuorabit came anm teut bruch?icogregare er/ xeris: nó folii ardétia*cogregare e. inimi: μαῖα Fux» gout bruch?: mftiplicare unt, fed δὲ gladi? ei ἐπεστβτίοε:δε η Πα locufta.Plures fecti ne ΜΗ σοςίατίοΠος tuas, cj ftella: quicquid in te uirens ἐς 9--.uideba£,& nature bo fint cdlibruch exp áfus* nofpontegerminans,&auolauit. Cuftodes tui auaro dente cófumet: qfi locufta:& p aruulí tui &quafibruchus uo;— t[οσα ἱοσαλατᾶι latu perdito,& graua/ qii locu ocuitaru:qua tuspondeefuo:ta&^ confidunt ín fepib? ín die frigoris: Sol ortus eft, ἃ pum. iine Hla auolauerüt:& non eft co; tan a patiaris,mui/,; NS M tipliareutbruchus; ΟΠΗ locus eará ubi fue/ & quantum illehabet. s rínt. Dórmitauerunt pa/ numcerü,tantas tu ha; bcto uirtutes. ΟΩ τα ftores tui rex affut: fepe; SEP. bí comedet te ignis: difperdet te gladius:& co tnedet te quafi locufta: agetauaberís quafi bru/ chus:multiplicare ut bru chus: multiplicafti nego/ cationes tuas ficut εἰ] las cceli. Brüchus irruit& euolauit: exiliuit quafi ανν telabus comtmiíxtus tuus: ficut locufta qux afcendit qe fepcm ín die gelus: folortus eft& exiliuit: δὲ non cognouit locum füü. V illis: Dormitaucrunt paítores tui rex affur: con tur:X tandé perueniés in locufta, uolitat qui dem fed non eft perpe tuus uolatus ei?:defi? cientib?eim penulis,& cótractis frigore ,etíà locufta cofidet:& εδ det nóin frugifera ar; bore:& in uirentib? fo lijs,fed in fepe;fentib? uírgultifaqs cótexta:fi/ uein maceria fortuitu hincínde lapide cópo/ fita. Cofyderemus fa; pientes gracie& egy Ρίου! atqp perfarti, in dorüq: gymnofophi/ ftas,& famaritanos:S& uarias inter ipfos fen; tentías,X iudaos pha τί σοί eorü,& fadu/ ceos,& ecclefize multi^ plices herefes:& uide bimus attelabti a terz ra fe paululüm fuble; enim multiplicaíti ne lientur gociatióes tuas:X om ni genere quafi cceleítía cuperes poffidere, per fás& nefas perituras tibi diuitias cógregafti: debes multitudiné pecca torum multitudine exequare uírtutii. Supra iuxta hebrai/ cum ufqyad illum locum uenera:ubi dícitur:Solortus eft, & auolauerunt:& nó eft cognitus locus éarii ubí fuerint.Et quid mihi uideret in contextu ipfius fermonís dixi: Nunc quia Lxx.proprij fenfus uidentur habere principium: pofi toeorum teftimonio, ceptz explanationis ordine fequar. aq 5:ucbue(rruít et euolauít«€. Videtur mihi multitu; doniniueabíg rectore,(ine ordine hincindecommixta,& quacung impetus tulerit ruens, brucho comparari paruo animali€ innumerabili:& qui modicii quídé feuideatur eleuareaterra. Sed δὲ alius qui grace dicitur ὃ e'vuuuroo: & latine tranflatus eft in cómixtum: quem nos poffumus uulgus ignobile, δὲ de diuerfis gentib? híncinde populum cógregatii intelligere:id eft nó ciues,fed peregrinos. Vnde & ppfüs ifrael qui egrediebat ex aegypto πολαὺ συμμικὸμ: hoceft, zgyptiorü δὲ athiopum,& uariarti gentiü habuiffe narrat.Ethic ergo( ut íta dicam) mixtitius niniue,confer£ exilienti attelabo& locufte:qua ín die frigoris, eo ῳ auola renon poffit,re(ideat in fepe:& poftea orto fole& illius ar; dorecalefacta exiliat:& ad alias regiones auolans,nequads meminerit epis, in qua tépore frigoris federat. Harc παρα’ QpasixGo,ut ipfe propheta fermo facilius poffit intelligi, di a(int. Caterüi dubitarenó poteris,multitudine hominii quz per latam uiam pergens ueríat ín mundo,bruchü di; cere: cii uideris eos totos terrz deditos, fententia leuitate, hucillucgi difcurrere,& ad fublimiora uolare nó poffe.Cer ne Rhoma& Cóftantinopolim cii priori noicinopiam pri ftiná coómutanté. Vide Alexandría aegypti caput,& ci fue; ritucl p penuria annonz:uel(qd pudori fit& ruborí)pro; pteraurigas X mimos δὲ híítriones feditio concitata, ruere populü in fimilitudine bruchi:& totü αἰεῆς inharenté leui tate fua:& per mométa mutatione fententia huc illucqp uo litare:tuncuere poteris dicere:bruchus impetu abíjt& auo lauit.Porro qd fequi: Exiliuit attelabus:& mixtitius tuus quafi locufta. Mixtititi puto in hoc differrea brucho:quod bruchus imperitz multitudini& innumerabili comparat: Mixtitius auté de cunctis gentibus hincinde collectus. Et quo alij(unt in urbibus ciues:alij peregrini, quibus placet habitarein urbe nó fua: Sic mixtitium puto qui habitatin fopiuit^ uanté:& locuftam uo lantem quide; fed nó pleno curfu:& quia nó habeat calor? folis iufticiz,frigente τῇ deii charitate federe in fpinofis fepib?: Oia em dogmata eorücü frigeat:& uolare nó poffint, fedé fibi& requie inter Ariftotelis& Chryfippi fpineta reperiunt.Inde Eunomíus »ίκτι: d?natü eft,no fuit ántegp nafceret.Inde manicha? ut deii a códitione maloz: liberet,alterüi mali inducitaucto rcm. Inde Nauatus fubtrahit uenia, ut tollat poenitétia, Et utíitriul breui cuncta cócludà fermone: deillis fontib? uni uerfa dogmataargumétationum fuarum ríuulos trahunt: ita utloca quoqp ipfa de quib? argumenta fumun£ τοπικοὶ fupfcripferirit. Hzc igit locufta quz niic fedet in fepib?:cti iudicfj tép? aduenerit:& miüdus ad ortü folís incaluerit:diz mittet fedem δὲ loca fua,in quib? tpe frigoris inharrebar:& ad tneliora cóuerfa,prioris fedis nó recordabit. Ω d? auté generalt de iudicij tpe dixim?:S& πῆς ex pte intelligi pot:ut p eruditos δὲ doctos uiros huiufcemodi locuftis folis iuftí cieluméoriat:& relinquétes fpirias fuas,in purü& liberi tranfeantuolatii, ας]£»oamnítaucrüt paftozee tuí c. Nori mirü eft fi dormitauerüt paftores tui o rexaffur q domína tus esinniniue:& fepeliant uel uagen£ principes tui:reguli fcilicet& oim gentiü duces,q tibi antea feruiebat:cü ppl'üs tu?mulieres fuerintin medio ciuitatis tuz:& inimicis tuís aperta fint portz ei?:& οἷς mftitudo fup murüi fedés locu; fta fit cóparata: quz dfi incalefcéte fole,(ic ad aduétii nabu chodonofor fugerit de ppugnaculis:& inimicis terga uer/ terít:nec iínuétus fitlocus οἱ”. Irato itaq; deo:quía ppm οἱ” uaftaueras o affür, δὲ fublimaueras ufq in coelü nidii tuii: unde δὲ magn? fenfus dic:ris: deftructa eft ciuitas tua. Et ciictis principib? interfectis q refiftere poterat aduerfartjs: reliquus pp?us tius imbellis& ignobilis, difperfus eft in montib?:& nemo de ducib? inueniri pót qui cógreget eos; δὲ de collectis rurfum cogat exercítü.Nó eft obfcuru uuln? ταῦ: nec talis plaga qua medici poffit curati manu. Os d niniuen fubrutà δὲ affyriü regé fuperatü audierint: poten tíffimá urbe,& regé dominatoré qndà urbis utlneratii,& iacere feminecé:& in fuo fanguine uolutari: uel ttupeburit ppter rei magnitudine& infperatüi nunciti:& cóprimét ma nus fuas: ael certepre magnitudine gaudíj infultates tibi applaudét manib?:& ὅδᾷ gaudí; ftrepítu cócrepabtit.N: 1; lus ein eft q poffit fup te dolere: δὲ euerfioni& uulheri το donarelachrytas:quia nullus eft füpqué tua malicia ncn femper Efa.14.e Mattb, 44b εἰἴοῦ.ς, d Ὅτι. Mar.14.d Ibi.i5.d Ephe.5, d £ommen.bicronymi femper trafierit.Et pulchre tranfierit: nó ein poteft malicia. regis aflyrij in hoftibus eius iugiter permanere. Hucufdp hi ftoriz ordo fit textus, Debem? aute& iuxta hebraici αἴ ἄς editionem Lxx. differamus(In illis enim longe alius& diuerfus eft(cenfus) paululurmn ab hiftoria in(ublime con; montes fcripturarii:ibicp irnuentet mótes moyfen,St iefumi filiu Naue. Montes, pphetás: mótes noui teftameti,apfos Z cuageliftas:& ο ad tales mótes cófugerit:& in huiufce; modi montiüi fuérit le&ione ueríatus, fi non inuenerit qui. εἴ doceat: Meffis enim multa, operaríj αὐτὸ pauci: runc δὲ fcendere,& docere qd? ín ultima ,pphetia Νὰ hum£7oseodci ad di; abolum fiat, Eteft fen fus: Magnum princi; pem. affyriorum, qui HEB. lienf príncipes tui: difperfus eft populus tu? - fuper montes,& non eft quondam gleribun, quicongreget:no eft ob; us dixerat: fortitudi zo ut s; nem facia:& fapientia Ícura cotrítio tua: p effima intelle&usauferáter, eftplaga tua: Omnes qui minosgentium:& ui—&udierüt anditionétuam, res earum depafcar:&- E commouebociuitaf^ compreflerütmanü fuper quehabitanf,Xdica— te: Guía fuper απξη tran tur ci: Olucifer q ma;; d neoriebaris:qumitte;— fiuit tnalicía tua femper? bas igniculos tuos ad cüctas.gétes: quomo; do cecidifti in terra& contritus eseDeftructa eft niniue ci; uitas tua fpeciofa€ potens: in qua tantum tibi imperium prafumébas,utfilio quocp dei auderes dicere: Hac omnia: tradita funt mihi:fi procidens adoraueris me,dabo tibi ea Dormítauerunt paftores δὲ reguli tuí:qui nó pafcebant ho mines ίπ falutem, fed nutriebant eos interfectioni tuz: ut faginatiores hoftías deuorares. Omnis pplus tuus& tur; ba populorii: quz te quondá colebat, deferuit te& urbem tuam:& confugit ad montes:& fe fub apoftolorum chrifti atq; doctorum latibulis collocauit:& interím nullus tuo; rum ducum eft,qui turbam tuam quondam ad fe reuocet. Plaga tua& uulnus tuum toto orbe perfonuit: omnes in^ fultauerunt tibi: qui tua quondam fuerant fupplantatio; ne decepti: Aut nullus enim aut rarus eft, quem non tu aliquando deceperís:€ per quem non tranfierít malicia tua.Etnotandum ο in quocung fteterít malicia diaboli, non poffit infultare ruinz eius& uulnerí: cum fit de pafto, ribus& populo regis affyríj:fed in quocunq pertranfierit, illeinfultet εἰ: 8ζ bonis operibus atcp directis,quafi manus fuper eum concrepet.Et congrue iuxta hebraicum quidem hucufq; de mundi ruina dictum eft: nouiffime de ipfius quoq diaboli,qui princeps mundi fuit. Mundus ením in maligno pofitus eft,plaga& uulnerepradicat. Apud 1 xx. autéadhucad σύμμικτομ, id eftadmixtitium müdi dici£, qp paftores eius dormierint:& ut dormirét, a rege(intaffy, rio confopiti:atqy ita fit ut dum apud eos defcribitur, quíd aíTyrius exercuerit interalteros,& non quid ipfe patiatur: de diaboli uulnere& plaga& interfectione fit tacitum. Vae ítagp his qui peruerfarum doctrinarum magiftri funt ín ni niue, Etcongruead eos dicitur: Dormitaueruntpaftores tui: dederunt enim fomnum oculis fuis:& palpebris fuis dormitationé: Et propterea non ínuencrunt locum domi; no:neq tabernaculum deo iacob. Nec audierunt deephra ta,id eft frugifera ecclefia:znec inuenerunt eam in condenfis fyluarii.Non folum autépaftores mixtitíj huíus& locuftze quaimmincente glacie fedet in fepibus dormitauerunt: fed arege quoq funtaffyriorum confopiti. Scitenim rex afTy; rius non poffe fe oues decipere, nifi paftores ante confopie; rit.Semper diaboli(tudium eft, uigilantes animas confo; pire. επί& in paffione domini apoftolorii oculos graui fopore praemit,quos faluator fufcitans ait: Vigilate& ora; tene intretis in temptatione. Etrurfum: Ὁ uod uobis di; co,omnibus díco,uigilate. Et quía nó ceffat femper confo; pireuigilantes: quofcunqp ille decaperit,& quafi fuaui& perniciofo carmine firenar illexeritad dormiendum, exci, tat fermo diuinus δὲ dicit: Surge qui dormis:& eleuare& illuminabit techriftus. In aduentu ergo chrifti& fermonis dei,& doctrinz ecclefiaftícae:&t confummationis niniue fpe ciofiffimz quondam: meretricis:eleuabitur-& properabit ppius, qui fub magiftris ante fuerat confopitus:& ibitad illius ftudium cópro/ HM. babitur: quiacófuge, SEP. fopiuit fortestuos: μισά montes,& magi abijt populus tuus fuper— ftrorum defidia coar; E rfi guetur:infert enim,8& montes,& noeratquifu/ ns, qui fufciperet, fiperet:& noneftfanitas—Sequitur: Non eft(ar o|, nítascontritioni tua, contrítionitue:tumetpla— etos ια, pro; ga tua:O mnes qui audie/ prae mixtitius nini, : ue fanari non poteft: runt Bunaum tuum plau quía fuperbià non de, dentmanib?fupte:quía^ ponit:&recens femp : ip| uuln? eft,& quotidie fap erquem Ron tutauic diabolo feriéte percu; malicia tua femper? titur. Et pofthacom, nía,nó eft fanítas con/ tritioní ei?: licetenim fibi fanus effe uideat:tamen anima eíus fracta eft& contri ta: percutiente defuper malleo totius terra:& nó fanatur: quía femper erecta eft. Siautem humilietur:& fe chrifto fubfjciat: Cor cótritum δὲ humiliatum deus non defpicit. Et:Sacrificium deo fpiritus contribulatus.Tn fineponiturz Omnes qui audierunt nunciüi tuii plaudét manibus fuper te. Super quem enim non írruit malicia tua fempere Cum caeperis ὦ σύμμμικτε, fupplícia füftinere: omnes qui αυ’ dierínt nuncium,confono crepitu& uocali( ut íta dicam) operü fono atq cócentu, infultabunt tibi atq gaudebunt: Nullus enim eft, autcerte rarus in quem non irruerit fiue fuperuenerít malicía tua femper.Sí enim c'uu4uxrove urbis níniue paftores habet δὲ fortes:& omnis falfa doctrina& mendax opinatio fcientíze ασ ύμ μικτομ uenit: timendum eft,ne fortenullusfitfuper quem non malicia συμ.έκτου ue nerit. Et diligenter obferua, quia non dixerit:In quem non intrauit malicia tua σύμκλκικτε: fed in quem non fuperuene rit. Sepeenim nobisfalforum dogmatum iacula fuperue; niunt: δὲ quafi in arcanum animz intrare defyderant: fed claudentibus nobis portas füperuenit quidem σύμμικτος, δὲ ditum infe eftirruit:& femp hoc facít:fed auxiliante chri fto domino:& omni cuftodia feruantes cor noftrum irruit quídem,fed ingredi non poteft. Commétarjj hieronymi in Nahum prophetam ad Paulam& Euftochium finis. G Manto T3.50.d Ibidem go a qm hdi pa ain pis ne di ἀμί! imb best ticas done (deret fora laca doe Bid ἡπίι imd tutam ἔῃ tere | dim ΠῚ μαμι piro giga ici tfe η ἀρθῇ ἔχηι Uia $o, 8I ἡ d ES DIVI. HIERONYMI PRESBYTERI IN LIBRVM PRIMVM Sb c- HABACVC AD CHROMATIVM EPISCOPVM d; PROLOGVS: "| Si imum Chromaáti epifcoporum doctiffime fcire nos conuenit;cornipte apud gie ^ fejicos& latínos nomen ἀββανοὺμ prophetzlegi: qui apud hebraos dicitur ava d€ 5& interpretatur amplexus: fiue ut fignificantius uertamus in graecum περίλνγις ,íd ooo BASE eft amplexatio.Deinde ubi Lxx. cranflatores& Symmachus δὲ Theodotio xis, Y id cítallumptione interpretati funt:ín hebraco poní Na, quod Aquila uertít, ín pondus: fu? M pet quo in Nahum Proppesa plenius difputauím?, Maffa autem nuncj prafertur in título;nifi τ cum graue,& ponderis laborifqy plenü οἱ qd'uíde£. Vnde neceffe eft& prafenté pphetiá ha; " bere aliquid aufterítatis: ut ficat ín Nahum pondus quod uidebat aduerfus niniuen aflyriorà s" urbem graue οταττίτα& ín hoc quara£;cui pondus fit quod jpphetae τελεία afpectui. Quatuor ^ auté prophetz ín duodecim prophetará uolumíne funtte γης tres ín principio λῆμμα, eft t pondus títulum habent: Nahum,Habacuc,& Malachias. Pórro Zacharías ίη medio δὲ circa fi/ s nem duos huíufcemodi ponit títulos,e quibus unus eft:Onus uerbí domini in terra hadrach:& ή damafci requici cíuszalter ín fine: Onus uerbi domini fuper ifrael.De Nahuin,orationibus tuis iam liber zdítus eft:de Zacharía ὃς Malachía fi uita cornes fuerír,difleretur. Nunc habacuc ha; bemus ín manibus:qui uel ex eo qp amabilis domíni eftuocatur amplexatio:ucl qj ín certamen δὲ luctam,& ut íta dícam ,amplexum cum deo cogreditur:amplexantis,id eft luctantis fortitus eftnomen. Nullus enim tam audaci uoce aufus eft deut ad difceptatíoném Ποία: prouocaré & dicere ei:Cur in rebus humanís,& ín müdi iftius πολιτεία tanta rerü uerfatur íniquítas€ V oci/ fcraborad teuím patiens,& nó faluabis? Quare oftendi(ti mihi iniquitate& laborem uidere? Lacerata eftlex& πό peruenit ad finem ορ íudícium: quía impius praualet aduerfus iuftum ideo egreditur iudicium peruerfum. Vides φ temeraría uox fit:& quodammodo blafpheman; εἰς creatorem fuum ad iudicium prouocare:& uas fragile aduerfum figulum, cur tale uel tale ἔα, ctum fit difputare?INec non hoc anímaduertendum φ affimptio uel pondus ,qua grauía éffe e iam diximus, phetz uifio eft:& aduerfum Montani dogma peruerfum intellieit quod uidet: " necut amens loquítur: nec ín morem ínfanientium fcemínarü dat fine mente fonum. Vnde δὲ So raf Apoftolus iubet:ut fi pro phetantibus alijs;alij fuerit reuelatum:taceant qui príus loquebantur. a Etftatim: Non eft enim(ínquíit)deus díflenfionis,fed pacis.Ex quo íntelligiturcum quís ποίσῃ : tate retícet:& alteri loaim dat ad loquendá poffe δὲ loqui δὲ tacere cum uelit. Ὁ αἱ aut£ ín extafi, id eft inuítus loquitur:nectacere,nec loqui ín fua poteftate habet. Illud quoq; dífce( quía femel a me uíolenter exigis: ut quafi pus quofdam δὲ fcalas ad altiora nitenti híftoríatm tibi inter/ preter)prophetiam effecontra abyloné& nabuchodonofor regem chaldaorá: Vt quomodo prior propheta Nahum quem Habacuc fequítur, uaticinium habuit cótra niniuen& aflyríos: qui uaftauerunt decem tribus, que uocabantur íf rael:ita Habacuc prophetiam habéat aduer/ fus babylonem& nabuchodonofor ,a quibus iuda& hierufalem,templumqy fubuerfa funt. Et nt fcas eo tempore fuiffe Habacuc quo iam duz tribus qux uocabantur iudas, ducta εἰδείη captiuitatem: Daniel docere te poterit: ad quem ín lacu leonum Habacuc cum prandio mit/[λα γι titur: Cg cg apud hebracos hacc ipfa non legatur hiftoria.Ioítur fiue quís recipit fcripcuram illam, fiue non recipit, utrunq pro nobís eft: aut ením recipit,&íam poft factam rem iber Habacuc texitur:aut non recipit,& quafi propheta fcribit que nentura cognofcít, im TA» ;" 7 falemóndà urbs düi *deftrua£€ Qr uare cla/ 'metpplus& nó exau7 ;ciarur: uociferetur ad dnm oppreffus a chal "dais,& non faluetur? "Quuareetia ipfeppphe: ta uel populus ex cui? "perfonanunc loquit: ad hoc uíxerit, δέ huc. ufq: perductus fit: ut íniquitatem hoftíum :& fuii uideat labore: Curiniuíticia praua; eat aduerfum fec£t hoc dicit prz mentis anguftia, nefciés auri. ánigne conflari:& tres pueros de camino pu :riores exifTe, qp intra "ueruüt. Sed δὲ génerafr 'acciperepoffumus: q €x pfona humanz im patietize uides ppheta Ῥέϊδτες abundantes, & in fzculo poffidere diuitias: filioseorum F—quafinouellarn plan; tationem ín adolefcen. tía fua:& filias orna; τας quafi fimilitudine| HABKCVC PROPHETAM ;£ommen.Ibieronymi liber primus EK COMMENTARIORVM ΗΙΕΚΟΝΥΜΓΙΝ΄ LIBER PRIMVS. I ο αὐ vídít babacuc ppbeta«c.Interim [τι literà caufat aduerfum deum ,pphe/ *."fusquod 'αἰαίσ- Flabacuc τς ppheta:ufqg q '' domine dama: bo,& nó exaudies:üocife/ abor ad te iim patiens, & nó faluabif: Quareofté difti mihi iniqaitaté δὲ do loré uidere prxdá δὲ iniu/ὁ fticiá cotra mecEtfactüm eftiudici& contradictio potétior: ppter hoclacera ta eftlex:& non peruenít ' ufq; ad fine iudiaü: quía impi? praualet aduerfus , iuftü: ppterea egredit iv "t díciü peraerfum. Afpicité ingentíb? δὲ uidete:& ad/ miramíni δὲ obftupefcite: quía opus factum eft ín diebus ueftrís, qd' nemo credet cum narrabítur. Εν as Quia ecce tentia iudicattifit:& nihil ex lege& iufticia fuftinuerit, Vit G|"m ;&ipfumiudicitino habuerit fine fuü. Finis ayté iudicij cft s . iudicare iufte.Ethocquareloquí audcat,in confequentib?. sti móftrat dices:( uia impius nabuchodonofor praualuit a . aduerfus iuftü iuda:& hanc effe caufam qp dixerit iudiciii"" | ART"nSpeueniffe ad μιὰ μα ΄ quia iniquü fit δὲ per: T €5fumptio uerfüm: utlofias red 5 eii, Qui 'tépliccellaria τουτί ple: 3.145.c na eructátia ex hoc ín illud:Oues eor fortofas& multipli «cata in ufjs fuis:& caetera quz in cetefitno quadragefimo; tertio pfalmo plenius fcribun£: in quérulam uocé& plena. doloris erumpat:O uarerefpicis cótéptores,& taces: con; culcanteimpio iuftiorem fe: δὲ facies hoies quafi pifces ma ris:& quafi reptilia nor habentia duceTale quid δὲ in fep; P$/72.a tuage(imofecudo pfalmo legim?; Mei auté pene moti funt pedes:pene effufi funt greffus mei:& reliqua. Etrurfüm in *odé plalimo:Etfi et(cientia ín excelfo: Ecce ipfi pétores& abundates fn fzculo obtinuerüt diuitias:et το ufcp,ma nus meas.Hacaute loquunt nefcientesíudicía dei inuefti Babilia: δέ profundü diuitiarü fapientiz& fcientiz cius, φ non itauideat deus ,ut uidet hó.Hó tin prafentia ref; picit: deus futura δὲ eterna cognofcit.Et quomodo fi&erotus& eftuans febrib? aqua frigidá poftulet;& dícat ad medici: 5^ Mimpatior,crucior,uror, exanimor: ufqs quo medice cla; mabo δὲ nó exaudiescEt refpódeat ei fapientiffimus,& cle mentiffimus medicus:Scio quo tempore débeam dareqd^ poftulas;nó mifereormodo:quia mifericordia ííta crudeli;:: tas eft:& uoluntas tua cótra te petit:[τά δὲ diis nofter fciés clamétiz fuz pondcraatqp ntenfuras intefdir no ἐκ θε clamant ut eum probet:& magis prouocetad rogandü:& quafi igne excoctum,iuftioré& puríoré fácíat.. d intelli gens Apfus fcd'm id y mifcd'íam eft cófecutus a diio,ait: Fph.c Nó deficiam? in tribulationib?:& benedicit deti omni tpe: 355»& fcit: quia qui perfeuerauerit αἱ in fine, hic faluus erit. Mattlato.c€ Ες οἰογίαξ in labore δὲ dolore.Et cii Hieremia dicit: Tribu; lationé& miferiam inuocabo. Vt quomodo alius ínuocat deum: fic fanctus uir& bellator ínuictus ad exercédum fe & probandum, tribulatione& míferiam uenire defyderet. bei£t factum eft(udícíü«€. Adhuc propheta uel populus loquiturad dominum:g non ueritate aduerfus fe led po» cótemptus in drím: ex quorüi perfona ,ppheta clamauerat: quare aufi(int dei cóténere maieftaté ,&temerarieloqui: & quantüin fe eft, dei prouidentia calumniari: δὲ declinare adiio coarguentes cum iniquitatis, Videbítis ergo cótem/ ptores: mn nid: iuftus arege xgyptid'* , qua uídit ab ba/ trucidetur:ut Dane Dale y cum propheta: Ananias, Mifad,&— qa : ufqgquodfeda^ Asariasferuiat:&im κ᾿ : εν peret babyloni? impe D dl mabo,&non exaudies?' rrErinterfcora&.' ise uociferaboradteuim pa;^ concubinasfuas bab pis, δ , μανία” thafarpotetinphiali$-| ἐπ| Πτι, δέ nó faluabís?Qua— qns prophetade ἡ| fii: te mihi oftendiftilabores-fuorüteporü nee v ; 7282. uímur em qa feme ES δὲ dolores, uidere miferi το απ Νοε- κ. & impietatem? Cotra me luin Ceci iuxtd^C| pr απο. ΧΧ. communis ad uoa fact eft iudici:& iudex σαι un DENS ad| ap accipit: ppterea lacerata é eid s v m e -: uz um iudicium fiat:&| Umm. lex,& nó P erenic ad finé innoxiii in pfecutiont| Ham iudiciü: quía impíus pra bus fanguíne fundis is ! niis. αἴ! qii ante tribunal' j Wl ualet aduerfus iuftá: pro^ edt iden ny| m pterea egredituríudicium:^ larium,iudexacceptis| giiin fum, Víd T. munerib?, códemnet| mtm perueríum. Vídetecotem munerib*, códemne ΒΕ." Sa- 3.. infonté,& reü liberetz| cud ptores& refpicites&tadmi- Q eauidenofolüde- ΕΠ ramini mirabilia& difper iudicib?fzculi,fed in,'| ims dimíat: 9. terdü de eccliarü jg πα ΟΗΠΠΙΠΙΓΟᾶ op?ego ΟΡΕΓΟΓ: principib? dici poto. H tp ín dieb?ueftrís: qd'no cre— pter muneralacerét. ἡ imm ΡΨ;. lege:& nó perducant αἱ didiftis fi quis narr auerit. υἱφ δά fine iudicii Eme QLuiaecce— impius prarualeatad? ifia .... Merfusiuftü:&:magis-(ntryrt . iniudicio peccatü diuitis d pauperisueritas defendaz, Vi,— ο ἔµά ín querimonia eft,iudiciü exire peruerfum: fed no debem? fur. ἡ| Mid per hacreri inedlitate turbarí:uidétes in principio müdi üculit ab impio cain interfectü abel iuftií:& poftea exulanteiacob éd regnare in domo patris Eau:&«gyptíj luto δὲ latcreaffli tri guntfilios ifrael. Et dris cótra qué nunc querela dirigitur; Cad: crucifigit a iudais:& barrabbas latro eligi£. Dies me defi firj ciet,fi uoluero enumerare quó ín ifto fzculo imipijs preüa-| egi lentibus opprimant iufti.. c€[ Zifpícite ín gétib? c. Sym pii machus p co q diximus: quía opis faci eft in diebus-ue natio ftris, interpretatus eft: quia opus fiet in dieb? ueftris:cate» ΠΝ ra fimiliter. Rurfurn in príncipio capituli, ubi in hebraico tiri . feriptü cft A32 y δὲ nos tranftulim?: afpicite in genti(bai bus:& Lxx.pofuerüit, uidete cótemptores:excepto Aquila, taam | δὲ Synimacho δὲ Theodotione, qui cii noftra interpretatio tr '' necócordant:inalia quadá zditione ἀνώνυμα reperi,uidez τας bitis calumniatores:& in alia fifiterabíqs auctoris titulo, Wy .uidebitis declinates.Igit δά fuperiores querelas cau fantis(ἰῷ ΦῬΠεῖα δὲ dicétis:Vfcp ἅ ἀῆε clamabo;& nó exaudies:& brit . reliqua ufq» ad finem hui?exordíj:uox ἀπέτοῇ podentis ina υπ ducit:üthaciniquitate quain folo ir? fieri putat,cerriatin Moi gentib*.Et cp chaldzis nó ut ppheta arbitrabat, iudas tir Πα δὲ híerufalem traditi(int:fed omnes p circuiti nationes:& Vp ti eum effe ualiturü ruiturüqy poftea: utfi quis pracdixerit ΤῊ 4 qd futurü eft, p rei magnitudine uideat increduli. Sed& itis hocqd Lxx.& caterí interpretes ediderunt: Videte cótem ptis ptores fiue uidebitis calumniatores& declinates, cü fenfu dijs huíus loci cógruit:& ex ipfo fermone arguuné audaciz,& this ἄς δ' qd ἰ η ἂν ἡ Ju ij iu [i 2n IDabacuc. A ptores, Stuncadmiramini: oém ueftrá querclà pnihilo cóputabítis, cii pfpexeritis me facere in dieb? ueftris:nefor te dicatis,quid ad nos pertinet defuturocOpus qd'tà gran deerit,& ueftráà omné opprimet caufatione:ut fi quis nunc futurü effe pradixerit fidé,nó facile accómodetís. ΩΣ αὐτῷ quet:hanc habéte fcriptura fancta c&fuetudine,ut QN ὦ; delinquetponat p eo σφε definet οὗ qdfuerat. Tale quid δέ nos habem? in lingua no(tre idiomate, dicétessuapula; uitexercit?^, p eo qd eft, interfectus& cafus eft: δὲ peccauit uinea& agger, p co qd' eft, uindemia& fruges nó habuere hocopus fit,in confe/ quentib?demoníirat. e«[€uía ecce ego«c. QLuod uobis dixerà: Afípicitein gétibus,& uidete S admiramini & obítupefcite: quía opus fiet in diebus ue ftris, qd nemo credet cum narrabit: hoc eft qd fequés fermo de; fcribit: Ecce ego fufci, tabo nabuchodono/ for,& chaldaos genté pugnaciffima& uelo; cem: cuíus roboris& ad bellandi audaciz, omnes pene graci qui barbaras hiítorias có fcripferüit, teftes funt. Hacnon eít contenta finibus fuis, fed huc üllucqp difcurrés fuper terre latitudiné perua gat, Ethoc eft op? ci? nó utterra uomere ex erceat, fed ut rapto ui; uat& gladio:& poffi; deaturbesno fuas,an (οῦ mani inferat:an/ B τεῷ prortüipat ad θεῖ» lum, terroré portat ín uultu. Ω d? auté ait: Ex femetipía iudiciü: & on*ei? egrediet:pro Ginterpretat? eft Sym mach?:ipía fibi iudica bit,& decreto fuo egre dict: uel ita itelligedü eft:defua gente conftí tuetprincipes: δὲ ρεᾶς 8 HEB. Quià ece ego fufci/ tabo chaldxos gentéama. ram& uelocé: ambulante fuper latitudine terra: ut poflideat tabernacula no fua: horribilis δὲ terribilis eft: ex femetipfa iudicii: δὲ on? ei?egrediet. Leuio; res patdis equi ei?:& uelo ciores lupís uefpertínis:& diffundentur equítes ei?: equites nanq; ei?de longe ueniéttuolabüt dfi aquila feftinans ad comedendü: omnes ad przdá uenient: facies eorü uentus urens: & cógregabit quaft arená captiuitatem:& ipfe de re! gibus triumphabít:& ty; ranní ridículi eíus erunt: ipfe fuper omné munitio: nem ridebit:& comporta; bit aggeré,& capiet eam: tuncmutabitur fpiritus& pertráfibit& corruet: hac eftfortítudo eíus dei fui. Nunquid SEP. Quía e«e ego fufcita bo chaldxos οξιξ amará, δὲ uelocé,qua ambulat fu/ perlatitudinéterrzsut pof fideattabernaculano fua: terribilis& illuftris eft: ex femetipfa iudiciü ei? erit: δὲ a(lumptio ei?ex fe egre diet.Et exiliét fup aee equi ei?:& uelociores erüt lupis arabiz:& equitabüt equites ei?:& ipetu ueníct de longinquo:& uolabüt qfiaquila prompta ad co medendum:cofumatio in impios ueniet refiftentes faceb?eorü ex aduerío:& coeregabit qfiarená capti uitatem:& ipfe in regibus delectabit:& tyranni ludi bria ei*:& ipfe in oém mu nitioné illudec: δὲ tmíttet aggeté, δὲ obtinebít eam: tunc mutabiít fpiritum δὲ pertráfiet, δὲ ppiciabitur: hzc eft fortitudo ἀεί mei. Nonne puétii. C) d'aütin fine capituli dicic: Hec eft '. fortitudo eíus dei fui; £/povixoo, Clegédtiut fit fenfus:hac éfortitu do ei? quà dedit οἱ bel de?(uus.Ad cui?cultü oines nationes etiàp fcripturam δὲ cómina tionem mortis fzui(Ti mo perio cópcllebat; Hac iuxta hebraicü: nücueniíam? ad Lxx; ut Bpofitis finguf fen; tétijs, interpretatione allegorica coaptem?; 4& cce ego fufcítabo cbaldeof genté amarà 1 velocé:que ambulat fup latítudíné terreivt poffídeat tabernacula nó(ua. Cóminat de? aduerfum cótéptores δέ calumniates proui/ dentia fua fufcitaturüi fe chaldaos, qui inter pretan£ qfi daemonia. uel angelos peffimos fignificans, quí mini; ftrant furori οἱ”& ira & tribulationi quà in fertín peccatores; uel aias hoim peífimorii; per ds moarentes στ’ ciat. Hi auté cháldzi; gens amara eft δὲ ue; lox,nó parcés:& cito explens q« fibi fuerit imperatü;.Etambulat fuper latitudine terra; ei? δὲ glad?? aliarii g&tíüi(atellites nó habebit: uel certe quo fecit,fiet ei:& fic uaftabi£,ut ipfa uaftauit.Equi Qqp& equi tes q delongeueniét,tà pernices ad pfequédü,& cücta po/ pulàda erüt,ut pardos fuperét& lupos uefpertinos. Sigde lupi fzuiores effe dicuntur no&teuicina,& tota die fame ad rabié cócitati, Volabüt ergo equites nóad pugnadü: quia nulP?refiftet, fed ad difcurrédii ut aquila:cuí 1 uolatilib?oia fübíacétfeftinas ad deuoradü. Et quo ad flatü uenti urétis uirétía cuncta areícunt: íta ad afpectii eor οἵα uaftabunt: tantuíc erit numerus captíuorii& prada: ut p ὑπερβολὴμ etia arenz poffit equari, Ipfe Gcp.í.nabuchodonofor in uni uerfo orbe regnabit:& δῇ currü(η triumphans de regib?, eos habebit irri(ui;& inter delítias computabit: tantaeqp po tentiz δὲ fuperbiz erit,ut naturà fuperare cótédat:& urbes muniti((imas robore fui exercitus capere, Veniet eim tyrü & iacto in mari aggere, peninfulà faciet de infula:& introitü inter flu? maris in urbé terra prabebit. Ω ua ob caufam & fup omné munitione ridebit:& cóportabitaggeré:& ca; E(ech.15.d pictea.i munitione fiuetyrü:qd? qde in Egechicl perfpicue demóítra£,ubi dicic:Nabuchodonofor rex babylonis fub; iugauit exercitü(uii ope magno aduerfum tyrü. Oé caput caluii,& ois humer? depilat?:& merces nó data ei,& exer/ citui ei? cotra tyrii;& ope in Qferuiuit aduerfum ea, ΟἿ aüt cóportauerít aggere:& nihil uirib? ei? ου fuerit: τῆς mu ται fpüs ei? in fupbia:& deti effe fe credés, imaginé aurea ftatuetin babylone,quá uniuerías gentes adorare cópellet, Ω Δεῖ fecerit,tráfibit i beftiz figura,& poftea corruet: Pro qAgla& Symmach? tráftulerüt à) z2u4422uca.i.& delin Latá enim& fpaciofa uiaéquaz ducit ad mort: p quá ambulabat& ille diues in euagelio, qui fulgebat in purpura:& illi de qb? dicit: C) ui dormiüt fup lectos eburneos: δὲ delitijs afduuntin ftratis (5.0 ui comedunt uitulos dearmétis lactétes:& bibunt defecatü uinu:& primis ungunt unguétis:q qa in lata am/ 8L σ. Matth.7.b Luc.16. d. Amos,c;b bulantuia:latitudo terre appellan£, que chaldaorü ο!’ gijs premit. Noluerüt em ambulare p artam X angufítani uíá,qua ducitad uíta:& p quà ambulabat Paulus glorias in tribulatione€ anguítia. Ambulantauté chaldai fup là; titudine τοῦτα, αἴ polfideat tabernacula nó fua. Omnis em rónabilis aia licet p uititi€ culpá fua hofpiciüi facta fit chal daorü:tii p natura tabernaculti dei eft. Et ddp in euágelio peffim? demon loquat: Vadà in domii meam unde ἐχίαί; nó eft εἰ credendü: fiquidénulla rónabilis creatura ad hoc facta eft:ut babitaculii daemonis fit.Sequit: Terribilis& il Ju(tris eft:ex ipfo iudicii ei? erít:& affurriptio ei? ab eo egré diet. Terribilis eft chaldaus ,ppter multa uariácp fupplicía quz infert in cótéptores.Tlluftris quia affumit fibi diuinita tis eloría. Etp oracula fua δὲ falfa refpófa,& curatióés mor borü,quos ipfe imiferat apud imperitos& contéptores dei uidet illu(tris. Erit em cótéptoris iudicíü atcp fuppliciü ex €o:hoc eft,ex femetipfo fiue ex chaldao. Ipfi em[ο Apo ftolii tradenf ad pugná,ut diífcant nó bla(phemare: a ἅ qui «gerit poenitetià& ad deu cóuerfus fuerit, cerediet:ci pri? manib? illius tenere£,& effet chaldari affumptio.Si qfi uide rimus multo aliqué tpe feruiffe díaboló:& poftea ád deut efTe cohérfum, dicam? deco: Etaffumptio cíus egreffa eft i.Có.6.à Ct;12,C Mathaid àb eo, Quicuq em egerint poenítétía& déreliquerint d» ι2 mones &ommen.Dicronymi Liber peimus mones, quib? ἀἢ équi pti? ad fedendti terga prabebant:& uelocitatepardorti& luporum uefpere equites fuos abiecc/ rint δὲ eliferint: δὲ uacuó leuiq; dorfo ad eum portandü ue/ nerint, qui fup pullum afin manfuetus δὲ pauper afcédit: hiquafi delongepperantes:& nó cótenti curfu& impetu, affumet uolatu:& ue; nient quafi aquila: ut fermonis dei uefcané carnib?:& famé tanti τρίς faturét, In eo eim qd dici£ καὶ 7t rero Solo ον Ἱτεττεῖς ur OU: sHEB, INünquidnontua principio dne deus meus, fanctemeus δὲ nó απο τίς! nof tranftulimus:& pofuifti eum:& fortem ut equitabuntur equites:; ei?: iuxta fenfum qué... COfTIperes fundafti eum. fupra pofuim?, inter.. Mundi pretatus eft Symma/ chus:effundentur equites eius: id eft corruent:& alliden/ tur in terrà. Lupi autéarabiz.i uefperze δὲ occidétis hi recte uocant:quib? cóuerfatio peffíma occubuit:& ante in cali/ gine cóftituti,toto gradu uefpera derelinquunt: quá cü reli querint& uolauerint prompti, uteomedant carnes uerbí dei:tunc cófumatío ueniet in impios.i.in chaldeos qui rez fitebantuultib? poenitétiti nereuerterent ad diim fuum. CEobré cófumatio in impios ueniet, refiftétes uultib? eorti exaduerío, Cum autem illi fuerínt cofumati,& de manib? €orü erepta captíuitas: tunc fermo diuín? cógregabit quafi arenam chaldaica captíuitatis:& delectabit in regib?:& ty ranni ludicraei? erüt:uidens potétiffimü quonda diaboli: Matthi4.a.& regna ci?,quz faluatori jq oftendens ait: Haec oia dabo tibi,;pcidés adoraueris me:ei? aduetu effe deftructa: De litiae prudétiz funt: δὲ uoluptas fapiétiz cü ftulticia deftrui' tur:& tyrannorü αποπάᾶ potetia fuperata atq deiecta,uer titur in derifum.Necqp em folus draco formatus eft ut lufuí haberet a dfio:qui eft principii plafmationis ei?,factus eft angelis ludicrii. Necp illü foli dabit de?, dfi pafferé paruu; - lum:fedíiquis etiaalius crudelis, δὲ métis tyránicz fuerit, tradet fermoni dei í derifum. Et ipfeait,in oém munitione illudet. Qr uzatit éalia munitio,nifi illa de d loquit Apfs: 2.Coyac,a Arma em militie noftra nó carnalia ftit fed potétía deo ad deftructioné munitionii,cogítatióes deftruétia, oém altitu dinéeleuàaté feaduerfus fciétia dei.Si quz igit fuerint uel in fermonib? qui ,pmittütaltitudine,& magnitudine fehábe re cótraria ueritatí munitiones,uel in omi glia atcp diuitijs δὲ fortitudine,quz laudat in fculo:ormia deftruen£,& fer; mo dei uniuerfíz munitioni ílludet.Et mittet agoere δὲ obti nebit eà p aggeré X terrena que profert: argues ea fragilita tis in his quib? fibi uidebat prius aliquid habere fortttudi nis. ΟΠ aute hoc fuerit expletü:tüc fpiritus couertcé: δὲ nez quad puniet utante puníerat: fed pertrafiés pétóres roga; Ρίε /ϱ eis,& recóciliabit eos priftino drio:in qb? oib? often; ditur fortitudo,qui tanta pfecerít dei nri. Cernitis d$ cotra; gea loca fint,& aduerfa hiftoriz ueritati. Et quo ea qua cdm Πεοσᾶ fup chaldais interpretati fum?:nunc iuxta tro/ pologiam uideant fonare clemétia& libertaté eorü quí de chaldzoriüi manib? euaferint. Hiftoria ftricta eft, Sc euagan di nó habet facultatem. Tropologia libera,& his t legib? circüfcripta,ut pietate fequat intelligentiz fermonifcs con/ textum:necin rebus multi ínter fe οδεγατῆς uiolenta fitco pulandis. a«['(Bónetua pzíncípío οὓς oeuo meus fancte me? z non mozíamur:ofie ín iüdícít pofuí(tí eü:c plafmauít me vtarguam ín oífcíplína εἰ, Symmachus manifeftius. "iBónetua ῥησίρίο οὓς oe? me?(cte me? vt nó mozeremur: ofie ad(udícandá pofuíftí εὖ; fostéad cozrípícdii coftítuifti illum. a«[ tBunddno tu a pzíncípío«C: Ad pphetz queri; monia dicetis: Víqs quo diie clamabo& nó exaudies« Re/ fpóderat de? dices: Afpicite in gétib? δὲ uidete. Et poft prae fatione intulerat:Ecce ego fufcitabo chaldeos gentéamarà & uclocé.Omniqp defcriptione cópleta,uel de nabuchodo; nofor,uel de diabolo in fine memorat: Tunc mutabit(ptis & pertráfibit& corruet:hac eft fortitudoeius dei fui. Qd? sppheta audies δὲ intelliges:idcirco nabuchodonofor con; traiudá(iue diabolü,cótra credentes accipere poteítaté:üt €orripiat cos;X poft correptione ipfe quoq puniat in fine: mur domine in iudicium. rüdit diio: Ergo netü es dfie deus meusfancte meus. Hac:' Ὥ αὐτό Ιοηυξ blandiétis δὲ poenitétis affectu, quí a principio nos creaftí:cui? πες ἴα Που fub(i(tim?. INO em fcieba tanti poffe aduerfarios noftros: nec noueram nabüchodo nofor,ucl diaboli müdi hui?, δὲ cunctarüi accepi(fe genti poteftate. CEtum igif ad uires ei?nullus no/ ftrum poteft refiftere. ΟΡ αὐτό δά miferi? cordia tua, tuii eftom neqduiuim?: p non ab eo interfecti fum?, & ad mortis opa per; ducti. Tuem ἀπέ ad iudicadü pofuifti eii, 4 sEp.Nónnetuapríncipío domíne deus me?, fancte meus& non moríamur? domine in iudicia pofui/ fti cum: δὲ plafmauit me utarguá ín difciplina εἰ.| pofuitti ut ipfefit inimicus& Mundus ultor:& ut p illi corrí pias απο δν peccauerit tibi. Sed qa femel chaldaos fup damonib? interpretati fum?:8& nabuchodonofor fup rege corü diabolü:debem? defcríptioné diaboli& potentià cius breuiter perftringere,utiufte ppheta dicat: Driein iudiciü pofuiftieum:& fort ut corriperes fundafti eii.Sufcitat ad; uerfum incredulos δὲ cótemptores natio datmonii, amara ad puniendü,& ubicp prafens. Ambulat σος» ubicungg terrarü eft latitudo,ut poffideat hoies in quib? chriftus ha» bitare debuerat. Horribilis atqy terribilis eft:& difficileab aliquo fuperari poteft:nec ante frangit, nifi cti magnitudi/ nepeccatorü& iniquitatis fuz pondere pragrauata ad con fumationé uenerit, Equi ei? δὲ equites in fimilitudiné par; dorüi δὲ luporü femp fanguine fitient:& defyderabüit prae; das:fimulabtit abfentià:& düno fperant,cito delonge με nient.VolabiütQfiaquila,qua exaltans uolatü ponere uult inter fydera cozli nidti fui:& femp feftinatad prada. Et ín Esechiele fub figura nabuchodonofor regis zgyptij fuper díabolo defcribi£, Null?€ damonii q parcat:oés ad prada fcftini ueniét:afi faciéeorii uentus urens: qcqd afpexerint: qcqd uultui εογῖ obuiti fuerit,urere defyderabüt& perde: GE αὐτὸ potétiffim? erit in medio captiuortí& eor nu; merü quafi arenà maris a fatellitib? fuis hincinde fufcipiet: & ipfe de regib? triumphabit:& tyranni rídiculi eius erunt, Multos ein fanctos fua fupplantatione decípiet:& eos qui fibi uidebant potétiffimi,& tyrannidem exercere cótra da mones ,& eíjcereillos de corpib? obfeffis:fubtjciet feruitu^ ti fuz,& rifui deputabit.Ipfe uero fortiffimus coacta manu δὲ perditorü exercitu congregato, de omni munitione ride; bit:& quicquid fortefuerit,nitetur euertere. Comportabit ein aggere, id eft circidabit opera terrena:& cii terra fuerit aggerata, facile omné capiet munitione. Poft tantam aute uictoria mutabit fpiis eius:& pertranfibitos eius ufqyad coclii:& deum fe faciens, blafphemare incipiet creatore ftit. Ω Φεῦ fecerit,corruet:& ruina eíus oftédet dj fortis diuini» tas illius fuerit,& idolorii fimulatio: fub quorii imaginib? fuo cultui homines fubiugabat. Audiens igitur hac pro» pheta gp tantus taliícp fitrex mundi huius: ut congregetca ptiuítaté quafi arenam maris τ& triumphet de regibus,& tyranni ridiculi ei? fint& de omni munitione rideat& com portet primii aggere: poftea capiat eà:& tantz fuperbice fit;ut cotra creator fuum audeat refiftere& fe facere quafi deum:qui príus.audacter loquebat ad dominum:& feuel fuum populi Πε eos ex quorii perfona querebat iuftos elfe memorarat:Nunc in blandimentorü uerba proriüipit& ait:Ergo ne tua principio es domine deus me?,fancte mee qd'qi nó morimur,nec capimura tanto hofte, tux clamen tiz cít.Tu enim domine conítituifti eum quafi carníficem, & forte fecifti eum:ita ut aut nullusaut rarus ei? poffit refi ftere fortitudini.Porro fcd?m Lxx.hoc quod in fine dicitur: Etplafmauit meut arguerem in difciplina eius: ad perfo/ nam,pphetz referri pót: ut fit fenfus: Ego aute;ppterea η’ fpiratus fum in prophetà,ut arguà delinquétes:€ doccam domini difciplinam.C) wiíidam de domino dicí putant:qui : apatre idcirco plafmatus Πε,& corpus affumpferit, ut do7 * étina dci patris homines erudiat. Sed hoc ᾧ difcordcta contextu fuperiorum, δὲ totius loci continentia; non tam mei erít iudicij, qp lectoris, Mundi nbi NRI EN MADRE I, i oe um uid jr ρα αἰ Neil pini ΟΡ git ric εὐ T (ΛΙ ái iid ΠῚ (dg fiit. μηροῦ b tort pida tiq υπ patria δώ | kai tomm toon εἰς fr : πα | πα inti μη βαθαι drea Dre ΠΝ pea Μὰ χη tif 3 aimi sity | Mipiui n Vgl όν ffe yir tttm iss η Viti ten Gig Ana n Kir μμ itii tiling Μη C iin f tere tse Vitis el | df" "Ma d η Ici ἐν Nt ng ἵδη 4 Diei dio qn " apt dal ili Is Lori οὐαὶ Jra Gd) A Hiere.15, a ain Il2abacuc aqr 2eundífaut oculí τί τζ. Tale qd δὲ Hieremias ad deti loqui£: Iuftus es drie,cófiteor:uertitame iudicia loquar ad te: QLuid eft φ uia impiorü ,pfperat: abundant οὓς q pra uaricant& delinquüt. Plantaíti eos δὲ radicati funt: genue rütfilios δὲ fecerüt fructü:;ppe es tu οτί eog:€ lógea renib? £3 I quafi pifces maris:& uelut reptilia quz nó habet príncipe: ci angeli(ingulorü qtidie uideant facié patris qui in coclis εἰ: δὲ circiidetangelus diii in circüitu timentiü εἴ!& eripiat €os. Sicut igit in hoib? etia p fingulos dei currit puidetia: fic in catérís aialib? generalé quide difpofitione& ordine; eorum.Ergo& Haba; cucin eadem fentetia: SEN NA Mundi funt(inquir) ὁ HEB. ΝΜ ἀπά funtoculi ταὶ diüeoditui&(ioqm^ neuídeas mali:& refpice/ malüiniuftüc non li, béter afpicias: nec pot quifds detua dubita/ re iufticia. Verütii cur pateris babylonios tà ta crudelitate iactari: & ab impio nabucho; donofor iuftü oppri/ miifraelinon qp perfe; é&usfit qui opprimit; fed qr oppriméte feiu ftior πε. Ἐς quomodo pifces quí nó habent principé:& irrationa/ bilia iuméta& multi; tudo reptilium«δίῳ ;puidetia fubiacetfor; tiorí:i quicunq; plus ualucrit uirib?,domi^ natur in alterü: fic in; - ter Ποῖος αἴαί rationa; Yone2,a Lucis b le,& ad fifitudiné cu códitü, non ualebit ra tio:non merita,fed ui; res corporis, irratio nabilis fortitudo. Si αὐτῷ uoluerim? gene; raliter intelligere fup re ad iniquítaté nori pote; rís. Quare nó refpicis fup iniqua agétes: δὲ taces de/ uoranteímpío íuftíoré fe: δὲ facies hoies quafi pífces márís:& quafi reptile non v habens principéz Tótá in hamo fubleuauit:traxít il lud ín fagena fua:& cóere σαί ín rete{πᾶς fup hoc betabit& exultabit: pro/ pterea ímmolabit faena: fux:& facrificabit reti fuo: quía ín ipfis íncraffata eft pars ei?:& cib? ei? electus: ippter hoc ergo expandit fagenam fuam:& femper interficere gétes nó ceffat. Super sEP.Mundus oculus ne ui deat mala:& afpicere fup doloré nó poteris. Quare nó afpicis fup cotéptores: tacebís cü deuorauerít im píus iuftiore fe τ Et facies hoíes quafi pifces marís: & qfi reptilia no habentia duce. Cofurmnationé ín ha/ mo fubleuauit: δὲ attraxít eum ín reti fuo: congre/ gauít eum in fagenis fuís: ppter hocltabit δὲ eau; debit: ppterea ímmolauit fagena fuz:& incédet reti fuo: quía in ipfis íncraffa; uít párté fuam:& efca ei? electz:: propterea expan/ dit rete fuü:& femper πὶ terficere gentes no ceffat. Super curfumg rerü intelli, gere poffumus. Verbi gratia:quomó nafca£ pifcium multítudo& uiuat in aquis:quó re ptilia& quadrupedia oríant in terra,& qui; busalant cibis? Cate rumabfürdum eft ad hoc dei deducere ma; ieftaté: ut fcíat per mo méta fingula quot na (ταπξ culices;dtue mo riant: τὰ cimicü δέ pulicum;& mufcarit fit in terra multitudo; Ω uiti pifces in aqua natent:£ qui de mino ribus maiórü pred cedere debeat. Non fi mus tà fatui adulato^ res dei:ut dü potentíà ei? etia ad ima detrahi mus, in nos ipfos ín/ iuriofi fim?: eandéra; tionabilium d irratio nabilíti puidentià effe dicentes:ex d liber ille apocryphus ftulticiae códemnádus eft; in d fcriptü eft, quendà an gelu note tyri praeffe ,puidétia quaréte pro pheta: Cur diabolus t ualeat ín feculo:& dominate deo alter exercet tyrannidéeIftiufmodi fenfus erit:& cü fuperio ribus hzc expofitio iungetur: Noui díie deus meus, fancte meus:quía te puidéte δὲ defendéte nó morimur: δὲ fcio qa ,ppterea pofuifti aduerfarium, ut ipfo quafi carnifice corri; peres, X nó occideres pétóres. Noui quia nihil tibi placeat íniufti:& oculi tui ab omni iniquitate fint puri: nec uidere poffis dolores eorii,qui iniufticiz funt fubiecti. Verütame caufam inuenire nó poffum:cur abel iuftü,caín occidat in; iuftus,& taceas? Cur zuiéte ceto X oia deuorantenó folü minores pifciculi: fed ipfe ἧς tuus deuoref Ionas« Qua; reimpius uincit,& iuftus uincit« Nec hoc dico cp nouerim qued iuftificari in cofpectu tuo,& abfq pctó effe:& huma nzfragilitatis ienarusfim, Sed quó fodoma& gomorra cóparatione hierufale iuftze(unt:Et publicanus in euagelio pharifzi collatione fit iuftior:{τα δὲ ifte qui opprimít a dia/ bolo:pétór quidem eft,fed oppríméte fe iuftior eft. C) uare igit η οί méfura nec podus:ut fi femel iuftus opprimit& fubijci:no impio, fed iuftiori fe fubíjcíat?Dicà quicd fine te fieri,& tenolenteti potTe íimpiü« hoc fentire blafphemii eft. Cü itagp tu fis uniuerfitatis rector δὲ diis, tu neceffe eft facías qd? fine te fieri nó pot. Ethac dicitnó φ ipfe ppheta fic fentiat,ut fupra te(tatus fum: fed qp impatiétiá humana in fua pfona exprimat:ficut frequéter uídim? ApFm uarías Rom,5, d homini ín ferecipere fentétias: Et nunc dicere: Vídeo aute aliàlegéin mébrís meis,repugnanté legi métis mez:& ca/ ptíuanté me in lege peccati, qua eft in mébris meis. Et fi thilip.s.c incipiens fit:Fratres ego nóarbitror mecoprehédiffe:& ex Ίος, 15. c parte cognofcim?,& ex parte ,pphetamus. Ac rurfus quafi pfectus fit: Ο) uotquot ergo pfecti hoc fapiam?:cum uti nó fit unius atq eiufde dicerefe ex parte cognofcere,& effe perfecti. Ac neforfitan putes non apficz có(uetudinis, fed noftra: hoc eftareumentii qd ipfelóquitur ad corinthios: t Cog. 4. Hacauté fratres traffiguraui in me δὲ Apollo;ppter uos,ut A in nobis difcatis, Alioquin αι poteft fic habere de? hoses reptilibus. Ecin hanc fifitudinépifcib? às ἃ arborib?& beftijs uniuerfis pprios in cuftodia angelosaffignatos. b 4 Z-ot(i(n bamo fuble; uauít zc. C) uia fupra pifces notauerat dices:Et facies Ποῖος quafi pifces márís,& quafi reptile:qd'fignificatius dicit in hebrao VE35.i.scvoUUop: oie uidelicet qd? moueri pot: idcirco jxer coge pifciü feruat ín caterís: ut quó pifcator mittit hamü,& rete X fagena:ut qd? hamus nó potuit, rete cóprehendat:qd euaferit rete, fagenislatiorib? circüdetur: Ita& rex babyloni? cuncta uaftauérit: X uniuerfum hoim gen? fuá praedam fecerít.Porro qd? ait:L atabit atqy gaude bit,& imolabit fagenz fuz,& facrificabit reti fuo: Idolü ἢ) gnificat qd fecitin campo düràa: δὲ fimulachriüi belis,cui dfi erandi fagenz imolauit pinguiffimas uictimas,totas quas uícerat nationes ad cultum ei? cogens.TIn ipfis quippe,hoc eft in idolis fuis incraffatü effe fe credens:& fua parte.i.oes fe habere díuitias, quafi grandes pifces etià principes ἅς atq reges fuo fubiugauit imperio:quas efcas electas uocat, Etquiafemelpifcatione opulétiffima faturat? eft:& fagena fua.i.futi repleuit exercitü: ppterea οὗτος interficere.i.fem/ per pugnare,& iugulare nó ceffat.Porro(cd?m Lxx.impius diabolus qui opprimit iuftü:€ babet hoies dfi pifces ma; rís:& uaftat«Πέτα jfi reptilia nó habétia duce: mifit hamti futi cótraríti eihamo;a q per Apfm petrü prim? captus eft pifcis,in cuius oreinu&tus eft ftather. Eradharfit hamo ci? ada;& attraxit eii foras de padifo retefuo:& coopuitillü fa cenis fuis,uarijs& mftiplicibus dolis atcp fallactif.Tdcirco lztabitur δὲ decipulas fuas plusarbitrabit effe Gi preceptü dii.Et imolabit non hamo,qui peruerfus fermo intelligit; & adliuc in príncipio cóftitutus:fed reti fuo: quía pinguiffi mas in ipfo hoftias cóprehendit.Et p unti homine pétóres cóftituti funt plurími:& ini adam oés mortui fum?:& uni; uerfi deinceps fancti cum illo pariter de paradifo eiecti; Vi δὲ cibieius electi funt: ut fcd^m pfalmiftam, quzrata dco efcam fibi: pphetas fubuertere uoles δὲ apoftolos. Et quía primü decepit homine, quotídie uniuerftim humani geri? 1 5 interficere $o.$5 C Matth.18, b Daii,s.a Matth, r7.d Rom.5.d 1, Cog.15,C £ommen.Ibíieronymi liber pzímus interficerenó ceffat. Poteftautem δὲ de haereticorum accipi peruerfa multiplicig: doctrina, qp& ipfi hamo fuo& rete fuo, fagenis(uis plurímos piíces capiant:& multa repti/ lia comprehendani:& idcirco ltentur:& fermonem fuum quo decipere& perfuadere potuerüt, quafi deum adorent: buerat expectari:& fic uidere utrum refpondere deberetan cófentirerationabili refponfioni.Sed δὲ hoc notandii ex eo qd dixerat: Vtuideam quid loquat in me: pphetica uifio; nem& eloquium dei nó extrinfecus ad prophetas fieri:fed intrinfecus δὲ interiori hoirefpondere. V nde δὲ Zacharias: δὲ illum colant;illü ex/ poliant: ipfi omni at; te de'erujant: per qué fcianta fetantas uicti mas interfectas,A tan tos potétium atq fan; &orum effe deceptos: quos pinguem parte, & electas efcas(criptu ranunc nominat.Pro pterea in fimilitudine beftiarum,que gufta/ tum femelfanguinem femper fitiunt,expan/ duntrete fuum:& hoc omne eorü ftudi eft: ut nó paucos ficut in principio, fed plures interficiant.Non am; bigit de interfectione multarum gentium, qui tantam harefeon δὲ peruerfarum doctri narum multitudinem diaboli uiderit hamo, rete, fagenifqp compre henfam:& tamé captu rz eorü finis interitus α(“Ύ Vpércufto Ca.Il díam team ftabo, δὲ ficam gradü fu; per munitione:€ contem plabor ut uídeam quíd di catur míhi:& quíd refpon deam ad arguentem tme, v Et réfpodit míhi dris& di xit:Scribeuifum& expla/ na οὔ fup tabulas, ut per; currat qui leeetít cá: quia adhucuifus ρα!& appa: rebit ín finé, δὲ no métiet: fi moram fecerit, expecta illà: quía ueniés ueníet,& nó tardabit:ecce quí íncre/ dulus eft, nó erít recta aía eíus ín femetipfo: uftus 8 Ὑρᾶ αῖο Ca.Il díam meam ftabo, & afcendá fuper pe tram:& contemplabor ut uídeam quíd loquatur ín me;& quid refpondeam ad correptionem meam, Etrefpondit ad medris& dixit:Scribe uifioné& ma nífefteiín buxum:ut per/ fequatur qui legit ca: quía adhucuifio ín tempus,€ oríetur ín finem,& non in uacuum,Sí defecerit fufti ne eut: quía ueniens ue/ nict,& non tardabít: fi re; traxerit fe, no placebit ani ma mez ín eo. Iuftus au; temex fide mea uíuet, QLuiautem Etangelusinquit qui Zadurc loquebat in me. Etin loquatur in me diis. b«T£t refpódít míbf vfio«c. Pro tabulis& buxo qd hebraicédi/ citur Tb: γα’ chus interpretatus eft paginas. Etubi Lxx. pofuerüt, iuftus auté ex fide mea uiuet:omy nes zqualiter tranftu; lerüt:ex fide fua uiuet. Deniq; Symmachus fignificatius interpre tans aít: Iuftus autép fidem ,pprià fuam ui; uet: quod grace dicit o δίκαιος τῇ tavroU vise ica NAYANA quippe,qd iterpreta£ in fidefua: fi^& n6 ἢ literà haberet in fine: ut Lxx putauerunt:& legeret"AY ANA, re &e trapftuliffent in fi demea. Nuncautem fimilitudo litere ἢ&^ et. Ca. II autemín[ας fua uíuet. Ώρετ cuftodt Etquó am meam fta;; bo! et afcenda fuper petrá:et contéplabo? vt vídeam quíd loquat ín me: ct quíd refpodeam ad cozreptíoné meam.Symmachus mani feftius eft profecutus.&àuafi cuftos fup[peculam(tabo: et ftabo velut ínclufue:« contéplabo? vt vídeá dd oícat míbí: et quid refpondeaim« contradícam aduerfua arguentéme. 84[ Ouper cuftodíam meam(tabo: et figam gradum fuper munítíoné zc. Pro munitione δὲ petra;in cuius locum Sym; machus interpretatus eít, conclufum: in hebreo ponitur ^'a:quod Theodotio,gyrum: Aquila& Quinta editio circinti tranftulerüt. Primz caufationi refpóderat domin?: &.1,b Afpicite in gentibus δὲ uidete& admiramini& obftupefci/ te. Ad quà propheta quafi fuperioris dicti agens pocniten; tíam, temperauerat quidé quaftione dices: Domine deus meus fancte meus,& non moriemur.Sed nihilominus cü ueneratione€ laudibus dei ipfum fuerit fcifcítatus: Mun/ di funt oculi tui utnó uídeas malum:& refpíceread iniqui ratem neícis.Q) uarenó refpicis fuper iniquaagentes: δὲ ta ces deuoráte impio iuftioré fe?Et quz effet iufti deuoratio, executus in partib? eft:ut fierent homines quafi pifces ma; ris, quafi reptilia. Et p hamo δὲ fagena& rete fuo οὖς ad ánteritii traherent:& nó effet finis interfe&tionis eorü.Itaqp quia ppheta e,& pterea quarit,& dubitarefe dicit:ut qd? illi repodere£, refpódeat omnib?: Stabo inquit in fpecula mea,id eft in prophetize mez fublimitate: δὲ uidebo poft ca ptiuitaté populi,& euerfioné ciuitatis€ templi,& deinceps quid fequat. Vel certe ita: Cuftodiam omni diligentia cor meum:&(tabo fuper chríftum petra, Et hoc gyro& circi; no quafi muro fepiar,nead me leo rugiés poffit irrumpere: δὲ uidebo quid mihi poft fecundam quaftioné refpondeat deus:& poftd mihi refpóderít& me corrípuerit male fuiffe cóqueftii:quid ego quoq ei debeam refpódere. Eleganter auté δὲ miro fenfu humana defcribit impatíétià, qua in dif ceptationib? femper habere cófueuim?: ut απτοῦᾶ; nobis ex aduerfo aliquis refpódeat: δὲ fcíamus in quo nos arguerit, ad rfpódendum paremut. Ex quo oftendit refpofioné nó rationis efle(ed cótentionis.Si enim effet ratio,refpofio de/ qua mefura tim inter fediftant, caufa errov tis fuit. Hoc quare dictum fit, fequens difputatio compre; hendit: iuxta repromiffionem qua ad fanctum uirum in Efaia fit dicens: Adhuc loquétete,dicam ecce adfum.Nunc quoq propheterefpondit dominus, δὲ pracepit ut fcribat uifionem:& dirigat eam fuper tabulas, id eft manifeftius fcribat. Tabulas autem puto íllas, de quibus& Apoftolus loquitur ad corinthios: Epiftola noftra uos eftis: fcripta in cordibus noftrís:qua cognofcit& legit ab omnibus homi nibus manifeftati: quonia eftis epiftola chrifti manifeftata anobis:& fcripta non atraméto,fed fpiritu dei uiuentis:nó in tabulis lapideis,fed in tabulis cordis carnalibus. Sed& Salomon tale quid fignificat in prouerbijs dices: Defcribe eam fuper latitudinem cordis tui. Scribere autem iubetur planius, ut poffit lector currere:€ nullo impedimento ue/ locitas eius,€ legendi cupido teneatur. Ethoc pracipit: quia adhucuifio procul eft,& in tpe cóftituto.Et cum finis rerum aduenerit, tuncetià ille ueniet:€ probabit ,pphetia uera opere completa. C) uod fi forte ,p cupiditate tua ole; ctor δὲ uidendz uifionis ardore paululü tibi uifum fuerit moram facere quod promiffum eft: noli defperare uentuz rum, fed expecta patienter: me enim habes qui tibi polli ceor δὲ dico: Veniens ueniet:& non tardabit. Si quis auté incredulus eft huius fponfionis meaz:& me dicéte,ueniens ueniet& non tardabit: coeperit ambigere, δὲ in fe tacitus fluctuare,putans nó effe uenturum quod moratur ad tem; pus:hic mez anime difplicebit: iuxta illud: Neomenias δὲ Efaad fabbata ueftra odít aníma mea; ΩΣ autem animam fuam deus dixit:pro mente& cogitatione debemus accipere, ut fit intellectus: meo fenfui difplicebit.Sicut autem difplice/ bit ille qui me promittéte dubitauerit uenturum effe quod fpondeo:ita iuftus quí crediderit promifTioni mez uiuet in fide fua. His quafi lineis capituli huius pictura defcripta eft. Q d'auté dicit huiufcemodi eft, ita dütaxat ut& tranf/ lationem Lxx.mifceamus:Scribe in corde tuo:& quafi par uuli qui príma cleméta accipiunt literarum: curuos apices δὲ trementem manum in buxo erudiunt:& ad recte fcriben dum pfalmís: Audia quid Pá$4.b ΕΘ ΣΙ Ρίο EN Πε ὑπὸ τ p gib uir μία! μι Ϊ ἐμῇ qe gne jn rs) dno ΓΙ τν ] DU n d cant Π ΓΝ μην: dual μἀζι κα | fainbux n kil ἢ ppt abl tnde bnt inciluma Sot ''πάφι] Ay as Fi Πα tin mu táqísif ο | pirum | Cunt ἘΠ Vid tg Qui πὶ ᾷ ipf kh ἂς .. Vim Pad, ἴσῃ qt Bits Rip Us poi. stre, Ud ὑΝΟ, Macs intty sif (tam adi Ta v, Tímo,6.c η . Rom:2,c Na itti 1, Cog.14.a ἀπ tinte rui MA UR, IL pA maus Ἐϊλ,49.ς ta TET] 1.1ob,2,c sin IDabacuc dum meditatione cófuefcunt: Ita tu quoqp qui ex perfona ambig&is locutus es populi:in tabulis cordís tuí€ in bu xo péctoris fcribe quod dico. Vifio enim eft que promitti/ tur iubeturdp defcribi:&(cribi manifeftius ut nüllo inuol/ uatur nubilo:& nullis znígmatii obícuret ambagibus:ma £3. II braicii genus ubi declinat mafculitiefuftine ei,& nó place bitaniz mez in eo:ipfi quoq; mafculino genere declinaue/ runt: Cü utiq; debuerínt iuxta id qd primü iriterpretati(üt uifione,etia in reliquis foemininü eenus ponere uifionis: ut diceret, expecta ea:qa ueniés ueniet: qd' fi fe fubtraxerit; nife(ta(pes manifeftà habeat fpófioné. Hoc autoppheta pracipio: nó qd tu nefcias(nori enim effes propheta fi ignorares):fed ut qd? tu manifeítius fcripfe ris lector abfq; impe; diméto& difficultate poffitlegere atq; pcur rereiqd? Lxx.tráftule; τς όπως διώκη ἄνα» γινώσκωμ.!. ut pfeqt qui legitziuxta illii(en fum, q ad Timothei fcribitur: Perfequere iufticia;& pietate δὲ fi/ dé,charitate, patiétía; manfuetudiné: Bt ad rhomanos: hofpitali/ tate fectates. Et ad co; rinthios: pfequimini charitate. Ipfa auté ui; fio ded tibi dixi: fcri beuifioné δὲ manife; fta ín buxo,ut poffit p fequi qui legit: adhuc in tepore coftituto eft: de Qfaluator ait: Tpe acceptabili exaudiui te& in die falutif auxi liat? fum tibi.Et oríe£ in cofumatione midi & in extrema diei ho^ ra:de qualoquit& io annes: Filiolinunc ho ra nouiffima eft. Etnó s HEB. Etquóüinü potáté decipit:fic erítuír fupbus δὲ πὸ decorabi£: quí dila; tauít quafi ínfern? anímà fuá:& ipfe quafi mors& nó adímplet. Et congréga bítad fe omnes gentes: coaceruabít ad fe omnes populos.Nungd non οὖς ifti fup eum parabolà fu/ ment& loquelá ni ema tü eius: δὲ dícetur: Va ei η multiplicat non fua: ufq; quo agerauat cotra fe den fum lutü? nunqd non re pente confurgét qui mor; deant te:& fufcitabunt la; cerátes te:& erís in rapinà cis.Quia tu fpoliafti gétef multas, fpoliabunt te oés qui relíqui fuerínt de po: pulís;ppterfanguiné ποῖς & iníqtatéterraciuitatif& omníü habítátium ín ea. Vaqui SEP. Quí αυιξαιτορᾶς éft & cotitéptor,uir fuperbuf, nihil perducit ad finéquí dilatauit ficut infern? ani; tá fuá:& ifte quafi mors nó adimpletz& congrega bítad fe omnes gentes: δέ accipiet ad fe oés ρορῖος: noneuniuerfía hxc aducr; fun εἴ parabolà fument: & propofitíoné ad narra; tíoné eius: δὲ dícent: Vac q multiplicat fibí qux non fut fua:ufqsquo agerauat torqué fuam grauiter: qa fubito confurgent mordé tes eum: uieilabunt infi diatores tuí:& eris ín rapi/ nà illis? Quia tu expolía/ fti gentes multas, expolía bütte oésreliq populi:p/ pter fanguíné hominü& impietatis terrx, δὲ diuita/ είς, δὲ oím habitatog: eíus. O qui Ώὅ placebit aniz mex in ea, id eft in uifione; Hoc propterea ne qd? Íciebamus uideremur tacere.Catej no igno rofcdm interpretatio nem eorüi poffe& ita accipi. Scribe uifioné in qua chriftus repro/ niitti£:& pphetiz tua uel in buxo uel in ta; bulis:uel ut Symma: chus tráftulit paginis hunctexe fermonem: qd tpe cóftituto& iri cófumatióe müdi ue niat filius meus q fal uetoues perditas do; mus ifrael:& alias ἂν cp oucs antiquis oui/ buscopulet:€ unü ef ficiés gregem, iuneát duas uirgas, ds Eee; chiel.i.uirt? dei focia; tas& fibi inuícé cohze rentes tenetin;pphe/ tali manu. C) dfi pau lulii o ppheta, uel tu popule(ex cuius pfo na dubitare uifus eít δὲ ,ppheta me?)fefub; traxerit chriftus:S ui/ fus fuerit retardare:ex pecta illi:ueniens em ueniet€ non tardabit δέ caetera quz ia fupra expofuim?. Porro qd? fruítra ueniet:faluabit ením multos: X cum réliquíjs ifraelitíci populi multitudinem gentiurn congre; gabit. C1 d(i paululum fe fubtraxerit,& uotis tuis o lector quilegereiuberis ín buxo& in tabulis quas ,ppheta defcri/ pfit,uenire tardius uifio coeperit: expecta cam: quia ueni/ ens ueniet€ nó tardabit.Si autem dubitauerit fides tua& putaueris nó uenire qd? fpondeo:habebis pro grandi poe/ τὰ αὐ mez animz difplicebis.Iuftus atit qui credituerbis meis: δὲ dehis non ambigit quz pollíceor: habebit premi uità fempiterna. Nec ftatim debes arguere uel in te interfi/ ciendo uel in illo uiuificando:qd'apud meacceptio pfona? επι: qa ipfe uiuificatiois fuz caufa eft, q ex fide fua uiuit: ficut tu exeo qd te fübtraxifti& credere noluifti, αρ” cuifti anima mes. Manifefte auté in hís de aduentu chrifti spphetia e(t, Vnde& ,ppofita queftio foluitur:qd' donec ille ueniatiniqtas dominet ín müdo,& iudicii nó pueniat ad finé& uerus nabuchodonofor capiat rete(uo δὲ fagena ho; mines quafi piíciculos:& rónabile aial ΠΠ reptile nó habés principé;Porro qd p uifione interpretati fumus: qa adhuc uifus jpcul:& fi mora fecerit, expecta illü.i.uifum: nó putet aliqs errore decept? p uifióe qua eft generis foeminini, uifti pofuiffeq eft eenerís mafculiní,& min? ufitati eft in latino: Siquidé ΤΟ qd Aquila interpretatur ὁραματισμὀμ apud hebraos genere mafculino uifus dicitur:& ufq ad finé fub eodem genere uifionis.i.uifus mafculina declinatio confef uatur,Lxx.autem dicentes γράψομ&pacip.i.fcribeuifione, δὲ poftea ή defecerit fuftine eum: quia ueníés ueniet& non tardabit:Si fubtraxerit feno placebit animae mez ineo: pri mii interpretati funt uifionem genere foeminino:qua apud bebraos ut dixim? ,generis mafculini eft: deinde fcm he Apfs Lxx.magis teftt monio abufíus eft ad rhomanos fcribens:Tuftus aüt ex fide mea uiuet:& non eo qd habe£ in hebraico:cau(a pfpícua eft.Scribebar em rho: manís ἃ fcripturas hebraícas nefciebàát: necerateí cura de uerbis,cum fenfus effet in tuto:& damni ex eo ργαίοης dif putatio non haberet. Alioquin ubíciiqp díuerfus eft fenfüs: δὲ aliter fcriptus eft in hebraico: aliter in Lxx.nota eum his uti teftimonijs quz a Gamaliele doctorelegis didicerat. a«[€t quo vínü potanté oecíptt«&. Cum hac de chrifti ad uentu fint repromiffa, fiue üt quibufda placet de uifionis fi ne δὲ de cópletioneauxilj dei:qd? qui crediderit effe uentu/ ΓΙ, uiuet ex fide fua: q Yo incredulus fuerit, diii aniz difpli/ cebit: nabuchodonofor rex babylonius decipietur fupbía fua.Et quomodo uinum contra potant? facit:& poft fur/ rexerit:neqp pes,neqp mens fuum officium tenent: ο Iaticia δὲ mentis exhilaratio uertitur ín ruínà: fic uir fuper bus non decorabitur,nec uoluntaté fuat perducet ad fine: δὲ iuxta Symmachum vx svzopíc1,hoc eft in reru omnit erit penuría.C) ui quafi mors& infernus nó faturatur occi $o. 84. G Ecech. 7:€ ON? Romirb fis:& omnes gentes cunctofqs populos fuo imperio Γαία” gans,finem auariciz nó putauit. Nóne cum inebríatus fue; rit poculo diii:& meraco calice confopitus, omnes fup eii per cóparationé loquétur€ πρόθληµας Νὰ εἰ αυ τοι orbem uaftans,non faturatur rapinis nec definit expolíare iam nudos:& ad hoc tantü fuit ut deuoret:& iniqtatis& pradarü onere jfi grauiffima torquefe deprimat. Simul confydera d; eleganter multiplicatas diuitias denfum ap^ pellaueiit luti. Nunqd nó repete cófurget medi atq; οἵα qi babyloniog: impii deftruétes mordeàt εἴ primi:& poft/ ea lacerét;fiatqp eis nabuchodonofor in rapinà:& uaftator Eb totius 1lob.a £ommemlíicronymi liber peimus totius orbis expolieturareliquis populis:qui manü& cru; delitate illius euadere potuerunt. Hoc aütei fiet ,ppter fan; guinéhois.i.íudae:X iniqtatéterrz,uídelícetifrael:& ciuita tis:haud dubiti qn bierfm& oim habitàtiüi in ea general ppfm fignifica-Difcutiam?8& Lxx.Oia qua de babylone δὲ nabuchodonofor di: ximus:referri poffunt ad mundi iftü,& ad diabolti:qui uerearro σᾶς& fupb?,& aliqd effe fe credens,nihil p^ ducet ad finé, Si qui/ dem conatus eius& omnis.labor habebit interitü: qui in fimili/ tudine inferni& mor: tis nó fatura£ occifis: δὲ omniü gentiüi dece; püone ἰαταξ:& ad fe pplos cógregat. Cui cum eii uiderint mif/ fum in abyffum& tar taro traditum: ea qua in,pphetis parabolicae δὲ αἰνιγρῥκαϊωδῶς lege rant,uidétes effe completa:& interpretantes fuper eo,confo nauoce memorabüt: Vz diabolo quí multiplicauit fibi nó fua: Ve pdici qua cógregauit quz nó pepit. Vfqpáeuel in/ crepantii eft uox ifta:uel iudicij diem demonftrantíum.Et aggrauas torque fua infinito pondere. Et pulchre qui arro gans& fupbus eft:Superbiaauté proprie ín extenfione col/ li& ceruicis erectione monftratur: torques grauiffima fit: utcuruet qd fuerat erectii.Et iftud eueniet:quia fübito con furgétqui mordeat eum:uelangcli cii quibus díabolus tra ditur in poená:uel qui ab eo tenti fuerát,agétes poftea poeni tentia:& ad chrifti uexilla couerfi,mordebiit eum:iuxta ilz lud qd alibi dicit: Viri pacificitui pofuerunt infidias tibi. Denigfequit:Et euigilabiit infidiatores tui,id eft quos an te confopieras,quos inebriaueras;illog: infidtjs fubiacebis, uaftantii regni τα:& eos qui captiui fuerüt in chrifti tur^ mas redigentiü. Tu em depraedatus es gentes multas:& iu daicü populü, ornatu, uéftibuf quas οἱ dederàá fpoliafti:id circo omnes reliqui populí,qui tuo imperio nó fubiecerint ceruicem,fpoliabüt te€ nudü facient: Quia& tu interfeci; fti gentes plurimas δὲ fudifti fanguine eap. Sed δὲ terra im; pietas.i.iudaicze δὲ ciuitatis hierufalé, S omniü habitatorü eius:q dixertitaduerfü creatore fuii: Crucifige,crucifige eü: ? HEB, Vx αὐ congregat auaricíá malà domui fux ut fitín excelfo nídus ci?: & liberati fe putat de ma; nu mali:coeitafti confufio nem domui tux: concídi fti populos multos:& pec cauítaníma tua: quía la ρίς de pariete damabít:& lignü qd' ínter. íuncturas &dificion: eft refpodebit. Vaqui fanguis eius fup nos δὲ fup filios noftros:reuerte£ ín caput tuii δὲ expoliatiois tuz caufa erüt.Poteft aute hoc ipfum& deantichriíto interpretari: qui intantü erit arrogans& fu/ perbus:ut in téplo dei feffurus Πε faciens fe deum: Et quafí infernus δὲ mors tantos interficiet,& ad(e cógregabit: utfi fieri poffit deciprat etià electof dei. Cogregabit ὅν ad fe οὓς gentes,ut uniuerfos populos ín fuü ducet erroré. C) ui cum poftea interfecta illum fpiritu orís chrifti uiderint: intelliget uera effe quz deeo ante predicta funt:& dicent omia quae fequütur:eade intelligétia qua expofuimus fup diabolum, Q.J'aüit dicit,expoliabüt te οὓς reliq populi ppter fáguine hominü& impietate terrz:& ciuitatis& omniu habitantiii in ea. Reliquos populos fanctos intelligamus qui antichri/ ftonó feruierüt:a quibus expoliabit impius ,ppter impieta tem qua exercuit in uniuerfam terrà:& uaftationé ciuitatis eccleítz,& pfecutione omniti qui habítauerüt in ea. Tanta . em uaftitas δὲ tanta impietas in fine rerit antichrifto πιῶ, tegra(fabi£ in ecclefijs:& multiplicata iniquitate multorü intantii refrigefcet charitas:ut dris qui cordis arcana cogno Ícit:& qd? futurü eft no ignorat dixerit: Putas ueniens filius hois inueniet fide fup terráePoffumus quoq; fcfim Ioanne apfm q fcribit:Sicutaudiftis qa antichrift? ueniet: nücaüt antichrifti multi füt: vri& coenofcim? qm nouiffima hora eft. Ocs haretícos δὲ uniuerfti dogma puerfii arrogàtiü(ibi (ἰδεῖ: δὲ fimplicitaté ecclefia: conténétiü:q nihil pducüt ad finé:fed delectant mortib?plurimorü:arrogàtes& fupbos dicere poffum?:& totà cótinetia capituli fup eon: ítelliottia tépare: q uere multiplicat fibi nó fua:& qfi grauiffimü lutüt & póderofa torquéq ptrahant ad poenas[16] cogregates, fpoliatgétes mftas:& cffundüt fanguiné hominii:& impie, tate exercet in ecclefiam,& in omes liabitatores eius. Sed re liqui populi ecclefiaftá : ili ci uidelicet uiri qui nó sgp. O qui multip ICat2^. fueérinteorüerrore de; uarííam malam domui— cepti,fubito cofurget & cuigilabüt:quafi de fux;ut ponat ín excelfo πί dum fuum:& eruatur de manu tnalorum: cogita/ graui fomno,& mor: debunt eos& infidia; bunt illis& habebüt ᾽/ eos in preda, Q) uidà fti confufioné domui tua: putáathocqd? VA Ξ ΤῊ να αυ multiplicat fi, cofump ifti populos mul, biquzno funtíua: δὲ tos:& peccauitanima tua: cetera dediuitib? pof fe accipi:qui poffeffio, nii terminos dilatant: propter quod lapis de pa riete damabit:&ícarabe;^&ea qua no funtho/ us de ligno loquetur ea.— minif/hois arbitratef, ὃ Vaaui regat fibi: aqgbus *QU fcbitoreliquent.Qo d à: auténó fithois, id eít animalis rónabilis terrena poffeffio:& dris demonftrat di; cés:Si inalieno nó fuiftis fideles:qd? ucftrü eft qs dabituo bistotüiqscapfi textüi fup hac pfona edifferunt.Sed nefcio an poffent queftioes& folutíones ,ppheticz ordine feruare, a«| Cle quí congregat auarícía mala c. Ad hucad ipfum fermo eít q fibi coaceruet mala,& diuitiag: multitudine nó intelligat caufam effe ruinz fue domus: fimulcg per meta/ phorà fupbiz arguitur: qd? ad auiü(imilitudine in excelfo pofuerit nidü fui: δὲ arbitratus fit erui fe de manu mali,id eft nund uenire in hoftíti poteftaté: qd? fupbiae confiliti& arrogans cogitatio finé habuit ignominía. Interfecifti po; pulos multos:& ín alijs occidédis cótra animà tua defaui fti:& in táta crudelitate bacchat?es:ut fi dici pot:lapidef ciui tati(& ligna parieti ὅς f(ubuertifti tuà ferocia clamitet, Tale qd& dns ieuagelio cótra pharifzos obiurgatefidrenó icre paret pueros acclamates fibi;Ofanna in excelfis filio dauid: Bridictus q uenitin noie díii:ofannain excelfis. ΝΟ legiftis ing*t qa fcriptü eft: Ex ore infanti& la&étiii pfecifti laudée Ἐξ ifti tacuerint lapides clamabüt, Liceteim plcriqp ita intel ligedii putét:fi iuda tacuerint,mftitudo me gti cofitebit: tn hac eft expreffior δὲ uerior intelligentia:etia fi hoies tace; rét,& figno: meoz: multitudinélingua inuidés nó loqtur: tfi lapides ipfi& fundamenta murorti δὲ parictii edificatio, meà poterunt magnitudine pfonare. C) d'ut fignificantius fiat:ponamus literaturz quocp facularis exempla. Crifpus loqui in hi(toria: Sagüitini fideatq; erünis inclyti p morta liü(tudiü maiores ᾧ opibus:qppe qs etiá τ femiruta moe nía,domus intectz,parietefq téplorü ambuftimanus pu; Πίζας oftétabát.Simileqd& Tullius ad caaré pro Marcel, lo:Parietes mediuffidius.C.Cafar(ut mihi uide£) huius curia tibi gras agere geftitit:qd? breui tpe futura fit illaau/ étoritas in his maiorü fuorü& fuis fedibus. Porro qd'nos interpretati fumus:&llienii qd'inter iticturas zedificiorii eft rüidebit.Pro&Lxx.pofuerüt καὶ κάνθαρος ἐκ ξύλου φθέγ» ξε]αι ἀυτά.!.δὲ fcarabe? de ligno loquct ea:manifeftius mo re fuo tranftulit Symmachus καὶ eupd'ecudo Ἐικοδομῆα ξύλ λινος αποφθέγξε]αι&uTa.i.iüctura adifictj lignea loquet ea: Theodotio quoq καὶ συυδεσμὸς ξύλου φϑέγξεϊαι&wT&, necnó δὲ Quinta ditio καὶ συυδεσμιόο ξύλον φθέγξεϊαί αυταά,ανα δΙρ[εΠτογρτοταείδος cti Sgymmachi& nia iterpre tatióe cócordat: qd' em lingua hebraica dici£ ὈΠΞΞ lign fignificat:qd? ad cótinédos parietes in medio ftructurz po nit:& uulgo apud graecos appella Ἱμιάν]ωσιο.Ηος eft ergo iuxta hiftoria qd ppheta? fmo fignificat:lapides parietiiq a te deítructi fut: δὲ ligna eon: ábufta tuá crudelitate fona/ büt.Repi exceptis απ aditioib?.i.Aqlz, Symmachi.Lxx. δέ Theodotionis, X qntz in duodeci Apphetís:& duasalias «ditiócs:In dy unafcriptii eft:qa lapis de pariete clamauit quafi G Lucié.c H Μα T$$a ^ |] ^ quit udi qu ἀρ git μι pou "m pcs iib μαι ἐμ zit rado [0 nitidi ἀΐων εὐ p d dicat iind aud qut qutt ἀμ {{χπ| ner αἰ τι fict ἀπ ban ponts, pem 074g ipisin azcaní μι pisi μαι αἰ ἀπ ulcndar (ΙΟ mq ticus min tite ΜΠ" tama πάη Itt qt globi urit Proton υδὴχῇ μια πη οὐ] hei i phy δη γαι E Tita itus ia "qs αἰ ois id nti dabit e γί run ἀπ Xr ft ina udi b ftc Ad| nitas titt Yenoiat M stc) ἯΙ difti, nis T μπῇ ΤΠ ans pu oMad) tt) huis jt ila nis UI qute rail: μ. Ü dm Mathie ἃ xdg prit at dile yis dud qii | Sin IDabaéuc quafi uermíisin figno loquées:& in altera:lapis ei de pariete , uociferabi£ δὲ σκώληξ de ligno loquet ea.Sed& Aglaaliud quiddàquanos diximus pofuit καὶ μιά]α, id eft δὲ matfa . deligno refpondebit,Q) uorii interpretatio quid fibi uelit, . ἐπ Lxx.tráflatorü expofitióe dícemus:in qbus ,p,ua,o, pov Κα 1 patiete clamabit ficut uermis in lignoloqu£s: uel lapis de pariete uociferabitur δὲ ex&»u£ delieno loquetur ca: Qui; dam enoftris uermem in ligno loquente illü effe aiuntquí dicit in pfalmo:Ego autéfum uermís δέ non homo:& aué yocalé ad eiufdé plonam referüt, qui ait: Fa&tus fum quaft . fitum eft:& dirigit fer (πο uclad diíabolti,uel ad antichriftü, uel ad haretícos: qui multí/ licat fibi auarícia ma à. Mala atit dicit aua ricia ad diftinctionem bonz:ut(it bona aua ricia doctoris ecclefia, ftici: qui nundp fatiat multitudine fectatog: & quáto plures habue rit difcipulos:táto ma 'eis ad doctrinz ftu/ dii concitet. Va ergo εἰ qui multiplicat(ibi auaricía peflimam:ut α HEB? Va qhi edificat ciui taté ín fanguínibus& prx parat urbe ín íníqtate:nü/ quíd non hzc funta diio exercítuum: laborabunt ením populi ín mlto igne: & gentes ín uacuum:& de ficient: quía replebítur ter ra ut cognofcát eloríá dni ΠΠ ασ; operíctes mare. ua qui sEP. Va quí xdificat ciui taté in fanguinibus:& prc parat urbé ín íniqtatibus: none hac funt a diio omi otétet& defecerüt popu AES in igne δὲ gentes mita coanguftatz fut: qa replebitur terra ut cogno; fcat gloríam dotnini quafi aquáad operiédü maría, uz qui paffer folitarius in te^ Cto:& cartera his fimi, lia. a«Γρ οί cdífi cat cíuitate ín fanguí/ níbue cc, Nulli dubi eft quin íuxta literam adhuc cótra nabucho donofor loquatur fer/ mo ppheticus:Et pla; gat eum qd? adificet babylonem in που» nibus:& plurimorum ruinís ac mortibus il^ lius tmoenía conftruat. QLuí qa hoc fecerit ur bi quà in faguinib?có ftruxerat, poftea qua congreget domui fuz 'conuentícula peruería:S& ponat in alto nidum futi ut etu. demanu malorii, Pollicen£ em& diabolus& antichriftus δι haretici,eos q futi dogma fufcipiat fore in colcftib? pof feffuros regna ccelorum:gehénz incendia non fenfüros. Et cum hacrepromiferínt, confiliü ipforum ad perfectum ue; nirenon poterít:fed erit confiliti confufionís& ignominize domus eorü:poítd? qua fuerat repromifTa,falía ipfe rerum finís oftenderit: tunc probabitur confufionis ες confilíü ,non falutis. I(teut diximus peruerfitatis doctor cófumpfit populos multos: quanto plures habuit ín comitatu fuo: tanto magis deliquit cotraanimafua. Τοπία» ecclefiz eius lapides δὲ κάνΏαρος.i.(carabeus deligno clamabüt contra auaríciam fuperbi: eo qd? οἷς gentes fua perfuafione dece/ perit. Lapides ftolida corda credétiü doctrinis hareticoge poflumus intelligere:& fcarabeüi deligno, magiítros dfqs pueríos:qui turpis lucri gratía affumétes praedicatione cru εἰς loquütur ex utero. Deus em eorum uenter eft:& omnia .Xiborü caufa faciunt qui redigunt in ítercus: qa fcarabeus ucl cantharus uermis εἰς ftercoris:& ad hoc tanti affumüt crucé:utauarícia€ fupbià magiftri fui diaboli doceantore uipereo.Si quádo uideris hzretícorüi quépía,quafi recondi ta δὲ occulta myftería cótra ecclefia loqui: δὲ domii diaboli domui praferre chriftí:dicito:Lapis de pariete clamat& cà; tharus delígnoloquit. Legi in cuiufdà uolumine;ppterea «antharü fup hereticis intelligi: qa dogmata habeant fter; cori comparanda. Vnde€ Apoftolus:doctrinz ueteris εὐ .rorem dicit fe reputaffe in fcybala,id eft in ftercora. Non qd lexuetus,ut manichei arbitrantur ad comparationé euanj gclij fcybala computetur:qd impíum eft dicerezcum unius dei utrüiq fit teftamentü:Sed qd doctrine pharifzcorum& pracepta homini δὲ deuterofis iudacorum ftercora dican , turab Apoftolo. Scio quendà defratríbus,lapidem qui de ariete clamauerit intellexiffe dominü f(aluatorem:&(cara/ eum deligno loquentem,latronem qui domini blafphe^ maucrit; qd licet pie poffit intelligi: tamen quomodo cum uniuerío prophetiz contextu poffitaptari no inuenio.Sunt nónullí qui putét cantharü de ligno loquente,& ad faluato . ís perfona referri poffe:qd? impiu effe,ex ordine ipfo fermo nis apparet. Cantharus enim deligno loquetur ea:non in; telligit in bonam fed in malà parte:id eft loquit auariciam peffimà multiplicantis aducríus domii fuà,& confufioné diaboli,& cetera qua de iníquitate eius& fcelere pracceffe/ πῆ d'aütait Aquila,& maffa deligno refpondebit. Maf; fam referimus ad illum fenfum qué dris pofuit ín euágelio: Caucte uobis a fermento pharifzorü. Ciidy dubitarétapo/ ftolix& quid nam effet fcire nó poffent:euangelifta interpre tatus eft dicens: Dixerat atit εἰς de doctrina pharifzeorü. Re ;€tzigitur doctrina hzretícorü de ligno loquitur: aliter em : perfuadere non poffunt, nífi gloriam ligni fuz peruerfita/ ti praferat,Necnon& illud qd? dixeramus: Quia lapís de a ἀπο inferant aufcul/ τας; ρα em: Nunquid non hzca diio funt exercituü,id eft quz dicun&. Laborabüt ppfi in multo igne& gétes in ua cuti,id eftincenfa babylone,fruftra ppfi laborabüt δὲ niten£ η nihili:& deficiét populi gétis chaldaicze: C) uia replcbi£ terra ut cognofcat gloria ἐπι eft cti babylon fuerit euerfas manifeíta fiet omibus ροιζεία y'tutis dei ΠΠ αι: ορετίδες( mare:fic fia dfii terra uniuerfa cóplebic ficut aqua alucti δέ fundü cótegüt maris.Hacut dixim? iuxta litera. Cate/ τα pípicuü eft qd& diabol?& antichriftus δὲ haretícog: p^ uerfa doctrina zdificét ciuitate in fanguinib?.i.ecclefíà fua in eon: ds decoeperüt interítu:& preparent urbé in iniqtatí bus:loquétes cótra deii iniqtaté& ponétesi excelfo os fuii, Ω ὁ εἴ fecerint manifefte oridit: qa ex femetipfis aedificet ciuitaté in fanguinib?:& praparét eà in iniqtatib?: Sequi ein: Nó füthaca diio omipotéte.i.talis edificatio no efta diio fabaoth:qué niic Lxx. interpretati funt omnipotente. ΤλεΠςίδε eii multi populi:& dpuis infinita gétes in eog: du cát erroré:tíi uellaffabüit, qd? magis fignificat ὡλιγοψύχε, c'xp: uel certe coartabunt in anguítti:& ecclefia multitudini nó poterüit cópari.Illis qppeiiene deficiétib?;qd fentit:aut diaboli principis fui igne confüptis: aut cérte fuccefis igne diii:de quo ait:Ignem ueni mittere fuper terram: δὲ qué uo; lo utardeat:& de priore curfu retractis δὲ agentibus poni tentía,& coepti iter deferentibus ,qd'fonat, ὀλιγογυχίαΓε’ plebituruniuería terra iia domini: qfi ad predicationé apoftolorum in uniuerium orbem exierit fonus eorum:f1/ cutaquz ορετίξιες marc,id eft utomné falfuginem& ama; ritudinem fzculi,quà terra biberat,pluente defuper diabo/ lo, aquz diii operíat: δὲ efficiat maris locii,& amaritudinis priftinz non apparere, Vnde& in pfalmo dicit:Beati quog: remifTz funt iniquitates:& quorum tecta funt peccata. Pot auté quádj non conueníat ordini lectionis:riec ad prafente fcripturz textum fáciat:& fuper hierufalem intelligi ciuita/ teni plenam fanguine prophetarü: de qua fcriptura cóme; morat, qd redüdaueritin ea(έ:δηρ fanguis a porta ufq; ad porta. Et qua dicit in ἀπί paffione:Sanguis eius fup nos& fuper filios noftros: Et ad quà deus loquit in Efaia: Cum leuaueritis manus ad me,nó exaudiam uos: Manus enim ueftre fanguine plena funt, Hac zdificata eft in íniquita/ tibus:in qua iuxta eidem ,pphetam íufticia dormiuit, Nec eft zdificatio eiusa ἀπο fabaoth. Vnde& defecerüt populi multi in igne:& gentes multz laffatz funt co tempore quo Vefpafiani δὲ Titi circiidata eft exercitibus:& ad die foléna pafchz uenientes,urbe quafi carcere funt reclufi;& fame& penuria defecertit:& ufqp ad extremas ruinas hadríani eos pduxitobfidio.Subuerfa autem ciuitate fanguinii;& urbe iniqtati:& populis ignecófumptis:& getibus qua ad au^ xiliti οογῖ uenerat, huc illucgp difpfis:& dimittétibuslaffas man?,repleta eft uniuerfa terra gloria chriftí;& dfi aqs, ita fermonibus& decina ei? uniuer(us müdus cooptus eft. Va qui So. ὃς C $21. b Ibíor, l5 Γιο. Mattli.25;€ Ibí.27. c Είδα. Ibidem, ἔς £ommen.bícronymi liber peimus E ast Gcauípotumoatamíco fuo«c. Pro fubuerfione turbi/ da: Symmachus interpretatus eft καὶ αφιῶμ ἀκρίτως τομ ουμὸμ ἑαυτοῦ, id cft δὲ emittés abfap iudicio furorem fuum. Theodotio ἀπτοχύσξωρ σου, quod interpretatur, diffulione tua. CL uinta editio££&zrpocAoxi(rov ἀνα]ροπῆς τῆς οργῆς σου, qd fignificat de fubuerfione infperata irz tuz, Aquila?£x T5008. χόλου. σου qd poffumus uertere de emiffióefurorif tui, In alia ditione reperi ὀυαὶ τῷ-ποῖιζοῦι τὸμ Ἑταῖρομ Gulov αἐλλκµ “πεϊομμένημ, qd? ipfum inllingua noftra fonat Vazqui poti datami/ co fuo, turbiné uolan; té.Sed& alibi tranfla; tum legi: Va quí poti dat ,pximo fuo£xsa cip ὀχλουμεένκρ,ά eft amentia turbida.Hoc pptereaut uerbi he; braicum nea qd tranftulertit Lxx. ἄνα τροπή i. fubuerfione fciri poffit qnta apud omnés zditiones ua; s HEB. V& qüí potum dat amiíco fuo,miíttens fel fuü δὲ inebriás: ut afpicíat nu; ditatem eius, Repletus eftíonomínía pro gloría: bibetu quoq;& confopí; re: cítcüdabit te calix de; xterx domini:& uomitus ignomíniz fuper gloríam tuam:quía iniquitas liba ni operíet te; δὲ uaftítas iumetorü deterrebit eos: de fanguínib? hominü& íniqtate terrz:& ciuitatis δὲ omniü habitátià ín ea; quid ,pdeft rietate difcordet. Igi adhuc contra nabuchodonofor inuectio eft: qd? oblitus c& ditionis fuz,& quafi ignorans fe effe hominé,alteri homini fel& amaritudinem ppinarit,Poffumus autem eum uel re; gem intelligere iudzez:ucl generaliter omnes homines:qd inebriauerit eos malis,ut uideret Sedechiae& captiuorum omnium nuditatem. Pro quo interpretatus eft Symma; F. chus&Q uintazditio,utuideret ignominias ου». ίση tur autem hac per metaphoram ebrij hominis, δὲ nudita/ te turbati: qd'nabuchodonofor omnes inebriauerit calice furoris fui:cunctofg expoliatos uiderit δὲ captiuos:& illi q quonda οἰοτίοῇ fuerát in ultima redacti fint feruítite: hoc eim eftqd ait:Repletus eft ignominia,p gloría:ut fubaudiat amicus& proximus fiueconfors regni quí tuii o nabucho; donofor calicébibit. Vnde quia inebriafti plurimos:tu ὅς bibe de calice diii& cófopire, circüidaberis fupplicijs dexte re dri:& cüiignomínia uomitus tui ómnia quz abforbue tas egercs:X de fublimi gloria ad ultima deducerís mala: Q.uiainiquitas libani operiet te:fupbia inquit tua δὲ cuer/ fio templi:& rapina fanctuaríj te depopulabit atq; uaftabit. Etquia femel nominauerat montem libanum:(ub eiufdem traflatione uictimas& facrificia uel certe multitudinem po pulorum qua interfecta eft hierufalem: animalibus uel be; {τῆ 9 comparat:dicés:Et uaftitas animaliti opprimet te.Hoc autem omne patieris:quía uaftafti iudam: fubuertifti terra repromiffionis:& ciuitatem híerufaleomnefdq habitatores eius, Audiui liddze quendà de hebrais,qui fapiens apud il los,& δτερότης uocabatur:narrante huiufcemodi fabu 4-Re.25,b lam.Sedechias inquita nabuchodonofor rege carcatus in Hiíere.59, b. reblatha,hoc eftantiochiz: uarijfq irrifus modis: ductus eft babyloné: Vbi cum quadam die nabuchodonofor con uiuij fefta celebraret,iuffitei dare potionem:qua haufta uen ter potantis folueretur in fluxum: ac fubíto introductü an; teora epulantiü,cópulfumqp ui uentrís pollutii effe fterco; re: δέ hoc effe qd?nunchic fcriptura dicat: Va qui potum datamico fuo:mittens fel fuum& inebrians: utafpiciat nu ditatem eius δὲ ignominia pro gloria: qd fcilicet ille qui rex potétiffim? fuerat ad tale dedecus p cü fit deductus. V& cóminatur εἰ deus qd?& ipfe bibiturus fit huiufcemodi po tionem:& paffurus omia quz paffus eft fedechías: Hoc d ridiculum fit, metacente cognofcitis.Si eir qd? fequitur: Bi betu quoq;& cófopire:& circüidabit te calix dexterz domi ni:S uomítus ignominiz fuper gloriam tuam:non de cali ceintelligunt fed de malis qua bibiturus et nabuchodo7 ποίου: ergo δὲ illecalix quo fedechiz propinatum eft, mala G[ án funt intelligenda:non ut illi uolunt καθαρτικὸμ. Sin autem ai dicuntuere factum& temperatam huiufmodi pogionems pe ut fupra retuli: ergo δὲ calix ifte quem bibiturus eft nabu,"mo chodonofor καθαρ]κῶ extimandus eft plenus: ut deus fa| s» baoth& domin? om, μ᾿ assai nípotés pro uindicta sep. V qui ppinat pro»"m na pO ne ΄ pis ximo fuo fubuerfionetur—nofor peni xe nii bida:&iebríásutafpicat ἤγόοτς pollui. Hoc εἶ in fpelücis eorü:faturitaté aduerfus τόνος tra/ ο , ἐπ: ads itionem. Veniamus μὲν ignominia: de gloria:bibe anm renamus e tu& cómouere:circüdedit tiam pira να 4s : σε, tibidiabolefiue anti;(ns te calix dextera: dni:& e chrifte:: uel heretíco/ pip gregata eft ignominia fu/ rum dogma peruer/ τὰ ;* emi um: q doctrínis tuis| n per gloríam tam η& potione turbida in;| quim impietas libani operiet[ΕΣ: ebrias populos dece; ΠῚ in &mifería beftíarum ter;— ptorum: δὲ fubuertis kinih :, priorem fidem: dans Feste rebít te: propter fanguí/^(ispotionem:non de ail nembominum:& ímpie;—filoa, non de iorda/ iuga v Ap duitatis:ag 6: non de fontibus ἐμ (ates[ΕἸ ς ciuitatis: ifrael: fed de torrente tait: omniü habiítantíü ín ea.— cedron,&de flumine fr quid,pdeft^ egyptí:dequo Hiere/ qct mias dicit: Quidtibi Hieresd οἰπὰ & uix xgypti:utbibas aquam geon:pro quo ín Bebrao fcri i: ptü eft"2 jid eft turbida atqj coenofam: quáuis em] kin de paradifo fcripturarum flumina aegypti exire credantur: m á Tamen quia conculcantur pedibus pharaonis,perdiderüt à d fplendorem fuum:& uiolata luto gyptio,uerfa funtin tor/ Pin rentes:de quibus fanctus qd' euaferit gratulatur Torrétem Ῥδία ὗ ie pertranfiuit anima noftra. C)? fi quis oppofuerit torrente n T corath:de quo bibit helias:& torrentem alium dequo do; sRem,a— 53510 minus bibit in üia:Ita enim fcriptum eft: Detorrenteinuía p$u0pa τ ἰων bibet. Hoc dicendum: quía quicüdp in zgypto fuerit:& in giat υἷα huíus fzculi: duis Moyfes δὲ Aaron: qpuis hieremias nui fit& helias:tamen neceffe eft eum de téptationibus aegypti pnt δὲ folitudinis bibere. Vnde δὲ domini fermo qui οὗ hoccar Ματς nem affumpferat ut biberet de torrente: confyderans maie; piii ftatem fuà dixit:Pater(i poffibile eft tranfeat calix iftea me. λυ." τά nein Rurfum uidens fe effe in egypto& aquas non poffe mun/ tirbin dari nifi ipfe potaffet,ait:Verütamen non ficut ego uolo fed; ἀῑδδι ficut ru uis.Hzec propterea:quía diabolus fubuerfióe& po iiri culo turbído:acperuerfis quibufq doctrinis inebrietpro/ ᾿ Wifi ximos,id eft rationale animal:& faciat eos quos deceperit| fiy refpicere ad fpeluncas fuas:Ecclefie enim dogmata libera nis funt:diegratulantur δὲ lumine. C» ui aute inebriantur, πο’ Kam cte inebríantur: δὲ qui eos inebriant nó ducunt in atría do idi mini:qua nulla tectorum praemütur umbra: fed in fpelun litt cas.Feceruntenim domum patrís quz fuerat domus ora/ Matth.ib titio tionis fpeluncas latronum:pollicentes initiationes quafdá βρη & myfteria:& recondita folumq hareticis nota fecreta: de dtr quibus loquitur& Efaias: Et manu facta omnía abfcony End: td dent:inferentes in fpeluncas& ín fciffuras petrarum& fo; M ramína terre Non tngrediamur ergo in fpeluncas haretico lita rum necabícondamur ibi,ubi impius faul ftercora doctri s.Re148 ny narum fuarum egerere confucuit:fed magis afcédamus ad its fpeluncam excelfam montis fina: ubi δὲ helias uidit domi; s Reu9b ρα num:& moyfes pofteriora eius ante confpexit: Et efaías de Exo.5* 3 às is diio clamitans: Hic habitabitait in fpelüca excelfa.Si quis Eías?! autem non habet poculum turbidum δὲ doctrinam hareti, is cam:& magifter ecclefiz οί): δὲ omnia facit turpís lucri στὰ” ἱ limit tia:& uedit colübas in templo: hoc eft dona fancti fpiritus: Ne & in cathedra facerdotali liberas fuffocat aures: ifte non fa/ m cit qutdem domum orationis fpeluncam latronum:fed Κυ MM cit domü patris domi negociationis.Poft hac fequitur:Sa itt turitatem ignominiz pro eloría bibe tu& cómouere: id cft^ hiis o diabole:o degma puerfum:o haretice q te putabas ue tin T m A MUST ἤν tsi ἴῃ Uds nd d Vy atti li. By GG qas d Tnt dri Li Teri! "am mat ἐπ ΠΠ ό venti ^j Iabacué ὁ effcauteti quo tnebriant omnes gentes, utuiderent fpelutiz: cas& fecreta tua:pro glori magnitudine,replere faturitate "ignomiriia:& reputare in uas fictile opa manuü figüli:bibe 03,74. b&tudecalice dni: de din pfalmo dicit:Calix in manu dfii, vinimeri plenus mixto: inclínauit ex hoc in illud:uerüta/ £3. II.:f$o. 86 gimus.Miratür itaq; fcriptará fégisameritiam& ftulticià: quíaipfe iufferitftatuam aurea fieri:& ictor confidat in ἢν "^mulachro qd finxit:qd^ quide poffumus'& generaliter coti trà ofes idolorum accipere cultores. Nec putemus unum mien fex eius non eft exinahita. Et a príori tétia cómouerée;& foli putare firma effe & ftabilia in qbus pri, mii ftare cupiebas:qa circüdedit te calix de/ xterz drii.Porro quía: pinafti pximo tuo ORA turbída: congregabi£ igniomi 5:? niafupte:& fup οἷο, riàtua, quà primi te habere credebas:iftud q patieris,quia impie tas libani operiet te: {οι illud c» dicitur: Etoratio εἰ λείη pec cati. Libanuf em mós fuxta gracum fermo; πδοριώνυμος eft thurí: thus aiit σύμβολο eft s» HEB. Οὐϊά prodeft(αὐ) ptile quia fculpfit illud fi; Cor fuus, coflatile δὲ(tma; ᾿φίηξ falfam:quía fperauit án figmento fictor eius;ut faceret fimulachra. muta. » Va: qüi dicit ligno,expet/ gifcere:furee lapidi tacen/ centíznunquíd ipfe doce; repoterít?Ecceiftecoopt? eftauro&€ aroéto:& omís fpiritus nó eft ín uifcerib? eius, Domínus autem in templo fancto fuo:fileata SEP. Quid prodeft fcul, ptile quia fculpferunt il/ lud:formauerüt illud con flatile imaginem falfam: quía confidit fictor ín fi/ emento fuo,ut faciat ido; la muta. V q dicitliono: cuigila δὲ exurge:& lapidi cleuare:& ipfum eft íma; go:& eft productio aurí & argenti: δὲ omnis fpiri/ tus no eft ín co.D'ominus autem ín templo fancto fuo:teuereatur a facie cíus effe qd(culpitur& conflatur:Sculptura quippe poffümus inlapidibus& in mar moribus accipe: Con flatura uero ín his nie tallis intelligitur quae folui poffunt atipcon flari: Verbi στατία αυ’ 'To,argento,zre, plum bo,ftagnoq». Hoc di/ έτει iuxta tropo: logià fcire poffurnus quid fit inter fculptile atq» conflatile. Legi mus i deuteronomio Maledictus omnis feceritfculptile δὲ con; flatile op? manuü arti ficis:& pofuerit illud in abícódito.Sculptile atcp coflatilereor dcg mata effe puerfa: quae ab hisa quibus facta untadorantur. Vide Difis.a fpiritalisthymiamatif qd'eft cultus deilIdcir co hareticorii puería oratio€ non euange; lica fimplicitate directa,eis uertetur in peccatii:& impietas cultus dei operíet eos. Vi fequi£:Et miferia beftiarü terre/ bitte ,ppter πένα. homínii:& impíetates terra δὲ ciuita/ tis& omnit habitatiii in ea. Et eft fenfus: Eos dstuis frau; dibus decepifti,& de ouibus chrifti fecifti e(Te beftias tuas: cii uidéris in miferia;& p errore fü(tinere fupplicia:tüc terre beris,tüc iacebis, Ac nearbitrerís me qalibanti δὲ eius be; ftias nominaui, de brutis anialibus& nó dehominibus lo qui:manifeítius tibi dico:Suftinebis hzc:quia multorit ho mini fudi(ti fanguine, ἃς deo perire fecifti: Et exercuifti im pietate in terra uiuentiü,in terra máfuetorii:& impíetas tua ἐπ ciuitate quocp díii defuit, id eft in ecclefia eiussmultofqg uihabitabat in ea,impictatis tuz fecifti effe pticipes. Hoc ub perfona hzreticorü dictü fit. Caterü(i uolumus dean tichrifto intelligere,fiue de diabolo qui opaturus eft ín anti chti(to:Et ifte calice fuo ἅ chrífti cupietfubuertere difcipli/ nàjinebriabit plurimos utebríj nerediant fpelücas ei?:(ed poftárfinis aduenerit,p ea eloria qua fe magnificauerat,im plebit ignominía.Implebi£ αὐτὸ quia bíbet fuppliciorü ca^ licem;& cómouebit:nequad firmus in malicia fua, fed tre pidus δὲ fero poenitens: Circidabitem eum calix dexterae facie eíus omnis terra. . dni:quieftdris atqp faluator,qi interfecerít eü fpiritu oris fui,& deftruxerit illuminatione aduentus fui. Tunc omnis ignominia qua fibi cogitationibus,factis fermonibus,con gregauit ueniet fup gloria eius: ut quantii ante putabatur ἀπάγει: tantii poftea ignominia plenus fit: Blatphemauit eimin deum,& impietas quà exercuit ín libano operiet eü: δὲ multorum homíniü furor qui aduerfum dei ecclefia de; bacchati(unt,ipfi imputabi£:nec poterit eleuare ceruice fed terrore deprimetur in terra, Multos em homínes interfecit: Ktotü orbé.i.ecclefia chrifti& habitatores eius,fua impie tate uaftauit.Sciendü ígitur& hoc capitulü qd? nunc expo; fuimus,id eft: Va qui ρου dat proximo fuo fubuerfione turbida:& príora tría ín quibus díctü eft: Ve qui multipli, «at fibi quz non funt fua. Et: Ve q congregat auarícià πια’ lam domuifuz.Et: Vz q zdificat cíuitate in f: pues iuxta hiftoria,& iuxta anagogé uel aduerfum nabuchodo; nofor,uel aduerfus díabolti& antichriftti& hareticos ροί/ feequalíteraccipi. a«[&uíd pzodeft fculptíle«c. Cone; quéter fupioribus de nabuchodonofor dicítur: qd fabrica tus(it ftatua idoli bel:& pofuerít eam in οᾶρο d'eupac: fiue üt. ᾿ in hebrao fcripti et NY fup quo plenius in Danicle le Arium fculpfiffe fibi idolü creature, δὲ ado raffe qd fculpfit. Cer; ne Eunomiü cóflaffe imaginé falfam:& conflationi fuz curuareceruice.Signan/ terq(criptura:Et ponet inquitillud in abfcondito: Habent enim& ipfi orgia fua:& quafi Ὁ perfectis quibuf difcipu, lis traduntabícondita facramenta:quaz fi ad lucem proce[; ferint, ftatim qd? fi&ta funtarguuntur. Nihiligitur eis pro» derit ículptura& conflatio fua.Sculptura qu refertur ad lapides: in his dogmatibus intelligitur quz ftulticiam pri, máfronte demoníftrant: Conflatio eft ibiubi aliqua uide^ tur effe ratio fapientiz fecularis:& uelutíquodam auro ita difciplinis philefophorum& fplendore eloquentia ido; lum conflatum eft; Nihil ergo proderit figmentum fictori fuo.Et mutum furdumq(imulachrum adoratorem füum audire non poterit: Si quando uiderisaliquem nolle crede7 re ueritati:& oftenfa fuorum dogmatum fal(itate ín corpto ftudio perfeuerare:congrue poteris dicere:Sperat in figme, omnisterra,— C 4 ες to fuo:& facitfimulachra muta uel furda: κωφά gppe apud: gracos utrumg fignificat: αὐ Symmachus ἄλαλα ἰὴ 7 terpretans,muta magis uideatur intellexiffe 5 furda. Ncc moueat quépiam illud Ἰδύωμα fcripturarum: dequo fz/ pe diximus: Quis putas fidelis& prar difpenfatoreEt in alioloco:(3 uis fapiés& ítelligit haceeo qd! quís uel qd pro raro accipiatur:cum poffumus δὲ de alio loco proim/ poffibili hoc ipfum accipere: Ὁ uis nos fepábita charitate chrifti:tribulatío,an anguftía,& caetera. Et de prarfenti capi tulo: Ὁ uid prodeft fculptile quia fculpfit illud fictor fuus; Inutrog enim impoffibilitas demonftratur: qd? nec apo ftoli charitatem ulla tríbulatio& anguftia diuidere potlita chriftomec in idolis fitullautilitas. b«[€Ie quí ofcítlgno expergífcere:furge laptdí tacentí τξ. Et hoc fimiliter uel ad uerfum nabuchodonofor uel aduerfum omnes qui uene^ rátur idola accipi poteft. Et defcribitür error hutnanus,qd? argentum,aurum,gemmas δὲ fericum: quibus uel obuo; luta,uel operta funt idola,pra fulgore materia deos exifti/ mant:cum formam quidem potuerit artífex darezanimam autém quibus uegetantur artus nequiuerit. Et econtrario dominus dicitur in templo fancto tuo:non in templo ma; nufacto:fed ucl in coelis uel in unoquoqp fanctorum:iuxtà Apoftolum dicentem: Άπ nefcitis quoniam témplum dei Lice T$:106,d Rom.&g T$.16.a I. Cosg.5.c eftís:& fpiritus dei habitatin uobis: Etalibi: Corpora ue;[δις ftra templum dei funt. Vel in filío ficut ipfeait: Pater in me Ioh. 144b manés,ipfe facit opa. Autcerte iuxta illud:qd? coelos δὲ ter, ras,& maria,& uniuerf(um mundum: Spiritus intus alit: totamqs £ommen. lDicronymi liber(ecundus E: totamdinfufaperartus: Mens agitat molem, 8 magno fe noeftinui(ceribus,fiuein medio eius. Praterea fciendurü G}(Οἱ corpore mifcet:mundus omnis qui coclo conftat& terra| inquibufdà hebraicis uolumínibus nó eíTeadditü,omnisi| & coclorum circulis clauditur, dei domus effeperhibét.Vfi— fed abfolute, fum legi. Q.d?fi quis róne fupatus in bona Actü,r7. Ε δὲ Apls cófidéter:In ipfo ei ait,uiuimus δὲ mouemur&fíu^ partéaccepit fpiritti& quafierit: cur cü defptifancto diétüi mus.Q.d ἢ quisoppofueritiquó fpiritus inidolis nó effe— fit, cti additaméto legát: Et ois fpüs nó€ in eo£Sciatoémi dica£:cü omnibus fimulachris affideant imundi fpiritus? fpiritum diuerfas gratias intelligi fpüffancti: ut fit fenfus; Dicat fcriptura fanctz cófuetudine, nund fpm puerum— Níhilinfegrat z,nihil poterit habere uirtutis. Cr d? ἀξ δὲ abfolute,fed οἵ additaméto aliquo fpiritiinuncupari:ficut— iuxta tropologiá magis intelligit:qd? in uniuerfis idolis h& Ofce.4.c ibí:Spirítu fornicationis feducti funt.Etin euagelio: Cum reticorum& figmétis diaboli,nulla fit gratia fpüffancti:fed Luca, c auté Ípüs mundus exierit dehomine:& catera his fimilia. imaginé diuinitatis δὲ pulchritudine dogmati praferre uis im Spiritus autem ubicücp folus δὲ abfolute fine aliquo addi/ deátur:ciin illis nihil(ρίγᾶς fit& uitale. Dicamus& illud dub| tamento legitur:femp refertur ad boná parte,id cft ad fpiri^^ nelectoréuideamur celaffe qd nouímus:fpiriti& uentum sin Gaf.&.b tüfanctü:uteft illud ApHi: οἱ feminat in fpiritu,defpiritu^ apud hebraos eodé appellari uocabulo.i.P'Y& φ fenfulo gite| ibidem.s.d metetuità aterna.Et alibi:Fructus aute fpüs eft:charitas, οἱ uel fpinaccipi folere;uel uentii. Ergo& in hocloco,fpiritüi num Ibidem.c gauditi,pax.Etin alio loco: Spiritu ambulate,& defyderia^ uel pro uéntoaccipe poffumus, qd nihil fpiret in idolis: uel γη carnis nó pficietis. Neq; hoc dicimus qd nó δὲ fpüffetüscii^ proania qd fimulachra ínanimàtia(int. ᾧ aute fpüs ας; ani additaméto ponat: Vocat eim&fpüflanctus,&Ípüs princi/— cipia£ proania,manifefte fignificat(aluatorís oratio: Pater Lucas f tq palis,& fpiritus rectus,& fpiis dei:& cartera his(imilia:fed^ jn manus tuas comendo fpiritii meü.Nedp eim iefus aut per a» eiit qd fpüffanéus δὲ cum additamento&folus fzpeponatur:— uerfum fpiritii:qd' cogitare quocp nefas cít: aut fpiritüfétm| μὰ fpüsauté puerfus παρ nifi cii additameto lectus fit.Sed&^ qui& ipfe deus eft patri poterat comendare:& non potius uina illud dici pót, ἢ quis cótentiofe fpiritü puerfum inhoc lo/— anima fua:dequa dixerat: Triftis eft ania mea υἱῷ ad mor aniio co uoluerit accipe:qd'aliud fit: Oris fpiritus nó eft ineo:— tem:& nemo poteft erípereanimam meam a me: ed uolun iu Aliud fi dixiffet:omnis fpüs nó eft circa eum. Poteft enim—£atemea depono animàá meà:& fpote mea ruríü affumo eà. thi affidere fimulachris:caterü intrinfecus effe non poteft. Vii: εὐ δὲ Aquila(ignificantius uertit bebraicü dices: Et fpus eius Cómentaríj primi in Habacuc propheta finis. ue T mui DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN LIBRVM SECVNDVM sies HABACVC AD CHROMATIVM EPISCOPVM μη PROEMIVM pia pe d:^d ἘΠῚ Ε ΕΤ teri mí Chromati papa uenerabilis ín Flabacuclibr& fcríbimus:proprít canticoeiusopu, Η m NN culum dedícantes:fermoneg epícum à pfaltérij,íd eftlyríco more compofitü, totísuiribus—-| finira D aceredientes.Sibilet git excetrax& Sardanapalus ínfultet, turpíor uítijs ᾧ nomine:nos cae. pud iptum carpamus íter:& oratioíbus tuís,quí carnem uirtute fuperaftimanifeftíffimam de chri wa 5 Sito prophetíam ín octauo propheta,id eftín refurrectionis domínicz numero dífieramus, ie HEB. Oratio Habacucprophetz pro ignorationibus. Ἢ Mim ΞΕΡ, Oratio Habacuc prophetam cantíco, nif ᾳ Aquíla à Symmachus δὲ qntazditio ficut nos pro ignoratióíbus tráftulerüt:folus Theodotio ὑπὲρ τῶν m ἐκουσιασμῶν, id eft pro uoluntaríjs& pro hís qui fponte delinquüt.Hoc propterea,ut intelligamus exceptis a i Lxx.nullumoratíone c cantíco tranftuliffe.Nam& ín hebraíco habet P312 Sy, qd dicitur, ἐπὶ ἀγμοκμά primi Ἰωμ. δ' nos tranftulimus pro ignoratíoibus.Eft aute fenfus:quia fupra temere dixerat: Vfqgquo ἀπε lama/ ΓΙ bo,& nó exaudieszuociferabor ad te uím patíens,& non faluabisz Acdeínde ín fecüda quarrímonía: Qua/"tiia rc non refpícís fuper iniqua agentes:& taces deuorante ímpío íuftíorem fe? Ad quod audierat: Scribe ui^| itudin fum,& explana cü fuper tabulas. Et poft catera: Eccequí íncredulus eft,nó erít recta anima eíus ín femet^| Agutadi ípfo:Iuftus aute ín fide fua uíuet. Et dídiceratuel nabuchodonofor,uel díabolum, uel antíchriftum pofitd ων ín ἰαάίςίο peccatori, fortem ad ςοιτίρίξαας gentes:nüc agít poenítentía,& plangit qdtemere fitlocutus: ooi : petítq; uenía;ut míferícordíá cofequatur,quía ignoras fecít. Vnde& dauíd:Delícta,ingt.iuuetutis mea:& ii i ὦ 2 ignorátías meas ne memíncrís.Suntq putet oratíone effe pphetz,ut ín aduetu chrífti error auferat homi^— Finis nü:unde& propheta nome fit título prnotatá, qd pphetíco fpiritu oret tollí caliginem,àe reddíluce:au/— femi WARE tribuí uerítate,C)d autem prophetía{πᾶ totus cantici textus oftendit ,& maximeilla: Ia Stu pn medío duorü anímalium cognofcerís.Et: Ci appropínquaueríntanní,notus etís.Et de íudicio: Cá turba» αν ta fuerit aia mea ín íra,mifericordíz recordaberís.. Etrurfum de aduentu chrífti: Deus atheman ueníet,àe ntf Dna den cirmere& codenfo.Necnonín futur(i:Pauebunt tabernacula terrae madían:& afcendes: Ev up equos tuos, δὲ extédes extendes arci ταῦ faper regna. Sí aute aliquis quarfierit, quare folus T heodotío αν pto fpontaneis tranftulerit?Poffumus dícere:ucl confeffione pphetae,quod nó aliqua neceffitate fed fpo/ hii te ον feriens ἐς íudicio ην ER futuram gentíü fidem demon ríquod príorem er^ ros orem iro meae re n Men K in με íturz fint quíín cantíco repromíttítur. Legimus ín pfalmo.xví,"Επ : ilíter: Oratio Dauid.Etín.lxxxíx. Oratio Moyfi homínis ἀεί. Et ín centefimo ui prímo:Oratío pauperís ci anxíatus fuerít,& coram domíno effuderít precem fuam: et ficubíalibínomen orationis ínfertur:attamen nullo loco cum cantíco legítur. Et nefcío,an decens fit orare ci cantíco: nífifor^ tc iuxta. L xx.orare dícímus prophetam pro aduentu chrifti: et hoc ipfum cum delectatione; pfalmís& cantíco prophetare:ut& ín eo quod oratio eft,deprecetur patrem:& ín eo quod cantícá patrís q miferít f liam: filij qui ueneritJlaus dicatur.IHac de título cantici; Vídeamus nunc, qua: dicantur in Cantico, REM ELE L £i Ex T οἱ A . interpretum:ut fubla/ 7 erob d Y il , ^ y «cl nti (eil yi n» ΓΙ ἐν ji ct Qi ————— * εν Ὁ Haa o. 15.5 Ea, 6.a m, mU. Lucan Ignéueni mittere fup terrá:& qué uolo ütardeat.Hoc ati; Zin ll2abacuc COM HABACVC PROPHETAM LIBER SECVNDVS. Ex€ míneaudíuíaudít(oné ruá«€. Pro eo qd d! nos& Aquila& Theodotio tranftulimus, αἱ ca illc? ue Sym, 3 Ormíiné au ο ο made diui auditio interpretatus eft, reti uífica illud, C) d? αὐτῷ nem tuam Lxx.dixerunt,cófyde& tímui:do/ raui δὲ obftupui: nec in hebrao habe£,nec apud quépia aliorum míne opus tuum in me dio annorum uíuifica il » lud.Ín médío annorum c notum fades. Cüm ira tusfuerís mifericordí ο recordaberis. Dus ab auflro ueniet: fanct? de mote tis his quz in hebrai/ co nó haben£, poffit le gi iuxta Lxx.Drie opa tua: ín medio duorii animaliii cognofcerif: qd quía 3 esa uideba£,fuperiora có iuricta funt.Legit aüt inhebrzo Τη μα é die ΡΒ opus tuii: 3393 in medio: ΛΔ annorum: AT m utuifica illud. Hoc;ppterea ut quz fupfiua funt ín Lxx.manifefte addita cognofcamus.Hebrzi iuxta hiftoria hunclocü ita explanat: Drie audiui auditione tua& timui. Audiui inquit poenas ds nabuchodonofor& diabolo prz paraítí,in qbus dixifti ei: V q multiplicat nó fua. Et fecun do:Va q cógregatauaricia mala domui fuz. Et tertío: Vae q«dificat ciuitate in fanguinibus,& praparaturbé in ini tate. Et quarto; Va qui potii dat amico fuo mittés fel fuum & incbrians.Et quinto: Vz qui dicitligno,expergifcere:fur gclapidi tacétí. Et(icut timorepterrítus íum, qd? draco ma gnus tantis uulneribus cófodiendus fit: fic deprecor diie, utqd ,pmifiti expleas,& finito tpe reddas chriftum ταῖς: Tu enim dixiftitqa adhuc uifus procul& apparebit in fine & nó mentiíet. Viuifica ergo qd? pollicitus es: hoc eft,tuum imple promiffum: non moria£ irritus fermo tuus,fed ope/ recópleatur. OQ. d quidé iuxta nos,& de refurrectióe falua; toris intelligi pot:ut ille qui pro nobis mortuus eft,confur ata mortuis δὲ uiuificet, Iuxta Lxx. autem multo alter eft fenus: debemus εἰ uulgata editionis explanationé po nere. Dfie audiui in fcripturis fermoné tuü& timui dàte te mihi auricula:iuxta illud cp loqt Efaias: Addidit mihi aurí culáad audiendi: ita audiui ut tu uis audiri fermoné tuli: Etoperatua diligentius cótemplatus:ne mihi diceret:ope raautédiii non refpiciunt,& opera manuü eius nó οοπίγ” derant: ex creaturis intellexi creatorem:& per fingula quae fecifti& qua Qtidie operaris inuniuerfo müdo,tot? obftu pui:& fenfu humanitatis amiffo,in fanctàamentià fum có ucr(us, Vel certe admiratione turbatus,in laudes tuas trepí dus erumpo,dicens:In medio duog animalium cognofce/ rís:qd? multi putant de filio intelligi& de fpiritufancto, eo d'pater per filium intelligat δὲ fpiritii.C) uz quide& duo eraphim in Efaia, δὲ duo cherubim, fcribi interpretan£ in exodo:quz contra fe refpiciunt,& in medio habent oracu; lum:& in Efaía,uelantia caput& pedes dni in prafenti tan; tum fzculo uolent:& alter ad alterum myfteriüi inclament trinitatís: δὲ mirtat unus de feraphim,qd interpretatur ar dens:& ueniat in terram& mundet,pphetz labia,& dicat: mantalij:€ ad hanc interpretatione multis fcripturarum utüitur teftimontjs.Porro fimplex interpretatio, X opinio uulgi de faluatore intelligit: cp inter duos latrones crucifi^ xus agnitus fit. C) ui atit melius: hoc dicüit,qd' in prima ec defiaque decircücifióe fuit& de preputio cógregata,duo bus populis fe hinc inde cingentíbus intellectus fit falua; tor& creditus.Sunt quí duo anímalia, duo intelligat tefta füenta,nouii€ uetus:qua uere animantia(int atc uitalia qua fpirét:& in quo: medio diis cognofcat. b[3n me MENTARIORVM HIERONYMI IN. pui:ín medio duon: ainalíà cognofcerís.Cü appropinqy » uerít ἅπί cognofceris. Cad ueneríttps demoftraberís cá turbata fuerit aía mea,ín ira mifericordie recordaberis. De?athemáueniet:& fctüs £3. III$0. dío anmoz ποιῇ facíea: Cü uenerit inquit tépus& opere ,p/ miífa cópleueris,móftrabis uera effe quze pollicit? es: Siue cii appropinquerit cofumatio:& i extrema hora ad deftrué da pctà uenerítfilius tuus, manifeítius cognofceris, Seqt. aq C aduenerit rpo«C. fuerít aia mea: Q. d' exccptis Lxx. nec in hebraico, nec apud quéd aliog: ha bet interptii. Et eft fen fus:Cü uenerit tps, de ἃ dici£: Tépore acce; ptabili exaudiui te: τῷ pus aduétus ἀπί icfu chriftittunc o deus pa tercognofcetur nome tuii: qd ante occulti fuit hominibus: de d dicit dominus in eua; elio: Pater reuelaui nomen tuum hominí bus.Q.uodaute infer tur: Cü turbata fuerit ania mea: Apud Lxx, interpreti ditione: εἴ! pofteríoribus copu latur:ut poffitlegi: Cát turbata fueritaía mea in ira: hucufo diftinctio: deinceps infera£:mifericordiz recordaberis: qd' fcilicet pphetz ΠΡ’ ficiat p poena fola cóturbatio:& ad iram dei anima illius conturbata,nequad inferatur fuppliciü:fed iram excludat mifericordía. Habet δὲ ira dei mefuras,quatii& quanto té pore,& ob quas caufas,& qbus inferat: iuxta illud φ fcri/ ptum eft: Cibabis nos pane lachrymarii:X potabis nos la; chrymis in menfura. Ὁ uod fi propheta turba ad irà dei: & quia turbatus eft impetrat mifericordià: quid nos fpe/ rare imo tímere debemus: quorii omnia opera dci digna funtira.Q.uodauté fequi£ iuxtahebraicu.€«[£üira^ tue fuerío«c, Nó debemus putare obliuifci deii:& poft irà fuz mifericordize recordari:(ed qd'nos eii in poena pofiti putemus obliuifci: iuxta illud: Vfzyquo dfe obliuifceris mein fine. Nam& ἢ quado téptationibus,quafi Ructibus. operimur:& rapida damonum aduerfus nos ,pcella def; uit: uelut ad dormienté loquimur:Exurge quid dormitas diiecSimulckp dei cerne clamentía:non dixit,cum intuleris fupplicia mifericordiz recordaberis:fed cum iratus fueris. QLuiauté irafcitur:interdü nó percutit, fed tantüimodo có minat: qd' δὲ Apfs fentiés ait; Reuelat ei ira dei de coelo fup oém impietate€ iníqtaté homini. Vbi aüt reuela£,nó infer£,non percutit:fed reuelatur ut terreat,& tcrritis nó ine feratur. o«[g»cusabauftroveníet zc, Et Aquila δὲ Sym machus:& quinta zditio ipfum hebraícum pofuerunt ya"m«folus Theodotio qd fignificaret Theman interpre; tatus eft,dicens: 11) abau(tro πποπίος δέ fanctus de mó tepharan,in finem.Ex quo intelligimus a folis Lxx.pofitii t£ opovo κα]ασκίου d'e.ctoo:id eft de monteumbrofo& con/ denfo.Sed δὲ hoc quod Lxx. tráftulerüt δά γαλρα:θέ nos pofuimus,femper: Symmachus interpretatus eft tio τὸν GuSwa..i. in zeternti, Theodotio ἔις τέλος.i.in fin&. Quinta «ditio ipfum hebraicii V5. Deus ergo ab auftro ueniet.i, a meridie clara luce,& ab his qui appellant filij dierum. Vnde& in cantícocantícorum: aquilonem fponfus abigit & auftrum uocat, dicens:Exurge Aquilo& ueni aufter:per; flahortum meii,& fluant aromata mea. Deus femp in me; ridie cft. Vbi inqtpafcis ubi cubas: in meridie. Etad abra ham quado erat fub quarcu,nó uenit deus nifi ín meridic. Etiofeph q in typo pracefíit faluatoris:conuiuiti fratribus facit merídie. Agnitio ergo dei patris his qui digni funt,ue nit in pleno lumine.Et agnitio fanctf.i.filtj deijuenit de mà teumbrofo δὲ códéfo.Mons umbrofus atq; códenfus:uel ipfe pater intclligitur,plenus uirtutibus omniqp fapiétia ,8 maieftate fua cuncta ,ptegens:& extendens alas, cofoues pullos fuos. Vel certe paradifus δὲ cocleftia plena angelis, plena uírtutibus,plena arboribus uberrimis. Atqp utinà& mihi cótingatutad uocé meam δὲ ad expofitioné:deus ue; m niatinclaro Omiínéaudiui au ditü tuü δὲ tímui: dne confyderaui opatua δ ου, decmonte 97 E E(a, 49. c Iobg7.a T3.79.a D T$432.3 Rom. b: Cai.4.d Ibi.r.b Gefi,.18.a et, 45.g M £ommen.biceronymi liber fecundus niatin cfaro lumíne:& filius eius,de quo fcriptii eft: Sancti: eftote quonia ego fanctus fum:de fublimitate eloquíj um; brofi& códenfi& fcripturarum teftimontjs hincinde con; texti:X patre fimul βίο ueniente,fiat eorum auditor ha; [οδ.τ4.ς biítaculü:& cópleat fcriptura,dicens:Ego& pater meus ue niemus ad eii; δέ man fionéapud eum facie/ mus.Sed qapro mon te umbrofo δὲ conden fo in hebrao fcriptum eft,mós Ya:& pha ran interpretat os uí/ dentís: pulchre iuxta interpretationem πο’ ftram, de eruditi fer/ mont uiri uenit noti/ cia filfj:& non dlicüqg fermone:fed de eo qui plenus eft lumine: ple nus oculis: ut ma; nifetus& purus ad aures audientium de/ ferat.«αι ait:de móte,fublimia dogmata intellige, Audiui ego hebrarü iftü locii ita differere:C) uod bethlehem fita fit ad auftrii in qua natus eft diis atqp faluator:& ipfum effe de ἅ nunc dicatur: Dris ab auftro ueniet:hoc eft nafcef ín bethlehé& inde có; furget. Et qa ipfe q natus eft in bethlehé,legem quondà de ditin monte finaí: ipfe eft(an&tus qui uenit de móte pha/ ran:Pharan qppe uicinus eft locus monti fina. Et qd'infer/ tur, diapfalma: id eft femp, habere fenfum: ipfe q natus eft in bethlehé,& qui ín fina: id eft in monte pharan legerrí de; dit: femp in uniuerfis brificijs, prateritis& prefcntibus& futuris auctor eft& largitor. De diapfalmate, qd? hebraice dicic noe: in pfalterio plenius difputatü cft. Simulq cer; ne iuxta Lxx.qd' diapfalma nó ponat nifi in pfalterio δὲ in prafenti loco:Ex quo intelligimus rectea Lxx.oratióis cà; ticiprenotatu. 4«[€peruít celos glozíací?zC.Pro eo qp Lxx. interpretati funt:& pofuit dilectiené robuftà forti; tudinis fuz:& nos diximus:ibi abfcadita eft fortitudo ei?: Aquila tranftulit:Et pofuit abfconfioné fortitudinis fuz, Symmachus: Et pofuit abfcondità fortitudine fua. Solus Theodotio noftra tráflationi congrués ait: Et ibi abíconfio fortitudinis eius: Verbü ei av pro qualitate loci:& Ρο’ fuit intelligit,& ibi: magifqy in ργαίοηε loco,ibi legendum eft ᾧ pofuit: ut fit fenfus δὲ ordo fententiz: Cornua in ma/ nibus eius:& fubaudia£,ibi:id eft ín cornibus abícondita eft fortitudo eius. Manifeftü eft aut iuxta hebraicii,qd" in aduétu chrífti cücta repleta fint gfia:fcd'm illud cp in euáge HEP. demonte pharan s Semper. Opéruitcoclos gloría eíus:& laudis eíus plena eft terra. Splendor cíus ut lux erít: cornua ín manibuseius. Ibi abfcon/ dita eft fortitudo cíus. b Anté fadetm eius ibit mors: δὲ egredietur día; bolus ante pedes eius. Stetit Luc.2b lio dici:Gloría in excelfis deo,& ín terra pax hoibusbonz uolütatis. Etalibi: Pacéfecitín colis& in terra p fanguine T$.147.a erucis:X feditin dextera magniítudinis:uelociter em currit 5. 8. ἃ fermo eius. Etalibi: Driedtis nofter, d$ admirabile eft no; mé tuü in unruerfa terra.Et rurfum in pfalmo decimoocta Ybi.18.a uo: In cem terrà exiuit fonus eorum,& in fines orbis terrae uerba eorii.Splendor quoq eius,quafi fol iufticize clara lu; ceradíauit:€ cornua in manibus eius, uexilla& trophea crucis:& in ipfis cornibus abícódita eftfortitudo eius. ΟἿ Philip.2«a em effetin forma dei,nó rapiná arbitrat?eft edle fe effe deo: fed exinaniuit Ícforma ferui accipiens:factus eft obediens patri ufcpad morté,morté autem crucis, In cruce ergo pau/ lifperabfcódita eft fortitudo eius, quado dicebat ad patre: Matth.26.d Της eftaníma mea ufqyad morte. Et pater fi poffibile εἰ Luc.25.f tráfcat i(tecalix a me. Et in ipfa cruce:Pater in manus tuas comendofpiritii meii.Porro iuxta Lxx.in eo qp dictum eft: Operuit caclos uirtus eius:noffe debernus minus effe qd operit ab eo, d$ qd' operit:fi tfi toti opería£,& non ex parte qd'opertü eft. Cü ergo uirtus dei operiat coclos, maior eft εοοῖίς uirtus eius,qa operíüitur cceli. Coelos auté eos effe q portet imagine fupcceleftis,& q enarrent gloria dei,crebro legimus.Virtuté quocp dei dfim faluatore, Apoftolus pro; v Cod bat; Chriftus dei uirtus, dei fapientia, Haec uirtus omnii " fpiialium uirtutii quafi mater cft: Verbi gratía: appelfatue ἡ[e" Lt uirtus,fapientia fortitudo iufticia,téperantía, ueritas fan; gi.—| 25 &titas,redemptio.Chriftus aüt factus eft nobísa deo fapié m d tía,& iuítícia,& fanctificatio,& redemptio. Hi igit fpecia; pii fd les uirtutes,in qbus chriftus oftendit:fcd'm ,pfectü cop: q mun eii ucl fapientíam reci, εἰμ ΄ piüt,uf fortitudinem, ΓῊ SEP. demóteumbrofo δὲ— ve iuficiam,& cate; v codéfo. Diapfalma.O pe τὰ huiufcemodi: cótiy ni ; γα nent in generali uirtur.[πα nut exlos μη cíus:& lau te dei: hoc eít in diio: σύ dis ci? plenaéterra:& fplé Galuatorcarin hunc m 9 πὸ: modum&hdeterrain demit dor εἰ afi lux erí:corhua αγαπη ὦ quipri e! ín manib?ei?:& pofuít di/^ mii ppter imaginé ter doin lectioné robuftafortítudi^"eni terra uocabàtur: innt :;:& dicebat ad cos:Ter; Geisd md nísíuz. Ante faciem eius— raes&interramibisz A íbítuerbü:et eeredíet ín— ín aduentu faluaroris pan és o; laude diii repleantur, iid campü poft pedes eíus.^ Cüauté&codliuirtu, vi Stctít— tedeiopertifuerint:p, Lumurit tecti uidelicet& ex"μή offii parte ueftiti:& uniuerfa terra repleta laude dei:tüc fplé sáid dor eius ut lux erit. Imaginéauté dei& fplendoré οἵα eius m effe deü faluatoré, Apoftolus non tacet: QLui ροβᾷ nobis Hebre.n4 m apparuit fplendor gloriz dei:reuerfus eít ad priftinàa maie; ftaté. Et fi eri noueram? chriítü fcd'm carné:fed i3nó noui VN mus eü iuxta carné,ucrü iuxta fpiritü:C) uia qd? facti eft ín. IoB,r;"m ipo uita erat,& uita erat lux hoim:qd'& manifeftius in eua uM σεῖο faluator oftendés ait:Pater glorifica me glória qu& ha Iob.rz.a"" buiapudte prius ᾧ mundus fieret: ut poft afcenfioné ad s" coelos, fit fplendor qd? lux: hoc eft id accipiat filiuseffeqd! Ὁ pil pater eft.) d'autéfequic: Cornuainmarnibuseius: Mo;.— 7 iced ris eft fcrípturaps,ut femp cornua,p regnis ponant. Nam& si s illud qd'annaloquit in prímo regno libro:Exaltauit cor nRe1.a* nu chrifti fuismagnificentíá regni faluatoris fignificat.Etin|" m Danicle,decem cornua,decéregna demonftrat.Sicaütnüc Dai,7.b| i" p dicit: Cornua in manib?cius:quó& alibi fcriptü legimus:. Km Corregis in manu deí,pro co ᾧ eftymens δὲ principale cor prona|^ 5s dis uiri fancti,q pergitad regna coelorii,qui adhuc pofitus[- ὅ iniférra regnat corpori abfqp peccatis: nó uagatur extrinfe/ B9 cus fed in dei tutela fitus eft. OQ uia uero€ in hebrzo,& ín cateris zditionibus,nó habet fcriptü:cornua in manibus eius:fed in manu eius, qd' dicié Y^:manü dei fortem atqg robuftà intelligamus filium eius.Et in hac manu oiaregna coelorü:eorüc q ad coelos nitunt afcendere, pofita effedi, ὃ; cam?:qd δὲ Efaias fonat dices: V inea facta eft dilecto in cor Efa.j.a nuin loco uberí:p eo cp cft in regno. Ob Πᾶς puto caufam nulli cornutü anal inter imüda poni inleuitico:& idipm 8. 49.e ΙΙ fignificare unícornem in pfalmis,(iue pi νοκερότα:8ζ illud:In εἴ. 91 Fui teinimicos noftros uétilabimus cornu. ΟἹ aiit iuxta Lxx. P5«4*"Wee legimus:& pofuit dilectione forté uirtutis fuz: etiam hoc| Sim dechrifto intelligendü eft:quod deus pater idcirco coope; Ps LU ruit coelos uirtute fua:& terrà repleueritlaude:& fplendoré I Imt ἡ fuü fecerit effeut lumen:& regnü pofuerit in manu filij fuis PR ut faceret dilectü(uum ab hominibus diligi:& diligi,nóler Frofi uiter,fed ueheméter δὲ fortiter:ut q eü fortiter dilexiffent 8t ims harerét in dilectióe eius: nemo tolleret eos de manu illius. ARE Ecótrario diabolus facit amare nos mundü:& pro dilcctie hi neuírtutis diligereuitia:& non leuiter,fed fortiter: ita ut de a nobis poffit dici:Et pofuit diabolus dilectione forté uitiope Uy fuog. b qp Zinte facíécíucibít moze«c. Pro co qd' nos Tisi tranftulimus morté&jin hebrzo tres litere pofitz füt^ à Ἢ SM abíq ulla uocali: qua fi legat"Y uerbü fignificat:fi y2"V E peftem, que grace dici£ 20490.[επί& Aquila ta inter πῃ i pretatus eft: Ante facie eius ibit peftíis: Symmachus:Ante y Ν faciem eius pracedet mors: Ὁ) αἱητα editio, Ante faciem á μὲ: eius ambulabit mors: Soli Lxx.& Theodotio,fermonem üis Sk pro morte interpretati funt. Nec non in confequenti uerficu Qm lo,ubi dixim*:Egrediet diabolus aii pedes ei*:& Lxx.aliter jn tráftulerüt; iuxta qs poftea difputabim?, Agla ,p diabolo pt tranítulit m ^ Snibabanc| ly ες P^:: n BA^*—iftulisuolatile. Symmachus αὔτ& theodotio:& Quinta si ἃ&ditio;uolucrem:qd' hebraice dicitur ΑΨ Tradunt aute ly 3 hebrai:quomodo in euangelio, princeps daemonii dicitur M Mattli12«d.(fe beelgebub:Ita refeph d:emonis eiTe nomen:qui princi, d patum teneat inter alios. Et propter nimiam uelocitaté atqs m ín diuerfa diícurfum, 1 auis& uolatile nuncu do MORES S ing ài petur: Ipfumqp effe ᾳ 3 HEB. Stétit δὲ menfus eft m. inpáradifofubfigura|^ terratm: afpexit& diffol, dy u-—ferpentis mulieri fit lo ieri AA fur ur cutus:et ex maledi/ uit gentes: contriti. unt T EON SES. doc montes Tzaili: inairuati T i emnatusg eft accepif? νο à'^ feriomen: Si quidem funt colles mundií;ab[anc Ἂ réfepli:reptans inire p ribus xternítatis eius.Pró : interpretatur. Hoc e SER£3:: egogédiituntaum—[πίαίτατς uidi tentoría eumueneritdis&in—&thíopía: turbabütur pel iordanefuerit baptica. τι tus:Xadcolumbzede* les terrx: πα ία. INün; Manh.s.d tonuerit: Hiceftfilius" ts es domíne: autín Qu meus dilectus, in quo d.: ,;.mihicoplacuexeun, mínibus furortuus: uel ία "'". tideaqs occurrit dia» πα bolus:& ante pedes il Ibí.4.a lius ftabat mors:& coluber antíquus,q quadraginta dícb? tentatiít eum in folitudine.Si aütem iuxta Lxx. legerimus, (Antefaciem eius ibit uerbum, δὲ egredietur in càpos poft pedes eius)? Hoc fignificat, qd fermo deiante üifitationerm eius,qux nunc allegorice facies dicitur,pracedat& prepa "T retcorda credétiü: utpraua in rectii:& inequalia fternat in n iE: planum.Etauditoris anima quafi confectus ager, fémente *' poffitreciperefpiritale. 4. 41 tetírz menfüe eft rerrá«c. Stans faluator& cuncta perfpiciens,& oculo fio uniuerfita tem mundi metiens:gentíum multitadine diffipauit: qui; bus diffipatis δὲ diffolutis, contriti funt mótes huius facu i D ii&incaruati funtcolles huius midi. Sunt em& alij mo; sd Caíi.z, b tes& colles, quos falit& tran(ilit fponfus in canticocanti; JU w$u20.a corum:de quibus& in fecundo graduii pfalmo dici£:Leua N uioculos meos ín montes:unde ueniat auxilii mihi.Mori ri. tes autem faculi ipfi funt qui& mótes tenebrofi: de qbus Ἠίετε-σι. b Hieremias pracepit:neimpingantur pedes noftri fup eos. 75 wReg.22.c ltifuntcolles in qbus regnabat faul, quado interficiebat ΤΑ facerdotes dei: gabaa qppe collis interpretatur. Ft elegáter incuruati funt inquit colles mundi. Ariteaduentii qppe fal uatoris erecta ceruice gradiebantur,& fuperbiam eorti hu; miliarenemo poterat. Cótriti αὐτῷ funt& incuruati ab iti; neribus«térnitatis eius, id eft dei: quia eternitas illius ad nos uenire dignata eft,(iue qd? femp a principio müdi ufcqp ad incarnationem fuam ueneritad fanctos:& factus fit in fingulorum manus fermo dei:atqp in uniuerfis uincétibus ipfe fuperarit,& aternü ei? iter incuruauerit: colles motefqg .. Cótriuerit. Hac per metaphoram iuxta hebraicü dicta fint, Porro(cd?m Lxx. poftdj faciem dei fermo pracefferit:& e; gretfus fuerit in plana: de? pater uenit ílluc,ubi οἱ ad fermo - nem fuum regio praeparata eft:& uenit poft pedes fermonis fui,& ftat: nunds ante pracedens,fed femper expectans:ut illefibi muniat uia. Vbi auté fteterít iuxta pedes fermonis fui:ibi ftatim terra,opa uidelicet carnis,& corpos: nó uale; tia fuftinere dei pritía comouct: ΟΠ οποία fuerint:uírt? fermonis& pfentia dei refpicit ctictas animz gétes:ds cogi tatióes€ multiplices in diuerfas fentétias potfum? intelli, erequz ilico diffoluuné ac tabefcüt. Si qd etia aduerfum ciétia dei fe exaltauerat in terra:& fenfum occupauerat au; dientis:hoc precedente fermone,& aduentu det cófringet atq cóteritur, Mótibusauté cófractis cótritifqp ad afpectü deí,colles liquido cófumétur,& redigétur ad nihilum.Nó eim fünt montes dci, fed motes faculi.Sempiternü em iter déi ea refpiciens ad quce fuus fermo pcedit,& fortius colli bus fzculi,confumet& deftruet eos.Poffunt autem mon; ' tés& demones intelligi, qui uerfantur in hareticis:& ele/ Vantfe contia fcientiam dei:colles quoq aliat daemonü for tuii fcefumuoxpatrisin quíd in fluminibus γα). £4 H φρο. 99 titidines:qua faciunt homines,cotporü pulchritudinem, dignitates, diuitias nobilitatern génctis, cateraq; müdi bo na admirari. Licét uidere poft aduétü fermois dei,& dei ἕὰ . tris prfentià:quomodo humanz anima cómoueantur;& omne quod terrenum eft diffoluatui:& cogitationes prifti/ nz redigàtur ad nihi; Ην CEN ES lü. Tuc deftruütur dae SEP. Stetit& comota eft mones:tunc fzcüli αἵ» terrazAfpexír& diftabue— itudinies ad níhilür ἃς.. deducitur;& omnes runt gentes:contrítí funt^ harcrici, quorui fcié montes uíolentía:tabue;. taque primü tumez verc batad dei fermóisad runt colles fxculi itineris uenti humiliatur con fempiterní eíus.Pro labo Rn atq onmi j i e qa t rius pulchrü athíopum:pauebüt& ta τὰ enti defpsdhum ; abijcitur δὲ paruü, Et bernacula teme madian. hoc fit erii aduen, Nunquíd ín fluminibus^ tumdci& hofpitium írat?cs domine:autinflu, Chrifti roxca qe alibi míníbus furortuus:uelin boincis&inambula mari bo,& éro deus corii, '& ipfi erunt mihi po7 pulus. b 4Γ Ἔο(níquítate vídí tentozía τ, Fthiopes το, tri X απηᾶτος tenebras:& ab ominilücealieni:qui draconis carne uefcunt:de quo fcriptum eft: Dedifti εἶ efcam POPU$3,75.c lis zthiopibus: demones intelligütur:quoruüm fit taberna οὐ πὶ quicunqin hoc fzculo propter honores& diuitias laborarit: qd fignificater fub uno uerbo iniquitatis oftedi; tur:omnis em diues,autiniquus,àut hares iniqui eft, ντ’ dehomines maría tranfire:ante potentum excubare fores: pati omnía qu feruorum conditio uix patítur:ut diuitias congregent,ut aliqua decine dignitatem. Et ροζ hoc fuerint confecuti,tradere fe luxuriz δὲ uoluptatibus& om; niiniquitati: ut quod auarícia congregauit,luxuría confu/ mat.Iíti ergo pro laboribus fuis efficiuntur hofpitium da monumt:X qui templum dei effe debebant, fiunt tabernacü lum zthiopum.Sed δὲ hoc quod fequi£: Turbabuntur pel, les terre madian: fiue pauebunt& tabernacula terre ma dían:cofdem intellige, tabernacula ethiopum;& taberna cüla terrz madian. Ρο: em ditàti fuerint, δέ per fas acne fas ad alti(Tinium gradum confcenderint:tunc con(cientía peccatori fuorum, femper mortém,femper iudiciü formi dabunt:& ad leuem febricula,quafi latrones in carcere: ita de ternis füppliciis füfpirabunt: Madian autem in lingua ΤΩ noftra fonat,ex iuditio:id eft in códemnatione: δὲ oftendi£ qd metu iudicij aternarüqs poenarum femp in formidine fint:& cruciatus Qs fentitit fe mereri;pauore qtidiano fufti/ neant. ς«p'IBunquid ín fluminibus 2C. Vbi Lxx.diapfal/ ma:X Aquila femp:caterí utfupra(militer tranftulerunt, Et qaad tropologicà interpretatione feftínat cratio:breui; ter fcd'm literam fenfum capituli comprehendens,pergam ad reliqua.Sicut iordanem δὲ mare ficcafti rubrum pro no bís dimicas: nó ei fluminibus& mari iratus es: aut quic dp infenfibilia offenfionis cótraherepotuerunt: ita nunc d^ drigas confcendens tuas; arcumd corripiens, falutem da; bis populo tuo:& iuramenta qua íurafti patribus noftris, & tribubus explebisin fempiternum.Q) uod autem dicit:' Nunquid in luminibus iratus es domine, aut in lumini, büs furor tuus, uel in mari impetus ταῦ: dicitambigue:& interrogatis magis eloquio d$ probantis.Sütem& bona flumina, funt& mala:eft mare péffimii,& eft mare optimi, Bonorum fluminum illud exéplüm eft: Fluminis impetus 3.45.2 Iatificat ciuitatédei:Et quod quí deaqua domini biberit; IoB.4.b fluant de uentre eius flumina aqua falientis in uitam aeter; nam.Malorum illud qd? Pharao loquitur in Ecechicl: Mea Egecb.29.. a funt flumina,& οσο feci illa:in qbus draco habitat:& mul tahis fimilia, C?» auté marein bonam partem accipiat:pfal: mus uicefimus terti? teftimonio e(t:ín d tropologíce de ος; clefia dici£, ἡ ογζού/ιένητία eft orbis terrarum: Drieftterra Ὁ ma& plenitudo fcriptum eft:Inhábita Σ ομί,2 6. Ὁ i | Ri acria. abs Mete RUAUs cle deii Ld £ommen.IDicronymi liber feeumdus & q nigri,& q uarij,& q albi egredientes de myrthétiéz&^ f E& μανιῶν eius:orbis terrag: δὲ omes qui habitant ín eo: ipfe fuper mare fundauit ei,& fuper flumina przparauit il^ lum,id eftorbem.Q, uod auté a domino fundatur fup flu mina,& praeparatur fuper mare:utiqy in bonam partem ac:* cipitur. Necnon& illud quod de uinea dicitur qua traníla de montibus in profundo pofitis: fiue utin Lxx.fcriptum eft areis:In ipfo ppheta, ἢ dominus uitz fpaciüi dederitco nabimur explanare, Vidit€ loanes equos candidos:& fef Apo,e,a' fores eorüi:e qbus corporain gloria refurgentium puto effe T$.79.b ta eft dexgypto: Exté difti propagines eius εἰ ad mare:€ τος ad flumia flagella ei?: τς δα mareputo qd? in bonam partem pof fit accipi. Et dicimus yba diuina ἦ manife; ftiora(ünt:& quafi po tum fitientíbus pra 7 bét, hacdíci flumina. Eaaütquaz plena funt HEB. tnati idíonatio tuac quí afcendes fuper equos tuos:& quadriga tux fal/ uatio.Sufcitans fufatabís arcum tum:íuramenta tri bubus álocut?es. Semp. a Fluuios fcindes terra, eds Candides ior OM e autfanctorüanimas. SEP. mariimpetustuuS:— Siasueropeccaroreft Quíiafcendes fup equos δέπιεί fimilis: fedebit in equo nigro:& dici tuos: δὲ equítatio tua fa de eo: Dormitauerüt f$.75.b Rom.rn.d dicit Apoftolus: ..P$:129. a. propheta confonat: De profundis clamaui ad te δε: mare facramentis,& in pro; Viderüt fundo pofita:de qbus profundum fapientia&(εἰεπεία del.Et in fcripturis appellari. Hoc de eo quod poffit,& mare in me liori parte ferttirí. CQ uod autem accipíat& in cótrario:rnul Ῥδ.1ου.ς tateftimonia funt:de qbus illudiin pfalmis eft: Hoc mare magnum& fpaciofum:(δὲ naues pertranfibunt: animalia Tbídem paruacum magnis:Draco ifte quem formafti ad illudedü ei. Et decuangelio quando faluator increpauit uentos& Mar.4,d mare,& dixit ei: Tace δὲ obmutefce.O) d'em increpatur ma Zach.s.a lum eft:iuxta illud Zachariz: Increpet dominus in te día; 2, Tímo.4.a bole.Etad Timothei: Argue, cófolare, δὲ increpa.Prophe; ta itag fcifcitante:Nunquid in luminibus iratus es domi/ neut in uminibus furor tuus,uf'in mari impetus tuus4 nos dicamus fi αρυρεί flumina funt:& mare rubrum atq; fanguineum:irafcitur dominus δέ percutit ea, toto impe: tu fertur in gurgites,eleuantes fe cótra fcientiam dei. Vnde T$ur.a mareuidit& fugit, prafentiíà dei ferre non fuftínens:Etior danis reueríus cft retrorfum, cedens οἰογία populi tranfeü tís: qui€ ab Helía fcinditur& ab Helifeo. Vt autem ma: nifeítius loquar, hereticorum eloquentia qua cótra uerita tem& ecclefiam fluit, intellige flumina quibus irafcitur do minus. Animas uero eorii qui circüferunt omni uento do; &rinz:X femp malicia fluctuat, δὲ falfis gurgitibus obruü tur,animaduerte mare:fuper qd? impetus dni fit:ut fentiat eius adueritum:& fciat qbus terminis δὲ obice concluda£, δὲ audiat:In te conterent fluctus tui.O) d? fi bona funt flu; mina δὲ bonum mare: lauatur in illis iefus:& ecclefiam fuam fuper huiufcemodi mare collocat.Poft hac fequitur: QLuiafcendes fup equos tuos,& eqtatio tua falus. Cuz; ro equos fup quos afcédat dominus? Etputo nó effealios nifi fanctorum animas: fuper quas afcédit fermo diuinus: ut& ipfas faluet,& alios per eas,Ponamus equorum exe; Cafi.,a pla: Sponíus loqtur in caticocanticorüi: Equitatui meo in curribus Pharaonis affimilaui te proxima mea.Non quod chriftus ecclefiam uel fermo dei animam quam fponfam fuam uocat quadrigis comparet pharaonis:fed qois ani; .ma duis fancta fit atcp perfecta ad deum cóparata, dfi cur/ rus pharaonis fit,& iumentum. Vnde& Moyfes loqtur ad Exo.4.c dominii: Ego auté fum χλόγοο: id eftirrationalis. Εε Da; 'P5. 72. uid: Vtiumentumfactus fum apud te. Non ῳ ab(olute iu mentü fit:fed qp apud deu iumentü fit. His equis illi contra Exo.15. a γῇ funt qs habetpharao:& de qbus dicitur:Equü& afcen forem proiecit in mare:huiufcemodi eqtatio non falus eft, fed perditio... uxramus δέ alíos equos qbus afcedit drise 4-Reg.6. c In quarto regno: libro lcgimus furrexiffe mane miniftrü Helifei,& egreffum uidifTe exercitü ambientéciuitatis mu rcs,& equos δέ currus.Et poftq; ad praes propheta aper τί funcoculi eius: Afpexitinqt,& ecce mons plenus eqs:& Qdrigz ignez in circuitu Helifei. Diligéter attéde qd? equi uideantur δὲ currus: δὲ tamenin tantis milibus equorii& curruum nullus afcenfor: horum equorü illeerat auriga 5.79.2 Sillerector,de à píalmiíta canit:Q. ui fedes fup cherubim 4. Reg.2. b oftendere, Talibus eqs,taliq» curru& Helias raptus ad coe Ζακ[Ὁ εξ. Sigs αὔτ de Zacharia uult difcere qui(int equi rufi: lus: intendens extédesar| omnes Smáeunt ;, equos.Detalibufeqs cum nuum fup fceptra di ES ra eft; De eds Ibis:.d εἷς domin?. Díapfalma.^ quusadfalutem:Ca, Gabg« Fluuijs fcndetur terra. τὸ cmconcupi(it ad, Videbüt uerfus fpiritum,& fa; piétia eius inimica eft deo, Hoc dictum fit dehisqui corporadiligtit,& in nigris fedent equis.Nos aüt animas noftras ít equos, in currus domini przparem?: qui afcenditin Paulo, afcendit in petro: etin huiufcemo,: di curribus equitans,totü luftrauit orbé.Intendens quogy arcii fiue fagittas fuas, fceptra: id eft regna aduerfum qua Hieremias miffus eft,eradicauit,deftruxit δὲ pdidit:fecitgy Hieteafa ὁ ipii utnon regnaret peccatii in mortali noftro corpore. Sceptra alit,id eftregna diaboli qua oftédit& diioxintellige diuerfa peccata,auaricia,luxuria, iracundia, detractioné, furta, per; íuria:aduerfum qua fermo dei fedens in equís,& in curri; bus fuis intédit fulgoris fui contorta fpicula:& interim nà emittit: ut q ad extentum arcü territus fuerit,emiffioné nó fentiat fagittag;,Et hoc facit femper:qd? M interpreta/ tus eft,pro diapfalmate. Semp em feditin fanctis fuis:fem perarmatus eít. Etacutas fagittas in linguis eorii prapa; rans eqtat: δὲ hucillucq difcurrit orbis falute. a€T lu; uíoe fcíndeg terre. Q. uia fufcitauit dris arcum fuum:ut tri bubus iuraméta redderet que locutus eft: Confequenter dicitur:fluuios fcindes terra.i.reges terre aduerfum tuum populü dimicantes diuides atqp difperges. Iuxta Lxx,auté Ω dixerunt; Fluuijs fcinde£ terra: prímii ponamus exépltis ut hocdfi gradu ad altiora ueniamus. Legimus in his qui : demirabilibus confecerüt uolumina:& q olympiadas gre ci ad noftrü ufq: memoria perduxerunt:exponetes qd ín fingulis annis noui accideritin mundo:quod inter cetera terremotu eruperint flumína,quaafi nó fuerat;& rurfum alia abforpta fint& peíTum íerint: qd fcilicet oés terrarum ucnz, quafiin humano corpore fanguinem: ítain fe haz - beantlatétes aquas,qua terre cócuffionerüpantur,S& ma nent flumina. Hocfi intelligamus,uidcamus anima humia nam habere in fe naturaliter aquas δὲ fluuios:& per fecor; diam noftra eos effe abfconditos,& nó fluere. Cum autem ad pradicationé fermonis dei concuffa fucrint;& de priori ftatu mota:tüc erumpere qd? latebat:& in refectione potan tiii luere. Hoc ipfum reor δὲ illud(ignificarein genefi:gp fo diü£ puteia feruis ifaac,quos ab Abrahà factos philiftijm terra obruerant.Q) uádiu uiuit Abraham putei illius non claudütur:illo auté mortuo,& puteis obturatis:fi ferui fo; diantcótradicuntphiliftim& turgiii eft.Si uero ipfeueniat ifaac& fodeat puteü,& inueniat aqua, philiftim non ualent contradicere, Vide Petrum& Paulü:& de puteis chrifti flu ufjíq»nó ambiges. Cerne οὖς apoftolos:& iam non qtuor flumina:fed duodecim βίος intelliges exire de paradifo fcripturarii. Ifti Βα aris terra cómoueretur latebant:Et cü effent in terre uenis,fitiétibus pocula nó prabebàt.Poft & uero ad aduentii chrifti orbis,& omnis terra cócuffa eft: fubito proruperunt: δὲ tunc completum eft: Pofuit flu mina in defertum:& exitus aquarum in fitim:terram fru; étiferam in falfuginem: a malicia habitantium in ea. Po fuit defertum in paludes aquarüi:& terrà fineaquain fon^ tes aquarü:& habitare fecit ibi efurientes,& cóftitueriit ci/ uitaté ad habitadü.Poftd em dris uenit in müdo,& com/ pletü eítillud qd? dixitin euangelio:In iudicii ego in mun Mardutr b du ifti ueni:ut.q nó uidebat uiderét;& q uidebant caxifie rent; Tüc H [6 16.c V oy (not da | qut " μι um fiit T μέ! gini vits εἰδι uadit eit μι} mus Drs ΓΝ ΓΝ tsp piala dd quitn hp cu Tuy pid intu ἐπίῃ duris , fatta ἡ itii Dagin κ... NU NS κ | fett | itia Εἰ | ki radi ἀπίῃ sadi bit pl Μοδ aou P Mnt P Mti Rib | | e; uA hs Vniuerfus alit orbis q erat defertus δὲ fterili ᾿ veli dE trà m Kruvatt s,Xaquaspre—uelimpetus ads tráfict: Ferütur eir C ori N λ dicationis ἀῑίσα nó habebat:uerfuseftinpaludes aquag: δὲ Dicis ode qain qui;pno eloqui ea * δέ quot doctores emifit:tothabuit& fontes. Nec fufficit eis c«L£edítabyffus«C. Abyffus Γεροῖ b Print leu Haan. li fótibus uidelicet atq ος pet bonàptéfapein ma ἂν fluminib?irrígare or^..; fa Rune indifferéter δὲ bis populos:fed in* HEB, Vidéruntte δὲ dolue« sEP. Vidébuntte& dole scit bon pred P$55.b τοι unajg Ρυϊπεία eos runtmontes:guro í vfus UU| ἐν qdfüriebant&patic On 197 ges aqua bunt fiue parturient pp Feabyfius spyfum in Ibi.4rb in bant faméfermonis lümtráfrit: dedit abyflus» Difpéraes aquas itineris. ΠΣ τν Έτ η iinunir αι; ον ΣΎ ΙΕ aqua 3,76, τ de TRIER eV uocem fuam:altitudo ma. c Dédit abyflusuocéfuam:— de, reli. Sed sque 95/764. ly ecleiquediircini[1015 fuas leuadit: fol& lu;- altitudinéphantafia fua. fnones dear ne mit d ΗΝ na fteterunt ín habítaay ο Eléuatus eft fol,&luna fte τω Rn Gera ua laetificat impetus S.: Feli ὃ ἘΣ A ies η οὐδ«ai de lo fuo: ín luce fagittarum títínordínefuo.In lucé ía qua Nnebre εἴ! ne T runtte«&, Solamno^. tuarum ibuntín fplendo— culatuaíbüt ín fplendore Io nnt emn Epor τ firamaditionépofui/| re fulourantis haftar fcatióí tibi poni£:rupti πε Ibi.7.b δὰ mus utáuxta eà: id eft o Ux, corulcatiorsarmoR: ΠΟΙΟ, an«αν ΠΚ{πῆς$957. ir iuxta hebraícii texen/ Infremitu In cóminatióe' ᾱ ness y L& cuam (my tes confequentià loci, Sc.: La petunt: Er qu poftea Lxx.cómatice per capitula differamus. Viderunt te mooctaua pfaf. Dracócs δὲ οὓς abyffi:ignis& ES&| üf qa deus δὲ doluerüit montes:excel(a(cilicet regna:& fublimes peellagenift forte exeo qp inter dracones,& igne& ridi[3 (mk Zdwe,a huius fzculi poteftates:€ ddrigz qtuor in Zacharia,qua ent orteexeo qp: ο gradine diunt demótib ACrIn e X— ponitimalàpté trabédü fidpnefcio ut: poffit dicere η eà Xr egrediunt de mótibus zreis:haeteuidertt&intremuerüt.— uiderit cir cateris in laude dri cocrepare.Siigit in bona pte Vi Etgurges aquarü tranfijt:hoc eft ois eop: impetus, δέ perfe τ n epateon igit it apt HOC Ct OS ec Πρες, Οἱ per! acceperimus abyífum:dicam?,difpfis aqs itineris peffimís am Cutio qua uexabant populi tuii, poftcjte uiderüt tranfit.^ uiderürte fapictes tui:& altitudine fcía qua babebà; n"Tuncabyilus πος εἴς inferíla s mc erur rar ütte fapictes tui:& altitudine fcia qua habebát ex tuo a fcabybus ne ri/aucaueruntté:tuncetiam t/— afoectu mutuates qa uiderütte& parturierüt montes:qc, inni periid eftangeli in plaufum fuis manibus concreparüit:ut: d deteprius opinati fünt i S fux laudib TES üi uictoré ueluti geftu quodà& tripudio el ΤΙ m; 2 Prius opinar funt,in Εν n uuu gear quoca δύ tripudio eleuatari manuum, Étoulchreopinatieng phantafiz, altitudine uocat:fuxta ie yr demóftrarent.Sol tuus& luna, δὲ omnis fplendor prius fum filii firach, q ait: Abvffum& fapictià qs inueftioabite Ecci s illuxeras populo tuo,& malo ft Mera Ρον ορ qs iueitigabite Ecci.sa ὯΝ: populo tuo, malorum poftea ponderéuniuétfa^ Vs sr demotemodico i.affumptióe htiani corpis:quà Da Pg-4r.b ns ἢ B fuerant tenebrarü horrore cooperta,receperütlumé fuü,&^ pie lapidéabfcifüm demótefine manibus.i. fineope nu, Dai.z. g (5 D, priftini habuere fulgorem.Sagittz tux δὲ fulgurans hafta tali uocat:chriftus abvffus,i trà alterá abvifum: ; Ei placz tuat dui apoidbe dee aa. p:chríftus abyffus,inuocat patré altera abyffum, i"Paga ενα οἱ eruditio tua, lumé tuo pplo prebuerüt.—*jn uoce Cetera era, fuartiut det euageligantib?y bü uirtute ut Deiintac fg ce ind in fplédore haftze tue quae mita. V?certe abyffus nouii teftamétt,in teftimoniü mótís itn€os adhoc corripuitut emédaret,ambulauit populus tutis modicíia quulnerat? eft prínceps tyri:inuocatabyffum ue,. vat in fremitu tuo.() Τί ergo populi tui uindfcabis iniuríd,tet/— teris teftaméti:ut p cataractas chrifti.i.apl'os firmiorfiat xii renaregná calcabis:& omnes gentes admirarifacies: quía^ dicatio, Gi qs atit uoluerit hoc φ dicit: Dedit abyffus uoce 1 isci egreffus es in falutem populi tui,& ποπ ad eos cii chri; fu altitudiaéohatafie fuz. i I parteaccibe: ill z Ϊ we MES f ς» phátafiz fuz, in malà parté accipe: illo ute£] ist fto tuo:licet in hebraico fcriptü fit: Egreffus es in faluté po; arguméto:qd poft difpfas ads itineris, d utiqy in malá par| sg pulimicum iefu chrifto tuo: fiue ci faluator e chrifto QUO:— tGacceptz füt:& hoc recte in cótrario fentíat.Simulqy cerne 1 au YW en laluator interpretat. Venienteauté iefu chriftoft^ oc η diyeritaltitudine fua, fedaltitudiné phatafiz fua.i. 1 nia lio tuó,per cuffifti antíchriftü dedomoimpíji:hoceftinhoc^ umbrae& imaginís: Videné em habere altitudine δὲ fciam i na fzculo, qd? in maligno pofitum eft: fiue ipfum diabolum^ fcripturag:fed οἷς eor altitudoyitati cóparata phátafía eft:' ἐν percuffifti,g impietatis caput eft: denudaftifundamentü^& fruftracxtollituoc?,qaaque itineris(ἃ difipfz füt. πα. i dn eius ufcpad collti.i, abfcódita eius aptafeciftiinoóad breue^ ram?in(cripturifficubi phatafiain bona partt inuenire pof] ihi t£pus,fed in ppetuü:hoc emm fignificat b Afép g«[Cí— fumus:& cü raro uf'nüd fuerit inucta: firmius abyffum,&. i vm debütte c oolebür fiue ραγίση:ὠδινάσουσι qppeutrüqg— phátafiaei?in malá partéinterpretabimur. o«[£leuatue Vat fignificat. Cófequéter rupta terra& fluufjs manatib?:po/— eftfol«c. Si fimplice interpretatione fequimur: ex prafen» in Il»abacuc rent: Tücterra{δεῖ de j luuij ante manabant,& irrigabat uniuerfum iudzz populi aruit:& fótes illius obturati ftit. puli q de fluminib? dei biberát uidebüt deü atqp parturiét: Exhoc eif ipfo qc? uident deii ftatim dei uerbo concipiüt, δὲ dicüit: A timoretuo diiein utero fufcepimus& parturíui mus& peperimus:fpíritü falutís tux faciemus fup terrà: Beati inquitmundo corde, qm ipfi deti uidebunt. 1 itagp populi lotía fuminibus,nó ia uidertit, fed uifuri funt decü: & ci uiderint cócipient, ut poffint fructus parere doctrina; rii. Sed quía dicunt populí:& populorüi nó eft uidere facie deiJlicet in futurü extendat oratio,uidebunt& paríent:ta/ men iuxta tropologia magis hebraicü fequendu eft, ubi di citur: Viderüt te δέ pepererüt mótes: montíü ein eft uidere deii& parerefilios:qs de dei cóceperefermone. b«ΓΡ fpergee ado ítínerío. Diuerfz aquz funt:aliz fempiternae, aliz breues. De fempiternis aqs δὲ qua ftuüt de fotib?i(rE dictü eft: Flumínibus fcindet terra. De fubitis,& ad tepus currétibus:Oés torrétes uadüt in mare:Taliü em ade finif pditio eft. Deus ergo óés ads quaa puerfis dogmatib?có culcatz funt difpeet: cii diífipauerit co(ilia principu,& fa pieritía müdihuius.Si quando uideris ad breue aliqua hae refim floruiffe:& poftea dei ογαξία diffipata:dicito effe com pletü:Difpges ads itincris.Potatit hoc φ dicit itineris,fub audiri diabolici; ut fit fenfus: Ads quas diabolus concul/ cauít:& qua multis in fe prabüérüt iter, multis patuerüt erroribus:diuidet diis atqp difperget. Vii& caeteri interpre tes furor& uolentes hareticii defcribere,tranftulerüt: Illifio II fo. 89 C tibus ybis pfectus folis demóftrat& lunz:qd iuxta Efaia: in futuro fzcfo feptuplü fol luceat:& luna fof fulgeat clarita. Efa.o. Ε te:Luia em creatura liberabit a feruitute corruptióís in li; bertaté gloria filiog: dei,quze nüc uanitati fubiecta eft:pro/ pter eü q fubiecitea in fpé libertatis. ΟΠ in cofumatióe τη di ois creatura fuerit liberata liberabitur δὲ fol luna& in fuo ftabütordine.O. d" fi uocluerimus, fole iufticia chriftü accipe:in cuius poenís fanitas eft:& luna quae huius folis fplendore illuminatecclefià: non difficile eft dicere, qd? lux uera,& lux hominü δὲ fplédor glorie dei:& fplendor lucis aterna càillüinct:qua nüc ín ifto fzculo iuxta ,pfpera atqg praffuras crefcat atqp decrefcat. Cü atit fol fuerit eleuat^; S iuxta Apfm ,exaltauerit ct deus,& donauerit ei nome fup Philip.2, omnenomé:Tunc ctià ecclefia qua in priti(αεῖο tenere fuü ordinénó pót,ad ordine debitü reuertet:& ποῦ mutabi/ tur:fed fixo ftabit gradu,& audictcü Moyfe: tu auté hic fta mecí, e 4Γ 3nluceíacula«C. Iacula dei.i.fagittze euntes atq pergentcs:nó ad hoc mittunt ut interimàt:fed ut illu; minent.Ad har: fagittarü iaculorüq diftinctione:chriftus cle&ü iaculi dicit:per Efaia uociferans:Pofuit meutiacu/ Efa,49.a lum electü& in pharetra fua abfconditme, X dixit mihi: Magnü eft tibi hoc uocari te feruti meii. Hacc fagitta plures habebit fagittas 5 mittat in uniuerfum orbe. Vii& fpofa m 3 electo rd E de&oiacufo uulnerata dicit: Vulnerata charitate ego:Tuxta & nos poffum"?dicere:uulneratus caftítate egosiulrierat? gs Re.10.2 gu ego.Q.uo fapiz íaculo uulnerata€ regina auftri non erat in fe:& obftupeéfacta plus inuenerat in bo falomóis qp εἰ fama narrauerat. Haz igit fagitta qua mittunt in lucé,p^ οὔτ ctia in fpledore co rufcatióisarmosge éi?.i, dei: Luicung eim ar^ matus fuerit,ut ftet có tra ucrfutias diaboli: Ephe.é.b δὲ accinctus armatura Apli:ueniét ad ια’ cula lucis, ut ad ipm Maut.s.b poffit dici: Vos eftis HEP.IÍn fremitu coculcabis tetrá:ín furore obftupefa cies gétes:egrefTus es ín fav luté ppfi cuizinfaluté cum chrífto tuo:pcuffifti caput lux mundi.Si qs aute de domo impij:denudafti eccatoreít Singem!/ füdamérüufciad collá,fp. cit phabitetin taber/ Malcdixiftá naculis cedar: mittun/ Ῥδ.τιο.δ tureifagittz potentis " acutzcücarbonib? defolatoríjs:ut primti cópungat fermo Τσι. s.a nibusdei,& dícat: Verfatus(um ín mifería cü infigit mihi fpina.Et poftdj cópüct?fuerit, tic εἰ defolatori? p feraphi.i. ardenté fermone dei carbo mittatur:qui nó(ΟἹ labia, quae Ἑία.6.ς Είαίας tantii habebatimunda:fed omes partes membrori eius excoquat,& ad folitudine pctóp; reducat. 4«γη có mínatíóe zC.Poteft hocin cófumatióe müdi accipi: η΄ fre/ quétíbus bellis interfecta multítudinerari hoies reperient: δὲ hi q noluerüit effe de populo dei: fed gentes δὲ ethnici p maníerint:furore díii deducant ad tartarii. Sed melius eft utiminuta cóminationeterrà interpretemur opa terrena: δέ eosqui conftituti in ecclefta peccatores nó expectant, ut furore diii corripiant:fed audientes ín fcripturis,qua fup: . pliciaimpendeant peccatoribus,aguntpocnitentia:& pau; latim ímínuunt terrà fua,ad coelüqp pficiüt. Si quis noftrü cóminationé ἀπί reformidat,huicterra irmminuit: q αὐτά píeuerat in genti niiero:& nó uult effe de hís árü terra de, crefcit:nec depopulo dei,de à dicit: Videbüt te& parturiét populi:ifte cti gétibus detrahe£ in poena. b«Γιξατευσ eo«c.Primiü uideamus quot fint genera chriftog::& poftea traétabimus,quó egreffus fit díis in faluté chriftoge fuoi. Chrifti in ueteri teftaméto dicebant δὲ patriarcha:de qbuf $3.104.b fcriptum eft in pfalmis: Corripuit reges,p cis:nolite tàgere chriftos meos:& in ,pphetis meis nolite malignari.Eti pri mo paralipomenó libro:oés q de egypto egretfi funt chri? Exo.5o.c ftt uocant. Chrifma quoq in exodo facerdotale conficit: d Leuí,$, b poftea facerdotes in leuitico referunt uncti. Eft& aliud un; guentüi d reges unguntur in regno,qd in duo fcinditur: Si τ ε.16. ς em Dauid é& Salomó.i.fortis manu& pacific?,cornu un 4-Re.9. 2. guitur.Si uero ichu δὲ agahel funt;perfüdunt lenticulamuas €t,19.€ arit fictile ficuocat.i.odxoe. Sed& Cyrus perfarü rex atq medorü,q de captiuitate ppfm relaxauit:licet multi errent ^& ας ἀῆο faluatore(cripti putent:audit p Efaiam:Hac αἱ, citdfis chrifto meo cyro:curus tenui dexterá:ut audirét co; - rácogétes, cetera.Et ad extremi dicit: Tu atit nó cogno uifti me: qd de faluatorenefas eftintelligere. Eft unguen; tüpphetici ᾗ pracipit Heliz,ut Helifeum unguat in,pphe tà.Etfup oia unguétog: genera:eft unguétü fpiritale cp uo/ cat οἱ εἴ! exultatiois:d unguit faluator:& dicit ad εὖ: Pro» $35.44.b ptereaunxitte deus de*tu? oleo exultatióis prz pticipibus V Iob.2.c tuis.Participesaüteos puto:ad ds loqtür& Ioánes:Etuos unguétii habetis a f&tó. Et poft modicü:Hac fcripfi vobis dehis q feducuntuos:& uos chrifma qd? accepiftis ab eo mancatin tiobis:Etnó neceffe habetis ut aliqs doceat uos: fed ipm chrifrma docebituos de oib?:& uep: eft,& nó men; daciti:& ficutuos docuit maneteieo. Acneforte q chrifma baptifmi perdiderit, defperét de chrifmate reparado:(cri, Leui.14.a ptü cft in leuitico:Q) d leprofus extra ca(tra ,piectus cii ad acerdoté uenerit,& lepra ipfius fueritemüdata:mittat fibi facerdos oleum in manu finiftra:& intincto digito fepties afpergatoleü corà díio:& ἄρας codéoleo auricula eius q le profus fucrat,& dextráà manü,& dextrü pedé:& qd? rem, ᾿ ferit deunguéto totüi mittat in caput eius. ΟΠ otahaecrí, te cópleuerit:tüc imolet holocauftü p eo:& ipfechriftus uo cet dci, Volo aliqd dicere:fed timeo ne negligétibus céca; Efa.45. £ommen.oiceronymi liber fecundus fionéruinz tríbua:qd in fcripturis fanctísidemhomofte,— G. quenter unctus inueniatur:deniq; Dauid tertio unctus eft;| dnos nó intelligamus fup eo q peccauit,& ítege unguit; ufficit ein leprofo ut poft prímu unguenti pditü ungua£ fecüdo:fed fup eo q per dies fingulos pficit:& femp eius au με unctio:X delepro toleo migrat ad oleil populi atqp fanctorü & de oleo populi ad 2] ο sEP.In cóminatióe immi; nues terrá,& ín furore de/ z» oleüperuenit facerd Ὁ trahes gétes. Egréflus esi Ofupeniemt arro falut£pptítuizutfaluares^ fcéditad chri(mapóti «chriftostuos.Mififiiinci fora Pact quad ὃ putipioR? morté. Süícita/— chaf&aptiarchif, pgit TH ollsi&ae. adchriftü:& υπρυίξ ο υΓψφεά το αιβοξ: ad EAE Diuifiti— t riclinitusunus cii 4 deo efficit fpüs:& μὲ pater δὲ fili? c(t ibi ctia ille erit. Verü hoc rarü eft:& füt uota credétiüi. Cartege nefcio an fequat effect?: Dicit em,unxit te de*de? tu? olco laticiz,& reli: hoc éeo oleo qp hí q tui par ticipes füt:aut raro,aut nundj poterüt inuenire.In hog igi chriftos faluté egreffus é de"de loco fuo:ficut ei Micheas loqui£:Et egredi£ deloco fuo utfaluet: Ὁ υἷα em hi qindi, Mkfua: gebat fajutead εἴ intrarenoluerüt:ipfeegreffuseftde maie— ftatefua δὲ deloco fuo:ut eos q foris erát duceret in terram máfuctor: regionéq uiuentiüi: de d Adam fuerat expulfus Οδ δε ded egreffus Cain inhabitauit in terra naíd.Sciendü auté ut fupra diximus qd? ubi pofuerüt Lxx.plurali nüero:ut fal uares chriítos tuos;ibi οὗ in hebraico ἜΤ» Ὁ «8 Agla tranftulitin falutem cü chrifto tuo:nó qd? deus e; greffus fiut faluaret populii,& faluaret chriftü fui: fed q» in faluté populi uenerit ci chrifto fuo:iuxta illud euangelf: H Pater in me,& ego in patre:& pater ín me manens ipfefacit Tous opera fua.Sed& quinta editio fimiliter traftulit: Egreffus: es infaluté populi tuí,in faluté cum chrifto tuo. Theodotío aüituere quafi pauper δὲ hebionita:fed& Symmachus eiuf dédoematis pauperem fenfum fecuti íudaicz traftulerfitz Egreffus es in falutépopuli tuí,ut faluares chríftü ταῦ: δε, ereffus es faluare ppfm tuüifaluare chriftü tuü.Rem icredi ἡ bile dicturus fum,fed tamen uerá.Ifti femichriftiani iudai^ cetráftulerunt: Etiudaus Aquila interpretatus eft ut chriz ftianus.Sexta editio pdens manifeftiffime facramentii:ita uertit cx hebrxo:Egreffus es,ut(aluares ppl tuii piefum chriftü tuüi:qd? grace dicit££20so τοῦ σῶσαι τὸν λαόμ δου d'icingod3 x ριδὸμ cov. Cui fenfui pótilld'aptariqd? egreffuf: fit pater cü filio detéplo δὲ decerimonijs iudaome, dices:Re Lucmg linquet uobis domus ueftra deferta:& uenerítad falutem ἡ gentiü,ut faluaret credentes per iefum chriftü filiü fuum. €€ Z»ífifti in caput«c. Nó putemus de hac dici morte ο' muni d oés morímur:Et mortuus eft Abraham,& appofi, Gef.15.& tus eftad patres fuos:& prophetze& ipfe chriftus eft mor; tuüs:fed mors πη eft in iniquos:ut q prius uiuebat iniq tati, mortui pctó uiuerent iufticie. Ο d'qdem δὲ Anna in oratíóeíua fignificat: Dris occidit δὲ uiuificat. Occidit em peccatores mittes in capita impiorü morte, ut uiuíficaret iu fticiz. Dicam aliqd audacius:Chriftus ad hocuenit in mü dü:ut in capità iniquos: mitteret morté.Et ficut ipfe pecca; to mortu*cít femel:fic δὲ illi morerent iniqtati:& q facti fue rát participes mortis huius:uitz quoq; participes fierent. Iuxta hebraicii aüt ubi fcriptum efi:Percuffifti caput dedo mo impfj: Caput ut dixi principe huius mundi'accipiam?: δὲ domum ipfius müdum: omnéq animá peccatoris,in q diabolus habebat hofpiciii, Idcirco auté pcuti£ caputin do mo impfj:utillo pcuffo atq ciecto,fiat domus dei:& habi» τοῦ δὲ iufticia,& ambulet in ea. Et hoc dignum eft fentire de deo:q egreffus eft in falutépopuli fuí cü chrífto fuo:ut per^ cuffo huiufcemodi capite:ille fiat in nobis caput, q eft ois uirí caput& ecclefiz fuz. Sí quis ergo impíj fe adhuc fentit domi, filij dei deprecet aductü,ut cóterat in fe ipíj caput; Ὁ€I ufcítaftí víncula«c. Sufcitauit dis uincula chari tatis ut priori onere depofito,& grauiffimo iugo quo pra» mebamur abiccto:lcue chrifti fufciperem?iugu:& in curru ; illius pofici Yob.1.f Ln Te jug jin giga vim e n dev ini m qur mi pesada μην d d quarta exibunt bini niti ΓΙ θὰ ton cun Να εὑ | trem mes fub ΓΙ lbtroisg ΓΟ ΓΙ} ΓΝ ΠῚ ΠΗ | fatio δν tatto E διχὺ Mehr I fag | ga ti: Bri] Uer aote ίαση fury αν, fottuddi Mani Quick δή Utt y imus πὰ Dra Om [D "dul übt uy lui if Ε Mor c Pat L εδ MUT A ἡ. Ἡ m ud Le teh inia ΝΠ μὰ, Up ΠΝ insi Sis d Jj Yit runi quip oggi iMd ΠΝ τ (td ni [στ teils 11: ἤσα Wn qd) uy bn i d Theodo ιά Ον [du ied (η) ud d piat ὙΠ de T adum iit noti ἢ ufrati pni gu” [o ft γι ib acp atr; a ud je md md tq d 8 duit i yp &indt md 4n IPabacic qM oilliespofiti;aurigam optimü portaremus.Q d' quidem δὲ Theodotio in bonà parté accipiens att: Ornafti fundamétü ufqpad colli. C. vinta ditio: Denudaft fiue cuacuaftí fun damen uíq ad colli(εἶδ: ἃ eft femper. Quia em fundaz métüchnfti,qd' erat in anima(ingulore, allophylí terra ob rucrant: egerit. eno s, X. nudai M»; UPC 5 HEB. Miledixifti fceptris [« 1 &omatutqdlatbat— eius,capiti bellatorü cius: & fuam reci Nr: plat Meat ruat R hoc ueníétibus ut turbo ad di fit in fempiternüi, a? fpereendü tne. Exultatio bebricedidtar Vb— eorir ficut eius q deuorat Simulg cófydera,qd?: 2T ipfiLxx.rerüneceffta pauperemin abícondito: tecópulfi:qui femper. Via fecifti fela ínterpretabantur: diapfalma:nunc tráftuleríntinfinem.|a q[fvaledírífti a ei?cC Etniic tantü hebraicü differim?,ut feparatim de zditióe Lxx.differamus:multü eif ab omnii tráflatioe .difcordat.Maledixi(ti inqt fceptris, id eft reghis eius: haud dubiii quin impíj,de quo fupra dixerat:Percu(fifti caput de domo impfj:denudafti fundamentii ufq ad seti Tenet musauté impiü,uel nabuchodonofor, uel omné aduerfa; riim pepuli dei.Et nó folü fceptris eius:fed etíà capiti bel; fatog qd'peufferas, q uenerüt ut turbo:ut difpgerét me.i, uteuerterét ifr δὲ in diuerfum captiuü deduceret.Ita auté exultabant deuorates paupere, δὲ fubiectü fibi ifrael:quafi hoc in abícondito facerét,& nos ignoráte te deuorarét. Ve nifti τὰ Δα pradliti pro populo tuo:& quadrigas tuas im, . mittens in aquas, hoc eft in gentes multas:fecifti εἰς uià ín luto aquas multarii.i.ut cóculces eos,& quafi luti equoge tuog δὲ curruum ungula& rota cóteras,) d'auté fequit: Audiui& cóturbatus eft uéter meus,ad uocé,ut fubaudia£ ἜΤ tuá:cótremuerunt labia mea:ingrediat putredo in offibus : meis δὲ fubter me fcateat: ut requiefcá in die tribulationis, utafcendà ad populi accinctü noftrü:hic eft fenfus: Nunc libéter οὓς patimur anguítias:S& ad cóminatione τ totis uifceribus cótremifcimus. Nunc tremunt labia mea,& pa; uor mentis trepidz in ore fignat:& non folü iftud: fed etia alid' ultro appeto€ ultro defydero:ingredia£ putredo i offi bus mets δὲ fubter me fcateat:hoc eft libéter patior qd? paf; (us et Iob:non(οἱ carnes meas,fed medullas quoq: offiü cupio tabefieri:&(tratti meum putredine corporis& inniie ris fcatere uermibus: ut poftd hic ,p peccatis meis hac fu» ftinuero,reqeícà in dieamara,in die tribulatióis, in die ne; ceffitatis& anguítia: Et afcendá ad pplfm accinctüi noftri: forté uidelicet, bellatoréatep pugnace.Et pulchre afcendà: Adaccinctii em populü femp afcendi£,Eleganterq: noítge: Qui e tribulat? eft δὲ Ρήγας libéter fuftinuit:& pritibus malis futura premia cópenfauit: noftrü audacter loquit: utiuxta Abrahá Ifaac δὲ Iacob:& ipfe dormiatán fenectute bona plenus dieg::& apponat ad patres fuos.Cy fi qs dixe rit: Eccein hiftoriz expofitióe dü nefcis, allegorize claufus es retiibus:& tropologià hiftorize mifcuifti.Audiat no femp metaphorá hiftoria allegoria cófonare: qa frequeter ο’ ria ipfa metaphorice texit:& fub imagine mfieris,uel unius uiri detoto populo praedicat. Et nunc ergo poffumus dice re ex pfona populi: libenter captiuitaté fubeo, ed anio an; guítias fuftineo:& grauiffimo babyloniog: preemor iugo. Etqeqdultimz δὲ dura neceffitatis eft gaudens patiar: tiri uteo tperequiefca d maledicesfceptris impíj:& equi tui cal «abuntlutii aquag: multage:ut poftea εἴ fanctis tuis coro; babel& icfu filio iofedech,& Efdra facerdote,& neemia in terrá repromiffionis reuertar. Hucufqp ne oíno praetermitte re hiftoría uideremur quodámodo uim fecim? intellectui: δὲ incaptiuitaté traximus fententías nó fequentes: ἐν τς δά Lxx.traflatores,& ad expofitioné tropologicá reuertamur. LCo.a 8 4 íuififti ín ftupoze«c. Sicut ecclefia& ois uiri chrif? topelogía eftcaput:Ita cictore damonü q in hoc fzecfo debacchant: caput eft beelgebub princeps demonios:& fingula eorü turma habet capita δὲ principes fuos. Verbi gra: fpüs for/ nicationü habét prepofitü fuü:fpüs auaricia habet ἀρχὸν Kà. τῇ$0. fuum,fpiis uana gloriz fpüis médací,fpüs infidelitatis ha bent prafides maliciz fuz. Deus itacp clementiffimus qui miferat in capita inidg: morté:q fufcitauerat uincula ü q ad collü:in finé diuidit επ capita potétiü in ftupore: ut prí má pricipes fepareta fubiectis,& dfi corp?decolleta capite & ubi caput peffimü s SEP. Diüififti in ftu; fuerat,ibi caput opti» ( müreponat.Ponam? pore capita potentium. exe ik 9r dicis , anifefti? fiat: fi qi b Cómmouebuntur ines un detruecat A, apetrient frenos fuos ἢ) gines ἐφ ei?deponun tur& Πα:& uultu (e comedens paup€t^ ütümodo cómutato in abíconfo.^. ablatogicapite eius: qe Etíupduxifi^ uiceritfaciefupponié ut manete corpe capi/ tibufq pracifis, caputaliud cómute£. Hoc mihi ntelligere libet de hereticos cóciliabulis:qd? capitib?herefeon a cate ris pplis feparatís:in loco cog: caput efTe chrifi? incipiat, Si, mulqcófydera(criptür fanéta fignificantia, qd^ nó dixe; rit,prcidifti uel fuccidifti capita potentiüi,fed diuififti: qd? ein diuidi non tam amputat X pdit dj fepa£ in partes: Vt quó in fabricatióe turris,lingua qua male unita fucrat fe^ pata eft:& peffimü foedus utili diuifióe conciffum:fic& ca; pita hzc quacii corpib? fuis inter(e uidebané habere cori fenfum(Plura em hareticorüi capita funt: qua ci diuerfos oculos habeantitfi inuna,utíta dicam lingua blafphemiz, aduerfum ecclefiam latrant)diuiderent in partes;& a dece ptis corporibus feparata bono capiti locü facerent.Poffü/ mus hoc uerficulo uti: fi qfi reges δὲ duces eorü chriftianü uíderimus fanguine fundere:& poftea ultione diii confeca ταν d duduin Iuliano:& ante ei in Maximíano:& fur prain Valeriano,Decio, Domitiano, Nerone pípeximus:& 9o dicere ad diim cii exultatióe δὲ oratióe in. cantico: Diuififti ς ín ftupore cápita potentiü:hoc eft in(tupore credentiü:uel in ftupore cunctag: nationi qua eos nó putabàt tà cito pof fe cócidere, Dü adhuc eém puer: in grámaticz ludo exer ccrer:oéfq urbes uictimase fanguine pollueré£,ac fubito in ipfo pfecutióis ardore iuliani nüciatus e&t interit?: elegater un?de ethnicissquó inqt chriftiani dicit deü fuü efTe ρατίξ” té S ανεξίκακοᾗ, nihil iracüdi? nihil hoc fürore p(zntius:ne modico qdeé fpacio indignatione(uà differre potuithoc ille ludés dixerit. Caeteg: eccfia chrifti cà exultatióe cátauit:dí uififti i frupore capita potétiüi, Lodr& ego aligd huic fife:di uide ἀπε in ftuporeoim, Achab,& hiegabel, non quidem ego Helias:fed tamen illi Achab& híegabel interfecerüt na both;& tulerütuineà ei?,& hortü fua fecerüt luxuria. Inue niat aliqs feruustuus abdías:q pafcat paupere tuum:atqg mendicii:fornicariz fanguis de£ canib?: Achab impius& auarus iaculo diíitrucidet. b«[ιζδηιοπονυηξ ínea«€. Capita cü diuifa fuerinta corpib? fuis:& diuifa nó aliter ni fiinftupore,qd'grace dicit£p ἐκοάσψΝ ἢ fcm eà declina δὲ dici£,p vci: hoc eftin ea,aperiét étiam frenos fuos,fiue eog:utrüqp eim intelligi pot: Vt illud imperii ἅ prius diia: bant infubicctis fibi corporib?, relaxátes détlocü meliori eqti,& meliori auriga. Et hoc faciát qfi comedétes pauperé in abfcódito:nó hàabétes libertaté:nec cibos: aliqua abun dantià:fed eícas modicas,qbus uefcétes abfcondite nüllüi ucllét uidere qd faciit.Pótaliter interpretari: Capita cü di» uifa fuerint ftupore ,dfia cxtero corpe decollata, apcriét os fuii,qd dfi chamo códénatióis fuerat infrenatü,& in filituz diné uefcentiü illifis in fe dentib? cócrepabàt:uolétia rurfüt comedere,fed uim deuorádi nó habétia:intellige quó poft aduéti chrifti capita demonü a παιδί δ᾽ ἢ fibi priPfubíectae fuerát fepata: uelintrurfii antiqua exercere potétia.Sed qa amputata funt a corporib?plena uefcedi nó habeat liberta; té:comedütdfi pauperes:& nó folü paupes füt,fed paupes inabfcódito. Paupes(Πε qa priftinas diuitias pdiderüt:co medütabfcódite:qa femp fedet in infidijs,ut in occultis in» terficiátinnocété, Hacc capita eofdé hrit détes ds& fagitras; Et(iuis afi dixerit:fup fydera cóeli a(céda, ponà in excelfüt nidu meu:X uniuerfirorbé qfrouag cotineboin mand mea: EUN m 4 tüdcrahé s,Re. 21, d [ΠῚ 4.Re. 9;g Ct.IO. à Ν | µ | : ἢ E! | e] | l | TUENDIS Apo.9.b iMatth.zS.d E o2" £ommen.IDicronymi liber fecundus ΤΠ detrahét de fublimib?:& pdéntia fupelle&ilé ρε, oémdqp fubftátià domuffuas,uix qfi paupes clam comedere & mordere tentabüt.Scio multü hebraicu ab his quz dicta (üt difcrepare:fed facere qd poíTum:cui femel,ppofitü eft& ipm hebraicii,& uuleatas in.toto orbe fcripturas iterptarí. 8 dr£t fupduxíftícc. τῇ: ἃς ingrefus mei Ρο miferat deuf in; ns: is mori offa mea: fub, iini rU mor&& HEB. Viamfediti ín ma; 8 SEP. Etfüpduxiftiin IDA τοῦ meconturbata eft cOciderat capita poté— ríequístuisinluto aqua/^ riequos tuos'conturban/ fertitudoufhabitudo τ in ftupore,& cófre méa:X pptertantàcü. gerat eaín mari:(Scri pti efte in pfalmis: tu cófregifticapita dra conis)principib? inter fectis fiue cófractis,& uicto forti uenit ad do mii ei^:& uniuerfa illi? uafa diripiütur, Vafa auté& domü fortis€ fupellectilem prínci/ pis:gd aiiud poffum? conturbatus eft uéter me; runtlabía mea. Ineredia; turputtedo ín RETE me is:& fubter me fcateat: ut rcquiefcain in die tríbula; tionís mex: ut afcendam interpretari, nfi mare ad populum accinct no; huius fzculi, in ἅ μα; Eri: bitatdracozSupindu*flrum.Ficüs ením non flo citergodeusagregiuf^ rebít:& non erit cermen eques δὲ auriga pre&/—.—.; φεῖοβ. uidelicet fublu— oliua:& arua no afferent meíg? uirtutes fuper' cibum mare huius fzculí: ut i turbentaquas multas, daemonia& contrarias poteftates. Ω d'fiuoluerimus de aduentu chrifti interpretari:iuxta il/ lud gin Apocalypfi(cribitur:qd? fermo dei fedeatin equo albo:& ois exercitus in equis albis fequat cti: Videbimus quó chriftus afcéderit in apfis fuis,dicens eis: Ecce ego uo^ bifcü fum oibus dieb?;ufqs ad cofumatione feculi. Et eun tes ite bapticateoés gétes:& τε. Et poftea cófcenderit in uno equo cadido:que alii nó puto εξ, nifi apoftolü Pauli: fup quéequitas,oem orbem circuierit. Afcendit atit fermo dei in equis fuis,ut turbarent aqua multa:hoc eft uel ppfi multi,q ante in mari erát,& a dracone tenebant obnoxíj:la ta eii δὲ fpaciofa uia eft qua ducitad morté: δὲ turbarétur, primi errorépriftinü deferétes: deinde cóturbati ueniente equite fufciperent. Vel certe de qbus fupra diximus,daemo nücateruznedd ita diaren£ in mari:fed turbatze cederet δὲ equitis pliantis uulnera formidarent:atqp utina δὲ in me afcendatuerbii dei:& p lancea oris mei interficiat eti qui re gnat ín aquis mftis:utad regis interítüi aqua quz illis fub^ tecta fuerat coturbateeprabeantcolla equiti meo:& reda, é&i in una quadriga efficiamur diii cherubim:qd? interpre/ tat fciétiz multitudo. Niüd em auriga, fic cópofitus,& fic fertur ornatus:ut in his qui fcientia mftitudine& habenis inter fefapiz copulant. b«[uftodíui«c.cóturbata eft foz títudo mea: Siueut alibi fcripti reperim?, ἡ ἕξισ μου: Φ nos poffum*dicere hitudo mea:diuería qppe exeplaria reperit Prtaüthac& ex pfona,pphetz dici IPEA mififti o díie in capita inige morte:& fufcitafti uincula ufq ad collü:& diuififti in ftupore capita potentiii:& induxifti in mare equos tuos cóturbates ασ multas:Proptcrea ego oii cuftodia feruaui cor meti:& cótremuerüt uifcera mea: & tota mea, uel fortitudo,uel habitudo turbata eft, ne fimi/ lia fuftineré Pót qq»& quafi futi habere principiü,narrante ppheta timore fuii,& quó formidaret ne peccaret in aliq:& ad uocéoratióis labios: Πορ; cómonitus tin timuerit deii: ut ingreffus fit tremorin offa eius:& fub excelfa manu dri ofitus,oii animz fuz fortitudine uel habitu coturbatus ἧτο dad ait:Ingreffus eft tremor in offa mea, ἐμφοθικών τερομ accipendü:ut uideam?magnitudiné timoris dei pez netrantis uniuerfitaté anima: δὲ toti hoiem cómouentis ne qcd faceret qd' dífpliceret deo.Et qa allegorice iuxta me bracorporis, anima quodi mébra fcriptura cómemorat: uentré pauente, ea y'tuté accipiamus aniz, quz fpiritales ci bos recipit;& labia, qbus fecti mens lequi£:& offa,robufta rum multarum.Audiui&» tes aquas multas, Cüfto; us:ad uocem cótremue/* . utafcendá ad pplin pecri & folida dogmata:qbus totaanima cópago folidatur.Hac amebreuiter dicta funt. Si quis aüit his fasacior δὲ uerió; enfum, cepe. quíefca t oíe tribulatíóío«c, uia omi cuftodia feraauicor- ra repererit,illi maeis explanatiói pbeté có ineu:3 extimuit uenter meus a uoce oratíóis labiorti meo ftodíáa peccatis álíe, díuí:& extímuituétet me? nus etuer Id; Ἢ αν ον circontüccófidéter diz a uoce Orationis labíorü- Co:requieícà in dietri, meorum:& ínereflus eft bulationis;utafcenda tremorín offa mea:& fub— ad Populi pegrinatio nis mez:id eít q eque ter me conturbata eftfor/— ur ego in hoc mundo: ᾿ c títudo tea. Réquiefcam pegrinatus eft, Acenz η is euer d daaiit deorfum pofi/ indie tribulationis mezz τως:& dfi de ualle ad natíois mex. Quía fi no. afferet fructá:& no erunt "A ντ ως germínaiuíneis:mentie—(isis polo peri op?oliua:&cápinofadét^ natióif mexregefcáin : efcas—altiorib?locis.T3ié atit latioe:füt& anguftia: . mihicurafit deafcene tribulatióís puto cófu. mationé effe müdi:de quo& Efaías aít:Dies απ infanabi- Efa4.b lis furoris& irz,ponere orbé terre uniuerfum in defertü:& peccatores perdere. 4€[-fícue er uo. flozebít εξ. Iuxta hebtaicü in ἃ fupra diximus:Ingredia£ putredo in offibus meis: fubter me fcateatut regefcà in die tribulationis:ut afcendá ad populü accinctü noftrü:Ita qua praecefferütco-pulabunt fequétibus:Ideo tribulatione ad prafens uolui.. fuftinere:& poíteaad populü forte afc&dere: qa ueniet dies tribulatiois& neceffitatis:& cateris in anguftia cóítitutis, egoin tua maieftate Itabor.Fícus ei non florebit, δέ non erit germen in uineís:mentict opus oliuz:& arua non affe; rétcibü δὲ catera: Qr uz qa nó multi diftata Lxx.cii inter; pretatióe eoe pariter differamus: ΟΠ uenerit dies tribula/ tíois,& ego afcendero ad populi q mecíi aliquado peregri natus eft: Vi certe cii uenerit dies euerfionis iudaice,& ppii prioris:& derelicta fuerit filia fion ficut tabernaculi in ui/ nea, ficut cafula in cucumerario,& ficut ciuitas qua ex:. fublimioranitens τὸ-. ta auiditate εδτεπάᾷε-. ' uttpeQcateriintribu. ginis ἀμ rd npo ^n pim Fdo y nig - sad ndi jp: qund αὐ μα fono dpi ΓΝ guid s; Uam. dod puni) , Hinr εἰμι No ) tefie i ga mult ohm de rinse ΜΙ οι pugnatur: ego q de pereunte electus fum populo, de quo. ασε dictum eft: Nifi diis reliquiffet nobis femen,quafi fodoma Efa.t.c ἢ ΜΝ fuiffemus,& ατιαί! gomorra fimiles effemus:copulabo me"ini i difcipulis chrifti:C) uos qa in monte docet, turbis& debi; Εν libus deorfum relictis:ego ad montana cofceda. Ficus eii pee nó dedit fructüi:ad quà uenit in euagelio efuriés díis,& no Mattussb| pa f inuenit in ca poma:& maledixitei,dicés: No afferes fructüi τῷ in fculii.Et diligenter cofydera qd dixerit: Non affe | Minus m inf res fructü in faculü:non ait, ufq» in fzcula faculop:. Sed ci Bex fzculii iftud pertráfierít, δὲ intraucrit plenitudo gentiü:tüc dis etia hac ficus afferet fructus fuos:& omnis ifrael(aluabit. Sina Haceft ficus ad quá tertio uenit paterfamilias,& quafinó Luomb.—"Wf faciente fructus uult fubuertere:pro qua agricola cui com P miífa fuerat depraca£ ut det οἱ fpaciü,& dicit:Dfie dimitte ea& iftà adhuc annii donec fodía circa ea,& mittà ftercusz δὲ fiqdé fecerit fructü: fin aüt, τὰς fuccides ea. Agricola íftae ucl Gabriel eft;uel Michael:cui cómiffus eft pplusiudaosz; q diim deprzcat in paffióe,R dicit: D fie da ei(ρας poni: tétiz:& noli eos fubuertere,& fi quide fecerint fructum:fin alit tüc fubuertes cos.Si fecerint inqtfructtiino dixit qd fu: ftinerent:neq dixit fi fecerint fructü pmartebüt ut erat:fcd fi fecerint fructü:fufpefa(nia eft: ut fubaudiat tráffereseos in eccleftà gétiü:& in altera uinextran fplatabis. Venit diis tertio,& no inuenitin cis fru&ü.D edit primiileeé p Moy fen:fcd'o locuteft p,pphetas:tertio ipe defcedit, Et poft paf fioné datis ad pniam ddragitagtuoránis:quia nó-fécerüt fructüz tj[iue Regg tg ito uu: zin II2abacuc Qul 6* wy. Δ frutüquartofübuerfi funt.) dti noftra intelligetiz de; 5 relinqui£.In parabola ei nó fcribi£, qd poftea fecerít pater tito familias:fed qd tin agricola depraccatus(it. Ex q animad; "ry uertimus eos q de hac ficu fecerint fructus ad ppfm gentiü Sdhy, effetranflatos:ad quéafcendit δὲ ppheta, dicens: Requiefca AX án dietribulationis,ut ban à aícendam ad populü a 231»; ΠΝ es EL qnà CAR li pecus, δὲ nó erítarmen/ ET uctus manlerut:; 4. ml in duriciafua effe fub? dim n prafepibus. Εοὸ m" werfos.Hocipfüm/ aütíndomino eaudebo: nde gnificat€ loanis uox;; a Matth. ς in euágelio:Ecce fecu;& exultabo n deo iefu Xm^. 0. riadradics arbori— meo. Deus dris fortitudo iq— Lucjb pofita e(t: Οἷς arbor | 3 m RS Πκεπεβα ας, mea, ponet pedes meos T excidetur& in ignem quafi ceruorum. Et fuper i mietur.Diximusde— excel mea. deducet me TN ficu monftrantes cam effc populi iudaorü: uictori ín pfalmis canéte. Bu dicamus δὲ de uinéa: ity qd qdéfacile intelligit::; m^ Ea quib(aiam legerit: Víneafacta eft dilecto in cornu, in loco dy uberi Ἐπ poftea: Etexpectaui ut faceret fructi: fecitautem bw, Hiere2d fpinas:& nó iudicia fed clamore.Et in Hieremia: Ego aiit "IM plantaui te uíneam fructifera totam uera: quomó uería es "ua$5.79.b inamaritudiné uitis alienzcEt manifeftius in pfalmist νι’ eie ὟΝ neam deagypto rran(tulifti:eiceifti gentes δὲ plantafti eam. E μὰ: Matthard Hacigituruinea ad quà paterfamilias fpe miferat feruos, ut acciperet de ea uinum, qd latificat cor hois: quía uerfa m eft inamaritudiné: δὲ nouiffime ctià patrííFamiliafiliti au^ EU B fcinterficerernon uuas faciésfed pinas:& non iudicii, is Yob.1g. c fed clamoré:crucifige,crucifige eum:& nó habemus rege, WS. We 9.5 nifi cxfarem: Propterea exterminauit illam aper de fylua: fei δὲ fingularis ferus depaftus eft eam. Oliui quoq populü NU Romac fynagogz liqdo comprobabit:q in apoftolo fractos oliua in ramos legerit, δὲ nos deoleaítro infertos:ut in ramis intelli BUS gamus multitudine iudaica fuiffe fuccifam:in radicib^apo di ftolorum electione efTc feruatà: in qbus nos inferti mane; Wi ein7,a bimus,fi fecerimus fructii:& dicet denobis:Filij tui ficut d nouellz oliuarü in circuitu méfz tua. Multi putant ficu,& ἰδὼν uineam δὲ olíuam in myfterio accipi trinitatis:qd ficus ,p7 ope ptr pomorii dulcediné fpüffanus intelligat: Vinea ipfe zin To5as.a diis nofter íefus chríft?,q dicitin euagelio: Ego fum uitis, d liua αὔτ deus pater omípotés,a quo cüicta illuminen£:& quo dequo egrediat lux:& ad qué poffumus dicere: OO oliua in y lumine tuo uidebimus lumé.i. in filio uídebim?fpiritüfan ifodom ἄπ, Ad hasfructuofas arbores,& uberrima uinea,uenitit jb*^ ludics,b infructuofa ligna in iudicülibro:€ rogant ut regnet fuper 8d fe.Sed nund fup ligna fyluarü,quz debentur incendio,re; fad gnat oliua, ficus,S& uínea: fed magis iperat εἷς ramnus ple ΤΗΝ na fentibus;& hericio fimilis, q habitat in babylone:& fem ο I" uer(a£ in foueis, C) uz arbufcula non folum fpinas ha/ nt et,fed& igné:uulneras€ cóburens quicqgd attigerit.De ps niq egreffus eft ignis,& cofumpfitligna fyluage. Vt autem niit cias fcd^m fuperiore intelligentia, in q de fynagoga dictü ma accepim?;Fícus nó faciet fructu: nó erüt genimina in ui^ qii neis:nó defructibus dici,fed de operib?bonis.In oliua ma aia nifefte πίστα aperitur,X dicitur; Mentietur opus oliuz. odit Fru&? ein ds afferre debuerát,in opibus demó(trat:métie turatit opus oliuz:aliudpmiíttétis& aliud faciétis:dicetes Exo,14, b ad Moyfen:Omnia quzciiq dixerit dris faciemus:& ποῖξ tes in eum credere, q a Moyfepradicatus eft. Cápi απο non facient fructü. Cofydera qd?hierufale quz: quondam fita erat ín montíbus:& montes in círcuitu eius: Etfunda; mta eius in montibus fanctís: Nunc hüilis appellet atzp cápeftris:qua nó folü hoies. i.rationabilia nó alit aníalia: fed nec pecora qdem& boues:de qbus& Salomon loquit μμ ies Pro14.a in prouerbíjs: Adhibe cura his ἢ in campo funtregióibus: i& attonde herbá δὲ cógrega foenüi:ut habeas oues ad uefcé Ui dü.Boues quoq nó erüt in pfepibus:qa ubi plena fiit prae fepia,manifefta eft fortitado bouis.Bos operarius eft:bos dii fuftentàs iugü;bos in cui? ueftigiti qui[xuerit beatus £3. III$0. eft. Oiahacauferétur a populo:qa inique agitin defi crea toré fuii.)«ή uolueris dietribulatióis dié cofumationis accipe:ad eos referes oia q dicunt fe οὗ de eccha,& nó habét opa iufticiz.Et fic?,& uinea δὲ oliua,myfteriüi uidelicet trini tatis,nó affcrüt in eis fructii fui:& no folü fruméta& efcas rónabiliü:fed πες δῇ «Eo. efrasdefoceriteo φ qdé híit in cápis fuis ἐν E A pecog:& iumétope: δὲ comederét oues:& nó fut δι epia es Wii ^ πριν κο-;p excelits mótib? ín b ους in pfep ib-Ego ΔΗΕ piónis hüilibufq» uer; ín domino exultabo:gau/— fané. a[£go aür debo fuper deo falutari ffo gaudebo«e Fi, ex, cu& uinea& olíua meo.Dns deus fortíttudo— iuxta qd expofui,non faciétib? fructü fui:& ica 2 δ pore pedes me iudzog agris nó affe osíncófumatíonem: füp^ rentibus cibos: abíci; excelía imponet me:ut[5 quoq deouili pe ::; ων coribus,& armétis de uincam 1n cantico eius. prafepibus:poftdj au dierunta domíno:Re ; linquetur uobis do^ mus utra deferta: populo etiam captiuitati tradito,& in toto orbe dífpfó: propheta de ppfoiudaorü q interpreta£ amplexatío,€o cp amauerit dfim,& adharferit οἱ, ορ fe iun xerit, ex pfona apl'og:& ppli credétis in chrifto loqtur:Ego y in diio gaudebo, δὲ exultabo in deo iefu meo: Pro quo Lxx.trátulertit τῷ σω]ήρι μου. faluatore meo:Id ipm& Ga briele interpretáte: Et uocabit iefus;ipfe eim faluabit ρρ πὶ fuü.Deus diis fortitudo mea:Nullà em alia,nifi in chrifto habebo y'tiité& cüctas legís iuíticias qfquilias cóputabo. Etponetpedes meos dfi ceruose:ut calce fup afpidé& bafi lifca:& dfi puer paruulus mittà mani in foramé& extrahá ferpenté ludàq de colubro.Similis ei eft fratruelis meus caprezaut hinnulo ceruog.Et qa ipfe eft ceruus:mihi ὅς donauit,ut ceruus effem f'ublimis cornibus: findés ungu; las cibos ruminas,& ad odore meii ferpétes fugans: de d dicit in deciofeptio pfalmo:Q) ui pfecit pedes meos tands ceruope,& fup excelfa ponet me.Et i uicefimooctauo: Vox "dni pficiétis ceruos. Ponetergo pedes meos inter cxteros €eruos fuos:& ad caeleftia pducet me:ut inter angelos ca^ Πᾶ οἰογίᾷ drii:& fup terrá pacé hoibus bone uoluntatis an nütic. Cana aütuictorià cius δὲ triphü δὲ tropheü crucis, Hoc iuxta hebraicii δὲ una zditione,ad tps iudaicz euerfio nis,€ ad aduétü dríi cücta referamus. Sí atit uoluerim? de cófumatióe müdi accipe: fic exponendü eft: quó in exodo qii pcuffa eft egyptus:& hia deus uineas eop:, δὲ ficus €05z:& occidit primitiuahominü,& iumétog in erandine: δὲ&gyptias fruges,bruchus,locuftaqy confumpfit:ficus in eeypto nó attulit fructi:nec erant genimina in uíneis eopez mentiebat(ficubi tii poterat repiri in egypto)opus oliuz: & capi eoge nó dabat efcas:& deficiebáteo cp nó haberent cibos pecora copi:& nó erát boues in pfepibus. Ppfus aüit ifrexultabat ín ἀπο, δ΄ gaudebat in deo falutari fuo. Síc in cófumatióe müdi qrí multiplicata iniqtate, refrixerit chari tas,& ficus nó attulerit fruct?,& uinez nó habuerint uuas: & métiti fueritop?oliuz: δὲ cápinó germinauerint cibos, & cateraqua(equiit:Tüc qcüq iuftus& electione dei di; gnus fuerit ínuétus loquet exultàs: Ego aüt in ἀπο exulta bo,gaudebo in deo falutari meo:D fis de?fortitudo mea.Et dfi pofitus a deo fup cófumatione(ας: ut poftea ad fupio ra cófcendat,& a deo educat ad füimiü, dicit: Etponet pedef meos in cófumationé,fup excelfía iponet me:ut cii αγωνοθέ T»iefu q prim^in agone fupauit premit fuerit catatib?pofi tii:ego uincà in carmine eius: manus mea cóponát citha ram δὲ pfalteriti,& ome organog: genus:fcríbagp panegyri cii triüiphanti. Et q in principio locutus fum: ΓΦ quo cla; mabo δέ n6 exaudiescuociferabor ad teuim patiens,& nó faluabís:& de iufticia cius iudicioqp caufatus fum: poftea laudabo zquitaté eius:& cantores cateros meo carmine fu perabo. e «LCómentariorü in Habacuc jpphetá finis. 9I C Matth.25. d Luc.r.e D Cai.2e Exo.9.f Eía14.c £ommen.Ibieronymi fine queftiónes DIVI HIERONYMI IN HABACVC., PROPHETAM BREVES COMMEN ΤΑΚΙΙ SIVE Q.VESTIONES. mue Ίο qUvídit babacuc τζιν biciiqp οὐ δὶ. « diii ponit: grauedo ín,pphetiailla figna. Av ἘΠ Q uarit,ppheta ad dfim:cur imsptj preua S99 Il leantaduerfus.iuftos,& laceretur lexa de ? À trahentibus:qui dicunt eam non effe uera; ἸΣΞΞΞ 4S: cem: dum iuftos uidet opprimi: δ imprjs bonos exuperari. ΟΣ proprie tunc Habacucagebat:quan/ do uriam prophetam de«gypto reductum,ioachim rex iu dainterfecit. Vox domini refpondentís& dicentis: SMpíce ít gentíbue:quía opus factum eft; id eft fiet: qO nero cre/ det cum narrabítur:ut domus domini fit diruta:& fancta,. fanctorum fint incenfa.ll202ríbílie« terríbilía eft, Gentem chaldzà dicit.£y ferietipfa iudícium conus eíue εργεάίε; tur:quia putabat fe fuis uiribus facere:qd? domini permifz fu factura erat. Zeuíozee pardío equí cíue:« velocíozee lu/ ρίσ vefpertínío. In pardis, macedones: in lupis,rhoma ἡ nos uult intelligi. Sracíee eorum ventua victie:id eft terribi lis,£ongregauir quafi arenam captíuítate, S cattera quae fe qui, de nabuchodonofor uult intelligi:€»uí oe regib?tríi pbauít« tyrání cf?erát rídículí. C) d? pleneliber paralipome nó δὲ regii demóftrát:qd? de fedechía& cateris regib?factii eft. 3)pie fup omnem munítíonem rídebít. Ciuitátes dicit: quz ab illo capiendzerant.In hebrao ípfe nó habet. ác mutabítur fpirítue:id eft(piritus domini,quado de fzueri; tatead mifericordiarediet: δὲ pertrafibit nabuchodonofor & regnum eius corruet. ἔθος εἰ foztítudo oef fuí: id eft qui deum fe putabat, inteliíget inquantum fit infirmatus. Pro pheta qui querebatur qp dfis differret iudicium,poftdi ui; ditíudicium,& exterminationerm factam a. chaldzis in po pulo fuo:couertitur ad praces,& dicit;"Iundd nó a pzíncí Ρίο(aucte meuecAc ἢ dicatznünqd nontü es qa principio protelafti& gubernafti genus noftrumce'fion mozíamur:id ' eftnon ueniat finis nofter in his tribulationibus quas pa timur. 3n íudícíum pofuíftí eum: id eft nábuchodonofor ad correptionem dedifti,non ad confumatione. t foztío: idefto diiefortis: vt cozríperco: id eft flagellares nos per. eii,dedifti nobis eam.zÉ»undí(unt oculí tui; Cum oculi cuí fint müdi,& non poffis refpiceread iniquitaté:quare refpí, cíe sid eft cur uides iniqua agentes& taces, deuorante im; pio íuftiore fee(Έτ facies bote quafi pífcee marís.i.ficut pi fces deuorant mínores a maioribus, reptilia deuorantur. ab aüibus fiuea befttjs.Z οτῦ ít bamo fübleuabít: id cft na buchodonofor;& dati fumus ei ín pabulu: f*zopterea(πι’ molabít(agene fue« facrífícabít retí fuo.i.idolis fuis tribuit: qd'non eorum,fed tua poteftate facit.£uía ín ipfis íncraf/ fata eft pare cíue:id eit putate ab idolis ujctorem factum: δὲ fubditas gétes accipere in cibii electu: ppter boc expan^ dít fagenam fuam:quia tu das ei fpacium: δὲ pateris uidere mala que agit.&9upcr cuftodía meam ftabo. Vox ,pphetz efi:qui in oratione fua dicebat fe permanfurum:donecau; diat qd refpódeatur οἱ a domino: 0 υίά refpondeam ad ar; euenté me: Tale εἴ ας fi dicat:quid refpoódeat mihi que ego. arguo,per tropü antiphrafir, quale eít illud: benedic deo... ft refpondít míbi ὉΠ δ:(αἵδε vífüm. Ο αἱ tedixifti pman/ fürum ín munitióe donec refpófum acciperes:fcribe qd'au diturus es:ut qd? ego dicturus fum perueniant ad noticia legentiü.£huía adbuc vífüe pzocul:id eft qd? ego dicturus fum& tu fcripturus in longum tépus adimpl«bitur. Nec moukaris qa differtur: fed certus efto,quía futurü eft. O) ui eim crediderit cp ego hac facturus fum,in fua fide uiuet:in eredulorum animabus in perüerfitate morictibus.His pra miffis:incipit dicere,qd? propheta fcripturuseft.€àuomo: do vínutu potantem oecípit: ficerít vir füperbue: id eftna; buchodonofor.&iuf oílarau(t quaft(nfernue aníma fuams z quafi πο non adímplebíf:capturis pradarum:& euer. fionibus urbium,& interemptionibus hominum inhians, C)-uauis em omnes gerites cógreget ad fe,& coaceruet oés populos:ifte eftfup queomnes parabolam fument cum ui derint interitum eius:ficut eftillud in Efaia: Ettu uulnera; tus es, ficut X nos,& catera. ΕἸς εἰ quí multiplícat nom fua víegquo: diu mttiplicat nó fua:& didiu ínftat pradis& rapipis« ἸΠ δ ἀὰ non repente confurgent quí. mozdeant tec medos dicit& perfas:q euerfores regni illius fuerüt.£àuí tufpolíaftí gentes multae:(políabunt te omnee quí relíquí fuerínt ος populía: perfas δὲ medos dicit: qui cum filij fint iaphet,relicti funt& habitauerunt in terra fem:pzopter fan. guínem bomínie:id eft populi iudzi:£t(nfquítaté rerre(t de cíuítatío: hierufalem δὲ omnii habitantiü in ea. Cle quí congregat auarícíá mala:uafa fancta dicit de hierufal&traf, portata:Clt fit ín excelfo nídue eíue:id eft per fuperbiam pu ΄ tat fe iam coelos confcendiffe.£t líberarí fe putat oe manu malízInterrogatiue legendü eft: ut fübaudiat: TBundd co^ eíta(tí confufíoné oomuí tuecid eft qcqd male egifti, ad cO.. fufione domus tua feciíti: δὲ ἢ fieri poffet,lapides de parie; te, δὲ ligna quz ínter iuncturas edificiorü funt:narrarét ini quitaté tua. luxta illud:Reuclabunt coli iniquitatem eius, Ὡς d edíficat cíuítaté in fanguíníb?: δὲ caetera qua fequü£, ad eüdé nabachudonofor referüt. 1044 nó beca oco funt ετετοίγα.Ι. nó tuis uiribus depopulatus esurbes& regio/ nes:fed peccatis eorum& indignatione mea. Z'3borabunt eri populí(n multo igne: geitee ín vacuum ocficíent: id€ fiue macedones fiue rhomani ,exépla crudelitatis tua fecuz tí,tormétop tuop: cófortes efficiet:& hoc τῆς fiet, quado re plibitur terra,utcognofcat οἰογίᾶ diti. Cle quí pot oat amf (ο fuo:de eodem nabuchodonofor dici£:qui inebriatis re; gibus,ignominiofa in eis opera& ludibria exercebat. λε’ pleta e(t(σποιπίπία pzo alozía.C ui fe putabata te gloriam accipereígnominid accepit.Pibe tu quogs« cófopíre:id eft fimilia patere his qua fecifti.€Yuía íníquirae libanf οροτίοε te:id eft templi dei,cui dicitur: Aperi libane portas tuas.(£t vaftírae anímali(i: id e(t duorü cherubim,& propicíatorij & arca; cuius ornatu locus ille priuatus eft,& in uaftitate redactus. g»e fanguínibus bominá«(níquítate terre:cíuíta. τίσ τ babítantíii(η ea. Tta eft intelligedü ut fuperi?dictü eft. €uíd pdeft fculptílí: q2 fculpfit tllud fíctoz füuecvHoc ía nó fpecialiter de nabuchodonofor, fed generaliter deomibus gétibus idola colentibus dícít: ufq» omnis fpiritus non eft in uifceribus eius: Dfis autem ín templo fancto. fuo: fileat afacie eiusomnis terra cum uenerit ad iudicandi. CANTICVM HABACVC.: Cníneaudíuí. Omia difcipulis inquit faf, uator quza patre audiui annüciaui uobis; id eft probrofa,diuería, qua carne affüpta "pro απο genere patiar:X poft uicta mor» τε intrabo in gloriam meà.Hancauditioné bmi id audiuit ppheta in fpiritu δὲ timuit.£»ormí ncopue tuü, Aitergo:deprecor ἀῆς ut qd? promififti expli ces:finitoqp tempore reddas chriftü tuüi:& opus Φ pollici» tus es uiuifica hoc eft tuum imple ,pmiffum. η medío an πολι: Cü uenerit inquit plenitudo temporis& opere pro miffa impleueris,monftrabis uera effe qua pollicitus es:8 cii peccatibus nobis iratus fueris: poenitentia aütagétib?,. Zaduià mifcdhiz tuz recordaberis.£»eus ab auftro veníet ad mote. pbaran.Pharáloc? eft uicin?^móti fina,in q ipfe diis lege de dit qui peruirginé in bethlehem nafci dignatus eft:& inde: id eft ab auftro uenis hierofolyma a parétibus ductus cft: utproco hoftia fcd^m legem darctur.&peruit cclos.In ad; uentu ein faluatorts cuncta repleta funt gloria: Vt in euan/ gelio:Gloría in excelfis deo:& in terra pax hominibus. Et alibi. Dre domin?noftersufqpin uniuer(a terra.Et rurfum Inoem terram exiuit fonus eorum.€5plédo: eiue quafi fol: iufticiz clara luce radiabit.£Co2mta:id eft uexilla actrophea crucis in manibus eius. 3bí abfcondíta.In cruceabfcondi [Ωρα mortéEt in manus tuas diie cómédo fpiritii mei. (ΕΞ; egrediatur ofabolue:Exeunte αὐτὸ ἀῆο deaquis baptif. matis,occurit mors:id eft diabolus,& ante pedes illius ue, níebat coluber antiquus quado temptauit eum in defertoz Afpexit& diffoluit:Stans faluator cuncta pfpiciés,& intuí tu uniuerfitaté müdi metiens,gentiü infidelitate diffipauitz montes:id eft fupbi per poenitentia humiliati füt:Incurua/ tí funt colles. Cr ui anteaduentiüi faluatoris fuperbierant,E flecti non poterant, ab itineribus aternítatis eius,quz ad. Ed nos uenire Luci b T$.$a Ibi.i$a Luc) ΠΝ μι ἀμ uid μι gon ΙΙ pis μιαν duet 1 1 | A 4 ta eft(ογείειπαο eius,quado dicebat: Triftis eft anima mea Matth.16.d ΓΝ | ditat nip ὀδί qasit μι ἡ anitutt tii η Drei Tu. qur im, Otra ἢ My i a Qs biam N IY Thoi B dg Tut xm ἅμ, ἰ Wi "Aog ST Jody ey i Btuzi Quin νη brat übt dy trol opti iin pica nudi Kp}Π|}} πα, κὰν Β 0 * Co. d ειπε ΤΠ ΛΗ vit wi ἡ] Iam bic μα" ἼΩΝ jn IDabacuc nos uenire dignata efthumiliati füt pro iniquitate. Qui εδ» plum dei effe dicebantur:propter iniquitaté atitem auarí/ ciz,luxuriz, δὲ omis maliciz fiunt tabernaculi zthiopi. i. damonü: Tabernaculü terre madian atq athiopü eofdé intcllige:hi in nouiffimo cófcíj peccatorü fuorum pauebüt iudicio. tRüquíd in flumínibue. Fluminü& maris uocabu [ο corda exprimunt infidelium,qua toto intentionis impe tuad inferiora defcendunt.&luí afcendee füper equoe: nó illorum quor fuperius, fed in corda electorum tuorü αἰτῶ, des p illuminationé gratíze tua. Ουσία fufcírabíe arcíi: Ardi dicitimprouifum aduentiiin quo regna müdi examí "nanda effe preuidit:& qua iurati patribus noftris& tri/ bubus,explebis in zternü.-flutifoe fcíndee terre.i.reges ter rzaduerfus tuum populum dimicantes, díuides atqp difp gcs:te víderunt excelía regna,& fublimes huius fzculi po; teftates,ac tremuerüt. f urgea:id eft perfecutio eorum, qui uexabàát pplin tuü tranfijt.£»edít aby(Tuo:hoc eft inferi lau daueruntte:& angeli te refonabunt effe uictorem. ol τί f3.Poft paffionem δὲ refurrectioné fu& eleuatus eft domi nus,fol uidelicet iufticizein coelum, θέ emitfo fpiritufancto illuftrauit ecclefia.&agítte tug. i.plagz tuz δὲ eruditio, po pulo tuo lumen prebuerüt:In fole em chriftus, in luna ec/ clefia defignatur. 3n fremítu conculcabfe.Q uáado ergo po puli tui iniuríam uindicabis:terrena regna calcabis,& pes gentes admirari facies.£ areffue ce: Hoc patri dictum in/ telligitur,quía exierít ad(aluandti populü fuum per iefum chriftum filium fuum: Deus ei erat ín chrifto mundü fibi reconcilians."f»ercuffíftí caput. Veniente aut? filio tuo per cuffittiantichriftü de domo impíj.i. in hoc fzculo: qd? in maligno pofitü eft,& abícódita eius apta fecifti[Ορ in fem piternii. Zaledíriftí fceptría eí?. Nó folü fceptris.i.regno diaboli maledixi(ti:uen: etia capiti bellatop: qd? pcufferas: quenerütut turbo ut euerterét ρρ tui, Scd^m litera aute intelligim? impiii ngbuchodonofor uel oés aduerfarios:q uenerüt ut turbo ut difpergerent me.i.ut euerterent ifrael, "£xultatío co: Exultabunt pauperem deuorantes,X fub; (εξ fibi populü:& hoc quafi inabfcondito(αςίδε, οι fe cíttíín maríedetufe: Eq fiit fancti pdicatores, qbus fecifti uia in pplis nationi,& in ὅττι pdicatióe turbata funt aqua: hoc eft gétíii corda. zludíuí« coturbatue eft: Ad cóminatio néinquitppheta tuà,toto uétre.i.anio cótremifco:In labijs eim defignat pàuor trepidz métis. 3ngrediaf putredo: No fol hunc tremore libenter patior:uerüetiam ας ἰοῦ paffus eft,hoc libéter fuftineo.i.putrediné corporís:ita ut ínnume ris(cateat uermib?. CI requíefca.i.ut híc a meís expier pecy eatis, X in die tribulatióis requiefcam atq; afcendà ad con fortium corum, qui in chriíto pracefferunt.:f'ícue επί nó. flo:ebít: Ficus, uinea& oliua erat fynagoga iudaorum, qii dulcediné bona operationis proferebat:fed diio ad eam ue níenteuirtutis fructü ferre neglexit. ZÉ»étíetur opus οἴίως: Aliud em promíttentis,& aliud facictis:dicétis ad Moyfen: $o. ΟΣ C Omnía quacücp dixerit ας faciemus:& nolentis in εἴ cre Exo.24.p dere,qui a moyfe pradicatus eft. zibfcídeturzApud iudaos futt prafepia coeleftii3 literarti:fed quia pabuli cceleftis in tellectus in his nó fapiunt,q iugü euageltj baiulentabfunt.. € co autc(n oomímno.i.nó in mea iufticia:(ed in fide diuinze protectionis gloríabor:& exultabo in falutarí meo: quia in illo falutare meum pono.£»eue vomínue foztítudo: In illo quippe me uirtutem facere cófido:& ficut cerui fpinofa trà/ filiunt,ita ego pericula delicto domini uirtute tráfcendoz €t füper ekcelíg: Omné mundaná folennitatem cótempla tionecoeleftium tranfcendere me fecit, uictoria eius, επ» phum atq tropheum canentem. € QLucftionü in Habacuc pphetam finis. (DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN SOPHONIAM PRO PHETAM AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM PROLOGVS. (sl p ἊΝ Τη Ntecg Sophoniáagerediar,qui nonus eftín ordine duodecim pphetarü:refpor/ dendü uídetur hís qme irrídendá exiftimát,qd'obmiffis uiris ad uos faibá potif/ fimü O Paula& Euftochíü.Qui fi fcirent holdá uitis tacentibus pphetaffe:& de, boram iudicem paríter δὲ pphetá:hoftes{εἰ barach tíméte fuperafle:& Iudith δὲ Hefter ín typo eccdefiz:& occidiffe aduerfarios,& periturá ifrael de perículo líberaffe: nundg pofttergü meii manü íncuruarent ín ciconiam. Taceo de Anna& Helifabeth,& cxteris fanctis mulíetibus:quarü uelut fyderum ígnícalosdarum Mariz lumen abfcondit, Ad gentiles formi; nas ueniam: ut& apud fxculí philofophos uideant anímorü dífferentías quati folere;non cor / 4“ mmn ethic / Mons porü.Plato inducit af; pafiam difputantéSappho cum Dindato fcribi:& Alcxo themífta inter 5^ fapientiffimos orzcia philofophatur: Cornelíá Grachorum,íd eft ueftrá:tota rhomanz urbis turba miratur, ΡῈ eloquentiffimus philofophorá;acutiffimus rhetog:quí apud confu/ lares uíros,& in academía plaufus excitare cofueuerat:no erubuit ín príuata domo audiéte ma, trona dephilofophía difputare.Quíd referá Catonis filiam, brutí coniugem: cxíus uírtus facit ne patrís marítíq; conftantiá tantopere níremur.Plena efthiftoría tam eraxa cy latína uirtuti/ bus fcemínarum:& qux integros libros flagitet.Mihí tantá quía alíud operís incübít ia fine p loci dixiffe fafficia:domínà refurgentem prímum appatuifle mulíeribus:& apoftolorum illas fuille apoftolas:ut erubefcerent uiri non quaere, quem íam fragilior fexus inuenetat: [2 s, Ϊ i | | | ἢ /£ommen.IDicronymi *—(COMMENTARII HIERONYMI IN SOPHONIAM PROPHETAM. ££rbum ofíí«€. Tradunt hebrazi cuiufcüicqg I|.pphetz paterautauus ponatur in titulo: ipfos ----.da.lam ei decem tribus ab affyríjs fub rege Ecechía ρα) tre manaffe deducta fuerátin captiuitaté. Hoc in proemio δὲ intitulo Sophoniz generationis& téporís: Nunc uidea; mus qd ipfa quog,pphetíacotineat, ὃ€[£ ógregio có gregabo τζ ος q pofuim?,& ruinz impios erüt;& i Lxx, infirmabunt impij,de G x. quoq 4120». lheodetionis traníla;. E WEZ A ppbe a Ειδη oomint qo factü tíoneadditum eft:pro ks Or eo eftad Sophoníam filium chufi: filij go/ quo Symmachi dc duodecim prophe dolie filij amaríe, filij ezechic:ín. diebus dala cii impíjs: ut fub. Enos, 7. d[8:4 dixerat; NO fum iofie filij amon recís iuda. audiat cógregabütur, propheia, nec filius ,p C5 mr o: fiue deficient.O.uinta phetz: fed. paftor ca; ὃ HEB» FLU ΒΕΡ,— Defectione de,— autéaditio,&infirmi. prarum uellicans fyco moros: patrís nomen in titulo non habet. gabo oiaa fade terrz di cit dris: cogregás hominé Hocfi uerü eít:Sopho& pecus. nias ,ppheta, qué nüc sve. Conamurexponere:qui noieut íta dicam jpphetico: δὲ elo; το"7 riofamaiorüfuorüftirpe generatus eft: habuit emi patrem j Chufi, auum Godolià ,proauü Amarià, atauii Ecechiam: γα Salem quadrigam ipfe uelut extremus auriga cópleuit. -7* NoméSophonizalij fpeculam:alíj arcanum diii tranftule rüt.Siue igit fpeculafiueabfcóditü dnii interpretat: utrüqy Ecech.s. d ,ppheteconuenit:Dicitur em ad Egeicl:Fili hois fpecula Amos;5.b torem tepofui domui ifrael. Et in alio loco: Non faciet dris quic nifi reuelauerit difciplina fua feruis fuis prophetis. Etnoní pfalmi títulus,,p abfconditis filij interpreta£. Ifte ergo propheta qui erat in fpecula δὲ in fublímibus conftítu wA tus,& nouerat myftería dni:filius erat chufi,qui interpreta : turhüilitas uel ethiops meus:de quo poftca tractabimus: Tob habebatquoq» auum Godolrá:q dicit magnitudo diii:& TUAM Proauum Amaríá:q& ipfeuertitur in fermoné diii:€ ata/ τετ. ul Egechia: q fonat fortitudine diii. Defortitudine itaq Tv diii πα εἰ fermo drii:& de fermone ἀπί nata eft magnitu^ Ε do diii:& de magnitudine diii,nata eft humilitas:utcü per 1,Co.s.a ueneritaliquís ad perfectum dicat: Non fum dignus uo; 55.150. ἃ cariapoftolus.Ftillud in pfalmis:Diie non eft exaltatüi cor meii,neq elati funt oculi mei. Hucufcp quafi prono lapfu, δέ per plana currentes,ín eo cp chufi etià xthiops meus. in; terpretatur impegimus. Nam poft tantas uirtutes quomó nomen athiopis fonare poterítin laudem*?Et fi quidem fcri ptura dixiffet chus, id εἰς zthíops: uideba£ indiffolubilis quzftio:chus qppenatus eft de cham.Sed in eo gp ait,chu/ fi:hoceftathiops meus,uidet fonare myfterium:quod ille qui quondam athiops fuerat uerfus in poenitétiam ἔς πε T$.67.g illud φ dicitur: Ethiopia preueniet manus eius deo. Etin Ibi.7r.b alioloco:In cófpectu eius procidét athiopes: dicat cüfpon Caf. c. faincanticocanticorti: Nigra fum,fed fpeciofa filia hierufa/ Hiere. 58.b fem. Legimus δὲ in Hieremia Abdimelech eunuchü zthio ..— pemplacuiffe deo.Et in actis apoftolorü athiopé eunuchi Actui.8. e reginz candacís tantü habuilfe ftudiü fcripturarü δὲ legis dei,utín uehiculo legeret: δὲ ad adorandü drim in téplo ei? ueniret hierufalé. Vndc talis fides digno premio coronat: & mittitur ad eii Philippus euangeliíta ftatimqp doce£,cre dit;baptifatur,& faluus eft. Et nó folii eunuchus, fed cum additaméto uiri ponitur, eunuchus uir athiops.Q) uia em eunuchus erat chrifti:& fe eunuchigauerat,ppter regnü coe lorum:propterea uírt uocabulü non amiferat. Recte quoq Sophonías quafi filius chufi:id eft ethiopis in cófequétib? libri de poznitétià fcribit ethiopü: Τγᾶς flumina inqt ethío pie,inde deferent hoftias mihi. Haec de genealogia Sopho niz,q pphetauit in diebus Iofize.Q) uó auté dies dícuntur Helix hi quí ab eo illuminati funt:ita& dies Tofiz q fele; uauerat ad drim: quia Iofías interpretatur eleuatio dii:& fuituir iuftus:& de laudibus eius,regnop: ΠΟ& parali pomenon fcribit hiftoria. Echabuit patrem Amon, auum manaffen.Legimus manaflen poft multa fcelera,& poft ca ptiuitaté in babylone agiffe poenitentiá:& ad meliora con, uerfum diii mifericordià cofecutü. Vnde& fidei fue p qua crediderat deo,filiti uocauit Νά eftamon: Siquidem amon fides interpretat. Simulq cófydera q» nequa ut fu prareges decetribui.i.reges i(rYpenani:fed reges tim iue ελλ ο): ην 4.Re.23.a 2.para. 54. 4. Re, 21. ficat a fade terrz dicit dominus: deficiat homo: δέ iuméta tudiné noftra fequen/ tes primii hiftoria te/ xere:& poftea de fub/ tas cii impfjs deficiet. Debemus ergo cófue. limíoribus difputare. Extremii qppe regnü duarü tribuüg. qua uocabantur iuda δὲ beniamin:fub lofia fuiffe nulli du: bium eft:Illo em interfecto, filij eius q poftea regnauerunt δὲ nepotes,nó tam regnaffe credendi funt:di ludibrio habá ti fuiffe: ab zgyptio rege, δὲ chaldzis,& uaríjs captiuitati, bus,mortibuíqg cruciati. C. uia igit ppfus poteratíe excu» farein regib? malis& dicereznos uolumus feruire deo, fed phibemura regibus, datur rex iuftus:quo selante celum düi:& ρρίο nihilominus in idolorü cultu pfeuerante: iufta irae caufajfert a diio:X pphetat de euerfióe hierfm,& capti uitate iuda& uictoria nabuchodonofor: Dicitq diis p p/ phetà: Ned ultra tribuà poenitentia fed a facie terrae uni. uerfa cófuma:non homo,nó iumétü,nó uolatile, nó pifces maris remanebunt.Irà quippe diii etíà bruta fentiunt aní; E malia.Etuaftatis urbibus hoibufq interfectis: folitudiné. & raritate beftiag: Qqpfieri δὲ uolatiliüi pifciüqp:teftis ΠΠ”. eft, teftis Thracía, teftis in quo ortus fum folü: ubi-prater* calü& terra& crefcentes uepres:X códenfa(yluarü cuncta. perierunt. Hocauté inqtppheta accidet,quia impiorü fuit nimia multitudo. Corruent itaq» impíj δὲ difperden£ ho mines:& erit folitudo fup faciéterra. Sed& decófumatio; nemiüdi idipfum accipere poffumus:qd?& hoies,& pecora δὲ volatilia,& pifces maris& uniuería deficiét:& infirmen: turimpíj:& tollatur iniquitas a facie terrae. C) dfi uolueri; mus& altius aliquid intelligere: ppter hoc qp dicit a Lxx. D*fectione deficiat a facie terrze:& defectione in boná par: tem accipere: iuxta illud:Et deficiens mortuus eft Abraha in fenectute bona,(encx€ plenus dierum:& appofitus eft ad populü fuum: de his quz de ifaac& iacob PO re fert: Videbimus quó defectione dceficianta facie terra:& hoceos implere preceptum:Q) ui habétes cóuerfationem in coelis€ incarne: non fcd'm carné militantes,eo qp fciant illos qui in carne uiuunt deo placere non poffe: quantum in feeft oia agunt ne fintin carne,fed in fpii:& a terrarecedé tes aiüt: Cólufcitauit δέ cófedere nos fecitin cocleftibus in chrifto. C) d? Π aliquis oppofuerit aduerfum hocqd in bo nam parté accepimus: defectioe deficiat a facie terrae: illud . quod de Ifmah.l fcriptü cft: Hi funt anní uita Ifmahel cen; tum trigintafepte:& deficiens mortuus eft,X eft appofitus ad genus fuum.Refpondebimus ei primi, δὲ ipfum Ima hel filium effe Abraham:& accepiffe dona& partes a pa tre fcdóm menfuram fuam: deinde abfolute fcriptum:defi ciens mortuus eft:€ non addi cp fcriptum eft de 7 brahà, in fenectute bona fenex δὲ plenus dierum,& appofitus cft ad populi futi. fiue deífaac:Fueruntauté dies ifaac ὃς uiz xitáni cétüi octogintagnq:& deficies ifaac mortuus eft, δὲ appofitus eft ad genus fuü fenex δὲ plenus dierü:Necnó& deíiacob:& ceffauit iacob pracipiés filijs fuis:& leuans pe/ des fup lectü defecit, X appofit?& ad ppm fuü. Ex Gintelli gimus aliud effe tim deficere:& aliud cum defectione plu; res pariter habereuirtutes.Cb» autem primum dixerat ge: neraliter:defectione deficiat facie terra:poftea in partes di uifit fcriptura diuina: deficiat homo,& iumenta: deficiant uolatilía coelí δὲ pifces maris. 3 uatuor funt qua iuben/ tur deficere: primum homo rationabilis; deinde tría que (ubiccta Gdiisa Roi.&b iac qx De boli gn Ani aero Dial Παπ: finds ac Mi gt gph ΠΝ ΠΙΟ (Limon hmi &iis.]x ο fitus ead d | urs Send pai De (is mari mnis hisp | htm E πάν) tradat fict Πας urit tna tation | rfi | απ | tag ZE Gui. b Ibíss.5 Ibi.49.d πχ τν Ani αἰνὰ! Ja ati "ille * And να N θά hu : pd Nt tiq hr Td “δα δν ῇ Nisi. M om MIL $8£b. Ge 1, b ὍΣ. 81:.5 10.4.3, Mátthas.f ptu (mi τς 17. Forfan legé, , Qum Ἱερο/ φαμτὰσ 4n Gopboníátit A"fubiccta funt héftiniziamenta& uolatilia δὲ pifces:qui pu to δὲ inoctauo pfalmo poni:Infup δέ pecora cápi: Volucres cli& pifces maris:quí perambulant femitas maris. Q, d aütprimü dixerat,oues δὲ boues uniuerfas,quafi pracipua de iumétis fepárauit:& ο his que manfere iuméta nume/ rare ea noluit. D'eficiat £d. 1 fo. 95 οί εεγοῦ diíi:& q n6 quarte fien retinet; Auertuné auté poft tergü diii:qui telinquetes culti elus iuranitiri mel chom& adorát militia coeli;& uenerant baal idoli fidonio rü. Hucufghi(toriz fenfus expofit? eit: Videamus& Ana; gogen. Propter dim qui detribu iuda ortus eft,& propter G Anagogeti ítaqp homo, deficiat iu tnenta, deficiat uolatí, lia, deficiant pifces: δὲ fion dixit,deficiat be^ fti, deficiant reptilia terre, Hacem no de/ bét deficere fed perire: ueri dcficiantea quae poffunt habere corre/ ctione: Q,uó defece; runt fare muliebria: δὲ iubet abraha utau; diat quacüq fara pre; ceperit. Deficit qs ut homo fi conténat hu/ mana,& nó ultra mo; riatur uthomo:& au; diat:Ego díxi dij eftis. Deficitalius utiume/ τ: quiad altiora có fcendés accufatur fer; mone ,pphetíco: Hó cü in honore effet non intellexit:zcomparatus eft iumentis infipienti bus:& fimilis factus eft illis, Deficit quafi volatile coeli quí facit fibi pénas agla:& re/ uertit ad domi pre/ ceptorís fui diues:& HEB.& peas: coneregás uolatile ccelí,& pifces ma; tís:& ruínz impiorü erütz δὲ difperdam homínesa fade terrx dícit dominus. 4 Et éxtédá manü meá fup iudam δὲ fup omnes habi tatores híerufalé& difper dam deloco hocreliquías baal:&noia xdítuorü cü facerdotibus,€ eos η ado rant fuper tecta militiam ccelí:& adorant& iurát in diio,& iurát ín malchom: δὲ qui auertuntur de poft tergum ἀΠι:δζ quí nó qux fierant domínum: necin/ v ueftigauerunt cum. Siléte a fade dni dei: quía iuxta eft dies domini: quía pre; parauit domiín? hoftiam: &omnédeferenspau— fictificauít uocatos fuos, pertaté. Deficit quafi e erit pifcis maris: qui com: SEP.& iuméta: deficiant uolatilía οσοῖί:8ζ pifces ma rís,& infirmabuné ἱπιρῆς & auferaminiquos a facie τοῖα dícit domín?.Et exté dam manü meá fuper iu; dam:& fuper omnes qui habitant hierufale:& aufe ram de loco hoc nornína baalim:& nomia facerdo; tum eum facerdotibus:& eos quí adorant fup tecta militiam cceli:& eos qui iu rant in dio:& iurant ín re ge fuo: δὲ eos quí dedinát a domíno:& quí nó requi runt drim:& qui non reti. nent diim. T ímete a fade dominidei: quia iuxta eft dies domini: quía prepa/ rauit domin?uictimá fuá: factificauit uocatos fuos. ᾿ Eterít híerufaléiín quaregna.uit ludas,hoc eft diis atdp faluator: Dícam? quando multiplicata fuerit iniquitas:& γε. frixerit charitas mul/ Matthiz4.à torii:& ueniente do rara fides apparuerit Euc.18, b interrasintantüiutteà ὃ tétur ctíam electi dei, tunc extédere drim ad fupplicia peccatorum manum fuam fup iu;. dam,qui(ibi uidef no men diii cófiteri, δὲ Πα per hierufalé ecclefia qua ex pace fortita uo εαν eft: et auferre de ecclefia nomia baa; lim,qd interpreta£ in fublimiorib?. Auferet autem diis noia uana gloriz δὲ admiratióis falfa: quz uerfatur in 523 - ecclefia: In qua iuxta iacobüi ueneraturan/[ας ο. Α΄ nulum aureü habens: & conténitur pauper . Ci ad aduentü iudicis. δὲ fenatoris,& in com; mune omni diíuitii, plebs uniuerfa εδ’ git:& faricto paupine δ . ftádi quiídé inter cater prahéfus fagenis diii, cii bonis pifcibus fepara£. Cum hac iuxta preceptum dííi fuérintperpetrata:infirmabunt impij nó habentes tantum roboris quanti prius, Sed δὲ tollent iniquí:non dixit occi; dent fed tollent:ut ad meliora couerfi, de impíetate& iniq tate,ad pietate iufticiacp tráflati:incipiant effe qd? ante non fuerant.Hac fcd'm tropologi3: Debemus ef€ maiorum interpretatione ponere. Iam in lectoris arbitrio erit:utrü fae ueritatéan clemétia uelit fonare quz dicta funt. a«[£t ex tendá man meá fup(udà«C. Poít impios: ruínas δὲ iniquo rüablationes a facte terr: confequéter aduerfus iudam& adueríus hierufale ex pfona diii dicit: Et extéda manü mea fup iudam δέ fuper οὖς habitatores hierufalé: extéfio qppe manus geftum percutiétis oftédit. Et difperda deloco hoc reliqas baal: Nó ϱ fcdim Lxx.noia baalim penitus eradéda fint:fed qp iuxta hebraicti cultores eius eppfo q pauci de ce dehoftiti remanferant ín iuda δὲ hierufale(e cóminetur au 7 ferre. Nomina quoq edituorti cii facerdotibus:quíain tan tà iudas 8ζ beniamin uenerant impietaté:ut in templo dri: iuxta qd(ἰδὲς Ecechiel:& regnorü quartus liber oftendit, ftatuá baal quà imaginé coeli dris uocat ftatuerint:& in co/ dem fanctuario idola& drim pariter uenerati fint: Vndefi/ gnanter iodolorü facerdotes:nó facerdotes,fed id eft edituos uel phanaticos appellauit: qd? hebraice dicit U"Yaan.Et zdituos ergo δὲ facerdotes quondá dei& eos qui in domatíbus adorabant militía cocli,folem& lunam δὲ aftra reliqua.Et qui iurabàt ín noie drii:& in nomie idoli ammonitarü melchom, qd'a Lxx.in regem uerfum eft:au feret diis deloco hierufalé fiue difpdet:àczr0 κοινοῦ em fub/ audit:Et di(pda deloco hoc reliquias baal:& difpdà ποῖά adituoy cü facerdotibus:& difpda cos q adorát fup tecta militia coeli:& dífpda eos q adorat& iurat in diio& íurat in melchom:;& diberdi cos.qui auertütur(iue declinat de uas potétii,& confef/ fionis eorü tribuit lo/ cus:Sed δὲ noia facerdotii cum facerdotibus qui fruftra(ibi applaudütin epifcopali nomie& in prx(bytertj dignitate,S nó in ope. Vfi fignanter nó ait:& opera facerdotum cii fa^ cerdotibus:fed nomina:qui tantüimodo falfa noia praeferüt dignitatii,& malis operibus fua noia deftruunt:& eos qui adorat fup tecta militia coeli:qui eleuan£ aduerfus fcientia dei:& omne qd? geritur in fzculo fiam fibi fcientia polli/ centes:referunt ad ortus ftellarum& occubítus: θέ mathe/ maticorti fequitur errores:& eos qui adorant diim δὲ mel; chom,q faculo pariter& diio putat fe poffe feruire,& duo:-. bus diis fatiffacere,deo δὲ màamona: qui militates chrifto obligant fenegocijs fecularibus:& eandem imagine offe; runt deo€ caris cum chrífti facerdotes fe effe dicant:fi; lios fuos confecrant melchom.í.regi fuo. Recte efi habent regem homingqui regem drim perdiderüt:& qui per ma laopa declínanta drio:& nó requirtit eum nec retinent fua peccata fugiente. Si quis aute uoluerit iuxta ínterpretatio/ n&nominti Iudz& hierufalé fuper anima uniufcuiufqy hoe ipfum intellieere:nó errabit qd? auferat diis uniuerfa quae diximus,uel in cofumatióe müdi:uel in fingulope exitu,qfi audiét:Stulte hac nocte aufere£ ania tuaa te. Et extédat ma ni fuá fup eii,q drim nó cófite£:& fup eü q fenfum ραςίς fe habere íactat,ut auferat atqp difpdat dc tali hicrfm oém fup bia: δὲ falfos in deüi cultus:& uariorü errores dogmatii: 8ξ feruitutéin deum pariter δὲ mundi:& per quotidiana pec/ cata,auerfionem a diio€ neglectum in deum. ὃ 4Γ&ilete a facíe ofií Ὀεί«C. Pro eo qd? Lxx.tranftulerüt ἐυλαβὂιόδεΙ. timete:& nos pofuim? filetesin hebrzo to, interiectio eft imperátis filériü:d fpe utunt δὲ comici:fed δὲ abfolute pra cipitur in cunctís filentíü,qd dies uentura fit ἀπί.ΓΙΖ aut diii,diem íntellieamus captiuitatis δὲ ultionis ít populti peccatore, δὲ hoftia fubucr[iois hferufale, δὲ fanctificatiofie A/Tímo;d;À n eoru E Flígt.2.a Ezech, 7.2 Hicte.25.b Tbidem.g "Tropología ^ Ἔδ.. b t. Res b "Tropologiía Gei.49.b * wx £ommen.Pieronymí eorum quos dedicauitinterfe&tioni: fcd'm illud qd dícitar in Hieremía:Sanctifica eos in die interfectionis eorum. Et eit fenfus: Venit contra impiti populi olim pradicta capti, uitas:iam Ρρε eft.SubTofiaenim rege;pphetia texiturthoc interfecto uaftitas uenit: de qua& in Egechicl: V enit inquit er filios regis qui fe iactant chriftiamos:& qd regis chrifti fintfilij eloriantur:& fuper omnes qui induti funtueftibus| alienís. Veftis filiorum regis& principum indumentü chri ftus eft:qd' accipimus in baptifmo:iuxta illud:Induite uos chriftum iefum. Etinduite uos uifcera mifericordiz, boni/ finis: finis uenit&C. Hac mihi uictima pla ζεῖ: has mihi hoftias fanciíficaui. Pót auté hocqqd ait fanctifica; uit uocatos fuos,& de babylontjs accipi: às in ultioné ppli etia fer uos fuos uocat uíndi; cátes iniuría fua. νο; caui inqt nabuchodo/ nofor feruti meum.Et s HEP. Etérítín die hofti düi:uifitabo fuper príncí/ pes.& fuper filios regís:& fuper omnes quí índuti funt uefte peregrína:Et uí ficabo omnem quí arro; ganteríngreditur fuper[μ΄ “ΕΡ. Eterit ín die hofti doríni:& ulcifcar fuper principes& fuper domü regis:& fuper omnes quí induti funt ueftimétis alíe nís:& ulcifcar fuper omes manifefte qui funt in ue; tatís humilitatis, niat fuetudinis, patientize: δέ cztera.In qbus pre cipitur: ut induamur nodo hoie coclefti iu/ xta creatore rioftrum: δὲ protjcíamus indu; menti ueterís homi; nis cii operibus eius, Cum ergo debeamus talibus indui ueftimé tis: pro mifericordia in eodé uolumíne,nó men índieilla:quícoplent folum feruum,fed co^ domü domíníi dei. fui íni/ Iumbá eum quoq» uo: ET cat:A faciegladijcolü δ quítate& dolo. Et érit in ba..Porro fcdm tropo.: díeilla dícir drissuox εἶα, logíà quia facies diii e(t fup faciétes mala, ut perdat de terra me; moríam corti:& pro/ ρε dies iudicíj:quia ad cóparatione aterni tatis ommehuiusfzcu^ li tempus breue eft, fiue exitus fíngulorii: timeant omnes moriís a porta pifcium& ululatus a fecunda:& con/ V lulate δέ ileant;ne facies domini de qua fanctus ait:Signatum eft: fup noslumen uultus tui díie: peccatorü foenum, ftipulam ligna cofumat:Praparauit ei diis hoftiam fuam,toti leui tici myfteríüi:quado per[ση δὲ effufioné fanguinis, S uera oblatione alui fient qui faluandi funt:&(anctificabunt uo cati. CLuida de noftris, die ἀπ! δὲ hoftiam eíus,& fanctifica tioné uocatorti,in aduentu faluatoris intellieunt,qri imola/ tus eít agnus:& fanguine eius fanctificati funt apoftoli:& cateri 4 p eos uocati funt. 3€[ terít in oíebboftíg ofií cc, In dieiudaicz captiuitatis: qri tot? populus imolàdus eft, ifitabit dris,& fup príncipes q mane bibebant ficera:& fu er filios regis uel oes de(tirpe regia:uel certe proprie filios ofíz quos uel occifos uel captos legimus:& fup omes qui induti funt uefte peregrina:hoc eft quí pro dei cultu uenera ti funtidola.Et fuperomes qui arrogáter ingrediuntur fu/ per limen in dieilla hoc eft aduerfum fuperbos:qui οὔ quo dam faítu δὲ dignitatis fupercilio,eradus templi& fanétua ríjlimen afcendunt. Porro quia in eo ubí nos interpretati fumus:qarrogater ingrediunt fup limé: potintelligfcd^m hebraicii,q tráfilitit limé:& hoc hiftorice lentiendiü eft, uin; dicabo fup eos.C) ui iuxta regnorü primi librii nó calcant: limé, idolope(upftitioib? feruiétes:q repleuertit domii dfi dei fui:nó foli idolog: cultu, fed iniqtate δὲ(celere& omi mé dacio:utad errore relígióis íniqtas qq in fubiectos,& in p' ximos medaciü itigeret.Sed qa femel δὲ tropologice expo; nere coepim?: Vifitabit dris 1aduétu& palfice faluatoris.i. in dichoftiz filij fui füp pontifices δὲ facerdotes ppfi iudai αἱ, δὲ fup domü regia. V(qp ad illud eim tépus pfeuerauerüt reges iudz de ftirpe dauid:fcd?m ,pphetia iacob: Non defi, ciet princeps ex iuda neq; dux de foemorib? eius: donec ue; niat cui repofitti eft:& ipfe erit expectatio getiti: Poft hoftia ein diii ablatü eft regnü a iudzis:Et fup οὖς inqt q induti funtueftimétis alienis:q recefferüta ,ptectione δὲ indumen to dei,(uo errore coopti funt.Et ulcifcar fuper omnes ma: fifefte qui funt in ucftibulis:hoc eft qui egreffi funt detém plo dei,& cum deberent effe intrinfecus;ppter peccata fua egreffi funt foras,& de ecclefia dei recefferunt: adimplentes templü eius impietate& dolo. Hoc intellectum fitinprimo faluatoris aduentu.Q) uía autem deconfumatione mundi & diéiudicij qué omnes m die interpretant domini, femel £xpofuimus:Scire debemus qd'íllo tempore uifitet diis fu per principes,& fuper paftores:qui lac de ouibus comedüt, lanafg tondentes non curant de contritione gregis:& fu, trítío magna a collibus,: induimur crudelitate: pro patiétia, impatien tía:pro iufticia iniqta te.Etut femel dicà p uirtutib? uitijs, id eít Ὁ chriíto antichriíto, Vii dicit de iftiu(mo . dihoie:Etindutus eft maledictione ficut ue ftimento. Vindicabit qq dris manifeítiffi/ me in aduétu fuo:etià fuper eos qui cii bonis operibus in ecclefia effe deberét:eie; cerunt fe ob couerfationé peffima,& traditi fathanz uerfan tur in ueftibulissimmo nec in ueftibulis fed ante ueftibula: qd fignificantius grace dicitur Ἐπὶ τὰ πρόπυλα, Et fuper omnes uindicabitqui υαγῆς iniquitatibus atq peccatis im plent ecclefíam,& impietatibus atq» mendatio:& mifcent fanguine fanguini.C]» fi uoluerimus hoc ipfum accipe fup animabus fingulorii: principes δὲ domü regis,intelligam? λογισλιούς kou. Guddao.Ἱ. cogitationes& fenfus& ipfam anima quz debet effe hofpicium regis:& iuxta fuperiorem expofitionéindumenta quoq aliena:& omnia quz fequi tur referamus ad unüiquédqp credentiti: qui cum debuerant induti effe chrifto:& femp uerfari intrinfecus:uaríjs fepec/ catorü operuerunt ueftimétis:& egreíTi de ecclefia.i.cógre^ gratione fanctorü,pro uirtutibus impleuerunt templü cor: poris fui iniquitate& dolo. b€[ terítíníllaoíe oícít oo mínue τῷ[ἡ die hoftiz ἀπί qri extéderit manü fua fup iuda ftibulis ín die illaqui com plent domum domíni dei fuí ipictate& dolo. Et οτίτ ín illa die dicit dissuox da morís deporta cópungé tíü:& ululatusa fecüda:& cótritío magnaa collibus. Plangite '&fup oés habitátes hierm,& hoftilis ea uallauerit exerci/ tus: erituox clamoris a porta pííciüi δὲ ululatusa fectida:& contritio magna a collibus. Portam piícium eam uocabàt quz diofpolim ducit δέ loppen: δὲ uicinior mari erat inter cunctas uias hierufalem:de qua& Efdras refert. Portà yo Net.5.a pifcium zdificauerunt filij afnaa:ipfi texerunt eam& ftatue runt ualuas δὲ feras δὲ uectes, Q) d auté aít,& ululatus a fe/ cunda,Secundi muri in eodem climate portam fignificat: ες ἆ δὲ inregnorülibro fcriptü eft:Et íuithelchias facerdos 4.Re.11. & ahiha, δὲ achabor: δὲ faphan& afaias ad holdà ,ppheten uxore fellü filij thecuz filij haras cuftodis ueftiüi,& hac haz bitabat hierufalem in fecunda, Contritioné atit magnam a - collibus, de monte fion& excelfiore urbis pte loqt: qa cü altiora δὲ arx ciuitatis fuerint occupata:facilior eft in pna de fcenfüs.Si autem diem illa quà dis cóminat, diem iudicij ut fupra uoluerimusaccipe:eo tépore qri uetuftus dierum feffurus eft:& aperiendi libri& pandend confcientiz fin; gulorum:tunc implebitur uox clamoris a porta οὕρυποξ; tium.Prima ei porta oculorum erit:qua exhibebun£ πο bis peccata ante oculos noftros:& omnis pompa& imago ,antiquorum fcelerum X uitiorum atq luxuriz proferetur in mediü:Tunciillud erit uerum qd fcripti eft: Ecce homo "& opera eius antefacié eius. Torquebitigitur eum con(cien tia:& ροή; cópunctus clamauerita prima oculorum por/ ta:ululabit etià fecüda: quà& aurcs intelligere poffumus. Perhos ei uel maximefen(us quibus uitia illapía fuerant, eorü pana fentietur:qii cernemus qd fecimus: audiétes i:- fermónem T imi j^ με " at Gat.s.d yidir Colo.s,b Ephe4,f sili T$a08c dust ἘΦ x(nz αὐ tesi disini ΓΙ" ΠῚ ἢ 1" ponat ἘΠ MI E Ε΄ | Mig ΡΟ hy j wisida Girl αὐ τη | t ans E UR de E " iiic i A. lug byi[ WM^ gb "uz^[bijo.d Allego. Ecech. 16, a Oftei2, ἙῬδιόδια Ῥδ.σο.α Grii,9.d us ^^. zin Sopboniam fermoné,dodi totücp ordinem peccatorü Ίη ululatii cópelli mur:& conteri£ in nobis quicqd fuerat excelfum:& ,ppter cacitaté δὲ furdas aures ignorabat a nobis, Vel certe cü uer bafublimia& eruditio de excelfo ueniens conteret nos atqs confringet,& ope cóplebit: Rugiebà.a gemitu cordis met: ut fitfacrificiü deo fpi^ ritus cótribulatus in nobis q hoies fumus: & nótam grandia pec cata fecíimus,ut mon^ tibus coparent:colles cótriti funt. In diabo; foauté& angelis eius excelía montiti conte/ rent. Multi putat iu/ xta hiftoría α ad ba byloniorü tépora retu limus: intelligendum effe de primo faluato risaduentu,qfi,ppter peccáta nimia, X cla/ moré populi cócrepa tem:Sanguis eius fup nos,& fup filios nzos: circtidata eft ab exercitu hierfm:& a duobus urfis Vefpafiano uidelicet& Tito,irrideziti pueroge turba cóftipta eft. O uz qde intelliectia magis fidei noftrae couenit:fed ita ut Íciamus δὲ priori hiftoriz poffe cógruere: aHEB, Vlülate habitato; res pila: conticuit omnis e populus chanaan. Difp? rierüt os inuoluti argéto. c Etéritin tpeillo fcrutabor hierufalé ín lucernís:& ui/ fitabo fuper uíros defixos in fecib?fuís:q dicüt ín cor dibus fais:non faciet bene domiín? δὲ πό faciet male. Etertt . uelcerte priorécaptiuítaté typü effe feciidae& pfectz euer/ ionis liierfm.Necnó δὲ hoc aniaduertédü qa ὌΧ ΡΨ manifcíte in hebreo nó portà cópungétiti,fed portà pifciu fonat. Allegorice portà pifciü effe in hierufalé, p quà inferü tur boni pifces qui a malis fuerint feparati:& lugebunt cz terís introeuntibus,q foris remaferint. Vel certe in fine mü di& in cófumatióe,lugcbüta porta pifciü pria, q fuü baptif ma nó fuauerüt:lugebüt a fcd'a,q nó xeerüt p pctis digna panitétia.Et erit magna cótritio fup collefq nec ,p peccatis incuruati füt ut ceruice fua fubmítterét& fua fcelera deplo; rarét.Per has ei duas portas baptifmi& poenitétia i πίστα falé.i.in ecclefia dei uel introitus uel reditus eft. a«[ Οία te babítatozee pílg«c. Pila quz hebraice dicitur V?zvaa & ab Agla uera eft&io τ όλμομ, no p breue fyllabà príma legerida eft:ne σφαῖρα, putemus:fed ,pductam:ut depila fciamus dici in qua friméta tunduntur,uas concauum,& m:dicorü aptum ufuí:in quo ,pprie ptifane feriri folent.Di catalíquis intellexiffe quid fignificat pila:fed(cire uelle cur in prafenti loco affüpta(it. C) uia femel defcriptio eft captae urbis,& dicié: Vox clamorís a porta pifcíü δὲ ululatus a fe/ ciída:X cótrítio magnaa collibus: Nunc idé defcriptionis ordo ferua£:& de ululatu dici£ eorüi q habitat in ualle filoe. Etpulchre fcriptura nó dixit:q habitatis in ualle,q habita/ tis in gurguftio:fed q habitatis i pila:qd fcilicet quo frume ta{είδες defup uecte cótüidü:Ita de porta pifciu:& depor; ta ícd'a& decollib? prues in uos decurret exercit?. Populi aüt chanaan appellauit pplm iudaog:iuxta illud qd'legím? Daii.is.£ ín Daniele:Semé chanaan& nó iuda, Et ad hierufale: Pater tuus amorre?,& mater tua czthea.Et in alio loco: Chanaan in manu tua ftathera iniquitatis. Cd fi uoluerimus 1uxta utracptranflationé tropologíam texere: recte ad ululatüi& planctü concitan£ qui ín extremis peccatorti fecibus habi; tant:& ín fcelerum fuori ima dimerfi dicüt: Infixus fum in limo ,pfundi:& nó eft inquit fubftatia. Vnde& addit: qui habiítatis conciffam,hoc cft anima multis iniqtatíibus uuL neratà:ftue ecclefia, qua fchifmatibus harefibufqy lacerata e(t:& ad fingula uulnera plagit filios interfectos. ΩΣ aüt di cit: Cóticuít fiue affimilatus eft, omis.ppf'us chanaan;blaf; phemia eorii in die iudicfj ceffare fignificat:& os qd in alti pofuerütlinguáqp ad terra ufq; penetranté, eterno filentio conticeffere, Et qa peccatii peccauit hierufale:& ideo in co/ motione facta eft: populus dicit chanaan:qd interpretatur cómotio. Non eif poteft dicere:Statuít fupra petram pedes meos:fed incertus& luctuans femp in motu eft, Vnde& Nceuir fanctus poítá euigilauite fomno:ex maledictione nomen impofuit chanaan dices: Maledictus chanaan puer: χα 1 famulus eritfratrum fuori. Ν᾿(ΟἹ τη auteim chanaan af/ fimilantur peccatores,fed pro qualitate& diuerfitate pec/ cati: alius affimilatur pharaoni: alius nemroth giganti.Et econtrarío per bona opera atq uirtutes: quia& uirtutum itinera funt diuerfa;ille fpiritu affumit abraham,hic moyfi; alius heliz: dyobrem ab Apoftolo dicitur: Emulamíni charifma ta meliora. Q:uiuero SEP, Plangite habitatis concíflà: qa aflimilat? eft m:; pfectus eft, iuxta οἳ τῇ omis ppb chanaan.Difpe pfectione quà huma; ríerüt oésqerectífütargé^ naconditio poteftca/ pere, fimilitudine dei fignat. b 4Γ ZPifperíe rütomnee intolutíar το. Ἐς erít in die illa fcruta; bor híerufalé ca lacerna& uldfcarfup uíros qconté; eme«e Qcuifibim, :. A quitin diuittjs cofide nuntcuítodías fuas:& di^— bant:& ctas habebat opes utfeáftiuolutos & feptos fuis diuitijs eftimàrent. Vel certe («ἄτι Lxx. qui erécti erantín fupbià& pau peres defpiciebant:ira ueniente uaftati funt. Simulqp cófy/ dera qd^non dixerit: peribunt qui erecti funt argento: fed iam nücanted cis ueniat fupplictj dies, in eo ipfo qd fupet/ biant: δὲ femper de thefauris fuis cogitent δὲ feruíant εἰς; perierint atq corruerínt. C) d? qui intellexerítputo eum nà fatis cupere diuitias:in quibus non peribunt:fed perierunt qui erecti funt, Neqp yo eftimandü eft eos folos pertjffe qui argento erccti funt:fed iuxta hanc diffinitioné peribit δὲ ille qui in generis nobilitate fe iactat Ὁ ui gloriatur in dignita tibus peribit,qui inflatur peribit: q in fortitudine corporis gloriat peribit:pibit qui in formíneo languore mollítus σον mam nautrit;uellit pilos,cutem polit,& ad fpeculii comitur: quz proprie paffio& infania foeminarti eft.Si quis autem uult erigi:& fuperbire fancta fuperbia:eríeatur cum Apfis: quando dignus fuerit p nomine iefu chrifti contumelia pa ti:gloríetur cii Apoftolo: qui exultabat in tribulationibus, fciens qd? tribulatio operaretur patiétiam: patíentía fpem: fpes aüt nó confundat. c€[£t erít ín ofe illo fcrutaboz«c. In tempore& in die captiuitatis híerufalé: uel a babylonijs uel a rhomanís:quia dereliquit legem drii,& impie egit in drim creatore fuü;Scrutabitur dris ο lucerna ofnía abícó/ dita híerufalem:S& nullum inultum patietur effugere. Lega mus lofephi hiftorías, δὲ ibi HOCH fcripti: de cloacis απού: δί fpeluncis& antrís δὲ fepulchris, extractos princi/ pes& reges 3 potétes& facerdotes:qui fein eis metu mor tis abíconderat. Et uifitabo inquit fuper eos: qui confidüt in corporibus fuis,& in uiribus fuis quas διασυρμικῶο fe/ ees uocat:fitie peccata in quibus penitus fuere defixi:q tol; lentes prouidentia:nec boni necmali deum auctore effe di xerüt,hoc eft qd? nec bonis bona,nec mala malis redderet: fed qd fortunz cuncta regerentur arbitrio:& cafu ferrétur incerto.In confumationeauté mundi quia dies diii ipfa in/ telligit:fcrutabit dris hierfm: id eft ecclefiam{πᾷ cülucer/ na:& ulcifcet fuper uiros conteptores: qui noluerunt fuas feruare cuftodias.i, mandata dríi contempferunt:& infuper rónefe peccare dicentes, blafphemaucrüt in cordibus fuis: qdnihil prodeffet benefacere, nec obeffet maleagere: quia nec bonorii operüi premit, nec malorti poenam reftítueret deus. Recteaüthíerfm.i.ecclefia qua prius;iebus uocabat qp dici£ cóculcata:qíi cóculcabat a gétib?:& darmonü ludi; bríüi erat,dicta eieb?:& poftdj coepit in eà pax habitare diii: δὲ factus€ in pace locus ei?:nomé hierfm fortita eft. C) uia igit in nouiffimo tpe, qd Γαρείᾶ dixim?, multiplicata iníq/ tate refrigefcet charitas:& folis lum recedetab hierufale;& táta erit uaftítas ut difficile faluent etia electi dei, Tunc in lu cerna fermonis fui atqj ronis. offa αἰτίᾳ fcrutabitur dfis irt hierfm,& in mediü ,pferet:& deociofo quoq uerbo fiet iu/ diciti€ uindicta: nó in peccatores: poterat ením& peccati uenia ,pmereri:fed in contéptores:de quibus dicitur in Hà bacuc: Videte contéptores δὲ afpicite, Et ín alio Ιοσο: μα’ n a re refpicis cütií cordib? fuís: no faciet bn düs,& nó faciet male, Eterit $o. 94. Ὁ 4 n Coaz." D Actu.5. g Rom:$.a Abac.r. b Ibídem ü '"Tropologia E Mtet Leui. 14. e Hiere.r,b Deu.52.e Hie.9,e.25. c| Mee ^£ommen.IDieronymi te refpicis ad contéptores? Ac deinde: Cui auttarrogans cít,€ contéptor uir fuperbus:& cetera. Super his fiet ultio qui cuítodias diii nonferuauerunt: δὲ dicunt in cordibus fuis:Non faciet dris bene,& nó faciet male:nó qp male deus faciat: fed qd? mala uideatur poena effe ei q patitur. Alioqur δὲ fcalpeli? medici ma lus erit:qa refecat uul/ nera:& putridas am; 3 HEB: Ecérítfortitudo co; pruina, Quafi clemétiffimus qppe deus o&m eeyptia pla tationé& arbuículas:qua in egypto radicatz fanguíneos: habét fru&?:interfecit&(ubuertit nebibàt q male plátaue rüt,X comedat ex eis fru&tü. Prope eft dics ἀπί magnus& uelex nimis,cui réfiftere nemo poteft. Prope autem eftudl.. propter aternitatem: quia nihil eilongum. SEP. Etetít fortitudo€o/-(i:ue propter pna putatcarnes: Et pater malus cadens filium, uta uitijs corrigat: δέ magiífter malus corrí/ piens difcipulü ut eru diat. Omnis ein dif/ ciplinaad ργαίοως nó uide£ gaudij effe, fed τι Ποία: poftea autem fructü pacificum hís qui per ea eruditi funt reddet. a«Lt οτί fortítudo eoz(i íit oíre príoné«c. Manifeftü εἴ qd? iuxta υτγᾶζ ca ptiuitatem omnis eo7 rum fit cafus exerci/ tus:& domus diru; tz, δὲ agriuinezqp ua ftate fint: nec ultra εος dei diftulerít patíé tia:Sed cum dicerent ad prophetas: hoc in tempus erit& in dies longos:ueneriíteis di; fum ín direptioné: δὲ do; fus eorum in defertum. Et xdificabunt domos& non inhabitabüt& plan; tabunt uíncas,& non bí; bentuínum earum: Iuxta eft dies domini ragnus: iuxta eft δὲ uclox nitnis, υ Vóx dici domini ama; ta: tribulabitur ibi fortís: dies írz,díes illa, dies cri; bulatíonis& anguftia:di/ es calamitatís& miferix: dies tenebrarum δὲ οαἰἰσί nís: dies nebulz δὲ urbi nis:dies tubz:€ dangoris fuper ciuitates munitas: fum ín rapíná:& domus eorum diffipabuntur. Et zdificabunt domos,& nó habitabunt ín eis:& plan tabunt uíneas,€ non bí; bent uinum ear: quia íu/ xta eft dies domini ma; genus, iuxta δὲ uelox πί’ mmis. Vox díei dii amara. & dura pofita eft fortis:di esirx diesilla,díes tribu; lationis& neceffitatís: dí; es miferízz& perditionis: dies tenebrarum& tur binis: dies nebulz:& cali gínís:dies tubac& damo:; tís: fup ciuitates munitas: & fuper angulos excelfos Ettribulabo magnitudine, qa pa/ tiéti nung? lógeuide£ fuppliciü qd'inferen» dü eft:Siue ppeut fu; pra dixim?*: ο exieriA mus a fzclo,S& υπ» cuiufqy mors cofuma. tioné müdi fecerit:& nó(οἱ prope:fed etia uclox nimís,ut ucloci: tas aduétus eius in co qd'addit nimis often datur. be[Glor oící oomíní amara«c. Iu^ xta fupiora: ueldeba bylonica captiuitate: accipe:uel de extrema quà palfi funt a rho» manis:fup quà& do; minus εις hierufa/ lem dicens: Hierufalé hierufalem qua occi/ disprophetas&lapiz ο... das εοί quiad te πη] funt: δὲ cetera, Verc em expetita uindicta eíta fanguie abel iufti esdiimagnus Xue;—& fuper angulos excelfos, lox nimis.luxta tropo Ettribulabo logíam αὐ cum ue: nerit tempus iudicij fi ueuniufcuiufqs mortís& egreffionis a fzculo: tunc omnis . fortitudo eorum iin direptionem erít:ut qd? male ualebat& erigebat aduerfus dominü,infirmü fractumq uertatur ad melius. Velut ft quis fortitudinem latronis& piratz& fu ris diripiat,infirmofq eos reddat:prodeft illis DR infirmi/ tas:debilitata em membra quibus príus non beneuteban tura malo opere ceffabüt. C) d'autem fequitur: Ec domus corum in doc funt in ecclefia zdificantes fion infangurme& hierufalem in íniquitate:quibus prodeft τὰν les domus deftrui.Legamus leuíticum,ubi leprofa domus deftrui iubetur.Et quíalepra permanens eft& diffunditur: lapides eius δὲ ligna δὲ omnis puluis extra ciuitatem ino; cü imundü proijci iub&&. Sed& in Hieremiz principio tale Qd fcribit: Ecce dedi fermones meos inos tuii: ecce confti; tui te fup gétes& regna:eradicare& fuffodere& difpdere:& edificare& plantare. D'eftruit zdificatio peffima, ut poftea zdificatio bona conftruatur: eradicatur iníqua plantatio, utplantatio iufta ponatur. Vnde δὲ in falomone legimus: Melius eft habitare fub diuo& in calce litis cum iniquita, te δὲ in domo noua. Q) uafi bonus ergo deus, domus eo; rumqui érant defixi in fecibus fuis:& dixcrát in corde fuo: non faciet béne dominus,& non faciet male: deftruet, nec eos ín leprofis&imundis domibus habitare permittit:nec facitut bibant uinum de uineis quas plantauerát. Si enim lantaífent uineam forech,& uinea electam totam ueram: bibiflentuini fuum,& inebriati effent cum patriarcha noe δὲ Iofeph ín meridie: fed quia dixerüt:non faciet bene diis & non faciet male: δὲ deuinea fodomorü erat uinea eorüi& &pago oz de gomorra:uua coz: uua fellis,& botrus ama; ritudinis eis;Furor draconü uinii eoge:& furor afpidü infa riabilis: ppterea platauerüit uineas,& nó bibet uinü eap..Et myftice dicit delodoma δὲ gomorra,qd'oiis plátatio cope picrit.Stem pmáfiffentín eo qd' corperát,ut effent dfi padi fus dei:& no finiffent in malo,ut effet qfi terra egvpti,pláta tio eon: utiq: pmáfiffet. Tale qd δὲ illud fup zeyptijs fonat in pfalmis; Occiditin grádine uineas coe; X moros cos: in uíq ad fanguine a7 charie, quem occide/ runt inter templum δὲ altare:& ad extremum de dei filio dicentes: Sanguis eius fuper nos, δὲ fuper filios noftros: experti funt diem amaram: quía ad amaritudinem domi/ num prouocauerant: diem a dio conítitutam ín quanon imbecillis quilibet, fed fortiffimí uiri deprimentur:& uc» iet fuper eos ira in finem.Szpe quippe& ante iram domi; ni fuftinuerüt fed ira illa non fuerat confumationis& finis. Quid neceffe eft nunc defcribere quantas in αὐγὰς captiui tate fuftinuerint calamitates:& quomodo qui lucem domi. ni refpuerunt,in tencbris δὲ caligine uerfati fint δὲ qui no» luerunt folénium dierum audire tubas,audierint lamoré bellantitieDe ciuitatibus autem munitis& excelíis angu/ lis iude qui ad folum ufq funt diruti: puto oculorti πια’ gis effe ds aurium indicium:nobis prafertim qui nuncin ífta fumus prouincia:licet uidere, licet probare qua fcripta funt: Vixruinariü pua ueftigia in magnis quonda urbibus. uixaltaris fündaméta monftratur.Gabaa illa ciuitas faulis ufq» ad fundamenta díruta eft. Rama δὲ bethoro,& reliquae urbes nobiles a Salomoneconftructa:parui uiculi demon ftrantur. Legamus lofephum& ,pphetià Sophoniz, illius cernimus hiftoriam: δὲ hoc non tantii de captiuitate dicen; dum εἴπ:(δα u(cp ad prafentem diem,perfidi coloni poftin/ terfectionem feruorum,& ad extremi filij dei: excepto plan &u prohibentur ingredi hierufalem:& ut ruinam fua eis fle re liceat ciuitatis, przcio redimüt:ut qui quondam emerat fanguinéchrifti,emant lachrymas fuas. Et ne fletus quide eis gratuitus fit:uideas ín die ᾗ capta efta rhomanis& di ruta hicrufalé uenire populi lugübreé: confluere decrepitas mulierculas:& fenes pannis anni(q obfitof:in corporibus & in habitu fuó iram diii demóftrantes: Cógregatur turba miferorii:& patibulo diii corufcanteac radiante axvodooctr eius: deoliueti monte quoq crucis fulgente uexillo, plan; gereruinas téplí fut populi miferü:& τῇ non effe miferabi lem:adhuc fletus in genis δὲ Ituida brachia:& fparfi crines: & miles mercedé poitulat,ut illis flere plus liceat;&dubitat aliquis cernimus. Silo ubi tabernaculii& arca teftamenti diii fuit, Iofue$,1 Matiusd ! με imm n bm qilméo tirar Dis eit| trbrissue | pütmy Μάνα Matthi7 ES. pity βάν | πι ttr | ΕΠ | Vue ΝΟ βρη Lo FUN tnt, Vict ec Row T 1011 ittis da 171: ἘΠ δη aptid ham uid αἰδὼ 7 ΙΙΙ s Min) altri Tuv itii d dif Tid zin S5opboníarrt aliquis ctm haec uideat de die tribulationis&anguftize: de. die calamitatis δὲ miferiz: de die tenebrarü& caliginis:dé dienebulz δέ turbinis:de die tube δὲ clangoris. Habét em & inluctu tubas: iuxta pphetia,uox folénitatis uerfa eft in plan&ü. Vlulant füper cineres fanctuarij& fup altare dé.: Kb. JD 6 mus: δὲ córpora eor ficut ftercora boum: Videtur abfür dum utin refurrectione mortuorü:& in confumatione mi di atcp iudicio, dicamus effundi fanguine δέ cotpora-íiaceré quafi ftercora.Igitur illud qd? ad noe dicit: Et fangüinc απ’ marü uéitrarti reqrà de manu ΠΠ beftiarii:& de mari fob.&.c ftructi:& fuper ciuita tes dndà munitas:& fup excelfos angulos tepli:de quibus quon dam lacobum fratre ἀπί precipitauerunt. Hac de captiuitate di; cta(intiudaoge. Cete rii die ἀπὶ ut fup re; feramus ad confuma; tionem müdi: fiuc ad uniufcuiufqp exitii αἱ’ tz:manifefta erit inter pretatio qd? uox diei dniamara fit,& nece(7 fitateplena& ira:& tri buletur ibifortis,cum etià qui fancti funt fal uétur quide: fed τῇ fic quafi per igne: Dies il la dies tribulatioís€ anguítiz δὲ calamita/ tis& miferi: in ἃ di^ cét: Ve nobis,qa mi; feri facti fumus:Dies tenebrarüi: Omnis eim qui male opera£ odit lumen,& nó uenit ad : lucem:& neceffe eft ut quí lumé oderit eum tenebra confequátur: a HER. Ft tribülabo hotni; ncs:& ambulabüt ut cxcí: quía drio peccauerüit:& ef fundetur fanguis eorü fi; cut humus: δ corpora eo/ τῷ ficut ftercora: fed δὲ at/ centum corü δὲ aurü non poterit liberare eos ín die Írz dri:& in igne celi eius deuorabitur omniís terraz quía confutnatíoné cum fcftinatíone faciet cunctis habitátib?terrá. Ca. II Onüehíte οὔστε! gamíni cens not amabilis: príufcg paríat íuffio quafi pulueré tranfcunté die: antedp ue/ niat fuper uos ira furoris driantedp ueníatfup uos sEP, Et tribulabo homies δὲ ambulabüt utcxcíquia ἄπο peccauerunt:& effun, det fanguíné eorum ficut puluere; δὲ carnes eorü fi cut ftercas boum:& argen tum eorü& aurü eorü no poterít eruere eos ín díe írz dni:& ín igne celi eius confumetur ommnis terra: cofurmnatíonem ením& fe; ftinatíonem faciet fuper omnes habitátes terram. Onere/ Ca. II gamíni& colliga/ míní gens(ποτ dita: antecj fitis ficut flos pertranfiens dié: antecg ueniat íra domíni fuper .uos: antetg fuper uos{τ} hots& de manu fra/ tris réquira anima ho minís:q eifüderit fan» guiné hominis; fai uineeius éffundetur anguis illius:Etiri fe/ furrectione credereri/ dículü eft:& 1 uita hac ftaré nó poteft. Ὁ uà; ti em effuderüt fánguí ném:& fanguis eorü eifufus non eíte& alij occiderüit homíné ue7 nerio uelfufpendio:& tamé cum homo mof tuus fit,nó et(anguis effufufzQ.uomodo ἐν 20 dominus eft efufuü rus fanguine eorü ir talionem:cum tile qui occidit fanguine non effuderiteSanguis igi/ tur hois 3o7rkop,id eft uítale quo tegetat δὲ fuftentat& uíuit, de/ bet intelligi: qd? qui effuderit:[ια per ícari dalum,fiue puerfitate doctrinz:ín die íudi/ cij effundetur ab eo.i; qd fibi uidebatur ha; Dies erit nebule& turbinis:ueniet em fu pereüi tempeftas diii: ira índíenatioís domíni, Queríte mát$CoT$.8&clagor tubx quà Apts fignificat dicés:In nouiffima tuba inqum τν nmári Eritem dies tuba δὲ clangoris fup ciuitates munitas, quas . fibiin multitudine peccatorü cum cain edificauerant:Et fu perangulos excelfos opera peruerfa& a recta uia dríi decli; BUS Math.6.a Πᾶτία, Vii&a faluatorcarguunt ὑποκρίται pharifzi, qp adov qai rent in angulis pla:earii. V ía em recta X tendés ad padifum (7:5 lbidem,7,b arta& anguftaé quz ducit ad uita. Via atit fracta habés an quy ndm ilis agi lin y ps pm fuos idis jas Δι! y dmt yia eulos δὲ tortuofa,lata δὲ fpaciofa eft quz ducitad morte. Si muld inter yba fzeueritatis dfi cerne clernétíá: qd ,ppterea amara it dies,S dies ire& dies tribulatioís,& dies tubz θέ clagoris:ut ciuitates male munitz& puerfi aguli deftruát. aq£rtríbulabo boiteo c ambulab(t vt cecí τί Non eft dif; ficile iuxta priorem fenfum hac fuifTe perpeffam dicerehie/ rufalé qua ppter cruce diii fuftinuít:receffit em ab ea uifita tio diii;& tribulati funtomnes homines in tota iudaa:& Ὁ pter magnitudinem preffurz ambulauerunt ut cací,quid agerentignorátes.Et hac paffi funt,quia domino,id eft dei filio peccauerüt. Nam quia fuderunt fanguinem propheta; rum δὲ fanguinem chrifti,fufus eft fanguis eorum ficut hu; mus ín tota regione: δέ corpora eorum remanferüt infepul/ ta ficut(tercora fup faciem terre. Diuites quoqj eorum qui argentum δὲ aurum iniquitate nimia congregauerunt:opi/ bus fuis de die ir diii non potuerüt liberari: Ignis em cei diti fuccefus aduer(us eos, deuorauit omné prouincia. Nec grade fuit tépus in medio. Nam poft quadraginta δὲ duos annos ἀπίςα crucis circiidata cft ab exercitu hierufalem:& cófumatio illius facta eft cü feftínatióe:&nó folii illius,(ed cüctis terre iuda habitatoribus.In cófumatione αὐτὸ uel mundi uel uniufcuiufq tribulabunt omes homines:q hov mines pmáferüt δὲ mortui funt ΠΠ Ποῖος. Ecambulabtüt ut c&ci:quia lumen pdídereuirtutü& locü poenitétiae nó ha bébunt:& hac patiétur quia ἀπο peccauerüit.Si em diis iu/ fticia eft ueritas, fanctitas,ceterzq uirtutes: quifquis iniu/ ftefccit& mentitus eft:&(corta uitiaqp fectatus eft,drio pec/ cauit.Sed qd fequitur; Eteffundet fanguis eorü ficut hu^ ruat dies ιΓ furorís dni, bere uitále cogetura/ Quuerite— mittere. Iuxta huíuf/ cemodi fariguínem:& caro intel'igitur:de qua δὲ Efaias ait: Omnis caro foenum. Etin Genefi dfis:Non pmanebít fpüs meus in hominibus iftis quia caro funt. Et Apfus deutroq:: Caro& fanguis ré; gnum dei poffidere nó poterunt: neqp corruptio incorru/ ptioné dei hareditabit.In dievrgo confumatióis, uel géne; ralis uel fpecialis:omis fanguis qui effufus eft clamabitad díim& apparebit ín medio:& opa fanguinis atcp terrena, f cut puluis iacebüit& ftercora:&argétü& aurü diuiteí de die irz non poterunt liberare: audiente eo qui moritur: Stulte hac nocte tolletur ania tua a te:quae auté parafti cuius erit? Nó qd'negemusaurü& argenti diuites liberare de morte: redéptio eim uiri ani, ppriz diuitiz, fed cp eo tpe liberare nó poffunt:quaádo diuitias neceffitate dimittüt. Ofnis em terra δὲ uniuerfa quz terrena funt,celo ἐπὶ deuorabunt.Et qp ait,celo: intcl'igeadhucamanté dim. Nifi em amarethü manam anima,nundj celare eam:& in fimilitudiné rnaríti peccati ulcifceretur uxoris:qui fi nó amaret,nec deadulte; rio eius irafceret, Ethoc faciet domínus cü feftinatíone cun étis habitantibus terrá,hís ἃ fe penítus terre dederüt:X nó fueruntaduenz δὲ peregrini:ficut iuftus qui lequi£: Adue/ na fum ego in terra:& peregrinus ficutomnes patres meí, Etruríum alibi nolés díutius in tabernaculo carnis habita 95 Q: Gei9.a , Εία. 4ο. Geéfi.6. a τ Co.5.f Lüc.12,c Tro... b re, lachrymabili uoce teftat dices: Heu mihi qa pegrinatio IE í.f9, b mea plógata eft: Ete ἃ fumus in tabernacfo corpís hui? ingemifctmus conquerentes: Mifer ego hó,quís melibera Rom.7, d bit decorpore mortis huius Ca. €nueníte congregamíní gene non armabilío c£. Poft de(criptioné malorum qua ín die uentura Al(unt dfii:fcd?m duplicem captiuitatis expofitio/ nem quá fupra diximus:populus ad poenitentia protioca/ tur:& dicitur οἱ; Conuenite& cógregamini:fiue ut in[ xx, fcriptü eft,colligamini.i.eftote uobis(iuxta Apoftolü)chá/ Gafs.e ritatis uinculo copulati:gens non amabilis que amore-deí indigna es:fiue gens inerudita:de qua dicitur in Deuteroz nomio;Populus ítultus& non fapieris.Et in Hieremía:Si/ n5 nécaufa Dett,52.a Híere2, f "'£ommen.bicronymi ne caufa percuffi filios ueftros:difciplinam non recepiftis:: anted fiat qd? prophetatü eft:antedp praceptü fequatur effe «€tus: qd' ita facile ueniet quafi puluis pertranfiens: anteds fuper uos furor diii cópleatur.Simulqy cerne dei claeméría: fuífecerat prudentíbus malorum ueníentiii impetum: de Siaiít dehis dubitat qui eius iudicia fecete dicens:Si quo». : modo abfcondaminiin die furoris dfii:quid fiet de pecca.: toribuscTàáta ei uaftitas iudea terre ueniet;& tà fublimis. uictor hucbabyloníus afcédet exercit?:ut εἰ potetiffimas| urbes philiftinorüi qua femp uobís equo certamine reftite fcripfiffe: uerum quia non uult inferre fup/ plicia,fed tantum ter; gere paffuros: ipfe ad poenitentíam prouo catnefacíat qd? mina; tus€. Generaliter atit 'tota multitudo crede: tium& eorum qui dei populus nuncupatur in ecclefiam congrega tur& dicitur ei: Con uenitein ecclefiam: fo^ ciaminí uobis chari/ tate& pace,O gens in erudita qua non uis ἀεί recipe difciplina, nec habere fcientiam madatorum eíus: fed diuitijs€ corporis fa; nitate€ pulchritudi; ne huius faculi: car/ 4 HEB. Qlierite dominum omces tnanfuctí terra: quí iudicium eíus eftís opera; tí:quaríte iuftum,quzrite manfuetum,fi quomodo abícondamíni{η die furo rís domini: Quíaeagade ftructa etít,& afcalon ín defertü:Acotü in meridie efjcient δὲ accaron eradica e bitur. Va αὖί habitatis fu niculü maris gens perdito rü:uerbü dni fup uos cha; naan terra philíftinorum: 9ΕΡ, Quaríte dominum omnes humiles terra:: iu/ dicium operamini,& íuftí cíam quaríte:& refponde teea, ut ptecamíni ín die írz domini: quía gaga di/ repta erít,& afcalon ín de fertum, agotus in meri/ die proíjcietur,€ accaron eradicabitur. Va quí ha; bítatís funiculum maris aduenz cretenfium: uct/ but domini fup uos cha naan terra. allophylorüá: M.& perdà rüt,cadem captíuitag apprehédat,.Gaga em deftructa erit,& afca; lon in folitudiné rediz getur:&agotum non, furto fed bello.i.mani fefta luce atq uictoría. in captiuitaté trahentz. δὲ accaron qua interz. preta£ eradicatio hoc. fuftinebit, qd in fuo uocabulo fonat.i.era/ dicabitur. Hoc íuxta literam& hebraicam ueritatem. luxta Lxx. autem pracipitur hu^ milibus terre dequí; bus fupra dictum eft, utoperetur iudicium, δέ quarant iufticiamz quam no puto aliam. effe prater chriftü.Et F E(a.40. b C Matth. b ExCi.5. c T$57.a ΑττΏ ΙΙ, d Tob. 9? d nis quodi uoluptati/- δὲ difpdam bus delectaris: quz tranfit quafiflos q ín una marcefcit die.Propterca aüt dico uobis cóuenite,(ocíamini: ne cum iudictj tempus uenerit, δὲ omnisglotia ueftra tranfierit:tuncuelitis agere poeniten tiam quando locus non eritpocnitentiz fed poenarü.C) ux rataliquis quomodo hoc ipfum fuper unoquodp migran? tede feculo poffit íntelligi, Diciturergo ad fingulos:o tu q fzeculí negocijs occupatus p diuerfa difcurrís, reuerterein. fanctorü ecclefiam:& iunge te eorüi uitze δὲ coetui quos ui? des placere deo: δὲ diffolutamembra aniz tuz nec fibi co/ bzrentia in unam fapiétiz coge copagem:& illius hare có; plexui:& audi myftice: Confortamíni manus diffolutz,& genua debilia folidamini: nec glorieris in bonis carnis& cius flore qui praeterit. Omnis enim caro foonum,& omnís gloria eius quafi flos foeni: Aruit foenü,& flos decídit:uerz bumautem domini manet in ternum. Poffumus hoc ca; pítulo uti pro tempore:Si quando uiderímus aliqué hono; ribus(ου& cógregandis diuitijs occupatum ad ecclefia uel raro uel nung uenire δὲ dicere ad eum:congregare& có iungere populo dei:qui domini przcepta non audis,ante/ 4j gloría tua ptrafeat:antedj dies tibi furoris diii adueniat. a 4 C'ueríte oíim ommee manfuetí terre cc, Humilis terrae appellatur qui non humilitate quz uirtutem fonat: fed pec catis humilíatus eft,necpoteít cum chri(to dicere: Difcite a me quia mitís fum& humilis corde.Omníis em qui fehu; miliat exaltabitur. Et in alio loco fermo ad fanctum dírigi, tur:Q uanto maior fueris,tanto magishumilia teipfum:a coram deo inuenies gratiam. Q) ui autem peccatis humilia tus eft:& aggrauatus eft confcientia delictorii,ac loquitur; Sicut onus graue grauatz funt fuper me: i(te debet audire: Venitead meomnes qui laboratis& onerati eftís,& ego re ficiam uos. Hoc dictum fit in principiofcd^m Lxx. interpre tcs. Catterum iuxta hebraicum alter fenfus eft: Dicitur em ad fanctos:O uos qui mea pracepta cuftoditis: qui ín ter/ rapofiti:&(cientes quonia omnis qui fe humiliat exaltabi^ tur:imítati eftis manfuetudiné meam, iudicium eftís ope ratisquafite domínüi in mafuetudineueftra, Etfi uultis fci requis ifte fit diis:quarite iuftum,quaríte máfuetum:Pa/ ter enimomneiudicium dedit filio: qui iudicaturus eft. Et quia manfueti eftis:;propterea quarite máfuetü: ut quicqd in ueftra manfuetudine minus eft,ab eo qui fons eft man/ fuetudinis ímpleatur.Hoc autem dico uobis:Si quomodo abfcondamini in die furoris domini:hoc eft fi forte poffitis ex eo qd quafiftis dominü& iufticia eftis operati, iram dei uitare uenientís,& effugere captiuitatem: qux uel a nabu/ chodonofor ucl arhomanis inferenda eft populo iudaorü, quía omnís qui qua rit inuenict: id qd'in/ uenerintalijs refpondet, hoc eft alios doceat. Sapiétia em abfcondita δὲ thefaurus nó comparens,que utilitas in am; bobus«Et hocinquit precipio uobis utin dicirz diii pte; gaminí:uel in cófumatione müdi,uel in exitu ununi de fzculo. Gaga em& afcalon δὲ agotus δὲ accaron diuerfa fupplicia fuftinebiit: gaga eim interpretatur fortitudo eius.. Omnes ergo qui fibi applaudiit in fortitudine corporis&. pótentia fzculari,& dicuntcü diabolo:fortitudiné faciam; diripien£ in die íre diii& ad nihilum redigentur. Afcalon quodp quz dicitur ponderata ucl ignis homicida, ci uene; rit dies irze diii fceleris fui menfura fentiet: eodé quo ope rata eft pondere deprimetur.Et quiaarfitad effundendum. fanguine,& multas fcandaligauit animas:& impletum eít irn ea: Virum fanguinü& dolofum abominabit dris: non diripict MERGER in folitudiné redacta, gehennz ignibus ufqsad pulueré cremabitur.Necnó& agotus qua hebraice dicitur"πω,& in lingua noftra fonat;ignis generatio; nis,clara luce uaftabi£. Arfit ein libidine δὲ generatióis ince dio debacchata eft. Et quia omnes adulterátes quafi cliba: nus corda eorti:& fagittis ardétibus uulnerati funt: non in ténebris,nó in occulto iudicio:fed in meridie,hoc eft quan Ἐκζίλο, ἃ ΤΟ Η ον ἕ 3,54. qo qp yi pi ut yi n Vici on gri με vm dto icd men "LEO dion, piu rd uai μη Thot qui uin br mat πιῇ ri:&o gustu dum | mii | pup | Wil faac | up | panem: ᾿ πλ ΕΠ" } ME do fancti plená recipient clarítaté protjcientur in tenebras, δὲ fanctorti confortíri nó habebunt. Sed accaron qua inter pretat fterilitas uel eradicatio:quia nullos fructus habuit: δὲ puerfitate doctrinz fuz eradicauit plurimos: ipfa quoqs. eradicabit. Has aüt oés uarietates intellige in animartüi ui/ ες atq peccatis:& quia υπο opus quale fit: in die iudicij ignis, pbabit.«f Ὡς d babítatíe funículáü maríe«C. QLuantum ad hiftoriam,non eft difficile interpretari: quia vy in fuperioribus dixerat: Gaga deftructa erit:& afcalon in defertum: agotum in meridie defjcient& accaron eradica/ bic: Qruatuor magnis palaftinz urbibus nominatis: nüc ad ipfam generaliter prouinciam patet fermonem diii fieri & praedici ei: Vae qui habitatis funiculum maris, babylo^: "hio ueniente:quía δὲ ipfi qui iuxta mare habitant perient atq tollentur. C. d'autem terra paleftinorum terra fit cha; naan: nulli dubium eft. Et difperdam te inquitita ut nul; lus fit habitator:& in tantam ugnies uaftitatem, qua la tabaris in euerfione iudez, ut omnes tuz urbes muni/ tiffima in ouilia fintpaftorum. Et poftd dominus uifita uerit populum fuum:& fecerit eos regredi fub corobabel δέ lefu:& zdificauerint templum: δὲ extruxerint hierufa/ lem:tuita ínculta eris& ficuepribus urticifqpopericris,ut paftores dereliquijs iudaorum ín afcalone poft meridiem requiefcant:& in urbe quondam nobili greges fuos faciant 3 accubare ΕἼ coni Mte: fini | Qiii ᾿ firn üt αἰ Να htm t Mi, , Mif um Cute(i Idi | Ri iier un VN pe Mida ts τὰν(07A accubarei& hoc fict;quía dris uifitabit plebe fua:& auertet T ἃ τι captiuitaté eius: qd? factü nec ne fit, deus uiderit. Necy em xii u'' nuncnobis ,ppofitü εἴ hiftoria texere ueritate: fed ca inti; irn mare noftris, quz accepimus ab hebrais. Iuxta fpirituale n auté fenfum& traílatione Lxx. difficilis intelligétia eft,ma t oe χίπις ανα δὲ in ínter/ M retatione difcordát.: iiy iiy V'biemnostrantuln ΗΕΡ..& difperdá teíta ut i su perditrü: nó fit habitator.Et erít fu/ Pl üli dixerunt πάροικοι;;; bina werüpdetadueg Riculus marís requies ρα’ pm eretenfium:&qd'he/— ftorum,& caule pecorü:& ή í ipti lah", ΄, Qu iy poke ἐρεῖ M M erit funiculus eius quí re; lato cs e": Αα Wing eft gente, legerunt^4 manferit de domo iuda ΜῊΝ Βος εἰς, ἀἀδιοηᾷ:ϑζ ρο— fbi pafcentur:ín domibus m tAqdHidüpr, afcalonis ad uefperam re/ ΝΑ diorum,nomécet*— quiefréet:quía urfitabít eos i in(ulz putauerüt. De/ 5 νι nij& Aquila&quin domínusdeus eorum:& ni taaditio interpretati auertet captiuitaté cor, " nt funt γένος 9A cüpiop. Et A 8 d TN b.» b: ridi, Theodotio γένος λε, 3^XUdiut opprobriu moa x θρίας. Symmach?dg-&blafphemiasfilior am Moda γένος ολεθρόνολιενομ:: b p ἀπ} quaomiaciintepre,. fno: qua exprobrauerut 3 qm Salire RoRa faciunt, populo tneo,& maenifica tiit Rurfumubinosdixi,..;-. puc musBreitfuniulus tifuntfüp εαν μας iun maris requies paíto/ Propterea uiuo ego didt d rum:& omnes inter/: TEE: ἡ pretes huic traflationi dns deus exercitui, deus mái cógruerunt:(cribit in ifracl:quía moab ut fodo/ tudo ds, Lxx) ἔσαι κρήτκ voii: ilti afa :-[f* m n cyst.^ ποιμνίωμ Kod μάνδρα πιὰ εὐ, δὲ fi ja mo i: a αι mwobdlopi&eritcreta— gomorra: ficcítas fpínarü y Mats ,pafcuagregis&ouile^& acervi falis& defertum a duty pecori. Igi£ fptialib? S D dicti diquyt fpüaliacóparantes:& ΙΟ in acternum: requi imd uulgatz editíóis coe/ populi tnei díripient eost yid ptam femel tenétes(ὦ fidui; m zin S«opboriíart £3. II ε Oo. εοῦ qui primi in mari,& in creta,& iri médacio pafcébant declinabüt i domib? afcalonis.i.ubi pr?ignis diaboli& iri; terfectorü manabat cruor: A(calon ein ínterpretat ignis ho micida.Et hocfiet:quía uifitabit dris ppf'm fuii:& hi q ante 96 facile capiebant fophifmatib? hareticorü:dfi decaptiuitate bi in fcripturís fanctis nomécretz legerim?, Et(ni fallor) illud in Titia c remm eft: Cretéfes. emp médaces: malz debunt illos.Hoc eís eue; nict p fuperbia fua: quía blafphemauerunt& tma; μα ὩΣ funt fuper popu beftize: uétres pigrí:te- P ux ftimoniti hocuerüeft. lum domíní exerdtuum, QLui fluctuat& circi E“2.9 nis frunturomniuenro FlOtribilis domín fuper , μα doctrinzindeception.| eos:& attenuabit omnes ian nehoimjnuer(utiaer^ deos terre:& adorabunt rii roris:Títi cii debuerint"M m in terra confeffionis, eum uiri de loco fuo, otn; d boceft,interrahabi/^ nes infulz σον. tare iudzz:uoluerunt o thagisaduenz effecre tenftum: qui diuerfis Sed& uos SEP.et perdam uos de ha/ bitatione:Et erít creta pa; [ατα gregum,& ouile pe; corü:& erit funículus ma/ τίς his qui reliqui funt de domo iuda: fup ipfos pa/ fcentín domibus afcalo; nis: poft meridié diuertét i a facie filiorum iuda: quía uifitabit eos dris dc? eorü: δὲ auertet αρα; tem corü. Audiui oppro; bríü moab,& cotumelías filiorü ammon: ín quibus exprobrauerüt pplo meo: δὲ magnificatí funt fuper termios meos: Propterea uíuo ego didt dris uirtu/ tum de?ifrael:quía moab ficut fodoma erit:& filij ammo quafi gomotra: δὲ damafcus derelicta quafi aceruus arez:& di(lipata ufqpi feripiterna:;& q reli qui fuerit deppfo meo,di/ ripiéteos: δὲ refidui eétís mez poflidebüt eos: hoc erit εἰς pro corumelía fua: qa exprobrauerunt& ma gnificati funt fuper diim oipotenté:manifcftus erít απο[πρ eos, δὲ difperdet omes deos oétiü terrae:& adorabüt eü finguli de lo co fuo omes ínfulz oétíu, Etuos ueniétes,uincétaduer faríos fuos: δὲ habita; bunt in tabernaculís eorii. Ὁ d'aüt legit irt Lxx. facie filiorü iu; da, obelo pranotaui/ mus:necihebrzo ein necapud ullü fer£ in; terpretii:& cótextii ca pe fenfumq cótur anon quod difficile fuerit quocüqy€ hoc pofito fentétia texercz fed femel decreuimus ucritaté ínterpretatio/ nís:& lectoris magis eruditi, dj uulgi iudí/ ciumfequi. 44 zZiu^ ἀίπί oppzobzíá moab κί. C» excepto Danie lepropheta qui qtuor: regnoriü faepius cernit: uifiones:& eorü diffe; rentias fub alijs atqg alijsimaginibus expo nit, Efaias,hicremías, ecechiel faciüt:ut poft uifionem iudz aduer; fum cateras nationes quain circumitu eius fuht, uertát uaticiniüi: & iuxta ιδιώματα firi D gulari, quz eis uentté| ra ftítnüciétiatcp in de Ícriptione eárü diuti? imorent:Hoc nüc pro pheta Sophonias qids breui£,eodeé τῇ ordine facit. Poft philiftijm em cótra ds fupra có» minatio przcurrit, ga» gáinqt deftructa erit: δὲ afcalon in defertü, Agotüín meridie οή’ ciét:& accaró eradíca, bic:Nücadueríus mo ab ἃ filiofáammó:fiie utin Lxx.additü é có tra damafcü, ῇ i Efaia dicit aram, texit pro^ phetia, co gy prebétes auxilia nabuchodono for, uaftauerint iudà:. cóculcauerint fanctua riü ei?: teplü qq füb/ maris fluctib? hinc inde tandun£:&(onant are corybanti/ t Co.s.a tio:& funtiuxta Apoftolü quafi cymbalü tinniens.Et quía aduenz funt cretenfium:ideo fermo deí,hoc eft,cóminatio fitad illos. Et dicunt terra chanaan femp ín fluctu,femp in motu,& terra allophylorü: alieni em a deo,in funiculo ma ris δὲ in cretz regione ueríantur. Fititaqyad eos fermo dei uel in cófumatione δὲ fine mundi,uel quotidie p ecclefiafti/ 7 yn': quaritis eius quiín meloqui£ chriftus:ut efjciané decreta: 5"& perdant de priftinis habitationib? fuis:€ illa regio qua qr pri? grege perditü cótinebat, incipiat efTe ους pecorti chri. X hire fti:& iudas.i.uera cofeffio, habitet in funiculis maris.Ctíqs iam coeperit effe müdus ad uefperam: δὲ de multis uocatis pauci ele&tí:g nunc reliqui uocant de domo iuda, pauerint 8.0 0,15,3. cos uiros:& qui poffunt cü Apfo dicere: An experimentid. uerterínt:& fubiugato ρρῖο ifr? drim blafphemauerint.Na. buchodonofor qppeatq chaldai iudzorti urbib?fübrutis ceteras gétes opprefferüt:& ita facti eft;ut q infultauerant ppfo ἀεί τρ Gqp eadé malorti anguftía prarmerent:& habé. rét coferuü iuda,qué putauerüt fe hre fubiectü. Igit anteds ueniat captiuitas fub Iofia adhuc rege, nec dum hierofoly/ mís téploq fubuerfis,dirigi£ aduerfum infultantes ,pphe/ tia:ut mala ἡπάᾶ populi dei, cterarü gétíü leuarent mala. Audiui(inquit)opprobriii moab, quz nuncarcopolis ap^ pellat:& blafphemias filioriiammon:quz& ipfa urbs ara bia feciida poft bofram philadelphia dicit: in quib? expro braueruntppfo meo: ciectis iudzis,dilatauerunt ín terra eorü fines fuos. Propterea quía blafphemauerüt me& ex^ probraucrüt ppfo meo;Ego diis exercitui qui poffum im n 4 plecqaé Daün.7.£ Efa.17,a E Exo.20.a Egechai8, a £ommzen.Ibicronymi pglere qd? cóminor:& de? ifrael qui in ppfo meo ipfe patior iniuria, faci3 utfit moab dfi(odoma:& filfj ammon quafi. gomorra. Legamus huiufcemodi uifiones in Efaia δὲ Hie; remía:& eadem que munchic legimus,repériem?.Siccitas fpinarü& acerui falis, δὲ defertum ufqp in zternü: pro quo nefcio quíd fibi uolentes Lxx.damafcum euulfam δὲ dere; licam interpretati funt:nifi fallor, uerbt ambiguitate dece; pti:ficcitas enim qd? hebraice dicit VY Ya a:excepta prima litera YA fi mute£ δὲ"v accipra£,cafdé literas reliquas habet quas δὲ damafcus: δὲ pót legi ,p fuperiori uerbo VXZ*3^. Qruzrit aute quó ift urbes, hoc eft, moab δὲ filtjammon redactz fint ín odomá& gomorrà:& quafi fpinarü aridi; tas€ acerui falis, ufcp in eternü nó zdificent. Et qp quide uaftatz(int quafi fodoma δὲ gomorra,exponendi nulla eft difficultas. Verum hoc quod fequi£: Defertz eruntufqp in eternii: Aut deftructione regni earü interpretabimur: quía poftea fubuerfa a chaldzis, regnü fuii perdiderüt: δὲ dein ceps uel ab antiochis,uela ptolzemeis tenta, nouiffime rho mano imperio colla fubmiferint. Aut certe ὑπερβολικῶς dit ci accipiendi eft: Gb quippe δὲ aternitaté fonat&(zicu; lum:éx quo& ρ uno fzculo,& p aliquanto tépore,& una. ztate accipi pot. Et qui reliqui fuerint de ppfo ifrael, uafta/ bunteos:& blafphemantía quondà chaldaorti auxilia pof fidebunt.Hocauté eueniet οἷς pro fuperbia corti,quia blaf/ phemauerunt, δέ magnificati funt cótra populum domini exercituum:qui domin? exercituü erít horribilis fuper eos: δὲ horror eius nó interficiet(uperbos: non blafphemantiü fanguinem fundet:fed difperdet δὲ attenuabit omnía idola eorü:ut qui príus tenebant errore: δὲ domini beneficia nó fentiebat:malorüi neceffitate preffi, ciat idola nihil ,pdeffe:: & adorenteum unufquifqp de loco fuo omnes infulz gen tium.Hucufg iuxta hebraicii.(f Nuncad Lxx.interpretes reuertamur: cogamu(g; iudaos qui ti fequunt hiftoríà exponerenobis: QLuando moab& filij ammon facti funt quafi fodoma& gomorra:& quafi acerui falis, δὲ deferta ufq; in zternü: debent móftrarefulfureas pluuias;uineas, terrà incineres fauillamcp conuerfam:mare fupra de puteis quondam falis qd? nunc mortuü dicí£ inunda(Te quando eos diripuerint iudzi,quaádo refiduz gentes ifraeliticae pof federint eos, Aut quz indignatio diii cít pro blafphemia& contumelijs attenuare δὲ difperdere eos: non moab& am; mon,feduniuerfam terram:ut adorent éum fingulí deloco fuo, omnes infulz gentiüieqd? magís,p bfificio tribuet blaf phemantibus,utab errore redeant ad falutem. C»;(i uolue rint dicere poft regreffioné de babylone has gétes pplo ifr? fuiffe fubiectas: primüauctoritatepoftulabimus fcriptura rum unde hoc factum probent: deinde cum minime po; tuerint demon(trare,concedemus eis ex fuperfluo, atq di cemus:Efto accidiffe qd? dicitis, quz iufticía dei effet blaf7 phemaffeauos,& exprobraffeatauos:& poftca nepotibus redditum ς Cum utíqp illa fententia qua antea dicebatur in lcge, peccata patrum in filios: in tertía€ in quarta genera. tione reftitui, per Ecechiel foluta fit: Viuo ego dicíitdomi; nus: nequad dicet hac parabola: fed anima qua peccaue; rit,ipfa morietur. Et fimul animaduerte parabolam effe α dictum eft: necid fonare qd in fuperficie liter proferunt. Q.d'fi iniuftum eft nepotibus reddere quod deliquerint auí: quanto iniuftius pro ftulticia iudaorü hoc ipfum ρε» rare ín cófumatione mundi fieri: quando nó ος eorii ut putant fed eft uenturus antichríítus. Sicubi enim artatí fuerintin hiftoria,ut doceant completü effe qd? dictum eft, ftatim tranfiliunt ad futura chrifti tempora:& omnía qua non poífunt exponere poft multa fzcula fibi repromittunt & diciit: δὲ moab, δὲ filios ammon,&«gyptü,& philiftim, & idumzam,quznunc infultant iudais eo tepore punien/ das.Interrogemus ergo eos quare has potiffimum gentes deus puniat:& nó totum orbem ín quo iudzi longe lategs difperfi funt. Si enim meretur moab corripi iudzis inful/ tans: δὲ filijammon& relique gentes ἐπ circumitu: quare gallianon corripitur« quare britannias in cómínatione no ponit 4 cur hifpaniz ea poena alienz funt«ds ob caufam de Ταῖία nihil dicit: de aphrica cur taceturcEt ut femel dicam: eutm totus orbis iudaos captiuos teneat: quid fole gentes tanti commifere flagiti, qua in circuitu eius funt: ut fake potiffimii nominen£? Hac contra iudzos& generalem in omníbus prophetis ubicuncy aduerfum gentes aliqua pro phetia dicitur explanationem:Nunc quod fupra diximüs, damáfcum hebraice non haberi: necapud quemd, aliam interpretem, etíam ex ipfo fcripturz ordinecoprobabim?: Αα τά enim quod dixerat: Audiui opprobriü moab& blaf phemias filiorü ammon,poftea retulit: quia moab utfodo ma erit, δὲ filijammon quafi eomorra.() d? ergo fequiturz Et damafcus deferta,quafiacertius arez:debuerat δὲ de da mafco aliquid Mie S quornodo de duabus gentib? dixerat, moab utfodorna erit:& filijammon ut gomorra: quarüi p&aante iat dixerat: fic& damafci uel opprobria, uel blafphernias defcripfiffet, ut poftea digne fupplicíii ni deretur inferre, Sed& hoc ipfum qd dicit: Quafi aceruus arez, quod grece dici£ ὡς θήμωνία ἅλωνος, putamus Lxx.. 606 iterpretatos.i. falis: fed" ab imperitis qui θεμκωνίαμ, hoc éft,aceruum frumenti uel frugum putauerunt, Ὁ αλὸς additis duabus literis ὦ& y, quafiad confequentiam fru; gum ἅλωνος, hoc eft;areae pofitum.«f. Hoc deínterpretatío nis uarietate& errore fit dictum, δὲ de diificultate hiftoria. K1uiautem doctus uir eft:& fpiritualibus fpirítualia com parat:& non quarít quz deorfum funt,fed ea qua furfum: δὲ cum chrífto refurgit ab inferis: δὲ ueterem hominé depo nens induitur nouo:€ opprobría moab:& blafphemias filiortiammon ad magiftros contrariorü ecclefia: dogma; tum refert: qui& ipfi uident degenere effe abrahà:& εἴτ giffe incendium fodoma& gomorra: δὲ habitare in fegot parua,.Sed quia generatio eorii in tenebris eft:& lume ueri; tatis nó poffuntafpicere:declinauerüit em a deo pre:qd? in terpretat ex noibus lot δὲ moab:& dei effe filíj ceffauerunt, qd dicit,ppl'us meus: δὲ in tenebro(a fpelunca concepti de inceftís nupttjs fubftiterüt: ppterea ufq hodie fimplicitati filiorü iudzinfultantes,magnificare cupíunt fup terminos ei? poffeffioné fua:de quib? in prouerbijs dicit:iNon tranf feras terminos fempiternos quos pofuerunt patres tui, Ví dchareticosin dialectica fibi δὲ rhetorica δὲ omnit fophif,: matum dogmatibus applaudentes,cótemnere ecclefia ru; fticitatem:& quafi indignam myfteríjs fuis, quz fibi quafi idola confinxerunt defpicere,& habere pro níhílo:& non quzres qua fint opprobria moab& cótumceliz filiorü am mon:ín quibus exprobrauerunt populo dei. lurauit itags dominus per femetipfum dicens: Viuo ego dicit dominus. Etpulchread diftin&tioné mortuorü deorii, qui appellan£ idola, feuiuentem dicit deus ifrael,hoc e(t populi uidentis. deum:qd blafphemates hz gentes.i.moab& filfjammon de quibus fupra diximus:ficut fodoma δὲ gomorra erunt. Vident quidéfibi ín eo ῳ gentiles non funt,exiffe de fodoz mís& gomorrís:fed quia blafphemant populü dei,& con tra ifrael faciunt, in fodomam reputabunt& gomorram: & ita delebunt utille deletz funtante,nullum ín fe haben; tes ucftigiü uiroris δὲ uitae. Nec mirü fi hoc de hareticis in; telligamus qd'reputantur quafi fodoma& gomorra: cum etiam ad ecclefiafticos qui dei no obferuauere mandata,& cgreffi funta preceptis eius;dicat per Efaiam: Auditeuer; bum ἀπί principes fodomorüi:& attédite in legé dii ppf'us gomorrz. Etad prefbyteros cupientes fub figura fufanna ecclefie corrumpere caftítaté, dicat daniel: Hoc eft iudiciüi dei:femé chanaan,& non iuda. Etut fcíatis quotienfcungy fodoma& gomorra δὲ zgyptus nominátur: nó de his dicí jpuincijs,quas oculis cernim?:fed de alíjs fpiritalib? quib? fermo propheticus cóminat: legite in apocalypfi Ioannis. Locus aut in quo diis crucifixus eft;uocat fpiritualiter fo doma& egypt?. Si ergo hierofolyma in qua crucifixus eft diis, uocat fpiritualiter fodoma& xgyptus:quarenóecon; trario zgyptus δὲ fodoma& gomorra,fi opera fecerunt hie; rufalem,& terra iudz,in terram fortis domini tranfferan£e επί δὲ dauid non erat de facerdotibus:nec licebatei co; mederepancs propofitionis:(ed quia per fingula creícebat opera,& perfecutio faul uirtutum illius profectus erat:prov pterea in fuga fua dum nefcit, fubito antiftes efficitur:& ac/ cipitpanes propofitionis:& non uiolat mandatü dei. Hoc . totum — Efa.t.€ Apoc, ἍὍτο. 11:4 Dafius f. ἐς ..»..»......................................-...-ς-ς..-ς...ς....... eria qiu pim fp abl ἀκ ΓΟ mias: visa puri mu ἠ tol posi dizi pian Maii áp Ful μὰ dicia igi prd det quay tanc t: dni atm V υπό Mitqui ding; pon hid τρί μι ἴσῃ m lits li iri Να Urathi m Qui Rui tín Mn ^in Sopboniari£4 m"$e 97 Ma(4 totumdiximusiquia moabutfodoma erit:&filij ammion,— affyrio dici de quo iam praceffericEtextendetmanüfuam— Q2 d^a^ utgomorra. Damafcus quodp quz interpreratur,fangui^— fuperaquilonem,& perdetaffur:& ponet níniueninfoli»—- it V^ nn bibens: aut fanguis facci, erit dereli&a a dei πη)— tudinem.Poftaffyrios enim magisniniuen intelligi; bà? n ricordia, quafi aceruus falis.(3 uía enim princeps eius— bylonem quzciuitas chaldzorum eft. Ω uod autem ait:' S, aComn éft rex Aretha,& Damafceni Paulum occidere cupiunt,^ Onocrotalum δὲ heritium in cardínibus eius,& coruutni ἦν ΓΗ 8 AX per murum in fpor in fuperliminari: foli? 5 vi tadimittitur:nondir—. 3 kh a 4 ἐν γη tudinis effeindícia: 8ξ i Vos REN mundi— jnterfectioladio meo εὐ nerati gladio meo eritis: τα Aid τὴν: Ur nec illud fal uocatur, τς---- aliud Lolitudinis.Et cp ts quodfemperoffertur[5:8ζ extédet manüíuam δὲ extédam fmanü niea ἰεμοχολπίαπειν ἐν fe is in uictimis: μὰ quod fuperaquilonem,& ρου fuper aquilonem:& pet/ OM uel ΡΜ Ἰὰς ánfatuatum eft:& de; NONE intelligi;ueluariarum pu, quo in euangelio fcri»- det aflur:& ponet fpecio/ dam afly rum:& ponam—qoslolucum;que ἰἰ.τ'' Jis Manhs b bitur:Siautéfalinfa, fam ínfolitudinem,& ín— níniueninfolitudinem,&— folentin defertis urbi lim iuatüfuerit inquofaz— 7...- da S OR—. buscommorari.Pra mil lieturéadnihilumeg inuium δὲ quafi defertü.— ínaquofam quafi deferta. hp utilenecqiín terrà neq án fterquilinium: fed Et acubabunt ín medio cíus greges:omnes Ρος Et pafcentur ín medio ei? greges: δὲ omnes beftix fimiliter traftulimusz Coruus in fuperlimi; anf; foras proijciunt illud,: nari: in hebrzo ροπίξ ἮΝ-tabhominibuscon 9entíum:& onocrotalus, terre& chamaleontes& 33 qd cdm lc&tio? i«uletur.Etmoab igi& herítíusinlíminibusei?^ Πο ία prafepib?ei?cu/— nis diuerfitac, uel fic/ tur,&Xammon,& da; Ult "ἢ mafícus: qui[εἰς ad/ .uerfus domini fciétía morabuntur:uox cantan; tísinfeneítra,coruus ín fu babunt:& beítíz dama; bunt ín foueís fuis:& cor; citas, uel gladius, uel coruus accipitur. Vn de& Aquila gladii; ,parauerüt δὲ blafphe; VES SM j ἦν πεν τον alíj ficcitatem interpre m maucrüt populi dei: perliminarí: quoníamat uíinportis cíus:quía cej vj EP: kid& dixerüt in em pv tenuaborobureíus.Hxc— drusaltitudo eíus:hxceft— fione quafi infutans^: ity;rimas contumelias:"Hi Ἢ η eani ή T ruiriz eius férmo pro? "m alert M MEET. eft ciuitas gloriofa ,habi/ ciuitas malís dedita quas DEOS loquit. ας fifa minosfuosinterraec| tans in confidentía:qux^ habítatinfpe:quacdicítín— efciuitas gloriofa ha) lun, elis populumdei| d ebarincordefuo:EÉoo cordefuo: Ego fum& no bitans in confidentia, Yet poffidere, deferta erüit o: qua dicebat incorde vit&deftru&z;&reliqui /— fum ,& extra me noneft— eftpoftmeampliussquo/— fuo:Egofum;& extra—.-. um— 7g ὀέρορυΐο ἀεί, μος οὔ,—aliaampli?:quomodofa/ modo facta eftín folitu;^ menoeftaliaampli*: D bmi: viri ecclefiaftíci in fcri/ 1 bil di(zua δεί. Quomodo facta eft in Li . pturisdominidsery οἶα eft ín defertum cubile| dínem pafcua beftíarum:— de rcabile beni "5 ditieripienteos: τε,"beftiz"omnísquitranfit omnisquitráfit peream,^ Omnis qui trafit per fidui gétís dominice fibilabi fibilabit& bi eam fibilabit; δὲ mo^ poffidebüt eos:& hoc RT eam libllabit,moue/— Jibilabit ὃς ImOUeDIC f03/.— vebicmani fruar. Tu^ εἰς erit pro Wade it manum fuatn. nus fuas. xta hoc auté quod fu^ qua exprobrauerüt 8ζ ος; is pra díximus:autueré magnificati(unt con, Varronis Οκ. in deferta urbe habita tra dominü omnipo: bunt beftíz: aut certe Ην} matt το! D] «tentem. Vide clemétiam,uide mifericordiam domini: con tumelíam patitur,blafphematur,diripiuntur termini eius: & illequid facit Mittit ad reliquias populi fui, dequibus diximus:utfibi blafphemantes díuidat:& in fuam ducat ipoffeffionem, Multo ením ftulto melius eft feruire fapienz «ti;& fatuitatem eius domini fapientia corrigi, ᾧ fuz eum ftulticiz derelinquí. Veniet itaqp dominus omnipotens ,& maníifeftus erit(uper eos:quem nunc nefciunt, quem igno rant: difperdetomnia dogmata,id eft deos eorii,& diuer farum gentium idola:ut pofts fimulachra quz de fuo fibi fenfu compofuerant euería fuerínt,conuertantur gentes ad dominum:& unufquifc ín loco fuo adoret eum quem ne/ Íciebatante. 8 4Γ&»ed« voe etbiopee ínterfectí gladío zc. ludaitotum hoccapitulum δὲ duo fuperiora contra pliili ftím& moab δὲ filios ammon ad aduentü chrifti referunt, quem putant in confumatione mundi effe uenturum: qui extruathierufalem:& populum fuum liberet de manu geri tium qua tenentur:& hoc fonare qd? dicitur: Etadorabüt fub beftiarum figura multarum nationum uarictas indica tur. QLuod fi quifpiam quafierít: quomodo iuxta hiftorià ad tempora nabuchodonofor hac ,pphetia referat: ethio/ píbusetia nuncupatis& affyríjs; quib? medi& perf nihil fecerint. Legat hiftorías& uidebita(Tyrios φαὸφ& zthio/ pes edis fuiffe fubiectos: δὲ cambifes regnum& cyri po? tentiam,& omnia qua deínceps fint fecuta. Hac iudaice dí δα fint. Caterum fi notauerimus iti omnibus fctipturis ethiopes eos appellari, qui penitus in uítia funt demerfi: fcm illud quod in Hieremía legim?: Si mutabit aethiops Hiereay.d pellem fuam: ethiopibus ad meliora conuerfis, fpes erit: nullüg qui uoluerit agere poenitentia, a falute alieni fore; Vnde& prius anima polluta,& delictorü fordibus ínqui/ nata dicit: Nigra íum.Et poftea ín finecanticicanticorü, de Cafir.a eadem iam purgata& lota per poenítentiam fcribit: Ο ua Ibí-8.b eft ifta quz afcendit dealbatae Moyfes quoqp, íd eftlex diii fpiritalts,ethiopi(fam de gétibus duxit uxore:& maría,id Exo.2.d eft(ynagoga iudaorü:& aaron, id eft carnale facerdotiurn: P eum uírí deloco fuo,omnes infula gentiü.Non folumad;^& nóícdim ordinémelchifedech:murmurataduerfus lege, la': tem fuperiores gentes, fed ethiopes quoqp& affvrios&ni— fedfru(tra;Statim enim fynagoga perfuridi£ lepra:& extra n niuen urbem affyriorü co tempore ponendam effeinfolitu^ caftra proiecta,completo tempore,ipfo orante moyfe in σα’ fuse dinem:& cubituras in ea omnes beftías terr: fiueutin he? Όταο fcriptum eft: omnes beítias gentium: ex quo fignifi/ cari putant de cunctis nationibus,quz euerfurz funt nini; uen, Etquíaníniue fpeciofa interpretatur, in prafenti loco Ípeciofam referunt ad babylonem: Ecomne quod fequi: Onocrotalus& heritius in liminib? eius morabunt:& c& tera,babyloni potius conuenire: cuius& in Efaía eadem fo lítudo pradicitur.Et econtrario alíj affirmant,manifefte de ftra reducit.Ethiopia enim manus iam prauenerat deum, Comminatur ία nunc fermo diuinus his quí peccatis inhzrentes,& obliti fordibus delictorü noluntád meliora conuerti:& tenebrofum colorem cluere:& comminatur eis gladium:de quo puto fcribi& in genefi:Statuít cherubim; δέ flammeumi gladium qui uertitur ad cuftodiedam uiam ligni uitz.Etin Efaia:Inducet gladium magnti δὲ fanctum fuper draconetm colubrum tortuofum:& interficiet eum ἐπ dicillaz 3 Ces alioa παν E dieilla.Etdiciteos ueluulnerandos uel interficiendos gla dío:ut timétes poenas imitent niniuen,& agant pocnitétia: δὲ nófuftineat qua diis cóminat.Q. d? quide€ Hiceremiz Hierea$, b. ,pphetía fonat: Loquar inquit fuper genté& fuper regnü:& auferam& difperdam eos:&[| poznitentià zgerínt,& ego pocnitétíam agam de oib? malis qua locu: E ρε$uo Ca. III tus fum ut faceré eis. 9 Etut fis propterea catrix& redépta nunc dim commiína; ΡΝ εἰ athiopibus σα, ciuítafzcolumba uteos ad meliora con nó audiuit uertat:poít paululü in b hocipfo libro de athiopib? infert: Vltra umina athiopize inde fupplices mei filij difperforüi meorü deferent munus mihi:Siue utin Lxx.habetur:de finibus fluuiorüi zthiopize fufcipiam difperfos meos,& offeret hoítias mihi. Pofthac nóloquitur dominus ut fupra, fed propheticus fpiritus de co: Btextendet manü fuam fuper aquiloné,& perdet affur. Hiere.1. c Aquilonem dequo Hieremías fcripfit: Ab aquilone exarde fcent mala fuper omncs habitatores terre. Et de quo Salo; d moncommemorat: Aquilo durus uentus:nomincautem dexter uocatur. Proptereaauté extendit inferente fupplicía deus manum fuam,ut θέ aquilo fentiat poenas:& hi qui in terra eius funt: ad quà iuxta Zacharia pergunt equi nigri: Zad.6,a dequibus dicit:Erant equi nigri, ibantin terrá aquilonis. Etpulchre qui mouerit pedes fuos, δὲ recefferit ab oriente: Ibi,ó, c de quoidem prophetaait: Ecceuir oriens nomé eius:& ad occidenté refpexerit,(tatim pergitad aquilonem qui nó eft dexter,fed nomine dexter uocat.C) d'quidé& corporaliter intelligit:ut quicüg in oriente fteterit, S uerterit e occiden temrefpiciens, ad dexterà habeat aquiloné:qué dextrü uo cant quj flatu illius refríxertit: qui tantii nomine dexter eft: ^ caterü γε δὲ opere potíus in finiftra eft. Poftdj autem exten/ derit mani fuam fuper aquilone diis, perdet etia atfur qui interpretatur sv3ctvoy:qué multi putant dirigente dici:fed falfum eft: suS«vop em coarguens dicit,atqs couincens. Et uoniam diabolus ipfe eft inimicus& ultor:& ipfe peccata fugerit:& poftea in peccatis coarguit peccatores: idcirco εὐθαάυνωμ uocatur. Hunc ego effe reor principe affyriorü qui habitatad aquilone, δὲ metropolim habet níniuen:& dicit in Ffaia:Fortitudine faciam:& fapiétize intellectus auferam terminos gentium:& uires earü depafcar.Porro qd fequi£ deniníue uaftata:Et pafcentur iri ea greges,& omes beftiae terrz, X cameleontes& heritij in prefepib? ei? accubabtit, & beítiz requiefcet in cardinibus eius:& corui in feneftris eius,& cetera: Videtur mihi iuxta íllud intelligi debere, qd? uel ín Iona, uel in Nahum ,ppheta fcriptum eít. Et in Iona quidéniniuen.i.(peciofam, quz ad przdicatione Ionz: id eft columba egerit poenitentíam, ecclefiam interpretati Πα’ mus de gentib? cógregata. In Nahum uero fuper mundo intelligentia téperauim?:& de mundo quidé nó difficile eft interpretari& dicere, ο qri athiopes uulnerati gladio diii fuerint,& extéderit manü fuam fup aquiloné:& perdiderit affyriü príricipé mundi: etía ipfe mundus cü príncipe fuo percati& ad maximá folitudiné redigat:& nulli miferabi; lis fitfed omnes ad ruínà eius fibilent,& moueant manus fuas.De ecclefia auté uidet prima fronte effe blafphemü:cp ca futura fit inuía& deferta,& beftiz habitét in ea:& poftea. eicum infultatione dicat:Hax eft ciuitas malis dedita,quae habitabat in fpe, qua dicebat in corde fuo:Ego fum,& non eft prater meamplius: quó facta eft in folitudinem pafcua beítiarüie Sed qui cófyderauerit illud Apoftolicü,in quo di 2, Tímo, 5. a citur:Iti nouiffimis temporib? inftabunt tépora peífima:& erunthomines fui amatorcs,auarí,arrogátes,fuperbi,blaf; phemií,parentib? nó obedictes,ingrati,fcelefti, fine affectio ne,(ine pace;accufatores,intemperantes crudeles odio ha; bentes bonii,proditores,temeraríj,inflati,uoluptatii ama/ tores magis dj dei:habétes forma pietatis, uirtute auté ei? Matth.24. 5 denegates.Necnó& hoc qd? in euagelio fcriptü cft: qp mul tiplicata iniquitate,refrigefcat charitas multorü:intantü ut in illo tépore cóplea£: Verütamée ueniés filiPhominis putas inueniet fidem fup terrà€ non mirabi£ de extrema ecclefiae £ommen.lbieronymi uaftitate: qp regnante antichrifto redigeda fitin folitudinie, δὲ tradenda beítijs:& paffura quactiq; nunc,ppheta defcri bit.Si em deus ,ppter infidelitate ramis naturalib? non pe percit:fed fregit eos:& pofuit lumina in defertüi:& fontes. ἡ aquarii in fitím: terrà fructifera in falfuginé ,ppter malicia habitatorü eius: Cur ; non econtrarío eos de Illuftrís Ca. III quib? dixerat: Pofuít & redempta ciui defertum ín paludes «columba nó aquarti,& terram fine tas:columDa DO— ααμαίη fontes aqua/ audíuit rum:& habitare fecit ibi efurientes,& cete; τα: δὲ ds inferuit deoleaftro in radicebonz oliuz, fi imme; mores biificij recefferínt a códitore fuo: δὲ adorauerintaffy riii,cuertat δὲ ad eadé fitim reducat in d pri?fuerateQ. d'cii generalr in aduétu antichrifti(iue in fine mdi poffit intelli gí:tfi Qtídiein his q fimulantfe e(Te de eccfía dei,& operib? negant:auditorefcpleois funt& non factores;accipi pot: q fruítra fpeciofos fe cffe iactent,cti habitent in εἰς greges,ui; tiorü.f. multitudo δὲ bruta aialia corpi feruientia:& οὖς be (1155 terze, qua corda eorüi comediit:& cameleontes qui nó habétunü coloré:fed diuerfis peccatis,nunc auaricia,nunc luxuria,nunc crudelitate,nunc libidine, nunc trifticia, nüic exultatióe p mométa mutant. Et heritíj in prafepib? eoríi, animal fpinofum δὲ plenum fentib?:& uulnerás quicquid cótigerit, Sed δὲ beítiz cubabunt in foraminib?.i.in cordi bus eorti:€ corui immiidzaues in portis eorii, uel in ore, uel inauribus,dautloquant femp,aut audiant mala.Poft quz infert δὲ dicit: ideo ecclefiam hac paffura fore uel effe perpeffam, g in fuperbiàfe eleuauerit:& qfi cedrus fuii ca; cumé erexerit,malis opib?dedita:& nihilomín? futurà(ibi beatitudine repromittés: δὲ ín corde fuo cateros defpiciés: nec putans qued effe prater fe,& dicens:Ego fum& nó eft alia preter meultra:quo ergo facta eft ín folítudine paícua beftiarü« Vbi em prius habitabat pater& fili?& Πρ εἴς, & angeli ei? minifterijs prafidebàt, tunc habitabüt beftiz: de quib?& ppheta cóplorat dicés:Ne tradas beftijs anim cófitentétibi.Ois q trafibit p eà,fibilabit& mouebit man? fuas. Q dfi deangelis intellexerim?, ita interpretabimurz εἴ tráfierint p ed angeli, nó máferintin ea ut prius facere cófueuerat:ftupebüt δὲ mirabunt:& nó eà fulciét,& fuften tabunt ruenté manu fua:fed leuabunt man? δὲ pertrafient, Velcertecü fibilo attollent man?:& jfi plangétes in more lugentiti cócrepabit.Si auté hoc de diabolo& angelis eitis uoluerim? accipere:qui uineam Qgpqua de egypto tranfla ta fuerat, uaftauerüit: Dicem? p anima de d chriftus receffe rit:& quz prius téplum dei fuerat, X eíTe defiuit:tranfire fer pente& fibilare in ea:& uenena fuz malicize euomere:& nó folü hoc facere,fed opera ἧς fua qua 7eozrixGiomanus uo» cant mouere. Acne putes quia colubrii noiauimus:uiolen ter nos mar? colubrí p opere intelligere: accipe teftimoniii H Td falomonis:Mors& uita in manib? lingua. Hac dixim? ut Pro,$, d potuim? interpretation allegorica feruientes. Si quis auté magis uerifimilia& habétia ratione ᾧ a nobis funt diferta repererit,illius magislectorauctoritate ducat. Ca. III ΓΞ pzonocatrít τῷ, Multi putant propter confe, quentíà fermonis dici aduerfum niniuen, de qua fupra: Etperdet afTyriii,& ponet niniuen in folitudiné. Sed nund fcriptura níniucn co» [ανά anam ΕΠ: | πα | aman πεί , ἔπι, ΕΠ f dni! ΠΟ qund. ΙΑ ἐμαὶ atii today tis qt lS conma Pf fim Unt iri Wttttam RU tui Ria tele Mi ην lumba uocaret:licet in Hieremía,a facie gladij columba de Híere*$8 γη nabuchodonofor dicti putét. Sed fciendü qp alij εοδιτατίο afferát p columba ibi poffe intelligi 8&d'a.i.graciasut fit fenfus:a faciegladij Iona.i.a facie gladij gracie; Iona eif tà N columbà ᾧ graxià fignificat: ἢ& ufq; hodie graci ones, δὲ mareappellat Ionium: Etapud hebraos permaneteorü uetus uocabulü.Sed& principes rhomani apud barbaras nationes antiquum uocabulum retinentes, cafares appel, lantur.Omnis itaq cótra hierufalem fermo eft: Vae ciuitas quondam columba, femper peccans,& captiuitatibus tra dita,&rurfum redempta a domino. Vz ciuitas prouoca/ trix:quod fignificantius hebraice dici ΤΙΝ jid eft rapa; πικραίνουσα:αἲ poffum? dicere deum amarii faciés.í, tuo uitio (η πα ndn, y NT. s dada e NC li η Y ] ( M "i | n i A ; Hiete2s.e jn S5opboníart.. uitio, dufcé ditm atcp clment£ uertés in amarítudiné:utq mifereri uult,punire cogatur.. Nó audiuit praceptü dníi& correptá rioluit fufcipere difciplinam:nec praemétib? malis aliqii eft confifa in drio deo fuo: nec ambulauit poft το ci?:nec dicente eo: Ego dominus appropinquans& nó de X3. III quia noluitappropinquaread drim deli furi: utmereret ue niam pctórü. Fruftra ei quis uocé diii dei(ui audire fe di/ cit,& cófidere ín ἀπο, quando operibus fidem deftruit:& magís mammona iungitur d drio deo fuo:& duplici cor/ deacceditad eum:& duob? dominis,(zculo& deo milita lóge, ipfa eiappropin/ quare uoluit. Deícri/ buntur quoq princi pes cius: iudices, X prophetz,& facerdo; tes: uti ciuitate popu/ lum,& in hís quz di; xinominibus dignita tum,príncípes accipia mus.Principes igitur eius quafi leones fem ' per uerfabant in prz/ dis,& ad effundendü fanguinem fubiecto/ rum: Iudices eius ra; paces, nó dímittentes alíjs quod poffint ra/ pere;Prophete ei? in^ fanientes fiue ftupen tes: quod hebraice di citur ΙΩΒ:& Aqui fa traftulit ἔνθουσια ο "pistor Joquebant qua; fiexoredüi:€ omnia. contra domínum prz dicabant Sacerdotes ínloco fanctuaríj com mifere facrilegium:& cum eontra legem fa/ cerét,ex lege uictimas offerebant. Propterea quía illa egerunt iniu fte, domin? iuftus nó faciet iniquitatem:fed reftituet urbi peffimae qua meret, Mane ma nc.imanifefte& abíqp aliquaambiguitate fa cict de ea iudiciti: nec erit pab eo poffit ab/ fcodi.Et hoc faciet do minus ut correpta ci/ uitas conuertatur ad melíus. Sed iniquus áfrael nó cognouit có/ fufionem fuam:nec in tellexit idcirco fibi il fatas plagas, ut agcret poenitentiam, Vindi/ HEB. Πο audiuit uo/ cem,& nó fufcepit difcipli nam:ín domino non eft confifa:ad dominü fuum nó appropinquauit. Prin cipes ei? ín medio ei? qua/ fi leones rugiétes: iudices . cius lupi uefperz, non re; línquebant ín mane. Pro; phetz eíus uefaní,uíri ínfi deles: facerdotes eíus pol/ luerunt fanctutm: íniufte &gcrüt cotra lecé:Dfis íu/ ftus ín medío ci? nó faciet iniquitaté.Mane mane íu dícíü fuü dabit in luce:&€ non abfcondetur: nefciuit autem iníquus cófufioné: - dífperdídi gentes δὲ difli; pati funt aneulí earü: de/ fertas feci uías eorü, co nó eft qui tráfeat: defola; tz funtciuítates eorü non remanente uiro, neqg ullo habitatore.Dixi;attamen timebis me:fufcipies difci; plína:& non peribit habi; taculü ei? ppter omnía ín quib? uifitauí e. Verütri diluculo fargétes cortupe/ runt oés cogitatioes fuas. Quapropter SEP. audiuit uocem: non. fufcepit difciplina: ín do/ míno non eft confifa:&. ad diim fuum non appro pinquauít Principes eius ín ca ueluti rucientes leo; nes: iudices eius ficut lupi ᾿ arabiz,no dimíttebant ín mane:prophetz eíus por tantes fpiritutm: uírí con; temptores: facerdotes ci? pollüunt fancta δὲ impíe agunt ín legem: dotmínus auté íuftus ín medio cíus: δέ non fadet íniquítatem, Mane mane íudícià:{πῇ dabit ín lucer& n6 eft ab; fcondítus:& nefcitiniqui/ tatem ín exactione:necín fempíternum íníuftíciam: detraxi fuperbos:diffipa tí funt angulí eorum:de; ftruxi uías eorum:ut peni tus non tranfeant:defece; funtcíuitates eorumreo qp nullus fubfifteret neq; ha bitaret.Díxi;ueruntamen timebítís me δὲ füfcipietís difciplína:& non peribítis de oculís eíus ín omíb? ín quib? ultus fum fup eam. Prapararé re poffe fe crédit. Hui? principes ficut leones rugíétes. Noambigi/ mus de rugitu leonii δέ difcurfu: qi uideri/ mus principes ei? ita in fubiectos populos detonare:€ uoce εν) ranníca ràbidifcs cori uitíjs plebem conteré re:utnon paftorem in erege, fed leoné inter ouiculas putes frendé re. Iudices Qgqper? dfi lupiarabiz, occiden/ tes uefperz;& nil relin quétes i mane:nó afpi cientes ad ortii folis: fzd morantes femp in tenebris:& poffeffiuri culas ecclíae,& ea qua in dei donaría confe; runtur,uertétes in 111} crum fuum:utnó ha; beatit pauperes quod mane comedat: q qfi in nocte,& nullo uidé teomnía populant;& cüluporti more cun/ €ta diripiat:ne paruo quide cibos indigéti/ bus derelinquiit.Pro? phet& etíam,id eft ma giftri qui fe putant do cere populos,& de fcri pturis fermocionari: πνευματοφόροι, id eft portantes(piritüi, fiue fpirítuales:& hoctipo ν κῶς legendum, fünt uiri contemptofes:no enim docere, fed face ré in ecclefia conuenit non factis uerba de; ftruere. Caeterum τὰ cum alium doceas:& ipfe nó facias, nó tari doctor dj contemptor uocanduis es: de quo ;€auíte(inquit)poftca degétib?,& deftruxi impería eorü: ut qui p plagas me nó fenferas, falté p beneficia cognofceres, Velcerte fic intelligedü: Difperdidi oes ciuitates tuas o iu^ da:& οὖς fubiectos tibi pagos δὲ trib?,& diuerfa confinia: & tanta homínii uaftitas fuít: ut non effet qui habitaret iri urbibus tuis:& poftdáj hocfeci, mift prophetas meos con^ fureens diluculo:& ad poenitentíam prouocans, dixiqp: Feci quidé tibi hac o hierufalem: fed feci ut tíimeres me, δὲ fufciperes difciplina:& nó períret habitaculum tuü,hoc eft téplum, ppter omnia fcelera qua gefferas. At ecótrarío ha; bitatores hierufalé, me eos ad poenitentia prouocate:quafi deinduftria δὲ ex cótentione diluculo furrexerüt: ut feftina tione qua ad me redire debuerant,complerent omnes cogi; tationes fuas:& opere demonftrarent, quod mente conce; perant. Hoc iuxta hebraicü. 4Γ Ceteri 3lluftríe et redein; pta cíuítae chrifti fanguine,iuxta fuperiora perfpicue eccle/ fia intelligit: qua δέ uocatur columba, propter fimplicitate multitadinis ín ea credentiü.. Hac no audíuit πος domi; nineg(ufcipere uoluit difciptinainec cofifa eft in domino: & in Habacuc fcribit: Videte cótemptores& refpicite X ad miramíni mirabilia,& difperdimini.Sacerdotes quoq: qui euchariftiz feruiüt:& fanguine diii ppfis ei? diuidunt, im, ἡ pie aguntin lege chrifti:putantes εὐχαρισίαμ imprecatis fa cere uerba;non uitam:& neceffariam eíTe tantum foknnem orationem,& non facerdotum merita: de quibus dícitur: Et facerdos in quo fuerit macula,non accedet offerre obla/ tiones domino. Cum hac faciant principes; iudices, pro7 phetz,facerdotes híerufalem: nihilominus clamens& iu/ ftus eft dominus. Clemens, in eo qp a fua ecclefia non re; cedit. Iuftus, in eo gp redditunicuiqy quod meretur. Poftqs enim aduenerít mane,& nox huius fzculi pertranfierit:da; bit in luceiudicium fuum:& nonabfcondetur uel ipfeuel iudicium eius. Eccum coeperit a fingulis exigere pecunia quam εἰς cómiferat,nó erit iníuftus:necfaciet ín perpetui valere iniufticia:fed fuperbos principes qub? rcfiftit detis; detrahet de cathedris fuis,& deculmíne quod teriebant:& diffipabunt anguli eorü.i.prauc uolütates,& a recto itine/ re declinantes;in quib? femp δὲ pharifzi orare cofueuerat; angulari $o. 99 C Abacrb 4 13 2 angulari lapide cótepto. Puto autt φ& fuperbis profit de; trahi cos dearrogantia fua:& diffipari angiportus& angu: los eorii,ut poftea recto itinere gradiant, Deniqp fequit:Et defertas faciam uias eorü,eo qp nó fit qui pertranfeat:fcd'm illud qd in prio pfalmo fcriptü eft: Et iter impiorti peribit. Necnó& in Ofee ubi de hierufalé dici£ for; ἃ: Ofte. 2.b nicante: Ecceegoclau.? HEB.Quápropter expe/ damuiaseiPfpiniss€(έξη me dicit domin?: in obftruà itinera eius:& die refurrectionis mex in futurum:quia iudidü meii ut congregem gen tes& collicam reona ut ndam femità fuam nó inue; niet:& perfequet ama tores fuos:€& non ap; prehédeteos:& quz ret cos, X nó inueniet; & dicet: Vadà θέ reuer tar ad uirüi meii prio rcm: qi bene mihi erat tanc magis d nunc. Aiaduerte Φ nificlaufzfuiffent uiz,& ob(epta itinera:& nifi deftruxiffet diis uías ei?,nund dicere potuiffet aia fornicans: Vadà€ ceuertar ad uir meti priore. Diffipan£ ero itinera fuper; borüi€ anguli corii, neambulent in fuperbia& in ρταυίεα” te:S urbes eorii que male zdificata fuerat in arrogantía& fuperbia, deftruuni: ne fubfiftant& habeant habitatores pelfimos. Acne quis putet nos uim facere fcripturz, difcat ex cófequétib?: Hac auté(inquit)feci ut dicere eis: Ecce de; ftructa funt itínera malíciz: de cetero timete me,& difcite difciplina:ne& difciplina mea pereat, fructü in uobis con; uerfionis nó inueniés:& οἵα ἱγγίτα fint,p qua uos uolui cor ripere:& ille uobis fermo q in Hieremia fcriptus eft, poffit Ἡ]ετε, 2. aptari:Sine caufa percuffi filios ueftros, difciplina nó rece/ Ephe4. g Hebre, το, e s.Reg,sa piftis.Vel certetimete me δὲ recipite difciplina,ut nó percat oia de cófpectu hierufalé: nec penit? ad folitudiné deduca£ fuper his malis, in quibus cóminatus fum ei.Nec moueat aliquem( ut fzpe iam dixi) qp hzc aduerfum cceliam dicta interpreter, cü fciat hierufalem in(cripturis fanctis femper typti habere ecclefia:de qua qui peccauerit,uel in babylone abducit:uel fi fponte E qua qui eee híericho alatro nibus uulnerat.C) uz eft ei íta illuftris ut ecclefia, quz in toto orbe fundata eít:ita redépta chrifti fanguine,& colum ba ppter gratia fpüffancti, ut ecclefia de gétib? cgregata? in d plurimi qui fe dicunt in chriftü credere, nec audierunt uoce eius:nec receperüt difciplina: nec iuxta eii effe uolue; cunt.C» aute dicit:Principes ei? in ea ficut leones rugiétes: fcio offenfurti me effe plurimos, qd? fup epifcopis& prefby teris hac interpreter:cüi δὲ prefbyteri mali qui fufanna uio; lare cupierüt,czteros prefbyteros q bri uixerínt,no codem nent. Et mali principes ds defcribit fermo,pphetic?,nó fint bonis príncipib? cótumeliz.Stulto em flagellato infipiens fapíétior erit:fi aute infipiens fapiétior fit, cto magis illeq fapíés eftcSed iudices ei* ac principes capiétes munera, uen dentefqp iuftíciam,none recte appellant lupi arabiz uel ue fpertini,(icut Symmachus tranftulite Non em meren£ lupi dici beniamín:qui manerapiunt,& ad uefpera dant efcam: fed lupi uefpertini qui noctib? comedüt,& in manenihil re linquunt.» auté fequit: Propheta eius πνευμματοφόροι.ἱ. Forres fpii,uiri cótéptores, nullii moueat qp fup doctori us interpretates cofdé&,pphetas dicam?& có téptores:ci δὲ Apfus pracipiat: Nolite cótri(tare fpiritüfanctü dei in q fignati eftisin die redéptionis. Et Dauid loquit in quinq Εν pfalmo: Spiritüfanctii tuii ne auferas a me, Nifi er püffanctus cótriftatus fugere cofueuiffet pri? hof; píciü: δὲ dimittere habitaculü futi, nund$& Paulus pracepiffet qd fupra dixi, Et dauid poft adulteriü formidaretne perderet qd acceperat:de Q& ad hebraos fcribi: Ο uanto arbitra; mini deteriora mereri fupplícía eum qui ΔΙ dei cóculcaue rit:& fanguíné teftaméti immundü duxerit: in d fanctifica tus εἰς, δὲ fpiritui grati cótumelia feceriteSed& in tertio re gnorü libro fcripti eft: hominédei, haud dubiüi quin pro; phetà,qui ad altare deftructü Ροζ dixerat in famaria: Al tare altare hac dicit dris:Ecce filius nafce£ dauid,& caetera: qa cótépferit uerba diii,& comederit apud pfeudoprophe: tam:Sic eif locü iftum exponés Iofephus interpretatus eft, £ommen.bicronymi interfe&ü effealeone. Etne putaret cafus& noniudicium diii:& pfeudopropheta q eii deceperathoc futur effe pra; dixit:& ipfe leo cótéptoré punies, afin referuauít.Nó ergo mirü fi doctores qui fanctofpiritu pleni fuerat, poffint fieri cótemptores: cii apud negligetes& nó ori cuftodia cófer, uantes cor fuum: hác ^ f di ipfa caufa frequéter fo SEP. Praparare,con ΗΤΡΕ ΟΙ— fearfuperbizlin drim luculo: dífperierüt omesra/^&cótéptus exiftere, φ ;-. cta habeant íciétià dei:& cemt coru; p pterea expe nouerint multà boni/ me dicit dnsin dierefurre/— tat εἰ: qua sbfcedi d;. ει- timetibus fe:X cótem ctionis tex in teftimonid: nant diuitías bonita; quía ας meüincongre/ το εἰν, thefauricanteg fibi iraín dieire& rez ationes 8 uclationis.Sacerdotef quoq qui dant baptifmik& ad euchariftia ἀπ imprecan aduentü:faciütoleti chrifmatis:man? imponüt:cathecumí nos eruditit:leuitas& alios cóftituüt facerdotes: nó tà in; dignent nobis hac exponétib?& ,pphetis uaticinatib?: di dim deprecen£:& ftudiofe agant ne de facerdotib?q uiolàt fctà drii effe mereant.Nó em dignitas& noia dignitatü fed op?dignitatis:X principes,& iudices, pphetas, facerdo tes faluarecófueuit. Qui epifcopatü inqt defyderat, bonii op? defyderat: Videte qd dixerit:bonü op?defyderat,nó di gnitate.Si αὐτὸ defpecto opere fola afpexerít dignitate, cito corruit turrís in filoa:& excelfa cedri fulmie feriunt;& ere/ cta ceruix frangit:& cygn? extéto collo& in fublime fe ten; dens,inter imüdas uolucres cóputat.Porro qd expofuim* iuxta hebraicü:uerütri diluculo furgétes corrupertit oes co gitationes fuas:pro quo in Lxx.fcribi£:praparare,cófurge diluculo, diffipata eft ots frondofitas eorüi: qa multüi ab he braico difcrepat δὲ magis uide£ iuxta Lxx. cii pofteriorib? cócordare, in fequétib? exponem?. a€«[£uapzopter erpe cta ine«C, Haec iuda interpretan£ in aduentu chrifti,quem fperant uéturü effe:& dicüt uniuerfis gétib? cógregatis:& eifufo fup eas furore diii,in igne geli eius terra deuoranda. Et ficut afi edificationé turris fuit, qfi unalingua οὓς ppfi loquebant:ita cóuerfis omnib? ad cultüi ueri dei locuturos hebraice:& totii orbe diio feruiturü.Nosauté qui nó fequi mur occidente litera, fed fpiritu uiuificante,nec iudaicas fa bulas:audiamus a diio:praparare, cofurge diluculo:diffi pati funt ος racemi eorü:€ prayparati dicim?: Paratü cor Ὁ,$6,b' meü deus,paratiü cor meü. Audimufq in prouerbfjs impe; ratum:Prapara in egreffu opera tua.Et illud qd? in leuitico Pro, 24.d* facrate dicitur:ubi feptimo menfe decima die menfis offert Leuiu6.b aaron ,p pplo hircü erniffariü, atcp uiuenté:& pones man? fup caput eius: imprecat ei cuncta pctà ppfi ífrael:tradetqy eum in manus hois przparati,& mittetin eremü:intelligi/ mus ín nobis:& preparantes nos ueri ímperio facerdotis, tollam? mali de medio ecclefiz. Cunq haec fecerim?, nox praterít, appropinquat dies:& quafi in die honefte ambu lantes dicim?:D'eus deus meus ad teluceuigilo.Statimqy δὲ uidebo.Ni(i em preparati fuerím?, nó nobts oriet fol iu fticize. Ortoauté folc οὖς racemí deuinea fodomorü diffi pant& pereüitzut nó folü grandes botri, fed ctia qd? paruit effe uidebat in nobis,chrifti lucerna radíate difpereat.Et,p his omib? mercedé nobis pollices deus ait: Expecta mein die refurrectióis mez ín teftimoniti: Poft uitia em atqp pétá deus refurget in nobis, Et iuxta quod ín alio Joco pracipit: Eftote mihi teftes,G& ego teftis dicit ἀπ deus: puer quet Ea, 45.b ἡ elegi,teftis eft nobis,pater cü filio& fpiritufancto: utinore Deu.17.a duoriü ucl tríü teftii(tet omne uerbi. Etmagis mihi υἱάεξ fic ftare fentétía:& fub his trib? teftib? ucritas cófirmari hi per litera.Duo ein fuerunt teftes contra Sufanna:& contra αβγά 1. Τίαιον 4 ΄ inferim?: Mane exaudies orationé meà: maneaffiftam tibi Ib Qi TU ini) νΙ qu n lc εἰ mon pid P: pali s ΠΩ pol niit galt qid με] ΟΙ | nada * ἡνὰ T qunm Inr los Gif tes Κη Ivi Mit » u ipfum diim faluatoré:& ti nó ftetit uerbü in orecori.Con Matthaé f."tuy, tra naboth quoq: pene tota cíuítas dixit teftimonium:con, 7.68.2} Ὁ fenfufqp teftiüi peffimorü non firmitate habuit ueritatis,fed fcelerís cóiurationc.Q. uia iudiciü(ait) meii ín congregatio nes gentiü:ut fufcipia reges in loco uidelicet fuppliciorum fuoru:ut funda fup eos irá mea, omne iram furoris mei. QLui minor ain Sopboniam E A Quiminoreftcto meretur ueniam:& mifcricordize proxi £3. 1Π$o. 99 ifrael,o fynagoga quondá filia quà in toto orbe diíperfi Ji, C api. potenter torméta patientur. Vnde m&api,é, b Inus eft Potentes autép ὅτα patientur. V, fi autem,id cítprincipes dogmatü peruerforü adducunturin— ideft qfi gentíü crediderit multitudo:ctiàtu non penitus Ἢ ραπαπι, τ effundatur fuper eos omnis ira furoris απ. Et cófunderis fup cüctis errorib?tuis:qbus prauaricata es irt hl hocnó crudelitate fit me eligédo,barrabbà : aliqua, ut arbitrantur:"αν& dei filii erucifieen» à ΝΑ cilio índienationem meáto£m^ fufcipiam teges: ut cffun; diotuif Kcribas& facer Ν medicantis. Sequitur—., NOM z SUE αν ἘΠῚ ον γη» otel δὲ pharif:eof ma d t ein: In igne enim zeli tram furoris fiet"if ine dáfup cos πὰ mea acm: gnilods fupbiz tua: T mei cófumetur omis enim zcli mei deuorabi; irá furorís mei: qa 11 ene SEC te in móte : Peadiudidü congr, furomnistena;Quíatüc zelimei cofumer orfister MISERE TMigi s sans®ib'adlup, reddam populis labíum^ ra:ga tuncconuertam fup pulipsuperz homies ; licium: ut effüdatur SORS z. ned: T illiteratos ,& pifcato i s: m€os ira:€ non ex electum: ut ifidocent oes P opulos lineuá in gene res,q fperabunt in no i partefedtot/&iraac nomen domini:&feruíát— ratíon&eius:ut ínuocent— 24 dii. Reliqac ΠΥ: ή furore ἀνα 5 eihumerouno.Vltráflu/ o&snomen düi, ut feruiát τῷ de 3 sop E mat, in ς; ον ue: PT:: Υ" quidterrenumeft,qc,— fnina&thíopia: inde fup; ei fub iugo uno. De finib? ge cü:nó pontifices& 1 quidadopatema:id— plices mei filia dífperforaà— fluminum athíopiz fufci—optimateffed reliquiae " eft carnis pertínet:oes Maps 24, nequadfaciétiniqui^ ^ cius uepres& fpinofa fneorum deferent munus píadifpfos meos: afferét 35 loquen mit si fra waRans,edi— míhi.Indieillonóconfun—"uictimas mihí:In die illa daciüin chri ucrita ΜΗ i uorabitincendiü,;;;-:: ti credentes:nec inue; i Ettunccóuertamíup— detis fuper cunctis adin/— non cofunderis ex oibus NASA Άσμα , popules linguam in mentionibus τας, quibus^ adinuétionibustuisqbus^ doloía: Memesé| ot i emationem πᾶς—;: SEN»": ze, omnemendacium de Iob,8, d m aine fiut puaricata es in ine: quia Itnpte agifti 1n πες ἕης diabolo eft: nia ipfi Hd pofitoadantiquiicó»— tuncauferá de medio tuí— auferamate detractioné pant, dicent: Do 5.22.2 δι feífionis domini elo πο σα A, a4 míinuspafcit me, δὲ ni " quiii reuertatur:€ in magniloqs fupbía:" X cótumelia: tua ultra DO hilmini deerit:ín loco 4. Phiip.i.b nomineicfüomnege/ fion adijcies exaltari am/ adijdes ut maenificeris fa pafcuz ibi me colloca ; no Αρα codeft^ pli9ín mote fan&to meo; permontéfanctü med:St WbBrpaquárefedtio ᾿ ferreftrin& infernorü,: Rm:;: νε nis educauit mezaitan "&oislinguaconfiteat δὲ derelínquá i medio tui relínquá inte ppm ΓΔ meá cóuertit:& non 7 dümidum inel bobulumpauperé& zoe(πειῦ δὲ humile:& reuere den ' ΕἸ patris. Abiecti: s: ἡ CIS& Eum num:& fperabunt in no/ buntur nomen domíni:- cutorum füperbíam.. i: quehabebamus pla mine diii, Reliquize ifrael:qfuerínt relíigui de ífrael:^ Hocdeprimo adusta qi pidib?& luto:qbus er nó facict ONE.& non Chriftiintelle&umfit: 3] foris noftri fuperbia qd iudai fibi in fine; ij extruebam?cótrado;: E: mittunt:& fperant fe Wi mini recipiamus lingua qua ante perdidimus,& fimus habitaturos in hierufalé:& in more pecorü corporalib?do» ν Mathn.d fübiugochrifti dicétis:Iugum πποῦ{μας eft,& onus meii nis iuda opibufq cóplédos:& pafcédos herbis uiridibus: sup leue eft.Notandü aüt qd in eoloco,ubi nos interpretati fu^'& deletis cunctis gentibus fibicp fubiectis:nullü poffe refi, K/ δ* us:reddam populis labium clectü:Pro electo Lxx.dixe;'dere qui eos exterreat. Nos atit accipiétes ex hac fabula ος’ μ! ΤΗπΕξις γενεὰν αυτής 1ά eft in generationem οἴτισ-πε fubau cafionéuerz hiftoriz:dicemus oém nigredine anime,& te η«diatur terra Et hínc error exortus eft: qd uerbü hebraicü— trig colorg:ac draconis uenenii, quo tinctifueramus uitijs ἰ io electi: Symmachus mii ccatis:reddito nobis labio electo,fíue müdo& can; e. Tm^i3,qd' Aquila& Theodotío ele y atq» pecca Ι NE- dum interpretatus eft: Lxx.legerunt ΤΥ ΔΛ 2: Ἢ literam^ dido: ut interpretatus cft Symmachus: dedique nos n xiftimátes, ppter eleméti nimíam fimilitudint,qd' paruo— inftuminibus athiopiz puerfog: dogmatü maglliros,qui y"pice diftinguitur. Nec nóubinos tranftulimus:In diere,| busante irrigabamur:& ei difperfis quonda ifr acl chriíto d: Yurre&ionis mez in futurü:& omnes interpretatifunt,tefti— munera Ον e Ih qua nobischn δι n m mu s s monium;Hebraus quí me ín fcripturis inftituit:afferebat^ ritexortum:dicct a ing TINO LIN CE ii Avin pr ie to ὅτι í ü offibus tuis adinuentionibus,cogitationibus uidelicet pef ; ερ στι i et m em τὰ δέρας fimis,quibus impie agebamus cótra drim:& tolletur υπ; ή intelligi dj in teftimonrü:"gd fibi p iras ocv'uerfa fuperbia;& contumelia per quà erigebamur cótra do δὲ ἔτιδὲ μαρ]ύριομ 1.& futuri,& teftimoniü intelligi.Poffu mínti:& cótra monté fanctü eius, domíni noftri& falua, “ mus hunclocii;& de prímo chrifti aduentu exponere qf—(oer pro fuperbis uanifqp nominibus,relinquet in no i 9mni errore(üblato, dzmonibufqg calcatis:& terrenisopez— pi ppfs manfuetus& humilís:ut nihil arrogans,nihil tu^ 4 Pain ribusdeftructisapoftoli uniuer(is linguis locuti fit: et ue mens,nihil qd? deo difpliceat cogitemus.Simulcy confyde s teríerrorefublato,unü cófeffionis redditii eft labii. Sed& ra qd'in die iudicij,& in cofumatione mundi tollantur uni ui Fcges qui deftruunt δὲ diuino confumunt ardore, perueío ον ería nomina dignitatü:& unus populus remaneat,& grex i Wüdogmatiprincipes fentiédifunt. 4{Για flumína— paftore bonoq fit máfüctus δὲ humilis. Tüc ctíà popu "£tblopíe τῷ, ΟΠ reddiderit diis credentiü plis labiü electi: lus ifrael plenitudíne genti fubintráte: quía coclufit deus n& inuocauerínt omnes nomz dri δέ portaueríntíugüieius: πες ΠΙΒ peccato, ut omnibus miferea£:timebunt nom& τ δε 1ο, a fücetiultra lumina athiopiz: undeuenitreginafabaau;— 4- Εν reliquiz ifrael no facientultra iniquitatéper quà do ( ji yi m Ἷ | | ἷ | ἷ gentes X gentium multitudo cógregatur ad iudiciti: reges 08.67, g dlirefapi&tia Salomonis deferét uictimas diio: Et απορία ereueniet manus cius deo:Verogp legifero q decé plagis p^ Ἐχοιζ ὁ&ulfit zoyptiü,nubet«τορι, inuidéte fynagoga πεῦγαο» ΕΠΟ. d'autait iuxta hebraicum:Inde fupplices mei filia di épaforümeord dcfarent munus mihi, huiufcemodi eft:O cet inuideas, licet aemulatione crucierís:tamen de απορία mihi uictimz deferent:id eft de gentilíii populo. In die illa, minii negauerüt:nec loquent uana, íneptas fibi fabulas p; mittentes:nec inueniet in ore cop: lingua mendacíjchrifto per eos q ueritas eft loquéte. Tüc eim pafcené& ipfrinuno 'grege& accubabiüit in ecclefia;& ueri nabuchodomofor im7 9 petus non £ommen.lDicronymi| E petusnontimebunt.Hacuidentes& legentes tanta myfte Ro. d Pia. clamemus ο Apoftolo atqj dicamus:O profundi diui tiarum fapientia δὲ(cientie dei, cj inícrutabilia funt iudi/ cía tua,& inueftigabiles uia tuae. Q. d? qdé& propheta fen; tiens δὲ fecum uoluens,de ἀεί iudicijs fufpicatur. In nocte qui funt reliqui de ifrael:& n6 erit ql exterreat cos:Spüffan/^ G étus degenerali mundi confumatione praedicans loquié;. Gaude filia(ion,pradica filia hierufalem,latare δὲ delecta/"EN τε de toto corde tuo filia hierufalem.Ots quippe ecclefiafti caanima:quzin fpecula conítitura eft δὲ contemplatur pa cum corde meo exer; cebar δὲ fcopebam fpi ritum meum& dice; T3.76. b bam:Nüquid ín(ἐπὶ, piternüi abíjciet deus: autnon addet ut mife reatur ultra:aut contt/ nebit in ira fua miferi cordías fuase& dixi: nunc copi:hzc eft im mutatio dextera excel fi. Et et fenfus: Hoc qd putabam dominü in ternum relinque: re peccatores, mife; ricordias fuas ira fuc/ cedente cohibereiintel lexi idcirco factum, ut immutatione dex tera fuz, qua excelfi e(t dextera, uniuerfa mutaret:& miferere£ his quos δῇ piecerat. Etnosigit& reliquize Matth, 12, c ifrael cientes qd? red/ dituri(umus ratione Ε Pe omni ociofo uer; bo: qd difperdet do minus uniuería labia mendacia:non loqua Eccs.1,2 Iur uanitatem: Vani tas quippeuanitatum & omnia uanitas. Et 3.58, b uniuerfa uanitas ois homo uiués. Nec ore noftro mendaciii pro feramus: fed accepta HEP. non fadentíníqui/ taténeg; loquent méda; cium:& non inuenietur ír ore eorum lingua dolofa: quoníá ipfi pafcen£ δὲ ac/ cubabunt:& non εἰς qui 4 exterreat. Láuda filia fio: iubila IfrElxtare δὲ exulta inomnicorde filia híeru/ falem. Abftulit dominus iudicum tuum: auertit ínímicos tuos: rex ifrael dris in medío tuí, nó time bís malum ultra.In die illa dicetur hierufalem:no lí tímerefion: non[οί uátur manus tux:Dnns de us tuus in medio tui for/ tís ipfe faluabit:eaudebit fuper te ín laticia:filebít ín dilectione tua: exultabit fupteinlaude.Nugasque alege recefferunt congre; gabo quía exte erant: ut cem:latatur δὲ gaudet id εν iniqtates a fe οἴἷε[δν- ng SEP.&non facient iniq/' latas:& redemptas ab: popu taté,& noloquétur uana,. coqpraciofo fangui/- ἀπ ne οὓς redemit. Chri;{μὰ δὲ non ínuenietur ín ore ftus enim factus eft fa 1 Cond giro eorum lingua dolofa:quo fa pesa p i :; iufticia,&(απ- fnt niam ipfi pafcentur& AC qtio,& redemptio: m cubabüt:& noerítquiex/^ Etredemitnosrexift? μή 4:4, quihabitat in πηοάῖσ passt terreat eos, Gaude filia fi, noftri, dicens: Ego δὲ Iof.u4.t Miror on,przdica filia hierftm:ex^ pater meus ueniemus ΠΥ ulta δὲ delectare de toto δὲ maníioné apud εἴ faciemus:X habitabo- Leut,24,li ΠΠ non ultra habeas fu/ per eis opprobrium. : Ecce Luc.1o.c poteftate calcandi fup ferpétes& fcorpiones: & fuper omné uirtuté inimici: nullà timea/ mus formidinem,nec luporum chrifto cuftodeuereamur infidias: fed dicamus: Dominus illumínatio mea,&(aluator meus: qué timebo, δέ catera quein uicefimofexto pfalmo εδ. ἃ 4Γ au da(ilía fior«C. Nó uideatur mirü ut fzpe diximus,aliter he braica capitula& aliter Lxx. graeca uidelicet latinacp finiri: Vbi ein in fenfu díuería tranílatio eft,ibi neceffe eft diuerfa e(fcuel principia uel fines.Iudai ο chrifto qué putát effeué turum hac(ibi omnia repromittunt: que nos qui chríftü fufcepimus iam cum ipfo fumus omnía confecuti. Si quis ergo chriftianorum& maxime nouorum prudétium:quo/ rum nomina taceo,ne quéq ledere uidear, exiftimat necdü prophetiam cffe completam: fcíat falfo chrifti portare fe no mé, X iudaicá anima círcücifioné tanti corpis nó habere. Si ei hac necdü facta funt, fed futura: fruftra credidimus faluatoris aduentii: fruftra autem non credentes,intelligi/ mus in nobis effe completi myfteríum,qd téporibus ater nís taciti eft:& nunc manifeftatü eft perfcripturas prophe ticas, aduentü domini noftri iefu chrífti. Denicp confyde remus ordinem lectionis:& uidebimus qd dicitur non ad iudzos, fed ad chrifti ecclefiam pertinere. Poft hoc em qd pracefferat: iudicium meum in cógregationes gentiüi ut fu Ícipiam reges:ufqpad eum locum ubi ait: Vt inuocent om; nes nomen domini,& feruiantei fub iugo uno:& ultra flu; mina zthiopiz fufcipia in difperfis meis:qui afferent mihi uictimas:X poft reliquias populi ifrael credentes in chrifto atq aluatas:de qbus dicitur; timebunt nomen domini corde tuo filía híerufalé.-&ambulaboineis:& Abftulitdomínus íníquí— ultra non uidbimus-— : mala,folas uírtutes co-- vom int tates tuas: redemit te de gitantes atq faciétes, nan manu ínimicorum tuo;[{π|{|π4 die dicit domi[πα A tex(ιοί εἰ σα; nus uidétibus nobis sd rü:tex ifrael dominus ift— pace& infublimi po»" mi mediotui;nouidebís ma fitis:ne difeluant ma-— :;. nus tue:qui[:: imi la ultra:Intemporeillodi Ego ConorERaga| UU dt dominus hierufalem:^ taminimanus dia A. Rod: ;: tz:& opera tua robu/|j mp confide fion:non diffoL πι ρε Πο fU fO H| αν uantur manus tuz:domi forti cui nemo poteft ἢ im :«.— refifterefaluator tuus:| deor flus deus tuus ínte fortís ipfe tibi reddet ἰαποίᾶ- tr iun faluabittezadducet fuper^ quaperdidifti:&ucte titer te lrtídá:& innouabitte"ihoiepie&ojn nouo- tag ir ::. ambulare te faciet:& t(Éteego in charitate fua:& lzxtabi; hacfacietin dilectióe&xrfodt D: τοῖα fua. Et ατα’- Βίας quafi ín die folenni:con/ pirurinte& dele&abi ig gregaboconfractostuos. turquafipinguifimà limi να folénitatis tuz hoftia tricptitar fufcipiés falutétua:X- ἢ ἰνίον ' épfetibi dicet:congre: trig gabo cótritos tuos: Corquippecótriti& humiliatüdeus P$$9 ημας nó defpiciet: Et calamü contriti nó cófringet.Haccinterím. trita fi uoluerimus de fecundo aduentu accipere faluatoris.Por/ you ro qa propheta Zacharias ad fimile laticià cohortatur fion"na δὲ hierufalé:& μᾶς ipam pphetià Matthausdicitín primo Mathia. io à aduentu chrifti effe completam: Neceffitate compellimur hing immo rdineipfo ducimur ueritatis, qd? in Sophonia dici ty" tur:non futuri fperare, fed factum. Scripti eftem in Za/ linis charia: Gaude uchemster filia fion pradica filia hierufale: Zadud— 7" ecce rex tuus uenit tibi iuftus δὲ faluator:ipfe hüilis& afcé/ ly Run dens fuper iugale& pullum nouum.Hac iuxta Lxx.dí/ Pii cta fint. Czterü iuxta hebraicü, laudare iubetur ecclefia& T ic iubilare ifrael, fenfu uidens deum:& exultare atqp latari vB in omni corde locus pacis, ad quem dictum eft; Pacé πιοᾶ Iof.14« d Mm do uobis:pacem meárelinquo uobis. Abftulitem infine νον & in confumatione mundi iudicii εἰα5:πεαχυαςῷ eam iudi» cans atq corripiés, fed faluans:& auertit inimicos eius, dae monum turbas.Rex ifrael dominus in medio eius erit:nó timebitultra malum.In die illa dicetur ad hierufalem liber ram:quz nó feruit cum filíjs fuis:fed qua eft mater fancto rum: Noli timere fion:ipía quippe eft δὲ hierufalem:nequa ditua opera diffoluentur: necfacies qua tefeciffelugebis. Dominus deus tuus qui faluabit tefortis δὲ potés: ipfcha bitabitín medio tui:gaudebitfuper tein exultatióc& lati» cía:& filebit peccata tua in charitate, qua te dilexit:& exulta bit fuper te in laude;ucl quia laudabilis fis,uel quia cii tuis 5 lnudibus dy C tr. Em Qt ll psy γαι m tuni I& opto: Stall D dy xpi Mim iii libi iid dim fis zin SDopboniam laudibus canas. Nueas, ftue ut Aqla interpretatus οἵ τᾶς latos quia te recefferüt, congregabo quia ex te erát: hoc cft, hi qui per uitia atqp peccata de tuo finu fugerát:& facti erat fub dzmonii poteftate,reintegrato omniü ftatu uenient ad te:& néquad ultra fuper perditis filíjs tuis patieris oppro/ mini quicóuertit a peccatis fuis. Vzeieitur ci: qui tulit ορ’ probriü atqj fufcepit:& huiufcemódi feofficio mancipauit, ut detraheret fion δὲ ciuitati dei: quia pro hac íniuria urbis fuacultor eft díis,& dicet ad(ion:Ecce cgo faciáin te ppter «τς οἱ. facia ultione ευᾶ& faluabo afilictam:(iueutiti graicobria.Id qd diximus nugas:íciamus in he/ brao ipfum latinum effe fermonem"AY: & pptereaa nobis ita utín hebreo erat pofi, tum: ut noffe poífim? linguam hebraica om nium linguarum effe matricem: qd? nó eft huius temporis diffe; rere. Mirorauté Aqui là& Lxx. pro eo qd nos interpretati fum?: erat;in eo uidelicet lo/ (ο ubi diximus: con/ grcgabo quí ex te erát: pro erant interpretari uoluiffe 5vc: fide?,: qp femper Aquila, non pro plangendo, fed ρ uocando& inclaman do ponit: 3" eim cui? uerbi initi e(t Δ: * HEB. Ec οσο interficiam omnes qui afflixerüt te in tempore illo:& faluabo daudicantem:& cam quz . eiccta fueratcongregabo: & ponam eos in laudé,& ín nome ín omni terra οὖ fufionis eorü:In tempore illo quo adducam uos: δὲ in tempore quo coerega/ bo uos:dabo ením uos ín nomen& in laudem om, nibus populis terrz:cum conuertero captiuitatem ucftram coram oculis ue; SEP. Va qui accepit fu peream opprobriutn: ec/ ce ego facià ín te, propter tein cempore illo:& falua bo expílam& repulfam fufcipiam:& ponam eos in gloriam δὲ nomínatos ín omni terra. Et cofüden tur ín tempore illo: quan de bene uobís fecero:& in tpecü fufcepero uos:quia dabo uos nomíatos:& ín gloriam ín cunctis popu/ (5 tetra:: quádo conuerte ro captiuitatem ueftrá co; ram uobis dicit dris. dicitur: καὶ σώσω τὴμ ἐκπεπισμένκμηα eft& faluabo exprzífam: Vt fit fenfus: Ego fal uabo eam que in prae fentiarüi qua(íi uua; δὲ oliua:íta tentatióibus atq praffurís, ut pre; lo δὲ trabe przífa eft & afflicta,ut πῇ face ret& oleum: δὲ deui? no biberetiefus ín rez gno patrís fuí: deoleo auté ungueretur pra participibus fuis.Ego puto propter expre^ fionem talis uini& olei,Iob multa perpef? fum:poftdj autem ui/ nü€ oleü fecerat, au; diffe a domino:Putas mealitertibi refpódifz fe:nifi utapparercs iu ftiscQ,uafiad uuam & olíuam loqueretur: ftris dicit. dominus,. prateritum tépus πι’ 4 mero plurali fignifi 7 cat:erant,uel fuerant, Hac fcio molefta cífe lectori: qui fi animaduerterit non /'^* mecótrouerfias& declamationes fcribere:nec ín locis exul tare comunibus:fed comentarios, δέ cómentáríos proplie tarü:reprheridet potius ficubi rhetorii more ludere uolué to, arguet in tátis obfcurítatibus ut dienü eft ímoranté. 8([£ccc cgo ínterfícíam οὐδ«C, Ethoc fynagoga que non claudicat fed utroq truncata eft pede:pollicetur fibi in ad uentu chriíti fui, qué fperat effe uenturü:& putat omes gen; tes interficiendas a ἀπο qua afflixerunt ifrael:& faluan/ dam fynagogam,& eàm quz acceperat libellii repudij col» ligendam:& ponendos cos in laudem,& in noméin omní terra captiuitatis fuzesin qua fuerant atitecófufi.Et hocfie/ ti co tpe qii captiuitas reducta fuerit hierufale:& extructü templi,& reliquus czrimoniarü ordo feruatus. Hac(ibi re promittit, propterea non agit poenitentia:& dum fperat incerta perdit certam faluté.Nec miror fynagogam hac di^ eere:qua quia nó recipit chríftti,oculos dolet,& cum lia lip pefcitz&i non amatura íacob,& rachel füccedente negligi/ tur. Chriftianos mírorimmo femftjudzos qui fibi uidétur efe de ccclefia:ea dicere δὲ ea' pfiteri qua fi uera funt fruftra i.-€redimus in chriftü:;& omne noftrum tollitur facramenti: & miferabiliores fumus oibus hominibus, credentes eum ueniffequi non uenit.) uia autem fpes noftra certa eft:& iudzorum caffa funt uota:fcd?m priorem intelligentia iam texamus prafens extremiícp capitulü:& de εἴα filio firach Ectz5, d. teftimoniti pferamus:Q. ui mittit lapidem in excelfum:fu/ percaput η γη) uia enim fion δὲ hierufalé in excelío pofitz funt:qciüiq fion detrahit& hierufale:& mittit in eà cótumeliap: lapides,in fuü eos caputiacit:& reuertetur op P-7.d probriü eiusin caput futi,& dolor cius& iniquitas fup uer ticem eius defcendet,O. uati hodie exprobrant animz,dei myfteria cófectanti: uolentiqp uidere pace eius,& dicüt:In/ fanus eft,& ebrius& mufto plenus: homínii coetus fugit: delitías afperna£,aurii pro luto cóputat,folam diligit ρα’ pertate.C) ui atit infideles fünt,etía cruce chrifti exprobrat ci:€ fi α΄ cum in anguftia uiderint& in tentatione, dictit: Vbi funt mifericordiz tuae δὲ iufticize ds opatus es? Qr uid loquar de infidelib?:cii ecchiarüi nóriulli principes huiu(ce modihoibus exprobrent& uità ipfoze arbitren£ amentia: & non prafenté laudét cóucríationé:(ed uetéra peccata ex^ probrant:nec audiunt cffe pracepti; Noli ímproperáarchio .Exiftimas me aliter te . pffiffe& aftlixiffe αἰ cótriuiffe:nifi ut uinü de te& olet exprimerécSequit:Etea quz repulfa fuerat fufcipiam. Videtur nos deus repellere quádo relinquit tentatiói. Vnde& Iob: Vífitatio inquit do mini refpexit me.Etnon folü iufti loquitur& dicunt: Ntc auté rcpulifti& cofudifti nos: ficutín quadragefimotertio palmo fcripti eft: Sed ipfe diis atcp faluator ex perfona ho minis qué affümpferat: Tu alitait repulifti& delpexifti:di/ ftuliftichriftum tuum:fubuertifti teftaméntü ferui τα ΟἿΣ 'atit iüftorü períona fit in quadragefimotertio pfalmo dicen tii: Nuncauté repulifti& cófudifti nos:ex fequentibus ap Ioo C D Iob.1o.€ proba£;Hxcomnia uenerunt fuper nos,nec obliti fumus te:néqriniquéagimusin teftamento tuo:nec receffit retro cor noftrü.Eam igitur quz in tentationibus uidebatur ab; iecta:fufcipiet dris in fine:& ponet eos in gloria€ nomina tos in uniuería terra:filios uidelicet expratlze& repul(z::id 'eft ecclefia. Quos aüitalios poffumus intelligere filios ος» clefi& nominatos nifiapoftolos? Videmihi Petri δὲ Paulü & Matthzii& Ioanné:& confydera hoc quod ad Abraham repromiffum eft: Magnificabo nomé tuti:ín illis opere per petratii. Quotidie nomínat ín ecclia:quotidie magnifica» tur nomen eorü:nó qd ipfis profita nobis in ecclefia nomi nari:fed q» nos rnagnificantes nomé corti,& quz fcripferát le&itantes;confequamur falut.In tépore inquit illoquan; do εχρταῖα& repulfa fufcepta fuerit,& filij ci pofiti inglo/ rià:Gloriat quippe diis in athletis fuís:cü eos uiderit coro narí:Sicut gloríatus eft aduerfus diabolii delob: Vnde& Aptusinpfectu difcipulog fuo: exultans aít:Etia p ueftra gloría cóftiden£ q aduerfarij ueftri fuerant, δὲ tulerát cótra uos opprobríüi:& αἰς uidebunt eos qs miferos putauerat effe foelices:& ὃς pauperes exiftimabatatq deíectos,pote tcs fieri atqp gloriofos: Τῆς cernét captiuitate coru p quain hoc faclo duro fuerat imperio fubiugati reduci in codlefté hierfm: feqs refurgere in opprobriti& in cófufioné terna. Tribue nobis lefu chrifte expraffis δὲ afftictis& repulfis in ifto fzeclo:utnos recipias& ponas in gloría,cofüdat qv fu» perbit,ceffentfibila, uenena torpeat,& cófufio eius,pficiat ad faluté. Hac iuxta Lxx. Hebraicü αὔτ quia excepto princi pio, de quo ín firie fuperioris capituli diximus:nó multum ab cog: tráflatióe difcordatíndigere expofitióenó arbitror: -"e Comentatij in Sophonia pphictà finis. o£ vy /OpiV1 HIERONYMI PRESBYTERI IN AGGEVM PRO PHETAM AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM PROLOGVS.|,! p»uesxp Faindo anno daríj regis perfarum filij Hyftafpis:feptuagefimum annü defolati ἃ X D ll nis templi fuifle comp etü,quem Hieremías uaticínatus eft:ZLacharías quoq Ρίο’ l| pheta teftis eft:qui cum uifionis fuzetitulá ín fecundo anno eiufdem regis,undeci/ tuumuf. qgquo non mifereberís híerufalem δὲ urbíum íuda,quibus iratus es? Ifte feptuagefim? «5. annus eft. Sed δὲ Efdras extructo tantum altarí,& íactis fundamentis templí:ad literas regis ar; taxerxisprohibitum opus refert: Tunc íntermifIum eft opus domus dei ín hierufalem:& non fiebat ufq; ad anni fecundü regni darij regis perfarü:Statimq addidit.Prophetauerunt auté A n eus propheta& Zacharias filius addo: prophetantes ad ἱπάσος qui erant ín íudaa& híe; falé in nomíne diit ifrael: Tunc furrexerüt zorobabel filius falathicl, δὲ Iefus filius iofedechz δὲ cceperunt xdificare templü dei in hierufalem:& cm eís propheta: dei adiuuátes eos. Quo τῷ poreapud rhomanosfeptimus a Romulo regnabat Tarquinius fuperbus;habens annü impe τή uícefimumfeptimum:qui poft octo annos expulfus efta Bruto:ac deínde rempublicam pet annos quadríngentos fexaginta quatuor,ufqy ad[αἱ cefarem confules adminiftrauerüt.Hoc propterea O paula& euftochium díxímus:ut de ipfo ftatím título, qua atate Aeeeus prophe ta cecínetít agnofcatis.Sciendü αρ eft interím íuxta literá:magni fpüs δὲ agge( fuifle δὲ zacharía adi prophetas:ut aduerfum artaxerxís regíszdíctum δὲ famaritanos gentefqs cunctas per circuítü, ficatione tépli impediétes,iuberéttéplü extrui:zorobabel ἧς δὲ iefurm filiü iofedech& popa lá qcü eis erat nó mínoris fideisut pphetas magis auditent iubétes,cj phibentis regis imperiti -. 2 . COMMENTARI HIERONYMI IN |. AGGEVM PROPHETAM.. n 1B anno fecurido ῥραγῆ regio«C. C. uia po jj pulus qui uidebatur fibircdiffe de capti; faxcüida eft. Sed qa iam altare zdificatii fuerat:& aduerfum repugnates hoftes templi uoluerant extruere, nec extruxe rat:In uno die méfis fexti: factü eftuerbü diii in manu Ag gei pphetazut deferés ppfus fecüdii annü Daríj regis,q ab unione diuidit:& fextü menfem qui praterierat,& q nume; BE] uita/ rus labori deputatur: 8 teinec e ad unionem reuertere dum' anno fecu ido 2 41 ΓΟ wu ai: x impara il IS. 1 in di i. numeri Οἷς leque/ «aucrat téplü:nec mu^ gis.in menfe fexto, in die una menfis:fa retur: qué mundü effe ros extruxerat ciuita/ ctum eft uerbum domini ín manu Ag; gétilis quoqp poetano tís:nec habebat glorià;; uit, dicens: Numero riftinz hierufale: fed ΣΕ heta Ad corobabel de?impare gaudet.Fit ne in domib?$orODa5€ sutéuerbum dfi qua concauiís:& ut fignificantius grice dici£ κοιλοδάθμιοιο.!. ἄς orfum pofitis δὲ in cóualle demerfis: Propterea nó ad eos fit fermo dei fub rege Ecechia, fiue Amon,fiueTofia:qui qj diu ftabat híerufalem,populo dei imperauerát:fed fub Da; rio rege perfarü principe: dequo δὲ Daniel myfticein fuo «4 uoluminerefert, Darius auté in lingua noftra fonat, genera ^:- tiones μέγα, ἤπιε qua fuerüt: qd? grace dicit γενέσφο γεγο, vyo.:nec merebatur abfcp templo populus& deorfum ha; bitansaliii habcre regem: nifi q generationibus feruiebat δέ amabat carné:€ primà fententía ineruditi adhuc hois, Geü.nc& eiecti deparadifo cuftodiebat: Crefcite& multiplicami; ni,& implete terram.Ergo quia Darius amator erat coitus, δὲ focius draconis:cuius ofmis uirtus in Iumbo eft:Idcirco in fecundo ano uifio populo cernitur, inímundo numero: & poftunioné uirginitatis X paradifi nuditatem, tunicas fi gnificáte pelliceas.Deniqp in genefi cum in primo die dictü fit£& in tertio,& in quarto,& in quinto,& in fexto poft con: fumationé operü fingulop::Etuidit deus quia bonü eft: In feciido,iuxta hebraicu.& Aquilam& Symmachü& Theo; dotionénó habet: Neq em poterat fecundus díes qui nu; merü facit,qui ab unione diuidit,qd? bonus effet dei fente: tia cóprobari. Menfis quop fextus affcribit, qui no habet folénitates dei,ficut méfis feptitmius:fed uícinus éft dierum fex,in quibus factus eft mundus:In quo laboratur,& ín fu dore faciei comedi panis: δὲ terra generat nobís tribulos, & fpinas;& cü(cmité acceperit triticizlolio magis auenifqy τὸς ad quÉ ueniat:& qué doccat,in manu Aggei ppheta:q bona habebat opa:& in cui?factis poterat dci fermo reqefce re.Porro ubi manus(anguine plena(üt,& interficit Iefus: & audet populus dicere:Sanguis eius fup nos,& fup filios noftros:ibi nó fit fermo dei. Ψ[τρ hodie immiidas habens manus carneus ifrael,extendit cas ad drim: fed qa fangui/ neplena funt:loquit ad eos diis per ,pphetam: Si extende ritis manus ueftras,auertam oculos meos a uobis:manus emueftrz fanguine plenz funt: Nó fit in manibus eon: uer δῦ dfii:qaimüdz(üt:nó ucnitad cos fermo dei,qa in fe oc cidere fermoné dei. Nec putádü in manu tátü Aggei,pphe/ S Al mo menfe fabat, uícefimaquarta die prapofuifTet;adiecit dicens: Domine exerci/ Zadue Ef nd tz factü ec fermoné diii: Scd qa Aggeus interpretatfeftiu?:"AY omnis qui poteft fefta celebrare: non ín ferméto ueteri ma; 1,Co«.5 liti δὲ neqtía: fed in Acymis fynceritatis& ueritatis: pót dei recipere fermoné.Habeamus& nos mtidas manus:€ uocemur$opr&oveo.i.feíta celebrates:& ad nos fiet fermo dei.Proponamus ari oculos noftros,quia lex fpiritalis cft, fpiritales folénitates: de qbus fcripti eft: Tribus téporib* Exo.15.b mihi fefta celebrabitis in anno:Solennitatéagymorü cufto Deua dietís:fepté diebus comedetis agyma:ficut praccepi tibi in t€ poré méfis nouonp::in ipfo eim es egreífus ex αργριο:Νδ ap parebis in cófpectu meo uacuus:Et folénitate méfis primi tiuog: de operibus tuís quacunqp feminaueris in agro: Et folénitate cófumationis in exituanni in οὓς regatióc operi tuon de agro.Si uoluerimus in nobis fieri fermone ἀεί: Πρ rius aggei.i.fefta celcbrantes; X nó apparcamus in cófpe^ N ^in Jiggscum étu dei aaculferninatefap ín fpi, de Πρ metamus aterná ui "taxitcelebremus folénitaté primitiuope de opibus noftris, quacunqp feminauerimus in agro cuí bridixit dris.Simus quod Aggei: p o&m uita no(trà ufqy ad cófumatíoné an lati ni.i.ufq ad exitu de fzculo ifto,celebremus fefta in operi bus noftris:que no^ £3. 1$0. 10] dech:qd? δὲ ipfum in linguá noftrá uerti£. f^^ i. de? ὉΛΧ 1, iuftus, Iuftus enim δὲ fanctus deus pater,& deus filius:& non eftín ipfo iniquitas. Aduerfus Marcionem δὲ c&teros hareticos: qui alterius boni, nefcio cuius dei filium,& nó creatoris quem iuftum uocant,afferunt diim faluatorem. Et uere eft iefus ma* i ος iuda:&ad íefum— Sorsnen so, ti huius temporis qur y filium Iofedech, facerdotem magnü: dicens: Hi ait ΡΕ nf quibus pótde omni diis exercitu dícés:Populus ifte dícitnódum uenit té pm mr di eic ka fn SEM c pus domus domíni edificanda. Et fictum eft uerbum fnftiont eort diit tot fpiritalem. a«pid domíní ín manu Aggei propheta: dicens: Nunquíd cdm Crit tmi corobabelfilíum fala, tempus uobis eft ut habitetis ín domibuslaqueatís^ quiextraeum,& poft tbíel cc. Legim^in ρα’ Yl t parad,c ralipomenon:Teconiae m qinbabyloncdudtus—crcítuum: ponite corda ueftra fuper uías ueftras.—— omniscreatura,& pri " εἰ filii fuiffe falathiel: Seminaftis mogenít? ex mortuis: ΝΟ dequo natus eft coro fic princeps δὲ magn* im babd.Qd qdem$t.———^— fit in uniuerfis facerdo Martha, b Mattha*efiatione faluatoris entierasait:Pofttráfmigratio— tibus, bqTBDecaítoüserercítuG«c.Diligeter attéde qd? ty néaiit babylonis,Ieconias genuitfalathiel:Salathielaüt ge^ nó corobabcl ucliefus dicant:noódum ueniittépus domus.: tei ruit gorobabel: Sorobabel aüit genuítabiud. Hicgoroba;—diiadificanda:fed ppf'us q adhuc fub Dario regecoftítu) Bel détríbu iuda:hoceft de Dauid ftirpedefcedes,typuseft— tus,necdü iugum feruitutis excuffcrat: Sempq q«αρα; pt faluatoris: q uere deftructü edificauíttéplü.i.ecclefia:& re— tateretinent, δὲ egreffi funt de hierufale, differtit& morant dui duxit populi decaptiuitate: Et tà de ueteris tepli lapidib?, τ ᾿' βάεποῦις q príus fuerant ipoliti zdificauit ecclefia:id eft Un—*^*".&detdiquíjspopuli iudaici,& degentii multitudine,deo m, 5..' patriextruxit tabernaculi. Interpretatur aüt fcd'm multi; L B. les hebraici fermonis accentus, uel ρευστο παρακφεένμ.Ι. μὴν Γ΄: fluxus adiacens, fiue expofitus: uel ortus in babylone, uel . γ΄ princeps debabylone.Prímz interpretationi ille fluxus có ΟἿ ΕΣΥΕ rarius cft; q fignificat in uocabulo legabel.i. flux? uanus, ἱ- A üffluxus méftruatz:q υπ manifefte imüdicia fonat. Sed J231& cabulon,fluxus noctis exprimit Relinquétes ergo huiuf ** mundi uanü& fordidü fluxti atqy tenebrofum: fequamur fluxum Iefu,qui nobis expofitus eft ad bibendi,& largiffi 165.7.f mo fonte fe prabet:íuxta illud qd dicit in euagelio:Stabat iefus in templo& clamabat, dicés:Si qs fitit ueniat ad me, Mati.& bibat. Ethüc ifm tüc poterimus bibere,cti petierimus a Tof,é e dco patre;iuxta qd legimus:Petíte δὲ dabitur uobis.Sala/ σον thiel quippe interpretatur,petitio ἀοί. Ἐς nemo uenit ad ie; ^. f-* fum:nificum adduxeritpater.Nafcetur ergo nobis fluxus, éxpofitus per obfecrationem dei: δὲ erit de tribu iuda,regia fcilicet;& cófitente uel laudante deum:quia iudas Πίο fat. Porro ortus ín babylone:fcd^m hiftoria qdéuere de co tobabcl dici£,quia ibi natus eft:Sed δὲ íuxta altiore intelli; gentía drm noftrü iefum fonat:qa ipfe quocp natus fit in cófufione huius fzculi:& fuerit prope grauiífimti flumen » EcyLa chobar:& uiderit magná uifioné illà qua fub typo eius Ece chiclin uolumínis fuí cernit exordío.(ᾧ aüit dixi interpre tari corobabel príncipem debabylone:nó ᾧ uere princeps interprete£ hoc dixi:Si qdem apud hebraos ex tribus inte eris nome eius traditur effe cópofitü: Venim dicit ifte: 9 gnagifter fitie maior: 533 proprie babyloniüi fonat:& effici£ nomen corobabel: ifte magiífter de babylone.Sed ad com/ pédii intelligetiz p fupradictis minutis,principéuolui in terpretari de babylone,fiue in babylone: Vt quó iefus filius naue:q δὲ ipfe in typo faluatoris fuit, de folitudine populi án tetra repromiffióis induxit:Sic& ifte propterea ortus in babylone fit:uteos q erantin babylone,reduceret in terrà repromiffionis de qua captíui abducti fuerant:& hís qui erant in uinculis diceret:Exite:Et qui fedebat in tenebris:il luminamini.Sermo uero ἀπί qui factus eftin manu Aggcei: nó foli ad corobabcel dirigit filiu falathiel, de ἃ(ἃ diximus: fed& ad iefum filii iofedech facerdoté πιάση. uantü ad hiftoria ptinct,alter€ corobabel de tribu regía:& alter iefus detríbu facerdotali: Qi uátü uero ad intelligentia fpiritalé; unus atq idecít dris nofter atcp faluator,rex& magnus ία; .,€rdos:cuíustypum fcd'm id qd rex erat, portabat coroba UU bel:fcdm id aüt qd potifex eratportabat cognominis eius * ic(us:qui ititérprctat deo falus.i. ἀπ(alus; eft filius iofe/ 7 ο δ domus ifta defertacEtnünc hzc dicit dominus ex;—"'mfüntiutquomo; do primogenitus et edificare templü dei,& dicunt:nondum uenit tempus do» mus dfi zdificanda.Ettu quàádo uideris aliquéegreffum C de ecclefia,qui traditus fueratfatanz in interitum carnis ut$,Co., a fpiritus faluus fieret, cogitare atcp difponereut adificet εξ’ plü per pudicitia,qd per libidinéante deftruxerat:& tamé diede dietrahere:dicad εἴ: Vere& tu depopulo es capti, uorii;& tu dicis: nódum uenit tempus'domus ἀπί zdifica da.QLui femel decreuit inftaurare τόρ! dei:huicoifie tem, pus ἀρεῖ! cftad edificadü:nec rex diabolPpótimpedire,nee hoftes per circuiti, nec pietas fimulata parentü,affiniü,libe rorü:ftatim ut cóuerfus inclamaueris nome diii:dícet:ecce adíum. c«έξι(ασ eft verbum oomíní zc. vt bab; tetío ín oomíbus laqueatía: Siue ut Lxx.interpretati funt κοιλοσάθμοιο, i, concauis. In eadem die qua fupra rurfum uidetur hzc uifto: Et proficientibus prophetz operibus, p phetiz quoq dona fuccrefcüt:& habito paulifper filentio: ad id qd? dixerat ppl'us:nódü uenit tépus domus dii edifi canda: profertur diii quafi cogitata refponfio:& dicitur ad eos:Ergonetempus eft,utuos habitetis in domibus deor fum fitis,& in couallepofitís:& mea domus qua in mon/ τε εἴ deferta erít:(iue ut habetur in hebrzo:ut habitetís ir domíbus laqueatis:id eft ornatis atq; compofitis:& quae non tam ad ufum funt ᾧ ad delitias:& habitaculti meii in quo fuerunt fancrafanctori:& cherubim& menfa propo» fitionís,pluutjs rigabitur:fqualebit folitudine:fole torrebi^ tur? Porro fcdm anagogen:Omnetempus quo habitatio uallis eligitur;uel feruimus delitíjs importunti eft. Vnde δὲ Stoici qbus curz eftuerba fingula definire: tempus dixe/ runt effe correctionis fiue efficienti: quod fignificantius grace dicitur, χρόνου ἔιναι κατορθώσεως: Omne enim tem pus ín quo non uirtutibus, fed uitíjs deferuimus perit:& quafi nó fuerit, reputatur in nihili, Si quis ergo denobis, uel in conualle habitat, uel in uoluptate& luxuria fzculari fuam contignat domü:lfte templü deo nó«dificattnec ha; bet diis in co ubi caput futi reclineti cti uulpibus aedificat domií:habitaculü quóda dei patitur effe defertü. Ὁ«T'£t nücbecoícít οσο exercítuti zc. Non fit aliud loquétis tépus θέ aliud facientis:pracepta mea ftatim in opus uertíte:Dfis ei eft oipotens qui pracipit:& utiqp non leue eft dei oipoz tétis imperi. Habuíftis hucufqp corda ueftra uitíjs feruié/ tia, fine ordíne,fine preceptorexquociiq trahebant ἀείγάς» ria pergentes: Nunc alit diis uobis pracipit: ut ordinetis in fe charitatem:& ponatis corda ueftra fuper uías ueítras: ut nihil abíqp iudicio& cofyderatione facíatis: fed femper ai pedes ueftros legalis lucerna precedat,& dicatis: Lucer na pedibus meis lextua:& lux femitis meis. Vf certe ita: qa dicitisnó eft tepus zdificanda domus diüi;& ipfi habíratis o 5 in habitaculis: ta $3105, b deuobis:Etuinü exhí |.£ommen.Ibicronymi in habitacufis quz funtin irna demer(a:domus aiit mea de ferta eft:confyderate iubente me diio,& uos in méoría redi - gite qua feceritis,& qua paffi fitis, a€[€emínaftío multá 4 íntulí(tío ραγῇ«c. Omnis laboruefter q zdificaftis dom? ueftras€ neglexiftis domü dei:nó habuit euctum.Semina ftis enim plura,& mul:;" to minus d fatum fue rat congregaftis; nec poteftis dicere ídeo fa mé fecutà, qd'in exer; céda terra agrícola cef fauerit. Comediftis ἅν -«pneforfitan e uobis 'gfpia diceret uolunta rium fuifTe ieiunium: δὲ nó éítjs faturati: qa paruos fructus cógre gaueratis i horrea. Vi, num bibiftis e uincís: fed nà tàtü ut lzetare£ cor ueftrü,& diceretur faratcorhominis. Ha buiftis pallíü: fed qd? frig? nó repelleret, nec feruaret calore, Q) uv cüqpetiaurmfiue πε’ gociatióe fiue merce/ . naría manu mercedes cógregauit:fruftra laber fine(Scio fa boris impenfus εἴ: ὃς em uelut fi qs in pertufum facculà mittat;pecuniz defTuxerunt, Sed& iuxta íntelligentia fpíri talem:hi qui de babylone reuerfi funt:& necdum&difica uerit templi dei:fed zdificationem eius quotidie differen τες dixerunt: Nódum uenit tempus domus dii ediífican^ da:neccaptíui funt, necadhuc plena libertate donati: ες, rum quafiin medítullio quodam pofití:feminauerunt mul tum,& intulerunt arum:comederunt,& non funt(atíati: biberunt,& non funt inebriati: operuerunt fe,& non funt calefacti:cógregauerüt mercedes,& quafi in pertufum mar fupium mitterent,perdiderunt.Si quado uideris inter mul ta opera peccatori facere quépia nonnulla qua iufta funt: Non efttam íniuftus deus ut propter multa mala,paucope Obliuifcatur bonorum:4ed faciet eum illa tantum nietere quain boni terrà feminauerit,& in fua horrea congregare, Cluiautem penitus ἀπτοσάτας eft:ifteomnino non come det,fed fame peribit.Porro qui feminat multa,& infert pau ca:comedet pap;,& nó in facietatéiuxta illud qd? in maledi Lcui.26.d ctis Leuitici dris comiat:Et comedetis& no faturabimini. CY uiyo fctüs eft,ufcp ad fatietaté comedet:& explebit in if Tros. lo qd fcripti eft:Tuftus comedens replet anima. Similiter Tudith.12. d qui penitus nó. bibit fiti peribit: ficut& in. Iudith:.(i quis Tudic.4.c tamen σα ΠΡ τη recipere mulieris: Et paruuli fiti gen runt.Q ui autem parum bibitbibit quidé:fed no u q ad T3 21b ebrietatem.Porro qui potcft díceread drim: Calix tuus in^ Gefi.9. c ebrians d$ praeclarus eft:& inebriatur cum Noe: δὲ licet in Ibi. 45-8«gypto cóftitutus: tamen[η cóuíuio Iofeph cii patriarchis δὲ fratribus uino madet:Ifte pra magnitudine laticiae& tidiano gaudio cum apoftolis,uerfus in extafin, appellabi£ Actu, b muftoplenus. Q) uó autem nó fit huic expofttioni contra; rium illud:qd' filijIonadab fili rechab uinü nó biberint:& Hiere,55, b laudent a drio:In Hieremia competentius differetur, Poft hacc diciturad cos qui negligebant edificare templi diii: Operuiftis uos,& non cftis calefati: Q. d? intellieimus de cétefimotertio pfalmo,in quo de deo dicit: Abyflus ut ue/ ftimentum amictus eius: CE p em fcd?m hebraicam uierita tem referat ad terras quz ambíantur oceano:tamen(ται Lxx.tranflatores qui'dixerüt,ró πε ριβόλαιομ&vrov:genere mafculino,& nó&vrfto, genere foeminino:de dco qd di&ü eft(cntire copellimur,co«p inucftigabilis fit eius fapientia: δέ ponat diis tenebras latibulü fui:& nó indignis gbufg $35.n8.b eius facraméta pdant. Vnde& iuftus leeta£,& dicit:Incor de meo abfcondi eloquia tua, utnon peccétibi. Hoc pallii . demultiplicis fapiétia(enfibus uerbifqp cótextü, non finit a Seminaftís multum,& intuliftís parum: comediftis,& non eftís fatiatibibiftis, δέ non eftís inebríati: operui/ ftisuos,& non eftíscalefacti. Et quí mercedes congre; gauitmífit eas in facculum pertufum. v HEB.H&c dícit dnf exercitu ponítecordaueflra fup uíaf. nus omnipotens:ponite ueftras: afcédíte ín moté:af corda ueftra inuías ue/ ferte lígnü: δὲ xdificate do; mü:& acceptabilís mihi erit c&elorificabor dicit απο. Εξ fpexíftis ad amplius,& ecce.[ές ín tmulta,&facta funt factáeftmin9;& itülíftis ín domum,& exufflaui illud, : ftrassafcédite fuper mon feru&tes fpiritu refrigerari:nec dilc&tionis cafor&borea flat]-- te frigefcerc. C) ui uero medius eft:& habet quidem palliüs. Ὁ fed quo nó totusopería£: quó parü in horrea coportauit:. & comedit,& nó in facictaté:& bibit,no in ebrietaté:fic ope. rie£ quide(επί operücp fuop: pallio, fed nó calefiet.C) ui αὐ ppter πίπηίᾷ ἴα. paupertaténon habet * pallii: ideo nó habet, ; qa multiplicata iniqta te charitas refrixit ín eo. Vnde δὲ iftiufmo . di homini, ος ab alío pallii poffidetur inlege pracipit: Red, des ei ueftímentü an. . τεῷ fol occidat, quo ^ niam paupereft:&in.. ipfo habet fpem. Sed: & hoc εἰς accidit qui habitant in conualli, bus, fiue in laqueatis domibus,& dicebàáts. SEP.: Hac didt domi; tem:& przcidite ligna. cxtera fimiliter. Ref pexi : i Nódüuenittps dom?. pauca:& intuliftis in do dri adificsdirut mer mum,&. exufflaui illa... cedesin pertufum fac s Quuaobrem—€ulücógregarét.Si qs. 2€ nobis bona opera; tur, digna mercede, qua nobis redditurus eft domin"; de quo dicitur:Ecce dov. Efa,40.€ minus& merces ei? in manuíllius,reddere unicuiqp fcd'm. et.c2.d opa fua:Et illud apli:Sí cuius op?manferitqd" fupadifica, Matias, d όν tiit mercedem accipiet: híc congregat coferuandas manfu;" ταί mercedes: uirtutibus uirtutes femp aditigens: coa; ceruat pecunias in facculü nó pertufum.Q ui αὐτῷ poft bo na opera:non femel& bis,fed frequenter peccat:& praeteri tam charitatem fequétibus uitífs obícurat& fordidat: ifte.: in pertufum facculti pecuníà congregat. Hacautem omnía euenerüt eís qui dixerunt: Nondii uenit tépus domus ἀπὲ &dificandz:& cum ípfi habitarentin conuallibus:deferta eífe domü driipatiebant. b[δρς oícít ofieexercítu&«C. Rur(umuobisego dominus pracípio: qui& prius iufferá ut ponatis corda πέτα fuper uias ueftras:& confyderetis| cuncta quz geritis:& relinquentes ftudiii domorit ueftra/ rum humiliü:afcendatis in montéubi non funtligna quee comburant:fed qua ad opa domus mez jpficiat:& ut hoc faciatis attétius:mihi(citote placiturü effe qd? facitis, Aiüt hebrzi fola tanti ad cotignadüligna fuiffe neceffaria,ftanz tibus murís templi poft incendii: Hoc illi. Nobis auté prae εἰρίξ n& extra uias noftras ponere corda nfa:fed qua prius. pofueramus, rurfum ponere in uíjs nris:& poftdp hoc fece» rimus,afcenderé de domibus cócauis in montem: utcum puencrimus ad fermonis altitudine,in$neceffaria ad edi» ficationé tépli dei ligna funt:de omni fcriptura fancta móv tein quo uaria uirtutii δὲ paradifi liena plantatà füt praci» damus ea:& zedificemus téplum dii operibus bonis,& do gmatibus ueritatis: qd? ci fueritextructum placeat diio ut. glorifice£ in eo. Igitur quia hac mandata funt nobis,ut po namus corda noftra in uijs noftrís:afcendamus in monté rationabile:& ad fingula problemata,congrua de teftimo. nijs fcripturarti ligna querentes,pracidamus ea, δὲ zdifice mus domü fapientiz in nobis:poftds em hac fuerit extrur &a:finis zdificatiois eius erit,ut dominus glorifice£ in no bis. CGLRefperiftío ad ampli?zc. Vtabie&tamora&om ni arnbiguitate depofita, ftudiofius zdificetis domi mea: dico δὲ aliud qd? uobis acciderit qui diftulitis aedificare domi mea:nó üt fupra: Seminaftis multii,& quia femen t€ terranó reddidit,intuliftis parü:fed cüiiam candefcerent fegetes:& meffium tépus inftarct: δὲ frumenta uos tenere in manibus putaretis,mefTufftis tacuos culmos:& inanes ftipulas(ine fpicarü frugibus cógregaftis.Plenz erát arez, fpes in oculis, luctus in manib?. Sed& hoc quod ipm qd? uix de mta fegéte& infinitis aceruis fuerat electü,intulifüf in domü:& mea virtute difperfum eft. Exufflaui em illud 1& redegit jn;ilgseum. SCROHESE D$o. ΙοΣ '$3.140, fh ms OA& redegi ad nihilum:qa frumenti emortuü δὲ uacui folficd,^ dej e f up frumetii& εἰπῇ& oleii:qbus quafi cibis& potu dad U^ I ol---* ᾽^ wd ἢ^ li, quzutilia cfui funtfarina€(imilà non habebat; Poteft.— a refectióc:hareticose cóciliabula gea popfis blaciag; NR aütiroc qd dixit;intulitis in domü,X exufraui illud:& de, Cógrue qs dixerit pan£ illop: c& pane luctus: δὲ furoté dra RR. denaríjsaccipi qua offer ebàtin altari:& de?exufflaueritea: ᾽-: conisecuinü cog: δὲ furoréafpidü infanabile: Oleüi jqp rc» πμ Sed quia dixit;intuliftis in domü:(i ea quaillata funt do^— promiffioné de cocleftibus:á dfi unguunt difcipulos;& là wis anataellicantienis boy pramía pollice 7 XU- in o oblata dici,..- 2 ΕΣ ΚΝΕ Mlar: tur:quz deteítag pro; i boc iion Qüdobrem dicit-dominus exercituum: quía domus pu que dear o Py grueqaeotpe dom?.. mea deferta eft: uos feftínatis unufquífq; ín domurn. Pecatorison impin, δη-αεὶ ας. edificata|^ f Proc prohibiti f lineda; 8" eaput mei. Sd u monfueratzqd qui, lJuam:Propterhoc fuper dos prohibiti fant ccelineda/^& aj, os abíqy au ad dens hodie: μ᾽» rent rorem:& terra continuit:eermén fuum. Etuócaui- Ron& teftimo, Ὁ ᾿ ifBcotingitquihabi κα". SUN ntjs Icripturarü qüal ii"eet adis humi ficitatetmn fuperterram,& fuper montes,& fuper trítí CUP ih rot sin libus& suntin fe cum, δὲ fuperuínum;& fuper oleum,& quacung; pto/- fpate reperiüt αἰ ἐδ» bqu ,defpiciunt.defola;-;;: 4. fingüitpcutit gladiug. ἀλη VAT dei:& cum fert humus:& fap ef homines,& fuper iumenta, X fuper peo Aes ium mi poffunt tdificarecen comnélaborem manuum, Etáudíuit zorobabel filius τὰ ucl λογισιιοῦς Mod Yt gi temnunt:& quafi iam aie blz ie dac AS 9. Af Ὧᾶξς. ἀιϑϑήσφο,ἱ ςορίξαϊίδεν. Oy uidentes maturas fe/ f alathic& iefus filius fofedech facet dos maen& 965"& fenfus Di esie T gees;fruétusfibifuo- relíquía populi uocé dei fuí:& uerba Aggei;pphetàét τ, νίκης rónabilea.. iti rumeperu repromi f'cetenifit ο dris deuscon ad eos:& tímuit populusa ineis δὲ irrónabilesi; d tunt: fallente(pe;;p 2 We. AS A nausd níd^ doctof& indoctos pa. ἐξ magnis uix parua το; Ὁ facie dri, Et dixit Agotus nuncius domini de DüBCÍS.. riter S'ctmlaboremà lir peritit.Sed&hacáq- domini, populo dícens; ego uobifcum fum dicit dis,- nui& ieiunia cor tá parua, que ín domü.- eus"s iod'. Etfufitaui,. Ὀδίοτυαείδες uaríaGi&Z... T7]& horreum mentis có d vU de Re Ri ins|o Xoeuswias.i. umi dor kd, diderant;exuflantut— ἔ ἀρ UN φρο, oap ruis fhifides Cu ulirib? q, Ecdy b A fermone dei, quafi indigna ei? cuftodia atq» tutela. C) uo drageftmis e annii ieiunátes: S ξηροφαγίοις hüiliantes απί; γι: τίοϑ uidi ego tam in doctrina din conuerfatioe de quibüf/ mafua:xuelmaxime de Taciániradice crefcentes,fup hü» aii damíperata plüríma:S po(tds uentír eft nt haberent tépus- iufcemoditaborib?audiüt: Tanta paffi eftis fine caufa. Hae nai; meffium:id eft tempus docendi,uitamcp fuam ín exem plü autéuniuerfaque dixi, potfunt de ecclefiz rectoribus intel "s ἢ prabere populorii,de excelfo pracipitatos:& minüs'inuen' Πρι aedificantes carnalé domüi:liberifcs fuis& poffeffioni pi tum in eis d$ opinio fibi omnium ,prnittebat. Vndéaccidit; bus prouidentes:non curant,uclin fcipfis extruere téplum: mu utpaulatím negligentia fubrepente: paruum quoq; ipfum...deí:uel ecclefia dii, quzinfeéta& diruta eft inftaurare: ἅπε n B quoduidebant habere perderént.Hoc aüte idcirco perpe?— ape uita& ferrno incogruus;fcadalicat plurimos:& de ες) μι fifanisquia fecuri fuerüt ín priftini$ domibüs ftiisinecafcé:-clefia eífcit;& ad folitudinem perducít domü dei. Nec hac D i derunt íctipturarii monté zdificatióís de eo diüceligna cz.. ,dicim*Q uniuerfos grialiter accufemus:fed qd in omi offi, Με 1, étesinecextruxerütin fe quotídie domü dii:(ed def; picié— cio& gradu:fintalij q edificéc& alij q deftruat tépitidei:E£ "m tes eius defolationéetíam id perdidere qd(e habere crede; Ppter eopeuititi:nec coeli ror& nec terra det germ: fice hil "ἡ bát.Supradicti eim mali hzc caufa reddit: ἃ«[Cuáob:é—mus,montesareant:tríticii& uini,& oleü,& oia quz terra dnt oícít οἴσ exercítui«C. No folü inquit cceli plui non de/. gignit:hoies quoqs ipfi& iumenta'& uniuerfus labor ma/. utu derüt,qbus irrigata humus fruges facit: fed ne roremqdé—nuüfecantegladio,& ficcitate uel uento urente difpereant, "— matutinum atcp nocturnü:utarentes agri(alem humore—€([£taudiuít ozobabel τί. Diligéter attéde: ppter duas. t modico temperaren£, Terra quoq deuorauit:agricolis n^ intelligétias faluatoris in corobabel duce& ieft facerdotez s redditura femétem:& quz fponte folet eignere auaro finu ipfe em δὲ rex eft& facerdos: cp nó dixerit, corobabel& ie/. xin tenuit.Ego huncarbitror effe rorem,dequoin benedicWoe^ fus timucrüt:(ed audictibus gorobabel& iefu& ρρῖο tier, Οτι d dicitur ad lacob:Dettibi deus de rore cali,& rorem her^ a*:: Σ A diem W^— Phna monqui defcendit fuper monté fion;& defcédit n& deaere; em inquo multiplex uolitataquilarii δὲ accipitrü& uulturum: e pumerus: fed de coclo:ut fi cuius aia ardet pturbationibus: i ἠδ δὲ iaculo diaboli uulnerata eft: refrigere£ hoc rore,&«ftus i fuos.téperet. C. uo retehto,terra queq:non affert: germen: n fuü; Neg em fine rore chrifti poteft ullaania afferre frume 7 n ta..«Ὁ 4[£t vocauí ficeítaté fup terrá«c. Pro(iccitate Lxx.: νι βομφδιαμείά eft,eladium tranftulerunt: Sed& in hebraico: ὧν tribus. literis fcriptum reperi Ἢ ΠΩ πο 2m legi ; mus;gladium fonat:fi 2^.1.καῦμα, qd? rios tráftulim? ficcitatélicet melius in urenté uctii tráfferri poffit. Et reuera quóniam fermo deterra eft:& deagrorum fterilitate:ma/ gismihi idet uétus urens in prafentiloco intelligi debere ᾧ gladius:licet ómnis plàga qua propter peccata homitii; bus inferatur:poffit& pro gladio accipi. Vocata eftautem. ficcitas fiue gladius fup terra δὲ fup mótes:ütnó pferát trí tici& uini& olet, δὲ quecüq fponte generat humus. Pra cedetíte atit fame,cofequeterfup liotes;& fup iuméta mors: " mini laborauere cófumit. Vocat itadp uel inducit uitiens' m Heb4.c fertrió dei,& efficax& acutus fup oem gladii bicipitem:ut anifha-neglieerís que térra ínterprcfat, areris:& magis ín cócàttis habitare dj doniti dei extriere defyderat:eíus mu ueni&Et idé gladius uel uentus urens,oía que manüs πο) "«ΤΟΠ feríat: δὲ ας fructuii fe putat habere difperdat. In; "(ΕΤΕ eladiue ΩΡ motitcs efeuántes fe aduerfus(cientid ba Aggei;ppheta:queuerba funt απί: folus ppfus tiniuit a facie drii.i. fola mftítudo: qu& necdíi in utiü& pfecrinr uiri uenerat:nec fpüi copulatus.id effe meruit qd fpüs:Ti/ muitatit ppfus a facie driisfciens qd facies dri fup facietes: mala,ut pdat de terra τηδοτίᾶ cos... Ὁ€E£t oíxít agge?«c, CLuidaputát& Ioánébaptiftà,& Malachia interpta£ an gelus dií:& Aggeti quénüchabem?in manib? fuiffe ange los:& ob difpéfationé& iuffioné dei afftipfiffe hüiana eorpa: &inter Ποῖος cóuerfatos. Nec mirii hoc deangelis ctedi:cit; sp falutenta etia filius dei humani corp?affumpferit:& ob: hàáccaufam etíà de apocryphis praebent teftimoniii,ubi di/ ἀξ d'iacob q poftea uocatus eft ifrTangelus füerit:& n Gefi. 25,€ pterea fupplátauerit fratre i uétre matris fuz. Ioane Qcqp δά€:92«f uocémariz mris diii,exulta(Te 1 utero.helifabeth:Et otum Luc.€ rónabilí& una-e& naturá: δὲ ob Πᾶς cám hotes q placuerit: deo edles agclis fieri: Hoc illi fentiàt.Catege nos nüciü dfii id eftangelu,c hebraice dicit"s b'a:fimpliciter pphetà dí ctü recipiamus:ab ἐοῳ drii uolütaté ρρῖο nüciauerit: fiue qa in mitis locis dris nofter atq faluator;angelus dei dicic Sicatibi:Magni cofilíj arieelus:typü faluatoris dicimus:in: Aggeo pcurrifTe, Porro qd'ait,nüci? dri de nücijs dfii:Tàle E(a,o.b eft qfi dixiffetppheta de;pphetis.O) d aít;nücius dfii pplo:.: dicés:Egouobifcirfum,dicit dris: Nó loquit ad corobabel & iefüm:cirqbus& in qbus femp erat dris: Semel em cos: díximus fcd'm diuerfas intellieztias in pfona faluatorís ac. cipi: fedpopulo q timutratátaciedrii:Q) ui qa ppfus eratz ο 4 necdum nécdüad dei uenerat charitaté:qua foras mittit timore. Ac cipitergo populus pro dei timore merced&,ut dominus cu illis fit:& eft(enfus: Ego ero uefter adiutor: adificate do/ mum meam,quaz in uobís deftructa eft: mein medio ue/ ftriconftituto,nemo adificationem ueftra phibere poterit. a«€t fuícítauítofis (pámstProduce ir| Et fhfcitauit díis fpüm zorobabel filij falathiel ducis iu ix φιλῇς θολά ες da:&fpümiefufilij Iofedech facerdotis magni:&t fpiim domini n ampi il Metepcute reliqrü deoimipopfo:&ingrefifünt,&faciebátopus^ icicifiones ueram cáfimiliter, Vbicung^ índomo diii exercituum dei fui: in dieuicefimaquarta^ puritatem effe creda, Senes enin dám méfis,in fexto méfe,in ánofecüido Darijregis. Ca.Il ἔτ δὲ nua fpiritu, aut dümoipotétéaut b-N féptimo menfe, uicefima& prima, menfis:(αι funi Ponto? en fe» beh,^ ἘΠ aüetusbumdiünmamaAggeipropheredi ze tum fume Sufcitat ergo fpüs co/ cens: Loquete ad zorobabel filium falathiel duc&— tuor refertad deme, tobabel& fpiritus ie7 fu,interim fecundi li, tcram,ut regnii δὲ fa; cerdotiii adificent εξ’ pli dei: Sufcitat etíà fpiritus populi qui in εἰς aii dormiebat: nó corpus,nó anima: fed utdiximus fpiritus q magis dicat fun ene:& cofortare omnis populus terrz, dicit dris exerci/ S, quim lü dei:Ecingrefli, fo/ e igni 739 T M. ΠΝ«49 nos lum; fisemfucatfacicbar tüumi&facitesquonidego uobifeum fum,díctdomin?||. i, doma aei. gd operaquedignaerát— exercituum. Verbum quod pepigi uobifcum cum e/^ defomnograui fufcr penctralibus domus diüi:in codé anno/da/ rij regis quo&fupra:.. dio ueftrü, nolite tímere: Quia hzcdicit dominus ex/— moquarto dicid im: incoméeq&inprin— ercitud:adhucunü modicumeft,&egocómoucbo coe Κε σας B. ;€ipiopofi? eft:fed nó VM" f"f feprímo«n in eode dieibi emun* lum&terram,& mare& aridam:& moucebo om; fevicima pip dies menfis ponitur: i tes: Í í ibus: mia me. hicyo uicfimurge, πο’ Bentes Et ueniet defyderatus cunctis αν me nar tus: utinter primum fed menfe feptimo, in di& d diis loqui£ per o. Aggeum: δὲ uicefimüiquartum quo ingreffi funt, δὲ facie; bat opusin domo diii: uiginti duo dies medij fucrit: Qt€ litera funtapud hebrzos: Neceffe enim habuerunt doceri qua effent eleméta principij fermonii dei: qua eos prohi, berent dicere; Necdum uenittempus domus domini edi ficanda: δὲ habitare in domibus concauis:& üt fupra di; xi, inima demergi: Prouocarentur uero ponere corda fua fuper uias fuas: δὲ meminiffent propter negligentia quà, ta perpeffi fuerint: Et ut afcenderent in monté€ cederet li/ ena,& edificarent domü ἀπί:δί nó paterentur ea qua fue; rátanteppeffi.Denig in his uiginti δὲ duob? dieb?:timuit populus afacie diii:& ingreff funt in die uicefimoquarto menfis: in fexto menfeanno fecundo Daríj regis:& facie; bantopus ín domo domini exercituum dei fui. Praecipitur autem nobis,ut xdificari poffit domus fpiritalis iri facerdo tium fanctum, ad offerendas fpiritales uictimas placen, tes deo,tales nos prabere: ut fufcitetur in nobis fpirituf, fanctus:& ingrediamur in domü domini:& faciamus ope ra domíni:Iam enim corobabel degenere Dauid:& iefus facerdos in eternum fufcitatus efta patreín uirtute:(cdóm fpiritum fanctificationis de refurrectione mortuorum: ut ille prat operi:nos uero faciamus ipfo adiuuante& difpo, nente. τὰ tamen opa dei facereante non poffumus: nifi timeamus a facie domini δὲ credamus:& ingredíamur tem plü dei:& ea qua domui dei digna funt ppetremus. Quo; niam uero adhucin fzculo fumus:& tempus zdificatiois noftra fub dario rege uerfatut: in quo generationi coniu; gíjs carniq feruítur: Idcirco in fexto numero: quo factus ε[ἃ mundus,& in fecundoanno qui diuidit unionem: ma/ tería enim in qua mundi. reparatio fobolifqp confiftit, du^ plicem numerum diligit: ingredimur domum domiíni:& utrogp populo cogregato,gxtruimus téplü deuEx duobus iuda:& ad lefum filium iofedech facerdotem magnü: & ad τεϊ ὅς populi dicens: Qu ín uobis eft derelict? . qui uidit domum iftamin οἱ uosuíidetis hanc nunc?nunquid non ita eft quafi non Πείη oculis ueftris?Et nunc confortare zorobabel dicit domínus:& cofortare Icfa fili Iofedech facerdos mav ederemini deterra xgyptí:& fpiritus me? erit ín me/ £ommen.Iieronymi enim duodecim numeris:uicefimiquarti nümeri fumma: confiftit:quia tam ex circticifione dj cx gentibus, chrifii ec, clefia prima quz euerfa fuerat edificata Ζ. Sed& hoc poffas mus dicere,quia octauus numerus qui fanctus eft:& ín ue tz circücifionis typoacepitur,triplicatus, uicefimtiquar, τῇ numerü facit:figu): ralíter nos docemur; ut zdificemus domi ta mundi, ex quibus ad conditionem τη οτία fua prima:& quid ta uerfantur: Et dicit: quía adhuc in mate/ ore circüdamur:& eruimus generationi - tarí fpiritum noftris quo folennitates dei funt:prima δὲ uicefima die menfis: id eft completis tribus hebdomadibus: δὲ perfecta in myfterio trinitatis requies Tertio factum cítuerbum domini in manu Aggei prophe ta: qui continuo labore fudabat: ut femper in eo fermo dei haberet acceffum: Praterítorum enim obliuifcens:& in futurü fe extendens:íta quotidielaborabat,quafi prace/ dentium operum nihil haberet. Dicit ergo εἰ: Loquere ad gorobabel:& ad icfum: δὲ reliquum populum: qui uide/ runtantiquam domti dei:& nunc ínterfunt inftaurationi eius:nunquid ad comparationem prioris non talis eftifta qua cernitur? Verum nolite defperare,neclaffas manus di; mittite: fed δὲ tu gorobabel δὲ tu icfu& omnis popule con; fortamini,& faciteopus in domo mea: Ego enim fum tio7 biícum,& fermo meus quem pepigi uobifeum cum egre» deremini deterra aegypti: Et fpiritus meus, non recedctar uobis ,Nolite tímere: ego fum quiiubeo dominus omni» potens: cuíus dixiffe feciffe eft. Ω uando primum tefta» mentum dabam,& in fina monte fum uifus:commoui coe Ium δὲ terram,& mare rubrum, δὲ defertum: ut uobifcum ponerem teftamentim: Nuncautem polliceor uobis: me adhucfemel coelum& terram δὲ mare& aridam commo» turum:utillís comrnotiís moueantur omnes gentes:S με” niant iuxta Lxx.qua electa funt domini de cun&is σεηεὶν bus:Iuxta hebraicum uero:ueniet defyderatus cunctis gete tibus, dominus nofter atcp faluator: Tunc ímplebo do^ mum iftam gloría maiore dj priorem:& femper uobis ad dam, dicit dominus omnipotens. Et ne forfitan fponfor rem putetis infirmum:Meum eft aurum,& meum eft ar? gentum, δὲ mez funt cuncta opes. Ego in ornamentum templi aurum argetumqp donabo:ut maior fiat huius do mus gloría dj priorís. Et quia difficile uidetur quod poffi cor: humana infidelitas ad maiora promiíTa femper hafitat: fubfi(timus: fex uera: dí,in quo ipfa elemen/ ᾿ riafumus:& grauicof fed adhuc in uicefi e. omo WU uww——mmM—wumRou—————EEDS UM v I] Eum n Eig Cima) je Ματ. η Lan id d usd T$.18.a 5jn“σαι hafitat: ppterearurfum dico qui promitto: dris omnipo/ tens fum.Porro quia(cio ad zdificatione inclytae domus, & qua fuperatura fit domii príftinanihil ita facere ut pacé: idcirco δὲ hanc fpondeo: Dabo enim inloco ifto pace, di cit dominus exercituum:ut pax quz exuperat omnem fen fum, cuftodiíat domi meà:& fit in paceloc? me?. Has interi παρα Φφρασικῶς expofitionis lineas duxerim: ut ex hiísadublimioré itel/ ligétia etia nobis tace, tib? prudés lector afcé datFitergo fermo dei ad eos qui operari coe perantin domo domi ni omipotetis,iam in 5 HEB.Ín uicéfima δὲ quarta noní menfis:in anno(ος requicideftin menfe^ do Darij: factum eftuer/ feptimo&intrinitatif bur domini ad Aegeum pleniffimo facraméto,: ιν. uicefíma príma méfis; ῬΓ ophetá,dicés:Haec dicit & ad Aggcii dei fefta dominus eclebranté: q rurfum mani fua fermoni diii pparatterat: et dicit ad ο] ο υγ ad corobabel detribu iuda:& ad Iefum facerdoté magnii: qui pro nobis δὲ homo fieri dignatus eft δὲ facerdos:& ad reliquias populi:ad comparatione efr totíus orbis parua parsfuitin principio credétiü.Tgitur quz locutus fit audia mus, Fuit quond in ifrael domus dei: qua nunc ita defer, ta cít,ut nec fuiffe credatur:ex quo qua fuerat dilecta, facta eft nó dilecta:& q nó populus dei,coepit effe populus dei: Eteít domus illa quonda eloriofa: nunc incófpectu coro babel δὲ lefu δὲ reliquiarii populi qfi nó fit. Hoc auténó ο’ lum detépli edificíjs quz cernimus corruiffe accipere debe mus:fed deomnibus qua quóda praclara habuere iuda, Verütii quía facta eft prior domus quafi nó fubfiftens: ,p uocat corobabel dux& Iefus facerdos,ut regnii chrifti& facerdotiti robore:& populus ei*q quód terra fuit ppls, faciatopa in domo drii:&(ciat deü fibi effe praefente:faciat ἥδ qd pepigit dris ciieis qfi egrediebant de terra egy . ptisAtqputinà& nos egrediamur de zgypto:utuerbü tefta mti qd accepimus ipleamus, Repromittit qp dris de*his q facitit opera in domo eius,& implent qué accepere fermo né(pm[uti,dicens; Et piis meus erit in medio ueftrum: Sacramétü cerníte trinitatis:Ego fum uobifci,& fpüis πιο”, & ποτ(η d pofui teftamétü cii egrederemini de zgypto. Qu» αὐτὸ dicit ín medio οί: iuxta illud fentiendü eft, p in euangelio fcripti legitur: Medius eff ueftrü ftat,qué uos néícitis,q poft me ueniet. Hac ergo dicit dis exercituüi ad uos:qui uidetis domi prioré fic effe quafi nó fit: Moui coe lü,qri decodloaudita eft uox mea. Moui terrà, quádo prio ripopulo tradidi teftamentü:& in aduentu meo,caligo, tur bo,tenebrz cernebant, Moui mare rubrum,quádo urá prae bui populo tranfetiti, Moui aridam uelagyptii per plagas cultu ἀεί uacuá: uel folitudiné per quà quadraginta annís circüiduxi populi, Haec adhuc femel mouebo:Q) dfactum &ernimus in aduentu diii(aluatoris: Tépore qppe paffióis ei^fugiéte fole,coelüi motü eft:& tenebra factz(üt fupoém terráab hora fexta ufqp ad horá nona. Mota cft terra,& faxa fciffa üt,& fepulchra referata: motü eft mare, dracone q in €o erat interfecto:mota eft& arida,infructuofa σα σαάᾷ gen tiüifolítudo.In hoc atit uniuerfitatis tremore, cómotz funt' ctiam omnes gentes: uía in oém terrá exiuit fonus: apo/ ftolorü diii;& uerba eorii penetrauertit ufcp ad terminosor bis.Ob idauté omnes motz funt natióes:ut ex earti motu ueniret electa σοητί multitudo,& quz ubicung: praclara funt. Verbi gratia.Eleta de Corintho:quia multus erat in €a populus dei.Electa de Macedonía:quía grandis in Thef falonica dei ecclefia congregata, rio: habebat neceffarium ut decharitate doceretur.Electa de Epitefo:ut arcana dei& nulli antea reuelata facramenta cognofcerét. Q) uid plurae οἷς gentes cómotz funt, ad quas faluator apfos miferat,di «us;Euntes docte οὓς gétesi ex multis uocatis pauci ele & implebo domum iftam glotia.dicit dominus exerci tuum. Meum eft argentum,& meum eft aurum, dicit dris exercituum. Maena etít oloría domus íftíus nouif fima plufcg prímz dicit domínusexercitunm.Et in lo; co ifto dabo pacem,dícit dominus exercituum. Eg; ἩΠ cti primitiuorum' ecclefiam cóftruxerunt. Vi& apoftolus Petrus:Salutatuos inqt qua in babylone eft electa:ct Mar, cus filius meus.Et Toànes:fenior inquitelectz diiz:ac deín defilios memorat electz, Cómoris ergo gétibus:quas qui dem poffumus& contrarias acciperefortitudines non υα’ lentes fplendorem do míni fuftinere: uene; runtelecta omniti gez tium:& repleta eft glo ria domus diii:qua eft ecclefia dei uiuen tis,columna& firma; menti ueritatís, Hzc fcdfm Lxx. Caterü in hebraico melius& fi; gníficantius habetur: ut fupra pofuimus:Et moucbo οὖς gentes: SEP. Vícefitna& qrta πο’ ní méfis,anno fecado füb Darío: factus eít fermo düiadAeeeum prophe,—€ ueniet defyderatus di SB: Ῥ" SN cunctis gentibus. Ve, tam,dicens: Flac dict γε poftd ílle uenit, dominus^ impletaeft gfía dom? drii. Et quanti domi, fius diftata feruo:tátii dom? diii melior eft cui precft dis, a domo prioré cui pfuitferu*. αὔτ aimed eft argenti, δὲ meü eft aurti, dicit díis exercitui: Non puto quéd οχι!» tare qd? deargentoloquat& auro: qua a diuitibus& re, gibus poffidentur: Hoc eri modo:non folum argentum& aurii dei eft quafícreatoris: fed& cetera metalla,zs,ftanit, plumbü:& qd? domat omnia ferrum, Sed ego argentum, quo domus deí ornatur,exiftimo eloquia fcripturarum,de quíbus dicit: Εἰοαυία diii,eloga cafta:argentii igne exami ' ΠαΕΠ, probati terre, purgati feptuplü:Et aurü,quod in ος’ culto fanctorü fenfu,& in cordis uerfatur arcano:& fplédet uero lumíne dei:quod δὲ Apoftolum de fanctis:qui fup fü . damentü chrifti edificant fenfiffe perfpicuum eft: Αυγ αγ’ gentum, lapides praciofos: Vt ín auro fenfus occultus fit: inargento fermo decens:in lapide przciofo,opa deo place, tia. His metallis illuftrior Πε ecclefia faluatoris, qj quódà fy nagoga fuerat:his lapidib? uiuis edificat domus chrifti& pax ei Dbet eterna. Porro cp fegt in Lxx. Et paceaniz in ac qfitionéomni qui creatur, ut fufcitet téplü iftud:quafi fu; perfluum& uix coherens(qppeqd'nec apud hebraos,nee apudaliii qué? interpretéfertur)omifimus. 4 4Γ 3n ví cefima z quarta noní méfie 2C. Propterea δὲ Lxx. interpreti vditionépofuimus:qa ín qbufdam uerbis diffonare uíde^ bátur.Et hocqd dicit:Propter munera eorti matutina, do lébunta facie malitiarum fuarum, et oderatis in portís ar; guentes: nec in hebrxo,necapudalios interpretes inueni£, Notandüauté qd'ín ifto loco: In uicefima& drta die men fis noni anno fecüdo: nó ut fupra tertía uice dicitur: Εαέ eftuerbum dominiin manu Aggei ,ppheta:fed ad Ἀροοῖῖ pphetam.]Ibi enim quia adhuc profectum habebat,& ope; τὰ τη τ munda:cor atit illius Πεζά plena fapientià recepe^ rat: fiue quia habitabat adhuc ínter eos,q dicebat: Nondü uenít tépus domus ἀπ edificanda:in operibus tantü eius fermo factus eft diii: Hic aute qim iam tepli iacta(Πε funda méta:& ingreffus cít populus cü principibus in domi dei: δὲ facitopus cóogrut templo dei:& audiuit myfteriii:Moue booésgentes:S ueniet defyderatus cüctis gentibus:& ple nus eft uaticinio:propterea ad toti Aggeum fermo fit ἀπ, Deuicefimadrta die& fecüido ἅπο iam diximus.Noni mé fis numerus q hicaddít:nüdgp in bonam partem lcgit: Ρα» fcha imolatpopulus, δὲ alías celebratfeftiuitates: οἷς eíus folénitas diefini£ octauo:necad nonüi puenit. C) ui agnü pafche pparant:tranfacta die nona incipiüt pparare. Dies ἧς ppitíatíonis€ expiatióis méfis feptimi, poft dié nonà celebra£.Et in Hieremia ficut legétib?poterit εὖ manifeftii, hierfm nono ánoa babyloníjs oppugnat. uia igit pphe tia deimiüdicia ppfi futura erat:idcirco fcd'o àno Daríf,no nus méfis iügit. Rurfum qa dat locus poenitétiz poft im, müdiciz correptioné:uícefimaqrta diefermo dei fitad Ae geipphetaut qfi ex p(óna diiidtionéa facerdotib?(cifciteg ex legeuenienté νο. Io$ ο: Lpe.s.d lob.a ΣΙ ΔΙῚ D Rom.r5.e I, Co.5.€ Hiícte, 59,8 €t.52.a E Ca vxo R3 ΠΣ r7. b in Deuteronomio ἴεν 21 Commen.IDicronymi ex lege uenient&;3: dicit ei:Interroga facerdotes lege dices. Simuldqp cófydera facerdotii οὗ offictj, de lege interrogáti τῇ dere.Si facerdos eft fciat lege diii:fi ignorat lege,ipfe fe ar/ guit non effe diii f(acerdotem. Sacerdotis eim eft fcire legem: δὲ ad interrogationem refpondere de lege. Ω ὦ quidem δέ inter ipfas fanctíficatas carnes erat multa diucrfitas; Αίας enim facerdotes in templi adytis comedebant:alias propin qui eorum domi:alias hí qui de facerdotibis uidebantur eífe maculatí:alias ifraclite qui nullam habebant immunz diciam.Huíus diíuerfitatis plena ratio in Leuitico dicitur, Immundus autem in gimus:ut ficubi in τσ ' bibus ifracl quaftio fuerit exorta inter fan; guiné& fanguine, in; tcr iudici& iudicii, lepram& lepram, con tradictione€ cótradi; étionem:eant ad facet dotes atqp leuitas:& ad pontifice qui in die bus illis fuerit confti/ tutus,& querát ab eo leg diii:qbus refpon détibus faciant qd'iu/ bentur:Q. d fi non fe; cerint, exterminé£ de. populo. Etneforfitan ínueteri folum inftru mento hzc pracepta uideantur:loquitur& Apofítolus ad Tímo/ theü:Epifcopüi non fo lum irreprehenfibilé Ε εἴζς debere,& unius uxorís uírum,& fapié tem,& pudicum,& or natum, hofpitalem: fed ctiam doctorem. .. Etne cafu hoc dixiffe uideretur: Ad. titum Titi.nb quod fuper prefbyte rís:quos δί epos intel legi uult ordinandis: eadem cautela feruat: Propter hoc reliqui te «τοῖς ut qua refidua erat corrigeres:X ordi narcs p ciuitates pra^ τ. ίππο 3. ἃ HER. dominus εχοι/ tuum:Interroga facerdo/ teslegé dices Si tulerit ho 1no carné fctificatà in ora ucftimenti fui: δὲ tetioetít de fummmitate cíus pané, autpulmentum,autuínü, autoleum,aut omnetn εἰ’ bum:nüquid fanctificabi tut? Refpondétes autem facerdotes dixerunt: INo: Εἰ díxit Aggeus: Si tetige rít pollutus in anima ex omnibus hís:unquid οὖ, taminabitur? Et refpode/ tüt facerdotes,& díxerüt: , contamihabitur.Et refpó/ dit Agceus& dixit:ficpo pulus ifte:& ficeens ifta ante facicm med didit do; mínus:; δὲ fic omne opus manuum conim:& om; nía qux obtülerant ibi contaminata erunt. Etnunc SEP. dris omnipotens:Iny terroga facerdotes legem dicés:Si fumpferít homo carné fanctá in fümitate ueftimenti fuí: δὲ tetíperít : i o" ftatim uerout fpiritus' fummitas ueftimenti eius uegetans artus receffe pané aut coctionem,aur—rítimmundüfieri qd Lh terrenum eft: ficut ín uínü;autoleum, aut oétm^ codem Leuitico fcribi: dbü fifanctificabi£cErre—turEtaitdominusad Moyfen, dicens: Dic fponderuntfacerdotes, δὲ|(cerdotib*fis Aaro, díxerüt: ING.Et dixit Agy&dis ad cos: Inani geus: Si tetigerit imüdus TUA eS OR COR ínanímadeoibushís,cO^ fedincognatis quiap taminabi£t Etrüderüt fav pent f cerdotes,&dixerüt:cota/—& fuper filijs& filia mínabit. Et rfidit Aeoc? ἐπῶν fuper fratre& n, S i) orore fua ygine, qua & dixitSicpplsifte δὲ fic^ appropinquant ei,& ὁ géshzccoráme dict dns^en eft tradita αἰτοιία n ke perhis contaminabi; &ficoiaopamanuüeoRs ταῦ:&nópollucturre Et qcüq; appropinquetit anima dicebatur: quí corpus mortui homi» nís attigerat. In quo animaduertendü: jj» díuanima in corpore fitiimmundum non' effe corpus humanis pente ín populo fua in contaminationeni: a4o-- D ibicotamiabi£ ppt fnucC/ fui. Cófyderahis prae ΤΆ οοῖς; matutia, dolebüt εἰρί faceiistibus v a faciemalitiarü fuarü: δὲ. pertum: aifiad cos odetatisi portisar uétes»cognatos δὲ propín» . tnunc 61:05, de qbus fupra dictum eft. Sacerdos autem magnus: id eft Ybidem fbyteros, ficut ego pracepitibi: Si qs eft irreprehenfibilis, unius uxoris uir:filios habes fideles,no in accufatióeTuxu riz uFin fubiectos. Oportet ef epifcopü irreprehéfibile ec, ficut dei difpéfatoré:nó peace, no tracundii,nó uinolenti, nó percufforé,nó turpis lucri cupidü:fed hofpitalem, pudi cü,benigniiiuftü,fan&ü,continente, habente in doctrina fermoné fidele: ut poffit cofiliari in doctrina fana,& eos q cótradicüit arguere. Süt ei multi δὲ nó fübiectí;uanilog δὲ feductores:€ maxime q de circücifióe funt,qbus oportet imponere filentiti.Hac prolixius pofui uttam ex ueteri, dj ex nouo teftamento:facerdotiüi eit officitinouerim ire Icgé dei:& refpondere ad qua fucrint interrogati. Nec fim; plicitatem δὲ ciborü continentiam in magi(tro fufficere:nifi qd ipfefacitpoffit& alios erudire. Certe quia refponfuros puto: hoc eorü effe q feab adolefcétia przparat ad docédiüi: frequéter aüt iudicio drii,& populorü fuffragio in facerdo/ ti fimplices eligi:Saltem illud habeant:ut ροζ:(acerdo; tcs fuerint ordinati:difcant legem dei,ut poffint docere qd? | didicerint:& augeat fcientíà magis d opes:etnó erube(cát |alaicis difcere:q nouerintea qua ad officíti ptinétfacerdo/ imagi noctes X dies in fcripturarü tractatu, dj in róci/ } nfjs& fupputatióe cófumant. Quid eft αὔτ qd'ex perfona br Aggeus interrogat facerdotes:Si tulerit homo carnem ) fanctificatà in ora fiueín fummitate ueftiméti fui:& tetíge, | ritdefummitatc eius pan&aut pulmétum, aut uínum, aut ' oleum,automné cibü:nunquid fanctificabiturzAnteds de queftionc tra temus: debemus interim iuxta liter& τοῖς: quid fit caro fanctificata:& gd fit íimundus in anima: Ho; ftia que imolabatur in altari, carnes illius fancte erant;& pontifex,plus aliquid habebat a caeteris facerdotibus:& nec píetas illum nec affectus flectere poterat,ut immiüidus fieret in fupradictis nominibus: Ait enim fcriptura: Et fur peroém anima qua mortua eft non ingredietur: fuperpa^ tre fuo neq fup matre fua,& nó contaminabitur.Scientes ergo quíd fit caro fanctificata,& immundus in anima: αἱ deamus propheta quid querat. Sí homo quicunqs: non hic de pótifice dicitur,aut de facerdote,aut de leuita:fed ali bethomo,ubi perfona non ponitur, paffim omnibus licet carnem tangere.Si tulerit inquit carnem fanctificatam:& li gauerit in fummiítate ueftimenti fui:& ipfa fummitas ας’ ftimétí panem tetigerit:aut quamlibet alíam coctione, aut uinum,autoleum,aut omne extra hac quo homo τε pó' teft:nunquid panís,aut uinum, aut oleum, aut omnis ci^ bus,tactu ueftimenti in quo caro fancta ligata cft fanctifi» cari poteftcEt refpondentes facerdotes dixerunt: Non pos teft: hoc eft;nihil eorum fanctificabitur de quibus quaríss fed ita unumquodq permanebit ut fuerat. Rurfum alia αμα Πο proponitur facerdotibus: qd fcilicet benerefpon/ derintad fuperioré: δὲ quafi fimilitudo ,pblematis coapta7 tur in qua imperitus facilelabi potuit. Da enim aliquem nefcirelegem:& ficut refpondit defandtificata carnenó fan €ificari pan&aut pulmentii,aut uinum,aut oleum,aut om nem cibum:& in hoc equerefpondebit,& dicet: Pollutum in anima nó cótamiínare ca que fancta caro fanctificare nó potuit.Interrogat igitur,& dicit:Si tetigerithis qui pollu/ tus in aníma eft: hoccft, qui contagione mortui eft im 7 mundus effectus:€x hís omnibus: panem uidelicet, aü£^ ' pulmentum, aut uinum, aut oleum, aut reliquos cibos?' nüquid ex e ua Mio eodd. asm dé ue uo & Ibidem| "UR cuve πω» ν.μ --—£2 τὰὸ υτ f» o*€"E— 22 2 2 2 D τ τσ TR DR LETS diss, Vids TM [0 didhy usan Ora Orton Tat[n ἢ it i] dun ys i he QU fiy sm ng des dash Yon) iul atit fru [fs lo prin pud quati) ον nav pol tiv ΠΩ ΠΡΙ quat TI d pom t Sur qst d is rot anm siio nisi atm mis) did ain 2iggeumnt Δ΄ nüquid excontactueorum hac qua tetigerint polluentur, Etrefponderüt facerdotes, quorum princeps erat iefus fi/ lius lofedech: unde& leg nouerant, δὲ dixerüt: Contacta eius qui immüdus eft,omniía quz ab eo contacta funt pol, lui. Etrridit Agge? δὲ dixit, de fupioribus tacens:qd fancti Γη. Π θφο, Ιο4. immüdi funt q fcripferüit,& de imiido ore prolati funt:ois qui tetigerit imundus fíct,& in eog trahet errore. Viri rridít Aggeus:qui fcit differentías folénitatum:& ob id fefti forti tus eft nomé:Sic ρρῖς ífte& ficeens ifta iudaon: uidelicet atq getilià X hareticog: omniü in cofpectu meo, dicit diis: ficata caro ceteros ci/ bos. fanctíficare non poffit: Etde(πα tin, módo quaftione fer; monis fui texens occa fionéSic populus ifte: &(icgens iítaante fa; ciem meam dicít dris, Qui imundus eft in anía& morticinü te/ tigerít: ome qd tetige rit& qd obtulerit mi hiimmüdü erit. Qd autem dicitícd? m lite/ ram,huiu(modi εἶ: Ὁ popule qui altari tan/ tum extructo:& diru; tadomo mea hoftias mihi offers inaltari:& uictimis eius& carni/ bus te fanctificari pu/ tas:ícito non tam fan; étíficari te ex hoftijs quz templo diruto 8 HEP.. Ecnünc poníte cor da ueftra a díe hac& fu; pra:antecj poneret lapis. fuper lapidem ín templo dni. Cü accederetis ad a; ceruü uigínti modiorum,. δὲ fierent decem: intrare tís ad torcular ut exprime retis quínquaginta lace/ nas,& fiebant uiginti. Per cuífi uos uento urente, δὲ aurigine, X grandíne oia opera manu ueftrarü;& no fuit ín uobís q reuerte/ tur ad me,dícit DERE Ponitecorda SEP.Et nücponíte fup cor . daueftra a die hac δὲ fu; pra:aícg poneret lapis fu per lapide in téplo dni: η eratis,qn mittebatís ín cy; pfclenhordeíuiginti fata, & fiebant decem fata hor/ dei:& ingrediebamíni tor cular,ut hauríretís qnqua gínta amphoras, fiebác uiginti.Percuffi uos fterilí tate, X corruptioe aerís, δέ erádineoia opera manuü ueftrara:& no reuerfi eftif.. ad me, dicit domínus. pu Ponite corda Omne qd fecerint, qd? mihi obtulerint,uP uo ta p alute;uf'pacifica, uel,p peccato,ucl ,p de licto, uel in holocau; ΠΠ: fiue elemofynas, fiue ieiunia, fiueuíctuf continentia, δὲ corpo, ris caftitatem: cotami nata erunt in confpe, έξι meo, CÉuis enim fancta uidean£ fpecie fui quz offerütura τα’ libus:tamen qatacta: funt ab eo q pollutus ínaniaeftoia polluen tur. a([£tnüc ρὸν΄ níte corda veftra c. Licetomnia qua ob, tuliftis mihi ín altariz quia templü nó aedifi,: Ccaueratis cótamináta' fuerint:firie extrüctio/ nequippe tépli, donüt tibi prodeíle non po/ terunt: ᾧ contami/ nari omnía opera tua,€ cuncta que agís, ex ἐό qd? negli; is:SL tuam magis domum d; meam extruere conatus es: Sana quidé eít qd? offertur inaltari:fed no tam fan&ifi/ caris ex hoftfjs, ᾧ ex eo qp incóuallibus habitas& interes mortuis operib? pollueris. Haciuxta hiftoria: quádp fpiri/ talis in ea intelligeti lineas duxerim?, Caterü(cdm ἀνα γωγῆμ eccfiafticus uír qi imolauít agnii imaculatü δὲ ànicu 1ᾶ:& indutus cft chrifto:fi tulerit de carnib? eius,& σας» ritin ftimitateueftimenti fui:& ipfa fummitas tetigerit fcri, pturarü pané: qui cófirmat corda credentiü:aut coctione, apoftolicas epiftolas, quz quafi ueterís legis carnes conci; dunt& decoquunt,€ condiítas prabét efuí:aut uinum qd latificat cor hominis:autoleum ín quo exhilaratur facies ποια, a audientis: aut omnem cibi: lac quo aluntur Corinthij:& Rom4.a. olera quibus uefcuntur infirmi,& cztera his fimilia:non ftatim quafi fanctificata ea comedent quibufciiq; data fue rint: Non eif ex eo ορ dicunt, fed ex eo qp fufcipiuné fancti ficant audientes: quia multi auditores funt,& non facto; res. Sed δὲ ob id puto hac uniuerfa quz dixi,ex tactu uefti menti ad uefcentes nequadp fanctificata deferri: qd? fummi tate tifi pallij contingunt: fanctificatz carnis intrínfecus, humoré,fanguinéuenas,neruofqs non norunt. Sicut igit fümitas ueftimentí domínici,& leuis tactus nó fanctificat: nifieum qui comederit carnes agni,& fanguinem eius bibe tit:Sic econtrario imundus in anima: peruerfz quaqp do &rinz,qd'cung, tetigerint imundü faciant neceffe eft. Haz bent enim ín facramentis ραπ& uinum& Οἱ εἴ!& omnem cibum:fed(acramenta eorum quafi panis luctus:omnes q ea tetigerint cótaminabuntur. Legunt& ipfi fcripturas:& quafi de fcripturarü teftímontjs cófpargunt panem:& tota nocteín clibano coquunt illü:Sed cum ad uefcendii datus fueritcomedentes ad infanià prouocat. Habent pulmentü & coctionem, conates iuxta peruerfitatis fuz fenfum myfti ca quai de Ícripturis texere,& quafi coquere δὲ condire carnes agni: fed coctio illa perditio eft, Habent& uinii, fed Hiere;2,d π deuincaforech,& qua plátauit diis in Hieremia:Electà & totàueram,fed deuínea fodomorü. Habent& oleü qd? de ueteris δὲ nou fcriptura teftimonijs uioléter exprimut: δι dfiin refectione deceptis& laffis métibus pollicent:fed Piu40,b deteftaturillud(anctus,& dicit:Oleü atit peccatorísnó im pinguet caput meii, Habent δὲ diuerfos cibos, multiplices vidclicet uariarü ὑποθέσεωμ diuer(ofqp tractatus: quos qa omepollutum eft: Tri niic tehortoro popu/: le:utfenfu ad pteritareuertaris: cófyderefqp qua facta Πες hoceftab hac die uícefimadrta noni méfis àno fcd'o darijz quicqd retro geítii eft mete cóplectere;X pppter que, qua^ ta fuítinueris: ut cii deinceps;pfperatibi euenerint,ícías dq caufa euenerint, Ergo antedp inciperes aedificare templi,& lapidein fup lapidem ponere:cü accederes ad aceruu:& pu; D tares uiginti te habere modios:nóneuíx medii parté colli; gere poterascSiueiuxta Lxx.cum mitteres uiginti modios hordei in uas qd? uocat cypíelen, δὲ exiftimares te jid hor deü mitteres iumentorü cibii,uel de ipfis uiginti modíjs εὖ fecuge: nóne poftea reuerfusad uas uix decé modios repe riftizAd torcular Qqp cii accederetis& uideretis uuas:& qm dginta amphoras uobis oculi pollicerent: nó dico partem medi&:fed uix uigiti amphoras exprímere poteratis.Et hac feci pcutíés uos uéto ureteX corruptióe aeris,& emorienti bus frugib?,uacuifqp fpican: folliculis, S uineage botris:ut malos: pódereuos ad meà noticia puocaré:& nec fic fuit g reuerteret ad me,Hebraus totá loci hui? cotínétia ab eo qp (criptü&Et πᾶς ponitecorda ufa a die hac δὲ fup:ufgy ad eu locii ubiait: Vinea δὲ fic?& malogranati,& Ποπ oliuz nà floruit: ex dieífta bfidica:ita expofuit: Certe πᾶς tépli füda méta funt iacta: ex hac igit die q fiidamenta eiecíftis:cü in pteritü uos fterilitate,& fame,& grandine,& ficcitate punie rim:& non fuerit q ad me p has plagas reuerteret e uobis: ponitecorda ura ín futuge& deinceps:& uidete qa οἵα uo bis,pfpo curfu fluat. Hoc αὔτ cueniet qa téplii meii edifica re coepiftis.Nec in folo altari habentes fiducía,edificationé mea domus cóténíitis.Iuxta qué fenfum breuiter poffum? dicere:fruftra alids munera offerre deo:& elemofynis atqg: oblatióibus putare deii poffe placarí:cü ipfi non extruxe« rint in fe τρια(püifétó.Tüceim pfuntelemofynz δέ mune ra quz offerunt ín, altari: οἵ feipm qs aedificauerit teplum. dei:& poft díficationé tépli,dona obtulerit in altari. Por; ro fcd'm tropologià:& ad nos dicit q nücin iefum chriftá: credim?,fi tii credim?,& ope fidei oftendim?yritatézut reuer tamur mite ad illd'tps:qü e&tiles eram*,Qridie uítíjs ferui& tes:nec extruxeramus in nobis téplii deo.( uó atit archi/' tectus δὲ fcienti(fimus cemétarius lapidem iungitlapidi:&: inferiore fupiori calce gypfocp coglutínat:Ita& architectus: qué fe& Apfus effe dicit: Quafi fapiensarchitectus füda^ 1.Co,s.1» métü pofui:& qué de hierfm ablaturüi fe dfis cóminat:no uit quo opa iugatopibus:X paulatim extruat téplü dei.Fü Ἐπὶ"1 do ia Pais. damentum Y*. - damitii atit huius εξρ[ί peni£ iefus:fuper qué unufqfq uir deat qd xdificet Alius zdificat aurüi;argétu,lapides pracio fos:a'ius ligna, foeni, ftipula;Et tribus bonis tria ecótrario opponit mala. Iti fütlapides de qb? extructurü fe hier -΄ 2-£ommen.Ibieronymi--fpera quia téplti met edificare coepiftis;A die igitur fice ftmaquarta noni méfis,in quo templi fundamenta funt ía éta:quáata rerü abüdantia futura fit cófyderate. Nonus eft menfis qué nos nouembré&uel decembre dicimus Yo*3 em apud hebraos míéfis cít primus:qui appellatur menfis πο; Efa.:S. tuü:& füdamenta tua faphyrii:-& poná pro; pugnach tua iafpidé: & portas tuas de lapi; de cryftallo: δὲ murii tuum de lapidibus cle ctis. Neg; em putan/ dü εἰ(cdm iudaicas fabulas δὲ inepta fig; menta, deum auro& emis adificaturum Baerufalé:& nó uiuis lapidibus qui nunc uoluunt fup terram: et. iuxta naturas lapi/ dü,uel igniti fide funt, utcarbunculus:uel to ti cceleftes& in throv 4 diis repromittit: Ecceego pparabo tibi carbunculü lapidé s HEP. Pónite corda ucftra ex die ifta& ín futurum:a die uicefima& ἄττα noní menfis: a die qua funda; menta íacta funt tépli do; míní,poníte fuper cor ue ftrum. Nüquid íam fermé in germine eft:& adhuc fi/ cus& uínea& malograna tum,& lienum oliuznon floruítzex die ifta Ρίο. Ε num dei reducti, ut fa phyrus:uel innocétía δὲ bonorü operü fimplicitate Iucentes,ut cryftallus. Dici£ ergo nobis ut confyderemus,quz retro paffi fuerimus an^ τοῦ in nobis zdificaremus templi dei. Cü accederetis ingt adaceruti uiginti modiog δὲ fierét decem: fiue iuxta Lxx. ὅτε ἔνεβάλετε tg κυψέλκμ ἔικοσι σάτα καὶ ty érero δέκα σάτα κριθῆς:id εἴ, εἴ! mitteretis in cypfelen uiginti modios & fierent decem modij hordei. Q.uicquid ením rite chri, Πα uíidebamur habereuirtutii bonorüiq» operum,non erat frumétü, fed hordei:& ipfum hordeü,nó fcd'm fpem& uo Gri. 26. c τὰ noítratqd? deifaac legimus,cétenas fruges dabat;fed uix media parté laboris noftriex eo inuenírepoteramus:& di/ (αἵ».ἃ cebat ad nos: Tanta paffi eftis finecaufacSed& cü intrare. mus ad torcular,£ quinquaginta uini amphoras fupputa; remus:quem numeri cópletis fepté hebdomadibus unio diuinitatis includit:& putaremus nos habere uinü,qd? l^ tificat cor homínis: fubtraheba£ nobis fan&us numerus Luc,s,e tricenarius,in quo baptigatur diis:& Egechiel uifioné cer; Eccch. 1. a. nitin prophetia fuz exordio:& iuxta hebraicii facerdotes accedebant ad minifterium dei:& relinquebantur uiginti, Geífi.$32.d Q uénumerü amat Efau:unde δὲ Iacob fcíés eii hoc nume m nyz ^ ro delectari: mittit queda aníalia in munere, uiginti& ui» ginti.Simulg cerne qd?& ipfe iacob licet fan&us:tamen co tempore quo nó erat ci patre fuo Ifaac.i.rifu:& matre fua rebecca.i.patientia:fed uicinos habebat affyrios,& habita; ' batin mefopotamia:hincatd indefecingétibus fluuíjs,ui ps annorü fpacio,crudeli(fimo δὲ auariíTimo feruiuit la; an.Nec moueat quépia, fi dicamus alids ante fidé chrifti δὲ extructioné tépli eius, media parte felaboris fui poffe p; cipere:cü apud incredulos nullus fructus fit bonorii ope; cü:Non eim uiginti reponit,& inuenit uiginti: fed fi uiginti repofuerit inuenit decem: id eft medià partem laboris fui. Iudzi δὲ cthnici X philofophi huius fzculi catericp qui fa pientíam iactitant: in irl tantii tpe cóuerfationis fuae & laboris fructu δὲ gloria capiunt:ofifcqs fpes eorüi& mer ces futuri feculi tollitur. Hoc aüt ideo fit ne penitus defperà tes cótemnant ponitétía:fed aliqri couerfi ροπᾶε lapidem fuperlapidem,& xdificent téplii dei. C) dPfiín incredulitaz tepermaníerint:id ipfum mediüi qd'uidebant habere per^ dét.Sequitur em:Percuffi uos uento urente,& aurugine,& grandine οἵα opa manuü ucftrap:. Ὁ uicqd auté aurugine δὲ grandine δὲ ucto rente percutit, in pulueré redigit δὲ fa uillam:nihilcp in eo.qd?ad utilitaté δὲ ad efum perueniat in, uenitur.(Q) uz quídé cuncta fecit diis: quía nó eft inuétus in eis qui reuerteret ad eii. C) uod fi reuerfi fuerint&«difi, cauerínt templü diií:a die qua aedificare coeperínt,habebüt quz ,pphetizfermofubtexit. 4«f'(oníte cozda vra«c. Expofui ait uobis quz fuftinueritis anted incíperetís zedifi care téplum meü:Nunc exponam quz uobis uentura(unt: SOR cotpequo pa ,: cha faciunt.i.incipié». scp.Ponitecordaueftraa. ης μας exordio: qui dieifta δὲ ínfuturü:aqrta— fcdm Mx curfum fe» ;| pz quandaparté m& δε uícefima noní menfiz& fis martij poffidet: in» a dic ín q füdaméta iacta rds ina it in aprili, Metal: dZ:fennnmal rgo ftnilanApriléin füt tep li dió panic ἸΏ(ΟΣ telligimus: ποπ η dib?ueftris:Si ultra cog;— fis(cám fopputation£ mofceffuptetráarea:&íi— hebrzom deciberent, à: git decimus eft méfif adhucuinea& fias& ma— eo ipe 4 femina laticit logranatum,&ligna oli; interra:necfuturafoc »^. cunditascóicctari ρον ux quanóferantfructü?— teg. Nügd iaaitfemé ἃ die hac benedicam. ὀ ingermine ec Φ Etfactü melius hebraice dici£, in folliculo:ut thecam frum&ti ignificet:Nü^ quid uínea& ficus,& malogranatii& lignü oliua flore futt dederunt:ut ex flore intelligatur& fructus. ντ nono mé fe(ut diximus)decembri, futuras: nulla figna funt frugum: Ne igitur dicatis hoc me prudenti ratione cótjcere:& futus ram foccüditaté de floribus arborü herbifqs fegetü fufpica: ri: eccenulla figna funt:& tamé ego praedico uobís:qa ον piftis aedificare templii meüi,ad benedictione mea, frugum: omnii foecunditate. Hoc fcd'm hebraicii diximus. Carterüi fcd?m Lxx.longealter eft fenfus:qué& ipfum príimü deber mus íuxta literam exponere:ut poftea caxptus-tropologíae ordo tractetur."fvoníte cozda veftra a ofe bac: qua templü: fundati eft in futurii:& uidebitis tantas futuras effe fege» tes:& tanta de cunctis agris fruméta portari:ut area nefciat fruges fuas:fiueut non fintarez fingulorü:fed pra multitu dine iüigaf area arez:& arearü feparatio nefciat in terra, Vi nea dq& ficus,& malogranatü,& lignum oliuz qua prius ueftro uitio non afferebàt fructus,quia míhi nec dü coepe» ratis edificare templü:tanta uuarií& pomorum abundan tía curuabuntur:ut manifeíta foecunditas manifeftà indi, cetbenedictioné.Nonum auté méfem,non in bonam par/ tem accipi:€ quartus regnorum liber& Hieremiz narrat hiítoría:in quo obfeffa dicit effe hierufalé. Tamé qim in fine noni menfis templi fundaméta iaciunt: hoc intelligere pof fumus:qd'nó incipiatur extrui templü απί, nifi mala opez rafiniatur. Vnde& in uícefimo quarta die menfis eíuídé, fundamentii templi ponit: ín quo numero duplex δωδέ» κας& tres γδ od vo quatuorq ἕξαδες funt:de quo iam fur pra pleníus difputatum eft. C) υἱεῖς ergo dei cultui fe dez dicauerit:& cótempferit θυμομτία eft neglieété patroniiz Qui in Efídreuolumineiuxta Lxx. interpretes templi del: zdificari uetat:ifte nefcit menfurá frugum& mercedis fuz, Vel certe ppter hoc qp dici£:fi adhuc cognofcet fup terram arca:qui feminauerit ín(piritu,& de fpiritu meffuerit uitam aterná:nedd fibi thefauricabit in terra:fed οἵα opaeius& mercedes operi in coeleftib? colligent. Vinea quoq, id cft fermo dei:cuius in unoquocq pater agricola eft:& ficus fpi rituffancti dona dulciffima: δὲ malogranatii ecchaftica do» gmata& fciétia fcripturase:que fpofz genis in caticocanti cog: cóparat:& liena olite dabüt refectione& illüinationé cordis ei q coeperit edificare δρ ἀεί, Ὁ d? atit uinea& fi/ Ηἰεῖε.39.8 εἴὐτιὺ cus& oliua(paulifp de ΜΗ differo) referant ad p.. fonà faluatoris,& dei pris δὲ fpüff&ti: in Iudicü libro pleni? legit: Vbi uaduntinfructuo aligna:utcóftituantregé fu/ ple: dicuntqp per ordinéuinez δὲ ficui δὲ oliuz,, ut regnena fup ea:& tam uinea dj ficus δὲ oliua renuunt tale imperiiiz nec dignant fup infructuofaligna regnare: Tüc illa ueniüi£ ad dignum fterilitatis fuz rege: id eftad ramniü fpinofum frutice, X arbufculà fentibus uncinifqy cótextá: qua teneat . quicquid ΐ | καν— EE M. ὦ T—O.. EFI τον £r PNE UΣ t igni (i, Νυνὶ M {ν᾿ ἢ Jt rdi: rin ting t Iti Moti hono and ib dad inulti? tuti üt εν) Yid ἽΝ fife iri] pos nu aig bitte fuga us Cai ini Tot. 8. To5.1. . n Siggcum - quicquid attigerit:& retenti uulneret δὲ uulneratorü Ἴδη) guine delectet: infuper& igné emittat ἃ fe& regnata ligna confumat. Referimus auté ramniü ad diaboli:&(cdm uii; $ulti naturajilli? naturam interpretabimur., Porro uinea& ficus&oliuaibi erunt, ubi malogranatü fuerit; qua arbor . gpptergranorüi nimia multitudine:& inter/ textis mébranulis dn dam geometricà com pofitione,€ diuerfas quide manfiunculas, fed τῇ οὖς una cortice cóprehenfas, femp in fcripturis fup ecclefize fonaponit. ae«[£t ctuim eft«c. et terra. InLxx.addita füt,ma re δὲ arída:€ min? ha/ bet: Cóterà fortitudi/ nem regni gentili: qc pleniPexipfon: lectioe nofcitNotandü aut gp ín eadem die,hoc eft;in uicefima& qrtanoni méfis, tacito méfis numero, qa de chrifti ppheta bat aduentu δὲ de regno ei?: fcd'o ad ageeum fermo fit diii nri:nó in manu ei^ut pri?:neq» ad ασοεῖ ppheta,utin uifio ne drta:fed tin ad aggeü.i.ad diii feíta celebrant&qa πο üenturü fed uenienté nunciaret€ cerneret, Et quó abraha uiditdiem chrifti& latatus et: Et Ioannes agni dei digito demóftrauit:fic δὲ ille uidés regnü filij ἀεί, haberet in feuni uer(as folénitates.In hoc loco apud plarofqs diuer(a fente; tía eft: Alii em fufpicant de primo eius aduentu dici: alíj de fectido,qri in fua maieftate futurus eft. Nos utrüg fufcipi/ mus:quía X tunc regnauit cum τες δέ poftea regnaturus eft. Atri fi de fine mundi uoluerim? accipere: illud dicim? ilg Co, 16. ἃ qd? Apfus ad corinthios loqui: Deftruendü omne princi, T diy ra nt rami ntl qum Qi abut (ΠΠ πα. ο µ (s dus win atii& omné poteftate δὲ uirtuté: ut fit deus oia in omib?, ταυία myfticü eft qd dicit, S ad fine rerü pertínet:idcirco iubet ppheta ad folü corobabelloqui: qué ín typo chrifti pter affumptioné corpis ex femine dauid proceíTiffe mon ftrauimus.Huic ergo dícuntur quz in fine uentura fint, cp tranfeat figura hui?mundi:& fiat coelii nouüi& terra noua: δὲ c6ómoueat dris coclü δὲ terrà: δὲ deftruat omné principa; tum€ poteftaté X uirtute: dilTipet fedes regü:(rue ut haz a Etfactü ἐπ πειρῶ dii(cdo ad acoeü in uicefimaquat; τα díe méfis dicés: Loquere ad Zotobabel ducem iuda dicés:Ego mouebo ccclá paríter δὲ terrá:& fubuertà fo lium regnorü:& cóterá fortitudiné regni oétíü:& fub; uertá quadríeá& afcéforé ei?: δὲ defcedent equi& αἰτῶ, fores eorum,uir ín eladio fratris fui.In die ílla dícit dns exetcituü: Aflumam te Zorobabel fili falathiel, ferue meus,dicit domínus:& ponam te quafi fignaculü:quia te elcgí dicit dominus exercituum. £3. In betür in hebrzo,regnorü:& interficiat omne fortitadinem cótraría:ut ipfis quoq qui ante regnauerant,& gentes fub fua tenuerant ditione,profit regni eorü deftructio:& omni prliandi ftudio diffipato,fequat pax:hoc eft em qd'ait:Et fubuertá quadriga(iue quadrigas;& afcéfores earüi:& de; Ícédent equi& ἀ[εξίο/ res eorü. Etut fcíatis in fubuerfione quadri gari δὲ corruétiü equi tum,hoc qd dixim? fi gnificari: Videte quo; modo de chri(to dica; tur in Zacharía:cp ue; niat manfuetus rex:& afcendens fuper iuga; lem δ΄ pullü afinz no; uellum:& difperdat quadrigas ex ephra^ im: equum dehieru falé:ut fiat un? grex& un? paftor:& utrungg agmen tam degentibus, ᾧ de iudzis, fub pacifico paftore teneatur, Vtautéhzc quz peruería funt;deftruantur:unuf; quifq in gladio: qué ego puto fermone effé doctritieacu; tiffimi,& peruería queqy refecante:cófürget aduerfüs fra, trem fuü, amputàns omne contraríii.Sed horti uniuerforii finis eftoptimus.Poft deftructione emm foliorti, δὲ fortitudi nesregnantíü,X quadrigarü δὲ equorii δὲ equitü:In die illà dicit dris oipotés:Affumaá te corobabel filig falathiel ferui meü.Seruusauté dicit ,ppter corp? humani: quía tunc& ipfefili? fubrjcit ei qui fubiecit fibi oia:& in fubiectis oib? uidebit& ipfe fübiectus, Sed cü hoc fuerit impletü, ponet illum deus quafi fignaculü ín manu fua. Hunc ein fienauit de?pater:Et híc eft imago dei inuifibilis,& forma fubftan, tiz eius:ut quicung; credíderit in deum, hoc quafi annulo cafiguetur. Obf, ecro telector ut ignofcas celeri fermone di, étantí: necrequiras eloquíj uenuftaté quà multo temporé hebrzzlingua ftudio perdidi:(cp mea lecto femp infan/ tem ac mutum fuiffeautumet. Cuí ego dicam: Dominus dabit uerbum euangeliganti uirtutem multatui. o Commentarij Hieronymi ià Aggeum propheta finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN PRIMVM COMMENTARIORVM ZACHARIAE AD EXVPERIVM THOLOSANVM EPISCOPVM PROLOGVS, mammona:& przparas«terna taberna EXIT rímo ἰᾶ autumni tpe frater nofter.fili? tuus,Sifinnius monachus,tux mihi digna/ S ionis epiftolá reddidít:qua lecta,gauifus Πτι effe te fofpité,& memoré meí:oimqg fratrü qui ín fanctis locis drio feruiunt:ín quorü τεβίσοτή» facis tibi amícos de iníq Buon poffis cà Dauíd dícere: Ως dilecta$.$54 $o. lo$. e tabernacula tua drie uírtutü:concapifcit δὲ deficit ania mea in αἰτία dii.Si em paffer ínuenit fibi 15idem domáü:& turtur nídum, ubí ponat pullos fuos:cur tu qui pontifex dri es, δὲ calcas ín fíne mandi toraularía:ut fitientib? ρρῖς fanguinis chrifti uínü tribuas,non libere prodamabis ac díces:Cor πλεῖ&caro mea exultauit ín deü uiud:beati quí habitát ín domo tua? Audio te ín ualle lachry; marü;ín loco qué deus pofuít ad certamé,ut uincétibus coroná daret: afcéfiones ín tuo corde dif ponere,& ire de uírtute ín uirtuté& imitari ἀπί paupertate, ut cà illo diues fias:& ín te redinet caput:& per fingulos dies fufcipíat;uifitef;alatur,ueftia£:& prxcipue in fanctará fcrípturarü le/ Ctione ferucre.Cung; tibi caperé íngenioli mei aliqd'offerre munufculá: δὲ cepta ín duodecim spphetas explanatío perueníret ad calcé füfceptá opus deferere noluí:fed qd'& abfq; te dictata rus eram,tuo potiflimü nomini cofecraui:& gaudeo φ obfcuriffim? liber Zachariz pphetz, δὲ inter duodecim longiffim?:eo tépore differédus eft;quo ob feftinationé eíus qui reuerfurus eft, ᾿υϊίαπι morá pati interpretatio: fed uelim nolim faltem lucratiuis per nocté horis at; furtiuís P thefauro fuo noua δὲ uetera:& fponfam de cantícocanticorü,qua dícit: INoua cü ueteribus fra; 3 Lt i y ν £ommen.JDicronymi liber pimus. E dictare copellor,qd tibi díriga. Saipfit ín hunc pphetá Origenes duo uolumína ufc ad tertiá pee libría ΜΗ ppolytus quoq; adídit cométaríos:& Didymus φαίης explanationü ἡ bros me rogáte díctauít:s αἵ alíjs trib?in ofee δὲ michea πτοσιφώννσεμ[ο«ᾗ tota eorü δξάγισις alle goríca fuit,& híftoríz uix pauca tetígerüt.Itaqy imitari cupiés illá patréfamilías, quí profert de truelís meus feruauí tibi: hiftoriz hebrzcorü tropologiá noftrorü mifcui, ut xdificaré fup petrá 1Cos.b& nó fup arenaacftabile íaceré fandamentü,qd Paulus archítectus pofuiffe fe fcribit. Tua: be; niuolentía erít;no eruditione noftrá qua uel nulla ucl parua eft:fed pronà ín te fufcípereuolun tatéutnos ad cxtera ptouoces:& ín longo fcrípturarü carapo currere cohorteris. Siqui autem Hiere.25.c. εἴ,29.ς δ funt quibus ínterpretatíoné& horü δὲ alíorü uolumínü ante promifi,ienofcant incredibiliín te amori meo:& quícquid tibi fcripfi fibi fcriptum arbitrent: Charítas enim benigna eft: charitas nó zmulatur: non quxrít φασί funt.Sed íam tempus eftut Za«charix ucrba ponentes /fpíri tuifancto interpretationis uela pandamus. COMMENTARIORVM HIERONYMI IN . ZACHARIAM PROPHETAM TREO LIBER PRIMVS. ^B menfe octauoiín anno fecundo zC.Secun ἢ doanno Darfj filíj Hyftafpis feptuagefimu defo: P απο,. Bab EI nior o TYÀmeníc pP 1annu,quia 10ΓςΟ 4 í mía predictus eft fuif octatio j1nan fe copletii, ipfe cacha^ no fecido Da .rias teftis ὃ dices:Dirie T: Π exercítuü,ufqiquo nó tf) fees, fa&ü mifereberis hierufalé: eftucrbum do &urbitiiuda ab^ira/| mini ad cachariá fili ba/ tuf escEcceiftefeptua— μία filiá add z geüm"annuseft:nu ΓΟ ας, ΠΠ addo pphetá liq εν quin Cr b dicés: Irátus eft dris fuper rus rex perfarii,q cha AO daorüdeftruxitimpe— Patres ueftros íracüdía,& rium, primo annor dícesad eos:Haec dicit do; gniunqumquagntà— winusexercituüd: Conuer/ 2,Para.12, d 5. Reg.1s.a circiter miliahominü captíuorü de babylo— tímiíni ad me aít dris exer neremiferit in iuda:: ATI. wen αμ αμέναν cítuá:& conuertar ad uos buchodonoforabftu, diícít domin? exercituum: lerat reddidit:& téplüi zedificari iuffitihieruz ne fitis ficut pattes ueftrí falé: Príncipefq» popu ad quos damabant prov ligreuerfuseft cóft/ bhetz-príores dicentes. tuit corobabel filii fa Hac dicit lathiel,& iefum fili io fedech facerdoté ma; gni. Interfe&to igi£ apud maffagetas Cyro: qui trigintaan nis regnauiti perfis a Tomyri regina maffagetarii, Camby fes fili? ei? fucceffitín regnü:qui expletis octo annis, duos magos fratres habuit fucceffores:quib? occifis a pplo,Da^ rius filius Hyftafpis, ex fentétia fepté familiari rex perfarti cóititutus eft. Cui? regni anno fectido factus eft fermo ἀπί adaggeü ,pphetà,€ ad cacharí filii barachiz filii addo. Superaggeo iam diximus: de gachariz título pauca dicen; da funt.Qui cü fit filius barachie:quarit quare dicat fili? addo: Necambigit iuxta paralipomenó librü,quin ipfe(it addo,qui miffus eft ad hieroboam filium nabath:fub quo altare diruptü eft:& manus regis aruit:ruríumap ad preces illius reftituta eft.Igitura primo anno Cyriregis,ufqs ad fe cundü annii Darfj filij Hyftafpis, fupputant anni quadra; ginta: in quib? tmaltare fuerat extructü,& iacta tépli fun damenta,uicinis in circüitu nationib? opus ,phibentib?:& cambyfe rege pfarii, q fup hacread principes fyría κοίλκο & phornicis, ac famariz literas miferat: Sup d plenius Ef; drasfcribithiftoria, Sed aggeus in.mé(e fexto íri die prima eiufdé méfis pphetare exorfus eft. Zacharias uero in eodé quidéanno,fed nó ín eodé méfe: Nà poft duos méfes octa uoanni méfe fudit uaticiniü. Vfi recte iuxta ordine duode; cim ,pphetarü,ille decimus,& hic undecimus ponitur. Ma gna cófidétiz eft,immo fpei fideiqp in drm: ut qd? tanto tpe pratermiffum eft, uel rege prohibéteuel ' ΘΟ egib^ad comonitio, ; nem duorii hoím face menfe anní fc/ re incipiat. Hacíuxta cundi füb Da;— hiftoriam folito more rio. factum eft pramifimus:Nunc fe -.. endü&reyoyiybre uerbü domini^ uiterdifferendum eft. adcacharíam barachiz fi^ O&tavusapudhebra " dd h di osméfis qapudillos censi]ratuseftdrisfup pa^ ptios rip ns E: nouembet dicit, hyer ttes ueftros itaima) a& mis exorditi eft:in d dices ad eos:Haac dicit do aítatis caloreconfum i; esi V. pto, omís terra uirore mínusomnipotés:Couer— POPE timíni ad me dicit dfis uir tutum:& couertar ad uos dicit ἀπο nírtutü:& nolite fieri ficut patres ueftri: ds corpa cótrahunt: nec eft ulla ex lege folenni τας. Scriptü cft em qp debeat omne generis mafculini coram diio ar uetunt. p rophetzx αμ^ deonoftro. Primafe prius fuerant dicentes, ftiuitafeftacymorum Ἠπ ας— Phafe: qd apud nos graco latinog fermo, ne pafcha dicit. Scd'a pétecoftes poft fepté hebdomadas, in à panes ,ppofitionis de nouis primü frugib? offerunt. Tertia in menfe feptimo, tubarü ,ppicíationis δὲ tabernaculorii.i. σκανοπαγίαο: cui? extrema dics egreffionis appellat& termin?.Ergo in capti/ ' uitateppfus cóftítut?& adhuc fub rege perfarü: necdü adi ficato téplo,necdü moenib? murifq urbis extructis:nó ui/ det ,pphetia tpe leticia fed poft lticía.Et tfi quia habebat memoria dfii:& ,ppter memoria,bridictione:& ob benedi &ioné,teftimoniü: Idcirco ad eum cacharias fili?barachia, fili? addo mittit. Zacharias interpreta£ μνήμιν xvprov.i.me gacharia ,ppheta fit locu?ad ppPm. 8 4Γ 3irat?eft οἴο cc. Iradiiinó perturbatione ei? fignificat q nó irafci£: fed eorü merita atcp pctà, in ds dei ira defuit: alioquin diis nunds iratus ulcifci£, fed ad hoc corripit ut emedet. Vf& ppheta precat in palmis: Diencein furoretuo arguas me: Περί 4,6 ira tua corripias me. Etin alio loco legimus: Corripenos Hicre.o diieueruntamé non ín furore tuo,fed in mifcdia, Iratus eft' ergo Du moria diii:barachia,bíidictio dfii:addo,teftimonii εἰ. Vi ma" deam? ergo, fermo diii q erat i principio apd? deü patre qdi NYM Cas. d tCosb: . terper annii apparere Exo.4€— ἢ tont nsa nidi nitri tdtzy nif, Vii ΠΠ Ί 14 ἔκ liom Nut mind, uin qui qum pili; dai v dri] retia grum mt doit idt mu qund Tini jc yv Nm. "d ifie ! µ Β zin 5acbariam ergo dominus fuper patres eorü qui nunc corripiunt: non iuxta Lxx.interpretes ira magna, fed ira fimpliciter. Si e ira magna effet iratus,nundj per danielem& ecechiel capti tios ad poenitentiarn prouocaffet. Cung ín illos iratus fit, ad uos loquit díis exercituü:pro quo in hebraico pofitii eft ΠΑΝΟΥ TY: qd'ín ORARE 4 HEP. Héc dicit ds exetci; leruntEtloqui&Con τ: Conuertimini deuíjs ueumiadmosc3 ueftrismalis& cogitatio lud qd legim?:Acce/ nib?ueftris peffimis:& no deca E ams βοῶν audierüt neg; attéderunt hoccontrariüeftrecf.^ ad me dicit dris, Patrésue fitisame&egoreef— ftriubi funt& prophezzz fiauobis.Pracipit aa id í: tem és,utreuertant— fiufiquíd ín fempíternum addümquidebaby^ πες Verütame uerba loniafuntreuerfiut&' dis reuertat ad eos: ne incipiant fuftinere.X mea& legítíma mea qux mandaui feruis meís pro/ filij, qd quonda fufti, ἘΝ: P cuna phetís:nunquiíd non com fifiterppheteiliepis^ prehenderunt patres ue/ funtlocutí, Notandü ftros? δὲ couerfi[απ δὲ dí q in paucis uerficulis piis S breuibufg fententís^ Xerunt:Sicut cogitauít do femperínaggeo&$à^— minus exercituum facere charia addat: dicit do bis fedi uias noilt minuséxeriituumsue— Hobis 1cdmuias noitras, G5 dame qprei—& feciidum adinuétiones pitacuer us regis it^^," I remenies δὲ μᾶς c diéuicefimaquarta unde; ad zdificationem tem a εἴ plifiducia conciteng, ΟΠΗ menfis fabat t1 an; 8€ pec víci bilo et nofecüdo Darij: factum ercituü«c. Ex fuperio-ni ribus pendet fentétía: eft uerbum domini ad$a &quze(equunt priori charíam filium barachiz, bus coaptanda funt. Non ei gacharias ad populum loquit: fed oftendit quid priores ρθε ad pres οοτῖῖ locuti funt: ad Qs cla/ mauetiüt dicétes: Haec filium addo prophetam » dicens: Vidi pér noctem: & ecce uir afcendens fu/ fuper equum dicit diis exercitui: Conuertimini deuifs ueftris malís 8 cogitationibus ueftnis peffimis. Hoc clamabat E(aías: hoc Olte,Iohel, Amos,& Hieremias:ut uías malas defererét,& €ogitationes peffimas derelinquerét,quib?& ope& mente peccabat:& nihilomin?p pphetas diim cómonenté nó au; dierüt neqp attederüit:nequadj ,pphetas qui εἰς loqueban£, fed me dicit dis:In illis em ego eram qui loquebar& con d temnebar, Vii δὲ ἀῆς in euagelio: Q-uí uos(inquit)recípit, merecipit. b.«[fvatreo vrí vbi funt«C. Vbi(unt(inquit) pies ueftri qui noaudierüt πες attédertit me&übi,pphetae ueftrit&? κοινοῦ em audiendü eft:Patres ueftri ubi funt:& gehe ueftri ubi funt.i.pfeudopropheta: nundj enim de anctís pphetís diceret:nunquid in fempiternü uiuente Et his ergo qui peccauerüt& noluerüit ad me cóuerti:& his q pecátes falfis pollicitationib? deceperiit morte fubtractis: üerba mea quz p ,pphetas meoslocutus fum,permaneétín * &ternü: quz cóprehenderunt patres ueftros,& oftenderiit ἡ uera effe qua dixi. C. uí patres ueftri rerü exitu;pphetarü imeori in feuaticinia cóprobates, δυο funt ad poeniten/ tiam ati dixerüt:Sícut praedixit dris exercituum ut faceret nobis fcd'm opa noftra atqp p&tà reddidit nobís.Legamus Daniele ex perfona fua& populi, diio cófitenté φ eu audi/ renoluerint:& iufte fibi acciderínt qugcunqp perpeffi funt. τά 3n oíe vícefimadrta«&. OQ, uidà ,p undecimo méfe po; nunt duodecímii;& uicefimumquartii diem eiu(dé menfis Κα 1 arithmeticis rationibus ΠΟ ΡΟ fir) mum& ftabilem numerum fufpicantur:uolentes certa cffe & ftabilia qu fcribuntur: Nos auté dícamus qp in eodem anno Daríjregis fecundo,tertio menfe poft prima uifione, $o. Io6 Y ri id eftundecimo poftoctauum,qui apud hebraos appella£. sEP. Hzc dicit dris omni ὍΔ: rurfum ad ga; chariam factus fit fer, mo diii, Sc)óm nume potés: Cóuertiminiaufjs.—rumeffeimmundü:& ueftrís peífimis:& ab ad; ad εδισηέθοπξεληα Nous us:: rerü fzculi ac mate; ínuétionib? ueftrísimalis:. riz pertinentem fpe & noattéderütutaudiréc—docuim*. Menfisaute Mp un, undecimus quí appel me dicit dfis.Patresueftrí μη 93:& lingua ubi funt& pphetx fnun/ noftrainuirgáuerti£, quíd ín fempiíternum ui uent? Verantame fermo/ nes meos δὲ legitima mea fufcipite, quz ego prací; Ρίο ín fpiritu meo feruís aufteritatem& corre/ ptionem fonat: iuxta illud Apoftoli: Quid uultis: ín uirga uenià ad uos« Et pfalmiftze: «ἱρεηείσ: Virga tua& T$inb baculus tuus ipfa me 2,Co,4. d ;: εν cófolata funt: Et eft ín meis prophetis;qui COPIE— acerrímo tepore hye henderüt patres ueftros: mir Que ἀργριῆς -" rra macedo & refponderüt atq; díxe/ mri rion s n runt;Sícut przparatus eft RECS VU -;- εο[ΙΓηα Qqi qrta mefís düs omnipotés ut faceret— aic,;illuftrem noctis nobis fcdtm uías noftras, SER(ignificat: defi &ícdmadinuétionesno, ες πα ἱητορεῦτασ, i:[ ppetuo πο’ ftras:fic fecit nobis.Quar/ fis horrorecrefcente.[D :; rn cógrue qui adhuc ta& uicefira, undecimo in captiuitate erant:& menfe qui eftméfis fabat:^ maiore fui parte i ine/ infecidoannofubdariío: disatgchaldais& af ER fyrijs exulabant:in fe; factus eft fermo driiad ga cundo anno& undecí charíá barachiz filia ad; νὰ menfis Summo -Ί.- ns H€ a7 do pphetádicis: Vidiíin^ quara dieciudémen nocte:& ecce uir afcédens Cs cem ΝΕ equuntur. fuperequum Ὁ αγ p nlocté«c, Primi differamus hi/ ftoriam:Vidi(inquit)per no&£:nó in die ficut moyfes:qui deü facie uidebat ad faciem. Et efaias qui loquebaz: Vidi diim fup thronii excelfum& eleuatüizanted ppfus ducere; tur in captiuitaté;antedj hierufale deftrueret& templü:fed adhucin feruitutis malis populo cóftituto: ea quz pro eis uidet,cernit in tenebris.Et ecceuirafcendens fuper equum rufum: Hunc hebrai Míchaeléangelü putát:qui ultor ini, quitatü δὲ pctórum fit ifrael.Et cp fteterit inter myrteta quae erant ín profundo. Myrtos íntelligi uolunt ,pphetas& fan/ €tos:quí in medío captiui populi uerfabant δὲ erát in pro; fundo. Virü auté,id eft Michaelem,equi rufi& uaríj& albi fequebant, ordineutexiftimant cómutato: ut albi medos perfaícp fignificent: quia fub ipfis dimiffa captiuitas& tem plum inftauratü eft. Varij macedonas,quoriü ηδη amí ci,alíj perfecutores fuerunt. Pleniffimefuper hoc Danielis ültima uifio loquí£. Rufi uero regni rhomanorü cruentü & fanguinariü,cp populü interfecerit templüqp fubuerterit; Alij uero ordin? qui fcriptus eft coferuates,uirüi qui afcen/ derit fuper equüi rufum:& equos rufos& uarios& albos, quatuor regna interpretant, Prímü δὲ fecundum fanguina fium,affyrios δὲ chaldeos: quorii primi decem tribus füb falmanaíar duxere captiuas.Secüdi iudam δὲ beniamin in^ cenfa híerüfalé ciuitate teploqy fubuerfo.Tertíos& quartos uaríos& albos, medos fignificari putant& perfas: quorüá alij clamentes fuertit:ut Cyrus.& Darius filius Hyftafpis: p 2&alluerus Eía.é, ἃ δὲ affuerits,qué graeci artaxerxen uocant:füb quo hefter im pletur hiftoría:alij crudeles,ut cambyfes δὲ cateri. Vidente ergo ,ppheta uirum afcédenté fuper equum rufum, δὲ poft eum ὁ uos rufos,uarios,& albos:& ignorate qd" uiderat, uifionitqy fuz cupiente(cirerationé,atqp dicéte: Qiuid funt ifti domine mic Ange; lus quí loquebatur in eo promittit fe effe di; éturum:& illo reticen te, uirqui ftabat inter myrteta cómemorat. Ifta(unt regna quib? pracepit dns, utper/ ambularent terram:X fuz eam fubíjcerét po teítati. Denicp angeli qui regnis& nationi bus prafidebant:non adalium ueniunt, fed ad ipfum uirum& an gelum ἀπί: qui ftabat inter myrteta& dicüt: Perambulauimus ter ram:& ecce omnis tet ra habíta£ δὲ quiefcit. Eteft fenfus: Omnía fub nobis regna tuta funt& pacata: necali/ qua pramunf angu; ftia. Ex qua refvonfio ne angelus quí inter; pellabat ,p ifrael occa; fioné accipit p popu; lo deprecandi,& dicit ad dim: Cum omnis orbis quietus fit& pa catus: quare díienon mifereris hierufale 8 urbium iuda:maxime «ti fcm promiffa tua captíuitatis tépus ex/ pletü fit€ Refponditgg disangelo qui loque batur in propheta uer babona,uerba conío/ latoria. Bona de futu; rorü promiffione:con folatoria de prafentiti neceffitate. Hac iuxta literam,neuideremur celarenrfos qua ape; regrinz lingua magi; ftris didicim?. Ceterü ecclefiarti magiftri,no étem in qua cerni£ αἱ’ HEP. fuper equü rufum:& ipfe ftabat inter myrteta qux erant ín profundo:& poft eum equí rufi, uarij, & albi,& díxi: Quid funt iftidfie mizEtdixitad me angelus qui loqueba£ ín me:Ego oftendátibi quid fint hxc. Et refpondit uít quí ftabat ínter myrteta, & dixit: Ifti funt quos mi/ fit dris ut perambularent terram. Et refponderunt angelo domíní qui ftabát inter myrteta,& dixerüt: Perambulauímus terrá:& ecce otnnís terra habitae δὲ quiefcit. Et refpodit an/ gelus domini& dixi:Do tníneexercituumufagquo tu non mífereberis hieru/ falem,& urbíum íuda qui bus iratus es? Ifte feptua/ eefimus annus eft. Et re; fpondit dris angelo quilo quebatur ín me uerba bo/ na δὲ uerba confolatoría, ε Etdixitád me angel? qui loquebatur ín me: Clama dicens:hac dicit domínus exercítuü:celatus fum híe rufalé& fion celo magno: & ira p3a7.b fio,obfcuritatem myftice uifionis intelligunt. Pofuit enim deus tenebras latibulü fuü.Et iuxta Lxx. interpretes de eo dicit: Abyffus ficut ueftimentü amictus eíus. Vir aute qui afcendebat fuper equü rufum, diis atq faluator eft:qui di; fpenfationé noftra carnis affumens audit in E(aía: Ω uare rubra funtueftiméta tuac Hic quí nunc captiuo ρρξο rufus oftendi£:in Apocalypfi loannísin candidis ueftibus,& in candido equo federe defcribit.C» autem ftare dicitur ínter duos montes umbrofos: licet in hebrao nó habeat, duos: Ώου δὲ uetus fentiüt inftrumentü:qd denfiffimis folijs& nemore δὲ umbrofís fyluis dicit effe coopertü:quia multis obfcuritatibus inuolutii eft. Myrteta auté qua erant in pro fundo,inter qua ftare defcribit,angelicas intelligunt pote/ ftates: quz εἰ etíam ín carne pofito miniftrarunt. Vel certe montes(ut tollamus quod fcriptiinó eft, duos)abfolute& abíqs numero,plurímos fanctos fentire poffumus:& apo; ftolos atq; apoftolicos uiros:qui totum orbem rufi€ παγῇ & albi peragraífe memorant: QLuorüalíj martyrio corona £ommen.Ibieronymi liber primus ti funt;& appellané rufi. Alij operib?& doctrina S uafietar.| te(ignorti,uarij nuncupant. Alij uirginitatis integrorumqg dogmatii δὲ puri cordis cp cernit deum, prarmía fufceperüt,. Deniq interrogat propheta eundé uirum δὲ angelü qui fta bat inter myrteta, dicit; CLuid(Πε sEP. fuper equum rufum: & ipfe ftabat inter duos mótes umbrofos;& poft eum equi rufi,& uarij,& albi,& díxi:Quid funt ifti drietEt dixit ad me ange: lus qui loquebatur ín me: Ego oftendam tibi quid fint hzc. Et refpondit uir qui ftabat íntermontes& díxit ad me:Ifti funtquos mifit domín?ut circairent tettam.Etrefponderüt an celo domini qui ftabat ín ter montes atqp dixerunt: Circuiuímus otnné terráz & ecce omnis terra habi; tatur δὲ quiefcit.Et refpon dit angelus domíni& di xit:Domine omnipotens ufcgquo non mifereberis híerufalé,& urbíum iuda quib? iratus es?Ifte eft fe/ puagefimus annus.Et re/ fpondit dris angelo quí lo quebatur ín me uerba bo na δὲ fermones cofolato/ rios, Et dixit ad me ange; lus qui loquebatur ín me; Clama dícés: ha dicit do mínus oipotés:celat? fum híerufalé δὲ fion celo ma; gno:€ ifti die micEtangclus qui loquebatur in eo, fenfus uidelicet pphe talis, pmittitfeoften; furum effeqd? cernit. Cunq promiferit,no ipferefpódit, fed alter. qui ftabat inter myrte ta& dicit: Ifti funt ds mifit díísutperambu larentterrá.À díío ei miíTi funt apoftoli, ut totum orbem euange lica pradícatione com, plerent:qui poftdj ex^ pleuerüt opus, reuerfi funtad magni confilij. angelü qui ftabat in; ter eos:qui cti Apofto lo iis bonus odor fumusin his qui falui fiunt,& in hís qui pereunt:& inter utriuldqy uocatio nís populos: Et dixe; runtad eum: Peram/ bulauimus terrà: im/ pleuímus opus quod nobis iniunctüi eft: 8 ecceomnis terra habi tatur& quiefcit: qu ante deferta erat a deo nunc habitatio ei? εἴς quieícita bellis: a ui^ tiorüi ργα 9 atq» pec; catis: quía haereditate domini fufcepit rcuer tentís ad patré atqj di centis: Pacémeam do Io&14.4 uobis: pacé meam ΓΕ’ linquo ποδί. Σὰν tem plena mifcd'ia po ftulat: utinftantean/ no feptuagefimo mife reatur deus hierufalé δὲ urbiü iuda: ad illa intelligentia referunt: C» didiu uera pax ue níat,& fabbatiím?& fepté decadarü nume rus.i. annus feptuage fimus ímpleat:nec hierufalem plenà recipiat libertate, qua interpreta£ uifio pacis,& eft eccfia: nec urbes iuda ,anima dim cófitentes. Denicp diis repromittit aerba bona δὲ uer ba cófolatoría: cp nunc ex parte cernim?,& ex parte prophe, Cog tamus, Cum autéuenerit qd? perfe&tü cft, deftruanf qua ex parte funt:& liberati de babylone hui? fzeculi,clamem?: In cóuertendo diis captiuitaté(ion:facti fumus ficutconfo Ὡς σφι lati. adf£t oírítad meaugeluo«c. Adhucuerba bona& uerba cófolatoria hac funt,qua nunc ,ppheta clamare pra * cipitur:gp celatus fit diis hierufale& fion celo mat αἱ auté gelat,amare fe eam quà celat oftendit: nequa dicés p Hieremià: Sicut defpicit mulier uirü fuii, ita defpexit me domus ifr. Cui p Ecechiel dris loquebat:Irafcens iamnó pysre ἃ iracar tibi,& celus mcus receffit a te. ΩΣ ui ergo gelatuseít Ecditét hierufalé& fion(una eft auté δὲ eadé ciuitas):nunc írafcitur fuper gentes opulentas:quas fupra equos rufos& albos& uarios nominauit: cp ipfe tradiderit eos ad corripiédü, illae uero fuicrínt in traditos: hic ut filii a pedagogo uoluerit e«mendari ΙΟ |i! m TN d TU τ vit Lut ΓΝ αὐ in 5acbaríam A emendari: illa uthoftem interficere€ punire conatz fint, p Cuifimileeft illud in Efaia: Ego dedi eo$in manus tuas:tu auténó fecifti eis mifericordiam: Senis aggrauafti iugi,& dixifti:ero in fempiterniü diia. Zelus atit νθρωποπάδως fi accipit ut ira. Ex ἆ Ιοζο cóuincunt haretici qui ueteri detra huntteftaméto:cp ira; fcés de? nó perderecu piat cos ín qs irafci£, fed emédare. Ὁ αἱ er goinquit celatus fum hicrufalé& fion celo magno, ds adueríarij pluíd uoluerà depref ferunt:Idcirco hac di; cit dris: Reuertar nori in una mifcd'ia ,fed in multis miferícordrjs ad hierufale: X dom? méa.i. templum zdifi cabitur in ea fub coro babel& iefu filio iofe/ dech:& perpendiculü cemétariort extédet fup híerufalé.Póthie; ruíale&(ion uifio pa; εἰς δὲ(pecula: que nó bella fzculi,nec humi liaatip terrena,fed ρα” cemátq concordia,& catlorü excelfa confy^ derat, ecclefia intelligi: Cuipropter uitía atcp péta& refrigefcentem qtidic charitatem ira; fcens dris, tradet eam perfecutionib?: ut qfi incóflatorio müdum aurum appareat€ ar/ gentii, Aduerfarfj yo quib? tradita eft eam delerenitétes, ἱπιρίδε hierufalem cruore cz - foruma portaufqp ad portà. Vii dris pace& mifericordiam repro» mittens, rurfum eam edificaturti εξ fe dicit. Et perpédiculü fiue fu niculü fcd?m méfuras δὲ ordines fingulorii inea effe tendendum. Quid fitauté funicu/ lus, fequenti capítulo demonftra£, ubi dicit propheta: Leuaui ocu los meos δὲ uidi:& ος’ ceuir& in manu ei?fu niculus meforü. Tem plumauté dei qd? ad; uerfaríj deftruxerunt, pót& diii uenerabile corp? itelligi:de Q ipfe HEB.É iramagna ego ita/ fcor fuper gentes opulen/ .tas:quía ego iratus fum parum: ipfa uero adiuue/ runt ín malum.Propterca hac dicít dominus: reucr/ tar ad híerufalem in mife/ ricordíjs& dom?mea xdi ficabitur ín ea ait domin? exercituum:& perpendi, culum extendcet fuper híe a rufalem.Adhüc clama dí; cens: Hc dícit dominus exercítuá: adhuc affluent ciuitates mex bonís:& có/ folabitur adhuc dominus fion: δὲ eliget adhuc híe; b rufalem, Et leudui oculos meos δὲ uidi:& ecce qua/ tuor cornua: dixi ad amv gelum qui loquebatur in me:Quíd funt hacc Et dí) xit ad me:-Lxc füt cornua qua uentilaueruntíudam & ifracl δὲ hierafalem. Et oftédit míhi dris quatuor fabros,& dixi: Quid ifti ueníunt facere? Q uí aít di cés:Flax funt cornua qua uentilauerüt iudam p fin gulos uíros:& nemo eorü leuauít caput fuum:& ue/ nerunt ifti deterrere ea, ut defjciant cornua gentium qua eleuauerunt cornu fü per terram iuda ut difper; gerent eam. Etleuaui To5, 2.d dicebat:Soluite τόρ! Πα hoc:& ego in triduo fufcitabo illud. Q.d'in paffione deítructi, in refurrectione fufcitatii eft:& oim téplorii(eminariti atq exordíii fuit:de quib? δέ Άρθυσ 1Co.6,d loquit:Vos eftis τόρ! dei:& fpüffanctus habitat in uobis. 84 Zidbucclama oícens c. Angelus qui fupra dixerat ad ppheta: Clama,hac dicit dris exercituü: nunc dq impel/ litut clamet, nó uocís intenfione,fed métis:& hoc éft ῳ cla mandi pracipit:Adhuc affluét ciuitatef mez bonis'qs nüc cernis a babylonio igne uaftatas:rurfum rebus oib? aburi/ dabunt:& prafentibus bonis praterità miferia dris cofola bitur;& eliget hierufale qua pauloante proiecerat. ΩΣ ἢ re £a. fo. Io7 ferimus ad ecclefiam,cui uera bona δὲ perpetua pollicettilla(Ὁ bona effe credenda funt, de quibus fcripti legimus: V ideas T3.127.3 bonahierufalé.Et in alio loco:Si uolueritis& audieritis tne: E(a.L.€ quz bona funt terrz comedcetis.Et íllud:Fídens erís in do» E mino: eleuabit te fuper bota térra C) uz fibi uir fapiens SEP.gtio:& ira maená egó itafcor fup aétes qua: fup/ impofita funt: p eo αρ ego quidé íratuf fum modicü: ipfiy'o fuperpofiti funt ín mala.Propterea hac dicit dris:couertar ad híerufalé ín τα:& domus mea inftaurabit ín ea,dicit dns oipotés:& méfura extéde tur fup híerufale. Et dixit ad me angelus quí loque; ba£ ín me. Adhuc datna dícés: Hxc dicit dis oipo/ tens:adhuc diffundené ci uitates ín bonís:& mífere/ bit dns adhuc fion: δὲ eli/ get adhuc hierufalé. Ele παπί oculos meos& uídi: δέ ecce quatuor cornua: δέ díxt ad angel quí loque/ bat ín me:Quid funthaec dre? Et dixit ad me: Γ-]-ες funtcornua quz difperfe/ runt iudá δὲ{τῇ δὲ híerufa lem. Ες oftendít mihi dns qtuorfabrof,& dixi:Quid ifti ueniat facere?Et dixit: Hcfunt cornua qux di/ fperferüt iuda,& ifrfcofre στίς: δὲ nullus eorum le uauit caput:& egrefli funt iftiut exacuant ea ín ma/ :mibus fuis. Quatuor cor/ nua,gentes funt qux leua uerunt cornu fuper terrà ᾽ἀπί σε difi pergerét eam. Etléuaui cui diis incerta& ob/ fcura füz fapieritize re uelarat, fpe futuroriü promittit& dicit: Cr&$8: 16, d do uidere bona dri it terra uíuentíum. Hís bonis poft fzuiffimae perfecutionís incédía, quz& a gétilib?& ab hareticis Arianis ec cleft diii pertulerüt: pace reddita, uidem? dni ecclias affluere,& cofolatà fion& électà 'hiérufale, quas dudü abiecerat: Hoc ipfum δὲ detemplo diii,& de unoqq credetiü intel, ligerépoffum?. Ω αἱ) dam confolata fion& electa hierufale:& cae; téra quz in hune mo; dum à pphetis oibus pfadican£, ad coclefté hierufalé referüit: qua deftructa p ruiná, pee D uirtutes adificáda fit, QLuznos oia rectius fup ecclefia interpreta bimur. bqT£tleuauí octiloéttieoe«C. C) ua tuor cornua quz uen, tílauerunt€ difperfe/ runt iudam& ífrael 8ὲ hierufale, qtuof gen; tes effe: babylonios, medos atq perfas,& macedonas ac rhoma nos:& ης diis a pro; pheta interrogatus ex ponit Daniel pleni. Dafi,z,e fime replicat: Ο) ui iri uifioneimaginis qua habebataureii caput, & pectus argcteum, 8 fubumbilícu zneti, δὲ crura ἧς pedes ferreos & fictiles:haf quatuor oetes íntérprétat? eft, Etrurfum in alia uifio Ὡς qtuor beftiaf:lezna δὲ urfüm& pardü, δὲ alía horribilé beftiam cui? iomé nó pofuit: ea(dé gétes fub alía fi; eura tnoriftrauit. Me/ dos atit€ perfas υπ rcenti effe poft uictoria Cyri: non àmbigit q& feculares& is literas legerit, Etrectiffime ,p regnis cornüa pofuit: hanc habente fcriptura fanicta confuetudiné,utregnti femp 'interpretc£ in cornib?:ut eft illud: Et exaltauit cornu ο& ἃ 45.5 (αἱ, Εείῃ alio loco: Ec erexit cornu falutis nobis,in domó Luc,i.g dauid pueri fui. Et decé cornua ín ultimo regnatura idem Dai.7. 5 danicl ,ppheta teftat. Eo ergo tpe ᾗ hac uifto cernebat tam babyloniíorti regnü praterierat: inftabar perfarü atq: medo rum:futurü erat erecortüi αἰ macedonum δὲ rhomanorii, Quz babyloníj,quz medi atq ροτία, qua graci:id€ ma^ cedones fecerint iuda, ifrael,& hierufalem: uir eruditus p 5 agnofcit £ommen.loieronymi liber peius—^ "E agnofcit: maxime fub Antiocho cognométo Σπιφονξι, fub que machabeorü hiítoria texitur, Poft aduentii αὐος ἀπί aluatoris quando circüidata eft hierufale, que fuftinuerint Luca, g ifraelitze: δὲ euangeliti ante denunciat:& Tofephus hiftoría iudaica fcriptor uernaculus pleniffime edocet. Πα cornua uentilauerüt& difper feruntiudam p.fingu los ,ppemodü uiros: '" dtnemoeorum graui malorum pódere de: preffus feuaret caput. Quatuor ὅς» fabros fiueartifices ds graci T£Kloyc. uocant: non pfe;ppheta confpicit, fed ei dis oridit:X ex; ponitqui fintfabri& artifices, 5 nos ange/ los intelligimus obe^ dientes dominice po; teftatizut qd? gétes de; ftruxerat,ifti zedificét. Hocautépro quonos exhebrao interpreta; εἰ fumus: Venerüt iftí .deterrere ea, regna ui; .delicet:Lxo.interpreta-tifunt: Venerüt ifti ex :acuere ea in manibus fuis. Exacuereauté p , deterrere accipi&dum eft. Vel certe deterrere, utoia fub chrifti iugo .€olla fubmittat:& nó ut quidam interpreta ,tus eft: cum exacuata fuerint, peiora Πᾶς: Si ei ad hocueniant an sgAlleiu Ca II oculos meos& ui; di:& ecce uir,& ia manu eíus funiculus men forum. Et dixí:quo tu ua/ dis:Et díxít ad me:at me; tíar híerufalé:& uideam quanta fit latitudo cíus;€ υ inta longitudo ei?.Et écce angelus quí loqueba£ ín me egrediebat:& angelus alíus cgredieba£ in occur/ fum eius, δὲ dixitad eum: Curre, loquere ad pue; rum iftum dicens: Abfqg muro habitabié hierufa; Jem, prz multitudine ho minum& iumétorum ín medio cius.Et ego ero εἰ '(aitdomin?) murus ignis in círazitu:& ín gloria eto libris Tullius difputat, fcribens;ppriti quoqp de quatuor uirtutibus librum; αἱ ergo uitia deftruunt,uirtutes edi, 5 ficant: omtiefqp fancti qui hac remedia poíTidentes inftau/-... rant femper ecclefiam,fabri appellandi(unt. Vnde ἄρον ftolus loquebat: Quafi fapiens architectus fundametum Cos 1; Tleuaui Ca, II —4 oculos meos& ui/ 7 di: δὲ ece uir,& in manu cíus funiculus σεο/ metrz,X dixi ad eí:Quo tu uadiís 7 Et dixít ad me: ut dímetíar híerufalem δὲ uídeam quanta fit latitu/ do eíus& quanta longitu do.Et ecce angelus quilo; quebatur ín me ftabat:& angelus alíus egrediebat in occurfum eius,& dixit ad eum dicés: Curre& lo quete adolefcentulo illi dí cens: Frugifera habitabic híerafalem,a multitudine homínum, δὲ íumétorum ín medío eíus.Et ego ero ill(dict dominus)murus ignís ín circuitu, δὲ in οἷον riam ero in medio eius. pofui.Etíratus domi; nus, dehíerufaléabla turü effe fe dicit archi, tectum δὲ uirii fapien/ tem. Et ipfe dominus ἀεί omnipotétis filius & creatoris omnii, fa Mauh..g bri fili? appellat. Legi in cuiufdam cóméta, τῆς: quatuor fabros, quatuor euangeliftas intelligí:q oppreffum ifraelem, fenfum uide licet uidente deum,& iudam dominü confi tentem:& hierufalem uifioné pacis,in prifti, nam fedem reftituant: & quos uitiorum gen tes difperferant de ec; clefia, per praedicatio nem euangeltj retraxe runtad falutem. £-le; Ca. II uauí oculos imeoe et vídí 1C. C,ui pri? oculis eleuatis ín qua tuor cornib? triftia ui derat:niic rurfum ocu losleuat utuideatuí/ rum de quo fcriptum eft:Ecceuir oriens no Zaduée— d : geli ut malos peiores ín medío cus . faciant:nó fabri appel landi funt.i.deftructo: m res malorum ,&«dificatores bonorüi:fed& ipfi Ὁ malis& .deítructorib? accipiédi. Et hoc notadü qp ifta tuor cornua Oofugite . gentiü,unii cótra pplm dei cornu eleuauerint:nó eif regna: .. uerunt pariter,& fimul opprefferüt ifrael: fed(ibi inuice fuc cefferüt: Babyloníjs medi δὲ perfze: perfarü regno,rcegnum macedoniü:regno macedonü,imperiti rhomanorü.Hac fe; αυτες hiítoriz ordiné diximus.» autem oculos ,ppheta Φταχο,α leuaffe fe dicit:illi fpiritualiter fenfui coaptandü eft: Leuaui Ίοδ. ας Oculos meosin mótes:unde ueniet auxilíii mihi. Et: Leua/ te oculos ueftros& uidete regiones, qim ià alba funt ad me Eía,sr.b tendü. Et qd' in Efaialegim?: Dixit(anctus: leuateoculos . ueftros:& uidete quis oftendit hzc omia€ Eleuatione ergo oculorii opus eft& intelligétia fpirituali:ut uideam? cótra; , rias fortitudines,quz contra nos eleuauertüt cornu fuü.Et Ephe.6.b. dequib?Apfus loquic:Non eft nobis colluctatio aduerfus - carné€ fanguiné:fed aduerfum principatus aduerfum po teftatesjaduerfum mundi huius rectores tenebrarü iftarii aduerfum fpiritualia nequítiz in coxleftibus.Hos quatuor aduerfartos qui cótra fanctos femper dimicabant,chriftus T3.90,c oppreffit adueniens.Et de his pfalmifta cogeminat: Super afpidem δὲ bafilifciiambulabis:& cóculcabis leone δὲ dra; - conem. Poffumus quatuor cornua qua regnauerüit contra pópulü ἀεὶ, δὲ quatuor πάθη αοείροτε: qux eruditi non uer; , burn deuerbo exprimétes κακοζήλως paffiones, fed pertur -bationes interpretant: egritudinéanimi δὲ gaudium, duo prafentía:& duo futura, moctü δὲ cupíditate:de quibus& illuftris poeta fignificat: Hi metuunt, cupiunt, gaudentqs dolentq;. Aduerfum has,quatuor fabri, δὲ ut ita dicam me , dici bonicp artifices, non cernunt a ,ppheta:necdum enim abfq oftenfione dei per fe eos uidere poterat: fed oftendun . tureia diio: quatuor fcilicet uirtutes: prudentia, iufticia, fortitudo,temperantia:de quibus pleniffime in officiorum men ei?: dequo& fu; . Oofugite afcendens fuper equü rufum:&(tabat inter myrteta quz erant in profundo, fiue inter montes umbrofos.Et de quo pater loqui£: Hicaedifi Hebreat cauit ciuitate mea:cuius artifex δὲ conditor deus eít. Hic& ab Ecechiel cerni£, habens funiculü πὶ manu:& calamtiad. Ecech40 menfura cubiti uirilís ut metiat hierufalé: cui? defcriptio nem,id eftlatitudiné& longitudine, idem ,ppheta myfiico fermone profequit.Q uidam putant hocex parte comple/ tum fub Zorobabel ,& lefu,& Efdra,X Neemia,& ceteris ducibus fiueregibus:qui ufq; ad aduentum domini falua toris populum rexerüt ifrael. Alij uero& maximeiudai in mille annorum regno interpretant: corporales corporalía requirétes.Noftrorü auté phericp referunt ad coeleftem hie rufalem:& hanc dicunt iterum extruendam,qua ruina ani mart peccatricü fuerat deftituta: Hoc haretici fufpicentur. Caterü nos,monté fion,& matré primitiuorü atq fanctoz rum interpretemur ecclefiam: quz«dificata eftin paffione domíni δὲ refurrectione:& quotidie edificatur ab co qui nouit menfuras δὲ meríta fingulorum. CP de ecclefia dixi/ mus,poteft€ deanimabus accipi credentiü:qua quotidie aedificant a domino:& cernunt pace eius qua apoftolis eft relicta. b. dT£t ecceangelue quíloqucbat«C. Angeli qui loquebat in ,ppheta& ftabat:fiuc ut ín hebraico legit,egre diebat,hoc em fignificat NY*:hebrai michaelem putant;Et "alteri angelü qui egrediebat δὲ uenicbat in occurfum εἰ, gabriclé fufpicant: qui loquit ad michacle, ut loquat pro: pheta:quantá rerum omnii abundantiam& multitudine homiínü δὲ iumentorü,firmítatéq: murorü habitura fit hie rufalem: quz in prafentiarü ufq» ad fauillam& cineres ui^ deatur effe deftructa.Nos aute iuxta fpiritualé fenfum hac omnia interpretamur in ecclefiaxqua abfqp muro: fiue ut Lxx.tranftulerüit κατιάκαρστος ἰ ΠΡ omnit abundantia habitetur,X habcat multitudine hominü ac iumentorii:& dominus pra legim?: Et ecceuir snb |. -ᾖ DN ΙΙ 3acbariamt m| O4 disipnisfitircircuitueius:& ipfe ín medio illius uerfetur Eb 3px de Ιοῦ duntur mala fuper omnes qui fiabitát in terra:& ád queni 46:4 ingloría.líta eft ciuitas de qua alibilegim?: Gloriofa dicta ΠΣ E 417,8 funtdete ciuitas dei.Etruríum:Magnus diis δὲ laudábilís "d s τι Rimis:inciuitate dei noftri,in monte fancto eius.In hac qui UU"es.spb cüg habitat dicere poteft; Ego autem ficut oliua frugifera Vubidem,22,a indomodei.Et: Dis— iti regit me& nihilmihi— O8 fucite d dc deeritiinloco.pafcue 3 HEB. ΜῸ te e terra m ibime sellos Sup aquilonis dicit dns:qm in "^$,*:i aquasrefectionisedu, a Mb“ cauit me, Et habitabi/ quamer uentis coeli difp; TA: tur inquit icum fuos dicit diis, O fion fu/ ls itudi; ἜΣ π"ἢ pra multitudine ho^:: ἰπὼ minü& iumentorum P. que habitas apud filia üx C abfq muro fiue frugi abylonis:Quía hac dicit Msc omníum abundiátia.- μα 1 η ας diis exetcítuü:poft eloríá πιὰ menta duos populos mifit me ad gentes, qua interpretantur, iudao rum atq gentiliü: qd illi qui in.lege ueríati uenerint ad fide chri/ fti, homines appellati Ípolíauerunt uos: qui em tetígerít uos.tanoít pupil/ là oculí eius: Οία ecce e/ fin:nosaumgpot$9 leuo manum meam idololuriam eu in fupereos:& erunt przda eferto legis δὲ folitu/; à: Νὴ dinefuimus prophe: his qui eruícbant fibi$& tarum, Kus recepi, cognofcetis: quía domi/ mS pa onem: s Al nus exetcituum mifit me. iuxta hunc ipfum cacharíam prophetam,egrédiuhtur equi nigri ut in fua regiohe confiftant.Tlle quocp qui in Efaía glo riabundus díxerat: In coclüm afcendam:fuper fydera coe/ Eía.14d li ponam thronum meum: fedebo in monte fublimi: fu , per mótes excelíos in εν aquilone: in frigidiffi) SEP. Oo fugite de tema mo terratum locore? aquilonis dicit diis: quía mu habere s: iftam ὡς νων 1 2 egimus in alio loco: de αιῦος dentis coeli Cogre. Eccefumus ab aquí; Ibí.z4.d io uos ία domínus. lone ini Gur) . C a cul afancta urbe di(/ a fion faluamíni qui ha/ cefferát: dicitur de eis:: bítatís filiam babylonís:^ Ecceifi de longe ue; Eta.45.d Hixcením dict domínus Píuntabaquilone&— ον. π΄, mariEtperHieremià Hiere,46, d omipotés:Poft gloriá τ} fpirituffanctus loqui/ fittne ad οτε qux fpolía ucrütuos:quía q tetíoerit uos,quafi tangat pupillà oculi eius: Ecce cgo ínferá mani meam fuper eos:& erüt preda his qui feruie): tant cís:& co gnofcetís qa dns omnípotes mifit me. tur,prouocas eos qui in captiuítate funt ut redeant hierufalem: Vade& lege fermóes meos iftos ad aquilo; nem,& dices: reuertc/ re ad mehabitatio ifr dicit dominus.Praci/ pitur itas nobis qui habitauimus.ad aquí lonem,& calorem do7 minici feruoris amifi7 Lauda ... Rutérationabiles Gfqy &(cripturarum crudi tos fcientiahomines intelliei uolunt: Tumenta uero fimpli P535. b cesquofcp credentium:& de hís dici: Homines& iumen; ta faluos facies domine. Hac iumenta& hzc anímantia au ;. diuntbonipaftorís uocem:& cognofcüt δὲ(equütur eum: Quiipfe eft& paftor,quia regit nos:& oftium, quía peril, $9 55 duminecdefiam δὲ ad patrem ingredimur:& murus ignís - incircuitu:ut credétes δὲ habitátes in medio calefacíat,qui . priusfrígore charitatis intepuerant,& poffint fpiritu effe fer * uentes.Lupos autem&(zuiffimas beftias de quibus(cri^ T5.75.d ptum eft: Ne tradas beftíjs animà confitentem tibi: Et quo τῇ fructus eft, foeni, ligna, ftipula:& afferüt tribulos& fpi; nas:fuo igneconfumat:& qui aduerfarijs ignis eít,fitin me $ dio credentium gloria.(32 autem murus hicrufalem fit Ῥδωλά. ἃ dominus:& in alio loco legimus: Montes in círcuitu cíus, & diis in circuitu populi fui; Hacoimia iuda fub 1A(zu po,quem fibi fpeuaniffima repromittunt, putàt carnaliter «ffe uentura: qd? tantam hierufalem habitura fit beatitu/ dinem:ut pre multitudinehominum δὲ omnium iumen/ torum,murum habere non poffit:Sed murus fit ipfius do; mini defenfio:& iilius in medio habítantis eloría perfruat. 8QLO ο Πισίς oe terra aquíloníe zC.Plagz orbis quas grae ci appellant κλίμκαϊα,ἰαχία fitum hierufalem intellieuntur & templi. Affyrij ergo δὲ babylontj qui dei populum uafta; uerunt,habitant in terra aquilonis.Denicp in Hieremia:oL/ laqueiuxta Ecechielplena eft carnibus:(intelligiturautem urbs hierufalem)a facie aquilonis accenditur.) uía igitur angelus praeceperat quí occurrerat angelo prophetanti in sacharia,ut loqueretur ad puerum(ad comparatione enim angelicae dignitatis,omnis humana natura puerítia nuncu/ patur:quia nó angeli in nos:fed nos in angelos ,pficimus) Et diceret ei: Abfqp muro habitabi£ hierufalem,& reliqua: Nuncidem ad eos fit fermo domini qui habitant in aquilo ne:utauentis quatuor congregentur:in quos fuerant toto Orbe difperfi:& reuertantur in fion qui habitabat in babylo ne. Velcerte ita:quí ín quatuor plagis cocli difperfi eftis, fu, gite deterraaquilonis:& o fion que nunc habitas in baby; lone fuge δὲ reuerteread priftinam fedem.C d? autem τοῦ) tio,cafü uocatíuo dicitur O:exhortatio ad fum eft:utnó fcmel,fed crebrius ad fugiendum fcíant fe effe cómonitos. ἐς Dicendum δὲ aliter: Aquilo uentus duriffimus eft:qui du; Πίστα habitatorum fuorum corda facit; δὲ a quo fuceen/ we i ἷ E ᾿ latar€/ mus;quidifperfi fu/ mus in orbe terrarüi:: δὲ de quibus euangelium pradicát: qd? in quatuor uen Mar,iy,e tos mittat angelos Se dominus€ congregetnos:€ qui in huius(culi uitiis δὲ confufieneuerfamur:ut fugiamus— y in(ion ecclefiam domini:& humilia relinquentes,infpecuz/—'— la cius& fublímitate dogmatum confiftamus. Q.uodau/ τὶ tem fequitur:Hac dicit dominug exercituum: poft gloria mifit me,€ reliqua: Vox faluatorís loquentis inducitur: quiomnipotens deus a patre omnipotente miffum fe effe dicit:non iuxta id qdomnipotens eft:fed iuxtaid qd? poft gloriam miffus eft. Cruicum in forma dei effet,non rapi/ philip.z.& nam arbitratus eft qualem feeffe deo:fed femetipfum ex/ inaniuit form ferui accipi&s:& factus eft obedíés patri ufqs ad mortem:& mortem crucis. Nec mirum quod chriftus di catur omnípotens:ex cuius perfcna legimus ín Apocalypfi Icannis:Hxc dicit teftis fidelis initium creaturz dei:qui eft & erat& uenturus eft,dominus deus omnipotens. Illud quóg qd in uicefimotertio palmo legimus: Leuate por? tas principes ueftras,& eleuamini porta zternales:& introi bitrex gloriz.Rurfumqpab alíjs angelis dicitur ignoranti? büs myfterium incarnationis affumptae:Q) uis eft ifte rex glorízcdomínus uirtutum ipfe eft rex eloriz: refertur ad chriftum. Vbi enim nos legimus, dominus uirtutum:ín he braico fcriptum eft ΤΟΝΩΝ ΤῊ qd a Lxx.interpretibus “ταν οκράϊορα, ἰά eft,in omnipotentem uertitur. Ex quo in^ telligimus,ubícücg dominus uirtutum de chrifto dicitur; omnipotentem eum debere intelligi. Nec mirum(i chriftus dicatur omnipotés: Cui tradita eft omnis poteftas ín cozlo & interraEt q dicit:Ornia quz patrís funt,mea füt.Si auté offiía.i.deus ex deo,dfís ex diio,lumé ex lumine:ergo δὲ ex omnipotéte omnipotens: necp em fieri poteft ut quorü una natura eft, diuería fit gloria. Miffus eft ergo poft gloria diui nz maieftatis ad gentes qua fpoliauerát populi dei:tt qui eosfuerát ante predati,pradz fint feruiétibus fibi:& omis^x ἅπαξ feruientiü turba cognofcat:qifi deus omnipotés mife: rit eti. C) d'aüt dicit: C. ui tetigerit uos, tangit pupilla oculi ci?; Tactü p uexatióe X iniuria accipe:iuxta illud qd?legitm?— Nolitetangerechriftos meos:& in pphetis meis nolitema/"88.104, b Πρπαγί.Ο ui em fanctos diii tetigerit:fic eft quafi uexare cu piat pupilla oculi eius:& illum nitatur clara luce príuare:de qua loquit in euagelio: Vos eftis lux müdí, Eleuataüt de? tuanü fuaut pcutiat gentes aduerfarías:& ppFm fuü uel in P4 hicu(alem Apoc B Matth.sg. d Iob; r7. b Matth. £ommen.bieronymi liber peimus| hierufaté reducat uel in ecclefiam. Gentes aduerfarias:iu;— incarne:quz edita deutero uirginalí, nuffo humani femi, G n xta tropologíam,contrarías accipe fortitudines:quz quoti— nis& peccatorüi ponderegrauabat.(32 aüt ois caro,n on:! μὲ die peccatores fuz fubíjciütpote(tati, δέ(ibi eos feruirecó^— abfotutehominü δὲ beftiarü& uolatiliü& pifciüi: fed fpecia m Iter homini accípíat:illa fcriptura fignificat: Exaudi ora/ 4 44 auda« lgtare filía fion:qz ecce ego venío«c. TEóLa, ellüt. Prec adhucex perfona domini intelligenda:qd hortetur tíoné mea,ad te oris caro ueniet. Necp ein ad diim otrinis Δὲ populum fim deca; caro itratiónabiliü ue; yi ptiuitate in fedem pri;" d: turá eft animàtiii: fed ju ftinam reftitutii gau; 3 HEB. Láuda&ketarefila"ερ. Latare δὲ gaude illa qua donum fancti ei dera Ωμ fion: quía ecce cgo uenio filia fion:quia ecce uení; fplis πε eft:& ἐὲ e dominus uenia:; ai: s: ἃ dici£:-| Phabrerimedioc?; Grhabítabo ín medíotuí: am δὲ habitabo ín me; d τάν με ΗΝ aedi aítdomin?.Etapplicabü;—diotui dicit domínus:&^ n&& ppheabuntfiiij" turz fintin eu:dequi^: S edes: ueftri δὲ filiz ueftrz. io $2. b bus dicitur: Poftulaa tur gentes mult ad do: confugient gentes: multz Ca. ΤΠ n E δ chio tibi gis mínut ín díeillas& erunt δά domínum ín dieilla:&(£ oftédít mí ii :xreditatem tuam, ἜΝΙ;::: bí(ευ fa jT μηε E MB míhí ín populum& habi; erunteí ín populá,& habi pt em rv ὰ minostere:Ethabi, taboinmediotuí:&ídes ταρᾶςίπ πισαίο ταί: δζ[ία απζτζ.Απιοζημιώώώ i terinmedio eius:lo^ quía dominus exerdtuü^ quoníam domínusomníi musadiclligatia fpi quens ad difcipulos:;;: ritalé, quó hebrzi lo7 Matt.2$.d Ecceegouobifcü fum mifit me ad τε, Et poflide; potens mifit meadte:&^ uinücdifferant:tri, omnibusdibusuf$^ bítdomínus íudam par; poffidebit dorninus íudá—&im breuiter dicen ad cófumatione fzcu; f:(e uos dü eft, iefü facerdoté l.Etpoffideatdüsig, tetmfüamínterrafanctifi— partem fuamín térrafan— ,, qn quégred ἂν dampartemfuam,có^ cata:& eligetadhuchieru— cta:& eligetadhuc híeru;— isa, latini pótifice un fitenté& credenténo C ed,;, uocant:filíii iofedech"a minifuo:&non alibi 5 falem.Siléat omnis caro— falem, T imeat omnis ca/ Metelli Ei εἲτοο s ην ni inea afacic domini:quía con;^ roafacde domini:quoníá^ robabelpoploprefuit εἰν Manet quam eligat futrexerít de habítaculo— fürrexít de nubibus fan; ταν des ἂν pit adhuc hieru(ale quà fanctofuo. Ca. III Ctis fuis. Ca, Til ein interpreta fatan- m tentatíonii pfecutio/ ς—7*AT óftendit mihi i T oftédit mihi d ut aduerfaretur ei, Et'* Τ* nib? dereliquerat. Iu; i H Hs oHedit mii dol γαρ μάνας ἃ dextris ud dari s putant ub fum facerdoté tma; minusiefumfacer/ illiusnóafiniftris:qa n corobabe efu; σῶς: Ἢ ΒΕ ἀ θε&Ncemia μας gnum,ftanrem Co/ dotem magnü.ftà m . exparte eomm ram απσεῖο domini: δέ[α, temante facié angeli do. alienigenam accepif/ H ndi xime quonia hierufa?"Eric P zi; y drea|"TW τι iudas: dueuiddi, tUtaduerfareturei.Etdixit^ dextríseiusutaduerfare£ τς Ῥρίνειᾶ(εαξ, qu E. eettribus quae reuer^ dotmínu:- i i Mni iffi iptiieft E p Rond nus ad fatan Ίποις ci.Et dixit dominus ad δια αν τα παπα ἔξω babylonicaiXappela—P€t düs inte faran:&ín;—diabolum:Increpetdomi— 1e etre ad ados ES e fumi S nen cepet domínus ínte quí— nusinte díaboler&íncre/— fariü eius:ipfeetem Apeeme Ον bucufgy uefanr.Aj; Clegit híerufalem: INun;— petíntedomínus quícle,— Pmicus δὲ uindexac i Seo dd eura dac quid non iftc toris eft git híerufalem.Nóne ift Increpet diisite fatan| in ΜΗ CfütUs deignefEtiefuse;^ uttorrisefterut? de igne? P init d a d€ Ls mittaturadfo& eli, rat índutus ueftibus for,— Et iefus indutus erat uc; MAMAS ἮΝ genda firhierufalem:— didis&rftabarante faci; ftibus fordidis:&tis iude urbib? niic ti cpi i ir iR A ci us fordidis:& ftabat E nu ον tes οτναϊαςτίης[άππι^ emangeli:qui refpondit— ante fadem angeli δέτε, σνακ πο Ὧν - faluatorénecpoffiteli^& ait ad eos qui ΠΡ fvondi: 1 da ῥ ure af P ὑπ . giquaomino deftru;: ο abant Ípondit&aitad aftantes— quzfecit: curdfitorré ds " étaeft.Recteauté poft uf coram coram qué uulgo titioneuo/"rA captiuitatéfiliafion p.—^. pl ἐογιοδίατα Ῥω 5.ς 5.8 uocat ad gaudiü:de quai icit:; Fata ft à:» q de θαυγίοΠίζα(ἃ m b€[ Sileat ointiío caro a(είς ofií εξ. Cü hac feita habeát, ti:uel ob 4a"αίρει, Απινλονα Viele seus i ed Eq: Pi:uel é captiuitati 9 es δὲ poffeífurus fit diis iudam partem fua:& electurus hieru—aütaf cub facir Rabat LO ed DM m n UT n.: falem:omne homini genus diii formidet aduentum: quia—nadni,utauferrétab eo fordida uefti ὦ:d: eof 5 db ἱ ins| Re de habitaculo(ancto fuo,Surgereautédisdicit&^ mus.Q,uicü Bceptii ope cópleffat rurfü ide ange Ibqf ad hn: ;,. Sfieuigilare de fomno,qriconfurgitin uindictà populifui:^ sefü:Ecceabftulia teiniqtate tua:hacf imé ἐν Ephe,5. d iuXta illud qd fcripti eft:Exurgeut quid dormis driecSiue— ta:& indui te mutatorij ον ER CIE onda enims v. : ieu ie 4:€ ifraelite tibi coiueé copulaui: Wi iuxta Lxx.qui dixerüt furrexit denubibus fan&tisfuis:pa,— p áLxx.traftulerüi δια ἐγτγτ υγ ων ; dores-:-tráftuleriüt ντος: laré, iar Efa,s.b μονη δὲ εν ας Ἐπῖανς εν, ον diis ne EI q ufqad αν aida Vm Qo reru N n ' pluantluper ifrael imbre. Iftefünt nubes de qbus fcriptii| nitecidarim muda 9 dads ei i E(2.45.b eft:Etnubes fpargat iufticiá:neqs em nubesifte corporee.— var quz LUC ἃ RR CINES Pra eai a hebrao ed M in quas aer den(ior cogitur,poffuntpluereiufticia.Inhis&^ cerdotii dionit: νὰ p b qp dicit m ac uolunt itelligi fa Mj Luc.21e ο his nubibus diis in euangelio uenturü fe cffe dicit. Etín— rir c end ablatis fordib? p&tóre, müdii habue: Urn Efau9,a Efaialegimus,qd? diis in zgyptüueneritin nubeleuiEgy;— effe ipa üad b εξ d eis τν ΑΡ 5 eu ptus müdus accipitur: in qué ἀπ5 defcendiffe memoratur e E cuc: tes[acerdosin ceremii fcd'mor 409 i 4 2 diné melchifedech.Q,ui qm p fe uideri nó pót a diio, pphe Utt τα oftcdí£ vul d xa LUN L] Ttg bii | zi sacbaríam A teoftidit βᾶς cordangelo diti:quéuoliit magni coófilij effe angelü:nó cp alter δὲ alter Πε αυ duas pfonas recipiam?in fi lio: fed qd'idéatep unus,& dfi ho fordídatus oftédit:& qfi angelus medíator homini δὲ dei apparere dicat. Non atit effeiefü filii lofedech,ex hoc conant oftédere:qd? nó fitap; K3. III ligunt:qd' poft ablationem ueftium fordidarum,& reftitu^ tam mundi facerdotij dignitatem: pracipiatur οἱ iuxta il/ lud qd'in euangelio fcriptum eft: Ecce fanus factus es ultra noli peccare:ne quid tibi deterius fiat:S& repromittit ei prae mifi in ufjs domini ambulauerít,& eius precepta feruaue $o. Io9 C Iob. 5.c ài pofici in praféti loco, filius iofedech: qui in m alíjs locis ubi uere de iil iefu dicitur filio iofe/ ita dech,femp patris cog -— nomine cenfeat ,Stàs m igit cernit iefus& fta/ επ bilí confiftens gradu: θα& fathan(tabata de/ (δν xtris εἰ” utaduerfarc£ " ci: Tétatus em eft per ni| oém modi abíq pec; i Matri 4. a. cato.Et in euagelio ad lai eum tentator accedit: εἶ quarés fep dextris ei? m& uirtutibus cótraire, Q.uodq fequit:Incre pet diis ín te fathan: δὲ increpet. dris in te qui elegit hierufalem: fic edifferunt:quia ρα’ ter& filius diis eft:& án cétefimonono pfal, mo legim?:Dixit dris domino meo, fede a dextris meis: Dris de altero diio loquit: nó «p ipfe dris qui loqui£ increpare non poffit, fed q exunitate natu/ ^^ ra,dalter icrepauerit B increpet ipfe q loquit. Ω αἱ efi uidet filiti,uí det€ patré& ifte eft q elegit hierufalé: eccle/ fiam quz pacé diii có téplat, Torris auté de igueerutus,rectiffime intelligi poteft:q cü in babylonefueritnó cft babylonio igne confü ptus,nec flàma faculi HEP. coran fe dicens: Δια ferte ueftimenta fordida ab eo,Et dixít ad eum:Ec ce abftulia te íniquitatem tuam& indui te mutato/ rijs. Et dixit: ponite cída/ rím mundam fuper caput eius;& pofüerüt cídarím müdam fuper caput eius: δὲ índuerunt οὔ ueftibus. » Etángclusdomíni ftabat: & conteftabatur angelus domini íefum dices: Fizec dicit domínus exetcituü: Sí ín uijs meís ambula; uerís,& cuftodíam meam cuftodíerís: tu quoq; íu/ dicabís domum meam: & cuftodies αἰτία mea:& dabo tíbi ambulantes. de hísqui nunc hiícaffiftunt, v Aldi iefu facerdos ma; gem& amici ταί qui ha ítant coram te: quía uiri portédentes funt,Ecce em ego adducá feruü meum orícnté: qa ecce lapís que dedí coram íefu fup lapi; SEP. corá facie fua dicens: Auferte ueftíméta fordi/ daab eo. Et díxít ad eum: tEcce abftuli a te íníqtates tuas:& induite eum Ρο! derem: δὲ imponite cída/ rím mundam fuper caput eius:& impofuerunt cida; rím mundam fuper caput cíus:& círcüdederüt cum ucftimétis.Et angelus do/ miní ftabat:& conteftaba turangelás doi:íüí ad ie; fut dicens: Hac dicit do/ mín?omnipotés:Sí in πῇς meís ambulauerís:& pra cepta mea cuftodieris, δὲ tu íudícabisdomü meá;& fi cuftodíieris atríüi mea,& dabo tibi q conuerfen£ in medío δια ifton. Audi ergo íefu facerdos magne & pximi ταί q fedét an fa. εἰξ tuá qauirí τερα]οσκοπεοι., portéton: fpectatores füt: qa ece ego adducá feruü meü oríenté: qa lapís qué dedi ante facie iefu:fup Ia/ pidéund fepté oculi funt, Πα& ipfe iudexfit domus ei?:íd eftponz tifex perfeueret in tem plo:& cuftodiat atría eius atcp ueftibula:& detei dominus ex an; elorum numero,quí; s tépore ftabant m! In graco fic confpectum eius:quo£^ οὐ&pspincot rum circüalleturau/ 979 σον τας xilio:& ab omni ho,«ore σου, ftium fraude fecurus"4,"«6 ἀμαρ’ fit.Iuxta noftros qui. Τσου περι’ hac omnia referütad. 2099/8, καὶ dominii faluatorem;*/^ aere acr hoc uidetur effe diffi, 759&pion€zi/ cileqd'iefuab angelo θέτε μίτραμ, dicitur:Siambulaue;"ἢ xid«pi xo rit ín uijs domini& ϑαβαμ£t 5 eius praecepta feruaue.«εφαλημ ἂν, rit: ipfe quoq? iudicet τοῦ X)£re3w/ domum eius: δὲ cufto καρ Τραμ, diatatría illius:& det Ao xid'apip Ν ei dominus ambulan καϑαρὰμ ἔπε tes dehis quiaffiftant 7l κεφαλήμ ei. C) d facilefoluitur;«vtov. fi confyderemus eum quí formam ferui eft Philip.2.a dignatus affumere:& cum diues effct,p no! 2, Co.$,b bis pauper factus eft. Q.uicquid igitur de mébris dicitur, refer,[5 turad corpus:& no» ftri profectus, domini uictoría eft. ΟΠ nos, Epher4. c peruenerímus in uirü perfectum:ín menfu/ ram tatis plenitudi/ nis chrifti: ille iudica; bit domü dei: fcd'm id qd Apoftolus dixit: Chriftus autem ficut Hebre,s. ἃ filius fuper domum huitts attactus. Vnde σ; necernituifionem ma Ecce gnàin quaardebat ru bus,& nó cóburebat. Hic iefus erat indutus ueftibus fordi dis:q cli nó fecifet pétim,p nobis pétin faá?eft:& ipfe infir mitates n'as portat& pro nobis dolet:& nos reputauimus Ef.55.b εἴ εἴς dolore& in plaga& in anguftía.Ipfe vo uulnerat? εἰ ppter íniqtates noftras:& infirmatus eft ,ppter peccata Gat. b noftra Etin Άρ[ο legim?: Chriftus redemitnos de maledi; &olegis,factus p nobis maledictü. Hic in uicefimoprimo fme loqui£: Longea falute mea uerba delictorüi meorü. tínfexagefimooctauo pfalmo: Deus tu fcis infipientiam meà:& delicta mea a tenó funt abfcondíta. C. ua uniuería appellant fordida ueftiméta: δὲ auferent ab eo cum noftra peccata deleuerit:ut quia illefordidis indutus cft ueftibusz nós refurgétes in eo audiamus poft baptifma: Cádida fint femp ueftiméta tua:credétiüiq: omis ecclefia audit p Είαϊᾶς Ffi-&d- Lauamini,müdi eftote. Et de ipfa pphetat in canticocantí/ 315€ corii:O) uzeft ifta qua aícédit dealbatatzrod ipu aüt incar" nationé eíus accipe:qua de terra eft δὲ fignificat ín pedib^. Gidarim munda fup caput illius, fpledoré diuina: maiefta tisintelligerut unus atcp idem fcd?m homine zod'ípyfcdm deücidari ornatus effeuideat. a«[£t angelus ofíí ftabat. tconteffabat εξ. Hebraei coepta interpretationis ordin pfe quites,ad iefum fili&i iofedech ab angelo ἀπ hax dicta intel Ecce— eius:cuíus domus fu; mus nos.Etad Tímo ' theum: Si tardauero ut ícias quomodo debeas ín domo t, Tímo,s, d dei conuerfati:qua eft ecelefia dei uiuentis,columna& fir; mamétum ueritatis,Et non folum iudicabit domum eius: fed cuftodiet αἰτίᾳ domini:de quibus fcriptum eft: Adora; te dominum in atrio fancto eius.Tudicabit aute fiue díjudi cabit domum eius:& pro meritis fingulorü: alij dans de cem ciuíitates:& alíj quinq». Etalios in ecclefia conftiruens prophetas,alios apoftolos,alios doctores:alios figna facie tes:alios pro oculis habens: alios pro manibus: alios pro pedibus:íuxta illud qd? legimus: Deus ftetit in fynagoga deorum:in medio autem deos díjudicat.Dedit quoq ei de angelorum numero miniftros:qui in carne conftituti(imi, les angelorumfunt: δὲ de quibus Apoftolus loquebatur: Nofter municipatus in cceleftibus eft.$1 enim angeli non nubuntnedp nubuntur:& qui in uirginali continétia pfeue τᾶς fimiles angelorüi funt: Cur nó putemus angelicz digni tatís apfos δὲ[étós ὅ[τρ datos iefu:q affiftat οἱ in ecclefia, 8 nunc fluctuantes habeant pedes,fed cüfiante ftent drioe b«T Ziudí ícfü facerdos magie«C. Noftri ín hocloco artan a iudzis qd'iuxta cófequentià textüdp fermonis magis de/ beàtiefum facerdotem intelligere filium iofedech ᾧ drim (aluatorem. Sí enimad dominü(ermo e(t: δὲ ad cuit di er T3.28.a phitip.s. d Matth.z22.c α, citur: Audi iefu facerdos magne:quis eft de quo infertur: Ecce ego adducam feruum meum oríentem:qui alio nomi/ nelapis appellatur:& datus eft coram iefu:& fuper hocla; pide feptem funt οτι; Econtrario noftrí nituntur affere; Κε: δὲ iefum facerdotem magnum, δέ orientem& lapidem; fcd? m diuerfas intelli; £ommen.IPicronymi liber prírins fculpam czlaturam illius:Q) d? enim hebraícz fcriptum eft nnn nne Aquila interpretatus eft διαγλύψω ἄνοιγν μια ἀυτῇς, i. fculpa aptura ei?. Theodotio& Symmachus, fculpà fculptürà εἰ”.Ετ fenfus:lftü lapidé,clauis crucis δ. Ιᾶ. cea militis facíà uulnerari;& in illi? paffióe auferà iniatate P q gentias chriftum ap^ pellari. Sed hoc quo^ modo de ipfo dícatur ad eum qtafi de alte; to,exponere difficilli/ mum eft. Q ui igitur iefum uolunt effe filíti lofedech facerdotem magnü:amicos eius qui habitant ucl fe; dent coram eo, δέ qu uiri funt portenden/ tes:difcipulos eius in terpretantur& pro; phetas.Prophetz eim inffignum funt pofi, ti futurorum, Quid eft igitur qd iefus€ amici eius coguntur audirezAdducam fer, uum meum orientem & reliqua.Supra po; miferat deus icfu filio iofedech facerdoti ma gno,qdfi in υῆς eius ambulaffet& ei? prz/ cepta feruaffet:ipfe di, iudicaret domü ei?& α HEB. Ecc ego cxlabo fcil ptura eíus dicit dominus exercituü:& auferam ἐπί quítaté terrz illius in die una.n die illa dícit domi; nus exercituum: Vocabit uiramicum fuum fubter uíneam& fübter ficum.. b 3I reüer; Ca.-IHII fus eft angelus qui loquebatut ín met & füfcitauit me quafi uir quí fufcitatur de fomno c fuo. Et díxit ád me, quid tu uides? ὃς dixi: Vidi,& ecce cádelabrum aureutn totum δὲ lampas cius fup caput ipfius:& fepté lucer nz cíus fup illud: fepte δὲ SEP, E«eego fodiam fo; terre in die una: ded. fcripti€: Hec eft dies qua fecit diis, exulte. ueam dicit dominus om; S τῇ rem in d :: n illa die paffióis c nipotens:& contrectabo fti uocabituir q pfc/ omnem iniquitatem ter/ ctuseftichri(to:&cü tx illius in die uno,In die illo dicit dotmínus omni; apoftolis ad domini^ cz beniuolentíz cul/ men afcendit: proxi; Zacdue.c Malach.4.a INuU.24. C Luc, atría ei? cuftodiret,& darct οἱ miniítros an gelice dignitatis:Nüc εἰ dicit& amicis illi?, plenà foclicitaté& p; fectam beatitudinem tunc futuram,quádo ueneritoriens: deque fcriptum eft: Ecce uir oríens nomen eius. Etín Ma; lachía:Orietur uobis tirnentibus nome meum fol iufticiaez δὲ fanitas in pennis eius. Et in numeris:Orictur ftella ex ία” cob δὲ homo ex ifrael.In euangelio quocp aptiffime dechri, feptem infuforia lucernís qua erant fup caput eíus. '&duz 8 ftolegimus:In quibus uifitauit nos oriens ex alto. Illumí/ nareeos qui in tenebris δὲ umbra mortis fedent,ad dirige; dos pedes noftros in uiam pacis.( ui oríés,ipfe dicitur& lapisangularis:quía populum utrüg coniungat:& duos parietes in unam domi confociet: Hic non credentibus la 'P$.17.€ pis fcandali eft:de quo& in pfalmis dicitur: Lapidem que Eía. m, reprobauerunt adificantes,hic factus eft in caput anguli: A diio factum eft iftud. Super hunc lapidéfeptem oculi funt: ἃ degbusloquit Efaias:Exietuitga de radice ieffe, δὲ flos de radice ei?afcédet:& regefcet fup eü fpiis dei, fptis fapictize& itelligétize fpüs cofilij δὲ fortitudis,fptis(οἰξεία δὲ pietatis& implebit εἴ! fpüs timoris dei.C) uí facerdotémagnü& ami cos ei? drim faluatoré& dí(cipulos illius intelligi uolüt:ui, ros τεραΤοσκόπους& portendétes ficaccipiuntrut ad'apo/ ftolos referat qui eius myftice figna perfpexerint, δὲ ex pra Tof.9.a fentíbus futura cognouerint:dum in eo quia natiuitatecae cus fuit, oculos reftitutos fuper populo gentiliü interpretan Matth,9, c tur:Etin muliere fanguine defluente, ecclefiam edifferunt fanguinis operibus liberatam.Hocaüt qd fequitur: Q.uia e€ccelapis quem dedi coram iefu: Amatores hiftoriz fic de chrifto intellieunt:ut poft iefum filium iofedech chrifti di, cant effe uénturum. Hoc enim effe coram icfu,id eft in con/ fpectu eius& ante facic, ut futura fignificet:& appellari ei lapidem pro fortitudine& robore quo omnía regna contri; Daifi.2.g ucrit:quem etiam in Daniele de montefine manibus pra cifum legimus. a 4«[ cce ego celabo fculpruram eíue«€. Supra dixerat:ecce lapis quem dedi coram Iefu, fuper lapi/ dem unum feptem oculi funt: Nunc confequenter μεταφον ΄ pep(eruat a lapide& dicit: Calabo fculpturam eius: fiue ze.: mum fuum:ucl credé potes: Vocabit unufgfag tes ex iudais: uel cer/ proximü fuumfubterui;— teeetilium populum: té&tfubterfici. Ca. III— fabteruineiqua ap/ Pied, pellat forech:& ded rT reuerfus eft atw— icit in euagelio: Ego —4eelus q loquebaé fum uitis:& cuius fru, j D:& falcitaui étus latificat cor ho; -ᾱᾱ-.«Ίπτης:δζ! ü citati minis:& fubter ficii, me ficut fufcitari folet ho fonat poma dul; ΘΕ ciffima,ut zterna pa, de fornno fuo. Et dixit ad ce requiefcant:& com/ me quíd tu uides?& dixi: ερ να mun γα;:- i& cruore bellorum, Vidi ,& ecce candelabrá fciantfe effe fub rege: aureumtotum δὲ lampas— cuius myftice in Salo A; mone nomen eft pa; fuper eum:& feptem hu 57 ον cernas ys illud:& fe; fonefubter uineam. tem i:, δὲ fubter ficum: etiam ptem infuforia lucerna Fre cam eram rum qua erant fupillud. :& ecce memorat dicens: In quifg proximum& fratrem fuü fuübter ficti& uineà fua: nó erit qui exterreat, Q.d autem fcriptum eft iuxta Lxx. Ecce ego fodíá fouea: Poffumus foffam uel foueam pro fculptura lapidis intelli gere:omne enim qd' fculpitur δὲ foditur. Tamen fiquis có; tentiofus noluerit hocreferread lapidem:fed quafi proprii habereprincipium fuamqp fentétíam:Díicamus deum om; nipotentem in diepaffionis filij fui;fiue ut iudai putant in ultimo fine mundi quando iudicaturus aduenerít: effode/ re& in medium proferre opera fingulorum,& contrectare uniuerfam terram in die iudicij: hàc enim effe diem unam, & in dieillaunüquemqp fanctorum focios fuos δὲ amicog qui& ipfi funtfancti uocare ad requiem,& operum fuo; rumuirtutegaudere,— Ca.— HII 1: reuerfuo eft angelus quí loquebatur ít me«c, QLuo enim abieratut reuertereturzmaxime qui lo quebatur in,ppheta:& abfq eo in quo loqueba£ effenó poteráte Sed qtiefcügp hüana fragilitas fuz relinqé imbecillitati:dei a nobis'& αηφεῖοιν ei? auxiliti abire cred& ἀπ eft.Ergo& pppheta ftupore magnat uifióis attonituftota méte torpebat: δὲ clap ueritatis lume uidere nó poterat:víi auiftóe praterita fufcita£ ad alià uifioné jfi defomno euigi las:ut uideat qd' claufis oclis nó uidebat. Dicam?& aliter: Prouerbios:falomonis teftimoniü€:Si federis abfq timo, Pro4*4 rc cris:Si aüt dormieris, dulciter dormies:& nó timebís ter; roré fupuenienté tibi nec impetus impiorü ingruétes.Q.uí hoc fomno dormierit,& audierit dicii de fe. qd? fcripti de Iobus.a die illa uocabit unuf^ Mic4.b lagaro legimus:Si dormit faluus erit;poterit cátarecü fpon Tof.nb fa:Ego dormio& cor πιεῖ uigílat. Videamus ergo ad quz Caí.j.4 contemplanda quafi de fomno ,ppheta cófurgat. c&L£t oftít ad meddtu vídeo?£t οίχί;Ὁίαίς ecce cádelabrü«c. Angelus qui fufcitauit cachariam quaft de fomno homí/ nem confurgentem,interrogat quid uiderit: ut illo refpon/ dente δὲ ignorante& fcifcitante quid cernat,atqp dicente: Ω μἰά funt hac domine mi:audiamus ab co; Hoe cftucr bum dii 1 .......................... ^in 5acbariam Κα, πι $o. ΠΟ iu, bum domini ad corobabel: Non in exercitu necin robo intelligit:per quas oleum mifericordiz deicunctarüqsuir^— C. 90»- re fed infpiritu meo dicit dominus.Dicamusigiturfingu;^ tutum ecclefia fufcipit; Duas oliuas fuper canddabrum:&—.— 7777 Dy| la:percurrentes primum quid uideatur hebreis:aquibus. ipfi Moyfen& Heliam intelligüt: qui cum domino loque/. wet p, a: sts in ueteri teftamento eruditi fumus: deinde per hos quafi— banturín monte:& fignificabant quid in hierufalem ρα λος digi gradus ad eddie Salina confcendamus.Candelabrum^ rus effet. Omnis enim lex€ propheta de chrifti praedicant leu aureum folidum, le/; paffione.Alij duas oli dis em, id eft. μάλομ in/;;' was ftantes a dextris bh μα qol HEB. δὲ dux oliux fuper— sEp. Etecce du olíax fu;| gGnigris lepem& Yi demautéjid eft Suv íllud:unaadexttíslampa/— perillud:una a dextrisld;— euangeiia inre lost main uertice candela;, μία η:, oio s tur: ut in dextra eua/ " bri, lucentéatqp ἐρῶ, dís,& una a finiftris eius, padís& una a finiftris ἐδζ᾽ εστι fitr ín finifira ivi semehrifti quicaput Errefpondi& aio adan;/ íterrogauí& dixiad'ange— kx:dequa dexra δὲ οἷν cermasfupercandela, me dícens:Q uid funt haec censQuuíd funthacdne?&raei?fubcapitemeo: με E tod, domínemi:Etrefpondit| refpondenfcy angelus qui& dera Ties am: m bus fupra diximus: angelus quí loquebatur—loquebaturínme:& dixit| temautem plarigino - ar Lin apide sme ἴεν in me δὲ dixitad me;Nü/| ad me: Nó cognofcis quid ir sium dibokum n Rs Phim dubi quinlx— quid nefcsquidfüt hac?— funt hac? Et díxi: INon Εν qui coram " ΗΡΑ ga δὲ dixinen domíne mi, die.Etrefpódit δζ ας ad— sorobabe dequo nor A.::; cituru c bus.okcm fitqd mit— dicens: Hoc eft uerbum— domiíniad gorobabel di; τον euagelio ἂμ M! tatur in lucernas qua e:: UNS e ocominia mihi fuper candabro|u, domíni ad gorobabeldi;' cens; Nonin fortítudíne Αν Mane b «eant hocinteligiuo^ cens:INonínexerdtu,nec magna neq; ín robore: eatibijfi peidens ado luntfeptemiftasgra/—.,.." e sin» raueris της.(πο do n πάν, im robore:fed in fpititu— fedinfpíritumeodictdo— joi(ας pedibus nesperlegem defcenz— meo didt domínus exer/— mínus omniípotens:Quís—proíternens:€defw— py ον. "gedextra intra: magne coram gorobabel te fadem gcorobabel ut οἰτναάε retro fathaz Τριάσων interquas medialam— ín b[anumz δὲ educetla; corrigas?& educamlapi;"aferiptietem:Dor Deu, b pas luceat:legem& ,p::: δ E. minum deum tuum pheras interpreriur.— pidem prímarium,&exe/— dem hareditatissequali;^ adorabis:& ipfi[foli vi Cudprophetanarra— quabDiteratídgratix eíus. tatetmn grati: gratiá eius, fcruies. ραπ exem d fetuifionem fuam,ne/: o Ecfaát Ὁ o Εις plum ín euangelio lu; nai fciens quid uideret:in natici.quem cum apo. Math, r7,€ vtri terrogat angelum lo/ ftoli non potuiffent.. iu sinti) quentém ín fefenfum uidelicet a deo ifluminatü:I(te énim angelus nofter eft,q prudenter intelligens,dei nobis ἐπ!» catuoluntatem,& dicit: Quid funt hzc domine mic Anz gelus autem non explanat uifionem prophétz ut rogatus ab eo fuerat: fed interroganté rurfum interrogat: ΝΠ igno; ras quid fint hace πιὸ refpondéte,nefcio:etia ipfe Tuo dit«Hoc e(t uerbüi diii ad gorobabel dicens: Non ín exerci/ tu nec ín robore,fed in fpi meo dicit diis.Sermo ergo diíi ad corobabel quí locutus eft nó ín exercitu neq; in robore, fed in fpiritu meo:ipfe eft interpretatio uifionis:nó ín exerci tuneqpín multitudine bellatorü, fed in fpiritu dei reductü populii& plenius reducédii: δέ aduerfaríos effeuaftádos. Q.uodq fequit: Q.uís tumons magne coram gorobabel in planum: ad diabolum dictum intelligunt: quí ftabat a dextris iefu ut aduerfare£ ci:& fe eleuabat cótra gorobabel & populüi íudzore.In planum autem uerfus δὲ humiliatus €ft:& fub pedibus iacet ifrael; quía educet deus lapidem pri martiti,chriftum filium fuü:qui femper auxilio fuit populo ifrael. Et eratia eius.i.lapidis in eos quos reduxit de capti; uitate,exequabit gratiam quam in patres eorum fempcr ex ercuit.Hacab hebrzis dicta reperimus: Nunc quid ab ec/ defiafticisuirisin commentartjs fcriptum fit differamus. Candelabrü autern de auro puriífimo ecclefiam intelligtit: qua in(cripturis(απ είς fenfüm ac métem magis dj uerba perquirit.Q) d? autem ín fenfu aurum accipiatur:pofteriora ἦ ij Matth, sb. δὲ humeri colüba in fexagefimofeptimo pfalmo oftendüt: qua dicunt auri uirore fiue fulgoreradiare. Lapade ipfi chriftum intelligunt qd luceat in ecclefia: qui de feipfo di cebat:Nemo lucernam accendit& ponit eam fub modio: fanare: interrogant cur fanare nequiuerint:& audiunt: A7 men dico uobis: fi habueritis fidem ficut granum fina pis: dicetis monti huic: tranfi hinc,& tranfibit:€ nihil impoffibile erit uobis: Hocautem genus non efjcitur nifi per orationem δέ ieiunium: Mons ibi aperte diabolus ac; cipitur. Alij autem temeritate non parua,hoc quod mani; feíte de diabolo diciturad chriftum referunt:qui in fcriptuz ris fanctís mons(zpius appellatur: Nec neceífeeít dare ex; empla:quorum magna copía eft. Ad hiicautem ducuntut errorem: quía fcriptum eít in Lxx. Ciuis es tu mons ma^ gneante faciem gorobabelut corrigas? qd? uidelicetmons ifte qui ante faciem gorobabel cft: hoc eft qui de coroba/ bel ftirpe defcendat:uelit mundum ipfe corrigere:& de ipfo fit quod fequitur: Educam lapidem hareditatis:de qua fcri ptum eft: Tu es qui reftíitues hereditatem meam mihi.Et 5.15. ín alio loco: Elegit nobis hzreditatem fuam,pulehritudi/ Ibí.46.8 fiem Iacob quá dilexit.Et rurfum:Facta eft pars domini ία’ cob funiculüm hareditatis cius ifrael. Et in fecundo pfal/ mo: Dominus dixitad me:filius meus es tu:ego hodie ge/ uite. Poftula ame& dabo tibi gentes hereditatem tuam. Educetautem dominus lapidem primarium: de quo legi mus: In princípio erat derbum: δὲ uerbum eratapud deti, Τοῦ, ἃ & deus erat uerbum; Et omnia per ipfum facta funt:& fi/ ne ipfo factum eft nihil. Quod autem dicit: Exequabit gratiam gratia eius: hoc fignificat: nos omnes de pleni; tudine eius accepimus: δὲ gratiam pro gratia,id eft pro ογὰ tíalégís gratiam euangeltj:ut equalem gratíam& par mu hus:& ex ifrael credentes accipíant,& populus zthnicorti; Vnde& Gabriel loquitur ad maríam: Inuenifti gratiam Lué,tie hoceft(ub menfura legís:fed fuper candelabrü,íd eft euan/ gelij libertatem:ut luceat cunctis qui funt in domo. Lucer/ nas feptem& cffuforia earum,& ip(i gratias fancti fpiritus ápud dominum, Ft Paulus apoftolus fcribit: Gratia enim Ene, a faluati eftis.Et Ioannes euágelifta: Lex inqt p Moyfen data. Iog,z, 5 éft:gratia autem& ueritas per icfum chri(tum facta eft. ΄ Etfactum £ommen.IDicronymi liber pimus a t facti eft verb οὔί ad me oíceno«C. Ab hebrzis&a noitris multa dicuntur:quorü pleraqp fe&tátes& alía repu; diates quid nobis placeat inferamus,feruátes hiftorize ueri; taté:ut ex hac poffimus eurn qui per hiftorià pphetat agno fcere. Manus gorobabel principis iudaorii qui reuerfi funt corpus domíhni acceperint:qd nullis peccatorü fueritmaced lig fordidatii:nec plübiü uoce fed ftannüi puriffimii. Septé at oculos q difcurrüt ín uníuerfa terra δὲ cücta dijiudicat, fup expofuimus(ερεξ effe fpiritus:& qd? deü nihil lateat,q & prateritog: δὲ pfentíti δὲ futuros: cófci? eft:& reddit uni; de babylone,tépli fun damenta iecerunt:& manus cius ufggad τς 95 HEB. Etfactüm eftuerbü plí faftigia ueniét,có/ plentes qd coeperant: δὲ oia qua coepta fue; rat extruétes. Legim? apud Efdram qd'a co robabel téplü coepti fitatqpperfe&tü. Cüq ait cacharías ,ppheta: in téplo qd? nunc αἱ ficatis uideritis a uo/ bis culmen impofitii: tüc intelligetís me mif fuma diio:& quzlo/ cutus fum ipfo man; date dixiffe. ΩΣ uis em defpexit dies paruose Quis hicjpraro acci; Luci2. e pít:íuxtaillud: Quis putas eft difpéfator fi/ delis& prudens: Et: T$314.a3 Drie quis habitabit in tabernacko tuocEt: Quis afcédetín mon F cíanaiü tuüRarus ergo cít quí dies par/ uos hui? fzculi defpi/ ciat,€ regia poteftate putet effe nihili. Ω fi uiderimus potétes(ze culi fulgereauro, pur pura οὗ rutilare: circüdari exercitu: di^ camus in nobis: quis putaf defpicit díes par uos: Vnde δὲ iacob ui tam hominü breuem Geii. 47. b intelligens:Parui funt inquit& peffimi dies uite mez, Ὁ uí ergo defpexerint dies par; V Ef. 448,6 dni ad me dicens;?Manus corobabel fundauerüt do Γη iftà:&t manus cíus pfi cent ea:& fcietis quia dris exetcituü mifít me aduof: Quifemdefpexit diefpar πος. ὅζ lztabun£. δὲ uide; bütlapidéftanneü ín ma nu corobabel:feptem ifti oclí ft domíni: quí dif currunt in uniuerfa terra, e Etréfpondi& dixi ad εἴ: quíd funt dux olíuz ifta ad dexterá candelabri& ad finiftrá eiuscEt refpó; di fecádo δὲ díxi ad eumt quíd funt dua fpicz oliua rum quz funt iuxta duo roftra aurea:ín quibus füt fuffuforía ex auro? Et ait ad me dicens: NNunquíd nefcis quid[ἅτ haec? Et di xí:non domine mi.Et dí; xít:Ifti funt duo filij olei: qui affiftant domínato; ri uniuerfz terra. Etcoueríus SEP. Etfactus eft fermo dfii ad me dícens: Manus gorobabel fundauerütdo πιῇ íiftà:& manus eíus ο’ plebüt e&.Et fcies qm diis omipotés mífit me ad te: qs em defpexit in dief par ποστ δὲ lztabuntur δὲ uide bunt lapidem ftanneum ín manu corobabel: fepté ifti oculi domíni funt qre/ fpiciüt fup omné tertam. Et refpondi€ dixí ad eü: qd füt dux olíuz ifta de xtrís candelabri& a fini; ftrís? Et ínterrogaui fecii; do δὲ dixi ad eü:quid fant duo rami oliuarumquí ín manibuf duarum naríum aurcorum funt:& qua in/ fundunt& retrahunt fuf fuforía aurca? Et dixit ad me:nefcis quid funt haec -δὲ dixi: VES domíne:. Ftait: Ifti ft duo filij pin guedinis qui affiftunt do; mino uniuerfa terrx, Etcouerfus ου fcd?m opera fua, maxie cü in pfonafe, parátis bonos a malis & conflatoris adue; nerit. aq€trefpon, dí« οἰκί ad eum: quíd funt oue olíug ífte«c. Interrogante prophe; ta qd fignificaret dua oliuz:quarum áltera ftabatad dexterá cany delabri,altera ad fini ftram: diis fiue ange; lus ἀπί noluit refpon, dere. Q1 d? ppheta in; telligens, fecto fcifei tat& dicit: Ο) uid füt duafpica ifta oliuarü fiue duo ramicde mi, noribus interrogans, quonia maiora audi, renó meruit.D uo aiit iftirami funtin manu duarii narii,(iue fup duo roftra aurea he braice TZ gra; ce μυξωτῇρεο appellà tur:qui& ipfi duo μυ ξωτῆρες fup ἧς dua Ípice funt uel ἄπο τα» mi olíuap: deauro pu riffimo. Cumq;& de duobuf ramis ppheta quareret: δὲ ruríü ín, terrogarc£ ab angelo: utrii nam fciret quid duo rami fignificarét: & ille dixiffet:nó die. Reípóditangelus dri ΠῚ funt duo filij oleiz ut Symmach? uoluit: Ππεσιλπνότητος utin terpretatus eft Aqui/ tos: πος αὐτῷ refert ad regià poteftaté, ut cómoneat coro; babel& iefum δέ populii zdificantes templi dei,nequad aduer(arios tímere ,phibentes:fed audire drm cohortanté: ex coqd defpiciüt regale faftigium: letabun£& uidebunt auxiliü faluatoris qui de corobabel ftirpe ,pmittit:& Jppter fortitudine lapis appellatur,& lapis ftaneus: Pro quo in he braico fcripti eft bam ΤΩΝ co qd' fit mur^& fortitudo ro burq; credentiii, Sicutein ftannü ab igne alía metalla defen dit:& cü fit natura as ferrüigy duriffimü, fi abfq ftanno fue/ rit, uritur€ cremat:ficoiis angelorü δὲ hominü fortitudo fi nó habueritauxiliü faluatoris,imbecilla ,pbatur& fragi/ lis. Lapis aüt iítejid eft maffa qui apud hebrzos o2" fcribitur.i.ftanneus ἐϊυμολογεῖται ἀποχωρίζωμ, id eft fe parans δὲ fecernés:utquó ftannüi mixta& adulterata inter fep ἰφη metalla diffociat: Ita dris uer? pbator δὲ χωνευτὴο ab auro δὲ argéto bonorü operü zs uitiorü plumbüu«p fecer nat:ut purii αγ remaneat€ argentum. Alíjs uerbis&zro Luc, 5. d Χορίζωμ ifte δὲ feparator in euangelío fcribitur: Cuius uenti labrum in manu fua:& ipfe purgabit aream fuam:& fepa/ Hire, 5, Ε rabitpaleasa tritico:qui clamat per Hieremiam: Q) uid pa leisad frumentü dicit dris. Multi noftrorü manus£oroba; bel,qui fundauerit domü δὲ ipfe pfecerit eam,chriftü inter; pretantur.C) dfi recipimus,cogemur exponere qui fit lapis ftanneus in manu corobabel: Neq; em in manu chrifti,chri (tus alius approbandus eft; Licet quidam lapidem ftanncü la.i.fplédoris:uel πιότητοο͵ πος ὃ pinguedinis, ut uerterüt Lxx.aut λαμπρόταϊος.i.claritatis:ut Theodotio traftulit: qui affiftüt driatori uniuerfz terrz. De duabus oliuis qua erant ad dextrà lampadis δὲ finiftram, fupra legimus: Etid circo nunc interrogans fup his propheta, nó meretur audi/ re:qa priora nó retinet: fiue qd' ibi obícurius dictü efthic manifeftius audire defyderatiaut certe filétio angeli cófüta£ cius ptínacia, qc? maiora fe fcírecontédat: did; hebraii ideo εἴ de oliuis interroganténihil audiffe cofirmét:quia nó be ne interrogauerit:nectotü quafierit qd? fcire debuerat.De: nig; poftea plenius fcifcitatur:addens,fpicas uel ramos oli uarü:de quibus fupra tacuerat:ibi enim dixit: Q.uid funt duz oliuz ifte:hic interrogat quid funt dua fpica oliuarüe ἐλεταφορϊ κῶς qd'in morem fpicarum recta fint arbores:&, quafi fpicz ariftis, fic ifta uallo quodam ramorum αἴ ἕο liorum tectz fint& in füblime furgentes, Duas olíuas qui dam e noftris filium interpretantur& fpiritumfanctum:& mediam lampadem deum patrem. Sed nefcio quomodo abfq blafphemiía, alterum a dextris,alterum accipianta fi/ niftris.Ramos quod fiue ἢ picas oliuarum, incarnationem faluatoris,& fimilitudinem columbae fpirituffancti edifTe/ runt:quía totas oliuas uidere nequeamus,fed parté quan dam:& ut ita dica, ramufculos incarnatióis chrifti,& often fionis fpirituffancti nobis effe monftratos, Alij duo intelli, gunt teftaméta;A dextris euangelium:a finiftris legem:eo q in altero H Zn^acbariam Qd in altero fpiritualis fenfus fit:in altero corporalis: δὲ qd £d..V dium fum uibrabitrarcii ftum tetendit& paráuit illum: Etin ipfo parauituafa mortis. Etín Hieremía legim?: Vías quo fecabis mucro uel gladius dftie V(qs quo nó quiefces? conuertere in uaginármi tuám, Tte gladius nó folum falx ap pellatur,qua foenum, ftipulam, fpinafcp fucciditfed& fecá tits nec totum éuángeliti nec totam legem explanare poffimus: ΓΝ δέ nuncex párte cognofcamus,& ex parte prophetemus:& dii necdum poffimus intelligere qd? perfe&um eft. Sunt qui hilg, duos ramos oliuarum uel duas fpicas,& filios pinguedinis dits, uel fplédoris:facerdo; lp tiuminterpretentur& a n ni legem: quz prabcant T cónuet/ Ca. ν Πα πὴ gaudii uriiuerfze tcr/ fus fum& leuauí Yr ad rz. Α΄ Enoch δὲ he;: tin liamquorum altrin-Ἐ oculos meos,X ἘΠ itr preputio alter indrcà— dí:& ecceuolumé uolans: ΠΝ ciftone placuit deo:& el T: "is cii corpore raptus ín& dixít ad fe: Quid τ fiti calüeítProfplendo^ uides? Et dixi: Eco ui/ Itin rc&olco&pinguedv— deo volumen uolans:lony itia nc& claritate: in he;: à όν: imd braico legimus Uu eítudo€1US Ιστ cubíto fita iuxta illudqd' degau—. rum:& latitudo eius decé dio δὲ foelicitate(acto rii in píalmis fcripti f$6.55b eít:Inebriabuntur ab ubertate fiue pingue; dine dom? tu: ποιό joe enim magis pin edinem ᾧ ubertaté Em Hac ut quiuí/ mus:& ut uires inge/ cubitorü. Et díxít ad tne: Hxc eft maledictío quz egredit fuper faci uninier fx: terr: Quia omnis fur ficut ibi fcriptum eft;iudi; cabitur:& οί iurans,ex T conuer, Ca. V fus fum δὲ leuauíi 'oculos meos δὲ uí; di falcem uolantem,Et di; xitad me: Quid tuuides? Et dixi:Ego uideo falcem uolátem, ongítudinis cu bitorutn uiginti:& latítu/ dinis cübítorum decem. Et dixít ad me: FLxc eft maledictio qux egredi; tut ftper faciem ornís ter/ rz:quía omnís furex hoc ufq; ad mortem punietur: & omniís periurus ex hoc ufq; ad mortem crudabi tut: Et educam illud dicit dominus omnipotens:& ingredietur in domum fu ris arborum dicitur: quz fuccidet quinon fccerínt dignos fru» cus pernitentiz, Et dequibus Ιοᾶπες bá; Ρα proclamat: Ες’ ce fecuris àd radices raborum pofita eft: Omnis arbor quz nó facit fructum bonum; excidetur& ín ignémi mittet, Volume iftud in quo peccata omníá defcriburitur:fiuefalx uz cunctorií delicta uccidit:mirtí£ i uinea fodomorü:de qua(οτί ptum eft: Inímici no/ ftri infipictes:éx uitieà enim fodomope uinea eorum:& propago eo/ τῇ dé gotriorrís: Vua eorum uiia fellis X bo trus araritudínis eis Furor draconutn,ui/ nü eorü:& furorafpi dis'infanabilis. Hxc falx uigiti habet cubi; nioinofriferepoue^ hoc fitiliter iudicabitur. runt, locuti fumus:&; e; hebrzorum&nofro, Educa illud dicit domí; Β pumuarasopinions— hus exercituum: δὲ ueniet rcuiter pftringentes:: ἢ fi quis melius'imo ue ad domum fur IS&ad do, Fius davit: a l^ tmumiurátis ín noie meo benter melioribus ac ENS- ἢ din quidcinge Οι Ὑ mendacíter:& cómorabí/ a£ cuefus turínmedio domus eius: gia fumclu3Í^& copfimetreum:&rliona oculoa meoo h: exer m tt. Conuer, 5 eius& lapides ci? Et&pref n fusinquit,pphetaad^ fus eft angelus qui loque οὖ aliam uifione:& a ἴα) D d μι; tis atcp foelicibus ocu au" unn los meos ad tríítíora om fuftollens: cerno uolumen uolans: quod hebraice dicitur " us δλδ ab Aquila& Theodotióe uerfum eft διφϑέρα, A adi Symmacho κεαλς, id eft capitulum:iuxta illud qd'ín pfal dg. Pb molegimus:Incapitulo libri fcriptum eft de me:fiueiuxta i Lxx. δρέπανομ πετόμενομ,ἰά eft falcé uolante. Omnía em En que fupra uiderat: zdificationemn templí,aduentii dii fal uatorís libertatem debabylone populi nuncíarát. Πα ne 1.Cou2, b. eleuaretur cum Apoftolo cor cíus:cui datus eft angelus(α’ tanz qui eii collaphigaret,ne fe extolleret: uidet& ipfe qua triftia funt:ut quícqd ex bonorü reuelatione arrogatia cre; uerat,ex tríftium cóminatione decrefcat. Volumen autem uolans oftenditur,in quo οι peccata defcripta funt:ut, unufquifgy recipiat fcd^m opera fua,(iue bonum fiue mali: D3fi.7.c dicente Daniele Throni politi funt& libri apti funt.Sin atit "€ falcem accipimus, ut Lxx.tranftulerüt: de apocalypfiloan; nis famamus exemplum ín quo fcriptum eít: Et refpondit angelus, dixit εἰ qui fedebatfuper equum: Mitte falcem tuam acutiffimam:& mete uineam tuam,quoníam matu/ rz funtuuz cíus. Pro falce in deuteronomio fagittas δὲ gla; | Deus, f diumlegimus:Inebriabo fagittas meas fanguíe,& gladius ;, Ea4.a meus deuorabit carnes.Et quía deus angelis peccantibus non pepercit,qui proprio uitio habitaculü perdidere cele; fte:Ideo ipfe dicit per Efaíam:Inebriatus eft gladius meus in codlo.Giladio enim ínteribunt omnes peccatores populi: non utiq gladio corporali:fi quidem multe δὲ diuerfa prae ter gladium ad mortem uiz funt: fed gladio fpirituali,quo percutiendi funt qui non egerunt pocnitentíam:& quibus cóminatur pfalmifta proclamans: Nifi conuertaminí, gla/ lig usd pil ἼΩΝ qid T$.€ toslongítudinis,& de rís,& domutn íurantís ín οἱ tiudinr: in quo. :; umero tríftibus lata nomínemeo mendaciter:—(yin, Adhocen & requíefcet ín medio do; donus memi ut "-“ emendet.[ἢ uícéfimo mus eius cofumet ed& qui ex düabus decadi ligna eíus δὲ lapides cius. bus efficiturauftera δὲ 94 titia nunciantut: iri B egreflus eft angel qui decitmo:id eft una de/ Oquebat— cade meliora& pfpe ra:Peroría ein Πασεί laatcp fupplicia erudi£ ifrael.Simulqg tnotteamwt éos qui parua putarit córimína furtum atcp periurium: qd? induca/ tur maiedictio qua iti aolumíne ác falce defcripta e(t ín do/ mum furis atqp períürl,& cótnoretür in ea: δὲ omnía eius ligna lapidefcp confumiat. ὦ^fi in his qux minora putari tur(furtum dico δὲ periurium) tanta poenarum c6tuinatio eft: qd dicimus de fornicatione, adulterio, homicidio,(acri legie:cunctíftg criminibus quz ab Apoftolo inter carnis opera numerátut?Legi uiginti cübitos longitudinis& decé latitudinis:ad etatem referrí domíni faluatorís, id eft trice; C Hícre 47d Matth, 56 Deiisi.e Gafis,.c narium numerum éfficere:qd? nón iudicet pater qu&j:fed Iob,5,d omne iudiciti déderitfilio,& ab eo mundus íudicáandus fir, b«£tegreffue eft angelue εξ, Amphora fiue méfura egre; diebatur& ferebatur it aere.Et né dubitaremus quo pro prie uocabulo nuncupetur: ipfe angelus qui oftéderat am/ phoram fiue menfuram,illi nomen imponit:& dicit iuxta Lxx, hac eft iníqtas eog: in uniuería terra: Iuxta hebraeos: Hic eft se rid eft oftéfio omniti peccaroge.Et ecce miulier fedebat in medio amphora uel menfura: qua apud he/ Ότα ος dici£ ΤΩΝ arebroqra Lxx.in ὅιφι uertitür:& haré ipfa mulier uocabaf impietas.( haec ita cerneret:ecce τὰ/ lentum plumbí:id eft matfa inftar lapidis ferebatur,uel(uó impetu uel domini íuffione: ael ferebatur ab alio cuius πό’ men tacitum eft, Angelus autetn ifte qut loquebatur in pro pheta€ egrediens eX eo,illi uniuerfa monftrabat. Atripuit mulierem quz uocabatur ímpíetas:& pracipitem mifit iri medium amphorz quz prius libere ferebatur:& fupraatii phoram(edens, omnibus appáiebat ,Ac pe forte rarfurri q εἰέματεξ -^.- sommen.IDicronymi liber primus-eleaaret caput: fuainiquitate δὲ impietate gauderet,talen; tum plumbiin modum grauiffimi lapidis mittitin os am/ phorz:utimpietatem in medio opprimat αν concludat: nequo modo poffit erumpere. Hac quafi umbras quaídà δὲ lineas future imaginis duximus: ut qd? reliquü eft fuis eft:Si fpiritus potefatem habentis afcendetit fuper te:lotit- Ectsaoa tuum ne dímiferis.Et in euangelio fpiritum áímundumd]le; Luc, n $imus:qui cum de domo fua fuerit eiectus, circuiens defer ta δ arida,cum alíjs feptem fpiritus nequioríbus fe reuerti; tur in priftinam domum. Ab hoc igitur fpirítu ifte mulie/ coloribus impleam?. Angelus qui loqueba tur in propheta egref, fus deeo:& quafi co/ minus loquens: pre; ' cipitilli ut leuet ocu/ los fuos δὲ uídeat pec; cata pepus ifrael, in anenfuram coacerua/ ta perfectam,& imple ta delicta cunctorum: & hanc effe oculi eo/ rum: qd hebraice di/ citur 357& fcribit per Ὦ AZ:Siue iní quítatem eorum:qua fi per^Miterá fcripta ef fet:rectelegeret 933157 ut Lxx. putauertit. Et hic error ín zditíonie uulgata frequenter in; oleuit: ut quía^&^i terz eadem forma,fed menfura diuerfz funt altera legatur pro alte; ra.Hacamphora fiue meníura,oculus eorii eft in uniuería terra: hoc eft oftenfio pecca; B—torumutquorumui, d tia difperfalatitabant, inunti coaceruatá ocu lis omnium pandere; tur:& egrederetur de Jocofuo ifrael: δὲ cun/ €tis getibus qualís in terra fua fuerit, mon/ firarc£. Et eccetalentii plumbi portaba£.Pro talento plumbi in có/ fequentibus legimus lapidem plübi. l'alen; HEB. batur ín me δὲ dixit ad me: Leua oculos tuos, & uide quid fit hoc quod cereditur, Et dixi: Quid ná eft:Et ait: Hac eft am; hora egrediens:& dixit pror eft oculus corum ín uniuerfa terra.Et ecce talé tá plübi portabat:& ecce mulíeruna fedens ín πι! dío amphora: Et. dixit: Hiaceftimpietas:& pro iecít eáínmedío ampbo; rz δὲ mifit mafÍam plum; 4 beatn ín oseíus, Ecléuaui oculos meos& uídí: δὲ ec ce dux mulieres egredien tes: δὲ fpiritus in alís ea; rum:& habebát alas qua; fialasmilui& leuauerunt .amphoram.ínter terra; & coelum. Et dixi ad atv gelum qui loquebatur ín me: Quo íftx deferütam phoram: Etdixit ad me: Vtzdificetur οἱ domus ín terra fennaar δὲ ftabilía£ & ponat ibi fup bafé(πᾷ. Et cóuerfus sEpP. loquebatur inme&. dixit ad me:Sufpice oculif tuís,S uide quid fit quod ecreditur, Et dixi: Quid eltzEtait:Hiac eft menfu/ ra quz egreditur, Et ait: Hac eft iniquítas eorum in omniterra.Et ecce talen tum plumbi eleuatü eft: “δὲ ecce mulier una fedebat ín medio méfura:& dixit: Ηας eft iniquitas,& pro iecit eam ín medío menfu rz& proiecit lapidé Ri beum ín os eius. Et eleua ui oculos tmeos& uidí:& ecce dux: mulieres eeredic tes δὲ fpiritus ín alis earü & ipfe habebát alas ficut alz funt upupa. Et eleua^ uerunt menfurá ínter tet/ tata δὲ ccelum. Et dixi ad. angelü q loquebaf in me: uo ἢ deferüt menfu/ tàEt dixitad me: Vt xdi ficét ei domü ín terra ba; bylonís:& praparéc& po τᾶς cá ibi fup fedé fuam. Et cóuerfus res quafi uéto flatug raptatz, uolatu celerí ferebátur: X habebàát alas iuxta hebraicum Ten: qd? Aquila Symmachus Theodo tio ἔρωσιομ jid efthe7 rodionem, Soli Lxx. ἔποπα, ά eft upupam trantulerüt.Hafidam hebrai τη] putant, auem rapaciíf:ma δὲ femper domefticis aui bus infidiátem.Hero, dionum uero δὶ qui de uolücrum fcripfere naturis:tría genera au tumat: unum album, aliud ftellatum, tertiüi nigrum:qd'&(αυ; mur eft X fanguina/ rium, X pugnans,ad coitum ímpatiens:ita ut.ex oculis eorum erumpat cruor. Vpul pam autem quá nos de graci nominis fi/ militudine traximus: Ώᾶ& ipfi ἔποπα ap/ pellantab eo qd fter; cora humana confyde ret: auem dicunt effe fpurciffimam:femper in fepulchris: femper ín hiíano ftercorecór morantem: deniq; δὲ nidum ex eo facere di citur& pullos.fuos de ymiculis ftercorisale; re putrefcentis. C) ua cunq ex tribus αυ”. b? itelligere uolueris hafidam:cóuenit iftis τῷ uocatur"1323:ἱαρίς T5 Ipfe eft igit lapis plübi q δὲ(αἱ δεῖ plübi:qd' nos mani feftius exprimétes matfa uel fpherà plübi iterpretati fum?: ex ἃ fignificat pondus grauíffimü peccatos: Et fuper hanc menfuram atcpamphoram omnium delictorum, mediía fe debatimpiíetas,quaalio nomine idololatria poffumus ap; pellare& negationem dei. Vnde& a faluatoré dicitur ad iu/ Maidiss.d deos:Implete méfuram patrum ueftrorum. Hac impietas quz fedebat fuper peccata ifrael:& in fuo fcelere eloriaba/ tur:poftea mittitur in mediii babylonis δὲ captiuitatis ma lo premit.Vel iuxta Theodotioné: ipfa(e proíjcit&abfcor ditin medium amphorz:ducitqy fuper(e pondus grauiffi mum plumbi: ut obturatum os habeat.& ultra fe iacta; renó poffit. Vel certeab angelo dei opprimit:ut quz prius Ltabatur in fcelere,zterno filentio conticefcat. Quo auté & a quibus conclufa portetur,fequés lectio docet. ad[(£t keuaufoctos meof vídí:z ecce oue mulieres egredíctee cc. Duas mulieres egredientes iudzi arbitrantur regnum me dorum& macedonum, quorti utrüqs afflixerit populum bábylonium: δὲ ibi impietas eorum fedem pofucrit, Hoc autem arte confingunt:ne qd? de fe dictum eft in fe intelliga tur.Duz enim mulieres quz egrediuntur, haud dubiu:a quin de terra(πάσα, accipiédz funt dece δὲ duz tribus:dcü alterzab affyríjs alter a chaldeis capta funt.Etin alis earri erat fpüssid eft poteftas diaboli, de quo in Ecclefia(tecrip. mulierib*iuda δὲ ifrae li: quz propter peccata putentía tradita funt demonum poteftati:& ab eis ducz in captiuitatem. Tulerütq; ampho ram fiue menfuram ín qua claufa tenebatur impietas, maf/ fa plumbi defuper pofita ne poffit exire:& pondus grauiffi, mum omniíum peccatori per aerem inter terrà δὲ coelum, Ω d propheta intelliges, non interrogat qua fint iftae mu^ lieres:patebat enim fpiritui prophetali:nec quid portentde quo fupra fuerat eruditus:fed quo portent. Defiiqp fequif: Dixiadangelum qui loquebatur in πιο: uo iftz deferüt amphoram* Qui refpondit: ut zdificet οἱ domusin terra fennaar:Pro quo Lxx.tráftulerunt,in terra babylonis,Sen» naar enim campus eft chaldzorum: in quo hi qui moue/ rantab oriente pedes fuos:& in dei feruitute ftare non pote; rant,zdificauerunt turrim fuperbie:unde& ciuitas ipfaap pellata et babylon:íd eft confufio: eo qd? ibi lingua omnit confufz fint atq; permixtae.Impietàs ergo defertur ab iftis mulieribus ín WERE utibiadificct domuseius& fta biliatur δὲ ponatur fuper bafem fuam:& terna ftatione rez quiefcat. Vere enim in babylone fedes eft impietatis;& iu xt: hiftoria δὲ iuxta myftícos intelle&us. Si uolueris duas mulieres accipere hereticorum populos δὲ iudeorum,quo rum utricp egrediuntur a facie dei;& fpiritu feruntur incer? to:& habentalas milui,herodij δὲ upupa: dum femper in modum perdicis faciüt diuitias nó cum iudicio: dc eccle fia rapere Y E 9 lici gie yd ny, mui 308 χρῶ may! lue] jum a qi misi fats πι Tic] (αὐ α ΤΠ vim jt auti ing! fimi sid yd AU ὙΠ] qua id rd ὯΝ s (aio (in out icd p d jm yn gio 1}}» Ὃν ái 2jn3acbarían 0 fia raperefeftinant:& contétionibus acíurgfjs delectantur: & quofcücp deceperint,trahuntad interitum:uolutantur in; coeno libidinum& fordibus fempiternis, Iftze mulieres lez. uant pondus impíetatís grauiffimüi: δὲ edificát in confu(io nedomum fuam& feruiunt regi babylonio:ut ibi habitent hareticorü populi δὲ; enim eo tempore quo hac propheta referebat:regnum prae terierat babylonium: X omnem afiam,medorum potentia poffidebat:fub quorum rege dario, anno eius fectido;men/ (e undecimo qui appellatur VAN: uicefimaquarta die me; fis,omnía qua fupra expofuimus conitéplatur.In qua erant igitur equinigri,egre/: iudzorum:ubi mora curidololatrz ligno δὲ lapidibus feruiétes;- 74 Ca. VI --«-- cóouerfue fum z leuauí 'oculof meos «c. Tráfiui ait ad alia uifioné:& oculos cor/ dis meíad codlum al tius fubleuaui: Vidi; qp quatuor quadrigas cgredientes de medio duórü montium qui erant enei,id eft infu/ perabiles atcp fortiíTi^ mi:& qui nulla pof; fintuetuftate cófumi: QLuos eif fupra mon tes myrteos ucl um; brofos dixeratatq ne morofos:nunc aneos uocat.In quadriga pri ma equi rufi erát crué ti& fanguinaríj:& ba; bylonía crudelitate ter ribiles, In quadriga fe ciida equi nigri:regnüi madorüatq perfarü: qd bigz fedes δὲ egre diés per Affueri regis zdictii, morte omnit iudaorum trífti nun; cio praferebat.In qua driga tertia equí albi, macedones: fub quo; rii rege antíocho ma; chabaorum uíctorià kgimus. In quadriga quarta equí uartj for/ tes.Scimus enim rho manorum reges alios in genté iudzà fuifTe damentes:ut C. Cz farem, Auguítum& Claudii alios perfe €utoref atq terribiles: ut. C. Caligula, nero; nem, ucfpafianum,& hadrianii.Pro fortib?: quos Aquila κρατέ/ cuo: Lxx.-Jagovo tran ftulerunt; ín hebraico fcriptum eft ΧΩ. Etquxdià exemplaria aW 1 cónuer; Ca. VI fus fum δὲ leuaui oculos meos& ui; di:Et eccequatuor quadri ex egredientes de medio duorü montiutn:& πο tes,montes znei, In qua; dríza prima equi rad in quadriga fecunda equí ní eri& ín qdriga tertía equí albi:& ín quadriga quat; ta equi uarij& fortes.Et refpondi& dixi ad ange: ]umqui loqueba£ ín me: Quid funt hzc domine mí: Et refpondit angelus &aitad me: Ifti funt qua/ tuor uenti ccelí quí egre/ díuntur ut ftent coram do minatorc omnis terrx.In ua erant equi nigri,egre/ qua erant ín tetra aquilo/ nis:& albi cerefli füt poft cos: δὲ uarij cerefli füt ad terram auftri. Quí autem erát robuftiflimi: exierüt δὲ querebát ire δὲ difcurre re peromnem terram, Et díxít: Ite δὲ perambulate terram:€ peràmbulaue/ rüt terram. Et uocauitme δέ locutus eft ad me dícés: ecce quí edid ín tet/ ram aqui onís,requiefcere fecerunt fpiritum meum in terra aquilonis,. : T contier; Ca. VI fus fum& leuauí: oculos meos:& τ} di.Et ecce quatuor quadri σα egredientes de medio duorü montium:€ mon/ tes erant montes znei.IÍn quadriga prima equi rufi & índdriga fecunda equí nigrí:& ín quadríea tertía equí albi: δὲ ín quadriga quarta equí uafij fturniní. Etrefpondi δὲ dixi ad an gelum qui loquebatur ín: me: Quid funt hec domi; ne? Etrefpondit angelus quí loqueba£ ín me& di xít: Flij funt quatuor uen; tí cclí qui egrediuntur ut affiftant domíno omnis terr. In quo erant equi ní gri, egrediebantur fuper terram aquilonis:& albi cgredíebantur poft eos:& & uarij exibant ín terram auftri;& flurníni egredíe; bantur& confyderabant ut circuirent terram.Et dí/ xit:Ite δὲ círcuite terram,& circuierunt terrá:& dama/ uit& locutuseft ad me di/ cens: Ecce qui egrediun, tur fuper terram aquí/ lonis requiefcere fecerunt furorem meum ín terra aquilonis. diebant in terrà aqui/ lonis:utchaldaorum regnum modica tir4: tus euerteret, Et hoc notandü qd? κλίμαϊά id eft plaga orbis, δέ müdi:iuxta fitum hie rufalem& templi in Ícripturis fanctis ap; pellentur. Albí quoqs egreffi funt poít eos: fecutí maedorii ροτία’ rüq ueftígia reges má cedonii: ut chaldaos ác babylonem füoim piofubiugaret.C) uat tí ucro,íd eft fturnint δέ uaríj:pro quo in hé brzolegitur'a"Yyà δὲ qui alio nomine ap/ pellanturamaffim, id eft fortes αἰ robufti: egrefli funt ad auftra/ lem plágam: δὲ totani terrà impetu celeri lu7 ftrauerunt: Clamatqi angelus qui loqueba£ in ,pphetaad imperiü rhomanorü: Ite pam/ bulate terra, δὲ orbem. circuite terrarüzueftrif qp pedibus cuncta τς’ gna fubfternite. Con^ uerfufqsad pphetà cla τὰ uoce teftat: Ecce d egrediuntur ín terram aquilonis:requiefcere fecerüt fpiritum rheü in terraad qua profe^.' &i funt. Traditii míhí eft ab hebraís in loco uel difficillimo:qd ale ' ander€ omnes ma/ cedones:íd eft equi al/ bi qui egreffi füt poft mados& perfas: qui & ipfi prexerantin ter raaquilonis;,reqefce/ re feceríntfpiritii pro^ phetal£in terra aquilo hís:£o qd contra me^. dos dei ímpleuerint uoluntate:& in breuí imperium medoruni atq; perfarum a mace male habent πυῤροῦς, confundentia colori differentias atqy regnorum, cum πυῤῥόη ά eft rufi non'G"'AN fed 522 appellentur.Propheta ergo quarente quid fibi uellent figní ficare qua cerneret: Angelus quí loquebatur in eo refpen/ det,& narrat quatuor elle uétos coli:id eft quatuor plagas mundique graci uocant κλίματα quiaffiftant& pareant domini uoluntati.Nihil enim hac quatuor regna qua dixi mus abíq; domini uoluntate fecerunt. In qua erant equi ní gri:egrediebantur inquit ín terram aquilonis. Cz pulchre quadriga prima in qua erant equí rufi pratermittitur ἃ & quid fecunda& tertia fecerint quartaqy defcribitur.Iam, donibus fit deletum. Grandis enim eoru eft confolatio quí pramun fi íciant hoftes fuos cíto effe perituros. Heec ut po tuimus imo ut accepimuf,noftre lingua ftudiofis tradim?; fequétes hiftoriz ueritate: Nec qdrigas pharaóis€ currus babylonios ínftar explanatióis agyptia tenaci méoria cóg rétes: Nó effi qd ubi fcriptü:fed qua róne fit fcripti cofydé randü eft.Iuxtaallegorià quacücpin quatuor cornibus& Qtuor fabris dixim?,etia in prafenti loco accipiamus. Legi in cuiufdam uolumine quatuor quádtigas(ἡ quibus funt equi rufi& nigri δὲ albi& uarij ac fortes, quatuor euangeliá intelligenda:& equos apoítolos pér diuerfitatem colorum 4 2 diuérfas E φ3.:7.ὃ F ' o(o£ommen.bícronymi liber peirus diuerfas gratias poffidentestquorim alíj rufrfintin marty río: alíj obfcuri& nigri& chrfiti myfteria cognofcentes: de quibus dicat in pfalmis: Caligo füb pedibus eius. Et: Ρο’ fuit tenebras latibulum fuii. Alij albí gratía bind: alíj uarij& fortes, habentes gratiam curationii diuerlarüqp uir/ tutü.Hz quadrigz dtuor fiue currus:miffi funt in tuor ué tos cacdli.i.ad cardines müdi& uniuerfü orbé terrarü;ut ex: plerent ἀπ uolüiraté:quibus poftea infert ab angelo:Ite& perambulate terram:& in cunctis terrarum finibus euange lium feminate.Hocquoq qd fequit:Ecéequi egredtunfin-.. terram aquilonis requiefcere fecerunt fpiritum meti in τον). ὦ ra Aglonis:fic explanauit:ut diceret reqeuiffe fpm dfii fiue. angelí:quando ín terra aquilonis, diaboli regna duritfima: apoftolica przdicatióe fubuerfa funr:& haec effe regna qua domino faluatori in monte excelío diabolus oftédens, fibi .tradíta gloriatus fit. - Commentarij primi in Zachariam prophetam finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN SECVNDVM COMMENTARIO RVM ZACHARIAE AD EXVPERIVM THOLOSANVM | EPISCOPVM PROEMIVM B obfairís ad obfcuríora tranfimus: δὲ cam Moyfe ingredímur in nubem δὲ cali; oxlginem. Abyffus abyffum inuocat,ín uoce cataractan: deí:& gyrans gyrando uadit. πα) ípitítus,& in circulos fuos reuertiturlabirynthíos patimur errores:& chrifti cxca re gimus filo ueftigia.Ad hanc difficultaté urget petafatus libri portitor:dímidi fa. éi qui bene cepit habet:quanto maeís nos qui tertíá parté iam cófecimus uíz, eodé debemus ín reliquis labore fudare:ne perdamus praterita:& imperfectü opus augeat lectoris defyderiü, Iraq; mi Exuperí papa uencrabilis,adefto ρταίεης orationibus,qui corpore abfens es: δὲ πηρε: .traa drio ut auferatur facie mea uclamen Z'achariz qd'ante oculos oftendebatur moyfi:quía, fulgorem uultus eíus, uulgus ignobile ferre no poterat: ut ego quoq; aim dauíd queam dicere: ?5.67.« Dns dabituerbum euangelicantibus uírtuté multá.Secundi libri explanatíoná in Zachariam iftud exordium eftquem tanta celeritate díctamus, ut pene non fit emendandí fpacium: dum. frater Sífinnius&oyptum ire feftinat:ut odorem bonz fra erantiz qui a te mífTus eft fratribus, illucquog, pferacEt nequady xthiopía flumie,fed gallia: fargiffi mís aquís rigent arua fitiétia, COMMENTARIORVM HIERONYMI IN ZACHARIAM PROPHETAM LIBER SECVNDVS .uná coroná:fed ucl duas uel plures. A*foy quippejid eft βέμματα,πδ unü:fed uel dualé üel pluraléniieri fignificat. . Οὐ coronas feceris,impones ὑπᾶ ex eis in capite iefu fili iofedech facerdotis magni& loqueris ad cii: Hacc dicit diis ditionis hebraice:& magiftrorum fynago! ge reconditam ας!’ plinam, eam diütaxat quz fcripturis fanctis conuenit latinis auri; bus ράσο.) uaobré neceffe mihi eft inlo^ cis obfcuriffimif hito ríe lineas ducere:& ficquzab ecclefiafti/ cis uiris accepi profer rein mediüilectoris ar bitrio qd magis fequi debeat derelinquens. Et primiilectionis or; doreddendus e(t: ut qd dicitur iuxta litera perfpicuü fiat. Accipe. inqt ab holdai& a to; bia&ab idaia qui de babylonica captiuita; te uenerüt:X fumefab eis quz offerütur mu; y 2. factá eft verbit ofíí ad meoícéo: δη ^r factum ᾿ eft uerbuni 40) míni ad me di cés:Sume a tráf mieratione ab holdaí& ἃ tobía δὲ ab ídaía:& ueni? estuín die illa δὲ íntrabis domum Iofic filij fopho; nie quí uenerunt de baby lone. Et futnes argentum δὲ αὐγῇ δὲ fades coronas: & pones ín capite iefu filij fofedech íacerdotis ma; eni& loqueris ad eum di cens: Hacait dominus ex ercituum dicens: Ecce uit oríés nomé eius: δὲ fubter eum omnipotens:Ecce uir cuius nomen eft oriens:qd? hebraice «L factus eft fermo domí niad me dices: Acipe qux de captiuitate funt a príncipi bus& abutilibus eíus δὲ qui coenouerunt cá:X in; eredierís tu in die ílla(ἡ domü íofie filij fophonie quenit de babylone:& ac cipies afeentum& aurum δὲ fades coronas: impo/ nes füper caput íefu íofe; dech facerdotis magní:& dices ad οὔ: Hax dicit ds omnipotens;Ece uir οτί ens nomen eíus: δὲ fubter eum dicatur ΓΩ nóp Y fed p Y liter fcnptü. Qui idcírco oriens de ἀνατολὴ: uel ἀναφυν fiue£A suu nücupa tur íd eft germé: PE ex fe repéte fuccrefcets & ex radice fua in fimi litudine germinis pul lulabit: qui uir edifi cabit téplti απί, Οὗ illud extruxcrit: πὰ €p portabit gloria; i eft coroná altera qua "hebraice 5T& ab alio Ἐπιδοξότκοια az Πίο tzrizrpémqQo:abalio ἂρετικαϊ alio δόξα fcri bitur: quz ucl inclyti ucl decorem ucl uirtu tem uel gloria fonanti Significari auté putát corobabel:qui ex hu/ mili atq; captiuo i du cem populi iudaici re pente cófurges,edift/ cauit templü diii: fé nera,argentii€ aurü:& intrabisdomü iofizfilij fophonize: &.ibi facies coronas auri atqyargeti uarietate diftinctas:no dit fuper folio fuo,€ principis poteftate driatus εἴ. Θεά& pontifex inquit iefus filius iofedech fedebit in facerdetalt throno:& iunctis gnis : misatqy m Hi PLI NT "tt Sy T bid LUE Draw | Rm | enin μοι tuy Dy ti| fita inj kis y Ut Qt Rug s "Atl y UN η Sacbaríam Κά, VI$0. nz uel corona ieft filio Iofedech facerdoti maeno:qa nobis Jpficiétib? δὲ reuerfis ad melióra; p fingl'as tutes nras ασ coronat imo nóbis uirtute poenitetiz coronatis;faluator in finguf'coroná accipit:iuxta illud qd?& Paulus logt:De τα . terorepofita éft milii coronaiufticize qua feddet mihi 1uft? Yet B—misatápconfilijs dei populü gubernabunt. Eterit paxinter MT duos illos:hoc eft ínter eum qui de tribu regia eft,& eti qui Tdi deleuitíca ftirpe defcendit: ut facerdotiti pariter δὲ regnum lu dei populii regat:ipfafcp coronas quas dé auro fecerís& ar; Tot gento,poftio impofitz fuerint capiti iefu filij iofedech:& ca E piti corobabel filíj(ala thicl:nomínibus eorü à; aquibus oblatefunr HEB. eumorictur:& xdi Uii coleerabis insiplosid— ficabittempl diio.Etipfe eft helem& tobiez δὲ ídaiz& hen. Nomen [τη& tertii idé eft qd(up. Primii muta; “τ cft: δὲ ϱ holdaí niüc helei pofuit. Quar tii qd fupra nó dixe/ exttuet τρί diio:& ipfe portabit oloríá:& fedebit & düabig fuper folio fuo: & erit facerdos fuper folio fuo:& cofilíà pacis erít in/ SEP. eum orietur:& adi ficabit domü ἀῑί: δὲ ipfe acípiet uírtutem: δὲ fede; bit& imperabít fup thro/ no fuo.Eterit facerdos a dextris eíus: δὲ confilii pa εἰς eritínter duos: corona autem expectantibus δὲ utilibus eíus:& quí co gno uctunteam,& in gratíam filij fophoniz: δὲ in pfal; mum ín dorno domini:& qui longe funtab eís ue; nient& zdificabüt in do/ mo ἀπί.Εε fcietis quia dris omnipotens mifit rae ad uos:& erít ft auditu audíe/ ritis uocem dfii detueftri. Etfactum iudex:nó folü aüt mi/ hí,fed δέ omib? q dili; gunt áduétuni dni fal uatóris rioftri iefu chrá fti: Vnde a corona iu; fticiz δέ pater domini faluatóris niomeri ac/ cepit. lofedecli énim interpreta£ dominus íufticía, eo qd reddat unicuiq fcd?m opera fuat dehac corona& Iacob? in epiftola fua loquitur: Beatus uir qui fuftinet tentatio/ nem:quía cuni proba tus fueritaccipiet co; rona uitz,qua repro mifit deus diliecnti/ bus fe.Jubetur autem prophetz ut poftdj co ronam ímpofucrit uel, coronas fuper caputie fu filij iofedech facer dotis magni:loquatur ad eum& dicat: Hxc dicit dominus: Ecce uir oríés noinen eius: δὲ fubter eum oríetut, rat additi hoc e, hen: i d dé quibus loquemur tet illos duos. Et coronx - incnfequiibusRe erüt helé δε cobía:&daíe laut his in tplo domin,& hen filio fophoníe,me; i&infempiemam mé moríaleín templo domi; τα detotoorbeterrarum— fif. Et quí procul funt;ue/ ina i precii pete fev nient&zdificabunt ín t& late enient:& edi Ἐ jii: Am bunt in templo meo plo domini: δὲ fcietis quía yia ἵνα ἔτι puiribus dotmínus exercituum mí/ uis:Et tincexitu re^— f iw nis εἶ!& profperitate om; fit me ad tos: ent aurem du Pium Oan qf. hocfiaudituaudieritisuo di ominus milerit me: P;; ri& ipfo cun&aiuben,(ΕΠ domini dei ueftri. ai B t" pradixerim. Hac Etfactum ἰῷ-. autem omnia erunt ἢ M obedieritis preceptis domini& mandata illius feceritis. *"nU Holdai interpretat deprecatio domini, qd? grace fignifica/ uil Tono tius dicitur λιτάνθυσὶς κυρίον. Tobia, bonus domini.Idaía, ilg d diii.Pro“ΑΟ nunc ín primo loco pofuit 250 qd in Iti vd terpretatur fomniüi:& in quarto loco addidit Y id eft gra; m tia.Horum quatuor hominü coronz erunt apud filium fo/ dye phoníz,quéfupra lofiam legim?, qui cuftos δέ edituus eft ni εξρ]ί domini:& ibi zterna ftatione requiefcent.Hebraí Ana αἰπύ niam,acariam,X mifahel de captiuitate ueniétes: aurum& argentum in munera templi,& coronas pontificis ac ducis attuliffe cómemorát:& quem fupra non dixerat, hen,id eít atia, Danielem ueniffe cum munere:& idcirco helem po; itum pro holdai,ut ex interpretatione nominís qd dicitur fomnium:oftendatur ín captíuitate pofitum daniele:X tres pueros regalis fomnij myfteria cognouiffe. Affumptis efi tribus pueris,danicl orauít dominti,& interpretatione fom nij confecutus εἴς, Hxc iuxta híftoriam,circücifio cona£ εκ’ ponere, Nobis aüt incübit neceffitas iuxta Lxx. interpre/ tes dicere qua noftri dixere maiores. Accipea captiuitate€ aprincipib*& ab utilib?ei? δὲ ab his q cognouerüt ea,aurüi &argentii:& ingreffus in domü Iofizfilij fophoniz,qui δὲ ipfeuenit de babylone:fac in ea coronas aureas& argéteas: quas impones fuper caput icíu filij Iofedech facerdotis ma £ni. Captiuitas iudaorum,id e(t populi domini confiten; tis,uitia funtatqp peccata:quz quí coeperit agere poeníten/ tiam δὲ defyderarepriftinam hierufalem:id eft ecclefiá chri^ fti,babylonem deferit ac dimittit: δὲ offertura principibus captiuorii&ab utilib? eius.i.captiuitatis:q& ipfi ,p utilita tcíua tradíti funt angelo fatanz in interitum carnis ut fpi, ritus faluus fieret:& ab his qui cognofcüit eam,uidelicet ca; - ptiuitatem, in bonam partem poft(upplicia effe uertédam, Offert ataurum δὲ argentü ab his:qui δὲ fenfu δὲ fermone domini confitentur:& fiunt ex eo,id eft auro δὲ argento in mh domolofiz qui interpretatur faluatus:& eft filius uifitatio; '' nisdomini:id eft ἐπισκοπῆς κυρίου. Vifitatur enim a domi no qui prius male egrotauerat.Et recte dicitur íofias falua/ tus:qa X ipfereueríus eft debabylone.Imponunt alit coro & reliqua. Non iefum diuidimus, nec duas perfonas in unam poffumus facere perfona:fed ipfe qui iefus appellatur,eo qd? faluauerit mun dum:& oriens dicitur,quía in diebus eius orta eft iuftícia, Etcanitur ín pfalmo: Veritas de terra orta eft:eo qd? deute/ ro uirginali in fzculorum confumatione generatus dixerit: Ego fum yítas:& extrema hora uenerit, iuxta Ioanis epifto lam dicentis: Filioli nunc extrema hora eft: In qua ftantem δὲ nihilagentem gentium populum conduxit ex denarío,& mifit ad uineam. Alioquin ἢ(τ πὶ diuerfitatem nominü di uerfus efficitur: alius erit paftor: alius aries: alius agnus: alius íanua: alius lapis offenfionís& petra fcandali.lite igi, tur qui noftris uirtutibus coronatus eft: orietur& appel; labitur oriens: Ad quem locutus eft pater: Filius meus es tu:ego hodie genui te. Et fubter eum orietur multitudo credentíum,& zdificabit domum domini ecclefiam:& ipfe accipiet uirtutem δὲ decorem ac profectum& gloriam fin gulorum:& fedebit δὲ dominabitur in throno fuo,in thro/ Πο dauid:De quo& in euagelio fcripti eft. Et erit facerdos adextris eius:flueiuxta hebraicum,fuper thronum fuum: quia ipfe δὲ rex δὲ pontifex eft: Et fedebit tam in reeali &p in facerdotali throno:& confilíü pacificü erit inter utrücp: ut nec regale faftigium facerdotalem deprimat dignitatem: nec facerdotfj dignitas regalefaftigium:fed in unius gloria domini iefu utrüq confentiat. Legi in cuiufdam libro hoc qd dicitur:Et confilium pacificum erit inter duos:ad parré referri€ ad filíti:quia nó fuam fed patris uenerit facere ο’ luntatem:& pater infilio fit,& filius in patre. Corona aute id eft infigne uictoriz:cum chriftus fuerit coronatus, his quoq repromittitur qui expectant eum:& intelligunt utili, tatem quondam captiuítatis(ια δὲ nouerunt dei uniuerfa myftería,ut fint ín gratíam filij fophonia:hoceft uifitatíóis domini.Etqui in babylone dicebant:Super flumina baby; lonis ibi fedimus δέ fleuimus cum recordaremur(ion: Ín falicibus in medio eius fufpendimus organa noftra:poftdi reuerfi fuerint in hierufalem,accipiant plalmum δέ tympa/ num& canant in ecclefia domini:& qui per tnaiora pecca/ ia longefuerant ab iudza& confeflione ueriffima,ueniant: δὲ perfingulos profectus fuos adificent domum domini: q 5& tune 115 € 1,Tímo,4.b vxm Iacobi. b D Ῥδ.δ4. Io5, 14.2 T$.2,b $156.23 i | τοπ σσ ΕΣ τς» m £ommen.IDieronymi Liber fecundus B&tncunierfipári mente cognofcatiqd? dominus omni/ potens propheta miferitad eos.Fient autem omnía qua promiffa funt)i dominum audireuoluerint:& acta poenite/ tía in bonís operibus manferint,, Ca VH £(acá eft ín amo quarto Z»arij regío«&.In quar toanno darfj regis,in men |...(e nono, qti appellatur 9353, δὲ in quarta méfis eiufde die: miferunt ad do7 mum dei: id eft ad τῷ) plum qd iam a goro/ babel& ab iefu fuerat "NU inftauratü: farafar& 3^4 regemmelech δὲ cate; ** ri quicüeis era: quos perías fuiffe duces re/ οἷς daríj tíretes deti, hebrzi autumant: ut quía iam audierant te plum effe conftructü: quarerent a facerdo; tibus domus domiíní & prophetís: utrum fcd?m confuetüdinem priftinam flere& ieiu; nare deberét:an luctü mutare latícia. Et eft fenfus fcifcitantium: Quinto méfe ἃ appel làtur apud rhomanos Iulius: anabuchodo; nofor fubuerfa eft hie; rufalé:quà ob caufam propter folitudinem 'templí που ieiuna uimus& planximus: & moerorem noftrum fletu& ieiuntjs confo/ latifumus:Nunc quía dicítur templum effe conftructum:& uide; mus nequad caufam permanere triftíciae: refpoódete quefumus utrum hoc facere de, beamus ab moerore $audio commutare. Et fimul confyderan/ dum qd fletus atqp ie; iuníü fanctificatio di [ο]πεῖ.τ.ς citur. Vnde& in Iohel praceptum eft facer; dotibus,ut fanctificét iciunium& praedicet curatíoné. Curat er uulnera delinquétis, abftinentía& ieiunii: & curatos quofcqp fan tificat.Poftqs interro Tfátü Ca.VII eftin anno quarto /datij τοσίς: factum eftuerbum dni ad gacha; tíam in quarta menfis πο! ni, qui eft cafleu. Et mífe; runt ad domáü ἀεί farafae & regémclech,& uirí qui erant cum eo ad deprecá/ dur faciem drií:ut díceret facerdotibus domus dri exercituum& prophetis loquentes:INunquid flen/ dà eft mihi ín quínto mé fe:xuel fanctificare me de/ beo ficut fecí íam multís annis? Et τῇ eftuerbà dfi exercítüü ad me dícéf: Loquete ad oém populá tetrz& ad facerdotes di/ cens:Cü íeiunaretis δὲ plá geretís in quínto δὲ feptí mo per hos feptuacinta annos:nügd ieiuníü íeít naftis mihít δὲ cà comedi ftis δὲ cü bibiftis:nügd nó uobís comediftis δὲ uo; bifmetipfis bibiftis? ἵνα; quíd non funt uerba qux locutus eft dis ín manu prophetarü príorum: cü adhuc híerufalem habi; taret& effet opulenta: δὲ ipfa& urbes illi? ín circai/ tu cíus:& ad auftrum δὲ ín cápeftribus habítare£ 7 'Etfactü gauerant perfarü duces per cos quos miferant:& ad facer; . dotes atqp prophetas fcifcitantium fuerat expleta legatio: fit fermo domini ad prophetam: imperans utloquatur ad uulgum& ad facerdotes quid legatis debeant CAU ed Quando ieiunabatis δὲ plangebatis in quinto menfe capti uítatís hierufalem:& in[ερείπιο menfe quando godolias interfectus cft ab ifmacl, per annos feptuaginta defolatióís templi δὲ(ubuerfionis hierufalem: nunquid mihi prode; rat quod ieiunabatiscEt econtrarío:Si quando manduca/ tis& bibitissnungd non uobis δὲ comeditís& potatiscNe/ ( enim his rebus placatur deus: fed bonis operibus: fi illius praecepta faciamus:quia efca nos nó cómehdatdeo, Νορ non manducauerimus deficiemus: neg παπά;. cauerimus abundabimus. Nunquid non hac funt uerba m mea adhuc ftante hierufale δὲ urbibus iuda: quz loquebar n ad uosin manibus prophetarum meorum cum adhuc fta,- Ν ἐξ ΤΗ& ur/ í d es iuda rebus omni; Tfatü Οα.νἩ p abundarent:& tà η, eftinquarto ango πιοπιαπατερίο dicam a fub dai f peítrís frugibus το, fr ΄ ub dario ΓΟΟΟΞΙΑ/— darecafidiffima pa/] u ctus eftfermo domíniad ες frere auté( ;(cz εἰ ominí ns cachariam!quarta díe mé qn θα m» fIngroic δα fisnoniqui eftchafeleu:& mífít debethel farafar δὲ arbath fager rex:& uiti eíus ut depracaret domi, num: dícens, ad facerdo/ tes domus domíní omní/ potentis& ad prophetas dicens:Ingreffa eft hucín menfe quinto fanctifica/ tío iuxta qd' fecerunt íam annís pluribus:& factus eft fermo dominí uirtu/ tut ad me dícens: Dicad omné populum terrx δὲ ad facerdotes dicens: Sí ie iunatis δὲ plágitís ín quí tis& feptimis,& ecce fe/ paiagínta anní; nunquid ieiunium ieiunaftis mihi? δὲ fi comeditis aut bibítis: nonne uos comeditis& uos bibitis? Nunquid no Li ra teftatur: uellefeue/* Th XA fs rum iudicium&miíe ri M ricordiam in proxi; 45^» mos: δὲ uiduam& pu ii pillum δὲ aducnam X- µ pauperem non calum yu níari,& malum non i cogitare in cordefuo. py Hac inquit noluerüt n facere:& furdis auri/ n bus mea imperia con]h tempferunt:quam ob jw rem uenit indignatio" magna fuper bierufa; lem: δὲ quomodo illi meaudire noluerunt: fic€ ego non exaudi^ ui eos:€ nunc tanta fcrupulofitate quarüt quando debeanticiu/—* nare& plangere: cum H ante dixerim p Efaià: Non tale ieiunium cle Es sib gi dícit dominus:neqs uthumiliet homo απὶ mam fuam: fed folue omne uínculum ini/ i quitatis:difTolueobli/ gationes uiolentarum cautionum: Efurientí da panem tuti ex ani/ mo. Si uideris nudü, Tpideg,e— ud ifta funt uerba mea: qui^ operieum:& paupe; tr :: rem& abíq tectoin, ti ocutus eft domínus ín T: : duc ín tabernaculum&x inanibus prophetarum^ tuum:Tunc erumpet liy qui fuerunt príus quan, temporanea lux tua: E, do ον habí δὲ fanitates tuz cito| Wig o hieruiaiem BabitA/— orientur Hocad'fcri| dd batur& erat abundans: pum ὡϊ Li τος Ni is az;, it de bethel farafar mi δὲ ciuitates€iuS pet CIT/— arbath(aperrex: nul M cutum,& montana& lusnoftrorum potuit μὶ :(aane c€xponere:neq enim ur campeflría habitabátur ς μα με ahi Bii ài Etfactus— ex hebraeo ulla ratio/ ἰὼ ne explanari poteft. p ou Quis eft enim ifte farafar uel arbath fager rex:aut cuius rex wpilenlt fit, prouínciz:autin αυᾶ, υοἱ de qua mifit bethel: aut cuius be Ἢ thel rex effe poteratarbath fager:qua olim cum iudza Πε’ ἐμ rat deftítuta:& eo tempore nequaq; uocabatur bethel,id eft LE inf domus dei:fed bethauen id eft domus idolieHoc dq; qd fe?*"| quitur:Ingreffa eft huc in menfe quinto fanctificatio ficutfe nem? bg cerant íam per multos annos: fic conantur exponere:fancti 0g ficationem ingreífam:uafa templi qua a nabuchodonofor: ii fublata fuerant,illo tempore reítituta. D'e quinti autem δὲ Ἢ feptimi ieiunio,tentauerüt rcferre ad dies hebdomadis.Sed tuj quia fequit: decimi ieiuniti, cópulfi funt ad m&fes ni δι qd lt E Ofce.2.b -£ommen.Ibicronyii liber fecundus tranfiens δὲ reuertens.Etterram qua fauus erat prz omni» bus terris:& ,ppter abundantia multitudinélacte δὲ melle manabat, uerterunt in folitudinem. Poffumus hac& ad €os referre,qui in ecclefia delinquétes,proiecti funt de terra cófeffionis:quia nolueruntaudire dominü:& uerterüt ad rump mendacia, poftea chriftus ueritas commorabiítur., Et mons domini exercituum uocabitur mons fanctus; de απ quo dicitur Ὁ αἱ confidunt in domino ficut mons fion, tina. 1^" i» Et: Magnus dominus& láudabilis nimis in ciuitatedei P9474. 1^ ps noftri in monte fancto fuo.D e quo Efaias Micheafqgy clami p q A Ἶ id eum fcapulà receden/ tem: δέ aures fuas ag? rauauerüt:& cor pov . fuerunt utàdamanteé, Et facta eft fuper eos indignatio domini;€ difperfi funt per om; niarcena uitiorum:& defíolata eft terra corii, uel anima ucl corpus, nó habens habitatoré domini, nec in fe fpi; ritum reuertenteta.Et terra quondam defy; derabilis quz eratho fpiciü trinitatis:uerfa eft in defertum, habi; tationemqy draconii. QLuaz plana funt;uelo citer tránfeamus:ut in obícuris fpaciüi diffe/ rendi fit: non em lon; gos florentefq tracta tus in quibus plaufi; bilis ludit oratio; fed cometarios fcribim?: quorü officiü eft,pre terire manifefta,obfcu radifferere.. Ca. VIII Ζ factus eft 4 verbum οὔί exercitui cc. Q» diis hie; a YT fictà Ca. VIII eft uerbü ἐπί exet/ cítuum dícés: Hzc dicit dris exercituum:gela/ tus fum fion celo magno: & indignatione magna ce latus futn eam, Hacc didit diis exercituum: reuerfus fum ad fion: δὲ habitabo in medio híerufalé:& uo; cabitur hierufalem ciuitas ueritatis:& mons dfiiexer cituü, mons fanctificatus. b Hac dícit dris exércituü: Adhuchabitabunt fenes, & anus ín plateis híeruía; lem:& uiri baculus ín ma; nu eíus pra multitudine dierum:Et platexciuitatís cóplebunt infantib?& pu ellis.ludétib?in plateis ei?. Hac dicít tant: In nouiffimo die Efa4 μ rufale.i.ifraeliticti po; puli in folitudine inftar uxoris acceperit:& iacente in idolo αιτία fanguine,operuerit pallio fuo:& amore coluerit ma; títali:in Ecechiele plenius difcimus:quz poftea fimilam co medens, δέ mel Xoleum,& ueftibus ornata pulcherrimis: δέ habens ex largitateuiri omnia ornaméta gemmarü, for, nícata eft cum affyrijs atip chaldzis:& audiuit a domino: Sicut defpícit uxor uirum fuum, fic defpexit me domus ifrael. Captiuitati αὐτὸ tradita& illufa ab amatorib? fuis,& griftino decore nudata: poft diuaricauit pedes fuos om nitranfeunti,& polluta eft ufcj ad uertícem: memor ρε» Tarfodlicitatisingemit: Reuertarad uirum meum priorem: quia melius mihi erat tunc dj nunc. Q) uam ille fufcipiens, & rurfum habés in coniugio:cui prius dixeratNon irafcar tibi,& celus meus receffita te:Nuncloquitur:Zelatus fum fion celo magno:& indignatione magna celatus fum eam. Quantum príus indignatus fum,qg»a multis amatoribus deturpata eft:& maculauit thorum meum: unde δὲ tradidi 'eam amatoribus fuis,nequad ut fub marito adulterá: fed ut ícortum δὲ uile mancipium, δὲ in lupanaribus proftitu; tam:Tanto nuncamplius ad eam reuerfus fum: quía zeit cenitentíam:;S zdifícauit templum meum in quo habita d in medio íllius.Etuocabitur ciuitas ueritatis, qua antea dicebatur urbs mendactij: de qua& in Efaía fcriptü eft: νο’ ἘΔ, 1, fritas dormiuitin ea:nunc autem homicide. Vocabitur au/ tem δὲ mons domini omnipotentis,mons fanctificatus:in quo templo inítaurato, immolant uictimz, czrrimoniarüi ordoferuatur. Hac iuxta hiftoríam. Caterü nulli dubium eft,(ion δὲ hierufalem,fpeculam δὲ uifionem pacis,poffe ας’ cipianimas fidelium: quibus cum peccauerint,iratus do, mínus tradit eas captiuitati: ut quz deum per bona profpe 'taginó fenferant,per mala fentiant& aduerfa, Cung» age, Tint poenitentíam,reuertetur dominus ad fion:& habitabit án medio hierufalem: quà unam atq eandem intelligimus ciuitatem:& in quibus ante regnabant uitiorum peccatoy rum:erit mons domi,"là 1 Δ T factus Ca.VIII αι praparat? in uerti, in eft fermo ἀπί om/—«emótiü,&(ublimis ü : is di, fuper colles: fluent ds —Znipotentis ICEDS: κα εἴϊοξς pi:& pro/ M Hzc dicit dris oipotés:ce/ paabint gentes mul, d latusfum hierufale&fion| onus: Vm» celo magno:& furorema— tem neci& ad dor μὲ ;- mü dei iacob. Dehoc κο gelatus fum e ας monte& de hac ciui; án dicit domin? omnipotés:^ tate&apoftolus Pau gius reuertaradíion,&habíta lu(fitameninfufi,—— 7m A M, pienda epiftola,eraco bel bo 11 medio híerufalem: rum áuctoritatem latí. mi &uocabifhierufalem cíui—nalingua nórepui)—^ gi "e facrata oratione difpu M tas uera:& mons dfii OIm/ mnsait:Acceffitis ad Hebrend ἢ nipotétis,mons fanctus,— montéfion& ciuitate d Fiscdicitdi(er. Geuiuentis hierufalé E: cardatdnsomnipottS:— cole S mftorüianr bo Adhuc fedebunt fenes,& gen milia:& et ν : εν«, liamprimitiuorü, m anus ín plateis hierufalé: fcripti fantín peri) bna unufquifq; inmanu uirpd θε] ἴοςςοία: vom T^ ΣΎΡΩ:; Cxeratuum Τζ. Lanta| [πᾶ Ictincs, pre multitudí inquiterít reuerfo me ἢ nedierü:&platezduita;— inüion& habitntein T it ἢ τ: medio hierufalem,re; Ad sep lebun£ p Bens&p U— rumomnium profpt' ὧν εἰ 5 ludétib?inplateisci?.—riasbeloriquis,—." Hacdicit— atqp tranquillitas: ut Ng: nullo hofte remanéte,| gu ufcpad ultimi ztate in utrogfexu fenilis etas perueniat:&!omy tremétes artus baculo regéte fuftentét. Platez àqp ciuitatis i: impleant pueris puellifqyludentib?. Hocautem fieri folet, E qfi fecuritas& profunda pax urbium eft: ut gaudiüciuita/| às tum,lufibus& chorcis,atas lafciua cócelebret. ΩΣ fi referí/ Emus ad ecclefiam, de qua dicitur: Gloriofadictafuntdete P&$»a—— ciuitas dei. Et:Fluminis impetus lztificat ciuitate ἀεί:(απ, Ῥδήδδ— 4. &ificauit tabernaculum fuum altiffimus: deus in medio|o eius non commouebiítur: ΩΣ uis poterit ambigere plateas E" ecclefia effe uirtutes:in quibus fapientia agit fiducialiter& Qt; in murorum fummitatibus pradicature Vnde& ad domi;! Hy num pfalmi(ta conclamat: Latum mandatum tuum uehe df menter. In hisplateis dominü faluatoré fponfa perquirés,| pu loquitur in canticocanticorti: Confurgam δὲ circuibo citi; Cas. ám tatem in foro δὲ ín plateis eíus: donecinuenia eum qué di; f lexitanima mea, Habitabunt igituruelfedebunt fenes δὲν μι anus:de quibus fcriptum eft((i cui tamen placct librum re ἂν cipere):Senectus honorabilis, nó multí temporis,nec nu; Sapi 4.5 ln] mero annorum atímabilis. Cani autem funt hominum"P. d prudentia:& fenectus uita immaculata:de quibus& domi M nus loquiturad moyfen: Conftitue tecum feptuaginta fe; Exo,4«t nes quos ipfenofti: quoniam fenes funt: qjobrem δὲ ante t abraham nullus appellatus eft fenex:dequo fcriptum legi mus: Deficiens abraham mortuus eft: nutritus in fenectu Οδ δι tebona fenex δὲ plenus dierüi. Gloria ei fenum cani funt: hd de quibus dicitur: Cani hominis fapientia eius. Hi tene Bapi4b τ τῇ buntprz dierum multitudine uirgas δὲ baculos in mani/ m bus fuis:& dicentad difcipulos:Q) uid uultiscin uirga ue/ lus níam ad uostan in fpiritu lenitatis& máfuetudinis Ω αἱ m enim de labíjs fuis profert fapientiam, uirga percutit αὐ ON rum ex corde. Et econtrario: Q) ui parcit baculo fuo, odit" filium fuum:qui autem diligenter corripit, diligit. Etnon hi folum fenes,(ed anus quoqp fedebunt in plateis hierufa, i lem:quas Paulus apoftolico ore defcribés: Honora inquit y Tige-t ni uiduas Nt itai Ut onus T, ὃς song Bod Dus fion) πι Ὶ duy, lj fy! τμ I pi, unis. dun] dmm Cris Hsu $9.2 Zin^acbariam. qd^fitipfum quinti,(eptimi decimiqy méf(is ieiunium,om/ nino iluerunt. Vnde priorefimus explanatione cótenti:& non ínclinemur ad falíos cómentantium conatus, qui de interpretationis erroreuenerüt. a«[£t facrum eft verbum vomíníad cacbaríam oícto«C. Πας magis uolui: ifta qua/ Κα... VII perfona dei loquitur:Et maliciz proximi fui unufquifq in cordibus ueftris ne memineritis. Cum ego ifta przcepe rim,illi attendere nolucrunt:& uerterunt fcapulam receden tem,fiue dorfum contemnens: ex habitu corporis mea im peria refpuentes, Solemus enim quando rugata fronte,&& fiui: quz non faciétes captiuitati eftis tradi; ti,& nó defolatióis ac mortis quinti menfis feptimiqp ieíunium.Tu ftum iudicium iudica te, neaudiatis in pfal/ mis: Víqsquo iudica; tis iniquitatem:& per fonas peccatorum fu; mitiseTudicate pupil; lo& uiduz:humilem & pauperem iuftifica/ te: neuobis quoq lo/ Ἐκ. s. f quatur Efaias:(3 αἱ un^ qund indi bir vob ΙΙ nud Tees] bti pum f a "mit Habac.ra bx B Eci,4 b Lais,. bisutparuum:perfo/ nam non accipies: δζ ques non mifere/ iuftificant impiü pro/ pter munera:& quod {στη eft, iufto aufe/ runt;& ,ppter uos Ha bacuc ex perfona eorü qui opprimütur, deo faciat inuidiam: Con tra mefactum eft iudi cium,& iudex accipit: ideo diífipata eft lex, & nó peruenit ufqp ad finem iudicium: quía impius opprimit iu/ ftum.Ncc nouum pu/ temus dei effe prace; .ptum: olim per moy/ fen ἐπα mandauerat: Sic magnum.iudica/ eris in iudicio: quo 'niam dei iudicii eft: miíericordiam quoc & miferationes facite unufquííqg citm fra/ trcfuo.Poft iudictj ue ritate fequatur in cun étos clementia:€ ma ximein fratres, quos ucl eiufdem fanguinis uclunius nobiícum fi dci effe perfpicimus. Viduam quoq;€ pu; prem, dequibus no is praceptti eft: Efto pupillis pater;& pro uiro matri corum: iu/ dicans pupillum& iu a HEB, Et factüm cftuerbà domíni ad cachariam di cens: Hzcait dominus ex ercítuum dícens:ludicium uerum íudicate:& σε ricordíam δὲ miferationes facite unufquifq; cum fra; trefuo. Etuíduá& pupil/ lum δὲ aduená δὲ paupere nolíte calumníari:& ma/ lum uír fratrí fuo non co/ itetín corde fuo. Et no; pem attendere:& uer/ terunt fÍcapulam recedet tem:& aures fuas agera/ uauerunt ne audirent:& cor fuum pofuerunt ada; manté neaudirét legem, Et uerba qua mifit domi, nus exercituum in fpiri/ tu fuo per manum pro/ phetarum priorum:& fa/ cta eft índignatio magna adfio exercituü. Et factà eft ficut locutus eft:& nó audierüt:fic damabunt& nó exaudíam dícit domi; nus exercituü. Et difperfi eos per omnía regna qa nefciunt:& terra defolata eftab eis, eo q non eflet tranfiens& reuertens:& pofuerunt terram defyde tabílem ín dcfertum. ᾿ς Etfactum sEP, Etfactus eftfermo domini ad cacharíam di; cens: Hxc dicit domínus omnipotens diceris:[ιά cium iuftà iudicate:& mi; fericordiam δὲ miíferatio; nem fadatunufquifg; ad. fratrem fuutn:& uiduam & pupillum& pauperem no opprítnatís:& malicia: unufquifas fratris fui no/ lite memiínifTe ín cordib? ueítris. Et noluerüt atten dere:& dederunt dorfum contemnens:& aures fuas aggrauauerunt ut non au dirent:& cor fuum pofue/ runt ínobediens, ut nó au direntlegé meam:& ποτ; ba mea qux mifit domi; nus omnípotés ín fpiritu fuo, in manibus prophe; tarum priorum. Et facta eft ira magnaa domíno omnipotente:& erít ficut dixit& nó audierüt eum. Sicdamabunt& nó exau díam eos dícit dis omni potens: erjcía eos in om nes gentes quas ignoraue runt:& terra defolata eft poft eos a perambulante & reuertéte: δὲ pofuerunt tetrá clectá ín folitudiné. VS Et factus nare cótracta contem nimus admonentes; dorfum uertere: iuxta illud quod fcriptum eit: Verterunt ad me' dería,& non facies. fuas.Et aures(inquit) fuas aggrauauerüt ne audirent:(icutafpidis furda obturantis au rcs fuas: qua non au/ diet uocem incantan; tium: uenefici incan tantis fapienter.Ingra uauerunt enim aures fuasut non audirent: δὲ cor fuü pofuertit,ut non acquiefcerent le/ οἱ dei. Vnde Είαίας ad eos cóminans loqui; tur: Incraffatti eft cor populi huius,& aurí; bus fuis grauiter au. dieriit: δὲ oculos fuos clauferüt, neforte ui derent oculis fuis:& audirent aurib?& cor de íntelligerent, X con uerterentur,& ego faz. narem eos. Porro qd? dicitur iuxta hebrai/ cum:Etcor fuum po; fuerunt adamantem, duritiam cordis often dit& cor lapideum, qp. noluerint uerba dei fu fcipere. Adamas enin lapis fortiffimus: quí hebraífce dicit UT intantii durus eít,ut omnía metalla cófrin, gat:& ipfenon cófrin, gaturab ullo. Vndea grecis kd ao. iíndo mabilis dicit. Ab hoc adamanteinduratum «ít cor pharaonis, ne dimitteret ρρϊτη dei, Etquia habuerüt,im», mo pofuerunt cor fuü adamantem, propria uoluntate cordis du^ ritíam fufcipientes: ne audirent uerba domi; ftificans uiduam.Et aduenam& pauperem nolite calum niari:quia alterum peregrinatio,alterum egeftas humilem facit. Et malum uir fratri fuo non cogitet in cordefuo:fiue uta Lxx, dicitur: καὶ κακίαμ ἔκασος τοῦ ἀδελφοῦ uro pi μυκσικακῖιτε tp ταῖς καρδίαιο ὑ μῶμ:ία eft δὲ maliciae unufqui(qp fratris fuí non memineritin cordibus fuis.Fra trem autem& proximum, uel omne hominum genus de; bemus accipere: quia ex uno fumus parente generati; uel €os qui domeftici fidei funt:iuxta parabolà cuangelij: quae proximum non confanguineum,fed omnes homines uult intelligi. Qi d auté ante debeat íra finiri, dp fol occumbat:& omníiü malorü quzab alíjs paffi fumus, deleri memoria: &in multis locis legimus,& maxime in Hierémia ὁ qui ex ni, quz mifitin fpiritu fuo, id eft in fpiritafancto: Per ma; num ,pphetarum priorum, E(aía, Ofee,& caterorum, quí mundas habuerunt manus: quos ante captiuitatem futtfe manifeítum eft:Idcirco ad magna peccata, magna facta eft índignatio:& domini uerba completa funt,par pari referen tis ut ficut illi ambulauerunt ad eum peruerfi, δὲ ipfead; uerfum eos peruerfus incederet:€ non audiret uerba incla mantium: quía& illi uerba domíni furda aure contem^ pferint:CGobrem& difperfit eos per omnia regna quz nez fciunt: alyriorum,& chaldeorum, moedorum, atq per; farum,& gentium caeterarum, que his ímperijs fubiace» bant:& in quarum terris di(eminati funt.Etomnis ἱμάσα deferta eít,co gp nulli babuerit habitatore; non effet in ea :: tran(ienk fo. 114. C Actui.28.g Dod ity sie(Tímo.$.a. £x tei gig Tn di itus, ille; rd Tt: Veg US n lalis 1b Dry χο) fis Du ΞΕΞΞ. "in. 5acbaríam DA 7 uiduasqueuere uiduz funt. Bt inalío loco: Vidua eliga£ non minusannorum fexaginta: qua fuit unius uiri uxor, Ibidem inbonís operibus habens teftímonium: ἢ educauit libe; tos:fi recepit hofpicio:ft fan&torum pedes lauit: fiin tribu/ .2. fationibus pofitis miniftrauit:(iomneopus bonum pro; fecuta eft. Minimo: : difenes& anus fede; ar:: : buntin plateis hieru,? HEB. Hxc dicit düs exerci/ -fal;&tenebüt baca/— tuii: Sí difficile uídebit ín : losin manib? fuis:& ντο ορ plate ciuiatiscopie, ΟΟΙΗΙ5 reitquiaru ΡΡΙΗΗΗΙ΄ bentur ae s pud ín dicbus illisznunquid ín * lis ludentib?, Ifti funt,; 1 zd; rete, eges oculis meís difficile erit di ν&iuuenes:quos pfal^ οἵ dominus exercituum? - mifta ad cantandum. ETvc dicit dris exércituü:Ecce ego faluabo populü meá domino cohortat di; Za. wm$0. m$ extructis, δὲ ftatu iudaico reftituto,a machabeis& diuerfis príncipibus:qui ufqsad herodem rexere πάση, effe com pleta. Alij in cofumatione mundi fub chrifto,quem fruftra praftolantur,explenda cómemorant. Nos auté& illo tem/ poreid eft poft gorobabel δὲ neemià:dicimus ex parte com MS Επ& quif in typis m; imaginibus pracef/ SEP: Hac dicít dis omni;(maet bise potens:Si impoffibileerít ES εἰ de capti, mud. d.e; ὁ—uitate, abitauitírt corá reliquiis populi bui? hierufale,& dei popu; ín diebus illissnunquid& μὲ appels et:& ΄"ur: rurium, dns uocatus coram me ímpoflibile ent e(t deus eorumequads dicit domin?omnipotés?^ inmendacio& iniqui tate: fed in ueritate€ iufticía: Et nunc ple $i145.b censiJuuenes& virgi,^ deterra orientis,& de terra occafusfolis.Et adducá eos^ niffime tub diio falua | V^ H í Η ΄- ΄ Ω Li--- 4.. 4» 4 H RE"nesfenescumiuniori—& habitabüt ín medio hierufalé δὲ erütmihiín ppfmz— tere inecdtia,id etin 4^.—- 5 büslaudentnomédo d:: AC εν FE,, uerahierufalé promif "u^*'' miniBtloanneseuan€ δζΕσΟ ero císin deum,ín uerítate& ín íufticía.Fléc dícit^ onem rebus expleri, Wis ποῦν. odiüaatg Aphs:Scri/| dris exercitu: Confortent man?ueftrz quiauditisin^ maxime quía dicitur: inis bo(inquit) uobis pue dicb9 hí Í τί di Ecce ego faluabo po; adis.sí,quonià dimittunt— die hís fermones iftos per os prophetarüzin díequo^ pulum meum deter? ad wobispecataproptr— fundata eft dom? ἀπί exercitui ut templü xdificaret,^ raorientis, δὲ deterrá sli- nome faluatoris:Scri à Siquidem occidentis:de quibus niia-bouobispatres, quia fiie δὲ domír? ín euange: s cognouiftis eum quia principio eft. Eedehis Salomonin^ lioloquebatür:Mutti de oriente& occidente uenient, δὲ ac; HW^ tona Prouerbijsloquit; Et det innocentib? uerfutia: pueroauté— cubabuntinregno coclorü, cum abraham, ifaac,& iacob. hd; δίδει. juniorifenfum& intellig&tia.Etrurfum: Audite pueridifci^ Etmultoante pfalmifta promiferat dicens: Deus deorum due DB plinampatris:& attédite ut cognofcatis intelligetia.Dehis^ dominuslocutus eft δὲ uocauitterram. Abortu folis ufq; Tan pueris, uirgunculis, ac puellis:& quadragefimufquartus^ ad occafum: defion decor pulchritudinis οἱ”. Veniet enirà Rain ipfalm?: Adducent(inquit) regiviirginespoftei.Iuxtaqd!— exfion qui eripiat& auertat íniquitates ab iacob: quandó du 5.96.5 Ícripti eft: Exultauerüt& latatefuntfilie iude inoib?iu,;^ aboriente δὲ occidente incéfum offertur nomini domini ín Wim— μηνα, ἃ dicrjs tuis ἀπε. uz cüiaudierintab Apfo: Gaudeteiterii^ omniloco δὲ facrificium mundü:nequad in uíctimis uete mh ,.. dicogaudete: mentis latici3geftucorporisindicabunt:&^ ris teftamenti:fed in fanctitate euangelicz puritatis:de quo d tripudiante faltatu dicent cum Dauid:Saltabo&ludamin ἐποεηίο δὲ alibilegimus: Dirigatur oratio mea ficut incen; dms, ofpectu domini. a«[ ll2ecoícitofteexercítu τῶ, Perfin,— fum in cófpectu tuo. Et qd fit hocincenfum,feques fermo mat gulauerbaatq fententias quibus ifraeli profpera&,p rer^ demonftrat: Eleuatio manui mearum facrificium uefper! eu 3nagnitudine pene íncredibilia promittunt, pphetapropo^ tinum.Poftdsenim deuirga ieffe pullulauít, qui domínare T nit;:Hac dicit diis omnipotens:alio fermonehocloquens:^ turgentibus:& in ipfo gentes fperarunt:& de oriente€ de vicit-Neputetis mea effe quz fpondeo,& quafihomininoncre^ occídentetam primus populus dj nouiffimus in dominü unu χμ! ἰνῶ! no vns linn d gu 3 ni pne t d Br rd ug? ys Uu i M Ent ys aio gi datis:dei funt promítfa qua replico.Supra dixerat:anus& fenes in plateis effe feffuros:& pro téporis longitudine ba; culos manibus retenturos:artandas plateas homínii mul, 'titudine:pueros ac puellas quafi in feítis diebus choros du "€ere:& extruendá híerufale,atqp ín ftatü foclicitatis priftinae - réítitu&dam.Hoc reliquis populi quz de captiuitate uene/ «tant,uidebat incredibile, cernétib? urbem penitus deftitu; tam,murorü ruínas,cóbuftos paríetes,manus babylonias "oftentare:idcirco confociat: Si uobis qui eftis reliquiz ca/ ptiui populí,uel difficile uel impoffibile uidet effe qd fpon/ . deo:xutin diebus illis quib? zdificanda eft hierufalé, tanta faclicitas(it:nunquid in confpectu domini aut difficile erit . autimpoffibile:quía hzc futura meo ore promittit? Cua ein apud homincs impoffibilia funt, apud deum poffibilia funt. Hac perfecutionis tempore in ecclefijs ολ! expleta cófpexim?, απ in tantá rabie pfecutorü feritas excitata eft: utetia cóciliabula noftra deftruerét, diuínos libros ignib? traderent:omnes infula, metalla,carceres, cófefforü& mar tyrum catenatís gregibus impleren£. Ὁ uis eo tépore cre; deret rurfum ecclefias coftruedas, ab his ipfis qui ante de/ ftruxeranténó qp íjdem homines fuerínt:fed ῳ eade regalis poteftas quz príus fcdebat in ínfidijs cü diuitibus& quafi -ᾱ-€Xfenatufcófulto chrifti nomen conabat extinguere: nunc expenfis reipublicz ecclefiarum bafilicas extruat:& exaltet fumma faftigia: ut nó folum laquearia& tecta fulgentia au το decoret, fed parietes diuerfi marmoris ucftiat cruftis:€ diuinoslibros quos prius tradebat incendio:nunc deaura tos& purpuratos,& gemmarti uarietate diftinctos, ín cu/ ftodiam rhomani ueneret ftatus. be[ 2c oícít oomínus €xercítuum:& cce ego τί, Haec iudeorum alíj dícunt, poft Sorobabel δὲ neemiam adificato templo& muris ciuitatis (BC. E Dk crediderunt: δὲ factus eft grex unus:tunc ad[ας omnes prouocata funt nationes ,& cócitata ad gaudii, ppheta di cente: Lztamini gentes cum populo eius.Tuxta illud quod Rom. 15,€ alibi fcriptii cft: Recordabunt& cóuertent ad diim omnes fines terra:& adorabüt corà eouniuerfa familiz gentium. QLuodq fequitur: In ueritate& iufticia, hoc fignificat: cp ueteris legis umbra difcedat,€ euágelij ueritas ueniat: ne; quadin iufticia iudzorii fed in íufticia chriftiana: ipfe em domiínus ueritas eft atqp iufticia: de quo legimus: Veritas deterra orta eft:& iufticia de coelo profpexit. Vri& in quat todecimo pfalmo,iufticia fimul& ueritas nominant:Q) ui ambulat fine macula& operat iufticiam, δὲ loqui£ ueritaté incordefuo. c& Θες(είς ofte exercítuü zc. Lxx. pro do^ mino exercituii,drim omnipotenté:catera fimiliter tran(tu lerunt. Edificato templo fub corobabel& iefu: In quarto enim anno Darfj regis,quarta die menfis noní,qui appella tur 593:hac uniuería dicunt, quádo iam templü fuerat extructum: Idem jppheta aggeus X gacharias,qui ut dift caretur,& duces€ populum fuerat cohortati:nunc cohor/ tantur€os,ut ex priorum ueritate hís qua ín futurum pro mittuntur,accómodent fidem:& confortent manus fuas: nequads moedorum impetum δὲ impedire cupientium per circuitum nationum infidias formidantes:X confortentur per os prophetarü ex die quo templi fundaméta funt iacta, αἱ δά diem quo fuperadificatum eft templi: δὲ audiant quz fequuntur. Breuiter explanamus hiftoriam:quicquid dehierufalem& de téplo dicitur, fpiritualiter ad eccleftam referentes:in qua confortant manus per bona opera:& fun datur domus, quando fidei fundamenta iaciuntur: tem plumq extruitur, quando multitudo credentium robora; tur: ita uiuit,ut templum dei cfTe mereatur. Siquidem Matth,8,b TS 49.a TS9I40.a Ibidem Ῥδ.λ1. Ῥδ.θα. » runt:fed meli? ad pratteritii,ut in hebraico habe£,& expofi tionís ueritas approbabít. Antec fundaret domus diii& adificaret téplü diii,omnis labor uefter irritus fuit.Et tam boies dj iuméta in agricultura,in mercimonijs, operibufqs A £óiimen.Ilbieronymi liber fecandua': : ἃ CS afi efec(loo 4C. Lxx.ad futuri temp? oia retule diuerfis;caffis conati; bus fruftrabant:foris aduerfarij, domi fedi; tio tirbabant pacem: δὲ eratubiqp iufticium ob bellorum frequen; tiam& infidias dome fticás: dum nec frater fratri exhibet fidem:& oimís eft inimica ppin quitas. Hunc fenfum alíjsuerbis Agee?pro heta cóprchédeés aít: tnuric ponite corda ueftra a diehac& fu/ pra:antedp poneret la pis fup lapidéin teplo diii, Cumaccederetis adaceruii uiginti mo^ Ἀρρεί.2.ς diorii,& fieret dece:& intraretís ad torcular, ut exprimeretis quin/ uagintalagenas,& fi ebant uiginti;Percuffi uos uento uréte€ au/ rugine, δὲ grádine oia opa manuu ueftrari: & non erat in uobis q reuerteret ad me dicit . dfis:Q.d& ín ecclefia 4 HEB. Siqüidem ante dies illos merces hoim no erat: necmerces iumétorü erat: nec íntroeunti δὲ exeunti erat pax pr tribulatione: δὲ dímifi omnes homines unüquéq cotra proxímü b fuü. INüncauté non íuxta díes príores ego facíá relí, quijs ppfi huius dicit dris exercituü,fed femen pacís erít. Vinea dabit fructum fuü:& terra dabit germen fua:& coeli dabunt rorem fui: δὲ poffidere faciá reli/ quías ppli huíus uniuerfa c hzc.Et érít ficut eratís ma/ ledictio in οξείας dom? iuda δὲ domus ífrael: fic faluabo ν tuo.Siue ille iudzus fit, fiuehareticus, fiue&tilis, quicad á boni operisfecerit;niftin nomine chtrifti fecerit: mercedem Ε fui boni operis nó habebit. Videmus hareticorü uireines,» philofophorti rigorem,iudzorti in efcarum uarietate obfer T? F uantiam:X tamen dicimus iuxta Ageeum ῳ comedant& Aggei non fatientur:bibant, 3 Σ ts γι ος noninebriené:ope: sEP. Quíaante dies illos rant, δι πᾶ p$ merces homínü no erítín—&qui mercedes con; ít -᾿|enzepe£e o Sgr6gat,mittat eas in, lucrá: δζ mercesiumétorü— petiam(aculum,. nófubfifte:&egredíéti&&^ Pot yo Rde chri n ; VELO receperint: δὲ illi& Πὲ ingrediéti nóeritpaxpre CIT Πιοιῆερες" tribulatione:& emítta o€S— catores:& p magnitu Ν E"2; dinedelictorii captiui 5 hoies unuqueg; ad proxi tatí huius mundi tra; am mut fuü.Et nüc nó iuxta dus babylonio igne. ;: íárelij combufti,&audierint Ί dies príores ego facíá reli; bee n» quíjs ppli huius diat dris ritus domini fup me: F 2. Co.6. d & in unodq credétiü accipere poffum?.Si quidéanteds dom?dei in nobis funda meta íacian£,& adificemur téplü deo:& audiam?ab Apfoz Vos eftis téplii dei:& fpüffanctus habitat in uobis: quic; quid boni operis habereuideamur:fiue rationales,qui ap; T355.b pellant hoies:fiue fimplices, q iuméta dicunt(Hoies em& Michee.7. Hie. ο, iumeta, inquit,faluos facies drie)mercedénon habetapud dci:& füt in nobis bellaatq difcordiz,& ubíq tribulatio & fine pacechrííti:quaad patrem uadens,apfis dereliquit: E impleturqp in nobis diii fententia: Inimíci hos domeftici ci?.Ots ein frater fupplantatione fupplantat:& ois amicus frauduleter incedit:ueritaténon loquit:didicit lingua eorft loqui médaciüi.Q» fi cóuertamur ad chrífti,& téplt ei? effi s. Co,sb ciamur,ftatim audiemus Apfm proclamanté: Vnufquifag accipiet ,ppria mercede iuxta opus fuii. beT fBuncauté cc. Priufds dom? dei fundaméta iaceren£,& xdificare£ téplü: merces hoim nó erat,nec merces iumétorüi:nec prz tribula tione€ anguftía pax introeütib?& exeuntib?:& οὓς Ποῖος inter fe hoftili odio diffidebant: Nuncautéquía iam dom? diii fundamta iacta funt δὲ templi zdificatii eft: nequadj facia ut pri? fecera his qui de captiuitate babylonia funt re; uerfiifed eritubiqy pax δὲ gaudii: δὲ aríditatéacfamem pri ftini téporis futuraabundantia cópéfabit. Vinca em dabit fructü fud:& torcularia οἵα cóplebunt: terra lzetís fegetib? ueftict:& irrigantib? pluuíjs ac rore nocturno,oia pullula/ bunt:uniuería quz dixi, facia ppfi mei reliquias poffidere: quia fundaméta dom? iacta funt:& téplii extruct eft. Haec cade& Aggeus ppheta eodé tpeloquit, qui fupra dixerat: Aggei.2.c Percuffi uos uento urente&€ aurugine& grádine oinia opa manui ueftrarü:poftd τόρ!!! fundamenta funt iacta:ponite inquit ín corda ueftra ex die ifta δὲ in futuri: a dieuicefimo quarto noni méfis:a die quo fundaméta íacta funt tépli,po nitefuper cor ueftrü: Nunquid iam feméin germine eft:& adhucuinea δὲ ficus δὲ malogranatii& lignüi oliuz non flo ruit? Ex die ifta benedicá:& rurfum mouebo σου] pariter & terrà. Dicamus δὲ aliter, coeptà fup ecclefia explanatione fequétes.Priufd fide chrifti quis recipiat& in eo fpüffancti fundamenta iacian£;nullus audire poterit,eft merces operi ἘΓΈΞ Ξ. oipotés:fed pacé monftra ORA ee m fuum:& terra dabit germi care S Feri* πα ία: δὲ«αἰᾶ dabit roré ipiis ὅσν pe"t m fui:& poffidere faciá reli Rio διε ςονθει δοῦν it ,. T Η etüfueritineisillud^^'^ p quias populi mel hacc oia. m per Amos dici^ μὰ Et erit ficut eratis in male; ancor populi Amos.sd-» ων: E 9 πιεί ifrael captiuitaté: dictione iter δν dom.& abuse ciuita/ 1, 0 iuda δὲ domus ifrael:fic^tesdifipaas:wpla“ὁ|i falubo^ tabo eos:Tunc&in H- tz diebusillis orieturiu pa, yb' δὶ fticia δὲ multitudo pacis. Vinea dabit fructum fuum,que' ani dicitin euangelio:Ego fum uítis,uos rami.Omnéramum Τοῦ, ἃ lim qui manet in me,mundat pater:ut maiores fructus afferat.| ik Cungimundati fuerint rami eius,id eft flagella& propagír E: nes:& gemmantibus oculis fpem futurorum coeperint fru. fit ctuum polliceri:ut impleaturillud quod fcriptüeft: Vinez Caíie πὰ florentes dederunt odorem: Tunc pendentes botros colo; ti rabit fol iufticie:ut miffi in torcularía octaui δὲ octogefimi| tertíj pfalmi:qui pro torcularibus infcribunt, domini cal ᾱ-centur pede: qui afcendit de bofor:ut fundat uinum quod| Un latíficat cor hominis. Terra quoq» dabit germen fuum: nó E arida δέ petrofa δὲ plena fentiii, fed terra bona quz dat cen/| fiy tefimum δὲ fexagefimii δὲ tricefimü fructüi:ut qui feminaue. ΝᾺ rint in lachrymis,in gaudio metant.Sed δὲ codli ἀαδυπετγον&i rem fuum: dequibus in decímooctauo pfalmo fcriptum"tri eft: Coli enarrant gloriam ἀεί:& opera manuum eius an;"utl nuncíat firmamentum. Dehis coelis in Deuteronomíjcan γα. m tico dicitur: Lztamini coxli cum eo,id eft cum domino fal/ fiis uatore: quos pra(ciuit& predeftinauit cóformes fieriimà pong(^— qm gini filij fui:qui loqui£ cam moyfe: Expecteturutpluuia. sf eloquium meum: δὲ defcendant ut ros uerba mea. Refurz Ἢ gent eii qui erant peccatis mortui:& fufcitabunt qui face trm bant in fepulchris dealbatis, qua plena funtoffibus mot?. tti tuorum:& latabun£ qui moranturin terra. Et qua fit cau ὟΝ fa[σα fequens fermo demonftrat:Ros enim qui το εξ, τη fanitas eorum eft. Ἐς ας omnia, pac uidelicet δέ uinearit Qn fructuga δὲ terrarum abundantiam: quz colori rore fuc/. rM creuit, poffidebuntreliquiz populi: de quibus Efaiaslo/. ts quitur: Nifi dominus fabaoth reliquiffet nobis femen, fi/ Eía4' iu cut(odoma effemus:& ficut gomorra fimiles fuiffemus, tae Reliqui enim fcd^m ele&ionem gratiz, faluz facta funt;- iv non ex operibus,alioquin nó effet gratia. cT t erítficut m eratía maledíctío(η gentíb?«€, Hac poft aedificatione tem» pli futura promittit:ut ficut erantin cunctis gétibus in ma ledictionem δὲ in fibilum, δὲ in exemplum domus iuda&' domus ifrael:duz uidelicet δὲ decem tribus: fic cum faluaz t fucrint& reuerfa in iudaam, fintomnium peas Nolite η 5acbariari E^ Noliteinquittimereaduerfarios rebellantes:confidite vera effe que per me diis pollice£:cófortent manus ueftra: im/. pleteopera quz coepiftis. Caufa cófortationis domini pro; miífto cft: Haec em dicit dominus omnipotés: cui nihil im^ poflibile eft,qui poteft que promittit implere:Sicut excogi 7 Καὶ Vni deum. υπο noueritomes deus:& nihil eum nec prater; torum,nec prafentíü lateat;nec futurorü:impios in euange $o. 116 C lio nefcire fe dicit: Receditea me operaríj iniquitatis,nefcio Λία du. d uos.Ergo δὲ notícía,& poenitentia,& iram,& indignatione δὲ omnes affectus dei:nó humani fermonís uitio, fed diui; taui ut affligere uos,& captiuitati traderem: quia me patres uettrí HEP. faluabo uos& erítís benedictio: nolite timere; coforten£ manus ueftrx: Quia hacc dicit dris exerci tuü:Sícut cogitaui ut affli gerem uos cum adiracun díam prouocaflent me pa tres uefttí dícit dominus; & nó fum mifertus:fic con uerfus cocítauí ín dícbus iftis ut benefacíá hierufa; lem δὲ domui iuda; nolíte a tímere.Hac funt ergo uer ba quz facietís:loquimini ucritaté unufquifq; cum ῬΧίπιο fuo:uerítatem& íudicium pacis iudícate in portis ueftrís:& unufquif? q; malum contra amícum fuum non cogítetís in cor dibus ueftrís:& íuramety 'tum mendax ne diligatis: omía ením hac funt qua odi dicit domínus. wor Etfactum sEP. faluabo uos δὲ eritis ín benedíctione:confidite & cofortamíni! ín cordib? ueftrís: quía haec dicit dris oipotés: Sícut cogítauí ut afflicetem uos ín eo qme ad iracundiam prouocaf/ fent patres ueftri dicit do/ mínus oipotens:& no me poenítuit: fic paratus fum δὲ coocítaui ín dícbus íftís, ut benefacíá hierufale& domui íuda,confidite.Ifti fermones funt ds facietis: loquímíni uerítaté unuf/ quifcg cá pximo fuo uerí taté: δὲ iudiciü pacific δὲ íuftà íudicatein portís ue ftrís:& unufquifg; malà pxímo fuo non cogitet ín cordib? ueftris:& iuramé/ tum mendax ne dilícatis: quía hzc omnía odi dícit dominus omnipotens: Etfactus na maieftatis fenfu ac cipiamus. a ΕΓ lec funt à δα cc, Promifi ienó iuxta dies prio res facere reliquijs po puli captiuorum, Et fi cut cogitaui utafflige: rem eos, cii me ad ira? cundi ,puocaffent pa tres eorum:& nó fum mifertus: fic nunc co^ ges cóuerfus ín die; us íftis, ut benefacíá hierufale δὲ domui iu; da. Vt igi permaneat fentétia mca:& nó fiat irrita pollicítatio, haeé facite qua pracipio: Loquimiíni ueritatem cum proximis ueftris; Proximti omnehoim ger? accipiam?: quia ex uno fum? parétege nerati.Alioquin fi pro ximus ,ppinquus ac^ cipitur, peregrinis δέ 'alienis mentiendü eft, Hocídé Aplus loqui; tur: Deponentes men dacium,loquímíni ue ritatem unufquifq ct proximo fuo.Veritaté (inquit)& iudicíü pa; cis íudicate in portis ueftris. In iudicio pri; ma fit ueritas atcp iu fticia:deínde fequitur mífcdia. Hoceft enim unoquoq credentium fic intelligi potéft:qd? perfecutionts tempore cunctis in círcuitu gentibus in maledictum& ín exemplum fuerint chri(tiani:quía offenderint diim fuüim: adiracundiam prouo carunt,& non fum mí fértus:quod Lxx.tran ftulerüt tu µετενονσα hoceft,non me paeni/ tuit; qd hebraice(cri^ bitur"vani ND. Non fum.auté mifer; tus,ut uos captiuitate corrígerem:€ per om nia torméta X flagella erudirem: ficnunc ín prafenti.tempore co/ itaui, utbenefaciam ieru(alem& domui iuda.Etnotandum ορ quando irafcitur, ma; fedi&ti(unt in genti/ isti bus dom? iuda€ do; xci mus ifrael.i. οὓς duo/ vcio decim tribus qua ca/ td tiuítati tradite funt. insi oftdj auté cogitauit tpi utbenefaciat, nó facit qu dudz& ifracl.i.duab? unt quy;& decem tribub?,hie" s Β orufalemuideicer& fa Txit: fnariz, oolle& ooli; ΜΗ ba:fed relicto ifrael in μπῇ captiuitate, benefacit neant hierufalcem& domui wd iuda:& iungit in fine: ini nolite timere fiue cor puit fidite,co fenfu qu£ fu: ἀγα pra expofuim?. Super mà. eccfia autem& fuper xig amp wi & poftea fint in benedictione, quando pax reddita fuerit:& hocomne eueniat: quía dominus qui priusfuerat iratus, poftea fit mifertus híerufale,uifioni pacis:& iuda, qua fidé diii cóitet Singuli quoq credétiü,qui ,ppter αἰτία eijciun/ ye ἢ, LCo«4.b tur de ecclefia:& tradunt fatanz in interitü carnís,ut difcát gio ui εἶ! ἼΩΝ n VTimoA d no b[afphemare:cü agerint poenitentia reuertent in prífti/ num ftatii:& uidebtüt pacédei;& cofefTionis fue gloria pof fidebunt.Hoc qd" fcríptü eft:Non fum mifertus, uel nó me eituit:calumniant haeretici, dfi aut crudelis, aut muta^ bitis fit deus,fi eti aut nó poeniteat,aut poeniteat:Si em poe nituerit, dicüt εἴ efTe mutabilé:fi nó poenituerit,afferüt effe ποις. crudelé.Poenítuit aute deii cp faul unxit in regem: Etapud . níniuitas,quib? per;pphetà denunciauerat: Adhuc triduü lone.s,a& niniuefubuertet: quía egerit poenítentiam, dici£& ipfe mutaffe fentétià fua:nó uitio métis íimprouidz,fed ex eorü --qui maleaut δῆ faciunt uarietate:Si em male fecerint,com minatur:fi priftina peccata defleuerint, nó mutat deus. quí unus atq idem eft,& mutarí nó poteft:fed illis ex malis ad . bonaopera cómutatís,mutat& fuum ipfe decretü.C) ui& Greffe in genefiloquit: Clamor fodomorti€ gomorrz multipli; catus eft:& peccata eorüi magna funt nimis: defcédens ergo uidebo ἢ iuxta clamore eor quí uenit ad me cópleant: fin , auténó,ut ciam. ΩΣ dixit; hoc eft:Si permanferint in furo/ - re,nó decrit poena peccantibus: ἢ defierint ab infania, mea 7&Timo,s,c fientcognitionedigni(fimi. Cognofcitautem ας eos qui Gah4.a fuifunt, Et Apfus fcribitad galathas: Sed tunc neícientes : pene iudicii pacis,ut,ppo/ fitum iudex habeat pacificare difcordes:iuxta illud euange Ij: Beati pacifici, qm filij del uocabunt, Ο d'qp fequitur:In portís ueftris;illi pphetico cógruit: Oderüt in portis corri, pienté:G uerbü fancti abominati funt. Et in alio loco: Nó confundené cum loquentur inimicis fuis in porta. Dauid quoq iudicabat in portis, quando abfalon ueritate iudicij repromittés,patri tendebat infidias.Et qu&rit quareapud iudaos in portis locus fueratiudicandicNe cogeren£ agri; colz intrare urbes,& aliquod fubire difpédium, iudices in portis refidebant:ut tam urbanos dj rufticos ín exitu& in» troitu urbis audíret:& finito negocio, unufquifcp cófeftim ' ad fedes ρρτίας reuerteret.Et malü(inquit)contra amícos ueftros,ne cogitetis in cordib? ος: qd ofmes uoce €ófona xoxiay,id eft malicia interpretati funt, dupliciter ac cipere poffum*:& ,p afflictione,& p malo.Pro afflictióe: Sí eft malicia in cíuítate quà diis nó fecerit.Et: Sufficit diei ma licia fua. Pro malo in lona ,ppheta loqui£ deus: Afcédit cla mor malicíz eorii ad me.Et in ApFolegimus:Répleti omni iniquítate δὲ malicia. Vtroq igit mó necaffligit amicu futi: nec malii aduerfum eii cogitat in corde qui fanctus eft. Et iuramentü(ait)médax ne diligatis: Pracipiéte diio in euan elio: Ego αὐτὸ dico uobís utnó iuretis penít?:fed fit uefter ermo,eft eft,non non:qui em non iuraucrit, nundj poterit peierare, C. ui iurat, audiat illud quod fcriptum eft: Non affumes nomen domini dei tui fuper reuana. Omnía hac funt quz odi, dicit dominus:iuxta Ma'achiz uerba dicen, tis:Etomnia que oderam,faciebatis.In preceptis quz ad uitam pertinent,& funt perfpictia, nori debemus quareré allegoriam: ne iuxta comícum nodum quaram? in fcirpo; Etfa&um {η greco fiez tp ταῖς x:p6. GT VIAO e Ephe4.f Ibidem Mattb.5. a Amos.5.€ T3s.129.a 2, Reg.19. Ionenà Rom, d Matth.$, ἃ ExoiaoM: £ommen.Ipicronymi liber fecundus ο£t fact eft verbi ofi«C. Ad id quod fupra farafar, re/ gemmelech per legatos quafierat: utrü in menfe quinto δὲ in menfe feptimo, ficut habetur in Lxx.ieiunare deberét& plangere:an poft edificationé templi finire ieiunii, lucttiqg deponere. Multis in medio pofitis qua facerét,& qua fpe; priftina fermonis dei,prafentia doctrinarti eius& cocleftis anis faturitate penfabir. b 4Γ ll2ec oícít ofte exercítuá 4€. eiuniü quarti,& quinti,& feptimi, δὲ decimi méfis ii folen nitates optimas cómutabit: intin ut ciuitates itidara ἃ prius deferta erant,frequéti habitatore celebren£:& una ci rarent:ex perfona do nis pirpatadatesis mini ppheta refpódit:- Tac E c e mutuo cohorten: mp quarti,&ie;* HEB. Et factüm eft uerbá sEp,Et factu sé fctmo diii tur& dicant: Quuiag iumum guinis&ieu domini exercitui ad tme— omnípotétisad me dicés:— hos ΤΗ annog niumleptimi,& ieiu/ ἜΒΗ e"(en oT 2«-, uia fion luxerat, eo qp püdeimikedxug dies: Fixc dicit domínus ας cit dris oipotés: le noel quiirer adi. « eim ΤΗΝ mv exerctuum:leiuníüquat; iuníum quarti;& ieiuniü koe porta Is,domuiiuda& hie/^— ,; a5: τιν: ari RE EA t OZIAI: εἰ acerdó; rulaemin disftos. Ηνθε ieiuniumquintXie;— quinti,& ieiunium fepti, wiki ία uerttur&gaudium; ἐπί feptími,S&cieiuníü— mura, X ieiuniü decimüt,— pacereddita pergam? βὰς Ρ pacereami perg Menem anii ἄρον decimi,erit domuiiudain^ erunt domui iuda ín gau;€ s να loco noftrorum multi gaudíü ,&€ín laticíam ,& dium& ín Ixtíciá,& infe; imolemus: terínan muladixeüt&intt(nfolennítates przdaras: ftíuitatesbonas:(hocem^ neomemafculinüno fe diffonatía. Ciuida; Εν x ftrum appareat in οὖν obfcuriatéfilétiopro— Wéritatem tantum& pa. hebraice díci£ ὈΛΞΌ, 4 eft fpectu dii:& dicéte al ἐπῇ ἃ AGIT 5 cem diligite. Hicdicitdó ἀγαϑὰς.) δὲ latamini δὲ ue/ m adalterà: Punt oueam in cómeta:*»-]-“ τ’’ eprecemur em tranfierütrediusarbi Imíntis exerdtuü:ufqgiquo— rítaté& pacé diligite.Fizec dfi,& quaram? dim sani omine ueníant populí&habítét—dicdtdfsoipotens:adhuc^ oipotente. Rina paru dicere. Cogimu. MOLAR, e m,,. tera ciuitas: Vadá εἰ ipifadhebraosrecur— li ciuitatibus multís&ua—uenictppli multi& habi, ege: djtpe ueniat por τε δείς danthabítatoresunusad— tatoresurbiíü multarü:&— puli muli gus in € tonte magis« de, ε- v1 A numerabiles X τοῦ’ tiuulis quarere ρταν alterum dicentes: Eamus cógregabunt quí habitát EROS aul fim e n S ο, τι& deprecemur fademdo/ ciuitatesínuna ciuitate di— ru(aléofferant díioex aliqua dechrifto, ubi s US: zx ercituü:& deprecené Ε tegplvrarfoln,ep fiis& quaramus domi/ centes: Eamus ut deprece/ meg end ueitatemcdaremen; numexerctuum.Vadam^ murfacédfi:& quaeram?^ quaremdnshisqnó dado:fedhiftoriteX— etiam eoo&rnenient po;— ilr diii oipotétis.Vadá— téPante&oftedir[] racedentibus& con;: 2:. faciéfuáhis g nófunt equétib?ordotexar, pulimult&gentesrobu/ etíáego:&ueniétpopuli— increduli. Qruiuide Liuniü quartimenis— fte ad ἠματοπά τη domí— multi& oétes plurima,ur— ritfilii,uidet δὲ patré: qui apud latinos uo;: inhí e e MP RM δὲ imago eft diis falua caturlulius, diefcpti, tiun exercituum 1n hireru/ quarat facie dfi ΟΙΡΟΙΕΗ/ ror deiinui(ibilis: nó ma deima εἴας falem&deprecandumfa tísinhierufalé&utdepre— qfiluilibilisfit&in méfisilludarbitran: ὁ, domini Fli: οίαι ἆ facem dfi. lec dic uifibilis pr:fed βίο Exo.32.f ες me fia tis minus exerdtuü:In dieb?^ domínus omnipotens;In^quademprfinonha Hicssseb Mni&iuxaHie, ilisin quibus apprehen/— diebus illis fi apprehende pe RII Rum remiam muri primi^ dent decé hoiesex ornib? εἰπε decet uíri de omnib?— termanifctaui nom& rupti fint ciuitatis, In linguis linguis— tui hoib?. Ω. d'dehie quínto menfe q apud rufalé δὲ corobabel fi latinos appellat augu ue poft corobabel dir ftus; cii propter exploratores terrze fanctz feditio orta effet in populo:iuffi funt menté nó afcedere: fed p quadraginta xim? rectius δέ pleni? refer ad chriftü,& hierm qua intel, ligit eccfia: δὲ tunc de terrarüi toto orbe& ppfos δὲ gites ad annos longis ad terrà fanctà circuire difpédijs: ut exceptis offeréda in téplo diii facrificia cócurfuras: Perfecutióis dg duob? chaleb δὲ Iofue,oines in folitudinecaderent.Inhoc^ t&poreutante perftrinximus: magiftri δὲ facerdotes eccfiae ἡ menfe δὲ a nabuchodonofor., δὲ multa poftfeculaa Tito&^ auda&er captiuis δέ credétib? repromíttant: qp rurfum dí M Vefpafiano,templü hicrofolymis incenfum eftatqsdeftruz— ficandz fint acc; κίαι, δὲ pacis reddenda traquillitas:& in i étum: capta urbs bethel ad quam multa miliacófugerant— ecclefijs facies diii deprecanda.Manifefta tranfcurrim?,ut"n iudzorüi: aratum templum in ignominià gentis oppreffe^inobícuriorib? immoremur, c€ ἄλες οί bomín? ezer/ m aTitoanniorufo., In(eptimo Yoquiapudhnos appellatur^ cítuü«C. Qr uidà ex íudzis haec fub£orobabel δέ poft coro ud: 4.Re.25.g October, ficutfupra diximus, occifus eft godolías:&iuda^— babeldicunteffecóplera.Alijin faturü tempus differüt,qii δ Hiere.59.b tribus ac hierufalereliquiz diffipata: LegamusHieremià,^ chriftüf; perant efTe ΕΟΤ AMD auté in aduentu dii falua Tii et.41a. Menfedecímo qui apud nos Ianuarius dicitur:eo qianua—toris,qn de maría natus eft uirgine: δὲ rectíus δὲ uerius ín; hs à Ecechas. e annifitatq principium: Egechiel ín captiuitate pofitus au/ diuit& cunctus populus captiuorüi, quinto menfe templi Hiere.s2,c effe fubuerfum: qd? pleniffimein eodem ,ppheta cognofci; mus. Hoc eftigit omne qd? dicit: Dies planctus& ieiunio, rum quos hacten*habuiftis in luctü:fciatis uobis,quia co gítaui ut benefaciam hierufalé δὲ domui iuda, in leticia& gaudiü& folenitates efTe uertendos: ita dütaxat fi ueritate diligatis& pace, Iuxta να γογκὴμ:quia tunc ieiunamus qi fponfus aufert a nobís,& nó meremur eius habere prafen, tiam: cum reuerfus fuerit dfis ad nos,& cogítauerit ut be/ ncfaciat nobis:omnis trifticia uerte£ in gaudium;& fames telligim?.Denicp(criptü eft; V qpquo ueníant populi Q,fí Ζαν 72 dicit, ufgiquo:nó de prarf. τί 2 Cu "ρα renti tempore fignificat:in ἃ erant ὑπ gerobabel δὲ icfus: fed de futuro,qf ueníentpopuli multi δέ gentes robuftz, ut quarant dfim exercituü tn hierufalé: δὲ deprecent facié düi.In illo igitur tépore δὲ in illis diebus, apprchendét decé hoies ex omnib? linguis gétiü fimbriam uiri iudzi dicétes:Ibimus uobifcü:audtuim? em qi deus uobiícü eft. Et in Efaia legim?: Apprehendent fepté mulie; Eütsg2& resuirum unum dicétes:Pané noftri comedemus:& αν ᾿ mentis noftris operiemur: tantüi uoce nome tuü fup nos: aufer opprobriü noftrum.Q, uz igituribi feptem mulieres appcllanfi διὰ ΠΤ} ἐν ῃ LM itid hys Dt Qi gan n ttd (tsm Sjiacbariam.E T appellat Lecclefie qu numerus& in Paulo apfo cótíne£: "Apoc. d Mh Nt c ilem utilis tra NI Jtt itt Edid ting rts] τὰ s idt Ted Iis sario ficat rant dt [ἐπ 0 ipid jii (foit iibi: Yl ΓΝ ς. idem Εξ τι,3 1 ad fepté eii(cribit ecclefiaszad Rhomanos:ad Corinthios: ad Galathas:ad Ephefios:ad Philippéfes: ad Coloffenfes: ad Theffalonicefes:Et in Ιοᾶπίς Apocalypfi in medio fepté candelabrorü.i, eccleftarü, Ephefiorüi, Smyrnenfiü, Perga/ τν in terra hadrach,fup qua& aufteritaté fuà diis exercuit& ciemétia, Aufterítaté in eos q credere noluerüt: Claemétíà in illos qui cii apoftolis funtreuerfi.Damafcus auté ,pprie requies diii eft:iuxta illud cp fcripti eft in Efaía: Et erit re/ quies eius honor:Siquidem απεοῷ fciret puer cligere boni menorü, Thyatireno 7 rüm,Sardenfium,Phí ladelphien(ium, Lao; dicenorum: uarietate & auro puriffimo diis accinctus ingreditur: nuncin propheta Za; haria decem nomína turquas requifiuit& diis:ut fiinueniffet in odomis& gomorris, adama& feboim, eas , deintéritu liberaret: Ίρια ei litera ex qua fumit nomen faluato/ tis exordium: non fo/ liiapud gracos,fed δὲ apud hebraos dena; rium numerum figni/ ficat.Et hoc myftico fermone monftratur: qd'omnes qui cenfen turuocabulo chriftía/ fio:quos δὲ ἀπο fepte rüilia tépore perfecu/ tióis hiecabel& fuge Ποία reliquiffe fe di cit: qui non curuaue/ runt genua ante baal: & in men(ur& uiri per/ fccti uenerint: ex omi/ buslinguis€ nationi HEB. linguis gentium:& apprehendent. fimbríam uiri iuda dicentes: ibm? uobifcum:audiuimus em quonia deus uobifc eft. uerbi domini ín 5 terra hadrach: δ damaícirequiei cíus:qa domini eftoculus homi; nís& omnium tribuum b{πῇ Hamath quoq in ter miínís ci?& tyrus& fidon: affumpferunt quippe fibi fapientíaualde.Et xdifica uit ryrus munitionem[τᾶ & coarceruauit arg ntum quafi humum:€ aurum utlatii plateará. Ecce diis. poflidebit οᾶ, δὲ Ρετοιτίος in marí fortitudiné eius: busipprehendétfim δ hacc ione deuorabitur. δή uiri iudi, id eft|: Videbit diii aluatoris:de quo ide & in pfalinis dicitur:, Iudarex meus.Et:Iudas telaudabüt fratres ταί. Etrurfum: Non deficiet prínceps exiuda,& dux de femoribus eius do néc ueniat cui repofitii eft:& ipfe erit expectatio gentiti: Erit eifi radix ieffc;& q exurrexerít ut dominet gentibus,in ipfo gentes fperabunt. ΟΦ apprehéderínt eü,cupicnt ei?hare» reueftigts:qin deus cum eo fit. Vel certe exoibus linguis δὲ nationibus quicunq crediderint, apprehendentuirum iuda: apoftolos qui ex iudzis funt, δὲ dicent:Eamus uo bifcum:audiuimus ei per pphetas:& omnii fcripturarü uocecognouimus:qd dei filius chriftus deus& dis fit uo bifcum. Vbi manifeftillima prophetía eft:& de chriftí atqg apoftolorü eius przdicatur aduentu,& fide uniuerfarti gen tium,nihíl amplius requiramus.C) d? auté numerü feptem milium ád chriftianorti nomen diximus pertinere:fuppu/ tagrace ἑπ]ακιο χειλείους χρισειανούς,& eundem nume: rum fummaág reperíes:id eft millenongentos quadragitv tafex: Sed& parabolam decem uirgínü in euangelio quas infenfibus catnis δὲ fpüs interpretamur:fi oleum bonorti operum fuis lampadibus prapararínt€ quinariüi numeri duplicaucrínt:ut fint fancte iuxta Apoftolü corpore δὲ fpiri tu:ad huius numeri referunt facramentii. Decem quoq εἰ’ 3155€ uitates quas qui corporis fenfus optime gubernarit:nume ro duplicato accipietinfuturum. Cà. ΙΧ Ἴλυο verbí ofíí ín terra badragb«C, Omis haec uifio fiue pódus& onusybi dfii,ut interpretat? eft Αα, ad uocationé gentili& extructioné ec defiz pertínet.Eteft ordo ybore: Affüptio uerbi ἀπί ασ in pctóres, mollis in iuftos: 31 qppe hoc refonat ex duo bus integris nomé cópofitüi:^f acuti Ὕ molle teneriiqg fignificans:& nó ut malea qbu(dam legitur fedrach. ΩΣ αἱ dam referüthadrach ad populii iudaorüi: damafcti ad uo.. catione genti. Vnde pondus fiue afumptio uerbi diii fit SEP. linguis centiü& te/ nuetínt fimbríam uiri ít dai dicentes: ibimus tecá: quíaaudiuimus qd" deus uobifcum ον, Ca. IX Sfumptío uerbi . dii ín terraha ο Ἀ. drach& dama? ci. facrificij eius:quía do; tnínus refpicit homines δὲ omes tribus ifracl.Emath in finibus eius tyrus& fi don: quoniam fapíentes fuerunt nimis:& xdifi/ cauit tyrus munitdonem fuam:& congregauit ary gentum ut humum:&. aurum utlutum uíarum. Propterea domínus ροή debit eam,& percutiet in marí fortitudinem ei?:& ipainíene cocremabiítur, Vidcbit aut malum,& uocare patrem δέ matrem:ac; cepit uirtutem dama: [ει& fpolia famarizez Vnde& damaícus.in linguam noftram uer titur,fanguínébibens aut fanguis ΟΠ τῇ: ut príor interptatio cru, tum populü fignificetz feciida crudelitati eius ponitentiam copula; tam. Q d'q fequiturz QLuia domini eft ocu lus hominis€ omz nium tribuum ifraefz fic differunt: Idcirco teplum dei de utroqs populo conftruendü ὉΠ} eft& de terra ha drach& de damafco requie eius:qa domi» nieft, quicunq;& de gentibus refpicít dcüi & fperat in eum& de cunctis tribubus{τς Siue iuxta Lxx. quía dominus edliter cunz &os homínes refpicit & uniuerfas trib? ifri. Dicamus δέ aliter: In terra hadrach on*?uer* bi dri eit& pódufgra" υπ. In damafco. αὐτῷ uictimz eius δὲ. facrificium: quía diis Semis fid£& citcücifionis pfidiam abfq acceptióe ulla τ pícit pfonap,& eft equaliter omnii deus:alíjs fententia. fu& graue pondus imponés:& in aliorum fede réquicfcés.. $o. I7 C. E(a,.$.a Iudzihacomnia in aduentu chriíti que(ibí ultimo tempo rerepromittiit dicunt effe complenda: ut& terra hadrach δὲ damafcus& hamath& tyrus& fidon€ afcalon& gaca: accaron quoq δὲ acotus δὲ philiftim, potétiffimo regí colla fubmittant; δὲ ei feruiát habitàti in hierufalé:nullufqs au/ deat eleuare cótra ifrael manii,pacatis oibus p circuitum.. Quz nos uníuerfa fpiriraliter in aduétu drii δὲ in eccliaei* tranfacta cóuincimus. eíüs« tyrue«C. ΝΟ: qua interpretatur xóAoo,id eftin, dignatio: ipfa eft qu&ab antiocho Ἐπιφανεῖ-εριρμπαπία no mén accepit:& nüc fyriz cceles cft ciuitas.Et hac igit& ty/ rus&(idon erütin terminis damafcí:fiue ín terminis terrae hadrach,ut credat in drim faluatoré:cuia patre díctum eft: Póftulaame δὲ dábo tibi gentes hareditaté tuà& poffeffio nétuá termincs terrx, Huius tyri filiz.i.animze chrifto οτε’ detiüi deferént regi muncra: ut implea£ qd fcriptum eft: Adorabüt οἳ filiz tyri ín muneribus.Ctiq urbs dei eccle; fia faerit extructa: de ἃ pfalmifta decantat: Gloriofa dicta funt dete ciuitas dei: ftatim fequen£ δέ cetera:Eccealieni; ' gene& tyrus& populus athiopii ifti nati füt ibi. Dealieni enís in duob? pfalmis dici£:Mihialtenigenz feruiüt, fiue [πιει füt.Deathiopib^i ppheta legimPSophonía: Τγᾶς flumía athiopiz inde feret dona mihi.Et ín pfalmo: Fthío pia praeueniet manus eius deo. De tyro aute euagelitilogt: Vattibi chorogaim: uz tibi berhfaida:qm fi in tyro& Πάο/ ne facta effent ytutes Q facta fuerüt in uobis:olim forfitan án facco& ciriere pníam agiffent.De tyri& fidonis finibus illamlierchananza fyrophoeniffa;cu*ifilia male fethiabebat ádamonio occurrit diio faluatori& tyriorü ac fidoniori rf fidei b«LIoaniatb quoq ín rermínís.— T3225 T$ 44€ lbí.86.à Ibidem Ibi.se.b Sopho.5.b Matth.it.c Mar.z.e ». 4£ommen.Dicronymi liber fecundus .E fideprimitias dedicauit: ut quztéporechrifti non credide - rantquiía necdum uiderant figna atqpüirtutes: poftca uir derent per apoftolos& crederét:effentcp beatitudinis illius compotes quá diis repromittit,dícens: Beatiores qui non aj uiderunt δὲ crediderüt, Tyrüs autem& fidon: quare altera Yob.20.g : cevoxi.í.anguftía: alte yes ra hr ΠΟΤΟ in terpretatur: intantum fibi affumpfere fapien tià:ut fophifimatibus fuis& dialecticorum rctib?& cop(rGy tex; türis: quas munítio; ἡ nts fcripturacomme: morat:;pponeret aní/ emata falomoni:id eft regi pacifico;& argen; tum futi,nitorem uide:' licet eloquentíze:& au ri, fénfuum callidita;' tem,inftar pulueris δὲ' luti quod in plateisac uíjseft congregaret:ut fegniü idololatrie α muniérat poflideret. Sedaduerfus has mu nítiones Apoftolus lo 2.Co.0,b quit: Nam arma mili ciz noftre nó funtcar nalia: fed potétia deo, ad deftructioné muni tionü:cógitationes de ftruentia,& omne alti/ tüdinem extollentem feaduerfurn fcientiam F déi;Et fub pfona nini, ΄ ee uequzinferpretat,or fiáta ufpulehra: Nihil , etim müdo ornatius €ft: dci per ,pphetamcontra mundi homi; nes fermo dirigit: Et s» HEP. Vidébit afcalon& tí mebít& caza,& dolebit nimis: δὲ accaron quonia cófufa eft fpes eíus:& peri bitrex de gaza δὲ afcalon non habitabitur.Et fede: bitfeparator ín azoto:& dífperdá fuperbia philifti nos: Et auferá faneuiné ei?de oreci?:& abomína/ tíGes eius de medio den, ti ei?& relinque£ etiáipe deo noftro:& erít quafi duxiín íuda,& accaron d fi iebufzcus. Et circüdabo domü meá ex hís q mibi militát: euntes& reuerté, tes,& nó tranfibit fupeos ultra exactor: qa nücuidi .b ín oculís meis. Exülta fa tis filía fio: iubila filia híe/ rüfalem: ecce rex tuus ue/ niettibí;iuftus&faluator: ipfe tu inebtiaberis erifds defpecta:& quaresauxilium ab ini, mico: omnes munítiories tu ficut ficus cum eroffis fuis: fi cócuffz fyerint;cadentin os comedentis.Ettyrum igitur & fidonem diis poffidebit:cum ante percufferit fortitudi/ fiue reucrtat;& ποῦ fup COE 1-apaleis feparet:& pi; ueniat eifultra abactor& am eom a pifcibus H eminans,quíanücuídiin^ malis:& FRE e LEE, 4; ," auruma fordibus& ocilis meis. Gaude uxlie/. τί difcernet. Cücg méter filía fion:pdícafilia^ hoc fecerit;pmitit& hierln:Eccerextü? ueniet— C**ra:Difperdam in tibi iuftus tellige: qui frumenti Auríam uel fuperbiam híliftinorum: Pro q/. : S rdi-- bus Lxx. alienigenas* id efto ooi optranftulerunt.Philiftim interpretantur in owe lingua noftra,cadentes poculo: qd' de calice biberint ba^ bylonis,& inebríati corruerint.Hi itaq» tempore uocatióís . non parturis: quoniam plures fiti defert: magis: ειν. Q Ta quz habet uirum, Ciigy afcalon& eaga δὲ accaron fuerint—". Pi perterritz δὲ doluerínt:eo cp ucl habitatores nó habuerint, κ uel regé pdiderint,uel fpes eas fruftrata fit priftina:alienioe E nz(edebant in agoto ubi ignis génerat:qué dominus milit^ ::: t terram E DE 7, 441:. defyderat. Ipfee ba sep. Videbit afcalon& ti eere ΙΗ Πρίαμο" J^ mebít: δὲ σασα, δὲ dolebit mer AUS| nimís:& accaron qm cofu phscii i: fa eft'defpe fua:& pe; Ὁ υδίη canticocanty ρα| ΩΙ i| dh E Σ^or. rátubiignismamille 27, η ὁ nonhabitabiturEt habi/ εἰ&largiffimi uberif |"eni Ri ὁ, dedineodé cáticole Cad 1... αν ΗΝ papa d al to:X deftruàá iníuríà alie; meoyy cómorabit. Et* ou nigenarü&Lauferáfangui^ inApfo:Lacuobispó MM 1, m zi; tii dedi nó efcam. Pro ἠ omiatioes cog: de medio bp vacTouiy d:- c 0 ι3 détiá illog;S remanebüt|^25, id εἶν μαδίαν. à & ifti deo noftro& erütut bir dlememain ἅς»" BM T We ες“ΟΙ rzo legitut,| xPiagxosi, tribunus{τι it'μαρίιαδίς μεὶ(νᾶτθις 5 da:& accaro ficut iebufa?:."Tem in agoto: pro: p w & ponáín domo meaele; quonospofuimus:«51 1, AR ius c fedebit fepator ín ago n uatíonéutnemo ptráfeat το Separatorédfmin M ἘΦ nem earum ín falfiffimo δὲ amariffimo mari huius faculi: & re qdin eis priftinz remaneat fapientiz:id eit tumentis fuulticia: per quá fibi imbecillas munitiones, δὲ argentu& aürü luto fimilia cópararunt:igné eas excoquet& munda; bitad purü:dequo faluator loquíturín euangelio; Ignem Lucas, f. Uehi mittere fuper terram,& que uolo utardeat:iuxta illud Mar.9.g QUod in Marco fcriptii eft:Omis igne falictur, aq«aideἢ bít áfcalon« tümebit£, Afcalon interpretatur, ignis ignobi E«X itur, DV VN lis fiue ponderata:Gaga fortisaut ορ adi στι/ ΤῊΣ 15, fiue eradicata: Agotus qua hebraice dicitur NNUN: Y ignis generas,aut ignis patrui,uel ignis mamillz.Iebufaus '*€onculcatam fonat. Nominü emu ctymologíam ut fenfum breuiter pcurram?:Vidés afcalon& gaga& accaró qdhamath effet in finibus damafci:& εγγῖ δὲ fidoné,po&; dp percuffe funtin circuitu: δὲ ome eatum foenum,ligna,& ftipulam incendio conflagrauít: poffeffas effe a diio:& ipfe timore ac dolore€ confüfione perterrítz coeperunt fpera/ re meliora. Denicp afcaló in qua erat prius diabolus ignis ignobilis;S& ufcp ad menfüram ac pondus uerierat peccato, rum,pauore contremuit:eo cp habitatores habere defiuerit, Et ga«a doluit nitnisagens poenitudinem fcelerum prifti, norum:quz quondam fertis ac dura fuerat indomabilis: & fibiregnü omnium promittebat:eo qd? rex eius δὲ prin, ceps,fermo contrarius& poteftas ínimici,fuum perdidi(fet imperium. Accaron quoq fterilis,quia abíqs lege& noticia dei filios not habébat:eradicata eft, ut audiret illud ρρΏς» Efa.$4-. ticum; Lactarc fterilis. αυ ποπ paris:erumpe clama quia gentium& aduentus chríftinon habebunt fuperbiam: fed humilem δὲ manfuetum fequentur iefum. Et auferet deore eorum fanguiné:uerba blafphemiiz,& abominationes,ido lorum cultum; efum eorum quz ímolata funt idolis de medio dentium eorü: ut poftáj hac ablata fuerint,ipfi phi liftim: hoceft alienigenze relinquant ἀῆο:& fit dux in iuz da,id eft in populo domini confitente: ut prior populus q erat ín capite uertatur in cauda,& nouiffimus quí erat cau/ da,ín caput tranfeat:& accaron fterilis quondam:& idcir/ co eradicata, fit quafi Iebus, id cft quafi hierufalem, Hac"9Y2* enim ciuitas tribus nominibus appellatur:iebus,falem& Wo? hierufalem.Etcirciidabo inquit domum meamxhoc eft ες’ ον y €lefiá: exhis qui militat mihi,id eft ex his qui mihi feruiüt inuarfjs minifteríjs:& ad met imperiü huc illucq difcur/ runt,euntes& reuertentes:Siuecirctidabo domum meam angelos prafidio:de qbus& in alio loco fcriptü eft:Imit«3, ss tetangelus domini in circuitu timentiti eum δὲ eripiet eos utnon fit qui uadat δὲ reuertat hoc eft qui infidias meo po-pulo molíatur.Nec tranfibít fip eum ultra exactor: de quo dicit Efaias: Ceffauit exactorzucl certe ἐξελαύνωμ:!α foras. E educés& uinctos in captiuitate trahés:qa oculis fuis,quos apphetas& os fanctos intelligere poffumus:uidit diis uo/ catione gentíü δὲ ecclefiz fecuritate. b«Γιβχυίτα fatíe filia fion«&. Hanc pphetiam euangeliftz fcribunt effe comple/ tam,quado dns ingreffus eft hierufalem fedens fup afinà. & pullü afinze:& puecroge cum palmarü ramis occurrit tur/ . lid H] in : ΠΕΣ 1 MARS eu(Μην ὃν ba,clamantiüi: Benedictus qui uenit in nomine diii:ofanna M: in exceifis:& increpantibus phari(zis cur non corriperet damanteg 3n Sacbariam 'b8.8.a clamantes pueros:RefponditiNon legiftis:ex ore infanti?i aci.9.b δὲ lactentiü pfecifti laudemeExultat ergo fion& iubilat hie rufalé;una atq eadé cíuitas:(ion em arx eft hierufale;quía uenit eirex fuus, qui omnium prophetarii uaticiníjs repro yum miffus eft:Iuftus& ipfe(aluator,id ít iefus:Sicut angelus *-: interpretatus εἰς, lo./ Luc1.c queris ad uirginé: Et uocabitur iefus: quia ipfefaluü faciet popu; Iti fui a-peccatis fuis; d ἢ fs "UA η Pauper quoq»fiu e ut An Tdi Lxx.tráttulruntmi/. dam quadríoá ex ephra; tri fuetus:qui cum diues im ἃς dehisut ide" effet,pro- nobís: pau; equum 6 Tenia, Twy ήν lem: δὲ diffipabitur arcus d») Matibnd in euangelio: Difcitea» zl thi mequonim manfue θα ἔτ δ loquetur pacé gen τα mln biis e" tibus:& poteftas cius ἃ. [αἱ e. Et afcendens fup; A bah imm fab en"— Ima ufq; ad marea flu fiuefuperpullumno,— minibus ufa; ad fines τοῦ αὔτη: τῆς» uidelicet, a,: populufn, circticifto/ τα Tü quoq:" η Ine nis& prapucij:quo,— teftamentitui emififti uín rum prior grauífiimü έτος πος de[acu ín quo legis portauerat iugi: n It Actuii5.c lorum fcripti eft: Nec :"níad munitionem uíncti nos πες patres noftri fpci:hodie quoq annt potuerunt portare gta: uelegisiugum. πάς ans duplicia reddam tibi. &PauPícribitad Ga,. uon, η lathas: Cui circacidi: P uj Casa uolebant, ftate:& noli ed teiterum iugo ferui/ vis B tutis contineri.Pullus autem nouus, gentilium multitudo ni frena non habens legis:nec rectus ab aliquo,(ed femper in nti pracipitijs& in uoraginibus idololatriz elifus atq» con; ptt fractus; dominifeffione didicit ambulare δὲ re&tam uiam digi ingredi.Et difperdam inquit quadrigam ex ephraim. Ad/ πε huc ex dei patris perfona dicitur: quod quadriga fiue cur; dias tus ex ephraim pereat: δὲ equus de hierufalem: Et interim yat fcd^m literam hac loquitur: Non erunt przlía: omnibus bei chriftiaduentu δὲ natiuitate pacatis. Porro fcd'm altiorem uat intelligentiam,ephraim referturad harefum multitudine, m Cs 48 interpretatur καρποφορία: id eft ubertas δὲ frugü abü; 7 dantia:de quibus feriptü eft in feptuagefimofeptimo pfal, mo:Filij ephraim intendentes& mittentes arcum:conuer; fi funt in diebelli.Dehis quadrigis& currib?legimus: Hi feat aon? m re T)^ ego, In curribus δὲ hiinequis: nosaut&in nomine domini dei TD noftri inuocabimus:ipfi obligati funt& ceciderunt:nos au "T tem furreximus€ erectí fumus.Equus qui dif perditur de vinid$n.d hieru(alem,illeeft de quo legimus:Fallax equus in falute. m id en Etin Hieremia:quiluxuriz uacabant& libidini, audiunt: apt e$ Equi infanientes in foeminas facti funt mihi: unufquifqg aj r» ad uxorem proximi fuí hinniebat. Vnde reuocanturad poe nitudinem dicente pfalmographo: Nolite fierí ficut equus & mulus,in qbus non eft intellectus. ΟΦ» difperderit de? currus ephraim δὲ equii de hierufalé:qui de iftiufmodi eqs δὲ curribus fuerint liberati ,tranfferentur in domini feruitu $5.67, 0 efficientur cherubim:& de ipfis dicetur: Currus dei Cafi.i, ς decem miliüi multiplex, milíalztantiü:Et: Equítatui meo in curribus pharaonis,affimilaui te proxima mea: Et: Afcé de equostuos:& equítatio tua falus, Diffipabit arc? belli, T$s5r c corda percutere?Ét loquetur pacé gentibus:de quibus fcri Gri 49. b Ptum eft:Ipfeerit expectatio gentíum.Etrurfum:Sup ipm Έδ.ι,ὃ qd'legimus:Poftula a me& dabo tibigentes hereditatem tuam: poffeffionem tuam terminos terre.In feptuagefi mo quoq primo píalmo fub perfona falomonís& ueri ρα’ HEP. ipfe pauper,& aen :dens fuperafinà& fuper. pullà fili afina.. Et difp;. utnó mittantur ieníta iacula quz uoluptuoforum poffint gentes fperabunt. Et poteftas eius a mari ufqyad mare: δὲ a fluminibus ufq ad fines terrz. Hoc nó eft extenuandum perallegoríam:fed credendü uere effe completü:fcdim illud $o. πῷ : Cifici dicitur: Et dominabitur a mari ufpadmare&afluu(2 míneufcpad terre terminos. a«η απού: ínfanguine teftaméti ru emífifti vinctos tuoo cc. Poft; fermo prophe; tz, immo ipfe deus pater omnipotens,nunciauit fion& hic/ rufalem qd ueniret ad eas rex fuus mitis,& afcendens Γη’ per afinam fubiugale, δέ pullum afinz:& po^: teftas eius. effet futu, ΄ raa mariufq: ad ma/ re:€a fiuminibus uf7 G ad terminos terrae: facit apoftropham ad ipfum. chriftum: de quo uaticinium eft; & loquitur: Tu quoqs in fanguine teftamen; ti fiue pacti ταί emififf . vinctos tuos delacu, in quo non eft aqua. Qd ita intelligit: In fanguine paífióis tuae €os qui uincti in carce retencbantur inferni: in quo non eftulla mi fericordia, tua clzzmen tía liberati. Deniqy ροζ dominus refur rexit: hí qui peccatis adam:fiue ut quidam uolunterroris inoliti, ac mortis uinculis te^ nebantur: refurrexe 7 runtcii eo,& apparue: runt in fancta ciuitate. Dehoc fanguine tefta menti,X ipfe futuram indicans pafficnem, ad difcipulos.[D loquebatur: Accipite&bibite ex hoc omnes: híc eft enim διε: σήν calix noui teftamenti in fanguine meo.In huius prafigura; tionem lacus qui non habet aquas:& íofeph a fratribus miffus eftin lacum:& Daniel& Hieremias a chaldaís& Dari.e.e populo iudzorum: Banaías quoq; tempore niuis& fri, NUR gorís defcendit in lacum,utibi leonem interficeret. Hiere, mías atit nó in aqua laci, fed in lutii canumqp laci demer; gitur:quod poffet fuffocare magis dj refrigerare fitientem. Vnde ín pfalmo fcribitur: Infixus fumin limum profun; T£6ó&a di:& non eft fubftantia.In hoc lacu inferni, morabatur dí,* ues ille quondam purpuratus: cuíus lingua magniloqua cnarum exurebatur incendijs:& inti non babebat οἱ’ aaquarum refrígeria: ut extremí digiti pauperis tincti in aqua refrigeriü poftularet.Rurfumqp ad ipos quinctierát, ὦ δὲ chrifti mifcd'ia liberadi fermo dirígit: Couertimini ad munitionem uíncti fpei.Et eft fenfus: ui πῆς uincti eftis δὲ immitiatq terribili inferno tenemini:qui folutioné uin; culorum in chrifti fperatis aduentu: conuertímini ad.mu/ nitionem:fiue fedebitis in munitione:de qua(criptum eft: Munimentum fancti timor domíni;ut poffitis dicere:Efto$3.39. 2 mihi in deum protectorem,& in locum munitum:ut faluüi mefacias:& deuobis quoq: propheta commemorcet: Ecce ciuítas firma,& falutarenoftrum ponet murum& antemu E(a.16.a.. rale. Hanc autem munitionem ad quà deus cohorta£ uin sEP tibi iuft?& faluás:ipe máfuctus δὲ afcedens fu/ p fubíugalé& pullum πον. uum:& difperdet quadri gasex ephraim& equum de híerufalé:& difperdet arcus pugnantium& mul. títudínem,& pac exoen tibus:& dabit abaquís ufq; ad mare:& a flumini; bus ufq; ad exitus terra. Ettuín fanguine teftamé; τί emififti uinctos tuos de lacu qno habetaquá:fede bitis ín munitioe uinctí có grcgatioís:& puna díe pe grínatíoís tux dupliciared dam tibi &os fpei:fiue uinctos fperantes ecclefiz: non aliam debe; mus accipere nifi habitationem paradifi:ín quà primus cum domíno latro ingreffus eft:& idcirco per Zachariam. prouocátur ad munitionem:quiía iam tunc& ex illo tépore dominus promíttebat,ut pro breui tribulatione, eternare ciperent przmía:Siueut in Lxx.legitur: pro uia die pere; ' grínatióis tue, duplicia reddá tibi. Ad cóparationé em eter -nitatissomneqd patimurin mtido una dies appelláda eftz : nó habitatióis,fed peregrinatióis. Ο uia aduenz fumus& pegriní ficut οὓς patresnoftri.Nà in prefenti mométanciü. & leuetribulatióis noftrz,fupra modü in fublimitate ater “πᾶ gfiz pondusoperat in nobis:nó cótéplantibus qua αἱ ἀξίαν, ρα que nó uiden£. CL uz ein uidentur,tcporalía fit: ΚΣ qua auté £ommen.lDicronymi liber feenndus qua autem non uidentur,eterna.- 4 4[€huonfam cxten/ dí uiibi udatm«C, Hoc iudai ad Machabzort tempora refe τα πε αὶ uicere macedonas:& fordidatum templti ἰάοϊοία tria,poft tri δὲ femis annorti fpacium miidauerüt, Q) d'qp fequitur:C) uafi arci impleui ephraim:eos fignificari exiftí atq» uincentibus, domini fuerit pugria atq uictoría τε". egreífus fit fortis ad pralium:& inftar fulguris illius poten tia apparucrit:uictifqy aduerfaríjs& turbinis more difper: fis,protexerit populum iudaorü.Nos auté referemus cun/ &taad intelligentia faluatorís:de quo fupra dictireft: Exté. mat qui de decem trí; bubus quaappellant ifrael, uenerat fub Ece chia:quibus etiam Io fias rcgnaffe memora; tur:ita dütaxat ut pri? teftimonium aliter qj nos explanauimus in terpretent δὲ dicit: O chrifte quem fperam? effeuéturii:X€ qregna : turus es in uniuerfis terminis terra:ín fan/ guincteftamenti tui ᾗ confperfam hierufalé, : iuxta Egechiel in fuo " fanguine reperifti:& "Itopología Eí2.49.a . 8.77.8 Ibí.44.a Soph.2,c Ὅ ὅ.δο. d Ibí.so. b Hebre.4.c inifti pactum εἴ abra ham in diuifióibus ui : tuli€ arietis X hirci: dimififti populü ταῦ áfrael decaptiuitate& camino chaldaorii,in quibus nulla erat mí; : fericordia: Propterea δέος o ifraclitz qui uincti eratis:& fpera/ badfin domino,reuer timini ad.munitifTi/ mà hierufalé: qín πο’ die uobis habetis do, mint pollicentem:qd? :pro breui captiuitatis iniuría, duplicata oia recipiatis: ficut rece/ αΗΕΡ; Quóniam extendi mihi iudam: quafi arcum impleui ephraim:& fi πι’ tabo filios tuos fio fuper filios tuos gracia:& poná te quafi gladium fortíü. Ὁ Et dómínus deus fup eos üidebitur:& exibit ut ful/ cur íaculum eius: δὲ domi nus deus ín tuba canet,& uadet ín turbíne αυτί, Domin? exercituum pro c teget eos: Et déuorabunt δὲ fubijcient lapidibus fü; da:& bibentes ínebriabü tur quafi uíno:€ reple; buntut ut phíalz: δὲ quafi cornua altarís;& faluabit eos dominus deus eorum ín die illa ut gregem po/ puli(uí:qa lapides fancti eleuabunt fup terrá eíus. QLuid em SEP.dá tibi.Qm tetendite iuda míhi quafi arcü: im; pleuí ephraim:& fufcita bo filíos tuos fion fuper filios eracomz& attrecta/ bo te;qfi eladíüi pugnato ris.Et diis de? fuper ipfos appebit:& egredict ficut fulgur fagitta εἰ: Et dns deus oiipotés fonabit in tuba&ibit ín commotio; ne terroris fui:dris omni; potens proteget eos. Et confument eos& obruét inlapidibus funda: δὲ bent fanguinem eorum ficat uínum:& ímplebunt ficut phíalasaltare:& fal uábit eos dominus in die illa ficat oues populum fuum:quía lapides fancti di mihi íudam quafi arcum: Quo extento. δὲ hareticis atcp genti libusa fion filijs inter fectis,apparebit glo» ria diii: δὲ egredietur ut fulgur iaculi eius: de quo fulgure δὲ it Habacuc legimus:In Ηλ|. ἢ ü luce fagittarum tuape ibuntin fplendoreful gurantis. haftz tuz, Q.d fulgur ἃ fplene dor,alio uocabulo tu baappellatur€ clane gor: ut cum fanctus clamor infonuerit:diy cat q príus furdisauz rib? fuerat difciplina dri aperuit mihi au* res:& dedit mihi auré adaudiédi. C. dd fe qtur:Etuadetiturbir neauftri:frue uadet in motu comminatióis fua. Ideo.cóminatur & dicit fe illaturii eífe fupplicia;ut poenitenz tium mifereatur. De; niq iügit X dicit:Do minus omnipotés p; teget eos: quos prius ας piffe legimus& Iob. Iuxta tropologiá hic locus explanari fic poteft: Extendi£ iu das in arcu:cii dominus atq faluator a patre in hunc mun dum mittitur, qui ipfe eft δὲ arcus,& fagittarius δὲ fagitta. Arcus ut in praffenti loco.Sagittari? ut in qdragefimoquar to pfalmo:Sagittz tuz acutz porentiffimz:quibus quí fue rit uulneratus dícit: Vulneratus charitate ego fum. Sagitta uero ipfe eft,qui loquitur per Efaiam:Pofuit me ficut fagit/ tam electam:& in pharetra fua abícódit me. Sagitta electa, üerbum dei eft:pharetra in qua fagitta abíconditur,difpen fatio carnisaffumpta.Hac τρί εἴ ephraim,ut cii armat? fue/ rit€ paratus ad bellu:& ipfe cum gentibus fagittis domi; ni uulneret:ex cuíus tribu primus populü fcidit hieroboà: quein hareticop: pfona accipi: Ofee,ppheta plenius demó ftrat: X quod fupra diximus: ΕΠ ephraim intendentes& rnittentes arcum, conuerfi funt in die belli. Sufcitante em diio filios fion, hoc eft filios ecclefia:& cótrariorii dogma/ εἴ magiftri,& philofophorü omnis affertio atq? argumenta gentiliti deftruentur: quía ipfe dris gladius fortium eít: de: quo dicitur: Accingere gladio tuo fuper femur tuum pote; tiffime. Specie tua δὲ pulchritudine tua: intende, profpere procede X regna:Propter ueritate δὲ manfuetudine iufti; cià,& deducet te mirabiliter dextera tua. Hoc gladio zthio/ pes uulnerátur:de qbus fcripti eft: Et uos ethiopes uülne ratí meo gladio eritis: qui poftquam chrifti gladio fuerint uulnerati: deponent tetrum colorem δὲ exultates loquent: Erit fplendor domini dei noftri fupcr nos: quod€& Dauid fibi poft poenitentíam repromittit: Lauabis me δὲ fup niue dealbabor. Ifte eft gladi?,de quo fcribit Apoftolus: Viués fermo dei δὲ efficax,& penetrabilior omni eladio ancipiti: δὲ ptingens ufcqp ad diuifionéanimiacfpüs. b 4Γ£t ofis teue fup eoe vidcbif zc. Et huric locum ad Machabaorü rcferünt tempora:qd'illis contra antiochum dimicatibus ttti"--. uoluenturíüperterráei?,—fuacominatióeterrue Ben cur PIper αὐδῇ 4 ratLegamus híftorí UA?—niniuitari, c eft oeuozabfir cC.eleuabi tur fupterr3 eí?.Proeo qd? nes dixim?,eleuabütur:& in he; braico fcriptum fit ΤΌΘ ΔΊ poteft interpretari uagan/ tes fiue fugientes. Prote&is filijs fion δὲ domino canen/ te,& uadéte in turbine cotra aduerfaríos eorum:tanta erit ruina grecorum:utnon dicam gladijs,fed iactu lapidum. δὲ fundarüm rotatibus opprimatur:ita ut preda fint& de vorationi inimicis fuis. Tunc bibentes inebriabütur quafi uino: Non hí qui cafi funtebrij erunt fanguine fuo: fed hi qui uicerint quafi ebríj cum defpcratióe pugnabunt:& pla; cebunt domino quafi altaris cornua, eiufqy libatio: Hoc em intelligitur in phíalis quibus fup altareliba fandütur. Saluabit quoq díis eos ficutoues& ογορξ populi fui: Nó «m ut armatus exercitus δὲ inftructus arte bellandi ad ποτ’ fummacedones dimícabit:fed ueniet quafi grex paratus ad morté:& domino auxiliante fuperabit.Et lapides fancti qui opprarffi fucrint:( Lapides autem uocat propter duritia tribulationü δὲ animi fortitudinem)eleuabuntur de humi; litate fua:& eruntin terra illius gloriofi, Aliter: Lapides fan éti eius degenere facerdotalí per diuerfa fugientes:illo tri buente uictoriam confequentur. Dicamus δὲ iuxta anago/ gen:immo explanemus ,pphetiam multis obícuritatibus inuolutam. Filíj fion protecti a domino fuo, deuorabüt ad uerfarios fuos:quos intelligimus filios gracie. Et fubijcict lapidibus funda,cóminatióibus fcripturarum, de aduerfa ríjs fujs fubiectos humilefqp facientes: Nihil em ita percu» titut exemplum de fcripturis fanctis:& teftíimoniü rotatu oris emiffum.Q. d? autem in Lxx.dicítur:Et bibent fanguí nem eorum quafi uinum: In hebrao non italegimus: fed bibentes inebriabütur quafi uino:ut audíant illud de can; ticocanticorü: Bibite amici δὲ inebriamini,Et ita placcbit eo rum ebrietas, quafi altaris facrificiü:& quafi cornua fiue angulialtaris.Saluabit quoq eos dominus,quafi gregem populi fui A να ῃ " "ER Y ÓÉB x SIOISPNE NM RR RR RR Anagos Caja Dd ed dur η 3acbaríam "e"populi fuisquia lapides fan&i uoluentur fup terrà eius:qui Ἂς A tantum erunt leues δὲ in fublime nítentes,ut nó pratolen X35 ο. quain machabzor: tepore ,pmiffa eftquando fan&i lapi, des eleüati funt fup terra:& res ifraclitica creuitin maíus: intantüi ut rurfum frumento legis populi uefcerent:& uino fanctifpiritus inebríarent uirgines ucftre:ex parte promit» titur. Ceterum quía íam extremum tempus eft propheta; SEP.Quia fíquid optimà llíus,&(iquid bonum ab eo:frumentü iuuenibus,A uinum boni odorís ad uiroines. Ca. X Ρ Etíte pluuiam a I! domíno opottu; nam,temporane/ am δὲ ferotíná: dominus fecit phantafias, δὲ pluuiá hyemalem dabit eis:uni/ απ herbá ín agro: quo/ niáhí qui loquebanturlo cuti funt labores:& díuíni uífiGes falfas& fomníafal fa locuti funt;uane confo/ rum:X mundus declí natad finem:& oiía quz predicta funt fui terminii praftolatur: Petiteadrio ut det uo bís pluuia ferotinam: utchriftus qui promif fus eft,ueniat& tribu, at uobis rores& ni; ues:pro qbus fcriptü eft in hebrao Yr Etnefcio quid uolen/ tes Lxx.phantafias in terpretati ftit: Nifi for/ te magriitudinem gra tiz admírationéqs do nori, nomine phanta fie uoluere defcribere, Dris ergo qui factu; rus eft niues& ficcita/ tem ots terrae, euange/ lice prae dicatiois ἐγγί/ gatur? eft pluutjs:ipfe dabit imbres credentí té adificantiti manus:fed ipi feftinent imponi(up fundame m v tum chrifti,& cótineri angulari lapide:de quibus& Petrus ἊΝ$6.22 apoftolus loquitur: Sicut lapides uiui fuperedificamini in Ν nd domi fpiritalem& fa à iu cerdotiii fanctum,of; 2: b i ferétes fpiritales uicti* HEB, lid. enim bo;. in e erum li num eíus eft,& quid pul; i untlapi ma;; n miri buntfltacueritpopu, Chrum eius:nífi frumentüi i lesaidaei vuol clectorum,&uínum oet; " tur cpdiuin corpefue/, SQE PO pii Tar incor quia Hnans uirgines?: Ca.X Mig A frena habi b Etité a domino η tatiofenfum multa cu Í: Dini rantem:& in carne po pluuíam tr tem: - fitus fanctus loquii: ore ferotíno:& u í i ihi Η ΄ έ ; a P564 b Q.uisdabitmihi pn^ domin9Eaciernínes:& plu ing nas ficut colübecqui;:: KA Εν "m quantüinfecftconaé uíamimbris dabit εἰς:fin Bi 3 8n peior iuge eulís herbáin agro.Quía s udsg fragilitate retinet. Ter fimulachra locuta funt ín — raauemilleetíupe— utile:&t diuini uiderüt mé ἐπὶ. quauoluunt lapides: dae: ar f à Ι lmis ῥδιός, ἃ dequa legimus:Can u:& 1omntiatores 10/ iei εν oifiis x cuti funt fruftra, uane có; tt* ra.bt:Ümis terra ado, ͵ ΙΝ ret te, δὲ plallat tibi folabantur: idcirco addw má Da 4 Quia efsbonum— Ctífunt quafi grex: aflicé conuat εἰ ett«G1deo inquiut, axe T a πιά: Machabai huc illucq tur quiano eft ets paftor. nur] fugientes domino au c Süper paftores iratus eft mati i xiliante fuperabunt:;: ὦ RR ut eiectis macedoni/ furor fies:& fup er hit/ pnis busdeteraifraeimü— coS uifitabo: quía uifita/ qui eurtemplum:.egis— Git dominus exerciruum atium pracepta feruentur:&: f d; ΜΠ eruditiofrripturarum Stegem iuum dotrnutm Iu T mufumgermint ui^ da:& pofuit eos, quafi ἀμ gínes: id eft populos πε equum ΜῊΝ credentium in unum - deum:qui prius idolo -— latriz fuerant cultibus conftuprati, In fruméto lectorum: παρ id eft ὌΠ:π νεανίσκους, iuuenes ut Lxx.tranftulerüt - fed cle&os& eruditos uiros intelligi dolunt:qui frumétü, i ci ideítlegem dei comedere mereant.Pro uino qd? hebraice md Ὁ dicit 932 Aquila ὀινίαμ interpretatus eft: qd& ipfum dit ad ubertatéuinderniz referri poteft: Hec iudzi exiftimàát. vri Caterii nos frumenti electon: fiue iuueni,€ uini germi/ pot nans uirgines, fiue uinii boní odorís ad y'gines:intelligim? wm—lohn,d dim faluatoré:q loqt in euagelio: Nifi granü tritici cadés ΠΠ: n*q q m M οδών Αν εἰ in terrà mortuü fucrit,ípm folü permanet: Sin atit moria£, idit maiores fruc? affert. De hoc tritíco efficit illepanis,qui de api coelo defcédit:& q cófirmat cor hots. Hüic pané.comedüt, "n qin chrifto robuftifunt:S& ad qs Ioanes euagelifta loqtur: vri LIob,;b Scribo aobis iuuenes,qa fermo dei in uobis manet, δὲ for/ ΐ m tes eítis δὲ uiciftis malignii. C. ui frumenti eft electog: fiue "T. iuuenum:ípfe eft δὲ uinum quod laetificat cor hominis:& ibt bibiturab his uirgínibus, quz funtfanéte& corpore δὲ fpí "T ritu:ut inebriatz atqp eaudentes,fequatur ecclefia;& dicat iis P$44.d de eis: Adducent regi uirgines poft eam, proxime cius affe uit rentur tibi:afferent in laticía& exultatióe. QLuomodo ei Hi P un leticia non habebunt,qua incbríatz poculo faluatoris ge/ 1/2: à neranturin uirgines:& audent dicercIntroducite mein cel ja ru ATO " lulam uini:confortate me in unguentis? Vinum hoc boni m odoris eft:undein codécarmine dicit:Potabis me deuino sit unguentarij:de ríuís malogranatog: tuorum.Hocuino in/ "n ONE ebriati funt q fequütur agni dei απος uadit: "m ueítiti cadidis ucftibus: qa feci mulieribus nó ΠΝ ο coinquinauerüt:uirgines ein pmáferüt. Ca.X μα- Ktítcaoíto pluufam ín tépoze«C. Ifta foclicitas qa 53e —MH : E bus,& ubertate oinia labantut:ídeo arcfacti füt cóplebuntur: ut poft; ficat oues δὲ afHicti funt: ᾧῷ in chrifto credide/ ;:[ rint nationes: intellia Sup paftores codtat? eft—coluerüt: Siueipfe ifr? furor me? δὲ fup AODosui intellicat q.quondam κο. fitabo:& uifitabít dis de? decept? idololatria er/ omipotens eregé fuü do; roribus tenebaturfra ftra fe coluiffe Πα” mü uda:& ponet eos ficut equum chra:& díiuinorum ati uiffe fomnijs: quibus fcriptura pracipít nó credendü.Et ob hanc caufam ducti funt quafi grexin captititate: δὲ afflicti abíqs paftore deo,quia legís noticiam nohabebant. Omis hic lo/ cus obfícurus& dubius eft:& debet nobis lector ignofcere, fiin his quz ambigua funt:& nos pendulo íncedimus gra du.Poffumus auté iuxta fpirítale intelligentiam diícere:qd credentes in chrifto,dris adhortetur ut petant ferotina plu/ uíam ín cófumatione müdi:quado plenitudo donanda eft eratiz:&(ingulís in agro fuo herba fuccrefcet:ita ut poffint dicere: Diis regit me,& nihil mihi deerit:in loco pafcuz ibi me collocauit:Sup aquas refectióis educauit me. Οἵα ein fi mulachra,& diuini,& fomníatores fruftra locuti füt:& σα’ necófolabané: Qua de hareticis loquitur q fub noie chrí ftiano no intellieüt,nec de qbus dicat;nec de qb? affirmet: & attendür fpiritibus erroneis,& magiftris damoníoriüi in hypocrifi medacia loquétiüi& cauteriata habétes cófciétiaz utnedd credétes cog: cofolationíbus abducant q uana ,p mittüt:& ppterea tradíti funt fatanz in interitü carnis:& ab ductiin captiuitaté regis babylontj,& affligent: qa chriftü paftoré nó habent qué fibi falfo note repromittüt. capu per paftozee(ratus eft«C Et in hoc loco duplex iudaos ex pofitio eft: Alij em arbitrant ín aduétu chrifti uniuerfa εδ’ pléda:alíj fub machabais(ἃ effe cópleta. Eft aute eorüi quae diis pollice ifta explanatio:fup paftores& príncipes ac fa cerdotes irat? cft dris& fup hírcos:& ppfm uifitauit:iuxta illd qd'fcriptü eft: Grex pditus fact? eft pps me?,paftores eiecerüt eos:ut uitio magiftrorü difcipli puniren£: nó ín ia fticia iudicis:q pctà patrü redditin filíos:fed qa illis pecca tibus populus applaufit fimul: δὲ tüc qdé uifitauit 4Π 5 hír cos fuos:ucl agnos pinguiffimos:& fecit iuxta Lxx. ξηραινό r5 μενος $0. I9 C diffe médacia:& acqe/. f$41,3 PE ον ΕΕΣ ext ΘΗΝ £ommen.Ibieronymi Liber fecüdus pvo ξιρανθήσεται:4 eftariditate ficcari.Poftea ucro uifita uitdns omnipotés grege futi domü iuda:Sufcitauit ffr íu dà Machabat δέ cateros ex eo,cótra duces antiochi:3 po fuitillos quaft cqui gloriz fuz in pralio, hoc eft qui de il lius ftírpe generati funt: multo emtempore macedonas op mus iuda δὲ domus ifrael(eam ei uocat domum iófeph: id eft decem tribuum) pariter faluabuntur:& conuertam €os de captiuitatein qua fuerant:& erunt ficut eo tempo re,quando non proieceram eos: Ego enim fum dominus deus eorum qui illos exaudiam depracantes.Et ephraim "o ΞΞ 5, t. prefferut.Q dq fegt: Ex ipfo angul^,exipfo paxillus,ex ipfo arcus pralij,exipfo egredie£ omnis exactor fimul: fic μεταφορικῶς intelli eunt:utangulii ínter/ pretent,regia potefta; té, qd parietes ipfa có tineat: Etex ἱρίο inqt paxillus,id eft facerdo tíum. Lege Efaiam, in ἢ helíachim in téplo dei dfi paxillus figit: Ex ipfo arcus'pralij, fortes ad bellandum: ex ipfo etiam omnis. exactor fimul: qd ín hebraico fcriptum eft SU33:& Aquila inter/ pretat?eft tica ed'axop: utnó folü fortes& bo ni:fedalfj exeis fuerit indigni genere fuo.Iu das enim machabauf & omnes qui de gene re ipfius príncipes fue rein populo:& angu; lus erat quía regia po teftate populum con^ tinebant:& paxillus, ipi em erat facerdotef: & arcus przlíj:qa uiri extitere fortiffimi: ut non folum exercitum aciemdp difponerent: HEB.equumm eloríz fua: in bello.Ex ipfo angulus,ex ipfo paxillus,ex ipfo arc? ρταϊῆ,οχ ipo egredíet om nis exactor fitmul:& erunt quafi fortes conculcantes lutum uíarum ín pre lío: δὲ bellabunt quía do; a mínus cum eís. Et cón/ . fundétur afcenfores equo rum:&confortabo domü iuda: δὲ domum iofeph faluabo:& conuertam eos, quía tmiferebor eo/ rum:& erunt ficut fuerant quando non proícceram eos:ego ením dominus deus eorum:& exaudiam cos.Eterunt quafi fortes ephraím:& latabítur cor eoR: dfi a uino:& filij eo; rüuidebüt δὲ Letabuntur: & exultabit cot eon: ín do mino.Sibilabo quí nunc captíui reti,- 1 d μᾶ nentur poftea laxa f SEP. equum ecorum 1} buntur:& intantum f ín pralío:&exipforefpe;— wenient guudisus fos :;; uino madidos arbi; xit, exipfo pofuit, δζεχ. qais, ἘΠῚ φρο νοῦ, ipfoarcusín furore egre/ rum serment Pam ΐ dietur omnís quí edudt τορος στη io: fimul:& erunt quafi bel/ prabente uictoriam f confecuti funt.C) uz; ῇ latores. conculcantes lu, ramus hiftoriam quà: tum uíarum ín prxlíio: do indes ifrael ad t δὲ przparabuntur quía—"rium gracos pari/ s €: ter dimicarint:ufquo- i dns cum eís eft. Etconfun— tempore ephraim de n dent afcenforesequom:& ABER aen fit: 2. reueríus: quando iux| confortabo domüiuda& κα Ecechiel duz uir? Ν domü iofeph faluabo: δὲ ἔξ, id«das Se: ;; ephraim fibi μπα: bine eos SR dile/ fent& in unum bacu/& xieos.Eterütficutgnüno lum copulate. Ο d? ἡ biecerá-aui 4 dí iuxta tropologiam fic Trefolegà|. ἡ eosabiecerá:quiaego dns—(onini oot πα: d* deuseorum δὲ exaudíam^ doui(taucrit dis an ilg : nipotens gregem fuit) eosi& erufit quafi bellato domii iuda: τῆς con^ üt res ephraím:& lzxtabitur— fundentur afcenfores| : de quib à cor eoR: quafi ίη πίπο: δὲ ὌΨΕΣΙΝ ἐπάτει Ειοακὲ s fili eorum uidebunt&^ domino:gloriofee ΗΠ κα lztabuntur: δὲ gaudebit. ην"i :: aícenforem proieci" cor eorum ín domino, in mare.De quib?etia ἡ 4 Significabo ρίαϊπιία uoce canta ῦι fed primi ad prelium profilirent.Poffum?de hoc quod fcquit:Ex ipfo egredietur omnis exactor fimul: pro quo Lxx. tranftulerunt:ex ipfo egredietur omnis qui educit fimul:& hoc dicere:nulla erít dignitas in exercitu qua non illius arbitrio difponatur. Etcrütuiri fortiffimi,cóculcantes macedonas dfi lutii uia rü in plio:erüt aüt fortiffimi atcp bellabüt,qa diis cü eis eft. Noftri hzcad pfecutionis tépora referunt, qd pro uitío fa; cerdotü frequéter ο populus tradatur aducr(arijs:& tfi dris offipotens uifitet poftea grege futi domü iuda: q deii δὲ fermone δὲ animo confite£:& ponat eos quafi equii glo/ riz fue in bello:de ἅ fancti dicüt: Afcende fup equos tuos: ^& equitatio tua falus. Ipfe erít&arcus furoris αί, ας dit: Deu.:, f Inebriabo fagittas meas fanguine.Et rurfum:Sagitta mex cófumeteos.De hoc arcu,& de his fagittis in feptimo pfal mo legimus: Arcü fuii tetendit& parauit illum: Et in ipfo parauituafa mortis:fagittas fuas ardentibus effecit.Et con culcabunt ait aduerfarios fuos ín martyrio coronati,& di; T$.26.a cent:Dris illuminatio mea;,& falus mea qué timebo: Diis protector uita meza quo trepidabo:Dü appropinquaret fup menocentes: ut ederent carnes meas. Q) ui tribulant meinimici mei,ipfi infirmati funt& ceciderüt: Si cofiftant aduerfum me caítra,nó timebit cor meii:Si exurgat aduer fum me praliii:in hoc ego fperabo.Q. uado implebit illud eloquíum:unus ex uobis perfequetur mille, duo conuer tent in fugam multa mílía, 4«[£tconfundentur afcen; fozee equo:«C, Et haec iuxta fuperiore fenfum dupliciter edifferunt:utaut fub machabais tranfacta iam dicant:aut fub chrifto in ultimo fzculo tranfienda comemorent.Et eft fenfus: Cum pofitus fuerit iudas,qua(i equus decorus in przlío, δὲ cóculcaucrit quafi lutii aduerfarios:X diio fecum bellante fuperarit:tüc oris equitatus gratia corruet;& do ; tur:Ab icrepatíóetua 5,79,9 deus iacob dormitaueriüt q afcendertit equos. Et fanctorüi congeminat chorus:Hi in curribus,&hiin equís:nosaüt Τρίο— 6 υἱ in nomíne dei noftri inuocabimus:ipfi ehe funt& ce/: εἰάσγηπε:πος uero furreximus& erecti(απο. Τη hoc €quitatu confidebat rex zeyptius:& pracipitatus in mare,| it quafi plumbum fubmeríus eft in profundum: δὲ fuo ex: MT emplo didicit uerum effe,quod fcriptum eft;Fallax equus Ibidemjtd. i ad falutem.Hos currus& quadrigas:fupra in quatuor per ἢ turbationibus interpretati fumus: qui nifi frenis boni re/ tr gantur aurigz ad pracipitia deferuntur. Alius cft autém| is auriga:de quo loquitur Helifeus: Pater pater: currus ífrael 4,Regsb— i. &auriga cius. Tunc deus domum iuda δὲ domum iofeph IM confortare fe dicit: ut qui hieroboam regnante diuifi funt, i dg chrifto imperante focictur:& fit unus paftor δὲ unus grex: Etiudas enim& iofcph diuerfis nominibus, ad unam fal uatoris cóferuntur intelligentiam: C) uia δὲ iofeph efurienz tibus in«gypto populis frumenta largitus eft:Et domi/ nus famem midi fua faturauit prafentia.Et conuertet eos δὲ miferebitur corum:& fic erunt unum ficut fuerunt ante; q profjceret eos. Hac uniuerfa in perfecutionibus accipe, quando defperatis omnibus exaudíuitferuos fuos domi nus.Eterüit quafi fortes ephraim:q primü debiles& infir? mi,poftea fortes erunt&(uo nomine digni:Ephraim enim interpretatur ubertas. Et latabitur cor eorum οἳ biberint uinum: quod expreffum eft deuinea forech. Filíj quoq eorum quibus Paulus apoftolus loquit:Filioli rnei quos Gal4« rurfum parturio donec chrift? forme in uobís. Et Petrus princeps apoftolorum:Sicut filij att obedientiz,non cófor 1.feJ€ mati iuxta priorem conuerfationem.Et in pfalmo legim?: Venitefilij audite me:timorem domini docebo υοο. ΠΕ igi Tí»€ tur filij exultabupt& lgtabuntur,& cor eorum gaudebitin domíng ὌΝ | 00 M ik Zin^acbaríam ma cwA domino; a(TSbilabo eío« cógregabo íllos«c. Signü AEN coeregationis fuz, uel fub macedonibus,uel in cofumatío/ £g.«X pofitz dei fuerint recordate:uiuent cfi filijsfuis:ut q príus infidelitate mortui erant fide uiuere incipiant.Ifti funtfilíj quos Paulus nutriuit in euagelio fcribensad Corinthios: Lacuobis potum dedi:EtPetrus in difpfione fcribit fideli; bus quirenati erant: Ν ex femine corruptibili,fed incor; ^ ne müdi,ut príus dixim?:med inquit habebüt fibilü:ut ex ἔρια{10 meo illos SOC me doceá effe paftorem. Ego btt eii redemi eos δὲ liberaui decaptiuitate extento brachio: δέ TN€go eos melio, far uiante multiplicaue--: T Is Ν πὸ Cs anre I inpo ἢ HEP.míno.Sibilibo eis:& τὴν pulis nó uideatur ἐδ^ coerepabo illos, qa rede; Ῥω diuifio, fed. fementis fi ecs& mltiplicab ἐμὰ operatio:&liberorum— P* fitiplicabo eos on acnepotüfegetemul/—. ficutante fuerát multipli típlicata,uiuant ci fi/ lijs fuis:& reuertátur cati. Et femínabo eos ín nir non folü de terra zgy^ pplis:& de longe tecorda/ πα Pe deaheia Dunturmeii& uínét cam : UN teredeantadiudmam,— filijs(τίς& reuertentur.Et πμ Βέαά terram galaad&: Dig libani quáprius dece reducam Cos de terra oy iri pofidebattrib?que^ ptit&de aflyrijs congrega dnd appelàturdomusio^ boeos:& ad terrà ealaad quia feph δὲ ephraim:& tà libasiadd DANS I tuferitnumerusredu—&libani adducam eos:€ tini&orum,utmultitudi,— pon inuenietur οἷς locus. Ibi ttc nem terra non capiat. p LL:; — Scdm ἀναγωγάνῆς, ὃ Et cnfibít ín marís freto hu níicat diis& fibilat—& pcutietín marí fluct?: l cas Mathmd his q pctis fueranta captiui:& loquitur ad eos: Venite ad me oés & confüden£ omnía pro funda fluminis,& humi πῇ qui laboratis& onera rali:: ti eftis:& inuenietis re liabítur fup erbía affur alas quiem ariimabus ue/& fceptrum aoyptt rece/ inl firis:Tollteiugümét /— dec, C'ofortabo eos ín do/ fuper uos, δὲ difcitea me qa máfuetus fum & humilis corde: ἴα) mino δὲ in noie eius am/ bulabunt dicit domínus: SEP. Sienificabo eis δὲ fu fcipíam illos,quia redímà cos: δὲ multiplicabuntur ficut erát pluritmi:& femi, nabo eos ín populís: δὲ η erát delonge recordabü£ mei: INutriét filios fuos& conuertent:& conuertam eos de terra zoypti:& de aílyriis fufcipiam illos: δὲ in galaaditin& ín libanü íntroducam eos,& nullus ex eis deerit, Et pertranfi/ buntín marí angufto:& percutíent ín marí fluct?: δὲ ficcabuntur omnia pro funda fluuiorum:& ας’ retur uniuerfa íníuría afly riorum:& fceptrum ay? ptitollec.Et cofortabo eof indno deo fuo:& ín noie cíus eloríabunt dicit dris. ruptibili per fermone uiuentis dei& pma; nentis:ficutmodo ge; neratí paruuli:ut ratio nabile lac concupifce^ rét,& in ipfo Wb id infaluté.Ad hos filiof fcribebat& euagelifta Ioàánes:Filioli cuftodi te uos ab idolis. Etre/ duca inquit eos de ter ra agypti,& deaflyrijf cógregabo eos:de τοι’ fa zgypti,in dimpera batrexpharao:q quó dam gloriabüdus aie; bat:Mea funt flumina & ego feci ea: Et de ter raaífur quam tenebat rex affyri?, fenfus ma; gnus:q& ipe dicebatz Supfydera cocli ponà throni meti,& ero ἢ, milis altiffimo. Cum auté de tenebris zey; pti& de tribulatione midi:& de poteftate aílyrij,q interpretatur argues atq; couincész ' ipeeftem inimicus& ultor:natíoes dris có» gregarit: inducet eas interrà galaad δὲ liba gum ein meü fuaue, & onus meii leue eft. Quid hac fignificatio piti nefibilog; clementius: ᾗ difperfus populus coneregatur? B Η ἔ Οδρτεραηξ atit qa dris redemiteos:nó corruptibilib?arge ἐμ! to& auro ex uana fua couerfatióe:fed pciofo fanguine, qfi (pis{68.51.5 agniimaculati diii iefu: Vii loqui£ i pfalmo:Exultatio mea hr 1509.9 eruemea circüdantib?me.Et iterü: Redemifti me die deus S yitatis. Et multiplicabit eos ficut fuerat antea multiplicati: Gri qt impleret illud qd? ,pmiffum eft abrabae: Mitiplicabo εἴ & bridicailli:S& bndictus erit utfiat pater multarü gentiti. Filios αὐτὸ abraha nó eos debem" accipere:qbus dris loq Yo.&e tur: Si filij efTetis abraham,opera patris ueftri faceretís: fed illos de quibus apoftolus ait: Quotquot ex fide funt filij funtabraham.De hac multiplicatione& Efaias myftico fer Eía.60.d moneteftatur dícés:Q) ui modicus eft,erit in milibus:& q paruus,erit in genté magna. Multiplication auté X benedi &ione liberorü: non accipiamus carnaliter: alioquin He M lías δὲ Helifeus δὲ híeremias& baptifta loanes,quo maior internatos mulierü nó fuit,hac benedictióe caruerunt:fed illam qua uocant ad fidem multitudines nationum.De/ iq fequi£:Seminabo eos in poplis& delóge recordabüt Matth,;s,q mei Seminati füt in populis qui domíni audicre fermo/ lo5, 15. c né:Euntes docete oes gétes.Etin alio loco: Nó uos meele/ giftis fed ego elegi uos:& ροίαί uos,ut eatis& fructii affera εἰς, δὲ fru&? uefter maneat in eterni. Cüqp apoftoli fuerint in populis feminati:gentes& populi longe pofiti recorda; T$ 21£ bunt meí:illo,pphetico huic fententiz cogruéte: Reminicé tur& couertent ad ἀπ uniuerfi fines terrz.Etadorabunt in cófpectu ei?uniuerfz familiae eentiü:Q) m diii eft regni, & ipfe driabit οδηῖ.( d qp dicit: Delóge recordabüt mei: illi fife cft: Qr ui lóge eftís recordamini απί,& hierufaléafce dat(uper cor ueftrum.Longe fuitomis gentiii multitudo: fed recordata eft dei: quia ex ano οὓς parente generamur: Cüq apoftolis in cüctis gentibus femínatis: gentes lorige pr vao ΠΩ ni.Galaad ilinguáno ftráuerti£ teftimoniü tráfmieratióis: qii de carnalib? tráfim? ad fpiritalia:de pte enim? ad totü:terre; narelinquim?& ad cceleftia traímigram?. Liban? aüt inter pta£ A6rxac) óc. i. dealbatio. Adducimur itaqp de tenebris egypti:utpoftd tráfierímus 8ὲ migrauerím?e müido, deal bemur ín ἀπο:& dicat denobis:(3 115 eft ifta afcendit dealbatac Alij iuxta graci fermonis ambiguitaté:d δὲ mós phoenicis& tus libanus dicic:nüc libanü tus interptant:Sc €x ture fignificari putát ἀοῖ; προ deterra tráfierimus ad ccelijimpleat in nobis oratio faluatoris:Pater da eis ut fintínnobis unum,ficut ego& tu unii fumus, Vr&{ρδία in cático dicitad fponfum: Odor ueftimentorii tuorii ficut odorlibani.Cüq induxerit nof in terrá galaad& libani,nó iueníe£ nobis lo:ut nedd terre ftringamur anguftijs,(ed cacloge latitudie pfruamur. b[£t trá(ibít i marío cc.Nar ranthebrai captiuti ppm iudaose:no folti in moedos& p fas: fed ín bofphos: ἅ δὲ feptétríonalem plagaab affyrijs atqp chaldzis efTe traflatü:& poftea cos ex parte reuocatos, dei eos ad fe cóuertéte clamétia:& hoc effe qd? πῶς dicitur: Tráfibüt in marrangufto ppontidis anguftias:qua calce? don$&,& quódà bigangiü breui freto diuidüt.Et pcutiet ín quit dris uadens ante populü futvmaris uctus: X cofunz dent οἵα ,pfüda Πίου»: ut olim factü eft iordane ficcato: δὲ marerubrü tranfgreffus e(t pplus in deferto, Cücp fuerit decaptiuitatis pfiido δὲ malon: amaritudine liberatus, hu miliabit affur:& zgypti imperíürecedet ab eis: Et cóforta/ bunt ín diio,& in note illius ambulabuntin terra ifrael di/ $o. ILIO [o 1,Co.5.a “δοιὰ 1.1ο8.ς,ἃ E Ecech, 29,8 Efa.14.d D "UN 02125 Tofue.s,c cit dis.Hacutab hebrais nobis tradita τ ποία lingue. hoibus expffimus,fidé dictog: ad eos a qbus[τ dicta refe rentes. Cate nos q chrifti cefemur noie,occidenté relin. mus literà&(eqmur(ptm uiuiftcaté:immo fpiritalia fpiri talib?coparam?:N6 bofphorti& ficcitaté rurfum maris&, arétia flueta iordanis,qua fabulas; fita füt:fed dígnàin fer t 4— uosíuos em £onimen.l2íeronymi Liber fecundus mare funt:& in ipfo mari uolitant in nauibus:audientcum....- Q E faluatore:Tu dominaris poteftati marís: motü fluctuüi ci? ὦ) giant tu mítigas. ΟΠ tran(ierínt in maris freto,& fluctus eius ἐμῶν On fuo cóculcauerintpede,cofundenf omníaprofunda Qumi^] nis:dequo fcripti ες: uí conuertit mare in arida, in Ru; Τεν P s mine ptráfibüt pede: uthumilie£ iniuríafiuefupbia affu— 4 αν & xgyptía fanctis atqp credentibus recedat imperiü:& qui qi liberati füt cofortent ín απο, δὲ dicat:Fortitudo mea& lau Ibin β. pain datio mea diis. Et íterüi: Diligà te dfi fortitudo mea.Etcü Ἰδίαμα| g^ Hieremía:Fortitudo mea δὲ auxilii meii δὲ refugiti meum, Hiereaéd."T «δε deus meus. Vnde& Apoftolus,in quo chriftus loque; Philae d ic E. uosfuos,deiclemétia Grimus: Gpractite& nobis aperiéte uid, trafimus maris ἔτει fiue anguftü mare, qd? pctóribus latiffimi eft:Lata efr δὲ fpaciofa uia qua ducit ad mortem: arta& anguíta que ducitad uitam. Dec hoc mari& in pfal/ mis legimus:C. ui defcendunt in mare nauibus,facientes operatione in aquís multis:ipfi uidertit opa diii& mirabi; lia eius in profüdo. In hoc mare fzculi,in quo fanctorti nu meruscoartatur& in tribulatione pofitus eft: defcenderüt apoftoli X prímus dris:utnos deamaris fluctibus libera; ret.In hoc mare fagena euangelíj mittitur: qua teftimonfjs texta eft fcripturarü:utpifces multos& obrutos müdt hui? 3.106, c gureitibus in auram extrahat liberam: ut poffint laudes^ baturaiebat:Omnia poffumin co q me cófortat. Et nófo uim deo canere.Hi funt quí defcenderütin mare:& in ecclefia— fü cófortabunt in díio,fed& eloriabunt in eo,& dicet: Mi, Gali M ὧν τῇ nauibus faciuntopera multa:& dei cernuntmírabiliain^ hiautem abfit gloriari,nifi in cruce dfi noftri iefu chriftizp 7 qui; pfüdo diuitiarü fapientie δὲ fcientiz εἰ":& in fpüfancto q^ quémihi müdus crucifixus eft& ego mundo:Et:Q.ui glo τι σον] jio Matt?, 4, c Ícrutar etia alta deiqb^dris logtur: Venite poftme,&facià— riatur,in diio glorie. Et in alioloco: Nó glorie£ fapiens in Hieregg| im uos pífcatores homini. De his pifcatoribus q defcendunt— fapientia fua,neqp fortis in fortitudine fua,neq: diues in di; gilt Efa. 6o, a in mare&funtín nauibus,Efaias quoqpuatícinatur:Vola/..uitíjs fuís: fed in hoc οἰογίοξ qui eloriat: intelligere& fcire 3 moi bunt ín nauibus alienigenard:& marepariter depredabü;.— drim:& facere mífericordiam& iudiciüi ín medio terra. Ve 3 με tur:In eccleftjs eii de numero gentiti congregatistotoapo^ rumquia ín hebraico fcripti eft:Et in nomine eius ambula gin ftoli orbeuolitarüt:ut depredarét mare,& draconisfpolia^ büt:Sicintelligendii eft:Q uod in nomifiechrifti ambulit cia διτοσιε tolleret qui regnabat in mari;& dequo fcripti cft: Hoc πὰ chriftiani:& fcríba£ in calculis eog nomé που: δὲ fub táti Le remagnii δὲ fpaciofum manibus:illicreptiliaquorü nócft^ nominis dignitateambulétci diio:ficutambulauit enoch] iot numerus: Anímalia pufilla cii magnis,illic naues pertran^^& placuit deo& tranflatus eft. gini fibunt:Draco iftequé formaftí ad illudendii ei. Latii δὲ fpa; p ciofum mare eft paruis δὲ magnis animantibus, quz cum«Γ Cómentaríj fecundi Hieronymi ín l i dracone uerfantur:& quorü nó eft numerus. ui aiit fup Zacharia ,pphetà finis,: usu DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN TERTIVM COMMENTARIO[^ RVM ZACHARIAE AD EXVPERIVM TOLOSANVM Ἂν EPISCOPVM PROEMIVM.: e 7 X i frater Sifinniusincopta& impolita tráfmittereut nó dícam emendandi, vis: F Αγ fed ne re egédi qdem habeam facultaté. Ille feftinat in opus fuü:nosínnoflro ope H om à V3 Iminus facimus: dü eruditio ín cafTum uertitc:& qcqd fenfu codpimus, copofito nó με TN. 3* ΄ 13:" ΄ ΄ 5 ΄-: E s A» licet ornare fermone. Rudes igitur non mea culpa, fed ftudio portítorís fufipeli;—^ s bros:dü ipe tuafeftínat fanctis τὰ diuidere:& nos nó patit noftra tibi ara nurerarc.Q uáuis em elegans fit exercitat αρ menia& longo ufü tríta currat oratio:tamen nífi authoris tay nu curata fuerit δὲ políta:redolet fordes ne lígétía:& uel nimío uerbo: flore luxuríat:ut'híulca uocalibus fituel afpera P PAM: δὲ de Vereilío traditü eft:qd' libros fuos quafi ur; forá foetus língua copofuerít,&lambendo fecerit efle meliores:qui durarét ín memoríà fempir terna:& neceflitaté metri libera oratione coplerét, Tráfimus ad libanü:& ad duas uíreas tref. paftores qui ín uno menfe fuccifi funt:& ad trígínta areenteos,de qbus emptus eft ager m } in fepulturá peregrínogz& ad ftultí uafa paftoris,& cxtera uf. qp adfiné uoluminís:qua tátis füt contexta mylterijs, ut miferícordía dei δὲ tuis índieeamus orationibus: ne curfus nofter aliquo prapedíatur errore:& maleuolís íufta fit occafio detrahendi: qad hocfolü linguas haberefe pu tant:ut proxímos lacerent:& dutítíá frontís attrítzuerbon: rabíe confolentur. DIVI HIERONYMI PRESBYTERI COM MENTARIORVM IN ZACHARIAM LIBER TERTIVS uertédii: Et qalibanum téplum appellauerat μιεταφορικῶσ &in reliqs feruat tranflationé: ut per cedros δὲ abietes& quercus bafan faltumq nemorofum:principes ac facerdoz tes€ populum fignifi 3 η TE cet iudaorum. Ape; ρα líba"Qerí líba peritaütlibanus ροζ; *» 3 ne portas tuas: neportas tuas 5 fuas ut rhomanus intret exercit?:& come Sidet íg πὰ 3 Per fe ἣν δέ omedet 1g;& comedat ig dat ignis cedros ejus: ud banus ad qué ,ppheta iis ce ros tu/ nís cedros tuj Utue incendio cun,: lisfermo couertit,di, 45, Vlulaabies qa cecídít ας. Vlulet pi cep; Mauaftent,uelhofüli ὁ ces: Api libane portaf d- j V.: ulet pinus,quia ceci impetu duces ac prine A tuas:tplüitellipirig,"CIUS qm. ERA πα) ditcedrusquíaoptímatef^ cipescofumant. Vlu it dae e qe inftauratü, ftati funt. Vlulate quer; icotriti funt. Vlulate quer d abies gu να, fingnas μα“ὦ mo aedificatu a 4 εἰ, 1: A* ἂν νι ΑΡΗ ΤΗ τὴ iw cus baían, quoníam füc; cus bafanitidisquoniáde^ dotes&principes fua zai. fiano& Titocanitfub— Cifus eft faltus munitus. pofit?eft(alt?nemorofas. RE αν α"τὰ Ox ebícure"nh --. BP zin 5acbaríam obfcürehuneponit manifeftius:quonia magriifici uaftati (γε Cupio fcire, quz fint cedri libani quae cóbu(tz füt,quae abiétes quibus ululatus indicitur,qua pinus qua corruit: magnifici inquit uaftati funt. VIulate quercus bafan,id eft cofufionis& ignominize: qa faltus munitiffimus;q hebrai? Κά, XI fperabát(emp auxilii:& qd'iuftos& bellatores ac potétes quódanutriebat leones. ὃ 4 Dec oícít ofio oc? πετ, Vbi manifeftiffimà prophetia eft:& per tráflationem hifto riz uerus órdo narratur,fugflua eft tropologiz interpreta; tio: utalios bonosalios malos dicam? effe pafteres;& hoe $0. DM. C ἐς dicitur 1" Y2:& a Lxx.tranflatus eft, ne morofus,excifus eft: * quia templum quod inexpugnabili creue/ rat firmitate:€ a di ueríis regibus δὲ prin; cipibus, ac poftea ab herodeconftructü eít, rhomano oppugnan/ te deletü eft. Hunc lo cum συ ἃ non intel ligézes,[ραπ€ abic tcs& pinos€ quer, cus baían,& faltü ne/ morofum fiue muni: tiad contrarías τοῖς» runt fortitudines: de qb? δη Egechiel(ub noie a(für& pharao: Ecchi nis dictum fit: Ecce af 10 Deas oto fpi ini B fur cypreffus in liba/ no:& bonüs ramis:& condenfus umbracu/ lo:& excelfus magni; tudine,& in medio nu biüm factutn eft cacu men eius:aqua nutri/ - uiteum:abyffus exal/ tauit illum:& catera quz tam de affur d$ depharaone dicitur: üel ad contrarias for? » HEB, Vóxululatus pafto rum,quía uaftata eft ma/ enificentía cord. Vox tu) citus leonum,quía uafta; ta cft fuperbía iordanis. b: Héc didt dts deus me/ us:pafce pecora occifiois: qux qui poffederant occí/ debant;& non dolebant: δὲ uendebant ea dicentes: benedictus domínus,diui tes facti fumus:& pafto/ res corá non parcebát eis. c Etégo non parcam ultra fuper habitantes terram, dicit domínus: Ecce ego tradam homines unum/ quemqy; ín manu proximi fui,& in manuregís fui:& concídent terram,€ non eruam de manu corum: paícam pecus ocdífioís: p/ sEP. Voxlugentium pa ftorum,quoníam miífera facta eft magnificétia eo; rum. Vox rugentium leo/ nü,quía afflictus eft frc, mítus iordanis, Hec dicit dns omiípotés:pafce oues ocáfionis:quas quí pofle/ derunt ínterficiebát,& no agebant paenítentíam:& ui ucndebát eas dícebàát: bndict? dis& diuites fa; cti fum?:& paftores can: nihil paticban£ fuper eís. à Idco nó parcá ultra fuper habitatorcs tctrz,dicit do minus:Et ecceego tradam hoies unutnquéq; ín ma/ nus proximi fui,& ín ma/ nu rceum cius:& conci dét terrá,& nó eruá dema nu eorü:& pafcá oues οὐ cífionis in chanaanitide, Etaffumam τὰ δά ueteré ppfm re^ ferri quà ad noui; id cíttam ad iudzorum facerdotes& princi pes:dpad ορίίζορος 82 prafbyteros chriftiag: norü:& quiciiqp pafto res fuerint negligétes, & uni deminimis fca daligauerint:ipfos effe qui nutríant pecora occifióis:& πδ patia£ fuper eis qcds,nec da leat: nec poffint diccre cii Apfo: Qruis fcanz s, Co, gr," daligatur,& ego non urore& uédant popu los fibicreditos:de q bus ícriptü eft; 0 ui f8,4$, a deuoràát populii meü ficutcibü panis:& ex aliopg mortibus diute tias con(equant: lau^ dantes cos q.-pradas agütde miferis& ini qs benedicentes, Hac αἰῆ interpreté£ ut uo.lüt:Nos teneamus ex/ planationis ordinem - quéfemel arripuim?: CQ ποπίξ apertus eítli D banus,& cedri ei? atqp abietes flamma uréte : cóbufia funt: ulula; tug: paftorum audi; tus eft δὲ rugitus 100» NL titudines,uel ad fuper: i" bos αιοίῳ& prínci/ pter hoco P aupes CAM μι pes dici arbitrantur: Et atfumpli siad de quibus& in píal^ | qi 1 P5283 molegimus: Vox diticonfringentis cedros:S cófringet do T"€ minus cedros libani. Et in alio loco: Dies diii(abaoth fup Vit omné cótumeliofum& fuperbum,& fuper omnem excel; xs tt fum atq»(ublime. Etpoft paululum:Et fuper omné cedrü ne libani excelfam:& fuper oem arborem quercus bafan. Et Na f dehoclibano afferunt prophetari;Libanus cum excel(is ca ust det,Nosautem priorem interpretatione fequamur: prafer/ " tim c& eaqua fequun£ huicfenfuicegruat. 4«Γον rag vlulatue paftozurm C.Pars fuperioris capituli,& in his uer yit ficulis cótinetur: Quos uocauerat cedros,abietes,pinos€ quercus bafan:& exponés qua effent ift arbores intule/ rat dicens. Qi uonià magnifici uaftati funt: Nunc per alia μεταφαράμ dicit effe paítores, id eft principes atcp docto; rts,& qui primi erant in populo,qd Here debeant€ lugere: quia magnificentia eorum& pulchritudo& decus uafta/ ta fit atqp cófumpta:templum uidelicet,in quo fibi gloria^ Ὁ bantur, Et uox inquit rugitus leonum:quos excelfas arbo» res,& rurfum paftores:cofdem nuncTeones appellat.Et qa leones dixerat, feruat tranflationé ut ἐπέεγα: ΠῚ uaftata eft fuperbia iordanis, fiue fremitus δὲ fonitus aqua decurré tis,qui hebraice dicitur ην. Et quomodo tépli altitudine iuxta ΠΕ terrz iudzea altitudini libani cóparauit:nihil em libano ín terra repromiffionis excelfius eft:nec ncmorofius atq» codenfius: Sic iordani fluuio qui maximus in iudxa eft, iuxta que morant leones:fremitü iunxit leonum ,ppter. ardoréfitis,& ob defertí uicinia& latitudine uaftzfolitu/ dinis,& arundineta& carecta. Vnde& per ,pphetà dicitur: - Hie4.b. A(cenditlco deiordane:uolens oftédere nabuchodonofor dé fedibus fuis quafi leoné decubili exiffe cotra hierufale, Aliter: Vox rügitus leonti, quonia uaftata eft fupbia iorda "his Vox inquit optimatii,quia τρία deftructum eft: unde ni: qa ois pulchrittu do δὲ fuperbia iordánis uaftata cftatqy confumpta: idcirco hacmihí dixit diis deus meus: O ,ppheta Zacharia ad te ifte fermo confertur: Paíce gregem occifionis:hoceft,nunc interim nutriatur δὲ crefcat,qui poftea ab hoftibus occiden dus eft:quaf oues δὲ pecora,principes rhomanorii,qui pof fidebant ea& obtinebant iure uictoriz, interficiebat& nà miferebantur:fiue imolabant& non fenticbant dolorem: id eft nihil mali pro tanta crudelitate patiebantur:& uen» debantea quz nó ppter clementia fed ,ppter praciti refce uabant. Legamus ueteres hiftorías& traditiones plangen tium iudzorü:qd in tabernaculo abrahz,ubi nuncp anos fingulos mercatus celeberrimus exercetur:poft ultimam euerfioné quà fuftinuerütab Hadriano, multa homini mi liauenundata fint:& quz uendi non potuerint,tranflata in agyptü:X tam naufragio δὲ fame dj gentiü cede truncata, Ifti ergo uictores δὲ ἀπί ultores q occidcbant& nó dolebat δέ uendebant pecora αἵ dicebant: benedictus diis,diui tes facti fumus:hanc habebant fententia:Propter peccata fua offendere iudzí:ideo eos oppretfimus,E ex precio eo7 rum diuites facti fumus, Nec mirum inquit,fi hoftes iure.. uictoge occidebát pecora,& no dol:bant: uendebant& in fuo fcelere gloriabant:cii ipfi paftores eop:atqp doctorcs, nópepcerint eís,& culpa eor: grex lupis tradiPfit, c&f£t cgo πὸ parcá τί Hoc qd? Lxx.i extremo capitfo tráftulerüt Kod: ποιμανῶ Τὰ πρόβατα τῇς σφαγῆς tio τὺ χαναανῖημε id eft:Et pafcà oues occifióis in terra chanaanitidenó eft in hebrzo:& a nullo alio tráffer£ interpretü.C) uía ergo pafto res eog: nó parcebit eis, X ipf! primi mci ppm deuoraue rüt:Idcirco& ego nó parcam ultra fuper habitatores terrae ἱπάσα dicit dris. Dehac ef terralogf ded ei fermo erat: & nó deorbe terras,(icut uda maleinterpretátes a fe ut0/ luntiín alia funtin aliam partern dci deprauare fententiam.Poft euer; fionem quippe templi:qua propterea οἷς accidít, quia per quadraginta δὲ duos annos ροζ paffus eft dris, accepto Iudic,7.f fpacio,poenitentiam agere noluerunt. Dimittà inquit uni quemq contra proximum fuum,& mutua fe cede trunca bunt: ftue in ipfa ob; fidione templi: quan; o Ts€: dohierufalemrhoma 9 HEB.. Et aflumpfi mihi nus cinget exercitus:— duas uiroas:unam uocaui tita eif inter ipfos ἐπ) D decorem;& alteratn uoca/ ui funiculos:& pauí στα’ em, Et fucddi tres pa/ im ín menfe uno:& co tracta eft ania mea in eís: Sí quidem δὲ aníma eorü uaríauít ín me.Et dixi: no pafcam uos: quod morit moríatir:& quod fuccidi/ tur fuccidat:& relíqui de; uorent unufquif. cg carné b'proximi fui. Et cülí uíroá mear quz uocabatut de/ cus:€ abfcddi eam πε τ ritum facerem fcedus me» . um quod percuffi cum omnibus daos erunt bella αὐ difcordiz: ut ín tres partes populus díui/ datur. Legamus Iofe/ phum& feptem iudai cz captiuitatis libros: & hanc prophetia effe compketa, hi(torizeue ritate cernemus.Et có eidétait terram: haud dubium quin rhoma niomnéterram& uni uerfas urbes deftruxe rint iudaorum. Etnó eruam eos dé manu «orü, Audi iudze qui tibi fpes uaniffimas repromittis:S& non au dis dícentem dominti atcp firmantem: non eruam dc manibus eo rü:qd eterna fit apud rhomanos tua futura captiuitas. Etpaícam pecus occifionís: ut femperiudxi nütriantur ad mortem:propterea quía dei eft ifta fententia.O uos qui eftis pauperes gregis: hoc eft iufti de ifrael:qui credidiftis ín dominü iefum,& dei filiu fufc cepí ftis:audite qua dicantur: δὲ fequétis capituli(acraméta co; gnofcite. ΟΣ autem fcd?m Lxx.legimus:Etpafcam oues oc cifióis in terra chanaan: fic potffumus intelligerezquod po; pulum iudzorum qui deftinatus eft morti,ín toto orbe αἱ) fperfum:hoc eft in terra chanaan atq; gentilium:pafcat do/ minus X nutríatad immolandü. ἃ(p raffumpfi míbí Duae virgae«C.Supra dixcrat:Propter hoco pauperes gre i$:& facta&rrogio rfe(lübaudiebatur attendite: quia li/ aní perte aperta(unt: δὲ quercus bafan abictes cedriqy fucciía;& intulerat cómínans:Non parca ultra fuper habi/ tatores terre dicit dris: Echoc deuno iudaíco ppfo dicerc uidebatur:qd interfe&tis;pphctis,etiam in filium dci mi; fiffent manus:& uoce temeraría cóclamaffent:Saneuis ei? fuper nos& fuper filios noftros: Nüc creator uniuerfitatis & diis, myfteria fui orbis exponit:& dicit, duas habuiffe fe uirgas:quarü alteram decorem uocaucerit,alterá funiculos: & in duabus uirgis uinctü pauerit gregem:tres quodppar ftores in uno menfe fucciderit:& cótracta fit fiue indigna; ta;autut Lxx.tranftulerunt, od βαραυθήσ αι ψυχή 10v. i. ingraucfcet anima mea fuper eos: haud dubium quin paz ftores fignificet quos fucciditin menfe uno. Redditg: cau; fam cur paftoribus indignatus fitintantum uteos inuno menfe fucciderit:Si quidem& anima inquit eorum uaría/ uit in me.Et eft(cCnfus:Non me pleno animo dilexerüt,nec To&io.b paftores mercenaríj uege amauere paftoré:Q) uia paftor bo nus ponitanimi fuà pro ouibus fuis: Cobre δὲ ego indi; gnatus fententiam protuli& ad ipfos paftores, quos mea indignatione fuccideram: fiue fuccifis paftoribus ad reli; quum gregem locutus fum:Non pafcam uos: fed qd' mor tem elegit fira uofuntate mortatur:& fe alterutrü deuorent, mutuacp caede dilaniet.Hac παραφρασικῶς diximus:ut fu; turc explanationis femítam fterneremus. Creator δὲ pa ftorcuius oues cognofeunt uccem δὲ fi equütur eum:duas ibialfüpfit uirgas:fiue duas σκύϊαλασ: id eft baculos,qui hebtaice dicuntur Yo v2: ut paftoris habitum demon, .£ommen.IDicronymi liber tertius. fraret. Vnam uirgam uocauit decorem;hoceft, fub Noe omne homini genus fua benedictione protexít:quádo in, q } um P^ gii ftaurato müdo,necdum peccata forduerant.Et idcirco uoy É catio cüictarü gentiü appella£ decora& pulchra:qa nihilig e ftius eft, uniuerfitatis parentem uocareomncs equali, e Koques μαι ταν» : Ίδε generauit. Etalte sEP.. Et affumam tí, ram uocauit fünicu; Be híduas uírgassunam uo— los:Q vádo ein diui, p :d:&alterá debataltiffimus gen; T caut decorem:&alteraUO τὸς v aifeminabar ἢ i cauí funículum:& pafcam— lios adam:füatuit ter is minos gentíum,i: oues.Et auferam trespa; Pune δέ rom isi ftoresín menfeuno:& ín— dei:Et fada cft pars ds grauefcet aníma mea fup demi Populi tins cos:Síquidé&animzreo/— ditatiseius ifr Etpa; ei τ τοί ΒΞ, eEcdi; wuiinquitgregemSiue a V "u v en iae Eri ipfum ifraele: fiue cii ΤΟΝΟΙ N m Xinopaicaeos:qd morit— ifradeomne homínü ἐπορίητο.(δ moríat:X quod deficitde^ genus.Et fuccidi in/[ος ΙΙ ΡΞ quit tres paftores in ruant ἐδ ficíat: δὲ reliqui deuorent dno ment Legiinou p unufquifq; carnes prox iam ementi: i . É A pattores dominiindi/ .mi fui. Et affumam uir/ enatiGe fucaifos infir gam. meá pulchram:& cerdotibus& falfis p proijcam eam ταις diffi phetis& regibus intel ligi iudaorum: quod pem teftamétum meum— poft paffionem chri, :; fti, uno omnia fucci; quod difpofui ad omnes punc mnn nd populos pus loquitur Hiere; mías:Sacerdotesnon dixerit ubi eft düs:tenentes legem mea, necierüt me:Et pa ftores prauaricati funtin me:X propheta prophetabantin baal δὲ idola fecuti funt. Nec hac explanatione conten tus: tres páftores in uno méfe füccifos,eos uult accipi:qui in pa trem δὲ filium δὲ fpiritüifanctü peccauerunt: Οἷξς em haretí cos, aut in unam, aut in duas, autin tres fimul peccare períonas. Dixerit ille quod uoluit: πο» em alterius fenfui detrahendü cft: Nobis tres paftores qui ín uno méfe fucci fi funt: Moyfes uidetur& Aaron& Maria: quorum María in mefe primo:quí uocatur ΤΟ mortua eft in deferto(in: & in eodem loco propter aquam contradictionis,codcmqy menfe, moyfes& aaron códemnati funt:ne terrà repromif fioris intrarent: Atcp ira factum eft, ute tribus paftoribus, alía prafenti morte fuccideretur:alij fententia mortis futu, τὰ. Ft cótracta eft inquítanima mea fup eos: uidelicet fup. tres paftores quos prapofueram gregi meo: Quia δὲ illo; rumanima uariauit in me: Non enim glorificauerunt me ad aquam contradictionis. Si autem ad populum refer, mus, quod anima populi uariauerit in deum: fic expo? nendum eft: Idcirco eis indignatus fum:quia& ipfi inter Της δὲ idola fluctuantes,uaríjs contra me pugnauerunt mo dís: CEobrem indignatus dixi ad Moyfen: Non paícam uos: dimítte me δὲ difperdam cos.(Q) uando autem dicit cii irafcitur, dimitte me: prouocatad rogandum:& often, dit fe ab eo poffe retineri.) d moritur inquit, moriatur:& qr fucciditur,fi uccídatur:omnium corpora ruant in folitu/ ineX uerfi in feditionem,inftar beftiarum mutuis laceren. tur morfibus:nullufqsterràrepromiffionis introcat.Q. αἱ, dam duas uocationes indaorü& gétium:in primo ifracl, & nouiffimo intellexere noie chriftianos. Sed quomodo uocatio chriftiana ante proiecta fit,& iudi remanferint& pafti finta deo, non fatis attendcrunt. 8 άΓιξι rulí vírz gam ΠΙΟ4ΙΠ que vocabatur becug cC. Poft uocationem ifrae lis δὲ affumptionem uirga ἢ ecundz,qua uocabatur funi» culus: Tulit dorninus uirgain primam totius orbis natio/ ncs, qua uocabatur decora:& abícidit eas a cultu fuos quía uencratz: funt idola:& omnes declinauerurtt: fimul inutiles facti funt. Manifeftiufgs exponens quae ect harc uirga: intulit Nn pat ἦν πὴ ΔΙΔ γώνι {πὶ Εἰ E Ea vi Ί v (£ Ep bn [s ΊἸ Ϊ teg Εἰ dan ly Sb d Ure Wy qud Wii uit fuo ᾱδη Wm un i ἐμ bow Util ts itg bri Xo bn Ec S mi AT Tv" ydonitid csl Dui diy rohage orum gi ond om mpocii quiu f. ait iit het V nta ΠΛΗ γιά! inu fein nonis y ndn Yi, 008] mina suiit mid viddit4 Quai aue ΠΩ -- ὔὖὔ--.--΄“΄.-.-.-. Y hl ain 5acbaríam uirga:intulit: Vt irritum facerem. fedus meum quod pet. cufft cum omnibus populis: Statim. enim ut ifrael affum. ptus eft,gétium turba proiecta eít:& ut nata cít filia archify nagogi qua poftea in euagelio cum duodecim effet áriope. egrotare& mortua e(Te narratur: διριορροοῦσα. coepit fan dum pracio iudicarunt. Et tulíaitdfis per pphetam:ficut $0. 122 quondam gregis&a me cle&i in filiossemendüatqy uendé. C: mihia dco fuerat imperatii,trieinta argenteos:& nó eos de: pofui,fed proicci in domum diii ad fictoré:In domo diii fe ci eos a proditore reddi facerdotíbus& phari(zis, ipfo cófi μὴ φαίης βιποτς δὲ perpe; tua infirmitate crucia/ ib lis.Et ri. Etin irritum ait de HEB. ofnnibus popuirs.Lt. du&üeftfodufmei, in irritum deductum eft quod cum omnibus iniram nationibus: Et 1ntellexerüt paupe: ὁ τοῦ gregis:id eft popu/ lus iíracl qui mea mà dàta cuftodit: qa uer/ bym diii eft, id eftuo, lütatis eft domini abij «re gentes negantes: &iin abraham ifrael af Tümere confitentem.' Pro coqd' rios intet7 pretati.(uus:€ có gnouerüntfic paupe: τὸβ gregis: Lxx.traftu. Jetüt,, καὶ γνώσονται οἳ" Σχαναναῖόι τὰ πρόβα Jo. ταφυλχασομένά μοι «i«& cognolcét παπα. n&i oucs,que cufto/ diuntür mihi: qd? ita,' nónulli edi(lerit: Co/ gnoícet popul?iudao rumad quem dictum. Daíi..£ e(t:Semen chánaan 8 nóiuda: q nunc meis.. carimonijs cuftodit:^ Siue qa chanaan inter. ἡ pretatur, parati ád hu militatem, cognofcet qui olim parati füt ut in die illas& cognoucrunt ficpauperes gregis quí cá ftodiunt mihi, quía uer; a δῦ domini cft. Et dixi δ eos:Si bonum cft ín oau/ lís ueftris,afferte mercede mcam:& fi non,quícfcite: ὃς appendetunt merced πιεᾶ, triginta argenteos. Et dixit dominus ad me:. protjce illos ad(tatuariü:. decorum przaü quodap. po fum ab.eis: δὲ τὰ itríointa argéteos& pro/ icd illosin domum domi níad ftatuaríum.Et prégi di-uirgam meam fecun, dam:qux appellabat ἂν niculus,ut diífoluére oer; manitaté ínter iuda ὃς ifrl. SEP, populos: δὲ diffipa bitur ín die illa:& cog; nofcent chananzí oues: qua cuftodiuntur mihi, quía uerbum dotnini eft. Et dicam ad eos:Si bonü eftinconfpectu ueftro,da te ftatuétes mercedé meá, aut renuite: Et ftatuerunt metcedé meá triginta ary, genteos. Et dixit diis.ad tne:deponeceos in confla; torium:& recooita fi. pro batum eft.ficat probatus. fum pro eis.Et tulí trigin:, taareenteos& mifteos in. o domá.dRi íncoflatoríum. Et abieci uiream meam fecindam: quz: appella/ batur. funiculus:ut diffi; parem teftamentü quod . etatínter iudam& ifrael. téte qui uendídit: Pec; cauí.tradens fanguiné iuftum.At illi quonia praciii(anguínis erat, noluerunt illud repo, nere in corboni,id. eft. in gacophylatio:fed ὦ», merunt ex eo agrü fi, guli ín fepulturá pere/ grinop:: Nos em oés qui peregrini& απο». nzleeis fuimus, red& pti praciofiffimo eius fanguine:in.domo ἢ. uli creatorifqs oium epelimur δὲ requiefci mus.Pro πλάσ atqg fi&ore, ftatuariü olim interpretatus fum,uer. biambiguitate cópul/ fus:quod ftatuariu fi» ctorég uno fermone. fignificat.ludziiftum. locum maliciofe ínter pretantes: triginta ar/ genteos,trigirita legis... mandata cómemorat qua facere iubeant ín lege:€ rurfum trigin? tafex alia que prohi/ beantur inlege:& dici eis, utargentü- maàda, torum dii plafte fuo atqp fictori reddant deo:qd? quia facere humilientur à domi; πό& relinquantur. Cur atit&pro οὗ qp nosinterpretati fu mus, fic paupes:illi dixerunt, chananaos:caufa manifefta £ft:apud hebraos em,fic, Ya dicit:*3y, pauperes:illi duo| iierba in unti copulátes: pro'éo qd eft,fic páuperes:hoc eft ὍΣ Ya:nomen"2y 22. i. chiananie eitis interpretati ftnt a(C£t oíríadeos fibonó τῷ; Cogno(cétibus ifraclitici ete gis pauperib?,q mea màdata cuftoditit:uerbü effe dri qd locutus fum:& uera qua dixi,íd eft ad pauperes gregis: fiuobis placet, homines enim eftis& femel libero arbitrio.. tos creaui: quibus& in eremo locutus fum:Si audieritis. mejquza bona funt terre cotnedetis:Pro hac affümptione, qua abieciuniuerfum hominum genus,& uos mihi in pé? culiarem elegi gregem:& creator omnium uolui paruum habere funícult:Reddite mihi mercedé mea,id eft mea prae cepta feruate.Sin autem non uultís mercedem reddere:nec placetin oculis ueftrís meo cenferi nomine: aperte renuite &facitequod uultis. Ὁ ui tunc quidem refponderiit Moy fixOta quaciiqy dicit dris faciemus:In fineauté temporü:,p | Ezor24.b co qpéos degi de medio nationi, liberauí de egypti for; nace ferrea:appendertit mercedé meam, triginta argenteos pro meo fanguine darites iuda proditori.Et dixit inquit,p pheta dris ad me: fiue ipfe faluator cuius priora fiit uerbaz patrem ad felocutii effe conteftans: Profjce illud ad ftataa; rium:pro quo in hebrao legitur s:id eft τὸμ vA snp: Qquénos fictoré& figuli poflumus dicere. Et eft fenfus:Pro fjcepracium meti ad figulii;qui creater& fictor eft omniü: Nec dixit, depone: fed protfce:ut fictoris plaftzp iudicio merces domihi penderetur:& ξιφῶν, κῶς praciü fuirid eft di uince maicftatís,in triginta cernes argenteis:& tanrutlí mér cede(e proditum: Decorii inquit precii qd? appr&ciatus fum àb eis:hocautepraffius cft legendü οἳ irrifione& fub fannatione dicentis; Tanto rie populus mtus& pauperes DIOE IU noluerint,ee,piectos, Brcuitcr indicare uofui quid féntiant: alioquin explanatio nem eorum laciniofiffimam tedet reuoluere: utad reliqua tranfeamus, ὃ«Lt piedi vírgam meam fecundam. . que appellabatur fünículus«c. Etín hocloco,longam cu^ íufdam explanationem, immo tricas inextricabiles legi(/ fe me noui: duarum uirgarum in unam focietatem. ex Egechielis uolumine proferentís:& omnia qua de con/ cóncordia iude δὲ ephraim fpiritaliter fentienda funt, buic capitulo coaptantís, Nos autem coeptum fequa/. murordinem.Poftdj a iudzis crucifixus eft diis, trigin/ τὰ áppracíatus argenteis:& pracium fanguinis eius in[ε/ pulturam profecit gentium:quz peregrine eranta lege δὲ mandatis dei:ftatim dominus fententia fuam ultra nó dif? fcreris:Prxcidi ait uirgam meám fecüda:qua proprie mea erat:quz fic mihiharebarut in Hieremía perigoma& cin; &torium atcp lumbare: fiue ut cófueto uerbo utar coxale fit appellata: ua feciida uirea quondam appellata funicu/ [εἷς& pars mea:a meideo proiccta eft:ut diffolueré foedus Hiere.t5« a, δέ germanitatem atqp concordiam, quz inter iudam fuerat, & i(rael:& fratres afe inuicem fepararem: Vt in apoftologe & eorum qui«gerant poenitentíam numero, rurfum{2 da appellaretur& confitens deüm fuum εἰ γαῖ autem δέ ephraim δὲ iofeph uocarentur,qui in cordis duritia permar, nentes dixerunt:Non habemus regem nifi cefarem. Vnde non intulit:ut írrítum facerem pactum,fiue teftamentüm quod habui cum iuda& ifracl;ufqs hodieem poenitentiz bus porrigit manü:fed ut deuno populo credentes α]ίος. δὲ. alios nó.credentesinter fe diuideret,dicens:Nolite arbitra; ri,quia ueni mittere pacem in terram:nó ueni mitterepa/ cem, fed gladium: Veni enim feparare. hominem aduer 7 fum pátreri(uum:& filiam aduerfum matrem fuam:& Ioburo,e "Mattduro, d nuri aduerfuin(ocrü(uam;X inimici hois domeftici eius.— (τ oii ] ] | —————À——À pie— D€----- το esci Emo 5: i— ΕΙ EE EE ERI uL E E ER ECT ne ^ 5,. Xommen.lbicronyini ος»*evtius E a(«étofritoficadmect. Ο uado dicit:adhuc fumetibi uáfa paftorís ftultiiillud fignificat qd? fupra affumpferit fibi uirgas duas: unam decorem,&alteram funiculüszt quia illas fuo uitio peccatodp proiecit& foluta germanitate inter iudam δὲ ifrael: nos inferti fumus in radice bona oliues€t cacitas ex parte facta εἶ domui ifrf, donec intraret plenitudo φῶ tíum: Nunc propheta dicitur: utgrauiífimit paftoris ftulti fiue im, periti affümat uatici/ nium. Paftor ftultus & imperitus,haud dü bium"quin antíchri^ ftus fit: qui in confu? matíone mundi dici£ effeuenturus:Et qua; lis uéturus fit indicat. Vafa autem paftoris; infignia illius& habi; tum debenius accípe/ re,peram, baculum,fi (ἃ&(ibilü.Et quo^ Eía.$0,2 tnodo Efaias, ut capti Ww uitatépopuli demon; firaret nudus ingredi; Hiere$, a. tur:& Hieremias τὰ : ditad domi figuli: ut «x diffipatione uafís quod currebat in rota & manu fingebatut ar tíficis:& interitü ifracl δὲ dei potentia often^ pos deret: Et Egechiel ut fubuerfionem hierufa' lem'& fugà fedechia & orierácaptiuorü,nó' folum uoce,fed δὲ ha bitu demóftraret: per foditpariete&in fuis hurneris. excipit: Sic: Zach.n, b Zacharias habiti ftul ti& imperiti paítoris affumit: üt ο nunciet: qui uenturus eft. Iíte paftor ideo confurget in ifr':qa üerus paftor dixerat:[ἃ πδ pafcam uos: Ωμ alio ποπ” Dafí.o; g ne:&in Daniel ,pphe Mars. 4. 1ε 2.0 : falonicéfes:abomina: tio défolationis,feffu; rus in templo dni pro phetatur: δὲ fefacturi ut deum: quí e xr Efaíam magnus Íen^ fus dicitur. Et ad hoc :£í2.51.b uenitnon ut fanet/fed ut perdat greo? ifraef. Paftor e bo,. nus egrotantia pecora uifitat: dipía inquintrelicta affert,| ta& in cuangelio,G in* epiftola Pauli ad Thef: * HEP, Etdixit dóminusad '" me:Adhucfumetibi ua/a paftoris ftulti: ία ecce ego fufdtabo paftorem in terra qui derelicta non uífitabit: difperfum non quaret:& contrítü non fa nabit:& id quod ftat non enutriec& carnef pinguia comedet:& ungulas eo; rum difíoluec. ἐὺ paftor & idolum derelínquens gregé: gladius fuper bra/ íum eius& fuper oculà dextrum eius: brachium eius aríditate ficcabitur:&t oculus dexter eius tene; brefcens obfcurabítur, ν 1 Nüs Ca.XII uerbi dominifu^ . 3 pet iftacl: Dixit domínus extédens coelá: δὲ fundans terram:€ fin/ gens fpiritum homínís in pul omnibus populis ia círcuítu:fed& iuda erít ín obfidione cótra hierufale:. Eterit ín die illa poná híe rufalem lapidem oneris cüctis populis: omes qle uauerüt eá cocifioe lacera bunt:& colligentur aduer fus cà oés gentes terra. In die laf(uftentat. Ecotrario paftor tnalus,omnia aduerfa agit: δέ carnes pinguíii deuorat: ungulas arictii& ouiii difToluit atq puertit,nerecto ingrediant pede.Hüc paftoréfufcepe, re iade: qué diis iefus interficiet fpiritu oris fui,& euacua; bicilluminationeaduentus(αὐτὰς qui non crediderunt ue/ ritati ne falui fierent,credant mendacio& iudicentur, quia eon(enferunt iniquitati. Defcripto autem paftore pefTimo, ftulto δὲ imperito:ad ipfum pafterem pphetalis fermo có; uertitur: O paftor& idolüi. Tam fceleratus eft paftor:ut nó idolorum cultor:fed ipfe idolum nominetur, dum fe appel, lat dcum& uultab omnibus adorari, Czui dereliquit gre; co:Ece ego ponam híeru. falem fuperliminare cra:. un gena beftijs dcoorandi: 7€ dis tanto tempore tuftodie G li rat. Gladius fuper brachium eíus S robur,& füperocul ἀεσ τὰ εἰ τ fz acute del iactabat cernere facraméta:& plug uidere d oranes retro propheta uiderant: intátum ut dei filium fe uocaret. Gladius autern ille eft, de quo δὲ fupra di 8ΕΡ. Εἰ dixit dominus ad me: Adhuc fume tibi uafa paftoralía paftorís ímpe/ rítí:Quía ecce ego fufcita bo paftorem fuperterráq derelictuta non uifitet:& difperfum nó requirat:& fractum non fanet:& ínte gri non dírígat:& carnes electorá deuoret:& talos corum peruertat.O q pa; fcitis uana. δὲ qui dereli quiftís oues: gladius fup. brachiü eius:& fuper cew lum eíus dextrá: brachíá eitis ariditate ficcabítur:& oculus dexter eius cxcita te obfcurabítur. Ca. XII Sfumptio: uerbí. . domíni fup ifti .. A diat dominus ex tendens ccelum δὲ fundás terram& fingens fpirità homínis ín eo: Ecce. ego ponam hierufalem ut ft perliminaría quz mouen: tur omibus populis in cit/ euitu:& ín iudaa: Et erit obfidío circa hierufalem: δὲ erit índieillo:poná hie rufalem lapidé q coailca£ acüctis gentibus: ois qui ᾿ coculcauerit ean illudens üludet:& cogregabo fup cam omnes gentes terra. In die modü uoluminis proponentes: Hac dicunt illi: ficalif fu fpicatur:nos ita fentimus.Tres pofuimus fententias ut cx interpretatióis uarietate quid cuí.coaptandii fit prudens le Ὁ &orintelligat.Dfis igitur qui coelum extendit ut pellem: terram alta mole folidauit& Πρ hois finxit in co: idem-: animari creator eft omnii: ut ex duabus fubftantijs ania" δὲ corporis unii animal compingeret. Spiritus enim ρα’ ma frequenter accipitur:ut ibi:Pater in manus tuas cómen do fptim meii. Et: Auferes fpiritü eos:& deficient& in ρυ P9' uctem fuii reuertentur. Πὰς igit creator utuuerfitatis& do/-' minus,fe hierufalé fuperliminare crapule oibus populis in circuitu pofiturum effe teftatur: ut qui limen eius attige.' . titinebrietur δὲ corrvat:fiue ipfum fuperliminare in εἴ cor . eum locii ubi fcripti .qprimus rhomanog: τ chrifti cenfemur πο’ ximus:& nüc dicem?. ex parte:de q& Efaias loqui£: Inebriatus eft Εθρ gladius me? in colo, Propterea autem gla, dius domini fup bra; chium eíus,& fup ocu lum dextri illius erit; utrobureius δὲ oísia &tia fortitudinis ο” ariditate ficce£: δὲ(cia qui fibi falfo noiep? mittebat, aeternis tene bris obfcuref. Ca. XT s"dd | oftí i(tae E| Triplexin| terpretatio eft ab eo Io| €o,in quo legimus:Ee| ceego ponam hierufa| lem fuperliminarecra a ρα omnibus popu:| lisin circuituzuíq ad. eft: Framea fufcitare füper paftorem mii, δὲ fuper uirum coba': rentem mihi,dicitdor—^ minus exercituü:Pet/— ᾿ cute paftorem& di fpergentur oues. Al] j em iudaorum putant: iam hac ex parte com: pletaa gorobabel, uf; quad. C. Pompeium:: -— Q—. A— αὶ o v uni mdi armo- ni — I- cx 1 íudaam coepit& tem 1] lum: quam hiftoria| Fribit iofephus. Alij' uero quádo hícrufalé fuerit inftauratain fi nemundi effe cóplen» da: qd fibi cum du^ μένω(πο quem fupra ftultum paftorem legi mus: miferabilis ges iudaa promittit. Alf αὐτὸ, hoc eft nos qui [— 8— *. “ EET ἘΞ O£A..€2 "* fr f2 Ἐν. mine: in ecclefia υἱῷ adfinem mundi quo: tidieexpleri& explet da memoram?. Et ne. ἡ pfingulaextendamu(... P- έν£3"S. ΕΣ τῶν δὲ τα ἢ Ῥύμομό D: ΓΝ t Vip tini hum u Yl "ii Iran In Vitis h Yl Γάνδη ἂν η: tli ἐξ) My ἤτον (tani Tur Mil inii Triti rina ibus (αμην xi uii ima ifi rim dt mida d dott vro d capit gru dur TI των μη μη do bio daro "d ad ἥ x di iat? nme n T a1 T u^ im. n i Jt no i funi τ, guo y jet f post Zin 5acbariam A ,ruataquo tingit. Sed& iudas obfeffa hierufalem, eft cd ' ptus agentibus: in illarii tranfiens focietate: coget obfi/ dere inetropolim fuam.Non folum αὐτὸ diis hierufalé po/ nct cunctis populis quafi fuperliminare crapulz: fed po/ nct illà quafi lapide oneris cunctis populis: qué qui leuare £a xn fo Dj faper domi iuda,qui cótra metropolim fuà facere aliquid cogebani: aperíet dris oculos fuos ut eorüi mifereat, SC eos dignos fuo faciat afpectu,oculorüfuorü ílluftret lumine. Omnes autem equos populorii aterna percutiet cacítate. C Q.uifpiritualiter equi intelligedi fint,fupra dixim?: Fallax f5.52.b ὁ uoluerit, concifionela cerabitur. Congrega; buntürem aduerfum τ hierufalem omniía re; gna terrarum.Mos eft "in urbibus palaftina: & ufq: hodie pomné iudzam uetus confue tudo ferua£:utin uicu lis,opidis,& caftellis, : rotundi ροπαπξ lapí/ des grauiffimi ponde ris: αὐ Qs iuuenes εχ) :«ercere fefoleant:& eos pro uarictate uirium. "fubleuare: alij ad σε’ 'giua: alijad umbilicu: alijadhumeros δὲ ca; put: nonnulli fup uer :tícem erectis iunctifqg manib^,magnitudiné "αίτια demonftran/ tes,pondus extollant, In arce atheniénfium iuxta fimulachrü mi;. : tfieruz: uidi fpheram aniex grauiffimi pode * sfis:quá ego,p imbecil litate corpuículi mo^ .«uere uix potui: Cum uaterem ,quid nam; ANC εν ΡΨ. ibiüelereRüfumet— laiuda ficut ín principio: , aburbisei?cultorib,^ ut non magnifice gloriet É athletarii in illa maífa 9:; fortitudinem compro dom dauid:& Fiera ha/ bariimecpriusadago— bitantià hierufalem cotra nem quem defcéde/ iudatn te, ᾧ exleuatione pon: deris Ícía£ quis cui de Hicte25.e aHER. Indie illa dicit dns: Percutíam omné equü ín ftuporé& afceforé eias in amentíá:& fuper domum iuda αροτίᾷ oculos meos: δὲ omné equü pplorü per b cutiá ín cxcitate. Et dicent duces íuda ín corde fuc: confortentur mihi habita totes hierufalem in dorni/ πο exercituü deo corü. In ς dié illa poná duces iuda fi cut caminü ignis ín lignis: δὲ ficut facé ignís ín foeno: & deuorabütad dextram '& ad finíftrá omes popu/ los ín círeaítus& habitabi/ tur híerufalé rurfüs ínlo/ co fuo ín hierufale, Ec fal uabit dominustabernacu SEP. Indie illa dicit dris oimipotés:Petcutíá omné equü inftupore:& aícefo/ rcm cius ín amétía: fuper domü auté iuda aperíam oculos meos:& οὓς equos ppforá percutíá ín cxcita/ το τ dícét tribuni jid eft c xniapxoriuda ín cordibus fuis: ínueniem? nobis qui habitant híerufalé in ἀπὸ oipotéte deo eorá. In die illa poná tribunos iuda fi/ auttorré ἰσπίς in lenis:&, ficut! fcenum ignis ín fti pula:& m n adex/ tris& finiftris οὓς pplos dni p cítcuiti:& habitabi/ tür híerufalé adhuc ín fe; metipfa:& falua faciet dris .tabernacula íuda ficut a equus infalutem.Et: t$u9.b Hiin currib?,&hí in equís:& caterahis(1/ milia. Afcenfores ὅταν eortiuel demones uel falíos magiftros dixi, mus:qui omes ín(tu^ poré uerterit& amen, tiam: ut nihil fapere «óuincant, fed palpa/ .biles eosopprímat te^ nebra:quales fuerunt quádo zgyptiorü pri; mitiua percuffa funt, Super domii auté iu^ da.i.populü qui con; fitetur deü:& fractus .perfecutióis anguftijs actimore perterritus, uide£ effe in numero píequetiti: aperíet do^ min? oculos fuos, ut plerofcp refpiciat di^ Τη ereco fic; cétes ad fe: Refpicein 0 λαμπά) me&mifereremei:8$a πυρὸς ὦ mereatur audire: Erit tibi diis lumézternü. Hac eítgrauiffimi la; pidis laceratio:quà in aduerfarios fuos, qui hierufaléleuare δέ ue/ xare conati funt, diis beatcóparari, Senfus ergo ifte eft: Poná hierufalé cunctis gemgbus, quafi grauiffimi lapide fubleuandii. Leuabunt quidé eam,& jp uiriü uarietate uaftabunt: fed neceffe eft ut dum leua£in ipfo nixu δὲ eleuatione ponderis, erauiffim? apis fciffara aliqua uel rafura in leuantíüi corporibus dere linquat, Sup ecclefia fic interpretari poteft: qp cuncti perfe/ cutores qui cotra domü diii dímicartit, inebrient eo calice quo uniuer(is gentibus ppínat Hieremias:ut bibant,X in/ -ebrientur:& cadant,8cuomant& ínfaníarit.Scio perfecutio nistéporemultos enoftris cotra ecclefiam pugnare cópul/ fos: fed quícungy hoc pondus uoluerit fubleuare, leuabit quide:& Ὁ ira diii qua corripit peccatores fuis manibus fu ftehtabit: Verü ipfenóeritímpunitus, dei contra fe gladio: dimicante.Pro lapide onerís qué nos ut potuim*,interpre tati fumus: Lxx.uerterunt λίθομ κα]ατ-α]ούμενομ jid eft,la/ pidem conculcatum a cunctis gentibus. Omnis qui con/ culcauerit eum fiue eam,id εἴ hierufalem,illudens illudet. Qui manifeftus εἰ fenfus, q» utrog; módo hierufalem,& ab inimicis gentibus,&a perfecutoribus conculcanda fit: & illudendum οἱ pro uoluntate illudentíum. Sed melior& ueríor eft fenfus fuperior. Breuiter(ingula exponim?ut tan 'dem ueniamus ad calcem:ne fi prolixius fcripferimus:& re rüm obfcuritate,& fermonis longitudine,lectorís animus confundat. af 3n oíe ílla oícít οὓο e£.In illo tépore, hoc ' enin fignificat dies qii obfeffa fuerit hierufalé:ita ut iudas quoq; eam obfidere cogat:& carnaliter δὲ fpiritualiter per/ cutiet diis omnes aduerfariorü equos in ftuporé:ita utom nes ftupeant qui eos uiderint effe percuffos:& afcefores eo/ rum,malorü pramiente magnitudine, uertent in'amétia;€ cóminat, δ 4Γ£t oí; - 2.-"ad e" pricipio:ut no tnagnificct conn ὑφ CEU glia dom? dauid& elatio— defuo τέ, Cüaperue^ habitatorá hierufalé fup— rit dfis oculos[uosfu cti iudan,«Ῥεῖ iuda:& percufferít omnes equos gétium caecitate: duces iuda, . dequofupra dictum eft: Sed& iudas eritin obfidionecon tra hierufaléuota facient in cordibus fuis,quia loqui libere non audebunt,ut uincat hierufalem:& uictus iudas cti πο’ ftibus, uincat cum ciuibus fuis, Pro eo qd? nos diximus: confortentur mihi:;& Lxx.tranftulerüt ευρήσομκεμ Ἑαυτοῖο, id eft,inueniemus nobis:In hebraico fcripti eft Ὁ ΣΩ qd'Aquila tranftulit καρτέρησον μοι ,ἰά eft conforta mihi: ut fit fenfus: Optabunt chiliarchi δὲ tríbuni,ac duces iuda: ac uota facient ín abícondito mentís arcano: uit deus con^ /fortet habitatores hierufalé in domíno deo fuo,& uincant aduerfarios fuos. Iuxta tropologià: duces ac tribuni, apo/ ftoli fünt:& omnes apoftolici uiri atqy doctores,qui chrífti - exercitui prafuerunt:qui nollentfibi alios inuenire, nífi eos qui habítet in hierufaléuifione pacís:& qui habitent in do míno omnípotente deo fuo. Dehis ducibus Paulus apo /ftolus fuit: qui inuenít Titum δὲ Timotheum, Lucam atq; Syluanum: Petrus quoq quí Marcum fcriptor erudiuit - euangelij: δὲ caterí apoftoli quiomnem mundum fua do; ctrina δὲ eruditione compleuerunt, ut haberent difcipulos habitatores hierufalem. cq[ 3 oíc(lla ponam: oucee(uda ficut camín&(gnío«C, Q. uando duces iuda díxerintin cor; díbus fuis: Conforta míhi domine obfeffos hieruíalem: ut qui fua imbecillitate uicti funt,tuo fuperentauxilio: Tunc ego dominus omnipotens deus eorum, ponam principes iuda ficut fornacem ignis ín lígnis,& ficut facem in ftiputa: ut deuorétaduerfarios quibus(imulata amicitia iuneeban tur. Deuorétautéà dextris δὲ finiftrís:& οὓς ρρῖος occidat incircuitu,utrurfum hierufalé habitetur in loco fuo: δὲ ne/ quad hoftiles impet? timeat. Vrbes ᾧ& opida acuillas "T s& uiculos "Tropologia? E 'Anago: . Commen. IDicronymi liber tcrtius δὲ uiculos tribus iudas,qui direpti fuerat atq uaftati,inftau rent ficut fuerant ante uaftarent:& nequaqj domus regía & inclyti ἃς magnifici tribüs iuda,& habitatores hierufale glorient aduérfum tribum iuda:qd" fuo regat imperio,fuo cófilío gubernet:fed fciant gp domini(it in utrifqp uictoria, quaret díís cóterere omnes gentes,quz ueniunt contrahíe rufalem.Conteret αὐτῷ nó ín perdition&,fed in emendatio; nem:ut aduerfum hierufalem militare defiftant,& effe inci, píantde hierufale.Si em denihilo creauítomnia:nó idcirco fecitut perderet quae creauit: fed ut illius miferícordia quae Hac iuxtahiftoria feu facta fintfeu futura,fi/ dem rerum ἀπὲ iudi ciorelinquétes, δὲ fan €tis eius qui ab eo fa; pientíaac ueritatis fpi ritum receperüt: Nos dicam? φίη tempore perfecutionif ecclefize, duces δὲ tribuni nomi nis chriftiani: de qui; bus fupra dixim?:Cü diis pacem reddiderit hierufalem δὲ interfe; cerit aduerfarium fpi; ritu oris furfuturi(int quafi camin? ignis in lignis,ut deuorént in; fructuofas arbores:& ficut faces in ftipula: utqdcung frumenti nó habet, δὲ circüfert omni uento doctrina tradatur incendio. Et deuorabunt( inquit) duces iuda& tribuni ad dextéram X ad fini ftram, eos q in medio itinere incedere nolue runt:neéfcierüt ὕπερβο Ade εἶναι κακίαοταη ας dei populus pollice£: necad déxtera,necad «HEB. íudam.In die illa proteget dominus habita tores hierufalé: δὲ erit qui offenderitex εἰς ín díe illa quafi dauid,& domus da uíd quafi dei: ficat ange; lus drií in cofpectu eorá. e Eterit ín die illa quzram 'COterete omnes gétes qua ueníunt contra híerufalé. Eteffundam fuper domü dauid,& fuper habitato; res hierufalem.fpiritü στα. ς είας& precum.Et áfpícient ad mequem confixerunt: δὲ plangent eum planctu quafi fuper unigenitum: & dolebunt fuper eum ut doleri folet ín morte pri . mogehítí, In die illa SEP. iudatn.Et erít in die creata funt faluaren£, Vii&in fapiétía quae Salomonis infcribi£, finiftra declinabim?: uia regia gradiemur. Vía dextra, Ρατ” citas eft quà graci φήδολίαμ uocant: finiftra luxuries: me/ dia rectagpfrugalitas Omnes igitur qui funt ín uía dextra, quibus dicitur: Ne fis iuftus nimis: Et ín finiftra, qui au diunt: Vie quz ad finiftram funt, peruerfz funt:deuorans flama confumet;& deletis aduerfarijsatqs fublatis ,rurfum hierufaléjid eft ecclefia priftina gloria recipiet:& eritin fuo ftatu:& iudz tabernacula faluabuntur, toto orbe difperfa chriftíanorü cóciliabula: de quib? quafi tentoríjs δὲ taber; naculis iré cupimus ad domii quz nó eft manufacta,& ad ccdleftenrhierufalem.Propterea aut tabernacula plebis& omniíi qui cenfent noic chriftíano,& reputan£ in uulgus, antiqua pace recipient obfeffis ecclefiarü principibus, δὲ in fugam uerfis:utnequad putent magiftri atqp doctores fua doctrína€ fapiétia:féd dni auxilio pace ecclefrjs redditam, aq 31 οί ílla pzoteget οῆο tC. Iuda obtinente uictoriam: δὲ diio reftituente tabernacula eius ficut fueráta principio: utnequadj domus regía cótra populi gloriet: In illa die& inillo tépore,dris cuius auxilio iudas a dextris& afiniftris aduerfarios deuorabit,proteget etia obfeffos hierufale& in tantam foclicitatéac beatitudinéomnia mutabunt: ut quí - uiliffimus putaba£,(it quafi domus regia: δὲ qui de domo regía erat,fit quafi de domo dei,id eft quafi nuncius diii& anges dignitatis,in confpectu eorü'qui eo tépore fuerint refaluati.Iuxta anagogen:Proteget diis habitatores ecchia, pace ecclefiarü poft perfecutione grauiffimà reddita: qi& fui nominis interpretatione decorabit:hierufalem em uifio pacis exprimit. Et tam beati erunt qui ,p ecclefia militarüt, & in per(ecutione drímfunt cofeffi: ut qui minimus fuerit, δὲ quafi hó in aliquo peccato dictoq; ACE UR ρυπασν in ordine magi(trorü: Et magiftri qui fui feruauerint gradi, (int quafi domus dei,& quafi angelus diii: quia hoc omni ftudio laboramus pofiti ín terra,& uario labore fudantes, uttranfformemurinangelicameloria. b.[£t erít(t oíe (lla«c. In dieillo qfi proteget diis habitatores hierufalem, ^&^, hoceft d δὲ r fimiles funt: δὲ paruo tin apice diftin, guun£, Ex quo euenitut idem uerbü diuerfe legétes, aliter atipaliter tranfferant.Intelligétiae gratia unii demus exem plum:Et ueftitus inquit erat Samuel^8 ης ἰά eft indu mento lineo: Ἂ eriim lint appellat: Vnde& ea lina di cunt: Pro d hebraíco, greco latinog; fermone male quidà legunt, Ephod bar:Si quide" aut filius appellat aut fru meti manipulus, aut electus ,aut ὂνλος͵ ία eft cifpus.Qud ibi errore interpretationis accidit, etiam hic factum depre; hendimus, Si ein legatur 339 ὀτεκέντκσαμ,ἱαά eft com» punxerunt fiue confixerunt accipitur. Sin autem contrario ordine literis cómutatis YN ὄρχήσαντο.Ι.[αϊταιιοτῖε in; telligit:& ob fimilitudine literarti error eft nat?.Ioanes au tem euangelifta qui depectore domini haufit fapientiam: hebraüs ex hebrzís,que faluatoramabat plurimü: nó ma Bhopere curauit quid erac litera cótinerent, fed uerbum interpretatus E G illa proteget domínus ha( fi cui tamen Fee li, :; z., rum recipere)(criptü bítatores híerufale:& φαί— repcrimusCreauitut ipia infirm? ín eisfuerít in díe— effentomnia,&aluta ur illaeritgfidom?dauidjk— 2E isuene in dom?dauid quafi domus^ nummortíferi Sicut ἦν dS: ein uenit diis ut qua dei:& angelus dni in conr reret quod perierat:& : fpectu eorü. Et erít ín díe faluauit humanü ge/ illa quxram auferre omes us fic&cgenus meo diun gentes qux ueniunt cotra e iu en 3 T. erfariz. Deniqpfe, g 'híerufalé&effundáfuper^ quitur:Effundáfuper i -:. domum dauid&íup ἐγὼ .:domü dauid δέ Γρ habi;— nabitatoreshieru(ale i tatoreshierufalemfpirit^ fpiritügratiz& miferi s e uc fuu de cordiz. De hac gratia αὐ grati δζ υοτίςοτάία, Ἐε τ πριεᾶς Paulus:Cha Roma| i4 afpiciét ad me: pro eo qd' ntis dd eU a in ínfultauerüt:& plangent— trionas pom jc Vg fuper eum planctà quafi eft nobis. Εείη fuprar à fuperchariífimum: δὲ do; dif poleminecond"SET lebunt dolore quafifuper^ quisinuetigabitenfi——— ἐμ ;;: qp tu dedifti fapientía, runi primogenito. dn δὲ fpiritüfanctü tuum bu -Indieilla ΠΠ de excelfis: δὲ| a : fic correcte funt femi;| X tz eorti qui uerfant in terra:& quz tibi placet, eruditi funt| a hoies. Et ín Efaialoquit deus: Dedi fpiritii meii fup te.Et j| wv rurfum de eodem fcriptura cómemorat: Dedifpiritümeü Efagua αὐ fuper eum. Verbum aute effufionis, fenfum largitatis often| mdi dit:ficut manifeftum eft in eo quod diximus: Charitas dei| aq diffufa eft in cordib? ueftris. Et ín alio loco ex perfona deis| ur Effundam de fpiritu meo fuper omne carné.Q.ui fitautem lodhng do fpiritus gratie: idem Άρϊως loqui ad hebrzos: Q.ganto Hebreo my magis putatís deteriora mereri fupplicíaeum qui filii dei ἡ| Baur conculcauerit:X fanguiné teftamenti pollutum duxerit:in| tnsf quo fanctificatus eft,& fpirituí gratiz cótumeliam fecerit?|-a Vnde&(ραπ diuerfz eratiz effe dicunt. Et falutatio| Kits Apoftoli: Gratia(inquit)uobis& pax multiplice£:ut poftdj EU nobis peccata donauerit, tunc pax per mifericordiam con/| Mii fequatur. Hzciudzi ex parte iam facta: plenius in cofu^ Ψάμ matione mundi futura cómemorant:Nos auté poftaduen ET tum chrifti quotidie impleri intelligimus& probamus. A cq£tafpícientad me qué confixerunt«c. Hebraica literae Án f τρῶν : v 1 μ᾿ qi n in d MI η 4acbaríam . interpretat? eybo eft, utin hebrao legerat:& tpe driica paf ' fionis dixit effe cópletüi;Q d? fi quis nó recipit:det teftítno; niii, de qfctárü fcripturarü loco Ioannes ifta ptulerit:& cii nó repererit, coget ingratis fufcipereueritate. Planget aute iudzi dfi fup unigenito δὲ primogenito:idipfum(ignificani η. XIII uxoribus feparantur:ut plangant utiigenitum& primoge; nitum dominii iefum: dequo dixerat: Sahguis eíus fuper nos& fuper filios noftros.In Dauid,regía tribus accipitur; hoceft,iuda: In Nathan, jpphetalis ordo defcribitur: Lui, refertur ad facerdotes,ex quo ortü eft facerdotiü: In Semei (οί díiofaluatore, δὲ unigenito δέ primoge nito. Vnigenit? dicit, Sppter nature ,pprieta té: primogenit?, iuxta Apfum ex mortuisre furgentiu. Pro unige; nito αγαπκτὸμ εἰ(Πα riffimu, Lxx. tranftu; lerunt:de quo iri euan Mattb.s, a gelio legimus: Hic eít — filiPmeuschariffimus in quo mihi cóplacui, Tunc dolebüt a fe cru cifixum,cum uiderínt in claritate regnante. Verbü κα]ωρχήσαντο apud gracos: non ab illufione, fed a faltatu cópofitum eft:qd(cili cet contra dim qua/ filudendo faltauerint: quando dicebant illu dentes atq; ridentes: Mars, e Vah,qui deftruis tem plüm:&in trib? dieb? edificas illud« Saluü factemetipfum defce, dens de cruce. Hac& alía illudétes:;€ quo/ B dam amétiz tripudio faltantes loquebant. 24 3n oíc ill inagn? erít planctus ín ec. Tav pdlLxx. tranítulerunt ροῶνος, urbs eft iuxta hiecrae lem, qua hocolim uo cabulo nuncupata εἰ: 3 HEB.Ín dié illa maoen? erit planctus ín híerufalem fi cut planctus adadrímon ín campo mageddon:& planget terra: familie& pen fcorfum: familia domus dauíd feorfum,& mulieres fiue uxores eorü Ícorfum:( Verbum em he braicà"3 id eft γωαῖκες, utrq fienificat.) Familia dom? nathan feorfum,& mulieres eorü feorfutn:fa milía: dom? leui feorfutn, δὲ mulieres eorü feorfum: familíaz fetnei fcorfum,& mulieres cort feorfum: oés familiz rcliqua: fami; liac δὲ Γαία: fcorfum,& mulíeres eorum feorfum. b INdiéilla Ca. XIII etít fons patens do; mui dauíd& habitá tibus híerfm ín ablutíone ρέϊοτίς& méflruatz. Et erit SEP. In dieilla magn? erit lanctus ín hierufalet ft cut planctus malíeranati qd'in campo megane planget tetra pertribus ac tribus: tribus dauid feor; fum,& mulíeres corü feor futn: tribus domus iuda fcorfum,& mulieres eorà fcorfum: tribus dom? na/ than fcorfum,& mulieres eorutn feorfum:tribus do mus leuí feorfum,& mu, lieres eotü feorfum:tribus fymcon feorfum,& mulie res eotü feorfum: omnes reliqua tribus feorfum,& mulíeres eorum feorfum.: : Ca, XIII Ν die illa erít om; A. nis locus apertus ín domo dauid,& habitant bus híetufalem:& ín tranf mutatíonem.& ín afper/ Πο, Eterít doctores accipiuntur: ex hac enim tribu ma giftrorü agmina pul/ lularunt.Reliquas tti/ bus tacuit,qua nóhaà bent aliquod priuile; gium dignitatis.In co autem quod aitiOm/ nes tribusreliqua: trí bus& trib? feorfum; & uxores eorum feor/ fum: uniuerfas abízg nomíne cóprehendit; Dicam?& iuxtá Lxx; ροῶμ. appellatur, riori unaarbor malorü gra natorum, id eft mali punici:fedilocus his arboribus cófitus: dé quo íuxta intcelligen/ tiam fpiritualem[pon fus dicit ín canticocafi tícorum: Defcendi ut uiderem in genímíne tortétis fi foruiffet ui nea: fi floruiffent malí punici, Defcendit em faluator ad torrentem huitis fzculi,& turbi, das aquas, de quibus & in typo ei? helias bí biffe defcribit: ut poft flores uinez& tili punicí fructü υπ fufciperet:& inebrias ecclefiam{πᾶ audiret ab ea: Potabis mede uitio unguetarij,de ui no tnalorum granato Iod.2, d Geii.7. a LCo,7,a & hodie uocat maxi/ mianopolis in campo magedd6ó: in quo Ιοῇασ rex iuftus à pharaone cognométo nechao uulneratus eft:fup d laméta; tiones fcripfit Hieremias, qua legunt ín eccfia:& fcripfiffe eii Paralipomenon teftat liber. Sicutigit eo tpepoftreges pétóres fpes offiis populi erat in Iofia:& occifo illo, magn? planctus ín urbe commotus cft:ficut legimus in hebraico: Spiis orís noftri chriftus dris captus eft in peccatis noitris: cui diximus: In umbra tua uiuemus in gentibus: licet alij iuxta intelligentíam fpiritualem hoc referant ad dominium iefum:Ita crucifixo faluatorerenouabit planctus in hieru/ falem, ficut quondá fuit in urbe adadrimon in campo ma/ eddon.Q. dg fequi£:Plangent familiz δὲ familize, fiue trí us δὲ tribus feorfum: familie domus dauíd feorfum,& uxores fiue mulieres eorü feorfum: hoc fignificat, cp tepore tribulationis& luctus non debeamus feruíre coniugis& operi nuptiarii. Vnde in Iohel captiuitate Eropiaqua di; citur ad iudzos:Egrediat fponfus de cubiculo fuo:& ípófa dethalamo fuo.Etímpedente diluuio,impera£ noe:Ingre/ dere in arcam tu,& filij tui,& uxor tua,& uxores filiorum tuorü.Et poftea finito diluuio, dicit ad eum:Egrederetu€ uxortua,& filij tui,& uxorcs eorii:ut quí in arcaimpenderi te difcrimine fuerantfeparati, redditi mundo, generationi δὲ liberis deferuirent. Hocautem non folum ín tempore fit anguftiz fed& in tépore orationis: quado uolumus diim deprecari:dicente Apoftolo ad corinthíos: Nolite fraudare inuicem:nifi forte ex cofenfu ad tempus, ut uacetis oratio/ ni.lgif€ nunc tribus domus Dauid,& tribus domus Να’ than,& tribus domus Leui,& tribus donus Setneia fuis rum meéori. Huiüfce; fo. 124.| C Matth;27,€ Caié.d ἡ modi potio non folum zftus ftomachi fugat, fed& corru; ἡ ptum uentré fanare dicitur:& reliquis prodeffe uifceribus. Nihil hoc pomo pulchrius:ín rubore,ecclefiz figtiificát ue/ recundíam: in grariorut ordine,eradus& membra totius corporís períingula officia diftributa. Cum in huíufcetiió/ di uinea δὲ malis fructum faluator no inuetierit,dicet: Ori nem palmitem non ferentem fructum, tollet pater:& om; nem qui fert fructuim, purgabit eum utfructu plus afferat. Et in alio loco Ioannes baptifta coclamat: Iam fecüris àd ra dices arbori pofita eft: Omnis arbor quz non facitfru&ü boniü,excidetur& in ignem mittetur, In fuccifione uitiutri uel malorurn, quando ἢ die iudicij omnia deponentur tio miria dignitatum: δὲ impletum fuerit illud quod fcripturii eft: Ecce homo δέ opera eius:& paleaa tritico feparata: erit planctus magnus non in alio loco,fed ín hierufalem: Ete plagaátq iudicium a farictis incipiet:& γερὸς& facerdotes & ,pphetz δὲ doctores tundent manibus pectora: cii mala pulcherrima uiderint effe fuccifa:& eum quem cohfixeran in patris ac fua maieftateregnare. Ca. Xll. ^B oíe(lla erít fone patens oomuf oauíd zc. Dehoc fonte qui egreditur de domo dauid,& in Ecechiele propheta fcribitur: qd? erumpat fons ín domo do/ mini:& crefcat in fluuium, qui appellatur aqua re/ miffionis& indulgentia:S& pergatad folitudiné& ad maré quod nunc uocatur mortuum,pifcefcp omnes uiüificet:& ex utracp ripá fluminis παγῇ generís confurgant arbores,p fingulos méfes,(emper nouis fructibus abundantes.Et ut Íciamus domutin,hoc eft, ternplum dei ipfam effe domuni $$ Ioh; à 1 ἢ £ommen.IDíicronymi liber tertius E dauid:quain Egechiel,dom? dei: in Zacharia, domus da; uid appellatur: hic fons dedomo dei egrediens;refertur ad ecclefiam δὲ ad fcientiam fcripturarum: ut omnes renafca; mur ín chrifto:& in aqua bapti(matis noftra nobís peccata donentur. Nihil immundius menftruata: quz quicquid attigeritimmundum facit:& hui? tamé for; deschriftí abluent ba ptifmate.Pro ablutio/ fie peccatorü δέ men; ftruata: Lxx.tráftule; runt,trafmutatione€ afperfioné: qd? dé lege tráfeamus ad euange lium: delitera ad fpiri tum:deumbraad ue títatem:pro breuibus δὲ prafentibus futura δὲ aterna fuccedant. Afperíio auté fangui; nem diii fignificat: de quo& Petrus apofto/ ες fena lusloquitGratiauo; bis& pax mftiplice£, in obedientía δὲ afper fionem fanguinis iefu Ibidem,d chrifti.Etrurfum: Sci a HEB. Et erít ín die illa dicit domínus exércituum:Dí fperdam nomína idolorà deterra,& non fmnemora/ bunt ultra:€ pphetas& fpiritum ímmüdum aufe/ b ram de terra. Et érit cum pphetauerit quifpiam ul/ tra, dícentei pater eíus δὲ mater eíus qui genuerunt eum: ING üíues: quía men dacíum locutus esin no/ mine dominí:& confieent eum pater eius δ tnaáter Ibi.ns,b buspfalmiíta dicit:Si entes cp non corrupti, bilibus argento& au; ro redempti eftis: fed fanguine preciofo, ut agni imaculati& pu/ riffimi: ἅ qui afperfus fuerit& redeptus,dice cíus quí eenuerüt eum cü c pphetauerit, Et érít ín díe illa: cofundentur prophe: tx unufquifq; ex uiftone fua cum pphetauerit: nec re poterít cii ,ppheta:;:; ο me diie hy; op Crientur P allio faccino fopo& mundaborla, ut tnentiantur: fed dicet: uabís me,& fup niué Ζ dealbabor. a«[£t flo fum Pr opheta d homo erítínvíeülaoítoo; agrícola eco fum: quoníá mínue exercítuum zc. adam exemplum meum ab adolefcétía mea. Et di/ cetur οἱ: Quid funt plagae iftacín medio. manuü tua rum? Et dícet: Hís plaga' In die illa quà crebro cómemorat,omía ido laauferentur de terra: Siue illa idola de qui; mulachra gentium ar gentum&aurumope-: ra manuum homini: tus fum ín domo corum utnullafitaliardigio σαί dilieebant me. fifi tantum nominis Frameà chriftiani:€ dequib? in propheta fcriptum: eft: Vlulate fculptilia in hierufalem& in famaría. Sicut em feci famariz&(culptilibus illius:(ic faciam hierufalem& idolis eius.Siue hzcidola:de quibus Apoftolus loquitur: Spiritus autem manifefte dicit: quia in nouiffimis tempo» ribus recedentquídam a fide,attendentes fpiritibus(εάν; -&oribus ,& doctrinis d&moniorü in hypocrifi falfiloquo/ rum:cauteríatam habentiü confcientiam fuam.Sicut enim idola fiunt manu artificis: ita hereticorum peruerfa doctri na,quodcunq fimulaucrít,uertit in idolum:& facit,p chri, fto adorari antichriftii. Pro pfeudoprophetis, in hebraico abfolute leguntur prophetz,id eft 833 qui& ipfi pfeu doprophetas fignificant:fed tamen δὲ ab ethnicis,facerdo/ tes idolorü uocantur propheta. b T££terít cum pzopbe; tauerít quí(píam τό, Nominibus idolorum de terra fubla; τίς,€ pleudoprophetis, atq; immundo fpiritu qui loque/ batur in εἰς: íi quis ultra tentare uoluerit,& quippiam ex perfona domini prophetare: ftatim pater eius& mater ob; liuifcentur parentum,ut dei retineant feruitutem:& profe/ rent contra filium mortís fententiam:& tam pie erunt om nium ín deum mentes, ut non expectetur publicum(άν ferunt nenreplebunt fpiritudamoniaco ds τριχιδᾳα, ; id / cium: fed pereant quitales funt fententía propiftquorutm, G] i Pro eo quod nos diximus: configenteum, idem eft üer; ὁ ων bum ih hebrao,quod fupra ἼΦτΟ σα ergo ratione Lxx.^ interpretes ibi κατωρχήσαντο: id eft, infultauerunt, fiue i flluferunt:& ut uerbum de uerbo exprimam, contra eum qu faltauerüt:& hic eu ki dL dici.2. ποδιοῦσιμ tráfferreuo ἐπ í:DA dient: cum& Aquila p dominus fabaoth:Difper δὲ Symmach?& Theo eq dam nomína ídolorü de^ aoo&ibi&hic(imi" terra, δὲ noerítultraeorü literuerterint, confixe n. a:& pud runt. Recteautem quí ii memoria:« p εὖ ΟΡΙΟ’ μα pphetauerit, ho; um phetas, δὲ fpirítü ímmun/ πιὸ sppelius d: di; ω μι . cente Apoftolo: Cum τιον. di dum auferam de tetra. Er ἐπι PO un in eritfi pphetaueríthomo^ lationes S centem,"T i? nes, nonne carnales brace ultra; dicetad eum pater Tee τῇ fuus& mater fua, ασ! ambulatiscEtin pfal/ dii nuerunteum:TNonuíues: mis: Vosautemficut Ῥδία| η :: homines moriemini: fir quoníam mendadumlo,—&fiutunus de prin; eb cutusesínnomíne domi;^ cipibus cadetis.Ftin; ki ;: digni fpiritu dei me/ ὡν tereíius& mater eíus quí— manebit fpiritus me ἐπὶ in hominib?iftis:quía(ig genuerunteum Cut pIO/ caresfunt. c(Lt. pia phetauerit. Et erít ín die t id oíe cita prat η- entür pzopbete«c. hei illa:cofundenturprophe/ Ὁ οἱ das ta ἢ Α τε unufquif. 4 ex uiftone Hurt 8 parenum| nid : iudicio fuerit condem" fua Gump rophetauerit:& ᾿ς matus:&uatidinfjillü?— ET ἂν induentur pelle cilicina,^ falfitatemrerumcon^ Ἢ quíamentítifunt:& dicet:—,TAmus ἐδ ρρο, dia barit,confundétureX tIrorrofe ium Non fum prophetes€go: uifione fiif ultra αὶ ἐκ ἀκ mut tí 1 operiet cilicio ut metr 2,^2,^ qs Tquia homo genuit poc as eem. Hic ením erat ud m iuuentute mca:& dicam habitus prophetarii: s ua ad eum; Quid funt pla,— ut quando populum; e tig Mai:;- ad poenitentiam pro/^. s A Te ex iftacín medio manuü uocbant. induerent 772212."xà eo tiocapani; εἰμὶ, οτι CM nsu tuarum? Etdicet:Quibus— cilicio. Vnde& Efaíz 577 e uus fus. fum Í recipitur:utauferat$e γον γῆι pereusus jum in. dofrnO— faccio delumbis fuis;| bur 24::: ος dilícentiís tme.& nudus incedat: ne Ee 5 Framea— Quad ei tempuseffe uk poenitentia fed immi LR nentis captiuitatis.Er n Ni go& ifte pfeudopropheta nequad habitii accipiet prophe; Pre talem,nefub alieno ueftítu δὲ operimento fimplices quofqs RENE decipiat: fed magis terram findet uomere:& agricultura dn deditus hominé fe probabit,deíq fubiacere fententia: qui SUY locutus eft ad Adam: Maledicta terra in operetuo:inlabo Gef.s Pu ribus comedes ex ea cunctis diebus uita tua: fpinas& tri/“πρ bulos germinabittibi:& comedes herbas terra:& in fudo Rim re uultus tui uefcerís pane. Cunqpfe oftenderit ad hoc na/ Oy tum,ut in füdore faciei fuze comedat panem fuum: interro usd gabit eum alter δὲ dicet: C) uid fibi uolüt ifta plagar:& ha tim uulnera quz in medio manuü tuarum funt« Et eft fenfus: aM Qruareadhares patibuloe Cur manus tua tranffix funt dei clauísc Qr uid cómififti ut huic poena& cruciatu fubiacez Wi res ς Et illerefpondebit€ dicet: Haec uulnera δὲ has accepi ην plagas parentum meorum íudicio condemnatus:& eortí Rt: qui me non oderant,fcd amabant. Et intantü fugato men; NT dacio ueritas obtinebit: ut etiam ipfe qui fuo punituseft y, Itn uitio,recte perpeíTum fe etfe fateatur. Hebrazi hoc quod fcri" Bins ptum eít: Nec operient pallio faccíno ut mentiant,fic edif fefto Amos,9,c Soph.2,c zin 5acbariarmt id eft pilofos, in Efaia legim?: ne per hanc occafioné emen; titi habitus, dei in fe eloquía mentiantur, fiue dominü ne/ gent vna enim δὲ mentiant δὲ negent, interpretarí poteft aq framea fufcítare fuper paftozé meum«€. Pro framea quam|.χχ.ρομιφαίαμ tranftulerunt;in hebraico Δ τρια £3. XIII teorutm adijciebant:Patris uoluntate percuffus eft: δὲ uir coharens dco,qui ait:Ego in patre,& pater in me:pependit in patibulo,& dixit:Pater, ín manus tuas commendo fpiri tum meii:ftatim difper(a funt oues,omniís in chrifto mul titudo credentium. Conuertitq; dominus mani fuam: ut Aquilam€ Symma; chum jx cupayp, id ὃ gladium fiue mucro nem reperim?, Et pro €o quod nos uertím?, fuper uirii coharenté mihi.i. z900xex023w7 μένομ oi, Aquila in/ terpretatus eít: fuper uirü cótribulem meü, id eft σύμφυλόμ μου: Symmacb?, fup uirü populi mei: quod he; braice dicic. ΩΨ, Lxx.(up uirum ciuem €P.i. Ἐπὶ ἄνδρα πολί; τιρ αὐϊου: Theodotio, fuper uírum proximü eius:^in fine fermo; Ais pro"legétes, quz literz fola interfe dí; ftant magnitudine:& fi"legatur, meum fi; gnificat:fi eius. Mi, rorauté quofda hanc Apphetiam quà euan/ φοίτα Matth? retu; litad dominum falua torem poftd in paíTio necius fugere diícipu li,& tüc eam dicit effe cópletam, allegoricis interpretationib?uelle tenuare:& dum plus cupiüt uideri noffe ds cateri,ueritatis regula non tenere. Refertem euagelitta Matthaeus: Tunc dicit illis iefus: oimes uos fcadalü pa^ tiemini in me in ifta nocte: Scriptü eft em: Percutiá paftore& di, fpergent oues gregis. Ibidem. f Etiterum:Hocautem τοῦ factum eft,ut im^ plerent fcrípturz pro; phetarum: tunc difci puli omnes relicto eo fugerunt. Nec putan/ dum eft dealtero loco 4 HEP.Frámea fufcitare fup paftorem meum:& fuper uirum cohxrentetm mihi, dicit dominus exercítuü: Percute paftoré,& difper/ gentur oues: δ couertam manum meam ad paruu/ los.Eterunt ín omni terra dicitdomínus partes dux in ea,dífpergentur& defi/ cient: δὲ tertía pars relin; quetur ín ea.Et ducam ter tíam partem per ignem:X uram eos ficut uritur at/ centum:& probabo eos icut proba£ aurum. Ipfe uocabit nomen meum,& ego exaudíam eum: di/ cam, populus meus es:& ipfe dicet, dominus deus meus(4. ΧΠΠ b Ce dies ueniunt domiíní:& diuiden "ut fpolia tua ín medío tuí.Etcon regabo omnes gentes ac híeruífa lem ín przlíum:& capie/ tur ciuitas, δὲ uaftabun/ tur dom?:& mulieres uío/ labuntur:& cgrediet me/ día pars ciuítatis íncapti/ uitatem: δὲ reliquum Ρο! pulí non auferet ex urbe. Et egredietur SEP. Framea cófurge fup paftorem meum,& fuper uírum ciuetn ei? dict do/ mínus omnipotens: Per; cute paftorem δὲ difper; gentur oues: δὲ inducat manum meam fuper pa/ ftores-Et crít in die illa di cit domínus: dux: partes peribunt& deficiet:& του! tía pars relínquetur ín ea: & tráfducam tertíam pat/ tem per igné:& uram eos ficat urítur argentum: δὲ probabo eos ficut proba/ tur aurum, Ipfe inuoca/ bitnomen meum:& ego exaudiam eum:& dícam, populus meus ífteeft:& ipfe dicet, dominus deus meuscestu. Ca. XIIII —1 Ce dies domíni 4 ueniunt:& díuiden tur fpolía tua ín te: &có gregabo omnes gen/ tes fuper híerufalé ad bel; landum:& capiíetur cíui/ tas δὲ diripientur domus: & mulieres polluentur:& egredietur medía pars ci/ uítatis ín captiuitatem:re/ líquí autépopuli meí non peribunt de ciuitate, Etegredietur in Lxx.legimus ad pa ftores:quos multi ma le iudeorüi principes interpretantur: Vt au? tem in hebrao fcripti eft,ad paruulos: qui^ bus dominus dixerat in euangelio:Ne time; as grex paruule: Etin Efaia:Ecce ego δὲ pue/ ri fiue paruuli qs mihi dedit de?. Et duz par; tes facte funtin omni terra iudeorum atqp gentilium:quí pariter perierunt& defecerüt: In paífione enim eius, uox pfalmifte cóplcta eft dicentis: Saluii me fac die, quonia defe; cit fanctus. Et: Omes declinauertit fimul in» utiles facti funt:nó eft qui faciat bonti,nó eft ufqyad unum.Pereun tibuíq; gentilibus& iudzis, tertía in orbe pars:hoc eftterti?chri ftianorum populus re pente fuccreuit.Et pul chreait:Tertía pars re linquet in ea, hoc eft, interra:quia deiudae/ isatq gentilib?hi qui dominü confeffi funt, foli uite& habitatio/ ni terrz referuati funt. Ipfa quodp tertia pars ne delicata effet,& fe; cura cófeffione:dfi ar; gentum δὲ aurum per ignem ducitur€ pro; batur: qué δὲ domin? in credentíbus ardere cupít:& Paulus ferue/ redefyderat. Vnde& Apfi in fpiritu&igne diii bapticati,loquun tur in pfalmo: 0 πο’ níam ,pbaíti nos de?: igne nos examínafti, ficut examina argen; affumptum teftimonium: quía ín euangelio deus afe dicit paftorem effe percuffum:& in prafenti loco,gladio atqp mu croni legimus imperatum:Percute paftorem δὲ difpergent oues. Hic gladius δὲ hzcromphza eft€ framea: de qua in uicefimoprimo pfalmo domin? loqui£ ad patré:Eruea fra/ meaanimam meam:& de manu canis unicam meam. De hacromphza& in Amos prophetafcriptum eft: In gladio morientur omnes peccatores terre, Q) uod íuxta literam penitus ftare non poteft: multi enim peccatores naufragio pereunt: alij ueneno: hí aquis fuffocantur: illos confumit incendium. Hocautem gladio€ hac romphaa omnes mo riuntur peccatores,& tetrí coloris ethiopes: de quibus So phonias facro ore teftatur dicens: Sed& uos athiopes in; terfecti eladio meo eritis. Poftds paftor bonus quianima fuam po'uit pro ouibus fuis,quí locutus ad patre eft:C ue tu percuffiíti, ip(i perfecuti funt;& fuper dolorem uulnerü tum.Et poft paululü: Tranfiuimus perígnem δὲ aquam, eduxifti nos in refrigerium. Et in alio loco dicit ad creden/ tem:Sitranfierís per ignem,flamma nó comburet te: quía tecum fum.Idcirco auté non confumitincendium ,& flam ma non deuorat:quia uox domini intercidentis flammam ignis. Cum fic probati fuerint paruuli,fuper quos domin? cóuertit manti fuam:& per uocationé eorti omnis nationti turba credíderit: tunc credentium populus uocabit chriftüi nomine fuo:& illo dicente: Tu es populus meus. Populus refpondebit: Domín? deus meus es tu.Iudai hzcad ο’ ftum referunt:& ín ultimo tempore futura contendunt:fed hoc ínter nos& illos eft,quod nos expleta iam dicimus,illi explenda commemorant, Ca. ΧΗΠ —£-ce oíee oomíni«c. Dies quos uenturos domi; nus cóminatur, ut diuidant fpolia hierufalem in medio eius,X catera qua prophetalis fermo com 8. 5 prehendit φρο, 129 C Luc25.g Ibí.12.d Efa.8, d T$a Ibi.ó5.b Ibidem.c Eía.45.a Efa.15, b prehendit: hi funt de quibus& in E(aia legimus: Dies diii E * non folum capict hie; ínfanabilis ueniet furorís& ire, poneretotü orbem in foli tudinem,& peccatores auferre de eo. Ὁ uanta auté neceffi/ tas erit, ut fpolia eius diuidant in medio illi*zSolet hoc fre/ quenter accidere: ut quz fubito impetu in ciuitate direpta funt, foris in agro aut ín folitudine diuidan/ tur,ne fortc hoftes fu; perueníat, Hicautem tanti malos: pondus incambet: ut quz di; rcpta funt, in ciuitatis medio diuidantur ,p fecuritate uictoria.Et s HEB. Etegrédietur dris& rxliabitur contra gentes illas, ficut praclíatus eft ín είς certamínis,Et ftabunt pedes eíus ín die illa fuper montéolíuarü;qui eftcon tta hierafalé ad orienté:& (ἀπάεξ mons oliuarü ex tmedía parte fui ad oríen; tem δ ad occidente, pra rufalem cunctis genti busaduerfum eam in pretio cócitatis:fed& uaftabunt domus ha bitantiü hierufale:& mulieres uiolabuntur indolorédüorü&ma— gupto orandi ualde, Fr fe; ritorum:qui nec popu ftabi di lationem domorünec b parabitur tnediutm mot uxoru ftuprii ab hofti bus ,phibere poterüt: iuxta illud quod alibi legimus:Q.ui congre gati funt in medio tuí, gladio cadét:& filios ueftros in cofpectu ue ftroallidét:& dom? ueftras depredabun£,& uxores ueftras habebüt:Qnihil crudeli*,riihilqs miferi? inueniri pót: ut ti more mortis ,ppriz, nec falutéfiliorii, nec uxorü pudicitia defendereaudeant. Hoc ipfum& Atos pphetaad Ama; εἰς ad aquilonem: δὲ me; dium eius ad merídictn. Et fugietis aduallé mon; tium meorü: Amos.7.d fiam impii(acerdoté cóminàs loquit: Vxor tua ín ciuitate fornicabit:& filif tuí& filiz in eladio cadent:& humus tua funiculo mcetie£.Et hac populo iudzorii uniuerfa cótíngét: [i 2.a Q.uía fremueruntgentes: X populi meditati funtinania. idem Aítiterunt reges terra: X principes cóuenerüt in unum,ad/ uerfum drm δὲ aduerfum chríftü eius, Ὁ ui irrifit&(ub/ fannauit cos:& in furore fuo cóturbauit illos: intantum ut Apoftolus quoq; cernés, eos annos qui ad poenítétia dati fuerantiam effe cópletos:& nihilomin? illos in negatione perfiftere qui occiderüt dim, δὲ jpphetas& apoftolos per; fecuti funt, dixerit:Peruenit fuper eos ira in fine. Hzc omia pleniffime Iofephus, qui iudaica fcripfit hiftoria:& multo maiora d legimus ín ,pphetis,eos fuftinuiffe cómemorat. Cornelius quoq tacitus qui poft Auguftü ufq: ad morte Domitiani υίτας cafarum trigintauoluminibus exarauit. Ω υὸ αἰτῶ media pars capta fit ciuitatis:& reliquus popu; lus in urbepermanferit:& illo tépore& alíjs approba£,fep, tentrionalé urbis δὲ ínferioré parté effe captam:montéaute templi€ fton in quo arx eratintegra remanfitfe.Iudari haec fub gog dicunt effe coplenda: alij teporibus macedonti& agyptiorü,diuerfarüg gentiüi ex parte tranfacta. Nos tem; poris uarietate diii fentétize relinquentes: qua fcri pta funt, explicem?. 44£tcgredíct fio«c. Egredi deti& pugna; re cótra gentes,X ftare pedes eius fup montéoliueti:& cate raquz in fcripturis fanctis ανθρωποτ-άθως dicta, carnali; ter cótinen£,digne deo debemus accipere: Alioquin, cü lo^ (οὗ. quatur Apfus: Qo ui eftimago dei inuifibilis. Et rurfum: 1, Tímo.1. d Regiauté fzculorü incorruptibili inuifibili deo. Et in euan Iob.rb gelio fcriptü fit: Deum nemo uidit und: unigenitus filius Ibi.c. e qui eftin finu patris,ipfe narrauit. Et iter: No quia deum Habac.s.c Mich,1,a uidit quifd prater eum qui eft de patre:ficut iram ei?& po nitentia, anima,& man?,& pedes,& uentré, δὲ oculos,& Catera corporis mébra, ,p uarietate caufarü& fenfuü inter; pretationis accipim?:fic& hoc qd fcripti eft:Egrediet dris δὲ praliabit iuxta illud accipiendi qd' in Habacuc legim?: Egreffus es in falut& ppfi tui:in falutécum chrifto tuo.Et in ichea: C. uía ecce diis egredie£ de loco fuo: δὲ defcédet& calcabit fup excelía terra;& confumen£ montes fupereum £ommen.Bicronymi liber tertíts uallefqy fcinden£.In Efaia quoq;:Diís uirtutü egredief; 8, E(a, δ conteret ΒΕ ΠΠ, 8 fufcitabit celum:& clamabit fuper hoftes fuos cü fortitudine.Eeredict ergo deus deloco ftio,quado quiete δὲ manfuetudine δὲ clemetià(πᾷ, emédatione pec canti rumpere cogit; qui cii per natura dulcis fit,uitio noz : ftro παραπικραίνε]αι, pradíabit cotra σξτες illas, EIS smarà tune , εν”. ΄ unt. ficut ín die cómiffionis, δὲ αμίνες hers Ego indíeprali& ftabuntpe^ fum deus&nocomu tor.Et ad ipfum dicic: des ei? ín die illa fup mOD Ὑμπαμιξίαξ es& per^ tem οἰ πατῇ: qui eft cotra ES Erin epiftola ;-;- acobi: Apud qué nà híerufalé adorientalépla— enr: pus quens egredit δὲ pralíatur ἣν cut ín die certaminis; qfi pharaoné in mari gam.Et fcínde£ mons oli; uarum:media pars ei? ad orienté& media parsilli?^ fibmefit rubro:&p adrmareuoraginemagna ifraitico ppfo dimi; "wr UE;; cauit. Et ftabtit pedes nímís.Etíndínabitmedía^ni; quortmilertug parsmotísadaquiloné,&^ fueriti&nequagimor di 9 λα ασε uebunt:utrurfum de media pars et adaulrm.— ici poffit: Et diis Etobturabit uallis ton;— tubacanet:&ambula bit in cóminatióe irz fuz. Nec ambulabit declinante iam fole,& uicinis tenebris poft meridié:quod fuper adam eum feaiffe legimus. Cunqpfteterit,nó ftabit in ualle& in locis humili bus:fed in montequi non infructuofas arbores habeat,& fyluam fteriléfed ubi oliuefa nafcunt:quibus alitur lumen eternii,& foluunt infirmitates, δὲ requies laffis tribui£.Et ipfe mons oliuarii in quo ftant pedes díii,cótra hierufalem et δὲ orientem, undeoriturfol tufticiz: illifqy oliuis confi; tium meorü: id eft, amarus effici£:. ὍΣΟΙ, ἃ H tus eft:de quibus dicitur: ἘΠῚ tui ficut nouellzoliuarü in 34274 circuitu menf τας. Cuius media pars fcindet ad orienté, inqua funtarbores plantatz de gentibus: de quib? unalo quitur:Ego autem ficut oliua fructifera in domo dei. Etal; Ibi, οι. ἆ tera media pars fcinde£ ad occidentem,& mare prarupto grandi ualde: qui circücifionis eft ppfus:ad qué de? loqui£ per propheta: C) uid dílecta mea in domo mea fecitabomi nationé€ Nunquid uota& carnes fanctz auferéta te mali/ cias,autin his etfugies«Hzc dilecta in domo dei fecitaboz minationé:ut dei ΠΤΙ crucifigeret& audiret:Oliua umbro fam δὲ nemorofam pulchritudine uocauit dris nomé tuii & inutiles facti funt rami tui:q fracti(üt de bona radice, ut nosin locii εογΏ infereremur. Et aiaduerte myfteria criptur rarü:quó medía pars quz uergit ad occidenté,& falfis atgg amaris fluctibus tundic:non fimpliciter in mari effe dicat, fed in praerupta maris uoragine& magnanimis: de qua& Micheas loquitur:Detraham in uallem lapides eius:haud Midub dubiü quin híerufale δὲ fundamenta cíus reuelabo.Hacut in locis difficillimis& ualde obícuris,pro tenuitateuirium noftrarii diximus. Cateriü iudzi occidente fequétes litera, conantur oftendere,ftantem diim fuper montem oliucti:& ipfum monté ín duas partes effe diuifum: ut cótra orienté uníus partis habeat fciffura principiti:& altera pars finem tendatad occidentem:;& in medio ualde pracipiti,alía pars adaquilon&jad auftrü alía diuidaz. bf t fcparabít me/ díum montíe z£.Pro eo quod nos dixim?, fugietis: Lxx.& reliqui interpretes ἐμφραχθήσεται,!ᾳ eftobturabit fiuere^ plebit,tranftulerüt.Et p eo qd? nos pofuim?:qm cóiunge£ uallis mótiti ufq ad;pximü:Pro ,pximo, Lxx.&eokA tran^ ftulerunt. Aquila ipfum uerbü hebraicii pofuit Ὧν pere breuélitera&?eA:Theodotio p extéfam&3A:folus Symma chus pximü interpretat? ὃ, qué& nos fccuti fum?. Dicam? παραφρασικῶς ,ut poffint patere qua fcripta funt: Cii mós oliueti erandi uoragíne praruptus fuerit: ita ut una pars uoraginis ad orienté, altera ad occidente réfpiciat: repente & in ipfa b j eif jg put giat qul dom tip je qi f [ων "go mgl πρὶ μῦ lisi qui ΓΙ ἀπ cxi quati si tram Μη bam fedi qau hdd ài boum ida trem μζ raf πηρα ». RORI u^" τ ἢ | hi Yont | fma | im; aT sec Ἢ ἢ EB: arc NL 7^ fiti | Dia 1 Cl; | frag Mei Gigi Wind fitt Quid 3 Un Pong Rt X fugi ttt idtm Iii it Tt ἴδῃ (χε ἯΙ Ἂν ἼΩΝ d ini ἢ) fui Caf. 4.d Habacs.a - dei Zín 5acbariam & in ipfa noraine excelfo ex utraqp parte prarupto,alía tto rago rumipc£ ad aquilone, alia ad αι;& preruptü qua "drangulü fiet:ut quadrifaria in qtuor plagas orientis& oc/. cidentis,aquilonis& auftri uorago tendat.Et fugietis inqt ad ualle qua eft inter templü& ion. Hi em templi δὲ fion. duo montes, dei mon £4 XII dicemus qd adu&tus diii faluatoris duobus inter fe popu; lis feparatis,obturet& repleat eà uoraginé que duos popu los diuidebat:ut plana uia ad fe mutuo gradiatur, a«[£t erít ín oíeílla no erít luz τζ, Manife(te delecundo faluatoris praedicatur aduentu:de quo& Ioannes in apocalypfi fualo quit:Ecce ueniet cum $o, 126 C Apoc rb tes appellant:quía ual lis illa montis oliueti, qua praruptis hínc . atqpinde mótibus cin eit, ufqyad tépli mon tem q fanctus eft, fua uoraginé trahet. Ter; ramotus auté in die/ bus Ofie regis iuda:il lius téporis traditur: quando ofías qui alte ro nomine Asarias dí citur, illicitum fibi(a/ cerdotium uendicare conatus, lepra percuf/ * fus infrontee(t.Ded terremotu& i Άπιος principio legim?: Ver baamosquifuitin pa ftoralibus de thecuz quz uidit fuper ifrael in diebus ofieregis iü da,& in diebus hiero; boam filij Ioas regis i(raclante duos annof terremotus, Denidg poftd hic mortuus eft rex fceleftus, ad cuius impietatem omnis ter ra commota eft: uidit HEB. tium meorü: quo/ níà coníunget uallis mon tium ufq; ad proximü:& fugíetis ficut fugiftis afa; εἰς terrzmotus in diebus Ofie regís iuda:& ueníet domínus deus meus om; s nefq; fancti ci eo. Et érít ín díeilla non erítlux, fed frígus& gelu. Etetit díes una quz nota eft domi; no:non dies neq; nox:€ in téporeuefperi erít lux, b Et ἐτίς ín die illaexibunt aqua uíuz de hierufalé: mediíü earü ad mare οτίξ’ tale:& mediíü earü ad ma; re nouífTimü: ín atate& in hyeme erüt.Et erít dris fex fuper omnem terram: Indie $EP. tium meorum:& ad iungetur uallís montíum ufq; ad afacl:& replebitur ficat repleta efta facie tery. txmotus ín diebus Ofie regis iuda:& aderít domi; nus deus meus:& omnes fancti cum eo, In die illa noncrit lux, fed fríous& eclu erítuna díe:& díes il/ κ nota crít domino:& no dies neq; nox:& ád uefpe τᾶ crít lux, In die illa eere) díetur aqua uiua de hieru falem:medía eius pars ad mare prímum, δὲ medía pars ad mare nouiffimü; in zftate& in uere erit fic: δὲ erit domínus ín regem fuper omnem terram. In die nubibus,& uidebirt ο omniís oculus:€ quí eum cópunxerunt.Et diis in euangelio pro; nuncíat uenturti filii Mattb. 24€ hominis in nubibus cali cti fortitudine δὲ gloría multa. Veniet aüt cii nubibus, id eft angelis:quifunt mini ftrí fpirit?& ad diuer/ fa mittuntur officia:S εἴ prophetis atqpapo ftolis:de qbus fcripti eft: Veritas tua ufcpad$5.55. b nubes. ΟἿ dies ad; uetus éius fuerit im^ pletus:nó eritlux,fed frigus δὲ gelu:refrige, rata omniu charitatet & prz mftitudine ma lorum quz fupuentu ráfunt,friee(centibus cunctís δὲ calorem prí ftinz fidei perdetib?, Ῥοί auté omes pec/ catores frigus fuü ge^ lug contraxerit: una dies erit atcp ppetua: nequadj fibi luce δέ Efaiasuifionem ma/ gnam quá fuo οί mini intexuit. Tranfeamus ad intelligentiam fpititalem? Ρο mons oliuarum ad orientem δὲ occidentem uocatio negentium& abiectione iudzorum fuerit feparatus: rut/ fum alía fciffura fiet aquilonis& αυτί, Aquilo iungetur oc cidenti,aufter orientali plaga:ad finiftram ftabit circumci fio,ad dextram populus chriftianus.D e his duobus uen tis ecclefialoquitur:Surge aquilo& ueni aufter: ut aquilo/ neuento frigidiffimo recedéte, qui interpretatur diabolus, aufter calidus uentus adueniat: qué ponía perquirens ait: Vbi paícis,ubi cubas,in'merídiee De quo& Habacuc my? fticeloquit: Deus detheman ueniet: pro din hebraico fcri ptü eft: Deus ab auftro.i.a luce pleniffima. Ded alibi pfal/ miíta coclamat:Illuminas tu mirabiliter a montibus ater; nís, ΟΠ autétanta fuerit duorü populorü ín toto orbe diui; fio:xutalij ad orienté& auftrii.i. ad dextra: alij ad aquilone & occidété,ad finiftra uidelicet feparent':tüc qciiqs fan&tus eft fugiet ad uallé montiüi dei: de qbus fupra diximus tépli δὲ fion:duo uidelicet teftaméta: qim uorago ílla qua prius fueratutriufqs montis,tende£ ufq ad afael: hoc eftufdp ad domü dei qua uicina eft padifo δὲ coelefti hierufale,& mon ti fancto ín ἅ templü fiti eft. Et ficut eo tpe ᾗ fub ofía regele profo uehemétiffimus terrzmotus mortali corda perter/ ruit:& territos huc illucq difperfit: Ita duorum populorü feparatio,& rurfum credétiti in una fide focietas,inter duos montes placabili(ede requieícet: quoníam& uetus& no; uum inftrumentum fibi utrüq; iungetur.C) uod autem di; cit,u(dp ad afael,id eft ufq ad;pximu:hoc fignificat,iuncta quidem fibi effe duo inftrumentalegis δὲ euangeltj: fed íta iuncta ut magis uicina fint dj unita: Multa eim ueterís legis amifimus& nouz gratix fuícepimus. Cum autem hoc fue tit ratione perfectum: tunc ueniet inquit dominus deus meus,omnefd fancti cum eo. Sin auté uoluerimus pro eo qd'nos dixim? fugietis:fequi illud ας ΑΙ interpretes traftu lerunt, obturabitur(iue replebitur uallis monti eorü: hoc tenebris, die& nocte fuccedétibus: fed ipfe dominus eritlux omniti. Dequo Efaias plenius: Non erít inquit tibifolin lucem diei:nedp ortus lunz illuminabit té pernoctem:fed erit tibi diis lux zeterna:& deus tuus gloria tua. Q ui& in alioleco clamat ad hierufalem:Illuminareil Iuminarehierufalem:uenit eim lux tua fuper te:& gloría dei tui fuper te orta eft. Ecce enim tenebra δὲ calieo operient τοῦ ram fuper gentes:fup te autem apparebit diis:& eloria dei ταί fuper teorta eft. Ecibunt reges ín lumine tuo: δέ gentes in fplendore tuo.Si caligo δέ teriebrz operíent terram fuper gentes: quomodo rurfum gentes ambulabuntin fplendo re domini: Sed illz gentes erüit in tenebris quas frígus ge^ [πρ contraxerit:€ illa ambulabunt in lumine domini, quz fecutz fuerint reges, apoftolos& prophetas: de qui bus fcriptum eft: Corregis in manu domini. Deniq in τ) poreuefperi,hoc eft tenebrarum δὲ trífticiz omnii peccato^ rü,fanctis lux erit,S& una δὲ eterna díes:qua fi notaerít drio (neq eff ignorare poterít qua creauit) confyderandum eft quomodo dicat in euangelio,qd? diem illam nec angeli nec filius noueritnififolus pater. b&[£t erít ín oe tllazeribüt aque víue oe bfernfalem z€.In illo tempore:hoc enim figni; ficat dies qua foli nota eft domino: ín qua non fibi fucce/ dent lux δὲ tenebre, fed erít lumen perpetuum: Iuxta illud quod in apocalypfi legimus:Et ciuitas non habebit necef/ fariam lucem folis:quoníiam dominus deus omnipotens lumen cíus erit: egredíentur aqua uiuentes de hierufalemz de quibus fupra, ponétes Egechielis teftimonium, difputa uimus:quarum media pars ibit ad mare orientale: quod gracorum libri λα μί ασφαλτῖτιμ uocant,& uulgo ma; reappella£ mortuü:ex eo quod nihil ín aquis eius poffit ui» uere:Et medía pars ad mare nouiffimü,qd? ducitad egy; ptum& facitlittora paleftinz.In aftate inquít& in hyeme ita erit:ucaqua ifte quz exibüt de hierfm,necgelu cóftrin gantur hyemis, nec eftatis nimio feruore ficcentur: quads sp hyeme uernü tepus Lxx.traftulerüt: qd'ad dittin&ioné S 4&ftatis nà Efa.6o.d lbidem.a Apoc, λα Efa.m,c hepleta funt oimia fcié zítatis n8 couenit. Cüiqyuitales aqua utrüiqp mare fuerint ingrefz, δέ amaras aquas dulci lumine mítigarint: tunc erit dominus rex fuperomnem terram, Aqua quz egredi» tur dehíerufalem,hoc eft de ecclefia, doctrínam indicat fal uatoris. De fion enim egredíturlex,& uerbum domini de hierufalé: iuxta illud c alibi fcriptum eft: s; ή : P HEB. In die illa erít domi nus unus:€ erit nomen eíus unum: δὲ reuertetut omnís terra ufqy ad defer; tum:de colle remmon ad tía domini:ficutaqua multaopíés mare. Ha rumaquarum medía pars ibitad mareorié tale,populum circüci; fiois, qui in apoftolis & perapoftoloseítele| auftrum híerufalem:& ex ctus:€ medium earü 2; ud dmarenouiümum; altabit&habitabit ínlo; co fuo:a porta beniamín ufq; adlocum portz prío/ rís:ufq; ad portam angu; lorum:& a turre hanáneel αἱ ad torcularía regís:& habitabüt ín ca:& anathe manon erit amplius: fed fedebit híerufalem fecara. Etcbzc ut de oriente& occi/ dente ueniant qui ac; cumbentcum abraha ifaac& iacob. Vel cer; teoríéctale mare& ma re nouiffimü intelliga mus uetus inftrumen tum& nouum,qd ni; fi fumie faluatoris& fpiritali eíus intelligen tia fuerit dulcoratum, amariffimü eft,occidé telitera δὲ fpiritu uiui/ ficàte.OQr uodq fequi; tur:In etate& in hyeme erüit: fubauditur aquz uiuz quz egrediuntur dc hierufalem: ut& in pace& ín perfecutioni; bus ἐπα uiuentesaqua manare non ceffent.Siue quia Lxx. tranftulerunt:In etate& in uere ita erít: hoc dicamus,qd? illo téporenó fithyems fed uer,aftafcp ppetua:qfi uox tur/ Cafi.z,c turis audiet in terra noftra:& ficus afferét eroffos fuos,& ui nez florebüt:& hyems ptráfibit, δὲ pluuia recedet δὲ abibit fibi. In illo tpeideo uer neceffariü erit: qa lores apparebüt in terra noftra:ut celebremus paícha δὲ pentecoften: ín qui/ bus deterrenis tranfeamus ad cocleftía:& omnes fructus noftros offeramus deo, In phafe em hyemis finis,ueris ex; ordium eft: in pentecofteaftatis principium: quando la; bores manuum noftrarum& fructuum offerimus deo. De hac aftate€ uere perpetuo iuftus loquíturad dominum: $7 Tu fabricatus es auroram& folem: eítatem& uer tu plaf/ mafti. Tunc erit dominus rex fuper omnem terram:quan, Ibi.g,a do dicemus: Dominus regnauit, exultet terra. Et iterü: Di; Ibí,os.c Citeingentibus quia dominus regnauit: Etenim correxit orbem terra,qui non cómouebitur. Aquam autem uiuam recteanobis doctrínam faluatorís expofitam,(ciet ille qui biberit:& qui faluatorem audierit praedicantem:Si quis bi; Tos. ο, Derítexaqua quam οσο dabo εἰ: fiet in eo fons aqua uiuen Ibi, 7,( ts δὲ falientis in uitam zternam. Et rurfum: Q. ui creditin mef(ficut dixit fcriptura)de uentre eius egrediétur flumina aquz uiuentis.Sicut enim quí biberit de doctrina eius ha/ bebit in fefontem uíuétem:fic qui crediderít in eo: iuxta id quod fcripturarum uocibus continetur:flumina aqua ui/ uentis egredientur deuentre íllius. Aquas uiuentes multi ad baptifmum referunt:qua in uere& in zfítate,hoc eft in pafcha& pentecofte fitientibus largienda funt:quando im plebitur quod fcriptum eft: Lauamini mundi eítote. 8«| 3n oí ílla erit οὓς vrue: c erítnomen eíus vnum«c. Extructionem urbis hierufalem,& aquarum egreffum de medio eius,qua ad utrumq deftuat mare:iudari& chriftia ni iudaicantes ultimo fibi tempore repromittunt: quando rurfum exercenda circücifio fit:& immolandae uictimae:& omnia legis pracepta feruanda:ut non iuda chriftiani,fed chriftiani iudzi fiant. In die inquiuntílla quando chriftus in hierufalem aurea atq; gemmata federit regnaturus: non erüt idola nec diuinitatis cultura diuerfa:fed erít diis unus: & reuertetur omnis terra υίζρ ad folitudinem:id eft in anti, £ommcen.Iboicronymi liber tertius quum ftatum:ponítq, locorum uocabula a quo loco ufq ad quélocii adificanda fit hierufalé: de colle rémmotr,hoc enim gabaa fonat ubi arbor maligranati eft,ufqyad auftra; lem plagam hierufalem, ποάφ fequitur:Rhama autettt inlocofuo permanebit:melíus interpretatus eft Aquila δὲ ο) cateri qui pofuerütex i, altabitur: Rama quip SEP, In die illa ent do; pe exaltatio dicitur:iu minusunus:Gnotméeetus—xtaillud prophetale& unutm:crcuíens omnem C"angelicum: Vox ín rama audita eít:hoc eft in excelfis fonuit, Exaltabitur itacphie; rufalem:& zdificabi; tur ín loco priíftíno,a porta beniamin υἱῷ ad portam qua dici/ terram δὲ defertum:a ga/ baaufq; remmon ad au ftrum hierufalem:rhama uero ín locopermanebít: a porta beníamin ufq; turangulorü:& atur; ad portam prímam, υίας re hananeel:nó utgra 3 το ci€ latini malelegunt ad P Orta angulor ax ufa anamael ufq ad torcu adturréanamaelufgs ad— lariaregis: qd'hebra torcularía regís habita;** fcriptum eft 39a bunt ínea: δὲ anathema Ethabiibuntingrn d: ea,hoc eft in híerufa/ ultranon erít:& habíta; lm:&anathemaam; 't hí 1 plius non erit: nullus bit híerufalem tonfideas, pius nenent nue thaC ἧς impetus, nullafor/ mido:fed fedebit uel habitabi£ hierfm eterna pace reqefcés.Hacciudai iuxta lite rà omniat& noftri χιλιασάι qruríum audire defyderàt: Crefcite& multiplicamini& replete terr&:& pro huius uitz cótinétía breuiq ieiunio:bulbos fibi& uuluas& aues pha fidis,& attagenem: nequadj ionicum:fed iudaicum repro/ mittunt:de quibus uere poteft dominus dicere: Non per; manebit fpiritus meus in hominibus iftis:quia carnes[δις Caro enim pugnat contra fpiritum:& fpiritus cótra carné. Necopponant nobis Ioannis apocalyfim:qua& ipía fpiril taliter differenda eft. Nos auté coeleftem hierufalem inter/ pretemur ecclefia:qua in carne ambulans, non uíuit(τἀ πὶ carnem:cuius municípatus in coelo eft.Poftdp enim domi; nus{είς rex fuerit fuper omné terrá:de quo ad patrem fpi rituffanctus loquitur per prophetam: Deus iudicium τα regi da,& iufticiam tuà filio regis:tunc unus domínus erit: de quo fcriptum eft:Scitote quonía dominus ipfe eft deus: Etunii nomé eius omni prauarellgione calcata:iuxta illud qd ,ppheta decantat: Τε diis nofter dj admirabile eftno men tuii in uniuerfa terra. Et rurfum: Magnificafti fup oés nomen fan&um tui, Et alibí:Sicut nomen tuum deus:ita & laus tua in uniuerfa terra: de d& Habacuc logt: Laudis cius plena eft terra. De cui? gfia nois ipfe deus loqt: Abfgs me non fcies deum,& prater nomen πιεῖ: quod magnifica tum eít fuper omnes. Tuncreuertetur omnis terra in qua habitauereiudzi ufqsad defertü:id eft ufqp ad populü gen; tium qui príus defertus erat,& legis noticiam non habebat A gabaauíqsad remmon,hoc eta colle υἱῷ ad excelfum: quía deterra& de deferto ad colles,& decollibus ad mon/ tana confurgimus. Vnde& fponfus in canticocanticorum tranfilit colles, qui minores funt:& falit fuper montesexcel fos:dequibus Ícriptum eft: Montes excelfi ceruis. Sin au tem remmon malogranatum accipere uolumus:utrüqy eif apud hebraos interpretatur: hoc dicamus,qd fines eccle: [ια dc collibus incipiant:utomnis ordo ecclefiafticus con ftruatur:de quo fupra diximus quando interpretati fumus plactüunigeniti& planctü ficut adadrimon.Nechoceftec defia fine contenta: fed perueniet ufq» ad auftrum in luce pleniffima:Sup quo dudum expofuimus. Et nunc idcirco reticemus:ne eade fzpius inculcátes lectori(im? faftidio.Et exaltabit ecclia quae coepita collibus δὲ puenit ad merídié: & habitabit in loco fuo:de quo fcriptü eft: Inloco pafcuz ibimc Mati ἀναμαίλ᾽ (εῆν Ibié.a Téna Deua Tias Ibi, 57.3 "Habacsa Efa,44:a Caf. s.a Ἄ 4118 gods } ἀπ d zu ?^c*(tut J dg rt dim inj gr quat qq ts pun μην gin ts dpi T d qd fm i ΓΝ inam Bich [ci μαὶ αὐ! ἵν 4 paf mai 1 μὴ "d Hi tura Merci αὶ (ἢ; πηι δα {πὶ gra | nig im 1 tihom | pbi ES ^w mtt | Gum "A St 3 tjs , Miu "A its ἴδης Siti jfi ns iur ott - ile Apes Ms | 1 | B | | E Zin 5acbaríam £3. XIII$o. 12/7 in homine:dequa fecuritate δὲ confidentia Hieremias pro? pheta cómemorat;Benedictus crit homo qui cófidit in do? mino, a«[£tbecerít plaga qua percutíet oomínue οτε gentea«c. Οὐκ paffurz(int gentes qua cótra urbem do/. mini dímicabuntprafens fcriptura teftatur:Stabüt inquit. Ὁ Hícre,17.à NA ini Pirna ibimé collocauit. A porta beniamin qui interpretatur filius gas dexterz,& non filius dierum:ut male quidam fufpicantur: Aug 233 aliud eft ei fi in Y litera:aliud fiin Ὦ finia£:Et pueniet υἱῷ Αη ΩΙ adlocii porta orictalis& prioris,ufqs ad porta angulogs. A xs,^"^ Grtute incipim?, hoc qppe dextera(ignificat;& peruenim? TN τς δα portam prio^ " rem,ut per eam ingre;£o: in D od An a» HEB. Et hac ἔπε plaga á ων timc nobis occurrit qua pautiet domínus otn/ idt diis Boraangulopubian ΕΘ gentes qua pugnaue/ αν T gularis lapis eft: que δ i; trig Reprise ποσα munt adueríum hierufa/ "adi cen ὦ πο ne si lem: Tab eícet caro uniuf/ XO prin, larislapis paríeteutrü cuiufcg ftantís fuper pe ninh qiconecir& duofpo— des ftos:Sr oculi eius con/ mud) pulos i unü redigit:de: PNE dloridaty quo& deus loquitur tabefcent ín foraminibus Wiwum—Efai8,d per Efaiam:Ecce ροπᾶ Ánfionlapidé angula; rem,celecti& pracio; fum in fundamentis eius: qui crediderit in eum nó cófundet. Hiclapis angularis& ceteros lapides angu» lares fupzdificari fibi "uoluit: utapfus Pau; fuis:& lingua eorum cóta/ b befcet ín ore fuo. In die iL la erít tumuli? ἀπί magn? ín eís:& apprehendet uir manü proxítni fui:& cofe/ . rctur manus eíus fup ma; nü proximi fui. Sed& iu sEP. Et hacetit ruina qua pereutiet domínus omes populos qui militauerunt contra hierufalem: Tabe; Ícent carnes eorum ftan/ tium füper pedes fuos: δὲ oculi illorum defluent de foraminibus eor:& lín; gua eorum tabefcet ín ore eorum, Et erít ín díe illa ftupor domíní magnus fuper eos:& apprehendet unufquifq; manum proxi mi fui:& adharebít man? cius ín manu proxími fuí: δὲ iudas prxparabítur ín híerufalem:& congrega/ bít robur omniü CA τῇ p circuitü:aurü& arg& tü δὲ ueftes multas nítís: Et hac fuper pedes fuos:& ca ro eorum tabefcet& defluet:& oculi eorü computrefcent,& de fuis foraminibus exci dent:língua magnilo/ qua quz dei populü blafphemabat,folue7 tur in faniem:& intra uallum dentium com putrefcet.Hac paffos nó efferhomanof qui hierufalem fubuerte; runt, cunctís perfpi/ cuum eft:nifi forte iu; dz illas nationes af7 ferét perpeffuras:quae contra auream€ gem matà dimicaturz(Πε hierufalem. Nos auz tem dicemus, omnes perfecutores:qui affli xerunt ecclefiam do/ míni,ut taceamus de futuris cruciatib?,etía in prafenti fzculo re; cepiffe quae fecerint; Legamus ecclefiafti. cas hiítorias: qd Νὰ) lerían?;quid. Decius, quid Diocletian?, qd lus poffetlibere dicere; iw Ephe2 d. pairicari fuper funda; das pugnabit aduerfum did menti apoitolor δὲ híerufalé:& cogregabunt d'prophetarii,ipfo an NEAL TEE ire di: Ῥ Leilapide chtifto neu diuítia: orm genti im vola. Hoslapidesnoimita—Circuitu: aurum& argen/ sao^ turhareticiqoiaglie— cum& ueftes multa fatis, lom o-& lucrí caufa faciüt:& Etfi e Nn orant in angulis pla/ K jams:.tearü, rectam(emità να relinquentes. Omnis eif angulus rectam lineam frangit: δή δὲ idcirco meretrix in prouerbíjs πιο eam accipere uo; rimi luerimus:cuíus non quiefcüit pedes domi: fed aut foris ua/ vui at gaturaut in omnibus infidiatur angulis platearü:cum ui, από.. deritiuuenem infipientem:non inuítat enim quem fenferit d rel, Sapi,4sb effe prudente δὲ maturum fenectute:de qua fcripti eft: Ca; "m nihominis fapientia cius:ftatim apprehendit& ofculatur atqpblandi£:& ducit ad lupanar, inuitatad coitü. Relinq mus igit fimulatos águlos,S ad firmos atqj robuftos chri; ftiangulos trá(eam?:ad ds cii puenerim?, ftatim nobis oc/ Usin currit tirris hananneel, qd iterpretat gratiffim? dei.C) uid ein turre(alomoníis gratius eft:de qua ad fponfam dicitur: Ci b Sicütturris dauid ceruix tua que adificata eft in talphioth: ΤΟ millefcuta pendent fuper íllam: omnía iacula potentium. ' Lucr4.f£ Hancturrem diis in euangelio edificarí uult, expéfis prius Péu21 b. δὲ fumptibusfupputatis:& de qua dicitur ad hierufalé:Fiat Ἐν τον paxinuirtutetua,& abundantia ín turribus tuís: dequa& Té.ó0.a.fanctus ad drim loquit: Deduxifti mé quoníam factus és fpes mea:turris fortitudini(a facie inimici. De turrehanan . nedperuenimus ad regis torcularía,pro quibus δὲ tres píal , Hóa mititulumhabent.Et dominus dicit in Efaia: Torcular cal -caui folus: ut exuberet ín illis noftra uindemia,& expri -mamus botros:& rubentia in chrifti fanguine mufta calce; mus:ut bibam?uinü qd latificat cor hominis. Et fpófa de/ um Οσα fydefat fponfi fodalibus loquens:Inducite me in cellam ui; at'ni:ponite fuper me charitatem: Si nos iftiufmodi inebria; μον Πηεογουϊαγία, μαδίταδίπιις in hierufalem: in qua anathe/ CK I ma ultra nó erit:maledictio uidelicet& abominatio. Vnde qu 1Co16,d dicit& Apfs:Si quis noamat diim, fitanathema.Et in alio wh.— Bbir.a foco:Nemo in fpü dei loquens dicit anathema iefu. Et pro fratrü falute anathema et: cupit:imitari uolens diim fuü:q &Lipfeciü non effet maledictio, p nobis faci?e(t maledictio. Ablato aüit omi anathemate, habitabit hierufalé fecura atq - confidens:& illud in fe exprimens: Q.ui confidit in domi" P51r7, no beatus e(t: Et; Melius eft confidere in diio qj confidere Maxiniianus, qd(2 uiffimus omniu Ma^ sximinus,& nuper Iulianus paffi fint: δὲ tuncrebus;pbabi/ mus etíam íuxta litera,prophetiz ueritatem effe completá: qd cóputruerint carnes eorü,& oculi contabuerínt,& lin» gua in pedorem δὲ faniem diffoluta fit.Porro fi ex hoc dicto haereticis crudelitas dei uidetur oftendí: audiant hac uni/ uera fieri:ut deficíétibus malis fuccrefcant bona. Qui em in domino δὲ cum domino fteterit; defluét eius carnalía,ut oríantur fpiritualia:& oculi qui male uidebat,cadent ἀς(ο) raminibus fuis:utalíj reponatur qui poffint dominü fufpi/ cere cum propheta dicente: Ad teleuaui oculos meos qui habitas ín coelis, Etlingua blafphemas ideo computrefcet, utaltera lingua hafcatur:qua glorificet deum& poffit dice.““ re:Lingua mea meditabitur iufticiam tuam, tota die lau; Ibi,70.d dem tuam. Vnde δὲ Symeon fufcipiés in ulnis infantem;& futura pranuncíans ait:Ecce hic pofitus eftiri ruinam& re/ Luc,z.e furrectionem mültorum:ut mala cadant€ optima fufciten tur. Vnde δὲ dominus:In iudicium inquítego ueni in hunc Iob 9; e mundum:ut qui non uident, uídeant: δὲ qui uident, cze/ ci fiant. Non uidebat gentilium populus:& poft fidem chrifti coepit ueritatis lumen afpicere:quz loquitur per pro phetam: Spiritus domini fuper me: propter quod unxit me:Euangeligare pauperibus mifit me: predicare captiuis remiffionem:& cacis ut uídeant:& ílluminentur fapientia: dequa fcriptum eft: Sapientia hominis illuminat faciem cius:Et ín pfalmis legimus: D'ominus illuminat cacos, fi; uefapientes facit: Hoc enim magis fignificat σοφοῖ. Vide; bantiudzi:& quia lumen recipere noluerunt, aterna. caci/ tatecooperti funt... b€f 3n oie íllaerít rumulrue oomíní magnus ín cío:z apprebéder vír man pxíimi fuí c. Cum hac fuerint expleta míracula: ut caro hoftium defluat:tabe fcant oculi:lingua in ore blafphemantiii cóputrefcat: Tune erit magnus tumultus fiue ftupor in eis: hoc eim fignificat ἔκδασις quà Lxx.tráftulerüt.Et apprehédet unufquifqy ma nii ,pximi fui:& cófere£ man? cü alterius manu, pra formá dine δέ malorü pódete qua fupueniét;Iudas ὅς ρυσπαδίς contra Efa.6t. à Ἑςξοίβία $$. 145. B L Ῥδ.δι,ς contra metropolim:de quo& fupra diximus:€ a domino conceffa uictoria: congregabuntur díuitíze omniti gentium qua milirauerüt cótra hierufaléaurti& argenti δὲ ueftium multitudo quz in rebus praxiofiffima funt. Hac(ibi infoc/ lix iudaa ,pmittit:aurü accipere fperas:qua triginta argen, (εἰς dominü apprecía uit. Nos aüit ceptum fequétes ordiné:omía ifta referamus ad ec; clefiz beatitudiné:qd? cücti qui in ea fuerint admirent fubiectioné hoftii,& fuà foclicita/ tem:& unufquifqyap prehendat mani pro; ximi fui:ut conferant dextras,& mutua fi/ deacneceffitudine co pulentur. C'uodauté ín hebraico legimus: Etiudas pugnabit ad tuerfum hierufalé: pro quo Lxx. tráftulerüit: Et iudas praparabit in hierufalem: Vtroq» modo accipiamus,qd; íudas qui quonda domini confeffüs eft nomen:& in pfecu tionibus coactus, chriíti populi pfecutus eft:& ipfe uerta£ ad lztícia. Vel certe iudas,omnis confités& fidelis,nó ad^ uerfum hierufalem pugnet:fed praparet fe in hierufalé:ut contra aduerfarios dimicet.Et congregabit ipfe iudas diui tias omníü gentili ín círcuítu:aurü δὲ argentü δὲ ueftes mul; tas nimís, Απ€ argentü ín fenfu δὲ fermone intelligi(epe diximus: unde δὲ ueftes eque debemus accipe:quibus chri a HEB. Et ficérit ruina equi δὲ mulí δὲ cameli δὲ afini& ΟΠΠ iumentorum qua fuerínt ín caftrís illis fi/ cut ruina hxc. Et ómnes quireliqui fuerínt de uni/ uerfis gétibus: qua: uene; tínt cotra híerufalem afc& dent ab anno ín annü:ut adorent regem domínum . exercítuü: δὲ celebrét fefti/ uitatem tabernaculorutm. Eterit 3.44€ fti decorat ecclefia:de qua Ícriptü e(t; Aftitit regina a dextris tuis in ueftitu deaurato circiidata uarietate. C) uibus uefti/ bus indutam fe credentiii turbà Iztatur& dicit: Exultabo ín drio:quia induit me uettimétis falutis δὲ tunica Izticize: Dixerat enim ei diis: Veftiuite τριχ ἀπΏοις δὲ byffinis. In τριχάπῖοις ueftes tenues accipiamus:qua tà pulchre funt atq fubtiles:ut capillope fimiles effe uideant. Has ueftes ec clefia congregat: ut habeat quibus induat populü(τ: cuí a uero cócionatore praceptii eft:In omi tépore(intueftime tatuacandida. a(|£t ficerítruína equi« mulí zc. Ec haec iudei fub ἠλφψιικέρω fuo carnaliter explenda contendunt. Grandis reuera diii fortítudo:ut corruant in caítris hoftiü equi€ mulí,cameli&afini:& omnia iuméta eorum ficut€ homines corruent. Magnus triumphus,gloriofa uictoria: bruta animalia deo pugnante fuperari. Dicam? ergo iuxta /Tropo, coeptam tropologia:qd' idcirco omnía mala corruant qua prius contra ecclefiam dimícauerunt, ut bona repente con furgant.Deníq qui prius equus fuerat hinniens ad uxoré proximi fui, δὲ impatiés ad libidinem ferebatur:& iacebat in turpitudine uoluptatü:cum fequi coeperit caftítatem, di, ΟΠ. 2. d ceturad eu. Suree eamus hinc.Et: Surgeueni ,pxima mea. Ephes. d Etín Apoftolo:Surgequi dormis,& exurgea mortuis,G il luminabittechriftus.Cügp furrexerint quí ante ceciderant equi,& mollia terga ἀπο prebuerint ad fedendü: dicent ad deum:Afcende fuper equos tuos:& equitatio tua falus.Iu/ xta hunc fenfum mulos accipiamus:quí fteriles(unt& non procreatfilios fed uoluptatelafciuitit:de quibus pfalmifta cómemorat: Nolite fieri ficut equus δὲ mulus, quibus non eftintellectus.Sicut ergo qui proni funtad libidiné,equi ap pellantur:fic mulos iufte uocabimus, qui uirgines funt car ne& non fpiritu:qui eunuchigan£ non ,ppter regna coclorti fed propter hominü uoluptate. Cum igitur ifti muli& ifti eunuchi uerfi fuerint in progenie& fpiritales filios procrea Eía.56. b rint:audient p E(aiam: Et ne dicat eunuchus: quonía fum lignum aridü.Hxc eif dicit dris eunuchis;quí cuftodicrint fabbata mea:& elegerint qua uolui δὲ tenuerint foed?meii: dabo εἰς in domo mea& in muro meo locum nominati:& nomen meliusa filijs δὲ filiabus:nomé fempiternü dabo cis qd nà deficiet, Tales mulos δὲ mulas habebat reges ifracl: £ommen.bieronymi liber tertius -Α & maxime dauid qui refertur ad chríftum. Si intelleximus qui(intequi δὲ muli ruentes& confurgentes: tranfeamug ad camelos: animal ruminans, ungulamqp non findens: Et dicamus camelos effe omnes peccatores tefrz,qui graui peccatori farcina deprimuni:& uident fibi(anctasfcriptu, ras legere:íed ungulá nó findunt, ruminan SEP. Et hac erít ruina eq tes eloquia diuina:& rum& mulorü, camelorü eade ripa funtne ai zx glgentes. Rectiusaüt & afinorü& omniu sume camelus díci pót ρον . torü:quz fuerintíncaflris^ pulus iudzorüqui& ipfelegé dei medita£ illís íuxta ruíná μᾶς. Et erit ες ruminat δὲ ης αυϊςᾶφ derelictifueritde^ uitin pe&ore:fed non Ως κε diuidit ungula:ut cre; cüctisgétibus:quauene; Ee rint cotra hierftn, afcédét^&inco imundus eft, pannosfingulos:utado, 55 nequad feparatli - ον. teráafpirituzumbráa rentregem domínü omni. ueritate: portatlegif potentem:& celebrent fe, X onera, Eaudit p pphe tà: Va gens peccatrix populus plenus deli/ ctis. Deiftiufmodi ca melo qui ruminat, un ουἱῆφ no findit:& ín ,puerbíjs quafi ad filiti dicit: Ω ui re/ linquit cuftodire difciplina patrís, meditabitur eloquia ma la.Poft camelü tranfeamus ad afinii,qui αυοπαᾶ ferebatur infrenis: δὲ imüdus erat& multos habebat díios:& p prz cipitia labeba£,ut corruens repente confurgeret& portaret drim faluatoré:& ingrederetur in fanctá hierufale:& eii par uulorü turba credétiü fufciperet triumphanté. Huncafinü ad uité€ uinea(aluator dicit alligaffe: De qua in pfalmis ftiuitatem tabernaculorü. Et erit fcripti eft: Vineam tranftulifti ex xgypto,& eiecifti gentes P5795 & plantafti eam. Ad quaipfe utnitor loquitur: Ego plan; tauite uíneam frugiferam totam ueram. Omnia quoq íu; menta& animátía quz uno nomine;ppheta comprehedit, pro fingulorü naturis interpretanda funt:& hoc magis ἀεί filio cóuenit,qua ea quz ftulta populus iudaorum uatici/ natíone prafumit. b 4ιξε omnee quí relíquí fuerínt c£. mnes inquit qui relicti fuerint de cüictis gétibus que ue; nerint cótra hierufalé,afcendét per fingulos annos: ut adov . rentregé drim exercitui: celebrent feftiuitaté tabernacuz lorii.Hzc quoq íudai caffa fpe in milleannorü regno futu ra pmittunt:cuíus folenitatis iftud exordium eft: Egreffus populus i(rael de zgypto per uaftà& terribile aclatà folitu . din& ín qua non erat domus,uilla,opidii,fpecus: faciebat fibi tbernaculaatqy tentoría:qua nunca fimilitudine par/ uulzauis papiliones uocant:ín qbus cii coniugibus mora renturac liberis,& cibum caperent:& per di folis ardores per noctem humoré& frigus& roris iniuria deuitarét: iuf fumqp eft utin menfe feptimo quintadecima die menfis fic/ ret tabernaculorü folénitas. Et οἵ te inquit interrogaueritfi lius tuus cras,dicés: Quid fibi uolüt hec tabernaculae Re (pondebis ci:multo tpe pegrinati fumus in agypto:dequa eduxit nos dfis in folitudiné:& idcirco tabernacula fufcita mus:ut beneficiorii dei omni tépore recordemur εἶ cocperi mus habitarein urbibus. Pracepit quoq ut facerét taber; feuis. nacula deligno pulcherrimo qd? iudzi cedrii uocant, δὲ de palmarü ramis ac frondib? ligni defiffimi,& falicis X popu li-Hiftoriz iecimus fundaméta:ut ex his ad fpiritalia trafea mus: Ὁ uadiu in jpfectu fumus& in curfu atq certamine: habitam? in tabernaculis:hoc oini m&te nítétes,ut de taber naculis ad firma& ftabile fedé tráfeamus.i.domü dei. Vii &(&tiis dauid dicitin pfalmo:Heu mihi qaicolat? me?pló Tui, s gatus eft. Et: Aduena ego fum& pegrin?(icut oes pres nei, qaas€— Hocloqt q in xgypto eft δὲ adhuc ín(zculo cóftitut?.Q.ui aüt egredit de egypto:quz hebraice dicit oma&inter pretat tribulatio:& igredit uitioge folitudiné:carpit iter fui δὲ dicit in pfalmo:Pertráfibo i locii tabernacult admirabilig ufq ad domii dei. Admirabile eft em nolle habitare cü egy ptfjs:fed fubmer(o pharaóe terrà cupe repromiíTiois itrare. Εἴλιι, ἃ Ἶ Vnde E T m rods LIE "d na pub Tax: ὯΝ pit o dol Yn rs hit nini tiem dica nisal as iti sid iti doni: wp frat ttn mmn pid EE ΠῚ] hs] ιδ nam sif WR Sort tiii fing. ! mum pm ας ἀμ, litri fft Erin ἔμ ling | is E ΜΝ Denéd"Uu T 3g ὑπό 4 iig, Dn tod Mh li LM tQ ΠΤ ης uL Votis Ibidem Mais Ibi.u7. as 2n 5acbariam Vii&alibitogé:CEdilecta tabernacula tua dííe uírtutii:có) cupifcit δὲ deficit ania mea in αἰτίᾳ diii.Et poft paululii:Bcati τοῦϑ q habitat in domo tua: in fzcula fzculorü laudabiit te. Vox εἶτ exultatiois& falutis in tabernaculis iuftorü, Et in ,puerbíjs fcríptü reperimus: Domus íuftorü permanét:X ta £a. ΧΙΙ$o. 129 Siueut uerterunt Lxx ὅσοι tp μὴ αναβῶσιμ Ex mac my τῶν φυλῶμ τῆς γῆς fe Ἱερουσαλῆμ."T προσκυνῆσαι ο βασιλᾶ κυρίῳ τοαντακράτορϊ, ἰά eft, qui non afcenderint ες ατα” lis terrz ad hierufalem:ut adorent regem dominum omní potentem:cum illis reputabuntur qui pugnauerunt aduer Un, T dict μα” morum at Qi rtt ημας, ace bernacula eorum qui re&e agunt ftabunt. De domibus qd? per; maneant: de taberna culis qd? ftatura fint y! pollicetur. Dicit δὲ in ὡς hiaéb alio loco fanctus uir: - Wnumpetiui a domi/ no hocrequira: ut in^ habitem in domo do mini omibus diebus uite mea:& uideam delectationem domi ni& uifitem templum eius. Qui in i(tiufmo di habitat tabernacu; lis:& de.tabernaculis adatría:& deatrijs ad domi:& de domo ad templum domini ire feftinat:debet celebra, yn τσ Ag "uli τε folénia tabernaculo rum in ligno fapiétize pulcherrimo: de quo s, fnprouerbijs dicitur: 3.$ros,c Lignü uite eft omni; 1 bus q appropinquat - ek&quireclinant fu; per eum,quafi fup do mü firmitatis: Et ín ramis palmarü in qui bus fignum.uictoriz B uirtutis pramiti có; tinet:& in fródib? de; fiffimz arboris: qua myrtum iudi intelli, gunt propter mortifi/ cationé carnis ac libi; dinum, Vnde& diio faluatoria magis myr 8 HEB. Etérit quí non afce derínt de familijs terr ad hierufalem ut adorent re; gem dominü exercituum, non erít fuper eos imber. e Quód fi δὲ familía agypti non afcenderít:& non ue; nerít: nec fuper cos erít: fed erit ruína qua peutíet domínus omnes gentes: quz non afcederínt ad ce/ lebrandum feftiuitaté ταὶ bernaculorá.Hoc etít pec catum agypti:& hoc pec catütn omníum gentium quz non afcéderint ad ce/ lebrandum feftiuitaté ta; c bernaculorutm. In dié illa erit quod fuper frenum equí eft, fanctum domi; no:& erunt lebetes ín do mo: domíni quafi phía; [πε coram altarí.Et erítotn/ níslebes ín híerufalem& in íuda fanctiíficatus do/ fino exercituum, Etuenient SEP. Eterít qui nó afcen, derínt de familijs terrae ad hicrufalem,ut adorent re; gem dominü omnipoten tem:& iftí illis apponétur. Sin autem tribus agypti non afcenderít nec uene; rít illuc:& fup eos crit rui fla: qua percutíet domi; nus omnes gentes: qu non afcenderunt ut age/ rent folennitatem fcheno Ρθερία;, Hocerit peccatá &gypti€ peccatum om/ nium gentíum qua non aícenderint ut. celebrent feítiuitate Íchenophegiz. In die illa erit quod fuper [απ equi eft fanctá do; mino omnípotenti:& e/ runt lebetes qui in domo domíni funt ficut. phía; lx ante domum altàrís: δὲ erit omnís lebesin híe rufalé δὲ ín iuda fanctus domíno omnipotenti, Etuenient fum hierufalé:& quo/ rum tabefcet caro,& oculí defluent:& lin; gua putrefcet. b«f€àuodfi« famílía eayptíno afcéderít«€, Qui«gyptius eft& gentíli caterarüi: quà diu egyptius δὲ ethni : cus permanet,nóo afce det ín: hierufalem:& quia afcendere no po^ teft,nec gradum ad ex celfa fubrigere: ideo nó erit fuper eum im^ ber dominice benedi, ctionis.Et hoc pecca/ tum erit maximü agy ptio,affyrio, chaldeo, ίγγο moabitz δὲ ἅπιο» nitz:íi noluerit egredi deterris fuis δὲ afcen^ dere hierufalem: utp tabernacula tranfeant in hierufalem,& inue, ΠίαΕ eternam domuü: aliarüiqpgentíum ho» mines effe defiftant:&Z efficiantur ifraelitzein quibus dolus nó eft. Hac omnía quz nos celeri fermone pftrin/ gimus: iuda1& judaí gantes noftri: imo nó noftriquia iudaigan^ tes fperantfutura cor; poraliter: utícp δὲ εἰν cücifioné fibi& coiu/ gia in mille annorum imperio promittétes: ΤΩ [μα Vito fimm" v Gaf.4.d ὌΝ "T rha offertur in mune" τς: Et in ramis inquit falicis€ populí:quà quida una arboré uocát:ipfumqp ligni nomen qd grace dicit ἀγνός indicat caftitaté. Aiunt medi/ ci,& hii dui dc atborà δὲ herbarü fcripfere naturis:qd'fi quis flore falicis fiue ppfi mixtü aqua biberit:omnis in eo frige; fcat calor δὲ libidinis wena ficcetur,ultraqyfiltos generare nó polfit.Q ui taliti arbori ramis pte? fuerit:exerceat feftiui tatétabernaculorüi: fextü menfem tranfiens qui refertur ad mundi:& in feptimo agens fabbaturn fpiritale, ín quinta; decima die menfis eíufdem quando noctis luna pleniffima eft:S oines eius tenebra claro lumine refoluunt. Hzc bre iter díximus:olim animo contéplantes librorii magnitu/ din& utad reliqua tranframus. a«[€terít quínó aícéde; ritzc,Proeoqd Lxx.tranftulertit καὶ δύΠοι&xénorg 7rpod Tet eoiaisid eft:& ifti illis apponétur: in hebraico fcriptum eft: tn mom ambSy No. qd' Aquila δὲ Symmachus& Theodotio fimiliter interpretati funt:& non erit fuper eos imbcer:Ecclefia dii iefu appellat coeleftis hier: de ἃ Άρϊο fcribit: C) uz aüt furfum ὃ hierufalélibera eft,quz eft mater . omnitünrog.EtAcceffiftis ad fion móté& ciuitate dei uiu tis hierfm coelefté, Et hec hiierfrm nó eft in locis humtlib? fi, τὰ[ρα inimonte excelfo:de ἃ(aluator loquit:Nó pot ciuitas abícondi fuper monté po(ita. Vnde qui adoraturus eft do; minii exercituti ín hierufale: debetad montana confcende; Τε: 1η! aute de familijs ac tribubus terra eft:& idcirco do; mínum non poteft adorare:non erit fuper eum imber tem^ poraneus X ferotinus:nec terraillius pluuijs coeli rigabi£. ne impleatur in illis maledictio quz fcri/ ptaé:Maledicta fterílis quz nó facit feme in ifr. Et: Beat? q habetfeméiín fion δὲ domefticos in hierfm.Q) d fi uerü eft, οὓς uirgines qs mílleannon: regni inuenerit: maledictioni δὲ(terilitati ppetue(übiacebüt;aut certe nupturz füt;ut ma ledictioné effugiat. c 4Γ 3n oíeilla erít αὖ fup frena ed«c. Verbü hebraicü nra:Agla& Theodotio βυδὸμ inter; pretati funt: id eft profundum. Symmachus περίπατοµ e'ic'iop:id eft inceffüum umbrofum.Soli Lxx. TOU Χάλινομ id eítfrznum tranftulerunt: quos δὲ nos ín hocloco fecuti fumus:ne που aliquid in queftione uulgata uideremur af ferre.(3 d c ab hebrzo quarere qd fienificaret: Ait mihi non debere nos legere ΤΟΥ Τα fed EA bra:quod fignifi cat phaleras equorii δὲ ornatü bellicum:& excepto hoc loco in nullo penítus fanctarü fcripturarum uolumine hoc uer/ bum reperiri.Frenum autem lingua hebraica Y?^ appella ri X nó fabu qd Lxx.tranftulerüt. Et effe fenfum:Tem porefolénitatis ppetuz& regni hierufal£,pacatis omnibus δέ tranquíllis,nequad opus effe equitatu,qd' genus bellan ΕΠ fortiffimü eft:fed omné ornatum δὲ decorem phalerarii ad culti domíni conferendü. Hoc í!li dixerint: Nos equo; rü profundi& περίτεαΏομ σύσκιομ umbrofum fiuetenebro; fum referamus ad fcientià myftíca:qua δὲ dauid dfi equus optimus fe habere iactabat dicens:Incerta& occulta fapien C τία tuz manifefta(ti mihi, Et ApIs:O ,pfundü diuitiarti fa; 8.50. pientíz δὲ(ciétiz dei qp infcrutabilia funt iudicia eius:& in ucítigabiles uiz eius; De hoc ,pfundo ,ppheta clamauitad dominum Roimu.d T5.55.b Yob.1, a nefciebant: In princi/ . pio eratuerbü:& uer; ul .£ommen.IDíicronymi liber tertius. áfim δὲ exaudivit eum.In his profundis δὲ tenebris pofuit deus latibulum fuum: has tenebras& facramenta diuina ingreffus eft Moyfes in fina montís caligine: ut uideret deuin:de quibus& dauid in pfalmo alio loquebatur:Iudi: cia domíni abyffus multa, Hac árcana& ifta myfteria fan; &a funt dfio:quz no; uerat euagelifta Ioan; Ae nes:quiaufus eftdice 8 ΠΕΡ: Et uéníent omncs re,qd angeli forfitan|.£mmolantes:& futnent ex εἰς& coquent ín eís; δὲ nó .erítmercator ultra ín do/ mo dfi exercituü í dicillo. bum eratapud deum, & deus erat uerbi. Et idcirco amatura diio: ᾽ quía optímiü habebat T$ Lc Iacobi, a. profundü:& recubue rat fuper pectus iefu:unde δὲ hauferat fapientiá.Sin autem ucluerimus ut Lxx.tranftulerütfranü accipefermoné dei: Inteliigamus(ἢ freno,qui equos infaniétes libidine:&: mu los fteriles atdplafciuos refrenata uitíjs,& coercet:& nó pa/ titür ire per preceps:de qbus dicit: Nolite fieri ficut equus δέ mulus:quibus nó eft intellectus: In freno δὲ chamo ma xillas eorü cóftringe:qui nó approximat ad te.De hoc πα; Πο& Iacob? loquit: In equorü ora mittimus franos:S om ne corpus eorü circtiagimus: ut fcilicet recto gradiant ítine re,& mollia ad fedendii diio poffint terga prebere. Tale frz/ num δὲ talís fermo auri& argenti uarietate copofitus,feros equos faluatori przparatad fedédii: δὲ fanctos facit,ac pro prieállius cultui cófecratos.Audiui a quodà rem fenfu qui; dem pio dicta, fed ridiculà: Clauos driicee crucis e quibus . Conftatinus auguítus frenos equo fuo fecerit, fanctü diii appellari, Hocutrü accipiendi fit,lectoris prudentia dere/ linquo.NNos tráfeamus ad lebetes qui futuri funt in domo τς diii, quafi phialz altaris. Erit em omnis lebes in híerufale. & iniuda fanctificatus dio omipotéti. Ament eneos lebe: tes qui amaueriitollas egyptías, X carnes,& pepones,& al/ - Jia& cepa δὲ cucumeres.Nos iudaicos lebetes in qbus co; Can.6,a ruv quebatur carnes uictimarum,uertamus in phialas aroma; tum coram altari drii:de quibus fponía dicit ad(ponfum: Fratruelís meus defcendit in hortum meii ad phialas aro matíi,pafcerein hortis& colligerelilia, Hortus& paradifus ín qué fponfus defcendit ad fponfam, fanctarum lectio fcri/ immolát:& furent ex eís: pturarii cft:de quibus lilia& uiolas& rofas& ἀνία decer/ pitaromata:ut impleat phíalas animartü credentíü,& απο ex eis liba diffundat. Iftíufmodi lebetes cum uerfi füerint in phíalas diií,& dicere potuerint: Chrifti bonus odorfu/ 1,06, mus:& pro uirulentía carniü,uaríos coeperint flores geftay re uírtutii: tunc erunt in hierufale& in iuda fanctificati diio omni potenti:de quibus fre απ diximus: qd? hierufalé uifionem pa cis,& iudas exprimat confitentem. ΔΕ veníent omnee imo; lantee«c. Pro 3733 Aquila interpretatus eft mercatorem:qué& nos in hocloco fecuti famus.Cum lebetes fuerint uerfi ín phialas,uenict omnes ín circuitu na/ tiones:fiue qui relicti fuerint deuniuerfis gentibus imolày tes:& fumentlebetes,& coquét ín eis carnes uictimarum;z ut non crudas carnes agni comedant:fed omní carniü hu» sEp, Etueníctomnes qui δέ coqu&iin íllis:& no erít chananzxus ultra ín domo ἀπί uirtutum ín díe illo, more decocto,remaneat qd? igne parati fuerit ad uefcédii, QLuz fint phíalz coram altari diíi:in quas lebetes ifraeliti; ci conuertatur:& fupra diximus,& nunc ex parte dicemus, Laudat fponfa in canticocanticorü fponfum fuii: Maxillae eius ficut phíala aromatum, In maxillis fermo accipit: qui prolatusa drio,uaría unguenta depromit:& tanta erit boni odoris fragrantia,ut faciat fibi diis flagellti de fcripturarii textii teftimoníjs:& eíjciat de templo uendentes& emen; tes:& dicat ad eos:Scriptü eft: domus patris mei, domus Ma orationis uocabitur cunctís gentibus:uos auté feciftis eam domi negocíationis, Cr uidaillud qd^in Daniele fcriptü eft:licetin hebraico nó legatur:Semen chanaan δὲ nó iuda. Dafusf Etqd' ab Ofee propheta de ephraim dicitur: Partíceps ido Ofte.d lorum ephraim: pofuitfibi fcandala:;puocauit chananzos fornicantes fornicati funt:huic coaptant loco:& omnéfor; nícatorem,chananzum& alienigena appellari uolunt:qué de domo dei afferunt auferendum. .Cómentariorum in Zachariam ,pphetam finis. DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN MALACHIAM PROPHE TAM AD MINERIVM ET ALEXANDRVM MONACHOS PROEMIVM pesi timum duodecim prophetarum Malachi interpretari uolumus:cuíus nome Lxx, sy cranftulerunt τοῦ αγγέλου ἀντοῦ jid efGangelus eius:dicentes: A(fumptio uerbi domi ní fuper ífracl ín manu angeli eius, Pro quo ín hebraico legitur"3s5/2:quod rez ctius δὲ expreffius dicitur, angelus, d eft nuntíus meus. INec putandum eft íuxta quorundam opíníonem angelum ueniffe de coelo:& affumpfiffe corpus humanum:ut ifracli qux a domino funt mádata loquerctur.Sí ením interpretáda funt nomína:& ex nominibus nó fpiritalis intelligentia:fed híftoriz ordo texendus eftergo& Ofee qui faluator dícitur: δὲ iohd "tuy qui interpretatur dris deus fiuc íncipíens:& cxterí prophetz: non erunt homínes:fed uel angdli, * uedominusatcy faluator: quía hoceorü nomína refonant.Deníq; exceptis Lxx.alíj interpre/ tes nomen malachí;íta ut ín hebrzo lecítur tranftulerunt.Malachi autem hebrai Efdram exifti mant facerdotem:quía omnía qux ín bro illius continétur:etiam hic propheta comemorat di Malaca.b cens: Labia facerdotis cuftodient faentíam:& legem requirunt ex ore cíus:quía angelus domíní . exercituum eft. Tempus quoq títulufq; conueniunt:qd& ín pfalmís dixímus,qui títulos nó ha , benteorum effe credendos quor priores pfalmí nomínibus prxiotati funt. Igítur δὲ malachí: id eft Efdras poft Aggeum δὲ cacharíam qui fub Dario prophetauerüt fuiffe credendus eft,Et propterea titulá non habere:quía liber eius pro título fit:in quo difcimus qd' in regno Artaxer xis regis perfarum Efdras filius faraiz,& cxterorü αἱ ad cum locum ubi dicitur:Filius phinecs filius elcagar Y: Gm gd hr die | ΠῚ ain O*Salacbíam wy£ fiusEleacar filius Aaron facerdotis,ab ínítio afcenderit de babylonc:& dederit ei rex cda Θ Wit die menfis primi ccepit afcendere de babylone: Mihi my: um i5 8! i ἡ Ure how mta ed 1 η Kyo hsii tam legifTe me AOT Appollinaris breui libello: im pretationis puncta dícenda funt.; . COMMENTARII HIERONYMI IN MALACHIAM PROPHETAM δυο verbí οῦί ad ífrael cc. C.uid fignificet {πὶ| onus,id eft,pódus:qd tim nts ibn mir quila 42.3 δα um Ὅπο verbi Vit| o di ul E ΤΠΕ domini adifrael μα NM id eft, atfumptio: qd ín manu Mala δὲ Lxx.& caterí intere pretes tranftulerüt:in alijs;:pphetis dixim?, Nam& Nahü(cribit: Onus niníue: liber ui fionis Nahü elkefzi. Et Habacuc: On? qd? uidit Habacuc;pphez ta.EtZacharias:On? uerbi diii in terra ha; . drach,& damafci re» quiei eius. Et rurfum in cófequétib?:; Onus uerbi domini fup ifrf, lllaitagp fimus explanatione contenti:Et nunchoctantum dicamus, qd pondus uerbi domini ad ifrael: fiue ut Lxx. dicunt,£z; T«c poA, id eft, fup ifrael: graue quidé fit, quía pondus appellat: fed confolationis aliquid habeat:qd? nó contra ifrael,fed ad ifrael fumitur. Aliud eft em quáado,uer bigratia;ad illum uel illü fcríbímus: aliud quando contra . illum&illii: quia in altero pars amícitiz:in altero inimici/ tiarum aperta confeffio eft.Sciendiiq qp abducto in capti; uitatem ifrael,id eft decem tribubus:indifferenter priftino nomíne,€ duz tribus iudas& benramin,appellent ifrael, ; Q.d'autem dicitur; In manu angeli eius fiue Malachí:ma num pro operibus accipite, Vnde& in manu Άροεί,& in manu Hieremíz,& in manu Moyfi:factus eft fermo dei.In quorum efr manibus eft iniquitas,£ quorum dextera re/ pleta eft muneribus,& quorum manus plena funt fangui/ M ne:in his nonfit fermo ἀεί: fed qui lauant ínter innocétes μ΄ Magh.z7,e manus Γιας,Ω εν aquís& Pilatus manus lauarecona à tus eft,ne iudzog: blafphemíjs confentiret: de qbus pfalmi ἡ Pina ftalatat dices: Supaquas refectionis educauit me. De hac t aqua per propheta dominus pollicetur: Afpergà uos aqua - chí, Diléxí uos dicit domínus.Et dixiftis: in quo dilexiftí nos? INon ne frater Efau Iacob, dicit domínus: δὲ dílexi Iacob: Efau autem odío habui, Et pofuí montes eius in folitudíne:& hxredita/ tem eius f I9 no i mundiífima.() ui autem peccator eft,inebriatur calice ba/ ; 9o, 26, b; pec; di"26, Ὁ bylonio: δὲ dicitur deeo: Spine nafcuntur in manu ebrio; μ fi, a«'βοπίις[ηρεῖ cozda veftra.i.059: δὲ ἐπὶ τὰς καρ iu dios ὑμῶρ; hoc in hebraico non habetur; fed puto de Ag: "iol ke. γ΄ "ή go manü ἀπί dei fuí omnem petitione eius:afcenderint δὲ de filijs leuitar,& decantorib?,& de íanitoribus, Artaxerfis regis:& ueneríntin hierufalé menfe qnto,ipfe eft ánus feptímus qc illo de filiis ífracl,& defilijs facerdotà: δὲ denathinneis ín híerufaléanno feptimo regis:quía ín prímo & inprímo méfis quínti uenit ín híerufalé, Hiec mí Míneri δὲ Alexander,non tam fanguine dj relieione cócordes:ne fufceptum o prophetarum:& extra ordínarío uobis labore füdarem,brcuiter ín proemío fum Pau ponens uerba Malachí, prímum íuxta hebraicam uerítatem: deinde iuxta Lxx. interp orationum ueftrarum fultus auxilio,edifferam qua: fequütur.Saipfit ín hunclibrum Origenes triauolumína:fed híftoríam otnníno non tetigit:& mote fuo totus ín allegoriz interpretatione uerfatus eft, nullam Efdra faciens mentionem:fed angel putans fuifTe quí fcripfitsfcd'm illud 'Masfunb Φ de Ioanne legímus:Ecce ge tnítto DE meum ante facícm tuam.Quod nos omníno non ή. redpímus:ne aníman: de ccclo ruínas fufciperecompellamur, Alios comentarios ín μῆς prophe 4 us dítnítteré ut P retesz cuíus non tam interpretatio[τ᾿ íntet/ co additi in quo legímus:Et niic ponite fup corda ueftra a diehac δὲ fupra.Poít titulum igit prophetz fiue proemiü; dupliciter accipi&dti eft: Ponite corda ueftra:id eft.animad .uertite& confyderateid quod fupra dictü eft: Afumptio Aggei.z.€ hebraice NVP2:X— uerbi domini fup ifrael in manu angeli eius:Siue diligéter anímaduertite;quz di céda funt poftea: ut ea non corporis auri; c5fumptio werbidnüifupifi busfdanimi& cor; n. disintelligétia cogno; in manu anocli— fcatis,& faciatis uobif cius.PÓnitefup^ thefaurosiin quib? re, ην. cipiatis diuitiaf fermo corda ueftra.Dilexi uos— nüdeix&fapiaagatfi, ducíaliter ci. dilatati fueritis:& repleto cor defermonibus dei pe pulcritis cogitationes peffimas:qua egrediüi tur de corde, homici/ dia, adulteria, fornica/ tiones, furta, δὲ relid: & impleatis qd^a fal; uatore dictü eft; Oui Luc 8a habetaures audiendi audiat, be Zsllerí voe oícít vfi: píxiftíe cc I(rael,hoc £ít iudas ad qué folebatfieri uerbum dei ,& uifio domini; onus eíus& pondus fuppliciorum grauiffimum portare compellitur;ut grauiora peccata deponat: fentiat per tor; méta quz nó fenfit p beneficia, Et ne poena in fuos uidea£ iniufta,fubfjcit dris: Dilexi uos, Qr uéerm diligit diis corri; Hebrei;.b pit: Caftigatautem omnéfilium quem recipit.Et dicendo: dilexi:prafens negat dum prateritum cófitetur. Illi quide reípondent temeritate qua peccant,oblíti beneficiorii eius; In quo dilexifti nos? Ad qua dominus: ut catera inquít taceam, X qd? nuper de babylonia captiuitate ueniftis,incu nabula ueftra tractabo:Antedj nafceremini: immo priuf; ᾧ Rebecca Efau δὲ Iacob utero(uo funderet: ín Iacob uos dilexi,in Efau idumzos odio habui; Q.uélocum apo ἡ" ftolus Paulus myftica difputatióe euétilans,fcribit ad Rho manos; duo pariter teftimonia de genefi Malachigs con; iungens:Sed€ rebecca de uno concubitu habens Ifaac pa tris noftri, Nam cum nódünati effentautaliquid egiffent boni uel malí:ut fcc?m electionem propofitum dej maneat; non ex operibus,fed exuocáte dictti eft εἰ: uia maior fer/ uiet minori:ficut fcripti eft;Iacob dilex,Efau autem odio Rom habui. Hoc em quod dicitur:Sicut fcriptum eft;& ad gene Ícos librum& ad;pphetam Malachí refertur, Non folum ait dilexi Iacob antec nafceref;& odio babui Efau prius dicit dris: Ες díxiftis: ín d dilexifti nos?INóne frater erat Efau Iacob dicit dris: & dilexi Iacob: Efau aüt odio habui:& pofui cermi nos cius ín defolationé,&€ hareditate »ις τῷ -. frater uefter pati£, dei^ . tiam fpiritalem.Ifracl iex matrísuterofundereturifed in pofteros eorum,amo/rem meum,& odíum conferuaui.Odit in Efau,cuius mó tes;qui appellantur feir,redegi ín folitudinem,& urbes feci effe defertas:& a ferpentibus ac beftíjs obtineri.Si αὐτῷ di/: xerit edom,hoc eft Efau:deftructi quidem fumus ad iram déi:fed rurfum adifi, xabim? ciuitates: Harc xlomino pradicéte co; enofcite:qd illis edi /. ficatibus ego deftrua: &iram meam«terna. eorum uaftitas appro nes defertí.Quod fi dixe/ tit ídutmaxa: deftructi fu/ mus:fed reuertentes σα! bbabit. Odium igit in— 9 s Efau rebus oftendi: cabím qua deftructa fut: amorem auté in uos: Hac dicit domínus εχετε hoceftínlacobfequé/ tunm: Ifti xcdificabunt,& tíbus approbabo.lllís: deftruétis αὐ reda,- ΘΟ deftruam:& uocabun Wisadfolitudintui/ tur termini ímpietatís: δὲ debuntoculi ueftri;& S Ly: Lacy dn Pert dicetis: Magnificetur populus απ iratus eft dns dominusfupertermi/ ας ín aeternü.Et oculi ue num ifrael:& ex εδρα ratione malorü, qua Ítriuidebunt:& uos dice; ín'uos beneficía fentie tis.Iudzi falfo fibi bla diütur, Edom rhoma ος. δ. ifrin cofuma: tióe müdi fc,pphetari: qd deftructo rhoma Το iperio,boc eft idu; mao:regnüorbis ue; πίας ad iudaos. Hac 4 termínum ifrael Filiis ho norat patre:& fernus do; mínü fuum: fi ergo pater cgofum:ubí honor meus εἰ ἐς fi domin?ego fum: ubi eft tímor tneus? di proutpotuimushifto^ ἷς dominus exercituum. viz fundamenta íacíc;:: teslocutifumus:Nüc^. Ad uoso facerdotes quí ueniamus adi intellige défpicitis nomen mcum: uirucl fenfus cernens δέ dixiftis: In quo defpe deum:fiueutego me^: xitnus füomen tuum? lius. puto£vvr&vog—.- i eT θεοῦ id eft, rectiffimus Offcrtis dei:diligifadomino:^^ & uult dilectionis eius infefcirerationem.Dfifqs refpon^ dit, Efau& lacob deuna ftirpe generatos:hoc eftuitiaatqy uirtutes ex uno cordís fonte procedere: dum ex arbitríjli/ ἡ bertateinutrág partéutuolumus declinamus:fed príora na(cuntur uitia per infantia pueritia iuuentuté:quz poftea tas firmíor corripit atcp fupplátat. Maior frater hifpidus eft& fanguinarius,uenationibus,fyluis& beftíjs delecta£; Minorleuis δὲ fimplex,& innocéter habitans domü. Deus finesidumza:hoceft terrenz& fanguinariz ponit in folitu dinem,& nihil deterra crefcere(inít& effe perpetaüi. C) d /.1 fi impudens malitia ea.quz funt dei fermone deftructa, rurfum zdificare nítatur:dominus fe eorum qua inftau; rantur a uitijs, aduerarium profitetur. Et poítig fuerint hoftilium terrninorum cuncta fubuer(a: tunc oculos poffu 3nus uidere ifrael:& fanctos quofcp dicere: Magnificetur dominus in termínis eorum qui mente confpiciunt de 7 um.Porro dilectio& odium dei, uel ex prafcientia nafci; tür futurorum, uel ex operibus: alioquin nouimus quod omnia deus diligat, nec quicq eorum oderit qua crea» uit:fed proprie eos fuz uindicet charitati, qui uitiorum ho» ftes funt& rebelles: Et ecótrarío illos odit:quia deo de(tru eta cupiunt rurfum extruere.Odi(Te autem deus ἄνθρωτπτο) πάθως dicitur:ut flere,ut dolore,utírafci:ut quando audi/ amus odium eius ín malos,ea qua deü intelligímus odiíTe fugiamus. 4 4Γ ΠΟ bonozat patré: zferuue oomínt ' fuic. Licet priufd nafceremiti in Iacob, quafi filios ama feos cceperim:tamen eligite quo me uocabulo nomine £is:aut pater fum uefter,aut domínus.Si pater, debiti patri honoréredditeX digna parente offerte pietate. Si domin?, » 4 :£onmen.IDietonymi HEP. ftem eíusin draco; tis: Maenificetur dris füp ' tés. Vós facerdotes qui cur mecontemnitis,cur dominum non tímetis?Loqui£ att G ᾗ a ad eos q fub Zorobabel& Iefu filio Iofedech,& Efdra facer" dote,& Neemia,de captiuitate babylonia füt reuerfi:extru, u ctodp altarínecdum templü zedificauerant:nec muros ex;-" truxerant ciuitatis:& nihilominus in peccatis priftinis per h :: manebant: deum nec Wu ην»'amore,nec timore ue): ἡ SEP.harredítaté ci? i doma nerantes. C» autem,; ta defert: Quia dicet, idu. leriam Fd ud M :: onorem,&apuderz d . mxa deftructa eftrcuerta τὸς Ibo, δὲ apud hey mur& rezdificem?defer/— breos 3135 unum* ta. Hxcdicitdris oipotés:« uerbumeft: fed nosp ts τ EA μ 4 latitze linguz proprié* do ipfi zdificabut,&€gO Ως tate, honorem pofui; tí Ílruam:& uocabuntur οἷς— mus.Nam&in euari fq d denicmtafpereict gdioubiloquiturdo,' 4] fy termíni iniquitatis: δζ pO/— min?& faluator:Pater Iofua an pulus fup qué pparac? eft— ucnithora,darificafi;»" es η Ει lium τοῦ, utfilius tu? m ns uiq, in Ktermum“Ἐπὶ dlrificetterapud στα)(πὶ oaulí ueftrí uídebunt:& ὡς iss n ἐν qu» glorifica: Qj uem loc i uos dicetis: maeníficatus cibis do : norifica,interptatifüt; Simulg cófyderem?: quod filius ac feruus in fcripturis fanctís üoluntate fiat,nó ne/ eft domirius fuper ΓΕ! nos ifracl.Filius olorificat patrem,& feruus domi/ num fuü timebit.Etfi pa/ terego fum:ubí eft eloría mea: Et fi domínus ego füm:ubi eft tímor meus? dicit dominus: omnipo; em fpiritum adoptio; nis acceperit,in filium dei uertitur: Ω αἱ aüt fpiritü feruitutis in τ morem dei feruus εἰ ficitur. Vult itaq» pri» mum deus,ut filij ci?. fimus,& bonum uo; luntate faciamus: fi hoccófequí nolumus: ut falte feruos nos ha; defpicitis nomen meum: & diíxiftisIn quo defpe/ Ximus nomen tuum-^ Offerentes— beat:&amalis pfup/ pliciorii formidine re cedamus. Legimus ir pharifzi mari terrífcp circüiitis, dignos eenueretormétis.Et Μαν iudas proditor fili?pditióis appellat.Et in octogefimoocta Tofu. b tio pfalmo de domino fcribitur:Filius iniquitatisnó appo netnocere ei. In Ofez quoqpfilij fornicationis uocant, quí! Oferta ' funt dematremeéretrice genérati:de qua fcriptü eft:Fornica Iob&e ta eft materueftra, Etín euangelio iudai filtj diaboli fugil; lantur: Vos de patre diábolo nati eftis:& defydería patris uefiri uultis facere.In boram parté filios legímus:ut filios ἀεί: uotquot eum receperüt, dedit eis poteftatéfilios def Tpi na— fieri. Et filios fapientia euangelio proclamate:Tuftificata eft Martutc ΐ fapientia a filijs fuis.Etfilios Abraham: Améamédicouo; Ibic—— bis:poteft deus de lapidibus iftis fufcitarefilios Abraham: Etfilios apoftoli;Filiolí mei quos iterü parturio donecchrí. Gaba.c ftus formet in uobis: δὲ multa iftiufmodi; Filius ergo hoj norat fiue clarificat patrem:iuxta illüd qd? fcriptum eft:Sie Masbéb oq luceat lux ueftra coram homínibus, ut uideant ucftra ope τὰ, δὲ glorificent patrem ueftrum qüí eftin coelis. Seruus quoq honorat dim fuum,non eadem charitate qua filius: fed ἀπὸ κοινοῦ fubauditur, honorat fili? patré:feruus ἀπ fuum:& tamen deus omnipotens fciens differentia filij δὲ ferui,a filio gloriam,à feruo timorem expetit.Principiüi ei E&t fapictiz timor dfii:ut de timore feruose,ad βίου: gloriá trà feamus. b«[ Clos facerdotes d«€.« oíríftío(n ἃ pollaím?* te?in eo η oícitíe πιξία ofií oefpecta eft.) d'aüt fequi: Et quz fuppofita[τ defpexiftis:obelo Bnotauimus: qain he braico nó habet:& de fequétibus additü eft, Ad uos igit o facerdotes q defpicitis nomé mcü ifte fermio dirigitur: q re ugríi de babylonemetu.praterita f. rris dpi m malà parteni filios. Eramus filij irae: Et filij gehennz:quos' Ephes| fs ες: μὴ μὲ tsi πὶ γρ ceffitate natura. Ὁ υἱ Rome m n Bos * 3 ( X, Um | hu a" H πο Unis, Abd ΠΠ ΠΤ Ora dari: ib utin baud cs ἃ; Quali ναὶ ΜΠ Íen i fiu quin (must? ! mon" M at rod lus. qu εἰ} Tatobi,2.a 95 Γιά /€65,22, cC 8n DSalacbíam. dfim plena mete couerti:& nó folii hoc nó facitis:fed imita (ες Cain;fupbis cota deü uocib? ridentes,fcifcitamíni ab eo qué occulta nó fallunt:& dicitis;In ἃ defpeximusnome tuücut diffimulationis impudentia uulnus cófcientiz pro tegatis. Vultis ergo fcire in ἃ defpexeritis nome meu:Offer loquar qua prafenti capitulo cótinétur, Caica eftanimaeut éíma,quaz non illuftrat chrífti lumine:nec habet oculü dé euangelio contuenté. Clauda eft rogantis oratio: qua du/ plici mente accedit ad precandü:& audit cti populo iuda tum; Víqsquo claudicatis utroq; pede?Et languida δὲ omi εἰς fupaltare meu pa nem pollutum:Panes "uidelicet ppofitionis: quos iuxta traditióes hébraicas, ipfi fercre, ipfi demetere,ipfi mo lereipfi coquere debe, batis: δέ πῆς fumi ttis quofcunqg de me/ dio:& uoce temeràáría efpondetis,& dicitis: ín quo polluímus eos fiuetezDum eim facra menta uiolantur: ipfe cuius funt facraméta uiolatur. Hoc auté qd? fequitur:In co qp dici; "tis méfa drii defpecta eft:poffumus ita ínter pretari:Q. d'reuerfi de babylone:necdum t plo zdificato manen/ tes incafulis,& in rui/ nis urbis antiqua:al/ tare tanti extruxerat: non eiufde gloriz cui? priftini fuerat;& pu/ tabat deefTe religionis fanctimonia:quia de erat edificatióis ambi tio. Tenues lineas du/ xim? qb? imprimeda eft explanatio fpirita/ lis. Corripit fermo di^ uinus ερίίζορος, αὐτῷ prafbyteros δὲ diaco/ nos negligentes: fiue quoniain genus facer: dotale& regale fum?, HEB. Offertis fuper al, tare meurn panem pollu; tum: dicitis: In quo pol luímus te£ín eo ᾧν dicitis menfa domini defpecta 4 eft. Si ófferatis cxcum ad immolandutri:nonnema là eft? Et fiofferatis dau dum δὲ languidum: non; ne malum eftzoffer illud duc tuo fi placuerit eízaut fi fufceperit faciem tuam; dícit domínus exercituü. υ Etnüncdepracaminí uul τῇ ἀεί ut tnifereat ueftrí: de manu em ueftra factáà efthoc:fi quomodo fufci, píat faciefueftras,dicit do minus exercituü. Quuís eft in uobis quí daudat oftía δὲ incédat altare meü gra/ c tuito?INón eft. mihi aolá tas inuobís, didt dns ex/ ercítuum:& munus no fü/ fcipiam de manu ueftra: ..Abortu SEP. Offerentes ad altare mei pánes pollutos:& di &iftis:In ᾗ polluim?ipos: In eo q dicitis menfa dri defpecta eft.& qua: fü ppofita funt defpexiftis: Quia fi offeratis cec ἰῇ facrifici;none malá eft? Etfi offeratís daüdum δὲ languidü:nóne malá eft? offer illud duci tuo fi fufce perítte:fi acceperit facíém tuá dicit dris omipotens. Et nüc deprzcamini facié dei ueftri δὲ rogate cii, in manibus ueftrís facta füt μας fufcipiá ex uobis fa cies ueftras,dícit diis omí/ potens: quía δὲ ín uobis daudentur oftía:& non fuccendef altare πιεῖ era εἰς Νουα eftuoluntas mea ín uobis, dicít dris omni; potens: δὲ facrificii nó fu Ícipiá de manibus ueftrís: quia ab infirmitate cooperta: dz non habet chri; um dei uirtuté,deídg fapientiam. Iftiufmo) di preces qua fine lu, mine ueritatis funt: δὲ non habéntfapientiae firmaueftigia:& debí, litatibus uatíjs cónta/ befcunt:(i offerantur 'ecclefiarü principi, aut cuilibet erudito, fapié tiq; doctoriinónné re/ pudiabun£& in cótu melià eius recident q talía eftaufus offerre b€f£rauncoepzecá mínf vult oeí vt mífe reatveftrí cc. Multum in hocloco Lxx.intet/ pretes ab hebraica ue ritate difcordant:& né ceffe eft ubi diuerfa eft interpretatío,ut diuetr/ fus& fenfus Π.Ο). uia obtuliftis claudas& czcas& debiles uicti, mas:uos ο hac qua dixi uniuería feci(tísz agite poenitentiam fi quo modo mífereatut ueftri deus:nullus efr in uobis eft ufqzad ex tremii mínifterii: noti dico pótifex, nó facer, dos nó leuita,nó can^ tor:fed nec ianitor qdé & is qui ignem fup/ ponitaltari ad crema omesquibaptigatiín—. Py: chrííto, chriftí cenfemur nomine, cur defpiciant nometi dei: Etintetrogatibus,in quo defpexerint nomen eius:cau fas monftrat offenfz: Offertís inquit fuper altare meum pa nem pollutü.Polluimus pàanem,id eft corpus chriftí: qua/ do indigni accedimus ad altare:& fordidi müidü fanguine bibimus:& dicimus, menfa domini defpecta eft:non qd? hocalíqs audeat dicere,& quod impie cogitat(celerata uo; ce proféerreifed opera peccatorum defpiciunt trienfam ἀεί. Poffumus&aliter dicere: Doctor ecclefiz qui fpiritale con ficitpanem,& eum populis diuidit:fi uel ppter humanam gloriam,uel]ucrá feculi que gloríam cófequütur,loquat in populis:& diuitibus bladiatur,& honorat peccatores:X iuxta lacobum fufcipiat eos, qui cum annulis aureis ad fe ueniunt:& pauperes fanctosrepellat:nomen dei defpicit:& panem polluit doctrinarüz& in ipfum deum iacit contume lías:tnenfam fcrípturarum cius, menfis idolorü fzcularifqs doctrine putans effecómunem. ἃ«[ Of offeratío cecü ad(mmoland( zc. De diuerfitate uictimarü:& qua uel of; ferri debeant,uel nionofferri:in Leuitico plenius difcimus. Reuer(i itaq; de babylone facerdotef δὲ leuita:ianitores atqg cantores δὲ nathinnei feruicy Salomonis: quorum Efdras fcribit xc«r&o»yop:illicitas deo uictimas offerebant:cacas uidelicet δὲ claudas,ac uaria debilitate cófectas:hoc eft em quod dicitlanguidum:uno cuncta fermone comprehen; dens:Siíftiufmodi inquit duci tuo offerres munera: nóne .,'efpueretenóne fibi factam putaretiniuriam:& hoc aude; ti$offerre deo quod dare hominibus non audétiseLongü «ít nuncomníum uictimarit aperire myfítería; debis tantü dum holocaufta, quí Ὠδη 8 me mercedem accipíat laboris fui. Hoc autem dices: decimas fignificat omnium frugum,quz offeruntur a po» pulis.Ex quo oftenditur acceptiorem effe domino feruitu/ tem qua mercedem in prafentiarum nó poftulat. Vnde& Aptus gratis praedicat euangelíti: Et nocte δὲ die tnanibus fuis laborat necui oneri fit:&hanceloria fuá gratuitz prz dicationis ín gentibus nequadj euacuandam effe teftatur; Porro Lxx.altum multo fuggerunt fenfum: O facerdotes qui hoftías debiles immolatis, cóuertimini ad poenitétià: δὲ uultum dri deprecaminí:& orate pro operibus ππαπ ueftrarii. ΟΣ aute infert:Si fufcipià ex uobis facies ueftrasz Nefcio an conueniat exhortationi poenitentiae. Nemo eint dicitxora me& non parcam tibi.Sequi£:In uobis clauden£ oftia: patrís uidelícet δὲ ΠΙῆ& fpirituffancti. Vnde falua/ $o. 1530 C 5 Reus.d ..Τε 2.5 torloquitur:Ego futn oftium.Siuealiter: Non uobis ape; Iofuo,b rientur oftia fcripturarü:nec perfpícere poteritis fanctafan/ étorii: nec diii facraméta cognofcere:nec fuccédere thymia ma eíus ad altare. C) ία oratióes ueftrze ad íllum nó perué ni&t,Et hoc qd αἰεί: δωρεά& nos interpretati fumus,era: tuito:qui Πᾶς fequütur intelligentia quà nunc exponimus, uertunt in gratiam:ut uidelicet gratiam nó habeant altarí diiferuiendi. c«[ Ίβοη eft míbí voluntas ín vobíe«c. Regula fcripturarum eft: Vbi marifeftiffima pphétia def turis texitur,p incerta allegoriz nó extenuare qua fcripta funt. Ergo proprie nuncad facerdotes iudaorum fermo fit domíni: Ω ui offerüt cecum δὲ claudum& languidum ad immolandum:ut fcíant carnalíbus uictimis fpirítales ui^ étimas-fucceffuras., Et ned taurorü hircorücp fanguine: t 2[edthymiama ——M——Ee Tob. I7.a fed thymiama: hoc eftfanctorum orationes domino offe/ tfédas:& nóin una orbis puincia iudaa: necín una iudzze urbe hierufalem:fed in omni loco offerri oblationé:nequa dpimimundam,uta populo ifraelifed mundam,ut in cari; moníjs chriftíanorti: Ab ortu eim folis αἵ ad occafum ma gnum eft nomen diií in gentibus: dicente faluatore:Pater mani; feftaui nomen tuü ho; minibus. Cumdqp in? quit nomen meü ma/ enum in gentibus fit futurum: Niosoprin^ cipes iudaorum pol; luiftis illud atqp; ΡΟ) fuitis.Sic enim futuro - rum texit uaticinium, 1 eld. 5.5.6. A E utprafens εὕρης non deferat.Propterea atit 6 facerdotes δὲ princi/ pesiudaorum,in om ni loco mihi offertur oblatio munda,& ma gnum eít nomen meii ín gentibus: quía dici tis menfa domini con taminata eft:& quod fuperponitur contem/ ptibileeft cum igneq illud deuorat. Reuer fus de babylone po/ pulus,altaretantü fcf tuitis δὲ impolitís la; pidibus iuxta Eídrz li brü extruxerat: abfqp téplo,abfqp urbis edi; ficijs,abfcp extructioe murorum:& putabat minorem effe cultum religionis, quia tem/ pli ornatus deerat. Ad quos dominus loqui tur:Pollutum putatís altare:& holocaufta ac uictimas que fu/ pra imponuntur:igné quoq qui uictimas deuorat effe pollutii: nec intelligitis omni potentem deum non aurum gemmaíq; δὲ hoftíarum multitudi; nem quarere: fed offe rentium uoluntates, Qui autemarbitran/ tur nonaltare fed mé; fam debere intelligi inqua panes poneba; , tur: quó hoc interpre tari poffint qd'fequit: ci igne q illud deuo; rat, omnino nó uideo: ὕες em ignis deuorat HEB, Ab ortu enim(ο) lis ufqy àd occafum ma/ ená eft nomé meü ín σε tibus: δὲ in omni loco fa/ crificatur& offertur nomi ni tneo oblatio munda: quia magnum eft nomen meü in gentibus dicit do; minus exercituum.Et uos polluiftis illud in eo quod dicitissmenfa domini con tamínata eft:& quod fup ponitur cotemptibile eft cum iene;qui illud deuo;/ rat.Et dixiftis: Ecce de la; bore:& exufflaftis illud,di ct dominus exercituum. Et itulíftis derapinisclau; dum δ. languidi:& intu/ líftis munussnunquid fü fcipiamillud de manu ue ftra, dicit domínus. Alédict? Ca.II dolofusqui ha bet ín eregefuo mafculum: δὲ ποτ faciés immolat debile domíno. ' Quiarex magn?ego fum dicit domínus exetcituü: & nomen meum μου) le in gentibus.Et nunc ad uos mandatum hoc O fa cerdotes.Sií nolueritís au/ dire,& fi noluerítis pone; re fupet cor ut detis eloríá notníni meo, ait dns exer cítuü:tníttái uos egeftaté & maledicam panes ,ppofitíóis:ds femp nouos ,pueterib?cómutabat& ablati cedebát in ufus facerdotüi. Aut certe ita intelligédü: Polluiftis nomémeü in eo qp dicitis:qd ,pdeft íi offeramus optima: dliacüq fuerint qua offerunt igne füt deuorada, Fructus aütaltaris ignis eft:cibufqp ignis,hoftie ucl Ποῖον) caufta. Nec fufficit prioris fermonis impietas:fed etia hoc dixiftis: Ecce de labore:& exufflaftis illud dicit domin? ex; ercituum. Cuíus orationis hic fenfus eft:Dixiftis de capti/ uitate reuerfi fumus:hoftibus prada fuimus:multum in longo itinerelaborauimus:pauperes fumus:quicquid ha» -—£ommenJbicronymi ὦ bere potuimus, uie labore confumptutn eft: qualiacundf habemüs offerimus:& hzc dicendo exufflaftis ueftra facri ficía:id eft, exufflatione mea digna feciftis: Siue utin her, brao legi poteft:Etexufflaftis me hac dicendo:non facrifi éio,fed mihi cui facrificabatis feciftis iniuríamn. CEobrem -SEP quía ab ortu folis ufq; ad ocafum nomen meum gloriofum eft in gentibus:& ín omni loco íncenfum offertur nomi; ni meo:& facríficium mü dum: quía magnum eft nomen meum ín gentib?, dicit domínus omnípo/ tens. Vosautem contami - naftís illud ín eo(p dicitis méfa domini polluta eft: δὲ qui fuperponuntur de; fpecti funt cibi eius:& di xiftis: hzc de afflictione funt;& exufflaftis ea,dicit dominus omnipotens:Et inferebatisrapinas:& dau da& debilía:& offereba/ tis facrificiá:fi fufcipiá ea de manibus ueftris, dicit drsomnipotés. Ca. II T maledictus qui erat potens:& ha; bebat ín grege fuo mafculum:& uotum eius fuper eo:& immolat debi le domino: quia rex ma/ gnus ego fum, dicit dris omnípotés:&nomé πιεῖ illuftre in eétibus. Et nüc mandatü m aduos o fa cerdotes fi no audieritis: & fino pofueritis cor ue; ftrum ut detís gloríá noi meo dícit dris oipotés mit τὰ fup uos maledictioné: & maledicam raliter: ut uos arguat propria confcientia. Certe obtenditia nequadp fufcipiam ilz lud de manu;ucítra, dicit dominus omni; potens.CLuidam pu; ranthoc quod ad iu; daos fpecialiter dicis tur:co qd? uictimzeo rum immundz fint atqp pollutz, δὲ(οτί cium tranfferatur ad g«ntes:intelligi debe» re fuper ecclefia facer/ dotibus qui negligen ter offerunt uictimas domino: C. uod fi rez cipimus:ergo ab ecce fia rurfum ad aliam re ligionem uictima traf ferenda funt. Et quo; modo legi cuangeliüz fic rurfum euangelio eaquano funt futura fuccedent. Menfam quodp domini conta, mínatam ad fanctas fcripturas referunt: fi aliter ᾧ fcripta funtin telligantur.(ἃ. ἢ iledícmf volofüe d babet ín rege fuo mafculum:« votum fa cíene fmmolat«C Hoc qd fcriptü εἴ, καὶ dia» e'xtd'&c'o τί ξυλογί’ αμ ὕμῶρ.Ι.& diffipar bobenedictionem uev ftrá:a lxx. additi eft, δὲ in hebraico nonha» Ρεξ. uicquid poteft in excufationem pec; cati fui humanus ani» mus ínuenire:& falía fe fatiffactióe defende re:hocpuidens fermo diuinus corripit atq condemnat. Et eft fc fus: C.uia offertis c cum& claudi δὲ lan» guidum:& hoc ipfum nó deueftro:fed dc ra pinis& fpolijs fletibuf qu miferorum: δὲ infu per dicitis: de labore & paupertate offerim? quod habemus: Pro? pterea ego dico gene» paupertatem:& captiuitatis iniuriam δὲ tenuitatem rci faf miliaris: audite qd'infero: Maledictus dolofus qui habet in grege fuo mafculum:& uotum faciens immolat debile απο. οἱ non habes mafculum: nihil tibi nocet maledictio. Hacautem dicendo, oftendit eos habere quz optíma funt & offerre que mala funt. Ad uos igit o facerdotes hoc man datü eft:feciftis qd? impium eft in contemptü mei:Sed quia malo pniam peccatoris ᾧ mort&etià nic dico:Si meaudire nolueritis,nec intelligere ut detis noi meo gloría:qd' cfthor ilcin E(edut ctia duri } | "νι η ] ms ! qui πὰ 1 Bu toil UT ti uf I hsc Vibes ἅμα adn ἄμ! Rus ἴδῃ Ui Utt Uy γι tt Wise s Boss Myr lid AL Ln Wi t TN D. Ce sm Quin y j qui[1 rdi d d εὐ Dind(y litte is ffir d Tttdig fh [κὐ γι Squ nj Tunt ug ΠῚ septi unda mud nti igi cuni um qai no faim αἱ, Moa ὑπ mai fai ci ἐπεὶ oput tr. Gl p{10} Hi B d qu ΤΝ! viduis ῳ di eui zin 2Salacbíam Δ. tibilein gentibus,ueriin uos mittà penuriam:ut nequads mentientes: fed omniü reri coacti cgeftate, dicatis uos no haberc optima quz offeratis, Et maledicam(inquit)bridi; tionibus ue(tris:hoc eft his qux nüc:meis benedictioni bus poffidetis:fiue quicqd a uobis benedicit, a me male/ dictum erit.Et male; Κα, II ο. ra putatis in lege:X uobis a deo,p Ytut munere ex hoftijs códonata. Brachíüi:;pro ἅ 1 χχ uop.i.humerü interpretati füt,id&armü animalis dextrü. Ft difperga inquít ἔρυσ pop: id eft uentriculum:fiue iuxta hebraos(tercus, id eít X9: ἐετωνυμϊ κῶς, pro eo ᾧ cótinet id qd? cótinetur appellans: 51 dicam illis: fubaudi£ benedictionibus ue; ftris:quoni3 noluiftis intelligere qua dicun; tur:hoceft ei qd? di; citur:non pofuiftis fu per cor.Poffumus ma ledi&tu& dolofum ac cipere populii íudzo/ rum:qui cum haberet án grege fuo mafculü dfim faluatoré:& im; maculatüi agnü q tol lit peccata mundi:& oium,pphetartü uatici παῖδε cómonitus, ut imolaretatqp fufcipe/ tet arictem, qui hare; batex cornibus in uir gulto fabec:hocfacere noluit,fed imolat de; bile diio, crucifigens faluatorem,& eligens barrabban latrocinij HEP.& maledícam bene; dictionibus ueftrís:& tma ledicá illis, quoniá nó Ρο» 4 fuíftis fuper cor.Ecce ego proíjíam uobís bra; chium:& difpergam fu/ per uultum ueftrum fter; cus folennítatum ueftra; rum:&aflumet uos fe; cum. Et fcíetís quía" mifi aduos tmnandatum iftud: ut eflet pactum meum cü leuí.diícit dominus exerci/ b tuum. Páctum meum fuítcum eo uítz: δὲ pacis: & dedi sEp.& maledicam bene; dictíoni ueflrz: δὲ maledí cá ei δὲ diflipabo bridictio néueftrá:& no erít uobís: quia uos non ponitis in cor ueftrü. Ecce ego fepa; bo uobis humen:& di fperoá uentriculà fup ἔν cie ueftrá:uentrículà fol& fiítatü ueftragz:& fufcipia uos fimul:€ coenofcetís quía ego mifi ad uos má datà hocuteétteftamétüà teü ad leuitas, dicit dris oíipotés, leftamétü πιεῖ fuit cü eo δὲ armii em& pectu, fculum& linguam& uentriculü:& ea qua inleuítico defcribun£ accipiebant ex hoftijs facerdotes: Cruz oia s petis eorü feabíjcez re& in facies facerdo; tum mittere cóteftat: ut fcilicet tales fintq offerunt, qualia& illa qua offeruntur, Etaf fumetuos inquit fecu: id eft ftercus folénita/ tü ueftrageutfetentes facies putida fterco rís cómixtione turpé/ tur:& ex co qd? uos abíjcio: itelligatis ipm effe me,qui quondam elegi patréueftrü leuíz Etpleuiaaron,€ uo; bis facerdotíj eloríam códonaui:ut effet pa; &(editionis auctore quiiuxta myfticos intellectus refertur ad diabolum:Illifqy conténentibus,& praferentibus diabolü faluatori:nomen chrífti horribile εἴτ η gentibus:quzpaffionem diíi fufcepe runt, εἴ formidolofo honoreuenerant.Denobis quoq dici poteft:Si creati a deo fapientes:habentefq; naturam ία cris congruá difciplinis,nofirii negligam? ingenii:& nos dedamus uitíjs atqj luxuriae:& ερευνα maículüi(γην lemus debile drio.Debilis αὐτὸ cft& maculata noftra ora; tio:quádo ira, inuidia,inimicittjs δὲ alía animi perturbatio άν Mans.s, d necorrumpitur:fi offerentes munus ad altare:& recordati η t, Timo,2,b qd aliquíd frater nofter habeat aduerfum nos,nó ante per guai ΜΝ ἐφ! (ΙΙΙ hum? iit xii ΤΙΝ viu E yo dui? " eimus δὲ fatis ei facimus. ΝΠ& Apoftolus pracipit: Volo ergo uiros orare in omni loco,leuantes fanctas manus fine ira& difceptatione.Paftorqp cogitationü noftra: atq» uir/ tutü fenfus eft:de quo in centefimofecüido pfalmo dicitur: Benedicanima mea drío,& omnia quz intra me funt πο’ mini fancto eius: C) ui fi gregem fuü bene rexerit impletur in eoilla benedictio: Benedicta arméta boum tuorii& gre ges ouiti tuap:. Sin atit habes naturaliter mafculi.i.forte, tigidi,acrobuftü: imolet leue ufnimía mollitia foemíneti, atqplafciuum, uel diuerfis animz perturbationibus debi; leatq» corruptü: fentiet in fe completi effe qd? fcríptum eft: Sapi,6,a Potentes potéter tormenta patientur:& cui plus dederint plus exigentab eo. Vnde proprie facerdotibus dicitur:qd fiaudirenoluerint& corderctinere: ut dent gloria nomini diii perboná cóuerfation&: fed ccotrarío tomen illius pro pter eos maledicatur in gentibus: mittat in illos egefta/ tem bonorüi omniü:& benedictiones corii uertatin male; dictionem. Ὁ ui fanitate abutíitur in libidinem:& díuitias vertuntin luxuria:bonamq famá fordida cóuerfatione de turpant:hi benedictiones dei mutant in maledictione. Vel certe quia ad facerdotes ρρτίς mandatü eft:uertun£ bene dictiones corti in maledictioné: quando non benedicunt fanctis ex uero cordis affectu:ficut ifaaciacob:& iacob ἐν triarchís,& moyfes duodecim tríbubus:fed per dulces fer; mones δὲ benedictiones decipiunt cordainnocentiti: X q iniqueagunt benedicuntur ab eis:adulanturdp peccatori; bus dummodo diuites fint atq? eorum uitijs blandiuntür: de quibus dicitur: Populus meus qui beatos uos dicit, fe; ducüt uos:& femítas pedüi ueftrorü fupplátant. a€[(£c; ce ego pzofjcíaim vobíe bzacbíum«€. Qr uia ad facerdotes loqui: profjciam inquit in facies ueftras,ca qua fanctio: étum meum fiue tefta mentü cüleui:& aeter; no mihi facerdotio miniftraret. Notandü qd' 2 uerbü hebraicti, Aquila«c8 p.i. pactü interpretat: Lxx. femp dio ixapá.teftamentu:& in plarifgp fcripturarti locis,tcefta menti non uoluntaté defunctorum fonare,(ed pactum τη) uentium. Voluitauté deus δὲ omnes quidéhotes,fed prae cipue facerdotes maculà nó habere:& ftue humerum fiue brachium ornare bonis operibus.In pectufculo fignifica£ bona cófcientia:in lingua, fancta confeffio:ut qd? corde cre dimus ad iuftici&,ore cófiteamur ín falutem.In uentriculo quoginihil habere mortiferü:fed quod noftra uità fuften^ tet acuegetet:nifi em cibi in uentriculo concoquan£,& eoe fucco corpus irrigetur:attenuatii uiribus caret,S& fertur in morte, Nos aüt otaín contrarii uertimus:ut profjciat no^ bis diis brachii, fiue feparet opera noftra a fanctorü operi, bus:& qb?pceptü eft unguere caput noftrü:& latiare faciéa pctórti fordibus ieiunantes:& reuelata facie eloríam diii có téplari:nüc dicim?: Cófufio uultus mei operuit me:& iuxta cain conciditfacies noftra: nec poffumus illud implere qc? pracepti eft: Leuate oculos ueítros δὲ uidete: fed ftercore Hie. 15.€ uitiorti habemus litas facies atqp pollutas,& dicimus: Puz truerüt δέ corrupte funt cícatrices meza facie infipientize mez.Vndeoia illa in ftercus uerfa funt:dicente fcríptura. Etaffumetuos fecum: ftercus uidelicet quo[τας funt facies noftrz:qui debueramus pleni ac mundi uenire in folénitaz tibus dei:G uel carnes agni comedere calceati: uel expletis feptem hebdomadibus fructus operum noftrorum offerre deo:uel in tabernaculis huius fzculi uiuere tranfeuntes& dicere:Aduena fum ego δὲ peregrinus,ficut oes patres mei. p(a].58,c Etquia proeo qd'nos uertimus:; affumet uos feci ftercus: interprctati funt Lxx.& affuma uos fimul; fubíjcitur intelli gentía: qd'poftqi turpitudine δὲ ignominia cooperti fue rint(acerdotes,& intellexerint peccatii fui N egerint poeni terítía:tunc affumantura diio:& huic fenfui conuenire qd? fequit:Etcognofcetis quiaego miferim ad uos mandati hoc.Sed fuperior mihi uera uidetur ínterpretatio:ne inter uerba cominatioisyba pofuerit blandientis:maxíme cii& eaquz fequitur dei indignationé fonent. ὃ 4Γ"[vactum meti fuít cü eo«c. Defcribit ex pfona dei pfe&i officit facer dotís:dlis effe debeat,& qualé eii effeuoluerit q cffe prece pit.Supra efi dixerat: Vt effet pactü mci cii leuí,dicit diis exercituii:& p leui patriarcham puenitad pofteros: Aaron δὲ cleagarü,phinces δὲ cateros: qui de eius ftirpe generati t 5(unt 8. Nu 2 9. Ὁ £ommen.IDicronymi funt: Niuncin fincait;Trritum feciftis pactum leuí,dicit do minus exercitui, Ex quo perfpicul eft:ome qd? dicit per le ui,ad facerdotes δὲ fpecialiter ad pontificem pertinere. Le/ eimus ín Numeris dephínees, qui camri cii fcorto madiía nitide pugione percuffit: Phinees fili? eleagar filij aaron fa^ populi nunciatuoluntaté:& idcirco in facerdotis pe&ore rationale eft:& in rationali doctrína δὲ uerítas ponitur: ut difcamus facerdoté doctü efTe debere,& praeconé dfiiceue ritatis. υἱάᾷ hoc qd? ad leui,& perleui ad facerdotes di. citur,falfo putat intelligendi eífe de chrifto:nó refpicientes cerdotis requiefcere fe citfurorem meum a fi Itjsifrf:quonià amu; latus eft cclum meü contra eos δέ non per? didifilios ifrael ín ce/ 1o meo,fic dicens: Ec/ ce ego dabo εἰ teftame tii pacis,& eritipfi& femini eius poít eam teftamentum facerdo, τῇ íempiterni: pro€o qd gelat? eft deo fuo, & cxorauit pro filijs. ifrael. Vitze autem te; ftamentü fiue pactum nó huius arbitremur quz nobis cü beftijs & cüctis animantib? comunis eft: fed illi? quz dicit: Ego fum ui Cof5. a ta: Etenim uita noftra cti chriíto abfcondita cítín deo: de quo pof fumus dicere,quod€ ipepax noftra fit, Apo £phe.2. c ftolo cófirmante: Ipfe eft e pax noftra.De; ditergo dris leui, p eüm pofteris eius ut ti $3.9.€ meréteum: Principiü ein fapictize timor do mini:& a facie ei? for F^ midarétfiuefübtrahe tent fe atcp cótraherct, mentis formidine hor rore corporis índican tes:iuxta illud qd fcri Efa.é6,a pti eft: Super qué re; quiefca,nifi fuper hu milem& quietum& trementé uerba mea? Lex yitatis fuitin ore €íus: hoceft doctrina HEP,&dedieititmorem δὲ timuit me:& a facie no; mínifmeipauebat. Lex ue ritatis fuit ín ore eius;& iniquitas non eft ínuenta inlabíjs eius:ín pace δὲ ín cquítate ambulauít me/ cum:& multos auertítab iniquítate.Labía em facer dotís cuftodient fcientia: & legem requirent ex ore cius: quía angelus domi; s ni exercituü eft. V 6s aute receíTiftis de uia& fcáda; lizaftis plurimos ín lege: irtítü feciftis pactü leui di cit dfis exercitua.Pro ptet qd'& ego dedi uos conté pri δὲ humiles omní; us populís:ficut non fer; uaftis uías meas:€ accepi b ftis facie ín lege. Nüngd Πο pater unus omnium noftrum: Nunquid non deus unus creauit nos? Ψ reergo defpicit unufqfa; noflrü fratrem fuum uio; lás pactü patrá noftron:: tranfgreífus eaquz fequütur,pfo, να ἘΠ nz chrifti effe contra; SEP. fuitciéouitx& pa ία, a4 οδοί cis:& dedi εἰ tímore ut τί; remite or. vía«c. . ΄ 2c ad chrifti nó meret me:& a fade nois ὄρει mei formidaret. Lex aerí/ tatís fuit in ore ei?:& íniq tas nó eft inuéta ín labijs eius.In pace dirigens am, bulauit mecü,&.tnultos conuertit ab iniquitate. Qm labia facerdotis«αν ftodient fcicnaia:& lex re; quire£ ex ore ei?:qa age lus dri oipotétis eft. Vos autcm dediínaftis de uía mea:& infirmos το! 5 multofin lege:corrupiftis teftamentum leuí,díicit do minus omipotens:Et ego dedi uos contemptibiles, δὲ diffolutos ín οὖς gétes: peo quod nó cuftodiftis uias meas, fed accipicba; tíspfonasilegc.NNone pa ter un?oium ueftrü£none de?un?crcauítuos^ qre re/ liaftís unugfqs fratré fuü ut abomínabile faceret te; ftamentü patrü ueftrorü: . derelictus tínere perfona,nec ad eos q illius cultui de; dicati flit: etiam fi ego taceam,prudés lector intelligit. Et eft(την Ego uos uolui facere . populorum,quziín facerdotenullo debct mendacio detur; pari:fed tota de'ueritatis fonte procedere.Et iniquitas non eft inuenta ín labíjs eiussutimitetur domínii fuum:de quo v pe.24d dicitur) ui peccatum non fecit,nec dolus inüentus etin ore eíus.In pace& in equitateambulauit mecum:ut& ipfe in fe pace habeat δὲ cateros pacificeznulliufqs perfona acci piat in iudicio: δὲ idcirco ambulet cum deo:ficut ambula; Gtfi.5.€ uitenoch,q tráflatus eft ad dim,& nó inueniebat.Et mul Aggei. 2. b "Titii b tos auertit ab inígtate. C) ui(acerdos eft,& nó corripit de; " linquétes facerdotis officiü praeterit. Labia facerdotis cufto diet fcientía:nó dixit pferentfed cuftodient:utloquan£ in tpe:détqpcóferuis cibaria in tépore fuo.Etlegé requirét ex ore cius. In Aggeo hoc idé fcribit: Interroeate facerdotes Ἱερῦ diii, Ad facerdotis ptinet difciplina interrogatü ridere -delege.Q.ui fi ignorantia in caterís diligente,in fcripturis "fanctisobtéderit negligenté:fruftra iactat dignitate, cuius opanó exhibet. Hoc eft qd? apfus Paul*(cribit ad Titü: Vt potes fit exhortari in doctrína fana:& cótradicétes reuince 2. Timo.s.d re.Etad Timotheum:Q) i ab infantia facras literas nofti, quz te poffint inftruere ad falute:ut peccantes coram omni bus arguas.Sequit: Qr uia angel? diii exercitui eft. Expo, 'nitnomen fuü Pídras facerdos dei: hoceft Malachia, qd? angelus diii interpretat. Angelus aüt.i.nücius,(acerdos dei ueriífime dicit; quía dei δὲ hominü fequefter eft: eiufzy ad ciunt multos: qui cti credentes in chrifto fidei roburacce/ perint,infirmari eos faciüt neglioétia cóuerfatióis fuaqui; bus rectiffime dicitur:Irritum feciítís pactum leui, pactum uitz δὲ pacis: catera quz ptineread officii dixim? facer; ἀοτίο.( uà ob caufam δὲ ego inquit dedi uos cótéptibiles δὲ humiles oibus populis,utuos cóténerét:& ,p honore& gloria,quafi deicctos humilefq; calcarent.Sicut non ferua/ ftis uías meas:& accepiftis facie ín lege. Inter ofnia peccata leui,(iue cog: q ex leui funt facerdotü dei:illud& ultimii& maximi ponít:quare accipiant facie in legexut non caufas, fed pfonas cofyderentiiuftüq paupere defpiciétes,iniquos diuites fufcipiant& honorent: Ad quos in octogefimopri mo palmo dicit: Vfcpquo iudicatis iniquitaté δὲ facies pec catorum fumitiscEt Paulus ad Galathas: Deus inquitper Gili. fonà hois nó accipit.Pleniufcsapoftolus Iacobus hoc pec; lacobi? catü arguit atq condemnat.C) uicquidauté priori populo dicitur:etiam nobis di&tü putemus:ut cautiores recedam* auitíjs,& facieno fufcipiamus in lege: nec qui fum? culto/ res dei,ueritati mendaci preferamus. ὃ['ffiüquíd nó parer vnus omnit noftrá cC. And de prafenti capitulo di fputemus:hebraon: eft ponéda traditio:imo fcriptura 6) ritas explicanda. Legimus in uolumine qd'eídra titulo prenota£,ex perfona ipfius Efdrae loquétis: Accefferüt ad ATI , ad meprincipes dicétes; NO eft Ícparatus populus ifracl:& ὦ priori capitulo εδ nentur:& de quibus it per moyfen in Deute^ ui ronomio fum locut? μὰ Date leui doctrinam b eius:& ueritatem uíro ἀπ iufto,€ reliqua: Vos ur aute receffiftis deuia δ recta:fiue declinaftis, ait dicente me: Νδ dedli/ iri nes ΠΕΦ δά dextram, μι neq αὐ finiftra: δὲ in; bu firmos feciftis multof fs in lege, fiue fcandaliga fit ftis: ut Aquila& Sym my machus uerterunt.[uv Declinare ad dextra, ἡ eft abítinerea cibis s ur deuscreauitad uten^— dis dum: códemnarenu^ frui ptías: δὲ inillud íncur frei rere qp in alio foco fcri/ Mia ptüeft: Νε Ως iuftus Esse— nu multi. Ad finiftra di, E" uertere,eft cii quis lu;| Cn xuriz fe tradit δὲ i E: dini,& fcadaligat mu| mt tos inlege: cui melius Madtuf.& NN eft ut mola afinaríali/| tq getur círca collum&| ἀκ 1marepracipitct:quá! Qu fcandaligetunü de mí dii nimis.Infirmos aiitfa! B | δῇ | tk ind qz Taj ἕω i fifi fy ki lx( ἴω t b(ttn ei hg i fli Y hin Uti MIN facerdotes i M7] ni? P Xd A η 2*alacbiam. facerdotes δὲ leuitz,a populis terrag:& de abominatiSibus eorum: chananzi uidelicet& ethei, δὲ pherefzi,& iebufzí δὲ ammoniítarti,& moabitarii,& agrptiori amorrzorii: Tulerüt ei de filiabus éos: fibi δὲ fiffjs fuis:& cómifcuerüt femen(anctum cü populig térrarum. Manus etiam princi^ 43. II$0. Deuteronomio legimus: Νδης ifte ipfe eft pater,qui poffe, dit& fecit δὲ creauit te.Et rurfum: De q te creauit reliqfti, Etalibi:Filios genui δὲ exaltaui:ipfi αὔτ reliquerütme.Et in pfalmop: uolumine:Filij alieni mentiti funt mihi:filif alie; ni inueterati funt,& claudicauerüta femitis fuis: Et ab hoc pum δὲ magiítratuü fuit in tranfereffione hac prima. ΟΦ au» diffem fermone ifti, fcidi pallium πιεῖ! δε: tunicam, X euelli ca/ p capítis mei& arbze,& fedi moerés. Etrürfum in cofequé tibüs:[nuentiqs funt defilíjs facerdotii qui duxerit uxores alieni genas:defilíjs iefu filij tofedech δὲ fratres ci?, maafia δὲ eleager,& ia rib,€ godolia:& de/ derunt manus fuas ut efjcerent uxores fu; ἀπ:& pro delicto fuo arietem dc otiibus of; ferrct.In fine quod ca pituli poft enumera/ tioné eorum qui uxo res alienigenas accepe rant,(criptura comme morat: Omnes hi ac; vEff.10. c HEB. Tranfereflus eft iu da:& abomínatío facta eftín ifracl&in hicrufa/ lem: quía contamínauit iuda fanctificationé do/ míniquá dilexit:& habuit filiam deí alieni. Difper/ dat domínus uir qui fc/ cerít hocrmagiftrum& di fcipulum de tabernaculis íacob,& offerenté munus s domíno exercituü.Et hóc rurfum fecíftís: opericba; tis lachrymis altare domi ní fleta δὲ cemitu: íta ut nó refpiciá ultra ad facri ficium: SEP. derelictus eft iudas: & abomínatio facta eft in ífracl& ín hierufale: quía cotaminauitiudas fancta ἀπί, in qbus dilexit:& ad inuenit deos alienos. Di; fperdat diis hominé, qui bc h&c:donec exturbeé de tabernaculís iacob:& de his qui offerunt facrifü cut domíno omnipo/ tentí.Et hac qux oderam feciftis:operiebatis lachry mís altare domini:plan; ctu& gemitu delaborib?: adhuc dignü refpicere fa; crificiü: uno patre, q peccaue, rüt recedétes,multos υἱεἰογΏ(uope patres fe cere:Ornis em q facit pctin de diabolo nat? eft. Idqp qd? fequitur: Quare defpicit unuf/ απ: noftri fratrem fuü uiolans pactü pa/ trii nottrorü:fic ínter/ pretati funt:ut dícerét: .Nos cunctos ab uno patre generatos, unti effe debere,& unü con feffionis habere labii: fed poftea p fuperbía & xdificationé turris cótra deum,ín multaf linguas atqp fentétias efTe diuifos.Ad elemo fynà quoq referüt ut dicant:Defpicere nos fratres noftros,qii nó cómunícam? eís quae a deo ad fuftentandà uita accepimus:& ad ceperunt uxores alíe nígenas:X fuerüt ex εἰς mulieres quz pepererantfilios.Re/ uerfi ergo de captiuitate babylonia:tam principes δὲ facer; dotes ac leuitz ᾧ reliquus popul?, abiecerüt uxores fuas ifraelitici eeneris:qua pauptate& iniuria longioris uiz,& fragilitate lexus non ferentes laboré,cofectz erà& infirmi taté ac deformitaté corpor contraxerant:Et cum alienige; nis ucl etate florentibus,ucl cultu corporü pulchrioribus, '. uel pótentum ac diuitü filiabus, matrimonia copularant. Corripit itaq; eos Efdras ,ppheta:& ad repuditi nouarii có iugii;puocat:utuxores quas dimiferát recipiant: Nóne in; quitpaterunus Abraham omnii noftrum eftede quo in E(45ta Efaia(cribitur:Refpicite in Abraha patrem ucftrüi:& in fa; ram quz genuít uos:quía uniis erat X uocaui eum, Nóne dcus ünus creauitnos:qui ex Abrahá noftrü clegit genuse Quare ergo ueteres uxores conténimus, fratri noftrop: abíjcimus filias:ut relinquamus pactum patrü noftrorü: & nó exlegeaccipiam? uxores«Tran(greffus eft iudasHaec ei tribus reuer(a eft de babylone cum facerdotibus ac leuí tis. Etabominatío facta eft ín ifrael& in hierufalem.Nequa d in decem tribubus,quaab aflyríjs tenebant:fed in his quxad Cyri regís imperium fub gorobabel δὲ efdra& nee mia de babylonia üt reuerfi: Qr uía contaminauít iuda(an &ificatione drii qua dilexít:& habuit fili dei alieni: mífce/ do cum alienigenis femen ifrael: Et gentiliü,id eft ethnico; rü filias idolis feruierites fümendo uxores.Q) uía igit hoc fecerunt:prophetz ad eos fermo dirigitur,& a peccato ma/ ledictionibus retrahunt.Difperdat dris uirum qui fecerit hoc. CE pulchrenó abfícidit errori ueniam:nec díxit:male dicat dfis ei qui fecit hoc:fed qui fecerít,in futurti tendens malcdictione: ut peccatores ad poenítentia prouocet. Do» &orem inquitatq difcipulü de tabernaculis iacob:fiue ille facerdos fit fiue laicus,una maledictione ferient:& nó erit in i$ poenz diuerfitas ín qbus peccata(Πε paria.Et offere; témunus diio exercituü:Subauditur: difpcrdat dris: δὲ εἴ q,p huiufcemodi hoibius uolueritad altare munus offerre: quos folii remedii eft,nó facere qua fecerüt.C) ui dà hüc locii nó intelligétes:nec fcictes hiftorize ueritate: íd qd ait: Nónepater unus omniii noftrücde Abrahá fic intelligunt: ut età genti patré abraham efTe cómemorent:fedim illud q ícriptu eft:Poteft deus de lapidibus iftis fuícitare filios abraha. Vel certe unü dei patréaffirmant:iuxta illud qp in hoc tranfeunt ut affe; ται fratré noftrü,(cdm fcripturas,drim appellari: C) ui prz; cepit mari magdalenz,ut nunciet fratribus fuis drim fur; rexiíTe. Et loquit in palmo: Narrabo nomen tuii fratribus meis,in medio ecclefize cantabo tibi. Deferuerunt ergo iu/ dai fratréfuüis& cótaminauerütpactii patrii fuori: qd? de? pepegeratad Abrahalfaac& lacob: ut in femine eorü,qd? interpretatur chríftus,benedicerent οὓς gentes, Hacuarie fufpican£:quia cert ura nó reperiunt. Deniqs& hoc qd fe; quit{χα Lxx. ξγκαϊελείφϑν ἰούδαο C Bd Auc ἐγένετο ἐμ TG Ἰσραὴλ C Vise d. derclict?eit rudas:& abomina/ tio fact eftin ífracl& in hierufalé: fic edifferunt: Defertos effe iudzos:quia blafphémaueriit drim faluatore:& futi nuiffe qd"(críptü et:Scd?m multitudine impietatü eorti cx/ pelle eos: quonia irritauerütte ἀπο: utin cunctas prouin/ cias uagi& ,p(ugi fpargerent: Cótaminauerunt cin fancta ἀπί: ρ dei filio diligentes δὲ adinueniétes fibi deos alienos. Qui em nó recipitfiliii;nó recipit patréqui mífit eü:Et id^ circo qa hoc fecerüt:tádiu difperire donec humilien£,uel ca ptíuitatis iniuria,uel ob con(cientíà peccatoge:& profjcian£ de tabernaculis iacob:ut deftructo templo atq; altari,neq/ d apud eos offerant hoftiz.Nec hac explanatione conten/ ti:quia iudas interpretat diii confeífio: ad poenitenté intel; Itgentià tranfferunt:qui poft; diim cófeffis ctfi peccaue; rit,abominationé facit in{το& in hierufalé:in fenfu ui^ dente deti,& in uifione pacis.Polluit em chrifti myftería ín/ digneaccipiés corpus ei?& fanguiné:p eo ορ dilexerítuitia δὲ adinuenerit fibi deos alienos:(cm numerü pctorü ha; bens numerü deorüiuxta apoftolü Pauli: Vorantiü deus uenter eft.Et(cdm Iacobi: Α ἃ qs uínci£,ei fubíjcitur.Et q hoc fecerit, extermínat de ecclefia& de tabernaculis iacob: q fupplátat uitia atq; pctà, donec humilietur in bonü fuii: & offerat ,peouictimadfiooipoteti. a«[prbocrurfum fecíftía τᾶ, Intetptemur hiftori3:& fingulis yficulis breues ínias coaptantes:qd nobis ab hebrais fit traditi differam? Derelictz uxores ifraelitica:& in thoris maritos, alienari gentiti foeminas cótemplátes:ad dei folius αυ χι cófugie bát:diebus ac noctib?ari altare dfi puolutae lachrymis,ee mitu,atqp cíulatibus inuidia faciebant eius ,puidentize: qd? nó refpiceret hüiana,& miferas nó iuuaret. Vnde dicit deus: facrifici δὲ hoftià de manibus facerdotü, qui ifta cómife/ , runtfeaccipere non poífe:uxorü fletu δὲ planctibus impe/ t ditum:& 132 C tig. Ίδίλτις Ibi.s.c ThiEs, d πο νοις ewe Mem "mos n E Ἕεπ.ο.ἆ Matth,s, e Κο. Ρίο ditti& infuper eos querere qua ob caufam de manibus eo rum non accipiat facríficium:ftatimqp infert: τὰ domi nus teftificatus eft inter te& uxorem pubertatis tue qua uiro planctibus deturpentur.Hoc αὔτ quod fequi£: Ο υἱα dominus teftificatus eft inter te& uxorem pubertatis tua, fiue adolefcétiz quà tu defpexifti:& baec eft partíceps tua:. δὲ uxor pacti uel teftamenti tui:& nó alius fecit:& reliquiae. tu defpexifti,dicens:Propter hoc relinquet homo patrem à. matrem,& adharebit uxori παιδί erüt duo inuna car/ Ως:& idcirco partícepf dicitur& uxor coniti/ &ióis& foederis:qua a deo de cofta uiri fa; cta eft. Et refiduii fpirí tus eius,fiue dei:utq dam putant:fiue mari tí,ut alíj fufpicantur: qd propter affectum quodàmoedo una ani; ma in duobus effe ui; deatur:coniunctis fpi ritu,méte fociatis.Cü ergo unus υπο fece rit,& uirum δὲ mulie; rem: propterea a deo facta eft utriufqp con; iunctio:ut liberi nafce rentur: Vnus em deus quid querit nifi feme dci: hoc eft filios de ífraelitica ftirpe gene ratos? Cii ergo habea tis foecundas coniu/ ges,& liberis gaudea; tis:quid pulchritudi nem uxorü quaritis: quz meretrícib? apta eft nó uxoribuscPra/ cipit itaq per prophe; tam deus δὲ dicit: Cu; ftodite fpiritii ueftrüz 'neabducaminilibidi, ne: ne alienigenarum 'amore uincamini: Et uxorem adolefcentiz tuz noli defpicere: ut quz tibi uirginali pri/ mum iuncta eft matri monio,perfeueret ufq ad fenectuté.Sed pote rat fieri ut principes, facerdotes, leuitz, po/ HEB. ficium: necacdpíá placabile quid de manu ucftra.Et dixiftís: quá ob caufam? Quia dns τε ficatus eftínter te& uxo ré pubertatís tux quà tu defpexifti: δὲ hacc ptíceps tua& uxorfcederís tui. INO ne un? fecit& refiduü fpi ritus eius eft?& qd unus d ritnífi femen dei? Cufto; dite ergo fpíritü ueftrum: & uxore adolefcentía: tuae noli defpicere.Cü odio ha buerís dímitte, dicit ds de?ifr operiet auté ínig/ tas ucftimentü cíus, dicit dominus exercituum: cu/ ftodite fpiritum ueftrum, s& nolite defpicere. Làbo/ rate feciftís drim in fermo nibusueftris:& dixiftis:in quo εἴ fecimus laborare? In eo quod dicítís: omnis qui facit malum bonus eft in cófpectu dni,& tales ei placétzaut certe ubi eft de? iudicij. fpiritus tui:fic interpretantur: Vt uxorem adolefcentiaena/. sEP. crificiutm:aut füfci/. pere acceptabile de mani/ bus ueftris. Et dixiftis:p/ pter quid? Quia domin? teftíficatus eft inter te& uxorem adolefcétiz tua quátu religftí:& hac par/ tícepstua& uxor teftamé ti tuí: δέ non alíus fecit:& reliquia fpitítus tui.Et di/ xiftis: qd aliud prater fei menquerít deus?& απο! dite ín fpü ueftro:& uxo/ rcm adolefcentiz: tux ne derelíngs:fed fi odio ha; bens dímiferís eam dicit domínus deus ifrackope: tiet impietas cogitationes tuas dicit dris omnipotés: & ciftodite in fp ueftro & nolite derelingre. Qui questi drimifermoni us ueftrís:& dixiftis,in q puocauímus te.In eo qd dicitis:ois q facit mali bo nus eftin cofpectu ἀπίνδζ in his fibi coplacet: δὲ ubí eft deus turalem dicant intelli gentiam, lege in cor deperfcripta:qua om nibus hominibufinfi ta eft. Vnde δὲ gentes. non habentes legem dei: eaqua funtlegis operantur. Et de hac coniuge in prouerbíjs predicari: A deo cóiü Trou:. oitur uxor uiro:& iu. bemur ut de noftris. aquis bibamus& fon tibus: nullufg ἱπ ρον. tando fit particeps:& utlatemur cum uxo:. readoleícétiz noftra. Hac uxor pellit etíà incredulos dicere:De* iudicet& de? uideat: mu ficu ni bis: tst qi ti &E pni yn &ipficunctainterme ludiezd— vib & te díjudicandaper/- dri miítto:de ἢ& ecclefiar. ftcsloquitur: Et uiue τ cum muliere quà dilexifti omnibus die. bus natiuitatis tua: q tibi dati funt fub fole. Hacuxorrefiduü fpi?. rítus noftri eft: qa noz. ftro femper fenfui co» pulat:qua fi recedata nobif;ftatim offédim? deü:& operit nos πο’ ftra impietas. Vnde rurfum ingeritur: Cu ftodite fpiritii ueftrii, non carnem:in qua q funt dco placere non... poffunt: nó animam: Animalis efi homo nórecipitea qua(ρΏς funt: fed fpm:qa fpirie pulusrefponderent:Pracepit deus per moyfen: ut cti odio habuerimus uxores,dimittamus eas.Etlegendum eft: Di cis mihi,fcriptum eft: Cum odio habuerisuxoré tuam dí; mitte dicit dris deus ifrael: Statimqp refpódit: hoc quide in lege praceptum eft:fed propter duritia cordis ueftri. Ο plenius diis in euagelio ,pfequi&: Q uicücp autem excepta caufa fornicationis inique uxorem dimiferit,operietuefti, mentum eius iniqtas:id cft corpus quo anima ueftit dicit dfis exercituti:ut in quo peccauit,in ipfo puníat.C) uapro/ pter hacqueftiuncula diffoluta,inculcat δὲ replicat qd? fu; pra dixerat: Cuftodite fpirità ucftrü,& nolite defpicere:uel cuftodia fpirit? ueftri,uel certe uxoré fi pauper eft aut defor mis.Q d nos fpecialiter iuxta Efdralibrü fuper uxoribus expofuimus dereli&tis:hoc alij generaliter contra eos dictii putant,qui aliena diripiunt:& iniufte diuitias congregan/ tcs,audent offerre munera dco:qua dicit fenequadi poffe fufciperc lachrymis eorum qui uaftati funt& fletu acgemi tibus prohibítii:& cógruere locum ift illi teftimonio: Ho nora deii ex iuftis tuis laboribus. Sed& iftum fenfum in, terferunt:cos qui propter rei familiaris amiffionem: δὲ inte ritü liberorum,& naufragili:& catera que ad damnii perti nehit rerum fcularium,uertunt ín fletus:& totos fe tradüt pláctui,& gemitibus:necanimrrobore& fpein dei& prz; iníj futurorum cuncta córemnunt:etia(i dirigant ad deü orationem,non fufcipi ab eo:quia indeceris& incongruís tus interpellat pro nobis gemitibincffabilibus. a«Xa bozare fecíftío oim ín fermoníbue veftríe«c. Hunc locum plenius feptuagefim?fecüdus pfalmus exequit:cuius prin cipium eft: CE bonus ifrael deus his qui recto funt cor/ de: Mei auté pene moti funt pedes:peneeffufi funt greffus mei: Q.uia celatus fum fuper iniquis, pacem peccatori ui/ dens:Q.uianó eftrefpectus morti eorü:& firmamenti in plaga eorum: In laborehominum non funt:& ci homini/ bus non flagellabuntur. Ac deinde:Et dixi:ergo fine caufa iuftificaui cor meum,& laui inter ínnocentes manus meas. Reuerfus ergo ppfus de babylone:& uidés cüctas ín circui, tunationes: ipfofq» babylonios idolis feruientes abundaz re diuitijs,uigere corporibus: omnía qua bona putantur in feculo poffidere: fe uero qui habeat noticiam dei(qua lore,inedia,feruitute coopertum:fcandaligatur& dicit: Νδ cít in rebus humanis prouidentia:omnia cafu ferunt incer to:nec dei iudicio gubernantur:quin potius malaei placet, δέ bona difplicent: aut certe fi deus cüicta dijudicat:ubi eít illius equum iuftumq iudiciüc Iftiufmodi queftioné mes incredula futurorii Qtidie fufcitat deo:& cü uiderit iniquos: potentes,fanctos humiles:illos rebus omnibus afRuere: hos neea quidem quae ad uictü neceffaria funt habere: δὲ interdum furdis auribus cacifq» oculis,& omni parte me brorum ulceribus δὲ infirmitate αργα ος; qualis in cua/ gelio lagarus lcgitur: qui ante fores diuitis purpurati,de/ fyderabat Lutié6 nh f [v ui » dis ἢ * ms δὰ Vor MUT Ttg to : Mri Mtas ΜΚΟ proto Mag! Für Ld ligi; ιν d Ir cum για sd deu Zin 95alacbíam fyderabat micis qua abijciuntur de menfari reliquijs,in/ opem animam fuítentare: diuitem uero tanta feritatis.& crudelitatissut non mifereatur homo homínis:cuius etiam canum lingua miferc£: non intelligentes tempus iudicij: necuera bonailla effe, qua perpetua funt: dicunt: Mali εἰ £a m eft omniti: X angelus tefiaméti,& magni cófilíj angelus ap pellat. Alij uero hoc qd dicit:Ecce ego mitto angelti meü: δὲ praparabit uia ante facie mea: ex pfona patris díctü pu/ tant:& qd fcquit, Statim uenietad templü fuü díiator qué uos Qrius,& angel?teftaméti qué uos uultis: de dfio falua» 50. 155 C iudictj« placét:€ ubi eft deus Ca. ΤΠ £ ce ego mít to«t, Hoc interpretatuf et diis 1eua/ Matth b gdio deloanne bapti; fta dices: Ifte eft, de q fcriptum eft:Ecce ego mitta angeli meü afí facié tuam,& prepara bituía tuam cora me: nec eifdéufus eft uer/ bis:quz Lxx.interpre tes tra(tulerüt. Marc? quog euagelifta duo teftimonia Malachiz, & E(aix(ub unius,p pheta fermone conte/ xens: ita exorfus eft: em! Marra Initium cuangelij iefu jd unt muli mist ibbstz nidi nidi Ti rni finit mdi ri st as, Md virt nit magi {και Manto qi d B chriti:ficut fcriptti eft in. Είαία ,ppheta: Ecce mitto angelü meti ari faciétuà q praparabit uiá tua. Hoclicetybis alijs in Malachia legi; mus. Q. d'aüit equit: Eía.40a Vox clamátisipn defer e Mar nor κ. to parate uiam diii: re (τας facite femitas εἰ: ab Efaia,ppheta dicit: ftatiqputrücp teftimo/ niii de à dicat expo/ nés:Fuitinqt Ioanes i deferto,baptigas€ p; dicas baptifmü poeni tétie iremiffione pctó rii. Sed δὲ euangeliítae uaticiniii pphetage fu per Ioáne interpretatí funt:cüqp in fenfu có/ fentiat:in uerbif difcre. pant:pro eo enim qd Lxx. tranftulerunt: Rectas facite(emitas deinoftri:Marcus Lu «afqy dixerüt, Rectas facite femitas οἱ”: Ioa; ncsaiit,dirigiteait uia «πι.Εκ Qperfpicui eft apfos€ cuangeli(tas: & ipm drim faluatoré nó Lxx. interprctum auctorítatem feq:qua HEP. íudídj?.. Ca. ΠῚ —*1Cé ego mitto an/ gelum meum,& p ./ parabit uíam ante faciem tneam:& ftatim ue níct ad templum(τ do/ miínator quemuos quzri tis:& angelus teftamentd b quem uos uultís. Ecce ue/ nít dicit dominus exerci; tuutn:& quis poterít cogí tare díem aduentus eius? Et quis ftabit ad uídendà cum^ipfe em'quafiíenís coflans,& quafi herba ful lonum.Et fedebit coflans &.cmüdans dfi argentü: & pureabit filios leui:& colabit eos quafi αεί δὲ quafi areentum:& erunt domíno offerentes facrifi da in iufticia. Ec placebit dotmíno facrificíum iuda δὲ hierufalé:ficut dies fx; culí& ficut anni antíquií. Et accedam ad uos ín iudi co:& ero teftis uclox ma leficis δὲ adulterís δὲ períu rís:& quí calumnían£ mer cedem mercenarij, uídu/ as& pupíllos, δ΄ opprí/ munt percgrínum: nec τί muerunt me,diat domi nus exercituum: Ego em dominus& non mutor. T Et.uos eft deus iufticize? Cceego| Ca. III míttá angelü meü «& Pd uíá ari fadé meá: δὲ fubito ueniet ad téplü fuü dris qué uos SEP. Qritis δὲ angelus iuftícize. quéuos uultis, Ecce uenit, dicit dris omiípotens:& qs fuftinebit ἀξ íntroit?ei?? aut qs ferre poterit ut afpí. cat eü?qa ipfe ingredit d fi ienís coflatoríj,& qfi her balauantiü:& fedebit co; flás δὲ emüdans ficut areé τῇ& ficat aurü:& emüda/ bit filios leui:& füdet cos ficut aun:& argétü δὲ erüt dno offerétes hoftías ín fufticia.Et placebit ἀπο fa εἰπε iuda& hierftn ficut dieb?priftinis:& ficutánís priorib?. Ec accedá ad uos ín iudício:& ero teftis ue/ loxfuper maleficos& ft per adulteros:& fup eos qui 1Uurat in 1201€ 16Ο me/ dacíter.Et q fraudant mer cede mercenaríos:& opprí müt p potentía uiduas δὲ pautiunt pupillos δὲ puer tüt iudiciu aduena:& qui nó tímet me, dicit dfis oi potens: qm ego domín? deus ucfter& no mutor. Etuos toreab eo dictü intelli οὔτ, Przparat alit uiá ἰοᾶπες, δὲ rectas facit femítas dei noftri icor dib? credétiü:in qbus propter prauitate,& in eredulitaté prius deuf ambularenó poterat. Templü aüituf'ecclefià interpretant: uel unii quég credentiü ín ες’ clefia:Edificamini do mos fpiritales, facer» dotíü fanctiixofferétes fpiritales uictimas& Leia ' acceptabiles deo per chriftu iefum;Eos ue; roqui crediderint: Ne 1, Co.$.d fcitis qd? templum deí eftis:& fpiritus dei ha bitat in uobis: Iudzi hocqqd dicic:Ecce ego mitto angelü meü: de Helia propheta dictü intelligunt:& quod fequitur: Statim τε ὦ niet ad templum fu/^ um dominator& qué ἡ uos quaritis:X ange; lus. teftamenti quem uos uultis:referüt ad Ἠλήμμένομ heééchri, ftum fuii: qué dicunt ultimo εὗροϊς effe uen turi. Sed miror αι €os reri exitus nó do ceat yritaté. C) uod eri templü fuum ínueniet diiator qd'uíq; ad fun damentü deftructum efteaut fi ab alío ex truédü cftantedp chriz ftus adueniat: quid chriftus eog: amplius facturus eítcüiabalio' reftituta Πηεοία ΤΠ 9 nofter in euagelio He; liam ,pphetam, Ioan; ἴεν δ nem baptiftam inter; pretans loquit.Si uul tis fcire, ipfe eft he» lias q uentur? eft:de ἅ δὲ hic ídé ,ppheta que nüc differim?fcribitin fine: Ecce ego mitto Infra, 4 hebrzz lingua habétes fcientia nó indígent:fed ex hebrato traníFerre qd? legerínt: nó curates de fyllabis püctifqp y bo; ri;:dummodo m ueritas trapfferat. C) d qde& in pluribus locis cos feciffe docuimus: δὲ maxime in eolibro quianobis infcriptus e(t: de optimo genere interpretandi: multis fimul teftimonijs approbatü eft.Hoc ergo qd dicit: Ecce ego mitto angeli meu:& pparabit uia ante facie med: ex perfona chrifti dicitur: qd? Ioannem miferit in deferto iu daz pradicare baptifmii poenitentiz in remi(fionem pétó rü.O. d'aüt(equit:Et ftatim uenietad templü fuii diiator qué uos quaritis:& angelus teftaméti quem uos uultis:ita de fe quaft de altero loqui£: iuxta cofuetudine(cripturarüi. Να dubium quin diiator ifte faluator fit;qui creator uobis Heli pphetà αΏ ᾧ ueniat dies dí magn?& horribil, QLuó αὔτ Helias Ioànes fit:dedit nobis uià intelligétía: in ytute δὲ fpi heliz et ueniffecóméorans. b«T£cce venít oícit ofía 4c. Supralegim? mota díio Gftionem ab his q di cüt:Ots qui facit malüi,bonus eft in confpectu diii,& tales εἰ placent: Aut certe Γι difplicét:ubi eft deus tudicij:hoc eft ubi eft iufticiz ueritascAd quà diffoluenda:domini fermo refpondit: Mittam angelum meti:qui praparabit uí3 mea: δὲ ueniet ad téplü futi dominator qué uos queritis:quí iu dex eít yitatis:de ᾗ dicit in pfalmo: De?iudiciü tuti regi da δὲ iufticià tua filio regi: NO em pater iudicat quédp,fed iudi εἰ oe dedit filio.Et ille eft angel?tef(taméti qué uos dritis: cui malanó placét:q pfona in iudicio nó accipit:q nulla nec t 5 nicdia Efa.4.b Ε " 7 mifericordía,nec(zueritate mutatur: Calix enim ín manu domini uini meri plenus tnixto:& inclinauitex hoc in hoc: id cft mifericordia iufticiam temperat δὲ iufticia mifericor/ dià.lfte igi£ ftatim& uelociter ueniet ad templü futi.i.eccle fiam:Et quis poterit cogitare diem aduétus eius«Si cogita; repre potétía maiefta tis cíus nemo pt: fer/ requis poterite Etqs ftabit ad uidendum eü:hoc eft qs eum po/ terit lippientibus& ce cutíentibus oculis in fua claritate conípice/ re: q eft fol iufticize, Sc. ih cuius pennis eft fa; nitas«Ipe ueniet quafi ignis coffas:& qfi ber ba Ποπ: Ignis em in cófpectu cius arde/ bit:&in circuitu eius tempeftas ualida.Tüc vocabit coelum defuper& terram, ut díjudicet populum fuum: flumina ignis trahent ante eum peccateres quofd uoluentía. enis atit dicitur dris,& ignis confumens:utli/ gna noftra,foenum, ftipulamqs comburat:Et nó folü ignis, fed& herba fullonü:qua hebraice à^O222 T^^52 appel la£:& Lxx. πόαμ πλαυόντωρ:!α eft,herbà fullonü uertunt, Ipfehis qui peccant grauiter,ignis conflans εἴ αἴ confu mens: quiautem leuía peccata cómittunt,herba fullonii: utlotis mundiciam reftituat,fcd'm illud qd? fcriptum eft in E(aia: Lauabit dominus fordes filiorüi& filiarum fion:& fanguinem emundabit de medio eorü, fpiritu iudicij& fpi; ritu combuftionis.Q) ui fordes habent, fpiritu iudictj indi gent ut lauent: q fanguine pleni funt, fpü cóbuftionis: ut fanguis qui in eis extrínfecus litus eft adiferatur. Et fedebit conflans δὲ emundans ficut argentum: utfcd?m Ecechicl:. 2 HEP.Et uós filij ἰαοοῦ non - eftis cofumpti. A diebus em patrum ueflrorum rc/ m a legítímis meis: 5& no aiftodiftis. Réuerti/ " míni ad me, δὲ reuertar ad uos,dícitdns exercituü: Et dixiftis in ἃ reuertemur? Siaffiget . quicquid in auro noftro&argento.i.fenfu δὲ eloquio:zre, ftanno,ferro,plumboq cómixtum eft:in camino domini percoquatur,ut purum aurum remaneat;& argenti. Vnde Luc.iz.f X dominusin euangelio loquitur: Ignem ueni mittere fup Ecech.9.c "Tropología terram,& quem uolo utardeate Et purgabit filios leui: Te; pus οἵ em utíudicii incipiata domo dei. Et alibi feribi£: A fanctis meis incipite.In filijs autem leui,omnem facerdo talem intellige dignitatem. Si autem facerdotes purgandi funt& colandi:ut purum aurum remaneat& argentum: quid decateris eft dicedumeQ) ui cum emundati fuerint δὲ colati:tunc offerent domino ία facríficia:& placebit fa crificium eorum,quod offeruntpro iuda& hierufalé: hoc eft pro his qui dominum confitentur:& pacem eius men/ te confpiciunt ficut dies fzculi,& ficut ani antiqui: ut quo^ modorn principio placuerunt deo:fic poft peccatum& poe nitentíam placere incipiant, cum omni fucrint peccatori forde purgati.Etaccedam inquitad uos in íudicio,& ero te ftis uelox. C! uanta formido iudicij,cum ipfe fit teftis δὲ iu; dex. Teftis eft autem cüctís maleficis& adulteris: hzc em crimína perpetrantur occulte:€ ideo proferuntur in τηςα ne diu lateant. Poft maleficos ponuntur adultcri:poft adul teros periurí: poft periuros quiccalumniant mercedé mer/ cenarrj:& nclunt reddere pro operis labore qd? debent. Vizduas quoq»& pupillos, fubauditur calumniantur:& op; primunt peregrínum δὲ alienigena. Vel certe cathecuminiü quí necdum in ciuitatechri(ti ciuis effectus eft. Et fi ifta uni uería non fecerint: fufficit eis folum crimen ad pocnam qd? non timuerunt dominum. Nequad igitur leuía putemus effe peccata,periurium δὲ mercedem non reddere laborat: δὲ calumníari uíiduam δὲ pupillum,& opprimere alicnige; nam& peregrinum:qua maleficio€ uenefictjs δὲ adulte; rio comparantur. Hac δὲ iuxta hiftoriam& iuxta tropolo; giam intelligimus: ut quod co tempore dicebatur ad prin; cipes iud:eorü:nunc dicatur ad principes ecclefiarü. C) d'qp fequic:Ego dominus δὲ non mutor:idcirco ponit,quia fu;: pra dixerat:ipfe quafi ignis conflans:& quafi herba fullo, num:ne putemus eum diuinitatis mutare natura, cü pro £ominen.Ioicronymíi nobis atit angelus;aut ignis,aut Εν nominar. aft voe filij íacob nof eftío confuimptía ofebue«c. Supra di; xerat: Ero teftís uelox maleficis& adulteris& periuris:& qui calumníantur mercedem mercenaríj,uiduas& pupil» los:& opprimunt peregrinum, nec tímuerunt me,dicit do, minus exercituum:lu ftumq iudicem effe fe dicés: qd? nó accípíat perfona in iudicio: inv tulit: Εσο dris& non mutor, Ft eft fenfus: Vos p maleficía& ad ulteria,& piuria δὲ ca; lünias,& uiolentià ἃ» tidie mutamíní:ego in iudicio nulla perfona; rum uarietate cómu» tor.(Πρ fzuerum& iuftü iudicé effe mefa; tear O filij iacob:tamé non eftis tormentorü diuerfitate cofumpti:iuxta illud qd fcriptü eft in Hieremia: Sine caufa percuffi filios ueftros: difciplina non recepiítis: nec hoc nuper facitis,nec femel ut erroris mereamini ueni; am: fed hareditarià habetis impietate ex dicbus patrü πο ftro legitimis meis recedendo:& nà cuftodiendo quae pracepi.Filios atit iacob(οτι ἀνα γογήμ fupplantatoris& germani prímitiua rapíentis:q nó recedáta peccatis patrii fuog;, X declinentalegitimis,R nó cuftodiant quz prace; pta funt:intelligamus eos q in ecclefia coftituti nó recedüt auitíjs,& falfum fibi religionis chriftianz nomé affumunt, b I feuertíiméníad me:et reuertar ad voe«c. Etin prin cipio díxímus, Malachí prophetam Efdram facerdotem debere intelligi: omníagp quz in illius fcribuntur hifto τία{η hoc quoqp uolumine contineri:& nunc dicimus tem poribus eius& neemiz,quos(imul uixiffe manífeftii eft: famem fuiffe grauiffimam:& ob famem feditionem:& pau peres rerum neceffitate compulfos, filios fuos& filias,& omnem poffeffionem,uniuerfamqp fubftantiam uendidif/ fe. Denicp dicunt:filij noftri& filie noftre multa funt ni; mis: accipiamus pro pracio eorum frumentum:& come; amus δ uiuamus: Eterant qui dicerent: Άργος noftros δὲ uineas δὲ domos noftras apponamus:& accipiamus frumentum in fame. Et iratus fum inquit Efdras nimis cum audiffem clamorem eorum feciidum uerba hac: cor |gitauitcp cor meum mecum:& increpaui optimates δὲ ma; ,giftratus,& reliqua. Famís igitur tempore annona chariffi ma:íntantum ut fuos filios uendere cogerentur:& hi qui parum habebant:& qui in horrea multas fruges congeffe; rant:pro neceffitate,uel pro przcíj magnitudine leuitis de: cimas nolebantreddere:qui non habebant partem in hz τν iuda: cd primitize δὲ decima erant hereditas SEP. Etuos filijiacob no reccífiftís a peccatís pa/ trum ueftrorum: dedína/ ftis a legitimis meis:& non cuftodiftis. Reuerti; míni ad me& reuertar ad uos dicit dris oipotens:Et dixiftis ín reuertemur? T Si fupplantat corum. C. uod neputetur noftrum effe: Ponamus Ε[άγα tteftimonium:Etego cognoui inquit,quoniam partes leui tarum non fuiffent datz, δὲ fugilfet unufquifqp in regio/ nem fuam deleuítis& decantoribus,& dehis quimini/ ftrabant:& σοὶ caufam aduerfum magiftratus: Et dixi: Ὢ ματς dereliquimus domi deicEt congregaui eos δὲ fe/ Ci ftare in ftationibus fuis.Etomnis iuda apportabat deci; mas frumenti uini δὲ olei in horrea:& conítituimus fuper horrea Selemi:m facerdotem,& fadoch fcribam:& cate ra. Audiuimus Efdrz hiftoriam: nunc prophetae uerba re ipetamus diligentius:intuentes an prophetiahiftoriags có7 *cordent.O. uando dicitur: Reuertimini ad me,& ego reucr tar ad uos, dicit dominus omnipotens: quos hortatur ut redeant,perfpicuü efta domino receffiffe. Et uide lamcn: tiam domini:par pari repromittit: Vt in qua menfura men fi fuerint,remetiat eis. Et ficut in Leuitico fcribit:Si ambu: laueritis ad me peruerft, δὲ ego ambulabo cótra uosfurore peruerfo: Sic& nunc populum cohortatur ad reditum, ut ipfe quocp ad eos rédeatQ ui non intelligentes fea domi no receffiffe: impudenter interrogant: In quo reuertemur? Et dicüt: QUuádo em receffim? ut meríto redire cogamur* Dominus Rom,1,b Hierea f 1 Anagogca Nes Ibidem Matth.7a Lcui.26. d £n OSalacbíam Dominus refpondit:Si affiget homo deum: quia uos con; figitis me. Verbum hebraici ΣΩ Lxx. interpretati funt timet id cítfi fupplantat:pro quo Aquila& Symmach? & Theodotio pofüerunt μὴ αποσερίσκ.!Ι. fi fraudat:ut fitfen fus:Si fraudathomo deii,quía uos fraudaftis mecEtreue/ Καπ$0. cunctz per circuitü nationes mírabüitur fertilitate terre uc; ftra:intantii ut oés in ea habitare defyderent:& abundan tía reri omni cüictis gentib? fitis ἐσόρίο ΩΣ d? de decimis primitüjfcs diximus:quz olim dabantura populo facerdo tibus ac leuitis: in ecclefie quoqs populis intelligite: qui, τὰ Ícd^m hiftoriz ordi nem:quia decimas& HEP:$i affiget homode; rimitias leuitis popu καλέσειεν 4 ὟΝ fusnon reddcbat:íe/— um: qa uos cófigitis me? ts ipfum fraude dicitdo— Ee di cirisrin quo confie lits minus fuftinere:cuius: P; tin minirifame coadi— mustééf'in decimis δζ pri; me& pena templum ασ. ία penuría uos TN deferuerint. Si em per Icdidti eftiss& liis aliosuifitaturin care ΠΠΔΙΟΟΙΟΗ eitistox metios "P re& egrotus fufcipi£,^ confioitis cens tota. Infer m δὲ efuriens fitienfqs o d ἀπ Ὦ dbumacdpitatppo te omnem decímá in hor; finest Ben in mi; reum meutm:& fit cibus ín niftris fuis iple deci/ 3 masacipiat&inon(0710 mea:& probateme dentur, parte fua ipfe priueturceHoc qd dixi mus 72V^n: lingua fyrorum δὲ chaldao; rum interpretatur, fi affiget: unde& nos ante annos plurimos fuper hocdicit dominus: fi non aperueto uobísca taractas cclí:& effudero uobís benedictioné ας adabundantíam.Et incre ita uertimus: magis— pabo prouobis deuoran; ad myíterium domi;: ku nice paffionis: in qua tem; noncorrumpet hoiescrucifixeruntde— ctum terrx ueftranecctít um:d ad decimas ac primítías(quibus αἱ’ fitatur in carcere,€ egrotus fuícipitur:& eluriens, fitienfgs ci/ bumaccipitatqp pota tur)fcripta referentes: QLuarat prudens le, &or:quomodo noftra interpretatio cii hís có eruat quz fequuntur: In decimis& primi; tíjs:& uideatan ροή’ fterilis uínea ín aegro,dicit düs exercítuü. Et beatos uos dicent oés gentes: etí/ tísem uosterra defydera bilis, dícit dfis exercituá. 4 Inüaluerüt fuper me uet/ ba ueftra dicit diis:& di xíftís:qd locuti fum?cótra te; Dixiftis βὺν preci enn »: olu decimas dare& SEP. Si fupplantathomo primítias,fed& uende de: quía uos fupplanta: tesi que aber& :& ΣΠ are pauperibus,& fe ftis mecEt dixiftis 1 quo quí dnm faluatorem. fupplantauimus teZquia—Q dfifacerenolum? q» decimz δὲ ρα uobif) cum funt:& uos uidentes refpicitis:& me uos fup: látatis:ánus implet? eft, δὲ intuliftis fructus in the fauros:& erit rapina ín do mib?ueftrís. Reuertímini ergo ín hoc dicit diis οἷν potens;Nifi aperuero tio bis cataractas coclí:& effu dero uobís benedictioné meá ufq; dum fufficiat:& díuidá uobís cibos:& no difperdam fructum terrze ueftrz:& non ínfirmabic uínea ucftra ἐπ στο dicit drisoipotés:& beatos ποῦ dícét οὖς gétes: quía eritif uosut ἔτα uolütaría,dicit dris oipotens.Inerauaftis fup meuerba ueftra dicit dns.Et dixiftis,ín ἃ locuti :|.. fumus faltem iudzorum imí ternur exordia:ut pau peribus partem dem? extoto:& facerdotib? acleuitis honoré debi tum deferamus. Vii dicit& Apoftolus;Ho nora uiduas que ue; re uíduz funt:& prz, fbyterti duplici hono» re honorandi: maxí, me quilaboratinybo & doctrina dei: Q. qui non fecerit: deum fraudare& fupplanta reconuincit& male; dicit eiin penuria rene omnium:ut quí parce feuerit, parce& me tat:& qiin benedictio nefeminauerit:in be; nedictionibus fruc? collieat abtidanter.Si qi fames& penuría & rer omnit egefias ópprimunt mundi: fcíamus hocex dei ira defcendere:qui in pau peribus fi nó accipiat elemofyná,fraudari fe lequi£: δὲ fua portice priuari. Poffumus de: cimas δ΄ primitías,& mus hzc dicere: Vt me affieeretis cruci:ut(celeratas man? infíceretis deo ueftro: multarü antererüi meditatione feci, ftis:fübtrahendó decimas& primitias:non dico facerdoti Exo.15€ bus meis& leuitis:fed mihi q cas p moyfen iuffi dare. Hoc deucrbo unoa nobis dicti fit, lectoris arbitrio intelligétiae iudicii relinquétibus:nunc fequamur ordinem pphetíae: Q.uiamihinó reddidiftis decimas& primitias: idcirco in fame& penuría maledicti eftis. Et uos me fupplàtatis fiue fraudatis atq príuatis gens tota.Pro gente qua in hebrai co fcribitur A,annü Lxx.interpretati funt ἔτος pro ἔθνος: Eteft fenfus:Ecceannus expletus eft:& nihil in mcos the/ fauros, fed in ueftra horrea cóportaftis:Et p decímis& pri mitiuis quz parua erat(ia uobis darent ubertaté poffcífio nii ueftrarii,& oém frugi abundantíà pdidiftis. Vt autem ciatis me hoc írafcente pfc&ii,qa fraudaftis me parte mea: hortoruos atq» cómonco, ut inferatis decimas in horrea: hoc eft in thefauros tépli:& habeat facerdotes atcpleuitz,q mihi míniftrant cibos: δέ probate πε nótantas pluuias effudero:ut cataractz coeli aperta effe credatur. Et effunda uobis bridictioné ιο ad abundantia. Verbum effufiois, nomé largitatis oftendit.Sed fieri pot ut agros irrigatibus pluuijs fit qdem fertilitas:uerum autlocuftaaut bruchus, aut erugo,autheffica de(truat,& labores hominii pereant: propterea iungit& dicit: Etíncrepabo ,puobis deuoranté: locuftà uidelicet,& reliqua qua diximus:& nó corrumpet fructum terra ποτα, Vinea quoq implebit torcularia:& fic interpretari:Si quif doctus& eruditus lcg? dci poteft cxteros erudire: non de; bet fuzaffignare prudentiz ingeniocp qd poffidet;fed era tias agat primi deo:qui cuncta largítur:deinde facerdcti/ bus cíus ac magiítris,a quibus doctus eft.Si em non«ge; rit gratias,fed fibi fcientiam uendicauerit:iin penuria male^ dicetur. Φ fi intelligens largitore deum:& his agens era; tías,per quosa deo eruditus cft ,humiliauerit fe,& in hor; reum dei intulerit cibos:hoc eft fcriptura fanctze alimenta in ecclefia populis miniftrauerit:ftatim aperient fuper eit cataractz cocli,& effundetur pluuia fpiritalis:& mandabit deus nubibus fuis,ut pluant fuper eum imbrem:& abun: dantía rerum omnit pfruetur:& increpabit etía ,p eo deuo ranté:cotrarías fcilicet fortitudines,& labor ipfius afferet B4. C 1, Tímo.5.à 2.0.9.» D fructii:& cófcquet illud qd'fcriptü eft:Beatus qui ín aures fog, 4 e loqui£ audientiii. Leuabit quocp oculos fuos,& uidebit re giones:qim iam albz funtad metendii,& collíget fructus in uítà eterna: Nec erit fterilis uinea ín agro ei?,ille q dicit in euágelio:Ego fum uítis.Et q loquit p ,pphetam:Eeo te Iob. t$. a plantauí uíncam fragiferam,omnem ueram:& tantam per Híere,2,d humilitatis confeffionem,& gratiarum actionem in deum, ας magiftros ecclefiz eius beatitudinem confeque£: ut oes beati illii dicant gentes:& in terra eius atqp doctrina habi, tare defyderent,qui illi ín ecclefia audierint difputantem, 8«[ 3nualuerunt fuper me c.Príus díxerat:laborare feci, ftis diim in fermonibus ueftrís:& dixiftis in quo eum feci mus laborarecIn co cum diceretis; Omnis qui facit ENG, onus 1 ἡ ^ m 1 MIN b TM | noc 0o*£ommenJDieronymi bonus eftin cófpectu drii:& tales εἰ plac&tiaut certeubi eft deus iudícijenuncidem plenius repetit: Populus em q de babyloncreucríus uidebatur dei habere noticia& obfer: uarclegem& intelligere peccatü fuü:& ,p petó offerre uicti mas; decimas reddere, obferuare fabbatü:& cetera qua uero ἔιρωνικῶς legendum,& ργα ία uoce:ut dicamus: Hac funtiocuti, qui timent dim unuíquifqy ad ,pximum fuii; hoc eft qui fruftra iactitant& dicunt: quod emolumenti quia cuftodiuimus pracepta eius:& ambulauimus triftes coram ἀπο; efr timerent diim ifta nó dicerent, b«pt dei lege pracepta füt: cernens ciictas ín cir/ cuitu. nationes rebus omnibus abundare, fc in penuría δὲ fame & mifcria cóftitutum: fcadaligabat ad fingu laatq dicebat: Ὁ υἱά mihi prodeft,qa unüi & uerum deum colo: abomínoridola:& có punctus cófcientía de lictorum ante deü tri/ ftis incedoc OL uelocü ut fup dixim? feptua/ gefim?& fecüdus pfal mus pleni? latiufqg,p^ fequit, Vii ppheta q e(t medicus fpiritalis, medctur cunctis uul; neribus:& uerba blaf phemia ín creator re cidere cóteftat:& dicit : expfona dei.Inualue; T$57.b ΄runt fup meuerba ue τα, ας igrauata füt: Etem íuxta Zacharia iniquitas fedet fup ta; τς plübi:& qd cotra deum dici£:graui blaf pheiníarüi mole deprí mitur.QLuinó intelli gentes uerba grauiffi ma& blafphemiam fua:interrogant quid locuti fumus cótra tee Quibus refpódit do; minus, dixiftis: Van? eft q feruit deo:& qd? emolumentum, quia cuftodiuimus prace/ pta ci?cIn prafenti fz/ culo mercedem ,p dei exigunt feruítuteideo HEP.. te? Dixiflis, uanus eft qui feruít deo:& quod eimolument(üquía cufto/ diuímus pracepta eius:& quía ambulauimus tríftes corá ἀπο exercituum?Er/ co nunc beatos dicimus arrocantes:fi quidem xdi ficati funt facientes impíe tatem:& tentauerüt deü 4 δὲ falui facti funt. Tünclo cuti füt tímétes deü:unuf quífq; cum proximo fuo. b Ecáttédit dris& audiuit, δὲ Ícriptus eft liber monu mentí coram eo tímenti/ bus diim,& cogítantibus nome eius. Ec erunt mihí ait domínus exercítuü: 1 diequa ego facio in peav liumn:& parcá eis ficut par cit uir filio fuo feruienti fi/ bí.Et couertímíni& uide; bitis quid fit inter iuftü& impíum;& ínter feruienté deo& non feruientem cei: c Ccem Ca ΠῚ dies ueniet fuccen/ fa, quafi camínus: & erunt SEP. fum?cótra te? Et dixi ftis,uan? eft q feruit deo: δὲ qd amplíus,quía cufto/ díuímus mandataeíus:& quia ambulauímus fup; plíces ante faciem drií om. nipotétis:Et nüc nos bea tos dicit? alienos:& adi; ficantur omnes qui faciüt iniquítatem:& reftiterunt deo δὲ falui facti füt. Ηῖαος locutifunt qtíment drim unufgfa: ad pximá fuü. Etattendicdüs δὲ audiuit & fcripfit libr monumé, ti ín confpectu fuo his 4 tíment drim;& qui reue/ rétur nomen eius. Et erüt mihí dícit dris omipotés: indie quaego facio ín ac quifitíoné: δὲ elicam eos ficateligit homo filia fuá ferait eí:& couertar δὲ αἱ debitis quíd fit ínter iu/ ftà& iniqua: δὲ inter fer; attendít ofie« audíuít « fcríptuo«C. Haciu/. ftis loquentibus δὲ ti; mentibus deüfingu; lis cum proximo fuo: qui uerba blafphe γ᾽ miz,necaudire uolue renec dicere: Attendit dis& audiuit& fcri/. ptus eft liber monu; menti coram eo,timé/ tibus& cogitantibus nomen eius:ut cü dicf iudictj uenerit,reddat δὲ blafphemantib?poe nas,& timétibus prz» mía. Liber autem fcrí ptus,eft de din Danie lelegimus:Throni po fiti fit,& libri apti(üt, Et erüt diio exercitui in peculium tímentes dominü,in die qua iu dicij tépus aduenerit. Pro peculio i hebreo legi£ Τηλ Οι qd' Aq la περιούσιομ& cateri περιτσόικαιμ interpreta ti funt. Tímentes igit dfim q locuti(üt cü,p ximo fuo:& ad uerba blafphemiz refponde runt:erunt ín dieiudi cij in peculiti,& parcet eis:( ία omnis ho; mo fub peccato, Siue eliget eos ficut eligere nórecipiunt: Et quía ambulauimus triftes coram díio:iuxta illud qd? fcriptum eft in pfalmis:Tota die triftis ingrediebar. Beatos igit dicimus arrogátes q fuper: biunt cótra deum δὲ impía blafphemiarum uerba íaculan; tur:Si quidé edificati funt:;& poftfcelera atqp blafphemias profperis omnibus perfruuntur: Tentauerüt deum fiue re ftiterunt dco,&(alui facti funt: Salutem, foclicitaté prafen; είς fzculi putant: δὲ idcirco decipiuntur erroribus. Hac& dehareticis Marcione δὲ Valétino,& cateris qui uetus nó recipiunt teftamentü,& contra creatore mundi loquütur, intelligere poffumus: quod proficiant in impietate fua,& multos fceleris focios habeant:ad quos fcandaligati qui in ecclefia perfeuerant,& ignorantes caufam iudicij dei:;pphe teuerbacontexunt. 4 4ΓΖ unclocutí funtzc. Iuxta he; brzos ita intelligendi eft:Illis de dei iudicio blafphemati; bus:qui tíment deum ad inuicé funt locuti: qd? retributio bonorü ucl malorum,non fit in przfenti δὲ breui faculo: fed in futuro& eterno:& qd? homo nó poffit dei fcire iudi cia:X deillius equitate ac iuftícía difputare:& cetera quz debet iuítus ci iufto loqui. Nec dixitqua füt locuti:fed ex co qd intulit: Tunclocuti funt timétes deum unufqfqp οἴ proxímo fuo:intelligere debemus ealocutos timétes dei: quz emnium fcripturarü uocibus contínétur, Iuxta Lxx, induit. 2 folethomofiliumfuü uíentédeo,& eum quinO feruiente fibi:In quo feruítei.Ca.IIII— duplexaffc&us eft: δὲ E à pietatis in filii,& ferui Víaeccediesue/— tutisinfamuli.Ettüc nit ardés ficat— d nücblafphematif& s clibands dicitís:qd? emolumen tum, quia cuftodiui mus pracepta cíus;X ambulauímus triftes coram domino:& illorum clectioné δὲ beatitudinem δὲ ueftram miferíam cognofcetis:& uerfi in poenitentiam uidebitis, quid fit inter iuftum& ἱπιρίῦς & inter feruientem deo& nóferuientécí,— Ca, ΠῚ £ ce eri ofeo veníet«£O. uia laborare mefecerüt impfj infermonibus fuis,& dixerit: Omnis qui facit malum,bonus eft cofpectu domini:& tales εἰ placent:& uanus eft qui feruit deo:& qd? emo» lumentum,quía cuftodiuímus pracepta eius,& ambulaui mus tríftes coram diio exercituii: Et aduerfum eorum uer/ batemeraria,locuti funt timentes deum:& unufquifq; cum fuo proximo contulerunt ea quz ad dei timorem pertínét: Attendit dris€ audiuit:& fcriptus eft liber monuméti his qui timent dim, X cogitant nomen cís:& cum dies uenc/ rit,habere fe eos in peculium pollicetur:& parcere eis ficut parcit homo filio fuo feruienti fibi:pleniufq inculcat& di^ cit: Ecce dies ucniet:id eft dies iudicif:qua fanctis lux erit, & peccatoribus tenebra:& ipía dies erit fflccenfa quafi ca minus fiucclibanus:ut omnes impíj uertanturin ftipulà, δὲ camini crementur ardoribus. Cüq eos infammaucrit atq» cóbufferit:non relinquet in eis ullam radice& germen malicia. Hoc de ἱπιρῆς qd in die iudicij(int paffuri. Ecótra rio dicit Δ “πη 2Salacbiamni: rio dicitur quid.timctibus nomé dei eueniet:Etorietur uo bis timentibus nomen meum fol iufticiz:qui ueraomnia iudicabits& nec bonajnec mala:nec uirtütes;nec uítia láte/ re patietur: Et fanitas erit in pennís eius:ut fanatos per poe nitentiam portet in humceris fuis: iuxtaid qd'in Deutero? ad uniuerfum ifrael: qui fenfu cernit deum,& de quibus in euangelio dicitur: Beati inundo corde:quoniatn ipfi deu uidebunt. b[£tecceego míttá vobío laclía pzopbe; tácc. Poft moyfen cui? mádata fpüaliter docuímus effe fer; uada, Helia dicit effe mittédü:In Moyfelegé,in Helia;pphe ole: δι ἐγ ει, 52, b nomio fcripti eft: Ex/* tale andens alas fuas fu»... cepit eos:& in hume; εἰς fuis portauit illos. Tunc egredientur qui nunc(culo quafi car cere fünt inclufi:& fa^. Utt lient quati uítuli de ar tle] mento,fiue quafi uítu Tiii li de uinculis liberati. bra Vnde& Apoftolus di qs Thilip.1/€ cit: Cupio diffolui& e eíTc ci chrifto:ut egre? std diatur& falíat ficut ui πὰ tulus de uinculis libe Tat ratus, δέ ficut uictima ban domini. Nechoc lztíz rami cizfinecontentus eft, ἡ toD fed calcabit impios cti Ttg: fuerint cinis, Vnde& iri m tos Mig: adn pic mdi qi sms Ἀπ δες ad iuftos fit impraca teret fatana fub pedi; bus ueftris uelociter. Abraham locutus eft ad dominii,cóparatio ne diuine maieftatis cinere(fe fe fettiens: - Geíii&d Ego fum terra& cinif: & propterea uidebit folé iuíticiz: S requie; fcet inter medios eius cleros:atqp ipfo porta; tead cceleftia fubleua Βίευτ.Ο υἱ uero p fu/ perbiam dixit: Pona fup fydera fedé meà: ero milis altiffimo: deducetur ad terram: & erit quafi cinis fub fanctorüi pedibus, ο dies domini aduene/ Εἰλ14.ἃ tio:Deus stutenmr conr: ΗΕΡ.δὲ erüt omnes füpet? bi δὲ omnes facientes ím/ pietaterfi ftipula:& inflá mabiteos pm ueniés,di/ it dris exercituü:quax non - rclínquet eis radicé& eet; mé,Ft orietur uobis tímé tibus nomé meutn fol iu; fticiz: δὲ fanitas in pennís eíus:& eorediemini& fa; lietis ficut uitulí de αγ’ méto.Et calcabitis ímpíos cü fuerint cinis fub planta * pedum ueftrorum in die qua ego fado, dicit do; mínus exercituum. 6 ΕΒ, Ectego mittáuo/ bis Helíam prophetá απ! tedg ueníát dies ἀπί ma/ gnus& horribilis:& con; uertet cor patrü ad filios: & cor filíorü ad patres co; rum:ne forte ueníá& pet/ cutiá terrà anathemate. Ran fignificas: Dice au. uh te Abraham ad quen; SEP.dibanus,& comburet dam diuitem puipu; eos:& erunt omnes alíení paumHape Marín - us ji.-- prophetas,illos au^ genx& uníuerfi q faciüt diant.Ét dris atcp fat, ::;«. monte: loquentes fe; det eos dies ueniens dicit cti habebat Moyfen δὲ drsomnípotés:& nonre^ Heliam incandidisue ftibus:qui& dicebant linquet ín εἰς radix necy ramus:Et otíetur uobis 4 tímetís nomen meü(οἱ ία fticiz:& fanitas ín pennis eius:& egtediemini& fa, lietis ficut uítuli de uindiis relaxatí:& cóculcabitis ini qs δὲ erunt cinis fubter pe des ueftros in die q ego facio dicit diis omipotes. » Mémentote legis moyfi ferui mei,quá mandaui οἱ ín .. Horcb:ad omné ifrael precepta& íudicía. SEP.Ecce ego mittá uobis Helíam thefbiten:antecg ueníat dies ἀπί maena δὲ o illuftris:qui conuertet cor patris ad filium:& cor ho; minis ad pximum fuum: ne forte ueniens percutíá terram penitus. ei quz paffürus effet in hierufalem. Lex eia δὲ omnis ,pphetarnim chorus chriíti praedi; cat páffionem.Igi£ afi dp ueniat dies iudicij, & percutíat dris terrà anathemate, fiue om; nino uffubito,ut Lxx. tranftulerunt: hoc eir fignificat&pd xy mittet diis in Helia:qui inter pretatur deus meus:& ἐξ de opido tefbi, qd? cóuerfionem δὲ poení; tentiam fonat: omné prophetarum chórü: qui conuertat cor pa/ trumad filios, Abra; ham uidelicet& Ifaae δὲ Iacob, δὲ omhili pa triarcharum:ut credat pofteri eorum ín do mini faluatorem, in qué δὲ illi crediderüit: Abrahà ei uidit dic ἀπί& latatus cft: Si; uecor patris ad filii: id eftcor dei ad omné qui fpiritum adoptio nis acceperit:Et cor ἢ» & 1.Couto, a ritiudicantis. 4«[ 2P»ementote legía moyft feruí imet quá maudauí οἱ(η bozeb: ad omué ífrael pcepta«(udícía. Τα meritorü in futuro erit retributio: quando fuperbo; rum radicem& germen deuorans flamma confumet& có buret:& timétibus diim οτίοξ fol iufticie δὲ fanitas in pen nis eius.Igitur memétote legis moyfi ferui mei quá ei dedi in monte horeb,qui eft(ina,ad omné ifrael praecepta& iu; 7 Rom.7.c dicia.Dicente autem Apoftolo: Scimus quía lex fpiritalis P5 vé eft:Etbeato Dauid:Reuela oculos meos δὲ cófyderabo mí rabilia delege tua:Et quia fpiritaliter omes coelefte manna comedebant:& uniuerfus populus ifrael de eadem fpirita^ li,& fequente eos bibebant petra:petra auté erat chriftus: . quicredunt ín chrifto,fpiritaliter debentlegis praecepta fer» zw uarequa dedit in horeb:qd interpretatur ficcitas per qua o omnii uitiorum humor excoquitur;& ad radios folis iu^ fticiz,libidinis reuma ficcatur. Locutus eft αὐτὸ dominus liorum ad patres eorum: ut iudzi δὲ chriftiani, qui nüc in» ter fe difcrepant, pari in chriftum religione cófentiant. Vn de dicitur ad apoftolos qui feminarium in toto orbe euan elij,pdiderunt:Pro patribus tuis nati funt tibi filj. Si efi Tias non cor patrum ad filios ante conuerterít:& cor fi; liorum ad patres eorum:cum uenerit dies magnus& hot; ribilis: Magnus fanctis, horribilis peccatoribus:percutiet uerus& iuftus iudex: non coelum nec eos quí uerfantur ín ccelo: fed terram anathemate,qui faciunt opera terrena.Tu ἀαί δὲ iudaigantes haretici ante ἠλφριμιένομ fuum, Heliam putant effe uenturum,& reftituturü oinía. Vnde& chrifto in euangelio proponitur queftio: C, uid quod pharifzi di; cunt qd? Helias uéturus eft«C) uibus íllerefpondit:Helias quídem ueniet:& fi credítis iam uenit: in Helia loannem intelligens. Diui Hieronymi prafbyteri Commentariorum in duodecim prophetas minores Finis, 50. 5$ Mattf.5.a Luc 16.g Mar.9.a Du. Iob.8.g TAS Mar.» b rimumuacat. iui hieronymi Diui hieronymí runiregibus.. | qui omniam Suntquí Dorfo aquila quía recefIerunt c cere non nino difplice dacij qui bur exercitus Omnes aliz μνήμα populum dei ante Apoftolum bis& turbinis quadg tradentur populus fyriz: quasnos per mare Audite uerbum multas populus Quaternioncs[θε 0 feuaniffimam longo tcmpore Diui hieronymi humanam tur.Has alienigenas tranflu. Diui Hieronymí qui condidit «itum Iacob uel omnem h bus difcimus fundat fapientes δὲ acdipietis pider& mone didtur 1 ocdfione fanctorum prxdicationé unius niemus fanctas qux ín galilzca non fuerint k in die illa aduerfum nini expectemus ad modi eft Primum quidem. uA. Diui Hierony ptores δέ a«| Mundi . dummedita,. ^m Cómentariorum rent tunc illius pofid n fubiecta funt fermonem docti aliquis cam accubare δὲ ο Qui minor laudibus canas ctu dei & redegi (OP quicquid attige, ergo dris emendari ille dominus ignis "—— altero fia rapere mis at quod s f appellantur. damantes pueres populi fui domino 3 muata quo interpretatus id eft pilofos & in ipfa vl filius Eleacar diim plena tibileía facerdotes δὲ fyderabat micis —— P tls REESE——”— d 5 SEPTIMO TOM H AE C ) EFrNSYyN T, ΕΝ P A R ABOL AS SOL OM O C OM M E N T A R IL B.C QL.E S.I A ὃ Ἔ E N HIBRO NY MI N I 8 EN DIVI $TRIDONENSIS CO MM HOMIEILIAB I N T A RIL Έ ΘΑ Ν ΤῚΤῚ ὁ αὶ C AN TIGCQ RV HM QVATT VOR OR IG EB NIS NOMINE. D BN IQ. V É G OMM EN FN 1I O B T AR IL BRYNO AMORSBACHINVS BASS LEHEIBNSIS C ANDIDO tL HcT OR lI$. D. GUT j| Ondam me eft candide lector, Commétarios ín Prouetbía ΜΟΝΟ pri ! mum in hoctomo locurn dedimus, Hieronymi non effeinam id ug hínc. eprehen SN liditur,quod tota dicendi figura.ab Hieronymíana dictione, modis omnibus αν d.t.Quín Gregoríus femel atqj íterum ín hocope citatur. Vetuftiffimi quidam eodíces in mé; brana faripti,Dedz uindicabant.Certe cuíus cuíus fint, Hieronymi non efle, ipfi damant.Sed enim ob íd potiffimum non omíttendos cenfuímus,ne lector queri poffit in hac noftra zdítío ne, pauciora fibi data, ín Veneta habebantur.Porro commétaríos ín Ecdefiaften,fecüdo 9 faimusloco.qui ex ipfifiima Híeronymi prodierunt officina,id quod ucl mediocris goes le^ ctor, ex dicendi charactere, nifi plane Acarnaníus bos Πε, olfacere facile;poteft.,'untením terfi, eruditi, excuffi, non barbarie fcribliginofi, aut inepte lo uaces,& odiofi. Explícant my» ftetía;fed'accutíffime doctiffimeq; Tungunt allegotias.fed conuehicütiffímas.INedy id mi rá,quandoquidem.fic fuit lingua auxilijs inftructus Hícronymus,nt latínos.ótn» nes faperaret, Gracis nó inferior. Q uoties igitur aliquíd fcripturus erat;He brxorum exempláría,& erzcon: potíflirnuni comméntátios infpexit: J... fed quod íntelligeret,hoc inum petítiz debebar Vtinam θὲ ο ' moftrx xtatis theologi difcerét linguá(ταςᾶ, μα fe carere de ᾿ plorat Auguftinus, Hebraicáquanó eftaliauelfano 5» 7 &ior,uclad íntelligenda pphetará fenfa d ceífaría. Cxterü de Homilijs qtuor ín Cam tíca cantícorü.quas e uolumine ,epifto,"a à lan: ín hunctomü retulimus(int Origenis necne.nolo in prafentía difputare, cerce multa funt, qua cas lati ni homí nís effe, nó Graci, có probent.Illud aufm affirmate,etíamfi Grxci hoís fint;Híieronymum non uertí(Ie.Po ftremo de cómentaríjs ín lob,quos antíquif fimus codex e bibliotheca fancti Galli huc allatus, Hie tonymo tribuebat.ídem míhí dicere licet,quod Erafmus no fter, de Pandectis luftiniani, qdà loco fcribit;uidelicet centones efle€ inzquales Glo(faríon: rhapfodías. Quod fi quifpiam iudicio noftro nó accedit fao fruatur. Nos lectorem admonédum duximus.Doj &ti itaq; bene confulant.Bene uale candide lector.Bafilez.INonis Martíjs, Anno.M.D.XVI, Ee e: Mari bona dxà Να pred ἐμῇ ' γα j um μι War: qutm wy an Uy nm ----zx E E E E a(—— À—À Ξ DEZ Α Efa.9.b ασια Zin SDalomonceiti COMMENTARII BEDAE PRESBYTERI IN. PARABOLAS SALOMO .NIS FALSO HIERONY MO ATTRIBVTI. 5irabole falomonís filij. £9. 1 ο. diendo prouehit:de quibus iure dicatur: Multitudinis credenti erát cor unum,X animá una. Vt detur inquit paruulis aftutiafubtilitas cautelz.Hzcetenim rudibus δὲ incipientibus eft neceffaría: per quam fophilímatum dinofcere,& cauere uerfutiam polfintine falforü fraudi? busargumétorü ab; ducant à fimplicita/ teuerz fapictie qua filij oa;"ei-b dla(ami ducitad uitam. Ado: ΡΩΝ Dauid regis ifrael. Ad fciéndá fapien leícéti fcientia& intel ^ gla(f, c tiam, X difciplinam. Ad intelligénda Iectus:quia qui pru/ ; παραβόλαι gra; m 41— denter declinát fala; εεὶ sud dicuntur fi; uerba prudentiz,& fufcipiendam er cófequenter fcita τι» milicudines. Ccuod ὃ huiclibro uocabulü ς Salomon ob íd im» ditionem doctrine Iüfticiar,& iudi cium,& xquitatem. Vt detár páriiulis rítatís percipiet. Ha; Ctenus pratitulatio; hinc iam ipfe textus pofuícutfciremus al aftutía:adolefcenti,, fcientíà& intelle; parabolatü incipit; eus, à nen Rial f cus. Audiéns fapiens fapientior erít.Et intelligens ou*«AMI riens ίος’;}:: 4e erit. i τε debere qua: di. b bernacula poflidebít. Animaduertet parabolam& ín cen RETI orna Inquo dominum fi/ gnificat per parabo; las curbís fuiffe locu turum.Salomon au; tem nomine ,pprio, & pacifico regni fui ftatu, regnum chrifti δὲ ecclefiz per/ enne denuncíat:de quo fcripti eft: Multiplicabitur eius imperíum:& pacis nó erit finis:fuper folium Dauíd fe; debit δὲ fuper regnum eius.Sicut& templi conftructio/ neac dedicatione,dificatione fancte ecclefie: qua tem porerefurrectionis in eterni dedicabit, infinuat. Nam & ipfe(aluator filius effe Dauid,& rex fpiritualis ifrael, etiam turbarü te(timonío, quz ciuitaté hierofolymam uenienti cum palmarü ramís& laudibus occurrere de/. claratur, Norandum autem qp in uulgata editione pro parabolis, qua hebraice S XP"à uocantur:zragouaícu, id eft;prouerbía dicuntur. Sed necipfum nome abhorret auero. Q.uz enim parabolzrecte nuncupantur, quia occulta funt: poffünt non íncongrue etíam prouerbiía uocari: quía talia funt quz merito fzpi(Time ore collo/ quentium ueríari ac memoría debeantretineri. Nam δὲ prouerbia plerumq tam obfcure dicuntur, ut merito eadem poffint etiam parabolarum nomine notari: do/ * loituté.f míno atteftante, qui aít: Haec in prouerbíjs locutus fum uobis: Venit hora cum iam non in prouerbijs loquar uobis,fed palam depatreannuncíabo uobis. Cr uíd au tem utilitatis parabole Salomonis conferant facramen to títuli monftrat cü fübditur. ΒῈ6Γ Zid fcíendam fapíen, tíam et oífcíplínam. Sapientiam aute€ difciplinam fcire e(t, quomó recte credere,qualiter fcd?m id uiuere opor/ tet quemq quod ueraciter conftat didiciffe: quo inten; tionem cordis dirigere, quid operando gerere conue/ niat noffe. Q uod autem adiungic:(4 zidíuelligenda verba pzudentíg cc, Monet eos quos imbuit:utnó folum fapientiam quam femel ipfi perceperínt amplecti:€ di^ Ririni uirtutum quam cognouerint, fciantinferuire: fed etiam uerbis prüdentiüi, quibus ad perfectiora pro ficiant,libenter aufcultare: δὲ hac folerter intelligere cu/ rent, Ὀ4Γ 3uftícíamiz(üdícídie equítatée, In iufticia actio reca;in iudicio, difcretíio boni& mali:in aequitate ο re/ &ítudo mentis intelligitur,[uftícia eft in his qua fcm regulam ueritatis bene operamur. ludiciti in illis qua recta dif(cretione cum proximis agimus. Equitas in eo, cum fyncera íintétione, deo foli in hís quz recte gerimus ucl iudicamus,placere cotendim?. eT€it oetur parui; lie aftutía:adolefcentí/fcíentía/et(ntellectuo.Paruuli dicun tur fenfu fimplices: adolefcentes yo in fide X opere prov ficientes.Paruulos diciteos qui nuper fapientize aurém accómodare coeperant. Adolefcente,qui aliquantüi iám in eius auditione profecit. Et ideo fortaffe paruulos plu rali numero;adolefcenté appellat fingulari: quia doctri na(apientiz, ὅς diuerfis animi motibus, diuerfis uitíédí moribus deditos fufcepitin unà uirtutis pfectioné eru/ terpretationem,uerba fapientium,& xniíemata eorü. i Tiímór domini, principium fcientiz. tit Salomon: qui ορ . tionefibi data,fapieri "e tiam petijt& accepit: Sapientíam pulchre ἐπι para/ olarüfuarii a(apieri tia fumic. CL uod auté( ait) fapienté cum audierit uerbüi fapientioré efficixofténdit nemíne in hac uita íta fapiente fieri poffe:cuius fapiétia nequeat augeri, Semperq; mo/ tis cfTe fapientii:ut dictis maíorü; aliqri etia mínorti au/ fcultent:& quicquid in eis utilitatis audierint,ad fe repli cent, fuóqpin corderecondant. Deniq audiuit fapiens minor maioré,tegina SabaSalomoné,& fapiétior redit; Audiuit Moyfes focerü,;multo inferiore fublimior:& fa; ΑΗ redditus éft. Audierunt difcipüli Chriftum:& piritü fapientiz percipere meruerunt. Audiuit Nicode; mus:audiuit Gamaliel:audíuit difcipulus ei? tunc Saü lus,nuncapoftolus Paulus, fapientes utiqp ποτ euan gelij:& fapientiores funt facti. rui etia Paulus cum ad tertíü coelü raptus,audiffet ea que non licethominibus uerba loqui,nihilomin? ad terra reuerfus aiebat: C) uia ex parte cognofcimus,G ex parte ,pphetamus: Cü aute uenerit qd? perfectü eft, euacuabitur quod ex parte eft; e€t íintell(gene gubernacula poffídebít, Nemo(e de fua iactet fcientia:quia qui fapientiti uerba crebro audire& intelligere negligituitam[πᾶ rite gubernare non nouít; QLuáto magis alieno regimini prafici nequit,q feipfum adpatrü difciplina ubfjcere cotempfiteQ) uod ergo àit: Audiens fapiens fapientiór eritzad cognitione rerum qua ἢ fapiétiam nofcunt refpicit. C) d? Yo addit:Et intelligens gubernacula poffidebit:ad réctitudiné πίτα quz p ean/ dem fapientíà difci£ uel docet, pertinet; Et pulchre prin^ cipium parabolarü principio cogruit tituli, qd'íta fe ha/ bet:Parabolz Salomonis π΄ Dauid regis ifrael,ad fcieti damfapientiam δὲ difciplinam: b[ Zinítaduertet pá/ rabolam et ínterpzetatíonem verba fapfedtíum. et enígma; ta eozum, Animaduertere,eft animum illuc uertere, hoc e(tfenfus in id quod légitur,intéderc.Patabola eft com/ paratío ex diffimilibus rebus:áliud énim in fuperficié fonát:& aliud intellectü innuit. Enigmá eft quaftio ob/ fcurá,que difficile intelligitur nifi aperiatur: ut illud iri libro iudicum: Decomedente exiuit cibus:& de forte egrcífa eft dulcedo. b 4Γ Zinímaduertet parabolam et ín; terpzetatíonéiveaba fapientí&ict eiígimata&o20. Hoc dífci/ pulis fe hümiliter audictib?,ipfa qua eos in carneappa/ rens erudiébatfapientia donauit: ut& fuas parabola$; quzturbanequibantiritelligere:& prophetarü ac legis anigmata, id eft obfcura dicta fpirituàaliter animaduet/ tere, ac fuís auditorib? dilucidare ualerét:fed&(ἐπεί tibus ecclefie màágiftrís eadem íntelligetia fpirituàlis a£ cana pié quatétibus,ac pulfantibus referat.(&[ 7(moz ofií pzíncípta ΓαζΗ(.Ώ ο funt timores dni:prior ferüílis; qui priticipiü fciétia uel fapiétie uocat. Secundus αἰ éalís,qui pfectioré fapiétia comitat, Timor feruiliS,príri/ AA z cipiufi 2 Ἀδα 4 C $,Reg.16.à Exo.18.d Mattb. 15;€ Ioan.3.a. Actu. s.f; Gia A D í; Coaj.€ iudica: 46 by Pd E ἢ : pereincipitprimo,timore diuino corripit:nead tormen pIoan-4«d τὰ ducat: fed hunctimoré perfecta dilectio foras mittit, Pá,18.b Succeditauté timor dii fanctus permanés in fzculü fa; το Ὕνν 3 E ἐν culi:qué nó excludit, fed auget charitas. Ipfe eft ᾗ timet & intelligens recte, fuos gubernare difceret a&us. Dicit ecotrario de ftultis, quia fapiétià recti dogmatis,& difci; plínam purz conuerfationis: non modo non affequan; tur,fed δὲ noffe cótemnant. Deníg pradicante in carne ipfa ΡΟ quid gaudentes accurrebant:at pharifzí& princípes facerdotü, falutaria ei? dicta(imul & facta fpernebant. Etnotandii gp fapienté fingulari nu . mero,ftultos defcribit plurali:quía& plures(unt fapien tibus ftulti:& fapientiii coetus omnis,uniforme tenet cal lem pietatis. Porro errantiü diffimile dogma, diffimilis eft& ordo uiuendi. bT 2ludí filí mí offciplínà ραιτίσ tuí: er ne oímíttae lege matrís tue. Hacten? prouerbialiter de . utrag parte difputauit:hinciam fedulus incipitadmo/ nere quemq fidelé:ut difciplinà legis diuinz,blanditijs praponatreproborü: quia nimirü huius cuftodíà coro na,illorü facinora, mors fequat aterna. ΝῊ& recte ΗΠ uocat,quem paterna follicitudíne curat inftituere. Po; teft δὲ ex dei patrís perfona dictum accipi:in nomineau tem matris ecclefia: que tunc fynagoga uocabatur in; zelligi.Et notandum ορ ita nos difciplinam patris audire pracipit: utlege quoq; matrís nulla ratione dímittam?: quía nó fufficit,ut quis fe deü diligere,& eius praceptís Obteperare dícat:fi unitate ecclefiz, fraterna charitate.no fequitur: necuetataliquid matre ipfam dei gratià qua faluamur accipere. Nam& apud hebraos, fpiritus qui gratíà praftat,genere foeminino YYY^ nuncupat. Aliter: Pa; teromníü ele&orü eft deus, qui p ,pphetà loquit dices: Hiere.s.£ Patre uocabis me:& pofi me ingredi nó ceffabis. Mater P3. 12.a noftra eft ecclefia: de qua ,ppheta ait: Q,uí habitare facit fterilé in domo, matre filiorü latanté.Filiüi appellat, que imbuit paternitatis affectu. In difciplina paterna, noui teítaméti doctrina ad audiendü pponit, In lege mater/ na, ueteris teftaméti cómendatarcana.- cef Cir addatur . gratía capitítuo: et tozquee collo tuo. Mos apud ueteres fuit:ut legitime certantes,coronà ín capite, torqué in col lo acciperet. Et nobis ergo fi difciplina códitoris noftri:(i gratia matris fitad cuftodià, maior inde fpiritualiüi uir/ tutum claritas auget. Addit em gratía capiti,cü charitas qua principale métís ornatardetius inflammat. Addit & collo torques,cü fulgore perfecte operationis fermo pradicationis,qui p collü ,pcedit,cófirmat: ac ne cótem ni abauditoribus debeat, indeficiéti uirtutü cónexione docet. Vel gratia in capiteuniufcuíufq electi addi£, cü donü fpüfTan&i ci? menti diuinitus illabit. Torques yo in collo ei?tribui£,dum decus intelligétiz ei coelitus con cedit. Sed€ his qui mofaicz legís decreta diio ueniente fcruabant, addita cft gratia noui teftamenti cü fpe regni £ommen.líber pzimus E. cipiüfapiétizeft:quia quifquis poft errore deli&orü fa, 'celeftis. Cuius fplendor eximius ad exéplü córonz ud torquis,nullo und fine claudet. Nobís quoq ci pbo; nis actibus, ds diuina gratia przrogauit, lux eterna tri, buitur: gratia pfecto capiti δὲ collo torques addi£:iuxta illud euagelij: Q1 αἷα de plenitudine eius nos omes acce; Ioan) sis bon?, nc uelin pimus grat pro gra modico oculofaman$"T uh;. rmt“ΟἹ... o ta Gratia.f. beatere tiffimipris offendat, b Sapítntiam atq; difciplina ftulti defpiciát.Aüdi flími^ pibusonis, ρρταῖα Νὰ inchostitio dmo/ difciplina ραιτίς tuí: δὲ ne dimittas iege matrístuz:: Vt— rectzoperationis, reíeruilisadhucani/ ς ὁ dde eratiacapiti tuo:& torquescollo tuo.Filimifitt— 9€ flimtfireloau, . musmetuicneabjra ὃ; Γ à q ερ Ei). uerínt peccatozee«€. to diio,pomisfubiga e lactauerínt pctores.ne acquíefcas eis. Si dixérint: ueni Duob? modis la&tát . tur. Vergiaüittimor t nobif tafidiemarfaneuíni: Abfcodamüstendiculas P&tores ἃς decipiüt: in futura uita cefa,^^ 7» P:, quía aut ad facienidüi bit.Charitas yonüds s cotra infonté fruftra: Déglutiamus ο[ασε infernus— fcelera, blandimentis Cede eun pieni e uiuenté& inteerüquafi defcendenté ín lacii.O mném dictan fa m peuamanebisqd'e— preciofam fubftantia reperíemus:implebímus domus Ιον a&a fuftollunt, τορποίοσις ντα ας i noftras fpolijs: Sórté mitte ποδί[ο: marfupiá unü fit In nod aspira *: m- d ΄“Ὁ 4 á- ,1eta/ mifitfum Chrifta, omníü noftrü,Fili mí n&ambules οὔ eís: prohibepedé« tibusacquiccat hor, : M. Srapitsram exa ι tuü a femiítís eorü, Pedes em íllorü ad malü currunt:& un MAR 7];, e^ P A, 1 ciunt. Dixerat defa,'^feftinant ut effundant fanguiné.Früftraautéiacf rete γη fanguiní. Póthic iente: p audito fer; anteoculos— locus generaliter de P e g mone /fapitior fieret: latronibus,qui inno/ centibus infidias€ mortes uel damna inferüt: pór& de illis fpecialiter intelligi:qui ipfum uitz auctoré,necitra/ diderür. fe[ 2zibícodam? rendículae cótra ínfontéfruftra. Hac fecerüt cü dicebàt: Lícet dare tríbutü cafari, an nót Mattb & innumera huiufmodi. Vere eteim erat infons,qui pec; Ea.$)d “Ὁ catü nó ἐξοίτ:Πες ínuentus eft dolus ín oreeius. Verefru Wpeb ftra illi cendebant infidías: a din nullo Iefiimmo cuius plurima erant brificía experti,€ ΕΓ£»egluríam? eiificur ínfernue víuentézc.Ita diim imptj defyderabàt extingue; re:utomnis memoria uírtutü& doctrinz illius tolleret: fed δὲ hoc ipfum g nund talis inter eos uixerit,obliuío; nitradet. be[€? mné pzecíofam fubftantí8 reperíemus«c. Dehoibus dicebát,qs Chrifto adharere cernebant.Pu/ tabantein quia Π eum occiderét: omnes qui credideràt, ab eius poflentamore& confectatu fecernere: ralibufqs animarü fpolíjs,fuarü couenticula replere domorü.Cuí fimile eft illud dominice parabola: quia uenientead fe δὲ nofira erit hereditas. Pót δὲ generaliter preciofa fub; ftantía, Chrifti ecclefia intelligi:qua ei? preciofo(απραί; neempta eft:quà impij de poteftate ei?fubtrahere,&(ibi fubdere conati funt. Sed quia diis diffipat cófilía gétíü: & reprobat cogitationes populorüi,hocimplere minime potuerüt.{4 Coetem initte nobífciii marfupíGi vnum«c. Marfupiü eft facculus nummorü.Paret auté de latroni bus:quia utplures fcelerü focios cóquirant, cómunio: nem εἰς preda*quà rapuerintfpodent.Sed& perfecuto res noftri redéptorís quofcüq potuere fibi adiungebàt: atquos illü fequi uidebant,hos de fynagoga propulíantes, fuyacomunionepríuabant. ké[$ílímí neambulescurm cie:pzobibe zc, Prohibet credétes chrifto deiudaís com: muniícare perfequétibus Chrifti iudais: deniqs omnes rcgis filio dixerint: Hic eft hzres, ueniteoccidam? cum: Mati qui credebàt,erant pariter. Et Petrus fjfdéloquit:Salua Ανα mínia generatione ifta praua.[4[ Sedee enim illo ad «πιο currüt«c. Nó folü ad malü qd? teporaliter operen£, fed etia ad malü qd perpetuo paffuri funt impíj pperát: quoties ad patrandu homicidiü, uel aliud quid fceleris agendü feftinat. Nam quantü uidétes ad facin? implen» dum ducunft,tantü nó uidétes ad tolerandii ,p facinore poná pppinquat. Hac de infidiatorib? noftri faluatoris ualent fpecíaliter intelligi. Sequés auté uerficulus defi delibus eius,atgy prauorü maliciá fuftinétib?, generali» terinferit. m T X-ruftra auté íacíf rcte«c. Fruftra οιοῖν la queus pfecutionis aut mortis tendit electis,qui pennas habet fpei€ charitatis ceterarüqp uirtutü,quíibus cole: ftia dum uiuunt, defy deráat:ut ad hac poft mortem me reant pertingerc.Habét δὲ oculos mentis,per ὃς& mala qua ab ἰπιρῆδ H Pé, jh : i | ien Pigia Um 3n Qionerbia Qquzab impijs fuftinent, ocius tranfitura:& bona qua fuftinédo meruerüt,zterne manfura prauideant.Q. ui; bus(imuloculis,X reproborum fuperbiam cíto confu/ mandam: δὲ tormenta fequentia femper manfura pro; fpiciunt.Poteft δὲ ita accipi, cp rete dicat pernicioíam ma lorum doctrinà,quà ab eo loco contexuit, ubiait: Si celactaue/ tint peccatores,ne ac/ quiefcas.Fruftraq ta fc iacitur reteante eof qui mundis oculís, cordis fuperna con; templantur: qui di; «erenorint cum pro/ heta: Anima noftra m paífer erepta eft delaqueo uenantiü. Facile enim laqueos quiin terra tendun/ tur cauet:quí pennís uirtutü fubuectus, conueríationem ha: betin coelís. Vtrundg ergo rete fruftra bo; nis parantreprobi:quia δὲ fi fuadent iniqua, fuperantur iuftorü(apientía:&(1 infidijs inferunt aduería, contem/ nuntur patientia. Siue oculi pennatorum funt animz beatorum, uirtutum pennis fuffultz. Ω ua acuto uifu caleítía contemplantes,ad fuperna euolant: ante quo/ rum intuítum,fruftra ab impijs deceptionis rete preten ditur:quia diuinitus adíuti, cunctos eorum laqueos fa; ciletranfcédentes,ad fuperna tráfeunc.. 8 4Γ 3pfiquoqs eontra fanguíné C. Contra fanguiné,ut cemporali morte . plectantur, id eft puniantur: cótra animas autem dicit, utaterna quoq anímart perditione damnent£.( uod cum.ad omnes qui fanguini infidiantur: δὲ fraude fibi uiuendum exiftímantpertineat:fpecialiter tame iudzis congruit, qui ínfonti domíno tendículas abfconderunt: eiuíg apoftolos uircutii pennis fultos, dolis círcumue: nirefatagebant.Contra futi namq fanguiné fuafq» απ” masagebant: qui timentes ne terreftre regnum perde/ rent,caeli terredp regem occiderüt. Coeli ciues perfeque; banturin terra:ideoqy δὲ quod ín terrís habebant:& qd? in coelis acquirere poterant regnum,perdidertüit. Gene; raliter autem dicendum:quia quicunq oculos fidei ha; betapertos: accepítq;a diio pennas ut columbz, quib? &ternam uoletad requiem, fruftra tali nectant laqueos mali:ecp ipfos potius hoc prafumendo perimant. b 4| Gícfemíre omnís auari anímae poffídenríum rapiunt, Semitas auari dicít fubtiles eius cogitationes, quibus fe/ dulus inquirit qualiter pecunías augeat. Talefcp femítze rapiuntad interítum animas poffidentium: id eft eorü qui poffeffioníbus pecuníarum ultra rationem incum^ bunt.Non folum ergo(inquit)hi qui ob φιλαργυρίαμτα/ pinis innocentiü δὲ cedibus inuigilant, femetipíos hoc agétes perduntuertüi cod£ ordine,tametíi minore rcatu, omnes auari meditatióes,qua auri deo praferüt, hunc ad interítüi trahunt.Aliter ficSemita ofís auari animas poffidentíii rapiunt. Tali fine, ut prafatus fum, auarus απο perímit uel nudat eos quí poffeffionibus abun; dant:ut ipfe potius hocagendo pereat.Pauperes namq quos nihil poffidere cernit, cur occidatcquoniam quos fpoliet,non inuenit. Hucufg perfecutiones quas iudei hrifto intulere defcríibuntur: híncreferuntur ea que ipfepoft paffionem ei(dem fuis perfecutoribus perapo ftolosloquítur. cf Capienría fozío pzedícat/ ín plateía bat voceim fuam. Sapietía quippe dei Chriftus eft: qui in mundo cóuerfatus, paucis(uz myfteria diuinitatis pa/ tefecit.Ipfifqp precepit,ne ante paffionem& refurrectior nem fuam, quía ípfe effet lefus Chriftus pradicaret: ne loriam eius quà in monte cófpexerant, cuíd dicerent. agifg tuncfuz potentià maieftatis operibus ᾧ uerbis α ante oculos pennatorum. Ipfi quóq; cotra fanguinem fuum ínfidíantur:& moliuntur fraudes contra anímas b fuas. Sicfemítz Omnis auarí animas poffidentium rac píunt. Sapiéntía forís pradicat: in plateis dat uocem e fuam.In capite turbarum damítat. In foribüs portarü t urbís profert uerba fua dicens: Vf. qiquó paruuli diligi e tís infantiam: Et αἰεί eá qua fibi funt noxía, cupient: υ& ímprudentes odibunt fcientiam? Cónucrtimini ad i correptioné mcam. En próferam uobis fpiríità meum: k& oftendam uobís uerba mea. Quid uocaui,& renuiz | ftís.Exiéndí manum meam:& non fuit qui afpiceret. Ww Eq; d$6 quisin plateís uocem eius. At poft refurrectionem cius; fapietia foris predicabat: quía miffo defuper Ípiritu per apoftolos;aperte feipfam mündo declarabac. In plateís dabat uocem fuam: quia in latitudine plzbium mani: fefte, quz antea pau/ Cos docuerat replica/ bat: impleto vbo qd? uobis in tenebris; di; cite in lumine:& qd in aure auditis; prz dicate fup tecta. Ali; tus, dei& fapientia: quzíin potentia diui nitatis, apud patrem : olímlatebat:nuncin finefzculi per affum ptione carnis; uelut foris in plateis egre diens,ín hoc mundo uifibiliter apparuit atqj euangelicà pra dicationé de futuri regni fui beatitudine,clara infonuit uoce. o«3n capíte rurbará dlamítat. O uia ec princi; pibus qui εἰ preualuiffe ut crucifigeretur, uidebant: reatum homicidij qd perpetrarant,palam reducebat ad memorià,eofq ad poenitétiz remediü uocabat, eq[ 38 fozib? poztaríi vabía«C. Vrbs, ecclefia eft ex utrocp ppl; iudxorü uidelicet& genti adunata:cui? portarü fores; funt doctores:qui uerbü praedicando credentes, in eam introducunt. Etin foribus portari eius uerba fapientia proferebat:cü in apoftolis fuis loqueba£ ,e quib? ünus D'efpexiftis Chriítus. Poffent fores port urbís, etiam fynagogz maiores intelligi: in quibus fapíentia difputabar: cum legis perítos pharifzos,& facerdotes per apfos loquens; 3 oftendebat impleta pphetia quz dixit: Neq audiet alij^ eifdem fuispreconi?.. S busait: Q uod dico Mat.I0.€ ες aiebat: An experímentü quarítis eiu$ qui in meloquif 4Ο. T ter.Chríítus dei uit; 1 Co.1. "t εδ fuam reuocabatad gratiam:íta ut(icut Lucas aicMulta Ας σα turba facerdotü obediret fidei. Ὁ uid auté eade fapietia clamitaret,adiungit: f(f&líqsquo paruulí oílígítie(nfaiz tíamzParuuli dicunt fenfu tardiorcs:qui infantiam,hoc eft, ignorantia cóplectendo diligunt. Víqsquo paruuli fenfu ueteris inftruméti cerimonias nouo clareícete dili gitis* Vígquo Moyfi Chrífti euágelio legem prarfertise quoufg decreta quz rudibus adhuc populis per ferudüt data funt:przponitis εἰς quz filius ipfe ueniés, perfectis fenfu cótulitelam uidiftís chriftü in carneiíam miracula facienté δὲ docenté:nó tí fpreuiftis fed& occidiftis.Sal/ tem modo refuícitatü a mortuis,& prafidente ccelo dili gite,& dimittet uobis fcelus qd? cómifitis: T tftulrí ca qug fibí funt nogíarcupíér«c. Preponedü eft a fuperio/ re ufqquo.i.ufqiquo cupiet,ufqiquo odibüt, Cupiebàt. auté noxía,& odibant fcictià, qui litera legalis fuperficie fequebant:& facraméta euangelij, quz ipía litera figna/ ban£,accípere detrectabànt.Stulti funt quí apud femet/ ipfos fapiétes putan£.Ea qua fibi[unt noxía,cupiunt:ini hoc qd prafentia diligat, futura nó appetunt.Impru/ dentes yo dicunt,qui uerá déi fcientia, dum fuü diligüt erroré,exofam μασι, b«piCoruertíii(níad cozreptíoné mea. Corripuit per apforüroraiudaos: quía credere ποῦ luiffent:ut tüc eos poftdj furrexít δὲ a(cédit,monuit con; ποτ,(e£n pzoferá νοῦίο fpi mc cC. Si adhuc inquit cóuerti negligitis proferà uobis uindictà quà meruiftis: δὲ uerbà que de ueftra perditione predixfoftendà πετά effe.Spiritüi quippe fuü,potentià ultionis nominat: deq-f. Moyfes aít: Mififti fpiritü tuii,& operuit eos mate. Erin Exo.is.B libro beáti Tob dictü eft:Iriids flante deo perifTe:&[pirítu Iob.s.b ir eiuseffeconfumpros. 4T€üía vocauíret renufftío, Dicés: Vénitead meoffiés qui laboratis&oneratieftis, Μπ & ego reficiam uos.{ΕΓ£xtendí manti meá zc. Prímo be nefaciédo δὲ fanando.omnes oppreffos a diabolo: poft; AX καὶ modam modum in crucepatiendo. 46 Z»efperiftío ome coft/.-Mattb.5.a Τι Ἄ 3.1.3 :£ommen.liber pzinitis filium metm.Dicetis: Poenítentiam agitejappropinqua/ bitenim regnum coelorum. beTi£rincrepatíonce meaa negleríttío. Dicentis: Va uobis fcribz,& pharifzi typo? críta: quia tuliftis clauem fcientiz: Ipfi non introiftis:& eos qui introibant, prohibuiftis:& gene/ raliter qui nó credit, c«Γιξαο quog ín ín. terítu veftro rídebo 1 Qui habitat in σον lisjirridebit eos:& do €os.Non quia buccis dotnin? irrideat,;aut-- exofam habuerínt difciplinam,& tímorem domini nó fufceperínt:necacquieuerint cofilío teo:& detraxerint taliuerbo quà dedit' uníuerfz corrept(oní meze. Comédent igitur fructus apoftolisutprauide 5 μία fuac. Süifay cofiliis faturabuntur. Autrfio paruulo/ ! Cp cottir) nafo(fubfannet: fed ea uis defignata: eft rent nihil prorfus im pioscótraeumfupra"fum interficet eos.Et prfperitas ftultorü perder illos. quam ipfepermitt; 5 Ouuíduté meaudicrítabfqy terrore requíefcet.Et abün dantía perfructur, tímore malorum fublato. Ca. II 71 lli mí(i fafceperís fermones meos:& mandata mea abfconderis penes te. Vt aüdíat fapienz ret infidijs effe actu; ros:quin poti? illorü παρ οἵα euacuan: p da: eius yo gloriam: [ο paífioné peror,? .beni terrarum effe di larandam prenofce; rent.]deoq fuperbia £orti, εἰ ci maxime LET uálere confpicerent;pro nihilo cótemnerent. oum vobíe quod timebatís/aduencrít; Conferétes ad ínuicem: tíam auris tua. lHoan.it.f£ Si dimittimus eum fic, omnes credentin eum. Et ue τ nientrhomaníi δὲ tollent noftrum locum δὲ gentem. epi umirrueritfup voe repentina calatnítae: et(nterítue quafi tempeftae ínaruerít.Obfidionem híerofolymorum fubitam, δὲ expugnationem totius prouincie que a rho manís facta eft dicit. C) uam δέ ipfe dominus in euan/ Luc.159.f-oclio: Videns ciuitatem, flenfzp fuper eam,predixit. fé Quando venerit fuper νοῦ tríbulatío etanguftía: tunc (niocabuutimeer non ekaudíam, Non leguntur iudai in 8 ilta obfidione dominü inuocaffe, fed tih armís effe con/ £i: uis defolationé patrie ruinamqp templi, amariffi/ ma mente confpexerint. Si qui tamen tunc eum ínuoca bant: quía hí culpam pro qua funtpuniti intelligere; ut uere poeniterét nolebant,exauditi non funt. Vnderecte dícuntur tribulatione cum anguítía fuiffe ροεροί Tri; bulationem quz eratin eis qua foris deprimebantur: anguftia in eo quod intus a deo nihil confolationis in/ uenerant. Atcontra fancti cum exterius opprimuntur aduerfis, fpe certa falutis in corde delectantur: fcientes fcab illo exaudiri clamantces:cuius fe uerbo iubentis au $a dirememinerunt.Hinc etenim propheta ait: Cum inuo carem te, exaudiífti me deus iuftíciz mez: in tribulatio; ne dilatafti míhi.Poteft autem tota hzc correptio fapíen tix, de uniuerfis generaliter reprobis accipi:qui in die iu dicfj clamátad iudicem diftrictum; aperiri(ibi ianuam regni poftülantes: nec merentur exaudiri: Nam δὲ hoc quodíequitur δα 2£»ane confurgent: et non ínueníent 10e: Ipfum tempus extremi examinis: quo alíj in uitam aternam; alíj inopprobriü refurgét fempiternü, aperte defignat: b[£o ῳ exofam babucrínt oífcíplína:c tímozé oí nó fufceperint«C, Merito falute priuantur,qui princi; pium fapiétiz, timoré domini δὲ difciplina,nó modo nó 3938. p πάσης ίσα δὲ odis infequunt. Atfalutis filius:Iniquos (inquit)odio habui:& legétuam dilexi. í εξ omedent ígitur fructus vie fug. Víam eorü dicit, de qua fupra dixe τάς: Pedes em illorüad malum currunt. Quia( inquit) uias meas ingredi noluerücut uiuerentirecipient merce ? Defpéxiftis omne confilium mcum. Et ínartpationes iamiudicatuseft.^ c meas neolexiftis. Εσό quoq in ínterítu ueftro rídebo: v& fubfannabo: cm uobís quod tímebatis aduenerít. fubfannabo. Tale eft« Cüm írruerit fapcr uos repétína calamitas:& interitus in pfalmo deti(dem:, quafi tempeftas ingruerít. Quándo uenerit fuper uos tribulatio δὲ anguftia: tunc inuocabunt me, δέ non ex minus fabfannabit$ audiam. Manéconfurgent,& non ínuenient me. Εὸφ dem uiarü fuarüi, ut in aternti pereant, Át contra defiis. qui timent diim:qui ambulantin uíjs eíus,dícit: Labo 7 res fructuü cuorüi quia manducabis: beatus es,& bene tibierit. kp&uifq confilije faturabunt. Q) uia meo con filio quo illos faluare decreuerá, acquiefcere renuebants faturabunt(uis qui^ bus aiebant: Abfcon trainfontem fruftra; Q.uibus pro faluato gebant: ut uidelicet uaftentur a latroni/ bus:& inter latrones damnentur. Q.uod . dei contemptoribus, ficut& cetera po: fio paruulozum ínter; fícict eos. Paruulos cit:quib? fupra dictü eft: Víqiquo paruulií perfeái fenfibus effe potui(fenti nó a con auerterent: quo aute auerteret, co fefe zter nz morti deftinabàt. m q[£tpzofpcrítas ftultozum perdet ílos. Inclina cor tuum ' etià deomibus uerbi.* pín7a damus tédiculas có/ re, latronem fibi eli? ᾿ teftaccipi. I&Ziuerr— nó atate fed fenfu di, $, codem diligitis infantiam€.. QLuinóparuulifed filio fapiétiz, auditü ἢ Cum nullis retardantib? aduerfis perfecerintactu,qd meditantes aiunt: Omné preciofam fubftantià reperie; mus.Item auerfio paruulorü interficíet eos:X profperi^ tas ftultorü perdetillos: quía fzpe auerfusatimorecon, ditorís animus, iam de ira ciufdem iufti coditoris ρα. utin his qua peccat, nihil fuftinere uideat aduerfi: fed ut beatus Iob dicit: Ducüt ín bonis dies fuos:& in pun/ Iobitb &to ad inferna defcedunt.Ttem auerfio paruulorü, tribu latio uit prafentis: Profperitas ftultoruum,laticia eft re/ proborü.Per hac enim gemina uitia, cuncti reprobi pe^ reunt: cum eos aut profperitas huius fzculi eleuat, aut aduerfitas deijcit. n«Lui auté me audíerítiabfqs terroze requícfcet.Poteft& in hac uita,& in futura intelligi: quia, qui diio perfecte deferuit, nullis terret aduerfis: immo gaudet in aduerfis:& in ipfa morte quafi de ingreffuui/ tz lxtatur: quietüq femp a fuperuacuís cogitationibus actumultibus téptationü pectus iuuante fpirituffancti gratia gerit:qd' requies feptimi diei in lege myfticefigna bat.Sed οὔ tranfierite fzculo:nó folum abíq timorema lorum, fed&in magno gaudio fperatz refurrectionis quiefcet:ut Lagarus in(inu Abrahz. ο«[£tabundan/ Lu1éd tia perfruetitímoze maloo6 fublato. Nuncabundantia bo norum operü,ablato timore eorü qui occidunt corpus: tuncabundantia gaudiorü in pramio. Q.uanta ei ibi abundantia bonorü oim ubi glori cíusa djfuntomnía: bona[σος intuerí, ablato prorfus timore omniü,qua ali quid aduerfi ulterius afferant. Ca. «Μπ fi fufceperie fermones meos: et mandata mea abfcódería peneo tc. Abfcódit mandata ἀεὶ; penes fe,qui hac audiés,follicite in corde recó, dit:iuxta illii qui ait: In corde mco abfcódi eloquia tua: ut non peccé tibi. Eft em fíummopere curandü,ne nobis hac iuxta parabolà euágelij, damonía quafi feméfecus uiam iactsr?::olucrestollant. q€f 7*raudíat fapíétíam; probat:qui uer. ba dei auditü tfi corporis percipiés, nor uulememoría. mandata dei fixo amo», re difcendi& cuftodiendi(uí;eperis: primo humilitatis auríe tua.Tii- em fapietiàaaure nó aud retincre ut hzcoperetur.S:. uiam tene: hoc eft enim qucd fubfequenter adíjcitur: Inclina cor ps.u$5 Magia htm ΝΑ Zn'Q»ouerbia^^ 4€ 3hdína coz tuin ad cognofcendam pzudentíaii, Trcft« narequippe,eft cor ad cognofcendum prudentiam hu/ Kd. II 50, 4. Ego ex ore altiffimi prodij primogenitá. Poteft os απ!& πρίν in(anctis eius accipi: unde dici folet in pphetisiquiaos τς σις α πῶς miliare,& emundare cor,ut dignum fiat adpercipien/— diilocutücft.Etex ore eius fcientía nafcit& prudentia, δη, SO damiyftería ueritatis. Vnde eadem fapiétia patri loqués.... Q.uianifi ipfeos humanü fanctificet:nifi hoc τῇ ipfedi''* mis Matfurd ait:Ab(condifti hzca fapientibus& prudentibus;& rez... gnanter efficiat;perfcctam loqui fapientiam nullatenus is uelafti ca palisid ualet.& 4T Cuftodíet ἰδ or. eftabícondifti a fup/«x s bm ectoü falute:« pote uidit bis&reuelafti humi. ᾧ Indínd cor tuum ad cognofcedam prudétiam. Si&m— P9 MAE hs libus. bqrSt ο»| fapientiam ínuocauerís: δὲ índínauerís cor. tuum pru. ter. Cognatz fibi fiie IDUS rx dg píienríam íntiocauerío la Epl Tos, uirtutes,rectítudo& atom i τ incínauerío coztuü* dentízSi qüafictis eam quafi pecuniam: δ ficut they.. fimplicita(;neqy abin Atte prodit Nullum in; ο fauroseffoderis eaim. Tüncíntelliges timorem. domi;.: uicem queunt fepa/ ΕΠΙ! abs uecare,id eft in nos Ξ oni niin, Cr: rari. Vnde& fapiétia ναί orando uocare nifi: ni[cientíam domíní Inuentes. uía domínus dat fa unáearum fine alte/ er. Qai deam debemus. Cü; pientíatm:Et x ore eíus fcientía.& prudentía. Cüfto/ τὰ που quarit, ed in ἐν ergo fapíétiam inuo/ e 3: N ἤ í qbufcücpambz con;. m": rgo pim mo, dict rectorum falutem:& proteget gradientes fimpli nC con) cm dit fe pculdubio no b cíter,Serüians femitas iufticiz: uías(anctorum cufto. dic& ugit. Denigs ipi(ie qualibet fapientiam,; diens Τ ως íntellioes iufticiam-& iudicium δὲ squiíta;. debeatolobdicitur: ο aeu er id eft noticiam rerü o ΗΝ: ex QLuiaerat uir illefim Yob,raà ; cxleftiumfiueterrer temm& omnem femitam bonam, Sí intrauerit fapiétía, pkx& rect?:fimplex fus Rapt dei cor taum:& fcentía anima tux: placuerit, Confilium Nideleerpur Innoc, ognitionem n::;;: tiam mafuetudinis$bis ad itquen n cuftodíet te: δὲ prudentía feruabit te: ut eruarís de uía ἰδέας OP proponere, In huius:& tmala,ab homíne quí peruerfa loquítur.Qüi rdínquüt^ difretiois. Simplex: nádq perceptionefa^|,, διεοΐ hil quía nullum ledere; píétiz, fumma ep,! iter rectum;& ambulant peruias tenebrofas, Quile;—$5 cundis pro/ Kcpto ΤΝ tantur cum malefeccerint:& exultant ín rebus pellimís,^ defe defyderabar:re) ipfa atteftate que pa/ EG, MS étus:ga fea nullo cof COMM Wr Quorum uiz peruerfz: fun:X infames ereflus ΕΟΓ een KO Iota. cansait: Haceftauté Vt ertiarís a muliere aliena: δὲ ab extranea qua: mollit— p«reseruane teirao i ΄ ἢ WS(ντε ρε í far 1 — obe MP» fermones fuos, Ft relíqüit ducem pubertatis fux δὲ unser Νες ία) irs. rum deum, quem. pacti dei fui oblíta eft. corü,generalia do/^. e ni mifiíti ifum chriftü. Inclínata eft- mini mandata:femi,' ΠΡ qum 4 Notandum eft auté- tas iufticía,artiora ui B qd&(apientià inuo/ tz caelefiís inftitutaz ταῖς δὲ nofmetipíos ad. nofcendam prudentiam, cor-in; clinare fuadet.C) uia nimirum neceffe εἰ ας diuinum in'cunctis flagitemus auxilium, δὲ ipfo domino adiuuà tebona quz ualemus agamus.Nedp enim fineipfo quic quà facere poffumus:nec rurfum fine noftro cohamine quantulücum«p habere ualemus: quapropter nos ab nj M ipfo faluádos effe credam?. cp€ quefierío οὗ quafi pe; Virgin(ιτ ficut tbefauros effoderío cam.Si canta cura fapie ads? tíam,quanta cupidi querunt pecuniam:uel certe fi tam rit follicite quafieris(apientiam:ipfa fapientia(qua(i infini επ tasper hanc& ineffabiles diuitias(is acquifiturus) per; cipies pramía quz fubíequenter exponuntur. Q.uí ue; τΟ theíauros effodit: eijcitrudera terrz,& facit in altum foueam fcdulus infiftit labori, donec ad chefauros quos ó quaritattingat.Etqui chefauros fapientiz inuenire dc; fyderat,quicquid(ibi terrenum ἰποῖῖς deprchenderit ex qu purget,carnales illecebras abfcindat foffam in(e humi/ sti litatis faciarnec quíiefcat ab agendo priufij fe uenam ue Tad ritatis inueniffe cognouerit. Ὁ d[ unc íntellígeo rímozé pui" oomíní:c fcientiam oomíníi íeníes.Si follicito corde quae dum fiéris,peruenies ad experientíam amabilis domini: qui yu non initium fed. perfectio eft fapientiz coxleftis in hac dütaxatuita.Ideoq» non eum perfecta dílectio foras mit tit fed facitpermanere in fzculum fxculí:fed& fciétiam ipfius diuinitatisqua perpetuo beatum facit inuenies. ἐξ uía oomínus oat fapiétíam. Refpicit híc uerficulus ad hoc qd fupra díxerat:fi enim fapientíiam inuocaue füpientia:id eft dominus inuocandus eft ad accipienda fapiétiam:quia fapientía non a nobifipfis haberi poteft, fed a domino dar, Taceat Pelagius redargutus ab Apo; ftolo qui φἰτι uíd enim habes qd?non accepitticEtapo ftolus lacobus: Sí quis autem ucftrum,inquít indiget fapientia,poftuleta deo. fe[£t ek oze cíuo fcíenría« pzu» dentía.Poteft in hoc uerficulo ipfa ineffabilis& cozeterna dco patri(apientiz natiuítas intelligi: de qua alibi dicit: € 4 iCo.4.b laco.t,a ris Xc.ufqpdum ait:Et(cientíam dei inuenics. Ideo πᾷς. quz pfcctis folitacceffibilia funt dicit. Vtrafc aüt fapien tia feruat:utín quocüq uirtutum gradu rectos iuuerac fimplices.(d[£ unc ínteligeo(uftícia c íudíci«c. vterua ría oe vía imala/ab bomíne quí puería loqutt, Vià malá;opa. iniqua:hominé peruerfa loquenté,doctoré dicitinique—— opationis, Víà mala inds uocát,q dictit,ueni nobifcü,infi s.d. b diemur fanguini: puería loquente eüi,qui huius auctor eftfuafionis. k 4T€iuírelíiquüt iter rectá: c ambulàt per vías tenebzofag. Pulchre itineri recto uiastenebrofasop pofuít:qa nimírü iter rece actionís in luce pagit,atqpad| lucis füpnz gaudia ducit. At ficut deus ait: Omnis qui 105,3:€ male agít,odit lucé& nó uenit ad lucem,utnon arguari tur eius opa, talis finé exterioribus fortiet ín tenebris, 1€ ui erant cá malefecerínt:« exultát(ἢ reb?peffimíe ze, Ideo malcfaciétes exultát,quia p uias tenebrofas ambu» lant€ nefciüt ᾗ eunt. Siem q ad poená tendüt afpicerét, greffü utiq» cohiberét: noxiág latícía falubri fletu οί” arét, m« Git eruaríoa mulíere alíena z ab extranea«c. Bende hicuerfusa fupioribus,ubi cictü fueratzpruderi tia(cruabit te.Et eft fenfus:prudétía(eruabit tesuccrua/ risa muliere aliena.Q) uia ergo prius falomon auditoré fuüi qué(apiétià docere fatagit admonuit ne latronibus íungerct:nefi uideret furé fimul curreret cü eo,fed recté acfimpliciter incederet:Nunc cómonet ne cii adulterís portíoné fuá ponat. De quibus& hoc qd'fupra dici£:ué eruarís de uia mala, ab homie quí puería loqui£,poteft fpecialiter intelligi. Qr uz ein peruerfior locutio quam adftupra fuadericqd? capitulü incipit a loco ubi ait: Fili: mi(i fufcepis fermones meos:& mádata mea abícóderis penes te, Poteft auté per mulieré extraneam,harcticorü prauitas intelligi a chrifti& ecclefie mébris aliena: quae mollicia differtirudinis& lingua blanditrnétis,corda de cipe inocentiü folet.pfalmi(ta: Mollíerüt fermones fuos Ρόι. fup oled,& ipfifuntiacula. n[f£trelígt oucépübertatío fug c pactíoeí fuí oblita eft. Patet de adultera,qa primü ui rum relinquit-X ρα! dei obliuifci£:eius nimirü qd cà : AÀ 4 uirofug * as ΣΣ ΠῚ. ee tire EAE EET me * F £ommen.liber pzimns uito fuo domino tefte, tempore nuptiarum pepigit: qd fidem fibi caftitatis alterutrum feruarét. Patet& de men ες harctíca,quía reliquit doctorem a quo fidem ecclefie didicerat,& oblita e(t pacti dei fui: hoc eft fidei ipfius do minice quz in fymbolo continetur,quá fe die baptifma tisferuatura eflepro miferat. aqq 3ndína ta eft e ad mozté 007 femíte eíus. Omis có ueríatío adultera ad uis bláda uidetur ac manfueta,non míno dictam d qui latro cinádo aperte impie: tati famulatur.Poteft f auferentur ex ea, €i? caro in d turpitu/ dini ac luxurie fub; -uiffimi tempore iudi cíj non ad uitam, fed perpetuam refurget ad mortem. Sed Πα teticorum domus,quiía fuper arenam conftruitur,& cü ftare uidetur uergitad cafum: Πα crementis quafi quibuídam femitis in impiorum confortia: id eft ad fpi ricuum tendíctormenta malignorum. b«[ C mteoquí fngredíuntur ad eam non reuertentur«C. Ad eam,ad mor/ tem dicít:non ad mulierem. Poteft enim qui adulterz mixtus eft, domíno iuuante reuertí,ac uitam poenitedo mercrí.Poteft qui hzrefi pollutus eft refipifcendo redi; read faluté:at qui(emel eterna morteraptus eft: nundj redietad uitam:qd'contra Orígenianos proprie dictum eft:qui hareticis,meretricibus, cunctifq:flagitioforü cur bis:& infup ipfi diabolo atqyangelis ei? poft innumera licet expleti uniuerfalis iudicij tepora,remiíTioné fcelerü uitàacregnü pmittuntin coelís:male intelligentes illud Ffa,24,d Fíaiz:Etclaudentur impíj ín carcere:& poft dies mul; tos uifitabuntur:quafi poft multa tempora terminati íu dicíj faluandos dixerit impios:cum ille econtra nullam εἰς falutem tribuat,fed eos quí hoctempore mortui,pro enormítate flagitiorum claudi merentur in carcere poe/ narum,tempore refurrectíonis ad modicum uifitandos fignificet: tantum ut receptis corporibus,in iudicio στὰ; uius damnentur:&€ continuo poft iudicium atrociori: Dus perio recludantur in poenis.C) uáuis& ita recte pofficaccipi. Omnes qui ingrediuntur ad eam:íd eft ad merctricem,fiue ad domum eius:non reuertentur:quía quantum attinet ad naturam iniqua fua uoluntate de; prauatam,recurfum per femetipfam non habet: fed per dei gratiam qua adiuuatur δὲ inítauratur: ut femítas ui tz apprehendat.Deíignatü eíteníim hoc dicto pondus iniquitatis:ut cum reuertitur ας, οί non tribuat: fed gratie dei,nó ex operibus neforte glorietur. c 4Γ ται bules íi vía bona: callee(uftozum cuftodías. Viam bona, Yoh.i4.a unitatem dicit recte fidei,de qua dominus ait: Ego fum Ibidéó,e uia.Etalibi:Nemo poteft ueníread patrem nifi per me. Calles autem iuftorum,multifaria fanctorum exempla nominat.Pendet hic uerfus, ex eo qd' fupra dictum eft: $.codem Prudentia feruabitte,ficut& illud: Vt eruaris a muliere aliena. o(ΓΘ υί εἶπ rectífuntibabírabüt ín terra: fimplí/ ceo pimanebát(η ca, Ec hic rectis iungit fimplices:ficuc& fupra cum diceret: Cuftodiet rectorü falutem: δ΄ prote, get gradientes fimpliciter. Q) uia nimirü fimplicitas fine rectitudine diffoluta eft δὲ ftulta:rectitudo auté fine fim plicitate,auftera nimirü exiftit& dura. Verü utraqp uirt? coníuncta, pfectii reddit homine, Sed hoc inter utrüqs uerfum diítat:quia in illo qd iuftos in prafenti dris. cer] tantes adiuuct:ini(to qd uictores in futuro coronet indi catur, Terre uero nomine,ecclefia defignatur,qua fpiri, 4 Indínáta eft ením ad mortem domus eíus:& ad infe^ mue cíue:cadínferos» ros femitz: eius. Omnés quí íngrediuntur ad eam:non c reuertentur:nec apprehendent femitas uitz, Vt ambá interitü ducit:& quà,» les in uíabona,& calles iuftorü cuftodías. cti funt habitabunt ín terra:& fimplíces permanebunt ré(entiet in fine uin; e ín ea.Impij üero de terra perdentur:& quí inique agüt Ili míné obliuifcaris legis mex:& pcepta mea dom? adultera, ἱρία, cuftodíat cor tuum. Lóngitudiínem ením die^ rum δὲ annos uítz δὲ pacem apponent tibi, fternit accipkqueno 5 Mifericórdía& uerítas non te deferant,(το eas gutturí tuo:& defcribe ín tabulis cordis tui. tualé deo fructü germinare confueuit.In qua iufti ΜΑΡ tant& pmanét: qa cófortio eius nec morte feparáturfed termínata hac uíta ad illam eius partem quz cutn chri/ fto in ccelis regnat perueniunt. e€[ 3impij νεῖο be tetra gdentur:« quíiníque agunt auferentur ex ea. Poffunt hac non decunctis gene, raliter reprobis dicta accipi:fed de illis Προ cialiter qui ad terrà domini: id eft eccle; fiam pertinere uide bantur:& tamen exi, gentibus meritis au; ferütur ab ea:quidà quidem apto ipfius Ca ΤΠ ecclefia iudicio:ut Sá mon, Arríus& Por/ phyrius:quidam ue; ro in fecreto inuifibi/ lis iudicisjucinume/ ri corum qui etia πο minibus boni uiden tur.Impios eim aperz tos apoftatas dicicat inique agentesoimes qui perceptis fidei fa cramentis ab eius caftitate aliquo modo praue uiuédo degenerát. Vtriqpautem in futura retributione de uiué; tíum terra perdentur:quia nó habitabit iuxta drim ma; lignus:nedp pmanebüt iniufti ante oculos eius, Etrecte üi enitn re . Etinuenies qa de malorü bonortüiq uíjs multa przdixic de παπί finein conciufione fubiunxit: quomodo& in praceden te parabola, qua latronüi confortia uctabat fecerat, di; cens de fine malorü:Et profperitas ftultorum perdetil/ los. Define bonorü: Q. ui autem me audierit, abíg ter; rore quicícet.Poffunt uerfus de quib? nouiíTime difpu; tauímus,de antiquo dei populo ctiam intelligi: quia cü rccte uiuerct in terra fua, foeliciter maneret: at ο pecca/ rct,exterminaretur ab hacterra. Ca."Π 77W 3li míne oblíuífcaría legía meg:« precepta mea cuftodíat coz tuum. Hinc docet mifericordíz ope ribus infiftendum,nedq noftris fidendum uiri bus:íed a deo auxilium effe flagitandü.Et con» gruo fatis ordine poftdj cohercuita crudelitate:poftdia luxuría caftigauit:ornat actibus bonis quem inftruit. 6« Z ongítudíaeim entm oferum c annos víte τ pacem ap/ ponent tibí, Ne impofita przceptorum cuftodia turba/ retaudientem,pramifit praemía certa: δὲ ficenumerauit pracepta. Longitudine dierum, lucem fempiternam: annos uitz,tranfcenfum mortalitatis huius: augmen/ to pacis,ipfum zterna beatitudinis ftatum defignat.De qua dicit Efaias: Multiplicabitur eius imperium:& pa; Eí.9b| cis non erit finis.Sed& príorí dei populo in prafenti da tum eft:utcum legi dei obediret:longo tempore in pa; cis quiete uiuerct. b€[ Z5íferícoadía« verítae monte oer ferant.Nunquà ab ore tuo ueritas quz dicenda: nune quà ab opere mifericordía, que proxímo fit impen denda,recedat.Sic enim fit, ut δὲ te dei femper miferiz cordia profequatur δὲ ueritas. Mifericordia uidelicets qua deleat peccata tua. Verítas uero qua cópleat,pmif: fafua.{«LiCírcumda eae συ tuo:« oefcribe ín tabiv líe cozdío tuí.In gutture,organum uocis: ín tabulis cort dis, latitudinem infinuat cogitationis Sit ergo uirtus mifericordiz δὲ ucrítatis, radici infixa mentis: proma/ tur& uoce loquentis: ut€ occulto infpectori arca/ na placeant intentionis,& proximos íuuent officía locu tionis. Bene autem uirtutes circumdari docet guttur, cum uox loquentis potius intus in gutture fieri foleat: quia uidelicet praedicationis uox de internis emanat: fed extra circumdat, Nam quo alios ad bene uiuen/ dum fufcitat,eo ad bene agendum& opera predican tis ligat: ne extra fermonem actio tranícat: ne uoci ui/ tà contradicat,; Etinucnics | dy fits Nn] tini TU liv η A Μπ Νὰ QUI Nui nis p . ob imbecillitaté pro^ * priàdiuina nó poffe ain'ronerbía a£t nuenfes aratia« oífciplína bona co: oco τροπο”, Corà deo inüenit gratia δέ difciplinà bonà,qui ufu uittu τ iugi,promeret a απο΄ per dies feipfo pfectior cfficia : tur& melior. Sed€ cora hominibus gratià inuenit& di fciplinà boná:cuius opa funttalia: in qbus iutelàuda£ , patr,quag exéplü uiueédi pximis exhi, bet. b«Γ IDabe fidu/ τΟίδ(η οΠο er toto coz; dc tuo«c. Nó metuas 'feruate mádata. Nec Ὁ te rurfum autumes€ "hactuís implere uiri bus poffe: uel taa na turali fcientia noffe ἢ 'nópilli? legt intrua tis:fed potius& in di cédo& in agédo,eius quare auxilíü,& ipfe cti tibi fit ppitius ut implere ualeas dona « Et inbenies gratiá& difciplina bon corá deo δὲ homi; » nibus.Habé fiducia ín dio ex toto corde tuo: δὲ ne ín nitatis prudétíz tuzc, In omnibus uíjs tuís cogita illá:& c E diriget greffus cuos.INé fis fapiés apud temetipfii, ime dnm,& recede a malo.Sánítasqppe erit ínumbi f licotuo: δὲ írrígatío offi tuorü. Hónora drim de tua fubftátía:& de primitiis frugi oím tuará da paupib?, s Ecímplébun£ horrea tua faturitate: δὲ uíno totcularía v redundabüt.Difciplinim ἀπί fili mí ne abijcías:nec de i ficías cü ab eo cortíperís.Quém em dilieitdiis corripit: k& quafi pater ín filio coplacet fibi.Béatus homo q inue £3. Id$0.$5 laría:quia non efuriétnea, fitiét amplius.Et implebünt horrea tua faturitáte:qa fatiabor inquit dum maniféfta; bit glorià tua. Redundabüttorcularia uino, quia ínter» na fuauitás aternorü,corda cüctorü fideliüi in laude fui conditori$ accedit. Hinc etenim dicit: Vt edátis& bíbatis fu,»$,c fup menfam meà ín regno meo, Sed& iri prafenti nónüd do; corí,qui pane uerbi q poculü gratíz fpiri talis idigéti míniftrat maiora miniftrandi dona diis pro metce? de códonat.Q. ui ter» rena fubí(idia largi inopibus,ditior dan do ccleftí remunera tione reddit. b 4Γ ἐδέ fcíplíná οὔί filí nií ne abüjcíaf:tiec oeficíaf ci 9b co cozríperío. Sunt qui in profperis ἀπὸ feruiunt& ín aduer bit. c(l llefiefapíée! nítfapientia:& qui affluit prudentía. Mor eft Acqui/- üsrecedunt. Vndefa apud temetípfum.Vi^ mfitío eíus necociatione argenti& αυτί, Primi& püri(fi-— píétia que in profpe detur forte alicui hoc f o Przciofi::. ris bene uiuere do» idécffe mandari qd?^ mí fructus eíus.Préciofior eft canctís opibus:& omnía— cuir eris μὴ ντερ 1— 9? ΄ ὑ-- ΄ L 4 Tu (γατα erat: δὲ πε oquz-defyderant, huicnó ualent cóparati. Lóncitudo nene deficiat hortat: innitaris prudentiz. 22,:, πο]. M neacce infirmi tuzíedmblüdita, X diíerüín dextera eíus:& in finiftra illi?diaitia& eloría, t. Eee RE Inniíti£ ei fue prudé Vizeius uelperfecutione,hu; tiz: q ea qua fibi age/ da,uel dicenda uidentur,patrum decretis preponit.Sa, piens uero eft apud femetipfum& is,qui in illis quz ex patrum magifíterio potuit recte cognofcere fefc pra cate, ris quafi doctior extollit.) uz ficauté uera hominis fa/ piétia, fübfequéter oftendit. Ὁ 4L(me ofim τ recedea Tol.z.d Ποῖο.Ο uale eft in lob:Ecce timor diii ipfa eft fapientia, & recedere a malo intelligétia.Perfecti em quiqy ita fe de/ bétab omnib? cótinere malis,ut diuinz prafentià maie . ftatis οὔ metu femp recogitét. Et notandü qd fupra fidu cíam habere in drio: nunc auté deum timereadmonet. Ibiem fragilium animos ne defperét, promiffo dei auxí lio roborat. Hic fortiores ne de fe prafumát, diuini timo; ris memoria cohercet. e&[«δαπίταο quíppe οτί: ín vimbílí το tto: íÍrrígatío οί tuoz&.In offibus,folida uirtutum opera:in umbilíco qui interíorí corporis parte medius eft,infirma adhuc& imperfecta bonorü actio defignat. Síergo deü timueris:& nó tuis uirib?,fed fupna ptectio neconfifus a malís abftinere ftuduerís,fanitas erit um bilico tuo& irrigatio ΟΠ tuorüi:quia& infirmitas ope/ ' tisper hecad ftatü pfectionis coualefcet:& fortia quaegg tuaacta undeamplíus roborent accipient. f«[ll20no; raoíim oetuafübítantía zc. Multi multa paupibus,fed de aliena fubftantia ac frugibus,quas ui uel fraude rapue; ranttríibuüt. Multi largiun£ defuo, fed largiendo afim non honorant:quía fauorís humani& nó amore fuper ni infpectoris faciüt. Ω πὶ ergo proficuü(ibi elemofynz fructü fore defyderat:& de fuis propríjs€ in conditoris honorétribuatut fcilicet homines quí eius plafma funt, απίῷ αά cius imagine funt facti recreent. Non folü aute de fubftantia pecuniz quà pauperi porrigimus: fed de ' cunctz bonzopationis qua agimus: de uniueríz coele/ ftis glorie quà pcepimus fubftantia uel frugibus dim honorare iubemur:hoc cft, eius ín omnib?& nó noftrà querere laudé,.Sed& ille dim de fua fubftantia fuarüqp : frugüprímitijs honorat,qui omne quícquid boní ope ratur:non hocíuis uiribus ac merítis, fed fupnz gratía Matth.6.c tribuit: memor illius uerbi: Ὁ. ία fineme níhil pote; ftisfacere. 6[£t inplebunf boarea tua faturítate 2C. Aic Iob.15a. in euagelio dris: Thefauricate aüit uobis chefauros in coe lo.Si ergo εποίαυτος in coelo poffunt habere iufti, qa uc; ras(ibi diuitias inueniüc poffunt αεί δὲ horrea& torcu : manà pietatem quà feruare in tranquillitate uidebatur amitrac. í d uem ením oíl(aít ofie cozrípír:«quafi pater ín filío cóplacet fibí, Tanto ergo minus de flagello quo caftigamur murmu^ rare debem^,quáto certi? in eo paterne dilectioíis pign? tenemus. Vii& ipfe dicit:Ego(s amo,arguo δὲ caftígo. Notádü aüt qd' p hoc uerbo Lxx. interpretes dixere, Fla gellatauté oem filíti qué recipit: qd? mirádü cur Apf's ad hebraos hebraice fcribes,magis(eq uoluerit. k| Pea tue bó d ínuenít fapíentíá«C, uia pofitos fub difciplina δὲ correctioe cofolabaf,addit qd? coepat:infinuás qa bea titudo eft uera hois, non aduerfis carere in prafenti fed aternz fapientiz pceptione lztari:qd' eft in hac uita ἀπὲ uoluntaté cognofcere,& in futuro eíus uifione pfrui. Et bene cii diceret:Beatus homo q inuenit fapientia: mox addidit:Etq affuit prudétía. Sunt ei q inueniüt fapie? tíà doctrina ueritatis aure pcipiédo:fed αἰ ποτε pruden! tía negligüt,nolédo cordis fui(inü ad pcipiédà eius am/ plicudiné laxare. 1[ 29»elíoa eft acquifitío eíus negocía? tíoneargétícaurí. Non metuat de correptione inopiz qf? quis opes acquifiuit fapictie:quiía thefaurís terreftribus incóparabiliter munus colefte przcellic, m«γΡεί 4 puríffimiructue efus, Si iuxta Bcclefiaftici radix fapien tiz eft imere deü:fruci? fapiétiz q funt nifi uidere deü Ethi funt primi ac puriffimi:fiue quia deus qui uidetur ab initio eft,& nihil inqnatii ín eius uífione incurrit:(iue qa prímo ad hanccontéplandà homo creatus eft. Ψ& D Apocals.d Heba2.b adolefcétior filius ubi ad patré poenités rediit, prima fto Luagze lam recepiffe memoratur:fiue quía primum& rude au; rum folet effe puriffimum.Et prima ftola,nofira uere eft beatitudo credéda: qua nobis in refurrectióc pfectius à a diio pmittit effe reddeda. n[ fvzecíofioz eft cfictío opí bug:z omnía que oefyderantur buíc non valent comparari, Non modo terrenis,uerum&coeleftibus diuitijs;imrno & ipfis angelorum confpectibus huíus fapientiz clarí; tasantefertur. Vnde& propheta: Qruid ením mihi re; Ps.72,4 ftatin ccclo,& a te quid uolui fup terrac& catera υἱ 5 δά finem pfalmi. o«| Zongítudo oferum ín oexrera cíus z ín Πη τα illiuo ofuítíe 7 alozía, Vi(ione fuz diuinitatis electos in perpetua luce condonat:& eofdem in prafen/ tí uita incarnationis fuz facramétis& charifmatibus fl^ luftrat ac roborat. Dat εἰς qui ob fe comparandam fua omnia £ominen. liber pyimus με M a (2...«utin medio paradi; Geil.(ilionum uítz moy/ fes effe teftatur: itap fapientiam dei, uide; licet chriftum uiuifi/ leris homíné iníuftü, nec ímiterís uias eíus.Q uía abo; r mínatio diii eft omnis illufor. Et cüm fimplicibus fer; tnocínatio cíus. Egeftasa diio . E omníauendunt,centuplum inhoctempore:&infecu»— nis óbtéperatiuffistanto dulcius eius amore concipit, G δ 2 Mattb. i9. ἃ lo uehturo uitam aternam. Sequitur in hoc loco iuxta Quá noftris fucus ο gradi defyderabat CM Ν di antiquam trahflationé,qd noftri codices nó habent.Ab fta ci ait: Giuftate&t uidete qm fuauis eft dis. k«£c$5" ore cius preficifcituriufticiazlegem autem δὲ mifericor»— ambulabío fiducialíter(n vía tua, Fiducialiter in uia πολ dià in lingua portat. Q,d? ideo adnotandü credidi, quia^ ftra incedimus,cii dei gratia confifi,profe&ü in bonano hi uerficuli in opuf/; f. Ον fa suis poem reped s Via: Cus uie pulchra:& omnes femitz: illius pacifíce-.— Eperijs biliter fub ciue vicpulcbie:com» Lígnüimuitzcefthís quiapprehenderínteam:& quite, dimun& gen fup 2 MEAS TR c nuerít eam beatus. Dóminus fapientía fundauít ter^—(ibus mentis aninge é&rinz quein eudge/ ο ram:& ftabilíuit coelos prudentia. Sapiéntiaillus eru;— mus,& optrantisbo 4 liy eSunent pulchre? perunt abyfki. Et nübes rore concrefcunt. Fili mí n&e£^— ρειπορίπιας, QR , puri hominis modii. 6 fluant μας αὖθ oculis tuis, Cüftodilegem atqy cófilium— intéptaionib? nedo 3 longe tranfgreffiz& αὶ menm Etérítuíta anima: tuz. Et grátia faucibus tuis, ficiames ipfim 4 emus uie pes} Tüncambulabis fiducialiter ín uíatua. Etpéstuusnó— eftenim qd'Tequitur Ía nemOmnis xin m impínget.Si dórmíeris non tímebis:quiefces, δὲ fuauís I sies ro m un Roh$e : Clonsosdomorm,€títfomnus tuus.INe paueas repétíno terrore;& írruen— ribus dei, omnia cor 7- lesadpacificandum— tes tibi potentias impiorum. Dris ením erit in latere ETUR in pe ^ ian τονε genus η tuo:& ciftodiet pedem tuum ne capíaris. INOli probí/— timebig:defcco t fua J dafuisferuande ad^ bere benefacerecum qui poteftfiuales& ipfe benefac. σα fomes, : pua ET e INé&c dícas amico aps& reuertere:& cras dabo ti Patet ida nda : tinent. b 4[Zígnum: p bí,cam ftatim poflis dare. INe mólíarís amíco tuo ma^— uigila δὲ quias η Ην lum ci illeínte habeat fiducia. Ne cótendas aduerfus Απδυ]ανααί EE Έ nueríteam beatue, Su. a homine fruftra: cá ipfe tibi nihil mali fecerit. INéemu/— te uiuere meminit. Sed ἃ iuftus cum ín morte dormierit, nó folum potétias mali/ gnorü pii non H metuit:fed in pace E esten nomme tent RT Em ncmo Gei.7.b Mattbao.c catur ecclefia: cuius δὲ nunc facramentis ᾿ carnis ac fanguinis pignus uitz accipit, in futuro pra fenti beatíficatur afpectu. c«[ omínue fapíentía funda uít terram: ftabilíait celos pzudentía. Deus pater per fi; lium omnia condidit. Typice autem fundauit terram fapientía:cum per ipfum fanctà ecclefiam ín fidei folidi/ tate locauit.Stabiliuit coelos prudentia: cum per eundé fublimía predícatorü corda illuftrauit. o€f Cxapíentía {|| eruperáit abyffí. C. ri in diebus Noerupti funtom^ nes fontes abyífi magna:uel cum quotidiano;pgreífu fontes δὲ flumina deabyffo,per terrz uenas emanat,ebu liunt;procedüt. Aliter fapientia erumpuntabyffi,cü lar; giente chrifti gratía,profunda facramentorü coleftium fidelibus innotefcüt. e«[£t nubes roze concrefcür.Patet iuxta litera.Sed Allegorice nubes funtecclefiz magiftri, fublimes per contemplatione€ uitam, rigantes cor au/ ditorü quafi fubiectà fibi terram per doctrína.Q uz ro; re cócrefcunt,quía fubtiliffima difcretione uirtutes fuas quibus pficiant,quibus alta petant, απ minoribus inexemplü moníftrent examinant. f€[&ilí míneeffluat becab oculíe tuía.Ne difciplina temporali fatigatus,fapie tiz quz tanta cft gratíà perdas, przcaue. ς|&uftodile; geim atq; confilíi meá, Lex fapientiz eft qua dicit: Si uis ad uitam ingredi:nó occides,nó moechaberis, nó furtü facies,non falfum teftimoníü dices δές. Confilium fapie! tiz eft cü protínus addidit:Si uis pfe&us effe, uade uen; deomnía qua habes δὲ catera. b€T t οτί víta anie tuc. Animatua habet uità cum deo,fi eius decreta cuftodie; ris: quálibetcaro difciplina correptionis,aut etíà mortis premat. í([€t gratía faucíbue τσ. uà dulcia inquit faucibus meis eloquia tua.Habet ergo fenfus aními fau ces fuas,qbus uerba quz audit dijudicet, quibus res& gefta fingulorüi quz cernit difcernedo examinet:& hac amplectendo recipiat,illa reprobádo conténat. Q,uibus nimirum faucibus cü legem atq;confilium diii cuftodii mus,gratia multiplicat:quia quato folertius quifqp diui quieícit,acfecur? dié refurrectionis expe/ ctat:qa dei ubiqp ptectoré haber& cuftodé. Q.ualeeft in pfalmo:Nam δὲ fiambulauero in medio umbra mor tis,n6 timebo mala qm tu mecii es, n€['IHolí pbiberebe nefaccre εἴ qui poteft:fi vales c ípfe bencfac. Qr uia fupra diligéter lege drii& confiliüi obferuare monuit,S eterna requié obíeruátibus ,pmifit:nüc multipliciter qua fint obferuanda replicat.Prímoq ad id αὐ’ intermilerat re/ diens,mifericordià proximo exhibenda,& iufte ci illo docet effe uiuédü. Deinde& ab inimico cauédü effe pra monct.Noli ergo inquít phibere benefacere eti quí pot: qd(i uales,& ipfe bencfac:neaudias a diio cum phari/ fzis:Ipfi non introiftís,& cos qui introibát prohibuiftis. Lug 0€i. fec oícae amíco tuo: vade« reuertere τ rao vabottibf cá ftatím poffíe oare. Non(ΟἹ deco qui elemofynà pecu nix petit hoc mandatü datur, ut beniuoli ad largiendii, δέ prompti exiftamus: fed& per omnia chrifti mádata, quiait: Vos amici mei eftis fi feceritis quae ego pracipto Iof,gb uobis:ftatim facere,& non in craftinü differre iubemur. pL Be molíarío amíco tuo malá cá ílle ín te babeat fid *Heotédae aduerfum bomíné fruftraicü ípfe ríbí nibilmale fecerít. Nouetat οδεξάοτς aduerfus εἴ q mala facit ut cor rigat:qa hoc nímirü fruftra nó fit,qd' certa neceffitas(Οὐ Μα git ut fiat:immo οείᾷ q ait:Sí peccauerit in te frater(απ; crepa illü:uult ut erranté quanti uales ad ui ueritatis reuocare contendas. q«Ὡς emulerío bomíné íríuftum. Πες imiteríovíae eíus:quía abomínatío ΟΠ cft oriíe íllufoz. Omnis illufor,inquit,quia illufor eft:qui uel uerba det quz nouit implere conténit,uel eadé puerfe intelligédo ac docédo corrüpit.Eft illufor δὲ ille qui pmiffa eius qua fi parua defpicit,& iram diftrictionis eius quafi tolerabi lem fpernit.Necnó& ille qui proximorü fimplicitati ucl pauptati improbus infultar.Ideoq: omné huiufmodiil/ lufore, meríto diuina abomiat iufticia.Bene aüt fübdit. r«i£: cá fimplícib? fermocínatío eíus. Quia fpe fupbt dà fimplicibus illudüt,prudétiorcs fe illis ὃς irridétiudi cant.Sed oru pína Nw Aturis is(6 ην ην ΝΤΟ] Notre Oca mori md tioni ii Vm. ἢ η T AES a ons trinh vieni (n'a litt ἀμ! ἀφῶ! ais redit du ἐμ] ; fiftit, humilibus auté , datgratia, Ὁ«Γιθῖο , aitOmniís qui fe exal ο fe humiliat exaltabit. Ἱθιοποτοία eant.Sed hom prudétia iuxta quod Iacobus ait:terrena cft, τ animalis,díabolica.Sermocinatio αὐτὸ domini cum fimpli: cibus eft:quia illos coeleftis fapiétize fecretis illuftrat:quos terrení faftus ac duplicitat? nihil habere có(yderat. Hinc ete nim dicit:abfcondifti μας ἃ fapientibus,& prudentibus,&: rcuclafti ea paruulis. 4 4“ πεῖ a ofio ín oomo(ππρῆ. Iuxta ὃ Egéftas a domíno in domo imprj:hábitacula autem íu exempli purpurati di^ c ftorum benedicentur.TIpfe deludet illáfores,& πας £4,— Hi$6 6 ἐγ«c. Patet de Solomone,quia dum jp fapiétia ccta de? fpiceret,ea percepta maiore eloriz fublimitate refulfit.Sed & noftro capiti,id e(t principali mentis,fi fapientia ample étimur,amplior gratia fpüs augct:& corona fuperne uitae in futuro donabit.De qua Paulus: In reliquo repofita eft ihi corona iufticiaet quá reddet mihi diis in illa die. Expofitis fá nehis quza patre uer ν pbi ο tís dabít gratiam. Glóríam fapientes poffidebunt:ftul Paper od nís:&infuturaad an corum exultatio ignominía. Ca. ΠΙΕ| fapientiiquacorpit. d: uie piii. Vdité filij difciplina patrís.& attendite ut fcía Eq nnd mol dà pauperisuna aquae τίς prudétíam. Donunibonü tribuam uobís:—& utuite xterna dona fram cr f legem meam ne derelinquatís.Nám&ego fi^ cipis: 1L ἐδιικᾶ τὲ (υποτῇ benedícenur.— lius fui patris meí;tenellus& unigenitus coram matre dS sema f gears ΡΟ Ν s mea:& dócebat me;atqy dicebat: Suftipiatuerba mea— nesaquiais.dum nr quensQ.uibenedixit— cor tuum:cuftodi praecepta mea,G uíues.Poffidefapi, τα ER ut eA "es OO acqui entíam,poffide prudentia, Ne oblíuifcarís,negy decli TORIO APRIRE να [είδη«τίποτα X nes a uerbis orís meí.INe dímittas eam& cuftodiette: ἐν ιιάοηέ δ ne & in remuneratióe ab ipfo funt audituri: Ve nite benedicti patrís dilige eam,& conferuabit te.Príncipium fapiétiz poffi * defapientíam:& ín ómni poffefTione tua acquire pru^ mifta teftante, quí εὖ incipiens diio dixiíTet; Propter uerbalabione ΗΝ Ri dentia. Arrípe illam,& exaltabitte:&elorificaberis ab— tuorü ego cuftodiui ui Sed& iuxtalitterà 9 Ὁ,—: ih;"e:“ asduras:poftmodum pc cótigit eos, quí alie; eau fueris cam amplexatus.D ábit capit fuo aueme- iam proficiés canebat: a diripitit adultimt kta eratíarum:& corona inclyta protegette. Aüdifilimi— Via mandatorü tuoge inopia confumí. At iL, cucurri,dum dilataref los quí fua largiun£: etiam bonis abüdare terrenis, c«ΓΙ fo: ípfe ocludet: et máfuerio oabit gratí3. Hosuerficulos apofto li lacobus& Petrus,iu xta antiqua tranflatio nem pofuere dicentes? Ω 4 de? fuperbis re; 9 ríam fapíentes poffide bunt/ftultoz exultatío (ígnomínía. Et domin? tat humilíabit;& qui Ca. ΠΠ’ Cidíte filij víícíplina patríoiz at .. Kdítetfcíarío pude; tía. Hic exhortaturus ad philofophia: qualiter ipfa fapi^ entia fita patre edoctus,ex plicat. fuí patrío inef,tenellus τ vnígenít?coz3 pre«c. Nihil magis ad[pem percipiendz fapientia mentes erigit: ᾧ cum eos quos in fone iam clarere míramur,aliqri paruulos& indoctos fuiffememinimus,€«[toocebat mcatqpoí cebatifufcípíat verba mea«C. Huiufmodí monita Solomo/ nia Dauid patre data:q uerba diíerü relegit,iuenit, C. uare aütíe Solomon unigenitü coram matre nominat,quem fra ' tréuterinüi praceffille fcriptura teftat: nifi quia ille mox na tus fine nomíne quafi nundj effet uita deceffite b. TT£t ín omni poffeffione rua z&.In omnibus quz poffides bonis, fa ;»pienter teagere meméto: Vel ín omni poffeífione tua acqre prudentii:omnía quz poffides terrena,conténe:dümodo fapiétià peipias:qd' ipfe fecit Salomo, dii data fibi optione; amor£ fapiétiz cunctis praepofuitreb?. In euágelio,qui prz ciofam margarita quaftuit:hanc insentà omnibus qua ha . buituendits,emit,.. f€ 2abít cepítí tuo augmenta gra ^ & fufcipeuerba mea,ut multiplicentur tibi anni uitz. 1 Viam fapientia monftrabo tibi,& ducàm te per femitas xquiítatís:quas cum íneteffus fuetís,non artabuné meteflus ταί, δζ cürrens nó habebís offendículum. lene difciplinam,ne dímittas eam. Cuftodi illam:quia illa. eft uita tua, INe delectetís ín femitis ímpiorum,nec tíbí placeat malorum uía.Fuge ab ea,nec tráfeas per illam: dedína;& defere eam. Non ením dormiunt nifi cá ma lefecerínt:& non rapitur fomnus ab£is;nifi fapplantan uerínt. Comédunt panem ímpíetatis:& uinutn íniqui e tatis bibunt.Iüftorü autem femita quafi lux fplendés: procedit& crefcit ufq ad perfectam diem. Vía ἱπιρίον atum tenebrofa: ncfciunt ubí corruant. Fili míjaüfcuLta fermones meos: δὲ ad eloquía mca índína aurem tuam, INerecedantab oculís tuis: cuftodi ea ín me^ f«Bam τερο βίο cor πιεῖ.Εε fi ergo fe/ mite aquitatís ct in eredi coeperís,arcta ti biuident:tfi eas ciiin greffus fueris,nó αγία’ buntur greffus métis tuz: fed iuxta quod diis ait: Iugum fuaue; & onus leue reperies, Etenim reprobi in hac uita,latü intrant iter:at indie noui(fimo Πέρα tis manib?& pedib?, mittentur in tenebras, Pedes ucro electorum αἰπίσεηξ in uià pacis; m qp tcurrens non babebís offendículü, Ω πο alacri? ad implé da dei mandata cucur reris:co minus aduer? fa quz teíimpediíantti/ mebis, Να quicüqp in praua actíóe defudát, offendiculüi in medio curfu reperiüt, qa extéplo dü nó prauidentrapiuntad poena. n[οι med(t pané«c.In a&ióe fcclerüi,iniqui 4t epulis delectané appofitis. Vel certe uinti dánatorü bibüt,& efurientib? fpi cas tollere gaudent,ut effe moris impiorü fcriptura facra te» fatur. ο€j 3uftozauté(emíta quafi lux fplendce pzoce dít τ crefcít«c. Iuftorum opera in luce fcienti peragunt,& aterná ducuntad uitam:qua eft perfe&a dies, p{ΓΕ 4 fmpíozum renebzofa uefciunt vbt cozruant. Dicit de his Io» annes apoftolus,qui diligit fratré fuum,in lumine manet? &(candalü 1n co nó eft:qui aute odit fratre fuü,in tenebris εἴς, δέ in tenebrísambulat,& nefcit quo eat:qa tenebra ob; caxcauerunt oculos eius, Cui contra fuperius dicitur fapicti ti:quia cürrens nó habcbis offendiculti, id eft fcandalutn, q 4-fiíimíaufculta fermonce meos:z ad cloquía mea(8 dna aurem tuam«€. Sunt qui recte uiuere uident homini» bus:fed quia recta intentionenófaciunt,a deo qui cor refpi cit prauü:uíta cog: reprobat qua credebat bona.Orni erge diligentiá dio cordis ο. ανν Spem Ea e—— n tI TET .£onmcen. diligentia cordis munditia ferua:quia ad eius examen mo dus aítimabituruitz, ᾱ«[1Remoueateos pzauíi:z oc trabentía labía fiit pzocula te.Duobus modis fentiédum, ut& os tu neprauum loquatur aliquíd,& tua labia ne de tractionibus alluefcáatcuftodias:& alios quoqj quos huic uitio fubditos nofti, nete corrüpat fugias: b[| Qclítui recta vídeàt:z palpebie tue :£cedát arcffue tuos. ter iufticie quo ingre di debeas, diligéter edi fce:& in cunctis que agere difponis,follíci] tus ad qué fint finem uentura przuide.Hoc etenim palpebras γε’ &a uidentiit oculorüi: tuos fcedere greffus: bonü opus quod actu rus es,fedula cogitatio ne prauenire:& quia fecundü deum fit me ditandoprauidere. ΚΒ Item palpebrz greffus, pracedunt, cum ope! rationé noftrà confilía enim negligit confyde rádo przuidere quod facit,ereífus tedit,ocu los claudit,peédo iter conficit:fed preuiden, do fibimet ipfi nó ante cedit:atqp idcirco cíti? cortuit:quiaquo pedé operis ponere debeat pir. palpebram cófilíj nó przuidet. c 6Γ ἐδί ríce femítao pedibus tute. Neuideliceterres in actibus aut fide. o[toco víe tue ftabiülíctur. Neleuitate mentís,a bono moucearis propofito. Hinc δὲ apoftolus:ftai biles eítote€ immobiles,abundantes in opere diii femper. €-(iBcoedines ad oexterá neq ad Πη Γᾶ, Dextera υἷα, bona:fini(tra accipitur reproba.Non ergo dexterà uià am: bulare,fed ad dexterà declinare prohibemur. Declinat em ad finiítrá ,qui iniuftus eft.Declinatad dextera,q fibi uult arrogare quod iuf? eft. Declinatad dexterá,qui de fuis ui tibus prafumit.Declinatad finiftrá,qui pra fua fragilitate defperat fe poffe faluari.D'eclinat ad finiftrà,qui ftulticia fa mulatur. Declinat ad dexterá,qui uult plus fapere d$ opor, tetfapere:quod δὲ de cateris uirtutib? ac uitijs,eeodé modo intelligitur. f«| Ziuerte pedem tuum a malo. Hoc cfi,ne ucl hucucl illuc a recto deuies:quía uirtutes difcretionem querunt,& nimíetas omnis in uitioeft,&€[ Glas enin que oextríe funt nouít ofi.Id eft elegit,& placent illiideo difplicétibus δὲ reprobis di&urus eft: Non noui uos:quod eft dicere,nó uos elegi,nó mihiplacetis. b 4Γ Neruerfe vero funt que funt a finíiftrío. 3 pfe ait«€. Si auerteris a ma lo pedétuu,ft bona quz docui diio iuuáte facere(tudueris, aderit ipfe propitius conatibus tuis, ut€ nunc recte ingre; di;& tuncad pacé ualeas peruenirefempiterna,— Ca. V. 3l ni attende fapíentíó mca τ΄. Hactenus gene raliter caftigauerat auditore, Hic fub fpecie taere tricis,ab hareticorü nequitia phibet. Κα 4 Cit οποίας cogítationee«€. Cogitariones quibus rectecredas:labía quibus ipfam fidé per fimplicia uerba, 8 cófueta atq; ecclefiaftica profitearis, Sed δὲ iuxta Πειοτᾶ qui adharet meretrici:etíà labía uel ofculado,uel turpia fando cóomaclat,|«p['ücínrenderío fallacíg mulíería. φόυυσ dío cordís ταὶ, Vita enim funt inuenientibus ca,& uniuerfz carni fanitas. Omni cuftodia ferua cor tuum: a quíd x ipfo uíta procedit. Rémoueate os prauum,& e detrahentía labía fint procul ate.Ocülí ταί recta uídec ant,& palpebra tux pracedant ereffus tuos.Dirieé fe ὃ mítas pedibus tuís,& ómnes αία tux ftabilientur, IN€ t dedínesad dexteram,neq; ad finiftra. Aüerte pedcm 6 tui a malo. Viás em qux a dextris funt nouit dns:per^ üerfzc uero funt,quaa finiftrís ft. Ipfe em rectos faciet ereffus tuos:ítínera aüt tua ín pace pducet. ι Ἢ ὙΠ mi áttende fapientia mea,& prudétíz mez indína aurem tuam,ut cüflodías cogitationes: & difciplinam labía tua conferuét. ΓΝ intende/ τὶς fallaci mulierís. Fauus ením diftillans labía mere recta praucniüit.Q-ui"tricis,& nitidius Oleo guttur cíus.INÓuiffima auté illius amara qfi abfinthíü,& lín o Pédes eius defcendunt ín morté& ad inferos ereffus cíus penetrant. Perfemítam uitz non ambulant:uagí ρ funt greíTus eius,& ínueftieabiles.Nünc ergo fili míau di me:& ne recedas a uerbis orís meí. Longe fac ab ca ua acuta dfi eladi? biceps. uiam tuam,& ne appropínques foribus domus cíus. α INé desalícnís honorem tuum,& annos tuos crudeli. r INÉ forte impleantur extranei uiribus tuís,& labo^ tcs ταί fint ín. domo alíena. ením cC. Recte fapictia hvius mundi;atq cócupifcétía eius, fallax mulier dicturzque per nitore eloriz temporalis,& peccati dulcediné,animas reproborüi dum demulcet, a deo meretrícari facit:& de uana fpe prafentis faculi decorptos fallit. Aliter. Cum in ore hareticorü dulcedo eloquétiz,nó ad fuffici&tià folümó, ucerumetia ad fupflut/ tatem τοίοπας, οὗ id falfitas,quia apte pro! ferri cernitur,ueritas a ftultis exiftimatur. m ἍΤ€tnírídi^ olco. guttur eius, Oleo fpi rituffancti,fides catho lica confecratur: quo nitidius fuum guttur. oftentant, qui fuos fenfus, patrum fidel anteponunt. Patet de meretrice, quía& fere monis fuauitatem, δὲ formofitaté corporis; ad capiendos miferos υστίες n Q['IBouift ima aut ill(ue amara qti abfintbíü:z πους acuta quafi gladius. bícepe.Potio abfinthif intus amarefcit ín uif fceribus, gladio foris membra feriütur, Vt igitur oftedatiniquos in nouiffima ultione, & interius impleri,& excrinfecus pocnís cir/ T cundari perpetuis:& amarítudine illos ab/ finthíj torquendos:& gladio affeuerat effe truncandos. Q.uare auté idem gladius bi/ ceps fit dictus,domis nus aperit cii ait: Sed eum timete,qui poteft & animam& corpus perdere in gehennam. o ΑΓ Ίδεάεθείυσ ocfceadunt(η moztem:c ad(nferoe eref fue eiua penetrant:per femità νίερ non ambulant. Cagífünt ereffue eue z ínueftigabileg. Vagi(unt fenfus haeretica de ceptionis: quía αἰ chriftum deum: alij hominem effene gant:alii carnem accepiife: alij animam contradicuntzalij eum de uirgine natum:alij fpiritum fanctum:alrj patrem deum effe:alij poenitentibus ueniam dandam effe confiteri prohibér.Et in tam innumera hac peftis fe findit itinera,ut penitus quot fint inucftigari nequeat. At catholica ueritas uaga& inueftigabilis nó eft:quia una cademqy cunctis eft agnita,torum per orbemfidelibus, p.€["func ergofilf audí me:« ae recedae a verbío ozío met, Longe facab ca viá tuam cC. Et apoftolus ait: Fugite fornicationé:quia nimírü primum huius τ remedium eft longeab eis fierizquorü y, prafentia,uel alliciat,uel cooperet ad uitium. Sed& ab πα’ reticorum auditu prorfus fcgregari, infirmis auditoribus prodeft. 4&[ Τῆς oco alícnte bonozem ruum:c annoe fu oe crudeli, Ne honorem quo ad imaginem dei creatuses, immundorü fpirituum uoluntatibus fubdas:neq accepta uiuendi fpacia ad libitü aduerfaríj immitis expédas. Cui/ cüq em(celeri quifqp fubíjcitur, in hoc,pfecto dominatul malignorüípirituü mancipat, r« Hc fozte impleat εξ traneí viribue tute«C. Ne daemoniorü facta adiuucs:(rud ingeníü animi ,uel corpis tui uires ad patráda facinora tra das,domüq: alieni,id e(t numerü pditorü,teadiecto muld plices. Ft pulchre dicitzlabores tui fint in domoaliena:quía funt q iuxta;pohetá,utinique agat laborar:& haretici qn/ tum laborem contra ecciefiam fubicrint,utinam lateret. "Ergemas Ca.V. Et gemas γἱ Ῥδιος emní malo ín ᾿πεήίο ain'(:ouerbia ΒΓΕΙ gemao(n nouiffimíe quádo confumpferís carnes €o:pus tuá. Praponendü a fupiori,ne forte:& eft fenfus: Idcotecaftü cuítodi, neforte in poenis gemere cogaris: quàádo non folum carnales illecebra tráfeunt:fed& ipfo corporerelícto,anima qua per corpus geffit cuncta red ' derecompellitur. Ve rum&in hac uita fz i;;;: pius contigit:ut qui.* Et gémas in nouiffimis quando confumpferis carnes inadolefcentialuxu/»& corpustuum& dicas: Cür deteftatus fum difcipli, calorecarnisacfore“ Miaui aurem meam.Péne fuí ín omní malo.ín medio. iuuentutis marcefcé;.» ecclefia&(γπασοσα. Bib? aquá de difterma tua, δὲ flu « enta putei ταί. Deríüentur fontes tui foras:& in plateís osuticonfpiciantge f aquas tuas díuide. Fabetó eas folus: nec fint alieni menefferapornit: ς participes tui Sit fena tua benedicta:& ltare οὔ mute, rebus fuis quas la fciue uédiderant,ali; tia dicant quz fequü tur. be[£urocrefta, b liere adolefcentiae tux. Certa chariíífima δὲ gratifTimus tuefum oífciplínam:z| bínnulus. Vbéra eíus ínebrient teomní εξροτο-ίη amo fncrepatíoníbue nó ac quíeuit co» meum«z. kre illius delectare iugiter. Qüare feduceris fili mí ab Difiplinàdicitecde| aliena:& foueris finu alteríus. Réfpicit dominus uías fiaftice fidei: increpa tionesautéqbushg;"n homínís:& omnes greflus illius confyderat, Iniqüiica; tes fua capiunt ímpíum:& funibus peccatorum{ποτ » corftríneitur. Ipfe móríetur:quía non habuit difcipli; 7W nam:& mulatudíne ftultícíae fuze decipietur. o lli mí fi fpóponderis pro amiíco tuo:defixifti apud extraneü manü tud. retici cur ab ecclefia recefferint obiurgan tur.Patet de fornica/ τῆς. c«[[vene fuí ín ecdefíe« fynagogg. Eccleíia& fynagoga greca nomina funt, & unà cádéq re lati; ne fignificát: id eft có uenti plurimorü adínuíce.Si aut fubtili? diftinguant, ecclefia cóuocatio,& fynagoga cógregatio interpretat.Et uetus quídé dei populus utroqy nomine uocabat: Nüc auté gratia diftinctiois, ille fynagoga,nofter ecclefia dici tur, merito fcilicet fidei&(ciétiz maioris: quia& irratio/ s (τῆι, nalis creatura poteft cógregari.Deníg dixit deus:Con/ gregentur aqua in cógregationé una. Rationalis αἲτ fo; lum& fenfibilis poteft cóuocari. Verüi aliquàdo hzc no « mina& malorü conuétus fignificatsunde eft illud: Exar fit ignis in fynagoga eorü.Et:Odiui ecclefia malignan/ tium. d' ergo fero poznitens aít:contéptor fapiétiz pe: nefuiin omni malo,in medio ecclefia δὲ fynagoge:uide tur mifero magnitudine fuz dàánationis ppendéti quia nihil pene fuerit fceleris,quo nó ipfe fit irretitus, qui tan ta meruittormeta fubíre,& πος δά cumulü accefferít mi, feriz:qd' n6 extremus ipfe peccantiüi, fed medius magis δὲ quali auctor extíterít:uel certe in medijs fan&torü con, uenticulis corpore pofitus,alienà ab eis uità ducere non timuerit.Ft de haereticis fpecíaliter fentiédüiq nec ueterü patrü,necnouorü dictis& exéplis potuerintab errorere uocari. Ὁ 4 3Díbeaquá oe cifterna tua:c fluenta puteí tuf. Defyderio utere Ῥρτία mulieris,& ei? minifteríjs fouere deuotis. e 4 Z»eriuent fonteo tuí foza6:« ín plateío aquao tuae ofuíde. Fili tuü ac filía nuptui trade: hoc manife; fte facito plurib? cófcijs. f 4Γ llaabetoeas folue«c. Solus ; intua poteftate retíne dlib? matrimoníjs liberos tuos fo cies:nec fint fornicaríj uel meretrices,tua fobolis partici pcs. GQ Ot vena tua büdícta:c letare οὔ mulíere adolefcé tie tug. Tata te téperàtía ο muliere quà adolefcés accepi fti,etià cü(enuerit(erua:ut merito fidelis ca(tíimoniz bfi dictione cofequarís in prole. b&[.£ erua cbaríifima gra tíflim? bínnulue. Illa(it ibi(emp chariffima coiunx que cut cerua ferpétes, ita pfequa£ fcorta&(uis effugat ab .&dibus:(it natus ex ea filius,& ipfe caftitatis amator gra/ tiffimus.{([ Cibera cíue ínebzíet te omi tpe:ín amozc(lli? bclecrare(ugiter. Nó uxorio opi femp infiftere docet: fed monét,né uel prima uiuétealia ducas;uélmerériGiuni ὦ focierís. ϐγ Alitér. Q. d ait: Bibe aquà de ciíterna cua:& Ai fluéta putei tuí:Docetab hareticis cauendi,& cuftodia fitio; fcripturarüac lectioni attendendü: fcientia inquit dq pra dicas alijs ipfe ferua,& tui irrígationé fermonis infunde; re. Diriuétur fontes tui foras δὲ in plateis ads tuas diuide, Cü ipfe fcruaueris:tüc& iofe uimendo habita: d n alf przdica,& in mà dilpeerartépore; nam: δὲ increpationibus non acquicuit cor meum, am PE ac αμα m , ne&utísinopia defi^ INecaudiuí uocem docentíum me,& magiftris nonín/— tudine diuina elogá ciant:X refrigeícente iuxta uníufcuiufq d litate difpéfa. Habe; to easfolus.Aquas€ in plateif diuidiímus, & τῇ foli poffidemus: qn exterius late prz/ dícationé fundímus; & tfi per eà laudefhü manas cófequí mini/ me ambímus. Néé fintalieni pticipefruis Immüdi fpüs partici pes fiüt doct: ri:fi ei? menté ucl faftu elatió nis dü pradícat: uel harefi uel jlibet ui; tío corrüpunt. Solus auté aquas polfidet, cii mébris ecclefia fi^ deliter connexus,ab Ca. VI extraneorü feconfor:; tio liberü feruat. Sit uena tua bridicta,& latare cii mfiere adoz leícentiz tua. Sit do; &rinatua δὲ quacikg nafcunt ex ca in büdictione eccle/ fia:& latare cti ea cui ab adolefcétia,id eft,a primo credé ditpecóiunctuses. Cerua chariffima δὲ grati(fim? hiri nulus,ubera eius inebriét tc omi tpe:in amore illius dej lectare iugiter. Cerua chariífima fiue gratiffima,ut qdà codices habét fancta eft ecclefia:qua ferpetinà folet odio habere& cóterere doctrinà.Gratiffimus hinnulus,pprs eít cius uirtutü uarietate delectabilis,& eadé cafta fidéi femp emulatióe fuccéfus. Cui? uberib? inebriamur, cü utriuíq teftamétí paginís cótra harcticorü fraudes in/ ftruimur:cuius pace δὲ amore iugiter delectari, magná eft exercédarü occafio uirtutü. kf&ouare feducerío fil mí ab alíena«C. Et de meretrice& de harefi fentiendum; I Refpícít ofia vías bola«c. NO putétfe adulteri tene/ bris noctis ac parietü obtegi: nó hareticí fua molímina.Illaqueatus poffe celariqa tenebra nó obfcurabunt a dfio,& nox(i, P$58.B cut dies illuminabi£. m 4Γ 3níqtatee fue capíüt(mpíü τέ, Diftatinter peccatoré& ipiti:qd peccator appellat omis quelin paruis uel in magnis ícelerib?decidit.Impi? atit quel nuni fidé recepit,ucl enormitate fceleg: ab ea quá accepit anathema fact? eft:ut heretici uel catholici publí cis flagitiis inuolutí.Q) αἱ funib?peccatom fuorü cóftrifi gun&cüínceffabíli augmeto fuz prauitatis itercüt.Q) αὐ er funé facittorquédo femp δὲ iuoluédo fides fidib?au/ get Talis&tortitudo ορογΏ malos::tales libri hare:icons in qbus praua prauis nectétes, nó alíud fcríbedo d; quó fe arcti? obligétagüc. n«[ 3pfe mozíet«C. Q uia mita de adulteris uel de hereticis difputaucrat,more fuo ín clatf fula narrádi ας fittalíü finif oftédit.i.q ad morté tendát aternà,q difciplinà detefiati funt uitze.Multitudine auté ftulticíz fuz dicit,cti heretici fe fapiétiores(&is prib^ au; tumáacuel cü opa tenebras faciétef iniq,;aut dfim hac nó ΓῪ uidere,aut fe facile eius irà putát poffe tolerarés 3lí mí fi fpoponderíis pzo amíco Ca. VI tuo ΕΠΗ«c. In. prompta eft literz fenfus:qá fuadet ei qui(popondir pro; amico, ut ipfum amic REEL Allego. Zommen. liber pimus amicum follicit? adrhoneat, quatenus reddita pecunía quà debet credítori,&(e δὲ ipfti liberet. Allegorice atit in hac περίοχὴ doctore: porro ín fequéti uacanté quélibet, ut fe gerere debeat iftruit, Dici£ ei praeceptori:ít ípopóv derif p amico tuo,defixifti apad extranei manü tuàqd eít apte dicere: fi ani/ mà frátris in piculo tuz couerfatióis acce dit pferre. Vride& dfis precipit dicens:Orateauté πε δ Ἢ T fiat fuga ueftra in hyeme uel fabbato. Hyeme em facul/,. tas:fabbato licétia iuxta legé decft fructus uita colligedi acpenuríà fugiedi pperua.&«I Gifqp ἃ píger oozmíe A M Ψί quo inqt dormis in uitijs qii potes refurgeread ber. neoperandiiqui no».. xio torpore-depref/ s Illaqteatus es uerbis oris tuí:& captus proprijs fermo.- qs(emp dicis ραπῖα. peris;á ligaftimenté p nibus.Fac érgo quod díco filí mí,& temetipfum libera: l!umadhuciacebo:ik..— fic poftea poenitendo ἀρυάςυτα ος quiaincidifti in manum proxímí tuí: difcurrefeftina,— ros Firnáqutte nis quz ante decrat. 4 41 3Mlaqueatue es c fufcítá amicum tuum. INé dederís fomnum oanlis tuís:^ femp differéte opus: í"?; a E:: verbío οὐδ tuf:z capt». hec dormitent palpebra tux. Erüere quafi dámula de. piop:tis fermonibue. bonü,repente iudex q mala tua factapu^- Quia dü comiffisti,« manu δὲ quafi auís delaqueo. Vadé ad formícam ο pí.. niatadíit. Hoc efte. bicogeris bona ργαν v oer δί confydera uías eius:& difce fapientíam. Que αἵ dicádo dicere: te ipfü qd'(equi£. b€[£t vc niet tíbí quafi víatoz priusneceffeet que ποῦ habeat ducem,tiec εν τιτετν ντ Ἔγτο, egeftae:« pauperíes dixeris cuftodire. b«T facergo αὐ oíco rat aftate cibum fibi:& congregat in mefle qd' come; dfi vír armatue. Eger. ftas naq;& pauperi; fili nic temetipfumli s dat. Vfqiqüo piger dormis quando. confurgesa fom.. espoxnae ultima:in beraztNontantum| po tuo:paulnlum dormíes,paululii dormitabis, pau,— quadanai nil diui, tu ipfe bene uiuendo tiarü merentur: quz uigilare meméto,fcd b lulum conferes manus ut dormías.Et üeníet tibíquafi^ quati uiator ucnict, &illücui praesapec i uíator egeftas:& pauperies quafi uir armatus. Síüero. quia improuifa&(u.', catí tórpore predica/ bitanea:quafi uirar/-do dífige. c«ihe^ impigerfueris uenit ut fonsmeffis tua. Etégeftas lon/. atus, quia deuinci 'ocderíofomnt oculís 1 oe fuoiet a te.Hómo apoftata.uir inutilís:eraditur ore perpetuo non poteft. tuía τί. Somnü ocu; lis datqui fubditorü atet iuxta literam: puerfo: annuit oculís:terit pede:dígíto loquíturprauo ον ρίρτίτια numrixett: cur omnino negli. corde machínatur malum:& otnnítempore iurgía fe^— egeítatis& penuria, gi. DormitataüSqui^ mínar ΕΤαίς extemplo ueníet ράϊείο fua:& fubito con reprehéfibilia corum fueris! venít vt fone gdfta cognofcit: fed m teretur,nec habebit fubíto medícin&Séx funt quacodít— meffismua.Frué? ter hac ppter mentiste/, dominus δὲ feptimum deteftatur aníma cíus. Ocülos ΤΟΠ qnos menm diü digna inuectióe non fonti cóparátur,-nócorripi. o p£rue— fublímeslinguam mendacem,manus effundentes ín;— fcdcifterna: quía ad Tedfioámula oe nà/— poxiutn fanguínem:cor machínans cogitationes ρεῇῇ, τέρας pafcunt colli/ nu:« quafiauío oela/: e Ὁ queo.Q.uantü aus— fnas:pedesueloces ad currendum ín malum:proferen, gene& in tépore de: iciunt. At qui impi/.delaqueo uel dámu/| tem mendacía:teftem fallacem:St eum quí femínat ín.— gerfuerit procodefá la demanu captantis; ΠΣ εἴὸ nitere,ut auditore tuo falubriter infticu to,ipfea fpófioneuite eius liber reddarís. Vel certe quia dàmula mundü natura εἰ animal, uelox curfu uifuqy acerrimü. ΜΠ& grace&zró τοῦ δέρκἁμ.i.à uidédo dorcas nücupat. Auis auté uolando alta petere cófucuít.Cü in docendis occuparis fubditis, mundus a peccatis omní/ : bus:& ftrénuus in opibus bonis:perípicax in deprehen dendiís malorü infidtjs,& uirtutum pennis fultus effe fa tage:quatenus expleto praedicandi negocio,& ad fupna tranfuolare,& coeleftís uit pafcua merearis intrare.: €(| Clade ad fozmícá o píger« confydera víae eíue:« oífce fapíentía. Hinc uacante hortatur quéqut fi ad alios eru; diendos nó fufficit, faltem fuímet curam agere nó negli; gat.Etíi fapientià docendi nequit ab hominc dífcere,ucl operadi fapientia, difcat a formica.Formica dici ftrénu9 αρ€ puidus operarius, qui in prafenti uíta uelut in aftate,fructus iufticiz quos in eternü recipiat fibi recon dic. Τά cá non babeat oucénec pzgceptozé necpaíncí φερε. Θὲ cantillü animal principe carens δὲ rationis ex/ pers,natura duce fibi prouidet ín pofterü: multo magis tu ad imaginé dei códitus,ad uidendáa eius gloriam uo; catus, doctori magifterio adiutus,ipfum conditore lia; bens ducem:debces in prafenti bonorü operum fructus congregare,quibusin eterni uiuas in futuro. Hac ete uita in co meífi comparatur δὲ eftati:qd nuncincer ardo fes tentationü,tépus eft colligendi futurorü meríta prz, miort.At dies iudicij hyemis fimilatur rigoribus: quía tunc nimirü nulla relinquit facultas pro uíta laboradi, fcd tim cogit αυ de horreo prifca a&ionís, qd rccodi, b? laborare diuítiis, huius meífis utfons Conferuafili^ adueniet:quía merce dé laborti indeficien: tem fcipiet, k«Lt egeftae longe fugiet a te, Ὁ uia fatia/ bor íngtpfalmiíta απ manifcftabit gloría tua,| 4Γ ἤθο, mo apoftara/vír(autílío zc. Dixerat de harefibus& alijs uitiorü generibus: inftituerat pracceptoré:excitauerat pí grum:atnücredarguit δὲ fchifmaticu. Vbi notádü,quia quéfeminanté iurgía dícereuoluit,prius apoftatánomí—. nauit:quia nifi more fupbietis angeli a cofpectu códito— ris prius intusauer(íione mentís caderet: foras poftmo/ y dü αἱ α feminàda iurgia nó ueniret. CL ui recte dici,--. - qd'annuitoculis, terit pede, digito loqui£. Interior πᾶ eít cuftodia qua ordinata feruatexterius mébra.C.uia ergo ftatü mentis perdidit,foras in incóftaptià motionis fluit:atqp exteriori mobilitate indicat, qd? nulla radiceir terius fubfiftat. m«ει funt que odít ofío:z feprímá σε; tcftatur aníma eíus.Eundeé quem fupra plenius ᾧ(it deo. odibilis difcordia feminado infinuat. Q. d? aütanimà ha bere dcum dicit:humano more facitut eum plena inté/ tione, G nó leuiter tales ο ας fignificet. Tale eft in Efaia: Kalendas uefitras& folénitates ueftras odiuitaniamea.;. n«[ C culos füblimee:línguam mendacé: manue effandenz tee πποχί fanguíné εξ, Enumerat fex capitalia crimimas..: qua tfi cóparatióe difcordià feminàtis quafi minora de:: ponit:qa nimirü maius eft facinus illud d unitas δὲ fraf ternítas quz p fpüffancti gratià€ cónexa diffipat. Poteft. em glibet oculos íactáter extollere: lingua m&tiri: homi cídio pollui:mala pximo machinari:alijs(celeribus mé. bra fubdere: falfum contra quépiam teftímoniii profer/ reiqd no idé cffc putandü cft qd fupra linguá mendacé. nominat, (οί verc impiger Cain ur Tit η iis Utd | bird ΙΙ γη voii T] xi {αι ui nm tps τν A. ' pfectu iufticíz: στα” ' tetdeadultera.Sed& jn'Qouerbia mominaf.Poteft enim mendacium(ed non contra proxt mum dici.Nam& beatus Auguftinus octo effe genera mendacíj,in libro qué de mendacio cópofuit docet.Po/ τοίη pditus qfcp huiufmodi mala,ucl fibimetipfi ucl alijs inferre,pace feruata ecclefiz.At Donatus& Arrius £4. VI$0, ῷ vindícte«E. Et de diio intelligendü: quía qui nunc pact reprobis,nó parcet in die mortís:nec acqefcet precib? fe, ro clamátiü ad fe:nec dona quorü nó eft ibi epus uel fa cultas fufcipiet.Zelat em fi quis(ponfam fua,id eft,eccle fià iue anima quàg fidele corrüpeprafumit, Ca. VII UST Vai ai| Y 3linf cufto uius ecere: ἡ ἐξ Η ΄$4 1 eocordiam frarena a Confertia fili mi pum patrís tui: δέ ne dimittas le; di fermens νε αν fe b gem matrís tuac. ἱρὰ ea ín corde tuo iugiter:& τση, pta mea«C; minando fciderunt.: e: à E. Ihe παιρχὴ cdd a£óferna limi ἢ,* da eutturí tuo. Cüm ambulauerís gradíantur tecum: ια(άγιοι αν πιει eon pam tuí SNC cum dormíerís aiftodíant te: euigilans loquere eam— icis piona pleni ex ub adulterz mulie;:: s Ani jicat. k€[ t leget risfpeieprohibeap ἰδ. Quia mandatum lucerna eft,&lexlux:&uíaui. Dre ied m on μον tz increpatío dífciplina:ut cuftodíanttea muliere ma— rui, ΤᾺ follicie feruá 64 ea{Π cozde:»: uz doceo,dfi nil rel Woüugiercdreunda,(ἃ δὲ ablandalingua extranez., Non concmpifrar ρα! qurdecsodlini ra rítuo.Etincogi ς chrítudíné eius cor τα, IN capíaris nutib9 illi?, Préciá-[τὴς a δ in of guttu gi s. I Z íga εὖ ín οί tatione pracepta di' enim fcorti uix uníus panis eft. Mulier autem uiti pra;—gitío tuis: fcribeitia üt fixa retine:& loquelà: S A ORT: tabulío cozdía tut. in tuihorüundig dul f ciofam anímá capit, Nünquid abfcondere poteft ho^— dioiris in arib? dicit cedioncfortelingua^ mo ionéin finu fuo,utueftiméta illius noardeantzaut: íntabulifcordisjn la labarís communiíto, «(Γῇ ambulauerío adíant τος zc. Tata it tibi meditatio diui na leegis,ut cü uigilàs aliqd oparis:hanc fe; dula mente recolas: Cü dormíre uelis,in huíus memoría qui; €(cas:cü euigilaueris, hác primo ad mété re uoces.Sicetein fiet ut nec uigilàs offendas: necatimore noctur/ noledaris.([ Aliter: ΟΠ ambulaucerís in dianftecum mádata! deiutte infiruát: Cü dormierís in morte, cuftodiat animà τῇ ne rapiat hoftis. Cü euigilauerís in refur) tectioe loquere οὔ eis expectàdo pmia ᾧ ti; bifiea(eruaueris p; miífa erát. o 4['íHe ca píaríe nutíb? ílli?, Ρα; haretici ἢ bii aiuere, & aptefeagere uidet: uide ne feducarís eo^ τῇ doctrinif. εις εἰ ei fcoztí vit vniue pattía ᾧ«€, Recordare Qabreuis uoluptas€ - fornicatioi(& ppetua pana fornícatoris.Si cutem unus panís diurná folü effugat ος,& nihilo; minus poftmodü efurit,qui cómefto pane fatur abfceíTe tat:(icq intratad fcortü,ad horà qde euaporat libidine, fed poft paululü ardentior redit. fé['eBundd ρδι abfcon dere bó ígné ín finu fuoivt veftíméta Πίο no ardeát«c.Soli εἰ cócedit hereticos: libros legere,q adeo folidat?eft in fi decatholica,ut uerborü dulcedine, uel atutia nequeat ab ea fegregari.& 4| Ώου grádíe eft culpa cá de furat" fue fit«C. Furtü nó ex fua zftimatione fed ex cóparatióe pec/ cati maíoris,id eft,adulteríj nó grádis effe culpe phibet: Ejus. ficut hierufale graui?peccàti dicit: Tuftificata eft fodoma €xte:nó qa fodoma nulla ὑεῖ pauca, fed qa hierfm plu/ ra peccauit, δ 4Γ{ία fceluo τ furos vírínorn parecer in oíe ambulare fuper prunasut non plantz comburantur eius? Sicqui ingreditur ad mulieré proxími fuí nó erít s mundus cü tetigerit eà.[δη grandis eft culpa cá quís furatus fuerit:furatur enim ut efüríentem impleat ani^ mam:deprehenfus quoqy reddet feptuplum, δὲ omné fubftantíatn domus fux tradet& liberabit fe. tem adulter eft propter cordís inopíam, perdet anímá fuam. Turpiítudínem&ignominiam coneregat fibi,& eopprobríum illiusnon delebitur. Οία fcelus& furor uíti non parcet ín die uindicta:: nec acquíefcet ους precibus: nec fufcipiet pro redéptione dona pluríma, i Ili mí cüftodi fermones — mcos& praxcepta mea reconde tibi. Fili hono; ra domínü δὲ ualebis:prater εἴ uero netímue&rís alienü.Serua mandata mea δὲ uius. Et lécem meá quafi pupillà oculi ταί, Líg cá ín digítis tuis: cribe{14 mín tabulis cordis tui, Dic fapiéntíz, foror mea es:& pru détíauoca amícà tuat cuftodíat te a mfiere extranea 5& ab aliena qux uerba fua dulcía facit. Dé feneftra em domus mex pet cancellos profpexi δὲ uideo Ρατ olos. Cónfydero uecordem. iuuenem quí tranfit per p plateas iuxta angulüá.Et própe uíam domus illius gra/ a dítur.In óbfcuro aduefperaícéte die,ín noctis cenebrís c& calícine. Et eccé mulíer occurrit illi ornatu meretri títudine cogítatióís.. Denig& alia tranfla tío fic dicit: Defcribe eam in latitud:necoc distui. m 41 ἐδίς(α’ piégeifoz02 mea ee cC; Sapiétià ecclefiafticae doctrinz,fororía tibi dilectíóe cóiunge: ut hzcteapollutioefer/ uetharetica:quza ca ftitate ecclefie pbat£ extranea. n([£^e fe; neftra eis oomue mee per cancellos pzofpexí &C, Apteautem falo; mon de feneftra do? mus fuz fe p cácellos Pfpexiffe dicitut par uulorü gefta ὁπ(112 caret.) uieim de fcrie ftra p cacellof pfpicit; ipfe qdéea qua foris aguní plene cófyde; rare futficít:nectame ipfüq foris infra de/ guntaípiciunr. ΝΕ hoc eft qd? Άρης ait: υίαι. Ca.. VII omia: ipfeaüt a nemí neiudicat.Q[ Defene ftra em domus mez p«r. cancellos pfpexi δέ uideo paruulos; Patet iuxta literá: qa fapientium afjectus magiftrcrum:& inf.e morü act? fedulo fpe Cio preparata culatur:& fortíüi eterna dci fapiétia de colo φίροχίε δὲ ui detoes filios hománü. o([&ofydero vecozdé tugené«e; Iuuené uocatadulterü: nó ppter uírtuté,fed ppter inftá bilitaté.QLui tráfit in platea:ga deferuic anguítà uià quae ducitad uità.Iuxta anguiü,quia deflecríta rectitudine: Ρ€£t ppe viá om"illi? gradi£. C) uia a uia yitatis decli nauítmerito uia dom?meretricif uel heretici appropiat recte iuxta qd? expofuim?,& in platea;& iuxraangulit pofita eft. q«| 3n obfcuro aduefpaícéte oíei ín noctío tenes Ὀξίο τ calígíne. C) uia íà talis p czcitate cordis ad tenebras feftinat peccati δὲ dánatióis, r[Et ecce mulíer occurrír ill omatumeretricio Bparara ad capiédae aniae.Patet hzc cü/ éta iuxta literà de meretricíjs opibus, Verü doárina ἵνα BB z teticord GC B Spíritalis em iudicat t. Cog. 2:4 | teicorü quécg incauta repperit& uecordé, hunc deci (— c pere tentat:ipfa ete ornatu apparet meretricio, qa im^ mida prafulgeteloquétía. Prapata eft a mas:qa quofctiqp fibi fociare poteft fpiritali morte peri ταῖς, a«LiDarrula c vaga! quíctío(mpatíco. Or uiete eccle/ Πα turbare deíyde/ rans. b{δες valéo (n oormo confiftere pe; díbue fuía. Nulla eft πατεῖς quz primís fit contenta difcipu/ lis: hifunt enim do: mus eíus,fed femper nouos quos decípíat quaríc. c€ fRuncfo τίσι n6icín plateíeintic fuxra angloe infidíao. Foris, cum paganos rapit: in plateis,cum uoluptuofos: iuxta angulos, cü alios ha reticos, Ὁ 4[ Zippze/ benfumeg ocofculatur fuuenem. Verborum fallentiü blandímen: tís tentat inftabilem. e«[£t pzocací vultu blandítur oícenezvíctí iae p?o falute Όσο’ ví! bodíereddídí vota mea«C. Iuxta literam patet intellect?: quia meretrix conuiuium fe permagnificü pra paraffe fatetur: at hze AR reddin cünctís qua agüt, uictimam fe fa; “πεῖς deo immolare, uelautumant uel au tumare geftiunt. Nà & dominus ad difci; [οὔ,16.3 pulos: Sed uenit, in/ quit,horaut omnís 4 .qui interficit uos, ar/ bitretur fe obfequiü praftare deo. Γά[ 3n tekuf funibus lectum qne Ι ftrauí tapctibus ρίαίο ex eaypto. ο! lentlectí qui ex funi/' bus,ucl iuxta aliam tranflationé inftitis intexdütur, mof; liores fieri qui ex ligno,uel corío,uel qualibet alia ma tería fub(truuntur.In lecto ergo funibus intexto,mere: trix mollíciem quiefcendi deíignat. In tapetibus uero pi &is ex vgypto,etiam oculorum tentat íllecebras:quibus nefando aífpectu irretitís facilius ad feducenda mentis arcana penetret.C) uia uero nomine funium aliquan» do folent diuina pracepta figurari:qua a noftris nos uo luptatibus cohercendo religant: promittunt fe haretici cótextu uerborum coleftíum falubre fuis auditoribus quafi ftratum parare:in quo a uitiorum tumultibus lí/ bero corde quiefcant: fed ueraciter illis funibus pecca/ torum conftruuntlocum perditionis, ubi perpetuo pe; 5 des manufgalligati damnantur. De quo dominus in Ἄροελ,;( Apocalypfi: Et dedi inquit illi tempus ut poenitentiam ageret:& non uult poeníterea fornicatione fua: ecce mit, to cam ín lectum:X qui mocchantur cum ea in tribula; tionem maximam. In tapetibus uero pictis ex aegypto, ornatus cloquentiz, δὲ dialectice artis uerfutía quz ab ethnicis originem fumpfitintelligitur:per quà mens hz rética fenfum doctrinz peftiletis quafi meretrix thorum facinoris fe texuiffe gloriatur. g€[ Zifperfi cubile meum mírrba/aloeicínmatiomo,. Promittüt fc tales odorem cole, £ommen.liber pzimus eft ad capiédas ani/ a cioiprzpata ad capiédas anias. Gárrula δὲ uaa quietis impatíés.IN&cualés in domo cófiftere pedib?fuis.INünc foris,nunc ín plateís, nicíuxta angulos ínfidíans. Ap^ ? préhenfüq, deofcula£ iuuenéEt prócad uulta blandic dicens: uictímas pro falute deuoui:hodie reddidi uota mea. Idcirco egreffa fum ín occurfü tuü defyderás te αἱ t dere€ repperi.Intexüi funib? lectü meii ftraui tapetiz s buspictísex a e cíianamomo. Veni inebriemur uberib? δὲ fruamur cupi i tisamplexibus, donecillucefcat díes. INón eftením uír kín domo fua:abijtuia longiffima.Saccülum pecunia tu t lit fecum.In di plenze lunze reuerfutus eft ín domum fuam:irtetíuit eum multis fermonibus:& blandicijs la^ mbiorum protraxit illi, Státim cam fequitur quafi bos ductusad uíctimam:& quafi agnus lafciuiens δὲ ionorans quod ad uíncula ftultus trahatur:donec tranffi gat fagitta iecur cíus: uelut fi auís feftinet ad laqueum, δὲ nefcit qd' de periculo anima illius agitur. Nunc ergo fili audítme& attende uerba orís mei, ne abítrahatur in ας illius mens tua:neqg decipiarís femitis eius. Mul πζος ο uulneratos deiecit. Et fortíífimi qüiqs interfecti efuntab ea. Vi? inferi domus cíus, penetrantes interio/ to. Afpérfi cubile mei mirrha aloe, Uu ra mortis.- Ca. VI Vnqüid non fapientia damitat: δὲ prudentia dat uocé fuá? In fummis éxcclfisqs uerticibus fuper uíá ín medijs feimitis ftans, iuxa portas cíuitatis: r In ipfis foribus loquitur dicens:O uiríad uos damíto & uox mea ad filios hominum. Intelligite ftium habere uirtutumiquibus fua faorüiq corda ποῖτε funibus cubilia uenufta confecrent;fancificent, perfi/ εἰᾶς, ac dicere poffe cum Apoftolo: Ω. uia chrifti bonus» 0,54: odor fumus deo. b«f επί ínebzíemur vberíbue«c. Do/ &rina fanctz poculis fe inuicem fatiádos iactant πατε ci:& uirtutü gratia có iungendos:donec eo rum gefta lux fequa tur eterna.(μοι eft ei vír íi oomo fua: abüát víalógíffima.NG eft inquiuntchriftus corporaliter in ecclez fia:furgens effi a mor tuis afcenditin caeli, πο minifteríum bernádz ecclefia, uà uidelicet. domü reliquit. k T Saca [ᾶ pecuníe tulít fecum, Gloríà refurrcctióis δὲ imortalitatis deus (ες detulit, quo illi? patria ciues latifica/ ret ac ditaret,[δν oíe plene lung reuerfu/ rue é ín oorá füá«c. In tpeem quo electo; rum fuorum eccleíia numerü cópleucrit, reuerte£ ad iudicii. m€ eratím εὖ(εξ, Qfibos oucr?ad uicti/ m3.Id eft quafi ftul? nefciens ipfe ductus ad interit. πε foztíffimí quía ínterfe ai funt ab ea. Vt ipfe. G H Salomon fapientifTiz fudit mus uirorü:ut Sam/ sReg.a fon fortiffim?:ut Da/. uid manfuetiffimus ,Regllà amulíebri decipula: ut Origenes ab hare tíca: qué poft apfos ecciia magittrü fuif fe didiu recte fapuit. qui ncgaucrit errat. o« Gíe ínferí οοπυσ, eíugi penetrante(nte Ca. VIII lnecltigite vo. et χορδάς Πο:410:ίσ, Sed de ecclefia diis air uia porta inferi nó Matthuét praualebüt aduerfus cam.Interiora auté mortis,acerri/ ma gehennz torméta,quaf(i arctiora& obfcuriora dicitz quibus hareticos€ fornicarios conftat cffe mergendos: ficut de fanctis ,p ἀῑο in hac uita patiétibus aduerfa di citur:C) uia mifit eos cuftos in interíoré carceré,atrocio/ rem uidelicet€ foediorem& obfcuriore, Ginqutd non fapíétía clamítat:« peudétía oat cem fuse Nunquid non dris palam locutus mido, ín ecculto locutus eft nihileQ.uíd er go ei? neglecto euàgelio, ad harefim poti? ucl. laíciuià quz in angulo fufurrant audienda miferi con/ fiuunte qq 3n fummie excelfifqs vertícíbue fup víam«C. In monte di(cipulos fimul& turbas docuit:(ed& p uias fxpe his qui conueniebàt predicabat:& eos qui cura in/ digebàt fanabat,In ipfa etiam porta ciuitatis tuum rcfufcitans:exemplo miraculi uerba qua edocue τὰς cómédabat. Vt quid fequimini eos qui ín abditis có" tra eii fuas exerunt linguase r[ 3n ipfto fozibue loquí/ tur oíceno:G víríad vos dlamíto: vor mca ad filios bomí num. Ad uiros clamat:id eft ad ftrennuos uerbi audito/, res in utrog fexu.Nam qui focminea:id eít fluxa mente funt(apientiz uerba percipere nequeunt. aim mor Lu,79 Iro } ΩΝ / | T f «m To v f tx» τὰ -. τ"ἘΔ—-- ARA E—"“Ἐἢ f ἘΞ σ΄—1 a é Ví 7 m φ i ui try Mtn LE 4n'Q»ouerbía aq utellícite paruulí afturíam: ínfipfentee aniaduertíte. Manifeftü eft de ἀπο: quía δὲ cü efTet ipfe in müdo, omni atati fexui, conditioni locutus eft uerbü:immo etíá cla; ix» foha, 7, mabat ftans in teplo:Si quis fitit;ueniatad me δὲ bibar. ird Ott iltíg T tni it Urn Ira duy Miri Vira imd i i LET nk 6c(αὐγῇ clígíte. Nó po ji Tobas.a Etnuncper doctores ecclefiz:ipfi enim funt fores ciuita tis cius:uiris fimulac focminis,fapientibus & infipiéibus, gran,* Intélligite paruuli aftutiá:& infipiétes animaduertite. daui(przdicar par. ὁ Aüdite quonia derebus magnís locutura fum. Et ape; rientur labía mea ut recta przzdícent. Veritatem medi; tabit euttur meum:& labia mea deteftabuntur ím pidlufti fant omnes fermones mei: non eft ín εἰς prauum uulis. At contra dó/ &rína fallax clam& priuatím,quos fedu, cere ualeat quarit. Κη... ὙΠ $o. 9 opce fuperbe«(uftícía«C. Opes fuperbas,opes excelías dí Q cit:ut cozleftía dona fignificet. Grace enim fuperbus zs ρίφανος; id eft fuperapparens dicitur. Et ideo recte fapié/ tía opes hyperiphanos fecum effe dicit: quía quicquid donorü coclítus fidelibus datür:cüctis müdi opíbus ex) cellentius effe proba; tur: quod etiam ad/ dendo iuftíciam ma» nifeftius inculcat: nà terrenas opes, δὲ glo; riam. fzpius habent iniufti. Nos aüt in re; b«Lzludíte quoníam:^ 1 τς, trüsait:nouos coelos berebus macuíslom— quid neq; peruerfam.R ect fant íntellioétibus,&aquí δὲ nouam terram:& rorafum. Magnisné/ ἡ innenientíbus fcientiam. Accipite difciplinam meam, promus ipfiusexpe peiquíaregnum coe; τῷ; mnes ΣΎ ΣῸΣ amus:in quibus iu lorum,&promiir&—& non pecuníá:doctrínam magis cj aurü elígíte, Me;^ ficia habicac L4 2*0 dedisfidemqfan&— lioreftenim Γαρίδείᾳ cunctisopibus praciofiflimissac—'inue pofledit me ia trinitatis docuit: atqp defvderdbileei nó ῇ i Ἐσδίχριε ínitío viarum fuarum. gehe εἰ Kee τε tíahabito íncon(ilío:& eruditis interfum cogitatíoní^ eftdeipatrisíapiétia, inquebat. c t3; ἢ al: f-. qua&anteomné mii» perienturlabíamea vt ἢ bus, Timor domíni odit malum. Arrógantiam δὲ[α)— di cearuram ineffa, recta pzedícent, Labia. s perbía δὲ uíam prauá,& os bilinguz: deteftor. Meüm eft confilium δὲ zquítas:mea eft prudentía:mea eft for cem uerítatis attefta, b títudo. Per me reges regnant,& conditores legum ία. fta decernunt. Per me principes ímperant:& potentes i decernüt iuftícíam.Egó diligentes me dilíigo:& d ma ei? funt duo teftame/ ta concordia adinui; tione coniuncta:quz ἱρία in carne appare, te, per fancti fpiritus biliter ex patre genie ta: quid ipfe cüctam coeli terras materia potentialiter creauit τῷ mirabiliter difpo fuit Vie dni(untopa eíus:quorum confy; donumuntadPr?!&neuíoilauerintad me, inueniét me. Mécá funt diuítiae—deratione ad ide uel dicàdum falute,uni,: ΚΟΥ χὴν agnitionem peruenit uertumapertaperor&gloría:opes fuperbz: δὲ íuftícia. Melior eft ές genushumanum.In bem. Ὁ 4Γ ΞἸζίρί!ς meusauro& lapide praciofo:& genímína meaargen,. Wifbilia em ipfius a otfciplína mea« nó pe EUM Is loi:: creatura mundi p ea amíi:oodrínámagía to clecto.In uijs iufticíz ambulo ín medío femitarum«— quafaaa(unc intel teftis deo. feruire δὲ mat.Vià praua in εἰς 4 apte mala faciunt. Osbilinguz ín illis q in bonif quzloquüt ftabile qppià nó habét:fed iuxta auditorü libitü fua uerba cómutant. «ρου eft confilíá z equítae:mea eft. paudétía: mea eft oztítudo.Non fe extollat humana przfumptio: plenitu/ din&uirtutü(ola dei fapientia poffidet: ab hac humana infirmitas quicquid uirtutis habetaccipic. b[fer me l'egeo regnant cC. Reges dicítapoftolos fiue alios fanctos: qui X(εἰρίος primit,& deinde ecclefiam fibi fubdità be; neregerefciüit. Legum conditores, authores utriufcqte; ftamentí,&(equétes ecclefize fcriptores. Princípes& po/ tentes,cateros fideliüi przceptores ac rectores appellat: qui utiqiomes nó nífip fapietia ut effent aliquid habet. Aitenim:QLuia fine meníhil poteftis facere.(6f£go of lígratea me víligo zc. Talee(t& in euangelio: τὶ autem diligit me,diligetur a patre meo:& ego díligà eum,& ma nifeftabo ei meipfum.Mane quippe uigilant ad fapien/ tiam,qui femper ínnouato-nétis ftudio ad chrifti uifio/ nem püngerefatagure.“ΚΓ z£»ecum funt oíüírig« glozía iudicij:ut ditem diligentes me: thefauros eorü repleá. ἱ 1;, EI y ͵ 4 m mámonz. eq[£go» L'omínus pofledit mein initio uíarum fuarum: ant£ lecta confpiciuntur. Vizeius,funt ipfeilr lumínatióes p.quas fapiéria babítoíncófi^ quà quíctg faceret a principio. Ab xterno ordínata εν angdieis φημ, Boris: s AS eram fum, ex antíquís antec terra fierct, Nondum erant— diinumanis:in qua; ' uel tres cógregati fue abyffi,& ego íam concepta eram:necdum fontes aqua Füinine ER Παρί Rain nomine meo: rum eruperant:necdum montes graui mole conftite/ mi en inqui eorum. f(pAirrogà, rant.Antecollesego parturiebaradhuc terramnonfe— nafcentis, ἐν qui cis ome fece ss cera δὲ flumina δὲ cardines orbis terrx. Quando pr— fo cuneadt NT pam iiie ne parabat celos aderá: quando certa lege& gyro alla τας aliquis bas initio Bfosbainasani t bat abyffos. Quádo xxhera firmabat furfum δὲ libra— tiarum Rn batfontes efTe coepiffe,uigilàter adiüxit: m«p intei quícás faceret a pzíncípfo«C. Cui fimile eft in euágelio: In príncipio erat uerbi, uerbü eratapud deum:& deus erat uerbum:Omniía per ipfum facta funt.Pereant ergo qui negant dei uirtuté€ dei fapientia, uidelicet chriftü ab initio immo& anteomne qf dici uel cogitari poteft initium ab ipfo patre fuiffe progenitü, Alía tráflatio μᾶς locum íta concipit: Dris creauit me principium uiarum fuarüin opera fua. C) d? de incarnatione driica dictü pa; tres intelligunt dicétes:quia certi gratía myfteríj dixerit: Diis creauit me,€ nó pater creauit me.Et caro inquiunt diim agnofcit:gloria,patrem fignat:creatura, dfim con fitetur:charítas,patrem nouít.Principiti uel in príncipio uíarum fuarii,& ipfe ait:Ego fum uia:quia furgesa mor tuis iter fecit ecclefia fuz ad regnum deí,ad uitam zter, nam.In opera fua:quía ad redímenda opera patrís ex uírgine creatus e(t;fuícipíens carnem ut opera patrisa corruptibili(eruitio liberaret: cato chim chriftí propter opera:diuínitas ante opera. BB ς Etdele&abar furrec&ione: ficut Pe;. 2,Pet.3.c Iohi,t, Iob.14;a ΓΕ AZommen.liber peítnüs a(T€t belectabar per fingulos bíes:ludene cozameó oi nítempo: zc. Ludentem dicit gaudentem.Erat ergo lu/ dens coram patre per fingulos dies:quía ut ,ppheta ait: Michee,s.a À princípio ex diebus aternitatis gaudebat unum effe. F - cumpatre.Eratomnitempore ludens ín orbe terrarum: quía X€ cii tempora orbis ac creatura ef; fe ceepiíTent: ipfe qd? erat in patre fili? ma/ nebat. Hac ideo, ne quis eum cum crea/ cepiffe perhiberet. Et delitiz eius funt effe cum filijs homínum: quia defyderatin no firo amorequiefcere: tia meritorum ad fe uidendum perduce; bat fontes aquatum.Quando círcundabat mari termi num fuum:& legem ponebat aquís.ne tranfirent fines fuos.Qn appédebat furnidaméta terrz,cü eo erá cuncta. turis& tempotíbus 4 componés. Et délectabar per fingulos dies;ludens co; ram eo omni tempore:ludens ín orbe terrarum: δὲ de; litíze mez effe cum filijs hominum. Nuncergo filij au díte me:Beati qui cuftodíunt uías meas. Audite difci nofq bonorum gra; plínam& eftote fapíentes,& nolite abijcere eam. Bei tushomo quí audit me, δὲ quí uigilat ad fores meas re. δ(ΓΡεάπισ bo; quotidie:& obferuat ad poftes oftij mei. Qui me ínue Ípicabiles elegit,qui fideles populos ad füperna patrie G ccleftís edificia colligerent, b€f€f quíe eft parunlue veníat ad me: íínfipíentibue locuta eft.Paruulos dicit huz míles:infipientes uero eos qui de mundana fapientiz fa (1 nil habent, Talesauté uocat,ut eos fua doctrina fa/ pientes reddat& al/ tos.{€] Clenítecome díte panem meumiz bíbíte vín& οὖ mífcuí vóbís. In pane,diui; na eloquia: in uino mixto, coniuncta. in unam chrifti perío/ nam deitatis& hu/ manitatis eius natu» ra exprimitur: ut fu/ pra díctü eft. Vel cer; te in pane, corporis ipii in uino mixto, anguinif facrofancti myíterium qq inal/ moquíaudíme:zquí— nerit íngeníetuítam δὲ hauríet falutem a domino.Qui— tari, menfa uiddicet vigilat ad fozca meae;;; eius fatiamur often; quotídíe:c obferuat ad autem in fne pecauent, lzdet anímam fuam: omnes ditur. k«iRelinquí poftesoftámeiz.Fo^| quí me oderuncdiligunt mortem. Ca. IX. teínfantíam« víuite:z res fuas& poftes oftíj Q ambulare p vías pzu/ € fui,ícripturas fáctas Ὁ &eorü doctores nun. f cupat: fine quib? ad uitam quà pollicetur$ non ualemus ingre: di. Ca. ΙΧ. Zipientía edí/ de zternitate diuinitatis chritifut! ambulate per uías prudentia. Q ài erudit deríforem, ipfe fibi facit iniuriam: δὲ quí arguít impium, gene^ manitate dicere, Θα)"fat rmaculam fibi. INOli arguere deriforem ne odcrit ficiéter dixerat:addi/ dit& deaffumpta hu Apiéntía xditicauit fibi domum. Excidit cólum; nas feptem. Immólauit uictimas fuas. Mifcüit uinum δὲ propofüít menfam fuam. Mifit incl las fuas ut uocarent ad arcem δὲ ad moenía cíuitatís. e Sí qlis eftparuulus ueniat ad me:& infipientibus locu ficauítfibíoo;! ta eft: Vénite,comedite panem meum,& bibite uinum mum. Ο υἷα κα quod tnífcui uobis. Relínqüite infantiam δὲ uíuite: δὲ dentíc, Poft ablatas epulas addit δὲ uite monita:ut quos pra/ ceptis fuz incarnatio nis myfteríjs refecit: doctrine pariter in/ firuatybis.[ευ erudít oerífozem ípfe fibí facit(níuríá: t quí arguít ímpíumgene: rat macula fibí. σαν piétia paruulos prz cateris,& infipientes píétia adificauit fibi nte, Aroüe fapientem δὲ dilige te.Da fapienti occa;— adfuasinuitarerepu domü: quia homine filius dei qué in uni; tatem fue perfona fufcipet ipfe creauit. Ὁ«[€xcidít col(inaa feptem. Ecclefias per orbe feptiformi gra/ tia fpirit? erexit: qua fterium incarnatio 7 nis eius: ne perfído/ rum improbitate me moria tolleretur,credendo,colendo& predícando qua; fifuftentando continerent. Vel certe fapientiz domus, ecclefia chrifti eft, ex lapidibus uiuis: hoc eft, fan&is in tabernaculum(ibi conftructa. Columnz autem do/ &ores fanctz ecclefie feptiformí fpiritu pleni: quales οὔ». δ. fuere lacobus, Cocphas,& loannes:quas nimirum co/ lumnas fapientia excidit:quía ab amore ργαίοπείς fecu li-difiunctas,ad portandam eiufdem ecclefie fabricam mentes predicantium erexit.€ 4Γ 3tmmolauít víctímaa fuag.Suis paffionibus ecclefiam confecrauit: uel uitam : predicantium mactari ín perfecutione permifit: quibus uidelicet uíctimis contrariz funtuictima meretrícis:ad 8.7.c quas(tultos inuitat,utfupra lectum eft dices: Victimas pro falute deuoui,hodie reddidi uota mea. fT ZEMífcuít vinum c pzopofuít menfam fuam. D'iuinitatis fuz arcana capere non ualentibus,affumptz humanitatis facramé ta patefecit, S fcriptura facre pabulum nobis aperien/ 4o praparauit. 6«[ Z»ífit ancíllas fuae vt vocarent ad arcem« ad menía cíuítarío. Przdicatores infirmos ac dez fionem,& addetur οἱ fapiétía. Doce iuftum,& feftinabit accipere. Principium fapientix tímor domini: δὲ Ícientía fanctorum prudentía, Per me ením multipli; cabuntur dies tuí: δὲ addentur tibi anní uit. Si fapiés fuetis,tibi metípfi erís: fi autem illufor, folus porcabís domi dei: ideftmy, ο malutn. Mülier ftulta δὲ damofa plenaq illecebris.& nihil omníno fciés fedet in forib?domus fua fap fella: las. Ideo inquit feci: quía fruftra laborat quifierbum fapien; tíz inculcare nititur εί qaudire conténit: fapiétiore fe doctore δέ maioré exifterecre dens. tn«['fBolí ar/ euere θείους ne ode/ tít te. Derifor eft iu/ dzus fiue harcticus Inexceío—(cs omnis hypocrita: qui ob hoc quod iuftum fe effe zftimat,uerba correptio nis nequicquárecipit. Non cft timendum ne tibi deri/ for cum arguitur corumcelias inferat: fed hoc potius pro uidendum,netractus ad odium peior fiat.1deoqy tíbi ali quotiens ab eius correptione non tuz timiditatis,fed di^ lectionis eius gratía ceffandum. 4&irgue fapíenteim c oilíget te«C. Sapiente in profectu pofitum: id eft, amato/ rem fapientiz dicit:qué fupra pro humilitate paruulii nücupauit:nam perfectus fapiés nó habetopus Γρ, ουν ftulta z damofa plenags illecebzíe«c. Mulier hac Πατεῖ eft,cótraria nimirü fapiétia:qua fua fuperi? facramenta cecínit:ftulta fcilicet per fatuü intelle&tum,& clamofa per garrulitaté: plenaq illecebris uitiorum:X nihil omnino fciés,ficut ait Apoftolus:Q.ui fe exiftimat Gala fcire aliqd cü nihil(cit,ipfe feducit fe. Sedit αἲ δὲ ipfa in foribus domus fuz:id etin doctoribus falfitatis qui in penetralia pfidia miferos fallendo introducunt.Sup fel 13 auté:quia cathedram fibi pradicationis u(urpat.Hac eít cathedra peftilétia, in qua beat? uir federe detre&tar. : In excelío fi interrogares,curfa ἡ Μ---------.... — Md πη':ouerbía Ed; τ Χ IO $0. 2€ L31 ἐμοῖο vobío loco. D'icit de(apientía: quia infum^ defingulis bonorum malorumue partibus diütiüs di;- Ω mis excelfifgy uerticibus dat uocéfuam:fedillainfubli^^(putecfed alternis uerfibus, actus utrorumq defcribat. s mitate uirtutum: hzc in fupercilio elationisattollitur.— g4[-ilíuefapienelgtificat patré:filiue fo ftultue: meftícía n b4[ Gi vocarettranfeuntes per víam/c pergenteo ínítíaere— eft matri fug, Ο αἱ accepta fidei myfteria beneferuat, Iz; m S. ort ον ad perfidia(epecatholicos:quos iter— tificat deum patrem:qui uero hacactione πηγαῖα, ας! hia 7..." rectu agere uiam fi S 2. 3 oni Ri ade A| refi commaculat, ma ; zculi huius tranfire: y ix i NU trem contri| ΤΊ citius uelle: atg ad. o I excelfo urbís loco. Vt u&caret tránfeuntes per üíari, Kem ener τὸν ον s^ ed pana wa c& pergentes ín itínere fuo. Qüis eft paruulus; dedínet— derunt tbeíauri inpie; lita aee oedir*adme:& uecordi locata eft: Aquae furtíuz duliorcs εν ΟΕΚ Wolibera τὰν paruulue i oeclínet: S-- s NC: bíra mozte.Eta tranfi v sime Keeps par efunt:& panís abfcodítus fuauior. Etígnórauítggígan. toriamortefepiussue uu uulos a iniipietes Ἱ NK 2 QOO* M 1, ἜΤ, Ὁ uri' adfuumcéonubium tCsibifint:& ín profundis inferni couiuz eíus.Quui em ΕΠΟΝ D aet ^ pe y»:: Η] 41:' Ἂ 25 latem, v2» s pene eifdé περὶς αἱ applicabitur illi, defcendet ad ínferos: nam qui abfcefe /— per iutticia liberar. ΜΝ 5: e Mose Pietatem congre i: ᾿ οὐϊουείκι μας ε φ ΓΔ ΌΟΙ 9] ΟΠ ΟΠ 6 ΠΟ— s:«:& atiquando "m πατε faadet squia 5 3 uid regis híerufalem.Filitis(apienslxtífi^ ση eripere ία a 7 nmi ad re&ü($/] cat patrem:filius y'o ftultus, moeftícía eft— tamen mali pro im, fud^ ionís íter quos er; η:: HEN» nA εἶα Fd e IB eed matri fuz. Non próderunt thefaur(im:— Ptate qua acquifia nr rantes cernít,accerfit: E n funt, dj commodi in (i hec recte gradienecs, i pietatis:iufticia yo liberabita morte.Nonáflligetdris^ eo quod p uita funt mu abitinerefuo deuia/ νο ΟΣ Ἐπ Γ Ὲς ΤΉ ΑΗ k dati conferunt; i re,& ad fe diuertere.^ Fame anímá íufti& infidias ímpiorü fubuertet.Eoéfta:| Ὁ"Bon affliget oo u docet. Ὀ4Γ Zique fur títe onlcíozeo funt: et tem operata eft manus remífTa:manus aüt fortíü diui tías parat.Qui auté nítitur médacijs, híc pafcít uentos: mínuo fame animati fufti: et ínfidíae tmpío qu paníe abfcódíuefua;—' à:; rum fubuertet.Ecfi qr nni uíoz. Aqua furtiuz,! idem fequíturauesuolantes. Quí cóneregat inmefle,"iuf&umimpiifameaf ien& panis ΑΗ$i Eus. filius fapiés eft:qui φατέ ftertit zcítate, filius cofufionis. εν eun nel "6 qua ftultis acperdi, n Benedictio ἀπί fup caput íufti: osaut£ impiorü operít^ mam eius.quam do/ μπῇ tisfuauioruide£.Sa/ níníquitas. Memóría iufti c laudib?:& nomé ímpíorü minesin fa futura us bum mam δε ταν putrefcet.Sapiés corde pracepta fufcipiet:ftultus οσα, siena onis cO τ B fcuituinum fuü. Ac. ο tur labijs. Qui ámbulat fimpliciter, ambulatconfiden s. impiorü infidías, in D s ΗΝ me tet:quí autem deprauat uías fuas,manifeftus erit. rm fe άξια, a furtiuas,& abícondi| Qruiannuit— ftarem operata eft ed tum pane dfcüq ua; nusremiíffa:manus 41} Tet,aggregat: quía catholica eccfia palá mido díuinorü eloquiorü coóuiuia padit:diuinitatis δὲ hüanitatis Chri/ fti myftería celebráda pracípit. Vel certein uino mixto, hiftoricà fimul δὲ allegoricà auditorib? fuis fcientià pro^ pínat:ut pro fuo quemqp captu,uitz poculis reficiat. At . harcticorü doctrina,publicz fidei δὲ profeffioni, fua fe/ '*eretim decreta preponit:& cü nil fpirítuale habeat, fua; uiorem fe catholicis paftoribus fcientíà iactat docere: ut fcilicet libétius audiant:& agan£ qua palam in ecclefia dici crediq prohibent:€ dulcius hauriatur infipientia quz putatur fcientía, cuius prohibita fuerat audientía, Poteít in aquis furtiuís,baptifma hzreticorüi:ín pane ab fcoridito,eorundé(acríficiti defignari. At iuxta literam: "Mulier adultera, in aquis furtiuís& pane abícondito, rohibíta δὲ illicita conubia dulcioraaffeuerat. e&[£t /."ágnozauít q gíganteo(οἱ fint; et ín pzofundís inferní coutue Ἢ:*íua«c. Nefcicadultera,nefcit heretícus: quía immundi »Ἤ fpiritus(uas domos habitát:& qui in profundis inferni ipoznas luunt aternas:ípfi actibus luxurioforü, ipfi μα’ rcticorü dogmatibus,quafi conuiuís delectant opimis. Atcum rite in ecclefia, Chriíti facramenta celebrantur, Chrifti uerbum audit δὲ cóferuat: qui eft fapientia dei: ^- confiat qangelice uirtutes ibi fint:& in excelfis coelo; Pé,77.c rum,cóuiuz fideliü.Panem enim coeli dedit eis: pancm ' angelorum manducauit homo. Ca, X COMMENT. BEDAE PRESBY. IN PA RABOLAS SALO. LIBER i em 3 SECVNDVS. Nap, I2irabole falomoníe filij oauíd γερίσ bferufa, d^ lem.Nouum ponit titulum: quia nnuum x jgenus locutionis incipit: ut non ficut príus 4* ς tem foztíum oíuítíae parat. Q ui negligenter uiuit in hoc fzculo, egebit bonís in futuro. At quí fortiter domino milítat,diuitíjs eterna beatitudinis remunerabitur,— [«γέδυί congregat(η meffeifilíus(αρίξο eft:qui autem fter; tít eftare /filíue confufíonie. Q.ui congregat Chrifto aní/ Νὰ mas fidelium, filius fapiens eft:& quidem meffis hzc δῆλειδιφ. ἃ multa eft,operaríj autem pauci. QLui uero hoc tempore acceptabili a fua falute curanda torpeícit, confundetur in dieretributionis. m«[JPenedícrío oomíni fuper ca^ put íuftí:os aurem(mpíozum operít íníquítag. Iuítis dice, tur in iudicio: Venite benedicti, percipite regnum. Os autem impiorum quod comeffationi& ebrietati,& col; loquíjs malis feruiebat, iniquitate quam geffit,condem nabitur. Denigios illius operuit íníquitas: qui in tor; mentis pofitus, lingua(ibi in qua οὗ plura fcelera plus punitus eft, refrigerari quaefiuit, n[ 2/»emozía futi cíá laudíb?:z nomé(mpíozá putrefcer. Εεί hac uita boni bo^ nos fiuc uiuentes fiue defunctos, laudib?efferüt.Impio/ rum autem& actus deteftantur& nomen: δὲ in uita fu; tura,iufti ín dei laudibus uiuunt. Reproborum aucem honor,nomeng& laudes,putribus gehennz fupplictis mutantur:ubi uermis eorum non morictur:& ignís eo; rumnonextinguetur. o«[€»ufambulat fimplíciter! ambulat confidenter: quí autem oepzauat víae fuae: man feftue erít.C ui fimpliciter fe uiuere nouit, facile cuncta fpernít aduerfa: quía fe per hzcad gaudia uenturum e(Te confidit, dicens cum propheta: Dominus defenfor ἃς, uite mez,a quo trepidabo. Dum appropíantfuper me nocentes: ut edant carnes meas. Ὁ) ui tribulant me ini; mici mei:ipfi infirmati funt ceciderunt. At qui prauís inc-dit ufjs, nolens licet,patefcít: ac digna factis recipit: Nihil enim occultum quod non reueletur. BB 4(Quiannuit Ibidenmn25;c Ἓ Lon] o Ον [5] Mattb46.c E sq(6Quíannuítoculorcabítoolo:c.O ui in nutibus ocu/ lorum irridetaliquem, non euadetfine doloretormenti 'b$.54«€ aut poznitudinis:dc qualíbus dicit pfalmifta: Ο αἱ ode runt me gratis: X annuuntoculis. Vel certe qui annuit 8. codem oculo,dabit doloré:quia filius ftultus, moefticia eft ma; tri fuz,.b«ΓΣΠ £ommenJliberíceundus-—^— ρτο ütíbilo. San&orü przdicatio igne fpiritus fuccintta:uclutargentum examinata. Argentum quippeuclau; rum,fi reprobum eft,igne confumitur: fi uero probatii, igne declara£: fic nimirum εἰ fenfus untufcuiufq ope/ rantís, Nam qualis itin eo qd? laudaf,oftendi£: hoceft,. fapiétia huius mun; labijo verberabi£. Vel fuis uidelicet quibus dànari meruit: quia lnfrau$.d mors& uita in mani; buslínguz. Vel eorü aquibus(quía corri gi non potuit) fenten tiam damnationis ac cepit. Q uó pfalmi; P3.119.a fta, cum ait: Domine libera aiam meam a labíjs iniquis,&alin ὃ Quiánnuitoailo,dabit doloré.Stultüs labijs uerberaz s bitur. Vená uítz, os iuftí. Osautem impiorum operit íniquítatem. Odium fufcitát rixas:& uniuerfa delicta, , d 2, ΄΄ 29 4: ΄ e operít charítas.In labíjs fapiéntis inueniet fapientía:&. t uírga ín dorfo eius qui índicet corde.Sapiétés abfcon/ s dunt fcientíam.Os áuté ftulti;confufioní proximü eft. » Subftantià diuitisurbs fortitudinis eíus:pauor paupe rum,eeeftas eorí.Opus iuftí;ad uitam: fructus autem di,feu hereticorum dogma apud eof qui in uerbo dei erudi/ ti efe nofcuntur pro nihilo exiftimatur. Ι 4r uafi per rí(am ftultue operat fcelua; fapíentía auté eft víro pzudentía, Prudentia a prouídendo nomé accepit. Stultus igi£ eft qui gaudet ín fce; uàdolofa:Vtrumdp ην 3. Vai enti diízinli:qui- Kre-Sapientisautem d ΝΟ AE impij.ad peccatü. Vía uítz;caftodienti difciplinam:qui e densum & ipfe labia iniqua,! autéincrepationes relinquit,errat. Abfcóndunt odíum^ minedignusfit ραν aclinguam dolofam—[abia mendacía:qui profert cotutnelíam, ínfipiens eft. widere:quia rifusdo Intaub non habeat:&aliorü[οσο n&: ἄτι παίδτηρά lore miícebit:& gau; nime poffit decipi. k labía fua, prudétiffimus eft.Areéntum electum.lingua— fequetur ultionis, c 41 Gena víteios(up—. fti: HN: ihdo. Labia iaítierudi m(Γ&uod tínerím/ eloan.14-.£&oríbus:Qrui red plurímos:qui auté indocti funt, in cordís egeftate πιο” Sehr um fuftía d it)í licit.. Dni 22/4; 4; ll. abit. Deillo impio nq) diatüumi rientur.Benedictio domíni díuites facit: nec fociabítur toot? de Me TTE na de uétreei? Roe t eis afflictio. Quáfi per rifum ftultus operatur fcelus: fa ca Times ergo impi? aquauiuz. Ὁ 5 quee,-: ἢ m3.:: uidere diítrictum iu/ autem ímpíozü/operít'' P ου auté eft uíto prudentía.: Quód timet amp uS, dicem: Defyderàátiu^ phitic íniquítatem se Impij» ueniet fuper eum: defyderiii fuum íuftis dabit. Quafi&i difolui,& effe«ὦ funt, qui uel fua uel; ΘΈΕΙΝ: Chrifto.llleneterre/ Tun C E ua ue tempeftas tranfiens nó etit ímpíus: iuftus autem quafi 7 Pio nete nead fanitaté perue/ ο fundamentü fempíternü.Sicüt acetunrdentibus:Xfi- ἃ fempiterna ultione Ἐ ninsdeendédocon p mus, oculis:ficpioerhís quí miferüteum inuía.Tímór Plecatur:iftineinco tegunt: qd execrans ns à τ ἘΣ; latus eorum prolon; pphetadümóra,ue domíniapponetdics: anní ímpiorü breuíabuntur.| ger:(ed przmía p Pá.14.0 πὸ declinercorfuum. 4 Expectatio inftorá, lrticia: fpes autéimpiorü peribit, quib? certauere;per/ in ybü malü ad excu t Fonitd cipiant: απ auté fandas excufatíones OrttuCO/ a cordetenent, ad/ in peccatis. e. 4Γ 3n labije fapfenrío(πυεπίοξ fapfentía:« vírga ín oozfo efto«C, . Virgain dorfo, eft uindicta in pofteríoribus, id cft in fe; τ Reg.5.b quenti πίτα: quam beneplagailla famofa qua philifiei in natibus feriebantur,exprimit. ΩΣ αἱ ergo nó uultuir, gam in dorfo portare portet in labíjs(apientiam: loqua tur laudes Chrifti, praecepta przdicct. Verüi quía(em; per dominum laudare: non autem femper docere: nec omnia qua nouit,omnes docere fapienti conuenit,recte fubdicur: fé[apíentee ab(condunr fcíentíam. Scientes Ecce.s.b uidelicet:quía tempus tacendi& tempus loquendi.Vn Ῥδ.Σθια de ppheta: Dum cófifteret(inquit) peccator aduerfum me obmutui:X humiliatus fum,& filui a bonís.Et Apo 1.Co.2,a ftolus: Nihil meiudicauifcire inter uos: nifi Chriftum lefum,&hunccrucifixum, g«[€ eautem ftultíconfu^ Ποπί pzorímum εἴ. uia uel inordinate bona, ucl aper; tcloquitur mala. b Gubftantia oínítío! νερο foztítu/ díníe cíio:pauo pauperuimiegeftae cozum. Diíiuites confi; duntin díuitijs, quafi in urbe munita.Pauperes ideo pa uent, ne deficiant: quia fe norunt egenos.Spiritualiter: qui íri deum diues eft p bonaopera, confidit in illo qua fiín urbeinexpugnabilí:quiaa nullo poffit hofte fupe/ rari. At qui uirtutum ínopia coanguftan:ur: ideo coele/ ftibus egent díuítijs: quia noxio pauore timent duros rodominotolerare labores.{ 4 zibfconduntodium abía mendacía: quí pzofert coatumelíam i ínfipíens eft. Si ergo ucrax& fapiens effe defyderas, odium neq ín ab; fcondito cordis contege: nec peroris contumeliam pro» fer:íed taum δὲ cor dile&tione,& os ueritate repleatur. Κα[ Zirgentum electum /língua íufti: coz autem impíozum uenie. n«[ Quafi tempeftae tranfiene nó crít mpíue C. De perfecutoribus ecclefie dicit,qui domum fidci fubuertere απατά illa in uero fundameto, hoc eft,in Chrifto colam en extemplo difpereunt. o[€ícut acetum oentíbue: ΕΓ ΠῚ, imus oculío:fic píger bía quí míferunt eum ít vía. Sicut ace tum dentibus, fumus cótrarius eft oculis:ita facerdos in ecclefia prauus per acredine peccati fidelium fenfus obtundere facit:atqp erroris ignorantía oculos cordis eo rum ab intuitu fidei feu intelle&u rectitudinis, dum ca ligant, uelut fumus excacat, Sicut harctícorü perfidia bonis doctoribus moleftíam generat δὲ lachrymas: fic male uiuens catholicus eis qui fe fidem fuà ex operibus oftendere iufferüt per inertiam grauis eft. Oculi quippe δὲ dentes,pradicatorcs funt fanétz ecclia: qui ei€ recta itínera preuidere:€ alimenta fpiritualia fuggererefo/ lent. Porro acetii quod a uino degenerat:& fumus qui ab igne afcédens euaneícit:eos quí ab ecclefiaftica fuauá tate X charitate per fuperbiam uel focordiam recedétes: hanc etiam uerbis impugnantfigurate denunciant: de quibus dicit loannes: Ex nobis exicrüt,(ed non erantex ε, Ioan nobis. p«[ Z(mo: vomíní apponer oíeg c, Cui deo fi/ deliter feruiunt,aterna luce donabunt: atqui impietati mancipantur cum hac uita, perdunt bona quz amant. q€€rpecatío(uftocG letícía:fpee autem implozá peribit. Patet quia iuftí laetantur in expectatione uitae fequentis, quis cóotriftent afflictione pra(Turz prafentis. Vnde eft illud:Tu es míhirefugium ín praffura qua circundedit δι me,exultatio mea. At uero impíj qui fe putantin futuro requicturofaut certe nullos poft morte futurof,fallunf. Neg huic ἘΞ— ha "Tz ds c to - Er 2«Ὁ 2T"- κι. ZU pDm——————— T Ms lipids mon quii, iz] φῶ » zin'ouerbía Negphuicrepugnatfententiz ο fupra di&ü eft: Ο ποᾷ ἃ timerimpius,ueniet fuper eum, Sunt enim qui fcientes futurorü bonorü malorüg iudiciü:nihilominus negli, gentia uel defperatione,uel etià de induftría peccanc:ta/ libus ergo interitus quetiment, euenict, Sunt qui mala faciunt:&autnund? "Kd. XI ο, do aternam rapiantur ad poenatn.Ideoq recte expeta, tio eorum qui deo follicita mente feruiüt, coronabitur: eorum uero qui deum contemnentes,€ ante iudicium ropría cófciétia fe accufante códemnant. Expectatio ollicitorü peribit. Hunc uerfum longealiter habet anti, qua tranflatio από uniéda z(timát:aut, ἘΠ lal: ἜΝ: it: ij itbenegefta,ideogy 9 Fortittido fimplicis, uia dii:& pauor his qui operanf 24D fendi d bona mercede teme malum.Iuftus ín zternü nó cómouebit: iímpijauténo fpesgloría Rm im neranda iudicant: de n m 2 ns,/ ἢ iorum peribit. quibus re&tedicitur: habitabunt faper terrá, Os iuftí parturíct fapientíam: FT 3uflus be πριν (υἷα fpes impios lingua prauorü peribit. Labía íufti cofyderant placita: ἐμ liberatus eft:er τὰ peribit. N3& de his xii, etur Πηρίησ p2o eo, q(cietes delinquunt,"y&os imptoram peruer fa. Ca. XI Martyr απ dean fubfequenter adiun; b Tatherá dolofa. abominatio eft apud deum:& guftia paffionis libe, it: ἃ 4Γ Fo:títudo plícíe Ι vía ofií cC, : pondus zquü uoluntas εἰ Vbi fuérit fuperbía, ratus eft poft morte: δὲ tradetur in poena Si(inquitabditafcri ο ibi erít& cotumclia. Vbi aüté humilitas, ibi& fapiétía.^ pro eius caufa perfe pturarü comprehen, ἱ /CiFAS í ü dirio:; cutor quí ill απο derenó uales: nó ta/ Simplicitas iuftorü diriget cos:& fupp lantatio peruer fiíauit.lacobus ng men defalute defpe, forumuaftabitillos.Non proderát diuitíz ín die ultio tyrio coronatus eft, resícdgradereuiam.— nís:infticia φατέ liberabita morte.Tufticía fimplicisdi^ Petrus decarcerefat/ diiiagebona queno;; ΘΕ: LO Tx uatüs:€ Herodes 4 fii,& inter fortes con^ riget uiam eius:& in impietate fua corruet umptrus* Iu; eos perfecutus eít,a ντα me fticíarectorü liberabiteos:& ín infidijs fuis capientür ueris uifibiliter itopaueatilli quire^., dne i;» cónfumptus,raptus à Dm T n αν" iniqui. Mortuó homíne impio;nulla eritultrafpes.Et— s. δὲ ἡποϊῤῤηίιος τοῖς cótemnüt: quia* expéctatio follicitorü peribit. Iuftüs de angufítíalibera^ uermís eius non mo» certa reftant quz fe/ rietur:G ignis no ex/ quant mala. Ca.XI Ὁ tus eft:& tradet impius pro eo. Símulatór ore decipit tingue£, b«Fonu^ oben δον amícü fuü:iufti aute liberabunt fciétía.In bonís íufto- lato? oie oecipit amí^ ofa«c.Stathe. δν Per τον ον ael cum fuum: íuftí auteni radolofa no Fufn exaltabit cíuítas:& in perditione impiorü erítlau itr RN ΓεΝα; tin in menfe, datio.Benedictione iuftorü exaltabi£ cíuitas:& oreitn— Hareticus fimulans ratione pecunix,fed ο μ 2 dif τν indus doctrinà catholícà, in udidaria dire,' PiOtü fabuertec.Qui défpicit amícü fuü,indigés corde Kos: tionetene£. Quem. k eft:uir auté prudés tacebit. Qui ambulat fraudulenter,|^ quiaurem iufie ueri; aliercaufampauPt/— renelat arcana:quí αὔτ fidelis eft;celat amici comiffum, tatem fequunt euan tis,aliter potentis,ali/ Ee:“1. geélíjliberabunt(ci7 terfodalis,aliter au;! Vbíno eft gubernator,populus corruet:falus aut&ubi— entia catholica, ne de dit ignoti: ftathera m fnulta cofilia, Afflieet malo 3 qui fide facit Ρ extraneo, Cipularapiantur hz τίς. librat iniqua, eo Sed& is qui fua bene gefta meliora dj pro/ ximorum,íuaqp errata iudicat leuiora:trutina ponderatluca f dolofa. Necnon δὲ ille qui onera íimportabília imponit in humeros hominum: ipfeautem uno digito fuo non uultca tangere:Ille etiam qui in publico bona,& mala agit in occulto,pro iniquitate libre dolofz abomínatur adomino. Atqui fynceriter agit ín omnibus, quí cau fam δὲ caufam zqua lance difcernit:ís nimirü íufti iudi/ cis uoluntati, actioni congruit, c«T CIbífuerít füper/ bía!(bí erítet contumelía. Quia fuperbi uel cotumeliofe fcgerunt per contemptum, fiue per ignorantiam difci; plinz,uel proximis cotumelias ingerunt: uel certe quía ois quifeexaltathumilíabit. o«Γ Cloíaurébumilírao: Lx. 16d[οί εεΓαρίδεία, Ab(codifti(inquit)harca fapiétibus& pru» dentibus,& reuclafti ca paruulis, id eft humilibus. €4[ 25o:tuo boiníne(mpto/nulla erít vltra(pea. Heu mi/ fere hancfententiam pertranfijt Origenes:qui poft uni; ueríaleextremumqp iudicium,uitam crediditomnibus impíjs€ peccatoribus dandam.Notandum auté ορ& fi impfíjs poft morté fpes ueniz non eft:funt camen qui de leuioribus peccatis cum quibus obligati defuncti funt, poft mortem poffunt abíolui:uel poenis uidelicet cafti/ jati,uel fuorum precibus& elemofynis,miffarumqg; ce; Ene norm fed hzc quibufcung fiunt:& ante μα” cium, δὲ de leuioribus fiunterratís. Qrui uero fe lon/ Ὁ poft iudicium tempore liberádos putant, falluntur: Ενας adeos pertinet απο fequitur: f.«Γξεεχρε/ ctarío follícítozurm períbít.Item alia eft follicitudo qua bo nifemper adimplenda dei precepta funt pracinctí:alía gua reprobi cü Ícienter peccanrfollíciti metuunt: quan retica, ὁ«Γιος fpícít amícum funm ἢ .. índígene cozdceft: vír autern poudene tacebít. Non e(t defpiciendus uel deris dendus a nobis, qui nos fimpliciter amare probatur, etiam fi inepte quid per imperitiam faciat:qui enim hoc facit, indigens eft apientit. At uero prudens απ de talium commi[fis publice tacet:fed hecocculte caftígat; QLuodidem in fequentibus uerficulis arctius inculca/ tur dum dicitur: Κάῑ Gui ambular fraudulenter| rcue/ lat arcana:quí autem fidelío eft rcelatamící commíffum. Ee in euágelío dominus dicit:Si peccauerit in te frater tuus, uade€ corripe eum inter τς δέ ipfum folum: fite audie/ rit,lucratus erís fratrem tuum: fi autem tenon audierit, adhibetecum adhuc unum uel duos: utíinoreduorü uel trium teftíum,ftet ome uerbü,& cetera. Vnde€ hic rectefübinfertur:/[6{Γ δ non eft gubernato?( populus cozruet: faluo autemivbí multa cófilía. Ne enim te putares amici commi(Ta,(i corrigere non potes,ultra celare debe re: recte dicitpopulum fine gubernatore corruere:[412 uariautem ubi multa fint confilia:sutoftendat quod fo^ Ius emendarenon uales,pluribus effe reuelandum: ut unaanimaomníum corrigatur induftria, m«Γ΄, getur malo/quí fidem facít pzo extraneo. In promptu eft li; tera fenfus.Sed efta forte(anctorum extraneus:qui pec cata fua poenitendo corrigere diffimulat: δὲ quicung ta libus, uel cómunionis gratiam concedit;ue] uitam pro: mittít eternam: quia pro extraneo fidem facit, féipfunr profecto ante dittricti iudicis oculos, ultione dignum reddit. Vel ille pro extraneo fidem facit, qui indignus adfacerdotium anhelans, in fpófionis fuz fide animas proximorum fuícipit,.—' QLuiautem Quuiauteg II Acti iS E eC ut atem cauet laqueosifecurtio erít. Securus erit ín F futuro,qui nunc bene formidolofus, δὲ fua fedulus erra ta per poenitentiam curat: ab impoenitentium fe focie; tate ícruatimmunem. b€ ΖΏΕΙ gratíofa ínueníet glo ríam.Mulier gratiofa, fancta ecclefia intelligitur: quz in prafenti uita, gratía dei,hoceft, charifma tum donis.repleaé, ὃ Qui alten cauet laqueos fecurus erít. Muliér σταοία £ommen.líber fecundus uxhementius eftuat. b«ΓΙ oínídunt pzopofaret bftíoy reefiuit.O uia centuplum accipiunt in hoctempore,& in fzculo uenturo, uitam aternam, Ele&i qui proprias fubftantías prafenti in uita ob amorem regni colorum indigentibus per elemofynas diuidunt ditiores fiuntin ccleftíb?& fpiritua» libus donis, Golim. ' fuerant interrenis& &in futuro gloriam. c ínueníct eloriam, Ec róbufti habebunt díuitias.Bene: eis pues à δ* n;": A i T δας ἀραῖς X fadtanimz(πα είς mífericors: quí autem crudelis eft, unt non fua: erfemper bunt oíafriao, Robu, propínquos abijcit. Impíus facit opus inftabile: femi/ eta ΤΝ fti,(untomes perfecti,“ἢ:“ὦ' dol: inquit) in egeftatez quiinhacuia pra, PAtíautem iuftíciam, merces fiddis. Chementía Ab e {επί per donum fpi/ parat uitam:& fectatio malorü,tnorté» Abomínabile. ub nee fitam aque rituflancti uirtutum, Ξ ΣΧ ΤΣ,. undead modici re; nr rentum domino cor prauum:& uoluntas cius ín his qui fimpli. 7 iini di in futuro terna bea. Ὁ citer ambulant.Manüs in manu,noneritintocens ma—fíed&in pra(entiubi titudine perfruent. o4 Z:»anue ín manu t lus. Semén autem íuftorum faluabit. Circülus aureus noneritínnocens ma; 6 ín naribus fuis,mulier pulchra δὲ fatua. Defyderitüim iu quis innumera ra7 piat, femper auarus eget. Κάῑ Zinímaque lus, 0 πὶ mann Sd ftorum,omnebonum eft: ρτα[ζο[αείο impíorü, furor. δερραίαι; inns itin manu, nilu c: AE:" 4 Ζ: Summer fed manus ὃ Alij diüidunt propría,& ditiores fiunt. Ali rapíüntnO^ ípícquoqyínebzíabif, in minu oneri ἃ fua,& femper ín egeftate fnt. Animá qua benedicit, Om exeissbmo nocens aus tquia impínguabítur: δὲ quí inebríat, ipfe quoq; ínebríabi£,— tup aumenti neman?ad horifub 1 Quíabfcóndit fruméta,;maledicetín populis:brdictio' guedinem recipit:& trahit, cordis ti inno centiam malus habe^ aUté fuper caput uendentidi.Ben£ cofureít diluculo qui dum facro eloquio mentem auditorum renó ualet. Yná:& quzrit bona:qui auté ínue(tioator malorum eft;ab cís desbriare ns definit, remittit: Abomina: x ezlidiedt citare fu ας τες. Potumultiplicis mu bile diio cor prauü. Popp rimct.Qli cófidit in díuitijs fuis,corruet: iufti autc nerís deebriat? excre eq oom απειρία) ο quafi uírens folium eerminabunt.Qüicoturbat domá i[ΓΘ ibi ftozum faltabít, Hoc τ;:: a ít frumenta,maledíce E REA fuápoffidebit uentos: δὲ qui ftultus eft, feni fps. Plinii Muir Seminanti auté iufti/ ΓΗΚΕΗΣΙΗΗ,— ctío gute per capur ciam, merces fidelis. vendentíum.Q. ui fan Velcerte, Semé iuftorü faluabi£: quia qui pracedentiü iuftorüi exepla fectan£, horü quoq ueftígia ad uidenda Efa,ór.d(alutiseterne gaudia fequunt.De quibus Efaias: Om; nes qui uiderínt eos,cognofcét illos:quía ifti funt femen cui benedixit diis. f€f£írculus aureus ín naríb? Πίστα, Circulum aurcum fi in naribus fuis infixeris,nihilomi: nus illeterram uertere nafo, δὲ uolutabro luti properat immergií:ita mulier fatua fi pulchritudinem uultus uel habitus acceperitfuam tamen faciem ad infima declina re:fuam fpeciofitaté ad euertedos ubiq caftítatis flofcu/ los circumferre:& fe coeno uoluptatis inquinare diligit. Aliter: Qui ornamentum diuinorum eloquiorti me; ditando confequitur,fed hoc male uiuendo infequitur, circulum aureum habet in naribus: fed more fuis terrà .fubigerenon defiftit:quia quod odore iufticiz percepit, immunda actione fordidauit.Ideoq talis anima,mulier pulchra δὲ fatua effe cenfetur:quia carnalibus dedita il; lecebris,pulchra eft per fcientiam:fed per actione fatua. Aliter: Ο αἱ doctrinam hareticam nitore uidit eloquíj re(plendere, nectamé fapientiz apto intelle&ui cógrue, re,circulus aureus in naribus fuis, íd eft pulchra δὲ cir; cumflexa locutio in fenfibus mentis ftultz: cui ex eloz quio aurum fplendet: fed tamen ex terrenae intentionís pondere more(uis ad fuperiora non refpicit. Quod fe; cutus expofuit dicens: Mulier pulchra& fatua,id eft do etrína haretica.Pulchra per uerbü, fatua per intelle&ü. 6 2»efyderium fuftozü/omnebon( eft:peeftolatío(mpío/ rum/faroz, Defyderíum iuftorum, regnü coclorü: expe/ catio Yo impiorü,furor iudicij uenturi. Semper iufti τα fticiam ubigiregnare defyderant:at impíj etiam cü quie fcereab impietatis executione uidentur,propofito tamé dirz mentis ad inferendam cuilibet uim furoris inten» dunt.Ethoceft quod fupra dicic: Manus in manu non ericíinnocens malus.Item:Praftolatio impiorum,furor: CLuia plarumgpira per filentium claufa intra mentem ctz przdicationis apud fe uerba retinet, talis maledici; tur ín populís:quia nó folum culpa filentij, fed pro mul torum quos corrigere potuit, poena damnatur, Ipfeeft feruus piger δὲ malus, qui pro retentione talenti quod accepit,in exteriores tenebras miffus eft. Venduntauté frumentum, quí uerbum uitzaudientibus conferunt: aquibusprecium fidei& corifeffionis recipiant: dicene te domino:Negociamíni dum uenio: quorü capiti bene Lug dictio fuperuenit, dum fingulis detalí negocio redeunz tibus domínus dícit:Eu gelerue bone& fidelis:quiafu, per pauca ἐμ ΠῚ fidelis, fupra multa te conftituam: intra in gaudium dominitui. m[ yoene confurgít ofluculor Qquerítbora«C. Bona quarere quz facere debeas,quib? ad cceleftia bona peruenías: hoc eft bene diluculo con furgere:id eft crefcente luce fcientiz ad bonum opus ac/ cingi. Vel certe bene,id eft,ad uitam confurgetin tempo re refurrectionis,qui nuncbona quarit in terporeope rationis.(3 uiauté mala qua dícat fiue agat, modo fol lers inquirit: tunc eorum pondere ne adaltiora regnt. ἡ perueniat, retardatur. n«[ Ου confidít ín o(uírie σι co?ruet:íuftí autem quafi vírene folíum germiínabunt.Crul prafentibus bonis inhíans futura non cogitat τ ΙΒ nouiífimo carebít:qui autem{ρε futurorum pramio: bona faciunt ín prafenti,iufte quod fperant, accipiunt, Virens quippe ín arborefoliü,fructus ds nódum often: dere habet, fignat affuturos:& iufti qfi uirens foliü ger» mínant:quía fpe falui facti, in fidei ac uirtutü gratía pro ficere nó ceffant. οί córurbat οοιπῆ fuá; poffidebít veritoe: quí ftulrue citiferntet fapíériStulcus,eft peccator. quilibet:qui dum αἱ fapiétis, hoc eft, iufti inuidetatq inuidendo perfequit,ad probatione eius uelut ignis au ro deferuit. ΩΣ ui menté(uam tumultibus cogitatuum noxiorü cóturbari non mctuit:hanc ΠΙΟ malignorum, fpirituü luctibus quibus obrua£,aperit. Et qui ftultu$ eft(apienté perfequit,Per boc ci etià dominando p qu G 7 v gi 5. X ῄ Ξ-ξξ ΞΙ ΕΞ«ο v ς«5-: zin'Qoucrbía * "n A ja patientiam eius premendo probatiorem redditut tatione dijudicant:ne forte ipfis minus follicitis;fupern? το: ing ΤᾺΝ e uidelicet ἀαπηπαῖο,]ς brauiti pro certabat,accipíat,^ arbiter Contra cos inuifibifiter aduerfa difponat:iuxtà( um aq$rucue tuttilíani víte.Merces iuftiuifio et Chrifti;^ illud Apoftoli:Si nos metipfos dífjudicaremus, nó utíqy e 89 Ipfc nancy eft fapictia,de d dictum eft:Lignü uite etam:^ dijudicaremur. Atreprobi diuini timoris obliti ,defrau νιν 0ta24b plectentib? eà.Etin Apocalypfi:Qrui uiceritinquit)da,^ dequam faciantfüaconfiliacogunt. δεις(mpíog M e edere πο...:; EROS et nó ertint: oomte ati nd uite, qd eítin para; UNA TTE; NM" ΝΣ temc, νετ de ha ων difo pe οἱ ες 2Früctus iuftilignü aíta-Er qui fufaipitanimas,fapiens /— iioi non erunc ia tr Bodo innt c eft. Si iáftus in terra epi quáto magis impíus& pec quod fuerant: quíá expectàt, Φα ficut ποτα να ιτ νι οσα αντ να,^ Poftthorténonqua/ th predi&uetqua&ui cator? Qui dilipít difcip ina diligitfciétid;quiautéodít—], eias mie, is rens foliü μις, íncrepationes, infipens eft.| Ca... XII.—niuncfedípefuafru / i 1 ἢ"-"D ΄«Πτα t Ham ROUES qoe: Vibónus eft/haurieta diio gratíá:quí autem RODEO m animarii cur düo α confidit Ον fuis,impieagit. Non^ musaucziuftorü, id mi fufcipit:ut eas fcilicet Li hcenimniean ale, ctecdefia: quz par? ὅν ucl ertáte( ἀοςοατ, πεῖ ps t robora iC hó ex ΠΡ ἰεζάτε:δὲ radix iufto tím peregrina£ in ter ini motas confole:uel. e tum no comoucbit. Muliér dilioés,coronaeftuiro fuos^ ris, partim regnatin nd εβξτος temporalibus—& 5utredo ín offib? ei?,qua: cofufioneresdiíonasgerit.^ clo: nund deficit, P ir bonis füftentetuel re εν: HE cu sp D ΤΩΣ fed quecunqg; mébra m nitentes ad remedia. f Cogitatiónes iuftorü.iudicia:& confilía ímpiorü.frau«^ eiushinc illo perue: bu faluispertrahat:uel— dulenta Verba impíorü infidiant fanguinixosiuftorüi^ hiunt: ibide gaudia qi paftote deftitutas gu lberabí MVert$imbi- es d quzfperabantinue;— yit bernetquo unafecü 6 Hberabit eos. ertt impios X no erunt: domus autem niunt. Aliter: Verte Alia expo; Miu plures ad dim per;^ iuftorum permanebit. Dóctrína fua nofcturuir. Οί— impios&non erunt: liia ducat:qui(inquam) ka&(E patebí- i. Meliá C.d multa impietas ms átaaiasfüfcipit fapi, Fatitem uanus« excors ele patebit contemptu. Νοε dijs gentilíti, mül/ - Ens eft.Q uia Dim eft pauper δὲ fufficiens fibi, c eloriofus δὲ nk pa. tain ais precor T] fuz anime per hzc αὶ L^ naf.;:; jm rum, multa in pra na undefüblimiuícun: ον ne.Nóuit iuftus animas iumentorum fuorum. Viféra^ ῆς πιδρόταχη, muli m domino net pro,»autem impiorum crudelía.Qui opératur terram fuam,^. tain RA, pis«urat. c ἰδ^: i: N(.«extitit paganori: fe m án terra recípít: quáto faturabítur panibus:quí autem fectatur ocum, ftu Ισ his ἀπο donantefub uis magíeimpiuszpeca— fimus eft.Qui fuauís eft;uíuítin moderationibus:&ín^ uerüsablataeft pari; " to2«C.Si(ancti marty: POI:: eliam. τεῦ δὲ memoríaimpie— » RD αν ία fuis monítionibus relínquit ρα αρα fascorum eua ap D - fti, quanta putas cos Defyderiumimpif τ ρίςος ευ], ipfa do; T manere torméta, qui ginata ignerapta: ut n illos aflligebant iniufti? Sí Iob δὲ Tobias, ceteriq dei— in Ephefo actum temporeapoftolorü legimus. Domus Au, 197 |" electitanta in hac uita receperuntaduería: quidcontri^ autem íuftorum permanebizquiía fancta ecclefia nunds i ftarís, fite qui tam longea iuftorum ueftígíjsiaces,tem^^ uelabícódi potuit uel auferrí: nihil ex eius corrumpere n ptans ad modicum aftlictio tangitcEt quidem ες δὲ fiám^.— fcripcuris:in nullo eius fidem uíolare: tanta temporum ud pium dicereaut credere non debes: peccatorem tamen| longitudo praualuit. Po:eft& itaintelligi: Verte im E teeffe, ideft aliqua haberepeccata parua fiue magna,— pios& non erunt:conuerte cos ab impierate:& no erunt qn aperta fiue occulta, inficiari non debes: immo confíte,| íamimpfj,fed tufti: pro quo alía tranflatio dícit: Qcuo/ a:, ridebes, neteipfefeducas: δὲ ueritas in τε εἴς non pof;— cuncpíeconuerticfceleftus, exterminabitur: cui contra A με fit. Si ergo iuftiin terra ceperunt, Abel martyríj,&lob ἀείαπέεις αἰοίταγ-( uoniam diligétibus deum, omnía Romaj.e e exempla patientiz:quanto magis impíj Antiochus,atp— cooperanturinbonum. b€[ g»octríaa fua nofcítur vír, ^ Herodes, δὲ peccatores ín euangelío paralytici: quinon^ Viros uocarefcriptura folet eos, qui uirtutib? funt pra/ n ni(i dimifTis prímo peccatis, curaría domíno potuerüte— diti diuinis, Vnde Apfus: Vigilate ftate in fide, uiriliter το σι : Notandum ϱ hancfententíam Petrus ín epiítola iuxta /" LPe4.d antiquam tranflationem pofuit dicens: Et í1iuftus uix » faluabitur,impius& peccator ubi parebunt?/— Ca. XII " Gli bonus eft| bauríera ofío gratíam«C. Horü p uerficulorum connexío talís cíi:C) ui bonus ji eft, non confidit cogitationibus fuis: fed do; » mini gratiam quarit: ac per illam accipit, ut H pieuiuere poffit. Οἱ auté cogitationi/ y y bus fuis confidit;bonus effe nequít. Nam quia gratia fu petniadiutoris petere nó curat, merito in Ímpía actione erdurat. e€F z/»ulfer oílígéo/cozona eft víro fuo«C. Patet fer^ fenfus: C. uia mulier bona δὲ cafta, honorem uiro fuo przbet in omnibus eius uirtutibus:ipfa domtü bene y regens,quafi gratiam addit corona. Ac yo adultera: fi foris(peciofa paret, intus τῇ fetore luxuria fua membra ἡ inquínat.Verum fpíritualiter,ecclefia coronam Chrifto » 85.76.0 nonaliam d: fcípfam offert: omnes enim qui ín circuitu 5 eius funtofferunt munera:& filius Sirach de magno fa » Ecde5c,b cerdote:ipfeftans iuxta aram, δὲ circa illum corona fra/ / trum. Atoffa, id cft uirtutes quas hareticorü factio cer/ s nitur habere,putredo prauí dogmatis corrumpit. 7 f4[£ocíratíones íuftozti/(udícía:z confilía fmpíozum frau; , duientà.lufti(ua fa&a(i domino placeant, fedula medi fi às 9 agite. Doctrina ergo fua quiícp uír effe nofcitur: quia fi recta docet,€ hacoperibus implet(anctus effe colligit, («ui auté vanus et exco:e eftipatebít cótemptuf. Quia fcilicet ipfe uirilis animi fortítudiné habere contempfit. hk€T 25clío: e(t pauper« fuffícíene fibí d alozíofue et índí, gene pane. Melior efr idiota& fimplex frater, qui bona qua nouitoperans, uítam meretur in ccelis: ᾧ qui cla7 rus eruditione fcripturarü, uel etiam do&orís fünctüs officio, indigetpane dilectionis. Decuius dilcctionis.ea parte que ad proximum pertínet, fabfíequenter adíun/ git: ἰβ] 1Bouit(uftus animae iumentozum fuozurm. Id eft; miferecur δὲ compatitur hebetudiní ac fragilitati proxí/ morum fibi commiíforum, πὶ 4Γ Gceraaureim impío, ruin crudelía. πιί non folum non compatuntur fubdi/ 6. tis, fed etíam iuxta hoc quod dominusait: percutiunt Γαι 12. pueros& ancíllas,dicetes: Moram facit domínus meus uenire. n€ufopcratur terram fuam/ faturabítur paní, bue: qui agtem fectatur ocíuiu i ftultíffimue cft«C. Ille terrà fuam ftrennue operatur, qui arcana cordis fui per quotidía na exercitía,per legis meditatione per uigilantiam men; tis:quafi qui exercet agrículturam,inftanter erudit:atqg fpiritualibus cibis uelutpanibus; ne fame ignorantiz periclitez;tnteríoris bois fuifen(um reficere non defiftit, dI QLui exercet J£ommen.liber fecundus E..Quutexercetanimà fuam fpiricualibus ftudijs:& nunc uircutib?,& cunc dapibus faturabitur premiorii. ΩΣ αἱ auté pro faluteanima fuae nunc laborare detrectartunc inter tutos reprobabitur: tametfi nunc ucl diuina, uel mundana fapientia gloriofus uidetur. 4«[goefyderí ἐπιρή monument eft peffinozü.Defyderat impíus pracedentes malos imiítarí:& de il lorüi uita atq» actibuf loqui. Vel certe defy; deríü eius eo tendit, duis ipfo nefciente: utcum prioribus in; ἰπίς, eterna mortis carcere claudat. Ve; rum quía tales exitü quem mínime praui dent, incurrunt: di/ citecontra de bonís: Ό«Γ Radix auté íufto; rum p2oficíet. Ο uia nimirtü fides, δὲ chari tas electorüi,qua radi catí funt ín Chrifto; nequaó eos fallited ad perfectiora femp creícés,plu(dgfperare nouit, in futuro per/ cipiet. c?»efructu tte fuí vnufquifgs re; plebít bonío.Fructus oris, eft fermo bon?. Nà qui mala loqui/ tur,non fructum ore generat, ed damnü. Omnis igitur qui bo naloquit, bonís do/ nabitur aterníis:fi ta; men his quz loquit, actu nonrepugnat. Hocetenim uigilan; ter adiungit cü dicit: v4£t(urta opera ma nuum fuarum retríbue tur εἰ. Νο επ aliter fructuofus fit faus fermo doctori, ni(i ipfe prior faciatbona qua docet. e«[-fatuue índicat ftatín íram fuam e£. ΟΣ ui fe in prafenti delyderat ulcifcí, fatuus eft:quiauté pro diio iniuriam cótemnitfapiens. Hunc uerficulum alia tranflatio fic habet: Stultus eadé hora pronunciat ram fuam:occultat auté ignominiam fua aftutus. Non auté ignominiofam iracüdix paífioné itaa(apiétibus occultandam effe decernit:ut eius ueloci taté culpans;non prohibeattarditaté:quà utiq fi per ne ceífitatem humane infirmitatis irruerit, ideo cenfuitoc; cultandam:ut dum ad prafens fapienter obtegitur, a fa pientibus amouea£,& in perpetuü delea£. Hxc enim eft natura irz,ut dilata langueícat δὲ pereat:prolata yo ma; is magifzp ferueat. f([£ft qui peomittít«c. Promittune e nonnulli obedire ueritati: fed ubi temptatío terrens fiue blandiens impedimentü prartiterit, deferunt quidé caepta:fed tamé confcientia p*omíffi, quafi gladio pun; guntur, g«[Zíuguaauré bpientiü eft fanitae.OQ) uia& bonaquz promítcunt,ipíi perficiendo ad uitam perue/ niunt: X alfjs quz fequantur, praedicando demóftrant. b 4p Zabium verítatie firm ertt ín perpetuü«c. Labium uericatis,eít praedicatio apoftolorü atqs pphetarü: quo» . rumlocutio dum a tramite ueritatis non deuiatin ater/ num firma per(iftit: quia di(folui minime poteft. Teftis repentínus,doctor eft hwreticorü:qui ab eorü dictis ab^ errans:dum ea querectenó fentit,repente pronunciare cupit; médaciü potius d ucrítatis locutione cogítatione fua cóponit. Fides ecclefiaftíca femper manebit; qui aüc ῥ Défyderium impij monumenti eft peffimorá. Rádix autetn íuftorü proficiet.Propter peccatalabiorü,ruina « proximat malo:effugíet autem iuftus de anguftía. Dé ο fructu oris fuí; unufquifcy replebit bonis.Et íüxta ope^ ra manuum füarü retribuetur ei. Vía ftultí recta ín ocu ε lis eius:quí autem fapiens eft;audit confilia. Fatáus in; dicat ftatím iram fuam: quí auté diffimulat iniuriam, calliduseft.Quí quod nouitloquitur iudex íufticiz: eft: t qui auté mentit; teftis eft fraudulentus. Eft qui prómit s tít;& quafi eladio pungitur confcientia. Línguà autem υ fapíentíum eft fanitas. Labilim ueritatis firmum erit ín perpetuum:qui autem teftis eft repentínus, concinnat linguam mendacij. Dolus ía corde cogitantíum mala: qui autem pacis ineunt confilía.fequitur eos gaudium. lNon cótríftabit iuftum quicquid ei acciderít: impij au tem replebuntur malo. Abotnínatío eft domino labía i mendacia:qui autem fideliter agunt. placent eí.Homó k uerfutus celat fcientíatn. Ec cór infipientium prouocat 1 ftulticiam.Mánus fortíum dominabitur: quiz auté re/ m miffa eft tributis feruict, MoerOr in corde uiri humilia; »bítillam: δὲ fermone bono laíficabítur. Qüi neolicit ο damnü propter amicü iuftus eft. Itér autem ἱπηρίογᾶ ρ decipiet eos.INÓn ínueníet fraudalentus lucrum:&(ub 4 ftantía hominis erít auri precium. In femita íufticize, uíta:íter autem deuíutn ducit ad mortem,(Ca. XIII Filius fapiens repente noua dogmata infert,mendacij eft minifter, (€ ἂλοππο verfutue celat fcíentíam. Verfutus hocloco in bono intelligit:id eft(apiens& prudens, qui nonnundj de induftría fuam celat fcientia: duplici nimirü ratione, ucl nóualens infirmis auditoribus loqui quafi fpiritua libus/fed quafi carna libus: uel nolens da; rcfanctum canibus; neq ante porcof mar garitas profjcere, k4[€t co: ínfipíent( p2ouocar- ftulrícíam, Q fi uel ipfi plusap/ petétes fape, Qyopor/ tet apere,eo ufgime; ditando profiliüt: ut pro fapiétia, ftulticià teneat. Vel certe alios quz necdum capere queunt, docere ní:en tes; ad maiorem cos ftulticiam prouocát: & quafi faucijs ocu/ lis lumé ingerétes,fo» lis modicülucis, qd? cernere uidebant,au ferunt.|«Γιθδοπησ foztíà oomtnabit«c. Perfecti quippenófo lum uitiorü bella fu; perant, fed δὲ electis fratribus maiori uir/ tutum gratia princi/ antur. Qui aüt dif oluti animo peccatis impliícari nó metuüt, effimo exactori día olo tributa uitiorü quotidie foluunt:€ finó dominium eius uiuentes peenitendo euaferint,poft morté traditi eidem in carce rem ab eo panarum mittuntur aternarü: iuxta qd? dominus in euágelíca parabola teftatur. Neq enim detalium correctione defperandü eft, cü protínus adiungatur: m€[ 25»;roe ín coide vírí bum(líabít illum;t fermone bono Ietíficabítur. C) uía nimirum neceffeeft ut prius peccatoré maeror poenitentia falubriter humiliet: & ita poftmodü p iuciciü facerdotis, fermo data recond liationis lztificet. π4€i neglígít oamn& ppter amícát tuítug eft. Si hoc de generali pecunizlargitione,& puro hoieamico recte dicic:quanto magis iuficia corona di gnus eft:qui propter eum qui dixit: Dico uobis amicis meis,neterreamini ab his qui occiduntcorpus:uel uen dens quz poffidet,pauperibus tribuit: uel rapinà bono rum fuorü cü gaudio fufcipit: uel certe ipfam in paffio/ necarné mortificandá,(iueoccidendá tradit: o«[ Stef auté impíozü oecípiet eog. Cum uel fua retinere;ucl álier narapere gaudent, Vnderectefubiungii: ρε ποπ ueníct fraudulentue lucram τῷ, Fraude nanq acquifira pe cunía,plus in anima damni d lucri addit ín arca:& qui proprià p diio fubftantià nouit difpé(are,remunerante ipfo,p terrenis caeleftía dona recipiet. Aliter: Nó inue/ Matta Om (Λαδά Luità niet fraudulentus lucrü:&(ubítantia hominis erit auri. precium:quí fraudulenta mente fimulat fe effe bonumt nequiter uíuens in occulto, non inueniet bona uite fe/ quentis.() ui auté fubitantià uírtutü fpiritualiü ueraci &r acquírie, mercabit ex ca clarítate regni perennis: qd uerbis fequétibusapertius dici: qq] 3n femíta íufticie víta cC.In femita ei γιοί», fubftantia acquirit uirtucii quibus aternz uitz claritas auro preciofior emitur. Iter auté prauü Bt HG pou ts ΟΠ οδού ttpttttip diari props ii tene Van quen φάση ΗΝ πο tulicam vai X quá lads ishuméingrit is modii emu eunt.|(08 rfe qup ΠΠ eant fs amusant um gati nr Qs μη plana Aimo auia yo eiua yotidi ι0: b dominio gexe pais aim t πιο ον να εδ” ruant? περ jit dt pynliti imd ὑπ ἡ mod vim uid νη ; ων" spin' ΤΠ!" ua jn ji à" Nf y». (p ur ^in Qouerbía A utéprauüquo fraudulétus incedit perdito ucro tem; Vaco4,b bus ait: Vir duplex Eci 2.c Et filius Sirach: V . profectu eruditionis ^Y porali quód appetit: ad morte quà prauidere noluit,tendit fempiternam. Ca. XIII 33líue fapíens/ooctrína patría:quíauté(llufoz eft/ uó audít ci arguit«c, Tantü inter fapienté diftat δι ftultü:ut hícalíqi adeumquiíedocue 3 Ilías fapiéns,doctrína patrís: quí autem illufor £3, XIII$ó. 15 derationé fapienti quz eos iurgari nó finit, Gf. Cub; ftantía feftínata mínuctur«c, ui uofünt diuites fieri, in cidunt ín temptationem:néq ipfas diuitias quas uel ac/ quíruntuel cupiüit, perpetuo poffident. C) ui auté pro accipieda fubftantia premiorii coeleftium iüftis infiftit laboribus, multipli cia fupernz beatitu/ dínis munera perci/ rat, deed perue/ εἴποι audít cum arguitur. De fructu oris fuí pir de aeo iple fub niat: illenec cum ar/ μὲ Συ; 20 itur: b peeque guiunouertaud,«ᾱ-^ homo fatiabítur bonis: animaautemímpiorü— piger sep Poe re b«LOlrernon| íníqua.Qui cuftodít os fuum, cuftodit animam fuam: lígnum víteioefyderít vult píger τί. Recte γεπιξο.Ο. uia nimirü pigri uocabulo deno reci domino,& non pati pro eo:delectant pramía,cü pollicent: deterrent certamína cü iubent: de d Iaco; animo, incóftans eft inomnibus ufjs fuis. peccatori terram in; quí auté ínconfyderatus eftad loquendü.fentict mala. tatur, quiuultregna b Vüilt& non T Y piger: aníma autem operantíum im, pínguabitur. Verbum mendax íuftus deteftabitutzím pius autem confundit δὲ confundetur. Iuftícia cuftodit Ínnocentís uíam: impietas autem peccatorem fupplan c tat. Eft qüafi díues cá níhil habeat:& eft quafi pauper, * ci ín multis diuitijs fit-Redemptió anímz uíri, díuitiz fuz:qui autem pauper eft, increpationem nó füftínet. * Luxiuftorüm lxtíficatlucerna autem ímpíorum extín. Cpdiu differtur fpes eternorü, affligitur . anima fidelium: uel jp dilatione uidelicet bonorü, quz amat ucl pro illatíone ἐπ lorum, que toletàt; Atubi uenerit quód defyderat,facileobli; uifcirur quod fufti/ nuerat: quíain&tef/ num uiuere incípit αν, μὴν am; t guctur., Intér faperbos femperíurgíafunt:quíautem τα mm fto Rd rantur domini:ideo s aeunt cuncta confilio, reguntur fapientia. Subftantiá tione quarebàt: ipf fient equus anima feftinata minuetur:quac autem paulatim colli gítur,ma m ἐπὶ lignum na norü dulcedine ref* nu multiplicabitur, Spes qua differturaflligitanimá:(«ΘΗι oetrabít alí/ dim obíecrar dicis:' lignum ατα, defyderium ueniens. Qui détrahit alicui μετα ἐν RI P516 Sicut adipe pingue; ΚΕ τεί ἰρίε(ε ἰῃ futurum οὐίσας. Qui alitem tímet prece;— detrahit, fe in futuri B dinis repleat aníma: ἢ mea.Velcerteanima— Püürmiin pace uerfabitur.À nimze dolofz errant ες, obligat: quia quod nó debuit faciendo; operantium impin, catís:íuftiautem tníferícordes fant& miferantur. Lex^ poenam fibi quá con SESS PU fapictisfonsuita:ut dedíneta ruina mortis. Doctrina RCRUM ΄.᾽- ν᾽»-- τ. Ta calefti&imar?! bona dabít gratiá:in ttínere contéptorü uorago.A ftl— decahis ipfe firi fu; eeffi ibi port Tibor tus omia agit cá cofilio:qui aüt fatuus eft'aperíet ftultí Rm EXE Non corona donabunt. m-.“.- n- f] actio/ «€£(tquafivíuea c ciam. INücilis impij cadet ín mal. Feds aütfidelis, περαπαρια ated ut Luié,e api Dae ED fanitas. Eecftas δὲ ignomínia εἰ quí deferít difciplina:^ poft detra&tione fefe ibi ui i i; ἊΝ ἐν s 4^:“σ΄ Cautiusaeaátiquia ni/ induebarur purpu, 9 quí autem acquiefcit arguétiglorificabié. Défyderi γατα ἄμα dn alis τὰ δὲ byífo:€ epula/ compleatur,— iuftereprehendit, iri batur quotidie fplen fcimpünénó adinit/ dide.Sed quia deum non habuit, comperitin fine nihil P575 fuiffe qd? habuit. Vnde dictum eft detalibus: Dormie; runtfomnü fuum:& níhil inueneruntomnes uiri diui/ Lui6, tiarum ín manibus fuis, Pauper ecotra uidebatur Laca rus,qui iacebat ad ianuam eius,ulceribus plenus:fed ín mitis erat diuitíjs, quia uírtuté habuit humilitatís:quia conditoré omniü diuitiarü, uidelicet deum corde gefta; bat.Q.uid autem uerz diíuitiz ualeant: quid uera pau; pertas agat,(ubdendo manifeftat, Ὁ 6 fRedemptío aní/ ie víriotuítíe fue: quí auté pauper eft /increpattonem non. fuftinet.C) ui ergo animà fuam uultredími a futura ira, cógreget diuitias operi bonorii: Ω. αἱ enim eget huiuf/ modi diuitíjs, increpatione diftricti iudicis fuftinere nó P$.6, ualet: de qua pfalmifta poftulatdicens: Dominene in íratuaarguas me:neqpin furore tuo corripias me. Alio; quin pauperes non ibi increpantur a domino, fed bene dictionéaternz hereditatis percipiunt. e€f Zuriufto; rum letíficat:lucerna autem ímpíozum εστί συν. Lux iu ftorum quz perpetuo latiíficat, fpes eft fucurorü. Lucer/ naimpiorü quzrepente extinguitur, foclicitas eft fzeculi labentis. Γάῑ 3inter fuperboe femper(urgía funt: quí auté agunr cuncta confilío;reguntur fapícría. Iurgantur ínter fe femper hareticiziurgant& ceteri reprobi:quia uidelicet non norunt unitatem fidei& ueritatis. Fideles aute quí confilio diuinorü eloquiori ftuí nó ceffant;regun£ mo/ δ ι. Τίηιθ: 6.8 D tit: clamante Apoftolo:0 ui przdícas non fürandum, Rónia 3:6 furarís:qui dicis nó mocchandum,moecharis: qui ábo/ minaris idola,facrilegium facis:qui ín lege gloríarís per prauarica&ionem legis deum inhonoras. kep&uíau, teti tímet pzeceprum/ ín pace verfabítur, Meliüs eft ergo defua quemq fragilitate metuere, ne forte diuina prz, uarícetur imperia,(5 aliorum errata ftulto ore laceráre. Dicenterurfus Apoftolo: Etfi preoccupátus fueric πὸ, mo in aliquo delicto: uos qui fpírituales efiís, inftrüite huiufmodi in fpiritu manfuetudinis: confyderans te ipfum,ne& tu tempteris. 1 ΕΓ Ziftutuaoirinía agit cim confilío:quí autem fatuue eft| aperíet ftultícíam. Vbi omia. cum confilio docet agenda, diuitium potius quod facrif cloquíjs inditum eft, humanum intellige confilium: Fatuus eftením qui extra hoc confilium uiuit, duis πᾶ turalíter aftutus efTe uideatur δὲ prudens; De quo re&é fubditur: m['Buncíus(πιρῆ cadet ín mialum. Arrium dicit& Sabellium caterofq; angeloS,íd eft, nuncios fata/ πᾶ: σαί qim confilium neglexeré diuinarii fcripturárit decíderüit in malum gehennalium tormétorü. ἢ 4Γ ἐν garue aurem fidelío/faníras, Id cft; catholicus quifq pr&/ dicator,fanítatem fibi fuifcp auditoríb9 acquiríteternàz ο«| Z»efyderíum(i complearuürroelectat ánimam: oecteftan£ ftultíeoe quí fugíunt imala. Omne defy derium fiue Fónü; fiue malum fit:ubí ad effectum peruenerit, delectat ani/ inám;Sed Gat, δι8 £onimen. liber fecandus mam.Sed Πα qui carnalib? folum defyderijs gaudet, deteftan£ eos qui pro amore caeleftium,infima oblecta/ menta contemnunt. a«[ ία fapíentíbue gradituri fapíeneerít«€, Cum fapientibus ire, eft fapiéium actus imitarí.QLualibetergo fimplex απο fit€ ruftícus,quí arcana fapiétie com/'prep dere nequeat: "fi tfi fapientiti εχξρία uiuendo fectat, iure inter fapientes annu; " merabitur,(Lui yo ftultos non ,ppter na torüe cóplea£,dele&at animá: deteftant ftulti eos quí fugiüt a ΑΗ cá fapiétibus eradi£.fapíens erít:amicus ftul icie£ fimilis.Pctores perfequit malü:& íuftis re ο tribuent bona.Bónus relinquet harredes.filios& nepo £4 Juftue comedít« replet anímam fuarti: venter antéím/ píozum ínfaturabíl(o.Tuftus percipit cibos fapientia: qui in noualibus patrü,hoc eft,in operibus ac uerbis pracey dentium iuftorü probantur exorti:& hos ad profectum animz fua bene uiuédo traíjcit. Venter aute impiorii.i, ' capacitas fenfus ha; lis:quía ficut Apofto tes, nund ad ueríta/ είς Ícientià peruenilit, Quare aut faturarí turá, quía hoies fünt::" τι;. Cle hii[ciétia]nó meren£niz fed propter rulücia,«£9: cuftodit íufto fubftátía peccatoris. Mülti cibi Íl ἢ quia nequadj ríe ' quia mimi funt,vel ὁ noualibus patrü:& alijs cogregant abfcg iudico. Q'üi—&icibispaternzinft hiftriones, uel aliqui AMPLFIT dit fili i- δ Ὁ é dilíoit ill inft tutionis, alíjs hoccó; rales: nó ut inftruen/ patat ο τῴ,ς ici ταν! autc ΘΙ amynitan gregat abfq iudiciot do corrigatamat:fed. e ter erudit. Iüftus cornedit,& replet anímá fuam: uenter^Y Ca. ΧΙΠῚ utfauédo deteriorés— autem impiorum infaturabilis.— Ca. XIII 2ipice mulier efficiat; alíjs nimirü—* dA μὴ φως dd jd a pd: edificabít oo/ & fi per S id ud f. Apiéns mulier xdificabit domü fuam:ínfipiens mum füá ct. , doftrina,(Spiensub, extructam quoq; deftruet manib?. Ambuláns— E: unaquag anima ᾽ detur, ftultorü nota fidelis,& ecclefia p or peccat: uel curpítudi ne dígnus, fimul δὲ ' damnatione tenebi/ recto ítínere,& rímens deum:defpicitur ab eo quí infa ΄ πω b MA ͵ ͵ n b mí gradit uia.In oré ftultí,uírga fuperbíazlabía fapien bem catholica, man^ fiorrem fibi in patría colefii bonis απ” tur. bL 3Bonuere,' tum cuftodiunt eos. Vbi nón funt boues, prafepe ua/., di&car Acyorepro lique: beodes fios cuum eft:ubi autem plurimz feeetes;bi manifefta for; hs saque bii p nepotee: et cuftodí;:"NT; inata,male Πο fubftantia p eus, titudo bouis. T'eftis fidelis non mentietursprofert men bonis or aliq mae tonio, Saee Ridens κ dacium dolofus teftis.Quarit dérifor fapientia,& non ape i gnande onosíinefilis obi/—::: di diffipat. Cr uareau te:imo maioraa drio inueníet:doctrína prudentium facllis. ftulti apientiii actus pramia polliceri, his Vadecontra— lacerent ,fequétibus qui filiorum procrea uerbis oftendit, cum 'tioni uírginitatis caftimottiam przpofuerint, fed& fub, 'ftantíam iuftorü a peccatoribus tolli. Nam& apoftolus Kicbuo,g gloríficateos qui rapinà bonorü fuorü cii gaudio fufce; 'perunt.Vnde fpirítualiterintelligendum:quía bonus& σας dominus eft, quí poft paffionem fuam aícédens in coelum, reliquit heredes fuz doctrínz, apoftolos& 'fucceffores eorü:ad cuius fidem conuerfa eft multitudo gentium, qua erat fubftantia diaboli.Intrauit namq in domum eiufdem male fortis aduerfartj:& eum maiori "πίγεπτς cóterens,diripuit arma eius in quib? cofidebat: Lu.r.c δὲ fpolía eius diftribuit:utipfe in euangelio teftatur. Vel certe iufto fubftantía peccatoris cuftodita eft, qii ablatüi Maubat.d eftaiudzisregnii dei:X datum eft genti facienti fructus eius.(αγ ου cib( ín moualibue patrü:calie cógregant abfq iudicio. Abf.y iudicio recto facit, qui diuitíjs con/ £:egandis fedulus infiftit: X has aggrcgatas nó ipfe pro tedemptioneanima fuz pauperibus difpenf(at,fed alíjs pofife difpé(andas referuat:iuxta qd' in fuperiore uerfu 'fuxta literà dici&:Et cüftodit iufto fubftantia peccatoris: maxime cü fibi uictus abundetex iure paternz haredi/ tatis:neq ulla pecunias colligendi necefTitas incumbat. , Hoceftem qd? aic Multi cibi ín noualib9patrü. luxta yo "fenfum fpiritualem,multi funt cibi alimonia cocleftis in dictis X exeplis uenerabiliü patrü.Et abfq ratione facit, . quí his legédis, meditàdis,€ exponédis inftans:nó fuz faluti per hoc,fed aliorum potius feruit:dum ípfeab his ᾽απα Ιερίς, ucl actibus reprobis, uel etià in impietate fen; 'fus haretíci difcrepat. Talis namq ín noualibus, id eft, opcribusfiue fermonibüs patrü, optima inftitutione ex cultis: nó(ibifed αἰῆς fubíidium acquirit: illis uidelicet qui tractatus eius legentes,arcana per eos fpiritualis fen fus,quibus interius reficiancur, inueniüt. Υπο autem ferifui conuenitapte qd'fequitur: ος parcít vírgei dit fili fuü:quí αυτό oílígit illum.iínfranter erudit. Nam& ater bonus, filium:& difcipulü,magifter catholicus:ne adiniquitaté deflecrat/follicitus erudit.Pracedente aute uerficulü;antiqui interpretes ita tranftulerunt:V irí iufti diuítijs,annis multis fruent:iniqui auté perict breuiter, dicit:&€f Zlmbulane recto ítínere/et tímene ocüi οὕρίαξ ab co quí infami gradít vía. Abominatio eft em peccatori; bus bonorüreligio:ftultüq uidct incredulis, cü fideles propter dei timoré:nó tim abíjciüt timore, fed& torméta -ridentcorü qui occidunt corpus. De quib? adhuc apte . fubiungit: b€[ 3nozeftulti/vírga fuperbfe: labta fapien tíum cuftodíant eoe. ΟΣ uia ftulti per uaniloquiti, humi» les quos defpiciunt, affigunt: fed idem bumiles fpiritu per doctrinam fe fapientia ne decipiantur, muniunt. :(&[ Cibí nó füntbouec/pzefepe vacut eft: νδίαυξ plurime fcgeteoiíbi nanifefta foztírudo θουίο. Herent hac fuperio ribus.Boues namq, doctores catholicos:prafepe, cocti όν dicit fructus operü bonorü, In caffum ergo tumet fuperbus:& indocta eloquécia uerberat au; res ac corda fubie&orü:quia ubi nó funt docti pradica/ tores, fruftra ad audiendü confluit turba plabium.Vbi auté plurima operationes apparet uirtutü, ibí apertiffi/ me claret: quia non hareticus in uanum garrit, fed pro uerbi fruge laborauit ille, qui& ipfum uerbi cafto ore ruminare,& uiam ucritatis recto difcretióis pede nofcct incedere. Nec mirandi,cur in ρταίςρί, auditores fignifi cari díxerimus:cum bos alatur de prafepi: doctor auie uerbo audientes foleat nutrire:fed intuendü: quia& de labore bouis prafepe impletur:& ipfe bos fuo fructu de prafepi reficitur. Qr uía nimirü pradicator fidelis,& au dientes uerbo reficit:& eadé rcfectioneapud deum ipfe proficit, quod in operefigurat Heliz, qui Saraptanam uiduam pafcitaa qua& ipfe pafciz. k e[fugrir oerífor fapientíam/c non ínuenter zc. Caiphas qui domino dixit: M Adiuroteper deum uiuum:ut dicas nobis,(i tu es Chri ftus:quía male quzrebat inuenire qd rogabatnon me/ ruit. Ας difcipuli qui fefe humiliter auditui ueritatis fub diderant,accepta fpiritus gratia: nó folummodo Chri: ftum dei filium cognofcere, fed& abdita fcripturarti in telligere meruerüt. Sed δὲ tunc doctrina prudentiüi faci/ lis erat,qi Cornelius cii domo fua, δὲ cateri tales ucrbü humiliter audientes,mox credebant:& accepto fpiritu/ fancto, linguis loquebant omnib?. Nunc ἥφ doctrinà fidei catholic G rcticorum infaturabi. lus ait: Semp diícen; z,Timojs i s Regt75 d Bc. pot ........ὕ..................»......»............................................ν....ὕ... Mts AD ip MUS 5 lat ΠΠ m ον {ιν ὑπ η Jain E gi" T .» «ολη ανα Toan.1.f(criptüobijcerer:Ego zin'rouerbia fidei catholice prudens quifq dum cathetigatur, facile pernieqa heretici quía péruerfe quarüt, nundj pror usinueniüt. 4 Cade corra vít(i(tult«c. Ideo derifor fapientíá quà quarit, nó inüenit: quia δὲ(i aperte contra illius ftultícià di(putando incedas;nefcit intelligere quas dicís: ut Arrius, qui ucrbü cófubftantiali tatis in patre& filio, nuíd in fcriptura in/ ueniri poffe cotende; bat:cum ei manifefte & pater unii fumus, Ec Deus eft uerbü:& «atera calia. Ideo do^ s Vádecóttauirum ftultá:& nefcietlabía prudétiz., Sa.: píentía callidi eft intellicereuíam fua:& imprudentia ftultorü errans.Stultus illadit peccatum:& ínter iuftos 5 morabit'eratía. Cór quod nouit amaritudiné anim: c fuaczín gaudío ei? nó mifcebi£ extraneus.Dór? ímpío rum delebit:tabernacula iuftorü germiínabüt. Eftuía ζὰἃ xmr fo bosaftimatus. g[ Jaccebunt malíante bonoo: ctímpi aft poztae(uftozó. In nouiffimo iudicio coronatis tuftis, damnabuntur reprobi,qui eos in prafenti premebant; ΩΦ emaitante:id eft;ante bonos,& ante portás iuftoy rum:non ad uicinità tem locí fed ad üifio/ nem pertinet bono? rum,qua malorütoe menta femp afpíciüt; ut maiores ereptorí fuo gratías fine fine referant. Vnde E(aías deillis: Egredientur & uidebunt( inquit) rmapradeMüRd duruidefhominiiufta:nouifliimaautéeiusdeducár— C^dauerà uirorum; liseft:quia labia pru$4 s í, qui prauaricati funt ἀξεία fapiétia..quia ad mortem. Rifus dolore mifcebii& extrema gaudij, in me:Vermis corü labiaquecungpru/| ἧς{τὶ 7. nó morietur:& ignis déietodea pre, lüctus occupat. Vis fuíst lebit fultus: δὲ fapereum oie né:deapiétiafolu» erítuír bon?.Innóeens credit omni uerbo:aftutuscon,— eruric ufc ad fatieta ἴσαι Xaudireduke ς fyderatoreffüs fuos.Sapiéns timet, δὲ dedinat a malo:: temuifionisomi car habent: eiufqy medi; manebunt extrancí: quia amaritudinis corü prafentis,: non nouerunteffe partícipes. Vnde& apte fubditur: €«r 2omue(mpíozt oclebi£:tabernacala iüftozü germíma, bunt.Domus quippé ín manfione tabernaculis αεί folet| in itinere. Domus igitur impiorü delebit: quía habita/ tionem uita prafentis, in qua femper manere defydera; bant perdentin morte reprobi:€ hoc qd non przuide/ bantexiliüi perpetue damnationis fubibunt. Taberna; '. culaauté iuftorü germinabunt:quia prafens eorü con; ueríatio ín qua incole unt apud deum δὲ percgrini,cre fcentibus(ine ceffatione meritis ad fructü ufcp fuauiffi/ mum patríz cceleftís pertíngiíc. o€[ 3nnocée credit om verbo:aftutue cófyderat greffue fuos. Hanc iinocentiam uetuit:& hanc habere docuitaftutiam loannes cum ait: Chariffimi,nolite omni fpiritui credere: fed probatefpi/ ritus fi ex deo funt. e€[ apíés tímet/et oeclínat a malo: ftulrue rranfilít et confidit. Sicut ftultí eft de fua alacritate cófidere,torrenté rapidü,uel uoragine latiore faltu uelle tranfire:fápiétis autéad planum uel ponté diuertere:ita qui peccati quanti ualet;declinat: timens ne inuolua£ - malis.fapies eft, Stuleusaute ille qui cótemptim peccat, blandiens(ibi: quia aut pofteriori tepore poenitentíam agat comifforü:autfi repente moríat, fortiter poenas in^ feri fafferat.- f4f 3mparice operabtf ftultícíá:et vír verfu/ tug odíofue eft, Repreheh(ibilis quidem eft hó impatiés: ᾿ fed multo peior δὲ odiofior deo eft uierfutus: δεί apud homines melior zftimct. Ille em palam omnibus fuam oftendit ftulticiam:ifte aute cü Πε corde peruerfus, fxpe fimplicitatem fimulàt& iufticiam:atq? humano iudicio ni. Qr d'auté ait, egré Imprudentía ert quafi improuidéntia dici£; i4 v íbe? rat anímae teftío fídelío:z pzofert mendacía verfipellía. Li; berat anímas Chriíitus,qui eft teftis fidelis:ut ín Apoca» lypfilegimus:& ficut Apfus ait: Teftimonium reddidit ub Pontio Pilato bonà confeffioné. Et profert thédacia diabolus.Q μἱ recteappellat uerfipellísiquia malà quae facienda fuggerít,bona effe pronunciat:& gaudia pro/ . mittit eterna eis quos ad inferni corméta praparat.Iterri ' liberatanimas catholicus doctor,qui teftimonía(criptu rarum fidceliter,id eft recte predicat:& profert mendacia hereticus. Vel(icut alia editio manifefte traftulit: Incen ditaute médacio dolofus,(ubaudit;animas eorü: quos fuo errore decepit. kq[ 3n tímo:e oomíní fíducía foztítu, díníe:et filfja cíue erít fpes. Timor domini fiduciam forti tudinis praítat:quia nimírum mens noftra tanto ualefi tius terrores rerü temporaliü defpicit: quanto fe auctorí earum ueracius per formidine fubdit.Filij auté titnorís domíni dicun£:qui díuino tituoreregunt ficut filíj uir» tutis,& filij refurre&tionis:qui uirtutib? ftudent,uel quí ad gaudiía re(urrectionis pertinent, quibus erit fpes:iux ta illud pfalmiftz: 01 ui timent drim,fperent íti dno. Dé qua fpe confequéter adiungit: ἱ«γ΄ ίππο: oomínífone víte«c. Hac eft ergo fpes eorü qui timent düm: ut declí) nantes aruiná mortis,peruenire mereantur ad eutn quí dicit: Ego fum uía,uerítas& uita. Dictü eft auté fupra: Lex fapietis,fons utta:ut declineta ruína mortis. Et ntic dicitur: Tímor dfii,fons πίεσε declineta ruina mortis. Ex quo patet:quía nulla príor eft lex fapiétis,qua morté Uitare, X-uitam acquíreré debeat aternam: dp haberé CC z timorem 14. fan&üfe dici dele&tat,cü Πε diuino examine inter repro)' E(a, 66.5 tationioperádarefa, f ftultustranfilít& confidit. Impátiés operabít ftultícíá:«επξιποῦ pedü pfo^ Bagno Nro: 9s& uír uerfutus odíofus eft.Potfidebüt paruulí iufticia: ἲς μιαν ενας Ἱμῖα mefüesz. Απιατίευαι$ δέ expectabütaftuti fcientíá. Iacébütmalíantebonos: 55. Ven τὴ nem habétanime&— δζ/τηρή αὖ portas iuftorü. Etíá pxímo fuo paupodiío aduidenda práuorit dikrunfarus. füscritamíci vo díuiti mfti. Qui defpicit pxímüfuü,."PPlicis foras cum reprobicüdefyders^ peccat:quíauté miferet pauperibeatus erít. Quícredít b£ozona fapíéritir τ πὐρνὰ Gee; indfo,mifericordiá diligit: errant qui operan£ mali. ord AR ceambulant,amari, lMliferícordía δὲ ueritas preparát bona. In omni opere Sapientes nà terreni CRBERIGAESRRA bono erítabundantia:ubi auté uerba funt plurima, ibi Mid ences prauídent. Porrore, b frequéter egeftas.Coróna(ρίξει, Δ αἰτία: eorü: fatuí/ corona folummodo pror EE Gp i tasftultorum,imprudentia.l iberát animas teftís fide Feed e n fentipatian£,non ui, klís:& profert médacía uerfipellis. In tímóre dii fiducía| tuttorá facuitas ma/ gent n quii ντ! fortítudínis:& filijs eíus erít fpes. Τ ἱπιότ diii, fons uítze: οι ᾱ α equa im den ede Pins à utdedinet: de prafentibus rantü bonorum gaudijs re commodis gaudent, Apocahs.e t,"Tímo,6.e $$15.c Ioan.t4..a δ.12.6 Pfatib . teteoge qui hac ab ec Mati. 25. b cetcui dicitur: Quia £ommen.iber fecundus timor? domini, Vnde& αἵ δὲ dictum eft:Initi fapiétia,timor dfi. a«[ 3n inultítudíne populí i ofgnítae regío εξ,-.. Vbi multitudo feruientiii deo, ibi(pecialiter Chrifti glo: tia:ubi foli cathecumíni uel recens nati infantes, fub τς’ gno adhuctenent diaboli:& ipfi tepore cógruo feftinan tes in chrifto renafci:. ignominía ibí mani^ (cda principismun,* ut dedineta ruina mortis.In multitüdine populi,digni tas regís:& ín paucitate plzbis, ígnominía principis. Qui patiens eft,mulra gubernaf fapientia: qui autem b impatiens, exaltar ftulticiá fuam. V íta càrnium,fanitas cordis:putredo offium, inuidia. Qui calurnniaf egen, tem,exprobrat factori eíusshonoratauté eum qui mife di, Vel certe in cóuen ticulis hereticorum, qua femp funt pau/ ciora ecclefijs catholi corü: ignomínía pa/ clefiaftica unitate fe .feaudiunt, male loquendo conteret. ρα οι δ ΝῊ. pluríma foztítudo:et in frucíbue πιρή!οδιυτοϑηο,. Dom» Chrifti,id eft,ecclefia plurimam habet fortitudinem: ία utpluuia, uentis fluminibufc cemprationum frequen; tium,nequad poffit dirui;& in operibus díaboli cóturz ; batio feruet affiduas quz eandem Chrifti fratres, uel per aper, tos adueríarios deij/ cere cemptat.(24 nabunt fcíentíam: coz domi, uel per falfos bía fapíétium oíffem» ftulto:á oíffünle ert, ὁ. Labia catholicorum egarunt, be ία T5 nale 2 irdat diffeminabunt prz/ AR fanítae cozdíe: retur pauperís.In malicia fua cxpelletur up fus:fperat dicádo fcientià rectae putredo offium(maí^^ aut£iuftusin morte fua. In corde prudentis requicfcit fide icor hareticori día.Per carnem, infir ΥΕ η f inr 9 iet. ici, diffimile erit: quia AETERNE fapientia:& íridoctos Qfq, erudiet Iufticia eleuat gene- dit mate ens s qua peroffafortiaacafj,« tem:miferos facit populos πισω τηε γε eftregi. tíacócipit utdoceat, gnan£. Beneergo di/ ο mínifter intellioés.. Irácundiam cius inutilis fuftinebít,. Porcft&ica intelligi citur: Vita carnium, quia cor ftultorum fanitas cordis. CL d'fi* mentisinnocétíacu/ αὶ ftodit:€(i qua foris tentanrost eb 2 tabilitate. diuerfarü infirma funt, quan; ornat(cientiam:os atuori ebu tídíAtm.^ cogiariopi uarium dod feborannr. Et. Inomníloco oculi ἀῑί: contemplant bonos δὲ malos. ἰς hib:^& nunj rectefubdirur:Putre τ΄.$ VEA;"e idem qd fuerat ma; do offium, inuidia:$ Linguá iva liem ite: quaauc immoderata net:cui contra de Àn quia per ος uiiü— eft,conteret fpiritü. Stultus irridet difciplina patrisfuis^na cum domino iv ante dei oculos pere/ P«- um:.: tenta mente fupplica unt Xquz humanis qu autc auftodit increpationes,aftutior fiet εἶα abun ret dicicur: Vultufg&Reg4t oculis fortía uident. anti iufticia, uirtus tmaxíma eft:cogitatíones aute im^ eus nó νε ναί aquippeper inuí te:, ἘΠῚ Ἢ::. in diuerfa mutati. ed a υποίναν κάν t píorá eradicabun£.Dómus iufti,plurimafortitudo: ος^ quadametiamrobu i ínfructib? impij,.coturbatio. Labiá fapiétit di(femína/^ abominabiles vomí; fta deperire. CF bur feienri3- 3 diflimileerit. Victima impis. Πο: vota íuftori placa fade Tac bunt fcientiá:cor ftultorü difTimile erít. Victimz impió OM Ue iip fatellígene.Ille uideli/ uerba increpantis humiliter recipit, iam propinquat ue nix reatus qué geffit, Ac qui(uperbus arguenti refultat, maiorem contra fe iram diftricti iudicis prouocat. f«| C íngua(apíctium oznatfcíentíam: oe fatuozum ebullíg ftultícíam. Lingua catholicorum patrum,ornat fciétiam diuinorum eloquiorü:latius exponendo qua fcriptura canoníca,aut obícura pofuit,aut hiftorica tantü ratione fcripta rcliquit: os hareticorü ebullitftulticiam: dicta facra fcriptura peruerfe intelligendo: fuofqp fenfus eius UNO RENE δὲ depaganorum philo fophis intelligi quod ait: Os fatuorü ebullitftulticiam: quales faere Porphyrius& Iulianus:quí contra ecclefia doctores ftulticiz fuz fluenta fundebant. 5«| E íngua placabilíe/tíanum víte:que autem ímmoderata efticonterct fpíritam. Lingua catholici doctorisad fructü uite ducit fempiternü:qua autem immoderata eft, modum eccle; flaftica norma ignorat;& fuum fpiritum,& eorum qui Efpónfio mollís franeit iram: τ fertno durus fufcitat μοι γε ientiü it rum abominabiles drio:uota iuftorü placabilía. Abo; minatío eft diio uia impij:qui fequit iufticiá,dilieit ab Ca XV etiam fibimetipfi dif» fimileerit: dum mu^ ra; X facrificia hare» ticorum, abomina^ homines, minimus uocabiturin regno codlorum.Sed talibus adhucfi correpti poenítuerint, patet reditus ad ueniam. Sinauténec correptionib? ecclefiafticis annuc/ rint, iam certus eis reftatinteritus. m«[ mneo vico pauperíe malí: fecura mene quafi iuge conutuíum. Omne tempus populi dei jidiu in prefenti pauper eft,afflictio nibus abundat€ erumnis: quía necdum ad diuitias fu perna bonitatis X perpetue manfionis peruenit. Vnde monet Apoftolus dicens:Redimétes tempus: quoniam Epi. dies mali funt. At uero reprobi qui metu carentes diui no,fecurí mundo utuntur: quafi iugibus ftulti reficiun turepulis, Vnderectefubiungit: n«[zPveliueeft py rum cum tümoze oomíní|(δ tbefaurí magní et(nfatíabiles, C.uale eft in pfalmo: Melíus eft modicum iufto fuper P$36€ diuitias peccatori multas. Melius ergo eft ut feruato ti , more dei, egeas opibus, uel etiam uictu quotidiano: d ut defyderio plura acquirendi dei timorem pow u$ — May fuper pauca fuifti fi; P.; D.: tur dominus:& uota delis, fupra multate! eo.Dóctrina mala deferentii uíam uitz: qui increpa^— corum accepta ha/ contia cina in tiones odit,moriet.Infern? δὲ perditio corà driorquan; bri dem uber . 4 aj ΄..-“-€ m u δ 4 Sracmdíam dug^ tomagis corda filion homínü? Non amat peftilens εἴ Mamm ie bo "ὰ ρα ΤΗ qui fe corrípitinecad(apiétes oradit.Cor gaudensex;— ctrína mala scans em,c Ὁ eqidem aítcEt ἢ rdi ut» RR HERE víam vit íncrepa γέρε ἐμᾶς τετ εὔσες bilarat fadem:ín morrore animi deijcit fpiritus.Cor 5 qom E an TS in tenebras exwrio/ pientis quaeret doctriná:& os ftultorá pafcet imperi,^ Mala eft ergo doctri fes. a.: mo d;:;: nacorum qui uiam £fponfio ntía.Omnes díes pauperísmali:fecura mens,quafí iuge mma nde mollíefrá»couiuid.Meliüs cft parü οἴ timore domini, Gpthefauri— quibusdüsaitQuui Mant— gít irá: fer magni crgo foluerit unum ος ITO DUTUG-.: de mandatis iftis mi; fufcitatfurozem. Ο ui nimis, δὲ docueritfic i 3n'Qouerbíà Ἂν A ἃ«25díuseft vocaríad bolera cá cbarítate ds ad vítnl ^e——., fagínatumcumodío. Omnis qui operü bonorü exempla Uh proximis qua imitent oftenditquafi ad epulas quibus litis reficiantur,conuíuas uocat. Melius eft autem uocaríad TN holera οἵ charitate, ds ad uítulum faginatü cü odio:quia TM nimirü multo eft uti, iyi lius fimplicis uit in» Quis eft híc qui etià péccata dimittit? Εερυτῖ fermone Lu.Ag eius qui dixit: Για es Chriftus filius dei uiui: pulcherrj/ Mattb164€ mum effe firmauit,cum refpondit: Beatus es Simon Ba; riona: quia caro€ fanguis non reuclauit tibi:(ed pater meus quiin coclis eft, b:€T'uroculozi Ietíficat anima: fama bora impínguat offa.Iure mentem de; nocenti cum chari, 9 magni& infatiabiles.Melitis eft uocaríad holetacum{κάλ humani, ἐξα ani tueferuare, maio;— charitate;c aduítulum faginatü cum odio. Viríracun^ lucem cocleftiti arca; "" ribus uirtutum mi NOMEN 5 i; norü, απο reuclanté RA raculis foris fulgere: P dus P FOHOCat fixas quip πο eft; mi tigat fufcitatas. percepiffe cognofcit: ἊΝ δε μμείονα métisab ὁ[τοῦ ρίστόγῃ quafi fepes fpinarü. Víá iuftorá abf: qot quod alia tditio ma; fin purpar. Vndequi, fenidiculo. Filíus fapiés laetificat patré:& ftultus homo το dicit Vidi m .. Mattbz.c tibus: Domine, die, ΠΡ δι;mióne in nomíne tuo nia eiecim?:€ in tuo diis:Q uia nundj no bqT ὅτε: pígro:ü qf operari íufticià: qui cum uíam diii appe; obfiftentiü fepiti, fic formidinü fuarü op; étos prepedire non tisobftacula, aternz fpei, δὲ internz con; filiunt. Ὁ€T Z etatur bó ín fentétía οτίο fuí: et fermo oppozrunus eft optim?. Humani quide eft de(ua fentétia quafi prudenter prolata quéqy latarí: fed uerus fapiens,non fotum res quas loquitur: uerumctíà opportunitate loci uel temporis, uel perfonze cuíloquatur, diligenter inquirit. ες Cemíta vite fuper erudítum«C.Eruditü dicit:non folum fcientía,fed& ope; ratione perfectum: Huíc eteim iure femita uite defuper aperta eft:huic coeli ianua patet.Infernus autem nouiffi mus de quo liberatur, ultima eft pena damnationis. ὼ Nam prímus ínfernus, e(t cecitas anime peccantis,& P5$4«€ ucrz lucis fcientia carentís:de quo dicitur in pfalmís:Et defcendant in infernum uiuentes: id eft,(cientes laben/ turin peccatum. f«Lom füperbo:i oemolíct ofio: c firmos facíet termínoe vídug. Conuenticula hareticorü caterorüq ecclefiz perfecutorü demolitur dominus:& firmos facitin orbem uniuerfum termínos eiufdem ec/ clefiz: f(ponfz uidelicet(uz, p cuius uita mori dignatus eft. ad[Zibomítatío oomínticogítationes male:er purus fermo pulcberrímue fírmabít ab eo. Abomina£ diis cogi tationes hareticorti,íimmo οῆτος pietati cótrarías: pu/ rus fermo rectz fidei firmabitur ab co: qii in iudicio no folum factis,fed δὲ uerbis omníb9 digna pramía reddet. Abomiínatus eft cogitationes malas eorü qui dicebant: ídaminfinedicen^ defpicitmatré fuam.Stulticia oaudiá ftulto:& uir ΡΠ corbonautig diii in dens dirioet ereffus fuos. Diflipantur cogitationes ubi hei prophetauimus&in—noeftcofilium:ubi yo plures funtcófilíarij;cofirman£.^ templatur, mero iri tuo nomine demo^ T«t hótmo ín fentétiaoris fui:& fermo opportutius—Cordeoblectat: tam; terra uiuentíü.() uae qui metis oculo con^ etíi extrinfecus triftis nomine ytutes mul, e Cft optimus. Semitá uitae fupereruditü: ut decdiinet de incedere, inimico af/ uas fecim*« dicetipfe v ínfernonouiffimo.Domüm fuperborü demoliet düs:—figente vider. Fam ἅ illa fxliciffima:q » P s. σιν. i, uiuos:difcediteame 6& firmos facietterminos uíduz. Abóminatío domíni, Προς nà foli actas operarfiniquitatis.^ cooítatíones mala:& purusfermo pulcherrímusfirma^&íermones fed& co; gitatus angelis defe; : EN ὧν^ TM"MUR fepee fpinarü. Pigros bitur ab co.Cóturbat domü fuam quí fectat auarícíá: rentibus in coelo pa/ didteos quos piget quí auté odít munera.uíaet. Per mífericordíá& fidem— tere cognouim?;pin/ guediné dilecriois δέ purgant peccata:per tímoré auté domíní dedínat om; fidei, nis ytutib9 né c«unt,eos uelutfpine— nsa malo. Mens iuftí medítat obediétiázos ím píorü^ deficiédo arefcát,ex; redundat malís.Longe eft dris ab ímpijs: δὲ orationes pofitz fufpitioes p, b iuftorü exaudiet.Lux óculorü lxtificat animat: fama nofti cordis, fimul gunt. Ο αυία εἰς); bona ímpíngaat offa. Aürís quzrauditincrepatíones^ Napertaoperis diui; hibet. Q.uàto em cer tius tenemus occult nis patere confpecti; folet, adiunxit: υίτας, ín medio fapientiü cómorabitur.Qui abfjcít diféí^ bus:tanto magis for; eq chatufioriabi^ plinam defbiciranimáfuam:quíautéacquicfitinere.— titudinem ποῦτα bo offendículo.Iufti qui COMER:: πινω, νον naactíonis,oléeo cha Ρε Oe ND patíonib9.poffeffor eft cordis. Timor dii, difciplina fa ritatis ei? ne laffefcat, waquodlibereisad^ píentíz:Sroloriam pracedithumilitas,^ Ca. X VI impinguare fatagi7 uerfitatis obuiauerit, o Π Unimá:& dà; b mus. fT 2iuríeque nóimpingunt:quía K Omiínis eft ánimü praparare:& dni guberna: audít íncrepationes ví temporalisaduerfita| ΐ relínguá. Omnes uiz homínü patent oculis— te'ínmedío fapiénum cóimozabítur zc. Difci mM..M eius:fpiritud ponderator eft dris. R.eüela drio pulus qui increpatio tplationisfalutran n opera tua:& dirigenf cogitationestua. Vníuérfapro-—nibus doc&ium obe/ diénter annuit, pla; pter femetipfum operatus eft dris: írnpíum quogad.£5 Φριοπειεάν κή diem malum.— cattedrà ufq: docto/ ris áfcendit; Denig Paulus qui increpationi fui códitoris(efe πὰ militer fubfirauit, ad fedé poftmodü apofto/ lic dignitatis füblimiter peruenit. Ca. XVI .B(Οιπίπιο cfr anímá pzeparare: et οὔί gubernare línguá. Certü eft quia neq; animü prapárareneq guber narelinguá:nedp alíquíd facere boni abfcp diuina gratíá ualem?: QLuia fine me(inqt) nihil poteftis facere; Ὁ uo ergo hois&animü preparare,& dei gubernare linguàe Nifi quia hzc pprie tépus perfecutionis fignificat. De q diis ait Cü auté tràdét uos,nolite cogitare quó;aut quid loquamini: dabit ei uobis in illa hora quíd loquamí/ ni. τει fice νίς boim patét oculío ei? τὸ,[τὰ uias,id efr; actiones oim, δὲ bonorü uidelicet δὲ malorü dns uidet: utetiá fpüs fingulos: quid in occulto cogitét,certa lance difcernat, Vrire&efubiungié: m 4Γ 1Reuela ofio operd riacc.Drio quippe opa nra reuelamus: qn εἴ qué níhil latere nouitn?, in cüctís qua agim?,in memorià reduci/ mus:atq illius in omib? flagitam? auxilii:& cti hoc de; uoti agimus:fit ut nó opera eade ttnmodo, fed etíà inter/ nz noftra cogítationes,illo d irigéte pcedant. n«f Cini; uería ppter femetípfum opatue eft σῆσ«c. Nulla fuit ἀπὸ caufa creaturam uifibilém uel intifibilem faciendi, nifi CC 35 düolunta$ Ioanisia Matbao E £ommen. liber fecundus Ῥ defydérabatapoftolus Petrus οος, ας admonés di;| Ω uoluntas fua:ut fuam tiidelicet bonitate rationabili crea tura, quam perpetuo beatam faceret, oftenderet: eum quoq qui bonü conditionis propria fponte deferuit: id e(t diabolum cum fuis fequacib?, iufta(zueritate dam nauit. 4€[ Zibomínatío eft oomíní orníc arregane: ἐπ fimanue ad man fue; Te πο ρα 4 diem malá. Abomínátio éft domini omis arrogans:. mesfarifde S dr bonumqdadteti— etíam fimanusad manü fuerit;non erítínnocés.]nitía— Γεῖ loluntseregumy VERE aspi uitz bonz facere iuftícíarm: accepta autem apud deum Itin ina RS di cordis innocétia per/ magis d ímmolare Hoftías. Mifeticordía& ueritate cipaliter imperare:& diri Suo et redimítur íníquítas:& ín timore dominí dedinatura ii i.Etideotalem con; malo.Cum placüierint domino αἷα homínís: inímícos^ rum cuneisftiparicó duo fuus prd c quoq eíus conuertet ad pacem.Mdliüs eft parum cum fame dr VERS A Ὁ beneficijs cótempla£ íngracrum. δώ. placucrínt ofto vie νο’: WP* orar: uos uidetis,E non ui míníe:ínimícosquogs* eius. Diüinatio in labijs regís:in íudício non errabítos^ derunt. Alioquinre εἰμ conuertet adpa/. e eius.Póndus δὲ ftathera iudica dominifunt:&topera— ges terreni multum cei. Tanta eft fancti; xveslabídesfivculi.Abominabil AL«pe labia iufta dete; casdiuinzreligionis, eius omes lapidesficuli.Abominabilesregiquiagunt^ gantur, uc Herodes Masc arcam pleri ,«íà timpíequoniá iufticia firmat folium. Voluntás regum louis Prep qd qui oris tunt uenera EM S]...] b: eu capite pun uit. tionihabeat:& quos 5 labia iufta.Qui récta loquitur;dirigetur.Indignátio re σέ Cuiírecialoqutt periode deo Rire& gis nunaj mortís.Et üir fapiens placabit eum.In hilári/ oirigeur vt sideice peripexerínt, cu his ἘΠ-AUALSI:: rectis operum οταν pacem habere, puis! tate uultus regís,uita.Et cazmentia eíus quafi imberfe Tesoro uM religioni νυν rotínus.Poffide fapientiam;quia auro melíoreft:&tac;^ gataternà" At«ὅσα; incipiat.Denidq quia;:: DE: Virlinguofusnódi/. pi atat πα quite prudentíam quía prectofior eft argento. Semita his ες μόρων δά anielis& trii pue, íüftorü dedinat mala: cuftos animz fuxferuat uítam— repugnat huic fen;? rorum: inimicos qq;.Cetritiané: 7m iná tentíz, qd? de Antio; τε«Ον φαν m fuam. Cotritióné raxcedít fuperbia:& ante ruiná exaL μὰ xA uel beftíjs miferunt, conuertit ad pacem. QLuia placuerüt do^ mino uizíanctorum praedicatorum: multos eorum perfecutores non ad ρα’ cem tinmodo,fed ad eandem etià fidei δὲ religionis uni; tatem conuertit.€(ΓΖ ει εἴτ parum cum(uftícíai dj La.ó.c multífructue cum íníquírate«C Et beati(inquit dominus) pauperes:quía ueftrum eft regnum coelorum. Et iterü: "Ibidem, Va uobis diuitibus: quia habetis cofolatione ueftram. Poteft&€ ficaccipi: O uia melíus fit in fimplici conuerfa; tione deo deuote feruire, d? multis abundantem uirtuti; bus: uerbi gratia,elemofynís,orationib?,ieiunijs;doctri na,caftitate proximorum facta defpicere:& de fua quafi fingulari fublimitate gloríarí. o 4Γ£»iuínatio í(nlabsere αίθ in íudício non errabit oe eíüe. Illum fignificat regem, i71, de quo díctum eft:Deus iudicium cuum γερί da.C.uis eft enim regum temporaliü, qui nundj erret in iudicioe In cuíus labíjs e(t diuinatio:quia nó fuori folummodo fermones& facta dirigit ed δὲ gentilíü uates, qui uulgo diuini appellantur:quid fcifcitantibus refpondeant,illo s. Regs21c intus indicante difponitur:teftante Michea ,ppheta:quí ad deceptioné Achab regis impíjffimi teftatur mi(fum afuperni iudicis folio fpiritum, qui prophetarum eius otaimpleret: atqyad fuadendü ea quibus rex nefandus periret,armaret, Νες enim in hociudicio errauitosre/ gis eterni:fed qd rex impíus audire peccatís preceden; tibus meruit, ipfe hoc prophetas erraticos eloqui per/ Ececb.rs, mifit. Sed€ Egechiel peccanti ac perituro Ammonitarü populo dicitcum tibi uiderentur uana,X diuinarentur medacía.Non eft demoni diuinatio, fed deiiudicium: qui perfecte malicia elidit finem.Hunc uerficulum alia tranflatio fic habet apertius de díio: Nihil falfum exiet deoreeíius: quia nimirum ípfenec ullo mentiente falli, nec poteft aliquando mentiri, e€«[ foondueetftatbera; (udicía vomíni(unt:et opera eíue; omnes lapídee(eculí«c. Lapides feculi, iuftos δὲ fide fortes appellat: quálcs effe iufticia, gs multi fructus cum iniquitate. Corhomiínís difponet uíam fuam: fed domini eft dirigere greffus tatur fpiritus. Meli? eft bumilíari cá mitib?, cj diuidere, cicEt uos rand lapides uiui fuperedificamini in domof fpirituales.Nullus igitur ab initio(zculi fua uirtute cle; étus,& clefti edificio aptus eft: fed eius potiusopere, quiomnia in pondere, méfura δὲ numero cóftituens, unícuíg ficucuoluit prophete& reges cu pierunt uidere quz in manu eius dirige; tur. Non enim homí nem illum dirigédü (criptura dixit, quem peruerfum ac peffimum futurum effe prauidit:fed dov fpolia lus(inquit)in manu eíus dirigetur: quía fcilicerfraudes & fcelera qua difpofuit, ad effectum quem propofuit, nullo retardante perduxit: quibus tamen peractis in aternti ut meruerat períjt. b«[ 3ndígnatío regiemuncu mo?tía. Nuncij mortis,funtangeli fatana,id eft haretici, δέ παπί philofophi: immo omnes qui uerba nunciant proximís, undea morte rapiantur aterria:qui quo am/ plíusauctori mortis feruiunt,eo grauius uita largitoré offendunt:nectamen talibus iter poenitentia pracludi; tur.Namfubditur: í€[€tvírfapiene placabít eum.Po teftenim refipifcendo dominum placare,quem contigit ftalteloquendo offendíffe. καὶ 4Γ 3n bilarítate vultus reato víta. Qr uicung hilarem Chrifti uultum uidere merenf,his ín zternü cum illo uiuere dabitur. Alioquin ἥ, Peia in die iudicij, ficut fcriptum eft: Videbit omnis caro fa; Lu.jà lutare dei. Sed huncreprobi tunc iratum, iufti uidebüt placidü.|«f t clgmentía cíuo quafi umber ferotínue«c. Serotínus imber in πάσα iam maturis meffibus υἱῷ hodie uenire confueuit: ubi dominus& matutinam pluuiam promittit dicens per prophetam: Dabo uobis pluuiam matutinam δὲ ferotinà terra. Pluuia ergo ma/ tutina eítfiuetemporanea,utalibi nominatur:quando prima credendi in chriftum femina fufcipimus. Pluuia uero ferotina, quando maturis uirtutum frugibus ab/ lati de hac uita,ín dominico horreo recoódimur. Et recte clementia regis,imbri ferotino comparatur: quia quod fructum uite bene agentes percipimus: non hoc nofiri libertas arbitrfj fed fuperni facit irrigatio doni. im«I€ onrrítíonem pagcedít(ηρετθία: er ante ruinam eral tatur fpfrítus zc. Contritionem enim future condemna/ tionis pracedit fuperbia uite prafentis:& unde hicomv nis reprobus cleuatur:inde illic iufte deíjcitur. Eruditus 1 | 1 Ι νὰ Zin'ooucrbía. θὰ ups, Af αειξτιάϊυσίη verbo reperietboua: τ d(η-οῆο fperatibea/ T,'' gueeft.Non folum qui ad praedicandum dei uerbü eru: u ditus cft,bona apud illum reperiet: fed δὲ ille quí in dfio: TN. apud illi ει in. datur peccator in defydertjs anima fua:& quiiniquage ,.. sie fpem ponere didicit:etiam fiad przdicandum alíjs ido»' ritbenedicitur. b«[ ui atronítísoculío cogítat Raab Ῥδυριά tipi neus non eft, eiufdem beatitudinis particeps exiftit.^ mozdenelabía fua perficiet malum«c, Grauius eft perfice ην ETON fapkas(ΟΣ ᾿ re maluti d facere, "hd c efti appellabít pzu: i15 AA URN xis δ;/ m deno: quí oulcis et.» fpolia cum fuperbis.Erüiditus ín uerbo reperiet bona:. NS n ance i| ibis eloquíomaíozaperci/ υ δὲ quí in domino fperat beatus eft. Qüífapiens corde^ per membra fui cor; PARE píct.Ccui fapientiam effa Πα 23457 n: poris peruerfum qd hifi carholica fidei quam'appellabitur prudens:& quí dulcis eft eloquio,ma;: boc Pins ocium: box didicit illibaramfuo c íora percipiet. Fóns uitz eruditio poffidentís: doctrí, uerum etiam illequi ij in corde cuftodit:me na ftultorum fatuitas. Cor fapienti di j[15:82' fixa intentione ma^ quat rito prudéntis nomé EM nitas. Aor apientis erudiet os etus: lü patrare difponit. ἀμί sibi quieidemi Ὁ labíjs eius addet eratíam.Faüus mellis uerba compo^^ Solent enim fuper: μα ορια σίσαις ση, Πιεα-α]οοεῖο anima: fanitas offium, Eftuía qua uide— bíindignantes labia Mit(rs cte praedicare X con; qe e: mordere: folentatto7 im era harcticos defen; tur homíni recta: nouíffita eíus ducunt ad mortem. nitos habere ocülos: ram ge Boma là X Animálaborátis laborat fibí:quia compulíteü osfuü.- Sprafentia non ui hio orís amplioris pra o ὡς t: 1 1 s, dere dum aliquádiu n Abg míapcipie. c([-$ós f Vir impius fodit malum: δὲ inlabijseiusignis arde ασ(edula mente tei nin vitcerudítio poffiden—(ic EIotm fus fufcitat lites: b ertractant.Vnde da-Fam Hesocrinstmltozum Aci E30mo peruerfus fufcitat lites:& uerbofus feparat. PertractancVn eda Ἡ γή: Dam 4 nid zi ἡ B tur conrncí quod at/: “μι fatuíras τ, Cum di/ s príncipes, Viríniqüus lactat amicum(πι: δζ ducit ἰοηιας me praua gne«ret, poffidentis: nó. eum per uíam non bonam. Qüiattonítis oculis cooí^— cogitare dicat eum; appli addidit, quid ροή!»: denslabí ut e qui fic mala qua fa; má dentis.Q.uidautem— tatpraua:mordens labía fua perficiet malum. Corona citinquirirut qa fe — pussimisedi elu: dignítatís fenectus:quz ín uijs iuftící reperietur. Μὲ,— in futurum τοσα! — ítelligi, nift forte ipfa. γα.,; Ξ idus.] γι... to malorum operü. -— erudiionésutfirple, lioreft patiens uíro fortí;& quí dominatur anímo fuo«&crotur π uideat epa παίαπεεπειαιίου sui/ kexpugnatore urbíum.Sórtes míttuntur ínfinum:fed..(€ zPlíozeft paríés (κ᾿ eruditio poftiden^:;: ΐ ί: 1 TEN μι εἰ ἐρίαπη eruditione 8. domíno temperantur. Ca— XVII, CREBRO GE: an à. fua:qd Sapere Si ι' Eliór eft buccella ficca cam gaudio:cg domus. enatoze v2bíum. Mí» ΜΠ*-«ere pre à LO- en.:- e ictori quis Ce quia EDITO plena uíctímis cum íurgio.Serliusapiés do- οι eft αἰθοτία ut 1 cionis"e En; 2 Η ΄ Zn ΄" ΄ bes ex ugnare,quia: αὐδῇ tóribus uita Has ape mínabitur filijs ftultís:& inter fratres hzredi— exea funt quz uin D as να. σενα Pedes ntatem díuidet.Sicür e probaturargétum&taurum— Contar: malus auté á cat: Ὶ x: I sete€ er patiétiàm nis uerbidalios erudit, camínoríta corda probat dominus. Malus obedit Πα’.^ uindirur: quia ipfa n i fixum ín corde poffi[τί x f b labij ibus;. feanimusfuperatur nan Po guxiníqux: δὲ fallax obtemperatlabíjs mendacibus; feanumus uperaum T erit:; το; dum: emetipíü pit fnemoría retentum Quí defpicit pauperem, exprobrat factori eius: ἃζ qui ipfi fubit pine d m:",: 4.. Ados su quafi collsétom ere in ruína lztatur alteríus,non erít ímpunítus."Spence in n "ui| 5: militate toleratiz fier " terram. Idcirco πᾶ Corona fenum nit. k«f Co?teo mít 9». doctrina ftultorü fa/ tuntur ín finum: feda B, tuitas οΠ-αυία δὲ fi qua bona dicere ufu eruditionis didi^ oomínotemperautur.Sicut fortes palam ín finum mit? " ecrunt,eadem tamen quz dícunt bonaipfi fatuo corde— tuntur, atclaufz in finu continentur: ἀἰπίπι autem eft ua f contemnunt. o[-fauuemellío verba compofita:oulce/— iudicij cuius fors elata palmam teneat:(ic hominum fa am doaníáre fanítae offium cc. Multi per eloquentia poffunt—&ain prafenti quidem uita latent:fed cuius fint meriti gu amantibus& fauentibus fuauiterppnüciare bona quz^ patefcetin futuro,prolato uidelicet tunc ac manifeftaj' ui ip(irion amant:ea autem folum uerba ad fanitaté offi τὸ iudicio fingulorum quafi definu examinis diuini; μ΄ tuorum:hoc eft,ad uirtutum tuarum fpirítalia increme CAPITVLVM XVII jns ta proficiunt:qua ex interna animz tuz dulcedine pro^: M; gf cedunt. e[ίνα labozantío labozat fibí: quía compulít££lío2 eft buccella ficca cum gaudíoid vous 9 eum oo fuum. Contftat iuxta literam,quía expulfus de pa plena víaimío cum furgío. Melius eft parua "f radifo homo,quotidianü laboré ne deficiat exercet. Có bona cum charitate facere fine fcientía pradi pulitem os fuum,quando cü ferpente locutus eft: quan do uetítum tetígit:ut exilium longum cum labore futfe Geí.s,d tat:& in fudore uultus(ui pane ueícatur. Sed& docto/ rem os fuum ut laboret compellit: quia neceffe habet | L.. agerebona qua dicit. f«[ Gir inpíue fodít malum: c ín Hicteio.b labia eíuo(σπίσ ardeícít τ. Ἐλ propheta ait: Vtíniqueage rent laborauerunt. Poteft& de haretico fpecialicer in/ qr. telligi: qui pulcherrimos ac florentiffimos diuinorum ud". eloquiorum campos,noxiío lingua fuz uomere rumpit: p ut deínternis corum finibus,fenfus impios qui ibi non s infunteruat,In cuius labíjs ignis ardefcit: quo fe fuofqg " Iaco.3 b auditores in perpetuü perdat. Vnde δέ lacobus: Lingua i P inquit conftruítur ín membris noftris,qua maculat tq; ui tum corpus,X inflammat rotam natíuitatis noftra in^ n d flammata a gehenna. ς«ΟΙ íníquue lacras amicum. 'K3.^ XVH$0. 16 fuum: oucít eum per víam non bonam Pote(t δὲ dehare/ tíco δὲ deomnií fautore malorürn accipi: CQ) uoníam lau A, candi: hoc eft enim(iccam effe buccellam:dg magnís effulgere uirtutibus cti admixtione difcordiz; m 4[ S eruue fapíene oomínabítur filije ftulrío 2€. Seruit quilibet peccator delictis fuis fubditus olim:qui poft có uerfionem uitz fua fapiens effectus, atcp flagrantiffi/ mo amore dilectione dei feruens filijs tultis:hoc eft qui bufdam fidelibus a charitate dei, per acceptam fidem tcpefcentíibus actu uel pradicatione fua, eis praelatus domínatur: atq inter fratres perfectos fcilicet(anctos; fupernz patri hareditatem diuidet. n€[€oícut igne pzobatur argentum aurum camiítio:(ta cozda pzobar oo; mínte. Argentum quippeuel aurum fi reprobum eft, igne confumitur: fi uero probatum,igne declaratur:fic nimirum eft fenfus untufcuiufgyoperantis;nam qualis fitin eo qd' laudatur uel uituperatur oftenditur. C4 Corona à Ν A^—£ommen.liber fecundus. E. a€€o:ona feni filii filíoz(i:« glo:ía Πίου patree eozi«C. Senes dicit patríarchas δὲ prophetas, quia filijs filiorii, hoc efta fuccefforibus apoftolorum, digna laude cele/ '5 brantur&gloria eft predícatorü noui teftamenti,qd' fi;. lij ueterü patrü effe meruerunt. b«Lemma gratíffima. τοι fapíentíá emere n6 poffit? τ prodeft populo iuj G i| daon: ifideli habere diuitias(cripturas:,cü in his ση intelligere nó poffité Q uid haretico eifdé abüdare diui tís,cü unitatem fidei in eis di(cere nequeate 0) uid ma/ lo catholico expedit diuitias habere uera fidei cü fapien, expectatío pzeftolátif: tià Bie actióis SA Qcq: fe verterit pau za Che. Gut- neglexerite g m déter itellietzz.Q.ui,* Córonafenü filij filiorü:& οἰοτία filiorü patres cori.— nirpeoiligird amicus premia futura ide Non decent ftultum uerba compofita: nec príncipem εἰς s aniio ter expectat, quafi ge.----;*QLuidol. ma iplendidiffinie.^ labi mendax, Gémma gratíffima expectatío prefto^ mini rere amat,om offeffione lztarur.— lantís:quocüqp fe uerterít prudenter intelliget. Quice^^ nitéporeei? cuftodit Ma γα Σ— lat delictü,quaritamicitias:qui altero fermone repetit, amorem neg nan acquifiione pracior— feparatfcederatos. Plus proficit correctio apud prudé|. ritquem in pacistiá, fx» margarita: íd eft, defyderío coeleftí,om. nia qua habuit uen/ didit: talifqs exactor fiueaducría feu pro/ fpera cótigerinta fua intentione nó flectit: prudéter intelligens: Roi.$,e X. diligétibus deu Té ómnia cooperant in bonü. c«-Θεπιρ(ur οί querít malue:ange lue ἐγ crudelía mítte£ cótra εἴ, Angelus cru delis,imüdus eft fpi, títus:quía diio cótra peccátef: mittít:uteos uclin prafenti affli/ at; ut egyptios:qui/ 77.c us immifit iram in^ '^'*" dignatióis fua: indi; gnationé€ irá δέ trí/ bulatione, imi(Tione pangelos malos: uel etià poft morté ad in; terítü rapíat zternü. Ibidess,b Atcótra,imittitange lum dis ín circuitu timentiti εὖ& eripiet eos. o«[£xpedít ina ασ vzfe occurrere ra/ prie ειν” ds fatuo ofi détí fib ín ftultícía(uà 4C.Facili?erat doctori' bus fanctis, furcri ge tilitatis occurrere,ra; ptis a fe populis alíq bus,atqia beftiali ei? fzuitia ad fidei pieta; té predicado conuer fis, d$ heretico συ!» bet confidenti in fui pfidia dogmatis: qa nimirü illud cotra ex terof,hoc cótra fua uí. fcera certame agebàt. ctem:ég centum plagz apud ftultü.Sémper iurgía qua rit malus: angelus autem crudelís míttetur cotra eum. ο Expédít magis urfx occurrere raptis fcetibus, cj fatuo confidenti fibí ín ftulticía fua.Q ui reddit mala pro bo; e nís:nó recedet malá de domo eius, Q üi dimittit aquá, caput eft iurgiorum;& antecj patíatur contumeliá iu^ dicium deferít.Et quí iuftificat im píum,& quí condem t nat íuftum:abomínabilis eft uterg; apud deum.Qüid prodeft habere diuitias ftulto:cum fapientíam emere non poffit? Qui altá facit domü fuam.quarít ruinam: s& quí euítat difcere,incidit ín mala.O mni témpore di^ ligit qui amicus eft:& frater in aneuftijscomprobatur, » Flómo ftultus plaudet manibus: cum fpopoderit pro amico fuo.Quí meditatur dicordias dilige rixas:& q exaltat os fui quzrít ruinam. Quí puerfi cordis eft;no inuenít boni:& q uertit linguá icidet ín malá.INat? eft ftultus ín ignominia füa:fed nec pater ín filio fatuo li tabítur.Anímüs gaudés ataté florídam facit: fpírítus triftis exíccat offa. Munera de finu impius accipít:ut p/ k uertat femítas iudicij. In fácie prudétis lucet fapientia: oculí ftultorá in finibus terra.Ira patris filius ftultus:& ! dolor matrís quz genuit eum. INón eft bonü damná inferre iufto:necpercutere principem qui recta iudicat. Qui. moderat fermones fuos, doctus& prudés eft:& praxofi fpás uír erudítus.Stultus quoq, fi tacuerit,fa/ . piens reputabitur:& fi coprefferit labia fua intelligens. Occafiones quatit quí uult recedere ab amíco: omi té pore etit exprobrabilis. Non recipit ftultus uerba pru . dentiasnifi ca dixerís qua uerfantur ín corde eíus. : Ca, XVIII Impius cum quillítate confeffus eft. b€T lbomoftul tue plaudet manibus cum fpoponderít pzo amíco fuo 4C. Stultus eft,qui cum animam fratris fufcipitregen; dam de fuis gloria; tur actibus:& nó pov tius ei humili cópafz fione quicqd poteft auxilfj falutaris im/ pendit.{«[ Zinimue gauderneetatem florí/ dam facit:(pírítue trí Πίο exíccat offa«c. QLui interna fpiritus fancti confolatióela/ tatur,etiam bone ἃ) &ionis flore decora tur:& fructus pral miorum praftolatur caleftiüi. Οἱ uero trifticia fzculi, qua morté operatur, an/ gitur, pinguedine dí uinz charitatis in το’ bore uirtutü quas ex ercere uidet habere nullatenus ualet:fed quafi exiccatis offib? marcefcit: quia in bo nis actibus qua facit gratíam dilectionis amifit. k€[ 3n facic peudentío lucet(apíen tía: oculí ftultozum(n finibus terrg.1n facie quidem domiíni fal uatorís lucet fapien/ tia diuinitatis:quam in carneappares, uir tutii δὲ doctrina teft monfíjf demóftrabat. Verum oculi íudao/ rum non credétium,| Poteft ure nomine ipfius hoftisantiq malicia intelligi: cuius foetus rapimus,cüieos qui γᾶς filíj diabolí,catechi cando δὲ bapticando filiorü. dei focietati adiungimus:& hocplarüq: multo leuiore labore perficitur: ji fit haere; ticum ad fidem rectá reuocare:uel catholícüi praua agen τέ δά bonz opationis ftatum reducere, e€f€ul oimit, tit aquá/caput eft(urgíozü. Aqua dimittere, eft linguà ín fluxi eloquíj relaxare:quo contra in bon parté dicitur: Aqua pfüda uerba ex ore uiri, Qui ergo dimittit aqua, caput eft iurgiorü:quia qui linguá nó refrenat,concor; Infra.zc, dii diffipat.Vii ediuerfo fcriptü ἐπ: ui imponit frulto filentiü iras mitigat. Γά[ Οία ράσο baberc oíuítíae ftul/ terrenis potíus defyderíjs perficiendis ᾧ falutaribus ei? monitis intedebàat.Sed δὲ generalíter(epe prudétes gra; uitate fui fenfus ín ipfo etiam frontifpitio premonftráts τ 7 nectamen ftulti ad Πᾶς admirandam fectandamq ocu los mentis attollunt:fed econtra, qualiter ad finem uolu ptatum carnalium pertingant,tota íntentionc perqui/ runt.[€ 1Bon eft bonum oamnum ínferre iuto: nec pere cutere pzíncípem quírecte(udícat, Er de ipfo principe ac iudice fzculorum qui pro nofira falute percuti uoluit accipi poteft:& deomnibus generaliter ecclefia rectori bus:qui uel facultatib? nudati ab impfjs:ucl ipfa eterna funt norte confumpti, Ca..XVII Impiuscum iy Links: [did à "0 lil tis arri δι fart dem Xr ng (ud er] Win kino Itt qs m v η'rouerbía peccatorü tenebris inuolutus,femel de luce defpe Ἔα ᾿ Ἱδρρίνο Ρίο ci ín pfund( venerít peccatozái contemnít: A fediequif eum ignomínía« oppzobzíi, ΟΣ τ! longis ἡ rat,iam ex defperatione paffim fibi peccádí frena ἡ ᾿ telaxat:fed calis opprobriü futura dánatíóis nulla ratio, nc ucl pétàr forde ς naaniz eius, Vérba bilínguis dfi fimplicia;& ipfa ρε! niüt ufc ad interiora uentris.Piorü derjcit imor: anix inopiatabefct& dfi. aüt effoemínatorü efuriéc. Qi mollis& diffolutus eft deformes remaneát: uel doctrinz coeleftif gern τ€ ᾧ “ΧΙ νο, I necfeipfum poteft fuftinére: ita ut irátus(pe'dicat ea qua poftmodi placidüs quía dixerit poeniteat:& plz, rüicpan dixeritignoret. Cuius tamen-uefanía nónunds perfapientiü modeftidm facillime fuffertur atqp ex tem^ G | porefopitur. KL£»on& bomínio vilatat ví οί: caute Ὡς ΝΟ Ρείηείρεσ Γρασίῆ εἰ η’ int tatis. 1: ΄-,,- ΄ soe- Í"i1 ufi ον εἰπεῖν Ἠλομίο ὁ Εν uenerít peccatorü conténít: MARE i tiacohibuit. b4L2q». M fed feat εἴ ἱρποπιίπία& opprobrit: Aqüa pfü;« domino fidelefacai funda verba croi. Ε 1. nerbaexoreuirit& torres redüdásforis fapi& Pio diltaruidactio víri:ctorrée redüdáo-----^ s τηε T ez. niseorum; quía quo e fapíentíg, Verba τίας, Accipe pfoná mpi in iudicio no eftbonü,ut dedi,« magis gratia fpiritus apiétiti aque cÓpa/^ nes; iudici. Labia ftultiímífzes xis: intus replentur:co la REN δὲ ἱαωῦε τον πε auerítate iudícij.L; bía fulti imifcent fe rixist&t os SESSEUCU ME wcsaudiétiü&irrigat εἰ iurgia puocat.Os ftultí cotrítio ei?:Stlabia ipfi? ταί, τῇ greffus multipli cant:atqy inter ma/ gnos ecclefiz recto/ res,in futuro culmé fortiuntur honoris, nociuaariditatedefi, ος: οι Doe 4. Aliter:Donüfpiri casErqaeadédoado in ope füo:frater eft fua opa difipátis. Turris fortifli^. 1 tuanrs dran " να ντι ανν, manomen dni:ad ipfam currít iuftus& exaltabítur.— do attulit, dila myftica latét& ος’ Ust d: e nu: μις. τα αμα folertiore* ο Πτία diuítisurbs roboris ei?:& qfi murus ualid?- uem eusatadelu cóprehendant indu, t círcüdás eü.Anté&g coterat exaltat cor hoís:& antecg ftría:quadà uero ap; DA Ms audiénib? 5 enfer humiliat. Qüi príus fidet cg audíat: ftultà faciliaad intelligedü: tfe efle demoftrat δὲ cofufionedignü.Spüs üiri füftétat per fidei δὲ dilectio nis fuz praíentíam ueníret:nec folü poz pulos fed ipfos τείᾷ piuuncre&z P2cE| imbecillitate fud, Spin ν᾽ ad irafcéda facilé qs poterit.'«r9m ἀῆος, concu/ aquá,p πα,&tor;:»:; Mu ed 1.. pifcentijsrenunciare rentédiciteferedun— fuftínere? Cor prudétis poífidebit fciétia:& auris fapié^ ac(ibi libenter obie ἀδιξ.Ρδεαῆι δέ íta di^ κ eic| cina. η ο áei?:SLante Perarefacerec.[eT 3u finguimutqauewris ὁ τα quAttit doctrína. Dónáà hois dilatat uíá ei?: δὲ ant MTS tetamétiícripturaty! principes fpacíü ei facit. Iaft?prior€ accufator fuizuenit . piceplata€ dicat de m amicus eius& inueftigabit eu. Contradictiones copri; ea:Aquapfüda,uer)^. Z E re t, bacxorc uiri. ὢ πα΄» ít fors:& inter potétes quoqy dijudicat.Fráter q adíufuf:venít amícue efus zínueftícabítei.Om« nis quere iuftus eft, ubi peccantiü etrata d^ ἐδ ua£ a fratre quafi ciuitas firma:& iudicia quafi uectes efeicie rimo side ameti 1a: m» εν.: Η iplum τα eam reed urbi, De fructu oris uíri replebi£ uenter eiuss& geni^ ratiois infledtit: duy adiqat ὡς Et er mina labiorü ἐν faturabüt ea.Mors δὲ uitaínmani/{πᾶ fragilis follict, pies. c4 Gerbabi Duslinguasq. lit eà comédét fruct?ci?.Quiinuenit L^. auerit,ic de iétiv.“ΕΓ Clerbabii euíf qfi funplícía τῷ, haretici q praua per/ fuafióe locutióis fuz lut peftifero ueneno ἢ, itacorrumpüt,utad t€ magis amicus erít Gg frater. fanitaté difficileueni repoffint. o«ῶι-: mollío z oí(Tolutue eft(η ope fuo/frater eft fua opa oíffipatío. - Q.uíaq coepta bona diftriétenó exequit,diffolutioe ne; -gligétie manü deftruétis imicat. e 41 S ubftantía oíuítío yabe robo:ío εἰσ C. Nó terrena fubftàtia(emp defende: te pót:imo plaríq ppter diuitias funt capti uel occifi, Vfi Ecc,s.c δὲ Écclefiaftes ait: D'iuitie coferuataz in malü diii fuí:peüt ein in afflictióe peffima. Meli? ergo itelligit Πα δε lau darcuirtutü,qbus σοῦ abüdat, dfi muro inexpugna/ bili cunctas hoftiü arcet infidias. fef intedg cóterat εχοὶ tatur co2 bois«C.Id eft ante contritionem future ruina uel damnatíóis, pracedit elatio cordís atcp praua actio. 6€€uí pius reípódet dj audíati(tultá fe efle oemóftrar. t Cófufionc ofan. Qi ui príus doctor effe defy derat ᾧ dif cat.ítulticie noxà non declinat. ΩΣ αἱ iudicare,pximorü facta príus d plerre caufam utriufcj ptis cognofcat,inor/ dinate feftinat:(e cófu(ione dignii demóftrat. b«Γῶδρί rítue víri fuftentat(mbecillíraté(uam. Et ipfe uir ait: Spus qdé promptus efi:caro aüt infirma.Pót& de dlibet uiro {δ accipi 4 carnis ibecillitaté ne ín tétationib?cedat,m€ tis fortitudine fuftétat.(Q£oprfi vero ad(rafcend(i facile quíe potcrít(uffínerc«€, Czuia qui ad irafcéd facilis c(t, mulieré boná;iuenit boni:& hauriet iocüditat£a drio. Bilingues fant cticu Qu expellít mulieré boná, expellit bonü:quí aüt tenet o adulterá;ftult? eft& infipiés. Cü óbfecratioib? loquet mentes fimpliciüue/ p baup:& diues effabi£ rigide. Vir ámicabilis ad focietamii ad corripíendos alioslinguá benign? exerit. Sed ille q fuis fidelib? dicere digna amícos; qa απο Ca,. XIX Melior eft nota feci uobis:uenit in cor ei? p prafentià diuinz cótéplatíóisz & qué müdüa forde iniqtatis agnofcit, eius humilitata digna mercede remuncerat. in€]£ótradícríoes copzimíg foze:c ínter potétee quoqo díjudícat. Sors eft occulta& in/ cóprehefibilis predeftinatio ex diuina regula pcedens,. QLuz inter potétes:hoc eft electos dü fingulis propria af fignat díjudicat. n[ frater quíadíuuatur afratre quafi cíuítae firma«€, Cum populus uterqyiudaorum fcilícet & gentium,fraterna(ibi in chrifto charitate cofentit:iüna iam catholice ecclefie ciuitaté conftruit:& ficut uectes urbium portas muniunt, ita dogmata utríufcg teftamé/ ti,ecclefias per orbem qua unam catholicam faciant,ab infidelium incurfione defendunt. o€[£ um obfecratío/ níbueloquetur pauper: τ oíuce effabírur rígíde. Humiles fpiritu, humiliter dominum adorant: ut euagelicus ílle Lus. publicanus: fuperbi fua meritaiactant,ut pharifzus. φ«Γι amícabilís ad focíetatem:magís amícue erít s fra, ter. Credens ex gétibus populus magis amatus eft a do, mino ᾧ iudaicus fine fide perdurans:in quo fcd'm car; nem nátus eft.Poteft€ deapoftolis ex iudaa natis intel/ ligi:quía magis eos amarent credentes ex gétibus ᾧ ex fua genteincredulí, Qu. ο. ΝΑ ος Meliót eft tus eft: Vosaüte dixi Iotas.B áudiui a. patre ο €&lío? eft paup qui ambulat íi fimplícítate fuat: d$ oíues«C. Melior eft fimplex auditor uerbi dei:fi ea qua intelligere ín fcripturis potuit operado ρβαες erudicas qfq fi in íllis quae acute intellexit,ad herefim predicanda labía retorquct. £ommen.liber fecundus his betié uti non nouit:necp illum qui feruus adhuc pac cati effe probatur, praferri iuftis in regimine ecclefiz, b«L&octrína vírí per patíentíam nofcítur.Docrina eccle fiaftica per patientiam doctorum quá fit perfecta mon; firaturiquía dum magis afflictionibus ac morti corpug Ε ditoris,(uireatusorii b«C Cibínó eft(οξεία fabdere ᾧ a docen, Eid εν, Elióreft paup q ambulatin fimplicitatefua, οσο cefareuo/ πᾶ,(οἰ δεία uita: coele, b&p diues torques labía fua& infipiéf- Vbi nón uti quantum ef tainppetuüeflenon ς dibus offendit. Stültícía hois fupplantat refus eius: curarüt.qT AliterDo pormamtd fena& cótra deü feruet anímo fio, Diüitiz: addát amicos cmn, pe appetitfape ᾧ decet, plurímos:a paupeaüt&híquoshabuitfeparan. Te^— tanto qui minus μὰ πρώ ftis falfus πὸ erít impunit?:& q loqui£ médacia nó effu σε datus quan ierar?incurirQ.e| gíet. Multi colüt pfoná potétís:&t amici funt dona trí^— paries. Neg enim po ἰάρηπεν Hieuani ge buétis.Fratres οὓς paupís oderüteü:infup δὲ amici pro Kn denn Dina ne CS eft:q dum eculrecefferücab eo.Qüí cm uerba fectat nihil habebit:— 6 uinedo nefcit Km appetirufiéizmaio— quíaüitpoflefTor eft métis diligit animá fua:& cuftos ντα m mala perabar.aftani beari f prüdétizzinueniet bona. Fálfus teftis noeritímpunit?:|(osdir:(Qérgo tudinisin qua códiti. s& q loquitur médacía peribit. INón decent ftultü deli ὀ ría eíus eftíniqua pag fit dene in Dona» tízznec feraü diari principib?.Doctrina uírí p patíétiá teen p oa tis iciderüt. eq ol. καὶ nofait.Etglóría ei? eft iniqua pretergredi.Sícürfremi^— riseft,ücaliorumim Fic νοῖς URP tus leonís,ita δὲ regis ira: ficut ros fup herbá,ita δὲ hi; probum air feruet anio füo.Stulto ,, laritas ei. Dolor patris filius ftult?.Ettéctaiugiterper!— fragilitatem nouerit CMdouwenansg, ulátialitigiofa mulier. Domus&diuitiz dan£aparé| sbiniquaacions ferütnó feerraffe fa; ntibus:a drioauté ppríe uxox prudés.Pigrédo immittít— pem auc mundicia wanbfedadculpicó, foporéEririía difiblata efuriet. Quí cuftoditmádatü, Propria conuerfatio inem referant:qua/ f ipie occafioné pec; candi tribuerít, qui: uel fragilem fecerithominem,uel ad tentationé cius πο’ ftem uerfutum admiferít. Vnde& primus noftri gene/ rís parens, poft prauaricationis exceffum increpatus a domino,ad defenfionem mox excufando refugit di/ Gcii.s.c cens: Mulier quam dedifti mihi fociam, dedit mihi de ligno δὲ comedi.Et ipfa mulier:Serpens inquit decoepit της. Ambo πᾶφ{η creatorem qd'peccauerant retorque; bant.Ille qd mulierem per quà períreta diio fociam ας’ cepiffet:illa qd dominus ferpentem. quí fe deciperet in paradifo conttituiffet: quo contra fapiens dominü pra Ῥδιιά.ο, catur:ucnon declinet corfuum in uerbum malum ad excufádas excufationes in peceatis. Sed& ille fuos fup, plantas greffus cótra deii feruet anio,q diuina imperia p {πᾶ inerti conténens,infup ipfum dnm quafi importà/ bilia hominib? onera ipofucrit,métereprchédit infana. oq 2iuítieaddür amícos plurímos«c. Diuitiz regni coe leftis, qua p fanctos doctores fidelíb?tribuedo pradica: tur,multos amícos& eiíde predicatoribus,& carum lar gitori diio afcifcüt: A philofophis aute caterifqp gentiü magíftris:quia nil certa beatitudinis in futurü norunt promittere: hí quos habuere feparantur,uidclicet coti uerfíi ad fidem fpemq» dominice pmitTionis certiffimàa. Roii.1.b ep éuíitantá verba fecraturmíbil babebít: quí autem pof/ fefTo: eft métfe/oflícít anima fuam«C. Ec Apoftolus ait: Nó auditores legis iuftificabuntur apud deum, fed facto, τες legis iuftificabuntur.fq[ Z eftie falfue non erít ímpuní tug: quí mendacía loquít períbít c£. Redarguerateü quí uerba cantü fciétize abígs operationis efficatía fectatur: redarguit nunc illum qui ípfa uerba diuina auctoríta, τὶς male interpretando corrüpit. Q. d auté multa fzpius iterantur firmitatis indiciti eít:ut lofeph fomniü regis in terpretis aít: Eo qd?(irfermo dei δὲ ueraciter impleatur. d g é[ Hon oecent ftultum oelítie:tec ferum vomínarí pzín ciplbus.Non decent harecicum delitía fcripturarü;quia cuftodit anítná fuá:q aüt neelieit uiá fuá mortificabi£. nis, fine tolerátía fuf) ficit externe pertur/ bationis:autfi is qui fortíter aduerfa foris fuftinet int?adhuc eneruiter íniqs moríb9feruet. k(T f cut fremítue Ιεοπίσία c regíoira:« ficut ros fuper berbam! (ta« bilarítae cíus.De Dauid rege dicit, qui in iudicio, δέ hilaris ac blandus íuftis,& terríbilis apparebat iniuftis. 4L£»0lo: patrís filius ftultuo; Deus qui in fua narura impaffibilis(emper eft δὲ placidus,dolcre tamen noftro more dicitur,cum homincs quos ad fe credendum lau; dandumqp creauit, hofti potius maligno dp fibi feruiie Foanerat diio H confyderat. Vnde& Moyfes loquit:Poenítuiteü qd? πο’ Gu£a minem feciffe: in terra:& tactus dolore cordis intrinfé/ cus:;Delebo, inquit, hominé quem creaui a facie terra. m«[ t tecra íugíter perftillantía lítígfofa mulier. Sicucte/ cta perftillantia pluuíam quidem de coelo fufcipiunt: nectamen hanc ad utilitatem aliquam difpertiunt: fed ad moleftiam potius inhabitantium deriuant: Ita nimi/ rum hareticorum eccleíia,cocleftium dona uerborum non ad falutem animarum: fed ad fuz ufum nequitiz male interpretando,& contra catholicos litigando com/ uertit. Tecta etenim perftillantíiaamundas quidem plu/-.: uíz guttas accipiunt, fed fub tectis in domo fordidas reddunt; haereticus limpidiffima coclefti oraculi uer/ ba,auditu corpis haurit:at ubi hac corde polluto attige rít,auditoribus fuis forde mixta minifirac. ἢ«ία do(mmíttít fopozem. Piger appellatur qui recte fentiédo quafi uigilat: quáuis níhil operando torpefcat.Sed pi gredo immittit foporem,quia paulifper etiam rectefen/ tiendí uigilantia amíttitur, dum a bono operandi ftu/ dio ceffatur, Recteautem dicitur: o 4[£raníma oiffo luta efüríet«€, Nam qui fe ad fuperiora ftringendo non dirigit,neglectum fe inferius per defyderia expandit. Et' dum ftudiorum fubtilium uigore non conftringitur: cupíditatís infima fame fauciatur: ut quo per dilcipliz nam ligarí diffimulat, eo fe efuriens per uoluntatum de fyderia fpargat. Faneratur diio ! ' NK ΐ f yd ΠῚ Ϊ ᾿ ! ή µ ΐ t 1 1 Ι | Ι | | | | 1 | | : | | : 1 ] | | | | | | Ι | Utt ...2mn'groueibía. 8«T querat ofto quí mí(ere£ pauperío:« viciffirudíne fuá - reddet ef.Foeneratur diio qui mifere£ pauperis. Foenus e(t pecunía ad ufuram cómodata:qui em miferetur pau perís foenera£ diio: quia ideo'érogat modica téporalia, utab eo recipiat ampliora terna. Huius fententiz ueri, . taté pbatipíe ας, ο: ο. teuenturü de quo fupra dicit:Teftisfalfüs nóeritimpu ἢ nítus, E qui loquic mendacia peribit. b&[ 4t οσίτιρίο). τῇ oeuozat itíquitate, Sicut famelicus refici cibis defyde^ 5'€?'* ratiità impius ut iniquitatis exccutione fatierur,ardetet exquirit.{«["Doarara funt oerífozib"(udicia!« malleí ρου’ feelemofyniam facie; tib? di&urü e(Te prz/ Qzmátt.a s.d"dixit: CEdiu feciftis XS qute drip itg ? quis tg ding: στ Ned ce y Yo ην tn rum t i(l ptit Jit dit μὲ ii at a pud. d I d zo qun "mu uni de his minimis meis, mihi feciftis. b«r£rudí fili τοῦ τ πὸ oefperee: ad ínter/ fectíonc aurem cíue ne poriae aníimar tuam. Subiectii tibi queli/ bet fi errare cófpicis, diligéter caítigare cu rato: qd fi curari re; nuiítjita erga illü cir/ xüfpecte& temperan ter ageine quid omni n0 intuis uerbis uel iactibus,unde ampli? eccet inueniat. Cuí fenfui opitulatur il; Iud quod fequitur: c«rui impatíco efti fuftinebít oamná:c cá , tapuerít alíud appo: Mer«C, Si enim«τί; tia contradicentis fra itrís qué erudire coe/ pifti, puocatus ipfe τίη impatiétiz uitium .elabaris,damnü pro; fe&o tuz uirtutis in/ curris:& cum illi du; rius forte increpádo fpem promeréda(ἃ) lutis agenda poeni tentiz quà habuerat Tapueris:rationé pro τὸ qd' fratre fcandali :saíti, difiricto iudici xeddes.Patet litera[6 fus:quía qui per im/ patientia inopiz,fur/ to feruit,aut rapinis, damnü fuz aniz fa; cit:& cum rem proxi » Feenératur domíno quí miferetur pauperís:& uiciffitu v dínem fuarn reddet cí.Exüdi filíum tuum& non defpe rcs:ad ínterfectionem autem eíus ne ponas anímá tuá, c Οὗἱ impatíens efbfuftinebíc damiü: δὲ cum rapucrit aliud apponet, Audi confilium δὲ fufcipe difciplína:ut fis apes ín nouiflimis cuis, Mulce cogitationes ín cor» de uiriuoluntas autem domíni ín aitcrntim pmanebit. c Hómo índigens míferícors cft. Et melior eft pauper qs uir mendax. Timor diii ad uitam:& in plenitudine t comorabitur abf uifitatione peffimi. Abícóndit pi -ger manum fuam fub afcella:nec ad os füutn applicat eatn.Peftilente flagcllato,ftultus fapientior crít:fi auté cortipueris fapientem,íntellíoct fapícntíam,Qui affi .git patrem& fuoit matrem:ienomíníofus erít& infoe^ lix.Non cefles filí audire doctrínainecíonores fermo. £ nes fcientia. T éftis iniquus derídet iudicium. Et 6s im; i piorum deuorat iniquitatem.Paráta func deríforibus iudicía:& mallei percutientes ftultorum corporibus, Luxuríofa res uínum:& tumultuofa ebrictas.Quicüqy hís delectatur,non erít fapiens. Sicut rugitus leonis,íta & terror regís:quí prouocat eum, peccat ín aniiná{πᾶ, Honor eft homini qui feparat fe a contétionibus:om. nesauterm ftultí mifcenturcontumelis. Ca, XX k Rópter frigus piger arare noluit: mendicabit ergo zftate& non dabítur ei. Sicut aqua pro.. funda /ficconfilium in cordc uirí: fed homo(a; 1 píens exhauriet illud. Mülti homincs miferícordes uo s cantur:uirum autem fidelem quis ínueniet? Iüftas qui ambulat ín fimplicitate fua:beatos poft fe filios s qm » quet. Rex qüi fedet in folío iudicij, diffipat omne ma^ tícteo ftulto26 cozpo:í bue«c. Etfi reprobi fi cut przdictü eft, uel iuffionis uel cómina tionis diuinz iudiciti deridét:parata τῇ cos expectant iudicia dà nationis:quz ut mal lei ferr candens: ità eos in fornace gehen na fine fine uerberét Qa. XX TRopter fr 7 guepígera rate noluít: médícábít etgo eftare τηῦ δαδ εἰ τῷ, ΟΣ αἱ nunc ppter defidíiam in deíferuitio labora re neglexit: uenturó dieregni médicabir: & non dabit ei: quía quacüq femiauerit homo, hzc δὲ metet, Bene ergo regni dei zítati coparat: quia Gak 6b tuncimarorís noftri nubila tranfeunt,& αἰτοῦ dies eterni folis claritate fulgefcunt. ΙΓ boice mife rícozdeo vocant: vírü αὐτῷ fídelé quíe(nue; niet: Multi quide mi fericordef prefenti iri fzculo apud hoies ui dentur: uirüi auté fi/ delem:hoc éft, qui ré έτα intentione bonü opus faciat, inueniri difficile eft. m 4Γ 9u7 ftus ἃ ambulat ía fiu plicírate Πα: beatos poft fe filio oerelín; quet, Non hoc fcm D mi tollit€(inon ho; lum intuitu fuo. mini p hoc:certe eter no iudici ratione red dere habet. Vnde alía editio ita hunc ucerfum tranftulit: Malecogitans homo,multo dàáno afflige£:& fi pniciofus fueritanimà fua apponct: quía nimirti ο pecunia uio; letus abítulerit,p hac anímà ínuítus dabit. Ὁ 47 IDomo (ndigée miíferícoze eft.Indigenté dicit humilé q(e ppetuis bonis egere fine ceffatione recolit:talis πᾷς ut mifericor/ diàconfequatur a diio,nundj proximo mifereri recufat. 3Dequo& fubfequenter annectit, e«[t melíozeft pau per d$ vír mendag«c. Melíor eft namqp humilis corde qui nihil(idit fuis operibus, qui fe pra excellentía uirtutiüi uiri nomine dignü duces fallitur,nefcius dum fupbien/ do perdit bona quz geffir. f«[ zibfcondít píger manum fui iub afcella/mnecad oe fuum applícat eam«C. Nemo ita pí gereft utad os manum uel cómedendo reducere labo/ rem putet:fed pigro labor cft,manü ad os porrigere:qa defidiofus απ praedicator, ne hzc uult operari qua dicit. Mani quippe ad os porrigere, cft uocí ope concor: dare.“ΕΓΖ eftío íníquue oeríder iudícium. Illud uidcli/ ; Exoiob cetdequo dicitur; Non falfum teftímoniü diccs:uel cerz literam femper ftaré— poteft. Nàm& beat? t, εβ 8,4 Samuel uír iuftus ac fimplex, diffifes fui filios reliquit:X Achac iniuftus ac reprobus,beattüi poft 4,Reg.i^ à fe filium reliquit Ecechíam: fed filios{ΠῚ dicit eos, qui exempla iufti fequütur. Vnde nücomnes electi ppter fi dem, filíj dictitur abraha:tefie ApIo qui ait: Si auté uos Rofi.4s chriíti,ergo femen abrahz cítis: quibus beatitudo non huius feculi fed futura promittit. Vnde recte(ubiügit: n&[ fex quí fedet ín folio(adícij/ o(ffipar omne malim in^ tuítu füo.Etíi enim in hac uita electi mala patiantur re/ proborum,ubi uníuerfalis iudicij dies apparuerit, om» nía mala diífipatur:& coronatis cum domino iuftis,foli poenas fubibuntíníufti, Ο ποά etíam nunc per partes agitur:cum quis fanctorum uictor exietit de fzculo,& ill lequíeum i tribulabat perfecutor digna factis pceperit. Poteft híc ueríus δὲ de electis accipf, qui habentaliquari do latentía in mente mala:quz ab alijs uideri non pof/ funt homínibus:qua tamen dominus cernít, quando ea occulto refpectu gratie deftruit Deniq cóüuerfas do/ minus refpexít Petrum,€ recordatus eít Petras uerbi domini, c«tera. CLuis poteft Luàiig Quis poteft ER ER A rer E F £Zommen. líber fecandus. a«r Cuíspoteft oícerem(dá eft co: meü:purue fum a pec, £ato?Notandum qd non ait: Quis poteft mundü habe τε cor,X purus ἐς ἃ peccato:fed quis poteft dicere inqt, mundi eft cor meum,purus funi a peccato: quia funt qui largiente diuina gratía, poffuntiuxta humanü mo; dü&cordis& operis' mundiciam habere: fuadet: in illo prz(umptioné propria püritatis diffua det.In iftó müdicia& rectitudine qualis ín Πᾶς uita effe iuftorü poteft, docet habendá: in 1110 fabtilitatem diuini examinis,qua hominü facta& intétiones díjudicat moy netíemp ante óculos habéda. Vii& illü loci antiquíin/ terpretes ita tranftu, lerunt. Cum federit undecítillud dici:* Ὁ 5 poteft dicereymundum eft cor meum,purusfum ον απ τος oco quonià ipfi deum αἱ debüt. Etin pfalmo:« Πορ abominabile eft apud deutn.Ex ftádijs fuis in; P3,2;,a Q.uis aícedet in mo; tem díii:aut quis fta; bit in loco fancto ei? Mattf.s.a Beati mundo corde: y apeccato? Póndus& pondus, menfura& menfura: dicfj:quif gloriabitur caftü fe habere cor: aut qs gloriabif mii, » tellioitur puer fi munda& tecta fint opera eíus. Aüré αἲ fe effe a peccatot audientem δὲ oculum uidétem: domínus fecit utrüg. qui€ hunc qué ex; ponimus uerficulü, Innocés manibus& e INÓli diligere fomnü,ne te egeftas opprímat:aperí oc— manifeftius pofuere mundo corde. Si e nemo mundü habet t lostuos,& faturare panibus.Mal(m eft;malum eft di^ dicétes:luuenis qui cum íufto eft,directa cornequlluspurus cítomnís emptor: δὲ cum receíTerit, tunc gloríabitur, ei: uia illius. Ω αἱ e(t a peccato:conft^ ς Eft afirum δὲ multitudo gemmarü:G&uas przciofum^€mcüfapiétibusgra, quens eft profecto: ditur:fapiens erit.Si, . ut nullus aícédat in labía fcientize. T olle ueftimentum eius qui fideiuffor cut econtra, amicus monem dfiis nullus.» extítit alienit& bro extraneis aufer pignusabeo,Süa^ fultorü efficiet imi, homiínü Πε in loco lis, o«[ 2iuré audíen fandoeius.Q uiaue[5 efthomini panís médacij:& poftea ímplebíturos τὸς ocu vídétérofis focofiarmultosaft^ eius calculo,Coofrationes confiltis roborantur:& gu» fecitvtrüg, Aurcau, furos in mótem diii, diente, dicit auditoré fiaturofginlocofan! Dernaculís tractada funt bella, Εἰ quí reuelat myftería,| erpiobedies cu, Coei':retatutiput 8ζ ambulat fraudulenter,& dílatat labía fua,ne com; lüuidentem,do&toré (int m'ti müdo corde &iuxtabumanzepof fnifcearis.Qui maledicit patri fuo& matrí:extínguetur fibilitatis modi puri— lumen eiusin medijs tenebris. a peccato:nectame fe ipfum απ müdü corde& imuné effea eccato abfq temeritate ,pnüciat. Stulta eft nàd ppriz audis íactantia:temerariti de fua quéq; innocetia,uel iu fticia gloriari.Et quia funt qui fua laudare quafi fortía: proximorü uero facta uelut uilia folétimprobare: recte fubiügitur: b([[»onduecpondue: méfura c méfura«c. Pondus& pondus,hoc eft,maíus δὲ minus: menfura& menfura,fimiliter maior& minor,utrücp eft abominabi leapud deum. Prapofiti em in ecclefia praue uiuentes: has duplices menfuras in domibus:hoc eft, in confcien τῇς fuis habent:quia bonum qd' alíjs imperant,ipfi mi, nime faciunt& malum qd'in fubditis damnant,ipfi per petrare non de(inunt. Pondus δέ pondus, menfuram& méfuram,hypocrítz atdy haretíci in domibus, hoc eft in fenfibus fuís habent,in eo qd? fe mundos in cogitatione & puros in actione fua effe mentiuntur:cateros uero ue lut fordidos atq» peccatores refpuunt& conténunt:qua fi ftathera dolofa δὲ méfura duplici,aliter(ua,& aliter fa7 cta proximorü ρεπίαπε ας per hoc in utroqs: abominabi lesapud deum exiftunt.Diuerfum nàqgy pondus ín do; mo fua,diuer(íam habet menfu rà, utaliter uidelicet ín fe metípío,aliter metíatur in proxímo:quií in fuis femp acti ' busquz laudari:ín aliorü ucro quz uituperari poffint rimatur.Et ideo talem[πες abominat diis: quía nímirü quantü fibimetipfi abfq meritis placet,táto uperno ín/ fpectori merito difplicet. Verü quia piculofum eft cuids dealiena confciétia iudicare,cuius intentione fcire neqt, datconfilium quibus indicijs iudiciü noftri cordis erga pximü dirigere debeamus.Nam fequit: cep£r ftudge Πίο íntellígtt puer fi müda«recta fint opa eíuo. QLuécüg em uirtutib? ftudere,modeftiz,continétiz,auditioni fa; pientíü,€ obferuantie mandatorü dei:maximeg» humí litati ac(implicitati uideris:huius müda effe& re&a opa intellige.C) u& uero his contrarium iter tenere deprehe; dis/huncuelut immundi ac díftorti cordis homine, aut corrigere δὲ caftigarc;aut fi hoc non uales, uitare ac decli nare nc ab eo ipfe corrüparis curato. Nec uideri cótraritüi debet, qd'hic tudiofi pueri müda effe& recta opa teftaf; fupra uero ait: Q. uis poteft dicere müdü eft cor meü:pu rus fum a peccatocIn hoc eim ueríu ftudiü recte uiuendi eruditü. Nemo ergo cü fe(cripturarü fcie tía(πετ δὲ ad di; Hareditas—Cendü uerbü deiui/ derícidoneum:defpi ciat fimplicitaté fra/ tris:qui& fi minus doctus ad predicadü:non τῇ minus e(t promptus ad difcendü, uel ad implendü bona quz didicit:fed recolat quia qui fibi maiore fcientie gratiam deditiipfe fratri quz habet fpiritualia dona tribuit: nec fibi ppter fe folümodo,fed ctià ppter fratris cómoda tri, buit dona quz uoluit:dans unicuíqp gratia fcd'm men/ furà donationisfuz. e€['fHolí vilígere fomná ne tege fta oppzímat«C, Noli diligere fomnü peccati& inertia: : dequo Apf'usaít: Hora eít iam nos de fomno furgere: nete fi non bene uigilare noueris, egeftas ín futuro, illa grauifftma ubi nec ftillaaqua unà fitiés inuenire queas occupet. Aperi oculos tuos cordis ad uigilias fanctas, δὲ faturitaté tibi gaudiorü cceleftíüi bene uiuédo conquire, f&[ ΖΕ αἱ eftimalá eft oícíromís emptoz:z cfi receffenititüc glozíabit.Ergo δὲ is qaterna in coelís pramia cópare de; fyderat,malü eft qd' in prafenti debet fuftinere:ut cü re cefferit de müdo:runc gloriet aperte pfpiciés: Quia non funt condignz paffiones huius temporis ad futurà glo/ rià quereuelabit in nobis. a peftaurü«multitudo g& marti:t vae pcíofum labía fi αι 7C. Hec eft gloríatio fapié tis emptoris,qui Φρα emerít,malü e(Te dicit geret agu tur:cü auté recefferitltabit fe fapienter emiffe: ficere ctíà coeleítis regni emptor ubí hinc recefferít exultabit, cóperiens labía fciétia:id eft doctrine fpüalis qua ufus eft in cóparatione caeleftiü, auro gémis δὲ uafis effe aff milanda praciofis. b«T€ uaufe cft bomíní paníe menda εἴ:« poftea(mplebít os eiue calculo c.n quocüq mébro quis amplius peccauerit,in eo ampliora in ultione patie tur torméta. Vnde recte qui in lingua magis delinquit, in ea plus arfurus effe perhibetur: dum oseius calculo qui eft lapisignitus implendum effe refertur:quod acd diíTe conftat diuiti illi qui epulabatur quotídie fplendi/ de:cum in inferno ardens,refrigerarifibi a Lagaro lin; guam petebat, Nam quia in uerbis fuperuacuís in epu/ lando deftuxerat,in lingua amplius ardebat. í«€f quí reuclat myftería τ ambulat fraudulenter: c oilatat labía fuaime comrilcearíe«c.Si quis uoluerit tuis mifcerí ami Citjs:& hunc uideris prioris amici pandentem fecreta: hunc uelutí perfidum caue, Hareditas ind H RoB Rom$d| Πέ in'Qiouerbía 44 IDeredítao ad quà feftínatur(ή pzíncípío:(n noutffimo benedictione carebít. Ο ui per auariciz nequitia in hac ui ta multiplicari appetüit:in futuro ab eterno patrimonio exharedes fiunt, Aliter: Hareditas ad quà feftinatur in Κα... ΧΧΙ fo I9 eos uidelicet qui fua uota contemnunt&eosquiutfua Ὁ uota compleant fanctos perfequütur,dánatío reftat ate na: rectefubditur: g«[£^iffipat impios rekfapíene τη, curuat fup eoe foznícé, Moris aute fuit antiquorü,ut ade; düregiminis priufds (δεῖ D Rad. id eítantetempus(ο! nàs przpofterus acci picin nouiffimo mer cede benedictionis, quz bonis rectorib* debetur,carebit: qui ad myfterium altaris indo&us&€ temera/ rius acceíTic, ipfe in dienouiífimo gratià remunerationis qua bene miniftrantibus repromítti£ pdetc.Po teít€ ita accipi:qd' q in prafenti fuas ulcif ci uult iniurias: hic corona patiétiz ín fu turo carebit. Cui fen; fui potiffimum uide; tur conuenire qd fe^ quit. bq[ Ile oícae/ reddam malum:expe; cra domínum« líbera; bítte. Ord etía ποτ’ culo fequenti aftruit cum dicit: c(| Zlbo; inínatío eft apud οὔτε pondus z pondue: fta tbera oolofa nó eft bo; na.Duplex nàq» pon dus δὲ ítatheram ha; betíuo in corde dolo fam: 4 dü peccauerít ipfe uenià petita diio δὲ nihilomín? pecca; ti in fe homini acpoe nitcti, qd? peccauit dí B nua Tun Ἴων mín y dad principio,in nouiffimo benedíctione carebit, ΩΣ πὶ gra; » Haxéditas ad quam feftinatur ín príncipio: in που, Ό mo benedictione carebit. INé dicas. reddam malum: c expecta dominum δὲ liberabit te. Abómínatío efta; pud domínü pondus& pondus: ftathera dolofa non ? eftbona, A dómino diriguntur ere(fus uiri. Qüis auté t homínum intellicere potcft uíam(uam?R ina eft ho s míní deuotare(áctos:& poft uota retractare, Diffipát b impios rex fapiens:& incuruat fuper eos fornícem. Lir cerna domíni fpiraculum homínis:qux ínueftígat om; nía fecreta uentrís. Mifericordia δὲ ueritas cuftodiunt i regetni& roboratur dazmentia thronus eíus. Exültatío iuucnum fortítudo eorum:& dienitas fenum canicies, k Líüor uulnerís abfterget mala:& plaez ín fccretioríb9 uentris. Ca. XXI l Icht díuifiones aquarum: íta cor regis ín manu dominí quocáq; uoluerit índínabit illud. Or nís uía uíri recta fibi uidetur:appendit auté cor^ da domíinus.Facere tníferícordíam& iudiciutn: magis placet domíno cj uíctima:Exaltatío oculorum,eft dí, ἰατατίο cordís:lucerna impíorum peccatum. Cogitatio; nes robuftí femper ín abundantia: omnís autem pi; ger ín egeítate eft, Qui congregat thefauros lingua médacij.uanus δὲ excors eft:& impingetur ad laqueos mortís.Rapínz impiorum detrahent eos: quía ποίαν mrunt facere iudicium.Perüerfa uía uiri aliena eft: qui au tem mundus efl,rectum opus eíus. pta de hofte uictoria,fornices fibi erigerét in quibus uir^ tutüfuarü laudes dé fcriberétut in Saulis g.Reg.i$.e opelegim*,Diis ergo rex nofter,nó folü ins piorü defiruetin fine malicía:fed X magna cum electís fuis eiuf7 dem triumphi gloríà ppetuo celebrat. Hüc uerfum antiqua traf latio fic habet: Venti/ lator impiorii rex fa» piens:X immittet ílli$ rotam inalorü:íd eft, ponánullo fine con/ fumanda, Cui uide/ licetrotz cótraría eft corona uite aternas quàrepromifit detis diligétib? fe. b Έα cerna ὉΠ fpíraculü bó miíníe: que ínueftícat omnia fecreta ventrig Diuini afflatus illu minatio cum in meri tem homíinif uenerit, eam fibimetipfi illu/ minans oftedit: qua ante fpirítuffancti ad uentum cogitátióes prauas& portare po terat δὲ penfàre nefcie bat.{&[£rultatío(’ uenü foztítudo eozüs 4 oígnítae fenum(ἀπέ cies. Caniciefapien/ τίᾶ dicit. Tunc etenini . ciuitatis cuiufgs be; neordínata:tuncres mittere no uult:eü q de? eft flectere ad mi! ferandum precibus fatagit, cum ipfe homo exiftensnul lis homini precibus flectíad miíericordià poffit. Qcuí iure quafi iniquus ponderator abominatur a domino: quia fuas iniurías grauíores d domini menfurat. Verbi gratía: nolens indulgere ei qui fuam uxorem polfuit:& poftulans fibi indulgeri,cum forte defponfatam chrifti uirginem maculaucrit: uel certeanimà fuam dco in ba; ptifmate confecratam,aliqua uitiorum forde foedauerit. Ό«LZ1 vomíno oírícuntur greffue vírí. Ο πιο; hominü greífus rectum iter incedunt:non fit hoc libertate huma Ef.15.€ pj arbitríj:fed gubernatione íllius,cui dicit Efaias:Omia ein opera noftraopatus esnobis, eq4[&uíeautem bo; mínurm íntellígere poteft víam fuamzIn hoc inquit mani/ feíte claret:quia quicquid boní habet ας, a feipfo nó habet/fed per gratià deí:qd' nec per fui libertatem arbí/ tríj qualis futurus(it,qualiter uel Φα uícturus intelli/ gere poterit. f[ffauíta eft bormíni oeuotare fanctoe:z poft votaretractare, ΟΠ peccatum fit ulli hominum nocere: quato maius eft cum quis fanctos dei offenderit fiue Ια, ferit, X quafi uile mancipiü pro líbito fuz uolüitatís eos Ach. tractarenó timuerit. Quo quadraginta αὐτί in Actibus apforü deuouerüt fe nó màducaturos neq bibituros, donec occiderent Paulü.Et pagani fepe ut legimus, dijs fuis chriftianorü deuouere fanguine. Hunc uerficulum antiqua zditío,iuxta alium fenfum pofuit, dices: Mufci/ pula eft uíro cítato aliquid de fuís confecrare: poftea au; tem quà uotum fecit poznítentià agit, Et quía utrofq,X fancte ecclefie recte ; Μαίας εἰ aguntur:cü δὲ fortioz res quíq uíríb? neceffarijs infiftüt opib?:& feniores ma/ iore prudentia przditi:de hís quz agenda funt falubri? ter confulunt. j«LZ íuo? vulnerío abfterget mala: plage ín fecretíozíbue ventrío, Cum ein exteríus percutimur ad peccatorü noftrorii memoriíà,tacti afflictiqs reuocamur: δὲ per hoc qd foris patímur,magis intus qd" fecimus do» lemus:ficq fitutinterapta uulnera corporís magis no$ abluat plaga fecreta uentris:quia fanat nequítías prauí operis occultii uulnus doloris.Solet quippe uentris ap? pellatione mens accipi: quia ficut uéter confumít efcass ita mens ptractando excoquitcuras. Ca. XXI cut oíuífionea aquar(i:[τα coz regía ín manu fif quocügs voluerit tnclinabír illud zc. Quare cor re; gis δὲ non potius homínü ín manu αεί effe perhí bet,cum fcriptü fit:C) uiain manu eíus fantom nes fines terra: nifi fortercge,(an&tü quécp appellat,quí uitiorü bella in feipfo uincere,uirtutü militià nouit ftipá re.Sícuteimn dfís multifidis aquarü diuifionibus terrarü fines late fimul δὲ aerís implet:tegít quoqp aquis fuperio ra caelogeíta cor regis quocü uolucrit ínclinabit illud: quía ficut diuifiones gratiarü, iuxta fuam uoluntate, S angelis δὲ hominibus tribuit:ita X corda fanctorü qui/ bufcügp uoluerit digna donationibus reddit. Nec ullü habet Pelagianifta locü ἃ abícq dei gratía qs faluus fierí poffic. m€] fyeruerfa vía vírí alíena eft: quí aüt müdue efts rectü opue cíus.Tufte coram diio uiuerepropríüeft hu;—— mana conditionis. Vnde alibi dicit: Deü time& mádata Ecc$.t2.d DD dcíusobíerua: Ῥδιρήμα, E eius obferua: hoceft omnis homo. Acqui puerfe uíuit,: álienà profecto a natura humana uiam íncedit.Peruer; fa ergo actio,aliena eft& contra natura. QLuiauté mun; duseftínopehicrecte qd? per naturá originaliter fum/ pürexequitur. ap 2f»elíue eft federe(η angulo oomatío/ p οὔ mulíere lítígiofa : in domo cómuní«c. ideo uetum eft me; lius e(fefedere in an; gulo domatis: id eft, ín fecreta alticudine -uitz continétioris,di ΄ cum mulicremala in domo qua tibi fit cü illa comunis: ut etíà « Meliüseft federein angulo domatis, cj cum. muliere lítígiofa& in domo cómuní.Anía impii defyderat ma lum:non míferebítur proxímo fuo. Mulctato peftilen te fapientior crit paruulus:&(i fectetur fapienté fumet fcientíam.Excogitat iuftus dc domo ἱπιρῆτας detrahat » impíosa malo. Qu obturat auré fuam ad damorem '£ommen.liber fecundus ciabuntur, qui a uia uerítatís errauertit; ipfo tudice atte: ftante qui fe illis di&urum effe predixit: Difceditea me maledicti in igne aternii,q paratus eft diabolo& angelis eius. ΕΓ του 0 vatur impíue:« pzorecro íníqnua«t. Martis Iufti δὲ rectíidem effe uidentur:(ed diftat inter ímpios δὲ ᾿ iníquos:qd' iniq funt. omes reprobi: ímpfj uero.qui maioríbus ímplícati fceleríbus, ucl nuni fancte my. ftería fidei pceperüt, uel poft accepta. ad apoftaíiam redierüt. Vn poteft hoc loco ατομα, ler« pauperís& ipfe lamabit,& non exaudiíetur. Münus pee diu a liusficcotempro có" abfconditum extinguet iras:& donum ín finu indigna/ csbulo, generairom nubio proptercomi"' ο tíoné maxima. Gaüdiü iufto eft facereíadicum:& pa,— 25 ma[rias p ducereuii. Alier; e uot opetantibus iniquitaté. Vír qüí errauerítauíado^^ pro marre perfecu, uud peranenium Ctrínazín coetu gíeantíü comorabítur.Qui diligit ερ’ e mor dt eiofaabomniacio, lasin egeftate eritquíamatuínum δὲ pínguía non di/ js iqui, qui eori iuf Reerenaom ὃς t tabítur.Pró iufto datur impius: X pro recto iniquus.: cia uidengs ams Prats od iue Melíus eft habitare in terra deferta: Ορ oam mulererí? Ἠρεράςς, no rantip permteemiugio, s xofa& iracunda. T héfaurus defyderabilís δὲ oleum ín inest ἦν imr wugebe Mes habitaculo íufti:& imprudens homo diffipabit illud. ne οι LUE qux P ORnb Rs Qui fequitur iuftícíam& miferícordía:inueniet uitam, win quía fle πε Ce CE: ϱ ufticiam δὲ eloríam.Ciüitatem[οτί afcenditfapiés: BOTTES dala(eminat, immit; είς lires, concitat bel, la; diuidit unitatem, pacéuiolanamiciias perbus& arrogans uocatur íi::doctus:qui inira opera^ Regina auftri furget Mariutd diffipareofqp düua/— tur fuperbia Defydería occidunt pigram:noluerütem— in iudicio c genera ríscupiditatibusin;—^,|!:: o 21* tioneifta X condéna; Rámacnecinfemet, quictp manus eíus operari, Tota dieconcupifcit δὲ de^— piream&c. Nó qüia ipfis qefcerefininec— fyderat:qui auté íuftus eft;tribuet& non ceffabit.o;— ipfa(ua uirtuteacpo tétia condénabit: fed in: fraterna dilectióe cónexos effe pmiíttite b4[€wví obrurar au/ rein fui ad clamozerm aupte:« ípfe clama: itc non exaudiet. Generaliter hacaccipiéda fententia:& nó egeno tant uel corporaliter infirmo. Nam& quí cri; minibus alienis nó affectu miferícordix códolere, fed iu dicantis mauult tenere cenfurá:oftenditfe necdü uitio rum facibus cliquatüneq: auditu diuina miferationis exifteredienum. cé[ υπο abfcondítü cxtíngnet írae: « οοπ in finu índígnaríoné marím3a. C) ui irà diftricti iu^ ' dicis quà peccádo meruít placare defyderat:elemofynas detpaupibus: δὲ hoc nulla delectatíóe fauoris humani, fed tanti amore conditorís:q cordiü occulta refpicit. Sic eim fit munus abfconditü, ficad mitigandü códitoris irà proficuü fi nullo extrariez retríbutionis intuitu porriga Mati e,a tur:(icimplebit:r qd? ipfe precepit: Te autem faciente elemofynam,nefcíat finiftra tua quid facíat dextera tua. o«T Saudí(ufto eft facere iudicii: τ pao operátibue ínid ' taté.Gaudcet iuftus cüi bonis defudat opibus:quia fperat ' fepropter hzc bonis remunerandü effe phénib?. Acue ro reprobi dum mala quz diim prohibuiffe norunt fa; ciunt duis(uz luxuriz perpetratione carnaliter delecte tur,mentís tamen pauore interno carere nequeüt:quia: fe mala perpetua paffuros pro hís quz téporalíter male; fcerint nóambigunt. e«[ Glír quíerraucrít a vía ooctrí; ne:íin cecu aígautíü comozabíE«c. Gigátes dicit imundos Iob.z5.b fpiritus:de quibus beatus Iob:Eccegigantes inquit ge/ munt fub aquis,& q habitát οἳ eis:id eft,fupbi δὲ malefa ,&orcs fpiritus demoniorum cum hís quos decoeperint ' hominibus poenis fubacti torquené:horü eim coetui fo/ δὲ deftruxit robur fiducia eíus. Qui cuftodít os fua δὲ linguam füam:cuftodit ab anguítijs aníimá fuam. Suftiz impiorü abomínabiles qux offeruntur ex fcelere. effet iudeus,& ρρῆς tarü dicta cognofcer ret: hinc em diis ait: quiain eius cóparaz tione condénabun£ qui deuotionéei? fcié tes c multo facilius poffentfapiéti curá díffimulabát habere.€f£ befau rua ocfyderabilío« oleüi in babiraculo íufti: c impzndéebó oíffipabír íllud«C. Claritas bonorti operü dco femp ama; bílis,X pinguedo dilectiois in fanctorü ecclefia refulget. Verüreprobi non tantü uirtutes fe nó affequi,fed X per/ fequi€ quantü ualentín bonis obruere feftinant.Poteft fane hic uerfus δὲ de Qlibet martyrii accipi, in cuius haz .bítaculo:id eft corpe ania fancta,dei uidelicet thefaurus feruetar,abundat δὲ unctio gratiz fpiritalis:at pfecutor imprudens huiufmodi habitaculü difrumpere poteft: thefaurü uero q habitaculo tenebaf& oleü,nequad tan gere poteft. Vt dris docet: Nó timete eos q occidunt cor; pus:X poft hzc non habentamplius qd faciat. b«Ι uitaté foztt( afcédít fapíce:c oeftrurit robur fiducig είπα«C. Ciuítatem fortium,mundü dicit qui quondam magno rum fpirituü& tyrannidi(tultz(ubactus feruiebat:ha: bens fiducià πίτα in occulto eorü qui nó funt dij:fed opa manuti homínü.Hac ciuitate intrauit ille nat?in carneq eft dei uirt?& dei fapiétia: deftruxitq: p fuos pdicatores σα τ deorum,in qbus fuere confi(i, ueritatis ignari:atq in fide cozle(titi docuit habendá effe fiducià quae nund poffet deftrui, Sed δὲ quotidic ciuitaté fortiü afcendit fa piens, δὲ deítruit robur fiduciz cius: cun aliquis fidelis doctor arguméto philofophorü, uel haretícorü,uel etià cótumaces carnaliü fratrü cótradictióes qb? fcelera fua defédere& alleuiare nitunt afpnacióe fidei ecclefiafticz, ΤΟΙΣ mendax .aftigatióis difciplina redarguit atg euifcerás annullat. Teftis mendáx ímpius oris fidelia } MattS4o« -..-.-............. T α bitis Die MM γρ liri Rods QU rari 2t(iei A ήδη T0 iii nnda dit | Galib (i^ d iari yir d uif 2: (7— Ιοδα Llob,4..d :aniinü prapare,cor/ Zin'Quouerbia ἡ "aq fteftioimendar peribít:vír obedienia loquetur victoz(á. Q.ui fe deo feruire teftatur,nec factis dicta exequitur, pe ribit:qui auté fideliter ut promittit, iuffis fubditur αἰαὶ» nis:hui? loquela ad uictoria perueniet:quia dü per obe dientiam fuam defyderia uiricere fatagit, per iufticiaiu/ dicis poftmodum ui ctoriz palmá pcipit. ὃν impíus pzoca cíter obfirmat vultum fuü:quíautérectue cft €o:rígít víam fua, Iu das quia impius cor; deerat quis ipfo diio fe redarguéte, noluit mala copta refirin;€ gcrePorroPetrusqa, rectus erat corde: id eftrectitudinis ama; 9 tor,refpiciente fe dro mox ponitédo corre xit qd negando deli; quit. c€| Hon eft fa/ píétía/nó eft pzudéría: non eft confilí contra ofi. OQ uacüg cófi/ liarit€ íapiunt hare tici: nihil eft δ΄ uanü & inutile. Ὁ ΕΓ£qu? a T είς mendax petibitsuir obediens loquetur uictoríá. υ Virímpilsprocaciter obfirmat uultum fuum:quí auté « rectus eft corrigit uíam fuam, δα eft fapíentía,no eft ο prudentía;non eftconfiliuma contra dominum. Equus: paratur ad diem belli: domínus auté falutem tribuet. Eliüscftnomen bonum|: Ca;^; XXII Gj díuitiz multa. Sáper argentum& aurum gratía bonia.Díües& PANT obuiauerunt fi » bíutríufqs operator eft dominus. Cillidus uidct malá & abfícondit feiínnocens pertráfit δὲ afflictus eft dam; i no.Finís módeftíz tímor doinini: diuítie δὲ gloría δὲ & uita, Armá δὲ eladij in uía puerfiicuftos autem animae i fuz longe tecedítab eis.Próuerbium eft:adolefcens iu; xta uiam fuam:etiam cum fenuerit non recedet ab ea, m Diües pauperibus ím perat:& qui accipit mutuum fer; 4»^ xxi yo 20 atit fubiügit:Diuitiz& gloria δὲ uitarin futuro fignificat; Finis ergo modceftiz tímor diii, diuitia& gloría€ uita; Qruia niiirüi pfectio uirtutü eft ín hac uita,ut tímcam? diim timore(&ó:hoc eít,fyncera illü dile&ióe colam?:fi.-nis uirtutü in futuro;ut diuítí( hereditatis pmiffz regni cceleftís gloria δὲ uita -Íinefine pcipiamusa cunruíderitis,exulta : bitislzticía inenarra bili€ gloríficata,por falutéaniarü ueftraj rü. ke[ 2Zirma« clà; dij tt vía puerfizcuítos autéaniefue longerei cedíta eíc. Dupliciter intelligendü:quia p/ uerfi& armati fcmp ad nocendü rxímis uerbo uel opere fcelé uiní examinis. Ο ui-"uero animà fuam iri eternüfaluarí prócti rat, longe refugit ab huíufmodi armis& parat ad oíé bellí: ofíe 2i i inar η ΦΟΕΙ^ gladijs: quia& men; aürfalitétribuet, Ho, US eft feenerátis, Q üi femínat íníquitaté metetmala, B7 FE Ep minü quide et deo. 5 Et üítea tac fux confümabitur. Qüí pronus éft ad mi ximorü lafionerefré/ deuoepepfecutiois' fericordiá benedicetut:de panibus em fuis dedit pau,— na:&ne animaduer ή s fione diftriéti tudicis pus offerre difcrimi/ ni: fed diuini€adiu; toríj:ut coepto labori, agonis uictoria falafcp fuccedat. €liueeftnomenbonü dio,^ Ca. XXII uitíe multe. Nome bont dicit, nó α a curbis uulgi impitifed qd'a fideli jjuis paucoz te : ftíimonio ἰαυάαζ. Νες em bon?habere nome bonürefugit:fed a bonis folii quzrebat laudari qui ait: Siadhuchominib? placeré,chrifti feruus nó effem.No/ men ergo bonü eft nomen religionis:qd" diuitijs müdia libus iure przferf.Nam& ἢ mundü qs lucrarec uniuer fum:meríto hunc conténeret,tantü ut nomé eius fcríbe/ ret in coclo,eiufqj memoria& inter angelos, δὲ inter ho mincs fanctos figere£ eterna. f«[ up argentíi του gratíabona.1llà(ignificat gratíà cü qs pro bono opelaue datur a bonis:imo pro collatís οἱ donis meritorü glorifi/ caf pater qui in cliseft. σ[ῥίιοσας paup obulauerüt fibí:vtríufgs opatoz cft ofig. Neq diuite ppter diuitias ho^ nores:neq; p inopía paupere defpicias:íed hoc in utrodp merito uenerare: qa opus funt diuinü& ad imagine ἀεί factifunt. b«pallidus vídet τη.« abfcódít(e:ínmocée prráfit c affííctue eft ono. Multi ex príncipib? credidere in dfim,fed propter pharifos nó confitebant, ut de fy; nagoga nó cífjcerent: quía em erant callidi, uídebát ma lum pfecutionis qd iminebat:& abfcondertit fídé pieta; tís quà parüper conceperát.Innocétes uero apoftoli per; tranfierüt itinere recto pfeffionis quo cocperüt:& afflicti fütuerbere, uínculis, carcere δὲ ipfa etià morte mulctati; Vtrorüg aüt exemplü multí ufq» πῶς, δὲ in certamine fi dei& in comunibus fequunt actibus, Hunc uerfum an; tiqui interpretes manifeftius,fed in aliüi fenfum Γαία lertit: Nequá puniri ualde ipfe difciplina accipit:infipic, tcsaüitpratereütes dàno afflicti funt.(4Γ-Ῥίπίο modeftíe tío? οὔ cc, Modeftià dicit coftátià operti bonorü: timo: ré ucro diii ill q pmanet ín fzculü fzculi: qa nimírü pfe ἐξίο uirtutii eft,ad hücaními ftatü cofcédere d grátià có» ditoris,uel in modíco tímeam?offendere:nihil prfus ei? memoriz przponetes quz alibi charítas uocat perfecta, foras mittens timoré feruilé uidelicet δὲ incipiente: d me tuit qui(g ne forte peccádo poenis mercatur fubigi.Crd? per.Victoriam^ j 6 ἐογίαξ intérà meri -.' tepracauer.[4Γ f»:ó uerbíG eft:adolefcene(uta. νί{εἰ cái fenuerít no rece; detab ea. Cóftat plarofq in fenectute diio donate πιάτα rari a uitis quz adolefcetes habuerát& ecótra nónullos illo fe deferéte,deferere circa feníü uírtutes qbus àb ado lefcentía uidebant ílluftrari.Sed qa multo(epíus quifqj..mores quibüs ab adole(céntia imbutus efin reliquum ᾿ς πίτα tepus exequí cófueuit: prouerbiü effe dicit: qa qd adoleíces quifcp coeperit,ín fenecta nó mutauérítinon tii ipfü femp ita uenire cófirmat.Idcírco aüt huiufmodi,p/ uerbii ponít,utauditores fuosa príma atate uirtutibus ftudere pfuadeat:ne forte in fenectute nó poffint defere, re ftudia, qb? in tenera atate máciparí defpexerát.Nam: δὲ quo femel cft imbuta recés feruabit odore Tefta diu. tioratáis Etgraca narrat hiftoría, Alexandrü potétiffimü rege or bifqp domitoré,& in morib?& in inceffu Leonidis paeda. gogi fui nó potuiffe carere uítijs qbus paruulus adhuc fuerat infectus. im«[δῥίυες paupibus imperat:« quí accí pítmuruü feru? eft fcenerátío. Patet iuxta litera.Sed& diüi^ tes uirtutib? ín iudicio occulte infpectorís príncipat eis; imo eorü in futuro iudices exiftüt,q v'tutü diuitijs carue rüt.Etq uerbü doctrina falutarís accípita doctore,ferü? eft iu(de doctoris:id€ debitor impledioimia quz illi má gifterfj ceeleftis iure pracipit. n€[€»uí femínat(níquítá^ té/metet mala. Certü eft qd? is qui uel uerbo uel exemplo . docuitiniqtaté,recipiet uindicta.Sed qd'(εξ: ὁ€f£t vírga íre fue confümabfE. Illam maximeiíniquitátem uidé tur dicere, qua immiti δὲ ímpía mété pagitur:ut eft ΙΔ cinia exercere, homines feruitio premere ,torrnetís lania re,morte pimere, boué uiduz p pignore auferre: ipfatüi. de adueríario cum poffit uindícare nó uelle:Talis uirga. ire fuz cofümabit:qa ficut dris aitOmes qui acceperint gladiü, gladio pibunt:id eft,qui intufte in alíos feuiunt, ipfa(uitia fibimeripfis ínteriti confciícüt. Verüi qa dixe rat de impio feqrur ecótra dé ρίο. p&[&»uí prius eftad miferícozdía benedícet: oe panibus em(υ16 oedít pauperí. Huic fimile eft íllud iudicis etufdé qui mifericordes ab ες páratüi uobis regni a conftítutione müdi. Q) uía efi DD.x. riui& tàtes fine fidei ueftraé-. fto:& ipfos pata fem/--perexpectatultio αἱ αἀπο.Ψνπ Petrust!taq 1, Pe; 8B D impíjs difcernes ait: Venite benedicti patrís meí,poffide Jbidéijé ΟΠ£ommen liber fecundus .riui€ dediftis mihi manducare&c.Poffuntauté panés ui pauperi dantur,non folum alimenti carnalis,fed δὲ doctrinz fpirítualis quibus aníma recreatur intelligi. ἃ LE áce ocrífozem c exibít cum eo fürgí(i:ceffabitas caufg € cótumelíe.Etjce harericum qué corrigere non potes.de ééat oíuftíae fuag:vabít(pfe bítío(cegebít,Conffatquia(y 1, ' rapaces,€ quz paupibus auferunt,& quz πῆς üidetur poffidere,paríter omnía perdent cum in examine diftri, é&i iudicis poznas pro his quz geffere recipient. Sed&is quí pauperem fpiritu fratrem calumniatur: uirtutibus ecclefia:& cum illi li^ bertatem pradicandi abftulerís, catholice pad auxilíü prata; Τις. b«€i oílígít coidío mundit(á pz0; pter grati tabío:i fuo ΤΟΠ: babebít amícum regem. Qui mundo «orderecta pradicat, . Ánter illosannumera 'bitur: de quib? cidé regi& conditorí fcu Jorum propheta dice $5$.138,c. bac: Mihi auté nimis honorati funt amici perí. Victoriam δὲ honorem acquíret:quí dat munera: sanímam autem aufert accipientium.Efjcé deriforem δ exibit eum eo íurgiutm:ceflabuntog caufz:& contume^ » lí. Qi diligit cordis mundíciá propter eratíam labío ctum füorum,habebit amicum regem.O cülí ἀπί cuftodíunt fcientiam:& fupplantátur uerba ii. Dicitpiο get,leo eft foris:inmedío platearum occídendus fum. c Fóuea profunda os alienz:cui iratus eft dris incidet in t illam.Stülticia colligataín corde puerí:& uirga difcipli 6 nz fugabit cam, Ὁ üí calumniíatur pauperem ut air eius detrahédo' ut p hanc uitupattofiem ipfe diuitias quas de C augeat:id eft, glorià laudis-huma/ nz maiore, quafrfan é&tior accipiatimerito 'talís calüniator quic, quid bonz actionis habere uidébat amit tít,S& a fructu uirtutü uacuus in finemane bit.«[Hucufdrpiny^— gittitulus parabola/ rum Salomonis qui fupra pofitus eft; ex |-— ΞΞῸΞ ΞΕ ᾿ξ, το ἵᾳ0-3:ε΄ὌὁἜ Ἔ τὸ τὧὖὧτε τὸ σσ 92 3-2—»-2-AA— tuideus.Nam ἢ quis.» oeat diuitias fuas: dabitipfe ditiori& egebit. Indínà^ quonouumlocátior; .gratià labiorü recta Ὁ νο adiuerb 5 v1 179 nis genus probatur ἀ pradicandopremo, aurem tuam, audi uer a fapíentíum:appone autem a(füpfiffe:utea qua fà ftrazcordisautémi i corad doctrinam meam. Qüx pulchra erít tbi cum /— dicerer non quafi ad f ;ditià cuftodire difTi/ fi M- dundabitinlabii j alium quem doceret p een regis mirus tit fitín domino fiducia tua:zunde δὲ oftendam eam tí; Rs Lo. red i EUM e, Fbi hodic.Ecct defaripfi eam tibi tripliciter incogítationi 2; ipt AE: ἀμιις(κίοπείδιτ ρρίᾶ bus& fciétía:at oftenderem tibí firmitatem δὲ eloquía rabolari primus a a tátur verba íníquí. Su: PATI TE Tm 44 uerículus:Filius fa/ τ vconfpediocu,! Uetitatis refpondereex his illis quí míferuntte.Nónfa σης latificar patré" ftoditfemperineccle— Clas uíolentíam pauperi quia pauper eft: negpconte» filius uero ftule? mot d; fia(ciéiam ueritatis^ ras eoenum ín porta: quía domínus iudicabit caufam[μοί εξ marris fua: quam docuit. Verba.,, T πρ τ,:;»;; Vltimus ifte ad qué E: E— auchareticorü imo.»€ius. Et configet eos, quí confixereanimam eius. ΟΙ μία explanido pue/" omnis fermo pietati... effeamicus hominí iracüdo neq; ambulescüi uírofuz—nim?. Hinc adprior n &iufticiecontrarius...:: ἰοῦ remloquendimodü πὰ ᾧ4 ἀοππίπο regenon.:- E tnis QU n ge. riolone reuertitur: ut fpecia, a feruatur,cum fuo auctore fubuertitur. ο«ῥίαγρίβο»— literadeum quem ín(truituerbum βκαμανοῦ ita inci εἰ Vo eft fozíoiía medío platearum occídendus fü. Dicite;^ pit. b 4Γ üclímaaurem tuam« audí verbafapíenríüapi as peinanimo fuo isquiadagédabonaoperapigereít,aid^ poneautem coz ad ooctrínam meam, Pulchrum initium| uw confitendam fidem quá cordetenerímidus:nóaudeo^ ponitnouzlocutionis: ut aurem pariter ad audiédum, vu| kil fidem quá noui foras ppfiteri:neme perfecutor impius^&corapponeread intelligendum que fibi fapientes lo ΠΕ: quia fideléaudit perímat, Timeo adexercendas nirtu/— quátureum quem erudit iubeat.{«έθης pulcbza είς a tum actiones ín publicum ,pgredí, neforreemeuelanti^— tibcumferuauetío cam(n ventre ruo:c redundabít ín labae. ι -.. quihoftis aduerfitas grauior tentet:uel etiam homo qui— fuía zc. Afpera(zpe uidetur incipientibus δὲ infuauis do: x libet peruerfus cum fuorum turba deridcat, cum uitjs— ctrinafapiétiz:fed cum eius uirtutem intimo corde perz.| tp confundat, iniuríjs afficíat:aut ficur mukos iuftorüm— cepetint& operibusferuarecum hanc quoq labíjs pro E: quiab eius uita difcordant, tormentis δὲ morte confu"— pinare fratribus didicerint: pulchriorem hanc cateris| fu mat.Leo inquitforisin medio platearü&occidédusfum:^ dogmatibus effe deprehendenr. k€f£cce vefcrípfícarm(dq qd eft aperte dicere uerba&operauirtütum,ubiofte— tíbitriplicíter(tt cogítatíonibue c fcíctía: vtoftenderem θέ:| d di foris coeperint:ftatim pfecutio uel hominü, uelfpiri/— firmítatein celoquía νεο zc. Tripliciter auditori do^—^& tuum comitatur íimmundorii, necualeo tentationibus.&rinam defcrip(it fuam, quiacogitare,loqui& opibus..'—$& ve(iftere fed impis boni ppofiti uincor inceptis. eq[360^ hancexcrcere pracepit:qua defcriptione triplici, totus| tu fica pzofunda oe. alíeng: cui íratue eft ofieíncidet(nillam,^ iftelibellus,(i quis bene confy derat, plenus refulget. ft “Ὁ οἱ uerba uel ofcula merctrícis libenterampleditur,— L&['IWonfacíae violentíam pauperí quía pauper eft: τὴ quafi ianuam iam gehénalís pulíat abyffi:citoqp merge, teraecgenáü in pozta:quía oomínue(udicabit caufam eius. m tur(ipedem cautus nó retrahitfi non mébracateraaui— Poteft de Qlibet paupeucl egeno accipi:de ὃ dictü eft Ti. η cinia cohibet fouez poenalís: quá null? omrino nififili?^ bidereli&tuseft paup: pupillotueris adiutor. Verüqa P595— ον irzillabii. f€T Ctultícía collígata eft ín cozde puerí: c vír^ fcquit. m tcófiget coa quí configere anímá eíue.Mce/ gb 63 vííciplíne fugabit e, Multos nouimus puerosíapiétia: lius deillo intelligitur:qui cum díues effet, pauper pro 1. Co Hierei,, Preditos. Na€ Hieremias puer pphetiemyfteriüfufce^ nobisfactuseft:& nonfolum pauper utnos ditaret: fed Daü.z.c pini Danielfcribitqd' dedit deus pueris abftinenibus /—& utnos redimeret,crucifigi dignatus eft.Prohibet ergo P5. cientíam δὲ difciplinam in omni uerbo δὲ fapientia. Vii^ fapiétiafuos auditores diio ín carne praedicàti uiolentia re(tatintelligcre,qd pueros hocloco non atatefed fenfu: /— mortemqp ínferre:quia nimirum certus reftat. interitus ην fignificet:qualesuetabat apoftoluseffeeosq, εἰς quiin auctoré uitz manum mittere non timuerunt. ἔῃ tCo114.d PusaicNolitepuerí cfficí fenfibus fed malicia paruuli.— n4[ fBolíeffeamícue bomínf íracundo:neqs ambulea cum Ἢ e(tote.Huiufmodi enim pueros: id εἰ, απίπιος ftulticie /— víro füríofo:ne ἔοσις oífcae femítae cíua« fuma fcandaltim ἂχ uci lafaiuiz ucl inertíz deditos:neceffe eft iuuenili difci,— anímgetug.Etccü hac deomni iracüdo ucl furiofo poffint Ἢ plinacaftigari,& ad íuftum uitz tramitem prudentium; gencraliteraccipí:ti nihil phíbet fpecialiteraccipt del— 14 y ' uigoreperduci, δ αμ calumntarur pauperem vtaue lis qui contra falüatoré-& difcipulos eius uefana mente furcbant ὑπ amus Cipit fe AU Ute iii y ας ates latis t: αὐ μές [s ΠΕΙ η (τν arcu irs (Hue us pars Sonata à pisi xus rta γριὰ idea ὧ! πηι lri tot pni "T n sin nba εν/ T qt TUM 5105: θε, 4e 3 A.^ Zin'oouerbia farebant.A quorü amicitia& comitatu prohiben£ qui; ,€ügpineü credétes,curà fuz falutis agebát neex uicinia prauórum δὲ ipfi perírét:qd'ex Iud lícariothis cafu fie/ ri poffe probatum eft.Generaliter auté dicendü:quia ἢ, eut perfecti uiri puerfos proximos nó debent fugere qui illosfzpe ad rectitu^ diné trahüt,& ipíi ad erfitate nund tra/ unt: ita infirmi qqp riofo:ne forte difcas femitas eius, δὲ fumas fcandalum s anima τας. INÓlí efTe cà hís qui defieunt manus fuas, NO £a, xxii canté préparamus. Et fedens ut comedat cultrü in gut/ cure fuo ftatuit, quádo is qui diuina fedulus meditatur eloquia, difcreta ex ore uerba depromít: nec alía fzpíus inlingua d caleftis oraculi dicta reuolüit. Hocatiteíus eft facere qui in poteftate habet animà fuamiid eft imo? bilem" inter errores fallentium fapientis animz ftatum ferua/ re didicit. Vnde& ἐξ) $0 2i ᾿ focietaté debent decli; ΕΤ CLE δΣ cte fubiügit: eqTfle nare prauorüine τη’ δέ qui uades fe offerunt pro debitis. Si enim non ha-: oefyderca o cibía eí? la να afpi betunde reftituat,quíd caufz eft ut tollat operímentü ἐὺ σὴ βάλ peior; ciunt, δὲ corrígere nó T ΌΤΙ XR,. ο'eft aperte dícere: ualent,delectent imi, ὃ de cubili tuo? INE aus terminosantiquos jS— Nc qe dereserusau tarí. ο fol eec« pofuerunt patres επί. Vidifti irum uelocem ín opere| fcultare fermones, q biequíoefigunmam— foc oram regibus ftabit necerít ante ignobiles. dukedinémen dacid quí vadee fe of;:: 2 dogmatü auditores ferunt Di: Debitis, TES Vandó federisutcomedas Ca. XXIII[μὸβ(οτε cofueuit. eit) nó babet vnde re; κ f«|'IBolí labózare vf ftítuat«c. Noli effe ο cum príndpe: diligenter attende qua pofita oíterte. Diuitias fcie/ his qui fecum effent funt ante facien tuam:& ftatue cultr in gut^— ti gnificar,ds ultrá liberiac fibi uacátes, ture tuo, fi tamen habes anímam tuam in. meníurá capacitatis defigüt manus in cu^ δ ον. moftrzquzrerépto/ rasfalutismalorum:« poteftate, INédefyderes de cibis cíus in quo eft panís hibemur. 6(Θεά fpondétes fe ratione. f mendacij, INGli laborare ut diterís. Séd prudentis tuae— Pzudétíe rue pone mo; peorü anímab? diio teddiíturos. Si ein il, e pone modum.INe erígas oculos tuos ad opes quas no dum. Illum uidelice£ de quo fupra αἰῶ kp quoípoponditi potes habere: quía facient fibi pennas quafi aquile,& εἰ"NE ΗΝ on ha na Ξ", h, S termt1os quibustelibernaee! uolabuntín calum. INE comedas cum homíne inuido, Es termo: anuo curi reddat tu fpó,&nedefyderescibos ei?: Quá ín fimilitudinéhario^ hoceft terminos da; onisquztibi utili.| δζζοπίσότοτίς eftímat qd'ignorat.Cómede& bibedi'"osaPatribus uerita/ tas eft ut in die iudi; ci) pro eius anima iu | cet tibi:& mens eíus non eft tecum. Cibós quos come τίς δὲ fidei. b q['IBé min D. m deras euomes:& pdes pulchros fermones tuos. In ati; pixoquse non Dous dutuseffeuidebaris, ribus ínfipientíü neloquarís:quia defj pícient doctríná-bípénae quaft aquilei ac nudus ab orna; mento uirtutü exifte re cóprobaris: quía » eloquij ταί, NÉattíngas paruulorü termínos:& agrum upillorum ne íntrocas. Propinquus ením eorü fortis € volabunt ín celurti. Neerígas menté tuá ad pícrutàádà diuini; qd'dno tefie pollici/— eft:& ipfe iudicabit contra te caufam illorü.Inoredíat— tatísarcana, qua pe; tus es implere nequi; d NM π di ba ízié e Noli netrare nó potes: haec ueras.Hocautem di; ad octrínà cor tuu: aures taz ad uerba fcietiae. Noli éním caleftibus folü uebnoqdcurire fubtraherea puero difcipliná:fi eim pcufferís e uirga,^ ciuib? pacéc.{«λε: gendarum animarü—|-: Inui leseitsstanimáteius de infe comedae cum bomine Cum übiregularser ΠΟ moríetur.In uírga pcuties et: animá eíus deínfer— iniído; c pe pefydereg impofita fuerit τας, noliberabís.Filí mi fi fapiensfuerit animustuus:gau^ είδοϑ εἰμ ct. Defcrii perenon debeas: fed nepaffim nullo iube te doctoriftibi ac prze fulis officii temeraríus ufurpes.{δε tranfgredíarío [ετιπίποσ antíquos quoe pofuerüt patres tuí. Ne tranfgre; diaris terminos fidei quos catholici ab initio ftatuere do &ores, c«[ Glídí(tí vírum velocem ínopere fuo: cozam re/ gibue(tabít/nec erít anteígnobílea«c.(3 uemciiqy uelocé uideris in operefuo,uel in opere bono qd' erat εἰ facere ftrennuüatq follicitü: fcíto hunc ín die nouiffimi exa minis cora apoftolis,qui cum chrifto mundi iudicátes fedebüc effe ftaturü:quia uidelicet eorii iuffa feruauerit, negiín parteignobiliti doctorum quorii cauere fecit er/ roré:id eftad ἔπι iudicis effeponendü. Ca, XXIII lando federío vt comedae ο pzíncípe/otlígen ter attende que pofita fünt ante facíem tuam«c. Per Allegoría cücta dicunt: uádo federis adlegendü cum magiftro,ut uero paneuer/ bi reficiaris:diligenter intellige qua fcri^ 3 pta funt:& difcretionem facra lectionis intua locutione conferua:íi tamen talís es tantüqyerudi/ tus quí in poteftate habeas animá tuam:nec quafi indo; étus mente tua circüferaris omni uento doctrine, Gut/ tur nàg p loquela pofuít: quía uox ín gutture eft: Cul, trum pro difcretione:quiía cibo cum reficimur,cultro fez pturís cum harético non loquarís:qui[η uidet humanz falüti & mallet decipere dj corrigi. C) uoniam ficut hariolus δέ coniector fomniorü cftimat qd ignorat: íta hereticus quz non intelligít in(cripturís pro ut libet ínterpretari prafumit. Καὶ ά]££ omede«bibe oícet tibí:z mene eíue nori eft tecá.Securus inquit dífce quz díco& age qu& doceo: cü in hís que docet,ipfe fide certà non habeat,fciens fín/ xiffe quz docet. 14[(bos quos comcederae euomee:€ perdea pulcbzoe fermonee tuoe.Senfus pueríos quos ΔΒ hereticis didiceras,neceffe eft ut ucl per poenitehtià corí rigendus deferas:uel poft mortem pro hís ρσέπας[ποτά cogaris:perdafq fermones cófeffionis,quibus éís praedí cantibus humiliter fauedü effeputaueras. m€[ 3n au; debittecum ribue ínfipiérít ne loquar(o:quía oefpícíét ooctrína eloquif Matibiz.à tuf. Huicfimile eft illud euangeltj:Nolíte fancti ατα caj nibus,neq mittatis margaritas ante porcos. Sicut ergo fupra admonuit ne hzreticorü doctrínis aufcültares:ta nunc cohortatur ne amore uanz gloríz feductus,itinuni dis hominibus paffim arcana ueritatis ingeras. ti 4η attíigae paruulozti rermínoo:c agrá pupíllozü ne ítroeae; "j*zopínquue επ! eoz(i foztíe εἴ: τ(pfe íudícabít cotra te cau; fam(Πορ zc, Propinquü paruulori& pupillorü, drin appellacqui cum effet in éárne,pauperü magis d ἀ ΠΕ ;. ΒΒ ς Confor$ erígae oculos tuosad £ommen.liber fecundus E conforsfieri dignatus eit Alioquinidem dis eftomhiti; δλοηι τος diues in omnes qui inuocantillum.Poffunt autem con: gruenter pupillorum ac paruulorum nomine illí def1/ Marb.ig,b gnari: de quibus dominus ait: Videte ne contemnatis diaocali.c tionem eorum bona unum x his pufillis quiin mecredunt, Dico enim uo/ bis;quiaangeli eo ΄ rum in colis femper uident faciem patris mei quiin caelis eft. inquietando laferit, iudicium dominí nó euadit, a([fRone/ tmulerur co? tuum pec/ «atozee i fed ín ίππο”. re oomíní efto tota oíe €uía babebío fpem (n nouí(fimo:z pzefto/ latío tua non. aufere; tur τί. Si tota die: id eft toto tempore quo in feculi huius lu/ : debittecuim cor meum:& exultabunt renes mei curio s cuta fuerint recta labía tua. INÓn amuletut cor tuum - auferetur, Audi filí mi& efto fapiens:& díríge ín uía e anímum tuun. Νο effe ín conuíuijs potatorum:negg ín comefationibus eorá,quí carnes ad uefcendum cony c ferunt. Qüía uacantes potibus δὲ dantes fymbola con; fumentur: δὲ ueftietur pannís dormítatío, Audi ρα. trem tuum quí genuit e: δὲ ne contemnas cum fenue/τίς mater tua. Veritatem eme:& noli uendere fapier tíam δὲ doctrinam δὲ intellíeentíam. Exultat gaudio : patet iuftí:& quí fapientem genuit lztabitur ín eo. riam. Cuiinquitueecuius patri ti? Ve απού Ὁ. ritünominat, Dequo dominus: Ν ἃ inquit homini illi Mantua per quem fcandalum uenit.Patrem autem cui uz{ΠῚ ΠῚ} neat:uel hominem dicita quo exempla praui operis fo; ras η ut peccaret accepit:uel certe diabolum quiin]: tusíncordeuiruspe: fundit. De quo-iu/ f«[ Cuíríre:xcuífoueg. Είχα, quod corícor;' . cem nefcit, qué cbrie reddidit.Fouez:quia paffim in uolutabro uitiorum ominiü ca/ derenó trepidat, qui. inter bona malaq dif cerhere quafi mente captus ignorat.Illàgs fzpiffime foueam e/ ce confiftis,& pecca;": bríofusicidit dequa torum exempla uita, ὃ Gaüdeat pater tuus& mater tua, exultet qU& g€/ prafatum eft: Fouca Betis& demnm nuitte, Prxbe fili mí cor taut mihi:& oculí ταί uías— enim pfundacítme τε fategeris: habebis— Ai 3:^"i retrix,& puteus απ’ fte rne τετ).«ΠΕ cuftodiant. Fouea enim profunda eft meret UO ta οτε" tionis in nouiffimo: δὲ puteus anguftus alíena. Infidíatur ín uía quafila;.. fine caufa vulnere? hoc eft,ci ad uita fi; E:.€ ur er ieri Quia mfti nimis po NOCH dd AIAENU ο tro:& quos íncautos ínuenetit interficiet. Cüi ua: cuius hepéri Reid teftante qui ait: Efto fidelis ufqy ad morte δὲ dabo tibi corona f patri uz: Cüí είχα: cui fouezc: Cli fine caufa uulnera: z- b.* í; 5, "Οὐ füffufio ocilorum*? INónne hís quí morantur ín rem in membris ac; ceperunt, quz nulla ferri caufa pertule/ ftiféree fuggeftióis irj.— QLuorum agros€ Y unie ELA MAR f noun.,,€xpatre diabolo eftis CUm ANS ie pecatoresifed in tímore domini efto tota díe.Quía|& ἀεί ἀοτία pamisue: hoceft,quiconuerfa^ habebis fpem ín nouiffimo: δὲ praftolatio tua not— firi wultis facere, diam feruare:& ρα)' tas fenfus impotem' dais dictum eft: Vos Το. uite, b«Γηλοϊ effe uino: δέ ftudent calicibus epotandis: INe intuearís ui^. vane, p qpe£vifutu Hl" CODES E SNIO num quando Παπίας, cum fplenduerit ín uítro co;— fio edis Oa"nibuscozm/qui car, loreíus.Ingreditur blande: fed in nouiffimo morde; me SX caliginem. ἂν UGG d veicendum con k bitutcoluber:& ficut regulus uenena díffundet. Ο οὖν.. fus corporalis& Gh fcendum coferre,eg{ταί uídebunt extraneas:& cor tuum loquetur per^ E THO in collocutione de7 1 uería, Et ἐγίς ficat dormiens in medio marí: δὲ qua; πε bíe quí mozattur ὁ. ων. cere: dequorum pae uerunt-me,fed non dolui:traxerunt me,& non fenfi. None Poe qiia Ve ipi MR. Quando euigilabo δὲ rurfus uína reperíam? de MIRA| tbe t bantee fymbo; Ca, XXIII εν. la confument:c vefte; Neamuleris— de«c, Non uctat bi;| tur páníe ooamítatío. ι Symbolü gracü nomen eft,& interpretatur collatio. Eft auté collatio fermonü, ficut ín cófilijs folet: eft& pecunía rü fiucaliarü rerü,ut prafens locus docet. Potibus ergo uacat,qui deopprobrio alienz uítz(ς inebríat. Symbo: lum uero dare,eft ficut unufqui(qs folet pro parte fua cibos ad uefcendum,ita in confabulatione detractionis uerba conferre. Sed uacátes potibus δὲ dantes fymbola, ficut fcriptum eft,confumentur: quia omnis detractor eradicabitur.Veftietur autem pannis dormitatio: quía : defpe&tü δὲ inopem a cunctis bonis operibus,mors fua inueniet,quem hicalienz uite exquirendo crimina, de/ tractionis fuz languor praoccupauit. o«[ audcat pa ter tuus Ὁ mater tua:« exultet que genuít re«c, Gaudeat deus pater de tua iuftícià:gaudeat& ecclefia mater tua: fed&(acerdos qui te p gratià baptifmí regenerauit, quá te erudíuit a paruulo,de tuis bonis gratuletur operi, bus. eui ve?cuíue patrí ve? Cruerit difputando quí; bus hominum fceleribus maxíma a domino poena fer; uctur.Et refpondet ipfe ratiocinando:quia hís abfq; om ni dubictate;qui per ebriofitatem deuolüütur ad luxu e : bereuinum ad nec "fitatem,fed moràri ultra tempus δὲ utilitatem in uino, X euacuádis alterutrü certare calicibus.Tuxtà illud Efaiz: Ve qui potentes eftis ad bibendum uinum:& uirí for/ Εἰλιφις 'tesad miícendam ebrietàtem. Κα culí tuí vídebüteg! 'traneag: co? ruum loquetur peruería. Confuerum& pene naturale eft uitium poft ebrietatis uenena diffu(a in cor de,muliebrem fequi concupifcentiamicomitante praui/ tate acturpitudine uerborum. 1«['£t erío ficut vozmite ín medío marí:c quaft fopítus cubernatoz amíffo dauo. In medio mari dormit, quí in huiüs mundi tentationibus pofitus,prauidere motus irruentiü uitiorum quafi ími/ nentes undarum cumulos negligit.Et quafi fopitus ρὲ bernator clauum amittít, quando mens ad regendam nauem corporis ftudíü follicitudinis perdit. im{ΓΕ of cea! verberauer(it me: fed non ooluí: traxerüt me/z nó fenfit. €uádo euígilabo« rurfue vína reperíá? Vox pcüffi& dot mientis exprímitur. Mens quippea cura follicitudinis dormiens uerberatur& non dolet: quz ficut imminen/ ia mala non profpicit,fic nec qua ppetrauerat agnofcit. rahitur€ nequad fentit: qui per illecebras uitiorum ducitur: C:-———-— J-P- o wp να. , Μὸν ΝΑ c HL quB EERRMD“ΠΡ εν πω. ὧν ———g u del su um adaunsÁ uc uui ap Aem. disi aui a uui. ας ον i A e Cei Tte Ut eps; rr iun[n Obs Dui Sun tdi τη ἂν Tin X cto i ye (δισ moni zin'onerbíá ducitürinectame ad fui cuftodiam(ufcitat, Oui quide euigilareoptat,ut uina rurfüm reperíat:quia duis fot, no ftuporis afui cuftodia prematur: uigiláretamen ad ουδ[ας nítítur,utfemper uoluptátibus deebrietur; Eccumád illud dormíarin qfolerter uigilare debuifet, illüd appetit ad qd^ Kà xxini$0, 22 hoc inter utriüfcp fignificantià diftat: quia mel quod in :promptt eftad comédendü, moralem litera fuperficíe infinuac.Fauus autéin quo mel decerà exprimitur,alle goricam locütionem figurate denunciat:utfubducto li " tere uelàmine,fuauitas fenfus fpirituális, aliquato cum. laboré uel mora per; laudabiliter dormire: NAE NOM CURES."epit. ἫἪ potuiffe, Ca.XXIIII 9 E zmüleris uiros malos, necdefyderes effec^ aero a diu &£gnnulrís. eís.Quía rapinas medita£ miens eorü:& τα— raréín oomofufténeds viros ima los:necoe/ fyderce effe cuiii εἰό«C. Ne defyde res eos imitari, quos cernís uitíjs illis; de quibus commemo’ τὰ! implicari:fed po. tiusfapiétiz operam.* ta confilia funt. Excélfa ftulto fapientia: ín portanon— in fa&to:impijautem darecurato. D€L3n. ς apetiet os füurn. Qui cógítat mala faccre, ftultusuocád;— ccorruunt, utultez ooctrína. replebuntur bi o 4, 9 AE. riu$ non refürgant: cellaría vníuería fup,— Ditur.Cogitatío ftultípeccatum eft:&t abomínatiolio^— icut fabfequeter δα) flantíapzeciofaetpul t-mínum,detractor. Οἱ defpérauerislapfusindieangus—ditdicés: Κάῑ Sep, «είπα. Cellaria(üt ΠΑΝ fortitadotün. Erde r8 id o tíee entm cadít iuftusi nea nifi Ρατ doctrinà-admortem:& quí trahuntur ad intetitum, liberare ne vds Cozruent iB insi. apiétiz, donarts uir Abs afaualnA OE πὸ aute iuftus ap tutumreplentur.— cefles.Si dixerís,uires fion fuppetunt: qui infp«(ἔστ eft pellat: quí cadere.i; c«rair fapicnaffosio cordis, ipfe intelligit: δὲ feruatoré animz tu» níhil fal; ταν κοντα, εἴἴϊ: τ vírooctue/robti,| 1... aoi bj.£f, lquiadeleuib? quo fuseredidusce No τῆς; reddet; hominí iuxta opera faa: Comede fili mi Qni loqui pece omnís qui fortis, etià mel quia bonum eft:& fauum dulciffimà gutturi tuo; catís:fine quibus nec fapiéseft.Omnisau^,(; ctr e: nnt: iuftorum απ effe tem fapiens δὲ fortis fic& do: na fap lenti ΑΠΑΤΗ: qua cum ρε ΒΕΙ in hac πίτα potuit. effediceduseft:quia^ ris;habebis ín nouiffimís fpem:& fpes tua non peribit.' Quia nimirtim pet &(i corpore inbécil/.j Nee ínfidiérís, δὲ quzras impictaté ín domo íuftí:neqg. iSnorantiamper ob; lis eft; fi adfitfapiétia,.. SOME τν d ν liuionem,per cogita; omnia fortisáduer/ kaftesrequiemeius,.Septiésem cadit iuftus&refurgit:^ tionem per fermone, farij,id eft diabolicer|. ímpij aüt corruent ín mali.Cü ceciderítinimicus tuus, X Perfubreptione, per tamína πείς, NET acad- neceífitatem, per fra; Ὁ4£rclíaitultofa,^ negaudeas:& ín ruina eius neexultetcortuüneforte— eilitarém carnis, fin píétía: ín pozranóape.- uídeat dominus ,& difpliceatei: δὲ auferatab eo iram— gulis diebus, uel in; τίει ο futm.Non po/ fi Νε οδισμά ρολο lerisimpi uiti, uel uoleries fré; τοῦ παϊτις adfapien uam. INe cótendas cum peflimís: ne zmuleris impíos::— quer reatum incur tiam atíngere,adeo| quoniam nó habent futurorum fpcm mali:&lucerna— rimus:& tii refurgit alta eft: quia in infi;: iuftus,uidelicet quia. mis íacet uitiorum. Ω υἱ&(iin prafenti fealiquid faperepu/ tat: in porta tamen ciuitatis, id eft in exiru huius uitz, inuenict nihil fuiffe quod fapuit. ε Θυ cogítat mala facereiftultue vocábítur zc. Ne putares ftultü eítimandü fuiffe eum qué hebetétardumg ingenio uideres:palatn oftendit: quía ille fultus fit uocandus, quí uel in cogita tione peccati fuggeftioni confentit, tametfi acer ingenio uidétur exiftere: non autem ille qui hebes fenfu appa; ret:dei tàmen imperijs qu« dicere potüit,obtemperare di(pofuir. f f i oefperauerío lapfue íi oíe anguftíe/(m^ mínuetur foztítudo tua. Nihil execrabilius defperatione: quàm qui habuerít, δὲ generales huíus uítz labores,& quod maxíme nocet ín fidei certamine, conftantiam for titüdiiiisperdit. g&[£ruccos quíoücunt ad moztem:et quí trabunt ad ínterít/liberare ne ceffee«c, Pote(t myftice accipi: Etueeos quíab haretícis decipiunt rectam fide pr&dicádo,libera bonorü operü exépla monftrádo,cos quia maleuiuentibus catholicis trahuntur ad interitü. Sed& Π quos in certamine pfecutionis lapfos ucl lapfu/ Τοῦ afpexeris, follicita hos exhortatione ad uitam reftau rarefatage;Si quos fame períturos,(i quos algoreuide; ris;illis dato uictu& ueftiru recrea.. b[f£ omede filí mí meliquía boná eft:er fatum oulciffimi aurruri tuo:ficet oo etrína fapíentíc atíme tue«c. Patet facillime re doctrina fapientiz,melli coparet δὲ fauo: quía nimirii ficut illud cibis: ita hac doctrinis cxteris dulcedinem Ῥέα(αι, Sed des labia eorá loquunf. Sapiétía zdificabitur υ domus:& prüdétía toborabit. In dóctrína replebun£ cellaría uniuerfa, fubftantia precíofa δὲ pulcherrima. c Virfapiéns fortiseft:& uír doctus robuftus&ualidus: quía cá difpofitione ínitur bellim:& erit falus ubi mul mímpíorü extínguetur. Time dominü filí mí,& regem. ναῖε requíem eíus; Ne quzras aliquam occafionem, qua de/ roges homini iufto, Ille enim fi ceciderit, cito àdmouetpedem fuum utcareat uitio: qd quidé non itera£ iuftus eft: nec íufti» ciz eius praiudicat lapfus humane fra; gilitatis, Vriidebenecum de iufti cafu loqueretur, nori addit,in τη Ὁ uía& fi malum eft quod cadunt: né tamen malo in quod ceciderant,hzrere poffint, citius ré furgendo procurant. Atcontra de reprobis: Impij auté (inquit) corruentin mali. C) uía uidelicet impíj cü ceci derint uel(qd? eft grauius)corruerint: ut ícríptura dicit, id et, cü capitalia crímina perpetrauerint: ita fuo cafu delectando affentiunt: utab hoc poenitédo releuari de/ fpiciant. I&[£i eecíderit ínirmícuo tuae/me gaudeae:et íi ruíma eíue ne exultet coz tuü:ne fozte vídeat oomínus c oíf7 plíceat οἱ: et auferarab eo íram fuam«€. Supra iufto infi^ dias tendere uetuít: nunc autem ut perfectum te reddat inomnib?, etià inimicis ο peccauerint, autaliqtiid ad/ uerfitatis incurrerint;infultare prohibet, Ne forte ἢ mife ranté domino ad paenitentiam falutemqy animz redie? rint:actecü amiciítías fideles hábere coeperint, tunceru» befcas:quia illos aliquàdo defpexeris,quos diuina gra; tia ad uitam referuauerat.Sed quantü potes, iacentibus condole:eofqp ut refurgere debeant,adiuua, Etfi uocum conatüq tuum fequit effectus, gaudebís de fanato qué male habenté doluerafSin als,tuz τῇ beníuolétie apud diim fructu nó carebis. Vel certe ta dicendü eft:Ne gau deas de cafü inimici:neforte dris fuperbia cuam, qua illá abfq) dubio difplicet,hocordine detjcics bumiliet: ut té cadente in périnjillerefipifces(anef. mI íme otium fil DD 4 tmi®é: Etcum . n iy. Lu.20:€ míetregé.luxta qd? dominus ait: Reddite ergo qua funt cafarís, cefari: δὲ qua funt d'ei,deo. Neg aliquid obftat. in domino,ut regem,patré& filíum intelligas defignari, Ioan, 5.d qui uno ceodemq funt diuinitatis honore colendi. Ω αἱ... ením non honorificat filium,nó honorificat patrem qui £ommen. liber tertius - cuilibetfiducià amplius peccan diadutando nótribue;& re:& malum ,p malo nó reddere. Sic ein fitutcü primo. actus exteríus bene copofueris, poftmodüad interioris quoq; homínis excolendà mundicia pertingas:& quafi poft exercitium agri€ mentis,hoc habitaculü píjs cogi; mifitillum,.a«[€t tationibus ornareal/. cà prae ne οὖ ὃ Etclim detractoribus ne cómifcearis.Q αὐπίᾷ repente| id sen mere m cet quidicétesfedeü^ cofuroet perditio eorü:& ruinam αἰτία quís nouit? pollen οἰκίαν apiid Mida ς Hacquóq fapiétibus., Cognófcre perfonáiníudido— p e erasrumbo, nolicruntreipere,— no eftbonü.Qui dicuntimpio,íuftus es: maledicét εἴθ. mime pígritranfiutiet: erem pee populi:& deteftabun£ eos tribus.Quí arguunt lauda. p rem te ruínà vtríufq απίσηο e buntur:& fuper ipfos ueníetbenedictio.Labiá deofas— rant ναίει: operuerüt ee cu i t labitur qui recta uerba refpondet. Przpára foris opus fpecie pn fauédocómixtusef: tuum:& dilígéter exerce agrum tui:& poftea zdífices.— cra erar. uod εὖ az. derogaium Chrifio ς domá tuam,Ne fis téftis fruftracotra proximü tuurnz— Per agrü, uincamg pricipti,& decepti ab η* όν ο χι στρ.- pigriac ftulti tráfire, eisppli,&laceraniü neclactes quemquállabijs tuís, INe dicas: quomo fecit^ e cuiufliber uitam fidé herefiarcharii,& aufcultantíü illis au; piéro. Subst, ecce totü repleuerant urtice:operucrunt füperficié eius corde περ θαι ignota funt:qíi repro d ee;; d ΡΣ 1. ΐ de borü quifq djrepen fpinz:& macería lapídà deftructa erat. Quod d uídif fyderia,& pundtior fino ην Pria Íem,pofui ín cordemeo:& exemplo didici difciplinam.' nes pullulant sd eculo.Vel hzc qq fa; s. E e rum;:iuxta quod fcrí pientibus funt obfer Vf quuo P 1ger dormíes: ufggquo de fomno cofurges:^ prumeft:In defyde/$1.4. uandaquedocuine— Parum inquá dormies: modici dormiítabis.Pauxillà—ríset omisocofus,—. detractorib? commi; 1. e e hill: Etmacerialapidüin Η fceanfsquiahocfpe, anus conferesut quíefcas:& ueniet tibi quaficurfor"tacere gro ftuld cialiter uítiototü pe/. egeftas tua:& nédicitas qfiuirarmatus. Ca. XXV defiru&aiacer:cum. negenus periclitatur.. b ἱ f: Ι“ captauirtutum mu humanum.Vndeei,' Ξ QquoqQ5 para OIC I31OITIO/ Limina: uc improbi gem itio mederi uo Binis, quas tranftulerunt uíri Ecechíz τοσίς: ταῖς hominum mulo S beatus pater: t Ρ Ξ rum Ut ΕΣ σας ἐπ αν. Iuda. Glória deí eft celare uerbum:Keloz— mndorum fpina méfa fecit uer(iculos iría reeum ínueftieare fermonem.^. perfuafione callida; defcribi: Cruifquis o. s- Columfurfum, Quifgnegligens per; amat dictis abfentü dit. Ca. V carpere uitam. Hanc menfam indignánouerit effe fibi. Huncuerficulum antíqua editio manifeftius dicit: Hac dico uobis fapientíam agnofcentibus.Q) d fequentium fententiarum non incongrue poteft effe principium. Ό«[£ognoícere perfonà in íudicío nó eft bonum&.Supra regétimere docuít: δὲ nunc ρίοπᾶ ín iudicio cognofcere uctat. Vnde colligif:quiía ita príncipib? debirü obfequij téporalis fubiectos oportet impédere ut nund reueren; εἰς uel timoris eorü refpectu a uia ueritatis exorbitetur, €«| 7 abía oeofculabit, d recra verba refpondet.Ofculum, pacis X amoris eft(ignu. C) ui ergo refpódetrecta, labia deofculabit:quia quicüq neglecta acceptione perfona; rum fola iufticie uerba fequit ifte& ínfipientib9 grauis forte uidet X aufterus: multos τῇ cü quib? pacé habent prudentes: multos qui fua dita ciamore amplectan£ inuenict. Szpe& illos quos adueríantes fuis rectis affer tionib? tolerauerat, cóuerfos poftmodü ad meliora ami cos recipiet€ focios. Γά["f&epara fozíe opue tutiet οί” genter exerce agrü τν:« poftea edífices οοιπῆ tuá. Quid eit przparato opeagrü diligéter exercere:nifi euulfis iní quitatis fentib?, actioné noftrà ad fruge retributiois ex» colerecEt quid eft poft agrí exercitiü ad edifici domus redíre:nifi αὐ plrüq ex bonis operib? difcim9 quantü uite muncicia€ ín cogitatione cóftruam? c Ille quippe bonz mentis domü xdificat, qui prímü agrü corporis a fpinis uitiorü purgat: ne ἢ defyderiorü entes in carnis ag"o proficiant:intus tota uírtutü fabrica,fame boni cre (cente defiruat. ge(io reftío fruftra conrra pzorímá tuum: neclacree queinquá labüe tuíe«€. Hac ad exercitiü agrinoftri.i.ad cultü bonz actionis pertinét: Innocente uidelicet proximü falfo teftimonio non ledere: peccanti míhí.fic facíam ei:& reddani unicaiq; fcd'm opus fuü.. diri. cq Ipecág? Peragrü hominís pigri tranfiui,& p uineá uiri ftulti& negligétis infpiceres quam urtícz uel fpi/ na replent: quía ín ' COMMENT. BEDAE PRESBY. IN PÀ RABOLAS SALO. LIBER TERTIVS. € quoq parabole falomonís«c. Hincnouo ἢ ΕΙ] ordineloqui incipicut nó ficut príus quafi $2 η adaudienté uerbü facíat,fed fecü ipfe quid E Ese ἘΠ ratio ueritatis habeat difputádo pertractez SEA? ἘΣ} in quib? tfi leges απο uel audies quid ap pecere,quid cauere debeat,apertiffime dinofcat. Ω υᾶς quide parabolas uiri Ecechiz tranftuli(Te referunt:quía fortaffis ad ei?uftp tépora, difper(z habebant a plurib?: proutexore fapiétiimi regis femel dictas exceperátifed per induftria illius collect« in unü:& in hui? libelli funt corp? infertz.Notandü fane:quia in his parabolis mul/ to funt plura, in caterís pallegorià dicta:ex collatione uidelicetrerü, qua figuris apte efTe uident. k[ folozía Ὀεί eft celare verbum«c. Gloría diii eft in carneapparétis humanitatis fuz ihfirmitate, magifcj diuinitatis xterni/. tatem mortalium oculis oftendere:& fe potius operü mí raculis ac myfticis locutionibus, d» apertís affertionib? uerbü.i.dei ΗΗΠ faterí. Vnde multo fzpius in euangelio filii(e hominis, fili dei appellare confueuit.Et gloría fidelium eius difcipulorü,eft diligenter eius inueftigart fermonéquo fe deum etià ubi patenter n6 dicit, myftíce fignificat: quale eft illud: Ego δὲ pater unum fumus, foan,10f catera huiufmodi. Deniq celans uerbi zternítatem, p'atendens carnis infirmitaté,ait: Ο) ue dicüt hoies εἴς Mart 16b filium hois£ Cui rei eximius inueftigator ei? fermonis, quéantea fzpius audierat, rridirTu es Chriftus fili? dei uiui. Nec paruà hac inueftigatione meruit glorià: nam protinus audiuit: Beatus es Simon Bariona,X catera;. Colum furfum, ΞΕ το το τῶορ τ τὸ cou» -—— xx . Sn Eronerbia— réaletinargarírum fulgene/ quí atguít fapíentem/ et aurem. obedíéenté. Recte humilis auditor inaürt cóparat aurca quia dum libentet increpanti ac docéti aurem accómo, dat,íam fefe ad recipieridü claritate fapiétiz coeleftis prae s Ceclüns furfuns;& terra deorfum,&cor regum infe » tabile.Aüferrubiginem deargento.& egredicf uas pu/ c riffimum, Afer ímpietaté de utilt regis:& firmabitur » iufticía thronus eíus.INe olóríofus appareas corá rege: & ín loco magnor( ne ftcterís. Melíuseftenim ut dica turtibi: aícende huc, Grut humilierís coram principe. ε Qüz uiderunt oculi tui, ne proferas. ín iuroío dito:ne poftea emendare non poffis,cü dehoneftaueris amici tuum. Caufam tuam tracta cum amíco tuo; δὲ fécretü. extraneo ne rcueles: neforte ínfultet εἰδί aim audierit, & exprobrare nó céflet. Giratía& amícitía liberát:quas t tibi ferua ne exprobrabilis fias. Mala 3ürea in lectis ar s genteís, quí loquítur uerbum ín témiporc fuo. Inaü:ís aurca,& matrearítum fuleens: qui arguit fapientem,&: e aurem obedientem. Sícüt frieus níuis ín díe meffis: ita: legatus fidelis οἱ quí mifit εἰμ, δα τᾶ illius rcquiefcere i facit. Nubés& uentus,& plunía non fequentes: uir glo kriofus& promífTa nó coplens.Pátíétia lenicé princeps: !& lingua mollis confrínget durítíam. Mel ínuénífti.co^ parat: iam fuperna lucis uí(ioni appropiat. Recte magi/ fter eruditus, marga; rito fulgéti affimilaéz quia dum emenda/ tíoné morüi, dum fu/ pernorü fcientíam, defyderantib? acpie quaerentibus animís oftendit: quafi aureó ornatui tnaiorem ín/ fuper gratioréq: ful/ goregemmx arden/ tisannectit. Ρα cut fríaus niuíe in οἷς πεσε legatue fide: Πο εἰ quí mífit eum«c; Imporcunum uide? tur omnímodis tem^ pore meffis ningere. Nam& infra legim?: Ω uomó nix in xftà/ το, δὲ pluuía ín meffez: fic indecens eft ftulco gia. Sed εἴ in feruen tiffimis Palaftinz re^ gionibus nó parum delectabile eft meteri tibus, fi fubito frigus quó in niucfolet,ad/ ueniat:qd' incédia fo Infraj26.à ΤῊΝ a Cclum fürfüm: c terra veorfum t coz regá nfcrutabile, θα, Sicutaltitudo cali,& pfunditasterre:conííci ab hoib9 LIN non poteft:ita fcientia prophetarü& apoftolorii, quiar/ M cana diuinítatis fpiritu(ancto reuelante cognouerüt, no Ditta: ftra fragilitatis capacitatem tranfcendit, bp giuferru/ ΤΙΝ bigincrm Ός argento:er: 5. dis egredíetur vae purtffi/ ΤᾺ mum, Aufer litere πα» ΠΥ perficie de facro οἷο/ "ns quio:X inuenies fen Wii fum puriffimum fub hans uilitate literae recódi, "ht e um: fub carnaliü Tte figuris. cerimoniarü, finie fpiritalia latuiffe my "mn feria. c«T Ziufer(m, Lgs^e o pietatt oe vulturegía um τί, Aufer impictatem khi períequendi chriftia; iua Actu9,a nosde animo Sauli, naa ucl alteri?.cuiuflibet Pas zmulatorum legis;& iis:«ü chriftü praedicare ie gu Goperint, firmabitur ngu iuíticia cathedrz do d&ríne eorit,quà pri? n adruinam ua impel ilias lebatimpietas: χε s iufticiz dei repugná; d tes,(uam preponcere onyx certabàt. lerü: Aufer vindi impietatem deuultu. ud pl regis: X firmabit iu^, ἘΠῚ fticia ehron? ei?. Qui prune- empraíuntpopulisz μπόρα ἡ fiuoluntfirnum ες nina folium fuü, femp hi; aput laritate& gratia, ple.|...“- SEES. rni nos uultus exhibeant: neper arrogantiá rigidiores effe/ gn al&i,in muffitationem incidant plebis. Ὁ€[ Hc elozíofus μι$ppareae.cocam rege:etín loco imagno:z( ne flcterío«c. θα’ ,, δ perius prafulem monuit,nunc fubditum:nam ficut illi: ATL dixit, ut hilares uultus oftendatfubic&is: ita huncad f monet,nein cofpectu maiorum arrogans appareat: fed potius in mediocri loco fuperius euocari mereatur: cui ΤΠ, Éu4. b fimileeít illud dominici: Cum ínuitatus fueris ad nup pid tías,non difcumbas in primo loco,& catera., Poffumus ἀρ autéin rege δὲ principe, dominii fignificatii intelligere: yi in cuius confpectu nos femper humiliarí neceffe eft,no ii V Pes,b nenteapoftoio Petro qui ait: Humiliamini i itur fub po ias ten:j manu dei,utuos cxaltetín tempore ui itationiís, mi ed&ue viderunt oculí ru(/ne pzoferae ít iurgío cíto cc. Et fni Mants,i$,b. ín euangelio dominus ait:Si peccauerit ín te frater tuus, - jl uade X corripe cum inter te& ipfum folum,& cetera. jr fq 2»3la aurca ín lectío argentefe! quí loquítur verbum ín "T teinpoze fao. Sacra eloquía rectiffime lectis comparant "T argenteis:Lectis uidelicet: quia requie praftant anima/ * fi busaudictium.Argenteis auté: quía fplendida fulgerit M 9^— ub uirtutibus patrum. Vndefcriprum efi:Eloquía domini, m eloquia caíta.: argentum ígne examinatum, Ὁ uorum »" ornatui lectog, mala fuperaddit aurea ,quí(quis cadem S diuínacloquia,& fpiritualibus plena fenfibus& myfte; jn τῇδ exponendo demonfirat. Q.ui nímírum fcnfus apte am mala uocantur, quia de arbore uitz: id eft dei fapientia VP füazori, Apte aurca mala:quia noticiam amoreniq; per μὴν péure.dariratís, mentibus infandunt. Mala ergo aurea ut in lectis argzteis; qui loquitur uerbum in temporefuo: ip", qiia qui uerbum dei opportune nouit iuxta audientiü n, capaciaté predicare: modo exempla ac dicta patrum: i pirquorum cuftodiam ad requiem perueníatur ater/ m nam,yxa litcráreplicat: modo fuauiores in his(επί ΠΩ fpiriraalium fructus,quibus pía audientium defyderia. ἐν paícar:remoto líterz uelamine pandic, 6 3nauría aw M. mede quod fufficit tibiine forte fatiatus, euomas illud. lisaliquantürefrige,[2 rct, fudore laborátiü tergat: ardentes tem, : peretanhelirus, Cui recte frigori legatus affimilat fidelis: qui menté eius qui fe mifit prudencer agendo repaufat. Myftice autem,lega Myftice tus fidelís,doctor d catholicus: qui aute mittít eum,do minus.Porro dies meffis in xftu,tempus eft predicatio/ nis ínter furores perfequétium. De quo dictu eft:Meffis quidé multáoperaríj auté pauci. Frígus niuís in meffe, aliquantula cft quies przdicantiü a pérfecutione repu, gnàtiü.Recte ergo dicit: Sicutfrigus níuis in die meffis: ita legatus fidelis οἱ quí mifit cum, anímàiilli? requiefce, rc facit:quia ficutoptabile eft pradicatoríb? uerbi, cum ab infideliü rabie forte aliquid refrigerij accipiüt:nec Ρα’ cultas docédi negat:ita ἱρίι qui ad praedicandü cos mifit diio gratü cffe conftat:cü fufceptá ab co legatione, etiam inter aduerfa ob(iftentiü fideliter cóplent. επί ut Lu cas refcrt: Reuerfis a pratdicatióis officio difcipulis,exul/.: tans fpiricufancto;patri gratias obtulit dices: Confiteor Γάμο: Ὁ tibi domine pater coeli€ terre,& cetera. í&["fBubeeet ventug/et pluuíe nó fequétee 2€. Huic fimile uidet qd? fu7 perius ait: Ne lactes quéqua labijs tuis. Sed ílleuerficu;$.24d lus fpecíaliter hoc cótinet, ne promittendo homine fufcí pías:3 non cóplendo decipias. Ifte Yo uerficulus&hoc ο cótinere poteft:& illud qd dicit ApTus:Habetes fpecieni t, Timo;s.a pictatis, uirtute auté eius abnegantes. kf'[satierttía le/ πίστη pzirecpe:et língua mollíe confrínger ourítía. Ciuis diím peccádo offendifti, potes tamé eíus mererí clemen: tiam, ft patienter aduerfa quatibi pro peccatis irrogant pertuletis ,humilic fatiffa&ione durítíam domaueris cótumacíz prioris.[4Γ zE»el ínueníftiicomede quod fuffí, cit tibíne fore fatíatus/ euomao illud, Dulcedinem inue nifti cceleftis intellectus:qua fpiritualium patrii officio, quáfi prudentiffimarü apium tibi labore minifttature uideergo ne in ea plus fapere appetas, ᾧ oportet Ώρα» re:ne dum fumma intelligere ultra uires quaris: etíam qui ΡΠ intellexeras;amittas.Poteft auté ín hoc uerficu^ lo typice dictü intelligi, qd? in fequenti aperte fubíjcitur: Subtrahe Subtrahe Mattb.ο.ἆ a«f Cubtrabe pedem tuum oe vomo piorímí tuf«C. Ec(i etiam proxími cuiuflibet allocutionem uel uifitationem melle dulcioré inuenifti:melius tri eft ut rarius ueniédo facias eum femper tuum diligereaduentü:dj uc uel una. uíce; camdiu cü illo maneas: uel totiens ad eum uenias, .£ommen.íbertertius— rítatis excipiat:ac deinimico δείσας fieti: M eum queniiniufteoderit,redamareincipiat.- Γά[ Clentue aquilo οἱ fipat pluuíae:et facíea tríftíeilínguam oetrabentem.Si hi. lari uultu audieris detrahentem, tu illi das fomitem de/ ἃ trahendi: fi yo trifti uultu hazcaudias, ut dixit quidam-: i donecteuiderefafti/..-—-..-.: sur dei: Den IA diat&neredeas que" Ἧ- eti ea. ν᾽"benter dicere, i| rat. b«bene M ο Subtráhe pedem tuüde domo proximi fütne quando. qicrirnolibenterau due/etpeelafius/quí| faciatus,oderit te. Iaculum δὲ oladius,& fagitta acuta, an δε Ibeluoet E ͵ Η ΄*--".: idein homo quiloqui£ contra proximi fuü falfum teftímo, tior in any o ono Hiete.17.a remías sic Maledi&?» nium.Déns putridus, X pes laffus qui fperat ὥρα infi/ gíofa ín Domo cms: uifpemíua ponitin z, d A,:,:: nt. Doma, excelfus qui pem: p poniem ddiin die anguítiz:& amittit pallium in die tíigorís.— Creseitlocus qd d brachii fuum. Ομ ς Acétum ín nitro,qui cantat carmina cordi peffimo. Sí enm. δόμα grae, la: recte denti putrido,; Hnc ο fiiianiri'tinediciturtetum,.. Spehhecipaur, Cuttineaneftiméto.uermislignostatritidauirino^ Drei íi ἢ quia qui íllud unici» cetcordí.Si efuriérit ínimicus tuus,ciba illum: fi(itierit, fiolorum,ubi Perus t hois bonti,hoc είδα: Ahi Y m 1 infuperíora adoran hareredeo,& ponere x da e aqua bibere.Prünas eim congregabis fup er ap dt dum afcendit:pro fu in deo pem(uam ne; f eíus:& dns reddet tibi. Véritus aquilo diflipat pluuias: perioribus, in graco: fcit: té necuitz per^& δὲ facies triftis ,lineuam detrahenté. Meliiseftfedere—^e feriptieft. Mo. á ciperecibuin: necad., ἘΠ ΒΕ ltiotofa& índot lius eft ergo in αἰτίαι»... à derata falutis pertin. y, cómuní.Aquá frigida anímzfitientí:3t nuncius bonus— quépiam liberum a: gere. Et talis amittit. d Ι, Ε ib de.&u uínculis uxoríís, δία T palliüin diefrigoris:! deterraionginqua.Fonsturbatus pede, uena COrT/—(seculi hui?fecreum: quia& fi in ferens k pta,iuftus cadens coram impio. Sícüt qui mel comedit defrdarii;$ dicar; á tureigionis uidemr inultü;nó εξ εἰ bonum:fic qui fcrutator eft maíeftatis, δεάαπίς πείανα πῶ^ indutus: ubi ramen 1 opprimetura gloria.Siciturbs patens,&abíq;muro-— líeris cotumelíjsaffu: diürictioiuftiiudic— c. arbi s ita uir quínon poteftínloquendo cohi, b qRaufidde à ingruerít,nudusom Re: enímefitíentí:ernm——.—| nimodis ab ornatu berefpirítum fuum. Ca. XXVI. düebon?oermralow gr E iufticie εναν:nec Quomodo gínmqua.Dicipfalm)** ὦ eorü cófortio dign?, fta:Sicut ceruus defy pila! ἃ de quib? fcriptü eft: di LL, AI DM easdem κει. deratad fontesaqua| Beatus qui uigilat& cuftodit ueftimenta fua, nenudus— rum:iíta defyderatanima mea ad te deus. Aqua ergo(τί à ambulet,& uideantturpítudinemeius. c'«f lcetum ida qua fitienti ardorem reftringit: X nuncius qui de.': (n nítroiquí cantat carmíta cozdí ρεί[ίιπο C. Nitrum a Ni; ik ueniens, noua quzlibet& inopinata gaudia por/... tría prouincia, ubi maxime nafci folet, nomen accepit. tat,affimilant:quía δὲ dulcedo diuina uifionis animam ὦ| ἢ * Necmultum a falis amoniacifpeciediítat:namfíicutía^ diu defyderanté confolatur:atqp ab aftu prafentium rd. i a lem in littore marís feruor conficitfolis,durando in pe/^ bulationum liberam reddit. Et angeli quotidiedeterrà'] ε tram aquas marinas,quas maior uis uentopsuelipfius^longinqua,hoceft,a fuperna patría defcedentes in mun| 3 maris feruor in littoris ulteriora proiecerit: τα ἐπ Nitria,^ dum: iuftosuclinter tem ptationes fpe coeleftíum robo/ i 3 ubíazítate pluuiz prolixiores tellurem infunduntadeft— rant: ucl finitis temptationü certamínibus, ad palmam*& ardor fyderis tantus,qp ipfas aquas pluuiales per latitu/ perpetua retríbutionis inducunt,{€[ ΞΟΠ turbatus P à dinem arenarum cócoquat ín petram: falis quidem uel— pede:et vena cozrupra/íuftue cadens cozam ἐπιρίο. Fons& E laciei afpectui fimillimam;:fed nil gelidirigoris,nilfalü^. uenauitz,eítos& lingua iuftí qui medita£ fapientia:&] k aporis habenté:quz tamen íuxta naturam falisincau^— loquitur iudicium. Etfi hunca diabolo fuperariatgin-'." à ma:e durare,€ in nubilofo aerefluereacliquefierifolet:^— ca(fum redigi contigerit: merito fons turbatus adu^h Hanc indigena fumentes feruant:i& ubi opus extiterit,| rioconculcante& uena dicitur effe corrupta.Euenitef ᾿ς t pro lomento utuntur. Vndeluda«z peccanti dicit pro/.— fzpeutqui maiori(cientia praditi fulgebant, ad ultimü ὦ Lu Hicte2.c pheesi laueris te nitro, δὲ multiplicauerís tibi herbam plus uolentes fapere, ᾧ fragilitati humanz conceffum ὯΝ orith: maculata es iniquítatetua dicit domínus deus.. eft,in infipientiz foueam decidant. Vnde confequenter: Crepitatautem in aqua quomodo οα]κ αίμα:&ipfum^ adiungitur. kp Ocutquí mel comedit mulrum/nóefted 1 quidem difperit, fed aquam lauationi habilem reddit:— bonum: ficquí fcrutato eft maíeffatío/ ορρείπιεξᾳ glozía, i cuíus natura cui fit apta figurz, cernens Salomon ai:— D'ulcedo enim mellis fi pluíd neceffe eftfumiturzunde ὦ ὗ Acetü in πίσο,δέᾳ cantat carmina cordi peffimo. σοι. delectaturos inde πίτα necatur. Dulcis quoq eftrequié l quippe frmittatur in nitrum,protínus ebullit:peruer. Πο maieftatis:fed qui plus hanc fcrutari appetit quam ΐ fa mens,quando per increpationem corrípitur:autper. humanitatis agnitio permittit, huncipfíaei? gloriapre^."A. praedicationis dulcedine bona fuadentur: decorreptiot— mit:quía uelut mel fumptü immoderate, perícrutantis μ᾿ τς ἔτ deterior:€ inde in murmurationis iniquitatéfuc;— fenfum dum no capitur rumpít,Non hocautem folum- A cenditur,unde debuit abiniquitatecompefci. Ὁ4Γ Of^ quifqpíapiensattendere debet,ne altiora fe quzrat:& ne.| efaríerít inímtcue ruue:cíba íllum:fi fitíerítioa eíaquambí^^ fortiora E fcrutatus fit:uerumetiam neea querecteatgi: bere; Et de corporalibusalimentis,E defpirirualibuspo| muliter(cire potuit, immoderatis fermonib? fibimermi--; teítintelligi. ΕΑΓ"[»:unaeením congregabíe fupercaput^ nusutiliareddat. Vndeadhuc aptefubnecit. ΙΙ i eiu&:et oomínue reddet tibí.Non deincendíís poenarum. eut vabe pateno/et abf q muroz( ambítu«C.Si em murum ἢ dicit: neg; enim doceret fapientia ας bona faciendo ini,. filentíjnon habet,patet inimici.iaculis ciuitas mendis: δὲ ᾿ mico,perditionis eius caufam miniftrares:fed perpruz^ cum fe per uerba extra ferm etipfam iacit, apertam fead4 μι nas fuper caput eius, ardorem charitatisin cordeeius. uerfario oftendit:qua tanto ille(ine laborefuperat,quan"it fignificat.Fít enim ηδη», ut inimicus crebris ui&us berieficijs,odiorü rigore emollito, calorem in menté cha το X ipfa quz uincitur, contra femctipfam per multilo/ quium pugnat, Ca. VÍ: Quomodo' Χα£m zin':oucibía CN δ lomodo nír ín eftateiz pluuía ín meffe:(icínde Ῥοι forte euenire, ut fapiehs quilibetftultumin legaz Gui, cene eft ftulto glozía. Hicuerficulus,neindo/- tionem mittat,nefciens quia ftultus eft:nectamé ipfeía; Wriny&tis honor docendi cómittat, pramonet.Nix. pientizíua gloríam perdat,in eo quod deignotó bonü' listini nang aftate& pluuiz in meífe,funtperfecu /— quod audierat;credidit. Sed qui hareticum fciens mittitad:πάσης tiones infideli η tempore pradicationis^ predícandum populis, claudus eft pedibus, δἰ iig tuigelica: que dum: t2tem bibens: quiá VIR Gi ge rauiores forte infi/ à; NO i-i δὲ operis boni fori kms Ent:& calorem in* Vómodo nixin aftate,& pluuía ín meffe: fic incefa in mit Νε n ouis mmpediie diis b indecés eft ftulto eloría, INam ficüt auis ad al e uí fenfus, MES ctionis:€ fruges bo;: 1 ΩΝ απ ftulricie de7 στη Pur Dbationis Fordt, tatranfuolans:€ paffer quolibetuadens:fic ορ, P bus fima Quit s recte gloria maledictum fruftra prolat in quempíam d frufira claudus pul' Aa x queiuio coniertur 1 sllani(215 babe: tibíae: fic Seis elicümilisaffeuerat:* fuperueniec.Flagéllumi equo, δὲ chamus afino,&uirga—(pMecenpct in orc dal inu; quia flindocto cathe:» ἰῇ dorfo ímprudentiü. INerefpóndeas ftulto iuxtaftul^ towim parabots.Sicuc s ms docendi en hoc ticam fuamne cfficiarisei fimilis Refpode ftulto iux inm SG d duf iint; 2 ΣΝ M: à$ ha ibías.cum am πιστῷ ecclia utinfideli per. e τὰ ftultícíarn fuam,ne fibi fapiens εἴτε uideat. Claüdus^ butare non aalet: ita iptitoin fecuioncladirq?— pedibus& íniquitat&bibensqui míttituerba pernun;— indzcéset inorecu» minii e(feueriffimü Arria;—F, Sed: d I: iuflibet qui indigne Mim natépeftatis calami/ f cium ftultum.Quómodo fruftra daudus pukhrasha^—(:aoirfermo com po? ΗΝ tas pbauit, bL R3. ς bertibías:ficíndecéseftín oreftultorü parabola.Sícüt— fitus: dum per deg M ficut auíe ad alra tranf nerem uitafii fultus' Ms uolams:epafrquo— qui mittit lapidem ín aceruum mercurij: ira qui tribuit^. poiius capiens cre παπα,., Mbetvadtosc, Verba.» ipfipienti honoré. Quómodo fi fpinanafcat íntmanu— approbeur, eq Of ανα^77 quidé recteauib? có; t lentí:fi bolaititol ftulterü. Iudiciü determi cat qui είς lapíderi τα paran£gfonandop femuientiiie parabola in oreHuitoru. judici determi—(socero πποιτηρή: ἃ t in"aera ΜΗ ab matcaufas:& qui imponit ftulto filenti, irasmiítígat.—quitribuitintipiért bó-.-.--dioit tisadauresukpau/! Dicütcanis qui reuertit ad uomitü fuü:(icimprudens| tdi pe sdinlpiert im diétis. Sed ία κ quí iterat ftultíciá fuam, ία hàóminé fapienté fibi norem docendi con/ ΩΣ*€0: quia poteft fieri, T m. ei: ορ o ercnon minus deli [o ο deni uideri,magis illo fpem habebit ftultus.Dicit pi ἐς, lco Menenius CRI. Hun lans.olocorefidea:— eftin uía:& lena ín ítínerib?, Sicut oft uerti& ín car^— delubra gentiliticul» Vu-. Ubinileicerte neceffi ἥ raniceri ανν 9 tuueneratur indni: RB τὲ ἀρϑησευμπεάεδιρ" dine fao:íta piger ín lectulo fuo. Abfcodit pigerman?. poa odot Ibi iara petanVerbaaürque— fubafcella:&laboratfiad osfuum easconuerterit.|—— nauafcorur ia ισπ τὸ aima ΡΟΗ ἀ πες, Sapientior— tfulenti: fic parabola Aqu? difperfa in uentü de; S ít o2e ftültozá«C. Spi sa fluuntatqp euanefcunt:fed in auctore fuüicunctareuer^— nain manu nafcít temuléti: cü in operib? qui carnal:b* d tuntur: uel bene prolata iuuant loquentem: uel male— feruit illecebrís,punctiones oriuntur fcelerum. ΟΡ (πό adita grauant. Itag fi p omni uerbo etiam ocioforatio/— recteparabola quam ftultus proponit affimilatur:quia picis nem in die iudíctj redderecogamur:quanto magisauté δέ fiuerba prudentizftultus dicerenouit: ín his tamen uode maledicta,non folum ea quz maliciofa mente ininfon/^ uitiorum punctiones,quibus ucl feipfum, uel proximü dans tem iaculantur:uerumetiam illa que negligentium con laceratuítare non nouit, Sepenanq y doctor imprudens ο ων fuerudine paffim in qucflibet proferuntur: nonalium, ἱπεὸ qd? bona dicicautfancta, occulte[πᾷ laudéab ho 549— Coss b fedipfum maledicum opprimunt«Neq; enim maledici faut regnum dei poffidebunt.Non auté fine caufa dicitma/ Γν» ledictum fruftra prolatum:Eft ením maledictum iuxta y lp diuinz diftrictionis iram ín impios emiffum: ut eft 11) peii w»$.d Tud beati Petriin Simoné magum: Pecunia tuatecum d fitín perditione: δὲ ea quz in apoftatas δὲ hareticos eccle T ur fiaftica animaduerfione proferunt anathemata.De quí T Maus, i6,"bus dominus eidem ecclefiz: dicit: uacungpalligaue; μον ris füperterram,eruntligata& in coelis. cT X*lagellum "T'equo/et cbamusafino zc. Et quid per equi, mfi fuperbüe ji il& quid per afinum,ni(iluxuriofum quemlibet figurate "T Etideo neceffe eft ut per diuinü flagellum, elatio humi "a, lieturfuperborum:ut per infirmitatem carnis uelut per "T." chamum cohibeatur uoluntas lubrícorü:ut qui fponte ἐν» conuerti nolunt,coacti flagellis conuertantur a uitíjs:fi/ m t Pé3Lc cutaitpropheta: In chamo δὲ fczno maxillas corii con^ I firinge:quinon approximantad te. Ὁ ΑΓ fRerefpódeas ^ ftulto íuxra ftulticíam fuamme effícíaríe εἰ fimílía."fuefpou/ um de(tulto íxra ftultícíam fuam ine etfícíarío οἱ Πιο. Non qi* hacinuicem fibimet cótraría debent uideri: non refpon yz;: κο- 4 |"— dereftulto iuxta ftulticiía eius:& refpondere ftulto iuxta in(' ftulticiam eius: utrumdqpením pro temporum& perfo/ d narum diuerfitate concordat, dum& ftultus contemni; $ i tur:quianon percípit fapientiam:& frulta fuperbia alia i0... KCorm.d decutitur ftulticia: iuxta quod Apoftolus dicit: Factus 4108 fum infipiens,uos me coegiftis. e«T£laudue pedíbue! μι eríniquítaté bibena! quí πε verba per ouncíum ftulum. , minibus,aut uituperationem quarítaliorim. 1€[ 9/ cut caníe qui reuertítur ad vormtum fuum: ficimpzudené qui(terat ftülticíam fiam. Canis cum uomit,pro/e&to ci; bum qui pectus deprimebat, efjcít: fed cum ad uomitüi reuertitur: quoleuatus fuerat, rurfus oneratur, Eccui admiffa plangunt, profecto nequitiam de qua male fà; tiati fuerant:& qua mentis intima deprimebat, confiteri do protjciunt:quam poft confeífionem dum appcturit; refumunt. k«f Cidiftíbomínem fapíentein fibi víderi magíe illo fpem babebit(lultus. Hoc exponens dominus ait:In iudicium ego in hunc mundum uení:utqui nofi uident,uideant:& qui uident,caecifiant. 1€f ἐπ κίερν aerileo eft in vía: er leena ín ítíneríbue.€»ícut οί νετ» tur ít cardíne fuo: íta píaer ín lectulo fuo. Multi cum uer? bum exhortationis audiunt, caufantur de diabolo: dí? centes uelle quidem fe uiam iutticiz incipere, fed impe diria fatana,ne hanc perficere pofTint. δίς huiufmodi excufationis ΕΙΡΗΝΗΣ femper in lecto fui corporis,ft/ cutoftium ín cardine uertuntur:& modo exire ad ορὸ/ randum, modo ad quiefícendum redire proponentest infuis iacere prauitatibus ΠΩ defiftunt. m q[Zib; fcondít pícer πιάνο fub afceila:et labozat/fi ad oe fuum eaa conuerterít, Per mantim quippe operatio: peros uero locutio defignatur., Pigro labor eft ad os fuum manui fuam porrigere: quia defidiofus quiíq»pradicator noni uult hocoperari quod docet.Manum quippead ospor τείρετο, εἶς uoci fuz praedicationis opera concordare... Sapientior Ιοάπ.οἷσ $,Timo.s.c ímpatíeneet comífcet Tie: ira di&ü eft: Melior Έα ríte alteríus εξ. Dicit ferit uocem[uam,ne credideris cisquoniam feptem ne. eftirarifu:quiaptri Aptus: Noli uerbis— quitia: funt ín corde illius.Qui operitodíumfraudulen^— fticiam uultus corri contendere: ad nihil; ua alas fe L2."XT gitur animus delin; enimutilect,niiad X ter,reuclabít malícía cíus ín cócilio. Quifodít foueam,| eis. Κάῑ adio; fabuerfon? audi íncidetín eam: qui uoluitlapidem, reuertet ad eum.— eit manca cozredtio rum e fenfu e ο f Línguá fallax non amatueritatem:& oslubricam ope— 7 ame SECO ductos i fe iet ratur ruinas. Ca. XXVII hoc loco amoré dicit ' gantib?,mordaci fer,: LAXE.;:, illicitum, uteft amor gan or 6 Ε οἰοτίδείς ín craftínum, ignorans quid fuper nra aiU 8«T Saplentío: fibí píger vídeturifeptem víríe loquétíbue fententíao.Septem uiros loquentes fententias,illos dicit, qui feptiformis fpiritus gratia pleni,(ancta fcripture no bis fcientiam miniftrauerunt, OQ. uibus fefapientiorem ftultus arbitratur: quia fepe nonnulli adeo mentem ab agendis hís qua dris pracepit, deípiciétes auertunt:ut ne hac « Sapíéntior fibi piget uidetur feptem uiris loquentibus quidéomnía,uel pof s fentétías.Sicüt qui apprehendit auribus canem:fic quí K£onmmen.liber tertius patefcunt:eo acrius animum ut caftigetur cópungunt, Ira yo quia non corporale fed fpirituale eft uitium:quo minus deprehenditur,eo amplius grauat, Vnde nó ab; folute iram, fed iram ftulti dicit faxo δὲ arena grauiore, Nam fapientes quomó actus fuos ac íermones:ita men; tis quoqp motus foler ter examinare& cafti gare fatagür. if 3ra non babet mífcólam i G fe ab homine,uel de;; 2a A f. 5.:;- necerumpere furoz:€ bere implericonten, ttanfitímpatiésSt cómifce£ ríxac altetíus. Sicut DOXÍUS(mperum códratifere dant:& quafi Ben; eft qui míttítlanceas& fagittas ínmortem:ítauírqui quie pp de tiores hís qui diuina ἢ É: 3 omni íra dicit: nam DEM UMP fraudulenter nocet amíco fuo:& cum fuerit depreh: p, Qnia cic mm hominemfacerenon—fus,dicit,ludens feci.Cum defecerintligna, extínguetur| detto uiro ripe eft; poffeautumantque—; PAL;: Sí Quia extjt a Pharao Exo fiüdicatefpiitufan,!ghis:A fufurrone fubtracto.íurgia conquíefcunt. σε Crumexiat aO rus &o, homínemfacere| carbones ad prunas,& ligna ad ignem:fíc homoiracun deiraftulti, cuiusin iufferüt:immo etíam quamultos homies iuuante fpiritus eiuf; dem gratia, perfeciffe moóftrauerüt. b 4| í cut d appzebendít aurí bue cané: fici tranfit ricula ei?, cito incipit & ipfe quafi canis la; trare,& contentíones generare: fed hoc ία’ piens omnimodo ui; tat.€€T Gerba fofur/ Τοπία qfi fimplicía cc, Sufurronem,incento rem litis δὲ bilingue appellat: qui(imulat ς dus füfcitat rixas. Vérba fufurronis quafi fimplicía:& ipfa perueniuntad interiora uentris. Quómodo fi argento fordído ornare uclis uas fictile: fic labía tumécía «cum pefTimo corde focíata. Lábíjs fuis intellioitur ἐπί; micus:cum ín corde tractauerit dolos. Quando fubmi uentura paríat dies. Laudet te alienus,& non b ostuum:extranceus,& non labía tua. Giráue eft faxum: ἑ δὲ onerofa arcna:fed ira ftulti utrog; grauíor.Irá nó ha bet míferícordíam,nec crumpens furor: δὲ impetü con k citati ferrequís poterit? Meliór eftmanifefta correctio, ! Gp amor abíconditus. Melióra funt uulnera diligentis, mp fraudulenta odíétis ofcula. Anímà faturata calcabit priori uerficulo me: minerat:qua ubi ex; canduerit,mox uice ra pietatís amittit,€ furori tin fuo nouit frenalaxare.Alioqn de utili ac neceffaría fuiturpitudiné meri to fapientibus ne τῷ darguatur,abfcondi tur. Cui iure manife; fta correctio prafert; quia abíq ulla con/ tradictione meli? eft quempiam defyde: río corrigendi palam corripere, d ftudio fi laudem uerborü:& yfauü:&aníma efuriens,etiá amarü p dulcfumer.Sicüt^ mul peccadiclancu/ quarit audire unde auisttanfmícrans denido füo:ficuirqui derelinauit— EET[ζω Ό 4 Quó fiargéto foz locüfuum,^ gentío:ds fraudulenta dido oznare velío vae odíétte ofcula. Melius fictíle£c, CLuid per argentum fordidum,nifi(cientia cor rupta:X quid per uas fictile, nifi cor carneum de(ienate Qd! dum ἀείρία fal(a fcientia fe ornare fatagit, in fua lo cutione contra ueritate tumet:atqp per elationé magifter errorís fit. e Z abáje(υίο ínrelligitur inimicus ec. Inimi/ cus ifte poteft heretícus non incongrueaccipí:qui cum uerba pradiícationís fuz ficta humilitate fubmittit, cor, dainnocentium δὲ minus intellígentíum demulcendo feducic. fé X íngua fallax non amat veríraté:et oe lubztcü operat ruínae. Lingua fallax,prazdicatio eft mendax. Os lubricum fermo fucatus, atq;a luce iufticiz alienus. i£ glozíeríe ín craftínum/ígnoeana Ca. XXVII quíd fuperuentura paríat oíee zc. Ne fecurus fis aliqii de futuro tepore: quía etfi hodie te dio feruire confpicis, qualis effe in futuro poffis, δὲ quomodo uitam finire,prorfus preuidere non uales, Beatus enim homo qui femper eft pauidus. b 4[52aue eft fazumiconerofa arena:fed(γα ftultí vtroqs grauioz. Gra uc quide fatis eft quemqp, uel uno aliquo crimine capi, tali quafi pondere faxi deprimí:uel quafi glareis arena, innumeris peccatis leuiorib*onerari:fed utroqj grauior ira e(t(tulti. Quia nimirü hac quo certíus d fint mala, efta domino, qui nos ut filios pater erudire con(ueuit, uulnera afflictionum perpeti, ᾧ diaboli blandimentis decipi:qui ut nos coeleftí hzreditate priuet,noftrís faue refolet erratibus:quafi leuc fit malum quod agimus:& ultra modum peccatorum noftrorum fzuiens tribula/ tio,quam domino difpenfantetoleramus. m«[4int/ ma faturata calcabít fauum«€. Anima diuitum, qui haz bentconfolationem fuam:& quibus dicitur a domino: Va uobis qui faturati eftis,quia efurietis:(pernit auditi Γαι, 6, ἃ cocleftís regni dulcedine. Anima autem eorum qui efu; riunt& fitiunt iufticiam, etíam aduerfa(culi pro domi no, immo ctià ipfam morté perpeti, dulce habet: ciens fe per poculi amaritudinis ad gaudia perpetua falutis e(leuenturam, m[ Cícutauie tranfimigrane oc nído fuo 1c.Sicutauis que negligitoua, fiue pullos quos ο’ uerataliarum auium uel anímantium raptui dimittit: fic nimirum ille qui cuftodiam uirtutü in quibus profi/ ciebat, deferit:carundem uírtutum quas habere uideba tur,iimmundis fpiritibus,ipfe proditor exiftit. Vndeals dicit:Sí(piritus poteftatem hab locum tuum ne dimiferis. Ο uod eft aperte dicere: δὲ principis müdi, id c(t diaboli céptatio tibi forte inftiterit, caucto diti tini diiit mi ην entis afcenderit fuper te, Ecco T3—- C. C ££» D^ fo Le TU Xy e 4- ἘΞ Ξ ἜΞ Φ τῷ A. δη [ας 01104. τν. ΗΝ Ini ira drug Jia ctas dun m pitats aue d nigro lg ton uda rins gi B . Sn γιοί caueto follicitus: ne abona operatione cui infudabas, '. defiftas. a«f Cinguento« varáe odoríbus oelectat coz«c. Vnguentü ett nitor glorie de conícientía pura, fiue cha/ ritas diuinitus in corda electorum diffufa.Vartj Yo odo tes, opinio optima ex diuerfitate uirtutum flagrans. be Zimícum ruum/et amicum patrío tuí ne oímiferío:eroomüfra* locum fuum. Vneuénto& uatíjs odoribus delectatur cor:& bonís amíci confilijs anima dulcoratur. A míclim tuum,& amícum patris ταί ne dímiferís& domum fra c trís tui ne íneredíaris in die afflictionis τας, Meliór eft uícinus íuxta,cp frater procal.Stude fapientia fili mi:& trío tuí ne íngredíaría ín oíe afflictionía tue. Amicus σας cle/ &i monachi,pater eft fpüialis: qui ob hoc i confilí nas luunt: qui; ΤΝ en ἰχείξίοα cor meum:ut poflis exprobranti refpodere fer» luntatem ha buerant SN sts non Ον moné.Aftutus uídens malum,abfcondítus eftparuuli ΤΗΝ Yoquodinhíspre, tranfeuntes fuftinuerunt difpendia. Tolleueftimentü πῆς uiuedi.(eru stis SS eíus quí fpopondit pro extranco:& pro alienis aufer οἱ: pan e βίοις cus domini, quipa, ὃ pignus. Qui benedicit proximo fuo uoce grandi de DO. aurum:ficpzobát bo ter eítomniü electo;(Ἐς cofurgens,maledicéti fimilis erit. Tecta perftillan-^ ezelaudantie«c Laus rum, recte appella/ tur. Sed ficut perni/ ciofum eft eidem mo nachoa cófortío fan &i patris difcedere: íta deterius illi eft ín die afflli&ionis fuz, qua fe in confpectu dei mortificare ftu/ e fi ux euacuet. fuxta i ὦ frater pzocul εξ, Melior tibi eft uici nus aliquis, quíitibi uit. oqTuíbenedi, i εἴς pzorímo fuo voce grandí oe nocte cófargena! maledícétí fimilis erít εξ, Voce grandi proximo benedicit, qui cum fauorefuperfluz laudis extollit:uel malis uidelicet acti, bus εἰς contra iufticiam fauendo, ue bona plusiufto laudarido.Sed hic maledicéti affimilatur:quia plurímü. lediteum, cui laudando fiue in mala actione confiden tíam tribuit:feu in opere recto fimplicitatem purí cordis minuit:ut uidelicet kii: fupernz mercedis in; tuitu inchoarat,tranfitoriz laudis amore confumat. CL ferrum ferro acuítur:et bomo exacuítfacíem amicí fuf, Satis bona eft collatio δὲ cófilium fapientium: ubicunqs feininicem' confulendo inftruunt, ferrum ferro acuitur. Τε feruat ficumicomedet fructue εἰσ τέ. Ficum fer uare, eft legem diuinitus conftitutam, ínoffenfo pedis opete cuftodire:quod qui fecerít,comedet fructus eius: dum zternam obedientia fuz recpietmercedem.—— Φ4[€uomodo ín aquíe refplendent vultus pzofpicentíüs ficcozda bouiínum manífcíta funt pzudentibue, Aqua di, tía ín díe frigoris δὲ litieiofa mulier comparantur. Qui fetínet cam, quafi quí uentü tencat: δὲ oleum dexterae dee ferro acuítur:& hono exacuit fa/ f demamiía fui, Qui ferüat ficum, comedet fructus eíus: s& qui cuftos e(t domini fui, gloríficabitur. Quómodo inaquis refplendent uultus profpicientiü:fic corda ho. iniqui exquírít mala: cor autem rectum exquírit cien tíam, Sí cotuderís ftultum ín pila quafi ptifanas ferícte £à| XxVü fo cuntur fanétorum dogmara:in, quibus doctores uel au ditores, uelut in fpeculo uultus füos profpiciunt: dum' non folum in actione, fed etiam in cogitatione foeditate- ἡ fuam recognofcunt. b 4[ 3nfernue er perdítío non replez bunturzfümilíter et oculí bomínum ínfatíabileg. Infernitor/ menta nó replebun; tur,terminum acci; tentiones eorum quí humana fapiunt, in/ δὲ ídeo(ine fine pce; ἐν qppe íuftos cruciat: iniquos exaltat: fed iuftos dum crucíat; purgat:inids dü lati/ ficat, reprobosmon/ firat. ΚΓ Zoiligenter agnofce vultí pecozíe tuí«c. Paftori dicirur ecclefiz: Diligéter ad det, domü fratrís fui:;;; hibecuram εἰς qui^ ingredi,ideftpropin finum manifefta funt prudentibus.Inferntis& perdi; buste praeffe δήμο, quorumfuorumíe, tíononreplebuntur:fimilíter δὲ oculi homínum infatia t agnofce animos -cularíter uiuentium|, ,; i:; y. aculgfingulorü:& VOS biles.Quómodo probatur in conflatorío annee NC qe quidincs uit fos, €(2?»clíozeftvícín? X in fornace aurum:fic probat homo ore laudantis. Cor didantis inueneris,ci tius caftigare meme to.Non em tu femper oues domínicas Ρα’ animüfraternafocie/& defüber pilo;non auferetur ab eo ftultícía eíus.Dilioén. Kendiporeitarem hà tarecon μῶν e ter agnofce uultum pecoris tuí:tuofqs greges cófydera:— corona C, rafideí& pietatis co»— no enitn habebis iugiter poteftate, fed corona tribue£ pisi semittum tibi nes rum habet! tibi ín generatione δὲ generatíone. Aperta funt prata; Srügummo rempo/ L dominusinparabo, G&apparuerüt herba: uírentes:& collecta funt ἴαμα de η fan pana ςὺ.ὸ.ὸ...ὸ. Saphamemt bets debat ab hierufalem. n agrí precíum. Sufficiát tibilac caprarum ín cibos tuos:&na oe tt'ontib?, Aper lius,manifefte proba Ms Fugitimpíus ftium, quz diu fue/ rant typis praclufa legalibus. Apparuit nouus uiror euangelica ueritatis δὲ gratía:collecta funtín pabulum gregis dominici, fcrí; pta patrum ueterum: ablata quidem iudzis fuperbien; tíbus,falce diuine anímaduerfionis, δὲ humilibus eccle fiz populis,ad fpirituale fubfidiü data. Iuxta quod do/...- AN minus ait illis: Auferetur(ínquit)a uobís regnum dei:& Mattt,zi,d dabitur genti facienti fructuseiíus. tm 4Γ Ziguí funtad veftimentum tunm:et bedí ad agrí pzecíum. Άρποςίππο centes: hedos,, poenitentes nuncupat, Agnorum ergo ucllere ueftieris, dum bonís obedientium difcipulorit moribus paftor ipfe profeceris: eorüqs laudabilia fa&a cernens; Xin ornatu uirtutum,€ in calore dilectionis; ipfe gloriofior extiteris. Haedís agrum cóparabis: dum peccatores ad pcenitentiam uocando; fublimiorem εἰ θὲ in térra uíuentium locum acquires; n€ Suffícíat rib laccapzarum ín cíbos tuosiet ín neceffaría oomue tue:et ad vicrum ancíllía tuíe. Tanta inftantía pecus tibi cómiffung paíce: netibilacaftate nouumnne frigore defit: fed tib : j fempef 25 piédo: fimiliter δείη͵. fatiabiles funt in defyderío peccandi, Ὁ) ui E 8.eodé dictü e(t: Aperta funt M δλλειδ.Σ 7.1 ita expofuit: Aper/ £ommen.liber tertius fidebunt bona eíus τέ C. ui per doctriná hereticam deci).| G femper tuifqfufficlat rid eft;tam fedulo doctrina infta: utetiam quofdam poénitentes ad officium docédi pro/ uehas:quatenus per illos qui prídem pro facditate uitio rum ad finiftram iudicis uidebant effe ponendi, modo rationabiles δὲ fine dolo, lacuerbi paruulis fenfu mini/ pitamatores iufticie uta ueritate deuient: ipfe quidem pro malis(uis poenam quà meretur,incurrit:bona aute fi qua gerebat,uel utilia ícribendo,uel cótinenter uiuen, do,alíjs in adiutorium cedunt: εἰς nimirum qui hacle; fuer Fir RE lacca gentes fiu: audi: rarü ad uictum an^ ἐμ m: exempla fibi falutis Pillis: quando hiqui* Veit impílis nemine per^ Ca. XXVIH ἰδ quip crie nondam amore pe fequente.Iüiftus^uté quafi leo confidens,abíg ποτα af DE eC ECCO, terrore erit. Prc pter peccata terrx multi prínci/ e an etra feruiüt per exemplü uel uerba corum qui pes eius: δὲ propter hominis fapiétíam δὲ horum(ει, tíam qux díamtur, uíta ducis longior είς. Vir pauper Qt uía uidelicet non de prefentibus diui/ 'per poenítentíam fal/ f bou: τος τῆς,(τὰ deaternis in ui facti funt, uiuificis calumníans pauperes, fimílís eft imbri uxhetmentiin futuro bonisexultàt: uerbiepulis reficiun ᾿ς:: non derebus muridi me pU ruqun Quo paratur fames. Qui derelínquunt legem; laudant Ba RR wirturumprofians ímpium:quí cuftodiunt fuccenduntur cótra eum. Viti— creatoremüdi,cuius increméta iuuantur. uifionem fperant,lz/ Quidam hoc quod prata,& apparuerüt herbzuirétes:X colle τα funtfoena de mo tibus: agniad πο!’ mentum τυ:€ Πα di ad agri precium: ta funt monumenta: apparuerunt corpo; ra redíuiua: feque 7 ftrati fant peccatores: i ie νε z operibus datur, afandis:fxnumad PICS fibi uidetur uír díues:pauper aute prudensfu^ fer Regsanibusim Hi comburédum delo/ etabitut eum.In éxultatione iuftorum multa οἰοτία eft. püeiungbomínüse-΄ ODER AE ἃ r Régnantibusimprjsruinz hominum. Qui abfícondit Sem E ram,hadiad finiftra: fcelera fua,non dirígetur: qui autem confeffus fuerit&^ iuftos in pfe&uvir/ MORARI RR s reliquerit ea,tnifericordíam confequetur.Beátushomo mum AS Son inhabibo ies He qui femper eft pauidus:qui Νο méis eft durz.COITUEt— reprobi regnü tenét Sa υἱὰ malum. Leó rugiens, δ urfus efuríens, princeps im^ mulos fos paf 2. Í,, 1 ignib?uenundant, piusfüper populum pauperem.Dux índigens pruden COP q A de paganis. CR m t tía, multos opprímet per calumníam: qui autem odit Ner y dea) nemine pfe/* auarícíam longi fient dies eius. Hómínem quí calum ie ερ.€ qnse níatur aníma fanguiné:fi ufq; ad lacum fugerit, nemo— tue bom quí ino on eft in fi; S; E): t dAeusfemünup fuftinet. Qui ambulat fimpliciter,faluus erit: quí per^ ef panidos: qii seo pfecutorinfftatnon—uetfis graditur uijs,concidet femel. Qui operaturterrá— fnmalum: Scquentis nund ípontefidem( ἢ F ira iudicij,tanto tunc defri:qfuellamo, 5381 faturabítur panibus:quí autem fectaturocum, ieriior portabit, ciníjs, uel periuris 1 replebitur egeftate. Vir fidelis multam laudabitur:qui quáto nunc inter cul uei ag Autem fcftinat ditari;non eritínnocens.Quicognoícit Pase huius mundi ἰκεϊετί ín iudicio faciem,non bene facit:ifte& pro buccella pa— eft: In diebonorüne Ec us, fcinfidelifimilé καί Í ít ir qi í(rari 2c deni immemor fis malo: reddit. b 4 3uftue d 5 deferit ueritatem, Viir qu feftinat ian S alijs inui rum:& in dic malos autem quafileoconf, detignorat gp egeftas fuperueníat ei. Quicorripitho^^ neimmemor fis bo dens/abfqs terroze erit minem, norü.Sicergoutràg 4€. In occurfu be/ ftiarum idcirco leo non trepidat: quia praualere fe om» tiibus non ignorat. Vnde uiri iufti fecuritas, leoni recte comparat: quía contra fe cum quoflibet infurgere fufpi εἰς αὐ mentis fuz cófidentiam redit:& fcit quía cunctos adueríantes fuperat:quia illum folum diligit, quem in, uitus nullo modoamitit.€«[ eírímalimoncogítant (udíciurm:quí autem requírunt bomínfi anímaduerrunt om nía«c. Omnia aníimaduertunt electi, hoc eft,& futurum effe di(crime uniuerfalis iudicij:& quibus operibus re; quies, quibus pazna retríbuatur terna, Ὁ ΑΓ.€ouí occi pítíaftoe ín vía mala/ín(nterítu(uo cozruet;« funplíceo pof ς málí non cogítant iudicium: quí autem requírunt do/ mínum,animaduertunt omnía. Melior eft pauper am bulans in fimplicitate fua, cg díues in prauis itíneribus. Qui cuftodit egem filius fapiens eft: qui autem pafcit comefatores, confundit patrem fuum. Qui coaceruat diuitias ufüris& fcenore liberali, ín pauperes cogregat eas.Qui dedinatauré fuam ne audiat legé oratio eius etit execrabilis.Qui décipit íuftos ín uia malajin interí/ tu fuo corruet:& fimplices poffidebunt bona eíus. Sa/ tantur: dicente pfal/ niin domíno,& exul tate iufti. Vel certeín exultatíoe iuftorum multa fit ρου: αὐτὰ Qtiens electos in hac uita» euentibus ες’ clefiz profperis exul, tare contigeritzmulta diio gloria ex pluri/ morum fide, ac ρῆς mographo: Latamie fit iungédafuntutunü femper ex altero fulciatur. b 4p co rugíeneier vifue efü ríene/ pzíncepe ímpíue fuper populum pauperem τ. Etde principibus paganis,& de hareticis poteft intelligi: qui opuli pauperis, id eft fanct ecclefia, ucl patienti, u apientiam,ferína fpe fauitiatentant.(€ bomine quí calumníatur anímg fanguine: fi vfqs ad lacum fugerítinemo fuftíner cC. Siue terrà agri, fiue terrà corpufculi qui exer/ cet faturabitur:ille frumento,ifte uirtutibus: qui utrag fpernit;replebituregeftate, k«Γη απ feftinat oíraríet alije(muídet|(gnozat ᾧ egeftae fuperueníat εἰ«c. Pro €nim qui augere opes ambit,X peccatum negligit,more auium captus, Seld^ a — eani danti n ud Dr api anl ex. — M sod m m imb — --ᾱΙκ κο κ. o————— τ— p——pÓÁ ———————————"P ΜΜ A Hg Itc ΠΠ [M QI t ttg pla(iy lt qirel Tnt aum, Dri mbi τὰ tid primus eddy to onse πάντα 2 uidet di Orem τ iom ipea) πάσι yan πόλη ἐπ Vic] Tati id laf ens der ὙΠ ρα ont yghraagt tmi nj v mit jt drin ng Π pris ania rione plis et οὐβὰμ pola “» vi Mattb,o.c &.15,d zin'rouerbia auium captus,cüm efcam terrenarüm rerum Δα τς ín fpicit:cum quelibet prefentis mundi bona defyderac& quz de futuro damna patiaturjignorat. ἃ 4Γ&um fur, rexerínt íimpá 1 abfcondentur bomines: cam(lli períerínti multiplícabuntur íufti, Clíro quí cozrípientem oura ceruíce contemnít/repentínua «C. Eos homines iu; ftos appellat: qui ui/ delicet iuftum ftatu, mínem, gratíam poftca inueniet apud eum: magis cj ille quí per línguz blandimenta decipit. Qui fubtrahit £3. XXIX fo 26 cum ftülto contenderít) fiue(racatur fiue rídeat) nón ínue/ nier requiem zc. Do&or fapiens ficum infideli& contu/ mace contenderitiiue tormenta reproborum, fiue gau; dia narret bonorum, fruftra crga infenfatum laborat: Siue lamenta ponitentiz fuadeat: feu bona operatio» nis quz fint przmíá dicat: non auditurá ftulto. Hinc& Apo ftoli ludaeis dicebàt: tumq a domino hu; 24. e Lamentauimus uo? emma domno hn aliquid a patre fuo& a matre:& dicit hocnon effe Pec. σα ποριαμκηο, dinem feruant.Vnde catum,partíceps homícidae eft.Quifeiactat& dilatat,« cecinimus uobis δὲ in libro beatí Iob de non faltaftis, pomnítente quolibet iurgía concitat: quí uero fperat ín domino,faluabitur. e(LZ otumfpírítuim peraere diatur: Re/— Quíconfiditín corde füo.ftultus eft: quiautem oradi;— fuum pofert ftultus. piciet homines, δὲ di::; 1: in, dmpatiétía impellen^ cerpeccaui.Qp deg Ut fapienter,ipfe laudabítur.Qui dat pauperi nonín.. pancmimpelien; aperte dicere: Refp— dígebit:qui defpicit deprecantem.fuftinebitpenuríam.^ ras fpiritus profera; humans eraneam* Cum furréxerintímpijabfcódentur homínes:cumilli tur. Q-uéidcircoci humane creationis ANE bis ΝΥ::.,. tius perturbatio εἴ 2 retecuftodiunc&(e— perierint, multiplicabuntur íufti, Viroquicorrpienté— c: quia nulla ínte7 do ames M dura ceruice contemnít.repentínus οἱ fi üperueníet ínte^ id dero nien ΄" ΄" ΄ c ς* fcunt.Pateergofen, rítus:& eum fanitas non fequetur. In multiplicatione κ AT Grapiene quem fusus fruc m iuftorum lxtabítur uuleus:cum πιρή fumpferínt prín/ Miet i a referuat(ἢ iorü pfecutione,ab,::; ANE:(i. is oru πολ fzpefide Cipatum,gemet populus. Vir quí amat fapientíam,lztí ee re. E em in les: uel Bon d, od ficat patrem fuum:quí auté nutrít fcortum, perdetfub.^ defyderatquia ctiàám nó permi(Ti ad publi;;; 17 tolerans parcí optat, cum,peedere:dic&e— l'tantiam.Rex iuftus eríget terram: uír auarus deftruet οἰ Fans aora dro:Si uos perfecu/ eaàm. Ca. XXIX omnia éxtremo íüdi» ta(πίτσα PE Omóqui blandis fitífq; fermonibus dd sone. VA Hane Vbiautéperdiisau;« tur amico fuo,rete expanditereflib? eius. Péc^ tado Gic haber Tocam forib'plecutioceffa— anter iram iniquum ínuoluetlaqueus:& íuftus|au— iram fuà profertim/ uerit, auguftior poft:; ns- pius:fapiens autem preffurasfideliüglo,^ dabituratq; gaudebit. INouit iuftus caufam Pauperü: difpenfar perpartes: ría clare(cit.Sed& in, fideli plurimi uifa infidelitatis damna; impíus Ígnorat Ícientíam. Homínes peftilentes diffi. pant ciuitatem:fapientes yo auertunt furorem. V ít fa^ quía nimirum ftul/ tusad ultionem fuí, ire perturbatioe fuc, i" fida Eua epiensficum ftulto cotenderít fiue írafcatur,fiuerideat,— cen imr. fapiés auté :,.; me; d ΄ aulatim eam matu/ quodíciptüef:Pe/ nonínucenietrequíem. Viri fanguínum oderunt fimpli P5 piii iil ftilenteflagellato,€ cem:íufti autem quaruntanímam eíus, T ótum fpíritü SESSERER perii pientior erit paruu: T:. expellit, G 88 lus Ca. ΧΧΙΧ ἐ{πππὶρτ ofert ftultus.Sap iéns autem differ:& referuat per c credítoz obuíaue πιο quí. ín pofterü.Prínceps quilibenteraudítuerbamendaci,— runtfibí i vtríufa illu, Fland fi s omnes míníftros habet impios.Paupér& creditor ob- muon: e nonne, ἢ M ᾿ ᾽ ᾽: b, -.Β monib?lo, e uiaucrunt fibi:utriufay illuminatoreftdomínus.REx^ uerbideiauditorcre quítur amíco fuo! rete i iudi tate, usciusinater,^ ditorauté απ εἰ που) qur amo oie qui íudícat pauperes ín uerítate, thronus eíus ín ater Eee One Qui fictis fermoni 7 bus proximum lau; dat, illi quide parat infidias: quibus perí culum íncauti ope/ risaut uerbi fecurior factus, incidat, Sed uideamus utrum rctía fraudulen/ tiaeum cuíus greffibus expanduntur: an potíus illum aquo expanduntur,inuoluant.Sequitur: c«ευ . cantem virum íníquum íngoluet laqueua:et(uftue laudabí/ $.16,d tur atq5 gaudebít«c. Non ergo íufto laqueus peccantiü, etiam fi corporaliter perímatnocet: ipfos autem repro/ bos infidiz quas proximis parant, in perpetuum dam; nant:gaudentibus iuftis, ac re&tum códitoris iudicium laudantibus,uel de fua ereptione,uel de perditíone pra^ uorum. Deníq claufulam ρτίοτίς uerficuli, antiqua zditio manifefte pofuit: Retia circundat fuís pedibus, Exambiguo ein grzco quod eft s: 4.| utrüq inter/ pretari poteft. Nam qui fodit foueam proximo fuo, in7 cídetin eam ipfe,utalibi dictum eft. ος(apieno fi i numfirmabitur. Viroáatq, correctio tribuet fapientia: puer auté quí dimittitur uoluntati fuz, confundet ma; trem fuam, In multiplicatione ímpiorü multiplicabun praedicando commit tí. Lui obuiant fibi, cüin unam eandéqs pietatis gratiam con^ ueniunt, Et αἰτίας illuminator eft domí nus: quía neq ΠΕ πε diuínz munere pietatis praedica; re,necifte potuit credere. Verídica namqy manet ucfita/ εἰς fentétia,quaz dicit:Q) uia fine menihil poteftis facere, b€ Rerquííudícat pauperce ín verítate:tbzonue cíue(a eternum firmabítur. Et píalmifta de Chrifto rege: Sedes tua deus ín feculum faculi:uirga equítatis,uirgà regt tui. ÍQ[ Clírgaarqs cozrectiotribuetfapfentíam:puer au» tem quí ofmítritur voluntari fugicófundet matrem(uatti«€, tur fcelerà: απ Íoat.t4.a T$. 44.b Dehacuirga Apoftolus ad Corínthios ait:An ας ία t.Co,4,d uirga ueniam ad uos:an in fpiritu mafuctudinis« Puer namdp quem frequentiffime corrípiendum& erudien/ dum admonet populus dei eft: qui fi non affidüis mo; nitis€ increpationibus facerc'otü fuerit caftigatus,con/ fufionem generat ecclefiz: detrahentibus his gui foris 2(unt funt religioni fi 4«pL£umnp?op vero cuftodít legé ritfacerdotalis eru tingere debuerat. b 4| Ccruuo verbío nó poteft erudírí: quía quod oícíe íntellígít:t refpódere contemniít. Seruus,quilibet pec/ intelligens:fed in ope re ueritatis abíqy fla/ gelli difciplina refpó/ dere cótemnens. De talibus ait ueritas: Kuciazf Seruus fciens uolun tatem domíni fui δὲ nó faciens, digne pla; gis uapulabit mul/ tis.€«[&ídí(tí bo; mínem velocem ad lo, quendum:(tultícía ma dei chriftianz. Vnde recte fübiungitur: betía oefeceríti o(ffípabítur populue: quí 1beatugeft. Οία nimirü cum ceífaue/ ditio,foluetur contínuo difciplina di; uinzlegis: qua populus ad beatitudinis pramía per^' £ommen. liber tertius—— autem non poffunt occidere. tür fcelera:& iufti ruinas eorum uidebunt.Erudi filium tuum,& refrícetabit te:& dabit delítías anima 142 « Cum próphetía defecerit, diffipabitur populus: qui cator: recte quidem. uero cuftodit legem, beatus cít. Serutüis uerbis non Ὁ poteft erudiriquía quod dícis intellieit:& refpondere ς contemnit. Vídifti hóminem uclocemad loquendum: ο ftulticía maeís fperanda eft; illius correctio.Quüi de^ licatea pueritia nutrít feruum fuum, poftea fentíet iL ε lum contumacem. Vir írácundus prouocat ríxas:X quí ad índignandum facilis eft, erít ad peccata prodíuíor. Superbum fequitur humilítas:& humilem fpiritu fufci t pietgloria.Quí cám fure participat, oditanimá fuam: gíofperandaeft/il/ s adiurantemaudit;& non índicat.Qui tímet hormmínem, líue cozrectío. Graue quidem uitium ftul/ ticie, fed non leuius eft uerbofitatis.Nam fz'pe cótingit utidio/ ta aliquis,& ipfarum Qg nefcius literarü, citius uerba falutife; rz correctionis acci/ píat: diis qui affluen tia przdítus fermo /. nis, magis fua que nouit,uel qua fe nof feautumat,iactanter proferre, js dicta fa, pientium audire con tendit. Ὁ oclicatea puerítía nu/ cito corruet:quí fperat ín domíno,fubleuabitur. Multi réquirunt faciem príncipís: δὲ iudicium a domíno egre dítur fingulorum. Abomínantur íufti uirum impium: δὲ abominantur impij eos qui ín recta funt uía. Verbü cuftodíens filius.extra perdítíonern erít. Ca. XXX ᾽ ΕΤ Erba cóngregantís filij tomentis. Vifió quà locutus efítuir cum quo eft deus: δ qui deo | fecum morante confortatus ait:Stülti(fimus fum uirorum:& fapientía homínum non eft mecum. ! INón didici fapientiam:€ noui fanctorum fcientiam. $ Quis afcendit in celum, atq defcendit? Ὁ αἱ cóntí/ o nuít fpiritum ín manibus fuis? Quis cólligauit aquas f££ba congregautío 1 filij parabola Salomonis,quas tranftuleruntut. ri Ecechiz regis luda. Hinc rurfum uerba.' -. Salomonis:ab ipfo quod graecetcuetiasiig ἡ DM CS vomentíe. Hucufqg , dicít: nuncínterpre/" tato in latinum nori.^ neillo cógregans ap:' pellatur: Ecclefia em. εδοτερατίο uocatur, í€ Gifio quam loa tue eft vírcum quoeft oeue: e quí oeo fecum. mo?ante confoztatuer aít.Vifio(inquit)quà locutus eft uir: quia qd uiditapud deum fecretiora cótemplan do, patefecit homini,: bus foras loquendo.: QLuifquis em deifpi' ritu confortatur:hac ἡ quz fequuntur μα’ mili corce profatur; k€[ Ctultíflimue fum: vírozum: et fapíentís bomínü non eft mecá. Filij ein feculi huius Luiée prudentiores filijs lu ἡ cis in generatióe fua funt. Et Apoftolus: Si quis( inquit)uide/ tur fapíés effein hioc fzculo,ftultus fiat,üt fit fapiens. Ecipfede {είς fimilibus, in quib? eft deus: Nos autem pradicamus Chriftum crucifixi: iudais quidem fcan» dalum: gentib? auté ftulticiam.[4 ποπ oídící fapíentíam: et πὶ eus uumipoftea p quafi ín ueftimento? Quis fufcitàuít omnes termínos nodi νο Kk| entíct illum contuma^"Cn c."PE am.Non didicit cem. Q ui delicate 4. 4 terr? Quod nomen efteius: δὲ quod nomen filijcíus^ τόποι ab hominea: pueritia nutrit corp? finoftif^ pientiam:fed deogra fuum, quod animo tis offerente percepit, debueratfubiugare:is ubi ad annos adolefcentix perue nerit, laíciuiofum hoc& indomabilefentiet. Hunc uer/ ficulum alía tranflatio pulchre habet: Ω πὶ delíciatur a η erit,nouiffime aute contriftabit. Namqy ero malorum poenitet: qui fe meminit noluiffe in tene-raadhuctatea fuis uoluptatibus ad regulam contine; reprudentiü. e«[ Clíríracundue pzouocat rírae: et quí ad índígnandum facilís eftierít ad peccata pzoclíuío2«€, Ia; nua uitiorum omnium,iracundiía eft:qua clauía,uirtu; tibus intrínfecus dabitur quies: aperta yo ad omne ία’ cinusarmabituranimus. f«[Ouícum furepartícípati odít anímain fuam:adíurantem audít/et non(adícat. Audi; torem fuum fapíétia non folum a peccatis abftinere, fed & a peccantium fecontubernio docet cohibere: ne forte 1:3. 4.ο.ς a diítricto iudice mereatur audire: Si uidebas farem, fi; mul currebas cum eo: X cum adukeris portione tuam ponebas.Non enim fur íolummiodo, fed etiam ille reus tenetur, qui confcius furtí,quaréti poffefTori pecuniam qui perdidit non uult índícare cum ualet. Verü ne quis caufetur metu fe perfonz potentiorís:negy a furum con; fortio feparari:neg prodere poffe quod nouit:apte fub, ditur: 6€f€uítíuerbomiínemicíto cozruet:quí(perat ín oomínorfubleuabítur εξ. Cui congruit íllud euangeli, cum: Nolitetimerecos qui occidunr corpus: animam utfan&orü(cientiá ποτε, Sed& Apoftolus qui aít:Nos ftulti propter Chriftum: ipfc iterum dicit: Sapientiam autem loquimur ínter pertectos. Sapientiam uero non huius εσυ, neg príncipü huius fzculi qui deftruum/ tur. m 4Γ£uíe afcendít in celum/atqp ocfcendít2Hac eft fanctorü fcientia qux a fapientibus fzculi ftulticia puta' tur:quía uidelicet dei filius in affumpta carne,poft mor tem& re(urrcctioné fuam afcendit in coelum: ac noftra refurrectionis tempore tefcenfurus cft de coclo ad iudi candosuiuos& mortuos. n&[£uíe contínuít fpírítum (n maníbuefuío?Omnis fpiritus& human?& angelicus, δὲ animalium& procellarüi ne deficiat, dei potentia con/ tinetur.. o([£tuíe collígauítaquas quafi ín veftímento? Deipfo etiam pfalmifta: Cógregans ficut in utre aquas maris. p«[Quiefufcítauít omnee rermírmos terree| er/ minos terraa torpore infidelitatis uelut e fomno ad cre dendum in fefufcitauit.Et nuncomnía qua peror uiuunt& creícunt,homines,animantia,germina, domí nus ut fua quzq uita fübfiftant,excitar:& in dieiudicfj cunctum a quatuor uentis cceli genus humanü a mor/ tefufcitabit. q«[€Xuod nomen eft cíua: et quod nomen filij cue fi noftí? De dei patris& filij nomine dicit: cuíus myfterium,(zcularís fapientia naturaliter fcire non po teft: puis unum effc dcum qui omia fecerit, per ea qua mirabiliter 1 Com Ibidemab. snb Ὁ ροζ ΤΑ s ο Sn'Qorerbía χὰ XXX ο, 2^7 T Statins A'fnirabiliter facta uidet,intelli gerepoteft.Sinoftiinquit) ff f&eneratíó que fibí munda vídetür: ἃ tamennon eft forà C Sarai fubauditur,tu qui detua te ia&tas Rarientianorire fidei— afo:dibuefuie. De hacgeneratione loquitur pfalmifta: si: myfteria,ftultíciam nuncupare prefumise a e[ mnis Q.uoníam deus diffipat offa hominü fibi placentium; 3.52. Fitting fero Όεί(σπίτυοεἴγρευσ eft fperantíbue(n fe. Hac& tota Mia 00|€€[ /Seneratio cuíne excelfi(ünroculí: erpalpebze etue(n TU Chrifti ecclefia nouit:& illi maxime fentiunt, qui dco RA alta furrecte.Hui? cófortiü generatioís uitabat pfalmifta; ibipgas um morae T 7 cum dicebat: Domi, T3.130.à "MC. na fapiétie faftum:;."P nec nenóeftéxaltatiüi ἃ lari cotemnunt: quia ni,* fi nofti7Omnis fermódei ienítus dypeus eft fperanti, nena tex iraticor [om mum env Remo b bus ín fe. Ne iddas quicdj uerbis illius,& arguaris ir^ ee ON catera, ihn corda ele&orum δὲ ς ueníarifq; mendax. Duó rogauí te,ne deneges mihi ΤΗ μα n ne 9Η accen, antecg moríar: Vanitatem δὲ uerba médacía longefac— berercommandit mo: it, X fcientía uerita/ 2: Mes or m. í lí. De hà τῆν dsillufra&uitiorg 4!me.Mendictatem& diuitias ne dederís mihi: tribue tonne ne i Deis τοὶ ia fotdes,(i quas in εἰς tmuictui meo neceffaría:ne forte fatíatus illicarad πο)^ num, dentes eorum ΗΡΙ ΚΗ ínuenerit, contumit:;:: itte:& lí mn ime deu fs gandum,& dícam:Quís eft dominus:aut cgeftatecom{πὶ mas gie ἐν In hus| H». D ΄ p [παν fperantes in fe, cun, ὃ pulfus furcr,& períurem nomen deí mei, Netridasfíer;— aca. ί[Cit come; Sirm ἐμ defendiraduer| um ad dominum füum:ne forte maledicat tibí&cor- datínopee oe térta: et aquse d fis. Verum follertius o n s τιν ete pauperee et bomíni? ! intuendü: quiapro, ὁ tuas. Gienératío qua patrí fuo maledicit:& matrifuüx^ buo, Ad hoc lingua Pe grad frio, t non benedicit. Genératío qux fibi munda uidetur:& armantper fecutores ώ:; dus; ecclefie: utinnocen/ εν latina raflaio: 6 tamen non eftlota a fordibus fuis.Genératío cuíusex-—(c Che AS quiiop," tes Chrifti,&humí/ ον πλαν expli. κε celfi funt oculi:& palpebrz eíus ín alta furrectz. Gen? Kid dent. TIS at. iqnigni/;,, i diligentér cófydera tumyaliquandoigne ΓΑΓΙΟ qux pro dentibus gladíos habet, Xcommandit τὰ μοίμεης ipcenics T— fxaminum ranae i molaribus fuís. Vt cómedat ínopesdeterra:& paupe,— has geeranóes nn) nml ut: Ignitum eloquiti κ.; ZH E at efle nez ine tuüsahementen pn.&resex homínibus. Sangüifugz dua: funt βίος dícentes: E GROS umi Argentü igneexami, i Afferaffer, Tri funt ínfatiabilia:& quart qd' nuncg— harcticorum dudao eii diti natum: quod τῷ* 5 rum ergo genératio um ín greco uno uerbo dicit. fafficitInfernus,& os uulua,& terra quz non I» patri fus επαλοδίσ, ach dicitur πεπτυρώμενομ, mtiatur aqua:ignis yo nó dícitfufficit.Ocülum quifüb, ἐπ uidélicét qui at: finis Εεσδ huicSalomo/— finnat patrem:& defpicir pattummatrisfux,effodíanr— Filius meus prímo/ Exóuj.f 9 i nisfententiz fimilli,.* P à P P ᾿ς: genitus ifrael: quán pev mumíonatEloquia eumcorui detorrentib?:& comedant cum filij aquilz.—do£iiü eius uenien; π n diüigne examiata:id Triafunt temíh carnenégauit ies εἴς, πεπυρώμενα, pro/ Etmatrifue non be; iq" tctor eft oim fperátiü in fe. πεπυρώχενομ ergofignificat,^nedixit, fynagogaz uidelícet: cuíus fidei prifting quà iri MAT" qd and cóflatü igne purgati fit.Sicut ef quacüq me/ patribusac,pphetis de Chrifto habuerat, detraxit. Να ΙΟ b tallaigne conflata fordem in fealienaatqpinutílem non— uatianorü generatio munda fibi uíde£, dices fe ceniteri e"., Gontinent:totum quicquid in his refidetuerum δὲ perfe— tíaopus nó habere:& tri nó poteft ἐν afordibus wt Téanb ctum,£ omni uitiorü forde purgatum efritaeloquíum^ peccatorü, qua fonté poenítétia peccantib ueniam né/ λὴ si dei zternorum in fe bonorum fidem teftans, Hinc illud£àdo precludit. Ité gencratio Arríanorü excelfos habet 2257 Manf,s.c eit domini:lora unum ,autunusapexnon przteribita^ oculos:& palpebras fuper deum erectas, inquirés quid mii lege, donecomnia fiant. Vera enim omniafunt, Xextra— fuitantea:X dicens,fi natus eft, fuit tempus qii non fui£ nr omnem ambiguiítatem,fuperfluz inanitatis igníta.- filius: uel ατα ο fpirituffancti portas equalis anin/ ist e b«Re addae quícis verbío ül(uo:c arguarío;tnueníaríqgs^ equalis.ité generatio qua.p dentib^ gladios habet:{πᾶ dip imendar. Non corrumpas eloquia fanctarü fcripturarü:^ eftcógregatio prauorü qua fuà perfidiam etia alijs inti/ xam i quod quidem haretici ne his conuincerentur,feciffeno^ marefatagit:& ficut corpora folent gladtjs fterni:ita ani/ | qiii fcuntur.| cap Guorogauíteme oenegeaintbíanteds mo/^ masaudientiü ueneno praue aliocudonis morti per ρΖ/ fi riar:Glanítateim et verba mendacía longe faca me. z£»endi tua fubiugare contendit. Κάῑ Catiauif ice pue funr filíg joi Cine oinitioe ne oederío PEE TRE ER vicia meone, Ma ΗΝ diabelus eut e pec qnl ceflaría τς. Hacadhuc uir cum Qeftdeus,fermoniseius^ candi,ac peccata fuadendi inceffanter accenditur. Huic igneradiatus,ad ipfum dominum conuerfa uoce profa duzfuntfilie:quia dua fpecialiter bumaní generis ilie; turobfecrans ne uanitatem fxculiundj ueluerba men;— cebre, Hunc antiqui hoftis ímitant ardere, laxiría αἱ dacia,uerítati cocleftium pra ponat fcripturarü:nec rur/ furn uel copia ucl inopia tranfeuntium rerü,in obliuio/ nem decidataternorum. Ὁ[ tHetradae feruum ad vo; mínum fuuin:ne fore maledícat tíbi et cozruae. Omnis quí facit peccatum, íeruus eft peccati. Hunc feruum ille do: míno fuo tradit:qui quemlibet delinquenté,€ a prauis actionibus fe cóuertere uolentem,fua exhortatione, uel exemplo prauz actionís,ad id quod renunciauerat, το’ direfuadet: quod plríqp facerdotes praui in ecclefia fa^ cereconfueuerunt. eq[Seneratío que patrífuo maledíi dit:etmatri fug non benedícít, Cum faperius puritate fibi uitza domíno darí peteret: conuertens fubito intuitum ad cótemplandam prauorum nequitiam: quantis hec fitinuoluta miferíjs, d; longe ἃ ueritate di(tet, infinuat. Eft inquiens generatio nefandorü:quz&(i bona quali; bet agitperdit hzc in eo ο honoré parentibus nó defert, delicet& philargyria. Nam& luxuriz quo liberi? frxná laxan£,eo noxíus delecta£.Et ficut quidam ait poetarü: Crefcitamor nummi quantum ípía pecunia crefcit.— LZ ria funt(nfatiabilia:er jrtá αὐ nunds oícit i fufficit cc: Infernus nund redundat: meretrix fimiliter habet,cius corpus non fatíat delitijs:& auarus nundp dicit,(ufficit; QLuidàinfernü interpretant diabolü: quía infatiabilis fit defeductione humanaà.Os uuluüz,& terra qua nó(47) tíatur aqua,ut fupra: igné qui nón dicit fufficit: inceri dium gehennae, qd? nund; definat: fed eos qui peccatis finem ponere noluerunt irifinito arcore comburat. m«| C culum quí fübfannar patr£ i et oefpícít parrü παπί fue*c.Peruerfi dum díuinà iudicia reprehendunt, fub fannant patré δὲ quilibet haretici dui predicationeni fanctz ecclefiz deridendo córemhüt, partü matris défpí ciunt;quia de ipfa exeunt quí cótra ipfam loquunt: Ex $ hóbi$ £Zommen.liber tertius—. E nobisexieruntinquit fed nó erantex nobis.Ciuorii in;, tentioné dum praedicatores catholici defcripturarü diui narum fluentis procedétes increpando reuincuntquafi oculum nefandum coruí detorrétíbus effodiunt:& filtj aquile comedunt. Corui etei uocant doctores fancti: quarit:uel quia fuis uiribus nil fidere, fed inauxiliore/ Ω demptoris fui falutem fperare didicit: δὲ hoc eft illam cü-bilein petra collocare: cuius prafidio aduerfos uítet in dem fortiffimü,& in domti munítam;ut falues me:quiía. quia per humilitatis petra mea ην ratía, peccati in fe ní-ᾱ η a iie mea tu es. Prolepu/ ΝΟ cófiten£.Filij. 5 lrià funt difficilia mihi:& quartum qd penitus 1gf10^^(culo, antiqua tranf/ auttaquilrquiaper ro. Viam aquilz ín ccelo: uíam colubri fuper petram:— latio choerogylíü po gratia ei? funtrenatí: νε 2 di i:& ui ir íaadole[céti fuit. Eft auté anímal quiinhabituaffum.,. uam nauis ΙΠ meato mari: e ulam uiri Δα οἱ εἰς ἃ, τ δ maiushericio ha, ᾿ prz humanitatis,ad. v Taliseftuía mulieris adulterze qua comedit:& tergít— bensfifitudinem mu. €oleftia tranfuolant. ris X urfi:cuius in pa. Vii& alibi filij fponfi appellant. ο ría funt oífficília mibí: er os fui,& dícit:[96 fum operata malá. Per tría mouct terra:& quartü no pot fuftinere,Per ferui cü regnaue^ rit:pet ftulti cà faturatus fuerit cibo:& p odiofam mulaftinz regionibus, magna eft abundan; tia:femperq in cauer quartá quod penítüs— ὁ Ee:;:: nís petrarum& terre (gno:«&Q.uantum— líerem ciiin matrimonio fuerit affumpta:& p ancillam fouci habitare con; ad hiftoria itaeft;ut ς cà fueri I mí ituoríuntminímater-fueuit. Notandumq fcripti eft: fed quia p Seu fuerit heres domina: ίσα. Quà 9 qp in pfalmo ubi nos parabolas loquitur, Via aquilz ín colo ὁ rz:& ipfa funt fapiétiora fapiétibus. Formíce populus e infirmus,quí praeparat in mefle cibum fibí.Lepüfculus gium herínacfjs: in difficile inueni£, hoc:;; ΐ D- quibufdà codicibus, eit fubrlitas inimici, f[5 inualída, que collocat ín petra cubilefuü. Régé— tcporibusiin quibuf, quzcirecxletium— locufta no habet: δὲ egredit uniuería perturmas fuas.— dam chorogyli^ in; uirorü corda uolitat,, S ΗΠ Ῥ NL ΞΕ dib s Trid uenitur.Sed& in hac prehendit.Similier| funt qux bene gradiunt: δὲ quartum quod inceditfoeli| queda exéplariapro δὲ uia colubri fuper^. Leoforti di beítars ad nulli bí** lepufculo, herinaciii , petram: id eft aftutia citer. Leo ort 1tmus beitiaru,aa nu 115 paue It occur habent.Nam& in li hoftis uenenati, infi,. fur. Gallus fuccinctus lumbos&aríes: neceftrex quí— bro hebraorü nomi, diarinon definit eis:- τεπῆστει, P'um inuenimus ἰάξἃς in petra fidei fun/ τς uerbum hebraü ya : datos effe confpicít.. faphan,in Hieremia, : Nécnon€ uía nauís in medio maris,hoc eft, uia iniqui; tatis:quz per amaras fzculi huius undas; immundoriü fpirituü flatibus agitatas,tanta fublimitate difcurrit: ut uel uix uel nullatenus eius poffit iter deprehendi. Nam quodaquila,malignum hoftem fignificet, teftatur pro Efa,5o.b pheta quíait:Velociores fuerüt períccutores noftri aqui lis coeli:id eft,homines quí nos perfecuti funt: tam fuí fuerunt, utipfis demonibus crudeliores effe uiderent. . Q. dàcoluber diabolum fzpeinfinuet:& in primi homi; nis tranfgreffione probatü eft:& cum uir fapiens aiebat: Ecci, 21a Quafi afacie colubri fuge peccatum.Nauis quoq qp le uitatem defignet eorum quí circumferunt omní uento doctrinz, demonftrat propheta qui aít: Et chaldzos ín Ecci.45«c nauibus fuis gloriátes hoc eftimmüdos fpiritus de fra; gilitatejatgp inftabílitate mentís human fefe extollétes: δὲ deilli? tuina quafi uictores Iztantes.Sicut ergo illa tà callida funt,utinueniri nequeát: fic adoleícés quí uiam . ueritatis deferit, difficileeft cogitatu, quo fe per omnes hofas,& in quot cogitamenta uecors uaga mente decli ; net. ΕΓΖ alíeeft via mulíeríeadultereg c. Adulterz dq . mensin fimilitudine corü qua cómemorauit füperius, inftabilis femper& uaga eft:qua ubi admiffum turpitu dinis fuz celare potucrít,negatfe aliquid patraffe facino .ris. c«[uatuo:funtimíníma terre:et ipfa funt fapíétíoza fapíctibue. Minores uident in terra fepe iufti ᾧ reprobi, "1 eftj/humiliores,& huic müdo abiectiores:fed τῇ fapie/ tiores funt fapiétibus mundi: in eo qp terna& coeleftía bona fapiunt:ac pro hís appetendis quz illi nó norunt, aduerfa quzqfzculi fortiter ρα defyderant. Ὁ 4Γ£02; | tmíce populus ítfirmue/quí pzeparat ín meffe cibum fibi.Ec .€cclefie ppf'us, utfortitudiné mentis cuftodiat: infírmü fe téporaliter aduerfarijs feuientibus oftendit: dfio per Mattb. 5. cuangeliü dicéte:Ego auté díco uobis nó refiftere malo: fed(i quis tepercu(Terit in dexterà maxillà, tu praebe illi & αἰτοῦ. Qr ui in μας πίτα preparat fibi fructus bonorü operi quib? uitam mereat habere perhennem, ες pufculue/plebe ínualída que collocat ín perra cubile πᾶ. Ec hicplabem ecclefiz defignat, quz inualida dicitur: uel quia(ut fupra diximus) fuas iniurias ulcifci ipa non ᾿ δὲ choerogylíü,€ lepore,& hericiü a fancto Hieronymo interpretatü. feq fRegélocufta nó babet C. Locufià qdà gentiü plebé interpretan£: quz quondá fine rege.i.fine Chrifto,fine ppheta,fine doctore exiftens: nuncin uni/ tatem fidei cógregata,ad fpirituale pugnam cótra díabo Jum praparat.Poteft aute in locufta,anachoritarü con/ cors unitas accipi: quz cii homíne przceptore nullo in fuis latibulis regatur: infatigabili camé inftantia,in fuis quzq locis Chrifto mílitare:& male pullulantia carna/ lium uofuptatü germína cófueuitabfumere. gf Se lío rmanib? nítítur:z mozaf ít edíb? regía.Stellio qui mani bus nitítur: quía nimirü alas quib? feratur nó habet:€ morat in zdib? regis,illorü fignificat humilitaté: qui ci nó fint iuxta natura ingeniofi, follertia tfi indufiria fuz, uclad diuinarü noticiam fcrípturarü,uel ad uirtutü gra tiam,quib? ingreffum regni coeleftís merean£,attingüt. Plerüq;etem aues quas ad uolandü penna fubleuat, in ueprib? refident;& ftellio qui ad uolatum pennas nó ha bet:nitens manibus,regni edificium tenet: quía nimiriü fzpe ingeniofi quí; dum per negligétià torpent,in pra/ uis actibus remanent:€(implices quos ingentj penna non adiuuat, ad obtinenda«terniregni moenia, uirtus operationisleuat, b«[ Z ría fant que bene gradíuntur: et quarti quod íncedit felícíter, eo foztiffimue beftíarum ad nullíue pauebít FR ἴνηη τε Ipfe hoc loco leo ponitur: de quo fcriptti eft: Vicitleo de tribu Iuda. ΩΣ ui fortiffimus Bpoclisb beftiarü dicit:quía in illo hoc qd'infirmü eft dei, fortius ἐν εἰ hominib?.() ui ad nullius pauebítoccurfum. Dicit enim: Venítprinceps huius mundi,& in menon habet Iob444d quícd. Gallus fuccinctus lumbos: id eft, predicatorcs fancti inter huius noctís tenebras, uerü mane nuncian/ tes:qui fuccincti lumbis funt: quía a mébris fuis luxu/ ría fluxa reftinguunt. Etaries: nec eft rex qui refiftatei, Ωμ alii hocloco αγίοεξ accipim?, nifi primü intra ἐς, clefiam ordiné facerdo:ücDe quib? fcriptum cít;Afferte 625a απο filios arietü. Ο ui p exépla fua gradienté pplim, qfi fubfequenté οι grege trahüt. Cy uib? fpüaliter recteg uiuétíb?,nullus rex futficitomnino refiftere:quia αμ” bet pfecutor obuiet,intentioné corü non ualet prapedi/ MM n re. Et quia: canimus: Petra refu; 405 NNMERO .curfus,domíno dicente cum pfalmíifta:Efto míhi inlapi$8,704' κ tlt, Viris. trí, οτί Atl Tames at. ns ασ θα. a Hari τοι ΠΙΣΩ ἘΠ είν» ἀμί"; πὰ nyc πα ἡνό Tra c aui [lai η ullo qi ete gro" ice Zn'Qxonerbíg. cum fubdidit dices: a«T€t quí ftultue apparuerít:poftas eleuatue eft ín fübláme zc. Ip(e quippe in fublime eleuabit; cum deum fe effe mentietur:fed erectus iri fublime,ftul/ tus apparebit:quia in ipfa eleuatione fua per aduentum ucri iudicís deficiet. Qd fitellexiffet, ori Δ. re Etquiapofthacetiiantichriftus apparebit:hoc quar ^^ ΑΧ— 90. reges,q terrenís delitijs hominü corda corrüpit, ne cccle| ftia boná requirát,in qbus ppetuo poffint regnare cum domino. Delentur ein reges per diuitias, quando fum; miregis corpori adunati per fidé: nihilominus per ille: cebras feculi merentur eradicari dc terra uiuentium. vo t{{γβοίί γεσίνηο ola; Ὑν; as. mueünolíregí impofuiffer manü:id 5 efiftatei.Et qti ftalt? apparuerit, ρος eleuat?eftin μη Feóibtlo oa» eftíifuppliciüfuücü 5 fublíme: fi em intellexitTet,ori impofuiflet maná,Qüí αὔτ premit fortiter ubera ad eliciédá lac, exprímitbuty dirusintàtziacato/ e rüEt queheméter emuloet;elicit(anguiné, Et qu pro/. uocat iras, producit difcordias, OX XI Erbá lamuclís regis. Vifio d erudiuit εἴ ma^ terfua.Q üid dilecte mí:qd dilecte uteri mcíz Qüid dilecte uotor& mcoráz NÉ dederís mu derebri dixir& quar. lierib9 fubftatia tuá: Et ditiitias tuas ad delédos teecs. fuperbire exorfus eft Buidiffet:bi aliqn có ne fupbiz nó fuiffet eleuatus. De quo ne; quaj moueatqd'fu/ Ὁ peri? dictü eft: quar; tüqd' incedit feelici, f ter. Tria quippeince/ ς "n tum faliciter: Nó em offie qd forliciter,be,& TWOli regib? o lamuclnolí recib? dare uínà.O ἀία nul ne:nepin hac uita 1[iífecretü eftubí regnat cbríctas. INC forte bibat δὲ οὖν omne qd bene;foclici terNam leo gallus&"líuifca£ iudícior δὲ mutet caufá filiorü paupis. Dite ficerá moeretib?:& uinü hís q amaro funt anio. Bibant -& obliuifcant cgeftatís fuc, δὲ doloris fui πὸ recorden£ »ampli?. Apéri os tui muto:& caufis omníd filíorü quí íncedi:qainfallaoa^ Pertranfeunt. Apéri os tuum:decerne quod íuftum eft: & iudica ínopem& pauperem, aríes,beneincedunt: fed nó facliciter: quia pfecutionü bella pa; tiunt, C) uartü uero focliciter δὲ non bene fua antichriftus gra; ᾽ di£, fed iuxta breue tépus uita prafentis, ἱρία illi fallacia pfpat, b«ΓΗ! ait peemít foztíter vbera ad elíciendá laciezpaímít butyrum εξ, V bera fortiter premi mus:cü uerba facri eloquíj(ubtili intellectu penfamus. Qua preffione dum fac quarimus,butyrü inuenimus: qa dünutriri uel tenui intelle&u quarímus, ubertate in «rnz pinguedinis ungimur.Q) d necnimie necfemper agédü eft, ne dü lac quari£ ab uberib? fanguis fequat: quía dum uerba(acri eloquíj plufd debent difcutiun£, in carnale íntellectü cadüt. Sanguine eim elicit qui uehe; menter emulget:quía carnale efficitur hoc qd' ex nímía fpiritus difcuffionefentitur. c[£t quí pzouocat írae/,p ducít oífcozdíae, C) uid precedéte parabola iuxta litera .fignificaritaperit: quia qui modefto fermone proximü allocutus, gratüi accípitrefpofum, quafi de uberibus in -quib? lac quarebat,butyrii exprímit.At qui inepto uer, bo irá difcordíàc fraterno ex corde puocat,quafi ultra modü emulgens ubera fanguinem pro lacte repperit. (Έτος 7 amuelío regíc: Ca. XXXI vífio qua erudíuíteum mater fua. Lamuel in; terpretatur ín quo deus:& ipfeeft de quo fu . praeodé nomíne ín latínü uerfo dicitur: Vi; fio quà locutus eft uir cum quo eft deus. Mater auté qu hanceüuifioné edocuitnon alía melíus ds diuina gratía intelligi£, quz íllum in corde inuifibiliter erudiuit intel/ lectu fapiétiz quà foris hominib? ipfe miniftraret.C) uà - uís& ipía carnalis mater falomonis,hzc εἴ paruulü do/ cuíffe recte poffit intelligi: quz quide ipfe quía fapienter dicta cognouit, ορετί parabolag: fuarü inferere uoluit, , Etideo rectepoftd dictü eft ín título,uerba lamuelís re gis:additü eft continuo, uifio dj erudiuit eti mater fuaxqa ciiin regnü unctus fpiritü fapiétia: pcepit: uidit in eode fpi quà prudéter(e mater bona docuerír. e«[€uíd oí; lecte mí:dd oílecre vterí tneízSubaudiías,qd tibi dic fili q deutero meo natus,electus es in regno meo« f«[&uíd oílecte votozi imcozíi. Id eft q electus es in hoc qd' tota de uotione defyderaba. g«δε oederís mulíeríb? fübftátía tuá.Patet literz fenfus.Sed δὲ uirtutü noftrarü fubftatías corruptióib? uitiorü cotamiarephibemur. b«p£t οἷυί tíae tuae ad oclédos regco. Diuitias fuas dat ad deledos re vínii.Et hac fequé; tia patent iuxta literà Allcgoriceauté pra cipit, ne uíno ín qua eítluxuria,inebrien£ mentes fidelium quí funt mébra regíf ter ni. k€T δυο nulli fe» cretum cft vbí regoat ebiietag. Nihil defe/ cretis caeleftibus co» gitatur ubiregnatuo luprafcarnalis:fcd ea tàtum carnales qu funtuifibilia fcruca£. A«E te fozte bíbar€ obliuíca£(adícío:i ς . mutet. caufam filíozü paupería. Ne terrenís deebriatus illecebris, obliuifcatur paupec/ rü chrifti, qui€ ipfe pauper factus eft pro nobis. τῷ(Γ Z»ate fi; ceram ierétibue:: vj náü bío quí amaro funt anímo τῷ, Siceram δὲ uini hocloco,fuperna diuina fapié tie cófolationé dicit: quz illis eft exhibeda cordib?, qua in infimis cófolari refugiüt:& quicqd occurriítin prafen ti,amaro fuícipititanimo:folís quz nódum uident gau; dijs ccleftibus tota mete inbaretes:iuxta eum qui dixit: Ca. Aleph.Mulierem fortem 28 C D Negauit confolarí anima mea:memor fui dei& delecta; f3,76.à tus íum.Item date ficeráà marentibus,& uinü bibere his qui amaro funt anio&c.His qui pro peenitudine actuü priftínorü maroreatq trífticia deprimuntur: fpiritalis Íciétiz iocunditatéuelut υἱη qd latificat cor hominis affluéter infüdíte:eofqp falutaris uerbi crapula refouete: ne forte iugítate moeroris de tali defpatióe demerfi: abti, dátiore trifticia abforbeant qui eiufmodi funt. πάρε ríoe tui muto: caufie omníum filíozum quí pertran(euut; Pro cauía pauperum qui per fc eloqui in iudicio nó ua lent,ipfe loqui memento:& eos defenfare curato:qvi pa triz caeleftis intuicu, huius uítz uíam ocius tranfire ía/ tagunt. Aliter: Osapire muto pracipit;populo fcilicet genti fídeí uerbüi predicare quí diuina eloquía prius perfonare nefciebat:& non tantum íudzis:(ed X cun "éis per orbem nationibus curam falutis impendere. o«[ Ziperí oe tuum:occerne αὐ íuftum eft:« fudíca(operit «paupererm.Sicutin uerfu fuperiori pro caufa& ereptio ne pauperis,os aperire pracipít:íta ín ifto ipfum paupe: rem ubi errauerit;iufte caftigare ac iudicare admonet. Iuxta quod Moyfes ait: Etpauperis in iudicio non πε’ Έχο.ὁ νὰ reberis.() uod utrumq dominum facere propheta in/ finuat dicens:Sed iudicabit in iuftícia pauperes: δὲ ἂν» guctin zquitate manfuetos terrz. Hucufcqp ucrba La muel:hinc fapientiffimus regum Salomon,laudes fan/ &a ecclefie uerfibus paucis:fed pleniffima ueritate deca 'tat. Conftat namq idem carmé uerfibus uiginti& duo, bus:iuxta ordinem uidelicet ac hebrzarum numerum literarum:ita ut finguH uerfus a fingulis literís incipiat: cuíus ordine perfectiffimo alphabeti, typíce innuíturs d pleniffime hic uel animz cuiufqg fidelis, uel totius farictx ecclefiz,qua ex omnibus electis anímabus und perficitur catholica,uirtutes ac przmía defcribantur., PON Aleph,doctrinajid eft facra fcriptura, EE 4 Mulier; E(ara ...£ommen.liber tertius E 2qQ2»ulíerem fortem quío(nuenfet? procul coe vltüniafi—( G3 Gimel,plenitudo:id eft fegis.) εδ boná-Ω fi níbus pzecí cíus, Mulier fortís,ecclefiacatholica uocat.—«nó malü οπίου oíeb?víte fue, Reddet gppe ahia chri/; «Μαϊου uidelicet: quia fpiritales deo filios ex aqua&ípi/^ fto bonü:cii perceptis ab eo uite munérib? recteuiuedo. ritufan&to gignereconfueüit.Fortisequía cuncta fzculí^ refpondet:cum ea quz ip(a fcire uel facereab illo adiuta| aduería fimul& ,pfpera pro códitorisfui fide conténit:^ potuit,ctiá αἰῆς intimare fatagit.Bene autem cii dixiffet, j quàipfe in Carneap; ΤΣ: τι ἐν n E ar infi à Í ,“-- ΄ ΄ ΄» nu Peru dinh. s Aleph. Malieré fort£ qsinueniett peul δὲ deultimisfi ὑπρς ας quia funt, tionefua, hoc εἰ ρία» nib9preciü ei?, Beth. Cónfiditín ea coruirifui:&fpo/ fetog Lepus s iitati e ΝΑ:, c,-- mino inne Ποτὰ"d^(liso indigebit. Gímel. Réddet εί bonü δὲ non mal Ὦ pendütud fideimp redemptione adcoe/ ο ornib?dieb?uitz: fuz. Daleth. Q üxfiuit laná δεί δὲ feris qu reri los rediens,fupnis ci/ 244:-- eretica fece fae uibusgaudéfaiebar* ΟΡΙΑ eft cófilío manuü(πατῇ. Fe. Fáctaeftquafina σσ icai|: Luijb Cógratulaminimihi— uísinftitoris,de longe portans panem fuum."— ffioneferuant, pra/ s quia inueni oué mea Vau. Etdenocte— uis opcribus blafphe P γ? qua ροτίεγαι, Videns mádo:uel mores bo/ ergo Salomon genus humanü innumeris implicatü er/ roribus:quodq ad eius faluationem nullus patriarcha: nullus propheta,nullus omníno electorii,prater folum mediatorem dei& hominü fufficeretait: Mulieré fortem quis inueníet? procul δὲ de ultimis finibus preciü eius: Ας aperte futurà diii gloriam admirando proteftetur: Quis tante uírtutise quis talis eft merítí: quí de totin/ credulis ac fceleftis mundi nationibus, unà fibi ele&orü ecclefiam congreget:quá fua gratia forté atqpinfupabile aduerfantibus cunctis efficiateNon hic certe noftri fimi; lis,non noftro eft tépore uenturus:fed in fine fzculorü eft decoelo deus homo defcenfurus:qui nos fua paffio; ncacmorte redimat. Hoc eft em qd'ait:Procul δὲ de ulti mis finibus precii eius. Procul uidelicet ftatu temporis: 1 ἃ diebus Salomonis ufq; ad partum uirginis intere/ Ὁ 5.19.8 rat.Deultimis auté finibus:Q) uia a fummo coelo egre; fio eius: qui non aliud pro noftra redéptione precii, d Gal2.d feipfum obtulit. Vnde ApFus: Ο αἱ dilexitinquit,nos& F tradidit femetipfum pro nobis, oblatione δὲ hoftiá dco in odorem fuauitatis.C) uáuis& τὰ re&e poffit intelligi, preciü fanctz ecclefiz procul pofiti fuiffe: quia incarna tio uerbi dei,couerfatio inter homincs,paffio ac refurre; ctio longea noftra effec nature conditione difcreta: qm uidelicet ílle& qii uoluit,& de ἃ uoluit matre nat? eft:& (ine peccato uixitin müdo:& qii uoluit,& ἃ uoluit mor; te difceffita müdo:tépufqp refurrectiois&afcéfionis fuae in poteftate habuit,& cetera huiufmodi:in quibus tam procul eft a nobis, coelüi diftat a terra. CL uia uero eccle fiam quá redemit dfis:non(οἱ uerbü falutis fufcipe,fed & conftáter ,pillo certare& hoc ipfum per müdü predi; care donauit; merito fubiungitur.(ΛΒ Beth. domus:hoc eftecclefia.) bq[€ ofidít ín ea coz vírí(uí:c fpolije no índf eir. Virum fanctz ecclefiz,drim ac redemptoré ei? qui etiam precíü cíus fieri dignatus eft,dicit: Vnde Apofto; :.Co,r.a lus credétib? ait: Defpondi em uos uni uiro uirginé ca/ ftam exhibere chrifto. Qr d'ergo dicic: Confidit ín ea cor uiri fui:ab humana nimírü confuetudine tra&ü eft. Si/ cuteif is qui forté fideléqp& ca(tà habet coníuge, cófidit in ca certiffime:qa nil contra fuá uoluntate agere, nulla adulterina falté cogitatione poffit cotamínari: cücta pro fuo amore etià aduería líbéter tolerat: δὲ quofciiqy ualet ad fuá amícitià couertere defy derat:fic nimirü,fic dis δὲ redéptor nofter in ecclefia confidit. Nouit ein fpiritü gra τίς qué dedit:nouít uirtute charitatis quà ei? pracordíjs infudit. I[deogs non dubítat eam non folü a fuz fídei inte grítate nequad poffe corrüpi,fed etià pfeueráter infifter re,ut plures ad eiufdé fidci cogreget unitate. Hoc eft em qd fequic:Et fpoliís no indigebit. Spoliatem diabolü ες’ clefia,cü per praedicatores fuos eos quos ipfe decocperat ag ueritatis iter reuocat.Ft bene dicit: Et ípolijs no indi; gebit:qa nüd ceffabit ecclefia liberatas a diabolica frau, deanimas chrifti fidei reftituere; donec completo müdi curíu:fuorü quoq prafinita compleat fumma mébro/ rum. Verü quia quicqd boní fancta ecclefia, uel anima αμα fidelis agit, hoc defuper accipit,rectefubditur: nos qb? cü fiderecta deferuiüt,p colloqa mala corrüpé: ΤΙΝ: do.Sed necilli bona quz accepérunt diio reddurit: qui non in his quz bene inchoant uícp ad fint uita prafen; f tis perfiftere curant. Vnde meríto cum dixiffet;reddetel bonum& non malum:ut perfeuerantíà boni nece(faría demonífiraretadiunxit:omnibus dicbus uita fua, Cui. f fimile eft illud euangelicü:Seruiamus illi in fanctitate& Luag iufticía coram ipfo,omnib? diebus noftris. Q uibus fa) neoperibus,quibus iufticiz uel(anctitatís fructibus po: tiffimü(itinfiftendü εἰ qui bonüi qd' accepita díio gra/ ῄ tis rependere fatagit:fubfequenter infinuatur cum dici tur:(TP Daleth,tabularum:hoc eft ueteri teftamento,) o(«T Guefiuít lanam«linum: operata eft confilío manui fuarum. Huius principium uerficulifortis mulier, hoc εἰ fancta ecclefia,etiam iuxta litteram accipere& obfer/ uare confueuit:iuxta illud propheticum: Cum uideris Efaf« nudü,operi eum:& carnem tuam ne defpexeris. Opera: tur autem non fuperuacuo δὲ caco labore: fed eo utig confilio:ut ab ipfo fuo uero domino uidelícet chriíto in κ» iudicio merea£ audire: Nudus fui,& operuiftis me:€ Martfagt i djdiu feciftis uni de hís minimis meis,mihi feciftis.Ope ratur autem confilio manuü fuarum: hoc eft carum per! fonarum per quas elemofynam pauperibus tribuit:in quorum opere deuoto,illo faluberrimo utitur confilio: ut cum difpergit€ dat pauperibus, non ipfa ab homi/ nibus S Per ad tempus: fed ut iuíticía eius maneat in fzculum fzculí:& cornu eius exaltetur ín gloria. Pof/: funtautem myftice in lana,qui ouínus eft habitusom; Myfi nía pietatis δὲ fimplicitatis opera quz proximis impen/-| dimus accípi.Poteft in lino,quod ex terra uirens orítur, (edlongo ac multiplici exercitio amittit humoré natíuii Ι 1 atq δά gratíá nouí candoris peruenit: caftigatio noftra E carnis intimari:cuius dum ingenitas uítioru fordes per µ| continentiam excoquímus: dignam profecto eam qua E)| chrift induamus efficimus:iuxtailludapoftoliiQ.uot Gad—: quotergo ín chriíto baptigati eftis, chriftum induiftis.| Q.uaritergo mulier fortis lanam& linum,& opata eft i confilio manuum fuarum, cum ecclefia fancta follicite| | | | ! | | | | | | perquirit,quibus fe pietatis fructibus exerceat:quormo/ do acarnalibus emundet illecebris. Ft hoc utrumq con filio prudentifimo:hoc cft füpernz folümodo retribuz tionis facic intuitu. Cuius retributionis fequens απο uerficulus apertius meminit, dum fubditur: e«[$a/ cta eft quafi nauíe ínftírozío: oe longe poztano panem fuff. Inftitoré negociatoré dicit: qui p eo fic uocat ab antiqs, q-acqrédis multiplicidifg; mercibus fedulus infiftat. Facta€ ergo fortis mulier díi nauis inftitoris:qa ficut na/ uis inftitoris onufta mercimonfjs, à in fua patría magis abüdant:porro p mare petít pegrina: at illic uéditis qua attulerat,chariora ad domü reportet:Sic nimirü facta ες! defia,fic anima qua perfecta, uirtutii diuitijs gaudet onu/ ftari:quibus maiora diuinz gratix dona merce£. Optinü eft nàg cómertium,cti bona quz ualemus operátes,pri/ mo hanca domíno mercedem recipimus, utad maiora femper agéda proficiamus:de hinc uitam percipiamus fempíterna Mim lacp íc in coelis accipere fperataterna gaudia:& pro his fimtà"νὰ abundantius adipifcendis quicquid ualet inftanter age inp ol re,qcqd aduerfum occurrit fortiter fupare cótedic.De q üag recte dicitur: 0 ία idein delonge portat pane Isai fuum: quia in ctictis Mtr qii quz temporaliter bo Sog naagit,eternam folü Ti otn modo retributióem udin expectat: folam uiui Ia qu tx panis faturitatem de artic ini fyderat: eius nimirü ddr qui fuis auditoribus fior pie potentercp pmit/ isopeiudon tít: Venite ad meom! à Cem να" tt. quilaboratis&— fortía;& digiti cíus apprehenderunt fufum, loan onerati eftis:& ego tio idet:. rcficiam uos. At con; dini ye train proximo panem fuum recipít, non hunc delon mbil getrans maria portat,qui in eo qd íufte uiuere uidetur, Y onc humanitantum fauoris przmia expetit: neq; ullo uite usan permanentis intuitu,ea quz in imís labuntur fuperare silitiniziMamb,6.b& calcare fatagit. De qualib? ipfe terribiliter tonat: Amé vfiris Qni dico uobis,receperunt mercedem fuam. 8«€: oc no; vatis Foy cte fi urregít/ oedítqs pzedam voneftícío faíe:« cibaría an/ amt illia υΐδ. Sicut totus labetis(culi curfus perhénis diei mami ac noctis alteratione uariatur:X dies quidem ad operan —— dum, nox ad quiefcendü naturaliter condita eít:ficcotü dodi prafentis ecclefize tempus, gemino αποσᾶ quietis€ ope iti τίς ftatu difcernitur. C) uaíi enim nocte quieícit:curm alí n" qui fideliüi eius intermiffa ad cempus follicicudine exter D irt na,(ibimet uacare feq ipfos fpiritaliter incipiunt curare: manis ucl lectionibus uidelicet facris:uel orationib? aclachry: γραῦν δ mís fefe;uel alijs huiufmodi frudijs fecretíus exercédo. iim- Surgitautem denocte,cü in eiíde(uis fidelibus ad agen iio dam ctíam proximorü curam fe follicite accingit.() d quim fraterne adminiftrationis opus: duobus modis exerce/ niii reconfueuit:quía δὲ eos qui forís errabant, ad fidei gra/ clu! tíam conuocat:& illos qui fidei facramentis iam funt im eiut buti:utbonis operíbus amplius infiftant excitare non ud a definit, Vnde bene dicitur: Deditg; przdam domefticis npa 05 fuis,& cibaria ancillis fuis.Datnàqs predam domeftícis αὐ! fuis, cum eos ds ab antiquo hofte docendo eripe potuít: vig focietati illorum qui in fide praceffere cocíliat. Dat& an din" cillis cibaría,cüi humiles quofqp δὲ debito timore fua iuf; vini tt fà feruates,ne pio labore laffefcatfupernze mercedis οῦ’ numi memorationc reficit. b«[£ onfyderauít agrum« emít εἴ: μι! oe frucru manuum faarum plantauít víteam. Agrum dicit digi poffeffionem fuperna hareditatis:de qua benedicens fi η] Ώχι lium patríarcha loquitur:Ecceodor filij mei ficut odor εἰν agri pleni,cui benedixit dris, Odor quíppe fanctorü eft "n ficutodoragri pleni cni benedixit dis: quia tota mentis f intentione contuentur qu fit plenitudo benedictionis "T in patria regni coxleftis. Confyderauit ergo ecclefia agrü ΠΣ δέ emit eum:quia ftudiofe didicit qua funt gaudía uitae quii perhénis:X pro eorum perceptione quicqd potuit labo; xum rarecontédit.QLuz etiam de fructu manuü fuarii plan; qui tauit uineam:quiía de fructiferis fideliü fuorü factis fiue πΧ uerbisícriptura fanctà códidit, per quá mentes audien "T tium in fide δὲ dile&tioe deebríaret(ui redéptoris.Nec ab j p reeffe credimus(i uinez nomíne,ipfam ecclefià qua per y mulierem fortem eft defignata fentiamus efTe figurata: "m& cos effe propagines uinez, qui funt filij mulieris. Mu/ Jui lier autem uineà plantauit,cum ecclefia primitiua latius S s perorbem miífis przdicatoríbus fidei femina difperfit. ὙΠ, Conífyderauit πᾶ agrü,cum orbem uníuerfum uiítío/ K ril τῇ Πρίποεις horrenté, cultore fpirítali opus habere per/ - ή fpexit.Emit uero eum,cii γης ubícp doctoribus, talen m i tum uerbi audiétibus contulit:ut eos credétes foeliciffi/ f -— Sn Q»ouerbia A| fempiternà. Facta eftergo anima fancta quafi nauis in füitoris,que tranfit defyderio fluctus feculi prafentis:fo s Vau, Etdénocte furrexit,deditq; przdam domefti^ b cís fuis:& cibaríaancillis fuis. ZZain. Cónfyderauit agrum& emit eum:de fructu manuum fuarum plan; ctauítuíneam. Fleth.— Acínxit fortítádine lumbos ο fuos:& roborauit brachíutn[πο Tech.| Güftauit δὲ uidit quia bona eft negocíatio cíus: nó extínguetur e in noctelucerna eius. lod. Manüm fuam mifit ad £4 ΧΧΙ 86: 29 mo chrifti mancipatui fubderet. Ρ]απεαύιε auté in eodé agro uineá,cii in nouis credétiü pplis,eccfíam plena eua gelice ueritatis inftitutione firmauit. Q.ua quide uinea— defructu manut fuarüi plantauit: quia non fólü uerbo in(trucbant apoftoli apoftolorüq fucceffores populos quos erudiebant:ue rum& in teftimoniü bonzoperatióís, mi; raculorum dq figna uerbis doctrinz íun? gebát.Sed& τ ho die imo υἱῷ ad finé feculi, mulier forti$ confyderat agrum δὲ emiteil, ac defructu manut(παν plátat uineam: quia fancta ecclefia femper follij cite perquirit quos . ad fidem conuertere poffit:£ quofcüq dociles inuenerithos data uerbi pecu nia in feruitíii chrifti emít:atqp in eis uinea chrifti plàtare ucl poti? eos une chrifti facére'fatagit. Etquia q alterü docere defyderat:primo ipfe& a malis abftinere& bo/ nis fe debet actibus exercere:rectefubiungit:«είν xít footíradine ἰᾶνοσ fuoe:z robozauít bzacbtá(η. Accin/ xitergo ecclefia lübos fuos fortitudine,cü fupernorü det fyderijs intenta,carnalib? illecebris fuccübere defpexit. Roborauitbrachiti fuü,cum fead agenda uirtutü opera prapauit.Et bene prímo lumbos fortitudine accingere, acpoftmodüroborare brachiü dícítur: quía nimirum actio boni operis acceptabilis effe diio minime παίει, ἢ non fluxa luxuríz quís prius a carne fimul& mente re; Caph.Manum C ftríngat. Vnde ppheta:Ql uiefcite;inquit,agere peruerfe, Efa.f.e. difcite benefacere.Et diis ipfe:Sint lübi uefiri pracincti, Lu.1z.d & lucernz ardentes.Lumbi uidelicet pracincti, neluxu riz fübdamini. Lucerne uero ardentes, ut bonis fulgea; tisoperibus. o«[fouftauítc vídít quía bona eft negocía; tío eiuo;non extíaguetur ín nocte luceraa eíuo, C) d'aitne; gociatio eius:agri αεί fignificauit illius: de quo fupra ait: Confyderauit agrü& emit eü. Giuftauit igitur ecc fia íancta:guftauit queq anima pfecta:id eft intimo τηξ εἰς defyderio cognouit:quia bona eft ncgociatio uita im marceffibilis, quà relictis illecebris teporalibus, eternà mercemur ín caelis, Guftauit auté:id eft aperte didicit: quía bonü eft per inftantiam pradicádi quofcüqy ualet ad uiam ueritatis adducere:atqp ideo nullis tribulatioz nütenebris,necipfía morte, poteft lucerna deuotionis ei9 extingui.Eorü náq lucerna nocte extíngui£ uis in die uideat ardere:qui ficut dris ait: Ad tépus credüt,& in té, porc tétationis recedüt.Sed& illorü nocte media extin/ guit lucerna,qui ueniéte iudice,oleii charitatis in uafis racordiorü(ποτ nó habuiffe proban£,dü perdito fal; arü rumore uirtutüi, uera tenebroforü luunttorméta fa &orü. Q.d' finocté hocloco quiete uolumus accipez iuxta hoc qd fupra dicitur: Et de noctefurrexit:id eft ad operádü fe poft quieté prepauit: apte diat, qd lucerna fanctz ecclefie nó extingua£ in nocte:qa X cü a negocío qe(cit actióis, uacat liberi? luci(άρπα cóteplatiois. Cüiqs apublicis cefTatopib?, curatfeardeéti? uel auditui factae lectióis uel laudib? macipare diuinis:iuxta exeplü uide licec mulieris induftriz:qua nó folü interdiu neceffaríjs folet inftarelaborib?,(ed& nocte(epius accéío lumine lucernz,parilérei familiaris agere cura. e&( ΖΡ απῇ fu3 inífit ad foztía:c oígítí eiue appzebenderüit fufum.Fortia di cit pfecta in chrifti charítate opa:qbus fe gaudefecclefía, certa fupnz retributióis expectatioe fubdit. Verbi gra: Audiítis quia dictum eft:Diliges proximü tuti,& odio Mattb.s. g habebis inímicü tuü.Ego aüt dixi uobís: Diligite inímí, cos ueftros:bfifacite hís q oderüt uos&c.Et de yginitate feruáda: Q.ui pot cape capiat. Et de conténédis diuitis Ibidc,g9.ls inquir le^ διεοάξὲ Matts.19.c inquit: Si perfectus uis effe:uade uéde qui habes:& da ΕΓ paàupib?&Kc.Nàpopul fynagogzcui di&ü eft:Si uolue Efa,r, e itis δ audieritis me, bona terrz comedetis:tàto ifirmior erít inope iufticiz, quáto minus fpe perpetuz remunera Mattbis,ationis erectus. Atecclefia quz audita domino:Poeníten; henderütfufum.So: lent foemina nentes fufum ín dextera,co/ Ium tenere in finiftra:in colo em lana inuoluta eft: qua fi lo ducenda& nenda, traníeat in fufum. Sepe autem ín fcripturis dextera, uítà perpetua: leua, prafentía dei do, na HF diii: uidelícetrerü:pacé teporii,fofpita técorporü.fcietia quoq fcriprurarü:& coeleftiüi pceptio/ né facramétorii:hec δὲ huiufmodi bona cü diio largiente pcepimus quafi lanà colo inuolutà in leua geftamus. At cum a pro amore coeleftíum falubriter exercere incipi/ mus:íam lanam àgni imaculati decolo ínfufum, de le/ ua ín dexterá trafjcimus:quía de donis noftri redempto ris:de exemplis operum eíus:ftolam nobis gloríz οσοῖς/ ftis ac ueftem charitatis nuptialem facimus. Digiti πᾶ quibus apprehédere fufum dicitur,ipfam intentionem difcretionis qua quifqp operat infinuát:ea nimirü ratio; nequia nulla corporis noftri mébra plurib? funt dittín &taarticulis acflexib? apta quà digiti, C! uicüq ergo ue; PhiL. raciter dicere cii Apoftolo poteft:Noftra autem conuer v" fatioincoelis eft:unde etià faluatoré expectamus drm noftrü iefum chriftum: huíus profecto digiti dextri αρ) rehenderüt fufum:quia difcretione fedula pro aternis ος laborare dídicit.Et bene dicitur apprehenderunt: ut uiuatíus cómendetur,quáto ftudio, quanta feftinatio nein hui? uitz incerto, pro certisapud domíntü premis agere debeamus. ΟΣ uid autem mulier fortis:id eft eccle fia íancta uel anima quzqp pfecta per fufum intellectua lem fit operata: fubfequenter aperitur. a«[25anum fuam aperuít ínopí:« palmae fuae extendít ad pauperem. Q.uod& de pauperibus elemofynarü quz generaliter fiuntín pauperes accípí poteft:fed melíus de uerbo dei, quod indumétum falutis aniabus confert intelligitur: Yob.29.c de quo beatus Iob gloríatur dicens: lufticía indutus fum:X ueftiui me ficut ueftímento δὲ diademate iudicio meo. Aperuitautem ecclefia manum inopi: cum myfte/ ría fidei ignorantibus per operaríos ucritatis reuelauiít. Palmas extendítad paüperem,cü longe lateqs pradíca/ tores ad imbuendas aternz falutis indigenas nationes difperfit, b 4]"IBontümebít oomui fug a frígozíbue uíufc, Frigora níuis,corda funtreproborum perfidiz fuz tor; Mattb.24.a porcrigentia: de quibus ait dominus:Et αποπίξ abüda; bit iniquitas,refrigefcet charitas multog:.C) uz illa utiq ΄ niue peffime deprimütur:qua ob prima fuperbia meri, tum de coelo corruens in profunda tenebrarum,nihilo; minus fe ποίας angelum lucís adhuc ftultis oftentare rafumichabitüiq» meritorum fuorum candore niueo - Pr ea d fuarum ποίοῆς prafert. OQ. d' quidem : domini€ angelorum eíus eft proprít,in habitu niuco, claritatem fuz defignare uírtutís.Non timebit autem ec clefia domui fuz a frigoribus memorare niuís:quia do, ^" Fiat:baó.c mino pollicentecredit:qd? portz inferi non praeualebüit » aduerfus ea. c Geo em oomeftíci eue veftíti funt οὐρί cibus, Et fapientia uidelicet,ad repellendas hareticas fal forum fratrü do&rinas:& patientía ad tolerandas aper, £ommen.liber tertius. ς Ὁ tiam agiteappropin/ meti es induti ue/ uabit effi regnü cae;" ΞΡ; ftefunt duplici: una iorüsmeritoprohui?* Caph.. Manüm fuam aperuit ἰπορί; δὲ palmas fuas. operis altera mentis: rei perceptione dura e extendítad pauperem. Lamed. Nn timebit do;— fidei babes fiel nimit,:;;-- κ... rüdp uelamina: ía ΚΝ ποθ muí fuxa frigorib?níuís.O mnésem domeftíci εἴας με"d ucamms a ας εἰς ες την di»ftiti funt duplicibus. Mem. Stragülatam ucftem τν Mattbanb cit: Regnum coelorü hs ς:; ormati exemplis.Sic SEA ril fecit fibi. Ὀγί]ως qüoq;& purpura indumentum€iuS.— enim cillud Apofto tirapiuntillud.Erdi t INun. INóbilisin portís uir eíussquando federitcum— 1i: Qruicüg in chri; Gad giti, inquit, ei? appre fcnatoribus tertz.: fto baptifati eftif,chri torum hoftíü pugnas. Vel.certe αεί funt duplicibus: G.| quia promiffioné habent uítz quz nunc eft&futurzg,''} Nuncin peregrínationetemporali, diuino auxilío ne de ficiantadíuti:tunc in patriz perpetís habitatione diuina. gratiz uifione,ut foclices(emp uíuantalleuati, Item do. ftum induiftis. Ροί; funtauté frigora ni/ uis etiam tormenta eterna intelligi:qua igne& frigore mixta effelegimus, cum dicitur: ibi erit fletus δὲ ftridor dentium. Fle/ Lf tum quippe oculis,ignis δὲ fumus:ftridorem uero den; tibus foletfrigus gignere. Vnde€ beatus Iob de poenis reproborum loquens aternís: Αά calorem inquitnimíüi tranfibüt ab aquís níuiü.Sed ab his ecclefia domui(uz nontimebit:quia quicüdppereuntad domum illiusnó pertínebuntnec uefte ipfius fpiritali erát induti, tametfi myfteríjs eius ad tempus uídebantur ínftítuti,Deniq;le gimus in euangelíjs:eiectum de domo cóuiufj illius ho; Martatb. minem qui ueftibus operum non mundis hancíntrare prafumpferat:& in.tenebras exteriores,ubi effet fletus& ftridor dentíum effe proiectum: merito utíq in frigora poena religatum: quía indumenti pietatís habere ne/ glexerat. Ὁ€f Otragulatam veftem fecit fibí.Stragulaaa μ] ueftis,qua uariante textura folet firmiffima confici, for»—: tia ecclefiz opera& diuerfa uirtutüi eius ornaméta figni; fica:de quibus propheta in fummi regis uírí uidelicetil lius laude cecinit: Aftititreginaa dextris tuis ín ueftit deaurato,círcüamicta uarietate.€€T JPyffus quoq«pur pura índumétü ef?.Byffus in couerfatioe:purpurain effu fioneprzciofi fanguínis. Byffus nàq: cádidi coloris eft: purpureus aiit color, δὲ de íanguíneanimátis qd'purpu ra uocat cófici£,& ipfe fanguinis habet fpecie. Vndepul chre dictüeft a patribus, quia fancta ecclefia ele&orüflo ribus uernans, in pace habet lilia, in bello rofas. Item quía byffus de terra uirens oritur,fed per exercitationes longas ac multifarías απο humoreac uirore natíuo, ad decorem candídz ueftis perducitur:Purpura autem regalís eít.habitus. Byffo induitur ecclefia,cum caftí/ gant corpora fua electí,&(eruituti fubíjciunt: purpura autem cum eandem continétiam,non ob fauorem uul/ gifed ad acquirendam beatitudinem regni perhénis ex ercent. Sed híc uirtutü habitus ín prafenti quidem ne Ícientibus uidetur contemptibilis: fed in futuro qua/ lis fuerit manifefte patebit. Vnde pulchre in Apocaly^ mm ΡΠ fua Ioannes fanctorum fe uoces audi(Te refert dicen, m tíum:Gaudeamus& exultemus,quia uenerunt nuptiae Apociliss agni,€ uxor eíus preparauitíe:& datum eft ei ut coo; m períat febyffino fplendenti& candido. Byffinum enim iuftific:tiones funt fanctorum. ἔ 4| IWobílío(n pozría vír eiue:quando federít cum fenatozíbus terre. Vir πᾶς] ecclefie:uir οσα fidelis animz,dominus eft:qui uide batur ignobilis,cum ante tribunal prafidis ftaret iudi; Mat$5 candus:cii probra flagella, fputa,&ipfam crucis morté fufciperet:fed nobilis apparebit,cum uenerit iudicatu/ rusorbem in zquitate X omnes angeli cum eo.Tücfede bitinquit in fede maieftatis fuz,& congregabütur ante| eum omnes gentes, X(eparabit eos ab inuicem δίο Nob: Wu lis inqt in portis uír eius:quia ueteres.in portis federead iudicandü folebant: ut uenientes ad cíuítatem aliunde, parati continuo refponfum iudicantis acciperét:& nec ruftícos Samech, Sindonem obe, Ῥδμμ | | ἰ | dinis zin ouerbia is Gb Δ rufticosuefpaftores infolita urbis edificia ftapefacerét: Ἠ ΝῊ Cum necrurfum pacem urbis intrinfecus,frequens litigantiü |. controueríia foedaret. Nobilis ergo erít dominus(ή por; Μα' tis fua ciuitatis: quia qui etiam Πᾶς conténédüs puta/ Die n turamultis, ubi fxculi finis affuerit: ubi ingreffum pa [εί di ttiz cazleftis aperue/ OS dir?'rit electis, iam cüctis tidy:*: parebit fublimis.Se» Fig unis debit autem cum fe, s Samech. Sindóneim fecit& uendidit:& εἰσ! tra; £M. XXNI$90. 30. quam alios foris doceret. Vtriq)aut&fenfui,quía utrüdi e. fecit ecclefia, concinit apte qd? fequitur. o[£t lexcle; πεῖς ínlinaua eíua.Tlla uidelicet,ut nion ftatim more le/ gis mofaice peccantes puniret fed mifcricorditet ad poe nitéti remedia uocaret. Cui? exéplü clarmétiz ab ipfo "s déo& faluatore noi . ftro manifefte perce; pit, cii oblata ei pec/ Io5,$.a DéStüdiriRant gd natorib? terre. Ame b didit chananzo. Aín. Fortítüdo& decor indumen catrice muliere; Sí ine N ΜΠ Προς τιν di To εἰ qs ínqt fine peccato πε τος οι τἀ πῶς 5 uff eius:& ridebít in die nouíflimo. Phe. Os fam ΡΕΠΟ FeCONO brat; quii fecuti eftis mein ο aperuit fapientiz, Et léx dementíz inlingua eíus,^ illam lapidem. Εεῖς οπής regeneratioe cum fe/;€:. 1) camacrimíne quod I Quai derit fili? hominisin': dik. Cónfyderauit femítas domus foe eem patrarat fub δα” folia fede maieftatis fuz, f ocíofa non comedit. Coph. Sürrexerunt filij eius:.— neamplius nori pec ftum rris: fedebitis δὲ uos fup(Tin icauer(it:uír οἱ Ι iteam, Cidimiferátusabfol ie fedesduodecmjud, C Deatiflimam przcdicauerüt:uír eius δὲ pre n εον]ίσν lis tat τα cantes duodecim trí C$, MULIER— uírfemítao borug fpe ΤΩ b?ifrael. a«[ indo * neri fecit τ vendídít: cíngulum tradídit c»ananeo.In lin; tco findonis,fubcilis intexio fignatur fancte praedicatio; nis:ín qua molliter quieícitur: quia mens ín illa fideliü Mob fpefuperna refouctur. Vnde& Petro animalia in linteo demonftrantur: quia peccatorum anima mifericordi, teraggregatz,ín blanda fidei quiete continentur. Hanc ergo lindoné ecclefia fecit δὲ uedidit: quia fidem quà cre: dendo texuerat,.loquendo dedíc& ab infidelibus uitam tecte couerfationis accepit. Quz& chananao cingulü tradidit: quia per uigorem demonftratz iufticiz,fluxa opera gentilitatís aftrinxit: ut hoc qd? recipitur uiuendo 7 mue teneatur;Sint lumbi ueftrí precincti.Bene etenim nomí (WM?:-'-mnechanaanquiG& gentilium populum procreauit:& in/ yat uo terpretatur commutatus,conuería ad fidem getilitas de t in fignatur:quz facliciffima cómutatione,a uitíjs ad uirtu; Vfimaorkt tes,a diabolo trá(migrauít ad chríftum. Vnde& in eius 0Η: laude pfalmus quadragefimufquartus fcribitur: cuius ΠΝ titulus eft:In finem pro his qui cómutabuntur filíjs cho ra;cantícum pro delicto. ΕΠ autem chore,filíj caluarie interpretantur: qui funt filij dominica crucis dicentes: Gahóid Mihiautem abfit gloríarinifi in cruce domini noftri iefu chrífti. C uomodo autem cómutentur, fequentia pfal; miciufdem docent: ubi dilectus ipfe: id eft diis ecclefie dicit: Audi filia& uide,& inclina aurem tuam,& obliui; fcerepopulum tuum δὲ domum patrís tui. Commutari namq illam defyderat,quà ut filiam habere ualeat, do; mum patris prioris:íd eft hoftis antiqui, iubet oblíuifci. b«Γ fo:títudo τ oeco: índumcrum eíue:« rídebít ín ofc πο, uíffümo.Fortitudo ad tolerandam peruerforum impro/ bitatem:decor ad exercendam uirtutum gratíam. De; cor,quia operatur iuftíciam: fortitudo,quía perfecutio/ nem patitur propter iufticíam.Etídeo ridebitin dieno/ uiffimo:íd eft gaudebit in retributione regni coeleftis: quz dolebat in certamine uítze prafentis. Mos etenim fcriptura eft pro gaudio rifum.ponere:ficut& dominus ΠΑΟ: fron b a*9-9 aurem ueratium replebitur rífu.Similem fane huícfen/ fi"^ tentiá Ppheta de diio acfaluatore hui? fortiffima mulie; 93-92 rispofuit dicés:Dominus regnauit decorem induit: ín; duit dominus fortitudíné. Cum enim pradicaret euan gclium regni:alíjs placebat,alíjs difplicebat:alij benelo/ quebantur:alij detrahebant,lacerabant,mordebant,có; uitiabantur. Ad eos ergo quibus placebat, decorem in^ duit:ad eos quibus diíplicebat,fortirudínem.lImitare er; go& tu dominum tuum ut poffis e(Te ueftis ipfius: efto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua: efto fortis aduerfus detractores. ce[ 626 fuum aperuit fapíen tig. Ad hoctantum loquens os aperuit utfapientiam do "4.8. ceret: iuxta illud Apoftoli: Omnis fermo malus ex ore ueftro nó procedat:íed fi quis bonus,ad adificationem fidei ut det gratiam audientibus. Vel certeos cordis ape ruitad difcendam ab ipfa fapientia interíus ueritatem, | Lu.6.d ait: Beati qui πᾶς fletis,quia ridebitis.Et beatus Iob: Os ἡ t panem ocíofa non coritedít.Semitas domus fuz οδίψάεται quía cüctas fuae Cófciétiz cogiratioes fubtiliter inueftigat.Pané ocíofa ηδ comedit:qa hoc qd defacro eloquio intelligedo percepe ratante zterní iudicis oculos exhibédo opibus oftédit, Ité domus fortis mulierís, habitatio eft patriz ccxleftis; Semitz dom? illi? precepta iufticiz,qb? ad zrerna ura maníioné puenit. Ο uas pfecto femitas anima bene có» fyderat:cum δὲ diligenter quibus actibus ad fupna per; uenire debeat infpicit:& qua agenda didicit fedula exer cere non definit.Panem quoq ociofa non comedit,cum facrificium dominici corporis percipiens, ftuder imitari actu quod ín myfrterio celebrat, multum follicita ne in digne panem domini comedendo, δὲ calicem biben/ i. Co.t,£ do,tudicium fibi manducer& bibat: fed ut patíédo pro chrifto aclachrymas fundendo, bonis quo«p actibus in fiftendo,paffionum exempla ipfius quantum ualetfe;-quatur.Poteft€ fimpliciter accipi,quod panem ociofa D nó comedat mulier fortis:iuxta illud Apoftolí: Q.ui;nó 2.Teffa£.c operatur,nó manducet:& ipfe defe: C) uoniàad ea que Acit.z0.g míhiopus erant€ his qui mecum funt, miníftrauerunt manus iftz. Vnde merito luxuriantes uiduas arguens adiügit: Simul autem δξοςοία difcunt circuire domus: t, Timo.gib non folü ociofz,fed& uerbcfz δὲ curiofz. f€«[€ urrexe/ runt fil cíus τ beatifííimam pzedícauerunt: vir cíue« landa; uít cain. Cruod futurum pro certo nouerat, more pro^ phetico-quafi iam fa&um refert.Surgent ením filij eccle, fiz, uidelicet omnes electi in nouiffimo,carnis immorta; litate donati:& tunc matrem fuam quz eos exaqua δὲ fpiritu fan&o dco genuit, beatiffimam pradicant, qua nuncab infidelibus quafi mifera contemnítur. Et reué ra ficut Apoftolus ait: Si in hac uita tantum fperan: 1, Co.i$.c tes fumus in chri(to,miferabiliores fumus omnibus ho minibus. Cr uía uero pro uita alia in prafentí milita; mus,meríto cam apparuerit quod erimus, matrem no/ firam quz ex omnibus íuftís collecta, una chri(ti co/ Iumba.fponfa,& amica uocatur,beatiffimam pradica, bimus.Surget uir eius,& laudabit eam: dicens in ἰπαί; cio: Venite benedicti patrís mei,poffidete paratum uo, Mattb.2s,c bisregnum a conftitutione mundi. Efuriui enim δὲ de: diftis míhi manducare&c.(3 ui quidem ipfe primitiae τοις dormientium refurrexita mortuis:(ed in die iudicij ma nifeftius omnibus quos fua laude dignos iudicauerit, quanta fit eiufdem fuz refurrectionís gloría,demonfira bit.Poteft hoc qd? dicitur:furrexerunt filíj eius& beatiffi mam pradicauerunt:etiam in hoc tempore conueniéter accipi,cum quilibet fidelium tranfcéfis fzculi erumnis, ad coeleftia regna pducitur.Sedere πᾶς ad humiliatio/ né,aliquado urgere ad gloría ptinet, Vnde δὲ de Niniui; tis dicit in euagelio:Olim in cinerefedétes pozniterét:id Mattb.r2,d eft in humilitate.Et ppheta:A facie manus tuz folus fe, Hierem.i5,d debà: qa cóminatioereplefti me.Sed& pfalmífta: Vani; P 91268 eft uobis antelucé furgere, furgite poftqj federítis q mà, ducatis panem .£ommen.liber tertius ο. E. ducatis pane doloris.O) d eft aperte diceresquidin pre;^ hominibusoftentatanima quz tímore earet diuino. At ἃ fenti quarítis gaudere qd electis in futuro referuature Non enim poteftis in hac uíta:id eft ante lucem fupernz retríbutionis,gloríam uere foclicitatis habere: quin po tius poftij hic humilíati fueritis ad tempus: illic uos in perpetuum. uerací/ ter exaltandos fpera; te:uos quibus ama/ rum eft omne quod fzculiamatoribus ío cundum uidetur& dulce. Surgunt er/ ὃ orefTa es uniuerfas. Sin. d «Res, Μάϊ Πα congregauerunt diuítias:tu fuper.. pulchrítudo:mulíer tímés dfim ipfalaudabic. Thau, « Datéei de fructu manuum fuarum: δὲ laudent eam illa confcientia uera eft laude digna, quz tímorem dei in omnibus feruat.lpía eft principium cunétarü cuftofg uirtutum:fcríptura dicente: Timor domini principium Ἐκ fapientia, Et iterum:Ql ui timet deü,nihil negligit Hinc Ibid. eft enim quod idem .Íperitate uirtutibus incomparabiliter flo ruít: δὲ in aduer(ita/ tibus infupabilis ho ftis permanfit: quia Fallàx eratía,& uana eft 9:::- ueraciter dicere SERM Seeks pig In portis opera cius, δ. tuit iii e M dícant,cum coelefti^' ficumentes fuper me bus bonís füblimati, quanta fitillius patrie beatítas,cu ius participes effe meruerunt afpiciunt, δὲ hanc debi; ta laudatione in diuina uifione concelebrant. Laudat eà uir eius,cum bona qua ipfe donauitremunerat. Ο αἰ busautem uerbis eam laudet, confequenter oftendicur cum dicitur: a{σης filíe congregauerunt otuítíaestu. fupergreffa eo vníuerfae. Multas filias, ecclefias dicit hare ticorum,& malorum turbas catholicorum: qua filiz di' cuntur ,ucl chrífti ucl ecclefiz: quia& ipf funt domíhi, cis renat& facramétis, δὲ adoptionem filiorum quà non Γ.Ιοδ.λις cuftodiere percepertit. Vnde δὲ Ioànes ait:Denobís οχίς; runtfed non erantex nobís. CLuz congregauerüt diui tías,uidelicetbonorum operum, orationes, ieiunia, ele; mofynas,afflictionem δὲ caftimoniam carnís: contínen/ tiam lingua:meditationem fcripturarum,& cztera hu/ iufmodi:quaz uerz funt diuitiz fpiritusubi pura men/ tís fynceritate geruntur. Vbiautem fine fide,quaz per di; lectionem operatur fiunt:nihil agetibus profunt.Sed δὲ illz filiz fruftra congregarunt diuitias: de quibus domi Mattb,7,c nusait;:Multi dicent mihi ín illa die:Diie,dfieinonne in nomínetuo ,pphetauimus:& in tuo noie daemonia cieci mus,Gin tuo nomíne uirtutes multas fecímus« Et tünc cófitebor illis quia nunds ποσί uos.Sed omnes íftiufmo di filias ecclefia catholica fupergreditur,quz fide cafta& opere perfecto,redéptoris fui ueftigía fectatur.' b€T.:£aL/ lax gratía« vana eft pulcbzítudo: mulier tímene ofim ípfa laudabítur,Fallax eft gratíalaudis quà ab homine acce pituana pulchritudo charítatis ucl opationis bone quà. fluctus,timui deum:& pondus cius ferre non potui.Fal| lax ergo eft imulatorum gratia:uanus decor,opera ftul torii.Ecclefia aute quz in timoreincolatus fui tépore có uerfatur;iquonià ardentes uírtutü lampadas ueniti ad iudicium fuo fponfo offert:iure ab eo laudata, ianuam ' cum eo regnicacleftis íntrabit.O) ualiter autem eam lau detterminali uerfu docet, τά£^ate eí oe fructu manut fuaríi: zlaudét eam ín poztío opera eíe.Hacfunt em uer; bauiriillius de quo dictum eft: Vir eius δὲ laudabit εᾶς id eft domini&(aluatoris noftrí,qui angelis in fine pra» cepturus eftut ecclefiam poft huius uítz certamen,tritu rationem,afllictionem terreftrium, ad. coeleftis regis re/ gni gaudià introducant,acuítz immortalítatis fibi focià aggregét: Iuxta íllud euangelicii: Triticti auté congrega Marge tein horreum meum.Date ínquít εἰ de frucru manuum fuarum:quía fructum fpiritus ferre curauit. Charitaté gaudiü,pacem,beriignitatem,bonitatem,modeftiam,có GaPsd ᾿ tinentiam,fidem, patientiam, pro hoc illi debitam repen dite mercede. Bt laudét eà in portís:hoc eft in iudicio:fi, uein íngreffu patriz coeleftis: non homínü fauorcsfuz peruacui, fed opera ipfa quz fecit:examináte, probante acremunerante íllo cuius hzc donante gratía perfecit, A quo utlaudari mereamur ín futuro:cócedatipfe ppir tius,nos εἴ! dignis in prefenti uita collaudare feruitijs. Cómentariorü in Prouerbia Salomonis finis. beatus Iob:& in pro, lobjt rts dere austri Dodo voc) Ὁ landa iz literam 17} 9 clan Tus added angtistim cfi] 1 cadis oralio dicatas etum rui. Cu mma li debat xiii mini aye? minio rt tegrata poo daria noris DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN ECCLESIASTEN AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM PROEMIVM, g Emini meante hocferme quinquennium cum adhuc Rhomze effem:& Ec; BI cefiaften fanctx Blefilla: legetem:ut eam ad contemptü mundi huíus pto/ B uocarem:& omne qd' ín mundo cerneret putaret efle pro nihilo:rogatü ab Πρ WX eautín morem cómentarioli obfcura quaq; differerem:ut abfay me poffet quA AMA Flntelligere qualegebat.Itaq; quoníá ín procinctu noftri operis fubíta mor, "eu Ας Κο τε fübtracta eft:& non meruímus, O Paula δὲ Euftochium talem πίτα: no^ z habere confortem: tantog; uulnere cunc perculfas obmutui: INunc ín Béthlehem pofitus anguftíori uidelicet ciuitate:& illius metmnoríze,& uobís reddo qd' debeo: hoc breuiter admo, nens nullius auctoritatem fecutus fumn:fed& de hebraco tranfferens,magis me.Lxx.ínterpre tum confuetudíni coaptauí:ín hís dátaxat quz: non multum ab hebraicis difcrepabát.Interdá Aquilz quoq; δὲ Symmachi δὲ Theodotionis recordatus fum: ut. nec nouitate nímia lectoris diá deterrerem:nec rurfüm contra confcientíam meam fonte ueritatis omiffo,opinionum riuulos confectarer. COMMENTARII HIERONYMI IN LIBRVM ECCLE SIASTEN 5 ΕΣ£rba£ccefiüttío fil f»auíd νεσίο Ρίονυα lem, Tribus nominibus uocatum fuifTe Salo; Prouerbia quafi rudis inftitutio ad duodecim tribus δέ adtotum pertinent ifraef:€ quomodo contéptus müdí ἢ non nifi metropolitis cóuenit:hoc eft habitatoribus hie/ ruíalem:íta canticü canticorü ad eos propríe facit men/ tionem qui tin fuperna defyderaát. Ad incipíétes& pficié tes,€ paterna digni, tas, δέ regni,pprij me $4 moné 3;"T αν alc[gm Erba£cdefíaftis fil oa^ RAS EA ifeftiffimedocer 5 IN Vas| uid regis hierufalem, Vánitasuanitatum— fo AA erre OS ue manifeftiffime docet;! 2 1. à:»ubinót: Pacificij, id ὁ δῦ dixit ecdefiaftes; uanítas manitatum,— ditur ditpulus fed falomont:& vy omnía uahitas. amore filíus,propriüi idida:hoceft dile&ü diii:€ qd'nunc dici Tiny coeleth: id. eft ecclefiaften. boOuetasito autem grzco fermone appelía/ ταν, αὶ cotum íd eft ecclefiam cogregat: quem nos nun cupare poffumus concionatorem,eo cp loquatur ad po; pulum:& fermo οἷας non fpecialiter ad unum, fed ad uniuerfos gencraliter dirigatur. Porro pacificus δὲ dile/ étus diii, ab eo«pin regno cius pax fuerít: δὲ eum diis di lexerit appellatus eft.Nà δὲ píalmi quadragefimufquar tus X feptuage(imufprim?:dilecti& pacifici titulo Ρο’ tant. Q uitametfi ad pphetià chrifti& ecclefiz ptínétes, faclicitate δὲ uires falomonis excedüt:tamen fcd'm μον ría fup falomone cófcripti funt.Is(τα iuxta numerü uo cabulorü,tría uolumina edidit Prouerbia,Ecclefíaften, & Cáticacantícorü.In puerbíjs paruulü docens,& dfi de officijs per fentétías erudiés: Vnde& ad filiti eius fermo crebro repeti£.In ecclefiafte uero maturz uirüi atatis ἐπ) ftituens,ne quícd in müdi reb? putet effe ppetuti: fed ca duca&breuía uniuería quz cernimus. Ad extremü iá confumatü uírü& calcato fzculo prapatti,in cátícocatiz corü fpon(i iungitamplexib9.Nifi eim príus reliquerim? uitia, S pompis fxculi ren ücíates, expeditos nos ad adué tum chrifti parauerímus, nó poffumus dicere: Ofcule£ me ofculo orís faí,Haud pcul ab hocordine doctrinag & philofophi fectatores faos erudiüt:ut prímü ethicà do ceant:deinde phyficà interpretent:& que in his pfeciffe pípexerint,ad theologia ὍΣ pducát. Necnó δὲ hoc dili; gétius attendendü qp p hos tres libros auctoris diuerfus eft titulus.In jpuerbíjs eii nota£: Prouerbía falomonis filij dauid regis ifrael.In ecclefiafte uero: Verba ecclefia Πες filij dauid regis hierfm: fupftuü qppe eft hic íírael q& malein gracis δὲ latinis codicib? inueni£, In cantico auté cátícorü: nec fili? dauid,necrex ifrael fiue hierufalé praícribi£, fed tin Cantícü cáticorü falomonis.Sícut ei nomen fufficit:& ed/ lis magifter eft& ne» fcit effe feregem.Hae ' jinterím iuxta litera: Caterum fcd'm intelligentià fpirirualé:pacificus& dile, ctus dei patris δὲ ecclefiaftes,nofter eft chriftus:qui me/ dio pariete deftructo& inimicitias in carne euacuás, fe; cit utraqy unti,dícéns:Pacé meà do üobís:& pacé meam Q.uidfupeft relinquo uobis.Dequo pater ad difcípulos:Hic eft in qt Mattb filius meus dilectus in quo míhí bene cóplacui:hücau, dite:qui eft caputomnís ecclefiz: nequadj ad fynagogà iudaorü fed ad gentium multitudine loquens rex βίον rufalé uiuis lapidibus extructa: non illius de quà ipfe ait:Hierufale,hierufale queoccidis prophetas:Et,ecce re linquetur uobis domus ucftra deferta: fed illius p quà iurari uetat:quía fit ciuitas magniregis.Hic eft filius da; uidad quécaci in euangelio clamabant: Miferere noftti fili dauid:& omis turba confona tiocerefonabat: Ofan/ na filio dauid.Deniq; nó ad eum fit uerbum dei ficut ad Hieremíà X ad caterospphetas:fed quia diues eft& rex & potens: ipfeeft(iquidem uerbum δὲ fapiétia cateraqp uirtutes:uerba loqui ad ecclefiz uíros: uerba infinuat apoftolis:de quibus cantatur in pfalmo: In omnem τοῦ ram exiuítfonus corum:& ín fines orbis terrz uerba co, rum.Maleigitur quidam opinátur nos ex hoc libro ad uoluptate€ luxuríà prouocari: cum econtrario omnià que ín müdo cernimus e(fe uana doceantur:nec debere eanos frudiofe appetere, quz dum tenentur íntercant, b«| Clanírae vanitatum oirit ecdefiaftee: vanitao vanitati orunía vanítae. Si cücta quz fecít deus funt ualde bona, quó omnia uatiítas:& nó folum uanitas, uerüetià nani; tas uanitatüic Vt(icucin cantico cantícorü ínter oinía car mina,excellés carmen oftendi£:ita in uanitate uanitatü,' uanitatis magnírudo monfire£. Tale quid& ín pfalmo fcriptum eft:Verütamen uniuería uanitas,omnis homo uiuens, Si uiués homo uanitas efi:ergo mortuus uani/ tas uanitatüi, » Ε Exo.3443 £ommen.I»icronymi tas uanitatü. Legimus ín Exodo:glorificatii πα] moy, fi intantü,ut filij ifrael ín eum afpicerenó poffent. Cr uà gloriá Paulus apoftolus ad cóparationem euangcelice 2.Co;s.c gloriz dicitefTenó glorià. Nà πες glorificatü eft, inquit, F qd glorificatü fuit in hac parte propter excellente gloría. Poffumusigit& nos inhuncmodum ca; tür:& pfeudoprophetis occidit meridie. Cum autem' G ortus fucrit in locum fuum nos trahet. Ὁ πος uidelicet ad patrem. Ad hocein uenítut nos deterrís ad coelum leuct& dicat: Cum exaltatus fuerit filius hominis ΟΠ’ ope nia trahetad fe,NcC mirü eft fili àd fe trahere credétes, cum δὲ patet ipfead fe ΕΙ crahat, Nemo Ibidem 6e lum,erram,maria& 5( id fupereft homíni ín omni laborefuo quolabo^(pimaituenitadme oinia quin hoc cir/» rat fub fole? Géneratío uadit δὲ generatío uenit,&t ter;— nifi pater q mifit me culo continent bona quidem per fe dicere: c rain fzculü ftat.Oritàr fol δὲ occidit fol:& ad locà{πῇ adducat eum.lIfte er; go fol qué alíjs occi/ fedad deum οδρατα” ο ducit: δὲ orítur ipfe ibi. Vádit ad auftrum δὲ gyrat ad dere, alijs naíci dixi/ ta efTe pro nihilo. Et quo fiigniculü lucer aquilonem:eyrans yrando uadit fpiritus, δὲ in drap mus: δὲ lacob quon& dam patriarche de Gat nzuidenscontentus. e los fuos reuertitur piritus, Ο mnés torrentes uadunt— terra fancta egredien effem eius lumine,& poftca orto fole non ín rare,& mare non impletur. Ad locum de quo tor; τί occidit: rurfüg ci defyría terram repro cernerem qd'lucebat, f rentes exeunt.illic ipfi reuertütur ut íntrocant, Omnés— miffionis intraret or fiellarü quoq Iumi^| fermonesoranes,non poterítuirloqui.Non fatíabitur[5 eft ei. Lot quog pisc. naiubare uideré fo; quando egreffus eft lisabfcondi:laafpi; oculusuídendo:& non implebitur aurís auditu.. deSodomis,& uenit ciens eleméta& rerü multiplicé uarietate: admiror qdéoperüi magnitudinérecogitás aiit omia per tráfire:3 mundü fuo fine fenefcere,folüqs dei illud fem» per effe qd fuerit:cópellor dicere non femel fed bis: Va/ nitas uanitatii, omnia uanítas.In hebreo p uanitate ua; nitatü wan 52 fcriptum eft: qd? exceptis Lxx. ínter, pretibusomnes fimiliter tranftulerüt ατμός&ru. Gp qd nos poffumus uaporem fumi& auram tenué qua cito refoluit appellare. Caducü(γάρ non nihil ex hoc uerbo uanitatis, oftédit. C) uz ein uident,ut ait Apls,tempora lia funt: qu: auté non uidentur aterna. Siue quía uani/ tari creatura fubiecta cít,& ingemifcit& parturit δὲ pre; t.Co«s.c ftolatur reuelationé filiorum dei:& nüc ex partecogno^ Ícimus,& ex parte prophetamus.Tamdiu e$ omnia ua na funt, donec ueniat qd' perfectum eft. a 4 uíd fup; eftbomíniím omnílaboze fuo quo labozat füb fole?Poft gez neralé fententiá cp uana(incomnia, ab hominibus inci/ pit:cp fruftra in mundi iftius labore defudent,congrega tes diuitias,erudientes liberosjambiétes honorem: zdi/ ficia conftruentes:& in medio opere fubita morte fubtra KAr.12,c ctiaudiunteInfipiés hac nocteauferetur anima tua a te: quzauté parafti cuius erunt? maxime cum ex omni la/ borenihil fecü ferant fed nudi in terram redeant de qua fumptifunt. b€[ neratío vadíre generatío venítiz ter, ra ín feculá flat. Alis moriétibus,nafcunt alij:& quos ui/ deras non uídes:incipis uidere quos nó uideras, Q,uid »-hac uaníus uanitate,d terrà manere quz hominü caufa facta eft:& ipfum hominé terre dfim ín pulueré repente di(folui£ Aliter: Prima recedit generatio iudzorum,& fuccedit generatio de gentibus congregata: terra autem tam diu ftat, gdiu fynagoga recedéte ecclefia omnis in» Li, 2,,f trocat. Cum enim predicatum fuerit euan gelíü ín toto orbe,tunceritfinis.Imminente uero confümatione,coe; Ium& terra tranfibunt.Et fignanter non aít:Terra in(e, culis ftat.fed ín(eculo.Porro laudamus dominü,no ín uno fxculo,fed in(culis fzculorü. c«[€zítur(οἱ occí dít fol τ ad locii fu& oucít:c o:ff ipfe(bí.Sol ipfe qui in luce mortalibus datus eft,interitum mundiortu fuo quoti^ die indicat& occafu.Q) ui ρο ardentem rotam ocea; no tinxcrit,per íncognitas nobis uias ad loci unde exie/ ratregrediítur: expletogy noctis circulo, rurfum de tha» lamo fuo fcftinus erüpit.Pro eo auté qd'uulgatà ditio; né fequentes pofuimus,ad locü(πᾶ ducit:in hebreo ha bet FW qd? Agla interpretatur προσέτινευσειία eft afpi; rat. Symmachus uero€ Theodotio,recurrít: quia uide licet fol reuertatur ad locum fuü:& ibi unde prius egref; fus fuerat afpiret. Hocauté totum ídcirco dicit,ut doceat mutationibus temporum,& ortu occafudp fy derum, hu mani atatem labi δὲ interire dum nefciat. Aliter: Sol iufticie in cuius alís eft fanitas, timentibus deum ori/ Eftne adciuitatem ad quà ut feftinaret ei fuerat impatü:afcéditin monté,& fol exiuit fup Segor. Ὁ q[ Cla díradauftrü τ eyrat ad adloné:gyráo ayradovadit fpite«C Hinc poffumus aftimare hyemis téporefolemad meri; dianam plagam currere:& per zí(tatem feptentrioni effe uicinum:& non per απ ποίει autumni habere princi pium:fed primü fpirante fauonío,quando tempore uc ris in ftum cuncta rumpuntur.) d autem ait: Gyrás gyrádo uadit fpiritus,& in circulos fuos reuertitur: fiue ipfum folem fpiritüà nominauit,qd animct& fpiret,K ui -geat& annuos orbis curfus expleat: ut ait Pocta.Interea Verg Eme magnü(οἱ circiiuoluit annü. Ecalibi: Acgin fe fua per ἰδίοό. ucftigia uoluiturannus.Síue qd& lunz lucenté globü H δὲ aítra titaniaSpiritus{πες alit: totàg) infufa perartus Mens agitat mole:& magno fe corpore mifcet: nó dean: nuo folis curfu,fed de Qtidianis eritis ei?loquit.Obliq ein δὲ fracta linea p auftrü pgit ad Borea, ita ad oriente reuertif, Aliter:Sol αἴ p auftrü currítuicinior terraeft: quado p aquiloné,fublimius attollí£, Forfitan ergo his quí hyemís& tribulationü frigore coartant: Ab aglone Hiert44 em exardefcent mala fup terrà: uicinior fol ifte iufticia eft his uero qui ín borez parte habitàt& calore priuanf, aftiuo curfu incedit pcul:& p fuoscirculos unde pfe&? εἰ reuertit. Cü em traxerit omia ad fe, δὲ uniuerfos fuis radijs illumínaueritfit reftitutio principalis,& eft deus omia ín omib?.Symmach? hüc locü ita interpretat? eft Vadit ad merídié δὲ circuít ad boreà: pambulans uadit uentus,X p quz circüierat reuerti£ uctus. eq[&mnea tozrétea vadár ín mare«C.Putàt qdà aquas dulces quiin mare fluunt,uel ardéte defup fole cofumi, ucl fal ugini maris effe pabula.Ecclefiaftes atit nofter δὲ ipfa: aquage códitor, eas dicit p occultas uenas ad capita fontiü regre di,& de matriceabyffo ín fua femper ebullire príncipia. Meliusauté hebrai fub torrenti& marís noie p meta/ phorá de hominib? fignificari arbitrant: qd' in terrà de qua fumpti funtredeant:& torrétes uocent nó fumina: €o qp cito intereat, nec τῇ impleat terra multitudinemor tuorü.Porro fi ad altiora confcendimus,recte& curbide ΔΩ in mare unde fubftiterát reuerte£.Et ni fallor abígs additaméto πα torrés in boná parté legit. Nam torré/ te uoluptatis tuz potabis illos: cü additaméto dici£ uo/ luptatis.Et ecótrario faluator ad torrenté tradit cedron. fos,$.1 Et Helias pfecutiois tpead torrente charith latitat:qui& s,Reg74 ipfe ficcat δὲ non imple£:marcaute infatiabilexquó&in rouerbijs filie fanguifugz. fe[£9mncefermoncee gra! Proucrjo ues non poterít vír loquí.«Bon faríabítur oculue vider do:c nó ímplebí auríe auditu.Non folum de phyficis.fed deethicis quog fcire difficile eft. Nec fermo ualet expli care caufas naturaíqg rerü:nec oculus utrei pofcít digni tas intuerí:nec auris inftítuente doctore ad fíummá fcié/ 4 tíam peruenire.Si enim nunc per fpeculum uidemusin&C94 anigmates lide C URN ΤΗΝ ΝΠ nei thm On S rii ἘΠ τίν; a AI Atom μις Am paria ἐδ “ΠΠ” qu xag SUIT pulsos yin jn£cdefíaften A anigmaté& ex parte cognofcimus δὲ ex parte prophetà mus:confequéter nec fermo poteft explícare qd' nefcit: necoculus in quo cac? fitafpicere:nec auris de quo du; bitat impleri. Simul δὲ hocnotandü ῳ οἤτία uerba fint grauia,& magno labore difcan£:contra eos quí putant ociofis fibi δὲ uota fa; cientibus uenire no; ,; n πρώτοις η) γε τοῖο$9« d rore, γενομεένοις, oux ἔσι αὐτοῖο μνήμη « w EET T γενασομιἔνωμ tie τὴν εκ ἀτίω tid eitiNó eft memo ria primís€ quídé nouifTimis qui futuri funt:rió erit eis memotía cü his qui futuri funcin nouiffimo:ille de eua) gelio fenfus eft:qd? qui in ífto fecuto primi funt,(incom ΩΙ που. Et qà deus ut benignus 8Ζ ticiam fcriptürarum,* Qiiid eft qd" faitzipfum qd'erit.Et quid eft qd'factum clemens, minimorü aq Ouídet q3futz?— eftzipfum quod fiet.Etnon eft omne recens füb fole,^ quoq&omnium re ípfum ο erít«c. Vide cordat: his qui pro» cur mihi de his que.? Eft neuerbum de quo dicatur: uide hoc nouum efl: Prertitium fL no fupra enumerauit: cíamfuiítín fxculís quz fueruntantenos.INón eft me;— uifimicffe meruerüt generatione X gene; ratione: mole terra/ Γποτία prímis& quídé nouiffimis qua futura funt:non non tantà dabit elo; riam,quáti his qui fe rum:ortufolis&oc^— eriteis tnemotria apud.eos quí futurifütín nouiffimo.^ humiliantes που!” cafu:curfu flumini, magnitudine occaní, c Egó ecdefiaftes fuí rex fup ifraelin hierufale. Et dédi miin mundo effe uo luertüit. Dicit itaq iri omnibufg quz aut cor πιεῖ adínquirendá δὲ confyderandum infapiens— conícquétibus: Non cogitatione aut uifu ucl auribus difcim?, tía de omnibus qua fiunt füb fole. Hanc occupatione cít memoria fapiétis cü(tulto ín zternü. nunccómunierlo, malam dedit deus filijs homínü ut occuparétur ín ea.— Ὁ«ro ecdefiaftes quiqdnihilnouum t Vidiünígerfa opa quz facta fantfüb fole:&tecce ome— fütrerfapifrad ín bíe/ {τίη natura rerü qd nonanteíam fuer,. Ώίᾳ uanítas δὲ pracfumptio fpiritus. Abinitio enim mun; di& homínes nati& mortui funt& terra fup aquaf cóftitit librata,&(ol ortus occubuit Et ne plura percurram,& auibus uolare,& na tare pifcibus, terreftribus ingredi δὲ ferpentibus labi, deo artifice conceffum eft. Huic quid fimile fententie& : Comicusait:Nihil eft dict qd? nó fit di&tü prius. Vnde przceptor meus Donatus,cum ipfum uerficulii expo neret:Pereant inquit, qui ante nos noftra dixerunt. ΩΣ fiin fermonibus nihil nouum dici poteft: quantomagis inadminiftratione mundi:quaab initio fic perfecta eft, utrequiefceret deus ab operíbus fuis ín die feptima. Le; giin quodam libro:fi omne qd fub fole factum eft,fuit in prateritís fzculis anted(οἱ fieret:& homo iam fole có dito factus eft:fuitergo homo anted fub fole fieret. Sed hacexcluditur ratione:qd€ iuméta& culices& minu; ta quzg& magna animalia ante dicuntur fuiffe d co; lum.Nifi forte illud refpondeat,ex confequentibus oft di,non decateris animalibus fed de homíne Ecclefiaftis efTe fermoné. Ait em: Non eft omne recens fub fole, qd' loquatur& dicat,Ecce hoc nouü eft:anímalía autem nó loqui fed tti bominem:qd(i loquantur anímalía,nouü effe(ub(ole:& folui fententíam, nihil nouum effe fub fo le. bL£ft ne verbü vequo oícat: víde bocnouü eft: íam fuit ín feculis qug fuerunt ante nos. Apertius hoc Symma; chus tranftulit:Putas ne cft qui poffit dicere: Vide hoc nouum eft,S íam factum cft ín fzculo qd fuit ante nos. Cum fuperioribus auté congruit ορ nihil nouum in mü do fiat:nec fitaliqs qui poffit exiftere δὲ dicere, ecce hoc nouum eft:(iquidem omne qd fe putauerit nouü often; deré,iam in prioribus faculís fuit. Nec putemus figna atq prodigia€ multa qua arbitrio dei noua in mundo fiunt, ín prioribus fzculis effeiam fac&a:& locum inue nire Epicurü,qui afferit per innumerabiles periodos ea; dem& eiídem in locis δὲ per cofdem fieri. Alioquin δὲ Iu; das crebro prodidit, δὲ Chriftus paffus eft(»pe pro πο’ bis,€ cetera quz facta funt& futura,in eafdem íimiliter períodos reuoluent. Sed eft dicendü q ex praícientia& predeftinatioe dei íà ea facta funt qua futura funt. Ο αἱ ein electi funtín chrifto ante conftitutioné müdi,in prío ribus fzculis iam fuerunt. c€'fHon eft memozía pzímnía tquídem nouíffímís que futura fant τξ.Ο uomodo prate; rita apud nos abícondítobliuio:ficea qua uel nücfiunt uclque futura funt: hí q nafcí habétfcíre nó poterüt:& cücta filentio przteribunt,& quafi nó fuerint abícondé, tur:& complebitur illa fententía: Vanitas uanitatü,omía uanitas.Nam& feraphim propterea faciem fuam€ pe/ des uelant: quia prima& extrema cooperta funt. Iuxta autem Lxx,interpretes qui dixerunt ovx zsiriqur τοῖς rufalé.Hucufq pfatio Εν απ deomní» ? difputátis: nücad femetipfum redit: δέ quis fuerit: quó experímento uniuería cognouerit do/ cct. Aiunt περί hunclíbrum Salomoniís effe poenitet tiam agentis:qd in(αρίδε]α diuitfjfqp confifus,per mulie/ τες offenderit deum, e€T£t ocdícozmeü ἀά inquirendi 4 confyderádü(η[ορίζεα oc omnibus que fiunt fub fole εξ, Verbum Y'3Y, Aquila, Lxx. δὲ Theodotio z:preoeóp, fi militer tranftulerunt, quod in diftentionem latinus in/ terpres expreffit:co qd' in uarias follicitudines mens hó minis diftenta lanietur.Symmáchus uero ἀσοχολίαμ: id cít occupatione tranftulit,O) uia igitur fzpíus in hocuó lumine nominaft:fiue occupatione(iue diftentioné, fiue quidaliud dixerímus:ad fuperiore(enfum cuncta refe) rantur. Dedit ergo ecclefiaftes prímo omnii menté fuà ad fapientia requirendà: δὲ ultra licitum feextédens,uo^ luit caufas rationefcp cognofcerexquare paruulí corripé rent a d&mone:cur naufragia& iuftos& impios parítet abforberét: utri hzc δὲ his fimilia cafu euenirentan iu? dício dei. Et fi cafu;ubi puidetía dei? fiiudicio;ubi ΙΙ’ cia deic Hxc inquit nofTe defy deràs, intellexi fapfiuá cu; ram& follicitudine per diuerfa crucíantéà deo homitii^ bus datà,ut(cire cupiant αὐ fcire non licitü eft. Pulchre autem caufa przmiífTa a deo data diítentío eft. Ο) uó ein ín epiftola ad rhomanos fcribitur: Propter qd' tradidit eos deus in paffióes ignominiz.Et íterü:Propter qd tra; diditeos de? in reprobü ferifü utfacíat quz nooportet. Ac deinde:Propterea tradidit eos de?in defydería cordis fui in iímmüditia, Et ad Theffalonicenfes: Propterea mít tet eis deus operatione erroris. Et primo caufa ofiendü/ tur,quare uel paffionib? ignomíniz,uel fenfui reprobo, uel cordis fui defyderíjs concedant: aut quid fecerint ut operatione erroris accípiant:íta& in prafentíarü idcirco deus diftentione malam dedit hoiminib?,ut diftendan£ in ca:quía prius fpontefua& ppría uolütate hacuel illá fecerunt. f«[ Clidí vníuerfa opa que facta funt fub fole:£ ecce omnía vanítae e prefumptio fpe. Neceffitate cópellí/ mur utcrebríus di uolumus deucerbis hebraicis diíTez ramus,Necein poffumus fcire(enfum,nifi eum per uef ba difcamus. TY" Aquila& Theodotio poji. Symma; chus βόσκκσιν tranftulerüt.Lxx.auté interpretes nó he/ braü ferrnoné expreffere fed fyrü dicentes ττροαίρεσιμ.ΒΙ/ ue ergo pou fiue βόσκκσιο,ἃ paftione uocabulü eft. προαί ρεσις auté melius uoluntate qj prefumptioné fonat. Di/ cit ait qd? agat unufgícp qd'uelít& fibi rectü e(Te uidea£ atq in diuerfa libero homines ferantur arbitrío:& uaná fint uniuerfa fub fole:dü inuicé nobís ín bonorü& ma; lorü finib?difplicemus.Dicebat mihí hebrzus quo fcri/ pturas fanctas inftituete perlegt, gd fupra fcriptum ΤῊΣ ἢ FF z uerbum , Petuerfum $6 32 El Maànb.20iB Rom.í.é lbidé&d 1, T'éffal; 2€ E £ommen.Ibíicronymi uerbü,magis ín hocloco afflictiont δὲ malicia, d$ paftío/. Mattb,s, d δὲ δὲ uoluntatéfignificareznona malo qd' eft contrariti - correctione. Peruer/ e bono,fed ab eo qd' ín euagelio fcribit:Sufficit diei mali/ cia fua;quà graci fignificantius κάκωσιμ uocant:& effe fenfum:Confyderaui uníuerfa quzín mundo fiunt& nihil alíud deprehé; di dj uanitate€ mali. ciassid émiferias fpi,* Peruerfum nó poterit adornari:& ímínutio no poterít ricus: quibus anima 5 numeratí. Locut? fum ego ín corde meo dícés:Ecce ego maenificatus furm,& adiedi fapientia fup omes qui fue runtante me ín híerufaléi& cor meü uídit multá fapie onarí:eimínutio non. X ría& fcietía.Et dédi cor meü ut nofceré fapientia& fcié tí&errores& ftulticià:cognouí qa& hoc eft paftio uéti corrigat, non poterit.» fiue pfumptio fpüs, Q üía ín multitudine(αρίξεία: mul títudo furoris:€ qui apponit fcientíá, apponit doloré. Ixí ἔσο ín corde meo: Veni nunctetnptabo te ín lactícía, δὲ uide ín bono: & ecce etiam hocuanitas. Rifüáí dixi amentia: íntroducütquenon$9 iocüditatiqd hocfacis? Cónfyderaui ín corde meo ut traheré ín uíno carné meam: δὲ cor tmeü deduxit me in fapientià:ut obtíneré ftulticiá donec uíderé qd effet boná filijs hominum quod facerent fub fole numero υ dierum uítze fux. Máenificaui opa mea:xdificaui mihi: diuer(íis cogitatíoib? afflictat. ΔΓ Deruer uerfum nó poterít ad; poterít n&ierarí. Ο αἰ puerfus eft, nifi ante adornari. Recta orna türccipiunt,€ curua fus nó dici£, nifi qui deprauat? a recto eft, Hoccótrahzreticos, f ' qui quafdà naturas recipiunt(anitate. Et qa imínutio, hoc eft qd' deeft, non poteft numerarí: propterea tit primogenita irf numerata funt. Foe; mine uero,& ferui, paruuli,X uulgus ex «gypto,nequad plenitudo, fed iminutio exercit? abfq numero pratermiffi(unt.Poteft& hic effe fenfus; Tanta malicía in müdi huíus capacitate uerfaf,utad integrum boni ftatüi müdus redire uix ualeat:nec poffit facile reci; pereordine δὲ pfectioné fuà,in quibus primit conditus eít. Aliter: Omnibus p poenitentíà ad integrü reftítutis, folus díabolus in fuo pmanebíterrore. Cuncta ein que fub fole facta funt,illius arbitrio δὲ fpiritu malignitatis euería(unt, düad cius inftinctum peccatis peccata cu; mulant.Deníg tantus eft numerus feductorü&eoriüi qui de grege dni ab eo rapti funt,ut fupputatione non queat cóprehendi. b Q[ Z ocutue fum ego ín cozde meo oí ceno: cce ego magníficat? fumi adíecí fapíétía fup oco quí fuerüt ante me(n blerufalé«C. Sapientior fuit falomon,nó abrahà δὲ moyfe δὲ ceteris fanctis,fed hís quifüerütante s Regsb fcin hierufale. Legimus& ín regnorü libris,multz fapie Lu.7 Sap.6, a tía faiffe(alomoné:& hoca deo doni ceteris poftulaf, fe. Müdi ergo cordif ocul?,multà(ἀρ δε&(ciétià cotue£ qanó ait: Multáfapiétia δὲ fciétià fum locut?: fed multà (ρίξει& fciétià uidit cor meü. NO em poffum? celoq οἵα qua fentim?. ce[£t ocdí coz meti vt nofceré fapictíá z fcíé tí3ierrozeo« ftultícía τῶ, Cotrarijs cotraria intelligunt. Et fapiétia prima eft,(tulticia caruilfe. Stulticía aute carere nó poteínifi q intellexerit eà. Vnde& plura ín rebus no xia funt creata,ut dü uitamus ea ad fapiétià crudiamur. Edlis ergo ftudíj fuit fcire falomoni fapientià& fciétia& eregione errores δὲ ftulticià: utin alijs appetédis,& alíjs declinadis,uera eíus fapiétia pbaret: fed in hoc ἅφ πεί cateris, dicit paui(Tefe uétos,& nó ualuiffe pfectà copre; hédereueritaté.De prefumptióe fpüs fiue paftione uétí: quia fzpius in hoclibro dici£:fupra differuiffe fufficiat, Ὁ q[ Guía ín molrítudíne faptentíe multítudo fürozío:« quí apponit fcíentíá; apponít oolozé, Ὁ uàto magis qs fapie; tià fuerit cofecutus:tanto plus indigna£ fubiacere uitíjs δὲ procul effe a uirtutibus quas requirit. Οία auté po» tétes potéter torméta patíen£:cuíqi plus credi£,plus exi/ gitur ab eo:propterea apponit doloré qui apponit fcien tia, S contrifta£ moerore(ζω deum:doletg fup delictis 2.Coz4 fuis. Vii& Apfusait:Et quis eft qui latificat me nifi qui contrífta£ ex me:Nifi forte δὲ hoc inteliigendü«p fapiens uir doleattam in abdito din profundo latere fapientià: L] necitafe prebere métibus utTume uifui, fed p torfenta. quzdà δὲ intolerádü labore, iugi meditatióe: & ftudio puenire, Ca. Ica ri ego ín cozde meo: vení πῇς téptabo'teín le tícía/c víde íti ouo: et ecce etíam boc vanítae. Poftd$ in multítudie fapientia δὲ adiectio/. : nefciétie, laborem δὲ doloré effe deprehen. di: δὲ nihil aliud nifi caífü& finefinecer/ tamen: tranítuli της: ad laticiam ut luxu fruerer:cogregarem OpeS, diuitijs abüda/ rem, perituras uo/ luptates caperem'an ted morerer: Sed δὲ in hoc uanitaté meà ipfepfpexi,dü prate/ ríta uoluptas prafen tem non iuuat,€ ex/ haufta nó fatiat.Non folü aüt corpalis lzti/ cia,fed etia frase téptatio poffidenti,ut indigeà corripiéte fti "mulo δὲ àgelofatanz. Q3... TI ; hínc eleuer. Vi δα). dornos & pauptaté ne dede; ris mihi. Statimq fubdidit: Ne forte fatiatus médax βᾶ: δὲ dicá qs me confpicit.Siquide δὲ diabolus per bonorü abundanti concidit. Vfi& in Apfo fcriptü cít:Ne in fup t, Timo49. bià elatus,in iudiciü incidat diabolí;id eft in tale iudiciti in quo ctíà diabolus íncidit.Sed δὲ hoc poffuraus dicere, propterea nunc τας fpiritualé ficut δὲ catera uanitaté gnunciari:qd' per fpeculü eam uideamus&in enigma te. Cü auté facie ad facie fucrit reuclata:tunc eá nequaq 1Co.54 uanitaté fed ueritatéuocari. f€ R(fui oírí amentiamic focundítatí quíd boc facío? Vbi nos amentíam legimus,in hebreo habet&bAmva qd? Aquila πλάνησιμιϊά eft emoré Symmachus θόρυβομ, hoceft tumuli interpretati funt. Lxx.yo€ Theodotio, ficut in plurib? locis, ita in hoc quoq concordat& tranftulerüt περιφορὰν, quá nos uer/ bum deuerbo exprimentes,circülationé poffumus dice re. Ὁ αὖ igitur hi qui circüferunt omni uéto doctrinz Ἐρθ.4.ς inftabiles funt,& in diuería flu&uant: fic qui illo rifur cachinnát: qué dris in euangelio fletu dicit effe mutàdii, Γαι, διὰ errore(culi raptantur& turbine:non intelligentes rui. nam peccatorü fuorum,neq prateríta uitia plangentes, fed putantes breuia bona efle perpetua& in hís exultan tes quz magis digna funt planctu.Poteft hoc& dehare ticis accipi:qui falfis dogmatibus acquiefcétes, lata fibt & profpera repromittunt. gf£onfyderauí ín cozdemeo vttraberem ín víno carnem meá: τ coz me oedugit me ít fapíentíam«c. Volui uitam meam tradere deliítifs,& car/ né medab omnibuscuris liberare:& quafi uino ficuolu ptate fopire:(ed cogitatio mea δὲ ratio naturalis quá εἰἰᾷ peccatoribus deus auctor inferuit:retraxerunt me δὲ de/ duxeruntad fapientiam requirendà ftulticíáqs calcan/ dam:ut uiderem quíd nam illud effet boni qd? homines in uítz fuz poffintagere curriculo.Elegáter atit uolupta εξ ebrietati cóparauit.Si quide ebrietas cuertit animi ui/ goré: quà qui potuerit fapientia cómutare,&(utin qui/ bufdam codicibus habet) obtínere:is potericad fcientiá rei iftius puenire,quid in hacuita appetédü fit, quidue uitandü..b 4Γ 2£»agníficaui opera inea«C.ufqg ad eü loc in quo aít:Sapiétis oculi ín capiteeius& ftultus in tenc/ bris ambulat. Ante de fingulis differa, uidet mihi uti/ le breui cuncta fermone cóprehédere:& quafi in unum corp?íenfum redigere:ut poffint facilius itelligi illa qua dicuntur. ἃ me collaphicet ne., Com lomon:Díuitías ínqt prouegob ἘΞ mI£r.€. fx T E ἢ atrio alta e brit ΠῚ ἂν Io: tay Γη m adt cdi edit atop: an£ccefíaften À dicuntir.Omnia quz putantur in(culo bona, quafi rex& potens habui.Edificauí mihi in excelfum palacia: uitibus mótes collefc confeui.Et ne quid deeffet ad lu/ xum,hortos mihi pomaríacp plantaui:diuerfas arbores inftituens:quas collecta in unü pifcínz aqua defup ir; rigarent; ut longius uiror humore perpe tí nutrirc£. Seruorü quod fiue emptorü fiuc uernaculorii mi, hi fuit innumcrabi/ lis multitudo:& qua drupedü greges mul ti,boü fcilicet& ouiü quantü nullus ante merex habuit in hie; ruíalé.Sed δὲ theíau, τί argéti X auri innu merabiles condeban tur;quos mihi diuer; forü regum munera & σοπε tributa con tulerant. Vnde& ac; cidit ut ex nimtjs opi busad maiores delitías puocarer:& muficarii artium chori,mihi tibía, lyra, uoce, concineréc& utercpfexusin cóuíuijs míniftraretfed quáto ifta crefcebat,tanto[αρίξ’ tia deerat.Nam in quácüg uoluptaté me cupido traxif/ fet,infrenis ferebar δὲ praceps: ρυταρᾶφ πᾶς effe fruc labori meorum,fi ipfe ín libidine luxuríaqy cofumerer. Tandéin mereueríus,& quafi de graui fomno cuigilàás, afpexiad manus meas:& opera mea plenauanitaté,ple/ na fordibus,plena fpiritu erroris intuitus fum.Nihil em qd in müdo putabat bonü, bonü potui repire. Reputàs igit qua effent fapiétiz bona& quz ftulticie mala,cófe; quéter in laude illius homínis erupi,qui poft uitia fe re; frenàás,uirtutü poffit effe fectator. Magna quippe diftan tia eft inter fapietia& ftulticià:& quanti dies díftata no; ée,tantii uirtutes a uitijs feparant. Videt mihi itaq quí fapientíà fequi£,oculos ín coelti femp erigere δὲ in fubli : meceos habere furrectos:eaq; quz fupra fui funtuertice contéplari. O ui uero ftulticiz& uitíjs deditus fit;uerfa/ ri intenebris δὲ ín reri ignorátía uolutari. Magnifica/ , uiopa mea&c. Magnificatopera fua, quí iuxta imagine conditoris in faperna fuftolli£.Et edifícat domos,ut ue; niat pater& filius&' fpüffanctus δὲ habitét ín eis,Ec plan tat uineas,ad quas íiefus ligat afinam fua. aT X ecí τὲ bo:toe pomaría«c. In domo diuitis,non folü aurea πα’ fafunt& argétea, fed& lignea δὲ fictilia.Fiüt igit& horti dPpterímbecilliores quofq»& infirmosNam qui infirm? eft holerib?uefci£.Plantant arbores,nó oimes fructiferz, utin latinis codicibus habemus,fed omnis fructus: hoc eft diuerfarü frugü atqs pomorü:quia díuer(z funt gra; τίς in ecclefia:& alius eft oculus,alius manus, alíus pes: δὲ quz uerecüdiora noftra funt,his maioré honoré cirz cüdamus.Inter ds frugiferas arbores α( ίππο tenere pri» matülienum uitz qd cft(apientía. Nifi em ín medio ílla plante£ligna catera ficcabunt. b 4Γ Ξε míbi pífcínas aquaríi«c. Ligna faltuü,ligna fyIuarü,quz nó funt frugi fra, quz poma nó afferüt: alunt non ímbre caclefti,nó fupnis aquísfed his quz in pifcinas de riuulis colligüt. Nam& xgypt?humilis& iaces,quafi hort?holerü,terre/ nis€ deathiopía ueniétib? aquís irrigat. Terra uero re; promí(fionis qua montuofa eft& erecta, téporaneà& fe; rotinà pluuia expectat decoclo. c 4Γ ZP»ercatue fum mí; biferuoszc, Si uolumus ecclefiaften, utfupra diximus, etià nuncad chrí(ti referre perfonam: poffumus feruos eius dicere, qui habent fpiritum timoris in feruitute:& fpirítualia magis defyderant dj teneant. Ancillas ucro €as animas appellare, quz adhuc corpori terrzdp funt deditz. Vernaculos quoqp illos qui funt quidé de eccle/ fia:€(cruos& ancillas de quíbus díximus antecedunt: necdü di libertate donati funt,nec nobilitate a drio.Sunt 8 domos:plantaui mihí uíneas.Fécdi tnihi hortos& po/ maría: plantauí ín illís lignum omne fractiferum,. 5 F&i míhi pifcínas aquarum ad írrigandum ex εἰσ fal, ctum germínantem líena. Mércatus fum miíhí feros δὲ ancillas,& uernaculi fuerunt mihi: δὲ quídem ροής». » fio arméti δὲ ouium multa fuít míhi: Super omnes qui e fueruntante tne ín híerufalerm. Cóngregauí míhí ar^ gentum& aurum& fubftantias regum δὲ prouíntía/ rum, Fecí mihi cantores δὲ cantatríces:& delítías filio. rum homínum:miniftros uíní& míniíttas, ἔπ wn ο, atít& alij in familia ecclefiaftis,ad inftar bo& ouiüi,pro pteropera&(implicitaté:qui abfqsratione δὲ fcíétia fcri; ptutarü,laborant quídé in ecclefia,fed necdü ad id pue: nere ut homines efle mereant,& redeant ad imaginé có; ditoris.Diligentius nota,qd in feruis& ancillis&uerna culís multitudo non addit: In bobus ue» ro δὲ ouib? dicit, pof) feffio armenti& ο multa fuit mihí,Plu; ra quíppe in ecclefia armeta d Ποῖος funtt plures oues dj ferui, ancillz atqy uernacü li.Illud uero qd' in fi; ne dicit: Ὁ 41$ouper omnee quí fuerür ante me ín bierufale:Nóo ad : grande gloríà ptinet alomonis,uno patré fuo rege fe dítiorem fuiffe: quia fub Saule necdüregnabatur in . hierufale:& a hieb ἃ) fzis qui ipfi urbi infederát tenebatur.Altius itaq; tract, dü qua fit hierufalé:& quó ecclefiaftes ante ones quifé pracefferüt reges in hierufalé ditior fuerit. e(f£ ongre, gauíimíbf argentü τον«C. Argenti δὲ aurüi femp fcriptu ra díuina fup fertaone ponit& fenfu. Vnde& íh fexagefi mofeptimo píalmo:colüba quz interpretat in fpiritu, p» pter manifcítiora δὲ uifui expofita,alas deargentatas ha/ bet:occultiorem uero intrínfecus fenfum,in auri pallore operit. Regü aute fubftantias δὲ puintíarü fiue regionii, in credentiü cógregauit ecclefia:illorü regü de qbus píal mifta canit: Aftiterüt reges terre δὲ principes cóuenerüt inunü.Illag quoq; region, in ds oculos eleuare falua tor przcepit:quia íam candeátad meten dü.Poffunt τον gum fubftatiz, X philofophorü dici dogmara δὲ fcientia Ermagnificatus 55 C D zculares:quas ecclefiafticus uir diligéter intelligens,ap εἰ prehéditfapiétes ín aftutía eorü, δὲ perdit fapientia(apie tíum,S prudentià prudétid reprobat. Cantores quoq δὲ cantatrices,illi uel ilz funt, quí pfallunt fpiriru,pfallüt & mente. Cantator quafi uir& robuftus& fpiritualis de altioribus canit. Cantatrix uero adhuc dfi círca materiá uoluta£, quà greci Vxy uocátinec poteft uocé fuà in fub limetollere. Vbictiqy ergo ín fcripturis foemína legitur& fexus fragiliorad materiz íntelligentià rafferam?. Vr& pharao non uult maículos uiuificarí, fed tin foeminas qua materíz funt uicinz.Et ecótrario nullus fanctorum nifi praro foeminas genuiíTe narra£ Solufcp falphaath q in peccatis mortu?efrt,omces filias genuit.Iacob inter duo Έκο.Ι.ε Num.25.à Gei50,€ decim patríarchas,unius filie pater eft:& ob ipfam peri,.. clita£.Delitie quoq Που hominü fup fapientia intelli, gédz,que ad inftar paradi(i habet poma uaría& multi; plices uolup:tates.Et deípía pracípit: Delectare in diio, δὲ dabittibi petítiones cordís tuí.Etin alio loco: Torréte uoluptatis tuz potabis cos. Nà δὲ de uini fuforib9& uiní fufitricib?:ad diftin&tioné quippe πᾶς mafculini gene^ ris,foemino genere uoluí declinare,qd'latínus fermo πὸ recipit: aliud multo d;in ,pmptu eft, Agla interpretazt Non em homíncs uiros uidelicet& foemínas,fed uafcu, log: fpecies ποῖδυίεκυλίκ]αμ καὶ κύλικα uocás,qd' hebraí ce dicit YN& TY. Deniq; Symmachus licet uerbi nó potuetít exprimere de uerbo,ab hacopinione nó lon ge eft:dices menfurarti fpecies δὲ appofitioes.Siue igitur urceos fiue fcyphos fiue crateres q in miniftertjs ordini, tur,auro gémiíq; diftinctos,falomone habuiffe credédü eítX qd'ex uno τῷ κύλικι,(4 eft,cratere:alíjs κυλικίοιο mi, noríbus fcilicet uafculís hauriret:& per míniftrorü ma/ nus ροιδείῆ uinü turba fufcípet. OQ uia eit ecclefiaften interpretamur in chrííto, δὲ fapiétia in cratere mixto;.in puerbíjs pratercütes adfe cóuocat: Corpus dfii cráteré magnü debemus accipere: ín quo nó meraca diuinitas, 3 utin cocleftib9 $956, £ommen. Iieronymi utin δ δας fuit:fed propternos humanitate media tépata eft:& per αρῖος in mínora κυλίκια fcyphos paruu [ος& crateres,in toto orbe credétibus effuía(αρίδεια eft, a(£timagníficatue fum« adíecí fapíéría«c, Magnificatü ecclefiaftenminime uidet diio conuenire:ni(i forte ei 11} £u.f4g lud aptem?: Proficic iPhif,2.b: gratia.Et:Propter qd bat fapiétía δὲ atate δὲ illà deus exaltauit,X donauit illi nomen. eius uidere nosfecit. Porro aftitiffe fapien tiá fibi:ille fenfus eft: qd' etiam in carne po s Et ΜΗ fut δὲ adieci fapientia fuper omnes: e Qüi fuerütante me ín hierufalem:& quide fapientia c meaaftitít mihi.Et ómne qd' poftulauerüt oculí mei diftare dies a nocte,lumen a tenebris, í(ΓΟ ρίξη oct meeleuás,nundj de inferioribus cogitabit. Cum hacfe ita habeant& inter fa piente& ΠΟ tanta paret: Tlle oculos ad Ω d'aütait: b αγ À ἐμ coelü leuetjifte in ter/ fucruntantemeínbíe— nó tuli ab eissnec prohibuí cor meum ab omní[κείοία: ram deprimsemepem e: is dici:-;: e mini cogitatio{τὰ mis D diga. quía cor πιεῖ latatum eft ín omni labore meo. Ethzc em i aora gregationé fanctorü ο fuit portío tea ex omní labore meo.Et réfpexi ego ad ple δὲ ftultus comu &ecleiamgubernà— omnia opera mea qux fecerütmanus me:&inlabo^ DU de uerunt. Si fpirituali/. r d:::: cur eadem plagaji ter intelligimus fcri/ e requo laborauerá faciens: Et&ce omnía uanitas& uo— cuétus,eademmors, peur mdr en eur 7 luntas fpiritus.Et nón eft abüdátía fub fole. Et réfpexi aei usomnibus:fi tan; pras εσας Zouab; iz premát. tü carnaliter, melius cgo ut uíderé fapientíá;errores X ftultícíá:quía quís eit Ὀἰκί ego ín cozde meo: ΑΗ$ t homíni qui poffit ire poft γοσξ ante factoré fu? Et üí Ren ια ccleua. 1 uiic ergo ue 3:-* M“ον Ὁ H" iii qd ee ροῇ díegoquía eft abüdantia fapictiz fup ftultícam:ficut—(apés factuefum ego 34,g tüfupuultümoyf:i€; abundátía lucis fup tenebras.Sápientis oculi in capite— tlocuuefum íncoade pectet plenolumíne faciem P p P inco:qii bocquoq;va eius:&[tult? ín tenebrís ambulat. Et E ego QUÍA|. nitas zz. Dixifa Cem k euentus unus eueníet omnibus eís. Et díxí égo ín cor^ de meo: ficut euentus ftultí:ita δὲ mihi eueniet:& ut qd & itultus,iuft? δὲ im, pius, edli forte mo/ rientur:€ omnia in fito fibi permáferit fa/ fapiens factus fum ego? Etlocutus fum ín corde teo: poc fecto PRU cué ientia. Ω. αἱ profe/::: t tu fimili fuftínebunt: Bü habetinfapieis, quoniam hoc quoq; uanítas. Non ením erít memo/ C ergo mihi pro nonciftatapienia,—ríafapientís cum ftulto in atternum:eo qd' ecce diebus deitqd fecumslum KLuiaauténonreci^— EA: ini ier: a 1 apientiam,& plus pit profectum, necp qui fup Επ uníuerfa oblíuio op eriec:& quo morie caterif laborauicRur momenta fuccrefcir,! tut fapiés cum ftulto? Et 6díui uita, quía malü fup me(ης οορίς& diligen fed(emper in plenitu Π τα í nit ter mecum méte per» dine eft: ifte dicere op Us φεῦ εἴς fub fole qma 9 mnia ua Mas&par tractans, fententiam potet: Aftacmihifa/ mftio uéti.Et δαίαί ego oém laboré πιοῦ quéego labora— meam uanam effede Ῥίξεία, c&[Étomne αἱ fub fole:ga dímitto illii homini q futur?eft poftme,— prehendi. Non enim αὐ poftulaueráüg oculí Erquis Wimiliterfapiens&in meí«c. Oculi anima q fipiens ha ebunt in δὲ mentis intuitus,conteplationé defyderant fpirituale: quà peccator ignoras, phibeta uera iocüditate cor[ας Huicfeergo ecclefiaftes totüi dedit,€ leues tribulatioes in fzculo,«terna οἴία οδροπίαυίς, Hac em portio nra cft, premiüq ppetuü, fi hic p uírtutib? laboremus. oq[t refpexíego ad omnía opera tica εξ, Qr ui cum diligentia& cautione agit uníuería,hic poteft dícere: e αι ecce om nía vanítao c voltas fpiio. Ὁ τι in ceterís uilia cuncta reputat qua fub fole funt, δὲ p uolütatü uarietate diuer/ 45.18.2 fa. fap£tnoneft abundáría fub fole. Chriftus in fole po» fuittabernaculü fuüItag; qui necdü ad folis claritatem, ordine,conftatiág peruenit:in hoc chriftus nec habiíta/ re poterit nec abundare.€£trefperí ego vt víderé(a/ Ρίου«C. Qr uia in(apioribus ufqiad eum locü in quo fcriptura ait:Sapiétis oculi ín capite eius:uno cuncta fer mone cóprehenderá,uolens fenfum breuiter indícare:& Anago, οὗ id rurfum fcd'm Anagogen aliqua pftrinxerà: nunc fuxtaíllud qd'coeperá exponere debeo.Multii e a Lxx. interpretatione ín hocloco diuerfus eft fenfus. Dicit aüit fc poft delitías uoluptateíqg dánatas, reuertiffe ad fapic/ tiapquirenda:in qua plus erroris ftulticizqy reppererit, dp uera certeg) prudétiz.Non em puto poffe hominem tam liquído& pure fcire fapietía ογοατοτίς[δὲ regis fui, ds fcitille qui conditor eft.Itagy& illa quz nouimus,opina τί πος potius dj tenere, X aftimare magis ᾧ fcire α πετ e(t. bL£t vídíego quía eft abundantía fapíentíe cC. Licet inquit ipfam homiínü fapientii mixtà errore puiderim: ncctam purein noftros animos illabi pofTe ᾧ eft in rege δὲ conditore noftro:tamen magni etíà in eo qd' eft, diffe, rentia inter illam δὲ(tulticià Ma cognouí:quantü poteft futuro memoriam: quando confummatio ueníet uni/ uerfitatis:& nequad pari exitu tenebuntur: quía hicad refrigeria, ille perget ad poxnam, Apertius in hoc loco fenfum hebraicum Lxx.interpretes tranftulerunt: licet uerborum ordínem non fint fecuti: xod ἵνα τι ἐσοφισά pip Ἐγὼ, περιοσὸρμ ἐλάλησα£p καρδία µου, διότι ἄφρωμὲν “περιοσεύματοο λαλεῖ, ὅτι καὶ γε Ἰοῦτο μ.α]αιότηο, ὅτι οὐκ ἔσι hi Ἀνάμη τοῦ σοφοῦ μετᾷ τοῦ ἄφρονος£io, ἄμωνα Kc.id eft:Et ut qd fapiés factus fum egoctüc abüdáter locut? fum in corde meo: qiii infipiens ex abundantia loquitur: qfi hocquoq uanítas:quia non eft memoria fapientis cum ftulto ín eternum δές, uod uidelicet priorem opina/ tionem fuam ftultam ες conuincens,infipienter felo/ cutum effe teftatus fit& erraffe: quía ante fic fenfcrit. L 4L£t οὐ vítamiquía malum fuper meopue αὐ factum eft fub fole:quía omnía vanítas« paftío vent. Si mundus ,Iof.sd in maligno pofitus eft:& in tabernaculo ifto Apoftolus ingemilcit dicens: Mifer ego homo:quis meliberabit de Roitizd corpore mortís huius:recteodio habetomne quod fub fole factum eft. Ad comparationem quippe paradifi δὲ illius uite beatitudinem,ín qua fpiritualibus pomis& uirtutum delitíjs Áruebamur:nunc quafi in ergaftulo€ carcere(umus δὲ uallelachrymarum: in fudore uultus nofiri comedentes panem. in(['£t odíuíego omnem la/ bo:em meum quem ego labozauí füb fole: quía oímítto(lli bomíní quífuturue cft poft me:z quío fcít vtrum fapíene fit an ftultue«c. Videtur quidem de diuitíjs& opibus re tractare,quod fcd'm euangelium repentína morte Γαδ Luif ; tracti,quali moriamur hzrede nefciamus: utrum ftul/ tus an fapiés fit,quí noftro eft labore fruiturus. Q.uod falomoni dí(tantía fit, qd'alter' diei,alter tenebris có» lí(0 capíte cíue: c ftultuc(η renebzío ambulat£C. Qruiinp?— G fectü uirüi pueneriít,X meruerit ut caput ípfius chriftus ' fit:oculos fuos femp habebitad chriftum:& eos in fubli, ------ |(μμ m Vibe Regtto Uti a, Cb: rine Vi etai YOU qur' dut pud,{ glide denen 10: afin UA 1 1 iti fip" Lu » Proucr, 25,8 εν Zin£ccefíaften A. Salomoni quod accidit: non enim fimilem fui habuit filii Roboam. Ex d intelligim?,ne filíti quidé patris μα) reditate dignum effe;fi(tultus fit. Sed mihi altius cótem lanti,delabore uidet dicere fpirituali:cp dieb? ac nocti par uir fapiés in fcripturis laboret& coponat libros: ut memorià fui pofteris derelinquac nihilo minus in man? ftul/ torum ueníant: qui frequenter(ο per; ueríitaté cordis fui,fe mina. inde harefeos capiant: alienos la; bores calumnient.Si ἐπὶ de corporalib? di uitijs nunc Ecclefia/ ftis fermo eft, quid neceffe fuit de labore & opib? dicere:Et do minabit ín oni labo remceo in dlaboraui: & in fapiens factus -fum fub fole, σας :€im fapiétla eft, terre/ nas diuitias cógrega/ re? ad£t conuerfue -fumego«c. Vt fupra de incerto loqui£ hz Et quis fcit utrü fapiens fit;an ftultus?& dominabit in ornnílabore meo, laborauí: δὲ iri ᾗ fapiés factus fum s fub fole:fed& hocuanitas.Et cónuerfus fum οσο ut re/ nuncíaré cordí meo ín omi labore meo d laboraui fub fole:quía eft ho cuilabor ei? eft in fapiétía, δὲ fciétia, δὲ uiftute:& hoi quí no laborauít;lli dabit parté fuam.Et quídé hocuanitas δὲ nequitia magna. Quid em fit hoí in omnílabore fuo, δὲ ín uoluntate cordis fuí: qua ipfe laborat fub fole? Quia οὔϑ dies ei? dolor& iracüdiz curarííq;:& quídé nocte nó dormit cor eíus: fed δὲ hoc 5 uanítas,Nón eftbonum hoi.nífi q» comedit, δὲ bibit,& oftendit animx fux bonü ínlabore fuo. Et quidé hoc uidi ego,quia de manu dei eft. Quis ením comedit, δὲ quis parcit fine illo quí hoi bono corá fe dedit ΕΝ & fcientía,& lxticiam: δὲ peccantí dedit follicitudinéut * fcdm illud qd alibi dicitur: Seniinate uobis in iufticía: uindemiíate in fructu uite:illuminate uobis lumé fcien; tiz.Seminanda quippe íufticía,& uitz fructus cft deme tendus:& poftea fcientix lurné poterit apparere. Vt ergo bono corafe dedit deus fapientia,& cetera:(ic peccatore ' fuo arbitrio derelin; quens, fecit cógrega, re diuitias: X hinc δὲ inde peruerforü do» gmatii cófuere ceruí; calía. Quz cum uír fanctus& placés deo uiderit:itelligit, quía uana funt,& fpiritus przfumptione cópo, fita, Nec mirandti cp dixerit: Peccatori de, ditfollicitudinem,& cetera, Ad illum em fenfum de quo Περ tractaui,hocreferenz dum eft: Propterea datam οἱ effe follicitu diné fiue diftentiona, quia peccator fuerit: & non effe caufam di ftentionis in deo, fed inillo qui fpontefua .. í Τη 9 n- m" e eri redeiquia utrü ffulr augeat δὲ congreget qux uídené bonaafifadédeiSed ΚΕΝ σεν :an fapies laboris alte a à Xd Ca. Ill riusdisfuturusfir,&hocuanítas& prafumptio fpiritus, Ca. III 2Zenibus igaoret.Nunceadé Mnibüstépus eft:& tépus omni rei fub coelo; πέρι cft: quídeé repetit: fed in ον Ros: i"-——7 ttteimpus illo diuerfus eft(en. Témp? paríendi,& tépus moriendi. Tempus— ofireitub cdlo.Incer/ fus: qd etiam fi filio, plantandi,.& tépus eucllendí qd'plantatü eft. tum& fluctuante fta fi propinquo,fi noto alicui fübítantiam la borefq dimittat:nihí lominus tfi in eundé círculü res recurrat: ucalter labore alterius perfrua£:& fudor mortui, delítiz fint uiuentis, Seunufquifq cofyderet,S uidebit quanto librosTabore componat: quó fpe ftilum uertat, iterüi quz digna legí fintícripturus: δὲ hoi qui nó laborauit, det parte fuam, Qtuid em utante íam dixí,ad opes terra pertinét fapien tia,&(ciétia,& uirtus: in quibus fe laborafTe teftatus eft; cum f(apientiz,fcientiz,atqp uirtutis fit calcare terrena. b 4r 136 cft bon boinífí ϱ comedít zbibít«C. Porti uní/ ucría tractaui:& nihil iniuftius effe perfpexi, d$ alteríus labore alterüi pfrui: tunc mihí uifum ef hoc in reb? effe iuftiffimü δὲ qfi dei donü: ut fuo quis labore frueret,bi/ bens& comedens,& Ὁ tépore parcés opib? cógregatis. Siquidé mun? dei,eft calem uiro iufto darí menté;: utea quz curis,uigilfj(qs quafiuitipfe cofumat.Sicut ecotra; tio,irz dei eft: ut peccator diebus ac noctibus opes con; greget;& nequad εἰς utens,his relinquat qui in confpe; étü dei iufti funt.Sed δὲ hoc( inquit)diligéter infpiciés& uidensomía morte finiríuaniffimü iudicaui, Hzc inte; rim(cdm líterà,ne uideamur penítus fimplicé praterire fenfum:& dum fpirítuales diuitias fequimur, hiftorize cótemnere paupertate. Qr uid em boni eft, aut quale dei munus,uel fuis opib? inhíare, δὲ quafi fciente prafenté carpere uoluptaté:uel alienum laboréin ρρτίας delitias uertere:& hoc putare donü effe ἀεί,(i alienis miferíjs δὲ laboríb? perfruamurcBonü eft itagy ueros cibos δὲ uerà fumere potioné: ds deagní carne& fanguine ín diuinis uoluminibus ínuenimus. CLuis em uel comedere, uel cum opus eft parcere poteft abfqp deoequi pracepit fan» &tum canibus non efTe mittendü:& docet quó in tépore coüiferuis fint danda cibaria:& iuxta alium fenfum:In uenti mel rantü comedere,quantü fufficit« Pulchre aüt hominibono deus dat fapientiam,& fcientia,& lttícià: Nifi em bonus fuerit:& mores fuos ,pprio arbitrio ante correxerit fapientia, fcientia, δὲ lzticiam non meretur: tum conditionis htr/ mana in fuperiorib* docuít:Nüc uultofté dereomnia fibi in mundo effecótraria,& nihil ftare per petuü,corü dumtaxat qua fub colo funt& intra tépus: quia caterz fubftantiz fpirituales,nec fub οοοῖο, πες ter pore cótínenf. o«TZ épue paríendíiet tépue mozícdi ec, Nulli dubium g»ortus& interitus hoim,deo notus fir& agnitus: δὲ idipfum effe parere qd plantare: mori& qd? plantatü eft euellere.Sed quía in E(aia legim?: A timore tuo driecócepimus& parturiuím? δὲ peperim?: Hoc di/ cendü, φ pfecto uíro partus ifte qui de timore natus eft, cii deü amare coeperit,moríet, Perfecta quippe dilectio, foras mittit imorée.Hebrzí omne hoc qd de cótrarietate téporü fcriptü εἶ τς ad illü locii in ἅ ait: Tépus bellí,& tépus pacis, fup ifrael intelligüt. Et quia nó neceffe eft p fingulos uerfus ponere quíd interpretent& fentiát:per/ ftringam breuiter ,latiore differtioné lectoris ingenio de rclinquens. Tempus fuít generandi& plantandi ifrael: tempus moríendi,& ducendi ín captiuitatem, Tempus occidendi eos in egypto:& tempus de zgypto liberádi. Tempus deftruendi tépli fub Nabuchodonofor:€ tem pus edificandi(ub Darío, Tempus flendi€ plangendi euerfioné urbis:& tepus ridendi,atep faltandi fab Zoro babel, E(ídra,& Neemia. Tempus difpergendi Πτα]. 8Ζ tempus in unü congregandi. Tempus quafi cingulum δὲ baltheum circundari deo populum iudazorü:& tem^ pus ducendi eos in babyloníam captiuitaté:& ibi com putrefcere trans Euphraten. Lege περίζωμα Hieremiz. 'Tépus quaredi illos& feruandi:& tépus perdendi illos & profjciendi. Tempus fcindendi ifrael, tempus iterür cófuendi. Tempus tacendi ,pphetas nunc in captiuitate rhomana:& tépus loquédieos tunc,qi etia in hoftili tee ra dei cofolatione δὲ alloquio nó carebant. Tempus dile &ionis,qua eos fub patrib? ante dilexit:S tempus odíj, qfi in chriftum intulerüt man?, Temp? pralíj, modo nó agentibus εἰς poenitentía:& cempus pacis in futuro, qr intrante plenitudine gentium omnis ifracl faluus erit. FF 4 Tempusoccidendi Temp? occidendi Ofee.1o,d Efa,2€.c. Deu32.f $34100,b Hiere. r.c ἰξυ,6,ἃ Ea.7.e :£ommen.IDieronymíi E a(£ipus occidend(is tépue fanandí, Ei occidendi tépus eft& fanadi,qui ait:Ego occidà,& ego uiuificabo.Sanat ad paenitétià puocans, Occiditiuxta ill fenfum:In ma tutino interfíciebà omnes pctores terre, b«[£ épuo oe; ftruendíler tépue edífícandí. Nó poffum? zdificare bona, & tépus adificandi. Ac deinde: Ὁ(TZ épue fcíridendii et tépue confuendí. Quo em fynagoga deftruit, ut edíficet ecclefia:&a lege fiunt fciffiones,ut euágelia cofuant: qd cuagclifiz finguli perpetrarüt, delege& ppphetis aduen tus domínici teftimonia cófuentcs:ita& tépus fuit qua, nifi príus eR rendi δὲ cuftodiendi mus mala.ldcircófic,;; nl-ᾱ- Ὑν ση» iraelitemp? perden, & Hicremiz uerbum b 1 emp? occidendi,& tépus fanandí. Témp? deftruédi, di& profíciediillum: a deo dam εἰ zt δ&tépuszdificadi. Témp?flendi,& tépusrídendiTém νιν, qua, ante eradicaret, u“1’-,€ 9 ἀπε.€ 1ppim ex gentie foderet&perderer&* Ρύϑ Ρἰαποξαϊ δὲ tépus faltandi. Témp fpargendi lapí Fuss pue ρειάζην poftea dicare atp t des,& tépus colligedi lapides. Témpus amplexandi,& a populitindaori RAE Em s tépus longe Ποτί ab amplexu/Témp?acquirédi,&tem—$*mpufcuf addi rídendí, Nuncfendi pus perdendi. Temp? cuftodiendi,& tépus proíjdédi.^ bus&tépusabfjcien ueneno ἃ'émp?fcindendi,& tépus cofuendi. Témpus tacédi,& OR RR RADIU tes,qm ipfiridebunt, f tépusloquédi, Témp9? amandí,& temp?odiendi/Tém— tipus loquédí.Pythae ERA UL m pus belli,& tempus pacis. Ὁ ας abundantia eft facienti CERE i. corripiuntineuage/ ín quib? ipfe laborat. Vidi occupationéquá dedit deus qnquéniüi,& poftea lioquib disais ta,— filiis homintiut occupent ín ea. Vniuería fecit bona ín es WAREN pie menta γῶν"-* 1317- D- à nóplanxifis:canta, téporefuo:X quidé fzculü dedit ín corda eoríi, ut non decreti.Difcam?itag : SHORE: uenis d mon ínueníat hó opusqd' fecit deus abinitío ufq ín finem. i iuis EEUU altaftis. Plangedum. utpofte eft imprefentíarü: ut: Cognoui dum ora referemus, eftea faltare ualeam?,illa faltatione qua faltauit Dauid: Sileam? certo tépore, ad praeceptoris eloquia pédeam?, P p pracep quía p 2,Reg^6.c E. Horatius.r, epiitolari., I. Cort, 7.8 Gern.nd 1. Cort. 7.e Έτος: 4b aii arca teftameti:& Saulis filie difplicés, magis placuit deo: quia qui in praffenti fzculo fua plangit peccata, ri; debit potius in futuro. eq[£-empue fpargédí lapídesiet tépus collígédilapídes. Miror quo uir difertiffim? rem ri diculam in hocloco dixérit:De deftructione inquies,& «dificatione domorü Salomoni fermo eft:qd? hoies πᾶς deftruát, nunc zdificét: alíj cógregét lapides ad«dificia cóftrueda:alíj qua extructa funt, deftruant: fcd?mrillud Horatianü: Diruít, edificat, mutat quadrata rotundis. Eítuat€ uite difcouenitordine toto. Hoc utrü rectean perperam dixerit,lectoris arbitrio derelinquo.NNos prío ris explanationis fequamur ordine: Temp? fpargédorü δὲ cogregandorülapidum effe dicétes:iuxta illud qd in euagelio fcriptü eft:Potés eft deus delapidib? iftis[τι tarefilios Abrahz. Qd tepus fucrit gentilis ppli difper; gendi: tépus rurfum in ecclefiam congregandi:legi in quodi libro iuxta Lxx.ti interpretes:qui dixerüttepus mittédi lapides, G tepus colligendi:fzueritate legís anti; qua cuágelij gratía téperatà.Lex quippe rígída, imbeni gna,nó parces,peccanté interficit. Euagelíj eratia mifere tur, X ad poenitétià prouocat. Et hoc effe tepus mittédo/ rum ἱαρία iue cógregandorii,cp lapides mittant in le; ecolligant ín euangelio.Hocutrü uere díctü fit an fal ΝΑ imputet auctori. Γά[ Z-empue amplerandís tem pue longe fíerí ab amplexu, Iuxta fimplice íntelligétià ma nifeftus eft fenfus, Apfo ín eadé uerba cogruente:Nolite fraudare ínuicénifi forte ex cofenfu ad tépus,ut uacetís orationí:liberis dandáoperà,& rurfum cótinétiz. Vel ορ tépus fueritamplexádií,qin uigebat illa fentétia: Crefcite δὲ multiplicamini,& replete terrá.Ettepus procula com plexu Ποτί, qi fucceffittépus qd? in angufto eft: Super/ cít ut€ qui habét uxores fic fint d(i nó habeant. Síauté uoluerim? adaltiora cófcédere,uidebim? fapientia am plexari amatores fuos. Honora quippe(ait) eam, am/ plexabitur te:intragy ulnas fuas δὲ gremium ftrictiori te tenebit cóplexu. Porro quía nó poteft human? animus femp in.fublimetendi:& de diuinis& altiorib? cogitare: neciugiter effe in cótéplationererü coeleftíü:fed interdü neceffitatib? corporís indulgere:propterea tépus eftam plexandi fapiétia,& eam ftrictius cotinédi:& tépus rela, xandi mentéab íntuitu coplexuqp fapiétíz, ut cura cor; poris X his quib? uíta nra abfq peccato indiget, feruia; mus. 6L 2 epucacquírédiiz tepue perdendí. Σ épus cu; ftodíendí/z tépue pzodjcíendt.Sub diuerfis fermonib9,ide nunc qui fupra fenfus éft;in eo cp ait; Tépus deftruendi, Nihil nobís uideat rectum effe,nifi qd difcimus:ut poft mult filentiü, de difcipulis efficiamur magiftri, Nunc yo ,p fzculorü Qtídie ín peius labentiü uitio, docem? ín ecclefijs qd? nefcim?. Et fi copofitione uerborü,uel inftin étu diaboli qui fautor errorü eft, plaufus ppfi excitaue; rimus,cótra cófcíentià ΠΟΙ τ fcire nos arbitramur ,ded . alfspotuim? perfuadere.Oés artes abfq» doctore nó di; fcimus:fola hzc t uilis δὲ facilis eft, ut no indigeat pra ceptore. Κάῑ Z eimpue amandíiz tépue odíendí. Tempus amandi poft deü,liberos,uxoré ppinds:& tépus odiédi eos in martyrio: cü ,p chrifti cófeffionerígidos pietasop pugnatinimíca.Vel certetépus amandi legéS ea quaa lege fuerantimperata,circücifione,hoftías fabbatit, neo menías:& tepus odiédi ea,cuágelíj gra fuccedéte.Necnó G i & hoc dici poteft:Q.m nunc p fpeculü uidem?& in eni; n Cod gmate,tépus effe prafentia diligedi:& in futurü tempus aduenict,qii cernétes facie ad facie,& in meli? Aficietes, incipim? odiffe€ defpicere qd amauim?. 14[ Z-empus belli téptis pacíe.C diu in prafenti feculo fum?,tépus eft bellí:cit auté migrauerim? de hoc(xculo,pacis tépus adueníet.In pace em eft locus dei:& ciuítas noftra hieru$5,754 falem, de pace fortíta uocabulü eft. Nemo ergo fenunc putet effe fecurü ín tpe bellizubi certandü eft,& apficaar ma tractanda:ut uictores quondà requiefcam? in pace m€[€»ue abundantía eft εξ. Non me fugit quida plariíq in hocloco díctum fit: cp pterea deus in prafenti fcu loetíam peruerforüi dogmatü magiftris cocefferitoccu^ pationé, ne mens hominis ociofa torpefceret:& hoc effe bonum quod fecit deus in tempore fuo:& nihilominus nequire eos naturam& rerum fcientíà comprehendere. Mihi yo ab hebrzo qui mein fcripturis erudiuit, ítaex/ pofitum eft. Cum omniía fuo labantur tépore:& firtem/ pus deftruendi& edificandi,flendi atcprídendi,tacendi atqiloquendi:& cxtera qua dicta de temporc funtquid fruftra conamur& tendimus:& breuis uitz labores pu tamus effe perpetuos« Nec contenti fumus fcd'm euan/ Ty E j E gelium, malícta dici: nihilgpín craftinum cogitemus. Mati.é4 Quid enim poffumus habere in hoc(culo ampliusla borando: ín quo id tina deo hominibus datum cít, ut alius alia fe&tando haberct, in quibus erudiri& exerce/ refe poffet.Deus enimomne quod fccit,bonum eft: fed bonum in tempore fuo.Bonü eft uigilare atq; dormire: nectamé femper uigilare aut dormíre bonum cft: quia uiciffim iuxta difpo(itione dei bonü eft unumquodg cum opus eft, Dedit quoq; deus mundum ad inhabi; tandum Sin£cclefiaften & nó quzrant de caufis rerü naturalíü quomodo creata fintomnia: quare πος πεῖ illud ab ínitio mundi αρα confümationé fecerit crefcere,manere,mutari, αάιξο» enouí qz nó eft boná/ nífiletarí c facereboná ín víta(ua«c, tandum hominib?, ut fruantur uarietatib? temporum:; uX3.. ΠῚ$0. 39 nimus.Sol qui nuncorit: δὲ απτοῦ; effem? nos in müdo, fuit: poftji mortui fuerímus,oríturus eft. Solem auté nominauimus, ut ex hoc intelligamus δὲ catéra effe σα, C dem quz fuerunt. Q) uz fi uidentur per códitioné mor; tis perire,nó pereunt: quía ruríum redíuíua fuccrefciüts Propterea colonus δὲ hoípes mundi hó da tus eft, ut breui uita fua fruatur tépore, δὲ Ípe prolixiorís ctatís abícifa,cticta que pof fidet áfiad alia profe &urus afpíciat:€ qd? pót bene faciat ín ui ta fua: necfruftra ob cogregádas opes,co/ gitationib? torquea/ tur.Neqjíe putet pluf deuolabore lucrari poffe, ᾧ cibum& po tum:& fi quid deopi bus uis in bonísope ribus expederit: hoc folü donü dei eft. Ex quib? hó,ut quidam eítimar, ad luxuríà, & delicias, S ad defpe hai" rationem,(cd^m íllud TU"Efatnd Efaiz: Manducem? δὲ bibamus: cras eii moriemur:inftar ani malium ,puocamur: ΠῚ puso ginem red qe. Vos préari ε Cognóui quia nó eft bonünifi lxtarí& facetebonum in uíta fua.Et quidé omnis ho quí comedit,& bibit,& ofteadit bonü ín omni labore fuo,ex dono dei eft. Co: . bgnóui quíaomnía quz fecit deus,ipfa erunt ín aternü: fuper illa nó poteft adijci,& ab illis nó poteft auferri:& c deus fecit ut tímeàt a facie ei?. Quid éft qd' fuit? ipfura eft qd' ετίε:& qua futura funt;iá fuerüt:& deus quaret 5 eum qui perfecutioné patít.Et ádhuc uídi fub fole loca iudicij, ubí ímpietas:& locá iuftíciz,ubi iniquitas. Díxi cgo ín corde meo:[ΠΏ& impiü íudícabit deus: quía tempus eft omni uoluntatí fuper omne factá ibi, Dixi e egóin corde meo deloquea filion: homínis: quíafepa rat illos deus, ut oftendat, quía ipfi íumenta fant: fiue quía cuentus filiorá hominü δὲ euentus pecoris, euen, tus unus eís.Sicut mors huius,íta δὲ mors illius:& fpi; ritus unus omnibus:€ amplíus homínia pecore nihil eft: quía omnía uanítas.(τοπία uaduntad locá unà: omnía facta fant de humo: δὲ omnía reuértentur ad & nihil in perpetuü intérit: fed renafci£ δὲ quáfi cum quodi foe nore reuiuiícit: Hoc e(t ein qd? dit: Ec deus quareteum qui pet fecutioné patitur; qd? grace melius dicitur Who sog"rra mp dico) *óp.tvop, id eft quod períjt, qd expulfum eít,qd effe cefTauitSí aute i(tud de cunctis quz ín mundo funt, dici£: dehomínenul la dubitatio eft, quin mortuus renafcat.Síá cuí auté placet quafi proprío legere prín; cípio:Et deus quaret eum qui pfecutione pati£:utarur hoc teftí monio in perfecutio negentiliü,ad οοπίο» landum eum qui ín martyrío perfeuerat. Ftquia omnes tuxta L Timo.6b fed fcm Apfum:Ha : bentes αἱ δὲ ue; B fimum,hiscotentifi mus:& quicquid fu pra habére poffum?, in pauperib?nutrien dis& egétiü largitione cofumam?. Porro quia caro ἀῑί, uerus eft cíbus:X fanguis ei?,uerus eft potus:íuxta ἄνα) "y»yiyhoc(ΟἹ habemus in prafenti feculo bonü:fi ue/ Ícamur carne eíus,cruoreg potemur:non folü in myfte rio,fed etia in fcripturarü lectione. Verus ein cibus& po tus qui ex uerbo dei fumitur, íciétia(cripturarü eft; Nec 9 Numeyc putetaliquis illud«qd a Balaam ,pphetatur: Non eritla; bor in lacob,neq dolor in ifrael,huic cótrariü effe quod muneris dei e(Te dicit:Si quis comedat& bibat,& often; dat Ρο in omni labore fuo. Multz quippe tríbulatío; 2,Cortarf nes iuftorü. Et de hís Apf'us queri£, in labore& dolore fudaffe fe dicens.Sed cum de his nos ín futuro diis libe; rauerít,nó eritlabor in lacob,neq dolor ín ifrael.Et quó Luc.€.d illud legimus: Beati flentes: qm ipfi ridebüt:& rifus no/ τ JAob.S.d fterIob ,pphetantís uerba fectabit: ueraciü os replebit ^. qgaudio:ficnunclabore noftro fruimur in bonis operi; fo: quem coanguftamur€ premimur,ut poftea a laboreceffemus. bé[ C ogtnouí qz oia que fecít oeue/ípfa erunt(a eterná cc. Nihil eft ín mundo qd nouü fit. Solís curfus& lunz uíces,& terre, arborüq ficcítas uel uiror, cum ipfo mundo nata funtatq; cócreta. Et idcirco deus certa ratione cuncta moderatus eft:& iuffit humanis ufi bus eleméta feruire:zut homines hac uidétes, intelligant e(Te prouidentíam:& timeanta facie dei,dum ex rerum zqualitate,curfu,ordínc,atd coftantia,intelligunt crea/ Roma.t.c torem.Inui(ibília ef dei per ea qua facta funt,intellecta confpiciunt: fempiterna quoq uírtus eius€ diuínitas. Ω(iuoluerím? priorí fenfu finito, quafi a capite legere: Et deus fecit ut timeanta facie eíus, hícfenfus eft: Deus hzcomniía fecit ut timeant homines ab eo qp femel deus difpofuit,nec in aliud declinare.Pulchre aute téperauit, T3, 53.c dicens; Vrtimeanta facie eius. Vultus quippe diii fuper faciétes mala.«ΑΓ θὰ eft αὐ fuít? ípfum e q9 erít:et que fuürura funriíam fuerüit zc. Vel praterita, uel prafentía, ucl futura:ipía δὲ(unt,& fuerunt,& erunt uniuería quz cer/ humü.Quiís fcit. fpiritus filiorü hois ἢ afcédat ipfefur^ fum:& fpüs pecoris fi defcédat ipfe deorfum ín terráz Apoftolti, qui pie ui; uere uolunt in Chri/ fto,perfecutioné pa/ tiuntur,habentcon» ἢ) folationé: quía deus quzrit perfecutíoné Deu.ss.£ patienté:ficut requirit fanguíné interfecti: δὲ uenit quz; Luct.i9.b rere qd perierat:& erroneam ouem fuís humerís ad gre Ibi.154a gem reportauit. o€[£tadbuc vídí fub folelocuim(udicij «c. Manifeftus fenfus eftfed nubilo interpretationis ob uoluitur.Sub fole( inquit) ifto ueritate δὲ ἐπ οἰ exqui/ fiui:S& uidi etíam inter iudicü ípfa fubfellia,non ueritate ualere,fed munera. Siueàáliter: Arbitratus fum aliquid iufticiz ín prafenti fzculo geri:uel pium nunc.pfuo me ξ ríto recipere: uel impiti p fuo fcelere puniri:& ecótrarío repperi quà putabà. Vidi em& iuftum multa mala hic perpeti,& impium regnare pícelere.Poftea yo cü corde meo colloques δὲ reputans,intellexi non p partes deum & per fingulos iudicare, fed in futurti tempus referuare iudiciti:utomnes pariter iudícent:& fcd?m uoluntate& 2. Cort. δ opera fua ibi recipiant. Hoc eft emn qd aít: Er téepus omní uoluntati,& fuper omne factum ibi.i.in iudicio qii dris coeperit iudicare,tunc futura eft ueritas: nunc iniuftícia domina£ ín müdo. Tale quid& ín fapiétia qua filij Sy; rach infcribi£ legim?:Ne dixeris, quid eft hoc, aut quid Eccí.s9.€ eftiftud:omnia em téporefuo requirent, e«[£*ítíego ít cozde meo oe loquela filto:á bomínío zc. Non miran dü eft in praíenti uita inter iuftum& impium nullam effe diftantia,necaliquid uirtutis ualere, fed incerto euentu oifia uolutarí: cum σε ínter pecudes δὲ homines fcd^m corporis qualitatem níhil differre uideatur:& fitceadem nafcendi conditio:fors una moriendi:fimiliter proceda; mus ad lucem, zque diffoluamur in puluerem. Sí auté uidetur hzc effe diftantia, cp fpiritus hominis afcendat in coelum:& fpiritus pecorís defcendat ín terram: quo íftud certo auctore cognouim?*Q) uis poteft noffe utrü' uerüan falfum fit qd'(ρεταξ«Ηος auté dicit,nó q aníimá putet períre cum corpore,uel πη befttjs& homini Pr? QGeg. 77.8 parari locum: fed qpante aduentum Chrifti omnía ad ος. 4.4.5 inferós pariter ducerentur. Vnde& Iacob ad inferos de; Fob.7.5 fceáfurü fe dicit. Eclob pios X impios in ínferno querié et.17.d retentari, 2^ Tímo.sc Etuidi £ommen.lbieronymi|.—| Ea.16.g retentari. Eceuangelium:chaos tnagnum interpofitum apud inferos:& Abrahàá cü Lagaro,& diuite in fupplictjs eíTe tefta£.Etreuera anteqj lammeam illà rotá δὲ igneam Gei.s.d rhomphazam ad paradifi fores, Chriftus cü latrone refe) raret:claufa erant caeleftía, δὲ fpiritus pecoris hominifqg uita fuerit diffoluta: rurfutn noftris laboríbus perfrat, autícire quz futura fintíin mundo poftea. Aliter fuper: riori erroreturbatus,q putarem nihil intereffe inter ho, minces δὲ beftias,in hanc fententià praua opinione dedu étus fum: ut nihil aliud dicerem boni,nifi prafenté car/ E τ: τοῖοι ὦ equalis uilitas coar/ pere uoluptate. Neg — o o. eU γ., b elu dud s Etuidiquiá nó eftbonü nifi qd'letef hoinoperefuo: cnim com feme nes réeruaritüinómul/ quía haceftparsci?. Quis em adducet eum ut uídeat polen ρα, aq OR RN: id quod faturá eft po Ra ip fum? Ca. ΠΗ grati. Alij dehoc qd: ni tenebris detineri. υ ἢ τά T coutrti ceo, δὲ uidi unitierfas calumnías 418: aitQruifem adducet καν id Reecn fiunt fub":& eccelachrymz eorü qui calum CR re em i dicendiiuxtaordiné— mías fuftinét:& π eft quí cofolet eos:& ín manibus ca; illam imelligentire fen o pd c lumníantíü eos fortítudo:& nó eft eis cófolator.Et la, τὰ erunture aiia de meo decloquio fi, daui ego mortuos quí íam mortui funt, fuper uiuentes- minem Isperip? po orm mese quicngipfiuinuntufg nuncEtmeliorfuphosduos ρα ande (inqt)interhoies&— quínódum natus ef:qui nódum uíditopus malü qd' auferre. Cum enim iuméta deus effe uo/ y ein eft fab fole.Et uídi εσὸ uniuerfum laborem,& mons Κε inen* n UM αν. fimul omnem uírtutéoperís: quía zzmulatío uíríafo^— riurus:utrü dignus nosuoluntatéfermo— dali eius:& quidé hocuaniítas& pracfümptío fpiritus, anindignus fuisopi ne proferim?, illa cor Srulrgs— PUS perfruatur, pent filentio.Et cü tí fermone differamus a beítijs:tri oftendit nobis φ iuxta corporis fragilitatem pecora fum?.Sicut iumentii morít,ita mori& homo:& unus ofnib? flatus eft,& aer ifte Qalimur.Hoc em ait: Et fpiis unus omib?,& amplius hoi a pecore nihil eft. Ο ne putarem? dici εἰ de anima intulit; Oía facta funt de terra,& reuertent in terrá. Deterra auté nihil aliud nifi corpus factü eft.Et(ignanter de corpore dicit: Terra es, & in terram reuerteris. C) d'auté uidet effe blaíphemü: E—Quiscognofcit fpüs filiorti hoim,fi a(cédat ipfefurfum: δὲ fpüs iuméti,(i defcedat ipfe deorfum in terrà: no inter pecudes€ homine ícd?m anima dignitate níhil intereffe contendit:fed adijciendo,quis,difficultaté reí uoluit de; monftrare.Pronomé em,quis, ín fcripturis fanctis nó p Efa.$5.c impoffibili fed Ρ difficili femperaccipit. Vt ibi: Genera; tioné ei? quis enarrabitcEt ín pfalmo qrtodecimo: Dre quis habitabit in tabernaculo tuo,& in monte fancto tuo:& cetera qua fequuntur.Et ín Híeremía,licet ín he/ Hicre.17,b Ότο aliter fit:Et hó eft,& quis cognofcet εἴς Inter hoies igit δὲ beftias,hacfola eft differétía,gy fpüs hois afcendit in coelü:& fpus iuméti defcéditin terrà δὲ cü carne diffol uitur:fi τῇ huius rei uir alíquis ecclefiaftícus,& difcipli/ nis cceleftib? eruditus:& quafi dubiz reí certus affertor fit. Hac interim iuxta literà. Ο uantü auté ad fpirituale $53.55.) intelligétià pertinet: qi homines X íumeta faluos faciet Ybí,72.d düs.Etin alio loco: Vtíumentü fum(ínquít) apud te:& ego femp tecum.Et in ofib? jpphetís, hoies& pecora in hierufale(aluanda dicunt:& impleri terrà repromíffio/ nis pecotíb? δὲ armétis:Q) uis fcitutrü fanctus qui hois appellatione dign? eft, afcédat in coelü:& utrü peccator qui iumétti uoca£,defcédat in terrဠFieri em pótutrüqs jpincerto uitz hui? δὲ lubrico ftatu: ut& iuftus cócidar, & peccator refurgat:& nónund euenit, ut rationabilior δὲ erudítus in(cripturis.i.hó, nó círcüfpecte& ut fciétiae fuz dignü eft, uiuat,& deducat ad inferos: δὲ fimplicior qui(íq;atq rufticior,qui íumentüi hois cóparatione dica tur,meli? uiuat,& martyrío coronet:ac paradifi fit colo; nus. a(Lt vidí qz non eft bon«€. vt vídeat(d αὖ futur(i eft poft ípfumzPro eo qd nos pofuimus:Vt uideat id qd? futurum eft poftipfum:apertíus interpretatus eft Sym; machus dicens: Vt uideat antea quz futura funt poft hzc.Níhil eftergo boni ín uita ifta;nifi cp lxtaf homo in operefuo faciens elemofyna:& futuros fibi thefauros in Gefi.?.d regno calorü preparans. Hancíolam habemus portio: Ὁ nem, qua necfur, neclatro ualetnectyrannus auferre, δὲ qua nos poft morté fequat, Nec eim poffum? cü hac fecundo Dauid, δὲ Hieremias in fuo uolumine exqui/ Ca. £ conuertíego«C. Poft hanc cogitationem, illuc menté meam oculofq cóuertí, ut uiderécalum níatores€ calumniam fuftinétes: Et ecce hí qui iniuftea potétiorib? opprimunt, lachrymis ds folü habere in calamitatib? licet,rei inuidiam proteftan tes,cófolatoré non queunt inuenire,Et quo maior mife; ria fit,& inconfolabilis dolor: calumníatores uident in fuis iniquitatib? fortiores. Et hac eft caufa ῳ nó ualeant cófolari. Plenius hunclocum in pfalmo feptuagefimo;.£1 runt. c(p&rlaudauí ego mo?tuoe quííam moztui funt«c. Ad cóparationé miferiarü, qua in hoc feculo mortales premunt:foclíciores íudicaui mortuos dj uiuetes: fcm illud Iob deinferis difputantis:Ibi requieuerüclaffi cor/ pore:cum his qui uincti fuerunt,iam fecuri non audien| tes uocé exactoris. Melior auté hís duobus, uiuéte uide;: licet& defuncto:qui necdum natus eft. Alius em adhuc. mala patit:ali? quafi dc naufragio nudus euafit. Porro l qui necdum natus cft:in eo foelicior eft,cp necdum mala| müdi expertus eft. Hocauté dicít:nó à quí necdü natus eft,anted nafcat fit:& ín eo foelicior: quia ποσα corpoz| re pregrauatus eft: fed qd? meli?(iromnino nó effe, nec fenfum habere fubftantiz, dj infocliciter uel effe uel ui uere.CL uomo& deluda diis loquit,futura ei? torméta| fignificans: Melius erat non nafci homini illi: qd? melius λαβές| | | | | | | | | | | I | | eifueritomnino non effe, d;«ternos cruciatus perpcti. Alij yo hunclocum ita intelligunt: Meliores dicétes cos quí mortui funtab his qui uiuunt:licet ante fuerint pec] catores. Viuentes em adhuc effe in przlio:& quafi clau:| fos corporis ergafculo retentari: qui yo morteobícrint, iam effe fecuros,& peccare defiffe.Sicut& Ioannes: quo Manfuib maíor nó fuit in natis mulierü,minor efteo qui minim? eft ín regno ccelorüi:& corporis onere líberatus,nefcit cü Aplo dicere:Mifer ego hó: quís me liberabit de corpore Roiv?4 mortis huiuscMelioréauté his duob? effe eti qui necdü natus eft,nec uidit mala,quibus hoies ín mundo depri/ munt.Aias ein noftras anted ad corpa ifta deícendant, ueríari apud fuperos: δὲ tàdiu beatas effe, δραϊα cacleftí híerufale,& choro perfruan£ an gelico. Ὁ4Γ£r vídíego vnínerfum labosé«&. Conuerti me rurfum ad alía:& uidi omné fortitudine& glorià Ιαρογδ δὲ deprehédi bonü alterius,effe alteri? malüi: dum inuídus aliena foelicitate torquet& patet infidijs egloriofus, Ω uid enim uanius, quid inftabili?,& fic nihil, ds hoies nó fuas flere miferías, ucl lugere propria peccata,fed melioribus inuidere. Stultus Πας ΠΝ πηι, Ueteaed Cdi imi, T Ang lta juttieruy Dry: A lec ruri Cli d Off Vlt fad dg ὦ spei Gl εν i ΠΩΣ ἀν Fr yi, re uq von lonis qma faci απ ΠΝ Ὅ8.143.8ἃ γι yid Prouet,is b mdi Ξ£cclefíaften ο εἴ ση Ίο complerue eft inanue fuae i et comedít carrieá fuas. Hiceft qui€ in Prouerbíjs piger defcribit, cótines manib? pectus fuü: Cui tans citus curfor uenit inopia: δέ ppter nimiam famem(hyperbolice ut dictü fit)comez dit carnes fuas. C) ui meli? putat effe unü pugillü habe, re farris:& ociofum torpentég uiuere, dj laborantem manum πᾶς cóplere. Totü αὐτὸ qd? diíTerit, hoc cít, utoftedat& eum qui laborat€ habet aliqd,ín müdo pate; reinuidia:& rurfum eum quí uiuere uult quiete, inopía oppri/ mi:& effe utrüqp mife rabilem: dum alius ppter opes períclitat: alius ,ppter inopiam egeftate conficit, Vel -certefic: Ὁ αἱ alíenz foclicitatí ínuídet:& quaíi fpiritu furorís raptatur:X inuidiam in finu fuo receperit, nutrierítgp eam in pe &torefuo: ille come; dit animam fuam δέ carnes fuas, Ὁ το eii eum cui ínuidet, foclicioré uiderit,tan to ipfe amplius con tabefcit& deperic: δὲ κα. ΤΠΙ --» Stültus complexus eft manus fuas:& comedit carnes » fuas.Meliór eft plenus pueillus cá requíe;cg plenitudo ς manuü laboris δὲ prefumptionis fpirítus. Et couérfus futn ego, δὲ uidi uanitatem füb fole.Eft unus δὲ non eft feaindus:& quidem filius& frater nó cft eíneceft finis omni labori eius. Et quide oculus ei? nó fatía£ díuitijs: & cuí egolaboro&fraudo anímá meábonítate. Sed ο δὲ hocuanítas& diftentio peffima eft. Mclióres duo Gp unusquib? eft merces bona ín labore fuo: quía fi ce/ cíderít unus, eríoet particeps focium fuum. Et ux uni, cum ceciderit δὲ nó eft fecandus qui erigat eum.Et qui dem fi dormmíant duo,etíam calor erít íllís:&t unus quo/ modo calefiett Et fi inualuerit fuper eum unus, duo fta bunt aducríus eum. Et funiculus tríplex non cíto rum; ε pitur. Meliór eft puer pauper δὲ fapiens,Gj rex fenex& ftultus quí nefcit prouidere ín pofterum. Quoníam de domo uínctorü cgredit ut regnet:quía etíam ín reeno eius natus eft pauper. Vídi ππίμοτίος uíuentes qui am bulant fub fole cum adolefcente fecundo qui cofurget (ο, 56 litatern fermo cóofer£: Et dicit quid boni hábeat amicorti cótubernii€ comune folaciü:quia& alteri? ruina, alte/ rius auxilio fubleuct:& curas domefticas, ipfius quoq noctis requie melius exigat ille qui fidum amici habet, d quifolisopibus incubat acquifitis. C» etfi robuftior inimicuf quis contra unüfurrexerit, imbe cillítaté alteri? amici folacio fuftentari. Ec quato duo uno diffe rant,(i amore cóiun/ δἰ fint: táto etía triüi cótuberniü plus ua; lere. Etem uera chari tás,€ nullo uiolata li uore: quáto augetur nurmcero,tanto crefcet & robore. Ft hacinte rim fimpliciter dicta fint. Czterü quia in fuperíori loco fupet chrifto qrundà intel, ligentià pofuim?:ería reliqua eodé ordine diíferéda funt. Meli eft duos pariter effe, qr unü.Melius eft em habitante ín fe habe; re Chriftum, ᾧ(ΟΖ patere ínfidíjs aduer fantis. Merces αρ” pe cótuberníj fiatim ín ipíà focietatis utili) taté móftratur. Si em paulatim celo& liuo rediftilla.— Aliter: Man? crebro ,p operí bus accipiunt, ficut ibí: Verbti domini qd? factum eft in manu Aggci.(iuc illius,uel huíus ppheta: qp taliaopera gefferit;ut dignus exifteret, in cui? opere fieret fermo do miní,Huiccongruit& illud Dauid: Qui docet manus meas ad praliü. Stultus igitur cóplexus é(t man? fuas: id eft cotraxit& extédere noluít: unde nó comedit labo; res manuü fuarü:quos nec habet, fed carnes fuas uiués iuxta fapientiam carnís, E carnís operibus uefícitans. ^$i3éc bL 2»clío2 eft plenue pugillus«c. Melius e(t modicü ha bereiuftum,d diuitias peccatorü multas.Et in Prouer/ bíjs: Melior eft parua acceptio cü iuftícía, dj multa geni» mina cum iníquitate.Eleganter iuftícia requiem habet: íniquitas,laborem.Et quia fingularis numerus in bono femp accipit, duplex in malo: propterea urrus pugillus habet requie:& dua manus laborefuntplenz. c€«[ t CR WE ego τί, Conuerfus fum ad alios:& uidi cos plufd neceffe eft laborare:cógregare p fas& nefas opes, δέ non uti cogregatis:habere omnia,incubare díuitijs,& feruarealteri,& fuo labore nó perfrui: maxime cum nec (ilii, necfratré habeat nec,ppinquü: uc uideatur labor neceffari? referuàtís. Nihil itaq effe uani? deprehedi, ds «um homínem qui díuitias cógregat: cui eas relinquat, ignorans. Q. d quídé poffum?(cdm fuperior interpre tatione δὲ de his intelligere, qui libros cofcribunt,& eos fattidiofis lectorib? derelinquüt. QLuídà hunc locü ab co qait:Eft unus& nó eft fecundus: fuper faluatore in; terpretan£,q folus abfq» ullo comite ad faluandü mun dum defcenderít. Et quamdj multi filij dei(int,& fratres eius adoptione dicant:(ἢ nullus dignus extiteritquí in hoceiopereiungerct: Cui? laboris nó eft finís, portans noftra uitia atqp peccata:X ,p nobis dolet.Et oculus eius nó(atia£ diuitíjs,f(emp noftrà cupiens falute: δύ quanto plus peccare qué uíderit,canto magis ad poenitentià co^ hortans. Ό 4 ZP»clíozee ouo dB vnue«€. Poft follicitudi/ nes& miferías,in quibus corruptus eft ille quí in opib? cóquirédis abíqj certo harede fe cruciat: Nunc ad foda/ unus ceciderit; Chri, ftus erígit participe fuum. Vz quippe εἰ qui cü ruerit, Chriftütn in fé ἢ habet erigente. CY» fi etía unus dermierit, hoc eft,fi morte di(Tolutus fuerit:& fecü chriftü habuerit;calefactus δὲ uiuificat?citius reuíuifcit, Etfi aduerfus hoiem robuftíor in expugnádo diabolus extiterit:ftabit ho,ftabit& Chriftus ,p hoie fuo, ,p fodalí fuo. Nó qfoli? chriftiaduerfus diabolü uirtus infirma fit fed cy liberü homini relinquat arbitrit:& atinitétib? nobis ípfe in preliando fortior fiat.» fi etia pater&(ili? & fpü(fanctus aduenerint,nó cíto rumpct ifta fodalitas; ΩΣ auté nó cito rumpi£,taméaliqnrumpet.InIudaemi|—— αρίο triplex fuitifte funiculus: fed quia poft bucceliam Iob.13,c; introiuit in eü fátanas:funiculus ifte diruptus eft,Porro qd fuperi? ait:Et quidé fi dormiant duo,etià calor erit il, lis:& unus quó cálefiet: De Helifzo fumam? exéplü, ᾧ 4, Regt4:f & ipfe cótraxeritfe cum puero δὲ dormierit,& calcfecerit corpufculum ipfius:& ita uiuificauerit refurgente. Nifi igitur nobifcü chriftus$ dormierit, δὲ in morte quicuerit, caloré eterna uite acciperenó ualem?. ef zPE»elíoz eft puer pauper« fapíéo! ᾧ rex fenex t ftultue q nefcít puídere ín pofteri«c. Symmachus hunclocü ita tràftulit: Melior eft pauper cum fapiétia,rege fene δὲ infipiente, qui nefcit przcauerc uiciffitudine, Alter enim exit de carcere ad re. nandum:alter yo cii effet rex natus,paupertate oppref Um eft. Vidi offes uiuétes,qui gradiunt fub fole cü ado? lefcente fecido;qui furrexit p ec.Infínitus omnís ppfus qui fuit ante utrüq:& pófteri non letabunt in eo.Sed& hocaura& paftio uenti. Hebreus meus cui*(zpe facio mentioné:cti Ecclefiaften mecü legeret, hac Baruchiam; qué uni uel maxíme admirant,fuper prafentí loco tra7 didiffe teftatus eft. Melior εἰ interior hó, qui poft Πτι’ decimii pubertatis antiü in nobis exorif exteriore homi riequi de matrís aluo natus eft,qui nefcit recederea ui/ tio:& qui de domo uinctorü,de utero uidelicet materno ad hocexiuit,utregnaret in uitijs. C) ui etià in pofterita/ te fua pauper effectus eft mala omnia perpetrado. Vidi 405 qui in priore hoie uixerüt:& cü fecundo hore poftea ueríati íuntz pro illo. E £ommen.ieronymi——| uerfati funt: eo uidelicet qui priore deceffore encratus eft: intellexicp omnes in homine priore peccaffe, απο fecundo naícente duo hotes fierent, Ο uia yo ad melio; ra cóuerfi,& poft Y literà philofophorü fini(tro tramite derelicto,ad dextrü apicem cótenderüt:€ fecundü.i.no uiffimü homine funt: fecuti: non letabun£ exire decarcere:& fe; ipfum deiniqua de; inceps poteftate fua: corruere.Euenit em interdü ut hi qui fab adolefcentulo fapiente fuerint,abíqy mocrore(intiita tfi ut fub fene rege ante uerfati fint. πὶ em poftea nati funtquia mala prz teríta ne(cierüt: nec adolefcétulum laudare poffunt qui poftea cofurrexit, abducti opiniorie MOENER& impetu fpiritus aduerfantis. Laodícen? νε magn?,brcui fermone exprimere cotendens,more fibi folito etiam hic locutus eft. De cómutationeínquiens bonorü in mala, nunc Ecclefiaftis fermo eft: in(ipienté homine conantis exprimere:qui futura nó cogitans,prafentibus& cadu; cis quafi magnis atq perpetuis delectat. Etpoft diuerfa quz folent hominibus accidere in uíta fua atcp mutari: quafi generale infert de morte fententia, qp innumerabi;. lis multítudo intereat: δέ paulatim coófumat£& tranfeat, unoquogin fuo loco alium relinquente& rurfum fuc; ceffore moriéte. Origenes δὲ Victorínus nó multü inter fe diuerfa fenferunt.Poft generalem em fententiam,qua omnibus patet:ut melior fit adolefcetulus pauper& fa/ piens, rex fenex& infipiens: qd frequenter euenit: ut ille per fapientià fuam etià de carcere regís egrediens,im peret p dominatore peruerío:& rex iníipiens perdatím perium qd detinebat:fuper Chrifto δὲ diabolo hunclo; v» eftno uouered; uouere& nó reddere.INón des os ευ fufcepturi funt,nó latabunt in chrifto, 6 T£uftodipe, dem μιῇ cá vadío(n οοινᾷ oeí«C. Pracepta dat uitz,& nó uultoffendere euntes ad ecclefiam. Non ein ingredi in domi ἀςί[εά fineoffenfione ingredi laudis eft, Etfi effet omnium qui funt in ecclefia dei audire fermone: nundj *; addidiffet, appropin utpeccare re ín oze tuo! et coz tuf non feftínet ad pzoferendá verbüín confpectu ocí C. PIzríc arbitrantur hocín prafenti loco pracipi,necoram deo facile aliquíd promittam?:& fine confyderatione uirium uoueamus ea qua explerenon poffumus.Adeffe quippe prafenté deum: δὲ licet illein cadlo,nos effe uideamur in terra:tamé audire quz loqui mur: X infipientià noftram arguí ex multiplicationefer monü. Alij vo meli? intelligétes, hoc pracipi affirmant: neautloquetes, aut cogitantes plus de deo dj poffum?, opínemur:fed fciamus imbecillitate noftram,q quantii diftat ςἀ a terra, ti noftra opinatio a natura illius(e paretur: X idcirco debere uerba noftra effe moderata. Sicuteim qui ín multis cogitationibus eít,ca fomniatfre . quenter de quib? cogitat: ita qui plura uoluerit de diui| nitate diíferere,incidit in ftulticiam. Vel certe fic: Verba noftra pauca ideo effe debere:qp etíá ea qua noffe nosar bitramur,per fpeculü uidemus δὲ in enígmate: δὲ uelut 1, Cof fomníü comprehendimus, qd'tenere nos aftímamus, Cungqiplura( ut uifum nobiís fuerit) dixerimus,finem difputationis noftra effe ftultíciam: Ex multiloquio eii nos nó effugerepeccatü. cq[ ur votíi vouería come imozeríe reddere zc. Simplex intelligentia,interpretatione uolo,& nó Jes Ca. Ν᾽ ΘΙ feftina 8 inco.Linpriore.Hos pro illo. Non eftfinis omni populo eius;uniuerfis qui Ead n ων GE duoshoies&Apfus— fueruntanteillos.Et quidem nouiffimi no lztabunt ín pe ctae adau ἢ, S Tec eseetat SEGUI eo:fed& hocuanitas, δὲ prafumptío fpiritus. Cüftodi ciendum deam ταν Γεμίωτις B uoluerit illud πε! ἢ pedem tuum cum uadís ín domü dei:& appropinqua φάσεις ἃ fui ne à Iud. Vi E C ut audías,Super domáü ením ínfipientiá factificiá cua: eas aftimitobla: Som Origenis adiu/ quía nefcíunt quod faciunt malum. Ca. V tene muneri deo fa; Erin Mer fae,| Olifeftinare in oretuo,& cor tuii non feftinet E iine iii: cum itellexit: Ego Yo ad proferend uerbum ín confpectu dei:quía«Πα petiivn obe ᾿ ΜΜ deus ín οοε]ο, δὲ tu fuper terram.Propter hocfint uerba d Sens ionis n T: p feneme; tua pauca: quíaueniet fomniü ín multitudine follicitu/ emendare uelle qdfe. liorem& ftulto:cui ς dinis:& uox ftulti ín multiplicatione fermonum.Cüm rin Hoi const s nane nme üt. ποτ uoueris deo;ne morerís reddere illud:quía nó cft: Obedtsia fap facri ρε à quemd debis quos nrolátas in infipiétib?,Quaxiiq; uoueris;redde.Mclius— cium. Ec: Mifcdiam Okeéb|, uinxcratad regnum cum interpretati funt: cp puerü paupere€ fapienté, chri Efa.49.b ftum uclintintelligere. Puerü, iuxta illud: Magnütibi 2. Co,8.b cít uocari puerü meü. Pauperé yo: quía pauper factus Lu.2.g cft; cum díues effet. Et(apienté: quía proficiebatartate&. (αρίδεια€ gratia apud dei δὲ homines. Ifte natus eft in Τοῦ, 18.g regno fenis.Etidcírco dicit: Si effet dehocmüdo regnü meum,miniftri utiqy mei certarét ,p me, ut non traderer iudzis: Nuncauté nó efft dehoc mundo regnü meum, In illius itacp(tulti fenis regno: qui oftendit ei omnia re^ gna mundi, gloríam cíus: natus optimus puer de do; mo uinculatorü: de quib? Hieremias in lamétationib? non indiget. Melius eft nó promittere, ds promiffa nó fa cere:quia difpliceant deo,& inter infipiétes computenf, quiuotanóexpleant.O uodautéait:Noneftuolunta$^—^ 4. in infipiétibus:fubauditur,dei: iuxta illud Apoftoli: Et t,Cort44 πτίς nó fuit uoluntas,ut nunc uenirem ad uos. Q.uod fi uolum? δὲ curiofius aliquid dicere, pracipit chriftíae no,ut fidem opere cópleat& nó Πε fimilis ppfo tudaorik qui fpódentes atq; dicétes: Omnia quacunqg dominus Exo.145 pracepit,faciemus:adoraueruntidola. Et poft uerbera/| tos feruos δὲ lapidibus oppreffos, nouiffime ipfum ὅφ patriffamilias filium trucidauerunt.Melius eft ergo an/ "Treno s.d loquit: Νε πατε fub pedíbus eius omnes uinctos— cipitem diu deliberare fententiam, Gpin uerbis facilem, Ϊ: terra: Proceffitad regnü:€ abíjtin regione longinquà: inoperibus[ο difficilem. Seruusenim quifcituolun;Lutnd ὦ Lu.ts.b€ cótra eos qui fuper fe regnare nolebat:poft aliquantü— tatem domini fui,& non facit eam,uapulabit multis. s téporis rex reuerfus Matin itacpfpirituuíditEccle Ὁ€ 1Hon οεσ ο rium τέ, Hebrzus ita fenfit: ποά non: à fiaftesomnes uiuétes qui poffunt adolefcétis Participes— potes facere, nepromittas. Non enim in uentum dicta:| Iob, 14. efTe dicétis:Ego fum uitazuctereftulto regedímiffo,chri^ tranfeuntifeda prafenti angelo qui unicuiq; adharetco Ἂν ftum fequi. Simulg; duoex ifrael populifignificantur,^ mes» ftatím perferuntur ad dominum. Ettu qui putas| Prior quiinaduentu domini fuerit:& pofterior quían, ignorare deum q pollicitus es, prouocas eum adiira/ à tichriftü p chrífto fufcepturus eft: qd prior nó penitus cundíam,ut omnia opera tuà diffipentur., Sed in eo qd. à fitabiectus.Prima quippeecclefiaexiudais&apoftolis— ait: Vt peccare facias carném tuam,nbn diligenter euer,'. congregata eft;&in fineiudai quiantichriftü,pchrifto^ tilans;ita intellexit, quafi dixiffet: Non desos tuum ut peeeae Utd! wma, c aU drm, 7 d promis p Mattb 5,5 zin£ccefíaften A: pecces.Nobis Yo alter fenfus uidetur, cp arguant hi qui de uitio carnis querunt,& aiunt fe corporis necefífitate compulfos ea facere quz ποϊίης: fcd?m íllud Apoftoli: Non enim qd uolo, hoc ago:fed qd? nolo,& caetera. Noli itagp(ait) uanas excufationes quarere:& dareoccafione carnituz ad peccan; dum,& dicere: Non ego pecco: fed quod habitat ín carne mea peccatü.Deniq in eo loco ubiait:Ne dixc; εἰς coràangelo: quia ignorantia eft: Aquí, la interpretans uer/ bum hebraici 2292, ,pignoratia, Ἀκόυσιομ tranftulit,id eft non fpontancum.Si enim ut peccare facias carné tuam.Et ne díxerís in confpectu angeli, quía ienorantía eft:ne irafcatur deus fuper uo«cem tuam,& dífperdat opera manuü tuarü., Qui ín multitudine fomniorü δὲ uanitates,& ucrba pluríma: fed deum tíme.Sí cllumniá pauperis,& ruiná iudicij,& íníufticias uíderís ín reoíone,ne mireris fuper negocio: quía excelfus fuper excelfam cuftodit:& excelfior eft fa per íllos:& amplíus terrx ín omnib? eft rex in agro cul/ “ mini poteftates. Sed quoniá feruatin fine tudiciüi,&in cofummationé mundi,quádo cum matura feges fuerit: δέ meffores uenerint, iuffurus eft utfeparet triticüm,& lolium tradat incédio: ideo'nunc expectat& differt fen; tentiam,ddiu ager iftius mundi excoli£. Ο d'aute ager interpretet mundus: diis ín parabola giga; niorü& tritici expo» fuit. c€T Cuíoílícit argenti; non(mplebíz argento«C, Vbicung argentum ponimus, teft δὲ pecunia tranf? ferri:xe^vpiop quippe ro Tullius pecunio^ (inqui) hocdixeris, c to, Ouí dilioitárgentt,;no implebitargento:& quidili,—fosPrimitut diétosre deum ,puocas quafi: Q Ll c EE PR Sed P S I q κί fert, q plura πα δαν audorémaliappec— it diuitias,nó fruet eís.Sed δὲ hocuanitas.In multitu;— fepeculia, id eft peco cati rd τῶν c οὖ fi. dineeníimbonorü multifant quí comedunt ea:& qux m WE is m uid uideris i hz" SOR τοῦ::: ΐ ἴω Cue eter demani ὃ cftfortítudo habéti illánifi utuídcat oculis fuis? DüL-— fabae Paulatisas, bustuis.Velcerteta; císfomnus opcranti.fiue paululi, fiue pluscomederit. τέπι perabufioné no lia fentiente,tradat in reprobü fenfum: ut ε Et faturítas díuítís non finit eum dormire.Eft languór men ad aliud deuo/ lutü eft. Auarus igit 37 Mattb.rs.d fcdm graci fermonis-ambiguitatem; po^. utriüig fignificat. Por faiaseaque nócon— peffimus qué uidi fub fole, diuitías cuftodiri ín malum ddeibims ep E ueniunt. 4«ρυία;:: cei» ασ. opibus expleatur εἰ DESSIN. a poflidentis eas. Et perierunt díuítia: illzin diftentione QUA Βίων Ῥαδμομί, rücvanitateserver,— peflima.Et genuicfiliüi& non eftín manu eíus quícCg.— tanto plus cupiat: bapluríma:fedoeum^ Sicut οχίαίε deutero matrísfuz,nudusreuerte£:uteat— Flacci quoq fup hoc tíme.Echunclocum&;"n NS; cócordante fentétia, itahebraiedifferune^ ficut uenít:& nihil accipit delabore fuo,utteneatinma— qui aitSemp auarus Necíuperiorafacias, pu ipfius.Sed δὲ hocuanítas& languor peflimus:ficut eget. Et nobilis hifto; dequibus íam dictü eft:nec facile fomntjs credas. Cum erm di; uería uideris per nocturnam quietem, δὲ uarijsanima fuerit exagitata terroribus, fiuc íncitata promiffis: tu ea contemne quz fomnij funt: Etfolum deum time. Ο αἱ ením fomnijs crediderit, uanitatib?(e& ineptijs tradet. Aliter: Quia dixi ac przcepi: Non desos ταῦ ut pec; care facias carnem tuam:X quaras uarías excufationes: Hocnunc infero:quonià ín Íomnio uitz iftius δὲ in íma gineumbra nubis qua uíuimus, multa poffum? inue; . nire:qua nobis uerifimilia uideantur,& nofira excufa^ re peccata, Propterea admoneo,utid folum caueas: ne putes abfentem deum, fed eum timeas:& fcías cunctis operibus tuis adeffe pra(enté:teqp liberi arbitríj conditü non cogi,fed uelle quod facias. b€[€f calumníam pau; períeier ruínam iudícá c íníuftícíae viderie in regíone/ne mí rería füper negocto: quía excelfue fup excelfurn cuftodít ez. Iob49.d Chrifti tunica contexta defuper, neca crucifigentibus Luc.$,e(cindi potuir: δὲ eum a quo faluator damonía eiecerat, apofiolorum índutum ucftimentis abire prcepit.Itaqs δὲ nos nitamur ecclefiaftís noftri ueftimenta non fcinde renecpro uoluntate noftra opinationum pannos hinc; indeconfuere: fed unum difputationis feruare cextum: & eundem fenfum& ordinem fequi.Supra dixerat: Ne dixeris in confpectu angeli, quoniam ignorantia eft: ne irafcatur deus fuper uocem tuam,& relíqua:& aduer (us eos fuerat locutus quí negarent prouidentia dei res humanas regi. Ο uía igitur aduerfus hoc praceptü fub oriebatur quaftío: quare iufti calumniam fuftineret: δὲ quareiniqua fiant in toto orbe iudicia:& non cft ultor deus in illis:sNuncinfert€ foluitopinioné,qua opponí potuerat dicés:Si uideris calumniam pauperis,qui bea tus in euangelio pradicat:& res uigere,nó iuftícíam:ne mireris,& tibi πο aliquid effe uideat. Excelfus quip pcfuper excelfum hac refpicit deus: qui angelos fuos fuper iudices& reges terr pofuit:qui poffuntutiqp pro hibere iniufticia:& magis in terra ualere, ᾧ quauis πο’ rici: cp auarícía neqs inopía,nedp copía mí nuatur. Nihil ergo (inquit Ecclefiaftes) profunt diuitiz poffidenti:nifi hoc folum ut uideat quz poffidet. Q) uanto em maior fuerit fubftantia,tanto plures miniftros habebít, qui opes de; uorent congregatas. Illeauté uideattít quod habet:& plufd unius hominis cibum caperenó poffit. o[foul emaduenit, .€íe forunue operantí/fiue paululum:fiue plue comederít zc. Adhuc de díuite δὲ auaro fermo eft:€ cóparat operanti δὲ abfq follicitudine dormienti,(iueparum fiue multü comederit: qp ille operís€ laboris füdore qualemuis ci/ bum digerat,& dulci fomno pfruat:Diues yo diftentus dapibus, cogitationibus in diuería laceratus,dormíre nó ualeat ,redundante crapula,& incocto cibo ín ftoma chí angufitjs eructuarite, Porro quia fomnus,cómunis de hac uita exitus appellat: meliorerítrequies eius qui operat in prafenti,&(γη υίγος fuas in bonis operibus cóuerfa£,qb eorum diuitiz,de quibus(fcribit: Vx uobís diuitibus:quía recepiftis confolationé πετᾷ, Va uobís: qui faturati eftis, quía efurietís. Vae uobís q ridetís πᾶς, quia lugebitís& lebitis&c. eT(£ft languo peffim? qué Luctó,d vídí fub fole«€. Cum fuperioreiunge quod fequitur: Ec;. clefiafte diuítem defcribente:qui necipfe poffit fuis diui: τῇς perfrui:& crebro propter eas in diícríme ueniat: nec: heredi quod congregauit, relinquat: fed& ipfe& filius eius ficut uenerüt nudi: ita nudi reuertantur in terram; δὲ nihil eos fuorü bonorüi comítetur.Nonne eim languor eft peffimus,pro diuitíjs cogitatione torquerí:& perítu, ras opes nec quas nobifcum pofTumusauferre morien tes,in trifticia,ín gemítu,in indignatione,in lítibus caffo labore coquirerecFt hac fcd?m fimplice(enfum.Caterü altius eleuemur. Dephilofophis mihi uidetur uel here ticis dicere, qui congregant diuitias dogmatü ín malum fuum:& necrepertores utilitatem poffunt aliquam con fequi: necfectatoríbus fuis frucü relinquere perpetuü: fed& ipfi& difcipulireuertuntur ín terram,&perdunt diuitías ab eo qui dixit:Perdam fapientiam fapientiüi:&{Οσα GG. prudentiam Efa;54:a bitur: Laetare fterilis, $9.6» b defecerüt fcrutantes -£ommen.lb»ieronymi E prudentiam prudentium reprobabo. Vbi(apieris, ubi Ícriba, ubi inquifitor huius feculi Nonne ftultam fecit deus fapientiam huías mundi, X reliqua. Vere quíppe ficutegreífi funt deutero matris fuz, de fua peruerfa ui; Gal.4.d delicet ecclefia:eiufcp contraría;de qua fcriptü eft: Qiu .:autem furíum eft hie rufale,libera eft,quz "eft mater omniü no; 'ftrorü.Btdequafcrí/ qua non paris:erum .pe& clama quz non parturís: quia multi ᾽ επί aduenit;íita δὲ abíjt. Qua abundantía eius quí ín uentum laborat?Et quidem omnibus diebus fuis in te nebrís comedít,& luctu,& iracundía multa,& languo- ceciderit fuper lapi, « re;& infania. Eccé quod uidi ego bonü qd' eft optimü, comedere δὲ bibere,& cernere iocunditatem ín omníla derit, femp triftictis δὲ cogitatióe excruciatus eft:magifay:( requiem habeatabortiuus, d» auarus ille longeuus:& ὁ taméambo equali finerapiuntur: dum híc& illemorte fimili fübtrahunt.Poteft hoc δὲ deifrael accipi, cp dede; ritilli deus legem,prophetas,teftamentum,& repromif/ - fiones:& faluatore di auobis regni dei,& dabitur genti facien, dem iftü, cófringe£; fuper quem yo ceci/ filij defertz,, magis ὦ: κ... B nn derit, conteret eum: eiusque haberuirü. Μοτο[το ᾗ laborauit fub fole: numero díerü uitze fua hecomnia adalienü Sic nudi uadunt in να ρω οι*; coi)9& peregrini de gen; .uentum,& nihil labo quos dedit e deus:hac quip pc eft parset Sed&om- tibus tráflata fint po; rantes doctrine fue[15 homo ταί dedit deus díuitías δὲ fubftantíam: con^— pulum:& uideantilli ' fecum ferent: Ω ία bona fua,& nó fruan fcrutinio: δὲ feruntur ' omiuento doctrina: nec habétlucem, fed in tenebris fua come duntíacraméta,fem/ δ᾽ ' periinfirmítate fem; '" perín íracüdia funt: thefaurigátes fibi irà ín dieire:nec haben, Réunion qu defyderauit:& nó dedit εἰ deus poteftaté;utmat^— d unumloci&nos a εἴ(Ecce a"d ego!.ducaretex eo:fed uiralienus comedit illud. Flaccuani;—&illos properare:id . bonum quodeff optí/|, e: ο: s iii, eft ad iudicium dei, mumd.Ad compa; 54 eft;& languor peífimus.Sí genuerít uír centum libe ar ᾿ερειοπ diusquiopi, ros,& annis multis uixerít: δὲ plures fuerint diesanno;^ dioait: Equidem(e/ " busfuis ín curarum αν, ͵- t η ΓΗ͂ ρΡυϊεῦγαπι nó fuitei: tenebrisuefoi£:srci. FU CÍUStRC aníma eiusnó repleat bonís:nec fepulchrü CM pip Mp grandiuítetediope;— fucrit illisdixi melius ab eo effeabortiuum. In uanitate— diucsille de fuamor T ritüra coportat: me;: 5A:: SRI: tenon cogitet: cum Mormderelcemm Quippeuenít,& in tenebrís uadit:& in tenebris nomen GE E eum quiprafentib?frui&,^ eíusabfcondetur.Et quídé folem non uidit;neccoono^— ἰη ἐχαυδίοης fepul Hic enim uel parua. aire requíes huic: ἰς€& illi ixctit mille: chri auarus fit. Siue wolspseniruen UE quíes Παίς magis dj illi. Et fi uixcrít milleannos ui pls :doubiuerofollira;— duplíces,& bonítaté nó uidit:nonneadlocumunum— uiiasoccifusinfidif dinam imo magni c omnía properát? Omnis labórhomiínisinoreipfius:—infepultus abíiciat. tudo. Etreddit cau; ^ fas, quare.deí donü fit frui poffe diuittjs. QLuoniam non mül tum recordabit die/ rumuitz fux. Auo; cat quippeeum deus ín leticia cordis fui:non erit in tri/ ᾿ fticia,non in cogitationeuexabi£, adductus lzticia& uo t; Cort.10,a, luptate prafenti. Sed melius eft iuxta Apoftolum,fpiri; tualem efcam, δὲ fpiritualem potum a deo datum intel, ligi:& uiderebonitaté in omni labore fuo: quía ingenti labore& ftudio uera poffumus contéplari bona.Et hec pars noftra:utin nofiro ftudio δὲ labore lztemur. Qd ' licetbonum fit;tamen donec Chriftus manífeftetur uita noftra,necdum plene bonum eft. Etideo non multum " recordabitur deus dierum uitz noftrz, Notandü quoq φ hic περίασασικθο in meliori parteaccipitur pro occu; pationefpíritualis ueraqp Eeticiae. Ca. VI B— YSrmalum quod vídifübfole: etfrequée apud bo, mínes zc. Defcribitauarum diuitem:& hoc ma lum frequens effe in hominibus afferít: ῳ nihil |J LZ corum quein mundo putané bonaci defit: δὲ - nihilomin? ftultiffima parcitate fe cruciet, alijs deuoran da coníeruans. Necnon& íllud hyperbolice dicit: qp etià fi centü liberos procreauerit:& non ut Adam ppemille, fed duobus milibus uixerítannís:& anima eius cupidi, , tate δὲ auaricia contabefcat: multo deteriorís coditionis fit abortiuo illo,quíftatim ut natus uidetur, ínteríjt. Ille επί Πες mala uiditnec bona, fie yo cum bona poffe; ceffitg εἰ ut uefceretur ex εἰς, δὲ tolleret parté fuam:& Lxtaretur delabore fuo:hocdei donum eft. Non enim multum recordabitur díerum uítz fux:quía deus occa V pat ín Izctícía cor eíus. | Scmálum quod uidi fub fole. δὲ frequens apud homínes. Vir cui dedit deus diuitías,& fubítan tíam,& oloríam: δὲ nihil deeftanímz eius ex omnibus δὲ quidem aníma eíus non ímplebitur.Quid enim am plius fapientia flulto: quid pauperi, nifi ícire utuadat tur.Multog nos con ditionif effe melioris: qui quafi abortiui& nouelli putabamur ab eis, ἅ ία fibi in antiquitate applau/ debant de patribus gloriantes δῷ dicen Cac VI Abraham:& tamen Siue 44 meli? puto, nihil boni facti& ho; noris egerit, ex ἅ fibi queat apud pofteros memoríam compa/ rare,& non uitam fi/ cotra uitam ^ lentio tranfireuelutpecudes; cum habuerit materiam, per quam potueritapparere qd' uixerit.. cé£mníola/ bozbomiínte(η oze ípfius«c. Omne quod laborant homi nes in hoc mundo, ore cófumitur:& attritum dentibus, uentrítraditur digerendum, Cung paululum gulam delectauerít, tamdiu uidetur tribuere uoluptate, didiu gutture contínetur, Cum yo ín aluum tranfierit, definit inter cibos effe diftantía. Et poft hecomnia non imple/ tur anima comedentis:fiue quod rurfum defyderet, qd comedit.Ettam fapiens d ftultus abfq» cibo nequeatui/ uere:& pauper nihil aliud quarat, niíi quod poffitorga num fui corporis fuftentare, neg interire inedia. Siue Φ nullam utilitaté aníma ex refectione corpufculi capiat: & cibustam fapienti ᾧ ftulto cómunis Πε:& illuc vadat pauper,ubi opes effe perfpexerit. Melíus eft autem boc intelligi de ecclefiaftíco uiro,qui in ícripturiscocleftibus eruditus,omné laborem habct in orefuo: δὲ anima eius non impletur, dum femper cupit difcere. Et in co plus habet(apiens d infipiens:quia cum paupere effe fefen: tiat: pauperé auté illum qui in euágelio beatus dicítur, properatad ea comprehendenda qua uite funt:& am bulatartam& anguftam uiam qua ducit ad uitam ιδ pauper eft a malis operibus:& fcitubi chriftus qui vita eft,commoret. tí fructü eius: δὲ qui Lucio tes: Pater nofter eft[of$e cente: Ὁ uía auferet Manta iei d ^» nage. p. den d I ὦ el δα, dels den M de Qu Ae χω. i MAR Vj^ aL δεν ΟΠ am ae t ttt ttum s uo utl A e n Li ou eR ων Lp ap up" usb. ie ME aD; dei νο MUN 114 "ἢ ual a δν riy ος Zn£cedefiaften Δ᾽ oefücSmoretur. 44 2f»clío: eft afpectue oculozüm fuper ambulantem ín aníma zc. Dilucide hoc interpretatus eft Symmachus dicens:Melíus eft prouidere, ᾧ ambulare utlibet:id éft;melius eft iuxta(enfum cuncta agere, qui anima eftoculus, d uoluntatem cordis fequi: Hoc eft eim ambulare in aní/ certe faperbum& fi/ bi placentem argui; ὃ fpiritus. Qüíd eft quod futurum eft: iani uocatüm eft nomé eíus& cognítü:quia homo eft,& nó potetit iudi & meliorem diciteffe eum qui cuncta pro/ Y Pf Hin T- X ad menté.Ex quibus videat, p illum cui* cn e fortiore fe. Quiá fant uerba multa multip lícan approbat in eo qp fu; nini placet nifi gr tía uanitaté. Quíd plus homini? Quis ením cognouit penus cibum& potü ipfefecerit: quo nihi-Ἴ- ΒΑ ΤΠ ΤΗ—müdierfnirenuani Uiüusctapprobare eft deterius,€ omni quid fi bonü Ho mun m Rt ur nume dicrü αἶτα u dni nó eum uoluptate re wentoinanius.Rur, tatiseius:& faciet ea quafi umbrata: jua quisannut/ bus praferre cüctis, fum δὲ hic préfum/— cibi hominíquidfitpofteumfubfolez Ca. VII: περίατιῳ male aft tionéfpiritus, Aqui αν νε ον ot:. 5... mantíedad compa/ a& Theodotio ,pa/ ὃ Onümeít noine fupet oleum bonum:&dies- rationem auariciz 8ξ ftionem uenti,inter/, mortís fuper díem natíuítatís cius. ΝΜ] εἰ ἧς eft— nimte parcitatis licet. pretati funt. Symma;: ας ὃν ad dor::.'4 breuefit plus effe, fi. chus yo afflictionem iread domum actus, ac domum contiUly ποῖ δα mométü quis fpiricas.Porrofcien^— ín quo finis eft omnís hominis: δὲ quíuiuít,dabitad. fuis opib? perfruat, dum eft, y apud he; fi Melíór eft it Tifussquia ín imeerore uui Nund ei trífticiam braos,&ípiritus,& f Coriuum.iVieliór e dra(pri ΕΟΟ μόρας, feftinicon nts ii aP^ gemendabiíturcor.Cór fapientís in domo luctus:& cor Bins premufe fibi dm pellentur, i m^. Γεν.£i"£T.b ην.. bere uelci alicuius igi bLOuidetqofom, ὃ ínfipientis ín domo lcticiaz Melitis eft audire increpa/ Puoi e DN rumetríamvocaum— tionem fapientis fuperuirum audientem carmen ἔα} κ 4L 25»dlíoz eft irai dtuoméeiueccog^ torum. Ο αἷα ficat uoxfpinarü fub olla;itarifusftule,—rífus«&. Rifus diffol, à B tminaAperedefab— AE ur. ορ uit fapienté:íra corri; b. uatorispradicaFad/! 9d δὲ hocuanitas.Calumniá conturbatfapientem:&^ pit&emendac.Iraíca R uentu:g qui fururuf, ον 709 57.70. pérditcor mur& nobisfi quan. D eft, antej in corpore do peccamus, iraíca/ -cernerc£,íam uocatü eft in fcripturis nomé ei?:& cogni; Ζ. Ὑπ φο, 38 tas alliget corpore,libértatem animz mors refoluat. e QT 25»clíue eft(read oomü lüctue 1 ἃ ad vormü couíuij«C. Vtilius eft ad exequias funeris, di ad domüire conuiufj:. quía ibirécordatione códitionis noftre& fragilitatis hu mana,ex prafenti cadauere cómonemur. In οδυίμῆ aüt laticia, etià(i quid.tiz' ἫΝ ma,ficut Ecechiel aít::: CÓONENWES moris babereuideba p» Έρεςδ.ι, Qui e ene uo, 8 Contra uitam? Meliór eft afpectus oculórum fuper am. mf Amt NCA lütarecordísfui. Vel bulantem ínanima. Sed δὲ hocuanítas& prfümptío^ uiffimü uerfum aper tíus interpretatus eft . Symmachus dicenst Etqui uiuit,refpiciat mur& alíis.Per trifticiam quippe uultus, melior fiet ani c tum prophetis& fanctís dei,quia homo fit:& iuxta hoc qd homo eft, nó poffitfe conferre cum patre:& in euan/ lobu4.d gelio dicat: Qrui me mifitmaior me eft. Vnde& in οδίς’ quentibus pracipitur:ne ultra ᾧ de co nobis fcripti eft, requiramus: ne uelít homo plus fcire, ᾧ fcriptura tefta mus: ut interpretatus eft Symmachus. Et idcírco: Va Luct.e.d nuncridentib*;qmipfilugebunt. ς«Γιος fapientie(n: voro luctue«c. Beati( inquit faluator) lugentes:qr ipfi Martb.s,a cófolabun£.Lugebat& Samuel regem Saulem omnib? t. Regt.16.a dieb? uite fuz. EtPaulus fuper eos qui poft p&á uaria 2, Cort, 1g ΠΝ κα morat ο T d noftra& uerba füperflua:& nó ex prafcientiadeiliberit^ tes uerficuli cócordant.Aitef: b 4T 2Poeli? eft audire(n^ port tolliarbitrium:fzd caufas anteprazcedere,quareunum,— crepatíonéfapíctío«c. M eli?em eft a fapiete corripi, d: per T. Qdgficfa&üfit. cdTénuía funr verba multa multíplícátía.. adulatione decipi blandientis. Cui fife efrillud:Meliora Prouer, 27.8 ta eít(cire. Cum enim de ftatu noftro ignoremus,& uita noftra quafi umbra tranfeat:& futura incerta fint:nó no bis expedit ut maiora dj poffumus, inquíramns. Non» nulliillud in hoclocofignificari putant,cp omnium qui futuri(μπε δὲ hominü corpore circiidandi,íam deus uo cabulum nourrít: nec poffit homo refpódere contra ar/ tificem fuum, quare ita ucl ita factus fit. Quanto enim amplius quzfierímus, canto magis oftendi uanitatem vauítaté c, Cum( inquit)ignoretho de ftatu fuo:& qua cundp αἰαεξ fcire δὲ cernere:nó ut fe reí habet ueritas,fed per fpeculü,& umbra,& imaginé uideat:nec futura co gnoícat:€ p multiloquiü nó effugiat peccatü:filentíüi po natori(u0:& credat eum ueniffe qui fcriptus eft:quó,& qntus,& qualis uenerit,nó requires.: Ca. VII num eftnomé fuper oleum bonítz oíea moz; tío(up oíem natíuítatío eíus.Confy dera inquit o homo dies tuos breues:€ quía cíto effe fo; luta carne ceffabis, factibi famam longioré: ut quomó unguenti nares odore delectat: fic ad tuii uocabulum cuncta pofteritas delecte£. Q) d perfpicue interpretatus e(t Symmachus dicens:Melius eft noméborium,d un; guentum beneolens. Siquidé moris eft hebrzorü un; guentü bonum,oeleum nuncupare.C. d autéait:Et dies mortis fuper diem natíuitatis eius: uel hocoftendit me; lius effeexire defzculo,& carere tribulationib? atqj in; certo uitz ftatu,dj ingredienté mundü hecomniía fufti, nere. Vel certe q ín morte quales fimus,notü fit:In exor; dio yo nafcendi qui futuri(imus,ignoret. Aut ῳ natiui nolueràát agere poenitétia;lugere fe dicit. Cor igit fapien, tis uadatad domütalis uiri qui fecorripiat delínquen; tem:utadducatad lachrymas,quí prouocet ppría luge re peccata:& nó eatad domü latíciz, ubi doctor adula£ & decipit: ubinon cóuerfioné audientiü, fed& plaufus quarit& laude.Talis przceptor plangit:diues in fermo ne,nà diues in opere:qui quia faturatus eft, ppterea re/ cipit cófolatione fua.Deniq huic expofitioni etia(eque/funtuulnera amici, Φε fraudulenta ofcula tnimíci.Sicut ein uox fpinarü fub olla ardétiti,ftrcpitü infuaué reddit: ita fuauía& palpatís magiftri uerba nó proderüt: uelut adcuras fzculi,quz fpinz interpretan£, auditores fuos cohortantís,uel futuro eos incendio preparantis. Sym, machus p eo qd nos pofuim?: Quia ficut uox fpinarü fub olla,fic rifus ftultí:hunc fenfum ínterpretans quem fupra differuimus, αἵτε Per uocem imperítorü uínculís: quifpiam colligat; hoceft,ad uocem talium praceptorii magiísauditor innéctít, dum uinculis peccatorü Γον unufquifq; conftringi£.(([&alumnía conturbat fapíen, tem zc, Nunc fapiente ín profectu pofitum accipe, fcd?: illud: Arguefapiente,& diligitte.Sapiens quippe perfe; Prouer.9,b ctus, nulla argutione indiget, nulla calumnia cóturba; tur. Vtamur hoc uerfictilo,fi απ iuftum uírü atq: fapien tem uidemus calumniam fuftínere:& curbari deiniqui: tate iudiícij,nec deum ftatim fubuenireprafenté. Pro eo yo quod Lxx.& Aquila,€ Theodotio interpretàti func:: perdit cor ευγενείας&vrov,id eft;fortitudinis,fiue uigotis.cius;Symmachus ait: δὲ perdit ΤΟ Ω id eft,donum: tam GG ai ucrbum Deutti6.d είς £eodem., Ε Job.io.g (ταῖς. ibidem.3.a £ommein.lPicronymi E uerbumhebraicum, ὅ iInterpretationé eius copulans:& faciés illum fenfum,quí alibí fcriptus eft:Excecant mu neta etià(apientiti oculos. 84 2»elíue cft που fer^ monío/d ργίηοίρί εἰσ. Meliores funt ín dicedo epilogi, &j exorditi.In hís ein dicetis follicitudo finit, in íllo inci, pit. Vel certe ΠΟ αἱ quam haredes fum? inc rudi VEDO; a perditcorfortitudinis ei?.Melifis eft nouiffimü fermo- CL ed sch rem uadit, in princi v τίς, C$ príncipià eius. Meliór eft patíés fuper excelfun fies docere E ud Pio s ντα mma, efpiritu.INe feftinés ín fpiritu tuo,ut írafcarís: quía íraín^ εησνοπεαν uidere ην tuscftatgperfe&tus. ο finu ftultorü requiefcit.INe dixérís quid facta eft: quía— fticiz& hab&fapien tcligi o do dies priores erant meliores dj iftisquía nen fapiéter ín;« τὸ Βοπα αἲ Ην αν iftofculo fum? qd e terrogaftí de hoc. Βοπά eft fapientia«ἢ hareditate,&^ abícpfapiétiauizt πιστα P, ampliusuidentib? folem: quía quó umbra(αρίξεία, fic& comer αὐτο neitqdpereaüet, umbraargéti:& qd' plus eft, fciétía fapictíz uiuificabít^ Q ὁ quid& Danidl innouifimis ὅσο, t habentéfe. Videopéra deí:qm quís poterit adornare, efendi diis inei braus ita hunc locü 8 qué deus puetterit? In dié bonitatis efto ín bono,& in ulgebütut lumina, "εἴ fequéti uerficulo me diemalo. ríacoli.SiueutTheo differuít. Melius eft dotio interpretat?eft: te finem cofyderarenegocíf, ᾧ principiu:& patient£ effe, d impatientiz furore raptari. Difcímus itaqp ex hac fen; tentíola,nullam ín homínib? effe fapientiam: cum me/ Tiusfitcacere d$ proloquí: δέ quia cü finita fuerit oratio, intra femetipfum recogítat auditor quid ficdictum: cà “αὐτῷ cperímus loqui,necdum quid utilitatis accepit, b«T Z»elío: eft patíene fuper excelfum(pírítu. i uia fupe^ ríus íram cócefferat dicens: Melior eft ira dp rifus:nepu» taremus iram quz ín paífione eft laudari: nunc ρταςί/ pitiram penitus effe tollendam. Ibi em p correctione ín peccantes, δὲ eruditione in minores iram pofuit: hic yo ímpatientià refrenauit. Patientía auté non folum ín an; guítijs fed& in latioribus neceffaria eft: ne plus d$ con/ decet,exaltemur.Vide£ mihi€ qui nunc excelfus appel latur fpiritu, in euangelio pauperi fpiritu effe cótrarius, quiín beatitudineponit. ς€[ IBefeftíneo ín fpírítu tuo vt íra(caría«C. Non ῳ cócedattardius itaícendü: idcirco nunc dicit:Ne feftines in fpiritu tuo irafci: fed qd? cü fu rens& recens fuerit ira dilata facilius fedatam poffit au; ferre, Ec quiaira femp iuncta fuperbia,defyderat ultio^ nem, meliorem fupra patienté dixit efTe qj eum qui ex; celíus eft fpirítu,& nuncfignum infipientiz dedit: quia quis aliquíspotens exiftímet& fapies: fi iracundus fit, infipiensargui£.Ira quippe in finu ftultorü requiefcit. o Be oíxeríoiquíd factü eft:qz ofíes pzíozce erant melío/ reo di(ftí cC, Ne uetus faculum prafenti praferas: quía unus utriuícp eft códitor deus. Virtutes,bonos dies ui, uenti faciunt:uitia,malos. Ne dicas ergo meliores fuiffe dies fub Moyfe& fub chrifto dj modo funt. Nam'& illo tempore plures fuerunt increduli, dies eorüi mali facti funt:& nunc credentes multi reperiuntur:de quibus ait faluator:Beatiores funt qui menó uiderüt δὲ crediderüt. Aliter:Sic debes uiuere, ut femper prafentes dies me; liores tibi(int, d$ praterítí: necum paulatim decrefcere coeperis, dicatur tibi: Currebatis bene, quis uos impe; diuit ueritati nó obedirecEt iterum: Incipientes fpiritu, nüccarnecófummamiíni. Aliter:Ne dicas meliora tem poraolim Moyfi,gi nunc Chrifti,legis fuiffe qs gratiar.Si ením hocuolueris quarere,imprudenter facis: non ui/ dens quantum diíftet euangelium a ueteri ceftamento. eL 3bona eft(apíentía cum beredítate«C. Maioris eft glo; riz fapiens cum diuitijs, ditm fapiens. Alij entm fapien; tia indigent, alijopibus:€ qui fapiens eft& non diues, poteft quidem docere quod bonü eft: fed interdum η poteft przftare quod petitur, Etidcirco ait: CLuía ficut umbra(apientiz,ita umbra pecunia: id eft, quomodo protegit ον. interdum protegit& pecunia. Etne uideretur fapientiz detraxi(Te, dum eam fortuito bono fubiecit: Non em in noftra poteftate eft habere diuitias, quas tníufti fepe plus poffident: propterea maioré effe fapientiam demonftrauit dicens:Et amplis fcientia far pientiz uiuificabit fe habenté,In eo(inquít)maíor eft fa, pientia diuitiis, ο abícp ullis opibus uíuificat eum qui fehabuerit.Cruidam hunclocum ita interpretant:Ha, reditatem(inquiunt)pro cóuerfatione bona pofuit: per. Quafi fplendor firmamenti.O,ui yo fecerint fermones meos,quafi ftella coeli. V mbram auté argenti fiue pecu, niz illam fcdm ἄναγωγὴμ debemus accipere:de qua ta/ lenta δὲ mina in parabolis euan geli legunt: ut cum fue rimus fub umbra(apientiz, δὲ fub umbra talis argenti: Per diem fol non urat nos:nedp luna per noctem, Sed X hoc dici poteft:quia umbra eftuita noftra fuper terram: δὲ fpiritus uultus noftri chriftus domínus: cui dixim?: In umbra eius uiuemus in gentibus. Omnis noftrain hacterra protectio inftar umbra eft, fiue fapientiz, fiue fupradicti argenti, donec afpiret dies δὲ amoueant um/ bra. Symmachus more fuo etii in hocloco manifeftius interpretatus eft dicens: Qcuomodo protegit fapientia, fimiliter protegítpecunía.Sequens aute uerficulus perz fpicue ad ftudium fcientiz cohortatur. f€[ Clídeopera ocí:quoní3 quíe poterít adoznare qué ocue peruertít.Etin hocloco ita Symmachus tráftulit: Difce opera dei: quía nemo poterit corrigere quod illeimminuit:id eft fufficit tibi deícripturis fan&is,(iue ex ipfa contemplatione ele/ mentorum fcire& intelligere qua facta funt:non ramen caufas rationefq perquirere, quare unumquodg fic fa/ cum ἔτ, εἶ aliter fieri debuifTe dj factum eft. Verbi gra tia: Siquis uelit querere cur Moyfi ita loquatur deus: Quis fecit mutum δὲ furdum,uidenté δὲ cecum: non/ Exo neego dominus deus« Et dicat: Cur cecus X furdusX mutus íta creati funt: δὲ catera his fimilia. Sumendum in hocloco teftimonium de feptimodecimo pfalmo, in quo ad dominum dicitur: Cum fancto fanctus eris: δέ cum peruerío peruerteris:Et dicendum eft,fanc&ü diim effe cum co qui(anctus eft:& peruerfum apud eum qui fua uoluntate fuerit ante peruerfus: Iuxta illud quog: quod ín Leuitico fcripti eft:Si ambulauerintad me per/ uerfi,& cgo ambulabo ad eos perueríus ín furore meo. Ω..ποά quídem δὲ illud poterit exponere, quare indura α΄! ιδ Mattbatb Lucigb Ῥδιμοῦ bbb ὡς Tidi d "o | T4 RJ ' Leutaét ο. uerit dominus cor Pharaonis. Q.uomodo em una atq; Ἐχοιάωε eadem folis operatio líquefacit ceram δὲ ficcat luti: fed pro fubftantia fua& liquefcit cera, δὲ ficcatur lutum: fic una dei in zgypto fignorum operatio molliebat corda credentium, incredulos indurabat: QLuia iuxta duri/ ciam fuam δὲ ímpoaenítens cor, thiefauricabant fibiiram in die íirz ex his mirabilibus:qua ο uiderentfierí, non credebant. η oíebonítatíe efto(n bono τῷ, Scio me audiífein ecclefia ab eo quí putabat habere fcientià fcri/ turarü,ita hos uerficulos ediffertos. Dum in hocpra/ enti fzculo es,& boni aliqd operís potes facere, labora, ut poftea ipfe fecurus in die malo,id eft,in dieiudicij tor quere alios uideas. Sicut eim prafens fxculü fecit deus: ín quo nobís fructum bonorü operum poffumus pra parare: ita& futurü in d nulla boni operis datur facul/ τὰς:uifus eft quidem fuadere cum diceret audiétes.Sed guihi uidetur Κοπιδλι "us ΄’ e Satis f Ὥρας η δη ttai, a 4 , ο TEN f Vulg; Δ [ασ hmi fadt d at i ez Novis digi: & omes dim onmi (aids efti gsm folii Πε δι] égntioc νἀ σοί δι figuras re ipa dnx vini" Martfro.d minus aue s Omnis {πίμα! sanat auno nq η” μμ^ plo T mpi pt iv 9 pul sni y o ifc pu. yu que» pi^ wi, et vaut gio", ^ i . fenfibilem,& ftolidüi J Sn Ecclefíaftei mihi üidetür alius effe fenfus, qué& Symmachus tranf tulit dicens: I die bono eíto in bono: diem vo malum intuere.Siquídem hoc fimile huic fecít deus, utnon in; ueniret horio qd Cótra eum quazreret; Et bona( inquit) & mala prout tibi euenerínt, fuftine. Nec putes uel bo/ norum tim aut malo; vum in miido effena turam:cum ex απο fis mundus ifte con/ caríjs fubíftat: ca lidis δὲ frigidis, ficcis δὲ huméctís, duris& mollibus, tenebrofis δὲ lucidis,malis& bo die malo uíde.Et quídem iftud οοποταῖ huic fecit deus adloquédum,utnon inueníat homo pofteum quic. 9 Omnii uidi ín dieb? uanitatis mez.. Eft íuftus períens ín iufticía fua: δὲ eft impius longzuus ín malícia fua. b INÓli effe iuftus multum:& ne quaras amplius ne ob. £a,. VII poteft uerficulo coaptari, quod fuerit íuftus multum: cq[ie umpíeagaeimultum:et noli effe ftaltua; ne mozíarío ín rermpoze non ruo. Cut dominus loquatur: Nolo mor tem peccatoris: fed tanti utreuertatur δὲ uiuat:& femel peccaffe fufficiat: debemüs nos erigere poft ruinam: Sí enim iuxta eos qui de phyficis difputat: nouit hirundo pul 2 los de fucco oculare chelidonia:& dictà? mum caprez appe? tunt uulnerate: cür nos ignoremus me/ dicinam poenitentia fo 39. Egccbij;e Nürnie;ó:£ E^; Hotanem fci c ftupefcas. Ne im pié agas multum: δὲ noli effeftultus,| propofitam effe peci eus, ut habeat(api; rie; cantibus«C) uod au/ entialocum incligen{Πο moríarísin tempore non tuo. Bónum efiretinerc να νά ποτ so onum ,& itin, iuftum. Et quídem ab hocne dímíttas manum tuam:— in tempore non tuo:. o malum:€ liberü Ξένε, of: T. Scimus Chore& Dà e: e τῷ bominirelinquatar,* Q''oníá quí tímet deum,egrediet ad omnía, Sapiéntía E ERA bitriü: nefe dicatin/ a deo effe generatü: fed eum ídeo feciffe ; diuerfa: ut hó querí SS :defua conditione non poffet.Simuldqshocteftimonium confequenter fuperioribus copulabítur, ín quibus ait: Quis poterit adornare qd? peruerterit deuse a 4Γ m nía vídi in oíebus vaníratis nec c. Huic quid fimile in euangelío ait faluator: C) ut inuenítanimam fuam,per deteam:& qui perdíderít animam fuam propter mein, ueniet eam. Machabei pro lege dei atqp iufticia uifi funt in fua perire iufticia:& martyres qui fanguinem fudere :pro Chrifto: Econtrarío qui ex illo tempore uillam car nem comederunt:& poft aduentum domini facrificaue runt idolis fuís,hi uifi funt ín hoc feculo uiuere:€ pro; pter faam maliciam perícuerare longaui. Sed dei ín oc; culto patientia eft,& tribulare nunc fanctos,ut recipiant mala in uíta fua:& peccatores non uifitare pro fcelcre:& quafi ad uictimam referuare: ut& íllis poffit eterna bo^ nareftituere,X his mala inferre perpetua. Hebrai πος pereuntes ín íufticia Για, βίος Aaron fufpicantur:quod dum putant fe iufte agere, alieni ignem obtulerint, Et impium longzuum in malicia fua, ManafTen dicunt: quí poft captiuitaté re(titutus in regno, longo deinceps uixerittempore. b q['tBolícffeiuftue mulrum:etneque raeamplíueme obftupefcae. Si quem rigidum& trucem . adomnia fratrum peccata confpexeris:ut necin fermo: ne peccantí:nec propter naturalem interdum pigritíam moranti det ueniam: hunc fcito plus iuftum effe, qj iu; Luct.6.f ftam eft. Cum ein faluator precipíat dices: Nolite iudí/ lIob,25.b Prouer,20,b Roma,9.d ARegtts.c ^1S9.c careutnon iudicemíni:& nullus fitabfq peccato:nec fi unius quidem dieí fuerit uita eius:inhumana iufticia eft fragilitati conditionis hominum non ignofces. Nolí ergo eífe iuftus multum: quía pondus grande,€ pon; dus paruum abominatio corá domino. Vnde& apud philofophos,uiírtutes in meditullio pofitz funt:& omne quod nimium eft,(iue faríum, fiue deorfum,reputatur in uitio, Ouod autem ait: Noli quzrereamplíus ne tur beris,(iue neobftupefcas:menté noftram fcit perfectam cóprehendere non poffefapientiam: X menfuram fragi litatis noftrz, iubetnos(cire debere. Denia» δὲ Paulus εἰ qui plus dj hó fcire cuperet,requirebat, dicens εἰ: uid adhucquaritur? Voluntati enim eius quis refiftit? Re; fpondit:O homo tu quis es qui refpódeas deo&c.Si em cau(as quaftionis,ille qui interrogans introducirur,au/ di(Tet ab Apoftolo: tupore forfitan torpuiflet, X gratia fenfiffet inutilem. Οία eft& donum,quod non profit εἰ cui datum eft:íuxta eundem Apoftolum.Hebrat hoc mandatum,id eft: Noli effe iufrus multum, fuper Saule interpretantur: qui Agag mifertus eft, quem domínus fufferatoccidi. Sed& ille de euangelio feruus σα! igno uerat dominus,& ipfe conferuo noluit ignofceres huic cófortabit fapientem fuper decem poteftaté habentes quí funt ín cíuitate: quía non eft homo íuftus ín terra, pter feditionem ad/ ucrfum Moyfen δὲ Aaron, tepentíno ter rz híatu deuoratos: &ad emendationem malorum,, ante díem iudicij etíam in hac uita plürimos iudicatos.Q) uod dicit ergo,tale eft: Noli peccatis adde/ re peccatas ne prouoces deum etiam hic tibi inferre iudi cium. Ὁ« Donum eftrerínere íuftum.££rquídeimi ab bocne oímíttae manum tuam: quoníam quí timet ει πὶ egredíetur ad omnía. Bonum eft iuftis benefacere: fed δὲ peccatoribus benefacere, non iniuftum ο: Bonum eft domefticos fidei fuftentare: fed& omni petenti tribuere przceptum eft. Timens quippe deum δὲ imitator coíi/ ditorís fui qui pluit fuper[ος€ intuftos, abfq τεῖρς/ &tu perfonarum omnibus benefacere feftinat.— Alitef: Ω ία uita hzc miferabilis diuerfis quotídie uariatat euentibus:tam ad aduería, ᾧ ad profpera, iufti animus praparetur:& pofcat domini mifericordiam: ut quod/ cung euenerit librata mente fuftentet. C) ui enínt timet deum,nec profperís éeleuatur, necopprimitur aduerf(is: c 4L&apíenría cofo:zrabít fapíentem fuper oecem poteítaré babétee d funt í1 cíuítaresqutà non eft bomo íüftue ín terra/ quí faciat bonum«ton peccet. Propterea fapientía confor tat iufrum,&omníum principum ciuitatis fuper eum exceditauxiliü:quia qpuís aliquis iüftus fitttamen dum in haccarne eft conftitutus; fubiettus eft uítijs αι pec/ catis,& maiore pra(idio indiget. Aliter: Decem qui po teftatem habent,& in urbe cofiftuntangeli funt: qui ad perfectum numerü peruenere denarium,auxilíant hu/ mano gencri.Sed fi quís cófyderetomnia auxilia, maius eít auxilium fapientiz,id eft domini noftri lefu Chrifti: Poft enim dixerunt angeli: Curáuímus babylonem; δέ non eft fanata:relinquamus eam,& abeat unufquiíqs in terram fuam:tunc magifter medícorü ipfe defcendit: & re(perfos nos(anguine, X peccatorü madentes cruore: quifaciat qui omne fubftaridiam noftram expenderamus in inée/ dicos,tactu fimbríz fux fanauit. Sanauitaüt in ciuitate; hoceft;in müdo ifto: δὲ cófortabit fapiente,fiue(ut Lxx: tranftulerüt) adiuuabit. Omni ením qui habet,dabitur ei€ adijcietur«(Ὁ uia autem iridiguit homo pofitüs ín peccatis: δὲ infixus in limo profundi peccati, maiore auxilio: idcírco uenitipfafapientia. Aliter: Supra di/ xerat,& dometticis& alienis bene efTe faciendum. Po/ terat ergo aliquís reípondere: Si omnibüs benefacere uoluero,non habeo uride faciam.Nec poteft iuftus tan/ tas habere díuitías, qua folent magis peccatorib? aburi dare:Propterea nuncait:Q uos non potes opibus,con/ filio adiuua:folatio foue.Plüs em potes in anguftía con/ ftituto przftare fapiétía, c quilibet maxirna poteftátis; Ethocípfum cum prudentía facito. Grandis quippeli bra iufticiz eft: 3 οί,& quantum, δὲ didíu ,& quali ucl it re uclin confilie cribuere. GG y Etqnidé Híete;st;2 Lüc.S.;f £s s Regt 5b €54«d Roma.5. aq£tquídem(η omnee fermoneo quoeToquent ímpij! ne ederío co? tuu 2C, Fac quz pracepra funttibí:& fapien tiz auxilio confortatus,uel ad bona,uel ad mala prepa: racortuum:& non curesquid deteloquantur inimici, qualis foris opinio fit. Quomodo enim prudentis uiri, efi murmurantem fa mulum non audire, £ommenDicronymi———^ ^ iuxta intelligentia fpirirnalem:automne generaliter pec l catutn, mulierem nomin:imus δὲ iniquitatem qua ub.| fpecie mulieris(edet in Zacharia fuper plutnbi ralenti: Zadc 3 aut diabolum τροπικῶρ mulierem accipimus, proptet effocminatas uircs:aut certe idololatriam: δὲ ut propius accedamus,harctíco rum ecclefiam ανα ponerequiddefelo,^ Qsloquent iptj, ne dederíscor ταῦ:utnó audiasferuü— wocat,ut panes farti quatur abfente: fi em bocfecritfemperin{8 maledicététibi.Etem frequéter fcit cor ταῦ, quía& uos,€ aquá furtiud, hoc eft, falfum(acra/ cribulatióecrit:&ad tu maledixífti alijs. Omnià hac téptaui ín fapientía,S&^ mentum, δὲ polluti muffitationem ferui '£Éracundiía coómouebi dixi:Sapiens efficiar,& ipfa longius facta efta me,ma baptifmum indoctuf accipiat. o{είς turific&(apientisho σίϑ Cis erat:& alta profunditas,quís inueniet eam? Cir/— bocineni vírit ecde minis eft fapientíam preuiam fequi:& ua; c cüíui ego cor meumt:ut fcirem δὲ confyderarem,& qux vt ínuenírem nuimeré nosnonconfyderare ferem fapientia& ratione:& ut cognofceré impíctate^ quet adbuc quefiuit rumores. Sed& alio exemplo docet peni: tusnon curandüiu, nortemulíeré qua laqueusuenatorü eft:& fagena cor— periuniuera diligen ftultí& imprudentiü ertoré.Et inueni egoamariorem.(ΜΗ ΑΚΟΗ Ime ní£c. Hoc(inquitrep fto homini quidho^ eíus:míncula fantmanuseius.Bonuscorádeocrucf ab— tereuétilans: qà pas riínes loquantur,dií; latim peccando& ad censQLuó nouitcon ὃ€a:& quí peccator eft,capietur ín illa. Ecc hoc íntení— onum delia aliud fcientía tua α tude— dixit Ecdefiaftes, unam ad unam: ut ínueniré numerà apponfdogrutdem multis locutus es,& is fummam cffi/ fzpealís detraxit; σὲ adhuc quafiuit ania mea, X non inueni. Flominé ας peccaorum. fcere detrahentibus, Etfimuldocet nof, Inuení.Solummodo hocínueni,quía fecit de? homíné : cileiudicandü:&ha, rectü:& ipfi quafierát cogitationes multas, Ca. VIII— runtfc£m hebrai fer benté trabem in ocu; lo,defeftuca alteríus " notrloquendum. b4LO mnía bectemptauí ín fapfentiaiet οίε: Gapfeno effícíar τζ. Dicitfe(utregnorum quoq:teftantur libri)ultra omnes homines quariffe(apientiam:& temptaffe ad fi nem illius peruenire. Sed quanto plus quafierit, tanto minus reperi(Te:X in mediam diimerfum caliginem,tene brisignorantiz circundatum. Aliter: Vir qui eruditus fuerit ín(cripturis:quanto plus fcire Cceperít, tanto εἰ in his quotidieoríturmaiorobfcuritas. Aliter: Contem platio(αρίοπεία in hacuita in fpeculo uidetur& in ima gine:cum cognouero faciead faciem eius noticiam reue landam: tuncliquido recognofcam, longe me nuncab eius noticia diffidere. cT&Círcuíuíego coz meurt fcí/ rem et confyderaremi! et quererem fapíenríam| et ratíonemz €t vt cocnofcerem(mpíetate Επ umpzudentíá errozé 2€. Pro eo ᾧ Lxx.pofuerunt: ἐκύκλωσα£3 nod$i καρδία μου τοῦ γνῶναι, id eft: Circuiui ego δὲ cor meum ut cogno: "fcerem:Symmachus interpretatus eft dicés: Pertranfiui uniuerfa fenfu meo,fcire,& difcere,& inueftigare, C) uía igitur fupra Ecclefiattes dixerat,oia fein fapiétia perten, taffc:X quanto plus eam inquifierít,tanto illam longius refugifTe: Nüc aít eti illud in fua fe quafiffe fapiétia,qd? in rebus humanis malum,uniuería antecedat mala:€ quz res impietatis ftulticiz,errorisouecordía teneat prin cipatum.Etdicitfeomnium malorum caput mulierem repperiffe: Q uia& per illam mors in orbem terrarü in/ 'trofjt:X preciofas animas uirorü capit. Omnes quippe adulterantes, quafi clibanus corda eor: qua facitado; lefcentíü euolare corda. Etcum ín menté miferi amato/ ris inciderit, trahit eum in praceps: necante pedes fuos refpicerepatitur: fed quaft laqueus& fagena cor adole; fcentis innectit. Vincula funt manus ei?.Pro quo Aqui» la interpretatus eft:Vinctz funt man? eíus:qd' hebraica lingua dicit TW UON. Suadere em poteft:uim facere non poteft:nec ad fe nolentes compellere.luftus qui fue rit X bon? coram deo ,eruetur ab ea:peccator yo captus deducetur ad mortem. Non putemus temere hanc Salo monem deomni genere mulierü protuliffe fententiam: quod expertus eft,loquit. Ideo quippe offendit deum: quia captus eft a mulieríbus.Et hacícd'm litera; Caterü ᾿ fic&aljs debesigno| anum de mille inueni:& mulieré ín omnibus hísnon— Hefebon quippe;qd 39 ! | L | | | | E B fiafteo| vnam ad vn:| | | | | | | | | | | omnes uoce confona 22| Aoyieuovo,tranftuler--*"^| Q.uisita monis ambiguitaté, & numerum poffu/ mus δὲ fumma,& τὰ’ tionem,& cogitationem dicere. Sed δὲ hocait: requifiuit anima mea:an recta mulier inucniatur.Et cum uix ρα cos de uiris bonos ínuenerim:íta ut de milleunum po/ H] tuerim inuenire: mulieré bonam omníno inuenirenon| potui. Omnes enim me ad luxuriam,& non ad uirtu; j tem deduxerunt. Et quia appofitum eft cor hominum Gei.$d diligenter ad maliciam ab adolefcentia:& pene omnes offenderüt deum:in hacruína generis humaní, facilior ad cafum eft mulier.De qua poeta gentilis ait: Varium Veste δὲ mutabile femper foemina.Et Apoftolus:Semper(ait) A"E difcétes,& nund$ ad fcientiam ueritatis peruenientes,Et? S neuideretur cómunem hominum damnare naturam: & deum auctorem mali facere,dum talium conditor eft quí malum uitarenon poffunt, argute pracauít& ait: 'bonos nosa deo creatos: fed quia libero fumus arbitrío derelicti, uitio noftro ad peiora labi: dum maiora qua; rimus:& ultrauires noftras uaría cogitamus. Aliter: QLuotidie mecum uniufcuiufq rei rationem ponens, nullum inuenire cogitatum potui, qui non cogitatione peruería extrínfecus turbaretur. In mille autem uiris ἢ inueni hominem, quí iuxta imaginem conditoris eft conditus:& ín millenon quibuflibet fed uiris: quorum numerum mulier non potuit implere. Et in mille quí non áppropinquauerunt ad mulierem: propterea pu io riffimi permanferunt.Hacomnia Tropologiceaccipien"Tropo da.In multís quippe ftudiofis€ quotidiana meditatio/ ε ne(udantibus,uix inuenitur cogitatus purus,& uiri di/ M gnus uocabulo. Poffumus& cogitatus pro uirís acci/ pere,mulieres pro operibus: dicere, quod difficileco/ gitatio alicuius pura inueniri queat. Opera uero quia per corpus admíniftrentur, aliquo femper errore com/ κι mixta fint.Pro eo autem quod fupra fermoné hebreum interpretantes diximus: Vnam ad unam, ut inueníatur numerus,fiuefumma,fiueratío, aut cogitatio: apertius interpretatus eft Symmachus, una ad unà inuenire ratione. Ω. ποά enim nos folemus abfolute& neutraliterappel/—. lare,id eft,hoc quafiui,illud uolui inuenire: hebrei faz-— ᾽ν míníno genere pronücíant,ficutin pfalmo: Vnam peu a diio,hanc requiram:pro co quod eftunum: Ca. VIII QLuis ita X à ut Zi Ξε ει Κα... VII$0. 4.0 qtia μὲ A Co íta vt fapíce:e de nouit folutíoné vetb( 2,— tranfcar,& tif eíus pofterióra confpicias.Necton& illud i Mtn Supra docuerat difficilebonüi hominéinue/— qd'(equitur:Neftes in uerbo malo&c.fuper eo ἐπέ ρα Πα. ο níri,& ueniétecótraeliferat quzftione: adeó'^ musquiíharefeos errore prauétus eft:uel[ἀρεῖ illo qui DN" bonos homines conditos, fed fponte fua ad'— cum ecclefie fidém hàbeat: tàmén peccatis uincitur ut Kamp peccatü delapfos:nune quid boni hornini^ nonfitfidelis. Ne perfeueres in. detractiorie,ne in turpilo/ ΟΝ sede de? quafi'glo quió lu&tiríá, auari/ pint ing riabüdus enumerat: nns: ona RE M νου CólibidinéQ d(ip; atte fapientià fcilicet atcp? Vis ità ut fapietis:& quis noit folutioné UCT— feueraueris:rex üitio ks iis ration uides oc/ bi? Sapiétia hominís illuminabit uultüeíus: τὰ πὶ δῖ peccati dia; Pony inoífe myfté::-; ΠΕΡ i iri Oui ie E δὲ fortis faciem fuam eibi Ss Osrépis Dohis opsbirur pero o»(ἃ cordis yat Ob»,,... Cil todio,& loquelam iuraméti dei.Nefefti|^ quodcüg uoluerit. fie aute de"eg nesafadeeíusabire:& ne ftesin uerbo maloqi om^—€«Guicuttodít man — qc nemo ita it d'uolucritfadet: Sicut dixeti S hab datum non cognofcef iles ari fapiens ut ipfe, S nul πε 46 uoluerit aciet. 1cut dixertt rex poteftate habet: verbum malá:zteoud tnim infi id fola« δ quis dicet ei,quid facis? Qi cuftodit mandatü non z iDdicd cogitofcít coz n ii ientiaeiusa cun&o— Cognofcet uerbü malum:& tempus& iudícium coeno ERRARE ΤΝ audata fit populo: fritcorfapientis. Qüía omní negocio eft tempus& iu^— malü,pofitü eft peo ei quz non folü intrín/ qd'eft,non patiet aut fecus latuerit:(ed. δὲ M 4 in fupficie corporif nm fpeculo uultus eluxe imi. ritultraqpormes hoief inan prudentià métis in fa δι umma»".*" ame cefua pinxerit. Lxx. MUS pro eo qd" nos pofui; fito mus: Quis ita ut ía/ Duo piens: tranftulerunt τίς ὅιδε σοφούς: id eft, quis nouit fapiétes, Ft p co qd? nos diximus;:Ft fortis facié fuà cómutabit, pofuerüt καὶ&vav/ ο προσώπου ἀντοῦ μισκϑήσεϊαιτι eft:& impudeés uultu fuo odiet.Et reuera cii muli fint qui fapiétiam repromit tant:difficile inuenit qui difcernere queat uirü fapienté ab his q uident effe fapiétes.Etcü fint plurími q fcriptu/ rarü occulta dicant poffe foluere:rarus eft ἃ uerà inue; B. niatfolutione.Q 4 auté(equit: Sapiétia ποῖς illumina; bituultü eius€ improbus facie fua odiet: ita poffumus 2.Cor;s.d explanare:utPauli uerbo dicamus:Nos auté omes reue lata facie gloríà dei contéplantes. Et pfalmiftz canentis: t&4.b Signatü cít fup nos lumen uultus tui die. Sapíentià aüt hic homínís nó aliam eff: dícitabfícq fapientia ἀεί. ua εἴ(αρίδεια dei fit;iuxta poffibilitaté capacitatis hominis eius effeincipit qui fehabere meruerit..Omís harceticus & falfum dogma defendés, impudéti uultu eft& odiet, Deniq Marcion€ Valétinus melíoris fe dicunt natura eíIc d coditor eft.Et hoc poffet aliqua ex pte ferri fi fpem Ξ fe huius rei habere cótenderét& nó iam poffidere natu/ . rà. bé[£goosregío cuftodío z loquelá(uramentí Ὀεί ἐξ, Tiiija Videtur míhi quidé przcipeiuxta Apim,regibus& po; teftatibus obfequendü:maxime Lxx.interpretibus im; patiuo modo dicétibus:sca.« βασιλέως qVAcZopid eft,os regis cuftodi.Sed ego puto deillo rege πᾶς dici:de quo $10. Dauidait:Dfte in uirtute tua latabitur rex.Etin alío lo; co: ut patris& ΕΠ 7 regnum unum fignificet(criptura có lbid.7ra memorat: Deus iudiciü tuum regi da:& iufticiam tuam Io5.5.d filio regis. Non em iudicat pater quédj:fed omne íudiciü dedit Η]ο.Ο. αἱ rex filius deus,patris regis eft filius. Hu . iusitag filij cuftodieda precepta funt: huíus uoluntati Τοβίεις;, Parendü.Et hoc eft qd? in Tobía libro fcribitur: Myfteriü regis abícondere bonurmn eft.Et pracipue monct.ne tra/ &temus quare deus unüquodq pracepit:fed quodcüq .. uideriteffe mandatü,hoc pía mens hominis implere fe; δι, ftinecEtfit in lege dri uoluntas eius. Ὁ τὰ uero Lxx. '' alitertranítulerunt dicentes:kod περὶ λόγου ὅρκου θεοῦ μὴ σπουδάσκς amo προσώπου&vrov πορέυσκί« eft,& de uer/ bo iuramenti dei ne feftines a facie eius ambulare:Scien; dum íuramentü dei in diuinis uoluminibus efTe cófcri» prum.Hoc itaq iuramentü,de dei uerbo facrüi& arcanti, non debemus quibufcüq; narrare& proferre in mediü [Exo,3j. ἃ& citam de eo proferre fententiam: Neq; ut moyfes ο!’ nes uidere faciem dei;fed camdiu fuftine donec ipfe per/ dicium. A ffictío quippe homínís multa fup εἴ: quía nefcit qd' futurü eft:ficut enim erít quis annüciabit ci? ε INón efthomo poteftaté habés in fpiritü ut prohibeat fpírítum:& non eft potens ín die mortís:& no cft emif/ fio ín die belli:& πὸ faluabít impietas habentetm fe. non eritín co:Siqui/ dem& de faluatoré fic Ícriptutu eft: Qui 2, Corbs.d nó nouerat peccati, ,p nobifpeccatü fecit, Pro ybo quo Syri, machus ré,interpre/ tatus eft dicens: Qo uí cuftodierit mádati, nó experietf rem malam.Pracepit auté,regis imperium: id eft chrifti conferuandum:& fcire quid X quare& quo tempore iubear. Ὁ 4 έδυία omní negocío eft rempue«(u^ dícíum c£. Lícet diuería eueniant,& non poffit iuftus fci/ re quid εἰ fucurum(it:nec(ingularum tertim caufas τὰ’ tionefqp cognofcere: Nemo ein eft conícius futurorü:tfi fcita deo cuncta in utilitate hominü fieri& nó abíq: eius uoluntate difponi.Eft em magna afflictio generí umá/ no:quia ut Poeta ait: Neícia més ho mínü tati fortifq Πα’ D turz:alíud fperat,aliudcp euenit:de altero loco expectat hoftem δὲ alterius iaculo uulnera£.Pro eo auté qd? Lxx. interpretes€ Theodotio dixerüt,or: γνῶσις τοῦ ανθρώπου tor πολ ἐσαυτομ:ία eft,quia fciétía hominis multa fup eum:in hebrzo malícia habet non fcietia:fed qa Ἢ res&^ daleth litere hebraice excepto paruo apice fimiles(Πε ρ T^ legerunt^:id eft pro malicia,fcientià, Hoc melius fciet qui eíufdé lingua habuerit noticia.Illud quoq: qd in fíne horum ueríuü fcripti eft: Qr uia nefcit qd? faétum fit:& quid futurü fit poft ei, quis annuncíabit ei: ας πετ’ bo ad uerbüi nuncex fermone hebrao tranftulimus,ut efTe fenfum alterü nouerímus:qd fcilicet nec ea qua prae terierüt fcire poffum?,nec ea quz futura funt, itaut funt futura cognofcere.«Γ΄ Ιηῦ cft bó poteftaté babée ín[ρε vt pzobíbeat fpírítum:z non ef potere ín ofe tmoztío:c nori e(t emíffío ín oíc bell(zc. Nó eft in poteftate anima noftra neauferatur a nobis:X egredientem ad imperium domi ni fpiritum prehibere. Nihil prodeft óra concludere& uitam retinere fugientem. Cumqp intericus inimicus ui^ tz noftra δὲ hoftis aduenerit:indücías accipere non pof; fumus.Necreges quondam in feculo δὲ omnía ncftra impietate uaftantes,obuias morti ferre manus: fed ín οἱ’ nerem terramqp foluemur.Non eft ergo lugendum fi fu/ tura fcírenon poffumus,& fepe ab iniquis potentiori^ busopprimamur,cum morteomnia finiantur:&(uper, bus& potés qui cuncta populatus eft,nó ualeat anima fuam retínerecum rapitur. Aliter:Spiritus quí uniuer fa difpenfat non poteít a quoqp hominum prohiberi,8&& leges accipere fpirandi.De quo& fupra dictum eft:Gy ὅν. rans gyrando uadit fpiritus. In die mortis non fumus'''' potentes:ín die enim uita facile uitatur inimícus. Simi/ liter qui in bello eft,& deí pacem non habet, qua fupe rac omnem intellectum: non habebit emiffionem: dé qua fponfa dicitur: Emiffiones tux paradifus malorü(πῆ. iG 4 ριαπαϊογαπ Omnia hzc anatori cum fructu pomorü.Etquia impietas nó fal/ "'' wabithabenté fe:pietas regione faluabit. Pote(t impie. tas diabolus appellari:& pietas diis nofter iefus chriftus a 4 Cinnía bec vídí τ oedí coz meti ít omne opus αὐ fact eft(ub(ole εξ, Dedi,inquit,cor meii ut omne qd'fub fole clefiz principes,& τῶ lo dei: δὲ infup am; £ommer. oicronymi. c Ecbónum nó fit impío:& nó prolonget díes quafi um his qui nó habent μοὺς dei:& óptatne diu differant'a ,pecna,fed ftatim morte(ubtracti,cruciat? recipiat quos merent.Simile qd δὲ Apls loquit: Vtinà pracidant qui uos cóturbàat.Etalibi: Alexáder erarius multa mihi ma) laoftéditxreddatilli dris fcdim opa ci?.C) uz quó clamé, gerit preter& hoc| ἘΠ:; i 5 p sm fn, iic peu poi,* Οπιπίὰ hacuidi;& dedi cor meüinoimeop?qd'fa& ἃς τς pcbraiciueritare, . flaté;ut dfcügy uult— eft fub fole:& driat? efthomo homini ut Mer εἴ. Siqsuero Lxx.ínter MERE Ondem, Ettuncuídí ímpíos fepultos.&uenerunt&delocofan Preis fequit qun tem mei ad hzcin; cto egreffi funt,& laudati funt ín ciuitate qa fic fecerüt:— teídixerücEtegocog nenda direi fed& hocuanitas& prafumptio fpis. Quia e non ποῖ σὰ PR ne PS ena&ficfe eft cotradictio faciétib? malü cito: ideo replet€corfy a facie ei?:& boni nà ΝΑΡ gi;*liorü hominü in eis ut faciant mali. Q üía peccator fa^ enm ipio S 5. Suet oneri dran dtmalücenties€ elongat εἰ de?,Ex hoccognofco€gO quiano efttimésafa banturdigniefléec/— ad eritbonü tímentibus ded, qui tímebütafaciecius,«ἰς dci Hoc poteritdi cere, Fient qdé δὲ illa de qbus paulo ante ντε τη ίσα. Ὁ braquínó tímeta facie dei. Eft üanítas qua: fit fup τον’ ER iL s mn : abant 1n mailS 10115:. ΄. ᾽-,"]( '$9.d Sicutícriptücft: Lau fam*quia funt íufti fup quos ueniüt quafi facta impto quia beneerit hif qui (^ damrempecanrim rü;& funtimpij ad quos pueníunt quafi facta iuftorü. στ iil &quiiniquageritbe* Dixi quía hocuanítas eft. Etlaüdauiegolxtíciá:quia τὸς mapsErimpiong nediitur, Hoc au^ no eftbonü homini fub folenifi comedere δὲ bibere& eni bens LA .,:.- 1, ἃ[αι:n on ^it quia nemo pec, Itati.Et ipfum egredietur cii eo delaborefuo diebus y esi umbras citibusepifcopisau, τα[πα quos dedit ei deus fub fole. hoceft dies uitzfu, det contradicere:nec Quuaproptr 4 quali umbra uíué& . ftatim deusfcelus ul tibus funt. Nó ei hi E. ciícit, fed differtpoe/ q multo tpe uiuüt, p nam dum expectat poenitentiá, Peccatores autem,quia non ftatím arguti atqp correpti funt:putàátes nequad fu: turü effe iudiciti, in fcelere píeuerát.Poffumus hoctefti/ monít accipere aduerfus epifcopos,qui acceperüt ín ec/ clefia poteftatem,& fcandalicant eos magis quos docere ες&ad meliora debuerantincitare. Hi frequéter poft mor: P tem laudanturin ecclefia:& beati in his quz non proba; ^^ biliter fecerant publice πε fuccefforibus fiuea popu lis praedicant. Ethocítagyuanum eft: quia nó utegerüt ficaudiüt:necftatim corrípiuntur ín peccato fuo. Nemo quippe audet accufare maiore: ,ppterea quafi fancti& beati& in praceptis diii ambulátes, augent peccata pec/ catif-Difficilis eft accufatio in epifcopü.Si em peccaucrit, . nócreditur:& fi cóuictus fuerit, nó punitur. be[€Ouía peccato: facit malii centíee τ elongat et ocue«C, Ex eo qd' peccáti plurímü(hoc quippe fignificat centíes)dat deus locum poenitétiz:non eum ftatim punit in fcelere,fed ex pectatcut conuertat ab iniquitate fua:Ego intelligo ᾧ be nignus& mifericors fup eos futurus(it deus, qui habét timoré eius,S ad uerbum illius cótremifcunt. Symma: ' chushunclocü ita tranftulit:Peccás em malus mortuus e(t longa atate cóceffa ei.Porro ego fcio quía erit bene ti mentibus deti qui tímuerüta facieeíus. Bonü uero non erit íniquo,neq» longo fuperit tpe: quía non tímuita fa/ cie dei.Et quia manifeftü eft quid ifte tranftulerit:hoc di cendi eft qd uerbum hebraicü ΩΩ qd? Lxx.àzró τότε: et,ex tunctranftulerüt:& nos centies pofuimus:Aquila δὲ Symmachus δὲ Theodotío,mortu? eft interpretati(üt: utíi quis peccauit δὲ fecit malüi mortuus efi:iri co em qd? peccauit,ftatim mortu? eft.Si aüt iuxta Lxx, interpretes peo qd'eft, mortuus eft,legerimus, ex tüc: iuxta quofdà hic erítfenfus:Peccator non tunc prímü peccat qn uide£ facere peccati: fediíam antepeccauit. Abalienati funt em peccatores a uulua: errauerüta uentre:€ querunt hoc q& fequi£, locuti funtfalía: quó poffit exponi: fimplex enim intelligentia habere confequentià nó uidetur.Pár/ uulos peccatores ftatim ut de uulua eiecti funt menda; cium loqui. c([£tbonü non fir íttipio:«nom pzolonget oice quafi vmbea quí non rímet a facie ocí, Imprecat male lógát dies fuos:fed q grádes eos faciüt bonor operti ma gnitudine. Víi& Iacob dfi fe peccatore confités dicit:Par ui δέ mali dies mei:ficut δὲ in pfalmo confités: Dies,inqt, Ῥδμοιό| mei ficut umbra declínaucrüt:& ego ficut foenü arui.NG qd! longàá uità quafieritin prafenti:in dome qd uium? breue&umbra é& imago: In imagineeim pambulatho mo:fed qd de futuro timeat,ne lógitudo uite ipfius ubi uera eft uita breuiet. o«[£ft vanítae ᾗ fit fup rerrá:quía funt(uftí fup Qe venídt quafi facta(Ππρίον«€. Inter cateras uanítates quz in müdo uario ferunt cuétu,etià hoc de/ prehedi: qd íuftís ea frequéter euenitit qua imptjs euer nire debuerát:& impíj tam fceliciter ín hoc πιῆ 0 degüt, uteos putes effe iuftiffimos.Docet exéplü euangelicü dí uitis purpurati X paupis Lacari.Septuagefim? Qgrfecti dus pfalm? de hacre difputat:cur iuftis interdii mala, X imptjs eueniát bona.Pro co aüt qd? nos pofuim?:Eft uar nitas ᾷ fit fup terrà: Symmach? abfolute tráftulit dicés: ἘΠ difficile cognitu qd' fit fup terra.Hebrzi,iuftós qbus eueniüt mala,& impios qbus accidüt opa iuftorü filios Aaron interpretant δὲ Manaffen:qd illi facrificátes períe rint:& ifte poft tanta mala& captiuitaté in imperi refi) tutusfit, e«[£tlaudauí ego Ictícíasquia nó eft bonti bo/ míní füb fole nifi comedere τ bíbere c letarí cc. Hoc plenius fupra interpretati fumus:& nunc ftrictim dicimus:licet breuem&ciíto finiendam praferre eum uefcendi& bi; bendi uoluptatem angufifjs fzculi,& his qua fieri uide tur inique ín müdo:qd folum hoc homo de laborefuo habere uideatur,(i uel modico fruatur refrigerio. νε rum hac interpretatio iciunátes,efurientes,fitientes atqy lugentes:quos beatos ín euangelio dominus uocat:fi(lc accipitur ut(criptum eft,miferos approbabit. Eccibum itag& potum fpiritualiter accípiamus,& fuper εἰς lati/ cíam quà ín labore uite noftrz uix poffumus inuenire, Q.d' autem hac íta fentíéda fint ut diximus:demóftrat fequens ucrficulus ín quo ait:Dedi cor meum utuideré fapientíà& occupationé:quod fciliceroccupentur homi ncs fuper terram,X diebus ac noctibus ín fcripturarum meditatione uerfentur:íta ut plaruniq pro inueftigatio ne ucri ab oculis fomnus aufugiat. Quapropter b ΟΕ| Tg H Gei47b 1 Ϊ 1 lis td ὁ IS hdi Un ln ΠῚ 14 GI PUR Qe Πα d bu pala vj ute, Tt M. 250£cclefiaften - 9« Cuapriopter ocdí coz πιεῖ vr cognofcere(apfentí$ e vf deré ocaipatíoné que facta eft fup terrá«C. Ordi quarit cau fas rationeíq rerü:quare hoc ucl illud fai fit:& quare müdus uartjs guberne£ euétibus:cur alius cecus,alius debilis, alius uidens nafcatur& fanus:híc páupertatem habeat, ille diuitias: ifte(it nobilis, ille in/ glorius: Nihil aliud* Q'üiapropter dedí cor πιεῖ αἱ cognofcer£ fapientia,& Ka. IX petit, de quo pauloante tractauimus: qd! cam omnia adliter eueniat uniuerfis:& nulla fit in bonis fuftinédis malifue difcretio: uel certe quali de hóc feculo fubtra, hamureuetu:nihilominus erroríbus& pcacitate& ma, liciarepleamur:& poft hacoffia fubito rapiamur interi tu,nec ultra poífim? cii ufuétíbus habere cófortíum. Vel certe proin in fem uíderé oceupationé quz facta eft fup ceri. Quía&ín— fic Qa fómunesan qu e torqueri, ari d pude defen ofi-ᾱ- Θα δὲ ος& in; difputationé pro tor/ díe& in nocte foni in oculis fuis nó cft uidens.Et uidi fuir IMMO cn να haberonecfí Οἴδία ορὰ deí:qa nó poteríthó ínuenireopus qd(ας^ co ad peccata ποῖος nuenire qd? quart, 4, guocant:& τῇ poft Etccum hac dixeritfe eft fub fole:in quo laborauit homo üt quaeret& non omes conatus vn cognouiffetücigno, ínueníet.Si quidé&(i dixerit fapiensfe coenofcere;jnó— fruftraniü(üntdum rationis habere prin, P oterít ínueníte, Ca. IX ignorant ad ínferna cipiti€ in profündo errore uerfarí: fub/ b Mnéhocdedí ín corde meo ut confyderarem defcendunt, eq«£t confídentía quoníamt ofteditti effe caufas ᾿ πὲ tia inti;$j ΤῊ canío víué 1 rerum omniu& íufti Uniuerfa quta iaft& fapi ees opa Corin leone ee m Ma 7 camquareunüqdg— manu dfii.Et quidécharitaté& quidé odii:nó eft cog!— uenteofciór αὐ morí/ fifi dino cul ς nofcens homo omnía ín facie eorá. In ómnib? euétus σε mon net δ e;:?:- 1C. uia ab homiribus ἔξριε un?:iufto δζίπιρίο, bono δὲ malo.müdo δὲ polluto.fa/ a ε δοιὰ εν n hendi, Ca. Ιχ críficáti& nó facrificáti. Sic bonus ut peccator:ficiurás| rum homini imple; z£ne boc ri malicía δὲ procaci oedííncoz ὃ ficut iuramétü timés.Fióc eft peffimü in omi qd' factü eft fub fole:qa euétus unus omib?,Sed δὲ cor filion: ho mínü repletum eft malícía:S& errores in corde eorü ín mma/ Wítafua:& poft hzcad mortuos,(ία qs eftq cómi chus manifefiiusin^ ὃς pícetín οὓς uiuétes?Eft cónfidétia.qm canis uiués me/ de iieo vt confgdera rem vníuerfa cc, Etià hunc loci Symma^ terpretatus eft díces: tate:& poft hecoimía morte finiri:nunc eal dem cóplet& repetit, donec uiuüt homies eos poffe fieri íuftos, poft morté uero nul, lam bonioperis dari Omniíahzcitàftatui lior eftleone mortuo:quía uíuétes fciunt qd tnoríanf: occafione. Peccator incordemcoutue^& mortuínefciunt quiccg:& non eft εἰς amplíus mer^—€ viuens poteftme tilare uníuerfa: quia 5:^^ lior effe iufto mor/ &iufi& fapients&(65, In oblíuione enim uenír memoría eorum, Sed δὲ—«uo,(i uoluerit inei? epe cort in m dilectio eorum,& odíum eorum,& celus eorum íam pe anie BRE uel οἱ füc.Etinfup*:::: í fe in ma amicitiasneginimi, tfijt:& pars nonefteis adhucin fxculoín omníquod— tica porentia, proca citias fcít homo:fed— fit fub fole. citate iactabat& mor omniía corá eis íncer/ Vade&comede—'UUS fueritmelior po ta: ppterea qd' omni bus eueniüt fimilia iufto δέ iniufto.Porro hic fenfus eft: Eti in hoc dedi cor mei, fcire uoluí quos deus dilige; ret,quos odiffet:& inueni iuftorum quidé opera in ma/ nu dei effe:& tamé ütrü amen£a deo an non, nunc eos fcire non poffe: ambiguo fluctuare:utrü ad probatio nem(uftineat qua fuftinét,an ad fuppliciü.In futuro igi tur fciét,& in uultu eorü funt omnía:íd eft antecedit eos cum deuita hac decefferint noticia iftíus rei:quia tüc cft iudiciüd,nüc certamen.Et quícüq aduerfa fuftinet: utrü per amoré dei fuftineant,ut Iob:an per odium,ut pluri/ mi peccatores,nüc habet incertü. c 4 3n omnibue euc; tua vnue: fufto z(mpío/ θοῆο z malommundo z polluto«C. Eaquepfenecbonanec mala funt, fed a(apietibus hu ius(zculi media nuncupantur: quia equaliter δὲ iuftis eucniunt δὲ iniuftis, fimplices quofq; cóturbant, cur ita eueniant:& propterea non putant effe iudiciii,ci omnit rerum ín futuro difcrimen fit:& híc confufafint omnia. QLd' autéait:Euentus eft unus omnibus,iufto€ impio: fiucanguftiarü(iue mortis fignificat euentüi: δὲ idcirco nec charitatem dei eos ín fe noffe necodíum.Sacrificans quoq& nó facrificás θές, qua οδιγατία enumerata funt, $isod fpiritualiter accipiéda:fcd'm illud:Sacrificiti deo fpirítus contribulatus,cor contritum θέ humiliatum deus δές. Ὁ 4T Doceft ρεῆιπι ín omn οὔ factii eft füb fole: quía eue/ tue vuuoomníb? εξ. Et hocaptius more fuo interpretat? eft Symmachus diíces:Sed δὲ cor filiortí homini replet malicía δὲ pcacitate iuxta cor eorum in uita fua: NouifTi maauté eorü uenit ad mortuos. CLuis ei pót in fempi sernü píeuerare uíuéscEundéauté fenfum(fcriptura τε’ Y 1 teft quiuis paup effe & uiliffim9?,C) uarecQr uia uiuétes,metu mortis prit bo» naopappetrare: mortui yo nihíl ualetad id adicere qd? femelfecü tulere deuita:&t obliuione obuoluta funtom nia:iuxta illud qd? in pfalmo fcriptum eft:Obliuioni da 8:30,d tus fum rand mortu?a corde.Sed δὲ dilectio eog:& οὐ δὲ emulatio δὲ οὔτε qd'in feculo habere potuerüt,mortis finitur aduentu: nec fufte quippe poffuntagere,nec pec care,nec uírtutes adíjcere nec uitia. Licet quidà huíc ex, pofitioni cótradicát,afferétes etiam poft interítü excrefce renos poffe δὲ decrefcere:& in eo qd? nuncait:Et pars nó ετίε εἰς adhucin fzculo in omni qd' factum eft fub fole: ita intelligüt,ut dicát eos in hoc facto δὲ fub hoc fole qué nos cernim? nullà habere cómunioné:habere uero fub alio fzculo:de quo faluator ait: Non fum ego deboc mii Ίοδιθνε do:& fub fole iuftície:& non excludi opinationé qua có tendit, poftdj de hocfeculo migrauerimus δὲ offendere poffe creaturas rationales δὲ ,pmereri. Aliter referebat míhi hebreus uerficulüi iftü in quo dicit: Melior e(t em canís uiuens fuper leonem mortuü:íta apud fuos expo, ní:utiliorem effe djuis indoctum,& eum qui adhuc ui; uat δὲ doceat,praceptore perfecto quiiam mortuus eft. Verbi caufa:utcanem intelligeret unum quemlibet de pluribus praceptorem:& leonem Moyfen aut alium quemlibet prophetarum. Sed quía nobis hac expofi/ tio non placet,ad maiora tendamus: Etchanánzam íl/ lam,cui dictum eft:Fides tua tefaluam fecit: canem effe iuxta euangelium dicamus. Leonem uero mortuü,cir, pulus ut catulus leonis confurget:; δὲ ut leo exultans, Canis ergo $o 41 D " cücifionis populi: ficut Balaam propheta dicit:Eccepo Nume23.d "s E Canisergo uiues nos famusex nationib?:leo auté mor:: tuus;iudaorum eft populus a diio derelictus. Et melior eft apud dominüiíte canis uiuens dileo ille mortaus.Nos éfftuiuentes cognofcimus patrem& filium δὲ fpiri/ tüfanctü:illi uero mortui nihil(ciuncneq expectant αἲ - UM no nónit poinitentia: nec aliquis ad uirtutes tecurfas?? d durh in ifto feculo es, feftina, contende agere poeníten; λ 4 tíam:dum habes tempus labora.Libenter ením fufcipit' ΐ deus poenitentem. Aliter.Simpliciter intelle&tum pro/ TG deftjiuxtaillud; Siue manducetis, fiue bibatis, fiue ali Τσι ἐν E qua KrromiDonem: quid fees UR à δἰ mercede: fed co^ 8 I* 3 3 ac au. cfe.^ in noie domíni faci/ UE eftmemoriaco* Váde& cotnedeín Ixticia panétuii& bibe ín cordebo te Etínalioloco:CüwTimegà|| rü:Necpipfi memine 5 πο uintituá:qmíá cóplacuerüt deo opera tua. In 6m confilio nium n. dE 3 ü 1cire de ᾽ ," Ui un ᾿- 4 uu e. e Frame UE iam chitpe fintueftiméta tua candída: Et óleü de cápite tuo ταν enm τον ει ὅτ Ὄ t nó defit. Vide uitácü muliere quá dilexifti omib? die; torum qui rid. ilectio ἅ qua alí/ ἢ Edi ἢ"m«(μη ας 5 fupra modum: qM Pd dt geba, Donítz: uanitatís εχ dati funt tibi fubfoleQuiahac τ P^ Modum. ,períji&todiü dequo— eft partstua in uita& in labore, qtu laboras fub fole. tem eft fic fentire, Cu| audacter loquebant- e Omnia ius placuerunt Όρο ᾿ T3.58,d Nóne odietes te diíe;.^.racorádeo, nequads" E odiui:&fupinimicof— ο t.. indigerepoterít uero We tuos tabeícebà ς Nec no δὲ celus eorum iuxtaquem phi— pane& uino: quodcalcatum cft deuinea Sorech. Da; Hiere C nees celatus eft,& mattathi intremucrunt poblitesPer? το nobis itag praecepto qd' dicic Defyderafti fapientiàm, Ῥιομα» i fpicaü eft αὔτ qd& pars corü πὸ εἰς írízclo. Noem piit ferua mandáta: δὲ dominus miniftrabít tibi eam;& 45.75.4 dicere:Pars mea diis. a 4f Clade« comede ín Igtícíapané— feruemus mandata, δὲ panem& uínum fpiritualia in; n της bíbe ín cozde boo νίπ ruái:qr(am cóplacuerütoco^ uenire poterimus. Q.uí autem mandata non eruat: δὲ" opa tuia. Víc ad eti locü in QaitSicutpifces qtenenfínca— in panis& uini abundatía gloriarur:dicitur ei per Είαιᾶ:: t prioepeffima:& ficut uolucres que capiuntin laqueo:—Nedicasetíam cognofco eam:neq cognouifti, neq(τίς, E(,4$5 s fimiliter capient filij hominti in tépore peffimo cüceci^^ neqsa principio aperuit tibiaures: Scio enim quía con; ΐ dcritfup eos fubito. Ante defingulis difputem?:bre/— temnens contemnis, Porro quod in Lxx. interpretibus Bást ὗ uiter conftringeda(μπε oia, uitappareat quofimulfer. dicitur: δεῦρο φάγε£p ξυφροσύνη τὸ ἄρτον σὸν καὶ πίε ἐμ: fu cuncta αἰοαηξ.Ο uía in fupiori capitulo fueratpralo καρδία ἀγαθῇ ὅινον σου-ίἆ eft. Veni comede in laticía Ρα’ cutus,qd poftd mortui fuerint hoies, acorde uiuentiii στη tium: bibein corde bono uinum tuum:Eius ος) Wt excidát:& nec dilectione quis in eos habeat nec odium: /— clefiaftís ox eft, quiin euangelio loquitur: Q.ui fitit Tof.*f: fcdm illud poeta:Nullii ci uictís certamen& xtherecaf/^ ueníatad me& bibat. Etin Prouerbíjs: Venite,comedi; Proursa í fis:€ quiafub foleultra nihil poffint: nunc quafierroré humanü δὲ confuetudine qua fe ad fruédahuius feculi bona inuicé hortant inducit:& προσωποπόι]αμ facit mo. F rerhetorü& poetarü dicés:O homo,quía ergo poftmor tem nihil es,& mors ipfa nihil eft:audi confilii meum:& dum uiuis in hac breui uíta,fruere uoluptate: utere daz pibus:uino curasopprime:& íntellige qm a,deo nobis donata funtad utendü. Candidiís ueftibus ornatus ínce de:unguétis fpiret caputtuü:quacüq tibi placuerit foz/ minarü,eius gaude cóplexu:& uaná hanc& breué uit, uana δὲ breui uoluptate pcurre. Nihil eim extra hac ha bebisamplius,d frui quodciiq delectari poteft:feftinus carpene pereat.Necqp enim fríuola debes formidare có méta:qd'fingulorü operü uel bonorüi ucl malorü apud. ánferostibireddenda eft ratio. Non eft em in ἡτοσῖς alid fapientia:nullus poft diffolutioné uite huius fenfus. Et hacínqt, aliquis loquat Epicurus, δὲ Ariftippus& Cy; nici δὲ ceteri pecudes philofophorü. Ego auté mccii di» ligenter retractans,inuenio nó,ut quida aftimant male, omnia fortuito gerí:8ὲ uaríam ín rebus humanis fortu/. nam ludere fed cuncta. iudicio dei fieri. Neq em uelox; pedibus fuü debet curfam putare fi currat. Necfortisin fuo confidat robore:nec fapiens diuitias δὲ opes aftimet prudétia congregarí:nec elequés δὲ doctus per eloquen τίατη δὲ doctrinàapud populti íriuenire fe poffe gratia: fed omnia deo fierí difponete.Et nifi ille fuo cuncta arbi/ piae, trio rexcrit, adificauerit dómü rinuanü labórant qui aedificant eam.Nifi ille cuftodierit cíuitaté: inuanü οί; lant qui cuftodiunt eam.Non eft τας, ας ΠΗ putátunus euétus δὲ incertus uitz huius ftatus:quía quádo nó afti mant,repentina morte fubducti ad iudicium ueniet, Et quó piíces hamo capiütur δὲ retibus:& aues per aerem liberz laqueo dum nefciuntalligant:fic& homines pro: merito fuo ad eterna fupplicia deducentur,cum repen/ te mors uenerít& iudicii ín eos q putabantincerto fta; tu omnía uolutari, Hac iuxta eum fenfum quo breuiter uoluimus uniuería comprehendere: nunc'quafi non ex alteríusfed ex fua perfona loquatur interpretanda funtíingula. Vadecomedein laticia panemtuuti δίς, Ω. υία didicifti quod morte omnía finíantur:& in infr: te panes meos δὲ bibite uinum meum, ὃ 4Γ 3n omní tenipore(inr veftünenta tua candída. Habeto,inquit,cor; pu5 mundum& efto mifericors. Vel íta.Non fit tempus in quo candida non habeas ueftímenta: caue ne quan do pollutis ueftibus induaris. Populus quippe pecca/ tor ín ueftibus fuícis luxiffe de(cribitur. Tu autínduere Iucem δέ non maledictionem quz fuper Iudam fcripta| eft:Induatur maledictione ficut ueftímentum. Induere T6108.| H uifcera mifericordíe,benignitatis,humilitatis,mafueru Colb—^! dínis, patientiz, Et cum expoliíarus fueris ueterem ho;. 1 minem cum operibus cíus, induere nouum quí reno/ nd uatur dediein dicm.(ο autemaic:: cé€roleum- μι ut& lumen alat& fefforü refoluatlaboré.Eft oleum falu tare& fpiritualetoleum exultationis: de quo fcribitur:,. η. Propterea unxitte deüs deus tuus oleo exultationis prz ie: participibus tuis.Hocoleo uultus nofter exhilarandus., ὃ eft.Hocieiunantes ad ungendum caput habent, quod ΤΩΝ peccatores habere non poffunt: quibus dicítur:Non Egab, ὯΙ e(tmalagma imponere,nedoleum,neqjalligaturas.Ha f bentaütem oleum contrarium:quod uir iuftus deteíta/ tur dícens;Oleum aütem peccatoris non impinguet ca/ putmeum;Hoc oleum hzretici habent,& eo cupíunt: deceptorum capita perfundere. o«[Glíde vítam cum: imulíere quà oíler(fti omuíb? ofebue νίες vanítatío tue d oa tí funt tíbí fab fole,&Xuía beceft paratua ín víra« ín laboze quo tulabo:ae füb fole. Sapientiam fequere δὲ fcientiam fcripturarum, δέ hanc tíbi in coniugiü copula: de qua in Prouerbijs dicitur: Ama illam δὲ feruabit tezamplexa Prouer. 4b re illam δὲ circüdabit te. Dies aute uanitatis, dics huíus feculi nequàáfignificat.De quo δὲ Apoftolus non tacet. Eph. 4d Q.uodautemait: Víde uitam cum muliere quam dile; n xifti: ambigue dictum eft: fiueuide δὲ contemplare ui,- zs tam δὲ ipfe& uxor tuatecum: non enim poteris fine talk' uxorefolus tíidere uitam. Siue utrumqp confydera: δὲ uide τά πὶ, δὲ muliere diebus uanitatis tua. Et pulchre precipit, utin diebus uanitatis noftre, ueram uitam ο fapientia uxore quzramus.Hacenim pars noftra e£,& hiclaboris fructus,fi in hac uita umbratili vitam ueram. inuenire ualeamus.- ον) oc capítetiio non oefit.Sciendum naturam hanc effeolei, &b δ σύ“χ.'ὸὶ 1 ρω----ido died“ι΄ ——— ων. Omnia quz icis au£Ecdefíaften— Ka ux το, 4.5 eq Vb, ΄,; η ba A aGGOní que(nuenit manus tua vt facíae(n vírtute tua— nam hareticos per quami pifces capiánt ád interitum,- C imis πο fac«C Fac quodcügs nupncpotes€labora:quiacüadin/^ Sagenaeorum,eft fermo affabilis, blandum eloquium, tl NU):.fernü deícederís,locus nó crit poenitetiz.Huic quidfimi|» fimulataautcoacta ieiunia,ueftís humilis, uirtutü imí/ | ἂ Iob.9,a leafaluatorepracipit:Operamíni dum dies eft:ueniet— tatio.Q. ο fi cezperint de fupioribus difputare,& in fub; Mat τυ nox quado nemo poterítoperari. Ὁ) dautéaicIn infer— limeleuareos fuum,& deialtitudines querere, laqueü no quo SS πας, ponunt in excelfis, otaut famuele dq;; n; A, Quomodo igitur pí 3 itg! ucre in inferno as 4 Omnía qux inuenit manus πα Ὁ facias in uirtutetua^(es g qu λείας ep ntis das ΜΕ ad^ facquía no eft opus& cogitatio& fcíétía& fapiétía in cpm tura tal η ην ῳ uentum chrifti,cpuis,. Eds. b: κ. na δὲ iftiufmodi la/ "Pon fan&os,omncsinfer, ὃ inferno quo tu uadis ílluc.Conüertí me δὲ uidi fub fole uec Λη ίω) nilege genos for quoníánon eft uelociü curfus:necfortíü praliü;necía^— plicata fueritiniqui/ ro qd' fancti poft re/ ont da eut dinfrla» TES“ως. tas δὲ refrixerit cha/; furre&ionemdnine, Pientíü panís:nec prudentiü diíuitiz:nec fcictiü eratía: Mattb.24,b dices x EP. bus diis B, at ritas multorum:& fi, Picus quas tencant in ín/ c quonia tepus δὲ euentus occurret omnibus illís.Et qui^ gna facta fuerint atq Yid ns erno,teftat Apfus di:- σ, NE: Obi portenta:ita είσαι’ E hiinc uat AUS di dem nefcit homo tépus fuü:quafi pifces quí retínentur Femenino ui& effe cü chrifto. inretíaculo malo: ficut uolucres quac colligant inla-— etiam electi. Scien; CLuiauté cum chri/| quieos; fimiliter corruent filijhomínü ín téporemalo, dwmeftecdefiafticof fto eft,utiqs nó tene 21 τὸν; d. αποίῳ uitos,qui filij ininfrno. b4[££on, ὃ cum ceciderit fup ipfos extemplo. Séd δὲ hancuídi fa;— homini appellantur uertimez vidífubfo^ píentíam fub fole, maona eít apud me. Ciuitas par—& func modice fidei, [ε τὸ, Q.ui uiné&? eft o cito poffe corruere. n cópedibus ferreis,&;[8& uiri paud ín ea:& uenit ad eam rex maguus δὲ dr/' Noràdum etiam qd ids grauibusplübinexi, cüdediteam:& xdificauit aduerfus eam machina ma^— pet rum bra nhi Lime^ Zacs.s c Dus pregrauat:Iniq: η;:.«ug aiitur, fiin hoj um* Zac ων αν Ἢ pr nd gnam.Ft inuenit inca uirum pauperem& fapientem:— mini in πο γα bay jii-beum talétum.Frin—&faluauit hícciuitatem in fapíentía(πα: δέ homo non— bet e^wn^32 jd eft diti filmo loquif.si s dS: filli hominis ho umm Ῥδη7.8 Poo equiSicut/ recordatus eft hominis pauperis illius. if nominis: hoc eft "€ onus graue grauatz Etdixi filij adam. Et omnis aod funtfup me: non eft 1X1€89 pene fcriptura hoe fmit P pe P "T aptus ad curfum illt idiomate plena eft, J L Mun 1. Timo.4.b dequo dicitur:Curfum confümaui fidem feruauiQui— uniuerfum genus hominum, adam filios uocans. A zn auté leuis eft,& animailliusnon grauac:níhilominus& Ὁ«[ Ced banc vídí fapíentíam fub folei« magna eft apud D ipfeabfcp adiutore deo ad calcem nó poteftpuenire.Sed— me.€(uítac parua« vírípauci ín ea:z venítad eam rex ma; & cum pralium fuerit aduerfus οδινατίας poteftatessde«πῃ c írcádedít cam:c edíficauit aduerfüe eam macbinarri Hiere.6.a quo fcriptü eft:Sanctificate bellü: licetrobuftus, tarnen mmagtam zc. Alíjs omnia incerta dicentibus:& iuftum ab ῥρτῆς uiribus uincere nó ualebit.Perfe&us quoqpinfi, iniuftoníhil amplius habere: ego fapientíam etiam in Ijshominü δὲ fapiens, uiuenté panéatq; coclefté habere^ hoc maximá comprobaui,quod crebrius euenit ut par? . nópoterítnifi per fapientia cohortanté: Venitecomedite^ uafitciuitas δὲ habitatores pauci in ea:& innumerabi/ r'panes meos.Et quoníam non defuntdiuitiz,dequibus^ lium hoftium cíngatur exercitu:& ab obfidione δὲ fame δ᾽ WTimo,«.b Ap/usait:Diuites fieri in operibus bonis.EtalibizDiui, populusintus necetur:& repente contra omnium fufpi πα— LCo.4.b tesfactieftisinomnifermone& inomnifcientia: Scien/— tionem inueniri uirum humilem& pauperem, qui ha «t s. dum prudentem uírum has non poffe diuitias congre; betíapiétiam maiorem cunctis diuitibus,magnis& po^ ^ garenifi eas a domino acceperít,cuius ipfe diuitizefune,— tétibus& fuperbis in periculo pofitis:& ad obfidionem. Prouer.ss.b Te quibus& alibi dictü eft:Redéptio aniz uirippropríe^pauentibus, cogitat δὲ inquirít δὲ inuenit quomodo a diuitiz.Gratia quoq nifi fcientíà comitata fuerit con;^ malis eruat ciuitatem. Eto ingrata hominum oblíuio: ceffa a deo, duis eruditus uir,eam non poterit inuenire. poftd fuerint liberati,& foluta captiuitas,& reddita pa» YCo.ts.b QLd Paulus fciés:Plus, inquit, omnibusillislaboraui: trix libertas: nemo memínit fapientis illius pauperist Ibidem nonautem cgo fed gratía dei quae mecüeft.Etíterü:Gra^ nemo refert gratías pro falute: fed omnes honorant di, "» tiaciusnon fuituacuain me.Etadextremü nefcíturab^ uites,quiin periculo nihil fabuenire potuerant. Aliteé homíne quádo tempus adueniat in quo uarius euétus— hebreushunc locum interpretatus eft. Cíuitas parua, δὲ finisomniü fabfequatur. Hac(cdm αναγωγὴμ. Cate;— homo eft,inquit, qui etiam apud philofophos mundus rum ut fimplícius differamus: Epiftola ad rhomanos^ minoruocatur.Etuirí pauci ín ea, membra de quíbus Roir.,c huícloco congruít:quía non uolentis neqpcurrentisfed— ipfe homo contexitur. Cum autem uenerit aduerfus miferentis dei fit. C) d' aut ait: Non eftfapiétibus panis: eam rex magnus diabolus(Diabolus ferpens eft lubri» ος multorü quotidie probat exemplo:qui cum fapientiffi,^ cus:cuius ficapiti:id eft prima fuggeftioni non refifti/ mi fint,neceffarijs indigent. Etíllud:Non eft fcientibus— tur,totus interna cordís dum non fentitur illabitur:temt $ratia. Videas em in ecclefia impitiffimos áfqpflorere:&— ptationü diabolicarü initia flagítia funt: non eft immi? quía nutrierunt frontis audacía, δὲ uolubilitaté linguz^ for,fed incenfor uitiorum. Vnde Dauid: Tu fregifti ca; 08.73.6 confecuti funt: dum non recogitant quid loquaturppru, pus draconis):& quafierit locum per quem poffic ir; P^*/? détes fe& eruditos arbitran£:maxímefi fauorem uulgi^ rumpere,inuenitur in ea humilis δὲ fapiens δὲ quietus habuerint:quí magís diíctisleuioríbus dele&atur& có;— ínteriorís hominis fenfus: δὲ eruet urbem qua obfef7 mouctur:Etecontrarío eruditum uirum latereinobfcu— fa ab hoftibus cingebatur. Cumqp homo depericulo «Το, períecutiones pati:& non folum ín populogratiam^ fiueperfecutionis fiue anguftiarum,fiue cuiufcürp ad/ non habere: fed(πορία δὲ egeftate tabefcere. Hecautem— uerfz γε δίς peccati fuerit erutus: homo ille exterior fiunt:quía íncerto ftatu feruntur omnia:& nó eftínprae,— quí inimicus eft illius pauperis hominis& fapientís:nó [επ retributio meritorum,fed in futuro. cé[£tquídé^ recordat interioris hominis:necfubditíe confilijs eius: nefcit bomo rempus fuum quafi pífcee quí retínentur inre;— fed rurfum(ua fruitur libera uolütate. Aliter: Parua οἱ tíaculo malo c&.Iam δὲ fupra díximus,quod dum nefciat— uítaseft,& uiri in ea pauci,ad cóparaticnem totius muni homines: eis aut anguítiz ueníant aut interitus.Pór;^ di,ecclcfia eft: aduerfus quam fepe confurgit rex ma^ δλλιιδ.13,8 ro cdm Allegoríam eft íciendum,regnum colorumíi, gnus diabolus:non qd magnus fit,(ed quo magnum fe T mile effc fagene γιο in marí, Econtrarío habete fage/—€(Teiactet;& circüdat eam obfidione(iue petecanenis, uealíe ju» e Zommen.lDicronymi fiuealio anguftiarii genere. Etiuenitin ea uiri paupere δὲ fapientem,diim iefum chriftum, qui pro nobis paup eo dextrü eft.Etcitad iudicandi faluator uenerit: agni Matar ftabunta dextris,hadi uero a finiftrís erüt. Etin Prouer bíjs ícribit: Dextras uías nouit diis: quz auté peruerfa factus eft: eft ipfa fapientía:& ille uír pauper liberatur 15 Ριο n ο”. bem in fapientia fua.Q.uotiens uidemus fedent& leoné— func finiftrís ἴσης ui ergo fapiés eftfemp de futuro 6 in infidijs cum diuitibus:hoceft cüfenatoribus& prínz— fzculo cogitat qd ducitad dextram.Q.ui uero infipiens 6 cipibufhuíus fzculi, eek PARU Teo ἡ δὲ aduerfus ecclefiam ἘΞ; nc dz icum eft in finiftra, molienem,pauperis 5 Et dixi ἔσο meliorem effe fapientiam fuper fortitudi^. Q uzade fecup ide^ iftiusfapieiacorruif^ ne& fapientia pauperís quz defpecta eft: δὲ uerba— philofophus& Poe," fec Cüq paup hícui;; σῇ Tp Nirbafapient(a i[εἴ ta, ait: Dextera qua ritretitutasuixaligs— díuntur plufcj damor poteftatem habentis ín ftultís. nn ducis Hac ey" : S V ti gu; ιῇ nobis,at leua ma COSE Ti ἐμ« Mdlior eft fapientia fuper uafa belli:& peccans unus| jos Exerc: o n rat:fedtotos(εχ,— perdetbonitatem multam. Ca. X&adipiatartarami|: tit.Firmianus quog cedentes, quarüt di uitias qua in ποσο! tionís:pracíofa eft fuper fapíentíá δὲ gloriam nofter in praclaro in ftitutionu fuarüi ope — τι ἘΞ rix& uoluptatib? có X Vfícx móríturz exterminant oleum compofi ε" i tr" FA" ἱ init? i τις Don rra io ftultícía parua. Cór fapientís ín dextera eius: dA" réeife fapíentíá fuper^& corftultiín finiftra illius.Sed& ín uia c ftultusam/—&ris:hoc eft deuirtu, s fozitudinec fapientía^ bular cor eius minuitur:& dicit, omnis infipienseft, tibus unis pa t pauperís cc. Quam;(articfis habenti Π detitfi loc me di putauit. Nec ἡ d nullus meminerit f Si fpirítüs abentis poteitatem afcenderit up το όσα putemus huic fenté/. fapientis pauperisil tu ne dímifcrís:quia[απίτας requícfcere facit peccata— tiolarilludeffe cim lius cü lata fintom/ Eft milá qd'uidi fub fal Y;€ riü: in quo dici£: Ne progg ul e nía:fed uniuerfi diui.$ fnagna.Eft màlá qd'uídi fub fo equafi ignorata ΟΟΓΟ/— declinesin dexteram tias&potentiaadmi;— dis a facie potétis:dari ftultá ín fublimitatib?magnis:—negininiftram:Hic à rent: Ego rame ícdm&diuies€^ Pars dextera pro| oifies fupra iterpreta; bono accipit: ibi yo ῃ Ἔίοπος magis honoro nó tam dextera dj de h contéptam fapientià:& uerba quz nullusaudiredigna clinatio dextra accufat:ne plus fapiamus d fapere nos tur. b[ Clerba(apientíü(n. quíete audíunt plufjs damoz^— neceffceft:quia uirtutes in medio funt: δὲ nímietas omis" poteftatem babétíe ín ftulria.C) αἰδοῦς uiderisin ecclefia^ in uitio eft. Sequentis αὐτὸ uerficuli in quoait:Sed&in^ declamatoré,& οὔ quodà lenocínio ac uenuftate uerbo τῇ excitare plaufus acrifus excutere,audiétef ín affectus laticie concitare:ícito fignü effe infipiétiz, tam eius qui loquif dj eorum qui audiüt. Verba quippe fapientiü in quiete€ moderato audiunt filentio: q uero infipiés eft, dqpuís fit potens€ clamore fiue fuz uocis fiue populi ha/ beat acclamátis,inter infipíctes coputabi£. c 4Γ Z£»elíoz eft fapíétía fup vafabellí zc, Nüc qq»(apientià prafert forti tudini:& dicitplus οἳ ualere in pralíjs d&arma pugnan: uía cum ftultus ambulat,cor eius indiget& dicitxomnis infipictia eft(iue infipiens: hic eft fenfus: Stultus ut ipfe peccat,fperat omes peccare fimiliter: atq» ex fuo ingenio HER iudicat. Denigi Symmachus íta interpretatus eft:Sed& in uía(tult? cüi ambulat, ipfe infipiés,fufpicat deomnib? quia ftulti funt. Lxx.uero aliü fecere fenfum quo dicerét:Omnia qua ínfipies cogitat effe uaniffima, f 4L Sífptie babérís poteftaté afcenderit fup teilocé tuü ne oíimífer(e:quía fanítae redefcere facít peccata magna. Prin; H zh mI li Ι D Π.Ο. unus infipiens fuerít, duis paruus& nihilfitz^ cipem mundiiftius& rectoré tenebrarü harü,&operan Eph ΜΑΡ crebro tii p illi? ftulticia,opes magnas díuitiafqifubuer, tem in filijs diffidétiz, cuius€ Άρης meminit:nuncfcri Mu τί ία uero in hebrao poteftlegí: Et quipeccat πη,— ptura(ignificat.O) d'fi in cor noftrü afcéderit,& animus ἃ pdet bonitate multá:etíà(icfentiédü eft:qd'ppterunum πιαῖα cogitatiois uulnus accepit, nó debem? locii ultro n peccati, multe iufticiz retro pereàt; δὲ inuicéfe uirtutes— tribuere/fed pugnare cótra cogitatione peffimà& libera; ᾳ Iaco,z.b fequi: δὲ qui unà habuerit habereomnes.Etquiinuno—riapeccato maxímo:ne fcilicet cogitationéope complea Pt peccaueríteum omnibus uitíjs fübiacere. Ca. mus:quia aliud eft cogitatione;aliud opere peccare, De τὸ Clfce mozíturg extermínát oleü compofitíon(e: quo grandi peccato& in pfalmo fcribitur: Simeinófue φρθά δ βείο[α eft up(ρίξε c glozíam ftulricia parua. rint dominati,tunc maculatus ero δὲ emundabora dc;| u Exemplü fuperioris fenfus deditin quoait:—liéto maximo.Symmachus uerbi hebraicü ΜΕΥ qd' om"s M per unum ftultum multa bonafubuerti:qd!^ nes?oua:hoceeft fanitatt uel curationé fimiliter tranftu/ ru fic malus míxt? bonis cótaminetplurimos: quó mufce— lerüt:interpretatus cft ad fenfum& ait:Si[piritus princi| ἃ fi moríant ín unguéto perdantodoréillius€faporé,Et— pisirruerit tibí,deloco tuo ncrecedas:quia pudicitía có|* quía(pe calliditati míxta eft fapientia,& habet malicia— primit peccata magna:íd eft,fi citillauerit mente τᾷ día»| 1 prudétia:pracipit ut fapientia(implicé requiramus:mi, bolus,&tead libidine cócitauerit:zne fequarís cogitatio/| , xtag fit cii innocétia colübarü:prudétesfimusadbenü,^népeífimà& blandienté uoluptaté:fed fta fortis& rigi/ ΐ fimpliíces atit ad malü.Et eft fenfus.Iufto em cóuenitha; dus frigore caftitatis:flamma uoluptatis extingue. He. N bere parü fimplicitatis:& ppter nimia patientia αἲ ultio— breusin hocloco tale neício qd fufpicatus eft. Si aliquá. p nem referuat dco,ftultum uideri d; ftatim fe uindicanté— in müdo acceperís dignitate:& ordinatus fueris maior- ῃ fub uelaméto prudétiz exercere malicia. Aliter:Mufce— inpopulis:nolí relinquere priora opa tua,& antiquarit v. quz(cdm Efaía príncipan£ parti uminís zgypti,per/— uirtutüne icipias obliuifci, laboréq priftinü nó habere: Tu dütolei fuauitate: in unoquoqp credétiü relinquétes im; quia peccatorü tuorü remediü ex couer(íatione bona Πᾶν. ῃ müditiz fuz odoré atqp ueftigia.Ab his mufcis etíaprin— fci£& no ex tumeti& fupflua dignitate. e«Lftmalum Vd Mattb.iz,b cepsappellatus eft demoniorü beelcebub: quiinterpre οὗ vídí fub fole quafi(gnozátía egredico a facie potétío«t. dal tatur,autidolü mufcarum,autuir mufcarü,authabens— Pro eo qdnos pofuimus:quafi ignoràtía egredies a facie. ῇ mufcas. e&[£o fapíctío ín oertera eíue:«coz ftultítn fi potentis: Aquila& Theodotio& Lxx. interpretati funt:[ λλιιῦ.6,2 Πίτα illius 1€. Et in euágelio pracipit,ut neíciat fini ftra ὡς ἀκουσιομ£88 0ep ἀπὸ προσώπου τοῦ ἐξουσιάζον]ος: id ἢ Ybidé.s.f quid faciat dextera fapien τίς. τ απ pcutimur in maxilla eft,quafi non Ípontancü exiuit a facie poteftate habétis. ὓ dexterà,nó iubemur finiftrà genà prebere pcutiéti/edal^ Cuifubne&ens Symmachus ait:Pofitü frultum in fubli t terà dextera, Tuftus ein finiftra in fenó habet, fedtotüin^ mitate magna:diíuites auté federe humiles.Et hanc ergo iniquitate: ty Wt 5n£cdefiaften Std, Bop A tolquitatem fein(culo perfpexifTe commemoratiquod Eg. X$0. 43 qd fequit,acciderit. Si retufum fuerit ferrüi,& facie eius ium uidcat iniu(tum effe deiiudicium:&(iueperignoratior— turbaucrit:id eft(i difputatio eius infirmior fueritinuen pii nem(iueab(cp eias fieri uoluntate: utuelin mundipote— ta,necacumé habuerit ingeníj,quo cótraria qua defe/ Y liie ftatibus, uel in ecclefie principatu, fedeanthi quídiui^^ cetfed principale cordis ei? hebetet: in parte tráfibit ad, E ἐμά τε HN in rmonc atq) fapientia: díuitesetiam inope/— uceríam:& confirmabiteum fortitudo peruería. Hoc eifi tinis ribus bonis,ignobi/ eft quod Septuagin: agii fes(edeant,& impru; d τα Μιά, dens quip inea—& diuitesin humilitate(εάδεος, Vidi(οτος ἐπ equis,&— ογαμαβε forrica nau is[rina EA- s principesambulantes qur feruos fuper errá. Quüi fo- eerte:« fupflua άν ocauté fieri a uultu; zii aede.- qu roboratus fapientía ct zs eiusqui in fzculo ha dit foueá,in ipfam ínci Rd qui diflipat fepem,morde disini: forti itas bet Dorsten ut por b bíteum ferpes. Qüi fubtrahitlapides,dolebitíneis:&^ tudinem habere, δὲ ία τ χα»: nan"DE ,.1:,, ΄, n ἷ Í mos Ad do705 qui finditligna, periditabiturin οἷς, Si rufum fueric— Pintian au tuper, δὰ ini;*--"--"""} Aa in populis So ep ferrü:& hoc nó ut príus,fed coturbatü fucrit:uirtutibus poffidentem,«ΓΙ σον, ermittàc. Illos yo ds ue 11177: AN TS πο δ Tetufumfuerírferrüser inni ο εν: 6 corroborabít,& reliquá fortitudinis fapiétía efti di eere Yin inecclefüs faciat effe— tnorderitferpés ín filentio;no eft ampli?habétílinguá.^ córurbarü fuerít cc. Si "εἰς ducant infouea. us Noon lg t τη&illud qd fequitur: bi Vidi feruos federe fu; WEN perequos:& principes quafi feruos fuper terrà: OQ. d? hi — En ferui fant uitiorum atqppeccati:(iue tam hurmiles,ut περ eruiab hominibus cóputenf£,fubita a diabolo dignitate yii: per flagitia publica fubliment:ás uulgo lubricos appel, — lant:magifter auté nobilis απ& prudens,paupertate van oppreífus,gradiat itínere officioq feruorü.Hebrzus,po md tentem& príncipéja cuius facie ignoratio uidea£ egredi, "m deü expo uitqd putet homines in hacuita inzqualitate nno: reriiillü nó iufte€ ut equü eft iudicare.Porro alij cii fu; amid períorib? zftimant effe iungendü:Vtipfe fit potens:de d s: ante hos uerfus dicit: Si fpüs habétis poteftate afcéderit mas— fuper te,locü ταῦ ne dimiíeris. Non fim? itaq τες, fi in bun hoc fzculo humiles effe uideamur:fcientes a facie diabo gu μ liftultosfubleuari,€ diuites deíjci:feruos infignia habe op B fe dfiorü:& principes feruorü ingredi uilítate. Notandü 110^ Rbacuh.3.b aute cp€ hícequus in bonà parte accipit ut ibi:Etequi; ici tatio tua falus, a ΓΘ uí fodit foucam.tn ípfaim íncídet zc. diua Ex parte fimplex,& ex parte myftícus intellectus eft. Si/ prio Ei.26.d quidé& alibi ipfe Salomon ait: αἱ ftatuet laqueum,ca DW"—$5.7.d pietur in illo.Et in pfalmo feptimo:Lacii aperuit,& effo/ hay diteum:& incidit πους quà fecit.Sepís aüt maceria 057-.., euulfio,ecclefiaftica dogmata funt, δὲ inftítutio ab apfis imis ρθε fundata: quz qui diffolueri& uoluerit pra vor terire;in eo ipfo d negligit,a(erpéte percutit.De d ferpéte dni" Ames.s.a& in Amos Ícriptü eít:Si defcederit in infernüi,mandabo xot ferpéti& mordebiteos. b€«[&uí(übtrabítlapídee| oole xg" Zac.9.d bítíncía ct. Voluunt& ín Zacharia fancti lapides fuper Sin terrà. Nó ei firma ín ea ftatione cófiftunt, fed praterctit: d&(emper ad altiora nitentes, hinc abire feftinant, De his xti Apoc 11e uiuis lapidib?& in Apocalyp(i, urbs faluatoris extrui£: vid δὲ ecclefià edificari ΆρΏας nó tacet. Si quis ergo harretica f arte peruerfus de ecctiz adificio iftos abftulerit lapides: spi unde&(ignáter Aquila& Symmachus ,p eo qd? nos po "T fuimus:C. ui fubtrahit lapides, dolebit in eis, dixerunt: m. η QLuitranffert lapides, dilacerabit in eis: poftea torméta ΤῊ patie£.Q.uía yo abfolute fcriptura ait: Ο. αἱ fubtrahit la ἀμ pides:(iue qui tranffert lapides:& nó adiecit,bonos Πέ n. fnalos: ppterea& ecótrario intelligedü, qd ecclefiafticus "m uir,epifcopus uidelicet δὲ prefbyter:(i iuxta mandatü Le εὐ, Leuitt ta. f uitici,de leprofa domo lapidé abftulerít,in cinere& pul δω!«^ wueremcóterendü:dolebitín eo ipfo α de ecclefia chrifti Us Rema.iz.d lapidé auferre cogit:dices fcd&im Apoftolü:Flere cü flenti v 1-Cort.i1,g bus:lugere cü lugétib?,Et:Q. uis infirma£,& ego nó in/ C firmor: quis fcandaligat,& ego non uror? Ligna quod Jm fcindens,periclitabitur in eis.Haretici ligna infructuofa » if funt,& faltus abfq utilitate pomort.Vnde& in téplo dei ", prohibet plantarí nemus:& uana foliorüi,id eft uerborü k tin fonantiü fpernunt umbracula. CEuis igit(it prudés δὲ doctus'uir,qui gladio fermonis fui hzc ligna confcin/ dat;periclitabi£ in eis,ni(i diligéter attéderitimaxime fiel "^77 maloresutcaciacz/ ς Verba órísfapiétis gratia,& labia infipiétis pracíipita»— feinquitaliquis uide rít per negligentiam Inhunc fenfum fact.! bunteum.Inítia uétborá ftulti ἰπ[τρίξεία:δὲ nouiflimü^ amififfe fcientiam(cri oriseíius— pturarü: δέ acumen ingenfj eius fueric ob: tufum:& cóturbatus nequad manferit, qualis effe iam coeperat: Euenit quippe interdü: ut ci modicü fcientia quis habuerit,elatus in fuperbià, difcere defiftat& lege/ re:& paulatim ex eo qd? nihil ei addi£,fubtrahat:& ua/ cuum difciplinis pectus remaneat: ferrfic qd? acutüi fue rat,hebetet:ocium em δὲ de(íidia quafi queda rubigo fa/ pientizeft.Si igi£ quis hoc paffus fuerit, nó defperetre, medium(anitatis:íed uadat ad magiftrü,& rurfum in/ ftrua£ ab co:& poft labore& indu(tríà fudoréq nimiis, ualebit fapientià recipere quà amiferat. Hoc eft qd ín he; brao fignificantius dici£:Etfortitudinib? corroborabit; id eft labore δὲ fudore,& induftria,& quotidiana lectio; ne,fapientiá confeque£:& fortitudo ipfius habebit hunc finé,utaccipiatfapientid. Ὁ 4€ ímomroederít ferpeno(ts filenríormon eft amplíue babétilinguá. Simplex hic fenfus e(t:Serpés& detractor,equales funt. πὖ em illeoccul te mordens,uenen(i inferit:ficifte clam detrahens, uirus pectotis fui tnfundit ín fratréi& nihil habeta ferpéte am, plius, Cum ei lingua hois ad biüidicendü deü,& edifi/ cationé proximi(it creata:ílle eam ferpéti qualem facit: dum uirtutibus eius ín peruerfum abutitur. Aliter:Si qué ferpens diabolus occulte momorderit:& nullo con; (οἷο eum peccati ueneno infecerit: ἢ tacuerit qui percuf7 fus eft,& nó egerit poznitentia:nec uuin? fuü fratri& ma giftro uoluerit cófiteri: magifter qui linguà habetad cu; randü facile εἰ prodeffe nó poterít.Si em erubefcat egro/ tus uulnus medico cófiteri qd? ignorat,medícina nó cuz rat, ed[ Glerbaoxío fapíéctíe gratia: et labía ínfiptétíe pag» cípítabunt eum, Stulticia,fi fua effet rufticitate cótenta,mi nus aliquid haberet mali.Nuncauté cótra fapiétia bellüi gerit:& quicquid prudétiz in docto uíro uiderit, celo fti» mulata nó recipit. Loquit ei uir fapiens uerba fcientia, uerba gratiz,qua utilítaté poffunt praebere audiétib?:3£ aures ftulti non íta fufcipiunt qua dicunt,ut dicta funt: fed econtrario uiri prudenté fupplantare conan£,& fui (imilé facere.Et reuera pracipitat uir fapiens, qri in auré loquit imprudentis:& uerba eius in profundo(utita di cam)gurgite pereunt, Vnde beatus illeeft, quíín aurem loquít fapientíü,{4 3 πίη verbozG ftulti(nfipientía cc. Adhucei deftulto difputatio eft,cuius labía precipitant fapientéfiue iuxta aliam interpretation, ftultum ipfum corruere faciunt. Inititi fermonis eius& finis ftulticía eft & error pefimus:(iueutSymmachus tranftulittumul; tus,& φυσᾷ uerborü incóftantía: dum nó manetín fen tentia fed putat ín multiplicatione(ermonü effugere pec catum fe poffe.Cum efn nec prateritorü meminerit, nec futura cognofcat, E ignorantiz tenebris uolute£, falíam fibi fcientiá repromittens:in co doctumfe putat effe δὲ fa; pientem,(i uerba multiplicet. Poteft hoc& de harcetiícis accipi: qui prudenti uirorü dicta non capiunt fed fe ad HH diípuratoncs ot emm ^X-- y---"difputatíones cOtrarías praparantes,& initium δὲ firfem loquendi uanitate, cum multo errore conuoluunt:€ 'cum nihil fciant,joquuntur pluradinorunc, 4«τα «Όρο ftultozü afflíaet coe: quí nefcíunt íre ín cíuítaterm. Cun fuperioribus etiam bos iunge uerficulos:aut generaliter 'erupitin flerem,loquentem ín Canticocanticorum;Pgo flos campi δὲ lilium conuallium. Principes quoq eius, funtapoftoli& omnes fancti: qui regem habent filium ingenuorum, filium libera: non deancilla Agar,(ed de Sara libertategeneratum; Nec comedunt mane necue & 1 deomnib?(tultis quí lociter. Non enim in denen: d hari, Otistiuserror peffimus. Et ftültus multiplicar uerbar Pra Rnn cao εἰ difputarionibus, lenorat homo quid Πα factum eft& 4 fururü eft- emporefue minds ftotelis reuolue uer* Polt am qs annunciabirei? Labórftuloráafiset ης es aue futiasZenoné& Car ὃ eos,quíi nefaunt ire ín citritatem. Va tibi térra cuius rex nerít:& manducabüt adem dien adolefcens eft,& príncipes tui mane comedunt. Beata in fortrudine inm rum effe quoddici: terra cuíüs rex tuus filius ingenuorü, δὲ principes tui in bonum prafentis fai Kao" ΓΗ ar tempore comedunt:ín fortitudíne,& non ín cofufione.: ως Wei quidem omníftudio c In pigrítijs hámiliabi£ cotígnatio.& ín ínfirmitatema^— titudo. Tale quid& εναν ὧν qua enuumftillabit domus.In rííu faciónt panem δὲ uinum,. E ΠῺΣ E Ενας & prauíum itineris, Utepulenturuiuentes.Etargento obediuntomnía.^^ namanducabücuos & humanisfenfibus ὁ.. Inmente— auté cfurietis,Ecíterüs ταῦ funt fe compre/ Ecce q feruiuntmiíhi, hendere pofTe fapientiam, ad ciuitatem minime perüe/ $$.71.c nerunt.Dequain pfalmo dicit: Dominein ciuitatetua imaginem ipforum diffipabis. Omnes enim umbras & diuerfas imagines τὸς perfonas, quas fibi tn uarijs dogmatibus induerunt, in urbe fua dominus αρα» $.45a bit.Dequa& alibi fcribitur: Fluminis impctus latificat Mattb. s, ciuitatem dei.Etín euangelio:Non poteft ciuitas abfcon Ea.3ó,a difupra montem pofita, Et ín Eíaía: Ego ciuitas firma, ciuitas quz oppugnatur. Siquidem. hanc uerítatis& fapientiz cíuitatemcum firma fit δὲ robufta ,omnes fa/ pientes fzculi δὲ haretíci ámpugnare conantur, Et quod dephilofophis dixiius,hoc idem δὲ de hareticis fentien dum, quod fruftra laborent& affligantur in ftudio fcri; pturarum,cum ambulent in deferto,& ciuítatem inue; nire non ualeant. De quorü errore€ p(almifta comme» .morat dicens:Errauerütín deferto& in inaquofo:utam ciuitatis habitaculinon inuenerunt. b Ὡς είνα «uíue rez adolefcens c(t; et ρτίπείρεσ tuí mane comedunt«2. Videtur quidem reprobare iuuenum principatum, δὲ Tuxuríofos iudices condemnare:quod in altero per ata; tem fit infirma fapientia:ín alijs matura atas delitfjs ener :uetur.Et econtrarío princípem probare bonis moribus, «δέ liberaliter inftitutum: eos iudices pradicare,qui ne; quad uoluptatem negocíjs ciuium praferant: fed poft multum laborem δὲ adminiftrationé reipublicae, cibum capere quafi neceffitate cogantur. Verum mihi facratius quid latere uidetur in littera, quod iuuenes dicarxur in fcriptura:qui a ueteri auctorítate defci(cunt,& cana pra, cepta parentum cótemnunt: qui neglecto dei mandato, cupiunt ftatuere traditiones homínum.De quibus& in Efa.8.b Efaíai(raeli dominus cóminatur:eo qd' noluerit aquam Ἑία.ν. Siloe quz uadit cum(filentio:& ueterem pifcinam auer; terít,eligens fibi luenta(amariz,& gurgites Damafci.Et 4 dabo(inquitiuuenes principes eorü:& illufores domi/ Daíi.7.b nabuntureis.Lege Daniel: Vetuftum dierum inuenies Ἀροςεΐ-τ.ς deum.Lege Apocalypfim lohannis: Etcaput faluatoris candidum utniuem,& quafi lanam albam reperies.Hie remias quoq quia fapiens erat,& cani eíus in fapientía Στ είς δ reputabantur,prohibeturiuuené effe fe dicere. Vae ergo terre cuius eft diabolus rex: qui femper nouarü rerum cupidus, etíam in Abeffalon aduerfus parenté rebellat; qua iudices δὲ príncipes eos habet,qui amant huius ἔμ culi uoluptates:Q) ui anted dies mortis adueniat, dicit: Efa.2:,d Manducemus δὲ bibamus,cras enim moríemur.Ecótra beata terra ecclefiz,cuius rex eft Chriftus filius ingenuo rum:de Abraham,(aac,& lacob,prophetarum quoq;& fanctorumjomnium ftirpe defcendens: quibus peccati non fuitdominatü:& ob id uere fueruntliberi:ex quib? nata eft uirgo liberior fan&ta María: nullum habens fru tícem, nullum germen ex latere, fed totus fructus cius latabun£:uos autépudebit,«γη pígríráo bumilíabíf cotígnatio:z in(nfirmítate manu ftíllabít oomus.Domus noftra qua cü ftatu hominis erecta eft:& habitatio quà habemusiin ccelis: fi pigri fumus,& ad bonaoperatar/ diores,humiliabif.Etomnis contignatio qua debet cul/ men portare in fublimead terram corruens, habitatoré fuum opprimit. Cungrauxilium manuum uirtutumq torpuerít, omnes defuper tempefítates X nimborum ad nosturbo prorumpit. ee quod in homine uno intcr pretati fumus, melíus poteft fuper ecclefia accipi: quod pernegligentíam principum, omnis eius corruataltitu/ do:Etibi uitiorum illecebra fint,ubi tegmen putabatur effeuirtutum. Ὁ«[ 3nrífufaciunt panem et vínumivt epulen£ uiuentee.€ t argento obedíunt oimnía. Exiftimo ex fuperioribus pendere quod fequitur.In pigritiaenim& in focordía magiftrorum humilíari ecclefiam:& culmen* eius concidere& tígna perflui,fupra expofuimus,.Nunc ergo deeifdem magiftris loquit. Et quia uifusfueratac/ culare eos cur tacerent,& non uterentur officio magiftro rum: epifcopi& prefbyteri in ecclefia conftítuti, nonla borarentin fermone& doctrina:quod& Títus commo; netur ut faciat:& Tímotheo pracipitur,negratiam negli s, Time! gatquam per impofitionem manuum acceperat; fed& in eo fe eftimarent prefbyteros& epifcopos, ut falutaría acciperent: X uti preceptores honorem duplicem quay rerent, qui laborantib? in doctrina δὲ fermone debetur: Nunc econtrario accufateos qui loquuntur quidemin eccleíia€ docent populos: fed ea docent qux populum audire delectet: quod peccatores palpentin uitio,& fire pitus concitentaudientium, Nonne quando in ecclefia lafciuit orator: δὲ beatitudinem& regna cozlorü multitu.. dini pollicetur:uidetur tibi in rífu facere pané,& uinum ad laticiam mifcere uiuentium«cSiue qd'ipfi qui docent, diuitias,& cibos,& opes per delectabilia promiffa con/ quirant.Síue qd? ecclefie pané,qui pants lugentiüeft,& non rídentíü(Beati quippe lu gentes, qf ipfiridebüt) in Lo4d laticia gaudioq conficiant. CQ, uod auté fequit:Pecunia uelargento obediunt omnia, dupliciter accipiendü. Vel ipfos doctores poft adulatione ditati(int, regnü in po/ pulos exercere, Vel certe quia argentü pro fermonefem,| per accipif:Eloquia em domini,eloquía cafta:argentum qiatb igne examinatü,probatii terrapurgatü fepruplum:hoc affeuerat,qd'eloquétiz& orationi,quz y boxe fit fronde compofita facile uulgus cedat ignobile. Aliter: αἱ ha bétapudfefpófum:& pterea lugere€ teiunare prohi» bentur,in rííu faciunt pane. A quo rifu nomé Ifaac acct/ pic:& in latícía uiuentíüi uinum przparant. Omnisitaq uiríanctus qui ut Chriftus pracipit, magifter ecclefie cft:in rífu δὲ laticia pane facit:& uini pocula miíni(tratin v 4 gaudio, Argentà quoq cui obediunt omnta, quinq illa, Maid ὡς cuapgcio [& ! ti | ᾳ d [ ή n ῃ ( [: q Li ῃ ῃ ( li [ M ü k q 6 lt [, [i [^ i ἀ Min: iti Qo QU lo: ttg αν tl Ἢ TT utens: Wd Vo ΝΑ 111} ΠΠ) ἰθῆνας TO petu; 1. Tig andim lirind andas crista tali iste Stai boni ioquit uas o ΠΙΕΙ nimi mind sam mapu nay n iit pitis dum d Td Zn£cdefiaften de εὐδρέϊιο,& duo, δὲ unum patriffamilias funt talenta,: δὲ decem mnz, qua feruis in negociatione creduntur. a Q 3nuentetua regíne imaledíxerío: et(n(ecreto cubílía guíine maledígerte oíuítí: quía volucres celí auferent vocem tuam:et babene pennaeiannuncíabít verb, Simplex pra £a ΧΙ. 380. 4.4. peenamiam nunc mente comprehendere: quz repofita eít his qui uerfántür in terra,iudzis atqp hareticis, e duo bus alterum denegantibus, Hebrai ita huric locum ín telligunt: Et(abbatum δὲ circumciflorié ferua: nefihoc fortenon fecerisiinopinatum tibi fuperueniat malum. em| ἘΣ deae iiia te fuperati,in maledi* 1t ménte tua regi ne maledixeris:& ín fecreto cubilis tui Wer ud um&in σε/ ne maledixeris diuiti: quiauolucresceeliauferétuocem μὲ maridata quatibl pum eum prn tuam:& habés pennas;annunciabituerbü. Ca. ΧΙ for ο p is Q.uiacótra fpem in/ b Int panétuum fuper fadéaqua:quíait mul^^ effandantimbréfui eum eue ς títudine díerü inuenies illá.Da párté ερτξ, δὲ Veni em I nuncietur:& incurra quidé octo:quíanon fcis quid futurümalüfit^ ramqfedem, fiue ad iios pericaium ΤᾺ 7. v fuperterrá. Si repleta fuerint nubes, imbré fuper terrá auftrum; fuc να QuuodautemaicVo| eftundent.Ecfi ccciderít lignü ad auftrü aut- aquilo^ fueris, pernariebis. diee cot τῳ ε nem;inloaum ubi cecíderitlignü,ibi erit. Q fit obfergat. is ME λων m bens pennas,annun^ ciabit uerbü: Hyper: bolice intellipedum:...— quomodo folemus dicere:etiam ipfos parietes, quibus conícijs loquimur,qua audierint nó celaturos. Sed me/ - liusefticaudirepraceptum, utícíamus nobis effe man datum:non folum cótra Chriftum temere nihil loquen dum:uerüm etiam in arcanis cordis, uis uaríjs tribula tionibus coartemur:nihil bla(phemü, níhilimpium fen :tiendum, Et quia dile&ionem quam Chrifto exhibe; mus, debemus δὲ proxímo: Diliges quippe dominum dcum tuum: fed δὲ proximü tuum tanq teipfum:etiam nunciubemur,ne poftregem de fanctis quoqp facile de/ traharaus:& eos quos uiderimus fapiétia, fcientia, uirtu 'tibuíq» ditatos, lingua mordacitaterodamus: quía an/ 7 Zad.nc b fion yt (Tias ee aqui 9,108 pt? qus pr qu unm μι» ον yin id geli qui terram circumeunt,&(unt admini(tratoríj fpiri tus:€ in Zacharialoquunt: Circumíuimus terram:& €cceominis terra habitat€ filet: ad inftar auium, noftra uerba& cogitationes ad cozlum perferunt:X quod clam cogitamus, dei(cientiam.non latere. Ca. XI Ὥτις pané tuum fuper facíem aque:quía(n mul títudíne oerum(nueníee íllum.A d eleemofynà cohorta£,qd' omni petenti fit dandum:& ἐπ, difcrete faciendü bene.C) uomodo enim quí faper irrigua(eminat, fructum fementis expectatiita qui largitur egentibusinó granum feminis, fed ipfum pane ' ferit foenore quodam multiplicatione illius prarftolans: ΚΑ, (ἢν. ἃ E;ccb.4. & cum dies iudicij aduenerit,multo amplius ᾧ dederat recepturus, Aliter: In quocunqp homineillam aquam uideris, de qua dicitur: Flumina de-uentre eius fluent aqua uiuz: ne te pigeat panem fapientiz, panem ratio/ nalem,panem praftare fermonis. Sienim hocfrequéter feceris, inuenies te nó íncaffum doctrinarü ieciffe femen tem,Talequid& in Efaia dictum puto:Beatus qui femi; natíuper aqua,ubi bos δὲ afinus calcant: Quod ας ma/ giter beatitudine dignus habeatur,qui fuperirrigaum pectus(eminat audienti, tam ex iudais d ex gentiüi po/ pulocongregatum.(ΑΓ£»a partem/fepteret quídé octo: q: non τσ quíd furur& malum fit fup terrà. Et in Egechiele fepté& octo gradus,ad templi legunt afcenfum. Et poft ethicum illum p(almum, id eft centef(imum octauum δὲ decimum, quindecim graduum pfíalmi funt: per quos primü erudimur in lege:&feptenario numero expleto, poftca per ogdoadem ad euangelium fcandim piturergo utin utrungpínftrumentü, tam uetus fcilicet: dj nouum,parí ueneratione credamus. Iudzi dederunt partem feptem, credentes fabbatum: fed non dederunt Octo,refurrectioné diei dominica denegarites.Bcótrario hixretici, Marcion δὲ Manichzus,& omnes qui ueterem legem, rabido ore dilaniant: dant parte octo, fufcipiétes: euangeliü:fed eandem feptenarío numero nó tribuunt, Kgem ueterem re(puentes. Nosigitur ütriqp inftruméto' &rcdamus.Non ein poffumus dígnos cruciaros, digna us.Praci uentum,nen feminabít: δὲ qui afpicit nubes, nó metet. 5 nem tuuüir füper fa» ciem aqua: δὲ omni Pete τως petenti te tribuequiía & nubescum plena fuerint, diuitias(uas mortalibus lae giunturi& cu quafi lignum, duis longeuus fis, non ctís Quomodo "ín perpétuüm:fed(ubita ut uentorum,ita mortis tempe ftàté fübüerfüs:übicunq ceciderisiibi iugiter permane/ bis:(iuéterigidum& trucem, fiueclementem δὲ miferi/ cordem,ultimum inuenerittempus.'Aliter:Diciturin pfalmís ad deum: Veritas tua ufq» ad nubes.Ft ín Efaia, peccanti deus uinez comminatur: Mandabo nubibus, Efa,5.b nepluant fuper eam imbrem, Nubes igitur funt pró/ phetz,& omnis uir anctus:qui cum plures in cotde fuo congregauerit difciplinas, cunc ialebit pracepta pluere doctrinarum, δὲ dicere: Expectetur ficut pluuia fermo ineus:& effundent fuper terram imbretri: Ad quatn di/ &um eft: Audiatterra uerba oris mei, Q.uod autemfe/ quitur,Etfi ceciderit lignum ad auftrum,aut ad aquilo/ nemi:in locum ubi ceciderit lignumiibi erít:Illud de Ha^ bacuk fumamus exemplum: in quo fcribitur: Deus de Abacuk.3.a Therhan ueniet:q&od alij interpretes ediderunt, deus abaufiro ueniet.Et quantü ego exiftimo, femper ín Βο’ fiam partem accipitur aufter. Vnde& in Canticocanti; córüm dicitur: ueniaufter.Lignum igitur quod in hac uita corruerit;& conditioné mortalitatis fuerit incifum,aut peccauít ante dum ftáreti& in borez parte poftea ponit: autfi dignos auftto fructus attulit, in plaga iacebit auftrall. Nec eft aliquod lignum:quod autad aquilonem non fit, autad auftrum. Hocidem fignificat& illud quod fcriptum eft in Efaia:Dícam aquiloni adduc,& aphrico, noli prohi Efa,4-3. bere.Nund enim auftro δὲ orientali uerito pracipitur ut adducant: quia apud alías plagas effe eos oportet, quí ad orientem& auftrum poftea deducantur, Aquilo igi/ tur ad auftrum adducit:& aphricus ad orientem habi, tatores fuós, Nec enim poffunt proficere,fi in priftinis fe» dibüs períeuerent. ες δι obferiat venrumimon femt? tlabítzet quí afpícít nubeg/non metet. Qui confyderat cuí beriefaciat:& non omni petenti fe tribuit: fepe praterit eütu qui mereturaccipere, Aliter: CLuitantum eo tem port dei uerbum predica, quo populus libéter aufcul/ tat, δὲ fecanda afpirat aura, tumoris fator negligetis δὲ igiauus agricola eft.In ipfis enim profperis, dum nefci/ mus aducría cófurgunt, Sed oportune importune, fuo tenore,dei(ermo eft predicandus:nec fidei tempore ad) uéríariarii nubium confyderanda tempeftas.De qua it Prouerbíis dicitur:Sicutpluuía uehemens δὲ ínutilis:fic qui derelinquunt fapientiam,€ impietatem laudant, Ἀδίφ confyderatione ergo nubium& timore uento/ rum ἐπ medijs tempeftatíbus feminandum eft, Nec dí/ cendum illud tempus commodum, hoc ínutile: cum jme: quz uia,X qua uoluntas fitfpiritus uniuer/ HH& Quomodo xurge aquilo, hoceft, recede€ abi:& Caii.q«d ( a Qu ottiodo tion cognofcía ta que fit via fpirítue:tficut^ prope'res untus uolaminis ef. fufficiat prudeibus p. g se vtero pzegnantíoi fic tieícío opera ocíquí facit oifiía. Fanlficatfe quid fenferint:& quafi in quadam breui ta7 G V Sicut ne(cis uiam fpiritus-& animaingrediétisinparuu^ bella;fitus pinxiffe-terrarum: totiufiporbis uaftitatem ;,: abunt ín uía, In íllís diebus florebit. i:"effe deíinere,|. Aliter: Repromittit ín alio(críptura loco amygdalum: illebaculus δὲ uírga quàm Hieremiasin Hie Deuianb deus dicens: Dabo uobis pluuiam temporaneam& fe; prophetie fuz uidit exordio: δὲ impinguabitur locuffa, |-totinam:Vetus ícilícetteftamenrum& nouum:Xutrog Nabuchodonofor cum fuo exercitu:€ diffipabiturcap: uos imbreirrigabo. Vnde& nuncadmonemur,ut ficle/ parís,amicitia dei cum ifrael. gamus iegem ueirem ,neeuangelium contemnamus: icquaramuspiritualem inueterí infirumento intelli; Quid(ibi autem uclit cap: paris:cum de fingulis corperimus dicere, pleniusexpli: ο, ἡ : em cabítur.Hocautem totum cuenict ífraeli: quia abiturus gendam,nein euangeliftis& apoftolis hoctantum pute— efthomo in domum aternitatís fuz:& a prarfidio dei ad: musfonare quod legitur.'Bnorare enim nosín quo ma,— cceleftia reuerfurus:quo abeunte in tabernaculum fuii, ᾿ gisfcientia nobisa deotribuat& gratia, foclicemqy eum. Circumeuht ín platea plangen tesatq flentes,& hoftium εἰς, αὶ utrungpin commune fociauerit: quafi unumt obfidione uallati.Latare ergo ifrael ín iuuentutetuaané... ἡ ἢ corpus effecerit. C). uod qui fuerit confecutus, uidebit[a το rumpatur funiculus argéteus, hoc eft, donec gloría: Nu em: uidebit Chriftum folem íufticiz, Etfi annis pluríz,- ueíira uobi(cum eft, anteds recurrat uittaaurea: id eit| σης uixerit, in fümma laticia δὲ dele&atione ueríab, itur,| antedjarca teftamenti auferatur: príufd conteratur hy» : habens fcientiam fcripturar um:Xmagisadhunclabo,. dríaad fontem;& conuoluatur rota fuper lacum: id eft, '«em recordationc futuriiudicif compelletur: quia per;. donec íntra fanctafan&torum pracepta legis δὲ(anétifpia perum.tenebrarum.tempus adueniet:& zeterna poenae. ritus eft gratia:& antedj reuertarís in babylonem, ande "praparabunt eis qui nó eminaucrint mane& ad uefpe.. in]umbjs egreffus es Abrahae:& íncipías in Méfopota/ rato,& nequadjutrunc Jociauerütnecuiderunt lucem, mía conteri, unde quondá profectus es: πι gratía necfolem undeipfum umen egreditur. σα. XII... prophetiz,qua quondam fueras infpiratus, rcuertatut E: teadotéme ανετα t In boccapi,- ad datorem uei hec ἱποίσι αἱ φαν ασ ον tülo, diuerfa omniü explanatio fuit:&totpene perfonam fuam intelligentiam htiíus capituli crahunt; ,[entétia;quot homines, Vnde quialengum εξ. Nosautemad fuperiorís diíputationis ordinem reuer^ uer ορ natoncsemnium recenfere: δὲ argumenta mnlingula conabimur explanare. Latare iuuenis in quibus ententias fuas appróbdre dolücrint explicare adplcicentiatua δίς, Dixerat lucem mundi huius effe Vowneswl) a HH dulciffimamt [ lum:&ignorasoflium δὲ uenarum uarietates inuentre—&ambitum oceani,anguftomonftraffe compendio, He Pregnantissquomodo ex uilielemento corpus hominis— braiadiíraela(timant pertinere mandatum: cui praci, ἐρ ἡναειὰν etis ir VOU AERA o.: pimr, ut fruatur diui| επί uarietur::& de o E.;: A s tíjs fuis anted ei ca/ eodem femine; aliud.* Quintodo πό cognofcís t quz fit uía fiim: δὲ σα--᾽ρημι τς empusady| rotat m catmib?, olia in utero Brei. nefcis opera dei qui facitom Sena ds dole| liud-durefcat in-of/|... T. ΄ a 4 A: MT tiam ienectute com; fibus, aliadin uenis ὃ Gin mátatino femínafementuum:&aduefperüne tàmfe quicquid de! pálpiétaliudlige;— dímíttasmanü tuá: qr nefcís quid placeatauthocan. le&abile ueliocundg pPirinneruis:iadel— qb E(i utruncy,quafi unum bonü eft. Etdulcelume. tem cordi, ᾧ oculis "i operafdre nonpote/ ὁπ- MET ο".: εν,"PParuerit:eo.dum| risquifadoretom, S&bonüoculisuidere folem:quia fiannís multisuixerít in promptu eft, abu/: nium.Ex quodoct bomo in omnibus his lxtetur δὲ meminerít dies tene- tatury ítatamen πείς: &onttaria non timen Ap Coi od: RES nouetit ín omnib? iu| da:nectemere deuen i brarum;quiía plurima erunt. Omne quod uer» dícandum;& tam có;| 'tis& nubibus, quas turuneftuanias,|... C. XI gitationes malas dili i fupra dixímus, iudi EE dor. e rauf d Ὁ bidines fugiat:(ciens E «andum:cüfuotems€. Etáreadolefcensín iuaentute tua:& in bono fit qultciam adolefceny J pore-& curfu, debe; 2: cortuum— tizcopulatam:recor, àt.fator pergere,& Θ-' vs E ru;; deturqs femper;creay| Roma.ceuentii, domini fentehtiz referare. Non enim uolentis toris fuianted ueniat diesbabyloniz, acromanz capti,| "neq; currentis, fed dei miferentiseft, bf 3inmatutíio— uitatis:in quibus non poterít habere uofuptatem;Etto/ ἱ Τειπίπο femen tuum: ad vefper ne oímíttaeranumtuam:^tumhunclocum ab€o quod aít: Antedj tenebrefcat fo],| quoníam nefcís quíd placeat«€. Ne eligas cui bene facias:& luna& fiellz, υἱῷ δά eum locü, in quo fcriptura com, fed δὲ cum benéfeceris,nund? a bono operedefiftas. Ma, memorat:Etconuertet puluis in terram fuam ficuterat, tutinam iufticíam, uefper inueníat.Et uefperi mifericor,&f; iritusreuertet ad dominii qui dedit ilum: fuper fta: E. diam,folis ortus accumulet.Incertü eft enim quodopus τὰ peret explanant.() ua quía utfupra dixi/ κ c6. i: magis να& exquo tibifructus iufticireprzpa/— mus,laciniofafunt& prolixa:ftríctim a nobis breuit. tetür.Pote(t autem accidere: ut non unum,, fcd urung— tangentur, Latareergo in iuuétutetuao ifrael:& fac illa. E placeat deo, Aliter:Etin adolefcétia& in fenecta,*quus— ucl illa,de quib? iam di&um eft, antec captíuítasaduc/] tibilabor it. Nec dicas:dum potui, laboraui: debeo in niat:&atetuüus honor recedat X gloría:S iudices& fan/ fenectute quiefcere, Nefcísenim utrum ín iuuentute,an— ctituíquosin fole,& luna,& ftellis intelligi uolunt, aufe| ánatatelongaua placeas deo. Nec prodeftadolefcentie— rantur ate: Απεοζ; ueniat Nabuchodonofor, fiue Titus? ΐ Ε frugalitas;li(enccta ducatur ín luxu. In quacüq eff die Vefpafiani filius,accitus a prophetis, δὲ eorum uatiinía^ ἢ" ἱ 'errauerít iuftus, ueteres eum iufticiz a morte liberare| compleant. In die quaangelitempliprafidesrecedent: V3 PE nó poterüt; Ω ὦ fi iuxta utrandp interpretatione femper& turbabuntur robuftiffimi quig ín exercitu tuo:& TE $504, benefecerisiitomniatatiequalem curfum habueris;i/— ociofa erunt eloquia magíftrorum,& propheta qui.de E ἰῷ'debisdeum patrem dulciffimüm lumen: uidebis Chrij ccelisfolebantuifionum fuarum lumen accipere,conte/| |». ftumíolem ἰαοία Porro fi& multis annis Uixeris,&^ nebrefcent:quando clau dentur templi ianuz,& hutni/ Mb οἴπία bonahabueris; uel bona opera perpetraris,&(cie liabitur hierufalem:X chaldaus ueniet quafi cantus ποῦ M ὧν νῦν”) tistefempereffe moritur ü; ante oculos tuostenebra/ lucris:ita Hieremiz uocibus prophetatus:& cóticefcent Hieregd η rum femper uerfetur aduétus: prafentía quafi luxa. fra filie cantici in templo pfallentiü chorilllo tépore quádo: N gilia& caduca cótemnes,Symmachus finem huiusfen/ aduenientes hierofolymà: ipfi quoq hoftes dei pertime. ER &entizita interpreta? eft: Si annis multis uixerit homo, fícentmagnitudiné:& ín uía dubíj, Sennacherib interi Ἑ( 7.4| inomnibushis latatus fuerit,recordari debet& dierü tum formidabunt. Hoc ein dictum putant,& ab excelfo: E tenebrarü,quia multe eruntiín quibusomnibus ueniet timebunt& formid| ει ; | | $9 E ] pi NM Kitts uei) a T iji CM P | ttt a Ug lini Qt vs VIN uina int [addi Ισ πό” με Qt rt d (sa vina phai ptus d (amat ἼΛΙΟΝ πᾷ dips heit giu hid d kar ui? mob? rim jd ath gd ui "m i m i Tl up iind r^ gu " | ji ῇ[in y? β΄ 253 zin£ccleftaften dulciffimam: δὲ atari debere homine in dieb? uite fuz, omníq ftudio carpere uoluptaté: Ingruere em noctem' mertis terna, qri nó liceat perfrui congregatis: δέ quafi umbrá,uniuería quz habuimus pertranfire.Nunc auté hominé cohorta£ δὲ dicit: O adolefcens antedj tibi fene; fé grs ingre, autem ideo: quía in»" tua:& quicquid ribi cor tuum in diebus adolefcentiz tua:& ambula in uijs x eins n reae βον: οὐτάς ΙΡ 8 cordis tui,& intuitu oculorü tuorum.Et fcitó hoc: quía δι ἀαπιοπίδυς fole& fucum a ine b fuper omnib? hís adducet te deus in iudiciü. Et répelle Ium 6 dite ed de midi bas Rurium írama corde tuo,& aufer maliciá a carne tua:quia ado-| telligere que fequun: Pebhominsadluxu ὁ ἱείτεπεία δὲ ftulticíauanitas eft. Et méméto creatoris cui i t Τοηλθ riam prouocareXin ἐπ dieb? iuuentutis tuazantecg ueníant dies malicia,&— funtiet cotenebacíccnt Γεια, dormis τος appropínquétanni ín quib? dices: Non eftmihiinillis ΠΕ viden infami abfulitinferens: ὃ uoluptas. Antecj obténebrefcatfol&lumen,& luna,— tione Oma «c ceríaro a(aper. e δύ ftella;&reuertanturnubes poft pluuíam.Indiéquo δ χα ς τίμα ποῖ tevcueíniudídi.Sic— comotifuerintauftodes domus: δὲ períeríntuiri fortitu formo mm ern inquitabutere müdi t dinis Er ceffabünt molentes:qim ímminutzfunt&con—firorü: quz poffunt rebus,ut(cias te in. u] s;:;.. A caleftem cibum pre timoiudicandum.$tenebrefcétqua uidentínforaminib?.Etdlaüdentoftia^ pere credéribo npe b 4L€trepelleíram{η platea in humilítate uocis molentis,& confuroet ad lata in cccleftia: tune 8 cozde trio 4C, In ira, omnés perturbatioes. animi comprehedit; In carnis malicia,uni; nic uerías fignificat corporis uoluptates.Sic ergo inquit bo; nis(zculi huíus fruere:neaut defyderio aut carne delin,| quas, Relinque antiqua uitia, quibus in adolefcétía tua, wanitati ftulticizcp feruifti: quia iuuentus infipientia co pulataeft, ες£tinemófo creatozíe ruí in ofebue ípuentu tíatue«C. Semper memento creatorís tui:& fic adolefcen: tiztuz uíam ογαάςτς͵ ut mortís ultima recorderis: ην. εεῷ tibi tempus adueníat, quo triftía αμα fuccedant..; Ὁ«Γθιοᾶ; obrenebzefcat(οἱ er lnmeny et lunaiet ftelleiet reuertant nubea poft pluuíam. Si de generali confumma; tione mundi accipim?, uerbis diii hoccapitulü cógruit: Hat S 4.b in quib? aít:Erittribulatio magna€ anguftiá, qualis nó tuitab initio creaturz:(íed neq fiet.Sol em tenebrefcet,& luna nó dabit lumé fudü:& ftelle cadent de coelo: uirta tescoelorü cómoucbunt,quz funt cuftodes domus: ita ut domus intelligatur hic mundus:uiri yo fortes,etrore decepti,& diffipanda cótrariz fortitudines, Q.d(i(pecía lis uniufcuiufqy cófummatio,ad uitz hui? finem refert: & fol δὲ luna,& telle,& nubes,& pluuiz οἱ effe ceffabüt, qui mortuus fuerit, Aliter:Letareadolefcens,o popule chriftiane,& fruere bonis quaa deo tibi conceffa funt:& inbis omnibus(cito te a diio iudicandü.Nec putes quía prioresrami fracti funt,& tu infertus es in radice bona oliua:idcirco te effe fecurü:(ed aufer iram a corde tuo,& acorporetuo uoluptates: δὲ cateris uitis derelictis, me/ mento creatorís cui, antedj tibi dies malicíae adueniat& infanabilis: in qua peccantíbus poena funt preparata: ne cii peccauerís, occidat tibi fol iuftíciz meridie:&(cien tiz lume intereat:& fplendor luna, id eft ecclefia fubtra/ Phits.b hatur,& ftellz occídant:de quibus fcriptü eft: In quibus lucetis ficut luminaria in hoc müdo, rationé uit haben $ Cort.15.e tes. Etalibi:Stella a ftella differt in claritate. Antedj reuer tantur nubes poft pluuiam:ne prophetz quí corda cre dentíü,(uo fermone Πα pluuijs irrigant: poftd te im^ brefuo indignum effe perípexerint, reuertant ad(edem füam:ad eum(ciliceta quo miffifunt.€«[ 3noíequo commorí fuerínt cuftodee oomue:et períerínt viri foztítudü/ nío. Cuftodes domus, aut fol intelligitur& luna, δέ reli/ uus afttorü chorus, autangeli qui huic mundo prz ident. Viri uero fortitudinis(iue fortes(ut interpretatus e(t Symmachus)qui peribüt:fiue ut Aquila,qui tranftu lijerrabunt:d zmones fentiunt,a forti diabolo etíam ípfi fortium fortiti uocabulü. CLué fuperans dris& ligans, iuxta cuangelij(ententiam,uaftat domum eius, Alicer: uocem uolucrís, δὲ obmutefcent omnes filia carminis: X9. ΧΑ$0.45 Cuftodes domus, qui ad corpus hominis referunt cun cta qua(cripta funt,coftas fignificari putarit: qd? ab ipfis inteftina uallent:& tota uentris mollitudoferue£, Viros uero fortes,crura aftimant,.Solem& lunam& ftellas,ad| oculosaures,nares,& toti? capitis fenfus coaptant. Hoc. o tein hoc mundo in; Sed& ab inuoluí tenebris. Siincipiet hí qui expar tuebant lume(ciétiae ἡ C eii Móyfi dicit:Ponam te in foramine petra:& fic pofte/ Ἐχο.33.ἃ riora mea uidebis: quantomagis unaquaqp anima per foramen& quafdam tenebrofas cauernas afpicit uerita/ tem? Aliter: Dua molentes funt:ex quib? unam recipi Mattfi24.d δὲ alterà relinqui,euangelium non tacet. CLua cum im/ minuta fuerint atq ceífauerint, neceffe eft utomnelu/ men ícientiz auferatur exoculís. Alíter: Ceffare molen tcs,quía imminuta fint,de dentib? dictum putant. Cd cum extrema fenectus adueherit: dentes quoqp aut atte, runtur, aut decidunt: de quibus molití cibi in aluum. tranfmitruntur, Tenebrefcere autem uidentes in forami nibus,oculos arbítrantur: quod atate confectis, caliget. acies,&intuitusobícuretur.&[€rdaudentoftíaín platea ít bumflítate vocío molentío 2c. Cum uox molen; tis fuerit infirmata,& magiftrorum doctrina ceffauerit, confequéter ceffabunt omnia:inter qua& oftia clauden tur in platea τ ut íuxta fatuas euangelij uirgines, unuf quifq habeat claufas fuz plate ianuas:& ill oleum emere non poffint, Vel certe fatuis uirginibus circum; euntibus ín platea:claudent cubiculum fpófi, que cunt co intrauerint. Sienim arta X angufta uia eft que ducít ad uitam:& lata δὲ fpaciofa uia eft quz ducit ad mor/ tem:recte refrigerata charitate multorum, oftium doctri narum clauditur in plateís.Sequenti autem uerficulo in «o quod ait: Et confurget ad uocem uolucris, fiue paf; feris:sutimurin tempore, fi quando uiderimus peccato rem ad uocem epifcopi ftue prefbyteri per pocnítentíam confurgentem, Poteft quoq hoc extraordínarie taméi contextum capituli non fequamur:& de ultima reíurfey ctione accipi, quando ad uocem archangeli refurgent mortui, Nec mirandum(i angeli tubam,paíferi compa/ remus: cum omnis uox ad Chriftum comparata fitte/ nuis, Et quantum ego poffum animo recordari, nünds pafferem in malam partem legiffe me noui. Loquitur in decimo píalmo íuftus:In domino confido:quomodo di citis anima mez, τῶ τίς in montem ficut paífer: Et alibi: Vigilaui δὲ factus fu mum. Aliter: Claufas ín plateis ianuas,infirmos fenis greffus accipi uolunt:quod femper fedeat, X ambulare non poffit Humilitatem autem uocis molentís,de man dibalis interpretant: quod cibum terere nequeat:& uix fpiritu coartato,uox eíus tenuis audiatur. Porro confur gcrecum ad uocem uolucris; oftendit quod frigefcente ΒΗ 5'iamfíanguine, D m ficut paffer folitarius in te 15.1ct.b cto. Necnon& in alio loco: Etením paffer inuenit fibi dó' Ibídem, 82.3 t«--. "Jam fanguine& humore(iccato, quibus materia(οροτίς : alitür,ad leuem fonitii euígileti noctifqp medio cum gal/ "füs cecirierit,feftinus exurgat: riequadp ualens(trato fa/ - pius membra cóuertere.Obmuteícere quoq» fiue ut me ius habet in hebrao,furdefcere filias carminis, aures fi ( ^ommeas'' σεν : bydría füper(οπή εξ. Réuertitur ad fuperioras& poft ΄ grande Hyperbaton: quod ab eo loco interiecerat, ín τ quoait: Ecmemento creatoris ταί; ín diebus iuuentutis tuz:anteq ueniat díes maliciz,& antedj tenebrefcat(ol & luna, ftellz,S catera,ín die qua mouebuntur cufto, ς ανα, η. ds emus Nun E ; kno and inre 9 Sed& ab xcelfis timebunt δὲ formidabuntinuia.Et^ fnecoctudit dicens: ? leantícirediíctimina, υ florebítámygdalum,&t impinguabítur locufta:& diffi Anprempanm ?. Regt19.€ εν.etatís fux, δὲ ciraamibunt ín platea plangentes. Antédj πα anm argen Dd me Οσα rumpaturfuniculusargenti,&recurrat uíttaaurea,&— on peine απο ttabercdfis timébüt^ cotteraturhydria fuperfontem:& confríngaturrotafü^ nobis decodlotribui ESSE YAR n y. perlacum.Etreuerta£ puluísinterram fuam ficuteraz τας oed RI noualebunc&lafis&fpirítusredeat ad deum qui deditillum. Vanitasua^ τες, animam fignifi '*popluib^,ac reméi ς nítatum,díxit Ecdefiaftesuniuerfauanitas.Etámplius— cuique duc PA bes ACH n ο,. quía factus eft Ecdefiaftes fapienssadhuc docuit fien Ῥογτο εαν relig n fenfam greffuum xS tíam populá: δὲ audireeos fecit: δὲ fcratans compofuit ἰάθη teoniniio CSS πα de, prouerbía. Multum quarfiuit Ecdefiaftes, ut ínueniret /— ont inii mpi Mrd uerba uoluntatis,& fcribere recte uerba uerítatis,— pet lácum: er metaj BUM ο ETT| Verbafapinmum- Pn mE nuncde membris ho do enim hydria que iminis Ecclefiaftis fermo eft:() uod cfi fene&us aduene; “τ fit.capillusincanuerit, tumuerínt pedes, libido refrixe; 4 D: tit:£& homo morte fuerit diffolurus: tunc reuertet in ter; "Κατ Γι,& in domü aternitatís fua: fepulchrü exequijs ’ quaratcelebratis, plangétiumq funus turba przcedat. Florem autem amygdali, qué nos pro canís pofuimus: τ quidàfacram fpinam interpretané: quod decreícétíbus ' patium carnibus,fpina fuccrefcat δὲ floreat.Porro quod ες aitImpinguabi£ locufta:(cíedum ubi in noftris codici; bus lcgitur locufta:in hebrao fcriptum eft, 2203 hagab:qd? uerbum apud eos ambiguum eft.Poteft enim t[c«Pog & locufta tranfferri. C! uomodo igitur in Hieremiz prin. cipio, uerbum AVV foced,(i uarietur accentus, δὲ nucem Hicre,rc fignificat& uigilias;Et dici ad eum: Q.uid tu uides Hie remia?Et reí(pondit: Baculum nuceum. Etait dominus ' àdeum: Beneuidif(ti: quia uígilabo ego fuper uerbum ἡ meum,ut faciam illud uel illud: Et habet etymologiam nucis:quod uigilaturus fit deus, retributurus populo quod merctur, fermonis occafio eft: Ita& nunc, ambi; guitas uerbi per etymologiam eius,indicat fenum crura tumentía,& podagra rumoribus pregrauata.Non quo omnibus fenibus hocfiat, fed quod plarumqp accidat, σαυέκδοχικῶς aparteid quod totum eft, appelletur. In '«o uero ubi nos habemus, capparim: in hebrao habet, ὮΣΙΝ abiona:quod& ipfum ambíguum eft,interpreta; τας amor, defyderium, concupifcentia,uel capparis:fi/ nificatur, ut fupra diximus: quod fgnum líbido frige/ cat, organa coítus diffipentur. Hoc autem ideo: quia hacuerba ambigua, cum ín uocabulis fuis,& amygda; lum,&locuftam,& capparim fonent, aliud deriuata fi; gnificant: δὲ per figuram ad fenfus qui feni conueniunt, : deriuantur. Sciendum quoq quod ubi nunc Septua/ ginta interpretes pofuerunt? αμύγδαλομ, ipfum uer, bum fit^y?(oced, qd? in Hieremiz principio eft; fed ibi in nucem uerfum eft, hicin amygdalum. Symmachus ne(cio quid in hocloco fentiens, multo aliter interpreta/ tus eft, Aitením: Super hacetiam de excelío uidebunt: δ terror eritín uía:& obdormient uigilantes:& diffolue, tur fpiritus fortitudo,Ibitenim homo in domum aterni tatis fua:& circtiibunt ín platea plangétes. Cuius inter/ pretationem Laodicenus fecutus,nec íudais placere po; teft necchriftianis:dum δὲ ab hebrais procul ef:& fequi Septuaginta interpretes dedignarur.. c«[ Zintedi rum; "patur fanículue argetití: et recurrat vítta aures: et conterat . rcuertatur in terram:€ fpirírus redeatad deum qui do conteritur,ceffat hauríre:& tota per quam delacu& pu τεἰς leuantur aquz, fi confracta fuerit: fiue utalij inter» pretes uoluerunt,in fuo funiculo conuoluta, aqua ufus intercipitur: ita δὲ cum faniculus argenti, fi fucrit inter/ ruptus:& animz riuus recurrerit ad fontem, interibit . homo:Et ut manifeftius fequitur: conuertetur puluis interram fuam unde fumptus eft:& fpiritus reuertetur ad dominum qui dedit illum.Ex quo fatis ridendi(unt, qui putant animas cum corporibus feri:& nona deo,. fed a corporum parentibus generari. Cum enim caro dicillum:manifeftum eft deum, patrem animarum efe, non homincs.Poft deícriptionem interitus humani,pul ες chreexordium libri fui repetens ait: Vanitas uanitaturm dixit Ecclefiaftes, omnia uanitas. Cum enim cunctus mortalium labor, de quo in toto uolumine difputatum eft, hucperueniat:utreuertatur puluis in terram fuam: δέ anima illuc redeat unde fumpta eft, magna uanitati£ eft in hoc ízculo laborare:& nihil profutura conquire/ re, Ὁ«ἵ étamplíus quía factue eft ecclefiaftee fapíene: adbuc oocuít fcientíam populum:et audíre eoo fecít:et fru tane compofüít pzouerbía«C. Sapientiam qua praiuítSa/ lomonomne hominü genus:nuncquog in fineopu li fui profitetur: quod non fuerit ucteris legis ἐπ τατον ne contentus, fed in profundas(e ultro demeríerit qua/ ftiones:& ad docendum populum, prouerbia,& para/ bolas compofuerit: aliud in medulla,aliud in fuperficie pollicentes. Prouerbia quippe non hoc fonare quod fcripti eft, etiam in cuangelijs edocemur: quod dominus populo iti parabolis& prouerbijs fit locutus: fecreto autem apofto lis diffolueritea. Ex quo manife(tum eft& prouerbiorü librum, non ut(implices arbitrantur, patentía habere.. pracepta:fed quaf(i in terra,aurum: in nuce, nucleus:itt hirfutis caftancarum operculis,abíconditus fructusinz quiritur:ita in eis diuinum fenfum altius perfcrutandü Super hac addidit caufas naturaíq» rerum fe uoluiffe co gnofcere:& dei di(pofitionem& prouidentíam: quare unumquodg ucl quomodo factum fit fcire uoluiffe:ut quod Dauid poft diffolutionem corporis& animz, ad εοε]ος recurfum fe fperat efTe uifurum, dicens: Videbo p$$4 clos tuos,opera digitorum tuorum: hoc nuncin pra/ fenti Salomon nifus fuerit inucnire:& ueritatem foli deo «egnita:corporis uallata fepto, mens humana compre/ henderenon poteft,: Verbá fapientum y yp A -----. Ξ »4“κε, Ἐπ xci fT ἘΞ τα τσ τς T3 I3 ἐξα. ὺ nme ox --NEM—————oex umm σι ME Jia Ὁ» σ᾿ ^in£cdefíaften K3.— Xll $o. 46 re iil a Glerbafaptentá vr(tímulí;e quaft lauf ín alt οεβίτΖ...— Vnde dictum eft;Ex multiloquio non effugies peccati. Ecci.2c.a diy ὦ Ncuideretur poftlegé dei,temerarius fübíto preceptor— Talibusigitur libris non eft finis.Bonum enim omne& C tóm erüpere:X fibi uendicare doctrina, quà Moyfes:nontam,-: ueritas certo fine concluditur:malicia uero atq; menda; ti. fua fponte ᾧ deo irafcenteprimü, dehinc infpirante(α;. cium,(inefine funt. Ec quanto pl us requiruntur:tanto Vn Kceperat:dicit uerba fua; uerba effe[apientiü:quaeínfimi^ maioreorum feríes nafcitur.Hac in re,ftudium atq» me; nini i' fitudinem ΩΝ QN;: A Rd RS labor eft cár/ ini. corrigant delinquen.:;; m" nis. Carnis indi non Cl i ter enm ΟΗΕ ο Verbá fapientum ut ftímuli:& quafi daui ín altum de^ fpiritus Ede; ias«ἃ ερ seuka Pi fixi habentibus coetus:data funt a paftoreuno.Etám- em E fpiritus liter WP ete cómoueant:ficqy j, d: ul A d: nes ü:íuxta illu aibi En üfüclauiin pliusab ipfis fili mi caue faciendi libros multos:quibus quod ait Apoftolus: "ina altum folidüd defixis non eft finís:& meditatio plurima,labor eft carnis. Fo. Pis Md illisoi» 1Cort.1$.c "i.,Pecauctorítate uni?, ἢ Cl z a3iX; d nibus laborauí: non tain.. fed confilio atcp con/* BIS fermónís uerbi uniuerfi auditu Ῥ erfacilís eft.D CU/ autem ego, fed gratia Kin fenfu magiftroriom. tíme,& mandata eíus aiftodí.Hoc eft ením omnís ho. de. quee mecum ef. m m num irokrantun Et mo:quia omne factum deus adducet ín iudicii de οτι.. κὐμκώφο« sinis dita"níüapientiaaiteam^ fif abfcondito.fiue bonum fiue malum fit. fermonis verbi niter quiz.abuno paftore con; κ der fiaudítu perfacilia eft: idem ed eft licet plu;: oeum m t ην odori"rimi doceant,tamen-' B. Es i TH ἦτ Ὁ eiuecuftodi«c. Aiunt Ur cum doctrinz auctor unus eft dfis, Facit hic locus àaduérfus— hebrai ΕΠ Intér caetera(criptaSalomonis que antiqua iagelm eos,qui alium legis ueteris,aliii euangelij exi(timát deü,^ ta(unt,necin memoría durauerunt;& hic liberoblittera nm,"quod unus paftor concilium prudentíuim inftruxetit;^^ düs uideretur,eo quod uanas erat dei creaturas:S to» AND.Frudentes autem tam pro ohete funt διὰ oftolí, Simul tum putaret effe pro nihilo: cibum& potum& delitias mpi.& hoc notandü eft,quod icantüt uerba apientili pun; tranfeuntes praferret omnibus: ex hocuno capitulo me 8"gerenon palpare:nec molli manu attrahere lafcíuíam:— ruifTe aüthoritatem,utin diuínorum uoluminü nume: in sg" fed.errantibus,& ut fupra diximus tardis, poenitétiz do. ro poncretur,quod totam difputationem fuam& omne —, Jores& uulnus infígereSi cuius igitur fermo nó pungit,— catalogum fuü hac quafi ἀνακεφαλαιώσι coartauerit:& ui"fed oblectatione facit audientibus:ifte non eft(ermo fa, dixeritfinem fermonum fuorum auditu cffe promptiffi -— pitis. Verba quippe fapientiü ut timuli. Qr uz quonia^ mum:nec aliquid infe fpi difficile:ut fcilicet deum ti i riot. ad conuerfione prouocant delinquente, X firma funt,& meamus,& cius pracepta faciamus. Ad hoc em natum yum ac a concilio fanctorum data,atq ab uno paftoreconceífa:— effe hominé,ut creatorem fuum intelli gens,uenerctur eüi mu.:&folidaradicefundata funt.Hocftimulo necdum Pau;— metu,& honore& opere mandatorum. Siquidem cum iudicij tempus aduenerit: quicquid a nobis geftum eft ";, ,lum,fed adhuc faulü puto in uia confoffum erroris au πρ τί Ί ftare(ub iudice: ancipitem diu expectare fententiam: Δᾶιοα' diffe:Durü tibi eft calcitrare cotra ftimulü dei. b«Γίξε nim-:amplíue ab(pfiefilí mí caueifaciendilíbzos multos:quíbus^&unumquéqirecipere pró opere fuo fiue mali quid gef en non eft finío:c medítatío pluríma/laboz eft carnía.Exceptis^ ferit(iue boni. Pro eo autem quod nos pofuimus: De nie hisuerbis quz ab uno paftorefunt data&acócilioatg^ omni abfcondito,fiue bonum(iue malum fit: Symma/ D inst'"onfenfu prolata fapientium:nihil facias,nihil tibíuen^.'' chus δὲ Lxx. interpretati funt,de omni contemptu: uel nut dices:maiorum fequere ueftígia, ab eorum auctoritate^ certe de omni i gnoratu: quod etiam de ociofo uerbo, inser non difcrepes. Alioqui,quarenti multa,infinitus libro^|&non uoluntate fed ignoratione prolato,reddituri fu/ pus rum numerus occurret: qui te protrahat ad errorem:— musrationem in dieiudicij. Alíter.Cruia timor feruo/ dino.& legétem multa, fruftra faciet laborare. Vel certedocet rum eft:& perfecta dilectio foras mittit ímore:& in fcri/ vii? breuítati tudendum,& fenfum magis fe&tandü effe ἃ pturadiuinatam incipientium dp perfectorum duplex umi'üerba;adueríus philofophos δὲ(zculi huius doctores, q' appellatur metus:nunc de confummato ín uirtutibus ge fuorum dogmatum falíitates conantur aíferere uarieta/-' metu dici puto:fecundum illud: Nihil deeft timentibus y" teac multitudine(ermonü.Econtra fcríptura diuina,bre^ eum. Vel certe qui adhuc homo eft, necdü nomen dei T ui circulo coartatà eft:€ quantum dilatatur in fenfibus, accepit:hanc habet rationé fubftantia: fuz,ut in corpore yit ᾿ tantü in f(ermonecóftringitur.O.uía confümatü breuia, pofitus deü timeat. C) uía omnefactü, id eft omnes πο’ ppt tiq fermone fecit deus(uper terram:& uerbum eiusiu/— mines deus adducet in iudicium fuper uniuerfis qua gini"xtaeftinorenoftro& incorde noftro.' Aliter.Frequés^ aliter dab co difpofita funt& dicta fenferunt,fiue in μᾶς Είδος qi l1e&io& quotidiana meditatio,animz folet magis labor^" partem fiuein illam, Vz quippehis qui dicunt bonum nete, e(fedicarnis. QLuomodo enim quicquid manu& cor/ malum, malum bonum. jui, poretit, manus& corporís labore completur: íta quod fii* adlectioné pertinet, magis eft labor métis, Ex quo ΤΗ UD: Lo KE ut ν᾽ Midetur fuperíora de multitudine librorum aliter fentie/ Diui Hieronymi Cómentariorü in Ecclefiaften finis, nsi- dad plaric exiftimant. Moris eft(cripturarum: quis P* plureslibros,fi inter fe non difcrepenc& de eadein τε(οτί um.. bantur:unum uolumen dicere. Siquídem& euangelii— HH 4 pm δὲ lex domini immaculata,conuertens animas, fingularí ni terappellantur,cum plura euangelia X multa finti man! ΓΝ. datalegís.Sic& uolumen in Είαία fermone fignati.om,; s..-His fcriptura diuina eft:X uno capitulo libri, zcechiel Io; fa 4, Ἠδηπεί uefcuntur.Saluator quoqyomníum retro fan; T$3395. ori uocibus prophetatus ait: In capitulo libri fcripti. jn Me εἴ de me.luxta hunc igitur fenfum arbitror nunc prace οἱ prum,ne plures libri fiant, αἱσχαίά enim ἀϊχετίς, ἢ δά T f eü referat qui in principio eratapud. deti€ deus erat uer go bum,unum uolumé eít:& innumerabiles librijuna lex,— ux unum euangelium nominantur. Quod fi diuerfa δὲ dif αἱ! crepantía difputaueris:& curíofitate nimia huc atcpilluc..:. yof animum deduxeris:etíam in uno libro,mult líbri(unt. /ORIGENIS IN CANTICA CANTICORVM| z HOMILIAE QVATVOR. P: Pithalamium libellus, íd eft nuptiale carmen, in modá mihi uide£ dramaris a Salomone confcriptus:qué cecínit inftar nubentis fponfz:& erga fponfum JM] ma qux ad ímaginéeíus facta eft fiue ecdefia.Sed δὲ magnificus hic ipfeatas 9 d hzc ipfa fcriptura nos docet.Sodales quoq fporifz adolefcentulz,aim ipfa fponfa pofitz, qux dixerint, quac etíá amici ac fodales fpófi: exeodénihilo, minus libro qui Cantica cáticorü intitula£ cógnofcimus.Poffibilitas em data eft εἰ ipfisamids fponfi aliqua dicere,ea dütaxat quaaudierant ab iplo fponfo,latantes decoiunctione fponfz. itergo fermo ab ipfa fpofa;no(οἰ ad fpófurm:fed εἰ ad adolefcétulas:& rurfum fpófi fermo, nó tantümodo ad fponfam.fed etíá ad amicos dirigit fponfi.Et hoceft qd fupra diximus cat menuptialeín modá dramatis effe confcriptii.D rama em dicitur multará perfonaráü cantilez natutín fcenis agi fabula folet,ubi diuerfz pfonz introducunt,& ἀῑῆσ accedétibus alijs etíá difce dentibus, diuerfis δὲ ad diuerfos,textus narrationis expletur.Quz fingula fuo ordine fcriptura hax cotínet:totíq corpus eíus,myfticis formatur eloquijs.Sed primo fcire nos oportet; qim fiait. puerilis xtasnon mouet ad amoré poffibiliá:ita nec ad capiendá quidem uerba hzc paruula& infantilis ínteríoris hominis xtas admíttit:illorá falicet qui lacte ín Chrifto alunt,non cibo fot» ti:& qui nuncprimum rationabile& fine dololac concupifcüt. In uerbis ením cantici canticorü ille cibus eft, dequo dict Apoftolus:Perfectorü aute eft folidus cibus.Et tales requirit auditores, qui pro poffibilitate fumédi,exercitatos habeát fenfus ad difcretioné boni& rmali.Et quidé pat uuli quos diximus:fi ueníát ad hacc loca; poteft fieri ut nihil quidéex hac fcriptura mieu tamen ualde lzdant:uel ipfa que Rud funt legentes:uel quz ad explanation eorum dicenda.... funt recenfentes.Si uero alíquis acceflerit qui fcdim carnem tantámodo uir eft: huíc tali nó pari exhac difcriminís ροείουϊίαρ nafcet. Audire ením pure δὲ caftis auribus amoris nomina, nefciens,ab interiori homine ad extetíoré& carnalé uiri, omné deflectet auditi& a fpititu con, ποτοῦ ad carnénutrietgy ín femetipfo cocupifcétias carnales:& occafione diuina fcripturz,; cómo ueri δὲ incitarí uidebítur ad libidinécarnis. Ob hoc ergo moneo δὲ confilíá do,omní qui nondü carnís& fanguinis moleftijs carctneqg ab affectu riaturz materíalis abfcedit:ut a lectione libelli huius eor; qux ín eo dicentur penitus temperet. Aiunt enim obferuari etiam apud Hebraos, quod πη quis ad ataté perfectà maturácy puenerit, libellá huncne quidé ín manibus tenerep" mittat. Scd& illud ab εἰς accepimus auftodíri.Q uandoquidémoris eft apud eos: omes[ἱρὰ ras a doctoribus δα fapientibus tradi pueris;fimul& cas quas^vi appellantxad ultimum quatuor ifta referuarí, id eftprincipià Genefisin quo mundi creatura defaribit:& Ecechielis p phetz ρηίπαρία, ín quibus de cherubim refertur:& finem ín quo templí zdificatio continetüt, δέ hüc cantíci canticor: librü.Ieit neceffaríii mihi uidetur antec ad ea qua: ín hoclibello fcripta. funt difcuti&c^ zeniamus,de amore príus ipfo q eft feriptutze hui? caufa peapua pauca differete: & poft hacde ordíne librorá Salomonis:ín gbushic prs tertio loco pofitus uídet, Tum etiam. de attitulatione libelli ipfius:cur cantícá cantícor fupcrfcriptus fit: atq etíá quomodo dramatis. in modum:& tancj fabula quz in fcenís perfonarum íimmutatione agi folet, uideatur efle com pofitus.Apud Gracos quidem plurímí eruditorum uírorá uolentes inuefticare ueritatis indagi nem,de amorís natura, multa ac díuería etiam díalogorum ftilo Ícripta protulerunticopantes oftendere non aliud effe amoris uim:nifi qua animam de terrís ad faftieia coelícelfa perducat, nec ad fummam poffe beatitudinem perueníiri, nifi amoris defyderio prouocante. Sed& quz». ftiones de hoc quafi ín conuíuijs propofitz: referuntur:ínter eos puto inter quos non aborum, fed uerborü conuíuiü gerebatur. Alij uero etíam artes quafdá qbus amor hicín anima gigni uel augeri pofTe uídeatur, confariptas reliquerunt. Sed has artes,carneles homines, ad uitiofa de fydetía& culpabilis amorís míniftería traxerunt. Non ergo mirum Πο& apud nos,ubi quar» "n| to pluics f|(aum,qui eftfermo deí;codleftiamore flagrantis. Adamauit em eum fiueani,. (Ae perfectus fponfüs qbus uerbis ufus fit ad coniunctá fibi animáuel ecdefíam,. rm -- τοῖον» σαὶ«ον τῶς— E—25—--—E τος FN 4 I— 1 » s——a, pes "HÓMIEÍA PRIMA τ 75 So. 4.7 A tbplutésfimplidorestanto plures δὲ irriperitiores aidentui diffilei diximus& périclopro- 7 kimàm de amorís natura ifpatationém:cüm apud Gracos qui eruditi& fapientes uidentür, fuctint tamen aliquí qui de liís non ita accepérínt, ut fcriptum eft: fed occafione corum quà de εὐ àniore díctá funt, ín lapfuscarnis& ín impudicíti: pracipitía corruerunt: fiuc'ex hís quá fcri Meg tà efant,ut Παρί memorauimus,admonitiones quafdam δὲ indtaméta fumentes:fiue íncontiE nentiz fux uelàmé fcriptis uéterü praferétes.Ne ergo δὲ nos tale aliquid íncutramus,ea qua 2 vs liiis uctetibus bene δὲ fpiritaliter fcripta funt.uitiofe& carnaliter aduettétes, tam Corporis cp anitrize ide ποία palmas protédamus ad ded:ut dris quí dedit uerbü euágelícátibus uirtute multa, donet "lon;&nobisin uirtute fua uerbü quo poflimus ex hís quz fcripta funt, intelle fana& ad&difica^ mid tíoné pudicitiz aptí:uel nomini ipfiel naturz amoris oftendere. In príncipio aetborá Moyfi the übí de mundi conditione confaibitur, duos inuenimus homínes creatos referri.Primum adiria d binern δὲ fimilitudiínem dei fa&tum.Secundamelimo terrx factum.Hoc Paulus apoftolus benfi he fciens,& ad liquidi ín hís eraditus,in fuis litteris apertius& ομαδες binos effe ὃς petfinou m dii losquofq: homines Ícripfit.Sicem dixi Nam fiisqui forís eft homo nofter corrumpit, fcd ie m quí intus eft tenoua£ de díe in díé Et iterü:Condelector enim leoí dei fcd'm interioré homine&---μπα Ἡίς Πηνί[ία quáta con£tibitz Vnde i rercmenie íam debere dubitare quod Moyfesde duorum x tiominü factura uel fieméto fcripferitín príncipio Gencfis:cii uideat Pauli ἃ meli? tiq; cj nos — fntelligebat ca quaa Moyfe fcripta fant:duios hoics effe p fingulos quofa; dicenté: quoR: uni, | qz id eft intetíoré,renouatí per fingulos dies metorat. Alium uero;id eft exteriotéín quibuída far gum τίς δὲ talibus ἐπὶ erat Paulus,corfüpi perhibet δὲ infirmari.Quod fi alícai uídebi£ de hocad niai hucalíquíd dubitandü,in lods proprijs melíusexplanabít. INunc auté propter quíd memoria "n" fecérimus ínteríorís& extetíoris hoisprofequamur.O fédere ef ex his uolumusqd' in fcriptia/ n" tis diuinis P Romenimasd eft per Πες appellationcs,imo per cadem uocabula,& exterioris p hominis ínébra δὲ illius ínteríoris hois partesaffectufqy nominánt:eaq; no folá uocábulis, fed & tebus ipfis fibi inuícé cóparant Verbi gratía: Vctatur aliquis effe puer fcd'm ínteríoré homi vid néqué poffibile eftcrefcére,& ad actaté iuuenis adducíatq; inde fuccedétibus incremétís;puenite ine aduirü perfect& effici patré His auté nominibusuti uoluimus,ut cofona diuina fcriptura, illi mS fcilicet qux ab Joháne fcripta eft uocabula poneremus.Ait enim ille:Scripfi aobis pueri, quonia uot vognouiftis patréifaripfi ποδίς patres,qm cognouiftis εἴ quí ab ínítio eft.Scripfiuobis inuenes, Uer Qquoníam fortes eftísi& per uerbum dei quod manet ín ccelo,uiciftis malignum. Euídens utíag na eft; necab ullo arbítror omnino dubitari; quod pueros hic Iohánes uel adolefcerites ael iuuenes di ücl etiam patres fecandum animas. non fecanduni corporis appellet ztatem.Sed δὲ Paulus dicit T ft in quodámloco:Non potui uobísloqui quafi fpiritialibus.fed quafi carnalibus:tancg paraulis hot ín'Chrífto.lacuobís potum dedinó efcam.In Chrifto autem paruulí, proculdubio fecüdum ἀπέ v5 inz;non fecundum camís noniinátur atatem.Deniq; ídem Pailus etiam ín alío loco ait: Cuin. ui» tffern paruulus loquebar ficit paruulus.ficat paruulus fapiebam, ficut paraulus cogitabam.Cüt d-."utem factus füm uír,deftrüxi qua erant paraüli. Et ítetíi alibí dicit: Donec occurramus omnes yu in üirtim perfectum,in menfüram aatis plenituditis Chrifti. Scitením occurfuros effe omnes μή quí credunt, ín uírüm perfectum; δὲ ín menfüram atatís plenitudinis Chrifti. Ioítur ficut haec "m qui memorauímus atatum nomína, eifdem wocabulís&exteriori homini affcribuntur& inte/ Tut fiori[τα iriueníes etíam membrorum tiomína corporalium tranfferrí ad anima metnbra feu po ji tiusefficientía hzc anímx,affectufq; dicendi funt: Diciturergo in Ecdefiafte: Sapientis oculi ín T tápite eíus, Item ín euangelio:Qui habet aures audiendi audíat.In prophetis από, fermo do^ d iíníi qui factus eft ín manu proplictz: Flieremiz fiue alterius cuíatlibet. Simile cftetiam illud d quodait ille: Pes auté tvausnon offendit.Et iterum: Meí auté paulomínus rrioti funt pedes.Eui T de δὲ uenter anim defienatur:ubi dícitut: Domine a tímore tuo in utero concepiz itf riis.Nam indequisdubitet cum icitur:Sepulchrum patens eft guttur eorum?Et iterum:Pradi T.pitadomine δὲ diuidelineuas eorum.Scd& id quod fcriptum eft:;Dentes pecatorum contríüi ". fti Et ítcrü: Contére btachit peccatoris& malíeni.Et quid opus eftme de his plura colli ete:cü ji abündantiffiais teflimenijs fcriptur diuina replece fintEx quibus euidenter ως ἢ meri εν rorum IN CANTICA.CANTICORVM C brorumha nomina,nequadg corporiuifibili aptari poffe fed ad ínuifibilis animz partém-uit,' tutefq; debere reuocari: quoníam δὲ uocabula quidem habent fimilia. Aperte φατέ δὲ fine uL, laambiguitate,nó extetíoris fed interioris hois fignificátias gerüt.Eftergo materialis hui? hois η& extetíor appella£ cibus potufay natura fuz cognat?,corporeus ifte fcilicet δὲ terren?,Simift auté δὲ fpiritualis hois ipfius qui& íntetior dicit;eft propríus cibus,ut panis.ille uiuusq deco defcédit.Sed δὲ potus ille eftex illa aqua quá promittit lefus dicés:Quicüiqy biberit exhacaqua - quáegodo ei,no fitiet in xterníi, Síc ergo p oia fimilitudo qdéuocabulos:(πι μτφ homi, néponit: rerá uero ppríetas unícuicy difcreta feruat:& corruptibili corruptibilia prabentur: '' incorruptibili uero;incorruptibilia proponunt. Vnde accidit ut fimpliciores qdá nefciétes ἀῑδίη τ gueteac fecernere qua: fint qua ín fcripturis diuinis interiori homini,quze uero exteríori deputá - dafintuocabulom fimilitudinib?falfi;ad íneptas quafdá fabulas δὲ figméta inania fe cotulerintt utétíá poft refurrectionécibis corpalib? utendü crederét;potüg; fumendi, nó folá exilla uite ucra δὲ uíuéte in fxcula,uerü& ex his uítibus ligni:fed de his alias uidebimus.INuncergo ut pra cedéti obferuatione diftiriximus.Eft qdé fecundá intetíoré hominé alíus fine filijs& fterilisal? uero abundiás infilijs,fcd'm quod δὲ illud aduertim? dictü:Sterilís peperit fepré& foecüda infi [ῆς infirmata eft.Et ut ín benedictionib?dicié:No erit ín uobis fine filijs δὲ fterilis, Igit fi hacíta ^ fchabét ficut dicit aliqs carnalisamor qué δὲ cupidínéappellauerüt poeta:fcd'm qué quí amat, ín carne feminat:íta e(t& qdà fpiritalis amor fecundü qué ille interíor ho amás ín fp femínat. Et ut euidétius dícá: Si qs eft qui portat adhuc ímagíné terreni fecundá exteríoré homin&agif cupidine δὲ amore terreno:qui uero portat imagine cceleftis fcdtm ínterioré hominéjagif cupidi ne&amore calefti.Amore at δὲ cupidine ccelefti agit ania, cü pfpecta pulchritudine δὲ decore -merbi dei fpecié eius adamauerit:& ex ipfo(εἰ quoddá& uulnus amoris accepit. Eft eim uerbüt hocimago δὲ fplédor dei inuifibilís primogenitus omnís creaturz:in quo creata funt omía que in celis funt& quz in terrís fiue uifibilia fiue ínuifibilía.Ioit fi qs potuerit capaci méteconijcere| ' δὲ cofyderare horü omníü qux in ipfo creata funt decus& fpeciésipfa rerü uenuftate ρα δὲ fplédoris πιασπίβοξείᾳ ceu iaculo;utait ppheta electo terebrat?:falutare ab ipfo auln? accipiet& "beato igneamoris ei? ardebít.Oportet etíá nos illud fcire, qd" íllicit? amor δὲ cótra leg, ficut acd dere poteft homini exterioríerbi eratía,ut nó fponfam ucl cóiugéamet, fed aut. meretricéaut " adulterá:ita δὲ interioti homini, hoceft aniz accidere pót amor nó ínlegitimá fponfum,quédi ximus effeuerbü dei.fed in adulteri alique& cormptoré.Quod fub haceadé figura euidéterde :darat Ecechiel ppheta ubi Ο οἶ[ά& Oolibá introducit fub fpecie famariz& hierufalé,adulteri^ : no amorecorruptas:ficut loaus ipfe fcripturz ρρ]πειίας oftédit uolétib? plenius fcire. Exardefcit ' aütétia hicfpiritalisamoranixaliqü qdé ut edocuimus erga alis fpüs neqtiz:aliqni erga fpifi /fanctü&uerbü deiq eft fponfus fidelis,& erudit aniz uir dicit:& cui? ipfa fpófa ín hac papue ^ fcriptura quz habet in manib? noiatur,ficut preftáte diio plenius oftédem? οἵ uerba ipfi?libd liexplanare ceperímus. Videt ait tnihi qd' diuina fcriptura uoles cauete ne lapfus alíqs legen tibus fub amoris noie nafceret. pro infirmioribus quibufq; εἴ q apud fapiétes[πο capido fedt amor dicitur. honeftiori uocabulo charitatem uel dilectionem nominale, Verbi gratía, utcum : dixit de Ifaac Et accepit Rebeccá,& facta eft ei uxor,& dilexit ο. Ες iterü de Iacob& Rachelfu militer dicit fcriptura: Rachel autem etat decora oculis δὲ pulchra facie;& dilexit Iacob Rachel δὲ dixit:feruiam tibi feptem annis pro Rachel filía tua iuniore.Euidentius autem íimmutatus ufus uocabuli huius appatet ín Àmnon quí adamauit fororem fuam Thamar.Saiptum eftenim Et factum eft pofthac& erat Abfalom filio Dauid foror, decora facie ualde,& nomen εἰ Tha mar,& dilexit eam Amnon filius Dauid. Dilexit pofuit pro adamauit.Et tríbulabatur inquit Axmnon,ita ut infirmaretur propter 1 hamar fororé fuá:quoníá uirgo erat: δὲ graue uidebatur in oculis Amnon facere εἰ alígd.Et poft pauca de uiolétía quá intulit Amnon Thamar forori fuz;ita dicit fcriprura:Et noluit Amnon audire uocé eius, fed inualuit faper eam,& humiliavit cam,& dormiuit cum ea,& odíuít eam odío Amnon magno ualde, quonia maius erat odíum quo oderat eari;cg dilectio qua dilexetat eam.Et in hís- cgo& in pluribus alijs locis, inue nies faipturam diuinam τον amoris uocabulum& charitatis dilectionifgs pa | OEIL UR SORS pla eor ice ειν, 2n —— Λαδά— mL Ao uu VLL. RE MiiudéieA“ὦ RO Oo AA oA LP 4A Wed, Evae cC ---ς, HOMILIA PRIMA ὗ P Intérdiim(licet raro)ptoprio tamen υ»amorer nomi. inuitát ἃ yo οὐ 4$. "aii erdimQlicet raro)ptoprio tamen uocabulo amorem nominat, δὲ íntritát ad eum atqy incitat inis"anímas, ut cum dicit in Prouerbíjs de fapientia: Adama eam,& feruabit te:circüdà eam,& οχαὶ i. tabíctebonora eam,& cóplecte£ te. Sed& ineo libello.qui dici£ ἡ νὸν Salomonis íta[πήρε "" s ΡΕ factis Qu pli Meer aua ubi és ef ον ος ἣν ἜΔΙΙΟΙΟΙ tmi nome amoris inleruit,() uid em paflibile, aut qd índecorá poflit aliqs aduertere íi wen cde red m rs 9i e d prolata apicis: Nam Gic quaa daa TN: eccá;ucl Iaco el,paífto utiq; aliqua indecora zc uerba eroa(anctos dei * mn M homínes potuíffet intellioiapud eos siii de ΕΝ a Cae ca a fpirità. Aper» Witt'tiffimeauté in hoc ipfo libello qui habetur ín manibus,amoris nomé,charitatis uocabulo pmu^ miris"mtüeftincoubi dixit:Adiuraui uos filiz hierufalé.fi inueneritis fratruelé πιεῖ ας annücietis εἰ, Pd«quiamulneratz charitatis ego fum,pro eo utíq, ut diceret: amoris eius telo peuffa fum, Nihil er Toii go intereft in fcripturis diuinis,utrü charítas dicatur an amor uel dilectio,nifi quod intantí πο. ἵνα men charitatis extollitur,ut etíá ipfe deuscharitas αρροϊοέ,[θις Ioháncs dixit:Chariffimi,diliga ul tnus inii qua charitas a e eft:& Sms qui diligit,ex deo natus eft,& cognofcit deum: qui ἐλιά! auténon dilíeit,no cognofcit deumniquía deus charitas eft Et cguis alterius téporís fit dícere ali» 3. quid dehis, m sica caufa ex Lbánis epiftola is On aliqua T ginis"δέτε πὸ eft uifum abfurdum.Diligamus,in uft;inuicem:quía charitas ex deo eft. Et poft pauca. ipis eus charitas eft;ín quo oftendit& ipfim deü charitate efTe:& iterü eum qui ex deo eft; chari Eoi'taté effe.Quis auté ex deo efbnifi ille qui ditEgo ex deo εχίμί& ueni ín hüc mundüz Quod fi i See patercharitas s filius id eft: dei auté& charitas unü ef,& ín nullo díffer&co illi cquéter ater δὲ filius, unü bene dícunt:& ideo conueniéter Chriftus, ficut fapientia δὲ uit; Lad quss iuftica. ἐν ποτ δὲ ueritas,ita δὲ charitas dicitur.Etideo dicit fcriptura: Quia ἣ charitasma (mà ὀ^ tetinuobísdeusinuobis manet.Deusauté;id eft pater δὲ filius,qui& ucniitad eum qui perfe mus. B Cbusincharitateeftfcdm uerbü dri δὲ faluatoris dicétis:Ego δὲ pater ueniemus ad εἴ,& manfio TH né faciem? apud eii. Sciédü ergo eft;qd' hac charitas qux deus eft;cü in alid fuerit,nihil terrenit, d nihil materiale,níhil corruptibile dilioit.Cótra natura πᾶφῳ eft οἱ corruptibile aliquid diligere, cix m gn fit íncorruptiois fons. Ww eft em fola quz habet imortalítaté.Siquidé deuscharitas eft;qui "t olus habetímmortalitaté/ucé habitás ínacceffibilé. Quid aütaliud imortalitas;nifi uita xterna "m εἰ χά daturü fe promíttit deus credétibus in ipfum.folü πετᾶ deü& qu£ mifit lefum Chrift nili filia eins? Propterea ergo inprímis&ante omnía hocamabile δὲ placidis dicitur effe deo,ut quís m diligat dfim deü faii,ex toto corde fuo.& extota anima fua,& ex totis uíribus fuis. Et quia deus εἰ charitas eft& filius qui ex deo eft;charitas eft:fui fimile aliquid requirit ín nobis,ut per banccha " ritatem qux eft in Chrifto lefu, qui eft charitas, uelut cognata quadam per charitatis nomen M affinitate fociemur, ficut& ille quí am coniunctus εἰ dicebat:Quís nos feparabit a charitate dei hij quzeftin Chrifto Iefu diio noftro?Hacaüt charítas.omné homin£ ppximü diligit.Ob hocein "T arguit faluator quendá qui opinabaf quod iufta anima erga cá quz iníqtatib? inuoluta eft.pro js);pinquitatis iura no feruet:& ifta de caufa texit iftam parabola, qua dicit quod in latrones ínci^ " dít quida dà defcédit ab Hierufale in Hiericho: δὲ culpat qdé facerdoté acleuítá,qui uidétes femi i τα Beneteau aüt ied 3 mire ει sis hücfuiffe ei edd ipfi? q p. dl poluerat refpofione firmauit;& ait eí: Vade δὲ tu fac fimilr. Etem natura o&s nobís ínuicé proxi j* tni πὰ perib?uero charitatis,fit proxím? εἰς, potbfifacere εἰ q nó pot. Vri& παῤ no" jj flet factus eft proxim? nobis, nec ptráfiuit nos cá femíneces ex latronü uulnerib? íacerem?.Teic n ἡ: íciendà eft dei charítaté femp ad deii téderea ἧ δὲ originé duxit,&ad pxima Re εἴ ἃ ρα. ^, dpiü gerít,ut pote fimil creat ín corruptióe.Síc ergo qcüqp de ch arítate fcrípta unt;dfi deamo " re dícta fafcipe,nihil denoibus curás: eadé nág in ΕΟΝ oftedic.Quod fi qs dicat:quia& μμ j Ῥεαιηί δὲ meretrice& alía fimifr mala eodé uocabulo qd'a charítate duci uídet diligeteappella ^j mur:fciédü eftin hís nó ppriefed abufiue charitate noiari.Sicut uerbi gratía,€ dc?nomé príny |/ cipaliterin eo eft:ex d oia ,& p qué οἵα,& ín ᾗ oia:xqd* utig; apte; uírtute δὲ naturátrínz fingula, d/ títatís denücíat. Secüdo uero ín loco,&(ut íta dixerim abufiue) deos dicit fcriptura ctíá illos ad P. quosfcmo dei fit;ficut copfirmat(α]ματοτίη cuágelijs.Sed& oscleftes uirtutes fub hoc nomine lj) } IN CANTICA CANTICORVM. ΠΥ. a pellari uidentur dum dicitur:Deus ftetit ín(ynagoga deorü: ín medío autem deis dijudicar, Tio ucro inloco/am nó abufiue fed falfo dij gentí darmones appellant cam dicit(ai tura: Omnes dij gentíü ἀσεπιοπία. τας;& prímí charitatis nomé ín deo eft:propter qd iubemur di licere deü ex toto corde noftro,ex tota anítna noftra:& ex totis uiribus noftrissutpote eíía quo habem? hoc ipm,ut diligere poffim?.In ipfo(ᾶ fine dubio cotínc£: uc& fapiétiá& iufticia& pie ται δὲ uerí:até οξίαρ uirtutes pariter diligam?. πᾶ em atq idem eftdiligere deü& diligere bo. na.Secüdo in loco quafi abufiuo δὲ inde deríuato noic,ctíá pximü diligereiubemur tanc nof ipfos. Tertiü ucro eft qd'falfo fub charitatis título noía£:diligere uel pecuniá;uel uoluptates,ue] omequicqd ad corruptelá ptinet& erroré. ING ergo íntereft:utrü amari dicar de?an diligi. Nec puto qd'culpari poffit. fi qs deü ficut Iohánes charitaté:íta ipfe amoré nominet.Deníg, memini aliqué fanctorü dixiffe Ienatíá noie de Chrifto:Meus autéamor crudfixus eftinecreprehédieü pro hoc digná'iudíco. Saiendii auté quod omnis q uel pecunia diligit;uelea qua in müdo fant materíz corruptibilis, uirtutem charitatis qua: ex deo cft;ad terrena δὲ ad caduca deducitsSt rebus deíabutit adea qua nó uult deus, Non eri deus diílectioné horum fed ufum homínibus dedit, Hacauté paulo latíus difcuffimus,uolétes de natura charitatis δὲ amoris aptius attétiufc ἀῑδίη guere:ne forte quoníá fcriptura dicitrquia deus charitas eft:oine qd dilici£ etia fi corruptibile fit ex deo effe,& hoccharitas& dilectio putarc£.Sed oftendit res quidé dei& munus eíus effecha ritas:nó tri femp ab hominib? ad ea qua dci funt,& quae deus uult,opus eius affumi.Sed δὲ hoc fcire oportet qd' impoffibile eft:ut non femp humana natura aliqd amet.Omnis nág qui adid ztatis uenerit,quá pubertaté uocát;amat alíqd:feu mín? recte,ci amat qui nó oportet:feu re&te δὲ utiliter.cii amat qua oportet. Verü nónulli hücamoris affect qaniz rationabili infit? eftbe ncficío códitoris,aut ad amoré pecaniz trahüt& auariciz ftudiü,aut epa gni captádá,& Πᾶς inanís gloríz capídi:aut erga fcorta fectáda, δὲ inueniunt im pudicitiz libidinifq captiui: autad alia hís funilía.uírtuté táti boní huius effundunt.Sed& cum erga diuerfas artes amor ifte duaÉ. qua manu míníftran£;aut per ftudia prafentis uitz non folum πορείας uerbi gratíadixe^ rimerga artem palzftrícá uel curfus exerdtía:aut certe ctia erga rome uel παῖ uel arit metícà confert atq ad alías uel huiufinodi difciplinas:nec fic qdé míhi uidc£ ufus eius pbabili^ ter fümíi.Sienimquod bonü eft/hoc& probabile eft: bonü aüt proprie non erga.ufus corpo» eos /fed ín deo primü&aními uirtutibus intelligitur: confequenter illeamor probabilis eft:qui deo δὲ anima uirtutibus coaptatur. Et hoc íta fe habere, definitione ipfius faluatoris often ditur:ubí interrogatus a quodam quod effzt mandatum omnium maius& prímü ínlege:re, fi ondit:Diliges dan deum tuü ex toto corde tuo,& extota ania tua,& ex totís uiribus tuis d rundá uero fimile cft illi: Diliees proximü τ ficut teipfum. Etadiedit:In his duob? mádatis oiislex pédet δὲ pphetz,oftendés p hacc duo iuft amore legitimügg cóftarezatqy in his uniuet famlegé pphetaíq; pédere,Sed& qd' ait:INó adulterabis:nó occides:no furtü facies:nó falfum teftimonium dices:& fi quod aliud tmádatum,in hocuerbo inftauratur in quo aít: Diliges pro Ximumtuurn ficut teipfum ped hoc modo faalíus explanabitur.Ponamus,uerbi gratia, rmi lierem amorc alícuius αἱτί ardentem, cupientemq, ín confortium cíus afcifci:nonne omniíaíta aget,& omncs motus fuos íta temperabit,ut(κίας illi placere quem dilieit:ne forte fiin aliquocó tra uoluntatem illius οσοτίς, οοπίοτεία eius uir ille optimus refutet atqj fpernat: Poterit ne hax mulier quz: crga amorem uiti illius toto corde, tota anima,totífa; uiribus feruct, aut adulteri committerc,qua: cum nouerit amare pudicitiam: aut homicidium, quz eum nouerit mitem? aut furtum,quz οἱ[τίας liberalitatem placerezaut concupifcet aliena, qua omnes fuas cocupifcé tiaserga amorem uiti illius habeat occupatas: Sic ergo in charitatis perfectione δὲ omne ma datum ínftaurari dicitur,& legis uirtus prophetarumg pendere. ropter iftud charitatisudl amoris bonü.fancti nec ín tribulatione anguftíant,nec aporíati exaporiant,nec deíecti pere ü, fupra modü atemáü gloria porv esfunt;praefens hacc& mométaned ifto iefü per fpirítà(anctà habét in corRachel per fepté annos cótínuos ín μὲν ^ πο fed quod in prafenti eft mométaneü& leue tribulationis eor .dus οροταέ illis. Nó ei omnib?,fed Paulo δὲ his qui ei Πιν aclcuís dici tribulatio:quía perfecta charítaté ἀεί in chr de fuo diffufam. Sic deníg δὲ lacob patríarchá amor --poisson X an RR -μκκµκωωὼἩἣ. HOMILIA PRIMA. So. 49 tibus pofitum, diurni zftus, nocturni frigoris uftionem fentíre nó fiuit. Sic ipfam Paulum αἱ amorc huius incenfam,;audito dicentem: Charítas omnia patitur; ornía credít;/omnía fperat, omnía tolerat:charítas nuncj cadit.Nihil ergo eft quod non toleret; quí perfecte diligit. Plura autem quando non toleramus,certum quod. ob hociquía charitatem,quz omnía tolerat,nó ha bemus.Et(i non ferímus aliqua patienter,idcírco eft:quía charitas nobis deeft; qux omnía pa títur.In luctamíne quoq eo quod eft nobis aduerfus diabolum, quod frequenter cadimus, nó dubíü eft, qn ob hoc fiat quod nó eftin nobis charitas illa quz nücg cadit.Hüc ergo amorélo quitur ρταίοης fcriptura:quo erga uerbum deí;anima beata utitur& inflammat: δὲ iftud epí^ thalamij carmen, per fpiritum canít:quo ecdefía(ponfo ccclefti Chrifto coiungiítut ac focíatur, defyderans mífceri εἰ per nerbum:ut cócipíat ex eo.& faluate poflit per hanccaftam filiorü ge^ neratíonem,cum permanferint ín fide& fanctitate cum fobrictatemutpote concepti ex femine q dem uerbí deí;xditi uero eenítíq;uel ab ímmaculata ecdefía.ucl ab aníma,nihil corpoteum,hihil materíale requírente:fed folo uerbi dei amore flaerante.FHac ínterím nobis ad prafens de a more uel charítate,qua ín epithalamio hoc cantici cantícoram refertur. occurrere potuerüt.Sed Íendum efbtam multa effe;qua díci debeant de charitate hac, quanta& de deo:fiquidem ipfe eft charitas.Scit ením nemo patrem,ni(i filius,& cuí uoluetit filius reuclarc.Símilitet at etíam ipfum filium,quoniam& ipfe charitas eft:nemo fcit;nifi pater: δὲ fecundum hocquod charitas dicar. Solus autem fpírítuífanctus eft,qui ex patre procedít:& ideo fcít qua ín deo funt:(icut fpiritus hominis fcit, qux ín homíne funt. Hic ergo paradetus fpírítus uerítatís, quí de paz ttc procedit.círcuít quxrens.fi quas ínueníat dignas δὲ capaces anímas:quibus reuelet magnitu dinem charitatis huíus,quz ex deo eft.Nuncergo iam ipfum deum patrem,quí charitas eít in^ uocantes,per eam qux ex ipfo eft charítatem,eniá ad reliqua diftutienda ueniamus:et tentemus primum de eo requirere quid illud fitzquod cum tria uolumína ecdefía deí a Salomone fcripta fufceperit:primus ex ipfis Prouerbiorum liber pofitus fit;fecadus ís qui Ecdefiaftes appellaturs tertio uero ín loco Canticí canticorum uolumen habeatur. Quz ergo nobis occurrere poffunt in hocloco.ifta fant. Generales difciplinz, quibus ad rerum fciétíam peruenítur,tres funt: quas Graci acthicam.phyficam δὲ theorícen appellauerunt:nos has dícere poffumus moralem;natu^ ralem,& infpectiuam.INonnulli fane apud Grzcos;etiam logicen, quam nos rationalem poffa mus dicere,quarto ín numero pofuere. Alij non extrínfecus eam:fed per has tres, quas fupra me morauimus diíciplínas,innexam confertamqg per omne corpus efle dixerunt.Eft ením logíce, & uelut nos dicimus rationalissqua uerborum dictorumqy uídetur continere rationes;propríetateícy& ímpropríetates;generaqg δὲ fpecies ,& figuras fingulorum quoq; edocere dictorum: quam utícy difciplínam non tam feparí cj ínferí cxteris cóuenit& intexi.Moralis autem dícitur per quam mos uíuendi honeftus aptatur:& inftituta ad uirtutem tendentía prparantur.INa^ turalis dicitur, ubi uníufcuiufg reí natura difcutitur:quo nihil contra naturam generatur ín ui^ ta:fed unumquodq; hís ufibus deputetur,ín αᾶοσ a creatore productum eft. Infpectiua dicit: qua fuperercíti uífibilia,de diuinis aliquíd δὲ cocleftibus contemplamur,eaqy fola mente íntue^ mur:quoniam corporeum füupergrediuntur afpectum.Hsxc ergo ut míhí uidetur, fapientes q qj; Grxcorum fumpta a Salomone,utpote qui atate& tempore longe ante ipfos príor,ea p dei fpitítum didiciffet,tancg propría inuenta protulerunt:& inftitutionum fuarum uolumínib? co prehenía, pofterís tradenda reliquere. Sed hzecut diximus,Salomon ante omnes inuenír& docuit per fapientíam,quam accepit a deo:ficut fcriptum cftEt dedít deus prudétíam Salomo: ni,&(αρίδείαιι multam ualde:& latitudinem cordis. ficut arená;qua: eft ad oram marís:& mul. tiplícata eft in eo fapientía fuper omnes antíquos filios homíni,& fuper omnes fapíétes Aegy pti.-Salomon ergo tres íftas quas fupra dixímus generales effe difciplinas: id eft moralem, na turalem δὲ ínfpectíuam,diftingucre ab ínuícé acfecernere uolés, tribus eas libellis zdidit: fuo q qp ordíne fingulis confequenter aptatís.Prímo ergo in prouerbíjs moralé docuít locum.fi uccin» ctis ut decuít;breuibufqy fententijs ατα inftítuta componens.Secüdam ucro,qua natu ralís ap! pellaturcomprehendit in Ecdefiafte: ín quo multa de rebus naturalibus diflerens:& ínanía ac uana ab utilibus neceffaríjfqy fecernens,relínquendam uanítatem monet;& utilía rectaqs fcctá 11 da.Infpectiuà P o -ε C IN CANTICA CANTICORVM da.Infpectiuum quoq; locum ín hoclibello tradidit, qui habetur ín manibus:id eft incantico ci tícorum,in quo amorem cceleftíum diuinorumq defyderíum íncutít anima, fub fpede fp ac fponfi.charítatís 3t amoris uijs perueniendü docens ad confortium dei.Hocuero eumuerz phi lofophía fundamentum ponentem,& ordínem difciplinarum ínftitutíonüq; condentem,quod non latuerítneq, ab eo abiectus fit,etíam rationalis locus euidenter oftendit ín principio ftatim Prouerbiorum fuorum.Primo ompiü per hoc ipfum,quod.puerbia attítulauit libelluni fum: quodutíq; nomé fignificat aliud quidem palam dicialiud uero íntrínfecus indicari.Hocenim δὲ comunisufus prouerbíorum docet,& Ioannes in euáeelío faluatorem ita fcribit dicenté:Hac in o prouerbíjs locutus fum uobís:ueníet hora,cumíam non ín proucrbijs loquar uobís:fed manife . ftedepatre annunciem uobís,Haec interím in ipfa títuli infariptione.In fequenti uero ftatim fub . fungitdifcretionem fermonis,& díftinguit fcientia a fapientía,&a fapientía delere íntel lectum uerborum aliud ponit,& prudentiam díat ín eo effet excipere quíspoflit uerborü uer futía. Diftinguit etíá iufticiá πετᾶ a directione iudicij: fed&afturía nominat quádam his,quos imbuít neceffariam:illam credo,;per quá fophifmatà intelliei ac dedinari poffit arguta. Etídeo dicit innocentibus.per fapientia dari aftutíam,fine dubio,ne in uerbo dei decipianturfraudefo. phiíftica.Sed ín hoc mihi uídeturratíonalis difciplinz: meminiffe;per quam doctrínauerborum di&orumgq fignificantiz difcernuntur: δὲ uniufcuiufgy fermonis propríetas,certa οὔ ratione di^ ftínguítur:ín qua przcipue erudiri conuenit pueros:hoc enim hortatur,cü dicit: Vt det puero iu niori fenfum& cogitationem.Et quía,qui in hís eruditur,neceffario rationabiliter per ea quzdi . didt. femetipfum gubernat, δὲ uitam fuam moderatius librat: propterea dicit Intelligens auté gubernacula acquíret.Poft hzc ueto cognofcens ín uerbís diuinis, quibus per prophetas humano generi tradítus eft ordo uiuendí.díuerfos effe eloquij tropos,& uarias dicendi fpeciesac(cies haberi ín eisaliquam figuram,quz- parabola appelletur,&aliam qua obfcura dictio uocetur: à alíafcy kis&nigmata nominentur,& alías qua dicta fapientum dicantur; fcribit:;Intelliges quo Gr pat i olam& obfturum fermoné,díctag fapientum δὲ enigmata.Per h&cergo fingula,ratio nalem locum manifefte δὲ euidenter exponít;acmore ueterum fuccinctis breuibufuy fentétijsin/ .. g&tes& perfectos explicat fenfus. Q πα ἢ quis eft q ín lege ἀπί medite£ dic acnocte:& fi qseftfi .&ut iuftí os,quod meditatur domíni fapientíam,inueftigare diligentius poterit& inuenireffi t» men recte quis ierít,& querens pulfaucrit oftium fapientix:petensa deo,ut aperiatur fibi, me , teatur accipere per fpititumfanctum uerbum fapientia,uerbum fcientic, fieríq; particeps illius . fapientia qux diccbat:Extendebam ením uerba mea,& non audicbatis.Et merito cxtendcte fe . dixituerba ineius corde:cuí dederít deus ficut fupra dixímus,latitudinem cordis. Dilatatur πᾶν . qr illiuscor,qui poteft ea qux breuiter ín myfterijs dicta funtatiore doctrina; fumptis ex aol mínibus díuínis affertíonibus explanare.Oportet igitur fecundum hanceandem apientiffimi Salomonis doctrínam,eum qui fapientíam fcire defyderat;incipere ab eruditione morali,& in^ . telligere illud quod fcriptum eft:Concupifti fapiéntíam:ferua mandata,& dominus dabit cá ti bi.Ob hocmagifter hicquí prímos homínes díuíná philofophiá docet,operis fuí exordium p^ . uerbíorü pofuit libellum:in quo;ut diximus,moralis tradíturlocus:ut cum intellectu moribufg quis pfecerít,ueníat etíá ad naturalis intelligentia: difciplina:atq; ibi rerum caufas πατυταία; di ftinguens,agnofcat uanitaté uanitatum relinquendá:ad aterna autem& perpetua pperandi, & ideo poft prouerbía ad Ecdefiaften uenitur:qui docet,ut diximus, uifibilia omía δὲ corporea, . caduca effe& fragilia. Quacutiq; cum ita effe deprehenderit is qui fapientiz ftudet,fine dubio contemnet ea ac defpiciet:& uníucrfo,ut ita dicam fxculo renuncians,tédet ad inuifibilia δὲ tet na:quz fpirítalibus quídem fenfibus.fed adopertís amorum quibufdam figuris docentur ín Cá tícis canticorum.Ideo ením nouiffimü locum tenet hic liber:ut tunc ad eutn ueniatur,oum& mo ribus quis fuerit defecatis,& rerum corruptibilium atq; incorruptibilium fcientíá diftindtionég: didicerit: qua ín nullo poffit ex hís figuris quibus fponfz ad fponfum cceleftis,id cft anim p fecta amor ad uerbü dei defcribitur acformatur offendere.Przmniffisná q; hís quibus purificat Aníma p actus ac mores,& in rerum difaetioné naturalium perducitur,compctenter ad domcfti .cauenítur:& ad myftica atq ad diuinitatis contemplatione, fyncero& fpiritali amore cofcendi tur —«MÓN HOMÍLIA PRIMA.$o.“ο Sil:. tur.Hancergo triplicem diuina: philofophiz formam,etiam ín illis farictis ac beatis vitis axbífibt d À mor przfignatam,pro quorum fanctiffimis inftitutioibusdeus fummus dici uoluít;dcus Abra Ion, ham.deus Ifaac, deus Iacob. Abraham tancj moralem dedarat philofophiam per obcdiétiam. tit, Tanta ením cius fuit obedientia&'obferuatio mandatorum,ut éum auditeExí deterta tua; δὲ προς decognatione tua,& de domo patrís tuinon fit cunctatus:fed ftatim feceritímo δὲ αἰἰαυία am uil plius fecerit. Audiens ením ut immolaret filium fuum:necinde quidem dubitat.(ed obrempe^ dorfo rat przcepto:€ ad exemplura obediétiz; quz eft moralis phiüofophix,pofteris dandum: necfi Nim. lio fao unico pepercit. Ifaac quoq; naturalem philofophíam tenet:& cum puteos fodit,& rerá P ΓΝ fundarímatur.Sed& iacob infpectiuum tenetlocum, quippe qui δὲ ifrael ob diuínorum conte imf pires nomínatus fit.& quí caftra cceli uiderit,& domum deí;atqs angelorum üías;id eft fca άρον isaterrís ín ccelum porrectas profpexit. Vnde δὲ meríto inuenimus tres iftos beatosuíros altatía fixie deo, hoc eft philofophiz fuz confecraffe profectus:quo falicet edocerent;)non hac ad artes humanas.fcdad dei gratíam referenda. Sed δὲ in tabernaculis degunt,ut per hac oftendát, neq; interrís habendum cfTe aliquid proprium huic qui diuínz philofophía ftudet:fed femper um- promouendum:non tam deloco δά[οσα Ομ de fcientia inferiorü ad fcientíam pfectorum.Sed m& alía multa in fcripturis díuínís inuenies, qua ordíné huncqué ínlibellis Salomonis cótínérí di ximus,fecundü hanceandem formam d«fienant:fed ea nunc nobis profequi aliud ín manibus vira φάμα itamt ν m habentibus longum eft.Si quis ergo prímü locum ín emendandis moribus mandatifqy fcrianMais diís,qui p prouerbía defignatur,implcuit: poft hzc autem deprehenfa uanítate mundi,& rerum εἰ i.£adacarü fragilitate pfpecta uenit ín hocut renunciet mundo δὲ omnibus qua ín mundo fant: Ln confequenter ueniet etiam ad contemplanda& defyderanda ea qu& non uidentur, δὲ aterna us Y funt. Ad qua tamé ut puenire poflimus.indigemus diuina tmifericordía,fi forte ualeamus pfpepos: ἐξα pulchritudine uerbi dci.falutarí in eum amore füccédi:ut& ipfe dignetur huiufmodi anímá s diligere quam defyderium fuí habere pfpexerit.Poft haec exigit nos confequentía fermonís;di^ pa«ere etíam de fapfcriptione ipfa Cantici cantícorum.Simile enim eft hocillís,qua iri tabernaauz gie loteftimonij appellantur fancta fanctorum:& illis qux ín libro Numerorum memorantur ope 4s B operum,quzq apud Paulum dicuntur fizcula fzculorum. Sed quomodo differant a fanctis icide fancta fanctorum in Exodo:& quomodo differant operaab operibus operum ín INumerorüm d libro,tractátibus prout potuimus.dictum efta nobis.Sed& de fxculo zculorü ín locis,quibus {μην'-ocurrít non omiffum cft:& ne eadem repetamus,illa fufficiant.INuncergo requíramus primo, pi qux fint cantíca, quorum canticorum hoc efTe cantícum dicitur.Puto ergo quod cantica fint illa, ipa qua dudum per prophetas uel p angelos canebantur.Lex ením dícitur per angelos miníftrata Dux in manu mediíatoris.Illa ergo omnia quz p illos annunciabantur;cantíca erant p amícos fponfi ἼΩΝ pracedentía.Iftud uero unum cantícum eft; quod ipfi íam fponfo fponfam fuam fufcepturo;epi Ts thalamij fpecie erat canendá.In quo Πρδία no adhuc p amícos fponfi cátarí fibi uult:fed ipfius íà und fponfi prafentis audire uerba defyderat,dicens:O fculetur me ofculo oris fuí: unde δὲ omnibus m'«antíds meríto praefer£. Viden£ ein axtera cática,qua lex δὲ prophetz cecínerüt;paruulze adhuc an fponz,& qua nondum ueftibula matura atatís ingreffa fit decantata.FTocuero cantiaum adul ym tz δὲ íam ualde robuftz,& qua capax fit íam uirilís potenti, perfecticy myfterij, decantari uide "m tur.ícd'm quod dici£ de ipfa:quíauna fit pfecta columba:qua: fi pfecta;ergo δὲ pfecti uiri(ρου. T. fa, pfcctz: fufcepit uerba doctrínz.Primü ergo canticum cecinit deo Moyfes&filij ífracl: quádo jim uiderunt Aegyptios mortuos ad littus marís:& quando uiderüt manü fortem δὲ brachíü excl. "m fa m domini,&crediderüt deo δὲ famulo eius Moyfi-T unc cantauerüt dicétesiCantemus domi. m no:gloriofe enim honorificatuscft.Ego auté arbítror,quod nó poflit ad iftud pfectum quis& yu mylticü cantíci pueníre:& ad íftá pfectione fponfz,qua in hacfcriptura cotinet, nífi prius am, "m bulet p ficum ín medio mari,& fiat οἱ aqua murus a dextera leuaqy:& fic euadat de manib? Ae, ji Sinon utuideat eos mortuos ad littus marís: atcp intués manum forté dominí;qua in. "m. terfccit Aegyptios,credat domíno& famulo eius Moyfi.Moyfi aüt díco ἑορίαται cuágelíis, om, |" nibufa diuinis fcripturis:tüic ením meríto cantabit,& dicet: Cantemus domino,gloriofe cm ho» jf norificatus eft.Sed iftud cáticum eanet quis;cü primáü liberatus fuerit a feruítute Aegyptiorunis ν΄: li poft hoc y, IN CANTICA, CANTICORVM. ς.. Pofthacautécum tranfierít p hzcomnía, qux in Exodo, qua ín Leuitíco fcripta funt;& uene ᾿ títad hocut ín diuínos numeros aflumatut: cunc íteram fecundum cantícum canet, cum exierít deualle Zareth;quod interpretatur aliena defcenfio: δὲ uenerit ad puteum, de quo fariptü eft: Et dixit domínus ad Moyfen: τὸς κα populá.& dabo eís aquam de puteo δίδεις, δέ enim cantabit& dicet:Iniciate εἰ puteum. Foderunt illum príncipes.excaderunt eum reges gentium ín regno fuo,cum dominantur eorü.Sed de hís pleníus ín Numeron: libro,fecandum 9 dedit no , bisdiis.dictü eft. Oportet igitur ueníre ad puteum;quia principibus foffus eft.&a regibus ex« ᾿ eifus eft.In quo opere nemo placbeius operat:fed oéspríncipes,omnes reges, eis fcilicet δὲ gríncipales aníma;quz altitudiné putei,aquá uíuam contínentís ínquirunt. Poft illad cantíca uenítur ad Deuteronomíj canticum,dequo dícit dominus: Et nunc fcribiteuobís uerba cantid ' huíus,& docete illud filios ífrael,& ínijcite illud ín os eorum:ut fiat mihi cantícam iftud ad τοί moníum in filijs Ifrael.Et uide quantum δὲ quale fit canticum iftud:cui ad audiendum terranó fufficitfed conuocatur& ccelum. A ít em: Attende ccelü qua loquar,& audíat terra uerba ex ore ' meo. Vide δρ magna fint. ingentia qua dícütur Expectetur;ait ficat pluuia cloquium me ᾿ς defcendat ficat ros fuper gramen, δὲ ficut níx fuper foenum,quía nomen domini inuocauí:& relíqua.Q uartum cáticur eft ín libro ludícam,de quo fcriptum eft: Et cantauit Debbora&Ba tacfilius Abínoem ín dieilla dicentes,incipiendo: Príncipales ín Ifrael ín propofito populibe nedícite domin. Audite reges aurib?, percipite fatrapa::& reliqua. Hac αὔτ qua canit, apis efle debet:cuíus opus tale eftt eo reges& mediíocres utantur ad fanitatem.Debbora πᾶς apís ínterp:etatur, quz íftud canticum canít: fed δὲ Baraccum ipfa. Interpretatur autem Baracco tuícatío. Et canítur{πὰ canticum poft uictoríam,quía nec ante quís poteft qux perfecta funt canere;nifi ubi aduct(aríos uicerít.Sic deniqj& ín ipfo cantíco dicitur:Exurge;exurge Debbora; exufcíta milía populi.Exuree, exurge, catiecantícum;exurge Barac. Verü& de hís pleníus ínib^ lis oratiunculís,quas de libello. Iudicum xdídimus,diferta reperies. Quíntum poft hac cantícam eft ín fecundo libro Regnorum,cum locutus eft Dauid ad domínum uerba cantici huius;ín díe qua liberauit eum domínus de manu omniü inimicorum fuorum,& de manu Saul: δὲ dixit: Dominus míhí petra,& munítio mea:liberator domínus deus meus,cuftos erít mihi. Sí ergo& tu potueris confyderare;quí funt ínímíci Dauid, quos ín prímo δὲ fecundo Regnorum libro fa perat ac profterní:& quomodo dignus factus eft;ut domíní adíutoríum mereretur,& liberare tur ab huiufmodi inimicis: tunc poterís& tu quintum iftud canticam canere. Sextum eftcanti eum ín prímo Paralipomenon libro,ubi conftituit Dauíd in principio ad laadandum domind Afaph δὲ fratres eíus:& eft initium cantíci íftíus tale, Laudate domínum,& confitemini,& inno cate εἴ ín nomíne eíus,notas facite ín populis uoluntates eíus:caníte οἱ, δὲ hymná dicite: narra: te omnes adinuentíones eíus;quas fecit diis&tc.Sciend camen eft, q; canticum quídé, quod eft in fecüdo Regnoz líbro,ualde fimile eft pfalmo decitnofeptímo. Qd'aüteftín prímolíbro Pa ralipomenon,ín ínítijs qudéufcg ad οὔ locá ubi dicit:Etín prophetis meisnolite malignari, fi tnile eftcentefimoquarto pfalmo.Pofteríora uero ab hoc loco,fimilitudinem gerunt primarum partíum nonagefimiquinti pfalmi,ubí dícitur:Cantate domino omnís terra: uf. qj ad eumlocíi übi ait:quía uenit iudicare terrá. Ieítur fi ín híscondadendus eft numerus Cantícog» feptimo íi loco ponendus uidebitur liber híc Cátíci cantícog..Sí quís uero etíá Efaíz canzícà cá caterísnu merandá putet/lícet nó ualde couenire uideatur,ut praxeffiffe putetur Ffaiz cantícíi, quod lóge pofteríoribus tpibus Efaías faripferit:tame fi quis putet, q» pphetica dicta nó tpibus, fed ratioe péfanda fint;adiüget εἰ illud cantíci,;& dicet hoc quod Salomon cecínit Cáticü efTe canticoz» fio tantü coz: qux príus.fed δὲ eon: quz poftmodà canenda uidebant.Sí quís uero putet etíá exlibro pfalmon debere affumí, ficabí ín eo uel canticü fcribitur, uel cantica palmi, multitudu tiem congregabít przcedentíü cantícoz.Iunget ením cztcrís etíá quindecím fimul praduü car tíca:& requirens fingulorá uirtutes cantícoRsatqy ex his proficientis anima στα ιο collígens,ae fpiritalis intelligentiae ordínem íterü confequentiamqg coponens:oftendere poterit, dj magni, ficis greflibus incedens fponía.per hzc omnía perueniat ufcg ad thalamum fponfi,digredies ín locá tabernaculiadmirabilís uf. φαΐ domü dei, ín uoce exultationis& cofeflionis fonus eun VUE 01 i tis kt Ϊ | i uli Ὄ bin b» noii Mani e » dst ) ti i Ἢ a bs uc ἃ Cru άμα ΠΗΝΙΟ! εάν ο y: ταῦ a vata Mer ἴα! lura d ticus Gus vii norunt ταί undi ἀμ ἼΤΩ μον!' nis af n dí Ji (d gi p jt git ld I^ i" A HOMILIA PRIMA.: εἰς«ο. SI dis: δὲ perueniens ufcp ad ipfum,ut diximus,thalamum fponfi:ut audiat& loquatur cuncta hzc qux contínentur ín cantíco canticog». Adhuc autem poflumus δὲ hxc inquirere prius cj ad ipfü corpus libelli aeniamus: cur Salomon quí uidetur obtemperare ín hís tribus libellis uolunta,.. ti fpiritu(Ianctiiin puerbijs quidé dicat Salomon filius Dauid;q regnauit ín ifracl: in fecundo. uero libello nó Salomon fcribit:fed uerba inquit Ecdefiaftes.filij Dauíd regis ifrael in Flierufa lem:& fili quidé fe effe Dauid.fimiliter uc in prímo;& regé ifrael fcribit. Sed ibí prouerbia, híc uerba ponít:& feipfum quem ibi Salomoné,hic Ecdefiaften nomiat.Et ο ἰδέ genté folá,ín qua teenauerat pofuiflet híc δὲ eenté pofuit,& locum τοσήί Hierufale defignat.In Cantíco canticoz gero neq gentis noménecy locü ín quo reenet;neqg omnino quod rex fit;)neg; quod patré daz uid habeat, fcribit:fed cantümodo Canticà aít cantíconz, quod eft ipfi Salomoni.Et cuis diffi^ cile míhi uideat aut pfcrutari, aut ptíngere pofTe hon: differétias:aut utcüqy iueftíeatas palá p ferre δὲ charvilis credere:tamé inquátü cape uel fenfus nofter,uel audit? legetíá pot; paucis api^ te t&abim?.In plurímis Salomone Chrifti εγρᾶ ferre:uel feciidá hoc qd pacificdicit: uel fecun dá hocqd regina auftri ueníta finib? terra audire fapiétiá Salomonis,no puto dubitandi. Hic ergo&(cunda quod filius Dauid dici£,reguarín ifr: δὲ fecundá quod fupra eos reges, p qui^ bus ipfe rex tegü dicitur regnat.Et rurfus uerus Ecdefiaftes ipfe eft,qui cü in forma dei efTet, fe^ metipfum exinaniuitformá ferui accipiens,ut congregate ecdefiá.À cogregando em ecdefíam Ecdefíaftes appellatur. Tum uero quís íta πθλώ εν eft pacificus:ficut dominus nofter Tefus Chriftus.qui factus eft nobis fapientia a deo δὲ íufticia& pax*Toitur in prímo prouerbiorum li. bro,cii nos moralib? inftituit difciplinis tex efTe dicitur ín ifraelinecdü in Hierufalé:quia& fi if7 rael dícamur ppter fidéno tamé in hoc puentü eft,ut ad Hierüfalé coclefté pueniffe uídeamure Vbiuero pfecerimus.& ín hocuentá fuerit,utecdefix primitiuon: qua ín ccelis eft fociernur,at Φ Εδταίαίξ cclefté.difcuffis diligentius prifcis δὲ naturalibus caufis ,matré noftrá nofcímus coe leftétunc íam nobis etíá ipfe Chriftus Ecdefiaftes efficitur:& nó folá ín Ifraelfed& in Hierufa lé regnare dícitur.Cü uero ad pfectionéomníü uentá fuerít,& fponfa εἰ pfecta, ois dütaxat ra tionalis creatura iüget:quia pacificauit p fanguiné(πό(οἱ q in terrís füt, fed δὲ din coelíss tüc Salomon rantümodo dícct οἴ tradiderít regnü deo& patrí;cü euacuauerit omné principa tum δὲ poteftate. Oportet eníim εἴ regnare, donec ponat inimicos fuos füb pedibus fuis;& no^ uiffiinus inimicus deftruatur mors.Etita pacíficatis omnibus ραιτίαρ fubíectis,cü erit íam deus: oiaín oibus, Salomon tantiimodo,id eft(οἱ pacificus noiabi£ Cópetéter ergo ín hoclibello q deamorefponfx& fponfierat fcribendus:etia pro hoc ποςρ fili? Dauid;neg; rex;neqy aliud ho, rüm quod ad corporeíi ptínere poflit íntelle&tü fcribi£;ut meríto de eo pfecta iam fpófa dícat: Quia δὲ fialiquando cogriouimus Chriftü fecundü carné:fed nuncíam nó nouimus:ne qs pu« teteam corporcü aliquid amare,aut ín carne pofíti,& macula aliqua amori eius aeda£ indu» ci.Propterea Canticii cantícori Salomoni tantümodo eft:& neq, filio Dauid,neg reci Ifrael, neq aliqua ín his proríus mifcetur camalis nominis intelligentía.Et ne mírerísquod cü unusat idem fit diis atq; faluator nofter, dícamus εἴ uelut minoréprítmo in prouerbijs,& deinde pfi εἶξεξ in Ecdefiafté& poft hzc habere pfectioné in cátíco cantíconz.cá hac εἰ ín euágelijs uide as(cripta.ubi ppter nos& ipfe ín nobis dici£ proficere.Sicenim refert: Quia Iefus proficiebat xtate δὲ fapiétía apud deii ὃς hoics.Puto ergo quod pro hisoibus nec filius Dauid neg rex 1f tác faibit:fed& pro eo adhuc quod ín cantíco canticon: fponfa ἰᾶ intanti pfecerat,ut mai? alí quid effet ᾧ eft regnü Hierufale.Nà Hierufalé ccelefté dicitapoftolus οἴ]ο.ατορ ad eá memorat &redente s accedere.Hunc ergo fpófum ad qué nunc fpófa feftinar,idé Paulus cü eü pontificem makiiná dicit:ita de eo fcribít quafi qui nó ín coelis fit;fed penetrarit& ptranficrít οὓς colos: δὲ illucquoq; εὖ hacfüa pfecta fpofa fectet,imo illacadharés ei& cóiuncta cófcenderít:eft em fa £tadi counusfpüs. Vnde uide míhi δὲ ad Petrü q nó poterat εἴ prímo fequí;cü diceret:Quo £go uado,uos nó poteftis ieníre mó,dixiffe:fedris at poftea.Q uod aüt fitaliqd maius&.ab bac inde colligímus,quod ín INumeron libro ois qde Ifrael numerat,& duodecim tribus ifra elcerto füb numero tenfén£; Tribusuero Leuitica, utpote caterísemínétíor fupra hücnumerü habec δὲ nequa in Mfraelitíco nero deputa£, Dícit eim ita-Hac eft Miis qua mer hi a 3 ijifrae efe filij izacl(eenndá domosfamilíarü(δ: mnis uifitatio eor: cá uírtute fua; fexcerita tríá ti^ lia quíagenti quíiquagínta.Leuitz aüt nó funt numerati cum eis, ficut pricepit dris Moyfi. Vi des quomodo ut emínétíoresa filijs ifrael(«ΠΠ leuítze,nec ín eoz numero focíant.Etrurfit, leuitis eminentiores fcribüt facerdotes.Sicenim ín eade fcriptura cótínetur.Et locutüs εἴ[πας drsad Moyfen, dicés:Accipe fümmá leuítarí,& coftitues eos in cofpectu Aaron facerdotis,& miniftrent ei, Vídes& in hoc quomó fuperíores leuitis ποῖοι facerdotes:& rurfus leüítaseminé: tiotesponit filíjs ifracl- Hac aütaifi fumus difcutere paulo curíofius,uolentesétíá p hac oftéde £c rationéquíain ipfis quoq autítulationibus librorá fuori Salomon differentiis ufus eft ne^ ceílarijs.Sed aliud ín puerbijsialiud in Ecclefiafte;aliad etía ín Cantícorü cantícó ex ipfa Ínfcrí/ ptionetituli defignauít:& adhucquod ín Cantico cantícon;,übi iam pfectio oftendit ne fili? Dauid.neg rextaibit.Poteft etia hoc dici:quía εἴ factus fuerit feruus ficut düs,& difcipulusfi^ cut magífter:uidetur íam πες feru? efTe feruus, factus uidelicet ficut diis:nec difcipulüs eífe αἵ. fcipulus,qvippe quí ficut magifter effectus eft:fed fuifle quide aliquando difcipálus,nuncuera eflc(icut magifter:& fuiffe quidé feruus alíquádo,nüc uero effe ficut diis.Simiili igitur ratióe eti am dérege,& ín hís ín qs regnat aduerti poffe uidebítur,cü regnü iátradetar deo& patri. Sed & hocno latear,nonullos attítulationé libelli huius Cantíca canticon:(cribere;quod nó rectefcti bitur.Non ením pluraliter fed fineulariter cantícá hic dicitur cantícons; Haec quafi ín prafatióe dicta funta nobis de füpfcriptione ipfa ucl attítulatione libelli.Iam iunc diio noftro nos adiu vanre, ipfius operís adoríamur exordía:& tamé neillud quídé remaneat ín nobis οἰ απ quibufdá requirendü uifum éft;adhuc de ípía attítulatione ac fupfcriptionelibri quz ita habe tur, Cantícü canticorii.quod eft ipfi Salomoni.Sícetiítn accipiunt quafi canticá loceffe dixerit canticorü Salomonis: ut ex pluritmís(uis cantícís hoc unum effe ἢ ignauerit.Sed nos ἀμ redipie mus hüíafmodintelligentiá.c neq; ecdefia ἀεί ulla extrínfecus Salomonis cantica lecédafuícé petít:neqy apud Hebrzos a quibus eloquia dei ad nos uídétur effe tranflata;alíqd prater hos treslibellos Salomonís,qui& apud nos funtamplius habeatur ín canone. Volunt ti«δοραῖς ferünt índe cofirmare fentétiá fuá, qd ín regnore tertío libro fcríptá eft;multa fuiffe Salomonis, cantíca, ut unti ex multis effe cofirment.Hocibi ergo refertur;Et deus dedit prudentiá Salomo ní,& fapiétía multá ualde: δὲ latitudíné cordis ficut arena qua eft ad orá marís:& factus eft fapi ens Salomon ualde fup fapientíam omni antiquon:,&[aper o£s fapientes Aegypti,& fuper Erhá Egraíten,& Heman,& chalcal,& dorda filijs mahol:& erat noiat? in uniuerfis gentib? p dr cüitum:& locat? eft Salomon tría milia parabolará:& erant cantíca εἰ usqnq iilía.Ex his ergo: quing; milibus canticis uolunt uideri hocunü effe cantícü quod habemus. Sed üfqiquo uel ubi cantata fintnó folá ad ufütn, fed ne ad notíciá quidé puenit ecdefiary dei.Operofüm eftauté, δὲ procul ab opere jppofito:fi uelímus nunc inquirere, G5 multorü librorü cómeimoratío flat in fcripturis diuinis quon: lectio nulla nobis oino efltradíta.Sed neq; apud ludos haberi quidé ufum huíufmodi repperimus lectionü:qua fiue pto eo quodalíqua fupra human intelliget εἰᾶ cotinebát,placuít fpírituifancto auferri de medio:fiue qd'effent de fcriptutís hís qua: appd^ lantur apocryphz,pro eo quod multa in eís cortupta;& cótra fidé ποτά inueniuntur a maiorib? tradíta;no plácuit eís darí locüi;nec admitti ad authotítaté.Supra nos eft pnunciare de τὰ 69,1} lud ramé palá eftmulta ucl ab apfis uelab euágeliftis exépla effe plata;& nouo teftaméto δες ta:quzín his fcripturis,quas canonícas habemus,nundg legimus,in apocryphis tamé inueni tur,& euidenter ex ípfis oftenduntur affumpta. Sed ne fic qdélocus apoaryphis dandus εἴτε πό ern tráfeundi funt tcrtníni quos ftatuerüt patres noftri; Potuit erm ficri,ut apoftoli uel euágeli^ fix fancto Πρ repletí.fcíaerint; quid afÍumendá ex illis effet fcripturis,qdie refutandá, INobis aücnó eftabíqy periculo aliquid tale prxfmere;quíbus nó eft tanta fpüs abüdátia.Et ideo de pfent uerficulo nos cátenemus&ditioné,quá fupra expofüímus,maxíme ci euidés ín eo habe atur diíftinctio;ubi aít cantícü cantícoR: qd eft ipfi Salomoni.Si ein uoluiffet intelliei cantícoaz Salomonis hocefle cantici, dixiffet υτίορ cantícü canticorü,qua funt Salomoni: ucl cantíci ex cantícis Salomonis, Nuncaüt quía dixit,quod eft Salomoní,oftenditur íftad cantícü quod eft in manibus:& qd'erat cícanendum, efle. Salomonis:et hoc de atcitulatioe quá ppofuit dirae: | τε. Vide: κ. φον 4m tr μα. σι.-- atm o A-----.--.κ. κ,.— dii e P üt ήν i epus Bine igit ΠΝ dioe alin vii Vftonid ἠ οτι quas ficte nga pet nio fe ici ΓΝ 5A te. Videamus ereo tam δὲ qux fequuntur. c HOMILIA PRIMA,: ο.$2 HO MILIA. PRIM Fi C nr SEN Sciletur me ab ofculo oris fai. Meminiffe oportet illad quod in przfatíone przmo» nuimus:quía libellus hic epithalamij habens fpeciem, dramatisin modum cofcribi£, Drama αὔτ effe díximus,ubi certa: perfona: introducuntur,que loquuntur:&alíz ín^ terdum füperueniunt,alía recedunt aut accedunt:& fictotum ín mutationibus agitur perfona/ ram. Hac ereo erit totíus libelli fpecíesi& fecandum hancpro uíribus híftoríca a nobis aptabit expofítio.Spírítalis uero íntellicentía, fecundum hocnihilominus quod ín prafatione fienaug inus,uel de ecdefix ad Chriftum fub fponfz uel fponfi título;ucl de anima οὔ uerbi dei conium/ &tione dirioitur. Introducitur ergo nuncper hiftoriz fpeciem fponfa quaidá; qua fufcepit quic dam fponfalíorü& dotis título digniffima munera ab fponfo nobiliffimo.Sed plurimo tépo tc moram faciente fponfo.follicitari eat defyderio amoris fuí:& confici iacentem domi fua:& agenté omnia, quatenus poflit aliquando uidere fpofum fuü;atqy ofculis eias perfrui.Q uz qm . necdiffettiamorem fuum:nec adipi(ci fe poffe quod defyderat uidet, conuertat fe ad oratione & fapplicet deo, fciens eum patrem effe f; ponfi fui. Confyderemus ergo eamleuarité fanctas ma nus fine γα δὲ difceptatíGe;in habitu orniato,cumuerecundía δὲ fobrictate,ornatam díeniffimis ornamentis, quibus ornarí decetnobilem fponfam,aftuátem uero defyderiofponfi: δὲ interno: uulnere amoris agitatam,oratíonem;ut diximus fundere ad.deum,& dicere de fpofo fuo:O fcu . leturmeab ofculo orís[ί. Hzc funt qua dramatís ín modá compofita,hiftoríca contíüet ex» planatío.Interíor uero intellectus iídeamus fi hoc modo poterít competéter aptati.Ecdefia fit defyderans Chrifto coniungi. Ecdefiam autem coetum omníum aduerte fanctorum. Hoc er» £o ecdefia fit quafi omníii una perfona qux loquatur δὲ dicat:Omnía habeo,repleta fum mune fibusquz fponfaliorum uel dotis título ante nuptias fumpfi.Dudá enim cá praparárer ad οὖν iugium filij regis& prímooeniti omnís creaturx,obfecuti funt,& míniftrauerüt mihi an celi fan &ti cíus:deferentes ad melegem,fponfalis muneris loco.Lex náq per angelos difpofita dicitur ín manu medíatorís.Miniltráuerunt míhi etíam prophetz. Locutí funt enim omnía& ipfi,per: qua non folum oftenderent δὲ índicarent míhi de filio ἀεί, καί me delatis hís qua appellanturar είς& muneribus dotalibus fpondere cüpiebát: uerum ut& ínamorem tme eíus defyderiumqs. fuccédetent, pronuncíauerüt míhí ppheticis aocibus de aduentu eíus:& de innumeris uirtutib? épetibufay eius ímmenfis,repletí fpirítufancto predicauerunt.Pulchritudiné quoq; eius& fpe, εἴοιτι ac manfuetudinem defcripferunt:íta ut omnibus his ad amorem eíus intégraliter ínflam/ fnarer,Sed quoníam fxculum íam pene finitum eft:& ipfius quidem prarfentía non datur mi, hi:folosaüt miíniftros cíus uídeo afcendétes δὲ defcédétes ad me propter πος δά te patré fponfi mei precem(Πο. δὲ obfecro,ut tandem miferatus amorem noftrum mittas eum:ut íam nomi» hi pet mínífttos fuos angelos dütaxat& prophetas loquatur: fed ipfe per. femetipfum ucníat: .& efculeturmeab ofculo orís fui;uerba fcilicet ín os meum fui orís infundat.Ipfum audiam: loquentem,ipfum uídeam docentem.Hzcenim funt Chrifti ofcula,qua porrexit écdlefi,cum in aduentu fuo ipfe Chriftus incarae pofitus,euangelizauit ei uerba fidei,& charitatis,& pacis: fe^ cundum quod Efaías promiferat,& przrmiffus ad fponfam dixerat: ING legatus, neq; anoelus, fed ipfe dominus falaabitnos. Tertio uéro expofitionísloco introducamus animam,cui?om . neíludium fit coniungi& confociari uerbo deí:& intra myftería fapientia eius ac fcientia: ue^ : Ψ ΄ 5 L4^ LI ΄ ΄ ΄-[4 lut fponfi cceleftís thalamos intrare:xcuíq; anímz prafentía cíus etíam munera dara funt, dotis fcilicet nomine.Sícut ením ecdefiz: dos fuit legis& prophetarum uolumiína:ita huic lex nature & rationalis fenfus ac libertasarbítrij,dotalia munera deputentar. Habens autem hac dotis Ες munera:fit eí prímo eruditionis doctrína a monitoribus doctoribufq; defcédens.Sed quo^ niin bís non eftei plana atq; perfecta defyderij fai& amoris expletio,deprecetur ut mens eíus ura δὲ uíroínalisiipfius uerbi dei illuminationibus&aifitationibus illuftretur. Cum enim nuL. o homínísuel angeli mínifterío díuinis fenfibus δὲ intellectíbus mens impletur tuncipfi? οἵοις [8 uerbi dei fafci pete fefe credat. Propter hac ergo& huiufmodi ofcula dicat anima orans ad: deum; Ofcilerur mé ab ofulo oris fai. Dum enim índe capax fuetit ,ut ípfius uerbi dei ead ἀκοὴ s Ἠ 4 caper IN CANTICA CANTICORVM capetet ueram folidág doctrina neceffaría fufcepit ofcula;id eft fenfus ab ore doctori, Vbiue-.. to fponte iam cepit obfcura cetmere,enodare pplexa;ínuoluta diffoluere,parabolas&znigma:,^| ta dicta fapientii;competentíbuis intelligentiz líneís explicare:tunc íar ofcula íipfiusfpófrfui,—— íd eftuerbi dei fafcepiffe fe cedat; Ideo aüt ofcula pluraft pofuit,ut íntelligam? uniufcuinfqy ol (αὐτί fenfus illumination& ofculá effe uerbi dei ad animá pfectá delatá:& fecundá hocforte dt cebat pphetica δὲ pfecta mens:Os me aperui;& attraxi fpiritü.O s aüt fponfi intelligam?uir),. tutem dei, qua illuminat menté& uelut fermone quodá amoris ad εὖ factotfi tamé capere me reatur tantz uirtutis prafentíá)incognita gg& obfcura manífeftat.Et hoc eft uerius pro piufq;& fanctius ofculü;quod afponfo dei uerbo potrici dicit fponfz,putz fciliceraiz δὲ perfe. éta.. Cuíus reí(mago eft illud ofculáquod ín ecdeftía fub tépore myfteríorü nobis inuicé dam?, Quotíes etgoin corde noftro aliquid quod de diuinis dogmatibus fenfibufq; quzrit;abfq; mo nitoribus inuenímus,totiens ofcula nobis data effe a(ρδίο dei uerbo credamus, Vbi uero que rentes aliquid de díuinis fenfibus ínuenire no poffumus,tüc affectu huius orationis afíumpto, petám? a deo uifitationé uerbi eíus,S dicam?:O fcule£ ine ab ofculo oris fui.Scit aüt pateruni,. ufcuiufas anima capacítaté& πουίς quo tépore;cií anima, qua ofcula uerbi fui porrigere inin^ tellectibus dátaxat,&fenfib? debeat. Quíabona funt ubera tua fup uíni:& odorunguento» tuti tuoi fuper omnía aromatá.Intellige prius quafi in híftoríz dramate fponfam eleuatisad deá manibus oratione fudiffe ad patre,& oraffe,ut íam ueniret ad eá fponfus,& ípfeei ofculum pprij otis infunderet.Dücqy hac oráret ad patré;in ipfa oratíóe qua díxit:O faulef me ab οί otís fui;parat etíá ἀῑία oratiois uerba fubiungere ac dicere:quía in hoc principio fermonis affuif. 2 0*.— fefponfus&orántieiaftitifTet acreuelaffet uerba fua;ipfamq; fponfum unguétis mirificis, δὲ quibus fponfutn fragrare decebat, coftítuifTet delibutü.Sponía uero ubi adeffeuidit eü p quo 2 orabat ut adeffet,& adhuc loquéti fibi prftítüi quod orabat;ac data fibi ab ipo ofcula;qu po pofcerat:lata pro hocreddíta,& decore uben: ac fragtátiac ipfius odore pmota, ppofita oratio: | nís fermoné cóuertítad prafentíá fponfi,qui aderat:& cá díxiffet:O fcule£ me ab ofculo oris fui, "wi fubiügit poft hzc ad pfentéia fpofüm,dicés:Bona ubera tua fup uiná;& odor unguétontuonz O fup oia aromata, Hxc intérim fcdm hiftorícá iritellioétia, quá dramatis in modá pdixim?textá:| C A uncuero quid íntellectus interior habeat, requíram?.Díuerfis uocabulís principale cordis ap. ellari.ín fcripturis diuinis inuenimus:quae uocabula.p.caufis ac rebus de gbusagituraptarilo— ent.Interdü em cor dicitur;ut:Beati müdo corde:Et, corde credit ad iufticia,Si uero conuíuij té pss fit pro fpecic& ordine difcambentiá;uel(inus uel pectus appella£:ficat Ioannes íneuange^! io refert de quodá difcipulo,qué amabat Iefus, quod ín finu eius.uel fapra pectus eius recum beret:]lle profecto cui innuens Simon Petrus dicebat: Intertoga quis eít híc de quo dicit;Poft| hacuero recübens fup pectus Iefu,dicit ei:Drie;quis eftzIn hís emm certum eftquod Ioannesin principali cordis lefi.atcy internis doctrina cíus fenfibus requíeuiffe dicatur,ibí requires δὲ pet fcrutans thefauros(αρίξεία δὲ(τοπίου, αμ recodíti erant ín Chrifto Iefa.Sed quod finus Chri ftíinloco dogmatü fanctom accipiat, puto índecés nó uideri.Díuerfis ergo modis ut dicere e peramus principale cordis in fcripturis fanctis defignat:ficut& in Leuitíco nihilominus ubí de. faciificijs pectuículá feparationis,& brachiá facerdotibus fequeftrac:& ín hocfequeftrará cfe paratá ΜΗΝ& brachiá;pracellens σετοτος hoies principale cordis& open: decus uultefle. in facerdotibus.De quo plenius inlibro Leuítico, put diis dare dignatus eft.expofuimus. Sedi di hzcergo etíáin prafentíloco,quádoquidé amatoriá uidet drama qd'agi£,ín uberibuspris cipale cordis intelligamus: ut tale uideatur effe quod dicitur:Cor tuum o Ípófa δὲ mens:id eft, dogmata quz intra tefunt;uel doctrina gratia, faperatomne uinum qd'cor homínis latíficare folet.Sicut em ín hís de quib? dicit: Quia deá uidebüt:cor competenter dictum effe uidetur: inter difcübentes finus ac pectus ponitur pro habitu,(ine dubio diftumbentiü fformaq; cóuíuijs & rurfus ut apud facerdotes pectufculü δὲ brachiá myftícis defienatur eloquijs: Ita etiam arbi^ tror ín pfenti loco,ubi amátiü habit? δὲ colloquía defcribunt;gratíffime hoc ipm principale cot dis in uberib? appellatii.Bona ergo füt ubera fpofi:qfigqdé thefauri füt ín eis fapiétiz δὲ[επί teconditi, Vberaautem hax uino comparat fponfa:fed ita coparat,ut praferat. Vinum aácilla intcllígen m— d» νὼ,»ὶ£464 ἘΣ idit ομως. Κο. ee————— κ. t- νο £r ο.£a. [— JA— 2E— 2- ER— 20 |—— M BÉ— --——-— RE-”"'ι tii dst à dh psi Pins, ΠΝ tre locns Limits δημ " is ung inm dtp ipei loda nandi diee démos (mus: tes ni bait y Tor pins bolts μη um di que gro dl ΤΩ yn ds ἡ" ul "i y '-HOMILIA PRIMA. So.$3 intelligenda funt dogmata& doctrinz;qua per legé δὲ prophetas, ante adu&ü fponfi,fümcre : fponfa confueuerat.Sed nunc confyderans hanc doctrínam qux ex uberibus profluit fpofi;mí^ fatur& ftupet,uídens cálonge praftantioré dg illá ex quaante aduentá fponfi latificata fuerat -tandj ex uino fpititali quod míniftrabant fancti patres δὲ prophetz:quí etiá huíus generís plàn "tauerunt uíneas:ut INoe prímus,& Efaiasin cornu ín loco uberi, δὲ coluerüt eas.Vidés ergo niic multáefle eminentia dogmatü δὲ fcientia apud fponfum:& longe ex eo pfectioré, dj fuit apüd - antiquos emanare doctríná.dicit:Bona funt ubera tua fup uinü:fup illam(ilicet doctríná;qua kxtificabarab antíquís.De hocením antíquorü uino intelligédus eft Ecdefiaftes dicere;ubí áít: Ego dixi ín corde meo:ueni& tentabo το in lxtícía;& uidebo in bono.Et iterum de eiífdé uincis loquens idé Ecdefiaftes dicit: Magnificaui mihí opus meit;dificaui míhí domos.plantauí mi^ hi uíneas,feci mihi hortos δὲ paradifos;& relíqua.Sunt aüt huius uinex: myftictetía míniftri q^ dam,quií uíni fufores appellan£.Sícením idé dícit:Et fecí mihi cantores& cantatríces in lxticía filiort hominüuíni fufores.& uini fufitrices. Vide ergo fi pofIimus tum ín cxterístum etíam ín hoc íntellieere faluatoré;ueterí uino;nouella uberü(πον αξία mifcenré cim María& Iofeph qusrenies inuenerunt eum ín templo fedentem ín medio doctorum,& audíentem atqj íntcrfo gantécosquando δὲ miraban£ omnes fup refponfís eíus.Sed& ibi fortaffis fpecies formze biu us expletur,ubí afcendens ín monté docebat populos,& dicebat: Dictum eft antíquís: Non óc -ides.Ego autem dico uobís:O mnis qui irafcitur fratri fao fine caufa,reus eric.Et dictum eft aia "Πας Νύσα adulterabis.Eco autem dico uobis:Omnís qui uiderit mulierem ad οδαιρίίτεπα :eam,íam moechatus eftean ín corde fuo. Inquantam ergo doctrina hac eíus pracellit illam an ^tiquam,íntantum fponfa intellioit δὲ pronunciat bona effe ubera eius fuper aínum. Sed& qd -worax dicitur filius hominis δὲ bibens, δὲ dícunt:Ecce homo uorax δὲ uínum bibens,ad hocní^ «hilomínus refpícit:tale& illud uinum faiffe ia Chana Galilzz,quod bibeba£ ín conuíuío nu; iptíalisquo deficiente fecit& aliud uínüi:cui teftimonium reddit aichitridinus,quod(it ualde bo^ ;na:& eo uíno quod expéfum fuerat, multo pra ftantíus.cum dícit:Omnís homo prímo bon tiínum ponít:& cum ínebríati fuerínt,d quod deteríus eftitu αὔτ feruafti unà boni αἵ nunc. Sed δὲ Salomonéqui pro accepta ἀεί fapientía in admiratione fuit regina: Saba, quz uenerat tentareeutn ín quaftionibus,in quibus eum cadem regína fcrutetur δὲ míret:audi fcrípturá rez Éerentem:Et uidit;iínquít.regína Saba omné fapientia Salomonís,& domü quam adificauit, δὲ apparatü couíuij eius,& fedem puerorü eíus;& ordíné miniftrorü cíus.& ueftes eius.& uini ἂν fores eius,& holocaufta eíus,qux offerebat ín domo dei:& ftupefacta eft;& reliqua.In hís ergo Aduerte, quomodo hxc quz uenita finibus terr audíte fapientíam Salomonis,intcr cetera mí tatur X cibos couíuij eíus,uel uíni fufores eiuss& fuper hís dicitur obítupuiffe,INefcíó auté fi íta íneptam putemus fuiffe regínam,qua ob hocuenerata finibus terrz;ut audíret fapientíam Sa^, lomonis:ut miretur cibos corporales& uini iftud comune,ac píncernas uíní ín mínifterio regis; Quidein ín hisadmiíratione dícnü reginz uidctür, que comunia pene omnibus funt homini bus: Sed mihi uídetur míratam effe cibos doctrínz eius:& αἰ dogmatum qux ab eo per αι uínam fapientíam pradicabantur.Hoc eratuinum& illud,quod per Hieremiam refertur de fi lis Ionadab.filij Rechab:qui eo tempore quo peccata populí inualuerant,€ pro iniquitatibus plabis captiuítas ímmínebat, conuocatí funt ut biberent uinum: Et dixerunt, quía mandauetat eis pater fuus Ionadab,ne biberent uínum ipfi& filij fui in fzculum:neq; domos xdificarét; neq femínarent femen,neq; plantarent uineas:fed ín cabernaculís habitarent omnibus diebus πίτα: fax. Er amplectitur eos deus,co quod cuftodícrínt prxceptum patris fuí;& noluerínt bibe te uínü.Pro peccatís enim tuncpopuli δὲ íníquítatibus eorum,erat uínea eorum ex uinea Soda morum,& palmites eorum ex Gomorra. Vua eorüm uua fellis,& botrus amaritudínís: Venenum afpidum,& furor draconum erat uinum eorum. Propter hoc ergo laudabiles ha; bentur filij lonadab,quí tale uínum, uenenata fcilicet dogmata;& alícta a tide deí, bibere δὲ fufcipere recufarunt. Propter hoc ergo fortaffis percuffit deus uineas Aegyptiorum, ficut. ín palmo fcriptum eft. ne tale facerent/nínum. Ισως fic intelleximus uíni differentías, caf qp pro díuerfitate dogmatum conftare perípeximus, quod aíthíc fponfa: Quia bona fet ES 5 5 ubera IN CANTICA CANTICORVM C uberatua fuper uínum:füper uini utig intelligamus boná, non malum. Bonis ením,nonimy liscomparata dogmatibus. fponfi dogmata praferuntur.Bonum ením αἰπᾶ guftauerat prius ín lege& prophetis:ex quo uelut prarmeditata erat fponfa latícíam cordís accípere ac prxpara, réut capere poffet etíam illam,qua affutura erat per ubera ipfius fponfi,excellentiorem cáctis cernens eorum doctrínam:& ídeo díci:Bona funt ubera tua fuper uinum:& uide fi adhuc for ma huícaptare poffímus illam euangelij parabolatn,quz dicic Simile eft regná colori thefau ro abícondito in agro:quem quí ínuenerit;abfcondít:& prz gaudio eíus uadit δὲ uendit omnía qux habet, δὲ emit agrum illum.Eft ergo thefaurus ís non in deferto aliquo loco, neq ín fyluis, fed in agro abíconditus.Et poffibile utíqy eftagrum illum habere etiam uineas, quz afferátui, narm:habere etíam thefaurum propter quem diftractis omnibus emit agrumillum is quí inue nefat ibíthefaurum.Poteft ergo dicere ille qui emit agrum:Quiía bon? eft thefaurus,quíeft ín agro,magís d uínum quod εἶ in eo.Ita ergo δὲ bonus eft fponfus,atq; ubera fponfi;quz uelut , thefauras abíconditus eft in lege δὲ prophetís,magís dg uiná quod eft in εἰς,(ία fcilicet doctri na quz palam eft;& lxtíficat audientes.Bona ergo funtubera fponfi. T hefauri ením funt fapié tíz:& ícientíz ín eo abfconditíiqui cam aperti& reuelatí fuerint oculis fponfz,multo praftátio/ res εἰ uídebuntur,cj fuit príusiftud uínü legís& doctrína prophetica.Sed δὲ fi tertiam expofi tíonem de aníma perfecta& uerbo dei(entire debeamus, poffum? dicere:quía quis donec par, 'auluseft;& nondü femetipfum ex integro obtulit deo:bibít uínü quod affert acer illequi haz bet íntra fe etíam thefaurá abfconditum, δὲ bibens latificatur ex uino. Cum autem obtulerit& deuoucrít femetipfum deo, ac nazaraus fuerít effectus, atq; inuenerít thefaurum abfconditum: & ad ipfaubera Pme peruenetít uerbi deímuinü δὲ fyceram íam non bíbet, dícens ad ipfum dei uerbü de his thefauris;quí in ipfo fcientia:& fapientia erdt onte bona funt ube^ ra tua fuper uínü.Suntauté unguenta quxdam fponfi,quorá fracrantía delectata eft[ρδία, δὲ diícit:O dor unguentorüi tuorá Em omnía aromata. Aromata fpecies funt pigmentom; Spoa faautem habuit quendam ufum& notícíá aromatum:hoc eft;uerborum legis& prophetarum: quibusante aduentá fponfi mediocriter licet.inftrui taméuidebatar δὲ exerceri ad cultum deis utpote paruula adhuc δὲ füb curatoribus δὲ actoribus agens& pxdacocis.Lex ením padago' gus nofter fuít ad Chríftum.Facautem omnía aromata fuerant, ín quibus enutríti uifa eft,& fponfo fuo przpararí.Sed ubí uenít plenitudo temporum,& adoleuit.atq; unigenítü faum pa ter fpiritufancto unctum mífit ín hunc mundum,odorata fponfa diuini unguenti fragrantíam: fentíenfas quodilla omnía aromata, quibus príus ufa uidebatur, loge ínferiora fint ad compa/ , tationem fuauítatís nouí huius δὲ coeleftis unguenti;ait:Odor unguentorü tuor fuper omnía aromata.Et quoníá Chriftus idem fponfus atq; idem pontifex dicitur.Pontifex quídé fecandá hocquod mediator eft dei& homínd,omnifc creatura:pro qua& ppicíatío factus eft, femet^ ipfum offerendo hoftíam pro peccato mundi.Sponfus uero fecandá hoc quod ecdefia iungi) 'tur no habentí maculam,aut rugam,aut aliquid horum:confydera,ne forte unguentü illud pó tíficalequod in Exodo componi iubetar,arte pigmentarij iftius unguenti, quod nunc odorata fponfa míratur,teneat rationem.Et uídens x illa quidé aromata,quibus compofitü ungué Ri uídeba£,quo Aaronunctus eft:quoniá erát terrena δὲ matería: corporalis: hoc auté ungue: tü d πᾶς unctü uidit fpofum fpiritale eft δὲ ceelefte: idcitco dicat: Ὁ uía odor unguétorü tuoR: füp οἵα atotnata, Videam? ergo quo cópofitü fit illud unguétü.Et locut? eft dris,ínqtad Moy: fen, dícéssAccipetibi floré myrrha: clectzc,qno&tos fidos,& cynamomá fuaue,ducétos qngir ta ficos, δὲ calamum fuauem,ducentos quínquagínta fidos, δὲ cafia quíngentos fidos, fecindá fidum fanctum,& oleum ex oliuis hín,& facies illud oleü chrifmatis fancti unguenti arte pig méarij. FIcaüt ín lege qdé referri audierat(ροζ, fed rationem eon uerítatéq, πᾶς pfpicit. í de ergo qd'íftz qtuor fpecies unguéti ifti? forma tenebát incarnatíóís uerb dei,qd' ex qtuor ele métis cópagínatü«corp? affumpfitzin d corpe mytrha illa mortis ci?,quà fiue ut potifex p pplo fiueut fponfus p fponfa fafcepit.feruat indícía.Q» uero no fimpliciter Mii flos myrrhz δὲ myrrhz electa: fcriptü εἴτε folü morté eius fed δὲ prímogenitum eum futurorum cx mot/ tuis índicabat;atcs eos quí complantati fuiffent,fimilitudini mortis cíus:nó folum uocatos; id clectostu^ η m αἱ Clita: Vida. tici dani hogy Vs quib minia: Mang prn safe anemia; mbi Yl tat list emot maar sat bona ms epp μι}; OL. f pM dst» «dis με ΠΗ ἘΠ P A i: HOMILIA PRIMA.^-^ S89$4. electos faturos. Cynamorü uero immaculatum dicitur, propter ecdefiam fiie dubio, qiá puri ficauít lauacro aqua:& immaculatam fecít,non habentem maculam aut rugam.aut aliquíd hu iufmodi.Sed δὲ calamus affumitur: quía língua είς etíam eft calamus(δα: uelocitet ferien tísdoctrínz eratíam píementís defignans fuauítatis.In εἰς quoq fpecies adhibet calidiffinas, ut referátucad ardentiffima: in qua uel fpirítufTancti feruor, uel futurí per ignem iudicij often díturforma.INumerus uero quingentorum uel ducentorum quínquacínta fidorum in eo my fteríum tenet;centupliciter perfectorum:ut remiffionem peccatorum per eum datam fienificet: quínquagenaríus ením iubileus in hís eft quintupliciter pofitus.Sed hac omnía oleo puro colli euntur:per quod oftendítur;uel miferícordía uel falutis caufa fuifTe, quod is qui erat ín forma dei,formam ferui fufceperit:ucl ea qux ex materíali fubftantia in Chrífto fuerátaffumpta; per fpiritum fanctum redacta ín unum fuiffe;atcy ín unam fpeciem,qua eft perfona mediatoris ef; fecta.lllud ergo oleum materíale,nullo cenere oleum latícíz appellari potuit. Iftud auté oled, id eft fpirituflancti unguentum,quo unctus eft Chriftus: δὲ cuius nuncodoté percipiés fponfa admiírata eft: ole leticia, quia fructus fpiritus caudiü eft; meríto appellat: quo unxit ed de?, quí dilexit iuftícíam;& odio habuit iníquitaté.Propterca ením dícitur: Vnxit eum dominus de us fuus oleolxticiz prz particípibus fuis.Et ídeo odor unguentorum cíus cft fuper otinía aromata.Simili autem expofitione utímur,etíam fiad unamquáq; anímam ín amore& defyde; tio uerbi ἀεί pofitam tranfferatur hic fermo:cuí fuerínt omnes doctrínz per ordinem decuríz: in quibus ante agnítíonem uerbí dei,exercitata uidetur δὲ erudita:fiue ex moralibus defcenden tes,(iue ex naturalibus fcholis.Erant enim ei omnía ifta aromata quxdam, proeo quod ín hís inftitutio probabilis, δὲ morum conquíritur emendatio:quod deprehenditur ín hís uanítas faz culí,& caducarum rerum refpauntur falfa miracula. Erantergo εἰ hac omnia uelut aromatà δ odoramenta quxdam anímzx pigmenta.Sed ubí ad cognitionem díuínorum myfteríorum ,& díuínoram dogmatum fcientiam uentum eft:ubí ad íanuas fapíentíz ípfius,& fapíétíz non hu ius mundí,neg; principum huíus mundi, quí deftruuntur acceffum eft:fed ad ipfam ἀεί fapiens tíam, quz ínter perfectos differitur:& ubi myfteriii, quod prioribus generationibus non fuit notum.filijs homíaá reuclatum eft:ubiindg aníma ad tantí cognitionem afcendít arcaní:merí^ to dícit:Odor unguentorum tuorum fpiritalis fcilicet íntelligentía δὲ myftica,fuper omnía aro» mata,motralís naturalifq; philofophíz.INon autem lateat nos,quod ín quibufdam exemplari . buspto co quod legímus:Q uía bona funt ubera tua fuper ninum:inuenimus fcripti: Ὁ uíabo : nz funtloquelz tux fuper uínum:quod cpuis uideantur fienificaffe euídétius ea ipfa;qua ano bis fpititali interpretatione diferta funtitamen nos feptuagínta interpretum fcripta per omnía ᾿ cuftodímus,certí quod fpiritus fanctus myfteriorum formas obtectas ineffe uoluit in fcriptu εἰς dininis,& non palam atq ín propatulo haberí.' Vneuentum exínanítü nomen tuum.pro^ pterea adolefcentulze dilexerunt te;ac traxerunt te poft fe. In odore unguentorum tuorum cür^ temus.Hiftorica quidé expofitio eadé quz ín fuperioribus, peurrít etiá ín prafenti loco, donec fiat alíqua mutatio perfonará. Ita quippe otdo drammatis, quí ἃ nobis in hac expofitione re^ ceptus eft;pofcit,Poflunt fane ín prophetía quzdam uíderí ex perfona fponfa prolata de Chri fto.quod futurum effet ín aduentu domíni& faluatorís noftrí,ut nomcn eíus íta per orbem ter ,£z,& per uníuerfum müdum diffunderetur,ut fieret odor fuauítatís ín omni loco:ficut δὲ ἄρον . ftolusdixit:Quía Chrifti bonus odor fumus,in omní loco:Alijs quidem odor ex morte ín mor tetmalísauté odor de uíta ín uitam. Sí enim omnibus fuiffet odor πίτα ín uitam, díxiflet utigg δι hicOmnes dilexerüt te,& traxerüt te.Sed nücait: Vbí nomé tuü eft factá unguentá exinani tum,dilexerunt te:non illa uetula;acueterem hominé indutz aníma,neqy rugas habentes.neg tnaculas:fed adolefcentulz,ín augmento fcilicet xtatis δὲ pulchritudinis pofita: anima: quae fem pet ínnouantur, δὲ de die ín diem renouantur:monü fe homíné induentes,quí fecundum deum creatus eft. Propter iftas ergo adolefcentulas,& ín augmentís uita δὲ profectibus pofítas: exina, níaít fe ille qui erat ín forma ἀεί, fieret unguentum exinanítum nomé eíus: ut non íam ίπας» ceífam lucem tantümodo habitaret,& ín forma ἀεί permanerct,fed uerbü caro fieret:quo po^ fent ifta adolcícentula:& ín augmentís profectuum ροΐίως animasnonfolum νε ιν&tra 'Γ.'. OTA ere eü IN CANTICA CANTICORVM C hereeiadfeTrahítenimunaqueq; anima, δὲ affumit ad fe uerbü deí,p capacitatis& fidei fus menfura. Cum autem traxeríntad(e anima uerbum ἀεί, δζ fenfibus fuísatay íntellc&tibus infe, ruerint,& dulcedínis eíus& odoris fenferint fuauítatem:;ubi unguentorum eíus fragranti coe, perínt, ratíoné dütaxat aduentus eius& redemptionisac paffionís caufas charítatemq; agno uerint;qua pro falute omnii ufq; ad mortem crucis,immortalís acceffit:& hís omnibus uclut di uini cuiufdam δὲ íneffabilís unguentí odoríbus ínuítatz adolefcentulz,id eft animaplenz ui gorís atq, alacrítatis effectz: currüt poft ipfum.atq; ad odorem fuauitatis eíus non leni gradu, nec tatdís paflibus fed rapido curfu,& tota properatione feftínantquemadmodá&ille qui di cebat:Síc curro,ut comprehendam. Μετ quod aít: Vnguentum exínanítum nomen τα, ρτο pterea adolefcentulz dilexerunt te,& traxerunt te poft fe:In odorem unguentorum tuorá αι remus:trahunt ád fe Chríftam adolefcétulz:fi quidem de ecdefíjs intelligatur, qua una quidé eft.cum perfecta eft.Multz uero funt adolefcentulz;cum adhuc inftruuntur& proficiunt. Ita ergo trahütad fe Chrift p fidé:qa Chrift? ubi uiderit cogregatos duos ucl tres in fide ποῖς fuí, uadit illuc, eft in medío eorá.fide eon: tractus,& unanímitate puocatus.Si uero tertía expo» fitione,de aníma uerbum dei fequente intelligi hazcoportet,quaccü ορ aníma fuerit erudita: prí^ mo ín moralíbus.fecundo etíam ín naturalibus exercitata;per illa omnia quz ín hís difciplinis edoceri fupra oftendímus.ipfa morum emendatio,& eruditio rerum,ac probitas difciplinz tra hit ad fe uerbum dei.Et libens trahítur. Gratiffime ením ad eruditas anítnas uenít,& trahi feab hís induleenter accipit, beníeneq; cócedit.R'eqro fane fi(οἱ nomé eius qaunguétü factumeft exinanitum,tantum opetis egerít,& ita fufcítarit adolefcentulas:ut prímo traherent eum adfe, δὲ habentes cum apud fe,caperent unguentorum eius odorem, ftatím currerent poft cum.Si hac íncg omnía folo nomíne eíuseffecta funt;quid putas faciet ipfa cius fabftantiazQuid exi la adolefcentulz iftze uirtutis,quíd αἰσοτίς accipient:fi quo pacto potucrínt alíquádo ad ipfam eíus íncomprehenfibilem atq ineffabilem fubftantiá ei? puenírez Ego puto quod fi ad hocali quando puenetint,am nó ambulent;necy currant:fed uinculís quibufdà charitatis ei?aftrictar, adhzteant ei,ne ultra mobilitatis alícuíus ullus in eis refideat locus:fed fint cam eo unus fpiti^ D tus: etcompleatur ín eís illud. quod fcriptum eft:Sícut tu pater ín me,& ego ín teunü fumusíita & iftiín nobís unum fint.Sed nuncinterim,ut uíde£ fponfa confociatis fibi adolefcentulis mul tis.quatum ín pofleríorib? nullus effe numerus dicitur,ab uno folo fenfa.id eft odoratu tantá modo capta, cutrere{ο ín odorem unguentorum fponfi cómemorat:fiue quod ipa curfu indíge at adhuc δὲ profectu:fiue quod ipfa quidé perfecta fit.pro hís autem adolefcétulis,qua: adhuc curía δὲ profectibus indigent;etíam ipfa fe currere fateatur:ficat& ille,quí cam ipfe fub lege nó eflet.fit tamen(ub lege:ut eos quí füb lege funt/ucrifaciat.Et iterum cam in lege fit Chrifti, his tamen quí fine lege funt.fit& ipfe fine lege:ut eos quí fub lege fant. faluet.Et hoc fit,ut diximus, folo adhuc odoratu cíus accepto. Ὁ uíd putas agentcum δὲ audítum earum,& uifutm, δὲ tactit, guftumq ocupauerit uerbum deí:& fingulis quibufcy fenfibus,uírtutes ex fe competentes ΠΑ’ tura earum capacítatiqy przbuerít:íta ut oculus fi uidere potuerit gloriam eíus,eloriátandj υπ eníti a patreaaliud ultra íam uidere nolít:neqy audítus aliud, Cp uerbum uita δὲ falatis audire. ἕω δὲ cuius manus palpauerít de uerbo πίτας, πα] ultra materíale,nihil fracile caducüq; palpa bít:nec ρα 5 cum euftaucrit bonum uerbum dei,.carnemq; eíus& panem,quí de ccelo defcen^ dítaliud quid poft hac euftare patictur.Prze dulcedine náq ipfius δὲ fuauítate,omnis relíquus ei fapor afper uídebítur δὲ amarus:&(deo hoc folo uefcetur. Omne πᾶςρ fuauítaté quamcungs cupierit,ín hoc ínueniet:ad omnía πᾶορ aptü fe reddit& habilem.Deníq; hís qui ex incorrupte bili femine regenerantur,rationabile δὲ(ine dolo efficitur lac.His uero q ínfirmantur ín aliquo, olera fe prabet, ad hofpitalitatís amícitíam& gratiam.His uero quí pro poflibilitate fumédi exercítatos habétfenfus,ac difcretíoné boni δὲ malí;cibum fe folidum prabet. Sí quí uero funt q exierint de Aegypto: δὲ fecati columná ienís δὲ nubis in eremá ueneririt, de codlo ad illos de fcendit;mínutü δὲ fubtilem eís ptabens cibü;angelíco fimilé:ita ut panem angelorum máduct homo.Habet δὲ alías multas ín femetipfo atq; ínnumeras ciborü di fferentías,quas interim pel lequis δὲ carne ο Πορ indutus& neruís.caperenó potcft.Q αἱ aüt dignus fucrit redire.et d cum Chrifto aatia adios HOMILIA PRIMA,.$o.$$ M À cum Chriftosquig in paruo fidelis ínuentus,conftituetur fuper multa:ille euftabit& capíet uo is ἵζει luptatem diiizperductus ad locum quédá qui pro huíufmodií ciborum coptjs δὲ uaríetatibus,de ἢν Ἢ"n-»?** 5$* ν"n n m“« Sa litíará nominatur locus. Propter quod&ín Eden pofitus dícitur,quod delítías indicat. Ibi ei "wi dicet ad eum Jdelítíare ín domíno.Delítiabítur autem non ín uno folo edendi, guftandíg fen, Otis fu.fed δὲ auditu delítiabitur& ναι δὲ tactu,odoratuq; delitíabitur:ín odorem nang; unguenti LM eius curtet.Ft íta omnibus fenfibus fuis dclitíabitur ín uerbo αεί ές qui ad fummam perfectiois Btthr acbeatitudinis uenerít. Vndc δὲ in hís pofitílocis,deprecamur auditores horum,ur mortíficent Mtis carnales fenfus,ne quid ex hís qua dicuntur fecundum corporis motus excipiant fed íllos αι. Doni, niores interioris homínís ad haec capienda fenfus exhibeant:ficut Solomon edocet Dos,dícense ΠΠ Senfün autem diuinum ínucnies.Et ut Paulus quoq ad Hebrzos(cribit de perfectis.ut fupra qug memorauímus:quí exercítatos habent fenfus ad difcretione boníuel malí,oftendens effe ín ho dd míne prater hos corporcos fenfus,quing; alíos nihilominus qui p exercitía quzrun£: δὲ exerci wg ἢ tatí dícuntur, cum fcilicet intelligentíam rerum acumine acriore difcuti unt.Non em perfuncto{0}. tie,& ut libet audiédum eft: quod Apoftolus deperfectis dícit:Q μία exercitatos habét fenus rtis ad difcretionem boni acl malí.Quod ut daríus elucefcat:fumamirs, fi uidetur exemplum ab hís inb di corporalibus fenfibus:& τα demum ftatím ad illos díuínos,quos Íciptura nomínat fenfus in; 35 dfi: tetíorís homínís ueníemus. Sí em corporeus oculus exercitium uifus habeat;nullo ímpedíen^ nid: teobítaculo/inteere,& abf; ulla falfitate ael colores corporum uel maenitudines em xin deprehendet. Nam fi aut caligine, aut alía qualibet infirmitate impediatur af, pectus, δὲ rabrü -—- pro albo, δὲ uiride pro nigro, aut rectum putat effe aliquid cam curuum fit δὲ tortuofum, cory my B turbabit fine dubio ἐμά οί mentís:& aliad pro alío aet. Ita ergo& interior uifus,nifi eruditio nau ne& índuftría fuerit exetcítatus,quo per multam peritiam difcretíoné boni habeatac mali, fcd iba ignorantía& imperitía tácj calígo oculís inciderit:aut etíam malicia alicuíus languor tácp lip"I pis oculis accefferit, difcrimen boni aut mali intueri nullatenus poffit:& inde fiet ut malap bo"T" nísagat:bona uero pro malís fpernat. Secundum hancuero formam quá de uifu corporis aní mas mic tractauímus, cofequenter etíá de au dica& gaftu,& odoratu;tactug; per ees quat^ mns tp fuí genetís uírtutes fenfuum corporali referem?ad anímz(γη us,qu:x ín fi ngulis adhibere n" debeant exercítía, quzq; debeat emédatío paratí dilucide recoetiofcem9, Hac aüt paulo latícri n exceflu profecutí famus,oftendere uolentes odoratum(ροπία& adolefcentulag quo odoratze wn funt odorem unguentorum fponfi:non corpotís fenfus,fed díuíni odorís illius& interiorís, qui it appellatur hominis díci.Hic ergo odorationis(γης, ία quo fanus eft& integer, odore Chrifti d " accepto,ex uíta adducit ad uitam, Sí uero non fit fanus,hoc odore fufcepto,de morte ín morté ui deijcit, fecundum illum quí dicebat: Quoníam Chriftibonus odor fumus:alíjs quídem de uíta ín uitam:alijs autem odor de morte ín mottem,Deníq; δὲ hi quibus intellectus herbarum e(t ^, n δ,: uri pigmentorutmqy perítía ferunt quzdam effe pigmenta.quorum fi odorem ceperínt nonnulla ini anímalía,contínuo íntereunt:alia uero codem odore recreantur uitamgqy recipiunt. Et nüc ergo »" ín his ipfis expofitionibus& fermonibus quos habemus ín manibus,uidetur alijs efTe uita ex {11}; uita,alijs ueto mors ex morte.INam ἢ haec exponí íta audiat anímalis qui dícítut homo,quí no vit poteft percipere δὲ ín telligere qua(unt fpirítus dei, irrídebit fine dubio atq, ínepta hacc effe 8 dd inanía pronuncíabít:dicens,fomnía potíus Gp rerü caufas δὲ dogmata díuina tractari. His ergo qu^ odor hic cantícícantícorum efficitur de morte ín mortem, fcilicet de morte infidelitatis ín morté yu iudicij& condemnatíonis, Sequentibus uero ἢ píritalem fenfum δὲ fubtilem,ata; intellicentib? p maiorem(ποῖ]ς uerítatem,ín hís qux non uidétur,dj ín hís qux uident;& ueriora haberi. apud ipf deum ínuíi(ibilía:& ἢ pírítalia magis, uifibilia& corporalía,amplectenda fine dubio huíufmo rio di ntellicentía uídebítur& fequenda, Aenofcunt eim tale effe intellicenda uerítatísiter quo pμ!Ρ ucnitur ad deum.Sed fi quidem alienus a fide fit ἐς quí hzc ftulta iudicat& irrídenda,nihil mi; ji rü.Siuero aliquis ex his fit quí uidentur credere& fcripturarum authoritatem recipere: non ta Ji men recipit expofitíonís huíus fpíritalis formam,fed itridec& derogat,tentemus ex alijs fcripta LA rarum locís ínftruere eum ac perfuadere.Qui fi forte potetit ficrefipifcere,& talía qua dá d ίσα” yu? mus ad eum,fcriptum eft: Praceptum domini lucidum illuminans oculos. Dícat ergo nobis, jut KK. qui funt JP * IN CANTICA CANTICORVM. C quifant oculi qui illuminantur luce prcepti.Et iterá: Ο αἱ habet aures audiendi audiat: qua "funtáutes ift, quas quí habuerit,ipfe folus uerba Chrfíti audire dicatur.Et iterum: Quoníam "Chtiftibonus odor fumus deo. Ec ín alijs: Guftate& uidetequoníam[-:αυίς eft dris. Et quod aliusai: Manus noftra palpauetunt de uerbo ατα. Putafne ín hís omnibus non moucbitur, 'utaduertat hixcuníuerfa non de corporeis fcafibus dícta.fed de hís quos fecundü interíoré ho "minem íneffe unicuiqg docuímus,nifi fi contentionis& iactantíz uítío agitur qu eiufmodi eft. "Quibus uítís(quonia€ uifus ille interior excxcatur,& odoratus obduditur,& obtutaturaudi ^ tas)meríto,nec uidere quz fpiritalía funt,necaudire poteft.Sed necodorem ift Chrifti cape^ retqüo nüncrecepto;adolefcentulz{Ἐπ quibus bene fanus& uigens erat híc fenfusiín odoré "àinguentorüm eius curtüt poft ipfum:nec deficiunt currentes.aut laborant; quía fuauítate odo ris ipfius qui cft ας πίτα ín uitam refectz iugiter inualefcunt. Poteft adhuc δὲ hoc modo acipí, "qdaiít:Vnguentü exínanítü nomen tuum, propterea adolefcentulz dilexerunt te: Vnigenitus dei filius cum ín forma deí effet:exinaníuit(emetipfum,& formam ferui accepit. Exinaníuit δῆς de plenitudine fine dubio in qua erat.Illi ergo quí dícunt:Quía de plenitudine eíus nos omnes accepirmus, ipfi funt adolefcétube; qua: de ca plenitudine ex qua fe ille exinaníuit:& factum eft "utiguentü exínanitum nomen eíus,percipientes dícunt:Poft te ín odoréunguentorü tuom: cut/ remas. Nifi ei exinaniffet unguentum:hoc eft plenitudinem diuini fpás,& humilíaffet feufgs ád formam ferui,capere εἴ nullus in illa diuinitatis plenitadíne potuíffetzni(i fola fortaffis fpon fa. pro eo quod uidetur índicarexquía unguentum iftud exinanitum non fibi,fed adolefcentu^ lis dilectionis dedetít caufam.Sic enim dicit: Vnguentum exinanirum nomen tuum:propterea 'adolefcentulz dilexerunt te. Ac fi diceret: AC quídem propterea dilexeruntte: quía exinahifti tede forma dei,& factum eft unguentum exinanitum nomen tuum: ego autem "non pro ἐκίπαπίεο unguento, fed pro ipfa unguentorum plenitudine dilexi te. Hocenim in» dicat in eoloco;ubi dici&O dor unguentorum tuorum fuper omnía aromata. Q: od uero etíá ipfa cum adolefcentulis poft ipfum fe curfuram dicit:hancaío effe caufam, quod perfecti quigs 'oninía omnibus fiant;at omnes lucrifaciant:ficut à fupra expofuimus. Introduxitme rex ít cubiculi faum:exultemus δὲ tocundemur ín te, Cum indicaffet fponfo fuo fponfa,quod adole/ fcentüila: odore eius captzs;currerent poft ipfum,cü quibus etíam ipfa curfura effet,ut eis formá xrxberet ín oibus: nunc quafi laborís fuí confecuta íam palmá pro co,quod cócurrerit currenti büs,introductá fe dícitab fponfo rege in cubículá eius:ut bí uideret cáctas opes regias.In quo utiqy metíto ocundatur& exultat.utpote quz fecreta íam regís δὲ arcana profpexerit. Hic eft fecundi propofitá dramatis ordíné,quafi hiftorícus íntellectus.Sed quoniá cuíus res agit ecde Τα cft ad Chriftum ueniés,uel aníma uerbo dei adhzerés:quod aliud cubiculü Chrifti, E prom/, ptuariá dei credendá οὔ ίπ quo ucl ecdefiam,uel animá coharrenté(ibi introducatnifi ipfe arca fus fenfüs eius δὲ recondítus:de quo δὲ Paulus dicebat: Nos autem fenfum Chrifti habemus, utfcamus qiia deo donata funt nobis.Hc illa fünt.qua oculus non uidit, nec auris audiuit, tiec ín'corhomiínis aícenderunt quz przparauit deus his quí diligunt eum. Cum igif Chriftus anímá in intelligentiam füi fenfus inducit,in cubiculà regis introducta dicitur:in quo funt the^ faurí fapientia ac fcientíz eius abfconditi. Non mihi autem uacuum uídetur,quod cum potuif fct dícere:Introduxit me fponfus meus aut fraternus meus;aut alíquíd huiufmodi: ut οἱ moris eftnüc quía cubiculü dictura erat;regís dixerit cubiculá:& nó aliud nomé pofuerit,in quo pof^ fet fortaffis aliquis etíá medíoctís intelliei.Sed propterea arbitror ín hís regem nominatum: ut óftendere£ per hoc nomen prazdíues cubículü,utpote regium,& multís atq; immenfis opibus tepletum.Prope hunc omníno míhí uidetur fuiffe δὲ ille, quí dixit raptum fe effe ufcy ad tertí ccelum:& índe ín paradifum,& audife uerba ineffabilía, qua nó licet homini loq. Quid em pue tas ε lla uerba qua audiuít:nóne a rege audíuít,& in cubículo,& ppe cubiculi pofitus audiuit? Et erát credo illa uerba talía quzdá, qua hortarentur εἴ ad maioré profectü,& promitterent εἴ» qdod(i perfcuerarec ufq; ín finem& έρίς pofTet íntrareregís cubiculd,fecundà illud quod pet prophetá quoq; pmíttit: Dabo tibi thefauros obfcuros.occltos,inuifibiles. Apcríá ribi ut co^ guofcas;quía ego fum ds deus tuus;q uocaui nommé τῇ Ifrael, Currát ergo adolefcentula Ren ipium | mM—- CC" XM MC LA.umu——— -—RRT23 eB vM -.1 77 ει— nm oq o DT I κ.» 0—9 MÀ] HOMILIA PRIMA.| fo.$6 ! TN d ᾽ e ὃν εν n.8."? ΄" et US: A ipm&inodorteiusunaqueq tamen p uítibusalia quidé ulocius;alia paulo tardíus:alia etíá sg inferius cxcterís δὲ ultimo;alía prímo loco:uerütamen currüt oés:fed una eft pfecta qua cucurrit ον" ficut pueníret δὲ fola acciperet palmá.Sola err eft qux dicit:[πιγοάαχίε me rex in cubiculá fui: b cü príus nó de fe fola, fed de pluríb? dixiffet: quia poft te ín odoréunguétorü tuorá curremus, trig Introducicergo ín cabículá regís.& efficitur reeina:& ipfa eft de qua dicit: Regina aftitit a dex« tiim: tris taís ín ueftítu deaurato círcüdata uarietatibus.De his aut£ adolefcentulís, qux poft ipfam yy axcurrerant;& procul ab ca in í fis currendi fpacíjs remanferant, dicit: Adducen£ regi uirgines onis pofteá, pxímz eius adducen£ tibi. Adducent in lxtícía& exultatione,inducent ín téplá tegis. fein Sed& illud etíá in hoc aduertere debemus,quod ficut rex habet cabiculü quoddá ín quod regi αὐτῷ nam{πὸ fponfam fuá introducitíta haber δὲ fponfa fuii cubículá in quod monet per uerbum "id deiíngrefla daudere oftía:& ita codufis illis omnibus díuitijs fuis,intra illud cubículá,orare eá να quí uidet ín abfcondíto,& perfpicit quátas ορε5,Δ πίστι fcilicet uirtutes intra cubiculi(πᾶ fpofa — codiderit:& uidens eius diuitías,det εἰ petitioes fuas.Omí em habeti dabit. Qd'auté aít,exulte T mus δὲ iocidemur in te:uídetur ex perfona adolefcentularü dici,uel optantiá δὲ petenti a fpó ΠῚ foit quéadmodá fpofa cofecuta eft à pfecta funt δὲ exultat,(τα ipfa etíá{π implere curfum& ἡ puenire ufq; ad regis cubículü mercát ut pfpectís& íntuítis omib9his,dc qbus illa olotía£,etíá [fcis ipz exultent ficut&illa,& iocident ín eo. Vl etía ad fponfam poteft dicta uideri ab adolef: cé vis tulís cogratulátib?ei,& pmittétibus petétibuf,ut participes fiant exultatióís ei?8 lici, Di uli ligemus ubera tua fup uini. Spófa quídé poftcg ofcula meruitab ipfo fponfi ore fufcipere, δζ Caii eius perfruí;ait ad eü:Bona funtubera tua fup uinü.Adolefcentula uero qux nódum i ad id beatitudinisuenerant; nec; fummá pfectionis acceperát,neqy ufu& operibus fructus per. n fectz:charítatis expleuerát: ut quaft experte pronücíarent de uberibus eius quiabona funt:ai/ i détes tamé fponfam delectari δὲ refici ex uberibus fponfi,ex fontibus fcilicet fapiéti: δὲ fciétize, at p qeede ubctib?eíus fluit,& pocula cceleftis doctrina: fümétes, εᾶδρ imitatríces pfectionis eíus, ie δὲ defyderátes eifdé ueftígijs incedere, promíttunt δὲ dícunt: Diligemus ubera tua fuper uínü: - d ideftnos quidénondü in id perfectionis afcendímus:ut íá diligamus ubera tua plus cj uini, τ uelcerte ubera tua quz funt fup uínü(utroq em modo fenfus ftare uidebítur):gerimus tamen μὴν fpem:utpote adolefcentulx ín id ztatís proficere, quo poffimus,non folá pafcí, δὲ αἲί ex uberi: ὰ bus uerbí ἀεί, fed δὲ diligere alenté. Πα funt αὔτ adolefcétulz,ut fxpe iam dixim?animz, quas i prímís, δὲ[πίτίο ualentibus eruditioibus uiden£ imbutz:& aelut uíno jdálatíficatz.ínftitutio x y netutorüi dütaxatcuratorüq; δὲ padagogí.utpote paruulz,& qux haberét qdé in uíribYama^ s teuínáümo tamen haberét ínatate,ut amore uberü fponfi moueri, aut excitari pofTent.Sed ubí st aducnit plenitudo εξροτ;δὲ Chriftus ín eis pfecitatate δὲ fapientia,& íam fentire ceeperüt qd li fint ubera fponfi;quxq; ín hís pfectío uerbi αεί, δὲ doctrina: fpirítalis plenitudo defignet,etíá j" promíttát, quía plufcg uínü qd'nüctácg paruulz bibunt, dilecturz fint ubera fponfiíd eft pro Lf penfiores futura erga pfecta, δὲ omni plenitudíne decreta dogmata Chrifti, cj iam antea fiue ΠΤ ín cómunib?ftudis fiue ín legis δὲ pphctarü uifz funt inftitutióibus extítiffe. Aequiras dilexit » te. Etíá hoc mihi utden£ adolefcentulz: proloquí, uelut fatifFaciétes,pro eo quod dilecturas fup jit uinü fe promíferüt ubera fponfi:& nó iam ín pfenti diligant,neqy integrá uím charítatis often; f dant, Eft ergo uox ifta uelut incufantíá femetipas quaft quz πόα abíccta omni iniqtate pue gi, nerínt ad zquiítaté,ut poflint íam diligere uíná fup ubera fpofi, fcientes íncóueniens efTe,ut ali p quid adhuc refideat íníqtatis ín eo;quí ad perfectioné f piritalis& myftícx doctrine. puenerit, i Quia ergo füma pfectíois in charitate cofiftit:charítas aat níhil iníqtatís admíttítzubi φᾶς nihil "T iníqtatis eft, ibí fine dubio eft zzquítas: merito ergo xquítas effe dici£ quz dili gít fpofum.Et αἱ ,if deíínó οὗ hocetíá uidet illud ín euangelio a faluatore dictá:Si dilíeitis me,mádata mea ferua jii te.Si ergo q dilieit Chríftá, mandata eíus cuftodiít:& η mandata ei?cuftodit;nulla eft ín eo íníq T tas fed xquítas in eo permanet: quitas ergo eft qua:mádata ei?cuftodit,& ἀῑ]ίοίε Ch riftà. Et n jut rurfum: Sí is q mádata cuftodit,ipfe dilieit Chrifti; mádata auté in aquitate feruant,& aqui i| pl tas eftquz diligit Chriftum: qui iniquum aliquid gerít.negy mandata cuftodit, neq; diligit 1| 9i Chriftum. Erit ergo ut quát iniquitatis ín nobís eft,cantáü longe fimusa dilectione Chrifti,&? ν΄ εαπτῖ mandatorá eíus puatícatio habeat in trobis.Et ideo regulá quádá dírectà ponamus effe 1 “΄ kk a' aquítate ᾿ ME d IN CANTICA CANTICORVAM.., C. zquitar&utfi quid ín nobís iniquitátis eft, hancadhibentes& fupducentes dire&toriámandas, ὁ torüm deí:fi quid ín nobís catuiifi quid tortuofum eft, ab huíus regulz línea refecetur, ut pof fi&& de nobis dici:Aequitas dilexit te.Poffumus auté etíá fic accipere,ut uídea£ fimile effe qd? . dixit:Aequitas dilexit te;ac fi dixiffet: iufticía dilexit τς, δὲ ueritas δὲ fapientía& pudicitia& fin,. ... gül& queqy uírtutes.INec mireris fane,fi dicimusuírtutes effe.qua diligunt Chriftü;cum ín alíjs | fpfanuirtutá fubftantia, Chriftà foleamus accípere.Quod& frequéter inuenies in fcripturis di. uínis,pro locis& oportunitatibus aptarí.Inuenímus πᾶς ipfutn& iuftícía dící& pacé& uerit;. tem,Etrurfam fciptá eftín pfalmís:Iuftícia δὲ pax ofculatae funt.Et;uerítas de terra orta eft&: idfticia de ccelo profpexit:quz utiq; omnía& ipfe effe; δὲ rurfum ípm dicunt amplecti, Sed&: tut ín prophetía fcriptum eft: Sicut fponfo ímpofuit . fponifus idé αἰεί(ἀξ etiam fponfa noiatu mihi mítram;& ficut fponfam ornauítmeornamento. Ὁ. anb p Utt 85 HOMILIA: SECVNDA. in 1" qu&is introducitur, Loquétís autern non ad illas adolefcentulas,qua: cum ípfa catre . fpondere uidetur δὲ dícere:Fufca quídem fum ποῖ nigra;quátü ad coloré fpectat, filize Hicrufa^ lém:formofauero.fi quís interna membron líneamenta perfpícíat: INà δὲ tabernacula, ínquít; cedar.qua eft gens magna,níera funt:& ipfa eens cedar;nígredo, uel obfcuritas interpretatur Sed δὲ pelles Solomonis nigra funt:nectamen ob hoc tanto regí,ín omní eloría fua pellium ui - faéft indecora nigredo.Non ergo mihi o fili Vi is culpam colorís:cá fiüena türalis;iue exercítío quarfita corpori pulchritudo non defit, Hec continet hiftorícum drama δὲ. propofita fabulz fpecies. Sed redeamusad ordínem myfticum.Hac fponfa quz loquítur.ec^ defiz perfoná tenet ex oétibus cógregatz. Filia: uero Hierufalem ad quas οἱ fermo eft, illzfunt anima quz propter electioné patri, chariffimz quidé dicütur, ínímíce auté propter cuáelíii, Τα funt filiz Hieru fale ciuitatis terrena, qua uidentes ecdefiá ex gentíbus,guis pro co ἰσποῦί lém;quod generofitaté Ποί Abraham;& Ταας, δ Iacob non poffit affcribere:obliuifcenté tam& popula(πὰ δὲ domum patrís fui;atqy ad Chriftum ueníenté.fpernunt eam:& pro ignobilitate gnerís offafcant.Quod fponfa fentiens.filias prioris populi imputari fibi,& pro hoc etíam ni/ gram fe appellari, quafi qua paterna eraditionís non habeat darítaté,tefpondens ad hac díatr igra fum quidé o fili Hierufalem,pro eo quod n6 defcendo de ftirpe daron: uirorá:"E à| illu luinínationé Moyfi legis accepi, habeo tamen pulchritudiné meam mecáü.Nam& ín me primum eft; quod ad imaginé dei ín me factü eftinücaccedens ad uerbum dei, recepi fpedem: , meá.Qzuís em pro colorís obfcurítate.coparetís me tabernaculis cedar& pellibus Solomonis:: tamen δὲ cedar ex Ifmacle defcendit.Secundo náq; loco ex Iftmaele natus eft;qui Ifmaclno fuit expers diuina benedictionis. Sed& pellibus Solomonis coparatis πιο, μα nó αἴία funt y pel les tabernaculi deí:& tamé míror uos o filz Hierufalé mihícolorís uelle exprobrare nígrediné. Q'u6 non meminíftis, quod ínleec ucftta fcriptü cft;qd paffa fit María qu: derogauit Moy fi cum zthiopilTam πίογᾶ accepiffet uxorem? quomodo íenoratis illius imaginis adumbtatiof, ἠξίῃ menuncuerítate compleritEeo fum illa athiopifla,ego fum πίστα quídé pro ienobilita/ te generís:formofa ucto propter poenítentiam δὲ fidem.Sufcepi ein in me filium deí.recepiuet^ ' bumcarnefactü. Acceffi ad eum;quí eft ímago dei, prímogenítus omís creaturz:& quí eft fplé: dor οἰοτία: δὲ fuleor fubftantia: cíus,& facta fum formofa.Tu ergo qd improperas cóucrtenti fc a peccato, quod uti q lex[οτί uetat:& quo tu cloriaris ín lege prauarícans leeem? Verü quo nia ín híslocís íumus,ubi ecdefía quae ex gentibus uenit nigram fe efTe dicit& formofam, puis: longum uideatur effe& operofum colligere ex Ícríptatis díuínís,ín quibus ucl qualíterf: acrame: ti huíus forma pracefferít, tamen π mihí penitus omíttendá uidetur, fcd cg potuerít breuitet: memorandáà, Prímo ergo ín INumerorü libro deathíopiffa íta fcríptà eft.Et locuta eft Μαι ria ad Aaron,& derogaucrunt Moyfi, propter mulíeré athíopifTam quá accepít uxoré,& dixe/ rüt:Nungqd Moyfi foli locutus eft dris? Nóne& nobis locut9cft7Et íteg ín tertio Recnon: libro Kriptum cft de regina Saba;quíauenit a finibus tcrra audire fapiétíam Solomonis hocmodo:. m:: Regina D Vfca fum δὲ formofa fili: Hierufalem,ut tabernacula cedar. at pelles Solomonis.Ini* alijs exemplaribus legimus.Nigra fum& formofa.Rurfus ín hoc perfona fpofzlo:. Z re folent. fed ad filias Hierufalé quibus tácj hís quz derogauerínt foedítati εἰμι, re» ---------...........ἆ να... ΑΝ. Ro Wed HOMILIA SECVNDA.: So. 7 nini A Reoína Sab di, S;"E.-,, ; egina»abDa audiuit nómen Solomonis,& ποιηξ ἀπί: δὲ uehit tentare eü in parabolis,& uenit demo:: ο...: εἰ s η in Hierufalé ín nírtute magna ualde,& cameli portantes odoramenta δὲ αὐτῇ multá ualde,& la tti, pídépraciofum:& ingrefla eft ad Solomoné,& locuta eft εἰ οἵα uerba quaerant ín corde fuo. i Etenuncíauít οἱ Solomon oia uerba eíus.Et nó fuit uerbü quod omiferít rex,& non enuncíaue^ tiani; tít rex εἰ. Ἐπ uidit regína Saba oém prudentíá Solomonis,& domü quà zdificauit,& cibos Solo Mts toris, fedem puerorü cíus,& ordíné miniftrorá eíus,& ueftes eius,& uini fufores eius,& ho tls locaufta cius, quz offerebat ín domo dnií:& obftupuit& dixit ad regé Solomonem: Verus eft trie] fernío quécgo audiui ín terra mea deuerbo tuo'& prudentia tua:& non credídí his quí loque/ ai si bantür mihí;ufqyquo uenírem δὲ uíderunt oculi meí:& ecce nec medía pars eft qua: nüciabané η mihi. Addidifti em bona{αρ oém auditíoné quá audíui ín tetra mea.Beatz: mulíeres tuz,beati pueti ifti quí afTiftunt ín cofpecta tuo femper:& audiunt omné prudentíá tuam. Sit dris deus tuus benedictus qui tibi dedit fedem Ifrael. Quoniá dilexit diis lfrael,& uoluit eum permanere ste ín atetnü:pofuit te regem fuper eos,ut facias iudicium cá itiftícia& iudices eos. Et dedit Soloαι moni centá uigínti taléta auri& odoraméta multa ualde,& lapidé przciofam.INücg talía uene/ ὙΠ rant odoraméta,nec ín táta multitudine, dedit regina Saba regi iilis aute hiíftoríá citi: paulo latíus repetere uoluimus,& inferere huic expofitíoí nofttz,(cientes intantá cóuenire haec t fled ad perfoná ecdefize qua ex gentibus uenítad Chriftum:ut ipfe diis in euágclijs τερίπα huíus fa/ ΜΠ ccret meritíoné,dicens eam ueniffea finibus terrz,ut audiret fapientíá Solomoniís.Auftri aüt re m gíná dícit e&pro eo quod Aethíopíain auftrí partibus aceat:& a finibus terra; quafi ín ultímo dapi pofita.Inuenimus auté huius ipfius regínz: etía Iofephü ín híftoría fua facere mentíonéadden ΙΙ tem οιίᾷ lioc quod poftea dj reereffa eftinquit.a Solomone, Cambyfestex míratus eíus(αρίξ; (πό tíá;quà fine dubio ex Solomonis fapíétía fu Íceperat,cognomínauit,ínquít,nomé cíus meroen, ΜΝ Refert aüt quod no folá Aethiopízfed& Aegypti regná cenuerít. Addemus aüt adhuc& ea “7 qua ín fexagefimo feptimo pfalmo,de haceadé forma cótínenf. Aítergo ibi:Difperee gentes "m qua bella uolát:uenient legatí ex Aegypto: Aethiopia pueníet manus ei?deo.Eft adhucquarm toítiloco apad Sophoníá pphetà de haceadé figura,hoc modo fcriptü:Propterea fuftine me go dicit diis in die refurrectiois mex'in martyrío:hocé ín teftimonío.qm iudicia πιοῦ eft ad cógre iet atíoeseétiü,ut füfcipiá reges δὲ effundá fup eos ocm'irá indignationis mex:ín ίσπο zeli mei có Kj f πρίν ois terra. Q m tüccouertá in'populís línouá ín generationé ci?:ut ínuocét oés nomé ἀπ n δὲ feruiét ei fub iugo uno.De ultra flumina Aethíopiz fufcipiá cos q difperfi funt,& affcrent fa sia ctificimihi.In die illa no cofüderis Saba ab oibus adínuentioibus tuis, in qbus impie ceifti ín di της Θεά& ín Flíeremia fcript eft: quod príncipes quídá populi Ifrael miferínt Hieremí ínla“τ aim Melchía filij regijs,quí erat ín domo carcerís:& depofucrüt eü cü funibus,& ín lacu nó erat up aqua.fed ceenü,& erat ín coeno. Audiens auté Abdímelech Aethíops uír eunuchus, quí eratín sS domo regis, quía miferüt Hieremíá ín lacá:locutus cft reoí,& dixit: Drie rex; male fecerunt uirí nz ifti oia quz fecerit ín Flíeremíá prophetá;quía(οτι οὔ ín laci, δὲ morictur ibi a facie famís: dl quoníánon funt íam pancs ín ciüítate.Ft prxcepit rex ipfi Abdimelech Aethíopi, dicens: Tolle d hínctrígínta hoíes,&educ eum delacu, ut nó ibi moríac.Et quíd plura? Abdimelech Aethíops yu fuitq Fieremia eduxit de lacu.Et paulo poft factus eft fermo dri ad Hieremiá; dicens: Vade δὲ 4 dic Abdimelech athíopi,dicés:fic dixit dris deus Ifrael: Ecce ego adduco uerba mea fup cíuitaté jg iftá ínmala,& non ín bona: faluabo te ín die illa& non dabo teín manus hominü quos τα τί, mes. A facie eorá faluans faluabo te:& ín gladio nó cades.fed erít aníma tua ín faluté,quoníácó fifus es ín me dicit diis.FHac interím ad prafens de fcrípturís fanctís occurrere potuerüt, quibus mihi uídctur ppofití de canticis cantícorá uerfículi myfteríü cóprobari, ín quo dicit: Fufca fum fiue πίστα,δὲ formofa filíze Flierufalé ficut tabernaculü cedar,& ficut pelles Solomonís.Inuenit ergo Moyfes ín INüerís accepiíTe athíopiífam uxoré fufcam ucl nígrá: pquaM aría& Aaron deroganteí,& índignátes dicüt: Nüquid Moyfi foli diis locut? eftz None δὲ nobís locutus eftz In quo(i diligéter cofyderes,nec confequétíam fermo in uenit habere híftorícus.Q uíd em con^ uenire ad rem uidebit ut índignátes pro athíopiffa dicant, Nunqd foli Moyfi locutus eft diis: y nóne& nobis locut? eft? Opórtebat ern fi hocerat ín caufa dici ab eís:nó oportuítte o Moyfes " nxotéacipe xthíopifTam,& de femine Cham,fed de genere tuo& de domoLeui.Hor: níhil dí EK 3 cüt,fcd. Ἢ HI IN CANTICA CANTICORVM; C entfedaíunt: Nunquid Moyfi foli locutus eft deus:nóne δὲ nobísfocurus eftzIn quo& mih, 11 li uidetur fecundá myfteriíá magis(πεο[[οχίϊς quod σοί eft:& uidifTe quod iam Moyfes, id eft a. fpiritalislex,in nuptías δὲ coiugíü congregata,ex gentibus mígraret ecdefia: δὲ Maríá,que fy, fo nagooz derelictz formá:& Aaron.q faccrdotij carnalis tenebat imaginé,uídétes ablatü e£ afe án mctipfis regná:& datü cé genti faciéti fruct?eiSdicerezNüqd Moyfiolilocutuseftde?:nóne&y—| wi nobis locu?efteDeníq;& Moyfes ipfe;cá táta δὲ tà magnifica ei?opa fidei ac patiétize referát: p δ tátis a deo elat? eft laudib?,ut πᾶς cá xthíopilTam duxit uxoré.INüc de co dícit;quiaMoy| b fes homo manfüctus ualde fup oés hoies qui funt fuperterrá:nüc& illud deeodicitdis:quia——| mw ffi fuerít ín ποδίς propheta,in uifionibus loquar ei aut ín fomnijs:non íta ut famulo meo Moy: Ημ fi:g ín omí domo mea fidelis eft.Os ad osloquarad e[ἡ fpecie&nóinznígmateglorádni—| ὦ uídit.Et cur non tímuiftis detrahere famulo meo Moyfi?Hxc omnía pro coníugío athiopiflz um Moyfesaudire meruita drio. Verü de his plenius in libro Numeror: profecutí fumus,quafi qs| m . dígnü iudicatnofcere;illa pquirat.INác auté(ufficíat approbare ex his, qd" ipfa eft πίστα δὲ[οι| Ww mofa δὲ athíopiffa,quá Moyfes.id eft lex fpiritalis,qua: fine dubio uerbü dei& Chriff?eft,ín i lo Ὑποίῆ(πῇ afcifcit licec obtrectét δὲ derogét filix Hierufaléplxbs fcilicet ifta cü facerdotib9fuis. u Videamusait& ea qux ex tettío Regnorü libro ptulimus de regína Saba,& ipfa nihilomin? u xthíopiffa;cui teftimoniü dat dris ín wine guod in die iudicij ueniat cá uíris generationis bi incredulz δὲ condénet eos:quia uenit a finibus terra audire fapiétía Solomonis:& addit:Quía lm plus Solomone hicdocens per hocplus effe ueritatem, dj ueritatis fi ws Venit ergo δὲ hac n imo fecundü figuram eius, ecclefia uenit ex οξείδιο audire fapientía Solomonis uerí,& uerí ρα»| cifici ἐπί noftri lefa Chrifti. Venit& hac primo quidé tentás eum per aenigmata& quaftiones| m quz εἰ príus infolubiles uidebantur:atcp ab ipfo de agnítíone ueri dei δὲ de creaturís müdi, ud I dcimmorralítate anima,& iudício faturo,quod apud cam& apud doctores eíus;gentiles düta|o xat philofophof.incertü femp;aut dubià manebat,;abfoluit. Venit ergoin Hierufaléad uifioné p fcilicet pacíscü multitudine δὲ uirtute multa.INon em cü una fola gente ut príus fynagoca/folos|& D habuitHebrzos.fed οὔ totius mundi gentibus uenit:deferens etíá munera digna Chrift:odo^"^ ἢ ramentorü fiquidem fuauitates:opera fcilícet bona, qua ad deü per odoré fuau tatis afcendát,| d Sed δὲ auro ucnít repleta,(cnfibus fine dubio& rationalibus difciplínissquas ante fidem adhue E ex comuni δὲ fcholari eruditione collegerat.D«tulit etíam lapidem precíofum,qué ornamenta E morü poffumus ínelligere.Cü bocergo apparatu intrat ad pacificü regé Chriftü,& ip(i aperit| n cor fuü,in cofeffione δὲ poenitentia fcilicet przcedentíü delíctori& locuta eft ei omia qua erát ἢ in corde fuo.Propter quod& Chriftus;qui eft pax noftra,enücíauit εἰ oia uerba eius:& non eft E uerbum quod omiíferit rex,& non enücíauerit εἰ. Deníqy cá íam tépus paífionis appropinqua/| tet:ficloquit ad eam, id eft ad electos difcipulos fuos: lam non dícam uos feruos. fed amicos, quía feruus nefcit quid facíat dris eíus.Ego autem nota feci uobis oia quzcunq; audiuía patre meo.Sícergo impletur quod díxít:quiía nó fuerit uerbum,quod non enunciauerit pacificus do minus reginz Sabe, íd eft ecdefiz: ex gentibus cogregatz. Quod fi íntuearís ecdefiz ftat,& di fpenfationes eíus ordínationefcy eíus cofyderes:tunc aduertes quomodo regína mirata(it om nem prudentia Solomoniís.Símul δὲ require;cur non dixerit oém fapientiá.fed omnépruden^ tiam Solomonís,quoniá quídé eruditi uírí prudentía de humanis negocijs: fapientíá de diui/ nis intelligi uolunt.Idcirco forta(fis δὲ ecdefia nunc ínterím Chrifti prudentíá míra£,dum ín tet είς eft,& inter hoics couerfatur. Cü auté uenerit quod perf-ctum eft,& de terris tranflata fuerit ad cclü;tunc uídebit omné fapientíá eiuscam iam nó p fpeciem,nó per xnígmata.fed faciead faciem de fingulis quibufqy perfpiciet. Vidit aüt δὲ domum,quá xdificauit,fine dubio incarna tionis ci? myftería.Ipía eft em domus quà xdificauit fibi fapiétiamidit& cibos Solomonis: il los puto.de quibus dicebat:Meus cibus eft;ut faciam uoluntaté eius qui mifit me, ut perficiam opus eíus. Vídít δὲ fedem puerorum cíus. Ecdefiaftic puto ordíné dicit q in epifcopatusudl prefbyterij fedibus habet. Vidit& ordinationes fiue ftationes míniftrorü cíus. Diaconorü ut míhí uidetur ordiné memorat;aftantíü diuino minifterio.Sed δὲ ueftes cíus uidit:illas credo Ψ bus índuiteos,de quibus dícitur: Quícung; autem ín Chrifto baptígati eftís, Chriftum indui» ftis.Sed& uini fufores cius arbitror dici doctores:qui uerbü dei& doctríná;quafi αἱπᾶ popue S vn,: lis mifcenta HOMILIA SECVNDA, fo.$8 ΤΥ| á uc lismifcent:quod auditorm corda lactíficet, Vidit& holocau(ta eius. otationü fine dubio fup.— Mis plicationüq; myftería. Hac ergo oia ubi uidit ín domo rcgis pacifíciimo Chríftiniera hec& kt ἀκ formofa,obftupuir,& ait ad cü: Verus eft fermo qué audiui íntetra mea;de uetbo tuo& de pni rn dentía tua.Propter ením uerbum tuum quod agnouí uerá effe uerbü;uení ad tc. Omnía étem ein uerba ὅ mihi dicebant,& qux audiebá cü effem ín tetra mea;a doctorib^fcilicet(αἱ& philo πος fophis non AA ueraziftud eft folum uerum uerbü quod eft ín te.Sed fortaflis quzrédá uide tii; bítur: quomodo dicat regi regina hacc quía non credidí hís qua dicebant mihi de te: cái utigg p necuenifIet ad Chríftü;nifi credídiffet.Sed uide fi poffumus hoc modo foluere quod proponi ap tut. Non his inquit;credidí quiloquebantur míhi.INó ením fidem meáin illos qui locuti funt εν-detefed íntedirexi,id eft no hominibus.fed tibi credidi deo.Et per illos quidéaudiui:adte aüt UU^: meni&tibicredidi.A pud qué multo plura uíderunt oculí mei, c annunciabant. mihi, Reuera imis em οὔ peruenerit πίστα hac δὲ formofa ín Híerafalem cceleftem,;& ingrefTa fuerit uifioné pacíst adhi multo plura δὲ magnificentiora,cp nücei funt annunciata perfpiciet. Nunc enim tandp ín fpeca Cri^ lo&znígmate:tuncautem uidebit facie ad faciem,cum cofequetur ea qua oculus non uidit: nec llis'- gutísaudiuít,necín cor homínís aícenderunt.Et tunc uídebít,quía nec medíetas eorum eft;qua ijs 6 audiuitín hacfuaterra pofita.Beatz ergo funt mulieres Solomonís,anix fine dubío: quz: uer/ iy^^ bíidei& pacísciusparticipesfiunt.Beati puerí eius.quiafliftunt in cofpectu eius femper: no illi sibi^^. quialiquandoaffiftunt;& aliquando non affiftunt:fed qui femper& fine intermiffioneaffitát C uerbo ἀεί, ucre beati funt. Talís erat& ílla María qua fedebat fecus pedes Iefu δὲ audiebat οὔ, (η) cui& teftímoníü τοαίαίείρ(ο dris dicens ad Marthá:María optimá parté clegitqua nó aufe ad ἡ«eturab ea. Adhucnigra hac& formofa dicit:Benedictus qui uoluit dare το fup fedé Ifrael. Ve πο! eei quíadilexit dis Ifrael δὲ uoluit ut ftaret ín zternü, pofuit te rege fup ed. Qué Pacificà ἢ» οπή" amedubio.Chrift?emn eft pax noftra,q fecitutraq; und,& mediü pariete fepis foluit.Et poft hac ds pg'oiadeditingccéü uiginti taléta auri regi Solomon Regina Saba. INerus hic cétü uigínti,co ΠῚ fecratus eft αἱτὰ homínü,;corü qui fuerunt ín diebus Noe; quibus iftud cocedítur fpacía αἰτα, ἃ—«. "Ti^ ínuitantur ad poenítentíam. Ipfe autem numerus annorü δὲ Moyfi uitz fuit.Offert ergo Chri, jas fto ecdefía ín aurí fpecie& pondere,nó folum multitudinem(enfaum(ποτ& intellectum; "m fcd legi dei confecratos índicat fenfus fuos:per hunc qui Moyfi annos uítz cótínet numerü.Of μέσα ferc etiá fuauítates odoramétorü quales δὲ quáta: nüdj uenerant. Vel orationes ín hoc uel ope/ T ra míferícordía: intellige: nád cnim ud tam recte orauerat,ut nüc cá«τί: τα(μπα: αὶ τᾶ m pieoperata fuerat;ut cü cognouit iufticiá fuá.n on facere coram homínibus.fed corá patre:q ui/ " det ín abfcondíto& reddet palá. Sed multá eft alienis in locís fimul uníuerfa pfequí hac, ᾗ nec -- tcftimonij eratía uídentur affumpta.Sufficíant ifta de tertio libro Regnorü. Videamus aliqua T^"&exhisquz de fexagefimo feptímo palmo protulimus: ubíait:Acthíopía praueníet manus Wm. p eius deo.Sí ením íntuearis, quo ex dclicto Ifrael fitfalus gentibus:& quod illorum lapfus,íntro wifi cundí uíam nationibus dedít,aduertes quomodo prauenit δὲ pracedit zthíopiz: manus, hoc ἥ ἤ eftgentiü populus íllos ad deü,qbus primís data funt loqa dcí,& ín hoc coplerizthíopía pue e níet manus ei?dco:& fit níora ifta formofa,etíá fi nolüt,etiá fi ínuidét& obtrectát filia: ΗΠ ει s lé Sed& pphetz teftimoniá qd pofuím9:ubi fufcepit díis,etí eos q ueniüt de locís à ft ultra yi flumína zthiopü δὲ afferüt hoftías deo.fimili(enfu aduertendá puto. Videt em mihi, quod ul/ ^ tra lumina athiopia effe dicit ille:q nimijs& faperabüdantibus peccatis ínfufcatus eft;& atro Ur malicia: fuco ínfectus,níger& tenebrofus cft reddít?:& tamen ne hos qdé repellit diis,fed oés 2 f- factíficia cotribulati fpüs δὲ hüiliati cordís offerüt deo;cófe(lioís fcilicet ac peenitentia título d i A cü couetfi;nó repellitur ab eo.Sicein pacificus dicít dris nofter:Ego uenienté ad me nó repello. μ΄ Pótaüt& de illis díctü uiderísqd' ultra flumina athíopü pofiti,uenié etíá ipfi ad ἀσὶ hoftías pn τ deferétes:q poftea dj íntrauerít ois plenitudo eétíü,q Hlumínib?xthiopü cóparat:ueniét etíam um. ápi;& tücois Ifracl faluabi£,& p eo ultraflumína zthiopü dicant.dfi q ulteríores& pofteríores P, fint hís fpacíjs, in qbus currit ínundatqy eétiá falus.Ft íta forte copleri uidet hoc qd" dicít,qa ín inm die illa nó cofüderis ois Ifraelex oibus adínuétionib?tuis,qbus impie cgifti in me. Supereftut Jin illud teftímoniti.qd de Hieremía affumpfimP?explicet ubi Abdimelech nihilominus athiops n^-' gíreunuchuscá audifIct; quía Hieremias in lacum miffus efta principibus populi educit eum kk 4. índebt LI x ΙΝ CANTICA CANTICORVM., inde.Et puto íncóueniens non uideri,(i dícamus qué príncipes Ifrael códénauerunt;& in lacum. mortís miferát,iftealienigena& obfcurz σξεῖς homo& degeneris, id eft populus c&íü edudt εὖ delacu mortís:tefurrectíone fcilicet ei?a mortuís credés:& fide fua hunc qué illi ín morté tra diderát:ifte de infernís reuocat ac reducit.Sed δὲ eunuchus hícathiops cffe díci:credo quoda ftrauerít femetipm propter regnü deí:uel etíá qd'femen maliciz ín femetipfo non habcbat: fer uus quoq eft reeís:quía fcruus fapiens,imperat ftultis dnis.Interprat aüt Abdimelech,feruus regum. Et ídeo dris relínqués populü Ifrael p peccatis fuís.ad zthíopé uerba dirigit,& adipm mittít ppheta;& ipfi dícit:Ecce ego adduco uerba mea fup ciuitaté iftá ín mala δὲ nó ín bona:& faluabo te ín die illa,& αὖ τε dabo ín manus homínü.fed faluans faluabo te.Salutís auté caufa hac εἴ εἰ, quía eduxit pphetá delacu:id eft quod fide fua qua Chriftum refurrexiffe credata mortuis,cduxi(le eum ex lacu uidetur. Habet crgo luríma teftimonía fufca hac uel níigra& Forro(a;ín quibus libere agat;& οἵ fiducia dicat ad filias Hierufalé;quía fufca fum quidem ud nigra ficut tabernacula Cedar:formofa aüt ficat pelles Solomonis.De pellibus Solpmonis fari pt aliquid ppríe nó mémíni. Puto aüt referri poffe ad olorí ei?, de qua dicit faluator: Quia nec Solomon ín oini gloría fua opertus eft.ficutuná hor. Nomen tamé ipfum pelliá,in taber naculo teftímonij inuenimus frequenter referrí:ficut cam dícit:Etfacíes pelles ex caprarum pilís: operímentü fuper tabernaculü teftimonij undecim pelles facies.L6eítudo pellis unius ετίοία» tacubítorü:latitudo quatuor cubiítorü. Eadé méfura erít undecím pellibus.Et coniüiges quingy pelles fimul.& alías fex fimul:& replicabis fextá pellem a fronte tabernaculi:& facies quínqgin^ ta anfulas peroram pellis eníus,& qnquaginta anfulas per orá pellis alteríus,per quas conii" gantur una adalteram:& facies circulos areos quínquagenos:& coniunges ex ipfis pelles: δὲ ετίς unü τοτᾶ. Et replicabis quod fupeft ex pellibus medíetaté pellís unius a fronte tabernaculi,& ex alía medietate quod fapereft uelabís pofteriora taberna-ulí:cubitum hinc& cabítá inde: ex eo quod abundat ín longitudine pellium,& erít adopertum tabernaculá ex latetibus hínc δὲ inde, Puto ergo quod har pellíá mentio fiat in Cantico cantícorí:& iftz dicantur effe Solomonis, qui acipit ín pacifici Chrifta.Ipfius ergo eft tabernaculüi,& ea qux ad tabernacalá pertínent: & pracipue.fi illud tabernaculü cofyderemus quod dicitur tabernacalá uerü, quod fixit deus δέ non homo:& quod aít,nó ením ín manu facta fancta,intrauít Iefus exemplaria ueton Sí et go pulchritudíné fuam fponfa peilibus comparat Solomonis:illará fine dubio pellíá eloríam & pulchritudinem dicít:qua operíunt illud tabernacalü quod fixit deus,& non ari, o uero nigtedíné{πᾶ qua exprobrari a filíab9 íerufalé uidebac/ pellibus cótulit Solomonis,huíusta/ bernaculi, quod exemplar ueri tabernaculi uocatur,acipiendz funt pelles:quafi quod& ipzc ni. gtz fint quídéutpote caprarü pilis texta:& tamen ufum ornatumq exhibeant diuino taberna culo.Q uod αὔτ uidetur effe perfona una qua loquitur:& pluribus fe uel abernaculís Cedar ín nigredinéuel Solomoniís pellibus cóparauit:íta accipiendü eft;quía una quidé perfona uidef ecclefia:ínnumerz ramen funt qua: perorbem terrz diffafa funt, atq; ímmeníz coneregatío^ nís ac multitudinis populorü.Sicut δὲ regnü ccelorá πη quídé dicit fed multae tame ín co má fiones memorantur effe apud patré.Poteft aut£ δὲ de unaquaq; aníma:quz poft peccata plurí ma conuettítur ad paenítentíá dícixquod πίστα fit qdé pro peccatís:formofa propter peenitentiá & fructus pernitentíz.Deníq; δὲ de hac ipfa qua nunc dicitnígra fum δὲ formofa,quía no ín fU nem ín nígredíne ifta permanfit.poft hax dícunt de ca ipfa filíz Hlierufalem: Qua eft ifta quz aícédit dealbata íncübens fup fratré(παν Ne uideatis me,quoníam ínfufcata fum ego,quía de fpexitme fol.[nfu(cata fiue deniígrata.Sí cópetenter nobis uide£ aptata expofitío,quá in(ρε! tioribus:uel de E a Moyfe fufcepta eft ín coni ugíum:ucl de Regina Saba απλο” pum:quz fapíentià Solomonís uenit audite texuímus:merito nunc hzc qua: fufca uel πίστα eft δὲ formofa fatiffacere uidet pro nígredíne uel fufcatíone fua;caufaf. q reddere exprobrantibus, Q(i qua: nó natura talís, necíta a códitorecreata fit:fed ex accidentib?hoc paffa fit.Fx eo,ínquit, quia fol defpexit me.In d oftédít no de nígredíne corporis fierí fermoné:qd'uticy fol obícarare & denigrare folet.cü refpicit magis,d cü defpicit. Ita deniq; δὲ apud illà oém gentéathiopü fe rüt:cui íá naturalís quxdá ineft ex fcmínís carnalis facceffioe nieredo,qd' ín illis locis fol radijs aciorib? ferucat:& adufta iam femel atcp infufcata corpora genuini uitij faccefIione pmaneát, Contrar!] IH ῇ Eo -—— To“ὦ Ἐξ: τ͵ιε, TT s T- CO e L—4 ως.—————————"m . HOMILIA.SEGVNDÀ.,$0. 49 ois À Contratijuero otdíniseft anima nigredo.DNam nec; afpectu.fed def, pectu folis inurítur:neqy: hls: nafcendo,fed neglígendo conquiritur:& ideo ficut ígnauía aflumitur,ita& índu ftría repellitur| iig& repulfatur.Deniíq; ut fuperius díxithac ipfa qux nunc nigra dícítur effe: ín finc cantíci huius Nn dealbata memoratur aícendere incumbens fuper fraterná fuü.Effecta cft ergo nígra,quía de» ""t*t^ frendit. Sí aüt coeperit afcédere& incumbere fuper fraternum faum,;& adharere εἰ, nec omnir; Bini no feparariab eo.erítdealbata δὲ candída:abiectagy omi nigredine,ueri luminis luce circáfufa, Mars radiabit. Dicit ergo nunc ad filias Hierufalem pro nígredíne fua fatiffaciens. INon. putetís o. Ts ο. liz Hierufalé quod naturalis eft fta nieredo, quá uidetís in uultu meo:fed fcítote.quoniá de tia fpectu folis eft facta. Sol em iufticiz quia me no ínuenit recte ftanténecipfe in me rectos díre Παρα Xitlucís(uz radios. Ego em fum populus gentium, quí príus no afpcxi ad folé íufticis πος ftetí rdg ante drim:& ideo necille meafpexit;fed defpexit:neqp aftítit mihi;fed practeríjt. Flocautem ita img efle;ctiá tu quí Ifrael dicetis re ipfa expertus.íam íágs cognofces;& dices. Sicut em mealiquádo. NN nó credente tu aflumptus es δὲ mífericordíá confecutus,& te refpexit fol iufticie:me aute utpo^ ὙΠ tz inobedienté δὲ increduli; defpexit& fpreuit:Ita δὲ nunc quía tu incredulus& ínobediens fa/ plis&us es;ceo fpero refpicia fole iufticiae δὲ mifericordiá confequi.Q uod auté mutua nobis fit fo» Kap lis(ta def, pectio,& ego prímo pro inobedientía mea defi pectus futm,tu ueto refpectusinüc au» ἵνα tem etíá tibi ποι folum defpectus(οἷίς,(εά& cxcitas quadà licet ex parte conticerit.teftem εἰδή, oí pete magnificum, δὲ coeleftís fecreti cofcium Pauluni;qui íta dicit:Sicut em uos(de genti » us fine dubio loqués)aliquando nó credidiftis deo.nunc auté miferícordíam cofccuti eftís pro, gis pter iftorum incredulítaté: ita& ifti no credíderunt ín ueftra mif. erícordía, ut ipfi mifericordíá! siet B confequátur.Et ité ín alíjs dicit: Quia cxcítas ex parte contícít ín Ifraeldonec plenitudo eentíá hmi-^ dntraret.Hincergo eftín me quá exprobras ífta nígredo,quía defpexit me fol propter increduli Vidt taté& inobedientiá mcá. C uero recte ftetero ante οἵ,& nó fuero obliquus in aliquo neq; de: "m dínauero ad dexteráneqyad finiftra, fed fecero rectas femnítas pedibus meis,contra folé iufticía: oos íncedens ín omnibus íuftificationibus cíus fine querela:tunc& ipfe rectus me refpíciet,& nulla erít obliquítas,nec erit caufa ulla defpectus:& tunc reddetur mihi lux mea δὲ fplendor me?:íntá Vi s e ΤΣ E pdt tamqy propelletur ame quánunc exprobratís ifta nigredo:ut etíá lux mundi merear appellari, " Sic ergo fol ifte quidé uifibilis ea corpora,quibus afummo libramíine infederít,infufcat δὲ uritz dii dt eauero qua procul funt,& ab ifta collibratíoe longius pofita,conferuat ín candore fuo,necom ts níno urít eafed illuminat.S οἱ uero fpítítalis,quí eft fol iufticiac;in cuius penís(απίτας efle dicit, — ecotratío eos quídé quos recti cordis inuenerít,& ad líbrá fui fplendoris cofiftentes illuminat, NE δὲ omni fulgore círcüdat: eos auté qui oblique incedunt cum eo, neceffarío etíá ipfcoblique nó ai tam tefpicit ὅρ defpicit;hoc εἰς praftante inconftantia fua& inftabilítate. Quomodo ein quí p», pot uerfi funt poffunt fufcipere quod re&tá cft:uelut fi camuo lígno adhibeas rectíflímam regulá: αἲ. is debit quidé per regulà argui materíz prauítas:non tamé regula eft qua: Προ caufam puerfita ἐμ 4 tis impofuít.Et deo feftínandá eft ad uías rectas,& ftandum in femitis uirtutü.ne forte fol iu M fticía rectus íncedens.fi nos obliquos ftare inueníat& puerfos,defpíciat nos:& efficiamur deni, rin gratí.Inquátü ein incapaces fuerim?lucís cius,intantü tenebris& nigredini dabimus locü.Hine df ením eft ipfe(οἱ qui& lux uera;illumínans oém homíné uenienté in hunc mundG,& quí ín hoc. y mundo erat, δὲ müdus per ipm factus eft. No ením per iftud uifibilelumen,müdus factus eft, U/^ tm&ipfumportíofit mundi, fed per iftud uerü luméa quo lumíne fi nos peruerfi íncefferi fid mus, defpici dicímur. Etípm enim nobis peruerfc íncedentíbus;peruerfum quoqy íncedit.ficut v? faiptü eft ín maledictionibus Leuitici.Ft fi incefferítis inquit, mecü peruerfi:& noluerits obeyii díre míhí;adijcíam uobis plagas feptem.Et poft pauca.Et fi,ínquit;non fueritis emendati fed in μ᾽ cefferitis mecum peruerfiíncedam& ego uobifcum peruerfus..íue ut ín alijs exemplaribus le^ ji gimus.Si ínceflerítis mecum oblíqui,íncedam& uobifcum obliquus.Et poftaliquanta íterum yo dicít ad ultimum: Et quoniam. ambulauerunt ín confpectu meo obliqui,& ego ambulabo pif. cumeis ín furore obliquus.FHac a(fumpfimus ex quibus probaremus qualiter defpícere,hoc.eft T oblique afpícere fol dicatur.Et euidenter daruítquod hos defpiciat,& cum hís oblíque íncedat p. acperueríc:quí oblique incedunt cum eo. Sed δὲ hocquod admonuit prafens locus.íindifcuf; "a fum non omíttamus: quia(οἱ duplicis uidetur effe uírturís:unius qua. illuminat, altezíus Ε΄ EET em qua , IN CANTICA CANTICORVM C qua adurit. Sed pro rebus aut materíjs fubiacentibus, aut illuminat alí quid luce; aut infu» Ícat δὲ obdurat aliquid ardore. Secandum hxc ergo fortafis& tinduraffe dicitur deus cor Pharaonis,quod fcilicet talís fuerat matería cordís ipfius, qua prafentíam(οἱ 5 iufticias non ea patte qua íllüinat.fed ea qua adurit δὲ indurat exceperit: ppter hoc fine dubio, quod& ipfeaf, fligebat hebrzorü uitam ín opetíbus durís,& quod luto& latere coficicbat eos.Eterat utíq; cot eius fecundü ea qux cogitabat lutei& límofum.Et ficut materíá luti(οἱ ifte uifibilís firingit& índuratiíta fol iuftíciz his ἥίαξ radijs qbus illuminat populü Ifrael,Pharaonis cor.caí inerátla tex: cogitationes.pro ipfis motu fuorü qualitatibus indurabat. Hax auté, quod íta fe babeár, & non comunéut homínibus uídet hiftoria famulus deí per fpirítü fanctà fcribar,oftenditut etiam índe,quod ubi refert íngemuiffe filios Ifracl,non dicit a neg a latere,neg; a paleisín. gemuífle eos.fed ab opibus fuís inquit.Et rurfum.Et afcendit,inquit;damor eom ad deü.Non dixit aluto δὲ latere:fed iterü ab operibus fuís,propter quod& fubíungít,Quía exaudiuit dis gemitus ipforá:cü utíqy nó exaudíuit eon: gemítü,q nó ex opetíb? fuís damantad düm, Ha: Gjuis per exceffum dicta uidean£tamélocorá oportunítate commoniti;nequadp iudícauímus omíttenda,maxíme cá habeantaliquid fimilitudínis ad hoc quod dicit μας quz ínfufcata eft, quía defpexeríteam fol.Quoduutíqy oftenditur ibi accidere.ubi peccatorü caufa praxcedíc& ibi ínfufcari uel aduri aliquem fole, ubi peccatí matería fabfiftit. Vbi uero non eft peccatum, fol neq; adurere dicitur,negy infuftare:(icut de iufto refertur ín pfalmis.Per dié fol nó uret te, neg; luna per nocté. Vides ergo,quía fanctos in quibuspeccatorá nulla caufa eft,(οἱ nunc adurit. Vtem diximus duplicis uirtutis eft fol: iuftos qde illuminat; peccatores uero non illuminat fed adurít,quonía& ipfi oderunt lucem, quía male agunt.Deni cp ob hoc deus nofter ignis didtur effe cofumens δὲ nihilominus lux, ín quo tenebra non funtilux fine dubio fuftis,& enis βία. peccatoribus,ut cófumat ín εἰς omne quod in anima eorü corruptibilitatis.aut fragilitatis inae] nerít. Quod auté ín multis fcriptura locis,&(οἱ& ignísnon ifte uifibilis.(ed ille inuifibilis& fpi titalis dicat. ipfe etíá fi recenfeas, abundanter ínueníes. F. ilij matrís mea dímicauerüt ín me po D füueruntmecuftodé ínuineisuineam meánon caftodíui. Adhuc ipfa quz fufca quídé pro ddli&is príoribus:formofa uero eft pro fide& cóuerfatione,etíá hax dicitaffeuerans quod filij ma ttis fuz; dímicaueriit nó cotra eam fed ín ea:& poft hoc bellá quod ínea eefferunt,coftítuerunt eauincarü cuftodé:nó uhíus uinez,fed multas; A(truít aüt hacc eadé,qd'pter illas uineas quas a filis matrís fuz cuftodire pofita eft, habuerit alíá propriá uíneá quá nó cuftodierit.Hiec eftp pofiti dramatís fabula.Sed nuncínquiratnus.qua: fit mater fponfx huíus, quá hac allegat, qui lint etiam filij eíus qui dimicauerunt ín ea, δὲ confecto bello tradidetínt εἰ uineas, quas cuftodi^ , requafi quz non potuiffet fermare eas;nifi ab illis dimicatá fuiffetzilla aero fufcepta alíag: uí/ ncarü cuftodia:;propríam εἰπεῖ noluiffe uel nó potuiffe feruare.Ad Galatas Paulus fcribés δία Dicite mihíqui fub lege uultis efle,legé nó audiftíszScriptà eft em:Quoníá Abrahá duos ha^ buit filios, unà ex ancilla δὲ unü delibera.Sed is qdem q deancilla fecundá carné natus eft: quí ucto de libera,fecandà repromíffionéqux funt allecoríca.Hac er funt duo teftamentasunü q déín mote Sína in feruituté generans,qux eft Aear. Sína em mons eft ín Arabía, quí cófertur huicqua nüc eft Hierufalé& feruit ci llis faís. Q ua auté fürfum eft Hicrufale liberaeftqua eft mater omniíü noftrá.Hac ergo Hicrufalé ceelefté dicit effe Paulus,&(πᾷ δὲ omniá noftram credentíü matré;Deníc, addit in pofterioríbus,& dicit: Propter quod fratres non fum?filij ancil la: fcd liberzqua libertate liberauit nos Chriftus.Euidenter ergo Paulus pnücíat.qd'oísq pfi déa Chrifto cofequí£ libertaté filius fit liberz:& hac dicit effe furfum Hierufalé quz libera eff; ἢ εἰ mater omníü noftrá.Hui?ergó matrís,& i pfa hac fponía filia effe intelliei£ in hísq dími/ cauerüt ín ca,& conftituerüt eá aiftodé uineam. Vnde uident ifti q tantá poteftaté habuerint, ut& bellá gerer& ín ea,& ordinarét eá uinean: cuftodé,no cuíufcüqs hutmilís aut coténendi lod faifIe.Poflum?ergo& apoftolos Chrifti acci pe filios matrís fpofz,hoc eft Hierufalé filios cocle ftis,q pugnauerüt príus ín ifta qua ex gentibus cogregat. Puenauerütauté ut uíncerent ín ea il los quos príus habuit infidelitatis& inobedientía: fenfus,& omné elationé extollenté fe aduct/ fus ícientíá Chrifti:ficat Paulus dícit:Cogítatíones deftruétes,& omne altitudíné extollentéfe adueríus fcientia Chrifti.Pagnauerüt ergo nó adueríus eá.fed in ea,hoc eft in fenfibus ὃς corde cius;ut ----ἑἐ qu et ii Ur P ed --———^ 79^f. fX DE τὰ CL. TI CU ἘΞ — n ii le à Jr all ἄμ p! Mi Mb di sten leui lis ΠΝ tetas] Vot pad ΠΠ) quado: edi ast n dps folate Li 11" τας γα” [εἰμ jani agir! aquis d ligati deir hid 5455 m η ΠΣ li^ T d lp yit a τὰ lf nu ἐν d HOMILIA SECVNDA.'$o. 60 εἴασας deftuerent& depellerent otu£ infidelitat&;omne αἰτία, οἰ ποίῳ do&ttinas, que οἳ inter centes pofit:[ας fophiftarü affertíonibus inoleuerát.Fuit ergo apoftolís Chrifti erande bd li; donec oésex ea tmédacij turres δὲ muros puerfx doctrínz fubruerét, donec íníqtatís arcume o",- σι. ta proftererent:& operantes hzcatqp(accedentes ín corde eius damones debellarét. Vbi εν go effugauerüt ab ca oés fenfus infidelitatis antíiqus,nó eam relínquunt ocíofam, ne forte per ocíá rurías antíqua furecpant,& redeant qua depulfa(unt:fed dant οἱ opus quod agat€ confi gnát εἰ cuftodiá uínearü. Vineas accipíam? fingula quxcüq; uolumíaalegis ac;pphetarü.Erar ei unufqfcp eorá ficat ager plenus, qué benedixit dris.Hac ergo ifti uiri n poft uictoriam bellí.feruáda οἱ& caftodiéda cofignant. δύο em rclínquüt c&;ut diximus ocíófam.Sed& euáge liftará fcripta atcp ipfore apfon: litteras poflumus fimiliter uineas accipere, quas hic quz ex centíbus cogregat,pro qua οἰ dímícauerüt;cuftodiendas colendafq; tradiderüt. Quod uero aít:Quía fuá ppría uíncá non cuftodierít:illá poffamus erudítíoné dicere, qua υπαίαίας exerce; ba£ ante fidéquá fine dubío credés Chrifto.relingtac deferíti& ea qu fibi lucra uidebant,dicit ppter Chriftá dettiméta Sicut δὲ Paulus οἰοτίαέ legis obferudtias δὲ oém iudaicx inftitutío nis cloríá fuiffc fibi ut ftercora, cantáut ín Chrifto inuenire no habes(πᾶ iufticid, qua ex lege eft, fed iuftícia q ex deo cft. Sicut ergo Paulus accepta Chrifti fide nó cuftodiuit αἰποᾶ fad iuda τα falicet traditionis obfeqa:& idcirco fortaffe nó auftodiuit;qa cái plátata effeta deo uítísuera, couería eft in amaritudine uitis alienzz,& erat τᾶ uítís Sodomorü uínea eorü,& palmes eorü ex Gomorra: δὲ botrus amarítudínis ín eís:& furor draconü υπ eorü,& furoraípidum infana/ bilis:Ia& apud gentes erát plurima huíufmodi doctrinzs,quas poftillabella quibus pro fide Βζαοπίεϊός Chrifti a doctoribus dimicatü cft faperatas dícit:puto quod omnino criminis loco duca£: fi cuftodierit alíqs huiufmodi uíncas,E aor colat ultra uencnatís& noxtjs cófitü difci plinis. Nec mírerís fi his culpis aliquádo fuifle uidea£ obnoxía hzc qua ex nation difperfice collioit ,&iam Chrifto fponfa Pparat ,Recordare quomodo prima mulier f: educta eft,& ín puaricatione facta:qux non alíter falua fieri dicic,nift per filiorá generatíoné,illori ditaxac qui permanent ín fide& charitate cá fanctítate.Focergo quod de Adam& Eua fcribit, ficaffeuerat Apoftolus:Myfteríü magná eft ín Chrifto& ín ecdefía:qui eà ἵτα dilexi;ut femetipfum tra deret pro ea;cá effet adhuc impía hacc ipfa. ficat ipfe díxít:Cü ei adhuc fecundá tps impj effe mus,Chriftus p nobis mortu?eft.Et íterü:Quia ci adhuc effemus infideles, Chriftus p nobís mortuus eft.INó ergo mírü eft.(i μας quae feducta& in prazuaricatióe facta, δὲ qux impia fecum dü tépus fuít δὲ peccatrix,tale díca£ uincácoluiffe eo tépore;cii adhuc ímpía crat, quà relinquere debuerit, δὲ nequacg omníno feruare.. Qd fietià tetti explanatíonis loci placet exequi;refe ramus hzcad unáquáq; animá;que cóuerfa ad deti,& ad fidem ueniens pati£ fine dubío coi tatíonü pugnas δὲ obluctatíones damoná reuocare cá πίεση ad príorís uítze illeccbras,uel ita &delitatís erroré.Sed ne hocfíat;ncue rurfum drmonibus ín ca tantü liceat. profpexit díuína p uidentía,ut paruulis quibufqs&hís qui p femctipfis aduerfus aftutias díaboli& dzzmonü ρα’ as dímicare nó poflunt, utpote infantes adhuc δὲ lactétes in Chrifto,daret angelos ppugnar tores& defenfores:qui uelut tutores& procuratores conftituti funt a deo eorü, quí in infirma zate pofití,pro femetipfis(ut diximus)pugnare non poffant.Etut hoc ci maíorí fiducia ἀρᾶς, conceditur εἰς femper uidere facié patrís qui ín coelis eft:& iftos puto effe paruuilos,quos uenire ad fe Chriftus íuffit;,& non Παίς prohiberí:& quos femper dixit uídere facíé patris.INectibi con trarium uideatur:fi eos hzc aníma qux ad deum tendit, matrís fux filios appellat. Si enim ani marum mater Hicrufalem coeleftís eft,& angeli nihilominus cceleftes noiantur,nihil diffonans uidebitur:fi hí quí fimiliter, ut ípfa cocleftes funt;ab ca filij matrís appellent.Super οἵα autécon eruum uidebitur& coueniens, ut quibusunus eft pater deus,una fit δὲ Híerufalé marer.Q uod tero ait: Víneam meam non cuftodíui:inftituta illaac mores& propofitum, in quo excrceba; tur fecandum ueterem homínem uíuens.índicare uidetur laudabiliter a fe non effe feruata:ex quo autem adíatorío angelorum dímicauit& uícit eam,penítusa fe effugauit ueterem homi^ nem aum actibus fuís:conftitutag, eftab eis uineará cuftos.fenfuum fcilicet δὲ dogmatü díuíno ti, ex qbus poflituinü bibere quod Ixtificet cor eíus. Annücía mihi quem dilexit anima mer, : ubi paícís IN CANTICA CANTICORVM. C ubipafcsubíi cubas in merídieneforte cfficiar,ficut adopetta fuper ereecs fodaliá tuor. Ad hucfponfa loquítur ctíá μας(ο ad fponfum,& non íam ad filias Hierutalem.] citur ab initio, ubíaitOfculef meufq; ad háclocá.fup greges fodalium:cücta quz dicta funt uerba funt fpó, fz.Sed prímo fermo eíus ad deum factus eftfecundo ad(ponfum,tertío ad adolefcentulas: ία! ter quas& αν medía quxdá,& ut fe dramatís huius f; pedes baber,quafi mefochorus cffe &a nunc ad ipfum,nuncetíam ad filias Hierufalem rcf pondens,dirioít uciba.Hos ergo nücul ΄ tímosfermones fuos ad fpófum facit,requirens ab eo vbi pafcat in merídie,& ubi collocer gre ς gem:uerens nedum requírit eum,íncurrat ín ca loca,ubíi fodales fponfi locatos per meridie oe. gesferuant. Oftenditur autem per hacc, quia fponfus hic etíam paftor fit.In f uperíoribus auté didiceramus eum effe δὲ regem, pro co fine dubío quod homínes regat:paftorem uero, pro co quod oues pafcat:fponfüm autem pro eo,quod habcat fponfam,qua cá eo regnet:fecundü qd! (criptà eft: Aftítit regína a dextris tuís ín ueftítu deaurato. Hac interim cótínet dramatís ipfius quieft quafi híftorícus ordo.NNunc autem requiramus íntelligentiam myfticam, δὲ fi oportet p uenire paululá ea,quz ín pofteríoribus proferéda fi unt,quo quís effectus fit horum fodalit pa teatmemoremus illud quod fcriptum eft:Quía regínz funt fexacínta,fed ex hís omnibus una fit columba,& una perfecta ac partíceps regní, Cacterz uero iam ínferiores fant: qua octogíny ta appellantur concübínz.A dolefcentulae ücro,quarum numerus nullus eft:poft ordínemcoa aubínarum ponuntur.Iftz autem omncs anítnarum earum differétia: funt,qua ín Chrifto cre dentes,díuerfis οἱ affectibus focíantur. Vt(ucrbi gratía)dicamus omnem ecdefiam per illam fv gurà corpus efle Chrifti qua Apoftolus dicit:ín quo corpore diuerfa effe mébra pronuncíat& alíos effe oculos,& alios manus,alios etíam pedes:& fingulos pro operum. ftudioruma:(ποτῷ mcriítísín membra corporis huíus aptari. Secüdum μᾶς ergo fpeciem δὲ hac íntelligéda fant: alías quidem anímas putandum eft, ín hoc f; ponfali dramate qua: magnificentiori affectu(poa D fo atd illuftriori fociantur apud eum regínarum|loco& affectu haberízalías quan: inferior fine dubío ín profectibus& uirtutibus honor efi;concubinarum loco ducí: δὲ alías adolefcentularü quz uiden£ extra aulam quidé pofita:non ramé extra urbe rcgíá. Pofteríores uero,& poftomv ncs qua fupra memorata funteffe eas anímas,quz oucs appellantur.Síi uero perfpíciamus at^ tentius,adhucforta(Tis etíam harum omníum ínueniemus ínferíores alías& ultimas omníum, illasfcilicer qua: ín fodaliutn eius gregibus numerantur, Et ipfiením habere greges quo(dá di^ euntur.ín quos non uultfpófa íncurrere, δὲ ob hoc petit a fponfo, ut annuncict fibi,ubi paícat, ubí merídíetm faciat;ne forte,inquit,efficiar ficut adoperta fapergreges fodalium tuorü. Quztitur ergo fodales ifti quí habere quofdam greges dícuntur,utrü fponfo operam dantes,& fub ipfo uelut paftorum príncipe agentes, hoc faciant:quádoquidem fodales eius nominanturan propríum aliquid& fequeftratum habentes,& quod non fit cam anímo fponfi: quandoquidé quod dixít: Ne forte efficiar nó adopeta fed ficut adoperta: requíre,ne forte ínnuat p hoceffe aliquas fodalíum quafi(ponfas habentes etíam ípfas habitum fponfalem& effe adopertas,& ficut Apoftolus dicit: Velamen& poteftatem WESS faper caput.Et ut manifeftior fermonis huíus explanatío fíat,iterum quafi dramatís ordíne,quod dicitur exequamur.Expofcit ab ipfo fponfo fuo fponfa:ut οἱ locam fecreti fuí índicec& quíetissquàdoquídem amoris impatiés, οείᾷ. per meridiem cupit audire fponfum:eo praxipuetcm pore,quo daríor lux& fi plendor diei perfe ctus& purus eft, ut affiftat οἱ oues pafcentí uel refriecrantí.Et ftudiofe uult uíá difcere;qua ire ad eum debeat;ne forte fi non fuerit edocta itíneris huius anfractus,incurrat greges fodalium; & uideatur fimilis effe alicui illarum,qua adoperte ueniunt ad fodales eíus, nec padorís curam gcruntaut uerentur paflim difcutrere,& multis apparere.Ego autem qux a nullo, ínquit;alio αἱ dctí uolo,nifi a te folo:fcire defydero,quo ad te ítínere ueníam,ut fecretà fit, ut nullus arbíter peregrínus& alienus occurrat. Et forte ob hoc re paícit fponfus oues fuas,& oftendit οἱ uerccundiam fuam,pro qua non uult incurrere greges fodaliutn:ut ille fegreget oues fuasa fodalibus,& fcorfum pafcat:ut non folum fponía ποι αἱ deaturab alijs, fed& arcanis& ineffabilibus myfterijs fponfi fecretius perfruatur.Nunc ergo uí deamus. rcfugit fponfa,& ueretut ne forte incurrat fodalium greges dum fponfüm fuum requírit.Sed δὲ ut nemo fit medíus, quírit ifta loca,ín quibus Eur ο) Ἐξ, L3£3 LII 2..."ἘΣ η ψΘἳ ο EE E UE.“τὰὁὖό Σ"ΓΦ— à ΣὉ οῷὶ.'.—— iu:-HOMILIA:SECVNDA:".$90, Οἱ mc«." ,ἡῳὦω» i 34 i 3; ΤΕ αν;&. dedinusperfinpula:& primo quidé uide fi poffumus dicere, quod domintis cuíus portío fuit.— 7, TM Iacob,& funiculus hzreditatis eíus Ifraelipfeintellicédus fit(pofus:Sodales uero ei?angeli illii TP ad quorum numerum cum díuiderct excelfus gentes,& difperoeret filios Adam: ftatuit termiz. T nosgentíum fecundá numerü(ut ait)angelorü dei:& ifti fint fortaffis oreges fodalium fponifii Me gentes fcilicet ο έτος, qua:uelut pecora fub angelis paftorib?eftitutz funt..Grex uero fpofi ille. dícantur:de quibus(ρα in cuangelío ueritas dícit: Oues mez, üocett meat audíunt, V íde eii δὲ obferuáter intende, quoniam dixítxoues mez; quafi finc& alia oues; qua no fint eiusificut TON ἐμὴ& ipfe ínalijs dicit:Vos non cftis de ouíbus meís:qua fingula huie occulto myfterío conüehi& ". ὧν ter uidebuntur Qua fi íta fe habent;competenter[ρουπία uníufcuíufay fodalíum gtegé inti: fpofam cíus intelligi uo uít,quá adopertam nomínauít.Sed quoníám certa erat, quod fup oés i iie illas ipfa effet: non uult fimilis uideri alicui illarum:utpote quae fciret tántutm fe debere praccel/ itla; lere illas fodalium fponfas.quas fponfa nominat uelut adopertas: quantü emínentiz fponfus Ide fuus habeat ad fodales. Sed& pro hoc adhuc uidebi£ percunctádi caufas habuiffeiquádoquí/ hiis det boni paftorís fcit effe ftuditim: ut optima ouibus pafcua requírat.& ut uiridátía atq; ópd^ dimi; ca quzq ad requíem nemora meridíani zftus inueníat, Quod quidem fodales(ρου facere né E fciunt:nec in elígendís pafcuís.aut fcientíz rantum,aut follicitudinis eerüt,& ob hoc dici: An^ puli nuncia míhíubi pafcis,ubí cubile habes ín merídie:cupiens tempus fcilicet illud,quo copiofius mars müdo lutnen infunditur: quo magis merus eft díes δὲ putíor δὲ florulentior eft lux. T'unciínqt, danni annuncia mihi otu quem dilexit anima mea,ubi pafcis,ubi cubile habes ín meridie:ne forte cf bpm: ficiar.ut adoperta faper greges fodalium tuorum, Nouo nuncnomíne fpon(a appellauit fpoti« nmi(am.Sciensením ipfum effe filium charitatis,mo ipfum effe charítaté;qua ex deo eft;quafi ao^ Md cabulum ei iftud pofaít, qué dilexit anima mea:& tamen non dixit:quem dilexi.fed que. dile^ indios xitaníma mea:fciens non qualícáq dilectione fed ex tota aníma;& ex totíus uítibus,& ex totà: uis corde habendá effe dilectioné fponfi, Vbi pafcis.inquit,& ubi cubile habes. Puto ἀπέ quod& εἰλίαί propheta de hoc loco.qué nunc fponfa diícere ab fponfo defyderat δὲ audíre,cetíam ipfefubea-. mdi: dé pofit? paftore dicat:Dris regit me:fiue ut in alijs legím?:Dris pafcit me,& níhil mihi deetít: d Et qii ciebat alios paftores,uel ignauía,uel impetítia faciente, ereges in locís arídíoribus colla ium care: de hocoptímo paftore diis dixit: In loco αἰτία, δέ mecollocauít.Super aquam refectio«. " πίς educauít me:oftendens paftorem δποποη folum abundantes aquas ouibus fuís:fed& fa los B μες puras;& qua per omnía reficiant prouídere.Sed quonía ab hoc ftatu;quo ut ouís fuls. "i paftore deguerat;conueríus ad rationabilía.ín excelfiora profecít:idqs adeptus cft per conuety/ m fionem:fubiungit.& dícit:Anímam meam conuertit:Eduxít me fuper femitas(ιοί, proptet rtomen füum.Hínc uero quandoquídem ín hoc profecerat ut iufticize íncederet uías: íuftícía. | autem habet fine dubío impugnantem.fe íniufticíam:& neceffe eft eum qui iuftícia iter ín» d cedít: habere pugnas aduerfantíum, fide conueríus δὲ fpe, dicit de eís: Nam& fi ambulem | ín medío umbra mortis:non tímebo mala:quoníam tu mecum es. Poft hac uero quafi gratíá ὦ" tefetens οἱ q fe paftoralib?imbuerat difciplinís: ἱγρα ἱπααίτιταα δζ baculus tu?:quibus ínftitu, onus ia tus uídeor ad paftoris officium:ipfa me confolata funt.Hincuero ubi uíditfefea paftoralibus j^ pacuísad rationabiles cibos δὲ myftíca fecreta tranflatum,addit δὲ fubdit;Parafti in cófpecta i meo méfam aduerfus eos quí tribulát me.Impinguafti in oleo caput meá:& calix me?ínebriás qu ἐξ pradarus eft.Et mifericordía tua fubfequetur me, omnibus díebus uita mea. Vt ínhabíté ín μον din dii ín longitudine dierum. Illa ergo príma,íd eft paftoralís inftítutio, initium eorü fuit πῷ ut inloco uiridi collocatus:faper aquá refectionis εὐποατοί, ΕἸαοιοτο qua fequuné de profecti je bus;ad perfectionérequiruntur. Et quoníam de pafcuis€ uítídítate propofuimus, conueníens pi 4i etiam uidetur de euanoelijs confirmate qux díxímus.Inuení etíam ibi paftoré hunc bonum de g^ pafcuis ouíum differentem, ubí ad hocquod paftorem fe profitetur, etíam oftíum fe efTe com/ Lu memorat, dícit:Ego fum oftíum:per me fi quis introíerit, faluabítur,& inercdíetur& egredíe i tur,& pafcua ínueniet.Fiunc etíam nunc fponía percunctatur,ut ab eo audiat& difcat, in quí^ nt bus pafcuís oues agat.ucl ín quibus amcrenitatibus merídíanos procuret atus: πιοτίαίξ appel^ ἐμ" lans illa fcilicet cordis fecreta,quíbus dariorem fcientia: lucem;a uerbo ἀεί aníma cófequit. Hoc LL. enimtem^ ο IN CANTICA.CANTICORVM. enim tempus eft; quo[οἱ excelfiorem circáítus fui uerticé tenet, Sí quando ergo fol íuftici Chri ftus,ecclefia fuac excelía,& ardua uirtutum fuarum fecrcta manifeítat;amcena εἰ paícua cubi. [ία meridiana uidebitur edocere. Nam cum adhuc ínítía habet dífcendi, δὲ prímat(ut íta dici) - ab eo fcientia fufcipit rudimenta: cunc dicit propheta:Et adíuuabit eam mane diluculo, Nunc . ergo;quía perfectiora iam quzrít δὲ excelfiora defyderatmeridíanum fcientia lumen expofcit, Fiincputo δὲ Abrahaz poft multas etuditíones, quibus apparens οἱ deus, imbuit eum de fin. - gulís& docuit, poft refertur, quia uifus fit εἰ deus ad quercum mamre fedentiad oftíá taber; πάσι fuí meridie: Et refpiciens, inquit, oculis[5 uídít: δὲ ecce tres uiri ftabant fuper eum. Quod(i credimus hac per fpiritum fanctum fcripta;non puto fruftra placuiffe diuino fpiritui ᾿ utetiam tempus δὲ hora uifionis fcripturz pacínís mandaretur:nifi δὲ horze iftius δὲ temporis ratío aliqd coferretad fcienciá filijs Abrahae, qbus utíqy ficut opera Abrahae faciéda,ita&uifita tiones ift fperandz funt.Q uiením poteft dícerezINox praceffit,díes autem appropinquauit: ficut ín die honefte ambulemus:non ín cómeffationibus& ebrietatibus;non ín cubilibus δὲ im' pudicitijs,non ín contentione δὲ atnulatione: δὲ cum hax omnía tranfíerit, fupergreffus uidebi tur tempus hoc quod nox praceffic,& dies appropínquauit:& feftínare nó ad ínítíum diei.fed ad meridiem,ut& ipfe ad gratiam perueniat Abrahz-Si ením lux quz ín ipfo eft mentis& pi ticas cordis dara fuerit&(endida ifte meridianum tempus ín femetipfo habere uidebituri& per hanc puritatem cordís, quafi in meridie pofitus, deum uidebit:fedens ad quercum mamre: quodaduifionem interpretatur. Apuduifionem ergo fedet in meridie, quí uacat ad uidendum deum.Inde deníqy non dicitur íntra tabernaculum fed foris ad oftium federe tabernaculi.Fo^ ᾿ tisetenim eft extra corpus pofita mens eiusqui longe eft corporalibus cogitationibus longe acarnalibus defyderíjs:& ideo ab his omnibus forís pofitum uifitat deus Eiufdem quoq my» fteríj eftiqd' δὲ Iofeph δὲ fratres fuos ci fufcepiffet in Aegypto: in metídíe eos pafcit;&tin meri die adorant eum cum muneribus. Propterea deni ο; puto,& de hís qua Iudaií ín faluatore com miferant,nullum euangeliftarum uoluiffe fcribere, quia meridie μας gefta funticum utíq fexta hora.non aliud Οδ meridianum tempus oftendat:nullus tamé meridiem nominauit.Sed Ma 'tbzusita dicit. Ab hora autem fexta tenebra facta fant faper omnem terram ufq; ín ποτά πο» " giam. Lucas uero:Erat íam quafi hora fexta,& tenebra facta funt fu per omnem terram,ufq; ín 4 boram nonam deficiente fole.Sed& Marcus. Cum autem effet facta hora fexta,tenebra μᾶς funt fuper omnem terram,ufgy ín horam noná. Vnde apparet;quía in uifitatione quidé Abra ha, δὲ in conuiuio patríarcharum apud Iofeph,non indígebar,ut tempus iftud fub nominefex ' tínumetri(ignificaretur fed ut meridies diceretur. Volebat enim fponía qux iam tuncín illis ad/ ' umbrabatur difcere;ubi pafceret fponfus,& ubi haberet cubile:& idco meridiem nominat.Euá eliftz uero in hís que narrabant;non meridianum tempus, fed horz fextz numerum requite/ ning enarrandá fcilicet(λα οί hoftia: eius, quac oblata eft in die pafca, pro redemptione hois quí ín díe fexta formatus efta deo: poftea terra produxit animá uiuenté fecdá genius uadrupedia& repentía, δὲ beftías terrx. Ob hocigitur ín prafentiloco illuminari fponfa defy erat pleno fcientiz:lumine:ne per imperitiam errans in aliquo:fimilis efficiatur illis doctorum fcholísqua non per ipfam dei fapientiam fed per philofophorum δὲ principum huíus mundí ᾿ exetcentur.Hoc ením δὲ Apoftolus dicere uidetur ín co,ubi ait:Q uía loquimur dei fapientiam inmyfterioabfconditam,quá nemo príncipum huíus mundi cognouit.Et iterum hzc eademfí íficat,cam dícit:Non enim fpiritum huíus mundi accepimus, fed fpiritum qui ex deo eft;ut seat quz a deo donata funt nobis.Ob hoc ergo requítít fponfa Chrifti merídiana cubilia, δὲ plenítudínem fcientia: pofcita deo:ne uídcatur effe ficut una ex philofophorum fcholis: qz adoperta notnínatur: pro eo quod plenítudo uerítatís apud eos tecta eft& adoperta. Sponía autem Chrifti dícit:INos autem reuelata facie gloriá ἀεί(peculamur. Nifi cognoueríste o bo^ ' tafiue pulchra ínter mulieres, egredere tu ín ueftierjs gregü& pafce hxdostuos ín tabernacu/ lis paftoram. Vníus Chilonis fcilicet ex feptem quos apud Grzcos fineulares fuiffein fapicn^ tía fama cocelebrat,haxc ínter cxtera mírabilis fer£ effe fentétía,qua ait:Scito teipfum uel cogno Kcteipfum. Quod tamen Solomon;quem praxefliffe oimes hoc tempore& fapientía ac rerum fcientía " HOMILIA SECVNDA::. t 07007070007$o. 6όὲλ | Oa»;* ce*& rn ie*- LC ΄ i tipi&.fcieniia;in prxfatione noftra docuimus.ad animam quafi ad mulierem fub cóminatione qua-. iia! dam loquens dicit:Nifi cognouerís temetipfam o pulchra inter mulieres, δὲ agnouetis pulchri, "m tudínis tux caufas inde defcendere,quod ad imaginem dei facta es, per quod íneft tibi plu ' Ν rímum naturalís decorís:& cognoueris(5 pulchra eras ex initio;cjuís δὲ nuncíam praxellas ca NUNC imi teras mulíercs,& pulchra ínter eas fola dicarís:tamen nífi νο teipfam quz fis: non em η m à ex comparatione inferiorum uolo bonam uideri pulchritudinem tuam:fed ut tibijpfi,& decori Ha tuo collata atq; exzquata,refpondeas.Quod nifi feceris:iubeo te exire:& ín ultimis eregum ue à ripe ftigijscollocari:& íam nó oues, necy agnos. fed hzdos pafcere,illos fcilicet quí pro prauitate& t n lafciuia, a finiftrís ftaturi funt regis ín iudicio prafidentís:& cum tibi íntroductac in cubiculá re lists gium oftéderem quz fumma funtbona:íi non cognouerís temctipfam, oftendam tibi etíam diti qua funt ultima mala;ut ex utroq; proficías.tam malorü metu, cp bonorum defyderío.Síi em py nefcierís temetipfam δὲ ἱσποταπεία ταί uixerís,nec fcientia ftudiü eefleris:fine dubio,nectaber/ Vibe naculum proprium habebis.fed& per paftorum tabernacula difcurres,& πᾶς ín illius taberna: ey culis paftorís pafces haedos,inquietü anímal;ac uagum;& peccatis deputatum. Flac autem pay ΗΝ tierís, donecrebus ipfis δὲ experimentis íntellieas, quantum mali Πε animam nefcire feipfam, dines neq; pulchritudinem fuam:per quam pracellat cxteras.non uíreínes, fed mulieres: illas fcilicet vtilis qux corruptionem pafTz funt,nec ín uirgínitatis integritate permanferunt.FTac funt quz fpon Mm fus poft illa oia qua locuta fuerat fponfa:auftera quadá cómínatíone fponfz animos ad agni; duis tionis fuz curam fufcitans,per ordiné propofiti dramatis dicit.Sed nuncconfequenter,ut cate; tradi raad Chriftum hac δὲ ad ecdefiam referamus:qui ad fponfam fuam,ad anímas fcilicet creder ας tium loquens.fammam falutis δὲ beatitudinis in fcientíz agnitione conftítuít. Quomodo ergo mon anima cognofcat femetipfam:necfacile puto;nec breuiter explicari poffeitamé;p uiribus pauca Midi cx multísapceríte tentabimus. Videtur ergo mihi duplici modo.agnítíonem fuí animam cape: zt te debere:Quíd qdé fit ipfa: δὲ qualiter moucatur,id cft, quid in fubftantía,& quíd in affecti" mÜ ΒΕ bus habeat:utputa ut íntellieat fiboni affectus fit.aut non boní,aut recti propofi iiaut non re WT-&ti:Et quidem fi recti ΠΠ erga omnes uirtutes cundem tenorem habeat:tam ín intelligédo,dg T in agendo:an erga neceffaría tantum& quz in promptu f unt:Et utrum ín co(τας recipiat pro um fcétus,ut augeatur in intellectu rerum, augmétoqy uírtutum:an in ifto fte& refidear, in quod m potuír peruenire: δὲ utrum erga femetipfam tantummodo uacet excolendam an alijs prodef. "7 fe δὲ conferre alíquid utilitatis ftadeat: uel ín uerbo ἀοέξϊείπα οὶ ín exemplís gcftorum. Si "" ucro cognofcat femetipfam,non effe boni affectus, neq, recti propofití:in hocipfo ut íntclligat él T utrumei fatis defit δὲ procul a uía uirtutum fit:an ín ipfo íam pofita fit itínere, δὲ íncedere iam m conetur,cupiens quz in ante funt apprehendere,& qua retro funt obliuifci;fed nondum appro P d piniquauerit:aut proxíma quídem fit: nondum tamen ad perfectionem uenerit. Sed δὲ ín eo n opus uidetureffe anima cognofcentís femetipfam,fcire fi hac ipfa quz operatur mala:an ex af v) fe&tu&(tudío operet:an fragilitate uadá,& ut ílleait,quod quafi non uult agens,& qua: odít lii faciens:& rurfus ea qux bona ewe eal& recto propofito gerere uideatur:uerbí gratía; ipo Sí iracundia apud aliquos quidem cohíbet;apud aliquos autem effertan femper cam cohibet; μὲ»& apud nullum omnino profert.Similiter& triftíciá.fi in aliquibus quidé περοςῆς πἱπαίτείῃ ali^ df quibus autem recipit: an in omnibus omníno nó recipít.Ita δὲ timorem, αἰία ο; fimiliter quz uír i tutibus uidétur effe contraría. Adhuc δὲ iftud opus eft anima cognofcétis fe.ft οἰοτία multá cu p pidafitaut parum;aut omníno níhil.Q uod inde collieit:fi laudibus multü,;aut mediíocríter de/ ὯΝ lectctur,aut omníno nihil: δὲ Πίπ opprobrijs fatís,aut parum,aut omníno nihil contrífte£.Sed ju& in dando& acipiendo cognofcentis animz fcmetipfam funt quadá índicía, fi quod tribuit font& przbuit íta comunícabilí affectu, δὲ quafi cuí aquítatem haberi inter homínes placeat. Anut o illeaít,ex trífticia,aut neceffitate:uel certe gratiam,(iue ab accipientibus,fiue ab audíéti bus quz yi rens.Sed δὲ in acpiendo aníma qua cognofcit femetipfam:obferuabit utrum indifferenter ha T sl beatea qux acipit;an uelut fuper aliquo bono gaudeat.Sed& in intellectu penfabít femetíp: p fam huíufmodi aníma,ut cognofcat, an facile moueatur cuíufciqp uerifimílis iadicio:& fubri "i píatur εἰ αττς, εἰ(uauitate,ucl callidítate fermonum:an raro hoc;an nundj.o m"m no irae: 2€d iu j ἡ yf . P" IN CANTICA CEXNTICORVM: C- Sedfufficiant ποίη hoc agnítionis generea nobis dícta.Poffibile eft em uolenti horum firi:.. litudinem,& alía innumera colligere; quibus coenofcere femetipfamanima probetur:& pulchri.. tudínem fuam,quam ad ímagínem deí ín conditione f uftepít.fi reparare ac reftituere potuerit, contemplarí.-loc ígitur eft quod prafens fermo fub fpecíc mulieris animá docet: ut cognofcat femetipfam,& ait:iNifi cognouerís temetipfam:hoc eft;nifi per fineula qux fupra memoraui mus duxerís fenfus tuos: δὲ dífcretionem fingulorum tenuerís, qua agenda fint,quz cauenda, gus defit tibi;& quid abundet; quid emendandum fit;quid ue feruandum:Sed(i uolueris indif e£cnter agere inter czteras animas cómunis uítz homínum, quas híc mulieres appellat: inter quas tu pulchra es:utpote quz íam ofcula uerbi dei fafceperís: δὲ cubiculi eíus arcana perfpexe- xerís:fi inquam non te cognouetís fed indifferenter.ut comune uuleus agere uoluerís:exi ín ue ftigijs gregum;id eft, efto in reliquo erege:fi nihil egregium poft hacc omnía,qux ín tecollata funt agíssneqy temetípfam cognofcens, a conuerfatione gre ali fequeftrauerís:& erís nó folum ingrege.fed ín ueftigrjs gregum. Vltímus ením fiet δὲ nouiflimus,quí prímatus fuos non intel lexerit.Ecob hoc,ubi íam fcientiam neolexeritneceffe eft,ut círcüferatur omní uento dodtrínz ad deceptionem errorum:íta ut modo quidem apudiillum paftorem,íd eftdoctorem uerbita bernaculum ponat:nunc uero apud alium, fic ubíqg circüferatur: pafcens non oues,quod eft animal(implex:fed hzdos,lafciuos fcilicet& inquietos fenfus atq; ad peccatum deputatos,di^ uerfis doctoribus excolés ad hocipfum quarfitís. Et μας τίς poena cal p& illius anima; quafeip fam non ftuduerít αρποίζετς,& illum folum fequipaftorem quí anírmam fuam pofuit pro ouí bus fuis, Hac eft una fpecies:qua intelligere femetipfam animain affectibus δὲ actibus fuis de! beat.Illa uero alia pars profundior eft& difficilior,qua iubetur anima,quztarmen íam ín mulie ribus pulchra eft;agnofcere femetipfam.Quod fi obtínere potuerít/fperet fibi bona omiía:(i mi nus,(cíat exeundum fibi poft ueftioía gregum:& pafcendum hzdos in tabernaculis paítorum alienorum afe. Videamus ergo& incipiamus pro uítibus,etíam huíus partis agnitionem difar tere.Dicit per prophetam fermo diuinus:Illuminate uobís lumen fcientia. Sed ín donis fpitíta libus,inum quídem donum maximum eft:quod pet fpiritum fanctum miniftratur.fermo[εξ tía:cuius fcientíz opus illud principale eft,quod in euangelio fecundum Matthaum quídé ita : dicit: Nemo nouitfilium,nifi pater:neqy patrem quís nouit nifi filius,& cuí uolucrit filius retie^ lare.In Luca autem ítaaít:Nemo fcit quid fit filius,nifi pater:& nemo fcit quid fit pater, nifi ftliis,& cui uoluerít filius reuelare.Secundum Iohannem uero ita fcriptum eft.Sícut agnofcit me pater,X ego agnofco patré-In üdragefimo uero quinto pfalmo dícit: Vacate δὲ cognofcite, quo níam egofum deus. lgítur príncipale.munus fcientiz, eft cognofcere iiti, ὅθ. ες ΠΣ ro inloco cognofcere creaturá eíus:fecundü eü qui d icebat:Ipfe ením mihi dedít horá αμα(πε . fcientiam ueram,.fübftantíam mundi& uirtutem elementorum, ínitíum& finem δὲ medietaté temporum:& reliqua.Inter hzc ereo anima erit quzdam etíam fui agnitío,per quam fcire de^ bet qua fit eus fubftantía,utrum corporea uel íncorporea:& utrum fimplex uel ex duobus,aut tribus:an uero ex pluribus compofita. Sed δὲ iuxta quorundá quafftiones utrum facta,an omí noa nullo fit facta: Et fi facta fit, quomodo fit facta: Vtrum ut putant alíquí in femíne corpora lietiam ipfías fubftantia contínetur,& orígo eius paríter cum οτίσίης corporís traducitur: Am perfecta extrínfecus ueniens,parato íam δὲ formato ínter uifcera muliebria corpore índuitur:Et Πίτα fit.utrum nupercreata ueníat,& tunc prímum facta cum corpus uidetur effe formatum:ut cauía facturz eius,anímandi corporis neceffítas extitiffe credatur:an príus δὲ olim facta;ob ali^ quam caufam ad corpus fumédum ueníre exí(timetur:&(i ex caufa alíqua ín hoc deduci credi tur:qua: illa fit caufa ut agnofci poffit(cientíz: opus eft.Sed& illud requiritur:utrum femel can tum corpore índuatur:& id poftmodi depofitum ultra non quarat:an cum femel fufceptum depofuctit iterumaffumat:& fi fecando fumptum femper habeat:an aliquádo iterum abijdat. Etfi quidem fecandum authoritatem fcripturarum, confummatío ímmíneat mundí,& corn/ .pribilis ftatus hícín íncorruptibilem mutabiturambiguum non uíderí quod ín prafentís uita ftatum fecundo aut tertío ín corpus uenire poflit.Nam fi recipiatur hoc neceffarío, fequitur ut huiufmodi facceflionibus confequentibus finem nefcíat müdus;& adhuc cognitionem fuí τν A ma rcquira ———((——————" HOMILIA SECVNDA.| φο, 63 detnr^A«i ΄ fi EN- 2 ΄ ΄ A» ᾽ Η“ t: ma requirat:fteft aliquis ordo;aut funt aliqui fpiritus eiufdem fubftantia: eam ipfa. Ali uero nó ἕω: τν. diuerfi ab ea: id eft, fi fant&alij fpirítus ratioabiles ut ipfa eft,& alij carentes ratíóet Mei E eadem eft ipfius quac& angelorum fubftantía.quonià rationabile a rationabili,nequadg m m ifferre creditur. Aut fi non eft quidem talís per fubftantíam.fed erit talís pergratíam fi merue ipa tí:an non poflit omníno fimilis effici angclisnífi hocnatuta fuz qualitas, aut fimilitud o tece, Rui perit-Reddi enim poffe uidebitur quod amiffum eft:non tamen conferríid quod ex initio con ltr dítor non dederit.Sed δὲ hocadhucad cognofcendam femetipfam anima requirat.fi uírtus ani MR tz: cíus accedere poteft δὲ decedere. An εἶ immutabilís:an acquifita femel ultra no defluit. Et SG quid opus eft plura cómemorare:quibus ex caufis femetipfam cognofcat aníma:ne forte, fi ne/ orici glexetít perfecte femetipfam cognofcere:exíre iubeatur ín ueftigijs ereeum:& pafcere hacdos: Mui δέ hocnon in proprío tabernaculo.fed ín tabernaculis paftorum,cum prato fit uolentí haec py Ses fequi.largiffimas occafiones ex hís quz fupra memorauímus fumere,in quibus fefe exercere in Ilii fermone fcientiz pro uíribus poflit. Dicantur uero μας ἃ uerbo deí,ctíiam ad animam quz ín;p iude fectibus quidem pofita eft:nondum tamenad fummá perfe&ionis afcendit.Q ux pro eo. qui/ her: dem quod proficit pulchra dicitut: ut autem peruenire poffit δὲ ad perfectionem, fíat ad: eam n osa? commiínatio neceífaría. Q uod nífi per ifta fingula quz fupra diximus femetipfam cognoue, " dus"Τίς, δὲ uiciláter exercuerit in uerbo dei& lege diuina:contíngetei de his fingulis opiniones colli igi gere diuerforum:& fequi hominesnihil egregium,nihil ex fpiritu fancto locutos:hoc eft enifa mpi exíte ínueftigijs oregü, δὲ eorum doctrinam fectarí:quí& fi ipfi permáferínt peccatores, nullà T-"peccantibus remedium prouidere potuerint. uos quí fequitur, hacdos utíq; qui peccatorü inv — dicim tenent,uidebitur pafcere:circüiens tabernacula paftorum:diuerfas fcilicet fectas philofo € phos:Intuere ergo pleníus dj terribile eft,quod fub hac adumbratur figura. Exí, ínquit,tu in -- ucítigijs gregum, quafi ad eam loquitur qux intus íam fitaníma,& intra myftería collocata: " pro eo tamen quod περί σας femetipfam cognofcere, δὲ requírerc qua fit:& quid uel quó agere "m debeat,quid ue nonagere;dicítur εἰ, exi tusquafí qux ob hanc defidía: culpam foras mittatur quie: ab eo qui praeít.Sic ingens anímz periculum eft,(cientíam fui agnitíonécg negligere. Sed for ad tafle quía duplícem expofitionem dedimus agnítionis fuz animauídebítur cuípíam fecundá mw eam quídem quz de moribus δὲ de actibus fuis difcutere negligit,& ínquírere de pfectibus fuis - p perfcrutari de uitijs,metíto εἰ díci.exi:per quod uideatur,quafi de interioribus foras propel, -— li-Si uero fecandum zeditionem alíam qua díximus,quod naturam fübftantíamq; fuam agno enit fcere debeat& fttit, uelín quo fuerit, uel ín quo erit;graue credetur. Quzcerm faalle talís aníma inuenietur,íta perfecta,ita prapotens,cuí horum omníum ratio& intellieétía pateat? Ad hoc NU tefpondebímus, quoníam fermo qui habeturín manibus,non ad omnesanímas fi,neq; ad m? adolefcentulas quibus híc loquitur fponfus,neq; ad cxteras mulíeres.neqy ad octoginta cócunn bínas.aut fexaginta regínas:fed ad illam quacínter omnes mulieres fola pulchra dicitur δὲ per; v fecta. Vndeapparetad dilectas quafqg anímas hacc dici: quibus eum gratia multa fentiendi& 1" intelligendi a deo data fit;negligüt tamen fcientiz partes, cognofcendi femetípfas,nullum ad μὰν hibentftudíum.His ergo cominatur fermo díuínus:quía quibus multum datur,multum ex εἰσ sit exigitur:& humilis quidé,& uenia δὲ mifericordía dignus erít:potentes autem potenter crucis i bütur. Si ergo&tu anima qux pulchrior es δὲ eminentior ínter cateras(uerbi eratía)doctrínis, ui| neolíeas temetipfam:& in ignorátía ταί maneas,quomodo poterüt,uel hí qui edificari defyde m rant,ínftrui,uel conuíncí& arguí contradicentes? Digne ergo cum cómínatíone quadam ad eá ia dicitur:Exí tu ín ueftigiis eregum,& pafce hzedos tuos ín ta ernaculis paftorum.Poteft ad hoe yu-.trahí,etíain illud quod Moyfes fcribitquod fi qua Ifraelítica mulier adulterauerit lapidet. Sí pi" ueto filia facerdotís,ignibus exuratur.Sicereo iufta uidebitur effe comínatío ín eos quí capaces i effe poflunt ad agnitionem& fcientíam,fed per defidiam neglíeüt.In quos iuftiflima indígna/ Tf tio fponfi eft:quia fcit unías neglígentíam cedere ad damna multorum.Símilis ením uídebítur ji^ huiufmodi aníma.uel illi quí acceptum denarium abfcondit ín terram,ne lucri alíquíd ex eo pe jo cuníz: dis acquireret:uel illi qué occidiffe dici£ deus.quía malignus erat/Onam ucl Her fcilícet, [d qui accepta feinina fcientia: naturalis,pofterítati inuidens,pfundebat ín terram.Paftores quocy jl LL; icut ὃς μ΄ IN.CANTICA CANTICORVM. C ficut&anteiam diximus:fi quidem ad ecclefiam c6mipationis hic fermo fit; mundi huítsprín ipesaccipiendi funt:uel illi angeli.fub quorum cura relique gentes habentur, fiue forte ín hoc; fiue fecretioríbus caufis quibufdam feductz.Si uero ad unamquáq; animam cóminatio ifla teferatur,qux femetipfam neglíoít agnofcere:fapiétes δὲ magiftri huíus ἔκαμ! intellioédi funt, -docentes fapicntíam huius mundí:ut ín fumma hocí ntellieatur,quía neceffe eft animam,eam iprcipue quz bona& pulchra eft fenfibus& ingcnio uíeilans,cognofcere femetipfam: δὲ dare -operá ad agnítíoné fuí per exercitía doctrínz δὲ ftudía díuina:ac per hoc agi fpiritu dei& fpiri σὰ adoptionis: Aut fi talís hxc anima femetipfam neelexerít,& a díuínis ftudtjs dedinauerit,ne effe efteam operam dare ftudiis mundanis& fapientia fzculi:& agi fpiritu mundi huius. ite. :tum ín tímore.Q uod defienat Apoftolus cum dícit: Nos autem non ἢ pírítum huius mundi ac «epímus.fed fpiritum quí eft ex deo.Et iterum:INon accepíftís ením iterum in tímore f; pirítü fer uitutísfed fpiritum accepíftisadoptionis,in quo amamus abba pater. Hac ínterím nobis de prafenti loco occurrere potuerunt:nüc íam cóuertamur ad cófequentía.| Equitatuí meo ín cur. tibus Pharaonís:fimilem te arbítratus fm proxíma mea. Hiftorícus quidem fenfus, hoc ui^ «detur oftendere. Sícut, inquit, tancin Aegypto cum Pharao perfequens populum Ifrael pro ceffit in curribus& equitatu:& meus,hoc eft diii mei fponfi equitatus longe pracellebat currus Pharaonis,& praftantior erat,utpote qui illos fuperauerít,& ín mare demerferitzíta δὲ tu pro^ xima mea fponía, pracellis omes mulieres.fimílis effecta equítatui meo:quí Pharaonis curri» "bus cóparatus;potentíor utíq; eft& magnificentior.Hic interím míhi uidet effe ordo fermonü ipon uerborüq; directio. Videamus aüt ne forte fecundà intellieenti myfticam,animas qux funtfüb illo fpíritali Pharaone& fub fpiritalibus nequitijs pofitz;carrus dícat effe Pharaonis: & quadrigas eius quas ipfe αοίε, δὲ ducit ad perfequendutn populum dei& ad opprimendum lYiacl.Certum ením eft quia tentationes& tribulationes, quas excitant dazmones fanctis,p ani mas aliquas excitant ad hocípfum aptas δὲ conueníentes.Quibus tancj curribus afcenfis,exa/ gítant δὲ ímpugnant, uel ecdéfiam dei,uel ΤΝ quof fidelium.De equitatu uero domi ni;qui fit eíus ífteequítatus, n Exodo quidéubi fuperáturcurrus Pharaonis δὲ demergütur in mare, nihi legimus fcriptum:nifi tátum quod dominus curtus Pharaonis, δὲ exercitum eius p iecit ín mare rubrum. Inuenímus tamen ín quarto Regnorü libro:quod Helifxus de aduentu hoftíum quí camequítatu δὲ curribus uenerant, ἄμα puero fuo ἀἰείεἶΝε tímeas,quoniá plures fant nobifcum, dj cá illis. Et orauít;inquit;Hlelifaus,& dixit: Domine aperi oculos pucri huíusut uideat. Et aperuit dominus oculos eíus,& uídit:Et ecce mons plenus equítibus erat: δὲ uttus ignei ín círcáitu Flelífirí, quí defcenderát ad e. Sed& ín propheta Habacuk manifefte, δὲ euidenter legimus de equitatu domini,& quod afcendat equos fuos.Sunt ergo fcripturauet ba hac. Nungd ín fluminibus írafcerís drie;aut ín fluminibus furor tuus,aut ín mari rubro im/ petus tuus: quí afcendes equos tuos:& equitatus tuus falus.Sunt ergo equi domíni, quibus afcendit δὲ equítatus eius. Quos ego nó alíos effe puto G illas animas, qua frenum difciplina: iusacipiunt,& iugum portàt fuauitatís cíus,& quz fpirítu dei aguntur: δὲ in hoc eft εἰς falus. Inreuclasione Iohánis legímus,quod apparuit οἱ equus, δὲ fedens fuper eum quidam fidelis δὲ uerus& cum iuftícía iudicans,cuíus nomen eft uerbum ἀεὶ Aít ergo:Et uídi celum apertum:& €cce equus albus,& qui fedebat fuper eum uocabatur fidelis& uerus,& cum iufticia iudicans δὲ 'pugnans:& oculi eius ficut flamma ignís,& fuper caput eíus díadetnata multa,habentía nomé fcriptum,quod nemo nouít nifi ipfe:& adopertus erat ueftimento fanguíne confperfo,&uo^ «abatur nomen:cíus uerbum dei Et exercítus eíus erat in coelo:& fequebantur eum ín equís albis,induti-biflyno albo puto.Sed opus eft grátía deí,qux Ώου nobís aperiat íntellectü, quo ipoffímus aduertere: quid íftz indicent uifiones,qui fit equus albus,& qui fit qui fedet fuper e «πας nomen eft uerbü deí.Et fotte quidem dicet aliquís;album effe equü, corpus quodaflum/ pfit diis,& quo ille quí ín principio erat apud deü deus uerbü.ucl ueftitus ucl uctus eft. Alius 'auté anímá dícet:quá a(lumpfit prímogenitus omnis creatura:& de qua dicebat: Poteftaté ha. beo ponédí eá,& poteftate habeo iter futmédi ea, Alius uero ατα; fimul;corpusatq; anítmá, ;guali ubi peccatü non fuerit, equá dici albá putabit.Aliusadhuc quarto loco ecdefiá dícet;qu :& corpus HÓMILIA SECVNDÁ,$6. 64 A—&corpuseiusnominatur;album uíderí equum;quafi non habenté maculam aüt tugam;quam fibíjpfe fanctificauit lauacro aquz.Secundü hzc autem fingula etiam illa accipiet quz fequüt; :tnilítíam cceli& exercitum uetbí deí:& quomodo fingulí quícy eor fequentes uerbü deí,equis ή "! lili, 1 Già ἊΝ:albis fedeant:& biflynis albis induantur δὲ mundis.Huic ergo equo albo quo ipfe uehítur quí ni"s uerbü dei appellatur,.uel huíc equítatuí ccelefti,qui eá fequítur in albís nihilomínus cquis,com^ η:garat δὲ fimilem facit Chriftus ecdefiam fuam.In curtíbus autem Pharaonis, ucl íta poffumus ini"accipere: ut quantá hícdri equítatus,equítatü& currus Pharaonís euíncit δὲ praccellít: cátum τὰ Ft,-quaz pulchra es ín mulieribus, praecellís'& euincís omnes reliquas anímas,qua adhuc ἰποῦ Pha. n«ταοπίο portant& feffores eíus patíun£:uel certe quod equítatus híc meus qui lauacro aqua mü list-datus,purus δὲ candidus factuscft,& uerbum ἀεί meruit habere fefTorem,ex curribus afIum pe? Ici eft Pharaonis. Inde em omes ueniunt credentes;quía Chriftus uenit in Πᾶς mundü peccatores Mem faluos facere.Hoc ergo modo poteft explanari uerficuli huíus fenfus.Equítatui meo q fuit an» attt: te ín curtibus Pharaonís:& πᾶς fequítur me ín equis albis; purificatus ín lauacro aquz, fimile isi; teatbítror proxima mea.Beatx ergo funt ilz anímz qua dorfum fuum curuauerunt,ut fuícipi mts ant fefforem uerbum dei fuper fe& frena eius patíuntur:ut quoc ορ ipfe uoluerit flectat eas,& ulia agat habenis praeceptorum fuoráü:quía íam non propria uolütate íncedunt,fed ad omnía duca itid tut& reducunt uolütate fefforis.Et fortaffis uidcbit fecandü hoc quod ex multís animabus có anc'gregata eft ecclefia,& exemplum uítx accepit a(το: πο πό tam ab ipfa deítate uerbi dei οὐ τι acceperít;quz utícp fuperemiínet eos act?ucl affectus,qui ad exemplá darí hoibus debeant:fed. nas illaanimaquz RE m pta eftab eo.ín qua fuít fumma pfectío:illa fit ad exempli pofita:& ipfa (as"dicat híc proxíma mea:cuius fimilitudínem habere debeat etiá ecdefia:qua ex multís cógregaé piu anímabus,illís fcilicet qua príus fuerant fub iugo δέ curribus Pharaonis, δὲ equitatus dii appel ἐμῶν lantur.Quazauté ex duabus expofitío,cóuenire magis ppofito uerficulo uideat. probabis εἰ "T tuglegis. ΟΣ fpeciofz fact funt genz tuac, τᾶς turturís:ceruix tua,ficat redimicula. Ordo m p'dramatis huiufmodi uidetur habere confequentíá:quod poftea cy aufteríore ufus eft cómina ἐπ ίσης fponfusad fponfam.proteftatus εἰ, quod nifi οοσποίτοτοι femetipfam,exitura effet in ue: vium ftigiis eregum,& pafceret no oues;fed hados,erubuerit fuper aufteritate pracepti:fed& rubor m"uerecüdiz diffufus in uultu.fpeciofas effecerit cenas ei?:& multo Gp fuerát pulchriores.No folái nsa autem genz; fed δὲ ceruix eius cam decora fit reddita, quafi moniliti redímiculis adornata. PuL. al chrítudo ergo genarum,turturibus comparatur:quod per huíufmodií aues, fímul honeftas uul "T tus δὲ alacritas indicetur.FIzc eft híftoríci dramatís explanatío.Sed ueníamus ad tem. Paulus m apoftolus fcribens ad ecdefiam Corinthiorum,ita aít: Corpus autem non cft membrum απ, "m fed multa:Et fi díxerít pes,quía non fum manus,non fum de corpore:non propterea non eft de | ue corpore:Et fi dixerit aurícula,quía non fum oculus,non fum de corpore: non propterea non eft e decorpore. Sí totum corpus eft oculus,ubi eft audituszSí totum auditus, ubí odoratus? Nunc g^'aüit deus pofuít unüquodq; membrum ín corpore ficut uoluit.Et ci plura de hoc difputaflet: " adultímum dícít: Vos autem eftís corpus Chrifti δὲ membra ex parte.Et íterü ad Ephefios fcri" dde bens dícit:Subíccti ínuícem ín tímore Chrifti. Mulieres αἰτίς fuis fubiecta fint ficuc απο, quía hun» uir caput eft mulíerís,ficut δὲ Chriftus eft caput ecdefia:ípfe faluator corporis.Sed ficut ecclefia ur fübíecta eft Chrifto.íta δὲ mulíeres uiris fuis in omnibus. Virí diligite uxores ueftras ficut δὲ LU 4 Chriftus dilexit ecdefíam fuam:& femetipfum tradídit pro ea:ut εᾶ fanctificaret lauacro aquae t«nuerbo:ut ipfe fibí prxpararet gloríofam eclefiam:non habentem maculá aut rugam;aut ali | uid huíufmodifed ut effet fancta δὲ immaculata.Et poft pauca. Nemo,.ínquít,enim aliquan T carnem{πᾶ odío habuit: fed nutrít δὲ fouct eam, ficat& Chriftus ecdefiam: quia membra dl famus corporis ci?:& reliqua. Per hc ergo edocemur:quomodo fpófa Chrifti;qux eft ecdefía um'etíá fit corpus cius δὲ membra; Si ergo audías fponfi membra nomínarí:ecdefiz membra αἰεί μὲν» intellige, ín quibus ficut funt aliquí quí dicuntur oculí,pro intelligentíz fine dubio ac fcientías τ, lumine:& alij aures, pro audiendo uerbo ἀοέξτίπα:: αἰῆ manus, pro bonís operibus reli wi eiofifc; mínifterijs: ita fant alij& qui gena eíus appellentur. Genz autem pattes uultus dicati j^ turn quibus honeftas δὲ uerecundía anima: agnofcitur, per quod fine dubio illi ín mem | ἐμ LL 4 brísecclefics IN CANTICA CANTICORV M. C brisecdefia dedarantur:qui caftítatis& pudicitiz excolunt honeftatem.Pro his ergo ad omne corpus fpófz dicit: fpeciofa facta: füt gena: tux? Et obferua quía no díxít.quá fpeciofa(Πε gena tua, fed cj fpeciofz facta: funt:ut oftédat príus quídé nó eas íta fuifTe fpeciofas,fed poftea ἐδ fufcepit ofcula fponfi:& ipe qui loquebat per pphetas príus affuit:& müdauit fibijpfi ecde; fiá fuam lauacro aqua: δὲ fecit eam, non habere maculam aut rugam,& agnitione fui praftitít ei:tuncfactz funt fpeciofz cenz eius. l'unc ením caftítas δὲ pudicitía δὲ uírginítas quz prius n fuerat. per ecclefiz: eenas fpeciofo decore díffufa eft.Quac tamen genarum fpecíes,id eft pudici tix δὲ caftítatis curturibus comparatur. Turturü ferunt huiufmodi naturam effe,ut neq; mafc lus prater unam foemínam adeat alíam:nec foemína plus cg unum patíatur marem:íta ut fi ac. tidat altero íntercepto fupereffe alterutn:paríter cum coníuge extínctus fit οἱ concubitus amor. Conuenienter ergo fimilítudo turturis,aptatur ecclefia; quod uelalteríus υἱτί poft Chriftum có iugium nefcíat,uel quod contínentiz δὲ pudicitiz ín ea tancj turturum uolítet multítudo.Secü dum hancíntelligentíam etíam ceruícem fponfx accipiamus.Qua fine dubío illa: intelligi de; bentanimz,quz Chrifti iugum füfcipiüt dicentis: Sufcipite fup uos iugü meü:quía iugü πιοῦ fuaue eft.O bedientía ergo eíus,ceruices eius appellantur. Ceruix ergo eius fpeciofa facta εἴν cut redimícula:& meríto.Quá enim príus prauaricationis inobedientía turpé fecerat;nunc obe diétia fidei. fpeciofam fecit& pulchram.Ceruíx ergo tua fpediofa facta εἴ, σας redimícula, Ad ütrumqy enim fubauditur.fpeciofa facta eft.Redimícula híc dicit conftrictiones,uel connexío^ nes monilium, quz ín ceruicibus federe folent:ex quibus deducitur δὲ defcendit per omne coL lum relíquus ornatus. Ipfi ergo ornaméto qd' ceruícibus δὲ collo imponi folet;ceruicem[ρουπία comparauít.Quod dictum íta aduertimus.Ceruicem diximus fubíectionem δὲ obedientíá diGi pro eo quod quafi íugum Chrifti fufcipiat,& fidei eius obedientíam przbeat.Ornamentum érgo ceruícís eíus qux eft obedientia, Chriftus eft. Ipfe enim prior factus eft obediens ufqy ad mortetmiEt ficut per uníus, Ada fcilicet ínobedientíam,peccatores conftítuti funt multíita δρ üníus obedíentíam, Chrifti dütaxat,iuftí conftituentur multí.Ornamétum ergo δὲ monilecet/ uicis ecclefiz, obedientia Chrifti eft.Sed δὲ ceruíx ecdefizs,íd eft obediétia eíus,fimilis effecta eft óbedientiz: Chrifti, quod eft monile ceruícis. Magna ergo in hoclaus fponfz eft;magna ecdefizoloría,ubi imitatio obedientíae eius,exacquat obedientize Chrifti qué imitatur ecdefia.Hac ipafpecies monílis,etíáin Genefi memoratura Iuda patríarcha Thamar nutui fuz, quádo cit ea quafi cam meretríce cócubuit data. Quod non omnibus patet myfterium, Intelligit per hoc quod Chriftus ecdefiz, quam ex multorum dogmatum proftítutione collegerat, futurz perfe étionis hzc dedit pignora:& iftud obediétiz monile ceruíci eius impofuit. Similitudínes auri ficiem?tibi cá diftínctionibus argenti quoadufqy rex fit ín recubitu fuo, Supra diximus quod fpecie dramatis libellus híc otdinatus.perfonarum ímmutatione contexítur:& nuncergo ui^ dentur hzcamíci uel fodales fponfi ad fponfam locutí;quí fecundum íntelligentiam myfticam: & ut fapra íam dixímus,autangelí:uel etíá prophetzaut patríarcha poffunt íntelligi. Non em tuncfolum cum poft baptifmum Iohannis in deferto tentatus efta diabolo dominus,acceffez runt anocli δὲ míniftrauerunt ei fed anteaduentum pra'fentiz corporalis miniftrauerüt femp. INam δὲ lex difpofita ín manu per angelos dicitur medíatoris.Et ad Hebraos fcribens Apo: ftolus dicit:Si em qui per angelos habitus eft.fermo factus eft firmus.Ipfi ergo erantuclut au thores δὲ procuratores,appofiti paruulz fponfa: cam ραάασοσο lege:donec plenitudo tempo: rum ueníret δὲ mitteret deus filium futim natum ex mulíere;factum fub lege,& adduceret eam fub authoribus δὲ procuratoribus& ραάασοσο lege:ut ipfius uerbi dei ofcula, doctrínam feli cetuerbacy fufciperet. Antecg ergo tempus horum adefletzin multis angelorum mínifterío ex colebatur fponía quí apparebant tunc hominibus:& loquebantur ea,quz res pofcebat& ten pus.INon ením tu míhí ex aduentu faluatorís in catne fponfam dici,aut ecdefiam putes: fed initio humani eenerís,& ab ipfa coftitutione müdí, mo ut Paulus docct, altius myfterij huius oricínem repetam,ante etiam conítitutionem mundi. Síc επί dicít ipfe: Sícut elegit nosin Chrifto ante conftítutionem mundí;ut eflemus fancti δὲ ímmaculati coram ipfo ín charitate, pradeftínans nos in adoptionem filiorum.Sed ὃς ín pfalmis fcribitur: Memento congregationís tux -ὩἩμὨΣλιίὶ.--οἩὧἩὺὶ MT. uli Rosy NM ανα essi imiagi (ΠΟΙ titi Jlz inm ji iiti volu ferum redimi ήν iin itp Lobrderit Ont: disi 1 uli πη mo μη! μή! δ A HOMILIA SECVNDA.$'o. 65 his az domine: quam congregafti ab initio. Príma etenim fundamenta congregatio; ᾿ nísecdefia. ftatim ab ínítio funt pofita. Vnde δὲ Apoftolus dicit xdificari ecdlefiam;nonfolum fuper apoftolorum fundamétum, fed etíam prophetarum. Inter prophetas autem numeratut δὲ Adam: quía magnü myfterium prophetauit in Chrifto&ín ecdefía,dicens:Propter hoc relinquethomo patrem fuum δὲ matrem fuam:& adharebit uxori fax,& erunt ambo ít cane. una.Euídenter ením de hís dictis eíus;dicit Apoftolus:Q uía myfterium hoc magnum fit, Ego auté díco in Chrifto& in ecdefia. Sed& ídem Apoftolus cum dicit:Sícein em cnm dilexitut: femetipfm traderet pro ea fanctíficans lauacro aquz:nion utíqy oftenditeam príusnon fuiffe: quomodo eri dilexiffet eam qua non erat?Sed cam fine dubio dilexit qua erat. Erat autem in. omnibus fanctis,qui ab ínítio fxculi fuerunt facti. Diligens ígitur ed, uenit ad eam.Et ficut pué ti(αἱ communícauerutit carní δὲ fanguíni. fimiliter δὲ ipfe particeps factus eft eorundetm;ac fc^ metipfum pro eis tradídit.Ipfi enim erant ecdefía quá dilexit:ut eam uel numerofítate augetet uel uirtutibus excoleret, uel perfectionis charitate de terris tranfferret ad coelum. Miniftrauerüt ergo δὲ prophetzzab initío,míniftrauerunt δὲ arigeli.Quid ením aliud fiebat tunc;cum apparue rut tres uirí Abraha: fedentí ad quercum mamre?Lícet illa angelorum fpecies SP aliquid cg angelicum oftenderít minifteriummam trínitatís ibí myfterium prodebatur,Hocerat& in Ex odo:cum angelus domíní dicitur in lamma ienís apparuiffe Moyfi ín rubo,Contínuo autem infübfequentibus dris& deus loqui ín angelo fcribi£,& ipfe deus effe Abrahá,& deus Ifaac,& deus lacob defignatur.Quod quídam haretícorum legentes dixerant:Deum legis δὲ prophe) tarum deir ol eflec Iefum Chriftum δὲ fpiritum fanctum:& eoufey impietate(πᾶ pertenderant: ut plenítudinem quidem ín Chrifto poiant& in fpitítu fancto:imperfe&tione uero δὲ ínfitmitatem ín deo legís.Sed hzcalías.Nunc autem nobis propofitum eft oftendere, - quomodo fan&tíangeliqui anteaduentum Chrifti,uelut parüulz adhuc fponfa tutelam pro^ ciant fponfz,non aurum(necy enim habebant tale aurum quale dignum erat o .proauro;fimilitudines aurí fefacere promíttunt.Et n6 unam fimilitudínem,fed multas.Ita eti - dicunt deargento:fed quafi habétes licet paruam argenti matetíam, promittunt fe οἱ facere;nó fimilitudínes.fed diftinctiones argentí.utpote quibus non tanta abundaret argenti matcría,at xurabant;ipfi(int amici δὲ fodales fponfi:qui ad eam dicere uideantur:Faciamus tibi fimilitudi nes auri cum díftinctionibus argenti ufqgquo rex fit íi recubítu fuo.Indícant S quod ípfi fa erri fpofz)fed connexum aliquid& folidum opus ex eo producere poffent.fed dittinctióes folas ac fiena quae "dá parua,uclut puncta interfererent illi operí,quod οἱ ex auti fimilitudine faciebant. Hxc ergo amici[ροπή illi,de quibus fupra diximus, fponfz faciunt ornamenta.Sed quid in his fecteti có tíneatur,& quíd elocutionís nouítas ipfa partutiat:omnipotehtis uerbi acfponfi patrem prz cemut,ut ipfe nobís arcaní huius dauftra patefacíat:quo poffimus, non folam ad intelligenda hac íllaminari:uerumetiam ad proferenda:ac fecundum menfuram eorum,qui le&uri funt mo derationem aloquíj fpititalis acipere.Auri fpecicm inimultis(epe oftendímus figuram tenere inuifibilis δὲ incorporez: natura. Argentum uero uirtutem ucrbi acrationis, fecundum quod & dominus dicit per prophetam:Dedi uobis argentum& aurum, uos autem feciftis argentea & aurea baalim:oftendens per μας δζ dícensquia dedi uobis fenfum δὲ rationem, qua me deü & fentíre poffetis δὲ colere:uos aüt δὲ fenfum& rationéqua ín uobis eft, ad colenda dxmonía tráftuliftis.Sed δὲ xloquía drií;zloqa cafta:argentü igne pbatí dicit. Et ité ín αἰῆσ.ατοξεῖ igni^ tum;iufti lingua memoratur.Cherubím ueto aurea dícuntur:quoníam quidem plenitudo fcié tía dei interpretátur. Sed δὲ candelabrum ín tabernaculo teftímonij aureum δὲ folidum poni iubebatur:quod mihi uidetur formá tenere naturalis ἱορίς,[η qua lux fcientízhabetur.Sed qd opuseft multa congregare teftimonía:cum ín promptu fit fcire uolentibus ín multis fcriptura lods hocindícariquod aurum ad fenfum métemqy reuoce£:argent uero ad uerbum atc lo; quia referatur. Nunc ergo propetemusad contemplandum, quomodo fecundü ea qu ρωσ’ fimus amíci fponfi dicát fe fimilitudines aurí facere fponfz cum diftinctionibus argenti. Vide ergo míhí qd lex quz per angelos dífpofita eft ín manu medíatorís:quádoqdé umbrá habeat futurorá bonorüino ipfam imaginem rer;& quaciqy cótingebant illis quí ín lege das es :! ín figura IN CANTICA CANTICORVM C infigura&non in uetítatecontíngebant.Tfta omnía fimilitudínesauri fuerunt,non aurumme) rum: quod fcilicet aurum ucrum in illis qua íncorporca fant& inuifibilia ac fpírítalia íntellioa tur.Similitudo ucro autí;ín quo non eft ipfa uerítas,fed umbra uerítatís;ifta corporca δὲ uifibi lia accipiantur:uerbi eratia:Similitudo aurí fuit iftud tabernaculum manufadtum,de quo didt Apoftolus: IN6 enit. manufacta ifta íntroiuit Iefus exemplaría uerorum,fed in ipfutn ccelum, Ergo quz ín ccelis funt inuifibilia& íncorporea,illa fiit uera:ifta αὔτ qua ín terris fütuifibilia& corporea,exetnplaría uerorum dicuntur effe nó uera.]fta ergo funt quz fimilitudínes aurí αρ! pellantur:ín quíbus eft δὲ arca teftamenti& propicíatoríum δὲ cherubím δὲ altare incenfi:& mé fa propofitionis& panes:fed& uclamen& columbz ac ferz: δὲ altare holocauftorum:& ipfum templum.atq; omnia qua ín lege fcripta funt.O mnía hacc fimilitudines erát auri.Sed&ipfum aurü uifibile;pro eo qd' uifibileerat;non erat aurü uer: fed fimilitudo erat illius uerí auti ínui^ fibilis.Iftas ergo fimilitudines auri, fecerunt fponfzecdefi fponfi amicizangeli uidelicet δὲ pro» hcta;qui míniftrauerátín. lege catetifqy myfteris. ας opinor& Paulus intelligens dicebatz Ἢ religione angcelorü,ín his quz uidet fruftra inflatus fenfu carnís fuze. Omnis ergo ludaicus cultus δὲ religio /fimilitudines funt aurí.Cum autem conuerfus fuerít quis ad dominum,& abla tum fuerítab eo uelamen: tác uídebit aurum uerum, cuiusaurí antedj adeffet δὲ cognofcendá fe prxberet.fimilitudines fecerunt fponfzamici eius,ut ex illis fimilitadinibus,cómonita& pro uocata, ποτέ auti defyderium caperet. Hoc em factum indicat Paulus;cutn dicit:Flac autemín figura contingebantillis.Scripta autem funt propter nos.ín quos finis feculorum deuenit.Sed finem, quem dicit Paulus, non intelligas corporalem: Finis enim corporalis multos inue; níct, pro quibus non funt fcripta hzcilNeq enim huiufmodi de his recipient intelle&tum,fed finem(xculorum,perfectionem rerum intelliee:xquac utíq; Paulo& fimilibus eius adueniffe& ppter ipos fcripta hacc effe dicun£ Sed hac ín exceffu diximus,uolétes oftédere quomodoamí ci fponfi dicantad fponfam facere fe εἰ fimilitudines auri cum diftin&tionibus argenti pereafa licet qua: ín lege δὲ prophetis per figuras δὲ imagines δὲ fimilitudines& parabolas fcripta tradu derunt.Sunttamen ín hís€ parua: quedam diflinctiones argenti, indicia fcilicet fenfus fpirita lisuerbi& intetpretationis rationabilis, licet δὲ ualde rara& exigua. Ante aduentum nang domíní υίκ Παιδί prophetarü aliquis pará quid occulti fermonis aperuit:uerbi gratía,ut Efaías cum dicit: Vínea domini fabaoth,domus Ifrael eft.& dom? Iuda nouella dilecta.Et iterum alii bíi:Aqua multz;gentes mult funt. Et Ezechiel nomínás duas forores, Oollam& Oolibam, alíam Samatríam di(tínguit effe;& aliam Iudzam:& ficubi talía quzdam ipfis prophetisíntet pretantibus aperíantur:iftz diftinctiones argentí dicuntur. Vbi uero faluator δὲ dominus no» fter lefus Chriftus aduenit;nota faciens omnia uerbo uírtutis fuc ín paffionecíus indicium da τῷ eft:quod ea que in abfcondiítis tegebátur&arcana erant, ín lucem proferrentur& ad maní fcítationem uenirent: per hoc νά uclum templi, quo fancta fanctorum δὲ arcana ucla/ bantur.fciffum eft de furfum cíus ufq; deorfum: palam fore denücians omnibus,quod íntrinfe cus uidebatur obtectum.Sic ergo illud quod per angelos δὲ pphetas miniftratum eft, fimilitue do auti fuit cum diftinctionibus paruis δὲ exiguis argenti.Facautem qua per ipfum drimno ftrum Iefum Chriftum tradita funt;ín auro uero& argento folído collocata fant.Hac em que. peramicos fponfi facta eft fimilitudo aurí cum diftinctionibus argenti,non ín fempiternü má fura promittit:fed tempusci ftatuiturab illis ipfis dicétibus:ufesquo rex fit in recubita fuo. Ci ein recubans dormícrít,ut leo& ut catulus leonis,& poft hacc fufcitauerit eum pater& refurrexe tit emortuís, fi qui fuerint conformes refürrectionis cius,iam non ín fimilitudinc auri:id efto in rerá corporaliü cultu manebunt.fed aurü uer ab ipfis percipient.credentes& f perantes nó ea qua uidentur fed qux non uidentur:nec qua ín terris fant, fed qua in coclís,.ubí Chriftus eft in dextera dei fedens,& dicét:Quia& fi cognouimus Chriftum aliquádo fecundü carnem, fed nunc iam non nouimus. Non ergo íam diftinctionibus paruís argenti,fed inlatítudinem diffu fo utentur argento. Audient ením,quia ín illa auri fimilitudine,petra, qua: fequí dicitur, δὲ po tum populo prebere Chriftus eft,& mare baptifmus eft,& nubes fpiritus fanctus cft,& manna uerbum αεί οἵδ, X agnus pafcz faluator eft:& fanguis agni, paflio Chziftí cft;&ue^ lum quod --ωῳ- "a HOMILIA SECVNDA.$0. 66 !“πὰ A lumquod eftin fandtis fanctorum,quo diuína illa& arcana tegebanf.;cato eius eftalíaq; inta (s pi."mera, excíus refurrectione patebunt:nó íam paruaut príus diftinctione.fed latiffima ἐχροίίν ii tione patefacta. Adhuc auté ut claríus fiat quod dicit: ufaiquo rex fit ín recubítu fuo:etíam de r iin- fecunda Balaam prophetía,qua: de Chrifto íta cótínet proferemus.O rictur;ínquít ftella ex Ία» hs'&ob:& exíet homo de femine eíus,& dominabitur gentibus multis. Exaltabitur Goog regnum Sci' eius:& crefcet regnü eíus.Deus educet eum ex Άοργρτο.[αιε eloría unícornís,& comedet gen/ A: tes inimicorum fuorum, δὲ craffitudínes οοτί emedullabit,& iaculís fuís fagittabit eos. Recum iini bens.ut leo requiefcet;& ficut catulus leonís.Quís fufcitabiteumzConfydera ergo& exkis dili alins ty gentíus,& uíde quomodo omnís fimilitudo αυτί ufq; ad extremum tempus,ad reaibitum το» darts gis fcilicet ftare memoratur.Poft hac ergo exaltabitur Gog,id eft fuper tecta regnum eíus.cá εἰν; uidelicet de terrís ad cocleftía fuerit tecta tráflatum. Sed de hís plenius, prout dominus dedit, ting in Numerorum libro profecuti fumus. Requiramus fane fi eríam fanctis patribus ipfis& pro sies phetís:qui míniftrauerüt uerbum ante aduentum domini noftri Icfu Chrifti, perfectionis hu mne i ius uerícy auti eratía data fit, an tantum futura hacc íntellexetint δὲ in fpitítu uétura puiderint: ddonizii ἡ δῷ ob hoc folum dixerit dominus de Abraham:Quia defyderauetít uidete diem eíus, δὲ ui δομών' derit& latus fit;quod fcilizet ín fpiritu futura prauíderít:& magis fortaffe hoc ita efle,etíam Qm ille fermo confirmet;qui ait: Multi iuftí defyderauerunt uidere qua uídetis,& nó uíderunt:& au dica* direqua auditis,& non ΜΗ nec illis potaerit defuifle perfectio ueniens ex fide. πό Quzením nos facta credimus:hac illi maiore cam expectatione futura credebant. Sicut ergo ἧς mii-exaduentu Chrifti, credéres prateritorum fides:íta& illos faturorum ad fummá perfectionis muda B adduxit.Quod(íad unamquág; anímá referatur expofitío:uidebitur quod donec paruula cft ὙΠ" adhucanina& imperfecta:& fub tutoribus δὲ procuratoribus pofita.fíue doctoríbus ecdefia, a: fiue angelis:qui paruulorum cuftodes effe dicantur,& uidere femperfaciem patrísqui ín ccelís d(t eftifimilitudines aurí fiunt eí:cum non f olidís& fortibus alícur uerbi ἀεί cibis: fed fi mílitudini^ visi. busímbuítur:uelat fi d icamus parabolis δὲ exemplis docetut;pro quibus& ipfe Chriftus dici lens:&tate crefcere& fapientía δὲ eratía apud deum& homínes.In illís creo fimilitudinibus imbui— tut:& fiunt εἰ paruul diftinctíones argenti. Aperiuntur enim interdum& his quí imbuuntur bti parua aliqua& rara de fecretioribus myfterijs:ut defyderium concipiant maiorum. INeqy enim "m defyderari quid poteft fi penítus ignore£:& ideo incipiétibus& prímis ín erudítionib?pofítis, pito ficat non funt ad fübítum cácta pandcenda:itag neq, penítusabfcondenda unt[pírítalía my -—: fletia:(ed ut ait fermo diuinus.facienda funt εἰς diftínctiones argentí:& fcintilla quxdam fpiri d: talis intelligentiz animis eorum ínitiandz funt: ut guftum quodam modo defyderandz duLμ΄ redínis(umant:ne ut díximus fi penítus ignoretur,necomníno defyderetur. Verum quod pat 4: uulam nomínamus anímam,nemo íta accipíat, quafi fecundum fubftantiam paruula dicatur: a fed fi cui deeft erudítio,& in qua eft exiguus íntclle&tus ac mínima perítía hanc paruulá dicím? | us animam.Ieitur hzc[οτί conuenit,ufq;quo rex fit in recubitu fuo, id eft ufegquoin id proficiat m huiufmodi anima,;utcapíat regé& habeat recübentem ín femetipfa.Sic em dicít híc rex: Q uía mi habitabo ín eís inambulabo in eis:profecto qui tantam uerbo dei cordis fai latítudiné pr^ t bentut etíam ín eís deambulare dicatur.fpacijs fcilicet amplioribus intelligentia: agnitionifqg yt diffufioris, Ita ergo δὲ recubare dicitur ín aníma illa fine dubío: de qua ipfe domínus dicit per f prophetam.Super quem requíefcam,nifi fuper humilem δὲ quietum δὲ trementem fermones uo mcoszHabitat ergo rex ifte qui eft fermo deí;in illa anima,qua íam ad perfectü uenerit recubi f τα(ud.(i camen no fit ín ca aliquod uítiü:fed plena fit fanctítate,plena pietate.fide,charitate;pa pu,: ceomnibufq, uirtutibus. Tuncením delectat ín ea recubareregem δὲ habere recubítü. Ad: hanc iif enim anímam dominus dícebat: Quía οσο δέ pater meus ueniemus δὲ cznabímus cumeo: δέ 0, manfionem faciemus apud: eum. Vbí ergo cxnat Chríftus cam patre,€ ubí manfionem ΐ r d facit, quidni recambitz Beara illius latitudo anímze, beata ftrata illius mentís ubí pater δὲ Jo filius(ut non dubíto)una cum fpirítu fancto: recumbit, cxnat δὲ manfionem facit. Qai js, bus putas opibus; quibus copíjs tales conuiux pafcunturz Pax ubi prímus cibus eft,humi^ T T: lítas fimul C IN CANTICA CANTICORVAM litas fimul apponitat ac patientía»manfuetudo quoq; δὲ lenitas: δὲ quod fummzei Γαδ» tatis eft; purítascordís. Charítas autem ín hoc conuíuío principalem obtínet locum. Τα lí ergo tnodo, etiam tertia expofitíone,ad unamquamqy anímam referri poffe uídebitur: quodait:Símilitudínes auri facicmus tibi cum diftínctionibus argentí,quoadufq rex fit ín te^ cabitu fuo.. Nardus mea dedít odorem[Πας odorem eíus.In fpecie dramatis uidet hoc oftendi;quod poft hzcuerba ingreffa fit fponfa ad fponfum:& unguentis fuis unxerit eum: ac míro quodam cenere;quafi nardus qux príus odorem non dederat cum eflet apud fponfam; tuncdederit odorem fuum,;cum corpus contigit fponfi:ut non tam ille ex nardo odoré, d πα! dus ex ipfo fumpfiffe uídeatur. Sí uero(ες hancdifferentia;qua ín αἰῆς inuenitur exempla. tibuslecímus:INardus mea dedit odorem eíus:inuenitur adhucaliquid diuiniusutuídea£ un oen hocnardi.quo unctus eft fponfus, non tantum fuum,qui nardo íneffe naturaliter fo: et fed ipfius fponfi odorem coperít:& ipfius odorem ad fpofam reportauerít nardus:ut ín co quo unxit εὔ,οάοτξ fponfi per ipfius unguentí munus acceperít:& hoc fit quod dicere uídeaf, INardus mea qua unxi fponfum,regreffía ad me,odorem míhi detulit fponfi: δὲ uelut fi uperato naturali fuo odore.pra fraerantía fpofi ipfius mihi detulit fuauítaté. ας haber hiftoríci dra matís explanatio. Sed ueniamus íam nuncad íntellicentíá fpirítalem.Ponamus híc fponfam ecdefiam, in perfoná María, quz decenter αεί; dicitur afferre libram unguenti nardi píftici pi ciofi;& unguere pedes Ieíu,& detergcre capillis fuís,& recipere quodammodo ac recuperarep tríné capítis fuí ad femetipfam unguent, ex qualitateacuírtute corporis eíus infectü:& odo^ rem non tam nardi per unguentum,(j ipfius uerbí dei ad fe trahentem per capillos;quibusab: ftergebat pedes:& impofuit capiti fuo;non tam nardi d Chrifti fragrantía,& dícere:Q uia nat dus πηρα, ία in corpus Chrifti,reddít mihi odoré eius.Deniqs uíde quomodo hac ípía refe; runt. Matia.ínquitattulit libram unguenti nardí ρίβτοί precíofi,& unxit pedes Iefa, δὲ exterfit capillis capitis fui.D'omus aüt;inquit,tota repleta eft odore unguenti. Quod utíq; indícat,quía odor doctrínz;quí pcedit de Chrifto& fancti fpüs fragrantía;repleuít omné mundi huíusdo mum actotíus ecdefíz domü. Vel certe repleuit oém domü animar illiussquae odoris Chrifti fu Ícepit participium, offerés prímo fidei fuz munus, uelut unguentum nardí:& recipiens ex hoc gratíam fpiritus fancti& fpirítalis doctrinzc fragrantia. Quid ergo íntereft utrü ín cantíco canti corum fponfa perungat unguento fponfum:an ín euangelio dik ftá:fperans(ut diximus)rediread fe ex hocunguéto odoré uerbi,& fragrantiá Chriftiut eoipo dicat Chrifti bonus odor fumus deo.Et quonia plenü fide fuit iftud unguenti,& preciofi effe &us,ob hoc& lefus teftimonium reddidit εἰ, dícens:Boníi opus operata eft ín me.Sicergo rut fas ín cantíco cantícorum, poft aliquáta amplectitur emiffiones fponfa:ficut hícopus María; ait em:Emífliones tuz paradifus cum fructu pomorum.| Cyperus cum nardis.Narduscum crocis.Amplectítur ergo δὲ ín hís emifliones ac munera fponfte. Obferuauimus fane quod ín hís quz nunc memorauímus pluraliter prímo,poftmodum fingularíter nardum pofuít, quod puto fecundum illam rationem díctum:quía negocíator regni ccclorum,plures primo margari tas negociatut:ufcegquo ad unam perueníat precíofam.Et forte quod dixit:Emi(Tiones tux pa^ radifus cum fructibus pomorum: illos indicat fractus cum nardís plurímís, quosafferímus ex inftitutioibus& doctrína prophctica.Ex doctrína uero ipfius domini noftri lefu Chrifti: emif fiones noftrz δὲ muneta,no plures habent nardos.fed unam. Sed nücredeamus ad eam qu dicit: Nardus mea dedit odorem faum:& uíde fi poffumus adhuc etíam hocín loco intelligere prafentí,quod fi quando ualuerímus íntegre δὲ decenterexponere de deitate Chrifti, uirtutégs eíus ac maíeftatem dienís affertionibus confignare: cunc fortaffis meríto dicet, uel ecdefia illa uel anima, qux ita manifefte potuerit glorià eius exponere: INardus mea dedit odoré fuii Dec mírü uideri debet fi Chriftus, quéadmodum fons eft,& flumina aqua uíux de eo proce^ düt, δε quéadmodum panís eft,& uità dat:íta& nardus eft,& odoré reddit,& unguentum eft: guo qui uncti fuerint, Chrifti fiát:ficut dicit ín pfalmo:NNolite tágere Chriftos meos.Et fortafle ecádü illd' qd'dicit Apfus:His q exercítatos habét fenfus ad difcretioné boní uel mali-fingulis quibulg: ) cipula magiftrá:& María Chri d Massa]. e sss νυν ————— c9 T—- 4 7*—— 0 n» ὦ(o ἘΞ ΤΌ“ἘΣ T Zu"TP. ΤΑ ΞΞ͵, 229. 1-2. fr.€^ 2m — p 9£430 0m p Mn C0 22€oo"UT T—— m 2359 ———— ime, tts Με, ats δ{πη 0, Hd μὰ νι, ΚΠ ἥ ΙΙ 11 tav diim Vader beh: Vc p itd ΚΙΝ ict lisi [απ ἼΤΩ Kader d lass ἼΩΝ ip^ qui^ Nu x o mp ye ἐν " ui y? n d A HOMILIA SECVNDA.$0. 67 qaibufcg fenfibus animze.fingula quac; Chriftus efficitar.Idcirco enim δὲ uemm lum dicitur, ut habeant oculi anímz quo illuminentur:idcírco δὲ ucrbum,ut habeant aures quod audiát:id^ circo€ panis uita;ut habeat euftus anima: quod deguftet. Idcirco ergo δὲ unguentum uel nar« dus appellatur, ut habeat odoratus anímz, fragrátíam uerbí:idcirco δὲ palpabilis,& manutra» étabilis,& uerbü caro factá dicitur,ut poffit interioris anima: tnanus contíngere de uerbo uítaze FIzcautem omnia unum atq; ídem eft uerbum dei, quod per hac fingula affectibus orationis comutatum,nullum anímz fenfum eratíz fuz relínquat expertem. Alligamentü guttz fratra elis meus mihi.ín medio uber meorü manebit;fiue cómorabitur.Eiufdé adhucuerba fiit fpó» fa ad adolefcétulas,ut uide£ loquentis.Príus quidé dixerat, quia nardus fua dediffet odore f po fo:& quía per unguentum quo unxerat cum, odorís fragrantíam recepifTet:nunc autem aíts Fraternus meus mihi guttam redolet: et hanc non díffufam;neg utlibet αἰ perfam.fed colliga tam& conftrictam:quo fcilícet odor ipfius fuauítatis denfior reddatur δὲ uehementior. Et hic, inquit;cur talís fit.ín medio uberum meorum demoratur,& cómanet,& requietn ac manfioné fuam facit ín loco pectorís mei. Verum quod nuncprímum cognomínauit eum fraternum fuü fponfa:& nomínís huíus appellatione per totum pene libelli textum frequéter utítar, dignum puto,ut pues requíramus appellationis ipfius caufam:& quid uel unde fraternus dícitur,expo, namus.Praternus appellatur fratris filius. Requíramus quis fit prímo frater fponfa,cuíus hicfi lius habeatur:uide fi poffumus dicere ἢ ponfam quídem ex gentibus effe ecdefiam:fratremn ucro εί, priorem populum:& fratrem, ut res indícat, feniorem. Quia ergo ex illo populo Chrí^ ftus fecandum carnem nafcítur,ob hocab ecdefía gentíum,fratrís filius appellatur. Quod ergo ait:Allieamentum uttz: fraternus meus míhi:corpore: natíuítatís eius indícat facramentum,. Videtur enim p pli alligamentum effe δὲ aíncalum quoddam anímz corpus:quod alligamentum,gutta ín Chrifto díuinz uirtutis ac fuauitatís aftrínoítur.Si autem ad unáquágqg animam quz dicta funt referuntur: alligatura guttz, dogmatum contínentía conftrictío, ae diuinarum fententíarum nodofitas intellioítur. Innexz ením fibijnuicem funt fidei rationes, δὲ uínculís uerítatís aftrictz. Denia; δὲ lex mundum dicit effe omne uas quod alligatum eft:immundum uero quod folutum fuerít& non lí gatutn, Cuíus rei hac figura erat, quod Chriftus ín quo nundj fuitulla ímmundicía peccatí;allieamentum guttz dicítur.Et ideo anima non debet contíngcre alíquíd diffolutum:& quod non fit ratione fubnixum;& dogmatum uetítate cóftri ctum,ne ímmunda fíat.Q αἱ enim ímmundum contigetít.ímmundus erít fecandum legé.Con tínget náq; eum fenfus irrationabilis,& alienus a fapientia dei,& faciet eum immundum. Vide autem fi forte filium dei in carne guttam dictum, δὲ quafi breue aliquíd δὲ exieuum nomínatü poffumus acipere:ficut δὲ Danicl de eo dicit:Lapidem paruü de monte excífüm fine manibus, & factü poft hzc monté maenü. Vel ficut ín libello duodecim prophetará nihilomínus gutta quídem futura dicitur, qux congreget populum.Eft ergo δὲ in prophetis íta fcriptum: Et erit ex A populi huíus coneregatus íacob.Decebat ením eum qui ueniebat congregare:non folum acob.fed δὲ omnes gentes, quz ficut propheta dicit:Reputatz funt tanc gutta ex fitula ,exina nictem fe diuinitatis forma, effici ipfum ut guttam:& fic ueníre ad congregandam guttam ger tíum;& euttám níhilomín? reliquiarum Iacob.Sed& in quadragefimoquarto pfalino dicit ad dilectum,cuí etíam ipe pfalmus affcribitur:M yrrha δὲ eutta δὲ cafía a ueftímentis tuis. A ucfti, mentis ergo uerbi deí;qua eft doctrina fapientiz;procedít myrrha mortis dütaxat índiciü pro humano gencre füfcept. Giutta(ut fupra dixim?)exinanita diuinitatis forma feruilis forma fu» Ícepta díenatío.Cafía quoq; quoníam id genus herba: aquis índefinentibus nutriri dicitur& eo alefcere;redéptione hurmaní generís p aquas baptifmí indicat datá.Sic ergo alligaturam gutta fratérnum fuum fj ponía candg nuptíali dramate loquens, inter medium uberum fuorum com^ morantem dicit. Vbera(ut fuperius iam díxímus)príncipale cordis aduerte:ín quo ecdefia Chri (ται, εἰ anima uerbum deí,defyderij fai uínculis alligatum tenet δὲ aftrictum.Sí quis em uet» bum deítoto affectu ín corde fuo,& toto amore conftrineít,ipe folus poterít odorem fragran^ tíz eius δὲ faauitatísaccipere, Botrus ογροτί ftaternus me? mihi ín uíneís Engaddi. Quátá ad litterae ipfius explanationem,habet aliquíd ambiguum,quod ait: Botrus peri aedis míhís quía IN CANTICA CANTICORVM| qa& uua florens cyperus appellatut:& fpecies quxdam extrínfecus direulieft qui cypetus di citur:ferens etia ipa florida quendam fructum,ín modum florétís uuz prolatum. Sed uídetar magísad fructum uitis refpicere fermo, quádoquídem uínearum enpaddi facta eft memoria, Ὁ Eneaddum autem ager terrz luda eftinon tantum uíneís, quantum balfamis florens.Hicereo erít híftorícus fenfus fponfx loquentís ad adolefcentulas.ut intelligatur dicens:Prí mo quidem nardus mea odorem míhí fponfi mei reddit.Secundo ueto alligamentum guttz effect? eft fra ternus meus míhí,demorás ínter media ubera mea. T'ertío botrus cyperí ex uineis engaddi fi perans omne quícquid eftín odoribus& floribus fuauítatis:quo fcilicet audientes hacc adolefcé tulz, mais ac magis ad charítatem fponfi cocitentur δὲ amorem.]Idcírco autem fingulatim&p ordínem: prímo nardum fuam,deinde euttam.poft hac etíam botrum cyperi nomiat:ut p eos pu squofdam pfectus doceat charitatis.| Sed uideam? iam qd fpiritalis habeat intelle? iquídem híc qui appellatur botrus,ad fructum uitis referendus eft: uerbum ἀεί acipimus/fi^ cut fapientíam δὲ uirtutem δὲ thefaurum fcientías;alíag; multa:íta δὲ uítem ueram dici. Sicut er^ eo hís quibus efficitur(αρίεπεία& fciétía,non ad fubitum,fed per profectus quofdá δὲ gradus, pro ftudijs& intentione ac fide eorum,qui ei uel in fapientía;uel ín fcientía;uel ín uirtute partid pantur;fapientes eos δὲ(cientes reddit αἰσεπτοίορ uirtutíbus:íta δὲ ín ἐπῶν uítis aera effici, πδ΄ εἰς ad fümmü maturos botros producit δὲ dulces:nec repetente eís efficitur αἱπᾶ fuaue& latifi/ cans cor homínís:fed prímo producit eís fuauitatem tantümodo odoris ín floré.Botrus híc flo rens effe memoratur ín uíneis engaddí:ut gratía fragrantiz ipfius immittaf in ínitijs anima, ut poft hzc patí poffit acerbítatem tríbulationü δὲ tentationü,qua propter uerbum dei credenti^ bus excitantur:& ία demü maturitatís εἰς dulcedinem praebet, ufq; dum perducat eos ad τοι» cularía;ubí effunditurfanguis uuz;fanguis noui teftamentí;qui bibatur ín die fefto in fuperíoribus,ubí ftratum magnum paratü eft.Síc ergo perfingulos hos profectus graduum íncedere oportet eos,quí per facramentü uitis δὲ botrü ογρετί initíati,ad perfectione ferunt, δὲ calicemno ui teftamenti ab[εἴα fufceptum bibere contendunt.Quod fi cyperus fuí generis arbor m dus eft:cuíus fructus etíam flos,non tantü odoris fuauítaté,quantü δὲ uím calefaciendi ac fou& di dicitur poflidere:illa(ine dubio accipitur(ponfi uírtus,qua incalefcunt anima eroa fidem e? δὲ charítatem quz contíngcbat eos qui dicebant: Nonnecor noftrum erat ardés íntra nos, cum. adaperitet nobís fcrípturasz Vel certe quoníam de uíneis engaddi botrus hic florés nominatur : efle:Engaddi autem interpretatur S de tentatioís mex: fi quis eft qui intellectum habere por teft,quomod tentatío eft πίτα hominis fup terram,& intellíeit quomodo quis ín deo eripitue atentatíonc,& qui agnofcit qualitate tentatíonis fuz,íta ut poffit de ipfo dici:quía in hís omni" bus nópeccauetit labijs fuis coram deo:huic botrus cyperí de uineis engaddi efficit uerbum dei. Obferuandum tamen eft quod uerba fponfz íta referunt ut δὲ nardus δὲ alligamentá gutta& botrus cypeti ipfi foli fint,utpote qux ín hos iam profectus afcéderít.Sola ením perfectaanima ᾿ ef; quz ίτα habet purum δὲ purgatum odoramétü fui fenfus,ut poffit nardi δὲ outta& cyperi. exuerbo dei procedentis fragrantía capere δὲ gratíam diuini odoris haurire. lU.: HOMILIA TERTIA.. in - Gceesfpediofa proxima mea,ecce es fpeciofa;oeulí tui columbarum,Secundo íam fpotv 7 fus ci fponfa ín uerbo colloqoqs mifcetur.Et prímo quidé fermóc ínuítauit ed ad hocut cognofceret femetipfam,dicens εἰ quod bona quidem effet inter mulíeres.fed nifi cogno fceret femetipfam,certa quae; patereturr& quafi qua: uclocíter ad agnitionem fui fcnfu intelle €uq; axcurrerítcomparat eam equis fuis uel equitatuí, quibus obtinuerit currus Pharaonís.Si inul& cenas eíus pro ínfigni uerecundía δὲ conuerfationis pnícitate,turturibus comparat: cetuí €emq; eíus,ornamentorum redímículís.Nüc autem iam fpeciofam profite£ cam:& fpeciofam: 'non ficut príus ín. mulieribus εἶτ,[τα quafi proximá fibi:& adhuc ín maíoré títulá laudis extol^ lit δὲ affirmat:quía nó tanti cum proxíma eft οἱ fpeciofa fit:fed& fi contingat οἱ abíentem effe, etiam fic fpeciofa fit.Hoc ern índica£ ín eo φ cá dixiffet:Eece es fpeciofa ρχίανα mea: addit poft hzc abfolute&(ine ulla adiunctioetecce es fpeciofa.Sed in fapiorib? καὶ Rape uifum cíus, credo qa nondü ad intuitá jpfecerat fpiritalis intelligétia:nücergo ait: Oculi tui col G ----t Bum σὰ quud Laus dude ied HR SM uu eq d É——ebB uod cüiuBidde e uumuni5S det un od ὐύππκ, πΧ————T—————«πὶ“ἘΞ pP—————n Tee p UN Sim, τη; πώ "shed tria hier ign amd voli imt ιά Viet δν! fring av: udo ΤΠ flos dun iz saut Td iar d^ yit εἰ du uii HOMILIA TERTIA.«ο, 65 Grandis in hot profectus eius oftendíturzt quz príus tantum f, peciofa in mulieribus dicta eft, nunc ut proxíma fpeciofa dicatur,ex ipfo fine dubio f; Ροπίο fplendorem decorís accipiens:ut fe melab ipfo fumpta pulchritudine,etiam fi accidat ei paululum fponfiabíentíam pati,nihilomi nus pulchra permaneat.Q uod autém oculi eíus comparantur columbis, ob hoc profecto con» ον diuínas fcrípturas nó iam fecüdum lítterá, fed(τοῦ fpirítà intellieat ,& afpicíat in eisfpititalía myftería. Columba em íadicíá cft fpirituffancti.Spiritali ergo fenfu intelligere le^ gm& prophetas:hoc eft oculos columbae habere.Et hic auídé columba: oculí eius appellan£, n palmis uero huíufmodi aníma,pennas fibi darí columbze def yderat,ut uolare poflit ín inccl lectum fpiritaliá myfteríorá,& requíefcere in atríjs fapientia Sed δὲ fi dormíre quís poffit hoc eft collocari, δὲ requíefcere ín medio fortíum,atqy intelligere fortium rationé, δὲ cognofcere diui; ni íudícij caufas;non foli penna columbze, quibus ín fpiritalibus intelle&tibus uolct, pmittücue εἰ:(ἐ« deargentatz ρξπα(ἃ eft uerbi δὲ rationís ornaméto decoratz,Scapulz quoq; cius ín fpe» εἰς auri fieri dicun£,ubi cóftantia fídeí;& dogmatü ftabilítas indicatur perfectonsEreo fi caput efle Chriftus díci£,nihil puto abfurdum nideri.fi& oculi coR qui fecundi interíoré bomine fpi titaliter intellieát δὲ fpiritaliter dijadicant,fi püflan&tus effe dicant.Et ob hocfortaffis ín legefie autagnus pofitus eft;per cuíus πο populus puríficaret ín pafcha:íta δὲ columba: pofita funr . quibuspurifica£ homo,ínereffus hunc mundum.Sed&de eo nunc dícere,& hoftiarü qualita tes difcuterelongior uíde£ excefIus,& ppofito operí minime coueniés, Haec aüt memorafle fuf ficíat;pro eo quod pracfens fermo cotinet: Oculí tui colüba:quafí diceret, oculi tui fpirítales fut: pititalíter uidentes. fpiritaliter intellicentes.Poteft adhuc ipfundiore fortaffis facraméto quod dixit:Ecce es fpeciofa proxíma mea,íntelliei de prafenti Ceculo dictá:quía fpeciofa quidé fic& : hicecdefía cum pxima eft Chrifto,& cá imitaé Chriftá.Q uod uero ítcrauít δὲ dixit:ecce es fpe: ciofa poteft ad futurü fxculü ptinere:ubí íam non folü ímitatione,fed í ρία fui pfectione formo fa eft& fpcciofa:& ibi dicat effe oculos eius columbas: ut duorum oculo: columba: dua; intel ligant efle filius dei& fpaffanctus.Et ne mireris.(i columba fimul dícat,cum uterg, fimiliterad uocatus dicat:ficut Ioánes euangelífta dedarat,fpirítü quide fanctá dicens paracetü, quod eft aduocatus.Et delefu Chrifto nihilominus ín epiftola fua dicit: Οία ipfe fit aduocatus apud patrem pro peccatis noftris.Sed apud Zachariá prophetá dux oliuz;ad dexteram. δὲ ad fini» ftrá candelabri pofítz,unigenitü nihilominus& fpiritüfanctü defignare credunt... Ecce es bo; nus fraternus meus:& quide ecce es fpeciofus.cubile noftrum ambrofüm.INunc prímum uíde£ attétíus ínfpexifTe fponti fuí pulchritudine fponfa:& confyderaffc illis oculís,quí columba e(Te dicti func,decus& fpecié uerbi ἀεί, Quía reuera no poteft príus perf, píci,necagnofcí quanta fit in uerbo magníficentia;nifi príus oculos quafi columbasid eft íntellieentíam fpiritalé accipiat, . Coómuneaütcubpile fibi quod dicit e(le cá fponfo.corpus hoc míhi uíde£ índícari anima:ín quo adhuc pofita, digna habita fit afcifci ad cofortiü uerbi dei.Idqy nmbrofum,utpote nó acidum, fed fru&tuofum memorat, δὲ randg denfitate boní operis nemorofum.Sed hxc fponfa dicit,ani ma duntaxat qua columbz íam oculos habet.Hi uero quí tantümodo credunt íponfo,non τὰν men petfpícere potuerunt ín uerbo dei,quáta(it pulchritudo dícunt:Et uídim? eü,& non habe" bat fpeciem πες decoré:fed fpecies eíus índecora& deficiens pra filis homíná. Q uz aüt bene profecit;& fupergreffa eft adolefcentularü,& octoginta cocubinarü,& fexaginta regínarum or^ dínem, ifta aia poteft dicere:Ecce es decorus fraternus meus,& quídé fpeciofus, Sed δὲ fi adhuc in corpe pofitus intelligam denfitaté fpirítaliá fenfaa,& íntelligentia fcripturarü díuinarü ram crebra opacítate cotextá,.ut rapídíor acftus qui multos folet adurere,& arefacere fructus corum, me tamé tenebrare nó poffít;necullauís tentationum fidei ín me germé arefacere:tüc poffum dicere, quia cubile noftrum umbrofum.Quod autem dicit cubile noftrum, quafi cómune fibi cum fponfo corporis fai indícás effe locum,ad illam fimilitudinem dictum intellige,qua& Pau lus dixit:Quía corpora noftra membra Chrifti fant.Cum ením dícit corpora noftra;quafí(po fx id effe corpus oftendit. Cum uero membra Chrifti memorat,cadem corpora etíam fponfi efTecorpus índícat.Hacergo corpora fi umbrofa funt;ut fuperius diximus bonis dütaxat ope - Kibus referta,& fpirítalium-fenfuum denfitate cumulata, de hís talibus dici poteft: Per diem IN CANTICA CANTICORVM (Οἱ n6 utet te;neq; luna β nocté-Iufti náq; tentatíóis(οἱ n6 adurit regefcenté fub umbra uerbi dei.Ite ením fol qui adurít iuftum,non eft dánabilis: fed ille magís qui fe trauffigurat in ange; lum luds.Bonus ergo& decorus dicitur fraternus:& quanto mass infpici potuerit oculís fpiri talibus,tanto fpeciofior ínaenitur δὲ pulchríor:quía non folum illius fpecies δὲ pulchritudo mi rabilis apparebituerum δὲ ínfpicienti atqp intuenti eum, decus ingens& fpecies forma nouaac mírabilís orierur:fecundum illud quod apoftolus uerbi dei íntuens pulchrítudinem dicitiNam & fi isquiforís e(thomo nofter corrumpitur. fed quí intus eft renoua£ de die ín diem, Merito erootalishacaníma cómune habet cubile cum uerbo corpus fuum.Peruenít enim díuina uirt* ub, ad corporís gratíam,cum in eo uel caftítatis donum uel continentía, alíorumq; bonorum operum collocat etatíam. Confydera fane;ne forte poffit etíam illud corpus quod affumpfit Ie füs,.cómune οἱ cam(ρου cabile nomínari:quoníamquíidem uídetur per ipfum ecdefia Chri; fto effe fociata,& participium uerbi dei capere potuífle:fecindum quod mediator dei δὲ homínum dicitur,& fecandum quod Apoftolus dici Q uoníam ín ipfo habemus accefIum per fidé ín fpe gloríz dei.. Tigna domorü noftrarum cedritrabes noftra cypreffi. Videtur ab fponfo tefpondeti ad eratíam eorum qua dicta fuerunt príus ab fponfa:quibus edoceat eam cuíufmo di(int tecta ifta comunia,& qualis ín εἰς matería contignatíonis habeatur.FLxc habet hiftori^ ca nartatío. Videtur autem ecdefia defcrbi a Chrifto, qua eft domus fpirítalis δὲ domus ἀεί eut docet Paulus,dicens:Si auté tardius uenero,ut fcías quomodo te oporteat in domo dei con uerfati qua eft ecclefia dei uiui,columna δὲ firmamentum uerítatis.Sí ergo ecdefía dom? deieft. (quía omnía ge habet pater.filij fant)ecdefia domus filij dei eft. Frequenter autem δὲ plurali numero appellantur ecdefiz,ut ubi aít:INos talem confuetudinem non habemus,neg ecdefiz. dei. Et iterum fcribit ecdefijs Galatiz: Paulus. Et Ioannes feptem ecdefijs. Sunt eroo fiue ec defia uel ecdefiz, domus fponfi& fponfz,(iue animz uerbí domus,in quib?tigna funt cedrinas Legimus etíam quafdam cedros dei fuper quas uinea qua: tranflata eft de Aeeypto,extendilfe dicit traduces fiue arbufta fua: ficut ait in pfalmís: Operuit montes umbra eius& arbufta eius cedros deí. Euidenter igítur per μας ecdefia cedri deí nominatur. Cum ergo dicit fpon(us:TU na domorum noftrarum cedií: intelligere debemus cedros ἀεί effe eos quí ecdefiam cótegüt: δὲ effealiquos horum ualídiores,quíi trabes appellantur.Et puto quod conucníenter hí qui ep fcopatum bene miniftrant ín ecdefía,trabes díci poffunt:quibus fuftentatur δὲ tegitur ome zdi/ ficium;uel ab imbrium labe;uel ab ardoribus folís.Secundo autem horum loco,tigna prefbyte tos opinorappellari,& trabes qdé dici cyprefTos,qb?& fortitudo robuftior,& odor fuauitatisia eft:per quod& ín operibus folidum,& in doctrina gratía fragrátem defignatepifcopum. Simi liter aurem δὲ tígna cedros appellauít:ut per hoc incorruptionís uírtutis δὲ odorís fcientia: Chri fti plenos defignaret debere effe prefbyteros. Εσο flos campi.& lili conuallíum: ficut Μίδα medio fpinarum,ita proxíma mea ín medio filiarum.Hac ille qui fponfus δὲ uerbum& fapien^ tia eft de femetipfo,& de(ponía ad amicos ac fodales fuos loquí uidetur.Sed fecundum propo fitz expofitionisordínem Chriftus hax de ecclefia loqui intelligendus eft:& ipfe dicere fe βοτέ effe campi δὲ lilium conuallium.Campus planities terra dicítur;cuí cultura adhibetur& excoli£ ab agricolís.Conualles uero faxofa magis& ínculta indicant loca.PofTumus autem& campum illum intelligere populum,quí per prophetas colebatur δὲ legem:conuallem uero faxofum&ía cultam gentium locum.Sponfus ergo híc in Iudzorum populo flos fuit.Sed quoniam neminé ad perfectum adduxit lex,idcirco ín illo non potuit uerbum dei ad florem proficere, ad perfe étionem fructuum peruenite.Tn ifta tamen conualle gentium effectus eftlilium.Cuíufmodiau t£ lilium? αἷς fine dubío,quale δὲ ípe ín euangelijs dici uod pater coeleftís ueftit.Et neq; Sa lomon ín omni gloría fua indutus eft.ficat unum ex itis Fi ergo lilium ín hac conuallef| pofus, in eo quod ueftiuít eum pater cceleftis tali ueftimento carnís,quale nec Salomon in omni οἷον ría fua habere potuit.Non ením Salomon habuit abfq; concupifcentía uírí& οοπαιδίει mulíe tís,ímmaculatam,& nullí prfus peccato obnoxíam carnem. Sed δὲ caufam cur ís qui ín campo flos fuerat;uoluerit effe ín conuallibus lilium uidetur oftédere.Cum ením multo tempore flos fuiflet incampo;nullum dicit ex ipfo campo florem ad imitationem fuí ac fimilitsdinem η T Pe ΠῚ edidic tlie, Á ott. drin]. Vtaindigs lare pun cdi danni T d dich itin domi ανν t dmi emisty? Cd ii μη d T ἀμίμ εἰμ; ἐμ! wu onu ἼΝ (ἐπ μα” T d pit μι} (i. B HOMILIA TERTIA.$o. 69 teífi(Te. Vbi uero factus eft in conuallibus lilium,continuo etiam efficitur proxima eius imita^ tionc ipfius lilium:ut opereprecium fuerit, quoniam ipfe effectus eft[ίνες étíam,pxima fua; id eft unaquzq; aníma qux οἱ approximat,& exemplum eíus ímítationemqy fectatur, liliam fi at.Quod ergo ait;Sicut lilium in medio fpinarum.ita proxima mea ín medio filiarum: accipie^ mus ecdefia eentium díci;quod ucl e medío infidelium δὲ non credentíum.quafi ex fpinis emér fcrit;uel pro haretícome circüftrepentiá fe morfibus,in medío fpinará pofita αἴταξ.( uod& ma is uidebitur uerifimilepro co quod dicit:íta proxima mea ín medío flliarum.INon enim filias appellaffet illas animas,qux nundg omníno ueneruntad credendum. mnes éreo hatetici prí mo ad credulitatem ueníunc;,& poft hacab itinere fidei& dogmatum ucrítate declinant. Sícut & Ioannes apoftolus ín epiftola fua dicít: Quía a nobis exieruncfed non erantexnobis. INam fi fuifIent ex nobíspermanfiffent utíq; nobifcum.Poffumus autem δὲ ad unamquáq; anímá id tcfecentes,huic quídem anímz qua pro fimplicitate fui δὲ planitie uel zquítate campus dicí po^ te(L florem fierí uerbum deí& inítíia bonorum operum docere.Hís uero quí profundiora iam quarunt,& demcerfiora fcrutantur, quafi ín conuallibus,uel pro οἰατίτατε pudicitia, ucl pro fulgo re fapientia cfficitur lilium,ut& ipfi fiant[ία erumpentía de medío fpínarum: íd eft fucientes cogitationes& follicitudines fzculares, qua fpinis ίπ euágelio coparata funt. Sicut atbor rna lí inter ligna fyluasita fraternus meus ínter medíum filíorum.In umbra eíus concupíui δὲ fedi,& fructus eíus dulcis ín faucibus meís.Decuít quidem fpofum δὲ de femetipfo dicere quid effet ín campo,quíd etíam ἐπ conuallibus:& de fponfa qua effet;uel qualis inter cxteras filias haberet; Sponfam ueroad hzcrefpondentem noa couueniebat de femetipfa aliquid dicere:fed affici το tam erga admirationem fponfi,& ipfius laudibus inhzrere.Comparat ergo eum arborí tali. Sed ne ex fimilitudine fermonis fimpliciores aliqui arborem malimalam arborem putent,& a malicia dictam,dicamus nos arborem melí, Girzco quidem nomine utentes: fed fimplícioribus quibuf; latínorum plus notiore cj mali. Melius eft ením ut Grammatiícos offendamus, ig legentibus fcrupulum alíqué ín ueritatis explanatione ponamus. Comparat ígítur eum arborí meli.fodales uero eius reliqs arboribus fyluz.Sed fpofum ita arbori Παίς meli tímilé dícitut eti am cócupi(le fe dicat fub umbra eíus fedcre,fructüqg eius dulcé fibi effectum ín faucibus affeue ret,Et hzc ad adolefcentulas loquí uídetur:ficut δὲ fpofus locutus eft príus ad fodales fi uos.Sed nunc uídeamus fecundum myfteríum quos dicat fponfa filios.ínter quostancj arborem melí p'zcellere relíqua fylua: ligna afferat fponfum:& uide fi poffumus fecundum ea quz ín fuperío tibus de filiabus δὲ fpinis dupliciter expofuimus: ita hic etíam filíos,uel eos qui alíquádo fuerüt δὲ nó funt,uel multitudinem cceleftium míniftrorum dictos effe intelligere. Ad omnes ením ín initio pertinet illud quod fcriptum eft:Ego dixi dij eftis.& filij excelfi omnes.Sed differentia ir terceflit per hoc quod ait: Vos autem ut hotnínes moríemini:& ficut unus de príncipibus cade^ tis.Sed& illud ín hocrefpicit:quoníam quís ín nubibus zquabítur domíno;aut quís affimilabí tur ei ínter filíos dei? Sicut ergo arbor meli inter reliqua lígna fyluz.fic eft fpofus inter reliquos filios,habens fructum;qui non folum fapore omnes,fed& odore praccllat:& duos aníma fen fus.id efteuftum& odoratü τοξείας. Diíuerfis náq; copijs menfam fuá nobís przparat fapietia? ín quano folum panem uítzapponit, fed immolat carnes uerbí:& non folum mifícet in crace^ e fuo uíná,fed δὲ mela odorata fatís adhibet,& dulcia quae nó trm ín ore& labijs fuauitaté red^ dant.fed& ínterioribus tradita faucibus dulcedinem feruent.Poffumus autem líena fylua acd pere eos angelos.qui uníufcuiufas hazrefeos authores fautorefq; uifi funt extíti(le:íta ut uideat ecdefia comparans fuauitatem doctrina: Chrífti;ad afperítatem haereticorum dogmatü acfterí lem infructuofamg; doctrínam dicere:mcli quidem fuauía δὲ dulcia, effe dogmata ecdeftaftica qua ín Chrifti ecclefia prxdicantur. Lígna uero fylux effe ea quaca diuerfis haereticis affirman^ tur.Et dc iftis uidebitur ínfructuofis lignis fyluz díci,quod in euangelio fcríptum eft: Ecce íam fecurísad radícem arboris pofita eft. Omnis ergo arbor quz non facit fructum bonum,excide^ tur δὲ ín aem míttetur.Fraternusergo fponfxeft,ut arbor meli ín ecclefia fponfi: cacterí uero harefiarchaetandg infructuofa ligna fyluz;diuíno iudicio ut fecuri cxcidendi& in ignem mitté di. Igi£ in huíus meli umbra cocupifcit fpófa refidere:el ecdia(ur dixiím?)ín protectioe filij ἀεί, MM. 5 μεὶ αἴ IN CANTICA CANTICORVM uel anítma refugiens omnes reliquas doctrinas;& adharens uni foli uerbo deí:cai? etiam dul habeat ín faucib? fructi; meditando fcilicet indefinenter legem dei,& femper eáuclut mund aial rumínádo. Ven: de appellatioe umbra iftíus,fub q federe cocupiffe fe dicit ecdfia:non puto abfurdü.fi ea ἃ inuenire poflum? in fcriptutis díuínis, pferam? ín medii:ut qua fitumbra mdi hui?,digni? δὲ díuíni? agnofcatur. Ait Hieremías in lamétatioib?:Spüs uultus noftrí Chriftus diis cóprehéfus eft ín corruptionib? noftrís,cui dixím? ín umbra ei?,uiuem? ín géib?. Vides et σο quo fpüfancto pmot? propheta,uitá de umbra Chrifti pberi oétib? dicit. Et quó nó uitáno bis pbeat eius umbra,cii& ín cóceptu corpís íllius ad Mariam dicatur: Spírítuffan&tus ueniet fuper te,& uírtus altiffimi obumbrabittibiz Sí en obumbratio fuit altifTimi ín CÓceptu corpo τίσ cius, meríto umbra eíus uítam gentibus dabit.Et meríto fponfa eíus ecdefía fub meli umbra federe concipiícit;fine dubío ut uita: qux eft ín eías umbra, partíceps fiat.Reliquorum uero li noram fyluz umbra talís eftut qui federít füb ipfa.federe uideatur ín regione umbra mortis, Sed adhuc ut magís ac magis planíor reddatur locus,quí habetur ín manibus: requiram? quo modo apoftolus dicat, legem umbram habere futurorum bonorum:& omnía quz ucl de die; bus feftís uel fabbatis uel neomeníjs fcripta funt,umbram effe memoret futurorum bonorum, in his fcilicet qua fecandum litteram gerebantur; δὲ quomodo omnem ueterum culturam, ex^ plar&umbra pnüdet efe«αἰεί. uod utíq; fi íta eft,oftédüt fub umbra legis fedifle οσα cüq fub lege erár,& umbrá magis uetz legís habcbát.INos aüt alieni fum? ab umbra eos: qm non fumus füb lege fed fub etatía.Sed ζραίς nó fimus fub umbra illa quá legis littera faciebat, fumus tamen fub umbra meliore.In umbra ením Chrifti uiuítmus inter gétes.Et eft profectus. quídam deumbra legís uenire ad umbram Chrifti:ut quía Chriftus eft uíta& ueritas& uía: ef ficiamur prímo in umbra uiz;& in umbra uítz,& ín umbra ueritatís:ut coprehendam? ex par^. tc& in fpeculo acín znigmaterut poft hax fic incedamus per hanc uíam qua: eft Chrift?,quop uenire poífimus ín hocut facie ad faciem comprehédamus ea qua: príus quafi ín umbra&ín enigmate uíderamus.NNon ením quís poterit ad illa quz uera funt δὲ perfecta puenire,nifi pri? defydeiauerit& cocupierit ín hacumbra refidere.Sed ὃς Iob oém hominü uitá dicit effe umbrá fuperterram,credo pro eo quodaníma ín hacuita uclamento huius craffi corporis obumbraf; Omnes ergo quí ín hacuita func;neceffe eftin umbra quadam effe.Sed alij quídem funt feden tes ín regione umbra mortis,hi profecto quí non credunt Chrífto.Ecdefía uero cum fiducia di cít:In umbra fponfi concupiui δὲ fedí:cjuis cerce fuerit tempus,quo potuetít quís fub umbrale. cis refidens defendi a durícía ardorís& xftus.Sed tranfit illud tempus. Veniendum eft nücad aiborís meliumbram:& Cguis diuerfa quís utatur umbra, uidetur tamen ο τίς anima donec in p:atfenti uíta eft umbram habere Edu RMIRIERED illum credo ardorem folis, quí cum exot^ tus fuerít,contínuo femen quod nó alta radice demerfüm eftarefcit δὲ deperít.Sed μᾶς ardoré tenuiter quídem legís umbra propellit.Chriftiuero umbra,in qua nücin gentibus uinímus, id eft incarnationis eius fides, auertet penítus& extí ποιοῖ, Illeem e adurebat ambulátes fub. uimbra legis,tempore paffionis Chriftificut fulgur uifus eft cecidiffe de ccelo:dguís etíam huius uinbra tempus ín fine fzculí compleatur:quia((icut díximus)poft cofummationem fxculi,ánà per fpeculum nec in zníemate.fed facie ad faciem uídebímus ueritaté.Simile e(fe puto δὲ illud, quod(cfíptum eft:Sub umbra alarum tuarum exultabo.Sed& in fequentibushuiaus libelli íta. dicit fponfa:Fraternus meus míhi,& cgo illi ipfi qui pafcit ínter lilia, donec refpitet dies δὲ amo ueanturumbra:edocens per hocquía ueníet tempus,cum omnes umbra remouebuntur:& pet mifericordiá dei patebit uerítas fola.Sed δὲ quod ait:Et fructus eíus dulcis ín faucibus meis:illif anímá hoccredo dicere,qux nihilemortuum,níhil infenfibile habet ín faucibus fuis:& in nullo prorfus fimilis eft ills,de quibus dicitur: Sepulchrum patés eft guttur eorum. Ὁ αἱ em tet ba mortis δὲ intetítus defaucibusprofetunt. ipforum fauces fepulchra dícuntur:ficut fant omnes qui uel contra ueram fidem loquuntur,uel contra difci plínam caftítatís δὲ iufticia:& fobrietatis aliquid proferunt. Ipfi ereo funt quorum fauces fepulchra funt δὲ loca mortis,unde mortis uet ba proferuntur. Tuftus autem dicit:Q dulcia faucibus meis eloquía tua.Er alíus qui uerba uite doccbar ita dicit: Qs noftrá patet ad uos o Corínthijcor noftrà dilatatà eft.Sed& alius quer bo dd 11 -- Dp. À MI hs. Lig m dalbeis dim Ores us tiques σα ih Won um it πείνα bunhe ἜΝ & uento fiunt d B datei yrs dt demi pam d spo df eid μὲ^ "i I nd bus, yi ^“ T j jm an ΠΝ i E HOMILIA TERTIA. ΘΟ ἢ|$0.“Το bo dei, apuit os fuc, inqi Os mei apui,& attraxi fpi. Introducite mein domü uini." Spófze uerbaadhuc παι, Σά ad amicos δὲ familiares f, ponfi(ut artbitror)díriguné:a qb? uide£ expofceteutíntroducant ea ín domá lxtíciz;ubi uínü bibit, δὲ epulz parantur. Qua ern(ἃ uíderat cubi culuim regíd,defyderat etíá nüc recale introire conuiuia, δὲ frui uino lzctíciac. Supra iam dixíim?, amicos fponfi prophetas,& ος quí miniftrauerunt uerbü dei ab ínítio(culi íntelligendos: ad . quos recteuel ecdefia Chrifti;uel aia uerbo dei adharés dicat;ut fe íntroducát in domáü uiní: id efb,ubi fapientia mífcuit ín cratereuinü fuü:& depreca£ p feruos fuos,omné ínfipienré& eget. tem fenfu,dicens: Venite, máducate panes meos,& bibite uin quod mifcuí uobis, Ifta eft doz mus uíní domufc conuíuij.ín quo couíuío οἷς 4 ueníüt ab oriente& occídente,recumbét cam Abrahá,lfaac& lacob ín regno dei. Ad quá domü& ad quod couíuíü. propheta: pducüt aias, qua tamé eos audiüt δὲ íntelligunt.Sed δὲ fancti angeli coeleftefqy uirtutes q ín minifterío mit^ tun£, propter eos quí hareditaté capiunt falutís.Tftud eft αἱπ cui fcribunt ífti pfalmi;q pro tor cularibus attítulátur.Iftud eft uíná ex ílla αἵτε uíndemíatü, ἢ dicit:Eco fü uítís uera:qd expffit pater cceleftis agrícola. Iftud eftuínii quod attulerüt illi palmites,q in Iefu pmanferüt:nó fold in terrís fed etíá ín ccelis.Sicerm audio illud quod dicit: Q uia ois palmes ἃ nó manet ín me, nà poteft afferre fructü. Nemo em producit fructá uíni huius,nifi q pmanetín uerbo δὲ fapientia δὲ uerítate& iufticía& pace,oibufqs uírtutibus.Iftud eft uínü quo etiá inebríari iuftís& fanctís qüibufq; optabile duci£.Hac puto δὲ ín fpiritu íá tunc INoe coruens;ínebríatus effe dicit Ε Da uid admirat? huius couíurj calice dícit:Et poculá απ inebríans δρ praedarü eft. Ad Πᾶς ergo do» mü uíni,ecdefiauel anima unaquzq defyderat qua pfectz funt intrare,& dogmatibus fapíem εἰδε myfteríjfa fciétiaepulan: uelut fuauitate δὲ uíni latícía pftui.Sciendü fane eft, qa ficut eft iftud uínü quod de dogmatib? ueritatis preffum cómifce£ in cratere fapictia:ita eft cotrariü αἱν nü ο inique ínebrían£ peccatores,& hi q falfa fcientíz dogmata pnítiofa fufcipiunt.De quib? Salomon ín prouerbijs dícit:Hi αὔτ edunt cibos impietatis;uíno aüit iniquo inebriant. De hoe: codé uíno íníquo εἰ ín Deuteronomio legimus íta fcrípta:Ex uineis Sodomorü uítis eorti,& palmes eor ex Gomorra. Vua eorü uua'fellis,& botrus amaritudinis eis.Furor draconii uínü eorá,& furor corü afpidü ínfanabilis.Illud at uini quod de uíteuera procedit που femper eft:femp ením p profectus dífcentiü.(cientiz δὲ fapiétíz diuini ínnoua£ agnítio. Et ideo dice; bat Iefus difcipulis fuis:Q uía nouü bibá illud uobifcü in regno patrís mei.Innoua£ em femp agnítío fecretorü arcanorücp reuelatío p fapíentíá deí:nó(οἷα hoib?.fed δὲ angelis cceleftibufag uirtutib?. Ordinate ín me charitate. Eiufdé fponfa ad eofdé uerba funt;nifi quod poffunt fot tafe etíam apfi Chrifti inter eos haberi;ad quos ifta memoran£.Quod ergo aít:ordínate ín mé charitaté hüc habet fenfum: O és hoies amát fine dubio alíqd,& nullus eft 4 ad íd atatís uene^ tít,ut amare íá poffit,& nó aliqd amet:ficut etíá ín pfatione huíus ορίς füfficiéter oftédim?. Sed hícamor uel hacc charitas ín nonullís qdé fuo ordine δὲ cóueniéter aptata pcediít,in plurímís ue to cótra ordine, Dicit aüt cotra ordíné effe ín aliquo charítas,cum aut id diligit quod nó debet, autquod debet dilioít:fed plus íufto dilígit;aut mín? íufto.In iftis ergo ἂν ομάννα effe charitas dícic:in illis uero(ds ualde paucos arbítror effe)qui fcilicet p uia uitz incedit, nó declinát neqg ad dexterá necp ad finiftrá:in ipfis folis ordinata eft charítas,& ordíné{πᾶ tenet.Eftauté ordo eius δὲ menfura huiufmodi. Verbí eratía:Deum diligere nullus modus,nulla menfura cft, nifi hac fola;ut οἱ totá exhibeas quantá habes.In Chrifto eim[οί dilígendus eft deus ex toto corr: de,& ex tota aníma,& ex totis uiribus:ín hoc ergo nulla méfura eft. Diligere ucro pximum,eft menfara aliqua.Proximü,ínquít,tuá dilige ficut teipfum.Si ergo aut ín dei dilectione mín? ali dfecerís cg potes,& cj ín uíribus tuis eftzaut inter τε δὲ proximü tuü non feruauerís aquitaté; id aliad differentía habuerís:no eft ín te charitas ordinata,néc ordiné faü tenés. Verü quoníá nobis m de ordíne charítatís eft. diligentius per fingula requíram?,uel quos diligí;uel quam^ tá diligi oporteat. Nam(iut dicit apls)membra alterutrá fumus.puto quod hunc affectü erga proximos habere debeamus:ut eos non quafi aliena corpora.fed ueluti membra noftra diliga^ mus, Secindum hocergo quod membra noftra inuicem fumus xqualem erga οὓς habere dile &ioné fimiléq; coueniet,Sccundá boc uero quod funt ín corpealíq mébrahonorabiliora δὲ hó ' MM^4 neftiora v IN CANTICA CANTICORVM neftiora;alia uero inhoneftiora δὲ ínferíora:puto quod rurfum pro membtotum meritis& ho» nore etíam dilectíonís librari debeat modus.Si quis ergo rationabiliter cuncta agere fecüdum. uerbum ἀεί, ας fuos etíam affectus temperare proponit:puto quod erga hzc fingula ordinem charitatís& fcire debeat δὲ tenere. Verum ut apertíus fiat quod dicimus, paulo euidétíorib?uta mur indícijs.Sí quís(uerbi exatíaylaboret ín uerbo dei, atq; animas noftras inftruar& illumiet, uíam falutis Oca ordínem tradat:nó tibi uidetur δὲ híc proximus effe quídem, fed multo amplíus alio pximo diligendus qui horumnihil egerít?INà& fi illequidem diligendus eft;pro eo quod membra unius corporis famus,uníufc fubftantíz:fed híc multo amplius,q cá ius proxímí nobi(cá habeat,qd δὲ caterí hoies habent:dat tamé hanc maíorem charitatis erga fe caufam;quod uíam dei oftendít:& animae falutem, diuini uerbi illuminatioibus cofert. Quod fialiquís me errátem δὲ ín praxipítio pofiti muliebris peccati, ad lucé reuocet uerítatís:& de ipo íam interitu erípíat,acretrahatad falutéatq; ex ipfis faucibus zterna: mortis erípiat:no tibi uí/ detur quodilla ἱρία(Π fieri poteft)plenitudine charitatis qua deum diligimus diligendus fit poft deum: Et ne putes qd nos íta prxfumam?,audi apoftolü Paulum dchis quí ín uerbo dei labo rant dicéé; V t fuperabundanter habeatis in charítate eos quí huíufinodi(unt ippter opus ipfo ram, Videamus δὲ alium adhuc ordínem charítatís,eius dütaxat qua erga proximos haberi ἐπ betur.Si fit nó habens quidem docendi uel ínftruendi gratíam,neq; uerbum ἀπί pradicádi:fed. tamé fanctz uitz uír,innocens,immaculatus,& qui ín iuftificationibus δὲ mandatis ἀεί ingredi a£ fine qrela:uídet ne tibi talís hícuir ín eodé charitatis ordíne habédus,q illeq níhilhorá agít, quandoquídéuterg; proxímus dici£?INóne δὲ híc propter opus fud, δὲ uitz merítü(fecüdá apo ftoli dicti)fifr ut ille quí ín uerbo dei laborat, fapabundantius habéd? eft ín charitate propter op? πίτα fuz ἘΠῚ adhuc alius ordo charitatis.Iubemur em δὲ inimicos noftros diligere.Sed αἱ, deamus fi etia in ipfis unus folus modus erit dilectionis,an ibi habebit locum fermo ífte qui di citOrdinate ín me charitatem, Puto ergo quod in hísfit ordo charitatís, Verbi gratía:Eftaligs mihi inimicus,ínalijstamen bene agens, pudicus, fobríus, mandata plurima dei ex parte αι. diens,ín aliquibustamen errans ut homo.Eft alíus qui inimicus quidem fit& ipfc nobis, tamé fit fuz αἱτα; atqy aníma: inimicus paratus ad Ícelera;praceps ad flaeitia:nihil fancti; nihil religio fi ducens:nó tibi uide£ etíam inter ipfos inimicos quadá diuerfitas habenda charítatiszPuto q déquod ex hís fatis patuerít,effe uim quidécharitatís uná, multas tamé habere caufas,& mul tos ordínes diligendi:& propter hocnunc dicere fponfam:Ordínate ín me charitaté: hoc eft do cete me díuerfos ordínes dures Qd fi adhucaddendá his aliquid uide; poffum?&illud in medi adducere, quod aít apoftolus:Viri dilicite uxores ueftras,ficut corpa ucftra, ficut Chri^ ftus dilexit ecdefiam.Quid ergo: Debent qdé uiri uxores fuas diligereralias uero mulieres nó debent oíno dilíeere ín omni caftítate δὲ fanctitatez An no uidebunt ctíam í pf effe de proxi^ mis? Sed impédenda quiídé eft dilectio uel in coiugem,uel ín matrem,ucl in fororem:fi tamen fideles fint,& deo adhzrentes:& ergaaliam mulierem nüllam fecandum quod ipfa proxima|di citur,eft nobis impendenda dilectio.Q uod fi hocabfurdum uidetur(debet autem fecüdü man dati ordínem etíam erga eas cafta haberi dilectio)prorfus ínter ipfas perfonas fceminará, qui^ bus íimpendenda dilectio eft,habendus profecto eft ordo αία ín charitate coueniéf. ᾳ diftin^ &ío.Et maiori quidem cum honoríficentía matri deferenda eft dilectio.Sequéti uero gradu quadam nihilomínus reuerentía etíá fororibus.Proprío uero quodá& fequeftrato ab his mo/ te;charítas coíagibus exhibéda.Poft has uero pfonas, Ὁ merítís εἰ δὲ caufis unícuíg; ín omní (ut din deferéda dilectio eft.Secandü hacetiá de patreuel fratreatq, alijs ppinz quís obferuabimus.Erga fanctos uero q nos ín Chrífto genuetüt:fed& paftores atq; epos uel querbo ἀεί pfunt pibyteri, aut q bene míni(trát ín ecdiia,ucl q in fide peellüt cxteros, quó non jp uniufcuíufa merítísaffectio penfabi£ charitatis longe eminétior,tg erga eos haberi poteft, qui aut níhil horü aut no integre egerunt?Sed& ínter parentes fideles δὲ ínfidelcs,& fratres fi» delesac infideles fororeíq; poteft ne fierí:utnon erga hos fingulos díuerfus ordo habea£ charí ταιίϑς uas diuerfitates intuens fponfa,& uidens de hís oibus anímz ad perfectionem tenden ti neceflaríam uideri(cientíam earum terum,ut uniufcuiufgs loci& ordinis, menfuras poffe nere chaz ----ωωᾱωωωὡὢὡ'ἨἩἩ.ἳἡ..ἲἁἱἱἹ.-Ἓ'ἲΧΚς παν d aM — | ἐν" b aij ΩΝ deni hai, mcr bi πι; "ipai x pedi (ΕΝΑ 1}. ἐμάς nig har diei moi pus ΤΩ ! ΓΙ atit viai aisi icd uiti αἰ! d d " pp ὦ!» li μή d ἡ "$i 5 q jj } yi HOMILIA SECVNDA,'$0.^71 nete charitatis:dicit ad amicos fponfi.eos uidelicet qui uerbum dei míniftranOrdinate ín me charitatem:hoc eft, docete me δὲ tradite mihí,quomodo per μας fingula ordinem feruare debe am charitatis.O mnes ením homínes((icut iam diximus)fecandum hoc quód fimiles nobis füt, fimiliter diligédi funt,ímo omnis tationabilís creatura a nobis, utpote rationab:lib?, equaliter den eft. Adijdiédum τῇ in charitate eft uniciiq; ad hocquó cft,& ad hoc ᾧ róuabilís eft.Si uterbí gratía)áur ín morib?,aut ín ope;aut ín ppofito;aut ín fciétia.aut in ftudíjs cateros peellit OE fingulis fecandü fuum cuígg merítum;ad eneralem dilectioné addendum eft ctíá fpe cialis aliquid charitatis, Vcrür ut maior de his habeatur authorítas,ab ipfo deo capiamus exé plum.Ipfe ením amát omnia qux funt zequaliter,ut nihil oderít eorum quz fecit. ες ením fe titaliquid quod odio haberecon támé ob hoc fimiliter dilexit Ae yptios ut Hebraos,& Pha saoné ut Moyfen δὲ Aaron. Necrurfüs relids filios ifracl fimiliter ddexít,ut Moyfen: δὲ Aarori δὲ Mariam:necíterum Aaron δὲ Maríam fimiliter dilexit ut Moyfen:quamuís uerum fit ut di citur ad eum:Parcis ait omnibus:quía omnía tua fant domíne,ammaror animarürm: fpírítus em incortuptionis eftín omnibus:tamen ille quí menfura& numero€ podere difpofuit otnnía fe; cundum menfüram, fine dubío uniufcuiuqy merítorum δὲ dilectionis fuz temperat libra. Nun quid non putabímus quía non fimiliter ab co dilectus eft Paulus.cum perfequeretur ecdefiatm. d-ificut diligebatur, dum ipfc pro ea pfecutíóes crucíatufc tolerabat,& dicebat fibi ineffe fob licitudínem omníum ecdefiaruimzMultum cft nunc ut inter íftos ordines charitatis etíam de af fcu odij qui uidetur huíc charitatis affectui contrarius inferamus: quía etíam dornínus dicít: láímicus ero inímicis tuis,& aduerfabor aduerfarijs cüis.Ft íterum:Si pecatorí tu affiftís, δὲ οἱ quem odit dominus amícus es. Qua utíqs μᾶς habent abfolutionem;quam& illud quod di&tá eft:-lonora patrern tuum δὲ matrem tuam.Et íterum:Quí non odít patrem, δὲ reliqua: ín quo profecto nímíctas charitatís,in deum hísquí aduerfantur, contrarium uídetur generare affe» étum,dum nulla poteft effe confonantia luci δὲ tenebrís,& Chrifto cum Belíal, neceadem pot tío effe fideli cum infideli.His erzo ut potuim? de charitatis ordinibus expofítis;pater;ad intel ligendum quíd Πε quod pofcat íponfa.id eft ccdefia,uel aníma tendés ad perfectíonem;prafta ri(ibi ab amicis fponfi:quoníam introdud fe popofcerat ín domum uíniubi fine dubío íntelle^ xerat ín oibus hís qux uíderat,emínere δὲ praxellere eratíam charitatís:& ipfam didicerat maio rem omníum folamqy efIe charítatem quac nuni cadet:ideo depofcit ut ordínetn eius difcatz neforte aliquid ínordínatum faciens, ualnus ab ea aliquod accipíat,ut ín pofteríoribus díciturz Vulneratz charitatis ego fum.Ea autem fiue ad angelos dici accípiamus,a qui bus fe inftruí po« ftulat δὲ muniti,nihil ab(urdum uídebítur:fecundum hoc quod de populo dicit: Latamini gerí tes cam populo eíus,& confortent eos omnes angeli dei.Et ut in alijs dicitur: Círcdat angelus domini ín círcüitu timentium eum,& eripiet eos.Et ítem alibi: Nolite contemnere unum ex mí/ nimis i(tís,quí ín ecdefía funt:quía angeli eorum femper αἰάξε facíem patrís meí,quí in coelís eft Sed& in Apocalypfi Ioannísangelo thyatirenfi,teftimonium dat filius dei pro charítate,quá ordinauit angelus ipfe in ecdefia fibi commiffa.Sic ením fcriptum eft:Sco opera tua& charíta tcm tuam& dem δὲ minifteríum δὲ patíentíam,& opera tua nouifTima maíora dj príora. Sed & fi ad prophetas hac referamus;quí míniftrauerunt uerbum dei ante aduentum fponfi:ut pet ipforum doctrinam uídeatur ecdefia uelle ordínem difcere charitatís,íd eft prophetícis inftruá aolumínibus,non uídebítur abfardum.Sed δέ omnes fancti;qui de hacuíta decefferunt, haberi tes adhuccharitatem erga eos,quí ín hoc mundo fant.fi dicantur curam gerere falutís eorum:& fuuare eos precibus fuis atqj inreruentu fuo apud deum,non erít ínconueniens. Scriptum nágg eft ín Machabeorum libris,ita:Hic eft Hieremías propheta deí;quí femper orat Ρ populo.Sed & ad apoftolos hac dici(ut fupra íá díxí)non uidebi£ alienum. Per hosein omnis ecdefia dei; uelaia quzrés deü introducit ín domáü uíni:ut fupra dixím?:X aromatib? atq; odonb? replet; & cóponi£ ín melí?,ficut ín pofteríoríb? legím?:& edocemur oém ordíné rónéq; charitatis. Ca firmate mc ín unguétis ftípate me ín malís:qa uulnerata: charitatis ego(Π.Ι eraco gdé habet? Cófítmate me i myrrhís:Myrrhín gen?dddá arboris noiinás,qd latini putantes myra díctá e unguenta IN CANTICA CANTICORVM unguéta ínterptati fiit. Iei ordo fermonis huiufmodi eft. Poftea cj fpófa δὲ uerba ex ore ipfi? fponfi audiuit,& cubiculü regis ingreffa eft,& domü uini οσα; couiuij ac fapientiz,& ín eo ui Étimas δὲ craterem míxtá(acramentis eius afpexit:quafi ín horü omnia admíratice ftupens& faucia poftulat ab ipfis nihilominus amicis& fodalibus fponfi,ut confirmet ur, δὲ quafi deficiés fuítentetar, incumbens paululü fup arboré 4j», uel Melia. Amoris enim uulnere ρου, ἂν borum folatía fyluarumcg fectatur.Hic fecundá líttera.S ed ex his ut excqui poffimus intelli^ gentiam fpirítaléindigemus illa gratia, quam confequi a dco meruit ipfe Salomon quí omni quz ífuntradiícum δὲ arborum δὲ uirgulton: naturas didicit:ut fcírem?& nos quzuís,& quz na tura fit arboris myrrha quo competéter ex hac fpitítalis aptati poffit expofitío.Hoceft aütqd folum puenítead nos de huíus arborís noticía potuít:quía odoré folum habeat fuauem, nulla tamé afferat fructum.Melía uero arbor,notá cunctis eft;quod non f. olum feratfructum, fed δὲ dulciffimü δὲ fuauíffimü ferac.O mnesigitur homines arbores dicuntur fiue bonz fiue mal, à fructuofz fiuc ínfructuofa:ficut δὲ domínus ín euangelio dicit: Aut facitearborem Ρομά δὲ fru tum eius benum:aut facite arborem malam,& fructum eius malum.Et omnis arbor quz non facit fructum bonum, excídetur δὲ ín ignem mitte£, T res ergo differentíx ín homínibus iden tur effe. Quidam quí omníno nullum fractá afferunt,& ecce alij quí afferunt.Sed ín his quí af. " feranr;aut malí funt fructus aut boní.Hicer o fponfa.id cft ecdefía Chrifti, cofirmari fe poftu la:& redinarí quidem fup unam atborem Melíam,afferenté fractus bonos:& recte ac cópeten ter.Super hís ením confirmat& ftipatur ecdefía,qui ín bonís operibus fructíficant δὲ crefcunt, Quid aüt eft quod ín myrrhis,infructuofis fcilicet arborib9,cofirmarí uult odore folo eaudenti bus.Ego puto quod íftos qui folo odore gaudent,& necdum fructus fidei afferunt, illos dicat quos Paulus ad Corinthios fcrbens dícit:Qui inuocant nomen ἀπί noftri Iefu Chrifti in omní loco ipforum&nnoftrum.Pro eo ergo quod ínuocant nomé ἀπί noftri Iefu Chrifti habétin fe/ mcetipfis odorís quandá ex ipa ínuocatione nominis fuauitaté.Dro eo uero quod n6 cà omni fiducía δὲ libertate accedunt ad fidem,nullos fidei afferát fructus.In loco hoc poffumus nos ca^ techumínos ecdefia íntelligere,fup quos ex parte aliqua confirmantur ecdefias. Habét enim& in ipfis non parum fiduciz,& fpei plurímü.quod& ipfi fiant aliqndo arbores fructiferz,& pla tentur ín paradifo dei ab ipfo agricola patre. Ipeením eft quí plantat huiufmodi arbores in ec defia Chrifti, qua: eft paradifus delíciarum;ficut δὲ dominus dícit: Omnis plantatío quam non plátauit Eee me? cceleftis,eradicabit.Stipat ergo ecdefía,& inter Melias& fup ipfas regefcit. Qua meli illz putanda fant aníma,quz quotidie innouan£ ad ímaginem eius q creauit eas. Quiaením p ínnouationé fuí, imaginé reparant filij dei;meríto& ipa arbores RT appellan tür:quía& ipe fpofus ean: in fupiorib9 dictus eft,ficutarbor melía efTe ín[σας fylux.Er ne m rerís fi idem ipfe δὲ arbor uítx: δὲ diuerfa alia dica cá ide& panis uerus,& uítis era,& agn? deí δέ multaalía noie, Οἵα τ q; hzcuerbum dei unicui 4 efficitur.prout menfura uel Fade participantis expofcít:fecundum quod δὲ manna,qui cum effet unus cibus, unícuíq; tamen de^ fyderij(αἱ reddebat faporé.Przbec ergo feipm,no folü efuriétibus pané,& fitientibus uíni,fed & delitiati uolétibus femetipm,& fragrantía exhibet poma.Proprerea ergo& fponfa uclut re^ fecta ia& bene pafta,fulciri in melijs fe pofcit.íciens ín uerbo effe fibi no folá omnécibü, fed δὲ ος dclitías:& p ea maxime difcurrit;dà fe uulneratá fentit effe iaculis charitatis. Sí qsufd eft; g fideli hocamore uerbi dei atit aliqri:fi quis eft(ut ppheta dicit)qui electi iaculi eíus dulce uulnus plagamqy accepít:fi quis eft qui fcientia eius amabili confixus eft τοῖο, τα ut díurnis cü de, fydetijs nocturnif. qp fufpirenaliud quid log non poffit,audire alíud noliítcogitare aliud nefcíat, defyderare pter ipm, aut cupe aliud uel fperare nó libeat;ifta aia meríto dicit: Vulneratzcharí tatis ego fu,& ab illo uuln? acccpí:de d dicit Efaias:Et pofuit me ficut iaculi electi,& i pharetra fua abfcodit me. Tali uulnere decet deii pautere aias,talib? iaculis telifqy cófigere, ac falutaribus eas uulnerib?(auciare:ut qa de? charitas eft,dicat&| pe:Q uía uulnerata: charitatis ego fü.Etq^ dé In Ώος αΏ amatorío dramate fponfa charitatis fe dicit aulnera fufcepifle. Pot aüt fif feruens animacrga fapictiá αεί dicere:quia uulnerata: fapientiz ego fum:illa fclicet quz fapientia: cíus pulchritudine BUR. SUNT DEN E ANTI ΘΠΠΝΝΝ I—— τὰ τι T τοι UC - T2 ΒΒ ΕΒ ΝΡ ΨΩ ΡΩΝ ΤΠ cmm -ϱῷ iind tt C" TI ON HOMILIA TERTIA, Piu' ο, 7L πετ A pulchritudinem potuit intueri, Poteft& alíá anima uirtutis eius maenificentiam contués;& ad Hy e mírata potétiam uetbí dei dicere:Quía uulnerarz uirtütís ego fum. lalis credo aliqua. ficut erar δη illa qux dicebat: Domínusilluminatío mea δὲ falus mea;quem tímebo.Sed.& alía aníma erca NN amorem íufticiz eius feruens;& difpenfationum ac prouidentíz eíus iufticiam contuens;dicit fi μη ne dubio: Valneratz íufticiz ego fum:& alía bonitatís eius ac pietatis imméfitatem refpiciens,. Min: fimilia loquitur.Sed δὲ horum omníü generale eft iftud charitatis uulnus,quo fe uufneratá praz. ilg. dicat fponfa.Sciendá tamen eft;g, ficut funt ifta ἀεί iacula quz animse habenti defyderíum bo cds norum falutis uulnus inflicunt:íta funt& iacula malieni íeníta,quibus aníma qux non eft fcu χο to fidei protecta,uulneratur ín mortem.De ipfis dicit propheta:Ecce peccatores íntenderuntar án aim,parauerunt fagíttas fuas in pharetra fua;ut fagittent ín obfcuro rectos corde.Hic peccato-"Tn tes de occulto fagittantes,da-mones ínuifibíles dici:& ipfi funt habentes quzdam íacula forní^ thi cationis;alia cupiditatís& auaricíz, quibus cplurimí uulnerantur.Habent etíam fpícula íactáy εἶναι εἴα& uana oloriz:fed ifta ualde fubtilía funt.íta ut confixam fe aníma ab eis fauciatácg uix fen. "in tíat;nífi fi índuta eft artnís dei& ftat uigilans δὲ immobilis erga aftutías diabolí;fcuto femetip.lini fam fideí per omnia contegens:& nullá prí(us corpís pártem fidenudá relínquens,Q uantacüz ὦ mhi qiautem damones fecerínt cela/fi ínueníár mentem homínís fide munítam,etíá fi fuerint ἰσπί». ἴω ta,ctíam fi cupídítatum flammis& incédijs ardeant uítiori, fides plena cuncta reftínguít. Τα. xi ua eius fub capite meo: dextera eíus amplectetur me.Defcriptio eft quídem amatori; drama osa tis fponfz fcftinantís ad connubíum fponfi:uelut tamen paulo apertíoribus corporís appellati: xli ohibus currít.Sed conuertete uelocíus ad fpiritum uiuificancem,& refuciens appellationes cor as, poteas. uete pfpice qua fit uerbi dei leua.qux fit dextera:quod etíam caput fponfz eíus,anímzae "nl fcilicet perfecta uel ecdlefia:& non te rapíat carnalís δὲ paflibilis fenfus.Ipfa ením eft híc fponfi Nas dextera δὲ leua;qua ín Prouerbíjs de fapientia diícitur,ubi aít: Longitudo ením uitz ín dextera diia µ'eíus:in finiftra uero eíus diuítiz δὲ eloría.Et ficut hic fapíentíam non ideo aliquam feemíná díd m" putabis:quía fcemíneo norníne appellari uidetur:ita nein hoc quídem quoniam mafculíno ge. m"fiere fponfus uerbum dei dícitur;corporalíter intelligere debes leuam cíus aut dexteram:uel am oid plexus fponfc uel anímae pro fcetmíníní generis dedinatióe pcipere,fed uerbum αεί ζρυίς apud mi| Graxos mafculino;apud nos neutro genete profera£ fap mafculinü tamé δὲ neutrá ac fcemíní id, tium genus,& fup omne omníno quod ad hoc refpicit effe;cogitáda funt ifta, de quibus fermo pas' ef:& non folum uerbü dei fed δὲ ecdefía eius,atq; anima perfecta, quz& fponfa nomiínaft. Síc{1 ením& apoftolus dícit:In Chrífto enim neg; mafculus neq; foemína,fed omnes in ipfo un fu. ord" mus.Hixcautem propter homínes,qui alíter audire non poflunt;nifi his uerbis que ín ufu haz κἂν' Bentur.ín fcriptura diuina humaní mote tefcruntur eloquijtut uerbís quídem notís.ea& foli? jr εἰς audiamus fenfu camen illo quo dignum eft;de diuínís rebus δὲ íncorporeis fentíamus.INam: d ficut ís qui amatorem dicit fe effe pulchritudinis fapientia, hocoftendít cp naturalé qui ín fe eft yn charitatis affectum ad ftudía tranftulerit fapientíaxita δὲ híc fpófa depofcit,uel aníma uel ecde^ vi- fia;ut fponfus fuus quí eft aerbum deí:leua quídem fua caput eius fuftentet,dextera uero eíus fu' emnecíus reliquum complectatur,& conftríngat corpus.Eft autem leua,ín qua fapientía diui^ gi, fíascontíncre& glotíam dicitur.Quas autem habet díuítías ecdefia,& quam gloriam, nífi illas αἰ!'' quas accepit ab eo:quí cum díues efTet; pauper factus eftzut illi? paupertate ecdefia fieret díues? Ji Quzauté eft eloria ílla«δίας dubío.de qua dícit:Pater darifica filium tuum,paflionis fine du"m' bio gloríam defignans.Fides ergo paífionis Chrifti.oloría& diuitiz: ecdefiz: funt: qua ín leua "T eius contincntur, Leuam autem puto uerbum ἀεί hoc modo debere íntellioi, quoníamquídem αἱ. funt ín οο quxdam difpen(ationes ante incarnationem geftz.Sunt uero aliqua δὲ per íncarnaz T. tíonem.Illa parsuerbi deí quz ante aflüptionem carnis in dif penfationibus peracta eft;dextejo ta pot uideri:hzcuero qux pí ncarnationé finiftra appellari. Vnde& fi Rita diuitias& gloria Jil habere dicit. Per íncarnatíoné πᾶφ díuitías& οἰοτίᾷ quarfiuit,omníü fcilicet f: alutem.]n dextera i autem longitudo uitz effe dicit, p quod fine dubio illa eiuspars qua ín principio a pud deá dc? i erat uerbum fempiternitas índicatur.Hanc ergo leuam ecdefia.cuius Chríftus eft caput, optat " habere(ub capite fuo,& fide incarnationis eius caput fuum muniri. Dextera uero eíus€ n". mE | petii qn d IN CANTICA CANTICORVM L3 peafationis tempusín arcanís habentur δὲ reconditis.Dextera πᾶ ibi putanda funt efTe om nía:ubí níhil de peccatorum miferijs,nihil de fragilitatis lapfu cótínetur.Hic uero leua, ubi uul era noftra curauít,G peccata noftra portauit:factus ctiam ipfe pro nobis peccatum δὲ maledi, Ctum.Quz omnía Qguís caput δὲ fidem fuftentent ecdefix, meríto tamen finiftra uerbi dei ap. pellabáturiín quibus aliqua etíam prater illam naturá; quz tota dextera eft,& tora lux;ac fplé dor&eloría pertulíffe memorat. Adíuraui uos fili: Hlícrafalem ín uírtutib? δὲ ín uirib? agri, fi cleuauerítís& fufcitaueritis charitatem quoadufq; uelit.Sponfa adhuc ad adolefcentulaslo^ quitur,prouocans eas& exhortás, ímo δὲ adiurans per ea qux εἰς chara effe nouit δὲ amabilia: ut fi forte cleuate cceperíntcharítatem,iacétem quippe ín eís,& excitare eatm;utpote adhuc dor^ mientem apud eas:íntantum eleuent eam,& íntantá fufcitent,ínquantum uoluctit f; ponfus:nec minus aliquid in ea agant cj uoluntas ipfius patítur.Haceft enim amátis fponfzc perfectio, ut a nullo uelítcontraanimü& uoluntatem cíus Ποτί quem diligit.Etut hoc non ncelícenter aut (cgniter acant;peruírtutes αστί{ά eft per plátaría& uírgulta quazín aero funt,& per uires eius, fine dubío per ea qua ín eo fata funtadiurantur. Tali ordine;talícy uerborum compofitione,te; xtus híftorici dramatis dirigitur. Nuncíá quid arcani intrínfecus contegat requíramus. Omís aníma,przcípue quz filía eft Hierufalem,habet aliquem agrum propríum,quí οἱ fecreta qua^ dam per lefu merítorum forte delatus eft:ficut fuit δὲ ille ager Iacob: cuius fuauitate permo^ tus Ifaac patríarcha,myftícis aiebat eloquijs;Ecce odor filij mei.ficut odor agri pleni;cui benedi xit domínus.Habet ergo unaquxq aníma(ut díxímus)agrum fum. Vita náq;& conuerfatio cius,ager eft eíus.In hocaoro,aníma quz dilícens δὲ ftudiofa eft, fatis αοίτ, δὲ ftudet plátarebo [105 fenfus, δὲ omes excolere animi uirtutes:no folum auté animi uirtutes, fed& uíres operum, quib? uidelicet ímplerí poffunt míniftería mandatorum.Eft ereo(ut dixímus)unícuig; anim? [uus ager, quem οοἷίε δὲ plantat δὲ femínat,(ερ πάπα hac qux díximus.Eft autem δὲ omniü fi^ mul filíará hierufalem unus quidam δὲ cómunis aget:de quo Paulusait: Dei agrícultura eftis, Q uem agrum,commune exercitium ecdefiafticz fidei δὲ conuerfationis accipíamus:ín quo cet tum eft uírtutes ineffe cocleftes,& uíres ἢ piritalium eratíarum, Vna em quzq; aia qua nuncfllia hieruíalem hícappellatur.fciens quod matrem habeat. hierufalem cocleftem, conferat aliquid neceffe eft ad agrum hunc excolendum,& ccelefti eum poffeffione dienum cupiat effici. In ifti? ergo agri uirtutibus, cleuarí charitatem Chrifti, δὲ excitati ab adolcícentulis δὲ initia fidei ha bentibus proteftatur ecdcfia,& dicit ad eas:Si leuaueritis& excitaucritis charitatem quoaduf qpuelithoc eft.fiíam ad hocueneritis,ut incipiatis agi non fpirítu tímoris.fed adoptionis:&in hoc profecerítis,íta ut pfecta in uobis dilectio foras mittat tímorem:& ut eleuctis atq; exaltetis in uobís charítatem,& excitetís eam:tádíu eleuate ean, δὲ tádiu extollite,cgdíu ipe uelit fili? cha títatis, imo ipe quí ex deo eftcharítas:ne forte putantes fufficere humariz charítatís menfuras, in charitate dei mínus aliquid Gg deo dignum eft agatis.Menfura ením charitatis hacc fola eft; uttantum quantum ípfe uult diligatur. Voluntas autem deí femper eadem eft, nec ung muta* tur.[Nunc ergo immutatío aliqua aut finis ullus ín dei charitate recipitur.NNotandum fane eft, quod non dixit;fi acceperítis charitatem, fed fi leuaueritis:quafi quz eft quídem in uobis: fed(4 cet€ ncdü erecta eft. Et rurfum non dixit. fi inuenerítís.fed fi excitaueritís charitatem: qfi quae fit íntrínfecus quídem:fed iaceat δὲ dormíat in eís,donec inueniat fufcitanté. Ipam credo€ Pay lus fufcitabat canc adhuc ín difcipulis dormientem,cum dicebat:Exuroe qui dormis,& contin» ges Chriftum. Vox fraterní tneí.Frequenter nos admonere conuenit, qd libellus hícin modá dramatiís texitur.Prafens ením uerficulus quem propofuimus tale aliquid índícat,quod cü fpo fx fetmo effet ad adolefcentulas filias Hierufalem,fübito quafi eminus uocem fponfi fenferitd ficum aliquibus loquentis:ínterruptog; fermone,quem faciebat ad adolefcentulas,f, ponfa auré conuerterít ad auditum,quíad eam peruenerat δὲ dixerít: Vox fraterni mei.Sponfum uero ít» tellige prímo quídem antec apparetet oculis fponfa uoce ei fola agnitum. Don hzcueto eti am conf; pectibus cíus apparuifle fuper montes quofdam uicínos illiloco,in quo fponfa mora^ batur falientem:& magnis quibufdam,non tam paflibus Gp faltibus,collcs motefq; in modum | μα Εἱεᾶι, id eft illa agnofcete,& de illis inftrui, qua: ante huiusquoqy per incarnationem eefta dif,. — i. Δ. C .- ΔΑ t T 0» d- 5 E ado μ.μ Ακ. Lo."A ÉL o 5 e hi tmp i ο. Ν τμ Iri totu διαί; oniz ui dpt Vana tutam: Miei rug [αν ipae ioni feni Iain d temdom pid μι aqu oci Td (ical uno jp Js hu lib f dn^ Td 4 d au τὰ HOMILIA TERTIA.!«ο, 73 cerui üel caprez tranfcendentem,& ita ad fponfam fuam omni cam properatióc ucnienté. Vbi uero ad domum intra quam fponfa comorabatur,aduenit.ftetífe eum paululum íntellíoe poft domum:ita ut fentíretur quidem adcffe,nondum tamen domü palam uellet δὲ cuidenter intra re, fed prius quafi(üb amatoris fpecie per feneftras afpicere uclle fpofam.Intelliee auté retía q^ dam prope domum fponfe,aut laqueos effe pofitos:ut fi forte ipfa ucl aliqua fodalium eius ex filiabus Hierufalem aliquando exiffet, caperetur. Ad ifta uero retía uenifle ponfum certü eft, q cü capi ab eís non poflet, fed fortior eorum effectus,díruperit ipfa retía, díruptífq eís fupet ipfa íncedens,ctiám per ipfa profpexeriti& poft& hocopus fecerít,dicat ad fponfam: Exurge; uení proxíma mea.fponfa mea,columba imea.Hocautem dicat,ut ipfo opere oftendat οἱ quo^ modo cum fiducia debeat contemnere íam retía qua εἰ tetenderatinimícussnec tímeat laque^ os,quosab fe íam uíderat e(Te díruptos:& adhucut amplíus ad Íe ponfam prouocet feftínare; dicat εἰ: uía omnetempus quod íam graueuídebatur tranfiuít,& hyems qua οἱ caufa exorta uidebatur abfceffit,pluuiz q; inutiles abierunt,& tempus íam florídum uenít:nihil moreris ítet aggredi ueniédí ad me: ecce ením δὲ agricole, quía ιτοτίο íátépus artifit;uíneas colüt. Vox eniti tum& aliarum auíum,tum etíam fonora δὲ grata turturísuernantis audítur.Sed δὲ ficus de ue^ ris cetta tempcríe,germen fuum SACRUM ucro intantum de temporis tranquillitate nort dubitant,ut Hores fuos íam audeant odorefq; proferre.Hzec quidem de tranquillitate tempo^ ris índicat(ponfz,ut maiore cum fiduía arrípere iter audeat pergendi ad fponfum.Sed δὲ locit defcribit ei,ín quo uult eam fecum requíefcere:& dicit uclamento cuiufdam faxi ,quod muro ipí uelloco promuralí contíguum fit, opaciffimum quendam effici locum:ad quem uenire eá uult: δὲ ablato uelamine,ibi eius reuclatam faciem contucrí;ut facie ad faciem innotefcat fponfo fuos δὲ non folum faciem eíus reuelatam uideat fponfus δὲ liberam,.fed δὲ uocem eius ibi audiat:cet^ tus íam quod δὲ fades eius pulchra fit,& uox eíus fuauis ac delectabilis. Hxcautem praueni entes coniunxitmus,ne ordínem dramatís δὲ hiftoríz textum uíderemur írrum pere.Sed praue/ nientcs paululum αἴ ad illut locum fabulz ordínem profecutí fumus,ubi αἰ uoníam uox tiia füauís,facies tua fpeciofa.INunc ergo repetentes uideam? prímo quíd eft quod aít: Vox fra terni mei, Ex uoce fola ab ecdefia fua prímo Chriftus agnofcitur.Prímo cním uocem fuam pra: mifit per pphetass& cum non uideretur,audiebatur tamen. Audiebatur autem per ca qua an^ nuncíabantur de co:& tádíu fponfa,id eft ecdefia qux ab ínítío[τοσα congrcgabatur,folam uo cem eíus audíuit,ufqgquo oculís(uis eum uídcret,& diceret:Ecce hic uenit faliens fuper montes, tranfiliens fuper colles.Saliebat enim fuper prophetícos montes€ fanctos collcs:illos fcilicet 4 ín hoc mundo ímagínem eius formamq; gelferunt.Sed δὲ fi ín apoftolis eum ponas qfi ín motibus(alientem δὲ emínentem cunctis,& ín collibus nihilominus,his dátaxat quí fecundo loco ele&iab eo& mifi funt,non erít íaconueníens.In hís enim fimilis effici caprea: δὲ hínnulo cer^ uorum; Caprez,quod omné uifum, uifus eíus pracellic.Et ceruo,quod ad interítü ferpentís ad uenít.Sed& upáquxq; anima(fi quatamen eft que uerbí deí amore conftringitur)íi quádo ín difputatione fermonis eft pofita:ut nouít omnis qui expertus eft,quomodo cum ín arctum ue. nitur,& anguftijs propofitionum quaftíonumc condluditur:fi quando eam legís ac propheta rum uelaznigmata ucl obfcura quaq; dícta condudüt:fi forte adefIe cum fentíat anima, δὲ emis nus fonitü uocís ei? accpíac fubleuatur ftatím:& ubi magís ac magis ppinqre fenfibus ei? cce perit, δὲ illuminare qua obfcura funt:tunceum uídet falientem fupra montes€ colles, alta: fci^ licet δὲ excel fenfus(ibi intelligenti: f(uceerétem:ita ut meríto dícat hzcaníma:Ecce híc uenit falieris n montibus.tranfiliens fapet colles.Hizcautem dícimus,non immemores quod íam δὲ in fuperioribus coram pofitus. ρταεπεί collocutus fit fponfz.Sed quonia(ut(pe dixim?)dra/ matis fpeciem libellus híccontínet,nunc ín prafentí dicuntur aliqua,nunc etíam in abfenti& fie agitur immutatío perfonarum.ut uterq; ordo competenter dirigi uideatur.C)z uís em promít^ tat fponfus& dicat ad fponfam fuam;quí funt cledi difcipuli eius:Q uía ecce ego uobifcii fum omnibus diebus ufq; ad cófummationé fxculí:tri iterum per parabolas dícit,quía paterfamilias uocauit feraos fuos,& unicuíqy diftribuit pecuníam negocíandi gratia, profectus cft. Et íterü, dícit:Q uía abíjt petere fibi regaum.Et iterum quafi deabfence fponfo dicítur:Quia medíano^ NI— é&edamor 4 IN CANTICA CANTICORVM A C cedamor factas eft, dicentium:quía uenit fponfus.Sic ergo nunc prafens eftfponfus 8 docet, nuncabfens dicitur δὲ defyderatur:& utrq; ucl ecdefiz ucl anima ftudiofe conueniet.Cá enim. pati perfecu tíones δὲ tribulationes permittitur ecdefia,abfens οἱ aídetur.Et rurfum cam in pace proficít,& in fideacbonis operibus floret, prxfens ei effe íntelligitur.Sed&animacum quarit. aliquem fenfum,& agnofcere obfcura queqy& arcana defyderat: donecinuenire non pót, ab. ἡ fens οἱ fine dubío eft uerbum dei. Vbi uero occurreríc& apparuerít quod requíritur,quís dubi tat adefTe uerbum dei,& illuminate mentem ac fcientia lumé οἱ praberetEt iterum fubduci πο» bis eum,atq iterum adeffe fentímus per fíngula,quz aut aperiuntur aut dauduntur in fenfib? noflris.Et hoc eoufzg patímur doncctales efficíamur:ut non folum reuifere nos, fed δὲ manere díenetur apud nos:fecundum quod ínterrogatusa quodarn difcipulo dicente:Domíne,qd eft factam quod ἱπαίρίς nobís manifeftare temetípfum,& non huícmundozRefpódit faluator: Si quís ἀῑδίοιν me,uerbum meum cuftodit,& pater meus diliget eum:& ad ipfum ueniem?,& mái. fionem apud eum faciemus.Sí ergo& nos uolumus uidere uerbum deí atq; aniz fponfum[αν lientem fuper tmontes,& exultantem fi uper colles,primo audíamus uocem eíus:& cum audierit.' mus cum ín omnibus,tunc etíam eum uídere poterímus fecundum ca qua ín prafentiloco ui». ἀϊῆς defcribitur fponfa.Nam& ipfa cuis δὲ príus eum uiderit,non eá tamen ita uíderat,ut πᾶς; falientem fuper montes δὲ exultátem fu pet colles:neqy per feneftras fuas procumbentem, neg: pet retía profpíciétem:fed magis uidet quod príus hyemís tempore eá uiderit. Nüc eimiprímd: dicit ei:Quía hyems tranfijt.leitur(ut res índicat)etíam per hyemé fpofx fuz apparet;id efttri/: bulatíonum δὲ tentatíonum tem pore.Sed& alia eft illa aífitatío,in quauifitat paululü,& itee defcrítur,ut probetur:ac rurfus requírítur.ut caput eíus fuftentetur,& ut tota complectatur: ne. forte aut ín fíde títabet,aut corpus eíus tentationum pondere przgrauetur,Et ídeo uidetur mi hí hyemsfuiffe illud tem puscum caput fuü.fidei fcilicet fammitatem ,leua fponfi contíneri po^ fcebat, dextera eíus omn: corpus amplecti. Nüuncauté ífta uifio qua de montibus apparet δὲ collibus.eratían: puto fpiritalium altitudines potentíafq; defignat.Sed& per feneftras quod.p fpicere dicitar, fenfibus mihi lamé uíde£ prabere.Et retia qua dirumpit& conterit laqueos ind catí díabolicos puto:utpote tétatíonü tépore,tand hyeme(ἃ pacta. O ftédunt ctíá figna ueris δὲ zcftarís.ficuc ín pfalmís dictü eft:Aeftaté&uer,tu fecifti ea. Inde deníq, δὲ florcs pfcctuü ptu lit ecclefia.tentationibus fuperatís,& putatíóis difpéfatione tráfacta:ficut ín fuis locis εἴ ad hax differéda uentü fuerít oftende.^ Ecce híc uenit faliens fuper montes,tráfiliens faper colles. Hi ftoricum ordínem íam profecuti fumus, INuncaüt quó Chriftus ad ecdefiam uenícns(aliat fup montes,& exilíat fuper colles;uidendum eft.Exiliens ením maeis dj tráfilieus, ppofiti fermonis ῬΡτίετας haber. Ifaac ením ambulans& progrediens,maíor fiebat;ufagquo fieret magnus ual« e,Paulusautem non íam ambulando profecít.fed currendo,cutn dícít:Curfum confümmauí. Saluator autem nofter δὲ ccclefi: fponfus,neq; ambulare neq currere,fed fuper hacc falire dic tur& exilire,Si enim confyderes quomodo parui temporis fpacío ,occupatum falfis faperftítío: nibus mundum fermo dei percurrít,& agnítionem uerz fidei reuocauít:intelliees quomodo fa líat faper montes,magna uidelícet quaq regna faltibus fuis fuperans,& ad recipiendá cognitio nem díuínz relíeionis inclínanst& exiliat fuper colles,cá etíá minora regna uelociter fubíueat, atqj ad píetaté uerí cultus adducit:& fic de loco ad locum,de regno ad regnum, de jpuíncijs ad prouincías prazdicatíonís illuftratione tranfiliés per eum quí dicebat Q uia ab Hicrafaléin dt^ cumítu ufcy ad illyricam repleuit euangelium dei:íntelliges quomodo füper montes faliens ue. niat&exiliens fupercolles. Sed ec alio πιό poteft intelligi ficut fupra i diximus. Quoníamqui^ dem Moyfes de ipfo fcripfit,et prophetz nihilominus de ipfo annunciauerunt,Sed ethax an^ ΄ nuncíatío ín lectione ueterís teftamenti uelamen habet fuperpofitum, Vbiuero fponfz,ecde/ fix fcilicet ad eum conuerfz, ablatum eft uelamen:fubito uidet eum ín iftis montibus.legísdumtaxat uoluminibus falientem,& ín collibus fcriptura prophctícz,pro euidenti manifelta tione non tam apparentem dj exilíentem. Verbí gratía quafi fi reuoluens fineulas pphetícz le Cuonís paginas ínueníat dc ipfis exilientem Chriftum,& per loca fingula lectíonü ablato πο demum quo príus tegebatur uclamíne;cbullíre eum cernat& emergerejatq; euidé iam manf feftatione NNNM ii Wig Atq tty: rai ἀπ η) Ys(di ft δη ἜΝ ΠΠ 0 αἰ Soup μείω ICQ pani amp δημ mac "P p nisi WP xin d qu? 3 gil ΤῊΝ - HOMILIA TERTIÀ.^"$9.."74 feftatione prorumpere.Ob hoecredo& ipe Iefus cam ad tranfformandum fe uenit;non in aliqua planitie aut conualle fuit fed montem confcendit,ubi& tranfformat? eft:ct fcías eum(emo per ín montibus aut ín collibus apparere,& utte doceat ne ufcg eum nífi ín legis& prophetane montibus quzras.Q uod autem fancti quiq; montes appellantur,multis fcriptura locis inueni es indícari:ficut aít ín pfalmis:Fundamenta eíus ín montibus fanctis.Et iterum: Leuauí oculos fneos ín motes,unde uenietauxilium mihi. Auxilium náq ín tribulationibus, ex fcripturarum diuinarum fenfibus capímus.Poffumus adhuc& montes in quibus falire uerbum dei dicitut, & quafi liberius efferrijnouum accí pere teftamétum.Colles aero de quibus quafi diu copreffus δὲ ocailtatus cxilijt,ueterís teftamenti fentíre aolumina.Sed&apud Hieremiam uenatores δὲ isi quí míttuntur capere homínes ad falutem,ín montibus δὲ collibus eoscape dícuntut; ícením aít:Ecce mítto multos pifcatores δὲ multos uenatores,& capienteos fuper omné mon ᾿ tem δὲ fuper omnem collem:quod ego magísad futurum tempus ín confummatíonc fzculí íi : plendum puto:ut cum τ ΠΕ fucrint angeli Íccandum euangelicam parabolam meflís tempore; ut feparent frumenta a zizanij:: quí excelfiorís uitz: δὲ emínentiorís fuerit conuerfationís,ifte ἰὴ montibus ínuenietur aut ín collibus.Non ínuenietur ín humilibus& deíicctis locís,ne ibí mixti? tídeat efe zízanijs:fed in excel(iorib? fenfib9,& in emínétía fidei pofitus falienti ín mótib? uet bo dcí,& exilíentí ín collibus femper adhzrens.Quod per aliam nihilominus parabolá;fub co; dem tamen intellectu dicitur ín cuangelío:Sí quis ín tecto eft;non defcendat tollere aliquíd dé domo.Potefít adhuc δὲ alium nobís fenfum, prxdíues(tz prafentís uerficulí fermo fu ggereré Poflibilenáq; eft omnéqui plena fide credít ín deum,uel montem ucl collem appellari pro gli; tate fcilicet uite;& magnitudine intelligentia:etíam fi fuerit aliquando uallis:proficiéte in ev fu atate δὲ fapientía δὲ gratía,omnis uallis implebítur.Superbi autem quiq& οἰατί,ατ mótes δὲ colles humiliabuntur:quoníam qui fe exaltat;humiliabitur:& qui fe humiliat;exaltabi£. De ipis enim dicitur:Qui confidunt ín domíno ficut mons fion.Et de Hierufalem dicitur:Montes in cit itu eius, Vnde puto quod meríto etíam faluator nofter(quoniam& ipfe dicitur lapis de mó/ " te excifus fine manibus.& factus efTe tnós magnus)ficut rex regum,& pontificum pontifex;po, teft οείατ mons montium appellari. Verü ut etíam tertía expofitio habeatlocum;ad unam quáq; animam fermo dirígatur.Sí qui fint capaciores uerbi deí,q ab lefu aquá fibí datam bibe runt, δὲ factacft ín εἰς fons aqux uiuz falientís ín uitam zternam, ínhis(ελ]ίοοι, ἐπ quibus uet: bum ἀεί crebrís fenfibus δὲ copiofis,uelut perennibus ebullit fluétibus,in hís uítz ac(cientiae δὲ 'doctrinz meríto montibus δὲ collibus effectis,dieniffime falire uerbum dei dicitur δὲ exilire, fa é&tus[η είς per affluentíam doctrínz fons aqua uiu: falientís ín uítá xternam. Símilis eft ἃ ternus meus caprea hi anulocg ceruorum ín motibus bethel. Caprea δέ ceruus, quod(πτοῖ mü/ da habeantur anímalía:manifefte ex hís quac ín Deuteronomio fcripta funeíndicatur: eft ἐπί πὶ hoc modo fcriptum:tHxc ením funtanimalía quz manducabítis. V itulum& agnum ex pécorí^ bus,& hircum ex caprís,ceruutn,& capream,& bubalum,& tragelaphum,& ibícé;camelü&pat^ dum.Sed& quod fanctus cetuo comparatur:ín multís fcrípturz diuina locis habe£ ut i pfal^ mo,ubí dicit:Sícut ceraus defyderat ad fontes aquarum,íta defyderat anima mea ad te de?. Ve "tütamen in fermonibus quos ex Deuteronomío affumpfimus,etíam hoc non neglícenter con/ 'fyderandum uidetur, cj díonum ín animalibus mundis enumerandís ordinem tenuerit: ut τί» mo uítulum,fccando agnum,tertío híream(criberet.In hís uero qua fecandum eundem Moy fen non offeruntur ad altare,prímo ceruum,fecundo capream nomínat.Et ita poft hac telíqua er ordíné defcribit animantia.Q uorum ratio hís quibus abüdantior eratía fpiritalís ín dono feo conceffa eft; per fpirítumfanctum maní fefta δὲ euidens fiet,[Nobis interim quoníá de cetuo& caprea dícere nuncín expofitíone prafentís uerficuli incumbít,conueníens uidet ex fcri pruris diuinis congregare pro uíribus quz de hís animalibus referantur,de quibusidem Νου» fes cum de carnibus loqueretur, quz ín omni defyderío anima comederentür,non oblatz ad al tare:(icut caprea,íinquít, ceruus.Eereeium uero quíd uiccfimufoctauus pfalimus,ubi de uirtd tibus δὲ efficacía uocis dei per ordinem ícribít,de ceruo hoc modo dici: Vox domini perficiztris éruos:íd e(t;perfectos facientis ccruos, reuclabit condenía.Sícut enim tóx domini íttercide , ININ 4. tedícitür C IN CANTICA CÁNTICORVM redicitur flammá ignis,& concutere defertum:íta perficere ceruos;ac reuclate condenfa memos ratur.Sed δὲ ín Iob de ceruo íta ínuenímus referrí,ubí dominus ad Iob per turbínem loqués& ὦ nubem,aít:Aut ergo obferuafti partus ceruorum,aut numeraftí menfes eorum plenosad par^ tum:dolores autem eorum foluifti,aut nutríftí eorum natos, aut fine doloríbus partus eorum emíttes? Abrumpent filij eorum,& multiplicabuntur in natíuítate,exibunt& non reuertentur; His adíungenda funt etíam illa qux ín Prouerbíjs legímus,hoc modo: Ceraus amicitíarm& pullus gratiarum loquitur tibi, FIxc ínterím ad prafens de ceruo nobis fcripta occurrere potue runt.Q uz ob hocaffumpfímus,ut loquamurnon ín doctrína humanz fapientiafed ín dodtri na fpiritus.fpiri talibus fpiritalia comparantes.Ft ídeo ínuocem? deum,patrem uerbi,quod no^ bísucrbí fui manifeftet arcana, fenfumq; noftrum remoueat a doctrína humanz fapientíz ,& exaltecatq; eleuet ad doctríná fpirítussut nó ea quac fentit carnalis auditusfed ea qua continet uoluntas fpírituffanctiloquamur. Paulus apoftolus nos docet; quod ínuifibilia dei ,exuifibi, libus íntelligantur:& ea quz non uídentur,ex corum qux uidentur ratione δὲ fimilitudine con^ templent:oftédés p hoc quod uífibilis híc mádus,de inuifibili doceat:& exemplaria qux dá ox lcftium contíneat.pofitío ifta terrena:ut ab his quae deorfum,ad ea qua: farfum funtpoffimus afcenderezatqa ex hís quz uídemus ín tetrís.fentíre& intellicere ea qux: habentur ín celis, Ad ᾽ quorum fimilitudínem quandam,quo facilius colligi per hzc ac fentíri poffent díuerfitates crea* tararurm qux ín terris funt fimilitudinem conditor dedit.Et fortaffís ficut hominé deus ad ima ginem δὲ fimilitudinem fuam fecit.íta etíam cxteras creaturas ad alías quafdam corleftes imagi. nes,per fimilitudinem condídít:& fortaffe íntantum fingula quaq qua ín terrís fant; babéali, quid imaginis δὲ fimilítudínis in cceleftibus,ut etíam granum finapis,quod mínimü eft ín om; nibus feminibus habeat aliquíd ímagiínis δὲ fimilitudinis ín ccelis.Et hoc quod talís ei quxdam^ compofita eft alteratio naturz;ut cum mínímum fit omníum feminum, maíus fiat omnibus oleribus:ita ut poflint uenire aues cceli;& habitare ín ramis eíus:fimilitudinem ferat;non folum alicuius cceleftís imaginis, fed ipfius regni clorum.Sic ergo poffibile eft, etíam cxtera femina qua ín τοττίο funt,ut habeant alíquid ín cocleftíbus fimílitudinis δὲ rationis. Q uod fi femina ne dubío δὲ uírgulta:& fi uírgulta,fine dubio& animantia, uel alítum uel repentium& quadmw pedum.Sed δὲ illud adhuc poteft intellioi;quod ficut granum finapís nó unam fimilitudinem ' tenet regni cxlorá, δὲ habitationes fcilícet auium ín ramís fuis:fed habet& aliam fimilitudiné ὦ ücl imaginem, perfectionis falicet fideí:íta ut fi quis habeat fidem ficut granum Ππαρίς, dicat monti tranfferri fe,& tranfferet:íta poffibile eft ut etíá cetera non ín uno aliquo,fed in pluribus fpeciem δὲ ímagínem cceleftium ferant.Et cum plures fint(uerbi gratía)ín erano fínapisuirtu^ tes quz rerum cocleftíum imagínes tencant,ultímus δὲ extremus eius ufus cítifte qui habetur apud homínes ín mínifterio corporalí:íta etiam in reliquis uel feminibus,uel uirgultis, ucl her» barum radicibus;uel etíam ín animantibus intellioi poteft:ut ufum quídem δὲ mínifterium ho mínibus przbeant corporale: habeant autem íncorporalium rerum formas δὲ imagines, quib? docerí anima poflit δὲ ínftrui;ad contemplanda etíam ea qux funt inuifibilia ὃς coeleftía: δὲ hoc ἡ forzaílis eft quod ille fcriptor diuina: fapientiz dicit:Ipfe enim mihi dedit eorum qua funt[κίε tíam ueram, ut fcíam fubftantíam mundi ,& uírtutes elementorum,inítium& finem δὲ me^. dictatem temporum.uiciffitudínum permutatíiones,& conuerfiones temporum,anní cícculos, δὲ ftellarum pofitiones naturas anímalíum,& iras beftíatum, fpirituum uiolentías,& cogítati/ ᾿ς ones homínum,dífferentías uíroultorum, δὲ uírtates radícum:fed δὲ quaciq oculta& manife fta funt,cognoui, Víde ergo fi poffmus ex his fcrípturz: fermonibus ea qux: dífcutere propo- fuimus lucidius euidentíufcy colligere;Etenim fcriptor ifte fapientiz: díuinz,cum fingula queqs enumeraflet,ad ultimum díxít:quia ocultorum δὲ manifeftorum acceperit fcientiam:oftendés fine dubío quod unumquodq, corum qux ín manífefto funt; referat ad aliquid eorum qux ít occulto funt.íd eft fingula quzq; uifibilía habere aliquid fimilitudinis δὲ rationis ad ínuifibilia. Quía ergo ímpoffibile eft homíni ín carne uiuenti agnofcere aliquid de occultis δὲ inuifibilibus, nifiimaginem aliquam δὲ fimilitudínem conceperit de uifibilibus:ob hocarbitror quod ille qui omnía ín fapientia fecitiita creauit unamquamgq uifibilium fpcdem ín tetris, ut ín hís doctriná :&agnitioné iia HOMILIA TERTIA.«ο,“75 Hin" δὲ agnitionem rcrum inuifibilium δὲ celeftium poneret:quo per hacáfcenderet mens bumana ἫΝ à A adipiritalem intelligentíam,& rerum caufas ín coeleftibus quarerct,ut poffet edocta per fapié t Η. ΄ ΄ ΄ 1; cn Π-Γ ΄- o ps tíam dei etíam ipfa dicere:Q ua ín occulto funt δὲ qux in manifefto,coenouí.Secundá hac q Ti agnofcit€ fubítantíá mundí;non folum hancuifibilem corporeácy qux palam εἴ,[τὰ δὲ illam nin incorpoream ínuífibilemqyqua ín occulto eft. Aenof(cit etíam elementa mundií:non folurn uifi t bilia.fed&inuifibilia&utrorü ορ uirtutes.Sed δὲ inítíum quod dicít,& finem δὲ medietaté tem ees porum: initium aít uifibilis quidem mundi quod ante fex milía non integros annos ínítíü defi ie gnat Moyfes:medictatem quoq fecundá temporum rationem finem illá q fperatur cü ccelum dua ᾿&terrauran(ibit.Secundá occultos: uero fcientia ínitíá illud,quod intellioit is qué fapientía deí nli docuerít;quod nulla poffunt tpa.nulla fzcula cóprehédere.Medietaté uero horá quz πᾶς für: lus finem uero ea qua futura funt.íd eft perfectionem cofummatíonéq; uníuerfitatís:qua: tame ex lata his uifibilibus conijci poffunt& intellio(.Sed& uiciffitudinü permutationes,& tempoR: conuet initis: Ποπ», δὲ anni círculos,ex hís qua uídentur,refert ad ínuifibiles retumn incorporalíam permura/ un| tiones ac uicifTirudines.Circulos quoq; annorum temporalium δὲ prafentí&.refert ad antíquio^ ἃ m ai tes alíquos ac fempiternos annos:fecundum eum quí dicebat:Et annos«ternos ín méte habui; iras) Sed δὲ ftellarum pofítioes ,nó dubítauit ab his qua palam uidentur referread illa quz ín occal dinis tis funt;qui occulcorum manifeftorumq; fcientiam meruit:& dicit effe aliquod fanctorü genus [έφη quod de Abrahá pracipue ftirpe defcendit.ficut ftellas coeli.Sed& refürrectionis faturze eloriá, adis ftellas efIe fecundü occultorá fcientíam pronunciauit, fequens eutm qui dixit: Alia gloria folis δὲ qiios alia eloría ftellarum.Stella enim a ftella differt in cloría:ita δὲ refutrectío mortuorü.INifi fecun ἡ dü hac intelligeret illud qd aít;naturas aialíü írafq; beftíannücp díxifTet in cuágelijs faluator: tasa Diciteuulpi huic. Neq; Ioannes de quibufdá dixiffet: Serpétes generatio uiperarum.Sed neqg “χὰ propheta diceret de nonullís,quod equí emíffarij facti funt.Et item alius:Hormo oam ít hono,' -— re elIct non íntellexít,comparatus eft iumentis ínfipienribus,& fimilis factus eft illis; Sed& ille — diligenter agnouit íras beftiarum;qui dicebat:Furor ας fecundum fimilitudinem ferpentís, fi^—.' wi pg afpidis furda: δὲ obturantís aures fuas.Facerit ratío etam de eo quod aít,fpírituum uiolen inis tías:xuifibiliter quidem de uentis δὲ flatibus aeris inuifibiliter uero de uiolentijs immundorum m fpirtuum loquens,quos δὲ Paulus uentos doctrina: nomínauit,Poft hzc iam fequítur,ut& co niii gitationes homínum fcíat,corporalíter quidem qux de humano corde procedunt. Inuifibilitee | autem intelligat eos qui infjcíunt homínibus malas& peffimas cogitatíones:ficut in enangelío Ἢ ism fcriptum eft:Cum díabolus mififfecin cor luda Ichariotis ut traderet dominü.Er ut ín prouer "" bijs dicitur:Sí fpiritus poteftaté habentís aícenderít fup telocumtuü ne dereliaquas:quía fani^ μι tas cópefcit peccata magna.Sed& bonarum cogitationum eft alíquís author, propter quod& lh y in pfalmis puto fcríptà efTe:Beatus homo,cuíus eft auxili abs te die, afcenfiones in corde fuo p difpofuit Et terum:Cooítatio hominis confitebitur tíbi,& reliquia cooítationü ,díé feftá ἀρέξ sir 4 tibi.Ita igitur cuncta fecundum ea qux prarfati fumus,ex uifibilibus referri pofluntad ínuifibí^ pn lía,& a corporalibus ad incorporea,& a manífeftis ad occulta:ut ipfa creatura mundí,tali quadá in difpenfatione condita intelligatur p díuínam fapientiam,qua ed ipis δὲ exemplis inuifibilia 9» nos deuifibilibus doceat,&a terrenis nos tranfferac ad cocleftia.Hla autem ratíones no folum p ín creaturis omnibus habentur:fed& fcriptura díuina tali quadam fapientiz arte cófcrípta eft. gi Propter quxdam náq; occulta δὲ myftíca uifibiliter populus educitur de Aegypto ifta terrena, sim& iter acit per defertum,ubi ferpens erat mordens& fcorpíus,& fitís,ubi non erant aqua,& c&te pi ta quz in hís gefta referuntur. Q uz omnía(ut díxímus)occultorum quorüdam formas δὲ ítmay μὴ gines tenent, Et hocnon ín fcrípturis tantum ueterum,fed δὲ in geftis dominí δὲ faluatorís no^ ῇ if ftri qux in euangelijs referuntur ínueníes. Igitur fi omnia qux ín manifefto funt, fecundum: i^ ea qux fupetíus approbauímus,ad aliqua referuntur qua in occulto funt:confequés fine dubio y? eb,utceraus ifte uifibilis uel caprea,qux ín Cantíco canticorum fcribítur.(ecandum ratíoné na» P d turz fuz quam corporaliter eerunt;referantur ad aliquas rerum íncorporalium caufas:ut illis oc yi cultis& inuifibilibus ceruis uideatur poffe conuenire quod dictum eft: Vox dormíni perficiétía^ εἰν ccruos. Qua enim perfecto ex uoce ἀοιηίηί fit iftis uifibilibus ceraís? Aut qax ad eos doctrína T NN 3 undjex IN CANTICA CANTICORVM uàcg ex dominiuoce defcendit?Si uero fpiritales ceruos quzramus,quorum formam δὲ imaot C mem tenet illad animal corporale:illos inuenías ad fummam perfectionis exuoce domini pofle. crduci.Sed& quorum ceruorum domin feruare decuerít partus,& uelut medédi officia pra; ads parturientíbus aftare conuenctit,donec parcrent filios tales,quí aduerfarentur& perfer qucrentur ferpentium genus,ut dignum eft díuína maieftate, debemus aduertere qualiumcer uorum domini decet feruare partus,ne ín aborfum decidant.Sed δὲ menfes eon: numerare ple tios ad partum,corumq; labores& dolores cuftodíre:ut generatíones eorum non cadant inua aum fed ut perfecta fit eorum natíuítas:& tádíu parturíant, donec formet Chriftus in eis, Fu íufmodi ceruorum pullos dominus nutrít:corá dütaxat qui iactant ín domíno cogítationéfua ut ipfc cos nuttía:& ipfe feruet dolores partus eorum;cum ex tímore dei ínuentre conceperint δὲ parturícrin;& fpiritum falutis pepererínt.FIuiufmodi partus dolores ipe dominus feruat δὲ curat, Sed δὲ emíttít dolores corum,ut euntes eant& fleant.portátes femina fua:& fint ín dolo tibus hominüsac flagellentur cum homíníbus:ne forte teneat cos fuperbía.Iftí quoq; ipi ceruí ab:umpunt(ut aít)natos f Que: ením genuerínt per euancelium;abrumpunt eos a uíncur lis peccatorum& a laqueis díaboli;ne ultra uoluntati eorum teneantur obftricti. Ifti etiam mul tiplicabuntur δὲ(utaít) nó reuertentur.INon ením imitabuntur uxorem Lot,non redibuntrez trorfüm.Scíunt enim quía quí míttít manum fuam ad aratrum.fi retrofpexerit ,aptus nó erit re eno cxlorum:fed femper qua retro funtoblíuifcuntur,& in ea quz ante funt fe extendunt. Ta^ es cnim ceruos uox domíni facit effe perfectos.Qua uox domini,nifi illa qux in lege& in pro hetís habetur:& peruenit ufq; ad Ioannem; quí erat uox damantis in deferto? Et ipfa emuox p qui dicebat:Parate uíam dominí.rectas facite femitas dei noftri, perfectos faciebat cet uos,ut eflent perfecti ín codem fenfu δὲ in eadem fcientia.Qui ením talis cft;merito dicit: Sicut zeruus defyderat ad fontes aquarum,ita defyderat anima mea ad te deus. Ceruus quoq; amíci tiarum quis alíus uídebitur,nifi ille quí peremit ferpentem illum qui feduxerat Euam,& eloquij D fuiflatibuspeccati ín eáuenena díffundens,omnem pofterítatis fobolem οοπτασίο ράτσα tionis infecerat: δὲ uenerat foluere inimicitias ín carne fua,quas ínter deum δὲ hominem ποχίν :us mediator effecerat. Pullus uero eratíarum poteft aciipi fpírítuffanctus,a quo fitientes δὲ de fyderantes dei, fpiritales eratías δὲ dona cceleftía confequuntur.Flxxc autem omnia a nobis dí έλα fant,ut maniteftior fieret caufa:qua fponfa comparare uidetur fraternam fuum hínnulo cet -uorum.Quod fi etíam hocrequirendü eft,cur non ceruo ut ín alijs:fed hínn:lo ceruon: cópara tut. Tllud aduerte;q» cum ín forma dei effet filius datus eft nobís,& puer natus eft nobís:cui? po teftas fuper bumerum cíus, Ideo ergo hínnul? ceruorum,;quía patuulus pucr natus eft.Et forte poffunt cerui accipi fancti quíqerut ἂν γαλλατη.[ίαας, δὲ Iacob,& Dauid,& Salomon,& omes ex - quorum femine Chriftus(στα τπτ carnem defcendit.Quos ceruos;uox domíni pfectos facit; & ipforurn eft hinnulus ifte, qui ex ípfis fecandá carnem natus eft puer.Mouct me ctíam illud quod in centefimotertío pfalmo fcript eft,ubí ait: Montes excelfi ceruís.Et quidé de ceruís iam füperius diximus,g fancti quíq; accípiunt:qui ob hoc ín hunc mundàü uencrunt;ut ferpétisue nena perimerent.Qui aüt fint montes excel(i;uídeamus,quafi q folis ceruís(eGftrati uident: δὲ àd quos nifi ceruus fit,aliquis nó poffit afcendere.Ego puto q» pfonas trínitatis mótes excelfos appellauerít:ad cuius capacitaté nullus nifi ceruus efficiat afcédic.Sed íjdé ipfi q hícmontesex^ eet pluraliter appellat, ín alijs mós excelfus,fingularíter dici£:ficut Efaías aít:ln monté excelfü cófcende q cuágelizas fion.Exalta ín fortitudine uocé tuá,q euágelizas hícrufalé.Idé πᾶς ipeq: ibi trinitas pptet diftinctioné perfonarum,hícunus de? intelli;i£ p unitate(abftátía.Sarisfint ita de hínnulo ceruoz. INücuídeam? αμ etiá caprez ucl dámul cóparet fratcrnus.Hoc aíal Qqntü ad graca uocabulanomé a uídédo atq; dari? pfpiciédo fortítü c(t. Et qs eft q ítauidcat ut tiidet Chrift? Sol? náq; équidet.íd eft aenofcit patre. Nà δὲ fi dicat hí q müdo üt corde, deü uifuri,uidebüt ipo fine dubio rcuclátezqa& caprea habet ín natura fua,uc nó folü uídeatipa€ - pfpiciatacerríme;fed& alijs uifum pbeat.Afferunt náq; hí,qbus medicinz pitía eft, ine(fc haie - aíali intra uifcera humore quédà qui cali ginédepellat oculos, δὲ obtufiorcs quofq; uifus exaad at. Meríto ergo caprez: ucl dámulx: Chrift? cópara£:qa nó(οἱ uidet ipe patré,fed δὲ uidcri ab alijs facit 5c t QU AM at t T"| HOMILIA TERTIA,$0.^6 h Ph* i*--: ᾽"T 5 η εν: RE NET"A 1 tls.& alijsfacitquorumuifusipfecurauerit. Obferua autem ὡς audiens patrem iideti,córporeü ali^ Miis. quid fentias.& deum uifibilem putes. Vifus quo deus uídetur,non eft corpotis,fed métís& fpi ANN) titus. Quod etíam ipfe faluator ín euangelío;trocabulo proprío diftíneuets dixit: INetmo uidet i patrem.nifi filius.Denícg& hís quos facit deü uidere:dat fpititü fcientia:& fpiriti fapientiz:at: Παρ T ΄-.- ΄ H: Jun 8 per ipfum fpirítá uideant ded. Et ideo dicebat ad diífcpulos:Quia qui me uidet,aidet& pattré« mal Et d non ita inepti erímus,ut putemus quod quí fecundum corpus e αἰαίε αἰάοείε etíá pa isis trem:alioquí inueniuntur& fcriba: δὲ pharilzi δὲ bypocrítz: δὲ pilatus, quí εἴ flagellis cecídít, δὲ Atlas) omnis populus quí damabat:Crucífige;ctucifice eum:uidentes lefutn fecandum carnem, ctíá TOt deum patrem uídiffe.Quod ὑπ non folum abfurdum uidetur effe, fed δὲ impíum. Sicut eif HU? une cum turba eum cornprimérent euntem cum diífcipulis;nullus eorum quí pramebant& coarcta, niti; bant εἰ], tetigiffe dicitur éum: nifi ílla fola quz profluuiü fanguinis paíTa, uenit& tetígít fitr futi: bríam ueftímenti eíus:& ipfi foli teftimonium perhibet, dicens:Quía tetígit me alíquis:ego ein ἥψε fenfi uirtutem de me exifle:Tta δὲ cum plures effent quí eum uidebant,nullus eum uídifTe dici£, puro nifi qui agnouit quod uerbum dei& filius ἀεί efl:ín quo utiq fimul agnofci δὲ uideri dici pa^ Ai Diss tct. 3 δὲ hocnios nó pratereat, quod prins caprez,& nüchinnulo certiorutn comparatur:cá ott uticp maius animalceruus cg caprea uídeatur.Sed animadue:te ne illa potius in his habenda puit fit ratío,quía cam dupliciter coftet falus credentium, peragnitionem fidei& operüt perfectio [1.1 netnitátío fidei qua pro intuitu& infpectione contemplationis, captezc(ut diximus)cotnpara- t alpin tur, prímus habeatur falutis gradus.Secüdo uero ín loco operum perfectio,qua: cerui formàm δη tenet üíncentís& perímentis denena ferpetitum, id eft, artes díabolicas memoretur. Sieroo vost fpon(a fimilém dicit effe fracetnum fuum caprex uel hínnulo ceruorum ín montibus Bethel: Be mu 8 theluéto domus dei interpretatur: Montes ergo qui ín domo dei fant; poffunt legis& prophe. qi tarut,fed δὲ euangelica& apoftolíca accipi eoqua« quibus& fides dei perfpicitur δὲ cont& mil pss operutp perfectio dicitur δὲ adimpletur.| Ecce hic ftetít poft parietem noftrum,incü^ ο ns fup(οπε[ῖταδ, pfpiciéns p retia. Refpondet fraternus meus& dícít mihi;Cü confydeto dif iom: ficultates inueftigandi fenfus in hís quí propofiti fant fcriptura fermonibas,fimile me aliquid "e pati uideor huic, qui ad ínueftigandam uenationem odoratibus fagacis canís ptocedit: ubí in- — terdum moris εἴτις cum ueftigijs ΤΗ fe uenator latentíbus effectatn pütaue/ mi tit e(Te cubilibus, fubito ueftigiorum defera indicijs:& rutfam fixus impreffis odotatibus,eat: "T dem quas explícauerat retroríutm redeat uías:donec inuéníat locim,in quo fe altíus excütieti$ is? uenatío latenter ad aliam tranftulít uíam: quam cum uenator ínuenetit, alacrior ínfequíturt "T fpe prada certior,& ueftigtj firmitate fecuriot. Ita ergo δὲ rios, ubi fe prapofitz explariationis vit quodammodo fübtraxere ueftígía: paululum emenía repetentes,& planiorem cj dudum ui di"i debatur expofitionís ordínem períequentes, fperamus quod domínus deus nofter tradat P ín manus noftras uenationem, quam praparantes,€ fecundum fcíentíam matris Rachel s γί" rationabilis uerbi alibus condientesbenedictiones mereamur confequí a ἢ pirítali patre Ia^' ju 4 cob: propter quod neceffarium uídetur(ut diximus)breuiter dicta repetere, explanatíonemqg ut priorem retexere:ut qui fit lucidior fenfus aperiatur.Intellíoi étgo mihí uídetur ex initio propo M.{τί dramatis.fponifam foris ftareín biuio,& ob amorem ρου hincatq; índe profpicere: fi for- ῦ Wr te uetiiat.fi forte appareat:nec uíam ingredi uelle aliquam dum ignoratunde magísueníatinec im dormi, fed forís ftare: δὲ defyderio eius agitari ac dicere:O fculetur me ofculo oris fuí. Vbi auté μα" πεπίς ponfus dícat:Bona funt ubera tua ρα uínum,& reliqua;ufq; ad eum ἰοςΏ-μὈί aít:Poft Jig te curtemus.Poft hac dilecta iam δὲ uicem charitatis ab ipfo fponfo recipiens, introducatur ín jn j cubiculü eius,& dicat:introduxit me rex in cubiculum fuum.Sed δὲ cetera qua poftea funt fcri^ d pta íntus pofita loquatur ad fponfum,prafentibus& affiftentibus fponfe quidem adolefcenf tulis, pofi uero fodalibus. Verütamen idi fponfus:utpote uir nó femper ín domo,neq: ju. femper affidere fponfzx íntra domü pofitazfed exeat frequéter:& illa eum quafi amore eíus fol, Ji licita requirat abfentem,fed& ipfe interdum redeat ad eam. Propter quod δὲ uideatur pertotá us" libellá aliquádo quide uelut abfens requítí fponfus:aliquando ficut pfens loqui cá fpofa. Ipfa T af aüt fpófa cà multa& magnifica ri fponfi cubículo peruidifTet:petit fe ctiá in domü αἱηί intro; NN. 4 dud ᾿ mU IN CANTICA CANTICORVM duc Quocitingriffa;pfpexiffet quod fponfus;utpote uir, nor tefederitit ἁοπιοιῖρία rurfus απιοῖς οί εχασίτητα exierit foras;& cítcüicns peragret circa domü nó ín grediés:& ex omní pat» te profpicíat quádo ad eam redeat fponfus:& ecce fabíto uideat eü uicíinorü montíü iuoa;im/ menfis faltíbus fuperanté. defcéndere ad domü:ín qua amore eius follicita aeftuat fj ponía Derr ueníens ucro fponfusad parietem domus,ftet paululum poft ipfum, cófyderans(ut fieri folet) aliqd δὲ animo retractans, Iam uero etíá ipfe fentíéris aliquid amoris erga fpofam.ufus altitud "ἃς füa:qua attingit ufqy ad domus feneftras, qu fehcftrz habeát aliquá parté operís(ut αἰε) ;&ctieulati. Et cum inaumbat quídem per feneftras; eminentior autem fic fit fencftris, attíngatag αἰ δ fuperiora earum:qua retículato(ut díxímus)opere diftinctz funt:índeq; profpiciens al loquatur fpofam,& dicat ci:Exurge,uetti proximà mea,formofa mea,columba mea:& rdlíqua. ;Hacfunt qua(ut fuperius defignauimus)difficultaté plurímá dítígédi ordinis:& aperiendz iv telligentia: habere nobis uífa funt. Qusut puto euídentiora fecerit repetita hacc nüc índago fer monum.Spiítitalisautem in hís expofitio non ita laboríofa ac difficilis habetur. Sponfa enim uerbi aníma,qua ín domo eius Rege hoceftin ecclefia confiftit: docetura uerbo dei, quí eft ὦ "fponfus faus:quacung; poet unt δὲ reconditá intra aulam regíam& cubiculum regis:difcit ἴῃ hacdomo,quz eft ecdefía ἀεί uíuí:cellas etíam uiníillius quod de fanctís torcularíbus cóere/ gatum eftcellas uini non(οἱ noui fed& ueterís ac fuauis:quae eft doctrina legis& prophetae * rum;ín quibus fufficiéter exercitata recipiat ín fe;ipfum qui erat ín principio apud deum deus uerbum:fed nó femper fecam permanenté.Noü ei poffibile eft hochumanz natutz:fed ínter dum quídé uifitetur ab eo,ínterdum uero relinqua£;ut amplius defyderet eum.Cum uero αν :tatura uerbo dei feeandá propofiti uerficüli fenfum; per morites faliens uenite dícitur ad eam: 'excelfos fcilicet& eleuatos, reuelans οἱ cocleftis fciétia: fenfussita ut perueniat ufcp ad addificatio nem ecdefia; qua eft domus dei uiui, columna δὲ firmamentá ueritatís& ftet iuxta páríctéue poft parietem:ut πε penítus abfcondatur,neqe omnino in promptu fit, Verbü em dei& fer^ mo fcientia:nion ín publíco δὲ palam pofitus.necy concülcandus pedibus apparet: fed αἵ que fitus fueritíínueni£:& inuenit nó(at díximus)in propatuló pofitüs:fed obtectus,& quafi poft paríeté latens. Aníma αὔτ qus inecdefía effe dícic;non íntra xdificia paríetü collocata intelli fons intra munimenta fidei, δὲ edificia fapientia pofita,celfifcy faftierjs charitatis obtecta, ropofitá ergo boni& fides rectorü dogmatü;animá εξ ίη domo ecdefiz facit:cai?dom?mé bra quxdam funt:quac uel cubiculá;uel domus uiní,uelaliahuiufmodi.pro etatíarü(cilícet era dibus δὲ donorá fpítitalium diuerfitatibus appellant. Sic ergo δὲ paríes nunc pats quad M mus huíus eft, qux poteft indícare dogrnatü firmitaté,fub qua ftare dicitur fponfus: δὲ ín qui^ bustam magnus& excelfus eft:utemineatomne xdificium δὲ profpiciat fpofam.id eft anímá. Et nondá quidéapertü fe οἱ totüq; mánifeftet:fed quafi per retía profi piciens.hortef eam δρ” uocet;nó federe íntrínfecus feenerm;fed exire ad fe foras,& conari,ut non íam per feneftras& τε tía,neq; per fpeculum ín zrnígmate:fed procedens foras facie ad facieni uideat eum. Nunc ením quíanondüm poteft íta eum intuerí:propterea non artte.fed retro cí,& poft paríctem ftet. Inca bítautem per feneftras.quz fine dubio patebant ad recipiendum lumen ad illuminandam do nium. Per has ergo fermo ἀεί inaimbens δὲ profpiciens;prouocat exutgere,& ad fe ueniteaní/ mam.Poffumus auté fenfüs corporeos feneftras íntellíeere;per quas aut mors, aut uita ínttat adanímam.Sicem defignat Hieremías propheta cum de peccatoribus loquitur, dícens: Δία dit mors per feneftras ueftras. Quomodo afcendit mors per feneftras?Si oculí peccatoris uideantmulieré& mocchentur earn ín corde fuo:fic mors íngreffa eft ad anímá per feneftras ocilor rum.Sed& cü recipit quis auditum uanü& precipue falfz fcientia: dogmatü peruerforü: tunc perauríü feneftras mors intrat ad animá,Siucro anima íntuens ornamentü mundí:& ex pul^ xhritudíne creaturarü condítoré omni intelligat deum,& opera eius míret laudetq; operum creatoré;ad anímá hanc uíta ingreditur perfeneftrasoculog:.Sed δὲ cá auditum inclinat ad uer bum deí:& rationibus fapíentiz ac fcientiz eius delecta£,huic per aurium(εποίῖγας ad.animá fapientiz lume ingredit. Per has ergo feneftras profpiciens uerbü οί. δὲ profpectá fuü adfpó fam animá dirigens;affurgere hortatur eam δὲ ueníte ad fe:id eft corporea uifibilia relinque τε δξὰ " ας CADENA ον s so. 77 Pm rex a ΗΕ δὲ inuifibilixac fpititalia properaretquoniá quz: uiden£;tépotalíà füntiqie ΄΄. e à uienonoi esed ee Sis fpiri tus dei circüire.d icit; querere dignas anímas;qua apte tain)'" EG tei fo n. ad habítaculum fapientia. Q uod aüt per retía feneftrarü profi picere dicit: aiii i ine S Ἢ in icatquod donec ín domo huíus corporis pofi ita fit aníma:non poteft nudá "en N Rer ei πηγα, capere,fed per exempla quadam δὲ índicía atqj imagines rerum uifibi Min 3 on a gea Barn nhi& incorporea contéplatur& hac eft pf, picere ad eam fponfum pet ni à rctía feneftrará.í uero de Chrifto hac& ecdefía exponamus,dom5,in qua habitabat ecdefía, ἴῃ fcripturz funt legis δὲ pphetarü:ibi em& cubiculü τερίο eft,omnibus diuitijs fcíétia: ac fapiétiae Ms«fepletüzibi δὲ dom? uini,doctrína fcilicet αοἱ myftica,uel moralis qua lxtíficat cor homínís.Ad.. μελη-ueniens ergo Chriftus ftetit paululá poft ρατίοιξ ueteris teftamenti.Stetit er poft parietem ε Sin: PEU retur ad populum. Vbi ucro affuit tempus δὲ ccepit per feneftras legís ac prophe aic«tarum, pera fcilicet qua: de eo pdicata fuerát apparere,& oftendere fe ecdefia intra domü,hoc tias*eftintra litteram legís fedenti:prouocat eà inde exíre δὲ uenire foras ad fc. Nifi enim excat, nifi μοί;procedat& mi a littera ad fpírítü:no poteft fponfo fuo coniungi;neg; Chrifto fociari, ahmed Vocat crgo eam,& ínuitata carnalibus ad fpiritalía,a uífibilibus ad ínuifibilia, a lege uenite ad vado-euangelía.Et ideo dicit eiSurge,ueni proxima mea,formofa mea,colüba mea.Ex ut aliqua εἰ stem:*dchis quz poftmodum dícenda funr. pueniamus,timétes fenfutn pdere,quí occurrít ín hoclo^ quias«o:propterea fortaffis δὲ illud dicit ad eam,quia etíá hyems tranfijt;pluuía abíjt,fimul δὲ paffio^ — nís fuz tempus indícans,quod tranfacta hyeme& deiectis imbribus.ipepaffus eft: fimul& ilnne lud jq p fpiritalé defignans intelligentia quod ufq ad illud tépus quo Chriftus paffus eft:ím tdi"bresfuerunt fuper terrá.Mandabat ém adhuc diis imbribus prophetís:ut pluerent uerbí pluidi uiam fup terrá, ed quía ufgg ad[ohannem baptiftá, prophetica finiyn£ officia:meríto ímbres icis abijfle δὲ difceffifTe dícan£ Ceffarunt auté prophetici imbres.nó ad damnum aredentíü:fed ad bit maiora ecdefiz lucra.Quíd eim imbribus opus eft;ubi umen dci ltíficat cíuitatem,ubi ín cor, αἰ«de gniufcaiufcy eredétiü, f fons aqua uíuz fit.falientís ín uitam ternam? Q uid opus imbribus, soi ubi iam flores apparuert ín terra noftra:& cx aduentu ἀπ ία nó excidi£ ficulnea qua: prius aita tion attulerat fructüt Nunc ef íam produxit grofTos fuos,Sed& uinea dederüt odoré fuum, "m Vnde& unus quidá ex ifta uínca dicebat; C uía Chrifti bonus odor fumus deo. ín omni loco ὦ T B án hisqui falui fiunt:& inhis qui pereunt.Sed hax(ficut fupra defignauímus)antecg ad ipfa(τί aid pur loca ueníremus;p(umpfimus:ne forte fugeret nos fenfus:qui ocutrífíe uidebatur in tem zi or Ni repetam?,quó per retía profpicere dicat ,Scriptá eft;iING em iníque tendunt retía aui' i bus E: iterü:luftus fi íncutrerít ín peccatü;effugere iubet. ficut& dámula ex laqueis, auís ex re e*tibus.Plena eft ergo uíta mortalíü laquejs offenfionü, retibus plena deceptionü;quas tendit ad si ῄ 4ieríum genus humaná ille q cotra dim gígas uenator INemrod appellat. Ver? eter eíoas qs yn alius eft;nifi diabolus,q etíá aduerfus deü rcbellat? Laquei ergo tentationi;,& decipulz infidia rao tü;díaboli retia appellan£.Et qm bac retía ubícy tetéderat inimícus, atq; ín ipís pene ος ínuol μὴ e uerat, oportebat efTe aliquéq fortior δὲ cminétior fieret hís& cotereret ea:ut Íequétibus fe uíam im poffet aperire.Idcírco ergo& faluator príufcj ín coniugi δὲ focietaté ueniret ecdefiz: tentafa. p^«diabolo;ut uíncés retía tentatíonü p ípa pfpiceret,& p ipa uocaret cá ad fe:docés fine dubio δὲ jo oftendés ei,quod nó p oci& delitías:fed p multas tribulatíoes δὲ tétatíones ueníendü fibi eet μμ” ad Chriftü.Nullus ergo alius fuit q retía ifta fuperare potuerit.Oés em peccauerüt:ficut fcríptü T ή eft. Et rurfus(ut fcriptura dicit):INo eft iuftus fup terraq fecetít bonü& nó peccauctít. Et íterü xad[Nemo miundus a forde, nec fi unius diei fuerit uíta eíus.Solus ergo eft dis δὲ faluator nofter f Jefus Chriftusquipeccatü non fecit:fed peccatü εἴ pater fecít;p nobis:ut ín fimilítudíne carnís τ ipeccati;de peccato damnaret peccatá. Venit ergo ad ifta retia:fed inuolui in eis folus ipe nó po, ji tuít:quínímo díruptis εἰς δὲ cotrítis dat ecdefiz fuz fiduciá:ut audeat íam caffare laqueos:& trá jt fire p retía:& c omni alacrítate dicere: Aníma noftra ficut paffer erepta οἴ ἄς laqueo uenantíü εἰν Laqueus contrítus eft:& nos liberati fumus.Quís autem contríuit laqueos;nífi ille qui folus ít T εἰς tenerí non potuít? Quamuís& ipfe ín morte fuerit aoluntaríe:€ non ut nos neceffitate ἡ" Ῥεκραιί.ϑοίαϑ eft εἴλ,αυί fuit inter mortuos liber.Er quialiber inter mortitos ην ies $ 9 co IN CANTICA CANTICORVM ὅλο eo qui habuit mortis imperium abftraxit captíuitaté quztenebatur ín mortem.Ft non[ο] lus femetipfum refufcitauit a mortuis,féd δὲ eos quí cenebátur ín morte fimul excítauit.fimulgg federeín celeftibus fecit. Afcendens em ín altum,captiuam duxit captiuitaté:non(οἱ animas educens.fed δὲ corpora eorá refufcitás:ficut teftatur euágeliü,quod multa corpora fancton: το: fufcitata funt,& apparuerüt multís,& introierüt in fanctá ciuitatem dei uíuétis Hierufale. Hae nobís expofitío deretibus fecundo ín loco affumpta eft.Sít fane legentis iudici: qua earari myftícisdígniusaptaripoffitaloquís.— ; HOMILIA QVARTA| PA Vrgeueni proxíma mea.fpecíofa mea,colüba mea:quoníá ecce hyems tráfijt, pla Κα uia abijt,& τοσο: fibí:flores ἐπ funt in terra.tempus putationis aduenit, noxtur A j turis audita eft ín terra noftra. Arbor fici produxit germina fua:uites florentes de ἔκ τεῷ(4) detunt odorem fuum.Quid contineat ordo dramatis.iam fi upra defcripfimus:niié uero quid uel fertno dei ad anímá fe diená fibíq: aptam:el quid Chriftus ad ecdefia dicere in telligendus fitaduertamus.Sed interim primus fermo dei loquat ad hanc fpeciofam decorá animam,cuí per fenfus corporeos,id eft per intuitum lectionis,& perauditura doctrinz,€| per feneftras apparuit:procerítatemqy fuz magnitudinis demonftrauit: ita ut ín fuperioribus εἰ loqueretut incumbens atcy inde euocans eam,ut procedat foras:& extra fenfus íam corpore MR uo definat effe ín carne:ut merito audiat: Vos autem nó eftís in carne fed in fpiritu.Nó em alíter diceret cam uerb dei ptoximam fibi;nifi coniungeret fe εἰ, δὲ fieret cum eo unus firi. tus:nec diceret eam fpeciófam,nifi uideret imaginé eíus renouati de die ín dié:& nifi uideret ed capacem fpüs fancti.qui ín fpecie columbz defcendit in Iordane fuper Iefum,aon οἱ diceretco lüba mea. Cócepetat efi ámoréuerbi dei, δὲ cupiebat ad ism uolatu celeri puenite,dicés: Quis mihi dabit pénas ficut colübze,& uolabo δὲ reqefcá: Volabo,fenfib9:uolabo,intellectib?fpirita ib*:& requíefcá;cii apphendero fapiétia:& fciétiz ei?thefauros.Puto eim quia ficut hí q morté Chriftirecipidt,& mortificát mébra fua fap terrá;cofortes efficit fimilitudinis mortis eisiíta& hí 4 uirtute fpüs fancti recipit:& fanctifican£ ex eo:& donis ei? τερίεπέ quía ipfe in fpeciecor lüba: apparuit: εἰ ipfi colübae fíát:ut de terrenis& corporeíslocis enolent ad cccleftia, pennis fancti fpüs fubleuati.O d'fit aát tep?oportunü, d hax fieri poflint.cofequéter ínfetuit, Quia ec ἐς hyems,inqt.tráfijopluuía abíjt. NG em δῇ ania uerbo ἀεί iügit δὲ fociat nifi ois ex ea hyems pturbationá ac uítiorá pcella dífcefferit:& ultra ἰᾷ nó fluctuet δὲ circüferaf omni uento doctri nz. Vbi ergo ex anima hacc cücta difcefferint,defyderiorá dp ab eadem tépeftas effugerit:tücin εἰρίσηε ín ea flores uernare uirtut(i:tunc eius métí& tempus putationís adueniet:& fi quid fup fluum δὲ minus utile fucrit ín eius fenfibus.uel intellectíbus, refecabi£,& ad gemmas fpirita lis intelligenti reuocabic. Tücctiáuocé turterís audict.illius fine dubio fapiétíz quá difpenfa/ tor uerbi loqui£ inter pfectos, fapiétiz dei altioris, qua abfcondita eft in minifterio.Hocnáqy indícat appellatio turturís.Hixc náq; auís in fecretiorib9?& remotis a multitudine locis uítà τᾶ figit.aut deferta mótiü dilioés,aut fecreta fyluam: pcul femp a mftitudine pofia,&a turbisalie na.Quid aüt eft aliud qd' oportunitati εξροτίς huisamornitatiq; cóueniat.Ficus,in uít,pduxit germina fua. Notandü quide fructus ipfius(püs qui fant gaudiü,charítas,pax θα íátamé| germina eom: pferre incipit fpiritus hominis quí in ipo eft fingulariter ficulnea nominatus.Se cut enim generaliter in ecdefía, diuerfz arbores.fingule queq; anima credétiá intelligüturde qbus diat:Omnis arbor quánon plantauit pater meus cceleftis.eradicabit. Er iterum Paulus q fe dicit adiutoré dei οξ ín agrícultura deí:ait ετί ipfe:Ego plantauí, Apollo rígauit.Sed& dfis ín euangelii: Aut facite arborem bonam,& fructum eius benum:aut arborem malam,&fru^ Ctü ei? malü.Sicut ergo generaliter in ecdefía,finouli quíq; credentium, diuerfa arbores íntelli guntur:íta& ín unaquag; anima, díuer(x uirtutes efficatía eíus,[ασε arbores intclligu tur.Efteroo& in να δαὶ quzdam qua producit germen fuüeft δὲ utis qua floreat& red dat odorem fü. Cuíus uitis palmítes purgat cceleftís agrícola,ut fructá plurimü afferát.Sed hax uitís prímo per odoris fuauítatéquz ex flore redditur latificat odoratii.fecandü eum qui dicebat: Quia Chriftí benus οὐδὲ furüs deo ín omni loco. Hac ergo inítia uirtutum im fermo ἀεὶ TL-- TOENMOCO ME μον E. —"— oni ad ll oap, Fondo— gulis ΑΚ edi ΠΟ Wein e) m Opa γὴν, ια Myesciy Sadutt m tits omn deii: 71 Xon 1 dmi asi mai &af er: nuni nins lcs frs mots p ii cif ἐπι d im m qiu mt chi ΓΝ in", ων unl f A HOMILIAQVARTA,'-«ο,“3 fermo dei in anima,uocat ed ad femetipm.ur feftínet& exeat:& abijciens cücta corporea, uenit ad eum, ut perfectionis eíus partíceps fiat. Idcírco ἰρίτωτ quafi adhuc iacentí,& ín rebus corpore" is incábenti prímo dicit; Exuree:X quafi qux ftatím obedierit,& obfecuta fituocanti;collaudat abeo& audit,proxima mea δὲ columba mea.Et poft hac ne ad tentationum turbínes trepída: et,annuncíat ei qd" hyems difcefferit,& pluuia tranfierít& abierit fibi.Bene autem uítíorum δὲ peccatorum naturam,uno míro fermone prolato fienificauit:ut huiufmodi díceret hyemem δὲ pluuíam,quz ex uítíorum delicto tempeftate; defcendat: fibiq; abeffe indicans, δὲ p hoc πα”. lam effe(übftantiam peccatorum.INon ením decidentía de homine uítía;ad aliquam aliam fub: ftantíá pétón: conotecátur:fed(ibi abeunt, δὲ in femetipía refoluta euanefcüt,atq ín nihilá re; diguntur.Et ídeo dixit, quia abijt fibi.Fit ergo tranquillitas aníma;appatente οἱ uerbo dei,& cef fante peccato:& íta demü floréte uínea, incipient uirtutes atq? arbufta, bonor open fructutri germinare.Sed nunc íten: Chrift? hacc loquít ad ecdefiam,& in anni círcalum;omne pfentis αν culi fpacium ponit; Et p hyemem quide illud indicat tempus,in quo ucl Aeeyptíos erádo δὲ tue bínes ac reliqua decem plagarum uerbera flagellabant: uel cum diuerfa bella perferebat τα] el: ucl etíam cum ipfi faluatori reftitít:& incredulítatis turbine correptus, naufragío fidei fub merfus eft. Vbi ergo illom: delicto falus gentib? facta eft:uocat πᾶς ad fe ecdlefíádicitgy εἰ: Σκι ge& ueni ad me, quía íam hyems qux fubmerfit incredulos,& uos in ignorátía reprímebar,ab: fceffit.Sed& pluuía prranfijtid cft íam nó mandabo nubibus, pphetis fcilicez;ut pluant pluuíá ucrbí fuper terras:fed ipfa uox turturis,hoceft(ρα dei fapientia loquetur ín terrís,& dícet:Tpe 1 loquebar adíam.Florcs ergo credentiüi ροραΐοις& orientiá ecdefiaz apparuerüt ít térra. ed δὲ putatíonís tempus per fidem mex pafltionís€ refurrectionis aduenit. Ampütanrut em δὲ e ecrantur ab hominibus peccata,cam ín baptifmo donatur remiffio peccatorum. Vox quidé tae turís(ut diximus)íam nó p díuerfos pphetas fed p os ipfius fapicatia dei auditur in terris.Et fi culnea getmínat,qux poteft ín fructibus fancti fpiritus acpi:qui nunc prímum apetíantur ὃ demonftrantur ecdía:uel etiam in littera leoís,qux ante aduentum Chrifti daufa erat& coftri? &ta,& índuméto quodam intelligentia carnalis obtecta.Ex prafentía uero eius& ádtientu, p latum eft exea germen(ρίτίταϊίο íncelligentia:& fetfus uíridis δὲ uítalis,quí in ca tegcbatur ap» itteram fequi.fed ll'orentem€ uiuifícanté fpiritü.Sed δὲ uitcs florere dícuntut,& dedífIe odo« rem faum.Poffunt quide& díuer(x ecciz qua: p orbé terrae hab&, uites dici florétes ut aíneae "Vinea em dni fabaoth dom? ífracl c(t,& don:? Iuda dilecta nouella.Iftz ergo uínez cá príimo accedunt ad fidem, florere dicitur. Cum uero p religioné oper füon: fuauitate adornant, odo, rem fum dediffe dicuntur.Et nó fine caufa puto quod nó dixerit, odoré dederunt fed odorem : idw ecdía qtegebatur a Chrifto in ficulaea,id eft ín lege,non appareat atida.nec occídété faum:ut oftenderet íneffe unícuiq; anímz uim pollibilitatis,& arbitri; libertaté,qua poffit age -teomne quod bonum eft.Sed quia hoc nature bonü prxuarícatíóís occafione decerptá,uel àd ἰσποιπίπίᾶ uel ad laícíuia faerat inflexam:ubí per στατίᾷ reparatur,& per docttíná uerbí ἀεί τὸ» fticuitur,odoré reddit(ine dubio illum,qué prímus codítor de? indiderat.fed peccati αὐραίαδι traxerat.Poffunt aucé δὲ uítes ucl uínez,intellioi uírtutes cceleftes& angelícasqua: hominib*lat - gíuntur odorem fuum, íd eft doctrínz& inftitutíonis boná,quo inftruunt δὲ imbuüt anímas; donec ad pfectionéueníant,& incipiant capaces ficrí dei.Sicut δὲ apfs ad Hebraos fcribens di ct:Nóne omnes funt míni(teríales fpiritus ín minifteríü miffi ppter eos qui haredítaté capiéit - falutis? Et ideo dicuntur ab ipfis quafi prímü floré& odoré bonon: opez capere homines: ipos uero fructus uítis ab eo fperare qui dixít:INó bibá de generati5e uítis huíus,donecbibam fllud . uobifcum ποι ín regno patrís meí.Illi ergo perfect ores& fructusab ipo(perandi funt:íni» ε tíauero&(ut íta dícam)proficiendi fu auítas,poteft a coeleftibus uirtutibus míniftrari. V el ccrte. p eos qui dicebát(ut fupra díxímus)qm Chrifti bonus odor fumus deo ín omiloco. Sed.ecalío modo poffumusadhuc intelligere haec qua habentur ín manibus,ut dícamus ueluti ptophétie am quandá uíderi ad ecdefiam factá;per quá uocc£ ad tepromiffiones futuras.ut quafi poftcó fummationem(eculí cá tempus refurrectionis aduenerít,dicatur ei ,exuree.Etqa fermo híc fta ᾿ timop? refurrcctiois ἀείρας τᾶς εχ rcfurrectioe daríor et fj plédidior eftcét anuitat ad reená & dicié t IN CANTICA CANTICORVM QC&didéei Veni proxima mea.fpeciofa mea;columba mea:quía hyems tranfijt.Hyemé fine da bio huíus prafentis uitz procellas δὲ turbines nominás, qbus humana uíta;tentationá procellis agitatur. ranfijt ergo hyems ífta cum pluuijs fuis,abijt fibi.Sibi em unufquifqy egit in hacuita omne quod cgit.Príncipiü uero repromi(fionü futuransflores.Securim ad radicé arborís pofi, tam ín cofummationem fzculí,ut excidat oém atboré nó faciente fructü bonü: tépus putatíóis intellige. Voce uero turturis qux in litteris repromi(Tionis audit, quá máfueti in haredítate fu^ fcipient, Chrifti pfoná facie ad facié,& no íá p fpeculü δὲ ín znigmate docétis,aduerte. Ficilnea ucro qux germé fuü producít.totíus cogregationis iufton: fructus habeat. ftx uero& fandtz δὲ beatz angelícz uirtutes, qbus electi qcp,& beati ex refarrectione fociabun£ quí erüt ficat an geli deízipfz funt uites florentes δὲ uínez,qua odor fuü unicuig; ania& gratíá quáa códito re fafcepít príus:& nunc ten: pditá recuperauit,impertiüt:fuauitateq; coeleftis odoris fetorétá^ dem abiecta: ab eís mortalitatíscorruptioifq; depellunt. Surge& ueni proxima mea, colüba mea,in uelamínibus petra iuxta promurale.Oftende míhí(α«ῖξ tuá,& auditá fac mihi uocé τὰν am:qm uox tua fuauís eft,& facies tua fpeciofa.Secundü propofiti dramatis ordíné.fponfus 4 faliens fp montes δὲ exiliens fup colles ad fponfam uenerat.profpiciés eà δὲ intués p ien fecüdo íáloco dícit ad eà:Surge,uení proxima mea, fpeciofa mea,columba mea.INuncuero ad; ditetíáhocut oftenderet οἱ locá ad qué uenire debeat,q locus fub uelaméto δὲ tegmine faxi fit pofitus.Sit αὔτ ide locus nó tá iuxta muríi,cg iuxta promurale eO EUR dici£;cü extra muros q ambíuntciuítaté;alius ducit murus,€ eft murus ante murü. Tá deinde quafi fi reuerentía caufa,ipa fponfa obtecta fit& uelata:petít ipfe fponfus,ut ueniens ad illá locá qué fupra oftendit,utpote fecretioré,ubi οἱ quafi reíecto uelamine oftendar facié fuá Et quía p mul ta reuerentía taceret fponía,defyderat(ponfus aliquando etiam uocem eíus audire, δὲ delectari ín uerbís eías;& dicit,ut audità fibí facíat uocem fuam. Videtur tam quod nó ei penitus inco gnita fit facies eíus, neq; uocis eius ignarus fit: fed quía íntercefferit aliquid,in d necfacié eíus ui derít;nec uocé audierit. fte fit propofiti dramatís textus:cuí δὲ hoc addítur, quod uerís tempus agi uideatur,cü δὲ flores δὲ apparuiffe memorané ín terra, δὲ uox turtutís pfonare,& germenat/ bores produxiffe.Propter hoc uclut opportuno tépore pgredi prouocatf, pofam.qua fine du bio hyemétotá intra domus dauftra refederit.Sed hac nulla mihi uidétur(quantá ad hiftoricá nartatíoné ptínet)utilitaté cóferre legentibus,aut aliquá falté narrationis ipfius feruare cofequé tià:ficut in cxterís fcriptura hiftorijs ínuenimus: unde necefTe eft cuncta ad fpirítalé tranfferre intellieentía. Primo ergo intellige mihi aníz: hyemé;cá adhuc paffioná fluctibus íactatur, δὲ uition: procellis,ac duris malignor: fpitítuá flatib?uerberat.In his pofitá;non horta£ e& fermo dei foras exire,fed intra femetipfam colligi,& uniri undíq; atqy cotegí cotra pnítíofos malignotü fpiritaá βαν". INulli tác in díuinis litteris(tudionz flores apud eá,nec profundiorís fapiétiz fecreta δὲ recódíta myfteríaafi p uoc£ turturís refonát.Sed necg odoratus cíus grati aliqd qua fiex uinez floribusrecipít:neqy uifus eius ác ín ficulnex: germíne delecta£ fed fufficit utíntem peítatibus tentationá,a lapfu peccatí tuta ac munita pmaneat. Quod fi obtinuerit ut íllza per- duret: hyems οἱ ιτᾶζῆς, δὲ uenít οἱ uer(Ver πᾶ ei eft cam quiesanimo da£,& tranquillitas méti) tücad ea uenit uerbü deí:tüceá uocat ad fe,& hortatur ut exeat:no[οἱ extra domü, fed extra ciuitatéid efbno folü extra carnis uítía efficiatur. fed extra ome qcqd corporc& uifibilecótine tur ín mádo. Nág; figuraliter ín lege ciuitaté(ἃ ín fupioribus cuidéter oftendímus.Euocatur et goaia extra murü,& ufa; ad promurale pducítur,cá abijciés& relinqués ea quz uidentur δὲ té poralia füt,cotédit ad ea q nó uídétur& xterna(ἅτ ftedic ergo εἰ iter iftud fub uelamíne pe^ trz agendü,no füb aere nudo:neq; ut patíat folis ardores,ne item fufca fiat,ne iter: dicat; defpe xit me fol:propterea fub uelamine petra agit hoc íter.Hocaütipm uclamé αὖ uultex frodib? ci efleaut linteis, aut pellib?, fed petrá uult οἱ effe uelamé:íd eft firma δὲ folida Chrifti dogmata. in ηᾶφ εἴς petrá Paul? pnücíat,dícés:Petra αὔτ erat Chrift?. Chrifti ergo doctrína€ fide fi So aia δὲ uelct,tuto potad illud puenire fecretü,ubi rcuelata facie gloríá dni cótempletur. erito ait uelame iftud petra tutü credit:qa δὲ Salomo de ca dicit in puerbijs,qd ueftigía fet pentis n$ poffunt deprehédi fup terrá.Sicem ait; Tria funt qua: im poflibile eft mihi intellige re τὸ ἜΞὡΞ ΞΞ X£3 Ξ "TI^ UI ἘΠ ul fa f2. E3- τ. fa.—-£t un Meg ο iade ο ανα Y itii Tdi Ormai Εν; S ordi s ne Nai & tnt li Tried [Πιν sadi: ἠάμ! indi duri as d simt γμτ” ὧν Δ TmeEquarüm quódigtoro: Veftioia ἀηαίία: uolantís;& uíam ferpentis fup petrá,& femítas na " HOMILTA QVARTA,;-$0.79 uísín pelago, uías uiri in tunentute.Serpentis ergo,id eft díaboli:ucftigia,id eft figna aliq pec catíin hac petra qux eft Chri(tus,inueniri no poflunt:quía folus eft quí peccat nó fecit.Fluius,. ergo petra uero uelamíne ania tuto puenít ad promuralé locíi,íd eft ad cotemplandá íncorpo».. ralía δὲ terna. De haceadé petraalía uerbi fpecie Dauid ín tricefímonono pfalmo dicit:Et fta»... tuít(upra petrá pedes meos, direxit grefIus meos.INec míteris fi apud Dauid petra baec qua/ fi fundamentum δὲ crepido eft animas p quà pergit ad deü:Et apud Salomoné uclamé eft αἷας ad myftica(apictiz fecreta rédentis, cဠipfe Chriftus nuncuía díca£, p quá credentes incedát, nunc etíá pracurfor:ficut ait Paulus:In quod pracurfor iatroiuít pro nobis Iefus. Simile eft δὲ. iftud qd' p Moyfen dicit a deo:Ecce pofui te in foramine petra; uidebis peieriors mea. lgié petra ifta quae Chriftus eft, no eft ex omní parte daufa.fed habet foramé. tr; quí teuelat δὲ inaotefcere facit hominibus deum.DNemo ergo uidet patrem nífi filiussnemo ergo uidet poftrema ἀςί,[ά eft qux ín poftremís temporibus fiunt;nifi pofituf in foramine pe.. trz fcilicet ο ea Chrifto reuelante didicerít.Et híc ergo fub uclamine petra aiam;pximá fibi ef oramen uero eft pe.. fcctá,inuitat fermo deí.ad promuralé locá. ficut fupra íá dixim?;ad contéplanda ea qux non ui... den£ δὲ terna funt:& ibi dii ad eá:O ftende mihi facié tuá:profecto ut αἰάσαι,Π alíqd ἱπυμ], tu'ei? ueterís adhucuelaminis habeat:fed poffit intrepidís obtutib? oloríá dni fpeculari,ut hac. ipfa dicat:Et uídímus οἰοτίᾷ eius,cloríá tancp unigeniti a patre, plenü gratía δὲ ueritatis.Sed& Θci díena fuerit, ut de ipfa dicat. ficut& de Moyfe dictü eft:quía Moyfes loquebat,& diis refpo debateí: tunc cóple£ íneo quod ait: Auditá fac mihi uocétuá. Ingens uero laus eíus oftenditur. 2 ἵπ'εο quod dicitur: Vox tua fuauís.Sic enim(apiétiflimus prephee Dauíd dicebat:Suauis fit: ei dífputatío mea.Suauís aüt eft uox αἴας uerbü deí qd tas;aut uanitas de ore eíus procedüt,aut uerbü ociofum,de quo reddéda fit ratío in die iudicij, infuauis δὲ iniocunda uox ífta eft.Ab hacaoce Chriftus auertít audítum fuü.Et ideo(απο p^. oquit cü fide,€ dogmatibus uerita;. tisexponít:cum difpenfationes ἀεί& iudícía eius explanat.Si uero aut ftultiloquíó,aut fcurrilí| fecta anima ponit οτί fuo cuftodíam,& oftium circüftantix labijs fuís:ut talé femp fermoné p^. ferar, qui fale conditus det gratíam audientibus, δὲ dícat de ea uerbum dei:quía uox tua fuauís. Sed δὲ facies tua,inquit.fpeciofa.Sí intellicas illam faciem,;de qua Paulus dicít:INos ait omnes.. reuelata faciezet item cum dicit: Τ απο ας facie ad facié:tuncuidebis qux fit anis facíes, quae lau».. de£ a uetbo dei, δὲ fpeciofa effe dícat.Illa(ine dubío quz quotidie τεπουαέ ad imaginé ei? qui creauit eá:qua nó habet ín fe maculá aut rugá;aut alíqd huiufmodi.fed eft fancta δ immacaula.. ta;qualé& ipfe fib exhibuit Chriftus ecdefiá;animas(cilicet qua: ad pfectíonem uenerunt,quas o6s fimul efficiunt corpus ecdefiz.Quod corpus utíay pulchrü uidebi£ δὲ decorü:(i anía ex q; corpus illud efficí,;in omni pfectionis decore pmaníerínt.Sícut err c aía ín iracüidía eft;turba--.. εὔ&[τῇ reddit corporís uulti:cü uero in máfuetudine& crangllitate pfiftit;placidá mítéqy red.. ditafpectá:lIta δὲ ecclefia: facies pro uírtatibus δὲ motib? credentiü;aut decora pronücíatur, aut. turpis:fecundü quod& faríptü legimus: Veftigiü cotdís in bonísuultus hilaris.Et ite alibitCor. díslati facies florida:ín trifticijs aut pofiti,moeftus eft uultus.Cor ergo lxtü eft;cum habet in fe (piritü deí:cuíus prímus fruct? charitas eft.fecádus gaudiü eft.Ex his puto quofdà fapientes fae. cul affumpfiffe illa fencétiá d dicit:Q uía folus fapiés fpeciofus eftzois aüt nequá,turpis eft. Su» peteft nobis ut alíqd aptíus etíá de noie pmuralis dicamus.Quod(ficut fupra diximus)índicat. mutrü efe ante muri: qd' etíá ín Efaía hoc modo diícic:P one murí,& círca murü. Murus mu-. nimentü ciuitatis eft./Míus uero murus ante murü ucl circa mnrü,maíora&ualídiora munimé^ εά defignat.Per quod oftendi£,quía euocans fermo dei aíam,& educens cáa corporalib? ncgo., cíjs& corporis fenfibus,docere εᾶ de futuri fzculí myfterijs cupít:& inde címuníméta cóquírere,, utfpe futurog muníta δὲ círcádata,in nullo poffit uel illecebris uínci,uel tribulationib? fatiga" ri. INcetíá uídeam?quó ματα Chrifto ad ecdefiá dican£, d eft proxíma εἰ& fpeciofa.Speciofa. aütnulli alij nifi foli ipí:hocem fignificat c dicitfpeciofa mea:hác ergo exufcitat Chrift?,& ipi. euanoelium refurrectíoís annücíat:& ideo dicit:Exurge,ueni proxima mea,fpecíofa mea.Q uía, aütem dedic ὃς οἱ pennas columba poftea ép dormiuitin medio fortium: medía autem ínter. duas uoca» IN CANTICA CANTICORVM . duasuocationes Ifraelis,ecdefia uocata eft:quia primo Ifrael uocatus eft:poft hacubi ipe offé. dít& cecidit, uocata eftecdefia eentíum.Cumautem plenitudo gentíü íntroíerit, cunc ítem ois Yírael uocat? faluabi£.In medío ergo hag duam fortíá dormit ecdefia.Et ppter hoc deditei pé nas columbae deargentatas.quod fignificat rationabiles pénas in fancti fpiritus donis Et pofte, riora dorfi eías:uel ín uíridítate auri,ut quidá legunt:uel ut alij fcriptum habent,ín pallore auti. qued oftédere poteftiquia pofterior illa uocatio quá ex Ifrael faturá dicit apoftolus;nó erít ín obferuantía legis.fed ín pciofitate fidei. Auri nág; uiriditatis gerít fpeciem.fides uirtutibus flo, rens.Pótauté dici in medio eaz forti dormire uel gefcere ecdefía,in medío duoz teftamétor: δὲ pénz είς deargentaux exfenfibuslegis. Aurum in pofteríoribus dorfi eíus;intellii euágeli; ci munerís donü poteft. Ad hanc ergo ecdefiá dicit Chriftus: Venítu columba mea,&uení ín operímento petra:docens ed ut operta ueníat;ne quid patíat ab incurfantibus eátentationib?, fed fub umbra petrz íncedat obtecta.dicens:Spiritus uultus noftrí Chriftus dis;cuí diximus: Inumbra eiusuíuemus ín gentibus. Obbtecta aüt íncedit δὲ adoperta:quía debet poteftaté ha bere fupet caput propter angelos. Cum aüt uenerít ad promuralé locii.id eftad futuri faculi fta tutm,ibí ad eà dícit: Oftende mihi facié tuá;& audítá mihi facuocé tuá:quía uox tua fuauís cft; Audítá uult fieri uocé ecdefix fuz:quía quí εἴ cofeffus fuerít coram hoibus,& ipfecófitebí£ εἴ cotá patte fuo quí ín coelís eft. Quía uox tua fuauís eft:& quís no fate£ fuaué uocé ecdefiz catho licx.fidem uerá cofitentis: infuaué uero δὲ íniucundá efTe hzreticon: uocé, quí nó dogmata ueri tatísfed blafphemías ín ded;& iniqtaté ín excelfum loquunt zSic& facies ecdefix: fpeciofa eft, ᾿ hattetícon: uero turpís& foeda: fi quis eft tamé qui bene nouerit pulchrítudíné uultus probare: id eft.fi quis fpiritalis eft;qui fcit examínare oia. Na apud imperitos& anímales homines, pul ᾿ ehriora uídentut mendacij fophifmata ὅρ dogmata uerítatís.Poffumus αὔτ adhuc de loco pro/ , murali eti hoc addere,quod promurale fin? fit patrís,in ᾗ pofitus unigenitus fili? enarrat oia, δὲ enuncíat ecclefia fuz quaxcüqy ín fecretis& ín abfcondítis patrís finibus cotínent. Vnde& q^ dáab eo edoctus dicebat, Dei nemo uídituncg. Vnigenitus dei filius quí eft in finu patrísipe enarrauít. Iluc ergo euocat fponfam fuá Chriftus:ut δὲ de oibus eam qux apud patré habétur, , edoceat& dicat:Q uía οἵα uobis nota feci;qua audiui a patre meo: ut iterum dícat:Pater,uo" lo ut ubí ego fii.illicfit& míniftermeus.| Capite nobisuulpes pufillas,exterminátes uineas: δὲ uínez noftrz florebunt.Secundü dramatís ordínem mutata eft perfona:nó enim íáad fpofam fcd ad fodales loquit fponfus:& ipfis dicit, ut capiant uulpes pufillas,qua ínfidian£ uineis ubi primá germé oftenderínt.nec finunt eas pueníre ad florc. Capi ergo eas praccpit.falutí& utilí tati confulens uiínearum.Sed haec ut ccepímus fpíritali expofitione difcutienda funt, Et puto d» fi deanima hxc quz fe uerbo dei co niungít aduertas,uulpescontraría poteftates& neqtí ἀκ’ monum ntellioi debeant;per cogitationes prauas& intellicétiá peruerfam,exterminátes inaía uirtutü florém& fructü fidei perímentes.Prouifio igit uerbí ἀεί, αί eft dris uirtutum, mandat angelis fuís quí ad minifteríum miffi funt propter eos.quí harredítaté capiunt falutís:utcapiant ex uDaquaq anima huiufmodi cogitationes a damonibus immiffas,ut abiectis εἰς poffint florem uirtutis afferre.Capiunt autem cogitationes malas ín eo,cum függerunt mentí nó effe eas ἃ deo.fed effe a maligno fpá:& dant aiz difcretioné fpirítuá.ut intelligat quz fitcogítatío fecun dum deum,& qua fit ex díabolo, Vt aüt fcias effe cogitationes quas imíttit diabolus ín cor ho^ iminum:uíde in euangelío quod fcriptum eft:Cum autem ímmififfet inquit, diabolus ín cor Ια dz Ifcharíotís,at traderet eum.Sunt ergo huiufmodi cogitationes{πα ἃ dzmonibus inijciun^ tur ín cordibus hominum.Sed quía non deeft díuina prouidentía:ne forte per huiufmodi ín porcnen curbaretur libertas atbítrij,& non effet íufta caufa iudicij: idcirco benignis ange^ 15& amícis poteftatibus,homínü cura mandatur:ut cam deceptores quafi uulpes incutfare c^ perínt homínem,dextrís eum auxilíjs fubleuent.Et ideo dicitur: Capite nobis uulpes pufillas. Competenter fane cum adhuc pufillz funt, capi eas mandat& comprehendi. Dum ením co^ . itatío mala ín ínítijs eft, facile poteft abíjcía corde. Nam fi frequenter iteretur,& dia perma^ neat,adducit aiam fine dubío ad cofenfü,& poft cofenfü íntra cor fuum cófirmatá, cert eft qi ad pti tédat effecta. Dà ergo in[πίτα eft;& pufilla&capi debet& abíjciine fi adulta fucrit&i/ uctcrata ^o— u———- 9 8— ο-. —— Ἐπ᾿“ΤῸ— 4 TÀS“ῷὸὁ oT—«25“ο“... - T3---— 2 TIT. τὸὰἶ|})ῖ{Υ— L4 3». Dc Ὑν μοι e c 9 ἘΠ£f “ΡΞ ΒΥ HOMILIA QVARTA.$0. So Δ àueterata iá nó poffit expelli.Deníay δὲ Iudasinitiü mali habuit ín amore pecuniz.Et haec fuit il li aulpes pufilla.Sed ab hac cá uíderet dris Iuda: animá quafi florenté uíneá lzdi;capere eá uo^ lés& abíjcere ex co:cómifit οἱ pecunía:localos,ut poffidens,a cupiditate quod amabat ceffaret. itt üt fric. MR Sed ΠΡ fui arbitrij libertaté;nó eftam plexus medici fapientia: fed índul(it femet-^ ih ipfum illi magis cofilio quo extermínabatur anía fua,c$ quo fanabatur.Si ucro hac de Chrifto. s& ecdefía intellicamus;fermo uidebitur ad doctores ecdefiz: ἀῑτίοι,& mandari eis de captione isi. uulpiü extermínantiü uíneas. Vulpes aüt puerfos doctores haretícon: dogmatí pofTumus ín Ita telligere,quí per arguméton: callídítaté feducát corda innocentiü. δὲ níneam ἀδί exterminát,ne dti florcant ín fide recta. Daturergo praeceptü doctoribus catholicissut dá adhuc ρα fupr ifta αν uulpes,& nódà plures anímas deceperüt:fed ínitiü habet praua doctrinaarguere hos refreStir naref-ftínent,& uerbo ucrítatiscótradicétes, reuíncere,& capere hos affertionibus ucrís.Si er δαν permáferínt ín principijs& indulferínt. fermo eor: ficut cancer ferpit, δὲ fiet infanabilis: ut multi pida inueníantur quí decepti ab eís, pugnare íá pro ipfis íncipiát,N defendere füfcepti errorís autho diris res. Sic ergo pufillas díonum eftuulpes capere,& dolofa haereticos fophifmata,in ipfis ftatím, χα ας inítijs ueris affertionibus confutate. Vt aüt utríufqs expofítíouis noftra euidétior clarefcat af pii fertío,cogrecemus ex díuinís uoluminibus,ficubí animalis huíus métío facta eft.Inuenimus er vidc goín fexageíimofecüdo pfalmo de ímpijs ita díci:Ipi uero ínuanü Gfierüt aiam meá:introibüt, dem ín ínferiora terra;tradent in manus gladij partes uulpiá erunt.Sed δὲ ín euágelío feciidii Mat πώ tha faluator ad fcríbá; qui dicebat ei: VÍagifter, fequar te quocücy íerís:refpodit; Vulpes foue/, - as habent,& uoluctes ccelí nídos ubí requíefcát:filius αὔτ homínis nó habet ubi capurfuü redi». ἫΝ net.Similíter autem δὲ ín cuangelio fecundum Lucá;ad eos qui dixerunt domíno: Εχί δὲ vade vicit hínc.quia Herodes uult te occídere:refpondit Iefus:Euntes dicite uulpi Παίς κε ego eíjdo da. jani monia,& fanítates perficío hodie δὲ craftina,& in die tertía confummabor.Tn libro quoq Για. km cum Samfon,cum uxor qux crat ex genere Philíftínorum ei fuiffet ablata;ait ad patté eíus: In» is Β nocens fam ego hac uice ab allophylís,quía faciam uobifcum mala.Et abijt Samfon, δὲ accepit is trecentas uulpes,& accepit lampades,& ἱσαμίτ caudam ad caudam, δὲ pofuit lampadem unam ius inter duas caudas uulpium,& accendit ignem ín lampadib?,& emiífit cas p meflcs allophylorü: is& incendit omnes mefles corum,& ftipulaseorum,& uíneas eorum& oliueta eorá. Adhucau“ἰώ tem ín fecundo libro Efdrz, ubi Thobías Ammanites ἱπιροάίαίε xdificatíonem eorum quí de e captiuítate redíerant;ut zdificarent templum δὲ murum;ait ad allophylos: Nunquid ífti facri^ "" ficabuntaut comedent ímmolata ín hocloco?INonne afcendent aulpes,& deftruent murü ipfo“" d 4 tut quem ex lapidibus edíficant? Hc funt interím qua ad prafens nobís ex fcriptutis diuinis En ocarere potueruntín quibus anímalis huíus memoría facta cfb;ut ex hís fapiés quifgy lector y prudenter poffit conrjcere.fi apta ufi fumus expofitione ín his qux propofita funt nobís ad exs planandum íd quodait:Capite nobis uulpes pufillas.Et ρα operofum it fingula qua exem - pli caufa aTumpíimus explanareztamen quz poterímus, breuíter cotíngemus.Et prímo de fe^ f xagefimofecundo palmo uídeamus,ubi cum íufti animam perfequerentur ímpij.ille pfallebar, p dicens:Ipfi autem ínuanum quzficrunt anímam meam,introibunt in ínferíora terra, tradétur f in manus eladíj partes uulpium erunt.In quo utíq; oftendítur,g uanís& inanibus ueibís praui p doctores decipere uolétes aíam íufti íntroire dicuntur ín inferíora terra:terrá utpote fapientes,: d& de terraloquentes:atq in inferíora eíus;í d eft ín profundum ftulticiz defcendentes. Puto em j^ quod hí quí carnalíter uiuunt; quía(ibüpfis tmmodo nocent.terra eflc& in terra habitare dícü μ΄ tur,Hi uero quí terrenís δὲ carnalibus fenfibus fcripturas íntelligunt.& alios ita docendo decipi d unt;pro co ípfo quod argutías quafdam& argumenta carnalis& tetrena: fapientia cócinmant, d in ínferíora terrzc dicuntur íngred i. Vel certe quía graui? delinquunt;quí terrena docent. ᾧ qui y ίτα uiuunt:eís futura poena etíam grauior immínet:idemqy ipfi in manus oladij tradendi pphe P tantut.íllius fortaffis fammeí& uerfatilis. Quo aüt δὲ partes uulpiü fíant, uídeamus. Ois anía p aut pars eft ἀεί, aut pars eft ες qui accepit poteftaté fup hoies.INam cü diuiderct altiffi j^ mus gentes, difpergeret filios Adam ftatuit fines genti um,fecundum numcrum angelorum 4 dei,& facta eft poitío diii lacob. Cü ergo coftct unáquáq; aiam aut in pte dei,aut ín pte efle al^ terius HOMILIA QVARTA QC teriuscuiufliberquoniágdé β arbitri libertaté pofT ibile eft unüquéq; ex parte alterius tráfire, ucl ad patté dei fi melíus(ipfo iuuanteJelegerít:uel finequius,ad demonáü portíoné: hínchorü métio habet ín pfalmo:Quí in παπᾶ dffierüt aiam íufti partes erunt uulpíiizueluti fi dicereri& peíIimon: δὲ negffimon: damoná ptes erunt:ut unaquaq; malíena uirtus δὲ dolofa;p quá de ceptióes δὲ fraudes falfa fciétiz introducta funt.figuraliter uulpes appellent:&hi qn huncer roré deducunt,& nolunt acqefcere fanis f. ermonibus ἀπί noftri Iefu Chrifti,& doctrinz απ ίο» cundü pieraté eft.fed decipi fe patiun£ a talibus:ifti τα! partes πυρί βι, δὲ introibüt εἴ εἰς in inferiora terre. pfi funt& illi;in quib? fecundü euáeeliá uulpes{{π quas fupra memorauim?, foueas habere dicuntur.ín quibus filius hois n6 habet ubi caput fuü recinet.Herodem σι ul pénomínatü, p fallaci calliditate credendü eft.[νᾶ de Samfon q trecétas uulpes coepífle δὲ colli gaffe p caudasatqy interíecifTe lapades ardétes ín medio caudam atqy imififle p mefles allophy lorá,& incédiffe eas cá ftipulis δὲ oliuetis uineifqy memorat ualde mihi difficilis formz huius ucl figura uídet explanatio. T'entemus tfi aliq ex his pulfare Ὁ uirib?:& ponamus(ficut expofi tío noftra ín fupioríbus cotínet)uulpes effe fallaces puerfofa; doctores.Hos Samfon(q ueri δὲ fidelis imaginé tenet doctoris)capiés uerbo uerítatís,caudá ad caudá colliget,id eft aduerfantes fibi δὲ diuerfa a fe ἰπυίοξ(-ntíétes docétefqy cofutetatqy ex ἱρίοις uerbís ppofitíones collectio, πείᾳ accípíés,in allophylorü fegeté.igné códufionis emiíttat:& ex proprijs eon: argumétisoés eoR fructus atq uíneas& olíueta peflimz eeneratióis incédat.Sed& ipfe numerus trecentarü uulpíü quaa femetipfis diuerfa δὲ diffonátes erát.triplicé formá indicant peccato. O mne em pe aut in facto,aut ín uerbo,aut ín cofenfu métís admittit. Vez ne illad quidé qd in fecido ibro Efdra fcriptá diximus penítus omittendü eft. Vbi cá zdificarent fancta fan&torü,id eft τ fides Chrifti δὲ fan&toz eíus myftería coderentur,ínimici ueritatís,fideíay cotrarij(quí funt fa piétes hui?(που!) uídétes abfeg arte grámatica δὲ pítía philofophíca cófureere muros euágelij, üeluc cà írrifione Mani aA hoc pofTe defttui calliditate fermonü p aftutas fallacias δὲ arguméta dialectica. Hzc interim(quantü breuítas potuit patí)de affumptis exéplís dicta faf ficíant. Nuncíá ad propofitü reuertamur. Videtur ergo ín cantíco cantícom: praceprum dariab fponfo,amicis fibi uírtutibus:ut capíát δὲ arguát cotrarías poteftates,qua: ínfidiamt aniabus ho minü,ne extermínét eom ínítía fidei, floréq, uirtutá fub fpecie fecretac alícuías δὲ occulta fapien tí: quz quafi uulpes ín foueís:ita in híshoib? qui femetipfos ad haec fectanda pra buerint ddi teícunt:& d facilius cofatarí poffint δὲ argui; di parux fint uulpes ipzs& ínítia habent peflima: pluafíonis.capi iuben£. Náfi forte creuerínt,& maíores fuerint uulpes effecta:íam nequeantab amicis fponfi,fed ab ipfo forcaflis fponfo folo capí poterüt.Sed& fancti quiq; doctores X ma giftri ἐκ εἴα ἴσας ντα, poteftate calcandi fup ferpentes& fcorpiones,íta accipitit potefta té etíá capiédi uulpes.Sicením data eft poteftas eis fup ocm uittuté inimici. Vna fine dubío ex czterís inímíci uírtutib? eft uulpes, d extermínat uíneas florétes:dq; cü adhuc parua eft capí í betur:ficut δὲ ín cétefimo trícefimofeptimo pfalmo,beatus dicit qui tenet& αἰ οι paruulosba bylonis ad petrá:nec pmíttit fenfan Babyloníü crefcere in femetipfo δὲ augerí:fed cà eft ín ni^ tijs.allídit εἴ δὲ tenet ad petrá;tunc enim facile pímit, Sicereo ordo explanationis pcurtat. Ca pite uulpes nobis pufillas,qua aulpes exterminát uineas Sees Qus αὔτ dícit,nobísshoceft: mihi fponfo δὲ fponfa:uel certe mihi δὲ uobis qui eftís fodales mei. Pot aüt δὲ ἵτα accipi: Capite: nobis aulpes:& poft diftinctioné dici, pufillas extermínátes uineas:ut pufillas no τᾶ ad uulpes Gf ad uineas referamus:ut uídean£ pufilla quidé uínez extermínari poffe, id eft parue quas aix ,& inítía habétes,no firmz δὲ robuftzlzdi poffe a cotrarijs poteftatibus:ficut ín euágelio di: círuriSi quis fcandalizauerít unü de pufillis iftisin ἃ oftendítur quia fcadalizari nó pór grád ís δ΄ pfecta,fed pufilla δὲ rudis aia:ficut ín pfalmo dicitur:Pax multa diligentibus nomé tuu, no eft illis candalà.Símili ergo exéplo pót uiderí,quod pufilla quz; uinea,incipiés uidelicet ania, poffita ην eft malienís cogítationib? uel ρταμίς doctoribus lzdí:pfecta uero δὲ ualida no poffit.Sed fi capíantur a bonís doctoribus uulpes iftx, δὲ abijciantur ex anírma;tunc profice etín uiribus, florcbit ín fide. Amen. QVATVOR HOMILIARVM.IN CANTICA CANTICORVM FINIS: τε ——— Bá A(€— f^ T LT UO Ca. UT] D EOD νοὶ τὸἡΝ"ἢ. [ NE- NE 1 rfe". Io o 4 IT L^ κ... ---.—À αν εν. ν.μ. νά νι.«αν Pt dg pn COMMENTARII IN IOB T A^ meueseusgeemg Ob qui dolés uel magnus interpretat figu ΠῚ ω:» Era chrifti portauit. Amici uero eius,figurà | m x IR avs ΕἼ hareticorü tenét,q fub nomine«chri(ti,chri ! un E EZ M blafphemant€ ímpugnant.Hcliu uero titel,| a SS yer Mae τὸ Mi Lam,ty dt pum praferüt philofo g itis pliorti, ἃ ἃ foris:id eft a extra fidé pofiti infidi/ Y tg antur ecclefiz dei, Iti απο enim preciofa nomina M A fibiimponütquafi ipfi XS Cnt da iran dei,ucel preci/ 177 | M ui fpeculatores eitis. ON pisi Etiphag επίπι in latino 22 5 ls fre deimei aurum(οπαι, quíngéta quoqp mis(ntm Baldad,precipuus uei LN tufta fecreta, Sophar ίσα pd uel bucci! bw na. Hienim elati pro idiira εο quód p naturz bo/ Ito RDUM aene nid redicabàt,apud feia/ Md priiis feueritaté,ciü neus tr Meine médacij nt quia dechrifto non ut imn diuinitati eius, fed ut ἭΔ ipforii impietati ρε! Varii titic loquuntur. MEI a"«[Girerat ín ter/ tram udi rabuc nomíne(οὗ. —: Huc& bug filij fuerüt bMS nachor fratris abrahz asd filij melche fororis fa; aui B wedecut ftirpeiob de ή fcenditNon ficut qui tru a dam falfo fufpicantur ἰδ de genere cum fuiffe " í ανν COUR e de ada uxore efau,&; ,» eegnauitín theman, tU uallaftí eum ac jum' unde etià themanites dict? e(t, Theman,Idu maa,Seir,daroma,Ze £omimien. in zjob Κα. I$0. quz ideo filio dei affum eite etri, cónfiliatrix dicitur, quod per diuinitatern affumentis habitant in éa thefauri diuitiaé fapientiz& fcientia abfconditi: qua(ibi ita indiffolubili có. nexione coniunxit,ut ipfe in trinitate unus fit filius dei.Se^ ptem uero filij feptiformem fpiritus faricti gratiam: tres filiz,legem,& prophé/ tiani& εὐπορεῖ no/ bis uideritur fignificá e airerat interrabusmno E! mine iob.Et erat uir ille fimplex δὲ 3! rectus actimens deü:& recedens a δ} malo. Natíq; funtei feptem filijz& d tres filia Et fuít poffeffio eíus fepté milía ouíü:& tría milía camelorü: iuga boum:& quíngéta: afina:acfamí [ία multa nímis.Eratcp uir ille magnus ínter omnes ori entales.Et ibantfilijeíus δὲ faciebant cóuiuía p domos unufquifcy ín die fuo-Et míttentes uocabant tres foro τος fuas:ut comederét δὲ biberent cii eís.(Πρ ín orbé cranfifTent díes conuiuij:mittebat ad eos iob:& fanctib ficabat illos:confurgenfag diluculo,5fferebat holocau fta per fingulos.Dicebat enim:INe forte peccauerínt fi lij mei& benedixetint deo ín cordibus fuis. Sic facie bat ííob cunctis diebus. Q uadáaute die cum ueniffent fili; dei utaffifterent corá domino:affuit ínter eos εἰ Για. Cui díxit domínus: Vnde uenis? Ὁ αἱ refpon dens ait: Circüiuí terram:X perambulaui eam.Diíxitq; domínus ad eum:INunquíd confyderafti ferui meum iob:quod non fit οἱ fimilis in terra:homo fimplex δὲ re ctus ac tímens deum:;& recedens a malo?'Cuí refpoty dens fatan aít:Naquíd fruftra iob tímet deumzINóone en uniuerfamgp fubítantíá cius per circumitüz Ὁ peribus manuü cius benedíxifti & poffeífio re,Oues plabeti cliri fti,propter ininocétia; qu in baptifmo for/ es peccatorum dep fuerint norninat, Iti cá melis uero ,gentíii pr& uitatem, ο oneribus criminum& tortuofig fenfibus ad chrifturm uenientium oftendit, In bobus q miida aní malia funt,iudaorum plebem.In afinís uerg immundgü pecus,geni tium populiüi demon; ftrauit, Vnde Efaiasg el € ait: Cognouit bos pof Ενα feforem fuum,& afi; nus preíepe domini fui,fcilicet quod nail uitaté chrifti in carne & iudziex parte€ g&j tes agnouerint, δὲ irj prafepi altaris domi^ ni, quafi mida anima lia per baptifmtü accef ferint:fortead hoc re^ fpicit illud euangelij: Iugti enim meii fuaue eft,& onus meii leue, In iugo,iudaos:in afi noad quem onus ma is pertinet,gentes ut upra diximus fignifiz cauit. Magnus,dici£ chrifrus inter omneg orientales,(candum bora,regio fuit cfau,-: Habitauitatit iob uir magnus in terra hug quz ínterpretat cofiliatrix. Sed δὲ Elchana, qui interpreta£ poffeifio dei,pa ter an&tiffimi Samuclis propheta, uir unus appellatur:nó ehim per diuerfa mobilis atcp inftabilis ferebat,(ed firmus atq; inconcuffus perfifics, uir unus erat:& idcirco in mó τε ephraim fructifero morabatur.In alta fcilicet contéplatióe illud: Vnxit te deus deus tuus oleo leticia pra confortibus tuis. Numerus uero animalium in fepté& tribus milibus, atqp in quingentis facratus eft, Nam feptem iuxta authori tatem fcripturarii,plenitudine quandá facri my&erfj fignifi cant:ut ibi, Septem fpiritus, feptem candelabra,feptem ες’ clefiz.In tribus uero milibus:anima& corpus δὲ fpiritus, uel triformis doctrína fcientía,in fcrípturis fanctis:(iue fa) cramentum bcatz trinitatis poteft intelligis pro eo quod Yob3ra filio,cücta faciebat:u enrtutii uta nullis fubiacétib?& circülatrátib? uitio: agita tionib?,métis ei? fublimitas deíjceret,uel unitas fcinderet, Proindehic uir magn? ατα egregi?Iob,in terra hug habitaf fe perhibetur, qua cófiliatrix interpretatur. Non enim terra carnis eius,animü ipfius fuperabat,fed imperátis animi co nde& ipfe ait,Pepigi focdus cu oculis meis,ut ne cogitare quide de uirgine. Hoc ergo εδ& pa &um quonda fibi inuíce inierunt,homo eius interior& exi tcríor:ut terra,id cft caro cius,obediendo fierct confiliatrix fpiritui:ne in ea dominaretur iniquitas.Et quia uir iuxta di x erat;habitans in domo,quattuor his pollebat uirtutibus,prudentia,tu fticia fortitudine tem «ΓΩ ferebat bolocaufta.Pro filijs fuis,quos επ teftimonii fimple perantia, b íta regebat, üt non tam p ἱ: prooccultis in corde peccatis,qua hominum quoq fugere noticiam poffunt, diuina clementia, affiduisfacrificrjs exo raret. Priuilegium uero offerédi prim. regibus debebatur:pro excellentia ut nobilitate generis.Et quía typum ttideamus nunc quid terra hug in chrifto f haricaifumptum uerum bominem ex maria intelligimus, ucro qui de αυτί) genos ad quing&tos alcendunt. ro prefentibus criminibus: ὦ di prímogenitis,uel maxime delicet fapientia ucl pum chrifti Iob ferre diximus, fignificet, Terra omnis multitudo credentiti,trium ad perfectione aternitatis defyderat peruenire. QLuingenti confurgunt quinquiplicati,quinqua/ gintaquing faciunt:peractis lubrice atatis fragilitanibus, in uirum perfe&um homíné tranfiffe fignificant:& per de cies quinos quinquaginta perueniüt,ita per decies quinq Similiter ecclefiam totam, qua celumnam& firmamenti ueritatis chrifti figurat:in qua fenfus noftri, uel purificationé,uel remiffioné peccato? rum accipiunt:quia in ifto numero,non foli remiffio pec^ catorum,fed etiam aduentus fancti fpiritus declaratur. Εἰ ij uero dei uel angcli,uel fancti intelligendi funt,qui dono gratic fpirituffancti filij dei uocantur.Inter hos ergo diabo ius aftare dicitur: quia ex pmiffione dei plarüqs fanctos au dettentare. Miranda filiorum Iob tam fraterna concordia, Sed quia lob typum chrifti portare oftendimus:hos infe rius per figuram feptem gratias ecclefiae effe dicimus,quí fpiritali fungütur facramétorum conuiuio,legem,prophe tiam,& cuangelia:quafi tres forores fecum habentes, diuif dierti uiam ambulans, norutmm Th44b cotum cloquiorií ἐπῆν » telligé ie-dapib? fatu : atur.Inruina uero do ..smus quz oppreffit fi :Aios: Iob, antiquorum ; principa, regnorü pfe : eutioné uel feuitià con tra cccléfiam oftendit, Qui uero folus: per manfit ut nuncíaret, » raritate ipforü perfecu ,torum indicat, Sabei, ""énterpretan tur capti/ ται,&chaldai quafi dz ;: monía:hi nempe capti : uj damonüimpugnat : ecclefiam:hi no folum ubi poffunt ambigüt ο greges domínicos,ue/ ᾿ς rum etià cos igne fuo, 'quécaclí effe métiü£, : harefibus uel. fuper(ti tionis prauitate confu munt. Prafentiz etia . ikegum uenti uiolétiffi; *UU5 ami,fimilitudine uiolé εξ, quattuor euange/ εἷῆς uelutangulis cofir : nata,chrifti domtü cój cutiunt:ut predicti fe ptem filij,& tres filiaz - pariter. cii ipfa domo íntereant,. a([£-uuc " Kurrexit(οὗ« fcídít ve Ftímenta fua, Surrexit ad tolerantía patíétizs, [Ναι& Iob;id εἶ chrí fius,ad pacé dandà ec clefiz furrexit, ut ge; .ftü ftgnificet uindictas Veftiméta uero fcidit, fideles ab infidelibus 'feparauit, Procidit in terrà,cuin fe de forma deiufcasad formá ferui exinaníuit,Nud? egref fuscft deutero matris fuz,nulla uidelicet for «de peccati originalis af .perfus,Ex perfona ho minis ait: Domín? de : dit,& dominus abftu; Alit. Deditpater bonos ín hzreditatem,& ma losa regno filij(ui fez cu(it, b. qT 3n omní bus bís non peccauít ob labijofüíe.Hocait: -Ωα ftultelog non potu it fapiétia patris: neqp , peccatü cómittere im/ maculatus agnus, Ca, 4l. icri eft au rein«ἢ qua; daim ofe ve níffenr fil Ὀεί«C. Z»ítít alit ocu 'ad fataü: ἘΠ veníoz 'Non quod deus igno. retfed ut nos doceat, 'quid refpóderit fatan,.... qui interpretatur ad; ..&omie. '& poffeffio ciuscreuit in terra. Sed extende patllulum manum tuam;& tange cuncta quz poffidet;nift ín fa, cié benedixerit tibi. Dixit ογσο dominus ad fatan:Ecce uniuetía qua: habetiín manu tua fünttm ín eum ne ex tédas manü tuam.Fereflufay eft fatan a facie domíni. Cü auté quadá dic filij& fili: cíus comederent δὲ bibe rent uínum ín domo fratris fui prímogeniti:nücíus ue ít ad iob quí diceret:Boues arabant;& afinz pafcebá tut uxta eos:& irruerunt fabei,tulerüta; omnia,& pue tos percufferunt eladío:& cuafí cgo folus ut nunciaré tibi. Cunq; adhacille loquetetur:uenit alter& dixit:lo nís deí cecidit eccelo;& tactas oues puerofas confam᾿Ρίίεδὲ effaei ego folus ut nundiare tibi.Sed adhuc illo loquente,uenitalius& dixit:Chaldzi fecerunt tres turtnas,& inuaferunt camelos,& tulerunt eossnecnon& pueros percafferunt eladío:& οσο fuoi folus ut nuncía rem tibi. Adhuc loquebatur ille:& ecce alius iutrauit& dixit;Filijs cuis& filiabus uefcétibus& bibétibus αἱπᾶ ín domo fratris fui primogeniti:repente uentus uxhemens írruit arcgione deferti:& cócuffit quattuor angu los domus:quxcorruens oppreffit liberos taos,& mor s tui funt:& effüei ego folüs ut nuncíare tibi, Της Γάτες Xitiob:& fcídit ueftímenta füa:& tonfo Capítecortués interr&adorauít& dixit: Nudus egreffüs(am de utero iatrís mea;& nudus reuertar illac. ris dedít;dris ab ftulitificut domino placuít íta fact eft:fit nomen diii benedicttü.In ómnibus hís no peccáuit ob labijs fais, neq; ftultum quíd contra deum locutüs eft, Call. 7E Y Ad eftautétam quadá die ueniffent filij dei δὲ flarét coram dfio:ueniffct quoc fatan inter €os,& flarct ín confpectu eíus,ut diceret domi , nusad fatán: Vnde uenís?Qui refpondensait:Circá.^ tierfarius; ὃ erc fce ου plagam ciüs afperferunt pultierz fg pet caput futuri Nam & omnes harétici chri fti amicos fe effe diciit, : cuius fe fanguine τῷ demptos gloriantur, Etpcftmodum inimi ci efficiuntur eius,im, pugnádo ecclefia fua, Q.uodautem uídétes plagam cius: fciderüt uefiimenta,S miferüt puluerem fuper caput fuum: illos hareticog - fignificat, qui ον "ingloría cocleftideum credunt: incarnatione δὲ paffionem non acd düt fed opprobríjs& humiliatioe eius offen fiin blafphemíà erü/ pentes, fidem fcindür, atcpa corporis unitate difcedunt. Et pulueré mittentes fuper capita fua:terreno& mortuo : fenfu,corda fua operir ΠΕ obruüit, Omi ' etiam téporc uítz fux quain feptem diebus ac noctibus continef; indignü os fuum conr feffione diuina, muta infidelitatis improbi! tate condénant; X ob» ftruetur os loquentid iniqua,^ Calll. €f bec ai peruit Iob os(υπ maledígitof et íuo:c locut? eft: foe rcat oíeeitn qua natus «C Poft hac ficut ait fcriptura lui tetra δὲ perambulauí eà.Et aít dfis ad fatan:Nungd confyderafti ferui meü íob φ nó Πε εἰ fimilisin terrazuir fimplex& rectus actímes dei, δὲ te^ cedésa malo:& adhuc retínés ínnocentiat Tu aüt cómouifti me aduerfus εἴ ut affliceré eü fruftra. Cui ref; podens fatan ait:Pell£p pelle δὲ icta qua habet hó dabit p aia fua:alioqti mittemanü tuá:& tange os eius δὲ carn&& tuncuídebis ο, ín facíé bndícat tibi, Dixit ergo dris ad fatan: Ecce ín manu tua eft:uerürn anímá illius ferua. Eereflus eft ipit fatan a facie düi:pauffit iob ulcere peffímo a pláta pedís ufqzad uertícé cíus:q tefta faniéradebatffe dens ín fterglinio.Díxit aütillí uxor fua. Adhuc tu pmanes in fimplicitate tua:biidic deo δὲ miorere.Qui aít ad ἡ: Quafi una de ftultis mulierib?locuta es: Sí bona fi d Vae manu drii,mala ἦτε no füflíneam?7Tn oibus hís nó peccauít íob labijs fi αἷς: ὁπ audiétes tres accidiflet eisuenerüt fineulí deloco fuo, tes,& fophar naamathites. cofolarent. Cüq; cleuaffent, | amícdíob omne malü qd cliphac themanites,& baldad fui Codi xerát em ut pariter ueníétes uifitaréteü δὲ paul odos fuos,no cognoucrüt εἴ. Εἰ exdamá tes plorauerüt: fciflifa ucftib9 fparferüt puluere fup ciparfuá in ccelü.Et federütcü eoi terra fepté dieb9& fcpté noctib?& nemolo "Oft hzcapuit (gba£ ei y bü, Videbát ein doloré cé ua hemété Iob os(ud (ο, nii qu f m 1 Pr ps fii M ir m αἱ ΠΝ d E à fmm - -τιοροΟὉἃ ἘΞ udi—1 ᾿Ξ ΞΕ ΣΦ τὸ ᾿ς π΄ au a i m CE DERE infidias atri iti ire,20d Et Hicremías: Maledi zin job (οάρτυτα hui? hiftoriz:que Moyfen effe tradit opinio:Ape; ruitlob osíuum,& maledixit dici fuo,dicés:Percat dies ín qua natus fum:&nox in qua dictum eft: Cóceptus eft ho mo,lob qui typum habuit faluatoris in fe, humani generis mortalitate delieuit:qua propter peccati ex dei iufta fenté tia;homini inflicta eít, Pereat dies in qua na: tus fum:redeat p chri ftüimmortalítas:qua Adà reatu preuarical *delinquente contraxi, fum. Viri nulli dubiti eft,quod hi οὖς praua escum fua nocte: dia; bol? δὲ mortalitas pof.& funt fufcitare leuíathan. Obténebrenturftellz calígíne funt intelligi: nó quia|! eius, Expectet lucé δὲ no uideatinéc ortum furgétís au/ dies fít:fed quia fuerit quado permanebarci:» lore. Quía non conclufit oftía uétrís qui portauít me: necabftulit mala ab oculis eíus. Quare non in uulua mortuus fum? Quare egreffus ex utero non ftatím pe τής Curexceptus genib?? Cur lactatus uberibuszINüc ο ením dórmiens fileré,& fomno meo requíefcerem cum tegibus δὲ cofulibus terra:qui cdificát fibí folítudines: autcum ptíncipibus quí poffident aurü,& replent. do füpet. Hoc eft, nefiat e mos fuasargento. Δ ἦς ficut abortíuü abfcondítü non. fübíifteréuel qui cocepti no uiderunt lucem. Ibí impíj b qrfüonilufreur?&flauerüt a tumultu,& ibí réquícuerüt feffirobore, δὲ lumine. Recognitionis* qüondaá uíncti pariter fine moleftía.Nón audíerüt uo ν cem exactorís. Páruus δὲ magnus ibi funt:& feruus& uare mífero data eft lux:& uita hís quí ín amaritudine anima funt? Qui expectat mor tem& non ucnít: quafi effodientes thefaurum: gau dentq; uchementer cum ínuenerínt fepulchrum. deo,a quo recedens fa &us cft nox: uel quía impíjs ac peccatorib^, ín hac profperitate,& foclicitate Paudétibus, dies efTe uideatur. Vri dicitur: α 4p Ziuferet ab ánpieluy fua. 136 requirat eau oeus ὍΔ) eius memoria ante de umin bonum. dei,uel poenitentize, ς&[Obfcurenteum tenebze vinbze moz/ tía. Tenebrz, peccata ' funt& ínuidia, o 4f Ocupet eum calígo.Id éczcitas cor dis.. e 4Γ Hioctem il lain tenebrofue turbo poffideat.(Σ υἱα ad amaritudine prouocat deum:ficut& cateri fatellites eius: furore ire dei apprehéfus:circtidetur omnibus malis,& in uoluatur, Noctem illam tenebrofus turbo poffideat,id eft diabolus,qui diem foclicitatis homini abftulit,€ nocte ἐπ] quiete uitz tarbulentusinuexit. f 4Γ 1Boncomputetur fr oíebue anmí. Annus chriftus intelligic,qui in fe cuncta re uoluit€ continet.In huius ergo diebus anníi,non compute tur diabolus, id cft fanctorü numero non coniungatur. {ες numeretur ín menfibus, Meníes hoc loco fan/ ctos apoftolos recte intelligimus, qui ut ligna paradifi/fpiri tales ecclefie afferuntfructus, ἢ«ίεποχ(ία foliraría: neclaude ofana. Apoftolorii fcilicet predicatione,ubi dies falutis agnofciturquem Abraham uidit& latatus eft. í«p 2Paledtcunt οἱ quí maledicunt oící:quí paratí funt fu; fcítareleuíatiban. Sancti utiqp diei preuaricationis rnortis fuz,cum deteftatione maledícunt:qui non feruiedo uitrjs, fufcitant contra fe draconem fortiffimü fcilicet hoftem. k é[Obtenebrétur ftelie calíaine cíuo.Peccatores fcilicct, qui in riocte,fzeculi diuitijs δὲ honore lucere fe putant:cz/ citatis caligine tenebrentur, S merito fuo,eudgelfj Iumé nó videant.|—€f£rpectetlucem«non vídeat. Necnox prauaricationis& mortis, in qua diabolus regnum tenet, poteft lumen redemptoris chrifti cognofcerezneqp illi qui in ea nafcuntur,ni(i éam per baptifmü renati deftruxerint.— m- 4[ fjecortumfurgenris auro?c. Refurrectione chrifti liber a domino fuo. α.. III Iob os fuum,& maledixit díei fno,& locutus eft:Pereat díes in qua natus fum,& nox ín qua dictum eft:con tionis amifit:& abeac*«ΕΡΕ efthomo.Diesilla uertatur ín tenebras. Nón re morsame:quani alio? quirat eü deus defuper,& nón illuftre£ lumine.O bfcá » rent cum tenebrz& umbra mortís.Occüpet εἴ calígo; &tadies,in qua natus e&inuoluatur amaritudine. INóctem íllam tenebrofus * turbo poffideat.INón coputeturin diebusanni:néc nu ticatione Ade deteté Ὁ meretur in menfibus.Sít nóx illafolitaría nec laude ditur. Spialiterergodi i ona, MMledicant ei qui maledicunt diei: qui parati so 9; fignificauittun de in pfalmo,uigilia matutina dicitur. n«p Quíanóconcufit boftía ventrío quí poztatít ime τέ, Sub perfona fua;humani generis plangit miferias:quare ite rum moriturus,mala iftius uitz patíatur:quare mortaleri ipíamors non extinxeritinuteroz ο€['IBuncenímm oot míée filerem,(σι mco. tequíefceré cumi regíbue c cotnfulíbus terre«C. Principes δὲ reges δὲ confules,& fi in iferno fqualores tar tariospatiuntur:nutté tamen in' corporíbus fuis,tormentanon fen tiunt:horum mortem mihi'uenire hac condi tione uoluiffem,. p[zu ficut aboz; τίπτε abfcondít( noi fubfiftereimivel quí cà ceptiaó víderunt luce, Varijs modis€ exem plisdicit;quod poenas iftasin quibus erat nó debuerat patí. Ο uare nóin υπ mortuus fum«Et deinceps ait$ Nuncauteni dormiés filerem,& fomnomeó requiefcerecti regibus δὲ confülibus.;Forte ex emplum cótta eos eft; qui dicunt nó refurre! cturos, nifi qui iuxta natürz ordine nati fue rint. Sienim concepti morititur in ὑπόγο, πε» ceffe eft;quia uiui fue rint:€ quicquid mo! ritur,haud dubie quía refurget, Ita qd'in mei bris fuit δὲ uixít,S nai tura min? dederít;hoé refurrectióe in integri rcparabitur:fic em hu manií generis inítaura tio,in melius totü red/ det,quód natura frau; dauerat.Dicit ctiam abortiua αὐ in natura humana de/ generata funt,a poenis effe aliena, quz fibí folitudines ma gis ᾧ domus«dificant. Habitat enim diabolus ín cíuitáti bus defolatis,& in domibus defertis:non habétes hofpité Viro cuius deum,& poffident aurum,ut funt philofophi,& alíj fapienz tes huitis mundi,fulgoré boni ingeníj,fplendoréq; cloquíj. q&[3bíímpicefiauerunt a rumultu.Procul dubio ín int ferno.Etficut feptuaginta tranftulerunt,ibi impíj depofue/ runt furorem fuum,id eft typus& fuperbia,cum fzuitia in hoc fzculo gloriantiühumilíata eft ininferno, r€p£tíbí requícuerunt feffí roboze.Sicut alia habet tranflatio:ibi re; quícuerunt fatigati corporetab oppreffione utiqy δὲ miferia; labore ctiam iftius mundiliberati. 6«[(£t quondá vímn, (τί paríter fine moleffía. Vincientes δὲ quondam uinctos ín inferno, dicit pariter habitare, fine iniuria tamen δὲ moleftía uinculatorum:non{τ ut iftic ubi prater poenas,captiuitate uel feruitute dura: diuerfis etíam alijs calamitatibus, homi nes obligantur, dominatu δὲ iniufticia iniquorim,: ὁ t«ilonaudíierunt vocem exactozío.Tuffa imperantíugri uel inique exigentium,nó uerentur. v«'foaruue«ina απο ib funt:c ferius« libera oomíno fuo.&huare mifero Όαῖ eft lup τῷ Cum fit ergo utuideoin inferno aequalitas p fonarum;& nullus de alterius dominatione formidat: cur mihi mifero data eft lux ifta& uita(imilis eis: qui in amaritudine anim fuz funt,cum meliora(int inferorum : QOO z ergaítula C ergaftula quà(βίο müdi míferabilis vtita,cruciatibus ple na:ubi prz anguftís homies morte quarunt,S magno de fyderio,ut ueniat expectat. Exemplum egregiü adhibuit di cens: uafi effodientes thefaurüzquia nimirü uticp ται’ lantur,cam optatáfibiinuenerintfcpulrura, a«ιο quíue abfcondíra eft ví μὰ ἐρίαπι repetit, quod fu erius dixerat. Pro có án fcripturis talia ítera/ ri.Non arrogáter hzc dicit,utfaciat deo iniu tíam:fed cóícictie me ritolibereloquitur,€{ ffjonne oíffünolauf. Non redde do retribuentibus mihi mala. f«['fljonne filuí? Vt non delinquerem in lingua mea,pofui orí meo cuftodiam. $(«LonncequíeuicSciens cü(urrexerit in iudicio deus, quod faluos facturus fit omnes manfuctosterra. b 4Γ δε venít fuper me índígnatío. Indignationé hoc loco plagariü molem dicit,quá refert fuper fe cecidiffe, cuius pondere& doloribus fe gemit obrutii:cü ipfe eflet,ut fuperius ait mc ! tibus caftigatus:quas poenas in cófequentibus,fagittas di Cit;ficucait:Sagitta domini in me funt: quarum indignatio ebibit fpiritü fuü:fiue ut alía tranflatio habct,ebibit fangui nem meii.Et proprie fagittzsuermes poffunt intelligi:quia ab cis indefinentibus(timulis pungebat:ficut ipfe lob ait: Et 4 mecomederüt,nó dormiüt.Q) uos diabol*ad comede dii εἴ acriores faciebat:& illi qfi indignates& ifafccntes ita carné ei? rorfib? fodiebat ut uclut fagitta uifcerüi interiora pénetrarét, Explicit ubi lob, maledixit diem natiuitatis fuz, AZommcn. - lis fuis repperit prauítatem. Quantomagis hí qui ha formatione diáifola: τ Díitant domos luteas, qüí terrenum habent funda. mentum, confummoentur ποίας a tínea, .£fpondée eütelípbacrbemanttes— Ca, Tm. oicit:sof ceperimue loqut tíbí«C. Cócepra creo. uerba edit in iníuríà audientis, dicit ita, k«Γιξτοε vocut(tiuultoo. Id c(t quàplurimos, folertsa tua€ bonitateab erroribus reuoca(i, ι«€rmonuelaffao μοντ Τσε ανν s Virbcaiusabfcódita eftuia, circidediteum deuste/—(anon θα pow ficitagpincedebam in» nebrís. Antéquá comedá fufpíto:& quafi inundantes n deat βιβῆ μενα ΤΗΝ 5 aqua/fic rugítus meus:qüia tímor qué tímebá euenit um dixi nun füciz mez refpóderet: ὁ mihit& quod uetebar acddit:znónne diffimulauiznóne μὰ μας in mih id pocnari tenebris circ. ὦ EfpóndensautéEliphagthema^ Ca.IIIT. emn s bv fares omionlisd nítes dixit: Si corperímusloqui tibi: forfitan| m Γβιοονόα ὦ fit,& hac malii appofi molefte accipies. Sed conceptum fermonem καρ equis τῇ m5. e Cenod nomine di;| t€nere quís potett? Ecce dócuiftí multos,& mánus γραμ oai qur. Erio xeritiaudi quid fequi— laffas roborafti. Vacillantes confirmauerunt fermo- ignoras Abclinprind. mue n ΨΩ nes tuí:& ee ttementía cófortafti.INunc auté uenit pa ie Rs fímndameeaque«€.— fuperte plaga,& defecifti:tetigitte δὲ conturbatus es. properexerem fuam fuer ceteras enean, Vbi efttimor tuus.fortitudo tua;patíentíatua,K ον μις Ρατ SS iófirmiaté inflixerat, m fectio uíarü εαν Recordare obfecro tesquis ei undj— neraliter das fenten S Smet innocés períjtiaut qfi recti deleti funtzQuinpotíusui omen aito| lant:queinfirmiasta| díeosqui operanturiniquitaté,& feminant dolores& utemendenturzalí ut imnmabmedicurPe metunt eos flante deo perfe,& fpiritu ir εἶα εἴτε«ὁ probentur de quibus queat zgrotus,&fint. 5 fumptos.Rügitus leonis& uox lzena:& détescatulo^— pornag.xprobraf €ipoftcibum indefiné.; rutn leonü cotríti funt. Tigris périjt,eo qd' nó haberet quin poriusens 3 epe £ XS dos VR ded przdam,& catulí leonis diffipati fant.Porro ad medi ἔδεε deoperijeid à ficrupiusmeus,— p ctum eftuerbüabfcoditü:& quafi furtiue fufcepit au;— utiudia Ruta it. € Sus timor τίς mea uenas fufurrij eius.In horrore uífionís noctur|(rotos ae ema Timebà enimpecan, πα α΄ foletfopor occupare homínes:pauor tenuit me ME,€ Angie ἀρ ας ευ ας Btremor.átomnía ofla mca perrita funt. Et cum fpi; Qoia t vorm fuzinmeexeret,Sed fítus tme pritetranfiret:inhorruerunt pili carnís meae. Μπι.| μού 4. Stetit quídácuíus nó cognofcebá uultü.ímago coram ipsi ied utreus omniü pecca; Oculis meís,S uocé quaíi aure lenis audiui. Nungd ho ficare, ο€[£ígrie Tes Eq S. deícomparatíone iuftificabit: aut factore fuo purior gerne que ed accidít. Alís uerbis 4€tít uír? Ecce qui feruiunt οἱ no funt ftabiles,& in ange; lconíg«c.In tigriudo cítaté cíus,ad fpoliani dos homines,prada! qp excis capiédam de: fcribit:cuius etiam ca/ tuli fimiles eius diffi, pati funt& interempti In alia«ditione pro ti gri,myrmix,id eft formica& Ico:que nos uerius diabolum dixerimus:qui quando pra dam acit, de fanctis tanquáde maioribus rcbus,ut leo habédus eít:gqfi ucro mínima qua rit auferre,formica dicédus eft, Et quia ficut formica gram de arca ita ille cogitationes bonas aufert de cordibus homi num. p 4 étquafifurtíue fufcepítaurío niea venae fü! furrá eíue«c.1d e(t iatcnter ad aurecordis mei:uirtus fen tíz,uelut quodà fpiramine penetrauit. q€€ cequifer uíunt οί non funt(tabilee:z in angelío fuío repperit pzaul/ tatem.Dicitur quidé diabolo,qui quonda fanctusangdlus fuit,qd' ín ueritate nó fteterit,& ab illa fublimitateangelica propria uolütate deciderit:fed taménó«(t cótinuo general le,ut ficut in illo,ita δὲ in omnib^angcelis inuenia£ prauitas, qua eft pctin. Omnis ein natura, fine dubio creata, capax peccati eft:ut apparuit in angelo de quo dixi,quia in uerita/ te nó ftetft,tii p doni S gratia creatoris fui,ítain amore cha ritat! illi*tráfierüt:ut ià nec uelit peccare nec poffit. ΓΑ d terrenum Demane H ων RE E --PE S ο .-- κὸ—9—8—8— RA.— uM—1 POTERO Une CEPS MU ων ᾱωµω-κἨἐὡἱἱὡὼὡὦΑΛΑᾖὦᾱἊἨἱἨἱἰ”(΄θ6ϕ :$i$9.b | fps Bn - dera dim points M progres πὶ vt baci denn 1} zin Ξοῦ terrená babent fondamentü«&.Si domus lutes funt corpa noftra jfundamentü domorü noftrarü,uità hanc téporaríà effecredédü eft:qua fubtracta,dom? lutez ruunt in morté, a« Pemane víqs ad vefperá fuccídenf.In uno dic,totam uitam hominti monftrauit:qua in mundo uernat:In par^ uulis floret,in iuueni^ buscóualefcit,& robo ratur matura atate; in ὁ Demáneufq; ad uefperá fuccidentur:& quía nullus ín £g. V$0. folito circa fcclices fct hai*(pledore-uanz glorize ampli?. fuerit, qua fe longa fectiritate munitos;putabant cá ufqp ad etatis fuze uefpetá poffeffuros:in tribulatióe fubita,qua nó ctís.nomíne dicta eft,(tupore nimio,in anguítfjs coartati, tnottis etià timore pculfi,palpare dicun£,petditi υε cófl» lió qd facetét ignorat tes, ke['[*o:ro(Δ facíet 4€, Chriftum à fenioribus tanquà in tellioitín xternü peribunt.Q uíautéreliquifuerínt au— blafphemíís iudaorfi fructibus, E poftremü f Se e infapiéti V qalingua eorü eladi? fn decrepita feneture— ferentur ex eíssmoriétur δὲ nó ínfapiétia.(αι. acutusfuit dicédo,crü ΣΤ hic uw"Ociergo fieftquitibirndeat:& adaliquem— cifige s l eee peram appellauit. Vri m"e:- Γω. ἐρεποΙρεσ. Refurrecti eítilludipfalmo:Ma: fanctor u cóuertere. Virü ftulcá interficit τ᾿ ἐν chrifti uirtutetri πε fioe beta funi cundía:& paruulum occidit inuidía.Ego uidi S LES reliqua:-decidit in LN SEE: d online oi: mugladd eruette, Sed νο λα ΠῚ firma radíce δὲ maledixi pulchrítudini εἰ[δι Enn s(νε στις Pia uere. CaV. Longefientfilij eius afalute,& conteréur in porta:&— diü perm dicat dimi "£2ca εἰ €o fí eft d c nó erit qui eruat.(δίας meffem famelicus comedet:& cás cótra anitnà hois,, uteà(ibi acquielcenté «C,€lídi ipfum rapiet armatus, bibent fitientes diuitías eius. profternat. Ὁ. ᾧ petii us fiulüfi Nihil ín terra fine caufa fit& dehumo nó egredietur| ladfinoiedicitp pro qa radíce:« maledírí* Ν d Ι af- phetà,utaít;Specula/ pulcbzimdínteiusfta,* dolor.Hómo nafcitur ad labor&& auís ad uolatü.Q τοῦ ἢ ciderit gladii ué tim.Stultum dicisqui^ obré eco depcabor drim:&ad deüponáeloquiü meü. nient. n«Lai flageb, de fuis meritis οἰοτίαξ lolíngtie abícondería. Sed hic pulchritudiné: nomine falfa foelicita tis appellat:qua male; dicenda eft,& execran da cft: quia eà feqtur interit?(empiternus, € εἰ£uíuo meffem famelícus comedet: et « Qüifacit magna& infemtabilia:& mirabilia abíqy nu mero.Qui dat pluuíá fuperfacíé terra:& itrigat aquis uniuería. Ὁ ui ponít humiles ín füblíime: δὲ moerentes t erigit fofpitate. Οὐ diffipat cogítationes malignorá: nepoffint implere manus eorurn quod ceeperant. Qui s Ápprehendit fapiétes ín aftutía corü:& confilíá prauoSi cóuerfus fuerís ad deü,interiorà tua, glas dij uerborü,p lingua iaculatí nó penetrantz & calamitates ucl mai laqua deoirrogantut:. να titné is. [ 3n vaftítate ípfum rapícetarmatue b: b. di í ὴ ΝῊ et fame rídebío, Ride/ τ. Sitientes, famelici,! rum diffipat. Dér diem incurtent te neb ras:& quafi in bisdixít,pro exultabis & armati:diabolus& k nocte fícpalpabunt in merídie.Prro(αἰ facietge ατα φαυαεβοίοιδε tae fui poffunt intelligi, cladi iscoríi:& de manu uí(paupere, τ8,.ἴ αἰίοβ uideris fa qui poteftate accipiiit uma idi crise Ὦ:&d anu ielens t 2a A: me affici fiue prefenti, adco,utuaftentinids:! Etritzeeno fpes:íníquitas autécotrahet osfuü. Dea^| fiueetia intellectuáli, ucl fitictes hominum mortem,omnte fcilicet bonum naturz:;& qd' nomíne diuitiarum di étum eft,ab eis uelut hauítü poculü abfor; betur:uel homines íni qui,qui premunt fub, iectos. Ὁ«ΓΙλοπιο nafcítur ad labozem: τ ουίο ad uolatii. Id. eft faborhominé monct, ut ab omnibus uitíjs eaftigatus incedat, €«[Quífacít magna 4 íufcrutabilía. Vt in fi lio ἀεί homo chri(tus fitdeus,X per eii eccle fia. f«[€Auíoíffípat cogítatíonee malíanozum:ne poffínt(mplere manue«€.Iu: daorum uidelicet, qui chriftum putauerunt extinguere, & nomen eius delere de terra, Vcl in martyribus períecuto rum ecclefiz aduerfantíü diffipauit cogitationes:ficut He/ rodis in Petro, Etaliter: Nó implent manus cori quo uo/ lunt:quíaalij eorii liberantur ad tempus:alíj uero per ianua mortis introducütur ad uítá:& iftos δὲ illos faluabit deus, Illos aperte liberando,hos occulte coronando.$« eui app?ebendít fapientee ín aftutía eo:i.Philefophos fcilicet, ue) iudzos doctrina apoftolica couíncens,& ad nihili erro teseorürediges, b[fer οί íncurrent tencbzae. Dies eratiudzis,de rcgno, facerdotio,lege;uníus etia dei religióe gloríatibus:fed nó credétes in chrifto,tenebras pfidiae inci deat, í«L£rq(í(nuoc 4G Vtiqppfperitatis(ua:qua cu tushomo quí corripit a drio.Inarcpationé ergo αΏί ne reprobes:quía ipfe uulnerat& mnedetur:percutit δὲ ma nus cius fanabunt. In fex tribulationibus liberabit te: & in feptima non tanget temalum.In fame eruet te de " morte:& in bello de mánu gladij.A flágello lingux ab ο fconderís:& no tímebis calamitate cum uenerít.In υᾶν p ftitate δὲ fame rídebís:& béfWasterrz no formídabis. 3 Sid cum lapidibus regionü pactá fu: δὲ béftízc terra e pacíficz erunt tibi. Et fcies qiiod pacé habeat taberna * calum tuum:& uífitins fpecié tuá nó peccabís. Et fcis, qi multiplex erit femétuü: p« tbeftíae terr nó fozmídabis.Hacfe ptima extremagptribu latio.Beftiz terra, pfit δὲ iftaanimantia,quae funt fine ratione intel ligi:quib? ad deuoran du homines daturín poteftate,& hoíes ma/ li.heftie appellant,mo i hfites fimiles mori bus beftiarum:contra quas pugnafle(e ephe fi dicit apoftolus:N& formidabis.ergo. inge hoc malíii,ci corrept? & progenies tua quaft hera diio,uià emedatíóis. baterre cü lapídíbue regíonfá pactá tufi. Lapides p metaphora, homines dixit ftabiles& quietos,q funt uticp iufti δὲ(ancti:hi náqpin modi lapidü firmi in deo funt,p regióes uarias cóftituti; ΟΠ hísitaqs ha bebis pactü folida charítatis,utab eis nund te aliqua tri/ bulatio poffitauellere, r ΑΓ JPeftíe terre τῷ. Hoics uideliz cet quondá feri δὲ mali:in innocétia ut ous effecti:nomen tfi priftinü retineres, ficut de Mattharo euangelifta diciturz Matthaus publican?. e.«£t fcíee quod pacé babeat τί, Abiftis omnibus quibus uelutab hoftibus expugnatur tabernaculü,uel habitatio,fiue domus corpís τι. t([£t vifitáe(pecié tuá nó peccab. Hoc dicit: Hois tui fpeci&o Iob ut diuina uifitatióe dignà exhibeas petozac habitationis&& habitátis,noie totii integrü hominéfrgnauit. v 4[£t τεσ qi multipler zc.Spiritaliter deomnib? fanctis diétü fenti/ 5 re poffumus $3 Ececb. s. b intrauerís, ἃ([Ced' Luct.$.f ἐ n Lone. 'repoffumus,qdffilios in operib? bonis habeant,Tfti tales h Aiycogitationü femine cócepti, pariunt in opa fanéti hut -generatiois multitudie gloríatursqm talib"magis carna libus filtjs deo placere uoluerüt.Potuitergo Eliphag;dfi οὖ “Πιν dans Iob,ita dicere;Si conueríus ad dcü fueris,ita utte .tuórti operü antiquo! barnaut rriuafet boe cfi ante pzefepe plenutm fteterítz Sicat enim illa cum uel abundant pabulis,nullà quafi querda, ri πος emittunt,ut pabuli inopià protefiétur:fimilimodg inquiens δὲ ego/fi pace δὲ quieté potius di bellum habérein mebris,&in anima mea:nullü fermone amari afperüue :proferrem, f«δν: ti poeni is-tui ii ded um anl. poterít comedi í poribus oeluc femi« Daterras Ingrédieris in abundátia fepulcht ficut infer Toren aed ps fibus abüdabis.Deq 5 tur aceruus tritici ín tpe fuo.Ecce hócut inucftigauim?, 5i ον quicdj bus opera bona,tand? Qa, VI, infulfumcomedipofi ; fanctitatis filios pote; εἰς procrearezitaut,p^ ς gxnies operum tuoru, inultitudini. herbariüi mürefcétiüicópare&sdrü— i tadices,fi fpe intus ha beas in corde defixas: terra tua flores cü fru/ ico uideretis:quía hzc ipfa calamitaf,uclut arena maris, fü pra horü peccatorti merita pondéraret, Ὁ«[€ouía agit 3e vottiínf(nme ον índícnatío cbíbít.fpiritü πιεῖ. Hicpoteft uideri, qd'fuperi?(agittari nomine uermes dixe titia quib? tum indefinéter pügebat,nec loqui pmitteba£: nó quod uermes talé fenfum habuerint;ut hoc iudicio face tcnt,fed pmíffu dei,a poteftate aducrfaría:ut acriores effent, ttiam ipfis motibus agebant:ficut locufta,mufcz& ranze in egypto. CLuod aut dixit:terrores domini militant con tra metpoteft ipfe diabolus cum fuis intelligi:qui:adhibi, tis cruciatibus,ut cederet Iob:& ut innocentià fanctitatécg amitteret;infuper terroribus minabatur: quod etiam multi ríecutores,miniftri diáboli,fanctis martyribus facere uo gere Obfederunt in gyro tabernaculü meum,Ecce hic manifefte oftendit: quod ueluthoftes inimiciqs diaboli& tuiacriter militaréchi enim maligni fpiritus,diuerfo modo accipiunt poteftate: ad aliorüi quide damnationé, aliorum ucro emendationéjaliorü auté probationé:qui de fuis moy tibus uel mini(terio,mali fiue terrores,uel etíá latrones nii, cupantur.Omnia dedit ín manibus eorü,id eftprzdonum: AAmníauticqp qua habui,fiue filios meos,(iuefubftantiam: "ficat& meipfum dedit deus in manib? diaboli, fiue fuorü farellitii,€ αΓβυνουίά rugíct onager cum babuerít ber, ^ εν iM íta eft:quod audítü mente pertracta, ''Efpondésaüté Iob dixit: Vtináappenderen -tür pttámea quibus irá metui: δὲ calamitas, ᾿ς πᾷ patior ín ftathera,quafi arena maris hacc grauior appareret. ΜΠ& uerba mea dolore(ἅτ plena: ο quía fagitta dni ín me fant;quarum indignatio cbibit fit:ita ego nihilinful, fum, nihil ftultumcá tra déii;nihiil qd nofi poteft alíquíe auftares «C. Sicut enim neto mortificatü aliquod es E i ε fpinrmeü:& terrores ἀπί milítát cotra me. INüngd rugi etas fe abundantía fepalcb:&—K eronaeer cá habuerit herbázaut mugiet bos cái antep catum contingere per τῷ Confümatis an? t fepe pleni fteterít? Aütpoterít comedi infulfum:quod rd T ΤΗ s διό eft falecondítá.Aüt pot aliquis euftare,qd'ouftatü ἰοίππείίαπε. Hocet tus ΤΗ affert morte? Anix em efatienti etiá amara dulcía effe belii d MEHR EÉ v uident. Q ὡς príus nolebat tágereaia mea; nííc prz an mihi imméítas para minimis&leuibpur| ομξία cibi mei funt. Qiiis detut ueniat petitio mea:& daeuorqe βίον v eiii ἄνκεινα k quod expecto tribuat míhi deus:& qüí cepi t,ipfe mne promeretquádo in an turinarei. ΑΓ£t— coterat;Soluat manü{πᾶ& fuccidat me& bacc míhi Πε- mite 8 συ bs enter m ne cófolatío utafflíoés me dolere nó parcatinec cotradicá redes nodis Hecdiirquacunga| fermonibus fancti? Qux eft em fortitudo mea ut fufti d hes e mere fedi! neá;aut quís fínís meusut patíéteragamzINécfortítuy— frpobru eram bi d noucris:d:iplead eme m do lapidü fortitudo mca:nec caro mea znea.eft, Ecc: Εὐάι uidentur fii eig CAU nó eft auxili mihi i me:& neceffarij quoq; mei rccefTe CO ror COSS -£ípódéo nruntame.Qüitollit ab inimico fuo mifcd'iam:timoré dus:qui odor cumde | M» I aio e dni derelinquit. Frés mei praterierüt tne:ficut torrés q sus eros m -- appéderé, oraptím tranfit ín couallibus. Οὐ tíment pruiná:irruet pbuntqued nm inet PI DN fupet eosnix, Tépore quo fucrint díffipati peribü δέ Phhdipícoften ditubl catis meis fatieni, 5 üt íncaluerint/folentür de loco fuo. Inüoluta funt fe^ diciteInteriora mereft busiftapati;ppterqd— mite grefluum eorumiambulabunt in uacium;& pe fe eir abfq ulla uclim ut peccata conv γα ο bann, τεαυϊε εἰ μη deco tracalamitatehacqua— éta funt& putrefacta {«L£tquíccpíripfe {πε cóterat:foluat rnaná fu« fuccidat me. Hancigiturmior té poteftati diuina, lob foli éxoptatsut ab ea decidenscái ; datin hanctemporarià morte, quatenus prafentes ponas poffit euadere:zcum uelut arbor dehac uita füccifus fuerit, k[fuic oer vr colat petítíomea«c. Hacmihifitcon folatio,ut finé poena uelicruciatuti meorii,remedía mortis obtinea,|€['IBecfoztitudo lapídá foztíudo mea:nec ce TO mea enea eíl. Caro mea corrüpit fanieac putredineuul nerü:quía nó eft in me talis fortitudo, uelut lapidü,ut dolo res nó fentiam.. tm ep i£ccenó εἰξ απ mibi mne. Tam ex fua qj ex perfona chrifti propheta hocdicit, ἢ«eui tollit ab ínimíco fuo mífericozdía:rímozem ofit oerelínquit. Mifericordia eft,ad miferias eori qui tribulátur cópatiedo morore cordis deflecti:hác uos dum amico nó impéditis: timore ἀπί derelinquitis. o«T€xuí tímenr peuíná«c Time bam peccataetià minima ppetrare:ne pro eis deiinme uli tio defeuiret:& ecce nuncita puníor,tandjícelera immania cómiferim.. p€f£t vr íncaluerínt«c. Vbi feruere ceperat nomen eíusin populis, in eloriz fuz loco non comparuit, uelutnixcücalorediffoluit. q«T 3nuolute funr(εις 4t. Semitas uirtutes ani dixit:; qb? ut deo placeret ori fttt dio gradiebat:has femitaf ral ᾧ patiebat iuolutas atqpiplt citas ρὲ αἱ dü bonis uite fua, fuppliciog:admifccrét malae Confyde. dei fale códitum effet... operaPfum, gp iut ὁ « -ώὡλγψάνςἔ-Ἴ-.-."——s ὃς ὃπρμ'ι.9ὀὸὺΟὑὨθι 3 f ι fx. CA u— WT ΞΕ o τὸ ττ TT“ὦ quud là - ps li itin Pt ἢ Ond qu; Gt tini i μι Ίο δή ινα pistes, Titia sete uenia ponet Gad αν pamaici quibos Gris pd fid μι (otros itii dusquira didis? ἐπα t , egi (£9? πα ta £4 I»--η“ου -ᾱ-«Εξ onfyderatefemirae tbemá:ítínera(abba.22Id et in^ tuemíni ad hac loca quz dixi ,& ipfo filentio cognefcetis - uera efTe quz dixi. Refpicitead.uias diuerforii regriorü:per -quasad meomniii gud frequétiz cófluebant: δὲ uidebi/ olitudinehomínü defolatas, b ης "tís.eas raritate,imo veníftía:t inodo víde, tca plagau«c. Hoc di citiquod X ipfíramici fuiexéplo ei?ruina fi, “Ρι fimil& formidaret. Nóne quieui,noónedif fimulaui;patietia uide "licetautuindictà ma^ lorum. Nóne filui.Si] : Áentio cohibés lingua "mea,ut nórcíponderé exprobrantibus mihi mala:uel ne in. toto 3mihi domínaretur ini quitas.His ereo ueri; tatis fermonibus de; traxiftis,quadoquide «πεί his nó folü falla eim, uerüictia in alijs "webus criminofum íu/ dicaftis:cü ueftrü nul lus itamüdus fita pec £ato,ut queq poffet Ti beracófcictiaincrepai fes€«eu pupilli {πο Defolatà(cili teta parétibus& ami, :€is« Ὁ«f Refpondete obfecro abfqgcótentío f fie cé, Non fit contradi «endi Δ, quod có tentionis generat mor bum:&ita demü ani . mofitatis caligine non ΒΒ t pturbati, poteritis-ín ft me uos.qd' iufiü eft Áudicare.— Ca. VI ᾿Ξ 7N 3líta eft coritra inuifibiles ad, 'uerfaríos. f€T ícut ceruue oefyderat um; beam τ ficat zc. Simili 'ter δ ego meconfequi ."arbitrabar, fed p um, ^ bra refrigerij, incurri εις penarum:& p "mercede mei operís, &acuüs dimilfus fum, €(«€t fo:díbus puL uerío:cutío mea 4C. 'Hocetiaad tormento vum pertinebat dolo fem: ut faníes quae de putredine feruentíum üuinerü defluebat, for üibus infufa pulue/ tis,cutem eius exicca/ tetatq: cótraheret. Xe«ἳ δες afpíciet uie vífus bomínie, In ea. tif pace δὲ gloria, diui τίς&honoreubi an/ tcafui:iam nó fum ab hominibus uidédus, (€ Ocalí rat in me: e ribunt, Cónfyderate femitas theman: itinera fabba & expcctate paulifper.Confufi fant,quia fperaui. Ve, Ὁ nerunt quoq; ufas ad me: pudore coopti funt. INünc ueníftiss& modo uídentes plapam meam timetis, INü quid dixi; Afferte mihí& de fubftantia ueftra donate xihü;uelliberate me de manuhoftís:& de manu tobu ftorum eruíte mé. D ocete me, δὲ cgo tacebo:&[ quíd forte ignoraui.ínftruite me, Quare detraxiftis fermo nibus uerítatís: cum e uobis nullus fit qui poffit at^ guere.me? Àd increpands tantü adJoquia cócínnatis:& cin uentü uerba profertis.Süper pupillá irruitis:& fubuertere nítíminí amicum αεί. Verütamen quod cepiftisexplete.Prabete aurem, δὲ uidete an mentíar.. ο Refpondtte obfecro abíq; contentíone:& loquentes id quod íuftum eft;iudicate: Et nott invenietis ín lin; gua mea iniquitatem:necin faucibus meís ftulticia per fonabit.. Ca. ΝΗ πθλλοθ. ε Ilitiá eft uita homínis fup.terrá:& ficut diesmercénarij dies eius. Sícut c&ruus: defyderat ! Murmbrá:& ficutmercénaríus praftolatur fine: -Ορετίς füí:fic&cego habui menfesuacuos:& noctes Ia/ boriofas cnumeraui míhí.Sí dormiero, dicam quádo confurga:X rurfum expectabo uefperam: δὲ replebor doloribus ufq; ad tenebras.Induta eft cato-mca putre s díne,& fórdibus pulucris cutís mea aruit& contracta eft.Dies mei uelocíus tranfierunt cj a texente tela fuc^ ciditur:& coüfümpti futt abfai ulla fpe. Meméto:quía uétus eft uítamea:& no: reucitet oculus me?ut uideat ἢ bona:nécafpiciet me uifüs hominis, O οὐδέ εἰ in me:& non fabfiftá.Sicut confumit nubes& pertranfit: fic q defcendit ad inferos non afcendet:riec reuertetur ultra kín domü fuá:néq; cognofcet eum amplíus locus eíus. Quapropter δὲ ego non parcam ori meo: loquar in trí bulatíone fpiritus mei,cofabulabor cum amarítudine anim mex. Nunquid mare ego fum aut cetus: quía circüdedifti me carcere?Sí dixero confolabitur tne le; étulus meus& reuelabor loquens mecü:ín ftratu meo i térebís me per fomnía,& per uífiones horrore concu mtíes. Quamobrem elegít fufpendium aníma mea,& » mortem offa mea.Defperáui.INequadg ultra ἰᾶ uíuá. o Parcé míhi domíne;nihil em funt díes mei, Quid eft ^ homo:quia magnificas οἴ, aut quid apponís erga εἴ cor εν Viíficas eum diluculo,& fubito probas illum. ? Vfqiquó non parcís mihí πὲς dímittís me, ut olutíam r falíuam meam:cPeccaüií.Quid faciam tibi o cuítos ho; « minam? Qüare me pofuifti contrarium prs : actus ret inlectoz& exp $o$4 t non fubfiftam. CO. υἱά oculi tui quafi itacüdia pleniinme ' idcirco funt intendentes: ut plagas grauiores inimici mei ' accumulét. k d[ 1Beq: cogno fcer eum amplíue locua cítie. ld cít priftina mundi iftius conuerfatio,non erit in homine ' eómutatio, 1- 4T Z errebio me per fomnía. Hoca deo Iob fe pati dicebat qd?a de monib? patiebat: qui adifta faciendaja.déo acceperat prate, qui ei toruis uultib?& mina '€ib?,fine dubio appa; rebant in fomnis:ftri/ ' détes etia détib?:& ad ' deuorandü eii ΠΠ οἵα "aperiétef;ut infolitae ui fionis horrore excute/ X expgefa £?fóno aufugeretquo folét dolores nimij mi ' tigari:& fucceder&t iu/ $c$ uigilie ut idefine/ tib?cruciatib? torquef re£, Siue uulnera quz uigilans oculis fuis ti debat cottidie putrifdg fanies uermiücq mfti/ tudo difcurrétiti p ου 'nerü foueas,in(onis οἱ adamonib?demó(tra bat, m 4Γ f2uóobzé elegít fufpendíum«E. Sati? eft/'ingt, δὲ pctó multo tolerabilius: fi uictus cruciatibus,de morte mea cogitem d$ tua raaicftatiirrogerm blafphemia. n«γε; fperauímeqds«€. De» peraui,loquédo hac: quz dicere nó debue, tà.Pro hoc itaq» aerbó quo fe fapfü ρου de plorat, pniam illico ,p fitet dices. o 4Γ farce Anibí ofie cc. Fagpfi di .€eret:ín hoctpe poeni : tete fufcipe, δὲ obfecra ti pro hoc delicto efto placabilis. p-{[ Ον quo«C.Id Ζαν iftis pae nis mihi inftatibusnó defiftis, q ΑΓΒ ες Οἱ imíttíe me«C. Inter cz; tera mala dolos:& eru ciatuüfynáchi habuif fefe phibet,quatumo re[αὐτί hois halit? in tercludi£,&(aped(i la queo ftrangulatus ex^ tingui£. r€f"[»eccauí dd faciam«c. Peccaui in his quz dixi fuperi? quae me dicerenó dece bat:qd poffü facere εἰ» biqiuft?esce 4η re ime pofuiftí zc. D edi fti mihi copia rndédi, ut dicere tibi: iufto hà míni nó cóueniüt poe na:qua potíus pctorí bus irrogantur: duni hó hac dico deo: crea, ura creatori: plafíma: OO 4 figuloc ass «Κο. figulo. a€T£t fact^fum míbimetípfi σίου σι υἱαίόγαιϑ, diio meo tam querula uoceríidere nó debui, b.€«[ Cur nó tollía peccatum πιεῇ«Τά eft,aufers dolores meos, per quos qui erá hactenus iuftus:nüc peccare compellore€ 4Γ€t fi (nane nte quefierícino fubfifta, Poft ifti*(aculi nocté:in illi? futuri{αεοῖ principio: quarido eritfelix refur rectio beatorüi:cum re teft:ita tu fincfomentoatqp humore iufticiz, nequad ρου manerein priftina felicitate potaifti. ín floze:meccarpatur manu:anteoríieo berbag arcfcít, Di; citfanctum Iob, uclut herba fimilitudine floruiffezqui an, τεῷ ad maturitaté füdata gloria perueniret,in tanta mala ὁ Et fáctusfum mihí metipfi grauis? Cür nó tollís pecca» quiüi?fuero,nóinue tum tmeü:& quareno aufers íniquitaté meátEcce πᾶς níar: quia non ita di; gnus cro:qui fanctita; tis merito, fubfiftàan v tefaciem tua.(1 ποά fiab hinc peccator ab; iero;cuituantepropi€ ciatus nó fueris:pofti eaanteconípectü tuü: cín puluete dormiá:& fi máne me quafieris.no fubfiftá. Efpóndés aüt baldad fuites.dixi: Ca. VII Υἵἴα loqris talia:& fpás mftiplex fermonis .. Ἃς orístui? INáqüid deus fupplantat iudicium, t autoipotens fübuertít quod iuftü eftzEtíám fi filíj tui ubifuntcaterifanti, peccauerunt εἰ:& dimifit eos ín manu iníquitatís fua: amplius non.ero, Ca. VI g tutamen fidiluculo cófurrexeris ad deíi,& οἴροτεπιξ £ípondé fueris depcatus:fi müdus δὲ rect? incefferis, ftatím eui autem bal : dad fuí? tcoioígítzc. Offenfus e(t baldad:in fermoni bus fancti Iob.Primü gilabitad te:& pacatá reddet habítaculü iufticia: tua: intantíi ut fi príora tua fuerínt parua:& nouiíffima tua e multiplicen nimis.Intérroga em generationem prifti quíatemerelocuPfui( nam:& diligenter ínucftíga patrüi memoríá.Hefterni fet ad deum: deinde quod diceret quod in vegno fuiffet caeteris re quippeum?8 ienoram?,qm ficut umbra dies noftri funt íup tetrá:ipfi docebunt te.Loquent tibi:& de cor gibus prapollétior,£& de fuo proferent eloquia. NNünquid uirere pet fcirpus quod hàc plaga inno; ceris pateretur:& no/ t abíq; humore: aut crefcere carectü fine aqua? Cüm tateüipfebaldad,qd adhucfit ín flore:neccarpat manu:ani oés herbasare^ quafi non libera men; te& fobria loqueret:: k fcit:fic uic omnium quí obliuifcun£ deü:& fpés hypofed neféio quofpüpor 1 critz: peribit. INon&i placebit uecordía fua:& ficut te tius agetetut. ε-«Γλυπασίᾷ ει fupplantat tudící(«c. Hoc dicit:quia iufticia déi pátetis,qua mere/ ris. f 4[€tíam fi filij tui peccauerunt eí 7C. n bof Si filij;inquít, tui facientes mala, dimiffi fit a deo, ut pote/ ftas que ppter iniquitatem eo: ín eos data eft: interimen di eos haberet effectum: tibi in nullo nocere poteritifi τὰν mé ipfeadhuc ἰαςᾶς in ftulticiz cacitate, diluculo in agnitio nédiuíinz iuftícize cofurrexeris:& pro tuis erroribus δὲ de lictis,deum quí oia poteft concedere,fueris deprecatus. Ω υἱ quafi dormire ui debatur, non audiendo te uidelicet nec uidendo,confeftim euigilabit ad te,& ad przparadam felicitatem tua inftabit: Intantü ut fi priora tua fuerint par^ ta:nouiffima tua multiplicentur nimis.Si ergoad deum conucerfus fucrís,inquit,ab iniquitatibus, ppter quas nüc poenas paterís:& per fatiffactionem eum pro meritis tuis tibi ualde iratum reconciliare uolueris:tantam cius gratià continuo poflidebis:utad comparationem nouiffimorum bonorum tuortüi:qua tibi fubito poterit compenfare:prio/ ra íatis parua& minima deputentur. Ο uos peccatores fi/ lius ille iunior in euangelio figurauit:qui cum bonum πα’ turz,tand diuitias cum meretricibus: id eft noluptatibus uiuendo,prodigus diffipaffet,poenitenti occiditur uitulus chríítus:annulus quoq fidei,qua cuncta promiffa certa im preffione fignantur, in manu ei tribuitur:& greffutim fuo/ tüaccepit munimenta, ut fuper ferpentes δὲ fcorpios fecu; rus incedat:ítola etia terna immortalitatis dat, g€[ 3n terroga enim generatíonem«C. Hoc eft dicerezqa nos he; fterni(um?,interrogaantiquos, δὲ inuenies alios i diluuio, aliog in fodoma,(iue in diuerfis locis p peccatis fuis diuer, fas aep fententías. b. 4"funquid vírere poteft(cír pue 4065 bumoze: aut creícere carectü fine aqua. Hoc eft dicere;ficutÍcirpus uel carecium fineaqua uiuere non pol mlaarancarü fiducia eíus.Innitétur fup domü fuá:& nó ftabit:fulciét ea,& no cófurget.Huméctus uidetur αὖ, e Gp ueniat fol:& ín hórtu fuo germen eius redictur. uper aceruü tia/ficte& fimulateagereante deum rumnon prócedet:cum ille fcrutator fit cordis& renis. Ta lesin euangelijs arguuntur: qui fun . cütur:folis ardore fic; {-(£umadbucfit pracipítatus fit, ne in tempore fuo, quafi in plenitudine dierum confüimato completo, qp» florétiffimo regnos: manu poteftatis dei, in qua omia regna(δὶ fiftuntauferetura ία culo. Ergo quia non {τα εί ut ín pace:có». pleto tempore tuo con ferreris. in fepulchri tuü:idcirco ante ofes. herbas,id eft anteoég. peccatores; qui herba τ uocabulo fape di» ἘΞ ΞΞ TIT μωρὲ τ«Ὁ. τὸ η“». τῷὮ catus cs, id eft cum im fidelib? tribulatioib* corde ceífifti. C) d'au? tait, ante herbason nes atiícit: quifquis homini multarü eft iniquitati ficuttuesz prx pondere crimini, αἲ incipit pornias luez τε ᾧ cateri peccatoref k 4[ it(pesbypocrí, te peribit. Hypocrite fimulantís fanctimo; niam uita:hic autem H fecundum dei teftimo nium fimplex fuit:re/ ctus& innocens, ficut Tobak ipfe ait: Si ambulaui M in uanitate.| 4[ fon εἰ placcbít. vecozdía fua.. Grandis reuera uecordiacft δὲ amen; : quod εἰς in profpe/ τη. aues ld sas ὃς 0l un nU. ων... Αα a i ο. η mm --.... t ornati deforis quafl fpecic fanctitatis,& intus peccati putredinepleni funt:utfe pulchra mortuorum, 1 4Γ Soníterur fuper oomum(δε 7 non ftabít. Confidédo in feipfo& confirmando carnem brachíj fui: ftare non poterit, fed magis cadet fuperbia; QLuiaomniscarofoenumefzt ἢ 41 yulcícr cam« nott uel confurget. Conatur proprijs uiribus fe erigere:fed nequadi confurgere poterit:quia non eft diis incübentes firmiffimecontinentur. fortitudo eíus. In qué o«IPumcaue vide tür antéds venfat fol. Felicitatem profperantís hominis di cit:qui cum aftu tribulationis percuflus fuerit, aduerfitati bus frangitur:& omnis uiror priftina eius laticiz,confum ptustrifticiaexiccatur. p«[rínboztufuo germen elus egrcdietur.In príncipio,inquit,felici tatis fuz peccator pro/ fpere agere uide£,(ed nó pmancbit,uirétis herb fifis: hare eftrepentina iocunditas, ficutin pfalmo: Cum exorti fue rint peccatores ut foenum,& apparucrint:id eft, uelut he bz in uirorem laticiz prafentis emerferint:mox aduenien te caumate peribüt.luítus uero non ita ut foenum florebit: cui ut dixi peccatorum gloria comparatur: fed ficutpalma florebit inquit propheta. Ο) uz ita in profundü eft radici. piss bus ftabilita,ut nec tempeftaté metuat, nec folis ardorem formidet.Et cum fub facrato numero ad centum υἱῷ no dos peruenerit: quibus altitudo eius folide continctur:tüe fructus afferet dulciffimos charitatis, in fummo fcilicet fectionis faftigio, quo fe per incrementa uirtutum, quafi per plurimorü quaídà atates annorü afcendifle ud ;; d viailini Xt ΗΛ Mus deg vali Qi ai aoa ἡ atq ἼΩΝ ἼΩΝ acest ai nu vei (mit yai? ΠΗ ΠΩ idle T d iii ain Zjob α(LG upaceruá petrarfi radices cíus oenfabütur. Q.uó^ níam radices eius in terra bona folidata ut fructus patién/ tiz afferrent nó figentur,fed fuper acetuum magis petrarii €oartabuntur,non habendo illic uita humore: moriturus υπ Epis ariditate ficcabitur. b 4Γ t ínterlapídes com, iozabítur. Metaphori Kd; ΙΧ dpitfoliz nó οτί εξ ει uiciffitudites diei& noctis: di fpofitióe dei pubernátis omnia quotidie fieri ita uidemus, p«uífacarcturt τῷ ἢ his ftellarü fignis qua fütin fie mamento coclí pene oib?ftellis notiora: totà militia aftrorü dicítád tegimé dei ptinerequa magna& mirabilia holes ig: norant. Vnde ipfe dris fo. 85 €os: lapides, infideles & duri cordis hoc lo; co poffunt intelligi: iri tcr quos ας pecca/ tor cómorabitur uita fimilitudine cozqua/ lis: qui deii ut ítolida metalla non fentiunt. Autcertelapides pec; cata nojauit. Vnde p! hetaait: Tollite lapi/ «s deuia,id eft de uia fana conuerfationis auferte pctá.c([ 6f ab fo:buerít εὖ oe loco fuo: negabít«c. ΟΠ de fhacuita ad loca fquali da infcrorü traníferen dus abforptus fuerit: indignus υπ confpe €tui dei efTe negabitur. Locus hominis dici potcít qualitas conuer fationis, ubi uel uite enere,uel mente con atit, id eft difciplina, uel gratia quá accepit, aut clegit fectarí. Ὁ«[I2ccé efnletícía víg eiue, Ironicos di cit: hac eft lxticía ei?: uelut fi diceret. Sicin bonis operibus deoqp placétibus ambulauit. dum uiueret:ut ad ἐγ nas perpetuo peruení/ ret. ε{Γι rurfum tererraalij cermínen; tgur.Facitutiqy deus ut áuftus iudex:dum iu/ « Supéraceruum petrarü radices eíus denfabuntur:& * ínter ldpides cómorabitur.5í ábforbuerít eum de loco ο fuoiegabit εἴ& dicet: INo noui te.Hacéft em latícía «μία eíus:üt rurfum de terra alij germinen£, Deós non e proijciet fimplicetm:nec portíget manum malienis:dó v necímpleaf rifa os tui:& labia tua iubilo.Qui oderüt i te índué cófufióc:& rábernaculü impíon nó fubfiftet β T réfpondens Iob;aitrVetefcio quod. Ca.IX íta fit:& quod nó iuftifice£ homo copofit? deo. 'Siuoluetít cotendere cum co:nó poterit refpó^ ἄετε εἰ unü pro mille.Sapíens corde eft δὲ fortis id 1 re.Quis réftítít ei,& pacé habuit Q i tranftulít mor tes:& nefcierüt hí Qs fubuertit in furore fuo.Qui com/ η rnouet terrá de loco fao: δὲ colümnz eíus cócutíuntur. .» Qüipracipit folí,& n6 ὀτίξ, δὲ ftcllas dauditquafi fub fignaculo.Quií extendit celos folus:& gradit fuper θα . e&us marís.Q üi facit arcturum δὲ oríona& hyadas:€ « interíora auftri7Qüi facit magna δὲ incóprehenfibilía c δὲ mírabilia:qrü no eft nüerus.Si uénerít ad me.nó αἱ debo eum:fi abierit, nó intelliga.Si repente interroget, qs rcípondebit εἰς Vel quis dicere poteft, cur ita facis? e Deus cuíus it: nemo refiftere poteft.& füb ᾗ curuant qui portant οὐδέ Quátus ergo fum ego ut refpondeá ei,& loquar uerbis meis cá eo? Qui εἰ fi habuero qp^ pía iuftá;nó re[podebo.fed meii iudicé depcabor. Et t cüm ínuocáté me exaudierit,nó credo qd audierítuocé mea. ait:Nüqd nofti ordin£: C coli& ponis rone ipfi 105389. d usé Itérmoralfr.QLui cómouef terrá deloco fuo.Hominédt? delo co uitz prioris cómo uit,& deléctabilef cogl: tatioef:(ed ποχίας qb* quafi colünis incubas ac requiefcehs in eis fu ftinebat: δευτ&in firmauit,ut eti ad fCti/ taté uit£ comutafet; QLui pracepit folt δό nóoritur. Peccatori/ bus córdis cacitate pj cuffis,no fol orí£ iufti/ ciz chrift? fiue ΠΕ ΠΑ δὲ íd&fctórü meritá,qb? alíjab alijs diftabüt itr clarítate:q dü hic latet; quafi claudüt fub fig» naculo. Ω υἱ extendit e«los fuos. Apfos δὲ czteros(ctós,caclos€ fectos ubiq: pradica/ tione diffundit:(iue eís fcripturaf qua calori noie plarumdqp Ποπ cant reuclado eor cor dib?patefacit: ficutaiti QLuonia uidebo coc; losopa digitoz tuos; Egredif fup flu&?tia/ ris.Super faculi utiqg ifti*hoies íngetos ,ela/f tos& turbidos: uta máfuetudin?& placaá/ bilitaté tumore depofí to conculcent. C) ui fa daos incredulos a promiffionibus qua in Chrifto funt Φ/. per perfidiam exclufit:& gentes propter obedientiam in/ tromifit. Siue in loco iude Matthiam cóftítuens: ἰυ[ῖα iu/ dicia fua declarauit. f€[£»eue non pzotcfet fimplicem: nec po:ríget manum malíaníe.Id dicit:nó iuuat ut faucat operantibus iniquitatem:X tamen porriget manum pieta/ tislua:ut peccatores ad poenitentiam cóouertat. 4«2o nec implearar rífu oe tuum: labía tua(ubilo.In rifu:lzticiá cordis intellige,In iubilo, uocem exultantis aduerte. b«LGwuioderuntte/ induentur confufione, Cum utiqp ta^ lis fueris qualem dixi fuperius quí oderunt te, merito conv fundentur.{ 4f.£ttabernaculum ímpíozum non fubfiftet. Delob quidam hoc dicit fed fallitur.Nam manifettum eft tabernaculum ímpiortüi periturum ínzternum,id eft diabo fü& miniftros eius: uel etíaprafens faculum.— Ca. IX :{-τε[ροπάεπο 3jobiaít: Clere fcío αὖ(ta fir: τοῦ nócc.Noli ergo de meita exiftimare:quod ego fal/ tem cogitare hoc audeam, cum fciam, quía crea/ tura creatori fuo,in nullo poffit penitus coparari, ἶ[uio reftítít eí:« pacem babuít. C. uis contra dcüagés non fibi bellum irz eius cómouit(icut Dathan& caterí. πὶ«ΓΩ tranftulít montes: nefcierunt bí quoe fübuertít (n furoze fuo. Metaphoricos,mótes homines fiue angeli in, tclligendi funt:quorü elatio métis,intantü intumuit:ut ex celfts montibus cóparent. n[£t coline cí*cocutíunrur. Colünas hoc loco ᾧ ftabilitate terrz intelligam?:quà deus fup femetipíam immobiliffima mole füdauit. ο«[ uff citarcturii. Id eft primos in refurrectióe ecclefiz,ut fint glo riofi, fplendentesuclut meridies,calore chatitatis dei acceti fi& fidei lumine illuftrati. q«|€»uí facít magna τ íncom/ pzebenfibílía« mirabílía«€. Magnü eft qd facit de?,ut uas fragile hoiem morti obnoxiü p chriftü in fpem beata refur rectionis conftituat. Et interiora auftti. Vbi candelabrti cti lucernis:feptiformis fpüs gratia uidelicet& intelligentiae ré lucentibus, collocatur, r.«[€í venerírad tne/mon vídebo eum«c. Plus dicit, quod uenientis dei prafentia fit, quado homiíni innotefcit:& quado occulitur,quafi abeüitis abfet tiaindicatur.€«[&ubquo curuant quí poztant ozbeim. Portantes orbé,fancti recte intelligunt:qui gloria meritó/ rü fuorü,magni& potétes fütapud de. Hi crgo cordis hà militate ad interueniendü Ὁ peccatorib? in cófpectu ei?(Πέ incuruati, Ita fancti portátemundi, dii eti ne ruat ac pereat, orationü fortitudine(uftinét. Colüna cocli intremefcunt ae pauent ad nutii eius, Apoftoli ppheta ocfqp apoftolicí uiri, fan&i quoq:& ceteri fideles intelligendi funt: de quib? eft IA petrus, lacobus& Ioannes, qui uidebant effe colüna:fiue Gaf,4,l fancti ante deü incuruati& procidentes adorant: qui por/ tant orbem,id eft toti homine fuum: qué docti minorerri mundü appellant,pfectioni crucis imponunt;& ne per πη di uanitates cogitationibus foluat ac deflectat:intra fe eum céftringendo p dei gratíà regüt& cótinet. t£«£t cum ín/ uocantem«€, Q. ui me etia inculpabili ftudenté uitae,(πρ gnantiü pmittit iniuriz.Exauditus eft in boc: ut dei bona mereat:Nó Ícaüt exauditü credit,eo quod mala ΡΥ "n tur VÀ CTntubincevim conteretme, Turbo diabelüs potet intelligi, qui uelut turbo iricubuitín lob, üteum uaftaret. b«ἲ Τοπ concedít requíefcere fpírítum meum. Aftomathir «on(e dicebat efíectum:infirmitás ei eft qua in pulmoní/ bus generatur, Obftinantuf aditus quidam puimonüm, Qu x da S4[3 A » t i E quof graci itopiros ap pellan;& ita conftrin/ unt atqp cócludüt in ülmonib?, ut dicunt médid,.ut reddere fiue recipere fpiritum pulmones coangufta, tino fufficiant, nimio etiam dolore curi féfti fiato fufpirio repetit: δὲ lconcifus flatüs ὦ mittitur. c€[ tím plet ine emarítüdiní bus. Plagis omnibus atcp infirmitatibus cir cüdataatq obfeffa re/ pléta fellis atqp blaf/ phemiz& amarítudi; néania mea: Itaut du; rum uerbum& afperüi os meti dicere compel Tatur.Et tedebitme ui; te mee. Ego taten hocfolü noui αὐ" ma? lis uite prafentis puni οὐ ΓΣ flaacilatioc cídatzé. Durehic fatis locutus eft cótra deii: In toto quidem libro hoc: nullus locus eft afperior ifto,& altero fuperi? pofito,ubi aít: quamobrem elegit Γι’ fpendium anima mea δὲ mortetn offa mea: déquibus fermonib? refpóditad deüin fine libri: unii locut? fum, qd utina nó dixiffem, & alteg; qb?ultra nihil adda. Tota altercatio lobcüamicishiceqd' ille fe(0081 cum im píü pronunciábant. €«LZ erra vata eftín imanue(mpij.-Caro chriíti i poteftate hero dis fiue pilati: uel ipfe Tobin ptatem diaboli. €«LGultum íudicum tius. operít. Vul; tum hoc loco mentis iüdicium,quod dei iu fto iudicio eft opertü, appellat; Exczcanda corda fatellítü Τρ día boli:quos ἰῑίς iudices nomínauit: ut fanctü lob crudelitate acríus cruciarent. 6 4p i£um. Otero: neqquá íta lo; quar.Nedquá ita ait: hoc εἴ quàdo compel fente cruciatu, áfpera €ótra deum loquor& durd:eodé puncto re, fipifcens definio me deo ità loqürnó'opor; tere: Ρε£omuto fa £3«Ἐὰ£ommcn«4 fncá. Tn türbine ein cóteret της: δζ mltiplicabituulnera b friéa etíá fine caufa. INO concédit requíefcere fpm me: c&iiniplét meamaritudínibus.Si fortítudo quarítur:to buftiffimüs eft.Sí xquitas iudicii:nemo audet pro me tcftímonium diccre. Si iuftíficare me uoluero: os meü condemnabit me;Sí innocentem oftendero: prauum τῆς cóprobabit.Etíá fi fimplex fuero:hocipfum igno rabitaniíma mea:& tedebit me uíta mex, Vnum eft: quod locutus fum:& innocentem& impium ipfe cof » mít.Si fldgellat;occidat femel:& non de poenis ínnocé t tím rideat. Térra data eftiín mánus impij:uültá iudi εἴ eius operit:Q d' fi non ille eft:qs ergo eft? Díes mei uclociores fuerütcurfore:fueerüt& no uiderüt bonüi. Pertráfierüt qfi naues potna portátes:ficut agla uolás. £ ád efram.Cüm díxeromequadg íta loquar: cómmuto. facié meam:& doloretorqueor. Verebar oia opa mea: fiés;qd' nó parceres delinquéti:fi αἲ δὲ fic impi? fum: i quatefruftra laboraui? Sí lotus fuero qfi aquísniuis: δὲ fulferint uelutmmundiffima manus mea:tarme fordi k bus íntinges me:& dbominabunf£ me ueftíméta mea. Neq; em uito q fimilis mei eft.refpodebo: nec q mecá ι in iüdícío ex zquo poffit audiri.INó ἐπ quí utrü qj ua» mleat arguere:& ponere mánü{πᾶ ín ambob9.Auferata rre uíreà fuá:& pauor ei? no me-tetreat; Loquar& nó timebo εἴ[ος ο poffum metuens refpodere.Ca. X. Fg 1Edetanimá meáuítxmez:dímittam aduerfum me aloquiü meü. Loquar ín amarítudi^ feanizmez.dicá deo:Nolime códénare. In dica míhi;cur me ita iudices? INüqdbonáü tibi uidetur: fi calumnierís mé& opprímas me opus manuü tuay: δὲ confilià impiorü adiuueszINüquíd oculí carnei tibi funtzaut ficut uídet hó:& tu uidebís?INüquid ficut díes hois, dies ταί: δὲ anní tui ficut hüana funt tépazut qux ras íniquitaté tmea:& peccatü meum fcruteriszEt fcías quía níhil ímpíü fecerím:cü fitnemo quí de manu tua η poffit eruere. Manus tux ἆῆς fecerüt me:& plafmaue, rüt me totü ín circuítu:& fic repéte peipitas me? Memé: to quafo quod ficut lutü feceris me:& in pulueré redu. ccs me. None ficut lac mulfiftí me:& ficut cafeü me coa gulafti: Pelle δὲ carnib?ueftifti me:oflibus δὲ neruis οὖ. ο pegifti me. Vitá ét mifericordíá tribuifti mihi:& uifita/ tío tua cuftodíuit Πρ meum. Lícet hacc celes ín corde tuo:tamé fcio qa uniuerfon: memineris. Si pecaui, δὲ ad horá pepdífli mihí.cur ab iniqtate mea mundü me cfTe nó pateríscEt fi impi9?fuero.uz mihi eft;& fi iuft9, phon leuábó' captt; Taturatus afflictione δὲ mifería;& ,ppter cíem.Id eft prz doloris nimietate cotraho atcp ctriftor:& ín ipfo definitionis mez momento,(δ τίς ac repentinis dolorum aculeis ita uexor atqj difcruticr:utrurfum σπα ritudinis δὲ fellis uerba depremà.(€f Gí lotte fpero τξ. Inablutióe ergo aqrüi niuis; càdor métis ΟΠ δα δ in ma/ nu, mundícia fructug fanctorum operum de monftratur. Ft recte poteft niui baptifmus comparari.]n plu/ uia ergo δὲ imbre af] fluente,fermonem doi étrinz legiflator uo luitindicarenroreue τὸ δὲ tn niue,fenfi ci illuminationefui jinte-. riora uifcerüi penetra té. k(£t abomínar bunt«C. Tanti en ma lorum mihi illatü cftz ut(qualoreuulneris& putredinis fi dici pin etíam quz infen(ibiliz funt detefent.fqp Ho eft d vtrüqs valeat 4G Id eft qs eft q deüpo/ teft iníufticiz, quafi ini quü arguerenifi temer rarius δὲ blafphemus? gs pot uelutin γε ἐπὶ qtatis ο exten.'óe ma nus dare fentétià? lob uero iuxta dei teftímo niii quo fuerat collau/ datus, eo quod ίππο’ cens effet,(ibi cofcius uere dixit quod nó eét ullus eorü,cii quibus altercabat: qui εἴ re/ cte poffit arguere:quia ille iudicare alterüíu/ ftiffime audet,cui? rea εδίεϊδηα dehis quain alteg: iudicat nó tene£ m«[ τοῦ fui cC. Secur?, inqt, ἃ cóftan ter tic potero refpóde το, ἢ hac duo amo/ ueat a me:potentia ui delicet fu magnitudi .n€:& horü cruciatu Ca X. (£ det. aia$ mcam«c. zt nue Οῆς fecert me« plafmauerüt me tot ít círcuítucc. Qu aüt dicit toti fe in cir/ cuítu factü:cótra hare ticos locut*eft,q dícüt aiam ab alio dco facta δὲ corp? ab altero plaf matü, o«[ Ciítá cmt feríco2dí3«C. 1pfa ania € uita hic appellata,nó uita aía:qa prit a animz,uita nücuparl. p«ΓΙ lcuabo τῷ 14 e(t contra? dolore& tormtis uifcerü:caput ad ima dpofitü cleuare nó polTü:fidc cófüliée & morort panas. PUTEM ACTES ME S AE QUpagi ἡ ἡ Uto ab, FU mme [πρ Heim ΓΗ ΠΠ Ut quie DUtrdris ΠΕΙΣ {πη πη! viii dito ασ! iis ier tits d oiu dots innt o qui nd δ txt ἜΝ κα 1! υἷα “ὦ ἡ gau zin 3job A s&/moeroretepfetus^a qp€Xuafi Ieenatreapíeó mie Huicer "gobeftiz ait Iob:áffimilas me hominéhümile&abiectü. b éfeuerfufap inírabiliter me crucías. Deum dicebat ad * fereuertí,quádo cum antiquís nouas poenas& recentiores Ξ4π' füo corpore fentiebat mirabiliter, ς 4Γ 3nftaurae Κά, ΧΙ funthixtathicoriü folatiá fed hoftiuf tefa:Ita ut nünc dicá : mus deuobis, ἘΠῚ hominum dentes eorum arma δὲ fagit ^tz. Í«T iDíxifti cin:[ourue οἳ fermo mcue:z mundue fum. “ΤΙ confpectu tuo. Non ita dixit quod purus effet& müdus; *id eft quod cogitationibus δὲ uerbis ante deum immaculaf d" 7^ " teftee tuos cofitra me, : Hoc dicit,quia: cafti^ ?gationes X poena Πο’ ftra, teftes füt diuina .'áufticiz, Siue crucia; tus illi^idcirco dictos "teftes exiftimo, qa eiu "lante eo& rugicte, dfi tcftimonit deo torme tareddebát.o«T Z»ul “ρίγα«C. Potira dei, diabolus intelligi: "cuius:minifterio lob ^acerbas dolores patíe; batur, Pone aüt in fe "militantes dicuntur: "ανα per quédam tma "ori ordine fucceden; 'tef;officiu ση fibi crudelitatis: exercent, €«C iimitted mevt 'plágà paulul(i zc.Id eft 'requiem ab iftis crucia 'tíbus mihi cócede, ut 'plangam aliquantulii "dlolórem poaenarü méa 'rumiquem ín corpore 'srico fuftinco, fiue que 'futurü ín inferno per7 'horrefco. f€f πες vadam z nor reuertàr 'adterram tencbzofam "coperta«& ποῦ tir "χα inferorü-defcripfe »ritinulli dubii eft:nul dusordo ibi eftuitz:te *hebrofa eft, ut dixi ν "cul dubio uelut carcer, án quem peccatores& ὃ Et ppter füpbiá; αὐλῇ lena capies me:réuerfufcg mi» c tabilíter me crucias.Ioftaüras teftes tios contra me:& s mültiplicaftí irá tuá aduerfum me:& peense militànt ín me.Q uare deuulua eduxifti nié:qutiná cofumpt?ef^ fem ne odis me uidefet:Fuiffem απ effem de utero tráflatus ad tumulü.INügd no paucitas diem tneon: fi e niet breuic Dímítté ergo ie üt plágà paululà dolore ε meü ántecp uadá& non téuettar ad terrátenebrofam, & opertá mortíscalíeine:tetratmn miferízc δὲ tenebrarü: -ubíumbra mortís& nullus ordo:fed fempíternus hor : Efpóndénsauté^ Ca, XI(rorinhabitás. fophar riaamathites.dixit: INáqd q multa lo 'quítür,no audiecaut uir uerbofus iuftificab í p tur? Tibifóli tacebüt hoies:& ο cactetos irríferis;a nul/ ilocofutaberiszDixifti ém:Purus eftfermo me?:& mü kedus fum ín cofpectu tuo. Atq; ütíná de9loquerct tecü: ι&apitetlabía fua tibí;atoftéderet tibi fecreta fapizei& m quod multiplex effet lex εἶθ: δὲ intéllieeres quod ifto » tmínora εχίσατίς ab eo cj meret iniquitas tua;Forfitan 'ueftíoía dei cophendes:&tufqs ad pfectü oipotenté re o perícs;Excelfior coelo eft:& qd facies? Profüdior infer^ 'no:X unde cognofces: Logior terra menfura cíus:& la tior marí.Si fubuerterit oiatielin unum coartauerít:qs e cótradícet ei?ucl qs dicere εἰ pot:cur íta facis?]pé ením nouit homínü uanitaté:& uidens iníqtaté none cofyi a derat? Vir uánusín faperbíam erigi£:& tancj pullum tus exífterct:fed dixit; mhilimpiumfeci ο. κε vtinam oeuf loqueretur teci:z apé ríret labía fua tíbí. Dij xit quali iudicio loB debuerit códemnarit "Inloquendo enim;uo cem dei,cuius' fonum aures fufcipiunt:utari bitror uoluit indicare: Inaperiendis uero là) bijs: uocis intelligen? tiam demonftrauit,. | 4[ Git oftenderet tíbf fecreta fapíenríe: z αὖ imultíplex effet ley εἰ”. Cordis eius abdita δὲ remota iudicia in qui/ bus multiplex&inpá fcrutabilis&,cognoícé res. im 4] et íntellíae) rea αὖ tnulto inínora €xígaríc ab co d$ meré tur iniquítae tua. Hoc € plura pati debes τοῦ menta; quate fuftinef re pclamas. n€f$02; firan veftíaía oeí corri piebendeeic νο; ad p fectum omnípotentermt reperíes. Veítigía dei illa funt,quado digna tione fui hominib?in; notefcit. Et ídeo tunc eum uefticamus, quà "do fe nobis aliquan» tulum manifeftarc di/ gnatur, Hac fint ereo 4mpíj qui lucem'odio *habueruntuttenebra onactifeliberü natum putat. Τ ὗ autéim firmafti cor ueftígia ἀεί, οἵ εἴης prehenfibilem íntelle? rum filij; cotrud&ur. e ἐπ: 8ζ expandifti ad ei manus tuas.Sí íníqüitaté qua eps x edt: "QLuez terra caligine: ἢ V nA m S. ο€£ rcelfio: celo eff moris operta ἴδια. Οξεία manu tua abítuleris a tei nó manferit ín taber" c quid facea vfum ^elaufiinnoctezterna,« naculo-tuo iniufticía: tunc lehare poteris faciem tu sio emos vnde co nullum poenitenti& lu ila«^: Ἢ: mebis,“Ἐποίοεσ Credimus men aliquando afpici/ am αδία; macula:& erís ftabilis δὲ non am bis. quod ubig; eít deust arit: Vbi émiferís um; Μπες απο—& intra eum oia quas bra mortis: quai hoc:: loco poena intelligenda(πε αυία ficit umbra torporti n6 funt longea corporibus, quz faciüit umbras: ita poene nó Aongea morte funt,qua inferunt mortem.Non reuertar ad hanc niortalitate, ubi táta mala patior.Spiritus diuínus,q 'eítin riaribus meis; Q πία eii dolori απουίΏς anhelanté, 'cófolationum robore urgebat, Ο) uis mihi tribuatutin in; fernoprotcgasme& de dónec pertranféat ira tua, & cóítituas mihi tempus in quo recorderis mei, Furor ira dei petranfijt;que Adam peccando promeruitquádo chi7 rographum in mortem filiorum eius conícripturm, chrifti *ecleuit aduentus. Nemini ergo de fanctís mirum uidea/ Xür, qui aduentu αι funtabfoluti ab inferis: δὲ refurrectio nis chrifti exeplo in fpe beata refürrectióif(uz[Πε cóftituti. ΓΕ 73 sEfporidene autem fopbar naa; Ca. Xl P atbites/oírít: TRunquid quimulta loquíE«C. "ο Velutifidixiffet. Nunquid poteft uiruerbofus MM X admirationi haberi,autpreconio laudis εβοιτί: um fit oftenfione nimix uerbofitatis odiofus: féd potius 'audire debet qua meret:tie uanitate elatus,folum fe exifti/ "met(apientem. b ἉΓΊΟΥ racebunt bomineg vc. No 5[: ab eo creata funtcon/ tinent, p«[ 3pfeeníimmouítbomínum vanitatem: z ví/ deno íníquitatem nonne confyderat.]pfe enim nouít operá iniquorum;& uidens iniufta nonneeliegit: quía iniquos δ. impiosuindicat. q«[€lír vanue in fuperbíatm erígíi für:z rands pullum onagri fe liberum natum putar. Dicit eti pullo onagri fimilé,effreno fcilicet animali& uago:eo quod itaexiftimet de felob, qui ad nullum debeat pertinere, r 4| Z uautem firmaftícoz tuum? c expandiftí ad eum rra/ nus tuae.Firmafti cor tuum ait,non ut fatiffaceres deo pet! poenitétiam,ut auferret plagam banc peffimam in tuis car/ nibus feuientem.Expandiftiad eum manus tuas,íd eft falj faoperum merita,ore uaniloquo dilataftí: quia multis loj cis,nomine manuum,opera defignantur, 5.&[Oí íniquíl tatem que eft ín manu tua abftulerío a te:€ non manferír(ri tábernaculo tuo íniuftícía, Cum exprobatione arguit Iob. dicens: Si iniquitas qu& eftin manu operis tui δὲ iniuftif cíain tabernaculo cordis tui non maníerit; t€ uncleuare poterío faciem tuam δίς macula. San/ étarh uidelicet potíides cofcientia& libera ád deprecandii deum eriges faciem tuam, Κα cim fratricida ἵη terra naid : FTT babitauis $0. 86 Aommcen. dA— habitauitid eft inflabilis fa&*eft. Neergo& Iob ob huiuf modi fuppliciti,fuper morte fua ppetuü tímore íncurreretz Sophar hortatur eum dicens:Si hac feceris, qua fupra di, ximus eris ftabilis.Hocfane fciendum, quía eft cómotio, in qua peccator permanens in facinoribus fuis ante faciem non confiftit. Facies tuá tanc? aqua pura, & fpoliaberis forde& 4 Miferié quoqp oblíuifceris:&t quafi aquarü quz pterie; non umcbis. Ο α ef. y runt πὸ recordaberís:& quafi merídianus fuleor«δίας get tibíad uefperam.Et cum te confumptü putauerís: c oríerís ut lucifer:& hábebis fiduciá propofita tibi fpe: & defoflus fecurus dormics.R equicfces:& nà erít quí rand; e tenebris du^. ὁ te exterteat.Et deprecabun£ faciem tuá plurimi.Octli autem impíorái deficient:& effucium peribit ab eís:& fyncerz& purificatz mentis& mundus ab. omni forde, pertímet uitia: quibus uelut exuufjs expolíatus, ctus fulgebit: Homo faciem mentís fuz can eo quod defpicerét εἴί afflicti eruclatibus,& defpectiene propinquoriiqui tamé magna fidei δὲ bonorum operum olco intrípfccus fulgebat.Siue etià lampas contempta a dí uitibus: chriftus aiudais: qui furgens a mortuis, fplen^ dere gratia fuz illuminauit uniuerfum müdü. Diuites ue ro ideo iudai dicti(Πε qa acceperüt αἰοαυίά dei. 661 IBímírti inter Toga fumentai 4 ooce, bütct. Q uod omnía ad dei prouidentià δὲ 'gubernationem perti, ncant,etiani qua irra/ tionabilia atq» infenfi bilia funt, quadam γᾶν tione ueritatis interro gatarefpódét. Sedi doris puritate prae; fpes illorum abomiínatío anímz, Ca. XII. dum mice inre rens, radiantem in po€ ών ἢ tupollunt homines Fs rdum pO e Efpóndensautem Iob, dixit: Ergo uos eftis— pour περασε daorü:qui chríftüi ρα’ trem quodámodo fuü occidit. a 4Γ χροίίετίς quoq oblíuífcerío» Σ foli homínes:& uobifcum moric£ fapientia? Et mihi eft cor. ficut δὲ uobís:necínferior ue biles moríbus,iurnen ta intelligi, Volatiliaue ro intelligun£ damó nes:fiue leues& elati ftrí fum.Quiís επί hzcquz noftis, íonorat? Qui de: en. Sip aie Senerác ridetur ab amico fuo ficut ego:ínuocabit deum:&ex^ homines πὸ μέθαις ΠΟΠ recoz. in ὡ 2n; MU; Y.*; tranfitu Hin aquari, f audiet eü.Deridetur enim end fimplici Henn con ΤΗ homines fopharhocuultinteli^ tempta apud cocítationes diuitü: parata ad tempus:&carnalesquitemera ere: quod tà cito pof praap A e b Ι P d" P d fapiüt.Pifcesphilofo? intdilcedereabeodo— ftatutum.Abundant tabernacula przxdonum:& auda phi δὲ eoge fimiles qut lores/fitilobfeemé/— Cterprouocant deum:cü ipfe dederít omnía in manns| de ER imundi& μὰ ΐ it:qué WF,:: ualitatibus inqui bis Baie gi: s corum. INímirüm interroga iumenta, δὲ docebunr tec disnimf ft. Απο mentum ad locaalia| volatilia cceli,& índicabunt tibí.Loquereterta:& refi pó mé, sii boní ime δ ar: νε rl: s uz animalia ín ier Ceo debit tibi& narrabüt pifces mas Quis ignoratquod$^ isi hapiabür fe plagz hui? miferiài omnia hecmanus dii feccrít?In cui?manu aníma ot— quibus pluuía uolun ut prorfus tenui της moría recordetur eius quaíi qua non fuerit. b él£t quafi imerídía/ nue fulgoz: confurget tibíad vefpera. Spiri, cófurget tibi ad uefpe ráid citincofümario ὁ&dificet:fi índüferit hominem,nullius cft qui aperíat:fi nelaborti malorüi tuoJ rus,confolatio fol iufti ciz tibi Chriftus aduenict: fiuepoft morttrefurges in glo; riam.— ltem aliter, etiam inhoc interitu tuo quo quoti; die tanta putredinecontabefcis& defluís, ut iam omnino confumptum te arbitreris:(i feceris, qu& iam dixi: ex ni/ hilo omnino penituscp confumpto, repente orierisut lu cifer: qui per occultas curfus fui metas polum circuiens: : poft bienniü in ipfius aurore rutilo dicit apparere.]ta ergo & tibi poftnoctem δὲ tenebras den(iores, diutina tentatio, nis iftius:fi culpas tuas cognoucris poterit cuenire. €«Γι΄: babcbío fiducíam pzopofita tíbí fpe:« oefoffue fe; curue oo:míee. Habcbis hancfiducia, ut defoffus in πιοῦν» te:certuíep de refurrectione effectus, fecur?dormias,requie fcas in inferno,in fpe certa fidei conftitutus:& non crit íllic ullus tortor aduerfari?inimicus, qui te exterreat,& tibi pec nas infernales infligatfed potius quiciicp funt, preces tibi fupplices fundent:uteis tartarei cruciatus ,tuís oranronib? temperen£, Ὁ(T culíautem ímpiíozum oefícíent«&.ab omínatío anie. Id eft expectatio hormnü impiorü hoc fine conclude£:ut ín tempore alicnz gloriae: ipfi nó abfoiutióe, fed abominaticne digni inucniantur. Ca. XII €fpondene atit 3ob oínit£rgo voo foli eftía bomínee« vobífcum mozabitur faptentía. Hoc eft dicere, quid uos tantum dicitis fapientes:& putatis quod poft uos nullus erit fapiense f«| Zaripae córempta apud cogítationeo tc. Lampadem fe contéptama diuitibus dicit: με fupbos eos denoiàs, nis uíuentís:& fpiritus uniuerfx carnis hominis. INon/ ne autís uerba dijudicát:& fauces comedentís faporéz Inantíquis cft fapientía:& in multo tempore prudentía. Apud ipfum eft fapiétia& fortitudo:& ipfe habet taliter ficinteligi pot:& copfilintm& intelligentíam. Si déftruxerit, nemo eft q taría cuagelij ab incre dulis(cgregata eft: δ lucres uero füt qui fur fum corda babét&coé leftia concupifcüt: uel qui obuiam chriíto in aera ex mortuis íturí funt: caro fan&orüre ctiffime intelligit qua regnáte diio exultabit Piíces uero qui inter fluctus müdi iftius tépeftatefqp natantes,tuta fibi loca ater nitatis& quieta ,pfpicitit. Vcl illi pifces intelligendi funt:q peraquá uitá accipit, q cófeftim defonte baptifmi migrát ad chriftüi: fiue ad deti utalíj dicit. b€T€x ocftruerttinc mo eft d cdificet. Manifeftü eft quicquid fapientia: fuz iu dicio diflipare uoluerit ac deftruere:nemo poterit fortitudi ni illi?uelut potes refiftere. Sicut deftruxit turrem δὲ regna multarü gentiü,uel etíà hierufalé:ubi praecepta ipía legalia tái lapides fcripti funt, fub prafentia gratia fua diffoluen da e(fe prenüciauit. Sic itaq» δὲ fecundu Iob ,pphetationé, paries inimicitiarü,lex utíqp praceptorü,p chriftü deftructa eft,ut duos conderet in femetipfo in unii noui hominem pact facies. Deftruxitatqp referauit deus Chriftus clauftra inferni: δὲ diabolü habentépoteftat? mortis, regno diiatio nis depofuit.Deftruxit deus chriftus igif morté,dü ipfam utin ea mori dignaret fufcepit:& ἐδ i cruce deftruxit corp? peccati,ueteré hominé noftri illic interficiétem peremit:ut uia nobis in zternü reftitueret. Sic itaq» deftruxit morté X illuminauit uità: pfequétiü ecclefia deftruxit,confilia mo; lientiti:ut noméeius eifoderét de fub coclo, ἐμά αὶ fcilicec& gentes. Deftruxit dogmata δέ diuerfos errores hareticorü ab ecclefia: indiffolubili recta fidei adificio: de quib? falo/ mó: Ciuitates fornü afcendit fapits δὲ de(truxit munitiócs eius:deftruxit& oém cultü idolorü.([€9í(ncluferít bomf néinuliue eft qui aperíat. Inclufit deus Noe in diluvio, Lot in(cgor,lonam ín entre ceti, Hieresmia& Baruch ne inst niren ' continucrit Mrs OY Uti arid y nli) 1 lent in tiltcig Ία hptul bet mquit (Pags ἀκα παι ὑπ d ΑΗ! giri vindi Ted vs pias guns! » ht i t$3b Yudic.20.d zin ο nírentur.Includit δὲ illos, de quibus dicitur: Immittet an; gum fuum incircuitu timétium eum, eripiet éos, Siue ub fententía mortis iudicio dei pofitum hominé quis po/ teít reuocare ς Inclufus eft Pharao in mediíjs aquis: inclufi funt Dathan δὲ abiron uiui in inferno: populus Ifrael in e/ Γη. XI$0.$7 putor faeratblafphemize, effet poftmodü dulcedo laudis & gratie dei. Et ut ille Samfon fitiens de tnolari denteafini inuocato deo aquá eduxit ut biberet:ita& chriftus de im/ mundo δὲ duro gentium populo fíde credentíü,tanqua γέ, frigerij poculo faturat? eft. Maxilla quoqp eiufdem afini de remo per quada cüíus tnolari aqua có annos incluius eit,In/ Η Η, Η:", ΄ iofz effluxerant:occi cludit deus hominem* Si contínüerit aquas,omnía ficcabuntut:& fí emíferít ἠπαγῆοεσίτος Inma/ tribulationibus exco/ quendum: aut certe correptionibus flageli fandum peccatorem cingit ut emendet: Quis e(t qui copiam declinandi ueluti que b eas fubuertent terram. Apüd ipfum eft fortitudo& fa ς pientía.Ipé nouit δὲ decipienté,& eam quí decipit. Ad ο ducit confilíàrios ín ftultum finem:& íudicesin ftupoe rem.Balthéum recum diíffoluít:& pracíngitfune renes t εοτῇ, Dücit facerdotes íngloríos:S& optimátes fupplan xillis& dentibus,oris αἰοαι iritellígitur« Doctrina igitur eorü qui ex gentibus credí derüit perfecto quodaá nüiero finitur. Sam; fon uero hoftes fuos d ditü aperiat m d mao ib* ME τὰ AE eraut b tat. Cómmutans labíü ueracii:& doctríná fenü aufe^ aq ducas qi ait: ρει me tens.Effundit defpectionem fuper príncpes:& eos d cidit:dumalijnoncre eus apud iniqui,& ς; x-, dendopereuntzalij ue manibus impiorü tra/ ἰ οΡΡ reffi fucrát.re leuat. Qui reuelat profunda de tene ro credendo fidei εὐ diditme.Potethomo— bríss& producit ínlucem umbram mortís. Qui multi,— ritur peccato. Opus hocloco diabolus ín^ telligi, quicum ínclu/ fus fuerit in inferno, nec fe ipfeliberauit, q fecótra deü fortiffimü deteftabiliter arbitra. ἃ«Lo cótínuerítaqo omnía ficcabunt«c. plicat gentes δὲ perdit eas:& fübuerfas ín integrü reftí tuít.Qui ímmutat cor príncipurn populiterrz& deci piteos.ut fruftra incedant per ínuiam.Palpabüt quafi ín tenebrís,& non ín luce,& errate eos faciet qfi ebrios. Ece omnía hac uídit oculus meus,& audiuit aurís mea:& intellexi fingula. hoc maxilla eleuatio appellatur. Ita ei do/ étrina& pradicatia euangeltj magnificata eit fuper oém terram, uteam omnes gentes ubig eleuatà miretur, Iníllis ergo uulpibus Ca, XIII Quod facti fub noe, iesocdecndia:: figuratü eft:ut per do/ euim πες γ᾿ Seoindü fcíentiá ueftram,& ego nouí:nec ínfe^ loíos& fanz fidei ini em,minime dubita,;:, τηίζος ΠΟΙ» príncipa mus. Modo uero fpirí For ueftr i fam.Sed camen ad Ommip Orenrem loquar: tus in caudis eít,pars taliteraqua doctrina, δὲ difputate cum deo cupto,prius uos oftendens fabrí poft tergtirelicta,pars ini 2-- 1 ὅγ9 1 rumniudzorumpo^ catores mendacij'&cultotes puerforüdogmatü.Atgg—'eafrus chrifto ad, pulis continentur, ut fint eis legis flumina in defertum,& exítus utínam taceretís ut putaremíní effe fapientes. Audite ergo correctíoncs neas:& iudicium labiorum meorü uerfantiii uaftaretur. o«LZidducít confilía ríos ín ftultá fiac. Vt aquarum in fitim:& ειν do εν fecit contra egyptio habeantut ifzaqua* attendite. Nüqd déus indiget ueftro mendado:utpro— magosq a EP Ph terrenas cupiditates— illo loquarmíni dolos? Nunquid faciem eius accípitís:—reoniregéchaldaorü ἰῷ luxurias:& difp^ 4 Dedi une ve non effe uentus: ad ua danturacdemolitur,& pro deo íudícare nítímíni? Aut placebít οἱ quem(6(randáagyptii:fiueip intera ecdefiz τον[arenihil pot? Aut decipiet ut homo ueftrís fraudulé^ fum nabuchodonofor nabilis, relicta imagi/ neterreni hominís ín fpiritalem uitam fe có uertendo profictat. b«pzipud ípfum eft foztírudo z(apíentía. Hoc eft filius εἴ patre,& fpiritus fan; &us. c€ 3pfcnouít oecípfentéiz eum quí occipítur.No/ uerat balaam,achab,ná falfum furrecturum prophetam, Aenam nouit,fed per hac meritü ppl peccatoris oftéditiut in perditionem eius falfa uaticinando denunciet:& hiqui nóluntaudíre dei& prophetas uera dicétes:pfeudogpphe tarü falis uaticinationibus illudan£.Filij quocp 1frael(icut in libro Iudicum legimus, zquiffimo dei iudicio.decepti (unt.Etcum iufta caufa propter uxorem leuitis contra be/ niaminitas cogregati fuiffent,ut(ceius adulteríj puniretur: in ipfis prius eft facrilegij crimen uindicatum, quía prius ip(i emendari debuerant: ucl certe eos qui idola in iniuri/ am dei adorabant interimere: quibus maius fuit fratris in iuria quam dei,& ob id prius in illis uindicatum cft. No7 uitautem dris& decipiétem& deceptum per prafcientia: quod etiam de Abel& Cain,€ Dalila€ Sam(on qui gra/ tíà fpüs fancti in feptem crinibus myftice poffidebat,intelli i poteft. Nouerat utiqp hec om nia deus antedp fierent,pra M futurorü fed permifttuthomo qui libero utebatur ar bitrio, pracepto deí inobediens, infup δὲ deü poffe fe fieri credens: per iuíticid dei poenam inobedientia digniffime fuftineret. Hi οὓς typum chrifti habuerüt. In famfon uero quileoné tenuít δὲ occidit, S in ore mortui leonis(αυ mel lis inuenit: fignificatum eft quod in fuperbis in quorü ore ι tijszIpe uos arguet:quoníá ín abfcondito faciem eius acápítis.Statím ut fe comouetít,turbabít uos:& terror inamentiam uertens, uel Balthaíar timore concutíens,€«[ Pal tbeá reg oíffoluít/z pzecíagít τέ. In Bal theo,regnantis gloria intelligitur:in fune ignominia regno depofiti:(icut fedechie δὲ manaffe cótigit deo iubente:Siue populum iudaorum qui per infidelitatem fuam, a chriftí regno diftinctus eft. Sed δὲ nüc renati in chrifto reges, funt omes in adoptionem filiorum aterni regis uocati. Vereals illa honoris fublimítate merito diftinguuntur,quícunds ea quz pcenitentiz funibus digna funt, perpetrarunt. Sicut ait ppheta. Pro conateftecingeris. f€L£»ucít(acerdoteg ínglozíos. Vc filios Eli,uel plures alios eiufdem gentis, 6«Lt optímateo fupplantat. Non dolo fupplantat deus, in quo non eft iniquitas:(ed hoc modo dicit fupplantare; dum iniuftum amouet& iniquii:& in locü qué tenere uide tur qfq indignus,bonü homine δὲ iuftü fubftituit:ut Da, uid inlocüfaulis, b€[ fcomutane labíü veraciti. ΟΠ pro/ pter pctáremotis pmiffionibus eterna uitae: gehenna flàJ mas adoptatis dare cópellit. i4[£uí rcuclat pzofáda oe te nebzío«c. V mbra mortis ipfe diabolus eft:q nó ,ptegit ho/ mines,fed premít in morté:hic Φίξ in luce: qri ab ania £ ceoia becvídit^— Ca. XIII(fideli fepara£, oculus«c. k«[fRáquíd deueíndíger veftro mé/ dacío«c. Doli erát in illis, qa fub uerbis cófolato/. v rijs inimico εὖ corde pulfabant, 1« S pfe vosar guer;quoníam abfcondíto facíem eiue accípítío. Vt a deo ar euamini,digni cítis:abícondite,id e(t quafi eo ignoràte per fonam eius írruet C Iudic.ig.d Híete, 4& 46 Efa.s,d E fonameiusinuobis ad me damnandum fufcipitis: tans eü latere poffit aliquid ut itaei fubrepereuelítis, a«[&3ua relacero carties meae, Torquentibus eum nímíjs crucíati/ bus:manusucllabía fua dentibus lacerabat, b Q[£taní/ tnam meam pozto(n imanibueimcío.— Ipfam uitam fuam x quz folet anima uoca bulo dicí:portare fe ait ἐπ manibus fuis: hoc cít,iam nuncin tormé tis deficiéte anía& exe unte uelut efferendam porto in manibus. €« Sceeraimea zoe líctamea oftéde iníbf. Vtfcire poffim, quam ob caufam ita me cru/ cías. Ὁ 6Γ£urfacíem : tuam abfcondío/z arbí trarío me ínímícá tuf. Dita punirime pmit tís,qué uclut inimici exiftimas, dolet mihi, eo quod ipfe optime noueris,quía illi poti? q tibireftiterit noceat; Ca. XIII. €mo na, [6 oemu: líere 4c. .R€uafi tof €eredítur« conterítur. In flore hocloco fragi/ litate humani generís intelligamus,non fra; grantem odoris pul, chritudinem& deco; ré. f 4|£t oígnéi ου; τίσ fuper buíufcemodí aperíre oculoa tuoo'. Hoc eft, dignii ducis ut propter humanum genus, unigenitü tuii hominem nafci uelis; Siuealiter, me quoq permittis fabulari te; cum:& euoluere mife/ rías meas.€ tRecede ergo paululum ab co: vt quíefcat. Hoc eft a; «ποιο me flagellum tuum,nedq me diutiuf permittas taliter ten; tari. b. 4Γ Zígnuui babet fpem.€ pcíi fum fueritirurfumvíre fcítiz ramí eíue pullu/ lant.Rationabilelignü credédum eft: de quo dicitur: Eft e arbori fpes. Hoc itag lignü pracifum fuit p inobe dientia:quando habi tabat in medio ligno! rum paradifi, príufd dei. fententia more 7 retur:aquo in Μαρί mate uetu(tas pracidi tur,ut iiefu chrifti ΠΟΙ ui hominis uita,per re " furrectionem fidei re^ "utuifcat: δὲ rami eius virtutibus pullulent, id c(t opa cius fancte. £ommen eíus irtuet fuper uos.Memoría ueftra comparabiturci neríi& redieentur ín lutá ceruíces ποτα. T acete pauli « fpet:ut loquar quodciiy míhí mens fugeefferit. Qa » re lacero carnes meas détibus meís:& ánimá meá por» το ín manibus meíszEtíam fi occiderit me:ín ipfo fpe/ rabo. Vetütamen uías meas ínconfpectu cius arguá: & ipfe erít faluator meüs.Non ením ueniet in confpe, ctu eius omnís hypocríta, Audíte fermoné mei,& xni gmata petcipíte auribus ueftrís.Si fuero íudicatus,fcio quod íuftus ínueniar.Quís eft quí iudicet mecáz γε, níat. Quatre tacens cofümor? Duo tátum ne facías mihi:& tunca facie tua non abfcondar. Manü tuálonge facame;& formído tua me nó terreat. Voca me,& ego refpondebo tibizautcerte loquar;& τα refponde mihi. c Quantas habeo iníquitates δὲ peccata: fcelerá mea& ο delicta mea oftéde miíhi.Cur faciém tuam abfcondís: & atbítrarís me ínímícii tuum? Contra folium quod uento rapít oftendis potentíá tuá:& Πέρα! ficcam pfequerís.Sctibís er cotra me amarítudines:& cófume: re me uís peccatís adolefcentia: meas. Pofüifti ín nemo pedé meü: δὲ obferuafti οἷς femitas meas:& ueftigía pedü meorü cófyderaftí. Qui afi putredo cófumedus fum:& quafi ueftimétü qd' comedita tínea.Ca.XTIII O mo natus demuliere: breui uiiens tempe: repletur multis miferijs.Qüi quafi flos egre» ditur δὲ conterítur:& fucit uelut umbra:& πη, t(pia eodéftátu pmanet.Et dignüm ducis fap huíufce/ modi aperire oculos tuos:& adducere εἴ τες in iudi cid. Quis pót facere mundá deimmüdo cóceptá feminezINonetu qui folus es?Breues dies homínís funt:nu merus menfíü ei? apud te eft. Coftituiftí terminos ei? e qui pteríríno poterüt. R&ede ergo paululá ab eo:ut quicfcat, donecoptata ueniat:& ficut mercénartij dies ὃ eíus. Lienüm habet fpem. Sí precifum faerit,rurfum Lud uiuendo proficiant.{«λοιπο vero cum motue fuertti « nudatueatq confumptueivbí quefo eftzHomo autem πὸ habens fpem ín chrifto, ficut gentes qua ignorant deii mortuus fuerit,nonrenatus per baptifmum, uita etiam de ftitutus ac praíentí delectatione nudatus, fine dubio fen; tentiam eterna dána/ tionis excipiet. k«[€ uomodo firecé dátaque oe maríi« flu uíue vacuefactue οτε! fcat. Si fieri poteítait, utaquz falutariii prae ceptorum dei,de fan; étarum fcripturarum mari definent recede/ re:cui peréni abunda/ tianó deficiüt:& fi po teft fieri ut fluui? facri baptifmatis: quadam inopia diuinz miferi cordiz exiccetur:S nó peus fit gratia dei από quoq fpiritus donis nó redüdet: ita poterit fieri ut hó εἴ mortuus fuerítnonre furgat.|«[ Glocabís iJe/z ego refpondebo tíbí.€) perí manuum tuarum po?rígeo ο! teraitt. Vocabunt ots mortui ín nouiffimo faculorti,& in uocear changeli atqy in tuba dei de tumulís excita, bunt: refpondcbiüiteg uniueríi hoc modo cü ad uerbum maieflatis eiusatq potétiz,cíne/ res ac Γαία hüano? rum corporum uiuifi/ cabuntur,& exurgent ex mortuis incorruptiz m«[ Zuquídem gref fus meos oín&eraftf. Cogitationes δὲ opera iuuentutis mez. n«Γδίσποί quafi ín facculo oclícta mea. Sacc?fignificatiuo no mine quafi tota maffa peccatríx generationis Ade dict?uideri pot: in quo quafi fub fig naculo imaginis eius, genuit uirefcit:& rami eius pullulát. Sí fenuerit ín terra radix eiust& in puluere e^ mortu? fuerit truncus illius:ad odoré aquzgerminabit: δὲ faciet comá dfi i ο prímü plantatü eft.Hi6mo üero cái mortu?fuerít:& nudat? atq cofum ptustubí quafo eft? Qiomó fi recedát aqua de mari, δὲ fluui? uacacfad? arefcat:fic homo cü dormíerit no refurget. Donec atterat καἰ nó euigila bít:neccofurget de fomno fuo.Quis mihi hoc tribuat:it ín inferno prote gas me:& abícódas me: donec ptranfeat furortu?: δὲ coftituas mihi tépus ín quo recordetís mei? Putaíne mortu?hó rurfum αίποι- Cctis dicbus ! bus πᾶς milítosexpecto doneeueníat ímmutatio mea. Vcabis me:& ego » refípodebotibi.Operi manui tuam: porríges dextera, Τῇ qdé ereffus me^ » os dinüerafti:fed pce peccatís meís, Signáíti quafi in faccalo delicta mea: τὰς fed aurafti ——— cx »ἱ Ὡς yug b.e iN rd p n "m ug? ΠΡ} Ὁ εἰ» Mattb.26, d χμ Zn Ξοῦ ὀρ Adàám adimaginem& fimilitudinem fuam, οϊα πὶ obolem illius in ipfo prauaricatricem effe£tam:quam per multa(cula deus claufam tenuitfub peccato:& tamen in nouifftmis feculorüm temporibus, uulnera delictoruri fifa redemptione curauit. Si autem de femetipfo lob hoc dixiífe uidetur,ut arbitror, ifte eft intelle étus.Si quaigit ait ad deii per totü[σου ui ta me« peccata cómí; fi,in unum omnià per diuerfa temporum fpa cia congregafti:ut fecti dum rigorem íufticiae mihi retribueres, 4 qQ[2P0necadée oe fluít:« faxum tranffer/ tur oeloco fuo«c. MO, ς tem ergo iftum, diabo lum fiue fuperbiz ho/ minem fentire debe^ ς mus: qui cótra deum utmons clatiotie me tis tumefcit:& ita fe eri gédo,cadit in praceps ut defluat:& folut? in puluere ad nihili de/ ducitur. Saxo uero il; los affimulari puto, quícum in natura bo no debueranttandy la pides foli fimili forti; tudine permanere:có/ mutati funt uoluntate propria in ftoliditaté quandam ac durícía cordis:& ideo de tefta füper femetíp folugebit. tionis fuz habitaculo qd' fe habere, quafi fuis meritis prae ἣ fumebant, deíjciendi funt ad digna fibiloca. Aqua autem ἐπ qua femper inferiora petunt, per quas etiam quódam uenit interitus:aduerfarias fignificát poteftates& pórce las acturbínes mundi. ΗΖ ergo aqua inquam οὸς homi^ nes q fibifortiffimi ac folidi funt de(e prafümétes& confi dentes in uirtute fua,unde& lapidibus comparantur,itide finenti lapfu atterunt. Terram uero illos effe exiftimo, quí tentationes δὲ pericula non ferentes: fe dimittunt Tabefa/ &arí, Homines ergo fimiliter perdes ideft fanctostuos quiimaginem tuam ín fecuftodiunt; qme b«[Robozaftíeum paululum.Hoc cft in uita πὰ non per mififti fanctos tuos tentationibus fuperari,' c 4T Simmu» tabíe facíem eíue« emíttee eutin.1d eftcum mortale Hoc ἐπὶ mortalitatem induerit& incorruptione. Siue aliter, faciem. animam intelligimus:quz cum naturalem receperit fereni tatem,contemplatur gloriam diuina maieftatís: qua cum corpore fuo fimul fuerit gratulata:nulla perturbatione cu/ iuflibet uitij fauciabi£. Ὁ«Γίνε nobíles fuerint filij εἰ fiuc íanobíleo.Hoc eft non filij carnis,fed filtj mentis, id eft operauirtutum. Non intelligunt ergo fancti in hac uita an/ te iudicij diem;quales pro certo filios habéant: uerum dco placente$,an non placentes.Roborafti eum paululum ut in erpetuum tráfiret: fecundum formá ferui quá affumpfit.: Ha chrifto deo nó aptari po(fearbitror.Nam εὖ ex ea pàr te qua homo eft infirmaretur proximus pafífioni euangeli] ftà ait: Apparuitautem angelus diii decoelo cófortans εἴ: Hic ergoad breuetempus adminifirata redemptione no/ ftra in perpetuü illud(acuit coelos penetrans tràáfiuit. Im mutabis faciem eius, hoc eft,cii totus homo in deii tráfit: fala tamé utriufqp fubftantiz ,pprietate in unitate pforiz. € QLZitramen caro eíüo cC. Jta uera carné(aluatór nofter af fumpfit ut potuerít dolore entire. Velaia eius doluit cum ait: Triftis eft ania meaufqp ad morté.Siue ecclefià qua cal ro cíus εἴ, dolet εἴ preííuris premit(αυ; quia ipfa eccle/ s fed curafti iniquitatetn team. M ns cadés defluit:& faxum tráfIertur de loco fuo. Lapides excauant aqua: & alluuione paulatim terra confümitur: δὲ hoies ergo b fimiliter perdes.Róborafti eum paululum:ut in perpe c tuum tranfirct. Immutábís faciem eius& etniíttes ei, tuz pro cunctis fimul» Siue nobiles fuerint filij eius.fiue ignobiles:non intelli ε get. Áttamén caro eíus dü uíuet;dolebit: δὲ aníma illi? Efpondés áutem Eliphac themanítes, dixit: Nunquid fapiens refpondebit.quafi ín uenE ἃ tumloquens:& implébit ardore ftomachum e fud. Argüis uerbis ed qui no eft qualis tibi: δὲ loque; i risquod tibí non expedit. Quántü in te eft,euacuafti k tímoré:& επί prces cotá deo.Docüiit em iniquitas 1 tua os tiit: imitaris lineuá blafphemantiü. Codemnabít te os tud; δὲ nó cgo: δὲ labía tua refpodebür tibi, m INünqd prim? homo tu natus es:& ánte oés colles for » matus? Nunquíd cónfiliá dei audifti:& inferior te erit ο cíus fapientia? Quid nóftí quod ienoremus? Quid ine telligis quod nefcíamus:Et fenés δὲ antíqui(unt iri no- ᾿ £g. XV fia filia eft in eo: qui per fide baptifmi ínitiat in chrifté, Et rurfüm mater eft, ci illequi mebris chriftí . incorporat?eft fufcipit mini(tetiti bapticari/ '£fpotideneaüteitt£lípbág(di.Ca,XV . tbemanítea/oíeitziBunquiíd fapfée zc. Hoc(ἐπὶ fu uidet coepiffezquiff quá re fapiés& difci plte philofophica ftu diofus,íta furore rapis tur atqp infania poffi/ de£:ut fineullo timo; ris dei ucl religióis in/ tuítu,(ic loquat ut au rz flatui(ife(it uétoqy quodlequitc«Ob hoc igitur Eliphag fanctü lob ueluti fpirítu fup/ biz τος tumidü re darguere aufus eft. 8«£t ímplebít ar/ doze ftemacbü(ης Nomine ardorís,ex^ anhelátem felle iracií/ dix animi ei? uoluit indicare,qui aduer(ü deü ιαπ coxqualerri fibi irafci prafumpfe/ rit. Alia interpretatio ita habet.Et implebie dolore uentrem(αἷς Ventrécapacem qué dam finum anima di ἐπα intelligam?: quia quemadmodum re; ceptaculum aliquod eft corporis quo uifce rum uitalía continen ; να 09 ae». tur δὲ hocuentris no mine appellamus:Tta uirtutem quádam exercitationibus anima capabilem illa tranflatione per demutatíonem no^ minis dixit: qua co modo cogitatióibus repleatur,quo ué&^ terhominis efcis repletur. Increpatur ergo Iob ab Eliphag quod huiufcemodi uentrem dolore repleuerit,id eft ea co; eitét quz animam eius difcrutient uel unde dolóres corpo ris meríto patiatur, b e[firguío verbío εὖ quí mon eft £qualie tíbí:« loqucríe quod tíbí non expedít. Cruéita di^ cendo: uelut rebellem deoq contrartum notat; Ob hoe for(itan quia in precedenti fermone dixerit lob ad deum inter cztera:Etarbitraris meinimicüm tuum. í«[ uantü ín te efveuacuaftí tímozemic rulíftí pzecee co] ram oco. Tam elatus, inquit, effectus es ut tímore diuino omniífo[15 uacttus:& deum iam nec deprecarí digneris: p pter quod ait,& tulifti preces corà deo, id eft quafi tibi ná neéceffariasa te abftüli(ti. k€T£»ocuír er íníquítae tua eC. Malirigitur:métis tua,os tuii didicit loquí:& tdcírco inita tor& difcipulus esillog q lingua ad blafphemandü deii femp habérparata.|€«[&ódénabítteoeruü τζ.1ἃ e(tme rita fermonü tios recípies. im. 4ΓΊΠ αι pzímue bomo tu natue ἐδ c. Ergo antedj gerieratio humana exifteret,effe cepifti, donàs tibi plurimu,qd pra caterís hoibus Γαρίας; ubi fermone fubíannatorio potuit príimii Adà dixiffe: qu& ο fapientiffimii a deo nouimus factü.Tta ergo ín fanctij lob inuehi£ ut diceret, niiquid tu ante patréhumani gene ris& ante códitioné angelorü effe cepifti? n€«[ 1Runquíd Ca. XV bismulto confilíá ocí audiftí zc. Subinde nimiu δὲ iactantéarguit ue ro deo placente, X ueheméter increpat dicészqd? nó folum noffe putet dei cófiliü: uerüetíà δὲ inferior fit illo ei? fapien tia, Apparet ergo plenum ποτέ animü, exprobrationii ía: cula,in hominem iuftum fiuecaufa dirigere:ut couitijs ob rueret innocentem. o:&uídnoftí qo ígnozeimus. Ου(ία tellícíe quod nefciamus.Plurimum:plane in primís ipfum deum magis nouerat:deindereuelanda in chrifto myftería ἡ fpiritu peruidcbat, p«[etice c antíqui funt τί, Senes& PP a antiqui $o. 88. C ^ 0... Kommen. antiqui nobifcum pofiti; qui lam ipfa I6gauitate plurimü eruditionis atq fcientiz confecuti funt:nihil temere contra deum uttu facis,dicere prefumpferüt, a«γή υπαυίά gra de eft/vt confoletur«c. Manifeftum nec grande eftomnipo: 'venti,nec difficile mifericordiz deiehominé coníolarí:ut in] uocanté exaudiat:& a de confcientíae malto:nouft ef Γεουπά luftum iudici ded, quz impíjs retríbutio fit feparata.(. 41 fBon στά Fru ftra errore deceptus, quod aliquo precio redimédus(it. Hic impius in profundum peccatórum deueniens:uità fe poífe confequi defperauit, Et idcirco non credit quod reuerti pof fitad poenitentia lucé peur TOR» bismulto uetuftíores cj patrestui. Nünquid grande. seris diffidcn; miasructado,xacr;— eftut cófole£ te deuszSed uetba tua praua hoc prohi,— tizcauamzenarratdi aii ER Ran» bent.Qüídte eleuat cor tuü:& jfi magnacogításatto ος. Κα ινα, hüilitae&farfratio^.nítos habesocalos?Quíd tumet cotra deü fpüs tuus:— gladii. Ie hinc in, νο«Ut;pferasdeoretuo buíufcemodifermoneszQ ideft—deftprafotismor fimagnacogitane t, homo, δὲ utímmaculat*fitutíufi?appareatnatusde^ inefam datum fpiri Cor, oci, Us: to muliererEcce inter fanétos eíus;nemo ímmutabilis áp" tiüimmüdori: quia hois animá fignificat: fed in cordehois,fapié tiam cognofcam?. In oculis,perfpicuitatem tij, quo cogitatióibus inceffabiliter agif ad. f ta eft terra:& nó tranfibitalienus per eos. Cunctis dié bus fuis impius faperbít:& numerus annorü incertus & attonitisoculistu; 6 eft tytánidis eius.Sonitüs terrorís femp ín auribus illi^ morectíá fpiritus:fu, καὶ us:& οἵ páx fit.ille femp ínfidías fufpicat. INón credit & quod reuertí poffit de tenebris ad luc&circüfpéctás un mium fan&ülob Eli, 1 dígy gladii. Cá fe molierít ad quxrendum panénouit H paratus fit ín manu eíus tenebrarü dies, Térre^ bít εἴ tríbulatío,& anguftía uallabit ed ficut rege, qui τὰς quosbatIobad»bbaraf ad prelíá Tet?ndit eim aduerfus dei manum quaciít facienda, In eleuatióe ergo cordis perbum ualde contra «ει δὲ inflatum ni^ phag amicus eius ex; probrat. Illis ete fer inonibus offenfus fue m quo deum fuperius narra; uit; Si iudicat? fuero, ο fua:& cotra omípotenté roboratus eft. Cucürrit aduer fcio quod iuftusinue!? fused erecto collo:& pineti ceríce armat? é, O pétuit Πατ: δέ contra,iíto fer; mone loqui£. QLuid efthomout immacuz: latus appareatt c« Ὁ ftendam tíbí audí me.Expertà rem loquor:quá cognouiffe& uidiffe me noueris, Ὁ€[€Sapíé teg confitentur: non abícondunt parree fuog.Ita uult eum díueríis modis atcp exemplis, quafi ad poenitentiam coar/ tare atcp confiringere, ut confiteatur plagam illam poena/ rum quam fuftinebat ob. merita(uftinere, Vel itaznon de/ fendendo feipfos fuofcp patres fimiles fui,uel quos imítan, do parentes habere ceperunt:peccata fua fiue parétum nó «ooperiunt,nec abícondunt. Siue nó celant patres fuos,id eft feniores uel facerdotes fuos quibus peccata falubre eft '«onfiteri. e qp€xuíbuofolío bata eft terra:c non tranfibít glíenue per eos. Frequenter deus propter peccata tradit ter ram iniquorum alíjs gentibus. Decoue Pis igitur ín/ troitu€ ingreffu(ophar ad Iob loqui£, In amaritudine. fua "uadent€ uenient fuper eü horribiles,id cft quafi iractidia fellium cómoti,& ueneno inuidiz in amaritudine furoréq; '€onueríi: circa te, inquit, iugiter morabuntur,- Siue mo, raliter.Sapiétes illi in chrífto Γης, δὲ in fzculo f&ulti,q fati(] factione paenitentiz, peccata fua ucl errores harrefeos cóuer tendo fe ad deum fideliter confitentur, δὲ authorcs ucl cri, miii fuorii uel dogmatü manifeftant:ut terra corporis fui foli poífideant:íd eft non οἱ uitia uel hoftiles nequitia:(ον minentur, Alienufgp per eum non tranfeat, id e(t diabolus in eum non habeat poteftatem, C. ui uere alienus dicédus, e(t, quia fea dco& angelorü cófortio fecit alienü. f&[ fcun «río oíeb? fuíe Ππρίοο fuperbít. In perfona quidé lob hac -eliphag uidet inuehere: qua ufqpad calcé fermonis huius pduxit.Ego ucro exiftimo quod afflatus fpü prophetia, ο éta hac ín quélibet impiüi,fiue in ipfum diabolü ucl eius fo cios dixerit.& q«[&onítuoterrozío femper ín auríbue illí, us eft.Sicut Acgiptij paffi funt. b«pt cü pat fit:ille(em per infidiag(ufpicarur, P er(cuerant impius ín(celere(emp eclí nó funt müdi{η cófpectu eíus:cgto magis abomi nabilis& inutilis homo;q bibit dfi aquá iniquitatem? intellig&tiz: In fpiritu* Oftendátibiaudi me:qduídí narrabo tíbi.Sapientes ueroilliusanima mo! e cófitenfi& nó abfcondüt patres fuos.Qüibus folis da; eius malicía uiuunt: uultures uero hoics peccatores& immun di intelligunt. Cü er o hí conuerfi fuerint, tunc inimici deuoran tem fe,uerfa uicehabg buntin fca, quia ipfe eft draco qui datus eft a-dco in efcam po pulís athiopü:q αυ. dam ppter nigrediné peccatori athiopes s nüicautem per fidem lux facti in diio. Hüc impium fiue draconé confumunt ac deuo/ rant: dum ome corp? eius, quí fütutiqypec catores, per fidé intro mittunt ín corpus, id eft in ecclefia:fecundü hoc,qd dictum cft pe tro: Surge occide δὲ manduca.Hinc etiam Moyfes filios Irae] uitulum comminutum biberecom/ pulit:üt ficutab eo fuerant abforpti in errore:ita illi ín corz pore populi dei relicto errore tranfirent.|«p£umfe mouerít ad querendá paneru:nouít quod paratue«c. Mor? animorii,cft inchoatio cogitationis. Cum ergo bic recorda tusfucritreus fibi femper maleconícius:quemadmodum poffit uiucre: nihil ei occurrit aliud quà tempus illud iudi cíj dei horribile,quo poxnas perpetuas irrogandas expaue fci, m«[ Z ereebit eum tríbulatío.Anted dies przdictus adueniat;malo formidinis cruciabit: preffuris quoq;&an guftíjs feptus undicp coartabitur:ueluti rex profecturus ad pralium.Sub ncmine regís,íimpium hominem fiue diabo lum fignificari exiftimo,quí contra deii bella quotidie blaf phemias contentionefqp fiue pugnas parat uitiorum. υ«ΓΖ ctendít eri aduerfue ocum man[η«c. In datione fiue expanfione manus, refiftentem deo demonftrat,quédg mentis etíam tumidz contumacia robuftum dicit, o 4 ucurrít aduerfus eum erecto collo, Abruptam ac prae cipitem(uperbi indicat mentem:quia contra deum poffcf/ fus infanus in audacia refiftendo non lentis greffibus pro/ «ht. p«[£t pínguíceruíce armatue. Pinguedine no minado ceruicis, fuperabundátem,& quafi nimium efflué tem fuperbiam indicauit. Q) uemadmodum propheta aitt cum de eadem hominum fuperbia loquitur dicens: Pro/ diuit quafi ex adipe iniquitas eorum: hoc teftimoniü no/ ua editio apertius dícit.Proccfferüt a pinguedine oculi εο/ rü,id eft fenfus fiuecogitationes nimiü fuperbos: ín blaf phemià proruperunt. q«[€peruít craffitudo facíeim cíue.Facies plarumi ipfa mens animz intelligitur: utait Apoftolus: Nós autcm reuelata facie gloriam diii fpecula/ mur:Hanc diabolus fiue impius homo fanéitate feu hiii/ litate, ferena nó habet fiue perfpicua,(cd craffitudineoper/ tam fupet/ facie eius NN Vie δι ua Ges as i idis (ος T ΙΙΙ μι TI tron uls toii np (ca s kam μή μία! η η dd T murus tuac: ud dd S io ἀκα us roit "m pra^ prp m Ἢ A B Ἄροςα, t4. b Zin Zíob εξ faperbiz, que czco corde fit& obtüfo. Alia xditio:Ope ruit facic eius tand in adipe fuo:tandj diceret: fuperbía αἱ ᾽ delicet atra,author omnium uitiorü: nó tenui-& perlucida hüilitatis uirtute uelut preciofo amicta fe ueftiuit: fed de fe ipfafecitei quodámodo derífum& ueftimétü obfcurum,: quo fuperbia craffa c citate cordis obtunde ret. à. é[£r oelaterí/ tcra eíus; miniftrí fiue fodales intelligi: q εἰ” s facíem eíus craffitudo:& dé lateribus eíus aruítia depé buseíus«t. Poffütla/ p det, Habitaüitin ciuitatibus defolatis:& ín domíb?de/ c fertíssquacín cumulos funt redacta. Nón diítabi£, nec. «6ο. potétibus atqp cópofitis ut obtineat deptecet: cti t feciidü": dei iuftü iudiciti, fempiternis addi&?(it cruciatib9; í&[ 23t1:. ted oíce ciue impleatiperíbit Tüc diés uniufcuiufqp imple ri dici£:cü bonog hominum ac mrialog: retributio ueneriti: Hicergo homo fiue diabolus δῇ pfpicuz fentétiz die, qu& eis drisin iudicio da^ tur? ὃ: pratfcijt in prag deftipatione, k«[ιξε manue οιδαγείαί ΝΕ lumrutiqy boni operis: früctuimin fe habes fifniles extiterür. Non. e pfeuerabit fabftantia'ei?:néc mittet ín terrá radice fuá.- ΕΑΓ erabitur quati abfurdeé ου aures itel E x reas a: f I(CX». Yíticaín pzimo cc. ΠΣ qerpebieepipig ING r&cedet de tencbrisRámos cíus arefaciet fláma:&- dote bi αξ itta impingait un! ὃ auferettir fpi orisfui ab co.INÓn recedet fruftra errore: fractes picis n denimia furditas τ). i orvELIEU LA Alanis ρω Νο ο δεν. gatürpraedict?, lgitué tüacib? genera£; fecüi udetep Fuss quod aliquo precio redimendus fit Antédg. florégaudijtéporalis; dum íllüd: Incraffatü| díes eitis implean£.petibít:& mánus-eitis arefcent.Le»: ad matüritaté fructus. eft cor populi huius; E naf in nrimo r'nsenTeA mae, peapetuiperducerenaAliaxditio: Fecit catá det quafi--- M primo flore botruseius:& quafi oli» ualebit:eó quod in fpe pulum fuperfemora; m Ula Ρῆςίξο floté fuu. Cóeregatío em hypocrítz fterilis:^ ip(a mendacís gloria; Xidetur mihiifteuer^ ἢ,& ionis deuorübittabethacula coríi; qtmuneralibéter;€3lidouentofuperbia: ficulus fenfum huiuf?" gnis d uorábit rabethiac ΜΗ ibéer diffipabitar. Siue:frie» €eimodi continere: qd? ín hoc impio incre^ peurquia frenum di/ fcipline: quo ad uir! tütcs retineri poterat, habere noluerit: fed ad quadam fe potius di(Tolutioné,depofito animirigoredeiecerít: utd(iloro faxato ad uoluptate& luxuría deducere, bp δα) bítauít(i cíuítaríb* oe folatío ze Habitationé ergo beltiarüi& αυ ímmtidarii,fptis immüdos dicit:q ha bitantin hominibus,quos deus deferuit. Hic em habitat in hominibus derelictis a deo,& obhocfépulchra facti[Πε mortuorü,Et fi peccata ín fcripturis mortui aliquando di €untur,neceffario peccatores& impíj tumuli funt mortuo «um. Igitur ín ciuitatibus, poteft generale nomen εἴϊε οπι niü peccatorum. In domibus uero fpecíale, uniufcuiufqy peccatoris& impíj, c[fion oítabíturimec perfeuera/ bít(übftantía eíus, Sub(tantia hic nó rerü diuitiz intellige da funt,fed peccata:de quibus ait fanctus fpiritus in apo; calypfi lohánis. Cecidit,ceciditbabylon ciuitas magna ,€ factaeít habitaculum damoniorii,& cuítodía ominis fptis immüdi.Q.uod alitait,nó ditabi£,hoc dixiffe mihi uidet, no longü tempus erit quo uita eius in diuitijs facinorü de/ cralfetur,cii etíà colle&a uitiorü eius fubftantia,nó erit per/ manfura. Ὁ 4ΓἸΠ ες míttet ít terrà radícé fu3. Id eft quía tand arbor euulía fit moriturus: ideo in terra uiuentium ftabilítaté eterna fiue eorüi confortiüi no habebit: eo quod hic prius fpem uel radice fidei nó przemiftt: auram etíafalu tis ut fub umbra uíuat refrigerij no habebit.-e«['fWonre «edet oe tenebzío. Alij dixerüt,nó effugiet tenebras: íd eft, poenas aternas fubibit& tenebras nó euadet. ΝΟ recedet aüt de tenebris, jintelligim?de tenebris infidelitatis, Homo híc impiusad lume poenitentiae uenire detrectat. f«Ra τος arefacíct fláima.In ramis,operü malorii fructus intelli 'gamus ficut falomon aít:Fructus ítmpiorü peccata:hos μέ’ o uelutligna,foenti,ftipulà gehénz ignis abfumet. 6«et 'auferef fp ozío fuí. C) uia ergo furore cótra deii anim?ei?€ aquo ettá δὲ blafphemias ín eti fpirare nó deinit:oris fui aít, iudicio códenat. Sccüdü antiqua ergo editione, in ftirpe fi ue fronde, origine uitz impfj(ignificari exiftimo,quáfptüs dei(ententia iudicfj:ut íncubans uentus pcutit,ut uelutar/ borarefactus impius illico moriatur:& ita ois flos honorís eius& gloriedetiuat, b.«ἲ Ίβοη credat fruftra errore cc. Hoc igiturait,putat fortaffis diabolus δὲ homo impius cor dis duricia in impietate pfiftens, qd? deus οἱ pro fuis meri; stis nó retribuat;dii dé?nequaquaei parcit: fiuerbis hoc ο accipiüt.Concépit doloré& rüseius przparatdolos;-....^. Efpóndens ας Iob;dixít:Audiui frequenter : talia.Cofolatores onerofi oésuos eftis:INum:: ΗΕ Ἃς quid habebunt finem uerbauentofa:aut ali ἐν quid tibi moleftá eft filoquaris? Poterá& ego fimilía α ueftriloquí. Δε ütinám effet aníma ueftra pro ania ε mea. Cofolatér& ego uos fermonibus;& moueré ca put meü füper uos, Roboraré uos óremeo;& gore charitatis deí, ul luta pruina lade£: fio cuteodem fenfu.in fei quitibus arbitror. di^ έξι, Et quafi olítia dpi; ciens floré fuü..Olfua: éfmin fcripturis diutz nis-G uinea, aliquadg» homotanti fignificaA tur:aliquàádo populusa feu bonus άμα αν 1 ας. GLuod aufé dixit τα mos CEC.: abit fiue euertet; itài labiaméa. iteffipédii ficutin Apa calypfi habet, Ο τ fecerit mádata ἀπίνηῦ ledet a morte fei cüda. Vinea ergo& oliua;plabsiudaorü pót intelligi:Hae: igit uinea pdet,fiue amirret fructü fanctitatisatqp iufticize: quia chriftum prímü floré δὲ optimü fancorum omnium; in agro legis habere noluit;lpfe eim dicit: Ego flos campis Sed ut infidelis atqpincredula,;neilli fides chriíti flagraretz; proiecit εἴ a(επποείρία:δὲ dum profjcit extra uineam& a fe; excutít uelut fior&;ipfa a patriarcharum radice euulfa. eit: 8b chrifto fructu noftra falutisexcuffa.: i. 4Γ 4 ógrecatío by. pocríte fterílío. Raptorem;& uiolentum fimulatorem fanf: ctum Iob his fermonib? denotat,& dicit qd"& εἰ non.pro: derunt diuitiz ex iniquitate collectzesita em aduerfum Tob; & inprimofermonelocut"eft, tibi etiàleoníi& lzene leoni$ qpcatulo S tigri.cóparauit, Sed deo magís credendi eft qp eum laudas nó fimulatoré effectum dixit: fed innocente δὲ. fimplícé praedicauit. Qr d'aute aíteliphag, n«f£t(απίσ. beuozauít«c. In fanctum Iob cadere non pót. Ω πὰ ipfe up íadixifecundi dei teftimoniü de feipfoita locutus eft: Et fiin manib?meís adhafit macula;cü de muneribus loque/ re£.Ignem uero noíando,gchennà puto fignificauit:qua ta bernacula,id e(t corpora iniquoriüi funt cofuméda: De hoc igne δὲ(ophar in coícquétibus aít; Deuorabit eü, id.et im pium ignis q nófuccendit, o qf(Concepít oolozé« ρερε! τίς zc.«Dauid quoq poftmodü dehuiuímodi íta dixit. Ec (ο parturit iniüftícia cocepit dolorépeperit iniqtate.D olor ergoéiniufticia€ iniqtas. Hocergoimpr*peperit.qd? cóce perat:& τῇ uter?cordis eius: dolos preparare non definit, (Quos tüczdit:qri opa i factü qpcedüt.In cóceptu itaq irm Qcogítatiointellieit,ficut in partu effeci?malz cogitationis agnofcit, Aduerfü Iob hec uniuerfa eliphag locut? e:(ed ià fuperi?dixim9?qd fubmiftratióe ,pphetíe p pfonà Iob dia bolo uel quolibet hoi impio dicta hzc uideri prit:ficut& alía quz amici eiuslocuti funt. Ca; XVI f£fpodée aüríobotrítcc. q«[Zltqs vrínà«€, : Siuos;inqthzc ἃ fuftineo pateremi:nó ita citt ca uosageré αετού erga meagere non ceffatis, y 4j i£ófolarer ego voo fermonibus«c.Blandimeto υπ PP; fermonum peperítíniquitaté:& ute 89 C Apoca.2.d fermoniti meos: uos potius cohortaret: métes eti ucftras tribulationibus acerbis exafperatas,ne in lapfum blafphe; mia caderent:leui fermone& placido fuftineré. ἃ« Θεά quíd agam«c.Id eft(iue loquar(λα πᾶς uobis:fiue etiam ta €cam,hoc folii menoffe confiteor, qd inceffabili dolore dif; «rutior. b«[ IHücop 1effít me ooloz me/ Pic Hocetiidechri. 5 labía mea, qfiparcés uobis.Sed αὐ ἀρᾶς Θὲ locut? fue (t. ro,nó qefcet dolor meus:& fi tacuero.nó recedet a me. » INücáütoppflit me dolor me?:& ín nihilá redacti(Ως, Contractiocutis quà. c oésartus tneí.Rugé mea teftímoniü dicüt cotra me:& v fufcitát falfiloquus aduerfus facié meá, cotradicés mi do manifcftatione fuí.« hi, Collegit furorem{τ ín me:& cómináns mihi infre; dataduerfum metefii.( tiic cotra me dentibus fuis. Foftis meüs terribilibus fto intelligendum eft. €«Γβυσε meg τε! moni oícat cotra c. exiccante eadem Ía/ hie patior, quodámo goniü& quafi loqui/ tur quátos doloresfii. g oculis me intpitus eft, Apéruerunt fuper me ora fua: δὲ exprobrátes peuferüt maxillámeà: fatíati funt pcenis loquue«c. Hicautip, ὃ meís.Códüfit me deus apud íniquü:& manib?impío; fumeliphagfalfloqui| tnm tme tradidit. Egó ille quondá opulentus repente üe cruciatus fuftined. Ὁ«L€t(ufcítatur falfi dicit, quia exprobrat £ommcir. chriftiinegando fauciarent:dum Petrus dicit: nefclohomt n&.Ettenuit ceruicem mea:fiue ut δ᾽ ἢ dixerunt: tenens co^ mam meá diuellit.Proinde nunc intelligamus quo furore diabolus acuirtute ἰβῦ uirum commoueritatqs cócufferit fiue confregeritzut etiam coma capillorü eius fimul appre/ henfam,fit conat?cucl lere.Siue dechrifto ita intelligedum, tpe paf fionis ex fuo permiífu tenuit adueríarius:& ufq: ad mortis. dormi tationem ínclínauit? quem iam uerberibus & affixione daauorum confregerat: δὲ fignü falutis in contrariam pem pofuerunt,.. «€onfcídit me vul nere füper vulnue«c. Dum láguorib? meis atqpuulneribus addi tur plaga innumerabí les,diuidor totus refofan&olob,quodhac cotritus fum. T'enuit ceruícé med:cófregit me: δὲ pofüít. lutusatq; cominuor, cb κα menia k me fibi quafi ín fignü.Círcüdédit me lanceis fuís: con» ἰὰ uti ΝΟ" uftineret:aut díabolu"T-: P, rorü refiduü lit qd quí εὖ dixerat peccato uulnerauit lübos meos.INó p'percit,& effudit ín terra- aliqua foliditate fubfi sem Alina lloqu^: t uífcera mea. Cónícidít me uulnere fup uulnus: irruit fat-Dechnifie cam iudasuelpopulusiu/—. ἢ mo σφ. m nx.« ficintelligendi:Cüíiu dzop: intelligendi[Πε''- me quafi gígas.Sacctim cófui fup cute mea: OpEfUl qas farai apoftafiz qui contrachriftfal, n cínere carné mea. Fácies mea intumuita fletu:& palpe-— uulnere perempe εἴς fum dederunt teftimo., e eet non pepercit: in tanta nium, c«τι(δι»bremea caligauerüt,Fizec páffus fum abfcg íniquitate ΠΡ enero nan náemíb(ínfremuítzz, manus mea, cum haberem mundas ad deum preces. τας é:ut fcelus qdimé Orcamicorum contra? i::: FAT i te conceperat, etia ore P ii E Wi Τξιτα ne operías fanguinem meum: neg; ínueníat ín. MX ἐν tium,diabolus mina tClOCUm— pera crucis, clauorum . batur:(iueiudai infre/ muerüt cótra faluatorem,Alía zditio.Sagittz piratarü fup. me ceciderüt. Pírata ἐπὶ diaboli funt míniftri(iue homines fiue demones:qui tunc piratz in fcripturis uocaritur:quan do(cul iftud mare appellatur. Sagittz uero dolores uel cruciatus intelligédi, quos patiebat ut ab eis tráffoffus blaf phemía πιοτοτεξ. Et ita demti aurü atqp argentü fapientiae eius&(cientia,ueftes quoq preciofas uirtutum fpei atqp fi. ἀεί in deü auferent ab eo:& grandi precio comparata mo; nilia. f«Γμδοίίο meuoterríbilibue oculíe zC.In oculis ter ribilibus:animü fauciantis in fe defcribit inuifibilis iními εί; qui fiue per uifiones hocturnas,fiue per amicorü uul/ tum terribile, minas intenderet:fícqp dü Iob amici eius fan éto,nephanda refponderunt, nutibu(íq: etiam cum irrifioe deterrent:de chrifto intelligendü.&« Ziperuer&t fupme 023(uaC.Tgit in maxilla,generis eft nobilitas, fiue honor uidam manifeítus.Et ficut alíj dixeruntacriter eft percuf us ín genis,intantumut ab honore δὲ nobilitate δὲ diuitijs fieretalienus,quando maxillam fidei fuz collidendam día bolo fortiter prebuít:quam ille perturbare cedendo cona; tus e(t: quafi quandam ianuam diuinz cófeffionis effrin; gens fiue ci fal(um teftimoniti contra chriítü dixerüt, fiue illud,crucifigeeü. b«[ ondufit me«c. ímpíozü me tradí/ dít.Id eft diabolo δὲ angelis eius.Siue dechrifto intelligedü quado traditus eft in mánib? iudaorü. í€[ go íllequó datn opulentue repente contrítue fim. Id eft de diuite fa^ &us pauper. Vel chriftus,de deo homo natus. k 4Γ τε dedít me lanceíe fuíe: couulaerauft lumbos meoe. Lancez hocloco nominatz,dolorum cópunctiones quas Iob patie batur(ignificanter intelligütur: fiue de chrifto blafphemiee quas paífus efta iudais intelligendz funt.Tob uero non fo7 fum deforis toto corpore cóputruerat: uerüietíam puroris [οὗτοι fanizliquefcebat:itaut ipfe iob diceret: Πα meii exhor, ruit uxor mea.Omnia circa lumbos eius putruerunt.Siue dechrifto intelligendum,cóuulnerauit lübos neos, CQ) uia iudai ufqpad hoc perfecuti funt apoftolos,qui quafi de[ᾶ’ bis doctrina fua nati fuerant; ut eos uulnere infidelitatis i uulnera addiderunt. m(Sac confuí(up cutem mea«C. Ο πο fimiliter di^ étü,ad humiliationé regni eius pertinere mihi uidet. Col nuauté,regnü in fcripturís uoca£:iuxta illud;Exaltabitcor. nu chrifti fui. Chriftus uero ipfam genté dequa oriundus erat,faccii appellauit. Cínere uero operuit principes iudato rum: cum ab eis regnum pro negationis facrilegio trap ftulitad gentes. n€[-acíco mea íntumuít a Πειυ-τροῖρε/ bze mee calígauerunt. Fletus fiuelachryma:in homine de doloribus fiue detriftícia generantur, fed lachrymaaliquá do per genas cum filentio defluunt:fletus uero cum habeat lachrymas:non fine uoce& commotione corporis dantur quéfletum lob fe habuiffe teftatur: qui εἰ de erüinis animae poenarum quoq cruciatibus nafcebatur. Item aliter. Pro/ phetz facies dei intelliguntur, eo quod fciant futura:qui cum perditionem impiorüi contemplarentur in fpiritu: gel mitibus continuis eos fleuiffeintelligamus.Oculi etiam ca ligaueruntchrifti,dum martyres fiue fancti in tentationib* titubates cóturbati funt: fed gratia dei liberati in lumine p manferunt. o 4Γ ἄδες ρα fum abíqs fníquitate mantis mee:cá baberé mundos ad oc6 pzeccee. Nullus fan&torum ita mundas atq»immaculatas atq omni ucl mínima labe: cogitationis preces ad deii habet:ut medíator dei δὲ homi» nü homo iefus chriftus:qui peccati nó fceit,nec dolus in^ uentus eft in ore eius.C) uasutiq preces atqp orationes ἴω cundum homine, quem affümpfit ad deum habere creden dum eft:zcum fecundi diuinitatem fuam cum patre ipfe ex audiíat.Siuefancti:qui pro nomine eíus paffi funt fine ini^ quitaterebellionis uel criminis alicuius a pfecutoribus οςcifitquanti ad illos perfecutores,gratis morti traditi funt, p. 412 erra ne operíae fanguínem meum:negs ínucntat(9 telocum latédí clamo? meuoe. Totum hoc eft quod dicit,ne innocentis& bene fibi confcij: meritum lateat, prafertim cum infontem fe mala tanta paífum referat. Sanguinis uel ro nomtne, αὐτοῦ iftius prafentis ftatum dicere uoluit. Hoc autem loco clámorem pofitum, ipfam fanétiraté eius cótra penas illius reclamantem:que iniquis merito inferuntur ad uíndicta —— € ac n μὴ ση Ute: tir i Qiii is ong pes Mri fe ἄῃ Ond i lit à te; VT Νήντι (έν trt viui um ipu Φιν ut tuli tti yi nid να nudi lop hte pita Nui d ra tat lani qui n n dir εὐ ημ εἰν! qiiid yaq y ἽΝ "i μα yis uiti gi gui μα” it w (po) T "uerba dei loqui£,uer; zin job ad uindi&a:iuftis ait ad probation?. Aliqfi etia in fcriptu/ ris,clamor affectus aními íntétus ad dcü o(tédit:uel etíam clamor iniquitatis populi;qui expectabat ut faceret utias, '& fecitfpinas. Necomnis iniquitas clamor dicitur,fed illa quapublicefit.. a—&[£cceerf ín celo teftíó meus. Q. uía eus de«o teftimoniü perhibuit, b qTOer uds a HX acc. E ri. Ὁ αἱ ΤΕ locum latendí απο meus. Ec ením ín ccelo te, ,uerbanó ad deü perti! 5 fts meus,& confcíus meus ín excelfis. Vérbofi amíci nentialoquitur,uerbo ς ad det fill 1 A^tíná fic iudi retut üír cá deo: από índicatur filius homínis cam coL "ar, c{άνευ* lega füo.Ecctením breues anní rranfeüt:& femitá per bofus non pote(t iudi £g. XVII fanctitatis fuz merita conferuabantteo quod bona cófcíeti, tía,pocnas pateretur índebitas. m«[ extupebuütíuftí fup boc.Admirantes de iufus dei iudicíjs,quó iuftus δὲ fine cri minepoenisafflieatur, o«[tínnocenscótra bypocrí, tam füfcítabfrur.Hypocrita eft ipfe diabolus:qui cum fit te/ nebrarü, id eft delicti ínuentor: ipfe receden doa uero lumine cft te nebrofus cffe&?.Q) ua filucifer pofuitin coe/ lo fedem(uà:& tran gurauit fein angelum lucis:aut certe unum^ quéq amicorüi fuorti fila ocius meus. quamnon reuertar,ambulo. 4. ἼΧΝΗ: fob hypocritádixit:qa Cumlachrymis inter]|.— p.e»; s; ub uerbis cófolatortjf eelatded. Ὁ«Έα ἢ Pírítás meus attenuabítur:díes mei breuíabunt,— doios a dolofe om vtínà fic(adícare£ vir É «uim eo€. Hoc dicit: ci homine difputadi, "ut meinnocéte ,pbare poffem, Deii ait meü δὲ(οἰ αι mihi fapereft fepulchrü. INÓn peccaui: παπι eft copia'& ín amatitadinibus moratur oculus me?.Libé ra me,& pone meíaxta te:& cuiufuis manus pugnet có ktra me. Cór eorum longefecifti a difciplina:propterea nolo intrare mec in 1 no exaltabüitur. Prada pólliceturfocíjs.& oculí filiorá bantur. p eL€t te; nebit íuftue víà fuá:e müdíe maníbue addet feztítudíné.In quas p^ fecto uirtutes fe magis crefcere manifeítat,' q Q3Jgíurvoeoéa iudiciü:quiX ferutàs— eise deficient.Pofuírmequafiín prouerbíü uulgi&tex— C nertüníni c venite: corda,& renes deus ὅς- d ὃ; τε τῶν ἐκ z non inuenía ín νοδίσ cuius iudiciü falli omi m emplá fum corá eís.Cáligauít ad índíenationé oculus— vllum faptenté.Couer ποπδροϊεβιπεςίρί— meus:& membra mea quafiín nihilum redacta funr,— timini ait a prauitate cófueuit difcuti a quo/ fententiz, qua me con qui. e{ος ei. ς otüpebunt íufti fuper hoc& innócens contra hypocrí b:euce aunítranfeunt: 5 eam füfcítabitur.Et tenebit íuftus uiam fua,& mundis «επί per quam«C. lta credebat,quod nec. 4 manibus addet fortitudine. Igítür omnes tios conuerti tmníni,& ueníte:& non ínueníà ín uobis ullum fapienté. corporis fui effetiteri s[).ἐ5 meí tranfierunticógitationes mez diífipatz: funt torquentes cor meü.INoctem uerterunt in diem:& rur t fum, poft tenebras fpero lucem. Si fuftínüero, infer^ nus domus mea eft:& ín tenebris ftrauí lectulum meuabünur;Hoc» um, Pütredíní diíxí;patermets es;mater mea δὲ foror ad mortale corpus fu; um, nec ad tormenta teuerfurus. Ca, XVII "Dírítusmeus attenuabítur: z bíeo meíbaze^ dicit, quód ín breuitate uita fuz,fpi; titus eius fenfim atte/ ion nuatus defecerít. τ αι folummíbi fupereft fepulcbzd. CLuiía mors eftfinis omníü tormentorü. b«Γῖβοηρες «auíz ín amarítudínibue mozatur oculus meue. V erum eft, quod deo placitus nó peccaui, Et licet poffit hic locus ita ΕΙΝ quodin deo quidem non peccaucrit,& tamé quai fi inipío peccauerít,paenas blafphemantium patiatur. Et forte quoniam a deo ín prefenti laudatur, non peccaue/ uerat:íed in preteritís adolefcentize temporibus peccaffe nó negat.{ Q[ Éibera me ponemeíugtate:z cuiufuío πια’ nus pugnet contra imme,Sub(cuto ígitur protectionis dei, la tere optat:quo munitus atq defenfus feuiente hoftem non timeat. Κα£ozcowm longefecíftía oífciplína:pzoprerea non c£altabuntur. Or uia ad deum hzc loquitur Iob:de dia bolo utícp δὲ fatellibus eius precefferunt pcecatasquippe p quibus poenam obduratíonis acceperunt. Caufa'igitur de quibusloquimur,qua elongati(unt,ut nó apprehend erét di(íciplinam:quía exaltatione bona natura fue debita:uo! luntate propría perdiderunt. ἰ€[[»zedam pollícetur fo εήσ: oculí filíozum eíue ocficíét.Socij fiue filij diaboli,ide funt miniftrí ei us:fed(ocíj dicuntur propter contuberniü confpirationis aduerfus deum.Filfj,propter ímitationem ipfius díaboli.His igitur daemonibus beatü Iob in preda dandum, pater εοτῖ δὲ rebellionis caput diabolus promit; tebat:dum eum per tantos dolores ad blafphemíam impel lendum,& a deo ob hoc rclínquendü effe credebat: fiue qii eum omni gloria domus& filiorü fpoliauit. m«[€ali, gauít ad índíanatíoné oculus meus. Iuxta illud euangeltj: Matib,e.c Lucerna corporis ταί, εξ oculus tuus: Hunc igitur oculum lob fibi caligafe conqueritur illa indignatione,qua ipfum demnare fummo ftu; dio non defiftítis. Ve? nite,fermo inuítàt! eft, ad melioris uite profe ctum,quod eft,o uos hypocritae, δὲ nó teri, nec fideles amicí, ad agnitionem ucritatis acceditezquam uos ha bere minime nouerit?, r«Γδίεσπιεί πᾶΠε runt. Dies hi preteritae felicitatis poffunt in/ tellioi,ín quibus pol lens uirtutibus uiue/ batbeatus deo.Hos igitur diesa fe non finegemitu loqui£ preteriffe,quando multis míferijs círcundatus eft:/plaga intolerabili dolorum patiebat, δ€[€ ogítationee mee oif fipate funt,tozquentee coz meum. Cum in unius iugiter có templatíonis intentíone pofitus effem:& cogitationes me/ as haberem femper intentas ad deum:plagz huius fuper uenientis mihi miferiz:eafdem cogitationes meas a fua uni ca foliditatein me uideo diffipatas: δὲ ob hoc excruciatur cor meum:eo quod earum dilaceratione torquetur,uidens me mala fimplicitati meze ínconuenientia fuftinere. t«[oífuftinuero ínfernue oomue mea eft:z ín tenebrís ftrauí lecrulti meum.Poenis corporis cogítationumq ftimu lis,ficutaitinde(inenti tempore agebatur:& idcirco poenas inferorü,iam fe pati clamabat. Aut forte feparatio illa qua abhominibus factus eftalienus extra ciuitatem,(edens in fterquilinio, tenebra dicte funt: quía lucem humani fo» latíjnonhaberét. v['»utrediníoíxí pater meus ee: mater mea 2(0202 mea vermibus. Tam longo inquit tem! pore computrefco:ut ipfam putredinem,& uermes nafcent tes,in eius fanie parentes appellem:ac per hec quemadmo dü quifpià mortaliü(ine parentib? nó pót exifteretita& ego fa&us fum:quafi fine putredine δὲ uermib? effe nó poflcm, Qui ita in carne mea uelutin natura fua funtitand, ἢ ex eis ipfefubfifterc, Cü illiin me de carnis mez fanie potius gene rentur,nó ego ex illis; Vbi magis mortalitaté per, peccatum factam fienificauit:cui ineft corruptio,& corrupticni putré do,Patrem uero appellauit ipfum ortü humani generis in Adam:qui corruptionefactus eft putrefcibilis.Matretn ue/ ro naturam humanam dixit corruptione uítiatam. Sororé PP 4 ucoomné mea uermib? $o. 90 Ε Prouet, 22, ΄ üero ómnem pofterítatem Ada ἀἰκίξ-αντα de corruptione tnortalitatis uelut de fante putredinís nafciczqd δὲ baldad dixit: H6 putredo,& filius hominis uermis.-ᾱ«Ον eff ergo nücpzeftolatío mea; paríentíà meá quía confyderate Ω uod ait:& patientiam mea qs cófyderat: aperte fortem feinillis cruciatib?ma ρα αν πα: UH LA PL uie s n ái nifetat.pquibh quat| een rermibus. Vbi ἐξ ergo nuric praftolatio tmea:& queric,qd' ad retribu/ tionétanti laboris fuí,& patientiá ἐπε quis cófyderatzIn prófundiffimü ínfer^ non petuert pee enum defceidentomnía mea.Pütafne faltem ibi erit re b 4 3upfaudifim Commen. pedce fuce:et ín inaculle εἴμ σ ambulat. τ 9 nomineatqy macularti eius:ineuitabile malü fietrificatur: quod uoleng quilq exuere,ipfó conamitie impedit atcp implica£ ut corj ruat. im 4ΓΖ enebíE planta(liue lá ,ueo£C. Laqueus híc ipfe diabolus nó abfurde fenti£,qui ad fupplantandii cal .€aneutr,peccatores ob feruat,X ipfe nihilomi nus fitisnomineappdi latur:eo qp uelutin ali; quo bono arítuás Πας hominis mortem,: ínfernü peicendit oia quiesmihi? Ca ΜΗ 3 A n indi c3. Αϊ dixerunt,ota|"TE κ ανν NIU a ue: σπα mia Bona fua di 9 Efpóndensauté baldad fuites, dixit: Vfg ad— eroccipula ilius(uper titadinferosdefcenfu— qué fin uerba íactabis? Intellige príus,& fic—femítam.— ra,qd eft aía mea:uel n Uu Myers iti fummus αξία Latet illum quib? infi ipfe pro illis fum defcé f loquamur.Q üare reputati ufnus ΕΙΠΕ,^ qiis pditus fit:fiue in furus. Verenoncredi/ t δὲ fordüirnus cotá te? Q üid perdis anímá meá ín füro/ s re tuo INGüquid propterte derelinquetterra:& tranf fan&tis operibus fuis κ ferentut tupes de loco fuo? INónne lux impij extín^ i Suctür:nec fplédebit flama ignis eius? Lüx obtenebre/ bbc fcecíntabetnacülo illias:& lucerna qua fup eum eftex Iud efti in Πᾶς υἱέα,&tinouet Arfbíitur ereffus uirtutis eius:& praxipitabit ι e cofilíá(τᾶ. Immifit em ín rete pedes fuos,& in ma^ narü erit alid requies s culis eius ambulat. T'enebitur pláta illius laqueo,& ex/ 5 atdefcet contra eum fitis. Abfcóndita eft ín terra pedi ο ca cíus:& decipula illius fuperfemita. Vndiq; térrebüt düm:Scio quiainifer, p eutn formídines:& ínuoluét pedes eius, Atténuetur fa nojtegasme:donecp. a merobur cíus,& inedia inuadat coftasillius. Deüoret palchrítudiné cutis eius;& confumat brachía illius pri/ v mógenita mors. Aüellatur de tabertiaculo fuo fiducía dadfüfteg ο ciust& calcet fuper cum quafí rex ínterítus, Hábitét in tabernaculo illius focij eius qui no eft:áfpergatur ín ta/ uerbofitatis, quafi no.* Dernaculo eíus fulphur. Deórfutn radíces cíus ficceri/ mus de iufticíaquod tantusactalis uir pro fruftrari potuerit. C). autait c e["[outafnie falté bí erítreqefmibíe ponas patior inferno; rü,putas neilocís poe mihi£Hoc αὔτ grauat? miferíjs loquit potius & uictus diffidentia: quia alijs locis ait ad tranfeat furor tius. Ca.XVIII £ípodéce eurem bal XL.*—oíitíttcld eft quisfinis erít hui* fit fyncerus:ulfolPIob a baldad uerbofus arguit:uel quafi fpiritu nefcio quo,infti gatus loquí nó definat. e«[&à»uarerepütatifumue vt fu merita cc. Hoc dicit qd' tandi bruta animantia eos fanctus lob defpexerit,& uilitfimos& indigniffimos colloqo exifti mauerít:& ita iracüidia poffe(fos,ut phrenefim pati uideret; f«r&Guídperdísanímame3 infuroze tuo. Loquédo con; trà diuinà iufticia,furorís amentia cócitàtus: anímz tu ne ccífe eft inferas morte.: α«[ iüquid pzoprer τε Όστεν” quetur terra 2C. Tandp fi diceretinunc propter te müdus ad rectore fuii nón ptínebit,ut(i quos peccatores inuenerit fi cut δὲ te ipfum,nó puniat. Terre uero X rupiüi nomtne,me taphoricos uniuerfa multitudo populorum:& excelfi quicp mundi€ fuperbi,ac potentes,poffunt intelligi. Poffunt ru pes X anima hominti, ut terra, caro humana intelligi. Sed & angeli propter celfitudiné natura fuz,eminentéq: hono/ rem:rupes dicipoffunt, b«['Honne luz(inpá extíngue tur 4. Lucefolicitaté prafenté quà fanctus Iob gloriofus ,, agebat fignificauit:ficut& Salomon ait; Lumé uero impio; * rum extinguet,Hancigitur extinctà dixit:qii Iob de(titu tus eftomni foxlícitate prafentí. C) uod aüitait:nec(plende bitfiáma ignis eíus,id eft non redietad priftina foclicitate, { aL'Zutobtenebzefcet(η tabernaculo(llus cC. Non folü inquit prefentéfoelicitaté amittit:(ed etia lux recordatiois dei,qua eratin tabernaculo cordis cius obtenebrabitur;ut ci deus fcilicet in memoria nó afcendat:& pro merito lucer na protectionis díuínz, que fuper eum fuerat,extinguetur. k([2irtabunt ereffue vírtutie eíuc:c precipítabit εἴ cc. Vt fuperbus confidens in uirtute fuá,quarecte incedere ar bitratur,cócludetür tribulationü anguftijs& pratfuris:ut indeomnipo exirenon poffit,| 41 Suinifít enim ín rete femetipfo pedicá, qua prapedit pedes fuos; habetabíconditartizid eft obligationé pecca/ ti;S& in feuitia cóueríaf tionis fuz,qua ferecte putat incedere: erro/ ris ifti? latet decipula, o«[Ondígterrebüt εὖ foamídíneo.fiue do lores. Superbus fcili cet terrore uentura cát lamitatis femper terre bitur.Poffunt etiàforz midines,hocloco non affectiones cordis ini telligi: fed ipfi potius miniftri diaboli. Hi οί tur multis modis ter/ rcre fanctü Iob, ut eis cederet inftiterunt. p«p Zitenuct fare robur cíue:et ínedíd i uadat coftae illius, Poteft fames& ipfe turfur, diabolus intelligi:qui huiufmodi famem patitur, qua nunquam denecibus hor finum faturetur, Siue δὲ ipfe farnem patítur: quiauer/ bum quod procedit de ore ἀεί, accipere non meretur. Et idcirco fub nomine coftarum,thoracis moniméta fignifi «antur:quibus fe uelut quadam obduratíone conftruxit: uteum cibus diuini eloquij non adeat.Siuectiam impiorü plagarn defcribit. q—€[»euozet pulcbzítudinem cutíe cíue:et confumat bzacbía ílliue pzímogenita moze. Pul/ chritudinem cutis;id eft ornamenta uirtuti,& brachía, fot titudínem regni eius, confecit diabolus: quí ideo primo! genita mors sjoeilitis eft:quia per ipfum primum íntraf uit mors ín orbem tertarum:& ipfe eft(ua mortis inuctore r«[2uellatur oe tabernaculo fuo fíducía eítotet οτε 8 per eum quafi rex ínterírue.Hunc igitur interítum diaboli efe dixit: qui eft rex fuper omnes filios fuperbiasfed(ωρεῖ fanctumIob,ut eum profterneret,calcáre non potuit, e ΕΓ ραδίτεπείη tabernaculo ílliue focii eíue quí non eff, Socíj fodales,fiue filij,ut fupra dictum eft,miniftri diaboli funt:qui hocloco non effe dicitur; δὲ cü fit naturarfüa prol prietate fubfiftens:tamen non οἴ ας dixi:quía pratuarica/ tíonefactuseftalienusadeo, t^ 4Γ£iípergatur íitaber naculo eíue fülpbur. Vt fumumhic fentíat geherinarum. v«Γδ εοσίυπι radícee cíue ficcentur:furfür autem atre ratur meffía eue.— Meffis, opera poffunt intelligi, qua forasatq in publicum ex interioribus erumpentia, defi radice confurgunt. Alíter: Deorfam radices eius ficcentur, id eft opera, quz in hoc fzculo perpetrauit, ínueníantur mortua, mortui(qp ariditate fimilia. Surfum autem attera/ 'turmeflis eius:in futuro utiqy mercedem laboris fui mil füme cónfequatur,^: REEL. S. Memoria G E €; ———— τος 5"ὮἋ ΞΞ 5: Ξ—-128— 28-38-22 ΞξΞ ξΞξἬἕ ἘΞ ἘΞ τσ τὸ το ὦ η Όρο"ἘΞ BÉ—1 -—“Ὁ ΄“-:EM———x——————-JC-————--N ἑν'{νο μη πα lors, Sptiei απ loniae Sut μὴ zin Ξοῦ 2« οεπιοείη íllíue pereat oc terra.Id eft n ihi metnoria fua digni opereturzuel etíà memoria eitis pereat de terra ui επ. b«['Bó celebretur nomé eíuo ín plateío.In placea fedebant reges;inter quos optat eii famà iuftíciz nó mere: εἰ. Platez uirtutes intelligunt:in quibus fapictia fiduiciali ter agit, S circtiit cíuita εξ ἀεὶ hierufalé:in qua facramitis diuinis ae; a tutzfurfum auté atteratur ttieffis eius. Mémoría illias pmyftertjslatü eft fcri.& pereat de terra: no celebretur nomen eíus íri plateis. turaríi mandatü. Ve Κα. XIX$0. 9I poteiniquíii pati(10 metíto loquebant.Et patat qd? ir hoe articulo iftius fenfus errauerít:& ideo poftmodum dicat ad: deü:Infipiéter locutus fum,& que ultra tnodii excederené fcientià med, n 4 emítà mea círcüfepfit«c. Ὁ τὰ rect? υπο atq. illibat?pficiícebar ad οἰογίᾷ meritos: peer Hia igi£ignominia paffiói hui*circüfepfit atqy ini terclufit:ut ad illà οἷο! riapuenirenó poffim, o«|£tíncalle mea eméterigi£inhispla« Expellet eum de lucein tenebras: δὲ deurbe tranfferet /— 2213.8 i vamite hoe tei(ludétlenes&anus. v eii, NOn erit femen eiüs;heq; progeniesín populofuo:—eftcaftigate uie mez, & infante, ς[ει pellet eum oe luce ín te ἐ nécullaz reliquiz in regiotribus cius.In ἀξ eius flupe: qua uelut p arcti& ar guftum certa fpe ad iu Πεῦτασ. De hac utig. f bunt nouiflimi:& prímos íntadethorror.Flxcfüntér—tiüretributoré ρρενᾶς fucetemporaria mitte/ turiatérnas tenebras énferorü:fiueetíam de parte fortis fanctorum retrudédus i tenebras tormentorü, Ὁ«ΓΗ κ erít femen eíus,neqs Ὁ go tabernacula iniqui:& iftelocus eíus 4 ionorat deii, Efpóndés aüt Iob dixit: νο qo Ca.XIX ni.p« Spoliautme tenebras in eo miferice hui?& calamitatis iué glozía mea«c. Gloría - affligitis animá mea,& atterítis me fermoni me regni. priuatitzfu buszEn décies eofunditisme:& no erubsfci/ ἀεί quocpfiducia ασ) ftulit:qua deipfo api4 íco ín populo.Hoc! tisopptítnétes me. INépE& fi gnorauí:mec erítígno— éigctis mez,q cft na dicit quod pofteritate rantia tnea. At uos contíá-me erigimini& ateuitis me turaiónalis caputiue indigna memoria gen tisfuz,uel patrie dere luthonoris cófoná dé m opprobríjs meis. Saltem niubcíntellieitequia deus nó| xir o qp ῥρεβτηκίς linquatifecundü illud^ aequo iudicio afflixerít me:& flagellis fuiste cínxerít; me τί, Domo,regno, falmiíte: Generatio rectorü benedicet. Ta Ecce damabo,uím patíens:& nemo audíet. Vocifera,— f'ilta/fiisamias. a nitate corpis rei ἀεί" lem igi£generationem.» bor,& n6 eft qui íadicet.Sémitá meá circüifepfit:& tr&-— tutus(um:ita hisomi in populo fuo noluit 5 firenó poffutn:& in cállemeo tenebras pofuit.Spolía,— busablatis,periré me procreare;unde in hac uídeo:cui? ευ fpes πῇ gente fpiritaligloriare Uit me gloría mca:& abftulít coronam de capite meo.— temez uelut βοῇ αὐ tur patria, eqLRec. ς Déftruxitmeutidiqz& peo:& gfiedulfarboriabítu— borablaraeft. rL3ra ylletelíde ín giatíoní/ tue eft co.me fu.zc.Fur ueeius.Manifetum lit fpem meá.Irátus eft Cotta me furor eius:& ficniéha τον aei hocloco poteft eft, quod fan&to lob ni. s buit quafi hoftem fuum.Simülueneruntlatroneseius— diabolus ipfe inel IS hil remanferit, Spirita qui beatü lob diuer "ve ᾿: t» literaütficinteligedo:*& fecerunt fibí uíam per me:& óbfederunt ín eyro ta^ modis,id eft blafphe! nullas rdíquías gene bernaculü meü.Fratres meos longe fedtame:& noti πιῆ,8{ carniscius crü ratioisfuz habebit im pius in futuro, f 4] 3n mei quafi alieni receflerunt a me. : ciatibus infectabatur, ereliquerunt me p ὁ«Le imul venerant Oíecíusftupebunt no pínqui meí:X quí me tiouerant oblítifunt mei.Inquili^— latrones zc. Faror dei níffimí.Id eft ín tpe dà mationiseius. ge[€t ni domus mez,& andlla mez ficat alienum habuerüt diabol?e(t:latrones ug ro míniftri eiPfunt:hoc Wmosiwaderboroz, me:& quafi percgrinusfuí ín oculís eorum;Seruü me/— et qd αἲτ δὲ fecerüt(ie dtifimi&pertstt utm ποζασί,δὲ n6 refponditsere proprio deprecabar il. rebüt: quod eft,reges biuià p me:qf eü,uel facultatibus miidi,uel potentes δὲ magni. Si;; lum.Halítá πιεῖ exhorruit uxor mea:& orábam filios fanitate corps fpolia? ue noui(fimi&primi,» uteri mei, Stulti quoq; defpiciebant mes& cüm ab εἰς—"et Vii pulchredicrü homínes,& angeli, fan eft. t4£tobíe. tay! δ quoq& peccatoref receíTi(fem, detrahebant mihí n Abomiínatí funt tne ro«C.Id é foris infidía b«ripecfunt ergota rüt in gyro tabernacu? 41{’» ie bernaculazéEnaran;?auerfatus eft me. Pélli mex confumptís carnibus— yi οὐ hoccft;in corpe tis maledictióis fenten .tiàuidet dare,& dicit:: doin xibi huiufmodi fuperbus fcilicet ,impiufcp habitaturüs fits fed lob iniquus nó eft,qué rectü δὲ innocente de? appellat. pee€fpódéeaüt Iob oíxí:Clfgquo τῷ. Ca. XIX Manifeftü eft:quia refpófionibus amicorü fuo rüattritus fit, S afflictus fiue fatigatus fit,& de ftru&us. k€[£n Ὀεάεσ cofunditie mezc. Di DUE. es decé,pro toto tempore nominauit. Sed quo ánbreuinumero,in Apocalypfi maior numerus temporis ántelligit:Ita& in hac eade TÉ numeri minus fignifica tur,ut hoc(olido nüero& pfecto manéte pro diuerfitate io corti in(cripturis diuinís,nunc maiore numerti;nüc mino .félignificarínouerim?.| 4Γ IBépe« fiígnozautimecis zc. Puratis me inquit ignorare deti(icut δὲ dicitis: Nunqd ami -€os decet infultare oppreffisza quib? magis tribulates fola tia preftolan£zNG éft hoc opus amicop: fidcliti,fed eft poti? fubfannatio irridentiu,- m«[€valté πᾶς íntellígitecc.llle dicebat fcinique fuftinere molcítias tormtétorü;illi uero ut 'adhaíit εἰμι tormenta pofue4 ; runt. Animà ucro in/ clinaread ρῶπι nó potucft. v€T IDalítà met exbozruít«€; Ita tot? intrínfec? putrui inqt,ut halit? fetoré,nec uxor mea fuftinere potuerit:ubi potuit fieri,qd? apoftema habuerit íi uifcerib?,quod totü uetris ei? finü tenuerit,& indeloquedo odoté fetidii de purulétia pfundi uulneris expuerit, κά t oaa. fil.zC. In(cripturis diuinis,filij appellan£ etià pnepoteg δὲ illi qui longiore ferie nati funt, Proinde αἲ filios uteri fui dixit, i fe qfi ad fonte& ad origine pofteritatis fuz refpexitg "unde ei cogitationü familie uelui rruuli manauerüt, Potu/ it& illos uteri fui filios dicere, js doctrina(αρῖα Τα απ fem ié de utero cordis fui formauerathiis in fep gratia dei 'formá grz,& difciplina natural'legís iueritate, y qp£t cá ab cfo cc. Hoc forte uult intelligi fein eog obliuione ueniffe & ab eorü affectib?& cordib? receffiffe, 5€T[vellí meg«C. Ad ταπτᾶ ariditaté caro eius d euenerat,ut nihil ín eo humo ris remanfetit,S ob hoc adglutinatà quodammodo füerit pellis εἰ" offib? fuis, hàc infirmitate mara(mo dícüt medicis s kt derelicta 77 dli: E £ommen. a«t oerelícta fünr fantummodolabtá 4t, Ad hocenim diabolus confumptis carnibus fancti Iob,labia eius inte; gra dereliquit,ut haberet pofitus in tormétis,quibus poffet facile blafphemare:quafi cordis blafphemia nó fitpro qua ipfe Iob ficutpro caterís peccatís holocaufta deo pro filrjs fuis die feptimo offere bat: fed ideo diabol? linguareferuauitutin s adhacfit os meum,& deérelicta funt tantütmodo labía ὃ círca dentes meos. Miferémini mei, miferemíni mei, blafphemià proferret ς faltéuosamici meí:quía manus dni tetíoít me. Qüare perfequímíni meficit deus:& carnibus meís faturamimeíac.quía man? ofií. ὃ nic Q üís mihi tribuat,.ut feriban£ fermones mei Quis mihi det,ut exarentur ín libro ftilo ferreo,& plumbila plagam quà patieba/.* fmítia,uel celte fculpanturin[ίσος Sció enim quod re^ demptor meus uíuit:& ín nouiflimo díe de terra furre cturus fum.Et rurfum círcüdabor pelle mea:& in cardüct. c[ware f nemeauidebo deü.Qüem uifurus fam egoipfei& oci/ mum ref; . limeicofpecturifant;& nó álius.Repofita efthacfpes—"riquianon poffis telligere poffet, fi Iob ob cordis fimplicitaté, inlabifs. b€«[z5ife remíní met iníferemínt tetígítime. Manü ergo diii appellauit ipfam tur,quz facta eft, do! mini poteftate; Tetigit, pro afflixit intelligen; perfequímínt mie(icut ocuo«C. Fecit deus circa mein iudicio cui. b tnea ín finu meo.Q iare ergo nunc dicitísspfequamur & eum:& rádicé uerbi ínueniamus cotra εἴς Fligite ergo a facie gladíjquoniam ultor iniquitatum eladíus eft: foli lícet,omnía in ope re fuo:uos quare pre» fumitis ficut deus, ut: affigatis ἱηποχί ad" 1 δὲ fitóte effe indicium. ipfi t pro difpenfatio ne fua competit: aut. δ΄ quafi defen(ióe ποτα indigeat deus? o Q é&uíomíbí trí n Efpondens auté fophar naamathites,dixit: Idcírco cogítationes me uariz fuccedüt fibi: δὲ mens ín diuerfa rapitur.DOctrína qua me gladiü tufte fentétiz dei poteritis euadere. Gh dius eft em lingua regis,& nó carnalis,ut Salo mon dicit. 1&[£t fa.(adíac. Ο uo iudicio iu fti iudic! dei, potero de fubfanatorib? iudicari, s(Ε(ρδάξοοὔ: fopbarnaamatbítee, Ca.XX, οἰκί Sdcírco«£, Ideo inquit zftuo& cogita tione conturbor:quia dicis te hzc mala fine caufaa deo iudice fufti nere:cti de deo níhil fi niítrü debeat fufpicari n«| 2ocaríná qua me arguío audíam τ, Audià quidéte increl panté ac redarguenté me:quia forte ín dolo, ribus pofitii obiurga; renó debeam:mihi de deo, quod eft iuftiffi mum refponderecont ab eo ita puniri,nifi e(t fes malorü cóícius,& multog crimínüreus, o 4[leoc(do ερ cípío:quo pofíit^eft bó «c.lànüc coepitín fan; €tü Iob maledictis in uehi:qué δὲ impiii ap; te afferit,& hypocritá: eo qd(imulauerit feiu ftum,& nücin deii re Ca, XX buat, vt fcríbantur fer; ui TA τίς intellieentia:;r bellisextiterit, pQT Of moncsmeiz£àuío mí ΑΤΕΙ audi: fpirítus intelligentia: mex refpondebit μπὲ σεν μα bíoct«t.Qruoniama ο míhi.Hóc fco a príncipio:ex quo pofitus efthomo fü; εξ, Manifeta& crtà nulo nemine potuit" berterráiquodlausimpiorü breuísfitt&gaudiühypo^ hrpbolehoiem dati inuenire folatiii,cóuer í: p ones: nimis,&tumidü dicit. tit cad deum,& refur. P crítzzad inftar puncti. Sí afcénderit ufq; ad coelum fu/ q qQuofiftrauil retiontfutur3 Ppht/« perbia eíus:& caput eius nubes tetigerit:quafi flerqui;— niin fine perdetur«c. tatinfpirituubi phis f, D teil ΚΣ ἘΣ», Cuifterquilinio affi malispremiüfitree; línium ín fine perdetur:& qui eum uiderát,dicenzübi μίας esp oia:&ipfe purus: hacdurisin v eft? Velut fomniü auolansnó ínuenietur:tranfiet ficut— tenunc cóípicis putre fculpta lapidib? optat factü.Et q quoncáui/ infcribi;utfermonesp 9 ο nocturna. Ocülus quieum uiderat;non uídebit: phetiz inztates fzcw/ t neqy ultra ituebi£ εὖ loc?fuus.Filij eis atterentzgefta lorum prolixiores per v. L Bin- s-- x.“ maneant. e[Go κ ΓΟ: δὲ tmánusilli? reddét εἰ doloréfuü. Offa&us imple: derant te regnante in gloría:nüc inquiüt íne fultanti uoce: Vbi eft if lefapientiffimushomí ením quod redemptoz» büturuitijs adolefcétiae ei?:&t cü eoi puluere dortniét,| num& potentifimus tue? vinit«C. Hocigi£ clypeo ecclefia ᾖ incar nationé unigeniti dei uerá cófite£, refurrectioné mortuorü uerifTime credit fu, turá,fe munit,& ptegit,& inimicos fuos couicit,atq; debel lat. Vbi fütilli,q dicüt nos ín refurrectione alia corpa habi turos:audíant iftum uirum;ore dei laudatum, dicentem: f 4 Quem vífurue fum ego ípfe.Ego ipfe Iob,qui ín fter core iaceo,& totus uulnerü fanié computrefco: cgo inqua Iob,iam corruptus,atqpuulneribus diffolutus,in hac carne mortali, incorrupta refurrectione futura glorificatus uide/ bo deum:X ut exprimeret ipfius fui corporis inftauration& idcircoait: g 4€toculímet cófpecturi funt«C. faepofita eft bec fpeo ín fínu meo. Confumraata funt omnia ἐπ finu meo. b q[Guarcergo nuncoicítie:perfequamur eumz Vtquid nunc agitis,ita utme tandp uanü,nihilgs credente, uclut deii nó timeam: fiue qa religione diuina fim alienus η uelitis,aculeatis me ueftris perfodiendo fermoni: us. f€ i£tradícé verbi inueníamue cótra eum. Videtis £rgo,quía mecii non utuerí amici fideliter agitis:fed ut do: loft de meis fermonibus mihi laqueos cócinnatís. C) uar; doquidé de ipfis uerbis meis occafioné,uelut quandam ra dicem reprehenfionis inuenirecupitís. Κα«y ugíteergo $ facie gladij τῷ, Ηος dicit: fi recefleritis ab impreffióc mea; regü? r εί(οι nít τό, Manifeftü εἶ, - cut ait: Defecit uelut fomnium furgentis, e«p culus quí«c. nóvídebit«é, Id efthonorimpfíjnópoteritreparari, t€[-filüeinoatte rétur egeftate.Siue ergo carnales filij eius,fiueopa σι αἱ! qn filiorü noie appellant:fiue illi qui εἴ tandj patré fuerint imitati;p dei fentétià ad nihilü redigent: quod iam in filijs tuís,carnalib? operib? quoq tuis ex parte uides effe cóple/ tü. v«Létimanue illi? reddent zc. Hoc emoperat^eftunde malü uidicta ,operàáte dei iufticia recipe mereret, ke[€9ffa ef? implebütur cc. Hoc ait, qd' a iuuétute fua,ex qua grauio ra pctà cómittere cccperitiin eifdé pctis fuis ufqpin fenectá pmáferitz p quib?nund, uoluerit pocnitere. Et idcirco feg£ Y«Γι ο coínpulucre oozmitét.Id eft poft morté uitiorüi qua eft in aia:fiue ufqs ad morte, fit p refolutioné corpis hui*.Offa ergo hoc loco ipfam fenectuténà eftablurdüinz tellexiffe: qb? ueternofitas annorü,& duricies feni ia prat turata fignifice£.Siue offa ci? implebüt uitijsadolefcétiz,& catera,Si qua igit uirtutes(ütani in impio hoie naturales, ab adolcícétia ei? υἱεῆς inolefcüt δὲ refoluü£,ac deftuüt,ut nihil in εἰς folidum δὲ forte maneat:quia iam eifdem uitíjs tanquam carnibus,ftuidis uidelicet rebus operiuntur,& ebteguntur:ubi magis deberentuirtutes,uelut offa folida, δὲ firmiffi, Cum enim —— RM Ni nd qui s ni p fing el [τὰ at ug Ἐν Zfob “ M firmiffima,tándi carnes fluidas δὲ folutas uitia réftringel te,cóotínere, X regere:& ideo in carnis eius puluere dormíáts quía repugnatibus uitíjs atcp uincétibus,rigore bonz fuae paturzamittent. 4.€[ um ením oulce fuerít ín ozeeíue «mali tc, Dulcia mala funt impio,blafphemia δὲ catera oris peccata. Ab(códet fub lingua fua;dicés:ubi€ eilabor& dolor, X de: ifendet atqp celabit, ut aitfcriptura: rui con 'tegit iniquitate fua,nó 'profperabitur, b«I farcet(lí c nó ocrelíndt e, Id eft pal pat,fouct,& nutrit ma 10 fuü:& delectás fein illo,nundg poenitet ut 'ab eo difcedat. ca£t -«elabíteuin ín gutture fuo, lilud dicere mihí "uidetur, quod femper fitad bla(phemaádum parat?,& nó prius fal τη per aliquá mora e(t:quia íam paratam habet blafphemiam, quà cií maledictione «ordis effundat. o q[aníe efus ín vtero íll(us verte£, ít "felafpidá intrínfecua. Panis,ícilicet tota ui/ "tahuiufmodihois,et I fua. Vádét& ueniet fup εἴ horri delectatio peccator t conditae funt ín occultís eíus.Deuórabit eü ignis q no "dulcedo illecebrarü, 2]:-;; 2 S&fuauitas,damarai y fucceditur:aflligct relictus intabernaculo(ιο. οἰοἶα» li& mortifera poft/ E modí οὐ, d'aüt dí: xit in uétreei? hec ait; qd'etià in corde fuo p iniqtatib*(uis, amaros dolores acerbos& nimios cófcíétía torqnte patía£. € Q2íuítíae quae oeuozauít cuomct:c ος vétre íllius ex 'trabet eae oeus. Qr uod inique€ uioléter rapuit& inuafit: Efs,37.8:metíto ei deus poenas illatis criminib? eius reddidit:& ita :extorquebitur ab iniquo quod iniufteabftulerat. Angelus ucro ille qui centi octoginta quinq: milia occidit,uidet bo nus angelus fui(Te;quía angeli me(Tores funt,gicania ignib? &ternis exureda. f«[ Bon vídeatrínuloo tlumínie τος rentío umellío c butyrí, Amenitaté fiue delitias paradifi,afftu entíam quoq eius his nominibus fignificari nouerímus:& reges hi qui non aduerfaríj erant ueritati,quod ipfi fint illi impetus fluminis, qui ltíficant ciuitatem non abfurde in telligitur, manantes fcilicet de fonte,fiue de flumine(οτί! 'pturarum: fiue eofdem apoftolos hos impetus recte fen; timus, exeuntes de fonte euangelij ad irrigandas terras fteriles populorti:quos etiá torrentes propter uclociter effu fam fuper omnes doctrinà eor, intelligere debemus:que "doctrina diuina, melli propter eloquíorü dei dulcedine,& butyro propter(ímplicé δὲ innocente eundé cibü doctrinae ucriffime comparat: qui εἰ in pfalmo hanc dulcedinem, impiünon dicithabiturü. g«[ uer quefecttomnía:nec tamen cóofummetur.Illud cft,quía eehenna quadà ppetua 'áncorruptio, Eterna pfcuerátía tormétoge eít. b4] 3urta multítudínéadínpenrtoni fuarum fic fattítebít. Taxta illud quod propheta dicit ad dei: qm tu reddes unícuiqs fecun? düoperafua,({ 4[Heceítfatíatue venter eíue. Ventrem hic appellati puto quoddà receptaculii anima, ubi cogita/ tiones eids,quafi είστε ciborü recondita continetur,que 1n? *explicabilé dicit. Κα{ιξι οὔ babuerfr que cócupíerat pof/ (íderenó poterít.Q ucadmodü& tu ipfe,qui iufto dei iudi cioomnepatrimoniü pdidifti. 1«ὴβοη remáfit oe cíbo eíue«c. Inhumanitatis ci ποτᾶ inuritzeo qd' de abüdantía Ἐπεπία fue nulli peregríno,uel hofpiti refectione prebuerit; a. Cüm enim dulce fuerit ín ote eius malü:abfcodet illad ? fub língua fua.Párcet α,δὲ non derelinquet illud:& cé ο labítin gutture fao. Panis eius ín utero illias uertet ín e felafpidum íntrínfecus. Díuitiás quas deuorauit euo» met:& de uentre illius extrahet eas deus. Caput αἱρί t fuget:& occideteüm lingua uiperz. INÓn uideat τίσιν s los fluminis torrentis mellis δὲ butyri. Lüet qua fecit e omnía:ncc tamé;cofummetur.Tüxta multitudiné adín uentionü fuarü.fic δὲ fuftinebit:qm confríngens nuda i uit pauperis domü:rapuit& no zcdificauit eam:néc eft fatíatusuentet eíus Et cüim habuerit qua concupierat, i poffidere nó poterít.INón remanfit de cibo eius:& pro «ogitat quid dicturus m pterea nihil pmanebit de bonis eius/Cüm fatíatus fue titartabiturxftuabit:& omnis dolor itruet fuper eum. » Vtíndm impleatur uenter eíus,ut emittat in eum iram 9 furorís fuí:& plat fuper illum bellum fuum.Füciet ar q ma ferrea:& irruet ín arcum aereum. Gladíus dedüctus & DES deuagína fua δὲ 8 ín απρατίτυαίηως Ke xXx—$0 9 fedfallitur fophar:quia(án&tus Tob dicittSi comedi büceel— lam meà folus. Nó remanebit de cibis ei?:quia nó Rorebüt bona fua. m. q[€ ü fatiatue füerít«c, Cum diuitijs fcilicet & reri omnit abüdantía refertus fuerit;fubitus οἱ intetítus uenieticoartat? mifería irruéteatqp coclufus; calamitatüi claá dib?aftuabit. t«ΓΗ πᾷ ímpleaf venter εἰ 1C. Q παπά capacita) tem;uel finum fpacio/ fum uentréanimae fué perius intelleximus ὁ Hoc ergo dicit ,quia iam cogitationib? ini/ quiffimis plenus eft£ ulq»ad fummum orís fui blafphemía cumu^ letür: fiue írà furoris ipfius diaboli animi, nó abfurde fentimus, per que probant féti, ὃ([£tpluatfüup«c. Belli pre multitudiné fua,poffunt itelligi ad4 "uerfariz ptátes, πᾶ igitur bellum deo infé runt, qfi fanctos ei?op pugnant. CLuod αὐτῷ ait:Pluat fup etiabuny de,in eum calamitatis miferíà precat effüdi fiuehó impius q bel, ΤΏ blafphemiae infert deo,recipiet opus fuii. p«[-*ugíetarma fer rca«c.Tandp fi dicerett Q.fi putaueritfeleuio res calamitates poffe fugere in atrociores ifi curret, Siue aliter: δὲ focios€ miniftros diaboli fugiat, incurret in ipfum primi cipem tenebrarum:& cum fint illi rebelles iti malicia,fortes δὲ duricordes τα πᾶ arma ferrea,in peiorétame authore to^ tius malí,uelut in arci eneüi impinget:qué puto ideo hoc loco arcii nominatü:quia uel maxime in infidíjs δὲ dolo ho mines inopinantes interimere nó definit. Arcu enim inopi/ pátibus plerüq; tela iáciü£, Et nó liberabit dé manu gladif Hoc dicit:qa non euadet diabolus morté ppetu&, ας ola ἀίπο educt? τέ. uia diximus arcü,traflato nomine diabo lum poffe intelligi: qui dum inobediétia tranfgredif termi iles.Oés ténebra ab. bunt coeli . nos,& in fuperbia elatus metas fanctz humilitatis traníce/ dit:quafi de uagina beata habitatióis iufto iudicio dei edur étus atq» expul(us eft. Siue eductü deuagina, parati fet perad interimendü fugienté fe fignificatü effe nouerimus, Vulnerab:t eum fagitta aenea. Aes diutinü cft:huic metallo diabolus cóparatur:eo quod ad interimendum nundj defi : ciat:néc feriectute aliqua confummat,qui etiam fulgurat, hocefttranffigurat feínangelülucis. r&[ Cladent vet níent fuper οὐ bozríbilee.Id eft focíjeius, 5. 4[€) mnes tenebze abfcondíte funt ít occultíe eíue. Tenebra in hoc lo» o intelligeda funt peccata,fiue ea que commiffa ab impió funt,fiue comrnittéda funt in corde eius,& affectu& cogita tionibus latent:qua ideo in fecretís mentís eius abícódità dicuntur effe: quía illis fauet,eifqs plurimum deleétatur.: t€. Peuozabireum fígnís τζ Hunc ignénó abfurde intel ligimus effe eehenna,quí nó materíjs quibufdà& pabulis uiuit ut ardeat:ifed per fc ipfum ut creatus eft uígenstcuncta, qua ei iniecta fuerint concremat. Ergo ifte ignis deuorabit impiti:q(απ δε ronabilis ita eum glutiet atcp abforbebit,ut in co eternís crucíatib? torqueat, v(T Ziffliget relictue«C, Ob ipictaté uidelicet fua iniqu? derelinquet a deo,ut iti τῶν bernaculo corpis fui poenis ppetuis crucie£, p 4 euet bünt celí iníquitaté eíuo τῷ. Τὴ teítimoniii utiq; erant angeli δὲ(anéti bomines,ut noucrint qd" pocnas iultiffime pania£,. Wi τὸς mmm, E £ommen. a«Apertü erít cermen comue(llít.Tn iudicio dei:qri impius condemnandus eft,nó folum omnes cogitationes cordis eius:uerüetiam principia interfcctarü ccgitationii, deo pandenda funtatq clarius luce manifeftanda, b[p Zctrabetur ín oíefurozíe ocí.In dieiudicij mittetur {η tenebras exteriores, Potuít δὲ dies impia fü iffelob,qti plaga per/ euffus eft:& conclufit elocutioné fuam,ut di ceret: c Q[eceft pare bomíníe(mpi. bunt coeli íniquítaté eius;& terra cofurget aduerfus ei. ὃ Apértum erit germé domus illius:detráhetur ín die fu ὃ roris dei.FIac eft párs homínis impij a deo,& παρα, tas uetborum eíus a domino. Ca. XXI. Hic quafi exabrupto ofidit: quod in fanctü Tob,uniueifa hzc dixe rit. Q uod aütfequit: o 41€t brredítas verborum eíue 4 oco: Id eft operum retribu/ tio: Alíj ita uerterunt: Et hareditas uerborti eiusab epifcopo:quia quemadmodii domi; nusa dominatione rel rum omniü fcitur:ita epifcopus eo quod fu/ perintédat in omnem creaturá,ueriffime dici tur. Nó enim deus per turbata mente,cómo/ tufqppuniturus éft pec catores,cum fitíncom mutabilis,ficut ait ad Exod Moyfen:Ego fum qui F [4 fum:non folum fempi tern?,uerumetia ater; naliter tnitís. Deinde iftade deoanthropopa thos dici intelligam?, nó proprie fecundü in conuertibile fubftan| tia eius, fed tran(latis nominibus paffibilís creature ad creatura non condita,nec crea! tam:íed potius omniti conditricé, Ca.XXI. £fpóodée atit Iob oí kít: Ευ! te áfo feri Inornceeime oe« agíte penítentía. Poft tanta δια non ε[ὶ cómotus,ut acerbe rcfpóderet:quin poti? deprecanseos alloqui tur,& ait:utaudíentía prebeant fermonibus eius:quib? perceptis δὲ cognitis, nouerint fe fuper ιᾶτα oris fui amaritudine poenitere debere. [44 Efpóndens auté Iob,dixit: Audite quafo fer moes meos,& agite poenítétíá.Suftinete me, ut& ego loquar:& poft mea fi uidebitur uer; t batidete.INónquid cotra hominé difputatio mea eft: gs ut meríto tio debeá contriftarizAtténdíte me δὲ obftu pefcite,& fuperponite dígítum οτί ueftro.Et egó qiire cordatus fuero;pertímefco:& cócutít carné meam tre^ i mor, Qüareergo ímpíj uiuunt.fübleuati funt;cofortaτίᾳ díuitijs?Semen eorü permanet coram eís:propíny quorü turba& nepotum ín cofpectu eorum. Domus eorum fecurz funt δὲ pacataz:& non eft uirga ἀεί fupet illos.Bos eor concepit, δὲ nó abortíuít:uacca pepetit, & non eft príuata fcetu fuo. Eerediuntur quafi ereges paruulí eorü:& infantes corü exultant ἜΣ ni AC tympanü δὲ cíthará,& eaudent ad fonítü organi. Duy cunt ín bonis díes fuos:& ín puncto ad inferna defcen dunt. Οὐ dixerunt deo: retede a nobis,& fcientiam uíarum tuarum nolumus. Q uís eft omnipotés,ut fer; uíamus ei Et quíd nobísprodeft,fi orauerímus illumz & Vérütamen quía nó funt ín manu eorü bona fua:coni filium impíorü longe fit a me.Q hiotíés lucerna impío/ rum extínguetur:& fuperueniet εἰς inundatio:& dolo res díuidet furoris fui. Erunt ficut palea ante facíé uen mtí& ficüt fauilla quá turbo difperoit.D us feruabit filijs illius doloré patrís:& cum reddiderit tunc fcíet. VL 5 débunt oculi eíus interfectioné fuam:& de faróre omi; p potentís bibet. Q'üid ením ad eum pertínet de domo fua poft fe? Et finumetus menfium eius dimidietur: α nünquíd deum docebit quifpiam fciétíá:qui excelfos r iudicat?Tfte mórítur robuftus δὲ fanus,díues& fcelíx: uiícera eius f.«r'iBunqutd contra nas patietur aeternas. dicatit:Sed'hac Tob cótigerüt,ut appareret foris hominib* qd intrinfecus eratari deü.{€T£ouareergo itmpá νίυᾷε 1(ubleuatí funt«C. Et alius ita dixit: uare impiorügfpera tur uita.Etalius dixit: C) uarenó refpicis ad iniqua agétef, Refpódete mihi obfecro:Si ego impi?,& immemor bonorfi operü fecüdüi iufticia, ficut.uos aff irmatis, hac patior:quare im, ρῆ uiuunt& fubleuati funt, confortaticy diui τῆς? Hoc ergo inqua obfecro rridete: Nuni quíd uos qui deii con tra me iuftü defendir!, in hocloco,iniuftüno tatis:utín meiniquus ultor fit,& 1 meis(imi libus clemés, Horum igitur de quibus nunc loqui finis& interit* erit mors aterna,& p/ ditio inferorum. k αἰ ει qz non funr ín manu eo bona fua τῷ Ο υἱα pro hac gloria fua& tempora, rio flore,ppetua igno» mínía cora angelis in, duétur.|.€f uoti ene lucerna ípíorum ektínguet«C. Lux uero iufti empsquiíain hae nocte faculi,fucerna fi dei nullo uento tenta/ tionis extinguitur,& il licad gloria fempiter: ni luminis preparaturi Lumé uero peccatoris "intra breue tempus υἱ τα extinguit: Ω intrá fitur? eít(icut umbra, Non erit δὲ ueniet im/ piis, ficutlob aitzinun datiío,id eft abundátía tormétorü,Q, uibufgs dolores diuidit furo/ ris fui, Proculdubio deus dolores diuidit, dixitpro hocqd'poel nas unicuig retribuet. utmeret, mq feruabit filije illius bo lozé patrío«c, Diabor lo feruat fuppliciti ger hennarü,ut cum eoilli quos fibi exéplo mali, cía fua filios fecit,pa/ riter punianturiquod deo reddente,pater co rum diabolus tunc fciet,id eft tunc fentict:qfi cum filijs poe n«[ Ciidebüt oculi cíue(nterfecto bomíané oífputatío mea eft«C. Primii mihi illud eft onerí δὲ ualde moleftii,atqp horribile:quia nó cii homie, fed cti deo mihi caufa loquendi eft;cui caftificata iufticia exhibebam, ut mercedé huius operis repenfaret: Ecce nunc tanquá reus criminii,omibus affligor mifertjs.Hinc dicit fetriftari, quia fcit deum nihil iniufte operari. τ 4Γ Zittendíte me z obftu pefcítezc. Quod(itiftud fecretum,ut deus bonus& iuftus erga me taliter opereturzprefertim cü eius teftimoniü de me bonühabea. b q[£tegoqfirecozdatue fuero«€. Cum enim plaga hanccogito,quá iu(te uiues fuftineo:deiq: iudi ciu qui nemine infonte affligit recordor,nimíii pertimeíco: hoc ipfum optimefcio,nullus pati malü aliquod,nifi ipfe gumíferit Nemini infert malà,nifi inferre εἰ ipfe iuftiffimü iu nem fua. Siue nece fua,ut alíj dixerunt.Duplex enim tormé tum eftuiderepoenas,quas fuftincas. ο«[£tocfuroz ommípotétíe bibet. Ipfe eft calixaureus domini in manuba bylonis. p€«[€uíd cí ad eum pertínet oc voro füa«C. ἢ Deeodé diabolo dicit,de quo Salomon aít;Impíus cii uc! Proutafe neritin profundü malorü fuorü,& criminü, defperatióe có! temnit, Jam enim nouit fc cü fuis,quí funt domus δὲ regnü eius,perpetuo effe dampandü:quia nulla eft eius uoluntas agendz pornitétim, ἃ€T fRiundd oci quifpíà ooccbít cé, Q.ui er de excelfis ας fublimibus poteftatibus angelorii habet iuftü iudiciti:qucadmodü a quoquá doceri poterit: ut in his quz fupra diximus, poffit eius iudicii reprehédif Γ΄ Qftemno:t robuftue«(anue cc.Beatorü in hoc mun! do δὲ info ——— £f.£Ef^5I7TJ7£g“" --"τῷ ες Πα M Bad ua ων. Ad DA. πη Mud e DoM zin job do,& infeliciti in hacuita,c&mune dicit effe conditione. Vi! £a. XXII$9. 95 LN 1 ^ tionis meznunctem/ fcera(iue inteítina eius,utalfj dixerunt,plena funt adipe,& medullis offa illi? irrigant', Alius uero moritur in amaritu dine animz, abfq ullis opibus:& tamen fimul in pul/ uere dormient,& uermes operient eos,.In hac igitur οδτίη! tia(ermonis hui?, ifte fen(us eft:quod in hoc mundo iufti& pecca! tores indifferenter ui! uant: fed hac diuerfi, tas cómutàda fit in fu turo:ficut in illo diuite factum eft,& ín Laga; ropaupere. ἃ ΑΓ εἴ tc noui cogítatíóes ve ftrae:« fentenríao con tra me íníquas. Ergo recte definio in quit,quod&;perfpici/ tis;quía una fitin hoc fzculo,& pctóri mori/ endi cditio& fancto: Kui tamen poftea dif iungédi,ut ad premiü mutentur iuíti; pecca! uífceta eius plena funt adipe:& medullis offa illius írrí gantur. Alíusuero motítur ín amarítudine anima fuae abfq ullis opibus:& tamen fimul ín puluere dortniét: »& uermes οροτίξι eos, Cérte noui cogitationes ueftras ὃ δὲ fentétías contra me iniquas.Dicitis énim:ubí eft ἀδι mus ptíncípis,& ubí tabernacula impiorü?Interroga^ te quemlibet de uíatoribus:& hzceadem illum íntelli; * gete cognofcetís.Q uia in diem perditionis feruat τᾶν c lus& ad díem furoris ducetur. Qi t uíaseius:& qux fecit, quis reddet illizIpfe ád fepulchra ὃ ducetur:& ín cóngeríe mortuorü uicilabit. Dülcis fuit & glaties cocytí,& póft fe omné hominé trahet,& dnte fe ! ínnumerabilcs.Q üomodo igitur confolamini me fru; niát,& deei? interitu fatarér, Vel certe dulcis fuit thórti:da tam innumeros ei populos acquifiuit. í 4Γ(£t poftfe oéiri bottiínétrabet. Ομ imitatione exetriplü eius(equutituri fiuepoft(comné hominé trahit, fecuridü preuaricatione hu manigenerisin Adam, Kk[f£tantefeínmumerabilea, CLuós déceperit,&eof fecutorés praemittit ád potias,|.([€àu0 igitur confolamití mé fruftra:cum refpotifia veftra«&.In hocüerfi/ calo oém altercatiotié difputationis fuz coti clufit:& amicos fuos; quód ftne caufa cótrá eur déptadictaà rone decértent conuinciticüi illi diffiduntimpios Sé peccatores in hoc mte do puniri: inter quog δὲ ipfum códemnantt Illecóuincit eos, quod uel maxime in(zculd glorienturtqui funtad damnatióis iudiciuni Gís arguet coram eo toref uero ad fuppliciü-; s.. ,. deduemdi, Ca.XXII rapiant, Vos AAA ftra:ci refponfio ueftra repugnarc oftenfafituerítati?€ípódéa fonté, iniqua datis fen-dzsaneEl LP autein(ΞΙέ tenia, b froid"" Efpodés aüt Eliphag themdnites, Ca. XXII m rn tío. Infultantes mihi, dixít: Nunquid deo poteft copararí hó,etià imaniteoof medqp irridentes, κί: Run n à €«[Obíeft oomus piíncípía,c vbí taber terrogate quélíbet zc. Quia ergo de-me μὰ p itn díci:& nón propter malíciá tuam plutimá,& infíniα tas iniquitates tuas? Abftülifti ením píonus fratrü tuo -(s T], ΄ s pusaduemeritnon im. 5 τῷ fine caufa: nüdos fpoliaft ucftibus.Aqüiam laffo cítquod definiffe uos* non dedifti:& efürienti fubtraxifti panem, In fortítür dine brachij ταί poffidebas terram:& potentiflimus fentitis,quod damna; arbitramini:quia hec dei caítigatio tempora lis,non eft. zterna dà; natio. Ὁ«ται: ἘΣ lug enín ín οίς perdítíoníe feruatur. Ο υἱ& ad diem furo! ris dei ducendus eft,ut excipiat(ententiam mortís eterna. Sancti enim omnes recte uiatores effe dicunt, quia ut expe diti,& alacres pretereundo faculum, uírilt animo calcat ter ram fuam; feftinanter proficifcentes ad beatam patriam, mundi huius iter laboriofum conficiunt. Hi ergo quíaícen duntad populti peregrínum:fiue fuccinétü fidei utigp απ! gulo:contra diffolutionéuttíorü lumbos mentis accingüt. €«[Quícarguet cozá co víae εἰσ: que fecit, de reddet (ί(ς Videtur mihí,quod Iob proprie de diabolo dixerit:licet δὲ ceneraliter de omnib? peccatorib? poffit intelligi. Q.uis hominum eum poteftarguere,propter uiam eius pollutiffi mam,per quà totü mundü ingredi fecit:aut reddere εἰ quae creatura poterít,quod meretur,nifi ille(olus agnus dei qui peccatum non fecit,nec dolus inuentus eftin ore eius, f€ 3pícadfepulcbza oucetur.Ad mortem uidelicet tor menterum:quam ipfe hominibus intulit in Adarm,& ipfe ad inferos ducendus,ut illis perpetuo puniatur. .€«[€tíncongeríe moztuozG vígilabir. Et licet damnan! dus ad poenas ducendus fit:fed tamen mortehominü gau dens,ad intuendü eorundé mortuorti congeríem,omni ala crítatis inítantia,in eorum interitu uigilabit:uel certe femp uiuetinmorte, b 4[£»ulciefuít glaríee cocytí. Cocyttü . énfcrorüi ltuuium effe dicunt.Nos autéin fcripturis diuinis eundé ftuuiüi torrente, pureti,caminiü,ígnem eterni, lacu, ftagnü legimus& gehenna.Gllarcarti uero nomine ip:a offi cia tartarorii, mintítros quogp ροσπαγῖ infernaliü uinctos torm&torü locis exiftimo fignificaris& dietü€ ΠΠ p hironià: £o qp defy deret illzatg exoptét habitatores inferorü ut pui ci perfecte fuerit fcientia? Q bid prodeft deo fi iuftus fuerís:aut quíd ei confers fi ímmaculata fuerit nacula(mpíozum: 39, uita πα INünquid tímens arguet te:& ueniet tecum in quíd oco poteft cópat rari borio«C. In fugili lationé igitur Iob ifta dicuntur:qui fibi omi/ noarroget hac fe pro/ pría cordis fui fapiétia loqui, t 4Γυΐϊὰ p deft oco fi íu(tüs fuer: aut quíd οἱ conferg«€. Nemo iufticia fua& fanctitate deü fecit mé liorem:quonià otrinis, boni fons atqt origo: nullius bono cget, fecundi propheta qui ait: C. im bonorti meorum noneges. o«['iWunquíd rimeno arguet tescve niet tecum ín iudicium.Nunquid caufa timoris dei hac eft, ut tímeat te deus?forte ipfe potés aliquádo effictaris;S coat qualis factus ipferefiftas ei?CLuzriforie potius,& fubfar^ nantisíenfu dicuntur. p«[£tnon propter maliciá tuá plurímá,« ínfiníras níquíratee rias. Non hoc times arguit teínquit,grauis plagz huius correptionibus:fed propter omniía mala tua, quibus ftudiii commodabas.(Quia erg príncipalemalum,id e(t malicia Iob plurimà habeat,unde catéra mala quafi in botro dependeant:;fubiungit& narrat ea quafi per fpecies fingulas,itadicens: q 4{ zibftulifti ením pígnue fratrá ruo»um fine caufa. Hoc dicit, quod uio; lenter& hoftili morealiena rapuerit,uel pignora iniufte ex torferit:fiue per fpecie iufticíz per calumntà expoliaucritz δὲ pregrauatur crimen; quando dícitur:quod nec[απο ni ἐπ peperceríit, r€[ tnudosfpolíaftí veftíbus. Quid ueítitis feceris, hic apparetzapud qué nec nudus a rapinis tuis immunísinuentuseft. e 41 Ziquamlaffonó ocdíftíz Manifetüeft, t«[£trefurfentt fubrraxíftí panem.CGraue cítnon dediffe,erauius fubtraxiffe. Gradeergo peccatum, hofpitalitat in neceffitate pofitis non prebere. Aperte aiit Elíphag mentitum fcimus:cum inferius leeamus quanta bonalobfueritoperatus. v« 3nfoctírudine bzacbá tuí poffidebae terrá. Arguit nihilominus eii tans fuperbii & tyranti,qui nó iufticia& aequitate regni fui populos rege ret:fed truculentis moribus tanquam uirtute brachij,duro eos feruitutis onere fubiugaret:& nullus propter imperiü obtinebas eà fuum duriffimü,nifi conditione(μα(ubditus uiueret. Ω. Ω, Viduas &«T Oliduae οί vacuas.) vi eas deftitntas; Stribu; ᾿ς fationibusaffectas,atqp humtiliatas,ad fübueniendü audi». Ὡς modis in fcripturis diuinis;tenebrz appellantur, pecca: "tájiericrántía,fiuc tribulatio:uel ctíam obícuritas diuinop: , Àodluminü,nominetenebrarü ponitur..€€ Zin cogitas Quod oeue e£celfioz cclo fit: fuper ftellar vertícem fublir merür.' Primi ergo Éliphag fanctü lob criminatur:quod" in deum afferat ignorantiá cadere,& multa(int in creaturis ' fuis quzenefciat.Deínde quod íudiciü eius affirmet incer^ tum effe& dubium, Et idcirco per caliginem,id eft quafi ue rifimie;quid iudicat,-f. 4Γ fnubee οπου eíuo:nec no: ftra confyderat«€.Idcírcoavtem hzc omnia quafi ex fenfi , busbeatilobeffeconfingit:ut eum non folum blafphemiü, weiüetiam quod ignoranté dicat deum, locifcp eum afferat continerítquod utiq grande facrilegium eft(eritire de deo, € e tlumuídfemítam feculo:ü cuftodíre cupío:quá cal» €aueruut vírí íniquí. Cutodire cupis,pro obferuare dixit: , hoceft,nunquid actus X uitam erditam«confequi concu pifcis, eorum quiin diluuio δὲ odomis,& eremo perierüt: ueleorumqui non«credunt deum hümarna curare.: b«put füblatí funtante tempus πᾶ. Vt Dathan& Abi von:uel illi qui fubíta morteperiert,{ f€tfluvíuo tub . uertít fundamentá eozur. Imminente in feira deí,tanqua ᾿Βαυή impetus ftabilitás prafentis uitz eor fubuer(a cfi:fi ue quafi fuuius fuperueniente preffura fundamentü cor; . poreum eorü demolitii eft:ut uita corü parietes corruert. Kk«[Guíolcbantocorrecedca nobie. Propter apoftafià ergo dàánati funt: At nó talis cft'ob ,qui dicit,etia(i occidat ,mieinip(um fperabo. 1- 4r£tquafinibil poffit facere om , Mipeteue ettitiabát eum ἐς Non timuerunt ergo impfj:ne Propter péccatum,offenfam dei:& betia qu tpfe preftite/ rat, uindictamfüppliciorum iicurrerent. m.€f€uozü fententía p?ocul fita meEt(anáü blafphomatorü in nume roponit:quem τὰ uteofdem detefiatur,"»«Όση, fuftí cletabuntur.Siue ut alij dixerunt,ridebüt. Deabieái, hominis ad cenfeffioné pertineat peccatori: reliquia uero funtipfius confeffionis terna remuncratio: qua indultis fils peccatis,uclut in die efto fpiritali laticia perfruat;Pofi funtreliquix δὲ nouiffima intelligi:iuxta illud: Reliquia ἐπὶ piorum peribunt,. t.«|&lcquiefce igitur eí:c babeto pa «em:c per becbabebio frucrue optímoe. Hortatur fanctum lob,uitfeià cogitet emendare: δὲ dat confiliü nó quaréi, ut | per patientia conuertatur ad deum.Et ita poft belli inftant ttis fibi horribilis plagz, poffet habereincolumitatis pac& 9:([Sufcipeero:e íllíue legem.Siue dictumtd εἴν audi :quaprecepir,& conferua. f.«ΣΙ reuerfue fuerte ad omnipotétem edificabería.Si te factorü tuorum poxniteat, adificaberis,id cft quottidie uallat? diuina cuftodia muriie ris. Diffimulátibus agere poenitentiam:hoc exempli egre gium przponendü eít:neceffaría enim hac cohortatio cít iqua poffunt peccatores gloriam perditam reparare. ὁ v 4[€tlongefacíce ínquitatem a tabernaculo tuo. Si te *emendare uolueris atqp corrigere tibi afcribet deus, quod longe facias a te iniquitatetuam:cum eam a te potius ipfe clonget. Siue ipfe diabolus iníquitas dicitur:hoceft quite in poteftatéaccipit elongabitur,: e ΕΓ d»abít pzo terra filicem:t pzo filicetozrenteo aureoo. Hoc dicit:quod fi pro/ ^pitiatio:eti dei in praceptis cius firmiffimis ftabilirit, nd terrenis rebus& carnis uoluptatibus operà dabit:fed ma gis ad fortitudine uirtutum proficiet,per quam poffitad af fluentes coeleftiü diuitias peruenire:hoc enim metaphori/ cos Eliphagad fan&tum lob dicit: quod ἢ in faxo fortitudi -nisbona cófcientiz tua pofitus fueris:fenfus divina fapié «tie tibi uelut torrens aureus abüdabit, y.«ΠΕΠ UN :potée cotra boftee tuog.Cü feceris inquit uolütaté cius,ba bebis εἴ defen foré tui. s€ t argenrü«c Diximus δυνά pro fenfu Ld i r n ve pn cuam α mififtizquádo id.— oneinfidelis populiloquitur,. o—€[.£tínnocenofubfan HUBER εδώ b A Et lacer nabít cog.) uomodo hoc& de fancis eius nó poteft iai: τοῦ pupíllozi comimínuifti. Si quiduiriü habueruntunde—— quando uident peccatores iufto dei iudicio ccndemnarí:ui à füftentari poffent,ruli/ Sene Mp á a i. ὃ obtinebas eam. Vidlias dimifilií uacasi&itertospu— Gier d i ucl nó defendédo eos. ς pillorum comtninuifti.Própterea circüdatus es laqueis Sd Ribas hicfor| amalís hominib?:uir T ido fubita.At pütabastetenebras ἃ Is recte dixerit ma/ li ban Nisi ο& conturbat tc formido fubíta; Ac pütabas te ten DEAS— peopinatus εἴξ με δοῦν adterepiciebantcom, non uífurum:& impetu aquarü inundantíum non op- Sieb impisSie í KURSE dmn paf, preffum irí.An cógítas quod deus excelfior«celo fit:& a€"Bonne fuccía a us es opprimi, pA τ d πὰ H y. P4 T-: ς€. Topterea dr/.. fuper ftellarü uerticem fublimeturz Et dicis: Quid em eitercatocod. Sup 5 Cisinis daeneieet ε-πουίς deuscFt quafi per calíginé iudicat.INübes latíbu Daun pom x cóturbarte;» à; ia, fupradictig bíta.Hoc dicebat Flu. lümmeius,necnoflta cofyderat:& circa cardines οσο] per:/ poenarü exemplis fuo: Phapquod ipfe ba^ c ambulatJN(inquíd femítam faculorá cuftodire cupis: bee e ὁ ῃ : acc dentia; ,9.ν",. ᾽ hide: s : Top ma conici» quam calcauerunt uiti íniquí,qüi fablati funt antetem.. ἃ-«L€treliquías eo & eadem formidine fi. i pus fuurn:& flüuius fubuertitfundatnentum eorumz FOIS cina ps: . bifubito ueniente:u(? KP3X: Ἂ;: bí talinihil poff Re iquias etiam dixit, ^ epquagsconfiernatus;.«9 tii dicebant deo:tecede a nobís:& qirafi nihil poffit extrema qua pea , tonfihu paientper^ facere omnipotens eftimabát eum,cum ille impleffec. bei ARR í Es der te^ domos eorü bonís.Qüorum fententía procul fit a me.* culo,nulla pcena grar' tenebzac mon vífur: ς Vidébuntiufti& latabuntur:& innocens fubfannabit- M VEU Aci ccuratcinioi 3£05. Nonne fuccifa eft ercóio eorum:&trlíquias eor αι tuerquis pe | quitátibuspotensage r deuorauit ignis? Acqüiefceioítur εἰ:& habeto páceni:, ΝΟ Η Ί ^to ori reaproca,* ὃς per hac habebís fructus optimos. SüíipeexoreiL Pinumitdiempa i , tibiicnirenó credide ε lius legem:& pone fermones είς in corde.tuo. Six.. eos tandj nn e H κ. ps tiens ΡΡΗ v uetíus fueris ad omniporentem,zdificaberis:& lónge M Ae 1 ime CR impetu. facies iniquitatem a tabernaculo tuo. Dabit pro terra. liquiz ponuniiítcu es«y}: aquarum inundantiüi y(ilicem:& pro filice torrentes aureos. Erítq ómhípo^ dimilad C ocnm répéte depreffus ἐς, δ ΠΎΡΓΟ HACETOTE Ms: bitu ibi cogitatio hominis Cài | ebfturatocorde noui. 5 teniscontra hoftes tuos;& árgentü coaceruabitur tibi,- fitebitur tibi:& rdliqe €eas,quod τοῦ effe—. Mr AA. Tunc fuper^ cogitationis dic feft; patientia pdocet. Mul ο Veil won agent tibi:ut cogitatio £ÉE6 Ἂ — E )- tnl - V fni E frites (itin cis (tg Ni Miquicg: tige ΠΙΕΙ ΠΠ αμ! ΓΝ iaripet pa uns flam tit lans qus erige qai uic kun ἀμί ΤΣ (ών dtd ai ἼΩΝ hi [0773.2 fuerít«€, Ecdnis in ain Ξοῦ profenfu accipi: argetitii pro eloquio iuftificatisis, Ergo δὲ mandata dei atqp iudicia;ipía funt diuina eloquia. Cum ergo cóuerfus,in his fueris meditatione aífidua cómoratus: intelligentías diuerforü fen(uii differendo, multiples& co; piofcabüdans eloqui coaceruabit tibi; a.«| Z unc fup oinuípotétem oelítija afflueo. Delitijs utiqs fpiritalib? fupradiétis» 1 ὑποίαρεν omnipotentem delítijs afflues:& eléuabís £a. XXII$e. 94. uerim(ingularem iufticiam,quare iuftus patíor tortnenta, quz iniquis impfjfqs potius debentur. Hoc ergo quad[ερ quitur, ax:|.€[€ oimeumreplebo íncrepatíonibne. Id eft iufti dolorisquerelis, m«Γ]βοίο multa foztítudt/ ne cótendar mecum:uecimagnítudínfe fug mole me p:emat.. In mole maieítatts ei?, horripilatione intelli» gamus:nó alíqüid cor trepleberís: cii petitio^ c ad deum facie tuá.Rógabis eum δὲ exaudíctte:& uota— poreum,quía deus fpi ncs cordis tui gratia fandi fpiritusuideris,« tà reddes.Décernes rem& ueniet tibí:& i üijs tuis fplé ritus eit, Certus fum inquit:quia iftas affli^ &ingaudiométistue f debít lumen.Qüi ením humiliatus fucrit,erit ín gloría: ctionum miferiasipfo fenferis adimpleri, b Lételenabío ad 5 δ qui indínauerit oculos fuos,ipfe faluabi£, Sáluabit ὑπ hudicire patebit pcum facem tuam.Li, ínnocens:faluabitur auté mundicía manuü fuarum. E(póndésauté Iob ai:Nunc. Ca.XXIII quoq; ín amarítudine eft fermo meus:& ma- n. rexiadoríemem nus plaez πιοᾶ; aggrauata eftfuper gemirüi— fvromonapparer:fíad berà fronté ad depre/ candum. deii attolles: fiueiam nó ream neq incuruatam deorfum mala coníciétia eríges AT me.nullo peccatorum merito fuftinere: hínc ait;Perueniat ad uicta riam iudicium meum, occídenté, nó íntellíai ,addeumanimatua. i meü.Qüis mihi tribuat,ut cognofcá δὲ inueniá illum:| eum.Dumpartes mür € qLfRogsbíeeum κ δὲ nenidufcp ad foli eius? Pónam coram eo iudiciü:—dienumeratdiciteum, epaudíet.te:z vota tua habitare übíq totums reddes. Peccatorem te.!& 6s πεῖ repleboincrepationibus:ut cam uerba quz— ibi tamz omnino eife t6 poteft exaudironi! m mihí refpondeat:& intellioá quid loquatur mihi. INO,:inuifibilem cofiturs ficum prius pro pecca :€o quod nó fubiatea£ tistuisdeprecatusfue ἰο multà fottítudíne contendat mecü:necmagnítudi^ ως: aiuiniras obige ris. Ὁ 4Γ ἐϑεζεπιεδσ— nis fuz mole mepremat. Proponat xquítaté contra— bus creaturz.Deus ue ret« veniet tibí, Rem duntaxat iuftam,fan: n me:& perueniet ad uictoríá íudíciü meum.Si 3d oríen roomné uiam conuer fationis agit:quía ορ éam,atg honeftam, temíero,no apparet:fi ad occídentéinó íntellicá eum:^ menoucrat; o qp e quà adeo pctieris obtí fi ad finiftzá, quí d agam? Non appreh endam eum.Si flígía eíue fecurga eft μερίς. c«[£rín peemeue. Hoc eft;qd' vüstuíc fplendebir lu.. me uertam ad dexterá:nó uidebo illum. Ipfe ueto fcit cuftodiri uoluit; ifto Mie Vignmanust niam meam δὲ probabit mequafiaurum quod ρίρηξ αμ. P«L3pfeei boníerunt:& luméti/ (olue eft: nemo σποτ) bi erit deinoticia,deigs o tráfit, Veftigía eíus fecutus eft pes meus:uíam eíuscu-— tere poteft cogftatíóes uifitatio, atq ptectio:— fto diui:Sr no dedinauí exea.À mandatislabíorü eíus—€íu9-Hoc εἴ: α incra quo actus uiarii tuarii tabilia funt íudicia ei?, corre&tiilluminenur: non receffii& in finu meo nó abícondi acerba orís eius,& iucftigabiles uia εἰς neforte per eroré in! p Tofe Enim foluseft:&t nemo auertere poteft cogitatio; 4|«Lunas erpleue fcitiz in montes tene; brofos offendas... q nem eíus:& aia cius quodcáqg uoluit)hoc fecit. Cün . rítín meuoluntaréfaá "alía multa fimílía«e, f«Quiet bumflia| expleuerít in meuoluntaté fuam:& alía tnulta fimilia. Cum iam me qui, euangelio: Q.ui(εἰ * bus.uotuit tormentis r pr'fto funt cí.Et idcircó a fade eias carbatus fum: có— 28, enis atia adliuc H miliatexaltabitur.— e fyderáseum,tímorc follícítor. Déus molliuítcor meü: quanta uoluerit mihi &«p Saluabít(nno; ecio:faluabítur ater inüdícía imanuü fua. infligere poterit: qué ΄-»ν t ΄“᾽ ε δὲ omnipotens coturbauit me. Nón enim períj propter infenfibilia(icut(cei imínétes tenebras:nec facié meà opuit calígo.;bilia contreniifcunt, Ideft grada bonorum.,. Bómnipotentenon füntab. Ca.XXIIIL ΓΟ€£rídurcoa fa, eperiiuel nitore. Anti qui ita dixertit:erue ín nocente,& faluaberis mundicia manui tua;: rum:ubi retributione uidet fonare,quodait,erueínnocenté utfaluarí poffis innocentía manuü tuarum. Ca.XXill, £ípondene atit Iob aít; qBuncquoqe ín amarí tudíne cc. Relictis infidelibus amícis:qui me ca lamitatis huíus miferià iufte pati definiunt:& addunt amarítudini mea,totum mead deum conuertá:& dicam ei pro confcientía mez fidu caquzfequun£{ 4Γ€uío míibítríbuat vt cognofcam c fiuenía(llum e£. Intelleétu fe cognofcere deum díxitsinueni re quoq eii operibus bonis:& uenire ufqp ad folii eius;& futuri(cientía δὲ cogitatione iudicij, pficiendo accedere ufep ad tpfam contemplatione diuina poteftatis:quà υεί mu» di cordeuidebunt. Q.uod cor multis caftíficationibus mo rum,fanctus hic Iob puríficatii fe dicithabuilfe, k ΓἼ50 mam cozá eo fudícíi. Iudicí inquit, iuftícia tuz ponà in có fpectu dei mei:fecundum illud:Ab ipfo iudicij eius zequita tem requiram. Tamen priufquá(it eius in me finitiua fen; s&ntia,multas ei proferam ínkrepationes;quia cum cius no cíe ciue turbatue fume fcondita tempora:qui autem nouerunt eum,.. c cófyderane εῇ, Mate ignorantdies— fcilicet fentieris,& ex » parte intelli&es,(tno rc follícitoz.Td eft horripilatione maícítate illius ptimefco, 6.(«£cuemollínit coz meum:coriníporene conturbauít me. Cor refolutum a pauore nimio& timore hoc loco di7 érum nouerimus: non quoda«duritia incredulitatis*ad fidem fufcipiendam mollitum Πε; cum magis ipfe Iob per fidem fortis in deum manferit. Vnde(equitur: Omnípotés conturbauirme:hocquodíupra.(t[Hon enim perij pzopter(imminenree tencbzae:nec facíem mcam operutt c3 lígo.Ipfas calamitatis fuz miferias, tenebras appellauit:qs uclutruinas fubito immínentes(ibi dicere uoluit:eis tate infiitentibus(ibi ait: defperatione non períj: nec facié rien tis mea infidelitas excacauit:uel negatio dei, Ca. XXIITI 35 omnípotente non fant abfcondíta τεππροιᾶς quíautem nouerunt eum/íanozant oíeo ílliug; , Illiuero qui fentíunt, δὲ íntelligunt deüm:dies aternitatis eius ignorant.In qua aternitate,nec tépora,nec díes:qui in téporibus funt,inueníun£ ubi unus aternus eít dics.Siuealiter: Omnia nouit quz nücloquor δῶ 1 ucl pa, eg ueipatior.. a«T 2i rermínoo tranftulermmt,ofrípuerunt $rcgca« pauerüt eoo.Id e(t tranftulerüt greges, 8L comede rüt. Manifeftá eft fecundü litterá, Videamus πᾶς fecundü tàyíticii intele&ti quid fignificet:terminos traníferétes,id eft(tatuta ecclefix conuellétes,hareticos effe fignificauit:q. nouitate doctrínz per ueríz,cuágclice leg!& apoítolori terminos πὰ deceptoría perfuai fione diripiunt greges s ignorant dies illius. Alij térmínos tranftulerunt;diri prafinitos excedü:& pueruntereges δὲ pauerunt eos. Afinüm pupillorá ab egerunt:& abftulerunr pro pignore boué utdux Sub: .£ominen. abalfs tranffodiuntur:uerffetiam Ifl quof animar πο. timorenimio,uclut eladio feriuntur. Spfi fuerunt rebelleg lurmíní. Damones,harctici;philofophi, fiue ctiam omnes: impf, intelligendi funt:qui contra doctrínam dei uenireco nantur,quia mandati uitz lux eft:quia in natura lum luj mé eft quod per fe eftctenébrz uero cacitag. . cordis.Etproindefi ca citas cordis, tencbra^ funt:recte exteriores τε nebra, poen intelli," dominicos: id eft po! uerterunt pauperü uíam:& oppteflerunt pariter man gunt Vtiniqu de pec ies νε chr c fuetos terra; Alij qüafi onagrí ín deferto egrediuntur TAE e pupilloxi:ueiumen| ad opus fuutm:uioilantefay ad przdam praparant pa^ bns proiicunt ficin VSSREDERRAC UA nem libetis/Aerum non fuum demetunt:& uíneá cíus υϑεξοηϑ ame uem vidue.cubuerte quem uíoppreflerunt,uíndemíant. INudos dímittunt| gdisdei;nduunt ficut runrpauperüvíam εζ,— homínes,indumentatollentes:quibus non eft operi^— diploidecófufiaefua, Pupilli quide funt te/ CT WP q^» rati, gp(OTABIOS uero;qui có. Πτι μον ifantesin fide:? rentum ín frigore: qiios imbres montium rígant:&| morantur in deíertos ic Sem pas 8s ε nón habé&es uelamen;amplexantur lapides. Vim fecé Panos qud σον abent: ὅτι; due Σ ἰ aduerarisdefendan tunt depredantespupíllos&tuulgum pauperem Προ! fertoucre rigidis fü tun norianimom, liauerunt.Nudis& incedentibus abfc ueftítu δὲ efuri/ dde iii uelut íumentü forteac du;::. o το neceffariad deum in.$ entibus tulerunt fpicas. Intér aceruos eofum meri- ligionis: nan contine Íeperfidem portádu, harctici predonüi mo teab εἰς abigüit:dü eos fallacijs fuis, uirtute::: animi fpoliant. Siue gentilem fenfum,immundi utiqp ani malis nomine dictum,ab eis quide auferuritidurn fub prae textu uerz religionis,eos ín perfidiam ducunt, Viduz etià illa funtanimz,qua uirum,deum fuum δὲ dominü amife &unt:a quibus heretici pro pignore perfide utiqpconfeffio nis:per quam falfis eorum adinuenuonibus iniciantur:& debitores eorum efficiuntur fanctarü uirtutum. munditi^ am,& utiliaanimi opera auferre conantur.Pauperes quoqg inhoc loco illi intelligendi funt:qui teftimonio fidei αεί» tuti funt. Alij funtdiuites in fideshorü religionis uiam qua ad deii redire poterant:fuis erroribus haeretici fubuerterüt, Manfuetos aüt hic illos effe fentiamus,qui cóftantià inimi cis fuis non habentrefiftendi,& propter ignauid animi fui facile feducun£.Hi ergo multis errorum dogmatibus,& dí uerfis errorum(uperftitionibus opprímütur.In bonam ue topartem uiduz funt,qui fe mortificant cum uitíjs:spaupe τες apoftoli(unt.De ifto nüero hzretici auferre conan£:dü pauperes fanctorü aliquos pfuadét,uel manfuetos circüue níuntquieis refifterenon poffunt:fed δὲ patienter pro fimi plicitate audiunt;illi uero eos nituntur extinguere. e« Zlá quafionagrí in oeferto egredíuntur ad opue füií: vígilantefqs ad pzedam pzeparant panem líberíe. V iolenti unt qui publice rapiunt. Predones δὲ latrunculi funt,quí de occultis ad opera fua exeunt,utiqp non dei. Ὁ 4€uosímnb?ee montíum rigant.Hos ergo per πε) κίαπ deftitutos domib? fuis dicitzquandequidéeos mon ti cauernis,& umbraculis operiet:& quanta fit εἰς in ipfis montibus neceffitas cómorandi defcribit. ΩΣ πος imbres monti rigant,id e(t aquis de ipfis montibus copiofe fluen tibusmundantur. e q[tnonbabentee velamen/am; plexantur lapídeo.Manifeftius alíj dixerunt:quí cü tegmen non habeant,petra adoperiuntur, f q[GClím fecerunt oe pzedantce pupílloe:z vulgum pauperem fpolíauerunt. Vbi intelligitur quíd habentibus fecerint, quandoquidé facul/ tate tenuiífimis nó fuerintmiferti.&«| 3nteraceruos eozum merídíatí funt:quí calcatío tozcularíbue fitíunt, Hoc malü eft magnü δὲ iniquiffimü,ut fub labore δὲ fructu alio rum ali requiefcant:& inebrientur uino eorü,qui collectis gindeméjs fuis(itiüt. Ο πος αὔτ ait: Aia uulneratorü:pro «onfenfu ad deum clamantiü intelligamus. Vaftatorü αὐτῷ tribulatio ufqp ad eemitü ciuitaré habitatiti perueniebat, Vulnerati uero pon folum intelligendi(unt;quorü corpora Ζ díatí funt, quí calcatís torcularibus fitiunt. antur, Hi igitur οτε diunturad opus fuii, " Egredi namq dicunt, Dr ΤῈ:: Quando affectus fuos. p doctrínas prauas in eos quos feducüt oftédüt,Ita em orf folertia depredantur uagas errore animas,ut ipfi multitu/ De ciuitatibus ' dini perdita pofteritatis fua:uelut alimenti panis loctalig doctrina,ptinacía derelinquàát. ΘΙ στῇ nó fu oemetütac, Ager fiue uinea,uniufcuiufqp hominis, quidam modus uit ta eftiqueab unoquog colitur,quando fordes€ quidam frutíces uitíorti mundantur, uel etíam extirpantur. Ω υἱὰ érgo hui? culture diligetia minimeprodeft, quando omne bonü natura nó ad fidé refertur:quiía iuftus ex Πάει τς pradicti idolorü cultores opprimentes fidelium,quamuís honefte uiuentili corda,eos uelut quadam ratione feductio nis ín errorem inducüt: dü quafi agrü eorü fiue uinea diffi pado fruges cop: uioléter abripiunt. tHudoe επ oímíttunt boieo,dum eos operibus bonis expoliant.€Xuíbue operí menrum non cít ínfrígoze.Illos utiqp expoliantquí chari/ tatís dei non habentueftimentiüi:& idcirco in ínfidelitateal, gent:quia fpiritus feruentis tunica,indui non merentur. £2uoe ímb:es monti rícant, Nó imbribuscocli rigan£, fed monti extollentiü feaduerfum fcientiam dei qua de caclo eft.£t non babentee velamen,amplerantur lapídes. Hoc eft,(ine ueftimento uirtutum peccatis fuis& erroribus delectantur. fecerunr vepaedantee pupílloa. Illos etia qui noticiam aliquam fecundü natura bonü habent, qua defendere non poterant:fragili animo δὲ puerili uiuentesg fuafionibus prauís:uim inferentes pradati funt, Clulguny pauperem fpolíauerunt, Multitudiné quoq populi uileri actibus δὲ infcitia pauperem:fi quid fortaffis habebat iu cie, aut etiam innocentia naturalissdum ín maius errol τς(αἱ malum pertrahunt,praictis bonis fpoliauerunt, "iRudíe« íncedentíbue abíqs veftítu« efuríenríbue tulerunt: fpicas. Nudis fide, deicp cuftodia deftitutis:ucftimenta quoq fpei'& charitatis diuinz, ceterarum uirtutum ex cubias non habentibus quibus animz exornanturzetiam {ρίζας in quib? diuinà noticia adoptà habentabftulert:ne efurientes fcientià dei quandoqp retecto uclamine poffent ipfam nudam ucrítatem tanquam panem alimoniz uitalis accipere, inter aceruos cozum merídíatí funt,quí calcaríó tozcularibue fitíunr. Sublatis igitur fpicis,per figuram iritrà fe diuini nominis noticiam continentibus:quádo ex eis hl qui habebant eas plena cogitatione, folidum cibum con! ficerent:feductores uiolenti inter bona eorü opcra, quafi ín» ter aceruos gloriantes requiefcunt,fibigg tribuunt. Sí quis " gentilium Mrz Gf arie MN ba isi sS aos harm αν ἀπ Ung Tit dán gorge Πο fourni ng vi ην ΙΙΙ turas) longayti qingis hastis id pd iiia quán dried Tori d auus iis cit vfi ams ΜΠ f ΜΠ pits ipn d A P an ο gu uirtutes fecutus fuerit naturales, de quibus tanquá eminibus,in fe operum aceruosconftituat:ip(i tamen fedu . éticalcata uirtutü uindemia& expreffa,fitiunt:quia ueríta tis poculii apud eos,a quibus ín erroreab(tracti(μπε πδ ἐπ uenerunt. af Z»e ciuítatib^ fecert víros gemere. Nó(olü inqtillos qfine muni; mine habitant fpoli/ ant, dominatu dure fuperftitionis affligüt: uerumetià δὲ eos qui ciuitates mentíii fuag: bonís moribus muni tas inhabitàat,pugnan do errorü arietib? fub ruunt. Qr uod δὲ muli tis philofophis contt/ gi(fe manifeftü e(t:qui cum magni& clari círi -€a corporum. fuorum fucrint continentià:cü gemitu tamen,& labo renimio ad ueritat[ no ticiá peruenire nó po/ |tuerüt, b«Γι οπί ima vulneratozum cda;: mauít. Deus uocem implorantiü inultam abirenon patit: quin ultionem tribuat de erroribus,ut dum ad ueritatem.. fi fautíj peccatori uulneribus conuertuntür,conuicta falfitas puniatur.Punit enim,quando eorum qui feductí fuerant conuerfionem deftituit. c 4Γ zP»ane pzímo confürgít bomiícída:ínrerfícít egenum z pauperé«C. Iterum mane di! étum eft, pro eo quod publice& clara lucemalum com! mittitur,ut fit eie gloria facinus operantibus:& fecundü fodomitarü exemplu: peccatum(uum non abíconderunt, fed predicauerunt.Potuit X de iniquis iudicibus hoc dixif fe,quiad hoc maturius fureunt,ut caufam egeni X paupe: tis muneribus corrupti prauaricentur, Noctem uero ideo dicam puto:quia preuaricatores negociorum(ecretum quoddam quafi tempus nocturnü requirunt: quando; mu nera procaufis preuaricatis accipiunt, Ὁ[ουσ edulterí obferuat calíaíneim.Siue ut alij dixerunc:Eclatibur lum faciei pofuit, Id e(t cordis eius oculus,obliuióe excaeca ' tus eft,ut in eius memoriam non afcenderet:quia omnium cogitationü,& operü humanorü malorum deus eít infpe; étor& cognitor. e([[verfodírínteaebzío oomoe:ficut (n oc condíxzrant fibí:z ignozaueruat lucem. Manifetü eít, quod per diem hanc rapinam fua cogitatione difponunt, antequam ad ipías facinorum tenebras ueniant.: f«[oífubítoapparuerít auroza:aroírrantur vinbed moe tío. Moxutiufticiz(ibi, δέ honeftatis aliunde lumen ceperit apparere:€ ingeri confcientiae fuae malü:iam poenas mor; tis(e x(timant fuftinere:quia iufticía& fanctitas,utait fcri; Míaexpo ptura diuinajodiofaetiniquo. Siuealiter:Hic igitur ho/ micida,recte hzretícus quifap fentitur,ex eorti numero quí animas homini noxíjs& loetalibus fenfibus interficiunt, CLuod autem dicit, mane primo confurgit: illud eft,quia «um bi qui cum nuper fide iniciati funt,matutinii habeat, id eft quafi principium fanctam religionem: fiue ipfi ma tutinü effecti fint,cum de tenebris δὲ Πῆς noctis facti fint in domino filij dei: hi perfidiz fuze uenenum propinare fetinant,uteos decipiant. Siuealiter: Mane,chriftus in^ telligendus eft:ad cuius refurrectionem harefes in, ecclefia εἰἴε ceperüt, ver noctem vero erít quafi fur, Omnes fenfus harcticorii nocti€ tenebris comparandi funt:quia lumen non habent ueritatis,Ip(i etiam(unt adulteri:quia eloquía deicafta,adulterina interpretatione corrumpunt, T»erfodít (n tenebzío oomos fícutín oe condírerant fibí. Vnufquif, «p haretícus ín prauitate doctrínz confiftens: non dul, εἰ& fuauí fermone euangelij,(icut imber placidus,& ficut ros cum filentío in animas defcendit fideliü:fed afpero po; tius X ad uulnerandii peracuto domos perfodit anímorti. Hocenim uelutin diecondixerunt fibi haretici,ut omnes mortales iaculis doctrina noxiz perfoderent; quando in ες b ὲ ciuitatibus fecerunt uíros vemere:& dníma uulne^ ratorum damauit:& deus inddtum abire non patitut. Ipfi fuerant rebelles laminínefcíerunt uias eius:snec re ς περί funt per femitas ei? Máne prímo cofurgit homici . da:ínterficit egenum& pauperem: per noctem uero ο erit quafi fur. Ocülusadulteti obfcruat caliginem,di, cens:non me uídebit oculus, δὲ operiet aultum(παω,' e Pérfodit ín tenebrís domos.ficut ín díecondixerant fit bi:& ignorauerüt lucem. Sí fübitó apparuerit aurora, arbitrantur umbram mortís:& fic ín tenebrís quafi in s luce ambulant. Léuis eft fuper faciem aqua.. £a. XXI ο, clefiaadhuchoc eft in die ueritatis pofiti harefes facere con dixerunt,€5í(übíto apparuerít auroza,arbítrantur vmbzá imortíe:« fic ín tenebzío quaft ín luce ambulant.Si quifpiam difputator extiterit,qui.cótra cos lucem matiifeftz ueritatis enarret,conuicti arbitrantur fe incurtí(Te umbram mortis? δὲ nihilominus in(tul ticie fua tenebris,üe/ lut in lucefapiétia glo - fiantur: Poteft& día/ bolus homicida; fut; δὲ adulter intelligiiqá ad decipiédü hiominé factus eft homicida,ut ait dominus:llle hotní cida fuitab initio, Di; uinitaté quoqfibi p fu perbià arrogado, quá prefumptiene ahítni ui tentauit íntadere, uelut fur intentus eft, qui aliena conatur au/ ferte. Cui eti uirgitia lem illam& caftam-di lectioné dei amifit;düi adulterinos cotiat? cá tra dei fui δὲ dominiamoréfacíens, propria uoluntate quae Malcdica iuit. Hic igitur mane primo,íd eft círca ipfam natiuitátem protoplafti hominis,ad feducendü eum per eius mulierem confurrexit: X eum tanquam egenterri confilio&: paupere, - quí experientia minus cautus effet deceptioneinfidiofz pl fuafionis occidit,Noctem uero peccati ipfe(ibi operatus eft: quando ad diuinitaté inuadendà,uelut fur irrepere uolue/ rat,dicens:Super fydera coeli ponam thronii meti,& ero fi; milis altiffimo;& exinde cum fuis, quos coeli fydera appel/ lauit,nox δὲ tenebra, princepfqi tenebrarü eft appellatus.Et recte,quía domini lumen amiferat, Hic iam in peccatorum fuorü tenebrís conftitutus,uultü mala conícientiz(uz ob/ duratione operuit, poenítentià non acturus:& idcirco diuíf: noluminepríuat?;(tudetatqpobíeruat,utea qua tenebris δὲ caliginefunt digna committat. Vnde in his operibus ui tam agens,fodiet(ibi domos habitationü in inferis,cü illis fuis míniftris:cum quibus fe aduerfus deü& creatorem eri gere tentauit. Hi ergo miniftri eíus,cü adhuc beati eflent ity illa eterna foclicitate, in die illo utiqy(empiterno,qui nó ha bct initiü necp finem,in hoc facrilegiü tyrannidis(untcum fuo principi collocuti;& putauerunt,quod deus qui eft lux ucra, fapiens& intelligibilis,hoc malü contumacix eorum - impunitum. relinqueret,ut non eos deilla beata at«p glo/ tiofa fede deijceret. Et hinc puto díxitignorauerüt lucem quod exiftimauerunt deü.hoc eis minime facturüi,propter quod excacatis meniüb? eternales tenebra facti funtzqui δὲ poteítates dicti funttenebrarü,id eft homini peccatorti, Ethinceít quod cum nomen dei audierint, contremifcuntz quod uocabulo aurorz fignificari putamus. Cogitatio er/ go eius,id eít diaboli ufqpad fermonétantü peruenire potu it,nó etíá ad effectüi:nó em regnauit illic,& fic deiect? eft(ta tíim,ubi uoceprompfit qd'cogitauerat,€ deorfum preceps actus eft, Vnde confequems uidit,ut machinamenta cordis fui,quibus contra deum moliebatur,ad perfuadendü carte ris angelis fit locutus:& ita confentientib? multis una quo daminodo conípiratio fieret cótra deum,ut fi ita uideretur, lllud tamen immobiliter tenédum, nullo modo ín filentio agi militis cocleitis officia:cum legamusangelicas potefta tes ante fedem domini ín laudem gloriz eius índefeffis uo abus pfonare:neq ullo modo apottol? dixitfer:Si linguis hominü Ιοῆς&angelorü:nifi fic effent δὲ angelorü linguae ficat hominti; quamuis angelice diffimiles fint. humanis, Eft ergoaliqd' δὲ ipfum ualde magnü fup diuerfitate lin; guarü inter terrigenas δὲ minifteria fuperna difcrimen. Su/ per qua re nos canonicus liber noui teítamenti,qui apoíto lica continet geíta,fufficienterinftruxit.&«Γάιο εἰ fuper facte aque. Q.uia non funt de ecclefia magna,id eft populo graui δὲ ancto:qui granis fecundi δὲ optimi tritici Ω. Ω. 3 coparatur 96 C Iob, s.f lov ὃς QLuiíemm in terra fan éompara£t;S& qui in horreo zternarüi manflonti condendus cft, uelut leuis palea nihilqs ponderis habens, quod ad pregrauandos uirtutü pertinet fructus,aqua elemento fu/ pernataBtt; utaurorz flatu tenui rapiatur.— Siue aliterz Aqua ifta hominü amantiü hoc fzculü habent figuram: ἐο quod femp ad infe/ £iora fint ,pcliues,mul tii fecü limi trahentes: deponatur. &€ zbaledícra Πε f miferícordia.D ülcedo illius uermes. NÓn fit ín recor^ e datione: fed cónteratur quafi lignum infructuofum. dorum quz eftuiuen 1 Dáuitením fterilé,& ql non parít:& uidüz bene non tium terra non fuerit, 1 fecic ξιταχίε fortesín fortitudine fua. Et clim fteterit, parso.cíus ín terra. omine. pér lignum accidit:per quod lignii diabolus addiditad aij ? Máledicta fit pars eíus ín terra:znéc ambulet per uiam. qui in chaos infero! c uínearum. A d nímíüm caloremtranfierab aquís níuí/ rum,nurbidopendee» or üfcg ad ínferos peccatü illius; Obliüifcatur eius mulü criminis,quod aduerfum deum rebellis extiteritzut & hominem precipitaretin mortem:undeiam θέ in eternür interitü condénatus eft:propter quod ipfe diabolus ligni infanabile& infructuofum poteft dici:quia nunquam erit paenitentia medicatio ne fanandus.Deligno auté uitz,id eft cruce, Secüdü dies ligni erüt dies populimeí,— í€ pauírenim fter rílem.ld eft nutriuit& fouitanirnaf fteriles€ ifructuofas uirtutib?, k«tque ποὺ pa; Icdict? επί(ο ma à dire:: rít.Eas quoq animas icdicta fitpars eius in» non credet uitze fuc. Dedit ei deus locum pocnitentía: aifenfinis fux ddlecta το μὰ dtinmaffage& jlleabutitureo in fuperbia:oculi autem cíus funt ín biis paninque s b qRecambulet p outjs illins.Eleüati funt ad modícum,& non fubfiftent: bonagpera prin; víam vínearum.Id et,»& humiliabunt ficut omnía,S auferentur:& ficüt fum— nolueruntficut de hui [τα maledicta fit ei? có, iufmodi ait Dauid: ucrfatio in terrahac,ut 4 fhiítates fpicarum conterentur. Ὁ üod fi nó eft íta:quis plebesdeiiueanimaf^ me poteft arguere efTe mentítum:& ponere ante de^— ue ageret.; fanctas, qua ficut ui; P b 8 ν΄ pon XXV vídue bene not fccit. nexplenzfru&ibÉrg, 911 üerba mea;|. Viduam,animam fan τείξεγα(unt,nóimitets ς Efpóndens autem Baldad fuites,dixit: Pote-— ctatisuiribus áeítita neg p ipías ambulet,: faci tam:qua deum ui Has enim uineas do ftas& terror apud eum e(t,qui acit CODCOF/— rum habuerat,cum ex €tores tanquam culto díam ín fublimibus fuis. Nunquid eft nüme-— hortationenoluitcon, ves, doctrinis uelut li, " gonibuscolunt,ut ui*[18 militü eiuszEt fuper qüem nó ἔθεε lumen illius? folari utid ageret,qué admodiü poffetreuer/ mum operum bono» t INüngd iuftificari pot ho coparatus deo:aut apparere—tiaduirum(uii prior& rum uindemiét:quod- εως€ lue μα... m«p ietrarít foates in fide,id eft torcular"'nüdus natus de raulícre?Eccé luna etiánon fplendet: ἢ foontudíne fua, Ali ecclefia pondere tribu δὲ πα— dixerunt;& inira euer lationis expreffum:fta titinfirmos:id éfortef grans per gratiam chri(ti,odore fuauiffimo eum uirtute me ritorum in apothecas domortü coeleftium recondatur, ς«Adnímíum calozem tranfear ab aquío níüíum.Q) ua; fi duas gehennas fanctus Iob dícere mihi uidetur,ignis δὲ frigoris,per quas diabolus,hareticus X homo impius có: mutetur. Fortein pa gchenna talis fenfuü cruciatus fiet il Aisquiin eatorquebunt,utnunc quafi ignem ardent(επ! tiantznunc nimiü algoris incendiü:& poenalís cómutatioz nücfrigus fentiétibus,nunc calor fit:ut quafi deloco ad lo cum tranfitus aítiment. Et fortaffis inde dominus ait in euangelio: Mittite eum in tenebras exteriores:íbi erit etus δὲ ftridor dentia. Vt hic(tridor dentium de rigore frigoris oriatur: Vbi& fimilitudine quandá ex noftris corporibus poffumus inuenirezin quibus rufi abundantia,quod οἵ ca lidiífimum,in typicis motíbus intolerabilis rigor pracedit, ignem ebrium ardentiffimü fecuturü:& dicuntur a medi; ,€is hac duo quafibi cótraría dinofcuntur:ex una fellis ma teria,in homineprocreari, Ὁ«Γενί ο(π[ένοσρες» catum íllíua.Peccatü impíj& iniqui tam magnü eft€ tam eraue,ut eum deprimatad infernum tanquam plumbum énaquaualidiffima, e.«[€blíuí(catur eíus miífericoz/ dia.ld eft qui nó folum mifericors fed& mifericordia dicit: quia miferícors a mifericordía:& ideo quafi prototypon nomen, maius eft Qi deductio nuncupata. Ὁ uicunq ergo fanctorü poteft dici mifericors uerax& iuftus.Nemo tamé eofum recte dicitur mifericordía,& ueritas,& iufticia. Mars,g f« Pulcedoillíue vermes.Per Antiphrafim dictü,quod eftícatens uermibus moriatur.Et in euangelio: Vermis co rum nó morietür, Talis igitur dulcedo erít iniquís δὲ odien tibusdeum.&.[Hon(itínrecozdaríone.Id eft ad ue/ niam mifericordiz nó perueniat:quod diabolo& fuis hae teticis& imptjs futurü,de fcripturis fanctis ita didicimus. b[Sed conteratur quafi líanum ínfructuofüm. Secüdü Maub..c Allud:Omnis arbor quz nó facit fructii bonü,excidetur,& inignem mittetur, Vel lignümipeccatü íntelligamus:quod atepuirtutum uiros proftrauit& detraxit.&«γαι fteterít non credet víte fug. Et curn ín profperis fit,necfie quoq mordente conícientia putat,quod eadem foelicita^ te perpetue potiatur: cum huiufmodi pertinacis δὲ duri animi fit, credens quod in illa uita fua, tam perdita fta; répofft.' ο«[£leuatí(untad modicum, c nom fubfiftent:« bumiílíabuntur ficut omnía, z auferétur.Ad mor dicum auté dicítuf,pro breuitate uita praffentístín qua pro tempore exaltant iniqui. Auferent ficut omnia,id eft ficut illa quecüq» funt partis aduerfa, fiue cum in fine faculiab? latafuerintomniatemporalia. p q[6tficutfummítares fpicaruim cóterentur.Q) uemadmodü enim fummitates fpi carum,res uticp nimiü fragiles tanta facilitate cóminuunt, utad nihilü deducantur:lta& hi de quibus locutus fum, ut puluis tenui(fimus,fiuc ut fauill lanugo erunt δῆ faci dei:cum fuerint contumelia confufionis attríti. 4 Quodfinon eft íra:quío me poteft arguere effememn titurm:c ponere anre oeum verba meaz QLuis enim cx uobíg arguere me pere nó ita fit futurü ut dixi:meqpfalfità tis coóuincere,qui afferitis quod omnia in hoc tempore red) dat deus peccatoribus qua merent:quod in meá potius fd gillationé de ftudio córentionis ingeritis,— Ca.XXV.— t£(pódéo aütbaldad(üíteeroírít:[ooreftae tC. Cóuictus Baldada beato lob dicétezín futuro magis dei effe iudiciüad haec fe cóuertit ut dice ret apud εὖ eft poteftas& terror,id nó ià exer cet iudiciüifed apud fe repofitti tenet ac referuat in pofterü. Ip(etíi facit ppetua pac! cócordia in fublimib?, íd eft angelis fiue hominib? fan&is fuis,cuítodiédo cosne peraliquélapfum peccati inimicitias offen(z coxleftis incur τᾶς, eq[£tíup quénó(urget lumen eíuo.Ip(c em illumiat oém hominéuenienté in hunc mundü, t[ff quid{|| ficarí poteft bomo«c. Manifeftü eft, quod inopia repóden/ di,eadé qua dixerantfrequentius repetant, v q ect (η luna nó fpleader:ftelleqs nó funt mutdg(t cófpecu er Sub nomine uel de chrifto dicitur, Noluit itelligere ut be$3454 —4 EÜABIUUIEIEEUBB λοι οί ἐπδωνα ciis icit adii indita " ncliberum fuum arbi tatéemuerterunt: fic .. τάφῳ naícens corruptíone qua uermis« zin job Sub nomíheluriz,fiue ftellarum,ahgelos& fupernas pote ftates intelligere poffumus: qui ad comparationem diui; rz reuerentiz, immundi€. tenebra poffunt uideri:ex eo ἐπί quoniam natura condita creaturz:licet nó peccét:ca/ paces tamé peccati füt, ut apparuit in alijs angelis eiufdem naturz peccantibus, Sed poft eos nullum angelorüi peccaffe cre; dendum eft:quia om, triü,in folius dei chari immobiles facti funt, perfiftentes in uerita/ te:in qua predictus angelus cum fuis fta; te noluit. Proinde an; amorem dei facta cít incóuertibilis, quz in deo éft per naturam: Ideo illi foli incorru/ pto honor δὲ gloria« oteít& dehis elemé tis dicere, quod ideo immunda dicantur, tmagíe bomo putredo: filíue boiíníe vermíe.Si enim an geliinquit,& coclorü etiam corpora ad comparation$ dei, immunda effe dicuntur:quíd putas homo exiftimadus eft cum fit ipfe putredo:filius quoq; hominis uermis: ex eadé '| Ca. XXVL €(pondene autem obi o(rít: JCuiue adíutoz eo:nunquíd ímbecillia:« fuftentae bzacbíá eiue quínon eft foztíoz(Cuí oedi(tí confilíumz-fo2fi/ ran illí quí non baber fapientíam:« pzudentíam ! τῇ oftendíftí plurímam, η vocere voluiftí? 'δηε eum qui fecit(píramérum:? Videns deo iniuria fieri, iufta indignatione cómotus, in ipfo initio fermonis fut bál dad fuithen durioribusarguit uerbís:eo quod ita loquere/ tur:tandp(i deus infirmus ac non habens ullam brachíj for titudiné,eius egeretauxilio. Aduertens igi£ quia minor cft partícípatío ad totum: gutta ftille perennifonte:(είπα latens in cinere igni; diuino quo omnia concalefcunt: lucer na corporis foli iu&ticize:tefta figuloranima deo: unde mi/ tans Iob loquitur,quare aufus fuerit, ut eum a quo illi eft effe, docere uoluerit, c€[£cce gíganteo gemunt fub aquío ταῦ babítant cum εἰσ. Gigantes autem appcllat fcriptura diuinahomines füperbos,rebelles& contumaces. Dabo; fus quoq δὲ(ui propter fuperbiam tranflato nomine gigan tcs nuncupantur.) uod autem aít fub aquís gigantes ge/ hier: ita inquit, uelut fi dixiffet, fub terra, id eit in infe» tiotibus terra:ubi inferi effe perhibentur. Vnde& ipfi infe tí nominati(unt. Aqua ením eius naturz funt: ut ine ter, tàeífenon poffint. Ecce gigantes gemunt fub aquis, ΩΣ αἱ gemitus utíqy de doloribus δὲ(qualore tartarez habitatio; niseisnafcebantur. Ὁ[ tHudueeftínfernue cozam iL/ lo:c nullum cft operimentum perdítíoni. Hoc dicit,quod(ci entiam dei nihil latere poffit:Et quod pditio quí diabolus nobis non abfurde fentítur,(e non preualeat ab omnipo/ tentiaeiusabfcondere. e.(Ouf extendír aquilonem fup vacuum/c appendír terram fuper níbilum. Hoc fic intellt/ endum efi:fitie quod terra ex nihilo facta fit: fiue nihil in Ἂν terram fit πο terra fuftineatur:cum i pía uniuerfaf ufti/ neat:& ipfa ínnumerabiliter dei uirtute libretur: quía in ipfo funt uniuería& ab illo omia cótinentur. Dequo Apo; Heb, 5a folus dicit; Portans omnia uirtutis(μα uerbo, Et quiaali/ s& ftellz non fant munda ín cófpectu eiussquánto ma gís homo putredo, filiis hoisuermís?/ Ca. X XVI ὃ| Εἰρόπάεης autem Iob.dixít: Cuíus adiutor essnunquid ímbecillis: δὲ fuftentas brachium eíus qui non eft fortis. Cuí dediftí confilia? Forfitan illí qui non babet fapientíam:& prudentiam tuam oftendifti plurímam. Quem docere uoluifti? gdorum uoluntas per.* Nonne cum quí fecitfpiramentum?Eccé gigantes gc^ * munt fub aquís:& qui habitant cum εἰς," fernus coram illo:& nullum eft operímentum perditio * ní.Qui éxtendit aquiloné fuper uacuum:& appendit t terram fup nihilum. Οὖί líeataquas in nubibus fuís: $ ut nó erüpant pariter deorfum. üi tenet uultum folíj Κα. XXVI$0. 96 quado in fcripturis per figurá aquilo ueritu$ diabolus effe fignificat:Sigdéa So aquí e ici£:noie κ gnific 4 lomóeaquilo durus uétus dicit:noie pios. τ, autem dexter uocatur.A fuis quippe dexter quidern. dicit, fed totus finiftri operís author eft. Hic igitur fuper uacuum dilatat,id e(t fup frigidos fideatqp incredulos, quod eft fup inanes uera religióe& uacuos:atg ut eis uel lut rex dominetur,fu7 erextendicur,. Rur? um illí ipfi increduli quos fanctus Iob tcr/ re nomineappellauiti fuper diabolum qui a deo nihil factus cf£ appehduntur,ut incer tifemper fint,& ímiré tur caput fuii mébra, ut táqp caput qd? nihil dictii eft efTe fuper ua/ cuü& nihilum appen dátur. f«[ Guiílígat aquas ín mibib?(119) vt nó erumpáat parítc oeorfum. Per has nd bes in altitudine ipfa fpaciofi aeris colli üdus eft in; Quia non femper luce!; fuí:& expandit fuper illud nebulà füani.lérminumcit— gantur aqua, ficut δὲ antud quodcorpora cumdedit aqüis:ufqg durn finianturlux δὲ tenebra,— lioloco de deo ira le .tantum illuminent€ κ.;" s gim?: Cribras aquas “ἔθη métes ficatdeus,& Colümhnae coeli contremifcunt& pauent ad nutücíus.^ denubibus(uis. Hoc qui utrumqp facere co Infortitudi^^ igitur modo ligate di fueuit. 4€[&uanto cuntur ,quoníam non fimul effunduntur in terram:ficutín diluuío factum legi/ mus. Spiritalis autem ifte eft intelle&tus: ut nubes fan/ étos doctores interpretemur ecclefiz: qui aquas euange/ lij, portant populis effundendas, δὲ gubernandas a fpi/ títu fancto deferunt: ut irrigentur terre populorum: & de hac coclefti pluuía, uirtutum fruges fpiritali ope 7 ratione multiplicent. C) uas aquas de fuperna aburidantiía défluentes,ligat deus in nubibus fuis: ut πίσσα; fecun, dum capacitatem cordis fui, tantum doctrine,tandqs aquá effundat, quantum fufcipientis poffibilitats patitur:ne fi» inul fortaffis eftufze, ob(int cordib?: minus ualétib? abun? dantiorem fufcipere doctrinam. $«[Quí tenet vultum folij fuí. Sententiam iudictj fuí referuat in pofterur.luftíciz fuae& pietatis fedem inom^ hi creatura fua,uerítatis οἰογία refpondentem deus teneré dicitur:quod eít manifeítationeim fecretorum iudiciorum fuorum obuallare atq; abfcondere: ut euangelium chrifti inhisquipereunt. b«Γιξεεχραπάί: fuper íliud nebui lam fuaiti. Secundum illud quod dominus ait difcipulis € ijd in euangelio: Vobis datum eft noffe myfterium regní c&/ Ma, ἡ, ΒΚ lorum, Ín obtectionem quoq; díuinz cuftodia fua: ex» pandit fuper ipfum bonum nuncium cuangeltj, ín nu» bem defenfionis fuz,ut nullus poffet ei quauis acerrimus adueríarius praualere: de qua Apoftolus ait: Patres no». ftri emnes fub nube fuerunt,; par í«Γ΄ Ζ erinínum círcumdedit aquíe: víqs out finf^ antur lur« tenebze. Sub nomineaquarum κατὰ συνέδ.ο2 Χαμ, quod eít a partc ad totum, mundi finem mihi ui» detur dixilfe: quía noctis ac diei uiciffitudo prateritura fit:Siue de impiorum populis, uel de fanctorum tribu? lationibus, quz aquarum nomine in fcripturis fepe dif cuntur. Hz igitur aque a deo terminum acceperunt: fi» ue ut femper iniqui& peccatores fint: fiue ut non finat fidelis deus tribulationes pati fanctos fuos fuper ἅ fuz ftinere poffunt. Hac ergo fient donec profperitas δὲ íni» quitas tranfeat impiorum:quz hoc locolucis& tenebraf rum nomine fignificata funt. k«p£olumne celí contremífeünt z pauent ad. ΠΌΠΙΠΕ eíue.Stabilitatem ergo folumrnodo permanentem in naf tura angelorum,columnarumnomineféntiamus: quia nó 4 foluni Fpoca.3.€ E folum immobiliter ín fanctitate perfeuerantes. funt:(ed etiam zternz beatitudinis eloria fpeciofi. Nam de futura immobilitate hominumt:ita ait filius dei: ΟΣ ui uicerit, faz :€iam illum co'umnam in templo dei mei. Sed δὲ ipía eccler fia, quz eft íanctorum omnium congregatio:pro aterna fi^ bi in'domino ftabilii 'tate,colutiina δὲ funda mentum dicitur uerita tis.Poteft& de fanctis angelis ita tntelligizut pro charitatis fuz ac : dilectionis intuitu, co lumnz dicátur:eo qd' pro falute hominum curam gerant,pro quí bus fünt pio affectu follíciti, qd? eis quaft ad pondus cogitatio/ num accedere uide tur.Et fecundum tro; picos intellectus,coeli nomtne fignificari ες! clefiam nouerimus,in quacodorum myfte, .&iacelebrantur.Huíus ítacp coeli, id eft eccle; ΚΟΠΗ. «In fortitudine illius repente maría congreeatà funt: ? Et prudentia eíus perculTit fuperbum.Spirítis eíus ore nauít coelos:& obflétrícante manu eius, eductus eft «coluber tortuofus.Eccé hazcex parte dicta funt uíarum t eius.Et cm uíx paruam ftillam fermonis eíus audieri s mus: qüis poterit tonitruum magnitudinis illius in^ tueti. Ca. XXVILE -& dixit: Viüit deus qui abftulit iudicium meμ um:& omnípotens quí ad amaritudinem ad duxítanimam team: quía donec fupereft halítus ín me:& fpitítus deiín naribus meis:non loquentur la;: bíamea iniquitatem:neclingua mea meditabitur men ι dadum.Abfit a me;ut iuftos uos effe iudicem. Donc ^ Ddiditquocy Iob.aflümens parabolam fu, ffetrícante manu efue/eductuo eft coluber tozttiofts. Sant ergo adornati' uerbo dei,tands femen populis fpargünt, Vndeatimore domini in utero,fpiritum falutis concepe/ runt:& ita manus& fapientia patris, lefus chriftus,anima bus multiplici uirtute foecundis, dignatione fua a fancto lob aftare perhibetur, ut parturientibus fi» lios uenturi fzculi:ob fequitt quoddà adhi, beat fuz pietatis ,eafcg in perfecutionii dolori bus pofitas cofoleturt minifterio απο fuo inuifibiliter intrinfe cus operante:adiuuet parturientes:C) uia fi ne íllo,nullus eos bo; norum operum, qua filiorum nomine fupe rius diximus, δίων que£ effectus.Ipfo igi£ charitate mifericordíae fue qua nos multum dilexit, per hocmini, fteríum obferuante& pietateeius obftetricà '--ςτM ΧΜ fiz columnz, fütapo/ te,utanimaz fancz hu Gelesen gra deficiam, non recedam.ab ínnocentía mea. lufti, ined fms«μη tia fimili funt, qui Y AMI P: educiturab eis: portantacfufinemdi ficatíonem meam quam. ccepi tenere, non defe;. ordibus orumexcta uerfarum perfecutio/&ram. INég; enim reprehendit fne cor meum ín ditur ille, in quo nihil p num ἱπρταξεία fibi pe/"omni€irectum,colubertor ricula.Etanima homi-^*--t*uofus. εἰς(«e v num aliquando co! becer parte oícra funt li intelliguntur. Harum animarum quas per metapho ramcalos diximus:columna funt cogitationes(αστρα quippeanima fuftinetur& rcgitur:& ne erugine peccati nu R tet ac titubet,cófilij ftabilitate firmatur. Ο) υἷα hoc fzpius cotingithüan: fragilitati: ut ubi cautio minor intuétiü eft: ámpulfu peccati:columna,id eft bonz cogitationes in par; te altera diffipantur.Et idcirco trement ac pauent ad nutü minantis dei: fuum horrendum iudicium pradicentis, Non enim cogitationes animz ifta funt propria; ταπ fi bi natura ineffent: qua αφ ín natura exiftéte funt,& natu τὰ cxíftentis minifterium,fine quibus natura rationalis n8 eit:quoriiam ut dixi, ipfa per fe nó funt:fed motus inui(ibi les furit fubfitentis nature, a«[ 3n foztítudine efue repé te maría congregata funt, Ὁ πο in principio genefts factü legimus. b.€£t peudenría eíus percuffit füperbum. Cui dubium eft quiajprincipaliter diabolus fit hic(uperbus: q tunc primum a deo percuffus eft: quando eum de fede illa «Ῥθθ9.5 colorum beataatq fublimi depofuit,de qua propheta ait: Tu humiliafti ficut aulneratum fuperbü,. Spiritaliter,re/ ες maria hac,iudzorum eétem& nationum populos effe fentimus,quib? dominaturii uerti Solomoné, Dauid pro/ phetaíta pronunciat dicés:Et dominabitura mari αἱ ad mare, De marí enim,id eft degente iudeorum caepit euan gclium chrifti quia de Sion exijtlex& peruenitad mare ge tiii. Hucufdp ergo hzc maria,populorü fortítudine ac uirtu te refurrectionis chrifti,apoftolorum euangeliftarumep mi nifterio caeterorumqp praedicta: repente in unum eccle(ize corpus congregata atqp in unam copulam fidei funt chriíti charitatecónexa. c([e»pírítue eius oznauít celos. Legi/ mus in principio Gienefeos,quarto diea deo ftelias pofitas effe in coclo aut in firmamento.Spiritu etíam fancto,ratio, nabiles coelos ornauit:quos apoftolos& apoftolicos uiros intelligimus:qui multís fcripturarum locis,coelorum nun/ cupationem confequuntur.Secundü illud prophetz.Ope; ruit coelos uirtus eius δὲ prudentia eius percuffit fuperbü. Chriftus dei uirtus δὲ dei fapientia percutfit füperbum dia bolum.Hiergo fancti, fpiritu fan&o ita diftincti funt gra tiarum donis,tang fydereisluminaribus,“Ὁ«Γίξι obi $s7üb P:Abacuk.$. a víarum efus. He funt uie domini, de quibus ipfe fal» uator per Solomonem ait: cum de fua natiuitate pradí/ xit; Dominus creauit mein principio uiarum fuarum in opera fua. Creatus éergo ipfe dominus Iefus chriftus per Ριοπαδς “ deum patrem:ex maría uirgine:ad oftendendas& manife/ ftandas mandatorii uías;a quib? opus dei,id eft homo ab; errauerat. f«[£t cum vír paruam(αι fermor πίο cíua audíerímus. Paruam ftillam, hominem affum; ptum intelligamus, quí in pfalmo Hermonim mons mo/«s ιδ dicus appellatur. Et in Daniele lapis excifus: δὲ fafcicu! Dan3.g lus guttz in Cantíco canticorum.«[έδυίο poterítto Caii. nítruum magnírudíníe(llíue íntuerí. Hoc dicit: fi affum/ ptio forma ferui,pene ineffabilibus myfteríjs cotinet&ad comparationem affumentis dci ftilla permodica eft: quan to magis quifg non poterit tonitruum magnitudinis intueri:id eft ipfam diuinitatem:qua ideo tonitrui nomi/ ne dicta eft:quía cum de excelfo fama nominis eius,in chri fto iefu filio fuo terrís infonuit,& hominibus hoc fra gore terribili innotuit: nemo tamen eorum poterit totam diuinitatis eius magnitudinem intelligentia contüeri:id eft illud: In principio erat uerbum,& uerbum erata pud deum,& deus erat uerbum. T £didit quoq; 3ob:affumés para^ Ca. XXVII' bolá fuam: zoírít. Clíuít oeue quí abftulír íudí/ cium meum; omnípotense quí ad amarítudínem adduxit anímam meam. Dum eum innocen! tem, poenas iniquorum pati permittit: amari/ tudinem quoq animz eius,miferia pra(enti repleuit.: {«[ Zonec ocficíam non recedam ab ínnocentía mea. Ego enim etiam fi in his cruciatibus moríar non rece; dam ab innocentia mea, quam uos quafi blafphemum in εἰς me afferitis perdidiffe. k«[ Hon επί me repzebendít cor meum ín omní vi/ tamea.Hocloco omnis uita: ργαίςης uíta intelligenda eft, quo tetnpore hac dicebat:tandj fi diceret. Tota nunc con uerfatio mea, irreprehenfibilis eft. Non enim reprehen! dit mecor meum ín omní uita mea: íd eft, male fuadenti bus,ut X uos facitis ad blaíphemiam hortantibus nó con^ (enfixquod η ΠΙΟ ere Db ivi US Qn en Minis Co tibus; (rto lior 13 diitgs d Wf igi ΠῚ Ἢ rb lit pe he Tium ined dala Dod ut pimp di dixstrad TNT B fis,(E vc ind qi ga patuit ium ai is drin hdi osi qildtwo d nom dd nimis. clas. f diis risit d " Aliaexpoli Alia expo zin 3job fenfisquod& uxor ditfacerem fuadebat.^ 8—«[£ue eft crgo fpee bypocríte fí auaretapíat« n6 líberet ocuo aní iJá cíuo. Hypocrita,fi&? in amicitia,uel dolofus iritelligi£,' QLuátà uos cupiditate,& quafi auariciz fitim patímihi, inquit,in interitu meo: ut me uotis iam it tartarum rapia tiscSup hacigitur ne ghanda uoltitate:qua fpem uenizante dé habebitis, non acqe! fcitis deo,ut uos í hac uita emédare curetís,' «Γ΄ Ηῦάά oc? damo récíue audíet:cti uene τίς fuper εὖ anguftía. In temporc itaq retrí/ butionis,quando im^ pio uentura eft atigu/ ftia:nullum erit reme/ απ peccatorib?: quía preces corum domin? 'indieultionis non fu/' fcipiet. c«ΓΏυρο £a. omní uita mea.Sícut impius inimicus meus: δὲ aduer^ s farius meus quafi íniquus. Q ἧς eft enitn fpes hypocrí tz, fi auare rapíat:& non liberet deus animam eius? » Nunqüíd deusaudiet damorem eius: cum uenerit fu; c per eum anguítia? Aür poterit ín omnipotente delee ctarí:& ínuocate deum omni tempore? D ócebo uos p manü deí qux omnipotés habea, nec abfcondá. Ec ce uos omnes noftís:& quid fine caufa uana loquimíz ni? Hac eft pars hominis impij apud deum:& harediε tas uíolentorü,quá ab omtiipotente fufcipient.Si mül tiplicati fuerint filij.eius; ín-eladío erunt:& nepotes. ui XXV dans eam lauacto aquz{Π uerbo καὶ αἰ! eatm fitie tnácula & ruga efficiens: id eft puram a peccato& confeffione fij dei fimplicem, preciofo induit ueftimento, Argenrüm etiam quo petfpicui quiqp,ut farh locutus fum& clari muti di huius intelliguntur; innocens agnus dei& immacu /: latus diuidit: cutri! credentes in beatarri uitàm δὲ eternatm glo riam tníttít: δὲ incre/ dulos in perditionetritnittit; Siue árgen/ tum clara X fpleridés: eloqueritia fzcularis, a miido per chriitum. aufertur: ut. credeni/ tium fácindia,niten/ tí& puro aloquio; eius euangelium ue/ ftiatus quia quethad/ - ifnodumanire homi: num uirtaütum uefti^ bus induuntur: ita δὲ inomípotente oe: Edi να ΕΣ: fenfus dü pradicatió M hüocare oe f€iuis non faturabuntur pane.Qti reliqui fucrint ex eo, piii iii um Sirini terinore, Is| fepelientur ín ínterítu: δὲ uidux illius non plorabunt. eanturiquedunmen ἐπ deo delectari pote/ as$ or: ófermonibus uefti^ rit& inuocarecum,q 6 οἱ Comportáuerit quafi terram argentum: δὲ ficat lu^— optar, Acdificanit ἢ fibi bene séfcius rede v tum przparauerítueftiméta:praparabit quídem,fed- cut tinea demam η rafumitX quifetalé'. rns dlie-ff m m inn; jul am,& ficut cuítos fe^ Lo un:ut quoli; iuftus ueftietur illis* δὲ argentum Antiocens diuidet, cit umbraculum, V£ bettemporémereatur 6 Edificáuit ficut tunea domum fuam:& ficut cuftos— tinea confumit& de/ adiri; Ὁ«[£ocebo"^ Ξ: A ρο feitumbracd. fholiturbabitaculum yos per manti oeí que fuutn:íta δὲ diabolus omníporeno babeat? domum perditi poput πὲς abícódam.llla dicit qua habet de?in manu ác póteftà; e& infecretis iudict/isfuis. e«petmultíplicati fuerint fí (ἢ eítiorín gladío erunt:c nepotee cítóton farurabuntur pa. fie. In filijs δὲ nepotibus, reliquam omnem poftcerítatemà tnalx generatíonis fignauit. Aliquando iri fcrípturís,non foluni carnali progenie: uerumi etiam morum fimilitudine filfappellanrur. f«péuíreliquifuerinteg ἐσ! fepelte/ tur ín tnteritti:z vidue(liue non plozabunt.Hoc fignificare mihi uidetur:quod per tempóra;ad fummam egéftatem fi üe miferiam,proles imptj hoiinis,fiue generatio déducen da fit:& uiduz eorum pra nimío inftáte fibi malo, flere 15 poterunt. g«LG compo:tauerít quafi terram argeritufmzH ficut lotum pzgparauerít veftímenta.Infatiabilem cupidi. tatem ac uoraginern quandam inexplebilis huius impfjdi&t. b«LU T»:eparabít quídem/fed(uftue veftierur íllíó: ar entum ínnocene oíuídet.Et Solomonait:Q) ui amplificat Prouer.a$. b. diuitiasfuas cum ufuris. abundanti. qui miferetur pau; $erumcongregateas.{«[ díficauít ficut rínea oomum fuam: ficut cuftoo fecít vmmbzaculum. His uerbis hocait, quod homo impius fru(tra laborauerit:quandoquidé ucl eito tranfeuntibus rebus,uel tíneis démolientibus, ftatus illius domuscóparatur. Aliter, Si cómportauerit quaft terrám argentum, ficut lutum praparauerít uéftimentü: raparabit quidem, fed íuftus ueftietur illis, δὲ argentum innocens diuidct. Aedificauit ficut tinea domum fuami,& ficütcuftos fecit umbraculum.Hícergo impius quem díá bolum effefuperius diximus,in preuaricatione Ada, pre; ciofos quofq:& claros uíros,tit terram δὲ lutum uiles cot ftituit:a quibus ctíam uirtutes& bona natura uelut ue ftimenta detraxít:& eorum aurum, quo diuitiz mentis fig fiificantür. Hi enim diuitíjs ad imaginem& fimilitudi/ inem creatoris fui pulchri facti fuerant, compofiti: qui itas auferendo ab eís,ad fummarn eos indigentiam uili? tatemd perduxit. His igitur rebus homines comparan/ tur,ín Adam utdixi, feduáti a diabolo, qua in creatura mundi uiliora uidentur.Sed iuftus dominus δὲ deus no? fter auferédo a diabolo pradicta fpolia captiuorum:ipfos quod captiuos liberans,quos inimícos in interitum pra parauerat: ccclefiam fanétam fibi exhibuit ex es 5mur li fai ín ínterítüm efus edificat:qui habitationem fibi tem pofariam X paulatim fólubilem praparautt, poffeffu 2 rus eterna füpplicia; Hic eft ergo ille impius hypocrita qui átiare rapit. In trori conuertentenulla fpes uenia erit, cum etiam fuper Πᾶς, quadam auaricia feuiénte rapiat lo 7 mines ad interitum, Ο αἱ ideircoTiypocrita dicitur: quíá fe tranffigurat ín angelum lucis: cuius etiam clamorem ferz deprecationis, non eft dominus auditurus:curn 112 tra poenaruni anguftias fuerit coartatus. In dco quoq: nó eritei de bono conícientiz aliqua deléctationis fiducia:fed' necín laudem confeffionis eum poterit puocare, qui ip fi* fnilitudinem irinumerabilium filiorum fuorü diuina fen tentia dei gladio feriétur. Nepotes etiam in quibus illi ín? telliguntur qui ab illis feducuntur: quos prius diabolus ipfe deceperat: nepotes inquam eius;rion faturabuntur pane, uifionis dei utiqp famem inopiameap paffuri. Q uia: omnes fancti contemplantes deum, reficiendi ab eo funt & pafcendi: quo nunc arigeli faturantur. Reliquías quo? qp diaboli,extremam generationem eius íntelligere poffu/ mus:qua fimiliter utipfe diabolus& filij ac nepotes eius cm toto corpore populi fuí in interitum fepelientur.Illae quoq uiduz,td eft anim quas uitijs fuis& illecebris.uo? luptatum diabolus inneruauerat: mollefq: reddiderat, u£ omné fortitudine& uitrilitaté amitterétznulla correctione ácfatiffactione deflebunt:ut faltem aliquádo refipifcant ad dedm: quétand uirü amifcrant, uitíjs uelut adulteris cof hxrendo.«νι: oeue quí abftulít íudícii tmc. Secundit formam[εγυί quà affumpfit, iudicii uolütatis humanze:s ex perfona affumpti horninisdictum eft:quo orans dice7 bat ad patrem:Mi pater fi poffibile eft: tranfeata me calix íte.Et ideo iudicium meum dixit:quía infe humaní gene? risinfirmitatem, in ueritate fufcepti hominis demonftra? bat.«(£t omnípotene quíad amaritudinem adduxit anü imam meaim. Amarum erat poculum mortis: ad quod bi? bendum faluator nofter aduenerat: de ipfius namq τα” cis amatitudine erat, quod ait difcípulis fuis«Triftis eft ant ma mea ufqvad mortem.- Verbum autem; adduxit, fe» cundum apoftolum intelligendutn eft: qui dé'deo patre $9 97 Á ita ait: CLui proprio filio fuo non pepercit: fed: pro ἡ Roma,S.f nobía Octo MM meri ctn cca p E Roma.4..d Efa.2.d $:$.109, E | Adtrc Mattbad τε noftro, feri intelli/ g&tiz huius texuim?, a. : i ΟΠ ΕΗ. nobisomnibus tradidít iflum.Non enim nolens traditus eft in mort. Alio loco de faluatore ide Apoftol*dicit: υἱ fe tradidit pro peccatis noftris.€[€Xuía oonec fupereft ba lítua.ín me: 2(pírírue oeí ín naribue πιείο, Huc δὲ illud per unet quod de domino in Είαια fcribitur. Q, uiefce ab homi ne,cuius fpirítus in na ribus eius; quia excel fus reputatus eft ipfe. fecundü hunc intelle; étum quo de faluato/ non íta ut fonat dictü xerit: quoadu(qs eft halítus uite huius ín me,id eftanted mori; ar:íed donecpro fem er atqp perpetuo hoc P dictum effe no cum eíus. fe domínus ad po, pulum per'prophe! tam: Ego fum ait do/ minus:& donec fe nefcatis ego fum.NNG eifi poft fenectutem hominti deus ἠδ᾽ eritcum eifdem potius fenefcentibus,deus perpetuo ma/ neat. Ad illud aut qd? pfalmifta ait: Dixit dominus domi. no m eo,fedea dextris meiszDonec ponam inimicos tuos, fcabellum pedum tuorum: quid dícimus« quod poftea inimici fubíecti fuerint,chriftus non feifurus fitad dextera dei patris£& ubi erít illud quod aitangelus:Et regni ei?nó erit finis.Propter quod donecin talibus locis ut dixi pro p. petuo eft intelligendum. Necnon& illud quod de lofeph δὲ beata Maria euangeliíta ait: Non cognofcebat donec pe; perit filium,Q.uis enim eft fuper ueneranda beate Mariae uírginitateíta blafphemus:ut hoc faltem audeat cogitare: utpoft deum faluatorem,filium fuum, illa uirum cognoue rit? Proinde fecüdum ueritate fidei catholicz, donec& híc ficut fupra dictü eft,p femper intelligamus, Ait ereo domi nus lefus: quia femper halitus diuinitatis in. me eft, quia fecundum id quod homo fum,& in deo conditus fum& creatus; habeo in me fpirítum patris mer, meumqp fub ftantíaliter, Sequitur ergo íta dicens: Donec deficiam non recedam ab inaocentia mea. Ὁ ία ergo innocentiam nó morum induítría. acquifiui, fed ín. eaut natus fum: ita fum iuítus€ innocens.«[ Sufifficatíonem meam quam ce pítenere uon oeferam. Potuit hoc faluator dicere uthomo , indeumaffumptus,cuíus ínitium eft(eciidum carnem ex Cu.é.d uirgine Maria:peccatum autem homiínis,nec nafcendo tra xit,nec operando contraxit.Et ideo folus ueraciter dicit: «Γ΄ Ώου erf repzebeudit me coz meum ín omní níta mea, Sicut impius inimicus meus,& aduerfarius me?quafi ini/ quus. Non eri uoto maledicit,(ed prophetando przdicit: &(ecundum meritum loquitur hominum peccatorü:pray: dicens quid unu(quifqy permanens in peccatis recepturus ab eo fit. Nuncad eum locum reuertamur. a 4 iueo cá touníerít nibil fecum aufertsaperíet oculos fuoe z níbil ín. ueníet. Multis modis diues intellieitur in fcripturis diui nis.Eft diues facultatibus terrenis, fed(1 confidit in ipfis di uitijs cadet. Hic ergo diues cum ín fomno mortis fucrit,ní» hil de fuis facultatibus fecum feret:quoniam nudus uenit nafcendo:nudus reuertitur in terrà moríédo. Hic in refur/ rectione aperiet oculos fuos,& nullum meritum boni ope; ris inueniet.Iudeorum quoq populus, propter ínnumera bilia diuina beneficia:prophetarum quoq oracula fiue pro miffiones plurimas,& dei ipfiusfrequens alloquiü: diues eit dictus. Vnde eifd& iudais ait dominus in euágelio: Vae uobis diuitibus.Superbi quoqinon babentes fpiritus pau pertatem: diuites appellantur.Philofophi etíam habentes facundiam δὲ fcientiam mundialem: diuites nuncupan^ tur. Hi cumin die re(urreckionis fucrint fufcitati:ihil re^ ὁ fecicumbraaulum, Dies cam dormiíerit, nihil fecam Donecautéaduerbi:& auferet: aperiet oculos fuos,& níhil ínueniet, Apprehendeteum quaftaqua ἱπορία: nocte opprímet eum c tetnpeftas. T óllet eum uentus urens δὲ auferet: δὲ ué^ ο lat turbo rapíet eum deloco fuo. Emittétfuper eum& exiftimemus,tandj dí.€ non parcet:dé manu cius fugiens fugiet, Strineét fup eum manus fuas:& fibilabit fuper illum, íntuens lo^ Abét argentum uenarum| fuarum. prínci, |a ρία:&auroloasseft-ín quo conflatur. Ferrá uerimus ,Sicutaitip/» de terra tollitur: δὲ lapis folutus calore in zs uertitur. Tempüs pofuit tenebris:& uniuerforum finem medfj quo faluentur inuentent. Haretícus etiam ὑφ᾽ diues dici poteftzquoniam multa imo omnía de fanctar ες clie remunerationibus fe habere prafumit: remi(fionem peccatorum:fignificationem fpiritus:pignus etiam domi; nici corporis;S hareditatem cum fanctisangelis regni coe leftis, Hi ergo omnes fiue quía crucis fcan/ dalum patiuntur:fiue prafumptionecordis fui,ut ín erroreambu, lent,ueritatis tramir& reliquerunt.Siuequia obícuratum habétes intellectum, proprii libere uoluntatis arbi triumiin infidelitate p. durant, Vel quia abi ominabiles fa&ti funt; exaltantes cor fuum poft fomniii mortis: in refurrectione aperit ent oculos fuos,& ni hilinuenient.—— b 4L Zipp:ebendítefi quafi aqua ínopía: no * T ck ctc oppiímet euim τῶ peftao.Subitam egeftatem predictis diuitibusuelutaqui fuperuenturam fignificat:qui mifería& inopinata fibi an/ CS XXVII - ipfe confy; .. guítia,qua tempeftatis nomine dicta eft,nocteid eft repen te dü neíciunt oppriment:iuxta illud apoftoli: Cü dixerint pax& fecuritas:tunc repentinus eis fuperuenict interitus, €q[ Z ollet eum ventue v?ene c£. Venti nomine,fententiam dixit, quauelut puluis quifq» eorum profjcietura facieter/ rz.Etuentus hic diuina fentétiz urens dicit:eo qd' ad ge; hennz urediné ducitfiuecópellit. Ὁ€£mittet füper et tron parcet. Ventus το fententiz ἀεί, πε ipfe deus per fentétià iu(ticize fuz mittet fup εἴ poenas:id eit meritü fadi norü fuorü fufcipiet.NG eim parcet,cii reddet εἰ fecüdü opa fua. e αἴ£xemanu eíue fugíene fugfet.Et non tenebitur, inquit, manu dei ut falue£,de qua uelut fuge modo;ucod lapfu in ruinam decidet. Ο) uod autem aít, fugiens fugiets tue ut alij dixerunt,fuga fugiet: pereuntem in perpetuum peccatoretn fignificat:quia nundp fit reuocandus ad uitá: δὲ illic ei poznitentiz locus non ετίτ, 0 ΕΓ Sxtrínget fü» per cum manie fuae: 2 fibilabír füper íllum/íntuene cíug. Alij dixerunt,planget fuper eum manibus fuis:&tral ᾽ het eum deloco fuo.Nutibus quibufdam corporum δρ manorum, céfuram indignants deí,& contra peccatorem diuitem iraícentis,hoc fermone defcribit; ubi δὲ iam quaft fibilàs indicet dj atrox illi poenarum locus referuetur. Ad talem locutn& iudas Ifcarioth abijt.|. Ca. XXVIII ὁ“: Zibet argenti venar( fuarü pzíncípía: caurolo cug eft«c. Videtur mihi quod per znigma& pa rabolà:fub horü nominibus metallorii mores ; hominü δὲ uirtutesanimorü defcribat, minime erdinis obícruantià, prophetarii more cuftodiés. Argenti uero δὲ αυτί uocabulum fecüdü authoritaté fcripturarum uerbi eloquium, fenfus animi indicare uoluit. Hacdif/ ferentes nos ita dicamus, Habet argenti uenarum füarumt principia:€ auro locus eft in quo conflatur: Vena argen . ti,id eft initium eloquij ab animz fen(ibus orit:fenfus ue ro aureus, ratióis ac fapientiz iudicio fabrica£,S ut fit opti mus,ab igne diuinz examinationis probatione conflatur, Fortitudo uero qua ferri noie appellatur e(t qua terram, id écarnis noftra malitiàin nobis tollim?:aduerfum ed có tranos militáté δὲ cótra leg? fpüs cóuerfanté, rigoreanimi & uirtute repugnem?. Lapidis ὅς noie cordis figura£ du: ricies:qua p calore δὲ feruoré fidei refoluta mollefcit: ut pri mü poffit in fe uerba(cribétis recipere, Deinde uelutin zs qd'canorü eft,merito f&itatis pficiens,ad laudes& gratias deo offerédas, fidei foliditate pueniet. b:«ίζ épue pofuit tenebzío«C. In(cripturis diuinis,pctóres hoies,darmones & ignoratiz atqj ribulatiócs fiue pctà:,p modo δὲ κ. τω nibra -— de das -—EUR ESAME uc ALLEE ώς Μήνας. -- " zin ου Vins UR& πεδία ΣΤΗ a«[ Zapide quod calícínis c vimbeatty.— turem,ip(um díabolumeum füis poffumus dicere: qui fez X τῶν mone. Snc api Jem metaphorice díabolum hocloco in. mitam fpiritalis intellígentizin lege δὲ prophctis: hoc eft: ih η tc po musta propter errores fuos quibus totum,— quain iudzzam occulte pradicebantur,no(fe minime po/ di im mi ü into μέγα, apis caliginis dictus eft. Qui cü fortis;.. tuerunt. Nec intüeri aliquo ueftigio fcieritie ualuerunta fae ΩΝ qi E potens[it per natura qua εἰξ ἃ deo conditus:cófidens per..— culis dífpenfationis future ab(condita facramenta.De qui MIU[upcrbiam in uirtute busait Ápoftoluf:Dei t"fua δὲ nón in: dio&:' ai ipod ce 1, Corti b d; d 3 ἂν L--^Y.» Tq- F"a P d χὰ πίῃ.' deo creatore fuo,ami;* ipféconfyderat.Lápidé quoq; calicinis&umbrá mor: pi d αἶπα αἲτ Mi Tekfpenee lumen: b tis diüídit torrés a populo peregrináte: eos qs oblítus^ fconditaettquam ne, TE conueríus ín ftultici a SOR ishois& νου, Leti de E, gu mo principum huius Mir Ktenebras,&idcirco*€t pesegentishois& ínuios;T errá de quaorícbat pa.£i rag i. lapis caliginis dici po" Ὁ nís ín loco fuo;igni fubuería eft.Lócas faphytilapides.«pfüócalcauerunt ἃ ὁ. IM. tuit: fecundum illud:-ς εἰ δὲ ol Ρα ίας π. Semitdi rauit anissntci filii ínftítozum: bec pog mi guia, Stultin tenebris am, f Εἰ 5:8 gebe Tus aurt.oemità Tgnorauit ΔΗΙΣ-ΩΕΣ I^; τς με peream lena, iE à piles ergo lapis: s tuítuseft eat oculus, uulturís, INón calcauerunt eam....Inftitores fiie negocia li aliginis diabolus no ῳ ΠΤ(τον:néc pertranfiuit peream lexna;- ἴοτε5 Prediei intelli itdni minatur: ita& umbra::: τ᾿: B fud Sed antur. Nam negocíá lens snortis dicitur: πιο! εν EM... Adfilicem; tores funt toali& fup/ lmim' niahiquifeab eo de/ τ εν βλς Ἐῶ OA ens-bi:quod etiam ad ip/ ὑσὰ| νῆμα Ῥιορὶ putant; ternis ut ipfe diaboPgehénz igni; fum diabolüm pertinetqui fuperbiam delic&um.maximü mm bus mácipadi funt. b«LZ íuidittozreno apploperegrína-'adinuenit. Et riegociator propter multitudinem peccatori A τεΙεο quos oblírus cft peg egenrío bomínía τ ínufos. Hoc^ appellatus cft,quz fiue ad feipfum, fiue ad perdendum ho» pum gicitiinuios id eft errantes& illós quos oblituseftpes ἐρῶ minem exquifiuit.lfti igitur promiffionis terram qua ΠΑ, tn: tís hominis, f eparabit torrens a opulo. peregrinante:€9,| fuetis δὲ ζογάς humilibus referuatur utin ca habitetit,calca mui deus quod oblitus corum(it greffus.Siue prafens conuerfatio renon poterunt: quía nec quafi incolz,per eam tfanfeun im" gentis hominis pedis nomine fignificata eft..Oblitus^ dihabebütlicentiam.Item aliter. Hac igitur iudza cui hic li eítdixit,pro eo quod pramiffus egens, non eft deutn pro— panis do&irinz miniftrantibus prophetis, δὲ facerdotibug m ὃ huiufmodi deprecatus:cum tamen cleemofyna deum pre— prabebatur ín loco fuo:fuo utíq: δὲ nó dei: id eft in loco de Yo«ctur:íd et iplum opus bonum quod homefterinqua. lectationis(σατοῦί uoluptatibusatqp illecebris conflagra/ ii(im guanifeftatioefui loquatur ad deum. Hoc ergo dicit an&? batjgneuitiorum(uorü ardens fubuerfa eft,(icut dicit pro η Tob: qd'inuios fineuia uera religióis uiuentes:& qui mife| pheta: Ofes adulterantes,ficutclibanus corda eori;.&in|.,|,. uni* sicordiam pauperibus,quod eft chrifti fratribus.non fecez| pfalmo de ea dici£:Incenfaigni& fuffoffa manu operis: fui Ofee/ à Pam gunt: torrens ignis feparet:fimul& a fanctorum con7. extirpata omino& effolfa c(t. Licet ᾿ offit ignis ifteetiam fag fortío diuidet. Siue hic egenus proprie faluatornofterinz| fuper ultione peccatorum intelligi: cut dicit Apoftolus: nti: telligitur, quipropter nos egenus& pauperfactus.eft cum| Terraqua fpinas& tribulos profért,reproba eft& maledi; Heb.o. b ει"diues effet.In pede quoq eius:difpenfationem uelaffumen—&o proxima: cuius confummatio in combuftionemDe^.^^, “ἢ tishominem:uel müdum ingredientis aduerte, Vndepro/ απο igneirzait Dauid:Iuuenes eorum comedit ignis, tÉT*g M cuin Bbacuc 3. pheta aiti Exifti in falutem populi tui. Hi ergo qui difpenfa€j Zocus(apbyrílapídes cíue« glebe illiua auri. Lapides monti 4.— tionem falutis fuzin euangelio non receperunt,obliuioni^ preciofi& aurüi non in optima terra fed in remotis&(quay D má P- dati funt:qui credere per duriciam propri uolütatisnolue— Jidis inueniri dicunrur.lgitur fecundü hunc modii iuda gna'^ gunt.Etidcirco inuíj dicti funt: quía chriftum qui eítuía— fterilis fide,&cinfoecunda uirtutibus:habuitinfe hos lapí 1} em- non receperunt. c.€[£ erra oe qua ozicbatur panío in lo^ des preciofos,id eft patriarchas,& prophetas,& omné fan, pigs'«o fuoiígnifubuerfa eft. Díuerfas res& obícuras cónectit:—&orum multitudinem.€f Soemitam ígnozauít ουδ: nec ind" aitcum fuperioribus inferioranon hareant.Proinde mihi— ínruítue efream oatlas vulrürie.Poffunthic duo populi ij mai* widetur:quia hocloco terram fodomorum defcribatcuius|. telligi non abfurde:id eft iudeorum δὲ gentium. Carnalig gd s. abundantiam& amenitatemi cum admiratione collaudet, ergo iudaa fidem ín chrifto non habens: fed potius legis -— xs"Ὁ«Γή οσο fapbyrilapidee eíue: t alcbeillíuo aurü.Per| operibus uiuens: eundem chriftum pro nobis factum fe, — metaphoram dicit;quod in fodomis uberrima fuerintom^ mitam fiueuiam quaredítur ad patriam ut incredulus ig/ ἢ"' nia& optima: que etiam auro δὲ preaiofis lapidibus com». norauit;propter clationem fuam,qua fe putabat legis opel jn'paren£, ες(| Semítá(anozauít aute. Exitus plurimosin ribus poffe íáftificari, Auis dicta eft:leuis utiqp& uagas yl adem regione multitudo habitatorü fecerat;& ideo forfan“αἴ in ipfis operibus legis inftabilis, Vulturi uero geri/ " dixit quod auibus pra frequenti hominumcopiafemitas—.tíü populus, ideo alfimilari uidetur:quonià p errores mof P' ántuendi uel facultas illic refpondendi incedendíue nófue tuorühominü difcurrebat:& rebus mortuis pafcebat. Hi E i rit. f€[ tllecínruítue eft eam oculue vulturíe. Ο υἷα tam—.ergo chriftum legis lireraobtectum:S terrà repromiffioig με- condenfis frutetis& contiguis arboribus confitaerat:uted—.perchriftum futura, opacitatis fignificationum umbracu; d a aues defuper uolantes depafcere non poflent,- 6.«ποπ. lisnon poterant omnino perfpicere. 4ου calcauerun£ e calcauerunt eam filij ínftitozü.Hocaitzquod itafuerítterra— eai fili ínftítozum nec pertranfiuít per cam legna. Filij in/ ien fodomorii omnibus bonis referta:ut nullius αιτία ος,— ftitorum, apoftolorum difcipuli,& apoftolici utri intellige μ»» αἰτπηετεϊπιοηΐς."αὶ«['fBecptranfiuít pereáleena. Obfre— di funt,qui gentibus euangelium pradicauerunt. Hi ígitue αὐ quétiam innumerabiliü populorü in fodomis habitantii,^ TIudeam,terram uidelicet infidelium: ut. eí annuncia beftize per medíam regionis illius tranfire non poterant, 4| Z-crra oe qua oztebatur paníe ínloco fuo/ígnt fübuerfa £ft. Hac terra pot& iudaa intelligi: in qua pants legis dei, ' per doctrinam prophetarü populis nafcebatur, qua amo; "χε dei per fidem chrifti carnalis legis intelligentia fubuerfa £ft:& in rectos tramites δὲ fpiritales fenfus conítituta:ut ià rent: euangelium non calcauerunt. Ὡς quibus dicitur án Ad&ibus apoftolorum: Vobis oportuerar primum uer/ bum dei loqui: fed quia indignos uos iudicaftis aeterna Acto(s p. uita:ecce conuertimur ad gentes. Sicitagp faétumeftifis^^^— euangeligantibus uerbum: ut mons chri(tus in mare gentium tranfplantaretur, Vnde& in. pfalmo ait; Et T4532 y Ei c4," Occidente litteram nó fequat.£ ocue fapbyrí lapídeeeíug.. tranfferentur montes in cor maris: Id eft uel propheta, rd 54 Sic dicit ei dris per prophetà: Ecce ego(ternam per ordiné| rum uel euangcliftarum oracula, ad credituros gentium ut lapides tuos& fundabo te in faphyris:X reliqua. Hoc e— populos traniterentur. 41 Hec periranfiuít per cam er jn decore precioforü lapidum:id eft omniü chrí(to credenti legna. Lezna poteft diaboli dominatio. fentiri, fiue fu/^ ἢ ip per deü patré:tüíc adornata eft Judza:quandogentiipopu^ perbía Iudzorum. Q.uod.autem dicít,non pertranfiüit: y lus ei pzr fidem chrífti eft copulatus. 4&^emiram ígno:a!^ hoc ait, non. receffit a. iudaa,, fed. ibidem infidelis ái τ*vírauig. fBecíntuitügeft eam ocine vulturís, Αυξδ.υμί,— perbia permanfit, Aliter pote(t δὲ de ecclefia intelligi In je dE. MM.. ifla υπ Y ΩΣ Gafs A potàa, 18. ' ts^» iffa Ον eforia uirtutum fuarutu: in Toco neceffario rei deniptionis füz: in que per fidem ftat: igne fubuerfa eft: illoutiq; iene de quo ipfe dominus ait: Ignetn ueni mit? tereín terram, Hoc igitur igne ecclefia: id eft terra fancto tum,anioris dei defyderio flagrans, fubuertitur: ut can carnalis coricupifcen f ' tid non poffideat.' Hecigiturmodo fub; ὃ Ad filicém extendit manü fuam: fübuértit a radicibus * s£ommcn. obedientiam terra rationem habentis:eoründem fluming impetus operantur. Ὁ qf£roimne pzeciofum vídít oculua tius.Eductis igiturriuis gratias dei uidit deus jj imme; fa X innumerabilia pietatis fuz beneficia. Vidit auté drxitz €o quód ante confpectum eitis adimplctio fiue effectus fu uoluntatis, aítiterit inj ecclefia fua. e«Pio furida quoqs βυυίοιᾷ vertitur: ut ín tera$ rmontes.In pétrís riuos excidit: δὲ ómne preciofum ui^— fcrutar* eft;z abícondi) carnis fuz uítueris:car fis ín ca uitía morían e dit oculus eíus.Profünda quog fluüíor fcrutatus eft: ta pdurítínlücé.Hos igit fluuios nó abfur; ἃ tur: utáít Apoftolus. f& abfcondiíta produxit in lucem.Sapiétia üero ubiin- de fingulos libros ue Qui enim furit chri; fti; carnem fuam cru '& concupifcentijs. '«r oce fapbyríla; pides eine: cglebeei?. k cum. ING dábit aurü obricum pro ea: nec sppendamss surum.Glebas(anctz. κ argentü ín cornutatione eius.INón conferet tínctis ín/ 'τοίτα ecclefia: fanctos eius propter fecundi; 'tatem bonórtüi operü "appellauit: quos etia '& propter gratíarti diuifióes,elebas fanctus fpiritus uoluit "nücupare: quo auri merito cenferentur: in quarüi occultis 'uenis(από animarü feminibus, fenfüs magni preciofiqy naífcátur. ϐ[&emítam tguozatít auio:nec íntuítue eft eam. 'eculue vultürís. Sub his nominib?,auri& uulturis,inimí cos écclefiz intelligamus,qui tenebris obfcuratum haben; tes intelle&tum:nefcierunt femitam uocatióis eius, qua ad deum ambulans per fidem reucrtitur, Q) uic? diuerfis ον’ foribus mortuorum hominum rapti: quafi uolare arbi: tradi func.eT 1Hó calcauerüt eà filij ínftítozi. Hi inftitores fiue negocíatores reprobi funt& laude indigni: q peccata peccatis, uelut diuitias fibí cógregant:dequibusaitapoca ἃ Iypfis:Oinia clara& pinguia perierunta te. Hi igiturnego ciatores circa diuitias peccatorum,nó calcabunt ecclefiam, id eft non habitabuntin ea:quia fanctam eam δὲ tmmacu/ latà dominus poffidebit. 4 Ίβες pertranfiuit per οὗ lcena, Siue leo utalíj dixerunt. Leo híc nonabfurde diabolus in; . telligitur:qui per fanct& ecclefiz terram tranfire nó potuit, eo quod grauibus perfecutionibus eam uincere non ualue rit. 4&[Zidfiicem exrendír.aanum fuam. Videtur mihi 'fanétus Iob aliud enigma ptuliffe:& propter foliditate fu; ath δὲ fortitudinem,chriftum fecandum liominem qué af 'fumpfitfilicem pofle fignificari: qui etià pétra& lapis,pro/ : phetis&ápoftolís dictus eft, Deus ergo pater extédit ad fi licem manum füam,id eft filium fuim:per quem uniuerfa ' Condidit:queni etia dexteram& brachiü uocat;& ad fufci/ 'piendum hominem mifit:ucapoftolus dixit: Deus filium Τι mifitin fimilitudíne carnís peccati.Etidcírco in extcn/ "frotie manus,dei patris δὲ filij eius ad nos aduentum figni, ficari nouérimus: utper eum ficut fequitur b.€[«Scbuer teret aradícibus montes, Ο uos per metaphoram damo:; ties(iuehornines fuperbos efferecte(entimustquia princi, patus& poteftates palam tríüphauit in femetipfo, c 4Γ 3n petrís ríuos egcídít. Duris fcilicet precordijs gentium& ni mía ihfidelitate conftrictis: abundantiam gratiarum fua/ tum largitus eft:& uelutríuos atq fluentes:uberem copia tdoctrinarüm tribuit. Hoc ipfum diftribuiffe intelligit: qd? is Co.12,a fcidiffe memoratur: ficut áít apoftolus. Alíj em per fpiritü datur fetmao fapientiz:alij fermo fcientiz. Alij dixerunt.Rí Eía, ἐς, ἃ pas fluminum difrupit: ut illam doctrina fpiritalem legis Efa18,d & prophetarumtde qua Efaías ait: τι fititis itead aqua, qua in una gente randf intra quafdà anguftias deflucbat: qua etiam Μοίαϊσα legis praceptis uclut quibufdam,qua/ firipartim obicibus claudebatur. Huiufcemodi difruptis obftaculis:quafi dealueo legis fuper omnem terram euan; gelio abundante diffudit, Aliter poffumus hanc terram ecclefiam dicere; Vndeait propheta; Fluminibus fcinde£ terra. Scindi uero eam atis difrumpi eo modo nouerimus, quando fead füfcipiendum uerbü dei,capabílem prabet: Hancquog quandam adapertioné capacitatis qua fit per s uenit:& quis eft locus intelligentia? INefcit hónro pretafixerunt cum uitis b cium eius: nec ínüenítur ín tetra füauiter uiuentium. teris inftrumenti εἴα fentimus: in quorum magnis latibulis ab; t“». ΄ μι» μ n κ P ΄ ρ. à Í i Abyffüs dícit;no eft in me:& mare loquit;non eft me- condita erantecdifie facraméta:quz intem pore faluatoris de? ρὰ ter(crutatus fit:ad im pletioné eoty οἵα que di coloribus:neclapidi fardoníco preciofiffimo,uelía— sais untmanife phyro. ftans:Síuequíafiuuío rü noie,populog: mul titudines aliquando intelligüitur:queadmodum Nahum uiorum hocloco,fecreta confcientize hominü aduertamus: quorum fcrutator& cognitor deus eft: qui in díe iudicij pr ducendo omnia fecreta cordium, reddetunicuiqy fecundi operafua, Γ«[ Gapientía vero vbi(nueniturizquís eft[o cug íntellígentíe, Or uod hoc quafi inqrensait,diíficilé rem & quz uix inuenitur uoluit indicare, imo qua nifi deo de; monftrante,nec inueniri poffet ab hominenec haberi:Q,d & ipfeIob in fubfequentibus declarauit ita dicens.Et dixit homini υπέρ» deus: Ecce timor dii ipfa eft fapientia,& rece) derea malo intelligétia.&«T'iWefcit boro pzecíü εἰν, Haec dicendo,ineftimabilé effe(apientia timoris dei fignificauit, b qL'ffiec ínuenietur(n terra fuauíter víuentíum.Hanc igi£ fapientiam tímoris dci non habet quifpiam:nifi carnem fuam crucifixerit cum uitijs& concupifcentijs, nifi uixerit, ut Paulus apóftolus δέ omnes fancti: in tribulationibus,p fecutionibus anguftijs& preffuris, Et ideo fuauiter dicti funtuiuere illi:xquinullo iugo difciplinz tenentur:& effre/ hes ac prxcipites,inlabem prorumpuntuítiorü.{([Zibyf fue ofcition eft(n me/c mare loquitur/mó cft meci. Abyf/ fumhoc loco infernum intelligam?: ficut dicit Apoftolus: fi propheta ait:Portz fluuiorum aperta funt. Profunda flu; Nai,| πὶ Autquis defcendit in abyffum. Et mare hoc faculü:utpfal Roma b mifta canente cognouimus; Hoc mare magnum δὲ fpacio fum.Infernus ergo δὲ hic mundus fapientiam tímoris dei, fenó habere teítatur. Loca dicit loquí: pro his qui in locis ucl mundi uel inferorü funt. Hic de llis loquitur:qui carna li conuerfatione mundi illecebris poffidentur: hac dictio profopopeia appellatur, ubi perfona loquentis cum lo/ qui non poffit affumitur: δὲ quod continet,pro eo quod continetur. Continet quidem hic mundus ucl infernus: Continetur autem homo. Hanc ergo fapientiam nonha/ bet mare mundi iftius prater folam ecclefiam: qua pro^ pter feuientium fluctus inimicorii,infula diciturín fcriptu, rissquemadmodü& nauicula per figuram in euangelio no minat. k 4 ποπ oabítur aurum obrícum ρτο ca/mecappé detur argentum(a cómutatíone είυο. Hoc aitquod nulla res quamuis preciofa fit, poffit huic fapientia cóparari.Si ue quía aurum in fcripturis uel argentum, tropicus fenfus & fermo intelligitur,hoc dicit,fapientiam iftam nullus pro meritofentirepoffetautzloqui.[«ου cóferetur πὶ cría índíe colozibuo/nec lapidi fardonico pzeciofiffimo vel fapbyro.Diuerfis rcbus& preciofis, hac fapientía diuina prafertur.Hoc tamen fciendum quod maxímein meridia no climate: hzc rhetálla preciofa nafcátur,Et quia in india, omhes idolorum cultoses fienificantur: in qua colores ut dixi preciofi:uel nafcuntur uel fiunt:id puto poffe intelligi: Quia in gentibus ubi timor uerí dei non eít: füicata& quo^ dámodo terrena religio fit: qua fub pratextu nominis déi in errorü tmeridacio:diuerfo acuario fermonil-colore uelut pictura | py. ἜΝ i A μή liti i s ri Tni Μαρ sitem Dig: Di ΠΝ δν kalte) koi Voy T e Τα ling μα εἰ up pis nin A B ». namemoria erunt: in τς re coniungi. Et ideo Ξ zjob pictura componitur:& quafi lapis preciofus aloquio fpfél deat, fiue nomine fülgeát deítatis:& India fiue etia Aethio/ pia,nigritudinem,uel tenebras peccatorum fignificat: quae fpecialiter inidolorum culturishabentur. a«['ílonad/ £quabítur οἱ aurum vel vítrum: nec commurabürur pro ea vafa aurí Aurum uel uitrum, X etiam uafa auri, preciofi quig&- 5 phyro.IN δη adzquabitur οἱ aurum ucl dítrum: nec có » mutabütut pro ea uafa aurí excelía δὲ emínentía: non ς cómemorabuntur ín comparatione eius. T ráhítur aüt v fapíentía de occultis, Nón adzquabítur εἰ topacíus de Acthíopía:nectíncturz müdiflimz componétur. Vn dé ergo fapientía uenit:& quis eft locus íntelligentiaz ε Abfconditá eft ab oculis omnii uiuentiü:uolucres dqy s cceli latet. Pérditio& mors dixerunt, auribus noftris v audíuímus famam eius, Dus intelligituíam eíus:& ip i fe nouítlocum illius.Iptem fines müdi íntuetur:& om s nía quz fub ccelo funt, refpicit, Q ii fecit uentis ρου» dus:& aquas appendit in menfura. Quando ponebat i pluuijs legem, δὲ uíam procellis fonantibus: tànc uídit illà& enarrauit,& przparauit δὲ inueftigauit, δὲ dixit mhominíEcc timor dominiipfa eft fapientia: δὲ rece: clari intelligütur: qui in hoefzculo nomine dignitatis,& diuitiage gloria fpledent:hi uti cp non habentes uere teligionis timorem ,p nihili habebuntur:eo quod non poffuntue/ lutpro merito eloria fuz, ad cómutationé fapiétiz fingularis ac cederé,' b«[£xcel/ fa τ emínentía: nec có/ mermózabünrur ín có/ paratíotie eíuo.Etiamfi excelfà(int& pluri; mum emínentia qua Πρ ín creaturis funt: ut frt etiani angelicae ptátés:minima omni nojmopotiusindip/ qoa malo intelligentia. comparatione illius: s quz facitomnem crea turam rationalem deo , placere,cicp(ἐπ amo/ tibus excelfis,timorís huiufmodi fapientia: quia(ine illa nihil funt: ante deii: ficut& ipfe diabolus qui amiffo timore diuinz reuerentiz,perdiditfemetipfum. c«f£ rabitur autem fa píentía oe occultía. Hzc igitur aliunde non poteft nifi de fu pernis affumi:(iue de intimis cordis affectibus,dono fan; P$$ Gi biriristrahitar,utprophetaait: Os meum aperui,& at traxi fpiritum: ut uidelicet fapiat homo deum δὲ timeat:ac recederea malo intelligat. Ὁ€[fRonadequabítur eítopa «(uo δε etbíopía:mecríacturg máüdíffime coponentur, Diuer fis modis& diüerfis nomib? auri, ac fupellectilis preciofi, fanctus Iob dicit, qd? timor ἀπὶ nó poffit eis ullo modo có parári.€«πάς ergo fapíctía venít:c de eftlocue intellí/ Gtí£.Interrogans requirit& dicit:quod omis creatura, uel maxime f(apientiam hancignoret. f. ΑΓ Zibfcondíta eft ab eculío omníum víuentíii cc. V iuentium mundo intelligen/ dum eft, de quibus fuperius ait cü de hac fapientia loque; retur:necinuenitur in terra fuauiter uiuentium.() uod au/ tem dixit, quía hac fapientia uolucres coeli lateret, fuperbi & leues,(iue quí altum fapiunt, quod ad tumoremarroga tiz pertínet,intelligendi funt:fiue fpiritus mali; qui fecun; dur parabolam euangelfj,iactum femen dominicum iux/ ta uiám comedüt, Hos igitur latere ait bonum timoris dei. €(E]Serdítíozimoo oixerunt, 2luribue noftríe αμίνη” fama eíuo.Pote(tutrocp hoc nomine diabolus dici: fiueil e riors appellari poteft, ut fui fatellites perditio nuncupen tur, Hi ergo dixerunt, quod famam tímorís dei audierint: non ef negarepoffunt,quía non audierint íllam: cü in πα’ tur(uz bono,índitam perceperint: fed per inobedientiae malum,eam habere noluerunt. b« euo fatellígit víam eíue,«(pfe nouítlocutm íllíus.Pro certo fcit deus,quod haec fapiétia properet,ad locum uticp quietis& perpetuz pacís: ubi perhanc ipfam fapientíam timoris fui, fuper quietum & humilem& trementem fermones fuos requiefcere dele^ étetur,Siue deus intelligit uíà eius:qua pradicatione eua; φεῖῆ per oranes terras prolata eít. Vnde δὲ fequitur de deo Ddiditquóg; Iob affumens parabolam fuá, o δέ dixit: Q üis mihitribuat ut fim íuxta méfes priftínos,fecüdum díes quibus deus cuftodie ἡ praferturillis eminen Ρ Dat me? Quádó fplendebat lucerna eíus fuper caput Kd, XXIX ο. dicens.{«Γ Spfeei finca muridí(ηπΙοθΗΕ,ὲ ota quefub ce lo funt, refpícit. CLuis enim ambigit,deum noffe etiam ea qua futura funtcfed hic poti? deus cognitor fututorü illud infpexit,quod poftea dixit eius Apoftolus: Cutri αὐτῷ ue; nerit plenitudo temporis mifit deus filium fuum, Hocigi£ niodo,aduétu fuo rios üifitando,firies mundi intuitus eft. In his in/ quam temporibus tio ftrís,in quos fculogs fines deuenerunt,— k«Γῶυ! fecit ventíó potidue:c aquae appé dít ín irfetifürá. Manife ftum eft, quia otnnig creatura i manu& uif tute potentiz illias tet neatur. Aliter.Ipfas gratias fpiritus fancti, qiin ipfo initio p apo ftolos accepit ecclefia; quando factus eft de calo fonitus ταη ad ucnientís fpiritus ue/ hementis.Ventos fiue fpiritus fcriptura com memorat, quos deus largiédo dearcanis fej cretorum caleftiü ,p laturus hoib*eft:fecii/ dum prophetam dicé tem:QLui producit ué tos de thefauris(nis, Aliquando hz diuey . fitates gratiarum fpiri tus fancti cenfentur nomíne dantis hag gratias,(ecundum il/ Ca. XXIX meum;& 99. e Gafí 4, à lud apoftoli: Spirítug Ορ. prophetarum fubic&i(unt prophetis: qui etiam propter operationem& effectum diuinz fanctificationís fuzpon dus haberé dicuntur:ut fecundum uniufcuiu(q uires pra dicatores uerbi dei, alijs lac darét,alíjs folidum cibum por rigerentubi dicerent,uel quibus dicerent. Indeait prophef ,ta:Dabo uobis imbrem matutinum δὲ ferotinum: hoc eit nouum G€uetusteftamentum.|[unc vídít(llam€ enarrauit; pzeparauít/z(nueftígauit, Id eft in ecclefia fua, deus futuram hanc(apientíamante prauidit: quod totug mundus timorem illius habituruseíTet, τῇ£c τῇ moz ofi! ipfa eft fapienría: z recedere a malo ínrelligenría, Alter timor eft:ne quifdj deum offendat, Alter uero fi offey derit. Illeprior íanctus& laudabilis: iftealius nó habens charitatem, fed poenam, Proinde de hocpradicabili timo; re dicit pfalmifta: Timor domini fanctus pmanés in fzcu; Ῥδ.ιδ.ς lum faculi, Dealio tímoreloquitur euangelifta Iohannes in epiftola fua dicens: Timor non eft in charitate, fed perfe, éta charitas foras mittit timorem. ui timor utiqs poena habet quia dilectionis meritum ποπ παδεῖ, Ca.XXIX 1.Iob.4.d £»didít quoqs 3obiaffumeno parabolam fuam 1 oÍtít.Secundum fuperiorem regulam etià iftic intelligentia lineam ducimus:ut quando id qd? fequitur in faluatorem referri non conuenerít,ad: membrorü illius compagem fenfum expofitio/ nis conemur inflectere.Et recte id fieri poterit ut quod ipfe dominus caput ecclefiz fuz in fe recipere non poteft: de ci* corpore,quod eftecclefia fennatur. ὁ— e[€»uíomíbítrf buat vt fím íuxta oíeo pzíftínoe:c fecundum ofce quíbue ος ue cuftodíebat me. Optat ergo fanctus lob atq defyderat; utíam de illo fqualore& cruciatibus liberetur,reuertaturqs ad illam gloria priftinz felicitatis,in qua aliquando diio p. frerantedegerat. p.«[€ uando fplendebar lucerna εἴθ σ fuper caput meur, Multis modisin fcripturis diuinis ap; d pellat lucerna, Hic uero potuit cá lob pro gloria téporali di| RR xifcqua RÉSIDE eta b^ 5) ἐν-—£onmimenm. 4“ xiffe quaa deo acceperat: quá ín honorís potentia& diui tijspoffidebat. 4.«[£tad lumen eíuo ambulabà[η tene bzío. Inter peccata utíqs& ea quz ignoraba;quafi inter afpe ta δὲ obícurauita huius,ad lumen uirtutii uel cofolatióis illusincedebam.. b. Q[&ícut fuí ín oíebus adolefcentíe -rademonítraui; m«T'Datereram patrperum: caufam, quam nefcícbam oílíeentiffime(nueftigabatm. Negocia cau (αἵ pauperum contra potentes fufcipiendo: defenfor eo rum factus erat δὲ iudex. Et idcirco nealiquaaducrfantivm parteopprimerentur,retectis eorum fraudibus, eas inueíli, meég:quádo fecreto oe ue erat fn tabernaculo inco.Secretü fuü,mété fua ideo dicere uoluit: qa illic cumultuofz ui tíop: turbae mínime p ftrepebant. c«|€2u3 do erat oipotene me^ «um: ín circuitu meo puerímeí. C) uado de um habcbat in taber; naclo fuo:uirtutes an/ τε cum ftare tandj pue ri perhibentur: qua ideo mafculi appellan tur propter uigorécon tra uitia refiftendi: ta/ ljb? mini(tris Iob bea: tus ambiebatur. Ὁ«LG»uando lauaba pedes iueoo. bütyro. Pedii uocabulo[Τετ pturis diuinis: mod? quidam hunianz có uerfationis ρἰάτυτ intelligendus eft. Ele» üabam,inquit,ab om ni pctí macu:a actus. meos:X cü innocetitía '& fimplicitate. ucrfa^ p bar.€ d ctperra fü debat iníbíríuos οἷεί, Iuxta μῆς{επ Moy: . fesait:Suxerüit melde | petra,& oleum de fir! ma petra: fecundii de lectationem uolentiü, orefapiebat. Etcüi pev . tra illa chríftum fecun dum apoftolum figu/ «aret,in oleo tame ifto dona fpüs fancti, fan; ..€tus Iob largiter fibi ef fufa uoluit demonftra , te. Hiceft ergo oleum;; uinum& uerum qui eft fpiritus fan&us patri& filio cófub ftantialis, Hoc ergo oleo fanctus lob abundabat: quo& charitatis pinguedinereplebatur. f.([€»uando pzoccde 1.22 bamadpostam cíuítatío:c ín platea parabant catbedeá mí . bí, Manifeftum e(t,quia iudaorum iudices in portis fede . bàt:ut iudicarét populum. ς«[ Clídebant meíutueneo z 8 meum:& ad Iümen eius ambulabam in tenebris.Sicüt. fui ín diebus adolefcentiz: mea:& quádo fecreto deus c eratín tabernaculo meo. Q üádo erat omipotés mecii: ο& in citcüiítu meo pueri mei. Quandó lauabam pedes t meos butyro:& petrá fundebat mihi ríuos οἱεί.() ση» do procedcbamad portam ciuitatis:& in platea para ebantcathedram mihi. Vídebánt me iuuenes& abfcodebantur:& fenes affurgentes ftabant;Príncipes ceffa bantloquí:& digitum fuperponebant οτί fuo. Vocem fiam cohibebant duces: δὲ lingua eorum eutturí fuo e adhxrebat.Aürísaudiés beatificabat me: oculus ui^ densteftimonium reddebat mihi,eo quod liberaffem paupetetn uociferattem:& pupillum cui non effet ad^ i iutor.Bénedidtio péríturi fuper meueniebat:& cor ui/ k daz confolatus παν, Tufticid índutus fum: ὃς ueftíuit t me ficut aeftimenro& diademate iudício meo. Ocl^ mlas fui czeco:& pes daudo.Dáter eram pauperá: δὲ cau^ fam quam neícicbam, diligentiffime ínueftigabam. s Cóntercbam molas íniquí:& dentibus illius aufereba eptzdam.Dictbág;:innídulo meo moríar, δὲ ficut pal e ma multiplicabo dies. Rádix mea aperta eft fecus ᾱaquas,& ros morabiturín meffione mea. Glorià mea . femper innouabítur:& arcus meus ín manu mea in ftaurabitur.Qui me audiebant, expectabant fenten/ r tíam:& intenti tacebant ad confilium meum. Vérbís meís addere nihil audebant:& fuper íllos ftillabat xlo'equíum meum, Expéctabant me ficut pluuíam: X os t fuum aperiebant quafi ad imbrem ferotinü.Si quado , tidebam gare dicebat. n p£ontercbomimo laeíníquí:« oe oentí bue(Πως aufcrebom p:edam, Hicuelut ra» pacem beftiam δὲ uio, lentam,hominem iniz quum defcribit: deca ius orefubftantia pau perum ui abftulerit, o(C 2ícebamq:ínmi dulo ineo πιοτίαΓ: c fü eut palma multiplica, bo Ὀίεδ. Nidus eius, exterior homo eius in telligendus eft: qui de foeno carnis illius cóf pofitus a deo fuerat& conftrictus, Omnis enim caro foenum.In hoc igitur nido fem» perfe mori fab teftifi/ catione dicebat: dum uits mundi δὲ cius concupifcentijs nó ui4 ucbat:&ob hoc ínre/ furrectione, uelut pal ma,mltiplices dies δὲ ternos habebit, p«hadírmceaaper ta eft fecus aquas:t roe miozabítur ín mef fione tnea.Spes mea& fides qua ex hac expe ctatione mea funt, pa tét ad diuina αἰοηυίας quarum confolatione nein infidelitate men tis mez uiror areícat infunditur, 4€ ría mes femper ínino» uabírur, 2 arce ευ ín mant mea ínftauras (Πα mea Sc.poteftin uirtutib?crefcentisbo fiuecófcientiz, fructus& nouus femper pfectus intelligi.In arcu uero refiítentis ac repugnantis,uigorem fignificari exi ftimo:qui ín manu fancti operis, hoítiles uitiorum impetus praparctur. Sicutait Dauidin pfalmo: Et pofuifti ut arcunr arcum brachía mea: quo contra obuios quofq» δὲ ab(condebantur:« fenes affürgentes ffabant."fríncipes .«effabant loquí: c oigítum fuperponebant ozí Πο, Reue; rentiam ρῇ δὲ fancti timoris, quam einon folum omnis atas: uerumetíam uniuerfz poteftates merito deferebant: his uerficulis demon(trauit. b 4T£lurís audíenebceatífí :cabat me: oculue vídene teftímontü reddebat tmíb(. Tam παπα erat, ut ait prefens conuerfatio eius:«j fama refe» rebat...([ 35enedictío períturí fuper me veníebat:c coz "vidue cogfolatue fum Papillus pauper& uidua:omne ge; i nus humiliumatqafflictorum fignificat: quorum nullam fanctus Tob prateríjtuel defpexit. Κ΄€[ 3uftícía(adutus fum: νεα me ficut veftimento ofademate íüdícío meo. Jufticia, iudiciirectum, miferícordia,hzec erant animae 1l, ᾽ Aius indumenta. 1 4j€) culue fuí ceco« pee claudo. Af; (fectus pietatis eius atq$ mifericordiz, in his(ermónibüs de monítratur; fiue-erranti ignoranti tenebris lumen prae; jbui uerítatís: X clawdicanti in ufjs domirii,recta uie(ης; ἡ eft, feciftiinfatigabilem intentionem bonorum ope: mco rum. r é[Clerbío meío addcrenibil audebát, c fuper íllos ftillabat eloqtam meum. Quia iam authoritas fapientize 'ubiqp fuerat diuulgata: nemo quafi detrectás,ad uerbaei^ quicquá addere prefumebat: quinimo ftillabat fuper eos £loquium illius: id eft fenfus;interiora uifcerum penetra Ῥέας eorum infufa pracordís,a tali magiftro pfecti atdy optimi difcipuliredderentur, 9€[£rpectabantmefi/ cut plüuíamt: coe fuum aperfebant quafi ad ímbzem ferotí/ " ni. Pluutz nomíne, copiofam ualdeeruditionem(ua(cien tiz demon(trat:& laudatauditores fuos qued difputante eo,cum grandi defyderío expectauerint. t€ Sí quando ' rídebam ad cos non credebahr. Tanta, inquit, reuerentía δξ hoónorea przdictis habebar: ut fapientiz mea δὲ grauitatí non poffet indulgentiz aliquid ac remiffionis qua ad tem/ peramentum magis morum pertinebant congruere. Et id circo ἱρίο ἃ mepietatis fiebat ítudio:ut affectus amoris ἃς dilectionis€orutn mei admiratione proficeret, εἰ υὲ Lu né ΜΝ, ΜΝ"ΠΝ . aii m "TEM—-—Du—————Uew— μπω εν. ων. zin Ξίοῦ 8(tlie volto meínon cadebat ín territi. Cratía reue; rentíaqua in eius facierefuleétem cótuebantur, apud pra dictos non pro'níhilo habebatur: Non eníta aliquid eius nutibus fruítra fieri exi(timabant:& idcirco quali magni atq pracipuum in fe pradici fufcipiebant, quicquid in fe/ renitate uultus illius contemplabantur.. b 4LGívoluiffemíre 5. tidebam ad eos,non credebant: δὲ[δι uultus meí non ad eos fcdcbá prímue. t cadebat in terram.Si uolliíiffem ire ad eos fedebam prí mus.Cuncy federem quafi rex círcüftante exercítu:erá camen meerentium confolator. Vncautém derídent me iuniores tempore: quórum non dígnabar patres ponere cum ca nibus ercgís mei.Qüorum uírtus manuü mí, | hí erat pro níbilo:& uíta ipfa putabantur índigní. Ege cosquales abicrit:iSe:& ftate δὲ fame fteriles,qüi rodebant in folitudine: fqua^ lentes calamitate δὲ mifería. Ec manducabant herbas & arborum cortíces:& radíx iuníperorum erat cibus corum.Quií de conuallíbus ifta rapientes, cum fingula (ηπίοτεστξ! s reppetiffent, ad ea cái damore currebát.In défertis ha; bitabanttorrentíum:& ín caueruis terza uel fuper οἷα£Cungs federem quafi rex círcüftante exercíi gu:cram tamen mmeren tíum coufolator. Di/ gnationem fuá& fan;* étam humilitatem hís Ὁ fermonib?manifeftat: quaad iferiores fuos, quafiad amicoffibig; [3 áinregni potentia, γης τὶς X marétibus pre buiff,..Ca. XXX 4 Cincautem oerídet me pozc. Mani fcí(ticít.. Ὁ(Luo Kd. XXX$0. 100 retarímpofuit,|€[Zid vexteram ozfentíe calamírateo ince üico fürrexerunt.ld eit uel in ípfo tempore foclicitatis, qued graui(fimum probatur,exortz funt:uel permiffu di, uinz poteftatís impofitz funt.Tpfe eft efr ories ex alto: ipfe dextera& uirtus altifimi, ΤΠ...€['"Dedce meos füb/: uerterunr: 7 oppaeffei runt quafi fluctibus fe initio füío. Id eft cala/ miítates mez,frequéti repetitióe me afiigen/ tes:uelut fluctib?bom^ nes uías rectas cóuer/ fationís mez fubuerte runt. n ΔΓ Προ runt itinera mea/(nfi/ díatí funt mibí« pzg/ ugluerunt: c non fuit d ferret auxilium. Id eft itinera mea, quibus p ία íufticie quotidia: nís profectibus ince» deba,inímici meí con turbauerüt ἐπ iniuría meam ex infperato ue/ lutex infidijs erüpen» tes, negantibus mihi proximis meis confof Ca. XXX rumnon oígnabar dd 9 ream.Q αἱ inter huíufcemodi lxtabátur:& effe fub fen SP ssim, trece ponere cum ΟΙ’;“ιν;-, í, Η ο 268 rupto inu busgregfemeí.Non! tibus delitías computabant.Filij tultórum δ ignobi^ ro aperta ianua írrue hoctypo fupbiz atq lium: ín terra penitus non parentes. INuncíneorum rátfoperme:c ad me diuitiarum. iactantía feccrat, fed uilitateim canibus η ποπ ei?di gni fuerint compara;!& afflixit me:& frenum pofüít ín os. meum. Ad déxte, rn.€[οι mramorientiscalamitates mezilíco furrexerunt. Pedes meos fübuerterunt;& opprefferunt quafi fluctibus fe: ipfaputabantur ἰπδίς» mítís fuis.Diffipauerunt itinera mea:infidíati funt mi^ hí δὲ praualuerunt:& non fuít quí ferret auxilium. | ο Quáfi rupto muro& aperta ianua írruerüt fuper me: f«Luírodebant ín.| 9. 1 eas miferias deuoluti funt, Rédactus fum in αἱ hilum.Abftulit quafi uentus defyderíum meum,& ue det manducibant Pe.| Ine προς pertranfiir(alusmea. πας autem ín me^ ic. metipfo marccfcitanima mea:& poflident me díes a£ Pra miferia& auidita, Bi ctionis Nócte os meum perforatur doloribus:&q vírtus manuum ΠΗ €rat po níbilo: c vita ní.£geftate c famefte rílea.Id eft ignominíze uilitate defpecti. folítudíte: fqualenteo :xalamítate«.mífería. bae etbotíi coztíceo: zradír tuníperorü«c. te, hacetíà que extra «ibumerantuel homi e mecotnedunt, non dormíunt. In mültitudíne eorum confumiítur ueftímentum meum:& quafi cápitio ταί} * ac fuccínxerunt me, Cómparatus fum luto: δὲ aflimila valles prz nimia ἐρῶν ἡ tus fum fauillz& ἰποτί. Clàmo ad te: δὲ non exau num uel ferarum,(36 epulas ac delitias inua debat,humectas con/ ftate fugentes. € 4[ 3n ocíertío babí tabanr tozrentíum: c in cauernío terre vel fuper claream.Q) ui etiam utait in Ίο’ cis fterilibus& ínaquofis fiue dumibus, quafi repenua ter τα inforaminibus morabantur:quos imbres montium ri gant. b€[£t effe fub fentibus oelítíae compurabaut. Si in etu fuo,uiliffimorum ftirpium folíjs tegerentur. έ«[-5ilij(tulrozum z(nobilium:« ín rerra penítue πο pa rentes. Obfcuri& memoria penitus indigni. k ΕΓ retram ei fuam aperuít« afftírít me: frenum pofuítitt os meur.Pharetram exiftimo multitudiné plagarum, uel ip? fum díabolum, uel potefatéiliius hocloco inteiligi.opor/ τοῖς. ua ficut Iobait dcus aperuit, dü circa eum diabo/ lus fuam exercuit poteftatem,unde eti& iaculis tormento: rum afáixit.In(uper etiam frenum οἱ filentij in ere ne.loque cantícum uerfus fum:& factus fum eis ín prouerbium; piorum,utderidentii. Abominantur me& longe fugiunta me: δὲ facié meá illi:quorü patres,nec κ confpuere non uerentur. Phátetram em fuam aperuit 29 iferíao oeuolutf funt. Tam uelocí,ingt, impetu pradicta ma/ la fuper meirruerunt, utnullo refiftente ob| ftaculo,in me defupet voluerentur. p 4[ 38e dactus fum ín níbilum zb(tulit quafi ventua ocíyderíét meum: e ve lut nubeo pertráfüt fa datorüm tuorum cu; ftodia praftolabar: pa ríter cum falute,quafi tranfuolantis nubisce leritate rapuifti,qa ab» ripi permififti, q€ Tinacaurcínme metípfo marcefcít anf 1113 inc3:« potTídét me oíce afflíciionte. Már/ cefcit,id δα uigore fuae intétionis diffoluitur, r«[íhoctcos meum perfozatur oolozibnia tquíme comedunt nó vonmníunt.Manifeftum eft,quía uermes qui carnes eíus co medebant:noctes ducebant peruigíles.&€[ 3n multitu dine cozü confemítur veftivientum meum«c. Scatentium uermium multitudo, femper fe commoues& per diuerfos uulnerum meorum finus difcurrens:ucfiem queq; meam dum per merepere non ceffat attríuit:quem totum atifrex omni parte círcumdatum,& quafi in unum uulnus reda; étum, inceffabili οἵα bauftugp diferuciat. Ε΄€[Coinpara/ tue fum Into: offimilatue fum fauille z cínerí.Ad(ümmam uilítatem perductum fe dícitzqui uulneribus& fanic, ficut lu:um computrefceret& feteret: exiccantib?ruríus carnis eius putredinem,fordibus puluers.— y—(p clamo ad te« non ckaudíce me:fto« non refpicío me.In clamore inten RR 1 tioeff dies me: lueinea. Ὁ τὸ remi, 7 nerationes tuas,p má ἢ uenti impetu,& quafi C ἑ E ELommcen. tio c(torantis ad deum.Tn eo uero quod ftare fe perhibet,p fcuérátiam fe ad deum habere indeclinabilem dixit. Fidu/ €ia iufticiarum fuarü ad deam: hac libere lob fanctus lo; quif. a[2»utatueceiíbíin crudele cin ourícia ma nuo tue adueríaris míibí.Pium δὲ mifericordem deum effe um ín vocem flentínm.His rebus, dicit foclicium dierti Ποῦ ü rum atq profperitatis lzticiam δὲ iocunditatem in luctum effe conuerfam, Ca. XXXI €pígi fcdue cum oculíe mcío:vt ne cogítarem d dem oe vírgíne.€àuam ením partem baberet ín dicit in profperis fuis: ime ocue oefüper: cbe dona eidem« dís me:(to,& non rcfpicis me.IMlutátus es mihi in cru graues poenas fufti/— delé:& ín durícía manus τας aduerfaris mihí. Eleuafti.— nó perdítioeft íniquos Pectus mod me:& quafi faper uentum ponens οἱ Πε me ualde. T aene cp ER? trades me:vbíconítitu.» Sció quía mortítrades me: ubi conftítuta eft domus^ Abhinc ufq ad fin ae omo Cmm v ς omní uiuentí, Vérütamen non ad confümptionem pes rentis; inquir, domus inferorum eft conftiru ta,id eft morsipfa, nó conditione eius crea; ta:llluc ergo δὲ metan df peccatoris Ada fi/ fium: fccundum iuítà fententíà abire uolui f. c«[Gkerüramen nion ad con(umptíone €outti. Reconciliatio^ fiem midi prophetat ánchrifto futuram,dü dicit homines non ín perpetuam ΡΜ tionem redigédos:fed aliquádo ab inferis re| uocandos. Ὁ«Γ΄: ín uocem flentíum. ο corum émíttís manum tuam:& fi corruerint,ipfe falua ε bís.Flébam quondam fuper eo qui afflictus erat:& có; patieba ur anima mea pauperí.Expectabam bona,& ueneru t mihí mala:praftolabar lucem, δὲ eruperunt t tenebra. Intéríora mea eff-rbucrunt abfq; ulla requie: s pruenerunt me dics afflictionis. Maeréns íncedebá: e fine furore confurgens,ín turba damabam. Frater fuí i draconum:& focius ftruthionum. Cutís méa denigra^ ta e(t fuper me: δὲ offa mea aruerunt prz caumate. κ Vérfa eftin luctum cithara tnea:& organum meum. Epigi foedus cüm oculís meís:ut ne cogitarem. quídem de uirgínc.Quam enim partem habe atqp uirtutes enarratg quas υ ad αυίπας» cim numeros digerits uelut uir perfectus q afcen(us in corde fuo difponens:per gradus quofdam profectui£ ufq ad domi de afcé dendo peruenit. Ego inquic animo, cii his obtutib? carnis mca, definiui ac ftatui:ut h hil omnino turp: ἃ obfcoenum miht τη, trin/ecus nunciarents quod delectatione uo luptatis,intra meini^ quis cogitatióib? ποὺ Ca. XXXI tío mant ruam:« fí coz à. uerem;Seníerat credo ruerint:(pfe faluabío. ret ín me deus defuper:& haereditatem omni-— aliquando fortaffisde Si poítredemptionéq iscN 1 ítí íní. Leétatióe carné[8 δὲ η ín Potens de excelfis? Nunquid non perditío eft íniquo: uat uamur,iterum per pec catum ruerint homi nes,manu pietatis alle ipfe faluabit. ὁ 4 flebam quondá fup co d afflictus erat: et compariebarur ania inea pauperí. Factum eít, ut p bonorum«x; pectatione, qua mife; tos con(olabar: mala nuncomnia fuftinere: & pro luce profperita/ tis,tenebras incurreré tormentog. f&[ 3n'eríoza πε το γῆς δία vlla εξ, Vbiait,qd? eü dies afflictionis preuenerint,puto qd tépus iudicij uoluerit indicare, d prauentü fe idcirco uide£ dixif7 fe:qa εἴ fibi ποσα uétuseputauerit:ubi età magnü doloré gehénarü fignificat:dü fuas iliis cóparat poenas. ας! reneincedebam:fine furoze confürgene/i turba clamaba. Τις& affectus moefticia,quia poene meritum nefciebà: & finefüroris iracundia, eram in(pem animi uirtute cófur gens:quía deus docuerat me pati&tiaim,ut equanimiter fer rem:publica fatifFactione uociferans δὲ exorans. b€ rater fuí o2aconumiz focíue(trutbíonum. Crucia: tu parnarum affe&us, dolores meos fibilis temperabam: quemadmodum facere dicuntur dracones quando ab ele; phantis capiuntur:ut propheta ait:Faciam planctum uelut draconum:quem faciunt ut dixi quando ab elephantis in/ tcrficiuntur.Et(ocius ftruthionum:fatuus factus fum& in fiptts,ut firuthio auis(tultiffima: ut pra dolore fruftra me €xíftimentlaboraífe.( ἀΓιζυτίο mea oeníarata eft(uper trie: coffa mea arucrunt pze caumate. Ec hoc ad poenarü €ius cumulum pertínebat:ut in ftercore cóftitutus,per mul ta tempora, folis ardenti'fimos ufcpad offa pateretur radi, es. ἕ«LOkrfaeftínlucium cítbara mea, zozgauü me δὲ alienat.o operaatibus iníu(ticíam?TINonne ipfe con fyderat uias meas:& cüctos grefIus meos dínumerat? cante per poenitenna. n 9i àmbulaui in uanitate;&feftinauit in dolo pes me; us:appendat me ín ftathera íufta:& fcíat deus fimplia »cítatem meam.Si dédinauit ereffus meus de uía: δὲ fi fecutus eft oculus meus cor meü:& fiin manibus meís adhafitmacula:feram,& alíus comedat:& progenies e mea cradícetur.Sí dectprum eftcor meum fuper m liere:& fi ad oftium amici mei infidíatus fum: fcortum rum titillari:€ tdcir» €o fe continentia uit/ tute pracinxerat: ti 7 mens oculum ἀεί, οἷ fcrutator cordis fit: 85 ornes uias conucríaf tionis humanz,cunz ctoíq: ereffus actuum mortalium nouerit, m«ΓΙ απο vanitates[είξυποπ ts volo pcomeuo: appe dat mei ftatbera iota « Íciat ocue fimplidta tei ineam.Sanci?lob certus de equitate iufticiz dei: fe manifeftari optat hominá bus.Non enim aliquid ignorat deus: ut examinando(ΟΣ gnofcat:fed fciat deus, ita dixit beatus lob,ut fcire alios fal ctat, fecundum illud: Tentat uos deus dominus, ut(είδε utrum diligatis eum, td eft ut fcire ceteros faciat. n«[Gíocdimnaut greffue meos oc ia, ft fecurue eft odi lug iícus coz meum: ei fi ín manibus meíe adbefit niaculaz fcram et aliue comcdar:« pzogeüico inea eradiccrur, Nibil mandatorü dei ait prateríj: quia nec cor meü acquieícens fecuti eftoculos meos:cum concupifcentiz imagines εἰ of? ferrem ρε pactum cum ipfis haberem:ne quid,intriní fecus turpe tranfmutterent. Vnde nec in operibus manuif mearum ulla peccati macula potuit adharere:& hoc ipfum «um quadam iuramenti exccratione confirmat, o«δέ oeceptuim eft coz meuim fuper muliere:«(i ad oftinm amid metinfidíatue fum:fcozrum alteriue fit vroz mea: e fuper il lam íncurueatur alij. λος ením nepbae eft er iníquitaa ma yíuma:igníe eft vfqs ad perditionem ocuozane:cr omnía cra dícane cenímina.Secundum natura bon? loquitur, quo in Tobia fcriptum eft: Ο uod tibi non uis fierialij ne fece alterius fit tis:proindeait nephandares εἰ& iniqtas maxima: hacfü Tob Ώείτα,ᾶς dereftabilia cogitare uel facere: ignis eit incentiua libidinis: BN NR Rn E NN iR i d ----ς J^ πω πα ων να Ἐν αν χο M Ὡσὰν τεῦ τιν» 5:5 o ue T2 m Prouer.3,b Ἐία, όι.ς «4 *E .' apud me. τ beorapinam in Ποῖον zin Ξίοῦ£3. libidinisemnia bona uirtutum deuorans,atq uniuerfain homine,fanctarum rerum incrementa confumens.. 4«[GOícontempfi fubíre(udícium cum feruo meo/can; cílla mea οὔ oífceprarent aduerfum me, Siue ut alíj dixeriit b«[&uídenímfacíam cum fürrexerít ad{0} dícandum oeue,« cum quefierít/ quíd refpon debo(ll(2fBunquíd nó {π vtero fecítme:quíc illá opcrat?eft:z fozma uítme ín vulua vnuee éti uiri huius,& ma/ gna futurí iudicij cogi XXXI eltíffnum.Tanta uirtutes δὲ tam pracipuz nihil profunt: quàuis quifcpin eifdem perpetrandis fit, fapiens, magnus δὲ clarus, fi errorum ftulticía teneatur.Non folum,inquit, quorumcungqp idolorum culturís,uerumetiam nechorum pulchritudine ac fpecie magnorum luminum delectatus fum:nec quafi adorás ea,intereorum uererá alterius fituxor mea:& füper illam íncuruentur alíj.— ionem ofculatus(um Hocením nefas eft δὲ íniquítas maxima:ignis eft ufcg:— mani meam:neccrea ad perditionem deuorans,& omnía eradicans genimíi Magna humilitas fan. à na.Sí cóntempfi fubire iudicium cum feruo meo,& an » cilla mea cum difceptarent aduerfum me. Quid&nim-$7 fan&tusapoftolus Romae turam pro creatore ue neratus- fum: quod: in epiftola ad. Roma deteftatur. mus. s με, facíam cum futrexeritad iudicandum deüs:& cá que t Ao gauífire ftm gauí quod volebant ri TCI AnidWdnAim:. aGdruínameíuequíme ΓΣ fira d dreipondcbe illi Náquid nóinuteto firme oderat-t pulraut qi pu ctpedtre fecíe que ἅ operatus eft,& formauiít me ín. uulua unusz ηδη malum, anifeftum eft. Sine;; ici o ením oedí ad-pee Manum e inc* inepáti quod uolebant pauperibus,& Sesion Tm orci ad pe cellam meam folus:* expectare feci.Si cómedi buccellam meam folus, X nó— vtegpeterem maledí Bon comedi ΤΝ comedit pupillus ex ea:quia ab infantía mea creüítme- cens caniminl meactuít mecum m( Cum miferatio,& de utero matrís mea egreffa eft me^. jam mamum quis feratíorcoe vtero ma.« cum, Si défpexi prattereuntem,eo quod non habuerit: eum poffit non ftudee trío περ egreffa eft me eui. Manifeftum eft. €«6 ῳ ocfpekí pie tereunteiti/'eo quod ποπ babuerít índumé tum abfqpoperímen to pauperem.e»íuon benedígerüt míbílate: ra eíuo: toc vellerí/ bus ouíum mearíi c3^ lefactue eft. Hoc dicto atulciící, quato apud» indumentum, X abfq; operimento εν 0D... dei ftudiofi? eft de eo: benedixerunt mihi latera eius: δὲ deüuelleribus ouium t mearutn calefactus eft.Sileuáui fuper pupillum ma. num meam:etíam cum uiderem me in porta fupetío^ rem:humerus reus a íanctura fua cadac& brachium. meum cum fuis ofTibus cófringatut. Semper em 44’. máfit peregrínue: οὔ» fitumentes füper me fluctus timui deum: δὲ pondus που viatozíb^pa/ rum ruína, nec ín corz: delatari. Καὶ q«[9 ofrerunr vírí taber»: tc carnibue eíue vt fa: Πε. Pro hofpitalitati: oftendit, quzadmodii&eíus ferre non potui.Sí pütauí aurum robur meum,&: busei? δὲ uirtute qua opus mifericordiz fiel rí.debeat:Id eft nealíjs auferas unde αἰῆο γε’ te dare te arbitréris, Sí nidi folem cumi fuleeret,& lunam íncedentem dare: Vnde Solomó aít:Ho om demie, Glatatum efLin abfcondito cor mei,& ofculatus fum ftis laborib?:S Efaiaf: Ego dominus diligo iudicium:& odío ha; cauftum; f.«[ Sí leuauí fu; mcam etíam cur. ví derem me ín poara fü periozé:bumerue me/ obrico díxi fíducía mea. Si laxatus fam fuper multis diuitrjs meis, δὲ quia pluríma repperit manus tea. rum contraxerat.--^ “δι ceteri(ΩΣ déo pla cuerunt:odium ferug|«reíabfcodíqua» fi bomo peccatum me: {πὲς celadt i finumeo: ah» peccatis. tantum, quar galifus fum ad cogítationibus: com f! manum tneam ore meo:quz eft íníquítas maxima,€- íníquítaté mea. Dehis: i negatío contra deum alriffimum. si ruinam eíus quí me oderat:& exultaui quod inuenif^ mitüéibocloco mihi. feteum malum.Non ením dedi ad peccandum gue per pupíllum manum δ meum:ut expeterem rnaledicens animam eius.»íi dixerunt uíri tabernaculí meí:quis det de carnibus cí? ut faturemurzForís non manfit peregrínus.oftíü me^. hominibus,feconfenz : dixiffeuidetur: eo qd^ : nec ipfa celare uoluez inón rit, quadoquidem fef: cretorum fuorum!in/ "fíma manifeítauerit; usaíücurafua cadat| um uiatorí patuit.Siabfcóndi quafi homo peccatur:[τε iniqua cuiufliber £bzacbíG meti cfi fuí offibue confringatur.» meum,& celaui in finu meo iniquitatem meam. Sí ὄχι. Semper επί quafi tia bonorum operum accipi poteft. Nifi íta eft, inquit,irriti ante deum inuenianturomeslaboresmei, 6[oí pu tauí aurum-robur meur: obzíco οίχί fiducía mea.€5í 1g» tatue fum fuper multío ὈΠΗΓήσ meío:c quía plurima reppe rit manug mea. Vere homo philofophiz, nullo uitio tene? batur:ficat nunc cupiditatis δὲ elationis contemptor fortif fimus,aurum ctíam pronihili fe habui(fe teftatur. b«[Gívidifolem cum fulgeret:«lunam íncedentem da re:t letatíi eft ín abfcodito coz ἡπεῦν: ofculatue fum man πιρᾷ o:c meo,qug eft íníquítae magímaiz negatio corra νε peccati non fuiffe parz ticipem.:. ΗΕ (Lo ρααί ad multítudínem nímíam, δὲ defpectio propin^ expauí ad multítudíné ; E.: ΠΗ c oefpectio p20(ὦ dugeiueferrenon po!» fun oftium. Q tis mihittibuat auditorem ut defyde^ nonmagíotacntasee tuí.Inhumero,opera.;: iun meli: egreffna fum oftium; In brachio:uírtutis p Ad propinquorü fuor feuerantia,atqp inftan/ rum perfonam defpi cientium eum:locus hic pertinet: qui ei inter mriferias cala/ mítatum pofito: indefinentes iniurías irrogabant: contra: quos fibi iurgantes pofuitcuftodiamort(ος ο...^s n QQuíemíbí tribuataudítozem-vr oefgderíum tme audíat omnípotene:« libeum fcríbat(pfe quí fadícat- νε érbumero meo porem íllum, Ο. uem:librum fanctus lob demóftraturus caterís,in humero fuojin loco.uidelicet.cuty &is confpicug confert: eo quod libropro laboris(ui me»:.:: ritis tielut corona eloriz«oronatus; per. fingulos: gra'/ dus uirtutum fiue profcétuum fuorum incrementa ante S 5 deum naculí.mef:quío oet.. Juremurz? Φουα nom^ «ο, IOI| j ἐν B PATI expofi, 90 capí- 15. δι aduerfum me deü recenfendo,pronuncíat. 4 terráumea clamat:€ cur ípfa fulcf eue oeflent, ΟΙ fructua είυσ comedí abfq pecunía,z atiímam agrícolarum eíug aft flíxfí:p:o frumento ozfarur míbi tríbulue: pzo bozdeo/fpt^ n3. Térra,caro hominis re&te fentit, Hanc dicit beatus lols fibi aduerfariam non LZommcen. ucl quod publice predícauerit:uel fecüdum pfalmiftzr(τα. fum eft intelligenda; latum mandatum tuum nimis. Q) d non folum in tríplicem expofitionem:fed etiam im difputa tionem porrigitur. Videbant meiuuenes& abícondeba tur: fenes aífurgentes ftabant, His fcribit lohannes di, ens: Scribo uobis ig ioutiqs ue:; κ... uenes,quia fortes eflig λε αν ὃς riummeum audiat omnipotens:& librum fcribat ipfe δ uicidis malignum, obedientemfecerateit/ quí íudicatut ín humero neo portem(τας& circüdé— Hi perfidem domuni, «a ornamenta uirtutiit faluatorem uident in Cuius ctià fulcos me; taphoricos, appellat:— pronunciabo illum:& quafi príncipí offeram eum. Sí Spots abfcenduy Qui ue Poet bonos. e adlierfum meterra mea damat:& ci ipfa fulieius de;— P ees propter continendam. flent.Si fructus eius comedi abfq; pecunia: animam do, sina xehibreies aquam serbi. del inr agticolatum: eius afflixi: pro frumento: oriatur mihi mer nente m tzíuz,fuliab eodi/— tribulussX pro hordeo,/fpina.; ebd Ca. XXXII pifcentis müdi: hine éifuntfeundum ib.^. Γεν-. ss Omniferüg— ait propheta: Afcendi. lud pfalmiftaíSulcog eius inebrians multi;; plica generationes eius, Agricola autéiftos ters. fum, bea. tus lob(anctas cogitationes ut arbitror dixit: quibus ui; uus aget rentis fua ftrénue colebatur, Quorum agricola vum,ideo aníma una ab eorrefertur: utaduertamus unum eorundem fuiiTe confenfum, Non eft hoc in moribus fan: étorum notabile fiue reprehenfibile quando feipfos lau; dant:Non enim iactantia uitio detinentur, ut in fuis laudi bus gloriam humanam reiranr fed faciunt hoc ueritatis intentiene,quaante deum fimpliciter ac fynceriter uiuunt, - Item ad chrifti perfonam uertitur expofitio; Luis mihi tribuat,utfirn iuxta méfes príftinos&(ecüdum dics, chrifto,id eft Adam(ecundo fiuenouiffimo: uox eft Adam protoplaíti recolentis Quid perdiderit:& ad quod bonum. redire cupiat, Amiferat quippe per incbedientíz malum, immortalitatis bonum, paradifiqy delitias:hanc fibí per Ye;. fum chriftum dominum noftrum inftaurari defyderat. Sufcipiendo namqpin fe dei filius hominis filium, fufcepit ineo& humani generis preces;— Quando fplendebatlu/ cerna eius fuper caput meum: δὲ ad lumen eius ambulabá.: intenebris. Gloriam diuina gratiz,nomine lucern.qua Sicut fui in diebus ado ín ον floruerat fignificauit. leícentia: me quando fecreto. deus erat in tabernaculo meo, Adolefcentiz nomine, poffunt primordia Ada intelli i,uel ipfa foelicitassubi ante peccati, iuuenili uigore,fine uf o dcfectu attatis femper uirens,quafi in diebus adolefcen!. tizfuiffedicitur, Cuando erat omnipotens mecum& in circuitu meo pueri mei. Pueri Adam,uirtutes anímz in/ celligenda funt, Pueros auté chrífti angelos, qui míniftra: ueruntei in diebus carnis eiue, uel apoftolos fiue omnes fanétos non abfurdefentimus,^ CQruando lauabam pe des meos butyro& petra fundebat míhiriuos olei. Pedes igitur faluatoris, praedicatores ueritatis: qui in uniuerfo mundo annüciant euangelii intelligendi funt. Hos igit pe des fuos lefus chriftusTob nofter lacte fiue butyro eluit at; epabfterfit:quádo eos 4 tribulationum preffuris fynceros atcp puriffimos reddidit: docens eos per fpiritum fuum, fimplicis innocétiz uitam.Hocigitur modo pedes annun; ciantís pacem euangelfj mundabuntur.Ne coinquinati ef? fent carnalis fapientiz luto:petra,inquit fundebat mihi ri/ vos olei. Ergo petra ecclefia, fundata fuper chriftum firmif, fimam petram,de fe gratiam fpiritus fancti uelut riuos ef] fundit: quod in pentecofte δὲ in domo corpelíj δὲ in íllis. duodecim fiue in omni ecclefia declaratum eft,& ufq ho diedeclaratur. Quando procedebam ad portam ciuita εἰς:& in platea ponebant cathedram mihi. Velut rex er^ £0X dominus pritnus ciuitatis fuz ecclefie, ad portam cíus chriftus procedit: id eft fub tempore initiorum eíuss quando ingreffumi parans dicebat omnibus: Venítead me Mattbard omnes qui laboratis& onerati eftis. Cathedra autem emi nens(cientia chrifii intelligenda e(t: Platea autem ciuitatis, illam quafi coronam mihi?Per fingulos gradus meos quibus deus cuftodiebat me. In afíumpto homine lefu ὦ fpiritu,& in terra fui te uos in terr. Senes Ἡ ie filij(entm& erfeéti qui quotidie mente eleuantur ad coelum& fiant P Ha immobilis uitz,— Principes ceffabant lo qui:& digitum fuperponebánt οτί fuo: uocem(uam cohi bebant duces:€ lingua eorum guturí corum adharcbat, In aduentu,inquít,meo omnium fanctorum meorum pro phetia cóclufa eft&(ionataxquod in Zacharia filentio pra figuratum eft. Claufa εἰ quidem prophetia in myfterioan nunciatorum:fed in facramétorum myfteríjs patefacta eft, Principes& duces illius populi iudzorum fuerütreges,fa^ cerdotes€ prophetz.Siue principes& duces,potétes qui q mundi iftius atq; eloquentes poffunt intelligi: qui pro ter mendacia feductionis, principatus in populis tenebat. iinaduentu chrifticonticuerunt,|^ Aurisaudiens θέα ficabat me. Gentium utiq; populus ad quem euangelium ᾿ fneumannunciíatum przdicatione peruenit. C) αἱ pro re demptiene fua laudem: deferens,beatificabat me gratias agendo.— Et oculusuidens,tcftimonium reddebat mihi Populus uidelcet ludaorum,«ui per prophetas mcos pradictus fueram,in prafentía aduétus mei teftimonium reddebat mthi. Eo qd liberaffem pauperem uociferan. tcm,& pupillum cui non erat adiutor. Pauper hic& pupil Ὁ lb| fus,(anctorum populus eft intelligendus: qui propter hi Amilitatem fpiritus contribulati,pauper eft dictu$.Pupillug uero idcirco dictus eft: quía pater eorum pro tcmpore ab fens eft,qui ita ην relinquam uos orphanosi Benedictio pueri, niebat δὲ cor uiduz confolatus fum.Pupillus fidelis δὲ fan €tus:puer,propter reciprocatam innocentíam nuncupatus eft.Perditus uero idem appellatus eft:quia fanguine domi niacquifit? eft, lufticia indutus fum δὲ uefniuit mc ficut diademate iudicio meo.Tufticia ergo hac pietatis mez ait dominus ueftiuit meficut ueftimento, Et diademateiudis cio meo.Hoc inquam ucftímento, ín quo per euangelium iufticia patris reuelatur: in ecclefia dícitfe éffe cirrumda» tum;cuius figuram habuit ueftis eius in monte clarifi/ «αἴ. Oculusfuicaco& pes claudo. Lumé,inquit,(um peccatori in uitiorum fuorum tenebrisambuláti:& in pre ceptorum meorum fetmitis claudicanti factus(um greffus. iue utalfj dixerunt,perituri, fuper meue Iob Vndeipfeait:Ego fum uia. Pater eram paupep::id efthu Iolst4t milium corde;— Et caufam quam nefcicbam diligenter inueftigabam. Hanc igitur caufam peccaminü mifericor/ dia pietatis mea índulturus, diligentiffime perfcrutabar: utradicem uulnerum curando perquirerem: utpeccato/ rem,inueftigante me,confitentem culpas fuas,ab omni pec cato criminis liberarem. Siuealiter. Nefciuit caufas pecca ti dominus nofter Iefus chriftus:quas ab eo iudzi quare bant... Conterebam molas iniqui, δὲ de dentibus cius auferebam przdam. Hunc iniquum diabolum effe recte fentimus,cuius dentes ac molares funt ad interímendum [ευίας trucesanimi motus. De huiufmodi,inquit,datib? uciut: predam captigam humanum genus ab(raxit, de morts a wg κ... Ί Μι seit Mte iu) dn in, ia M atcbuulti, zin ου mortis utigpillud interitu liberado: Omnes ἰπηρῆ dentes . /funtdiaboli,Poteft& hzreticus qui(cqpintelligi,in cui? den tibus,doctrina perfpicua fentiatur«In molaribus uero late antremota δὲ fecreta,€ nephanda myfteria,|£»ícebáqp ín nidulo meo moeíar:c ficut palma multiplicabo píce. Nidus domini faluatoris ecclefia eius poteft intelligi. Hic igitur do minus,in ecclefia qua(i nidulo fuo,quem fibi foeno carnis humana cógeffit:& in qua procreat ac fouet filios, mori di citur,dum membra eius,quorü ipfe caput eft,uitífsac con; eupi(centijs huius fzculi moriuntur. Sequitur:£t ficut palima multíplícabo Οίεσ eíue, Igitur poft humilitatem ος’ €lefiz, quam in nidulb fuperius dominus indicauit;glorià altitudinis cius in palma arboreuoluit oftenderercuius ra/ dixafperauidetur in terratunde etiam nidulus appellatur: fcd comis,pulchrafub coclo,cum exrefurre&tióe fuerit οἷοι fificata,palmzcelfirtudinem obtinebitzid eft uirtutum fua rum merita cófequetur, qua in palma fignificatur.Siue ni dulushicpopulus iudzorum poteft intelligi. In hoc igitur nido,pati& mori pro nobis uoluit,(icut ait iudzis:Mori/ ar,& in eorum mentibus crucifigar:ubi fecundum homi; nem conuerfatus δὲ natus fum:& in gétibus ubi palma ul. ctoriz mez,crucifqy uexillum erectum eft,multiplicabo di es,dicens eis:Ecce ego uobifcii fum omnibus: diebus,ufqy ad confummationéfzculi, Ἰσαάκ mea aperts eft(εσυ qquae:croe mozabtf(n meffione mea. Ita crit in nationib?. radix id cft fides qua mihi placeri uoluitut omnes(απέε η praterítis placueruntiut pateat gentium aquis,id eft popu lisutinme fcilicet credant;quib? utigp in retributione zeter. na,ros gratiz& muneris erit me largiete profiuus.Siue ra; dix charitatís mez atq dilectionis: qua fixa eftin cordib? diligentium me?aperta eft in eis ad aquas eloquiorüi meo! um, fSlozía mea femper(nnouabítur.Hic gloríam,eccle iam intei poffumus:Gloria quid patris eft filius,cui . aitad deum: Difperge illos in uirtute tua, Vnde nunc in$:59ve dicitpater:Exurge gloria mea,exurge.Sed aliter ecclefia glo ria cít;qua iuftificata eft per gratiam. inanu mea(nftaurabítur. Arcum hupc uirtutem íntelligere offumussqua pro ecclefia fua ufcpad finem(σοι pugnat enon definit.-.€3uí meaudíebant expectabant fenrentía:. éntentí tacebant ad confilí meum. uotidie clamat οί. ftus per difpenfatores uerbi fui:& obedientes εἰ, fententiam definitionis eius expectant.-£t í(ntentítacebant ad confi lium meum.Hoc uerbo filentij,fanctorum fignificatur οὓς dientia,qui tardi funt ad loquendum:ueloces autem ad fa: ciendum: fiue;quiain ipfa inquifitione legis, fancti intenti εἴς dicuntur... Clerbío mieía nib addereaudebant.Sta) tütautiq:& decreta non conuellentes ecclefie:in qua fun/ damztum eftueritatis,ftabilitàt, Haretici autéatgp fchifma tici otzfumptione fuperbiz, qua praítant cateris, uerbis. dominí,inuenta de cordefuo atqp fuperflua dogtnata pleni tudinis fuperponere molíuntur.:-(£t fuper f abat cloquím meum;Senfim utiq fermo doctrínz mez, dilige. tia mea ,diligentium nie uífcera penetrabat;ín quo profe; ctus animorum quotidie inuirtutibus intelligendus eít. Vbiquafia parua ftilla principiorum,peruenitur ad uitam pknam perfectionis, tanqua ad pluuiam cordis,terrà fuam copiafaturantem.£xpectabant me quafi pluuíam:c oa (μη aperiebanr quafi ad(mbzem ferorínum. Omnes fancti antiqui, faluatoré in carne uéturum expectauerunt;& om/ nes nunc paríter ad iudicium uenturum indubitanter ex/ pectant;:ad cuius imbrem ferotinum,id eft euangelíü,ora cordium fuorum niic fitientes aperiunt:quia melíora funt, Ecce.s.a υἱὲ Ecclefiaftcs aitinouiffima fermonis, dp initium eius; 4 de. * ex quandorídebam ad coemon credebant: lue. vultus πιεί nó cadebat ín terrá.1d e(t iudei non credent mihi hilari ." pietate futurae beatitudinis laticiam& terna gaudia pro/ ihittenti:& peccatores pro reatu confcientiz fua,uix credet ínifericordize mea:& fibifalutem darí poffe prz magnítudi ne criminum defperabunt: οὔ ego conuertentibus ad me inaiora d fpe poffint capere,collaturusfum,|£tluy vul/ (ο mei non cadebat ín terrá.Gratia inquit prafentize mez, quamüdo uniuerfo innotui, illuftro. corda fidelium:quia «go fum lux mundi;& quicquid promifero cuftodientibus iode XXXI €tarcue meus ín. $0. 101 pactum meutn, irtítum non erít:fed totum in tempore τὲ) tributionis implebitur.£5íveluiffem írcad eos/fedebam Ρίο.«Πρ federem quafi reg círcfiftante exercítu:erart tameu merenríum confolatoz. Tta fentiendü εἴτ αὶ εἴ apud fanctosfuos magnus δὲ excelfus habitet;qui& angeli plaz rumq dicunturzX de quibus fecundü aliam zditioriem di ciceram quafi rex|concinctus fortibus; complictos ΓΑ ΠῚ ὃ sti eeof/ & contritos corde nó defpexit..€T«iunc autcm oerídent a RA meíuníozee tempore. Legimus in euange lio,quemadmo:. dum irrifus eft& illufus,£&&uozum non vígnabar patres ponere cum canfbue gregía mef.Ego canes in boná partem. dictos exiftimo:qui gregem domini a beftijs fpiritalibus uigilando defendit, facerdotes δὲ principes:paftorali ab εἰς quippeablata digni tate; non pofui ait dominus cum fanctís greges ouium meorum cuftodibus; ob maliciam infidelitatis fua: ne facerdotio fungantur mihi,abieci eos. Ὁ uod εἰ in euan/ incipit tollerepanem filiorum,& mittere canibus: ficut ad eum in euangelio fub typo ecclefiz dicitur, Nam δὲ catelli: . edunt de micis qua cadunt de menfa dominorüi fuorum; .£uo:im vírtuemanuum erat mibi pzo níbílo. Hzc uirz :tus manuuri erat iudaorum,ut mandatis feniorum,& ob feruationibus deferuírent,Siue in tempore paffionis domi ni,poteft hic locus intelligi íta,ut uirtus operum pradictogs τς δά mortem faluatorís peruenerit. Vel ita íntelligendüs cum ei títam flerentfinitam effe per crucem,triumpho re^ furgentis ex mortuis:ad níhilum conatuii peffimorum uir tus redactacít.(δι víta(pfa purabantur índígníggeffate t fame fleríleo. Vitiorum fuorum δὲ criminum turpi ege/ ftate affecti:& fame eloquiorum dei facti fteriles& mendi, ci:xuita infuperprafentiindigni funt habitizficut propheta medio nationum funtuelut captiui:uitam ducentes dege, nerem.— fuírodebantín folítudíne; íqualenteo calamí^ tate et mífería:c imandebát berbae« arbor coztíceo:et ra^ ἀίχ tuníperozum erat cibue fIlozum,PIerumq ubi deus nà habitat, id eft non colitur: folitudo fiue eremus appella; tur:in qua fecundum Apocalypfim mulier,id eft corrupte Apeca, t/a la federe dicitur. Mandere enim fiue rodere;opus eft deni. tium:quoniam uox artículata, dentibus& plectro linguae' efficitursideo his uerbis,doctrina predictorum fignificare tur:qui populos tanquam herbas δὲ infructuofarum ars borum radices mandendo atq: rodendo, in errores fuos multiplices,uelut in fuum corpus traíjciunt. Etenim pafci feárbitrantur:(i ab homínibus quos folet fcriptura arbo res appellare, quicquid babent uitale fubtraxerint, Radiéi bus iuniperorum níhilominus aluntur: arborum fcilicet longa atate uiuentium:X ín quarum lignis multo diutius ignis quam in ceteris durat. Ifta funtligna,quz arceuthi na appellantur. Sub arborum harum uocabulo,magnos quofcp nomine ín populo iudaico intelligere poffumus, quorum przdicti doctores íntima uifcerum depaícuntur, furatido εἰς praedicatione legis praterite, bonum gratiaé ον...€2uíbe conuallibue(ta rapíentee:cum fingul lareperíffent: ad ea cum clamore currebant. De conuallíó bus utiqp herbas ut fures,quod alíj tranflatores dixerunt, δὲ arborum cortices,rapiunt, Non enim eos quos herbas, cortíces,& radices arborum per znigmatis fimilitudinem* : íntelleximus, in excelfis locis atcp fimilibus potuerunt in/ uenire:fed in conuallibus, humilibus fcilicet locis,& in infé: riora depreffis:ubi fienificati funt carnales populi ἰπάαο. rum:quorum intellectus in occidentís littérae fehfus;uelut in inferioribus commoratur, Hinc eos primores eoru depopulantur,dum ceci cxcís ducatum prabent.. 0 oefertío babítabant tozrentíom:et in cauerníé terre velfuper glaream:quí tnter buíufcemmodí letabantur zc. Non tantum ín defertis predictorum, ubí cultura. dej non erat morabantur: fed etiam in cauernis terre,& fuper glaream: per quam puto carnaliter legem intelliget dam ubi nihil pingue fpiritali fenfui admifcetur, quo poffet S. RR 4 focunditate C e quibus dicit propheta: Canes mu Efa56,d ΄, tinonualentes latrare. Iudaop quocp patres,qui funtutigg gelio dicit: Auferetura uobis regnü dei, reliqua, Vbi iam. ἢ lattb»25.d e EE — τ S esset S 2 ail Ma Áommen. foccunditate ubertatis, per fidé filios fan&titatis matre 2ra tià procreare;S ob hoc in cauernís terrz effe perhib&:terre Phil.j.d nis uidelicet fenfibus inhzrétes,De quibus flens dicitapo ftolus,inimicos crucis chrifti. Aliter/Torrentes funt pecca. tores,qui in hoc mare fxculi per deferta noticie defluüt:hi ergo in cauernis(επί! commorantur,eorüiqp delecrantur . officijs ad peccandum: ipfi funt feneftree domus, per quas - mors ingreditur, Siuecauerna ferpentis,et pectus noftrum quando in eo uenenata confilía,& mortiferos actus recódi^ mus.f[pfi uero fimiliter fuper glarea habitant:qui terra fua, nulla fermonü dei diligentia colunttut accepta ubertate pin guedinis,poffint fru&us facere fanctítatis. ΕΘ α(nter buiuf : ceiriodí lerabantur:« effe fub fentíbue oclítíae copurabant. Inter hac mala qua funt dicta fuperi?,ita exultates gaudio uiutit, απ fi quareret uirtutes.«ή ftultozti c íanobilíd « ínterra penítua nó parenteo.Itaenim δὲ de eorü patribus, f$77a propheta iam ante pradixerat: Generatio prata puerfa, populus ftultus& non fapiens,alienati a terra uiuentium. .^IBuncíneo:á cantícái vertue fum:z factue fum εἰσ pzouer/ bíum.Id εἰ ἰῇ primo fermone,& ín eorü ore ego fum:& ab eis ifi delectatione obtrectationis affumor, Ziboriínantur ime, fugiunt a me:z facitmeam fpuere nó verentur.Faciem vero confputà domíni faluatoris,ipía paffio eius nobis ín euangelio mianifefte demonftrat."Dbaretrá ením fud ape; το zafflícítine:c frenuim pofuít(noze meo.Hic pharetra, diabolus intelligi poteft; Et qin credim? faluatoré uerüi ho. rinem affumpli(Teinon abfurdü eft,ut credamus quod€ dolores corporis uoluerit ín paffione fentire: fecundum ili Ἐ(..35.ἃ lud propheta:Tpfe infirmitates noftras fufcepit, E pro no^. bis dolet.££tfrenü po(uít(t oze meo.Tllatas contumelias, patientia demonftrauit:ficut ipfe filius in pfa!lmo aitad pa^ $$.70.a trem:QLuoniatu es patientia mea domine:& in euágelio, interrogatus Iefus nó refpondit, Zidoerterá ozíentio cala mítateo mee,tlíco farrekerunt. Id eft de uoluntate patris:ad cuius dexterà filius fedet, Vel hocait, quod ad fili dei etíà ad cam partern, qua impaffibilis eft: contumelía ρα! ho, minis affumpti peruenerit:fecundü apoftolum dicentem; t$.Cort.2.b Si enim cognoui(fent,nunquà deum maieftatis crucifixi? fent:quonia ipfe eft dextera patris, marius δὲ brachium:per: quem facta omnia gubernantur:X difcipuli magis de de; "xtris illius erant:quem ín tempore paffionis dereliquerüt.. $3$1441a Dequibus ait;Confyderabàad dextera,& non erat qui co. gnofceret mé,"f»edeó mcos fubuerterunt oppzefferurit: quafi fluctib? fernitis fuis diffipaueriit ttínera mea. Infidi ati fant milii,& praualuerünt,€ non fuit qui ferret auxii lium:quafi rupto muro δὲ aperta ianua:X ad meas miferias deuoluti fünt. Pedes,hurana fubftantia, quà crucifixe/ runt intelligi poteftsuel certe euangelicandi otficium.]n fiu €tbus,amaros iudzos,erga praedicatores euapnoelij,& in; quietos effe demonftrat,|£»íffípauerür etíam ítinera mea. Prophetarum meorum oraculis:aduétus mei in carne íllis prafentià pollicebar:& in uifionibus reuelationum fepe ue nicebam ad eos. Hac utiqp itinera mea, incredulitate atqj im pietatis fuz(celere diffipauerür, Poffunt etiam pedes eius, praedicatores uel apoftoli eius intelligi. Et non fuit qui fer; Mattb 62 rctauxiliti:quia& ipfi difcipuli relicto eo fugierunt. Qua; firüpto muro,& aperta ianua irruerunt fuper me:& ad me/ as miferías deuoluti funtjid eft per necem meam in ruinà fuam lapfi funt:ut quafi truculenti(fimi ho(tes δὲ ferociffi; mi,irruptis ciuitatum munitionibus, domibufqp effractis, in necem meam omnes pariter profilirent. Miferig aüt paf fiones(unt flagella illufio,probra,alapa,fputa,colaphi, fpi/ na,& ignominia crucis, 1Redactue fum ín níbilii Tudzi de fpicientes eum, pronihilo habuerunt.— Zibftulífti quafi ventum ocfyderium meum:c quafi nubes pertranfüt falua ica. V entus,prafens hacuiíta poteft intelligi: quae plerüqp uenti fiue fpiritus nornine appellatur, Ex perfona ergo uete ris hominis fufcepti in deo, homo Iefus chriftus oue quitur, De(yderium uero ucteris hominis illud erat:ne ui; tam hanc temporalem amitteret:quod ipfe dominus proxi Manbasd"Us paffioni demon firat, dicens ad patrem: Tranfcat a me calix ifte: Verü inquit non quod ego uolo fed quod tu. ὦ ^uncautem(n memcetípfo arcfcít anfma mea:« poffidentme oíce.aflictionie. D ies afflictionis eius, dies funt paflio/ nis:Indeait faluator in cz:agelio:Triftis eft anima mta ufgad mortem. βοςϊς os reum perfozatur oolozíbue:c quf me comedunt nó oozmíunt.Nocte;quia uefperecaptus:per totá noctem fcribis& principibus fub interrogatione qua ftionis auditus e(t: Vel noctem trifticiz& paffionis, ait dominus apoitolos: qui propter dilectionis δὲ charita /: tis mez fortitudine offa dicuntur:aculeis doloris, timorifqy compuncti,ufdj ad negationis noxam perforati funtjid eft penetrauituirtutem animi eorum titubatio fidei,ut ad hoy ram tentationis in charitatis foliditate nutarent. Π ue ro quimeufdqpad mortem perfequendo uidentur confume renon dormiunt:id eft omni uigilantía mentis infiftuntut ad medeuorandum perueniant.— 3n multitudíne comm confumítur vefttimenrum meum. Conueniétibus in unum iudzis,caro mea iníurfjs,clauís,cruce,morteconfecta eft, €t quafi capitío runíce cínkerunt me.In necem mea omnes undicqs me uelut extrangulantes circundederunt;i& utme prefocarent in morte tanquam ora capítij, fortibus uideli cet laqueis, falforum teftimoniorum me cínxeruntz& intra paffionem meam& crucem,quafi intra tunicam me inclul ferunt,|.£omparatuefum luto, zaffimilatue fauille-etcí tícrí.Per mortem quá uolens fufcepi,comparatus fum uifi, bus,& peccato obnoxijs,atqp in Adam dei fententía condi natis;cum ipfe peccator non fim,neq ita ut omnes peccatoresfuerimnatus,&lamoadte«noneraudío me:ftocná refpícío me.1ta& ín uicefimo primo pfalmo,in cruce clama uitad patrem:Deus meus,& reliqua: Et clamabo per diem. δέ non exaudies,& catera.Hac igitur uerba dicütur ex pera fona crucifixi:ficut& alia quz iam dixi fuperíus. Clama boinquitper diéad ες, Id eft in reb? profperis huius uita, utnon mutent:nec exaudis,qui uerbis deli&torü clamabo; & in nocte:id eftin aduerfis uitz huius clamabó,ut proie rentur:& fimiliter nó exaudies. Neq hoc fatis ad infipienztiam mihi:fed potius ut fapiam quid clamare me uclis,n& uerbis delictorü ex defyderio temporalis uíta:fed uerbis: cóuerfionisad tein uità eternà.— ZE»ytatue ce míbí íneru delem:« in ourícía mante tue aduerfarío míbí.Dum pater unico filio nó pepercít:fed pro nobis omnibus tradidit il». lum:crudelitatts fpecies uidebatur, quod erat piz difpen(a. tionisaffecus. leuaftí me:z quafi fuper ventá poneneelífiftí ime valíde. Qr uod eft;eleuafti in cruce:& nó credentil bus iudzis meallififti.«θείο quia moztí tradeo me:vbi conftítuta eft ooimueorfif viuenti, Ω υἷα ante domini refurd rectioné,etiam iufti in inferni partibus fuiífe creduntur,. Gere nó ad confumptíoné corá emíttíe man& ruam:cfi cos. ruerírit ipfe faluabía. Ad hoc uticy morti trades me,utn$ confumantur debita poena: qui diuina fententia morti aternz funt deputati: fed potius mea morte faluentur.. Quod autem dicit:Sí corruerint ipfe faluabis: Poft gratia baptifmi, remedium falutis delinquentibus,per pornitenz. tiam repromittit, sflebam quondam faper eum quí afflí! «tue erar: tompaticbarur aníma mea pauperí. Duabus autem de caufis faluator hieru(alem dcflebat. Vna eft,qua pro cóuerfis flens patrem orabar. Alia uero eít,qua pro nó credentibus dolens flebat:prauidens αεί ut deus,ob int credulitatís duritiam perditionem eorum. t coimpatiebatur aníma mea pauperí. Quomodo anima fancte in fcriptutis pauperesappellantur,non habentes fuperbia fpi ritum:uel peccata tanquam mundi huius diuitias:Ita ecol trario omnes peccatores pauperes nuncupantur: eo quod tax fuperbiz fpiritu tumeant:& fint inopes fandtitate:de quib? in pfalmo canitur:Sedentes ín tenebris ,& in umbra mor/ tis:uinculis ligatos in mendacitate& ferro, Ad deflendos huiufmodi pauperes,utpote diues in miferationibusdeus exaffectu mifericordiz trifticiam fuftinebat.£rpectabà. bortgi« venerunt míbí mala. Expectabam ergo per patient tiam, ut bonum conuerfionis corum gaudens, fuper cor4 rectos perciperem.Sed illi diuitias bonitatis mea,& lon^ ganimitatis per contumaciam contemnentcs,thefauricaue «unt fibi iram in die ira: δὲ reuelationis iu(ti judicii melk Hacigitut ie qo Xe τς νοκ. AA i E] ----....---. | | | tm ᾗ Hg reddat qu pato μα Sic ἂν must & an (ρα: wu nc liom noftr fatiot aíon dicta tmp 141 pafl fami bic dona IA unis μὲ pn rit | pe gu eoru gb dip frat pad cout |] füac aitin pu fal ds itat raf dori &g cir inft Tria ἆ nus αι ἅμ 40 υἱ für . Mis 14 der m dif teil qu és, [s τὰ (th lus Qi m dic it Me ἴῃ tk| 105. | τη Ηῖςς ἱρίευν mala eorumjad confpectü πιο uentura funttut— ftatuseft fuper duritia cordis eoriim, Eaueraquefequun£ ΩΣ τν h í 1(*; 2^»»{ Η M reddam unicuigyfecundü operafua,»eeftolabarlucem— ufqpad finem parabola,quz fecundii uirtutem fancti lob "d«erüperunt tenebze. Lucem in eis fidei,& fanctorü operum— fuperius expofuimus:iam confeffi fumus non poffe nos fe m praítolabar,X infidelitatis eorii acuitiorum tenebrz prz?— cundum myftícos intellectus differere. Sí autem quís Ut,. ualuerunt, Jureríoza mea efferbucrant abfq vlla requíes— poffitilla allegorice interpretatiói rationabiliter coaptare, pg Siue eod dolore ται affenfum prebere me Nili us,intrinfecus ani 7; κας ρ νἹΙᾷ mis.; ἢ" itte aus inm peus am, v, Miferünt auté tres αὐτί ifti rndere Iob, eo φ΄ μεν| ii& anxietate etuer, νυ ἢ b iuftus fibi uideret. Etirdt? idignatufcg εἴ he Fra PS τεῦ ἊΝ uc ereoram rato,? liu fili?barachiel bugites;decognatione Ram e. — nefacto δὲ habitàte ín Iratus eft Ca. XXXI: ts Tiominelcfu faluatore(à ERES S Baz noftro, interiora eius id eft anima illius motus fine céf7 2P»iferünt autétti tréo viri((t tefporidere Jobs hut fatione, diuino igne feruebant."[zesiencrunt ine oic afflí'eo quod(uftue fibí víderetur. Cedentibus ad? Lini aíonía. Dies afílictionis,dies iudicij erunt:in quibus pra uerfarijs Iob poít multa prophetia(uz myíte? Bim'dictam gentem iudicaturus fum.Sed tamen nunc& in hoc ria,& ipfe fiit fermone, C) uod aüt dictum eft; TN empore nimíjs fcelerib? fuis preuenerunt me; utfecundü^ omiferuntautem tres uiri ifti refpondere Iob,eo quod iu] turi iuftum iudicium meum reddam cis:ficut poftea acciditin— ftus fibi uideretur:fcriptor hiftoriz huius,ex fenfu refpon» "n paffione,quando a Romanis,hierufalem templügp fubueri— dentíü dixit,eo quod iuftus(ibi uiderc£, nó ex iudicio fuo: — fum eft. ZP»erene tncedebam:firte furoze confürgeneíntene— curi referret uel fcriberet, quain praeconium tanti uiri filo yid biíe damabam.Sine aliquo utígy iracundiefuroreeraqit— hacfuo pofterorüi memoriz commendabat. b[€t iei donare atqj concedere peccata eorum aduenérat,non puni^. íratue índicnarufqs eft belíu filius baracbíelbucítee oe co» mp^ YobTfreAitetiam euangelifta;:Stabat efus& damabat;quifitit, gnatíone Ram.De progenie& generatione hug δὲ bug(ili n ran E(2:598 vum, Et prophetaait:Oua afpidum ruperunt,cum malose-. rachiel. Hunc igitur heliu doctiffimi fcripturarum, dicunt vid generatione multiplicari uideret.Item,Furor draconü uinü— ipfum efTe balaam hariolü: quem in Numerorum libro ba ναι eorum:& furor αἰρί infanabilis.Sed idcirco fratrem eorü— lach rex moabitarüi ad ifraclem maledicendü conduxeratz B a fenuncupauit:quonià de eorum generefecundum carnem δέ hac fcriptura refert:quod bic heliu de cognatione fuerat i Ῥδ.όθ.ὃ cít procreatus:de quibus in pfalmo ait:Socer faétus fum— Ram:& huncram Abraham cffeintelligamus:de cuius co/ -" fratribus meis:& hofpes filijs matris mez.Et quiafecüdü^— gnatione& familia heliu fuctit procreatus. Hinc utidqp fra? up prafentem uitam,qua dum híc mortalis fuit;iinter eos eft— tris fuí Nachor pofteritasproculdubio Abrabz cognatío im couerfatus,ftruthionü fe(ocíumdixit:id cftíneadem gente^— erit:ubi qui hunclibrü fcribit quemhebrzi Moyfen autu^ d fua cum ftultís& infipientibus habitauít,ficut ipfe domin?^ mant,in generationis Heliu nominibus, nobilitatem παρ εἰ aítin euangclio;Stulti&ceci. futíomea oenigrataeftfür— tiuitatis eius uoluit demonfirare, Quod autcm in hocli^ si per πιο cute, carnem fuam,id eft iuda gétem fua unde. bro Ram,quafi partito fiue diui(o nomine fanctus Abram Day faluator carnem affumpfit:a parte totum dixifle intelligen— dicitur,ita& in diuerfis locis fcriptura dei fecundum incre/. miti dus eft. O.uod autem fuper meait,denigrata eft cutis tneaz ᾿ menta in eodiuinz gratiz nominat. Vnde quando Ram uid ta eft;uelut fi diceret, propter me,id eft in pfona meatodio dicitur,habeaturexcelfus:quando uero Abram,proficiens ἡ perfecutionü δὲ fcelere blafphemize,peccatorü etiam infan^ inuirtutib?, pater excelfus fit. Item cum fides eius gentib? d dorti crimínibus,tetra ac nigra effecta cft caro generis mei:— ad'dominátioné praponit, Abraham, id eft pater multage d δὲ quafi thiopiffa calorem nigredinis non amittenszX eo-: gentium appelletur. Hic igitur heliu,ficut apparet, fccundii d cft infaclicior,quod hanc nigredine noctis€ tenebrarii,nó bonum naturz,homo íuftus uidetur fuiffe: qui δὲ fpiritum n in fuperficie corporis, fed in corde cótraxit. Vndteait domi ᾿ habuit prophetia: fed putonon eodem modo,uel eadem gil ἃ nus per prophetam: Nocti affimilauí matrem ucftram; gratía ut fancti prophetz. Vn e& ipfe dominus ad fancti uu"" A£toffa meaaruerunt pzg caumate, Οἷα corporis ecclefia, lob de eo locutus eft: C) uis eft iftc inuolues(ententías fer? Yob.39.a pna cuíus caput eft chríftus,fancti quide omnes:fed precipue| monib? imperitiséquod eftimproperíj uerbis atq; inordi s apoftoli intelligendi funt: quorum fanétitatis roboreatqp— natis fermonibus,fenfi us propheticus narratur:ubi non re "T uirtutc,omnia membra infirmíora ecclefia(ufi tiaenzur. Ho probat dominus qd hediuloquit:fed quod prepropere ab p rum ígitur adeps pinguifimus charítatis,niímio perfecutio— eo dicitur, hoc reprehendit. De hoc iniqua heliu X fuis fimi i? nis αυ in paffione faluatorisexaftuauit, Dc quibusipfe—fibus,&in principiolibri huius diximus:quod prophetiar zin 3job Jj ueníat ad me δὲ bibat, rater fuí ozaconum:« fociue ftru tbíonG, Iudaos in euangelio, dominus ferpentes frequéter iv I. Marb, αγά appellat& uiperas,ita dicens: Serpentes,genimina uipera/ £q. XXX$0. orum nachor δέ melchz,fororis Sarz uxoris Abraham,ná fcitur lob& heliu. DehugIob nafcié:& debug hic heliu: unde δὲ bugites dicítur,qui fuit ficuthic fcribitur filius ba Nme 22,4 myfterio,ufi fint etíam qui exorbitauerat auera religiones “ μονα dominus in pfalmo:Et offa mea ficut cremium áruerunt.:xorbit: ! quia& illis dedit deus uerbü fuii,ut myfteria futura pro^ ibidé.11.€ ftem ἐπ αἷίο pfalmo:Sicutaqua effufus fum:X difpería funt él Vias 16 or nia offa mea:ut ait euangelifta:Er relicto lefu fugierunt^ nunciarent homínibus:ubi maxime fides€ admiratio gert " difcipuli.Sed rurfum per confeffioné nominis eius,charita— tilium pendetzut qui noftris nolunt credere prophetis cre/ p tellus uberrima impinguati funt:ut nullo poftmodum— dantfaltédiuinis&uatibus fuis. Hüciracp heliu qui eft ba " quantolibet feruenti caumate perfecutionii, fides chriftiin^ faam,figura habere gentiii diximus,aduerfantiü chrifto:fi) ἡ εἰς, θέ bonum charitatis arefceret,. Clería eftin luctum di^| cut δὲ illos amicos beati Iob,hareticorum figuram. Q. uod " tbara mea:c o:ganum meum(i vocem flentíum. In citha^— autemait:finita funt uzrba Iob:poffumus intelligere tn 2l ra δέ organo,laticia δὲ exultatio intelligitur: Ὁ υ chriftus^ dixerit,firmiffime ftabilita funt uerba diuina,& irrita effe ri fehabeit demonftrat quando fuper falute credentiti dele^ nópof(füt:que ufqiad eternam promiffionem fideliter cre JA ctatur,ficut ipfe in euangelio ait:ubí parabolàcentüouium^ dentes perducunt.lftt uero qui iuftum uirum& fempiter/ μή Lu.15.a nit de quibus unam ait períjfe, 8. inuenta ea ait:Amen| num,prafumptioneadinuentorum dogmatum audent dt ye pon* obis qa plus gaudebit fup cà, d fupcateras nonagf!— fcuterezxterno quandoqp filentio conticefeent. Quod aute s) tà noué.ltéqi cii renüciaffent apoftoli dio,qainnoieci?plu^ heliu duobus nominibus uocitatur,non cít mirum:fami/ rima fanitates p eofdé facta fuíffétzait euaeelifta:In illa ho Lu-L€ pa cxultauit le(us in fpü. Hac ergo muficorü noia,cordis fi gnificant ltticia, quae(uper infideli obduratione, uerfa eft Mattbuó. in triíticia:(icut decodem domino ait euangclita;Et contré liare eft hoc fcrípturz diuina:ut Salomon Ididía:& cogna tus Moyfi dictus eft ietro,& raguel:& Petrus fimon: Vndenon paruam obícuritatem hac üarietas nomínutrt folst.kgenubus exhiberee|. EVA αν ἃ R Rd S. latus eft E. &[3ratucefferco aduerfum Tob:co quod(uftum fe effe oí eret cozam peo.]»oero eduerfum amícos cíuo indígna, tuseít:eo quod aon touentfient refponfionem ratíonabilem fed tantummodo coudemuaffeur Iob. Videtur mihi quod hzc prius gefta funt qux hiclegimus, d illa qua in Nutue/ ris dehocipfo Heliu fi ue Balaam facta refet runtur, Hic igitur He/ liu:quiaitIob δὲ amil cos ei? fe expectaffe lo quétes:honor[ acreue rctiz caufa ofidit fe fe/ εἰς qd? fecitfeniorib? (cilicet deferendo.Iam hicipfius Heliu uerba funt,ita dicentis: b&[p3uníozfumtem po:e:vosautein antí/ quíozee:ídcírco θε fo capíte! verítue fum (tidícare vobio meam fententíam,&perabá ením quod etas pzolí: κίον loquereturset am» nom multitudo oo/ ceret Γαρίεη αι, eed vt vídeo fpírítue eft ín boiníníbuo:z ínfpíra/ tío oimnípotentío oat τε" πᾷ, Dicit hoc fibi magis uiderí,quia fpirituagantur homi, nes,quibus deus om; nipotens fapiétiae fuae inipiratione tribueritz quod infugillationem predictorum quafi ex obliquo dicít;ueluti fi bi foli hoc fapiétize bo num conceffum fit. Notandum quod hic Hiliu per quattuor lo: cutiones, ficut textus Icctióis docet, fibi ipf fuccedit:per quas fin: gulas uel priorum re/ fpófa, quafi eruditius rctrectare: uel fingula loca afperius a fancto Iob dicta, coram ipfo deftruere conatur. ΝᾺ poft prafationem co/ piofam,in príma locu tione(ua,de(an&i Iob uerbis hac pofuitzita inquiens:Müdus fum «go, X abfardelicto im maculatus;& non eft iniquitas in me: OL uia qucrelas in me reppel rit:ideo arbitratus eft me inimici(ibi.Pofuit $ neruo pedes meos,€ cuftodiuitomnes femi tas meas.In fecüda lo AZommen. ε Iratüs eft autem aduerfum Iob,eo quod iuftum fe effe díceret coram deo.Porro aduerfum amícos cíus índienatus eft:eo quod non ínueniffent refponfionem rationabilem, fcd tantummodo condemnaffent. Iob. Icitur Helíu expectauit Iob loquentem:eo quod feni; ores effent qui loquebantur. Cum auté uídifIet quod tres refpondere non potuiffent,iratus eft ueheméter. » Refpondenfq; Heliu filius Barachel bugites, dixit: Iàníor fum tempore:uos autem antíquíores:ídcirco de; tníffo capite,uerítus fum índicare uobís meam fententiam. Sperabam ením quod atas prolixior loquere» tur:& annorum multitudo doceret fapientíam. Sedit uídeo,fpirítus eft ín homínibus:& infpiratio omnipo tentís datíntellieentíam.INon fant lonezxui fapientes: «ες fenes íntcllieunt iudicium.Ideo dicam:aüdite me, oftendam uobis etíam ego meam fapientíam. Εχρο» tauí επί fermones ucftros:audíuí prudentíam ue ο ftram, donec difceptaremíni fermonibus ueftrís:& dà tiec putabam uos alíquid dícere, confyderabam. Sed utuídeo,non eft quí poflit arguere Iob,& refpondere ex uobis fermonibus eíus. Ne forte dícatís:ínuenimus fapientíam,deus proiecit eum,non homo. Níhíllocr tus eft míhí:& ego non fecandum fermones ucftros re fpondebo illi.Extimuerunt.necref, ponderunt ultra:ab e ftulerantcg a fe eloquium. Q&oníam igitur expecta" ui, non funt locuciifteterunt,necultra refponderunt: tefpondebo δὲ ego parten meam,& oftendam fcient tíam meá.Plénus fum ením fermonibus,& coartat me fpirítus uterí mei.En uéter meus quafi muftum abf. g fpíraculo,quod lagunculas nouas dírumpit.Loquar& refpirabo paululutn:aperíam labia imea,& refi pondes bo.INÓn acipíam perfonam uírí,& deum homíni nó aquabo.NNefcío em quamdiu fübfiftam:& fi poft mo dícum tollat me factor meus. PIU b Vdi ígitür Iob cloquíamea, Ca. XXXIII. δὲ omues fermones meos aufculta. Ecce ape^ Ἃ τοί os meum loquatur lingua'raea ín fauci» bus meis. Simplíci corde meo fermones mei,& fer^ tentiam cutione,uerba Iob{τὰ pofuit dicens:Tuftus fum:& deus fub— iuftealiquid contendam feciffc. uertit iudicíum meum.In iudicando enim me,mendacium €(t,uiolcta fagitta mea abfq; ullo peccato. Tertía locutio ei? ita habet:eodem Heliu dicente ad Iob: Dixifti enim:non ti biplacet quod rectum eft, id e(t deo dixifti,ait: quid tibi prodeft(i ego peccaucroz CLuarta ucro locutio Heliu coni Έα ígitur Iob eloquía mea: cr omnea fermone iteoo απο, A domino ita defpicitur Heliu cum ait de co:quis eft iftc Indignü em erat atqp prepofterü ut uir maen?, deog piací:us: etiam fi ut homo in aliquo deliquificts tinet: quod pro deo focuturus;operatione fua, deum iuftut probare difponat:quod ufqiin finem quarti huius fermenis fui inter prophetize fuze myfteria acerríme,& cum fumma inftantia profequitur,& non defiftit, €«[ 3dco oícam:audite mc, oftendam vobíe etíam 2] i568 fapfentíam. Qi ueftra mihi íam facta eft manifefta. Hoc[το] nicosab co dici nó du , bium eft:& ideo quia fuperius ríforie prudg tiam díxerat amicorü lob:fequitur idaperte dicens: Ὁ(Iétoonecputa bar voe alíquíd oíce; re, confyderaba. Sed vt vídeo, non eft qui poffit arguere 3ob:et Téípondere ex. vobíg fermonibue eíue. Τε fozte oícatíe«C, Nullà inquit aduerfum me lobhabuit difputatio--. nem:fed ned ego illii, quemadmodiüuos fa citis,maledictionibus 'uictorum;& oppro/ bríjsageredior.— €«[fQuoníam(gif expectauí s non ΠΗ lecutísfteteruntnec vl tra refponderáüt:repó debo ct ego parté me 1C, Proinde€ ego He; liuait:pro tríribus mel is refpondere tentabo: & ofiendam uobis me am δὲ Iob pariter(cien tíam:qtiod ex iactatv tía uanitàatis dicere cif fatis apparet,cum(ub iungit. f le nue fam enímfermoní bue«coartat mefpírít tue vterí meí:et venter τεσ 4C. luxta ana/gogen uentrem fuum aut uterum, serat Xii iplam me morià fuam dixit: co quod pencomnces fcr mones Iob&amicom, cius, aliquádiu difce ptantiü uclut cibos in tra capacitate fug me moria congregauerit, €. 6 ton accipiam perfoná vírí: et θε . bomtrí non equabo. lu(ti iudicij mei inquit fentétia hac cít:ut πος homini parcam ,ucra dicendo:nec deo iniu riam faciam,ut eum ify Ca, XXXIII. ab ipfo --- zin«ο δ' ab ipfo corriperetur,qui longea uera religione effet. Sed fi "^" mouctforfitan quépia:quia ifte Heliu multa de faluatotis temporibus futura przdixitzqua ut prophetiam fufcipia/ mus:Sciat quifquis eft, quem hoc moucet,illa qua fpiritu dei predicta funt: fu(cipienda a nobis..& credenda. £d. ΧΧΧ— fo. 104. citur deus:uel lex cius multiplex:tél prophetarü& manda ΩΣ torum eius diuerfitas indicatur. Vbiuerofemelloquifipni^—^ ficatur,ftabilita ac definita eius fenteritia Fai E und ne quienim deum, efficientiz eius res intelligitur,&erttel lo ἡ quítur ocus:z fecundo ídípfüm ποὺ repetít.Id eft n6 immu Hacuero quz elatióé «ordisab co deprom^ pta funt, reprobanda: qm deproprijsfuis,ut diabohus locutus eft, monexdeo. aq Opi gítue ocí fecít me:zfpi raculíi omnípotétís ví uifícauít me, Vt detau thoritaté fe audiendi: áta locut? eft,quod nó poffitnórecta δὲ uera .dicereisqui fpiritu dei factus fit: omnipote &is fpiraculo animat?; Jubitrinitatis deum in: .telligere debemus. In ,deo em ποτηῖαε patré: 4 tentíam labía mea puram loquentur.Spítitüs dei fecit e me:& fpiracalum omnipotentis uíuificauit me. Si po^ tes.tefponde mihi:& aduerfus faciem meam confifte: ecce&Cme ficut δὲ te fecit deus:& de eodem luto ego quoq formatus fut. Veruntamen míraculum meum nontetetreat:& eloquentía mea nó fit tibi erauis.Di^ c xifti ergo in aüribus meis:& irocem uerborum tuorü audiui.Mundus fum ego;& abfq; delicto immacula^ ο tus:& nó eft íniquitas ín me. Qüía querelas ín me rep; petítideo arbitratus eft me inimici fibi.Pofuit inner. πο pedes meos:cuftodíuít omnes femitas tneas. Hoc e eftergoin quo non es íuftificatus. R.efpóndebo tibi: tat de?,nifi hoc ipfum uite noítrz mutatio depopofcerit:hoc locó de duobus quibufdà correptionum gradi? bus Heliu diligenter enarrat& dicit: quod eruditio diuia uel caftá gatio circa hoicm δὲ ín noctis uifionibus fiat: itégpilectulo: unde ait Cotabefcere faciat ho minem,donecad uitae huius extrema perue/ níat.Et cum ab aliquo fancto pro eo fuerit in/ teruentum,utfecit Είά Efa$$; ías pro Egechíarege:re in.omnipotente, filiti: f Bq ftituatur príftinz fani, (nfpiritufpirtumfan| quía maior fit. deus homine. Aduetrfus eum conten» ταῦ, Etaitin fubfequé ctum. Trinitatis enim di d; ren VS 4 tibus:qd'tribus uíci; Ba"Mus creaitomsia; disquod nonad omnia uerba refpondetit tibiSemel| pus μας εἶτσα homine " fe quando ο R loquítut deus:& fecundo idipfum nó repetit.Per fom- prar id τῇ euiden i, Cit, propria Οἱ Ipeciait; 1311 νο' ter& probabiliter δζςδ " i, quadam fignificatióe numi uifione noctua, quando--- fop οἵ fuper ribi ins modo: uel ed: Ronin per diur/ homines,& dormiuntjn lectulo:tunc aperit aures uí^— pptertrinumeripfeti[ἢ d ü ti: I js:: γρ hs m—B νο, Ioram etudíens eos,ínfttuit difciplinaxut auertat ho qnem ud PROP Ur ΝΟ: firare: ita.|ερίΠαιοτς minemabhís qux fecit:&liberet εἴ de fuperbia,eru£s^ generectiam patientia n í 2 η Η 9*- ᾽- DEW--" 5 í Διί 1 í σσ ente E eani de anímá eíusa corruptióe: uítá ílli? ut nó teáfcarín gla- ως iil . dei creauit eüi:mafeul f diü.Incrépat Sio quperdoleee in lectulo:& oia offa ci? fed per partes,& per uí P lum& feminam fcit tmarcefcere facit. Abomiabilis eifitinuitafuapaníssa«ἐδ caftigat& arguit .. ,EOS dtemqp:Etfecit de TEN e^. animae illi delinquentetn: ubi ei ks: hominemdelimoter/^ VA AR radi loi ee es"iM" ms MENS nec praeceptis uerita» ra;& infpirauitin facie τίς iudiciüi:nec inutilis cius fpiraculü uita:& factus eft hó in animati uiüefitésubi . n faciente δὲ infpirante, ucl etíam benedicente: fihe ulla , xifcreti&e uel diflonantía aolütatis;operatam trírtitaté feit . tiré debemus. Non enim refert aliquid, uel diuerfur intel ; ligerefacit, uerbum creauit, itfpitauit, δὲ benedixitxubi fe/ cundum natürz-upitaté, una e(t uoluntas epu(qg commu» .€ófifte.Prolatur? uerba eius,refponfionem depofcit:ut(ub - jblandimento quodam& confolatione fimulata,minarum . ferrorem incuteretzquo perturbatus Iob,facile multiloquio . ipfius cederet, c 41 Z»íxíft( ergo i auribueimeío:c vocem . immaculatuo:c nó eft íníquítae irme, C uod ergo heliu ait. . ad Iob:Hoc eftergo in ἃ πὸ es iuftificat?.Id eft accufare de .-Buerastenon laudare: nonillud dícere:zmundusfum finé peccato δὲ immaculatus; iniquitas quoq» nó eftin me:hoc . ,eftinquáin quo π es iuítifícatus:qa iuftificatio p humili ; tatemacquíritur, Laus uero elationis condemnatíoné me ὦ setur.Potuit quidéutuir iaftus,S& de fanctisoperibus fuis: ;. fibibeneconfcius audenter aliqua qua uera funt,deo dice; . te:non potuít tamen hac qua ei Heliüfalfo obijcít uelut fa .«rileg? loqui, επί illa quz dixi(fe Iob dicit, ita inquies: Ὁ d[GQuíaquerelas(nme repperít:ídeo arbítratue eft me « fnímícá fibi. Non legimus hac Tob dixiffequa uticp ex fen :- fueius,quafia(ancto Iob dicta, fuis hic uerbis compofuit; . Mnde huncpotiusnon recte uerba dicere nouerimus: g tíbí o Iob:quía maío? fit ocue bomíne. ziduerfue eum con^ . tendíe,quod non ad omnía verba refponderít tibí.eemello - quítur oeue:c fecundo ídípfum non repetít. Ab ipfo princi/ . pio mundi,& deinceps femper locutus eft deus hominib?; :&femel nihilominus loquitur:fed ubi frequenter loqui di; τῆς,: b-(pe poteerefpondemibí:caduer(fue facic me3.. .- Sverbozum tuoziá audíu(, ZE»utdue furti ego,z abfq oelícto^ e eundem fan&tü Iob dixiffecredamus.-ε«[1Refpódebo| retuiffio: tiec iniu(ticiz imputat iniquitas, f«Γ 3nee; ' pat από per colozem ínlectulo: Siue ut alij dixerunt: - Acccifitufqyad morté anima cíus:et oimnía offa fue mar; cefcere fatít;, Cum per hacitagy correctus homo atqp confutnptus, mortí& infernalibus míniftris. appropin/ quauerit: fi fuerit quifpiam fanctorum,qui nomen fanc angeli habere mereatur: is pro huiufmodi quip peccatis fuis a deo ita corrípitur, poterit impetrare: fiti de multis 'operibus bonis,qua operari debuerat;faltem unum bonü opus cius, quod tanquam facrificium pro co placabile ofi ferat deo,ualuerit inuenire, Exaudiet inquit&. iubebit, ut pradictus ad correptionem infernorum cruciatuum nor , defcendat:eo quod uir magnus quidam.extiterit: cuius praces deus non potuerit non audire,Etangelus quilibet de coelo affiftens ante faciem deí:poteft pro quolibet pec» catore in flagellis caftigationum pofito intercedere:Ipfis enim cítcura iniuncta a deo,uel maxime ut diuerfis homi/ nibus uel nationibus, defchfionis fiuecuftodize fuz opem ferant. Dequibus apoftolus:Nonne omnes funt adminii ftratoríj(prritus ín minifteríum miffi: propter cos qui πᾶν Heb.rd ' reditatem capient falutís.Exemplum autem rerum prafen tium,de quibus nunc loquimur:in fcripturis dominicis retinemus tubi legimus in fomnis'homines fuifTe corre; ptos,ut Nabuchodenofer regern fuperbiffimum,& Laban Dafi.4» qui parentis fui lacob, interitum difponebat:& Abime; Geist. lech: regem,q fancti Abrahae domum: centamínare tén/ Ibidé.o. tabat: δὲ uxorem Pilati quz ait ad eum dedomino no Martb.z7. ftro iefu chiifto: Nihil ubi& iufto illi: multa enim paffa Toidé qb fum perforinium propter eum, Et magi in euangelio in fomnís admoniti per alíanr uiam"egrediuntur, Fideles etiam uiri a deo in fomnis inftruuntur, ut Jacob ραπ "archa;&. alios. legitnus.-infarmatos effe" propter... í— E Maub. ἃ Kommen, tata de quib? illi paralyticti fuiffe difcimustcui ait dfis:Re míttütur tibi péccata tua. Legimus δὲ fanctos agros fuiffe, uttrophímiü δὲ epaphroditü:ds αεί uelut iuftos tali caftí gationeexatnínatos crederexiebemus:nó ut peccatores ín; firmitatis tiérbereflagellatos.Sequi£t: 4«[£onfumpta fermonéhunclTob dixitrfed'dum tirtoteg itif'iciart fuarüi notas fecit,iuft proculdubio fe efTe mohftratit:que& do minus iuftüiam dixerat, Ὁ uod hicdiciturt k fübuertít íudícium πιεῖ. Simtlitet δὲ hoc ipfum nolgumP,' fed fcriptü tenemus; Viuit deus qui abftulit iudicii meii, eft caro eia polio Subuertere auté ludi, reuertatur ad oíca ado ία. 9 εἶ ῷ lefcentígfüg.Recpitin^ aitmae illi? cibus ante defydetabilis. T abefcet caro eius qum Ad dard quit Ἣν ero meritis& offa quatecta fuerantnudabuntur. Appropínqua; liffe aero iudicii, id e [uis& füppiicioRat?' bitcorruptioni anima eiíus:&uítà illius tnortíferís, Si— P'otemporeditulifi, ΓΡ: 5 A nd ad difpenfationé iuftj cancha εί uerbeia x fuerítproco angelus loquésunum defirnilibussutan/— iudias prine. Ermub gationis, quibus re/. ha Αα νο«YR Pic.: tiplicauit uuln udamsefademeda, Buncent homínis zquitatémiferebitur eíus;& dicet: με Bir nina tioné: nunc iridulgen Libera eutn,utnon defceidat ín corruptionem, Inue-| de hoc loco afferente tia diuinz piert?9 αἱ[1 quo οἱ propícier, Cónfümpta eftcaro eiusa fup. liu hicefefenfusui dies adolefcétize reueri det:quod εἴ Iob ita di taturiid eft fit tera, b plícfjssteuertátur ad dies adolefcentize fuz. Déprecabi— xerit, iefellit deum iur nus atq; incolumís; b&[jepicabit ín tur deum, δὲ placabilis Εἰ erít:& uidebit faciem eius in— dicit mei, nó reàe& uere iudicauit:& ideo erga me mendacio agi ε΄ déeinetn(ubilo. Q8— mínes,& dicet:Peccauí& uere deliqui:& ut erá dígnus tur. Cr uz aütlocutus interim córde ficum e(t Iob: magis incaute " E ΄» b Li ΄ ΄ ΄ per deum boni cófcie ὃ on récepí, Libérauit animat fuam ne pergeretinine—&prz(amensdeiufii, tiz poffideat, Videbit auté facie déi,propitiü fibi uultü illi? fentiés, terítum:fed uíuens lucem uideret.Ecce hac omnía ope εἰα ἀεὶ dixiffe,credem ratur deus tribus uicibus pet fingulos: ut reuocet ani» dus eft. Proinde iuíte €i δὲ merito deus aitz redditurus ei dignafa fnaseorum a corruptione:X illuminat luceuiuentium,— Vtiq qui arguit dci, tiffactione,iufticiam.: c εἰλείρίαει bomí* Atténde Iob,& audi me: δὲ tace dum ego loquor, Si dibetrdponderedim qbus utíq uerbis dei ( Ree tbíctzpecauíz— autem habes quid loquaríssrefponde mihi. Loquere:| increpat. Hoc reíonat " wereoelíquícc. Magna tes eft, deoq plurimü acceptabilis:uthomo errores fuos confiteri e Volo enim te apparere iuftum.Quod fino habes.au, απού beatus lob non recte aliqua fit locu*z di meace,& docebo tefapientiam.| Ca XX XIIIL.(μά qui optime noue; . non erubefcát: prafer: tim fi pro eis feintelli/ eat.caítigari:&ita fe hu Rónunciás itaq; helíu,etíam hzc locutus eft:"add bonaineo plu— Aüdite fapientes uerba mea:& eruditi aufcultate me. Aurís enim uerba probat:& guttut rima effent:undé&il/ lí placuerat:cócedit ea quz immoderatus εἴ, miliet,utquicquid ca/ "loqui in fümmtsangu fligationis fuftinuerit,* efcas guftu dijudicat. Tüdicium elígamus nobís:& inter ftijs dolor compulit, ro meritis fuis pará. i nos uideamus,quid fit melius: quía díxit lob:íüftus 1«Γιο eft virvt cpaffum pronunciet. Tob.qui bibít fubfanna . ΄ ΄». ͵ L Ὁ qr Ziberauítanima*füm,& déus fubucrtit iudicium meum. In iudicando— oodn quafi aquamz fuánepereererínine, enim me,mendacium eft:& uíoléta fagitta mea abfqy« Cuius uifeeratanqua rítum:fed víaene lucé ----ςώὖἁάηη τω videret. Id ít agnitio,* ullo Ρεςτατο.Ο ἐς eft uírut eft Iob,quibibitfubfanna—*9"* Mbundandidu ὦ neno huius paffionis nisdeilucé& imméfa.. tionem quafi aquam:quií graditur cum operantibus ἐπιρίεια funt, beneficia Hlumínatus agnofceret. e ει iniquitatem:& ambulat cum uírís ímpíjsz Dixit enim: placebít vír oeo,ctíá fí tende lob« d me:et 5 INÓn placebituir deo,etíam fi cucurrerit cum eo:ldéo— cxurrerit com eo.Inoi Qrusihacroneri Uiricordati audite me:abfit adeo ímpietas,& ab omni— diofe de deo fanctum Quafi hacratione He Tob locutü fuiffe men/ liufan&ülobconuie— potente íníquitas. Opus ením hominis reddet εἰ: δζ ία— titur: quia beati Iob ricait illiAudi mid xta uías finouloram reftituet εἰς, Vereenim deus non— tam infeliciter fapuió eít docentí te,obediés fe nó credim?:fed nec efto, δὲ prabeconíen: condemnabit fruftra:nec omnípotens fübuertet iudi» alicubi εἴ hoc dixiffe fum. Qrued aütdicit ὁ cum.(iem conftituitalium füper terram:aut qué po meminimus, ut taceat, eloquenté& m«[ 3dco vírí coz/ tanqua min? eruditi, P fuit faper orbem quem fabricatus e(t? Sí dirixerit ad dati audíte me. Q. uafü udimpatientiubetut/ eum cor fuumrfpiritü illius δὲ flatum ad fetrahet. Defi| expofita impietate fan fileaz,| Ca. XXXIIII cti Iob:& in medioau qRonundgg Cetomnis caro fimul:& homo ín cinerem reuertetur.$5 prolataín inui ítags belíu! etíam beclo cutue eft. C uafi fententiá Heliu pronunciare di/ cit:X prarfentes amicos fancti Iob ad audiédáü fe cohortaf. ς e[Zludíte fapíentea verba mea: erudítí aui fcultate πιο. τί ením verba p2obat: guttur efcae quftu odjudícat. Or uemadmodü igitur inquit,a faucibus ciborü fapor dinofcitur:ita δὲ uerba,auriü iudicio comprobantur, Etidcirco ait Helius b- 4Γ 3udícium elígamus ποδία. Idefi;prius difcutiamus:antequam hominem condemne mus, í..& uis vixit Iob:nftue(um. Non Sihabes— diam lob, quafi im» pia fit locutus, o(Γι οπή οί fuper terram:aut qué pofuít fuper ozbem quem fabzícatue cft. Id eft: nunquid alium rectoré pofuit, quía creatoris íufticia difcreparet,Tpfe ergo qp potens códitor,tam pius eft moderator;quia opus fuum agnofcit& diligit. p 4ΓΟί oírererítad eum coz fuum fpiritá illíue« larum ad fe trabet.Id et mundi:nà fi omnia qua in eo quotidie geruntur,fecundü regulam íufticiz fuae uoluerit intueri:deficiet ac peribitifed eum pietate poti bernat ac(uftinet.Nam fi iniquitate obfer qui inebit? m« eíitensWo Ἡ zin Ξοῦ A3. XXXIII$06. 10$ uL' s til ftincbitcSpirisi dixitanima, quaeuiuificathominéS flat,(μη: teiebigittió eft vinbza inostíotvt ab(condantur ibi dtf- Qu e ἱ τῳ, ipfam prafentéuítam,que corporibus noftris peranhelit— operantur ítíquítaté,Siue ut alij dixerüt in βῆς buius uerfi: e exhocacre miniftratur. Haec ergo Heliu dicitad fe trahere| culixuc latitent qui faciunt iriiquitate.O) d' utrüg fecuti δὲ iib Mi ceum: cum aufert hominibus uita, quam eis creandotri^— illud pfalmif fenfutn eít,ita dicentis: Couo iboafpütuot""^ trio buerat.Poffunt per fpiriti prophetig haclocaitauideri fi^&afacietua quofugiae f.«["IBcqg entm vltra ín bomínià Mtn gratum nuncín εἰν! τς poteftate eft;vr veníái Til fto compleant,quado";;"v ad oéum ín δω — difpen(atione" carnis* 9 habes ergo intellectum, audí quod díctat:&aufcul. 14 ἐῇ habuerit— A πι ζαῦ νεο eR ta uocem eloquíj mei.Nunquid qui non amat iudicia, ἡ νὼ ία,| D;,- y; WEE abereut non ü eni feitadiuncmunda fanatipoteftzEt quó tm eum quí itftus eftintantü«ὅν. ς΄ qr orerermolrog CUM exfuo eaim cr demnas? Quidicit regi apoftata:qui uocat duces ítm^ S(Memcribilco:s fti i dc drin pnm b piosQüinon accipit perfonas príncipum:nec cogno— Vrae Dial ocio Tm berctid eftut auferret uít tyrannum,dum difceptaretcontra pauperé.O pus«— Samuele Saul,& DaJ uii abeo p bum cenim manuum ius funt uniuerfi. Sábíto morientur: darin ed v: perbia fpiritusmüdia&ín medía nocte türbabuntur populí:& pertranfibüt— enim opcta eomm: ef " lisflatüquog tumen& auferent uíolentum abfq; manu.Oculi ením eíus fu fdcirco inducir πόσει! — εἰς loquuíj:quoanhe e 4 cóhiterentur.Sub his. ld lansgloriabarurinfr—permiashominum:& omnes greffus eorum confydez— quoq uerbisheliu fi — monib? fuis.Sic quo/ e rat,[δη funttenebra,& non eftumbra mortíssutab,. 8hificaffe potuitob me πρὶν«p homo in fe reprefTo ση IG, Rl f: tita fua iudaos tiocté v tumore deficeret:ac re. f fcondátut ibi qui operantur iniquitatem. Nég€nifi. infidelitatis excarcan/ ibus ΝΑ infapfumeo ultra ín homínis poteftate eft,ut ueníat ad deum in iu dont ενας gut "ok gno(ccundü€ dicium. Cónteret multos& innumerabiles:&ftarefa^«ααρο[οίως t Ene P emunb Ἂν moralem inteligit, v ciet alios pro εἰς, INóuítenim opera eorum:& idcirco— fllisdeus Cii είδα es i epfalmo fenti^^. εν, onis,«reu 4 PIE musEraeresfpiii indücet noctem,& conterentur.Quafi impios percuf^- quof oeiidufftoterf Ὁ m eis deficient;& in,{ fiteos ínloco uídentium.Q ài quafi de induftría recef- ferum abesse omneg Du terrá fuam cóuertétur.,: ͵. ze rell; y. Ψ/άο οἱ” intcllíacre nos ni— D— Poneego dde uir, ferunt ab eo:& omnes uías ejus intelligere noluerunt., Vase ue cen - tutedei&iufticiapra/— ut peruenire facerent ad eum damorem zgení:& audi,— peccatores η c TA dictis locut? c(t, Heliu.: nr,«ainditü fibibonut — eism ad lob cop,^ Τετ tiOcemm pauperum. Τρίο enim concedente pacem,- Pe ἀρτιτῆσαι apo eme ui ueris dicit: 4 4{ϑί! quis eft qui condemnet? Exqüio abfconderit uultum,.&olusai:Qrui cti cot| nal babes ergo íntelled! quis eft quicontempletureum*? Etfüper gentes:&c fuz—£novilfent deum,non iy audí quod oícítur:z au: μῳ 1 x icut deum glorificaue ΜΠ fculta vocem. eloqui.» per omnes homínes.Quüi regnare facit homíné hypo: Ὁ tunt. Vbi autécogrio/ μι meí.thunquíd qui. nó.€ritam., uerunt deü,tii in(pirá » amat(udíciü/fanarí po::* tione δέ iudicio mien dim teítc£t quó tu eum quí íuftue eftiíntantum condénae:Ma,.— tis' Vbi ergo deo glorià(uam habüerunt contéptui;ibi als fi nifcítum eft, inquit: quiaís qui iufte& recteiudicarenon— eacontratuam conícientíà recefferüttomnefqp uias tnanda& piti diligit:neqy fanarea uitíjs anima,neqp corrigere quéquam torü dei,quas fuis cordib? habent ingenitas,noffe& intelli " poteft:& quo tu fanator es languorü noftrorü qiniqtates.— gere detrectarüucum hominibus quog ita impie& iniufte , notareprafumise b q«[&uí no accípít pfonae pzíncípuritz— egerunt,ut ad deii pauperü oppreíforü clamor aícenderit; gif πες cognouít tyranni cü oífceptaret contra paupere. Secun Siue iudaos impios atcp incredulos percuffit deus iti loca. aud dü myficos intellectus, príncipes ifti iudeomcribe&pha^ uidentiti,id eft in lege Mofaíca:ubi ppheta qui uidentes di - tifzi,& facerdotes prit intclligitquos íneuagelioincrepat.— cti funtinhabitabant.In ipfa itacp fpe legis€ promifforuty | ή Tyranni uero eüidé populü iudaorü,nó ab reeffefentiam?:^ compofitionetandy in quoda utdentiiloco íufte percuffi à yy icó ü fanctorü ecclefizpauperéhumiléfpirituce.— deo funt:intantü utoratio illius quípropter nos pauper fa; , qui cótra σεῦ fan paupere, P P triti corde,reíjciendo hodie diíceptat:quod facere&tépore .«.- apoftolorü nó definebat, αἲ per οὓς ciuitates cótracos pu Mattb.7.d nas& fcditiones agebat. Hos igitur ut infideles& impios v2. diis nócognofeet:quibufqp etia manifeíte dicturus εἴην δ. ' noui uos: Difceditea meomnes qui operamíni iniquitate, Sequit,dicete heliu de his,de quib? dicit fuperi?. c 450 bíto rozíentur:z ín medía nocte.Secundü fenfum apoftoli eít,quiaitiftud defiltjs tenebrarti; Ci enim dixerint pax& fccuritas:tunc repentinus eis fupueniet interitus. Mediam uero nocte dictà ideo exiftímo: eo quod ing*funda cordis. cxcitate pofiti,(piritaliter moríant, Ὁ.«LZ urbabunt pov. gulí,z pertráfibunt:c auferent violenti abíqs manu. Scd'm 85.97.5 palmifta:Cü uideritinquit,iuftus uindictaámpiope exem, plü uidelicet peccatorü hominti,ptimefcens,manus fuas la uabitin fanguine peccatoris, Hoc igit modo turbabuntur. populi: qua pturbatione terra fenfibile legim"conturbatà: $55.59.a ficut prophetaait ad deti: Coómouifti terra,& cóturbafti cà: fana cotritiones eius,quía mota eít:Sic em quafi boni uiato rcSad futurü(xculü pertranfibüt,ubi locus nO erit impios. alíter nullü habebit adiutoriti uiolétus:quo defédi uel erui pofíita pertrahétibus eii ad fupplicit mortis. & e«Ώου ctus eft cü effet diues, afcenderetad deum:Difperge illos in uirtute tua;Siue uiuétes funt omnes,qui in chrifto ex fide. uiuuntiin hac enim fpe pofiti,mente contéplant futurà bead titudiné.In hoc igitur loco, ubi quafi fide(tantes funt; qui dam fub fidei hui? uocabulo, habent fpecié pietatis:uirtuté aüit eius funtabnegantes. Hi ipfi igitur, qui haretici intelli/ gun£,in loco dei male ftates,a deo percutiüt, apoftolís& ee clefiarb doctoribus,id eft pauperibus chrifti,contra eos rel fiftentibus,& ad deü clamanub?. Κὶ€[ Spfo cním conce/ deute pacé:quíe eft quí condénet? Propheta ait ad populi; Orate pro uita Nabuchodonofor,ut illius pace fit pax u6/ farach.s.fp bis.Siuepacé ecclefia& quieté ipfe concedit:gfi nó furgunt adueríus eam pugna perfecutionü:fiue quando hareticoge lites&(cadala cóquieícunt, Nec. nó cótrauitiorü bella quie tis& pacis filentiü ipfe donat:qfi deuictis eis,& uelut acer? rimis hoftibus expugnatis,pa: fitin homine fumma uirr επ. d aütait;|€€ y quoabfconderít νυ! futi fiue facíé(uá«C. Hoc εἰ, nifi ipfe dignat? fuerit(e homini rer uclare:quis eft qui poffit eü fuis utrib? intuerí:ucl ρετίσει tàdoad maieftaté ejusaccederce. m.«Γάέδιί regnare facít boiminébypoerítà«c Quod manifefte in Saule rege appaf s: 8 S τοῖς& ficut E nmic&ficutdiüsait,Auferd dehierufalt iudice& propheta, .& fapienté& confiliariti:& dabo pueros principes eorüi,& ya e yminati dominabuné éis, Et Nabuchodonofor íufto iu dicio dei, multaregna,& plurimas nationes accepit, Poteft δὲ diabolus homo ifte itelligi,qui pdita angelica dignitate, . hominis nomé fortit? τας, iniufta correptióe *xigeret:cui neceffe ect ániufte afflictü contra «üloqui iniufta:& ob hoc inquis difplicuit tibi deus, dum eiusíu fiiciam qua te punit ánfonté:nó uís ueram effeiufticia. Ὁ«p Clírí fntellígentea loquátur aibí:c vír Γαρίέπο au^ «diat ine. Heliu fané.: Tob defpiciens:cóuertit fe ad eos quí cominus alfi(tébant: X& ita debeato Iob definite pronuncians,ait ad cos. €&LSobatitftultelocutue eft:c verba íllius no(onarit of, fcíplitnd.Manifetüeft. Ε΄ αγά πη. uiaab ipfo eft hó creatus& conditus.Probe£ lob,inquit,heliu: non exa/ minetur: quod fóletad probationem eruditionis rcferri. 6«Γοῦεῖ Iob. ldeít manifeite£:probatü fitomnibus «υπο pateat Iob qualis fit: ante te probetur inqualob: b«fg ínfinem.Id eft infitin eo iugiter plaga flàgel/ li huius:neq definas infligere poenas operantib? iniqtaté, {«ruíaddidít füper peccata fua blafpbemia.Id ef fup hoc qd'peccator eft:additad cumulü peccatorü,utin blaf/ phemía crimé erumpat:propter quod mala hac cruciatuii fuftinet.. K«[ 3nter noo ínterím cóftríngatur:« tücad ία» αἰεί«C. Condénetur inter nos interim:ne& nobis in iniu/ ticiam reputet, ab(qp crimine noftro erit(i poftmódü deü prouocare teritauérit. Ca. XXXV fDitur belíu bec rurfum locutue eft: tHunquíd equa videtur tíbí C. Fieri poteft,quod defermonibus ubi ; afperius locut? eft ad deü, dj forfitan debuit:aliqua ándehic heliu defcripferit:& uerbor: fuon: iuidiofe,qfi fen fusilli? dicere uoluerit. m«UfRefpódebo fermonib? πο, XC.Pro eo quodfó potuerüt ei rationabiliter refpondere. ἢ 4[ Cufpíce ad cclü ec.Id eft cii te quare prefumiseHoc itheliu:qui deii corpaliter locis cótineriarbitrabat:quod ín excelfis tm atq in fublimib? deus dominus cómoretur. o«1 οίπάε fi peccauerío«€. οἳ ita díxifTe mihí uidet: nó emte peccante, deo dámni aliqdinfert;aut(i, p multitu “ΚΟΠΗΠΗ. Et fi multiplícatz fuerínt íníquítates tuz:quid facies có p tra e.Pórro fi iuftezeeris:quid donabis eí,aut quid 4 demanu tuaaccipiet.HHómini. qui fimilis ταί eft,noce^ bit impietas tua: δὲ filium hominis adiuuabit íufticía tua. Própter multitudíné calumniatorü damabunt& ο eiulabunt propter uím brachij tyrannorum.Etnón di : xit:übí eft deus quí fecít me;q.dedit carmína ín nocte. dinepeccatorti tuorü uleifci te voluerit nungd poteriseieg traire?. p&[f»o:ofííufte eceríodd oonabíe εἰ cc. Hinc 6 Dauid ἀϊείε: ΩΣ m bonorü meorü nó éges. q« IDbonítiíq funilíe tui eft cC.1d eft homini nocere poterit ímpietas tud, fi maleagentéte emulatus fuerit: queadmodü filiü hois iu, s fticia tua adiuuabit;fi : nin? ai;;;;: tiías tuas cü recteince incus echeriimicus 4 CHitam,propter peccata populi.Oüíaergo egolocutus| dis imi, εαν "homo hoc fecit. Hypo» fum ad deum:te quoq; nó prohibebo. 5i érrauí;tut do/ s νε I AN VR pn cceme.Si iniquítaté locutus fam:ultra nóaddam.INán— frr m Προθθισ νε, nitafliguratfeínan quídatedeusexpetiteam;quía difplicaittibiz Τα em μία[αμα lobulis dor: κώμη, Ctpiltiloquit&t nó so.» liquid noftimeliusloque ἱρά, ἀπ cinia) jid eft omniü criminis, ο re. Viri intélligentesloquan£ míhi:& uirfapiés audiat^ res&tyrános,iniquof peram Wah ε me,Iób autéftulte locutus eft:& uerba illius no fonát μοὶν fis δὲ potita -Aocutue fum ad oeum: f difciplina.Páter mí,próbetur Iob[ορ ad fínem.INe de& filius homisoppref ΗΝ PEEOennd finasab homine íníquítatis,qüi addídic fuper peccata Ην ftitutüpermíttit eum. ἑ fua blafphemiá.Intér nos ínterím cóftrínga:ur,& tunc—& filii homis popu ftitutü:perm Ἵ pher g pop interloqui;utfi qd for.& ad iudiciam prouocet fermonibus fuis deum. fanctünó abfurdeík ^teibieftdicendü,non| A. P:| e: timus:q propter unita ΤΙ ,} Gitür helíu hzc rurfum locatus Ca. XXXV.fétotíus corpís eccliz, taceat. b 4T ierra, M pte t Tp Tn ην[ων n eft: Nunquid zqua uídetur tíbí tua cogítatió,ut hs nus πῶς τίσις '' Maddildctnonio. M díceres:iuftior deo famnz Dixifttenim: Non αι" Imità fili'hominif nó add3.ld eftnon lo;" pe ip^."pfalmiftáfilisl quar. c L'fBunquíd— placetquod rect eft:uel quíd tibi proderit,fi ego pec sopa irem 816) ί)ς-«s» ΄ ΄? ΄ a u "Quiaoifplicute biz," cauerotTtaqy ego r&pondebo fermonibus tuís,& ami Fia anuSqua up ut Τα dixitiqd'iniquus η cis tuís tecutn. 5η pecolum& íntuere,& contéplare Bis ots qe mm et deus:quiaate iní A; Q9 ici"ὦ itibi.Poteft hoc Quitatz δε iniufücià αἱ ἡ zthera quodaltior te fit.Si péccauerís:quid οἱ nocebis: iuifibilib? inimicis di ci:q occulta impugna tione uitiorüi,mentib? dominant:ppter ασ deles eiulantes ín ora» tíonead deum dicunt: Eripe me de inimicís meis deus meus,: e([£tnon oírítivbl eft oeue quí fecit me? ' Ω ἢ υπ affligebant pradictos quos fibi p :' iniquá ἀῑαιίοηξ deo pmittente fubegerát:ita uthi fub tanta neceffitate preffura/ rü pofiti eiularét,& ciamarét ad deumtilli non intenderunt aio,neqp intenderüt in coeli,ut faperét qd" deo códitori fuo μιᾶς οἵα difplicerét.Non dixitinqua apud femetipfam talia multitudo íniquorü fiue demoni: t€[ Gibíeft d fecit me «C. Hoc ait heliu.Cü ergo iuftos δὲ recte uiuétes a fupradi/ &tis, deus tribularí pmittat:confolationétíi eis ín noctetri bulationii cócedit.Nox em ipfa tribulatio intelligit:fcd'm Ω. αἱ docet δα| πἜ -----..., iic illud pfalmi(ta:Probafti cor meti,& uifitafti me noctefficut δια & profperitas aliqi dies dicit:qm q in profperis eft, quafi quadá foelicitate illuminat, Vn aít ín pfalmo:Per diem fol ps. nó utet te,neg; lunap nocte. Tanta inquit heliu tolerantía, iufti hoies a deo accipiüt,ut etià in nocte tríbulatióis,hym^ norii fpüaliü canticís delecteri£. Canticü crgo ad exultatio? nécordis,uel maxime ptinct. Proinde hac exultatio de fpe füturí gaudij na(cit in corde canentiü,& faciüt more uiato/ fii:qaipfi ut uiatores& percerini tranfeüt p hunc mundi: q utad deftinatü fibi locü fine labore pueniant;cantico fati gatione itineris coolant acfubleuant.Et iuxta myfticos in tellectus,nocie, fecretü quodda;ac diuina difputationisre^*^ motü filentid intelligam?,qd alijs faculis,ficut apfus ait: nó fuit reuclatü filijs hoim.Q) uznox fit in qtuor uigilias diftributa:uta principio müdi ufq; ad chriftü ατα noftri hanc nocté dicam*:ut fit prima uigilia noctis hui*:ipfe adá prim? δὲ pater hominü:p cui? códitione cuigilet anim? hu/ manus,ut credat creatore oím rerii deii. Secüida uero uigilía fittéporeNoe:quo naufragiü mundi factum fit,ut euigilét hoiesne& ipfi intereat. Tértia aüt uigilia(anéti Abrah s PT" ὲ pori } ---- tri zn“ιο fide uiuendü δὲ deo placendü, Quarta uero uigilia fit circa tpa,pphetarüi:q aurorz δὲ lumine diei appropinquantis,uí pene electà nocté,fidei oculis intédebant,In hac igitur no: €te p fingula tpa prz . dictorü;fiuepphettjs, qp plena. pranuncíata fationis filioriüi dei:ubi glorià aterni illius diei ipfa beatitudine poffef furi: noxépraíes hac nocte expectatóif;jhym nec difcuffa nocte fidei 4([£uí vocct nos ΝΑ ᾿ M p. hn.(&| poribus babeat:p qué cognofcatmüdus, qu&admodü Πε €iniores fuerunt: quicpin ipfum chriftü proximü fibi diem. funt. Itemqiadillaco;* erba malorü.INón ergo fruftra audiet deus:& omní parationé futurz reue ὃ potetis caufas fingulorü íntuebíc.Etíá cüm díxerisino' fucuit fcriptura diuía ε cofyderat iudicare corá íllo:& expecta eü.INünc em no d"Un appellate, £4. XXXVI. 580, 106; fingulari iufticia dfii,profundo nimi δὲ copiofo fermone profequi£:ubi multa arcana ín obfcüro facramentoirü recó dita,& longé retiota myfteria dicereuide£, í«Γλλείορὂ tenteeno abá Cít«C, Hc eft iufticide eías imméefitas,& nati tz bona uoluntas,ut riulli inuideat:quia rietmo ei(puis po NI tes fit, poteft cóequari, κ. εἰ δείυίαῇ pati fiue fignificationibus, 3 Qi docet nos fup iuméta terre, δὲ fupet uolucrés cce períbuo tríbuet. lüxtá , dechriftolata gaudio. y[ί erudit nos.Ibi lámabunt,& nó exaudiet,propterfu/— iufticie aequitatis fua tenore.Sanctos autetti *& innocentes uiros có Bon aufert ἆ(i pceptuti funt:& in re. t infert furoré fuum:neculcifcitur fcelus ualde.Ergó Iob^ fto ocio fuos. Hoe ;-“σε; nli ait δὲ beatus ανά 1 fruftra aperít os{πᾶ:δζ abfcy fciétia uerba multiplicat. ir iosiniip iu; R44 uita:cuí ges ii in 9 ς Ddéns quocp heliuhzclo Ca. XXXVI ftos,& catera,: futuri abícoditi funts.-^:“&'ind|i"m e étregeétnfo/ & ideo adhuc ποχε Cumis eft;Suftine mep aululii,& indicabo tibi' lío collocat ít ppetuüz uianondüuides qd?$ Adhuc eim habeo quod pro deoloquar. R&— z&Hic regefnó folá fae peras.Proindein hac petam fcientíá meia príncípío:& operatoré meü pro uli huri?:fed δέ τς : tcges& prepofiti intel ni& cantíca fcriptura; babo απ, Vere enim abfq; mehdacío fermonís πιεί,- ligi poffunt, Et fcd'm: tüdictafuntnobis,do εδ perfecta fcientía probabitur tibi. Déus potentes nó tropicos intellectus,re ges,animi hoim füt,q ad di&aternarmanfio!| abijcit.cum& ipfe fit potens:fed non faluat'impios:&| forporib? reae domi/ nisperueniamus.. Fíüdicium pauperibustribuit. INón auferet a íufto o^ mlos füos:& réces ín folío collocat ín perpetuum,& illic mo dicítüriEt nuncre mi fup íumenta terre τὸ.. φορες s iis; ges intelligite,erudimi ἐμ Docet in cómunibus»eriguntur.Et fi βιξείης ἐπ οατοηί5,δζ uínciantur funibus πί συ iudicatis terra, hui erudit fubtlioribust^ baubertatisiindicabiteisoperaeorü;& fclera eorum:[λέ τεβος σαρίκι ἃ β ην E docet nó folü per natu picii uero intellectü, iu qgule& uetri,& luxu fiue propterleuitatern morti,fiue propter fuz perbià, qua tumentes is EHE Roma.trc quafi ἐπ αἰ eleuan£. Vnde dicit apofto*:Noli altii fapere: '" Lua6 d&düsineuangelio: Ω uía quod eftin hominib* altü;abo/ minatio eftante deii. Nam in graco fuperbum ὑπερκφάνκσ' dicitur: quod eft fupapparés,ut elatà mété hois,tumidady fignificet, b«[ Sbí damabtit« nó exaudiet τέ, Ο d dixit, ibi clamabtüt:fortaffis fignificare uoluit locum poenarum, ubi nó exaudiédi funt peccatores, propter fuperbià maloges fiueutalíj dixerunt;ab iniuríjs malortizquía mali,bonis& iuftis infe&ationis iniurias irrogare nó definunt. ς«ro ergo fruftra audíet oeue 2C. Hocait,quod pase pfiftétes ín malis fuis, nó audiat deus:qi fine caufa utiqy ad eii cla ment,qui nó merent audiri. Ὁ€[£tíá cái oírerío:no coni fyderat íudícare«€. ΟΣ i uides o Iob, quia non ftatim deus reddit peccatorib? qua merent:noli pufillanimitate fragi, ut in blaphemia erumpas,& dícas deii iniuftü fiue iniqui: fcd iudicare cii eo debes,id eftiudicfjs cius con fentire:non contra cü,przfumptuofo iudicio tuo in eius iniuria pfilire. e«pinüceim nó infert furoze(ui«c.m igit ftatuit die, ín quo iudicet de orbe terrarüzIdcirco í hoc téporeuindictá éufticia ἔα, τ generaliter exercet. Et hoc totü in exprobra tione fan&i lob loqui£,que uelutreum crimini i hoc malti poenarü, dei fentétía pro parte condénat, V nde fcribit cuí re ftentpluríma,qua adhuc fit poftmodum recepturus,—— f«£rgo lobfruftra apcrítoe fait C. Iuxta hac conuíétü fanctü Iob heliu arbitratur:£ quadá uerborum ratione conclufum, Ca, XXXVI. ῥράξο ἧς belíu bec locut? eftcC.babeo αὖ p oco loqr.Id eft ,p iufticia& caufa dei. b«Γιβερεῖᾶ faent( me3 a pzíncipiozc.Et in hoc quarto fermone fuo, de tizmunera.Scdmtro ρ cortipiat:& loquetur, ut reuertátur ab iniquítate. Si αὖ rzdonafedetiáp gra. ο quia uiolentí fuerunt.Reüclabit quoq; auré corum,ut cipius. n«Γξεῆ füerínt ín catenío/c vín cíantur funibue paup/ B mentahominescara— dierínt& obferuauerint,complebütdies fuosín bono ταί τί, ΗΙ igicur iri ca les plarücpintelligunt 4&r annos fuosi glia. Si áuté no audierit,tráfibüt p gla tenis fortib?,uidelicet iudicis dei,& pauper/ riz deditifüt;Alifauté τ diá;& cofument ín ftultícia. Simülatores& callídi J^ tatisfunibus colligan uolatilib? cóparantur, s jocát írá dei, neq clamabunt cá uíncti fuerit. Mrie£ τυρὶ eft opem diuini auxilfj non habentes ponis téporalibüs dfi uinculis aftringentur, in tem, .6mnis rei boni inopes effe&i pro qualitate meritorum, o«[ffeuclabít quoq aure ον γε cozrípíat τέ, Aurem ít quít cordis,ad obediendü fibi deus per caftigationes δὲ fe; crétas infpirationesaperiet. p[Goíaudieríat c obferua uerínt:fine feruteríntivt alii ofrerüt:coplebüt oíes fuoo«€, Heceft qd? Salomó ait: Memoria iufti ci laudib9. qq[«xí ProUer, eGt 6 audíerínt tráfibür p glad(ü.ld eftfi tftruéte deo q do; cet hominé fciétia,audire contépferintp gladiii,id eft p hàe mortalitaté dehoc fzculo prateribunt:ut in ftulticia:íd eft in illis locís,ubi(tulti deputabunt:qui dicuntin cordefuo, non eft deus,«ternis cruciatibus confumant, Γ q«[ ΘΟ latozeo« callídí puocant íraim oeí.Tpfum fanctü Iob aperti inhocloco uidetur heliu quafi ex obliquo percuteresquod & ipfe quafi callide δὲ nequiter ageret:uirüi quoq egregii fi mularct.Q. uiqp etiam ctim effet uinctus plaga huius cópe dibus;clamare ad deum,& inuocare eum:uta laqueis poz/ nalibus illigatus abfolueret, minime curaret:quod προς defperatione fiue contéptu faceret, De cxterís quoq pecca; toribus fimiliter hocípfum poteft intelliei:qui ci uenerint in profundü malorü conténent, Et deiudazis ,& de Πατεῖ cis,qui ficta dogmata quafi ueritatis uelamíne operientes: in noctis perfidia obftinato X obdurato corde perfiftunt, e«ΓΠἼτγοοτίει ín tépeffare aníma coz: vítía eoz ínter effemínaroo. Vitiofos δὲ uitia effe nouerimus:que ficut de uirtutibus animi nihil in fe babent quietum uirile,& frugiz fed totum turbulentum remiffum δὲ fragile: Ita neceffe eft ut uelut empeftate,animà femp fuis illecebris inquietent; portüq uirtutü hominé nó finant apprehendere:& fit iftís talibus fluctibus,quod Solomon ait:ut íaceat anima tandi $S i incorde nantur:quiíbus in pfal Ps;$.€ & ——— REDIT ERDSHENITYCMENUR c ME -I5$,68.d £3 vov Kommen. ΠΣ με Áncorde maris, S uelut gubernatori magna tépeftate. Vcl -aliter tépeftas aduétus ac iudicii dei eft:de quo dicit;In cir «üitu ei? tépeítas ualida. ἃ. 4 rípíer oe απαυία(μα pau er&.Paupere faluatorénoftrü itelligim?:quppter nos paup Fus eít:qui in diebus carnis fuz,praces ac fupplicatióes patri obtulít:ut poffet a morte faluum face! fc,paupcré, fanctü po! ;Vel pauperé quilibet in tempeftate aníma eorü:& üíta corüm inter effeermi ipulà dai humile fp. S natos,Eripiét deaneuftia fua pauperé& reüelabit ín: quosutiqiiniquifme uclut in cótinuis acitrpibtis δὲ perpetüis tetebris amBufaj res:iam quefo ait ne adbuc protrahas:& tandj reftem add do peccata peccatis, in lógum delecterís extenderedlumine. ergo correptionis huius iam finem talibus impone pecca, tissnam protractione hac ,inemendabilis uita tua ἥτε τς p omnibus malís operi) ces afcendantad deüs d. exer;: e deprimebas, interpel, :“ ς) iuforü,ruetdeangu,€ttibulatione aurem cíus.]oítár faluabit te de ore angu ftia prelfurarü:fic etià ín diuinis fcripturis di qelabit ín tríbulatíone Íto latiffíme:& tion habente fundamentum fübter fc. o ὃ. ΄---” MATS ΄"[3^» Miedo IL ς Réquíes auté menfa tust erít plena pinguedine.(αι beratos, δ{ιξιτς fatua quafiimpij iudicata eft:caufam íadíciamqy reci^ miferias(ιδία te irroz gatas,antefedem diui nz iufticiz deponétiii; ; M e: un ο:. ad(níquítaté:banc εἰς αυτό eius.Id e foris.* Pie: INÓn teergo füperet íra,ut aliqué opprímasinec tribulatione, corrobo rante uifitatione diui, ΣΝ ρα... Cplftifequipoftmifer firunuíquifcs eorü in. s multítido donorü inclinet te. Depóne maenitudiné: ría, Hoc inquit Heli ., fortirudi, nein defperatione dej tuam abíq tribulatione,& omnes robuftos fortítudi En CINE de ja:qfa deo homo tri H ne.INe protrahas nocté.ut afcendant populi peis.Cá* miziniquitaté íam ca bulan permittitur,con folationéiaure cordis -dominiillicaudiendo poft miferíam.Eccé deus excelfus in fortitudine fua:& ue ne dedínes ad íniquitat&hanc ením cospiftifequi— weas:(ed reuerti eti nes ad deüi. Video ei te poft hui? plaga tua percipiet, ς 4L 38.(nullusei fimilisin leeiflatoribus.Q üispoterit ferutarí. horrendà mifer: ad Jaluabít te oc oze angu flolatiffime:znon bg,*ttías eius:atit qus audet εἰ dicere:operatus es íniquita ^ bétesc.Hocinloco ín!. n tetn? Mémento quod ígnorcs opus eíus:de quo cecíne niciemi& uoluntatem fernorüi habitacula. ab. intéritii tuum, hácím pietatis fequi uelle per :: 235 4 fuis tud δὲ cogitatione, ad heliu deferibun&que| funt αὐτί, mnés homínes uídént eum:unufquifq in CM aduer(ariü mittere put immé(a capacitate fui, p.tuetur procul.Eccé deus magnusuíncens fcientiam 10. fillanimitate deiectus; fundamentü nó habe; fue ín foztitudine fua: ant. Ad quorü tis fun, 4 fram. Numerus annorum cíus ínaftímabilis.Q üíag ΚΕ€Eccocueered damenta in prophetis... kgíuius,luciferü qui—: manc oriebatur depofiti:multit-idines quocp regum&po pulos innumerabiles gentiü. Cre αὐτῷ angufto inferi ideo appellanturzeo quod amplü fit ad recipiendü,angu(tiüi ad dimittendi: qm mortuosíntra feteneant,& cos ad uitam nó pauant exire, Dauid quoq fanctus fimiliter aitad deii:. Libera meex odientibus me:& de profundis aquarü. Non. me demergattépeítas aqua:nieq abforbeat me profundi: neq urgeat fuper me putetisos füuum.Proindenouerimus quia loca infernaliü ergaftulorü,fecundum fidem fcriptura ri inter inmenfas abylfi aquas(int conftituta: ab illis infe ri fedibus,nullus homo merito fuo liberatus eft:nífi gratía domini noftri iefu chrifti.Et nó(οἰῶ inquit heliua tartareís anguftíjs liberaberis:uerumerià in latiffimo retrigertj ne^. more,uelut in campis fpaciofisliberinccdes. Ὁ,«ας; ; quiesauté menfe tue erít plena pínguedíne, Amocnitat? pa radifi€ iocunditaté,requiénomínando fignificauit.Imme am uero abundantia uitz beatz, quz οι plena ubertatis inguedine:ac loci ili? foclicis referta deliciis uoluit demon AGRAR terrà fanctà manfueti fecundi repromi(fioné dominipoffidebunt. e«[£au(a rua quafi ἱπρῇ íudíca/. ta eft:canfam iüdíciumqg recipfes. Iudicio der ut impius& pornarü debitor reus inuentus es;& idcirco fecundi meril tum caufz tua iudiciü feueniffimü recepifti.Et ubi dictü eft caufam iudicitiq recipies:alij díxerunt,propter impietate puinerü,qua accipiebant:ubí fub pturalitate locutióis fan, ctum Iob helíu uidetur ferircfermonibus. f«Γ Ώου Ieergo ΓπρετοεταΙνὲ aliqué ορρείπαφ:πες multíudo οοπο à: Tum tnclínet te. Docetur ab heliu uir patientia δὲ integrita/ {15 uirtute fortiffimus. Optimus iudex eft,qui his peffimis iracundia€ cupiditate duobus uitijs.non tenetur:quibus hocloco ab heliu fanétus uir correptusarguit, 6 ΕΓ£»e; pone imagnitudíné tuat abfqs tríbulatione:z omtiee robu» f:o9 foztítudiue. Id e(t nec paruos nec magnos tua íniufta opprimas dominatione:uel omnes motus depone fortitu. dinefupirbiroboratus. b 4Γ 16 pzotrábae nocté:vr afcendani popli pzo eíe.Tam(ufficit hucu(cpin hac ατα” tc uixiffe.lam ad lucé prudentizac τα[σία uenire contéde: Μως nocte quá übi ex diuer(is peccatis contexui(ti;ut in ed: 4. vu vil-“ὦ fert füllas.— e nulluset(imilío inle cíflatozíbue.Si poterit * eieffe quif pit, potentia& uirtute fimilis;poterit& iu(ti cia atcp fapientia legiftp muttiplicatione,iudicijs quoq) ei? fimilis inueniri. Étideo cognofce aitiquia nullus a deo qui ᾽ folus eft& fortis& fapiens, iniu(te poterit condemnari. |.«Luís poterít(crutarí víae eíus, Ο uis utiqynifi im; pius fuperbus;fiue facrilegus uias diuinorü oper frutarí prafumdt:quod non licet:& fi quantauis intentione men? bus tuis,populorüpre í«[£aueneoediínea-. Ἢ lantíü contrate fuafgy εἰς perquirat,eas inucnirenonpoterit. m qp ZlutquisefoÍcere poteft:operatus ee(níquítatéz Q.uis ergo tan teme rarius X. iniquus'atdj iniuftus:qui hocaudeat loquic Hae οἵα ininiuriàlob dicunt, m 4Γ 2f»eméto αὖ ígnozsop?.. είπα τί. Vel ome generale opus ei*:uel certe fpecialeop^ei*s Sup οἴὰ em magna δὲ mírabilía opera eius, eft difpen(atióís chrifti myfteriü:quodoculus non uidit,nec auris audiuit, necin cor hominis afcendit, Alíj dixerunt: Memento,quía magna fint eius'opera:qua laudaueruntuiri.De omnibus operibus dei dicit:quae(an&ti uiri in honore diuinae uenerationis merito laudauerunt,, ὁ«[ omnee borínee vídét eum:vnufquifq intuetur pzocul. Per natura bonü,noticía creatoris ineft cordibus hominü:& quauis aliquís tam pat uus(it& frieidus,utalienus efTe(tudeat a creatore fuo deos nullus tame eft qui fe abícondira calore eius.Et ideo unuff quiígs mortaliü licet delonoc fentit& intelligit;diffimilitet quidé omníno:quia non tanquá corpus autftcut quéciiqe fpiritum creatum,ita fentit efTe deum fiue intelligit:fed alia multo& ineffabili modo,quo deus acie mentis e(t intuenr dus:ubi in ipfoobtutu cordis intellie&do;utdet homo α fupraipfum eft illud diuinum nomé,quod contemplartco natur... p.«[&cceoeuo magnue víncene fcíentía mofirá: numerus annozü eíue(oeftímabilíe. V incés fcientia noftri magnitudine fcientia fuze:& altitudine iudiciorü fuorum q[Guíaufert(tillae pluuíe:c effündít imbzee inftar gur gítuam Hanc ergo pluuià,legé Μονῇ intelligamus:qua de calo-uelut pluuia uenit populo iudaorum,Et pluuia dicta eft propter praceptorü multitudiné:ficut& ipfe Moyfes de cadem gente iudaorii áit, dicens: Expectet ficut plüuia elo» quium mti. Huius ieiturpluuiz ftillas de illa genteabftur lit deus:ut eft uel de incarnatione ucl paffione:uel dé refuti :|... rione Dei [Eit Votnit; poti ; punit É doro nuls idi enda: πο νε ADIRI, t εὀπαδίειτοςς magnitudinis fuzz:& non inueftigabitar;dos& obdluráto corde^ 9: 9x» nos abunde per fum mum audita fuerit uox eius. T Onabít deus ín uoce fua— incredulosuox clarior chríftum, 4 ΓΘ"ERE TOME: E n..—percuteret:& totos ad D venubíbue fluunr:que." mírabiliter:qui fecit magna& ínfcrutabilía. Q fii prazciz-., timendi dominii cá/ * paetexerunt cuncta oe! ουν άν τὰς| pitniui." moneret...{- αγσυδ Efa,s.b 2 Acura i51:; Yob,6.e zin Ξοῦ sectióe chriftiiqua iudzi credere exexeato corde noluerüt: qua funt parua quídé mandata legalia;utea ad cuangelij fi dé traníferret: ficut aítapoftolus: Verbii enim confummáas δὲ breuians ira quitate,& reliqua, Et dehis ftillisparuifqs ' guttis,tonante euágclio,przdicationis chrifti imbres effufi funt fup terra.Ethiium bresad inftar guroeitü εἰς dicütur:qui uticqp εἴ in terrácopiofe de/ fcendát: profunditate in(e& obícuritatécon tinét myfteriorii; quae inlege& prophetis p figuras& fimilitudies dictaucl facta funt,in reuclatione aduentus domini,obícuritarefui—*: & profunditate myfte pofle riorum, uelutí claufa ες στ fertftillasplauía:& effundit imbres ad inftar euroità, a αὐ de nubibus fluuntiquae pratexunt cuncta. defu^ per.Siuóluerit extendere nubes quafi-tentoriü fuum: δ ersidíer andírío -δὲ fulgurare lumine fuo defuper:cardines quoq; marís copetiet.Pér hcením iudicat populos:& dat efcas mul. ο είς mortalibus.In mábibus abfcodit. lucem:& τα αρίο ε εἰ ut rutfusadueniat. Annünciat de eaamíco fuo, qd" [ίο eius fit:& ad eam poffitafcendere.....- τ΄" i Vpér hocexpauitcormei. Ca.-XXXVII, preoalidafontiqy oris νο, 107 imcorde fuo quotidie φβιοίδάσ pueníat,'-(α.ΧΧΧΨΊ CN. Όρο: bocexpauít co? ineti.Siue obftupuitcor me^ -umsutalijdixerunt, ς e[temotuitieft oeloco fuo: Pradictis diuinis myfíteríjs&-lucecognitio/ nisle patefacta:qua nifi amicis dei& fidelib? de/ móftratur: pertetritii eft inquit cor.mcü He Jiu;& celo ignorantiae ad facramentorum co enitioné tranflatum, i friterroze vocío εί; Φίοπῇ oc οτε íllíue p; cedenté. C. uemadmo :dum uult deus audire η dicit,ita aüditezqm :terretuox eius. tátis fa cramétis myfteriorum fienainuenta funt. Im E: πο o 9 fiuetitalfj dixerüt: : ἜΝ ueronomine,lar B. δὲ emótum eft de loco fuo. Aüdíet auditioné in:- frepitum, pari modo gecffufam gratia fpiri terrore uocís eíus:& fonum deore illius proce^— audite.Hicergo fonus tulTacti: εἴς nouerim?::eft maxillap: deízq for ficut aitapfus, p laua! crum regeneratiois δ fuper, Nubes fcimus * plerüg in fcripturis fanctos appellari:ficut δὲ manifeftum εἰ quodà loco, dicente domino: Et nubibus mandabo,ne luant fuper eam pluuia,id eft uineam,quod eft, fuper g en tem peccatricé iudaorü:uerbis fuis falutis pluuia nó effun derét.De talib? igit nubibus,apoftolis uidelicet& apofto/ licis uirís predicatoribus ueritatis:illi imbres pluunt talera pluuia, qua habeat in fe fimilitudine gurgitit,propterarca norum cocleftiü opacitaté;ubí congrue illud Dauidicti di/ «itur; Tenebroía aqua in nubib? aeris Hz igitur nubes in: qua, per.quas imbres gurgitu fluunt ín terram,pratexunt «uncta defuper. Habentes em intra fcaquas euagelfj,ut fu mina de uentre eorum fluátaqua.uiug ,de fupertorib? my fterijs, dii quodà pratextu δὲ obcuritate a quag: obftaculii carnalibus faciunt& terrenís, b[ΚΙ voluerít extédere nubee quafi tentozíá fuum: fulgurare lumíne fuo oefuper: cardíneo quoq maríe operíet.Ita enim pradictasnubes.ex tendit,ut de eis in omné terram exíjt fonus eorü:& in fines orbis terra uerba illorü:quéadmodii po(tea locutus eft ad difcipulos fuos,id é nubes fuas, dices: Eterítis mihi teftes in hierufalé δὲ iudaa& famariía, S u íq» ad ultimü terrzsper quas utiq; nubes fuas fulgura predicationis reípleduerüt: δὲ nominis chrifti fama de coelo uelut lumen effulfit. Maris etíà mundi uidelicet hui? cardines occupauit:fiue cardines mundi poffumus intelligere principes& capita gentium di uerfarüzquorü erroribus ac prauís doctrinaru uafionib L mundus ín loco fuperftitionis daemonione uelut in cardine uertebat, ς&[[oer becením(udícat populoe:« oat efcae multis moatalíbug.Iftis enim rebus facramentorum predi étis:ftatuit deus pietatis fuz íudicio uniuerfis populis mi^ fereri,& dare efcas doctrine uerbi(ίσο myfteriorü cuni &is mortalibus:fcd'm quod ipfeait:Ego(um panís uiuus quidecododefcendi. Ὁ 4[3mmantbue abícondit luc 4 p:cípít εἰ vr rurfue adueníat. Poreftate iufti iudicij[αυ men noticia fuz abícondita peccatoribus malti operátib?, & uenire eam ad illuminationé mentis practpit: fi deum ad iutoréeius quífpiam fideliter quaereret;€«rznnuncíat pecaarmíco fuo/quod poffeffío eíue fit:cad cam poffit afcé^ dere. Deus luce manifeftatióis fuz fidele fibiamicü ín cori de docet δὲ inftruit,Erudiens quodp annunctat ei,quod lux fiue illa illuminationis eratía,fiue diuinorum charitas pro mifforü ροί[εϊϊο cíus fit, ad eam(i difponat afcenfiones 7 i dentem;Süper omnes coelos ipfe confyderat:& lumen: illius fuper termínos terra. Póft eum rugiet fonitus: te idcirco fonus: dict? *eft:non fimpliciter. fete mo,ut ínobediétía fur teroée celos ípfe cofg/ derat;« lumen(llíue fup termínoe terre. ΟΣ τα fit hoc mir deomnipotentia de quiubi e(t in caclo;& in terra,in ma ri,& in abyífis.Sed uideamus fecundüallegoricü intellectti ad fit qd' dehelíu ait:Subter omnes coelos cófy derat. Sat έτος uíros,coclos fcriptura diuinaappellare confuenit:pro/ pter coclefte utiqs conuerfationé,quibus(τὰ dícíf; Conuer, fatio ueftra in coelis cft.D ris ergo fubtér hos cexles cófyde rat:uel dum ea quz íntraeos funt ,arcanorüi ferutator íntro fpicit:uel dum imbecillitatécorportieorü quz απ impe χιο crucis uirtute fubdiderint,gubernat,ac fuftínec S cótra carnaliü paffionü bella corroborat.Secundii hunc(enfum e(t;quod timore concuífus propheta ait: Et fübtus me:tur bata e(t habitudo mea. Termipi quoqp fiuefines. terra ipfi fancti funt:finé terrenis paffionibus& cupiditatibus impo nentes:eo quod non fintín medio babylonis:nec feculi hu ius υἱοῆς circüdan£:fcd'm quod Petrusapoftelus aitrChri ftus igit in carnepaffus;reliquit nobis exemplü:qa paffus e(t in carne, defijt effe a peccatíssutíam nó hominü defydei rijs, fed uoluntati.dei, ad'reliquü eft in carne,uíuat téporís: id eft uiuens pro tempore, definentibus in carne peccatis, uelutin finibus habitet carnis. In his finibus politaregt/ naSaba,quetypum gerebatecclefiz,ueri Salomonismeru itaüdire(apientia, Tales igitur terminos deus lumine gra» "“Ἔ ἡ Phil.3.b V.Pe,.4..à tiz fuz atqpagnitionis illu(trat, ΚΕ«το e rugíerfonf^5 tug.Siueutalij dixeruntfremetuox.| 4[ Z onabít. voce inásnítudínie fug:cnó ínueftígabírur cum audíta fuerít vog eiua. Cü pofitis in extremo terrz hominib?,deus in memo γίᾷ uenerittilico fup infirmitate mortalitatis fuz,gementes ad eum rugíét:ficut propheta ait: Rugiebà a gemitu cordis mei:& tunchicrugitus faciet fonitü in affectu orationís,cla mantiii ad deü:qui pueniatufqpin coclü. Vnde& tonabit eis dominus uocepreceptorü fuorü,ut timeanta facieeius. Quo fragore tonitrui fimul agnofcezquia deus ante defy: deriü eorü ínueftigabilis(it& immenfus, m€[ Z-onabít foztío t1 voce fua mírabiliter:d facít magna c ínfcrutabilía, Alij dixerüt:tonabit deus, Deus mirabiliter operat:quan! doiftud tonitrui nominis fui quo ín toto müdo famz ei? noticía crebrefcit:in aurib? facitanimaepfonare, n«p€f p:ecipit níuí/vroefcendat(up terrá:z byemío pluuije«C.Ni uem candorégratiz quz per baptifmü fidelibus fpüffancti dono tribuit;fuperius dixim? poffe fignificari,& exempla à$$ 5 illictc(timo, x E T9.67.c 85.14.7. illic teftimontor: de fcripturis multa protulimus:de quib* & illud Dauidicti,ubi ait in pfatmosNtue dealbabuntur in (eimon:qd' efti umbra.Hocigit ait,qd' cocleftis,id eft de? de cacio ueniés,reges quocp diícreturus fit δὲ feparaturus: 3 fiuein umbra fínt dealbádi:ubi hoc mihi(igniftcare uidet: rínt fingulí opa fua.In manu,id eft inliberi arbitríj poteftal te:fcd^m imaginé δὲ fimilitudine deí,qua hó eta deo codi, tus X creatus:habet hanc fapientia ueluti quoda figno diui na operationis impreffam:ut íuxta liberi arbitrij iudicium, nouerit unufquifqp homini opa fua:fiue ut alij dixerüt,in/ firmitate fuà nouerit:id εἰ utuafa fragilia fc fubita morte «ófringi, ὃ€[ 3ngredíet beftía lat(bulà fui: ín antro fuo mozabit, Beftia iftam,inuentoré malorü diabolü nó abfur de fentimus:qui idcirco& fingularis ferus dicitur: quíapce dit fiue(perat malicia eius, malicia omnii operantiüi ini; uitate.Hac igitur beftía rationabilis ingredit latibulum fuii, peat" Ícilicet hüanü:qii ex pmiíTu iudicíj dei ,poteftaté accipit hominibus dominádi:& in antrü qd" fuü fecit, fibi conftituit habitatione, Siueantrüi ucl etia[αεί diaboli, omnes peccatores intelligedi funt: duri uidelicet infidelita/ teuel faxei: Qs uitiis fuis atcp illecebris poffidet:& in quorti cordibus criminibufg requiefcit. c 4Γ gib interíozibus egredíctur tempeftae:« ab arcturo fríue.Non mihi uide£ quod deiftius mundi plagis fiue qualitatibus, uel etia fecre , tis eius motibus dixerít:(ed queadmodü diximus antrum fiuelatibulii demoniorii, effe humana pracordia:ita hac interiora cum ea ingreffi fuerint fecreta eorü& abdità intel, ligamus cófiliasunde in hüc mundü pfecutionii tépeftates uenire credüt:ut& peccatores cóterant ficut egyptios,qui bus uenit imiffio p angelos malos. Et fancti eade tépeítate $^Co.ib tribulationü nimia coturbent:ficut quid eorii ait; Graua ti fumus fupra uirtuté,íta ut tederet nos etia uíuere.Frigus quog eius infidelitatis immittit, uta charitate dei& calore fidei difcedentes,in algoré negationis incurrant:quz οἵα immittit damones per minifteriü& fentetias principi& infideliüi poteftatü, Arcturus uero,qain finiftra mundi eft .«oftitutus,aduerfaria parté(ignificat:de cuius climate uen; tus aquilo gelidus fpirat cótra meridie. o«-θίδις Όρο εὖ erefcít gelu:z rurfüm τζ.Ο uod hic dixit flante deo cóácrefce reaquas,id eft glacíari& cócretas fieri:in pfalmo ecótrario dicit:Flauit inquit fpüs eius& fuent aquz,id eftrefoluen£ ac defluét. Sed fiue hic flante deo fiue ín palmo flabit fpüs cius,iubcte deo,fiue iubebit fpiis ,intelligere poffumus.Et αἰ hic dixit,cacrefcit eelu:hoc in pfalmi fuperiore uerficu loait:Emittit criftallü fuü ficut frufta panis.lIta atit hyemali (Ὡς fieri nouim?,at flante,id eft íubéte deo,nimio frigore dé etur,uel etía cócrefcat aquaes& iterü teporeaeris refoluant, Scd'm myfticos uero intellectus in preteritis generatioib? £ommer. ob meriti futi relinquente deo genus humanum:flatu oris dei δὲ iufticiz eius manante fententia,dum remouetur ab G igne diuino,omnis creatura cócreta cít tandj gelu:Sta uera dei cognitione, frigoris fut imméfitate có(tricta, Nunc uera p gratia domini δὲ faluatorís noftri, ficutait Petrus apofto, Adag quia regeneratio uetu»::: MET í odis Gur vor Rein(pi pitniui;u defcédar fuper terrá& hy eins pluuijs&im ab illo algore obliuio/ ritu fancto effet efficit s ἐν fortitudinis fuz.(Qài ín manu οί hoim fignat: nis wes πρ τν de AUD i b ut nouerínt finguli opera fua.Ingrédietur beftialatibu obdurueratchariixis «pracepto dtuínitarf de ε lum fui:& inantro fuo morabit.Ab intérioribus egre dem lu aque endi in tanien* dietur tempeftas:& ab arcturo frigus.Flánte deo αρ ον P rum COUR Mm κ(cit eelu:& rurfum latiffime fundunt aqu. Frümentü e"A ineniet fas nofira inftauraref ς def derat nubes αὐ 565 fpargunt luméfuü. Qua lu/ crar amnes. me | pisci Sur dbi ftrantcuncta percírcumítü quociq, eas uoluntas Qu- Hoc eft frumentü de nes píecutionüfutu! bernantís duxetitad omne quod pracepit illis fuper quo dominum em usn ΜΗ s faciem orbis terrarü:fiüe inuna tribu.fiue ín terra fua, dicens:Colligite ciga/ proptergrauespreffü// fiue ín quocuncg loco miferícordia: faz eas iufferit in^ ni eicesad ota e eres las v ueníri, Adfculta hzc Iob: fta δὲ confydera mirabilia gregatei horreü meii, titudiis fpaffai,effet( dei, INünquid[{τί5, quando pracepít deus pluuíjs: Frondel PU μενοι fep eine ΓΑΣ ut oftenderent lucem nubium cius; /— exdeia:quiudut nt» κ eftis q loquimini: fed Nunquid epe (pium vas PME fn manu omífi figtat:vttoue, ficut& illi qui erant déhocfrurnento dominico habitátes Antiochiz pyfidiz:rogabant Paulum δὲ Barnabam, utlo: querent εἰς uerbü dei:quod feceruntapoftoli fuadentes p! manere in gratia dei, Cornelius quocp ad Petrü ait:Nunc ergo omnes nos[η confpectu tuo affumus audire omnía quacurq tibí precepta funta domino. Et Moyfes ait: Ex; cipiat uelut pluuía eloquiti meum:& defcendant ficut ros uerba mea. Vnde& apoftolus ait: Ego plantaui, Apollo ri; gauit:fed deus incrementi dedit, Hac nubes poteft& ipfe dominus,id eft aflumptus homo in deum intelligi:(icot p heta prenuncíauit, dicens: Ecce defcendet dominus in nu € leui in zgyptumtper quem diuina gratía& doctrina coe letis,müdo effundenda prenuncíabat, Et pulchre nubes leuis dicitur:fiue quia ipfe(aluator peccat non fecit agnus dei:fiuequia uirgo María mater domini,non eft uirili femi rcaggrauata leuisnubeseftdica. f q[rnubeo fpat» gunt lumen fuum. Lumen σεφ cuangelij ,pradicationü co ruícatione mittenteszlumé euangelíj fpargunt fupra corda credentiti, Alij uero interpretes dixerunt: Etipfap circtiiti uertitur in gubernaculis,ad operanda omníaqua manda/ uerat eis, Hzc funt igitur quz mádauit δὲ pracepit caterís nubibus fuis,dicens:Ite in uniuerfum müdum,pradicate euágelium uniuerfz creaturz.Proinde quafi uento fpiritu dei,quo utnubes agebantur, prohibiti funt ire Bytiniam, δὲ de ludza Romam illis tranfire preceptum:& ita ficat ifta zditío continet,orbem uniuerfum luftrantes circumierüt, $[Síueínvnatribufitie(n terra(ua:fiue ín quoctiplo co miferícozdíe fue ea(utferít(nuenírí, Hoc eft quod ipfe dominus ait in euangelio:Erítís mihi teftes in hierufalem δὲ Samaría,& ufq» ad ultimum terra:ubi illud precipue íni tuendi eft, quod aitiIn quociicy loco mifericordiz fua iuffe rit inueniri:ubi per gratia chrifti,atqp pictatis fuz mifericor diam,fignificauitad fidéreuocandos. b«Τ ziufculta bec Iob« confrdera miracula ocí. Admonet heliu ut facraméta in chrifto δὲ ecclefia adimplenda, lob aure cordis diligen: ter intédat:& in métis fuz fpecula cóftitutus:ubi etia uigi^ lantia cótuendi docet ftare:cofyderet miraculorüi dei futu ra inyfteríazque per nubes rationales operaturus fit. í«|'iBunquídícío qfi pzeceperít oeuo ρἰυυῆσινε offende rent lucé nubíá cíug? More;pphetarü pro factis futura cont memorat.Pracipit igitur deus pluuijs euagelícis,ut nubi fuarum lucem,id eft fancta opera fua doctores p ínfuioné fidei demonftrarent:& hac ad illuminandos homines mi fericordia cocleftis operatur, Nunquid Matta ACE NRI MEE LA Lassen Actt4d Actaod Deu ssa Corb Efa.19.a -----. zin Ξίοῦ Κας. as: TOt d tu, a q[funquíd noftífemítae nubíum magnae/et perfe; ο etae fcíentíae.Hic dum dicit perfectas fcientias,derationa/ tati bilib?fe nubib? euidéter oftédit dicere& pradicatorü uíjs: IN Msi XXXVII$0. 108 buit:fecundü hunc intelle&um qu£ diximus potuit conte platione mentis fuz,hac in chrifto reuelandà cognofcere: δὲ alíjs modis, quibus uidetur cocdlorii nuncupationé fenz ἈΝ& fubtilium fenfuum femitis. Dic mihi quzfo:fi cognofce— fifferlicet hoc ipfum ἐπ irrifioné fancti Iob diciínon debue/ le“τε potuífti,qua femitein nubibus(unt magna& perfe&z τίς, Ὁ«[€ ftendenobfe/quíd oícamue(lli. 1Hos quíppe p à m ΤΑ hac: fagoluímur. Infultátis à"r' diCcedo,apottolicas nu alls a"NN am erbü eft,& exprobra " d bes: quarum una citif 9 Nünquid nofti femitas nubiü maenas, δέ perfectas Bap E AMI phe, fma mubcsait sd Rv Ícientias?INonnéueftimenta tua calída funt;cum per- ilis uerum diti dinis Matibaób piod niniquaquo,* Fata füerítterra auftroz Tá forfitan cam eo fabrícatus a OE I ; ΒΕ, τ μἰᾷ fea aa Ὁ es ccelos:qui folidiffimíi,quafi xre fufi fant. Oftéde nó ΗΝ Νᾶ Malin fponditerdms:Hocu, Di$quid dicamusilli INos qppe inuoluimur tenebris quoa δ ob dieere ud ΝΑ cao& e Quísnárrabit εἰ qu&loquor? Etiáfi locutus fueritho- fuis reprehendit δὲ re» ὕ(πριν fanguis πὸ me 4 t modeuorabitur:át nunc non uidét lucem. Subito aer prepa Ode in , io lus and nubes plena Cogetur ín nubes:& uentus tranfiens fugabit eas. Ab plius& melius ποῦς aiu aquis pfecta fcientiz, í lenit: mi i; te arbitraris: qi nos going Tob.i, a tonitruo euageltj co: δ áqu lone aurum uenit 8 deo formido ofa laudatio. grandis arm at E piofum imbrem eun ἡ Digné eii ínueníre no pofTumus, Magnusfortitudíne ᾧ infcientia tenebris ^ Midi dititadicenssnprin!—& indicio& iufticia:& enarrí ion poteft.Ideo tímebüt— detinemur. Certi eft FO cipio erat uerbum Gc. iid- P::. ergoquodheliu derí; b quptídnis Quo ualidiffimo o,€um uíri,& non audebunt cotemplarí omnes quí fibi^ denslob atcp fubfan anm nitruoubigrefonan// nídentur efle fapíentes,. Ca. XXXVIIID nans hac dicat, niinc τοι omné terram ad Réfoondes€€&uie narrabítef its fidem religionis, tre/: POn*53 gueloquozettíà Πίο! | hsprigin more concuteret;alius in Tudza per íteratam natiuitatem— cutuefuerít bomo oenoaabít. Dixi tibi quide olob,utofté "m p exortus:uelut parua nubecula íta creuit,& flantefpiritu di;^ deres mihi qd loqui poífem:fed hacipía qua de deo dicor ἀπ latatus eft:ut pluuias myfteriorum,a faculisfecretorüper/— quis ei aufus eft loquis Certe fi locutus fuerit quifpiam,qd? D mean fecta fcientie,ufqp in illyricum fpargeret,alíafqytotiusmüi,— eromnino non expedit: pro hoc ípfo peccato temeritatis 8ζ iron dircgioneslargis effufionibus irrigaret. Et hinc eft utali)— irreuerentiz deuorabitur, ut hicheliu aít.Ita in pfalmis le; ΑΝ“ἃ cog appellarent filij tonitrui:alíus uero diceret fili?fufpe^ gimus:Deuorati funt iuxta petrá iudices eorum:ubi intel,"9814-0 ud Miet dentis aquas. b Ίδης veftíméta tua calídafuntici per^— ligitur peccato diffidentiz deuoratos δίς abforptos iudi; fms um flata fuerít terra auftro. Alij dixert, tuaítolacalidaeit.Hoc— ces populi Iraelisin eremo:qui non crediderit quod pof voro Bc: qdé uerü eft: qd' meridianus uentus fitcalidus,quoflante— fent depetra;aquarü flumina uirtute diuina promiffionis xi dietis etia ueftiméta hominü,uel corporü, queanrimarüueftimé— educi. f€[ Zitnuncnó vídent lucé.Coubíto aer cogetur ín Epp s ta funtcocalefcunt.Sed quia ubes,hoies fanctos,ueritas— nubco: ventue tranfiene fügabít cae. Ita infelicitate huruf dacbe ptis prophetia nos íntelligere compulit:uentum calidüa meri| modi excacati funt:ut fiant quéadmoedii aer quádo craffe/ indem ig die fpirantéferuenté fidem,;uel gratiam fpiritusfanctiarde— fcitin nubes:& ita in iufto iudicio dei uelut uéti in impetu kamen—. tem δὲ clarius illuminantem intelligamus,uclipfum domi^ auferétur:ficutimpij quos deficit uentus a facie terre. Alij pagus di Abaarc3.a num nofirü,de quo legimus: Deus ab au(tro ueniet: quo dixcrunt:oibus aüitnó eft uifibilelumen,qd fulget in nubí abf, Fn rationalé terrà perflante, uirtutes animi que funtueftimé/— bus& fpüs tranfit δὲ fugabit eas, Hic mytticünefcio quid pratimioz ta interioris hominis inardefcunt:& ideo ueftimenta appel ynini dnd lantur,quonià ipfi qui eis utitur,pulchram anima faciunt [(t^ c yb& decorà.Etob hoc hortatur Apoftolus dicens:Fratres in pipi 1. duite uos ficut elc&ti dei δὲ dilecti uifcera mifericordiz be/ ipi nignitaté humilitate, modeftia;patientià,& catera. Et hac τν igiturab heliu ficut&alía fpiritu prophetiz dicuntur. me t. arzu fozfitan cum eo fabzícatue ee(κίοσι quí f olídíffí, uti mat aníquafi ere fufi funt.Hac ab hcliu iuxta litterà in iniuríam m niin Iob per ironia dicütur. Hacigitur prima fronte intellectus ' di η huius dicta fint.Nunc uero fecundü prophetia fpiritii, fen wii(um myfticum perfequamur: ut coelos fcripturas fanctas "aiii intelligamus: qua ες οοοῖο date funt hominib?: quarü p; rad" petuitatéex aris foliditate uoluit demonftrare. Sed, dicit fam qui(piam:quomodo aterna erüt fcriptura diuinzsfi mun/ (ντι dus certo fine, deo denücíante eft terminadusefic em aitin tii yr Mattb, 2. c cuágclio: Coclüi δὲ terra trá(ibunt, Verü eft quidé ᾳ libro μια!"Met ri pellicula cum ipfis litteris abolendz funt: fed quia fub simt, iungit ας, uerba uero mea non prateribunt:proculdubio mí quod eifdem apicibus pollicetur,erit aternum.Hos igitur jt a caelos ait heliu,in quibus eft diuinitatis fecreta difpofitio: 1(9m"tu forfitan cum deo uclüut fimili pollens fapietia;fabricatus hdd y*^'es,quos deus aternus ante müdi conftitutioné prafiniuit, T p quandog erumpere in corpora litterarum qui in illo τετ’ t naliter erát: nó ià xiftetes,fed ipfi foli praeícientize fue luce gia,^ confpícuí,Et coelos fanctos angelos nóabfurde fentimus: Q us; quí propter colorum habitationem, rectiffime coeli dicun yit tur:& funt uelut xs aternitate folidati, Dequibus pfalmi^ ir δια η.ἆ fia fingularínomineait: Coclum cceli domino.Secundum agii 1 tropicum intelleétum, coeli,(anti οὓς propter coeleftéconi nit d eierfationem:& própter pradicátionem mandatorum coc; "" yos feftium nuncupantur.Hcliu autem fi prophetiz fpiritü bat locutus εἴ ας iam nó oibus refplendet illuminatio euan^ geli. His πεί non refplendet,quorü fenfus excacauit de*, utnon uideantlumen euangeltj eloríz chrifti: qui eft ima goinui(ibilis patris, Hic igit fpüs iuftzententiz dei,fuga biteosa coetu beatorü:utnó uideant lumen euangelij glor rizchirifti. 6«| Zlbaquíloneaurbm venít:ca oco fozmído lofalaudatio. Audiui quédam ita dicente, quod aftatis tpe folein aglone nafcente aurora ardentior rutilet: ita ut ipfe [οἱ coloreaurcü praferat:& inde heliu loqui uideatur aurüi uenire:id eft mundo flameam rotam folis oboriri:& fuper hocpraclarum(ydus fitad deü hominibus formidolofa laudatio. Nos aütaurü fanctos intelligim?qui fecundü fpi rítalé(enfum ab aquilone diabolo fanguine domíni redi/ munt,Hocigitur modo uenit ad deii coetus fan&orü cum tremore laudantium cum: ac fibicum quadam formídi? nejincredibilearbitrantium,quod potuerunt de hofte grat uiffimo liberarí.C) uotidie quoq; examinationibus uelut aurum flammis tentationum excoctutm,de fornacemundi iftius eruuntur. Alij dixerüt, ab aquilonenubes coloris aut rei:in his et magna gloria& honor omnipotentis:non in^ uenimus fimilitudinem uírtutis eius. Ita ef fanctos horni nesiqui funt nubes ἀεὶ, tentat frigor aquilonis ,ut eos preciofos,€ igne charitatis, rutilos reddant. Et ídcirco magna gloria domini€ honor omnipotentis eft, Non in» uenitur alius fimilis uirtutis cius, qui tanta bona ex τε) bus contraríjs fperet. b«[£ígneeum ínuenírenon poffümue.28agnue foztítu díne τ iudícío τ iuftícía:c enarrarínon poteft. 3dco rímebüt eum virí/z non audebünt contemplarí omnee quí fibí vídem tur effc fapíentee. Qr uoniam, inquitficut fortitudine ma; gnus δὲ potens e(t deus; ita iudicio δὲ iufticia uerus eft : eye: SS. 4&enarrari -i5 Kommen. doe c» Γ΄ A : E! E:&enarratinon poteft.Tdcirco ficutieftacreaturafuaqua— utuult.Ttéait,unicuicpauté noftri, data eft gratia fecundiy 8 ᾿ adeo imbecillis et& infirmà ron poteft inueniri: propter^ méfurà ἀοπατίδίς chritti. Per hasigit gratías intéfio ít εὖ ἢ quod magní ο atqp cordati, non prafument(γιατ ἢ)— téplationis,uelut linea recte credentiü in deo: ficut diat in m comprehenfibilem, neq? contemplarí inüifibilem cona;^ Actb?apoftolorü. Erat illiscor unà δὲ ania unain dcum; b bun£.Hocautem totü in fancti lob éxprobrationem dicit; qui dixerit fea deo, fii^ is ne ullo iniqtatis meri» to Ragellatum. ΑΙ αι 9 2[ Efpóndensautem diis Iob de tutbíne, dixit: fet ipfa cognofcere: ci ἶ T μιβέϊααιςαε o MP Qiis eft ifteínuolues fentétías fermonib9ím εἰἰὰ πᾶς ον pofi(τν I nóputafaudireeum,— B^ V itis? Accinoé fi ir luti τ ο rer dud ppteréa timebüteum* M-ἃς peu εἰσ Aci Er f aT tdi la(ος mos mid fu attingere, Aliter] hoiesitimebunt quo; Ὁ gabo te:& ride mihi; Vbi ἔτας quádo P onebá funda«- perquobaes terae ! εἷε[ία folideftabiliun; E qp& tapienes corse ementa terrx? Indica mihi fi habes íntelligentiá, Qüiís | ud pofuit méfuras eius fi noftíuel qstetenditfuper eam quem nà cit períona,; líneam?Süper quo bafes illius folidatz: funt Ας qs hocinquiuntquia de us fufte iudicat: apüd f€ Sup quobafeeillíue folídate funt. Vnde potuit creatu ra rationalis& fapiens opus creatoris aid, ef tur,nifi fup chriftüi pe trá,qui eft principium fundamétorü ei?. Ba; rüm acceptio. Omnes hs As Pris b: fes atit ecclefize füt fcti fapientes&idiotz co. demifit lapídé angularé eius;cüim melaudarent fimul^ qa potes&fortesa fyderites femetipfos, i aftra maratína:& iubilarent οὓς filij dei? Qüiís códufic^ abus cadé fufunet& tiinebunt eum: fcien, bus τν ef: regitur. Alíj dixerütfu—..« tesquíafccundü mo; Oftijsmare,quando erüpebat qíi deuulua procedens:^ per quocirculicius fi 1 dii iuíticize fue ultor cumpq/ xifüt:utintelligamus: iniquitatum eft:exau/ 7.. pondusroborismun; dietenim iniqua patientes, Θα,-XXXVIII t£fpódée atit 3ob ofie octurbíneioíxít.Sermo ne terribili δὲ increpatíuo argued? lob: refpofü 3. ὥς adrioaccepit:hocemipfum qd deturbine αἱ citur:ad terrore pertínetobiurgatiois:quod effet ut dixi in/ crepandus a diio. Dixeratením lob feiuftum iníuftea απο catigatü:de turbineergo disait. b«Γη cft(fle(tt, uoluene fentétíae fertionib*(mperítió2His uerbis amouc£ helíu cà fuis cófufis atqp pmixtis difputationib?cótra lob: b * Y ; ubi deiuerba uident intelligi. Et fi tu o lob loquendo talia in me,délicta aliqua cómififti:ifte quis eft q té audeat redar guere:prafertim cü. ad increpádt nó fit ídoncus qui uelut melior obiurgare te debeat. Amoto igi heliu de medio cü itnperitis eiPfentétijs, conuertit fe ds ad Iob δὲ ait ci:utad íncrepatione eius audiendá fe prapararet,dicés hoc modo. ς«p ziccinge ficut vir lumboe tuoe«C. Omis igitur qui ο deo eft locutur?, lübos prius caftitate iubet accingere.Po^ pilus etía legé auditurus,& pafcha celebraturus in eremo: Ipinbos tnentís iubetur accingere:ne fluctuantes finus car naliü cogitationüi, eréffum fanctz couerfatióis impediant uel fuper lumbos noftros corporeos ucftimenta pracingi mus.Dicendo ergo. Ὁ«T Clbíerae afi poncbá füdamcnra t.Cortiz,b. fpüsappellauitiqui ita cum de diuerfis gratíjs diceret,ait: Hacaütoia opat unus atg idé fpüs diuides unicuig pro di(εοῖά illi fenfum effexquo pfalmifta dehoc loqui£, di cés:Etein firmauit orbé terre q nó coómouebit, Circuli ei rotüdi figura,eft figuris caeteris pulchrior.Nà círculus ex οἱ parte fibi eft cogruus& zqualis:totufcp pfemetipfum foli, dus uadit:& inter oculos acié,per fui infinitü habitü:quia fine ullo finefemp in feipfum recurrit ,& inexplicabiliter du cit. Hic igi fignificare mihi uideturhoiem in nullo fibiad uerfanté,necpfe ex parte aliqua oppugnáté quales erüti fu turo beato fzculo:tüc em caro non concupifcet aduerfum fpin,& fpüs aduerfus carné. Ὁ uauis hui? pacis btitudiné etía in hoc fculo ηδη(&i ex parte prarfenferint:nó qui/ dénullàinterioris exteriorifqy fe in ipfis fentiédo difcordià fed hoftiléuitiorü exercitü refiftétibus fortiores fupádo uir tutibus:ut helcana pater f&i famuelís uir unus di&tus eft: Sicítag totus in fe erit(ibigs coueniés:& imobiliter in illa gloria ac(ine fíneconfiftes. Hi igitur círculi figurati per dile étióis dei copula,ligno crucisaffixi(Περί unufg(q eorü di cit: Cófido em,quianeqp mors neq uita,& catera.g€[ Zlüt de oemífit lapídé«c. Hiclapis angularis chrift? q a deo pa tre pofitus eft in füidaméto terra driica:ipfeeft ein non folii fundamétalis, fed& angularís:in quo duo populi,Iudzo/ rum uidelicet& gentiii continétur. De quo& pfalmifta ait: terminii finemqp impofuit:ne fe foras limites fuos:ad ope/ riendam terram rurfum effunderent, Vulua de qua mare s procedebat Romas terrg. Deo refponderenó potuit:qua(ihoc modo loquitur— Lapisqué reprobauert xdificátes hic fact? ein Caputangü δε ei de?. Tuigit lob,qui circa unti homunculü iniuftemear,— li:Et Apfusait:Ipfo(imo angulari lapide chrifto ifuiquo ppp; à guis operari: ubi eras cum ego rnundü quéex nihilo fece— ois ftructura cópaginata créícit i εὗρ!(ctm, Hüc igi£ pr de ram gubernaréi& cü oém creatura moderatióe iufüicig re,— mifitinrerrá utin füdamétü poneret. b.€ ü indt lauda gamin teera iu(ticie aliquid acturus?Hic deus hocfermo— rétfímul εξ DemiíTo itaq» in füdamétis fion lapide precio: ne fub animalídauiüq noibus,magna X ualde obfcura&^ fo:q e(t fecüd? ho de calo cceleftis,laudauerüt,inquit,me ecclefie(acramenta cótexit.Deus ergo(οσα myfücosin,—fimulaftra matutina& iniubilarüt οὓς filfj dei. Aftra X filij - téllectus ín predeftinatioeapoftolos przcipuoslanctosec— deiangcli intelligü£:q in natiuitate faluatoris exultauerüt: ; Eph.z.d clefiz fundamenta conftítuit:ficutait Apoftolus:Superedí— Sicutait ahgelus ad paftores.Ecce euageligo uobis gaudii b i ficati,inquit,fup fundamenta apoftolop& pphetarü.Siue magnü;quia nat*cft faluator q eft chriftus diis in ciuitate πὸ : ütalij dixerüt:ubi eras cü fundarem terrá: id eff cü ecclefia— Dauid.ltécuagelifta:Etfubito facta eft ctangelo mititudo^"! ἷ dé terra humani génerís cógregata,uirtutefideiffabilirem, δὲ caetera. Ideo aütangeli aftra matutina dicütur,quia inter |€«ίσο pofutr méfürae ei?finofti:uel ἀ6 tetenditfuped^ creaturasrónales primi facti(ütin die q cft chriftus,& filij ἢ lined. Virtute fua deus& potentia méfurafcp& πιά! δά— dei füt:nó{πὸ filij tenebrarüi:ficut illi qui decorünüero col. Y tione defcribit: fup quemlinei beniréctigoperisfuiteten— lápfi füt facti no folü filij tenebrarü: fed etiam rectores tene E deri. Aliter: πιξίωτα ecclefia funtafolis ortu ufepad occa— brarü,id eft hominü pctórü. Tüc uoce magna ficut fupradi Ϊ fum:ín qua adhuc menfura intelligi polfunt qualitas&— ctü eft laudauerüt me οὓς angeli mei: Q. ucadmodiüin illi ᾗ£(a.54.à plenitudo trinitatis:cui ecclefize dicitur perpphetà:Inexor— us ouículz hüani generis falute laudátes deii gauifi füt.Ité ; tu eius dilata locii tabernaculi tuí, δὲ pelles.tabernaculorü— aftra matutina οὖς filios ecclc(ix nó abfurde fentimus:qui j tuorüi éxtende,ne parcas longos fac funiculos tuos,& cla— per baptifmü renafcütur chriíto:ficutaít Apoftolus ad ες’ uos tuos confolida:ad dextra&(iniftrá penetrabis:femen— clefia Ícribens: Os uos eftis filij per fidéin chrifto iefu. Hi i eim ruum gentes hareditabit:& ciuitates defertas inhabita^ ergo ,ppteruigilià matutinà,in qua diis refurrexit,aftra ma " Ῥίτ,υρ has igitur méfuraslocorü omniü:uniuerfum πη)— tutina dicütur:iüel pincipiéte cis gratie nouo lumíineunde 1 dum réctz fidei tetédit: uteffet oibus inchriftücredentib?^& neophyti nücupátur. 1€[ 2! cóclufit boftáe mare«€. labii unü:hac ergo myftería αἲ(cula cótituta,lob qppe Cüincoditióe müdi aqua oém terr operirét& tenebra εἴ qui dü nó et(cirenó potuit. Siue méfuras ecclefiz,diuerfi— fent(up facie byte tdi fidélibri Genefeos,pracepit d tates gratiarü recte intelligim?, quas Apoftolus diuifiones^ de9dietertio,ut oes αὖ τοῦ unü cógregarét: Quibus ctíá ces ig mss(— Ἔξ.ιιολ.ς Ὅδ.ιοδ.ς Abacuc.3.d Eía.72.a 9 Iob.15.c ἔῃ ου£x procedebat καϊακρησικῶς ipfam térram fubiacentem poffu mus intellieere,ut deca& in eaaquam creatam a deo effe eredamus.Duuas efn partes midi magnas ,coclü& terram deus ex nihilo fecit:& ima earti de matería informí:cateraf ait creaturas diítinctas fiue formaras inftituit,inter quarü '«rcationé,S aquas cre dimus factas: quarü quidé conditione, in ptam nó legimus:alía Tü ueropeneomnium factura in librís diii; εἰς recenfetur: licet& de ipfo mari fanctus beato uiro loqueret. Spes eius in diio dee ipfius, qui fecít coclü τ & terram, mare& omnía quz in eis funt.Hunc ergo taris proceffum, effufionem aquarum dicere mihi uidetur: qui deoccultis ucriarü terra finib? emanabat δὲ operiebatoem faci& terre, CQ) d' in diluuio manifeftius factü legimus: ubí Gdi.7.b'dici£:Et οὖς fontesaby(fi magna erupti funt. Proinde üul uam maris,terre finii dictü exiítimo,ut mare de eadé pgc/ niti noyerimus,Sed dicitaliquis. Ego aquarü moles,coelo & terra dico effe εδσεηίτας͵ δὲ(imul creatas. Denicp deaqs quemadmodum δέ de terra fecit deus fiue pduxit caeteras ercaturas,Si ergo hoc opinionem iftam confirmatrut ideo & aqua ex nihilo create dicant: quía& de ipfis alia& alia in ipfis iubente deo d plurima anímantía proceflerunt: de calo quid dicemus, quod eft pars mundi praítantior: de quo non legimus,qd'ex co quafi de informi materiá aliqd procreatü fit. In quo etia qd' ad maiore decoris eius perti/ Retpulchritudinem, ftellas acdiuerfos aftrorti globos de tts fecit,ordinauit,& compofuit.Et iuxta hanc affertione, melioraerüt maris& terrz elemeta: C$ coxiti; cui?ornatum pulcherrimü admirantes fufpicimus,qin pracellit uel ma; $ümécaterascreaturas. 3.«[Éum ponertnubemveftf 1πεητῦ cíuo:c calígine«€, Cum ergo ait;magnü fit mare la^ titudine& longitudine& pfundo:per fortitudiné τῇ poten εἴα mez illud uelut paruit elementinube tandf ueitimento cótexi€ caligine, modicis uidelicet& uilibüs reb? operui, quz affimilant pannis infantiz.Et quia mare fuperius di; ximus,quafi de uultra procedere:feruàs tranflacioné nois, ipfum mare uelut paruulü procreatü: τἀ Πα pannís infan ti ait caligine obuolutü:fiue ut alij dixerüt,& nebula obe voluiillud. θά ircidedí íllud teraiiníe meío« pofuíecz Termini ifti, diuini fermones füt: qui fentétía imniobili-ue Iuttermini defixi intellieun£:hoc ipfum eft€ illud qd' feq tur, dco dicéte:pofui uccté& oftia." Aliter, qs cóclufit oftíjs mare: Saculü hoc fcripturz diuiz frequéter mare appeiát: at etíà(anétus Dauid ait: Hoc mare magnum& fpaciofum manibus.Ité. Qui defcendüt mare in πάν”. Et Abacuc. Mifittiin mare equos tuos. Et Efaías: Occidit cetum qui in mari eft. Proinde hoc mare praceptís diuinis, uelut qui? bufdálimitibus facrorü xloquíorü cócluditur: ut de utero cordis ταὶ δὲ cogitationibus uelut ex femtne,curas atqp il/ "fecebras mundiales uoluptatü& delectatione concipiebat: là nó inopus quafi parturiendo erumperet: fegy efftideret iri diaerfa facinora perpetranda. Etideo cum utdiffet pro/ pheta mundü credenté deo;hoc bonü in fe continentia pof fidere;gratulans aitad deum: Tu confirmafti in uirtute tua fnare, Mundü dico fidele(anctz ecclefiz populi: qui mare fpecialiter dicitur,& habitat in hoc müdo.Et ífte eft illemü dus fidelít:de quo diis ait:Sic em dilexit deus hic müdü: ut filia futi unigeniti daret pro co. Eít& mundus incredu/ lorii:de quo fimuliter dris aitad difcipuios fuos: Si müdus uos odit:fcitote quia priorem me odio habuit c. Sic itaq duos müdos populorü in hoc corporali& in aniali miüido dicimus habitare:qui δὲ duo maria fecundum exemplum füperius pofitum dici poffunt,ab hoc fcilicet mari aquaru metaphoricos nomen accipientes, quía& domus bona ἢ, vemala δὲ ciuitas optima,(iue peffima.Mare uero tropicos dicuntur populi fluctuantes qui in hac uita inquigto motu s εἴ pónerem nubem ucftimétum cíus:& calioine illad 3"^ ΄," Η ΄- b e E principio Genefis fcrí. ν᾿ quaft pannís infantia: obuoluerem.Circüdtdi illud ter mínís meís: δὲ pofuí uectem δὲ oftía,& dixi: Ψ[αρ huc ueníes:& non procedcs amplíus:& híc confrínees ταν ς mentes fluctus tuos. Nünquid poft ortum tuum prz/ Dauid dixerit, εἴ de ο cepiftí diluculo:& oftendifti aurorz locum fuum: ἐξ te nuiftí concutiens. extrema terr: δὲ excuflifti impios ^ XXXVII$o. 109 incertóqpiactantur; Cum ponerem nubem ueftímentti eius,& caligineillud uelut parinis infantiz obuolueré, Nu) bem oia operienté fpiritü(anctum,creaturis omnibus infti - fum ac fupfufü accipíam?,de Qait:Spüs diti fupfereba£ fu; Get, paquas. Caligo auté quicquid ef inane tranímundü,ubi leuitas eft, id eft retro defectus intelligi pót, Moraliter aute iuxta authoritate fcripturze, nubes funtunus quif qpueritatis annuncia/ tor.Horum igitur uet bis confolatorijs atqj doctrina,rorado def p ait dris,mundi fide lium ab«ftu tentatio» num protexi eiqy um» bram fupra promiffió ne zterna beatitudinis prabui, hoc eft ueftimentum pee fanctos meos miniftros euangelíj εἰ fuper mare populo? rum expandi: ne uidelicet infideli caumate torreretur εἶ QLuod ctiam mare populorum intra predicationé pfectá ευ αρετή pofitü,propter morü infantia in quibufdam lactea doctrina,uelut uilioribus ueftimentis operitur, eo qucd fa cratiora myftería non ualeant intueri: quz funteis intelli? g&tiz ínuoluta caligine.— Circüdediillud terminis meis δὲ pofui uectem oftia.Hucufgpuenies& non procedes am plius: δὲ hiccófringes tumentes fiucius tuos.Terminis,ini quit, deus mandatos: meorü,pradictü mare,intra unius fi dei confeffioné congregaui atqp cócluft:& ad códenfandü fefortiffimü iili uecte charitatis oppofui:oftía quocp infide litatis ob(iruxi:ut quátalibet tépeftatü ac pfecutionü uiolé tia:defixos obedicuz limites trafcendere cópellat:Nüqu& charitatis mea círcüfepta rranfiliat:cui dixi: Hucufíqs ue? nies X non proccdes amplius:& hic confrinees tumentes fluctus tuos.ld eft fi qui forte cogitationum malarum fiu/ &us te intra pelagus τί cordis exagitát: uentufep ualidus preffurarü te funditus cómoucre pertentat,dé ftatu quoq? tuo inaridatn ficcitatem,uelutin arenas fteriles impellat: bac munimenta fidei& charitatis mex cauene tranfeas:& fta fiet ut minari υστί infurgétis allifi t petra ualidiffima dif foluant. c 6 1Gundd poft o:tü εἰ pzecepifti cc. Hoc dris aitad Iob qd'códitarii ac fecretarü rerü fuart p gyros fuos rccurrétc ád ordinata loca redire tidie ipfe difponat:& id circo lob argui£:q deti factore& gubernatore reg omnitt diceret,nullo moderamine etatis operati:& ἢ ἵτα dices αἰτεῖ: Tu quiualde fapiété te arbitraris,& quafi coequalig lucé meà fueris fabricat?,& de meis iudictjs difputare pof/ fe credis:ft elementa aftrorü praceptü impleat creatoris, té forfitan difponéte minifterij fui peut curfum: cü ifta priug quà tuin Ada p me cxifteres(int creata, Aliter. Hoc dilur culü faluator nofter eft:q δὲ fol iufticie appellat, Ipfe caloré fidei&(ptedore oratiz fue, ecclefia mudu fcilicet τσ πα ἐπ illainat.Ieit nügd tu lob precepifti huic diluculo,ut orire£ de colo, refplédés hís ἃ fedebatin tenebris& umbra mor; tís: queadmodü ergo tu Iob poft inititi tut pciperenó po?* tuifti aternis,ut mudo ierrog: tenebris cóftituto eet dilucü πε nec poft mortis occafum eius,refurre&iois& locunt gfizei?in dextra patrís fui oftédere potuifti:qué poft morté quà fpóte fufcepat,ad me iterti reuocaui. Si ipfe dris iefüs ait in euaoelio:Si ergo uideritis filii hois afcedeté ubi erat prius, Ὁ&[trenuí(tí cocutiene extrema terre«c.Poteft hac terra ecclefia intelligi: de cuiPfüdamitis diis fuperi? dif xit:ded in extremis terra:id e in nouiffimo fzcfo excutiedi ex eae (üt pctóres:ita ipfe dris ait:Bcce madabo,& οδοί in oib? Amos,$. géub?domülfírh(it cócutit Πο i cribroDe?ergo q[τ τῇ dphetà méfus eft ads pugillo& celos palmo póderauit δὲ trib?digítis terraappedit,ipfe p magnitudine utracp mand Efa. 40€ tenés mareines terra:jfi cribrü hucatq illuc cocutit, fiue excutittád» ueftimétü:ut impios uelut paleas& loliü exctf tíata frumeto iuftorü. Proinde hac ota operatis nó folü for titudo, uerü G'iufticia demóftrat:& inde€ qd[έιδ Iob diis εἴ increpatióeloqt:quare dixerit innocsti fibi poena accer? rima tetatióis ilia; Secadu morale uero fenfu intelligetiae ες £ommen ὁ| E—fochuisutafimo facilior exitteft: ut terrà interpretemur tranfibit,Sícut& Solomó ast: Lumé impiorfi extiti&ueturt naturá hüaná:quia ab humo hó dictus εἴτ: δ extremaíint^—& eoge uirtus& potentia, qua brachtj noie dicta funt, illi, i i fctórü uita:quía in carne pofitifine carnalibus illecebris ui^— coconterentur. c€[ fBunquíd igreffue ee pfüda marie«t, Prout,— vurit. Et deo in extremis terrz dicunt:de terrenisactibus— Prouidentiam fuà de?qua cücta difpen(at δὲ regit in his lo/ EI eütés,nó in medío ἐξ íntota carneuiuétes.Hacigiturex. cis multocopiofoq fermone fignificat: V ndeaitad lob; Sí ἢ trema, fiue nes Ke potes ubiq effe& nof in manu dii funt: fi/ eD«6: κ με fe οἵα qua creataíunts ὗ (9.94. cutait ppheta: Q uia 9 CX ea:Réftituetur ut lutum fignaculum ιδ ftabit ficit& fi abditos terrarefi in manu ei? füt οἷν fil νυ ueftímentum.Aüfereturab ímpíjs lux fua:& brachiü m. SE potui] nes terre: quos hicait: ς zy i:f1etíà pfüda maris diis fe tenere atqycó/€€Xcelfum confríngetur.Nünquid ingreffus es profun.& ncuiffima eifatqiex ποτε E requirat dum marís:& ín nouiflimis abyífi deambulafti?— trema abyffi peruaga E cic ei?, ficut de coppphe b. d., tus es. ἃ ἐπεγοραίίον taait: C.ui refpicit ΟΣ 5 Nunqüid ap ertz funt tibi porta mortis:& oftía te né ergolob ifta dicü£, Ῥδ.ιοσιά(5 δὲ facit ei tremere nebrofaf| Vbialó dixerüt:Nun/ Etita de terra eorü excutitipios:quos utíqexecrádosmo— quid ingreffus es fonte maris: initium atqp origine: undt, res intelligímus uitiorti.Excutit ergo dfisafctisfuis huius^ ipfum rpare, quafi de matrice, dé mari oceano emanatdice mundi impios: quando cos ab illis purificatos, conftituit^ reuidetur:qd' oceani perenni curfu ac recurfu fieri nouitn*: innocentes, De talibus ímpíjs δὲ peccatoribus propheta— ferütephocatqicófirmát,qd illaimmefa effufio maris ocea «Ῥδμοο.δ dicebat:In matutino,id eft in cognitione fciétige dei,fideiin— nisp omniü regionü ac puinciarü fluuios itura,uno pücto me lucerna nafcente, interficiebam οὓς pctóres terra,ut di/ pis fiat. At nos τῇ(είπι” omnii dierü ac noétiü alternatís fperderem deciuitate dii: qualibet utiqsanima fctà,omes— fucceffibus:per horas uiginti quatuor uenirezatgy uni? ho; operantes íniquitaté.Siue in nouiffimo tencbitdeusmun^ τα aquinoctíalis dodrante tráímiffo:tardius fine intérmif/—,— dü,quafi reum ad iudiciü fuü:quo tpeextremaetiaterram,— fióe,ftue dieuenire,fiue necte:per qnap aequinoctialis ho/ 1 conícientiz tremore quatientur,ubi minimos quofqiin ex— ras refluitura,aftu uiolentocp impetu(iue in opertis tátums tremis terra intelligere poffumus,qui& ipfi iufto iudicio— fiue retufis magnorum quod fluminum curfibusad fur dei, ut fuperbi δὲ impíj de terra manfuetorum excutien/— periora confcendere,ac per feptem ciufdem menfuta horas Mattb, s. di(unt:Beati emn mites,qin ipfipoffidebütterra. 4 λε»— curfu paulo leniore diffluere,& in ea tantum qua quínds ftítuctur vtlurum fignaculum«C.Signaculüiiftud,animaho^ horisfuerant fuppleta uacuare. Proinde incredibile uideri minis intelligif,qua ad imaginé dei facta et.Expreffaeftin— poteft:quodin eodémariuelutfons quida tantarü aqua/ ea fimilitudo bonitatís dei,omniliqyuirtutum decus. Hoc τῇ ebulliat:de cui?,pfunditate& fufficiente abyffo;definito. ἡ igitur fignaculum imaginis dei δὲ fimilitudinis, per Ade— fibitpeaquailla in fupficie pfundant:& ruríum recurren peccatü attrítüi fuerat& oblícteratii: δὲ rur(um p chriftü ite^ tes in eofde ,pfundiffimos finus decidant: pracipiteíqs απ rata impreffione reftituetur. C uod fignaculü nunc quidé^ cedát:& a deofibi cóftitutalege ppetua,ab imis emp ebul/ per fidem δὲ baptifmi gratia renoua£:& uita meliore,menti— líantatepiterü in ira decurrant:& inde forfitan dixerit de* infculpetur.Sed ín refurrectionetotüi omnimodo reftaura 86(anctü Iob:Nungqd ingreífus es fonté marís: Q.i deo bi£:quado ficut humani corporis lutü ínincorruptionere!— folinota funt qua creauit.Porro fectidü myfticosintelle&t* parabítur:ita& anima cU co pariter ucftimento immortali— hoc dixiffe deum puto: quod circa finem fzculi pro redet - tatis,uelut(tola gloriz ueftietur: Vt queadmodü ipfa glo— ptióehoisad inferos efTet defcenfurus:ubi p poteftate de/ ria& incorruptio imortalitatis,id eft chrift? manet inater^— fcédétis deambulaffe eii dixit: uia impoffibile erat;ut qfi nii: ta& is qui ea indutus fuerit,gloriofusíinefine perma^ reus peccati infernalibus uinculis teneretur. Ipfe em folus. ἔ neat. De quo ueftiméto refpiciens ad lutücarnis fuz Apo:— factus eft,(icuthomo. Ad prefens quidem fine adiutorio, v.Cort1s,g ftolusait:Oportet corruptibile hocinduereincorruptionés— fed t inter mortuos liber. Q.uod autem infernus in imo ᾿ δὲ mortalehoc induere ímmortalitaté. Hoctamen diligen?— terrarum fit: lonas ppheta q fpecialiter habuit figuram fal/ tius eft intuendü, quod in fcripturis diuerfo intelle&u uefti^ uatorís,in oratióe fua quam in uentre pifcis effudit: mani; meta dicitur, Veftimentü ergo aliquádo dicituripfum cor— fefte demonftratiquemqp in infernum abyffi aqua circum pus noftrü:quo ania uelutamictu circundatur:(icut pro/— luant:& multis alíjs locis fcriptura de qualitate inferogelo phetaaitad animà peccatricé: Operietiniquitas tua,uefti;— quuntur.Poffumus& moraliter hunc locuti ita fentirezut menti tuü. Iter ueftimenta, funtanimz uirtutesquibus^ quia mareper figuram,hoc faculum dici nouimus:profurt| eadem anima componitur δὲ ornatur.De quibus prophe!— da eius fup omes iniquos& p&tóres:qui quantum illud di ἡ Ἢ -ἛἌ..Ἂ.Ὥ '--------.μἝὶ'Ἰμµµἱἑ}Ζ. ἴοπο E(.58.b taaitadiuítum mifericordias operátem:Tücerumpetma, ligunttantum in eius obfcuriffimam pfunditatem demet/ tutinü lumen τοῦ, δὲ ueftiméta tua cito orientur. Eequonià^ gun&:utomnino nó uídeant lumen cuágclíj:& glorie chr hac ue(timenta uiua funt& rationabilia:non fienttibi,fed—(ti. Nouiffimaueroabyffi(int omnes ἱπιρῆ& facrilegi: qui orientur in te, Et peccataaliquando ueftimenta nuncupan,— in profundiores peccatorum tenebras defcendentes: laíci? tur:ut Zacharías prophetaait:Et íefus erat indutus uefti;^ uiarum nimio fluxu,uelut aquas mítitudíne deprimunts Zad.j.a mentis fordidis. Dixitangelus ad eos qui tabant corá fe^ Ad hos dris nofter neminem defi piciés:ofnefqp faluare cu? dicens: Auferte ueftimenta fordidaab eo:& dixitadeti:Ec^^ piens:uenire dignatus eft:ut corda eorum infidelitate caca I ες abítuli iniquitatem tuam,Supra díximus ueftímentum ta:pergratiam fuam illuminarct,& effecti lux in dfio:fierét! effe gloriam immortalitatis: cuius luce quz nunds defici)^ templum eius:ut ínambularet& inhabitaretin εἰς,& effet ct,homo eft eternaliter ucftiendus. Alij interpretesita dixe^ eorum deus, o«Ώήλυπουίά apertetíbi(ant pozte imos runt:Et tu fumes terr lutü:figurafti hominé& famofum— tíocoftía tenebzofa utdifti. Nulla creatura eft quamus prz eum pofuífti fuper terra,id eft creaturis omnib?preeminen^ potens δὲ fortís:qua dei maicftati poffet obfiftere. Et ideo tem, Dum hacdris ad lob loquitur: ueheméterarguitur:— quia per naturam fentiunt creatorem, cedunt diuina poteg Secundü atit myfticos intelle&?,obumbrátefpüféto,figu, τα qua ei omnino nequeüit contraire, Vnde antiqui ínter» ratus eft homo iefus chriftus de terra Marix uirginis. Hic pretes ita dixerunt, Nüquidaperta(unt tibi porte mor/ igitur homo deluto carníshumanza(fumptuseft.Lutum— tis. Vbi intellexerunt,quía huiu(modi porta, quae uticp me hocloco nó propter uilitatem nominis dictünouerimus:—tuunturnon fintinfenhbiles& inanimales: fed fint illi pof fed ppteripfam materia, de qua fumpt?eftchriftus:ueluti— tius fpiritus immundi inimici noftri: aduerfarize uidelicet Adamin príncipio,qui de limo terrz plafmat? eft. Et ficut— poteítates:per quas generi humano introítus inuentus cft ille per unum exi(tit de finu terra:ita& hic perunücrean^ δά mortem. Ipfe funt& oftia tenebroía: quorum animos tem fe, formatus cít in utero matris, Etitafamofuseftfup^ maliuolos δὲ obfcuritate inuidia: plenos, deus folus pet/ oem terrá:unde iam afolis ortu ufqsad occafum laudetut fpicit.Igitur quoniam hi dequibus loquimur tenebra fa nomé diii. b ΕΓ ziuferemur abímpüeluefus cc.Lux impio^ étauntrecedendoa uero lumine,& poteftates funt tene/ tii cft hui^müdi gloria δὲ ferlicitas,qua müdo pratereunte— brarum appellata,id eft principes heminum ενας idcirco E. E ΕἾ Ε πὰ.“ΛΑ Ctorfii& idcirco etia oftía tenebrofa dicuntur: qim deceptióe UM eoriifactus eft homini p pctós: tenebras ingreffus ad mor ig. t& Vbi ergo dí&tü eft;oftia tenebrofa uidi(ti,qd' nos ià expo Mig: fuimus: Alij interpretes loci ipfum manifefti? tráftulerüt, " ἡ “ íta dicétés: Aut ianitores inferni uidentes te timuerunt:q lo cus expofitione nó in/ diget, quín potius qd? apertiffime declarauit ἡ rz? Indica mihifi nofti oia "Vel certe in ρας& i . ra:q clauftra inferorü aperuit:& fctóp: inde nts apis tartari exiés iferos(οἱ "uit fententiam mortis *refürgens irrità fecit: principatus& poteftates trementes: qui erant ianitores& ru oftia, tranfduxit fiducialiter:fiue palam tritiphans in femet ΠΝ σι: ipfo.Secüdü tropíca uero intelligétià, port mortis, fenfus ΠΙΟ)' funt noftrí:quz portz, tüic uirtutibus claufz funt: quádo ipi"a uitijs obtinent, p eas mors peccatí,adarcé mentis ingre unb"ditur. QLuz oftiatenebrofa,ideo appellantur:quía in tene tne bras peccatorum fiue οἰ poenarum,aditum pandit. ΠΣ nasi dtacp portz,fiue hac oftia:aperiun£ hoibus ad falutecii eui d'&is uitijs tanc hoftibus fuis expugnatis atcp in fuga uer/ "I fis, fanctitatis eas uírtutib? hoies aperuerint, ut audiant cti mud'exhortatióe fermoné ,pphetz dicétis: Aperíte mihi portas T^hifticiz,ingreffus in eas cófitebor diio.Sanctus eirrhomo dé ss cos.— adpoffidendüfanaitatis teftimoní δὲ uirtutüi monilia;có mnm feruantis affectu δὲ cógaudétis ingreditur:quonta ex parti, T 1.€patióe thefaurí cómuniís,fit illis cor unii& aia una ín deii. -"Etitain hoc miido uelut ín fornacis examinatione pariter pofitixquafi ex uno ore bridicunt deü in omi tpe: δὲ femper fauseiusinoreeorum. 4«[hunquíd confyderaftí làtí tudínem terre? 3udíca míbífi noftí omnia: Ο υἷς homi/ 7g^ num noffe poterit, quanta magnitudine diftendatur, nifi ipfe folus qui omnía condidit? De quo própheta ait: Ὁ αἱ meníus eft aquas manu,& κα palmo, δέ orsnem Eía40« terr claufit pugillo.- Item aliter. Nunquid tu lob praui^ difti latitudine terrz,id ὃ ecclefia futurá:quá p toti müdti, creícenteubiq euagelio dilataui.Indica ergo míhi fi hoc fa "pere,fiue aliquádo intelligere potuifti.Siue latitudinem fa pientiz mea; qua terra, domui mez, id eft ecclefize tribui: nunquid utfutura prauidens,oculo mentis accenfo per tel ametipfüm infpicere potuifti?C) ua fapientia dilatauít cor "Solomonis, ficut arenà quz eft in littore maris: eíq dedit prudentia multá nimís,& quz in exítu canitur:& in latitu/ "dinefüarum fiducialiter agit:cuius multiplices fenfus δὲ la titudine difputationü ditilfimos,iubet eadem fapientia ín 'corde hominis defcribi tripliciter. Haec ergo uerba poffunt ex perfona patris fuper fapiétia,qua eft filius differta intelli gi.' b 4[3nquavíalutbabitet:« tenebzarum quía lo^ . Cue fit:vtoucao vnumquodg ad termínos fuos: c πιεῖ! í €*** qge«c.Inuia fanctzcouerfatióis hoís,lux uirtutü habitat: *enebrarüi uero, id eft uitiorü locus eft homo peccator:uel Mattb. sd iile locus dequo dicit: Ite maledicti inignézternum,qui as paratus eít diabolo δὲ angelis eius. Nofti ergo Iob difcerne ^.^ feuniufcuiufq meritii,& fecundii iuftici untiquégr horti ad termittos prafinitos retributióis perducere; cogitatio nes cordíü ipforüi, tài? femitas domorü fuorum intelligere potuifti.It&,in qua uia,fiue terra,ut alíj dixerüt lux habitet: ux fidei& cognitionis habitat in corde credentís: fiue lux in terra:chríftus in ecclefia, Tenebrarti autem,id eft ignorá tix& infidelitatis locus, eft cor infipientium atq incredulo rum.Etídéo per qua(libet femitas tendantboni& mali, fe cundum meriítü ad domü aterna conuerfationis iu(to δέ bono,domino ducente perueniunt.€«[ Gcíebas tunc αὐ nafcirarue effeo:c numerum oterum tuozum noueraos OLuishominum nouit αὐτοῦ fit,quia faturus eft,etatifcy fux dies annos ue cognofcit. Item in Adam peccator& fi/ lius mortis eiféctus quando fcire uel(ἀρεῖς potuifti;quod S&Reg.4-.d Prouer.22.c » turus effes:S numeR: dier tone noueras?INüngd ín anias liberauit:leges| ereflusesthefauros niuís aut thefauros grádinís afpe-— Nunquid ingreffuses xifti:quz pparauiín tps hoftis, δὲ in dié pugna:& bel; XXXVII$0. IO fpiritu& gratía baptifmi nafcíturus eras deuifceribusema—(7 trís ecclefia,& in eternum fecundum nouiffimam refurrez ctionem reparandus:& numerum dierum tuorum, quí fi/ nefinefunt,unde ipfe per temetipfum cognofcere potuiftiz ^o«riunquíd íngreflue es tbeíauroe ntuíe:aut tbefauros erádínis afpexi(tí:que p?eparauí in tépue bo 'obícure pri? dictü eft, 5 tenebrofa uidiftizINüqüid cofyderafti latitudíné tet/ fto noie pugne« bel in quauíaluxhabítet& te^—lí.Potentiam fuam de us qua etia in fecretis .. gmeredübhacquedi/ nebran: qslocus fit:ut ducas AES ad: termínosfü ρρατυγαιπατεδυϑ ati ^-—'"1. eiturlucefuntclario^ c os:& íntellígas femitas dom?ei?. ciébas tücqd nafd»-«iuiübilib?^habet,his uerbis uoluit demon ftraré dicens ad lob: thefauros niuis, aut Y^ J-"theíaurosgrandinisal. lizPerquàá|:(pexifti? Non ein loca funt quzdam in aliqua parte mundi immenía capacita/ te fpaciofa, ᾗ moles atqp cógeries infinitarum niuium ín ; tra fehabeant conditas:ut merito ob hoc;quafi loca thefaxs ri appellétur: de qbus olim hz cógregatz fint fpecies,quae quando deus uoluerit proferantür:fed ita eít potius, ut in alio loco ipfe dominus ait:Et fpecies agri mecum eft.) uae cuncp em uoluerit facere, ftatim uoluntas eius in effectum procedit. Et ideo thefauri nominati,non ín aliquo immen/ ,ἴο& capaci loco, fed in eius uoluntate,& difpofitione funt cóftituti:ficutinalío locoaít: Et fpecies agri mecü eft:apud quem nihil eftimperfectum:quia non eft aliad cogitare il^ lius;aliud facere:fed protinus fit, quod uoluerit.In hac'er7 go fecreta cordis fui difpofitione diuina,ubi effent ifti the fauriharum rerum curi adhuc in fe corporáliter non exifte rent,interrogatur lob fi intrare poterit. Nemo enim fecre: tir illud diuine maie(tatis poteft adire,fiue cognofceré,ni, fi filius,qui et infinu patris, uniufqp natura atqp fubftan; tiz. Hac. ergo preparata dicuntura deo;ín tempus ho; D ftis pugna δὲ belli. Multis igitur modis ac diuerfis alíjs in] numerabilíbus iudictjs fuis deus flagellat& corripit ge^ ἡ .nus humanumíficut etiam Aegyptios, quos fulminibus δὲ grandine deuaftauit, Et gerieraliter alíjs reb?frequentat hominum caftigationem, Hoftili humiliat incurfu,terra^ rum motu hiatuq; uáítat, turbinibus perdit,ruinis op^ primit, naufragijs demergit: αἰῆς quoqy plagis innume ris uerberat,fiue lentis infirmitatibus,fiue acutis languo ribus,atqp aere corrupto, Vnde in Deuteronomio legim?, qua hoftibus fuis repugnantib?& rebellantib? praeparat: αἱ εἰς fecundum iufticiam fuam infligat debitas poenas trí Deuvzt,20 :bulationum, Item aliter. Niuem nunc in:bonam par; tem,nunc in contraríam accipiamus:'& idcirco fub niuis nomine prafiguratum hocloco corpus aduerfararum po ο ο teftatum colligant, quod a charitate dei longe difcefferit,id .eft deum habitantem in coxlo reliquerit: ut iufto iudicio dei, proieceretur in terram, Huius autem níuis:& grandi nisquafiin quandam duricíam fuz naturz oblita tranfie] rit, quafi quzdam fecreta,cogitationum fcilicet machina menta, thefauros deus uoluit nominare: ficut propheta us Ecechiel de eorum principe ait:In multítudinenegocíatio/ Ecetb.28,d nis τας impleta funt interiora tua iníquitate, Huiufcemodi igitur dominus cogitationum omnium folus cognitor p fcrutatorcp eft. Hos inquam thefauros qui per enigmata níues δὲ grandines nominati funtzait deus fe przpara(fe in tempus hoftis diemqj pugna δὲ belli.Et quoniam infipiet ti corde nunds ad deum«conuerfurí effent, difpenfatiod Ως ditiina magiftri poenarum effecti funt:utalios dei iudi €io ad emendationem flagris correptionum caftígét, alios uero fecundum iuftam fententiam dei puniant: alios duz ris tribulationibus affectos con(títuant clariores, Sicut'& in ifto fancto lob manifefte apparuit. In Aegyptijs quog fimiliter.demonftratum eft, quibus non uoluntat te dei pugnantibus, plagz horrendz immilfz funt per angelos malos. tem, Nunquid ingreffus es thefauros niuis,& catera.Potuit dominus de aduentu fuo in car» ἣν hoc dixile;yquo utiguis aternus&ígnis cocli: ignifqg diuinus me. E | I T$.59.a diuinus: per. quem. omnes. creature. rationabiles con ἃ calefcunr, dignatus eftad terram defcendere: qui uelut ad niucam rcgione δὲ frigidam midi hui?atap inftar gràdinis Lucis. f nimio infidelitatis frigore durata exclamauit& dixit; Igne uenit mitteréin terra. Proinde huiuícemodi humanoy: cot/: απ thefauros,obliuio ne uidelicet ἀεί fui fri/ idiffimos, ingreffum e profitet: ut expulío pfidiz frigore, dilectio ne eius flagrarét& αἱ, cerent: Concaluit cor meti itra me: δὲ 1 medi tatióe mea exardefcit ignis.Itéq ut ad intelli οξεία igne pfectu fidei de ftulticia frígore ue Áonmmn. Imber terrz ἐς quz faerat defol e li, Pér quam uíam fparcitur lux:díuiditur aftus fuper b terram? Qüís dedit uehementiflimo imbri curfum, & uíam fonantis tonitruí: ut plueret fuper terrá abfíg; homine ín deferto:ubí nullus mortalium cómorat: ut impleret ínuíá& defolatà:& producctet herbas uiren c tes? Qüis eft pluniíz pater:uel quis genuit flillas roris? c Dé cuíus utero egrefla eft glacies:& eelü de coclo quis ritatis dei,adipe repleuit ea atqpin pipguedíne,ut cxub tatebonorum coleftium produceret ac proferret herbasui tétes fatiui femis,fecüdü gen?fuüi(icutait ín pfalmo,Etflo rebit de ciuitate(icut foenü terra:& multiplicatis fru&tibus»,. E ata ἃ deo,& pluuíacha ᾳ eri ΗΝ σεν, κ΄ mma facerct fecundum pa;^ 74 rabolà domini: aliud' triceimü,aliud fexage fimü,aliud centefimii fructum,& audiret cii ex hortationefe confo látem: Latare fterilis Eget' qua nó paris:erüpe exclama quanon par turis, quia multi filij defert, magis ᾧ ei* d -.-Luc24€ nientes dicerent: Nó/ necor noftrum ardés erat in nobis: cüi illuminato cordeatqp accenfo charitatis fonteaperiret nobis fcripturas iefus«Sic itaqpingreífus mü ditac uifitàs eü,afpicit corda thortaliti,quae etia δὲ thefduri Maufars,c ab ipfo ἀπὸ nuncupant in euágelio: ita dicéte:Bon?homo de borio thefauro cordis fui ,pfertbona. Hac igit deus face re praparauit qua dixim?, hoftis pugna δὲ belli, i tpe utiqs pronobís moriens,hofté grauem ac moleftiffimü inimici diabolü in inferís tritiphauit,& refurges a mortuis, iudaa fidei fuz aduerfarios expugnauit. ἃ 4[ver quà vía fpargí tur lug«c, Q.uis poterit proprie fcire mortaliü,qua fit uia folis,qua ordinato curfu agit in dextro climate coeli,fpargé tis lucem fup terrastaut quéadmodi aftus per uices tépo/ rü,(iue per locaregionii omntü diuidat:ut alibi plus eodé tpe ferueat:& ipfealibi téperato calore fentia£. Ite, Per quà uiam fpargi£ lux, diuidit«ftus fup terrà. Via eft euangelij 43 pradicatio,per qua lux fidei,fpargit fuper corda credentiü: Et pulchre fpargitur,quia infidelitate mentes hominü ari F dz,ubertate diuina gratie irrorant:& ita diuidit ftus fcti Epb.4.a fpüs fup terráfideliü.Sic inqua diuidi£,cii unicuiqy datur gratía Re menfura donationis diii noftri iefu chrifti, Siuehoc modo diuiditur,cum alíjs ánüciatio chrifti odor uita ín uitam fitalíjs uero odor mortis in morté. Sic ergo diuiditur ipfum bonü euangelíj,ut uita alfjs largiatur,alijs mort&crímine ínfidelitatis operetur.Itéqsuia fcté couería/ tionis hois, luxqp timoris dei,fpargitur lup o&m corpis ter τα, αὐ fugiantab eo tenebra peccatoy::& ας εἰς tentatio/ nü opítulante dei gratia téperentur,ne exorto fup feardore :»-2v- 7 folisexeftuet. Et ficitaqyaftus diuiditur:cü eis nó totü(i7 τ,(6.10.6 mul tribulationti pódus imponitur ficutait Apoftolus:Fí delis em deus,qui nó patitur uos tentari,& cxtera. Et Solo mion.Effugiet aftus, filius prudes,uento atit corrüpitur in meffefilius níquus. b«Γέυίο oedít vebementítTimo imbzí curfümic víam fonantie tonitrüf vt plueret(uper ter^ tati abfqs bomíne ín oeferto:ubí 2C. Hic uehementiffimus imber, faluatorís eft euangelium, qui etnifit eloquium fuum terra,ut uelociter curreret fermo ei*:hicínquà imber in montíbus híerufalem,deímo terra in fublime furrexitz quoniam de fion exíet lex,ait propheta:& uerbum domini de hicrufalem: δὲ eleuatus a fanctis apoftolicis nubibus, ueiut aqua effluens, copiofe currit, aura fibi flante fpiritus fan&i,in uaríjs fignis atcp uirtutibus uiam fibi fidei fecit in pationibus,terrore nominis det atqy miraculorum toni/ truo przcedente. ΑΙῆ dixerunt;przparauit lumen omnii populorum, Et flumen inquam ecclefie preparauit,ut plu uia copíofa δὲ ualida fpiritus fancti inundaretur, ficut in ipfo principio nafcentis ecclefiz fuper Apoftolos fanctoíqs t«teros demonftratü eft. C) uod aüt in laudéimbris euan; Θείο! diciturzquod pluerit fuper terram inhabitabilé, quae hominé non haberet,nó erit mirabile,(i ut fonat tantum in telligatur:fed iri deferto, id e(t nationibus, doctrinam do, minicz predicationis copiofe effudit, In deferto inqua ubi nullus hominum fuerat cómoratus,jid eít quoniam nullus prophetarum ad gentes a deo erat miifus, ut impleret in/ Prouer.ro;a Aia δὲ defolata,€ produceret herbas uirentes cuangelí habetuirü. ες eft pluuíe pater:vel dg :... genuit ftíllas rozis. Quis e(t huius plüuiz δὲ huius imbris drüciauthor& cá ditor nifi deuscquà pluuiam uoluntaríam fegregauit hzre ὦ ditati fuz,ficut dicit pater ad filium:Fili petea me, δὲ dabo Prsb tibi gentes hareditatem tuam,& poffeffioné termínos ter; ra. Ἰρίε etiam deus genuit ftíllas roris: hínc& prophetaait ad deum:Ros ein quía te eft,fanitas eit illis, Proindein Ritt uio,affluentiffimam affluitatem largitatéq diuina gratizdemonftrauit.In rore autem eàdem gratiam, fenfim ínfue/ fcentem uifceribus,& medullasanima penctranté, Alij di xerunt,ucl quis genuit glebas roris.Has igitur glebas unii quéd fanctorum non abfurdum erit intellexi(Te qua funt ín agro ecclefia: quibufcp dicit Apoftolus, dei agricultura ποτ e(tís. Illicergo ifta gleba p baptifmü in chrifto fütgenitz, Tr ficutait Apoftolus: Creati in chrifto iefu in operibus bo; Epab——— nis, Vnde hocrore ἐα ἐπι pfufi, pingues i fanctis τῶ δ,| uberes extiterunt. o 4Γ£e cuíue vtero egreffa eft glacíco, Vteri nomine,cordis(ecretum fignificaffe mihi uidet. Non ein probabiliter glaci&egreffam de ore dei intelligere debe; mus,fed de illo métis fua fecreto& infcrutabili iudicio, iu ftá ac diftricta manaffe fententia.Egredi ergo glaciem dixit: 7 s cgrediente iudicio, quo fecundü fuii meritum, quidà ho minü percutiuntur plaga obduratíonis,& cordaeorum du. ti(fimoatq infolubili quoda gelu& frigidiffimo conftrin guntur:utnon fentiant feruentis diuinz charitatis caloré, Dcangdiis apoftaticis,ueriflime dici poteft,& fpecialiter deiudais intelligendum eft,quibus aqua zloquiorum cole? ftium glaciatz funt, ut in fractus gentíti gratizlargitate p fluerent:de quarü uocatione dictü eft fuperiore uerficulo, δὲ de quibus, pofuit defertü ín ftagna aquarü&terras(ine—— aqua ín exitus aquarüi,& inhabitare fecit ibiefuriétesiideft^:—"7—| c(uriétes iuftícia: Et feminauerunt agros& plantauerüt ui neas δὲ fecerunt fructü natiuitatis:& benedixiteos,S mul tiplicati funt nimis.) ui ergo mente fpiritaliter,nüc ubi— pofitam cótuetur ecclefiam, uidet terram eius,qua fuit deo aliquando deferta,nunc predictis omnibus fpiritalibus co ρῆς abüidare:(ic itaq» praedictas ftillas roris de τοῖο deflu£ tes fufcepit ecclefia: δὲ(ες Iudicü librii, qd' tempore Ge lodicég dcon duas factum legimus,ros unius ouículz ρεπίζ mo dica,totam terram chrifto credentem,quiroseítgratia be!— ὁ, nedictionis infudit:& impletum eft iliud myfteriii, quod: pfalmifta ρτα ἀίχεται dicés:Sicut ros Hermon.Hermen utí pss. q» mons qui interpretatur anathema, fignificat altitud ne fua populum iudaori. Illius ergo ros, gratia uidelicet δὲ benedictionis, de(cenditin mótem fion.Sion náq; mós excelfus uirtutibus atq fublímis ecclefia e(t,In quo coníti^ tuta eft fpecula contemplationis futura credentium. Vnde & ipfa uirtutum fpecies fion interpretatur.Etutnoffemus proprium roris iftius noméait pfalmiíta: C) uonia illic qui dem fcilicet in monte fion, mandauit dris benedictionem δὲ uitam ufq ineternum.Et fequitur dicente diio. e«Γιξε gel pe celo quía genuít, Hoc igitur modo de εσεῖο obdura tionis fententia faerilegi feriuntur,quod υπ malum íufte εἰς a deo dicit qpereari, ut Pharaoni fcilicet δὲ iudais, quos gropter.infidelitatem fuam:& nimiam obfitinationem cor/ Hei dis legimus genuit NA péasb Romaan.b Β Yofue.14.a 'Ιμάις ες Ea jn job dislegimus obduratos.Sequitur de huiufmodi,dicente do mino, 4 4Γ 3nfimilitudiné lapidíe aque ourantur.Noie aquarum fecundum fcripturarü authoritatem populi in/ telliguntur: Sicut Iehannes apoftolus ait: Aquae autem populi funt:& Dauid ad dominum: Libera me,inquit,de aquis multis,de ma, nu filiorum alieno’ rum. Dchis ergo mi^ hi dicere uidetur: qni mío obliuiois dei fri; gore obriguerunt, δέ inftar lapidum,folidi & nimium duri effecti funt. Deindeait. b«Γίξι fuper facíem £a. e genuitzIn fimilitudin&mlapidis aque durant:& ρ΄ ς ficies abyffi conftringitur.Nünquíd coiungere ualebís mícantes flellas pleíadeszaut eyrü arcturi poteris diffi e pare? IN üngd producis luciferü ín tpe fuo: δὲ uefperü *- efuperfilios terra cofurgere facis. Nünquid nofti ordi t nem ccelí:& pones rationem eíus ín cerrazINüngd εἶεν XXXVII$9. Il effc de illis qnap ftellis quas planetas aocát,quia diffimilé aliarü ftellarti curfum habeat, multoq üelociorem:& inde planetz,id eft uagantes fiue errantes dicatitur: eo quod ἢ certum,fed mutabilem curfum habeant. Hune igit lücife/ tüappariturü terrís,poft bienniü in oriente autumàt nafci; Aliarn uero ftelláà quá uefperü appellatiit, εὖ quod circa diei uefpe/ rum fuo tamétpe m do moh(tretur: πας inquit,deusad Iob(ἃ p filios terre confurgé re facis?(3 ui ergo in/ telligis potentíam οἷά gubernantis ,& in té abyífí coftringítur. In“εἴ KH d-, operantis agnofce iu; iE Nie uabis in nebula uocem tuam:& ímpetus aquarü ope.(TET Bem mamobícuritate me; ὁ ΠΙΕΕ t€— multi putant hefperü tis puto intelligedam, dici, Vnde& Italia he; qua ita obtufione infidelitatis nimiz operiatur,R conftrin gatur quodam gelu impietatis,ut faxo fimilis fiat:ita ut ta/ li mente ,non fitad deum ullus aditus refpirandi,fecüidum illud quod Apoftolus de iudais teftimonium propheticii affumens,locutus eft, dicens: Dedit illis deus fpiritum có/ punéionis,oculos, ut non uideant: δὲ aures,ut nóaudíant ufq in hodiernum diem.In pfalmo quod cente(imo qua; dragefimo feptimo,de gelu,uel glacie δὲ cryftallo feciidum hunc fenfum,quem dim dixiffehiclegimus,prophetà my ftice locutum manifeftum eft.Poffumus hacloca δὲ fimpli citcr intelligere:& gelu de οοεῖο quis genuit? Coelum appel lantes glacialia montiutn δὲ excelforum cacumina, δὲ p im; menfum aerem, loca coclo uiciniora,uel magis proxíma: fe cundum hanc ergo confuetudinem fcripturaeurn, ipfe díis inquitin euagclio,uolarilía coeli. His fecundum litterà nüe omiffis ea potius, quz facrate a deo pradicata funt intel; ligere X crederenosoportet. ς&[ Bunquíd coníunge/ re valebío micantes ftellae plefíadee:aur αγγ! arcturí pote/ río oiffipare? Nunc de cali ordine& aítrorum circuitu loquitur ad lob. Pleiades appellat fiellas,quz iunctae, ue/ fut feptem effe monítrantur. His ergo greci, quod multa fi mulefífent, nomen ab ipía multitudine pofuerunt:plithys uel plithos em multitudo dicitur: δὲ inde deriuatum eft,ut pleiades appellentur. Ait ergo diisad Iob: Nüquíd uthzc ftellze iuncta& fimul fint,tua potétía facere potuifticSepté/ frionis quoq fiue aréturi circuitü,que indefinenti gyro per finitram plagam mundi in fefeci recurrere: ut totus ín fe uadatfemp δὲ redeat:nungd tu poteris diífiparezDe aftris cadi fiue fignis:& in alijs locis fcriptura legim?, ficut in lel fu naue δὲ ludicum: Fuit,inquit, termin? amorrei ab afcen fu fcorpionis petra& fuperiora loca. Vt igitur domini uer; ba fecundum myftícos intellectus dicamus: colum in! terprctemur ecclefiá,qua fuperius diis terra uocabulo nii! cupauit:fed ibi propter originem fuam terra eft appellata. Nunc uero fublimata per chriftü in glorià: coclum reétiffi, me intelligitur. In hoc igitur cozlo etiam ftella: pleiades δὲ(eptentrionis,una in fe facrz interpretationis continent formam, Ipfe enim feptenarius numerus fepti formis fpiri/ tus gratías in fe demonfirat, qua in hoc cado micat,ipficp gratíarii(püs,in codem firmam&to coeli füt fulgentes. Μα igitur ftella per prophetam, feptem oculi diii appellantur: quorü oculorum gratías atqj uirtutes Efaias propheta enu merat:ubi de faluatoris natiuitate uaticina dicens: Et re/ quie(cet fuper εἴ! fpüs dei: fpiritus fapientize δὲ intellectus: fpiritus confilíj δὲ uirtutis:fpiritus cientiz& pietatis, reple vit eü fpiritus timorís dei. C. uéadmodum ergo συϊ nó potuit indilTociabilis luminis fpiritalia aftra onte: itaomnino fieri non poteít: ut ha ftella gratíarüi,ccclefiam meam circüluftrantes ab unius connexione infolubili fepa rentur. C) uod aute alíj dixerüt,autintellexifti nexus pleia/ dis,ad fpiritalem intelligentiam erigit animi: contuentis: utaliquid allegoríci laboret inquirere. Ὁ« nüquíd 2 ᾿ἀμείο lucíferá intépoze fto«C. Stella eft qua lucife: dicim? fielliscateris clarior, qua ferunt etia doctorcs ecclefia, una {ρετία noiata fit,eo quod illic téporefuo primü apparet.Spí rítaliter autem uerba funt patris, de filio fuo faluatore no/ ftro dicentis fic. Nüquid educes luciferum in tempóre fuo, δὲ uefperum fuperfilios terre cofurgerefacis. Vbi&' adué tus diii in carne uenturi fignificatus eft,& refurrectio cíüg ex mortuis figurata,ueniéte plenitudine temporis: Ait auté mifit deus filium fuum factum ex muliere, factü fub lege, In hoc igitur tempore fuo,eductus efta deo patre:ut terras inuiferet:qui ideo lucifer nuncupatus eft, quia ueniens de fublimibus,tand poít biennium, poft legem δὲ prophetas ortus e(t& fuper nos pofitos in tenebris δὲ umbra mortis, lucem nobis fidei ac tempeftiue cognitionis exhibuit. Ver fper uero idem filius hominis appellatur,qui in cruce tem pore paffionis occubuit. De quo ait propheta populis cre; diturts:lter facite ei qui afcendit fuper occafum,dris nomé Mattf.f;g illi. Ὁ. αἱ utiqp 1n tempore occafus, quado ait ad patrem:In manus tuas cómendo(ρίγα meum,pofuit tenebras& facta funt in cordeinfidelíti iuda orum. Huncergo de?pa; tcer,utpaftorem magnum ouíum excitauit. Hunc, inqua,ue fperü, eo quod facrificium uefpertinum in uefpera feculo» rum miffus obtulerit,filium hominis, fuper filios terre có? furgere fecit:utlna non fint caro δὲ terra eíca ferpentis, neqg filij noctis δὲ tenebrarum fed fint filij luciferi filij dei, e('iBunquíd ποῦ! ozdínem coli ponce ratíonem cíus(it terra. Si numerü aftrorü omnit poteft quifpiam mortaliij noffe,poteft& rnilitie eorum ordinem perfcrutari. Nemo ergo hac proprie nouit nififolus ille quí condidit. Spirita; li autem fenfu:ita intelligi poteft. Nunquid tu Iob quafi co gnitorfuturorum,iam nofti quo ordine in coclo ecclefize, dg diuerfz atq; multiplices eratiz fpirítus mei,uelut ftella re; fulgcant:fiue qua gloría,ucl quo ordine meritorum, ut fy derü radiantium globi ,fancti in refurrectione fulgebunt? Hunc locum αἱ ita uertunt:ut omnía quz fub colo funt pariter fiunt; Vbi hoc dícere uidentur, quod uolubilítate fi]' ue temporum ftue ftellarum per fpacia fibi fuccedentía re» deat& recurrat, Spiritaliter autem ita dictum exiftimand(l eft,quod difpenfatio per chriftum reconciliationis huma/ nz ufa in finem fzculi crefcat,ad noticiam omnium natio num,ítue quía fancti ut ad calcem uirtutum perueniant quotidie morum fanctitate proficiant;& ideo fub coclo,idt eft fub obedientia ecclefiaftícee difciplina funt conftituti; f{«[Ἰδυπαυίά cleuabíe ín nebula vocem tuaim:« impetus aquarum operíet te. Primo auditu hocita intelligendum eft.Nunquid habes tantam potentíam:ut ad imperium ae nutum tuum illico imbres infundentes& operientes de calo de(cendant.Secundum altiorem uero intelligétiatmz uocem inquít,eleuo ait dc minus:quando hominibus caf mo:uenite ad me omes qui laboratis& onerati cftis ,& pie tatis affectu,pulfo fecreta mentis iplorum:ubi eft uelut neJ bula caligo peccati:& nominis mei ualde obfcura obliuic, ut obedientibus υοςί mee innumeris populis círcüdatus, quafi impetu influentibus aquis ορετίατ͵ quibufcp uelut ucftimento induar: ut in eis habitem ficut propheta ait: ficut ponía induit me ucftimento, Alíj dixerunt uocabis :: TT nubem Efa.6»,d E snubeém uoce,&intremereaquz ualidz obediet tibi.Aqua :, uaiida,tremendü diuinis uolütants praceptü eft:qd'de?que : liber fanéiü uoce,id eftaffectu clamoris δὲ infinuationis in; . finctu,utobediendo faluct obferuare iubet. Nügd ru Iob aliquid fimilefacerepotuiftie a«p 1Runquíd mítreo ful gura ibunt: zreuerté tia oícét tibi affumusg. Anhis. fermóibus dei, adefTe uirtuti eius cre; . dendum. eft quacüq; uoluerit,cui etía omia infenfibitia, quafi fen; -fibilia funt: ficut dicit P3.13.b propheta: Α facie diii ,€ommota eft terra,a fa . eatione euangelij mund illuminent, quibus domin*ait: Mantb..b, Vos cftis lux mundiEtíterum: Pofuite in lucem gétium, ut fis in falutem u(q; ad ultímum terra; δὲ in fine(culi re/ . uertentes cum fructibus manipulorü fuorii,uenient in ex^ Matta sb ultatione,& dicét: Quincy talenta mihi tradidifti:ecce alia quing lucratus fum.Siue fulgura funt infpirationes diui; , neqbusilluminantur corda fétór;,ut eis accenfis in amo te charitatis chri(ti conflagrent. Hacautem fulgura illu; minationis dei reuertentur ad deum,qui ea ad deíyderium ο fui excitandum emiferat:quando per eandem uifitatíonem diuinam,ardentí animo& feruenti opus fuz illuminatióoís effecerüt. b.«έυίο pofuit ín. vífcerib?bois zc. Manifeftü €ft qd homo,quando ad imaginem δὲ fimilitudiné dei fa &us eft;fapiétiam rationis accepit,ut prarftaret caterís ani d mantibus,quz ratione& prudentía carent. Ὁ uibus auté t.^ ponis,adeo homo donatus(it:lectorem ad eos tranfmitto qui debono naturz,eiufq uirtutib? plurima. cófcripferüt. Gallo εὐἰᾷ gallinaceo de?huiufmodi fenfum dedit:ut emen fo noctis tempore, quafi proxima lucis memor,eandé mü do canens annuncict reuertenté, Secundum intelligstiam uero fprritalem ita fentiendü eft: quoniá chriftus dei eft uir . tus deigp fapiétia. Hüc pater in uifceribus hominis pofuit: fic em de fapientia qui eft filius eius ait:cum eum petrus fa Mattb. 16.b lium dei confeíTus fuiflet, dicens: Tu es chriftus fili? dei ui "ui: non tibireuelauit hoc caro& fanguis,fed pater meus q Gal.&ftin cotlis.Et Apoftolus. Cumautem complacuit ei, quí “Ὁ melegregauit ex utero matris mez,S& uocauit in gratia fua, utreuelaret filium fuum in me.Gallum uero puto effe ὑπ! ocquéqp fanctorum,qui in nocte& tenebrís huius mundi;ac cpiunt fidem,intelligentiam δὲ uirtutis conftantià claman/ αἱ δὰ deum:ut infpiret iam dies permanens,€ amouean£ ; umbrauitz prafentis,cü urgenti δὲ frequenti clamore pre/ 9 Ῥδ.24..3 cii(uarü dicétes;Emitte luce tua, δὲ yitaté ruà. Quod& de ; prophetis intelligere poffumus,qui certatim annuncíaue; . runtdiei acfoltsaduétü, Hoc ín loco aliorüi multo aliter in : terpretatio habet:qui ita dixerunt; ΟΣ uis dedit mulieribus . textura fapientia, δὲ uaríctatii fcientia. Si fcientiam uarieta/ tum, textrini operís fapientiam a deo fole mulieres acce; . perunt:dequibus dicitur: Sed mulieres docte dederunt, qua nouerantín opus tabernaculí,de qualibus& domin? hocloco,quafi fpecialiter ait: Ω uis dedit mulieribus tex; . ture fapientiam& uarietatum fcientiac() uomodo in Exo do Befeleel€ oholiab,facerdotiüi& tabernaculi ueftimenta, Exo uario ac polimitarío opere texuerüt. Nouerimus ergo elfe s.d:““- olas y animas fanctas:quz hoc opus efficiendi etiam nuncin hi; ftoría per intelligentiam fpirirus acceperunt: quibus τ ficut fcriptum eft:dedit deus fapientiam& intelligentiam: quicquid etiam fabre adinueniri poteft, dedit in corde eorü ic itacp repleti funt fpiritu fapientize& intellieentiz,& fa; pientiz uel(cientiz, omni doctrina ad excogitandum'& faciendum omne opus:quoniá tabernaculü illud legis,fan éz ecclefiz imaginé praferebat; Dicamus de hac uarietate morum,fiue meritorum uclut ueftem uero Solomoni mini firantium, quod per figuram.regina Saba dixit Solomonii Zommen. s tiette?Nünquid mittes fuleura δὲ ibunt:& reuertentía b dicent tíbí aflumus?Qüis pofuit ín uífceribus homi» . Πί5 fapientíam ἐπεὶ quis dedit eallo. intcllicentíam? c Qüis enarrabiít ccelorum rationem:& concentum coeli 5 quis dormite faciet? Q ando fundabatur puluis ín ter « ra:& gleba: compingebantur? Nünquíd capies lea . euntur:eo quod de cii admiratione laudans fapientia ei*:& domü;cibos habi|. tacula,& feruor, ordinem,ucftes δὲ miniftros& holocaufta . queofferebat in domo diii cótinéter: Πᾶς officion uarieta ; técótextá effe p diuerfas intoto müdo ecclefías, p Qs alibi . cóiugati;alibi cótinétes,alibi uirgines:hi p cleemofynas,illi palienatíoné oium fa cultatü: illi p cruce& mortificationéterrena ri cupdítati: illi p(ci entià cripturag mij plicib? fancti fpüsera τῆς: uelut diuerfis coloribus chriíti cor/ pus exornant(ibigy aterna gloríz& im, . εἰς εἰ lacob, Reuerti—: à dde s; mortalitatis ueftimen ; autem fulgura idco ap na predam: δὲ animam«atulorum eíus impicbis- ta cóficitit. Contexüt - pellantur:quia ifti mit QUan€O. etiam perfecto intelle tuntura deo, utpredi ctu fidé trínítatis,ue lut fpartum triplex, quod nócito rumpitur, Huiuímodiue ftimentaiftz fpirítales mulieres operatur:id eft finefanaa animae,fiue ecclefiz per diuerfa regionum fpacía cóftituta, «ς.«[ uie enarrabit celozum rationem: concentái(45 Do:tniíte fatíer, Certum eft, quia nullus colorum rationé uel ftellarum curfum poterit aut fermone narrare, aut men tecócipere.C) uod autéait: Concentum codi quis dormire : faciet? Multis fcripturarum locis, laudaré deum elementa dicuntur,pro eo quod ín illorum dif, pofitioneac pulchritu dine deus,uel ab hominibus uel abangelis: pradicetur:ld £ftquis homines inius laudibus uitam exercentes ο] mire;id eft quiefcere faciet; Pro hoc itaq; honore, qui ab ec clefiz cógregatione perfoluitur:quis alitis quà ipfe requié dabitac refrigerium in fempiternum. Dormitio em aliqua do in fcripturis requies intelligit:ut Efaías propheta ait:Tu fticia dormiuit in€à,id eft in hierufalem:zquitas iufticiz re Είδα . quieuit:nücautem homicida.Et fanctus quidam fup qué fignatum fueratlumen uultus dái:aitin pfalmo: In pacein . idipfum dormià& requiefca. Item in alio loco: Si dormía/ tis,inquitinter medios cleros,id cftínter fortes duorum-te ftamentorum requiefcatis, Et concentum coeli quis dormí tione,coclí-coelü dicti funt p prophetam hoc modo: Caclü : ΟΕ] ἀπο, Huius igitur coeli concentü ait dfis,quis dormi, re faciet:id eft quis erit ille quieos a perpetuis laudib?, quis bus me benedicunt,fanétus,(anctus,fanctus diis ἱπεεῖϊα, biliter concinentes,utcetfent& quafi obdormientes poffit inhibere£ C. uis narrabít coelorum ration, Et fancti οσεῖον . rum nominecrebro dícuntur:de quibus fecundum myfti .€os intellectus propheta uatícinatur, dicens: Cocli enarrat gloriam dei. Horum igitur donationes quas habent fecun , dumdeigratiá differentestquis poterit uel ipfam fidci ipfo Tum narrare rationem« o€àhuádo fundebat puluío ín terra τ glebe cópingebantur. Puluis de quo domínus ait, genti um infidelitatem:(ignat; puluis utiq; aridus δὲ folutus, fundamento in ecclefia apoftolico admifcetur:ut per fidem δὲ colligationes fiue compagines charitatis,cóglutinatío ir chriftofedereunionis& pacis in augmentü dei uelut in ter/ , ráfolidà crefcendo proficiat, Vnde glebz agri diici,effectze frugifera;in unü corpus ecclefiz charitatis copula cópingüi tur. Coclorum quoq appellatione fcripturz fancta recte dí qe(int hominibus attributz, fiue quía cccleftia in fecontíneant facraméta. Horum igitur coe lorum,id eft fcripturarum rationem,qua de minifteriorü obfcuritatibus opacatz funt& profunde:quis poteritani» mo profcrutari,uel eloquio proferre;aut quis eorum uati/ cinía ce(fare pracipitet. Antiq interpretes ita dixerüt: Q.uif cceli organa in terrà declinauit: id eft, quis eit qui coelorüi laudantium deum cantus,ufqsad hominü inclinauit ποι ciam,ut imitatione laudis cíus,focij angelorum effici mere^ antur.€['IBunquid capiee legne pzedam:« anímaim catuloz ef?(rmplebíe aniantib?, Ex his qux peroém texti fermonis huius enüerat,fex funt quadrupedia,& quatuor wolatilía.Et in hoc decalogi perfecto. numero,uideri poteft quod omné : refaciet Sanctos angelos intelligamus qui pro ipfa habita(i674 ΠΣ ῃ v3 — e^ o M c— Io 79 m 0» παι — zt ΄΄οο uem aps uut EM ὦ“πὶ παρὸ ας ανω. lib andes. μας Td ή IN $$103.c (δή! Prouer.3o.c Col.1.b Caii.5.c zin job Και: quod omne creaturam intelliet uofuerít deus queper efí utpote perauthorem regitur. Decimus auté ntierus perfe/ étus eít,quia per ipfum iterando,omnis numerus in infini, tum multiplicatur. Ergo iuxta litterae fuperficiem,hoc ait. Ego qui omnia iufta difpenfatione procuro, circa te tantüi o Iob uideor iniuftus, XXXIX Ν$9. qciarti ἐδιποίεξ. C) uádo uero eo iote faluator? fignificari dicimus, myfteriorii arcanis eü in fcripturis fuis obícuriíTi murr effe fentimus.Et cii fcíamus diabolü ín fcripturis fer penté nomínarí, qs auderet de diio íta credere,nifi ipfe in fe ferpentis fimilitudiné uerbis propríjs exprefliffct, dicens: Sicut Moyfes exalta/ Juxta fpiritalemintel/ ἡ. 24a^ 0 2s M». ᾽-». uitferpentéín deferto: Ic&um,lezna fiueetiá 5 quádo cubát in antris& in fp ecubus infidiáturz Quis íta exaltari oportet fili GO ΘΒ praparat coruo efcam fuá;quádo pulli eius damátad- ἐπὶ hepinis rs difci igedus,qui X in mu«;“« AP RAIN: e τν pulos tales admonuit tisloéisfcripturarum— Qü:uagiétes,eo qd'nohabeantdbos? Ca.X XXIX— tg aicensEforeafii qpter feuitíam& for^ c titudinem íta nomina tur, Dehoc igi£ domi nusaíit:qd? nemini no cere. polfit nifi a deo acceperit poteftatem. Το ergo íudicio ei? 'tràduntur:quia ille omnino uires non habet dorninádi ni; fi ipfepermiferit, Νυπασία capies lezenz predam, id eft fi «ut ego eam capere permittam. Püto autem hoc loco ideo catulos dictos, quia leenà nominauerat,quos ueneno ma: licize fuz fiue nequíciz,uelut lacte nutrierat ad homines pe rimédos. De quorum mortibus, nequiífimorü fpirituum, animz reficiuntur:& dehis in pfalmo ait: Catuli leonü ru/ gientes, utrapiant δὲ quaranta deo efcam fibi. His igit leo nibus& draconibus efcas dare deus dicitur: quando iflos quos expetunt,in poteftatem accipiunt, 4€«[é2uando cubant ín antrío fuíe. In fyluis alij dixerunt: t ín fpecubuo ínfidíantur. Antra(iue fpelunca funt corda homini impio rum:in his latibulis fedent:fiue cubant in infidijs, ut interi ficiantinnocentem. b«Γιδυίσ parat coouo e(cam fuá! quando pulli eíus damát ad oeum:vagantesreo quod nó babeartt cíbos. Arbitror quod δὲ hic coruus aduerfaria par tem fignificet,ficut& pulli eius: Vt quemadmodum fupe rius leznam,& catulos eius intelleximus diabolum& tur/ bam perditorum eius:ita δὲ híc coruum eundem cum pul, lis cius intelligamus.Q. uod ergo dicítur uagantes indicat hocuerbo qd? quafi quádam famis rabié patian£ circa ΠΟΙ minum genus, ut perditionem portionis eius,uelutcibum fumant:& ideo fatagere uidentur omní inítantia,donecad effectum uotorum fuorum perueniant:ficut audiuimus fpi ritü fanctum,per Solomonem dicentem: Oculum írriden! tem patrem& contumceliofum fenectuti matris, effodiant eum corui de conuallibus,& deuorent eum pulli aquilage. Poffumus δὲ ita fentire,ut coruii: id eft diabolum& omes focios eius quondam patres habuerimus cum errorib* eo; tii affimilaremur δὲ uitíjs:& indeetiam δέ pullorum noie dicebamur.Sed relinquétes eos,quod δέ fponfa docetur,ut $$.44c faciat: que fponfanos fumus:cui dicítur; Audi filia& ui; de,& inclina aurem tuam δὲ obliuifcere populum tuum& domum patris tui:& inuocantes nunc drim,poteft fieri, ut griftino adhuc nomine appellemur: ficut propheta ait: ubí de deo loquítur: Qui dat iumétis efcam ipforum,& pullis coruorum ínuocantibus eum. Et reor quod ín deo priftino nomine cenfeamur:ut nouerímus qd fuimus,€ quid nüc per chrifti gratíam fimus.Et indehoc ipfum magnum bo/ num intelligentes,magis deo gratias rcferamus,dicétes cü Avoítolo:Giratías deo patri qui eruit nos de poteftate tene brarum,& tranítulit in regnü filij charitatis fua, Mos aüt fancta fcriptura huiufmodi eft,ut priftína culparum nomi na,ía fanctis frequenter recenfeat:ficut beatus Efaias pphe - ἘΔ.34..ς ta ait de deo:Benedicent me θεία agri:& Apoftolus Mat thaus dicitur publicanus. Videamus hunc locü;fi& inbo nam partem exponere poífimus, ut iftum coruum δὲ chri! ftum ínterpretemur.Sicut eff fecundü fcripturarum cófue tudiné, montem dícimus diim noftrum,& diabolum fimi líterappellamus,petram quoq; ac lapidem,arborem etia& gladiü dicirnus:ita δὲ coruü fortaffis dicere poffumus. Na & fponía ecclefia, inter catera praconíalaudis dechrifto, ítaaitin Cantico canticorum, Οτίπες eius utabietis, nigri ficut coruus:fed quádo diabolo corui nornen aptamus,di/ &imus eü nigrü criminibus atcp tetrü,& qui in tenebris ne/ Vnqüíd noftí tempus partus ibíci ín petris: υ ucl parturientes ceraas obferuafti? Dinuméra ftí menfes conceptus carum:& fciftí tempus ti ucferpentes. Et fer/ pens,id eft diabol?màa -Iedict?a deo et,eo qd? εὐ fcduxitattucia:& chrift? maledi&us dil citursquia maledictus e ois qui pédit in lteno, Maledictti quippe hois in fe fufcipiédo,id eít eà quz ex fen tentía dei uenerat morte, ut maledicti fufpendit ín ligno: & indeeft quod pro nobis chriftus factus eft malediétum, Hac exempla protulimus,ut firmetur fenfus fupra prolat?i fequétia uideamus.Nunc igi£ chrifto coruo figuraliter di, partus €to pf praeparat efcamicii εἰ ex gentib?cóuóccat credituros: ficut de codem patre ,ppheta ait dicens:O) uis fufcitauit ab oriéte iuftü, uocauit εἴ utfequeret. Dabítin cófpectu ei?gé tes€ reges obtinebic.His igit ad fidé uocatis,dris chriftus uelut efca gaudio exultationis reficitur. Huius populi,id eft: difcipuli,& omnes credentes clamant ad deüiin oratióe;pa nem fubítantialem quotídie poftulantes:& hoc ipfum ua/ gantes faciüt, quía peregrini& hofpites funt fuper terram; ubifedem fibi firmam& ftabilem non cóttituerunt:fed di, cunt cii Apoftolo,inftabiles fumus.Hi igit habét quidé ci^ bos fcrípturarü:quarü confolatione pafcuntur: fed fpei δὲ hocmüdo uagarí dicunt: donec ad immobilitaté quandà Il C Matib.to,b Deuti.£i.d Gat 6, Eía. 4.6,d Y Cot.i$ , fidei cib? eft nó alimonía rei ρρτίς pmanétis. Etidcircó iri Ὁ fzculi futuri perueniant.Nam δὲ ad hunc inte/lecturm fpiri... talem pertinet,quod corui ifti,rore pafci dicuntur:ficut phí lologifereferuntindagaffe.^— Ca. XXXIX Cinquíd noftí tépue partue cc. Ibices ipfi füt ἂν graci tragelaphos uocat admixto noie hirci& cerui, eo qd? neceffe eit ut fife(ibi aliqd hac ania lia habeant:& unum horti puto ín canticis canticorüi dam/ mulam uocarí:quz aliquando δὲ caprea fecundum legém mactabantur.Et in cantico canticorum crebro fimul ponü tur:& munda appellantur,quonià cornuta effent δὲ rumi; narent:unguláq diuiderét. lítius ibicis frit& alia animalia quafi erufdem generis,ut eft coruorum, ficut in lege dicit; Etomnes coruini generís aues non manducabitis.Hac er; goanimalia ucl maxime ín faxis nutriü£,& in cauernis pé; trarum.Ibicum tempus quádo ραπ nofti,ait diis ad Iob, uel quado ceruz parturiunt obferuaftie Q) υᾶτα alia funt in fcripturis magis obfcura atqpab hominum noticia longe remota. De quibus aliqua in hoc libro ipfe diis uidetur di, xiffe à funt,qua ad Iob nuncloquitur. Ὁ υἱά enim labo/ rís eft noffe tempus ceruarum X ibicum parturiétiumzaut unde tam latebrofum eft humanz noticiz;ut poffit tépus horum animalíü parientiti penitus ignorare, prafertim τῇ hacipfaanimalia pene in medio homini cómorent.Proit de,ne fit apud quofdam hic fermo ἀῑί uilis:& forte ab eis fuperfluus exiftimetur,altius quod dixit intuédum eft:ut dicamus in myfteríjs fub nominehorü animalium;prafi/ guratos apoftolos, Xapoftolicos uiros, X οὓς praedicatores ueritatis:qui in fortitudine fidei& patientia,uelut in petris per fpirità imbuenté eos uerbü euangelij perfecte in fe for/ matii parturíant: uel ci doloribus píecutionti parturiant, In petra pturibat δὲ ille q dixit. Nà ín chri(to p euageliti ego uos genui. Hoc igit tép?futurti coftitui€ αἴας predictorti, uelut ceruas quz detimore meo cócipiüit,ut fpm falutis pa ríát up terrá,tu forfita,dfi obí(tetricàtis officio dilipéiffima follicitudiíne obferuafti,dans eis os δὲ fapiam deutero men εἰς fuz mínus fortaffe folidü,uel integri bii pradicatióis, uclut facta in hac effüderentlucé, o«Γ£»ínüeraftí menfea TT2 cóceptus Leu, it 1, Cot. 4.d CUELSCONENER acc Bub DN MN: τση ENE ami mt E concptuseosti:cfeífítempus partue ear. Viutim uerbü dei δὲ ualidi, penetrans ufg in diuifioné animzac fpiritus, compagiü quoq; ac medullarü:ín hoc fpíritali cóceptu prot Zommen. ipficiétes δὲ pficifcétes uirtutü merito uírü pfectii.Ee ng* αuertunt ad eas. Nó reuertü utiterii neceffe fit eos docriQ 1 fint eleméta exordíj fermonü dei.Nó reuertüt ad eaquare tCorts.d Roma.9.a fe&us quofdà incrementorü,uelut per menfes temporü in— tro füt,fed ad ea qua in ante füt fe extendüt.NO reuertuné πῃ, cordiü finibus opera£:ut ipfis apoftolis primii apparuitq^ utquidam, quib?ait Apoftolus:Filioli mei quos iterü par Gia E] in ínitio ΠΡΟΣ turio donec ehe? for E] uafi parui& modici e"- LM. n metur ín uobis,fed po Ἶ vif UBINAM e pattus eará?Incuruántur ad foetü& pariüt: Xrugítus— jig. fubeütgrad^aíci| corroborante e fpi: b emíttüt.Separátur filij eari,& pereunt ad paftá: egre ΜΗ ᾿ in ei;- Gu HN-Ί utib? 1€. E min d ad me;« díunt,& nó reuertent ad cas. Qfüis dimifit nag j, Su sd| fum Bene nis. ϱ) Ὁ berum:& uíncula eíus quis foluit? Cüí dedi ín folítudi-. ΜΜ. ut Ga]; uenifle: C) uod uclut 4€"P cte" ata,uocem increpan^| partu edétes,totüiarg*€ domur:& tábernacula eius in terra fal(uginis:? uem nee ii perfectum ac plenum uns^ Conténit— abud uos δὲ mutare ἢ diuinis promiffionibus fcribentes, diuerfis ecclefrjsedide)^ tiocem meà.Hicergo fermo dei fub figura caprearii,& ibi ἷ runt.Huiufmodi igitur conceptus δὲ partus tempora qui—cü,deícribitapoftolos ficut íà dixi& apoftolicos utros a ΐ hocmodo fpirital utero cordis fiuntunde& tuIobaitdo^ oésdoctoresecclefiz,p quorüi doctrina ecclefia[piritales(i, b minus cognofcere potuiftitquorücptpafütieudgelio pre— bifiliosgenerat:Et unaquaxg aia de uerbo dei cócipiés pa/ finitíóis mez con(ilio cóftituta. Vbi ergo dictü eft,& Cini rit filios bonor» operü,qua tamé cerua fit fifis δὲ ibici,ut im tepus partus eorü: Alij dixerüt,& dolores eorü foluifti.Do^^ montibus habitet δὲ in petris nutriat, ueloxqp fit& alacris lores funt infectatióes δὲ tribulatióes,qua pradicatoribus^ adcurrendá υἱᾷ dii.Serpentes quoq deterra fua educat& inferunt:a qbus doloribusiftituncabfoluütur,quado in;^ uiuatmulto tpe:audiés pphetàá:adfjcient tibi ni uitztuas uitatiad requiéabfoluunta corpore. Siuetüc abíoluunta^ talib?ceruisfütmotes excelfi quos diii nox pficit:& quorii doloribus pfecutionüi, quádo ín fpe pofiti,p malis prefen»^ pedesicófumatióe pducet. cq[€nuío oímífit onagrá«c.In tibus ad promiffionem aternz remunerationis afpiciunt.— cerua& ibiccfi uperi^figura ecclia οὗ mó(trauim?.Nücuero. Ε ἃ« 3ncuruanrur ad fet z paríunt:« rugítue εππίυε,— onagrinoie,arbitramur ppfm Iudaortü poffe intelligi, que Doctrinam lacteá ppinado incredulis& infirmis, ficut ait^ de? οὗ incredulitate ci? dimiferit:fic ait: Et dimifit cos fed$$$oe— Apoftolus:Lacuobispotü dedi nó efcam:ab illa celfitudi; αἱ defyderia cordis eor. Q) Φ in multis alíjs locis fcriptu 1 nefapiétizad humiliora praedicatores quodámodo humi;— rarü deus hocfuturü effe teftatur: Cuiufqs uíncula prace;: liantur atgp defcendunt,ut uir fiat paruulus:& his quifine^ ptaeélegalia nó abfurde fentimus. N3 eundé cótumacem 1 lege funt,tand δὲ ipfe fit(inelege. Et dum eos conanturin— populü& rebelle, propheta ita obiurgat δὲ increpat,dicés:| chrífto formare δὲ parere,rugitus emittüt:dum ab inimicis^— Vaccalafciuiens ifrachcofregifi iugü,rupifti uincula, ΕΠΕ or. μι chrifti fupra modü ἃς fupra uirtuté(uà grauant ita uttede, igit quafi onagrü,immüidü uidelicet anialac effrene reliqt Hítr,sb Phil. 3d ateos etiauiuere,De qualibus etiàdicit Apoftolus:Etnüc^ dris,utab eoiugo imperíjfi ui,ga fp reftitirobedire,a uincu flens dico inimicos crucis chrifti.Siueex afectucharitatis— lis praceptog diaboli foluere£:& fectidii Αρτ feru*?páti,li huiufmodi rugitus emittüt:ficutaitidé Apoftolus: ΤΗ— bereetiufticia:fic em ipfe diis de iudzis aitipíalmo.Difrü$5.23 2.Cor.s,b Cia mihi eft magna,& cótinuus dolor cordi meo. I t&ait:Ex^ pamPuincfa eorü,& píjciam?a nob iugü ipforü,ubi ipfa trí multa tribulatione δὲ anguftía cordis fcripfi uobis permul—.nitasdeihoc dixiffe uidet. Nà quéadmodü in Genefi ín fa tas lachrymas.) ualibus dolens ex charitatisuífcerib?di»^ cturahois pluraliter dixit de?:faciam^hoiem ad imagine& Gal. 4. cit;Filioli mei quos iterti pturío donecformetchrift?inuo— fifitudiné noftra:ita& hic locut?eft: Difrtipam?uincula eot bis.Itéait in actibPapoftolorü ubi oém fraternitaté collectà— rü& proffciamus anobis.iugü ipforü, C. ue locii act?apo/ Act οἱ alloquit dices: Vigilate, memoria retinétes,qim p trienniüi, ftolorüi ita fe habere manifefte declarát:ubi apoftoli ad deii d ibid^ nocte& dienóceffaui cülachrymis monereunüquemqpue^ eleuauerütuocé fuà atqp dixerunt:drietu qui fecifti coelum ΓΝ| firi:Et iterü αἰεῖρή(citis liter uobifcii poimetépus fuerim—& terramare& oia quain εἰς funt,qui fpiritu fancto peros feruiens diio cum omní humilitate& lachrymis.Hac igi£— patris noftri,Dauid pueri tui dixiíti: CL uare fremuerüt οξ idcirco dicta funt,ut amus quoniam ad gemitus& rugi— tes,&populi meditati funt ínania:aftíterunt reges terre,& tus pertineant tribulatio,anguftialachrymz& dolorconti— principes cóuenerütiunü, aduerfus dfim,& aduerfus chri nuus cordis fanctorü.Aliteriincuruant ad foetü& pariunt{πῆ eius. Ob hoc igitur fcelus qd in chriftofilio dei comi & rugitus emittüt; Vbi pradicatores ueritatis uerbüi fidei— fum eft,ait pater:qui in fpirítufuo hoc futurü praedixerat,.—— coeperint,editióe zloqutj predicare,ilico ab aduerfaríís in dicens:Difrumpamus uincula eorii,& profjciamus a πο’| curuant, id eft cuftodiíjs carceri Πα ας τεγδε).— bis iugü ipforü. Proceffit grande peccati ac nefandü, quo κ bus:fed quia necin uinculis uerbü dei eft alligatü:illic nihi Aominus id populis pariunt quo& ipfi in chrifto nafcun; ., 4 tut: Sicutaítut diximus ín regeneratos, fanct? Apoftolus: E Cord.d p, chrifto Iefu per euangelium ego uos genui:deinceps ad deum in orationibus rugítus deprecationiüi emittunt,uel p períecutoribus fuis deum rogantes,e! perfeuerantià fide/ {Ὁ δὲ adiutoriüi diuinz eraciz fuppliciterimplorantes. Ali ter rugitus emittüt, quía q adíícit cientía,adijcit doloré:ge munt fancti cogitantes quáta funt perícula huius uítz uel 4 longe funta uirtutibus quas requirunt. b 4[ eparan tur fili τὸ. Parturitione apoftolica,filíj quos fan&tiin chri; fto genuerint,(iuea priftinis erroribus fuis,ftue etía a carna libus operibus feparantur. In quibus nunc erubefcunt,ut fam nó ibi uiuat,fed chrifto q pro eís mortu?eft& refurre; xit. Pergüt ad paftü,id eft p(cientià pfüdiorís intelligentize quotidie excitatis couerfatióe pficiüt,dicétes,animalia(an εἴ ueri paítorif:Díis regit me δὲ nihil mihi deerit:& caetera qua fequunt ín pfalmo codé:Sic inqua pergut fi filij eua gelicantiüi pace:ficutía dixi,id e(t crefcunt atip proficiunt. Adi iftü pattü diii& ad Πᾶς alimonia(ττᾶ ϱ; aiap:& ad tales dlitias Ipiritales,egrediüt utiqp ab infantia morü quotidie faluatoré crucifixerunt:ut merito ab eis uincula praceptope j dei difrumperétur:& ita legis iugü pácerctur. Ω Φ' aütíu| gü δὲ uincula eos: dicta funt,cü dei fuerint potius q»iudao h rü qb?legé ac praccepta dederat madatop::hoc maxiereqré dü:qd ita dictii,qa iudzi lege carnafr itelligétes,qua ex opt busíe implerearbitrabatur,qfi fua effecerat:(ie dicit Apfus t Yrt'uero fectás lege iufticiz in lege iufticiz no puenit.Quua Roms re?qanó ex fide,fed ex opib?, Et ideo deeifde feqtur,díces: Ignorátes em dei iufticia, δὲ fuà quarétes ftatuere, iufticiae em dei nó fubiecti.O) d'aütaít,fua uolétes ftatuere iufticía,: nó qalexab ipfis fit coftituta, hocait: fed i lege qua ex deo E eít(uà coftituerat,qr eade leg? fuis uirib?fe iplere poffecre debàt:& idcirco fecüdü Πᾶς(επ iudaoriüi uincula diírüpé daa deo dicütur& pijciédi iugü ipforü.o€T uí vedít«c» luítos deftitutos in folitudine uidelicet ptectioedefenfióis—— mez habitare feci:(icut etià poft mod& ore ppphetico locu?- est tus fum dicés:fiat habitatio οογῖ deferta:&in tabernaculis P9 corü nó(it q tnhabitet.Solitudo ítacp factus eft populus il le δὲ eremus,quia ablata lege:pphetía:(acerdotio: ifii quoq ac brificíjs diuinis,eratiz ctiá protectione priuati ac deftituti funt,€«[ t rabernacula ciue τῷ, Vt(ineulla fpe gi(lionis XXXIX$0. 115 lati iri charitate:cui? uinculis collipádos;ppheta olím prz dixerat, dices ad deii: Labor gypti δὲ negociatio ethiópia; δὲ Sabaim uiri fublimes ad te cranfibunt; δέ tui.erunt:& poft teambulabunit,uincti manicis pergent:& Dauid que admodum charitatis dei uinculis per miniftros uerbi ἀεί '. uiriciendi effent credéi tes, ita loquit; dicens: Adalligados reges eo pa;i4 5l ri ín uinculis ferreis; Quuorü uinculorüi no miníb?,charitatis chri fti fortitudiné uo!uit demonfirare;quz etià fortis€ potens in ma; nicis ferreis,ad amoré “Που a. Δ—pmiffionisdei(terilis, uiueret:& infructuofus terrà falfugi * nis dicitur accepiTe:ubi preter amaritudiné qua deti, puo os,d Ce ad iracundia nihil haberet.Sic πᾶς alibi de deo dicit Ῥδιιού, Jppheta:Pofuit flumina in defertum,& exitus aquarü in fi/ tim. Terrà fructifera in falfuginé a malicia inhabitatiüin ea; 8.«L£onremnítmultí; tudinem ciuítatío: cla^ ιν; UMS LA- ο mozé eractosanonau 5 Cónténit multitudiné ciuitatisxclamoré exactorís no dit. Ecclefia εἶ Πᾶς οἱ!? audit, Círcüfpidt montes pafcuz fuz:& uirétía quaq; uitas, quz conftat ex AA:: Γρ multitudine innume;€ pquitít. Nünquid uolet rhínoceros(εσυίες tibiraut mo rabiliü populorü: de ο rabítur ad prafepe tuumzINünquidalligabis rhínoce^ --- Run dem ANO rota ad arandum loro tuo:aut confrínget glebas ual in montepofita.Hanc e lium poft tezINünquid fiduciam habebis ín magna for iiir E das de titudine eíus:& derelínques οἱ labores tuos? Nunquíd gemi Kenner. ἡ temnit:damoréetiam| credes illiqm femété reddat ribi:& areá τυ cogreget? id eft populus dndà in circumcifus,praputio «uiuflibet euangelican fcilicet carnalii uolu^ - f ΄" ET-»"e d Σε Η (ΟΙΡΙΓΓΙΘς εντ αν οί οχι ε Péná ftruthíonis fimilis eft pénis herodij& accipitris gentis obedictià fidei noaudit,id e(t obedi/ re detrectat:ob hoc igitur, incraffatii e(t cor eorum:& ocu) Ίος fuos clauferunt, ut no uideát oculis:€ auribus non au diant,& cordeintelligant. b—«C írcüfpicít montes pa: τως fug:virenría queas pquírít. Montes;tuperbos quofqg doctores, fcribas uidelicet& phariíeos legis fuze ,quafi fu^ fpiciens, eife honorem deferens, adulationis ambitu cir cumit:ab εἰς proculdubio,in quibus eft doctrina hominis, non recedens.In quibus etiam montibus ubi fe pafcua car nalis legis habere gloriantur: uirétia Πυρ perquirit,quae ad delitias utiqp carnís,& fabbata delicata pertinent: quae uclut uírefcentis fuperficie,legis hiftorfjs,nullum fruétum habeantfigurarum. c— q[fhunquid volet rbínoceroe ferbíre tíbí:aut mozabítur ad pzefepe tuum«Siue utaltj dixe rüt: Nunqd uolet monoceros feruire tibi?Ex diuerfa editi one traníferentium aduertimus,quod ipfum fitrhinoceros quod δὲ monoceros, δὲ latine intelligatur unicornis, fiue fupcr nares cornu habens.Sunt ergo huiuícemodi fera in folitudine orientiss& ab hominibusnonnunquam uiden/ tur fiue capiuntur. Hic igitur monoceros,populi gentilis gy PB ,|— ámaginem prafigurat:cuíus etiam fuperbia,figniftcatur in ü cornu:ficut quibufdam peccatoribus& fuperbis a deo di; Ü Ῥξ.74.:3 citurper prophetam: Dixi iniquis, nolite inique agere& delinquétibus,nolite exaltare cornu: Noliteextollere in al tum cornu ucftrum: quia ueternofa atqy antiqua in hís quos deus íncrepat,fuperbia cft.Secundum aliam editio . tiém: ín hoc eodem loco píalmí legimus: Nolite exalta/ " rein excelfum cornu ueftrum,loquentes in ceruice ueterí, " In multis quogpalíjs locis[cripturarum,cornu nuncupato: s legimus fuperbiam nomínari:licet& in bonam partem cor , ερ. nu foleat dici,ut eft íllud:Exaltabit cornu chrifti fui. Nam J& ipe dominus chriftus:propter fingulare imperium fuii, β Daiíi.7.b aliquando& unicornís dicitur. Legimus quoq cornua& ! ApocaL17.c regna dici,utin Daniele δέ Apocalypfi cótinetur.Hic mono i ceros,qui per fapientia mundiale tumore fuperbiz erat ín / fublime porrectus: nunquid tibi fubfjcietur,ait dominus ἡ ad Iob:ut per fidem in fan&titate& iufticia feruiens ,obedi É.entize colla fubmiíttat:& máf(uetus effectus atqp humilís,ad j ᾽ dominicü prafepe recurrattac uerbis dei hominifcp affum/ / ptifacris cibaríjs faturetur.Siue nunquid fubfjciet,utin ec 1 clefize mezclauftro habitet:quod erít uiantibus ftabulum: atq huic feculo renüciantibus falutare perfugiii:u bi fpiri/ j talium ciborti alimoníjs,inftitutionibus,& coxleftibus pin j gueícat eloquíjs:& impleat in illo qd' erit per pent Ρο’ ἡ Vts.1. ἤρα pradicendütAgnouit bos poffeffore(ud,& afinus prae ) fepe domini fui.In monocerote quippe hic nominato: ut s in propheta p afintiyimmüdus& incircücifus fignificat? eft populus omníü nationi. Ὁ« fhunquíd allieabío ΤΡΙ’ Ποζεγοία ad arandü lozo tuo:aut confrínget gtebae vallium . pofttezLorum hocloco dicta ipfam charítate οί σα eítinter omnes uirtutes precipua intelligere debemus. De Calofz.2 quaad diligentes atqj amantcs deum,ait apoítolus:Copu CMM-—— n ὃς.“ς QLuando ptatum,& infidelitate immundus, hoc loro charitatis chrifti,fortiffimo alligattis:ita ut nulla ο] creatu/ rafeparare poffita chrifto:cóficit ín corpore glebas conualr lid, duricià fcilicet peccatori:& colit in corporefuo terra da minica,fcd'm apoftolü,qui ait: Non eftis ueftri;Etideo hic, c5 5 d fpecialiter domini eft terrain qua primitus fit otnniii pec/' f catorü,quafi uepriü fpinarüq purgatio.Deinde aratro crt cis,& ferro dominicz paffionis ,duricia cordis atterit:& có fringüt ualliti glebz. Valliti nomie humiliatos peccatis ho mínes,atqp in ima depreífos fignificari exiftimo:ficut habe mus in pfalmo: Afcenfus in corde fuo difpofuit in ualle fle tus. Vri δὲ Efaias cü increpatice ,pphetaturus,cótra hierufa lern peecatrice, prophetia fuz huiufcemodi titulum przpo fuit,dicens:Onus uallis uiftonis.Taliü igitur ualliài elebas monoceros cóminuit:qri humiliati corpis terrà edomat: δὲ fufcipiendis«αἱ εἰ przceptorüi feminib?,ac reddendis fructibus preparat,quando cum apoftolo caftígat corpus fui,& in fcruitute redigit: ἀπ omné hebetudiné obftinati cordis, duráqp ftoliditatéa fe auferre cótendit:quod tamen efficere nequadj poterit,ait dfis:nifi re&toré& gubernatoré fuü obediéter me fuerit fecut?, Vii ait diis ad lob: Aut con; fringetelebasualliüi poít te:ficut habem? in pfalmo:Adhz 4a ,,. E Ῥδ.63:4 fitaia mea poft te. Et,ppheta de huiufmodi,Poft te ambula Nac, s a bunt inquit uinctí cópedib^:ubi admiratióe dignos uideo tales pedcs,q(nto magís cópediti fuerint,táto uelocius ἢ) neoftenfioneegrediunt, ε«'IBundd fiducía babebíe ín iagna foztítuditte eíus«C. Ego dris noui fortitudine chari, tatis cius,& patiéti ac longanimitatis,& idcirco dereliqui eiad imitandi meoés labores difpenfationis mez,quos in me credédo intelligettquia,p illo(uftinui alapas,uerbera ae fputa fufcipiens,eidélaboraui:eiqp ad ccelos reuolans exé? pla laborü ac uirtutü reliquízcui qua credidi atqp commifi opitulàte fibi gratía mea,reddat multiplex femé:& in area ecclefie mez germé trícefimü,fexagefimtü,centefimüiqp fru/ €tificet:& area tu cogreoet,ficut apoftoli,& poft apoftolos multi fecere doctorü. f 4Γ[Sena ftrutbíonfe Πο eft pé nío berodij zaccípítríe. Herodiorü genera tría effe dicunt. uni horü albü effe coloré qdà fertit:aliud uero dfi gruis 4 bufd3 diuerfis colorib? uariü:tertiti quoqs genusnigrum affirmant:quod fit nó folii uelox δὲ[οι ad preda:uerum^ etiam in coitu impatientifTimüi: intanrumutin tempore coi tus ex oculis eius fanguis ebulliat.Herodius in pfalmo cen ' tefimo tertio íta nominatur: Herodíj domus dux eft eorü cum delignis domini propheta ορίςος loqui£.In Nume/ t eie gi ts 13.85.55 E(a.22.à D ris quodp, δὲ in Leuitico,ubi ne aues immunda in cibum Deu.14.b fumatur Moyfes prohibet,& hac fimiliter ponitur, Accipi trum εἰ aliquot,funt formz ucl genera, His ergo rapaciífi mís auibus uenatu δέ pradauiuentibus in pennis ftruthio comparat:ficut δὲ alij dixerunt:Sruthío mixta,& alis Herof dionis δὲ accipttris,Igitur ftruthioné fcd? m fpiritale intelli gentiam fenfufcpdiuinos ecclefiam non abfurde fentimus: qua per lauacrum regenerationis δὲ yerbum munda in TT j chiftó $9058. να. ΓοιπζΗΙ. ehrifto effecta eft: qui fimilem quidem penna habet petinis απ qus carnibus uefcuntur δὲ fangutne. Sed ille remigio alarum in hocaere uelut in pelago id agunt,ut de ceteris áuibus pradam capiant. Vndefub hac figura inimici πο’ ftri fpiritales intelligitur. Struthio ucrolonge diffimili mo do pennis fuis utitur: ἐο quod eas uelut per fidem& fpeciem duo/ , rum teftamentorii gu; bernaculis uiués habi tantem extendat μας auís ait domin? Iob, a ep Cuando oerelín quít oua fua ín terra: tu fozfitan ín puluere calefacíce ca«Oua(iue filios,ut ín fubfequen; tibus dicitur, nouam creaturamratq in chrí fto generata€ candi/ dà progeniem fancta ecclefie intelligere de^ bemus:οά in ouis il los effe nouerim?,qui doctrina quotidiana,^: quafi foetus quidam ecclefiae matris nutríunt: ut quàádoqp de initiop» frugalitate& impfectione,pcedentes,ad ultimti €efta uirtutum, ueluti diftin&tis atqp formatis membro/ rii compagibus exiftát:zcum ex tenebris uiciop: hoc modo facti fuerintlux in domino proficientes quotidie ad στὰ ti morumq foliditatem: Audiant prophetam deipfis dii c€ntem: Dies formabuntur,& nemo ín eís: id eft nullum ὑπ εἰς uitium dominabiturzquo ímpugnanteuincantur.Fí lios uero intelligamus iam folito robuftiores:fíde ac γε; tibus compofitos,atqp formatos per incrementa uirtutum, tanquá per annorü feriem iam deomni infirmitate uitz in; €ompofitz nihil habentes. Hí igitur ficutait dominus:in terraab ecclefia rclinquuntur:quando perfecutioné ab im! .pijs& terrena fapientibus patiuntur. Relinquere enim eos écclefia dicitur, dum aduerfantibus non refiftitzquos domi nus feruore fidei δὲ patientia duros,atqp ín illo igne quem mifit in terram, in pulueré fragilis carnis eorum fortiffi; mosfacit. b«€T€bliuífcirur quod pes conculcet ca:aut beftía agrí conterat. Obliuifcitur ecclefia natos fuos,dum eis preflurarü moleftías,aduerfarios inferre non prohibet, ᾿ Hocloco differétià puto effe tribulationii,ppter illud quod dixitpes conculcet:& illud quod ait,& beftizeagri conte! rant, Et hoc fit contrítio beftiarum: quando aperte truces fxui& immanitate morum crudcelitatefimiles beftiarum, €hriftum confitentes ufqrad atrocitatem mortis aifligunt, Pes uero concukcationis fit huiufcemodi tribulatio, quado opprobrijs δὲ nimio contemptu iniquorü fancti ufzpquaq humiliantur,uelut quadam conculcatione protríti. € ΕΓ uraturadfilíos fuoe quafi non fint fuí:fruftra labo rauít/nullo títtioze cogente. Prafentibus filiorum fuorü trí bulationibus,ecclefia dura δὲ impia uidetur: quoniam non íngemifcit& plangit anguftías interítumqp natorü.In cui? fieuram,(ancta mater machabaorü fuper filiorum fuorum cruciatibus exultabat:uidebat quippe in fpiritu:ficut& hic fancta mater ecclefia per fidem quotidie contemplatur, quanti gloríam in eternum paríát poenz prafentes,profef fione ueritatis acceptae. Et ideo quod fequitur:fru(tra labo rauit,nullo timore hieu ii fignat qua filios fuos ad'tentatione, δὲ(culi huius moleftias preparat,fperans ὈΠῸ a deo prohís malis temporarijs, filiorum fuorum elorià,€ incorruptionis beatitudinem fempiterna, Aliter: fed& fi doluiffet pro filijs confecratis,fruftra doluiffetquia non habebat timendi caufas, quando eos non perdidit,fed ácquifiuit, o q[p'f»zíuauirenim cam veue faptenría:nec oedit lli intellígenríam. Sapientia atqp intelligentia mundi huius priuata efta deo ecclefia: nam δὲ apoftolus hoc fieri precipit, dicens: C) ui uult fapiens effe,ftultus fiat ut(it fa; piens:quia fapientia huiufmodi&tulticia eft apud deum. d 9 Qüando dereliquit oua fua in terra:tu forfitan ín pul uere calefacies ea? Obliüifcitur quod pes conculcet ea: c aut beftía agrí conterat. Düraturad filíos fuos quafi non fint fuí:fraftra laborauit, nullo tímore cogente. » Pritianítenim eam deus fapientia:nec dedit illi intelli ε gentíam.Cüim tempusfuerit in altum alas eríit:deri^ t detequum δὲ afcenforé eius. Nünquíd prxbebís equo fortitudinem:aut circandabis collo eius hínnítum ς ὃ Nünquid fufcítabis eum quafi locuftas? Glóría na^ &rium eíus terror: térram ungula fodít. Exuültat au^ ι dacter: ín óccurfuim peroít armatis. e qCum empuefuerít ín altum alae erícítrserídet equi «aícenfozem eíno. Cum ingrucrit ait moleftior δὲ nimium acerba afflictio perfequentis: ibi maiorad deum de affi tione obfecrátis affectus:dum&dámo excitat ,& Πα αι erigit intentíone uigilatiffima deprecádi in excelfum alacri ; nifu ,fidé(πᾷ& fpem, uclut pénas in adiuto rio gratizedcei fultas(uf fert:& cum talium ala ἐπι fuftentata fuerit au; xilio, greffus profecto eius uelocíores efficiü quentes fe derideat ini mícos,id eft equum δὲ equíté,quod eft diabo lum& hominem mini ftrü inimici:qui in per petrandas contra ος’ clefiam perfecutiones, fedet in quolibet equo fuo,in corde uidelicet 'hominis períequétis, f«tWunquíd pxpbe : bíe equo foztitudínem autcírcumdabfe collo εἴπ bínnítü, Hunc equii aduer(arid poteftatem arbitror poffe intelligi: qui fit pallidus: ut in Contemnit Apocalypfi fcribitur: quem fequitur mors δὲ inferus, Et Ἀρθαλο ii m quí in Zacharía propheta dicitur rübeus: mortibus uil delicet hominum δ cruore refperíus.Proinde dum permit títur prebere ei a deo, dicitur fortitudo: circundarí coli ' lo eius hinnitus,ut per patientiam& bonitaté dei;thefaul ricet fibi iram ín die irz:& reuelationis iufti iudicis ἀεί, Et " idcircoin collo eius fignificatur hinnitus fuperbiz, quo tui meat contra dcum,& blafphemiam loquatur. $'«iBunquíd fufcírabie emm quafi locuftas? More locu! ftarum,aduerfarius nofter dicitur fufcitari,quando de lo: €is fuisad partiendas regiones,atqp uaftandas praire dici tur δὲ cócitirita utinfe^: H turificut ait de deo pfalmifta: Dixit& uenitlocufta.Sed πᾶς fgaoq fuícitationem,in(tantiam efficiendi operis effe arbitror: Vndediciturad Pharaonem: In hoc ip(ütmte excitaui, ut Exo.eb oftendam in te uirtutem meam,& annuncietur nomen me, um in uniuerfa terra, b«5o: naríum eíae terroz.Siueutalij dixerunt, Gforía pectoris eius audacia. Vt inimicus in fugam uertat ad * uerfarium fuum, militem fcilicetchriftizipfo etiam anheli/ tu terret:hice(t odor mortis:hic eft fpiritus furibundus an helans in hominís necem:retrorfum refpicit,qui iterum ad peccata conuertitur:fiue tribulationibus cedit,ut in euan/ gelio domínus per parabolam cdifferit. ἰ 4|£ erram vnaula fodít;Siue ut alij dixerünt:fodiéns ' incampo luxuríat,id eft carnales homines& terrena fapiet tcs cóculcat,& proterit:& cum cos humiliauerit)fibiq fub^ diderítifacit cos ea contritione contritos:qualis eft contrí/ tio X infoclicitas in υῆς hominum impiorum,In huiufcef modi igitur latítudineuitiorum, uclut in campo luxuríàs, foditad fubtrahenda hominibus fundamenta uirtutum: ut in ruinam fubducta foliditate procumbant. k([xultat audacter.Gaudet fuperbus prefumptionis audacia: quoadu(q pernitione contra homines pugnat; ι α 3noccur(íum pergítarmatía. OQ. uz fintarma fancto! rum,contra fpiritalia nequitizapoftolus diligenter enar! rat. Contra hos igitur huiufmodi armis indutus,in occuri fum pergere dicitur:quando arcem mentis expugnare mo liens,aduerfum murum uirtutum arietes obfjcit uitiorumz δὲ ad tentandum domínum aufus fuit in occurfum eius uenire in eremo,& per fingulas ciuitates apoftolis chri/ ftum pradicantibus occurrebar: quando cis commotio" nes feditionum populi fufcitabat: ficut etiam in actibus apoftolorum legimus. Vnde& ad quofdam Paulus ait: Oftium mihi apertum eft,magnum& euidens:fed aduer/ v, farij multi.Et multis alíjslocis de hac aduerfantium ἐπι) pugnationc non tacct; quas diabolus εν nt Cor. ib ᾿ G Χς τσ. Ἐς 3n3ob a. d«[pfContenít pauozé:nec cedít αἰδάίο. Ο uodad impe : rium& inuocationé dei, diabolus etfugetur,manifeftü eftz fed fiad contumacia& uoluntate illius iniquiffimá,ac pro $3.15, Gefis.c & 3 caciter impudenti(Tima attendamus,intrepidus nó terret: hon erubefcitetià fi gladio ferri dei territus fuerit& fugat?, reuertitur iterum, nec «onfutatus abfcedít,, b 4[cuperípfumfo b nabit pbaretra:vibua, ς nabit pharetra:uibrabit hafta& dypeus.Féruens& fre bítbafta cdype?. Cur habct pharetrà inimi, ὃ ΠΊ6Ώ5 forbet terram:nectéputat tubz fonare dangoré. exutuidelicet fedétes e Vbi aüdierit buccinam, dicit:suah. Procul odoratur bel ín ea iudai,getiles, hae teticisín qb? funt faeit ta mortis,errorum fci licet loetalia dogmata, anuales sona fagittent in obfcuro rectos.corde. Habet haftam unde criminibus caterifqs uitijs confodiat peccatores:fagittas, fubtiliores dolos:haftam, delicta trabalia atqy mortifera.Ha bet clypeumiquo maliciz plenitudine,totum militum fuo rum occupat pectus: quo netelis uerborum dei compun: ganurexunr ea,fru(tratur, expalmat: ex quo equo tranf igurato inangelum lucis,(plendore quodam terribili,ui/ branthafta δὲ clypeus,& mendacij eloquio abrupta haretí «orum refonant prauitates:& hic propter indefinenté inten fioné ufumq blandiédi uibraredicunt. c—«[-feruene &fremenefozber terram.Feruens eft uitijs diabolus,iními/ cus fanctorum δὲ omnii criminum igne conflagrans,atqp in hominé furore inuidia fremés,ut iam forbeat illecebris peccatorem;& deuoratum in corpus perdite cógregatiois fua traníferat, quo corpore propheta dixit feforte abfor bendumy,nifi dominus effet in eo:ita inquiens:Nifi domi/ nus effct in nobis,forte uiuos abforbuiffent nos. Hicergo *ótraríus noíter ipfe eft, cui deus locutus eft, dicens: Terrà manducabis omnibus diebus uite tua. Etídcirco ipfe& focij eius, ut inimici domini terram lingent. Ὁ«[Recreputat tube fonare dlangozcii.TId eft propheta/ rim δὲ apoftolorum increpationé audire detrectat,quibus dicitur:Sicut tuba exalta uocern tuam,fed magis. fauiens: unde uerus Pharao dicit:perfequens comprehendà depar tibor fpolia,& catera.In his locis de quib? dixim?:alij tran ftulerüt:fuper ipfum enim gaudet arcus& gladius,lancea, hafta,& tremore δὲ iracundia euertit terram:nec credit do; nec clanguerít buccina:ubi eundem fenfum cxiítimo conti Tier;fecundü quem nos expofuimus,in arcu& gladio,& c&téris armis inimici,omnes adinuentiones eíus intelligen da funt:que in co gaudeant cum his modis,quafi armis iriterficiunthominem.€[bí audierit buccínamiot/ cít:vab."f»rocul odozatur bellum/exboztatíonem oucum:c vlulatum exercítus.' Quando audierit inquit aduerfari] us nofter dei buccinam,id eft uuumquéq; doctorem eccle/ fiz adhortanté commilitones fuos,fecundü praceptum im perialeatqp diuinum:ut contra aduerfarium fuum ftent for ' tesin przlio:tupenti animo& Ícrutabili,auribufqs attoni/ T3693 tisait:uah,tanquam fi dícerct: quid audio,hac quifquam praíumit audacia,ut contra me faltem cogitet bella confti/ tuere Vbi ergo dictü eft uah: Alij dixerunt euge:qd?(cd'm üt confequentialocí fuerit:fiue in bonü fiue in malü capi£. Etin pfalterío: Confundantur δὲ reuereant,qui dicunt mi^ ht euge euge.Proinde ín hoc loco irridérisanimo,& fubían nantis uultu,euge dícitur.Subrilis enim δὲ uigilantiffimus inimicus, X nímiü callidus:qui follicitudiné perdendi oém térra habet,cü f'enferít aliqua initia fiue figna quadà ín ho; mine,quomodo εἰ, εἰσ uítijs refiftendt(it: uelut faginal readuer(antes fibi prauenire contendit:ne fumpta contra diabolum fanctitatis arma defendant:ne ueneratione digni fiant,cum rex zternus aduenerir. VIulatus uero fiue fonit?, utalíj dixerunt:exercitus uerí imperatoris ille eft,quando - feinuicé uno fpiritu,unad: charitate& fide cohortates,con/ fpiratis in unum timorís domini uiribus alloquuné:ut do: nectranfeat iniquitas, fint perfeuerantes in prelio:quía cha fitate regis fui infüfa in fe per fpiritü fanctum:quj datus eft eis,pro alterutro funtmernbrafollicira,— aIjauquid fufcita Cóntemnit pauorem,neccedit eladío.Süper ipfum fo lum;exhortatíonem ducam:& ululatum exercitus. ΧΧΧΙΝ«ο. II4bís eum quafi locuftas:Q.uem deloco ad locuni tranfilire feci, δὲ de ρταίοηε!(cilicet mundi delectatione ad. αἰείγαοτί; um futuri feculi inammaui: fic uti fufcitatus eft de cor^ pere infidelitatis uelutfol cum calor aduenit, Has aiit mu/ tationes non locorü e(Te corporaliüi nouerímus, nam affe &us funtanimorum, fSlozía naríum εἰσ τ terro2. Vtterreat pecca . tores,odio habens qd? funt:& dicens eis de deo:Nift conuerfi fue, ritis,gladium fuum uí brabit,& catera:deglo : ría narii eius eft:fpus Nunquid eníimdei eftin naribus CALI|t^ 0— ejustquod δὲ fanctus Iob dixit:Spiritus dei eft in naribus meis. Hoc unguento fpiritu uticp. ἀεί, perfufa. eft ecclefia: ficut fcribit. lohan^ t1o5,55 ,. Beg apeftolus:; Ec uos unctionem habetis a fancto. Pro, indehic dequoloquimur;hoc loco de bono flagrabat in interiore fenfu hominis fuizín quo fenfu fecundum uolanj tatis arbitrium;altjs odor mortís in mortem:alíjs odor ui; tz in uitam: quoniam refufo fuper chriftum,id eft mirae fidei a(ancta ecclefia repletus eft mundus:omnes fidelium populi,eodem facro chrifmate uncti funt. Propter quod& . ipfum unguentum,quodante faluatoris notíciam intra ala ba(tri uafi anguítias: tenebatur piftici,nomé inditum erat: ut nouerímus credentium populos,ficut dixi chrifrnate có , fecratos. Hac igitur eloriaodoris huíus;quafi terrore gene rantis perfunditur fenfus interior,. Z:erramvngula fodit. £xultat audacter:ín occurfum pergít armatíe. Cr uicquid infefortiffimum habet ad fubftantizperfeuerantíam:: eo utiqp bono uirtutis terram fcindít& commouet: Nó enim patitur ut folum gradiatur incultum,fed ftudet ut ager fiat D frugifer δὲ opimus, Vnde& ante deum audacter exultat ut δις, audiat de fe, ficut de cateris dici: Venientes autem. uenient, in exultatione tollentes manipulos fuos.Itemqp audiat fer! ue bone:quia fuper pauca fuifti fidelis,fupra multa te coni . ftituam.In occurfum pergit armatis,antequam telis uitío/ . rum fiue perfecutionum a fpirítalibus hoftibus obrua/ tur,in.acie uirtutum confi(tens, irruentes in fe prauenit inimicos:ne aliquo ictu concupiícentizeuel etiam diffiden/ ti uulneretur.Sic namqp in occuríum pergit contra ho/ ftes armis uitiorum,infectationeg; munitos, Secundum attb.25.b hunc fenfum(anctus Dauid ait: Perfequar inimicos me/ p, r7. f 0s,& comprehendam eos δὲ catera. ''. K&ontemuítpauozeminec cedít gladío. ΩΣ uantaflibet ait minas cum grandi terrore;ita ut cü pauoré incutere cupi; unt inímiciloquuntur: Dominus illuminatio miea:& fa/ Ps.26.€ lus mea quem timebo. Dominus defenfor uite mez:a ne/ mine formidabo aduerfantium:dum appropiant fuper me nocétes,ut edant carnes meas. Proinde quoniam in hac fa» lute luminis dei fpero:fi confiftantaduerfus me cattra,nó timebit cor meum.Et(i confurgatin me pralium,non ca dam gladio:quo mort libenter pro chrifto fubire exopto. .Superípfum fonabít pbaretra:víbzabít bafta« clypeus. Super exteriore δὲ corporeum hominé,de quo ait prophetas Etfubtus meconturbata eft hebetudo mea:quafi arcé ani; mam credimus;ubi unufquifqy fanctorum,utpote in inte^ riore homine fuo tanquam intra pharetram habet fagittas eloquiorum deí:quas dum ad cauendiü profert,fiue dum as frequenti correptione,ueluti tela pungétia educitín me diü,percuffurus uticp earü ictibus,eos qui meríto ad falu/ tem debeant uulnerari. Super ipfum inqua eloquiorti dei refonat pharetra:quod.tamen in commotione fitambulan tis. Vbi intelligitur, quod is recte pfallat,& corripiat delin/ quentes:cuius in anteriora quotidie profectus ctt fanctita/ tis.: fic enim apoftolus magnus& potens equus domi! niait: Vnum autem quidem quzretro funtobiiuifcens:ad .€auero qua inante funtextendés.Síiue ut breuius& mani feftius dicam:Pharetra haclocus eft cordiszin quo fermo» . ΗΠ dei fagitta οδαάεα funt& repo(itz. Et fignáter ait dns fia per iplüm,id eft equum fonare hanc pharetram, quod eft fuper exterioré Phil.3.€ διδειδι γι Mat.and fuper exteriorem hominem eius pharetra cordis illius re; ferta, diuinis eloquiis regnat, αΏ utbellator domíni,& fori tis in prelio,euangeligat uerbum uirtute multa. Super hüc équum nihilominus uibrat hafta& clypeus.Hafta eít uigi lansanimi uirtus fiue conftantía qua increpat peccatores: fiue uitía ín fe cofodii enda mortificat, Cly/ peus uero fcutum fi, dei eft, in quo omnia tela nequiffimi ignea poffit extinguere, Et hzc propter definente üfum belladi,uibrare dicuné:qua fint τῷ ἐπ exercitatione prepa fata. Nam de talib?ar imis fulgentibus ita dí €itur: In lucem íacula tua ibüt, in fplendore corufcationis annorütuori,| 4eruCo freimenoforbetter tá. Feruens fide in fpiritu,& fremens ut faluator:qui qfi in ὑπεῆς mortui fpiritaliterfufcitat,fremitin fpiritu.Itahic in/ quam fremet contra inimicos fuos, fiue uitia, fiue οτίᾷ aper: tos perfecutores:& ita forbet terram fuam,dum cam decar nali conuerfatione in fpiritalé conuertit.Sic itaqs fremens fi big; plurimüi cum indignatione írafcens,forbet eà ficut di; xi,ut illa in fpiritus fui affe&tatione tranfmittat:ubi eft ille abfcóditus cordis homo in incorruptibilitate,quieti& mo defti fpiritus,qui eft in confpectu dei locuples. TBecrepu tat tubefonareclangozem. T antaanimi uirtute induitur,ut nullum terrorem aduerfariorü formidet, quando ad omné fonitum inimicorum prouocantium fitparatus. Ὅ6|δί au dierít buccínam/oícít:euge.[»zocul odozatur bellum/ekboz tartonem oucum:e vlularum exercítus. OQ. ui cum audierit alta uoce cuágelíüi pradicari gaudet& exultat,quod eugé fignificat. Omnium prepofitorum de fcripturis dominicis fortiffimorü utrorüi exempla profitentiü totius quoq eccle Πα congregationé, qua exercitus dei dicitur unanime atqj unius fidei foni cü audierit dicit,euge:& laetus cum exhor; tatione ducum,etiam ululatii audit exercitus, V lulatus aiit hocloco ille fignificatus eft,quando bellatores in acie(tan; tes pugtiaturi,feinuicé cohortantur.Sed dicit aliquis: que, admodü fieri poteft,ut una eademqp res per figuram nune in bonair parte λῆς in malam intelligatur:ficuc htc nos fe cimus;ut huncéquü per allegorià diximus,& in malum δὲ ín bonum poffe fentire, Ad hoc refpondeo,ubi fine eptafí aliquod nomen pohitur in fcripturis,ut puta mons tátum, δὲ nó ádditurei ut dicatur mons fyon,aut mons corrupt?, nOab recxi(tímo,qn expofitio dé eadé re in utráqy parte Πε libera. Vbi ueró cü eptafi,utleo de tribu iuda,aut certe fedet in infidijs(icutieo,ibi autchriftus(ine ulla cüctatione intel ligi£,aut diabolus aduerfari? nofter.Et fi placet demus alil quod exemplü,ubi de arbore in euangelio diis ait ad difci, pulos fuos:Si habueritis quide fidem ficut granii(inapis: dicetis huic arbori eradicare& tranfplátare in mari,& obe] dict uobis. Vbi quida intellexerunt: quia fides credentiü erádicet inimicum,atep euellat de terra ecclefia::terra(cilicet Iudxzatg confeifionis:& mare populorüi, hominü uideli cet impiorum tranfferat: δὲ illi mali fpiritus in euange/ lio hoc ipfum fignificare poffunt:qui cti hominibus immü dis δὲ peccatorib? porcorü nomine indicatis, in mare pra cipitáti(ἀπὲ, Vbi uero eandem arboré dominü fignificari aGoluetunt,ita intérpretati funt,quod predícatione apofto: lorü qui gratiam chrifti€ uirtute fidei fufceperunt,arbor chriftus dominus eradicef quodàmodo de illa οὔτε iudao rum,in quà uelut ftírpe eenerís tenebat, X tráfplátat in ma regentiü:ficutipfe diis eifdé iudzis locutus eft,dicens: Au^ feretura uobis regnü dei, dabit genti facienti fructü eius, 3 q[iBunquíd per fapfenríà tuam plumefcít accípíter:eg, paridéne alac fuae sd auftrum. Confequenis eft ut hunc ac; cipitréin boná parte intelligamus:fanctü fcilicet qui fapien tiam p eonuer(tonéacceperit, ut predarí δὲ rapere íam ceffet &arnibus etiam facularia fen[uir viuete de(iftat:€ qui ueté Áonmcrm. s INónquid perfapientiam tuam plumefcit accipiter:exz υ pandens alas fuasad auftrum: Nünquid ad praceptü c tuum eleuabitur aquíla:& ín árduís ponet nidum(μ΄ ? In pétrís manet:in prarüptis filicbus commoratur: atq; ináceflis rupibus. Inde cóntemplatur efcam: 1& delónge oculi eius profpiciunt. Pülli eius lambunt fanguinem: δὲ ubicung, cadauer fucrit.ftatím adeft. ris hominis exuuias in'baptifmo depofuerit: plumefcens, quodamodo renouata fit ficutaquilz iuucntus eius,maxi mecum promiffione habens prafcnris uitze δὲ futurz,qua in alis fignificata eft ad auftrü,unde calor fidei eft fe uerte/ rit,undechriftü uenifle cognouitquod& ,ppheta ita facien :! dü predixerat dicens; Deus ab auftro ueniet & fanci*de monteum brofo& caligofo,Beth Ichem namq ciuitaté domini refpicictibus, in hierufale in meridie quod eft in αὐτο po^ fitam fcimus:Et com tropicos intellect? hüe calidum uentü,ut aro; fnata gratiarü ferucat, fponfus inuitat,dicés: Exurge aquilo,& ueni aufter,perfia horti meum, perfla aromata mea, Vbi ergo dictü eft:expandens alas fuas ad auftrii:alij dixerüt,expan fis pennis immobilis δὲ refpiciens auftrü. Intentioné ergo perfeuerantiz dicit eius,qui per calore fidei duorii teftame; torum gubernaculis uiuens,fplendoré atternaz beatitudinif contemplat. b«ΓΏ]υπανίά ad pzeceptü tuum eleuabi£ aquila? Atiquádo in bonam parte aquila dici£,& pro ipfo deo, dicente Moyfe:Sicut aquila protegit nidum fuii,& Γι Et adiecit per pullos fuos confidit,ut(uperius dixim9.Hicueroa deo. ᾿ poteftas aduerfaria aquila dicitursqua ex permiffu dci ela/ ta in fuperbia multum poffit: ficut propheta áit:Et erit qua/ fi aquila fuper domi dei.Prophetz quoq multis in locis fcriptura fuarti eum fuperbiffimü notant,id eft diabolü: & inde eft quod eis& magnus dicit:eo quod leue tumens fuper montes aquilonis:& fuper aftra cocli ponat fedé fud; eupiensíeexaquarealtifimo. c[tinarduíc ponet nídum fuam.1n magnis quibufqs δὲ eminentibus fzculi hu ius,ac malis hominibus fedem fibi conftituit,utin eis ue/ lutdurus dominus& rex trux,ac potentiffimus coómorefa Ὁ 4 3npetríomanet.In excel(is uidelicet duris, in ma licia fortibus manet&habitat, e q[tínpzgruptío fil cibue commozatur.Praruptz filices intelligun£ blafphemi qui funt nimium duris δὲ indomitis cordibus,atqy in rui nam fuam inclinato peccatorii pondere dependentes.— f Ag ínacceffíe rupíbue. Inacceffa uero rupes,funt homines porreái ín altüi,nimia elatione cordis fui:ad quo/ rum fuperbiam,qua eis fupra cateros quafi fingulare at propríüi malü fit,nullus accedat.& 4Γ 3nde contem^ platur efcam. Per illos utigy quos fuperbia nimiü elatos di/ ximus, quos harefiarchas, aut iudaos, fiue fapientes fa culi,id eft philofophos,intelligimus, perditos quofq; dum eos erroribus fuis in laqueos in efcam fuam capit:fecundü prophetam,quí de eodem diabolo ita ait;Efcae eius electa, «Γ€t oclonge oculí eitis pzofpíciüt.Sagacis ualdeatqy peruigilis adueríartj noftri animum,ad inquirendas tires fanctorum dímícantium, nomine oculorum appdlauit deus. Quod aütait,delonge mentis eius intuitus fubtifi in tentione profpicit: eo quod etiam ín pofterum exercitata malicia fagaci fufpitione prauideat:non locorum fpacía ift telligenda funt:fed initia difpofitionis humans ad recteut uendum.Hoc inquam,dclonge profpicit,quod eft,ab ipfis υπ; exordijs fubtilis fpiritus,& ad omne malum nimium mobilis intuitus:utillic antequam conatus hominis falté in aliquo roborentur,pullulantia bona reprimat δὲ extinz guat,& interemptum hominem faciat fetere peccato. {«pulli cíus lambunr fanguínem: c vbfcumgs cadauer fuerit ftatim adeft. Pullieius,funt filij eius,uel focii eius qui in confpiratione tyrannidis cum eo adueríum deum moliti funt iniquitate. Hi igitur liuore inuidiz,(itientes fanguiné hominum lambunt.Et quod ait:ubi fuerit cadauer ftatim adeft: Alfj dixerunt:& ubi fuerit cadauer ftatim reperiun/ tur:quod(iue deauthore mali,(iuc de fatellitibuseius díca tur,ubi affuerit,i]lic peccatü ilico gignitur:quod in anima ita fereat,(icut uulnus in corpore...: Et adiccit G Aba| E Cad «A " Π ΠῚ Parisi TM t üt TM i Der, (29e. trad η ταν itid inani d vote γα qid prm o ἐμ η iut t (imu iet gts niit vun niti ui ἐν nni ἌΡ Β ^ Accepta ἰῤίτυγ Iob ra; zin ab«ζῇ. ,.8 QE£tadíecítofis clocutue eftad Sob: fBunquíd quí có "tendít ο oeó tà facile conquíefcit«Cltiqs quí arguít oeum oebet refpondere εἰ. Tota altercatio qua in fuperioribus libri huius cótexitur: in hoclocoa ἀῆο declaratur, cii ipfe dicit Nüquid qui contendit cum deo: Vndeapparet quia cótra . deum,quadáprafum ptionts audacia ex fi/ ducia bonz confcien; 9 Et adiecit domínus& locutus eftad Iob; INüquid qui .contenditcü deo,tam facile conquíefcit? Vtíqs quí ar um, ficut quibufdam 5 guit deii debet refpodere cí.Refpóndens aüt Iob drio Gidetur.Vbi& fiafpe. c díxit:Qui leuiter locut?fum:refpodereqd poffum?Má num tneam ponam fuper os meum. V nü locutus fum: quod utínam non diíxiffem: δὲ alterum quibus ultra tix fitlocutus:non ta/ men blafphemauit de rius aliqua dixit, ad idem refpiciés ad α΄ deus, iuítus eft: ceno/ «C iüfticie dei refpici/ ens,locutus eft nó ad blafphemadum deü, ὃ unde illum feciidum iuftum iudicium eius non addam. catuel eum íniuftü de claret. CLuare eum cir cafeiuxta iniufticiam * iüdicare fentiat: cti εἴ optime nouerit iufti. 'tionea deo ín his(ει- *mohnibus quos locu; tus e(t,quia ornnia uti qp que creaffet,ipfe gu bernaret& regeret, a quo etiam omnino ní! ' hiliniüftum fieret,co/ uictüs ficuthicaperte noatq compellitur:ut quiaaduerfus eum có tenditeumiq arguere conatur, ipfe ad interrogata τείροη ἡ deat.Etaitfcriptorlibrihuius. b«[Refpondeneautem "Sob bomíno oíxít:&xuí leurer locurue(um: refpondere dd ᾿ poffuinizBeatus autem Iob agnofcens felcuiter δὲ non con fümate loctitü, dicitommino fe deo refponderenó poffe. Propter quod cupiat fe filentio cohibere:ficut ait.€ α δρα ΠΟΠ! meam ponam fuper oe meumy/eo quod unum« alíud Yob,7.c Yerb& oírerít:pzo quibue potuerít ledere. Ila eífe exíftimo, ficut fuperius comprehendi:qua ita dixit:elegit fufpendiü ánima mea& morté offa mea:& ἢ flagellat,occidat femel, δὲ non depoenis innocencüm rideat. Cs c XL €fpodene auteni oomínue Sob ος rurbíne oí/ κίε, ΙΔ eftuel de η τόμοσι impetu,uel ἄς ϱ’ turbatiaeris ac nubibus obfcuro. e[ic : cínge ficut vír lumbos tuos:ínterrogabo te« ín díca míbí, Siue utalij dixerunt: Nequad,,fed accinge ficut üir lumbos tuos, δὲ cetera: quod eft,nolo uttaceas,ait dei us,ficut ipfe difponis,fed potius loquere: δὲ quod interro; go terefponde mihi. Quemadmodum autem deus homí nibusloquat:cii fit ipfe fptis,multis fignificationibus diui hx nobis indicarit litterz, ut pater de nubead filium log? tur:& Moyfi in lamma ignis,& Ecechiel fedenti c feniori, ' bus ifrael,fit fermo domini,& folus audiebat qua diceba, turadomino. f-«γΏυπαυίά(rrítum facíee tudícium ineum: condemnabíe me vr tu íuftificerís. C» uo fenfu fan, &us lob dixeritea qua fupra cófcripta funt:in hocloco do minus manifeftat.Nam cü increpatióe, propter hoc ipfum ab co arguitur,quía in eius iniuriam δὲ fugillationéfe iufti/ ficare uoluerit: dum εἴ ex ipfis cruciatibus füis, quos fibi inique inflictos afferit iufticia iniufticiauocat. ᾧ ae: fibabes bzacbíum ficut oeus/c fi voce fimilí tonae circ. da tíbí 0ecozé«(n fublíme erígere: cefto glozíofueic fpecío fic induere veftíbua. Z»ífpergefuperbooin furoze tuo:« co Efpóndens autem domínus Iob de turbíne, e ἃ V dixitAccingéficucair lumbos tuos: interro; requirendo,quaficon. f gabo te& indica mihi. Nánquíd írritum facies πα ftringit& dicit:utpat ς meum:& condemnabis me ut íuftificeris? Et fi hi^ bes brachiü ficut deus,& uoce fimili tonas, circáda tibi decorem δὲ ín fublime erigere:& efto oloríofus,& fpe^ ciofis induere ueftibus. Difperee fuperbos ín furore tü0:& confunde eos& refpiciens omnem arrogátem: humilia. R efpice cunctos fuperbos δὲ confunde eos:& contere ímpíos ín loco fuo. Abfconde eos ín puluere fimul:& facícs eorum demerge ín foueam δὲ ego confi; tebor quod faluare te poffit dextera tua. EcceDehemoth quem fed tecum: foenum quafi bos comedet. demonfiratur filebat: 5 Fortitudo eius ín lutnbis eíus;& uirtus illiusín umbi; . fedadmoneta domi,' E XL$0. πῇ funde eos: refpícíena omnem arroganter burnílía Καρέ ce cunctoe füperboe« confunde eos:« contere ímpíoo ín lo co fuo. Zibfconde eos ín puluere fitnul:z facíes eozíi cemer gc ín foueamic ego confiteboz quod faluare te poffít oerte; ra tua.Hoc eft dicere: Nunquid potes hos ipfos damones, quorii tríbulationib? expugnaris δὲ conteré ris,expugnare δὲ difp/ gere. Nec fic cótra dei contendere deberes: fi tibi eífet fortitudo ut deo eft,& uox imperij tuí in hoc mundo ter tibilis infonaret:circüi dares etiam tibi deco ré eternitatis,honorí( quog δὲ fublimitatis eíTes gloria exaltat?& oib?fétitatis ytutibus τἀ(peciofis ueftibus temunires, oes níhil/ omiínus fuperbos ὑπ) fto iudicio tuo, uelut indignationis iracunf dia diffipares,& eos irt in locum fuum: id eft ín carcer inferorii de trudés,conterercs, qn etiam afanctorü lumí ne feparatos, in pulue rem fimul abfconde/ res,(iueutalij dixerüt retruderes eos fub ter; ra:fimul& facies corii, id eft animà cii intelle/ ctibus fuis τἀ oculo τ luminibus in fouea inferni demergeres:id eft ᾧ impoflibile eft uthachomo habeas, Ca. XL lico uentrís "tam ftultum eft, ut quafi ex aquali,contra deum loquarís, aquo bumiliter fperare mifericordia debes:ut ex eius dexi terajid eit uirtute,contra eos, quos dixi fuperbos arrogan: tes impiofqpfalueris Ecce hoc ipfum noueris fortem dia; bolum& potenti(fimum inimicum tuum,quem obimma nilfimum trucis animi furore, Behemoth noie feralisbe^ fti nücupaui, apud teuelut bouem,animal uidelicet man fuetum foenum comedere faciam: non carnes ut leonem. QLuia carnes quando comeduntur: non fit fine uiuentis interitu. Círca teuero non ita eft ficut iam dixi, cui iuffione imperíj mei,hoc modo pracepi dicens: Eccein manu tua eft uere,animam eius ferua. Behemoth nanqp doctores ecl clefiz,qui hebraas litteras contigerunt, ín latini quafi plu rcs interpretati funt.Proinde inimicus diabolus cum toto corpore fatellitum fuorum hoc loco a deo defcribitur. QLuem propter pluralitatem nominis ipfius antiqui ita in^ terpretati funt, fed ecce θείς quas feci apud te, foenum ficut bos edunt:íd eft& hoc potentia dexterz mez factum eft,ut fubftatiam tuam δὲ facultates,qua ob preciofz men tistuz diuitías foeno comparantur,in poteftatem accipe ret deuorandas.Et ídeo uilia quacp δὲ temporalía tibi ab^ ftulit,quz foeni nomine fignificata funt: non quz magna & grandia, id eft animae ornamenta, quibus te fpoliatum blafphemiz ruína comprimeret: quali peccato totus ΠΟΙ mo a diabolo deuorat.]ta ergo deeo dicitdeus. ἢ 4Γ 502 títudo εἰσ ín lumb(e eíue:c virtue(Πε ín vmbílíco vétrís eíus. In lumbís δὲ umbilicis,uentris uoluptas uel carnis luxuría intelligi£,quae mébris genitalibus poft primi hois lapfum inferta eft, utfupra modü legis naturalis illa mem^ bra,& αἲ nó uulthomo incentiuis libidinis títillétur:& ita uoluptatü fectatores, diabolo fortitudinem propríjs uitíjs miniftrantes, de parteillius,R& cófortes efficiuntur, ut fint Anembra eius,quorum tandj corporis fui ipfe eft caput. VV—Coftringit E :.£ommen. ἃ qrfonfríncítcaudam fuam Quaft cedrus. Hoc mihi di cere uide£,quod nec ín nouiffimis fuis, qua in cauda fignifi cantur,fit ad deum reuerfurus:quod eft,nunquá pro tyran nide faa fuperbus δὲ impius poenítebit:fed exaltatus ut ce/ drus,uoce domini iufte iudicantis eft confringendus& c εἰς fubditur:& ínuocatione nomine chri(ti ab obfeffis corporibus effugatur. ΑΡ eis utiqp qui deponentes omnem malicíam δὲ omné dolum, fimulatione,fecundü Efaiam geniti infantes in chrifto funtsde quibus prophetauitcum uirtute gratiz chrifti contra aduerfarium corum diabolum ininuendus. Conftrin in fpiritu puidentiz di giturenimlignodurif—,. UT. DP MP cens:Et delectabit in; Elan fimocomparatus:du; elíco uentriseius.Stringit catidam fuam quafi cedrum:| fans ab ubere fuperfo nicis fcilicec cordisne. P nérai tefticulorum eius perplexi funt.Offa éusuelurfi mina: Wadi na t t,ftultus effici ἢ; E 5- li ire ug κω us στη eftule&ris:cartílago illi?quafi lamia ferreze.Ipfe éftprin lactatus fuerit, manü deat ufepinfinem.St/ ς cibi uiarü dei, Qui feciteü applicabit eladiüei*:hüic fuam mites Ec dom ue cóftringit caudam 8 Ξ ἐς ο iludetibifub f nus cum de cius tote fuam;ita fentitur pro! f motes herbas ferüt.Oés cftix agn udetibr:iuD um- corpore loqueretur,ait pheta fallaciter loqt: inendacium cauda eft fecundii fanctorüi pro hetarüi authoritate,; osigit behemoth tand$ inimicos,tandj focios,& miniz Ετος fuos in copulam unitate fibi cófpirationis aftringit:de quibus antiqui dixerunt interpretes: rexit caudam fuam ut cypreffum,ubi elatione mentís corum in excelfum figni/ ficauerunt hancarborem nominando:qua fub uno ftipite, procero faftigio ínaltum porrigitur, b—["icruíteft(/ culozuim eue perplegí fnt.In neruis uincula quzdam for tíffima ac illecebrofa uoluptatü:quibus hornines carnales implicat, dicere uidetur mihi:de quibus uicfjs,& propheta $3.124.a culpans homines ínter cateraait,ita dicens:Declinates au/ tem ad obligationes:ubi fimpliciter pene inextínguibilem uoluptate ín membrís humanisa propheta(ignificari pu! to:cui uoluptati caro noftra captiua fuccumberet:nifi iuxta apoftolum dei eratía fubueniret. c«[£9ifaeíue uelut fi^ ftule erío:cartílago(Πιο quafi lamíne ferree. His membro^ rum nominibus indicatur: quod diabolus cii fuis durus fit,rigidus,pertinax& inflexibilis.In offibus nam& carti lagíne intus δὲ foris,in cogitatione uidelicet& opere,pfecta eius demon(trat malicia.C) uod autem dictum eft:cartila, go eius quafi laminz ferrea:alij dixerunt:fpinz eius ferrü εἰ fufile,ut intelligatur:quia nunquáa fe diabolus per poeni tentiam deo humiliauerit, Ὁ« 3pfe eft pzíncípium víarum ocí:quí fecít eum applícabit gladíum eíue. Hoc in loco hic effe mihi uidetur fenfus,quod ad uias dei ambu landas,S per obedientia precepta dominica obferuanda: hic inter caeteras creaturas primus ἃ deo fit códitus:& inde dictum fit: Ipfe principium eft uiarum domini. Nam in Egechiele propheta in capitelapidum ignítorum refertur, quod prímus fuerit omnii angelorum:& coronain manu domini.Siue ita dici poteft:ut in illa zternitate fua,de? fem per manés quafi egreffus in facturam creaturarü uideatur: δὲ hz fint uiz eius;ut inuifibilia ex uifibilibus apparerent, Siueunaquzqp creatura uia dei eft,per quam ad dei itur co gnitíonem,dum cognita ab eo cognofcitur.Siueui:e dei il Vz funt: quando cuilibet creaturz rationabili,deus quafi ad eam ueniens innoteícit, Proinde hic behemoth principium uiarum deidícitur:eo quod primus factus,dei fui cognitio nem a quo conditus eft accepit. Domin? autem chriftus in principio uíarum dei creatus refertur: quia reconcilían/ domundi per fanguine fuüi,uíam mandatorti patris quafi opera eius graderet, qd in principio pradicationis euange; lij demonftrauit.C) uod autem dominus ait: Q. ui fecit εἶ, applicabit eladiti eius:id eft qui fecit behemoth,applicabit εἰ gladiü ipfius,id eft malo quo alíos interemit ipfe puniat: ficut δὲ dc eius fimilibus fpirituffan&us in pfalmo locutus φῆ96.ς ἐπ: Gladium euaginauerunt peccatores:& gladius corum inttetin cor corum.Notanda tamen eft in hoc loco commu tatío perfonarum.Nam fuperius dominus ait:quod behe! moth beítíam ipfe fecerit: nunc dicit quod alius eum crea ucrit,ita dicendo:Ipfe eft principium uiarum ἀεί, αὶ fecit omnia: quod ita exponi poteft: quia pater ín filio omnia $3.103.c fecit:ficut propheta aitad denm:Omnia in fapientia fecifti, ΑΙ dixerunt: Ipfeeft initium figmenti domini: quod il/ ludaturab angelis eius, id eft(anctis. Ab his crgo illuditur, quando per gratiam fancti piritus,& meritum fanctitatig e bra dormiti fecreto calamí;ín locishumétib9.Prótegüt ad eos,quos ínnocen/ umbra«5 δέ paruulos fecet uobís poteftatécalcan di fuper ferpentes δὲ(corplones:& nihil uobis nocebunt, € QIbuicmonteo berbae ferunt:omnee beftie agrí ludit fbí. Hi montes ín climateaquilonis conftítuti funt:ubi fu; perbus diabolus federe fe dicít,inquiens; Afcendam fuper Eft4.e altitudinem nubium,ero fimilis altiffimo.C) uos montes, fuperbos Quofq δὲ nimi elatos homines, ac tumorem cor dis íllius imitantes non abfurde fentimus.In his igiturha/ bitans,temporaríà iucunditaté,quz herbarum uocabulo appellata eft in eis depafcitur,& ín malo uirentis ac uigétis in eis uoluptatis noxiz delectaturtin quibus etíam monti busomnes beftiz agri ludit. Beftiz iftz,focij funt& miní rat, dicens: Ecce dedi Lugaee ftri diaboli:de quibus ait propheta,oransad deum:Netra$$.md das beítijs anirnam confitenté tibi. Ager uero hic mundus eft,fecundü authoritaté domíni:qua dicitin euágeliorager Maedupe autem eft hic mundus.In talibus igitur montibus,qui het bas luxuriz, nonarbores fructiferas ferunt ha beftia,ad/ ucrfarizuidelicet poteftates, nó habentes rigorem uirtutii, ludunt fluxu lafciuiaq uiciorum;& in omnibus eorum montib?,in(celerib? ac nephádis críminibus uidelicetglo riantur. Alfj dehoc loco díxerunt: Afcenderüit in montent praruptum:fecit gauditi quadrupedibus in tartaro.Mon/ tem praruptum ipfius fuperbiz díabolicz uerticem fignifi. catum puto:in quem nimiü fe extulerít:ita utdeeo ufg in ima caderet inferorü.Fecit ego gaudium,id eft dedit con/ folationem:uel his qui fuperbia eius confentientes de cot lis eiecti funt tartaris deputandi: uel his peccatoribus, qui per eum in profunda inferi corrucrunt:fub: quorum pet' fona ad ipfum daemonum príncipem ita fermo propheti/ cus loquitur:Et tu uulneratus es ficut& nos,noftricp fimi/ Ef pue lis factus es, Detracta eft ad inferos fuperbia tua:concidit cadauer tuum:fecit gaudium quadrupedibus, ut dictum eft:id eft peccatoríbus,qui ín terram proni,fcu uergentes itt tartara, colum fufpicere non poffunt. f[sub vmbza oozmít ín fecreto calamíiín locía bumen tíbue. Ο ποά umbrz corporum fint)nemo dubitat: umbrain fcripturis diuinis aliquando requies δὲ rcfrige/ rium intelligitur aliquando poena. Vnde dicitur umbra mortís, Aliquádo umbrz,peccata effe referuntur:qua tan» quam umbra corpori ita morti uicina fint.In peccatis erge diabolus habitat,& requiefcit in fecreto cogitationum, fiue etiam lumborumtunde δὲ loca humentia appellantur.Siue in fecretis,id eftin abfconditis deí:qua deus υπ non ΓΕ’ quirit,& uelut fe indigna nó uifitat:de quibus abíconditis &phetaaitad deü:De abícoditis tuis adimpletus eft uéter Ὁ eorü.Peccata ergo tandj tenebrz abícódunt alumic uerita tis, Siueut ἐᾷ dixim?,loco remoto cordis, diabolus habitat: quod cor uacuü timore dei,patet uanitati& luxui,atqj oim illecebris uitiorü. Hec enim umbra fofem nefciens,& cala? mi fecreta fignificant. Alij dixerunt:fub omnimodis arbor ribus dormit fecus iuncum,& calamum, caricem.Omní modas arbores dicit: quz tamen omnes infructuofa funt, non habentes medullam charitatis dciznec bonorum ope? rumfrucus. g 4Γ[voregunt vmbze vinbzam εἰσ δ. Peccata eius fuper omniti impiorum peccata X impietates eminent;quas protectione quadam maliciz fuz defendit, δέ contegk 1164 1 —'Ó€ 21€ Vite Urs Xu) imm dg igi Vti ze Kun nig nudi nui Tie {ἐν de du dx ἐμ} hri zin Ξοῦ Καν & contegit. ΑΙ ita dixerunt: inumbrátur in eo arbores ma nz: ubi hoc míhí uidetur dixiffequod quamuis maligni piritus uel hoies miniftri diaboli, fupbia(int excelfistamé fupereteos magnitudine delictorü diabolus,quia fceleftio ris criminis inuentor eft, pimitatorpeccati, 4«[Xír/ cüdabüt eum falíceo tozrentío. Siue ftirpes & uirgultum,utalij di Ὁ Πα στα umbrá είν circüdabünt εἴ falíces torrétis. Ecce abíorbebit fluuíum& non mirabitur:& habet fiduciá locé uolubilitate fus, ς quod ínfluat iordanís ín os eíus, In ocülis eius quafi torrétis ποϊεαρρεϊίαξ: υ hamo capiet eum:& in fudibüs perforabit nares eius. xerunt, Mundus ifte mortalis propter ue/ ficut& propheta aít, €[4 ΄*» ε, d ORAEULAE M RENE: Anéxtrahere potetís leuíathan hamo: δὲ füne ligabis S ni,pphetaret:Detorré g linguam eius? INünquíd pones circulü ín naribus cíus: XL Vndeuideri poteft,quod horrendii, nefcio qd? genus ἄτα conum fit,quod leuiathan dicatur,cuius maliciz atq; poté tiz, cogrue diabolus coaptet. Behemoth atit eo quod mul ti cii fit appella£,Nà Behernoth latine, quafi plures fonare dicitur. Vnde ipfe intelligi poteft cum focfjs& míniftris:& recte, qua(i dicatur, quia deo non funt. Le uiathan uéro addita/ mentü quida aiurit írí terpretari.(3 uia etgo in ueritatenó(tetit,& excedés prafüptionis modum:addit fibi fu perbiam, quafi fupra natura bonü ín tüoré fienda dlaqusad P autarmilla perforabís maxillam eiuszNünquid multi Símorbücanois exce nos uenire dignat?eft, pliabit ο di&use, uocabulü incruce mortis calice ein factum de crimíné bibit,de quo dixitad patrem:Si fieri poteft tranfeata me ca lix ifte. Huius ergo müidi hominibus,qui funt fenfibus pec catorum δὲ perfidía infidelitatis amariflimi ,tand folia,fru étus bonorum operum mentientes,diabolus circüdatur, qui etiam in collegas confortiumcep iunguntur. b[tecceabfoobebit uui«non mirabírur«C. Multis in locis fcripturarum,fluminis nomine,genus humanü fi; enificari nouerimus:de quo& ipfa poteftas aduerfaría ait: Meus εἴ fruui?,& ego feci memetipfum. Huic ergo fluuio, humano uidelicet generi,in ima atcp ad inferiora, more fiu; minis defluentis, defyderia cupiditatum, dclectationis,prae fentifqy amorem mundi, ita infinuat, ut εἴ! abforbere pof7 fit: δὲ uelut inferus deglutire: ficnáqp hüanü gen? preceps in fupradicta uítia defluet:ut poffit ab inimico facile deuo; ταῦ. uod auté ait: Habet fiducia quod influat iordanis inos cius. lordanis fiuuius,baptifmi cótinet facramétum: dum in ipfo chriftus domínus bapticatur; noftrum ba^ ptifma confecratum eft. Cuius fecundum myfticos intelle; étus,montes& colles,arietes& agni ouium exultant a.faaie dei iacob: qui iuníor frater credendo, feniorem fratrem in credulum fupplantauit.De cuius iordanis terra, id eft ος’ clefia,propheta ex perfona credentís fe dicit dominum re/ cordari.À chrífto υπ monte modico incipiens, qui pro/ pter paffioné modicus factus eft,minoratus cft ab angelis, obediédo patri ufqyad mortem.Hic ergo behemoth nitnia elatus temeritate, fiduciam ος ut predictum iordane, facraméta uidelicet ecclefiz figurantem ore fuo hauriat:& uorandi cupidus,fuo cum uentre cócludat.ld eft etiam eos quos fanguis chriftíper aquam regenerationis quam ior, danis typice portendit& ablutióe fpüs fcti redemit, de illi? poteftate ac duríífimo diiatu quarit ut rurfus fuos facíat, fcu occulta fuafióe, feu oppugnatióe manifefta,c&T 3t ocu/ lío eíug c£. Verba hac patris de filio funt,fecüdü illa allocu tione, ded fuperi?dixim? ubi ait pater de eo cü εἰ de diabo/ lo fermo εδ Ipfe€ príncipiti uiarti dei, Hüc igi behemoth, homo diuini numinís carnehois affumpti ueftitus, in ocu lis eius capiet eum,inquít,pater de filio quod diabolü effet capiendus.In oculis ait, id cít in ipfo intelligentia lurnine, ubi eft uifus fapientiz natura rationabilis.]bi inquá diui; na fapientia captus dum per calliditatem fuam atq περί’ tiam nó uidet cuius carnem mors deuorandam apprehen! dit, Secundum igitur hunc modum captus eft diabolus, o([f£t(udibus perfozabít narcecíue. ld eft furen, tem(zuitiam atcp in fanctorül interitum. anhelantem,chri^ ftus diis nofter conteret δὲ proturbabit:fanctos uero ,ppter lignum crucis non abfurde hic intelligendos puto:fic τὰ humiliat& confringit dfis inimicii,omnemaqp impetum in uidi(xuientis,dum eum per εοία fancos ligno fue cru/ cisretüdit. e[Zinextraberepoteríoleutarban bamo. Cómutauit figuram enigmatis,ut diabolum quem fupe/ rius behemoth tranílato nomine dixerat,eundem nunc le/ uiathan appellet:fed illic eum quaft beítiam dicit, qua ter/ ras inhabitet: híc uero ita illi noiat quí uelut inaquís ma gis cófiftat, V nde δὲ alíj pro leuiathan draconem dixerunt, operuit códitioné nature bonz,quà de? bon*creauerat.Et Efaias ,ppheta de eo uaticína£ dicés:In díe illo(iuepaffiois chriíti tempore,fiue in aduentu iudicij eius. In díe ergo illo uifitabit dris in gladio fuo duro& grandi& forti,fuper le; uiathan ferpenté uectem δὲ fuper leuiathan ferpentem tor tuofum,& occidet cetü,qui in mari efi:fecundü hoc ipfum eft,quod alius propheta fimiliter aitad deum:Tu confregi (ti inuirtute tua mare. Tu confregifti caput draconum fup aquas.Hic ipfe diabolus τα δ caput cü fuis mébris defcri, bit:& corp?ei? δὲ Íquamz indiffolubili copula coiiictz nar rant.Hüc ergo leuiathan draconé typicüsait dris ad Iob,ne inaquis gentiü drietur: tu forfitan de man populorü extra here potes, qué hamo ytutís mez,ut fupra dictü eft,p fidé credé.iü extrahere& exiccare difpofui.Secüdü Πᾶς fenfum eft illud qd δὲ diis ait in euágelio: Cü fortis armatus cufto dit atriüi fuü,in pace(tit ea qua poffidet,& catera.In primo aüt aduétu chrifti factü eit p gratid redéptióis ei?,ut de fo; cietate diaboli δὲ dilatione populí erueren£.In fecüdo uero aduétu eius,ois diaboli poteftas eft auferéda,quádoquidà mare,hoc eft fculü nó erit:genufp fociorü illius de terra petibiit. CLuàdo etia quaret delictü illius δὲ nó inueniet£, diio regnante ineternü δὲ in fzculü fzculi,abforpta morte mortiícs inuentoribus in refurrectióis uictoría. Ὁ d'aüitín hoclibro att deus,quia hamo extrahat leuiathan,p aliti;pz phetá illud loqui£ dices: Εκρᾶαᾶ fup terhete meü in multi tudine pplos;, δὲ extrahà te in fagena mea. Hami uero& fa gena differentià hac e&exiftimo:ut hamii ipfum faluatoré filiü dei, carne ueítitü intelligam?.Sagena aüt dici pót mif fa praedicatio euageltj, quza folis ortu ufqs ad occafü latif $0. π6| C Efa. 17.8 Ῥδ.736 fimo fpacio fit expanfa:ficut€ pphetaait: Magnus ἀῆο, δ΄ Ῥδ.4Το cetera. Et deinceps aít, dilatás exultatione uniuerf terrae, Qua íagena pradicatióis chri(ti;ueteris teftamenti figuris &(ignificationtiimaginib? multifqp eiu(modi(criptura te^ ftimonts, ueluti nodis illigatis eft folide roborata:qua ceti multi δὲ dracones fzuiffimi müdi ifti?impfj& potétes fcin, dere& rüpere tétauerüt,idqp nó potuerüt efficere, qa firmi füdamétü dei fecít& cóuelli neqq pot. OQ. uia fi de? p nob qs cótra nos.Proinde(ecüdü Πᾶς expofitioné idé fenfus in hamo& fagena dinofcit, Cü ergo dixiffet diisad Iob,extra here poteris leuiathan hamoaitei. f[£t fune«&. Ω τὸ» admodü ex plurib?particulis fubtegminis funis intexi£,ut fiat uinculü ἃ poffintaliqua colligari:lta δὲ diabol?de mul, titudine pctórü fuorü,d(t de refticulorüi particulis,uincula fibi(acrilegorum, uelut fune blafphemrjs,& língua illius colligat: ut fitos obftructü atcp oppilatii loquétis iniqta/ té,Etin ,puerbíjs Solomonis,de fifib?ei? fcripti eft: Vincu lis pctórü fuorü unufgíqp cóftringi£. Ec indeeft qd?& dfis 1 euagelio pigrü& inutile feruü,ligatis manib9?& pedib? mit tédü dicitin tenebras exteriores,id eft uinculis pctórü Γιο! rü d operat?eft fecüdü diuini iudiciü ligat? mittit i poenas: qd& ipfe díis ín quodàloco manifeftiffime demóftrauit, qfi flagellü deiudaorü refticulis fecit,eofcp inde flagellans de templo eiecit.g 4['IBiüquíd ponee círculá«€. Siue capta pulum,utalijdixerunt, b«[é£rarmtlla perforabíe«c. VV ai Siue Rema$,f Prouer.s.d Mattb.25.€ , Luudo.c Apocal20.a Efa.t.a Yob.t5.b Mattb, f Siue utalij dixerüitiforcipepertundes labtum eius, Circuli? ὁ captatuli,forcipis δὲ armillz nominib?intelligun£ fermo; funtateanimi facit,(ed diuina poteftatis imperio:& ideo a dco feruus dicitur fempiternus:quia adoptioné filios: dei, fiue primatü ill angelica'dignitatis,nuncg fit recepturus. €«[uuquíd ílludce εἰ quaft auízaut lígabíe eum oancillío tuía.Intantü ait dominus, humiliabit draconis iftius forti tudo,utomníno pro nihilo erit,& ílludendus habeat:& il, Iudendus fanctis angelís deputetur:ficut& fupra τᾷ dictü eft. CLuod autem quafi auís illudi perhibetur, quafi res parua€ minima ad potétia dei habeatur, auís nomine uo luit demóftrarezquodq alligadus ancillis dicitur:illud eft quod.pfe domínus in euangelio aít ad difcipulos fuos, Ec! ce dedi uobis poteftate calcandi fuper ferpentes& fcorpio; nes,& fuperomné uirtutem ínímici,& nihil uobis nocebit; Sicitaqpalligaturatgilluditur a fanctís animab? dci,qua funtancillz chrifti: dum ab eis ipfi δὲ eius focijs imperat: δὲ decorporibus ab eo obfeffis abire compellitur. Cuiqs p uniuerfum mundü quotidie captíua aufert captiuitas:quó δὲ fecundü Apocalypfim per míilleannosalligatus dicitur, qd'a parte ad totü intelligi(cdm apoftolü qui ait:Filiolt nouifima hora eít: Ex téporeaduétus dfi in carnenoftra. ; 55 Ktagalligatus eft:ne feducatchrifti gratia& redemptióe fal uandos, Alf dixeruntzalligabis eum ficut pafferem infan; tulo,quod eft,ab infantulo teneatur precepto imperfj mei, δὲ uclut ligatus in poteftate tradet. Hic eft ille infans,de quo Efaias ait;Infans ab ubere inforamineafpidum mani mit tet:quí infans propheta,quamuis fit centum annorii puer; per chrifti gratià morietur, id eft fanctus& innocésad dcü de hoc(«culo emigrabit. Hunc ergo infantem accipere de; bemus unumquéd fanctorum,qui de fonte,id eft de utero matris eccefiz,tanquam infans deo renatus eft:& praecepta domini,uelutlacteos cibos de eius uberibus fugit. Ὁ d[toncídenteumamíci:oíuident íllum negociatozeg. Amici& negociatores ííti, fancti intelligédi(unt omnes etia ueritatis pradicatores:quibus chriftus filius dei ait: Vos amici mei eftis.Itemcp de eifdem per parabola dicit:Simile eft regnü coclog: homíni negocíatori, querenti bonam mar garitam,S catera. C) ui regnü dei& eterna uite premium uclut preciofiffimà margarità in uenalibus propofuerunt mundo,utunufquifqy credítorii uendat quacunqp habue; rit, delectatione fcilicet αὐτὸς prafentis,his mercimonijs có mutet δὲ emat eam.Tgitur a fupradictis amícis,& negocia! toribus corpus huíus draconís conciditur atqj diuiditur: dum per cofdem ad fidem ον! perditorum eius multitu do ᾧ plurima feparatur. Nam multi de potentibus cius, & in malicia fortibus ab eius. confortío, ueluti membra ΟΠΗ.: illius fecermuntur:ficüt 5. Abacuk propheta ait ad dominii: Pracidifti in ftupore mentis capita potentiii:& de quibus tationé adharent diabolo ,recte pelles eius effe dicuntur, Quos idco pellis nominearbitror di&tos:eo quod indiffo ciabili connexione et coniuncti funt,& feparari ab eo nunjs aut certe uix poffunt. D his ergo dícitdris fagenas implen dase(fe. f['foneofüpereummanum tuam.2?»emen to belli:nec vltra addaeloquí. Sic mihi uidet dixiffe, uicto per me adueríario tuo, pones fuper eum manum tuam, μερος οἱ δὲ tu illudere, Vel pones fuper eum mani tuá quafi dixerit: fi eius potétize δὲ uirtutis te effe arbitraris:po nes fuper ci manum tuam: quod eft, fi potes, effice uirtute potentíz tuz,utte contremifcat& paueat ficut& me, cui fo li hoc debet:(ed quía id nequaquá facere potes,ut tibi ἀγα) co hic magnus,& in malicía potens fubiectus fit; meméto in hac tribulatione poenarum tuarum, contra dj ferum δὲ trucem hoftem bellum habueris:fufliciat tibi aduerfum meuerba afpera locutum, ubi noffe te uolui: quonià hune fortíffimum inimicum tuum, fuperare ac uincere nequiui fes,ni(i ex precepto imperíj mei accepta in ca poteftate iuf fus fuiffet& tuam nihilominus animam cuftodiri a me, Ieitur in ditionem illius ita datus es,ut non amplius teaffli eret, uirestuz paterentur.$[ccefpceetusfru rabítur eum: vídentíbue ουπαίο pzecipitabítur. Cum in confpectu angelorum fanctorum,& innumerabilis multi tudinis beatorum hominum pracipitatus fuerit in geheni nam, ignemq eternum, fpé eius,qua fefortem putat eual derethorrendü& iuftum iudicium meum fruftrabitur:& caíTa atcp inanía cogitans,in irritum deducetur. "Y Onquaficrudelíefufcítaboeum.^ Ca. XLI Θυίδ enim refiftere poreft vultuí meo:c ἆσ ante oedítmíbí vt reddá ez mnía que fab celo fünti ica funt. Hunc igitur inimicum non ut crudelis fufcitat deus,qui eum quafi punire defyderattuel quofcigg fanctorü collocatione eius elidere: cuius naturz luculéta potíus eterna bonitas competir: fed fuícitare deus nunc. leuiathan hoc modo dicitur:ut eum caterís qualis fitmand feftet:qué uelut pharaoné longa impunitate, diutius inful tare pmittit,Hoc ei iu(tiffimo iudicio fuo, deus fieri finit: autad exercitatione probationéq fanctorü:aut ad iniquo rum poená. Quis em refiftcre poteft uultui meotVbi hoc uidet dixiffe,quod folo afpectui maicftatis dei omnis crea tura cedat& tremat.Q) uis af dedit mihi ut redd ei; omia qua fub ccelo funt,mea funt.Non eim aita quoqua potcíta téaccepi,quà aliqfi foritan nó habuerim:utei quafi ,;p hoc beneficio gratias agam:autalíqd ei retributióis impenda: .Secundü hüc fenfum δὲ apoftolus loquié;Aut quis inquit dedit il nes diuinae potétize quibus fuperbus atqpblaíphemushu:^ rurfum aitad dominü:Mififti in capita inimicope mortem; SUM* miliatus cta deo&attrítus. a 41"fMlunquídimultíplíca— mortemutiqpuitiorum,ut íam non fibi uiuant,fed equip bem^— Uit ad te pzeces: au loquet tíoí mollía. Siueuralijdixerüt:— ipfis mortuus eft&refurrexit.Hac capitainimicorü dei,id j Aut loquetur tibi bla; eit pepulori impie ü .Solideo,cuius crea—.,.^ UH ει η.; principes: ἱρί für hui? ἢ det εἴϊε cognofcit,* plicabít ad te preces: aüt loquetur tibi mollia? INun^| fiiis d'aconis re: e(t fubditus,atqpeitin p quid feriet tecum pactum:X acdpies eum feruum Ον, uéipíaconfciétia pa;': pup: 2 ς ráflationé nominum ἢ uae eius Tm t fempiternum 5) Nünquid illades εἰ quafi aui* aut.& figuram tropi alte :bus adicitur. ο ligabis eumancillis tuis? Cóncídent cá amící:diuident rius, digne apre; (dferíet|;, 13; ictis amicis& nego; εἰ Basi ε illum negociatores, INünquíd ímplebisfagenas pelle iet τῇ[εν fempíternü. f eius:& gurguftíum pifcium capite illius? Pónes fuper|(icut Dauid ρτορίνεα: δ licct fit r o&ni/ eum manum tuam.Memento bellí.Necultra addaslo air Vrallisttiegs y PRO ἱ tumidus:cogi ο s j:3* cis: j] P pi ρέστα s quí.Eccé fpes eius fruftrabitur eum:& uidentíbus cun- biles corum in uincu/| fituripfiusnaturz bo ές pracipitabitur, Ca.: XLI dis ris Ri eso€ no,quodeiinteftimo!'"' b.nr i: ῃ Íc τμ b: raf ges δὲ nobiles,ipfi füt niumíufta damnatio; ὃ On quafi crudelis fufcitabo eum. Quis ΟΏΙΠ& dracones,& mébra νοι Ris eiusex partenó pe refiftere poteft uultui tmeo:& quis ante dedit νεα η qui rit,ut domínii creato! τι dd Lit Omnia auzíübcriofunt us draconi i rem fui, falté ut feruus miht ut reddam et, q phetaaddeum:Tu có siymé—— imalus elfe fatea£.Hoc bed meaíunt(τορι capita draco ἡ| ον eftpactü(iueteftamen dis ἐν num fuperaquas,] ^ tum,quod εἰ cum deoinire praceptüeft. Vnde& ipfe diis e e[iBunquíd implebíe f. agere pelle οίυσιτ gurguftium i αἰ: τ accipies eum feruü fempiternü.Hocenim nulla uo»— pífciuim capite Νέμο. Ότηπες qui cófenfione maliciz δὲ imi| — Romer A: Efa.29,c Znzob Za. déditilli&retribuet éi? Vbi in is uerbis deus affuiffe fem] permonftrat,«4. TF 1Bon parcam οἱ verbío potentíbusic ad oepzecandum compofitie. Hoc fortaffis de diabolo, de cuius uerbis hic loquítur;intelligere poffumus:& fi fit rey bellis in deum δὲ contumax:íuü tamé tremens fentíat crea torem: X quamuis im memor códitióis. fuz, tamen tandjferuus ne qua,falté coactus do; « mea funt.Nón parcam εἰ uerbís potentibus;S ad deXLI*o η 7 fünt difuculi, cti tám nihil luminis déipoffideant. Νἅ ἃ—^C fi uideátur initiü lucis in feoftendere: quzeis hypoctifeog fermento exoritür,mendacíori tame tenebras fpecie üerita tis obducunt. b«£coreeíuelampádée eiue pcedunt ficut tede íaníe accenfg. Ο uemadmodü os dfi locutü éfts itd& omnes ímpij δὲ facrilegi& blafphemi, '6s diabolirecte dicun «mini fuü obfecrare fi/ mulat, b«[éuís reuelabít faciem índu; b precandü compofitis.Q üís reuelabit faciem índuméti ο cius:€ ín médíü orís eius quís intrabit? Pórtas naltus t cius quís aperíet? Dér eyrum détium eíus formíde:cót: tur:ex quo tcd& ignis accenfz ,fiueutalij di/ xerunt, facule ardet) tes pcedüt,id eft ignís .* intrabit: poteft ita feni tiri,utos diaboli;infer 1nentí eíus? Hicindu: 41 NS ἢ:(pO Gponzcaufafuggeri mda pus illias quafi fcuta fafilía,& compactum fquamís fe τι 8 in Apocar ofi, dabei lobdicit, quaa prementibus. Vna uní coiungitur:& nefpíraculü qui; ubifubequorüfimili, fetranífigurat in ange r::::: àtudinehi miniftri dia) dum lucis, Reuela£ aüt dem incedit pet eas. Vna alterí adharebir& tenentes:"boli defcríbunt:ita dé Apoct.o; facies a domino,cum sfe nequacj feparabuntur. Stérnutatío eíus fplendor:«is dicit: De oreeorti^ P9099 aues nequitiari illius κ íonísr&r oculi eíasut balbebrzdiluculi,DeOreciuslam^ exitignis& fumus& xletegunt, ς«[£t ἡ" ii v.:|.-fulphur: nó perfpicae (n medíü ozía eius da.! pades procedunt ficut tedz ἰστίς accenfz: de nári;-quidéita exeüt de óre intrabicHic os diabo t buses procedír fumus,ficat llc fuccenfze atq; feruen—'eorum:fed uerba blaf li;indefinens blafphe; Ι cis. Hali: detefaci": τον funt ignis& mia eius poteft intelli, ,; tS. t AalICUs etus prunas ardere facit:& flámma de ore umus& fulphur:ficut g,quodobftruendüa» eius epredietur.Iu cóllo eius morabitur fortítudo:S&fa ad cü díis per ppheti Éceciag.e xleoeftatqp oppiladü: ait:Produca ignem de--«um uerbo domini fu; erit penetratü.Siue ín medii oris eius quis nus intelligat:ad qué 2 faluator defcendit,ut deuoratos a diabolo homines libera? ret.Etídeo quod futuri erat temporís,dixit:In mediti orís eius quisintrabit? Ὁ q["[vozae vultue eius quío ape/ ríetzAbditam δὲ multo fecreto abfcondita fortitudin& hy, pocrifcos diaboli,dicit dominus fe patefa&turü:quain paf; fione δὲ cruce fua aperte manifeftauit:qri cum priticipibus fuis& poteftatibus traductusa filio dei, parü fiducialiter triumphat.€«(ver gyrum oentíG cíue ἐστι ἀρ, Vora? torem δὲ infatiabilé Πῶς inímicti dicit,qui uelut rapaci(fima beftia, dentibus omnia confumat: δὲ idcirco formido& tí; mor in gyro dentium eius, quíaad deuorand parati funt. {-«Γέοιρύσ line quafi(cuta fufilía τ compactá fquamís fepaementíbus.CIna νηί cofungítur:z ne fpíracul quídem. íncedít«C. Tres hi uerfus cótinui;fub diuerforü fermonumm tepetitioneunum idemea loquun£, Corpus ergo diaboli, omnes conforteseíus,X Ípiritus immundi intelligédi funt: quos tanta confenfione atqp cófpiratione deus dicít illi ad. iunctos: ut indí(Tociabili connexione fint eidem copulati: quos etia fub allegorica dictione, fquamarti nomine appel lauit:quz ita denfatz fint&(trictz fibi inuicé cohaerentes: utnullü illis fit fpiraculii refpirandi ad deü:eo quodabilla futconexioe,nequad ad fanitaté poenitétize relaxen£, C) d" αὔτ demones impíj miniftri diaboli,fcutis fufilibus εδρα» rantur:hocnomine eorü fignificat diis,quod nimii ptinax & obftinate rebellans,& fortiter folida ac perennis fit eorü repuenatio cotra deum. Diabolt uetus editio fi maragdi la/ pidi affimilauittqui naturaafper eft,alía attritu leuificans: fed ipfe afper effe nó definens, cuncta cóminuit: diminu: tionéaütíuinofenties.«f Sternutatío cf? vt fplendoz σίους oculí eíuo vt palpebze oflucul.Siue utaltj dixerunt: In(ternutaméto ei? illucefcit fol;8 oculi eius ut fpecies lucít feri. Sternutatio fordes cerebri egerit:& uitia ex interno có/ €epta depurgat. Diabolus ergo,quí totus fordidus δὲ foetil dus eft:in hoclumine fe uidet oftédere,cü tranffigurans fe inangelü lucismaliciz fuz fordes in pnicié homini cüdele éatíone operat& effundit:& de inuidía,id eft de malorum omníti capite,uenena(ua cómouetac prodacít, Oculi aute diaboli falfi propheta intelligedi funtide qualibus fanctus Efaías ait,cii ad peccatoré populi loqueret, dicens de deo: Claudetoculos ueftros: qui inftigatione ab eo'infpiratilo/ guun£,qua uicina uident lumini ueritatis:Sicut palpebrae ὁ ciem eíus pracedit xeeftas, Membra carniü eius cohaz/ p rentía fibi. Míttét contra eum falmína:& ad lociim aalíam non fcrentur. Cór eíus indurabítur tancj lapis: medio tui q comedat te;{«Lc naríbus είπα pzocédít(ὑπ, Ideft fuperbía.^-“ k e[oícutollefucce featqs feruétes. Qr uía uapor.aut ipfe feaut obtéperantes géneret caufas igniszeter ni,Superbiz fpiritus in anhelítu raríii demonftrat:quibus anímifui tumore exanhelare fe gaudetfed hümiliari ac re/ D primi a domino fuperius ita dicitursNunquid ponés circtt fob,46.d lum in naribus& armilla perforabis maxillam eius? |«qp H»alíue eíae pzunae ardere facít. Hic e(t fum? eius ὁ naribus& ex anhelitu eius,ut carbónib?(uis igne fíbi zeter num,& fumandiü fubminiftret.Ita em& fimilibus eius do/ minusait: Ambulate in lumine ignís ueftríz& in flammis Bfa,so.d quas fuccerdiftisuobis, tm€£rfláma oe oic εί eare díetur.Siueutalij dixerüt: Flàma uero deore eius globat: ibi idé fenfustquod eft,poenz blafphemiarü de ore diaboli globatecgrediuné, n«η collo eítie mozabítur foztítu do: facit eíus pzecedít egeftae. Colli nomie,id cít ceruicis, tumoréarrogantiz diaboli dicit. Cuiqp dicit per propheta: Neruus ferreus ceruix tua:in qua príncipalis peccati malü habitat. Hac igitur fuperbiz fortitudine,& propheta uerbis illius loqui£,dicens:fortitudiné faciá:que ob hoc dfis incre pat δὲ dicit ei: In fapientia tua fecifti tibi fortítudinem, Et Egecb.28.a iterü ait ei:In negociationib?tuis multiplicafti tíbi fortitudi nem,.Itemq;:Eleuatü eftcor tuü in fortitudinetua. Q) uod ucro ait;Facie illius pracedetageftas:hoc eft, quod ubí ap» propinquauerit diabolP,ilico oés ibi uit atqy anima uireg exhauríant,acfubftántíaconfumat, o 4Γ Zf»embza car nium eíue coberentía fibí. Mébra diaboli funt,quos fupra in fquama δὲ fcutis fufilibus nomínauit. Carni aute eius membra idcirco funt dicti:qm carnalibus ac flagitiofis acti bus dcdita:ei uelutauthori malorü cohareant, p«25»iítr tet contra eur fulimína;c ad locum alíam nó ferentür. Ordo dicétis dei hoc loco obfcuratus uide£, ubi cti de diabolo dí cat,fubito pfonà cómutet, dicens: Mittet cótra eii fufminas & adlocü aliti nóferent. Credendü eft,quod hac fulmina a deo mittant cótra diabolü:fcdm illü fenfum,ubi diciturz Pluit drís a απο. CLuod itahic díctii arbitramur:fécit deus quod locut? eft deus.Fulminat aüta deo draco diabolus, qfi igneis dei eloquíjs de fanctis npbibus increpatur:qu& utiq fulmina in[ος miffa atq» directa,nó fruftra iacientur, & ad loci nó ferent:necfe ab οἷς diabolus eloriabit ímpti/ ni, q[io ciue ndurabíf tanquálapíe:c ftríngetur quafi malleatozíe(ncue,Siue ut alíj dixerüt:& ftat ficut iri; eus infatigabilis, Cor diaboli durüi& inffexibile eft:hebe VV s tudine quog & ftringetur τὰ t Lommcm(; tudine quoq lapidis€ rigore. Cóftrinei? atit fiue frat(icut incus quz nó producit. Incus nàq cedi£ fed non ,pducitz fupiecta edomat,immobilis aüc ipfa cófiftititalis di.:bolus eít.Fideliü cin increpationib? tundi£ prophetarüi dictis ce/ diturmartyrü uictoria elidit;fed manens rigidus, durus, indomit?, aternis ad/ dictus eft pcenis, uinti graue fcilicet δὲ forte e8tundés ο atterens uat dày G ricià impíetatis ei?;ut a fanctorti infectationetenuet,p(tiy pula aítimabit: malicia πᾶς obrutus non fentiet pondus tundétis defup:qin cor ei? facti eft icut lapis,&ficutincug indomabilís,que nundp licet fupra modü tufa producit, &«Γι oerídebit vf beátébafta.Siueutalij & 4 à Gblatusfue*& ftrínge£ quafi malleatoris íncus, Clim fublatus fue dixerüttrem& fermo míttímebunt αποεῖίτξ.» ríttimebunt angeli&(οτί purgabütur. Cü appréhé ne: Validi cuiuflibet Hocdeprimifacfitpi— qo ceo oladius fabfiftere non potetít,neq; hafta neg; bus,dictü accipi pót: fancti ad feuigore ani mí ac uirtute ἐπι. &ndifitmalüfupbiz, e torax, Reputabít em quafi páleas ferrü:& quafilignü^ nofolü no uerebituo iam tüc angeli fcti fci;? putrídü xs. INÓn fugabit εἴ uir faeittarius:in Πρ repotuerüt, αὖ prefü, rumetiá deridebitudl eundem fermoné, ud ptor tyránidis cocliar; f uerfi funt ei lapides funda.Q ὑα[ ftipulam zftimabit ετίᾷ iaculanté. Hoctoy ce deca? εἴ: ἢ eti.$ malled:& déridebituibranté haftá.Süb ipfo eruntra^ τῇ dediabolo.deus ἐς 4p eo merito quo ín. ue diuerfis modis acfimi HA títate,ín qua illenó fte i dij folis:& fternet fibi aurü quafi lu tü.Féruefcere faciet litudinibus:ideo dicit teratfeterün& in hoc ouafrollaprofundum maris:& ponet quaficum un»— vtdemonürerhemini beati facti effe cerdedi . bus quantü mali Πε δὲ fürutcertifimi fieret,&guenta bulliunt, Poft eum lucebit femita. d potens,& ᾧ(it oii, nulli? und; peccat) lap fum fibi effe metuédi: lgi£ quod dictü eft:qa fubfato diabolo timebunt aneeli,& ,&erriti purgabunt:nó fic intcliigédü eft,qd? ad cauédü pctim fupbiz ,emédatiores futuri(int, territi tante dánatióis exe plo.cü utigp pfpicuü fitminime eos beatos fore,fi ftudendü £is(it cura impé(iorene peccér. Pct ei cauere ucl pctó refi. ftere,ad poenales hui?müdimiferias ptinet,nó ad futuri f euli glori. Hos aütarbitror ítelligédii hoies,q ad cófortiti puenerint angelorü, utpote quafi noui angeli, dánato diabo lo terríti purgabunt:uidétes qualé ditücp hofte,& huiufcei modi poenas horréda danationis euafertit. Purgabuné aiit ád eft puriores deo reddent,tanta diuini bfificfj circa fe con folatióe pfpecta.Id etià qd? dict€ terríti,uel qd" fcriptü ὃ ti : mebüt:nóabhorreta fenfu,ut rónabilis uidelicet creatura: omne bíificiü atqp ome iudiciü creatoris fui,nó cü poenalt, fed cti honorifico terrore mire£.Etreuera que maior purifit catio fiue purgatio poterit effe αὖ deü,ficut angelici homis: dp ut femp cü exultatione,qa cui defert pius eft: δὲ cum tre more: qacui defer£ de? eft:ome bonü certifimz fecuritat? fuz glizq ppetuz ad laudé fui referat códitoris. b«Γ΄ Π appbenderít εἴ gladíus«C. ΑΙ uero manifefti? tráftulerüt dicétes:Si occurrerint ei lancezsnihil facient ei:id eft nullis metallis terrorü ac increpationib? poterit emédari.In hafta aüt δὲ torace pfit intelligi:qui iufticiz lorica induti,dextera operib? fanctis armati conan£ refiftere. Ipfum uero punire . fiueexpugnare nóualebüt:quia tam fortis& malus eft,ut adueríantia cóténat,& cóuerti minimeuelit. Proinde ας) qd eítfortitudinis animog in fanctis ferri uocabulo appel latur, QLuicad εἰ uirtutü eft,aris fpledoreuel phénitate céfet. ς 4Γ 3lletands palearü purgaméta: velut lignü pu κεφ«C. Τᾶτα em fe uirtute fupbiz induit,ut hzc oia arma aduerfum fe(ufcepta p nihili pendat:& ipfe poti? ope£ opa, paleagaceruis fimilia&lignis ifructuofis,& uetuftf carieqy fatefcentib?,qua igne inextinguibili funturéda. Ὁ 4ΓἼΠ δ fugabit εὖ vir fagíttaríus, Cuilibet fanctorü qjuis pharetrà cordis fui, increpationü fermonib? tandj telis cópungétib? plenà habeat, ab eis τῇ hic durus δὲ nimiti ferreus penetrari nó poterit. Etídeonon fentíés uulnera cópüctionü,ab hoc tali fagittario nó fugat. Alij uero ita dixerüt:nó uulnerat eü fagitta arca. Verbü dei icorruptibile& pmanés fagitta ence coparst, quo nuhi potuit diabol? ad poenitétià uulnerari: fcd'm duricíà cordis fui thefaurigat fibi irá in dieiree& reue latióis iufti iudicij dei, e€ 3nftípuláverfi funt«C.Funda pótintelligi qcücp fanctorü,q manu diii cótinent.Per hos ergo fanctos fuos,duros fermócs,fortes& afperos uelut la pides hüc impiüi ualide íacula£,ut eifdé pcuffus det honore deo:fediillecü fingularis maliciz fit,eofdé fermone fibi có» uertitin ftipula:ut dü eos ϱ nihili ducit,fiát εἰ uelut ftipula quz& fumadof globos tartarei ignisaccédat. Q. d'& alíf eo d? fenfu dixerüt:aftimat lapides funda iactatos ut foenü, f«Quafi Πρ! eftunabit malle. Verbü nihilomin? di/ eftimabit. noirreuocabilis.— b«ιν(ρίο συν radij[οῖίσ-ταποι fibí ουγῖ quafi lutum, Sol íufticize chri] ftus deus eít:in cuius pennis eft fanitas.Hi igit radíj,id eft fanéti qui funt filij luciseius,ab hocprincipe tenebrarum: in preuarícatione Adam, peccato illius detinentur obnoxrjz dum íam redéptos p chriftü capitalib? criminibus fuos fa cit:fibiq ueiut captiuos δὲ feruos fubdit& fubiugat. Pfit& illiangeli, quos fecü diabolus tráxit:dequib?in Apocalypfi Auges, dicitur:Et traxit fecum tertíà part(tellarü in terrá:hi radij folis intelligi, qui recedentes a deo uero lumine,facta funt tenebra δὲ principes tenebrarü: Hi ergo fub ipfo(υπ ασ bus diabolus eft rex δὲ dis, Aurü uero fcdm hunc fenfum qué dixim?,ipfi funt radij folis: quia fub noie auri praciofi H quic& magni intelligunt:hos fibi fternit quafi luti cti eof fibi fubditos peccatis,fordidos δὲ uiles efficit. Dicunt auté dracones in εἰς locis fecretis,& terrarü abditis finibus, udl maxime cómorari ubi metallü auri fit.Et ob hoc fub fpiri^ tali intelligétiazputo hanc metaphora cóferuata:eo qd'híe draco rufus,deauro bonorü quos deiecerat(ibi cubile fter» nat:quod eít,oés fpiritales müdi hui*diuitias,id ct bonos hoim fanctitaté iufticid caterafqp uirtutes uelutaurü fub fe habebit,cii eos obdormiétes i fide ilutü imefum redegerit peccatori,{€[-feruefcere facíct quafi ollá pzofundü ma ríe τὸ Mare hoc faculü fecundü allegoricos intellectus εἴς didicimus,quod eft obícuritare fua,& nimia ftulticia ceci tatetenebrofum,quod íta diabolus carnali accédít cócupi^ fcentia,ut ferueat ad amàáda terrena.Si atit in bonà partcimt unguéta intellexerim? ut gratias fanctorti feruétes,hoc lo^ co interpretemur,a cótrarío diabolus maris iíti? habitator id agit,ut quo fpiritaliti gratiag amore,ín fpüfctó ferueícüt, itaadamoré müdi ifti? hoies pfitis uita defyderio dfi qbuf dà fuccéfionib? fámeis ardefcát. Alij dixerüit:feruclcerefa/ citabyffum,utuas eneü zrftimat(icut delicti, tartaye aby fi ficut captiuü. Hoc ilocoarbitror,qd'ita de diabolo de? di xerit:qa de hoc müdo dfi abyffi noie dict?eft ita diabolus: apud fe definiés arbitrat? fit, qd'in recordationéofino nó ueniat,qd' de memoría diuía deletus fit. Cui? impijffimii fenfum in nono pfalmo,ppheta recolit, dicés:dixit cff icor de(uo nà requiret. τὸς dixiteif in corde(uo oblit*eft de^, auertit facic fuá ne uideat in fine. Tartas: qp abyffi,id etin fernii,in ἆ müdi ifti? pctóres tencbun inclufisilleuelut ca? ptiuü fub durítfima uidelicet driatióe, detrufü uincufinfct nalib*detínebat. Exultás igi£& latabiidus diabolus ati, mabat, qp creaturà dei fui oém utiq; müdü,uelutrex& diis effet ppetuo poffeffurus,nefciens a ἀπο dco regi in aternu, δὲ in fzculü[zeculi:pditis impíis getibus deterra eius, iudt catos pupillos& hüiles defeníos ut nó apponat ultra hó,id eft ipfe diabol*,ut fe magnificet fup terra, ke oft εὖ zc Jà tüc refipifcef queret reuerti ad deü, απ ei εξρθρηΐα nó erit Ethàcputo cóuerfiois ei?femità dixerit, obdurato corde & caco fcra pnia illucefcat:qri poft accepta ei minie pderit Eftimabit ..... --.,ἼἛἜἜ. --κ d b(Sti lun x io: nias αν x prius lus detta Eía.14..d tdi febri rins ͵“-: zin 3job PA: PEE a Qr£ ftímabírabryffum quafi fenefcenté.Siue ut alij dixe/ runt, quafi deambulacrum. Abyffum diximus fuperius ifti mundü,qué fenefcenté δὲ inueteratii,in pétis υπο pma nenté diabolus arbitra, neíciés aduentu dii a pctis ueteri/ busliberádü, b 4ΓΊΗ cftfupterrá«c. Nulla creatura eft ' tátg potétiz fiue pecca trix creatura tantzz ma licia:&ideo in utra. ἡ ltitmabit abyffuta qfi fenefcenté. No eft fup tertápo renullus εἰ poterit có. c teftas quz coparet ei:qüi factus eft ut null tímeret. pararí.c εί factus eft«c. Propriauolüta, e«^m fublímeuidet:ipé eft rex fup uniuerfos filiosfup Efpódés aüt Iób diio,dixít:(bim.Ca.XLII ταὶ Scio quía οἵα potes:& nülla te latet cogitatio : Qi üis eft ifte ἡ celat cofiliü abfq; fciétia?Ideo infipíéter locut?fum:& qua ultra modà excedüt fciétíá: med. Audi& ego loquar:ínterrogabo te& ride mihi. teliberijarbitríj(uim£ fupbià elat?fact?eft,id ς eft, itafui malicia de^ b' prauat? eft,utnullüti i merct,nec ipfum drim deum creatorem fui. Tíimet qdé ut malus 5 XLII uerit:& holocauftii ppiciafióis obtulerit. Vbi aduertimu& qd'(acerdotis officio, btüs Iob füctus fuerit. Intelligat hot loco qd^nulli expedíat cü exultatióe& cóuitio coarguere iri dei caftigatióe ac tribulationti laborib?conftitutü. Ait nàqy qd Iobante p eis facrificiii offerente, facie ei?ad exaudiédii libéter fufceperit.Etad dit dris duplicia. In fe] quétibus quari£ cefus ei?, q quéadmodü fue rit duplícat? libri hui? fcriptor diligéter enar? Eres uero& fororef gad btm Iob poft pla? gà caftigatiois ei?coué nerát, οὖς cogitatióes & familiz generis eius intelligéda ftit. Vniuer fietid noti X amici οἱ”, feru*& puaricatorfed& Α ἡσίεα auris audiuitesiüicaüt oculus me?uidetce. d^— regal potétia e? in tióhabetifediledióis|^,,.— i i: s gularécp fapiam prius üeitimoré,o«pine! círcó ipe merephendo& ago pniam in fauilla&cíne^^ nouerát;ueni&efad el fublíme víder.Infubli^ re,Pofta aütlocut?eft dris uerba hacad Iob,dixitad— comedertcieoicoui; meinqt atqp 1 excel(ü li it&Trat? eft fa;; uio honoris ei?jid fig» erigi&idetufqpad ip. Cliphagthemanité:Trat? eft furor meus ín te& ín duos hificat? ab co omnid fiusinzftimabilisfup^ amícos tuos:qm no eftís locuti corá merectü,(icut fer— ferditi fqualor abfter7 bie(uz apicé eleuat, ut blafphemus ponat: fed osi ims: arietes:& íte ad ferui meü Iob:& offerteholocauftü;p^ adeülaticiam nouerit onain calo thronü;-,; 4 50 ΟΠ, mus:quig muneris mei X ero fimilis aluf uobís.Iob adt ferus me?orabit Ὁ uobis.Facíécíus fu TuS: qu fnepi Seni fimo.eq[3pfeeftree— fcipiá:zut no uobis iputet ftultícia.INeq; em locutieftis τὰ nihil habéti dedez ΤΝ corá me rectü:ficut feruus meus Iob.Abierüt ergo eli iliis HAS omníü fupborü, qué phag themanites δὲ baldad fuites& fophar naamathí Inhaccófolatione& fi imitantes angeli& ho mines imptj& praua; £pondéf auté 3ob ο fuerátTob duplicia. Vénerüt auté ad εἴ oes frés fui δὲ uniuerfz forores füz:& cücti q nouerát οὔ príus:& co mederüt cà eo ραηξίη domo ei?.Et mouerütfup εἴ ca ofio oítít: :«σείο«€. Id eftq diaboli humi, lias,quó uis€ αὖ uís, ὡς«Lérnullate latet ᾿ς|| cocítatío. Scrutatoré cordis δὲ reniü latere às poterit?zundé apparctíétm Iob ex hís fermonib? quos deo poenités cófité tur,accufare cogitatióes(uas, qb*fe meminit de iufticize fue : tricrítis fibi plurimü tríbui(fe:& deo quafi ruftico,notà ἐπὶ qtatis obijceretentaffe. b.«Γέδυίσ eft ifte ἡ celat c£. Td ert, nemo pótabícondere cófili a cófciétia tua. lam in cófequé tibus manifeftiffime errore futi demóftrat,& infipientià có εἰ fite, p quà ignorans ad deü loquendi modi exceflerit, ita dices.(«| 3dco ínfipiéter locut^fum:« quevltra modü«c, làniüc depofíta infipiétía atq abiecta ftulticie prafumptio ne, p noticia increpatióis diuina ad em&dationé correctus & pritis caftigatióis purgat?examie, deti nihilomin*audet interrogare dicédo: Audi,clamentía diuinz indignationis . ofídit:& hocloq uiíde£, qd ill plaga longealio modo círca eti de? operatus fuerit, quá ipfeantea iudicaret:& hinc eft, qd'fea deo doceri cupit:fibicp hocipfum depofcit oftendi. Accepto ergo lob,ficut ex fermonib?ei?credédü eft,diuinze üifitatiGisoracfo aitad deü. k«T Ziudíru auríe audíuí re τξ, Poft tétatióis pbatione, pximior factus diuinae cognitiói: dicit fe ià deii uidere, qué ante dii examinare audiffe fe di/ xit, Audíre atit deii uel uidere,q eft inuifibilis& incóprehé fibilis nó í(tort et oculorü,ucl iftarü auriüi,fed poti? métis & cordis.Propter qd? btí füt müdo cordehoies quo deus uidet.[4Γ ydcírco ipfemerepbendo cago priam in fauil/ lá« cinere. QLuelocü alíj dixert:Ideo defpexi memetipfü δὲ diftabui& zftimaui meterra& cinere, C). aüt í iniuria fctilob, amici eius non re&telocuti fuerint:hic aperte diio eis imputáte móftrac:unde ipfeaitad eos. Qd pétm illud exprobratióis eis remitti nó poffitnifi btüs Iob jp illis ora 'uus meus Iob.Sumite ergo uobis fepté tauros& fepté tes:& fecerüt ficut locutus fuerat dris ad eos:& fufcepit ricatores, facti(ücfilij m dris facié Iob.Dris quoq; conuerfus eft ad pniam Iob, fupbizeius. Ca.XLII, cà oraret(lle p amícis fuis.Ecaddiditdns oia quxcüqo fus.In motu uero capi tis,indicatà coueniétiüi parua& priorum bo? norti duplicatione,ant maduerti poteft quod grandis multitudo ad illt conuenerit:'qui cd a fingulis paruü acce/ peritfubito tantarii di uitíag: fact^fit dris,Po tuit hoc fcriptor libri hui?& p anticipation dixiffe,ut poft tentatio néillà p cétii draginta ἅπος uitz fuz, bfidicete drío,cumu látasin duplü diíuitías poffideretifiliog: uero eius duplicatti nüeg: nó legim?. Vii arbitror qd cii eaqua oino perierát,il la ei in dupli fuerint reftituta, etià filij ei uiginti;p decéred diti fint. Hi em ipfi decé primi quos ruina dom?labétis ορ’ preíferat: apud deum non putantur extincti. Propter edifi catione itaq» fidei nra:tatos ei filios a deo redditos:quatos amiferat fentiendü eft:ut ofi bonor fuos: fubftátía in du^ plü fibia diio reddita,etià filios in duplü hze fe crederet: q utpote fideliifim? dei(eruus, minime dubitare deberet eos quos ad deli prammiferat nó periffe,Sicubi per totü hunc li/ brü fct Iob,fígurá habuiffe faluatoris pfpexim?:donante οἵα εἰν, ut nobis largiri dignat? eft expofuím*;& in qbufd& locis,amicos ei*fignificari hereticos intelleximus:fiC etia&£ ili heliu gétiliatis habuifTe imagine di(Teruim?. Sed qa p chriftü impiorü atqp erratiü recóciliatio eft: Nó eft em aliud nómen fub colo,ín quo oportet faluos fieri: ideo extíncta fiic gétilitate atcp abolita, haretíci ad chriftü a deo pfe mit tü£:utp que pri?faluati fueratzrurfum lapfi p etidé media/ toré dco recócilien£, In holocaufto uero feptem taurorü& arietü:orationüi atqp eleemofynarü fatiífactio,fupbiz& irae emüdatio plenaría, atqp pfecta per laboré atqp innocentía poenitétia demon(trat. C) d' αὔτ ait. m€[£»fie ait fufcepit facíé Ψοῦ«€. Illud eft qd' ait ApEs: Chrifiiefus q eftin dex tera dei:q etià interpellat p nobis:fecüdü Iohanéapfm,ad uocatus nf eft& ppiciatio apud patré.Sic itag;facies falua toris a pre fufcipitzdü G& ipfe exaudit& exaudit.n&[£t od dídít εξ, Πία igit addita füt Chrifto diio δὲ dco nfo, cti ppfo Mri p fidéadditae geud mititudo,& addet iregno, ὁ€[£t VV 4. uenerunt put: con 6ο, n$ € Roma.$.g LlIobna, mA A CL A RM E τν chem T$.21€ " neraliter omniti natio; num multitudines in^ telligere poffumus: eo quod de maffa huma/ ni generis carné alfü/ pfit: per qua fibi cate; ros fratres, dignat? eft facere: dequib? aitad patrem: Narrabo no; métul fratrib? meis: Mar. j,d in medio ecclefiz lau, Mattb.15.€ debat in fpü:queetia in carneu£turti annticiabát, ficut ápfe diis dicit: Multi pphetz& iufti cupierütuidere qua uos uí flitis,& non uiderit:& audire quz uos audiftis,& non au dierunt, QLué uídebantautemin fpiritu, prafentia aduen tus cius in carne uidere defyderabant ficut&(anctus Abra ham: de quo ait dris: Abraham cócupiuit uidere dié meii, & uidit& gauifus eft.Itaqp praedicti fancti uenerüt: quonia.. habétes eundé fpm fidet, pphetauerüt uelut iufti ex fide ui uetes:X facramentü incarnatióis chrifti futuri preuiden! tes in fpi,in ipfam fide chrifti per eádé poenitétia uenerüt: id eft ex fide in fidé, ut effent fub chrifto capiteunü& ipfi in corpore ecclefiz cóítituti,ubi ia refurrectíóe glonificato chri (io,& ex paífiois contumelia in honorem priftinum reftítu to,nunc ín domo eius ecclefia,panem facramentorum eius comedunt omnes per fidem uenientes ad eum. Cum ipfo autem panem ideo comedere dícuntur:quia ipfe dixit:Ecce cgo uobiícü fum omnibus diebus u(q;ad cótümationé[α’ culi.Siue quia ipfe eorundem myfteriorum eft confecrator, in quibus& ipfum benedicentem δὲ confecrantem accipi, (edixit: Ego fum panis uíuus, qui de calo de; fcendi:& uerbum fcripturarum,panis eftchrífti,quo ín do mo faluatoris ecclefia pa(cuntur:& exhortatione corum rez ficiuntur quondam fide inopes:qui in hoc fzculo cü effent alienia deo,famé fermonis diuíni patieban£:& cuncti qui eüprius nouerat, uenerütad eü,id eft q οὔ nouerát in terra ueniread edi meruerunt in coeli, Et mouerunt inquit,(cri ptura fup eo caput:exultátes uidelicet,qd" fpiritalibus& fa €ris chriíti cóuiufjs effecti effent participes: ficut diis ait in palmo: Vota mea reddam cora uultu tímétium eü:edent pauperes δὲ faturabuntur,& laudabunt dim qui requirüt επ. a[t cófolatífunt εὖ(up οτί«C. Saluatoré noftrü nó mediocriter cófolaf,qui paffione eius,qua pro redéptio ne müdi(ufcepit,cum gaudio credit δὲ fideliter oculis ridei conruetur:ipfeenim tali confolatione repletus eit:qui cum uidi(fet tarbam credétium, exultauit in fpiritu,(icut fancto euangelifta fcribente didicimus. Intuliffeauté fito fuo deü patrem malum paffionis δὲ mortis:ita dicimus fecundum Apoftolum:(Q ui proprio filio fuo nó pepercit,fcd pro ΠΟΙ bis omnibustradiditeum, Super quod magnà fumimus confolationem,quod dabit nobis bona fua, qui niala πο! ftrafu(cepit. b«p&roederunt εἰ vnufquifas ouem vná« Ínaurem auream vnam. Vnu(quifqp per fidem ad chriftum uenientium,offertei innocentia fuam, mentifcg obedientia, Ω μία δὲ Apoftolus ex peccatoribus fanétos effectos, ita ui uere docet, dicens: Obfecro uos fratres, ut exhibeatis cor; pora ueftra hoftiauiua,fanctam, deo placenté,Sic itacp ue, nientes ad ehriftü, efficitur oues dica, oues(ancta,oues Τοῦ. 8.5 Ε £ IMattB.ulti. Yob,6.c Téinf Roma.S.F i" Rot2,12,à dabo te. Et in euange; lio ait: CLui em fecerit uolütatem dei, híc mi hi&frater& foror& mater€. Et cücti η εἴ prius nouerat uenert ad eütita& ἐς εἰς fen; tiendum eft: quíano/ uerant eum prius om nes fancti δὲ prophe; te,qui eum utiqs αἱ’ mus:quia ip 1 Κο. ΄. νο «E xenerütommeofratreo c fozoreo.«C. πο ait uenerit hoc " ε[ὶ per fidem οἱ incorporati funt,ut intra ecclefiá in uno fpi congregati,eífent mébra eíus οὓς credétes in cii. Fratres atit & forores dicütur,omnis.lla cognatio iudaorü populi: de quorü familía natus eft chriftus.Siue fratres δὲ forores,ge; « put& cónfolati funt εὖ fuper othni malo qd' intuletat b diis fup εἴ, ε déderunt ei unufquifq; oué unà.& ínau crem auream unam, Drs aütem benedixit nouifTimis Iob maeís dj principio eíus. Et facta funt εἰ quatuor». decím milía ouíutn:& fex milia camelora:& mille iuga ο boít:& mille afinz:& fuerunt εἰ fepre filij δὲ tres filix, e Ecaócauít nomé uníus dié:& nomen fecüda cafia:& nomé tertíz cornu ftybij.INon funt aüt ínuenta mulíe res fpeciofas ficut fili: Iob ἐπ uníuerfa terra. Deditqy εἰς pater fuus harredítate inter fratres εαν. Vixit auté Iob poft flagella hzccentü quadraginta annís:&ui^ dit filios fuos,& filios filiorà fuon:ufqs ad quartá ge^ neratíoné& mortuus eftfenex δὲ plenus dierum. "ἃ , Commentariorum ἐπ Tobfinis, ) i'le rationabiles afcendentes de fauacro;geminos fectus-ha bentes, cii per obedientia mandatorü dei ienatain chrifto, innocétes& fimplices operaríj fuerint δὲ fideles. c 4T ἐρῇσ aütbiüdirít nouíffimía ec. Principia chrifti dei& diii noftri, legis Moyfi exordia εξ fignificat.Nouiffima uero eius,eua/ eliti effe monftratur, Vnde ecclefiaftes ait: Meliora funt που] ma Íermonis, d ini, tium eius,Proindeme , liorafuntmyfteriaeuz gelíj reuelata ichrifto, legis fignificationibus δὲ figuris:meliora facri ficia cordium contrito rii,quà holocauftoma ta pecudum. Melíora manifeftatio ueritatis in euangelio, ᾧ allega riarü umbra in;ucterá teftaméto.Sic πα δῆ dixit diis που Iob magis ᾧ princi, pio eius: ut in υπο populo;iudaorü& gé tiü,gratia abundaret: quos populos feciidü morüdlitates,quafi fub diuerforü aialiü noib?hac fcriptu ra uoluit appellare, Q) uà uero fignificationé eadéanimali,|, in fe uocabula cótincát,in principio operis iftius dixiffeme memini.Duplicatü uero horü aialiü nüierü, propter utrq populü puto:fiue propter abüdantioré gratia euagelij:utia diximus,de qua Apoftolus ait:Sufficiétia n£a ex deoeft: q & idoneos nosfecit& miniftros noui teftameti,non littera, fed fpü:littera ef occidit:fpüs aütuiuificat, Ὁ[£t fue runt ei feptem τῷ. uod feptem filios δὲ tres filías refertur habuifTe: gratíarü feptenarius numerus indicatur, δὲ legis pphetiz:& οἵα ut ín principio hui?dixi.Q, uas pfearüi πιὸ ries fecit coharedes fratrü fuorü, id eftaias Qs p fpin grarii in teftaméto diuinarü(cripturarü icorporat,cas utiqp pmif fionü fua fecit εξ participes.Eap: quoqpfiliag:(ignificater noia pofita:magnü in fe cótínet(acramétii. ee£t vocauit nome vní* ofc:c nome(cóe cafía:« nomé tertíe connu δή; Όλες ergo lex dei eft, ad coenitionéueritatis,hüana igno/ rantiz nocte illüinat, Cafia fanctz unctiois eft doni. Cor nu ftybij cópetentiffime, euangelicis copijs eccle(iaqy di^ uitijs coaptat:quee fpiritaliti rerü thefaurus eft, Cornu ue ro ad infigneregiii& dignitate ecclefia ptinet:ficut ait pro/ pheta:Exaltauit cornu chrifti fui. Figura ergo ftüs lob ma n Regii nifefte habuit faluatoris: δὲ in hoc qd'ex ditiffimo egens& pauper factus cft,ut nos locupletaremur. Circa corp? eius oém ptátcm fua diabol?exercuit: fed nihil pfecit: ficut ipfe diis ait: Veniet em princeps mundi,& in menihil inuentet, Iot.14d QLuéadmodü etíá btüs Iob poft damnü filiorü infidelium. ditatus in filijs eft: ita δὲ faluator poftamiffionéfiliorü infi deliü ditatus eft in gentibus.Per multa ergo fand lob diii noftri páffioné quoq;& patientia figurauit, nüero filiorü& fiiarü noibus, feptiforme gratia fpiritus fanctilegis& δν phetarüiatqp euangclíj in faluatoré noftrü plenitudine por/ tendebat futura. in quo requieuit(püs fapientia& intelle &us:fpiüs cófilij& uirtutis:fpüs fcientia& pietatis, replel uit eü piritus timoris dei,quod intelligendum eft,plenus dierü. Tandé releuatus lance explanationis onere,uelut ex pofito graui fafce refpiras:ad te btiffime pf Vecteri,claufu^ là fermonis mei dirigo,petés ut fi quid.in hoc opedignü p babili ueritate pfpexeris,etiam circa mea exiguitate largiffi ma diii noftri dona mireris:obfecro neaut amico fauorc pt mulceas:aut beniuola excufatione defendas. Ω.υἷα nolo eminentia iudicfj tuia fuz dignitatis fublimitate deíícias, fed potius fic opufculü meü laudabilefacias,dum incódita eius corrigendo retrectas,& pfecta emedatione caftigas. ca Efa ra -------Ἴ.-.Ἓ -μη -μ AA CANON TERNIONVM; FF LL ΩΩ. primum uacar Diui Hiero, deamus pef do,& in Commentarff aenigmate fcientia,in pro fenfu quz ab dicuntur ma requirat entilium inclina Solomoni& rn cius ub nomíne j BB GG AM RR Et gemas pecces. Nobís quibufq: ictura nominat eft commoretut Girandisin tlux uultus Intelligite mihi uidetur ceffiffe, libidinis In excelfo. Quis ita bo dei mortís utiqg ce HH an b SS autem prauurm iniquitatem ftinebite fidei catho, de quem feftatione poribus; Melius eft dulciffimam& agnitionem rectione Eruditus in uerba fapientum alfisfacit Nunquid D Il re, a TT Herzditas ribus pofitum í dis legímus Teítis mendax tur. ἐνῷ ommo quod omné furebant tis:& perueniens eem promiffionis ducitur re uideamus, fvderate VV E ΚΕ&oniyoer Et adiecit caueto cum chrifto nirentur Sons auium ipfum& in edit i mirabiliter qom Saba Su Adm Eimabitabyffur te. Et quia lis mifcent ad uindictam m e—9] Né; ἔ---τ-, A s ἐξ v) Η L oe opt e- dim""-.-”.---"-; τ [^.————Ó————X— 3 ἐ έ τειν- s à ex* ---Edi^"a Lx 7 Η z z t is 3 Σ pr Αλ. δα end teet σφ U-—— μμ hi m: NIVI DIESES » ον BUCH WL RDI GESCHENKT RSITATSBIBLIOTHI DE K OCT AVV MV coMmMEN TA το Ss ΓΝ PsarTÉRIVIHM &. HA BE T. ACOEBESSIT Hi sEPSALTERIVA TRipLIGCMEEIscGva H B BRA HNÉÉSA, G R AE C À, L A T Ιτ Ν A, 2 δη A BRYNO. A MORBA.CH Iv s f|; CANDIDO LECT TORL eptimmus Tomus optime lector, commentarios Dauidicorum pfalmorü com ectitur,qui tametfi non omníno uacant eruditione, Díuo tamen Híeronymo η πο funt falfo infcript.Quod ín ργα[επεία certís argumentis oftendere nó Iz duximus epereprzcium,quando hocin Híeronymiarü lucubrationum cenfura, quam in operis frontífpicio locauímus,egit Ε R A S M V S nofter RO TERODAMVS, 1 quí uír,ut ob íncomparabílééruditionem meretur cum pifcis illis litterarum heroibus con i[ειτί,ίεα ín dijudicandis authorum fcriptis,abfit ínuídia dicto,omníum eft quos atas noftra habet,primus. Quín prater hos commentaríos,alios quofdam offendi T mus ín pfalmos Hieronymínomine,fed plane fimilis farinz:quos quod ! ijfdem nonnunquá uerbís eadem complectebantur;adijcere non pla επίσης doctum lectorem; alijs fuper alias nugís grauaremus, alioqui plus fatís eiufmodi centonibus etíam prater uo, luntatem noftram oneratum. Enarrationes quo» rundam pfalmorum quas effe Hierony^ ὁ mí certum ο[ξ ἐπ quarto Tomo reperíes. Denigs.pfalte^ ríut quadruplexa ᾿ hüc 1 omum acceffit; Hel cum,& huicoppofita ue, ritas Hebraica, cuius— author eft Hie ronymus.Gracum δ huic e regione zdítío, quz: uulco legítur,refpondet. Cuíus a nobis ratío reddetur peculíaríprafatio—^ nenempeproxíma. Beneualecandide lector, δὲ noftram operam zqui boníg; confule, Bafil Idibus lanuarijs. Anno, M, D.3 XVI. . qd prim? fit, ordinis : Hicteij d. ' quiconfidunt íneü. Aliter. B DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN COM MENTARIOS PSALMORVM. Ms P PROEMIVM, MB nitus reliquiffe:de qbus ín alío opetelatiffime difputauít: uidebantur,fienis quibufdam potíus Gp interpretationibuSad ἐξ qui ín breui tabellaiterrarum δὲ utbíü fitus conantur oftenderc:íta ín pfalterij opere latifms quafi paucis qua tetieiffem,intellíeantur δὲ cactera quac omit IN qd' putem a me poffe díci quz ille praxeríjc:fed feruít uel ego digna arbítror lectione, ín hunc angdi ingunt:& L ie Iceeremus:fimul iter:uel intacta pe^ uo fcilicet no pu/ gitur Pee eet qua quxcüq: míhí digna memoría notarem.Et quod folent hi face; ifTimas regiones ín modico fpacío rateríens alíqua perftringeremut ex unt,quá uím habeant atcp rationem, qitod ea quz ín tomísuel homilijs ipfe dif] τι comentariolà referam. Pfaltería erac εἰς, δζ latine organü dicitur,qd'hebrei 523 nebel uocát. Pfalmus díci£ co,qd'a pfalterio nomen accepit.ucl pro pfallédo.Quáuís Dauíd οὓς pfalm. 5 cátaflet:tri οὓς pfalmí in pfona Chrifti per tínét:& q prztítulati efle non uídétur apudh ligit uníufcuiufq; pfalmi intellectus.Quig: gredítur nifi p dau&íta δὲ uniufcuiufg; p(alr Ispro uno pfalmo haben£.INà p títulü íntel, lusnifi dauis: Vtíta dixerim,in domü no ín» í intellectus p daué:hoceft per títülá íntellioi£ in cuius pfona cantatur: aut ín perfona(ΓΗ, αι in perfona ecdefizautín perfona prophet.^ py HIERONYMI PRE IN PSAL TER £atue vír quí Gabr ín confilío(mpfozü, icufit hüc píalmü quafi prz; ie n 4 fancti:&ideotítulum ὃ nó habere. ΑΙ ineo€ fui habere principiü:: δὲ σλεομασμῶμ ος* tiü eum primüi dicere e ante qué nullus fit. Aliter. Apud hebrz; os& primus&(σσ dusunuseftpíalm?:. quod in apoftolorü' quog actibus cópro bat.Deniq; qa a bea; titudine ccperat,in beatitudi us qui non cogitauit:nó fecit,nó docuit mala. Aliter, Beatus quínon eft iudaus: genuilís, hereticus, Aliter. Tertüllianus in libro defpecta culis,afferit hunc pfalmü δὲ dellofeph poffe intelligi qui corpus diii(cpeliuit,& de his α δα fpectacula gentium nó conueniüt. b«[ tín vía peé&atozü no fterír.NO dixit, & in uia peccatorü nó ambulauit: Hocquippe impoffi/ bile eft:quía nullus abfq peccato, nec fi unius quidem bora fucrit πίτα eius: nullü fine peccato dicit:fed ín uia peccatorü nó ftetit: hoc eft, qui €d per paenitentià ad meliora co catbedra peftílentíe nó fedít, Pro p delufores habet:qd fcilicet omng doctor illudat. Vnde Hieremiz(ait) Iudentiü, Ὁ€f Ced inlegc oüfvolütag efus. Tribus duo retulit; ut habeat uoluntate; d iungat& ftudiü, e«t ínlege cíuo imedítabí Je ac ποθεῖς, Meditatio legis sz&atus vir qui non abüt 4| in confilio impiorü.Et ín uid pecca torü non ftetit. Et in cathédra Ρο! M lentia: nó fedít, Séd in lege dí uo. J| luntas cius:Et ín Kee cíus meditabí £4 tur dicac nocte. Et τίς tandp liená ἅ eft fecus decurfus aquará. Qüod fructá ift tempore fuo. Et foli eius non decídet; πος fecerít profperabuntur. eft:non foli in legédis fcripturis fed etià in his quz fcrí/ pta funtfaciédo, luítus igitur, fiue manducat,fiue bibat, fiue dormítin nomine diii omnia faciens, meditatur le; gem eius dieac nocte. f&[£terírtands lígnti qo plantará &ftifecug oecurfue aquar. Pro plantatü,tranfplantatum Agla rráftulit. Lignü autem cui uir beatus cóparat fapientia pu to: dequa δὲ Salomo loqui& Lignum uita Prouenj,c eft his qui fequütur! eam, Sapientía au; té per Apoftolü chri/ t,(οί ftus dei filius decla, ratur. Chriftum(ait) dei uirtutem δὲ dei fa pientía: hoe cft, chri/ fto filio dei,cóformis υπ factus corpori gloriz eius, e ϐΓῶ {τις fuá oabít ín rem poze fuo. Dabítenim fructü non quocüq tépore,fed prafcrípto: illo fcilicet cá deuictis poteftatibus principatibufgy tradiderit regnü deo patri,conformatus claritati corporis(ί,Ω d? autem fe arboré diis dici uoluit,ait: Aut facitearboré bonam& ἐγ δεῖ! eius bonü. Q d'ligniita dixit: Si in uirídi ligno Mattf.tt.c hoc faciüt,in arido quid ficte b«Γιξι folum εἰμ nó oecí; Lu1$€. det. Verba doctrinz qu ad falute gentibus proficiunt: iuxtaíllud Apocalypfis: Et folía ligni huius ad fanitaté Apocat21.a gentiü.{4γιξι οπιπία quecíüq fecerit pzofperabunf.Tudaci hunc pfalmü di&ü effe exi(timant delofia: qd' folus in/ ter prophanosreges non abierit in confilio impiorü:fed fecutus fix legem dei. Verü hoc qd' modo le&ü eft,& om, nía quacüq faciet profpérabunt:nó folum de lofia,fed denullo fanctorü accipi poteft:nifi forte in futuro fcu» lo.Melius igitur deco intelligimus homine quia falua/ tore noftro affumprus ο acp faluatus: Non quo alium affumpfiffe,alium affump:ü cffe tetemu rfed quo unus atqpide filius dei& filius hominis qui ante(ccula uerhü aaa femper Non fic ' deü:qui peccator eft, -ricóparat. be pé £ommeu.I2icronymi femperfuit: ipfepoftea δέ carné eft dignatus aff umere, a«Lion ficimpg.Id qd fectido dicitur no Πς[η hebrais uoluminibus nó habetur: fed ne in ipfis quide Lxx.in/ terpretibus.Nam in exéplis Origenis in Cafarié(i biblio theca legés:femel tantü Ícriptü repperi, Inter impium€ peccatoré hoc ínter/ eft: qimpi? eft, negat fariam correptioné: ut patris in filium, medic! 1n egro/ tum;magiftri in difcipulü. Ira autem patientibus uideri poteft:nó qd? deus emendcetíratus. n«€t ín furo:c füo coturbabít cog. Sicut in epiftola ad Rhomanos:Reuela£ (inquit)ira dei:ut qui cam uenturam intelligüit ftudcant . deuitare:íta& in pra fentiloco benigne,nó * Nón fic impij nó fic fed rancj puluisqué pijituCt? 4^ airpunier, fed rurba confite£& peccat.Si. e facie terrx, Ideó nó refurgüt impij in iudicio.NNeq pec bir x iram Fans a cutiuftusuircópara» cat&res in cófilio iuftorü. Quía cógnofcit düsuidíufto ων, οἱ£goaurems sur ligno, fic impius compatur pulueri. f ríizGCiterim iótü peribit. falmus— II Venen Aes Q.uriufüusetigno& κας Várefremuerunt gentes:& populi meditati fume ine rer rro paradifi comparat:q aütimpiuscít,pulue b ριοήσε ventuo a facíe (Πε inania. Aftitérüt regesterra:& príncipes^ q«LAbeo.Deo patre conuenerunt ín unü;adueríus drim& aduer τ€ Cupcr fion:ld εἰς fuper ecclefiam.Sion fere. Puluis licet de ὁ Que.[5 chriftum eíus. Dirápamüs uincula€0/ fpecula sim RE terra fitr defluiteffe& rum:& proíjciamusa nobis iugum ipforum.Qüíhabi ce?: terra. Τατ infelix crit (απ eíue, Mos eft qdéfit puluis. Vide/ s loquetur ad cosín íra fua: δὲ in furore fuo conturbabit tur quidé habere ter/ in nouiffimis diebus rz(übfantdedha/» 405. Ego autem cónftitutus fum rex abéo fupér flot— prapararusmons do berfuifabftanta:ni, 3 mónté fanctá cíus:prédicans praceptü düi.Dominüs musdominiin uerti * dixit ad me filius me? estu:cgo hodie genui te.Póftw hil habet folidü, fed qd' habetad ponam cemontiü. ΕΓ[oie/ dícane pzeceptum οὖν haber. Hucillucpdi laa me& dabo tibi gentes hactedítaté cuam:& poffef/— mtní. Hoc eft doari Ífpergic,nungiin uno loco eft:Qcüqpuentus 3 .; iil 3 cuágelfj,, 1 fioné tuam terminos terra, Reges eos ín uirga fertea; Pàcuageln νε ππίπσ ofrít ad πε’ vraxerit:illucei? ρε’ ὃ tandj uds fieuli confrínges eos. Ernüncregesintelligi—líue meue ea ru; ego tus dirigit, Sic δὲ im/ pi? q femel deü nega * re:ertidimini qüi iudicatis terram.Serüíte drio in timo» bodíe genuí te. lefus chriftus eft heri& ho ueritjcüg Π aura Ὁ re:Sexültate εἰ cam ετοιτιότο. Appréhendite difipliná^ die, in zternum.Re diaboli traxerit,illuc$ ne quando írafcatur dris:& ρξατίς deuía iufta.Cü εχ, Cteaüt ei q παρ εἴτ πὶ errore perducitur. tépore dicit: kf o cC xdonórdurgüt&arferitin br&ui[τὰ eíus: bedti omnes qconfiduntín εἴ.— ftulaa mc« vabo ribf ímptj in íudício.No qa nó refurgát: fed qain fudicio nó refurgaciá eff de his preiudicatü ἐ. Ὁ«ες peccatozeo ít cófilío(uftozG. Si nó refurgür p&tóresin coti lio iuftorü: diuerfa eft peccatorü iuftorüqp refurrectio. e«[ Cía cognofcít oft vía(Πορ, Nibil aliud cognofcit Píalmus géteo beredítaté tud. Ac fi dicat: ἀπ iuda tenoluerütrecipe: omes gétes tibi uenientin hareditaté, y«fi egco coo ín vírga ferrea. In dura difciplina rhoma norü. Vel p uirga ferrea, difciplina intolerabilis:quia cor da illorum tortuofa erant. 5€[ Z and vae figuli confrímn ftus: ut illud: Et erít Ez. Times diis,nifi qd noticia ei?dignü eft.Cognofcicqppedriscos^ geacos. Vas figuli antequiin teftam fuericobdurarum: iab."* qcius funt: δὲ(i qs nefcit,nefciet. Ecad peccatores dici: ἢ diffiperur reformabile eft. Lege Hieremiam.Siautem Hicre.s98 -!7* Djifceditea meoparíj iniqtatis:nó noui uos. Víaautéiu;— femeltefta fracta fuerit,nequaquá in integrum compin/ 1 To5.14.2 ftorü illum puto effe quiloquit:Egofumuia.Dequo&^ gipoteít. Verum quz apud homines impoffibilia funt, Tu Hicre,o.d propheta dicit: Videte quaíit uia bona. fü£t(terim— apud deü poffibilia. Figulus,chríftus: uas, homo:ut Cft Ypidemui$. ρίογή ρίδίγ αἲ claméter nó impíj pibütfed impietas. Clare fremuerür géteo:t popul(.— Pfalmus 1l (ο auté uerficulo diis ipferefpondit, cohortás populum gentili à omnes qui fibi ex íudeis credituri funt, ut le^ galia uincula diffoluát,& grauconus legis abíjciant:qd' nó potuerüt portare patres corti, fed fequan£ εἴ cuius ία güfuaueeft&onusleuc. Κά Θηί babitat ín celíe írride/ bítcos.Per humanz fermocinationis exempla,affectus dei difcimus:non quo ille quépià derideat, fed qd' nos derifu digna faciamus. 1€,€t ofie fubfannabít eos.Sub fannatio proprie rugata fronte& contracto nafo expri mit, Abfit itag; hoc nos de deo corporaliter exiftímare, qd etiam in grauibus uiris quídà reprehenfione dignü arbitrantur. im«[£ uncloquerur ad eosínírafua. De ira dci€ Lactantius librum pulcherrimum fcripfit:& ipfe . Origenescreberrime difputat,nó tam iram εἰς ᾧ neceí/ illud: Sicut uas ín manu figuli»fic uos in manu mca dicit dominus. Aliter. Confringitur in poenitentia hic: fciplínam ne quando(rafcatur oomínus.Pro eo qd' in gra/ co dicitur Φράξασθε παιδείας: in hebrao lcgit 12 3v 73 nafku bar,qd interpretari poteft:adorate filiüi.Aptiffima itagp de chrilto pphetia,& ordo praecepti, adorate filiü ς neforteirafcatur dominus,hoceft pater. b 4|£tperca/ tía oe vía(ufta.Tudzis qui noluerunt adorare filium,iraz tus eft dominus:& perierunt de uía recta. Via tufta ucl recta chriftus eft.In uia fumus,quando mandata dei ifm plemus.De uia perimus,quando ab eis declinamus. 1€ 3n brenííra eius, Hoc εἴ, πη exitu uniufcuiufq: hom nis. Vel breui ira in dieiüdicij:utillud: Cum enim dixe 1,T dA 4 rint homincs pax δὲ fecuritas:tunc ueniet els repentinus interitus. Κάῑ 35eatí omnee quí confidunt ἐμ cum, Non in hominibus neg in femetipls:(cd in dei. Ifte pfalmus ut prafasi x ἂμ ᾿ medítatífüntíanfa.Audacisefthuncpfalmü^ uelín die iudicij ἐπ ignem. a&['Wlunc recee íntellígíte.* m interpretari telle poft Petrü:imo decofentire^ Regcsfzculi omnes, uel rcges fancti apoftoli, intelligíte | aliud quà tn a&tib? apoftolorü dixerit petr*.— í(tafupradicta. b(|£rudimfní.Hoc eft,uofmetipfos uel | bérziftiterunrregeoterrezt,Nonfíolü He— alios.€«έυί(udicatía terram. Sanctam ecclefiam. rodes rcx, fed etia illi reges aduerfus diim conftiterunt; Ὁ«δείς vomíno ín tímo:e. Timore dixit, ut elatio; quorü regnaei ín puncto temporis diabolus oftendit.— nem eistolleretquia regeseosappellarat.€«€t cxulra («T ibirüpamue vincula coz. Q uatuor przcedétesuer/[είν Vteos iterum confortaret:ut illud:Gaudete& exul; Mats b lis fus,uclangeli ucl pphetzfuntlocuti:mirátes quarehu, ταῖς. f&£ um rremo:e. Vtcum tremore eífent:id eft tre ἱ mana temeritas aduerfus deifilitt cofurrexerit.A quin, X morecorporis&timore anima, 6«[ Zipprebendíte of; T "i ' αυ: me. oe monte. Iob.19,c clamantibus:Tolle,tolle cr zin pfalmum A^ ürprafati(amus in beátitudine terminat unde fuperior incipit:& ideo apud hebrazos pro uno habentur. a«L'j^fatimus Z»auíd quando füaít a facíe zibfalom filij fuí. : Ite p(almus pofterior eft fequentibus plurimis: quiad Saulis uiden£ hiftoriá pertinere, Ante fi quídé Dauida Saul eft paffus infi» dias, quà Abfaló ad, uerfus cii arma corri" Pfalmüs dauid quando fugit a facie abfalor filij(ai. 04 ΠΠ &urus erit: Venite benedi patris mei: percipite regnü quod uobis paratum eft ab origine πη αἱ, 1 4L 32 finem ín carmiínibus;pfalinua 2»auíd. In finem:id εἰ, ἐπ chrifto.Finis enim legís chriftus ad iufticiam om ni credentí, In carmínibus: hoc eft in laudibus, Pfal, mus dauid: hoc eft, laus chrifti, Pfalmus. ΠΗ͂ $o 3 Mattfss.c peret.Sed quia pofi& Ο minéquid multiplicati II Om(nuo^ εὖ eierat, ut nó tantü f itribulá[εἰ üt aduerfi caré exaudt defe referret quz paf unt qui tri ulat me:multt exureut aducrius üít me pe? fus ed wp-. me. Multi dícát anima mex: no eft falus ipfi(üftícíe meg: Pes infer: ideo indeoei?. Tuaütdiüe fufceptormeus es:eloríamea&— Incongruum ἐξ μος nes infiitueret: ideo- d. a e de dauid accipere:ut primis(ecüda praepo e exaltans caput meii. Voce mea ad dfim damaui: ὃς éx- quiin fuperiori píal, duparentadohlor/ s andi titmede mote fancto fuo.Egó dormíui&(opora mo propteroccifione dinem doceat.Si quí; de ante ppter pecca; e tuis fum δὲ exurrexí:quia diis fufcepit me.INón timebo milía populi círcidantis me:exurge drie faluum me fac bamur. In Dauidue.f deus meus.Qüoníá tu pcuffifti οὓς aduerfantes mihi tacorripimur:& poft €a propter uirtute,p^ ' Vriz pene eft interfe) étusa filio: nuncau/ diat dicere: Exaudi, uit me deus íufticiae mez. Totus itaq pfal το πο ὁ finecaufa:déntespeccatorücontriuifti. Dii ΕΠ: Γιος/ mus ad chritums& mutatus eft.Sub faul píccutione,innocens i fuper pópulum tuum bencdictió tua. faic iebAbíaloma/.i[nfin&íncirminibuspfalmusdauid. ΠΠ ΄ Vm inliocaré exaudíuít me deus iuficiz: mex ín tribülatione dilatafti mihi. Mifer ere meí:& exaudi oratíoné me. Filij hominü ufq;quo ordiné prioré effe d$. 9 graui corde:üt quíd diligitis uanitaté ὃς quaritis men/ . daciü.Et fcitote qm miíríficauit dris fanctü fuá:düs ex audiet me cum damauero ad eü, Irafcimíni& nolíte » pecare:qüx dícitis ín cordíb9 ueftrís:& ín cubilib9 uc lant me:multi exurgtit. a ftris copügimini. Sáctificate facrificíü iufticia:& ἢ pate r ín diio:rnultí dict qs oftédit nobís bona. Sienátü eft fup nos lumen uultus ταί die: dedifti licia in corde pereüadomnes(an/., meo, A früctu frumenti δὲ uíni eorum repleti funt. In pace ínidipfi:dormiá& requiefcá Qi tu die fingula. nifetiffime criminis reustenet Vriainter, ΠΡ fecto.Lege qnquage/ y fimi píalmi titulü:& intelliges eum iuxta terti.. P(almus, III Qníne dd mulrí/ plícatí.fát quí tríbu/ aduerfus me. Poteft hicpfalmus& ad da; uid& ad chriftum& ctos ptinere, ce£x, fancto fuo. Montéfan,€ ríterín fpe:conftítuífti me. &umpauto unigeniti effe fili deí,ad quem in nouiífimis diebus populi cóftuicuri(üt: Efaia€ Michea hoc ipfum uaticinantibus.Sed& de ec/ defia intelligitur: quía.non poteft cíuítas abfcondi fu/ per montem pofita. o«[£co oozmíuí z fopozatue fum« exurrerí:quía ofie fufcepit me. CO) uafi(omnus inquit& lo cus cíus pfecutio fuic. e(['iHon tímebo mílía populí cír/ cüdantís πῆ, Et dauid poteft hoéde Abfalom δὲ exercitu eius dicere: αῆς deiudais sei sum. aduerfum fe& ige cum.[ΑΓΕ οί tu percuffiftí omneo aduerfante:{ fine caufa. Percutit dris & uineas alienigenarü in grandine: δὲ(aluator qui pro Zacb.13.€ nobis factus eft amnis percaifüs a patre fcribif. Percu/ tiam paftoré:& oues difpergentur,Pro fine caufa autem: maxilla legitur in hebrao,id eft πο Iehi, Et quia maxillà pramiferat:cófequéter infer£..&«[£entee peccatozü có triuíftí. Refpondeant ergo amici folius hiftoriz:quomo; do deus maxillam percutiet€ confringat dentes pecca; torum pugilum contra fe more certantium. Dentes pec; catorum contríuifti.Príncipes íudaorum:dentes uel hz tetici doctores uel uerba ipforü. b 4Γ£»omíní eft falu, Hoc eft,non ab homine fed a deo.Tpfe folus poteft,& per ipfum a morte ín uitam tranfire. í€t füper populum suum. Hoc eft populum chriftianum. Kk 4Γ 3Penedíctío tua, Populo credentium benedictionem infundit: tranf, mittens eis fpirirumfanctum; uel'in futuro quando di; haredítatem confequitur:pfalmus dauid.— V per chríftum ad iu; ftos referendum eft, Horum fimile quid etiam lacob locutus eft dícens: Exaudict me cras iufticía mea. ü 4Γ 3n tríbulatíone mea oltlataftí mibí. Zi»iferere meí:z exau/ di ozatíoné mea. Licet mihi auxilium tule/ ris,€ in tribulatione mea dilatafti míhí: ta men cgo mifericor/ diatua femper ἱπά geo. o«[ Cit quíd οί; ligitío vanítaté z que, ritía mendacium, Dia, píalma. Verbü nbo fela, Lxx.interpretes: Symmachus& Theo dotio,diapíalma tratt ftalerunt, Aquila ue Verbamea ro,femp:& puto aut mufici cuiufdam fo ni effe fignaculii:aut certe perpetuitatem corü que prz dicta(unt indicari:ut ubicücpfela: hoc eft, diapíalma fi ue(emperapponíitur: ibi(ciamus non tantum ad pra fens tempus,uerum ad aternum,uel quz fequücur, ucl qua pracefferint pertínere. p 4T oue cícítía(n cozdíbus veftría:« ín cubilibus veftría compuagimínt. Ὁ uod in die cogitando peccatis: nocte expíatep lachrymas. α δα; απῆταις facríficium íuftícíe« fperate(n oomíno. Sacrificiis deo immolate íufticíam:& confequenter fperabitis in domino. r([Sícnatuim eft(uper noo lumen volue tuf oomíne.In cuius facielumen domini fignatum eft: ifte reuclata facie gloriam domini contemplatur. Tale fi; gnum& in gementium frontibus in libro Ecechielis pto phetz notarí dominus precepit. e&[ 44 fructu frumeti, τί« víní coxum repletí funt, Id quod in plurimis codi» cibus inucnitur,& olei corum,cum uetuftum Origenis exempli pfalterij reuoluerem quod ipfius manu fuerat emendatum:nec in hebrao,nec in caterís aditionibus, nec apud ipfos Lxx.interpretes repperi. tL 3n finem pro ca qug beredítatem conf. equítur:pfalimug vauid, De ecclefia quz in ine& confummatione mun/ di hereditatem confccutura eft, uniuerfis nationibus chrifto credentibus, píalmus ifte contexitur. Deniq;& ex perfoná eiusoratio ad dominum dirigitur. aaa 5 Verba mea In fíném pro ea qua Geíi.30. Ececb.g.b an 5 n £rba mea auribus pcípeofie, Píalmus"V Nullus habet hanc fiducia nifi ecclefia.Coui.. peccator eft,non cít aufus dicere: uerba mea auribus pcípe die: q irafci£ δὲ maledicit, no eft aufus dicere:uerba mea auribus pcipe diie:fed optat ut de? claudat aures fuas.b«[ 3utellíge cla mo:é me, Clamor in fcripturís nó uocis fed cordis eft. Denicg Έχο. ια. ad Moyíen dicitur: Quid clama(ad me, cü moyfes ante nó cla maffet. Intellige cla/ moré πιεῖ. Et Apfus. '(ΑΕ ανν Clamátes in cordib? noftris, abba pater. Vtiq; q clamat, nó in corde clamat, fed in ligua clamat: Et quó dicit Ap's,clamantes in cordibus noftríse Qi igit gemitus no fter δὲ cofciétia depre cat: iftü clamore in: Thretz^f celligir de? Vii dicit& £ommen.ID^iéronymi Erbà inea auribus peteipe die: íhtellioe da^ 9 b c moré meü.Intéde uod οτατίδίδ mez:xéx me? E& deusme?.Qm ad te orabo domíne:mané € * exaudíes uocem meam. Mane aftabo tibi δὲ αἰάέδοε $ qüoníam non deus uolens iniquitatem τα es.INéq; ha/ i bítabít iuxta te malignus:necy permánebüt iniufti atv kte oculos tuos, Odifti ómnes quí operantur íníquita^ d tem:pérdes omnes qui loquuntur mendacium. Virtim »fanguinum δὲ dolofum abomiínabitur dominus: egó auté ín multítudíne tifericordía tux. Introibo in do. ὁ mum tuam:adórabo ad templum fanctum tuum ín τί, p morc tuo. Dómine deducme in iufticía tua propter ini q mícos mcos:dirigé ín confpectu tuo uiam meam. QLuoniam nó eft abigne,ne confuma£ abigne. í&[ffiegp!p; manebunt íniuftí ante oculoe tuos. Q uan» do dicitur, neqypér, manebunt: oftendi£ qd aliqri manferint; Máferütaütaliqri ín iuftí ante oculos deiz máferüt deo expecta ες poenitentia ipforüs fed qm pmaferüt in» iufti,ppterea nó prhà ferüt ante oculos deis k«9 dí(tí ones quí opcerátur íníquítaterms Infelix eft: quem o^» dit deus. QLuis eft ille quem odit deuse Ω. αἱ operatur iniqui tatem, δὲ enim om^ Hieremias: Nó fileat pupillaoculi mei. Vi dete qd dicat: Nó taceat pupilla oculi mei:& aliqri pupil. laoculi clamat ad deii. Vtigp(i clamat: lingua clamat,nó pupilla oculi.Sed quó clamam? in cordibus noftris, qri cum gemitu dominum deprecamur:fic quando lachry/ mas ad deum fundimus, co tempore pupilla oculi πο’ B rdamatad dominum. c&Rex meus cocus mcue. Ille uere aufus eft dicere, rex meus δὲ deus meus:cuí no regnat peccatum in mortali corpore. Rex meus& deus meus:quíaregnas in me,& non regnat peccatum: pro^ pterea deus meus es. Tu es deus meus: quía non eft uen ter deus meus:quía non eft aurum deus meus: quia nó eft libido deus meus. QLuoniam tu uirtus es, X ego cu/ io habere uirtutes:propterea tu es deus meus: hoc eft uirtus mea. Ὁ(Zane exaudíee vocé ttieá, Ο αἰαᾶ fim, plicius interpretantur:hoc eft,exurgo diluculo ad oran; dü δὲ deprecor te. Eft qua cít(ta interpretatio, qua dici tur:mane nos exaudit, uefpere non exaudit: media no; ες nó exaudit.Sed uidete qd dicat: uádiu in tenebris erroris fum, nó me exaudit. CLuádo uero foliufticie ue nerítín corde meo:tunc me exaudit. Mane exaudies uo; cem meam. Nó dixittertia hora: nó dixitfexta hora:nó dixit plena luce:fed uidete quid dicat:Mane,ftatim ut te/ nebra fugere cocperínt exaudis:ftatim in principio boni operis meexaudis: non quaris finem. Et enim meum uelletuum perficere.€(25»ane aftabotíbí. Videte οὐ dinem:mane, non uefpcre:nó ín tenebrís,fed mane.Ma; ne aftabo tibi:ftabo conftanter X imitabor Moyfen. Ma^ Ὡς aftabo tibi:tibi a(tabo, nó alijs. Cum aüt mane fucrit δι ftetero,X tibi(tetero:tüc mercbor te uidere. f&€t ví; debo.Subauditur,te uidebo. Multi malelegunt: δὲ dicüt καὶ ἑπόψει usifed(ciamus erroré effefic dicitur, καὶ Ἐποψο/ μαι-Ώος eft,uidebo: utfitordo quem díxiímus: incípente fuce uirtutü in anima mea:qíi tare tíbi cepero:noó fede/ re:non iacere,fed ftare: ftatues fupra petram pedes me os:tunc per iítos gradus mereborte uidere.&(ΓΘ 10) níam tu eo oeuenon voleno íníquítatem. Propterea non me exaudies plena luce,fed mane:quonià non uis deus iniquitatem, Cum enim recedere coepero ab íniquitate: ftatim merebor exauditionem tuam. b(ΓΒΕ babita bít iuxta te πιαϊίρπυσ.Ο. uádo aliquís recedit a nobis qui malus eft,gratulemur:hoc in nobis fit, quod factü€& in domino.Videte e quid dícat fpirituffanétus, Νεφ ha/ 4: Cert,é,c bitabit iuxta te malignus.Q. ua enim communicatio Τα ci& tenebríscQLui confenfus chrifto δὲ belialzQ;uando nes peccamus:€ qui » i cüq peccat odio ha» betur a deo:ergo odio habemur a domino. Sí auté odío ' habemur a domino, quomodo gratía faluati fumuse ΟΙ omnes qui operantur iníquitatem.Non dixit qui operati funt iniquitatem: fed qui operatur iniquitatem, Qui perfeuerant in peccato,illi odio habentur a domi no: qui autem dimiferunt, illi amantur a domino, 1 ξρετᾶεσ omnee quí loquantur mendacíum. Rem no» uam uideo: Ω. πὶ malum operatur, odio habetur: qui mentitur, perít. Videamus quid fit plus, odio haberi a domino,an perire, Infelix quidem eft qui odio habetur a domíno:fed adhuc uíuit. Ο αἱ autem loquítur menz dacium δὲ perit:iam efTe defiftit. Ergo infelicior eft qui» mendacium loquitur, ᾧ ílle qui operatur íniquita/ n tem. Q.ui enim operatur íniquitatem, odio habetur: qui autem loquitur mendacium, perit. Os enim quod mentitur,occidit animam.Et quomodo fcriptü eft: t fit deus uerax,omnís alit homo mendax.Si aüt quíciidp lo; quitur mendacium,iam perit δὲ occiditanimam fuam: omnesautem mentimur: ergo omnes peribimus« Hoc autem quod dicit: Perdes omnes qui loquuntur men, Sa. i4 dacium:& ex confequétibus pfalmi,& ex ipfo ordine in» telligere pofTumus quia de hareticis dicit. Ω ui em ope ratur iniquitate, fuam ti anima occidit: qui autem n reticus eft,& loquítur mendacium,tot occídit homines quot induxerit. mI Οίτη: fanguínum« oolofüm abo, mínabítur oomínue. Virfanguinum, omis hareticus e(t: quotidie animarti fan fundit. Re&e dixit dolo; fum:& homicida eft& us. n«I£go autem ín mul, títudíne míferícozdie tue: boín oomá tuà.Tlli in iniqui tate fua egrediunt de domo tua: ego in tua miferícordia ingrediar in domü tuà. Introibo in domü tuam,quz eft ecclefia, Ὁ€[ 21dozabo ad templá fanctá τυῇ ín tímose tue. Τρία eft domus quz δὲ templü. p£»fie oeducmeín tua (uftícía. Ego autem cupio intrarein domü tuam:& uolo intrare per uiam tuà rcctam:fed quoníà continuata f. mitis fcandala ponunt inímici mei,& mihi in domü el irc cupiéti,laqueos ponüt in itinere: ppterea quao te; tu dirigas pedes meos ufcpad finé,Meü eft pedes po" in uia tua:tuül eft corrigere greffus meos, ἃ«C: nere ínimícos meos otrígetn cófpecru tuo ví mea. Hoc ΜΑΗ tuá rectà taper inimicos meos q ifidiant mihi.Q. cft aüt ifta uiacLectio fcripturarü:hoc eft,nein(cri t m tuis per quas ingredi cupo in ecclefiam tuà corem Om nis enim qui male intelligit Ícripturas,in uia dei corruit, ο) ποπ nó c ergo reteduntaliqui ex nobís:dicamus& nos:Exierunt 1.IoB.12,€ ex nobís,fed non fuerüt ex nobis.Si ením fuiffent ex no bis: manfiffent πεί nobifcum. Dicitur ad deum:Non habitabit iuxta te malignus. Si em deus ig nis eft& igtiis Deurt.4.d confumens:quicüq ftipula eft:quicticp lignum eft:fugit uet ": A in pfalmum á« Cuionía n6 eft(0:€ coz verítas. De(cribunt hare/ tici: defcribit uir fanguinarius δὲ dolofus, que abomi nabitur dominus.Non eft in ore eorü ueritas. Non ha^ bent chriftü ueritate in ore fuo: quia nec in corde habet. b€£o: coxum vanum eft. Melius habetur in hebrao: v2^y drbom. Vere guttur corü. Et recte dixit,patens: Qr uan/ docunq eim uult ali/ quis deceptus intra/ re,paratus eft hereticus δὲ fufcipit.Nundj haretici clau, duntos fuü:fcd femper aperiuntosfuü. Of Éínguío. fuíc oolofe agebant. Aliud in corde tenebant: aliudin fer mone pollicebant.Pietaté loquebant: δὲ impictaté cela/ bant. Chrí(tü loquun£:& occultant antichriftü. Sciunt ein qp nemo poffit induci, Π proferantantichriftü. Lucé roferunt,ut celenttenebras: ut per lucé ducant ad tene ras. e&«[ 3udíca illoa ocua.Scíant te iudicé: fciantte rez fpicereres humanas.Q.uí iudicaturus in fine es, etia in prafenti iudica. CLui generaliter iudicaturus es, nunc ex parte iudica. ui patré fentire nolunt, fentíantíudi/ cem.Tudica illos deus. Quare? Qua de caufac Sequi£: [4 ecídanta cogítatíoníbue füie. Siem in prafenti rede dideris illis qd? meren£, incipiuntrecederea malis cogi/ tationibus fuis:d;diu te iudicem nó fentiunt,nó tíment. Decidanta cogitationibus fuis.Egregie dixít,a cogitatio níbus fuis, CLuotidie em haretici immutant dogmata faa.Denig(i uir ecclefiaftícus de fcripturis eruditus có^ tenderit cótra eos:&(cripturis fanctis coarguerit eos, fta tim requirunt,quomodo aliud που dogma reperíant. Non quzrunt quomodo faluentur,íed quomodo fupe; cent. Propterea nunc dixit: Decidanta cogitationibus fuis:& te habeant unam cogitationem, g« Scm multíudíné ímpíeratá eozum expelle eos. Non dixit, undeeos expellat: de coelo eos expellat: deterra eos expellat. Vnde eos expellat fcríptura non dicit: fed ὑπεςβατόμ eft,& ὕσερομ ποότερομ. Debemus ergo legere: Scdm multitudiné impíetatü corü expelle eos. Ω ὦ αἱ, cit, hoc cít:ab impietatibus fuismultis ,ppter tuam Γης; ricordiam expelle eos, hoc e(t,nó fint in multis ímpieta tibus fuis.Poteft& aliter intgmpretarí: Ὁ uonià plurimü impíj fuerüt: δὲ noluertit deciderea cogitationibus fuis: & impietates impietatibus augent:& quotídie congre ant;X plures habent impietates:propterca expelle eos. ndecÀb ea qua hareditaté cófequítur.Tu expelleeos ánde:ut quoníam fidem nó habétecclefiz, ne uerfent in ea, b«[ Quonía írríauerüit re οῆς, Tu ας per nacruram dulcis es:fed quicunq peccatores funt& haretici,natu; tam tuz dulcedinis uitio íuo uertuntin amaritudine, («|€tletent omnea d(perant ín te, Illi pereant; δὲ ecclefia, fticilatenz, k€[ 3n eterati ezultabunt, Hic ín aternü, nó de prafenti(zculo debem? dicere,fed de futuro. Denicg non dixit:ín fzculo exultant,fed exultabunt, de futuro dicitur. Hic eíf trííticia eft,ibi yo latíciaHretici de prae fentirident,fed in futuro lugebüt. Nos yo in prafenti lu gemus,utin futuro rideamus.In eternum exultabunt. Ω σα eritexultatío(στ uirorüe[T£t ínbabirabíe ín. cio.Folices erunt qui chriftü hofpité habere merebunt; tuo arguas me: neg ín ira tua corrípías me, VI foclices qui tabernaculi chriftierüt. mrt cloziabunt: ín teoécedq oilíaürnomé tuii. Cruicüg diligit deü, gloría/ bitur ín dio. Qui diligüt.Nó dixit:qui imet fed qui di ligunt. Vbicüq ei timor εἰ ἰδὲ nó eft dilectio: Perfecta . quippe dilectio foras mittit imoré. Q-uicüq eim diligüe ΠΟΠΗ diii, illi gloria; ením infidiatur cor a al,"oAeit Belt.- n ος. buntur.Gloriabunt: Enim itidramr or ὃ Quóniam non eft in ore eorá uérítas:cor eórü ΗΔΠΗΤΗ^ Fururaei beatitudo bus, quosdecipit. ς eft. Sepulchrüm patens efteuttur eorum:língüis fuis ᾽ nere fe qd',pmic ς(Sepulcboum pa,« JAindicíi fu arie,, Htur,defuturo&. Alij P UM dolofe agebant:íudici illos eus. Décidantacogítatío! ngftalh ridelt! Infcclices funt hare. s nibus fuis: fcd'm multitidinem ímpietatum eorum ex. alij glorien£. Nos híc ci quifepulchrafunt^ pelleeosquóniam írtítaueruntte domíne.Etlxténtur[πὶ miri, ucpoft^ dealbata, plena offi;::: k Λ S eafclices(imus. Se^ busmortuorum.Se, omnes qui fperant in te: ín xtérnum exultabunt:& ΠΣ quamur Chrift do pulchram pans et! habitábis ín eis.Et elóríabuntur ín te omnes qui dili-: κκ ποΏτγῖ.Ω πὲ ttur coru. Arrius,.., icitíei Í M 'unomius, δὲ care. ἡ gunt nomen tuum: quóniam tu benedices iufto. Do;: εις SAU ματα lingues[agit o míné ut fcuto bonz uoluntatis tux coronaftí nos.! ambulunin& ipfe fic tas habet:fauces fuas LUE al ambulare. Chriftus fepulchrum habent, P In finém P ro carmínibus Pro octaua ᾽ ρία] ἀεὶ filius,nó uenit ut Sepulchrü patenseft q. Omínéneinfurore(musDauid.^ VI. minifraretur,(educ miniftraret. Nó uenit ut imperaret, fed uc : feruiret.Non uenitut lauarentur illi pedes; τ Mifereremei t fed utlauaret pedes difcipulorü.Nó uenit ut cederét,fed utcederet.NO dedit alapà,fed accepit.Nó crucifixit; fed crucifixus cft, Nó alios occidit,(cd ipfe paffus eft. Paup fuit,ut nos diuites faceret.Illeaccepit pro nobis plaga;ut nos uerberati nó dolerem?, CQ uotiéfcüq cedimur,pre, beam? maxilla:dorfum opponam?:imitemur Chrifti, Qui cedi£,chriftü imitat:qui cedit, antíchriftü. Hoctotfi quare dico Vt in prafenti(culo qd'fuftinem?,pro chri fto glorificem?nomé diii.Dü loquimur,dü ambulam?, repente fubtrahimur.Ego ipfe qui uobis hodíeloquor: diecraftina quid de mefuturü fit,nefcio.Si uenerit leuis febricula,ubíi eft ifta uox Vbi eft fupbiacRepente uerti£ in cinere. CL uid gloríat terra δὲ cíníse Scdm corporis na turá,terra δὲ cinis fümus.Terra es,& in terrà ibis:& terra gloríat cotra factoréfuüu.Sequic: n«€f tu bfidícee íu» fto.In futurü ergo differtur beatítudo. o«[£»fie vtfcuto bong voluntatío tue cozonaftí nos, Apud fzculü aliud eft fÍcutü,aliud corona:apud dei yo ipfe eft fcutü, ipfe eft ὃς corona:quafi ícutü ptegit:dfi de? coronat. Ipfe eft fcuca noftrü:ipíe ξ X corona noftra:& ob hoc dicit: δε ut fcu to bona uolütatis cuz coronafti nos. Protexífti nos fcu» to tuo:& jptectio tua corona nra fuit, hoc eft, corona nra Ícutü ταῦ fuit.i.nra uictoria. Corona em uictoria inter/ pretat, Gras agamus deo δὲ deprecemur illii, utin bona uolütate fua ipfe(it fcutti δέ corona nra: utnund receda mus ab eo:utfequamur illii,& dicamus cü Hícremia:Et poft tefubfequés nó laboraui.Diie ut fcuto bonz uolü tatís tue coronafti nos.Scuto ptegímur:& cü pfecti fue/ rimus,coronamur. ρά η Ππ ϱ carmíníb? p octaua pfalm? oauíd.Ifte& undecim? píalmus, ,p octaua infcri; ptioné habet,refurrectionís& poenitétie:ac p hoc falutis noftra myfteriü cótinétes. In ᾗ humanii gen? poftulat, utcorrigamur quíde& iudicemur a deo,íed nó in ira&ín Birorceo Lon eft defacraméto hui? numeri plura exépla reuocare. Octo animz ingreffz funt in arcà Noe, quz in diluuio faluatz funt, Octau? fili? Ίος Dauid fu *it:qui δὲ defpera£ a pre,& a deo folus eligit. Octauo die circücidunt prímogeníta:& imüda effe defiftüt.Zacha^ rías quoq pater lohánis octaua die círcücifionis filij fui loquit.Et poft dies octo fiue fex(utrüqp enim in diuerfis cuageliftis legit)düis tráfformat in móte:ut ficoctonari? in fexto numero cótineat:quó nuncin fexto pfalmo,itiA Ícriptio ροπξ ogdoadís, Pfalmus VI €níneneín füroze tuo arguae me zc.Poeniten tíz pfalmus cft:& non emédari refutat& cor - ripi'fed in furore δὲ in ira quia infirmus fite turbata fincolfa ci?.Et aliqri príus furor eft,& poftea iras (cd maxime υπ cft. Τῇ furor in praícnti,ira in futuro, aaa 4 Mifcrereine «ο, 4. G LIob4.d Mattb,20.d Ecci.io "Trete F £ommen.lbieronymi pore effe cantatü,quo Chufi fili? Aracfii 3micus Datüid Code 8 QT ZD»ifereremeíofie. Vox ecclefie, Miferere mei,quia mifer fum. Et ipfe mifericordia dei inuenit, qui(e miferü εδήτεΐ. ὃ«έθιοπίδ(nfirmue fumifaua me ofie. Acfi di/ cat:Infirmus fum jppeccato:fana me, quia medicus es, Ego fum cgrotus:tu es medicus.Ego habeo infirmitate: tu habes fanitatem. Ego fum infirmus p peccatii: tu(ana p mí fericordiàa,(41 m coturbara(unt omnía effa mea. Acfi dicat: omnes uirtutes qua offa appellauit;in pri mo homine trafgref; fz funt fiue perdita. o 4 Ziníma mea εκ) fade turbata eft. Per pornitétià,ut eméde; mur.€([€ttuoüc víqsquo. Subaudi£, ufqquo animá meà quz eft cóturbata ue hementer, nó erípís, nó corrigis: nó emen dast.[4] Conuertere tomíne 7 erípe aníma meam. Nifi animam noftram ante cóter 7 terit, non cam poteft. eruere de: periculo. Vel illud: Domine quiauertifti uultum.& tuum a nobis:cóuer,. tere δὲ nos uidere di; gnare; X erueanímà noftrà. c«[Guoní3. q ualde uelocíter. T5.r5.d πο οί(η mo:e quí memos fit tuí. Non ei mortui lauda/ buntte die fed nos qui uiuétes fumus:quia nó eft deus mortuorü,fed uiuoru, b«[ 3n(iferno auté do confitebít tíbí?Non pro impoffibili, fed ,p raro pofuit.In omnibus eim deiiudicijs dele&a£ fanctus:& laudat iudicia eius. í«[ Zabocauíín gemítu meo. Mi(erere mei: quiahac& hzc qua fequuné,feci. k€T Zauabo per fingulae noctes lectá mei. CL ui quotídie lachrymis(tratürigat,non pót in cogitatione eius libidinum pompa furripere. 14 3n lacbzymío meíe ftrarü meum rísabo. Ο παπα multitudo lachrymarü,ut ftratü ci? lachrymisrigatüfit. m«p Z-ur batue eft a furoze oculue meue. Vbi funt amici literzeCer teoculus i(te corporeusab ira non cóturbat;nifi forte in tantà rabiem extollimur: utuultus quoq noftri,& ora mutent.llle itaqp turbat oculus:qui(i(candaligatus fue rit,erue£.Non autéait: Ab ira mea curba£ oculus meus, fed ab ira tua.O deus, per quéfupplicia mihi timeo pra parata:turbata eft mens mea, X totum cordis mei princí palecontremuít. n 4Γ 3nueterauí ítomnibus(nímício meío. Nó noua aduerfum me ínimíci bella gerunt,meus hoftisantíquuseft. Aliter: Pubertaté cíus hominis quí renouaé de die in diem,nó poffum cófequi: quía ueteré hominem cum uitijs X cócupiícétijs cius inimicis meis aduerfum me porto pugnantibus. o«[ Z»ífcedíteame omnee quí operaminí íníquítaté. Poftdj ipfe mifericordià cófecutus eft,ceteros docet uel cohorta£, uta fe abeant. Non ei uult iniquorü habere cófortium. Simul auté& illud notandü eft,qd' iam fuperius diximus: qd? nó eos qui operati funt iniquitate: fed qui operan;a fe iubeat recedere. p. 4Γ& onuertan£ et erübefcant valde velociter. Non cótra inimicos,(ed Ὁ inimicis orat: ut cóuertanc& erubeícanta peccatis fuis: δὲ erubefcantnon leuiter, fed uehementer:nec recra(tínato tempore,fed cito;: «I[»falimue oauíd quem cantauit οὔο pzo verbíe£ bnfi fli 3emínf. ΡΙατίο(δὲ maxime hi qui hebrzí fermonis fcientiam non habent) huncpíalmum arbitrant eo tem ὃ Mifertre mei ἀῆε, quóniá infirmus fum: fana me die $ quóníá conturbata funt offa mea. Animá mea turbata e eft ualde:& tj die ufqgquo. Couértere ἀῆε& eripe ani s mam meá:faluü me fac ppter mifericordiá tud. Qu^ *niamno eftín morte quí memor fit tuí:in inferno auté & quis confitebit tibi. Labóraui íngemítu meo: duabo i pet fingulas noctes lectum me: làáchrymís meis ftra^ «tum tet rígabo. Türbatus efta furore oculus meus: ὁ inucteraui ínter omnes inimicos meos. Difcédite a me omncs qui opetamíní iníquitatem: qm exaudiuit dris uocé fletus mcei.Exaudiíuit dis deprecationé mcá: dis: orationé mcá fufcepit. Erubefcant δὲ coturben£ uchep menter omnes ínimíci meí:conüertantur& erubefcant . Pfalmüs Dauid qué cantauit diio prouerbís Chufifiljlemini.. Pf: : Ο miné déus meus in te fperaui: faluii me fac cx omnibus perfequentibus me δὲ libera me. INe quándo rapíatutleo animá meam: dum non cft qui redimat, neq; quí faluum faciat. defiruxit confilium Achitophel:&ad euim nuncios mi; fit,nein eremo ultra federetfed procul fugeret: neoppri^ meretur a filio. Verum fciendum cft uehementer errare, Primum,quod nomé Chufi per Ὁ, famech literam fcriptü eft: hic yo per Ὁ(in. - Deinde quodnund$ Dauid quiloab& cz teris ducibus exerci; tus fui praeceperat di «ens: Abeffalon, demorte * filijloqueretur: Con; cepit dolorem& pe; peritiniquitatem:La cum aperuit& effo/ dit eum:& inciditin foueam quá fecit:ma xime quí morte eius audita operuít caput fuum, δὲ eiulans cla marct: Filius meus Abeffalon,fili? meus Abeffalon. Ad extre/ mum qd illic Chu(t amicus Dauid filius Axrachí fcriptum eft: hic yo filíus Iemini. Sciendü itaq; Chufi interpretari ethiopée: & totu pfalmü contra Saul effe cofcriptum Pfalmus VII & in foueà quà fode; rat,ipfe incidit, Q.ué athíopé uocat ,ppter fanguinaríos,& tctros, δὲ crudeles mores. lemini yo fa/ milia,quod ad tribum pertineat Beniamín:de qua Saul ortus eft,regnorum libri teftimonio funt: in quibus fcri ptura commemorat;Et erat uir de filifs Beniamin:& no; men eíus Cis filius Abihel, filij Sareth, filij Bechor, filíj Aphi,filij uiri lemini, uir potens,& huic filius,& nomen eiusSaul. Semei quoq illequi lapides δὲ puluerem in Dauid iaciebat, de familia Saul, hoc eft, lemineus fuit: ficut in eifdem libris(cribitur: Egrediebatur uir de pro^ pínquitate domus Saul,& nomen εἰ Semei filius Gera: dequo poftea Dauid loquens inducit:Ecce filius meus qui egreffus eft de uentre meo, quzritanimà meam:& quanto magis nunc filius lemini€ Aquila hunc locü íta interpretatus eft:Pro ignoratione Dauid,qui cecinit do; mino,p uerbís ethiopiís.Symmachus in hunc modum: Pro ignoratione Dauid,quod cecinit domino pro uer; bis Chufi filij lemini. Hac omnia latius executus fum: quia eruditiffimi uírí putauerunt hunc pfalmum non contra Saul fed cótra Abeffalon effe compofitum:quod pro partenon effe monftraui. Pfalmus VII :€iníne oeus meus ín te(ρογαι. Non fperaui in gladio meo: non fperaui ín uirtute mea, fed fperauiín auxiliotuo.. ος qfira/ - píat vt leo anímá meam. Hoc conuenit Sauli, Abeffalon non cóuenit. Q.uomodo enim poterat Abef; falon leonem uocare, de quo dicit: Parcite puero meo. Abeffalon:Si ibi illum puerum uocat:& quaf(i infantu/ lum& ignorantem, quomodo híc leonem uocat Hoc. interim fecundum hiftoriam,& multa funt quz dican/ tur:& totus píalmus in perfona S:ul interpretari poteft, Carterü quia nobis cur eft,nó folum(cdm hiftoria, fed &(cdm fpiritualem intelligentiam interpretari: Chufi iftum athiopem non alium, ni(i diabolum interprcta7 mur. CY uaritur ifte Chufi quomodo filius fit leminis quó diabolus athiops filius cft dextrz«Q uod ethiopf, uitio fuo eft: qp filius dextra, eft creatus a deo: recte de ifto dicicur; Domine dcus quipfequebat eum: arcite puero. 2,Regt.1$.b H L,Regt.9.R 2 Regt17.b ex qi gi ^in pfalmum A ifto dici£-Ne qürapiat utleo animá meam, Aduerfarius nofter diabolus quafi leo rugiens, quzrés quem rapiat, fob14.d à. 4Γ 20míne ocus meue fi feci((tud. Ecce uenit princeps mundi iítius:& in menó inuenit quicqy. bep 6f eft íní/ Eía.55,c quítae ínimanibus meío. Ci uia peccatü non fecit:nec do/ ' fusinuétus eft in ore eius. c 4[ Oíreddídí VII$o$ cutict. Sed uideamus(i confequentia aptari poffint per, fonzdomini, pp zircum fuum retendít/z parauít(lur. Hoc poteft dici de deo. q«[£t ín illi parauít vafa moztio. Hoc difficile eft: Dominus enim non habet uafa mortis, fed uaía uitz.Sed& hoc poteft intelligi fuper perfona fal uatoris, Hoc uero qd fequitur: r€T£cce retribuentib? mibíma. Ὁ Dómine deus meus fi feci iftud:fi eft iniquitas inma^— parmrir tntutticiá:con [8.540] bisin manus.€ nibus tmeiís.Sí réddidi retribuentibus mihí mala: ἀξοί.— cepit volozem« pepe eius traditus eft, que τίσ íníquíratem. Hoc noluitinterficere, di;* dàm metíto ab ínímicis meis ínanís. Perfequátur{π ρας πεπατειαι fon «7.24.8 cens: Non tangam. f mícus animam meam δὲ comprehendat: Et cónculeet— temptum dei conci/ Chrií(tum domini. Hoc eft ergo non re/ sin terra uitam meam: δὲ elóríam meam in puluere de; tarentur. 8{γα cam aperuít/ et ctfodft ftituere οἱ pro malis,^ ducat.Exürge domiíne ín íra tua: δὲ exaltare ín finibus— eum. Quo eos perdé mala:qui fibi pro bo nis mala reftituerat. t inimicorü meorü.Et ἔχητος domíne deus meusinprx το. t€£tfndáírín foucaim quam fecít, Tri Si(inquit) inimiis cepto quod mandaftí:&fynagoga populorü circum?— foaea ei mortis quà mcis malareddidi.P| dabit τε. Ἐς própter hancínaltum regredere: dominus— Patefeceratiipfe prior malis,non refurgam: períjt: ficutde Αγγίο & fi pro malis mala m iudicat populos.Iudicà me dre fcd'm iuftidam meam:— fcriptum eft, hoccefi quaíiui Πρ bonis;&(ccm ínnocentíam meam fuper me.Cónfumef πο)— nificonuerfi fueritis: mala rcftítuant, ni(i egeritis pceniten Ὁ«[£xddammerto| quitia peccatorü& diriges iuftum:ferutanscorda& re/— 4? fempa diabo/ ab inimícío meío(Π4/— nes deus.Iuftum adiutorium meuma drio:quifaluos^ lus paratü habet ar/ nía.In hebrao p ina» nip recam(cibi fadtrectos corde.Deus iudex íuftus.fortís,X patíens: cum:ermittit fagittas, quib? nos percutiat, tur.Vndeintelligim? o nunquíd iraícetur per fingulos dies? INifi cónuerfi fue^ Ω uorü ei corda ar id quod in euágelio ,, ritis.eladiurn fuum uibrabit: arc'im fuum tetendit,& dent libidine, υἱεῖς; "Mattt,s.c Continetur:Q rui fra/ & paffionibus: ifti αἱ trifuo dixerit; raca& parauit illum. Et in illüm parauicuafa mortis:fapgittas^&i(unta diabolo. Sa p fame,quam habeat t fuasardentibus effecit.Eccé parturítiniufticiá:cocepit— Eittasfuas ardentib? 2:5 interpretationem. effecit.Pulchre dixit, e Deríequatur ín, dolor δὲ peperit iníiquítaté. Lacüm aperuit& effodit^ ardentib*:non dixir, mícus animam meam.* cum:& íncidit ín foutam quá fecit. Couérte£ dolorci?^ arfuris. hoc eft: qui & Cort5.d et compzebendat.No, uiffimaanimzinimi incaputcius:& in uertice ipfius iniquitas ci? ca deítructa é mors, f«L€t conculcet ín tet ra vítam meain. Non poteft conculcari: quia non fecit fupradicta, ς«[£t glozíam meam ín puluerem ocducar. Gi(inquit)inimicís meís mala reddidi pro malis,non re; furgam. b([£rurge vomíne ín íra tua. Cr uoniam te nonfenferunt per beneficia, fentiant per íracundiam. (£t exaltare in finíbue(nimícozurt meozum. Pro iními^ εἰς rogat,ut in inimicorum finibus exaltetur. Cum ini; mici effe ceffauerint, tunc tu domíne exaltabcris ín eis, Νάγ£t cxurge oomírne ocuo mete(n pzecepto quod man; daftí«c.Hocnos dicimus:hoccredentes loquimur.Sem d eii períonz mutantur in pfalmis. Multum eft nunc iuelímus dicere in quot, quantz perfonz mutantur. Exurge domine deus meus in pracepto quod manda fii:hocnos dicirnus,pro nobis paífus es: crucifixus es: exurge&(alua nos.Propterea exurge,ut credat ín te plu rima multitudo. Cum ergo exurrexceris, quid aliud de precamur, nifireuerteread patre I4[€t pzopterbanc ἐπ altum regredere.Pro qua: Pro fynagoga populorum. QLuod mortuus es,pro nobis mortuus es: quod refur/ rexi(ti,nobis refurrexiftixquod afcendi(ti ad patrem, no Ro53.b bis afcédifti.Et propter hanc inaltum regredere, Nemo afcenditin coelum,nifi qui de ccelo defcendit: filius ho^ mínis qui eftincoelis. m Sudícame oomínefcóm(tu; ftícíam meam: et(cóim ínnocentíam meat fuper me. Hoc Dauid dicere non poteft: hoc proprie faluatori cóuenit, quinonpeccauit, Bp iConfumetur nequítía peccatozi et oírígea íuftur.Non poteft mea iuftícia dirigi, nifi illo» rum iniquitas impleta fuerit:uidelicet íudzorum. o« 1hí(i conuerfifuerítis; eladfum fuum víbzabír, 1fte lo/ cus duplicem recipit intelligentíam. Multi enim putant de deo dictum, ut dicatur ad peccatores. Et quid dicite Ni(i conuerfi faerítis, gladium fuum uibrabit: hoc eft, nifi egeritis poenitentiam, domínus uos gladio(uo per, - arfuri funt fagittis í defcédet. Ce uiii uni Confitebor—cordaardereuiderit, illos percutit. Dicit eit Apoftolus ardentes habere diabolum(agittas. Ecce Epg,s,o parturit iniufticíam: concepit dolorem:€ peperit ini/ quitatem. Diabolus fic concipit: fic parturit: fic nutrit: fic exaltat. Lacum aperuit,& effodit eum:& incidítin foueam quà fecit. Diabolus ipfe eft lacus: ipfe eft fouca. Lacum aperuit, Sed quoníam non poteft aquam conti/ nere ícd?m Hieremiá: propterea lacus illius uerfus e(t in foucam. Omnia concilíabula haretíicorum,fouez dia, boli funt. Sed quod fuperius prateriuimus:Scrutans Corda δὲ rencs deus, iuítum adiutorium meum a deo: In hebrao ita fcríptutn eft:Scrutans corda& renes deus iuftus:ut poftea confequatur: Adiutorium meum a deo qui faluos facit rectos corde.Nunquid irafcetur per fin» gulos diescMelíus pro hocín hebrao habetur; Commi naturinomnií die: quod Aquila quoq tráftulit.Et pul, chrcait: Comminans& infrendens in omni dic.(1 υὲ enim propter patientiam fuam ita delicta non punit: quafi iratus δὲ comrninatus, diem ultionis expectat: ut metu corrigat delinquentem. Exequamur ordinem v€ Conuertetur oolo? eíuo ín caput cíue:et ín verrícem, ípfius íníquítae eíus ocfcendet. CQ) uomodo fi aliquis mit tat inaltum lapidem,& non fit cautus:& lapis uenerit ifa caput cíus fuo uulnere uulneratur: fic€ diabolus ος” ditur(ua fuperbia, exaltatur,& corruit. Modo exaltare uultcaput,& non poteft: quoníam conuertetur dolor ciusin caput eius:& deprimit íllum. Diabolus fecundü rcgulam fcripturarum lectus eft in Genefi:Ipfe eft colu/ ber,ipfeferpens,qui loquebatur ad Euam:quoniam to^ tus terrz πατεῖ, Catera anímalia lícetambulentín ter/ ra:tamen non omne corpus ín terra íacens habent: licet habeant pedes in terra, tamen aliam partem corporis furfum habent. Caterum diabolus, hoc eft, ferpens& coluberantiquus, íccundum Efaiam ttus in terra eft: Hicte.48 ο΄ (ςεδ.]ν B4 g&caput -—————À— £onmmen.lDieronymi & caput& reliquum corpus aequale habet. Reuertetur dolor eius in caput eius: in uerticem ipfius iniquitas eius de(cendet. Vide quid dicat:& in caputcius,€ in uerticé capitis. Cum aute iniquitas caput premit, δέ τοῦ ticem premit αἱ e(t poenitétia diabolicIfte finis diaboli: Reuertc£ dolor ei? in caput eius:&€ ín uer; ticem ipíius iniqui/ Edominok taseiusdefcendet. ς míni domíni altifTimi. 46£ófitcboz oorní;: SER íuftícid cíug. pfalmus Dauíd o€. 2f»ínozaftí eum paulomíntie ab ancelío, 1n hebrzo p. co qd cftab angelis,qui dicun? ΩΣ malachim, deii habet, hoc eft ΡΟΗ elohiim.Hunc locum Aplus in epi/ ftola ad Hebraos fuper Chrifto interpreta. p[46lo/ ría ct boroze cozonaftí eum, Gloría, cum ín eius defcenfut inferi claruerunt. Hó nore, cum uícit mot/ ? Confitebór domino fcd iufticiá eius. Et pfallamnÓe— em Corona cum cir 1 tórcularíbus. cundatus(anaoruni In inem Pro" choro ,.triumphans VI' redfjt ex inferno, QLuinon permifitti^ ὃ Omin dominusnofter:cj admirábile eft no. 46£r οτε cum mentes fe difperdi.-ς b«L£rpíallà nomínf tormiíníaltífim(.O ui s. nosa lamentis trifti^& cius&[actentium perfecifti laude. Própter ínímicos ciz,in gaudia fcmpí/ terna perduxit. men tuum ín uniuetfa tetra. Quóníá elcuata eft maenificétia tua fuper ccelos.Exóreínfan| ic&a;pratereum qui fuper opera manuum tuarum, Vtfintei fab illa(ibi fubiecit. r qr mnía fübíeci(té ᾗ tuos:ut deftruás inímícum&ultoré.Quóníamuídebo.| pedibus eíus. Cum c«L3nfinmP?9| celos opera díeítorí tuorum: lunàm& ftellas quastu: afcendererad colos. tozcularibus/ pfalmue $([GOueectboueo vauíd.Tres protorcu. η fundati. Q iid eft homo qd' memor es eíussatit filius^ vatuerfas, Anías an; laribus pfalmi diu., homínís, quoniam uifitas eum.Minórafti eum paulo». s; fructum inno; forum hominti pra/ centiz operantes. fcribuntur: Dauid, tnínus ab angelis: elorid& honore coronafti cum:& t4[ 3nfuper et pecoza ΄ ΠΠ. ν s í í; Afaph,filios Chore, 3 cónftituifti eum füper opera manuumtuarü. Ο mniád campí.Inferíorís me, & quiad myíterium riti homines.v«ο ecclefie pertinét: pro. t füDiecifti pedib? eiusxoués δὲ boues uniuerfas: ínfupér| ies Glí. ΟΣ αἱ per ptereaoctauüi&octo$ δὲ pecora campi. V olucrés cocli,& pifcés marísquí ρου.- fuperbià, iniquitate geíimum numerum Enét. Q.uodautem.? ambulant femítas maris. Domine dominus nofter:dg octogefimus terius— admirabileeft nomen tuum ín uniuerfa tetra, in excelfo loquunt, kt A&tpíícee maría) qui perambulant fem exem entes»Infinémproabfconditisfiligpfalmus Dauid IX[35 marís. αἱ per qui pro torcularibus pranotat:hoc often/ dit,in trinitate facra; mentum refurrectionis ecclefie cótineri. Pfalmus VIII €iníne oomínus noftcr, Prius nomen domi/ ni apud hebraos quatuor líterarum eft, "^ lod Ὦ He 3 Vou He: quod proprie dei uocabulum fonat: δὲ legi poteft Iaho,& He; brzi ἄῤῥητον, id eft ineffabile opinantur. Secundum uero 23, adonai omnium commune eft: quod fepe δέ ih hominibus ponitur. e 4Γ Z»omíne oomínue nofter (B admírabile eft nomen ruum(n vaíuerfa terra.Qr uod pro nobis homo factus es, qd? mortuus, qd refurrexifti, in cunctis gentibuseftuulgatum. Γάγ£9uon(íam eleuata eft magntficentía rua(uper celos. Qr uod poft refurrectio; nem colos cum tríumpho glorie confcendifti.«p er οἷς(nfantíam et lacrentíum perfecífti laudem. Licet per fe/ niorum prophetarum doctrinam, multa fint quz do^ mini contineant laudem:tamen hunc uerficulum ín cuangclio completum, ipfe dominus cffe declarat, cla/ Mattbina mantibus pueris:Ofanna filio Dauid. b€f fwoprer ínímícoatuos. Ad confuf(ionemíudazorum. í[Gt oc(truae(nímícum et vltozem. Hareticum, qui cum ne; quita fua impugnat ecclefiam, defendere eam tamen affimulat. k«|€»uoníam vídebo cclos opera oígitozü tuo:um, Coclos,fcripturas intelligimus fanctas:quz per dei digitum,hoc eft, per fpiritumfíanctum funt prolata. CLuoníam uidebo colos opera digitorum tuorü. ΩΣ αἱ feuifurum effe promíttit:necdum prafentem uidet. Vi/ debo inquit, Tuncenim etiam rationem operis eius cur fumg cognofcam. Aliter uidet gubernator nauim: ali; ter medicus egrotantem:aliter picturam pictor,d impe ritorumrudesoculi.[64Γ Zunamet ftellae quae ru fun; da(tí.Ecclefiam,uel doctores eius. m€[€xuid eft bomo «9 mero ce efte? Qr uale merítum ftat hominis,ut me mor eius factus,pro eius redemptione fufcipias carne. rep zur filius bote/quonía vífitae eum. Filius dci, factus eít filius homínis:id eft fili? uirginis Mariz:qui uifitauit .€orpus humilitatis nofirz,quod affumere eft dignatus, nímíam curiofitatem non contemplantes caclefiía: inter huius fzculi luctus putant effe uitam&ternam. . y«£&omiíne oomínue nofferi d admírabile eft nomé tuum (n vníuerfa terra, De beatitudine incipit, uel de laude,& in laudem termínatur.Hocadmiratur eccleíia, quomo; do fancti uoluntaríj pro nomine Chrifti patiuntur: uel quomodo fumus omnes a creatore mundi redempti. 3€ 3n finem p:o abfcondítíe filá/ pfalimue vauíd. Licet Aquila pro abíconditis filij,adolefcentiam ΒΙῆ pofueritz tamen fciendum in hebrao haberi, pro morte filij. De/ nig X Simmachus in bunc modum tranftulit, pro ui. étoria de morte filij, Totus igitur pfalmus per Tropolo^ giam ad Chrifti pertinet facramentum. Vnde& feptua; ginta ínterpretes, Chrifti paffionem& refurrectionem, quz ignota prius mundo fuit,per uerbum abíconfionis celare uoluerunt:nea gentibus illo tempore facilenofce retur. Hic deitto filio quod fuperius dixít, non de illo fi» liofcd^m hiftoriam Dauid, ἰά et Abeffalon dicit: cuius opera non occulta,fed manifefta& mala fuerunt contra pa^ trem: fed hoc deunigenito dei patris intelligitur. Scimug duos aduentus,primum& fecundum. In primo aduentu, δέ manifeftus€ occultus uenit. Manifeftus carne, occul tus diuinitate.Et in fecundo aduentu,& occultus X ma; nifeftus ueniet. Occultus,quía nefcimus dicm neg ho/ ram.Manifcítus, quía uidebit eum omis oculus. Et alio modo occultus: quía nefcimus occultum iudicium d hoc eft, quia repudíati funt íudai: electa funt gentes. Aliter: Videmus fanctos tribulari: δὲ nefcimus anpro probatione, an pro emendatione, ut ad mclius creícat corum gloria. Videmus aliostribulari, quorum poena hic incipit: δὲ ín futuro cum ipfis permanet. Videmus alios nectríbulari,neciniuriam pati: fed fanos corpore, lxticia temporali omnibus abundare. 101 tales pericu, lofi funt: quía credimus quod ipfos deusnon uifitatz quía non(unt digni uifitari:ut poftmodum finc fine pu niantur. Ite píalmustotus in perfona ecclefia per proz phetam de antichrifto cantatur, Confitebor " Cófitebor G Hobaib X . Mab. κα f$48.b lobas.b D. Ίντο το, ἃ Mar.2.d Ge. s.c LCo.1.d Efa.66,a Sap.7.d 23n'falimum (Θηῆτεδο: tbí bomine. Pfal. IX Vox ecclefize.Trina confeffio hic fonatzid eft pec catorum,martyrü,confefforum:gratiarumactio, (iue laus:utin euangelio: Confiteor tibi pater do mine coeli& terra: hic trina dilectio intelligitur:id eft, dili IX$0. 6 pidibus adoratur:uel per praedicatione apoftolicà increpa, tz funtgentes:& ab impiofactuscftpius. n«Γβοπιξ eo?um oeleftí ín erernum.Id eft memoríà eor. Non memo rabitur in his ultra nomen impietatis:quia credentes ín te, acceperunt nomen tuum nouum: quod benedicetur in ges dominü deum tu; terris. o«Γι um,ex toto corde tuo, y"T NERUR; mící oefecerüt frame & ex tota anima tua,& Onfitébor tibi domine ín toto corde mco: ín fínein. Quafi reme ex totis uiribus tuis. b« Barraboomnía mírabilia tua. C! uo di εἰς ίς οἷα mirabilia dei narrare:xqa nullus hoi mo poteft nec uidere, nec comprehédere del um?Namomnia mira bilia dei(1 narrare ueli mus, impoffibile eft, Curnó poffumuscqa alio loco dicit:Pronü; ciabo omnia iudicia. Nec ipfum poteft face! re homo: Quomodo non poteftequia domi nus dicicOmnía quz ευη auditií a. patre meo, nota feci uobis, Sed quare non narra; uit dtem iudicíj,fed di xit:nó eft ueftrü noffe tempora uel mométa, qua pater pofuiti fua poteftate, Sed ín hoc foluitur hzc quaftio,cum fubiunxit, omna iudicía: poftea dixit,orís tuí:ac fi dicat propheta uel unufquifcs(anétus: Quantum me docuifti,tantum narra bo:quia fi tantum narras quantü intelligis,omnia mirabit lía dei narras:quamuis in femetipfa plura fint. Vel narrabo omnia mirabilia tuaznon ílla tantum quod mortuí refufci; tantur,cací illuminantur,uel cecera:fed δὲ quod per τε απ! ma perdita, faluti infpirate redduntur. c€[ Zetabo: t ekultaboi te. Letibor,ín fpe:& exulrabo,in reziuxta illud apoftoli: Cr ui gloríatur,in domino elorie£, o[£t pfal, [09 nomíni ruo αἰτίης, P(allam,opere complea. Nomini tuo. Nomépatris filius eft«ltiffimus ipfeeft deus. Vel pfal lamnominituo:hiclauscum opere.€ η cóuerten; do ínímícum meum rerrozfum. Orualé inimicumeld eft dia bolum:quia dominus dixit: Vade retro fatana. Ante adi uerum chriiti diabolus dux itinerís mortis fuit:fed poftea retro ecclefiam fequens,eft quafi canis, Vnde alibi dicit: Tu conieres caput íllius:G illa calcancti tuum obferuabit)hoc eftfiné uita uniufcuiufq.. Mulier ecclefia, ferpés diabolus. f« 3nfirmabunturz períbunta(3cietua.Impij utiqs ab impi:tatefua peribunt. Vel ficut fuperius dixit fingulariter ita δὲ hic pluraliter,id eft οὓς fatellites fuos infimul compre hendit,qui perituri(unt ín die iudicij. C) uare infirmabun; tur«cqa prius fortes erant propter peccata noftra:fed modo infirmitas dei nos fecit fortes,& illos infirmos:ut dicitapo ftolus:Q) uod infirmü eft dei fortius eft hominibus. $«[GQuoníamfecíftiiudícium meum. Vox ecclefiz:ac fi dicat: Aperte gétes elegifti,& ἱπάσος reprobafti. C) fi dicit iudicium metthic apparet quod ecclefia ex gétibus uenit. b(«[étcaufam meam.Ac fi dicat ecclefia: Caufafti;p me contra aduerfarios,& uíndicafti me:& feciti caufam meam bonam. í q[Sedífti fuper tbzonum. Thronus gracü eft, latine fedes, quía unufquifcqy fanctus fedes dei eft: ut ipfe ait: Coclum mihi fedes eft.Etalibi: Aníma íufti,fedes eft fa pientiz. Dicit unus thronus cx ipfis,id eft paulus. An expe rimentum cius quzritís,qui in meloquitur chriftus? k 4pQuííudícae equítatem. Hoc eft iufticiam: iudicafti áuftetu pater caufam meam,ut me refufcitares:quia iniufte méetradiderunt morti, 1.€[ Sncrepoftí aenteo.Per prz; dicatores,qui ídola adorabant, ligna δὲ lapides. m« rpcrürimpíiue.Diabolus qui in ip(is lignis uel la qnc mw. nirrabo omnía mirabilia tua. Ltábor δὲ ex; Zultabo ín te:pfallàm nominí tuo altíffime. In ξ cónuertcndo ínímícum meum retror(am:ínfirmábun, 6 tur& peribunt a facie tua. Qüoníá fecifti iudicium me; ; um&califam meam:fedi(ti fuper throni, qüí iudicas | lufticiam.Incrépafti gentes,& perit impius:snómen eo » rum delefti ín ternum, δὲ ín fzculü fxculí.Inímici dzfc » cerunt framez ín finem: cíuízites eorum deftraxifti, ὃ Perijt memoría eorum cum fonítu:& dóminus in ater 5 nun permanet. Párauit ín iudicio thronum faum:& ὁ ipfe iudicabit orbem tertz ín aeqüítatc:iudicabit popu ὃ los i iufticia.Et factüs eft dris rel ἃ in opportunitatib? ín tribülatióc.Et fp&rét ín te αὐ no e uerunt nomen tuum:qm nón derelíqui(ti quzrétes te « domine. Pfallité diio qüí habitat ín fion: ánnuncíate arma diaboli, quaerat pctéribus mébra fua, per quos diabolus ali os períequebatur defe cerunt, Vel aliter: Ini/ mici defecerüt frameaz quafi dicat, de framea, quod eft uerbum dei, in futuro iudicio defi; cient:quando p ipfum uerbiiiudicadi erunt, p e[tcíunítatesco; rui oeftrurifti. Id eft peccatores.Q. uor funt uitia peccatorum: tan te& ciuitates, hoc eft munitiones: in quib? diaboius regnabat-ᾱς fi dicat: Defecerüt per tics praedicatores. q 4T fyerármemo:ía €ozui cum fointtu.So/ nus doctrinz illorum, ucl hzreticorum mala cum ipfis perijt. Vel cum fonitu,id οἵ ἃ przdicatione euan dij r q«[£toomínueíngternum permaner.Ec ipfe& fu fancti:cum tumultuatione fua peribunt in fzcula,do; mino permanente ut diximus δὲ fuis fanctis, 5 Εἰ Darauit ín(μάίαο fedem fuain, Omne οπίπι ία’ dicíum dedit filio, Parauit in iudicio fedem fuam,id eft ecclefiam: de qua ipfe iudicabit orbem terra: quod funt omnes gentes, t«[3nequítate(udícibít populos cum(aftícía, Q. uod eít quitas, hoc eft δὲ iufticia,d eft chriftus. Vel iterato fci licet aduétu cüm iuítis prxmia,iniuftis infernti& poenam, ν«Γξιασιο eft oomínue refugium panperí. Inter pau; perem& aduerfíariü,hoc eft diabolum, tudex erit chriftus: qui iudicabit inter cccie(íam δὲ aduerfariüi,hoc eft diabolü, Vnde& in Apocalyp(i dicitur: τὴ eft accufator fratrum noftrori. Vel ΠΗ pauperes,qui propter eü pauperes facti, diuitias(uasin cibos diftnibuuntpauperum. r—«γαι íutoz ín oppo:tunítatibus. Adiucor eft ecelefix fuz. y« 3ntríbularione.C) uando oportunii eft,utait apo/ ftolus:Fidelis deus qui nó patietur uos tentari fupra id qd? poteftis:fed facict cum rétatione ctíam prouéti,ut pofitis fuftinere:ne cum peccatoribus in fupplicio damneturater no.$([Sperent ínte.Id e(t non in fe,fed in te:& non in concupifcentijs feculi. a— 4r'£ufí noueruntnomen tu uri Siue porentiam,ftue magnificenzii tuam. Vel nomen tuum,id eft filium τα: uarezpropter hoc quod fequi£, b« Oi nonoerelíquift qugrentee te oomíae.1deo fpe; rantin tezut illud,(i corpus occiduntzanimam autcm non poffunt occidere. Tamen permittit illos tentari:fed nó ufa quag. c€ δία{τε oomírno.ld cft cantare domino, predicate, opere implete. o—€[€?»uí babírat ín fion. Sion fpecula τά eit hierufale,hoc eft uifio pacissmodo eccle fia hic fpeculatio:quía fpeculatur de futuro iudicio dei. Sed ο uenerítad hierufalem cacleftem,nó erit tüc fpecula, tio fed uifio. Vnde dicit Paulus: Videmus nunc per fpecu lum in anígmate:tunc autem facie ad faciem. ε«Znuuacíare titer centee ftudía eíus. Vox prophetz admonet pradicatorcs ut praedicent, Annunciate ftudia eius:hoc eft. predicate mandata eius. Forfitan ilit dicenrg Moriemur i ad gentes ambulauerimus:fed adiungit proy pheta; ga pauperí:adíutor inter QLuoníam C Apota.12.e Mattb.ro.d τ Cot, 1.4 £Zommen.. F a ép Quonirequireno fanguínem eozum. Et dominus: Nolite timeresquia fi occidunt corpus,animam nó poffunt occidere, ὃ 4Γ ZBeimozatue eft oomínue:c nó eft oblitus ozatíonem ρουρετίσ. Ac(i dicat propheta: Non eft.oblitus uindicare fanguinéueftrum, Vndeipíe dominus dixit: De E Macttb.10.c G 1." Fella.2.e p«£oufítueoom(nelegíflatozem fuper coo. Td cft anti) chritum:quilatorlegis mala doctrínz cft;ut ait Paulus: Noluerunt recipere ueritatem:fed confenferunt iniquitati. q 4 Gcínt geuteo quoníam bomíncofunt. Cum conde natz fuerint,tunc cognofcent,quía fpem in homine pofue» Luct8.b usautem nó facict uin dictam electorum fuo rum clamátium ad fe . dieacnocte,. € QLzP5iferereimeí o0 iníne«C. Vox ecclefiz, o&|GCídc Ρα; tem imcaim ὃς iaítmícío ineío τἆ exaltao πες po:tío ιποζιίσ. Portae mortis funt ftudia pa/ rentum: qui colebant diueríos deos daemo/ niorum.]pfi crant por tz mortis:quorü do: &rína ad morté duce/ .bat. Aliter. Porta mor tis,hareticorü doctril na: de quibus portis exaltata eft ecclefía:& ταὶ eft in portaf fili fion; quz funt porte uitz.Sicut per malam doctrinam quafi por; tas mortis intelligim?, qua nos ad interitum ducunt: ita& portas ,uita intellieimus bo/ nos pradicatores,qui nos per fuam doctri!. nam ad uitam aterna . ducunt. e.«p Exulrabo ín fai lurarí tuo.Exultabo, id eft gatidebo:In falu tari tuo,in chrifto tuo. f« 3nfire funt gen tee íninrerítu quem fe «erunt. Hoceftin ma: s ínter gentes ftudia eius. Qüoníam requirens fanguíné: e corum recordatus eft:nón eft oblitus damorem ρα’ £ perum. Miferére meí dominetuidé humilítaré meam de inímícís meís. Quí exaltas me de portís mortis, ut annuncíé omnes laudationes tuas ín portis filia fion. * Exültabo ín falutarí tuo:infixé funt gentes ín interítu e quem feccrunt.In láqueo ifto quem abfconderunt:coe prehenfüs eft pes eorum. Cógnofcetur domiínus ἐπί, da faciensrín óperibus manuum fuarum comprehen & fus eft peccator. Cónuertátur peccatores ín infernum: A omnés gentes qux oblíuifcuntur deum. Quoniá nón in fínem oblíuío erít paupcrís:patientía pauperü non* » petibit ín fínem.Exürge domíne,non confortetur ho^ » mo:íiüdicentur gentes ín confpectu tüo. Cónflitue doa míne legiflatorem fuper eos:utfcíánt gentes quoníam ; homincs funt. Vt qüíd domíne recefiifti longe défpit císiín opportunitatibus ín tribulatione:düm fuperbit » impíus,incendítur pauper:cómprebenduntur ín con» filis quibus cogitant. Qüoníam laudatur peccator ín y defyderijs anímac fuzc:& iniquus benedicitur. Exacér; 5 bauít domínü peccator:fecandum mültitudínem ira: ὃ fuz nón quaret.INÓn eft deus ín confpectu eius:ínqüi s nate funt uix illius ín omní tempore. Aüferentur iudi e cía tua a facie eius:ómnium ínímicorum fuorum do» t mínabitur. Díxít ením ín córdefuo:non tmouebora gcneratíone ín generationem fine malo. runt,& non in deum; qvifolus faluare pot. r&[Gtquídoormtae reccíf.tí longe. CLuare clógas falutaré tuum, cum nos inffammati fumus b expectatioe aduüétus tui? Vndedo minus dixitin euange lio: Nift breuíati fuif" fent dies illi:non fieret falua omnis caro. ο.«Γρῥηιίρίαστορος tunitatíbus ín tríbula/ tione. Tücuidetur de/ Ípicere, quado oportu num tempus eft. ecclet πα utadiuuet:&nó fta tim occurrit illi in τε» Mat 244b ne die dum ud nds ads n χμ. buiatione. Qruare 2 ut illam exerceat fe í cundü fuam uolunta/ i tem:quia quanto ma gis díert,tanto magis Ε ecclefia dilata£ ín defy i derio fuo, t.(ἐρᾷ, fuperbít impíue incen pi dítur pauper.Dum fu ΐ perbitimpius,antichri i ftus:accendi£ pauper, ecclefia in tribulattoe, a fuperbia ipfius απ^ επ, v.- er£om í prebenduntur in confi a [66 quibue cogitant." Abipíis enim cogítati ὰ onibus fuis alligatur, ἡ d qui contra deum funt, ᾗ [ χ G[pQuonía laudat lisoperibus quz fece! runtibi infixz funt,de quib? iudicadz(unt, €«L3nlaqueo ífto quem abfconderunt:compzebenfue ,eftpes coim, Qruia unufquifqs laqueum quem alteri ρα» ratad cadendum, ipfe príus in eo cadet. b£ognofcetur oomínue íudícía facíCe. Cognofcetur, hoceítadiudicium,(«| 3noperibus manuum fuarum coimpzebenfue eft peccatoz.Q) uia unufquifq peccator ipfe fibi fecum portat& funes δὲ uincula& tormenta,unde fu/ ftineat mala. Nam ab alijs nó cft neceffe praeparari undetor queatur:cum ipfe fibi ρεαρατοῖ que ad poxná pertinent. Κ«p&onuertantur peccatozco ín infermutm.Id eft qui ultra finem(culi uiuere uolunt, conuertanturin ínfernum, |.«[imneo geuree que ου oeum. Hoc eft qui dicunt quod deus obliuifcatur,& non habcat curam dere! bus fuis,ipfiobliuifcantura domino:quia non dicuntuerü quod deus obliuiícatur creaturas fuas,quia dicit; m.«Γθοπίαυι aon ín fínem oblíuio erit paupería:patíen tía pauperum non peribit ia finem. Ο. uia fi differt:non au; fertfuum auxiliuma fanctisfuis,.n«[£xurge oomítne non pzeualeat bomo. Vox czcle(iz fonat contra antichrii ftum:Exurge,in iudicrum:nó praualeat homo,id eft homo peccatorantichriftus. o 4Γ Judicentur genteoín con Ípectu tuo. Duobus modis,Primum íam in prafcientia dei iudicati funt, C) uareZquia ad ecclefiam non pertinent, fed adantichriftum:quia dictum eft;(Ὁ) αἱ autem non credit Io5.-€ iam iudicatus eft.; Cuius maledi&ione. ὈδεὌῦτος ín oefyderüa^ s fug: et(πίουυσ »ciiedicitur. Ab: toribus, S nona iuftis laudatur PMID: PAN AR lh cator peccatorem laudagalius alium,dum fe inuice laudat ᾧ οςςἰάμηε, y[racerbauír oomín(i peccatoz.Tpfe anti E chriítus.'5[Secundi mulrírudinétre fue. Q.uia fal ns gellacoreptionisnonaccepit, a«ἲ ο queret. Vt fe ii quafi deum adorent. Hoc eft non ít dignus utrequiratur, fed utpuniatur. b.€['1Hon eftoeus ín confpeciu eíüg. Q.uia nihilei dignum operatur.| c 4 3nquínare funt li νίρ illiua(η omnt temipoze.Non enim per uiam rectam era δα ditur,quzeítchrittus. Ὁ—€t Ziuferentur(udicíatua 4'( Πας etus. uia non credit ín fc futarum effe iudicium. ph ε αἲ τί(οι fuo:à oominabttur. Chriftiano Wn rum utíq ad probandum,qui eum fequí contemnunt. tà f«iit επ£a cozde fuozison mouebo a generatíotie δα M generatione{πὸ malo. Semper cnim feducam homines. ls utin malis períeuerates, uoluntati dei refi(tant. Dixit ei, Ὡς hoceítantichriftus:quid dixit2No mouebora generatióe δὰ in generatione fine malo:íd eft tanta mala facia in una οδις in ut anteqj ueníam ad alterá gentem,antea meam fama audi hi ant€ timeant, Aliter: Non moucbor a eenieratione carnali di ín generatione fpiritualé:id eft de terracam c cinco?: tione fp&id eft deterra cam corporein coe/ üt lum confcenda fine malo:ac fi dicat fine uilla iniuria Cum ha uoluerit afcendere àd monté oliueti:diis eiim interficiet fpk"lae rituorís fui, Voluit unus de mcmbrís(uis Simon E N cocum confcendere:fed interijt. x ix Cuius os μι Uy Zín pfalmum ἃ«Cuius os maledíctione et amarítudíne plenum eft. Ac fi dicat: Qcui fe fua iufticia iactat πες deus,apud deum maledictuseft. b[€ublínguacíue. Sub corde cius. €4[Zabo2ct ooloz, Dolor(ibi eft:& aliorum temperat la borem δὲ dolorem. o«[ Sedet ín ín(idijo cum otuítibus.. X confringet dominus fortitudinéeius, y 4T Ét ralíaní, Ipfeeft malignus. 54€oueretur velíctum efusinec ínue/ nfetut,Hoceft, ad emendationem nó eft dignus uenire, Etalíter:Non inuenietur,ut habeat peccatü: fed fit ficut deus qui peccatum non habet, quantum apud ipfum, $o“7 i.Cortas.e Ideft, diabolus infi, aT»omítiue regna/ GA enema? Cuiüis maledictione os plenum eft,& amaritudine,& Bin RITU fige v Se ΟΣ ΜΡΑ͂Ν$ dolo:fub[ποιὰ eíus labór& dolor. Sédet ín infidijscii— gnum cum tranquil cemtem.Idefutdein t diuitibus:ín occultis ut intérficíat innocente. Oculi eiüs he: ar Paulus 2m nocentibus faciatno; 8 ín pauperem refpiciunt:infidiáturin abfcondito quafi^ gnum deo& pani, σσ δὲ Ας i leo inipelunca fua.Infidiaturutrápiat pauperérapére ἀμδεο ee deuson/ eíus.Ideftoculiani; pauperé dum attrahít eum. In laqueo fuo humilíabit| b€T fveribitío geites τορι EAE eum: indinabit fe& cadet, cam domínatusfueritpau, ὃς ferra luo» Qui eftineccdefiam:qua! perü. Dixit ením ín corde fuo, oblítus eft deus:auertít— runt, peribunt εν e να ὃς Ἡ aciéfuam,neuidear ín finem.Exürge dic deus&éxal κίοϊανπος κα αρεσε nóadadiuuandum, otetur manus tua:ne obliuifcaris pauperü ín finé. Pro- UNES ne m bL 3nfidiaurínoc/ 5ter quíd irrícatiit ímpíus deum: díxítem incórdefuo^ Pore humano depe; culro ficurleo incubilí 4 ΒΓΕ quic timus e MEE UO reunn(QDPefyde fuo. Diabolus,&leo. r non requiret, Vídes quóniam tulaboré& dolorécon-— rinm pauperum p * eae Dead deis? fyderas: ut trádas eos ín manus tuas. Tibi derclictüs dinir ον tenoce&leo,quádo y Cit pauper: órphano tu erís adíutor. Cóntere brachíü e enam iuam exa TISCQMHK Mui y peccatorís δὲ màlieni: quxrétur peccatum illius& non dier Exaudiuit, tem ded chritiang, 5 inueníetur.Dóminus regnabit ínaternü&in fzculum— Coin oqp pre ke Raperepauper&) ὃ faculi:peribítis eun deterra illius.Defyderiá páupe— paratíonécozdíe cov Qum aab on ο rum exaudiuit dominus:prapárationé cordis eorü au ΜΗΝ ma Hoc cum:índínabítfezca; f díuít auris tua.Tudicáre pupillo& humiliutnónappo τες domini audire αἱ tatem,ut uideat qua/ In finém pfalmus Dauid. X nam uitam quam" $ fimitis& fanctus:&, cum fe inclínauerit,; Εκ χίε επίπι ín cozde fuo/oblítue eft oeue: auertít faciem fua ne vídeat víqp ín finem. Oblitus eft. Ac(i dicat: Mea funt omnía ddiu(culum fuerit: δὲ ín obliuíone tradidit illa deus:€ nund ufus εἰ illis:fed mea funt, quía ego deus íum, m«|£xurge oomíne.Hoc eft, ad iudicii. Ecclefia dicit contra antichriftum. n&[£texaltetur ma^ nuetua. Id eft potentia tua: dum antichríftusfe taliter iactat omnia poffidere fine fine. o«I 1ῆε oblíuffcarís auperá ín finem. Dum ille(e dicitregnare ufqp ín finem, ropter hocfuperius dicit: p€[ yrritauítímpfue oeum. Yd eftantichriftus, ας£ítíter in cozde(μοι requíret ocuo. Dicit antichri(tus: nó curat deus de ifto prafenti. r« Gídce quoníá tu labozem et oolozeri confyderae. Pro; pheta loquitur ad deum: Ὁ uia antíchriftus meditatur utcnoceat,tuconfyderas 9[Cittradaecoeínmanus . quae. Manus dei illi dicuntur, qui iuftam uindictam dei - exercent fuper peccatores.Propter hoc manus:quia per , Matibaga { illos uindicatur deus. Aliter: Vttradas eos in manus tuas,id e(t ín operibus fuís:ut digne finttradi, qui indi .gnagefferunt:quia ipfi fibi fuis miferijs tradiderunt δὲ dimifitillosin omnes uoluntates fuas.- t 4Γ Z íbíením verelíctue eft pauper. Id eft ecclefia. Acfi dicat: tua eft ad faluandum. νά Ῥηρίϊο ει οτίο adíutoz.Pupillus dici tur,qui non habet patrem:orphanus, qui πες patré nec matrem habet.Pupillus dicitur, quí patrem diabolum non habet:utin euangelio: Nolite uocare uobis patrem fuperterram:Et qui non habet matrem, íd eft gentilita/ tem: Ac(i dicat ad iftum erísadiutor. Κάῑ€ onterene boyacbíum peccatoríe.I(ta ad antichrifrum pertinet: qua Ndominó confido, quomo dicitis anima mez: clefia defyderat, cum eam ei dederit:ut qd? tonctafurus é: quía tranfmierá in monté ficat paffer-Quóníam ece— quondáconcupicrat dum fperat longe fe.| peccatores íntenderüt arcum:páraueruntíagittasfuas—inípe,tandem frua£ είς morte, τὰς ἕω e bharerra;^ 3^ fpecie, e«[ 3udí, pentinus ei fuperue/ P* carepupíllo z buinilf. nietinterítus, I4 ἐδί Hicenim datiuo, nó accufatiuo cafu loquitur:hoc eft,non ut pupillum iudi, cet, fed ut iudicet pupillo€ humili: utaccipiant uitam eternam. Γά[ Cirnonapponat vitra magnificare fe bomo fuper terram, Vtex hocnon erigatur antíchriftus fuper electos ἀεί, neqy tentet illos: quia oppreffus regno filíj deiamplius non erit. Nos quoqyoremus dominum, ut nos ab cius operibus cuftodire dignetur illefos:ut abeo pupilli factí, patrem chrifrum dominum cognofcentes, ipfum fequamur fide: ipfum retineamus corde: ipfum lorificemus in opere: quía ipfi eft cum aterno patre& piritu(an&to honor δὲ gloría ín fzcula fzculorü amen, $ 4 3nfinem pfalimue oauíd. Decimus pfalmus contra hareticos δὲ malecredentescanitur..— Pfalmus.X *IB vomíno confido. Vox ecclefie, cótra heretícosa fiue Chrifti contra demones. í«[ Z ranfimígra (η montem ficut paffer, Vult iuftum ad deferta mi; | rare:ut ibi eum facilius elidat. Vel quia heretici dolofi funt, dequibus ait propheta: Ve hís qui dicunt dulccamarum,& amarum dulce: ideo uoluntad fe fe; ducere iuftum, dicentes, ad nos tranfmigra. Q.ui γώ. fponditeis:In domino e(t fpes mea.) womodo(inquit) ad ueftros montes,hoc eft,ad ueftram fuperbiam tranf? migrabo* Q.uod autem ait ficut paffer: fepe pafferem loco prudenti poni legimus.Ideo ifti dicant: Tranfi ad nos ficut prudens,cum eorum prudentia fit(rulta,. k€f€uoníam ecce peccatozeo intenderunt arcum. Id eft, haretíci ora illorum contra ecclefiam intenderunt ar/ cum,potentíam uerbofitatis fue, 1{ου(3^ gíttae fuas. Hoceft,uerba.: bbb Inpharetrat E(2, ρε mmm το τ τ τ TU DESEE SIE Tan Á M E aq 3n pbaretrá.In femetipfis, Ο uia ipfi fant pharetra: ubíuerbainanía& fentétías uenenofas quas de fcriptu/ ris fanctis conficiunt,occultasretinent. b«Γθιείασίι/ ' tent ít obícuro rectos cozde. Nunq eim ín luce pugnant, 5.19.0 fed femper in tenebris. Cruapropter iuftusaiebat: Lu/ Έδ.θ.α dicit: Ex ore infantiü cerná pedibus meís, eris ταῦ domine: δίῃ pharétra:ut fagittént ín obfciro rectos corde.Quo^ Vtfagittentin obfcu/ uni- Η ΓῚ ΄ ro rectos corde. Vt ς niam quatu pérfceiftideftruxerüt: iuftus autem quid cum uidcrintin ecce e£e D erninusin téplo fancto fao: dóminus ín ccelo fia imperitos quofq uclfimplices.aqueis ὃ fedes eius, Oculi&ius ín paupeté refpiciunt: palpebrz dolofisac occultis!| its interrogant filios hominá.Dris íntetrógat iuftum k& impium: quí dutem diligit iniquitaté, odit animam ftracerunt. Q-uid eft| fiam Dlaér faper peccatores laqucos:ignis, δὲ fulphur, liceant. cf€»uonta que tu pertccíft σε qd fecifti« Ecclefiam 2-»*-- fT: tuin unitate. Vnde?"& fpírítus procellarü;párs calícís eorü. Qu óniá iuftus: dominus& íufticias dilexit:aquitaté uidit uultus cíus. & lactentiü perfeciftí laudem.Hretici dez ο Ia fin&m pfalmus Dauid prooctaua. ΧΙ fandtis premia: ες’ firuereuolüit hoc, δὲ Ὁ Aluüm me fac domine, quóniá defecit fanctus: caronit? oibus in fen TS ταὶ T. quóniá dímínutz funt ueritates a filijs hominü. tionefua dignetur di Aliter:Qruétu perfe, 6 Vaná locuti funt unufquifq; ad proximü fuum: labià| nos efficere:&non ciftí Chriftum de fpi*;: Difpérdat domin? cdm peccata noftra, ritufan&o concepti;» dolofa incorde& corde locuti funt.Difpérdat omín?^ obisfupplicia infer iudai occiderunt.^ Ἐ uníuerfa labía dolofa:&línguá máeniloquá. Q üí dixe rar diim msn ennt, 5tütlinguánoftrá magnificabím?; labid noftraanobis- tenir rargiatquia tur heretici δὲ difcor/;:: funt: quís ipfi eft cüi eterno pa/ dant inter fe, hocre/! fpondet ecclefia in perfona ecclefizr, Inter uos difcorda/ Ioba4.d mini:fed de uobis Chriftus non tacet:quia dixít:Pacem 2. Cort.é.d Efa.66,a meam do uobis: pacé meam relinquo uobis. Etaliter: Qt üid fcit iuftus?Hoc eft,redemit müdum:& feipfum deditpmundo. eq[ Zio íntéplo fancto fuo. Ac(i dicat ppheta:CEuis uos heretici auerfemini eccle(jam:tamen dominus in remplo fancto fuo(edet,& in téplo erit, hoc et, in ecclefia. DicitApoftolus: Vos eftistemplum dei uiuí.Dominus ín templo fancto fuo:In ecclefia quà fibi exhibuitfanctam. f 4Γ£omínue(η celo fedee eíue.In coclo, hoc eft,in fancto predicatore. Vnde díxit: Coelum mihi fedes eft: X anima iuftí,fedes fapicntie: in anima iufti,qua coeleftia meditat, 6 Θ culí cíüo(n paupere refpiciunt, Oculi Chrifti, afpectu diuinitatis ad populü chriftianum refpiciunt. Ad quid refpiciunte Hoc eft ad adiuuandum. b«| fvalpebze cíue ínterrogant filíos bo mínum, Subrilitas diuinitatis, id eft iudicia dei occulta: in quibus nos interrogat: quía per boc cognofcit quid habetunufquifcqp: quia iudicia deí occulta funt: Sicut fcriptura aliquado obfcurat,ut nos infirmitaté noftram cognofcamus:Iterum alleuamur,ne dcfperemus.Etalio modo:Per profpera& aduerfa interrogat: quia per hoc probat deus qualis quifq fuerit, Alio modo: Vídemus unam gentem flagellari,&(cimus p qua caufa flagellat: híc manifefta iudicia funcEtalio modo:Videmus βαρεῖ lari,€ nc(cimus pro qua caufa:& híc occulta iudicia.Per hacfuperius comprchenía.{{{ 3uftum«(mpíurm ínter, rogat oomínus.TId eft probat. k 4Γ€i auté oilígít íníquí tatemiodit anímaim fuam. Hoc eft;perdit illam.[γης ' fup peccatozee laqueoa íqaío. Hoc fcd? m hiftoria factum ludc.b faic: quando dominus pluit fulphur δὲ ignem fuper So, domam. Vtait Apoftolus ludas, in exéplü ignis eterni . factum fuit. Pluetfuper peccatores. Duobus modis& hzrctici pluunt mala doctrína: Et ficut una pluuia irri; gat terram foecundam X aridam:(ic& una praedicatio eft a deo,quz infundit terram bonam,, id et fanétos:& terram malam, peccatores:quibus pertinent ífta quz fe; quuntur.Ignis,cupiditas:(ulphur, putredo peccatori: fpiritus procellarü, fpiritus tempeftatis.Spiritus procel/ larum, poenam xterni iüdicij,& uerbera indicat pecca torum: quos ignis exurit, tempeftas examinat. Et pro/ £ommen.Jbieronymi|^^ pheta dicit:In circuitu ei? tempeftas ualida. mr(Siro t5.49.a D calícío cozum. Quare dixit partem«Ὁ uía unícuig pro: parte fua, quafi de calice, id eft iuftam uíndíctà recipiet out geífit miferi fua:utait ppheta: Reddet deus uni^$8.6t.c cris cd'moperafua,.n«f€ouonía(uftue ofte(uffícías. Fiere s.d vílerít: equítatem υί; ἀίτ vultue εἰσ. uia unuíquifp quafi in fpeculo εὖ ueneritin confpectu eius,uíde^ bit iniquitaté fua:&& ipfe preuidetiniqui^ tatem illorü. Vel prz fentía dei uidet fan» ctos ad regendü. Di/^ ligit ením iufticiamz quia unumquemdqg fcdm opus ,ppriumr iudicat. Aequítatemy uidicuultus cius: ut tre, δὲ fpiritufancto, honor δὲ gloria in fzcula fzculorum amen. o«| 3n finem pzo octauaipfalmue oauíd.Ifte pfalmus de paffióe Chrifti canta£.Pro octaua,(icut fuperi? diximus. Zluummefacofie. Vox Chrifti Pfíalmus XI ad patré pro partecarnisin paffione. ας δις.. níam oefecít fanctue. Prater te non fupereft, qui poffitfaluare. r T€»uoníam oímínute funt verí/ tatea afilje Γροιπίπ0.Ο. ματς dixit ueritates, dum unum. fcim? qui eft ueritas:utait: Ego fum uía& ueritascSicuc[οδιιή.Ε multz ecclefie& una ecclefia, fic multa ueritates: quia multorü iuftorü opera,€ multi iuftí qui faciunt bonü, Sed quare diminutac() uia ante aduentum chrifti iue ppheta,(iue patriarchz,tam bonz nature d qui ex par te deiecti uidebantur feruire: in multis modis diminutt. erant:quia caput,id eft uerítas,qui eft Chriftus,nódum. uenerat. Membra diminuta erant: ufqiquo caput οοτῇqd eft Chriftus,aduenit.' e€T Clana locutí funt vnufdfqs ad p:orím& fu. Prímü Petrus, qii dixit: Ecfi oportuerit Mattb.26. me mori tecti,nà te negabo. Similiter δὲ omncs difcipufi dixerüt: Sed hi omnes uana locuti funt: dü adimplere qd ppofuerüt, non potuerüt. Et hzretici,mali doctores: qui doctrinà peruer(am docent, uana locuti funtunuf/ qui(dad proximü fuü. Chriftus diis qui hac loquit,eft omnii proximus:qui fecit mifericordi3,ut morte fua al^ ligaretuulnera noftra. Contra qué iudzi in uaniloquio: exercebantur. t[ Zabíavolofa ín cozde et cozde locutífunt. Symmachus ita tranftulit: Labia lubrica incorde aliud eft,& aliud loquit.Labia dolofa,bilingues dicun/ tur:quia duabus linguis loquunt:quia aliud dicunt,& aliud retinent.Sic labia dolofa,qui de corde in corde lo cuti funt mala:fcelus qd' conceperüt corde, protulerunt ore:perfecerütin opere. νά ibifperdat ofio viíucría la» bía volofa. Nunquid maledicédo dicitNon: quia nó eft mos fanctorü maledicere, fed pronunciando qd futurü eft dixit:non optando, fed pphetando. Ω αἱ(untlabia dolofaeHaretici& mali pradicatores. kp£tlínguam magníloquam. Id eft qui füperbaloquuntur. y€i€tuí ofrerunrilínguam noftrá magníficabímue.Hocceft, qui fez.7 τ Ὁ metipíos in inuicem laudant:& opera fua magnificant; 5«[Zabía ποῆτα ἃ nobíc funt. Acfi dicat: Doctores ποῦ ftros ex nobis ipfis habem?,non aliunde. Plaudunteif inuapa μ | g "ys ii Q Μάι Pins Zim. Α.Α Αν».Ἓ-...'.-θ.... --. fob.S,e A Ἐ(λ.6.Ὁ | Mattb.23.d Matbars.a "Dixit, in falutari:& in pfalmum in uaria uerbofitaté dicétes: Nos filij Abrahae fumus:& nemini und?(éruiuimus. a«[€uío nofter eft ofio. Ac(i dicant: Nullü habemus dominum:quía omnia fcimus. 86 Ἱδιορίοτ míferíam tnopum iet gemítü pauperü. Vox patris e(t, ας eratmifer, nifi humanü genus ín fzcu/ 1o;qd' iní(tam mifc; ἌΧΗ$o. ὃ niam mulriplicáfií filios bomfnum.Fifiosdei.S&undum Ὁ multitudinem; iuxta abundantíam mifericordize tua; qua multiplicatur ecclefia: boc eft, de pietate δὲ miferi/ cordia ipfius: cum in retríbutione futurz beatitüdinis promií(la tua percipiétes,coformes effecti füerint Corpo, τί gloriz tuz: in quo qr uenitn qua ἢ b funt:quis nófter eft driszPrópter miferíam ínopum,& AD fpiritufande 4 Εὔμαι eniin Iníer» gemitum pauperum:nunc éxurgam dicit dris. Pónam—. honor& gloria in fa PiShabiaBant^. rin falutani:fiducialitér agam in eo.Eloquiá dficeloquia 5 e angore ee luncerurgam οί B σον ΑΜ ΥΑΓΗΝ terra, pr^—oauíd"Düuodecimus miram füpmeaqui ἡ gatüm leptuplá, Tu domin feruabísnos&cuftodíts— Primus uocem con; eos redimat:& illos nosta generatione hac ín aternü. In circuit impijam-^ quirentis deum. mudo uceosquim"bulantifcd'm altitudiném tuam maltiplicaftifliosho, Palmus, XII. infernocommorant. etnínum.-* Infiném pfalmusDauid. ΧΙ ΤΗ ose mas gw^ Sqquó dne oblíuifcerís me ín finé: uf. quó οὔτε» fuü ad nos miferos:^: auertís facíé tu a me. Qzdíu ρόπᾶ ota íl finem: Vox M utnos liberare:&il,$.. aiíamcea:doloté ín córde meo p dié. Vfgquó Ας dicat: Luadiue lius paupertate diui/ tes e(Tem?.- Ὁ«| To; nam ín falutarí meo. nó dixit, quid ponà: fabaudi£,falute gen; tium.Ecadhuc quid ponam: Cótragemi; 1 tum;lzticiam:€ contra paupertate, diuitias fpirituales. e«r fíducíalíter agam ín eo. Vox patris de filio. Ac ἢ di cat: Cum fiducia omnia facio per eum: quia diuinitas firmauit humanitatém:ut ícriptum ceft,libere egit. fa£loquía ofíeloquía cafta. ν τεία τ teftamentí doctri; nam infimul comprehendit. Tunccafta funt, fia bonís przdicatorib? incorruptibiliter&(ine corruptione pr; ει: dicentur. Tunceritiftud:(i qi pradicant nó parentum prouocati amore, non potentü tímore, nó propter dona praíentía,non pro honoreuano. Aliter: Q,uinecau/ dentadderealiquid amplius,nec minueretar in ueterí épin nouo teftaméto,(ed fideliter predicant. e&( Zirgen tuim(gne examínatü. Hoc eft, püfancto probatü,Nonilli eloquía diuina probantcfed fpüffanctus illos illuminát, qui ipfa pradicant:ficucin Eíaia ille angelus, qri accepit calculum ab αἰτατί δὲ tetigit labia eíus dicens: Ecce tetigi hoclabíatua, δὲ auferet iniquitas cua: δὲ peccatüi tuum mundabitc.Per argentü, uetus te(tamentü: per aurum, nouum.Sic eft litera δὲ fpiritualis intelle&tus:quafi ex ar gentoproducaturaurum. Ὁ 4Γ f»:obarum terrg. Hoc e(t, ecclefia. Illa eloquia díuina probata funt p fpiritum fan&um,quemaccepitecclefia. Aliter: Probatüterrz, id et, Chriftus dominus:qui uenítin humanitate illa: parte carnís,quà ex Maria accepit: quafi terrà dominus fufcepit.{4 f»urgarum feptuplum.Septem dona que in Chrifto fueruncinón üt illepurificaretur,íed qui ipfa donaaccepturi erant, puríficarentur, ke[ Z uoomíne feruabía nos. Hoc eft,in fide:ecclefiarogat. 1«f tcu/ ftodíea noe a generatione bac. Omnium málorum tur; bam fimul comprehendit:hareticorum,dialecticorum, & rcliquorum.Ab iftorum generatione, dominus fepa; rauit ecclefiam fuam. Vnde& ín euangelio: Hac ómnia uenient uniuerfz generationi illi, a fanguine Abel qui effu(us eft: uel a fanguíne Zacharia filij Barachia: que eccideruntintertemplum&altare, m 4Γ 3n cireuíru (mpij ambulant. Cum tran(tulerít nos de prafenti(ecu; loin futurum,tuncimpijforisambulant: nec poterunt intrare cum fanctís: quostu fecundum magnitudinem tuam,tua follicitudineconferuafti.In circuitu imptjam bulant:quiía ín eternam uíram non perueníent.— Etalí ter:Cum electi recepti fuerint,extra ianuam clamabunt Domine,domine aperi nobis.-Alitet:In circuitu erunt: θέ dicetureisiNefcio uos. t 4 S&ceuudumalritudinem » exaltabít ínímicus meus fup me:refpicé& exaudi me ὃ αΏς deus meus.Illumínd oculos meos,n& απ obdot^ y míam ín morte:nie qri dict ínímicus me? przualui ad 9 uerfus οὔ Qui tribulant me, éxultabüt fi motus fuero. Quare in finé dicite Qruatuor elemeritis conftat homo, igne, acre, aqua, X terra, Terra inferior eft ab hiscreaturís: quía fi nis creaturarum τοῦ» €goautem Vx 8 ra eft:idco dicit eccle fia:Etfi uilíor fum δὲ uiliffimia quafi terra, ufcpquo obli uifcerís me?Non propterea quía infima fum,& finis alía rum creaturarum: non propter hoc meobliuiícaris in finem; q«| Giíqgsquoauertíe facíem ruam a me. Vcnon hábéam noticíam,neg íilluminationem cognitionis tua anteterminum uitz huíusc' r«|)uamdio ponau con filía ít aníma mea.Patior hzc(inqüit) quoadufq per fpi; ritualeconfilium terequiram.$9.«f Z»olozem ín cozde meo per ofeimn. Per illud fcilicet lumen noticie ας quod díu perdideram,apponam dólorem fuper tenebras pec catorum meorum, hoceft, agam poenitentiam. s t XL G(qquo ecalrabítur íntmicue meue fuper mezCz diu ad teconueríus non fuero, erígitur aduerfus me diabo» lus,qui eft humani generis inimicus. Vfgqiquo exaltabi, tur inimicus meus fuper πες C.uafi dicat: Q.uamdíiz habetaduerfarius dominatione ecclefie Víq in fineme ν 4 Reípíceetexaudí me oomíne oeuc meue. Oratio ec» cleíiz eft. De tribus períonis poteft intelligi: Refpice in. tribulatione, uel in auxilio:& exaudi inhoc quod dé^"^ precor. καὶ«[3llumina oculos eoo. Id eftoculos cor^ dis. y«[fBe vagi obdoamíam in mo:zte.Scimus quiano 17777 poteft homo dormire qui in tormento eft, fed dormire pro nocteilla ponit. Vnde fuperíus ait: Mors fine morte, δὲ defectus fine defectu. Ee dominus dormiuit in naui, cum fufcitatur a difcipulis.Notandum,d dominus dor miebat,quando fides apoftolorum titubabat, Vnicuiqs dominus pro fide fua uigilat:€ per fidem excitatur. Et finon habetur fides,quafi dormire uidetur. Vnde dicit Excita fidem tuam:& tunc fufcitas Chriftum. Refpice&£ exaudi me domine deus meus. Illumina oculos meos; neundgyobdormiam in morte Tu es enimlux uera qua illuminas omnem hominem uenientém in hunc mu^ dum.Tuenim illumínas oculos cordis noftri, ne nos eterne mortis obrepatíomnus, 5. 4 IBe quando pícat ínímícue imeue pzeualuí aduerfua cum. Ne quado, hoc eft, in futuro iudicio,dicatinimiícus meus:praeualui aduer, fus eum, id eft, feduxieum ut deciperem. Ac fi dicati Sinos poteft adueríarius in Íomno infidelitatis inueni, re,runcpraualetfupernos. ἃ«[ xultabunt fi morus fuero.Ipfi, quorum pedes moti: quía ín ueritate deinom fteterunt;fi meos pedes,hoc eft,(enfus, de fide catholicà potuerint elongare:tunc exultabunt, id eft gaudebunt; utait propheta: Mei aute penemioti(unt pedes: fed égo bbb a intua Cod ———MÓÓ€—Á— M( Εσυ πριν: ^.^&£ommen.ieronymi^.— án tua mifericordiafpero,ut ftabiliar in fide," aq£rul/ tabít coz meum ín falutarí tuo.In domirto εἴα Chrifto...: bI 6; átabo ofio.Id élaudabo,pradicabo. ce[€ufíbona tríbuít míbi. Hoc eft,itius uitz prafentis(ub(idia, quib? fub(timus:ut defpe&tis pompis faculi,fpiritualia mete fit(apiens qui deum menterequirat: Nam apud ἀἰαίπᾶ-. potentiatri nihil habetur obteétum. ner Quies oedí/ nauerunt fimul. Declinauerattotüim genus humanti ad ínferioré partem. ὁ€[ 3nutileo facri funr.Et(ibi& alijs. Omncs declinauerüt,(imul inutiles factífunt p ΕΓ δ᾽ confpicerem. Aliter; j| b e RA S Bona cries 4 ego autéin mifericordía tua fpetaui.Exültabit cor meü enim bac degentifpem, δὲ charitaté:& ὃ jn falurári tuo: cantabo απο qui boná tribuít mihí:&.- bus ord aom roe S aia e pfallamnóminidominialtiffimi.^ Pfalmus XIII gitiudaos intelligen/' Dominí tuo alriffüme.€-, Ixit ínfipíés in córde fuo,nó eft deus. Córru;. dos:quifzpefe in ασ Hoc eft, quod canto. f:"TAE;;; hdi Iutabris atqp idolola^" E cid opeeim, δ΄ pti funt& abómínabiles facti funt ín ftüdijs τής gentium mifcue pleam. Merito ergo 4; fuis:nón eft qui faciat bonum:non eftufq; ad runt q q ow: dornine lefu Chrifte, κ ή, Dy Smínus de ccelo profpexit fuperfilios homí^:€?!mpareneett gut, nomini tuo pfallitur: ὁ ΠΠΕΠῚ, L26minus de coelo proip P l^ mreog.Abhocueríu αμί diues pietate ,& mnutmiituídeát fi eft intelligens autrequirés deum.Om ufq; ad cum ubi dir ἰς ΠΙοτἰ:, 29...* kr:^ cit: Non efttímor dei Fi Eis? nes dedínáuerunt fimul inütiles facti funt: non eftqui τα ores ocutorü adteconuertan£, in;? faciatbónum;non eftufqg ad unum.Sepülchrü patens^ eorüiin bebrars codi uitas:tibi gloria eO', et guttur eorü: língüis fuis dolofe agebant, uenénum duos nat n ἐὰν bur mor εἴ x:"- up quo: fpüfandto ín ea ε afpidum fub labijs eorá. Qum osmaledictione€ Aplus hoc ufus fit τε i fem AERE ον amárítudine plenum cft: uelocés pedes eorá ad effun- mone ορ Roms mus nó habetincri/» dendum fanguíné. Cotrítió δὲ ínfoelicitas in uijs cori: fcripfit. Refpódemus ptionem, fed redem/ Y qmm uiam pácis non cognouerütinon eft timór deiante^ Apoftolü de Deute/: ptionem noftram ex Ι 3.N hono.: ronomio ac pfalterio ptonüciat. Ecprimo. iniquitatem: qui deuórant plabem meam ficutefcam— locis hoc teftimoniü q q quidécontraimpios-'. panis,' texuiffe.Ibi ámuerüit^ loqui£:qui confiden, i.. timore: hoc quod fe/ tes in diuitijs feculi, deum quihaslargitur,ignorant,^ Píalmus XIII Srírinfiptene(n cozde fuo. Pro eo qd? eft infi/ piens:in hebrzo$23, Nabal pofíitii eft, Vnde δὲ Abigail deuiro fuo Nabalait in monte car melo: Vere(cd&'m nomen fuum infipiens eft. «Hon eft quí facíat bonuminon eft vfqs ad υπ. Hünc plalmum de pa(fione Chrifti referunt, quando omnes dominum reliquerunt: intàntum ut Petrus quogpqui apoftolorum fuit princeps,negauerit. C) ui dixerunt in . cordefuo;non eft deus. In corde dixerunt; rion inore, QLuare: Q.uia non απ funt: rie forte deórum fuorum ; numina uiolarent. Dixit infipiens, populus iudaicus: qui dicunt in corde,non eft deus:non εἰ Chriftus filius dei. Vnus ex eis non folum pro deo nion habuit: fed nec Lu.3.f prophetam credidit dum dixit: Hic fi effet ppheta, fciret utiqi qua& qualis effet mulier quz tangít eum: quia βγεις peccatrixeft.. Etalter:Si filius dei eft, defcendat nunc decruce:& credimusei, fq[£ ozruptífunt. Ab ílla inte/ gritatebonz nature degeneres, gé[ Zibomínabilee fa/ etifunt.Id e(todibiles. b[ 3n voluntatíbue fuío. Id eft in factis(uis. Corruptifunt,& abominabiles facti funt in uoluntatibus fuis. Si enim dei noticiam habuiffent, corrupti X abominabiles non fuiffent..(4T"Bon eft quí faciat bonum/ non eft vfqs ad vnum. ΝΙΠ quis cognouerit Chri(tum qui eft unicus patrís, bonus prorfus effe non oterit.Non eft qui faciat bonum, nó eft ufq: ad unum. Hicapparet gp ifte pfalmus ad paffionem pertinct: quia nullus de difcipulis, neg; Petrus quicaput ecclefiz eft: quja& ipfe negauit: nullus de hominibus: quía totus mundus ad inferiore parté declinauerat, przter unum hominem qui eft Chriftus,. k 4T Z»omínue oe celo pz07 fperit.Salutem generi humano dare. Vel de coelo, id eft; defan&is..|€[ uper fil(os bomínum. ΩΣ uos(anctos fuos faciat. Vel defancte fuo. Sup filios homini: id eft, fuper genus humanum.. m«[ Git vídear. Hoce(t,utui dere fanctos fuos faciat: per quos refpicit,& in quibus habitat.. Z»omínue oecclo pzofperít fuper filíoe bominü: vt vídeat fi cft íntellíseng aut requírée ocu. Profpicit per animas fanctas,quas fape codum diximus: ut uideat fi . quitur: Vbi non erat. timor:in hebreis uoluminibus nó habetur. Sepulchrit patens e(t guttur eorum. Per feductionces fuas ínora, ἡ tand ín fepulchra homines congefferunt. Nam& alibi fimilehuic ponitur: Nifi dominus fuiffet in nobis: fori;'bá.113.8 tan uíuos deglutiffentnos.- r 4Γ Zínguíofuíeoolofe agebant.Corrumpentes mores bonos, colloquíjs ma^ lis... e«f Genenumafpídum fub labe cozum. Ο πα fi cut afpides,ita obturantaures fuas: ne precepta diuinae' legis exaudiant. Venenum enim,dolus iniquorum col/ : loquiorum intelligitur. t«Γι oe maledíctíone etamarírudine plenum eft. Benedictio adulationis, male? dictione infert, Amaritudo em ad id refert: quia dulcia ἡ eloquia ἀεί male fentiendo, in fuam perniciem amara' fecerunt. Quorum os maledictione€ amarítudineple ὦ humi eft: quía δὲ fibi& alijs nocet corum doctrína:& in futurocondemnat. v«[Gleloceo pedes co:zumadeffün.— dendum fanguínem. Et corporalitér δὲ fpiritualiter occi/.' dunt,dum Chriftum(qui uita eft anima)ab ipfo effun^' deredefyderant. x«Γζοπιτίτίο et ínfclícíras ín vijo eov rum. Contritio corporis,infoclicitas anima. In ufjseorü, ἡ in operibus eorum. Semper peccatores ín uía fua infaz/ licicr conteruntur.. y€[ Guía víam pacío non cognoue runt. Cruz eft Chriftus dominus:nec per fidem,necper operationem. Quare non cognouerunt: Propter hóc quodíequitur: 5[€ uíanoneftrímoz oeí ante oculos ᾿€otum, Non propofuerunt deum ante fenfus eorum 1 memoria δὲ fanéto tíimore.Non eft timor dei anteoculos eorum, Non enim metuurit futurum iudicium ideo nonobferuantmandataciíus. a 4['ihonnecognofcent omnee qui operantur íníquítatem: Venturam ultioneme : Acfi dicat: Si modo non cognofcunt, cognofcentin iu^ dicio quando uenturuseft. b«[€tuí oeuozant plebeny meam ficut cíbum paníe. Haretici populum chriftianumi Sicutpanis in omnes cibos currit:&(ine ipfofaciarinà. poteft, fed cum omnibus cibis fumitur: fic& hxretici 'nundp fatiantur iniquitatibus fuis,nifi de plebe dei, uel de ecclefia:quos potfuntcapere,inde fatiantur.Q. ui de/ :uoráantplabem meam, populum ecclefiafticum: ficut cibum panis:quía non eft panis uiuus, nifi qui de ccTo ναός οί:: deícédit. ΞΞ 35. a—— A ον I ELO ( li' ή$i jt y li 4 J/ o ἮΝ Jh Zin pfalmum. A defcendit. ο Pm nó(ntiocauerGit. Si em inuocaffent, faluiutiqpfuiffent, Aliter:Deü nó inuocauetüt, Ω πα» recQ.uia multi inuocant:fed nó deü,fed aliam rem quà defyderanthabere p deo,nó ipfum ded, b«[ 3llictrepí daueruat títoze vbí noi erat tímoz.Et gentes,(uos timent deos:& ipfos potétes XIII de móte fine manib?:hic factus eft mons magn?: hic im pleuitlatítudine orbís terra: in hocfanctorü anima re; quicfcüt.In hocergo nullus accipit requie, nifi q ingredí tur fine macula,& operat iufticià: qáimunis δ ἃ oi labé peccatí;X pracepta dei inuiolabiliter cuftodieric. Aliterz Aut qs requicfcet íri yo. 9 íudzi, αἲ de Chrifto OE eis-:, Miu mote fancto tuo? Nó dixeratSidimitim»& panis:diim nó inuócauetát. Illic trépidauerüt timore, pi in mote,&poftj eum miners nemen: c ubí non erat tímor. Qi dris íncénerationeíuftaeft:— eain ο ΗΣ romani& tollent no NERA E, T£A TUN.;; i? int y flrümregnü& genté, t CO(ilí inpis cofudiftisquoniá dnsf pés eius eft.Quis. D itane Mictrenidagerne ti t dabitéx fion falutare íírael, cum auérterit driscaptíui^- naut non eft firmà more ubi non eratti/. b; eue omus: tabernaculi mor:Inidolisuciqg& ὃ tatem plebis fuz:éxultabit Iacob δὲ labitur ifracl. domus: βαρισα εν uanisfimulacrorum i riib?. ce molis κα ín generatíóe íufta eft. ι - Pfalmüs Dauid.| Ominé quis habitabit ín tabernaculo tuo: XIII tum, fed huc illucqi , mutat:& cütranfmi/ ; grante migrat: quía In ppfo chriftiano.Et ὦ aut quis requiefcet ín monte fancto tuo. QU^ tabernaculü non ha in iudais fairquíacx? inoredit fine macula:& Opera iufticiam.Quüi loquitur becfundamenii, fed ípfis carne fumpfit. Aue T λϑε: τὰς eft dom? incerta: do? or£on(iliuménopís P uerítaté ín corde[ποτα ὗν nó egít dolum ín língua(πα... musaütfirma habet cótudíftis Chritum ἃ Nec fecit próxímo fuo malü:& ópprobriü nonaccepit- fundaméta. Mons ῥ iudai credere nolue; duerfus—"ifa&ternaponitur. runt: hoc eft, dead: aduer m 4[ Quííingredítut uentu myfteríü incarnationis cius credere noluerit. In; ops dicit chriftus,utait Paulus:Q) uia cü diues effet,in/ Ops factus eft:utillius inopía nos diuites faceret. Cófiliüi inopis cófudiftis,id eft chrifti: nó intelligetes eum a deo proceffiffe cü praeberet cófiliü dices: Poenitentiam agite. eq[ Guía ofie fpee οἱ’ eft. Pr utiqy.ppter affumptá carné: quia humanitas cófortata eft a díuinitate. f(| Ωυίσ oa bítex fion falutare í(rT, Qr uis nifi de? q&in fion: Ille dedít falute ipfum chriftü in ecclia(cta. Aliter:C) uis dabitex fion(alutare ifr? Chriftus dris, que habitatores illi? ter: renz fion nó crediderüt. c«[£50 auerterít ofio captíuíta tem plebío fue, Iam redépti(um? de illa captiuitate tranf - greffionis: fed adhucin captiuitate uita iftius fum?, Et aliter:Dé parte Iudzorti, qp ipía auertatur de captíuitate Roman téporeElie δὲ Enoch, ut Paulus dixit: Cum plenitudo gentíü fubintrauerít:tücomis i(rl'faluus fiet, Aliter:Dü auertet diis captiuitate plebis fua per propríà paffione, b(LZ ctet íacob cekultet(frt. Ipfe eft lacob q& ἐς hic lacob, illic ifr. Hic fapplantator uitiorü,& illic uídens deü faciead facie:qn erít de? oia in oib?:qui relictis(cu larib?,méte diim cótuet.O). ui nobis tribuere dignet:ut nos actu lacob effecti fupplátatis uittjs,& uere iíraelitze, ipfum méte uidere:ipfum corde tenere mereamur:cui€ «ü terno pre&(püfancto, honor& glia in fzcula fzecu/ lorü. Ame.(€f f»falim? oauíd. Opportune drtufdecim? píalm? lectus eft:&(cfim ordíne τα euenit, utppemodü deíndufiria lectus effe uideatur.Scdm ordine lectus eft plalmus.Ex difpéfatione dei puto factü effe:ut qd? uobis próderat,in ordine exponedi hodie recitare£. C) uartuf/ décim? pfalm? lectus eft,qui prafcribic,pfalm? Dauid. Dauidauténi,chriftus eft:ut(epe dixim?.Deindelegi mus in Exodo:quia drtadecima díe agn? imolat.Q'uar tadecima die imolat: αἴ luna plena cft, qfi nihil deeft de Iumine.Vidcte ergo ᾧ chriftus nó imola£, ni(i ín pfecto δέ pleno lumine.C) m ergo drtadecima dieimolandus€ uobís agn?,nüc ,ppheta mira£& interrogat: € inine qe babírabítmtaber/ Pfíalim? XIIII naculo tuo? Vos q uultís habitare in taberna culo drií,audite qu dicit diis:Dfie qs habi, tabitin tabernaculo tuo? Tabernaculü híc;p aeternitate accipim?:quis in alfjs locis opa intelligat:quia híc ín τα’ bernaculo prafenti qd eft eccfíamulti habitant corpe& n6 fide:quiía hic dü inferiores fumus, dfi in tabernaculo cófitimus: ufqiquo poft uictoria in domü perueniat. Aliter:Diíe qs habitabíti tabernaculo tuocCLuis(inqo terren? poterít ceplum dei effici,& habitare ín ciuitate ui Heb.1?.f uentís dei?ZDed Apfusmultaloqui£, 14T Ziut qe requíe Roma.8.f fcet ín móte fctó ΤΠ ΤῸ uis(ait) dignus erit cóformis fieri av» imaginifilij dei, q(zpe rnons dicite Hic efrlapis excifus m fine macula. Hoc eft,(ine mortalib? peccatis: quia fine mi nutis effe nó poffuim?. Vii dicit: Si dicim? quía peccati nó habem?,ipfi nosfeducim?: δὲ yitas in nobis nó eft, . Velaliter: Qui ingredit fine macula. Videte qd praecipi tur.N6 dixit: qui peruenitad finéfine macula,fed q ad hucin itínere eft,& maculà non habet. Dicere aliqs poti Nó habeo maculà, nó feci malü. ΝΟ fufficit nobis malü non facere,nifi fecerim?& bonü.Denic fequit: n€f t. operat íuftící3. Nó dixit:operat caítítate, operat fapiétià, operat fortitudine.Et hzc quide ytutes optima funt.Sà píétía nobis jpdeft: fortitudo nobis,pdeft,ut pfecutióib? refiftam?, Deinde téperantia& caftitas nobis necelfaríá 1. Iobic funt,ne perdam? aias ηΐας. Iufticia(ola magna ytus eft,' & mater oím.Dicat aliqs:Ouó iuftícia maior ett ceteris ytutib?? Cetera ytutes habete delectat:iufticia nó dele/ état habété fed alios,Sí fapiés fum,fapietía me delectat:fl fortis fum,fortitudo mea me delectat:fi fuero caftus,(ἃ) ftitas mca lxtícia mea eft, Caterü iufticia no ,pdeft habe tibus,fed ceteris miferís nó habétib?. Velaliter:Etopez ratur fufticià, hoc eft,cuftodit madata:utillud:Si uis ad uitàuenireferua mádata. o«[ ut loquít verítaté ín co? deuo.Multi loquunt vitate in labijs,fed non in corde:q uident uera dicere, fed cor cülabijs nó cofonat, Aliter: Q.uiloquif yitaté in corde fuo:ut uera de yítate cogitet, qui eft chriftus:necfe affertionib?hareticis mifceat,qua falfa femp inueniunt ac uacuz. Vii Paulus dixit:Corde credit ad iufticid:ore auté cófeffio fitad falute. p«[€uí ΚΚοιπαιτο δ n6 caít volá in líagua fua. Nó protulit dolofe doctrinà cá' tholicam ad decipiendü:fed quz locut? eftore,cópleuit opere.Ille ἀοῖοίς agit,qui aliud cogitat& aliud dicit: fi/ cut,pphetaait:Prohibe lingua cuam a malo:& labia tuà neloquan£ dolum. q«['IBecfecít pzoxímo fuo malum. ui facit mifericordia,ipfe eft proximus. Chriftus diis fecit mífericordíam, ut nos fua paffione redímercet: cui? doctrinánullus ín malum uertat,(ficut hzretici faciunt, Proximus nofter,omnis homo chriftianus eft. OQ. d tibi non uis fieri,alij ne facias.Etalibi dicit: Diliges proximtü tuii ficut teipfum.Et iterum dicit: Declina a malo,& fac bonü. Cuidam putant proximt effe fratré, aut uicínt, aut cognatum,aut cófanguineum.Sed dominus nofter docet in euangelio in ea parabola: ubi quidam defcedit de Hierufalé in Hiericho:facerdos tranfiuit:leuita tranf/ iuit,& nó e(t mifertus:famaritanus tranfiuít ,& mifertus eft:Et interrogat poftea dominus& dicit: Ὁ uís horum proximus fuitcStatim dicitur:qui benefecit.Et infert dó minus:Ite,& uos fimiliter facite. Omnes ergo homines nobís proxími funt: δὲ nulli debemus malum facere. r«ει Nund a fuis üicinis quafi noxius accufatur. bbb 3 Timentés Mattb.22; TS936€ opp2obzíum non accepít aduerfue pzorímos(6: E ΄ n L ΄* ΄ fciam. Etiftichabi,* aduerfus proximos fuos. Ad nihílam deductüs eft in tatíntabétnaculo, b confpeétu eius malíenus:timentes auté dominü glori; Í i LE H ρᾷ- LA. LE fe requieíect in. monte ς ficat.Qui iurat próximo(πο δὲ nó decipit: αὖί pecaníá £ommen.IDicronymt| eq Z ítulí ínfcríprío(pfi oauld.Tituli infcriptio in tumuz.(3 «ΓΖ(mentes autem fim i glozíficat. Non diuites glorifi, cat:non potentesS,fed eos tim qui drim timent. Ecoppro brium nóaccepit aduerfus proximos fuos. Opprobriü detra&tionis de fratre tunc nó accepit,fi prius non credit illa anted ρει. Acfi dicat; CLui ifta cuftodit qua fupe rius díxit: ille eft(ine macula& operat iu/ fancto tuo, hoc eft,in uitaaterna, ad ld.« fuam nó deditad ufurá:& munéra fuper ínnocenté no nibil veducuo ef^.& o cce bit. O Gi facit hzc non commoucbítur in xterná.. TítulíinfciptióipfiDauid— XV Onferuá me domine, quoníam fperaui ín te: É$2.5.. ΓΝ luseft,in confpectu αὶ díxi dominó deus meus es urquóníam bono fanài,pnihilo com/ 1 tm meoram non ges. Sanctis αὐ funt ín terra eius: cófpectu ef? malían?. Inillius iufti confpe;€ ἄτα diabolus, Nà in b ecclefía quicundp ma putat. Adnihilü de; a"", ΄. mn duá? eft, quiaapud τ’ miríficiuítomnes uoluntates fuas ín eis. Multiplicita: et flai(C; ο talem fanctü ,pnihi/ o funt(η[Πγπηίζατος eorum: poftea accelerauerunt. INÓn lo habe£: dum ange; lusfuit,&refuga, congregabo conuenticula eorum de fanguínibus: nec &useft& ficutfuitía p memórero nominum eorum per labía mea. -- étusexnihilo,poftea & bona perdidit, re/ ' dactus εἰ δα níhilü: Alo. 1.c F Mattb, s.e Efa.58.b Etdumnihil eft fortiffimi(από nó eum timét. b 4T Z í/ inctee aüit olim magníficat, Vox ecclefia. ui címét dim timore fancto,diis eos magnificat. Aliter ad fenfum mo: ralem:Tirmentes auté diim magniíficat. Scit ei in his ha bitare deum ficut ait dis:C ui uos diligit,me diligit. cq Qui(urat pzorímo fuo nó oecípít.Iite íam minor eft aperfectione,& fi bona facit:quia X(i pro iuraméto non decipit, tamé uitupera£ Ὁ[ο precepto quo dicit: Non iurareomnino,neg per caelü,neq per terrà:Sit aute fer; mo uefter eft,eft:non,non.Q uia ifta fentétía perfe&orü eít,nó iurare.CLuia anima qfi promittit dei precepta cu ftodire:(i proximus corpus eft:tunc illum decipit,(i hoc quod promittit,non obferuat. of€ouí pecuníam fuam πὅ oedít ad víurá, Et(i nó peccet ας eo qd? quantü dat, tantü recipit:tii perfectio nó eft:quía dictum eft: Frange Acto20g cfurienti pané tuü.Et beatíus eft magis dare, d accipere, 1.Cort.9.c Martb,10.b 1.Gort.9.b t, Tímo,6.b Mattb.10.a Ef2.33.c Víqiquo ad ifta peruenit, minor εἰ ἃ pfectione. Aliter: Pecunia,domini eft przdicatio: Multí noluntillam do nare,íi exinde preciü nó recipiunt. Tamé licet uictum& ucftitü de ipfa pradicationeaccipere, ficutfanctus Ρα’ lus dicit:amplius exinde nihil habere, ficut dicit: Q.ui euangelíü predícant,de euàágelio uiuere.Et düs ait: Di/ gnus eftoperaríus cibo fuo. Sed qui plusrequirere uo; lucritin ufura reputat. VndePaulus dicit: Si uobis fpi; ritualia(eminauímus: magnum eft fi ueftra carnalia metamus: Ac fi dicat: Non eft magnü aduerfus illa fpiri tualia quz uobis annunciamus.Habentes auté uictum δὲ ueftituur/his cótenti(imus.Sicuteim uifibilis pecunia prohibet ad ufuram dari:ne is qui comodat, magis fpo liet:ita δὲ uerbü dei, qd? e(t magna pecunia:nó tim diuiti/ bus qui pafcunt& munerant, uerumetià indigétibus& pauperib? gratis debet infinuarí:diio fic dicente: Gratis accepiftis,gratis date. e€T£t munera fuper ínnocenté nó accepit, Vcnon cóturbent iudicii ueritatisamunera offe; rentes, Etaliter: Ne fimilis Iuda efficiat:qui accepto ary genti pondere,uendidit innocente Sicut propheta dicit; QLui excutit manus fuas ab omni münere, iíte in excel/ fis habitabit. ΓΙ facít becinon cómouebít ín eternü, Hacomnia ficut Allegoríce retínere:ita δέ(cd?m litteram expofita cuftodire debét in moribus. Ὁ τα fi quis irre; prehenfibiliter cuftodierít:nó folum a cómotione aterní iudicis fecurus erit, uerumetiam ipfum montem taber/ naculumq calefte poffidere merebitur in Chrifto Iefa domino nofiro:cui eft honor δὲ gloria cum aterno patre δὲ fpiritufancto in(zcula faculorum. Amen. lis δὲ in fepulchris eft,que mortuorü corpora tenet; Pro quo Aquíla δὲ Symmachus, humilem δὲ fimplicem im^ maculatumq pofuerunt:fignificantes pfalmü ad Chri/ ftum proprie pertinere dicenté:Di(cite a me: quia mitis ἥλιε, ει, ἃ fum& humilis cor/ de,& maníuetus,Píal mus(ut diximus)re; gis noftri uoce, quá in affumpto homíne profert,fine dimínu/ tione rctínet deitatis miffam a patre. Da; uid, id eft, ipfe Chri» ftus. Iftepfalmus ad affionem pertinet, τας funt tituli; qui fcribuntur: Vnus fu; percumulos mortuo - rum: Aliusin limíni, busciuitatis uel do/ morum. Tertius, in uictoria regis, Hic εὐ £o detitulo uictoriae rcgis dicit, ficut ifte rex fuit,hoceft, Chri, ftus: δὲ fuitfcriptum fuper caput eius in pafcha poft uictoriam,id eft,poft ui&um diabolum,re dempto humano gencere,tribus linguis:id eft grzcehe/ Dominus braice& latine. Vnde& Pilatus dixit: Q, uod fcripfi fcri Mattb.s7.d pfi. Ecpofuit fuper caputipfius caufam Chrifti: Hiceft rex ludaeorum. Píalmus AV ast €nferua me oomíne i αποπί ín te fperauí. Vox Chrifti ad patré in paíTionein perfona homi/ nis affumpti.Acfi dicat: A patrea quo exiut, in paffione cuftodiar:quía tu es fpes mea.{4£»íríoo/ imímno oeue meue ce ΓΗ. Oftenditíe hominem in humilita. tecarnis:cii equalis fitín omnipotentia maieftatis: quía. fi dixiffet: dominus meus es tu,filium mínorem demon/ ftraffet, patrem maiorem.Propterea dixit: Dixi domino deus meus es tu:quía in diuinitate equalis eft patri.; Κάῑ Quíabonozum meozum nó(πάίσεσ. Eandem lineam & inlobfcriptam legimus. Ὁ uid prodeft, fitu fimpli/ cem facías uiam tuam* Vniuería igirur bona quz domi nus fecundum formam ferui in carne monftrauit: nom patri profuntfed generi humano.CQ) uoniam bonorum meorum non eges. Vox Chrifti. Luz funtbona Chri^ fticHoceft,incarnatio, paffio, refurrectio, δὲ redemptio nofira. Velaliter:Bona, funtcoeli X quz in eis funt:& terrabona,& quz in ea funt, qua deus creauit, Hac pa^ ter nec poftdj facta funt indiguit: nec antea. Ifta patri non funtopus,necneceffaria.Sed cuie|.€f Cangrío quí(n terra funt eíus, Iftis hecomnía funtneceffaria. In terrafunteiusid eft inecclefia, m«[-25»íríficauít om^ nce volunratee fuae ínter(llos, Chriftus per fan&tos fuos myfteria fua mirificauit,hoc eft,magnificauit. n«p 2?ultíplícate(unt(nfirmíratee cozurm: poftea accele» rauerunt. Gentes de quibus nunc ecclefiam congregoz anted idola eorü multiplicarent, deum naturaliter no/ uerant. Sed ροΏᾷ multiplicata funt idola, qd Septua/ ginta,infirmitates interpretati funt: relinquentes ea, ad mecelerrimefuntreuerfi. o['fBoncongregabo con uentícula eozum oc fanguínibue. Ο αία fpiritualis eft re ligionouiteftamend. p['fllecmemozero nomíagm. com per labía mea. Mutamur quippe in lauacro:& ex filis homínum uocamur filij dei, Nec memor ero nom num eorum per labía mea.Vox Chriífti.Nec memor ero iftorum apoftolorum nomínü,qua priusante fidem ha buerunt, quando infidelitatem habuerunt. Illa non re cordabor: quía crefcétibus meritis,nomina addita(unt noua, ficut Abraham, ficut& Sara, ficut Petro, δὲ reli, quis; qui antca ferui peccati, fcd poftea amici: ficut doz minus dixit: n δ ty η pfalmum ((OA mírius dixitrTam non dicam uos feruos, fed amicos: - XVI$o. Io dit,ttelectos fuos exinde efjceret,& diabolü ligaret.Dia,“Ὁ Yo5.15.b Etfanctus Paulus fuerat, quando dicebat: Fuímusalie— bolusanteafetaliter iactabatutomnia regna müdi ha/ '"itum,s,a quando δέ nos ftulti€ increduli ficut δὲ cateri:fedmi/^ beret:fed modo nó folü illum tenerenon potuit: fcd po/ "T. V Cor ó,c fericordiam ἀεί confecuti fumus. Etiterum: Sed abluti— tiusa chrifto ligatus perhibetur, inf Bec oabio fanctá »* eftisfedfanctificatieftis, ἃ«[Z»omínuepareberedó— tuü viderecozruptíoné. Qr αὖ dicienó dabis uiderecorru tatío meg. Vox Chri/ ptione: dumalibi di? ftiad patrem. Hare;."T NN:.. Cit: QLue utiliras in ditas"hrifti ecclefia& D'Otninus pars hzredítatis mea: δὲ ilicis meistüesqui(μη em ES ων -- LI ΄»-- Lo LI 7,- Li.."-: Li eft: diis ER parson ξ reftítucs hzrediítaté mcá mihi.Fünes cecderüt mihi in ην incerreprior poris fui.Propte ho^ a DEDIT, 3:^A: Ὡς, ne&£ Nó decorruptio; minis a(fumpti dicis* pracarís:etem haredítas mea radara eft mihi. Déne ne corpis chriftiin fe gaill accepit de ho t dícá diim qui tribuit mihi intellectüzinfupér& ufq; ad— pulchro dit fed de Ὁ humanitatem:---: a: 4. m o; caterorü fanctorum.: nos defuoimmoria; 8 noctéincrepuerüt me renes mei. Proüidebam drm π᾿ se CiBorae míbi feci litaté. b«pt calis» confpectu meo femper:quóniáa dextris eft mihi nec« fti vías vite. Vox capt meí.Cruare dixitcali:| moncar Proptérhocletatü cftcormeü δὲ exultauiítlin—'is Pro corpore. Vie cem. uía per calice k; à; ἐν uitez,mandata chriítiacipitunufquifpiu[gua mea:infup δὲ ciro mea requiefcet ínfpe.Quoníàm πε ucfcripii cft: SC yag νε a i- ΄ ΄--.* 5-; ΡΣ z* xi menfuráifed chri s n6 derelinques anímá meá ín inferno:necdabis fanctü^ uísad uità igredi fcr ftus plufj membra ΖΝ: εν ono,. ua mádata. o{14 "fa: ut ait Paulus.»tuüiuidere corruptionem. INotis mihi fecifti uías uitze: fmplebíe me lerícia ca Romas Coni ei primogeni? S ádímplebis melztíca cam uultu tuo: delectationes in Wiltitis Tuc em ple i. A nalaticía,cü adunas cC Zuce quíreftítu, dextera tua υἱᾳ in finem. tü fuerit corpus eccle* eo ον meam a Orátio ἁαυία. Pfamus* XVI Be in regnü dei:hoc' míbí.Hoc eft qd in r:"nt nike*inrá eít:cum tradíderit re^ » euangelio dicitur.Ne 5. Xaudi dominé iufticiam meam: inténde depre gnum deo patri fuo: 05,6, nouenitadme:nifi t catione πο, Auribus pcipe oratione mea ΏΟ ΤΠ^ tuncericdeusomnia: pater me?traxerit ο ὁ ἂν: Η GOREES-. in omnib?, p 4|£»c | EXE n M làbíjs dolofis.De üultu tuo iudiciá πιεῖ εν) e PA Pe nd chrifti hereditas iu/ Oculi— tpa vfes(n finé.Dexte dai fuerunt, ad quos ra patris filius eft.De chriftus uenit. Sed tunc diffipata eft,quádo eum crucifi/ xerunt:fed reítituctur ín futuro, cum plenitudo gentiü ᾷ fubintrauerit.Aliter. Reftituet deus pater hzreditatem chrifti,quádo electos fuos,corpus fancte ecclefiz ad illà ántegritatt attraxerít, ut poít refurrectione acceptis cor poribus fuis,incorrupti δὲ immortales uíuant: quía illà immortalitatéin Adam perdiderunt, Ὁ€[4uneo cecí^ derunt míbí(n pzeclarío.In optimis.Pro uno ífrael,uniuer fiorbis hereditatem fum confecutus. Funes ín hzredita tem dant:quia qd dixit, ceciderüt míhi in praclaris:tan/ tundeé eft,ac ἢ dicat;in patriarchis& prophetís atqs ἀρ: uel quofcüq aduocauerit pater,chriftus fecum recipit. Propterea dixitín praclaris,fanctis uel apris. e€f JPene dícam oomín quí tríbuít míbí íntellectum. Vox capitis cü inembris.Tribuit intelle&tum di(cernendi inter bonum δὲ malum:ínter fenfum δὲ líteram: inter deum& proxí/ mü:inter lucem& tenebras. Benedicá domínü qui mihi tribuit intelle&tum.Q) ui fapientia dei eft,nó indiget ipía fapientia:fed fcd'm illud accipiendum,quod in euange/ Luc^2,g lio dicitur:lefus proficiebat atate,fapientía& gratia, co/ ram deo X hominibus. fe«[ 3nfuper z vfqs ad noctem(n; crepuerunt me renes me(.Noctem,tépus fignificat paffio/ nis:in quo interiori erudita eft diuinitate humana fragi; litas.Infuper δὲ ufdpad noctem increpuerunt me renes mei. Delec&tationes carnales tunc me increpant: αἲ mibi fuggeruntutpeccem:quando delectatur caro. Sed nifi «u fuiffes a dextris:foríitan infirmarer,&€['f*ouídeba poinínü(n confpectu meo femper, Filius patrem, ecclefia ehriftum. b€&uoníam a oertríoeft míbí ne comoucar, Ας dicat, Si tu nó fuiífes a dextris, forfità cómot? effem defidead infidelitatem,de bono ad malum. í«ο, pter bocletatum eft coz meum. Propter refurrectionem Ie t5 o t*tusfum: quia peream liberatus eft mundus. Alitet, Propter hoclztatum eft cor meum,& exultauit lingua mcea.Propter iftud qd'me adíuuas, cor meum latatur, lingua mea przdicat.. k«f 3nfuper« caroimea requíefcet | ín fpe. Vox chri(ti.Pro perfona corporís requicfcitín fpe; ἱ Ας dicat: Ecclefia quz eft caro mea modo requiefcit in fpe:id eft,ín fperefurrectionis:ut ubi caput praceffitme brafequantur. I4[£uonía nó ocrelínques aním3 meam | ín inferno,Non derelinques:quia propterea illuc defcen/ lectatío uite aternz ín dextera:id eft,in profperitatequa-filio da£:ufqp in finé:acfi dicat,fine fine:qa finis legis οτί* ftus eft ad iufticiaomní credétí:quia plenitudolegischa.*^ ο, ritas:& finis przcepti charitas. Aliter.Delectatióes in de; xtera tua ufq ín finé.In illa dclectabili potentia tua qua. tecü f&ti funtregnaturí, quz nullo fine concludit. Vnde eos deprecamur, ut ab hís nequad difiuncti: fi nó mere mur οτί gloría: non excludamur a uenia, Tibi cftemr cum zterno patre fpiritufancto honor X gloría in fz/ cula fzculorum. Amen. S «LO crtu(decimue pfalmueozatíoné contítiet pfone ofifce.. cóiuncto fibi corpe qd' eftecclefiacius.[ίδιος oa; uíd. Ad tres p(onas το Πρ, Hacoratio in qtuor pfalmis habet.lfte pfalmus cátat ex pfona chriftí cotra iudaos: & ex pfona ecclefiz cotra herctícos, Expontit hebrai qd* qii pfalmü dauid cátauit:quía dixit: Exaudi dfie iufticiar mea:p ipfa prafumptione qua fe exaudire pfua iufticia iactabat,cecidiffe in crimen, Pfalmus.— XVI Xaudí ofie íufticia meá.Tuxta Lxx.deus iufticiz, ucl deus iuftus natura. Nà exaudi deus iuftícia mcà:híc píona chrifti da£ intelligi, Exaudi de9 iufticíaà mea, Vox chrifti in paffione: δὲ uox ες’ clcfiz in tribulatione. Vel iuftícià dicit ecclefia fu3,& non fua.O. uid fua,fi implet mádata dei in ope. Nó(πᾶ: quía a deo dat nó a fe.Exaudi de? iuftícià mea,qa tibi ufqp ad. morte obediés fui. e&[ 3ntéde ocpcatione imeá, Differen tia eft ínter orationé& deprecatione, Oratio fanctorü eft. p deuotif ut pfeuerét in bono.Deprecatio p peccatis fuis uelaliorü. Totius cft deprecatio. t[ Ziuribus pcípe 0:37 tíoné med. Hoc eft,in hoc qd" rogo,aurib? pcipe orationé meàá.Orat em non diminutio deítatisfed infirmitas car/ nis. v€['fBonínlabáe volofie.Sed pcr purítatem qua τὰ bieft placita. x€[ Dc vultu tuojjudícíum menm paodeat: Non in labijs dolofis.Acfi dicat: Exaudi orationem mea quía ex toto corde oro:non ficut illi qui in labíjs dolofiss quía aliud loquunt δὲ aliud habét in corde, fiue haretici fiueiudzi.De uultu tuo íudiciii meü prodeat,non ín Ίαν bíjs dolofis. Vox chriftí ad patrem, C. uía qui labia ha^ bent dolofa me iudtcát:fed illos tu iudica in futuro.Pro, pheta non optando fed pronunciando dicit, Hoc often, dit quod facturus eft dominus ín iudicio, . bb.4 XOcul * tores:uideát,id e(bintelligatzequitatéiid eft,equalitate,ut iufticià quà pradícát,ope impleat. b€T»zobaftí coz met eue vífiraltí nocte. Etía ín anguftíjs mepbaftí: qa triftis & uclutín quada preífura fum noctis tenebrofz.Proba».. fti cor meü de?, Vox chrifti ad patre, Pro; bafti chriftü ín paffio ne:& ecclefia in tribu latione. c([ 3aneme ὃ Ocülí mei niíideant zeqtaté. Probáfti cor meü& uifitafti ὃ nocte:gné me examínafti;& nón eft ínuéta ín me ἰπίᾳ. £ommen.Ilbieronymi. E.$ ce οί πιεί víde&t equítaté, Oculi chrifti,(ancti pradica ueniet in te, uirtus altiffimi obumbrabit tibi. Sub ifta. umbra protege me,ut me nó rapiat miluus: Ec(ub dua, bus teftamétorum alis:id eft ipforum doctrinis quíbus uiuitur δὲ cuftoditur actegitur ficut gallina: quía per gal linam intelligitur fapientia ἀεί patris. CL uía ficut galli^ na fub alis pullos fu, os abícondit propter . miluos:fic& fapietia funt duo teftaméta;p díuina,& duz ale, d T In A- Ἶψexamínafti. Ideft, per* ta$. Vt noloquat os meü opa hominü: poner uerba tegunt ecdieiü ami Ἔ ipfam tribulationem. t labiorü tuorü ego cuftodiui μίας duras, érfice greflus uet Sia RA i Pp e£rnoet(od!$£meosín femiítis tuís:tit nó moueant ueftigia meaEgó— quine afficerunt.Lu/ ta nme fniquías. Cit. íi damaui qm exaudiftí me de?:indina aürétuá mihi,& dai ΤΗ in Tue --΄ 4; τν^"" ͵*"^ o X nétoquicos mei epa k exaudi uerba mea. Mirificá mifericordías tuas:quifal.—(7 p 4L 3nímíci mel opera homínü* Va: ἡ 1105 facis fperátes ín te. A refiftétib? dextera tux cüfto anímam meam. círcá^ Ἢ:: ν M;-- dederuat. Iudzi chrí^ ees. quas ipfi ἃ,» dí medrieut pupillá oculi, Süb umbra alará tuarü pte ftum in paffione Ati mant: T ΄ L4 ΄- ͵ εκ p: ΄ t1. gocía:iftafunthomi, 5 ge tne:a faci ἱπιρίοτ q me.afflixerüt.Inímici méi aní/^ mam dixit non cor^. num opera: ficut in. euangelio dominus dicit. d'fi de uerbo ociofo redditur ratio: quato magis deope: ribus homínü qua ex ipfo fenfu ftudio, feloquunt. e 4[[zo pter verba labíozum tuozum. ego cuftodíuf vías ouras. Propter pradicationé:&pro— M. ptereaquz promittunt ín cadis, cuftodiui uias duras. QLuomodo dicit hic duras, dum in euangelio dicitur: Mattb. ird Iugum meum fuaueeft€ onus meum leue: Suaue eft uolentibus:durum eft nolentibus. Q uauis durum ui; deatur effe ad fanctos propter corporalem tríbulationé: tii fuauc eft: quia babet fpem uite eterne. Vel alíter.Pro pter uerba labiorü tuorü ego cuftodiui uías duras: Ac fi dicat:timens futura fupplicia quz legis tranfgrefforíbus cómínatus es,duris me laborib? exercui: δὲ fubieci cor^ pusanimza poteftati. f ά[[»erfice greffue meos ín femítío tuía. Senfus meos in mádatis tuis perfice. Vox ecclefia. Ω uíaa deo eft incipe,&a deo eft finire. Greffus fenfus. €« Cit nó moueant veftígía mea, Ab his quorüi moti funt pedes:id eft,quicüg male fecerüt. b«£o damauí(qi exaudíftí me oeus. Qr uare dixit clamaui« Ω uía credidit p fide, ppterea dixitego clamaui.{4Γ 3ndínaaurétuam mibí exaudí verba mea. Chriftus aure inclinat,qn exau; dire dignatur.Per fimilitudiné infirmi rcgat qui in lecto eít,ut ueniat medicus, fanet infirmitates fuas.Sic& gez nus humanü infirmum erat:qi iacebat in lecto:id eft,in peccato. Rogabat utueniret uerus medicus,qui eft chri/ ftus ín carne, fanaretlàpuoresfuos. k«T 2P»írífica mí ferícozdíag tuas ofte:quí faluoe facíe fperátee(n te. Nunqd antea nó fucrat mirificatecSed τς mirificauit mifericor dias fuas:quado per fanctos apfos& fanctos fuos infir/ mitates curabat,[T Zirefiftentíbue oextere tug. Saluos facis a refiftétib? dexterz tuz tripliciter: Daemones deü, iudai chríftü,hareticiecclefia. m e[£uftodi me ofie vt pupíllà oculí. Vox ecclefiz.. Oculus intelligitur corpus ec clefiz:X pupilla humilitas chrifti:per cuius exempli ui; uimus δὲ uidemus.Hoc fupplicat ecclefía,ut poffit illam humilitatem obferuare quà chriftus ἀοςπίε(ο) uia ἢ per pupillam non cuftoditur oculus,nequad uidet. Ο uia oculi przdicatores intelligunt,p pupilla fenfus fpiritua; lis:Hoc rogat corpus chriftí qua eft ecclefia,ut cuftodia; tur fenfus predicatorum qui eft oculus: ne rapíatur in infidelitate hareticorum. ἢ[Gub vmbza alarum tua; rum protege me, Vmbra duabus rebus conftat: lumine. & corpore, Per lumen, diuinitas: per corpus,humanitas Lu.Ld intelligitur. Vnde& Maris dicitu riSpiritu(fanctus fup; ὃ πιᾶ meá circüdederützàdipe fuü coduferüt.ós con: locu e τῇ eft fuperbiá, Próijciétes me nunc circüdederunt me: t oculos fuos ftatuerunt dedinare ín terram. Sufcéperunt me ficut leo paratus ad prxdam:& ficut catulus »leonís habitans in abditis. Exürge domine przueni r eo$ X fupplanta eos: ctipé anímam meam ab ímpío: pus: quía diabolus - in aníma intrinfecus nefcit qd cogitat ho mo, nifi per exterio/ res motus intelligat z & in quo unüquéq dele&are uidet, di/ uerfas fuggeftiones infert, Itud ad ες clefiam pertinet. qr Zidípem fuum co; : duferunt, Q.uid per adipem: nifi malicia iudzorum de(fignature Q.uz in ueteri teftamento adipem manducare prohibetur: quía coreorum incraffatum erat. Vnde dixit in cantico Deuteronomíj: Incraífatus eft dilectus δὲ recalcitrauit. QLuarecQYuia incraffatus erat de malicia:& recalcitraz uit:quía nolebat mandata dei obferuare. Dilectus a deo fuit populus iudaicus:quia manna diuinum pluitillisz quod ad nos pertinet:quia manducamus chri(tum.Sed iudzi contempferunt femetipfos: hoc eft, obligauerunt fein malicia. r(€ 6 eozumlocutü eft fuperbíam.Os im^ piorum:quia contra chriftum δὲ contra ecclefiam facitit, 9«[»eoücíentee me nunc circüdederunt inc:oculoe fuos ftatuerunt oeclínare ín terra. uando chriftus paffus eft, frameátuam. Deutt3t1b 14 omniís terra tremuit:& fydera obfcurata funt,& petra ἢ íciffz funt. Sed iudaí oculos in terrà ftatuerüt:quía ho; minem folum exiftimauerunt,& díuinitatem non intel/ lexerunt. Vel oculos fuos in terrà ftatuerunt:quia deter, renis actibus cogitabant,fed de coeleftibus non medita/ bantur. t€[ Cufceperüt me ficut leo paratue ad pzedams «ficut catulue leoníe babítane ín abdítis.Sicut leo paratus cít ad predam,f(ic fufceperunt iudai chriftum in paffio; ne.Et ficut catulus leonis. Leo,diabolus: Catulus,filius cius antichríftus. Vel aliud.Leo,díabolus:& ΗΠΙῆ eíus,iu^ dzi,In abíconditis,in eorum cordibus quafi in obfcuro: Diabolus uel membra illius in quibus diabolus habi/ tat:appellatur loca abfcondita. y€ Cxurge vomíne pze uení eos c fupplanta eos. Vox chrifzi loquitur ad diuini/ tatem, ut preueníat anima fuz: ne rapíatur a princip diabolo:quod ita δὲ fecit.Praruenit eum& alligauit,&" infernum deduxit. Veniebat diabolus aliquid de(uo re qrere in chrifto:fed in eo nihil inueni lio: Venitprinceps huius mundi:& in me non inuenít quicq. Et fancta ecclefia rogat antei fupplantetura dia| bolo,& in eius infidijs, qui funt hzretici:utueniat catho licus nofter,qui eft chriftus,& fubuertat aftutias ἐπὶ) mici:id eft,fupplantet. x&[£rue anima mea ab(mpíos: gladíti uà ab in(mícíe manus tug.Oro gladiü manus tuz, erue ab inímícis tuis. Inimicus em accepit poteftatéut pter peccata nos puníat.Q, uos tradid non blafíphemare:ait Apfus,Erue anímà mea ab impio, Vox chrifti Qut dixit ín euáge:' i fatana,ut difcát t Tímo,rd ligi ( I f i Í — à b E M sae dt aput uus ΝΑ ων, ΣΝ νν cnm ACE——— κ ὦ nb ub Ac-———— adiu d uo e o d d b C dB dan suns ὦ aut DE. up S f. η pfatmunt Vox chtiftiad deum patrem loquitur. Hoceft,erue ani?^ mà meia díabolo. Etuox ecclefie ad chriítü hocrogatt: utlibere£ a diabolo uel ab hareticís:& ab unoquoq Ho»: mine malo. 3€[ γαπιοᾶ tui ab ínímícío manueétüg. Fra;. rhea dechri(to X de ecclefia intelligi£.Framea ἀεί pátrís, , anima chriftieft:deq: facitiuf(tam uindictà.' Diabolus frameaei?. eft: ded framea uin dictà facitíin mundo. b«L2fica paudeater ra oíuíde eos, Vox ec defiz. A paucisatere ra, Vult ecclefia epa. ratí a carnalibus&a cicanía&a paleis an. te die iudictj: fed fine caufa: quia a deo ac/ i Sloria tua. ὃ framtam tuam ab inímícis mánus tux. Dominé a pat: ς cis detetra díuide eos ín uíta eorum: de ábfcoditis tuis-. ο adímpletus eftuenter eorum, Sáturati funt filijs& di-r tniferünt reliquías fuas paruulís fuis. Ερό auté ín iufti; $ cíaapparebo ín cofpectu tuo: fatíabór cá apparüerit In finém pueto drií Dauid qua locuc? eft diio uerba cátíci huíus, ín díe qua eripuit eü diis de manu omniü ínímícorü eius:& de manu faul& dixit. ^ XVII pfalmusfab pfoóna dáuid'ad chiriftti priiet; Dauid chri fti typü tenct,qui eft mánu fortis:de cuius femine eft nov: fter dauid quieft chriftus;Puero diii:hoceft, dei patris: ficutait propheta: Magniü eft tibi uocari filii meti. Eten ecce ego& pueri mei ds dedit mihi de?;Et ppheta Efaíás: Puer datus eft nobis, uerba canticí huius, rià cántauit iftud cari εἰς cum perfequere£ quí eft caput.noftrü, ad pátré cantauit in diis: hoc eft,& dauid ο, II Eía.49.b Ibí,S.d.g.b filius natus eft nobis; ; CLuz locu? eft diioEr dauid fcd'm hi(to;ab inimicis:& chrifi? paífione:ecclefta in p fecutione. Eripuit eit ᾿ cepit refpófum: ficut.k: fedn ri; 3 a pfecutione Saul:&Mottba3.d. ans dixit in euagelio: i lligim te ἀπε fortitudo Pfalmus XVII chriítum in paffioné Sinite crefcere ufcpad- tea:domínüs firmamentum meum& 1&fu/^ deus pater erípuit de mefem:hocefüufp 9' M ΦῳΗ oium meum δὲ liberatór meus. Deis meus.. manuinimicorihoe it diem ἱπαίςῆ«Ὁ ία» 7.:“ὦ: eft, de manu iudzop: hic ecclefia cómixta.? adiutor meus:& fpérabo ín cum. Prótector meus δζ.& demanu faul.SaulMatta. illis q nó(Πε predefti B due d ' eftcum peccatorib?:: rogat pills qui prz/.. deftinati funt,ut ue niant& feparétur ab náti,ut dicitur: Multi: üocatiipaucdiueroele.^.' &i.Supplanta eos qui in impietate funt: ut hic emenda; ri debeát,aut in futuro Γαρρίδιοηξ in uindicta:c€T e abfconditío tuíe adimplerue cft venter coz. Tripliciter híc intelligitur uéter. Venter, caftítas, intelle&us,ut dicit Eu:-cherius.Etangelorü uenter repletus fuitmyfteríjs deian ted cecidiffenr:€ iudaorum uenter de myfterífjs legis:& hareticorum uenter de myfteríjs ecclefie. o ΓΟ τ γα funt β]ήσ, Iudai faturati(üt:quia multiplicati funtin procreatione filiorum δὲ in rebus fxculí.C) uando dicit fatu . ratifunt porcína: hociudeorum immundicíà defignat. e(Limiferunt relíquíae(ua paruulíe fuío. Hoceiít illam iuftam uindictà quz illis debetur. Reliquerüt reliquías: fuas paruulis(uis:hoc e(t quando dixer(it:Sanguís eius fuper nos& fuper filios noftros.Et hareticorü filij fimili, ter condemnatíoné habebunt. Ω αἰ funtreliquiz eorü Ipforum diícipuli,qui deilla mala doctrína eorum rege nerati funt.Saturati funt filijs:€ reliquerüt re(idua par/ uulis fuis.Propter ambiguitaté uerbi, quidam pro filfjs, porcinam fcriptü arbitrantur: qd? Symmachus hebrea exprimées ueritate:traftulicfaturabunt filis,& relinquet relidua puulis(uis.Saturati üt filijs,& dimiferüt reliqas fuas,immundicià& iniquitate: conculcantes margari; tasfermonü tuorum. Et dimiferunt reliquias fuas par/ uulis fuis: clamantes: Sanguiseius fup nos& filios πο’ ftros. f«[€ coautem cum tuftícía apparcbo(m confpectu tuo, Vox ecclefie. Cum iufticia:hoc eft, mandata tua ad 'amplére. Apparebo in cófpectu tuo:hoc eft, in prafentía tua in futuro, g«[ Satíaboz, Coelefti refectione. b«L4 apparuerít glozía tua, Filius tuus;q eft(alus δὲ uita,& fan; é&torum omníü gloría:quia chriftus δὲ falus& gloria di/ citur.Ego autem in iuftícía apparebo,deuí&ta morte. In confpectu tuo fatiabor,coelos aícendens, Cum apparue rit gloria tua, fanctís δὲ electis tuis q p mecrediderüt:qa meii eft qd' illis eft preftitum.Nam ego in illis fum,& ipfi ín metecii.Nos uero a te redempti domíne lefu,tantam potentíá pietatégy cernentes,fupplices exoramus,ut exa minati diuino igne,non fimus humanorü operü detra/ &tores:fed ín te ítabiles fixiqy tuam gloriam iugiter extol lamus in ope, pferamus.in fídelaudem? in uoce Amen, («3n finem pzo puero οὔί Z»auíd: quelocutue cft oom; no verba cantící buíue/ín oíe qua erípuíteum oomíntie oe many ompfG(nímícosum εἴθ θὲς oe mang paul. Totus hie.. ? córnu falutis mea:& fufceptór meus. Láudás inuocabo düm:& ab ínimicis tneís falu?ero.Círcüdedérüt me do ? lores mortis: tofrétés iniqtatís conturbauerunt me,. tatem dei: expetierüt Dolorcs inferni : diaboli funt: ἐπ eft, appetitío interpreta/: tur:quía contra uolii ΄ eumrcegem. lfteSaul ᾿ typum diaboli geífit.: l(ti inimici membrà* iudzi qui pfecuti funt chriftum:& dzmonesuel mébràá ὦ eorü quiperfequüturecclefiam,;.^ Pfalmus. XVII 2Jlícam τε ofie vírtus mea. Alij dicüt fortitudo mea:fed uni eft uirtus& fortitudo;Totus hic píalmus fub pfonà dauid ad chríftü ptinet:d : eít uera fortitudo.Diligàate uirtus mea. Vox chrifti, Virt? mea:hoc cft, diuinitas:uirt? hois affumpti; ' Eteccfie uirt? chrifi? eft,q dicit, diligate drie Si uox chri fti εν, ο(int unü& une fubftátía diuinitatis,qa di&ü eft: Vna poteftas,una uoluntas,una maieftas patrís δὲ filíj δὲ fpüffancti:quó dicit diligate diiecPater diciteo qd habet filidi:& fili? dici£ eo qd? habeat patre. Spü(Tcétüs nec pater efi nec fili?:(ed dilectio quà habet pater in filio& fili? ín patre.Vii Paulus apfs αἰ χίο 14 charitas deí diffufa eft in cordib? noftris p fpiní&m q dat? eft nobis.|-«γληο firmamenti πιεῦ. Vox chrifti& uox eccfiz.Firmametü fi cutaít ppheta:turrís fortitudinis a facie inimici. t«[££ refugiü πεῖ, Vox chrifti& uox ecclefia. Refugiti chrifti in patre: refugium ecclefie in chrifto, np tlíberatoz tmeus.In tribulatione. o 4Γ£eus meus. Ο ui mecreafti. p«CZdiuto: meus. De neceffitatib?. q 4T&perabo ín εἴ, In ipfum totam fpem ponà. r 4Γ Ῥλοτεσίος meus. Cui me αν uel defendis. e«[€tcoonufalutío meg. Cor nu íalutis:quia infirmitaté noftrà cofortauit. C) uia anté aduétü chrifti eccfia infirmata erat p peccatü: fed poftea Rómàá.4.à cófortata p chriftü:ficut ait ppheta:Erexit cornu nobís fa-' lutís nfa.Ac fi dica: Dedit nobi(regnü forte:utillud:Et fe cit nos regnü dco patri fuo. Nó ergo in cornu illud fup» biz;íed in cornu falutistua,adiutorium habere cófido; t«[ Sufcepto: meue. Sufceptus οἰ chri(tus a patre íri humaniítate,& eccléfia fufcipit in fide. v€[ Zaudáe(nuo cabo ofim.Tufti laudant:quia de omnib? malis liberauié €os. Pro eo qd'(cqui£. x ά[ιξε ab(nímícío meíafaluue ero; - Inuocaui diim. Chriftus inuocauit deü patretm: ecclefia chrí(tü, Et ab inimicis meís fau? ero, Chriftus a íudais; δὲ ecclefiaab hareticis. y«p£írcüdederunt me geriírua moztío, Vox chrifti δὲ uox ecclefiz. Circüdedertit chriftüi τ᾿ illiqui in inferno gemebát, qui in inferno erant: δὲ eccle/ fia fimiliter. 5&[&tto:réreeíníquítatío cóturbduerüt mé, Torrétes aquas dicit quz ptráfeut. Torrens dicit q nó dé [δι6 πε; de uiua aqua,fed a pluuijs ucl de mótíb? in ual fas gentes Ίςς defcédit,& in mare uadit(ο) uid p torréres,nifi uniucf. ᾿ £ommen.tieronyni fas g&tes(ignificatsquz p monté carnisin mareiftud de; [εξάῦες Vnde(criptti eft: Generatio uadit,& generatio ue nit. Et aliter.Ettorrétes iniqtatis cóturbauerüt me. Tur/ ba iniárü,quz ficuttorrétes in hyeme intumefcüt, prin? , defiuétes. a&[£20lozeo í(nferni círcdederütime.In die de tas(cripturari:& chriftus fuper illos prafidet. nae afcendit fuper cberubím.Hoc eft(uper plenitudiné fcien; tiz. Chriftus afcendit cum corpore fuo fuper omnes an» gclos& archangelos. Cherubim,ínterpretatur plenitu/ do fcientiz,qua eft charítas:quía plenitudo legis eft dile ie&tio,hoc eft charitas. trahentiü,qua morté| AERE Io M? Dolóres inferni circtidederüt me: praócupauerüt me Sii fir ena qucimo:tie. Prauene. ς laquei mortís.In tribülatione tnea ínuocauí domínü: rd pis. dis dicit; να FERE ed»& ad déum meü damauí. Et cxaudíuit detéplo fancto nemo habet: quà ut cruci.Laquei mortif, e fuo uocémeá:& damór me? ín cófpectu ei? introíuít in Siem fuam ponas ερ κ αἳ ΕΠΙ f autes eius. Comóta eft δὲ cótremuit terra: fundáméta QU es chritusf: bulatíóe mea ínuocauí οι. Hüanitas iuoca uit diuinitate,X eccle "Πα chriftü:nó orisuo ce fed cordis. o«[£t oc meti lamauíic M esM re qu. Ὁ on y prius eft uolauit fup: em octéplofan; o cherubím& uólauit: uelauít fuper pennas uehtorutn.— pennas uéori: quía cofuo voces Tem., Et pófait tenebras latibulum fuum ín circuítu eius ta^ ΡΜ fíicü, u ᾽ ΩΝ T.:;: η uris: κατα Τον a bernaculum. eíus: énebrofa aqua. ín nubibus acrís. min? uelocior eft ué/ tasa díuinitate:&ec/ v Drac fu leuré ín confpectu eíus nubes tranficrunt:grán, to:quía penetratuígg €lc(ia militer a chri/ 9: edi κ. e-calo:domi ad fines terrz:& om/ fto.In téplo,in fctà ec ε do δὲ carbones fenis. Et intonuit de-ccclo dorntnus,— piafuauiter difponits clefia.Etaliud.Incor ,& altiffimus dedit uocem fuam: grando.& carbo- Quia ultra uentum de meo qd fanctifica; A i ipfeeftideo uelocior: uicin Qtéplo facto in habitat. e€[€t da/ mo? ineuo ín cófpecru gu b dian ef?(ntroiuít(n aurea εί”. Aures eius:hoc eft,uis auditióis. Vis fortitudo eft,(anctifortiter deprecan£:qa di&tü eft: Regnum coelorü uím pati£:& uiolenti diripiunt illud. fQ£ómota etc córremuit rerta.Scdm hiftoriafa&ü fuit: qii Moyfes accepit legé in monte fina. Terra tremuit: qd prafigurauit paffione chrifti: qa in paffione cliriftiom/ nísterra tremuícqri noua lex data eft populo chriftiano. Aliter. Cómota eft terra;qíi de infidelitate ad fíde uene; rünt:& credentibus terrenis,factü eft οσο. Φε unda menta πιοηίῆ cóturbata furit c cómota funt. Hic montes fu pbiintelligunt.Fundaméta eorü,damones funt:ficut& fundameta(anctorü, pphetz δὲ api funt. Vnde dicit an Έρδ.ε.ἆ ctus Paulus:Edificati fuper fundamenta prophetarum δὲ apoftolorum. Fundamenta monti conturbata funt & coómota funt,eorum fuperbía qui in hoc mundo con^ fidür. b€€Yuoníam íratus eft εἰσ oeus. Hoc eft,eís mon tibus ucl perfecutoribus: diffipans fpem mündialium uoluptarum. í(| Zifcendítfimue ín ira εἰσ: ignío a fa; . cíe ciue exardefcet.Fumus ex duabus rebus fit: ex igne& aqua. Per fumum, lachryme excitantur:€ per ignem compunctío cordis intelligitur:& per lachrymas, aqua. k«[Carbonce fuccenfi funtab co. uid per carbones,nifi bonaznaturz genus humanü,extinctü per Adam,in ad, uentu chrifti illuminatü per baptifmum fiueper paeni/ tentià defignaturc Extinguuné carbones ab aqua, qua e(t cupidítas:& illuminatur per gratiam,qua eft fpiritus fancus.[€ 3nclínauír οοἷοσ cocfcendít. Hoceft quod P3708: alio píalmo ait:Defcendit(icut pluuía ín uellus: quia humilem fe nobis δὲ in forma ferui occultum prebuic& latentem. Vel aliad. Coeli,angelí:inclínati funt, quando Gabríel ad Maríam uenit,€ defcendit chriftus δὲ uenit in carnem. Vel aliter. Coeli,(ancti apoftoli uel imitatores eorü: inclinauerüt ab altitudine: hoceft, de contempla: tione:ut doceant brutos δὲ infirmos in ecclefla propter có affiori€ proximorü. Velad cóiugatos: ut fan&us Pau; us ait: Virreddat debitum uxorí,& uxor fimiliter uiro, imp€t cilígo fab pedibue εἰν}. Inuífibilem fubftantiam dei:& iudiciorum occulta fignificat. Vel aliud. Etcaligo fub pedibus cius. Caligo:hoc eft;profunditas fcriptura, rum:qudá dedit deus pedibus fuis:quií furit fan&i(ui:id ett ecclefia fua: quia in fenfu fanctorum ibi eft profundi e montiü conturbata funt δὲ comota funt: quonia iratus i efteis de?. Afcéndit fumus ín íra cíus:& ignis a facie ei? t exardefcet:clrbones fuccéfi funt ab eo-Indínáuit ccelos "& defcendit:& ciligo fub pedibus eius.Et afcédit fuper , nes ignis Ες mifit fagittás fuas& diflipauit eos:& cit: qui animam fua pro amicis dedit.. ο£t volauít:volautt fuper pennae ventoz. Scd'm hiftoríam qd Et ad moralem fen/ fum:animam fignifi/ ; care uoluít.uento.Si/ cut uentus i(te inui(ibilis eft, ita δὲ anima. Ventus πιο’ uet corpus,€ anima mouet corpus fimiliter. Sed cur uentum appellauit animamcHoc efr,quia deus infuffla uítin Adam.Non qd'corporalis fit deus pater:(ed tunc infufflauitquando animam dedit: utait propheta: Τα dominecreas omnem flatum.Per hac intelligimus om» nes animas ἃ dco efTe creatas, Et uolauit: uolauit fuper pennas uentorum:hoc eft,;uirtutes(anctarum animarü quía chriítus uelocíor eft uéto,& leuior ᾧ anima:& pra celfior angelis&(anctis, pf»ofuít rencbzae latíbulum fuum ín círcuítu e(ue tabernaculum eíue. Latibulü feipfuna dixit in(cripturis. In circuitu eius tabernaculum eius. Chriftus in María quafi(ponfus in thalamo: δὲ corpus Mariz quafi tabernaculum.Tenebras dicit: co quod no bisobícura eft incarnatio uel natíuitas eius.. α«ξε ntebzofa aqua ín nubíbue acrío, Nubes prophetz funt;& aqua,doctrína eorum:quia obfcura funtícriptura pro» phetarü.Cl uía ficut nubes pluuiá portát& terrà arida irrigant:fic& prophete per eorum doctrinam irrigang cordaarída. r 4[[»ze fulgure ín confpectu eu nubea trà» fierunt.Fulgura,illuminatio fpirituffancti.Ipfenubes(ci licet prophetz,tranfierüt de iudzis ad gentes,fpiritufana &o gubernante. Per fulgura ignis, compunctio cordis intelligitur. ο εΓιδιαπάο«carbones(qnie, In grandine; uerbera:in igne,charítatis accenfio oftenditur: quibus fidelium corda mouentur ad cognofcendum deuimn.--.: t 4L€t íntonuít oecelo oomínuo, Per(an&tos fuos-intoz nuit:quafi de coclo per iuftorum corda euangelicauit.: vL t alríffinus oedít vocem(uam.Per cuan gelí(tas mas liciam humanam dif(perdidit. Altiffimus uocem fuam dedit:hoceft, predicationem: ut ait propheta: Vox το} nitrui tui in rota:id eft,przdicatio corum in toto müdo, κ«iir fagi fuae c oíffipauít eos. Mifit uerba fua fancta quafi fagittas:qua pleniter& malis& boníspra4 dicant. Bonos remunerat deus ἢ faciant:& malos coni terít(iaudiunt& non faciunt. Vnde(απάτης Apoftolus ait: Alijs quidem fumus odor uitz in uitam:& alíjs odór mortísin mortem. Odor uite funt his,qui audiunt& faciunt:& odor mortis funt hís,quí audiunt& non fa? ciunt. Ὁ uia predicatores nefciuntj qui funt pradefti» nati;tamen fiducialiter pradicanr,. n μος fulgura Et fulgura t$76.d τι Cort. td lie ur ὲ ρα ῇ"A s«Erfulguramultíplícauít c conturbauít εοσ,Εαίρυτα, miracula,atq claritas uirtutis fuz. Cóturbauitillos.Per flla miracula apoftolorü, compunti funt& illi qui dixe tuntad Petrum: QLuid faciemus uiri fratrescEtille: Poe, niténtiam inquit αρίες;€ baptigetur unufqui(dqs ueftrü. XVII«ο. fua mandata. p«λες(ιπρίε Φρβί 4.Όεο meo. Vt ad. idolum conuerteremlaudem ἃ«[&uoníam omnía ín/ dícía eíue(6 confpectu. meo funt femper. Cr uatuor funt. Iz iudicia dei: duo deprafenti:& duo de futuro.In pra^'' fenti, profperitas malorum,& tribulatio fanctorum, el ES TEM ορ fo; In furo remtinera N tee aquaruim. Fontes a Mir dioe- n υ“ tiofanctorum& con, N apoftoli, quafiaquis ὃ fulgüra multi iplicauit δὲ cotutbauit eos,Et dpparuerüt^ demnatio peccatorü, ἐξ πο ἔπιε ord ς fontes aquarü:& réuclata funt fundaméta orbis terra Feli adharetchri " t. Deuno fonte-;:: ΡΟΣΙ": quí "s eft chrift? faciat req 5 rü.Ab EDS tua domine:ab infpíratione piri; mor dnia CORTE Fühtspeielrfiearin T tus ipptax,[θε de(ἅπιό δὲ accepit me;&áflüpfitme— uentuseft inore dus d «uangelio dns dixit:,. sí 6 d AE ἢ im olus.Etcecclefia chrí Tob. 4.8 pi el aquam$ de aquis multis, Eripuit me de ΟΙ fheis fortiffi, fto adharet: quonia.. quáego dabo eí:non. mís:& ἂν hís quí oderunt me, ψιον confortatí funt omnia iudicia eius fitietin eternü.Etali/| fuper me.Prxüenerunt me in die afflictionís mea;ap ἰπεδρεα meo funt. ter. Fontes aquarum k δε::-: femper. f 4«£t(uftio’ illi; qui per baptiími} factus eft dominus protector meus.Etedüxitmeinla— días eius non τορι, facramentii facti funt- ἢ títudínem:falüum me fecit quoníá uoluit mc, Et retrí/ me, Sed amplexus Γ᾿. péóribus fonsaquz: Ac: e uo Ria eas. 6«|€teroímn/ uiuz falientis inuià.» büct mihí dominus(γα íuftícíam meam:& fcd'm pu— maculamua cái eo:c ob^ SUR ETE: I0 orítatem manuum mearum rctribuct mihí. Qüíacufto ferito m; ἂν(NQUi/ bís terr. Prophetz à diui uías domini:nécimpie σε! a deo meo.Quoníam in itla innocentia, in atq apoftoli fap ds α omnía iudicía eius ín confpectu meo; δὲ iufticidseius ἀπ uocatus(um. Fe omniü ecclefiarüi fun;;-:: obferuabo meab ini lata funt fundaméta. t uabo meab íniquitate mea. Et rétribuet míhí domi,«διετίαν δα illam ini; orbisterra:(cdm hi;(cd'm iuftici:& fed: quítatem ubí príu$ ftorià:quádo in pa(j BUS icd m 1udüdam. meam:&lcd'm puritatem ma/ fui ín infidelitate. ὦ fion eum qempti» nuum mcaturn in confpectu oculorutn eius. Cüm fan— t«L£t Ferior míbí 8 uíg ἀεοτίστη:&illa ΕἴῸ fanctus erís:& cum uiró innocente, innocens eris, οὐ ca i; qua ín templo S Σ Eccum lecto electusetis: δὲ cum perüierfo peruerteris. tem minum meram apparuerunt. Et ad. a A ef” η Zt Eit b f! conipectu oculo2ur MR delitterafen, b Q m P opulá humilé(αἰαῖ facies:&c octilos fuperbo- eíua.Peroculos,afpe?. fus fpiritualis: quia c fu humilíabis. Qüoníàa tu illuminas lucernam meam:^&us diuinitatis intel» quod ibidem latebat düedeus. ligitur: quia ipfe afpi in figura: oibus pa cit quiquid operatuf tuit per myfteria. ἡ homo in mádarif dei: o 4L Zib íncrepatófe tua ofietab ínfpíratíone fpfrítusíretue.— In retributionebeatorum: quia eam per altitudiné fpei | Tob.$.d Ab increpatione tua diie:cum diceres: Nifiuos filiusli^— confydero. v«Lum faucto fanctue ετίσ. Cum eo qui 8 | bérauerit:moriemini in peccatís ueftris,Ab infpiratione^ tefan&tificatur. k&[£rcum víro(nmocente/ ínnocée ería, |. fpiritus irz tuz:promíittens in his appropinquare re nü Cumcoquínoncorrupcerit uitijs uitam fuam. y«Lt | dei. eT 2f»ífitoe fümo caccepítme. Vocádo me. f£t— cum electorelectua erío. Cum illo quem prafícitum fcis, / affumpfit me oe multitudíne aquarü. Aduerfantíti S i 54ιξι cui perucro/fübuerterío, Cum haretico qui malé. | forum. Velaliter. Mifit defummo& ἀςοερίς πις: ϑζα απ intelligendo peruertit diuina eloquía:ficut alibi iudarí |[it me de multitudíne aquarü. Deus pater mi(it filium^ ipfedominusloquitur: Si incefferitis peruerfe corá me uum:ficut dictum eft: Verbü caro factum eft,&habíta,— incedam δὲ ego peruerfus uobis, Cum fancto fanctus i αἰτίη nobis. Mifit fponfus ad íponfam: uerum fponfum— eris. Tu chrifte(anctus natura es:quem tu fanctificaue/ ἷ junxit fpon(z:hoceft, carnem ín utero uirgínis Mariz, τίβι illo cognofceris, quonia tu fanctus es. Vox prophe Affumpfit me de multitudine aquarü:id eft,de multitu; τα ad chriftum.QY uem tu innocétem feceris:ab illo cog^ Ί dine populi,ecclia collecta eft. Aquz multz,populi mul nofceris quod τὰ innocés es:quia nulli noces:ideo inno» ] ti.&«[£rípuít me ος ínímícia mele foztíffünie. Deus ρα)— cens.C.uemtu elegeris ut fitelectus: ab illo cognofceris y ter cripuit chriftum a iudais:& ecclefiam ab harcticis. quod electus es:ut Paulus dixit: Comprehendam auté j b«€trabbísquíoderunt me: quía confoztarí fut fupime,— aquo compreheníus fum.Peruerfi dicuntur: qui dere ; Oderuntiudai diim:& heretici ecclefiam.) uia confor étitudine declínantad peruerfitatem: ut diabolus,& lu7 j tati(unt fuper me,quafi uincere potuilfent,{([»:gue^— das,€ haretici,& omnes fuperbi.C) uotiens deus facit iu nerunrime.ut fuperius diximus ante uindicam crucis.— ftam uindictam, reprehendunt illum: cum elegit pau; ή kt(actus eft oio pzotecto Ιπεύσ. Deus pater filium^ peres δέ reprobat potentes:cum elegit pifcatores,ficucPe | fuum protexit,& filius ecclefia fua. ἰ ειβάυχίε meínlatí Λ trum: δὲ reliquit nobiles, Hoc peruerfum uidetur effe " E. tudíne.Eduxit ecclefia de tribulatione,quafi deanguftía:| apudperuerfos: ut prophetaait: Ví domini rccta:fed 4 In latitudine: quz cftfpes futuri,uel remuncratio ατα ucítrz puería, ἃ«L&uoní3 tu populá bumíle faluá " aternz. m e CaluG ποσα voluítme. Vox ecclefie,— facíes, Qr d' fuperius diximus. b 4L€t oculos füpboet ^ Qui me uoluit:ut exhiberet fibi ecclefiam. Quoniam bumilíabíc.Ciuonía tu populi humile faluü facies, poc 1 uoluit me. Voluntate propría,& non ex meo meríto me— nitentía agenté:X oculos fapborü humiliabis:quia elati " Ἐρῦ,2,4 uocauit:dicente Apoftolo:Gratia είς faluatí per fidem: fuperbia,poenítentià agere dedignantur.€«&uoníam M δὲ hoc non ex uobis. n ίξι rctríbuer mibi oomínus— tuílluminao lucerná mea, Qruid eft lucerna nifi intelle&9 ui fm(ufticíam meam: c fin(nmocentíam manuum mearum— aníma:Sicutoculi corporis fi delucerna extetiofi nó hà d tetríbuet iníbí. Q.uz autem fitiufticia&innocentiama/— bent lumen in tenebris non uident:ita€ intellectus ani, ἢ nuum eius: audi quid fequítur: Quiainquitcuftodi, ma nifi ílluminetur ab altero:hoc efta chrifto, nó uidet: ij ui,utuiz dei cuftodiantur:& nihil impie de eo cum ha ficucin euangelio dicit:Erat lumen uerum, quod[σέ j f&icisfentiatur, ο(Lfouía cuftodiuí yíag oomíüí; ideft, i nacomnem hominem uenientem in hunc EM d H | τ H' o a P Hi 2 ^h "UM Ἶ , A A1 ἢ A M r : E £ommen.IPicronymi ἀφ δῆς ού meue flumina tencbzao meac. Hoc eftigno rantid cordis. Vnde fcriptü efi:Si lumen qd in te efttene ΤΗ bra funtipfz tenebre quátz erunt? Et Apfus ait: Fuiftis F --Bpb,e.b aliquádo tenebra,nücautelux in diio. b«[€9rfi(n te erí píaratentatíone. Vox ecclefie. Nifi à deo erípiar: per me nequaquá poffum. me. Dexteta patris chriftus eft. Sufcepit me ecclefiá pef incarnatione, q«[£»ífciplína rua cozrerít rne ín finc. ue eif diligit dfis corripit.Erigimur ergo qui priuscorrue ramus,cü caia diio fuerimus. r«|€t oocrína ruaípfa me oocebít.Neceffe cft dd fumus híc,(ub doctrína efTe. Vfi Paulasait: Omis Heban.c ínqt doctrina in pra» («Lin eco meo rir? ἀπὲ deus meus illumina tenebras meas. Qüoniá ἵπ 6—(entinon uidetur effe gredíar murü. Murü dicit ecclefia peccata. c erípíar a tentatione:& ín deó meo ane mutü, audij(ed moeroris: ed poftea in futuri noftra: qué 2dific/» Dess meus ímpolluta uíaeius:eloqüía driiigneexami— gea dirfruerum pluri fmus,peccatis pecca/ &aaugédo. Nifíadeo f nata:prótector eft omnii fperantiü infe. Qüoníá qs^ mum. 6«Le»ilaraftí greffue meos fübrPme: : tc: Ον defiruan£ Wa pecca^ v de9 practer drim: aut qs de? prater de noftrü.Deüs 4 Sentus eccle: fub ta: nó poffumus per nostráfire ad deum. α praxcínxít me uirtute:& pófuit ímaculatá υἱᾷ πιεᾶ. Qi me, fub poteftate ec» Ὃ«Lus mcis ή’| pfecit pedes meos tancp ceruorü:& füp excelfa ftatuit polluta vía εί’. Impol uta uía: hoc eft, in; clefiz. Dilatafti gref» fus meos fubtus me, "7 me.Qüi docet man? meas ad pradii:& pofuifti utarcü—inamplitudinechari ταῖς τὰς. t KL£tao 'carnatio ei*: quianO. ο zrrei? brachia mea, Et dédiftí mihi protectione falutis ΣΙ Εν n n eft εχ uirili femine, fed de fpüfancto con; ? tuz:& dexterátua fufcepit me.Etdifciplind tua correxit— mea. Veftigia, exéplo ceptus.EtaliterFides* mein fine:& difcipliná tuaipfa me docebit. Dilárafti— ecclefianó funt infir/ píecta ecclefiz,impol luta uia eius dicit:p mata a fuccefforib?s ε greffus meos fubtus me: δὲ nón funt infirmata ueftigía^ quia impreffi(eque quáde'uenitadnos. ν mea.Dérfeqr inimicos meos δὲ coprehédáilloss& no có— tibus me. Hinc uox chrifti poft refurre; eq£ioqui of(i. t üertar donec deficiat. Confrínga illosnec póteruntfta^— aic ν ἐγ δεήεῆς examínata.Eloqa ἀπί, fua mandata, in boc 5 rezcadént fubtus pedes meos. Et précinxifti meuírtute^(nímícoe meos com, deo funtplacitainon y ad belli:& fupplántafti infurgentes in me fubtus me, qd ipía(int examina p?ebédà illos.Iudaos τι qui ei iniufte ini taabigneautqd'fuif ς Etínímícós meos dediftí mihí dorfam:& Ódientesme^ micifunt facti. Vel ali fentingnata: fed quí, difpdidifti.Clamaüeruntnecerat qui faluosfaceret:ad{τ Perfequar inimi illa accepit:faciant eü cos meos,affeci? car/ utaurü müdüpurii f domínü,necexaudíuit eos. Et cóminüá illos utpulue/— nales.Etcoprehenda catüpigné.{ΡΟ ς rem ante facien uenti: ἅς ας platearü delebo eos. tecto? eft omníi fperá tíG(πίε. Oui in cum credüt.De? illos pte/ gitq fano timore illü timet. Φε Ον quío beue preter Οι quío oeue pter Ὀεῦ noftrzHic trinitas intelligit. Prater dim qd? dixit de? pater intelligit. Prater. deü no . fü filius: tertía pfona: id eft ipüfTanctus: qa deuspa ter,deus filius,de? fpüfTanctus,unus eft deus. b«[ 2c? . quí pzgcínrít rue vírture. Per fimilitudiné.ficut homo pre cingit ueftiméta fua,ut nó noceàt pedibus,q funt fenfus: δὲ manib?,quaz funtopa.Pracinxit:hoceft, ut reftringát finus cupiditatis,ut fupra dixí,ne impediant p cupidita te. Velaliter. Deus q pracinxitme uirtute: ιν Άγιον qui nos armat adueríus potcfiates iniquas:(cd'm Apo» ftoltim:Induite uos arma dei,& gladiü fpüffancti:ut pof fitis refi(tere diabolo. Conticefcant nunc haretíci afpicié tes hic trinitate expreffam:& cognofcant filii qué mino: rem patre dicüt, prímiia propheta prenuncíatü,nó qua fi prioré fed nihil inferiore.{4ιξε pofuít ímmaculatà vía t028.Hoc eft,fidem mea:immaculatà uiam mea,ne ab ea uiolarer, k 4[&xuí perfecít pedee meos rands ceruozum. Sicutcerui calcant pedibus fpinas& tranfilitit fyluas:ita. fan&i calcant fpinas: íd eft, peccata: tranfiliunt fyluas,| id cít,infidelitate:&(ubeunt ufqy ad deum: hoc eft, ufqs adaltitudiné charítatis,Q. ui pfecit pedes meos tandj cer uortüi,ad tran(ilienda feculi huius impedimenta. I 4[£t fuper excelía(tatuít me.Excel(a,fancta ecclefia eft:& chri/ ftus fuper excelía:& excelía fuper excelía: id eft,(uper fublime ecclefiz.Super excella ftatuit me,fpem meam ín eceftibus collocauit. im«[€»uí ooccr manue meas ad pzelíum.Opera mea aduerfus diabolum deftructorem, CLui docet manus meas ad pralium,ad debellanda faci nora. n€[€tpofuít vt arcum ereum bzacbía mea. Arcum ereum,id eft,intentio:brachia fortitudo: hoc eft:utnon deficiant bene agerc. 0«[ Zedíftí mtbf pzotectíoné falutía tue. Vox ecclefiz ad chriftü.Salutís:quia ipfe eft íalus no firazut dicit: Diii eft falus. Dedifti mihi protectione falu; tis tuz:neopprimara malis. p€£t oextera tua füfcepít illossanteq ego copre hédar ab illis. Κάῑ£t nó cóuertar oonccoe, fícíát. Non conuertar pugnarecótra illos:uel non conuertar ab bacíntentione donec deficiat,(iue a malicia(iue a cogitatióibus prauis. Affligam illos in multis malis:ficut iam factü temporele gimusTiti. y«['IMecpotuerütftare. Qruia iniqui&fup^ ierectifuerat. s q[ adétfubt? pedeomeos.Siue ut ado rentfiueut conculcétur. 4 4Γ ῬδιραηκίΠί me vírtute ad bellum, Contra morté fiue miniítros eius.Pracinxiftime uirtute:id eft,fortitudine contra diaboltü,uel cótra ífta fu pradicta uitía. b«T Cupplanta(tí(nfurgétes(η me fubtus mé,IIlos qui füper caput meü erigebantur. c€[€t ín(/ mícoe meos oediftí míbi oozfum.Noluerunt em conuerte re faciem fuam ad me. Et inimicorü meorü dedifti mihi dorfum.Inimici meí dorfum dant,quádo confugiüt:& quado poft meuadunt. o€[£t odíentes me oífpdídiftí, Omnes inimicos ecclefiz:uel ipfa uitia& peccata diíper/ didit deus.Etodiétes me di(perdidifti, Vnufquifqy em in malicia fua difperfuse(t. e«T lamauerátinec erat ἆ fal uoe faceret eoe: ad ofim nec exaudíuít coe. ΩΣ uia indigni erat exauditione eius. Clamabüt.Q uí clamabüte Impíf daemones& iudzi& hzretici clamabunt in futuro iudí^ cio:nec erít qui faluos faciat eos: quía qri clamauit deus ad illos p prophetas uel p reliquas fcripturas,audire no; Iuerüt:pptereailli lamabtüt& nó erit qui exaudiat eos: Eripeme utSalomon ait: Vocauí,& renuiftis: extédi manü mea,& Proueri& nó fuitq afpiceret. Defpexiftis omne confili meü:& in» crepationes meas neglexiftis.Propterea& ego ín interítu ueftro ridebo:cü uobis qd rimebatis fupuenerit.Subían nabo,cü irruerítfip uos repétína calamitas. Tunc πο» cabitis me:& nó exaudià. f 4|€t cómínuá illoa vt pulue, rem ante faciem ventí. Commiínuam illos: id eft, illos fuf pradictos affectus carnales pro níhilo deducam.Et có» mínuam illos ut puluerem ante faciem uenti: quía aridi &(ineimbre mifericordiz, fuerunt proiectí:& cóminuti funtin fupbia fua,& quafi puluis capi difperfi. g«| Ct lurum platearum oclebo cog, In modum turbidi luci. Eripe me G D Maudiuadi? ait dedit(ὦ LM] | m Ι : Hle| ἰ ΐ ΐ | f f ἰ mm pl B ΕΠ pfalimumn a£rípemevecótradíctíonibue populi: conftiruee me ít caput gentíü, Vox chriftí ad patre. Eripies me de contra; dictionib? populi:Iudaici πεί quía cü aliq dicerét,ue^ rax é;illi cótrario dicebàát:nó,fed feducit turbà. Erue mé deillis populis infidelib?q mihi cótradicüt, Tu eruea iu dais infidelib?:& ο’ tücaputid eft gentiü α Eripéme de cótradictionibus populi: conftitues me ín XVIII Κο, 1 ε tebortibiin populis die: r T Ρο oícam ποπ.. C. uia ego in his fum:ego confitebor abi pater,S& pfallà.. Voxpropheta. 9«Cal Chrifti dri qd refurrexit. Vel aliter. Propheta ad deut patrem loquic: CL uía fanitaté facit δὲ falute per fingulos: quía animas attrahit per praedicatione, ut A a i Me agnífícane falutem regía ipfius, cóftiue b€f Topu/: υ: fit falus credentium; lue qué nó cognout fr ὃ caput gentid.Pópulus qué non cognoui feruíuit mihi: qui red untin Rin 5| juít mí ἔ;:; BUNTEN IR GU UUSMESURSUNN regisipfi?, f fé pmi Canes? inafdituaurís obedíuit mihi. Fili; àlieni méntiti funt ο(5s eierica a ca rüneppfidéneg p. f mihí:filijlieni ínucteratí funt,& dàudícauerüt ἃ femi,- ftofuo banid. Hoc eft, VOROPOC η ενχτο" εἰς fuís. Viüit dis& bénedictus deus meus:& exdlte£ ipea ubl uiferuietmihi.lgno; T deus falutis mex, Deis qui das uíndíctas míhí:& fub;— tacur αὦ eft chriftus. m Im ἢ ONE,(ní ei? i rabunen ur om$ didiftí popülos fub me:liberatór mc? de inimicis meís v κε είπίεὶ- ναι: credens, cognitus ac feruiés fact? eft mihi. € q[ 3naudítu aurío obaudiuít míbí. Ob/ audierunt mihi auri; bus: quia non uide/ runt mirabilia, neq meam prafentià cor; poralem. Poftea au/ dierüt δὲ crediderür. Ὁ Imbuentibus predi^ 5 catoribus accepit ec; cle(ia aurem fpirítua; lé: qua intelligés cu; ftodiat przceptà diui na. Ὁ 4 αἴεπί, Hocidem δὲ Efaias lo r In finém pfalmus dauid. Eía«2 quitur: V: genti pec/ catrici,filíjs alienis,populo pleno peccatis. Antíquo πο’. cabulo,iudai filij dei appellati funt:fed alienati:quia filíj diaboli effecti funt. Etídem iudzi,quorü pater diabolus et e 4T Σε funt míbíi. Ο- uia in ueritate nó fteterüt: ficut& pater eorum. f fili alieníinueterauerunt, Hoc eít,quia noui hominis non receperüt aduentii: ín ueteri homine permanferunt. c&[(£t claudícauerunt a(ἐπι τ᾽ füíe. Claudicant:quía patrem credunt,& filium non cre; dunt. Vnum pedem habent& alium non habent: inde claudicant in legis litera. Vox ecclefie, b 4Γ Clíuft ofía. Quem in fepulchro fub fignaculorti pofitione claufe/ rant. Í([£t benedíctus ocue mcus. A deo patre. Viuit do minus X benedictus deus meus. Nunquid antea non uiuebat«Sed hoc p incarnatione dicit: ficut fanctus Pau lus dicit:C) ui mortuus eft ad tempus ex infirmitate car; Roma,6,b Πίδέσα uiuitex uirtute dei. Iam em non moritur: mors il li ultra nó dominabit. k«[£t exaltetur oeue falutío mee. Vox ecclefiz ad chriftum:Q uia chriftus exaltatus eft in afcen(ione. Vel aliter. Exaltetur deus falutís mee, In me femper excelfus(it:cuius uocatio falus mea eft:ne quicdp de eo uilefentiam.{4Γ eue quí οσο víndicrá míbí.Sub; uertendo iudaos:uel ipfum traditore Iudam. Vel aliter. Deus qui das uindictam mihi. Vox ecclefie ad chriftü. Dedit deus poteftatem ecclefie ligandi€ foluendi,& di, fciplinam faciendi:ut habuit poteftatem Petrus& Pau; Luct.1o,c lus per fpiritü domini:ficut dixit: Ecce dedi uobis pote; ftaté calcare fuper ferpentes&(corpiones,€ fuper om/ néuírtutem inimici, τι«[£tfubdidíftí populos fub me. Sub poteftate ecclefie ad regendum gentes íncredulas. Yob,.19.c n«| Z iberato2 meue οὓσ oe centíbue iracundío. Chrifrus in paffione a iudzis clamantibus: Crucifige, crucifige εἲ:& ecclefia ab hareticis,& anima ab uniuerfis uitíjs: quz appellauitgentes. ο«[£tab ínfürgentíbue ín me ex altabíe me.[d eft a pfecutoribus. p€L 2 víro íníqto επί’ píeseime,Id eft a diabolo:ut dictü eft inimicus homo hoc fecit. q€T T»:opterea confitebo? tíbi ín populía ofie. Eccle, fia dicit: Laudabo tein credétibus, Pfalmum dicam tibi inter gentes:id ef audabo δὲ operabor., Propterea confi ὁ iracundis.Etáb infurgétíbus ín me exaltabís me:a ὑίτο a iniquo erípies me. Propterea cofitebor tibi in natioib? τ driei& nómíní tuo pfalmü díca.Máenificas falütes το. gis cius: faciens miferícordíam chriíto fuo: dauid&. ν femíni&ius ufq; ín(eculum.: Eli énarrant οἰοτίᾷ deí:& opera manuum eius annücíat firmamentum. Diés díei eractat uer; a'bum:& nox nocti índicat fcíentíam.Nón funt loquela neq; fermones:quorum non audíantur uoces 5 corü Ín Óómné terrá exiuit fonus eorü:& ín fines orbís hoc funt fancti eius; Facit mi(erícordiam dis femp cü fanctis fuis fine fine.Et facies mifericordià chriftó fuo, Dauid δὲ femini eius[ορ ίπ eculum: τς. lIpíimediatori iefu do . mino:X populo ecclé fiaftico, qui per üer? Βα cíus credidit. Ipíé fortiffimus liberator : nosab hoc müdo dij gnetur eruere:& ifi fideftabilire per ἐπ) geliü: quia ipfi gloríà &imperíü cumater; no patre& fpiritufari &o in cuncta fzcula fzculorum. Amen; x[3n finem pfalimue oauíd. Pfalmus uoce cótinet pphé τὰ de chrifto loquétis, Ifte píalm? in pfona chrifti canta£ perprophetà δὲ inpfonaecclefíie.— Pfalmus XVIII (ΕΠ enarrant glozíá oeí. Ex creaturis confequeri ter creator agnofcit. Aliter.Coeli enarrant glo^ riam dei: Terrano poteft enarrare.Scd?m hiftó 4 ríacoelü X terra cum cateris creaturis fuis elo τί dei narrant:utait Paulus:Per ea qua factá funtintel, lecta cófpiciunt:id eft ab intelligétib? intellecta cófpiciü tur. Coclü,hoc eft firmamétü. Vnde dixit: Et pofuit deus firmamétü inter mediti aquarü:id eft;coelü, Aliter(τ πὶ fenfum: Cacli,apoftoli:& qd eft gloría)hoc eft ορ:& qd? eft narrát,hoc eft annüciant:qa pradicát elorià dei. Et ut Ícíiamus quia hoc eft firmamentü qd δὲ coelü, dicit in Ge; nefi: Et appellauit deus firmamentiü coelü. Annüciant. Vnde& diis ad difcipulos: Omnia quacüq audiui a pa tremeo,annücíaui uobis. 5 4f ῥδίεσ oící eructat verbum: «tox nocti(adicat fcíent(a. Paria paribus retulit,qd ex οὐ dine téporii,ad dei magis noticià pueniamus. Dies diei eructat uerbum: nox nocti indicat fcientia. Dies hefter nus,diem hodiernüapunciauit:& hodiernus dieés,crafti nü die.Scd'm fenfum:dies, chriítus. Ftaliter.Dics, apfi. QLuó chríftus dies eft,ficut dicit: Ego fum lux müdi:fié δὲ apli dies funt,ficut aít: Vos οὓς lux müdi.Frun? dies, duodecim horas habet.Vri ipfe díis in euágelio dixit:No ne duodecim hora füt dieiclpfa itellig£ duodecim apfi. Nox nocti. Nox iudas:nocti,iudeis:indicat(ciétia:id eft αὖ dixit: i ueofculat? fuero,ipfe& tenete cü. Aliter.Nox Jfüditas fcripturarü in pphetis,nüciat pfüditate ueteris teftaméti. a«[ 186(ütlodle ΠΟ fermonee:drü nó audíant verba eoz.Nó(üt loquela:ac fi dicat.linguz neq» fermóes qa lingua multi(ermóes funt.Siue diuer(itates uerborü intelligü£ p fermGes: ἃς ἢ dica:Nó fuerüit ull« locutíóes: qs apli in uarietatelinguag: nó àcceperint,& ideo nó fue rütull lingua quz fermocs aplor nó audiffent: απ di; citIn οτι terrà exiuit fon? eon:X in finesorbis terre uer bà cor. Hoc éin οἷς infulas uel fines müidi. b q[ 3n cérti €cc terrami XVIH terrz uerba Roma,i. Gen.i Ibíderi Iob.15,5 Tob.8.b: Mattb.«.B. Ιοδ b Mattb, 2 6€ £ommen.Ibicronymi E terrácriuit fons eocum:cín fine oibíe terre verba eozum. Apoftolorum fcilicet atcp euapgeliorum. ad 3n folepo fuit tabernaculum faurr. In hebrao ita habet: Soli pofuit tabernaculü in eis:id eft,in coelis. Deus in fole pofuitta/ bernaculü fuii:€ ipfe tandj fponfus procedés dethala/ [ία fuperauruim«lapidem pzecíofum mult. Superomries. thefauros mundiales dilecta, ἃ q[£t oulcíoza fup mel fauum.Q. uia nulli metallü preciofum,iudicijs aut fapié tiz dei cóparari poteft: neg; aurum aut lapis praciofus: neg qd'ad ornamenti δὲ ueftitü pertinet:neqy mel unde pafcitur.His duabus mo fuo.In fole,in ute; rofancte Marie uir/ ginis. Maria interpre tatur ftella maris.Lu men folis magis lucet ῶ fiellarü. Sol iufti7 cie dris,utait ppheta Mala.4«a Οιοὲ nobis(ol iufti/ ciz qd' eft chriftus.Tl, dumiínauit fol ifte, fiel là:id e(t María ut εί’ fet(icut fol. Ideo po fuit tabernaculü furi ín fole,qri corpus af; fumpfit de utero fuo. b€£típferangi fpo; fuo pzocedéo oe tbala mo fuo.Sponfus,ybü patrisiípofa,caro hu/ 'mana:cti qua de tha; lamo proceffit: id eft ες utero uirginis. c 41(£xultauít vt αἱ *saead currendam ví; 'am. Per íolem ταν 'ce chriftus intelligi; «ter uerba eorü.In folé pofuit tabernaculá fuü:& ipfe c táncg fponfus procedés de thalamo fuo. Exültauit ut » gigas ad cutrendá uiá;a fummó celo egreffio ei?.Et ος « curfus eíus αἵ ad fümmü ei?:& nó ἑ[α fe abfcodat a f calore eius. ἶ έκ ἀπί ímaculata cónuertens animas:tefti " móníum domiíní fidele, fápientiá preftans paruulís. t Πίος ἀπί rectze lxtíficates corda: préceptá ἀπί luci " dü íllümínás oculos. T'ímór ἀπί fanctus pmanet ín fx ὃ culá feculi:iudiciá drií uera íuftificata in femetípfa.DE a fyderabilia fup αυτ& lapidé preciofum mulca:& dil τ iora fup mel δὲ fauüi.Etm ferus tuus cuftodit ea: ín e cuftodiédis illis retributío multa. Delíctá qs intellieit: t ab óccultís meis müda me:& ab alienis pceferuo tuo. x Si mé&i nó fuerínt diiati τῆς imaculatus ero: δὲ émüday bora delicto maximo.Et erünt ut coplaceát eloqa oris 5» meí:& meditàtío cordís mei ín confpectu tuo femper. 8 Dné adiutor meus:& redemptor meus. rebus homo ueftitur δὲ paícitur:ut Ρα lus: Habentes uictü δὲ ueftitum, hís con^ tenti fimus.Si fue/ ris lapis praciofus,& probatus ficut auri: mereberis intelligere iudicia€ fapietià deii r«|£tern feruue tuua cuftodít ea:ín cuftodíe ἀίο íllío retríbutío mul ta. Propter quid cu^ ftoditea: nifi in cufto diendis illis retribu tío multa?Si cuftodie ritis inquit dominus precepta mea:mane; bitif in dilectióe mea, Ω uz maior retribu tío d ut quis diliga; turadeo? 8«[£*li^ cta de(ntellígit? Qr ui in delictis eft:id eft in peccatis: iudicia dei tur. Exultauitut gi/ ο gas adcurrendáuià, Ὁ ^. Hicgigas profortitu ς F dinechrifti ponitur: 7 €o quod ipfe alliga; uit forté diabolü:& uafa ei?(que nos fuimus)diripuit. Adcurrendà uià:quía nó habuit hic moras. Q.uó«Hic natus uenitin pa ione:refurrexit δὲ afcedic." o&L24 fum ino celo eareffío eíue: τ occurfue eíus vfas ad(uimim(ü efug. A fummo cclo:íd eít a patre, qd e(t princíipalenomé:nó ideo qd maior fitfilio(cd?m diuinitaté, fed pro noie pa trís. À íummo:íd cft ab aeternitate egreffus cius. Et occur fus cius ufqpad fummi eius. Occurfus eius: in οσα’ litate aternitatís.Q) uia afcédit ad coxlos,fedet ad dexterà patrís:ubi antea& fep fuit cü ipfo. e«Lt nó eft quí fe ab, fcondata caloze eíuo. Nullus quippe cít,q nó habeat femi na intellectus dei. Neceft q fe abfcondata calore οἱ”. Nul lus eft q decalorefuo nó habeat aliqd qd' ei nó dediffet ex multis diuifionib? gratiarü actionü: ficut dixit Pau/ 1, Cort, 12,a Ius: Alij datur fermofapíétiz:alij fermo fcientie,«ή εν j oütirrepzebéfibilía.Lex ipfe eft chriftus,q non uenitlege foluere fed adimplere.Irreprehéfibilis: quía non habuit peccatum. f 4L Z cx οὔί(immaculata, Ο αἱ per creaturas deum ante laudauerat:nunc cü per donatione legis inci pitpredicare. g(|£onuertée anímao.De captiuitate in libertate. b 4ΓΖ eftinoniü ofií fidele, Q uale teftimoniüi: Mattb.iid nifi quia dixit:Difcitea me:qa mitis fum δὲ humilis cor; ας δὲ inuenietis requié animab? ucftris? Fidele: quía no mentit.{ d[&apientía pzeftane paruulía, Paruulis non Mattbiodd(on(o fed hamilitate. Vnde Ícriptü eft:) uia abfcondifti haca(apiétibus& prudétibus,& reuclafti ea paruulis. kh q[ Suttícíe ofií recte letíficantee cozda, lu(tíciz: id efz, iu; dicia: Recte:quia recte iudicat deus:& a rectisrecta ha; bentur.Latíficantes corda:animas fanctorü. 1 4Γ 526) ceptum ofií lucídi. Nouum teftamentü. tn 4Γ 3llumínaa oculos.Hoc eftoculos cordis. n ΓΖ(moz vii(anctue p, manet ín feculum feculi. Timor cum charitate: Vnde dixit: 1, Iob 4d Perfecta charitas foras mittit timorem. Timeatnon tímo regehennzauttimore poena, fed tímore(απο. Sic ti/ meat:ut qué amat,non perdat per negligétiam. ο 4Γ ΘῈ dicía ofií vera(uftífícara in femetipfa. Non ab alio: fed a fe; metipfis, Neminem enim fallit deus, p.«L£»efyderabí, In finém pfalmus dauíd. Ὁ Xaudiat té dominus ín ας tribulationis: proXIX peccata: diu eft ín delictis.Delicta quis intelligiteTertia lau» dis diuifio,qua docet impoffibilelegis,quo per przuaricationem legis pecca tum magis apparueratiin mundo, euangelij gratía fuif fc completii: neg poffe queda cogitationum fordibus liberari:nifi per aduentum fpirituffancti. Delicta quis intelligit:nifi fcrutator cordium deus qui€ poteft ea di^ mitterec t[ib occultío meío munda ine: t ab alícnía parce feruo tuo. Ab occultis: id efr, praterítis peccatis: & ab alienis: hoc eft quz futura funt, adhuc ad me non uenerunt. Vel aliter, Ab occultis: id eft, omnibus quz in me funt: δὲ ab alienis,peccatis: quia diabolus habuit in occulto fuperbiam& proiectus eft: poftea alienus erat ab Adam anted ipfe Adam peccaffet. Sed poftd: confenf(itei,fuperbia& uoluntate,coniunái funtz δὲ deuno peccato fecit(ibi duo iudicia diabolus, ut du; pliciter iudicareturiquia δὲ(e δὲ alium occidit, v[f meí non fuerínt oomínatí runc ímmaculatue ero.Si ifta pec catanon fuerint mihi dominata:tuncero immaculatus, X«ίξι emundabo: a oclícto marímo.1d cft a fupbia: quia fuperbia initium eft omnís peccati. y 4Γ£rerunt vtcorm. placeant eloquía otia πιεί. Tunc tíbi placebunt eloquia mea. 5(I£tinedítatío cozdío meí ín confpectu füo Lb» per.Id e(t derecordatione humilitatis, a 4 Zomínead, futoz meus tredempto2 meus, Adiutor in tribulatíone 8 in necefitatibus.Et redemptor meus: quia tu me rede» ΤΗ fanguine tuo praciofo, Tu es adiutor humani ge» neris:cum nos ad te accedere facis, Tu es redéptor: quia nos tua pafífione ac refurrectione ab interitu redemi» tegat te fti: quinos iugiter ín legetua gradientes cuftodire digne ris:quia tibi eft cum aterno patre δὲ fpirítufancto honor-: δὲ gloria in(cula feculorum. Amen. b«ἲ 3n finem pfalmus vauíd.IGum pfalmum prophe' tain perfona ecclefiz canit de chrifto.Prauidebat pphez tà chriftü ad redéptioné noftrà uenire in carne: δὲ ,p inia micis orare.Inde díxit Exaudizt. Pfalm9 XIX Xaudíat te ofíe ín oíe tríbulatíonío. In die tribula». tionis pro pte carnis dixit.C) uidà hunc pfalmü / dictum putant ex uoce populi ad chri(tum lo^ quentiss V Tímo.j.d Iobugb nóintelligit, negpfua Ὁ UT ΦΕΡΕ S We Los s Jüb ἙἩ ΜΜ. νο —— inilio Lo ossia ΚΩ Lu n] προ LZZÍ -—————- ὧν"ow€ τ᾽ ΞΕ: ἝΞ ΞΞΕΞ Yo5.r7.a Ibidem.b ^in pfalmun τυῦ,1α eft πὲ pro hutrianitate carnis chirifti:(iué pró cor pore füo:hoc eft ecclefia:ut exaudiat optat.(4γιξεοιππό ofilíd τοῦ cófirmet,Id eft cofiliü trinitatis. 64 etabímur (ἢ falutarí tuo. Vox ecclefiz;In faluté quà dedifti patíedo; b ἐξείη noie ofií oeí ΠΡ rmagnificabímur.Nó in nobis:fed iti illó:da in ecclefia íri tio fum? noiecógregati;(q[ 3 pleat δῆ ὁ ouitieá petítiotieó fuae. Víc huc dé paffione αἱ xit:modo derefurré&tiorie& afcerifione& remuneratio/ ne.Dua funt petitiones chrífti cü dicit: Exaudiat te dris: & impleatomnes petítíofie$ tuas, C) uádo dixit chriftas adpatrem: Clarífica me pater apud temetípfum clarita/ te quà habui priufd? müdus fieret. Et alibi: Pater fancte feruaeos in nomíne tuo quos dedi(ti milii: ut quó fios unum fumus,fic& illi unum fint. k«p fRunc cogaouf: ΟΠ(αἰ fecítoíe cbeíftá fuum. Nunc dicit prophieta ad tempus quádo accepit fpiritüfanctü. Tunc cognouit, qd faluaret deus pater filii fuum. 1«Γιξε exaudiuit ill te celo fancto fuo.ld eft de femetipfo,& de fancta ecclefia, m εδ potentatíbue(ουσ oextere είυσ. Potétatibus, αι’ ét ecclefie:quibus falus facta eft per chriftü qui eft de; ἴχνος Xécra eius:id eft dei patris: quia habetecclefia ligandi& foluédi poteftatem, difciplinà faciédi, Et diis: Ecce de; di uobis poteftaté calcare(uper ferpentes,& uirtutes om L.Cort44d nes inimici. Vnde Paulus dicit: Q uid uultise In uirga ueniá ad uos:an ín charítatecIn potétatibus falus dexte; τὰ éius.In illa potentía qua πέος ab inferis refutrexic. n€ bí(n curríbue 7 bí ín équío. Currus δὲ equüs fep ín τεργριῆς arguüt. Alij credát idolis atcp daémontjs: nos có fidamus in chrifto. Velaliter.Hi in carrib?& hi ini equis, Percurrus,uoluptas muridi(iue mundanorii omfiiüi cu piditas defignar:qa qua(i rote quz inftabiles(Πε Ως ipfi in méte hucillucqy difcurrüt.Per equos, fupbi:& íp(i funt cupidi. oq['fHosautem ínnomíne ofií ocí ποτ ínuocabí; mus.Non in his fupra dictis, fed in nomine domini, P(Spi obligarifugt« cccíderumr. Ο, αἱ uitiorum fuorü XIX XX A Quétissutad regem pariter&(acerdote, a[ zP»íttat tíbi funibus ligati fanti& in fuperiora non ualentafcendere —: auyilíü ocfancto. Cr ui forma(feruiacceperatirecteeiqua?— fed cadént,utillad:Etabieruntretrorfi um δὲ ceciderunt, fi homini imprecatur auxilid. Mittattibiauxilii deíanz ἃ ἘΓἼΠ 66 vcro refürrecünue c erecti fuimue. Refurreximus: cto:hoceft,de femetipfo:quia illa diuinitasínipfocorpo ab infídelitate:erecti fumus per fidem:quía tortuofi fui» £éerat, b«[£roe fion(üfcipíat te. Hoc eft deecclefiazipía^ musin peccatis; t€[.£»oimntitefaluum fac regeim;« exaudí a dus Sees nos ít oe qua ímuoca, 1 1a.-.. ΄ à(po. om N::' c(LZ»emo: fir οΠὸ 95 tegatte nomé dei ííacob. Mittit tibiauxilii defancko:"Cms re. Saluum aene: fi 4 η n: b Sabio facregé: hoc eftchri/ omietsmhcdmtHos ς δα[ίοη fufcipiatte.Memót fitomís facrificig tuit& ho— fium; pro parte carz cít ut redimatp pa(/ ϱ locaüftü tuü οἱ fiat. Tribáat tibi düs fcdi 4 nís,Etexaudi nos. fioné fua.CLuiachri,€ oca u tuu pingue fiat. 1 ribüat tibi dris fcdtm cor τῇ Rogat ecclefia ut ex/ δι ipee id ω; δὲ ómne-confilíü tui confirmet. Lattabímür in falutátí^ audiatur tépore op? [ ιό ΄---,., Tl N 1 1 métpfüm obtulitin. 10:& in noie ἀῆί dei noftri magnificabímur. Implar Porno νο εν ΝΟ ga P DGbis kdüs omnes petittones(145: nuc cógnoui qm faluü fe;^ audi nos in die qua AB nr“ΠἩ ct 1 cit dischriftii fai. Et exdudit{Π de coelo fancto fuo: Inuocauerimuste.In ὃ«Libolocauftü tui. ,,. zm.: MAU d... hebrzoitafcriptü eft: píagueflat.Id eftacce α[Π potétatibus falus dexterzeíus.Hi ín cürribus& híít^ Domine faluum fac ptabileit deo. Holo/.» eauís:snós auté ín nomine dii dei noftríinuocabímus,— tegeni: qui exaudiat cauítü eft toti cobu/ PI ἢ Pblicati 21. ὧν α wo.; nos in quaciq dieiri fti: quia chriftus ca. 9 1ΡΙ! oblígati funt δὲ cecíderüt:nos áuté refurteximus& uocauerimus eum; corpore&aniaafcen r erecti fumus. D né faluum fac rege: exaudi nos ín díe Pialmus XX dit ín crucé. Omnes:; μη fal, NEZ wi&imz τας,(λείη, Quainuocauerimus te, nfinem pfalmus dauíd. foxítudie ciü chrifti efi fiue qd 6 Omine ín üírtute tua Lxta; XX tua letabi£ S* A Ld L.{ eos o rt ames WE bitur rex:& fuper falutare ταῦ exultabit uche; rl M reg : S,:-'- Z",* AC!, λετε fuü We an^vM η méter.Defydéríü cordís eius tribuifti eirXuo ripfalmo fcd for/ i NeadisEteftn»luntatelabíorá eius no fraudafti eü.Qm preüeniftí εἴ: mamferuioratur fa, usNepatíarísquég'" Kb ME Bon MP lus.Chriftus rex re/ perire: cii pro omib?-» ín benectionib? dulcedinis: pofuifti in capitéeiuSCOrO^ gum,& dominus do ποτα ΠΣ:&omn? ς ná delapideprzciofo, Vítá pétíjta te& tribuifti eilogi minantium. t q ét uolütaté τᾶ impleat|, ,,, fF ὁ(ποια: δε] lü:» fuper falutarí tuo ex Iof.17.d pater. Vndeait: Volo κ tüdine dierü in fxculü:& ín fzculá fzeculi Magna eft— ylrabít vébeimenter.Td Brquo cgo τὰ uni| oloría ei? ín falutari tuo:glóríá& magnü decoré impo/€ftin co qd' faluafti fumus:fic& ifti in no hés fur hómines: Blue tuus bisunü fint.€«ΓΙ R qui faluátor eft,exul, buát tíbí ofió fri coz tàbit, v«Γ»efyde/ ríurtt cozdíó εἰ! oédíftí εί: ἐ volutiratelabíozum eiue non fraudaftí eum. Iam quippe non füámus ferui fed amici; Q d petiuit expletü ο.) uo ipfe& pater unüm funt:fic δὲ nosin ipfo unü fumus. Velaliter; Defyderium animae cius tribuifti ei. Defyderauit filius dei ut ueniret genus yo. I4 [οῦ.ι8.Β humanum redimere. Vnde dixit: Defyderío defyderaui Luct.i245 hocpáfcha manducare uobifcü,anteqs moriar.Et uolun tate labiorum eius non fraudaftí eum.Hoc eft, quando diis dixit:Pace meà do uobis:pácé meá relin quo uobis, Iob.14.d Κα ΓΘ pzeuenítti ε ín benedictíonib? oulcedínío. Hoc e(t alonge,quado Melchifédek benedixit Abraha,Et dein, dé quotquot benedictiones in patriarchis ufcy ad aduca tum chrifti fuerunt:chtiftus in ipfis benedictus eft, OQ) im prauenifti cü:hoc eft ante preueniteum ín benedictio; nibus dülcédinis: ᾧ ἃ íüdais fel porrectum guftaffet: Genq4é quia antca eum iftz benedictiones przuenerunt.Gufià Mattb.27.d uit€ noluit bibere.Güuftauit:quia de morte noftra fufce pit.Noluitbibere:quia die tertia refurrexit. Noluit bibe; re:hoc eft,non permanfit in norte, y Q[[yofuifti fuper caput cíue cozonam oe lapíde pzecíofo. Corona dei: eccle; fia ex uarífs gentibus cógregatio eft. De qua Paulus fub perfona credentiü,ait:Gaudiü& corona mea. 5(LGit3 Phi4.á petiit« oedíftí εί. Vt homo mortu?& ut homo refurrexit, Deus quippé uitam poftulare non potuit. 4«| Zorigf/ tudíneim oierum(ἢ feculum Προ, Impia fynagoga cohti/ ceat. C.uis hominum üiuit in fzculum,& in που] τῇ fzculi? Dauid δὲ Salomon, non amplíus ᾧ quadráge» nis anini$régnauérunt, b€[Z/»agina eft clozía eíüe ín(a lutárí fuó.Impleturmi eft qd'ipíé iti eaangelio poftulaüit: Patér,glotifica meápud temétípfum.Magna gloria eius ín falutati tuo: Ac(i dicat: Magna eft gloria cius: magnü et omine a(fumptü effe ad dextera dei patris, c[510 ríám€ magná occozerti(mponee fup eurn. Gloriam,refüfz rectionis,Decorem,quando ín monte re(plenduit facies cius ficutfol;€ ueftimenta eius facta funt alba ficat nix €cc à QLuonià E . tis: pro quib? paflus £ommen.l2icronymi a«TC uoníam vabíe εἰ benedictionem ín fgculum fcculí. ἐξ οὔιίς creatura benedicit eum. b«Γή ctíficabío εὖ ín gaudío οὔ vultu tuo. Hoc eft: erit tecü femper ín caelis. Lztificabis eum in gaudio cum uultu tuo. l'unc latifica bisfilium in gaudio:cum adunata fuerit illa multitudo fanctorü:€ numerus reftitutus οἱ. Gaude; bitchriftus p acquifi eft. c 4[€i rexfpe/ « nes fuper εἴ Qüonía dabis ei benedictionem ín fzar -- ΄-€““9 ὃ 1 facculi:lxctificábis eü in gaudio εἴ uultu tuo.Quóníá v rex fperatín πο: δὲ ín mifericordía altiffimi no como/ quales δὲ hi q fancti funt, Vel aliter,In reliquiis tuis pre^ parabis uultti corum:id eft prophetas,quos patres eoriá occiderunt. Reliqui eorum,filíj iudzorum:qui occide/ rüt caput prophetarii: Vtilla uindicta qua capita pro/ phetis,ueniat fuper illos qui diim occiderüt. Aliter. In re liquíjs tuís prepara/ bis uultum illorum: hoc eft, per Eliam& Enoch credituri funt in finem, Praparabis rat ín ofio.Scd'm cor; uultü illorum:ad te poris difpenfationé: e uebitur.Inüeniatur tnanus tua omnibus inimicis tuis: eredenum at Side Lis ει μους MR* dexterá tua ínueniat omnes qui te oderunt. Ponés COS wüinfilios. η έν án diuinitate, dau ut LA ini- ΣΕ míferícondía alriffunf ν ut cibanum ignis ín tépore uultus εί: diis ín ird fua co ΑΗ vomine in viru nó cómoucbitur. Nec. 1 tarbabit eos:& detiorabit eos ignís,Früctü eorü deter^ Ἐν χεσίειαις itaf fili, nec ec E€ nA 3: fH 2; τῶν ἃς ἐν apii: f, ra perdes;& feme torü a filis hominü, Qüoníá dedi; id εἶς demonira: tud né cómouebit, Vio» nauerüt in te mala:cógitauerüt confilia qua: nó potue/ pote εν E y maie [ c EE“5 ΄ p^ κ CR EAR V we? runt ftabilire. Qüoníá pones eos dorfum:inteliqüijs^ humilitatefed modo deupatrédehumani tuis przparabis uultum eorá. Exàltate domine inuír νε νου: Ἔ εξ V MM r tute tua:cántabímus& pfallemus uirtutes tuas. emus vírtures tuas Vnde dixit e επ,«In finém pfalmus dauid pro aflumptione matutina. Mic Canes in ueníat manue tua or,:us dé Ípicei» XXI: corde: pfallemus: in nibue ínimícíorute.In' Eus deus meus refpice ín me qua-.; opere,uirtutes tuas ueníàtinimicituipo, e re me dereliquifti: longc a falute mea uerba S Ri RAS iine delictorum meorü, Deus meus clámabo per poteftasdei illosquí— di£& no exaudies:& nocte δὲ no ad ínfipientiá mihi. uíd. Matutina affum^ in humilitate nolue/:: Tuautem Pptio,refurrecticis do/ runtchriftü credere: minica& afcenfion is inueniat illos in uin/ dí&ta. Γ4 Z»extera tua íauenfat offhes quí teoderüt.Odie, tes fe, nimía clamétía dei uult cóucrti,cti etiam inimicos fuos inuenire defyderat..&€[*onee eoevr dibant íaníe ín tempoze vultue tui.In bonà parte, ut comburant illorü peccata.Sicu: clibanus intripfecus ardet/fic illorü cófcie, tia intrinfecus ardebit:eo qd? bona nó fecerüt. b 4Γ fie ín ira tua cóturbabíia eoo. Et hic clamétia dei nó punit,fed turbat:utad paenitentia couertant. 1 61 detiozabít eoo (απίο. A fpiritu fancto illorüi peccata. Deuorabit ignis, in tepore uultus dei:cü ueneritiudicare mundü. Κάῑ ευ ctum eo?á oe terra perdee.1d eft ipfos perdes,uelopa ipfo τῇ de(ancta ecclefia.Et comedet eos ignis.I(te ignis eft de u,1.£ quo düs in euangelio aít:!gnem ueni mittere in terrà:& Yi, 24€ quid uolo nifi ut ardeat: De hocigne& duo qbus in iti; nere fcripturas faluator aperuit dicebàt:Nónecor ποτ ardens erat in uía, cü aperiret nobis fcriprurase|&[ ift femen eozum a filie bomítid, Semen:id eft filios qui gene, rati fantin mala doctrina:A filijs hominü: id eft a cofor; tio bonorum,perdes illos. m€[€&»uoníam oeclínauerunt ín te mala.Iudai qd fuper fe per iuftà uindictam recipere debuerant: in chriftü declinauerunt, quando dixerunt, Iob.r.f qd dignus erat morte:& expedit utunus moriatur quà Mattb.27.g uttota gens pereat. n 4£ogítauerüt confilíum αὖ nó po; tueruat ftabílire.O) uando dixeruntad Pilatum: Dfie re; cordati fümus,qd feductor ille dixitadhuc uiuens:poft diem tertium refurgam.Tube ergo cuftodiri fepulchrum ας! ad diem tertiü. At ille: Habetis cuftodiíà: ite cuftodi; tc ficut citis. Et poftea pofuerunrfigilla:fed mortui tene; reuiuenté non potuerunt. Refurrexit:qd illi nec ποίας, runtneccrediderüt. Tunc nó potuerunt ftabilire confi/ lium qd'cogitauerüt. o€T uoníam pones eoe oozfum. Duobus modis.Dorfum,quia fetnp terrena defyderàt. Aliter. D'orfuüm,ut retro cadant,aut quando refpiciunt retro, p([ 3nrelíquáe tuíe pzeparabte vultum eo2ü.Pro reliquijs in hebrao,in bonis habet. Senfus(τα ifte con/ texitur, Ad fimilitudinem fanctorum quostibi deomni Orbe(eruafti: etiam eos qui tormentís purgati funt, efTe facias: ut iuxta uultü fanctorü: uult? quoq effe incipiat peccatorum: Hoc eft,uttales fint qui peccatores fuerüt: ad patré fignificat(a^ cramentü.Hancinfcriptione hebrzi aliter habét.Pro cer». uo matutino:& interpretatione peruerfa putàt de Hefter totü uigefimüprimü pfalmü effe compofitüi:qd uidelicet ipfius periculo& interceffione apud rege, fit de perículo ifraelitic? pps liberat?. Sed nos ceruü q interficíat ἐρῶ tes,& uenena cófumat,nullü alià nifi chriftü íntelligim?s ficattotius pfalmicótextusoftendít,— Píalmus XXI uc ocue me? refpíce(η me qre me oercliquiftí, Hoc uerficulo αῆς in cruce pédés ufus eft.Ex qaniaduertimus τοι pfalmti a diio in cruce pofitü decantari. C) d auté habet ín medio,in tendemihi: in hebrzis codicibus non habef:& appofitü uox diii declarat, que ου illud in euagelio pratermifitz ἂς dicat:Qruare me dereliquiftizHic humanitas loq» tur quomodo derelicta fuitin Adam,quando przceptü tranfgreffus eft. Vel in paffione derelictus chriftus pro partecarnis. v(| Z onge a falute mea verba belíctozü mco rum.Longe: Hic diuínitas loquitur. Verba delictorum meorü:quia noftra peccata fua reputat. Να in falute fua ΠΠ eft peccatü:fed a peccatore longe efi falus, Vel ali^ ter.Longea falute mea uerba delictorü meorü. Aquila hüc locü fic interpretat? eft. Longea falute mea uerba ge mitus mei.Symmachus,uerba gemituü meorü.Q.uin/ ta& fexta«ditio:uerba clamoris mei. Et eft fenfus iuxta Cateros interpretes: Gemitus mci atq; conatus quibus femper populum ifrael(aluare quafiui: longe facti funt a falute mca:quam populo tribuere cupiebam:quia ipfi noluerüt recipere fanítatem.Iuxta Lxx.uero ínterpretes ifte fenfus e(t:Hoc α falute deprecor, qd? me conqueror dereli&ü: non ex propría perfona loquor,fed ex populi, cuius peccata in meo corpore ipfe fufcepi, Vnde dícos Longe funt a falute mea,uerba ifta qua fundo. Non ef tam mihi faluté poftulo qui deus fum,d populo qui fa luteíndiget. x€T lamabo per ofem« nó ezaudíce:c no» cte:c πό ad ínfipientíá imtbí. In die pendés non exauditur a patre:noCte refurgit ab inferis uictor. Aliter. Ω αἱ in gaudio nó exaudit:exaudit in lachrymis. Vndeait: Nó in ftulticíà mihi:id eft nó fruftra clamaui. Et Aquila trà/ (iulitex hebrao dicens; Ecno&te& nó tacebis; Id eft,au^ dics me lis, p, RT ain pfalmum | dies me,re(pondebis mihi,facies qd' oraui. Deus meus | clamabo per diem,nec exaudies€ nocte. Clamauit chri | ftus in crace X orauit pro fuis: exauditus& nó exaudi; tus.Exauditus pro pradeftinatis: ficut in octo milibus: ] ucl pro illis centi uiginti€ quingétis fratribus.Et nó εχ, auditus:hoceft pil/ [Λαδά Τις lis quinó erant pra XXI $0. 1 me de uentreiid eft de utero fan cta Maria: ueldcfynago C ga:quia per uaticiniüi prophetarü concept? eft:& ad(cn; fum fpirítualem,quafi de ueritréeductus eft.{&([ CO pcó inea ab vberíbue imairío meg.1d eft,ubera matris nón de; dignatus eft fugere chriítus: id ef, ab uberibus Mari Velubera mátris:lex fynagogz.Duo ube; deftinati. Vnde dixit esanedifa Sn üis e Tüauté ín fancto habitas: laus ífracl. In t£ f; perauerüt patres noftriifperauerüt& liberafti eos. Ad te damaue ra habere dícuntur: quia literá& fenfum M nos fm« üt δὲ falui facti fütintefperaucrüt& nó füt cofufi.Egó CARD SEE ju es híc bonis* nox»aütíum uermís& no homo:ópprobríü homínü&áb^ Icéperütihocert qui It,*, ΄€ Η"ἣν- 3 z ois catüi Ὶ , Κα σαι τις n Wes t iectio plabis.O mnés uídentes me deriferát me: lócuti seca leis Wie . nius aduerfa in s funt ἰαθῆς& mouerunt caput. Spetatiít ín drio eriptat— me? ἐδ rut ne Bites ecclefia. Eccle(ia non.:: ΕΥΑ 8 me.In die paffionis; exaudit ín profperi/, eum:faluum faciat cumquodgiam uult eum.Qrioniam I4[ C uonía tribularío i tate, utnófe extollat:' t tu es quí extraxífti me deuentre:ifpes mta ab uberibus— pzostma ett. Vt ipie di 1&nócxaudif in ad/— matris mes ín te proíectus fum ex utero. Deuétrema Με: Surgite eamus: h uerfitate, ut amplius κε ἐν: us ᾿ς écceappropinquabit mundct.Etnóadin,;trís mez deus meus es tu:ne diífcefferís ame, Qlioni— qui me caditur? eft. i fipientià mihitideftfi. m tribulatio proxíma eft:& non eft qui adiuuet. Circadé— in€Lflon eftquiadui : lius coaternus patri, d t ituli multittáuri oi ittüdedet uer, Neq: angel? neg ^ fit exaudit? in diepaf P Apéruerunc fuper me os fuum: fícut leo rápíens& ru^ n(LiCtrcüdederüt me : fionis:íd eft pro filijs; Sieht d falus fum:& diperfa ji; γίτυ multí; Vitul; la^ | mortis,& profperíta," BICiS.oicut aqua ertulus lum: X αιἱροεία funt omnia—(cinisesiid eG iudai a τε ϑί rribulatióe eccle;* offa mea. Factüm eft cor meum tándp cera liquefcens:^ qlafciuientes& incó; fizfax. ad[Zu auté»: HOPES,;^L, E tinétes eràt. ὁ€] Z: ad Μ iid den eagg ri médío uéris mei. Exarüiit tani tefta uírrus mICA:RC€ pi ρίπρποῦ circüdede " ffrael. Vox propheta, 5[ποσα mea adharfit faucibus meís:& in pülueré mortís— rütine. Pro pinguib? y In(á&to habitas:hoc deduxiftime,—Symmach"altiles iter ό επ in(uo corpore,uel M ES pretac? efi.In hebrao µ in celo,(iue ín eccfta, uerbü ponitur ΤΩΣ D Β«31 te(perauerüt patrea noftrí οΠειβρεταποτε τε— qd'& ignominia tranfferrí poteft:quia circüidederüt ine; ἢ. ftícos.zid te clamauerát« faluífactí πεί tefperarütznó Ταυτὶ ἀϊςαηξ ppter fapbià illorü: id eft, principes illorü d fünt confufi,Sperauertit patriarche δὲ prophétz, uél reli Anna& Caiphas,uel reliqui.Píngues,propter crafTitudi i qui:& libera(ti eos: id eft de egypto uel de babylonia,^ nem malicia. p«| Ziperuerunt ít meos fuum. Quando d Non funt confufi:quía qd' promififtiadimpleftii hoceft^ dixerunt,crucifigatur. q«Οία leo rapíene{ rugíéno; * terrárepromiífionis δὲ uitam lógam.Aliter.Intefperaue^ Id eft quando deillo cogitabàt quomodo eum intcrfice? a runt patres no(tri:doctores ecclefiz, Non funt cófufisga τεῆς, Rapiensiquando cum gladiis& fuftibus eum coni " fpesipforüfemperes. c&[££goautéfum vermíe πόθο)— prehenderüt. ref€ícutaquaceffufüs(um: τ oífperfa funt ἃ πιο, Πίος propter humilitate affumpticorporisloquítur:^ omníaoffamea.Sic uoluerunt iudai chriftum extin gue/ st Efa.41.d E(aía quoq; eadem concinente:Netimeas uermíslacob. τε quafi aquam,qua hauritur δὲ difpergitür& no τει"! ΤΊ o(LO ppzobzíüi οπηπῇ τ abíectío plebío. Quod maius titur.Difpería fancomnia offa mea.Offa chrifti,apoftoli di opprobriü ᾧ cruciscEt defpectio plabissid eftiudaicipo^ dicuntur:quía ficut caro ab offibus roboratur: íta& cor puli derí(us. Cur uermis δὲ nó homo:dum dicit in euan ir "| Lacti955 oclio:Venitfilius hominis redimere qd perierat? Chri; ji ftus X uermis dicit X homo. Vermis,ut aít ppheta: Noll p timere uermis lacob.Ft homo:qa ex María natus,aífimi go lat(ua natiuitas uermi: qa uermis q ín ligno nafci non τῇ habet patré,nifi matr£. Et οτί” ex Maria eft nat? abfap m coitu uirí.D'uo habitacula fecit deus,coelü& terrà. Coe/ T lum habitatio angelorü,& terra habitatio uermiü. Fecit τὶ deus uermé α/ςξάςτε in coelü,& angelü in terrà. Chriftus t per humilitate(up omnes angelos afcendit:& diabolus y per fuperbià proiectus eft ín terrà. Opprobriü hominü i Icb,9.f δὲ abiectio plxbis.Opprobriü:qi dixerüt iudai:Tu difci hd pulus illius fis. Abiectio:qfi eiecerunt eum extra ciuitate »& crucifixerüt eü. e[€ mmneo vídéteo me(rrídebunt mc. ἡ Pro parte malorü dici: ficut δ. ipfi iudzi dixerüit:Si fili? Mana. ἀεί es:defcéde de crucezuel, Aue rex iudaorü. ff ocutí " funt labije« mouerunt caput. Locuti funt labíjs: quia αῷ m habebátin corde,hocloquebant in uerbis. Mouerüt ca; ^ put:id eft;reliquerüt unü caput αὐ eft chríftus,& fecerüt M multa(ibi capita daemoniorü. g 4Γ€ perauit ín ofio οί; m píateü:faluá[λείας εἴ qr vult εἴ. Vox pphetz de huma, nitatelogt.Sperauitín diio:hoc eft humanitas in diuini t tate. Eripíat cü:id eft de iudeis,O m uult eum:id eft de? d pater uoluít talem filii habere fine peccato,per qué pec; ji Ela, 5).b cata mundi tolleret:utait propheta:Ipfe infirmitates no εν ftras accepit:& egritudines noftras portauit. b«Γη tu co quí eduxit ine ος vétre. Vox humanitatis, Eduxifti s ;$i p qi t pus chrifti,qd eft ecclefia,ab ápoftolis uel doGtoríbus fir matur. 6 4$actum eft coz rieutii.Cor chrifti,ecclefia in telligitur,anteds chriftus afcénderet ín crucem: qu& du; ra uidebatur effe:quía pauci pró nomine illius patiebari tur, Vnde dicitur:Pro iufto quis inoritur?(Ζαν ce ralíquefceng. C) uia poftdj chriftus a(cendit íti crucem: poftea omnes fancti cotpérunt tribulationem pro ipfo fuftinere propter(pem retributionis futuri müneris. vaL 3n ucdío ventrío meí, Hoc eft in medio ecclefize. Fa c&tü eít cor meü tan ῷ cera líiquefcés in medio üétris mei; Sapientia mea qu« prius non intelligebatur:accéfa igni palfionis incaluit:& fufceptá eft ab ecclefiá. rp£karuit [ον.μ44 Roma;5.á tands tefta vírtue mea. Te(ta antec in igne ponaátür,infir^. ma eft: pofti ín igne ponitur,roborar. Ecchriftus poft, ead in patibulü crucis afcendít: fuam ecclefiam roborá uit.Ergo non aruit(icut foenüm ut caderet: fed quafi τὸ) fta ut firmaretur. y«£íngua mea adbefir faucibua meío.14 e(t lingue apoftolorum obmutuerunt tein/ pore paffionis: licet unus locutus et: tamen negando non confitendo, id eít Petrus. Nam difcipuli feruan/ tes przcepta mea: dé m& in pofterum loquuntur. 5«L€rínlimum moztío oedurerunt ine, Hoc cft i írncár/ nationem ucl ininfernum,quando ariímas fancorum exinde deduxit fecum. Et in limum mortis deduxe/ runt me. Sicut impios quos uentus proiecit:ita me exi/ ftimaucrunt in mortem decidere:tamij fi refürgere nori ualerem, ecce 3 CLuoníapi e ν΄ πα,-- τς RENI Ε ἵ F .£ommen.l2icronymi aq Cuoníá círcfidederunt me canco multí. Canüi propri eft ut domino fuo congaudeàt,& latrone allatrét, Canes híciudzi intelliguntur,qui allatrauerüt chriítü,X latro/ nicongauifi funchoc eft Barrabba: quando illum pctic/ runt, E chriftum occi derunt.Q,uoniam circüidederunt mecanes multi: non loquétes recta,fed la» trátes ini. b«Γον p«3n medío ecdefig laudabo te.Hoc eft in unitate eccle, fia:in medio,credentium populorum.Laudabo te,pra; dicabote. q«[£uí tímetío oomínum laudate eum.Om/ ncs(an&ti qui tímorc fancto illum timent,laudant cum, τ 4 Ciniuer(uum femen-íacob magníficate eum. Id eft, populus minor,fup/ plantatores uitío/ 4 deduxifti me. Qüoniá circüdederunt mecanes multi:| vum magnificate il/ cilium malígnanti ob. ἢ cóncilid malíenantium obfediít me. Fóderunt manus— lum: chriítianorum (cdit me. Congrega/. V neas& pedes meos:díntimerauerüt omnia offa mea. tio iudaeorü. Canes uiet maior. Φε, multi Pro canibusin$ Ipfiüero confyderauert δὲ ínfpexerüt me: dififerütfi. meateum omnefemen hebrao habet chela/^, bi ueftimenta mea:& füper üeftem meá miferüt(οτι. bim Ώ 353, qd' Aq; la& Theodotio uena tores interpretatifüt. kfioné mcam confpice. Eruéa framea animá meam: δὲ— 1er O ioniam nó fpre. ffracl. Hoceft omnes uidentes deum, qui ὃ Τὰ auté dfe ne elongauetís auxilia tud a me:id defen. renati per baptiímü, uidctís mente deum. Concilium malignà/ 1 de τηάπη canís unícam meá.Saltia me ex ore leonís: δὲ— uít neqs vefpexit oc tii obíedit me.Iudzi obfederuntiid eft cir; 7 a cortiibüsunicornium humilitatem meam. Narrabó cüdederüt chrítum. 5 nomen tuum fratribus meís: ín medió ες εἴα lauda;| 3 bo te.Qui tímétís dfim laudate eum: uníuérfum femé Vel ppfos chriftianof € Q[-foderunt manue meae ὁ pedea ineo. pzecationé pauperü. Meam qui pro uobis factus fum pauper. non fpreuit deus, fed Pratcritum profutu e iacob elorificate cum, Timedt eum omnc femen ifraelt|^ exaudiuic. ν fes το ponitur.Foderüt, clauos fixerüt:& fru; &um magnuminue καὶ petís.Necauertit faciem fuatn a me:&t cü damarém ad y eam exaudiuit me, Apud té laus mea ín ecdefía ma. » gna: ποτά mea reddam ín confpectu tímentíum eum. ncrunt:id eft falutem gentium. oq[€t ot pnumecrauerunt. oria t quóníam nó fpreuit eq; defpexitdeprecationépau^ βμετε(είς fuà a me, Sed refufcitauit me amortuis. E«€t cum clamare ad cum exaudíuít me.Refpon/ dens: Et clarificaui, offa mea. In cruce αἱ, 9 Edént pauperes δὲ faturabunturz& laidabüt dominü:—&iterum clarificaboz ftenta confpexerunt mebrafua. c€[3pfi.« qui requitüt eum:üiuent corda eorum in fzculá fxculi. Chriftus exauditus eft in pa(fione:& ec; vero confyderauerunt» Réminifcentur δὲ conuertentur ad diim uníuer(x fines— cleíiain tribulatione. Mattf,27,e€ confpererunr me.Di Cotes: Alios faluosfe,* terrae. Et adórabunt in confpectucius;uniuerx familiae Y« Zipudtelauf mea, Id.eft apud patrem:: cit; feipfum non po: f oérid. Qin dni ft regnü:& ipfe driabit οξεία. Máducà— ucdixi Ego& pater teít faluum facere. f 4L 2íuíferunt fibí ve πίσσα militi par/ temfuam. g4Ttfu per veftem meam πε V dme runt foztent. Tractantes dé tunica: Non fcindamus eam: fed fortiamur de ea cuíus(it. Vel aliter. Diuiferüt fibi με’ ftimenta mea:&(uper ueftem meam miferunt fortem. : QLuod quatuor milítes fecerunt quatuor partes,& tuni, cam non diuiferüt:fignificabat unitatem ecclefie, quod non fcinderetur. Volunt hzretici cà fcindere,fed nó pof, funt. b«Γη αυτοι comíne ne elongauerís ουν rui 811e.Humanitas ad diuinitatem loquitur: utauxilietur εἰ in tempore paffionis. Tu autem domine ne elongaue; ris auxilii tuti a me, fed protinus me refufcita.{ΓΙΑ ocfenfionem meam confpice.Ne quid mihi pars inferni il/ la uoracis przualeat. k€[£ruca framea anímam meam, Eruc,a gladio uel maliciaiudaorum.Vel erue animam ineam,de illa poteftate quz feducendo iugulat.|«γε oc mauu caníg ΥΠΟ ΠΕΙ, Canes,iudzi, Vnica: id eft anima chrifti, Vnica dicitur,quía no habet peccatum il/ laanima:& alizanimazab ipfa müdantur.Vel unica,ec; cleíia:X de manu canis,de ore inferni: quí more canino auídedeuorat. m e[ alu mefac oc oze leonío.Os leo; nis,populus iudaicus:propter fortitudine malíciae fuz, 8 4L ta comíbue vnícoozníum bumílirarem meam, Vnicor nis,ipfe populus iudaicus intelligitur: quia unum cor: nu habct;id eft unam legem;unde uentilabat ofnes gen, tes ante przuaricationem illorum. Eta cornibus unicor nium humilitatem mea.A(atellitibus fatanz: per quos homincs fingulariter in fuperbia exaltantur. νο huc de paffione dixit:íam de refurrectione loquitur cum di; cit: oq[fflarrabo nomen ruum fratríbus meía. Vox chri; Mattí.to.c fti. Fratres,apoftoli,poftdj refurrexit,ut ipfe ait: Ire nun^ ciate fracribus meis ut eant in galileam, ibi me uidébüt. » uerüt δὲ adorauerüt οὓς pingues terra:ín cónfpectu ei? ftimeita mea.Faciétes. i cadét οὖς q defceaidüt in terrà. Etaníma mea illi uiuet: telaus mea in eccle fia magna: qua per omnem orbem terra rum credulitate dif? ἔα et. ς«[ Cota mea Ὀῆο reddam co:á tíméríbus eum, Vota chrífti,natiui tas uel paífio:uota ecclefiz,opera bona. Vel myfterium corporis acfanguinis mei offeram: cum hís qui in eius timorehaccelebrant. a([£dent paupercec aturabun tur.Pauperes,apoftoli:edent, corpuschrifti. b 4Γ 40 dabunt ofim quírequírunt eum.Per fidem& opera cogno/ fcentes,quod ipfe eft panis uiuus qui de colo defcen/ dit. c«pCluenrcozda cozum ín feculum feculi. Cor,ani» ma ipforum.Sine fine: quia quí manducauerit ex hoc pane,uíuet in eo fpiritualis fenfus in fempiternum. Ὁ«LfRemínffcentur z conuertentur ad oominum omnee fi niea terre. Hoc eft:fecit dominus deus populum chrí(tía num ut recordaretur ín eum:& reuerteretur de uijs fuis prauis.Omnis multitudo gentium recognofcunt fe ín tenebris inuolutos:ídco accedunt utilluminentur. €«[£tadozabunt ín confpectu cíue vníuerfe familíg aem» & fcmen tíum. Et hic adorant δὲ in futuro: ΟΣ uia iuxta Apoftov ppt lum ip(i fletentur omnia genua. f«[éXuoníam oov ἵπίπ( eft renum: ípfe oomínabítur gentíum. Regnum día boli cecidit:& regnum chrifti aduenit. A(cendente eo in codís:omnia fubie&afuntei.& ZP»anducauerunt c ado rauerunt omnee oíuítee terre, Id eft, apoftoli uel cateri fancti, manducauerunt corpus chriíti, uti dixit fuper rius. Diuites terra: hoc eft in fide& opere uel uirtuti/ bus:cognofcentes, quia fuauiset dominus. b€[ 39 conf pectu eíue cadent vníuerfi quí oefcendunz ín terram. I rocidét:íd eft, peccatores in die iudicij in confpectu dei erüt.Defcendüta fupbia(culixutadorét in fenfu humt litatis pure. íQ[ Zinia meaillí víuet.Ecclefia,qua iam nó ibi uiuit:uiuit aütchriftus in ea, εἰ aliter, Ansa mea ill much τί femen: cui fer/. H unum fumus.Apud Ιοδ.ιο.ξ ^ ς5-ᾱ ως. ο ὣν ἠ““ο X LIT. LIU o rni zin pfalmur '-Α... ulucti& feme meum feruict ipfi. Anima chrifti uiuit deo patri:€ mors ei ultra non domínabit. Vel ecclefia uiuet Chri(to.Semen meum, filíj ecclefiz:feruiet ipíi, populus credentiü. a«p Zlanuncíabít oíio generarío ventura. Pro/ pheta dicit. Generatio uentura,hoc cít, populus gentíüi: qui uenturi erantan/ XXIII XXH quo filios caftigas fpirituales. Vel per baculum, fuftene. tatio δὲ cófolatio futura.Ipía me confolata funt. Erudie/ runt me confolando: non afflixerunt mortificando. o 6[varafti(η confpectu meo meníam, Vt iam non lacte quafi paruulus alar, fed folido cibo: id eft, ut fpirituali denteruminans fcrí/ τεῷ Chriftus ueniret- 3 eft T; turas fanctas, pof/ eam adcreden 3& femen meü feruiet ipfi. Annünciabit drio generatío pm peruerfis re iie/ dum ci. Md Sd* uentura:& annüncíabunt cceli íufticiá eius: pópulo quí ἐξ Parafti in fon tio uetura, hoceit,in E E" Ν, TS: u meo meniam 86.) diem iudicij tota in. ὃ nafcctur quem fecit dis. Pfalmus Dauid: X I- uerfus eos qui tribu tegra claritas.b[Zi€ Ominíüs regít me,€ nihil míhí deerít:ín locó| lantme.Menfa,id eft nunciabüt«οἱ(uftícia^ cíus.Hoceft,apoftoli 9 uel doctores.lufticià p. eius, hoceft, mádata illius, c€f f*opulo d:: deaonr μὰ.&fan&ipméíam, id nafci. Hoccftp uer; mbulauero ín medio umbrx mortís:nótímebO malaqm— eft per fcriptura diui bum przdicationis. Η ΩΣ- 3 nam habentconíola/ mein, ntu pue cs. Virgi tua& baculus tuus: ipfa me cófolata Ram ia RETO d Hoc et, pradefina, ο funt.Páraftí in cofpectu meo méfam: aduerfus eos x id eft,(pem, fidem,& uitantefaculaPopu.? tribulant me.Impingüafti ín oleo caput meum:& cálíx charitate, Aduerfus loqui nafcef qué fe, 5;: Ξ To 1 eof qui tribulant me. cit diis. τ p fidem" tneus incbríans cj praclarus eft. Et mifcdíatuá fubfe^— Perccutores ecclefix: accedés, p baptiímü pafcuz ibí me collocauít.Supér aquá refectio. nis educauit me: aiam meá couertít. Dedüxít * me fup femitas íufticiz: pptér nomé fud. Nam δὲ fiám ? quetur me:ómnib? diebus uítz meze. Et ütinbabité in: fcriptura diuína.Si/ cut poft laborem, in menfaínuenitur con folatío δὲ refectio: fic qui funt demones, e(t renatus in Chri νυν ον. Ele.; iudai& heretici. Có : far dignerar m kon in príma fabbati. XXIII pturís[ers inueni/ £i. fpectunoltro habere BIDSQE,. A. AA DU A mus conífolationem, CENSUM ναι Ominí eft térra& plenitudo eíus:órbistet^, qrmpínguafiin $ob.20.f Thoma palpantes fi/ rarum δὲ uníüerfi qui habitant ín co. Quía— oleo caputimeum.Per ἘΠ xuramclauoriü illi?: ipfefüper Caput, ideft, princi/ uel deomní humili; yn tate paffionis eius íugem memoríá faciétes:cum fufpirio ctiàcum ,p peccatis noftris inferna penetra(fe recolétes, ea(emper agam? ín hoc corpore terreno,ut ipfi copulari mereamur in regno. Amen.*pfalmue ífte contínet uocem ecclefie collaudantis Chriftü. Pfalm?— XXII €Qminus pafcít mc/er nibil míbf oeerít. De i(to Erecb.34..f paftore& Ecechiel loquit:Sufcitabo paftore, & pafceteos feruus meus Dauid. Vel alíter: Ἰούνιον. Paftor bonus, qui animà fuam jp me pofuit: zquo me moderamine regitiideo nullius egeo, Velali; ter: Regit me:Ecclefia fiducialiter loqui per fidem: quía ante aduentü Chrifti,diabolus regebat mundü: fed mo do Chriftus regit ecclefiam fuam.) d? nos dicim?:Diris regit me:hebrai dicunt ficut fuperíus eft fcriptum: Dris paícit me,& nihil mihi deerit, Qi αἱ deum habet: δὲ qui deo adharet,nihil boni deeft ci:ut ait ppheta:Nihil deeft timétibus eum. ff 3nloco pafcug íbí me collocauít. Ac fi dicat:In unitaté fidei,in unitaté ecciz. In loco pafcuae Ábi me collocauit:In futura beatitudine compofuit pem meam,Pafcua ein futura intelligit beatitudo, g& soup aquá refectíonía educauít me. Abluédo per baptifmü,me enutriuit,uel doctrina patríarcharü δὲ prophetarü, fiue aplorü b Zinímá meá couertit. Ad(c cognofcendü: id eít,animàaecclefiz: quía antea ad infernü deícéderat per culpam primi hominis Ada:fed modo ad Chriftü con; ueríaetperfidem,(€ Pedurítme fuper femítà ufticíe, ld εἰ ἀρεῖ femitam mandatorum per artam uiam. k 4T fozopter nomen füum, Non propter meum meritii. 14 Hà«(iambaülauero ín medío vimbag mo:tío.Per huius fzculiobícuritates, m. 4"«Hontímebo malaiquoníam tu mecum es, Domine,tecorderetineo. Velaliter: Vmbra duobus modis,id eft,a corpore,& a lumine fit, Per cor/ Busmors intelligi£:per umbram,peccata& ignorantia. ttamé duis ecclefia inter hac füpradicta ambulet,non Mattb, ulti, timet:quiía dominüi apud fe habet,ut ipfe dixit:Ecce ego uobifcum fum omnibus diebus ufqsad confummatio/ nem faculi.Propterea ecclefia non timer. n«[ Clírgatua Proucr.j.b etbaculue ruue:ipfa me cófolata funt. Quem enim diligit domínus,corripit.Per uirgam intellieftur tribulatio uel diíciplina patrisaut períccutio eccleíix,Et baculus tuus : pale mentis, ecclefia íntelligitar Mens etenim caput uocatur:quía(icuta ca, pite reguntur membra: ita cogitationes mente dif, por nuntur.Per oleum intelligitur confolatio:quia ficut per oleum confolatur corpus: ita X per confolationé(criptu rarum,mens ecclefiz.[Impinguafti in oleo Caput meum: Latifícafti fpiritualí leticia menté meam, qua caput eft totiuscorporís. q ΕΓ ΙΕ ΟΠ meus ínebzíans d$ pzeda/ rug eft. Calix intelligitur uerbum dei. Inebrians: quia per przdícationem compungitur homo in mente, quan do feparat hominem,id eft, patrem a filio: filium a patre fuo; matrem a filia,& filiam a matre fua:& nurum ad^ uerfus(ocrum fuam.Tunc nos inebriat, quando ifta fa^ cit.Per calicem,mefura intelligitur: quia unicuicp iuxta quod merctur uel poteft capere, fic illi diuidit deus, id eft dat. Vel myftico me calice inebríafti,utobliuioni tra derem delectationes priorísuite. r«[ ZP»íferícozdía tua vomíue fubfequetur me. Vox ecclefia ad Chriftum. Mi/ fericordia dei,& preuenít& fubfequitur. Przuenit, per fidem:fubfequitur, in cuftodiendo mandata dei, e«L CQ mníbue oiebue víte meg, Quamdiu in hoc corpo/ redego, t[Gitinbabítem in oomo oomíní.Ecclefia hic quafi in tabernaculo cófiftít. Ο. uia ficuttabernaculum mutaé de loco in locü: fic& ecclefia de ifto tabernaculo tranffertur ín domum, hoc eft, in uitam aternam fiue perpetuam:ubifinefinehabitabuntfanci. w«[3n longítudínem oíerum. Diebus fine fine. Vtinhabitem ín domo domíní in longitudinem dierum: id eft, coele/ ftem hícrufalem cómuniter cum omnibus fanétís con/ eregatis in me per fidem inhabitem. Κα fyfalinuc vaníd ín pzíma fabbarí. Pfalmus ifte con tinetinterdum uocem propheta de ecclefia loquentis, Pfalmus XXII.. €míníeft terra εἰ plenítudo εἰυ 6. Cutn con/ uerfi fuerint qui terrena fapiunt.Domiíni eft terra, hoc eft, totus mundus:& plenitudo eius, hoceft, habitatores mundi iftius, Vcl domini eft terra, hoc eft, ecclefia:& plenitudo eíus, id eft, omnes fan&i. 5[€:bío terrarum ier vuíuerfi quí babítang ínea, Clarificato le(uomniü gentíü fides fit una ecclefia. ccc 4 lpíefuper $o. I6 C Ecés,.i,.b lomon: Omnía flu/ Zommen.Ibicronymi aq 3pfe fuper maría fundauít cam.Per maría uctuatio/ . nes iftius mundi: quia calcant δὲ fuperant ecclefiam ab initio fuctuationes fzculí.Sed fundauit, hoc cft, corro; borauitecclefíam fuam in fide. Super fluctus huius(x/ culi ftabiliuiteam,neab hís dilabatur. b&[€t fuper flu ιπίπα pzeparauit(lla. Per flumina intelli/ 4. - gunturpotétes fecu, b Ipfe fuper maría fundauit eum: δὲ fuper flumína preὃ parauit eum. Q uís afcéndet ín monté domini:aut quís e ftabit ín loco fancto eius. Innócens manib?& mundo f corde:quí nó accépit ín uano anímá fuam: nec iurduit e ín dolo proximo fuo. Hicácipiet bridictioné a dio:& i miferícordia a deo falutari fuo. Hacc eft σεπέγατίο qua | rentium drim:quaréntíü facié dei Iacob.Attollíté por^ tas príncipes ueftras, δὲ eleuamíni portz xternales:& » intróibit rex gloríz. Quis eft ifte réx eloríz: dominüs ϱ fortís& potens, dominus potens ín pralíó. Attollite a pórtaspríncipes ueftras,& eleuamini porta aternales: li uel cupidi:utait Sa mina intrant in ma/ re.Sic& ipfi potentes licet magnü habeant cenfum,nund fatian tur.Super ifta flumi; na eft ecclefia, uc illis pradicec;K cóuertan tur qui poteftate ha; bent.Síaudire ποίας rint: fuper flumina praparauitillam.Su per cupiditates hui? feculi cóftituit eam: AA;; P. Lp: rex gloríz quis eft? müdaíine macula& t nus uirtutum ipfe eft rex gloría. rex gloriac Refpódet ruga. ζ«[ ιο αἴτει Adtedomine Ui IS o« 2o det ín montem oomí;: mímnue(ΟΣ et potée, ní? Vox prophete in/ terrogantis: ἰά eft, in coeleftem hieruíalem€ Quis, pro raritate ponitur, Vel mons híc proalta iufticia: ut illud: Lu18.d Vadeuendeomniía quz habes, δὲ da pauperibus:& ha; F . bebísthefaurumincodlis, Ὁ 4Γ Zlurquie ftabítínloco fancto cíu&, Super altiffimà iufticíam eius:ac ἢ dicat:qui perfeuerabit:Q) uia multi afcendunt,& nó perfeuerant.. €«L 3nnocene maníbue et mundo cozde. Purus in opere: quia per manus,opeta intelligunt:& mundo corde, id. cí(t,mundis fermonib?. Vel mundo corde,fanctus in co; gitatione. fé[»uínó accepítín vanG anímá fuam. Qui nullís eam fecibus peccaminü poft baptiímü macula; uit.Ille in uanü nó accepitanimà fuam, qui opera bona agit.& QT IBec(urauít ín oolo pzorímo fuo. Illein dolo nó: iurat proximo fuo:quí quz cogitat, haec praedicat:& in opere implet.Multi funt enim qui dolofe iurant, ut deci piant proximü:qd' abominat pater luminü deus,dicen Actt.5.a tePetro:Non es hominibus mentitrus,(ed dco.Ergo qui feab his cuftodierit maculís b€T bic accípíet büdíctío: nem a Ὀῆο: et imíferícozdíam a oco falutarí fto. A Chrifto equali patre,cuius morte faluatus eft. Vel aliter: Hic ac; cipiet benedictionéa diio.De ifto fupradi&o dicit: Ο ui non iurat ín dolo proximo fuo, accipiet benedi&ionem Matib.35.€ a domino,qi dicturus erít: Venite benedicti patrís mei, Gtfi.25.c ctum eft: Maior feruiet minori: percipite paratum uobis regnü a cóftitutione mundi.Et miícricordiam a deo falutari fuo. Mifericordiam a deo con(equic,qui fe putat effe miferü,(4ος εἰς generatío querentíum ofim.Superius(ingulariter dixit, hic accipiet benedictionem:modo pluraliter, quia ecclefia ex pluri; bus períonis congregat: δέ tamen una dicitur, propter unitatem fidei. Generatio hac,id eft,populus chriftiano rum:qua ín tenebris iacens, uerum dominum faluato» remq quafiuit, k 4T Requírétium facíem oí(acob.1d eft, populus cnriftianus requírit faciem dei Iacob. Vnde di» quía pofteríus nato pri matum dedit. Intercedit diapfalma, ut tmmutet ρετίο nam.lpíe enim dominus nunc ccleftia regna repetens, nunciatur, A(cendente ergo cum an ΒΕ 5, hi qui przce/ debant(ide comitabantur, alíjs eorum principibus ac, clamabant: 14[£ ollíte poztae ρείπάρεσ veítrae:et eleua mín pozte eternalea.Hoc eft;re(erate coeleftes aditus: Ρα’ teat aternalis ingreffus. Vel collite portas principes ue/ ftras. Vox angelorü bonorü, ad angelos malos: quorü princeps díabolus eft.Portas príncipes ueftras,id eft,cu piditaté X cimoré. Bene coniunxit cupiditaté δὲ timoré: quia quicung per cupiditate con gregat, per morem€ maliciam cuftodit,ut non perdat, Et qui tímorem& cu/ piditatem δὲ maliciam habet,(piritum malignum dc fe non deftjcit.Eteleuamini porte aternales, id eft, fides& charitas. Eternales dicuntur: quia ab Adam τ ad Chriítum in imo iacuerunt:& idco eleuari dicuntur. m«[€t(πιτοίνιετες glozig. Hoc eft, Chri; fius: quia per fidem δὲ charitate introiuit Chriftus in eccfiam. Et introibit rex glo/ rit: Chriftus domi; . nusimmenf(z claríta tisretinens regnum. Hi quoq attoniti, metis ftupore percul fi dicunt: n( uís εἰ{πε rex glozíg2 Vox maiorum damonü. Ας dícerét: Nos no» ftrum regem habe/ : mus diabolum: ifte i Voxangelorum bo/ norum, Fortis c(t, qui alligauit fortem principé ueftrü.. Fortis,cum fufcepit mortem: potens, cum uicit infernü, p«30 piclío. Cum fpoliato tartaro,reduxit fecum mul ticudinem captiuorü. Clamat íterato δὲ dicit: α ΕΓΖ οἷν líte po:tae ρείπείρεσ veftrí:c eleuamíní pozte ternales.Ele uentur&therez ianua: aperíantur zternarum aedium ualuz, r«[€tíntroíbítrexglozíg.O. uia πὸ folum poft refurrectionem,immenfam poffedit claritatem:uerum, etiam& illam quam zqualem cum patre habuit priufqs fieret mundus. Adorátes igitur hi tanta glorie unicam fi^gularemqppotentiam,aiunt: e[€ufecftífteree glozíe? Refpondeturhis: t 4Γ£»omínue virturum ipfe eft rex glozie.Pluraliter bic uirtutum, Chriftus intelligir tur:quia fuper nouem uirtutes coelorum fedet. Vel uit^. tutum dicit: quia(uper omnes uirtutes diaboli, domi nus eft. Vel uirtutum dicitur:quía diabolus nouem or^ dines angelorum fub fua habuit dominatione,(iue bo» noS, fiue malos. Tolliteportas. Vox angelorü bororü, Veluox dominíca ad angelos bonos.Tollite portas hoc e(t: quia qfi Adam peccauit, porta paradi(i claufz fue/ runt:& data eftromphea ignea angelo feraphím, ute cuftodire deberet.Sed poftib Chriftus uenit in mundii, & luctauitcü diabolo, aperuit infernü:& animas fancto» rum(ecüi eduxit:€ cü angelis bonis ad cozleftía remear uit. Tunc portz paradi(i quz ante claufie faerat aperta funt. Vel porta aternales, angeli dicuné: per quorü cu/ ftodiam, ad cocleftia con(cedim?.Eleu:..- dicunt: quía antea omnes anima fanctorü ad infernü defcendebant. Sed ροΏᾷ Chriftus a(cendit una cum corpore fuo fup omnces uirtutes ccclorum,poftea angeli lartati funt:quía animas fanctorü apud fe illuc deduxit. C. uis eft ifterex lorizc Voxangelorü, quí apud patré femp fuerant. Ac 1 dicerét: Nos patré δὲ filiü femper infimul effe uidem?: ifterex gloriz quis eftcPro parte carnis dicebant.Tollíte portas. Vox ,pphetz de iudzis. Tollite portas, id eft, fu» perbíam,& cupiditatem,& auariciam:cuía per has tres, omnis homo ad infernü defcédebar, Vel eleuate portas Principes ueftras: p din hebrao pofitü eft:Leuate porta capita ueftra:recto ferátur itinere, Ad perfectü müdiciz dicit hominé uenirenà poffe:& quéd ad perfectü mun/ diciz uenire nó ualere.Portz aternales quas dicíteleua» ri fides,charitas,& caftitas eft:quia p has tres, Chriftus eccliamingredit. Quis eft ifte rex glorize Humana fra; gilitas τείρδαϊι.Ο uis eft iftec Ac ἢ dicant;Ifteéft qué nos crucifixim?& improperauim? acpronihilo habuim?., Re(pondent 11 Ω. µ ii h D Γ T p fi Mar.s.d ü L-— D E Eee Zin pfalmum (A Réfpódent: Dominus uírtutii, id eft qui mortuus eftad lob.z0.g | Roma.$.g tempus ex fnfirmitate carnis: fed nunc uiuit ex uirtute dei. Vel uirtus fuit, qi dixit Thome: Infer digitü tuü in locü clauorü:X mitte manü τᾷ ín latus meti: δὲ noli effe incredulus,fed fidelis.Dris uirtutü dicitur ficut Paulus ait: Luis nos fepara/ bita charitate Chrí/ fti Tribulatio,an an4 uftia,an perfecutio, t reliqua.Ié: Tollite. c portas príncipesue/ ὃ firas. Voxangelorü,€ qui cii Chrifto ad in; fcrnum defcenderüt: ad fubíectos diaboli dicunt. Oftendunt fe príncipeillorü ligata ducere, Tollite por/ tas: quia fractz funt porta, id e(t, pote(tas illorüi cunc abftracta eft.Eteleuaminipor/ 9 tzaternales,Ettunc P eleuate funt«terna; Pfalmus Dauid. D εξ dücleuauí anímá meam:deüs mcus inte cofido nó érubefca.Negy irrideánt me ínimici ἐ meí:etem uniuérfi qui fuftinét tenón cofundent. Con, ὁ fundantur iniquá agentes: faperuacue. Víás tuas drie i demóftra milií:& femitas tuas edoce me. Dirige me ín k ueritate tua δὲ doceme: quíá tu es deus faluator meus: ἰ& te fuftinui totà die. Reminifcére miferationü tuarü » drie:& miferícordíarü tuarü qua a fxculo funt.Delictà iuérutís tea:& ignorátías meas nememinerís.Scdim mifcd'íam tuá méméto mei tu;ppter bónítaté tuá die. ? Dulcis& réctus düs;proptér hoclegé dabit delinquéti XXIIII Π16,[Πας p quas uenit in rcgnti tuti. Vel uias tuas, hocé, mandata tua:notas fac,hoc eft,demófira mihi, Semitas tuas edoce me.Semiíta minor eft dj uia. Per femità intellí gitur arta& angufta uía,quz ducitad uita.(€T fíríge me(n&ítatetua. Vox eccfiz, Dirige me:quíà ego tortuo/ fus fum. In ueritate XXIIII tua,hoc eft, ih(τίν fto tuo:edoce me, ut nihil peruerfe agarn. Καὶ€àuía tu es oc? fa lutarío meus.Tua ei refurrectíione,mcum falutare mihi collatü eft. le€trefattinuf tota οίε, Hoceft, toto tpe. Videbát me pte fuítínere p οὔτε uitze hui? tépus. Audiera eii per uoces ,ppheta rum ες ucturü cíTe in mundü.Suftinui atit per lume fidei;donec me uoccares. tii é[ 1Re míní(cere míferationf$ ia ἢ frime fu? bus ín uía.Dirigét manfuetos in iudicio:docebitmítes— tuarü sid qu τας oruceinierno,Ebtet e."Ὁ ῃ-:]] j,"vi: nos redímeres,ho fa; nales dicuntur: quía. F uías fuas. Ν᾽ πίαξείς uíz dii mifcd ία δὲ uerítas:réqui^ ας ες. Vel populus Kn fine fine spud Σ rentib? ceftamentü eius& teftímoniía éius.Própter no Ν loque: ed regnaturi funt. μον απ 9;-4 E a. S. utrectos 605 faciat de Düsuirud, ipfe e 9/mentuü dile propíciaberís pétó meo: multüm eftem. Πα ricranioneucil/ tex gloriz, Pro diio uíirtutum:in hebrao Icgi£, diis(abaoth: qd? ín alío loco feptuaginta interpre; tes,oipotenté tranftulertit, Merito uirttitü dfis, qui Ὁ no bis hó factus εἰ: morti tradítus,infertialib? eft tenebris addictus,qd clméter fufcepit patiéter tolerauit,fortíter uicit mirabiliter cofummauit. Ο αἱ cü uirtute,ppría cal cans inferos:cü triumpho rediés ad fupernos: cu gloría afcéditad coelos:fedet nunc ad dextera dei pátris omipo tentis interpellans noftris iugiter pro delictís. Amen. €lígcfinufquartue pfalin? medíatozíe noftrí míffam ad pa^ trem cótínet uoce: interdum habet ecclefie fupplicantis clamorem. Ffalmus— XXIII: £»teoüieleuauíanímá meam. Hic uox ecclefiz intelligi£ ad Chrifrum.Leuaui dicit,id cft,ele uaui:quia prius ín uallelachrymarum ucl in mo iacebatecclefia,andg Chriftus ueniretin mundü.In qd eleuauit? Hoceftin(pe, fide,& charitate p fanctifica/ tíoné: quia tritici(i in imo iaceat, cóputrefcit:(i furfum eleua£,cuftodif.Sic& αἴα fi in pétórü putredine,hoc e, fi án imo iaceat, cóputrefcit& perit. Nà íi furfum eleuat in his fupradictis, fpe.fide, δὲ charitate ,cuftodit a deo. Vel adte diieleuaui animá med, per cruce. bf g»euoimeuo ínte cófido.Fcclefiz cófeffio eft.In te cofido:nó in me,fed inte,(4ΓἸΠ 6 erubefcá.Q. uia ín hoienó cófído: de quí, d Hicter7.a bus di&ü eft: Maledictus hó qui fpem(uà ponitin hoie, d Ibidem, Ei:Büdictus uir qui cófidit ín diio. Nó(it dilatio refurre étionis,queopprobriü generet inter credétes. Ό[ ες írrideant me inimíci meí. Ὁ αἱ me irriferat pri? cü dicere: t Mattb.26.£ Poffum de(trueretéplum:& hocin triduo rezdificare. Neqirrideant me inimici mei:id eft illi q in hoietmmo^ do cófidüt:quía poftea ille defe&us fuerit inimici ipfo rum irridet οί: δὲ ínimici eccl'ía, funt demonces,haretíci, uida& pctà. e([€teif vníuerfi d te expectát. Ω. αἱ τε αν ftinent. f] 1Hó cofundenf. Neq híc,neq in futuro:apfi, uel hi qui credíturi funt p uerbü eorü inte, σόι’ dantur iníq acétee füperuacue.Propheta nó optando, fed spphetádo dicit. Cofundant in die iudicij illi,qui ufq» in finéin malicía ipforüi pfeuerát: illi qui fup perpetratü in mefcelus illud addiderüt:utfigillis tumulti comuniíret. Víg huc diis depaffione fua:hinc uox fuccedit ecclefia quz poft refurrectione dominicam fe fupplicat edoceri. b 4L Όίρο tuae οὓς oemonftra míbí; et(emitae tuae edocc Qruiseft— lud: Mifericordiz tuz multe funt diie, Et: Mifericotdia tuza fzculo funt.EcMifericordias tuas ab initio culi pmififti nobis. ti&[£»elícta(nuctutío mee et Íanozátíae meae nie meríriería ofie.Illa qua in adolefcétia geffi, priufds de domo patris iniquí procedere. Aut de; licta iuuentutis,ante baptifmiü:& ignorantíe mez, hoc eftpoftbapti(mü. oq xóm magná tiferícozdíam rua inem efto mef oeuo.Id eft non fcd?m mea merita,(ed fe^ cundum tuam mifericordiam.Immenfa eft enim miferi cordia tua:qui uocas ea quz non funttand quz funt. p 4L'fzopter boníraté ruam οὓς. πιὰ prouocas peccato resad poenitentiam, q«[&»uía oulcíe crecrue οὓσ. Dut cis,quía eft panis uíte.Dulcis,quía promittit premia fu tura. Rectus,quiía reddít unicuig fecundum opera fua, r€f(zopter boclegeim oabít oclínquétíbue ín vía.Legem charítatis:per quam dimíttentes offenfas, recóciliamur deo.Delinquentibus in uia,peccatoribus in ifta uita, e«i 2íríact míteo(a(pdícío.Mices δὲ humiles corde diri/ get in iudicio:hoc eft, difcretione facic hicin praferiti in» ter corpus& animi: ut fc inuicem corrigant in utjs man datorum dei. Vel illud quod fuperi? fcripti eft: Peccata adolcfcétiz mez& ignorátize mez ne memineris, Iírum δὲ«tas excufat& ignorantía. Vndeintelligim? eum qui peccat ín adolefcentía& nó ignorat, ueníam nó habere. Scruus quippe qui nouit uoluntate domíni fuí& nó fa/ cit,uapulabit multi, Omnes ui domini, mífericordía & ueritas:quia δὲ ipfa mífericordia, equis eft librata pon deribus. rp£ocebít manfuctoe víae fuae. Mifericordia δὲ ucritatem:€ ut feex toto corde diligant, qua eft uera uia.Sicemfequic: v«[Ciníuerfe νίς otii mifcola ciírao. Mifericordía,quia nos redemit: δὲ ueritas, quía impios iudicabit. Dulcis& re&us ασ: πία qui fe miferü cófi^ tetur,miferetur illi deus. e[Requírentíbue teftamentéát eíuc. Illis facit mifericordiam, qui requirunt nouum te/ ftamentü:quo nos fanguine fuo reconcilíauit deo patri. y 4L Z cftímonfum eíue.Prophetas X apoftolossquorum tcítimonfjs eft ecclefia congregata. 5«[»zopter nomen tuum oomíte pzopícíaberíe peccato meo. Non ,ppter mea mcrita,fed propter tuam míferícordíam. 8 41 Z»ulrum eft ením.Grande eft peccatü meum.Grande efi( inquit) generale peccatum: quod riifi deus per bapti(mum de/ lere dignetur, aliter non abluetur, Quis eft. foi 17 C Ῥδαιδια D —À E i ος £ommen.Iicronymi Quíe eft bó quí timet ofim:legem ftatuít eí(η vía quà dee ad ea quzelegit,deflectat.Simile huic per Moy De3o.c fenad populum díis prote(ta£, dicens: Ecce hodie ftatuí oculos tuos igné δὲ aqua, bonti€ malum, uitam δὲ an elige un uiues, bp ziuíma cíue(η bonís tcemozabít.Si elegerit uitam. cq[ Étfemer είπα bereditabít terr. gione uiuorum. Vel - ΄"v ΄ anima eius in bonis e címétibuseutn:& teftaméntü ipfius ut manifeftet illis. demorabitiid effPe€ Or culi γηξί(emperad drim: qm ipfe éucllet de laqueo rabit in premíjs futu ΄, ͵ v..ε{ ΄ ris:&feméeius hare; ἡ pedes meos.Refpicé ín me& miferere meí:quià unicus ditate poffidebit te^&& bauper fim ego. Tribulatiónes cordís meí multipli, ram.Semé cius, ope; 1"." 7-1. τι τῇ ra ei?:poffidebütter)(ἢ catze funt:de néceffitatib? meís erue me. V ide humilita ram,íd eft uitam pet/" tem ream δὲ labóré meü: δὲ dítmitté uniuerfa delicta petuam. Ό 4] Ῥίππα L 4.8} Ω E ΄- ΄ E ΄ M ment eft οὓς tímenrí ἃ mea. Refpícé ínímicos meos, quóníá multiplicati funt: s Quísefthomó qui timet dominum:legem ftatuit eiin Peroperatufticishz 5 uia quam elegit, Animà eius ín bonís demorabítur εδὲ rcditasé capiet in te/.«(^ eitis haereditabit terrà. Firmámentü eft dominus in eodem corpore cótinen£: fic& ecclefia per iufticidad, hafíit Chrifto: membra eius in eodé corpore cótinent; Innocétes,id cft fucceffores apoftolorü, uel cateri fancti δὲ re&i: quorücor nó fuit peruerfum poft deos alienos, Adhafíerunt mihi,reuercentiex inferis. e.€[&ouoníam (υΠίσυ(τε oomírne,[πὶ pleui pater uolunta/ temtuá. y«f Zíbera ime oeue(frael ex om^ níbus tríbulatíonibus inicio. Vt mihi mors ultra nó dominetur: te, quia Chriftusre; furgens ex mortuis, iam nó morit: mors illi ultra nó domina; bitur.Sciedum tamé qd humilitas oratio» nís nóad diuinitate, fed ad humilitate afz bue eum.Nos infirmi*& odió iniquo oderüt me.Cuftodi ánímá med& erue feme s eR τ Simbesilley fumus:$ me:nó érubefcá,qm fperaui ín te. Innócétes&recti ad; precemur düm,utut neab bui? fzculitu/ P harferunt míhí:quía fuftínui te die. Liberà deus ἱπ ex tene. e; €«LEretamenum ὁ offiib?tribulationib? fuis. PfalmüsDauid. XXV$5 Pii (pfius vrmanifeftetur a Vdici me domíne, quoniá ego ín innocctía mea mer a An SIDES nO e b íngreffus fum:& ín dominó petars no infitma- ᾿ deusifrael, Itrael, id eum annüciauit per$ bor. Probá me dotiíne& tentá me: ure rénes eft iint mám lutüuclats in Chri ε meos δὲ cor meum. Quóníá miferícordía tua anteoav nu αρα ον ον ΓεΓΘΩπιεί(ρε£ los meos eft:& coplacái ín ueritatetua. INon(σα οὗταν nibusibuladiotib* ad vfim.Cculi cordis κ cocilio uanítatis: δὲ cii íniquà gerentib? non íntroibo, intenta métead deü: Ecs.i.b dequib? dicit:Oculi F fapiétis in capite ei?. $ É(ία a euellet elaqueo pedee ticos. Hoc eft, de laqueo diaboli fenfus meos:a quo príus per uolüptates fzculicapiebar, b('Refpíce(n meet miferere mef.Refpi cein adiutorium:& miferere:quía mifer füm.(Γέυία vnícue er pauper fum ego. Ad Chriftum pertinet: quía Efa,51.c Chriftus unicus(inepeccato:utait propheta: Qui pec; 1, Cort,$,b catum non fecit.Pauper pro nobis,utPaulus ἀῑςίε- αἱ cum diues effet, pauper factus cft: ut illius ínopia, nos diuites e(femus. Velunicus, populus chriftianus. Sed bene feunicü dicit, quia unigenitus eft patris.C) ui pau per natus in carne, factus eft unicum precium mundi. Ω. ία unicus&pauperfum ego Sic δὲ Elías folus re/ *Regt.1$.d manfit:& Hieremías folus fedit& leuít, a malis omnib9 Hiere.15.d feparatus. Vnde& Dauidalibi dicit:Habitare facit uni? Ῥδ.ό78 morisindomo. ΚΕΓΖ-ríbulationee cozdíe meí multípli cate funt, Per paffionem, ἰ γ£eneceffítatíbue meíe erue me.Neceífitates mez funt,ut homo pro hominibus mo; riar:& ideo ateerípiar,ut refurgam. mI Clíde bumílí/ tatem inea. Per quà carné fufcepi. n.€T£tlabozé πε. QLuo morti fubdor. Velaliter: Vide humilitate meam δὲ laboré meum.Ecclefia loquit ad Chriftum. Humili, tatem:quía humilíant eam peccatores,Laborem, ín trí». bulatione. o«[£toímítteomnía peccata i3. Populi delicta quz in mefufcepi. p.«Γιβοίρίο ínímícos meoo. Iudaosutig utconfundantur. 4[Refpíceíntmícos mceosiquonta multíplícatí fant. Vox ecclc(ia de perfecuto» ribus, r{ΓΘ dío(níquo oderunt me.Iniquü odium,ad diftinctione iufti dicitur,Si em nó odi(Tent me,non utiqy condemnaf(fent morte. 6 4p uftodí anímá mcam« erípe me.Ecclefia fupplicat ut cuftodia,& eripiatur ab omni Ὅ 5.30.5 malo. t[ fion confundar:q: ínuocauí te, In manus tuas comendo fpírítti meum,Non cófundar,neg hic,neqrin futuro:quíainuocauite. vf 3nnocétesetrectí adbefe; runt míbi.Innocétes, qui puritate uit ab exordio natiui tatis cuftodierüt, Sicutcollo adharet caput;& membra meis.$é[3nfiiem Odiui pfalm? oauíd.P(alm? "!— jüedehoie&chriíto teftat:& οὔτις eccfize in Chrito perfecte,continetuocem. Píalm?— XXV Cldíca me οῆΠειηποπίᾷ ego ín ínmocentía mea(πατε: fue fur. Vt fit míhí per πιά οί tui mifcd'ia: qim p innocétiz gradior uiam.Superi? di&tü eft: ludica me ἀῆς. Vox ecclefiz ad Chriftum.Iudica της η qp iudicíü futurü rogat a deo, fed difcretione: de qua in alio pfalmo legimus:Iudica me deus& difcerne caufam Ῥδιάδε, mea:hoceft;ut non me iudices in futuro,ficut caterí pec catorcs iudicádi funt, Q) i ego in innocétia mea ingre» fus fum.Pro parte fua dicit eccfia. Ac fi dicat:Parata fum innocéter uiuere:quia nulli nocuit,nec nocere defyderat ecclia.Ingreffus fum,id eft,inter p&óres:ubi ufcp in fine habitat, be[£t(noüo fperane nó(nfirmoz.Sed firmor ín fide.Non infirmor,id cftinter hos pétóres:ppterea quia in τείρετο nó ín me.(ΕΓ vzoba me ofie c tenta me. Ότο, bari fe rogatecclefia: ut fe nofcac& ab alijs cognofcatue probata.Sicut Iob probatus eft:ut fe co gnofceret,& alij eum cognofcerent:ficut illi reges fecerunt qui eum uifi/ tauerunt. Proba me domine, in tentationibus:& tenta me,ncaliquidinmedelictiremaneat, Ὁ« eirerenes Inicog τ co? meii. Q uid renes fonent,in corde, fignificatz quía mifcdia tua in cofpectu oculorüi meorü eft.Sic petit iudiciü,ut miferícordiz recordet. Vrerenes meos€ cor meum.Spiritumfan&ü adhibe dele&ationib9& Cogita; tionibus meis: qui utracp exurens, me dignum efficiat, Vre,hoceft,igne fpiritu(fanc&ti:de quo igne dicit:Ignem Lut ucnimitterein terra. e qT€Yuoníá mífcoía tua σῇ oculoa meos eft. Vtab hoc ignearguar,& nó cxurar, fé€t co, placuí ín verítate tua.In Chrifto tuo:utnon ín meo men/ dacio fed in tua ueritate placerem. e«("eHon fedí ín con» εἴίο vanítatío.Non fum coiunctus hís qui cótra te Chri, um meum uanii agebant cóciliti. Non fedi in concilio uanítatis:id eft,qui de terrenis cogitant femper: nó fedit: ecclefia in eorü cócilio. bf£t cum íníqua ceréríbue non (ntroibo.Non pofui cü his abícóditam cófcientià meam, Odiui ficut Apfus ait:Scito, Roma,éb G Ἷ ω T dme eee eu ΑΜ να-μἒ”. μμ Ας Αλ αν η αν. we ω. VOCE ONU τ- γ.γ... ἘΦ ΦΣ Δ EN AP wo x c€..--————€.E€ σης. P e P Ne We τὰν WP / 1 Zín pfatmum À aq Odiuiecdiam malígnantíü.Iudaorü fiue hzreticope. « be rc inpiiauo fedebo.Pactü cü his non inibo. Et cü impijs nó fedebo:id e(t nó folü cogitauerüt in uerbo,fed perfecerüt in opere. cef Zauabointer innocentes manus me39.In bonis operib? lauabo manus meas, quz pecca tísantefordebàt. Ma nus lauabo.i. opera. Lauat p lachrymas, 5 diui écdefiam malienantíü: δὲ οἴ impijs no fedcbó. per baptiímü,& ρου,$ Latabo ínter innocétes manus mceas:& círcüdabo alta nitétiam. o€[£tcír/ cubo altare tu Οῆς,* retuü drie. Vcáudiá uocélaudis tux:& enarré uníuer; Amplectar fublimia. t fa mirabilia tua. Die dilexi decóré domus tua.& locá tua,ut diícam lauda; ret. Alareide,&/ 8 habitationis οἰοτία tux. δύο pérdas cum ímpijs anímá des. Circundabo,id ἢ meá:& οἵ üiris fanguinü uitam meá.In quórü manib? & íníquitates funt: dextéra corum repleta eft munerib?, altarediiiinfehaber: κ Ego auté ín ínnocétía meaíngrefTus fum:redimé me δὲ ὁ miferére meí,Pes ei me? ftetit ín dírecto:& ín ecdefijs In finé pfalm? Daüíd anc ungerct. Omiíniüsillumínatío mea:&falus. XXVI mca qué tímebo. Diis ptéctor uitz mezza ᾗ trepidabo.Dum apprópíant fup menocétes: αἱ tribulant mé ínimíci mei: uería mirabilia tua, y{ρ infirmati funt δὲ cecíderüt.Si cofiftát aduerfum me y caftra:nó tímebítcor meum. Si exürgat aduerfum me deo reputatur efe: δὲ 5 praelid:ín hoc ego fperabo. Vná ρέει a dio hácrequieft, operibus bonis. Vnuíquifq fanctus, qd cft fides. eq[ Εἰς audíam vocem laudís τρ τὰ tue: erenarré vníuerfa. 5 bridicáté dne. mirabíliatua, Vtcum,^ «didicero,exponáa cz/ teris míraculü illud:$ qualíter,p nobis uel, paífus ος, uel refur/: rexiftiEtenarréuni,»ütedantcarnes meas. laudis tuz:id€ quic; quid boni agimus, a quicquid mali faci/ mus,a nobís€, Laus dei perfecta eft:€ laus hominüi imperfecta. f[ ῥδῆς οί’ lexí occozé oomue rue: locum babírartouíe alozíc te, Pul «hram effeci menté meà,ut effet tibi cómoratío digna:in qua habitans glorifices me gloría tua. Domus dominí, eft ecclefia. Sacerdotes δὲ habitatio glorie tuz, ipfi funt inquibus habitat deus. cT Be perdae cum(impie aní tuam meam. Cum his qui per impictaté,mitem tradide: runt. b(f£t εἴ víríofanguín vitam meam.O. αἱ dolofe infidiantes,effuderüt fanguinécuü.(€T 30 quoz(i maní, bue inídtareo fant.Hoc etin operib? corü. ke»ertera €o?íi repleta eft muneríb?, Ab(tinendü a munerib? docet: culpans eos qui accipiüit munera: qui iniquitate agétes, qua(ítum hui? impietatis lucrü aliquod arbitrati funt: (icut ipfe proditor ludas fecit. Dextera eorum repleta eft muneribus,De finiftra fecerüt fibi dexterà:quia uita fu; tura,dextera dicit:(iniftra,uita prafens.Illi p dextera, habuerüt finiftra: ut eft illud: Eft munusa língua:& eft mun? a manu:& eft mun? ab obfequio. A lingua,laus: hoceft, fauor humanus. À manu, arebus terrenis. Ab obfequio,feruitiüi indebíte impéfum, Sed melius eft qd? Efs5s€ ait,ppheta: Qui excutit manus fuas ab omni munere, iftein excel(is habitat.[41£go αὐτό ín innocétía mea ín/ . greffua fum.Ecclefia loquit pro parte bonorü:Per ftudiü fancte uitza prioribus delictis.Ingreffus,inter peccato; res, me Ziberame.Detribulatione. n&[tmiferere ineí, Ccuia mifer fum. oq["feo eim meue ftetír ín vía γε’ €«ta.Senfus meus in Chrifto: quía ipfe eft uia. Pes enim meus( ne mihi preualeant) ftetit in uía recta:ille fcilicet, ἐπ quo ad te accedere coepi per iufticie uiam. p«T 3n ec defebüdícam om. Deunitate congregationis dicit.In eccleíia.nó in latebris,fed in couenticulis populorum te benedicens.Pradicabo dilectione íllam,qua cuo me fan guineredemifti:baptiímo ablui(ti:ac pane ccelefti& far cris dapibus adimpletü, innocétie me melioris uite re, ὁ ftituifti,. q«T 3nfíné pfalmue oauíd antes vngeret. Ter unctus eft Dauid:Semel fub patre fuo Ieffe ín Bethlehe: (το, πη Hebron:tertio,qri regnauit fuper omne τας] in hierufalem.Q) πατε ergo cui potiffimu hic pfalmus con ueniat unctioni,Sciendum αὐτῷ q,antedp ungeret,in be XXVI brzis uoluminib? non habet. Sed de iftis tribus unctio nibus,medía ad iftum pertinet píalmü.Dauid figuram Chrífti tenet: quia& ipfe unctus eft in baptiímo, qriin fpecie columba fpiritaffanctusfup eum uenit, Dauid a prímaunctioneno accepitregnü: ic nec Chriftus(cdm carné tépore paffio/ nis acccpít regnü,nifi poftead afcendit. Pfalmus XXVI πε. ΩΟ πίπησ illumína^ tío mea:€ falus mea qué timebo.Nullís te^ nebrisobtegi formi/ dat, qué diss illumi/ natíemper δὲ faluat. Dominus illumina^ tio mea:€ falus mea qué timebo. Vox ες’ clefie ad Chriftum, In omnibus píalmis uerba fpiritu(Tancti funt. Sicutoculi cor/ poris illuminant ab alía luce: fic& oculí cordis noftri a uirtu/ te fidei hoc eft,a οτί” fto illuminantur. Vfi dictum eft: Ο illu mínatomné homine uenienté in hic mun dum. e«[£ísoc, fenfoz víte«tee a quo trepídabo. Ipfe e(t em fidelis animae protectio:idcirco nó metuit inimicum. Defenfor ipfe ef* qui& falus:(ed tarnen defeníor, adiutor dicitur. À quo trepidabo?Dicit ecclefia: A nullo,neca diabolo, neq»ab harctico,neqpa per(ecutore, dum ipfum habeo defenfo» rem. t ΕΓ uin appiopínquanr fup me noceuteo: vr edant caruce meae. Accedunt: ut excítatís in me prioribus deliz &ís,corpus meum rabido dente dilacerent. Vel dum ap propinquantíuper me nocentes, ut edant carnes meass id eft, demones ucl perfecutores. Carnes uero, íd εἴ, af^ fectus carnis:quia hoc eft cibus ipforum. Ettamen dan tur illis carnes edere,id eft, corpora fanctorum ad perfe^ quendum.Sed habent fancti confolatíoné a domino:ut αἰτίη euangelio: Nolitetimere eos qui occidunt corpus: animam autem non poífuntoccidere, νά€uítríbu lant me inimící mei: tpfi ínfirmatí font er cecíderunt. Quia diis illuminatio mea eft: qui tribulant me ínímici meí, ram; ut demones, uel perfecutores:ipfi infirmati funt δὲ cecide/ runt. Tuncinfirmati funt, quando Chriftus noftram fufcepit humanitatem. Κ4Γ€oíconfiftant aduerfum me caftra:non tümebít coz meum, Dominus enim bellator for tis,ipfe pugnabít pro me.Si confiftant aduerfum me ca; ftra, id eft, fortitudo daemoniorum,, uel perfecutorum. Caftra dicit fecundum illud: Ca(trametati funt. Non timebit cor meum. Ecclefia dicit, propter illud quod dominus dixit: Ecce ego uobiícum fum omnibus die bus,ufq ad confummationéfzculi, y— ep íckurgat (πε pzglíum/ít bocego fperabo.Et(i moueantur aduer: fus me pugnz, confidens fum ín hís:co quod poffit deus( qui eft fpes mea) iniqua tela in inimicorum ora detorquere. Si infurgat ín meprabum- Ifta(upradicta prelia pugna demoniorum.Ego(dicit ecclefia) in auxá lium tuum δὲ defenfionem tuam fperabo. 3«[Ginam petij a oomíao:bancrequíram. Quidam pu» tantunam charitatem(iue gratiam, autcerte unam pe/ titionem dicizcum TW^N, ahat uerbum hebraum, abfoluz teunum neutrali genere fonet:& legatur: Vnum ρε domino,id eft ipfum dominum,Hunc requiram,id eft, ipfum dominum. Vtinhabitem. $o. I8 C Ιοδ.ε, Mattutc,e Nume.32. Mattb.ultí, E £ommen.Ibiceronymi| aq Cirínbabítem(n voro ofíí omníbuo oíebue vite meg. In domo domini,in uita perpetua:quia djuis ecclefia hic dicatur domus: tamen non proprie, fed nuncupatiue. $5.83. Vnde dicicBeati qui habitant in domo tua die. bera vídeam voluntaté oomíni, Id eft, dile&ioné dei: ut illud: 1.Iob..a Videbim? eum ficuti T$c.b Ε :. Cort.1o, Roma.12.a eft:fed hic per fpecu; lum.V πᾶ petíj a diio, hanc requiram. Vi/ deamus quz cft una petitio: Vtinhabitem (iriquit)in domo do: miniomnib? diebus uite mez: ut ín hac uita mortali, cempli a ram:ut inhabité ín domó ἐπί omnib? dícb? uítz: mea. ὃ Vcuídedm uolantaté domíni:& uifitém templü eíus. ? Quóniíá abfcódit me ín tabernaculo fuo ín di& malorü: f prótexit me ín abícodito tabernaculi fuí. In petra exa ϱ tauít me:& nünc exaltauit caput meum fuper ínímícos i meos. Circüiíuí δὲ immolauí ín cabernaculo eius hoftíá píalmiü dicam,opere compleam: uel laudes fpirituales, mente concínam dilatata.€f(Έχουά οὓς vocem meari qua clamauí ad te:míferere met et cxaudí me. Per interioris enim hominis clamorem, deprecor ut exaudias me. π«[Zibioírítcozimeumickquifiuít re facíeo measfacíem tuam oomíne requí 7 ram. Merito cor íuftí, uultum uíuentis dei requirít:quía eum αἱ dere poffe confidit. Beati em mundo cor; de:quonià ipfi deum uidebunt.CLuafiuit facies mea facie tuà, hoc e(t, ecclefia mea T Á ee E: uu- 1:-A.Lwhad; facemtuamrequifi fanctum efficíar: in.& nociferationís: cántabo δὲ píalmü dícam dno. Exáudi Hama 1 b quo deus inhabitare!:^ à:.:hoceft, praíentià dignetur. c«[£r domíneuocé meam qua damaui ad te:miferere mei& ram. n4[ 1Hcauer item templur eíue.: ad σιν€(n ἢ. taefaciemtuama me. vifi p mexaudi me.Tíbi dixit οὓς meü,exquifiuit te facies mea eiie foam a Ee iion Eis qui in terrís po/ fiti, cccleftem uitam agüt; particeps fiam, Et protegar in téplo fancto eius:id eft pro tectionem ab ipío fu; pradicto habeam. o4€ uoníà abfcodít ime ín tabernaculo fuo. In d per fidem inha/ bitetmecum:ne míhí tentationum obuia/— rentprocellzTabernaculti diuinitatisshumanitas Chri fti e(t. Abfconditecclefiam in tabernaculo fuo: quia ca; putnofirü Chriítus eft:& nos membra illius. Ab(códit ergo ecclefiam apud fe,ut dictum eft: Mortui enim eftis: δὲ uita ueftraabícódita eft cum Chri(toin deo. e4[ 3u Όίς malozí. Nunquid dies mali funteNon: fed in noftrís operibus mali dicunt, ut Paulus dicit: Quoniam dies mali funt.De iftis prafentibus diebus dícit. C) uía quis caput furfum fit, mébra tamé adhuc deorfum funtufqy in finem.QL uia δέ hocputo fignificari, quado ípfefolus ín monte:nauicula in marí iactabatur fluctibus:& ideo ab ipfo protectione indigent.In die malorü: in ínfidian; tium foxlícitate. Γᾷ[ Τδὲοτοτί! iie ín abfcódíto tabernaculí fuí.In cordecredentiadiufticia.{η petraeraltauít me.In Chrifto exaltauít per fidem. Petra, Chriftus: ut Paulus ait:Petra autem erat Chriítus.In petra exaltauit me:In fe qui eft ftabilis petra,ac uerifTimü fundamentiü. b«|€rnunceralrauít caputimcum fuper ínímícoe meos. Nunc, in prafenti: fup inimícos,id cft fuper iftos íupra dictos, exaltatü eft caput noftrü, qd' eft Chriftus: fuper omnes inimicos ecclefie; Ecnunc exaltauít caput meü, fuper inimicos meos:fuper motus carnales,qui me fzpe humilíabant,ne cccleftia contemplarer.(6T€ írcuibo et (mmolabo ín rabernaculo eiue bofttam rríbulatíonte. Cir/ cuibo,id cft,exercitabor in creaturis dei:confyderans or bem in Chrifto credenté.C) uia cófyderat creaturas dei: cum aliquis caclum& terram, uel mare cum fuis orna; mentis confpexcrit: inuenit quid immolet deo, hoc eft, laudem. Circuibo, hoceft; per quatuor partes mundí exempla fanctorü ínquiro:& ibi ínueni£ laus dei.Et im molabo in tabernaculo ei? hoftiam uociferationis«Ω pro nobís ad tempus humilitate(uftinuic, gaudens pra dicabo:quia talibus hoftijs delectat, Hoftiam iubilatio/ nís,hoc eft,przdicationis.Tubilus dicit, qui nec per lite; ras,nec per fyllabas, nec uerbis poteft cóprehendere ma gnitudinem laudationis dei.Hoftía dicitur,qua per par tes diuidit:& fanguis circa altare effundit:& ipfa hoftia foris comburit. Sacrificiü dici£ uinum δὲ oleum,& me: dium animal. Etholocauftum torum combuftum:& uictima,anted occidat. Vnde Paulus:Hoftiam uiuarm. κ[£anrabo et pfalmü oícam ofio. Cantabo,pradicabo: n facié tuá die requirá.INe auértas facié τᾶ a me: ne deὃ dinés ín ira a feruo tuo. Adíutór meus efto ne derelinquas me:neqy defpicías me deus falutarís meus. Qm α patr rneus δὲ mater mea dereliquerunt me:dris autcm ; allumpfit me. Legém pone míhí domine ín uid tua:& » diríge mé ín femíta recta próptcr ínímícos meos, ciem tuama peccatis meis. Ethocorandü auertas facie τᾷ ,id e(t nc dimíttas mein propria uoluntate,fi/ didit illos deus in re; probum fenfum:hoc eft,permi(it. oT tle oediínee ínira aferuo tuo.Seruus fi dim terrenü offendit, cum pauore& me/ tu eft:quanto magis homo, fi deum coleftem offendate Ergo hocrogat ecclefia, ut illam hic corrípiat: δὲ illam uideat. Vtnonabilla cum ira difcedat, fed ut illa gerat eaa quibus non declinet:fed facie propicíata refpiciat. p«| Zidíutoz meue efto ooimíne| nc oerelinquae me:neqs Defpíciae me ocus falutaríe meue. Adiutor in prafenti. Efto tam de prafentí,d de futuro ptínet.Ne derelinquas me:neg hicneq in futuro.Neq defpicias me deus falus taris meus. Salutarís nofter Chriftus eft:& hoc rogat ecclefia,ut non defpiciatur ab illo: id eft non committat illud peccatum per quod a deo defpiciatur. Ne derelin/ quas me: cum crucifigo carnes meas cum uitijs€ con/ cupifcétíjs.Necp defpicias me deus falutaris meus: quia et(i mortalis íum,tamé cocleftía quero. 4€[£ouoníam pater imeue ct mater mea oerelíquerunt me. Pater, diabo/ lus:mater,babylonia uel gentílitas: απο Chriftus ue; niretin mundum,parentes nobis fuerunt. Modo pater nofter,deus eft:& mater noftra, hierufalem cceleftís: ut ait Paulus: Hierufalem quz eft mater noftra. Ω uoniá pater meus& mater mea dereliquerunt me: dominus autem affumpfit me, Regnum mundi& ciuitates huius fzculi quz me genuerunt,& caduca promittebant,reli; quí:& a teaffumptus,ab his fum derelictus. Q.uia pa; ter meus X mater mea dereliquerunt me. Poteft& de Dauid fimpliciter accipi: quod mínimus inter fratres,a parentibus cótemptus: a dco electus eft per Samuelem. In commune uero, parentum in filijs amor morte fini/ tur: dei amor crefcitintempore, ré[ Éegem mibícon: ftírue oomíne. Legem,temetipfum: quía ipfe eft lex. Θ4[ 3n vía tua.Id cft mandatis tuis. Q ua funtilla man datac Vtnon declines ad dexteram,neq ad finiftram:& Netradideris nó refpicias retro,ut illud:Nemo ponens manum fuam ας in aratro δὲ afpiciens retro,aptus eft regno caclorum. Et item: Memores cftote uxoris Lot.Et,ca qua furfum funt quarite,non quz fuper terram, Legem pone mihi domi neinuiatua f ΑΓ€toírícemeinfemítarecta. Vt non declinem a dextrís& finiftris:fed tua fcquens mandata, utamqpregíam gradiens, terram repromiffionis ingre/ diar. w.«['fXopter ínímícoe meog. Carnales motus, damoncs,haretícos,perícca tores. Ne tradideris eft. Sed hic dicit: Ne. cut dictum eft: Tra; Roma H ὗ Gab 44d Lu7g B 4s 9. CE 4 ono ων,“Ὁ 4 "UU e A Ιοίυε,α, b Mara zin pfalmum. ἃ(p'fBetradíderfo tie(η animas perfequentíá me. Vtnon fatiécur anima coru deadueríitatib?qua accidunt míhi, ὑ«ΓΘ υοπί ínfürrererunt ín me teftee tníquí:er mentíra eft íníquítae fib, In(urrexerüt in me, dicentes mendacium: fed cü in te cófiderem, deftructi funt in mendacio fuo, Qum infurrexerüt in metefiesiniqui.Con tra Chriftti teftes ini/ qui furrexerunt, qri dixerunt iudzi: Hic dixit: deftruite teplü hoc:& ín triduo re/ edificabo illud. Vel contra ecclefiam di/ cunt aduerfarfj. Men tita eft iniquitas fibi: id efibimetipfis men titifunt,& non mihi: m quiauniufcuiufq αἱ tium in fuü recurrít auctore, Et metíta eft iniquitas fibi, Teftes flagitiofi,in co qp con^ tra alios mentiuntur: fibi mentiun£, dum in fefupplicia prepa rant: putantes deum non uíndicare men; dacia. c&T redo ví? dere bora offi ín terra víuenti. Vox ecclíae, Interra uiuétiü:quía pignus nofirü illuc furfum habem?, qd? ett Chriftus,lile acce pitde nra terra mor; ῥ expecta domínü. -— ae ὃ INe trádíderís me ín animas tribulantium me: quóníá infurrexerunt ín me teftes íníquí:& mentita eft íníqui^ € tasfibi. Crédo uidere bona domíni: ín tetra uiuencíü ε expecta domínü. V írilítérage: X cónforte£ cor tuam:& PfalmüsipfiDauid. XXVII D té die damabo deus meus, ne fileds a me: ncqfi taceas a me:& affimilabór defcédentib? in laca. Exáudi die τος oratíonis mex dum n oro ad το: dum éxtollo manus meas ad téplum(από ϱ tui. Ne fimul trádas me cü peccatorib*:& cá óperátib? a iníquítaté ne perdas me. Cü hís a loquün£ pacé cá ρχί τ mo fuo:malaauté ín cordib?corü.Da illis fcdin opéra e corü:& fcd'm néquitíam adínuentionà(ρ[οτᾶ. Scd'm: t opera manuü eorü tribue illis:redde T eorü »ípfis.Ouóniam non íntellexerát opcra dri,& ínopera r manuü cíus deftrucs illos:& no xdificabís eos. Benédi Σ ctus düissquóníá exaudiuít uocem deprecationis meae. ὃ D'oómínus adiutor meus δὲ prótector meus,& ín ipfo. s fperauítcor meü:& adiütus fum.Et reflorüít caro mea: t& ex uoluntate mea confitebor οί. Domínüs fortitudo XXVII tibus in laci. Lacus fignificat inferntilocii uidelicetcosy qui fub cuftodia retinent.Et alibi(cribit: Vfq» ad capti, uam quaerat in lacu. Exaudi uocé deprecationis mea, dumoro adte: dum extollo manus meas ad templi fan &um tuü:in cruce fcilicet p credentib?, qui templü tuü fururifupt. o«γε fimul tradao me cum pctózib?. Peccatores, latrones ínter js pen débat: utaít ,ppheta: Etínter inids deputa tus eft. ρά] ορε tantibus iíquíraré πὸ perdas me. 1d cft, in dieiudicíj cum hislà tronibus ,aut cateris malis. Tam ad Chri; ftum, ᾧ ad ecclefiam pertinet: ut nó fic pe: ream mortem fufci 7 piens, ficut operari iniquitatis. q&[ 4 ü bío d loquunt pacé cá prímno fto: mala auté funt(2 cozdibue coz, Loquebant iudzi pa 'cem cum Chrifto, dí centes: Magifter, fci; mus quia uerax es; & quíaa deo ueniftí magifter:& uiam dei ín yitate doces. Mala auté funt in cordib9 corum,qii interroga» bant eüiLicet tributü dari Cafari, an none talecorpus:&nosab 6 pLxbí fux: δὲ protector faluatíonum Chrifti fui eft. r€.£a illíofcóm opa ipfo accepimus fpem Saluumfac.€o:. Qui tenó intel & fidem:& per fpem.ligunt per bencficia, δὲ fidem credentes,perueniem? ín terrà uiuentiü:ín qua fancti capient hzredítatem regni coelorü. oq[£xpecta oítm Id c(t uf ín fine(culi quícquid tibi accefferít, Ὁ Chrifto patienter fuftine, ες] Clírílíter age.Id eft fortiter age:ut dixit angelus ad Iefum: Confortare& efto robu ftus, Γάγιξε cótorte£ coz tuG. Hoc cít,animatua. g[£t expecta ὈΠπ). Hoc eft, fuftíne diim.Propheta hic horta£ fidele illum,qui ufq; nunclocutus eft,dicés:Expecta pri mum,ut cótra certamina mundi a deo cóforterís.Expe/ éta deinceps,ut uictor ab eodem diio coronerís:quía nó coronabit, nifi qui legitime certauerít. Nos yo deprece/ mur düm:ut ípfo cófortante,fuftinédo uíriliter mundía lium fluctu procellas expectem? per fidem:quoadufagg ueniat reddere,quz dignatus eft polliceri. b«T δ αἰ fpfi vauíd.P(almus uoce habet ipfius mediatoris ,paffio nis in conflictu loquétís ad patrem. Ὁ uz auté inimicis optantur:non maliciz eft,(ed ratio;pphetiz predictis: quz eis ,p malis fuis immineant. Vel uox hois affumpti in diuinitate: Clamauit lefus ín cruce δὲ dixit: ΕΠ, ΕΙ. g»tconcclamauíocuo meus, Píalm? XXVII Vtme clarifices illa clarítate quà habui apud teprius d mundus fieret:quia nune homíné a(fumpíi. καὶ«['1Befileasame.Sed loquaris: quia zqualem tecum habeo zternitatem.Ne fileas a me, hoceft,nó me derelinquas. ἰάγιξεεγο Πιο oefcédentí bue ín lac&. Id e(t, ἐπ mifería iftius uítz: quía fi diuinitas ab eoreceffiffecfimilis nobis in míferia fuiffet.Si(ilueris, ero fimilis percuntibus:tamen fi taceas, nó cognofceris, m[£raudí vocem oepzecatíonía meg our o20 ad te. Orauit Chriftus ín cruce,p toto müdo,X ρ iudais,& ρ apoftolis, n 4p um extollo manus meas ad téplü fanctü tuii. Extollo manus meas:íd eft extendi eas in cruce. Ad templi fanctü:id eft ad hocextendí, ut templü tibi prae/ pararéhoc efi;corpus ecclefia. Et a(fimilabor defcéden/ intelligant p cruciatus:ut maleagentes, boná tua inue» nírenon poffint.Propheta nó optando,fed pronuncian do dicit, Ac fi dixiffet: Daturus es illis uindictam ín die iudicij. 9 4Γ£rícómnequítíam adinuentíonü(pfoz(i zc. Studía eorü funt;ut míhi noceant:& laqueos tentationür intédant:ideo ἐπ] cft,ut ín his ipfi deficiat. tef*fRedde retributíoné coz6(ρο. Ipfi em reddiderüt mala ,p bonis, tenonintelligetes. v€f€» nó íntellecerüt opera ofií«c. Machinz eorü quz cótra ecclefiam meam erigunt,níhil preualeàt. t€f JPfidictuie ofis.Pater. y 4T€ exaudíuit vYocé oepzecatíotiío meg. Refpódens ante patfione: Et cla, rificaui,& iterum clarificabo. 5«[£»fie adíutoz mcue.In paffione. aL£t prectozmeus.In morte. bé[ tín(pfo fperauít coz meti. Humanitas in diuinitate.(ΕΓ(£tadíu, tue Π.Ι tribulatione,utrefurgeré. o€f£treflozuít ca roimmea, Caro Chrifti in refurrectione reforuit. Vel refloz ruit caro mea:refloruerütapoftoli: quia poft negatione, ad fidéuenerüt.Refloruit caro mea,procedens e tumulo incorrupta.Et refloruit caro mea.Pro carne, Thcodotio, cor interpretatuseft, Aliter: Cr uipperefurrexim? cum Chrifto. Et derefurre&ione dicít: Offa ueftra ucherba orien£. e&[£t cx voluntare mea confitebo: dili. Ipfi patri: utillud: Confiteor tibi pater drie coeli& terr: quía ab; fcondifti heca fapientibus€ prudentib?,& reuclafti ea paruulis,Et ecclefia Chrifto,utillud: Prouidétes grege: nó coacte,fed uoluntarie.Et item: Voluntarie facrificabo tíbí:& confitebor nomini tuo.Etex uoluntáte mea confí tebor eí,nó ex necelfitate, Confitebor tibi per baptifmü., f 4j fis foztítudo plebtfeg.Populo chriftiano. gq[€t pzotectoz falutarit cbaiftí(uf eft.) uicuncp in Chrifto ba ptrigatus ο. δὲ ipfe Chriftus uocat. Sciendum auté,q& ifte pfalm$, excepta una litera: ín hebreis uolumínibus fcriptus fit fcm ordiné literarü. Protector, hoc cft, defen for.Salutariü Chrifü fui e(t. PIuraliter dicit:quia omnes ddd uirtutes $o. 19 C Mattb,23,b Iob.12.€ Matt5.ri,d L.Pe.5.a T$3b £ommen.Iíeronymi uirtutes Chrifti, diuinitas cuftodit. a«T€alnum fac po pulum tui οῆς.Ηος eft;populi chriftianü. Vcl faluà fac plabétuá dííe,qua morte mea redemi. ὑ 4£tbidícbe redítatí tuc. τᾷ per corporis& fanguinis mei myfteriü in ecclefia congregafti, Hareditas Chrifti fua eccle(ia:de Velin ytute,qua in unoquoqpfancto loquit. ρ Cor ofií ít magnificétía.O. fi magnificat per opera fanctorü. Magnificétía, ecclefijs dilatata. qf Cor off cófríngétia cedros. Cedrí dicunt omnes fublimes,& excelfi, uel fu; perbi. Confringet illos,aut per poenitentia,aut in dieu; Ὅ5.2.8 qua dixit: Dabo tibi ος, indi η in hareditate p"€ o ni“1: 28 X.: 2. Bre erregecos ᾧ αἰ fac pópulü ταῦ ἀῆς, δὲ bridic haredítàtitug:8&^— Ecce focurisad radi εἴ ertolle illos vasa. repé eos& extolle íllos ufq; in aeternum. Pfalmüs ces bor pofita eft, feculü Rege illos:ac fi idi f; b li XXVIII Confringétis cedros, dicat:Tu rege,nó día Dauid ín confummatione tabernacuii. humilians fuperbos; bolus, nec peccatü.. f Fferté dio filij dei: afferté ἀπο filios arietum. Sciendum q cedrus 3 n i-»- hb 15 uas habetinte Brexllccos fpa ἃ Affcré ἀπο οἰοτίᾶ&honoréafferté dioglo^ ος( lige fzculü,hoceft, defen 5: à g""pk? ia à o tias,(icut δὲ unicor/ de eos:ufg in fzculü, M. ΠΩ nomini ei?:adoràáte düm in atrío fancto πίς: μος eft,(i ad bo; in uita aterna» Tu.| eise Vx ἀπί fup aquas:detis maieftatis intónuit düs namparte,íuftos: ἢ dominerege δί eleua ἵ" e e, ad malá, peccatores nos:quiappfastuus^ fuperaquas multas. Vóx ἀπ in uírtutezuóx ἀῑί ἵπ ma— acfuperbosoftendit, Áumus:utinbac uita? onificetia, Vóx ἀπί cofríngetis cedros:&cofríngécdris ἵ T Econ ois quz tíbifunt placita ἃ:: e b x zh uitulá li«& di cedroe libaní. Coteret facietib?,ab hac mor. 5 cedroslibani.Et cómínüet cos tanc uitulülibani& di— per pomnitentia elatio ralitateiniímmortalu. ε[ecttis quéadmodá fili? unicorníd, Vóx driínterdden^ nescius:ac collide, tatéte cómutanteex/ y. zionisaóxdaicoctienti fert: δὲ cómó dum ignobilía elegit tollamurid eft,in cce Ὁ tis lammá px fii cocutientís defert:& como—— arfortia coterat δὲ ietibuseleuemur, re; ucbit dris defert cades. Vóx dri praparantisceruos,— fundat. e«Dét com, gnaturi cum(απέις--&reuelapig—!Dinueteoe vr vítulog tuis. oq 3nfinem líbani. Ramos ear& pfalmtus oauíd: ín com fümimaríone tabernaculi. C) ἢ arca de captiuitate philifti/ norum reducta εἴ,» qua multa mala habuerüt: dimif; fa eft in Silo,& Dauid zdificauit ei tabernaculü: in quo hortat populü;utofferantfacrificia deo. Dauid aper; tiffimefigurà Chrifti tenct:& arca figurà ecclefie. Sicut Dauid reduxitarcam de captiuitate: fic& Chriftus re/ duxit arcam,hoc eft,fancam ecclefiam de captiuitate id eft, de poteftate diaboli.P(alm? ecgo uocem cótinct pro/ phetz,loquétis de perfectione ecclefie in hoc feculo con gregata. Pfalmus XXVII *$ferte ofto filj Ὀεί.Ο ui per gratiàin adoptio; nem filiorü uocati eftis. Vox Chrifti predica; . ἃ M toresadmonet.Afferte,predicationé,& exer plum,uelfidem& opera. f€T zitferte oíío filios aríetü. Quos per cuangeliü duces gregum apoftolí genuerüt. Arictes,apoftoli dicuntur. Arietes in capite duo cornua habent. Et fancti apoftoli duo cornua habuerunt:id eft, duo teftaméta pradicauerüt.Filíj arietü,(ucceffores apo ftolorü funt: quos generauerüt p uerbü przdicationís. Cófummatio tabernaculi fcd?m fenfum,perfectio ecciae eft:coniuncta de iudzis δὲ gentibus hicin prafenti. ο Zi fferre ofio alozí3 εἰ bonozé. Vt per opera ueftra glo; rificetur zternus deus p uerbü δ΄ exeplü. Vnde dicit: ho; norificabant& glorificabant.Filios generàát(ut dixím?) τι Cort, 44d per predícatione,ut Paulus dixit: Per euagelíü ego uos genui. Hoceft gloria δὲ honor dei, b 4Γ AMferte ofto glo/ .ríam normínt eíug.Gloriofum p uos nomé eius in cunctis innotefcat.Nome patrís,filius eft:gloria Chrifti, ecclefia eft. C z1dozate otim in atrío fancto eíus.Dilatate cor πο’ firum in fanctificatione perfecta in qua deus habitet, id eít in ecclefia,uel in cófciétía: ubi unufquifqp ipfum ad/ orare debet, k&[Cloroft.Pradicatio di.[ρε Apoca. 17.d aquae.Sup populos.Vtillud: Aqua multz, ppfíi multi. Vcl uox diii fup aquas, id eft,in baptifmo fup Chriftü: Martb.,d utdicit: Hiceft filius meus dilectus in mihi cóplacui. Super aquas:quia populus qui ibidem aderat, uocé au Mattb.ulti, diuit. Vel fup aquas, ut apoftolis ait: Ite baptigate omes gentes ín noie patrís& filij€ fpirituffan&ti. πι«[£»euo maíeftatío. Deus poteftatis. n 4T 3nronuít ofio füp aquae multas, De tabernaculo corpis affumpti, terribiliter po/ Aattb3,a pulis cóuerfioné pradicauit,dices:Poenitentià αρίις αρ’ propinquabit em regnü coelorü. Sicut tonitruü a nube procedit:ita& Chriftus intonuit a nube,hoc eft, de cor/ pore fuo,qfi dixit:Poenitentíi agite. o qf Clox ofií ín vír/ Io&.11,e füte, In credétib? potés facta,qn dixit; Lagare ueni foras, uirgulta calcib? εν’ berans.Pro hocin hebrao habet:& uitulus libani.Exci fa fuperbia ac petulantía, adducit eos ad imitationé hu/ manttatis fuz:quia tandj uitulus imolatus eft.l(te uitu; lus eít έκανα qui occifus eft, hoc eft, chriftus ,p falute mundi.Sicut cófríngit uitulus de cornib? uirgulta tene; ra:ita& Chriftus cófregit iudaos. Vti dixit: lam fecuris ad radices arborü pofita eft. t&T t'oílecrue quéadmodü filíue vnícozníü. Factus cft dilectus filius dei per affnm/ ptioné corporis,filius iudaorü: δὲ cotriuít eos qui per fu perbià fingulare fua erigere iuftíciá conaban£, Chriftus eít filius iudaorü:quía ex ftirpe eorü(cd?m carnem fuit. Iudzi unicornes dicunt, p una lege quà habuerit: per quàin fuperbia feextulerüt. v 4 ος fit íntercídentío flammá(σπίσ. Poenitétià lohannes ín deferto praedicans, omné gehenna reftinguebat ardore, Intercidétis, id eft, diuidetis pfecutorü furent iracundia:cü alij dicerét,hic eft Chriftus:alij aute dicebant,no:fed feducit turba. llle yo przcides hunc furore,credétes affciuit charitati fua; incredulos autércliquic.Poft lammá fonus uenit: ita& poft pradicatione, pfecutio. Vox diii intercidétis, id eft, auxiliü illi? inter pfecutorcs: quia fuis fanctis fubuenit, Intercidétis amma: illà lammá idoli,ubi tres pueri fue runt. VelQtídiein unoquoq noftri, ffammálibidinisp cófeffione€ gratià(anctifpüs intercidit,id eft p oratione facerdotis facit ceffare:ficut legimus p Aaron, deii fecitfe ín deferto.{ος ofií cocutientío oefcrtü, Anima quae deferta fueratoccupantib? δῇ fe uitijs, ad y ba peniten^ tiz cómouebit:ut exeütib9-uitíjs ab illa, habitabilis deo fiat. Vox diii cócutiétis defertü. Ad fide cómoués gentes defertas: in quib? nullus fulcus pradicationis ímpofit* erat ad fufcipiédü uerbü dei Ν εἶ gétes qua deferta erát, conueríz funt de infidelitate ad fidé p uerbü praedicatio nis, y«|£t cómouebít oíio oefertü cadeg. Tunc celebra; bunt hac müdi folitudine uerba fancta lcgis,qua pri?& íudzis nó intelligebant:quia cades,interpretat fancta, Velaliter: Commotio tinez. Bene illos tínez cóparauita quia ficuttinea pannos comedit: fic cófcietia corü eos co medebat. Commotio tinez dicit:eo q» cómouitillos de illorü confcientía praua,ad fidem ecclefiz. 5 ϐ[ Glox ofií p?eparantíe ceruos. Ceruos uolunt quidam quafi fepa/ ratorcs uenenofarii linguarü in ecclefia. Ceruí,pradica/ tores, Praparauitillos, quando mifit ipfos pradicare. Cerui tranfeunt& calcant Γρίπας uci ferpétes: fic& pra dicatores uenena diaboli,& fpinas peccatorütranfcunts & ad altiora fugiuntjid εἰ, Δα theoricam uitam. Ecreuclobit Lu3b Τοῦ 7.5 NumeA6.8 — UU wwe————————————— X ς΄ οὖ mo: x m— —-— 4/ $0 jd ἡ qu etti r "ἢ d δ Zn pfalmum AA a«Gereeabítcondenfa.Obfcura diuinarü(cripturarü fiue myftériorü cccleftium,per fpiritumfanétü patefecit, Vndeiín euangelio illi duo quibus ipfe apparuit, dice; , L4 bant: Nónecor noftrü ardens eracin nobis οὔ loqueret inuía& aperiret nobis fcripturase b«T€t íntéplocíus, Hoc eft,in ecclefia, c«( ence oicét glo; ría, Collaudant cla ritaté dei. Vel gloria patri,& filio,&fpiri^ e tuifancdo. o 4«[ fis fF s. réuclabit condenfa: δὲ in témplo eius omnés dicent. : ΡΜ diltiuíutn inhabitare facit:& fede it domínis rex ín zternü.D minus uíttutem popiz XXIX Κο. fie deus meus. Oratio Chrifti fiue ecclefiz, Sanafti me, refurgere me fcciftíiut corpus mortalitatiobnoxium,nó corrumperetura morte, m] íAcuocaftí ab(nferíeoaní? mam.neam, Id eít,animam Chrifti cum alijs animabus fanctorum déus de inferno reuocauít. Ipfe fe refufciratà a patre pronuncíat,fi crediderit cp déusil, lum fuícítauiít amor tuis,fáluus erit; ;: 4: nr Galuaftí mea oe; ιν inbabitare fa slofüo dabit:domínus bénedícet populofuoínpace. fcendenub? ín lacum; e Aridam rerrá de e Pfalmüs cantici ín dedícatíóe domus Dauid. XXIX—ldetdemiteriaitiuf non poflidet. Simul attendeuim uerbi: καὶ Xaltabó te de qm fufcepifti me:néc delectafti —finímicos meos fup me. ἶ)ῆς delis me? damaui ad te:& fanafti me.Diric eduxiftiab inferno ani ; mam meam:faluafti ma defcédentib? ín laca.P faute diio fancti eius: δὲ cofitemini memoríx fanctitatís ei9, ρ Qm(γᾶ in índignatíone cíus:& πίτα in uoluntate eíus. » Aduefpérü demorabit fletus:& ad mátutinü Leticia. nó dixerit aquas,fed, :diluuiü:ut abundan tiam gratie fpiritua/ m lis oftenderet:(απ ínarca Noe fanctosa fluctib?(zculi huitis protegens. Ec modo inhabitat diluuiti in cófcientia per abun; uite prafentís.Vel de lacu ínferni, ubi ani/ iz peccatorü funt: ne(icut illi, praeceps caderem in mortem. Hinc tam immé(uni miraculum prophe/ ta cernens, exultat& dicit: o[Tfallíré oíio fanctí eiue: confi temini memo?íe fanctí dantiam fpirituffan/ s Ee autem dixi ínabundantía mea:nonmoucborín— tatíocíus, Q uod me &i, per qué delentur: aternum;— moratus ueftri fancti eccata, ed p€tíede)-"^7— ficauítuos, uocárido ít ofte rex ín ctern(i. adagnitionem nomi In eccleíijs, uel in fan&is, qui fedes eius effecti funt: uel humanitas Chriíti ad dexteram dei patris. Reges,fáncti dicun£ qui(eregunt. fep£»íie vírtuté populo fuo oabír. Id cft,Girtuté fidei.Populo fuo,populo chriftiano:dimi; canti cótra huius mundi turbines acprocellas.&&[ t benedícet populo(ο ín pace. Populo chriftiano benedi . Maithas.c cet& hic& in futuro,quádo dicturus erit: Venite bene; ,bCottars, dicti patrís mcí.In pace,ín femetipfo:quía ipfe eft pax no “ἄτα, qui fecitutrag; unum. In feipfo nos benedicit pax . uera Chriftus dominus, qui fümus ecclefiaftíca plabs. b«rfofalmue cantící ín oedícatíone oomus oauíd. P(alm9 ' cantici.laus cum opere:dedicatio domus Dauid, refur/ . re&io faluatoris intelligitur:in qua omnia αἰτῶ corpora dedicant. Dauidfigurà Chriíticenet.Domus Dauid, domus Chriftí:id eft,humanitas domus eft diuinitatis. Tunc edificauit domum,quando humanitaté carnis af fumpíit.Ettunc dedicauit,quádo a mortuis eum rcfur/ gere fecit,Et modo edificat dom? Dauid, id eft, Chrifti: hoc eft, ecclefía ufqp in fine aedificat: fed ín refurrectione dedicat,quando immortalitaté acceptura eft. Vocem re . demptorís noftri cótínet: qui per refurrectioné córporís fui ecclefiam(quz omnii mater eft) acquifitam,(uo no^ "M^. Wminidedicauit.. Pfalmus— XXIX. , Xaltabo te ofie quonía Περί tme Excelfe te glo οὖ rificabo pater:quoniam fufcepifti me de morte. / Exaltabo te ἀῆς. Vox Chrifti ad patrem:& uox ecclefie ad Chriftum.Exaltabo te,laudabo te. Q.uonià fuícepifti me:id eft, Chriftum ad dexterà patris.Et Chri ftus fufcepit ecclefiam, quádo humanitate carnis affum ρε. Κα ες oclectafti tnímícos meos fuper me, Vc meo iucüdarent interitu. ΩΣ πιὸ dicit, nec delectafti inimicos: dum iudzi Chriftum crucifixerüt,& cófpuerüt& fla; gellauerunt: δὲ períecutores delectant fuper ecclefiam, quádo períequunt«Sed nec iudzi dele&ati fuper Chri: ftum fuerunt: quía nó potuerunt eum extinguere ficut uoluerunt.Sed hic non intelligendü de hominibus, fed de damonibus: quia delectari coeperunt, quando afti/ mauerunteum cum latronibus ad infernü ducenidum: ficutin monté(epermifitab εσαξ duci:Sed non fuerunt delectati damones: quía tunc& principem& fuos fub lectos ligauít: ita nec fuper ecclefiam erunt delectati iri die iudicij, quando dicturí erunt fancti: Vbi eft mors g aculeus tuus: ubi eft mors uictoria cua 4 Abforpta cft mors ín uictoría:id eft,ín uictoria(an&orü difrupra eft. IL»omíae oeue mcug clamauíad tejet fanatti me.Domi/ Te . diem dicitur. Poft meridiem Adaàm ín paradifo uocéni nis fui., Pfallite domino fancti eius. Propheta hortatug fanctos, ur laudentillum a quo faluati funt. Etconfite/ minimemoriz fanctitatis eius.Memoriía, id eft, ut mer morcs fitis beneficiorum eius:qualiter uos de peccato ré dimereuenit, p[€&huoníam fra ín(ndíanatíone εἰμ δ: c£ víta(η voluntate ipfius; Non quod íra aut índignatio it dco fit, fed iufta uindicta. Indignatio dei fuit, quando Adam peccauit.lra,iufta uindicta intelligitur: quando eum a paradifo deiecit.Et uíta in uoluntate ipfius:id éft, ficut per deum íufta uindicta fuper ipfum Adam uenit: ita& per ipfum, id eft deum, uita re(tituta eft: quando humanitatem cárnis a(fumpfit. Q uoniam ira ín indi/ gnatione eius:cü fe de impíjs uindicat.Et uita ín uolun^ tate ipfius: ut qui fecerit uoluntatem eius, mancat íri eternum. q&LZid vefperum oemozabítur(letuó; Cum in paffione eius tenebris obtectaomnia effent, apoftoli in fletu δὲ gemitu morabantur. r ΑΓ£tadmarurínum Ictícía.Futuram domini gloriam,qua matutínà eíus re/ 'furrectione prefloruit, figurauit, Ad uefpéerum demo/ rabítur fletus,& ad matutinü laticia, Vefper poft meri, domini audiuit deambulantis: δέ fub arboris folijs fé contexit: tremefactus, eo quod pactü tranfgreffus effet, Vípera,tota ifta uita praíens intelligitur: quía pet pec/ catum Adz,omnes uíq in finem fzculi gémunt.Fletus; quía fletum habet homo, quando recordatur bona pa ταῦ quz perdiditin Adam. Etad matutinum laticia; ideft in refurrectione, quando fimul íam ad libertatem reftitues, Vel ueí(perum,quando flebat Maria& apoftoli in paffione domini.Et mane laticía, quando refurrexit: ut dictum cft mulieribus:Ite nunciate fratribus meis ut eantín galilzam,ibi meuidebunt,Et dixerunt tülieres 20 C cut ait Apfus: Ω τ Rómàa4..d D adapoftolos:V..jimus dominü:& hzc dixit nobis; Ad jog,3o,£ uefperum demorabitur fletus, X ad matutinum laticia; Poteft hoc& detempore pafTionis( ficut fuperius)& dé re(urrectione,& cofummatione fzculi accipi, e«[(£go autem oíxí ín abundatitía meaimon mouebo? ín eternü; Haec redemptus populus dicit: lam nullam a τό fatíatüs ρα’ tior egeftatem:neqp in te defixus,commoueor, Ego auté dixiin abundantia méa, non moucbor in eternti. Vox Adam in paradifo:quia fine fine ibidem fe putabat effe, Erdum fic cogitaffet,& tanta bona εἰ dediffet: cepit co/ gitaré quid cífet cau(ie,cur pracepifTet ei deus necontín geret de porno uctito. Hoc yo( inquit) probare uolo,Et contigit, X probauit:quia proicétus eft. ddd 2 Domine -£ommen.l^icronyrti fie(n voluntate tua pzeftítiftl oecozí meo vírtutem.Ec B es en Ada poftá proiectus eft de paradifo ,p fua culpa, Tunc cognouit q fapientia lucis ab eo receffiffet: δὲ ῳ ἃ deoin paradifo collocatus fuerat abundantiz, nó a(emetipfo. b€T. Ziuertíftí facíé tuá a me; factue fum con turbar?. Tuncauertit tíbí.Id eft(ine finelaudabo te.In his(utià dixi)tibicond!—(à nam atq cófitcar:qui in me οδρτερατί funt p refurrectio! nem mea. Οἵα ον quz in hoc plalmo humiliter de chri/ fto dicunt: ad affumptioné corpis magis referéda funt, αλ dj ad ροιξαᾶ deitatis.Nos dq» fupplices deprecamur: ut cóuertat düsingau/' b: a MT, dium planc&tünoftrü ἡ faciem fuam deusa um. Dfeíinuoluntáte tua, praftitifti decorí meo— remitfa mole facino^ Adam, qii peccauir. 9 ACCIDIT CIE ΟΣ£ famcoturba, rum: acmyfteriore; Etrunccóturbateft, 5 uírtuté. Auértiti faci tuda me: factusfum coturba,— eer qi δὼ c tus. Ad té ἀῆς damabo:& ad deum meü deprecabor. catos,attollere digno| et. Erunufquifg ho.» Quacütilitas ín fanguine meoidum defcendo incor. turincoüs. quib e qfi defuis conturba£« prion" Nungdüid cofitebi£ tibi puluís:aut ínnücabit- deiade τς ccatis,. Velalier: fE^^ 777^ 7. nir ην;(tmeitdominhs ὦ«L9nfintpfamus üein uolütate ua,$ ueritate tuac Aüdiuit dris δὲ mifertus eft meirdominus 4«θη πέρι imis -* ei 4 TE: i"m.-". affumpto: uirtutéut, ἡ galidiü mihí:cnfcidifti faccüi meum,& circüdedifti mé ins ανν εδ ναντα, Au, 9 rica Vr cintet tibí gloría mea& nó cómpungar: doy mp RA et πόθον tuam αι εν mine deüs meus in xternum confitebor tibi. ipfius πια Ἆπιν ρίο corarbatus. σπα, d In finém pfalmus Dauid proextaf.— ΧΧΧ meieptrad pa go amema uciume;-- T ΄--» i"δ i. ΡΟ» N te die fpéraui nó cofundar inaternü:in ifti. Puls ΧΧΧ Εν τά τε cía tua libera me, δὲ eripe me.Indiná ad me auré η τν λα ne men eec du ptuá:aceleráuteruasme.Eftó míhiíndeü ptectoré δὲ— M(nererníi.Inte cit, qui p redempto Y índómü refugijutfaluü me facías.Qm fortitudo méa— prípeseft corrobora populo iterpellat ad tíonis mez, dii mihf P unda, 9 8 refugium meü estu:& pptér nométuü deduceste— 2n οατετίς hoibus mauitincruce:&ec, ὃ δὲ énutries me.Educés me delaqueo hocqué abfcode^— infultant aduerfarif, clefia in perfecutione, runtmihí; uclilludüt. Vel uox ΄ o qr Que vtilíae(n ^W—(anguíne meo:oti ocfcédo fn cozrupríoné. Si nó refurrexe/ "^ ro:nüquiaeffufus eft(anguis meus,(αγρᾶ& fit utilitas: utacquiraoés gétes refurrectione mea, Humanitas chrí fti ad patre loqui£:ac(i dixiffet: Nulla eft utilitas qp» fan; guiné effudi,nifi refurrexero a mortuis. Vel qua utilitas ín fanguine meo,id eft, in gente mea« Iudzorünnulla eft utilitas:quia nó credüt,ni(i hominé purü ti.Nó folü nó crediderüt,fed ctiá latusei? aperuerüt. eT'IBundd con; fitcbít tíbí pulufa. Nó poterit turba impiorü,quz adhuc uclut puluis ο] uento doctrinz mouetur, iuftificati,fi ego nórefurgam.Si ego nó refurrexero,nó cófitebit tibi puluis.Puluis, id eft impíj uel infructuofi, f] Ziur an/ nuncíabít eítaté tuá.Id eft,chri(tü ruü:ac fi dicat:Si nó re furrexero,nó annüciant.€€[ Ziudíuít ofio« mífertue cft (πεί, Audiuit dfis,deus pater:& mifertus€ meí. Vox chri οτος Τι quia refurgere mefecit a mortuis. b 4Γ»fiefact? eft adíutoz mcus. Defenfor meus, qui me fecit primogeniti mortuorü.{4&ouertí(ti planctü meü. Cü dicere: Triftis eft aia mea υἱῷ δα morte. k ΕΓ 3n gaudíü míb(.Cü refur gens dixi: Ite nunciate fratrib?meis,ut eant in galilaram: ibi me uidebüt.Sed hac ficuta chriíto,ita etia ab ecclefia dicunt:cuíus planctus range diio, in gaudii eft con ueríus:& que deinceps cü ipío drio,& ad ipfum dfim íà mundata agni(anguine dicit. 14[&onfcídiftí(accá πιεῖ. Velamentü p&órü meorü: quia faccus ciliciti ad p&to res pertinet. Dum ergo dicit:cófcidifti(acc meü,& alibi dicit:Induebà me cilicio,& humiliabà in ieiunio animà mcá:X qdechri(t?nó eft ufus i(to induméto. Couid€ fac cus chrifti,nifi mortalitas quá de nobis affumpfiteTunc cófciffus€ ite faccus, qri refurrexit& imortalis effectus e(t.Et licet habuit(acci, fed no habuit opus facci, id eft, Eí2,53.c peccatü:de ᾗ fcriptü eft: Qcui peccatü πὸ fecit: nec dolus inuétus eft inoreei?. Nobis ergo neceffe δ faccü& ciliciüi inducre:quia op?(acci habuim?.i.peccatü. Πες, cínriftiate letícía.Id e(t leticia re(urrectionis,(iue chrift, fiue eccliam in futuro: indués me ftola prima imortali/ tatisprefurrectionétua, n 4Γ Gircantettíbí glozía mea. In his quicrediderüt glorie refurre&ionis, o([tnon cópungar. ᾧ ftimulis p&órü.Neq Chriftus: quía nullü habuit peccatü. p€ g»íie oeuoimcue iu. ime cófiteboz Ts Φρις expfonaec/—^ clefiz ἀῑςίε πο cófundar:quía re&e cófiteor fidé trínita/ tis.Inte dfe fperaui:In te,nó in me. Nó cófundar ín ater... H n num:quía qui íllü integre cófiten£,non cófundentnegi híc,negpín futuro. 941£t ín rua(uftícía liberameceripe me. De fouea quá(tatuerütanima ποι uíanifia deo iuftificemur,p nos nó poffum? iuftificari. Vii fcriptü eft: Qui feiuftificat,ipfe e códemnat. Viri& Paulus de quiz obe buídam dicit:Suà quarentes ftatuere iufticiam:iufticia Romalos dei nó funtfubiecti. tT 3uclína ad meauré rua. Vox ec/ cle(iz ad chri(tü.Per auré,benignitas dei intelligi£.Inclit nat chríftus auré,qfi exaudire digna£. Vel cunc inclina/ uit deus aur?(uà, αἴ mifit ybü fuü:€ nos exaudiuitin müdo:& intantü inclinauit,ut noftra p&à digito in terra fcriberet. v€[ Ziccelera vt erípíao me. Accelera.i.feftinaz uteripias mc. Vult fancta ecclefia liberari de corpe,utait Paulus:Cupio di(folui,& effe cü chri(£o. ΡΥ ΤᾺ πη} Phit.1.c ín oci ριεσοσζ, Vox ἐςοϊα, ἴη deü ptectoréjin deü defer foré:quía multi func dij nociut qui no,pfunt. Vii Paulüsdicit:Sunt quidé díj multi,& ἀπί multi: nobis τῇ unus 1,Cor$.b de?,una fides,uni bapti(ma.Efto mihi in deii ,pte&toté, tand;,pxim?. φάιξείη oomü refugij vt(οἰυθ me facías, Quia ecclia cépeftate píecutionis,ad dcü habet refugiit; Vtfaluü-me facias,a pctórib?. Dom? aüt refugij ipfe eft, in dpt inhabitat. Multi uolüit fugerea prafentia dei, fed nó prit euadere, ut ait ppheta:Eta facietua ἃ fugia« Sed 3,$.b nos(dicit ecclefia)infimul in domo habem? refugiü,hoc eft,in ipfo qui eft deus, s€x firrmamentü mettzrefu^ gíum meti ce tu. Ad(uftínedos eos q in me feuiüc. Velfirj mamenti fidei,& refugiü meü es tu. Refugiü πιεῖ dicit: quia ecclefia in chrifto habet refu giü,ut ait ppheta:Diié 11.39.4 refugíii fa&us es nobis; a 4 T»zopter nomen tu6 cducea ime. Vt hecnotü faciam gétib? credituris. Propter nomé tuti dux mihi eris.O) fi ego facio aliquid boni,nomé dfi ex hoc glorifica£, bt enutríea ime, Aggregatis paula tim fanctis,educas eccfiam tuam, quz in me funda. Et enutries me. Tunc enutriuit eccliam, qi noftram carné fufcepit. Vnde& Paulus:Nemo ei carné fuam odio ha/ Epl. bet(ed nutrit& fouet. Et enutriuit nos,utfortesfimus.^^^-^ C4€t educeo me ve lsqueo qué abícóderüt περί. Laque? dickur captio;quia ανα in uía es, hoc eft, in chrifto, n8 dmes án laqueam ui a4 Ui} s iy Ing pu oii Qn iot iiy lu qu ΠΣ "" in γι io) Mtr ind lin ri doa E m rz ul um ido jd i vinfidt i γα {ὦ n ἀπ pint ^in pfalmum. À timesinfaqueü cadere:quíalaquei fecus uiam ponunt, Yob.14.a Vía, chriftus eft:(icut ipfeait:Ego fum uia. Ettu(ies in uia, hoc eft;in chrifto,nó times cadere in laqueü diaboli: quiaomniís laqueus ab ipfo eft. a 4[€» tu ce pzotectoz meue:ínmanus tuae comendo fpírítü πιοῦ, Vox chrifti ad patré in paífione: qi commédauit. anitnà (μέ(uà,& dixit: Pater,in s runt míhi:qm tu és protector meus.In man? tuas com XXX«ο. Της mifericordíam,qüoniam tríbulor.Tllorüm uox, qui tribulantur a qualibet tribulatione. Miferere mei domi, nequoníam tribulor. Non iam mortem timens, fed in fectationem metuens uitiorüi,[€[(Conturbarue eft ín(γα oculus meus, Ecclefia conturbat de uitíís δὲ peccatis,tam de fuís, ᾧ€ dealio/ rum,Sed orandum eft,utira nó uertatur RIS Rascamendo p mendo fpirítü meü: redemifti me dic deus ueritatis. inediim:neq είς, piritum meum d'« Ωρα:. b zi tuca fiat trabs. Vel comendaf, faluüreci δ€ dift obferuántes uanítates:fuperuacue. Ego autéí—(oncuibaroculus de Yob.0dd pitur.Etipíe dixicPo teítaté habeo porédi animá meam:& pote ftatem habeo iterum fumendi cam. Tu es ἐ diio fperauí:exultabó δὲ lxtabor ín mífcd'ía tua. Q uós niam refpexifti humilitate mea; faluafti de néceffitati^ e busanímá meam.INeccodufifti mé ín manib? inimici: ᾗ ftatüifti inloco fpaciofo pedes meos.Miferére mei ἐπε futuro iudicio. Con/ turbat? eft in ira ος lus meus, dte mente cernebam, m[Zia inca. Qruate dilige, protector meus. Vox ARCANO i d id à ih bam. né[£t venter Ετος. In man? tuas. ,, qm tribulor:cotürbatus cft ín íra oculus meus,aiamé3,— imeus.Q) uo tuí recof comédo fpiritiimeü: n gru m defecit ín dé ΤΣ Δ;: dabar.Hacoimnia ueénter meus.[Om acieci: con hoc eft,;in poteftatem. S.€ ΚΟ ΤΟ d eic n dólore uiti med: Scan turbata funt,propter τα cómendo anima. ἢ mei in gernitib?.Infirmatá eftín paupertate y'tustmea:— priora delicta. ems xenon τ& ofla méa coturbata funt.Su p ος inimícós meos fa^ δ enm βῷ ον ag QNI d 2 oloze. Ideo in do Ἀδι.7.8 Πο. Ηος δε fané? Ste, s tus fum opprobriü uicínís meísualde: δὲ tímórnotis— iore: quia ecclefia o, bus fcit: hé» meís.Quiuidebántme foras fugerüta me:& obliuioni porci emendaremo, anétiorant,quando, UY x Os:nec fegregare ma excuntdecorporesuc 5 datusfum tancg mórtu?a corde.Factüs fumtanég uas— jos s nets acp in ἢ illud: Fideli creatori commédant animas fuas ín benefactís, Hoc in cruce pofitus dns dixit, qi? in patrís manus fpiritii cómendauerit: cito eum ípfo refu/ DB fciantefumpturus. Dicat nunc populus redéptus fan; guineagni ὃ 4Γ Redemíftí me ofie ceus verítatío. Ο αἱ cs ueritas€ uita: quia qd? promifit deus, non mentitur. Sicut promifit per feruos(uos prophetas: ita& tenit,& Ἱ.Οοτιό.α redemitnos fanguine fuo, Vnce& Paulus dicit: Empti enim eftis precio magno. c«[ C díltí omnea obferuantea vyaníraté fuperuacue.Superuacue dicit:non ϱ deus odíat quemdq. Abfit hocfentire.Sed qui í(tam εΠΙπτο ο uítam prafenté amant; coeleftia cótemnüt: fperantes inaniter in beatitudine feculi feducentis, odit illos deus. Non qp odium(ficut dixi) in deum cadat, fed odire deus, qui fic faciunt, dici£,id eft repudiare: quiarepudiíatillos deus. o 4I€ coauté in te ofie fperauí. Vox ecclefie. Non in me, ιο... fedíintefperaui δ fpero: expectans refurrectioné tuam. e«L£xulrabo et[gtabo: ín míferícozdía tua; Pro quo exul/ tabo,& pro quo l«taborzPro hoc qd? fequit. f€T€3uía refperí(ti bumilítarem meam. Exultabo corpore, latabor mente. Tuncrefpexit,qii carné fufcepit: quia contempti» bilis, captiua,& defpecta erat ecclefia.Exultabo δὲ lata bor in mifericordia tua: ,ptantz pictatis cómodo, ut me tua morteredimeres. Cr ία refpexifti humilitaté mea, in fpe illa pofità:per quà ea quz nó uident, defyderant. $«|&aluaítí oe ueceffitaríbue anímá meam. NecefTitates corporis multa funt:íd eft,manducare,bibere, dormire: uelaliud quod neceffario eft faciendum: fed neceffariü animz, ofmino unii eft: id eft;uita eterna.Saluauit deus anima de fua neceífitate:quía dedit ei uitam aternà, qd? eft(ua neceffitas. Proinde faluafti de neceffitatibus mor tis perpetuc aiam meàa,qua tibi erat charitate deuincta. b«λες οδαἰυΠΗ meín manue ínimíci.IIi cócludunt in manus inimici,qui perfeuerantin peccatis fuis. Sed ego (dicit ecclefia) no cocludar: quía nó uolo perfeuerare in. malis,{{Γ C*tatuíftí ín loco fpacíofo pedee meos. Dilata; fii unitatem ecclefie in toto mundo. uó dicit, ín loco? Nunagd localis eft deuscEtlocalís,& non lacalís.Localís eft ad fe uenientibus:& nó localís,quía ubid eft: fed in/ Ἀᾷι.4.Γ uenitur ín loco pure quarétibus. Vtillud: Ec motus eft locus in quo erant fedétes. In loco fpaciofo pedes meos. Pedes,fanctí praedicatores: quí portantuerbii pradica/ tionis in toto mundo:ucel in ecclefiam,quam tua refürre tione dilatafti in amplitudine libertatis. Κάῑ zP»íferere Nt. Sel οὓς quoniam tríbuloz, Mifcrere mei:ac ἢ dicat: Facin perditum:— nem.Vnde díis dixit: Siniteutraq crefcere ufq: ad mefTem:& in tépore meffis dicà mefforíb9: Colli gite primü cicanía:& collígate fafciculos ad cóburédü, p«I Glíta mea τ auní me ἐπ gemítib?. Cr diu eft hic ín prae; fenti uita, habet gemitu δὲ fletü unufquifq: homo. Q. im defecitin dolore uita mea;& anni mei in gemitibus: Do, nec perfecutionem patior propter nomé tuum. Prafens uíta deficit: quía míhi tempora funt,perpetuitatem con; firi. 44 Snfirmataeft ín paupertate vírtue mea, Vox ecclefiz.Infirmata eft ecclefià inter homínes malos, inter quos habitat hic in prafenti uita: quía plures funt pecz catores,& paucifuntfancti, Velaliter: Infirmata eft ín paupertate uirtus mea.Sanitas huíus corporis,inter cru cíatuspaffionum. r«[€toffamcea conturbata funt, Fortitudo utíq; mea.Offa, fortes fancti: uel offa, uírtu/ tes ecclefiz,uel íanctorum, Conturbata funt,ab illo, Vn de fuperius dicit fecundum Apoftolum: Scímus quia omníscreatura congemifcit: non folum ílla, fed& nos intranosgemimus. 661$upceromnce ínímícoe mcos factue fum oppzobzium. Q. ui me propter tuum nomen perfequuntur, Factus fum opprobrium uicínis meís, Voxchrifti,& uox ecclefie. Domino iudzí multa oppra bría dixerunt:& hareticí& períecutores,dicunt ecclefia; té[«£t vícíníe meío valde.O) ui ad credendum appropin quabant. v ΕΓ£ttímoznotío meío. C) uia amici meí propter metum inimicorum a me longe recefferunt. Totus pfalmus,& fuper Dauid iuxta hi(toriam,& fupet domínum íuxta prophetiam íntelligi poteít. Nimium & timor notis meís,id eft,apoftolis:qui timueruntin paf fione. Vel noti, mali chriftiani: qui dicunt fe crederein deum,& operibusnegant:& defpiciunt uitam fancto/ rum.Vicini dicuntur per fidem:& notí, propter οποία; nitatem,&[ui vídebantme!fozae fuciebauta me. Id eft;apoftoli: qui uiderunt chriftum comprehendi in paífione:& relicto eo,fugerunt. Vel iudai fugiunt facra menta myfteríj ecclefiz,id eft,corpus& fanguinem chri, fti. Omnes qui uidebant me, foras fugerunta me: non intelligentes interiorem fpem meam, pro qua patior:ad exteriora uifibilíafugiebant. ΥΕ£xcídí tans moztuue 8cozde.Oblíti funt me corde, tanq fi fuerim iam defun; Ctus.Excidi tanq? mortuusa corde:[ά eft fic habuerunt iudzi chrifrum,quafi homíné mortuü,p nibilo. 5€T«£t factue fum ficut vae perdítá Sic habuerunt iudzi chriftü quafi uas perditü,id ο, ποτό mortuü in fuo peccato, Sicfunt fancti apud hareticos, uclut homo perdítus, ddd 5(QLmaudiuí 21] δλαιιδ, 13,4 D Roma,8,c F £ommen.l2icronymi E a4 ου vítuperátionem multozum.Id eft,chrifti a iudazis,& ecclefie ab hareticis. b€T 3u círcuíru(nbabíran ti. Id cft,in circuítu chrifti, δὲ in circuitu ecclefie: quos ipfi fupradicti circüidederüt. Qum audiui uituperatione multorü cómorantiü in circuitu. Erant uituperátes me, pofiti in peregrinatio nehui? terre:fequen tes circuitü teporu:& renolentes. cq cóuenírét fimul aduer; meam confiliatí funt. Congregati funt per/ cófilium:ut acciperet perdítá: qim dudiui uítuperationé multorá comórat^ adpatriàaternáredi ς tíum in circuitu. In eo dum couénirét fimul aduerfum ο me:acdipere anímá meam confiliati funt.Egó auté ín te fum me:accpeaníná e fperaui drie: dixí deus meus es tu in mánib? tuis fortes t mea. Erípé me de manu ínímicorü meorü:& a perfc^ fcutores,& fecerunt. ὃ quétib? me. Jlluftrá facié tuam fup feruü ταῦ, faluá me A ín mifcd'ía tua:drienon confundar qm inuocaui te. mium, fed in futuro expcctant. Et perfeciíti eis qui fpe; rantin te. Confummata fpe, retribuifti expectata in fpe/ cie. In confpectu filiorum hominum: qui humana, 8ξ non caleftia quzfierunt. Vel cum ibunt ín fuppliícium aternum;iuftíautem in uitam zternam, οἱ]£ibfcon; dee cos ítt abfcondito facíeí rue| a conturba, tíone borínum, Illu minatio enim uultus tuitegeteos:neab hu mana malicia οὔτε bentur.In abfcondi/ to uultus επί. fciliceg íuftíciz tua abditisz hoc eft, ín fecreto tuoz ficut lob:& ipfe& om animámeà,adcóofen. deat d o,..-. niaquz habuit, ab: tiendü fibi in celer. f Erübefcantimpij δὲ deducanf ín infernum:mutd fiant—(confía faerüt in dei, busmorts.Vtacch[bia dolofa, Quz:loquunf aduerfusiuftüiniquitaté— Aconrerbasionehor perentanimá med,id—,: à initiudod le ap tio cft, iudzi Chriftum: 1 ínfuperbía& in abufionc.Qz magná mltítudo dulcez nepeccarorum, & harciiciecdlefiam« η dinistuze driexquá abfcódifti tímétibus te.Perfeciftitís Ρ€ Ῥεοῖερεσ eosín Confiliatifunt,mala, ὦ,; efti liorá hoím.Abfcónd tabernaculo tuo/ a cots confilia& non bona. αὶ qui fperant in te: ín cofpéctu filiorü hoim.Abfcóndes— tradictione limguarti, Cofiliaifuntutque^ cos ín abfcondíto faciei tua:a conturbatíone hominüt.— In tabernaculofideis rerent:& ut tollerent?; ἣ αι li afirepitu malarü lin animachrifti,iudaei; P PrOteges cosín tabernaculo tuo:acontradictionelin?^ uar uclantur, qui δὲ harericianimá ec/ ἃ euarum.Benédíctus domín?:quóníá mítificauitrmnife^— dicunt: Ο αἷς nouit clefie. o«[£goautt— 9; nit tasEos dixií hzc: aut quis rediuit (n tefperauí ofie: οἰκί 9 ricordíam fuam ín ciuitate munita.Eeó autem díxí ín.— xingerise qqp oe, veveme? eot. Ω πὲς c exceflu mentís meaz:próiectus fum a facie oculorá tuo medico oom. Cul 1 A Es- d- enedicitomnis c folus forises ad ibe ram,Ideó exaudiftiuoc£ orationis mea: dum damaré— pua usse clefiz.Intefperauiin p ad te.Diligité drim omnes fancti eíus: qm uerítaté re^ Benedittus domine tejnó in me.Et pecca; ni sed νι ην, 2: unquíd illi op? toesdicunIntepe. Quiet dris:& retribuet abundanter faciétib? fuperbía, ond op raui. Sed fancti& fi Viriliteragité^ fed ut nosab ipfo be dem& opera babét,: Peccatores fperantin deum,& non timétillum. eqT 3n manibus tuío foztea meg.ld eft,gratia fpiritufTancti. Non per memetípfum, feda teactio uite huius: que in hoc fxculogeritur. ff€ríperie oe manu ínímícoz( meozü: eta perfequentíbua ime,Ne mihi preualeant.. 6 οι ftra facícim tuam fuper feruum tuum. στο, hoc eft, cerne δὲ diícerne quicunqpfit melior defanctistuis. b«[£t faluum mefacin míferícozdía tua:oomíne Π6 cofundar quo; níam ínuocauí te. IHuminatio refpectus tuí fuper mere: fulgeat:utnon confundar,íed faluer ab his perfecutori/ bus.{«[érubefcantímpti/et oeducantur ín ínfernum. Erubefcant impíj,demones,haretici,uel qui nó credunt 'refurrectionem, Erube(cant cunc, quando illos fanctos quos in defpectionem habuerunt, uidebunt coronatos, &(e condemnatos, Vel qui relinquentes uerum deum, lignaadorant, aclapides uenerantur. Κάῑ τα fiant labía oolofa:qug loquuntur aduerfue(uftum íníquíratem:ím fuperbía c ín abufione, Crucifixum irrídentes:& ignoran tes refurgentem..[fta cernens propheta, exclamatexul/ tans δὲ dici:|.«f£z magna mulrírado oulcedínío rue vomíne:quam abfcondifti tímentibue te. Qr uía multifarie copiofa dulcedo tua e(t,quam referuafti timentibus no; mentuum. Neceam ín his tentationibus oftendi(ti: ne accepta fecuritate,excederemus a uia iuíticie, Vel ᾧ ma gna multitudo dulcedinis tue domine:id eft, quantam glortam,quanta praemía praparafii ecclefiz tuge:ut effet emper cum angelis(inefinein eterni manfura. ὦ uà abfcondifti timentibus te: id eft, bona f(anctorum in te/ inetipfo abfcondifti. mq[ t perfeciftí cío quí fperant íi te, Perfeciíti:ac ἢ dicat:perfecturuseris.: n.«[ 3n con/ fpectu filíozum bomínum.Q ui non erubuerunt confiterí quod credunt, ante reges€ poteftates: ut ait propheta: T3.118.f Écloquebar in teftimonijs tuis in confpectu regum;& non confundebar., Q,uam abfcondi(ti timentibus τε: Quia hic per tribulationem pleniter non accipiunt pra nedictionem accipe/ remereamur. Γ«[ uoníam míríficauít míferícozdíam. fuam ín cfüítate munita.In ciuitate hierufalem, in medio mundo. In ciuitate munita dicitur, eo quod firmata ucl robufta fit:& in gyro omnes gentes íllam circundant. Incircuitu ecclefiz,totius diffuíz: ibi mirificauít miferi? cordiam fuam dominus: quia ibi natus, ibi paffus, ibi re(urrexit,& inde afcendit ad coelos:ut ait ppheta:Ope 86.734 ratus eft íalutém in medio terre.— Vel aliter: Hieruía/ lem ccleftis munita de congregationeangelorum δὲ ho minum. e goautem otrxí ín excefTü mentío meg. Ες’ clefia quádo recordatur de paradifo,quomodo immor talis poterat effe: δὲ cogitat qualiter ibidem poterat cffee δὲ meminit qualis eft, δὲ qualiter deus p angelum Ada loquebatur:& quomó oculis interioribus deum uide bat:quando ifta cogitat, tunc in exceíTu mentis eft ecclez Πα. t«[£goautem oír ín exceffu mentío mee: pzoíez crue fum a facíe oculozum tuozum, Populus hac dicit ille conuerfus ad Chriftum:Exiftimaui me( inquit) proiez &um effea contemplationeluminum tuorü:& expaul, cum metanta ,ppter nomen tuum pati permitteres. Vel proiectus fum a uultu oculorum tuorti, Adam, quan do tranfgreffus fuit mandatum dei, cunc proiectus eft facie dei:& ipfe,& nos,& omnis pofteritas fua poft eum, v«I 3deo exaudíftí vocem oepzecatíonío mee oum dama: rem ad te. Ideo( dicit ecclefia) exaudifti uocem orationis mez: quía cognouí, ubi poteram effe:& cognofco, δὲ modo fum, Exaudifti uocem interíoris hominis, teán mentis fplendore precantís:& amouifti horribiles tribut lationes. kp s»llícite bomínum omnee fanctíeíue:quo» niam veritatem requirer oomínue: et retríbuet abundanter. facíétíbus füperbíam.Humiliatis hís,ftatuet(anctos fuos in magna cóftantia.Diligite dominti omnes fancti eius. Diligitejid eft,amate[τη uoniam uerítat requiret diis,qui perfeuerát υἱός in finem in bonitate: ut dictum eft: αἱ perfcuerauerit vfcp in finem, bícfaluuserit.. Μα. Viriliter agite ici | | | ἷ f - DR mde Aen LBTCR I C. f3“Ὁ Wi Y e [-"- 1—s Aum.-ὶἰ ᾿-Ὁ Ξ—18—8- ὭΘΦΖΣΣ ΕἸ ΒΞ Ἐτ᾿ σ' Ὁ ΣΙ ἐν Er Ξ bi A Luc.i$,b ἴᾶο quí in téplo ora^ b Tacobi,5, Zin pfalmum. aAT Clíriliteragíte; Hoceftimobiliter. b«T£t confoztc (ος veftrü oce quí fperatío(t οῆο. Cor ucftrü:hoc eft anía ué(tra:in diio femp. Viriliter agite δὲ cofortef cor ue(trü: omncs q fperatis in diio.Fortiter atqp conftáter cuftodite Φροίεῖ, ατ γα τα metatis in chrifto. CL ue fupplices dez precamur ut infinuet métibus noftris curà XXXI tur mihi(pina.Erumna:íd eft miferia, Di configit mihi fpina:id eft dum pungit me confcientía peccati.|«T»e lictá τπεῦ cognítum tíbi fecí:«(nfuftícíae meao nó abfcodí. Sedconfeffus fum& patefeci omnia.Scio enim te cíto re» mittere delicta cum tibi fuerint integre referata:& ideo dixi m[p Γοπῆτε, bozaduerfue me íuíu/ fe diligendi, pro no; bis paffum iugiter có fiteritut mereamur có trà íniquà fuperbia, humilitatis armis ui^ riliter repugnare. €« C 3utellectus oauíd, Intelle&? chrifti.Du^ plex itellect?€ in ifto titulo,maxime de illo publicano δὲ phari/ ὃ Vitilitér agite& cónforte£ cor ueftrü: omnes q fpeta; c tísín domíno. D Intellectásdauíd.^ XXXI Εατί quóráü remifIz funt íniqtates: δὲ απ οτ te &a funt peccata.Beatís uircui nó ímputabít dris peccatum: n& eft ín ore cíus dolus, Qm 6 tácui ínueterauerüt offa mea:dum dlamarem tota die. e Quóniá díe ac nocte grauata eft fup me manus tua; & couerfus fum in erüna dü οὐπβοίέ míhi fpina. Delictà 1 meumcoenítü tibi fecí:& íníufticíá meá non abfcondi. ftícíae ineao oíio, ΝΟ enim aduerfus do: minü, fed aduerfus me has pronuncíauj ut íuftificarer. Dixt pronuncíaui aduer, fus me iniufticias me as diio:€ tu remififti iniqtaté peccatí mei. In píona illorü dicit propheta qui conuer tunt: f(icutille filius q dt: quia unus fe iu/ ftificabat,& alius fe 7 Dixicófitébor aduerfum me íníufticíá meà ἀπο: δὲ τὰ peregre profectus eft & dixit: Ibo ad patré conde tmapideftac oremífifti impietatem peccati mei. Pró hacorabit ad te PO Ad .-— ΄--““, D ΄? Te cemcontnetprophe P omis fanctus ín tépore opportuno. Vérütriíndiluuío ἢ er£tturemífiftiim; teoftendentishomi/ a adríi multarü:ad eü no approximabür. Tues refugiü— Píctatépetimei.Q uz nem nó propríjs me; LII: Qs; E; X prius gefferam:mifez ritisfed deigratiapor* tneü atribulatíone qux circidedít me: exultatio mea— ri coder in δα! πῆι. fe(aluari,fi confitea£.? erfie me a círcidátib? me.Intellectü tibi dabo δὲ iftruà ο«L'f»:0 bac ipíetate admiffa, Pfal. XXXI; m DLE obit ad τε ο fctíio "τῷ£atquog"τε πᾳ acqua gradíerís: firmábo Πτρ τε οοἷος meos,{η tépoze oppostuno remiffe für INolité fieri ficut equus δὲ mulus qb? nó eft intellectus.|^ Tempusopportunü íriquírateo- Ξ: ERES Ἡ ἴπςαιο adexorandtü pro pec tquo?eü te; catís hzc uita eft:in d cta(uat peccata, Beat? ideo fanctiorát:qa ne immortalis laudabilis fiue gloriofus.Sed tf nullus pót apud fe effe beatus,nifi ab illo accipiat q iuftificat impiü: Roma,4.d hocceft,deo. Vii€ Paulus dicit: Credéti aüt in eo q iuftifi cat impii: deputat fides eíus ad iuftícia. Beati quorü re/ miíTa funt iniqtates: quorü peccata p confeffioné a diio diluunt. Quibus modis remittunt peccatac Tribus. Re/ mittunt per baptifmü: tegun£ p charitate:znó imputan£ p martyri. Et quorü tecta(üt peccata, p charitate: fcd?m ἆ illud: Charitasoperit multitudine peccatorü. Vel quorü tecta funt peccata: hoc eft ut hic uelen£ per poenitentia: ncin iudicio reuclent. e«[ yDearue vír cuíno(mputabít ofío peccatá. Cruife in hocfzculo diligéter potuerit ex; purgatc;uel per martyrii. Cd tegif,nó uide&iqd πὸ ui detur,nó imputat:qd nó imputat,nec punict, fe['1Bec efttn οτε eíus oolus. Hoc eft in illiusore quife confitetur ἴον, τ. effe peccatore, ficut Nathanael. Ν᾽ ἢ diis dixit: Ecce uere Lua$,b ifraclíta:in quo dolus nó cft. Et de illo publicano:de quo fuperius diximus: qui fe cófitebat efTe peccatoré dicens: Deus ppitius efto mihi peccatorí.Nec eft in ore ei?dolus: fed in ucrítate credés deu. Hoc corde retinuit qd'ore cófi, tebat, g«[&fitacuí ínuereraucrüt ín ime οὐδ offa mea. Non protuli confeffione ad falutem:ideo omnis fortitu/ do meain carnis infirmitate confenuit.C) uoníà tacui in ueterauerüt in meomniía offa mea dum clamarem tota die.Tacui,uox malorüeft. Tacui,id eft cacent illorü pec/ cata,& in confe(Tione nolunt dicere. Inueterauerüt offa: id eft uirtutes quas debuerát habere, inueterauerüt per eccati. Dum clamareé:id eft clamàt.Si aliquid boni ha; entperuanitate demonftrant:urille pharifzus impius faciebat quí dicebat: Deus gratías tibi apo quía nó fum ficut ceteri homines:raptores,adulterí.D'um clamare to ta diciniftius uite mormeto. b{ΓΕΘ ἢ oícacnocte graua ta eft fuper me manus tua. Potétía cua, Cum effem impius & blalphemus,grauata eft fup me manus tua: id eft po/ teítas cua:quia quí hic nó emédant:grauat fup ος ma nus dei:id eft poteftas uindictz in dieiudicij. í«p on; uerfue fam ímeróüna,In affidua tribulatione flagellorü tuo. rum. Κάῑ um conficitur míbí fpína. Stimulus confcie» tiz peccatricis, Conueríus(um in crumna dum configi/ mo efta peccatis imunis.Pro hac iniquitate, uel p hacre miffione,qd fupius dixicremi(Ta funt iniqtates,& órü te Ωα funt pétà.Ois fan&?:hoc eft p baptifmü:& q poft ba; ptiímü peccat, poftea dimíttit tlli p poenítétià aut p mar» tyrii, pef Gerüramc ín oiluuío aquarüi multar(i ad efi nó app?oximab(r.Multi flu&? díluuiorü in iudicío impios uallabüt,q fanctis nocituri nó erüt. Verütame in diluuio aquarü multarü ad εἴ nó appropinquabüt; Síne angu; ftíjs ait:quz quafi aqs inundátib?cóparant:ad deü fan? cti appropindre nó poterüt:qa qui fuftinuerit ufqp in fi^ né,hicfaluus erit. Vel in diluuío adrü:id eft uarietate do étrinarü hareticog:p hoc ipfi ad deü nó approximabür, α« Zumíbí ee γεβισίθ a tribulatíóe d círcüdedít me. Vox ecclefie ad chriftüi. De huius(zculi preffurís hac dicit: r«r£ rultatío mea. C) uia in te gaudeo. e&[€ruemcea εἰν eüdátibusme.Velab inimicis publicis uel a peccatis. üj dicit exultatio mea,redime me a circüdatib? me:quóo di/ cit redime me:ci ille q redímit in captiuitate cít, δὲ illi τ exultác, redemptione nó indiget: Hoc ad fenfum ptinet, Vox illorü eft qui cii deo funt:& rogant pp illis qui in ifta captiuitatetríbulanz, t«| 3ntellect(i tíbí oabo« ínftrua tc ít vía bacqua gradíerío. Ὁ uale intellectüi dat deus ec» clefie faz, Vt intelligat pro qua caufa anxia£ fanctus:& facit pfperare peccatorcs.Intelle&ti dabo tibí& inftruà teín uia hac qua gradieris.In uia fcilicet cófefTionis iftius doceam te fapientià,ut nó recedas ab ea. Intelligerete faz ciam:& docebo te ín uía hac qua gradierís, Vox drii lo quétis inducit€ docétis:quó homo futi mereatur auxi, lii,(i dei uidelicet precepta cuftodiens recto feratur itine re.Itaqp ad perfectü mundiciz dícít homine uenirenon poffe.Et quandj ad perfectü mtüdiciz uenire nó ualeat: tamen in animali modum pronus nó feratur ín uitia, v4 4 írmabo fup te oculoe meos. Vox chriftiad ecclefia. Firmabo fup teoculos meos: id eft afpectü diuinitatis, Fírmabo fuper teoculos meos, utin dilectione luminis meipermaneas. fj Ώοϊίες ἤοτι ficut equue« mulus ín quíbue non eft(ntellectue, Qr ui non dei uolütate,fed pro» Ρτίο motu fe regere uolunc& cffrenes in luxuriam decis dunt:hos propheta coereet uerbis terribilibus dicens. x ddd 4. Incamo $o. 22 C Luct.15.d "m 0333.b Ibi.144.d F Cort. τ 1. Cort.1d Eía,5.e Iacobi.r.c £ommen.lloieronymi a€ 3n camo« freto maríllae cozum conftrínge. Freno& canto moderationis fuz, deus coartat impiorum fuper, uacuas blafphemías. Equus, indomitus: mulus,piger. Hocrogat ecclefia deum patrem: ut per frenum: ἰά eft pradicationépopulum gentilem,quos equos nomina/ uit,delata υἷα& ραν ciofa feculi huíus,fa; uanií. Tertiü: Obferua die fabbati. Septem in alteratae bula,ad dilectione pximi ptinét.. tt€[£ árate εἰ cantíció nouü. Id eft píallite ei nouu cantícü: id eft noua uiítá: qa nou? hó uenitin müdü:nouàa Ιερξ inftituit nobis,& πο; uà ecclefià p baptifmü.Cátate ei cátícü nouü: qa refurre» xit, qa fedet ad dexte/ rà pris. πα JPene pal ciat ad fe αρρτορίη quaré:& populum tudaicum, cuos mu: los nominauit, qui piger eft ad deii cre/ dédum:per camü:id eit contritionem cor/ ? In cimo δὲ freno maxillas corum conftrínge: quí non s approximant ad te. Mülta flagella pecatorís;fperánté e autem ἐπ domíno miíferícordía círcüdabit. Laetámini t in domíno δὲ exultate iufti:& elóríamíni omnes recti scorde.— Infinem pfalmüs dauid. XXXII Xiltate ἐπ! in domíno:rectós decet collauda[ίτε εί. Πε bene pfallit, quiimplet inope qd «ἄτας id eft praedicat. o« 3n íubilatíóe.Tu^ bilus dicitur: qd' nec uerbis, nec fyllabis, nec literis, nec uoce poteft erüpere aut có dis,faciat ad(c ueni/» te. bé euínonap κα piorünàár adte,Sedp! fuperbiam elongan/ eur. c(L25»ulta fla/ m tío. Cónfitemíni domíno ín cíthara:in pfaltério decem chordarum pfallite illi. Cantate εἰ canti " cam nouum:béne pfallíte οἱ ín uóciferatione. Qihía re^ prehendere quatum homo deum debeat laudarc.Bene pfallite eiin uociferatióe.Per ella peccatoz. C.uia bor Von: El: 4.. iubilationé quondá d iq OT S(üt,? ctum eftuerbü dni:& ómnia opera eius ín fide.Dilieit^ facerdotum,hiericho quorum in íta uita* mifericórdià δὲ iudicium diis: míferícórdia dri plena— mundifiguráretines initiant flagella.qua ἃ tog“ὦ; tir nticel9 corruitinunc per no pofteain futuro ha;» eft terra. Verbó dni coeli firmati funt:& fpiritü orís ei?^ araorationé,cius co bebuntfinefine.Mul. ς orís uirt? eorü. Cóngregás ficutín utre aquasmarís:— cupilcentiz elidunt. ta flagella peccatorü: o onensin PEL Θυοπίαπι reaua qa poanitentíà agere P eft(crmo ofif.Necin noluerunt. Ὁ$[S5perantee at ín Ὀῆο míferícozdía ασ dabít.lila mifericordía,ut uitam mereanturaterna.Q) αἱ rectam fpem& fidem in deo habent: ipfos mifericordia dei circüdabit:ut illud: Mifit angelum diis in circuitu ti/ mentium eum. Etalibi: Cuftodic dominus omries dili^ gentes fe, e([ Z cramíní(n oomíno 2 exultate(uftí.Prophe ta hortatur eccleíiam laetari de fpe uite aeternz& regene: rationis: Tamen latatur& híc eccleíia in tribulatione. f 4L£t glozíamín omueo rectí cozde, Vt Paulus: Q. ui glo; riatur,ín domino glorietur. Rectí corde dicunt, quibus omnia iudicía dei placent:&(e accufant de fuis peccatis: δὲ deum fiue in profperis fiue in aduerfis femper laudat, Latamini in domino δὲ exultate iufti:& gloriamini om^ ἡ" nes recti corde. Vtgloria ucftra ad eum referatur: ficut ait Apoftolus: Ὁ αἱ gloriatur, in domino gloriet. C) ué fupplices deprecemur,ut obte&tis per indulgentiam pec catís:nec reputatís ultra delictis mereamur fanctorum exultationis perpetua effe participes. σα 3n finem pfalmus oauíd. Pfalmus ifte uoce continet prophete ad deum hortantis populos:atq; monentis iu ftos in quem debeant exultare. Pfalmus XXXII Xultate(η(t oomíno. Propheta hortatur fan/ é&tos utlaudent deum.Exultate iuíti. Alibí dicit Gaudete:fed unü eft, Alij exultàátin rebus hui? (zculi:alij in circo:altj in theatro: Sed tu dicit ip; pheta πίσσα fancto:in domino exulta:& non in pro fperitatibus mundi. í«[ 1Recros oecet collaudatío. Re^ ctos dicit,qui in regulam ueritatis corda{ΠΟΥ dirigunt, non íníquos, dicente propheta: Va his qui dicunt dulce amarum,& amarum dulce. Καὶ 4Γ€onfitemíní ooríno in cítbara. Cithara deorfum habet cauamen:& fex σπου das habet. Opera fanctorum intelligütur per citharam, quz(unt fex opa mifericordiz.Et de illís chordis alia bit cantant:aliz murmurat.Sic& fanctí:alij fic: alíj uero fic. Confitemini domino in cithara.In carne,uitijs& concu pifcentijs mortificata per crucem dominicam, 14[ 3n pfalterío oecem cbozdarum pfallíte eí.In decalogo manda torum.Pfíalteriüi defuríum habet cauamen:pradicatio ucl mandata intelligitur in fanctis, quz de fupernis ue; niunt. Vnde dixit:Omne datum optimum:& omne do; num perfectum,defurfum eft defcendens a patre lumi/ num:apud quem non eft tranfmutatio,ucl uiciffitudi, nis obumbratio. Decem chordarum:id eft decem uerba legis. Tria mandata in una tabula, quz ad fidem trinita tis pertinent hzc funt.Primü: Audi ifrael,dris deus tuus deus unus eft.Secundü;Non habebis nomen dei ταὶ i aliquo curuat fed profperabit in hís ad quz dirigit illü. ΕΓ€tomnía opa etuo(n fide, Sicut aítin euágelío: Sí haz buceritis fide integra, X dixeritis huic monti:traníFer te& mitte tcin mare,fiet.Et oinia quactüqp fideliter petieritis: credite quia accipietis, uenient uobis. C. uia rectus eft fermo drii:& omnia opa cius in fide. Rectus eft in rectis, Opera cius in fide:in fidefanctorum:quía qd promittit deus fancis(uis,nó mentitur. r 4Γ£ilígít miferícozdía 4 iudící ofa. Ο. uo dicit, diligit mifericordia:cum in alio loco dicat:Nemiferearís paupi in iudicio: id é no ppter Exo«25a, paupere, nec ppter diuité non,ppter pximü& longin,— quü,nó ppter cognítü€ incognitü declines a recto iudi, cio:fed prius iudicarectum iudicium:& poftea fubue/ niat mifericordia.Diligit mifericordíam,qui nos αι; ptacarneredemit: δὲ iudicium, qui inter mpios iuftofqy dicernit. σ€[ ZS»íferíco:día oomíní plena eft terra. Totus mundus, Velterra,fancta ecclefia de mifericordia dei ple na efi:quia ficut ille ubigp eft,& fua miferícordía cü illo 8 abillo infeparabilis cft:quia nó tantü utiuftos cuftodiat deícendit:íed ut peccatores redimeret uel(aluos faceret. t€ Gierbo oomíní celi firmati funt. Verbü patris,filius eft, C«li firmati funt:fancti apoftoli per ipfum in fide. Ver» bo domíni coeli firmati funt.In ipfo uerbo, quod eratin principio apud dcü:fiue uifibiles cocli,(iue apoftoli funt creati. Verbo domini cceli firmati/funt:& fpiritu orís eius omniís uirtus corum. Trinitatis maieftas manifeftifime declaratur: dominus, uerbü, fpiritus domini. v€[€f. fpiritu ozíe eíue omníe vírtue eozum.Paracleto fcilicet co» operante,horum uirtutes ccelorum creata funt.Nam irr domino pater,in uerbo filius,in fpirituoris,(ρίγα απ: &us declarat.Et quia dicit,oris eius:nó procedens quafl minor credatur.Nam ficut filius a patre& zqualis patrí: ita€(püffanctus equalis patri habetur ac filio. Vel fpiri tu oris eius omnis uirtus corti: d eft perípiritüfanctum uirtutes illorü, C» uía per fpiritü(από habuerüt diuer/ fas gratias:id e(t uirtutes. Nà p nos nihil boni habuimus ni(tp ipfum, x€[& ongregane ficut ín vtre aquae marío.Claufum littoribus mare oftendit. Congregans ficut. in utre aquas maris.Per aquas,(εσυ tribulatióes(igni» ficat& perfecutiones fanctorü: quia(icut homo in σε aquas ftringit€ quádo uult fpargit:fic diis tribulatióes ecclia:utait Paul?:Fidelis de? q nó patiet uos tétari fup s Cort.1o.€ id qd'poteftis ferre fed faciet etíà puétü ut poffitis fuftine re.Cógregas ficutin αετοί nouo eccliz hoie:ads marís, fzculi pplos:ut(int uinü nouü(ficut diis ait)in utres πο’ Maus b uos:id eft euágelicü piceptü,recóditü in cordib?credétiü.. Ponensim Matta H A zin pfalmum 6«Γ'οπεπο(n tbefauríe abyffos.O magna creatorís po» tentia,recondens in the(auris aby(íTos: producens.de the fauris uentos. Tamen hicabyfífos,myfteríorum ccleftiü Roma.1id altiridinem intelligimus:iuxta illud Apoftoli: O altitu/ tudo diuitiarum(apientiz δὲ(cientia dei. Vel in thefau; ris:id eft in abfcondi/ tis dei, Thefaurus: id XXXII 6ο, tatem δἴς εἰ. m ΕΓ£»e cclorefpetít oomínue: vídír omnc filioo bomínum. Vtomnibus mifereatur:quía nu nd re fpectus cius fine mifericordía fuit. Vel dominus decolo profpexit:hoc eft mifertus eft nobis. Super filios homi 25 num,Filfj bominum:filij Adam. Vel filij hominum:fucy: ceffores apoftolorü. aiibi: T" eni DALÉepiuparatoba eftlargitasihocet p,» ponens ín thefaurís abyffos. Tímeàt dominum OmhiS pto(po refpcritfa fadam eieerani. c tetra: ab ὅο autetn comoueantur omnes inhabítantes— peromnes quiinbabf. ΄ nde alio loco dicit:- Tm- ΠΠ Ν Ὰ: tant terram.€Ouí fínvít $134. Quuiproducituendi ὃ ve Qui ipfe dixit& facta funt: ipfe mandauit& fam E MTREE detheíauris(uis. ΝᾺ[creata unt, Dómínus diffipat con(ilia gentium:répro/— Vialij der(ermo(cie; quanti uoluitp fer/ if: s. tiz:alíj interpretatio Eoo E SOME bat autem cogitationes populorum,& reprobát confi cdd E ene Prouet, ' ditaté Ícripturarum moníirare: tantü per nosintclligere potui; inus: ipfam profun; nequad poffumus. b 4L£(meat ofun orm nís tetra. Qr ui terre; na fapiunt, ipíum po tius; X nó creaturam adorent. c«[Zlb eo » lia príncipum. Cónfilium φατέ domini ín xternum ma i net:& cogítátiones cordis eíus ín ceneratione δ gene^ | rationem, Βεᾶτα gens cuíus eft diis deus eius: popülus mquem elegit ín hzreditatem fibi. De«αἱ ref; pexit diis: » uidit omnesfilios hominü. D&przparato habitaculo fuo:refpexit fuper omnes qui babitant terram.Qui fin e xit fieillatím corda eorum: quí intelligit omnia opera ra linguarum, reli; qua: quz operatür ex anima exiftiment effe generatam:€ in unus atop ídem fpirt,-' tus. Vel qui finxit pef'' fingulos cordaeorü,-" Quidam hunc loc ᾿ mendaciter ad illud referüt: qd' animam' am οδιιουραπε eco ρ corum, δη faluatur rex per multam uirtutem: δὲ οἱ, Adà omniü Ships: fababítáteo o2b£, Hac η ΤΟΝ imi ij. contineri: quia id αα: &dádefuturoarbiá 949 on faluabírur in multitudine uirtutis fax. Fallax σα ο κατα turiudício:fed adíe; equus ad falutemrín abüdantía autem uírtutisfuz nó— i«c, non unum fcd* quétéexpofitionéma. v f labitur, Ecce Gculi düifüp metuétes οὔ:&íntisqui^ Permultes quég fi; gis refpiciüt, Ab ipfo auté cómoueant uni ueríi,ofes qui ínha; bitant.orbé. Ab ípío deo cómoueant uni: uerfi:id eft de infideli Ἢ tate ad fidem. Vel uniuerfi:omnes creature ab ipfo πε’ niunt:& nó ficut peccatores dicunt, qd'tempus illas ad; ducit€ non deus:quia δὲ tépora& dies& annos uel etíá ᾿ mométa deus conftituit. o«f&uía(pfe οἰχί τ facra funr: fpfe maridauit z creata funt, Ideo ipfum cuncta timeant: quia ab ipío uel facta funt uel creata.lpfe dixit: hoc eft p filium,qui uerbum eft dixit: Mandavit per imperium: hoc eft inenarrabiliter, e ΑΓ Z»ominue oiffípar cofilía gen Σινὰ εί. οτι illud: Non eft confilium,non eft prudentia, fion eft(apientia,non eft fortitudo contra deü. Diis diffi pat confilia gentíü.Iudaorum(cilicet,quí tans incredu/ li cótra deüchriftü fufurrant. Vel diffipat: confilia eorii, Gdianb quiturrim edificare uoluerüt deftruxie:ut illud: Venite éonfundamus ibidem linguas corum. f 4[Repzobat aüit cogítaríonee populozü.Hoc eft iudzorü confilia:quia non potuerüt illa facereni(i quantü a deo prafinitii fuit. Reprobat autem cogitationes populorum. Pharifzorü δὲ fadduceoriü, ucl reliquarü poteftatü genera.&&[£t rep:obar confilía pzíacípü. Hoceft Απο δὲ Caípha:quia ipfiprincipes erancipíorum facerdotum qui primatum tenebant huíus(celeris. Hos omnes cum fuis οοη ης, diüsre(urgendo defttuxit. bp£onfiltum veroofíma, net ín eterná. Confilium dii fuit ut refurgeret a mortuis: ficut& fecit.Iftud con(ilium,iudzi uel principes illorum deítruere non potuerunt. ὁ 4[&ogítaríonee cordío eiug in generatione z generaríoné. Nihil ex eis diminuct,iuxta Mánt$a4.e illud: Coelum δὲ terra tranfibunt:uerba autem mea non ratceribunt.. καὶ 4[ Beata gene cuíue eft ofie oeue eíus. oceft qui credunt qd dominus creauit illas creaturas: und:(uperíus mentionem fecit:non quod tempus illas adducat. Vel beata gens chriftianorum,cuiíus dominus deus cíus. Dominü em elegit habere deum,idolís dereli, étis. I4[ f»opulue quem elegit oomínue ín beredítaté fibí; Ipfum populum chriftianum in hareditatem(ibi: ut di 52b xitinalio píalmo: Dabo tibi gentes in hereditatem cud; Ybí.is.b Ibí1$.n & poffeffionem tuam terminos terra.Etalibi: Dominus pars hereditatis mez. Et item: Portio mea dominus.lri hareditatem fibi, Repul6s iudzisnos fumus in πατε’ fperát íup m ifc erícordía ei?, Vt eruata morte anias eo^ τ rü:& alat cós in fame, Anímd aütnoftra fuftinet drim: gillatim corda eorü. QXui finxit: id eft fe; quoni adiutor gulos omnes intelli; git:& infimul omnes recognofcit, Corda illorum:epera illorum. o€T uí ín; tellícit omnía opera eoim. Ipfeeft enim fpeculator pro/ fpiciens de diein dié actus humanos.C ui intelligitom gnificet. C. ui finxítfl' cit. Sigillatim. Perfin^: niaopera eorum:hoc eft qualiter donum dei unaquag: anima habeatipfe difpenfar. p"Mon faluabiE rex per inul tain virtutem: gígae nó faluabirur(m multítudíne vírtutía fug.Sed per tuftíciam δὲ auxilium dei.Nam δὲ Goliz forti^ tudiné confudit deus per manum dauid pueri fui, Non: fuitfaluus rex per multitudinem uirtutis fuz. C. uarec QLuiaalibi dicit: Dfii eft falus. Nec gigas faluus erit in multítudine forticudinis fuz.Gigas pro fua fortitudine dicitur. Nec ip(e faluus effe poteít per fortitudiné fuam: ficut fuperius de Golia& dauid. q€ fallar equue ad fs lutem:ín abundanría autem vírrurís fug non faluabítur.NiQ deus fuerit afceníor eius.Fallax duis ad(aluté,Equus, corpus humanum, iumentum eft anima, ideo fallax.In abundantia auté virtutis fuz nó erit faluus;: id eft nec ρὲ gas necrex. r&[£ccc oculi ofíí(aper tímenree enm.Oculi dei,afpectus diuinitatis.Super timétes eü, quí eii ciment. timore fancto.Deus ein(perátes in fe infpectione coelefti protegít ac defendit. e€[ t ín εἰσ quí fperant ín míferícoz día eíue, Cit eruat a imo?re animae cozum. Id eft in hoc fpe/ rant ín mifericordia eius:id cft dei, ut a morte perpetua eruatanías eorü. Vel a morte: hocefta diabolo. t«[ C£ eruat a mozte animae cozum:€talar eoo ín fame, Cum alij uerbi dei penuriam patíuntur:ifti ab co uiuificantur. v Ar Ziunína autem noftra(uftítet oomínum. Id eft patiens eft in domino.Q. uícquíd accefferít ei fiue bonü frue ma^ Ium,fuftinct propter deum: utait Paulus: Omnía mihi placent. Vel alat cos in fame:id eft paícit eos, Vnde dixit: Etaluit eos quadraginta annis in deferto, Qr uía quo tienfcundp homínes habent famem: deus pafcit feruos fuos:licet de cibo terreno:fed tamen plus eft,unde paícit €os de cibo fpirituali:id eft defua doctrína€ fuo uerbo, 1$55 1,Cort.10.$ T$364 Anima aurem noftra fuftinec dominü: quoníd adiutor:.. & protector nofter eft.Etin ipfo lztabitur cor nofirum: & in nomine fancto eius(perauimus, Scimus enim qd nullus fperauitin cum,& confufus abfceffit. QLuonià adiutof £ommen.licronymi υοπίξ adíutoz« precto: nofter eft. Hoc eft quia ipfe a COR& P ade db b«Γιξείη(ρίο letabít co: noftrü.Id eftanima noftra latabitur de fpe futura re/ muntratióis:& lztabi£ ecclefia in tribulatione. c«αι ín nomíne faucto εἰ(perauíimugs.Nomen patris filius eft. o«[$íat míferícoz/ pletü fuit in nouo teftaméto fcdim ordine Melchifedek: nó dixit(cd?m ordiné Aaron;fed fcm ordine Melchife; dck.Tympanigabat ad portam ciuitatis. Tymparuim de corio extenditur. Et diis extendit manus fuas iti ctüce, Porta ciuitatis,initiü fidci noftra intelligit; quado credi, mus incarnationem |; Pi chriftí, Per falrua;ín) ην Πιτ κα οθνν ὃ quóníá adíutor δὲ protector nofter eft. Quia in οὗ[δι firmitaté carnis quà inte. Oratio ecclefie c ταδί cor noftrü:& ín nómíne fancto eíus fperauímus. Αν CS Mp UM ο Fíat míferícordía tua drie fuper nos: quéa modü fpe- diuinitau/Dimifiea unu(quiípantedle/ e rauimus in te, Pfalmís dauid cà imutauít uult 3 abc] Dimit chri, ger uctideluer di^. fuii cord abimelech:& dimifit ei&abíjt. XXXIII— job» vndiaüe: Γ ις 2"- ἡἠκα-“"."-: L ha:* m Figs M En£dicá drm in omni tépore: femp laus eius CLuia idignofuosíu mens fuaFiatdriemi s ín ore meo.In ἀπὸ laudabit aníma mea:au, Οἰκα Ώσ uite aterna: fericordía tua fuper b: 3: fite di nos ex hoc ibim? ad nosficutfperauimus κ} didnt manfaeti& laténtur. Magnificite drim— gés. Píal, XXXIII . inte. yt qui nos rrr 1 mecüt& exdltem?nomé ei? ín idipfam. Exqüifíui drim eic: baptifímü abluifti,fpi pidas ERES UE:: fim riteffanéti infufiome η& exaüdíuit me:X ex omnibus tribulationib? meis eri πί tépoze: Ada; COfirmes/icutin ΑΙ? puit me. Accediteád eum& illüiminamini: δὲ facies ue femp laug husapoftolorü cerni P Επ To itd it&disex/ cíue íroze meo. Cum mus effe fa&ü. Ο αἱ r ftrz non confundentur. Epaup ες amauit n5€X aitomitépore&feme . nuncin nobísuenire e dudiíuit eü:& ex omnibus tribulationib? eíus faluauít percdocer nos ΠῚ in dignetur:iutpeiuslu—— α à m$ 0 dina ient παν aduerfíisfuccumbere ae hdmheamur t Ci. Immíttetángelus diii ín dirciíítu tímentiü εἴ: 8ζ ετί oper eri Γεοδαῖς haredes οἰοτία fem ,piternz. Amen... €€ almus oauíd εὖ mutauit facíem fua €023 Zibímelecb:« οί: εὖ ταῆτς, Mutatio faciei,in uer» 1. Regts1.d borü mutatione monfirat:quádo a Saul fe miffum effe fimulauit.Autfíi ueram mutationé uultus uolumus íin/ telligere: Abimelech fciamus dictum effe pro achís, Nec in nomineerror eft,cum ex patre generatus: etia abime: lech potuerit appellari. Abimelech quippe interpretatur pater meus rcx. C) uó dicit,cómutauit uultum fuum co ram abimelechcQLuía in Regü(ic legimus, qd' in geth ci uitatéad regem Achis fugitin Philifttjm. Vel quó aufus fuit ibidem ambülare: quía inimicus illorü erat;& ipfe interfecitantea Goliam principe illorü: Propterea illuc C Regt.1$.b ambulauit pro hocqd mulieres dixerüt: Percuífit Saul » Geli. 4. mille,& dauid dece milia:& poftea intrauit diabolus in faul per inuidia:& dixit: Quid fupeft ci,niíi tm ut regnü habeat? Et peruenit dauid ad regem achis: Sed poftca achis mifit miífos füos ut dauid ad fe ducerent, uteum interficeret. Et cü inucni(fet eti ad portam cíuitatis, cog/ nouit dauid qd' ipfum interficere uolebàát,neceffitate có/ pulfus ad arcem declinauit. Mifericordia dei ,puidente, cecidit fpirituffanctus fuper ipfum:& coepit labi,& fa/ iuam mittebat fup fuam barbam. Ec cum adduxiffent ,£um ad regem: dixitillis rex: Pro qua caufa adduxiftis iftum hominéarreptiuü& furibundü fuper meeDauid pulcher homo erat,& quando eum apprehenderüt,tym anigabat ad portà ciuitatís:& in manibus fuis ferebat; E cü eum dimif(iffent& fugiffet,iftum pfalmü cantauít: qui totus circa pietatem, totus circa infpectione diuina: :totus circa cópefcendas fanctorü tribulationes cómemo ratur.Dauid figuráchrifti tenet: Saul figuram diaboli, Abimelech interpreta£ regnü patris mei.Achis interpre; tatur:quomodo eft:uel ignorantia:uel niger. Dauid ας; nitin geth ad regem achis:& diis uenitin regnum patrís fui:hoceft ad regnü iudaorü, Mutauituultü fuü coram : abimelech:hoceft coram regno patris fui. Vnde fanctus Ρα Paulus αἰχίτ: αἱ cü in forma dei effet, nó rapina arbi; trat? εἰ effe fe quale deo,fed formam ferui accepit: in fi militudiné hominü fact*:€ babitu ínuétus ut hóthumi liauit femetip(ü factus obediées ufq» ad morte. Velaliter. Mutauituultü fuü:id€ in facerdotiü. Tüc coómutauit, qfi * Melchifedekobtulit pané δὲ uinü. Immutauit uultü:qa .quatü aduét? chrifti appropindbat,tantü ille figura ap; τὰ erát:qa antea hoftias offerebatfcd poftea fpüaliter im » piet eos. Guftáte& uidete quoniá fuauis eft dominus: extolli,fed tà profpe» rad contraria equa nimiíter ferre:ac beatü ante oculos pponen; tesin omnibus quz acciderint,dei benedicere nomen. Benedicà dominum in omni tepore.Benedicá:id eft lau; dabo düm.In omni tempore:in profperís X aduerfis.Fe cit hoc dauíd:& mó ecclefia.Semp laus eius in ore meo, In ore& corde,intenta méte de femplaudare. φ γη ofio laudabíE ania mea. Hoc eft, uita mea. ΟΠ huicftudio ania dedita,afpera müdi equo anio fuftinuerit: ab hís q funt ἀῑί collaudatur. b€«[Zludíant inafuetí.Id eft fancti, («Lt lctentur.Non deterrenis,fed de cocleftibus:qui nó habétpugnà uitiorü ín fe,illi qui glebà corporis fui tali tentaméto cohercét. Beati em manfucti:qin ipfi poffide/ buntterrá. Καὶ«[ 2P»aguificate oim mecü. Patré diim lau datc.| 4[£t eraltemue nomen cíus ín ídipfüm. Ac ἢ dicat propheta:Q) uó ego amo,& uos fic facite. Vel exaltemus nomé-cius in idipfum,Filiü cui pater dedit nome, qd eft fuper omne nomen. im 4T 3nquífiuí oomínum.Spiritum fanctum. n[£teraudiíuit me: c ex omníbue tríbulatíonf bue meís erípuít te. Confumens corruptelam carnis: quz mihi tribulationes peccaminum íngerebat,necum attentius deprecarer. Ο ϐ[ iccedíte ad oomnítium. Cre/ ditein eum. Accedite ad dominum, non loco, fed fide &opere. p& étílluminamíní.Id e(tín mente intelligi te:quía nifi crediderítis,non intelligetis. ας£tfacies veftre ton confundentur.In iudicío quo imptj confunden tur in condemnationem, in dieiudicij. r 4Γ 3fte pati per clamauít, Chri(tus dominus qui pro nobis pauper factus eft,ad patrem ín paffione clamauit. Vel ifte pau beatus uir per:id eft dauid clamauit quando dixit: Dominedeus χερός Άδης uanum fac confilium achitophel.Et ecclefia clamatmo: do. ᾽64ιξι οοιπίπησ eraudíuít eum:« ex omníbuetrí^ bulatíonibus cíue líberautt eum.Refufcitans illum a mor tuis.£ Q[£míttít angelum oomínue(η círcuítu rímer^ tíum eum« erípíct eoe, Hoceft angelum magni confi 1ή dedic illis. Haud dubium εἴ, timentes dominum ab angelis cuftodiri:ficut ipfe dominus per euangelium do cet. Amen díco uobís:quia angeli eorum quotidie uidét Mattb faciem patris mei qui eít in cxlis. Vallantur ergo prafi/ dio angelico,qui de cordis puritate timuerint deum, v«I Guftate c vídete quoníam(υαυίο eft oomínus.Guftus per fauces diícitur:uifus per oculos:quia per oculos uiis dctur.Propheta dicit guítaui, Ee quomodo guftauí: ic inueni per fidcm,per[pem δὲ per opera bona. , Beatus uir p £x — n ην----------E Ver-------r^ -——— n» E €2 CC— Zín pfalmum Wi—^A aqpofatue vir quí fperat(n ei. Quare beatuseQ. uia it Hit Ium habet qui omnía habet: hoc eft deum. Ergo hic di; XXXIII re pacem& fequere eà:id eft chriftum: quia ipfe eft pax noftra. Vel fequere,imítare, Vnde in euangelio díctü eft: Ω πί uult poft me uenire,abneget femetipfum:& tollat crucé íuam δὲ fequatur me.Inquire pacem& fequere cà, Non fufficit malum fugere,nifi bonum quoq fecerís. I4 culí ofífuper(ἃ ftos.Pietatis ein infpe ctione eos iugiter οὖ, téplatur. im e[£tau, ree ei? ín pzeceo co2ü. QLuia quz iufta funt . poftulant.Oculi αι: id et afpectus diuini tatis,fup iuftos.Erau res eius ad preces eo rum. CLuicqd rogàt fancti de bono,exau: ditillos: quía deus& audit€ uidet nos: p/ pterea nos faciamus uoluntatem illíus, n.«[ Ciultue αὐτῷ oftí fup facíétee mala. Ite pfalmus in pfona bo nop:& in pfona malo rü currit. Propter qd uult? dei fup eos qui malafaciüte ο 4Γ Cit oífperdat oe terra πε Mti citur guftus:ut cum quis cognouerit deü, timeat illum: "ud quia tand$ de guítu ita alibi díxit:Initium fapiétiz timor imi düi.Cum autem tímere ceperit:tunc pracepta cuftodit; y& tunc(τίει quia fua l i ἱ in?: Í]. ΄"-, ἐμ. Ni e domm uius pbcatüsuir qui fperat in co. Tímite diim omnes fancti hi q facíetatem dathuic$ eiusquóniá non eft ínopía tímentibus eum. Diíüítes Vw] müdo. Beat? uir qui ὃ,: 2-, ni fperatineü:&nonin— CgUerunt& efarieruntzinquírétes autem dim non mí^ m incerto diuitiarum:— eiuentur omni bono. Vénite flij audite mc: tímorem Vt b«L£ímeevfimom/ t domini docebo uos.Quis eft hómo quí uult uítam:di/ déc neo fancíeíue. Ὁ αἰ c s 1, ς, Jb tp-: n firmitatis inpromif. ὃ ligit dies üidere bonos.Prohibé ποιά tuam a malo: - ἧς Slusdimereneace ὁ& labia tua ας loquantur dolum. Díuérte a malo δὲ fac ite decipi:;: T mc νε d P bonum:íngüire paccm δὲ perfequere eam.Octili domi kia ocett LE 7 ni fuper iuftos:& aur€s cius ín preces eorü, Vultus Juté tm Quoi: φῇ εἰς:[4» domíni fuper faciétes mala: üt perdat de terra memo. AD eft nibil boni dect. p ríam eorü. Clamauérunt iufti& dris exaudiuit eos: δὲ εἰ εἰς arie eeenum qexomnibus tribulationibus eorum liberauit cos.Iuxtà , 2-- Η Η]"“» iin catraapponuntuo reftdmnshís quitribulato funt corde: δὲ hümiles fpiritu n Dis mie omi efaluabíc. Mültz tribulatíoes iuftorü:& de omibus hís " à uíteacguerür cefure, t liberabiteos domínus.Cuftódit diis omnia offa οτί: im rürinquírétceaüroo/* unüim ex hís non conteretur. Mórs peccatorum pelli; xx minu no iminuent omit Ν. d M, ft d li m bono.Mulifuntmü, r ma:X quiodérunt iuftum delinquent, na di locupletes,& cget Y Luaé gloria dei: de quibus Mis B'' fuit& diuesille antecuíus ianuà Lagarus decübebat,q ED fitiens in tormétís,quia nó fecerat mifericordià: nó me/ (ἢ ruit accipe guttà.Inquirés aüt Lagarus nó purpuras fed cii caleftía regna, meruit in finu Abrahze bonis omnib? ad aii| impleri. e€T Cleníte filij audite me:timozé ofií oocebo vos. m Gat 4sc Mos eft propheticus,ut difcipulos filios nuncupet,(icut t"*'* Paulus:Filioli quos iterü parturio,donecformet chrift? " in uobis.Hos docet,ut primo omníü fapiétia:id Ζ timore : ΐ η diiiimbuant. Venite filij audite me. Vocat chriítus eccle i fiam ad fe uenire:id eft per fidem. Sandi filíj dei dicunt: " Io5.t, iuxta qd dictü eft ín euágelio: Quotquot aüt receperüt ^ eü:dedit εἰς poteftate filios dei fieri. Ec loànes dicitin epi; m».Io5.5 a(tola fua:Nunc filij dei fumus. Timore dfii docebo uos. ii Ecti.Lb"Vr illud:Initiü(apiéti timor diii, Etalibi dicit: De timo, ya re naícit cópunctio falutaris. Ad hoc debet unufquifqs xol uenire,ut timore diii debeat habere. f f€»uío cft bomo | ar quí vult vítà.Eternam utiq. c«[£t cupít oíeo víderebo pud n03.In quibus cum fanctis iocundetur in regno dei. Vel nus Uox propheta interrogádo: δὲ alius dicit,ego uolo: δὲ ille fuii dicit:Si uisfac ergo qd" fequit,& uidebis uitam: hoceft indi Tabebis u:tà«terná: δὲ dies bonos: hoc eft dies aternos. £u b(L f»obíbelínguaá τυᾶ a malo:zlabía tua ne loquant ο» fonda Iuim.Prohibelingua tuá:id eft a detractione uel ab amari d Prouer.í&d tudine: quía dictü eft: Mors δὲ uita in manibus lingua. spit Quia quí cuftodit lingua fuà:cuftodit animà fua. Et ali ἐμ E(2,514d bi dicit: Cuftos iuftíci, filentíti& pax.Sí qs putat fe effe yt religiofum nà refrenans linguá fuam:huíus eríruanare ni. ligio.Eclabíatua neloquant dolum:ne aliud ore affimi "I lesalíud corderetineas, íQ[£»íuerte a malo(ας νου. ".( Hoc eft dcfirue uitía δὲ edifica uirtutes. Nihil prodeft ἢ T. de(truis& nó«dificas:hoc eft,(i deftruis uitia:& nó αι’ "a ficas uirtutes. Ac fi dícat: Qr uis eft homo qui fine his ue; jd lit uitam«Nullus.Q. uia in eo nullü bonü fuit,qui nullü duré malü deftruit. Diuerte amalo δὲ facbonti, Mala omnia m" a diaboli inftínctu ,pcedüt,(icut bona a ἀεί. Relinque ον’ | yd go quz inftígat diabolus,& operare quz pracipit chri/ !": ftus. Καὶ{Γ 3nquíre pacem« pfequere οὗ. Scdm Apoftolü (uf Heb.i,d Pacem fequimini& fanctimonià, fine qua nemo uídetre á"m gnum dei. Vel iudzi qua(ierunt pacem:id eft chriftü ad n ik occidédü,no ad imitandü: quia fequi, imitari dicit Ing» μμ" ΙΠΟίᾷ eozum, Hoc eft deterra uiuentíüi: ut ait ppheta: Delean£ de libro uiuentium. Vultum hicfuroré intellíigimus,quí minando íiram,me moriá peccatia terra diípdit,ut radices benignitatis fuae (undecà exciderat)plantet, Ο τα dcauribus,oculis,ac deuultu dicun£:non ad corpationé deitatis,fed ad maie ftatis potentíam referenda funt. p&[ Clamauerunt íuftí 1 ofio eraudíuít eoo: cx omníbue tríbulatíonibue εοεῦ líbe rauít eoe. Quia de puritate cordís íntegra clamauerunt, Vel tres pueríinter flamas clamauerunt: X dominus ex» audiuit eos.Filij Machabeorüiuel modo unufquifq: fan ctus:& illos& modo unüquéq ex omnibus tribulatio/ nib? liberat. ΕΓ 3uxta eft οἴσ bío ή tribulato funt cozde. Nund elongat ab eis q ppter illà fuftinec. Cü ipfis eft in tribulatione:no loco fed auxilío:qa deus non eft localis. r&[€rbumileo fpüfaluabít. Vt eis regna coeleftia largia£, Humiles fpirítu:id eft mites:ut illud:Difcite a mega mi/ tis ífum& humilís corde. Vel illud: Beati enim pauperes fpiritusquoniam ipforum eft regnü coclorü. 9«δν tríbulatíonee tuftozum, Ergo qui tribulationem non paz ticur:iuftus non eft.Mors peccatorum peffima eft.[σσ rum tribulatio morte finitur: peccatorum uero fuppli/ cía poft mortem íncipiunt. Vel multe tribulationes iu ftorum:& deomnibus his liberauiteos dominus. Ten» Redemit diis «ο. 24. C Lu 9. Ῥδ.ό9.ε D MattB.rr.d Ibidé s.a tantur em ut probati manifefti fiant.Sed in tempore crit reípectus ipíorum,cum iudicauerint nationes,& domi/ nati fuerintpopulís. τά£»íis cuftodit omnía offa cocíf, Ideftuirtutescorum. v«[ Cinum ex Ρίο non conteretur. Defan&is fuis in futuro iudicio: quomodo díci;unum ex hís nonconteretur: quia multi habentoffa fracta, fiv cut legimus de fanctís martyribus: Sed hic offa,firma; mentum uel uirtutes anima intelliguntur. Dominus cuftodít omnia offa corum:unum ex his non contere/ tur. Eternitatem perpetuz uite dicit, quam p(pem fidei gerunt, fiue fortitudinem quàm in ípío habent deo cuftodire?ne in his tribulationibus tepefcant aut conteranturinaliquo. καὶ€[2/1»0:6 peccatozum petlíma eft. Qruia δὲ hícinitiantur:& in futuro(ine fine torquen/ tur. y dL£t quíoderunt íuftum oclínquét. Chriftum uel teftamentum eíus íudai oderunt.Oderütiuftum: id eft chriftum δὲ(ine caufa. Delinquent: hoc eft peccabunt. Velgoditmodo iuftü: hoc eft unüquéq fancti, peccat, Redemtt E aq fedenítoioanímae feruozum faozum.Redemit nos chriftus(anguinefuo praciofo:& modo p fingulos dies redimit, Vel redemit 4Π5 animas feruorü fuorti,de pote; ftate(cunda mortis, b&[£r non oerclínquerommnee quí fperant íi εἴ, Ο. αἱ in deo fperát, nó derelinquet eos neq hic neg ín futuro:fed cü ipfis eft fcdm pro/ miífioné fuà ufq; ad cófumatione(ας. Qui nobis preftare dignetur, ut fit iugi, ter laus ei? in oreno/ ftro:ciufg; doctrína mediocriter uientes, necextollere profpe/ ta:nec incómoda ua; Ícantinclinare.., c« 3n finem pfalmuo ípfi oauíd. In fine: id eft in chriftü:ucillud: Finis legis ad íufticia omni credenti. Vel fi nis, perfectio chriftí. : Vnde& apoftoli dí; Io5.14. a xerunt: Dfie oftende nobis patrem,& fuffi cit nobis.Et domin?: Qui me uidet: uidet & patrem meti: quia ego in patre, X pater in me cít. In hoccít p fe&io chri(ti, Dauid, fortis manu interpre/ tatur fiue defyderabi Ποιο ἔλιςῖ,7ις Jis. Et ds manu fortis:quia tetigit loculii,& furrexit iu/ uenis filius uiduz. Velfortis,per qué facta funt omnía. Defyderabilis:quia intantü defyderat fancti uidere chri, ftum:utetíam corpora fua pro ipfo tradant in martyrii. Vel paffionis díiice pfalmus cótinet facramentü. In quo notandum eft,qd ea que ín humilitate, fletu ac lamenta tione dicuntur:nó diuinitati,fed a(Tumptaz carni conue; niüt. Orat ergo dim patré dices:|; €idíca ofie nocentee me: eepugta timpugmatee me. Τάσος δὲ principes facerdotü,qui in cárne pofitü diim(pe impugnàtes,nocere uoluerunt, ludica die nocétes me. Vox chrifti in paffione,& uox ες’ clefiz in tribulatione. Iudica: hoc οἵ iudicio difcretio/ nis.Veliudica:id eft difcerne inter me δὲ iudaos: inter ec clefiam δὲ perfecutores.Expugna impugnàtes me. Ac fi dicat:Tu fac uindictam pro me: ficut dicitur per fanctüi Paulum:Mihi uindicta δὲ ego retribuam.Et item: Si de? pro nobis:quis contranose.€ dL Zlppzebendearma« fcu tum: exurge ín adíutozíum έτη armis,coeleftia adiuto ria:in fcuto,diuinam protectione defignat, quà(cdm in; firmitate carnis fibi poftulat mini(trari, Sed δέ nos fpiri; Epb.6.b tualibus defendit armis ac munít,fcdm Apoftolü:Indui teuosarma dei. Arma diii,protectio diuinitatis. Ο uid fortius,quid pulchrius d chriftum armatum ftare pro fuis fanctis:(icut fan&tus Stephanus uidit quando dixit: Act^7.8 Ecceuideo cocos apertos,& filium hominis ftanté a de, xtris dei patris.Stare, pugnantis ucl aduerfantis eft, Tu nó potes mutaretua arma:Dris accedens de armis facit fcutum.Et nos debemus arma accipere, ut poffimus refi fiere in die malo:& in omnibus pfecti(tare. f 4T£ffun/ de fraimearm« conclude aduerfue cos quí perfequuntur me. Vteffufus irz tuz gladius fuper eos decidat, εοίῷ cóclu dat:nead nocendü ualeat euagari, Per frameà intelligit anima ἀπίζα:ροτ quà facit deus pater iuftam uindictam. Velframea intelligi£ ania uniuícuiufcp(ancti:quia deus Roma.12.d Ibi,8.f commen. icronymi ? Redémiít dris animas femuorü fuorum:& nón αετοί) quet omnes quí fperant ín eum. cInfiném pfalmus ipfi daüíd. XXXIII ο Ἢ Vdici die nocétes mezexpugna ímpugnátes me. e Appréhende arma& fcutum:& exurge ín adiu " toríü mihí.Effundé frameam δὲ condude aduers fus cos quí perfequütur me: dic ánímze mec, falus tua e ego fum. Cónfundátur δὲ reuercantur: quarentes απ i má mea. Alcrtátur retrorfum& confundantur:cogitá/ ktes míhí mala,Fíánt tancj puluís antefaciem uenti:&. v angelus ἀπί pfequés eos. íánt uiz illorum tenebra&. mlubrícam:& angelus dri perfequés eos.Qüioniá gratis. η abfconderüt mihi ínterítü laquei fui: fupüacue expro/ o brauerüt anímá mea. Véníat illis laqueus qué ígnorát:. ρ&ciptío quáabfcoditapphédat eos:& ín laqueü cadát. a iínidipfum, Anímáauté mea exaltabít ín drio:€ dele Σ&ábit fup falutari fuo. Omniá offa mea dicét:drie quis E fimilis tibi. Pfalmus XXXIIII tre:& ecclefia in chrifto. tu cs(alusanimz mex.Dicaniz mezfalus tua ego fumi A mecerit, inquit, poft mortem uiuificanda. b 4Γ ον fundantur z reuereantur querentee anímam meam vtr aufe; rant eam, Cum mercfufcitaueris,tunc hí confundantur, ἥν («Lluertátur retrozfum« erubefcat quí volunt míbíimala, gp α| Nó ut ρῆςίᾶε in ante, fed retrorfum cóuer/. .tant,ut pearld eft,dze moncs, iudzi uel pfe cutores ecclía:auerta tur in futuro iudicio, Confundantur& re; ucreantur, gétiles de idolis. Confundant, de infidelitate ad fide chrifti. Vnde Paulus dicit: Qr ualem ergo fru&ü habuiftis tüc Romaéd: in his ín quibus πᾶς erubefcitise Vel reue; reantur retrorfum:id eft illi qui malü cur/ fum habuetüt: ficut dominus ak a Pe trum: Vade me fatana, k- íanr δίδει τόνᾷ tandi puluíe ante facíé ventí:z angelug oor, ní perfequene eos. Id eft angelo perfequen. te difperdantur:ut ni exl hil prorfus ex hís uel exiguum relínqua£.- za Puluis, leues€ infru.. &tuofi homines di&i funt: quia ficut puluís ante uétum: fic peccatores ante fententiam diuinam in die íudicij.Et angelus domini perfequens eos, Angelus domini: id eft fpiritus malus.Si malus:cur domini:Si dominí:cur ma luscDomini:quia diis illum creauit:& dominus illum habcetin poteftate, Malignus,non natura,fed fua adinué. tionc, Diabolus habet uoluntatem nocendi, fed non ha/ bet poteftatem faciendi:utait propheta:Immiffiones pet e ome angelos malos: id eft tantam habet poteftatem, quan/ tum dominus ei permittit.|€T Fíant víe cozum tenebze 4 lubzfaum. Tenebrz, ignorantiz. Lubricum: id eft, lu^ xuría.QLuia qui iftis mente eft deditus: diabolus illum perfequitür.Vel aliter. Non cognofcant ueritatis lumen, nec firma ftatione confiftat:fed lubrici fiant greffus eorüt qui in hac paffione graffantur: atq; ab angelo claritatis domíniceaffüigantur. im e[€uoníam gratícabfconde ruat míbí ínterítum laqueí faí, Bene(ui: quia quem ρα’ bant domini interitü:corum effectus eft laqueus. Ὁ πον niam gratis abíconderunt mihi interitum, Gratis:id eft, fine caufa:tam iudai chriftum d perfecutores ecclefiam, Τρ femetipfoslaqueaueruntín uíndi&tam. m«[ew peruacue expzobzauerunt anímarm meat. Nihil enim utile habuitexprobratio corum. ο Cleníat(ο laqueua quem ígnozant. Excidium iMud minatur: qd temporí^ bus Vefpafiani fuper eos aduenit. Vel unufquifdy pecca| torfuniculis uitiorum fuorum conftringitur in αἷς iu/| dic. p«[€tcaptío quá abfcondit appzebédat coeiínla;| queutn cadant(η ípfo. In mortem πα repentinam:quà| occulte ipfi ἀπο noftro moliebant:ut illud:Foderüt ante phoeb| | | H faciem meam foucam:& ipfi inciderunt in eà. Et item di cit:Foueam uam fratri tuo paraueras: in eam cades, Prout. d q«LZinima aüt mca exultabír(n oomíno.Et chriftusin ρα’ r«| 2electabítur fuper falutarí eíus.Cum ab eo refu(citatus fuerit. Vel delectabitur:boc Ὧν eft latabitur fuper falutari eius.Salutaris nofter chríftus per animas fanctas facit uindictam: ficut per Petrum fe, Ad&t.5.a cit de Ananía& Sapphira, E per Elíiam,de quinquagena 4-Regt1.b ríjsuiris.&«γῆς oícanie mee falue tua ego fum, Vox ec dex. Dicanima mea,utte intelligat,qd tu es de?mcus; eft:quia in ipfo dele&atur ecclefiautait Salomon: Q,ue Οαῆϑις| eft ifta qua a(cendit dealbata& innixa fuper fratruelem fuue 9{ΓΘ rmía offa mea oícét: oomíne quía fimílío tíbí. Inoffibus,ternitas fiuc fortitudo ibtelligi£,qd' ud apfos 9 refcrtute 1 zin pfalmum XXXIII 6ο, 2$ i ἱ Δ refertur: utquibus uifa fuerint primi uerba refurrectio filugetto c contríftatue ficbamílíabar.Lugebatenim.cum—(C Yu.-nisquafi deliraméta,nunccollaudent& dicant: Qruisíi— confortante anskio gnum fudoris eiustand fanguis de» m ὁ milis tibicHoc eít,quís uttu potuit de morte reuocare fluebantad térram.Et contriftatus eft;cum dicere: Tri,—. lini iod Veloffa fortiores fancti:uel uirtutes fanctorü. Quis(i^— ftis eft anima mea αἱ ad mortem. Tand lugens€ con; ta; Ῥ᾽.70. milis είς Ας ἢ dicat,nemo.Alioloco dici:Deus quisfi,— triftatus.Lugebatchriftus pro parte notira:utillud: Vi, V ΤᾺ χρη eft nel. ΜΜ κάρεπι, manu foztíozum eíug. b fimilis tibi, Eripiéns inopéde manu fortiori ei?icgénü cuoi ὧν» ui Inopschriftus pno» c& pauperéa diripiétib? cü.Exürgetes teftes inq: qua* ftus humilia? eftin tti bisutillPinopianos||.| rabát ínterrogabát me. Retribüebát mihimala p. P3€ Vdiccom — diuiteffacere.De ma"ΕΠΟ---- eisetripuebat mini ΓΑΙΑ P^. placebam:quia com; "Wi d fomerarid efi de e bonís:fterilitaté anítma: meze Egó auté cái miíhí moleftí plebe erit ἐμ min: í"dh ael πε τρ με SEA e pem. . vitet de?pater.Inops' efentsindüebar cilitío.Et humiliabá iníciunío anímá peris me lgrari font. Di ο ον popa mé$meá:& ὁτατίο mea in finu meo couertet. Quafi proxi. ην! funt ides qi rorü(ποτ loquit. i—: ροκ αν τ chriftum appreben: "in b€cenG c paupere k má, quafi fratrem noftr ü fic có pláceb a quafi lugens& derunt,ut S 3 cruci, υἷᾷ ΝΤ im. A cótríítatus fic humiliabar. Ecadierfum melatad funt— figerenc m err m si oteftatib?tenebrage n a; m eror(36 n:€. Ueneruntin vnum. it m νά αλα πο n& cónuencrüt:cogrégata funt fup me flagclla& fonori δρ ον εν αν I eft ut poflint diripere 5 ui. Diffipáti funt nec copüncti centáuerüt me:fubfan;— chziftücrucifigerenr: "i PADS. ε«ξε τ nauérüt me fubfannatioe: frénduerüt fup medétibus| Pon uccrederenc, Vel rgétca reftee íníquí: ὃ ο. rA.- v; i ARE:- aduer(us me congre; T que ígnozabátínterro, x füis.D r£ qr refpicies:reftitueanimámcá a málignítate^ gati funt&conuene t gabát ime, Euangelii» ρογῖτα leonib? unicá meá. Cofitébor tibi ín ecclefia ma^— y nectim traditionis 1 i falfosteítes dicit:pro-:,,- S M ον meepromiffioné ha, Min fi quos euágeliü uo/ quiaduerfantur[ἃ funtín me flagciia. T cat, interrogant: De: Flagcllauerunt chri: riga qbus uero ppheta loqui£,interrogat. Vndeintelligendü— ftum, ficutdíxit: Cum gladíjs& fuftibus ad me ueni: i ΠΠ Mattb26.f eft qd? principes facerdotüu funt iniqui teftes:q interroga ftis, EtPilatus dixit: Dimittam eum emendatum: id eft Mat se hid uerüt qua ne(ciebàát,dicétes: Adiuramus teperdeüiutdi— flagellarum dimittam. ο([£t noncognouí.O uid nó--igi cas nobis ἢ cu es filius dei.Dicéteauté illo ego fum:fcide cognouerit,querítur.C) uidam putant dolorem uulne sim runt ueftiméta fua:& quafi in tcftimoniü clamauerunt: rum quz patiebatur in cruce.Sed melius ad peccata τε’,— qutd Ipíiaudiftis blaf(phemíà: Quid adhuc απατίτη” teftes?— fertur, quod non habuerit confcientiam peccatorum, uidi Falíum eif erat teftimomii;ut diceréteum blafphemaffe| quarecrucifixus fit.Etignoraui:nó quod ignoret chri; ΝΑ’ qui dixerat ueritaté. Ὁ«Γίξι retribuebant míbí malapzo— ftusaliquid:fed ignorauiquía propter quod iftud mihi jam boníe:fterílítaté anímg meg.Exbíbente me uità,condéna, accidit,non commifi. Vel ignorauerunt,quod deus fub gil uerüit me mortí:& foecunditaté bonorü cocleftiü promit/.. carnis uelamento lateret, p«[eiffipatí funt. A uín/ Td tenti,uitz penuria intulerüt.Síc feceruntiudaichriftozp—culocharitatis. ἃ«L'tBec compunctí. Vcagerent paení/ irl] bonís mala reddiderunt.Sterilitate aniz mea:ideftquó— tentiam, Γ{6 entauerumt me, Multis modis tentaue; junopt illorüanimzfteriles erant debono€ plene depeccato: runt íudai chriftum, ficut dixit unus ex ipfis: Magi/ Matt41.d dl fic uoluerunt utanima chriftifuiffet. e«[£goauté cum— fter,quodeft primum mandatume 9. 4&oubfannaue; attb.12. gut míbi moleftí effent(aduebar cílícío.Hac funt arma fancto; ἐὰν τῇ, Totus autem píalmus ex pfona chriíti eft:& p chriftü αἱ ad omnes fanctos referri pot. f 4 3nduebar cilícío.£t bu sla mílíabà ín(είυπίο aním3 mea. Legimus illius ieiuniü,non fase legimus οἰ ἐς. Θεά p cilicii peccatores: qa ueftítus poe/ diri nitétie cft. Inducbar cilicio. Acfi dicat. Induit fe diuini; dod tas carne, X de peccato damnauit peccatü.Ego autécum a s mihi molefti effent induebar cilicio:€ humiliabá ín ieia mr nio animà meà,& oratio mea in finu meo conuertet. In; S- duitei dominus afperitaté paffionis, δὲ luctum de du/ xin ricia populi nó credétis:celebrauit ieiuniü υίς δά uefpe/ iG rácüin uefpera müdi oblatus eft p müdi falute. Couet vna fa eít oratio ei? in(inü pátris, οὔ in nihilo eft frufiratusa M. patre; pater nó quafi minori praftitit:fed ut affi umptü vi hominé declararet. Chriftus nó carnaliter fed fpirituali/ ina ter ieiunauit. E(uriens uenit ad arbore fici: fitiens uenit dti adfontem.E(uriebat falutem humani generis:fitiebat fi» -" dé eccle(iz.E(uriebat in paffione,qri omnes,maxime apo αἱ ftoli negauerüt:ni(l tantum latro in cruce confeffus eft. »"€[€t ozatío mea ín finu meo conuertetur.Hoc eft in fecre “ΑἹ to dei patris agebat.Et(ancti orant in fecreto:id eft in cor y^ Maüpsa deubideus uidet:utin euagelio: Cum oras,intra in cu/ t""* biculum tuum,& ora patrem tuum ín abícondito. Et s E Rege Annaorabatintemplo. b«[£uafi ριοχίπθ! quafi fra t&"" rremnoftruu.Siex perfona dauid pfalmum accipimus, AT proximum accipimus Saulem.Si ex chriftiíudam pro/ um iditorem proximum uocat, Vel proximus δὲ frater chri/ d ftustudzis:quia de ipfis humanitatem attraxit.{«δια d coimplacebam, Id eft deo«patri: fracer ac-proximus erat, n Ἐν 7 propter genératiónem corpoream. κε ο, uh runt me fübfannatíone, Deludentes atqp dicentes: Aue rex iudaorum. t([4renducrunt fuper me oentíbue fuía, Clamantes,crucifige eum.Per motus corporis, ofténdí; tur motus anima, Per dentes intelligitur malicia: quía per maliciam ipfum crucifixerunt:& in hüc dentib? ftri; derunt; v«[omíne quando refpícíee. Propheta ex períona ecclefie dicit. Ac fi dicat: Refpice malorü ἐπί αν» tatem:& meam íufticiam ab ipfis diícerne. x dT£t re; ftítueo anímam mearm a malíanítate eozuma lconíbue νηί cam neam. Leones ipfos perfecutores dicit:qui animam eius deglutireore nitebantur:fed eius refurrectionecon fu(i funt. Ecce conuería eft oratio eius in finum είς, cum uníca: id eft ipía anima integra corpoti reftituta eft. Ecquis inquiseam reftituit: Ipfe cum patetna uolü tate:qui dixit: Poteftate habeo tollédi animà mea:&€ po»[οῦ,το. teftatem habeo iterum fumendi eam. Eta leonibus uni; cam meam. Leo ipfe populus iudaicus: propter forti/ tudinem malicia fuz. Vnicam meam: quia unica füit aníma chriíti(ine peccato fcd'lm prophetam.( ui pec/ pe c c catum non fecit: nec dolus inuentus cft ín orecíus. 945. y&(iConfitebo ríbí oomíne ín ecclefia magna. Id eft in to/ to mundo diffuía. s«[ 3n populo grauí laudabo te, Id eft in populo chrittiano,ibi te laudabo, Grauis dici, tur: quia nó eft leuis ad peccandü.Non leuí:que uentus utpulueréafacieterra profjciet:fed in graui X fupra ρε; tram fundato, firmiterqy precepta cuttodiente. Hínc ite rum recordatur paffionis fuz, quo potíus εἰς iudicíum mortis adnunciet dicens: 4 61 Hon füpergaudeanr mí; bíquítaduerfanrur mtbí iniqui. luda chrifto, δὲ perfecu/ tores ecclefia,: eec—[Iniquf £ommen.loieronymi a qp Ouíoderunr me gratío c ann&t oculío. Hac dicit ut nó fititerata paffio:quia nec redemptio ueniet iterata. Et an; nuerütoculis:ga nihil boniin opeoftenderüt. ὃ 420 Matib.az.b mibi quídé pacífíceloqueban£. Vt illud: Magifter licet tri/ Ibidem, butü dari czíari an noc Vel qfi dixerunt: Magifter(cim tr aduerfum me. I(ti fapra dicti confufione xterna. Vn.(3 de dicit: Difcedite a me maledicti in ignem aternum. w dà Vtqui me quafi hominem iudicauerunt: ut deum u deant iudicantem.Hinc propheta ad patrem loquitur: ré£xultent c lgrentur quí volunt íuftícíam meam. Chri; ftum expectátes qui Luciig.c qa ucrax es:& in ueri tatc uiam dei doces. Scd hac pacifica:ple/ naerant dolo& ira, c£t ín íra ooloe co/ eitabant.Sicloquebá tur,fed cogitabant ut apprehéderent εἴ, δὲ ligarét edificut poftea fecerüt.In ira hoc fece rüt,(igutlacobus aít: facobi.1.c Ira uiri iufticiam dei non operatur. Et fi; qa cut alibi dicit: Irafci/ míni& nolite pecca/ Eps. 4. f re. Sol nó occidat fu/ per iracundiam πε, ftram. o«[ dilaraue ruut fup mcoo fuum. Dilatauerunt,quan/ do accufauerunt in blafphemifs. Et díla/ taucrunt fup me os fuum: quia non ἴον Jum peccauerunt ín mc: fed etià infultaue runt dicétes: Si filius dei eft, defcendat de cruce δὲ credimus ei. e«| íxerür euge eti, PF eSicutdicítineuan 9elio:Eugeferue bo/ ne& fidelis. Vel uox ο qui aduerfantur mihi inique:quí óderunt me gratis& e annuunt oculis. Quóníam mihí quídem pacifice. lo; $ quebantur:& in irácundía dolos cogitabant. Et diláta * uerüt fup tne os fuü:dixérüt euge euge uidérunt oculi $ noftri, Vidifti ἀπέ ne files: drie né dífcedas a me. Ex i lire die& inténde iudicio meo delis mc?; δὲ dris me? ! ín caufa mca. ludicd me fcdtm íufticiá tuam:drie deus n; L, ΄ " meus& nón fupgaudeant míhi. Non dicant ín cordi bus fuís euge cuge aniz: noftra: nec dicát deuorabim? p e. Erübefcant& reuerean£ fimul: qui gratulané malís 4 meís.Induáné cofufione& reuerentía: qui malígna lo^ r quátur fup me.Exültent δὲ lxtent quí uolüt íufticiam e meatm:& dicánt femper magníficetur domínus quí uo : luntpacer ferui eius.Et linguá mea meditabitur íufti » dam tuam:totá díe laudem tuat. r In finem feruó dii Pfalmmusdauid— XXXV , Ixit iniuftüs ut delinquat fibi: non ἐ[ὶ tímor 2 deiante oculos eius. Quóniam dolofe αοίς b ín confpectu eius: lit inueniatur iniquitas * eius δὲ odium. Verba óris eius iniquítas& dolus: nóluit íntelligere ut bene ageret, Iniquitatem e(t iufticia patris. Vel exultent& laetentur... qui uoluntiufticiam meà:id e(tfan&i qu£. uolunt íufticiam dei implere:ipfiexultent. & latentur deremu/ neratione uitaz ater/ nz. e«r€toícirfent per magníficetur oo/ mínuo:quí volunt pa/ cem feruf eíuo.Ipfe do miínus eft pax nofira iuxta Apoftolü. Ser/ Epbac ui cíus: id eft chrifti: qui eft feruus dei pa; tris. Vnde dicit: Μα; num eft tibi uocari Ela49b eruum meum: pro pte carnis. t(σε zlíngua mea medíta, bírur íuftícíam ruaim. Lingua mea(868(üt qui meditantur man data chri(ti. v ο ta oíelaudem tuá, To; ta die, toto tempore laudare deum.Sed€ lingua mea meditabi tur íufticiam tuam: quía pro uita populi mortuus, nó csíntar taro derelictus. Tota γ iudaorü eft: acfi di, cant: Bene,bene uide mus qd'expectauimus, illz'uirtutes quas faciebas, qd? nihil erant. Vel dixerüt bene,bene:fed dolofe. f«Glide runt oculí noftrí. Qruia non accipis períonà hominis:nec e(ttibi cura dealiquo.&€T Clidífti οὓς, Pater, illufiones €orü. Ac(i dicat: Vidifti illos ad iudicandü. b 4[ Ὡς fi/ lea6 ofie.Ne taceas, Tacet modo δέ nó tacet:id eft nó tacet mádatiü,taccet iudiciü.Te in teftimoniü aduoco: cü iudi cauero mundü. í«λε oífcedas a me. Cr uia patera fi/ lio nó difceffit in paffione.Sed cuz adhareà dextera: do» nec digna ultione puniàt. k|£xurge ofic exurge. Hoc c(t in adiutoriü, 4Γ 3ntende(udícíá meá.ld eft difcerne inter me& iudaos.Intéde iudiciii meü: qa par eft poena, δὲ diípar eft culpa.Id eft αἲ cü illis latronib? pédebat:qa ipfeinnocés pédebat.Exurge& intéde iudiciüi meti:qua lite» iudicátes condénauerüt me morti. m«[ eus me? « pomínuse meue ín caufa mea. Vox humanitatis ad di/ uinitaté:pro pte carnis loqui£. ludica me(οι magná mifericordià cuà. Vnde dixit,íintéde iudici meum:id eft fac difcretionéinter me& illos. n 4Γ 3udíca me fm íufti Οία τυᾶ οὓς oeue meue.ludicaui ego adulteram ut nó con demnaretur:iudicauerunt& ifti me innocentem,dignü ' morte:ideo unufquifqp ícd'm opus proprium iudicium mereatur. o[Bon füpergaudeant míbí(πίτα πιεί; ne vicisti cozdibue fuíe euge euge antme nre:nec oícát oeuoza τίσ εὖ, Non patefiat ultra os corum ad me deuoran/ dum:ne dicant deuorauimus εἴ, Deuorat homo quod in os míttit. Sed in hoc dicit deuorare: quía peccatores voluntillos fanctos deuorare:id eft ut unum corpus ef; ficiantur, p«[rubefcaut« reuereantur fimul quí gratu; fantur malío mete.Id eft demones, iudzi,haretici,& per; fecutores,qui gratulantur malis meís:hoceft nó folum qui faciunt, fed etiam qui confentiunt facientíbus.' α΄ 3aduantur confufione« reuerentia qui imalígna loquG die laudem tuá:quia deuicta triumphans morte in coelis es fufceptus a patre: cum quo tibi€ fpiritufan&o eft honor& gloria. Amen. Επ finem puero oomíní pfalmus oaníd. Πὲς pfalmus perfonam peccatoris defignat,fuperbiam notat, fontem aterniluminismon(ítrat,— Pfíalmus,— XXXV 3xít íníuftue vt oclínquat fibf, Id eft fibimet/ipfi.Iniuftus: hoceft diabolus cum fuis fa/ tellitibus: id eft populis íudaorum: uel reli? quis fuis mébrís(ibi deliqt. Necalius quif per iniufticiam fic loquitur ut peccet:ficutille qui dixit: Ponam folium meü fuper fydera:& ero fimilis altiffimo. Efa.t4.€ Semp eii iniquitas pprio fe confodit iaculo:iuxta illud: Fili í malus euaferis:folus hauries mala.Vel aliter, Di; Prouerdt8 xit iniquus ut delinqueret fibi:id eft decreuit fe peccaré debere. s«[ff1on eft ίππος οεί ante oculos cíue.Si enim ti morem dei ante oculos haberet, nundj execrabilia δὲ abominanda cómitteret. Non eft timor dei ante oculos eius:id eft ánte populum iudaicum:quia fi timorem do; mini habui(Tent ante oculos cordis: nundj.tanta mala feciffent. a«T&oníam oolofe egít ín confpectu eíus.Dia bolus& iudzi ante confpectum dei. Vel dolofe egit in conípectu eius, iniqua concupifcentiz fiamma ftimu^ latus, b«T Git(nueníatur íníquítae cíae« odíum. Dü con; cupifceret contra íuftícià iniquitate, dum auferre nó pót odium poffedit.Sed δὲ ad Iudam proditore hac ptinere, fequentía docent, c ειδα οτίο cíue íníquítae« volue. Dixitauté:Auerabbi:& ofculo magiftrü tradidit inimi» cis.Ecce uerba oris,plena dolo atq» iniquitate. Verba oris cius iniqtas& dolus:& in diabolo& ín populo iudaos., oq oluít itelligere vt δῆ ageret.Id e(t diabol?& fui fatel lites:qa aliud eft nó poffe, aliud&nolle.Et iudas uidebat quotidie cü aphis chriftü multa mirabilia operáté(ed nó » intelligebat,In maliuold ef enimà,nó ingredi£(αρίξεα, Sap.M lniquitaué — x E DEDERE g £z Ifme- Ét£g£ FE 12-25 2 22-5 τῷ REA £ hr FRU T XXXVI$ m A η" 44: ti M Sniapitaé me x inquocépunet ítarue eft Μὰ uperius ngi debuit,i[π ουδ it D. b mentioné fe ταμίας AMA cordi tts yi ad null«Latítít o cimus.In€ meditat rdis fecreta nullum íuftici inní víenó te medias eR o a es lící3 ait no iufticiz fr íe nóbon izid eft in undeià pud te eftorí n dilexit: αν S Factum ινα ibi corde co π pr qd ablutisfa omniü b Ὁ} nóod i non folü erueni it:ideo itz:qui S facinori onofrü: àmái na oder(ed nf ἘΠ re, τα 2a; videbimue 4 queo uus d tupreftas“ἘΞ Yl«do Se Sui ξ niqüitaté m vidcimuelumen Lum paris c Ἐῤβειδαεετηᾶ η m fitnianas: Na. etia bona:m FC eft in cub ὩΞΈΞΞΕΌΞΙ Θ ta is qibidé A ange; di 4 alidá κ ncu ilt ctü uidebi In chr τό din runt:& éürmaibie 3 ía tua:& üeri ἃ αὐττξ no odi ili fuo:aftiti ebim*.Lu ifto pa/ "^ M insidet B montcs deicilidic vise: εν sreicuius nolit ía tua: i iferi* i ei:iüdici ς: es, uenífti ütat dá ακομη ΤΗ menlis d a ἐὰν ünbes; γάτες Ἔτς MESS Tn o miferic nein cae cordiíá tuá is die: qué us multa. Hó à tua fi: utín te enebra, :; ἰ-: 1cu mundi qui: TS Chrift cordia tu ὶ- πᾶ deus.Fí: quéadmódü.Hóm ει ndi eslux eL us dii tua. ἐ tuarü fi ς, ΕΠ dute ódü multi ines& í illud, mierere dris manos mif: s,qui hu π perabü[ ute ἢ N ulti lí 1001: lume emur !* üt.I: ominü i plícafti ά in στατῖς n.ce My res def-édi erat? lab o& tótti" neb nu 1 i miferi 4 atia méti rnere itd O p ete uol ríablnéc n te. πρι» Sic e αἱ etis cM utcolligar: e coelo: fons uí olupt: nt ab gmin ic emaít à pura. i et, 8fons uítaz&ií ati ubcrtd e al pü: t ad Phi E SRM{εἰ vei' de mif EN ιδίαν potabís eie iin Rum: de Cruruide meu "n 1 1 n e Η. η^: atr d 1 τ T ΣΙ e recto[πικθεαιᾷ tud(ciéib uidebimes Qm dpud e aid. eius ideitin[ob.14. b πῶ Mess Shri eit: tcord tibus um ε qune sias id er m & uerita go fum uia τ nus pe e. NÓ te:&(αἰεί en.Prate men:id e ebim?] nus& ueritas. N m uia peccatorí n ueni ufticid rrten, Uu eit fpiritü τ s di.Nubes,f. ἡ torís no eníat mihí idm tuá hí,&ü,qui piritüf. i Θ''. S operantur ini Romolicatm míhí pes fu Es his quí ES OR aphosin E: Sp nubi, e τὲς E í i eidérit« Ia: X ma isappirai Fri αν jT imbre tnópluát ἢ! 11un om ne ruouidel in lu n Rain fup cà. uia Oli: onec potü nes qui minero uidebinie: m tnub uía€ i xmulári í XX üer lame idefta et 8 wi portan es pluuiam εἰξ xilàrí ín tnalí XVI untítare, ἃ umiabím ehirifto à: portant irrito de iníqtaté alignátibus:nég;': in uico: Erat u/ i*. ΤΊ: 410: Er. num COGN A siepe cet:&c que m τά πῶ πέφ' ςεἷα, na δν qd illu lu/ fog ui tores plueiam: idet cadmo RR ucl ueis ία) pin SOR ὅτι obit, d tastua ἄροϊῆ portà erah elociter εξ in hü 1éue μι. ηλ portát,& irrigà erba: d ac, 3D. üc müdü tos Tod 3 n igere:quar ubes.Q.ui igátcord cito d γῶν cozd z zetende πη* * ubes ἐπα εἰ ifpuali aarenti S ecidét(ἃ ευ fcicti ifer() tQ tia:-(«| 3uftí ab eis uter fcri a, Etuetí petaí Νὴ Ω αἱ tei iétibus r : mons dei i ícía t quó ueri pturas nolü ri^ tiiufti in dfi m cuent A rapit hui sd tua fi uo uerit nol iíufi o un urum í - T3: mons de iudicíü: ον ES Όεί M dei fit onm ΕΝ prophet tendu remrum ia m Ronnie dur dins moneda iae κεν audet Non erum Si d κυ polio Ee :Quuái ileh in qb io eft. S, intelligi iferi is&(ubdoli ere icis: kom biles Qruàinfcr umanitas usrecondur unc& telligüt:i rícordia tuà o iqere qua uideti: Mul» (OY füci uizeius.V. utabilia fu poteft inuefti unt ar età tuá f it:ipfisofted: uà fciétibu ed mundi etis, ἢ Μου y iatua,màá. Vel alit nt iudici ueftiga Es ca^ Qui»íe d re e miferi Us te:í is cord on A35 tibi ficut f; ,mádatatt er.Iufticia cia ei?:& i re: iuxta ui recto fi cto funt c fericordià:id eft e. Vel ':: μὰ δέος Í: Í e o:de ἰᾷ τ dfi q tefciü miii) Ma ll anctus lo 14 Mont tua ficut ininuefti dis. 6 untcord” e.lIufti: adne iüt& lacb uminant annes es εἰ, it monte uga incid«ΓΗ vení eid iciam"ΤΕΙ τε nud 44a a femeti nt;X ucl caterí fancti mai 5 dei.lu cidà in I: veníat mí eftq nó tuam,mà t íuftí etipfis ni Oftea u: riapfi.M aiorís lu/ ma laqueü di imíbi δ habe ,màda^ jusqu uobi pus nili alles.S.Mon merití: nius εἴ diabolií pee fu. ὴ ΕΕ duplíci tatu : 4 s(oli: afole:id Sed mon tcs priu i mo 5 peccatozó- olí.& pbíe. iN plícítate E quá Ibidem, Abyffu iufticia,;id eft a chrift tes τ eft safole 1 ueàt deb ü nó mou euadere e elatus ὃ cot? "UL u-— α s multa, i οί í o. Vnde di[απ e lr. ono in jear me, non po uanitat -— pus aiam kiidicia dei επ MESES ν Oriecur bts ceciderit oto HR stopa s{εἰ ἐῶν ρῆςρος udicia fur t dixit:Ia:quíau multa xpulfí nitate có quí ope ueat, ut menó í ῆς poena infert nt,quib cob dilexi num repro» Expulfi(funt. A tra quà rant íníq ita te diu f gat ui ueteríf: ert.CLuzí us uel iufti exi:Efau εργο’ lü fi funt d regno d ldftare d íquítaté, I el, Seit Roma,b(120 q;teftame a ideo abyff is beatitud odio ha; i cos nó emones d εἰ. y 4 ebuctat ceci n hac ^^ mín h nti profi y o có ἧς o,uel í ràt.N potuit t€ coel Ἴθες, eciderü ηνία) tationabíl ee«(uma unditatí parant:qui im/ os ue enere:qui o:ne potue üt, À ta fal tatibu t:quiai nuet.mi roore:quia í cpotu A4 runt fta ΤΣ infipiétib εἰ perfona uoe facíee 15 contem inno b miferi mus df in ped erüt ft. re. !;: ofi: pla onis fui icordià nm ut les fu bi are. C "d mníferíco us debito s:iuxta ill e.Rat ntur. ἢ s(uis ini lia dec nob ipbia ía c, , ή 2díam rfum ud Apli ionabiles í. facrof inimicá aelo folí is nois fui tí m cor uum mifericordi tuam oeng.. í«ru pli: Sapi ilesir» di ancti lumi aufer itelargia£ uitim Ότο A 1 o. Ab initi éadmodü pientibu igno: umini Ταῦ, αι giat: fü nore infi T CORDE ERE inítio quí od multí s& f s effici is fui cogni omné dolü pbía i 4 mifti unc multi quide típlíc; extus pf; at.Am ognítióe í olüa anobi ει}; iius i, k«ε: ultiplica em prof aftí ἰπ P almu en, ἡ ioe illumi uertat: iS ultiplicata eft:cü E ruit boni spfonai 5«r f minat: nofi d adimagine unt.No(lj atit boi- Γ:ΟΙΙΏ uit ΟΠ T nà iuftí almu toS,re dq ;: dei npro s mín í OScru itate dci iglo T e oauíd"gno fu pio defenfione imente genies ui ín tegimí ore ΘΙ Ιί ci docet: rificat:ini.Trigefi 9 " muniti pfe&i fi iperar emíne ala i emularíí t:praui ciniufti ge imuf gm ipfe homi: niri, Vel filtj unt:fi um: fed illi τῇ latioi arí ín η΄ itatéec ὦ notat: ; nealaríi nis fili filij h:fperant f illi qui o inter alígnátíb? uellit.:mores gu alarü tuarü us eft:&(; omini ub cruci qui telligi pretatió tíb?. M XX i iai rü uel í:& fancti filtí:id eft filti cis tu gi ucl ioes:q ultas h 4 XVI gd ὶ cuisine elin teemí i filij homi[ή chrifti a ΜΕΝ εἴς exponi quz loc abet defti tegunt f. gmine,D omínü riftí: gclusira maligni i. Nà hí co fuo d σετ amit ΠΝ ipfi filij:£ fancti ,Duzal In pr qa tio eft, fcd? ignis:ne ic dicit: ebétuel í api fj: inebri iachrifi alz,du otectí tionc ma{σσ ill p ad celü it: nolí οἱ ἰπ’ ο apin uedín ebriabuné ifto. 1«ό o teft o, ill gna udqd celü, n í partice É; e: nt 1.5 ει( amenta; ud:Occi i elatus fi pop i“7 eq adi irticeps ΠΝ εκ Ψ rne ran fpiri quidéab cbr ELE, lauerí ccidi ad M PPheidisa inuidia: m pulent. inebri pirituffancti ubertate untur. eríe facíé lolefce i0n.Inuidi Sait:In in ia:ga pii m ent. m«ΓΕ iabunt,u nci. D€ dom? o fra cíéeteo(níauí£ ntulü in li idía αὔτ! 1 indi ,utobliti omus tua udes diuiti íquítaté inliuore ütliuo igna/ n εν b vbertateo itis lagitij tuz, fanét, attend iuitias co té.Non imí remeo. b r eft:iuxt. m. 5 ens€t to.Ab intel 1 ςο velocíte tatea 2ἱ ΟΠΟΥΟΣΓ S qui--- ως yi Figatomnéa: suolu: zrente ellectu den r arefcét: poftolícà ὄφτεσαι pini Gá d nctitati nimà fpü ptatís ἀεί- voluptatí do, τοῦ ét:z Qué icà quere quirunt: quas 9e mapu üetis; ut» eft: quii oría εἰ δραγαξ gloria δὲ lera berbarái εἰ e tc οὓς eft fon. fructü exhibeat Εαν Κιν να F.Omnis(i miidaria bari cito occi 9 víte. Et ibeat initi it. Huic f« os fani. A nquit)ca 1a potetia f/ tues;€ in itinerib?(u(ententiza d Are AERE ΗΝ δι Ὁ ono tíédü εἰ: αὶ is marcefce idit lacob cenum& f mnis ia nó omi t.Simil xus apls:!'O$ eius Εία RereeDimilimaaeer d:Tta& diu«40b infirmis€ holerib9 es Ι: funt o fen facttob ece 1 ἐῶν ὁπιλ.14.8 pera in -£ommen.Iicronymi aq Gpocraín otio fac bonítaté, Ταν egro tibi loquitur fermo diuinus:ut inter reliquas gratias qua funt fruci? fpiritus exhibeas bonitatem, Spera ín diio: Spem ha/ beas femp in diio.Et fac bonitate: hoceft adim plemáda ta. b4[ Jubabíta terram. San&á ecclefiam: uel corpus tuü.Tu dare carni: nó carotibi. ει pafceríe it oíuítijs εἴ, non ínuenies.Si locus diaboli peccatum cft:eríttempus quando peccatü non erít. Hoc autem tunc erít, cum ex; ultauerimus in multítudinepacis, 5[ ραπ au; tem beredítabunt terram. uos nullus curbo furoris exa gitat:neqy concupifcentiz ignis inflammat.Hareditabüt terram illam uiuenz tili:quia mites δὲ hu^ ,: ν 1-8 Φ ? Spéraín domino δὲ facbonitatem δὲ inhabititertatm:— piles poffidebütter/ ΄ ΄ ΄ LEA L 5 ΄--" ᾽ ΄ 1.-In acris uoluminib*.€& pafcérís in díuítijs eius. Delectáreín drio:& dabitti, ram:hoceft uitàater Si hzcrerra fructu ex “Πίσας(anctítatis:tüc diuitjs dei. Ὁ«Li»e lectare in ofto: oabít , ΄-- Η f ? bí petítiones cordis tuí.Reuelá diio uíam tuam&fp& &tuiocundaberisin ὃ ra in eo:& ipfe facié. Et edüicet quafi lumé iufticiá tua ἱ& ilidiciü tuü tandp mérídié: fubditus cfto domíno δὲ nam. 8«[£t oclecta; bunrur ín multítudíne pacío. Delectabütur, íd eft letabü£, in mul títudine pacis:id€ ift tibi petitiones cozdíe, ord ed. INoli aemülari ín eo quí prófperatur ín uia fua: chritecum in regno tuí. Cor(emp fapiétià" in hómíne facientc íníufticiam.Défine ab ira& derelin 7 TETTE, petit. Ergo fi admif; rint, qui eft pax no» ,$ ΄ ΄ ΄ H. fis his iocüditatibus 5 que furorem: nolí azmülarí ut malignerís. Quoníam Πτα. b«rébferua; in diio delecteris:da; τὶ αἰ malienantur exterminabuntur: fuftinentes aütem bittibi thefauros fa: bít peccato? iuftum. Vt inuento loco noceat quid petíeris p Πάξ. F& non erit peccator:& quzres locum eius& non ínue- fanctorum ipfi cru» Vnde dixit: Qcuía fi. Y "" a dene tobicconfen$ícs.Mánfueti autem hareditabunt terram:& delectà/ ferintfap terram: de.» buntur ín multitudine pacis. Obferüabit peccator íu/ omnire qua petierint ς:& flridébi is. Dómínus apate meo iereis, ὁ{{π|π|:δζ ftridébit fuper eum dentibus fuís. Dómíi €(L'Reucla ofto víamm. τυᾶ. Ω υἱὖ dicit τες’ la: nunquid aliquid ciantur& torquétur in ifta prafenti uita: ideft in mente intus malicia δὲ iuidia quà habét, cepé£t(trídei autem írrídebít eum:quoníam profpícit quod ueniet ην étions iuis ,'"» τ t maltcie e dics eius. Gladiíim cuaginauerunt pecaatores: intende equae Hee tibus quibus eum ni nefcit deuse Non,fed. f runt arcum fuum. Vt decipíánt pauperem δὲ ínopem:— ri£deuorare.Per mo tu qd babes in corde, patefacere debes deo ὃ ut trücident rectos corde. Gladíüs eorum intretín cor.— Um Corpo SE dixi mus, oftédit motum , ΄, í" ín fermone percofet 1 da ipforum: δὲ arcus eorum confríngatur. Milíus eft anima. Ὁ«Lom fionem tuà, Confite; re ei actiones tuas X fpera in eü femper:& ipfetibi dímittet pec; cata tua. f 4|£típeraíneü. Ο) d poffic remittere delin/ quenti.&&(£típfefacíet. Ec qd inquis facie? bep t educet quafi lumen íuftícía tuam. Ad claritatem qua eü cre didifti.fufticià cua:id eft in claritateopatua.(€[£t(udí cíum tuum. Quo ea quae bona funt elegifti. k«ΓΖ ἀπ merídíem.In pleno fplendore grati(uz:cum reuelat co ram angelisíuis.Vel meridies:opa fanctorü intelligunt. lp SSubdírue efto oomíno. Nó peccato, fed humilis efto coram diio. tm(f£t oaa eum. Pro delíctis pra(entibus& antiqs. Vnde Paulus dixit:Primo omni fieri orationes, Oobfecrationes,poftulationcs,gratiarü actiones:pro regi/ bus& omnibus quiin fublimitatefunt. n q['íBolí emu» lant ítteo, Ne inuidus ei fis:(icut fuperius. Et iudicii ταῦ Mattbas.f tandj meridies. Tuncem iutti fulgebüt(icutfol in regno patris eorü:G eruntclara omnia qua nunc abícondita fant. Vel noli emulari in eo qui profpere agitin uia fua. Non teterreat impíj felicitas breuis. Ὁ uiefceab ίγα δὲ de relinque furoré.Noli emularí ut malefaciaf.Depone irá, neiniqua patíens,uicé reddere copellaris. o ϐ€9uí p20 fperat i1 via fua. ui feliciter agitín hocfzculo. ρα 3n bomíae facíéte íníufticí3. Ipfe em fe peccando pracipitat: necüillo effe defyderes qui iniquitatefacic, α αγ define ab íra.CLuz dei iufticià non operatur. r«[€roerelínque Prouct.1g.b fürozem.Q) ui(cdm Salomonem etiam fapientes perdit. Vel de(ine,ceffa ab iraanimi& furorecorporis. Θ4[18 0 líemularíi vt malíguerío. Nealios prouocando ad nequi tiam,ipfenequáefficiaris. t€[£3uoníam quí malíguàrur extermíaabuntur, Qr uía nó habentradicem pietatis. Vel exterminabuntur de terra uiuentium. v([uftínemn, teo autem oomínum:ípfi bereditab&t terram. Id eft terram repromiffionis quz fluit mel&lac, x 4Γ Zidbucpufillum c non erít peccato? Modice expecta,€ non erit peccator: qui tolletur hinc: quía diuina opprimetur ultione. y«[£t queree locum efus c non ínucaíce. In futurum nó eritzneq locum quictís accipiet. Ec quares locum eius& modicum íufto, fuper diuitias peccatorum multas. nue autem(rrídebit eí& quía pzofpícít quodvc níent ofea eíus. Dies ultionis irz dei, Nun quid dominus alique irridet? Non, fed quía digni funt ipfi ut irrideantur ín uindicta. Q,uoniam profpicit qd ueniant dies eius: hoc eft dominus fcit quando ueniet perdítioeius. e ep Oladíum euagínauerunr peccatozeez intenderunt. arcum fuum, Gladius fiue fagitta: peccato rü,uerba feductionis funt. Arcus uero uel uagína, mens eft corum de quibus proferuntur. Vel gladium euagi/ nauerunt peccatores: id eft gladium períecutorü in per» fecutione. Intenderunt arcum:id eft cendicula ipforum contrafanctos. f ΓΌΟΙΣ oecípíant pauperem« inopetm. Non diuitem mundi,fed pauperem chrifti.&«[ ειτε cídent recto cozde. Vtcos qui bene credunt feducendo interimant.Q) uia tuncanimz fanguis funditur,cii quis blande feducitur, δὲ cadit in peccatum. Sed hacad hz/ reticos referéda funt: contra quos debemus fortes ftare: ut eis qd propheta adiecitadueníat. b«[oladíue corí (ntret ri cozda ípfozum:z arcus eozum confringatur. Vnu(/ απο enim quí contra deum loquitur: aut cuius mens in ftulta arrogátiz uanitate fuperfluit: nec fcripturis fpi ritualiter intendens,uitiofa eas interpretatione corripit: ipfefe proprio interimit pugione, Etficut ad apoftolos pax eorum.fi indigna fit domus,reucrtítur: ita&in cor/ daiftorum gladius fi contra infontem euaginctur infi gitur. Vel gladius corum intret in corda ipforü: hoc cft uindicta ín animas ipforum.Etarcus corum confringa? tur:tendiculaipforum.{€[ Zf»elíue eft modícum(ufto fuper o(uítíae peccatozum multae. Metuir em illud quod dominus aitin euangelio: Quid prodeft homini fi mü/ dum uniueríum lucretur:animz autem fuz detrímen; tum patiatur ὁ Modicüm àutem quod dixit, fides eft. uz dq grano finapis comparetur, magnam tamen habet uirtutem.Melius eft modicum iufto, fuper diui/ tias peccatorum multas.(0 uáuís parua(int, meliora . Ω. ποπίᾷ brachia funt:quia dixit Salomon: Melior eft exigua portio cum Ερζεα.ὃ requie,qi plena manus cum iniquitate.- Q.uonià brachia Zin pfalmum Δ sqQGQuoníab:acbía peccato:(i conterentur. Brachia,id eft fortitudo illorüi conteretur in uindicta, neinnocentíbus noceant. b«[ Confirmar autem íu(too ofio.In fide cóucr/ (ἀπε infirma corroborat. cq['fBlouít ofis víao ímmacu; XXXVI ο, quia fepties cadit iufrusS^refureit, non collidetur:quía diis fupponít manü fuam. Agenti poenitentiá ftatim πρὶ) feretur.Sic& Dauid& Petrus,cognitum lachrymis pür gauerunt delictü:& a diio confirmatifunt, e 41 3uníoz fuí(enuí:cmon vídiiuftum oerclíctum, Nolite inquit Apo mmundos autem& € qui m ignorat, neícit, Omnis enim we Corde B 4r orans, ignorabit, "exp€tberedítae eo; rum(n. eternái erír, In .€hrííto;qui eft perpe; tuus δὲ aternus. Vel in eternum erít. Hoc e(t in uita eterna, ε«[ Born confunden£ fn tempoze malo: 2 ín oícb? famío faturabü, tur. Tempus malum, judicij tempus often, ditin quo cli iufti nó padant famé:de pec; Lud catoríbus dicitur: V uobis q faturati eftís: αποπίᾶ efurictis, Nó confundent ín tépo: re malo:In tempore di(cuffiois,qd imptrjs malüerit. Etín dieb? famis faturabuntur: & fi definat effe míni/ firatores uerbi dei:hi inchrifto q panis cft uiuus reficient. Vel in diebus famis fatu; rabunt:hoceft quan - doilli peccatores erüit 1. Timo, εις lato2fi.ld e(t conueríatione íllorü, Nouit diis qui funt ei*: i ὃ Qioníá brachía peccatorü conterentur:cónfirmat aüt 5 iuftos dris. δις dis uías imaculatorum:& haereditas ε eorum ín xternü erít. INón confundent ín tépore mat lo:& ín diebus famis faturabun£:q(ía peccatores peri s büt.Inimici uéro ἀπί moxuthonorificati fuerínt δὲ ex^ altati:deficiéntes quéadmodum fumus deficient. Mu; I tüiabitur peccater& nó foluet:íuftus áuté miferetur δὲ mretribuet. Qüíabenedicentes οἱ hzredítabunt terram: » máledícentes autem οἱ difperibüt. Apud dóminü eref; ὃ fus hominis dirigentur:&üíam eius uolet. Cüm cecíde/ rtítnon collideturqüía dominns firmat manum fuam. ? Iünior fuí δὲ fenui:& non uidi(9 derclíctü:n&c femé » eíus quzrens panem. Totà díe míferetur& comodat: ;& femén illius in benedictione erít. D&dína a malo δὲ 3 facbónum: ínhábíta ín fzeculum οσα. Q tía domi ? nusamat íudicium:& nón derelinquct fanctos fuos:ín ὃ xternüm conferuabuntur.Iníüftí punientur: δὲ femén f impiorum peribit, Iuftídutem hareditabüt terram:& ? inhabitabünt ín faculum fzculi fuper eá.Os iüfti medi Ftabit fapienti&:& lingüa eius loquetur iudiciá, Lex dei " eius ín corde ipfius:& nón fupplatabunt eréflus eius, ftolus pueri efficifen fibus ueftris,(cd ma; licia paruuli eftote, Ergo εξ Ὁ initío ata tís fuz, paruulus in malicía ufed fenex in uirtute diuina: intel/ lexit υπ poffeiu/ ftü a diio derelinqui: necíemen eius quz» rens pané doctrína cccleftis: de qua uer» bü inüipientibus pre buit. t{δες femen εἰ quercne panerm. Semen eius,opá eius, Ω. πατᾶς pané: id eft ucrbü dei. v ΓΖ ota oíe miferetur« cómo: dat. Dies eft cü unuf? απο bonum exer/ cet,]fte ergo omnib? diebus uitz fuz foc/ nerat domini fui pe^ cuniarm, nó ad lucra mundana,ed ad coe leftia conquiréda.To ta die,omni tempore. Miferetur a deo:id eft qui alijs míniftrat do &rinam dei. κ([£t femen eiue ín benedí/ . uacui:tunc fancti fa; B turabütur de gratía dei, f«[ Guía pecca; nd txt tozee ρετίδῆε.Ο). υἷα non cuftodiunt mandata dei,fi non umm. emendauerint, g 4[ 3nímící vero'ofiímog vt bonozíficatí T fuerínt.In poteftafe terrena. b L£teraltarí. In uana glo; Ts ria. í&[ Z»cficíentee quéadmmodum fumus oeficfent. Aduc; niente autem morte, omnis gloria eorum tandi fumus aut nebula tabefcet:quia cito omnia tranfeüit. k€f δι, Lug, d Tüabíf peccatoz c non rerríbuet, Quia πό reftituet pecunía diti cum ufuris.Mutuü accepiíta diio: id eít quíngp fen/ fus corporis uel diuitias:& non gratias agit deo. 14T'3u ftue aure míferetur z comodat.lId efr& in fc facit mifericor/ diam δὲ in alíjs:hoc eft difcernit ipfos quinq fenfus cor/ poris. Vel iuftus miferetur δὲ cómodat. Accepit uerbum, &(piritualibus fpiritualia fübminiftrat: ut no folum fe, fed alios lucrífaciat.In hoc uero uerficulo: ctiam mifera; tio pauperü íntelligenda eft. in εΓέθυία benedícenree εἰ beredítabát terrá.In qua bona dei repofita(ΠΟ ui(em per deum laudátc:& ípfi poffidebunt terram: id eft& igà terram folent poffidere:& poftea terram uiuentiüi poffi/ debunt. n 4[ Z»aledícentee αυτό εἰ oífperíbunt. Promitte Exo,33.c t€ domíno:Inimicus ero inimicis tuís:& afflígarh affligen teste. o q[ Zlpud oomínum greffue bomíníe oírigentur, Gi24, C-uibusad eum tranfireconatur.Sic& rebecca abfjt in terrogare,non de loco ad locum:íed de υίτα ad uitam:& Exo.5.c Moyfes(olutis uinculis pedum,tranfiuit uidere rubum, Ettu fi apponasanimü uttranfeas a morte ad uítà: non pedü greffibus: fed anímiuirtute,diríguntur a domino effus tui. Ad dominü gre(fus hominü dirigentur:fen; us uniufcutufq: ut ait Salomon: Hominis eít prapare uíam fuam:fed dominus dirige: greffus fuos. p€[ t vyíam cíue volet. Vt ad(e ueniat qui eft. uia, ueritas X uíta: Vel mandata cius defyderat. ἃ 4Γ«£um cecíderít non collídetur.O uarec γα] ία vfío firmar manti cíus.Td eft opera eius, Cum ceciderit propter infirmitatem carnás; ctioe επ, Opera qua geffit, uel doctrínam quà docuit:a απο be; nedícentur. Sed& femen,ad chríftianü refertur popu; lü:qui in ecclefia a(fidua benedictione dítatur.Et femen eius in benedictioneerítin abüdatía X gloria. y«έδρα, dína a malo.Opere. 5f£t facbon(i. ὦ deus pracepit. Declína a malo& fac bonum.Declina a malo, a diabolo uela peccato:& fac bonum: hoc eft imple mandata. a«r&tinbabíta ín feculi feculí.In ecclefia in unitate fidei, eíto cum eo perpetuus. b q[ Guía οῆο amat(udícium. Re&um iudicium,quo iuftos impiofq difcernir. c([£t nor berelínquet fanctoe ftio8. ui in eum totam fpem lo cauerunt. oq[ Jnetern6 conferuabuntur, Hoc eft in per petuum:quía aternaconcupierunt. ep 3níuftí puníci tur.In uíndicta. f([£t femen(mpío:& períbft.Semen im piorü:hoc eft opera illorü cum ipfis punientur in tortné tis:& omneopus eorum difperdetur:quia iniquum eft. €«C uftí ου beredírate poffídebür terram. Terram uiué tium. b 4j£tínbabírabtt(n feculá feculi fap eam, Super illam quz cft(ine fine: de qua fugit dolor δὲ gemitus. fL Os í(u(tí medírabit fapíentía.1d eft chriftum: unde di^ cit:Erinlege eíus meditabitur dieac nocte. Cum ait,me/ e n RceuTm fignificattempus:qd' in regno dei in/ telligitur apendum:in quo nó uino luxuriz, πε cibis uoluptuofis,fed fapientia dei,iuftorum ora replebütur. k€£tlíngua cíue loquetur iudicium. Cum omnía ponde rate€ non fraudulenter,negy cum íra fed íufto iudicio, quz de deo fentit;enarrat.In quo ei abundat gratía fpi» ritualis:omnía perícrutatur etiam alta dei.|j δεν Ὀεί cíue ín cozde(ρησ. Hoc eft in mente iu(ti. Non folum ín oreaclingua,fed etiam in alto cordis cius fructificabunt perlegem dei,opera fanctitatis. tm dL t noufupplanta/ buntur. Ab aduerfario. n{ιβὂείυσ eiue, Q.uibus ad deum peruenirenititur. Vel non fupplantabuntur gref/ fus eius,Senfus eius a diabolo ucl a peccato. ecc 5— Confyderat Confyderat 1^ C L, Cort.144 “»»." Adáta, £ommen.Ioicronymi. fvderat peccato:(ufturm:« querít moztíficare eum. Tenn mS populus iudaorü iuftum filium dei, & ftridcbatin eum:quia grauis ei erat etiam ad uiden/ dum.Sic& nuncinimicus confy derat unumquég πο firü ut perdat.Sed(i uigiláter refiftat,cueniet qd fequit, b«[ 2omínus aurcm nó ocreliaquet eu ít maníbue eius. In po; ecftate τίς illius. ς«pec oamnabít . Cónfyderat peccator iuftum:&t quarit mortíficare eü. » Dóminus autem non derelínquet εἴ ín manibus eíus: Η ΄ ͵ 21 5 ΄ * nec dámnabit eum cum íudícabitur illi.Expecta dómi; habet, 1 4Γ 3iníuft( autem bífperibunt fimt: relíqufe Πα. píozum períbunt.Non referuantur eorum reliquia ex fuy perbía utin eternum uiuant:fed ut in ponam gehennae ignisintereant, πὶ 4Γ&alueautem íufto:uma ofío, Per quem δὲ prafentem uitam capiunt: δὲ adipiíci prafio/ lantur eternam, δα’ lus autem iuftorunr a domino. Ipfc eft no ftra falus, ἃ 4L€t paotecdo2 eoum eft ín tempoz?e tríbularíonís tum indicium d« num δὲ caftodí uíam cíus:&&xaltabit te ut harreditate domat s i lie pius ut pereatiuftus: ας capíasterram:cüm períerínt peccatores uidebis. Vidí σι noe facict cof e dominus S domi s impíüm fuperexaltatum:& cleuatutn ficut cedros liba η fperanenuns H d- b.- ἫΝ uie al^ diuitlegem eius.Sed. v ni, Et tráfiui δὲ ecce nó erat:& quafiuí cá δ ποῦ eftín- Meu MEE eid üluminftum noncó ius. Cuftódi innocentíatnS uide aequita^ te&or eorü eft intem» demnatin dicimdicti! Mens loo eus G ln poretribulationis,cüt cum impiü íudicat, oer£rpecta oomínii &tem: quonidm funt relíquíz homíni pacifico. Iníuftí ι áutem difi peribunt fimul:teliquia ímpíorü interibunt. partàuià quzad uí/ tam ducit incedunt, Pls" P 98 5-{ χὰ" Salüs autem iuftorá a domíno:& proe eorü eft plenam doloribus fiint fonda: ín tempore tribulationís.Et adiuuabit eos& bi eos dominus&li rum cuítodiam expe;, ib?: iteos: erabit cos a peccato &aturdeus:ldcono— liberabíteos,& erueteosa p ecatorib9:& falua 3 ribus: faluos faciet .debemus cófundi itn diuerfis mundi ten^ tationibus, Expecta domínü: CLuicquid e quía fperauerunt ín eo, moratíone dici fabbati. ris δὲ in adueríis: pa; tienterexpecta: ideft. r fuftine. c€ ΙΕ κοί, bít te vt beredítate ca; pías rerram. IIIa uticp eterna beatitudinis tellurem:in qua iufti poft terminatos labo resexalrabuntur. f[cum períerínt peccatozea νίᾷε; bío, Tunc iuíti peccatores perire uidebunt: cum fru/ étum mercedis domíno tribuentepercipient. αν dí impfum eralratum« eleuarum faper cedros líbanf,£t tranfiuí τ ecce nonerat. Cum mundi huíus pelagü tran/ fierimus:tunc uidebimus non effe diabolum:& lo/ cum eius nequadj apparere peccatum, Cedrus duas habet interpretatíones, fed ín hoc loco eíus explanatio ας εἴ. Sicut enim cedrus fuper excelíos montes ap/ paret exaltata,€ impulfu uentorum(αρς delabitur: ita€ impius qui relicto deo in diuitis mundi confi; dit:qualibet floreat, quálibet extollatur& eleuetur,non inuenietur cum ab hoc mundo migrauerit.Sed& ad Iu; dam traditorem iíta referuntur. Vel cedrus libani,fancti propter altitudinem meritorum ipforum: δὲ facerdotes, odore boni operis. Impíj fup ipfos funt: qa calcát& op^ primuntillos. Tranfiui& ecce non erat. Dicat hoc apo/ ftolicus coetus:quia tranfiui procellam paffionis iefu:& illo refargente,hic non erat:quia abijt& laqueo fe fufpe/ dit. b€i Gugfiut eum« non cft íngentus locus eíus, OQ. d autem non fitinuentus locus eíus,& habitatio eius defo —— 4 lata remanferi: Petrus ín actibus apoftolicis prodidit, cum Matthiam in eius ordine fubrogauit. Vel tranfiui & eccenon erat:quafiui eum& ποπ eft inuentus locus eius:Id eít ipfius impíj.Non eft inuentuslocus eius:pro tanta uclocitate qua deficiunt.{4(£uftodí(unocen/ tíam 7 víde equítatem. Si nulli noceas: fi cum nullo li/ tigiofus(issuidebis chriftum:quia ficut uía,ueritas δὲ ui ta:íita€ zquitas intelligitur. Καὶ«[€ouoníam funt relí/ quíe bomínf pacífíco. Ο ui hic pacifice uixerit, wt filius dei uocetur:huius reliquie hoceft corpus mortale refer uatur ad gloriam refurrectionis: iuxta illud Apoftoli: 1, Cort$s.g Oportet mortale hoc induere immortalitatem. Reliquiae impiorum peribunt,Pro reliquíjs in hebrao,nouiflima P Omin£ ne i furorc tuo arguas me: necp ín ira tibiaccider inprofpe—. tua corripías me. Ὁ ἦι fagittze tüe infixa: funt mihi:& cofirmáfti fup memanü tuá.ING€ fini * tas ín carne mcaa facíe ἵτας tux nó Eft pax offib? meis » a facie peccatorü meorü. Qm iníqtátes mea: fupereff. x r fütcaput meü:& ficut ónus graue grauatzfüt fup me. Pfalmiüs dauid ín reme: XXXVII eos quia fperauerüt in eü: Cum ad perfe/ &ioné pure mentis perducit. Ad eum ue nire meruerunt:quao niam fperauerunt ir eum.In omnibus eirt anguftijs in εἴ fpem locauerüt, qui dixit: menon eft alius.Ego Putruerunt— occidam& uiuere fa ciam:percutiam& ego fanabo. Qui fanetomnes infire mitates mentiü noftrarüi:nobifqp praftet toto corde eri/ gere fpem noftram,& in fetríbuat collocarí:ut a peccatis liberati, mereamur ipfo di(tríbuente etiam eternitatis premium adipifci.. Ο 4{31 finem pfalimue oauíd ít rememozatíone ofef(abe bari.Sabbatum, requies interpretatur: hoc eft quando requiefcuntfancti:id eft αὖ reqefcit ecclefia in illa requie paradi(i quà pdidit in ada.Ifte pfalmus oftédit: ut fi acci dat infirmitas corporea fragilitati nó defiftat reqri medit cina coeleftís. Píalmus XXXVII €omínene ín furore tuo arguae me: neqs(rírd tua cozrípíae me. Totus pfalmus ex perfona poenitentis eft:fed ad chriftü referri poteft:fi/ cut& fexage(imufoctauus. Dominenein fu; roretuoarguas me: neqpin ira tua corripias της. ἴγα eft (ut fpe diximus)cómotio animi. Furor uero uindicta irrationabilis,cum fellis amaritudinc.Ideo ifte qui fe pec catorem ícic:non ira fed per mifericordià: necin furore, fed per patientíam feargui poftulat. q 4Γ€xuoníam fa^ gítte rue πῆχε funt mibi. Verba doctrinz qua utíaculum tranfuecberarunt cor meum, ut agerem penitentiam, r«|£t confirmafti fuper me man tuam. Vt tánd? bonus magifter uerbcrib? caftigatiois afflictü redderes emédas tü. 9 4ΓἼΠ6 cft fanítae ín carne moeaa facíe íre tue. Vidi faa cie irz tua:€ nó ipfam irà: hoc eft intellexi p fcripturas fanctas,quáta minabaris peccatoribus:& extabuí,petés ne ipfa fuper meira defcenderet, t€["IBon eft par offib? imcío a facie peccatoz6 meozü, Nullam quiete indulfi uel offibus uel membris meis donec ea ponitendo purga/ rem. v«[Ghuoníam íníquítates mee fupergreffe funt ca» put me&.Inualuerunt enim mihi,ut fequítur. κά onus graue grauate funt fup me.Non eft em mihi leue pec/ catum meü,íed recognoíco quia graue min iudicij pony us im * Ego fum de?:€ abfgy Deut [^] ὋὪ. τος E Rec Hn μα. πι να. ΚΚ ΧΑ κ ES — zx e -:—— ΕΣ T3 qo I3 Tc— BT£z ΜΥ.$1.— ὃς ο η) 2 2.— 5 ΤΥ πΎ ΤΥ M—. M."''' κ᾿.'Ι εν τῖὖς..:-: UN'A Rey A Yo De an, itm fiy ιῥ undi y tll X fada ibid Xll Sn fnm- t.Corti,d cícOLd'infirmum eft tionis d adt) Icd, bui πάσῃ! inui frr] τ fit rait adt 1 nij deum rut qu 101} iust nia Lua$,c Deus propicíus efto ΟΙ! crie) tapa Ι mi! DB zin pfalmum dus impofuit:& fuper uerticem capitis mei excreuít, Si cut pondus grande,fic peccata mea fuper me.' 8« fourruerunt c cozrupte(unt cícatrícee mee.Porcorum mos eft coeno, aut ftercoribus pro bonis odoribus uti: necintelligunt(e ín his(ordidiffime uolutari.Nam mihi fotent& cóputrefcüt uulnera pctórum,de fyderanterg; expero. b P ütrutrunt δὲ corrupta funt cicatrices meae faci? infi. XXXVII$o. 28 teft& de difcipulis accipi: qui in paffione metu territi, a C domíno recefferunt: intantum ut etiam eum Petrus de;: negaret. Velfteterunt,caufantescontraeum. n[£t qui íukta me erantioe longe fteterunt. Apoftoli uel reliqui difcipuli:de quibus aiteuangelifta: Cum autem appre; Lu 22.8 hendiffenteum,ftia/ bantomnes noti eiuf alonge. ο£t vím medicum. Etcurinz ς pientíz: meae. Mifer factüs fut δὲ curuatus fum ufcp ín— faciebant d querebant quis computruerüte b€ Aifadeínfipistig« Hitemztotà díe cótríftatus ingrediebar. Quóníà lumbi anímai meam.Facie, bant uim: non noti, imeg.O.uíanolebam— mei impleti funt illafíonibus:& noneftfanitasincarne—fediudai:uel Petro, agere poenitetíam, A facie in(ipictia mez, f mea. Afflictüs fum δὲ humilíatus fumnimís:rugicbám— Cm dicerét s Nam δὲ Liszt tu cx illís es: Vel Iaco Fe hoc Γον, agernitu cordis meí; Domine ante te omne delyderíü^ bo:qui cum traheret cilicet per infipientià: metum:€ gémítus metisatenon eftabfcondítus, Cór γε! δα fyndone, nu; Mat.r4.e meam:ut Paulus dí^ dus aufugit ab eis. meum conturbatum eft, dereliquít me uíttus mea:&— Eruim faciebant qui dci, fortiuseft homi^&lumén oculorü meorü& ipfum non eft meam. Amici— Quarebant animam nibus. c«ΓΡ: meam: fcilicetiudai, faqusfum zcuruamus! tmeí δὲ próxími meiaduer umtneappropínquaterunt. qua(illorü fortitudo fumvípíafinem. Vp Ἡ δὲ fteterünt.Et qui iixtame erantdelongefteterunt:&— effet: δὲ a deo ipfam dum confitendo pur poteftatem non acce; arer:quia finecófu, ὃ uim faciebánt quí quxrebant animam meam. Et αὖί— pirrenr, p T£tquí ione&mortitianon| ínquirebant mala mihi, locuti funtuanitates: δὲ dolos— querebant mala πι dimittuntur peccata; locutí funt vanítateoz -,"€-— bL£ora ίσοι, 4(Οἵα die medítabant«Εφ autemtand; furdusnonau/— erpolostora víemcdt ftatueíngredícbar.In, v díebam:& ficut mutus non apcríés osfuum.Etfactüs— tabantur. Multos qui dignum me eficiudi cans: qui uel oculos fum ficut homo non audiens:& non habens ín ore fuo dem dolos meditati funt: cum intertoga/ adccrlum leuareau, 9 redargutíones.Quóníam ín te domíne fperauí:tuex^— rent, ἢ deberent dare Mattbzz.b derem: fed percutiés., audies me domine deus meus.Quià dixi nequádo fupectus πιεῦ, aiebam: cen(um cafari an nó: aut fi mulier depre;[οῦ.θ.9, pergaudeant míhí ínímíci mei:& dum commouentur— hen(alapidaret. Sed mihi peccatori.? pedes mei fupér me magna locuti fant.Quónidegoin—fUnc aperte dolum € GC Owoniam lumbí ingerunt, cum falíos ecí{πρὶ εν funt(llu/. Y Hagella paratus fum: dolor méus ín confpectu mCO te(tesadducunt. Vel fioníbus:«nó eft faní^ tae ín carne mea, Illis ᾿ éllu(ionib? feprofitetur effe infirmatum, atqp repletum: quibus diabolus humanum genus allícitut delinquat. Deus tu cognouifti infipientiam mcam: quia lumbi mei impleti funt illufionibus.Se unufquifc confy deret, δὲ titillantem corporis intelligat uoluptatem:& cunc di/ ub Roma,7,d cere poteft cum Paulo αροίϊοϊο: Mifer ego homo, quis mhi ,. o und vui «in fant ΤΊ yit iub me liberabit de corpore mortís huiuscEt illud: Neq ein quod uolo hocfacio,fed quod nolo. f ΑΓ 3ncuruatue (um et bumílíatug fur uímte, Ad poenitentiam. g«f Ru Gícbama gemitu cozdío meí. Petens cum luctu remiffio/ nem. Alíud eft gemitus corporis: X aliud gemítus cor/ dis.Gemitus corporís, eft propter res terrenas: uel pro/ pter mortem gemere. Gemitus cordis, propter fua pec; cata uel aliorum.Sed chriftus nó habuit quod gemeret: quianonfccitpeccatum. bel€tgemítus meuenon eft ' ebfcoudítus a te. Id eft: quicquid habet homo, deus fcit. Quicquid deliqui, quicquid mali geffiyomnía tibi cum itu reíeraui: fciens quia tibi non occultant occulta, «L£ 0o: meum conturbatum eft ín me: oerelíquít me vírtue tita. Ο μία iram quam fuperíus memorauí, incurrere expaucíco. Κάῑν-ειυπιξ oculoz meoz non eft mecum. QLuia poftpofito ueritatis lumine, in tenebras deciderá peccatoriiSicenim prophetam omnem ordinem huius píalmi ex peccatorís perfona profecutü fuiffeanteriores noftri docuerunt. Sentiant illi quod libet,Ego yo ab illo foco,ubi ait:Amici mei δὲ proximi mei,ufcp ad fine pfal/ mi,uideo dominum meum lefum chriftum a iudais cir cuündari: in cruce fufpendi: δὲ ex inferno refurgere. Ait etgo ipfe dfis depaffionefua. ἰ[ Zimící mefet pzoxímf meí:aduerfüe me appzopíaiquauerüt. Amici dicunt iudzi propter Abraham, Proximi, eo qd? ab eorii generatione affumpferit carne:qui appropiauerunt ei ut cóprehen/ deretur, mm«Lgjmíci mei c norímef corra ue fiererunt Po; femper. quiinquirebant ma SM a míhíi, locuti funt uanitatem, quando dixerunt: In beelcebub eíjcit ἀπ) Στ ἐν Ὁ monia. ἃ«X£goautrem rands fordue non audíebarii: et ficut mutue non αρετίεπσ oo füum. Semper quz expro/ D brabant, fuftuli:€ iugiter filui. Hoc& Pilatus manife; ftat,cum dicit: Mihi non refpondes? An nefcis quia po/ IoB.19,5 teftatem habco dimitterete? Ego autem tandj mutus nó aperiensos fuum, Et apud Pilatum domínus non eft locutus. Et Efaías decodem loquitur: Ταπῷ agnusad pf3,55,.c uictímam ductus,non aperiens os fuum. τ εἰ factuo fum ficut boimo non audícae:et non babere ít ο26(uo redarguríones, Nam cum me fputís línirent:arun dine uerberarent: illuderentqy genuflexo, nihil eis mo^ cus reípondi. Et non habens inore fuo redargutiones, Sictacui accufatus, quafi non habens quíd pro mere; fpondere deberem. Chriftus in omnibus exemplum dedit: uthomo flagella δὲ correctionem patienter por^ taredebeat. 9 41£iuoniam ín te vomíne(perauí: tu ek» audíeo me oomítie oeue mete. V c me refufcites. Vel cu ex^ audies me, hoc eft, uíde illorum fuperbiam,& means humilitatem, t€[€uíaoírínequando fupergaudeaut ΤΡΙ ínítmící meí: et oum comimouentur pedee πεί. Pedes Chrifti in paffione: Vel fancti apoftoli, quí pedes chri» fti effe debuerant: commoti funt de fidead infidelitate. Commoueri poffunt pedes meía ftabilitate fua:& ini» mícíín me infultare: fiin hac crucís morte humílíatus, nonrefurrexero. Yv[ 30:me magna locurí funr. Dicen, tes:Si filius dei es,defcende de cruce, x(goautem ín flagella paratue fum, Preparo mead fuftinendam crucem,lanceam, fel, acetum: ut per hanc mortem meo fanguineredimam populum pereuntemz quía Chriftus ad hocuenit,ut paífionem fuftineret. y 4€t ooloz meus ín confpectu meo feinper. Donec €ijciam uictoriam in iudicium. TON€c€€ 4 Quoniam B "fii delicta funt gene; "tri dicitur nunc effe Lu.25.d Prouer.1f.d B(a.324d Ecci.28.d Ea.$3.c £ommen.Ibíeronymi a« Cnonfam ínfquíraterm meam aununciabo:et cogítabo pio peccato meo. Sicutenim maledictioni fubiacuit,, ut nos a maledi&o legis ertieret: ita δέ peccatorem fe profi/tetur,qui peccata noftra portàuit:ut pio cogitatu ac mt/ fericordiz cófilio,nos ab eifdem erueret. Et íollicitus ero pro peccato meo.Pec catum chrifti,huma: τίς:;ppter quz& pa/ fübiectus: ὃ 4Γ τι mící auté mei víitiunt, Quia nó funt ftatim ultione diuina puni, εἰ.(4Γ£tconfirmatí funt fuper me. Confir mati funt in legis lit/ &ra: ín quafpiritua/ liternunciatum non, intellexerüt. oq[£t imltíplícatífünt/d ode," a femper. Quóníá íníquítatémceá annuncíabo:& cogi^ ὃ tabo pro peccato meo.Inímici áuté meí uiuunt& cón^ ὁ firmati funt fuper me: δὲ multiplicàti funt quí oderunt ? me inique. Qui rétribuunt mala p bonís,detrahebánt $ míhízquóniam fequebar bonitate. Ne derelínquás me i domíne deusmeus:ne dífcefferís a me.Inténde in adiu torium meum:domiíne deus falutís mex. &In finem pro idíthun cánticam Dauid. XXXVII Ixí cuftodiàm uías meas τας non delíinquam inlíngua mea.Pofui δεί meo cuftodíam,cum fuftinenda corum impropería. qq tfilufabonte.De bonaconfcientia procedebat mihi fecurítas: ideo me nó iuftificaui corà bominibus: neg; bona qua ín mecrant, diuulgaui: quía fcío qp pater quí uidet in abfconfo,red/ detmihi. r€«[€toolozmeuerenouarue eft. Nondum eii ueneram ad per/ fecum uirum. Nam & fi fuftínebam cum dolore improperia, nó tame fciebam ma ledícentibus benedi; cere. Vel dolor meus renouatus eft.In.hoc dicitur dolor chrifti: quia illi non fuerunt digni audire uerba myfterij: ut ait pro/ herere faci linguà tud palato tuo: quia runtmeíníque. Certe π cónfifteret peccator aduerfüm me. Obmütui.— domPexafperanseft. inique,& nórationa/$-,,,. p. 4. M. d. uz τ e« C ocaluít coz meü bilíter:quia in hacliy 5 δὲ hümilíatus fum& filuiabónís:&dolorméusreno^—(ntra me.Dicitecchia: tera, Rm: fr ceu* gatus eft.Concaluit cór meü íntra me: δὲ ín tneditátío^ A record dd cli mltiplicari EM- κ s aa corn eq Qui ὁ ne mea exardefcet ignis. Locütus fum ínlíngua mea,—(meditatione meacr retribuebármibímala; nótà fac mihi dfie finé meü. Ecnumerü díerü meorü— ardefcerígnis, Quid pzobonís.Duicedine eterna uita afferen/ tem,aceto potaueriit, Y quíseft;utícíám quid defit mihí.Eccé menfurabiles po a fuifti αἷί-5 meos: δὲ fubftantià mea tancg nihilum ante inquis meditabarise Illud nempe quali/ ter ignem illum repe lle. δεῖ): πεν“ΒΜ: e Az ΡΕΙ ς ΕΞ tirepoffim, quipec: SIC m ud cte: Verüntn uníuerfa uanítas,omis ho uiuis. Verünti ἐὰν Βα» PEE tes: Alios faluos fecit:-"in íthagine pertranfit homo: fed fruftraconturbatur.— tem illuminare: qui femetipfum nonpo/.—^.- Thefaurigat,—€ftfpirituffan&tus:de teft faluum facere,! quo Cleophas& qui €«LEuoníá fequebar bonítaté. Vt implens uoluntate pa; trís,pro uíta populi fufciperem mortem, b« Ίβοη ocre línquae me οὓς oeue meuo:ne offceflerío a me. Cum pro; fundainfernipenetrauero. í 4 Sntende(η adíutozíum meurm:oomíne ocue falutío mee. Manífeftum eft domine Te(u,quía intendit iti tepater(ufcitans te a mortuis tertia "die: δὲ collocans ad'dexteram fuam ín coeleftibus fuper ominé principatü δὲ poteftaté:dans tibí nomen quod eft fupraomne nomen. Ergo quia graues funt pugnz car; nis,tu domine intende in adiutoriü noftrü:S efto nobis falus intemporetribulationís. k4T 3nfíneim p ídítbun cantícum oauíd. Idithun, tranfiliens cos interpretat. Ifte pfalmus patientiam docet:utrefrenans homo os fuum, obferüet ne per fatuitatem uerborü, incidat in peccatü: quía ícit propheta etià de uerbis ociofis ratione effered; dendam. Docet ctíà titea thefauricemus in fzculo, qua ad profectüpertineantanímarü. Píalmus XXXVIII ί cuftodíam vías meas: vt nó oelínquam ín língua mea. Non alíter fcio uitae mea cuftodi/ re uias: nifi utnon loquar fatua, ac díuería, : fiue ociofa.Ex uerbis(ínquit dominus) tuis iuftificaberís:& ex uerbís tuis condemnaberis;Dixi cu; ftodiam uias meas:id eft,difpofui cuftodire opera mea: fcilicet quinq; fenfus corporis. Vt non delinquam in lin gua mea.Non delinquam,non peccem: quia quí σον ditlínguam fuam,cuftodit animam fuam:quia mors& uita ín manibus lingue.Etitem:Cultus íiufticiz,filentiti &pax. mq[»ofuí ozí meo cuftodíam. Iuxta illud:Pecu niam δὲ aurum ευ alliga bene: δὲ facito orituo oftium &(eram.Beatum enim homine,;oris cuftodia facit: cum non profert ínanía,fed qua deo funtdigna. nep um cófifteret peccato aduerfus me. Id eft; diabolus, qui iuftís malediícit ac detrahit:& inftigator eorum eft, qui(anctis infidiantur: οἱ 4Γ€ bmurui.Ncobiurgantibus meob/ ftreperem, Obmutui,& non aperui os meum: quía tu fecifti. Ideo patienter fero: quia te fcio ad probationem me tentationibus reliquifle, p«[€t bumflíatue fum. Ad cum eo erat, dicebant: Nonnecor noftrum ardens erat Luc14« in nobis,cum loquerctur in uía:& aperiret nobis(criptu rase. v«KL Zocutue(um ínlíngua mea, Hoc cít,predicaui omnibus hominibus: utillud: Sí non annunciaueris Eje iniquo íniquitatem fuam,fanguinem eius de manu tua requiram.&«['íHorumfacimíbí oomíne finem meum, £t numerum oferum meozum quíe eft? Non iftius uita fi nem quarit(ibi notum fieri propheta: fed illum in quo euacuatís poteftatibus, ac deftructa morte, chrifto iun/. gatur qui eft finís legis.Neqp iftorum dierum numerum uult fcire, fed illorum de quibus dicit dominus: Apud G . pheta: Ve mihi quia Efa.é.b tacui. Vel illud: Ad/ Ececag H patrem meum manfiones mult& funt, Ecenumerum dic Ioba4.4 rum meorum quis cít« Hoc eft,numerus(fine numero, dies(ine die,tempora fine tempore, Q. uis eft«Q. ui femz pereft. y«T GOrfcíamquíd oefirmiíbí. Hoceft,ut mefaz cias intelligereomnia bona: ut cum hzc nota habuero, fciam quid adhuc in fzculo degenti defit ad palmam beatitudinis confequendam. Perfectus enim erat Pau lus qui dicebat: Certamen bonum certaui:curfum con 1, Time: fummaui,Nuncautem deeft mihi corona iufticiae πᾷ dominus retribuet mihi. Ο uod autem non de fuís die: bushxcloquatur,fequentiadocent. 5 ΑΓ£cce mem furabílee poluíftí oíeo meos. Secundum ueterem homi; nem ufq nuncfuerunt: nuncnouum dcfydero, illum quem Abraham uídit& gauifus eft. In quo alibi horta; IoB,S.g mur latari, in quo deus dominus illuxit nobis. Ὁ αἱ nona fole,neg;a luna iiluminabit: ed ab ipfo domino sus lucerefulget. α 4Γ£t fubftantía mea tands n^ ilum antete, Sufpiciens altiori mente claritatem tuam pro nihilo iudicaui fubftantiam meam. b«p Geruntamen vníuerfa vanitae; omnío bomo víueng. Si peccator eft& in delitíjs fluxerit, uanítati fubfiftit. Si iuftus,& defyderat diffolui,& cum Chrifto eile: uana eft ei nihilominus uita prafens. € 4 Gkrunramen ín imagíne oeí pertranfit bomo: fed fruftra conturbatur. Omnis bomo ad imaginem dei fa/ &us eft. Siergo in ea ambulare uideatur: δὲ in rapinis ucríctur ui gi Zi pfalmum ἃ] Α— uer&etur δε concupifcentijs,conturbatur in actione. ü a«p Z be/aurícatiet íano2at cut congregabítr ea. Sepe enim "i leríg thefauricant,€ congregantmulta: quz aut de; idia filiorum euertit, aut fifcusoccupat, aut diripiunt "n Matt&6.d alieni, Beacus autem ille eft: qui ibi chefaurigat, ubi fu7 culi ereptos peregrinatione facere digneris ciues fanctor rum δὲ domcefticos dei patris:ur xditicati fup firmiffimü XXXIX$o. 29 fundamentum in templum fanctum, effici mereamur conformes corporigloriztuz.Amen.— o€[ 3afinem pfalmus oauíd. Hic pfalmus in exordio uocem habet po !— Manf.is.d Tésnóeffodiunt, nec * furantur: ubiaudire, T.. j ES; M απ mereatur: Ὁ πᾶσια.& 1 hiefaürízat.& ienorat eui cogregabit ca. Ecnünc qux 9, fcciftis uni ex míni^— eftexpectatio mea;none dris:& fubftantía mea apud 1t mis iftis,mihifeciftis, ς; R9 imimtitanh9 mei ΕΑΝ fosa ": te eft. Ab ο íniqüitatib? meís erue mc: ópprobríü béL£rnuncqugefter ο HD] E ἐν ^ peerarío mes tone v0 cinfipienti dedifti me. Obmutui& nón aperuí os πιεῖ, X πὸ 7 ü:.- M3:": i Vh et. Rel,& quoniá tu feciftitamóue a me plagas tuas. A fortitüdi^ m&isomnib*,tedomi/ b e manustuc ego defecí: ín íncrépationib? propter íní loy; ἊΝ Η: 2; IN: ᾽ τ^i AU 3 m τα τον"MA iquitatem corripuifti homínem.Et tabefcrefecifti ficut mà noncomparat adil, katancam anímá cíus:uéruntamé uanc coturbat omnis 25": in? Íío,.-- τα Η- πα" t homo.Exáudi oratíoné meá ἀπε:& deprecationé mcá " omnibus íniquiratib? m aurib? percipe: lachrymas mcas ne files. Qn aduena πο, meioerue me.Prateri/ eoo fum apud te δὲ peregrín?: ficut omncs patres(πεί. i tispraíentibus, δα—(P, s^4. y. 4) εξ 8 n turis, 0(Γῶρριο;» emitte mihi ut refrigerer:príufcg abeam, δὲ amplíus » εν Ὀεά ononcro,[η βπξι pfalmus Dauid. AAAIX | íme,Dum peccator Sue Ον νον Ὁ ΤῊ» ΤᾺ à fuí mirus Ads ὃ Χρέέϊοης expectaui drim: δὲ íntendít mihi.Et Qui fuminfipienti diabo" exdudíuíit preces meas: δὲ eduxit mé de lacu mi t lo, qui itomniü cri, 7(eríze,& de luto fecis.Et ftatüit fupra petram pc/ ui minum&incéor&* eri,: Ie u οκ τι i up à Ip à pe tu accufator. Ideo pur; 7 des meos:& direxit ereffus meos.Etímmifíicín ὃς meü ipe αν Furic inhiocfer Y cantícà nouü:cármé deo noftro. Vídebünt multi& ti kd]: 2"-; Y i fetiniudiciotuo. ᾧ mebünr:& fpérabunt ín ἀπο. Beátus uir cui? eft nome e(CO bmuruíetnon apcruí os meurt: qi tu feciftí. Cü me con; * domíni fpes eíus:& nó refpexit in uanitates& ínfanías e falfas. Multá feciftí tu domine deus meus mirabilía puli ex gentibus(ἢ hereditatem uocati, indeipíius mediato/ ris ad patrem. Pfalmus XXXIX Xpectatie ex» pectaut oomí numm. In pro mi(T'onibus prophetarum,in quí bus me illuminauit: quía prauidebatpró pheta, Chriftum per piritafanctum uen? turum effe in cárne; q 4 t£ríntendít τη ᾽ν Per fplendoré cuan? gelorum, in quibus mc illuminauit. τά&teraudinít pze7 cceieae.C)uia pro/ phetis& patriarchis fe abdidit: ficut ipfé poftmodum dixit: Ω υἱὰ multi prophé tz& iufti cupierunt uidere qua uícetis, & non uiderunt, Ipfe mihi in nouo tefta/ mento refulget. Luct.10,d D : uitijs, iracundtjs, ac *' diuerfis improperijs lacefferet: cogitás me ate facti: nihil ad ea; qua inferebanz,refpondi. f€T 2imouca iie plagae tuae. ini Q.uia mefentio emédatü.. ς 41 21 foztítudine manue tug πμ[4c oefecí, Incumbéte manu uindí&z, uirtus delicti de/ pu 1 Coris.c fecit:(icut Paulus apoftolus ait: Cü aute ínfirmor, tunc e potensfum. b 4Γ Zibíncrepatíonibus pzoprer iníquítate Π 4 Cocrípuíttí boimníné. Increpatur omnis homo propter íni/ T Hba2.5 quitatem:quem perdere non uult diuina maicftas.Fla; M ellatautem omné filium quem recipit.{ΕΓΖ abefcere m ccífti(icur araneam aníimau ergo. Tabeícitanima,cum ca uS roaluxuríjs δὲ concupi(centijs refrenatur. Hoc eft tabe; Á fcereobftupefcere de anterioribus delictis.Ille yo qui ca nn agit que mtidanz uanitati funt apta, telas texit aranea: Eís3,59.a iuxta E(aiam prophetam, μος εἴς, die noctuqpin opere 1 uano uacat:& non utilia,fed diffolubilia X corruptibilia mo" operatur. Sed quia prophetaanimam ceu araneam ta A befcere dicit:hoc intelligendum eft,ut ad tantam fubtili/ ju tatem per abftinétiam decoquatur: utad inftar filorum dd s íllorum deducatur: fcilicet ut nihil craffum, durumue hs peccaticontineat. ἃ ΑΓ Cleruntamen vane conturbatur T oimníó bomo. Viuens in uanitatibus huius fzculi, Sed€ μα qui in deo uíuit, uana eft ei& inutilis hzc mundana 0 conturbatio. ἰέγ raudí ozatíonem meam oomítne 7 oe; jr pzecatíonem imeam:auríbua percípe lacbzymae meae. Pro nil€o quoda te peregrínor,S defyderium habeo diffolui δὲ yt adtetranfire, m[ Be fileas/quoníam aduena fum apud te:et perearínuo ficut omnea patrea πιεί, Incolam atqp pe/ ἡμ' tcgrinü fe dicit, ficut omnes fancti: quia ficut X illi dum [μ.Χ εγαπείΠ corpore, peregrinatur a domíno. nf"Reimítte T mibí vrrefrigerer pziufqs abeam/ erampltue non ero. Hic remitte domine ἢ quid deliquí:quia in inferno nulla eft yid remiífio:quia nec confeffio ualet. Qr ui nos ab huius fx tua: cogitationibus ταῖς non eft qui fimilis fit tibí. . meos: ut illud: Petra autem erat Chriftus. In fz qui cft o dp i£reduxítmeoe-: lacu míferíe! et oe Into fecie. In quibus im: merfíus eram,cum fi» inulacra muta ado 7 rarem. Vel de luto fecís; quia adhaferam terrenis de; [γάοτῆς, t€[ Cratuít fupza petram pedee neos. Supra petram, hoc eft, fuper Chriftum, Pedes meos, fenfus Annunciauí πο Cott,t0.a ftabilis petra confirmauit me:.ne ab huius fzculi nu;: taremimpulübus. v 4Γ(Ετοἰτεχίι greffue meos, Ne ad eum ueniens, poft tereum refpicerem. Et direxit greffus meos, id eft, fenfus bonorum operum. Ecclefize dirigit:quia unufquifq perfetortuofuseft, Κα ΔΓ t (immifit(π ος meum canríct nouum. Laudem πεί fuam: quia nouus homo uenitín mundum: nouam legem deditmundo. y e[armenocotoftro, Laudem deo noftro:ut iam non fonos turpes& theatrales concínam: fed in dei uiuentis hymnis per harmoniam nouií tefta/ mentidele&er. 3[ Gídebunt mulrí, Annunciatum ueniffe, a[p£rtínebunr. Ο πὶ feintelligunt pecca/ tores. b[ríperabuntin oomíno.Vteis priftina re/ miíttanturdceliéa, c[ 3Peatuo vir cuíuie efi nomen oo/ mínífpee(pfiue. In qua bonísomnibus impleat. Foclix illaanima: qua habet fidem firmam, δὲ fpem directam in Chrifto. oL£rnonrefpexit ít vaniraree etínfaníag falfas. Omnia qua in mundo funt, iuxta Salomonem, uanitas eft.Infaniz autem falfe funt, irz, rixz, direptio/ nes,& reliqua:in quibus homínes infaniunt ut peccent: quz Apoftolus opera carnis effe dicit, e—€] 225ulta feciftí tu oomíne ocue metis mírabílía tua: z cogíraríonibus tuíe non eft quí fimilío fir tibi. Oftendifti patribus noftris mirabilia tua multa, qux non crediderunt. Reuelafti eisteuenturum in lege, X non intellexerunt: nos uero credidimus. Vc huccredentiü populus: hincípfe doz minus ad patrem ita cxor(us cft. Eccs.& Gal 5c Ánnünciau £ommen.lbieronymi Matt5.3.a ο€[ zinnuncíauf et locutue fum. D icens:Poenitentia agite, appropinquauitenimregnü coclorü. b€T 2P»ultíplicatí funt fup aumer(i.Iudai in malicia fua, Vel fuper numeri, hoc eít,peccatores fuper numerü, δὲ foris numerü funt: meg et nó potuí vt vídercim, 2fulríplícate funtfoper capit; loe capitís mceí:ct coz meur oerelíquít me«€. Or aod mife: ricordiam patrís poftulat, qp aiudzis fe circundatum& iniquitates fuper fe multiplicatas dicit: qp a corde dete; lictus,rurfum patris prafidiü deprecat: omnia ad infir; quia non funt digni numerari in numero iuftorum. ««r Sacríficid«obla; tíonee noluí(t(: aure autem perfecti míbí. K2olocaufta et p pctó non poftulaftí. Aperte hzc Apfus declarat: qd adueniente dfío, cefTauerint facrificía Heb.10.a iudzorü.Impoltfibile ? Annüncíaui δὲ loaitus fümimultipliciti funt fuper nt ς merü.Sacrificíá& oblatióné noluiftizaures auté perfe e ciftí mihí.Holocaufta δὲ p peccato nó poftulafti: tünc e dixi ecce uenío.In capite libri fcríptü cft de me üt face^ t rem uoluntaté tuá deus me? uoluí;& legétuá in medió imitaté carnisfuntre/ fereda:utíicutuerus| deus,ita uerus hocre datur.Tu autem diie nelonge facias mife, ricordias tuas a me, Non longe, fed ppe. Mifcd'ia tua& ueri; tas tua femper fuíce/ eít(inquit)fanguine s cordís mei. Annüncíaui íuftíciá tuá ín ecdefia magna:—peruntme.Mifericor| hircoru,auttaurorü p ect labia mea nó phíbebo düetufcifti.lufticiátuá no[8 facit peccata di, auferri peccata. Ideo xis gio- 1,, mittere. Veritasred;| ingrediésmundum,— abfcódi ín corde meo: ueritatétuá δὲ falutaretuü díxi.^ ditunicuicg quod fe;| dici: Hoftiam&ob;^ NSabícodi mífcdtam tuá& ueritaté tuá:a cofilio mul.— cit. Cóprehenderunt X lationénoluifti:cor^— dépit;; me iniquitates mea:| pusaütapraftimihi, 6 to. uáuté dnenelongefacas miferationestuasa me: ποπ potuiutuide;| HolocauftumX pro— mifcd'ia tua& ueritas tua femp fufceperütme.Qm cír— remiid eft, genus hu, ή ράδ nótibi placuit: dederü Pu Ζ mant círcüdat£ ori nifi meipfam,ptor»— cundederüt me mala quorü no eft numerus:cóprehen— patib» peccatis y mundidei&totibifa^ derunt meíníquitates mex:& nó potuíutuíderé.Mul,— potuiutuideréquia| crifícium exhiberes. ΜΡ;"el: Η abftracta fuerat ill v Zuncoíríeceve—tiplicatz funt fup capillos capitis meí:& cor meü dere ntt €«LZuncoííeceve— tiplic it HOS ca x lux ucritatis, Vnde adsit fer liquit me; Coplaceat tibí die uteruas me: drieadadiu— di&üeft:Deterra ex; prume or mes. F uandá merefpice.Cónfundan£ δὲ r&uerean£ fimulqui καθ οτίς δὲ dererra.| acrificia& cerímo/ 1 ο*: q illuminaberis. Mul; nies iudaori, 8. ud m quxrunt anímá meá:ut auferát eam, Auertant retror/— tiplicatz funt fup ca ata,& fuperftitione: i i[εἰς mei: i p uper ione" fum δὲ reucreant:qui uolunt mihí mala. Feránt confe pines ΑΗ id| lis ER Feigione o ftím cofufioné fuam:quí dicunt míhi eu ge euce.Exül fro AM παν ῄ tafti: τ e ΑΙ Í ü tusinmunHa ueni, Ptent& lxtent fuper te omesquacrétes te:& dícànt femp mum. Cor meli dere au d M ud^ aide-- iquitme. E& de me fcribitur: In 3 magniíficet dns qut diligát falutare ταῦ. Ἐσό aute men jui me mande( OUR RM RR e dícus fum δὲ paupet:domin? follícituseft mei. A diutór ΜΗ H depSdeuseuruer, meus& ptector meustucs: deus meus netardauerís. τς Meri)" que ji um, ἰ uncdixiecce . uenio:utaffuümá car»--- νο αρ llud. nem in q patiar.In capite libri fcriptum eft deme.Caput— Complaceat tibi domine, libera me die. Ecclefia p: ΐ libri teftaméti ueterís,talefumitexordiü:In principiofe/^ adchriftum:Hoctibi complaceat, ut me liberes.In auxi à fo cit deus coclü δὲ terrà;id eft,in chrífto ἀπο. Hoc myfterià^ lium meum refpice. Infirmítas uoluntate habet impe?" “ἵν& lohannes cernens fic eugeliü inchoauit:In príncipio^ trandi,non poteftatem habet. Ε€L£ onfundanmurIn ἢ (ἰπαίελοτας uerbü:& uerbü erat deus, Nà& ipfeinterro— cogitationibus prauis: utea qua funtrecta, perci iant: q gantib? iudais qs effezrefpondit:Principii,Caputergo^ Authicemendentautinfuturo.|{6 ΟΝ ἥ libri,intellige príncipiü:qd eft chriftuslefus, quíinhoc^ Hoceft,utreuerentiam habeant, m«[ Ziuerrantur το é libri capite nüciatuseft. eqT Cit facíà voluntatétuá oeus— trozfüm.Q) ui malum curfum habuerunt. n€ ferant mne ODER en ἐς get: κ ut ΟΡ confeftím confufionem fuam: quí oícunt míbf euge! euge. ἀ i(ed τα. aseitcarnisíed patrís:ut— Mifericorditer eos deprecatur confundi fctim Ῥαίτα hoim moríar. fep£t legétua(n medío cozdíomei.^— cognofcant iuftici P: fig ar ean m: VEMM Ub Or dig d rii g iuíticiam.Portent confufionem fuam, qui fe[a da noni»- üí^ nonemendauerint.OQ.u ihi ei uai tua ín Rd maa Grat tibiagofaluatormun hoftes δει i ER MAP ME RA i i,cp magnà fecifti eccliam τᾶ, a quatuor müdipartib?— o Tf xultentetlctentur quí volunt(uftí.: euágelica predicatíione uocatà,tua paffionecolle&à,tua—eftfidem&: tani votum indiciom meam des' rcfurrectione mundatà,In ecclefia magna, ín toto müd em NOEA on Lt piant emot m: : τὰ, 1η eccl: vomínue, Magnificetur populus ἢ ü ixit: diffuía. b«[ cce labía mea nó pzobtbebo:ofie tu(cíftí i. à popuus anftorti: Vnde disi s 9416: dftízt,^ Videantueftra bon E ifi é Non filui,nihil clam locutus fum: fed omné uirtuté tux ii ΤΗΝ ΠῚ 0 à ; cuti i neuirtutétud— quiinccliscft. q«[f&»uíoíliguntfal' qpiuftus,qp uerax,q πη ογίσους, φ(α 15 οἵπι es:nonfolü— Chrift unt fanrare raum Id ee ἢ ib eccles pplori ed eniin γπαρορίς Sim es. riftum ruum.Hac propheta dicit de his, quibus ipfe N e pfort, üinceffa d it:Si dilexeriti j ü biliter predicaui.Ecce labia mea non prohibebo. Labia remm EV Msi Siri denen. e ern ras: chrifti,fancti funt. Non;phibet illos predicareicutfan^^ uobis. Τά Enomnia quacad pre Rn a ές Paulus dicit: Verbü dei non eft allí gatü.Tucognor me,E en& Go To Remus c panper[um ecus edinma a uifti:tu fcis qd nó fci,id εἴς, πὸ phibui-lufticia tus sem n Eg Des pauper Chriftus: cum díues effet,egenus b. abfcódi in corde meo,hoc eft,mandata tua, Veritatetud— indi: E Sn de: Ta εν habec S aliquo s & falutaretuü dixi. Veritas& falutare, chriftus eft: hoc age ε ος dicirur E niti haber inops, idefb d pradicat fancti.Non celaui mífcd'iam tuà,X ueritaté tuà beus cue ne ὍΛ, ris E peras mene πὸ οοτη" fynagoga multeid eftin tota plebeannüciaui.(δη— ralem ferc uere. Pt hac ad trepidationem corpo R auteiti ofte ne longe facíae míferatíonee tuae a me: mifcóía pto ne Senda am dimus que fuitin affum tuac veritao ua fempfufceperürme.£i rcüdederütme^ rentia quafi,&permanes dens e RU ρον^ mala quozà nó eft nuimerue; cópzebenderüt me íníquítates^ cuncin fzcula fec ceman SR permaneti'& manes νά '. ἱ In fincm MT ding; tds, adiri M Ut Uti nd ja nj iS ay, ΠῚ Ti Wi riy Mti n d) ην adem [πα iati ΚΠ bg 5 Vj darti d dtm tis, Nd) p βΠ0: quiz iul πέν Quand ior ν Dad πὰ" mm ay doptti valid dong sina vim αὔρα: yen rud (fe rn ond 1 qui Ἢ Dui Πρ. gn Hi giat Ws adit" ay gg sii yu qnom T ΠΝ εν yo uu Lu9.g haberet, ubi caputre Zin pfalmum 1( 3n finem pfalmuo vauíd.I(tum pfalmii propheta per fpiritumfanctum in perfona ΟΠΗ cantauit. Pfalmus uocem continet prophete de Chri(to pronuncíantis in initio:deinde ipftus mediatoris loquentis ad patré: quz maximeíuntineuangeljsimpleta. Píalmus, XL XXX$0. 30 fcribitur,colonis dicentibus:Ifte eft heres,uenite interfi, ciamus eum; nofira erit hereditas:& non memoretur. nomen eius amplius. Π4€t fi(ngredícbant vt víderéti vana loquebatur coz eo2á.Introeuntes pratorium,loque; C bantur de corde malo,dicétesOmnis qui fe facit regem, fog, 19.ς ans au cótradicit cafari, Vel tellígít fu"; ad hoc ingredieban; peregend 5 In finém pfalmus Dauid. XL, tur, ut extínguerent a SIMI» Eatus qüi intelligit fuper egenum& pee κ Άντε explora/ ui cognoícit chri^ ς SEA dsl.: fi rent,(icut Paulus di; FOIS iili ín die mala libérabit eum dominus. Dómín? ὡς Eus eae ἡ(ub, ne ueniffe:in qua,p. t conferuet eum δὲ uiíuificét eum:& beátum faciat eum nobis paupet factus cie polen£ in terrà:& non trádat eum ín manus ínimicorum cíus. tudinum codeftium καὶ Drisopém feratilli fuper lectum doloris eius: uníuér^ atti in infirmitate eius. Εσὸ dixi drie míferere mei: fana anímá meam quía peccaui tibi. m[Inítnici mei dix&runt mala míhi: qr moriet δὲ peribit fein egentibus refici» nomen eius.Et fi ingrédieban£ ut uiderét,uana loquedemóftrauit. Beatus ο baturcor eorü:cóngregauerüt íniquitaté fibi. Ἐρτξαίε» opes σαρίε.ἴρίς au/: tem dominus factus| fun fratum eius u eft pauper: cum non clinaret. Egen?,cum qui intelligit. Beatus δὲ fotlix qui intelligi: 4 bantur foras:&loquebant ín idipfum. Aduérfum me introierüt explorare libettatem noftram. Vana locutü eft cor eorü: lingua ficta in dilectione: ut illud: Magifter,(cim?: quía ucrax es: X uiam dei in ueritate docef.Hoc uanum eft. ot[£on gregauerunt(πίαυίεα» tem fibí. Clamantes, quidad nos* Tu αἱ deris, Sanguis eius fuper seem&pau fufurrabant omnes ínimici mcí: aduerfum me cogíta^ fapnos ,& P Nes em. ΤΙ tus ege/ T- ν--n- Ed: nottros. p re/ prem nis epe, rbant mala míhi, Verb iniquá cóftituéruntaduerfum^ aianttos,[JU εἰ nobis: ut ils e meinünquid quí dormit non adijcictut refurgat.Etem au a ac ει inopía nos diuites έ ἢ"Ὁ I oquebant ín(dipfum, τι. prm iai homó pacis mex ín ᾗ fperaui: qui edebat panestneos^ ise mefgfürra, ideít,quiintelligiil/ v magenificauít fuper me fupplantationem. Tudutem bant οὖσ ínimící mneíz lum uerum deum,€.: ὋΣ. ANE, aduerfüm me cogíta/ tümuerum eum domine miferere mei:& refufcita me& retribuam eis.— peemela mbi Abi c€t 3n ole malalibe/£ In hoccógnoui quoníam uoluiftí me:qin nó gaüdebít— bentesteties iniquos ταδί eum vomín^.In.; inimicus reus fuper me. Meduté propter innocétíam& quarétes me inter/ diciudictj in qua iu; NS E 2 EN: ficere. Aduerfum me daos nointelligées,. füfcepifti:& cofirmafti meincofpectutuo in zternum.— fufurrabant, id eít, damnabit Chriftus. Benedictus| murmurabant.Om; Aderittibi dies mala: nes inimici mei cogi/ fi nó intellexerís fuper egenü& pauper&. o 4£omínus conferuct eum. Ne ab hoc íntellectu recedat in prafenti, e«Lt viuíficet eum.In hac fapientia perfeuerante,tranf/ ferata mortein uitam. f&[€tbcatum facíateum, Cum fanctisfuisinregno colorum.&«[ 3nterra.In fancta ecclefia,uel in die aeternitatis. b. 4Γ€tnontradat eum ín mauue ínímícozum eue, Id eft,in poteftatern diaboli: qui credulitati noftra femper inímicus exiftit.(QT s»omín? opem ferat illí(up lectG oolozfe eíus. Opem ferat illí, hoc eít, adiutoriü praftetilli, In lecto doloris, in infirmitate carnis. Vel deillo paralytíco poteft intelligi, αὖ domin? dixit:Surgetollelectü ταῦ; quia corpus qd? corrumpit, aggrauat animam: δὲ tnhabitatio terrena deprimit fen fum multa cogitanté,In huius corporis egrotatione:in d anima tand in lectulo requiecit, ope dominici prafidj cófoler. RT Cinfuerfum ftrat( eíue verfaftí(n ínfirmitate eiua. Corpus(ut dixim?)qd p(trato accipit: in diuer(rs tribulationib? inquietafti: ut probatü atqp ab illecebris expurgatü,affumeres.Hic propheta immutatordiné:& profert uocem domínici homínis dicentis: I«[£go οίχί oie míferere meí: fana anímá meam q? peccauí tíbí, Ο τα mata ufq»ad mortem:nó ab originali facinore,fed pro delictis populi catrifta£. Vel miferere mei,ecclefia dicit: quia multi(unt qui peccata cómittunt:fed uerba excufa tionis prztendunt. Vnde ecclefia dícit:Ego meaccufo p meis peccatis:quía ego peccaui. m«[ 3nímící meí οίγε/ runt mala míbí:qft πιοζίεξ et períbít nomen eíue. CQ) uando uidebant czcos illuminari: leprofos mundari: fabbata lbs diffolui: Lagarü refufcitari:qfi dicebant: Ecce müidus to tus poft eum abijt: quid aliud poterant cogitare, nifi ug morte ei hzc uirtus eripereturcNam δὲ unus ex illis Cai phas nomine(licet nefciens qua diceret)aiebat: Expedit 'utunus moríatur pro populo: ut non tota gens pereat, αν Q.uádo morietur ς Hoceft quod in euangelíj parabola tabant mala mihi:fupradicti iudai,uel modo contra ec; clefiam haretici, r&f&lerbum íníquum conftítuerunt ad; uerfue me. Aientes:Nobis non licet occidere quemdj:fed tu accipe X crucifige cum. Vel quando dixerunt: In be elgebub eíjcit demonia:& non folum fuper uiuum, fed etiam fuper mortuum falíos teftes míferunt. eq[ fHun/ quíd quí oozmítinon adtjcíet vt refürgat?Sic me interficere feftinabantquafi poft mortem refurgere non haberem, Hoc eft dicere: Ο) υἱ ab iniquis iniuftefomno mortis op Gaia Mattb,22.b primitur,non refurgetcSicut alius propheta díxit: Nun Háete,$.b* quid qui caditnon refurgett Ceciditenim granum fru; menti:& mefífis copiofafurrexit. tef tenímbomo pa cte mee ín quo fperauí:quí edebat panee meoo! magnífica/ uít(uper me fupplantatíonem. Manifeftifime hic Iudam denunciat prodítorem: ficut ipfe dominus in euangelio ait: Cui ego panem intínctum dedero, ipfe eft. Et alibi: Leuabit aduerfum mecalcaneum.() uod auté aít: qui edebat,hoc eft,qui caele(tem cibum,uitam huic mundo dantem fumebar,& alíjs diftribuebat: cum effetapofto/ lus:ipfe hanc uítam morti, propter cupiditatis precium deítinauit, νά αυ oomíne míferere me: et refu/ (cíta mec retribuam εἰσ. Re(ufcitatus eft dris nofter uirtu te paterna, ad cuíus dexteram fedet. Anted? refurgeret, anticipauit ultio ludam: cum eum interítus debitus fu; gillauit. CL uod autem aitretribuam illi: futurum ei iu^ dicium comminatur, Κάῑ 3nboccognouí quoníam vo luíft(me.Refufcitans me. y«[éànoníatm non gaudebfg ínímícue meue fuper me, Diabolus: cuius inftínctu hzc iudai futitoperati:non eft gauífus cum retinendo in ín, feris. 5 qe auté pzopter ínnocentí3 fufcepíftí:« confir/ maftí me ín confpecru ruo ín eternfi. Maxima eft hec ίππο centía,cü fuftus pyo imptjs morít:qui nó(ua,fed noftra peccata portauit.Propter quà innocentia,& a patre deut €&ta morte,cü affumpta carne fufceptus eft in coeleftibus, Benedictus Iob,a.c Ε £Zommen.I2icronymi: aq»Pencdíctuo ofío euo(fraela feculo! et vías in feculum fiaufiat.Pro fiat,fiat,in hebrao fcribitur ΟΛ YYN,amen, amen:qd Aquila, πεπισοµιένως,[ἆ eft uere, fiue fideliter tranftulit. Ecfciendü prímü librü pfalterij híc effe finiti. ' Secundü yo effea quadragefimoprimo, ufq ad feptua/ gefimüprimü.Tertiü afcpruageimofecun| poca qc rus diris deus(Πα feculo:& ín feculü fiat fiat. do, ufq: in octogefi^ mumoctauü. Q-uar. κ[n finm íntellectus filijs Chore,pfalmus. tum ab octogefimo: per quam ad eterna tabernacula,id eft,ad coeleftem hie rufalem(quz eft mater omníü noftrum)uenitur.In.qua funt multí admirabiles,& uirtutib? facris pollétes: quia zdificatifaper fundamentü aplorum,tand una domus habent£.In quà iíte mente ingrediens, qui relicta idolo/ latría, iam cognoue; ratbapti(mi facramé tà,admirans hatmo/ niam cantici fpiritua lis, per fuauitaté eter XLI nono, αἰ in centefi,* mumquíntü.C) uin; tum yo a centefimo Vemádmodum defydetat ceruus ad fontes aquarü: ta defyderatanima mea ad te deus. Sitíuit anímá mea ad deum fortéuiuum: qn nz dulcedinis,accef/ fitad domum deí:qd e(t fanctafanctorü. Et fexto,uíq ad finem. b« 3nfinem intelle; “ mus.In finé,ín Chri: fto:itelle&tus,boceft, Ὁ míhí quotídie ubí eft deus tuus. Haec recordatus fum iellectus fpiritualis.;& effudí ín meanímá meá: qm tránfibo ín locü taber. Filtjs(ποτε, íd eft fi lis Chrifti: qui fune. naculí admírabilísufcg ad domü deí.In uóce exultatio credentes.P(alim? uo 1 nis& cofeflionis fonus epulantis. Quare tríítis es ani^ cem cótinet ecclefiz, fiue fidelis uiri deum fna mea:& quare cóturbas me?Spera ín deo quóníam a, ueniám& apparebo ante facíé ἀεί. Fuérüit erue filiie cbo:e/pfal/ ihi lachrymze mea panes die ac nocte: dum dicitür qfi diceret εἰ: QLuis te hüc adduxit: uel qualiter huc uenifti: ucl à delectatus es ut hucaccederescRefpó dit kq[ η voceeguL ratíoníe et cófeffíoníot fonus epulantío.Exul tatio,cofeffio,& epu; latio hzc, nó muficis artíb? adimplentur, E i ΧΗ adhuccófitebor illi: falutare uultus mei δὲ deus meus.— neg inchoant,& pra emad/, 6 ες ΩΣ-:? tercüt:fed iugiter an; modum 5d méipfumaia mea cóturbata eft:ppireamemor vfi rg oedyderat erotuídeterraíotdanis& hermonijma móte modico.—&orum concentibus ! cruel, 3 Abyffus abyffum inuócat:ínuócecataractarü tuarü.— Crebrant uid dum * aquará:íta σείεται ο O mnía éxcelfa tua δὲ fluctus tuit(upermetranfierunt.—pofitus,mente fofpi; aníima imea ad te oeus.. Indie ceret: íngemifces cur Primü ein intelligen; abeo h&c differt Πα) dum eft, quarc uel qualiter defyderat ceruus ad fontes aquarü.Mos eft enim eius, ut inuentü ferpenté naribus hauríat:& poft hac exardeícés,extinguat fitim. Ergo ho mo ecclefiz,qui díu in actu uenenofo degebat:ubí fe pér fpicit coeno fornicationis,idololatriz foctore repletü: de; fyderat ueníre ad Chriftum, ín quo eft fons luminis: ut ablutus baptifmo, accipiat donum remiffionis. Scit em Yob.3 a quianifi quis renatus fuerit ex aqua& fpiritufancto,nó habebit üítà aterná.Sed&(i quis hodie noftrü extinctis αὐτῆς ignefcatín defyderíum dominica cótemplationís, pót& ipfe dícere: quia defydérat anima mea ad te deus: . hoc eft,rélicto fculo;ad te defydero tráa(ire. Ὁ«[ Oit(uít aníma mea ad oe fozté víu, Non ad mortua(imulacra, Nume.4..d fed ad íllü qui dixit: Viuo ego dicit domínus, quia mihi Philz.b fle&etomnegenu.Viuus,quia ipfe dicit: Sicut mifit me Tob. ef uiuens pater:€ ego uiuo ,ppter patrem:€ qui creditín τῆς, δε ipfe uiuet ppter mc. c&[ 60 γεπίᾷ erapparebo afi .facié ocí meí? Ac ἢ diceret: C) ἢ eritcempus: utilla gloría qua efficiunt fancti coformes gloriz tuz,ego in claritate είς appaream« Vel ἀπ ueniam:íd eít,qn erit illud tem pus,quo ecclefia uult diffolui a corpore& effe cum chri ftocEtparebó ante faciem ἀεί mei:id eft,ante cófpectum diuinitatís:& cunc uidebim? eum ficutieft, f&T 4uerüt míbílacbzyme mee pance οίε ac nocte, Qr uomó poteft de lachrymis panis fierizPoteft: quía ficut corpus fatiat de pane,ita anima de lachrymis: quia exinde fperat remif/ fionem peccatorü habere. Fletus ac gemitus erant míhi aclamentatío,ob defyderium tui. cef g»um oícít míbt quorídíe vbí cft ocue tuue.Siquidé pagani deos fuos digi to oftendunt;X ob hoc ingerüt mihi ímproperiía. Vnde fciant quia ego mente deum meüreconditü teneo:& per ἐπτεγίογξ hominé cum ipfo habito. b€[ E2ecrecozdatuo furiet ευ ín meanímam meam. Dum hocimproperiü .quotidiefüftinés memorare, liquefacta eft in me anima mea: tabui in tractatu:cum neq in ccelo, πε η terra deum meü cernere poffim uifibiliter:fed inueniens eum in mente mea gubernanté me, ac dirigenté in illo taber; naculo fempiterno:de quo loquor(€€uoníá tranfibo {η locuri rabernaculí admírabilia vfqs ad oomá ocf. Taber/ naculum dci, ecclefia eft: que adhuc peregrinat a diio; bítatio:morfta&animzeait:|-—«[€aretríftio eo anima mea:et quare cóturbae πε uia(inquit) fuauitate hanc prafens nondum accepí:& infidiator meus adhuc cótra me uigilát, adhuc mihilaqueos intendit. Et ille inquit: m«[ Spera ín ofio.Per patientia fuftine. Vel fpera in deo. Anima femetipfam hortatur: uel interior homo horta£ exteriorem. n Γ&»uoníam adbuc confitebo:(llí(alutare vultué ΟΕ oeue meus. Confeffüs fum íam delicta:con fitebor deindelaudem eius, per quà me faluauita mor/ teperíturá:uelillicitad eterna, ο id meípfumaníma mea conturbáta eft, Ob recordationé deli&orü priorum. 'p«C fioprerea memo: ero tuí oe rerra(o2danfe et bermo/ nám a monte modíco,.Tordanis;p baptifmo accipit: Her» mon anathema ínterpretat. Igi£ ifte qui erat pétór:qui ficut ceruus defyderabat fontes aquarü, memor fuitin humilitate poenitentiz:& baptífmi ablutione abluitue; tera delicta: anathematigauit peccata fua:€ non feex/ tulit magnum egloriando,fed effecit paruulum poeniten do. q Zibyflus abyffum inuocat.Multz funt deabyffo opiniones,quaz opportunis locis explanabuntur. Nam hicabyífus abyffum inuocat:cum uel uetus teftamenti nouum annunciat: uel nouum, uetus in teftimonium uocat. Vetus annunciat nouum,cum dicit Moyfes: Pro Deutfc phetam uobis fufcitabit deus de fratrib? πείς. Nouü ᾧῴο uctus in teftimonium uocat, cum dicit Paulus:Bibe,(»Cortioa bant de fequenti petra:petra auté erat chríftus. Propter profunditatem enim íntelligentiz, dicuntur abyffus. r€ 3n vocc cataractar( tuarü. In uoce pphetarum;quaz aduentum domini annunciauit, Ideo enim cataracta dicuntur:quia obfcurus in eorum prophetiíaaduentus domini fuit: neca iudzís eft intelle&us, Annunciatefft hacuox iudicium futurum,ucl de beatorü meritis, uel defupplicijsimpiorü. e ΓΟ mnía excelfa tua c fluctus tuí füper me tranfierunt. Excel(z funt atq» potentes ha minz, per quas mortis iudicium miínabaris: quia non ftatim decidunt propter immenfam patientiam tuam. Fluctus autem funt: dum ea adueniunt, qua fuerurit commiínata. Ideo iíte dicit ca fuper fe ingreffa: cum ín defyderíjs mortalibus degens, uerberatus plagis,erudi, tus eft:ut defyderet dominum uiuum. κ΄ In die mandauit ἡ -»-------ε---ἕ-ἔ---.''.'...Ξ5' ------,---''.', zin pfalmum A: 9693: ofe mandauít ofía míferícozdíam fuam. Ὁ uia per .-... lucem eam(cripturarü fanctarü promifit. b€[ t nocte «antícum cíue, In tribulationibus pofito eam oftendit. «4L apud ine ozatío. Mea,& nó extra me. Ὁ 4 ἔϑεο víte ince. Ντεί merear liber ab hoc(zculo quádoq coíungi. XLI ΧΗ$e torü:adte quiluxes müdi,cófugio fupplex. t«[£imítte lucé tuà« verítai£tu3. Tu es lux,qui dixifti: Ego fum lux mundi.Tu es ueritas,qui dixifti:Ego(um uia,uerítas,& uita:qui nos illuminare digneris: ut relinquétes menda cium diaboli fequamur ueritatem tuam. νά 3pfame e«T£ícam oco füfce; pto? meus eg. Licet in tribulationibus exer cear; femper tamen a te peto protegi ac de; fendi. f&[€»uare ob, lírue ca meí?Et quare me repuliíti« Cur tà diu differs, ut nó in/ ducas mein illü locü tabernaculi admira; bilise g«[£àuare có/ triftatus íncedo/ oum affligit me íníimícue ἡ Diabolus, qui mul/ tas míhi tetendit infi/ dias,uel períecutores ecclefiam. b 4Γ um confríngun£ offa mea, A: Dumfortiores eccle; fiz,(candalis ac diuer fis iurgíjs cedere ui; deo. Vel offa,uirtutes ecce(iz:quafi cófrin/ φυηῖ: per illas tribu/ lationes, quas fufti/ nentfan&ti. íQ[ x^ pzobzauerüt mc ínímí címef. Vel in martyrí bus, ucl in alijs con/ feforib?, k&p um oícíE míbí p fingulos oíco:vbí£ oeue ruue? Cü ego te p poeniten tiam& afflictione cor poris animaq placa τς defyderaréinimicí ὃ In die mandauit diis mifcd'íam fuam:& nócte canticü $ eius. Apud mé oratío deó uita: mex: dicam deó fufce^ $ ptor meus es. Quar oblitus es meí:& quaré cotríftatus. Ε incedo dum affligit me inimicus.Düm cofringunt offa i mea:exprobráuerüt mihí qui tribulant me ínimici meí. Dum dicitür mihí per fingulos díes, ubí eft deus tuus: 1 quare tríftís es aníma mea δὲ quare cótutbas met Spe^mta ín deo qm adhuccofitebor illi:falutare uultus meí δέ n deus meus. Pfalmüs Dauid. XLI o Vdicá me deus δὲ difcerne caufam meam de géte eR nonfanca:xab homine iniquó& dolofo erue me. 2 Qui tu es deus fortítudo mca: quaré me repu r e ifti& quaré triftis íncedo, dum affligit me ínímícus, τ Emitte lucétuá δὲ ueritaté tuam: ipfa mé deduxerüt δὲ F adduxérüt in monté fanctü tuü δὲ in tabernácula tua. Σ Etíntróibo ad altare deízad deü qüi[στίβοας iuuentuté * meá. Confitebor tibi ín cithara deus deus meus:qüare v tríftís esania mea,& quare cóturbas me? Spéra ín deo qm adhuccófitebor illi:falutareuultus mei& deus me?. ε In fíném pro filijs Chore, intellectus. Pfalmus f Eus áuribus noftrís audíuímus: XLIII $ patres noftrí annüncíauerüt nobís.O pus η operatus 65 ín diebus eorum:& ín díebus an^ i tiquís. Manüs tua gentes difperdidít,& plantafti eos: , aflixifti oeduxerüt, Ab errore peccati, τά£t addu xerunt(a monté πα τ. In ecclefiam τα. y«Γη tabernaculum τυ. In illà coeleftem hierufalé:de qua ali? 31 C Τοῦ.8.5. et.14.a píalm? αἰ Σ dilecta 5,83.a funttabernacula tua die. 3 4[ Jutroíbo adaltare oet. Mei:ubí noià uitulos&arie^ tes, fed meipfum ex; hibeam hoftíà uiua, placenté illi. aep zid oci quí Iegtífícat íuuen tuté med. Cum expur gato fermento ueteri, in nouo me homine τα iuuenculü con folat. b«γ΄ ofiteboz tío ín cítbara oc? oc? ineus. Per mortifica; . tíonécarnis:quía cru cifixus eft mihi mun dus,& ego mundo, c ε΄ Quare triftíoea aníma mea:et quare conturbae me? Οία defydero uidere, ín quo fpem pofuí. o 4[ Opera(η oeo αν adbuc cófitebo: ια’ lutare vultua meí et oeus me?. Ipfum con Πιεξ: ab ipfo peccata fua dimitti poftulat. mei quafi incaffum hacfacere, dicebant: Vbicít deus tuus: nefciétes illaocculta quz preparauit dcus diligentib? fe. I4€huare trí(tío eo aníma mea: qre «onturbae me 2 QLuía meum defyderíum prolongatur. m€i Spera ín oco quoníam confitcbo: ΠΠ falurare vultus meí cocus mete. In ipfo nofira(it fpes(emper attenta: ipfeomnes fluctus mitiget:ipfe nos ín tentationib? con/ feruet:ipfefitim noftram fua cótemplatione fatiet: nofq uultus fui falutari uíuificet, n«almus oauíd. Wie pfalmus licet in aliquib? uerficulis paffioné domini «am(lgnet:tamé uocem habetanimz fidelis, luce huius mundiid e(t,chrittum defyderantís, Pfalmus ΧΕ δίο me oeue« oífcerne caufam mea oe gente non fancta, Expeto iudiciü tuü,quía mifericors es. Tu αὐτὸ difcerne mea paleís inter quas in hocfxculo ingemífco,fuperucftirí cupiens:ut abforbeat qd? mortale efta uita.Sed δὲ diii uox eft, quib? pri? dixerat: ^.*ittao.b Sancti eitote,qm ego fanctus fum:& non impleuerunt. p«2b boie íníd volofo erue me. Nemo magis iniquus atq dolofus,d ille qui iníquitatis ínuentor, atq; emula^ €or eft(an&itatis,id eft díabolus: qui introiuitin cor Iu/ de uttraderetchri(tü. Sed δὲ homo illefidelís que prius dixim?,hzcait: qe€uía rues ocue foztítudo mea.Scio '"meinfirmü& fragilé: nec fentio me aliquà habere fortí/ tudiné in qua eruar,nifi tu faluaueris. r«[£»uaremere. pulí(tí?Fortitudo noftra,chriftus eft:qui runc nos repel/ {τ peccauerim9. e«[€»uaretríftío incedo oum affligit me ínímícue. Trí(tis(um;ppter pétà mea:& ideo affligor in tentationib? uaríjs ab ipfo inimico:qui fuperi? homo iniquus dicus eft, Vii quía me coturbát vnebra pecca/ Ipfum falutare απ fui dicít:ipfum ίππο cat X adorat C) ué& nos confitentes expo(ícim?: ut me; reamur eius luce illuminari:uía dirigi: ueritate corrigiz uita locupletari. Vel falutare uultus mei deus meus.Sal uatio anima mez deus meus eft:& uultus,hoc eft, afpe^ c&usanima mez deus meus eft, e dp 3ufineim p:o filás cbo:e íntellectue. Chore interpretatur, decalua; tio:& dominus in monte Caluariaz fuit crucifixus. ἘΠῚ Chore/filíj chrifti:(ancti apoftoli,uel martyres funt. Vr dictü eft:Non poffunt filij fpon(i lugere, Φα cü illis eft fponfus.Intellectus,hoc eft,ut intelligam? illü qui ἐπί pr(τ πὶ carné ex tépore:& ante(cula eft genitus. Vel intellectus eft: ut intelligamus de profpceritate ρτα:/ fentí peccatorü:& de tribulatione prafenti íanctorü.Pfal mus nó anteríora facta docet,fed ecclefiam in chrifto re; naíci pronunciat: ac fideles in ea prouocat ad agonem: oftegdens neminem poffe nifi qui legitime certauerit,co ronarí:ín quo εἰ plerumqp uoces martyrü,proferunt. €usauríb? noftrís audíuí, Pfíalmus XLIII mus. Per fpiricualem fenfum cognouímus: D iuxta illud domini:Q. ui habetaures audien Lu.8.2 diaaudíat. g[£tpatreenoftrí. Apoftoli δὲ propheta: quorü predicatione renati fumus ad uitam. b 4L Zinnuncíauerunt nobíe,€) pue αὖ operatue ee ín ofe/ bue eozum! et ía ofebue antíquío. Annuncíauerunt pro» phetz qua funt gefta illorü tempore. Annuncíauerunt - apoftolí,qua te uideruntoperanté.(4 απο πα gen teo offperdídít| et plauraftí eos. Difperdidifti ab ecclefia onera uitiorum: plantafti ornamenta uirtutum:íd eft homines iufios, qui fructum exhibeant fanctitatis, fff afflixifti Ría,53à brachiü(icutalibi:Et £ommen.Iloicronymi πιο ppl'oa et expulíti eoo. Πίο», quí te relicto ad Hes de linabát. b€ 116 effi ín gladío fuo poffede/ runt terrá.Sed in manfuetudine mentis:quiía beati man/ fueti,ip(i hareditabüt uiuétili terra, cq£tbiacbíG coz non faluabít eoo:fed oextera tuae bzacb(G ru(i/ et illumina. renttormétis. Sed non nos feparauit a charítatetta ila tribulatio. Γ΄ 4Γ£ediftínoe tandi ouce efcarum.Sicut enim dominus tandj ouis ad occifionem ductus, datus à 7} eft efca populis,cum dicit: Ni(i manducaueritis carnem Iob,e.f filij bominis, non habebitis uitam in uobis: ita& fancti ( ficut fuperius dixi/ tío facící- Dea- mus)in multis tribu ; hri τοῦ σεν A3 ΄“5."Ὁ 55 A aua& afflixifti ρρΐου& éxpuliftíeos. No em í gladio fuo pof|. aionibus dati, fadt exaltauit nos, id eft, brachiü ἐπὶ cui reue/ latü e(:eIpfe& illumí natio:ut ibi:In lumi; c federüt terrá:& bráchii eom nó faluauit eos.Sed dexte vratua δὲ brachíü ταῦ& illumínatío uultus tuí:qim cóm| € placuifti ín eís. Tu&s pfe rex me?& deüs me*:qüi man $ das falutes Iacob.[η εξ inímícos noftros uentilabimus funt pabulum gen; tíbus:-ucl cti alimen/ taaterna uice míni» firant:ucl dum rapa citatem eorii de fuis ne tuo uídebimus lu 3^: ες: 2 erumnisexaciant, men.Hicetigi£ mif; eornu:& in noie tuo fpernem? ínfurgétes in nobis, ING e« e i ation fusapatre utlibera/.( eg ὁ co fpetabo:& gladi? me? nó faluabit me. Sfiperfil noo, Vtac ret(uos.Etcur eos li/ i ei ináraum P tempus dominaren/ berauerit,adiecit. o«Γ€i cóoplacuí(ti k Saluafti em nós de affligétib? nos: odiétes nos con» 1 fudifti.In deó laudabimur tota díez& ín noie tuó confi turnoftri. τσ; dídí(tí populum tuum {Ὁ Pob stebimurtibi in και. NNuncduté repuliftí& cófudifti nen Mr a in fiio; m nos ὁ nos:& no egrédieris deus ín aírtutib? noftris. Auértifti ANE d ido ipfo umb libera snosretroríum poft inimicos noftros: δὲ qüí oderunt quib? di&um οἴ εἴπ ri, eZ ucoipferte v nos díripiebát fibi.Dedifti nós tancg oues eícarí:& ín Beans eftt xm RS min mc* gétib?difpérfifti nos. Véndidifti ppIm ταῦ fine precio: ES LENA ER F4£rocie mene, A Ὁ& nón fuit mftitudo ín cómutationib? noftris.Pófuifti- effufusagni fanguis quo fum acquifitus. s&&uímandae falu tco acob.Hoc eft,po/ pulo chriftíano: qui fupplantarc feniore, znandatü falutis per doctrini ,ppheticam atcp apficam fufcepit. b€i 3nteínímícoe no ftroe ventilabttm? coz/ nu: et in noictuo fper^ ncmue wfaorgentee(t nobío, A cornib? ali/ quid uentilatur, ut Sedechias: qui factis duob? ferreis corní/ εν Reguaa,b bus dicebat:Síc uentílabis totam Syríam. Cornu yo no ftrum,chriftus eft. Idem δὲ nomen patrís, in quo aduer; farinoftriueluentilantur uelípernuntur, f$ 4Γ Mon euím ín arcu meo fperabo: c aladiue meus aon faluabír me, Seduírtustua. k€[Saluaflí επί ποσα tríbulantíbus nos. Quia in armis meis fperarenó debeam:hac caufa eft,quod faluafti nos femper a perfequentibus:€ ανν noftra uirtute,noftrog gladio cuftodiftí. Saluafti enim nos de affligétibus nos:& odientes nos cófudifti:auerfz funt poteftates: quibus confufis, a chrífto diio liberati fumus. l4[ 3nocolaudabímur tota oíe. ΩΣ uia ipfe eft laus X gloria noftra, m ét ínuomíne tuo confitebímur tíbí ἐπ fgcula. CLuod a techrifto,chriftiani uocamur, n4 tBuncautem repulíftí z confudíftí nos. Cum ait,nunc, .prafens tempus oftendit. Ergo ín prafenti tempore ad exercitationem repellimur,utin eternum glorífic&mur, Sxpeením δὲ martyres intemporedicunt. o&[£tnon egredíerío oeue(n virtutibus noffríe. Vt nos in pofterum perpetua uirtutecorroborares. p«T£iuertiflí noere; trozíum poft ínímícos noftros.Sic& Petrum dominus re; trorfum conuertít, utin melius repararet, Ergo& nos debemusretroríum conuerti,ne in utjs prauís perduret iter noftrum, Debemus& inimicos noftros ante nos ha bere,utfciamus quid cauere debeam?. Q) uod& fi poft hritum conuertimur ut Petrus: habentes eum ante nos,nihilultra metuemus. q&«I tquíoderuntnos/ oirípiebant fibí. Propter nomen enim tuum diripiebant nos: cum ín carceribus, in plagis,in reliquis nos uexa nos opprobriü uicinis noftris: fubfannatíoné δὲ deri y fum hís quí ín círcuítu noftro funt.Pofuifti nós ín fimí 5 litudiné oétib9:cómótioné capitis ín populis. Ί οτὰ díe üerecundía mea contra me eft:& cófufio faciei mex: co^ ὃ operuítme.A uóce exprobrantis& obloquétís: a facie ? inimici& pérfequétis Hzc οἵα uénerüt fup nosnec οὖν t lící fum? te: δὲ íníqué nó egim? ín teftaméto tuo. Et nó ὃ réceffit retro cor noftrum: δὲ dedínáfti femitas noftras i auíatua.Quóníam humiliaftí nos in loco afflíctioníis: proeis. vé[tuos fuít multítudo ín com» mutatíonibue ποῆτίσ, Vilior enim eratrmer ces qua fuit uenditaz ideo non eft commu tatio facta. Nam do/ minus populü qué emit: non auro neg argento, fed preciofo acproprio eum fan/ guine comparauit: fi cutait Petrus apofto lus. Κα«footuífti nos opp?obzíum víci/ πίσ noftríe:(ubfanna/ Wonem et ocrífum bío d(tt círcuítu noftro funt, Vicini dicti períecutores, propter cobabitationé mundanà: qui ία’ peexprobrantírridendo, dicentes: Veniat deus uefter: &eruatuosde manibus noftris. y«[[vofuiftínoeín fünilítudíneim genríbus. In tuam σε fimilitudinem: ut ficutte mundusodio habuit príus, ita& nos deinceps odiret. 5«p£ommotíonem capítío ín populío. Sicut enim in paffionetuatranfeuntes mouebant capita(μας ita δὲ in martyribus tuis faciunt.Sed δὲ ἢ quís nuncin te pieuoluerituiuere: protinus iniqui blafphemantcum irri(ione,uel capitis commotione, a 4 Z ota oíe veream día mea contra me eft: et confufio facíeí meg cooperuitime, Dominus hzc ín affumpta loqui£ carte: qui pro nobis uerecundiam patitur,maledicitur,atq; cofunditur, ufqs adipfum etiam patibulum crucis. b£i voceerpio/ bzantío et obloquentío. Cum ei diceretur: Si filius dei es, defcendedecruce. c«pz fadíeíninící.lude. o ét perfequentío. Populiíudaici. e«[ W2ecomnía venerunt fuper noe:necoblítífumue te. Martyres i(ta dicunt: quia omnía quz tu domine Iefu pertulifti,& nos eadem per» tulimus:fed tefemperconfeffifumus, f«Γξείνουε non egímue ín teftamento tuo.Sed ueraciter te predicaui» mus. 6$([rnonreceffítretro coz noftrum. Veerrores phanaticos unde digreffi fuimus,(equeremur. b«|£toedínaftí(ειπίτασ noftraea vía tua. Actio noftra non eft a tuis iuftificationibus feparata. (γι uoníam bumflíafti noe ín loco afflícríonfo. In οοτρο’ reifto,in quo ucríamur€ affligimur propter te. : operuk ngs & cooperuit m Eía50 — H πες 1 Pars L AIT£2 t oc ͵ 777 ET EN , Use Quid cogitatis ne/ ' ditprobetelectos fuos, Zjn pfalmum a4[€t operuit nos vibza mo:tío.Bene umbra mortis in hocfízculo opprimit, E nó ipfa mors: quia martyres uel reliqui(ancti:& fi affligun£,&(i morti de(tinant;uiuunt tame deo:X hzc mors,umbra eis eft,& non ueritas mor tis. be[ Sí oblíri(amus nome oci noftrí.Id eft,chriftum, " KLIIII dei cloquiü tandp(cribat, ita perficit De uelocitate go, hoc eft,qp nontardantur que dixerít,fed uelocíter adim plentur:ideo calàám? dicit. Etad quíd pertinet calamus Autquó comparat calam? chriftoe Q) uia ficut pertínet petra α chríftum,leo,dextera,mons,uel alia hís firnilías cq e ti erpundimite Kk pertinet& calam?: manue noftrae ad oc; Rh Lit f sou o dilicetquiame alienum. Ad idolum, ὑ& coóperuit nosumbra mortis. Si Óblitifumusnomé οι ie a b«Πόν τεῦ fea ς dei noftri: δὲ Π expándimus manusnoftras ad deum— dixitín ppheia:Sur/ rettita 7 ipfe em που εν-;,:-; ΐ í; Ἦν αὐίκδάκατοιάϊο.. ὦ ὃ alieni. INóne deus τοχαίτοι iftazipfe em nouítabfcon^ NI em cognofcatdeuscogi/ e dita cordís.Q uóniam jppterte mortificamurtota die:— taté. Calam?(criba: tationes homini ipfe ín euangelio prodit ad phari(zos dicens: quam in cordib? ue ftris ὁ Sic& martyres dicunt:Si alicubi ex; ceffimus a uijs dei: ipfe qui archana cor; disnouit,inquirat. ἡ e«p Quoníà jppter re moztifícamur tota oíe. In diuer(is tribulatio £ acftimáti fumus ficut oues ocifionís.Exureé quare obὃ dormis drie:exurge& ne repellas in finé.Quáre faciem i tuam auettis: oblíuifceris inopize noftrz& tribulatio επί ποτα, Quóníam humilíata eft ín puluere aníma » noftra:xcónelutínatus eft ín terra uenter nofter.Exürge domíne adíuua nos:& redíme nos ppter nométuum. In finém pro his qui cómutabuntur filijs. Chore ad intellectum,canticü pro dilecto. Pfalmus-.XLIIII Scriba ipfe eft Chri^ ftus. Vnde dixiít irn euágelio: Omnís fcri ba doctus in régno coelorü, fimilis e(t pà trifamilías, Velocitet fcribetis, Qr uia πὰ!» lus tam cito(cribit, fi) cut ipfe dris ín cordi; bus fanctorü fcribit. QLuíd fcribit, nifi fi^ dem,(pem,& charità tem fuam, uerbum India ibu ὃ YRuctaüitcor meü uerbü bonü: dicó ego opera d ibus opprimimur Óy 3 NEN. τ pradicatióis tribuit? propterte:fed fponte à mea regí.Linguá mea calamus fcribae: uelocíter r 4r Specíofuo fonmá prebem?collaceden e Ícribétis. Spéciofus forma przfilijs hominum:— pzefiliie boim. Vcna tibus. f«[£(tímarí ex zquo utálius hó, Πο vt ouee occífio tiíío.Dixeras enim, cp mi(furus nos effes, tad ouesin medio luporü.Nuncauté quia ab his tentationibus elorigatus es:& tand(iin naui dormiens,non nos a tempeftate de; fendis:excitamus te domíne, confeffione fupplici depre cantes. αὶ 4[£xurge dre oozmío ofie:exurge er nerepellao ín βπειη. Vc qui mortuus es pro nobis δὲ refurrexifti:ex/ citeris in cordibus eorü,qui te mortuü confitené& refur ."Kexiífe non credunt:ut tandem definentes nos perfequi, non ufq ín finem zteriz mortisintereant, b«[£2uare faciem tuam auertío? Auertit em deus faciem ad tempus, («| Cbliuifceríe(πορίς noftre er tribulatíoníe noftrg.Patimur inopiam,pro níhilo haben/ tes huíus mundi diuitias, regnu cclefte defyderamus. Tribulamurenim, cum εἰοπραξ defyderíum noftrum, ke[Quoníam bumiílíata eft in puluere aníma noftra. Vcab illis inclinaremur, quos uentus ut puluere a facie terrze profci. Ie C onglutínatue eft(t terra venter nofter, Ac(i diceret: Caro infirmat: fed(enfus in coeleftibus eft atten tus. mp£rurge οὓς adíuua noe:et redíme noo pzopter nomen tuum, Iam tuü ín tribulationibus auxilium me/ reamur,ut liberemur ab his preffurís: non propter me; ricum noftrum,fed propter nomen tuum, n(«[3ufinem pzo bío quícommurabuatur filije cboze/ad íntellecrá cantícá Ὁ oílecto. Pro quo in hebrao ita habet: Tovg ο me 335 ὌΣΘ Ὁ ἘΣ mao Lamnazeah al fofanim libnecorah maíkil fir ididoth: qd nos in latini uertimus. Victori ,p filijs liliorü Core, eruditionis canticum amantiffimü.() uod auté ait, pro dilecto,totus pfalm? refertur ad chriftum: de quo pater Maasrza loquitur in cuagelio: Hic filius eft meus dilectus in quo mihi complacuit, Vel pfalmus fpirituali nuptiarü con/ tinet(acramentü:id eft coiunctione chrífti cum ecclefia. Inidatergoauocepaterna.— Píalmus— XLIIII *Ructauít coz meuim verbum bonum, Non de con iunctione corporea,fed de corde protulit zqua; lefibi uerbü per quod facta funt omnía. Boni : e(tenim hocuerbum: quía quod factum eft in «o,uitaeft. p«[ícoegooperaimearegí. Loquor ipfi uerbo,regi filio: δὲ cuncta perficiunt. qq Zíngua mea ,. calamuefcribe velocíter fcríbentía.Sicut em qua fcribunt "non funtleuia neq facilia,(ed utilia atq falubría; fic X : díffufa efterátia in labijs tuís: pptérea brdixit te dcus vín&ternü.Accíngére gladio tuo fup femur tuü: potenfed cum hoie dei fili? intelliga£:& ideo pu chrior dici£ prz alijs ΠΙῆς hóminü.Forma autem de qua loqui£ ,nori magnitudini deputanda eft, fed decori. Vel quomodo fpeciofus, cum Είαίας dicit: Vi dimus eum non habenté fpeciem neq decore: fed quafi defpectum, δὲ humiliatum,& percuffum,& flagellatutri a deoc Propheta Efaias ex perfona iudaorum dicit πούς quia illi humanitaté carnis,quafi purum homínem effe credidetunt.Sed híc propheta fcd?m díuinitatem loqui» tur.Item Efaias propheta prafciebat per fpiritüfanctum illam humanitatem a foris quam uiderunt iudzi: fed intrinfecus diuinitatem non potueruntintelligere. ο ἐδίδου eft gratía ín labis tuío, Cum morbos uerbo curas: cum mare quiefcere facís: cum uentis filentiüm indicisicum febrem difcedere iubes:cum Lagarum uo/ cas,& ttenit: patrem ínterpellas, δὲ audit:& non folum audit/fed ctiam reípondet& omnia qua loquetis, gra/ tía labiorum tuorum perficiuntur. Diffufio gratiz in fcripturis fanctis,gratia fpirituffancti eft,uel chrifti.Dif/ fufa eft gratia piricuffancti in baptifmo ít fpecie colum bz: cum defcendit in capiíte,uenitin barbam:deinde in oram ueftimenti eius. Caput noftrum,chriftüs e(t:bar/ ba,fancti apo(toli:ora ucftimenti eius fancti praedícato/ res:(icut ait propheta: Sicut unguentum ín capite quod defcendit in barbam Aaron:€ quod defcendit in oram tiffime, $o. 32 Μα D $$,132.a ueftimenti eius. Gratía in labifs tuis: quía lex per Moy/ fog, v.s fen data e(t: gratia X ueritas per lefum Chriftü facta cft. t 4[[»zopterea benedírít te oeus(n eterum.Ob hanc gra tiam, Nam cü femper Chri(ítus dominus in patre fuerit benedictus,in a(fumpta benedicitur carne: cuti defceri dente fpiritufancto fuper eum in baptifmo, dicit pater: Hic eft filius meus dilectus ín quo mihi complácui.Vel Matt$.3.d benedixit pater deus filium fuü:& chriftus, fuam eccle; fiam. v€f Ziccítgere gladío tuo fup femur tuti porentiffí/ me.Gladium circa fémur.Per gladiü,uerbü: per femur, incarnatío. Accíngit homo gladium ad pugnandü.Sed accíngere gladium potenti(fime: Ac(1 dicat,pphéta Τὰ Chriíteindue carnem:pugna cótra diabolum: δὲ libera genus humanum de inferno. Accingere gladio, uerbá pradicationis:qui diuifit filium à patre: filiam a matres nurum a focru. Circa femur tuum, fuper carné afTum/ ptam, PotentifTime:nó fegniter neq leuiter, fed üririfiter, ε 2 Specietuá e y£ommen.Ibieronymi. a«[ Gpecíetua et pulcbzítudínetua. Sanctitateatqp iufti/ E ege mcm pertinet. b Q 3nrende pzofpere piocedceetregia. Sí tibi intendis,(emper tibi profpera erunc.Procede,id eft de coelo ueni.Et regna: quía regnü diaboli antea erat. Vnde dicimus in oratione dominíca: Lu.1^a Veniat regnü ταῦ ín tur limis,diuidatur ferrís:ac fubulis perforeturobfcurfi i δὲ horribileeft:ic& apoftolierantanteg?uocarentur& 7^— i inhabitaren£t.Sed po(td uocati funt ferris fecti ungulis: rafi,(calpellis fcalptionlammis igniti:ac diuerfis(upplicfjs-" elimati,facti funt domus dei:in qua ipfe chriftus digna; i retur inhabitare, Ho; à nobis:& difcedat re/ ὃ tifTime.Spécie tua δὲ pulchritudine tua:inténde profpe rum exépla fequétes WO ffecti funt num díaboli.Inten;; M"Ε΄... martyres, effecti fu κε -ᾱ- Ῥίρετε: uidefecli^ e re procede& regna. Própter uerítaté δὲ manfuetudiné, fori a i- 3 Sire νε ση είν ὃ& íuftíciás& deducet te mirabiliterdexteratua.Ságittz ρα anims πας κ Πειδίτερτα, ορρτεῖο t tuz acuta: pópuli fub te cadent ín corda ínimícorü re que Chium dee i S opUreeitag;$gis-oedes tud deus in fzculum fzculizuiroi directions—$5, en micas et A e itt( πίτσα regni ταί, Dilexifti iuftícíám& odifti iniquitate: eius: δὲ preconanda I tuflícam.Veritasipfe* Ῥγοριδίσα unxirtedeus deustuus:oleblatidiz pr con— i ricerdiam eius," chriftus:quía ipfeeft 1!:: τ πε ρας omt urneis:» ueritas. Vndedeilla mfortibus tuis. Mirrha€ gutta& cafiaa ueftimétistuís de quibus latificaue," timlere disi ad οἷ»adomibüs ebutneis:ex quibus delectauetüt te filiz το. αρ Mula€ ui r H ec Y:.. e ΄ εν E s --- daos n nee ὃ gum in honore tuo. Aftítit regina a dextris tuís ín ας’ graues dicunt: quía s in dim epidem mit 3 ftitu dedurato:círcündata uaríetate. Audi filia δὲ uide, amd s, 1s ον » u qn:; e- λ ἢ tat. Man im αν, ἢ& iíndínd aurem tuam:& oblíuifcére populumtuü&(κε, oqTaftititregina n demnabo. lufticia,* domü pátrís tuí,Et cónaupífcet rex decorétuü:qm ipfe ανοττίδ τίσ. Qruia à quandedixit: Vade v e(t dámin9 deistuus. Eradorabuntéumfüliz yríín— pleb inregnotuo d peccare. Propter ueri$ munérib?:uultütuü deprecabunt ores diuites plabís.— veftitu oeauratoSpiri e tatem:quailla que p Omnis gloría tualis credulitatis or" Mplietaspromiferas,— naméto. q[€ írcum ec adimplefti. Ecman/; data varíetate. Gen/"i fuetudiné:quia ficutouis pro uita populiimmolaris.Et— tium ac populorü.Ipfi nunc ecclefie prophetaloquitut,.. Ri fuftícia:cü nó poteftate fed humilitateeripuiftihominé.^ Regína,ecclia eft. Vnde dicit in cantico canticorü: Qua Cafis.c Ὁ 4['£t oeducet te imfrabilíter oextera tua. Potétia(iueuir/—eftifta quz afcendit dealbata, innixa fuper fratruelem y tus. Vel poteftas deducet te,fcilicetin coelü.€ qoasi fuum: Regina dicitur: quía regit fua uitia X peccata. À ος tug acute. Praedicationes,corda hominum tran T dextris tuis, Vt illud: Statuet quidéouesa dextris fuis: Martf.ss.t Ι tit Acutz:quia ufzp ad interiora cordis penetrant,(fo— qii dicturuserit: Venite benedicti patrísmeipercipitere— tm pulí fub te cadent ín cozda inímícozü regía, A copunctione^ gnum qd'uobis paraátii eft ab origine mundi.In ueftítu, bi prediícationis,in cordecorruunt:ucnonfuperbiantfed— ideft,non nuda,fed ueftita fenfu pirituali. Circüamicta ui humiliter credant.Qrrui fuerant nó credendo ínimicire?— uaríetate.Defeptuaginta€ duab?linguis:idé,dediuer[Hi am Ε gisfiantcredendo amici.Q.uía quíchriftiinimícierant,—fitate gentiü, uel gratiarüactione, rq Ziudífilía et vide. Gn oftea amici effecti funt.«€T edce tua ocue(n feculum— Credeut müderis.Filia,quia ab eo renata.Sponfa, quia y eculí.Non téporalis,fed«terna. Vel fedes dei, fancta ec; ipf es fociata. Vel chriftus uocatecclefiamfuá perfidem—. LU clefia eft,aut anima: quía anima íufti, eftfedesfapiétim,^ filiam.Filia dicit:utcafta fit mente& corpore. 6(€t pui b 4L Giirga ofrecríonfarvírgaregnítuí.Peruirgam,corre?—(ndínaauremtuam. Humiliter ac fa ienter aufculta uel 3 qai 8 P ptio difciplinz:quia per ipfam regulam ueritatis, corda defydera.Etaudi,aure cordis:ut íllud:O. ui habetaures[λι9.ἅ ἔς; illorü dirigun£,quatortuofa erant,(φομ(uftícía^ audiendi audiat, Et uíde, hoc eft, oculis cordis unde ái et odíftí niquíraré.Id eft mádata dei patrísimpleuifti.Et^ deus uidetur:utait: Beati mundo corde: qin ipfi deum Maufsa M odifti iniquitate, non p odium cadat in deum:fed odire deus dicitur,íd e(t,repudiare.Iniquitas, ipfe diabolüs ín telligitur. Vel uirga, difciplina coeleftis accipit: per quà iniquam tortuofitaté noftrà quáodiuit, ad fuam direxit . iufticia. κά f*eopterea vixit te oeus oeue tuuc. Deum 1ch.1.€(inquit Apoftolus)& Chriftum: deus illum fecit. l 4 iro letícíe pzg cofoztibus tuíe. Alij reges qui typum illius prztulerunt, E regnando confortes dicti funt;oleo corruptibili funt inuncti: hic uero filius dei a deo patre, oleo exultationis, hoc e(t, refurrectionis,afcenfionis, do minationifq eft delibut?: quia chriftus natura unctus: nos per gratíam:quia in illo pleniter fuit diuínitas: nam in fanctis per partes datur. m Zf»írrba c gutta t cafíia a veítimentis tuís. Mirrha pro fepultura ponitur: gutta contra uenena accipitur. In cafia, homo qui fzpearbor dicitur, demóftratur. Ergo defluxerunt hzca ueftimen, tiseius id eft, ab afumpta carne, qua uelut ueftimentü fe diuinitas circundedit. Stillauitodor mírrhz, cum eft traditus fepultura.Fluxit gutta,cum cópreffo ferpentis uerieno,tartarea reftrinxit incendia.Prodíuit& cafa: cü in co homine per quem euicitinferos,afcenditín coelos, π 4| Ώ vomíbus cburneíe: ex quíbue oclecrauerunt te filíe regum ínboroze tuo. Domus eburneas, propter magni/ tudinem elephantorü,domus amplas accipim?, Ampla εἴ enim uia qua ducit ad perditioné.Sed cbur nifi rada uidebunt. t£toblíuífcere populum tuum. Confortia Ίδη damoniorü,uel uitia& peccata. v€f£toomumpatrío ity tuí.Diaboli, quiteprius genuerat: quia totus mundus itti in maligno pofitus erat:ideo inclinaaurem tuam.-. Qs K. ΕΓ uoníam concupiuít rex oecozem tuum. Chriftus ftn Iefus a quo regerís:quía nigra eras ín domo patrisspunc. ᾿ d autem aícendis poft baptifmum, uel uitíjs abluta, uel Ch gratiafideicandida. y«Γέιία ípfeeft vomínuo. A lui; quoredemptaes. 5 4Γ£»eustuue. Q uem nuncreli/ Pond etis(imulacrís, excolis,& adoras. Q.uomodo dicitfpe an ciem δὲ pulchritudinem tuam: cum non tam pulchra,.. von nec fpeciofa, quam antea foctida& deformis erat eccle/ fiatSed poftea pulchra δὲ fpeciofa per lauacrum baptif/ bar mi:quía iuftus pro impijs mortuus eft ideft, Chriftus:;.mundans eam per lauacrum fanguinísfui: ut aít ἄρον ftolus:Non habentem maculam autrugam. Epb.^f 8«[€tadozabunt eum filíe tyrí.Tyrus interpretatur,an/ guítia.Filiz Tyri filiz anguftiz. Ipfi adorant Chriftum, qui funtin anguftía. Vel anima credentes cx gentibus. b 4Γ 3umuneríbue vultum ruum oepzecabuntur oíuítea plébí.l(t recondentes thefauros ἢ uos,decordetemun do requirunt: quia ubí funtthefauri eorum ibierit& cor eorum.Fecerüt hoc magí, quí cum thure,& mirrha, & auro uenerunt: quía non tantum uerbis» ed etiam muneribus adorauerunt Chriftum, Ορ εἷοτῳ ἤν" lotis NUN py ay iin ty Ur fti i Og) A Ks s Apo.1pa . lemciuitaté fanctam 2n pfalmum a«t Oynis οἰοεία ef?filigregío. Animzfidelis. bf£lb inrue(η fünbztje aureío círcumasícta varíctatib?, Superi? diximus,uarietate gentium:hic,gratiarü, Omnis gloría eius filiz regis ab intus:id eft,(eniores eccle(iz, uel reges δὲ potentes: qui habent modo fpem,fidem,& charitate: iptiobtulerunt ab in tus,hoc eft,in cóícien tia eccliz. In fimbríjs aureís circumamicta uarietate, Non folunr litera, fed etiam fenfu fpirítuali, illi qui ín/ trant,obtulerunt:uel uarietate uirtutü re/ pleifunt c«[ zid; ducent regí virgineo poft cam príme efue. Per unam ecclefiam, apoftolica inftitutio, ne fundatam, multí conuertunf adchri/! ftum." o«[ Zifferen/ y tur tíbíín lerícía exul ὃ Omis οἰοτίἆ cíus filix recis ab intüs: ín fimbrijs aureis circüiamicta uarietatibus.Adducent régi uirgines poft » cam:proxiímz cíus afferen£ tibi. Afferén£ ín lactícía& c exultatíone:adducén£ ín templum regis, Pró patribus s tuís natí funt tibi filij:coftitües eos principes fuper om; e nem terram, Memóres erunt nomínís ταί dfie:íin omni í SÉ one δὲ generatione.Própterea populi confite^ k buntur tibi ín zternü: δὲ ín facculum που, pro filis Chore pro archanís,pfalmus. Eus nófter tefugiü δὲ uirtus: adiutor in tribu latíonibus qua inuenerunt nos nimís. Pro XLV$0. de martis,id eft,in gentilitate. p.€T&onuerunt et turbate funt aque eozum. Aquz,populí: motus,damoncs intelli, untur. Qui cuncturbati íonum dederunt: cum euer/ oribus fimulacrorü,uel reftiterunt, uel mortem parare uoluerüt. ἃ ϐ£on; torbatí funt montee ín fo:tírudine eius. Excel fiores fzculí potefta; tes, r[ y luminío(m petue Igtificar cíuítare ocí. Poft euerfos cul tus demonios; ablu tio bapti(mi uel irri/ gatio(pü(Tancti lati, ficat animà, ciuitate ἀεί, πὰς eccham,qua eft ciuitas dei:qua fu per monté poíita,nó abícódit. 66Γ Φα In finém XLV altíffunue.Congrega tioné fideliü,in qua teíone.Non in triti," pterca non tímebímus dut türbabi£ terra:&^ per fidem habicac. qa peccati;nepinla; ὁ tránfferenf montes ín cor marís.Sonuérunt& turbata— t4 2»eus ΑΣ ei? ς mis poenitentia:-— 4 ἢ]., no comouebttur. ρα uirugj, 4füntaqua eorá: cónturbati funt montesinfortitudine Άρη IUE S xd & exultatione gratía/ rum. eq Zidducent {6 templü regío. V idie em Iohannes hierufa defcendenté de caelo, habente clarítate dei: fedtemplü ín ea non uidit.Dris(inquit)efr templü ei?.Inducen/ tur ergo ín hoc téplü uirgines iftz,hoc eft, animz fanctorü: ut cóformes efficiantur corpori gloríz eius. f4 15:0 patríbue ruí natí funt tíbí filij.Fuerunto ecclefia apoftoli patres tui:quía ip(íi te genuerunt. Nuncautem quia illirecefferunt a mundo, habes pto his epifcopos, filios: qui a te creati funt. Sunt em δὲ hi patres tui: quia abipfisregeris. c«[£ouftícocoo ρείπαίρεο fuper om nemterram, Confticuit chriftus fanctos fuos fuper om/ nes populos.In nomine enim dei dilatatü e(t euagelium inomnibus fínibus mundi: in quib? príncipes ecclefize, id et,epifcopi conftitutifunt. b€[ Z/»emo:es πο’ imínío tuí:ín ormní generatíone et ceneratíone.Ideo memo/ res erunt:quía nundp obliuifcuntur, fed femper te pre/ dicabunt,(iue zdificabunt in generationibus fanctorit. {{Γ Toopterea populí confiteburitur Πίο! ín gtern:et(n fecu lum feculi, Ob eorum pradicationem femper tibi delicta populicófitentur:tuam gloriam enarrabunt:tuam lau; demannunciabunt, ΑΓ 3n fínem p?o βἰήσ cboze pzo arcbaníeipfalimug.Pro archaníis,id eft,pro occultís de uo catione gentium: δὲ de reprobatione iudaorü. Píalmus docet nos fpem noftrà ín illum debere ponere, qui folus poteft de tribulationib? liberare. Pfalmus XLV ue nofter refugium et vírtue:adíuroz(πείνα) latíoníbue que ínuenerát nos nímío.Plenus eft enim mundus cerumnisatq preffuris:ideoqg quia funtalia adiutoria regum, uirtutes po tentium,refugia ciuitatum: noftra munitio chriftus eft; quí nos ab hís potenter erípere poteft. im&["[»zopterca toit tímebímus.Q. uia ín ipfo credulitatem habemus. π 4 dum turbabítur rerra, Generatio iudaorum,quí ter^ renafapiunt. ο£ttran(Terentur montes ín coz marío, Pradicationes apoftolice in corda gentili huius mun» Mattb,t7.c di,(icut ineuan gclio: Si habueritis( inquit) fidem(icut eíus.Flumínis impétus lxtíficat ciuitatem dei: fanctifi 5 cauít tabernaculum fü altíffimus. Deüs ín medío eíus x nó commouebit: adiutiabit eam deus mane diluculo. ! Contürbatz funt gentes,& inclinata funt regna: dedit ὃ uocem fuam,móta eft terra. Dómiín? uírtutü nobifcü: s fufcéptor nofter deus lacob. Venite δὲ uidete opera do r míni qux pófuít prodicía fuper terram:auferéns bella & ufq; ad fines terrx. Arcu cótéret δὲ cónfringet arma:& & fcutá coburet igni. Vacáte δὲ uidcte qm ego fum deus: meas Maria:uel eccle fiain tribulatione. vcus mare oíluculo, Infpectione fancia, qua mundü prome^ rebitur cor, Beati em müdo corde:quonià ipfi deum uidebunt, k([£onturbare(unt gentes. Vitiorum ac criminü. y 4Γ tín clínata funt resa, Po; teftates damoniorii, fub poteftate chrifti, se federunt vocé(üam,In przdicationib?, af 2f»ota eftterra, Obítupuerunt gentes ín íncredulitate fua, hoc eít, gentilitas de infidelitate ad fidem chriíti. ὃ 4Γ£50; mínue vírtutum nobéfcum.Per affumptione carnís, ραντί’ ceps factus eft nobis. Ideo& Emanuel, hoc eft, ποδία deus.Dominusuirtutum,angelorum δὲ hominum. exaltabor 35 granü(inapis,dícetis huic monti:tranfi,& faciet. In cor;. C cauít rabernacul(i(μ΄ v€ diuuabit eamm €«[&ufceptoz nofter ocue íacob. Ipfe uirtutum domin$,. quí uícit diabolum. Ipfe fufceptor nofter,ut nos in τετ» num cofferuet. Adíutor deus Iacob.Per lacob,(upplan tatio uitior, Oo Cleníteet vídete opera oomímni, Chri/ ftus uocat fuam ecclefiam ad fidem, uel ad credulitate. Videte, id eft, intelligitezopera domini,uirtutes domini. Velopera domini: quia iuxta Danielem, lapis excifus de monte firíe manibus,commiínutis regnis mundi, ος’ Daii.z2.$ cupauitlatitudinem omnis terra,€€f£»ug pofuítpzo/ dígía fuper terram.Multa enim figna ucl ante aduentum corporeü,uel poft illum oftenditin populis. f[lufe; rena bella vfq; ad finca terre.Omnia bella ín aduentu do; mini quieuifTe,multorü narranthiftoriz.Sed& nuncin ecclefia(ua quotidie bella coercet, utnó(zuiant uel hz/ retici uel iudei, Vel auferens, tollens bella, hoc eft, pu^ gnam: quía femper eft pugna uitiorü& peccatorü. V(qs ad fines terre, uíqp ad finem feculorti. Domin? auferta nobis iftam pugna:nam per nos nó poffumus. g4[ Zir cum córeret, Occultas malorü infidias. b&[£tcófrínget. arima,Prafentes pugnas.(4££tfcuta comburet ígní.In/ fanas diabolice ptectíonis phantafias: qua oia illo igni fpirituali cófumit:de quo ait: Igné ueni mittere in terrà, p urs, f hoceft,in ecclefiam. k«[ Clacate τ vídete quoníà ego fum ofie.Ego feci,& ego feram:ego creauí,& ego fuftincam: Efa,4.6.b redimam uos;X dimittà peccata ποῖα, ait dris. Vacate fff 5«ergo £ommen.l2icronymi E ergoutme cognofcatis:& nó í aliad cturbeminia( Er eltabo(π gétib?. Quz fuerintad credulitate conueriz. b«Lt craltaboz ín terra. Si ex iudarorti gétc ad mercucr fi fuerint:ás non terrena fapere manifeftücft. c€T Zio “΄ fic ueniet quéadmodii uidiftis ewm euntém in cerem, "€ Ρας vco troftro/pfallíte:pfallíte regí noftroipfallíte, G Ω αἱ oppreffo mortis dominatu: carné cum qua iacuit intumulo,euexitad celum. o€huoniamreg emnía terre ocu. Q.uiaiam non folum in Ιυάαα δὲ hierufalem &turü nobífcG fuíceptoz nf ου facob.Semp cm cücreden 4.Regu2.d Aícede calue, aícede calue:& maledixit eos in nomine drii.Et egreífi duo uri, co/ mederüteos. Helifc? ὁ noftro paco réxois tertz deus:pfallite(αρίδιοι, ἢ Regnabit deis fup gétes:deüs fedet fup fedem fancta 5 fua. Principés ppforü congréeati funt cii ἀοὸ Abrahà: Σ qi dij fortés terr uehemétercleuatifunt.— Pfalmus omnes gétes;& fuper cclos gloria eius.f€ 25eue fedetfaper fedem fanctam fuam, Ad dexteram patris. XM DUO RR NUNT^ bici ae Poft e exaltabór ín gétibus δὲ&xaltabor ín terra. Diis uírtütd rarus, p& Diu ridignatus eftdicéss€ nobifcü:fufceptor nofter deuslacob.. Infinémpro fpi e: n Macbulii, Ecce ego. seni ἔν: m filiis Core pfalmus. ο XLVI-^ disfpiritualitr dicia. ufpadcofummatio, f Minés gétes plaudite manib?: iubilaté dco ín q MEN e ήν nem fzculi. Ὁ«3 6 uoce exultationís.Qm diis&xcelíus,terribilis: Mobi nie red fine p filis co ΝΙή ὃ rex magn?fup omné terrá.Subiecit pplos nobis:& gen. αρα, Vnde&in alio: calui, Vox deridétis^ tes fub pedib? noftris. Elegít nobis hzreditatéfuam:| posue, PRI οιντέ παν I Ul! fpécié Iacob que dilexit. Afcenditdeüs ín iubilo:& dris(παπι:& poffeffione "S den VES να δν" ín αὖτε ταθα;. Pfallité dco noftro pfallite: pfallite regí Velexcclfus dis fug Bind ieuta Chrifti cenet:; τικ ες. Velangelipro inno^ Tbe T enn"Y/ ucl laüs cantici filijs Core fecunda(abbati. bis ir ii daorü,qui dixerunt: Ὁ Agnüs dis δὲ laudabilis nimis? XLVII η hon pei Auerex iudaop Vii AREE loi d b: cauerunt.Inde dixit: t. Cort,14.d Paulus dicit: Nolite b n cíuítaté dei noftri in montc fnrtaeius Calü mihi fedes eft. Efe. puerí effici fenfibus, Fundatuf Deus fedet faper fe/ fed malicia paruuli e(tote. Venit medíc? f(anarezgrotos:fed xgroti occiderüt medici. Vríi pprie demoncs intelligunt: quia deuora/ ucrunt corda illorü,Píalm? uoce cótinet aplicam,admo nenté,utin ipfo folo latemur,cuí?fum?fanguie liberati. ZP»neo géteo plaudítemanib?, Ρίο]. XLVI E Spüffanctus p ,pphetà uocat ad fidécés gen: : τες uenire. Ores gétes.i.totus müdus,(imul plauditemanib?.Plaudere.laudare.Plaufus nang laus dicic. Gaudctoiin bonis operib?. fe[ Subila: τε Όρο η voce exultationis. Voce fublimi diim cófiteminí in ipfo corde: omni mébrorü officio exultate. Propter magnitudiné laticix dicit. Vox exultationis eft: qd? nec uerbis, necliíteris, necfyllabis pot homo cóprehendere, qntü deülaudare debeat. Φά[ 601 oeue excelfue rerribf [ίσ-11]ε qui dndà irritaba£ a iudzis,obtétis gentíb?,excel fus coelos aícédes, terribilis factus e(t, refides ad dexterà patris. bap£treemagu? fup omné terrá. Nó(οἱ fup iu/: daorü gente,fed(up omes nationes terre. Vel füp omné terrà.i.fup oem eccliam:quia ecchia terra dicif. Chriftus fup eà:quia data eft ei poteftas in terra€ in.coelo. Vel de quo nuncapli dicunt. í&[ C ubíccit ρρίοσ nobío: gétea fub pedíb? nrío. legit nobia beredítaré füá. Subiectas fibi achrifto gétes, ρρῖος dicunt: dri malicia cóculcata, di gnos in hereditate chriíti fecerüt. Vel hxreditas chrifti, T3.1s.b fancta ecchia eft. Vii dixitin alio loco;Díis pars haredita Ibi. ειδη τίς mez.Et nos fua,& ille noftra:fcd?m illud: Portio mea düs, kq[ Opedé(acob quá oílexít, De pulchritudine em lacob elegitapfos:qui ab eius ftirpe defcedentes, haec di Malacs,r:a cunt.C] auté cum diligataudi:pphetam: lacob dilexi: E(auaütodio habui,[4T Zifcédir ocue ín(ubilo, Claruit eim aícéfio εἰδείη qua multitudo angelorü cii magna iu bilatione dicebat: Tollite portas principes ueftras: iam redituictorexpralijs.. me[€roíioín vocetube. In qua duo angeli tandj tuba, illo aícédente ἀρῆς clamauerüt: Ad&.x.b Hiclcfus qui receptus 6a uobis, Ως ueniet quéadmodü uidiftis eum eunte in coelü. Vel poft uictoria, qua uicit Ῥύ.25.5 diabolü,(icafcédit, Vnde dicit in alio pfalmo:Tollitepor tas principes ueftras,€ cleuamini porc zternales: X in, Act.ib troibitrex gloriz, Vel ficut legim? in actibus apforü, qri afcédit de monte olíueti: Viri galilzi quid Πας afpicien tes in coelücHic lefus qui affumptus eft a uobis in coelü; dem fanctam(uam, hoc eft,in ecclefia, Vnde dictum eft: Anima iufti,fedes Sap.7.d cítfapientiz, 96 ΕΓ"principes populomim. Apoftoli. t&[ C ongregatífunt. Ad iudicandum. Vel principes po/ pulorum, id eft, feníores chriftianorum: quorum figu; ram tenebatcenturío: Vel modo illi qui tenent ipfam fi; H dem,quam habuit Abraham. Vnde dictum eft: Mula Μοδ uenient ab oriente occidéte:& recumbentcum Abra; ham,líaac, δὲ Iacob in regno colorum. v£umoco g52abam.Deus Abrahz,deus uerus eft: qui e(t deus ui; nuentium,cum quo iuftí iudicium facient.Sicenim& do minus in euangelió ait: Curn federit filius hominis im Maubug.d fede maicftatis fuz:fedebitis δὲ uos fup fedes duodecim, iudicantes duodecim tribus τας].& 4Γ£Yuoníamoij foztes terre vebemoenter eleuatí funt. Dij,(ancti fünt: ficut aitidem propheta:Ego dixi díj eftis,& filij excelfiomes. 85.31.5 Eleuati fünt uehementer. Eleuati(unt per fidem& pra; dicatione, Velilli qui eleuati funtin fuperbia:& relictis code(tibus,terrena concupíierunt:quibus dicitur:Sicut Ibi.a homines moriemini: ifti a deo Abrahz,uel apoftolis ci? funtiudicandi. Nos yo oremus dominum: utdepofito omni tumore fuperbiz,ita illi cóiungamur in hocfzcu» lo:utin iudicio a finiftra parte difiuncti,non inueníatur in nobis quod damnetin paxná:fed quod pictate multi plici prouehatad coronam. y 4[[falmue cantiící filij Cozc fecunda fabbatí. Per pfalmum, opus uel pradicatio intelligitur. Per canticum, fcientia δὲ laus. ΕΙ Core, fancti apoftolí uel martyres.Príma fabbati; fecit lucem: fecunda(abbati fecit firmamentum. Lucem,angclos:fir mamentum,homines.Habet indealiquid ín nouo tefta mento.Prima(abbati, refurrexit lux Chriftus. Vfi dicit in euagelio:Erat lumé uerum qd? illuminat omné homi Τοῦ," nem uenientéin bunc mundü.Secunda fabbati, firma; ta eft ecclefia in fide, qii dixit dis: Et fu per hancpetram Mautfaéá zdificabo ecclefiam meam.Píalmus totus circa fanctam plzbé,totus circa eccliaftíca myftería cómorat. XLVII &ignue ofis c laudabilío nímte. Vox ecefia.Ma gnus dici£:nó p cóparatione,fed p magnitu dine gloríz fuz: C). uafi interrogarc£, ubi ma A gnus,ubílaudabiliseRüdet- 9 4Γ 3n ciuitate bei uff. Aia fancta:cui? ciues atqy domeftici, boniadus ielligunt, ὃ 6Γ θη πότε(οιῦ εί” Τη afumpro daicihois corporc — κ. AB AR ὦ tou T3 c2 Zn pfalmum c XLVIII$0. 54. tuum oeue:fic c laue tua ímrfnes terre.Cum accepto fpirí, tu fan&to,cunctarü gétium locuti funtlinguis. Sed δὲ in amplitudine fidelis populí:femper tua laudatio cómo: ratur, ο 4T 3uftícía plena eft'oextera tua. In his qui in iu2 dicio in dextera parte funt collocandi. p 4ΓῊ tef imong | V corpe. a 4p dundat exultatíone vníuerfe terre. Terri quz à A ACRES maledictionib? fubiacebat,afcéfione(ua " occupauitatqp in ea credulitatis fuz exultationem ac l2; us εἰς dilatauít, Vel fundata fuit& eft ecclefia,in toto mun n doinfide. b«[ 2£»oue fion/latera aquílonía/cíuítae reaío τ magní. Ad hüc mon; Δ sé uz: d temsideRad chrira ὃ Fundatür exultatione uníuerfz terr móns fion fatera ἂν 2: , populi ex fion: unus " delaterib? aquilonis quieít ex praputio: " alter ex circüci(ione. "d Chrift?ergo diis q c(t RE. pax noftra: abítulit ἦν maceria inimicitie de iis medio, δὲ fecit utraqg m unii:& collocauit in ἴω ecclefia fua, quz eft m, ciuitas regis magni, iint; hos populos p fide. Vcl mós fion: hoc eft fancta ecclefia. De ία’ pt tere aquilonís: quia dcmalis eft cogrega/ mh. ta. Vnde dictum efi: t Hiaent ab aquilone exorien c aquilonís;ciuitas regis magni, Déus ín domibus εἰς e cognofcetur:cü fufcipiet cam.Qüoníá ecce reges terra c congregati funt:conüenerüt ín unum, Ipfi uidéntcs fic s admirati funt:contürbati funtcomoti fant:tremor ap^ e prehendit eos.Ibi dólores ut patturíétís:ín fpiritu uche & menti conteres naues tharfis. Sicut dudíuimus, fic uidi v müs ín ciuitate ἀῑί uirtutum,ín ciuitate dei noftrí:deus mfundauit eam ín zternum. Süfcepímus deus miferícor » díam tuá:ín medio templi tuí.Scd'm nómen tuü deus; o fic& laustua ín fines terrx: iaftíciá plena cft dextera ? tua.Latetàr mons fion δὲ exültent filiae iuda: proptér ; iudicia tua diie, Circádaté fion& cómplectímíni cam: s narraté ín turribus eíus.Ponité corda ueftra ín. uirtute fion.Ecclefia in chri fto. q KL€rekultent fülíefude. Animz con; fefforum:quia iudas confeffio interprctat., Γ 4"[»eopter íudicía tua οὓς, Ὁ uia cufto/ dieruntea ut poenité tiam agerent. Vel iu; dicía tua, iudicia dei occulta: quia repro bati funtiudai δὲ cle; ές funt gétes in fide, ο«T( írcundate fion. Id eft defendite eccle; Πᾶ in credulitate ue Πτα, t€[£t coplecit ἐπ} οᾶ, In charitate. vy éD'illarrate(n turri bue cíus. Laudem& gloriam chri(tí. Nar/ Kurt tur mala quz funt(u: η ην. τ"NE^. rate: hoceft pradica/ "xi per feram Hic d ἕ eius, X diftribuité domos eíus: ut énatretís ín progenie e i η prin, είς iabolus:cui dicit: ar, ΡΩΝ- ipes ecclette tuz:qa m Cif. 4.d Σεν ανν pan ὖ altcra. Quóníam híc eft deus noftet in eternum& ín turris forts eft:& ga - rum meii: hoc ἐξ, fzculum fxculit& ipfe reget nos infaccula. dic fpeculatur.Sic& i Cidiamtenrationib^ v In fin&mpro filiis Corepfalmus. ΧΕΝΠΕ fem shes Ee; ab o. Vnde Apoftolus di/ e s. culatores debent effe " VCortir.d cic; Oportet hareíes-ς- Mdité hzc omnes gentes:auribus perapite, in gentehumana. py/^ effeutqprobatifunt| quí habitatis orbem. Quiq; tértígenz:& fi E oni ud x rig B tnanifefti fiantin πο’ Ι homí Πριαὶ! di Lin vírta«Ne ini bis. Vel ciuitas τορίς ἢ hominum:iumulin unum diues δὲ pauper.— fcpareminía charita, p magni: hoc eft fancta deine pa Osmeum tequà docuit. Ponite: ΜΗ ecclefia, ce euo(iu hoc eft intelligite, In rm bommíbue efus cogtio/ Ἢ n x; d uirtute cíus, in chari» desti fcetur cum fufcípfet eam. Sufcepiteam p gratia. Cognofci/— tateeiussquianó fofum docere,fed etià αὐ pradicát, ope T tur aüitín gradibus cius: id eftín apoftolisuelreliqs prz— debétímplere. y([€toífiríbuíte oomoe εἰμ σι uos do; d dicatoribus:per quos ecclefiz fides annüciataeft.Gratía^&ores ecclefiarü:diftribuite gradus ordínationü,canoni» e enim fumus faluati per fidem: δὲ hoc non ex nobis. Dei^ ce&(an&e: nó premíjscorruptí:non pfonarü acceptio; m donum εἴ ας nemo defe glorietur. Velin domibus:id^ neperadulationem decepti. 53([ Cft enarretío ín pzoge» i«ft in(an&a ecclefia. Cum fufcipieteam,infidegaantea— níealtera.Non(olum hís qui credunt, fed€ hís qui cre» Em inter maloserat, o«[£)uonfáecceregeaterrecongrega?— diturifunt.Sed quid inquis enarremuse. a(|)uoníam diuo" tí(unt. Principes fzculi,quorü regnumin cultu idolorü— bíceftoeue nofter(η eternum e ín feculuim feculí:z ipfe reget d atq» demoniorü erat, Ex lateribus aglonis:id εἰ diaboli— mos ín fecula.Deus:quía per ipfum facti fumus, Rex, qa Arb accedentes, Vel cogregati funt ,& conuenerüt inunum:— abipíoregimur.Ipfeenim lubrícos& tortuofos grefTus mis ideftinunitatéecclefiz. e«péconucnerunt ín vn.Lapi/— noftros direxit ín fe: qui eft uía pacis δὲ pax noftra fa/ oit dé fummü angulare in fundaméto fundatü. f«I 3píi— uris, b 4€40|3n fincm p:o filis£oze:pfalmue. tám vídétea fic admiratí(unt. Gloriam acpotentiáredéptoris.— Filij Core fancti apoftoli uel martyres funt. Itum ρίαν» tim'Veluirtutes apfor: admirati füt:& coómoti funt deinfide— mum fpirituffanétus per prophetam in períona pra ait Ef, ,c litatead fidem, gp onrurbatífünt τ cómotífüntitreoz^ dícatorum cantauit. Velideo ifte pfalmus,eo quod do» im T appzebédít coo. A confciétía delictorü:quia dictüeft: Ati^ ceat mundidiuitias cum uanis honoribus fpernendas: ni morc tuo cócepitn? δὲ peperim? fpiritü falutis. b«39^ cauendas etíam ferpentisaftutias:& omnem orbemad nis tolo:ee vt parturíétío:in fpírítu yebemti. Com ad à audiendum dei uerbum ínftanter admonet dicens. Fi; ut exercere per abítinentià coeperint: in fpiritu fortiffrmo, 1: vius ideft ecd(€£onter&o naucetbarfie, Humilians fu^ Pfalmus XLVITI a ng perbià gentiü:quia tharfis in principio fuo a nauigatío/ Cldíte becomnce gcnteo:auríbus percípíte quí gue nencgociatorü fuperba acpracellens facta eft. Ideo hic babítatío o;bern.Sapienter intelligite ín fpiri/ s Vil comparant Παίς nauigio,quí in huius(σου flucibus tualibus auribus,quas dominus ad audien? id círcüferüituromni uento luxuriz atcp uanitatís: Ipfi nüc: dum elegit.In euangelio aurem cordis requi αἱ i áneacredentes dicunt. ΚΓ ícutaudíuümue.Perpphe/— rit;undedeusauditur, Qui babitatis orbem:id eft cor^ "d tas. I4(c vídimue ín cíuírare ofií vírtutü:íncíuitate ocí^ porauefira. Ὁ εἳ τί terrígene c filij bomínum: ín al noftrí:oeue fundauít eam ín eternum, Vidimusineuangee— vnum ofuea c pauper.Intelli gendum eft quod onines ha 1 XM lio, qux e(t ciuitas uirtutü. Vidimus in ecclefia, que eft.— bitatores terrz adaudiendum dci uerbum uocat:(τιν ΐ e ciuitas dei in illo regno magno fundata. m«[S»ufcepí/— cetut nulli homini occultentur diuína ucl iudicia ποῦ mp mue oeue iíferícozdía tua in medío templí tí, In eccleíía^ mandata. Vel fimul.in unum diues& pauper: hoc,eft fib tua fufcepimus(anctü fpirítü,(icut& illi priusfup quos^ feruus δὲ liber, Vel pauper:unde dixit: Beatí pauperes qu in Actibus apofrolorum eft effufus, n€«[S«óm nomen— fpiritusquoníam iptorum eft regnum ΩΝ 3 doo? CS fff 4 sme T d gi C £ommen.lbícronymi E 4 4r Qo meumtoquetur fapíenríam.Loquetur illam fapie tiam quz occulta eftab huius fzculi fapiétibus,E reue/ lata eft paruulis: hoceft ut cognofcant paruuli ecclefize quia chriftus eft fapientía patrís:de quo omnes prophe/ τὰ loquuntur. Vel os meum loquetur fapientiam:id eft, chriftü qué praedicat ecclefia. b«£t medí tatío cozdíe meí ριυάξ tí3.Semp in corde me ditabar,ut relinquen tes hoics ftolidà παπί tate, chrifti prudetía fequerent. c& 906 nabo ín parabolá aure imme. Qcuia fcit pro/ pheta chríftum diim uenturü in müdum, quiin fimilitudinelo quatur: ídeo fead au diédü praparatid eft fpiritualiter intellige/ απ. Velinclinabo au rem cordis ad παπί’ litate. Inlparabola:id eft in fimilitudine in; telliga. o«[ Ziperíam ΠῚ phlrerío piopofitío né mea, Hoc ,ppono, ut qd ille decalogus rzdixitfi cuftodia£, cceleftía regna largi tur. Vel qd propofui in corde, predicabo in fermóe& intelliga, e«p Cur tímebo ín oíe mala?In die indicij. Γεἴ 3níquítaf calcancí imeí- círeundabít me. Quia in calcaneolq quis peccauerit, labi tur. Sed& iniqtas cal canei,originale pecca tü accipit ex adam:ut dictü εἰ δα muliere: Inimicitías ponam in ter te δὲ ferpenté,& femen ἐπ&(emen illius. Tu obferua bis:id eft conteres caput fuum:& ipfe calcaneum tuum. €«Luí confidunt(n vírtute fua:c(an mulrítudine ofuítíarti (γῇ alozían£.Ifti labun£ in calcaneo:quia per illum nó incedunt qui eft uia ueritas& uita: Vel qui confidunt in uirtute fua:quíq in abundantia diuitíarü(uarü glorían q büc.Et re Mautaa,d tur. b&[rater non redemíti redímet bomo. 51 chriftus non redemit qui fe fratrem dixit apoftolorü:& refurgen do factus eft primogenitus refurgentium: non redimet adam:quia primus homo mortuus nó refurrexit. Nam frater nofter chriftus eft deus& homo,qui nos redemit, Vel qd nonredemit moyfes,redemit chriftus. í«['fHon vabít oeo placatíoné fuam. Cui non agít poenitentiam: per quá placaturdeus. k4T£t precium redépríonfe απί; me fae. Non fecit eleemofynà per quà peccata delentur. ΙΕ abozauít ín eternü.In tormentis perpetuis pofitus. m«[£tvíuet(a fin&.O uía no interficit, fed femp repara£ adpoenam. ne[ fon vídebítínterítum. ΝΟ intelligitim minerefibi mortem, o«[ um víderítfapíentee mozfen teo. Si uiderit homine fapientem in deo ab hoc mundo migrare, dicit, uid huicieiuniacCr uid caftitaseQ) uid eleemofyna profuerunt/Nonne& ipfe mortuus efteTa/ fe quiddam& redemptorí noftro iudei ínfultates, dice/ Eo5.8. bancNunquid tu maíor es patre noftro Abraham qui mortuus eft:& prophete mortuí(unte. p«[ Símul ínfi píene«ftultue períbunt:« relínquent alíeníe otuítíae fuae. Inüpiens eft,quí dei noticiam habere contemnit: de quo 3 Os m&ü loquef fapienti&:& meditátío cordis meí pru ς dentíá, Indínabó ín parabolá auré meá:apctiá in pfal/ ο terío propofitíoné mea. Cür timebo ín die mala: iníq^ * τὰς calcancí meí círcüdabit πιο.) ὑί confídüt ín uirtute $ fua:& in mültitudíne díuitíará fuará elorían£. Fratr ι nó redemít.redimet homo: nón dabit deo placationé Σ{μᾶ.Εε precium redéptionis animz fuac: δὲ laborauít ín " zcternü δὲ liíuet adhuc ín finé. INÓn uidebit ínteritü cü s üíderit ξιρίξιο moriíétes:fimül infipiens δὲ ftultus peri ínqu& alienis díuitías fuas:& fepülchra corü domus illorü ín xternü. Tabernacula eorü ín pgenie Σ& progeníerüocauert ποία fua ín terris fuis. Ec hómo ε cáín honore οἴει, πη íntellexít: copáratus eft íumentís » infipiétib?:& fimilis factus eft illis. Fc uid illorá fcan Ε dalü ipfis:& poftéa ín ore fuo cóplacebüt. Sícüt oues s ín íínferno pofití funt: mors depafcet eos. Et dridbunt 4 eorü iuftí ín matutino:& Auxiliü eorü ucterafcet ín ín; ^ ferno aglóría corü. Vérütamen deus tedímet anímá » τηεᾶ de manu ínfeti cá acceperit me, INe tímüeris cum díues factus fuerit homo:& cü multiplicata fuerit οἷον ría domus eíus. Quoniá cum ínteríerit nó fumet omía: ε neq; defcendet cum eo gloría cíus.Q üía aníma eíus ín t πίτα ipfius benedicetur:cónfitebitur tibi cum bene fece s rís εἰ, Intróibitufgg ín progenies patrum fuoram:ufq inaternum non uidebit lumen. Apoftolus ait:Omnis ignorans ignorabit. Stultus uero εἰ qui in diuitijs& nó in deü fperat.Perduntergo ambo diuítias:quia ibi congregant ubi fures effodiunt& furá; tur. q€ Sepulcbza cocum oomue(llozum(n eterná.Z a, bernacula cooum ín peogeníe« progeníe. Hac illis erít per/ petua habitatio:quia nonrefurgent ut ha/ beant zternam ui/ tam: fed ut damnen£ ínpoena. r«[ Coca; uerunt nomína fua ín terríe fufo. Szpeenim pagani fup defuncto rum epulantesfepul chra, atcp in nomine eorü qui mortui funt bibentes:inania cum quodà modulamine cantant:fed nihil pro ἀεί in inferno dana; tis, ὁ€«[Ibomo cum ít Dottoze effer nó ínrel lerít.E(fe fe ad imagi nem dei formatum. t«[£ópararue οί) meutíe ínfipíétíbue t Πίο factue eft(llía, Depofita forma coele fti:factus eft in fimili, tudine infipientium iumétorü. v€[ lec vía íllozum fcandalum. (ρῆσ. QLuia de ἰπαῖ; cio ad poenam eos de ducit. καὶ 4[£tpoftea ín oze fuo cóplacebunt, Sed nihil proficit con feffio in inferno,.. y« Oícut ouee ínímn» ferro pofití(üntsmoze oepafcet cog. Merito a morte depafcunt qui chriftum noluerunt habere paftorem. 5 4L£t ofiabunt coz íuftí ín tmaruríno.In refarre&tioe. a[£t auxilíü eos vere rafcet ín(nferno.Habuerüt diuitias, fed cum deícenderét in infernum euanuerunt, b«Γ΄ clozía fua. Cruia non quzfierunt gloriam chrifti qui nunc de fe loquitur. €«L Gerütamen oeue redímet anímarm mea oe manu inferf Homocum G 1,Coga4.g cum acceperít imc. Homo deus nó rapinam arbitratus eft Phifz.a eífe(eequalem deo:fed femetipfum exinaniuit formam , fufcipiens ferui.Sufcepta etiam morte,refufcítatus patet nauirtute:hominé qui corrueratreparauít. Ὁ ςγβεί mueríe cá οίυερ factue fuerít bomo: οὗ mulrfplícara füerít glo:ía oomus eíue.€i cá ínteríeríti nó(umet omnía: neqs oefcendet cum eo glozía εἰσ. Diues effectus eft iudas pro ditor uendendo magiftrü:íed nihil precij qd'affumpfe/ rat feci cti moritur deportauit. Sic ergo nücunufquifgs oppreffo paupe diues efficit δὲ multiplicat.NNoli timeret cito preterit,E nihil fecüi de his quz rapuerattollit: díioin euangelijs fic dicente:Stulte hac nocte animá cuá repe tentate:qua autem paraftícuiuserunte€(p uía ani; mnia eíue ín víra(pfius benedícetur. Benedicitur a ftultis propter potentiam:fed uictus affluentía ac potus,profe/ runt non debeneuiuente,fed de bene pafcente fentétia. Sed non hacexcufanta poena, 4T&Lonfitebirur tibí αἵ benefecerío εἰ, Tunc gratias agit,quando aliquid lucri conquirit,€€T€t introibít vfqs ad pzogeníce patrum fuozd: ít eterná nou vídebít lumen, Magis in díuitifs qim dco fperauit ficut parentes eius:ideoqs de co dicit: Efjcite εἴ in tenebras exteriores, ibi erit flerus δὲ(tridor dentiüi. Homo«cum Matta sin pfalmim XLIX$0, 39 t Λ Ἢ ψ: 5 A; eq Bono cum ín bonoze effet non íntellerít: coparatueeff!— fammo coxlorum.Ethicdicit: Cógregateilliomnesfam,( i A.- fumétío infipientíbue: c fimílío facrue eft illia. Noncogno^&oseius.Intelligite ergo per ERRAT AME nouiíqte/€ Τη vit,quia hac omniaei adeo fuerant attributa:idcitcoín/^ ftamentieffedi(po(itorem.-o«[&3ufozdínantteftamenz tx) fipientiaeius iumentis infenfibilibus comparatur. Nos tumeíuefuperfacríficía.In quorum miferationibus deus qu tmo deerecemm, dim:utipíe nobistribuat ineelle&ü;^ fuperomnibus facrificijs dele&atur, Velordinant, pra hy utdü eaqua uiden£, dicant& implent te; T abíjciamus: illa qua e:. esL T ftamétu ü n así uidétur adipiíai 9 Flomó cüin honore effet nen intellexit: cóparatuseft| eros un fep M ΘΙ ο iumentis ínfipientibus,& fimilis factus cft illís. tera,& ecce facta(unt " Alaph interprexatur ὃ Pfalmiis Afaph. XLIX anmnciobunt ts m b: Eo xPilinas 3 Εὖ deorü düs locutus eft: δὲ üocanít terram,.. cíam eíus. Euangeli 5i ἱ»* ν᾿"" p"d í ν ONSE VppaiupE A folis óttu ufcg ad occafum: ἐχ fion fpecies Ra ie ies Mor e n ii ΑΝ peccato ὃ ΒΒ decoríseiusDeüs manifefte ueniet:deüis no; dereft. Q ui Pate m QnG,pphera felocu"! fter& non filebit.Ienis in cónfpectu cíus exardefcet:& fiet Done α ralis iy!- ᾽ ΄ L L,. elc: ἰ: i1 in tum, fed iplum dim Tíncircüitu ei? tempeftas ualida. Aduociuit ccelum de; REA ίνα ἂν Bromuneiat cen» furfum:& terram difcernere populá fuum. Cóngregas— utillud: Coeli enar, Pé«1$.8 - Jn:,": PNE: rant gloriam dei. Tu» s Éus oco ος ill fanctos eíus qüi ordínant teftamentáü eíusifüpet— giciam cius, madata τῷ ists do?? facrificia.Ecánnüciabunt cceli iuftícíá eíus: qüoníáde?^ eius.O.uoniam deus i Deine; s iudexeft. Audi pópul? me? δὲ logtibíitrael&ctefuficd— fudexérquiaipeett η iae Due&filius 5 bortibi:déus deustuus ego fum.INón ín facríficijs tuís^ tuorum, Er aduoca ih SO Cg ide Ene rargua te: holocaüfta autem tua ín confpectu meo ed nonet ex sn n credétes deos uoluit y funtfemper.NNÓn accipiam de domo tiia uítulos: neg; eft. rp iudi popu p; δ ROT να, de regibus tuís hírcos; Quóníam mez funtomnes— liemenere d » L4 ΄ D* ox C a μη τ ας τ fieri hisqui credunt.» fera fyluarum:íumenta ín montibus& boues.Cógno- tis ad PUpalasn ped ii: in nomine eius. Diis καί omnia uolatilía coeli:& pulchrítudó αοτί tecum dCaicumloquitur:Au ud autemeft:eo qd'om/ Si οι; d:";: di populus me?.Au/ nh! niü dominantili do/» eft. Si efarieró non dícam tibi: meus eft enim orbis rem cordis requirit: m min,Erwigipfeq^ terrz δὲ plenitudo cius. linde ait prophem: 1.»«uz -— fS on Ps atqipro Nunquid RERO ME sen A phais,ipí nunc lo be ru ut: deus. Et alibí: Audi peur, s yas quitur.Ec quid inquisloquituré Ὁ«T£tvocauítterrá,— ifrae!: dominus deus tuus, deus unus eft. Vel accipe D mi DB—Nonpartemaliquà: fed audi quid adiecit. e&[ M folía^ auresaudiédi,utintelligas ifrael. 9€TEt teflíficaboz πο, visi o:u víqy ad occalum.Nihil reliquit, qd nófua uocatione— Si merite fpirituali perípexeris.Velteftificabortibitideft^.—^ : m to. ofaceretdignum. f«(ex fion fpeciea oecozíecíto. Ομ— perpattiarchas& prophetas: ficut dixit: Ego fum qui Exos.d z. eftfidesatq; credulitas que ex fion incipit. Vnde diisin— fum. εάν veus oeue rue ego fum, Deus fum omni; i Lu4.g euangelifs:Oportebatet hacchriftum pati,&refurge;^ potentia:tuus fum autem deus pergratià: nó fimulacra im ᾿ rcamortuis tertía die:X pradicariin nomiíneciuspeni— muta&(urda qua hactenus ueneratus es, Velego fum M tentíam δὲ remiffioné peccatorum in omnes gentes:inéi,— quifempfamipíe. νά filonínfacrífíciio tuíe arguá te; xit ientibus ab hieru(alem,quzeírfion. s Γέρος inaní;^ Quia corde contrito dele&or. καὶ« lloolocaufta autem id efte veniet. Non occultus. Vel deus manifefteueniethoc— tuaínofpecturmieo funtfemp. Sí odore recte οταιδις απ i' ü eftin dieiudicíj:quiaomnís homo eii uidebit:utin Apo ΡΟ....ἄροσσ η Calypfiait:Etuidebiteum omnisoculus. b[»eusno usi» fter{ποπ filebít.O) uia ad iudicadum ueniet: íuxta illud: i97»— F4: facui,nunquid femper tacebot«Modo tacet. Tamen& ἢ t tacetiudicio: nó tacet mádato.In prímo aduentu tacuit: C quia humilisapparuit, í€[ 3gnícín confpectu eiue ar; qnit dcbit.Duplicem hic ignis intelligitur habere uirtutem. ya Illumínatem δὲ exurit. Gaudeant iufti: quía illuminan£ d ex co. Timeant peccatores:quiía exurendi funt ab co. fum" ΚαΓ€t ín círcuítu εἰυσ tempeftas valída. Ο uz flagellat& corrígit peccatores:tríticüdp fecernit a paleis. Et ὥς ignis Lu, d exurit,cempeftas ínuoluit.Et in alio loco dicit: Purgabit aream fuam,& congregabit triticum ín horreum:paleás autem corburet igniinextinguibili.|.«[£t vocauít €glum ocfürfütm, Apoftolos uel reliquos fanctos: qui de/ fpe&tis terrenis que furfum funtfapiunt, m«[€t ter; rat oífcernere populá füum. D i(cernít autem δὲ terrenos: utci coeleftes ponütur ad dextérà,hi ad finiftram collo» «entur; Vel difcernet popülum fuum, ín futuro iud, Mattf s.d cio quando dicturus erit:Ite maledicti ín ignem aternti. Etad fanctos:lte in uitam eternam. 11 e[£c ógrecate illi fanctoe eíus,O d mirabiliter hzceuangclio fancto cóue; niunt,Diis enim poft difpofitioné finis:audi quid dicit Mat aa, c Mittet filius hominis angelos fuos οὗ tuba& uirtute mà gna; δὲ congregabunt electos cius a quattuor pentís,a fuauitatis incefum ad me ufq direxeris, y€[ 1Hó accípía te voro tua vítuloo: ned oe gregíbue tufe bírcoe, 1íta em fpreui:quia fanguis ueri agnicffufus eft p peccatis po puli mei, Vel non accipià de domo tua uitulos:íd eft ín? continétes€(upbos.Neqp de gregib? tuis hircos:Hircos qui fetidi funt in peccato. 54]€uoníá meg funt ofiee fere fyluarái:(uméta(n montíbue bouee. Irrationabiles δὲ dí» ueríis motib? uacátes homines: quos oportet uocatione filij dei faluos fieri, ο 4] Cognouf omnía volatílía celí.Siue harcticos fiue diuítes huius müdi:q per müdana fuper; bia δὲ irrationabilé fcietià extollunt. b q[ tfpecíeo acrá mecíi eft. Cuia ubi uoluero,reritomniü copia uel αι»... ditur uel negatur, Vel fpecies agri mecü eft: uirtus fan/ étz ecclefia Volatilia ccelt qua mihi offers, turtures& co lIübas,ego tibi dedi:€ omia antedp πᾶς apud deü uiuüt: δὲ áliloco effent& dli tpe uenerint:& ín pódere& in men fura oia apud deii(uncutaicin euagelio: Na δὲ capilli ca Luct.rz.a pitis ueftri oés numerati füt, Vel uolatilía coxli,(ancti an, geli. c&[ x efuríero nó oícá tíbf.Efurire dei eft,nó in efcis corruptibilíb?,fed ut facíat qs uolütaté eíus:ficut ipfe aít in'euagelio: Meus cibus eft utfaciam uoluntatem patris Iob.4..e mci. Ergo tacecchríftus{πᾶ efuriem: quía expectat pec, catore$ ad poenitétià. Ὁ«[ 2E»eus eft ei o?bis terre« ple; nítudo οίησ. Totus mundus, Velorbis terra, fancta eccle fia. Ac f diceret,(uo cam ον(anguinetedemptam. Nunquid die iue, Rae eI EI RUMP PETRI ντο WI trm . Audiathazc doctores ει Tímo.s.d lus dicic Manifefti(Πε £ommen.Ioicronymi: ftodifti:uel tua peccata δὲ aliorum,quaz poft te reliquifti,. a 4r funquíd máducabo camee tauro? aur fanguínébír/ co1ü potabo. Vetera híc facrificia enacuáda*e(fe declarat: ἡ Ideoqp in moribus bonis facríficiü reqrit, dices. b«r3n (ποία oco facríficium laudío:« redde altíffimo vota rua. Hoc e(t οι οὶ acceptabileshoceft holocauftum pingue:ut "audet deusab homi; nequécreausquem.Kiftnauid máducabo carnes τδτογάταμς(απουίαξ ΒΚ. qi, m«Γῦπιαϊαν redemit: cui€ rcgnü utiltud:Q.uía finon annüciauerís iniquo iniquitatem: fuam:fanguinem eíus de nianu tua requiram. Vtinam nos ín hocfzculo poneremus ante nos peccata noftra: & non dcus ea in iudicio ftatueret ante facie noftrá:ubi iam nó caftigatio fed iudiciü mortis àdfe, corlefte pmittit. Vel b corü potabo. Immóla deofactificiálaudíss& reddeal^— tenunc bec qui obli, net(απέιος immola; υπ oeum. Vox uox pphetz ammo/ tif mo nota tua.Et ínüoca mein dietribulationistuz?— probbere amioner refpiritualiter: uo/» δὲ eruáte& honorificabis me.Peccátorí aüt dixit deus:^ unüquéqg ut non po me funt de? uota tua: nat dominum iti ob; ta reddere utait:ln'/Gueretu narras íuftícías meas:& aflumis teftamentü— juione pec(aman, qua reddá laudatio/^-e mei p os tu? Τά uero odiftí difciplina:& pieciftífer;^ data. o«λε quam; nestibi. c([ 3n9oc8& à n ones meofrétrorfum.Si ttidebas fure currebas cü eo: me ín oíc tríbulationío dorapíat« non fit quí crípíat. Ne quàdo ra; -; ον“ δ tueceruá τε τ οποιίη ὁ δὲ οἴ adulterís ροττίουξ ευᾶ ponebas.Os tuü dbunda- piat ad mortem uel cabía me. Tentamur V uíertmalícía:& lingua tuacódinnabatdolos.Sedésáduer 84 diem iudicizunde ut probemur: pícue/ dixit: Et non eft qui remusinfideinuoce—füm fratré tuü loquebarís:& aduerfus ΕΠΗ matrístuz^ de manu tua polfi musín tribulatione: f ponebas fcadalü:hécfecifti& tacui. Exiftimdftíinique— eruere. Velrapit ille: magnificemus ei ο} fuerimusapiculisli^ i τί aüt οἰκί ocuo: qua^ hoc ε in morté pra» qd'etotui fimilíssárguá te& ftaruá cótra fadétuá.Intel— cipiar obliuifcentes tet. p«ΓἼθαασίῆ/ berati. Ὁ ϐ] Deccato.» lioité hac 3 obliuifcimíni deü:n&quádo rapíat& no fit fíe:& nemoeriperepo retu enarrao iuftícíae ἃ. 4]«ΠΙΡΙαι. aaríficiü laüdis honorificabít me:& illic itét^ tandis ponozífica meae: affumío refta/-* qo oftendá illifalutaredeií,;^ Pfalmüsinfinemda bítime. Ο αἱὰ deomi mentü me pootuüz uel epiícopi ecclefia/ íntraüit ab Bethfabeze. rü: qui peccata popu. lorü refecant praedica do. Vndceíanci? Ρα” ν qui praceptü chriftí uid quando uenit ad eum Ifereré mei deus: fcdm magná mifericordià tuam.Et fcdm mültitadínetm miferationum«— nia in gloriam dei fa; tüarum: dele iníquítatem meam.Amplíüs la bono qd'fan&i faciüt Nathan P ropheta quando deus Kane E f. L de dixit Paulus:Om nia quzcügp facitis in uerboaur in opezom cite: ut& in euágelío: Vtuideàtueftra ope: nó fuftinuerütide^ ua meab iniquitate mea;& a peccato meo munda me.. ra bona, glorificent non implentinopere qd praedicant. Vnde . dominus dixit apo/ Matta. ftolis: Quz dixerint uobis facite:fcd^m opera uero illo; rum nolitefacere,- ΕΓΖ vero odíft( oíiciplínam:epzo fecífti fermóee meoa retrozfuni. C) uz praedicabas in eccle fia:non cuftodíebas in uita. f οι vídebae furem cur; rebae cum€ó; cum. adulrerío poztíonem tuam ponebaa. " Cucurriíti cü fure,participatus es adultero: quando εἰς ucl in adulatoríis laudibus: uel inconfentanets uolupta ' tibuses adiunctus.(. Φ dixit fuperius:portione tuà po» . nebas:id eft portioné quà cum deo& angelis habere de/ bueras:ponis illam ininferno.&€«[&)e tuum abundauít imalícía«lingua tua cocínnabar oolose. Πο male agente: cu nequiter ac doloíe bene agere collaudabas. Vel lingua tua concinnabat dolü: id e(t ludas cótra chriftü. Os fuü abundauit nequitia,quado con(ilium fecit cü íudzis,ut eum crucifigerent, b«[s5cdene aducríum fratré tuülo/ quebaríe: c aduerfue Αἰ matríe tue ponebae fcandalutm., Filius dicitur chriftus: quía de(γυαρορα proceffit. Vel $.21c ludasfrater diii dicitur: ut aitpropheta: Narrabo nomé tuum fratribus meis, Vel aliter. Fratres,fortiores fancti: Roma, filii fimpliciores. Vnde fanctus Paulus dixit: Nos qui fir míiores fumus, debemus ipfirmiores fratres fuftinere, Sedens adueríus fratrem tuum loquebaris: qui tibi in baptiímo eft renatus. Et aduerfus filium matris tue po; .inebas fcandalum: quem ecclefia dei(icut teipfum per fidem exhibuit chriito,. í«[ll2ec fecifti« racui. Cruia examinanda ea in futuro iudicio: referuaui. Et tacui: quía non ftatim uindicauí, fed fuftinui.-Κκ ει, πια íníque q cro tuí fimilis. Dum non ujndico in prafenti: arbitratus es ca mihi placere, ficut tibi placent tua mala& aliorum. ἱ&[ Zireuamte. Cum in.finiftra arte fedis fueris collocatus,in futuro iudicio. m«[ t tatuari ílla contra faciem ruam. Vc his corfufns damne/ ris in morte ppetua:hoc eft;p illa mandata qua nen cu; QLuoniam. patrem uettrum qui eftín coelis, Ob hoc Lade d: tu: mc honorat ille οοτᾷ angelis:qa ego εὖ honorificaui corà hominibus in facrifi cijs laudis:impleuitgp qd in euágelíjs eft locut?:Q. ui me cofeffus fuerit coram hominibus, ego eü confitebor co» rà patre mco X angelis eius, b 4Γ e tíllícíter eft, Chrifti iter peropera fanctorum eft, r«γ΄ quo oftendar illi(a lutare ocí.Salutaris dei patris,filius eft. In hoc facrificio indicat uiam quz ducitad uitam:id cíl ad chriftü. Ο αἱ nobis preftare dignetur: ut difcretia paleis,impleti.frü/ étu fanctíficationis, offeramus εἰ facrificium laudis:ut ipfo illuminanteintelligere mereamur uiam ποῆγα δα tissAmen.— eq[ 3nfinem pfalmue oauíd cum venítad euim"fatban. pzopbeta: quando íntrauít ad 3Petbfabeg. Ite quinquagefimus pfalmus uocem continet poenitem tis perfonz:oftendens,ut quí cecideritin crimine:confia tendo mala fua redeat ad falutem, Pfalmus L: “Ἠ[εγετειπεί oeus fm magnam miferícozdíam tuam, Confiteor immenfam miferià:idco per to magnam mifericordiam. ΩΣ πία qui fe mi ferum putat effe de(uis peccatis:cum illo fae cit deus mifericordiam magnam. Ω πα minor πο” cordia eft hic in prafenti:hoc eft, quia homo cü nó effet, ex nihilo creauit illum deus uteffet:& regit& gubernat. Maior mifericordia dicitur:quando ipfum hominéqué creauit,in futuro remunerat. t«[ tfm multitudíné mi» feratíonum tuarum: oele íníquítatem meam. Confugto ad miferationes tuas:ut grauibus uulneribus tyriacamre/ miífionis infundas.Miferationum dicit:quia multa funt peccata mea,& miferationes tuz multe, Vnde dicit pro» H Mant Luna phetain alio loco:Miferationes ruz multa funt domine,.οἈ v€ 2Zimpliuo laua meab íníquíate mea:«a peccato meo munda me,Expeto ut ea abluas fonte mifericordia: qui non uis in eternum peccati uulnera referuare. Ac fi dif cat Tu potes plus mihi remittere ᾧ ego intelligárogaree. Quoniam t 1 Wit Rd ἦν t ID Tnt ity Di.. tiy kun itg δη Tm d n yt 0 (τν ΤΠ Tout ἘΠῚ td add xui au ilit, jani ues] πὰ ep πι d [ΠΠ ti. ΤΊ αν ia t Ori Tob.rs.b &25.b Uomaja riot iion (4 wi» ym c dnos qi ontid i qui Eu ini Mig. pi eit εὖ δις ἴοπε,, ἃ Ξ. το πὶ L4 Zn pf. almum “Δ e€Quoníamí(niquítaté meá ego cognofco. Antefacié ci meam eas pono.Si tu pronücias in confefTione tua pec/ cata, deus ignofcet tibi. b«[£t ρεςο mei cotra me eft femper.CLuia mea peccata a tuz bonitatis diuitijs fepa/ rant.C.uía non trado illud in obliuioné,propono illud L peccatum piceum in lacteum candorem tranfferre:fuli; ginofumd hebenum, in cryftalli fulgorem conuertere. Vellauabis me:hoceft per poenitétià X baptifmü.Et fup: niue dealbabor,(icut dixit Efaias: Si fuerint peccata ue/ ftra icut phoeniceüi, uelutniué dealbabo. k q[ Ziudítuí femper ante oculos meos. Quia fi tu po/ nis illudante te:deus illud non ponit ante fe.«(ΓΖ ib folí pecca ui πιο coz te fec. Tibi enim delinquit . απ cii peccauerít: quiatu folus fine pec cato es: dicéte Apfo: Roma3: ἘΠῚ deus ucrax: omis auté homo mendax. Vel dicit dauid:Ego peccaui,& tu folus fi» ne pctó es, ficut dicit 5^— Efaguc Efatas: Q.ui peccatü nó fecit: nec inuétus eftin orecius dolus. 1οῦ.8, Vcl illud: Qcuis ar^ guet me de pctó: Et Iob.i4.d item dicit: Venit prin ceps mundi huius:X 1n me nó tuenit qcqr. Ὁ«Οι(uftíficerio ín fermonibue ruíe c vin €ae ci fudíicarif.) uia turectü iudicii iudi/ cas, Propter nos traf? ὃ Qüoníam iníquítaté mei ego coenofco: δὲ peccatüm ς meü contra me eft femp. T ibi foli péccaui& malü corá * te είς iuftificerís in fermonibus tuis δὲ uincas cum íu ε dícarís.Ecce em ín íníqüitatibus cóceptus fum:& ín pec f catís concepit me mater mea.Eccéem ueritate dilexifti: s incérta& occulta fapiétia tux manifeftafti mihi. Afper " ecs mednie hyflopo δὲ mundabor:latiabís me& füper t niuem dealbabor.Audituí méo dabís eaudium& lati ἐ ciam:& exültabunt offa humilíata, Aüerte facíem τα c apeccatís meís: δὲ omnés íniquítates meas dele, Cór ρ mundum crea in me deus: δὲ fpiritüm rectum ínnoua a ia uifceribus meis. IN€ ρεοῆςίας me a facie tua: δὲ fpiriz τ tümíanctü tuum ne auferas me.Reddé mihi lactícíam t falutaris tuí:& fpiritü príncipali confirma me. Docébo » íníquos uias tuas;& impijad te conuertentur, Libéra Σ mc defanguínibus deus déus falutis mea: δὲ exültabit 4 língua mea íufticíam tuam. Dominélabía mea ape^ ríes;& os mcum annunciabit laudem tuam. meo oabís caudíá τὶς tícíam, Cü iaces in in; firmitate peccati, au^ dire meruero: Homo dímifTa funt tibi pec; cata tua, Velauditui dicitquádo dixit Na thà:dimi(Tum eft pec catütuü. It cxul tabunt offa burmiliara, Id cft uirtutes qua prius fueràt peccatis humiliatz, Vel ater; nitas fpei mee, qua peccante me humilia ta fueratite indulgéte perfultat, tn ΕΓΖ ον te facié τυᾷ 3 peccatía meie. Nec ca fic afpiz cias ut rcuertantur in cómemorationé tua, Aucrte faciem tuam, Ac fi dicat: ne uide/ as,nec recorderis illa, nr€t omnee íníqui tarce miedo oecie, Pra; terítas, prafentes atqs futuras. o€[£o: ΠΣ greffores€ pétóres il lefuiriudicacus δὲ dà natus, Vnde dictü eft:Iuftus ab iniquis iudicat? eft. Sed íllein futuro íadicio,erícalios iudicaturus δὲ condénatu rus. iuftificatus es ος iefu in fermonib? tuis: c ductus P populi peccatis ad morte, πὖ εἰ inuécus dolus ín ore tuo. Vicifti iudícat?:cü in te nihil dignü morte princeps tencbrarü inuenit. Confuetudo prophete eft,ut acta pro agedisloquat. e aj£cce ein in inidcáribue cóceprue fium: «n peccati cócepít me uiater mea. Hic uerficulus totius generis humani cafum exponit:ficut ín lob: Nec fi uni? diei(itfap terrà, poteft cffe mundus a forde peccati. Con cipitur atit δὲ naícit in originali peccato, qd" ex adam tra; hitur:fed baptifmo per grati chrifti purificat. Vel ut iu; füificeris in fermonibus tuis,& uincas cü ítdicaris. Hüc locü diligétius in epiftola ad Romanos Paulus edifferit: qd de? cü poffit de nobis iudicis auctoritate difcernere, nó hoc facit:fed nobifcü uult iudicari, ut magis iuftícía appareat iudicantis.In peccatis concepit me mater mea. Obícurus locus,& altius retractandus. f[£ cce ei ve» ritatt olleriftí. Cum per prophetà peccanté famulü incre paíit ueritaté dilexiftí, Veritas chriftus eft: quía pater di ligit fili fünm:uel diligit confeffioné ex ore peccatoris. 9€[ Sücertà τ occulta fapiétig tue mamfeftaftí mibt. Hoc eft qd'in alio loco ait: Reuela oculos meos:& cófyderabo mi rabilia delege tua.Incertü δὲ abditüi mihi erít, fi remittis talefacinus, Sed manifeftü eft:cum ignofcere dignatus es delinquéti.Sapíétie ein uz eft ut prius increpces,fic re mittas. Νᾶ€ Niniuitis occulta erat fapiétía píetatis tuz, cum dicerent. uis(cit(i conuertat deus a furore(uo€ nó peribimus: Vcl deus pex Nathan propheta incerta€ occulta manifeftauit:id cít narrauit dauid:quado dixit: Dimiffum eft peccatü tuü:ficut Niniuite couerfi funt de malo in bonum:per przdicationé lona. b 4Γ Zifperges me οὓς Ῥγίῖορο z müdaboz.Sicut eim hyffopus terren?,cu rádis pulmonibus aptus cft ut auertat inflationé:ita coe/ Icfti qs refperfus hyffopo:id eft humilitate cordissab om ní fupbie malignitate purgatur. í€['Zauabío me cfup níuem oealbaboz. Vt quía peccata mca funt phoeniceo fi/ milia,qua(i nix dealbentur, Tu inqua domine potens cs QLuoníam— gum crea(n me beus. Ω υο teuideà. Sicut togabat dauid:ita& unufquifqp debet facere, Cor muri; dum crea in me deus, Propterea rogabat ut mundus fie; fcetapeccato, p&£rfpirítum recrum ínnoua(a vifcerib? ΙΠείο.Ο πὸ te fete confitear. Vel fpiritum rectum ad vi; dendum& difcernendum:(icutantea rectus fuit ín me. q€ He pioücíae mee facíe tna.Sicut Caín ut exulà te cf ficiar.A facietua:id eft a prefentía tua, r 41 Spírimum fauctum tuum ne auferae a ime.Sed ab eo confumptis del? ctis, tuo ftatuas confpectuí. Spiritumfanctum tuum πὸ auferas a me:Id eft fpiritum prophetie. e«[fRedde mt bíletícíam faluraríe tuf. Chrifti cui:illam exultatione qu& in eo habui príus d$ peccauerím. Salutaris dei patris, chriftus eft. Acfi dicat:(icutantea pruidebam per fpiri tum,chfiítum in carne uenturum:& modo fic faciam. t«LO piírítu pzíicípal( confirina me, Vtipfe in me:& non uítía ptincipentur.Tu uero qui legis fanctà fcripturarnz fanctá híc trinitatem íntellige. Vel cofirma me,in regno. Spiritum tectum:hoceft innouádo fpiritüfanctum:hoc eít fpiritum prophetig.Spíritum principalépatrem.Spi ritum rectum,filium: fpiritü(anctum, fpíritti fan&tum. ν ΕΓ 2occbo íniquoo víae tuo:(mpti ad te conuertentur, Vtdeclinantes a ufjs prauíis:pcenitentid agentes miferi, cordiam confequantur:ficut€ ego a te milerícordià con. fecutus fum. Docebo íniquos uias tuas:X impíj ad te có uertétur:hoceft,ponam meipfum:ut meum exemplum alijimitentur. Kk€[ θεῖα ric oe fanguíníbus oeus, De peccatis multis:De quib?& Paulusait:quia caro δὲ fan; guisregnum deinon poffidebunrt. y d[£»eus falutío meg. ἃ quo poft peccatum uiuificor. Quia alius nullus pót hocfacere, 5 KL£terultabit língua mea ftiftícías ruae. Perquas punito in me peccato, mifericordíà prebuifti, Vel przdicabit mealingua mandata tua, a 67 Zomí/ nelabía mea aperice:c oe mcum annumcíabit laudem tuat, Siaperias os meum ficut moyfi quondam:ego pracona bo:quia(anctus,quia pius,quia mifericors es, Vel clau fa crat per peccatum:nec locuserar,nec rempus,nec per; $o. 36 C Eae I, Cort, ts.f fona,necexemplum poterant dare: quia non eft pul/ Εαῖτενβ chralaus in ore peccatoris, QLuopniam E Mattb. s.a cipatum.Bceati inquit /£ommeca.li2icronymnti né dei δὲ angelorii. OQ. ui potés es ín iníqtate. Nóin boní;: ταῖς,[τά in iniquitate, 1&[£. ora oíc. Omne tempusvite. a(r Quoniam fi voluiffea facríficítirm oedíffem ντίφ: bolo; cauftíe non oelectaberío. Audiant iudi facrificia fua cef7 (affe: intelligant etíà per alium pro Ea. d té:Sabbata,holocauíta,neomenía hetam deum loque: qp ueftras odíuit ani; ma mea.Q.uid ergo tu homo offerése Audi quid fubie/ ci. b T Gacríficium ocoifpírítue contribu/ latue: co contrítum c? fpernít. Merito inter reliquas beatítudinef euangclicas: beatítu/ do haccontinct prín tríbulatus:cor contritum& pauperes fpiritu:quo níam ipforum eft re/ gnum coclorü. Qiuí nó in uánitatibus(7 culi inflan£:fed a deo accipiüt fpiraculum uita: αἰ contritione anxij cordis in εἴ re/ fundüt: qui p nobis humilis fa&? eft. Vel multi habétcorcon/ ϱ trítii,(κά non habent humilíatü:quia plan gunt qd' fecerunt:& poftea ad ipfum re/ uerti defyderant qd antea fecerunt:& de praterito nolunt pae/ nitere. c«[J5enígne facofie. Hoc eft placi/ tam facfpem noftram. Ὁ€[ 3n bona voluntate tua fior. Q.uatecótemplamur.€[t edificenrur muré bíerufale Munitiones fidei charitatifqp illius quas in ecclefia pofiti inteeollocauímus. fef£-uncacceptabio facrtficíá iuftí/ εἰς oblatíones« bolocaufta. Cum ucl te pro nobis offers patri:xuel a nobis laudes& gratiarüi accipis actiones. Vel muti hierufalem,uirtutes animz uel ecclefie; Tunc acce ptàbis facrificiü:id eft confeffione ex ore peccatoris.Ob^ lationé:hoceft laudatione,& holocaufta. 6 Z uncím/ ponent fup altare τι vítulos. Altare, fides: quía quicquid offers, per fidem offerre debes. Vitulum, laudes ucl cogi/ tationes uel uictimas,fcilicet ut meipfum offeram πο uiuam,fanctà,placenté tibi,Nos quoq famuli tui fuppli ees deprecamür ἀπε iefu chrífte: ut pietatis confilio,ma^ gnis facinoribus noftrís, immé(fam mifericordià largia/ ris:nofq per cotritione cordis humiliati,mactádo uitia, iugulando delicta;dignii tíbi acceptabilecp prepares ho locauftum. b€[ 3n βποιή íntellectus oauíd cum venít ad eum Όσες ídumeue z annuncíauít fatilí« οίχίε: Clenít ὍΔ) uíd(n 6omá acbímelecb.In regnorü libro& ín ipfo hebrai co pfálterio Abimelech fcriptü eft:fed qm beth Ὦ& caph 3 apud hebraos literz,modico apice diftinguunt:ideo er/ tor facilius obrepfit. Abimelech interpreta£ regnü patrís mci, Dauid interpretatur fortis manu. Venit in domü Abimelech:& chríftus uenitin regnüi iudzorü.Per Saul intelligit mors:p dauid uíta. Ὁ uid eft qd? mors pfequit uitam,nifi qd ab ínitío(zculi femp mors perfequit uità noftracCuía qui ifta prafentia amant: pfequütur fan/ €tam ecclefiam:id eft illos quí coeleftia diligit. Pfalmus uoce cótinet prophetz peccata iudaici populi exprobrà; tis:adipfum em hacloquiturdicens. Pfalmus, LI td gloríaríe(η malícía. Cur monitis diuinis obuians,prophetas interficise k(ΓΘ τ po téo ce ín iníquírate, Nam cum ope deicreíces, interficis pphetas ei?:bocad cumulü auxifti malicia,ut ipfum düm traderes neci. Vel quid gloriaris in malicia: hoc eft Adam δὲ diabolus: qa qd deus adificauitilli deftruxerüt in femetip(is, imagi, e fupaltare tuum uitulos. Ἡ' s 3€ aóniam fi uoluiffes facrificium dediffem ατίς holo/ bumilíarum oeuenon ὁ cauftis non delectaberis. Sácríficíum deo.fpiritus con. t fpicit, Benigné facdominein bona üolütate tua fion: t"" 7 ΄ ΄ *& xdificentár muri hierufalem. Tunc áceptabiís facri c ficium iufticiac oblatíomes δὲ holocaufta: tüncimpon&: εἴ uenít ad eü'doecidumaus& nüciauit faulí: δὲ dixit. εἴ: uchit dauid ín domum abimelech. Vid glóríarís ín malícia:qui pótens esín iniq^ tate? Tota ἀπὲ(πίτα cogitauit in tua: ficat notacula acuta fecifti dolum. máliciá fap benignítaté: iníquitaté magis e(f loqxqtaté.Diléxifti omía uerba. praxipítatióís liny agua dolofa:Próptetea dc? deftraet tein finé eucllette δὲ emicrabit te de tabernaculo tuo: radicé tuá de ter/ " rauiuéiü. Vidébünt iufti& timebüti& fup&ü rídebüt tuzin quo hzcmaliícía uíq ad effufione diiici(anguinis ppagataeft. m«[ 3níufticíam cogítauít.língua rua. Co^ gitatio fapiétiüi corde cócipi£,& ore profert, Nam in ore pec ftultorü, coreorü. Ac uit corde, qd uomit .ex ore;iideo hacad co bumdliatam deas.non de,-£atienéderali μη, corde ponit: fcdm il/ detuo,in calüafcen, dà,fup aftra coeli po» “πᾶ fedé meà, in mote teítamenti,in laterib9 : aquilonis: afcendam fup altitudine nubi: fimilis ero altiffimo, In finétn intelle&tus dauid. LI acuta fecíftí ool, Do» lus eft cum alíud agi tur, aliud fimulatur, Etnouaculaffiaffimu . let agere uultus ni : torem,G genas uulne re fuo fautiet, dolum faciet. C. uía cumait acutá:índicauit dolo uerfutca, Sic& iudai diim, qué colere de/ bueràát, nó folum nó coluerüt: fed diuerfis dolis fupare nitentes,interfecerunt. Vel aliter, Nouacula períecutores intelligütur:quia nouacula capillü incidit: fed p capilli fupfluitas díuitiarü intelligit. Sicut noua; cula acuta fecifti dolü.Ille facit dolum,qui in negocio cir cüuenit fratre(αἲ. Vnde Paulus ait: Nemo circüueníat aut fupgrediatur in negocio fratre fuü:quia de his omni bus uindex eft diis, ο 4[£»ilexíftí malícía fup beníanttaté: ín(dtaté magío d$ loquí equítaté, Dilexít populus[ο πια; licia,cü εἴ qui benignitate propríaad liberandü uenerat interemit.Sed€ nunc ipfi iudzifalfa deco in qué nó cre ilexifti-: & dicent: fi diceret: Non tracta,. gua. Velhiclingua p Iud:Tu q dixi(tiicor Efa.14.d n«ία: nouacula H diderüt proloquunt. p 4Γ ἐσέ κί omnía verba pzgcípíe ᾿ ratíonío língua oolofa. In excelfum ein iniquitaté loqué/ tes,ipfi fe precípitantin laqueü damnationis, Verba prz cipitationis dicit:quia femetipfos przcipitauerunt: ficut diabolus de coelo,(icut& Adam de paradifo. In lingua dolofa:quia aliud habuerüt in fermone, aliud in corde. qQ€ f:opterea ve? oeftruet te ín fíné:« euellet te c emígrae bít te oc tabernaculo tuo: c radícé tuam oe terra víuentiuim, Omniía hac in íudaico impleta funt populo:quía& alez gis litera deftructus,& euulíus de ciuitate:zmigratu(cq eft detabernaculo dei.Sed δὲ de hís hac intelligun£,qui nó credüt ἀπίοί corporis tabernaculü:quía exterminabun£ a confortio claritatis eius: ac de beatzfedis habitaculo: uel de uiuétiü terra quà(από hereditabüc. Vel deftruet te deus in finem: hoceft memoríam diaboli, Vcalibi: Vt$$.9.g non apponat ultra magnificarefe homo fuper terram. Vndefanctus Paulus apoftolus dixit: In finem faculo,(Corti rum inimica de(truetur mors:íd eft diabolus. Euellette δὲ emigrabit te de tabernaculo tuo,& radicem tuam dé terra uiuétium, Vt mors in Adam data e(t: ita omnibus eius filijs dominatur. Vnde dictum eft:Terra es& in ter: ram ibis.Diabolus δὲ Adam eradicauerunt fe:& unuf; quifg ficfacit quando peccat. r€[ Clídebunt ἐμ τί mebunt,Netaliaappetant. 6«Tt fuper eum rídebunr. Deultione calamitatis eius, Videbunt: hoc eft intelligét eorum poenam:& timebunt(icut fanctus Paulus dicit: Videnetu tenterís, Vel timebunt:id eft nefcient exicum ΩΙ: illorum, Vnde dictum eft: Νοΐοίε homo finem fuum.Ad Esg« huc.Et(uper eum ridebunt, Duo tépora funt, Tempus fiendi,X zin pfalmum LII$0. 3/7 f«LZibomínabileo factí funt. Hoc eft odibiles fati funt. Κάῑ 3n ínidtatibue fuíe.Hoc eft in defyderíis fuis. Deum ftultí cü ore negareaufi nó fint:corde tii dicit eti nó effe: in quo malo horribiles δὲ abomiabiles deo fiüc,{εδ eft quífacíat bonüztó eft vfqs ad vnum. Non de omnibus, Xj| A fendi&tempusridendi.Hic habentían&ti tempusflen, τὰ": di:& in futuro tempus ridendi. a[£t oícenr: ecce bo; P mo qui nort pofüít oeum adíutozem(uum: fed fperauít(n M maltirudíne ofuíríarü faaríizz pzeualuít ín vanítate faa.1dco lt., fupereum hecuindicta deícédit, Vel de illo díuite dicit, κ΄ q in inferno torque; E baé:quía bona recepe rat in uita fua:& deil Lut Ίο alio,cui dicitStulte hac nocte anímà tuà repetütate:qua auté ara(tí cuius erunt ; Siceft qui fibi thefau rigat, non eft in deü diues.Nunquid ma, lum fit diuitias habe; retantum ut deiufto habeátur: δὲ deo gra; tiz referátür q eas de; dit«Non, fed malü cft fpem ín diuitijs pone Ῥδιόιις re: cii in alio pfalmo dicat: Diuitiz(i af/ fluant, nolíte cor ap: ponere, Diuitías licet habere ad neceffitate & non lícet poffidere tx amore.Na& Abra ham& το Πα boni di, uitías habuerunt:fed fpem in diuitías non miferüit. be T goau tem ficut olíua fructífe raíi oomo Ὀεί, Cópa, ratíe propheta oliuze fructiferz p pingue; dinem fapíetia: ut in 9& dicént:ecce homo qui non pofuit deum adiutorem fuum,Sed fperauitin multitudine díuitiarum faará:& b przualuít íi: uanítate ἢ ua.Ecó autem ficut olíua fracti« fera ín domo deí:fperaüi ín mifericordía dei ín xterná & in fculum(culi. Cónfitebor tibi ín fzxculum quía e feci(tis&&xpectabo nomen tuum: quoniam bonü eft tínconfpectufanctorütuorü.^ Infinemintellectüs dauid pro Mahalath. LII É^w Ixit infipiéns ín corde fuo:non eft deus. Cor; rüpti funt,& abomínábiles facti funt in inig/ tátibus: non éft qui facíat bonum. Detis de m ccelo profpexit fuper filios homíná: ut uideat ἢ eft in; S tellioens aut requírens deü. Omnés dedínauerunt, fiο mul inutiles facti funt: non&ft qui faciat bonum, non e eftufq; ad unum. Ῥύδηης fcient omnes quí operantur iniquítatem:quí deuorát plebem meam ut cibum pa; 4 nis.Deum non ínuocaucruntzillic trepídaüerunt πιο. r reubí nó erat tímor.Q üoníá deus diffipauit offa eorü e qui homínib? placét:cónfufi funt qm deus fpreuit eos. » Qis dabítexfion falutare ifraelicü aüerterit de? capti uitaté plebis εν». οἱ fed de his omnibus tantü quí deii περᾶς propheta dicit: quía aliquotiens bona lo/ quütur: πα πῶ απ faciüt. m 4Γ Z»fio ος £clo pzofpexit fuper β’ ltoo bomínum: vt ví/ deat fi eft íntellíaena autrequírés oomínü, Id eft, ut inueniret ἧς , eligerecficut quond in prophetis patriary chiíc fecittinuentüq τη ppriü mancipa ret alumnum.Profpi cere δὲ uidere, igno» rantis& quarétis eft. Nunquid deus alíqd ignorateNon:fed coe, li fancti fui funtutait propheta: Cali enar rant elorià deí.Et ali; biiuxta Apoftolum: .Nofira auté conuer/ fatio in coelis efi:quía fpü(Tanctus facit fan, étos amare δὲ dilige; re deü:& ipfe fpüffan étus deus eft. Profpi; cit deus per fuos fan étos: quia ille ργσ ecclefia dei collocat$, uiuésin legis allegoría, euágelica proferat poma, Vnus eft e deus ucterís nouíq teftamenti prolator.Oliua fru ctifera,fancta ecclefia eft:utillud:Promptuaria eorü ple na:eructantía. Hic in bonam partem.Item oliua nó fru; &ifera.ficutait propheta: Vocauit dris nomen τα ἃ uoce loquela grádis,exarfit ignis in ea: δὲ cóbufta füt fruteta Hiere arc eius.Etcillud:Oliuam uberem,pulchrà,fructiferá,(pecio fam:fed couería es in oleaftrum, Item in bonam partem Roma, dicit:Tu αὔτ cü oleafter effes, infertus es in bonà oliuam, : ideftin fidé patriarcharü. c εΓδρεταιί ín miferícozdía oeí(n eterni« ín feculá(eculí.O. uia nó eft humanz fra οί, litatis facultas utper fe quis faluus fiat[Σὰ per mifericor/ diam dei. o{ιό onfitebozríbí(n(eculum quía feciftí,De/ precans ut in hoc fzculo,qd' uerbo creafti, cofeffionem merear,X illud clamétía folita largía£, eT£t expectabo nomen ru(i:qrf; bonis eft(η cofpectu fanctozü tuozü, Nome illud ante cuncta fcula benedictü,qd reddit fan&is de! bitum premíüi. C) d propheta(itiens poftulat:ut in con/ fpectu eius zternz beatitudinis accipiat fortem.Q) ui no bispraftare digne£,ut ab omni dolo líberi,ab omni iniq tate mundati filium dei equalé patri fpirituiq» fancto có f&ífismereamur(icutoliua fructifera in hierufalé cceleftí platarí, fq[3nfiné pzo Zimalecb(atellectue ípfivauíd. malech interpretatur dolens, fiue parturiens: corpus chrifti intelligit. Et diis doluit pro peccatis noftris: quia uerum corpus fuit& parturiuit filios, Et ecclefia corpus S won, μὰ chrifti, dolet pro peccatís fuis X aliorum:& parturiuit fi ον e lios per uerbü pradicationis:ut illud: Per cuangeliü ego "* uos genui.Et item:Filioli meí quos iterü parturio donec forme chriftus in uobis, Hic pfalm? uoce cótinet pphe/ t*,peccatores atcp impíosincrepátis, Píalmus. LII irit(nfipiene ín cozde fuo:non eft ocus. Dixit infipiens, populus iudaicus(iue diabolus, non eft deus. Ac fi dicat, nó eft chriftus filius dei. ba orrupii(ant, Delege bone natura, ^ e cat€ loquit per illos: ut dis ait:Non eim uos eftis qui loqmíni:(ed fpiritus pa; tris ueftri qui loquitur in uobis. n€T€ mneo oeclínaue/ runt fimul ínutileo factí(ant. Hi infipientes,quía nó requi/ rebant deü:omnes declinauerüt in pafTiones,fimul inuti les facti funt.Inutilis dictrur qui non operat aliqd boni. Vnde dicitin euágelio: Tollite talentü ab eo:& inutilem feruü profjcíte ín tenebras exteríores:ibi erit fletus€ firí/ dor déttum. Sibimetipfis funt inutiles, qui mandata dei adimplerenó uolunt, o 4| Bon eft qui facíat bonti:no eft víqsad vnum. Nullus em ex hís implet uoluntaté patris codleftis. p€[ ione cognofcét omnee quí operant íníquí^ ταις αὐ oeuozatt plebeii imcá ficut efcam ραπίσ,£»eü nort íniocauerunt. Cognofcunt em fe impie agere:& nó folum non emendant,fed etiam dei populü dcuorant dentibus malicia fuz:deüiqpinuocare contemnunt. q 4Γ 3llíctre; pídauerunt tímoze vbínom eratrímo?, Idola ac fimulacra mortua tímueriüit: qui deü timere debuerant, r«T€ oeus oíffíipauítoffa co:um quí bomínfbus placent. Conte; rete(pem aternitatis eorum deus qui ín eíus cótume/ liáà magis fibi ᾧ illi placuerüt.Sibi placétes confufi funt: id eft quí hominibus placenr& non deo. e[οπή funt:quoníá ocue fpzeuít eos. Merito fpernitur a deo qui reliquerit deum:& qui eüi relinquit, digne ιαπ ignotus ab eo cófundit,dicéte Apoftolo:Omnis ignorás ignora, bitur. άέδλυίο vabít ex fion falutare(frael. Defion ut ait propheta exibit lex:X uerbum domini de hierufale, QLuis dabíteDeus pater dedit filium fuum in fion: hoc eft in fanctà ecclefia. Salutare ifrael.Salutaris nofter chri ftus eft. αἱ dabit ni(i dominus in aduentu fao,p qué gloríáaternitatisfpeculamure v 4[ Cum auerterít ofia captíuítaté plebío fuc. Ipfe απο auerfa captiuitate uitio; rum,erexit nos ín libertatem' uirtutum. De qua captíuí tate dicit:lam redempti funt de peccato Ada: fed tamen adhucin captiuirate detinemur:quía non eft integra li/ bertas:quia dum fumus ín corpore,pegrínamur a diio: ggg)Etitédicit: C T$.18.a Phif'3,d Mattbuo.c Ibide.25.c τ.Οοτ 4. -----------. ων γρ dap ilti ak Ee uem E COEEEEREEN LI E £ommen.Ibicronymi. Rom2a/7«d Et item dicit:Infelix ego homo:quis meliberabit de cor/ Lk pore mortis huiusc Gratia dei per icfum chriftum düm noftrum.Sed in dieiudicij quando inimica deftruetur mors,tunceritueraredemptio. ap£xultabítíacob le tabírar ífrael. Vtrüg chriftianus populusaudit;qui cft a cob, dum fupplantat. iudaicii populü, be/ (unt míhi.Et fi filij, quó alieniZDeuna rribu crát:fed alie ni erácquia eius uità qui illos uenerat viuificare volebat tollere. b€[&tfoztco qugfierunr anímá mcam. Herodes, principeíqp facerdotü,mundanà habétes fortitudine; Et dis dicit: Nó haberes in me ullà poteftaté, nifi tibi defup.[οδού datü fuiffet.Sic δὲ hae rctici pfecutorcs fup nedictionégp ciusac,* uitatem plabis faz:exültabit iacob& Ixtabitut ífrael. /—(an&am ecclefiam. cipit: δὲ frael: d de. In fin&m ín carminibus ucl hymnís íntelle&tus dauid fidei oculis intuetur. Igié& nos fupplices deprecemur deii, ut abfconditus eft apud nos, Eus ín nómíne tuo te tua iudica me. Des exaudi orationé med: néimmutat: ut εἴ α áuribus percipeuerba orís mnei.Q Goníam alie digneurablatacapt b ní infurrexerunt aduerfum me:& fortes quafierüt ani^ declinates aloquaci/: c tate fuperflua, ipfoin ὃ ftruenteintelligam?, e omniaineius domi/ f natione cófiftere:qui. 5'7—— («6 p:opofuerunt. ocá ante cófpectá fuii, cum ueníflent ciphaci δὲ nunciaffent faulí: none dauid| Non inceilexerocfub. LIH., píona corporea late/ pra re diuinitate, Diapfal faluutn me fac: δὲ in üírtu/:. a ττογροπεῖ oratio prius precabat qua/ fi homo:oftedat cffe/ &üoratiois obtinuif' fe: Ideog fubiecit: uitace uitiorib erigere. mam meam:& nón propofuerunt deum ante confpez IC Oed eh oe dia hosin libertatem uir; η"* 1 tUTOnL* cum fuum. Eccé enim deus adiuuat me; δὲ domínüs— uarme. Q uia dis de b qL 3n finem ín carmí(in(ceptor eft anímac meae. Au£rte mala inimícis meís:— fcéditimorte. ITE fib ateliecue oaud ofíe fufceproz eft anie cf veniür Zirbeí τοί»& ín ueritate tua difperde illos. Voluntarie facrificabo πος Cito eà redditu/ cát fanl:z»auídabfcon. o tibi:& cónfitebor nomínítuo díie quoníá bonum eft.. rus. Vel deus pater dítus eft apud nos ítt fufcepit fili fuum:& fpelunca. Ziph uicus. Qlioníam ex omní tribulatione erípuifti me:& fuper. cpriftus fuà ecclefia cít&indeZipheidi/ inimicos meos defpexit oculus tneus. infide. πιά Ziuerte ipheii uso ca tall;: jala ínímícto mía; cuntur, Ziphziintr|—. Τῃ fin in cármínib? íntelle&t? dauid. LIIII Wlan om pretant florétes;id eft peccatores, qui quafi. r floréres& uírides füt in prafenti uita:ut ait dep recatione mea: E(a.4.0.b propheta:Omnis ca; F ro foenü:& omnis glo ria eius ficut flos agri:quia qd" ficcti eft, igni referuat. Iti deputant in poenam:fancti ad regnum. Sicut herba ho; die quafi uiridis uidet effe είς; quo fuerit atus:(ic pec^ catores qui uidentur florere,in die iudicij arefcent:& fan cti qui hic uiden£ quafi aridi& ficci, tücerüt florentes€ T3.9r«c uirides. Vnde di&ü eft:Tuftus ut palma florcbit. Dauid fuit abíconditus ín inferiori parte terrz: δὲ diis in utero fanétz Mariz:& in una gente iudzorum: δὲ diuinitas in carne chrifti.I(te pfalmus orationem domínici hominis continere díinofcitur,formà ferui accipientis: accedéti(qy ad paíTioné in forma ferui. Pfalmus μι €uo ín nomíne tuo faluG me fac.Poftulat haeca patre,utoftédat carnís infirmitate.In nomine 7 cuo:hoc eft in illo nomine humilitatis qd eft faluatio. Ὁ&L(£t ín virtute tua fudíca me, V ulc fe iudicari,ut illud honorabile maieftatis nomen diuini; tatc confcendat. Humilitas fuit, quádo uenit.de coelo in utcrü:de utero in ρταίςρς:ἃ fuftínuit multa: id eft ala/ pas,fputa& reliqua. Virtus fuit,quádo refurrexit& afce ditin coelos quadrage(imo die:& quinquagefimo die ue nit pirituffanctus fuper apoftolos:& pradicauerüt do; Dhit.z.b ctrinam euangelijin toto mundo. Vnde dicti eft: Et de/ ditíllinomen qd eft Γαρ omnenomé:utin nomine iefu omne genu flectatur,coele(tium, terreftríti δὲ ínfernorü: δὲ omnis lingua confiteat: quia diis iefus chriftus in glo ria cft dei patrís.Et qui mortuus eft ad tepus ex ínfirmi/ tate carnis, uiuícex uirtute dei. Et item dicit Apoftolus: τι στο, ἃ Nihil exi(timaui me fcire inter ος, ΠΠ chriftum iefum, Roma.$8.e δὲ hunccrucifixum. Vcl iudica me. Vox ecclefiz,difcre/ tionemrogat. e&[ Z»eue exaudí ozatíoné meam, Et hoc rogat ut mereatur a dco exaudiri. Nouerat eif ille folus orarc conftanter,nec ignorare ut homo quid peteret: iu/ xta illud Apli:Nam quid oremus ficut oportet neícim?, f q[Zrtbue pcípe verba ozío meí, Vox ecclefiz. Aures do mini dicun£,qn exaudire dignat. g«[ oif alíení ínfur/ rexerüt aduerfus me, Hoc eft iudzi,qui cü peculiares dei effent,alienos fe p tranfgrefTioné ab eo fecerüt: nó cogni; .g tione,(cd uita& operibus, Vnde dicit; ΕΠΗ alieni inentiti T7$g: Xaudi deus óratíonem meam& ne defpexeris— íllos, Qui menóim intende mihi& exaudi me, tellexerüt per malicia ΄ ! fuà:difpgant in ueri Contriftatus— cate tua. Sicutnüiccer nimus faciü.Difperfi (πε εδ in regionibus. Veritaté dicit: qa uerus eft: id eft reddet unicuiq fcd'm opa fua.Difpde illos in die iudicij, & in tua iufta uindicta:hoc eft diabolü δὲ mtembrafua. n« Clolütaric facríficabo tibí.Bene uolütarie: quia ppría uolütate ipfe facerdos δὲ hoftía pro delí&tis populi fcob/ tulit patrí,ut hoc facrificii uità cribuerct mudo.Volunta ric facrificabo tibi. Vox ecclefiz. Volütarie dicit:id eft nó neceffitate aut coacte, fed uolütaríe,fcd'm illud:Prouidé z,pe,ca tes gregé nó coacte fed fpontanee. ὁ€€t cófirebo? notti nítuo qiti boná eft, Confeffus fum in müido:qa defcendi de ccelo,nó ut facid uoluntate meà,fed tuà quía bona et Confitebor:boceft laudabo nométuü: hoc bonum eft. pO cromnítríbularione erípuifti ime: z fuper ínimícos inmcoe ocfpexít oculue meus, QLuia oratione munda fudit in principio pfalmi:ideo ut deus omia prauidés, ἐγερεῖ fca tribulationib?,& inimicos defpe&tos infpectione pa/ terna pronüciat:(cilicet ut illa eü intelligas regnare pot tia:d poft refurrectioné uictor remcauit ad aítra.C;uem. nos fupplices deprecamur, utei? adiutorio ab inimicis faluati,a tríbulationib? müdanis erepti,ipfum caput no/ ftrü diim iefum chriítum qué in coelis fufpicimus,men/ τε& opere profequamur. q«Γη finem ín carmínibue íntellectua oauíd. In fincm, ín chrifto:utillud:Finis em legis chriftus ad iufticià omni pomo credenti,In finéfemp de chrífto intelligit. Vnde& fanéi apfi dixerüt: Dricoftende nobis patrem, fufficitnobis. Non potes lege implere,nifi ab ipfo impleat,Omnis fcri ptura fancta deillo eft,In carminib?:id eft in laudib?:Si/ ToS.r4-2 cut carmia fxculi füt, fic& carmia ecclefiz:undelaus dei canta£:& confolatío fanctorü eft:quiía dictü eft: Tüciufti Mart. fulgebüt ficut fol in regno patris corü:adles angelis,Pfal mus uocé cótinet mediatoris,qui cü deus eífet, formà fer uilé pro noftra libertate fufcepit. Píalmus. LIII Xaudi oe? ozatíoné mes: ne ocfpexerie oepcario/ né meà:íntende mibi τ exaudí me. Triplex hac dez precatio,ideo oftendit:qd prímà homo deus in ; ftatu feruili manés,a cófcietia(anctitatis emittit. Secundà:qa fc(citiutü; obedientia nó defpici poftulat. criam ain pfalmum LII $o. 58. dul VR": πι να Ἐ η ωμς» B E m js! UA Terti;propter infirmitate carnís,ut(ibiintendaf exorat.— pofitusnon folü faluationé patris,uta diuerfis tépeftatí, C τὰς Ὁ παταιίσης intellige o homo:quia nifi puraconícíéia^ buseruat:fedetia ut ultione deinimicis acdpiíatSeqgtur—" ἢ depreceris,a deo prorfus nó exaudieris. a{Γι οπιτία,)— o«[ Tvzecípíta oie c oiuídelínguae eozü. In aqua aliquis fy. tue fum ín ererciratíone mea. C! uà pro müdiuitafufcepi:— fepe pracipita£,Ergo hí ita demergant ficut in diluuio: m quia femp exercitatio ad res utilesacneceffarias agitur, δ difpergané diuilis Uinguís,ccu factü eft in edificatio/ T SE netur fium ἃ ne turrís.Sed cur iffa at"voce(τί. Cc ui m;; ian; iat adieci[zy t Tunariinü& demo,& COntriftatus fum in exercitatione mca: δὲ contürbatus A E Xes ii nii bent deus s fm a uoce ínímici:& a tríbülatíóe peccatoris. Qüoniá— díctíonem ín ciuitare. iti antefzcula,in^--; Ri εν ud dde aote S IIIa HE et dà revabant. Vel uox.€ declínauerüt ín me ínígtates:&ínírá molefteratmihi, Iniquiatécüi non cre Tw crepabant. Vel uox 7 T 8), γι ἐὰν:. diderüt, Cótradictio, i eccléia.Duosinimi,, Cór meü conturbat eft ín me:& formídó mortís ceci, nécücxprobráco/— ης ἢ:": b-(A AYER d:: ny ΑΗ cul,: αἴε(αρ πιο. Timór δὲ tremor uenerüt fup me:& cónte- dices Nó nc Mar,éa ἢ: ἣν:- Nd AR; η.^ 1 abr n te. Vn deber dilige/ k xuerüt me tenebrae Et dixí:quís mihi dabit pénasficut— Etalía mie«ΓΡ 1d Tes 5 edi D^ 1 colüba:& uolabo& requiefcáz Ecce clongaui fugiés:&— 8€ δας Ια«ἀρὴν τὲ, 'gere,: H m(c: MA rm ms m, pore.Die, ο doceret τὰ Lu.é,d Diligiteinimicos uc, 5 manfi ín folitudine.Exp&ctabá cá qui(απ me fecíta— tarbas zc illino credi Yà res benefictetus d o pufillanimitate fpás& tempeftate, Przci pítà drie.diui deti, None eum pa :|:; pou Xenopus ger ,& illi blafphe/ r conténere&odire:íd P delínguas corü:quoníá uídí íniquítaté& cótradíctio^— mara. Ergo catirer dir dá€t diabolü arl a né ín ciuitate. Die ac nocte circadabit eam fupimuros^ cundata replerag eft '&euenit per fuggeíti να; nx REAL. eorum ciuitas: id eft dn hes δὲ dele&tationes," cíusiiniquicas& labor ín medio ei?& iniuftícía. Ec nón hierofolyma: ut fup m ει mbi e defecit de plateis eíus:ufura& dolus.Quóníá fi inimíc?^ muros redüdarecinü :'beccatozía.(C) ui mihí: n"RD AES; Y,: τας οἱ."to m emp tribulaionüin neus máledixifTet míhi: fuftinuiflem utícy. Etfiís quí— oris o. Les ἐπ fidus ΜΝ oderat me fup me magna locutus fuíffetzabfcondiflem— víura zoolus.Omnia 4 prerhoctribulat de?, ᾿ ἐν γηία ν em qua ín lege pro hi T. p&oresautütemen, ve forfitan ab eo.Tü uero homo unanimissdüx meus pi OPI αἱ ie dentur,aut ut per il/ y δέ nótus meus.Quüi fimul mec dulces capícbas cibos: peccatí cumulum ex i" í* ΄ Η-* T im los corrigat bonos; 3 ín dómo dei ambulauímus cü confenfu, Venit mors—'eucruncIn legeem m oq« wuontá oecína;: AN xii».. Ufürzaccipi phibér. Bis uerütinmeinidtates.» fuperillos:& defcendant ín infernum uiuctes.Quónía— Vfura c pi?accipe ᾧ e μὈ Populusutig decl c πρατία(η habítaculiseorü:in medio eorü. Egóaüt ad— dare Vndezphera di in" patadíniquitatéqui ΞΕ;-; o cit: NO faeneraui necp iere. te e "T mendaciüproferttu, deü amaui:& dris faluauit me. Vefpe& mane& me/— fxnerauit mihi qf. vi per proximü, Vel iu/ ridienarrabo— Etfiuis qd' tibi dimic EU. dai(uper diim ficut tat, dimitte. o|£i dp— Manfureb dixerücIn becgebub— b:;, finünicus meus male Vit principe damoniorü etjcít daemonia. eqpi£tíníramole— díríffet míb(/fuftinuíffem vtíqs:c filo quí oderat me; fup me is crant míbí;Perfequétes me in inuidia fua, Eríniramo— magnalocutus fuíffet:abfcondiffem mefozfitan ab eo. Non Dig ib Ic(ti erát, Moleftus:id e(t feuus.In ira,fe(tuca,trabs,odiü,^ hictantü depaffione diis querit:(ed δὲ de di(cipulo pro; od P5 qe Conrurbat:trabs excarcat: ut illud:Turbatus et prz— ditore.Namlegímus in euangelíjs: quia abícondcrit fea Iot.$ dcl iraoculusmeus. fQ[Co2meü conturbatüeft.Sc?m ho^— iudzis.A iudaauténó fcabícondit:(ed εἴ etii conuiuio 8 out miné,fed uirtute diuina confortatü eít. Nam&angelus— fanctoafciuit(icuc(equit. Ευ vero bomo υπαπίπίσ. TENE ἊΝ. g alctuit,icutieq nud 12e(inquit euangeli(ta)accedens confortabateüm. g4[£t— Qui cüalijscoiunctuseras apoftolis. v«Lu meus. iiti foamído mo:tie cecidít fup me, Timor aniz& tremorcor^— Ad predicandü cü cxteris míffus. x Q[£t notue meug. viti porís. b«LZ(moz«tremo: venítfup ime,Si quide ipíedi^ Quia meper legis myfterium cognoueras effe uentu; 4m Made d XitTriftis cítanima mea u(q ad morte,{41 Cótekucrüt| rum. Dux meus& notus meus. Vox chrifti de iuda. Sani imeteiebze. Tenebrz dicunt mali homines qui perfequü^ Vnanímis dicit: quía uidebaturab alíjs quafi bonus. d tur ecclefia,& qui teguntipfam in odio:quia quioditfra^ Dux dicit, ppter qd' chriftum tradidit, dux mortis fuit. A. trem(ud, in tenebris eft. Etcontexuerüt mecenebra:fed— Notus, qri mifit eos binos ante facie fua in praedicatione. Fac τοις "^ quia lux erá,non me cóprehenderüt. k«[€t oír(quía— y«[uífimul mecó oulceocapíebae cíbos. ΟΠ mandatis ἡ"" h y4 p-aj vabít míbí pénae ficut colübe τ volabo zrequíefcam, Non^ uite& uolüntate patris plarüqrefectuses. Cibusením. pisc ab aliofumam euolationé euadenda mortis, nifiame/^ dulciseft;patris facere uoluntaté:ut illud: ΟΣ αἱ intingit Matb,36,b Io.1o,d ipfo.Poteftaté habeo ponendi animà mei:& poteftatem vict habeo iterü(umendi cam:ut de tenebris ad cozleftia rez yit y uertar.In colüba auté fpirituale natura defignat, ficut in iio bapti(mo oftenfum cft. Colüba fimplex animal eft abfq ub felle& a malicia fellis alienum: quia ofculum charitatis " animafignificat:quía ecclefia duas pénas habet: hoc eft m duo praétpta charitatis, dilectione dei uidelicet& proxi; ἐμὰ mi.[qp£cceelongauí βισίεπο, Α iudis. Longe οἰ enim dl apeccatoríbus falus. m[£t maofi ín folítudine.Cü gen i"T tibus incredulis:quas aduentu meo florere feci. De qui; T it bus alius ait propheta: Lxtetur& floreat delertum. Ecce a Fà35a elongaui fugiens δὲ man(i in folitudine. Colüba fugita . ἡ ἔς.. couerfatione humana, δὲ(an&i fugiüta confortio homi/ nü,nó corpaliter fed fpiritualiter:hoc eft in confciétia:qa o idi€ogitàt quó fe cótra fuggeftiones diaboli uel hareticorü "a defendere debeant. n Q[£tpecrab& eum qui falu(i mefe/ "&a pufillanimicate pás c tempeftare; E«pectat in corpe ) η». ᾽ " mecü manü in paropfide,leuabit contra me calcaneum fuü. Vel cibus dulcis: id eft corpus& fanguis chrifti,qd? ipfeaccepitindignus, 5«1 3n vomo oct ambulauün? cá confenfü.Sape em cü ipfo diio in templo Salomonis cum pradicationis confenfu abijt,. a€T Ώεπίαι roce fup{06 4 ocícendát ad ínfernü víuéteo. Vt maioré fui cordis dolo/ rem(τ πὶ hominé oftenderet:ídeo quafi in maledictióe quz εἰς erant uétura praedixit. Veniat mors fuper íllos; δὲ defcendant ad infernum uiuentes.Factum fuit hoc de Dathà δὲ Core δὲ Abiron, δὲ fimul uenit ignis& mor: tui fuerunt,& terra abforbuit eos uiuos. ὗ«LC uonía nequítía ín babtraculío coz ín medío ípfozü.Etem tam ope &$ cogitatione, nequitia pleni funt. c([£go autem ad oo míná clamauí:« ο faluabít me.Clefpere c mate« merídíe, Veípere,cum paífionem fufcepit:mane cum refurrexit: meridie, cü omni claritateuirtutis(uz adimpleta,coxlos aícendit,(édet ad dexteram patris. 22g 2» Narrabo Ναπι E Ἐρύλις £ommen.Iicronyrni aq fHarrabo c annundíabo:« exaudíet νος med. Redímet ín pacc anímá meá ab bíe quí appzopínquanr mibi, Narrat fcilicet qd' eum uelociter pater exaudiuit:qd'eum αεί bulationibus mortis eripuit: qd' in pace animá eius ab inimicis,qui ei ob inferendà morté propinquauerat,libe rauit. Vel narrabo,dfi minora:& annuncia/ bo, ἄϊ maiora. Libe; rauit in pace anima meà. In pace: hoc eft in femetipfo,ut Paul? dixit:Ipfc eft pax nra: quí fecit utragp unü. Abhis quí appropin quát mihi.Appropin quàt corpore,nó uíta nec merito. bé,£f ínter multoe erát me (ü. Inter multos, fed nóin paucis.In mul/ tis uero:id éin baptif mo& in fide nó ficia. In paucis nó(Πε: hoc eft in fide firma& fpe & charitate Inter mul tos credétes erát me/ «um,& non credebat. ««[€raudíet ος”. Me., benedicente, nó illos maledicentes. Exau, F diet de?.Sáctos fuos. v£t bütlíabíreoe. Hoc eft fuperbos. eq Quí e ante fecula. Pater utiq,quéin me manere nó cognoue/ rüt: q eft ante fzcula δὲ manet in xternum. Ille qui inititi fumpfit ex Maria, antc fzcula genitus eft. f€«[ 136 eft ein illis cómutatío.De malo in bonü,nó cómu tantur,nó rráfferunt(cdm euangelii de morte in uitam, eg«L£tnó tünuerüt oc. Ideo caufa ad ultione defcedit,fi cutfequit. b 4L£rpádit maná fuá íri rerríbuendo, Ο uía cii eis ad auxili porrecta fuiffet:nó eà receperüt. Non ti muerüt deü:ppterea nó declinauerüt de malo in bonü: quia nó cognouertüit. Etextédit manü{πᾶ in retribuédo CO πρός, illis.Extédit manü fua,ut ait,ppheta:Tota die expádi ma nus meas ad populünó credenté,& cótradicenté mihí: ideo qa nó creditopa mea δὲ potentisi med. In retribuédo illis:hoc€ ín uindicta in dieiudicij;prafertim ci Abrahae Gefi.21.d dixit: In(emine tuo benedicent omnes gétes terra: id eít Pb inchrifto.Ftin alio loco:Et dabo tibi getes hareditatem v. Cort.11.d tuá:& poffeffionétuá terminos terra. Chriftus ἢ που teftamentü acqfiuit hereditatéfua.( qpCóraminauerüt teftantenrü eíus. C) uia nó intellexerüt drim iefum fancto rü uirorü preconio repromi(fum, Καὶ«δε oíuift funt ab (τα vultue eiua. Ab fpüali prouidétia,diuifa eft contepla/ tio eorü:ideo pars corüi cü infidelib? pofita eft.Poft eorü exprobratione ad ludà fermo refert dices:Etappropinq uitcer illius,utimpletü a diabolo traderet chriftü, Cóta; minaucrunt reftamentü eius:& diuifi funt ab ira uultus ei*:id eft hzrctici q uoluerüt córaminare teftamentü dei, díuifi erüt in die iudicij qn accipiet(ententià dánationis: Itc maledicti in ignézternü. Ie€tappzopínquit coz iU líus. Volütas eius:quia qd' intelligüt defcripturis in ma Ium uertunt:qa de fide trinitatis nó re&te credunt. Vnde di&tü e(t: Oportet effe harefes:ut q probati funt manife/ fti βᾶείη uobis. m€[ 2f»ollíti funt feritionee cíue fup olei « ipfi funt íacula, Cü ait molliti funt: de pluribus dicit cü príus deuno locutus fuiffet. Ergo intellige diabolü nun cupatum&'udam:qui leniores oleo fecitfermones fuos cum ai: Auerabbi:& ofculatus eft eum. Tale oleum τῷ nuétcs,ut in tribulationibus pofiti,dei petamus auxiliü: a ridíe narrabó& annüciabo& exaudiet uoce meam. Redimet ín pace anímá mcá ab hís quí appropínquaát * mihi: quoníá ínter multes erant mecü. Exaudiét deus ὃ& hümiliabit ilos:qüi eft ante fxcula, IN ón em eft illis ! cómutatío δὲ nó tím üerüt dcü: extendit manurn fuam δ in retribuédo.Contaminatierüt teftamentü eius:diüifi * funt ab ira uultus eíus:& apprópinquauit cor illius, » Malliti funt fermones cíus fup oleü:& ipfi funt iacula. 5[&cta fup dfim curá tuam, δὲ ipfe te enutríet:nó dábit v ínaternü fluctuationé íufto. Tu ὦστο de? deduces eos ἃ ín puteum ínterítus. Viri fangüinü δὲ dolofi nón dími ο díabunt dies fuos: egÓ autem inte fperauí domíne. ε Infiné prb populo qa fanctís loge faa? eft;ipfi dauid ín tituli infcriptioné cii tenuerunt ο allophyli ín eeth. Iferére mei de?qm coculcauit me homo. LV tota die impugnás tribulauit me.Cóculcaüiez à runt me íníinici mei tóta díe: quoniàm multi ἃ bellantes aduerfüm me.Àb altitudine díei tímebo:egó uero ín te fperabo.In deo laudabo fermones meos: in ς déo fperabo: non tímebo quid facíat mihi caro. ipfenos deus fuo exemplo docuitdicens: f«ποσα G ofim curam τᾶ:(pfe teenutríet. Vt ab eo educatus inimi/ cis fortis refiftas. o{[ ἴβοη vabít in grerná fluctuaríoncin iufto.Si em iuftus fueris,nó te patitur ab iniquis Ructib* fatigari.CLui fluctuat,in marí eft, Per mare, müdusifte intelligit:in quo απ’. &ifluétuat, pe Zu vero oeue oeducee tl loe ín pute(i ínterítue. Vtqui noluerütbibe. re de fonte aque uizua:;in puteü interitus demergant.In puteit. interitus:hoc eftin in ᾿ fcrnum, iufta αἰπαὶ”” étafupillos. q«[€^ rífanguínutm« oolofi, Ω αἱ funt effufores fanguinis redéptorís noftri. r€ fRon ot mídíabunt oíeg fuos, Non folum nó imple uerüt aternitatif dics, fed necad dimidiunr temporis eius uenire meruerüt.In modico em fpacio in ulgone diiica ab hoftib? tru» cidati funt. e«[£go autc fperabo ín te oie, Vtpleni inueniantue dies mei. Et nos fup/ plices deprecamur: uta τε ἀπε exauditi: nec peccati oleo deli; buti, a τε enutriti: ate ab hui? fzculi fucti, bus liberatí,a teme; reamur longitudiné dier p bonis actib? adipifci, Amé, t4[ 3n finé pzo populo quí a fancrío longe factue eft: vauíd ín ΓΗ ínfcripríoné quando tenueráir cá alíenígeng in δεῖ In hebrao ita habet. Pro colüba muta longitudinü Da Tota die uid humilis atcp pfe&i,cum tenuiffent eum philiftijm in. geth.Colüba muta,X dauid humilis atq» pfectus,chrift? in paffione monftratur, Píalmus LV Sfercre πιεί oeue qm cóculcauít me bormo:tota oicimpugnane ríbulauít me. In homine atqy bellante: diaboli uel reliquarü nequitíarum : ερ], αν oftendit immiffioné:quorü inftin tu dfis paffus eft.In dieauté corporale ataté monfirat, Miferere mei ἀπε. Ac(i dicat: Fac in me mifericordiam. Qf cóculcauit me homo:id eft chriftus a iudais in paf? fione cóculcae? eft:& ecclefia a pfecutorib?. Homo unus pro multis dicic:€ plures pro uno dicunt. Vnus:boceft ro unitate maliciz.D uz ciuitates funt in mundo:baby on:& hieru(alé.Per babylonià intelligunt mali qui pfe» quütur fanc&os:Sic& hierufalé:id eft ania electa, nó cef?: fatorare pro inimicis.Tota die impugnas tribulauit me. Tota die,toto teporepugna. x[£oculcauer(it rmeínimí címef,.Tudai utiq, y&[ Z ota υίε, A téporccarnis affum/ pta. 5€ 10 altiudine oící timebo. D uos fefus habethic. Vnüdfi dicat ecclefia in rogádo,nó timebo altitudinéfu ᾿ pbos:.Aliü affirmádo,timebo altitudiné:hoc δὲ alticudi né diuinitatis: qaq nó timet,prafüptuofe agit. à«cen uulríbellátee aduerfum me. Ab altitudine diei tmebunt: . quíanon in deum fed in rebus tranf(itortjs pofuerunt fpesfuas. b«go vero inte fperabo εἴπ oco laudabo fermonee meos. Q uia in eiusope pra(idiogs confido, fi/ cut dominus dixit:Mea doctrina nó e(t mea,fed eiusq pos, I^ m me mifit patrís.Q) uáto magis nos qui omnía ab illo ac/ cepimus X illà accipim?:ipfum femp laudare debem?t c€ 3n oco fperabo non tímebo quid facíar mibt bomo. Iri ipfo cófirmatus, n6 timebo bella qua miht aduerfarius τονε * 12i Zjn pfalmum n ὶ A... mouet quia dí&tü e(t: Si corpus occidunt: anima autem UR m o,d nópoffuntoccidere. 8€[ ota Ὀΐε verba mea execrabant y aduerfum ime. Cum dicerét:nó eft hic propheta,fed fedu; LVI$o. 95 cíat mfbí bommo.Laudat iterum propheta uerbum illud C fiue erroné qui erat ín principio apud patrem:quia fpe: ransin eum nó mcetuitaduer(aríj minas, dices: n([9n ἐν cicturba. b 4ΓΕΘ πιπία confilía εορῖ(η mal, In malü em— mefüntoeue vota tua: que reddam laudatíonee tibt. Hac Ui eis couería funt:cü cos diuina ultio poft dice paffionis^ funtuotaprophetz utlaudé dominicá celebret: ficutali/ τὰ Ke Berberanir bi dicit: immola deo$8,49.c h. mhía confilíaeorü ἢ"γε; p v facrificium laudis.Et τ inmalüludzicontra b Tóta die uerba mea execrabant saduerfum meOmnes— cur pac(aciacadiecit, u eet. ἐξ eig s cogitationes eorü ín malü.Inhabitabünt&abfcóndét: ο4ΓΘΙΗ erípuiftíant/ tty traíactos..CQ[ SIl/ e. γε^ s; mat meam oe moste, m babítabunr.Vnanimi f ipfi calcineum meum obferuabunt.Sicüt faftínucrunt Ερδαμέφ. p LO ἣν e" ΤΟΝ f anímá πιεᾶ pró nihilo faluos facis illos:in ird populos ko icosa lacb:ymíg. mui queosneqtimzfua, ὁ UAM ent- tua: ἭΝ Rf Ne iam neceffe cífet » e 3prcalcaneü me ἃ confrínges. οὓς uitam meá annunciaui tibí: pófuifti COP Fui n - SU nt. V me. lachrymas measín confpectu tuo. Sicut δὲ in promif;— lud: Abfierget deus. Apocat.7. (à upplantare poffint,$113* mus: T omné lachrymam ab d TUppiantare Pom fione tua:tunc conuertentur initaici meí retroríum. In Or aenrymam a n nümifmatecéfussuel 1 qüacücp die ínuocaucto te; ecce cognouí quoníá deus dici;quia dictum efi: a inmuliere dcprehen. m mens es,In deo latidabo uerbü: ín driolaudabo fermo.| Bestiquilugent: qn gg. i fa.Ipfi calcaneüi πιεῖ Kien Seti ἘΥ: ον» ipficonfolabuntur, d "i obíeruabütludeif»a&in dco fperaui: nó títaebo qd faciat mibíhó.In mé. ἃ 4Γ jvedee meosala, bd néchrifti:& peccato7. o funt de?uota tua:quz reddá laudatioef tibi. erípüi Ρος ultra laberen, s n.. resfinéecclefia: quia ftíanimáimeid"I GNE à tur in peccata. Pedes ὡς PRU feptiesindiecadiciu, P Itt anita mea de morte,oculos mcosa lachrymis, X pe. meoshoceft fenfusa - ius& mureic, Vel a dés meos lapfu:ut placeá corá deo ín lumine uiuétiü. bru ενα tüc i calcancii mei obfer; κ: FM Au RE ἐς uggeftio ma " uabuntücurditum"[5 finéné difpdas,ipfi dauid in ítuli infaiptione οὔ fo» RESO ΤῈ ΤΟΣ να m de il muliere€— geret a faciefaulregísifraclinfpeluncà.— LVI icum tori oro ínlu ΐ erpetc.Per caput, ini Η ͵ Ha τς: ἢ mine viuenti. Lume ΐ d CU HM ον τε 5 Τ{εγεγέ meí deus miferere meí: quoníam itte. visent εδ οὓς um]a:& per Σαξ. αι, ει confidit anita mea.Et ín üimbra alarum tua fim Ned. Egofum χοῦ, 8 Ὁ τὴ finéuitz. Vel haretici Σ εν ux müdi, Et ité:Erat ΤΡ 1, ip: ἘΠῚ n bs mica i| rum fperabo:dónec tranfeat. iniquitas. Cla; Jumen ueri d αι; qi fine obícruare quz, r mabó ad επ altiffimum: deum qui benefecit miíhí minatomnéhominé v runt, f( Oícur fuftí Miftdecolo^ Uuenientéínhücmun 0 D meüranimá mcam.' dü.Sicutin Apocaly, Ὁ "m^A Ntcaptü in uerbis ac:. pfideillafanécta ciui; m cufarentapud principes.&€[ f»:oníbflofaluosfacíes(l^ tate:Lucerna nó erat ibi:quia dris deus omnipotens illu, Apoitg usi log.Saluan£ ei pro nihilo,cü non cómutan£ ad οἰογίᾷ;. minauiteà,& lucerna eius eft agnus,quo fancti ab hui?: ^u fed ad(upplicia trafferunt.Pro nibilo faluos facies illos: quia non fecít chriftus ppter qd fu(tinuit, fed expetiue/ ai runtiudzi utillum ínterficerét. b€f 3n γα populos có:. "m fríngca. Oruia impadi funtin petraoffenfionis€ Japide !" fcandali.Poft hanc ultione propheta gaudens,prauidés futura decantat.- í 4Γ£oeus vitam meà annücíauí tibí. Tu " es εἴτ uita mea;omni(q populi:qui ad γεάξρείοηξ uétu/ e rusesmundi. Vnufquifqp debet nuncíare per confeffio/ με ΨΤίοιο, ες né:ficut Paulus fecit quàádo dicebat: C» ui prius fuí bla E phemus& píecutor δὲ cótumeliofus: fed mifericordíam E confecutus fum:qa ignorás feci in incredulitate, Etitem ας Gad dicbar Viuoaüríam n6 ego:uíuit uero ín mechrittus. us Κάῑ ofuífti lacbzymae meae ín cófpectu tuo ficut z ín pzo SH miffione tua.. unc conuerteut ínímíicí meí retrozfüm. Pro/ " miífiones tua crát,ut ueteres lachrymas,conuerfis poft v tergum inimicis,in gaudía nouella tràfferressmeqy cum Μος... fan&iscateristua gloría munerares.Pofuifti lachrymas δις imeas ín confpectu tuo:hoc eft audifti& uidifti. Sicut in promiffione tua. Deus promifit(anctis(uis bona;fed τῇ dicic Confitere cu príus iniqtates tuas,ut iuftificeris, l'üc cóuertent inimici mei retrorfum, Οριᾶάο dicit eccfia:ut quicurrütad infernü,conuertant ad deu.[61 31 qua; €ücqp oíc íntiocauero te: ecce cognouí qm. oeue meus co. In omniein neceffitate cu deus affiftis: mifericordíà praeftás tuis.In quaciiq dic ínuocauero te:id eft aut ín profperís autin acuer(is.Ego cognoui qim deus meus es tu. Vox ecclefiz. Aliquí cognofcüt per creatura coeli€ terra:ficut fanctus Paulus dicit:Per ea qua facta funt intellecta con fpiciunt.Etalij per-deum,qui infpiratín anímas illorü: icut Thomz dixit:Infer digitum tuum huc: δὲ mitte ma fa 42.4 Roma,r.c idi num tuam in latus meiüi:& cognofce loca clauorü:& πο’ pli li e(Te incredulus fed fidelis.Et ipfe recordatus dicit: Dfis d$ meus& deus meus. m{[-΄Ὅη Ότο laudabo verbum« ín " oijo laudabo fermonéiin oco fperabo non rünebo quíd fa; gi müdi tenebris eruti clarificant. Hac propheta nó pro fe tantüi,fed& pro nobis orat, Vndenos deprecemur: ut có preffis bellis corporeis,fupatis fzculí tentamétis,merea/ mur icíu chrifto in ipfo lumine complacere. Amen. e 4Γ 3n finem nc oífpcrdas! ipfi oauíd ín títulí ínfcrípríone €ü fugeret a facíe faul regio í(rael(n fpelüica.Ipfi dauid in ti; tuli infcríptione ne difperdas:hoc eft,ne corrüpas tituli infcriptione:qn fcripfit Pilatus fuper diii crucem linguis tribus:lcfusrex iudaorum. Etilli: Noli fcribere rex iu/ daorum, fed quia ipfe dixit rex fum iudaorum.EtPila/ tus dixit: Q. d fcripfi fcripfi. Dauid in fpelunca abícon^ ditus,hoc eft ín inferiore parte terre: prafigurabat cor pus humani,ubi illa maieftas fuit abícondita in corpo/ re chriftiutillud:Traditus(um& nó egrediebar.EtPau$5.87.b lus dicit:Si enim intellexiffent, nung domínum gloriz 1,Coro2.b crucifixi(Tent. Pfalmus LVI 2i erere mef oeuo míferere meí:quont3 ín te con idít aníima mea. Cieminata poftulatione mife/ ricordie,cófidentía(uam quà in patre habet adiungit:ut facilius audiatur. C) m in te con; fiditanima mea. Quafi unus homo dicit: fed unus pro multís:qa dictü eft:A finibus terre ad te clamaui diie.Et--ᾱ, σα alibi:Eratillisaniauna& corunü. vy[£t ín vimbza ala/ AG. 4..£ rum tuarü fperabo.Id eft in protectione paterna, A calore umbra quarit: fed per calore pfecutio uel tribulatio in^ telligitur:& p umbà protectío diuiniratis:ubi femp con/ fugere debemus.Sed du ale, duo teftamenta, uel duo pracepta charitatis, Κάῑ»onectranfeet infquítae.Inful/ tatio iniquorti, Docet em Ber hac in fpiricualia alarü fpe rareprotectioné.Hincprophetaloquit. 7 4| Clamabo ad oeuim altíffiimáü:oeutm quí bencfecit mibf, Hac funt qua poft dinumerata bona fequütur. Donec tráfcat(πίστας: hoc eft diabolus cü fuis mébrís uel fuis farcllitibus,Cla^ mabo ad deü altiimü. Clamauit chrifrus ad deti patre: "MT 288)& orauit asina db τατον i cti ---------.. --.μ-. £Zommen.IDicronymi. & orauit pro fal(is fratribus;Eteccleíia pro inimicis orat. Etad deü qui bencfecit mihi:id eft fecit me ex nihilo ad fuam imagíné:& dedit míhi omnía bona prafentís uitze δὲ poftea in futuro uitam aternam promilit..a€ ΡΟ ΠΣ oe celo liberauit me, Mifit filiüi(uà de coelisut hominem mortui refurgüt:paupes euágelicantur:& beatus qui in me nó fucrit ícádaligat?:hoc eft diuinitas opata p carné. Cithara deterrenis: hoc eft laffefcere,dormire,egere,efu' rirc,(itire ucl cetera, Aliter, Píalteriii ad nos ptinet:fpes, fides,charitas,loganimitas, bonitas,ucel alia his fimilia, Per cithara, fex opera a peccato erueret:uel genus humanum de poteftate diaboli uel deinferno. b«| Z»e/ dít ín oppzobríum con culcáteo me.Impios& peccato obnoxios, qui uerbum prophe Kt 10. εἰς negligebant, Vel utalibi:Dedit apofto lis poteítaté calcandi fup ferpentes& fcor, piones:&fup omné uirtutem inimici, c Z5ífit ocue iffe; rícozdíà fuam« veríta/ tem(uà. Mifericordia & ueritas chriítus eft. In uno cótinent: nec una fine altera. Si fo/ la mifericordia fuiffet licentia fuiffet pecca/ re:& fi fola ueritas,nó potuiffet homo fufti/ nere, Ὁ&[ Zinimá mea erípuít oe medío catu/ lozum ἱεοπῦ. Leones principes iudaorü: catulí,plabs fubiecta qui clamabàt,crucifi, geeüi. Leo diabolus, * ? Mifit dé ccelo δὲ liberauit me:dédit in opprobriá con c culcantes tne. Mifit déus mifericordía fuà δὲ uerítatem ὁ[πᾶ:& eripüiít animá meá de medio catulorum leonü, ε dórmíui conturbatus.Filij homíinim dentes eorum ar 6 ma δὲ fagittz:& lingua eorum gladius acutus, Exálta^ re fuper celos deus:& fuper omné terrá eloría tua.Lav. ὃ queum parauerunt pedibus meís:& incuruauérunt aní k mam meam.Fóderüt ante faciem meam foucam;& ín t cíderüt in eam.Paratüm cor menm deus, paratum cor αν tneum: cantabo& pfalmum dícam domino. E gloría mea:exurge pfslteríum δὲ cithara:exurgam dilu »culo.Cónfitebor tibi ín populís die:& pfalmü dícam ο tibi ín gentibus.Qüoníam magnificata eftufq; ad cce/ plos mifericordia tua:& üfqs ad nübes uetítas tua.Exal. ἢ táre fuper coelos deus:& fuper ómnem terrá gloria tua. ο Infiné né difpdas dauid in títuli inferiptione. LVII t Iücre utíq iufticiam loquimíni:recta íudicate fiv. V lij hominum.Etením ín cordé iniquitates opera/ 5 míní in terra; iniüfticíà manus ueflrz cocinnát. Υ Aliénati funt peccatores a uulua: erralierunt ab utero locuti funt mifericordiz itelligü, tur,quz debem? iple το eft efuriui,fitiui, hofpes er, nud?, in» firmus,in carcere, té pfalteriü.i.in tríbula, tione gfas agere deo: de fupni(uenitp qué fuftines, Cithara, per fecutio δὲ tribulatio d in corpe fuftines.Ex» urgà diluculo. Rüdit ehriftasad patré. Vri upíus dixit: exurge glia mea. n« Cotie bo:tibí ín ppllo ofíc:z palin oícà tíbtín g&/ είν”. πας p pphetaf ucl p apfos uocaui. Confitebor tibi in po pulis drie:hoc eft poft d refurrexero.Píal/ mü dica tibi inter gea tes: id eít predicare, ope iplere. o[€t magnificata eft víqiad tox. celoo iníferícozdía tua,. Mea ein refurrectióe pacificata funt oífiía tibi, que ín codo δὲ F duxi epiftolà Petrí. v Pe, 5.b Aduerfari? ucfter día : bolus circuit quafi leo,quarens qué deuoret. Propterea ipfe dris mifericordia ac ueritas intelligitur,qui miffus a patre, anímas noftras eripuit de damonü poteftate: qui nos ceu faculi leones deuorare nitebantur. CLui& πᾶς loqui£,dícens: e ά[ S»onníuf córurbatue. Dormíuiteim in fomno paffionís cü diceret: Nuncanima mea turbata $3.5.b e(t:qadictü eft:Ego dormiui& foporatus fum:& εκατ’ Ιρδιτοις rexi:qim dis fufcirauit me:(cdm iliud: Poteftaté habeo ponédi animà mea: poteftate iterü fumedi ea. ἐ4Γ ΡΒ bomini ventres coz(i arma 4 fagítte:« língua eoz gladíua acutae. Inimicorü dentes αμα arma impugnantiü effe dicit: quos diis fua refurrectione confregit. e([£xaltare fup cclos ocue:cfup omné terr glozía rua, Nullus eft mo» dus exalationis druinz.Nos uero nihil aliud de coelis qs qua uidimus nouimus.Nam cit ait, fuper coelos:noticià excedit humana.De gloria αυτ qua fup terrà eft: illud intelligit qd alibi ipfe diis ait:Ecce ego uobiícü fum om^ nibus dicbus ufq:ad confummationé fzculí. Hinc iterü düs. bp Zaqueü parauerüt pedíbua meía. Cam mihi interrogationes inferebát dolofas.({Γι(ncuruauerür auím3 mes, In morte,fed non fuit perpetualiter fubdita mortí.Sic uoluerüt iudai chriftum incuruare:ut nó no; minaretur nomen eius.-k 4[ oderunt ante facíé ἐπε fo uei:c ipfitaciderür(ned. ΟΠ poft re(urre&ioné inimicis traditi:capti,interfecti atq difperfi funt.(4p vararü coz Πε ocue/parará coz me: cantabo e pfalmum oícam Ὀῆο. ExultatX concinit detriüipho morus illius liber. Canta, bo,pradicabo:pfalmü dicam:opecomplebo. tn«f x, urge alozía mea/erurg: pfalreríá« cítbara:exurgà ofluculo, Diluculo emrefurrexitmmanecum adhuc tenebra effent fuper terrà.Sic em pfakeríü δὲ cithara:haec em dictio daui dica cecinerat:exurge pfalteriü€ cithara. Quid fignifi; «ἄτα organacVnü de(upnis:alrud deterrenis. Ο τά Maus, fntelligi£ p(alteriie Chriftus intellieit: ut illud: Ite dicite loanni que uidiftis€ audiftis; Ad lumen redeunt caci, Mattsulii, ᾧ interrafüc. p€«£t víqs ad nubes verítaa tua. Cóplés p pphetas quz nobis pradixcras.Cocli(unt fancti αἴ de fupnis contéplát:nubes αἲ irrigát corda hu maria de pradicatióe. q«[xaltarc fup cito 0€.Prophe ta hxc dicit de glio(a chriíti aícefioe. r€f€tfup οὔ ΓΕ) rà οἵᾳ tug. Cü cffuderís donü fpüffancti in omnécarné, QLd& nücnobis pítare digneris,ut ín cüctís preffurifac tribulatióib? uniuerfis mittas fpm tuü fém: cui? ope ac prefidie fiue munitióe ptecti,ad terna gaudia prapari & ad coleftia tráfferri premia mereamur. Amé. e 4138 finé ne oífpdas vauíd i rítuli ifcrípríóe. Vos(uggeritisfalf» ο. ta:é, ego nó corrüpà vitate: qd'(cripfi(crip(i.P(alm? uo? cem cótinet pphetz de iudicijs atq» iufticía cómonentis: 3 vere vticqp íuftícíá lodmínfireera Pfalm9 LVIE-— (udíeate filij bomínü. Edocet ut q(4s mortaliü iu» dicio ufus fuerit publico,fi uerü logt;& uerüiu/ dicet:nec ponat blàditíjs fermonüi,mufcipulà de ceptióis p qua occulte interímat innocetes. δὲ uere απ iufticià loqmini:iufta iudicate filij hominü. Iudai íufta loquebant ad chríftü,qr dicebat: Magifter fcim? qa ue Mattbisb rax es,& in ueritate uia dei doces. Nó iudicabàtiufta, qfi. petierüt Barrabbáà filíüi mortis:& interfecerüt chriftü filii uic. Vel aliter.Iuíta iudicate.i.uos q iudicatis iufticiam bonà effe, recta iudicatehoc eft qd? tibi nó uis,alteri ne fa cias, v«[€teifi ín code ínídtates opamíniínterra.In hae terra quà habitatif,cogitatióe mala,dü bona utdeminilo qui. κ«[ 3nídtaté manue veftrg cócínnát. Opa eim ueftra quz(cd'm allegoriá man?accipiunt,iniqtate repleta füt, Y€ Zilíenat(funt peccatozeo. Quidam de defcenfuani?— m in corpus: alíj uero de íudais intelligunt qd abalie; nati funta deo:ex ᾗ maría genuit faluatoré. s€|£líenarí fuut pctózee a vulua:errauerüt ab vtero;locutí fat fal(a.Prez^^ fcius futurorii deus:iniquitatem ipfam, prius ᾧ nafcere tur exterminat. Ideo peccatores falía loqui dicit, οί er? rare atcpalienari prophetat:ficut quondam de Fíau qui prius ᾧ gignerctur ab hareditate dei eft repulfus, Furor(5 “Δ}} ΩΝ πὰ nia rfi put à pra d Ὁ ΠΟ "du quii Yuri (μὴ get in pfalmum E.*«g 4Γ ΦΌΓΟΣ(llío(cóm filitidíné ferpentío. Illis qui obiterp "'$ram deuorare ueneficis morfib? dei famulos uolunt:& "ppenitéianegligüt, b 4Γ Scut afpidíe furde τ οὗτοι, -fieaurco fuae«C. Diaboli, uel(atellites eíus dicit: qui ο ' quotidie noceant& eif uti qui cantici per inuocatíoné LVIII$0. 4.0 canturín pramfjs. m€[ Zf»anue fuae lauabít ín(anguíne pctózít, ΩΣ υἱα difficilis eft hic uerficulus ad intelligedü: ipfa uerba quzanteríores tractauerüt, educà. Hilarius beatus antiftes:& ut ita dicam, inter procellas müdi ma, gnus fuftentator eccfia:íta de eo dicit:Iuftus man?fuas, dominicimoisindica non pctórü(anguíne ' mus:illiobturato au.;-,: ü rum adim,(muire*locutifunt falfa Furór illis fcd'm fifitudiné ferpentis:fi, BERE eI DRENS nó Sein SOS δε, bcut afpidis Πτα: δὲ obturátísauresfuas.Qua noexau τα Rr fanguinum: τς musferpentis. Ille hó,-- σι" A. man?(uas illeab om quiincantan Marfus.. dict uiocéíncantantíü:& uenefici incantantísfapienter, 73^ fanguis coe -«€ Preuscótereroen ὃ frínget dris. Ad nihil deueniét canc aqua decurrens: - tta coii in οτείρίοζᾶ:€ intendit árcü fuü donec infirment. Sícütcera quz fluit ' eseorüinoreípfor: fuas lauabir ín fanguine p&tórís.Et dicét homo fi utíqg nelacerarc ualeat ἰπ ο eft fractus iufto: ὑτίς eft deus iudicanseos ín terra. εἰ Molasleonücon, Ρ Infinénédifperdas Dauid ín tituli infcriptioe:qnimifit Saul& cuftodíuit domü ei?;ut ínterficereceá.- LV III Ripé me de ínimícis meís deus me:& ab ínfur/ 4 gentib? ín me libera me. Eripe mede operátib? íniquítaté: δὲ de uiris fanguinü falua me. Quiá benenícnr tauds aqua» ecce cceperütanímá meam: irruerüt ín me fortes. Νέᾳ íniquítas mea;neq peccatü meum domíne: fine íníqui ' qui qfi molares leo; 9. ' diorem mor(um ha/ ᾿ Βεπέ, Ὀ4 ZidníbüG" “Φωτο, Sicut enim dicif:& trahitillas de c De? coteréc dentes eorü ín ore ipforü:molas leonücon tcnebris ad lumen. molae ἱεοπῦ cóofrínget Cy wn icol: auferent:fupércecidit ignis δὲ nón uíderüt folé.Pribfeg - tapfecutio:in molari, x intellioerét fpinzzueftrz rhamnü: ficit uíuétes ficin ira busfignificatabícon 1! abforber eos.T ztibit iuftus cü uiderit uíndictá:mn? dita, De? cóteret dern; quis morf(ib? feruos fringet diis. Malarü nequitiarü infidias: num dentes ad πα]! - utpercát: Sicutaqua quz ab initio(Σου in gyro uadit: ' itaipforü eft doctrina. Aqua decurrés,quod eft torrens: fRoceft,aqua quz de montibus decurrit in ualles. Vel(i/ cutaquz hyemales ο ueníunt,ftatím ficcant:flc{ΠῚ cito 9519.2 tráfeunt, Vnde dí&tü eft: Detorrentein uia bibit, Drs de 'torréte in uía bibit:quia de nro accepit. e€f 3ntédit arc fuá oonec infirment, Per arcü,ire& cóminationes dei in/ Matthia telligunt.Vfi dixit: Nifi couerfi fueritis, id€, de fuperbia "ad humilitatézarcum fuü uibrauic ficut Paulus audiuit: 'Άδιο,ἃ Saule,Saule quid me pfequeriseIntédit arcü fud, fucurü Sap.s.b hb ' δύσις iudicii: donec infirmen£, δος εἴ, üfqp dum euanefcant ánfidizcorü. ff C»ícut cera que fluíti auferenf.Sicut em €eraigne diffoluic: ita& ifti futuro iudicfjigne perdent; $€ Supercecidítígnía.lu dicii mortis, b ά[£tnó vide; runt folé.Nó intellexerüt chriftü drim,qui eft fol tufticia: dedin iudicio dicturi funtimpfj: Ecfol iufticiz nó luxit nobis.Cecidit ignis, δὲ n6 uiderüt folem.Péctóres chriftü '$gné uident,iufti fole iufticie. Aliter:CLui cóminationt bus(cripturarü terric? agit poenitétià:huicp igné fuppli ciorü,fol uerus oftendi£.{4 zinteds íntellicár íping vfe rbamnü. Cruafi uiuos, in ira abforbet eos. Ari? ρ ucfira ad finé υίο perueníant:& cogitationü fpina in ar boréebulliant pétorü:de?uos corripiet nó iratus,fed dfi iratus.Non eft quippe dei ira,íed emendatio:& corripiet ος ηδ utuiuos,fed qfi uiuos.Q. ui em fpinas habét de/ lictorü,uiui nó meren£ uocari.Priufc? incelligerét(pina ueftre rhamnü, Hacad ppfm peccáté loquit, Rhamn?, fentiü gen? eft afperrimü aculeis,& fiore gratiffimüi. Vii intelligi£ duplà habereuirtut£, ultionis€ bonorü retri/ butionís:Id eft iu(tís floret ad ornatü, pétóribus przbet ims adcófringendà. k«[ C^ícur víucrco/ficur ín(γα ab; €o9. V elociter eos abforbet pana: quía qui nó cre dideritiam iudicatus et. Viuentcs,id eft. fapi&£tes müdi: qui p illorü(apiétid putant fe d(i uiuétes fint. Sed fapien tia hui? müdi,(tulticía eft apud deü. Sed ira dei quà di/ €ipiufta uindictaeft, L4 ctabít íuftue cà viderít νίπά!» 6t. lrpiorü:quiía αἲ li damnant in poxnis,ifti latii nebit ablutas. Tunc lauat iuftus man? in fanguine peccatorü: cü uíndicrà de ipfis uideritno procuran tibus fanctis:& tunc Iztabit: cü poft exitüi eorü, eius opera glo; riofe refulget. n(|£t oícet bó fi vríqs eft fru ctus fufto. Tunc enim ericeius fructus,cü ei chriftus dris coelorü regna partícipauerit, ο KL Gitíq eft ocue iu dicane eoe ín terra.1lli ante iudiciü finís in hacterra iudicantur: de quib? fuperi?dixi mus: Ὁ πὶ non credi derit, iam iudicatus "aqua decurrens, aut:, Pi εν PASS e(t.Etnosfi in prece; "abforbefaterra auc ᾧ tate cucurti& ἀῑτεχί, Exurgt in occutfam meü δὲ üíde:— pusdeiauresnoob; ' in mari deficit: ita δὲ A Ν ΤῊΣ&tudüe^ turamus:(ifanctorü iftiad hoc deducunt monita,cii innocétià exequamur:(i noftrorü fpínis facinorü nó affligamur:fi man? ab ο! fanguine imunes cü ínnocétib? abluam?: honorabit nos leíus diis dignís praemíjs: quib9?fan&i cü ipfo perpetualiter collatant, Ame. p 4Γ 3nfiné ne oífper 'dae oautd ínfcrípríoue títulí:qfi mífit faul cutodíre pomum είυο τί. l(te pfalm? quia Dauid docet p titulii cuftodire, dfiicz paffionts declarat myfteríü díces,' Ρίο]. LVIIE 1Rípe tie ος ín(mício ιπείο τί, Per hos inimicitia, rum gradus uíq ad effu(ioné afcedit(οπου Inimici ete fuerüit iudzi Iefu chrifto diio nfo; cü ei inuidebantocculte. Infurrexerüt cótra cüi, cü praceptis ei?obuiauertit.Opartj iníqtatis effecti funt, cii man?armauerüt ad interfectione, Viri funt facti cruo ris, cü(anguine iufti fup fc fuofcqp filiós futurü efTe dixe runt. T&[£àuía ecce ceperüraiam mes vC. Vt me traderét mortí, eq Ίβο(πήγα zc.Non hac Dauid de fe dicere potuít, qui fe in alio pfalmo pleni peccatis effe co gnouit:fed de eo qui pctànra portans;(ine ullo iniqtatis pódere uíq ad exitii corporea mortís cucurrit. Sine ἐπί» quitate cucurri δὲ direxi.Et ifte pfalm?ex pfona diii intel ligi pot. Ait quippe: Venít princeps müdi ífti?,& inuenit Ioó.14..d in menihil. Vei certe cucurrít.i, de coelo uenit in uterü: de utero ín prafepe: de prafepi in cruce: decruce in fe/ pulchrü:de fepulcho ad inferos: de inferis uictor remea uitad calos.Et direxit,nó fenfus fuos, fed noftros:quia prauierát δὲ cortuofi, Vfi ppheta díxit:Fterütpraua,in^ Efa, directa,& afpera in uias planas. t€[ Exurge ín occurfum πιεῦ Ad patrem hzcloquit, a dfe in euagelijs clarificari precat. Qcui€ tandsoccurrens, manüq porrigens, re/ fpondit dicens:Etclarificauí,& iterü clarificabo.C) uem Iob. occurfum ufq ad ui(itationé gentium extendi poftulat, dicés:Sed exurge in occurfum miíhií,id eft,fac íllos intel^ ligere deillo curfu quem habui,q ego zqualis tibi, Vn/ deait: ἃ fummo coelo egreffio eíus:& occurfus eius αὐ ps.19a ad íummum eíus,hoc eft, deus pater fuper omnes crea/ turasfpirituales. v«[€t víde. Ac(idicat:utfaciastu «os uidere,id eft;ut credant mezqualem ἰδ.; $928 4 Ἐπ(ἧς C 2 Í Ϊ E z ἢ li ΐ I } Rema,ic crediturifunt. Cum £ommen.Ibicronyimi 8«£ttuvfie veuo vírtutü oeucifracl:(arende ad vífiranz dae omnee gentee: non míferearie ormnibue quíoperantur éníquitarem., Vt cüm íuftos uifitatio diuina refpicit, illos peccatí poena conftríngat.Ettu diie deus uírtutü, id eft, angelorti X homini, Deus ifrael, hoc eft, deus anímarü uidentiti deum,.Chri ftus ad patre: Intéde ad uifitandas omnes gentes:non folum in Judza,(cd etíam δὲ in gentibus. b 4Γ£o uertantur ad vefperüi εἰ famem paríentur vt caueg. Víqp ad exitü uita(uz, fame uerbi dei patientur:nec ar/ guuntur in diuerfis malis, ut poenitentia agerent. Γι’ cuibunt cínítateim.Sed cunditatem ac facrifi ciorü in ea reperíunt. Vel de his loquitur, quiin fine ex iudais eim fübintroierit ple/ nitudo gétium, tunc ois i(rael faluus erit. o, 4L£cce loquentur. (n ozc fuo:« gladíuo ín labtjeco:&. Blafphe niiz& infidelitatef eo rum, gladio compa/ ratzíunt. e( p&uo/ níam quía audtuít. Ne mo ením hominü au dit,cum hía domino irriden£:ficut fequi£: f«[£ttuoomíne oe: rídebía cos. Ὁ αἱ te ἐπ τα δὲ defpectu ha bent. 66. lo oeducee oimuee gen tee. Illas quz terefur rexiífe non credunt. Nam(ἀπείπῃ his mul ti credentes: quínon irridentur a deo. Vel omnes gentes, quiligna& lapides adorabant:;nullis meritis pracedentibus, adducit il/ los deusad cognofcendam uerítatem. b 4Γ“ΟΣ! díneim mcam ad τε cuftodíam. Id eft, omnes uírtutes meas ad rc cuftodiam:nó ad me,fed ad te:quia(emper ín ipfis tibi laudes refero,non meis uiribus. Vnde Paulus dicit:' nGort4.b Si enim accepifti, quid gloríaris quafi non acceperíse {4 S'o:ítudínem meam ad te cuftodíam: quía ocue fufce; ptoz meus ca,Fortitudinem íllam cuftodiam dicit: quia Lob.10.d animam eius nemo auferre potuit, ipfo dicente: Nemo eam aufcreta me:fed ego poteftatem habeo tollendi, re/ fumendiqeam. k[£»cuemeus míferícozdía eít& pae» ueníet ime.Prauenit illum mifericordia patrís:cum prius ' centurio eum deum confeífus eft, qj uideret ab inferis re ΄ furrexi(Te. Sed X multi percutientes pectora fua, réuet/' Mar.15.d tebantur dicentes: Vere filius dei erat ifte, ur dicentes; Vt ς 1«xus oftendít míbí fuper ínímícos meoe:ne occídae eoe nequari, dooblíuífcantur populi meí, Vt&(i non credant, tamen: Lujb intelligant eum effe deum:íuxta illud:Et uidebit omnis caro falutare dei noftri,Et non occidas illos, neforteob/ liuifcanturnomínistui. m 4Γ 2ífpergecosínvírture tua. Noli penitus delere iudzos: quía populus tuus fem er eft appellatus:fed in toto eos orbe difperge:ut(altem ic emendati, fuperbire defi(tant: uc uel in hac di(per(io ne,(celus fuum poenitendo deplorent;. n€[€tocpone s& tu domíné deus uírtutü deus ifrael. Intende ad uifi^ tandas omnes gentes: no mifercaris omnibus quí ope: b rantur iníquitaté. Conuertant ad uefperam; δὲ famem $ patíen£ ut canes:& círcüibunt cíuítaté. Ecce loquenf ín e ote fuo:& gladius ín labijs eorü, quóniá quis audiuit. * Ettü domine deridebis eos:& ád níhilá deduces omes gentes, Fortítudiné méam ad tecaftodíam: quíá deus & fufceptor meus es: delis meus mifcd'ía eíus pracueniet i me. Delis oftendit mihí fap ínímícos meos ne occídas nullam folénitatü io; cos:nequando obliuifcant populi mei. Dífperge illos » ín uirtute tua:& depóne eos protector meus domíne. Delíctumoris eorum fermonem labiorum íipforum:& ὁ cómprehendanturín fuperbía fua.Et de exécratione& a mendacio annuncíabunf ín cófummatione: in írà con» r fummatíonis δὲ nó erünt.Et fcíént quía deus domína^ e bítar Iacob:& finium terra. Conuérten£ ad uefperam δέ famem patientur ut canes:& eircuibunt ciuitate. Ipfi difpereuntur ad tnandacandum: fio non fuerínt fa ε turati& murmutabunt. Eeóautem cantabo fortítudé^ Σ ném tuam:& éxultabo mane miferícordíá tuam. Quiá factus cs fufceptor meus δὲ refugium meum: ín die trí ; bulatíonís me. Adiutór meus tibi pfallam: quía deus ἡ fufceptor meus es:deus meus mifericordia mea. ; Infiném pro hís quí cómutabunt ín tituli ínfcriptione tonibt ER Dauid.in doctríná cum fuccédit Mefopotamíam yría: δὲ Syriam Sobal: δὲ conuertit Ioab& perauffit Edomín ualle Saliínarum duodecím tmilía. : eoa pzotectoz meue oomíne, Z»elíctum ozfe εοεῦ fermorieg labíozumipfozum. De(truantur ín malicia(ua: propter: ucrba,quibus chriftum tuum περασε: δὲ tame filios' Abrahzfeeffeiactitant. o«[£ompzebendanturínfu/ ΄ perbía fug. Hoceft, humilesfiant. ρα€roeceyxecratío, ne etmendacío annum, ciabuntur(n cófüumma tíone. Execrabantur ením diim:cum eum: cebant. Innectebant mendaciü:cum eum: damoniü habere aie: "ban. q€ 3níra: cofummatíonío znon' erunt, Vt non poffint: perfeuerare in maliz cia fua:fed in ea con/ fumantur. r(ft: fcíent quía oeus oomí. nabítur íacob« finium terre. Nà funt nónulli qui fe defcendere ab Iacob genereglorian tur. Etfinium terra, id e(tomniü gentiii, 9«€ onuertenrur ad veíperam«famem pa tientur vt canee:et cir» cuibunt ciuítare, 3pff "offpergent ad παπά) (πάση: o non füe; rínt faturati/z murmur Tabunt, Poft diap(al» ma, iterat fentétiam,' qua inimici fame pa»: -tien£ ut canes: dum legis literá cü circum ᾽ cifione carnali,&(a7 crificia de nece pecu; Sed quía in peregri, nationc hzc celebrát, nec ab his rcficiun£ fpiritualiter:zmurmu rant cótra deü. Hinc propheta dominica myfteriü refurrectio; nis contuens exultat& dicit: τάγιξαο αυ cantabo foz/ tírudínem tuam: oomíne, Qr uia uicifti mortem. Vel forti tudinem díuinitatissquomodo uicit diabolum,hocpra dicabo. ν ΑΓ texultabo mane mífcóíam tuam. Ω ία diluculo furrexifti. Mane, hoceft, quando conuertit ín iuuentute. Vel mane, initium fidei catholice: uel mane (utdixí)refurrectionem.«ία factue ee fufceptosimeue et refugíum meum ín ofe tríbulatíonío mee, Sufcepisfti me protectione prafidíj tui: ne cum his coiungeretue confcientia mea. y«[2ldíutoz meustibi pfallam:quía ocue fufceproz meus ce: oeue meue míferícozdía mea. Ip(i fe domino ,ppheta pollicetur iugiter píallere: cuius ope adiutus atq fuíceptus eft, Q ui& nobis praftare digne»: tur:utadiutorío eius muniti;miferícordia adiuti, réfur-: rectione glorificati, mereamur ín ecclefia fancta, laudes: eíusimmaculatisfenfibusexaltare. Amen.—. s«[ 3: finem pzo bie quí commutabunrur ín títuli(afcríptiometpfi vauíd ín ooctrinam: cam fuccendít mefoporamíam fyríg et fyríam fobal:et conuertít íoab et percuffít edom ín valle falí^ narum ouodecím mílía, Ο u&rícur ubi hac hiftoria ΤΗ LIX Deusreppulifti filium lofeph fabri di Marsa ke dum profequuntur,^“ ptá fiteIn regnorufn libris, qua hic manifeftiffime legit, s Rett$4 Sed ibi pro ualle(alinarum,feptuaginta interpretes ipf& hebraa uerba pofüerunt,nS'à N"Age melah. Sed quía: interpretatü non eft, ab hís qui hebrzi fermonis non hà bé¬icia,quidígnificeignorat, Píalmus-LDX-7 . Deus repulifid x; Romain A ΤῊ xl m $5 DB d ἷ ju zin pfalimmm €ucreppaliiti noo et oeftruxíftí noe. Pertinet ad populum iudaicum.Q.uando illum per:: mittebat deus tríbulari: quafi tunc uidebaé repellere. Et modo ecclefiam uidetur repelle/ t&qiiillam permittít tentarí per tribulationé.Nam aliter nó repellit:quía dixit fan&us Paulus:Non LIX$0. 4I ceps de ftirpe eius: donec ueniat domin?:ut dixit lacob: GC Iudatelaudabunt fratres tui: manus tuz ín ceruicibus ínimicort tuorum, Tu dominaberis fuper fratres tuos. Chriftus intelligi perIudam: utillud: Vicitleo ας τ) ApocaE.s.b buluda..p€«[ Z»oab olla fpeíineg.Moab ín Genefi male; dictionis fufcepitop; probriü:quií poft de/. repellit deufplabem: ὃ Eus réppulífti nos δὲ deftruxifti nos: irátuses— cem generationes re füam, quà SET c& mifertus es nobís. Commóuifli terram&— cipiturin ecclefia det, ien postu c conturbafti eam: faná contrítiones eíus quia ced si n fei; ait: Vade,& deftrue, f commotaeft. O ftendifti pópulo tuo dura:pótaftínos— nem urens crudelita δι diffipa,& euelle, δύ adifica, Ac fi dixiffet: Dceftrüe uitia€ pec/ tutcs, Repellit nos ac dcftruit,cum pecca; ἡ eftín fancto fuo:letabór δέ partibor ficemam:& con^ mus. Miferef&adifi., allem tabernaculorum mctibor. Metis eft galaad,& : meuseft manafles:& ephraim fortitudo capitis meí. δέ Srameescimnifer ὁ Inda réx me*: Mab olla ἔρεί mea.In idumaàm exten cat,cum ad eum pae/ nitendo reuertímur. τυσεοποῦίο. Ira deí, jufta indicta dici, r dam calcíamentü meum:mihi aliénigenz fubditi funt. c€ Commouíftiter/? Oüís deducet meín diuitaté munitá: aut quis deducet pamm. Corporis αι nofi. waffrcon; που in idumaam«δη τα deusq reppuliíti nos: turbaftíeamm. Cumtri. 7 δὲ nón egredíetís deus ín uirtutibus noftrís. Da nóbís ; auxilium de tribulatione:& uanafalus homínís.In deó faciemus uírtuté:& ipfe ad nihilum deducet tribulan^ commoraef.Moraet ,tesnos, Infinémínhymnis pfalmus Dauid. LX bulos produceret& fpinas. e[απ contríríonea eíue quía ema malicíjs: ut fru/ étum exhibeat fancti ^- tatis. fep(tendi(tí populotuo oura. Vtte attentius quareret. Caftigas enim omnem filium quem recipis. Oftendifti populo tuo du^ ra, hoceft, tribulationem. Vnde fanctüs Paulus dicit: y LTimojc QLuiuoluntpie uiuere ín Chri(to,perfecutione patíun/ s] ui ad {ΠῚ d ταῦ bit diti Qi yid dr in it tur. αὶ QpDoraftínos νίπο cópunctíonío, Vt confufi in facinorib?,compuncétio fit ad e reuertendi. Per uinum, lex populi dei intelligitur:& ipfa compunctio gratía dei eft. bé Eedífti metuentibus te figníficaríone vr fugtant afadcarcue:vt liberentur oilectí tuí. Prabuifti baptifmü: quo abluti,fageremus a futura ira: per quod nó folum Feuer ed etiam dilectituiliberantur,(Q[€^aluum coertera tua. Chrifto tuo,qui eft falus noftra, k€[€t craudíme, Cum te inuocauero. Dextera patris,filíus eft. Saluum fac. De illis dicit qui faluandi erunt: quando filias tuus mittet me ín dexterà tuam in dic iudícij. Vn/ - 15$117.€ deinalio loco dicit: Dextera domini fecit uirrutem. |. 4C Z»cuo locutue eft(a fancro füo.Pater in deo homine: Lund dequo gabriel ad Mariam αἰτ πιο nafcctur ex te fan, &um, uocabitur filius dei. Vel ut fanctus Paulus dí/ } Cor.4.d cit: Deus eratín Chrifto, mundum reconcilíans fibi. m 4Γ Z ctaboz et oíuídam ficemar: et conuallem jaberna/ culozum meríboz, Qcuidam ficemam famariam putant: conuallem yo cabernaculorum,hanc habitationem ter^ renam,Ergo cum uenerit dominus in laticia fplendorís aterni iudicare mundum, diuidet f(amariam: ac conual fem tabernaculorü dimctie£, Tunc aliam partem ad bea titudinem traníferet:aliam yo quam iniuftam reperiet, : cuminfidelibus unie. n€[ Z/»cus eft galaadier meus eff manaffes: et epbzaím fozrítudo capio met. In Galaad atq; Manaffe, totü fibi fubiectum indicat mundum. In Ephraim yo populi futuri, id eft, ecclefia congreganda W/^— Gi48« fpcciemffignat: propter benedictionem Iacob, quam ín cum effudit.Fortitudínem autem ipfam,ecclefiam dicit: cuius factus eft caput. Meus eft Galaad, meus eft Ma; naífes, Vniuería hec degentium uocatione dicuntur; quarum diueríz uírtutes,fub fingulorü ncminü inter/ preationereferende erunt. ο] Juda rer meus.) uia 9)^ Gdi49b cxtribuludaortus ei chriftus. Qzuia non deficiet prirv e πίΠο compunctionis, Dedifti metuentibus te aie Defrüe uitia& pe edtíonerm:ut fugíant a facie atcus. Vt liberentur dilecti cata, δὲ adifica uir/ 4 ει(αὐ fac dextera tua δὲ éxaudi me. Des locutus tc peccatí, Spes eníni dei de peccatoribus hac eft: ut decoctis. peccatis, conuertant. δὲ uiuant., Inde dicit Hieremias propheta: fam:& facies eius a fà cie aquilonis.Et alibi ardefcent mala, qua funt fuper terram: íd εἰ tribulationes τς’ niunt a diabolo fup terram,qua eft eccle; fia:(icut Paulus dicit: operatur:patictia au/ tem probationé:pro/ batio Yo fpem: fpes yo non confunditur: quía charitas dei αἱ fufa eft in cordib? no ftris, per fpiritumfanctum qui datus eft nobis. q€[ 3n ídumear ertendam calcíaraenrum meum. Víq in regione Efau, apoftolorii pedes dirigédos effe pronunciat:quía in calciamentis, pedes: in pedibus yo greffus apoftolici Exaudi deus intelligunt: iuxta Πα: ΟΣ fpeciofi pedes euágelicantiti Naum.r.d pacé,euágelicatiü bona,1dumaa interpreta£ fanguinea, Romao.e fiue terrena. ἃς(i dicat: In iftos tales,oftendà calciamétü meü,id eft,mea exépla. r[ οὶ alienígene fubdíri funt. Alienigenz,id cít,gentes: fubdita funt ecclefie, In alloz phylís,alienarum gentium prauitates oftendit:qui ufgs adaduenrum chriíti,in ignorantiz tenebris refidebant. Nuncautem fubdise,id eft,humiliter aufcultantes pro» phetiam,quz chriftum annuncíat:per fidem fuam lu^ cem uidentmagnam. ο€huíoocducet me ín ciuitate munítam. Chriftus dominus qui auertítimpietatem ab lacob:ipfe deducet nos in ciuitatem hierufalem: in qua fancti diuinam circumftant maieftaré. Vel in cíuitatem munità,hoc eft,in ecclefiam: quz munita eft per fidem. t 4 Zutquío ocducet me víq» ín ídumgam. Ile quí fe fu^ perius calciamenta extendere repromifit.Ipfe enim pro^ phetam,fd eft, przdicationem prophetícam dirigi iubet ineam. v4['ifonnetu euo dreppulítánoez Vt proba/ tos agnofcercs. Reppulifti propter cranfgreffionem no» ftram:uel peccatum Ade, hoc eft, deftruxit idololatrías uelnofirguitia& peccata. x€£tnonceredíeríe ocug ín virtutibus υοβτίο. Ο ία peccatis infirmi(umus. γε δα ποῦίσ augilium oc tribulatíone:quía vaua falus bó [πίπίσ. Audiant hzc qui fpes fuas in potentatibus homi» num, uelíntertenarum diuitiarum fplendoribus po» nunt:quia uana eft falus hominis:& deus folus,oppore tunum tribulationibus noftrís praftat auxilium, s«[ 3n ocofaciemus vírtutem:er(pfe ad níbílum oeducet tríbulantee noe, In ipfo Πε uírtus noftra: in ipfo omnis gloria:& ipfead nihilum redigettam uitia, qua nos τί’ bulant:dj inimicos, απίπος impugnant:& a fpe aterní/ tátís reuocare conantur, ae 3n finem ín bymuíos pfalinua vauíd. Vocem cótínet gratulantis prophete de aternitatis beatitudine, Píalmus— LX Exaudi deus Vidi ollam fuccen^ Hierer« dicit: Ab aquiloneex Ibidem, Tribulatio patiétiam Roma$.a D LI Ἐπ— JE£ommen.lDieronymi ; ZAR iducialiterfeau;^ adíjcientur inter iftas generationes regis huius,& dies& OON meg, Acfidicerer: Videeiüliuftauelpura— pedib?:tradideritregnü deo patri,ipfis imul ΟΝ ΝΣ οὶ 'fit;ubitu folusaudis& uidesincorde:ficutad— fanctis:ficutfequit: Ir[»ermanet in eternfi tn con pectu 'Éxo.14.d Moyfen dictü eft: Q.uid clamas ad mee Nunquiduoce θεί, Manebit em atern? in his,quos tradidit dec pamm clamoris dicit€ Non: regnum co orte 1! cit cohzredes& con fcd uoce cordis cla/ formes ac participes mat,(ΑΓ 2VMfínib? ter fibi, nullo iam in his rg ad te dlamaut| oum mortís domínio do^ antíarct coz meü. Nó minante.In cófpcctu de extremis terra ter, dei, id eft, ubinó erit: minis,fed de cip mutabilitas. orís habitaculo q e. ex intími cordis dolo ret? Mifericordia eft: reclaman acabfor, quia indulget noftra ξ hoc qd mortale nai: peat hoc ἆ finib9,id pad Ve ritas, aram) ἃ NAR RA plíus nó peccem?: ut € tad Ὡς γενν peccatü fup peccatü müdi:qu nó inducam?,.Q uis, clamet. Vel unus hó,: Η us ντ etunaecce(ia.Pro^ o noituo ín(πο fzculí: ut reddam uota mea de die in pir οτι di pter unitatem dicit aliquid boni habeat, cocanticorü dicitur: q: Onné deo fübíccta erít aia mea: ab ipfo enim& deam (ΩεΠ.ό.ς Vnaécolumba mea: P uir, G "1 Xalidi deus deprecationé meà: intéde órationi mez.À finib?térrz ad te damauí:dum anxíaret 9. cor meii ín petra exaltafti me.Deduxifti me, qa ε factus es fpes mea:tütrís fortitudinis a facic inimíci.In, * habitabó in tabernaculo tuo in fzcula: Ῥιξρατίῃ uclamento alarü tuarü. Qin tu de? me? exaudifti orationé ? meá:dedifti hxrédítaté tímétib? nomé cui Diis fuper κ dies regís: adijciés annos ei? ufq; ín dié generationis€ ! generatíonis.Permánet ín xternü ín m ectu deizmife » rícordíam& ueritaté ei? quis requíretz?Sic pfalmü dicó id.eft ecclefia intoto" falutarc meum. Nam& ipfedeüsmeus&falu ει(uis uirib?,ds müdo diffufa. Dum ϱ taris meus: fu Íceptór meus nonmoueboram deidonü.Mifcdiam diy, SEEWA a s s:;&ueritaté quisrequi ΕΣ t plíus. Quóufqy írruitis ín homíné, interficitis uniuerfi ret εἰ ἘΝ eius requi Velfiné meum,dum nefcit hó exitü oues D d[ 3 petra exalta ne:oeduríftí me q2 factus ee fpes imea. In chrifto fe exalta tum dicit:qui fcm Apfm, X petra ftabilis,& credentiü fpes nomínat.In petra exaltaíti me, hoc e(t;ín temetipfo: Y. Cort.1o.a utillud:Petra auté erat Chriftus.Petrus de petra. Vnde Mattb.r6 Ibidem.7 :€ diis dixit: Tu es Petrus:& fup hanc ροιτᾶ edificabo eccle *d(iam mei. Etalibi: Venerüt flumina& flauerüt uenti:& irruerütín domüilla δὲ nó ceciditfundata em erat fupra firmà petra,qua eft Chriftus, Deduxifti me,id eft, in te/ metipío: quia tu es dux meus, tu cs uíator meus.Q uía factus es(pes mea. Vox ecclefiz ad chríftum. Ac(i dicat: Q.uó tu refurrexifti imortalis: δὲ nos fic credim?"refur/ gere. eq[ Zurríe foztítudinío a facíe ínítmíci, Haec eim fpes, chriftus dominus:turris nobis factus eft a facie diaboli, uel nequitiarü cius:ut nos ab cius ín(idijs muniat ac de fendat.Sed δὲ deus pater factus e(t nobis turris fortitudi nis:exaltans nos in petra,id eff.in chrifto(uo. Tu chrifte turris fortitudinis: quí uicifti diabolum,& dignatus es pati propter nos.Suntergo turres infirmitatis: id e(t,illí Lu.14..f qui cofiduntin uirtute fua:ficut in euangelio dicitur: Si quís uultturré edificare; X nó cóputat fumptus eius;& reliqua:poftea qui uiderintilludent ei dicentes: Híc hó «apit zdificare:X nó potuít coófummare. fT 3nbabíta bot tabernaculo tuo ín fecula. In illo ucicp, ubi(ine fine manfuri deum iugiter cótemplabimur, 6"f*totegar 4n velaméto οἰαγῇ tuar(i εξ, Dum adhuc cómoror in hoc &orpore,tua muníar protectione.Protegar,íd eft, defen; (ἅτ.[πὶ uelamento alarü. Alz duz, duo teftamenta funt: quibus protegitur ecclefia. Vel fub protectione díuinita wis. b«L»ediftí beredíraté rímétíbue nomé τι, ef, in &egno caelorü praftitifti eis,ut uitam eternà hzreditent. £L 2»ieo fuper oíce regío. Regi eterno,id eft;chrifto απο, dies aterni funt, quí quotidie fuper dies augentur:co q claritate eíus nulla diícríminetnox. k 4[Zidácíeo annoa «íue vfqp in oíem generatíoníe er generatíonío. Generatio Ágitur huius regis príma eft:qua de deo patre ineffabili, ter naíci£.Secüda, ἅ factus eft primogenitus mortuorü: quz extédit u(q»ad illam generatione futuri iudicij: de Mattb,19,d qua díis aic Vos qui fecuti eftis me in regeneratióe:cü(e; derit fili? ΠΟΙ͂ in fede maieftatis fuz, fedebitis€ uos fu fedes duodecim,iu dicates duodecim tribus τας], Ergo 2 uos:tandj paríeti ἰπο[ίπατο& macería: depulfz. ritur mifericordia ac ueritas ab eis, quiin : plenitudine dei con; fiftunt: Sed nec hís quicd dee(t,iuxta illud oraculü(al Veruntamen H uatorís:In die illa nihil rogabitis patrem.In hac ergo ple Iob1ée nitudine propheta fpem ponens,fubiecit, nep ic pfal lam nomíuítuo oeus ín ρου! feculí. Vox eccfiae. P(allam, pradicabo:&operecomplebo. o 4Γ Citreddam vota mea oc oíc(1t ofeim. Vr reddam uota mea:ideft,quicquid fpopondimus deo cuftodire. De die in diem, hoceft,& hictefemp laudare:& in futuro fine fine.Pfalletaffidue, & uota iugiter reddet:cum corruptio corporis huius ἐπ} dueritincorruptionem:& mortale hocindueritimmor, talitatem, δὲ reful(erit. ΩΣ uod& nobis praftare dignet, ut conformes facti glorie fuz: erutia corruptione mor» tis fecunda, pfallere mereamur nomini eius in fpirítua/ liumoblationeuotorum,. ρά 3nfinem po idítbumn pfalinue vauíd. Ite pfalmus plenü in deo affectum pro: 1 phetz edocet, dicens: Pfalmus| LXI :(πε oco fübíecta erít aia mea:ab ípfo erf faluta re mcü. Poteft hoc& hó ille dicere: qui relictis uanz delyramétis philofophiz,ac erroris ido» lolatriz coeno, mundo fe corde ἀπο fubdidit. r&« tam et(pfe oeue mcue« falutarío metia.Scit em(alutare müdi, Iefum chriftum hois formà fufcepiffe: qui fe tranfferata morte in uitam. Ab ipfo ei deo falutare mcü:ficut dixit Symeon:Q uía uiderüt oculi mei falutare tuü.Et in alio Lite— loco dicit:Salutare uultus mei deus me?. e«[Zidíutoz P$-4Lb meus non mouebo: amplíue.. Firmiter ein fe in eo ftaturü confidit, Adiutor meus in prafenti,fufceptor in aternita. te.Ipfe poftea nó timetcadere. Non habet ubi curratam plius,nifi αἰ ad deum. Apoftoli dixeruntad chriftum: Domineoftende nobis patrem,& fufficit nobis. Γε[θπουία(rruítíe ín bomínem; ínterficítío vníuer(i voe: rand paríetí(nclínato/ et maceríe oepulfe* Non uult ας’ quiefcere iniquis:qui tenues hominum ac uitiofas men tes, in noua facinora inclinare compellunt, Interficietis«^ uosomnes.Q) ui uoluntatem habet occidendi: ctiam(i nó percutíat,occidit. Ὁ. uafi paríeti inclinato& maceria depul(z, Cum ego paffioné pati aduenerim, uos quafi inuitum morícogitis, Aliter( iuxta Symmachi tamen interpretationem): Naturalis in uobis inuerfus εἰ fen/ fus: ut cum recti fitis creati, proníad ruinam ferimifli,—Veruntamen niid! [fin nil Prouer, (n jid y zin pfalmum fticiam: qm ipfi facu rabuntur. bé G:e ἡ díuitiz: fiaffluant, nolite cor apponere. Semel locütus LXII$o.«2 Dauid ínterpretatur fuo bídicebárerco:de| i eft deus duo haccdudiuisquia poteftas dei eft&tibido— fors manu, fiue de; fuo maledicebanr.Pro ni mifcd'iazauí ddesutiicaiar fyderabilis. Idumza fercbantadíeducen, ΚΠΕ mile ía:quía tu reddes unícuiqy iuxta opera fua. interpretatur fangui/ dum ore aedi bo 1 Palmis Dauid cumeffet ín deferto Idamaz. LXH nes(iue ην na,cü mala cordibus. m χα: m- XT ertum, hoc eft, dere reiner cQ Clerum ἃ Eus detis micus:ad tede luce uíeilo. Sitlitin^ y aumideitipfe po un: oto fabiecta erít te anima mea: dj multipliciter tibi caro mea.' pulus iudaícus: uel aníma mea:ab ípfo eit) ONT: Ἢ gentilis,quiin fangui falutarc mei, δα et e F In terra defertaí fua δὲ inaquofa, fic in[απ΄ neuelterrenís uiden ik Sae BIS: εἴα) αὶ cto appárui tibízut uíderém uirtutem tuam δὲ gloríam«— turcommorari.Pfal/ meue/ adíutoz η 5 ἱ T HAS:(ac. musadüuentus domí ;: Í cri y m γη ων Quóniá melior cft mifericordía tua fpe Mitasr RRSqnOEnEES ocu 3n veo falutare mei aDiamKà: riut:dequofeproz €lozía mea oc? auyilij pheta quaíi illumina meiiet fpes mea ín oco eft. Poft ínterie&ionem díapfalma tisprofitetur fe fiueadiutoriü,fiue glorià ab ipfo habere: qui nobis de his omnibus a paffionís fuz córumelia re; liquitexempla. Ὁ€f Sperateíneo ottinío congregarío populí. Ipfe eft& auxilium& fpes: in quo omnís coctus ecclefiafticus(perare debet ac deprecari,(icut fequitur. € 4L€ffundíte cozam íllo cozda veitra:oeue adíüroe nofter ín eiernum.Si cum fletu ei occulta cordium referam?, ut omnes faciunt fancti:adiutoría cius adipifcemur. Nam quia hzc peccatores omittunt,adiecit.{4 Gleruntame vani filij bomínü: mendacco fil bomínt ín ftatberíe vt oe: cipiant: ipfi(a vanitate ín(dípfum. Ομ fub iufticiz pon/ deratione atqj cloquétiz uanitate, decipiunt innocetes. * ἘΠ} hominis,filj Adam,filij tranfgrefforís. Vnde dicit: 4 Εἰ homini ufcpquo graui corde. Mendaces filij homi, 10.b num ín fzatheris.Salomó dicit:Pondus€ pondus, men ura& menfura, utrunqp abominabile apud deum. Et Prouer,ina lio loco dicit:Stathera dolofa abominabilis diio:& pon duszquüuoluntaseius. 6 ἸΠο τα fperare ín íniquí^ τοῖοι ες rapínae nolíte concupifcere:oíuíríe fi αἰ πε: nolíte cozapponere. Ω. υἱὰ qui in his fperauerit, regnii capere cetleítenon poteft, Vnde dicit Apoftolus ad l'imotheti: VTimo,ó,d Pracipe diuitib? huius fzculí no fperarein incerto diui; tiarum,fed in deo uiuo:qui praftat nobís omnia abun: danteradfruendum, b«[Gemellocutue eft ocue ouo. -Qaaitfemel,firmitaté dictorum oftendit. C» duo,noui ucterifgs te(taméti, unum demonftrat auctorem.Semel locutus eft deus duo,hac audiui. Semel nó ad numerü referédum eft,fed ad(ententiz firmitate. Qua funt auté quz duo pariter audiuitcEt poffe deum omnía,& in fuí iudicfj ueritate mifereri. Quida ita dícunt: Semel deus locutus eft inlege: δὲ eadem rurfus in cuagelio precipit. í&L loccaudíuí:qz poteftao εί eft.Per hzc duo teframéta, poteftaté,mifericordiam,iufticiamq dei cognouit: ficut fequitur, k(ΓΕ ribí oomíne miferícozdía:qz ru rcddee tumcernensexultat& dicit.— Píal. LXII tus oeue metuo:ad te oe luce vígilo. Licetom nes fancti ín deo die noctudp uigilent: hic tf in oratione fua, pleno diuinz lucis fplendo/ rc refulget. tíbícaro mea. 3n terra oeferra et ínuía et ínaquofa. Sitit ín. dco,& anima δὲ cordis affectu:nihil dubiti,nihil aduer; fum in fe retinés: fed inter ariditates ac folitudines iftius fxculi,eum tota mente defyderat: illum habens ardore, quo iufticia dei(ititur.Sitiuitin te anima mea: d multi, pliciter tibi caro mea. Anima quidem defyderat deum: fed ad defyderatum finem carnis laboribus perueniturz Idco multipliciter caro deum quarit:quia multis affici£ iniurijs, Defcribit íufti uiri egeftatem, rorméta, vigilias, agrotationem.Sitiuit domin? fidem ecclefie: δὲ efuriuit falutem humani generís.Sic& ecclefia quotidie fitit chri πε Cítíuít(t te aníma mea: q5 multíplíciter . ae eruntamé precii meum cogítauer&t repellere/cucurri^— vnícufqp iuxta opera füa.Ipfe enim omneiudiciü accepita Iob.5.d ."ínfiti.Declinatatalibus: quinofolum peccatoresimpu^ patre:ut negligentibus damnationé, peenitentibus mi;() gnant, fcd ἐπ[πες honoréauferre nitunt.Ideocurrit—fericordiam, iuftis premia praparet: qui nosa iudicio in(ancta fiti: quia beati funt quiefuriunt& fitiuntiufti^ mortíseripiat: nofqpfibi quafi alumnos ,pprios fubdat: ciam. Cucurri in fiti. Cucurit chriftus decoo:uenitin^ conformeíg corpori fuo factos, aternitati perpetua di» ee 4 de iero in Εν. siccae Cra ταίρι: ue(t-,-. oteftas dei eft, Pra hilia.Cucurric 9 Vetüntamen precíi meü cogitauerüt tepellere;cucarti ας ἔπιε quia μια pid ud αι» in fiti: ort(uo brdicebant,& corde fuo maledicebant.^ creacres ἐκ nibilo e(uriens uenit ad ar: Miri: it Mifericordi Pure Vellidui,id* Verüntamen deo fubíecta erítaníma mea: quoníam ROSE PORE. eftin cruce(λοι hu abipfo ρατίξεία mea. Quía ipfe deus meus δζ faluator^nando.Potcftas fuit PCR ripipuM meus:adiutor meus nó emigrabo.In deo falutare meü in diuo: miror torrente inuia bibit.—& gloria mea: deus auxilij mei,& fpes meaindeoeft,^ Qeuiatu reddes uni, E Bon corum& tSperateín eo omníscogregatio populieffanditécorà DT E opa fuas 1» pTimo..b Paulus dict: Cur/| illocorda üeftra:deus adiutor nofter ín ternum. Ve^| lis. Damnas pecca/ tr fum confummaui,fi/ ON Οἷα PRA s nfi tores: remuneras i sa demeruani Sitiunt, t rantamén παπί filij homínü: mendaces fiij homínüin$^ αμα m utdi&üef:Beatiqui— ftratherisut decipiant:ipfi de uanítate inídipfam.INo7— canídcum effet ince. efuriunt&itiuntiu/ lite fpérare ininiquitatezX rapinas noliteconcupifcere:— ferto idnmgg. Dauid figuram tenet ο, D ftum, Vnde dicit: Beati qui e(uriunt& fitiunt iufticiam: Mattb.5,a quoniam ipfi faturabunt.Multipliciter caro: quía plus fuftinetcaro ᾧ anima. Ozuis aníma per cogitatione cru cietur in corpore: corpus tamé fuftineta foris tribulatio nem. Vult liberari,id cft,deponere mortalitatem. In ter/ ra deferta, in inuio, δ inaquofo. In deferto, ubi non eft uía neq aqua, mundus intelligitur, Defertum, propter peccatores dicirur, o€f Síc(a faticto apparu tíbf.In hac fiti degens,fanctus apparebo tibi. Hic propheta propter fpem fua futurü ,p praterito pofuit, Ρ Εἴ,€it videre vit" tuté tuá τ glozíá rud, Chriftü utíqiiqui iuxta Apofiolü,pa tris& uirtus δὲ claritas eft, Virtute: quia uicit diabolu,& liberauitgenus humani, Virtute dicit: quia qd'infirmül eft dei fortius eft hominib?.Sic in fancto apparui tibi,id eft,in fan&o defyderio.Et gloria tuam,id eft,glorià refue gentis a mortuis.fedentisad dexterápatris. ἃ€»uía inelíoz eft míferícozdía tua fuper vitac. Mifericordia tua uitam praftat terna. Vita pra(ens fxpe morté operát. Mifcricorda tua, qua libera(ii nos de poteftate diaboli. Labiamea ο de ei — ο ο σσ sm 1. Tíme,2,c VelutPaulus in per/ ...£ommen.Ibicronymi. a QT£obía mea laudabuntte οὓς. Sícbenedícam te ín víta mea. Benc ín uítafua labíjs deum laudat,qui in€o uiuit: quia fcitalibi dictü:Non mortui laudabuntte dfie.Poft miferícordiam,laus:hicorando,jillic laudando. b«re: ín nomíne tuo leuabo tanus meae. Perfcctioperis bono a te(ublimabor.Chrí; ftus tota die expan/ "ditman?in crucead. s labíá mealaudabuntte. Sicbenedicam te ín uita mea: Xaudíocusozaríonémeam Píalmus ΙΧ €um oepz€coz:a rímoze ínimíci erípe anírmá mearn. Credenti deum, multa funt tentamenta,(cám Apoftolü:Omnes(inquit) qui uolunt pie uíue/ rein chrifto Ie(u,perfecutioné patíunt. Vnde intente nos in orationibus uígir lareoportet,utrepu, gnarc poífim? uitíjs. ^" n Li€ 1 n ΄ ΄ populi nó credente, ὃ&ínnómiínetuoleuabo manus meas, Síait adípé& Α tímore inimici id '& contradicente fibi. manus puras fine íra & difceptatione. Per inguedíne repleatur aníma mea:& labijs exultationis fonafanctorüleuans Ὁ nius os meii. Sí memór fuí ταί fuper ftratü meü:ín mereens qui occidit e matütínis medítabor ín te:quía fuifti adiutor meus.Et p: eít, diaboli perfecuto ris:utillud:Noliteti; potfantoccidere:fed -- D;$ t;: manus,operaintelli 5 ínuelamétó alatü tuarü exultabo: ααπασῆς ἁπίπια mea— poti? eum timete,qui guntur. cT Ofcut adípe« pínguedíne re» labis exultatíoníslau m dabíroemeá.Nonin ficutprifcorum holo cauftomatümos eft: 4 Y Infiném pfalmus Dauid. fed corde puro, δὲ, oremundocócinam nominituo, Sicutil, 9 lud holocauftum ín antcrioribus acceptü tibi fuit: ficrepleatur ne grati fpirituffan/ &i* Labijsexulatio/! ocultís immaculatum. Subító fagittabunt eum δὲ no nislaudabit osmeii, y tímebunt:firmáuerunt fibi fermone nequarn. INarraue Hicorationes,& illic laudationes δὲ laticía fempiterna. o4 Oc. 5 Scrütati(unt íniquítates: defecerüt fcrutátes fcrutinio, s Accédet homo ad cor altum:& exaltabit deus.Sagittz: pudicitizatgfan&i, e páruulorü facta funt plage eorum: δὲ infirmátz fant memo? fuí tuf fup(tra; tum meur, In lectulo tatis memor fum tui: quiaimmemor fum delectationis mun/ dana. Sic memor fui tui, Dicit hac ecclefia:& in requie,& in tribulatione non tuifuioblitus. e«[ 3nmatutínío medítaboz ín te:quía fuíft(adíutoz meue, Merito confitetur adiutore: quía per integritate fidei, matutína eius delectatur refurrectione. Vtinam& nosp fplendoré puri pectoris mereremur in €o in fpirituali lztícia delectari. ἔζει(π velaméto alarái tuarü exultabo. Cceleftis auxili protectione fetutandü putat:ideo in eo exultat. 64 Zdbe(iraníma mea poft te: me füfcepít ocktera tua. Relicto(xculo,dei dextera,id eft, ab eius falutari fe fufceptü teftatur. bf 3pfi vero. Hoc eft,inimici,{γη vanum quefierür anuná ΠΕΙ. ία incaffum οἱ nocere uoluerunt. k«Γ 3ntroíbuntin énferíoza terre.In inferno damnabun£,| 4L£ radent ín manue gladi.In perpetuítaté tormétorii,quibus detrun; candifunt. mJ j»arteo vulpíum erunt. Sortem Hero/ Lua.g dis,quia domino uulpis dictus eftfufcepturi. ne Rex vero Iegtabítur í1 oomíno. Chriftus in patre poft refurre; cionem. ο e[rlaudabunrur omnea quí fperant ín eo, Qui fü(cepta facraméta eius inuiolabiliter feruauerüt. p(«éuíaobftructum eft osloquenrism ínfqua.Iud&orü & principum facerdotum os refurgente domíno oppila tum eft, crefcente teftimonio ueritatis. Et nos deprece; mur domínum:utin eius lucem uigilantes,ipfum iugi tr fitientes:mereamur co largiente, bonis operibus ad; implerí. q« 3nfinem pfalmue oauíd.P(almus uocem continet prophetz deum iugiter deprecantis:sutnon fo; lum fya peccata,fed& alia malorum uenena ipfo prote; gente poffit euadere. Sed& nos intelligere rk sei id quodin eo canitur, in credentibus poffe impleri, ; poft teme füfcepít dextera cua. Ipfi αετό ín uánü qua plearuranimamea:er f fierunt anímá meá:íntróibüt ín inferiora terrzztráden tur ín manus οἰαάή, partes uulpium erunt. Rexueró adipe acpinguedine ο lxtabíturín deo: laudabuntur ómnes quí iurant ín eo: purcoru ue αρποτᾶ: ρ quid obfiructum eftos loquentium íniqua. Xaudi deis orationé meam cum deprecorza ti; more inímíci eripe anímá meam. Prótexifti me aconuentu malignantium: a multítudíne operantium iniquitatem. Quia exacuerüt ut gladium linguas fuas:. aiamea de pinguedi.$ íntenderunt arcum fuum rem dmaram: ut fagittent ín pótcorpus δὲ animà perdere in gehennà, 5«| T»»teríftimea cóuentu mialígnantít a multitudine operan; tíum(πίαυίεσεξ; qz ex, scucrunr vt gladíG lí guas fuae. Malignan, tur iniqui δέ acuunt linguas fuas ut blafa phementfed fanctus hic non cóturbatur; quía a deo protegit. A couétu malignan» tium,id eft,íudaori, ucl perfecutorü. Exz acuerüt ut gladium linguas fuas.Alio lo; co dicit: Lingua corü LXIII tunt ut abíconderét laqueos:díxerüt,quisuidebiteos?— gladius acutus, ΓαΓ Sntenderantarc fuum. Doarinà fua, v«fem amaram. Vt doctrinis dolofis decipiant paruulos » contra cos linguz eorum, Contürbatifuntomnesqui chrittiiueneophyti ; in baptifmo:(iue il/ uidehbant— m quí adhucigno rat myfterium doctri nzcolefis; p qCubítofagíttabunt eum ctnontíme: bunt. Cum eum dolofe uenenofi fagittant. Subito,quafi ex improuifo,id eft,in exceífu.Et non timebunt, hoc eft, deum& iudiciumeius. yf 4írmauerunt fibí fermone nequam."fflarrauerunt vt abfconderent laqueoe: oírerunti quie vídebít eos? Cum fc in hac malicia firmant: ut hos deceptionis laqueos huic rudiintendant: non putant hocdeum poffe cognofcere: cui nihil occultü latet: qui & noftras quoq animas potens eft a(agittis eorum lar, gis pietatis fuz armis defendere. 54&xcrutatí funt ní quítatee: oefecerumt fcrurantee fcrutínio. Haretíci quoqy Ícrutantur fcripturas(απάτης: δὲ nó fpiritualiter tra&an tcs,uanas exinde proferunt quaftiones: quib? nos per iniquitatem δὲ dolum cupiunt illaqueare. Sed nil prz» ualentes: ἱρῇ potius ἃ deo fcrutati atq exinaniti, relicti funtuacmi. aT iccedet bomo ad cozaltumiet eraltabíf Deuo.Si cum fapiétía dei ad alti cordis intelle&tum quis accedens ífta di(criminet: id eft, U€ritatem ac falfitatem difcernat,tunc deus exaltabitur, Q.ui cum fitaltiffim?, tamen de co quando recte fentimus, fublimatur inno/ bis. b[Gagítte paruulocum facte funt plage eozum. In, telligentes eim iufti cü uiderint hunc paruulum αξία perius expofuimus, ab hocperfuafionis ueneno inficis cum eleuauerint uocem(uam ut cum corrigant, proti/ museruntiniquis uerba corum quafi plage. c(£t ínfirmata eft contra eos língua eozum. Nullam capitftabir litaté elocutio eorü: fcd dolus€orü reddet eos infirmos, Ὁ€£ onturbatí(unt oco quí vídebant eos. Confufi& con turbati funt, qui(c imili errore implicitos recognofcüt. Ettimuit ἂν Timose Mattbaoe gii nito nt, p yii ipfim ji ni] gno d Lu.2.d ain pfalmum 5 a«r£ttünuít oiiío bomo.Ludiciii fibi imminere diuini, be€raununcíaucrüt opera ocí:et facta eiue(atellecerunt. Compuncti efi corde,intelligunt,annunciantqs mirabt liadei.. c€[£ ctabítur(uftua in οὔο et(perabít(ri eo.Sicut impius pro infidelitate fua formidat:ita iuftus per pem - eternítatis fua exul/ tatin ἀπο. o 4Γ£tlau dabuntur omice rectí uifuri funt. Beati em müdocordesquonia ὃ dio& fperabit ín eo:& landabun£ omnés rectí corde. In finém pfalmus Dauid cantícum Hiíeremíz, δὲ Ezechielis& populí pereerínationis:uel tranfmígratio nís cum ínciperet proficifci. E decét hymnus deus ín fion:& tibi reddetur uotum ín híerufale.Exáudi oratíoné ιποᾶ: àd te omnís caro ueníet. Verba iniquórü prata ι luerunt fuper nos:& impíctatíb? noftrís cu propicíabe finein pfalmue oautd! τίς, BeTrus quem eleeifti δὲ a(lumpfifti: iahabitabit ín ipfi deum uidebunt. e Q.ui nobis praftare dignetur:uta fagittis inimicorü liberi, ab arcu falfitatis erepti,, mereamur ab eo pro tcgi:quifanctisomni f bus,pípefalutis,glo^ i riam tribuit ímmor, k talitatis. ein cantícum bíeremíe et eccbielzpopulíoeca ὁ atrijs tuis. Keplebimür ín bonís domus tux: fanctüm print. Περί! τι»» eft templi tui mírábile ín zquitate. Εκάσαί nos deus falutarís nofter: fpes omnium finíum terrx δὲ ín marí nebabylonie inhie/ v lonce, Pracpárans montes ín uirtute tua accínctus po^ inperíona chrifti can tatur:& de reuerfio^ tufalem: δ΄ denoftra ad carleftem hierufa, t εεπεία: quí coturbas profundum marís fonü fluctüum Iem.Pfalmus LXIUI* cíus, l'ürbabunf gentes& tímebunt qüí habítant ter^ bymm?oe?' mínosa fignis tuis:exítus matutíni δὲ ucfpere delecta, ín fion:et 2 bís.Vifitafti térram& inébríafti eam: multiplicifti lo^ c cupletare eam.Flumén ἀεί repletü eft aquis: páraftí εἰ," theatralib?Pnegfimu? bumiillorá quoníá íta eft przparatío cius. Ríuós cíus inebría,multiplica eenímína eíus: ín ftillicidijs eius[π΄ ac uorum iugiter cft. tabit gérminás.Bndicés coronzanní beníenitatís tuz: . tíbíreddef votü in bíerufalé. Nó lacrorü templis: fed tibi omnipotés, laus - reddendum: in fion, id eft, in ecclefia, cua gloriam fpeculante: uel in coelefti hierufalem dignus commemorarís inhabítator, Reddetur ergo tíbí laus, quia deus essuotum, quiaredemptores. ς['£raudí ozationé mear. Per fpiritumfanctum:quí gemitibus in^ enarrabilibus,interpellat pro nobis, Ὁ 41 Zidteomnía Karo veniet. Ac(i diceret: Ad ce cóuertetur omnís homo. [« Clerba íníquozá, Dogmata philofophorü,fatuitatefqs gentilium, k4T[vzeualuerunt fuper noo. Cum te nefcire; Hiere,16,d mus,quó Hieremias díxit: Vere mendaciü& uanitatem "locuti funt patres noftrí,£ nó profuitcis, IT tímpie/ tatíbus no(trío tu pzopícíabería. Vfcy ín(ínem nos fui(fe/ mus in errore,nifi cu ,ppicius fuiffes noftri:qui nos fan/ guine proprio mercatus es. Sic& Paulus apoftolus ait: 2. Cert.s.d QLuinos recóciliauit deo patri per cruce. in€[ JPeatue quer elegí(tí affumpfiftí:(nbabirabít(t atrio tuia. Vocat deus omnes:nec ullum fpernit,(ed pauci fequun£.Ergo qui fe dignü eius electioni prabuerit, cohabitat εἰ cum apoftolis(anctis in tabernaculis fempiternis. n«[fe^ plebímur(η boníe oomus tue.ld eft ccclefiz, qua diuerfis munerü fpiritualiti exuberat bonis. ο]&»anctá eft rem plumtuum.Homo íllein quo plenitudo diuinitatis inha bitat:de quo dicitur ad Mariam: Ecquod nafcetur ex te fanctum,uocabiít filius dei: cum in ca diis carné affum/ pturus inhabítabit. p€«[ ZP»írabile(n gquítate. cuia nó eredentib? iudzis, mirabiliter ipfe diis uerítaté aperuit. q 4L£raudí noe ocue falutarío nofterifpeo omníaur finium terre cin marílonge.Prouídens propheta,terrz,maris,ac finium omniü,(pem chriftum efe annunciauit. Ο ποά aute fc ab eo exaudiri poftulat,fic intelligit: ac ἢ diceret: ; lam uení,ut per tefaluari merear. rj"j»zeparaue imorn/ τεσ in vírtüre tua accinctus porcría, Ipfe dris uerbum caro ὃ uidebant eos:& tímuitómnis homo.Et annüinciauerüt coc. Ο ία deum. c opera deí:& facta eíus íntellexerüt.Lactabitür iuftus ín LXIIII$o. faftum e(t ín affumpto homine.Accinctus potétia,celfi tudiné ποπ diabolíce dominationis oppreffit:& fem piternis ignib? preparauit. Accinctus dei cótrahit πε menti. Nó ei poffum?expanfam fortitudinis fuz uefté cognofcere. e€«[£uí conturbae pzofundü marío.Szculií hui? profundam ia; Canti, praedicatione apoftolíca cómoués, t4 on fluctuü ef?, Quis fuftinebit«In euerfione em fimula, crorü dant demonía fonü: illicientes paga nos ut interimàt fan; tos dei.Sed hicfíon?, αεί potétia oppílat. v€ Lurbabunf gen/ tco. Cum fanctis prae ualere nó potuerint, x€[£r rimcbüt tertio üíterrea Παπίο tulo. A τοῖς crucis, qua εἰς pri? ftulticia erar:uel ab his mirabilib? có» pungunt. y4[€rí/ tue matutítii c vefpere oclectabía. Matutinis ucfpertinifcp hymnis eccliz delectat deus, per aiam fidele: quee relicto inaniü fuper? ftitionü ritu,cum de» uote laudauerit. Per mane,lxticia:per ue/ fperum,tri(ticia. 541 Clifitattíterra.Vi fitauit uticp terrà nfí corporis:affumendo materiam carhís, a Lt(nebiiaftí eam. Nó uino luxuriz,fed infufione fpüffanci. «τρίο locupletare eam, Diuerfarü opib? gra; tiarü. c&[ Flumen ocireplet eftaquío, Deniqp dicit dis LXIIII δὲ campi ταὶ 45 C in euagelio: Qr ui crediderit ín me,ffumina deuentre ei? Iob,7.f fluentaquz uíuz. Attende cuàagelif(tam: hocef dicebat de fpiritufané&o, quéaccepturi erant credentes in eum. Nos ergo q credidim?,iam flumé deí fum?.Replebímur aqua,cti baptiímo abluimur:&(i digni íumus, ut fpiri/ tufancto impleamur. Locupletamur ab eodé fpiritualis infufionis imbre: cü uíte perhennis fonte repleti, donis fpiritualibusirrigamur, Ὁ 4Γ Τον cíbü(lloza qmm ita eft pzeparatío eíue.Praparafti(inquà)die cibum noftrü in cómunione beati corporis ac fanguínis tuí:cp fi digne hauriamus,iudicium mortis cffugimus.Tu esenim pa nis uitz defícendens de coclo:& uitam tribuens mundo. e 4 fRíuoecíue ἱποδοίαηο! multíplicans gentmína εἰσ δ: ftillicidije οίυο. Riui enim in nobis a lumine illo, id eft, a fpiritufancto emanant: qui nos diuerfis eratiarüi donis inebriant:utalij detur fermo fapientie,altj, pphetía:alij; curatio:alijinterpretatio,uel reliqua donationes: quas οροναξ unus atqp idem fpiritus, diuidés unicuiq: prout uult.Per qua donationü genera, multiplicant ecclefia, QLuz primü quidem quafi füllicidia in nobís defuuntt dehincriui fiunt.Poft hzc multiplicant in generationi/ bus:utafferant fructü,aliud cétefimü,aliudfexagefimtf, aliud triceimum. Γά[ Z etabít gerinínang, Terra(cilicet Ixtabi£:cü ín ea hic fructus fpüalis exoriet, g€[ 3Pene^ dícea cozoná anní beníauítatío tue. ua fanctos pramtjs: δὲ temetipfum eorü agminib? coronabis,Annü yo acce/: paabiléipfutn effe dnm alius,ppheta cómemorat. Bene/ Efa.s8.b dices corona anni eius. Circulü δὲ femper in(e currentía annitépora, coroná uocauit, Aut certe quia in paffione hhh domini £ommen.lf2icronynti domini uictoria detoto orbe fufcepta e(t. a€T t campí tui replebuu£ vbertate. Campi,legis: qui nullum iocuti/ ditatis fructum in lítera protulerunt: nunc fpiritualiter íntelle&i, fructus euágelici dogmatis ubertate cóplent. b«C fSínguefcent fpeciofa ocferri. Ecclefia fcilicet, qua αι’ uina dei gratia fluit. c«[€t cxulraríone col Ice accingent, Marty/ res fiue reliquifancti: qui iméf(is a dco pra/ míjs honorati, per petuis gaudíjs accin/ entur. o&[ Sndutí untaríetes outum.Pa triarchz,pphetzfiue b apii:q duces fuerunt. i ouíü gregis ecclefia; k ftici,tranflati a morte gctením hymnum dicent. eius:daté g immortalitate perpe/ tua.€«[rvalles abundabunt fruméto. Clamabüit fancti mi/ notis meriti,& coro/ nam nó capient: fru/ étibus tamen aeterna uitzalent. Γα[€la; mabunt eteim byrmnü (cet. Οἷς promifícue electi ,p. diuerforum munerü donis, deo perpetuaáf ccncínunt αι ἄς. Ὁ uorum ut. cogregemur meritis, deprecáres oram?, ut iuhgamur praemiis: ut(inó meremur ho» norari pramijs, uel: ornarí coronis:faltem ueniam cófecuti,poena careamus zierniiudicij.Ame, ασ 3ufinem cantíca ρα refur recrionía.Per canticii,intelligétia fpiritualis intelligit. Per pé!miü,opus refurrectionis: quía ífte píalmus ad refur/ rectioné chri(ti pertinet. Píalmus. LXV Cibilate oeo offiíe terra: pfalmá oícíte πο eíue. ΩΣ ait,omníis terrasxomne humanü genus terrenü effe demóftrat, Cui iugiter iubilationé ad deum oportet emíttere uta nequitíjs püialib? eruatur.Pfalmü dicitenomini cíus.Multi laudant,fed nó implentopere. í«L Zare clozía laudí eiue. V c(icut ei uocib? iubilats, ita in eum pbonisactib? gloriemini: ut uidentes homines opa ueftra bona,glorificent patré ueftrü qui eft in coelis. T3.1B.b Velillud:Non nobis diie non nobis, fed nomíni tuo da loriam. k4[ícíte oeo d$ terribilía(unt opera tua οὓς. E ice ucnó creaturá colant: fed creatoris uirtuté ín his qua córemplané,intelligant, C5 terribilia funt opa tua. "Terribilee(t qd poteftis mirari,& non poteftis cóprehen dere:id eft,de ρρῖο iudaico electo,& poftea reprobato:& gentes primitus condemnatas,X poftea electas. Vel quí uidentur quafi fancti δὲ reprobatí:€ de peccatorib? qui uidentur ΟΠ reprobati δὲ electi.Occulta lunt íudícia dei: terríbilia,id eft,timenda. 1 3ninultítudíne vírturíe rue mentíent τοί(nimící tuí; Cn uíderuntin egypto uirtutes £x9.24-b δὲ(igna:& in mari rubro. Mentiti funt qii dixerüt:Omía 6.16.d quaciigy praceperit nobis diis,faciem?, Vi dicit: Iniqui tas métita eft(ibi:€ inimici απ métiti funcei. m«€» πέσ terra adozet te oeuo et pfallat ríbí: pfalm(i ofcat nomínf tuo. Te adoret:te ueneret:tibi concinat nó creaturz,quàá. eius ufib? fubiecifti.Hicinterponit diapfalma,ut ad nos uerba conuertat dicens. Π4Γ Cleníiteet vídete opera ofi: tcrríbilío ín confilje fuper filios bomínü. Gentes quz diu inerrorephanatico uíxerunt:ficut quondam patres no; ftri,ad deum agnofcendü ínuitat. ΟΣ πὶ terribilibus con filijs humano generi confuluit: ut cognofcétes creatoris ἢ δὲ cimpi tui replebuntur ubertate. Píngüe(cét fpeciofa ς deferti:S éxultationc colles accingen£.Induti funt átíe/ * tesouium,& uallesabündabunt pfalmi refurrectionis. Vbilaté deo omnís terra:pfalmum dicite nomini cloríam laudi eíus. Dicíté deo dj terribí i lia funt opera tua driezin multítudiné uirtutís tuz men in uitam: induuntur. s tientur tibi inímici tui. mnis térra adoret te δὲ pfallat 5 εί: pfalmü dicat nomini tuo. Venit& uídete opera e deisterribilis ín cofilijs fup filios homínü. Quí couértít p mare ín arídam,in flumine pertranfibüt pede:ibi lxtàbímur ín ipfo.Qui domínat ín uirtute fua ín zternum: ? oculi eíus fuper gentes refpiciunt: quí éxafperant non e exaltent ín femctipfis. Benedicite gétes deum noftrü: ε& auditam facite πος laudis eius.Qui pofuit ánimam » ποῦ αὐ uitam:& nón dedit ín cómotioné pedes meos. Qin probaftí nós deus: igne nos examinafti ficut examinatur argentá.Induxiftí nos ín laqued: pofuifti tri^ * bulationes ín dorfo noftro: impofuifti homines fuper opera,fcirentoperum conditore. Venite X uideteopera domini. Venite,credite,uidete,intelligite. Vox pradica; torum. CE terribilis in confiltjs fuper filios hominum, Terribilis, hoceft, quomodo unus reprobatur,& alter cligitur. Reprobant iudai, δὲ eligunt gentes: ficut dixit in euangelio:Duo ín agro: unus affume£, δέ unus relinquetur. Duz molentes: una affumetur,& alia re linquetur,Duo in le; cto:unus affumetur, & unus relinquetur, Terribile eft, dum de una maífa fuerüt cre ati:& alij eliguntur, & alij reprobantur:: o«[€2ut conuertít mg re ín arídam: ín flgmí/ ne pertranfibáit pede, Ipíum adorare docet quiad tranfitü ifrae/ lis,& mare ficcauit,& lordanis undas ap/ pendit.Sed& ipfe do mínus dux, hzc qua (i pede prateríjt, po pulo profequente.Er go ficut tüc hz aqua ipfo duce diuifz, po/ pulo uiam in terram repromiífionis ape/ ruerunt:ita nunc no/ bis fi baptiímum nà polluam? per ipfum mento:damabáünt Jrifiném cantícum LXV capitanoftrà. ἴῃ Quo renati fumus: in regione uruorum ingredimur, Vel pertranfibunt pede, fancti praedicato, rcs fortiter ambulauerunt pradicando: quia deus pra; abluti praeunte eo, H parat illis uiam. Vnde dictü eft: Calciate pedes ueftros Ερθιόις in przparatione euangeltjpacis. p&[ 3bíletabimurín ídipfum:quí oomínat ín vírtute fua ín ererná. In idipfum, hoc eftín Chri(to:quia qui hic fuit humilíatus, ipfe do/ minatur in zternitate.Sicut enim cius uirtutis domína^ tío,nullo clauditur fine: íta noftra latticia qua ei confor^ mes efficiemur,perpetuo permanebit. qf€ ο είπα fuper gentee refpíauut, Vt reprobentur iudzi,& eligant gentiles:ut illud: Qr ui finxitoculum, non confyderat, Sigkb ᾿ς Contéplatione fanctainfpicit populos credituros:nam nullis penitus diftinguitur membris, r«[ uícrafpe; rant/non eraltentur ín femetípfio. Iudaei fcilicet: dum per ἢ fellis amaritudine in Abraha natiuitate carnali,dei glo; riam collocant,femper humiliantur.Interíectio αἰαρίαϊ» matís ordinem dictorü immutat:uta prophetica uatici nationc,ad apoftolicà tranfeat exhortatione. e«[ Ίδεπε dícíte gentee οι oeum noftrü:cr audítà facíte vocé ἰαυάίσ eíus. Apoftoli hzc praedicant, ut ipfum benedicant gen; tes deum:qué idem apoftoli dicuntfuum, obaudiantgs ipfum in qué funt renati per baptifmü.Hinc iterum pro phetaloquit. t4[ G»uípofuítanümá meam ad vítam. Ne eam perpetua confumeret mors. Mors occidit morté,id eft,mors chrifti,occidit morté noftrá. νάιξιπό vedít ít cóimoríoné pedeo meos. Sed ftabiliuit me in praedicatio nibus, quas gentib? intuli, Hinc fuccedituox martyrü. x«| Q uoníam pzobaftí nos oetie:ígne noe examínaftüficut examínatur argentum:et indurífti noe ín laqueum: pofuiftf tribulationes ín oo?fo noftro:ümpofuíftí bomínee füper ca ρίγα noftra.Id cft diabolum, ut fuper nos erigerct ad pro bandü, Velaliter: Non dixit de angelis neqpfanctisfed de peccatoribus, id eft: peccatores fecí(ti effe(uper nos: ut nos fuftineamus per patientiam. Vt illud:Per multas A&t4-d tribulationes oportet nos introire in regnum dei. Tranfiuumus (y^ du συν "rt vidil, y p ΠΝ! tico Qd wi d unica d dt ἐὰν ρῶν icai iC b jan xu imum ΑΝ cmt jn A Zin pfalmum ἃ«Zranfivimue per(gne et aquá:et eduríft( noo(n refrí; .&trium. Martyrü hic oftendit uictorias, quas in diuerfis paífionibus meruerunt: ad unum cos dicit refrigeriti, id eft, chriftum drim:perlaqueos,per cruces,per uerbe; ta, pet ignes, aftuígp,& alia diuer(a fupplicia(per quae & holocau(tum acce: prumeffe&i(unt)per uenifle. Ignis uorar: 2 Capita noftra. Tránfiuim? per ioné δὲ aquá:& eduxifti aquaabforber.Ignis,» nos ín refriceriü,Introibo in dom tuáin holocauftís: tentatío;aqua,profpe rias. Velignempi,« teddam tibi uóta mea qua diftinxerunt labía mea. Et riuffanéti.Induxifti? locutü eft Ós meum: in tribulatione mea, Holocáufta f medullata offerá tibi: cá íncénfo& árietibus: offerlm axrni. b43ntro/" tibiboues cm hírcis. Venite& audite,& narrabo οὓς * quí timetis deum:quanta fecit anima me. Adipfum tà nó defe tin loqui£,.! ore meo damauí:& exaltaui fub lingua mea.Iníquitáté fiafpexi ín corde meo:nó exaudiet dris. Propterea ex^ audiuit me deus:& attédit noci deprecatíonis mex. Be; deizutnon folü(ex^ mpedíctus deus quí non amouítorationé meam: δὲ minos in refrigeriü, hoc (t, in beatitudinem íbo ín oomá ruà ín bo locauftío. Hic;pphe; fed& de his ds fupe/ rius memorauit: qui introicrunt in domü hiberét deo hoftiam LXVI$0. nali,fpiritü faciattriumpharé.Nó noftri iudex fit fed mí fericors.Deus miferea£ noftri, Vox αρϊονΏ eft loquetiü ad plebem de gentib? congregata. Credidiftis quidéad uocé noftra. Ecce hac ecclefia congregata eft in noie dni: pptereanos dicim?;Deus mifereat nti& bidícat nobis, Maledictioné prima in hotefua bfidictio; nediffoluar. p«[ 3L, lumínet vultá fu& fup noa. Non íllü triftem uideam? in peccatís noftris,fed gaudenté in uirtutib?,Nó6 eum fentiamus iudice;fed patre, lllumínet uul tum fuü fup nos.Deí facies quz eft« ντ imapo eius:Dicit em pàtris effe filiu. Ergo imaginefua nos illu; minet,hoc eft,imaoi; ;:;;; nem(uà filiüi: illumi wiuam/ed&iilloqui. nfetícordiam fuam a tne. Infiném in hymnis οι Γσρετπος ανίρ eorü exemplo ,p ποῦ píalmus cantici Dauid."LXVI nos illuminet, Lux mine diii pa(fi(unt. .««[ Gitreddá tíbí vor 9. tamea:que oíftinkerüt-ρ Jabíamea.Cr uz uota . diftinxerunt, ni(i ut .copularent: Vel pro; miffum,ut deum lau demus:X cófiteamur illüicreatoré, 0«T€0 eutuim eft oa mcum ín tríbplatíone mea. Locuti funt em: ut nund eos feparareta charitate chriftí ulla perfecutio. e«ripolocaufta medullata offerá tibí.Fide aníma uel cor; porísaffe&ü, uel corpus Chrifti. Offa,inferiora carni:& medulla inferior offib?. Medullata, hoc eft,uifcerata οἴ .corpe&anima, fq[£i(πρξίο. ΟΠ acceptabili oratíonis odore. e£taríeteo, Apoftoli,uel doctores ecclefiarü. bLO ffcrátibíboueo.O ui reiecta cótumacía legis,iugo dfiiceruices fuas,qd? fuaue€(ubdiderüt.(«Γ΄ bfrde. &Xuipoft peccatü conuerfi, fideliteriin martyrio perftite tunt. Hic aütomes απο p holocauftü pacificü offerunt: ad qsnunc ppheta poft diapíalma cóuertit fermoné di; cens. k«[ Cleníte c audíreicr narrabo omiee d tímerío oeíiz quta fecít aníme πες ἃ ípfurm oze meo clamauí: exulrauí fublíngua mea. Vos qui dim metuitis, accedite& cofyde rate qualiter aníimà meà in beatitudine cóftituerit fempi ternà:p co qp nó folü ore poftulo,fed ctià in archanís cor dis puriclamaui ad diim. Ad ipfum ore meo clamaui. Manifeftiffime declarat ín hocloco clamore ín fcrípturif nó uocis accipiedü effe;fed cordis.[4Γ 3nidtaté(i afperí (n cozde imeo:nó exaudíet ois. Ῥλεορίετεα exaudíuít me oe? inetue:z íntendít vocí oepzecationíe meg. Vidi em puritate métis mea:ideo petere prefumpfi. im«[ 3Püdíctue ofíe: ἀπδ amouít oroné meá« mífcofam[08 a mc.Plen? miferi/ cordía nó amouit deprecatione meáa fe: quia qua iufta erant;poftulabam.Nam(emp ρία aures οἱ”, iuftorü pre cibus patent. Sed nos fuppliciter dim deprecemur, ut aperiat aures(uas ad preces noftras:& ipfe nos data pec catorü remiffione,de prafentibus erumnis eripiat:fibiqs holocauftü purü effectos,mactatis uítíjs, fanctorü apmí nibusiungat.Ame, n4[3ufiné ín bymníopfali? can; το σαι, I(te p(almus licet paruus fit;cri apforü ,ppheta tumg cótinet uocem:qui aut ueniffe,aut uenturti dfim entibus nunciaucrüit,. Pfalmus- LXVI ὧν miferea£ noftríet benedícat nobís. Prima A deprecatio eft,ut mífericordià praebeat deus: deinde bridictione. Benedictio ergo quz fuc sedit mifericordiz,talis(it;ut cópreffa dominatione carz Eus mífercatur noftrí& benedicat nobís:illu/ mínet uultum fuum fuper nos: δὲ mifereatur a noftri. Vc cógnofcam? in terra uíam tuam: ín omnib? alios(ibi in martyri v gentibus falutaretuum. Confitéant tibi populi deus: s cofiteant tibí populí omes. Latént& exultent gentes: em pátris,lux filii eft, Qui uidetpatre, ui, dct& filia, Vbi nulla eft di(tantía inter elo riam& gloria: τοῦ eft gloria. Precahtur hzc αρ& ,ppheta: ut uultu dei Πα; náti, Πας praedicatio eorü lume omnium gentiü. q{ΓΗ cognofcam? ín terra víam tuá: ín omnib? éétíbue falutare tuü.Sic em inualefcat predícatio noftra: ut uia fiue falutare ταῦ[ἃ eft;chriftus dris in hís qui πᾶς terrena fapiunt;& in gétilitatis uérfan£ errore,cernat, Vt cognofcam? ín terra uiam tua. Hoc aüt petim? ut íllumi nes uultü cuü,hoc eftímaginé cuà fup nos:qtre apud te femper abícódita fuit:& quafi in fecreto& tenebris erat myfteriorü tuorü:fédm illud qd fcriptüi eft: Pofuit tere; bras latibulü(uü.Hoc petimus ut íllumines fup nos: at quoniam ftolii,reuelet in nobis.Hocauté τοι quare pofcim?, dre deíyderam?e Nifi illuminauerís ímagine cuam fup nos, uíam τᾷ&(οἰ ξεί tuam noffe nó man: utmaieftaté tuá qua ín coelis nota eft,notam habeam?& ín tetra. Vt cognofcam? in terra uíam tuam. Ego fum( ínquit) uia, Iob.t4.à uita, G ueritas, Vt cognofcam? in terra uiam tua.In terra cognofcam?: Fíat uoluntas tua ficut ín coelo'& in terra: Mattb. e.ls ucquéangeli adoràát in coelts, homínes quoq; adoret in terra.Sed dicet aliquis:quia nota erat uía deí: Notus em in Iudza deus:in ifrael magnum nomé eíus. Notus erat deus:fed dei uia nó erat nota ín Iudaea. im ergo uia dei patrís nó erat nota in iudzis:,ppterea nunc dicit:In om/ nibus gentib? falutare tui, Non ín uno ppfo, fed ín cun étis gétibus.In omib? gétib? falutaretuu. Vbinos habe mus ín latino,falutare:in hebreo, Icfus dicit. Deniq& angelus hocloquítur: Et uocabis nomé eius Iefum, Hic ein faluabit populü fuum.In omib? gétib? falutare τα, Ecce completü eft, qd? apoftolí deprecati(unt:In omíbus gentib? notü eft falutare eius. CQ) πος human? fermó e(Te pót,ibilefusrefonat. rq[(C onfiteaut tíbí pplí ocue: cófiteant tíbí populí oce. Confiteant tíbi ppfi: Iudaorü Non:fed populi omnes cófiteant.() uó omes gentes, fic & oifies populi. Confiteant tibi populí deus.() uid cori fiteantur« Vtiqs peccata fua:ucl certe confiteant imaginé 4-4. & Aplus: imaginem Roma.$.£D myfteríüi qd a generatíonib? abfconditü fuít iuxta Apo t, Coroz.b Για,: tuá effe in το,[η filo te cófiteant:in illo te uídeant: in illo. teadorent. 9€f Z tent ct exultent gentee. Quoniam de captiuitate diaboli liberate funt: qm quz atite íncurua, bantur ad adoranda idola,ligna& lapides: nunc erecto bus hhh 2 uultü —— E £onimen. loicronymi. uultu colos refpiciunt. a q[€uonfá(udícao populoo(n egauítate. Vbicügp quitas eft atqp iudiciü: ibi nó lzticía, fcd formido eft peccatori, Ec quó dixít: Deus mifercat noftri€ benedicat nos:& nunc dicit: Letent δὲ exultent . gentes: quoníà iudicas populos in zquitatee Videt(ibi e(Te cótrari?. Si enim mifíericordiaindiget, quo lztantur€ exul tant: quoniam iudi; cas populos ín zqui/ tate. Vbícüq; eim Γη!’ fericordia εἰ δὲ non eft iudiciü: ubi auté iudiciü eft δὲ quitas iudicij, ibi procul eft mifericordia.Sed ifte" fenfus eft:Latentur& exultent gentes.Or uare Tetenture QLuonià iudicas populosin equitate: αποπίᾶ nequads accipis perfoná unius gentisfed omnium deus es. Non tibi foli iudzi placét:fed omnis mundus tuus eft. Dicat t fines cerra. aliquis: Vim facis fcripturz,nó hoc fenfu dixit.Interpre: ἡ tatur feipía fcriptura,qua loquit: Qum iudicas populos in zquitate. CLuos populos& gentes interra dirígis? Gentes que ante nó recto pede gradiebant, fecifti eas ut ambularétín uiam tuà. Vt cognofcerem? in terra uiam tuam:utambularemus in uia,nó in ínuíjs, per unam uiam ueniremus ad te, dequo nafcit uía: Non em imaus ad parre, nifi per ΗΠ. Dicat aliquis: Αγγίαποτ dogma e(i.Erge perfilíum uenitur ad patre. Ego hocdico: qm per imaginem imus ad faciem:X in lumine uidemus lu men: in filio uidem? patre. Myfterium& difpenfatio c& quzloquitur. Caterü(i quis putat efTe bla(phemü:qm uiam dixim? effe filii:& per uiam imus quafi ad deum: To5.6,e uideamus hac ipía uía qd dicat: Nemo uenit ad me;nifi F pater meus adduxerit eum ad me, Ὁ uó ergo filius du; citad patré:fic& pater ducit ad filii. Hacc humana uer/ ba funt. Caterü& filius ducitad patre,& pater ducítad filia:& una natura,& una fubftantia eft. b dT(Confiteant tibípopulí oeus.Iam fupra dixerat:& in ifto paruuto pfal mo;hos duos uerficulos iterü repetit. ixerat er fupra: Confiteant tibi populi deus:confiteant tibi populi om^ nes:Lzten£& exultent gentes,€ cetera:& nunc rurfus repetit hos uerficulos, quafi apoftoli precínant cunctis 3.128. gentib?.Sepeexpugnauerüit mea iuuentute mea, dicat nunc([γαο]: Sepeexpugnauerunt mea iuuentute mea, Videte quó illi precinunt:& omniü gentiü turba refpon det.Sic& nunc dicentibus illis ín principio: Confiteané tibi populi omnes: pracipietibus apoftolís,& dicenti/ bus: Confiteant tibi populi deus:confiteant tibi populi omnes: qm illos uident rcticefcere: ppterea idipfum itez rant& dicüt: Cófiteant tibi pphi deus:cófiteant tibí ppli omnes.Semel diximus,nó audiftis: iterü dicim?, ut ca; natis.Hoc auté totüi,quare dixim?€(emel& fecundo ut cófiteantur populi ἀροζς uare hoc dicimus:quare hoc pracipim?eQ,m iudicas populos in zequítate. ludaos: qui prz nimietate maliciz,populí accipiunt:iuxta illud: Populi meditati funt inania. Et gentes in terra dírigis. Dirigeteas in uia uitz, data peccatorü remiífione. Cum dicif,omes:nó folum p gentiüi populo,fed etia ,p iudao/ rumorat:ut& ipfi conuerfí, cófiteant chriftum filiü dei. cL£ erra oedít fructü fui Terra,fanéta María:de noftra terra,de nro femine:de hocluto, dehoclimo,de Adam: Geüi.3.d Terra es,& in terrà ibis. Terra ifta dedit fructü fuü. Ω perdidit in paradifo, inuenit in filio. Terra dedit fructüi Caiíi.2,a(uii.Primü dedit floré Dicit& in Canticocanticorü:Pgo flos campi,& lilium conuallium.Ifte igitur flos, fructus factus eft:utnos illum comederemus:ut nos manduca remus carnes eius. Vultis(cire quis fit ifte fructus e Vir/ £o deuirgine: domin? deancilla:deus ex homine:filius ex matre: fructus ex terra. Videte quid dicat ipfe τὰ} Iob.11.d&us:Nifi granum fruméti ceciderit in terram X mortuü faerit,non poteft facere fructus multos.Terra dedit fru; ctum fuum:dedit granum frumentí. Q d granum fru; menti cecidit in terram δὲ mortuum eft: X idco multos a quóniá iudicas populos ín zquitate: δ gentes ín terra b dírigis. Confittantur tibí populi deus;cotiteant tibi po $ pul omnes:térra dedit fructi fui. Benedicat nós deus e deusnofter benedícat nos deus:& métuant eum omes Infiném pfalmus eantící Dauíd. fructus affert. Multiplicatü eft in fpica: quod unum ce ciderat,in multis refurrexit. Ceciditenim granum tritici interram:& feges copiofa furrexit. Terra dedit fructum fuum.Proptereà confiteant tibi populí deu$:confitean; turtibi populi omnes. Terra dedit fructum fuii. ruis εἰ τῆς πῶσ— Ὁ«| JBenedícatmoa beue oe? nofteribenez dícat noe ocus.Deus, pater:deus nofter,fi/ lius, Ipfe enim deus nofter.Et uocabis in; quit nomé eius ema; nucl.íd eft,nobifcum deus.Deus nofter be nediícat nos:deus fpi rituffanctus. Videte myfteriü trinitatis in uno uerficulo cóprehenfum. Terra dedit fructum fuü.In ifto fructu, trinitatis myfterium οοπείπεξ. Benedicat nos deus deus nofter.Q αἱ deus eftomnium per naturam,nofter pro7 priefactus eft deus.Benedicat nos deus.Expellat uetere maledictionem.Maledictio nos ciecít de paradifo:redu; catbenedicio.€«[tmeruant enm omuce finee terre: Non dixit: Diligant eum omnes fines terra. Perfecta quippe dilectio,foras mittit morem. Timereincipien? Exurge tium eft:diligere,perfectorü.Q) ui adhuc timet, in initio: e(t pofitus:non habet perfectam& plenam fidem. Ο αἱ autem diligit deum, omniía ei prouenient in bonü. Vi/ detur breuis δὲ(implex effe(antentiola. Sed uentilemus eam:& in iftis fimplicibus uerbis, ingentia myftería re/ periemus.Inueniemus intrinfecus, quodforinfecus ἰα7 tet.Diligentibus autem dominum, omnía cooperantur inbonü.Iob uir fanctus tentatus eft: perdidit filios& filias: domus ipfius corruit: uniuería perdidit: omnia repente perdidit:nec pater,nec dominus: nihil enitn illi remanfit in corpore fanitatis, nifi fola lingua per quam blafphemare poffet. Videte tentatoré diabolum. A plan ta(inquit) pedis αὐ αὐ uerticem,percuffit eum uulne/ τε pefftmo,hoc eft, clephantía.Inde toto corpore uermes fluebant,X(anies& putredo. Solam lingua integram ei referuauit:ut poffet dominü fuum blafphemare.In om; nibus his non peccauít Iob labíjs fuis. Videte magnitu? dinem tentationis: uidete magnitudinem uirtutis. Ví/ dete€ cófyderate fententiam Apoftoli effe completam: Diligentibus autem domínum, omnía cooperantur irt bonum.Eo tempore quo perdebat res fuas: quo filios amittebat:uidebantur quidem ci effe cótraría qua acci, diífent: Sed quonià diligebat dominum: illa mala qua ei infert, cooperantur illi bona. Illi yo uermes corporis, praparabantei coeli coronam; Anted tehtaretur, deus ei nuni locutus fuerat: poftis autem tentatus eft;uenit ad eum deus:X familiaríter loquitur,quafi amicus cuti amico fuo. Veníant plagz,omnia pornarü genera: dum poft plagas,chriftus adueniat. Egre(Ti(um? de pfalmo, fed nó inutiliter:quía dixeramus: Et metuanteum om? nes fines terrz:& dixeramus,quonià metuere paruulo» rum eft:ceterum diligereperfe&orum:& dixeram?ad hoccomprobandum de Apoftolo:Diligentibus autem domini, omnia cooperant in bonum. Ettimeanteum omnes fines terrz.Nequadj fola Iudza, fed omnes fines terrz, Secundum Tropologiam autem,omnces fincs ter/ ra:non medietas terrz:Non illi qui in terra funt media, fed quiin filneterrefunt: qui relinquunt terram;& ad coelos ire feftinant. Hoc igitur quod apoftoli dtxcrütin principio, nos dicamus in fine. Deus mifercatur noftrl δὲ benedicat nobis: illuminet nultum fuum fuper-no$ δὲ mifereatur noftrí: δὲ notam facit in terra uiam fuam. ΟἿ manifeftus in claritate uenerit Chriftus,tuncomniv bus notum faciet:cur tanta carnís humihtate defcende? rit. Terra dedit fructum fuum. Maria genuitfaluatoré. fr 3nfiné pfaimue cantící oauíd.Pfalm?, opera:canticü, intelligétia métis fpiritualis.Sexage(imuffeptimus pfal/ mus fi intelligat fpiritualiter,refcrtus legis eudgeliorüiqg reperit facramentis: qui flc inchoat ex uoce prophetica. ure Iob,rd Κολ qud Ν i T ii μη" nt|v ἄχη τ ἐῶ ait viel i Miti iip Yea tor ts Kem tái fihsbo ex Ld Mi Gris kind itr Να py Lig tatc ity jun] τη it un ini ud Shi "yy πὶ πὰ T (cu Ῥδ.φ2.4 t Μαπδιθ.ς Zin pfalmum Xurgat ocue« oíffipent(nímící εἰ’. Pal. LXVTI Et ípecialíter intelligit ifte píalm?,& generaliter. Specíaliter de ipfo drio,ut refurgat amortuis:€ difperdat inimicos fuos,hoc eft, diabolü& exer citum eius,aut iudzos. Generaliter autem,qi ín tribula LXVII«ο, 4.8 Ipfe deus fua uirtute educiteos,quiligatifuntadiabolo—(C in peccatis:ficut illa mulier ín euangelio, qua ligata fue; p, 1. Ὁ rat decé X octo annís a díabolo. p«[ C^ímilíter coe d ck; ud afperaut ἃ babítant ín fepulcbzío. Deus natura dulcis eft, Οἱ αὐτῇ ad amaritudiné eum adducunt, pctóres funt tionefumus€ angu/ ftia:& dicimus:Exur ge, ut quid dormitas düccExurge δὲ adiu; ua nos, Ὁ τι& apfi in nauícula excitant dim dormíenté, ἀν cétes: Magifter, falua nos perím?, b4T€t fugiat d oderüt cum a ' fadieeius. Non dixit, pereant, fed fugiant: quia pctóres in con/ fpectu déi nó prit fta/ "τν, Przuíidés ,ppheta orat:uteo exutgente, diabolicz díüationes esfugiantsquia& nüc indubitanter creden dum eft: qd? ad inuo catione οἱ” nois ftare nó poffint. c4 C ícut 8 Xureát deus& diffipent inimiciei?:: LXVII ] δὲ fugiánt qui oderüt eum a facíe ei9.Sicüt defi, cit fum?,deficíant: fict fluit cera a facie ignis: fic ἕ peréant pctóresa facie dei.Ex iufti épulen£ δὲ éxultét ín $ confpectu deí:& delecten£ ín latícía. Cantat? deo,p(al i i mum dicite nomini εἰϑείτξε facite οἱ quí afcédit fup occa. fum:dris nom illi.Exultaté ín cofpectu ei?:thrbabunt ma facie cíus patris orphanor(,& iudicis uiduarü. Deüs » ín loco fancto fuo:deüis qui ínhabitare facít uni? moris ὃ in domo. Qui educit uínctós ín fortitudine: filíter eós aquí exafperát quí habitant ín fepulchris.Deüs ο egre dererís ín cofpectu populi tuí:cü pértranfires ir deter e to, Terrá mota eft: etením cceli diftillauerüt a facie dei t finaíza facie dei ifracl.Pluuiám uolantaríam fegregabís & faciunt fibi amarü deü. Non naturá fuá mutant: fed ipfi fibi ἡ pores facit amarü deü, Qui habitácín fepulchris.. Alligatü infra domü[πᾷ forte, id eft, diabolum: quí peccatis uincti tene/ bant,abfoluic& illos qui idolis dediti, deü irritauerant: X τα in fepulchris iacebàt mortui, liberauit: fi/ cutillud in euagelio: να uobis fcribe"& Mattb,25.c phariízi: qr fimiles efiis fepulchris deal/ batis. Sicut fanctus, téplü dei eft: ficfepul chrum(ibi cfficif pec cator. q&[ 2euscü odficitfum?/oeficíant.* deus hzereditati tux δὲ infirmáta eft: tu uéro pertecifti Y Non ut innihilü e^ αρ, Α[αΐία tua habitabuntín ca: párafti in dulcedine ducanf,(ed ut quie/ feant a peccatis fuis, of Sícur fluit ceraa facíe ἰσπίσ, Sicut cera foluit δὲ nó perdit natura fuam, fed molleícit:fic 8 ifti nó pereant, fed deponàt malicià fua:& ficcóuertant ad poenitentía& faluent. e Coícpereant ραδεεσα facíe oeí. QLuia p&óres non funt digni uídere deü, f&Ltiuftí epulenf, Οἱ permanétin fua iuftícia, qui αἰτία nó habent:delectent in dio. Velaliter:Poena eos iudicij pfequat:ut quafi fumi tenuitas deficiàt: δὲ ut ' ceraafi ignis facié diffoluant:epulantib? fanétis in coele Éd.i7.b ftibus bonis, g«[£xultét(η cófpectu oc. Grandis fidu/ ciaeít, exultare in cofpecu diii. Sicut difpé(ator credità fibi àdiio fub(tantiam fi male tractauerít& perdiderit,ti met diii pra(entià: ita δὲ qui bene difpefauerit, exultat in diii przíentia.Exultent in confpectu dei:& delectent in latícia:nó folii de uindicta, fed etía de beatitudine fempi terna, bé£antate ocorpfalin(i oícíte noi eíue, Cantare in theoria(emper fignificat fcriptura:hoc eft, cófyderare myfteria, δὲ fenfum diuine fcrípturz.Pf(allere aute in bo no opere fignificat fcriptura:uerbi gra,utauditus fuum opus prá&ftet.Siliter& ος, δὲ oculí,& man?,S οἵα mébra, fi cofenziunt,& ita percutit pfalteriü in uirtutib?. Largi tori lztíciw fempiternz canite:eumcp uocib? honorate. (€ 3ter facíte εἰ quí afcendít fup occafum: οὔσ nomé eft ill. Docet ut cópreffis peccatí tumorib?, plenà ei in cordib? nofiris uiam períufticià preparem?:qui fuper occafum mortis a(cendens,uictor remeauitex inferis.Si no nobis occidat fol iniquitátis,non poteft nobis oriri fol iuftícía: cui?(απίεας in coelis eft.&«T£xultate ín cofpectu eíue.In cius ei nos cófpectib? gaudereoportet:Xinon ín huius feculi illecebris delectari,[6 Z-urbabunta facícefue pa tree ozpbanoz« íudícee víduarít. Illi qui fe nunc tutores & iudíces dicunt: δὲ hacoccafione decipiütres ínopum: cófundent,cü refpicere coeperit altiffim?. m 4Γ£»euo ín loco fctó fuo.In aia fideli, ερ deus ín(anctis fuis habi/ tat, Vbicüq fanctitas eft,ibí habitaculü dei eft. n 4Γ£»e? 4(nbabírare facít vní? mozíe ín oomo.In ecclefia,ín qua fi deliter cófiftentib? fpirítü charitatis infundit: qui uníus moris funt& nó mutant.Siquidé iuftus nó mutat:quía femel iudícauít in iufticia permanere. Pctór aüt mutat. Infipiés efi(icut luna mutat,In hebrao auté habet: Diis inhabitare facit monachos in domo:íd eft,in quibus nó tohabitat peccatü, o€«[ έδ educiz vitnctoe(nfostirudinc. egrederería(n ofpectu pplituí. Hocfcdm hí ftorià, αὖ deus ante; cedebat populü fuü egrediété de zgypto. r« Cum pertranfiree ít oeferto.Deus nó immorat ín de; ferto,fed pertranfit.[Ζ΄ erra mota eft: eterii celi offtílla ucrunt a facie oeí finat, Coeli diftillauerüt, hoc eft,manna, Sinai interpretᣠtentatio. Ergo deus in εἰς habitat, quí tentan£ δὲ fuperát: In eís auté qui ín delitiis funt,nó inha bitat, Ete coeli diftillauerunta facie dei finai: a facie dei ifracl. Vni noui ueterifcp teftaméti hic defignat auctore. D Nam qui corá ifraelitico ppfo in deferto praceffit ipfe ín euágelijs deferta gentiti uifitauit, Et per qué tunc in fina huicgenerationi manna defluxit: ipfe chriftíanz genet corporis fanguinifqp fui manna ín ecclefia fübminiftrat, t€ oluuíam voluntaríam fegregabís oeue beredítatí tue, Pradicationé(anctam, quz per apfos in corda homíni proftuairrigatione defcendit. Vel de lege dicit, qua data eftper Moyfen, νά(ιο ínfirmata eft. Vel cu Paulus iudiciü mortis in fe habuit: uel ο Petrus diim ter nega uit:fiue cü reliqui apoftoli, relicto ín paffione diio fuge; runt.Infirmata eft lex:qm nemo.potuitimplere eam;ní/ fi diis qui dixit: Non ueni foluere legé,fed adimplere. Et Mattbs.s.b fcd'm Ápim: impoffibilítaté enim legis in ἅ infirmabat, Gal4.a deus filium fuü mifit:factii ex muliere,fac&tü fub lege: ut eos qui fub legeerant,redímeret. x€[ Zuo perfecítti cam: anímalía tua babírabunt(rea, Re(urrectio em tua qp titubabat auertens,íta hanc praedicatione ad perfectum duxit:utin ea gentes quz príus cand irrationabilia ha/ beban£ animalía,cómorarent. Animalia tua habitabüt in ea,hoc eft,in hereditate, Animalia auté dixít eos, quí in deo uíuunt,hoceftfan&tos. Velaliter:Pluuiam uo/ luntarià fegregabís.Pluuíam uoluntarià, aut precepta, aut manna debem? accipere.Et infirmata eft:tu yo per/ fecifei eam, Lex quz per tranfgreffioné iudaorü fuerat infirmata,cuágelfj gratia ueniente cópleta eft, y€T 154) raftí ít oulcedíne tua pauper ocue:ofio oabít verb cuage/ lícantíbue vírtute multa. In hebrzo habet: Qiu cuágeli/ gantur, hoc eft,mulíerib?: quz euágelicabant apHis: ubí tua pauperi dicit:Euntes dicite ftatrib? meis,R& cetera, Aut aiasfigni Mattb,28,c ficat,qu'e crediderüt in Chrifto. Scd'm feptuaginta aute interpretes,ad aplos dícit:quia diis dedit eís ytuté pra dicandieuágelium.Hac dulcedo pluuiz, qua mellis ac fauifaporé uincít:in pauperibus,id cft,in fanctis dei de; fluxit: quz ab orcaploririubente deo, cü multa uirtute hhh 5 proceffit, E Ε Efa.2.a Michee,4..a 1, Cort.s.a E$ecb.26. δ£onimen.l2icronymií proceffit. a(Res virmtü oilectioflectí; Virtutes dilecti dei id eft Chrifti, api funt. 1) 5 ergo qui eft rex uirtutit dile&i, dabit euagelicantib? uirtute multá in predican/ do:ut eccleíiz deuictís hoftibus, iudais,fiue damonib?, fpolia partían£.Pulchritudo dom?,ecclia eft:cui? diuiía referunt fpolia:id eft cum credentes diuifi ab idolis,diuerfos rni eafortiti funt: diftri/ buéte ipfo dilecto pa trís:& cooperante pa Iecti. Rex,pater:uirtu tum, hoceft,fan&o/ e niue dealbabunf ín felmon: móns deí mons pínguis, rum.Dileái/fili.Ec^€ Nfons coagulatus, mons pinguis: ut qüid fufpicamini ce filius me?dilectus, '$ er ipfum audite. Dile, 6 montes coagulatos. Mons ín quó beneplacitá eft deo ci. Si quisaliquédi/ 5 habítarein eo: erénim dns habitabit ín finem. Currüs ligitfemp inoreeum habet. Ergo fpiritu, ἀεί decem milibus multiplex milit lztanti: diis ín eis fan&us ppteramoré. ἃ{η findí ín fancto. Afcendifti ín altum coepiftí captiuita que habet in filiü, fre quéter eius memini,» temzaccepifti dona ín hominibus. Eténím non credenb&£típeciríoomus p tes:ínhabitare drim deum.Bridictüs diis die quotídie: -oíufdere fpolía. Ipfi apoftoli diuidunrin 4profpérum iter faciet nobis deus falutarium noftrorü, ecclefijs fpolía, qua acceperunt de ídolis. «(ΓΘ oozmíatío ínter redíoe clerosrpenne colmbe ocar gentate:2 pofteríoza δο2 eue(n palloze φαγί, Cài duobus credideris teftamétis inuenies in utroq fpiritüfanctü.Et licet(it pulchrítudo etiam iuxta literafcire quz legas:tfi uis decorís ois in fenfu e(t. Exterior itaqp yborü ornatus in argétí noie demóftrat:occultiora yo myftería in reco; ditis auri muneríb? cótinent.Si dormíatis inter medios cleros:hoc e(t,fi quiefcatis ínter που& uctus teftamétü: inuenietís in duob? teftamétis gai fpüffancti. Cleri di cunt(ingulilibri,hoc eft, Geneíis, Exodus, Iudícü,euan gelía, Apfus.Pennz columbz deargentate:Deargétatz, clarum uerbü fignificat diuinz fcriptura: Et pofteriora dorfi eius in palloreaurí,hoceft,in interiorib$, fpüaliter myfteria intelligunt, Si ufcp ad cofummationé πίτα pre fentis,qua fpe(omn?accipi£,inter duo teftaméta,id eft noui uetuícy teftamentü quiefcatis: inuenictis in his fpi ritüfanctü:cui? penna in pradicatorib? deargétatz,pro eloquij pulchritudinerefplendét. In pofteriora yo,qua fcapulz dícun£,eo ῳ pectus operiátbonz cófciétiz fru; ctus oftendit: quz poft peractü euàgeliü in auri fpecie, id eftin honoreregio cómutant. o&[ ἐδ oífcernit cele, ftíe rege fup cam níue oealbabunt ín felimon. Reges dixit fanctos,qui repugnantfuis paffionibus. Ifti ergo fanctí diuidunt in ecclefis:(icut Paulus in gétib9 Petrus in cir cumcifione. Coeleftis dris,(eparatos hos ab idololatrís qs fuperius dixim?, cóftituit ín illius dom? pulchritudi nereges.Sed prius níue dealbabunt ín felmon. Hoc eft qd dicít, licet fancti(int: fed ε in ifto(culo funt quafi umbra,ex parte cognofcétes.Selmon, umbra interpreta tur. Cum igit rex coeleftis chriftus in ecclia fua coeperit apfos δὲ principes cóftituere atq» díuidereznó habebunt plenàáluce, fed partéaliqua fcientiz:quía nunc ex parte uidem?:X ex pte pphetam?. e[ 7f»ons οί! tono ρίη $uís:more coagulatue/mone ρίπσυίο.ΙΏς ὃ mons ad qué & in Efaía& in Michea:utafcendentes pergant, fe inuice cohortant.(Q) d'auté ait,coagulatus:apfi cogruit uerbis qui ait: Lac uobis potü dedi,nó efcam. Vel mons, quí in Ecechiele uulnerat príncipem Tyri. Montéautem dicit ipfum diim. f[ Cit dd fufpícamínt montes coagulatoe, Hocadiudaos dicit, qui exiftimant Moyfen& pphetas fimiles effefaluatori.&€[ ZP»one ín quo coplacuit ocoba bítare(Π eo.Sen(us ifte eft:Non debetis exiftimare plures cffe ecclefias, qu: habeant ubera doctrinarü:& poffint credentes fcientie lacte nutrire: Vna cft ecclefia,& unus tua pauperí deus.Difis dabit aerbum euánceli gantib?: nifteriorü gradus in. ὃ uirtute multa. Réx uírtutü dilecti dilecti: δὲ fpecíti do^ ς mus díuídere fpolia. Sí dormíátis inter medios deros: pennz columba deargentat,& pofteríora dorfi eius racleto.Rex Ytutü di^| i pallore auri. Dum difcérnit coeleftis reoes fup eam: .&hriftus fpofus ecclefiz. In nullo em alio inhabitabit fit giter(pirituffan&us,nifi in faluatore, lohanne dicéte: In qué uideris fpiritii de(cendenté δὲ manente in eo:ipfe eft qui excifus(ine manib?,impleuit latitudine ois terrz:id eft dominicü hominé, b&(£terfi ofie babítabír ín finé.In corpe, qd accepít de fancta María:quia οὖ €o écuectus in coelü. («£urrue Ὀεί occeim imílib? multíplee. Hyz perbolice dicit admi; niftraterias potefta tes δὲ fanctos: qain numerabiles funt, fi cut dixit ín D'aniele: bantillí:& decies ceri tena mílíaaffiftebant ei.Etin Ecechiele de? quatuor pennarát,in quatuor angulis ha; bere quatuor perfo/ nas:cui? auriga deus εἰ. Cherubim aute interpretatur, fcietiae plenitudo. Significat auté períona leonís, x regalem, hoceft, re/ nare paffionibus:perfona tiominis;rationabilem:per, ona uituli,in opere:perfoná aquilz,in contemplatione, hoc eft, in theoría: qua nos exaltat in uirtutíbus, Símul auté ut dicamus:Thronus dei in(anctis eft, Decem mi libus multiplex. Multa ením milia curruum faculariii, deuicerunt euangelicantes chríftum in uniuerfo mun do. Καὶ Z5ilíaletantíum ofío ín illío. Miniftería diuina: híceffeindicat,[4Γ 3n finaí infancto. Hoc eft,in fanctís' eft deus qfi tentan£:& poft tentatione fequítur fandtitas, Impoffibile eft ei alique(licet fanctus fit)fine tentatione Deus nofter tranfire in hoc fzculo,(cd'm Iob: Tentatio eft uita homi/ Iob.7,a nis fuperterram. m[ Zifcendíft ín altum cepiftí captíuí/ tatem. Afcendi(ti in coelos:captiuafti nos,qui captiui te/ nebamur a diabolo. Q ui quondam in finai deícédens; populo legem di(tribuit:ipfe nunc ín fan&o,id eft in af;' fumpto homine( dequo angelusad Mariam: Q.d' nà/ Lua.d fcetur ex tefanctum uocabitur) coclorii excelfa confcen* dens: eos qui in captiuítate diaboli tenebant, abfoluitz ac poft fetands captiuos deductos,aternz uiti reftituit. Sic δὲ carnem affumptam, quafi captiuam euexitadfy/' dera. n€ Ziccepifti oona ín bomínibue, Bene dixit,acce^ piftí.A patreaccepit:accepit ut homo:dat ut deus:& qd accepit, hominibus accepit ut det, Ipfe ením plenus eft, δὲ nihil indiget. Dedit dona fpiritualium gratiarü homi ΄ nibus:qui per fidem ad eum deínceps accefferunt. ο€£tením non credenteo: ínbabítare oomínum oeum.Et his hominibus, id eft, ex gentibus populo largitus eft chriftus:quí non credebant deum inhabitare poffe mor talibus,& hos faluafti:qui non credebant quod poffibi/ leeft deum habitare in hominibus, hoceft, faluatorem accipere carné. Vel etiam eis miniftrauit bona qui erant' finefpe,quod in ecclefia eius inhabitare poffint, p«Lx enedíctue oomínue ote quotídíe. Ο αἱ proficit, ἡ quotidie poteft benedicere deum.Q..üid enim mihi pro ἡ deft,(i heri benedixi:& hodienon poffum benediceree Etpro fuperioribus beneficíjs:& quod nunc nobisad fe ueniendi planum przparat iter,affidueeft benedicen ἡ dus. ἃ 4 fvofperum(ter facíet nobío beue falutaríum: noftro:um. Q uia ab ipfo faluamur. Profperum fter fa^ ciet nobis deus falutaríum noftrorum.Securus efto pec cator:noli dubitare c» quotidie poffis benedicere deum,. Ecce ením dicit:Profperum iter faciet nobis deus. Ergo deusadiuuat nos,& cooperatur nobis. Salutarium πο’ firorü. Benedixit pluralíser,(alutarid: q'quanta peccata. ἡ cemmifimus, Tob.ne Mille mília miníftra; δῆς fcribitur, Cherubim Ecedi,tet,o J ns. "lp 1 fü tla | μὴν LI » [ul μή in nat ἐσ " sid AN yir gr frat etim αι gilt sid ἤν timi nid fci ΓΜ, AT uin (ax qui ipa TT tieni dac Cni tolit ] vast tod tapis [oir feet dm ] par lvi aui ο üt ναι hir: Bii kal Mts Bini, pud xttirg ἔχῃ nic [i^ Mte M MNT M γα δρ ttt Tài "inte, t. Ὸ“, D^ tre] 4 ης Dd ὑπαὶ ul: D ri Qty lm p o o vu radon rais tei oti ἡ lau αμ! jn B uid ln irit uh J^—^ Iobgg, d Md ἐρῶ ym git ΠΩ kid ina d yd jd jin? d Cofu.c tefecit,dicéte Apfo:Fa Bpo.rb ὧ€ inqt priogenit? | jn pfalmum .cómifimus:tot& falutes habem?. Diap(alma in hebrzo habet 59(ela:hoc ὃ femp& iugiter, Ergo de? femp nos adiuuat. 3 ϐ£»eusnofter. Qr uia prater ipfum alíü ne; fcimus. b 4Γ£»eue faluos facíédí:c ofi οὔί erítue moztía; Prafto eft em ut faluos facíat peütes:qa pro redéptióe no ftranatus. Et diii dfii eft exitus mortis: qa prior mortis exitti pa mortuorü:qin ipfe re furrexit a mortuis:& nos fimul fecit refur/ gere Aliter.Diabolus introit?€ mortís:diis uero educit. c4[ Cie; τῦεῆ oe? ofrínget capi, ta ínímícoz fuozü. Ab exitibus mortis egref fus cófregit capita di; aboli& oés uirtutes ὃ D'éus nofter deüs faluos faciédi:& ἀπί dri exít?morris. s Verütámé de? cófríneet capita inimícorü fom: üertícé e capilli pábulatiá ín delictis fuis. Dixit dris&x bafan co uertá: cóuertà ία pfundü marís. Vt íntíngat pes tu? ín fanguiedlingia canü tuon:ex inimicis ab ipfo, Vidérüt ínereffus tuos de?: inereffus dei meí,regís πεί 4 eft ín e fcto.Praüenerüt principes coíücti pfallétib9: in medio. ᾗ iuuéculag: tympaniftrían: In ecdefijs bridicite deo:diió 4 de fontib? ifr Ibibéníamin adolefcétulus:ín métis ex^ ; cefln.Príncipes íudá duces eorum:príncipes cábulon δέ LXVII$0. neruntprincipes:id eft;príus eereffi funt uel Moyfes uel reliqui teniores,& coniuncti funt íuuenculis coeleftí iti; nere. Preuenerüt principes angelorü fanctorü animas, qui laudes ἀπί mortificato corpore concinebát, dícétes: Tollite portas príncipes ueftras:quia iam redit tritipha/ . tor inferni. Ideo auté tympani(iiarü; qur mortuum ο corpus ipforü peccato.Et ma ria íoror moyfi€ Aa; ron tenens tympanü in Exodo: antecede/ bat pfallentes δὲ dice; bat: Cantemus díio, gloriofe eii honorifi/ catus eft. Aliter. Prae cti pfallentibus in me dio iuuencularü tym paniftríarü. Apoftoli cü ecclefíjs, iuncto pa ci. Tu catregiftécapi P príncipes neptalim. Manda dcus uírtutítua:confirma— riter pracefferüt gra; tadraconis in aqua. 7;,;; s à du.Bene eos prauc/ Quot pé funt: toc.» Hoc deus quod operatus es ín nobís.A témplotuoín jig; tefta: quia prin capita habet dabo: t hierufalem:tibi offerent reges munera,Inerepá feras— cipes fidei de iudais Principat? δὲ potefta;"dyes;;; funt.{η ecdefge tes quz tanj caput.* atüdinis cóngregatío taurorum ín uaccís populorum:— peneaicteoüm, Mani cüctifeminebàt:hoc€ utexcludant— fe(tius eft locutus ds diabolicas diiatióes, fupra dixerit tympa^ Ὁ« Gertícé capilli pambulantíG(η oelíctíe(6. Summita εξ extollétiz eorü qui poenítentíà negligetes, pdürantín peccatis. Intantü em cófringit caput ei? ut nó remaneat in eo aliqua uirtus qua ftímulet peccates. Summü capi tis.capillus δ:& capilli, uertex. Ergo hoc dicit qd nec mi; nimü remaneat in diabolo qd' nó frangatur. e 4Γ Dírít oie ecbaían couertá:couertaà in pzofundü maríe. Cir íntín/ af pee ruuo ín fanguine/língua canuim Γυορῇ ex(nímícío ab fpfo.Bafan cófufio interpretat. De cofufioneigi£ nos có» uertit deus. Hoc auté ideo:qa crucé fuftinuit:& pes eius proprio cruore pfufus eft,clamantibus contra cü iudais «ἰῷ dicétibus: Crucifige;crucifige eü. ΟΣ αἱ iudei ftimu, latifueruntab inimicis chriftithoc eft, a daemonibus. Vt auté hoctotü fieretiipfius faluatoris uolütas fuit qui hac paffus eft fieri, Vel de confufione huius fzculí conuertà humanii genus:hoc eft,per paffioné mea δὲ crucé: que ifti putát ftultitià€ confufioné, Conuertà bafan,populü meti.Cóuertà in pfundi maris:id eft de pfundis uitíjs δὲ peccatis feculi i(tíus: de cómotione€ fluctib?cóuertà po puli meü. Vt íntingat pes tuus in fanguie C) m pes ipíi? Efa.6),a intin&?? é in fanguie(uo, Torcular calcauí folus: δ de ge Ibi,ss,a tibus uir nó fuit mec. Et iterü. Ὁ uis eft ifte q afceditex edom: fuluida ue(timéta ei? ex bofor. Edom interpretat fanguís:Bofor caro.Ipfü dfim noftrü fignificat crucifixti, f«X íngua caná tuozum ey(nímícío ab ipfo. Canes dicit ipfos iudaos:ut fupius. Cr uí clamauertit, crucifige,cru/ cKigetalem:nos nó habemus regem ni(i cefarem,Ex íní micis autem fubmi(fi a demonibus negare faluatorem δι blaíphemare cum.Aliter, C) uonià ipfe tua uoluntate uenifti& paffus cs:& tua uolütate crucifixus es a iudais, Tin&us eft ei pes diii in fanguine: cü caro affumpta in qua diuínitas latebat,lancea uerberat. Ab ipfo igít fan/ Mattis, c guine δὲ eorü língua tincta cft:quí dixerunt: En(anguis eius(uper nos& fuper filios noftros,Sed poft gloriofum ἀῑίςα afcenfionis triumphü, ultione diiica,& hoftiü pes in corum fanguine tinctus eít:& canina fcilicet inimico ritrabics ab eo eft atiata, g 4Γ Clíderüt ingreffue tuos oc? fugreffus ocí meí/regío mei qui eft ít fancto.O ᾧ admirabi liter in hocpfalmo uetus teftamétum cum euangeliorü dictis concordat. Vi(a funceim itínera chrifti in ingreffu maris rubri:ui(ía funt& in euangelijs ipfius regis noftri: cü in fancto hoie eleuatus,coclis inuectus eft. Ρις uenerunt pzíncípee coniunctí pfallétíbuo:tn medío tuuencu/ ler tyimpaujftríar( Et quidé in illo maris sranfitu praue niftrías, k«T dm oc fontíbue ífrael. Q uia falus ex iu/ daís eft:& inde prima ecclefia,Ex adumbratioe eim legis, ecclefiz doctrina pceffit: in qua nunc diis,qui ex ifraeli/ tica ftirpis propagine carné fufcepit benedicit.| 4Γ 3bí beníamin, Paulus aps q ex tribu beníamin defcedir. Ibi inecclefia. n 4Γ zidoleícérulus.Nouiffimus oraniü apo/ ftolorü, n& 3 mentíe exceffu. Qué ptulit in Damafcii cüiret. o 4Γδείπείρεσ(uda oucee eozti.Aphi funt princi! pes iuda:hoc eft diitquéeadmodü dicit lacob:Iuda te lau dabüt fratrestui. p«["f»zíncípee cabulon τ pzíncípeg nee ptalim.Zabulon interpreta£ fluxus noctís. Neptalim la/ τα ον. uando liberati fuerimus de paffione libidinis, hoceft illius luxus:tunc incipimus latitudínes uirtutiüi. Velaliter.Principes cabulon& principes neptalim. Pe; trum€ Andream apoftolorü príncípes monftrat:qui in cra(fitudine tenebrarü illius lucem magnà annüciantes, doctores(unt euangelíj conftítuti: iuxta illud: Terra ga^ bulon& terra neptalím: uía maris(τῆς iordané galilez, Gentíti populus q fedebat in tenebrís,uídit lucé magna, q«LZ»anda oceus vírtutítue.Chriftotuo. r p&onfirma bocoeue αὐ operatue ce(nmobío. Vt donü bapti(mi qd? contulit:(püffancti infufione confirmet. Confirma hoc deus qd? opatus es in nobís: hoc eft falutare qd? donafti nobis per tuá paffioneconfirma:& da auxiliüi: qi homi nes fumus,& nó poffumus incedere ín uirtutib?fi nó ad epsi fuerímus auxili tuü, e 6Γ 8 templo tuo αὐ eft ít bíe rufaleamtíbí offerét regeo munera. Reges dicit qui regnant fibímetipfis:(cd'm qd'(criptum eft: Cor regisin manu dei, Ipfi offerent dco munera. Virtutes fanctorum mu^ nera funtdei. Vel atempilo illo corporali,quod bene ui^ uendo fanctü fecerunt. Reges in quibus peccatum ultra non regnat,offerent in cccleftí hierufalem qua eft primi tiuorti ecclefia,munera regi eterno:fcilicetfeipfos offere/ tes hoftiam uiuam,placétem deo in confpectu omnium angelorum. t Q[ 3ucrepa beftíae calamí. Beftíz cala mi, demoncs funt, fragilis infirma uirtutis. Vel hae rctici funt; qui tractant€ fcribunt contra te ut decipíant nos. Oportet enim δὲ harcíes cffe in nóbis.Ferg enim αἱ’ cuntur ab co quod capiunt anímas& interficiunt. Vel increpa feras arundinis: iudzorum beluinà fuperbía, v«[&ongregatío taurozum ín vacío populo:xum, Ipfos haretícos fignificat:quía neminem poffunt decipere nifl fimpliciores€ paruos:hoc eft uaccas minores. Tauros ením non poffunt decipere:hoc eft magnos. hhh 4 Vtexcludág 46 C Exo,15.a uenerüt principes&i/. D E Ῥδιλι.ς Ῥδό.λό.ς Gi.49.a diceret: In confilio eo Roma$s.d £onincn.lDieronymi aT Gi exdiudaut eoo quí pzobatí funt argéto. Et propterea fimpliciores decipiunt: hoceft multitudine, ut ueniant υἱῷ ad(anctos:& excludant eos deregno colorum. Vel intauris, duces iudzorum:qui perfecutioné in diim uel in fanctos eíus intulerütindicatut illud: Tauri pingues obfederüt me. In uac cisuero filas popu? itexdudant eos qui probati funt argento.Diffip gen li fequétis animas de monfirat. QLuodibi. c tes quz: bella uolunt:uénientlegati ex gypto: athío^ ο pía prazueníet manus eíus deo.R.cená tetra: cátatedeo: fub Hieroboamado/ e pfallite diio. Pfallíté deo quí afcendit fap coelum coeli: raui.Ergo confilium f ad orientem, Ecce ἀῑδίε noci fuac uocern uirtutis, daté oftenditur:cum σας’ cas aurcas in famaría eorum qd habentut fanctos de uia iufti/ b eloríam deo: fuper ifrael máaeniíficentía eius:& uirtus. ciz retrabantincorü. i etis ín nubibus, Mirabilis ifracl:ipfe dabít uírtutem δὲ fortitudinem plxbi fua: In finem pró hís qui comutabü anímab? requiefcat: iuxta illud: Gladius eorü intretín coripfo 1 benedíctir deus. rum:uthinon exclu, 13 ieu: dantaregnodei,qui tur pfalmus ipfi dauid permultastribulatio y nes tand argentum probati, inuentifunr 9 iufti, Tale confilium Ρ prauidebat Iacob cü 3 Aluüm me fac deussquoniam íntrauerunt aqu à αἵ ad animam meam. Infixüs fum ín limo pro fundí:& nón eft fubftantia. Veni ín altítüdinem ; marís:& témpeftas demerfíit me. Labóraui damans, Iftepíalmus de paffione chrifti fonat:& ex perfonamem: G brorum fuorum:lícet quidà in eo putentei minimecon uenire.Pro his qui cómutabtitur, Commurtauitfe chri; ftus:dum equalis patri eratformam ferui accípiés, Vel nos cóomutamur de infidelitate ad fide: quía ut diximus ifte píalmus uocem minis ueniétís ad paf fionem.: Pfalmus LXVIII Όουσ: quonía íntrauer&t ad. vfas ad aníma meam.Saluareeà ρα” trem,ícd?m infirmíta εἰς conditione poftu; lat: quoniáquidé mo tus populi feuientis irruerunt ín eum. o 4[ 3nfixue fum nli mo p2ofundí. In uete/ ribus peccatis huius populi. p€[£t non eftiubftantía.Per quà exinde cuadà: nifitu falues. q«L Gníín dii ín fanctis fuís, deüs LXVIII rum nó S S t raucz factz funt fauces mex:defecerüt oculi mei dum ΤΗΣ δι ma mea. ιν ᾽"TAS. undu&cu 1 fitus. pagcntesquebellavo"pero ín deum meum. Multiplicàti funt fuper capil/ r&L£t tépeflao emer lunt.Hareticosueliu— loscapitís mei:qui oderunt me gratís. Confortati funt— fime.Procellaiudao : rü. eq[ Zabozauída dxos:quí plarüdp οὖ, tra ecclefiam certamí pía paguentet tanus cíus oco.In tribulatio. nib? acerroribus ido lolatriz pofiti:uel quí tes qd chríftus diis| ipfe οἷ de? filius dei: offerüit ei munera: id e(t mentes puras,au: to argentoq lucidio/ res: ὦ πία ubi abundabit peccatum: fuperabundauit gratia. Ὁ€[fRegna terre cátate oco pfallíre ofio. Vos utíqy qui príus rerrenum regnum diligétes ignorabatis deü: nunceuicto carnali liuore, cceleftia regna penetratis. e 4r f(allíre oco quí afcédít fuper celos celi ad ozéentem. Illi utíq qui quonda mortis occafu afcenderat in crucem, inuectus eft nuncíup fydera:uictorqy mortis refidet glo riofus.Ad orientem autem ufq: fiue quía ipfe oriens fit dictus:fiue quia per eum onines oríant ad uita. fe[£c; ce oabít vocífug vocem vírtutio fue. Voci dni tic dabitur uox uirtutis:cum qd pracipitefficitur:quá mortui cum audierintrefurgent.&([é»ate gloziam veo fuper ifrael. Magis deum d carnalem ifracl honorate. Aliter. Non la; bijs utifrael:fed corde honorate deum. b«[ 2/»agníficé tía eíue c virtue εἰσ(n nubíbus.In apoftolis€ prophetis, Vnde dicit:Mandaui nubibus meis:ne pluant fup ifrael imbrem. í Q[ Z5»irabilío oeuo ín fanctíe füío.In hoc mira bilis e(t deus:quoniam ita dilexit humanum genus ut figna faciat in fanctis fuís.In iftis magis mirabilis eft de? din ceteris creaturis:qd' eos poft multas tribulationes euexitín fublimitatem coelorum, Κάῑ£»cue ífrael ípfe oabít virtutem 2 foztitudínem plebi fug. Ad colerandas paf fiones mundanas ucl fpirituales nequitias.|«L'yBene: ἀίσευσ ocuo. Qui nos a morte in uitam,a corruptione in incorruptioné demutare dignetur:ut fanctis eius parti; cípcs facti fempiternis in eum gaudijs exultemus. Ame. τ«Γη finem pze bfe quí cominutabütur pfaluue oauíq. 'r quí perfecuti funt me ínímíci meí iníufte: αὖσε non τὰ! naparát; c«LClenít. y puí tunc exoluebam.Deeüs tu fcis infipientiam meá: legatíex egypto:etbío..& delicta mea a te non funt abfcondíta.Nón erubef/ cantín me qui expectant te domíne:domíne uírtutif, Non confundátur fuper me: qui quacrüt te deus ífrael. peccatis nigri fiuete, 4 Quóniam propter te faftínuí opprobtiü:operuit con/ nebrofi funticreden/.& fufio faciem meam. Extraneus factus fam fratribus meís:& peregrínus filijs matrís mea. mare: rauce facte funt faucee meg.Liceta pec catoribus urgeat: cla maretamen falutaria pracepta nó definit, t«L£»cfecerunt oculí imeí o6 fpero ín ocuim incíi.Scd'm imbecillí, taté carnis fperauit, utab eo calix i(tetrà/ firet:fed(cdm diuini» taté ipleuit uolütaté patris. v&[ zP»ultíplí catífütfup capillos ca^ pítío meí:d oderit me gratío. C ofoztarí(unt(up me fatimícf (πεί íníufte.Ideo(up capillos capítís mei,multiplicàt atqg cófortantur:quia femp maior eft iníiquorü, numerus d iuftorü. e«[€uenonrapui tunc exoluebam. Non enim erat debitor mortis atqp peccati: fed in paífione hoftíam utráqpcompleuit, yf£»eue tu(cío(nfipientíam meam: 4 oelícta mea a te non funt abfcondíta. Scit pater qd non ea de coelis attulit, fed de nobis affumpfit: utait propheta: Tpíe iniqtates noftras accepít:€ egritudines noftras por/ CQLuoniam tauit.Et Paulus dicit: Ο uia qd ftultum eft dei fapiétius s,Cortad e(t hominibus:& qd'infirmum eft dei fortius eft homi/ nibus.Delicta mea a tenó(unt abfcondita:ut illud: De eg sub liétum meum cognitum tibi feci, 5(['IBon erubefcant íi me quí expectant te οὓς; oomíne vírtutum."fon confundan tur fup me quí querunt te Όρο(frael,Non euacuetur fpes credentium de paffione mea:fed cognofcát quia uolun; tatem tuam facere ueni:ficut fequitur, a|€àuoníd pzo7 pter te füftínut oppzobzíum: operuít confufto facfem meattr. Propter uoluntaté patrís, malorum improperia fuppor/ tauít:& uerecüdia tectus eft, cum in affumpta carne col» liditur:quia una uoluntas fuitpatrís& filij qd' fuftinuit paffioné, Vel operuit cofufio:quádo negaüerüt apoftoli. b«I££ xtrancue factue fum fratribue mcíe:« gearínuo filijg matríe niee.Filius em erat fynagoga(icut& illi, fcdim or^ dinem corporationis terrena: ἃ quibus exter& hofpes habitus eft:quia illi(celeribus erát plení:hic uero expers peccati, Extrane? factus fum fratrib? meis.Frés düiapli. Vnde dixit; contínet dominici ho uum mefac hub fyrir ii rim vni pata Eu εὐ "i eiat jade figs fn wv Qut ipt bond kd [prn ad ey km gus εἶχα καί ixi Mu ap hbri vidt xin Grat tini ΠῚ μα σης (s ity ttl πἰκῃὶ Nt ΜΙΝ ἔχη my etm Wt M Ns iri θά "ig Tig 3in pfalmum isi. Vnde dixit: Nunciabo nomen tuü fratribus meis. Pere Δ. Loic grinus filijs matris mez, Chriftus pegrínus:ut ait Cleo/ phas:Tu folus peregrinus es in hieru(alé.Solus,quia fo/ lus& primus refurrexit immortalis. Ec mater fynagoga. ὁ Cuoníam celue oomue rue comedít me. Οία fecerüt LXVIII ram morte refurretionis uerítas approbetur. k«ΓΗ peime oe luto vt non(nfígar. Qruzre iuxta quofdam ne forfitan lutum carnis quam fufcepit fignificet uilitatem. Oratutnon in luto€ puluere ficutomnehumanumge nus diífoluitur, corrumpatur,|«[ Zíbera ime ab bia hi eam fpeluncam latro : hum, b4T£ropp:o bzía expzobzantíum tí bí ceciderunt fuper me. Exprobrationum em turgiüi fup eum proie cerüccum εἴ€ fama ritanum δὲ demoniü habenté uocarét, Vri judai contra chriftü dicebant:Si filius dei Mattfu7.€ es: defcende de cruce & credim? tibi. Alios faluos fecit: feipfum ron poteft faluti face fc. Qui exprobrant filiü:& patrem expro brát:quía qui nó cre/ τ, πες patr ha ber. c& Operuíín íe Ἰυπίο anims mea: τ ἴα.) etum eftin oppzobzíü tnibí, Opprobriü em εἰ inferre conaba£:cü tentans eum fatanas ait: Dicutlapides iíti panes fiant, Vel quà/ do dixerüt difcipuli: Ἱοδιή.,ἆ Rabbi manduca,llle Mattb 4. B dgixi:Egocibum ha; beo manducare qué uos nefcitis.Et in alio To5,é,c loco: Opamini cibi nóqperitíed q pma netiuità eternà. Sed €(uriebat chri(t? falu te hüani generís, Vel ὃ Qüoníam elus domus tux comedit me:& ὀρρτοδεία c exprebrantiü tibi ceciderunt fuper me. Et opérui in íe/ iunío anima mcam:& factum eft ín opprobriü mihí, ο Et pofui üeftímentü meum cilicium: δὲ factus fum illís e in parabolam. Adáerfüm me oqucbátur qui fedebát ; in porta;& in mé pfallebant qui bibebant uínum.Egó Ὁ uero orationem meam ad tedne: templis beneplacití i deus.In multitudíne miferícordiz tux: éxaudí me ín k uerítate falutis tuz.Erípé me de luto ut non infigar: li^ s berà meab his qui oderunt me& d? profundis aqua» rum.INon me demereat tempeftas aqux: néq; abfor^ e beat me profundum: néq; urgeat fuper me puteus os fum.Exaüdi me dte quoníam benígna eft mifericor; díatua:fcd'm multitudine miferationá tuarum refpi^ ? ce me, INon aüertas facíem tuam a puero tuo:quóníam ο ttibulor uelociter exaudi me.Inténde anima mex δὲ li c bera eam:propter inímícos meos eripe me. T à fcis im. properíum meum& confufionem meá:& reuerentíá » meà.In cónfpéctu tuo funt omnes qui tribulát me: im * próperíü expectauit eor meü& qum Et fuftinüi q fimul cotriftaretur,& no fuít:qui con folare£,& nó inue Σ ní.Et déderunt ín efcá meá fel:& in fití mea potauerüt 4 mcaceto.Fíat ménfa eorum coram ipfis ín laquéum:& "ín retributiones& ín fcandalum. Obfcuréntur oculi eo * quí oderunt me. Aper; te hec de iudzis qui eum nundq dilexe/ runtdicit. m«ét oc pzofundís aquart; 1Hou me oemergat té; peftaoe aque. Hac paf/ fionis tempefítas non eum in profunditate abyffi retíneat infer/ nalis.«Γῆέῳ ab; fo?bear me ,pfunda.In quo dum per morté defcendit:non deuo/ ret abeo, 0{Ώου v:geat fup me puteua os fuum. Aditus infet ni(iue diabolus. p«Lc raudí ine oomí tie quonia benígna eft tniferícozdía tua: fm. mulrítudíné miferatio, num rdar( refpíce me. Hzc(γάτα infirmita» té humani poftulàát dices: Qui alios mea peífione redimis: me pracurrente miferi ἡ cordía contemplare, q«Γιο auertac fa/ cíem ruá a puero tuo. Vox chrifti ad patre, qui formam ferui ac; cepit,utaít propheta: Magnum eft tibi uo/ caripuerum meum. €furiebat fide eccliae: fuianullü cibü a iu/ dais inueniebat. e«E οί veftímentG me( εἰ factue fum ο(v para lebunc bolá.In facco,luctus oftédit uel fletus:d in morte Lagari ἴων» Luis,c u(us,in parabolam factus eft iudais: cum eo flente di/ «erent:Ecce quomodo amabat eü. Alíj uero: INon pote/ rat hic qui aperuitoculos caci nati facere, ut€ hic non moreretur? e[Ziduerfue me exercebant quí fedebant ín pon fcilicet quí habétes clauem fcientiz:neq introi/ ant,negpalios introire pmittebàát: fcribe& pharifei quí di(cernebant caufas, cum federent in publico iudício, far£t ín me pfallebant quí bíbebant vínum. Repleti enim vino iniquitatis,qualiter eum interficeret concinebant. Stulteenim pfallit qui in deum molitur in(idías. Sciens eim propheta ftultü in aliquibus effe pfallere: audi qua/ liter doceat quofdam:Pfallite inquit fapienter. Vel ebrij erant de uíno,quando operiebant caput eius:& dicebà: Prophctiga nobis chri(te, quis eft qtepcuífite g«£go cro ozationem meam ad te Ὀῆε. Nó enim uíncor his paf; fionibus:quia tecum fum in oratione. Ego uero oratío/ nem meam ad te deus.Iudais mihi maledicentibus αι dicentibus: Crucifige,crucifige eum: ego pro cis orans loquebar: Pater ignofce eis: non enim fciunt quid fa; ciüt. b€ Z épue placédí ocue. Tépus placendi,tépus eft paffionis in ὅ pater aiebat: Hic eft fili? me?dilect? in quo mihi cóplacui. Tempus beneplaciti deus in multitudine mifericordiz tuz, Omnia e tépora tua bfiplacita funt: fed prefertím hoctempus quo mea paffione genus hu^ manum redimis,quodáamodo plus beneplacitum facis. Í«Γιξχουσίης oomíne(n verítare falutío tug. Vt poft ue/ e rum ne uideant:& dorfum eorum femper íncurua. r«€i tribuloz velo cíter exaudí tie, Vt re fumá fpiritü:que tuis manibus comedaui, 6«[ Jutédeanic meg« libera οὗ 4pter ínímícoo meoe erípe me. Vt me refurgéte ab inferis confundantur:unde chri; ftus dixit:Poteftaté habeo ponendi animá meà. t«2u (εἰσ ipzoperí mei cófufioné πιοῦ t reueréríà meá. CY ua in affumpta fuftinco carne, v€[ 3n cófpectu tuo funt om nea quítribulant me, Tu uides quales mihi tribulationes inferant,& oftendantillufiones, x 4 3mpzoperium er pectauít coz reum« míferíam. Improperium patlfionis: δὲ mifcriam:id eftcontumelíamcrucis. y«[GOuftí nuí quí fimul contríftaretur:« non füít quí confolaretur me€ ποι ποκα Nullus detanta multitudine iniquorum,aut compaffus e(t doloribus meis:aut extitit confolator. 5(LZ»ederunt(η efcam meà(εἶ: in ΠῚ mea potauerunt ime aceto.Hociam cópletü effe ín euágelijs legimus: cum fi/ tiente diio in cruceacetum cum felle mixtü bibere por? rexerunt.Etex hoc δὲ exalio teftimonio intelligitur: qd ad chriftam pfalmus referri debeat, a[fiar:menía (Οζ cozam ipfis. Dicta legis& prophetarum:ad quam (zpeconuenientesreficiebantur. b&[ 3nlaqueü cínre tributíonee c ín(candalum, Vt non intelligant inibi dim nunciatü.Nam δὲ díis in euangelíjs diit: Moyfes uos ac cufat ín quem fperatis.De'meei illefcripfit. ς 4195, fcurentur oculí eozum ne vídeant. D iuínitatem fub fragili/ tate latenté. Vt nó uideant. Hoc erat qd precabatur,men fam eorum fieríin laqueum:ne legis fcilicet facramentá cognofcerent, Ὁ[t oo:fum cozum femper íncurug. Vtrhomanis feruiant femper. Vcl fub onere legis: quod cd'm literam ferre potuit nemo. à à Effunde fuper Effunde fgp $0. 4-7 C E(2.4.9.b Iob.10.d * Iob.5.g £ommen.loicronymi a 4L€(funde fup coo irá tu3/« furoz írg tue copzcbédat eos. «fiat babítatío ἐοζῦ ocferta:c tn raberaaculíe eozíi nó fitquí ínbabítet, Hic omnia in euerfione hierofolyma fub Τίτο Martb.a3.d&.Vefpafiano cópleta funt. Vel hoc eft qd ait: Dimittet ftem hierufalem,in qua electos fuos pro meritis aduna;. bitín uno corpore illius matrís cocleftis. v€[£redificà ὦ buntur cíuítatee íudg. Anima fanctorü,quz per confeffio nem ín templü fanctum tand, uíui lapides deferuntur, uobis domus ueftra deferta, Recedéte de iuda chrifto, omnes pariter cü illo recefferunt uirtutes. be 2 qué tü ρου fti ipfi pfecuti funt. De fehacchriftus ad ρα’ tré loqt: ficut in alio 4ppheta ex pfona pa; Efa, 53. c itis legim? dictü: Pro pter peccata populi p Zac is c cuffi eü. Et iterü:Per^ cutiá paftoré:& difp/ gent oues gregis,Per . cuffus écim ut. nosre furgeremus:uulnera tus eft,utnos fanaret. Sed& fáguis& aqua qua de uulnere late;. τίς eius extjt,martyrtj baptiímiq: ptulit ty/ pum,p qd itur ad coe 1. cep£tíup oolozé yulnerü meozt addí/ .derüt, Cü uel ecclefià uelapfos pfecuti füt. Ὁ«Zipponcínídraté fup ínídtatem.eo2ü. Si, . cutem qd'me nó cre diderüit,ad iniqtatem εἰς€ reputatü:ita qd me píccuti funt,iniq/ tatí huic adijciatur. e«[€t nó íatrent ín(η ftícía tua. Coelorü cü iuftis.nó capíant re; gna. f 4[ Zeleant ος libro víuentía:c οὔ iu/ ftío nó fcribant.Duos hiclibros indicat fcri : Effu ndé fap eos irá tuá:& faror γα tuz comprehédat εοο.Ε ία: habitatio eorü deferta:& ín tabernaculis eorü υ nó fit q ínhabítert. Qm qué εἰ puffifti ipfí pfecati funt: c&fup dólor£uulnerü meorü addiderüt, Appóne iníqi e taté fup íníqtaté eorü:& nón íntré ín iuftíciá tuá.De^ f leánt ας[το uíuentid:& οἴ iuftis nó fcribát.Egó fum ? paup& dolés:falüs tua deus fufcepit me.Laudábo no k médeí meí cá cátíco:magnificabo εἴ in laude.Et plácei b bít deo fap bítulü nouellü: cornua pducenté& üngu, " las. Vídeát patipes δὲ latent:qüaríte deü δὲ uíuet ani ? maueftra.Q m exaüdiuit paupes dris: δὲ uinctós fuos τ nó defpexit.Laüdéc íllá οοοῖί& terrasmare δὲ omnía re; s ptilía in eis.Qm deüs faluá faciet fion: δὲ zedificabünt ciuitates iudzc, Et inhabitábüt ibí:& hareditate acqui^ rent eà,Et femen feruorü eíus poflidebit εᾶ:δζ qui diliY guntnomécíus habitabütínea.^ Infiné pfalmüs dauid in rememoratíone,eo qd'faluum fecit eum dris. y Eüsinadiutoríámeumintende:— LXIX a dfie ad adiuuandü me feftína. Cónfundan£ b& reuereant:quií quzrüt animá med. Alertác tur retrorfüm δὲ erubefcát:qui uolüt mihí mala. Αὐτοῦ, tantur ftatím erubefcentes:qui dicunt mihi euge euge. c Exültent δὲ lactentur ín te omes qui quart te: δὲ dícint t femp magnifícetur dris:qüí diligunt falutare ταῦ. Ego ὃ ero egenus δὲ pauper fum:deus adíuua me. Adíutór x£tínbabitabunt ibí« berediate acquírenr eam z femen feruozum eíué poffide, bít cam:z quí ollígunt tomen eíue babirabüt (ἡ£a Sandi utiq; qui in eà tranfferuntur, Velfemen eorum:id eft qui per eos cóuer; fi funt. Sed quía τα’ lus pfalmi p, hís qui cómutabütur ínfcri; bitur:oremus domi/ πᾶ ut nos a gentilita, te conueríos, in iuda ciuitates adifícet:S& a iugo diaboli abfolu/ tos,ut foboles diligat proprías: Vt quos re; demit per fellis ama/ rícudinem, per acett afperitatem, per cru; cis fupplicia,per cla/ uorum uulnera, per mortis córumeliam, per gloríam refurre; ctionis: fic cuftodire dignet in fzculo, ut faciat pticipes fanctis fuis in regno. Amen. y«Γι finé pfalmus vauíd ín remermozatío ne εο αὐ faluá fecít εἴ ofi. líte pfalmus ex Pfona diii incorpora, tí canitur, dcprecátis prafidium patrís, Píalmus, LXIX uei adíu tozíü me ptos: uiuentíii aciu/ ftorü. Vit antaduerté dü eft α illefit uiué/ tíü,in quo ante adue. tü dei pphetz acpatriarchz fcripti funt.De quo moyfes Exo,31.g peccáte populo ait:Si nó dimíttis eis ποχᾶ: dele me deli; (77^ broquefcripfi(ti, Tuftorü uero dicit illü: de quo dfisad Lu.1o,d€05 qui p fide fecuti funtait: Gaudete€ exultate:quia no mina ueftra fcripta funtin colo. Perfecutores ergo ifti& &primo libro deleti(unt:&[η fecundo non funt fcripti. €«L.€ co fum paup τ ooléo.In paffione. b«L€tfalue tua oeue fufcepit me. Refurgenté.Hinc íam jppheta loquitur. Ego fum paup X dolens.Cü ei effet diues, p nobis pau p«r factus eft:& cópeditos fuos non defpexit.Poffumus hoc uer(iculo uti:fi qii ín laudes martyrü poram?. Qui; dà X deanimab? hoc intelligi putat: qd' claufzecorpori/ bus, nó defpectzfinta deo.(€[ Z audabo nomé oeí πιεί €i carico magníficabo εἴ ín laude. Q. d' uel de diabolo triü phauerit, uel uicerit mundü. k€f fMacebít oco.Id eft pa tri. Τε Couper vitulünouellá.O ui feipfum obtulitgeni tori, m«f€ oua pducenté. Fortitudine ecclefie dante. t«Γιξενπσυίασ.Ο uibus facrilegia cóculcet gentiü ac di uellat.. o είδε paupee τἰρεεηξ, d humiliata fup; ftitióe gentiliü:ecclefiz drii extolli&£regnü. p«T Cr uerite oiim c víueraníma veftra.Q) us πᾶς mortua eft peccatis, q«[€f exaudíuít paupes ofíe. Vt eos refufcitaret. rp£t vinctoe fuos nó ocfperít. Ὁ uia difruptis diaboli nexib* eosregno fuo afciuit. 6([ É audent ill celí c terraumare c onnía reprílía(Π εἰσ, Ipfi omnia genu fle&tat:coeleftíü,ter/ τοῦτα δὲ ínfernorü.£€[€f) ocus faluá facíet fion. οεῖς meus δὲ liberator meus es tu:diie ne moreris. íntéde:ofie ad adíuus; dá me(είπα. No(trü adiutoriü chrifi? eft: qui nücpatris auxilíü poftulat ad confutádos eosq fibi: aduerfant. a«[£onfundant c reuereant ἃ querüt animá imeá vt auferát ea. In hoc em cofundunt cü εἶ cui? anrmá auferre uoluerüt,refurrexiffe cognofcür. b€ giuertanf retrozfum« erubeícát d volür míbi mala. Nó imutent in re furrectióe οἵ fanctis,(ed retrorfíum cóuer(i erubefcétes: qa qué ut hominé iudicaueriüt:iudicare ut deü cernunt. c«p Ziuertant(tatím erubefcétee:d oícüt mibí euge cuge.Ir/ Pfalmus dauid ridentiü πας uox eft, quz ad cos refert q dicebátSi ΗΕ μη πο; γα dei es, deícéde de cruce. Et íterü: Confiditin deü: liberet eü fi uult.Poft impiorü uero poená,ad glorià couertitür beatorü. Ὁ€f£rultent c letenf ín te omnee quí querüt te, Ω υἱρ lachrymas pcenítétiz te q mifericors es,requirüt, e«[€toícát femp magníficet οῆσ, Accepta indulgétia pec catorü. f(ΓΘ. o(lícür falurare tui. Diligentes te:eo qd- fisomníü uita. 6[go vero egenue fum« paupiofíe ad/ (uuat me. Chriftus dis(e crebro egenü& pauperé uocat: cuius cura ín paterna píetatis amore confiftit. νὰ (uto mets« pzotectoz meus ee tu oeue me? ne tardauerte. Hincenim paffionís tempore difcipulo dixit: Ω ᾧ facis, Toug fac celerius:fcilicet at paffioné corpís uelox refurrectioz nis adiutoríü praueníret. Ο) ui uulneratus eft propter peccata noftra,& refurrexit propter iuftificatione noftrá ipfe nobis nuncauxilitiin tempore tribulationis miféra^ tione folita largiatur, ut cum fanctís eius exultátes: eum magnificare atq» extollere ualeamus, Amen. Pfalmus dauid E] lily 5 dg tin i dd] hide] d etl 1] tivi Mi Am eiit pois wd dd n d jt yit yj; Ud : : exaudire dignat: qa ! aute crucis. Propter Phtib zin pfalmum aq ffalmuc vauid filíozum Sonadab« pzíozum captíuo; ' rum.lfte píalmus uocé continet prophetz:de illa redem toris humilitate corporea conquerétis,ac de eius refur/ rectione gloriofacanentis,— Pfalmus LXX "Bite oie fperauí πὸ confundar(η eterni. Orat ergo mediator πο, fter,ut hac οὖ, fufio mortif nó ficutceterog omniü p diuturna. c€f€t ín tua íuftícía libera mec" eripe ime, 3ndína ad. v me aurem tuá τ falua inc. lufticia em tua eft utqui fecerit uolun; t«até tuam, tranfeat a morte ín uitam: per quà& ego nunc eripi deprecor. Vel aliter. Inclina ad me aurem εὐ δὲ(alua me. Auref dii dicuntur,quado formà ferui accipies, fa&us éobediés patri ufq ad morté:morté qd& deus illü exalta uit,& dedit illi nome a Pfalmüs dauid filior ionadab& priorü captinorum. Ν tédiie fperaui nó cofundar ín atterníi:& ín íüftícia tua libera me δὲ erípe me, Indina ad meaurem tuam: δὲ falua me. Eftó míhi in de e protectoré:& ín locii munitü ut(αἰ me facías. Q io^ t πίᾷ firmamenti meu; refugiü meü es tu. Déus meus ετίρε me de manu peccatorís:& de manu contra legem ὃ agentís δὲ íniqüi.Q lioniá tu es patientía mea drie:drie & fpes méaa iuuétute mea. In té confirmatus fum ex ute ro:de uéntre mattis mex tu es protector me?.In te can »tatío mea femper,táncg prodíciá factus fum multís:& ὁ tuádíutor fortis.Repleátur os meum laude:ut cantem a gloriam tuá& tota die magnitudiné tuá. INe proijciás me ín tépore fenectutís:cum defecerit uirtus mea ne de * relinquas me. Qüía dixerunt inímíci meí mihi:& qüi cuftodiebát animá meam, confilium fecerüt ín unum. LXX in quo δὲ cum quibus, laudé,eloriá, magníficentiácp có/ cino tua:quia ego in his füum.Ego cano tibi. Sed X nunc ipfe diis aperitos noftrü:utpo(fimus eius gloriam nun ciare,atcp laudem eius differere.. ο] δε pzoticíae me ín tépoze fenectutía:cG oeficíer vírtus mes ne oerelunquae me. In con(ümatióe υπ atatisifti?. r&[ 4 ofrerüt íniméci mei raf bí. Dicétes, hic nó eft. de deo, q fabbatü.nó cuftodir. ο«[£t quí cuítodíebant animam. me3 confiliá fecerüt ít ' Υπ /οίςΖτεσ;£»eue ος relíát cü:pfequíimíni c Copzebédite eum:quía o nó édcripíat et. Hac dixerüt impij,& erra/ uerunt: obcacatü cm eft malicia cor eorit. Sed& in ipía paffioe quafi derelicto a deo dicebát. Síne: ueniat Elias& libereteum. τα ἐρεῖ ne clógaueríg aine: ocue meus(tad μοί meum refpíce, Vt alligato forte ui^ &or redeam ex infer/ LXX ' qd eftfuper ome no/;: eu." no. v d£onfundant πεῖν ὃ(Εἶν mibi Dicentes,deus dereliquit eum: perfequimíni δζ copre^.* RERO penibive oc6 pzotectozé« b po d GEEK V-.. aniemegioperíant con locum manitá νει' héditeeü:qa nó eft quienpiaceu, Deüs πε clógauetís— gutionez pudoze d que mefaciaf.QLuiaabfg va me: deus me? in auxilii πιεῖ refpice.Cónfundan£ δὲ runrtmalamíbí. Cum te neg refugiüi neq munitio: neq» prote; ctio aquod preftari deficíát detrahétes ania: mea:operíant cofufione X pu ; doreq quarát mala mihi.Egó aüt femp fperabo ín te: ego re(ufcitatus fue/ ro. x€€ goaüt fem per fperabo ín teofie: oteft. Nunquíd de? iA z. e LY“3“με tadüdáfüpomnélau, με eund loca, ἢ&a απσία fup oém laudé Qa. Os mei annücidbit iufti dem à. Vr qua tibi lisfit adfeueniib?: 5 ciá tuá:tota die falutare ταῦ Qtioníá nó cognoui lítte lex offerre pracepit fednoneftlocalissqa.& raturá introibo ín potetías ἐπί: πὲ memoraboriufti^!nfacrificiisfuis uii» ubigceít. e p uía—; v nl Ws f bilibus redeptus po/ firmamentá met cre, ὃ cia tux folíus.D elis docuífti me a iuuétute mea:X ufq.“ pul? deportet in mo» fugi meumeetu.Fir^ püc pnüciabo mírabilía tua.Etufq; ín fenectá& feniü— ribus.«ο mcá mamétum, cii zqua 9 A€ ae brachii tuii: annücíabí tuftícía tu Wsineoconüficfap,« de? ne derelinqs me, Dónec annücié brachiü tuü:gene— pora oíe falutare raum. ftantia, Refugium:iu— rationi orní qua uétura eft.Potentíátuá δὲ iufticía tud— Re(urgens enim con; xta imbecillitate cor/ poream.. f«Γλροισ meue erípe ime oe ιά’ πῇ peccatozío« oe ima nu contra legc agétío., De poteftate populi iudaici,qui me uenturum in lege non intellexit. αι íníquí.Semp malignatis. Nó omnes peccatores etiam ini qui.Peccatorcs funt tráfgreffores:id eft iudei δὲ mali chri ftiani:qui uetus δὲ nouü teftamentü tranfgrediunt. Ini/ Roma,b qui q nó credüt:ut Paulus αἰτ αἱ fine lege peccauerüt, finelege& peribüc. b 4Γ ΕΘ ηδη ru ee patíéría mea fie, Quia protua patior uolütate. í([ Speo meaa íugentu/ tc mea, Ab initio atatís corporez. Ideo fpes nó cófundit: quia charitas dei diffuía eft in cordibus noftris:per fpiri tüfan&ü quí datus eft nobis. k€«[ 3ntecófirmatue fum €t vtero. Legis αεί, οκ quo initiaui credere.[4Γ δε ven trematríomee.Synagogz de qua proceífi. m«[ Zu ee potectoz meus fie, n te cantarío mea femp. Α te ptegar in paffione:& ταῦ in gétibus nomé concínà. n{ΓΖ andi Tes,$,( P?0dígíü facrue fum multío. D icebàt em ílli:Samaritan?es Parthia tX demoniü habes. o«[ ttu οὓς adíuroz foztío.Dixi fti mihi: Hic eft filius meus dile&us in quo mihi bene có placuisipfum audite. p«[Repleaturose meíi laude tua! vt canté glozíá tuam tota oíe magnítudíné tuam. V nus dies eft(anctis tuisin hoc müdo, quem nulla obfcurat nox: » de? ufq; inaltíffima:qüa fecifti magnalia de? qs fiis ti; e bí. Qu üátas oftédiíti mihi tribulatioes multas& malas: gregabo ecclefiam in qua tuas concinam laudes, 5»«[éuía non cognouí líteratu/ ram.íntroíbo ín poten tíao oomíní. Cogno^ uit illenegociationé qui magiftrum uendidit. Nam ego te clarificaui fuper terrà:opus confummaui quod dedi fti míhiutfacerem, 4 6£Somíne memozabo: íuftícíe tug folíug.Paternz eum íufticie memorem propheta dicit, ficut& ipfe in euangelio ait:Ego quae audiíuia patre meo hacloquor. b 4 cue oocuífiime a(uientute mea: vías nunc paonuncíabo mírabilía rua« νίς ín fenecram« fe» níuim oeug ne oerelínquae ie. Nund, ením eft derelictus a patre: fed femper teftimonium perhibuit quia uerax eft. c«L£onec annunciem bzacbíum ruum eeneratíonf omní que ventura eft."[»otentíam tuam« íuftícíam τυᾶ vfqs ínaltíffima.Hacomnía chriftíanz generationi annuncia uit:quam fuo fanguineacquifiuít:€ pro qua paffus eft quaíequuntur. Ὁ€[€ugfecífti ιπαρπαϊία oeus quíe fi milí tibí. C. ui me mifericordi cófilio ad redemptionem humanam mififti,€«[€»uantaeoftendíftímíbí tribu; latíonce multae« malae:« conuerfue víuificaftí me. Multae quidem εἰ tribulationes in carnis infirmítate oftenfze funt ob falutem humani generís; fed omnia uiuaci/ ter tolerauite! E Et deabyffis & couerfus $o 48 C Iob.9.c Matib.27. f Iob, r7. a Iob.$,d El aL£t ocabrffio terre íter(i reduxít ie. Hoc eft de pfunz ditate inferni. Dicant nunc íudai qui hunc pfalmü ín fo lum dauid canere uolunt: quádo de profundo abyffi eft eductus, b«[ Z5ultíplícaiti magnificentia τ oeue:c coti uerfua éófolatue es. me, ΟΠ hí quí in inferno tenebant me SUM£ommen.IlDicronymi-ἑ tip cleuati(unt:fubditi nunc deo,illam pace iufticiágy fu(cipiat quà populus qué fuperius adoptiuti diximus tenet:id eft chríftü,qui eft pax noftra& iufticia, ο 3u dícabít pauperee populí, Vt pro eo pauperes facti: cocle, ftibus regnis locupletentur,. p:«[£t faluos facíet filíog τοῦ redierür. c 4ΓΠ £ ego confitebootibí(t) -vafte pfaliní, O:ui de (11ο uino nouo euage lice δὲ apoftolicae prae 'dicationis repleti: in píalmis me intelligüt praconatü. Ὁ([ le rítaté tud oeue pfalla tíbí ín cítbara oe? fan; «tuo fírael. In his qui te mente rctínent. ε«L£rulrabunt labía mea ο cantauero ríbí.— i Hacad claufulà píal mí propheta dicit. f«|£taníma mea quà redemíftí, Ne ei mors fecüda dominaretur. 6€ Sed língua mea medírabít(μία tu εἴ«οὐ reuerít fue; rínt quí querunt mala iníbí. Siue uitia, fiue poteftates aerez,qua mihi iniquas inferüt imiíTiones, Nos uero deprecemur dim, ut repleto laudibus ei? ore humano:ea femp meditemur in cordí; bus, quz εἰ placitis uocibus proferam?, b 4| 3n(alomoné., Et hic píalmus proprie adchriftum refertur, Salomon quippe pa; cificus:€ pacific? eft' chriítus:& permanet a& conuer(us uiuificafti me:& de abyffis tertz íterü re^. e duxifti me.Mültiplicafti magnificentíá tuá;& coueríusc confolatus es me. INam& egó confitebor tibi ín uafis. v. pfalmi üerítaté tuá deus:pfallá tibi ín cithara fanctus ξ ifrael.Exültabunt labía meacum cantauero dibí& áni/ sma mea quá redemifti.Séd δὲ lingua mea tota die πε;. dítabi£ iufticíá tuá:cá cofufi δὲ reuerítí fuerínt q quaerüt e mala míhi. In falomónem. LXXI Eüs iudiciam tuum γοσί da:& iüfticiam tuam filio regis.Iüdicare populà ταῦ ín íufticia:& palperes tuos in iudício. Süfcipíant montes e pacem populo:& colles iuftíciam. Iudicábit pauperes ? populi& faluós faciet filios pauperum: δὲ hümiliabit ; calumniatorem.Et permánebít cum fole δὲ anté lunam m n ε generationis generationum. Defcéndet(icut pluuia. »in uellus:& ficüt. ftillicídía.ftillantía fuper terram, » Orietür ín dicbus eíus iufticia δὲ abundantía pacísido Σ nécauferatur luna.Et dómínabitur à marí ufq; ad ma; ὁ re:& a flumine ufq? ad termínos orbis terrarü. Córam. υ illo procídent acthiopes:& inimici eilis terram bem. c Réges tharfis δὲ infula munera offerent:reges arabum δὲ faba dona adducent. Et adorabunt οὔ omnes reges terra:: omnes gétes feruiét εἰ. üía liberabit pauperéa. e potente:& paupérem οί non erat adíutor, Parcet pau/ perí& ínopí& anímas pauperum faluas faciet. Ex ufuris pauperfi. Ω. αἱ p eos cóuerfi funt. q«£t bumílíabít caláníato/ ré.Largito iuftis pray mio,humiliat díabo» Iü:qui nunceis calü/ niator exiftit. r«ιξε permanebit cum fole, Cum claritate pater/ na.Nà huic foli apta, riifta nó poffunt: qa cum hoc mundo dif, foluetur. ο 4Γ ταν telunam generatíonía generatíonum. Prior enim ftabit anteoém congregationé eccler fiz:manebitq in fem piternü. t 4[£tocícé det fícut pluuía ín vel lue, Sicutenim in uel Ius Gedeonis pluuia defcendens cum ter, ludici.é AS raarida defecit: ita& hic illapfus eft in ute; τῇ uirgínalé per infu» fionem fpirituffancti, v«Lt ficut ftillícídía ftíllantía fuper terraur. Arída enim eratterra humani corporis cü aduenit, nec ullum fructum exhibere po terat fanctitatis: fed H ipfeeam pradicatio; nis fuz ftillicidijs foc cüdarà,fructib?reple uit zcernis. ΕΓ σε tur ín ofebue eíue(uft cum fole& antelunà generationis genera; d tionü. Si fup falomone ifte p(alm? intelligif:hoc penitus ftarenó poteft.Salomon quippe nec cum fole,nec cü lu/ napmanfit.Si uero uolumus íntelligere de chrifto:qua/ rendum quomodo chriftus non habeat finem: cum(ol: & luna€ ccelum δέ omnia ueterafcere& tranfire dican/ tur.Sed ifte feptuagefimus prímus pfalmus quem pro; pheta cecínit:filium ἀεί ἐπ mundum uenturum often/ dit:eumq poft affumpte carnis iniurías,liberatofqs pau *. peres demanu potentis: caelis reddítum, a patre omne fumpfiffe iudicium.Tale igitur fumít exordium, ; Pfalmus LXXI t£ue(udícíum tnum regí oa. Loquitur ergo ut diximus.propheta ad patrem, ut iudicium filio donet:non qd' eum in una deitate fub(i» fientem non habeat,fed ut in corpore uentu; rum oftendat..k q[£tíuftícíam tuam filío regío.Populo qui in adoptionem filij affumptus:per baptifmü in eo re natus e(t,Nam congrueconuenit,ut populus iufticia ui uat;rexautem iudicíum quod a patre(ufcepit exerceat: 4} fequens confirmatuerficulus. 1 4Γ 3udícarepopu lum tuum ín íuftícía. 0 ue per paffionem acrefurrectione illius acquififti. m&T€t pauperee tuoe ín(udícío. Ve poft prafentes erumnas:confolatíonem capíantfempiterna. n 4f ufcípíant montee pacem populo colleo íufticía tu3, Montes collefzp,duplá habere intelligentià;fzpe monui/ mus:íd eft partís deificz& aduerfz.Ergo hi qui feducen, te adueríarío,fauétibus diuitíjs,ín modü collium-mon cía cabüdantía pacíe, i Ω din diebus Augu fticafaris eft impletum, cum diis de thalamo uirginali proceffit.Nam ita his diebus omnia bella quieuerüt,ut etiam illud impleretur,qd alius propheta cecinit, dices: Conuerterüt gladios fuos in uomeres,& lanceas fuas in falces.D'ies autem eíus funt cum cócipit, cum nafcitur, cum nutritur.Dies eius funt: cum opa patris operatur: cum patitur,cum ad inferna defcendit:cum refurgit: cü fe difcipulis prebet;cum coelos afcendic. y 4Γ bonecatr feratur luna. Eleueturecclefia. 5 ει oomínabítur a mae τί víqs ad mare: a flumíníb? v(qs ad Γεγιπίποσ ozbíe terra rum. Totum hüc mundum fua paffioneacquifitum atáj fubiectum chrifto domino prophetateftatur. 3{Γίζο’ ram íllo pzociderit etbíopes. Peccatistenebrofi. b[£t íntimící eiue terram língent. Iuxta illud:Te adorabunt:& pf, puluerem pedum tuorumlingent, c&[Regcetbarfie & ínfüle munera offerent:regee araburt«(aba oona adducet, (£t adozabt εἴ omine regee terrexomnea gentco ferufét ef, Omnehic müdiale imperiüi,honores& ordines, ad chrí ftü diim accedere eic colla(ubmittere: bonorüqy mori dona deferre, propheta pronunciat,qd ex magorü mu^ neribus intelligimus inchoatum. Ipfi enim gentium re/ 8ügitypumtenuiffemonfirantur, o«[€Quía líberauít pauperem a potente, Populum: fidelem a poteftate diar boli. e€t pauperem cuínon erat adíutoz,[varcet pa peri« inopi: c animae pauperum faluae facíet, Ο ui abe iectis mundi. diuitijs poenitentiam egerunt: parcitur his X faluabuntur,: εν Ενα Ex ufuris 4^. d "ἢ { 498. " ain pfalmutm LXXII fo 49. M ὶ A«τες víurio c íníquíratibus redímeranímaseo:G. Nede^ dum qd'(eptuage(imusprimus pfalmus fecüdi librifi» C G percuntibus ufuris in terra conftituantthefauros:fedin^— nisfitzunde& in extremo habet fiat fiat: pro quo nosin Ql caelo collocétfacculos quinonueteraícant. Sed&ufure— fuperioribus demonftrauimus, amen amen in hebrao ls pon funt: οἵ malíciaafatanaaccepta multiplicatur.^ dici.Etià hoc diligétiusob(eruandü,qd? defecerunthym tu«Lt bonozabile nome eozü coz illo.Coram deo patte.^ nidauid filij íeffe:ad finécptuagefimi prími pfatmi pet: ὕ: é cé νι εἰ. I fan/ ΗΝ uero qd' feq [ο is(uis,(icut& Pau^; SESS TASUE. T», καγιρία m^— Gud fi dicebat: Iamnon ὑ EX üfurís& íniquitateredimetanimas eorü:& honótà— niii f ES aon id αἴπο ego uiuit Ro$ bilenomen eorü coram illo. Et áiuet δὲ dabítür ei de' Pfatmus ΕΧΧΗ " mes rauro arabiz:& ádorabunt de ípfo femp:totá die bene^ CEDE lis big. Offerent ei men,$ dicentei.Erit firmámentü ín terra ín fummís móntí: Ρίο quí re m C pd tei faperextolletur faper libanü fructus cíus: δὲ fiórebunt qo Ri cs m" dorepulcherrimoru f decíuitate fict foenü terrae. Ετίε nómé eíusbenedictü| nusem eit τ vifu n ide TET» ín fxculazinte folem pmanet nomen eíus.Et bénedice;: fonrücas diis Inde itid " σἂν; 4 eati mundco.corde: d i d'abiniquitaibus turínipfo omnestribus tetra: omnes gms tnagnifi^ qimip(i det uidebüt. L. νο efe e cabunt eum.Benédictus diis deus ífraeliqui facítmiraz— t Ὁ Rut pene In. 2 4i εν: b o)" moti funr pedes! id uno ecclefie corpore. Ρ δή 4 folus.Et benédictü nomen tnaieftatíseíusínzter μι(ont praesipene τὰ μὴ: ἐξα. ὁ qe a ni:& replebítür maíeftate cíus omnis erra:fiat fiat,— gus celauf füp pecca Y nma ín ter; E; 2d Og: tozíbuo:pacé peccato» ἐπ ra Magnum enim ter." D'éfecerunt hymni dauid filij ieffe pfalmus afaph. rU Υἱδο, δια] εἰν à labenti irt cius e Vam boníüs ifrael deus: hís quí— LXXII fi ei? atg; ín» ἡ aduétus,paffio ac re/: ez; ζεί]ιο ad deüi labeba; m; fürre&tio firmamen/: recto funt corde.Mei aute Ρο moti funt pe tür,eo qd'emulus ἐπὶ πῇ&. b(3n fammis des:pene effufi funt ereffus mei, Quia celauí— piorü, pacis.foelicita/ itm onum foperenioller fuper íníquís pacem peccatorü uidens. Cr free veru m,&mocius Super om;» Q ὑίᾳ nó eft refpectus morti eorum: δὲ firmamentüin— eoi« firmamenti ín Νὰ eR alemdines ἐς plaga eorum.In labore homínü nó funt:& cum homiz pe sert eem uo " ΄"" n$ i H 2— DB bapüniperquapec r nibusnon flagellabunt.Idéo tenuiteos fuperbía:opti— cá bominibus non fla; D - cxacollun£- f€1£t.»(anriniauítare& ἱπηρίοτατο fua.Pródijt quafi exadípe— sellabunmur. Ab infir/ da flo:bürbeciuiate.]d ,,, 0,-, fertit ín affecti cordi d, τηίεατς δὲ ρ]αοίς uelo; "Ἢ POE«Sturfmá rant& locati fant nequítiá: iniquitaté in excelfo locutí πατε ί ας Ἐν sd. Foonum a:; 3 ἘΠΕ“, δείοη quatiunt n habetrationc. Eft fce,^ funt. Pofuerüint in colum osfuü:& lingua eorütranfi^ ds. p 4 θάτο το Ἢ nm taret: de cuit[η terra.Ideó conuertetur populus meus híc& dies wir eos fuüpbíaropertí (ἡ dum& uiridi coma ὃ pleni ínuenien£ ín εἰς, Et dixerünt, quó fcit deus:& fi fm NIC mpi. s perdurás: de quoot/ e eft fcientía ín excelfo. Ecce ípfi peccatóres&abundam-— ei foclicitatis mitipli is nátur coronzían&to/ v tec io(«cclo:obringerütdiuitías.Etdixiergófinecaufa 808 íniatate premü/ κ rum.Sandiergoper^77"^ z E: a, E tur, y 4| T:odit aft s^ bapriimi ἐστι floré iuftificaui cor meü:&[αμ ínterinnocétes manus meas,— exadipe ἱπίάτασ cozü. an üt de caelefti hieru/ Etfuiflaecllatus In pinguedineóq di/ Wes falem bonorii operü ὃ uítiari oblita iufticia jui ornaméto fplendidi. iniqtas Pceffitab eis. Mis Sicut foenum terra Non illius terrze maledictionifubdi,^Déhacem pinguedine δὲ moyfesait:Impinguatus eft Ia Deut$1.5 qus, Wifedillias melleaclactemanantis. 1«[i£terít nomen— cob& recalcitrauic. 5(LZ ráfiert ín affecti cocdíe. Vtfua pl eiue benedíctum ín fecula. Ab hís quos inibitranftulitper^& nó deifacerét uoluntate. aq£ogítauerüt clocutí fünt d petualiter benedice£. mp zlntefolem permanet nomen— nequítía:ínídtaté ín excelfo locurí fünt.Siue iuda, q deü in d ES Potts fcilicet PON eius:iuxtaillud:Anteluci— carne eR bi phemirs nede laqueos tendebantin dd mgenuite, ἢ ΑΓ rbeacdícétur(πίρ[ο omnestríbus— cogitationib? puerfis:(iue haretici:q per interpretatioes fuod ttrre:omnes genteo imagníficabüt eum. Hoceimeuágelifta^ iniquas deo detrahüt. b T»ofuerütín cclü oe fuá:clín/ η Mitba4b comemorat, diio fic dicente: Pradicabítur hoc euágeliti T in uniucrío mundo.Sed δὲ omnes gentes uenient δὲ ado duy rábuntcoramtedfüe. oq[Penedicrue ofíe ocus ífrael d ub o.. factmírabilía(olua.Fecit enim in ueteri teftamento: facit 4)^-.. G&innouo:cum dignanter uocatea quae non funt, tand? (S quu equa funt, p€T£tbenedíctü nomen maíeftatío eíue(Π T" eternü, luxta illud:Eterit credentibus ín me nomen no/ "T κε ο, Πα qd benedicetur in terrís:id eft chriftianü. q[£t zi: Ra Ὁ replebitur maíeftateeíne omnío rerra fiarfiat. Cum effude uet"^ titípiritü(πῇ fan&tü(αρ omné carné: qd'iam ín actibus apoftolicis legimus fuiffe completü.O ui& nunc in πο; bis paracletii:íd eft confolatorem dignetur infundere,ut intelligere poffimus eum pro redemptione noftra cor pus affumpfiffe terrenum, fufcepiffe mortem,penctraffe énferos,redi(fe nictorem ad cocos. f L£»cfecerür byuni oauíd fili(εἴτε,"ofalimuo afapb.Scie gua coxíi tranfiuít íi terra.Per f(upbià fciétie locuti funt có tra habitatorécoeli:fed humiliatü eft ufqp in terrà ἱπίη eloquiü cori, ptrá(ijt:qa firmà nó habuit tatione. Id/ circo his pphetijs diris defuisloquit dícés: ΕΓ 3deo co^ uertef popultio meus bíc:c οίεο plení(nuentent ín eio. Vide tes hacíufti q príusin pétorib? celati fueràt, cernétes pa cecorti,reuerttit ad dcü:ut plenitudine diert capiát«ter norü:íciétes,qa iniq necad dimidiü accedüt, Ὁ€«T£t of kerüt:&huó fcít oc?:« fi c(t(cicría ín excelfo.Tenorát em pec, catores deü omnia poffe cognofcere: nefciétes- miferi qa nihil ab oculis cius abícondit. eT f£ qe ípfi peccatozee€ abiund3ree ín feculo obtínuerüt οἰ τσ, Abundates diui τῇς(xculi,pdíderüt donaparadifi. f&[£t oírí:crco fite caufa(oftíficauí coz mca: c lau((ater ínmocctes man? meae, Nunad hacuides iuftus fruftra fe iuftificauit:autin có» trario innocésopus(είς θεά hacex píona iufti diis ipfe iià^ dicit, E Mattb.z6.b : dfiica abijt, X laqueo &ommen.Ibicronymi. dicit ficutfequétía docet. a«[£tfuíflagellatue tota oíe. Flagellabat em diis fpe dolis eorü:fed ín die paffionis, certis cotumelijs δὲ ueris ictib? uerberat? eft. b 4r£tca/ ftígatío mca ín matutíno.Iudas πεῖς qui dixit: Q.uid uul tis mihi dare:& ego indicabo εἴ uobís,ut apprehendatc Ipfeauté in matutino fuit flagellatus: cü fe/ uéti die detraditioe fe fufpendit. c αἱ 'oícebá narrabo fici ec/ ce generatíoné filíozü “ποτ pzeuarícatue fti. "Ordo le&ionis& fen s fus ifte c(t. Dum ipfe meaccufo in orationi bus matutinis,hoc re peri ut diceré: Ego fi fic fuero locutus:ego fi uoluero dei occulta rimari: incipio afilijs uis alienus fieri: ue/ "Jut nó iuftificet quis: necp iuftü faciat op. Hiq meprzdicant& 'p metui effe&ti funt fi li in me confurgunt. Hinc ppheta loquit. “ο«£ríftinabam vt cognofceré: boc laboz eft ante me.Perícruta/ tus fum cücta δὲ fila; boriofe:exiftimaui ta men cii aplo, qa non funt códigna paffio/ nes hui?téporis ad fu turágloriaquareue/ f abitur in fanctis. i e«[£onec(utré(n fan ctuartá oeí: c íntellíga ín nouíffünis eozá.In/ tellexi etid de his fan/ &is ingredies mete in eorü caetü: qa& fi ín pria uita ín paucis ue xati: in nouiffima τῇ bi difponent in mul tis.Hinc ad illos q in diuitiarii dolo cofidebát uerba ποτ’ tunt. f&[ Cier(itamen pprer ooloa pofuíftíeos. Ο. αἰα cri bulauerütiniquis fraudibus iuftostuos. 6 4Γ£»cíecí(tí eoo oum alleuíarent. In diuitífs alleuíatia te funt deiecti. b«[ uo facri funt ín oefolaríoné. Interrogantís uocis hic modus eft:& fequi£ refpondétis, í 4f Cubíto oefecerunt/ períetát pzopter iníquítaté fud. Expofuit em ordine rei,íu, v fion. ε 1, Teffak 5.8. xta illud qd? Apius ait: Cü dixerint pax δὲ fecuritas:tunc Lu.15.e repentinus illisapparebit interitus, k€f Clelut fomníum exurgentíü.Sicut quis dormiés uidet in uifu thefauros magnos auri argétiqp,& furges omnia pdit:ita& hi diui, tias uas poft huius(zculi uitam in qua uelut in fomno ueríati funt. 1&[2»íie ín cíuítate.In coelefti utiqp hierufa/ lem. m4 3maginé ípfozü ad níb(l( redígeo. Cu pulfanti bushis coclefté regia, dices: Difcedite a meopartj iniqui; tatis:qa nó nouiuos. n«[€3uía(nflammatü eft coz meti, Vtpatris facià uoluntatem. Chriftus dris hzcloquitur, ο€[£t reneeincí cómutatífünt.Ne mihi przualeret luxu; ria cogitatióis humana. p(|£tegoad níbílum redactus fum τ aefcíuí.Et humiliatir& ignorante fe dicitutuerum hominé monftret, Nulla em deus ignoratioe fallitur:fed tantü peccatores fiefci. q 4 lt(umenr factue fum apud te.Portans in carne peccata populi tuí. r([£t ego femp teci.Ego inte δὲ tuin me. 6€ Ζ επ manum ocxterà meam. Defcendente mein infernü: quía finiftra diaboli adueríabatur mibi. E€[ tín voluntate rua oedogíftí me, ὁ Etfui flágellat? tota díe:& caftigatió mea ín matutinis, c Sí dictbá narrabo ficiecce generatione filíord tuorü re^ ή probauí.Exiftimabá üt coenofceré: hoc labor eftante ε me.Donéc íntr£ in fáctuaríü deí:& itelligá i nouiffimís f eorá. Vérütamé ppter dolos pofuifti eis: deiecifti οὓς δ dá alleuiarent.Q àó facti fit ín defolationé fübító:de^ k fecerüt,períerüt ppter iniqtaté fua. Velut fomníü[μι gentíü: ἀποίη cíüítate tua imaginé ipforáad níhilum " rediecs.Qüía inflámatü eft cor meü& rénes meí cómu » tatí funt:& egó ad nihil redact? fum δὲ nefciui. Vt ity : mentum factus fum apud te: δὲ egó femp tecum. Te^ 5 nüifti παπᾶ dexterá mea,& in üoluntate tua deduxifti * me:& cü olóría fufcepiftí me. Quid em mihi€ in coelo: ;&ateqd uolui fap terrá? Defecít cáro mea δὲ cor meü ; deus cordís mei:& pars mea de? in xternü.Q üía ecce q elongát fea te pibüt:pdidifti οὔθ q fornicát abs te. Mi; ? hiaütéadhzrere deo bonü é pónere in drio deo fpem ς meá, Vt ánnücié οὔθ prdicationes tuas: ín portis filizz Intellectüs afaph.| T qüid deus repulifti in finéíratus eft furor tuus fup oues pafcuz tux. Memór efto coere gationis tux: quá poffediftí ab initio. Réde e mifti uírgam hazreditatis tua: móns fion ín quo habi i taftí ín eo.Letia manus tuas in fuperbías eorum in fi & nem:quanta malíenatus eft inímícus ín fancto.Et οἷο, t riáti funt quí oderunt te; ín medio folennitatís tua. Refurgenté. v 4p€t εὖ glozía fufcepífti me. Coelis redeun tem. x«|€uídem míbíeft(η cclo:«a te quíd volui fuper terram, Cum emphafi legendü:tam grandía míhi in coz" lis preparafti:& ego infelix in terris ate parua quarebàe Aliter.Negpin οοοῖο nedp in terra alíüi prater te quafiui, Ate enim impleta eít uolütas mea:ut míhi flectaf ome genu:caz, leftiü, cerreftriü& in» fernorum. Vox fucce dit ecclefie dicentis. y«L£efecít coz meum τοῦτο IT)c3: ΌεΗ Co?» die mei! pare mea Όευο(η eternum. Poft deum«cordis fui: id eft chriftum domi; num, cuius parsfa/ cta eft: tam corde d «orporetoto defyde/ rat. Nà defectio quà fe dicit habere:non p diminutione: fed pro defyderio accipienda. eft. 5 4 υἱὰ ecce 'quíelongant featepe ríbunti perdídíftí om» nee quí foznícátur aba te.Omnes qui forni, 'cantur,(ine deo pec» cant. πὸ autem pec cat, longe eft a deos ideoq pditioni eft p» ximus. 4([25ibé αὐ adberere oeobo/ ni eft. Cuius fangui/ nefum redemptus, b«I»onereín oomí; no oco fpem mear, Qt uia uanü eft in fz/ culi confidere bonis, c«L arannáücíem om, nce pzedícatióes tuas fn poztío filíe fion.Per cotemplationé enim fpei quàin deum ha; : bet:fperat fcinduci in ccleftís híerufalem portís:ad capefcendà faturá beatitu díné cü electis ei?.In quorü nos cófortiü nó meritorü in/ fpector,fed ueniz largitor admittat chriftus diis. Amen. oq Satellectue afapb. Ideo intellectus in titulo przno^ tatur:quia duplex captiuitas fequitur, carnalis uidelicet & fpiritalís. Pfalmus LXXIII. £. quíd ocue repulíftí ín finem: tratue eft furoz tuue füper ouce pafcug tue. Immen(um domi nice pietatis donum eft:qui(ic repellit utre» uocet:írafcitur utemédet.. f 4| ZE»eimozefto LXXII Pofuerunt Romai4h congregatíoníe rue quam polfedí(tí ab ínírío, Ecclefiaftica^'' υπ cógregationis quà patriarcharü fiue prophetarum ucl uocationibus, uel facrificijsfigurafti,&€[Redemb ftí vírgam beredítatío tue. Virga hereditatis dei, chriftus eft(icut Hieremíz uidenti uigilanté uirgà dicif:Beneui/ des:quía uigilo ego fuper populü meü.Etíterum:Egre/ Hiete4e dietur uirga de radice íeffe:& flos deradiceeiusafcendet & ipfum gétes deprecabunt, Hacergo uirga líberata eft aperfequétibus inimicis. b€[ 2£50no fionín quo babíta ftí ín eo. Siue in affümpto corpore,fiue in ecclefia, Vtrüdy enim ad monté pertinet fanctum. í€ É eua manue tuas (n fuperbíae eozà ín fínc. C) ui ecclefia cuà impugnareco/ nant. k«[€ uáta molícnatue eft(nimíc? ín fancto, Vt hos malis confilífs homines perfecutores eorum efficeret, L4£t glozíatí fünt quí oderuar te. Inftinctu enim diaboli glorian£:cü in odiü dei,(anctos martyres poenis affligüt. ^ Incenderunt modo dixit: Pofue/ PEE SH QN:“ἰῷ talia patiüt. le ame gnafua:&figna naculá nois ταί, Dixerüt ín corde fuo cognatio eorü fij fup SERACR ς n cognoueri. icut mul:quíefcere faciam?oés dies feftos dei a terta.Signa confitenea tibi. O dia nexitu delup, oic Da 6 nídi antna: 3 ole: o miniftrí dia» | dj byloníj in arrogantía noftra nó uídimus:iam flo eft P pheta:& fos no toc boli, qui not uultí$ m uictorietumorefub, Bofcet amplius. Vfqyquo deus impropabit ínímíc?:ir/^ corpora deuorarefed ar latiintéplocuofigna. κα ritat aduerfari? nomé tu ín finé. Vtqd duertís manü— animas. Tuncemani d fua pofuerüt:quo fo;- su APIS 4 μὴ c.». màdceuoraturore bé ls fentup portarü for»« tuá δὲ dexterá tuá:de medio finu tuo in fin& D cüs aüt— fis cum coniuentià i nicsde hoftibustro, rex nofterante fxcula:ópatuscítfalutéin medioterre,— prabetdiaboliceuo; im phe conftitui, Q^. ς Tácófirmaíli inui δεν Παλ capi Tüntati. ἡ«T Zlníma8 ἃς VE Sn di/ s draconü in aquis. Tu cofrecifti capita draconis:dédifti ad ín im. Etfi ty cens; F'o'uerut ligna T,"OE Ρ 1:(dif ad horam fubdutüt Ἢ[μὰ manifefte in Ena p eum efcá populís xthíopü. 1 üdirupifti fontes δὲ tor; tribulationibus, non ἀπῇ to in introítu porta/{ rétes:tu ficcafti fluuios ethan. T'üus eft dies& tua eft— pereicifed pbati ma; ie SO pig Ἐ nox:tü fabricatus es aurorá δὲ folem. T ἢ fecifti οὓς ter- NR MUN d Cd exiltum«ταν" mínos τειτα-ααιξ δὲ üer tu plafmafti ea. Meimór efto vun repleti funt: d ob» TJ cis:non adureríaríj fi/ η: ρα, OE. curatífür terre oumís Es gnü,neci? fecuri fuc, 9 h ui?:inimicus imp τορᾶπις dio:& Pop ulas infipiés ín- fniquítarum.Dumiin (i Cidatagratiafedfal, pcitatit nome tud.lNetrádas beftijsanias cofitétestibí:— terprerantar. fpinz, wi. p eeeuangeicapur&tt ,&ranimaspafiperü tuorü ne oblíuifcarisín fine. Refpi— Fiiereo quiobícura; ii ἘΠ adgloria, Non(ucce» UE run. na: b:' uetüt píecutionibus m ἃ dat in concupifcen; τ ἔπ teftamentü tuü:quía repleti funt q o Ícurati funt— fuis terrà tua: repleri - tis fedaccédat afpi/ ὁ terre domibus íníquitatü, INeaüerta£ humilisfactus— funt fentibus iniqta, n ritualibusfacramen/, fafüsiat; laudabis i. Exi tis. Tu uero dfie quí m fis, Non polluaé ui;$COll us:paup& In ops audabut nomen tuu. Xurge per teftaimentü tuum m εἴς, fed uirtutibusre/ κ deus iudica caufam tá; mémor efto improperiorum^— fineuetus fiuenouü, ins ples. Nec exiftimer| πογΏτσοτί quxab infipientefunttotadíe.NEobliuif) Πρ τέρα Babe ín deum aliqdnóopoffe? oru:eoru qux. iniip gra aie. iu fit,& quafi unii habe ri ἐοβηοίετοία ont carís uoces inimícorum tuorum:fupérbía eorum qui te ων proque im^o tende a user soderuntafendítfemper. ὀ In finémnecorrumpas CIUS: ICE ITUTIC » non prabeat corifen/ pfalmus cantici afaph, LXXIIII 64 τε auertátur bi; - fum in impropertjs Conf&tebimur nile factus confufue. i diaboli, fed glorificet ΝΟ obliíuifcat a te: 4 m riomé dci fui, b 4L CIt| intribülatióib? mul». i ddauertío mant tu: z oexterá τυ oe medío finu tuo ínfiné.— tisatterit, t«Ρουρ círiopelaudabür omen tu. Cum m"SS Sinus dei eft(anctuaríü cius,(icut per alii ait propheta. romi(fa tuaperceperint. v«[ xurge ocue(πάσα cau/ 05. Efsaoce Sicutem paftor gregé fuü fouet, δὲ fct? in finu portat:fic— famtuam.Pro hís improperíjs que uel tu fuftinuiftí pro » diis plzbe fuà uegetat. Tuncergo ab hoc(inu uel infpe^— nobis: uel nücécclefia fuftinet. p 4Γ ZExemo: efto(Ιπρτο/ jim.&ioné uel potentia fua auertit,ctipeccauerimusineum.— períozíi tuoz(i:cozü qug ab ínfipfente funt tota οίς, Vt ín iu/ ini ᾿ἐά Duo auré rex nofter ante fecula. Sicut p falomonéex— dício confundantur. y 4 Ἡς oblíuí(caríe voceo(nímí/ x Ec 14,1) lapiétia qua eft chriftus dicit: Condidit meíninitio uía;— cozü tuozi Cr ui teuricp ín prefentibus preffurisinuocát vi Hen um[αγάπες fecula fundauitme. o([€ patueeftfa,— confolenturáte. 5 4] C uperbía εστΏ αὐτο oderür afcen, Dat.iz.c— us lutetmín medío terre.Siue in uda quz mediü terre dici»— dítfemper.Nifi em eorü fuperbia afceridat: hi non humi, Apocal23.€ nut tur,fiuein utero uirginali.: e(|£u confirmaftíín vírtute— liancur.Sicem δὲ dris in Apocalypfi dicit: Impius impie M5 πιὰ ποτε. Saculum uel quz incofunt. f«[Zuconfre/— agat,&iniquusamplius faciat iníqtaté, Ecce ego uenio T ot ΟΙ capíta ozaconío ín aquíc, Potentia damoniorüinba^/ Ότο, δέ merces mea mecii.Nos quoq fu pplices' depreca, iy puifmo(ubieciti, Tu cófregifti capita draconisim aquíss^ murdüe,utereptosnosab fpinis iniquitati;a füperbiae nir ideft diaboli, φΕΓ£t ocdi(tí εἴ efcam populío gtbíopum.^ ruinofz corurno,poft mundi contéptum attollere digne giat Vtuería uiceab his deuorare£,(iue cóminueref p figni— risin coclü, a«p Su finem ne cozrumpae: pfalimue cantíci m crucis,quos príus deuorauerat in pfuafionibusuanis.—afapb.Afaph interpretatur fynagoga.In hebrao non ha; P Γη. Ρεζη οἰγυρίΠ!(οπτεσ c tozréteo.Apfos uel reliquos prz— betin fin&,(ed habetur uictoria.Et Lxx. interpretes noti jn dicatores. í«[ Z uueeft oíco c tua eft nox. Claritaseuan/^ ualde errauerüt:fi quidé uictoria perfecta eft. Bene dixit 5).. geljuclobfcuritas legis:qateutraqppnüciat. Κάῑδνς— in finem necorrüpas.Hoc uerbü multis modis interpre y&iftífolcm,Hominé illum per quéfedentesintenebrisTu,— tatur.Diícit& dauid ad aliquem déaricis fuisine corrü/ 3,1 cem uiderunt magnà,[£t lunam.Eccle(ià que in ob; paseum:hoc eft faul. Videte quid dicat. Etin aliolocolé, fet fcuritatibus(culi lucet. m€]£-u fccíftí omnes terimínos— gimus:qim benedixit dauid drim:qa cuftoditz funt ma/ T terre.lu(Tü em tao cuncta creata fur? n&F£flatein zyer— nus eius:id eft ric interficiat(aul. Ee nos ergo quado nofi Jl: Αἰ iii. 2 interficitnus iim A zin pfalmum aq Sacenderunt ant(anctuaríG ταῦ(n rerra:polluerunt ta bernaculiá nomínfe tuf. Facta funt quide hac fcd'm hifto riam:uel cum Nabuchodonofor eos abduxit in babylo δλδ ας niam:uel cum Titus Vefpafianuf(qy fuccefa ciuitate cum templo,multitudine gladio proftrata,reliquum uulgus captiuü abduxit.Sed & modo cauendü eft: nc qd tüc contigit hie rofolymz, chríítianae nüc cueniat plabi:fi/ cut api? ifto uerficu lo qué prateriuim?, Pofuerüt figna fua fiena,& no coeniouetüt: ficut in exi tu fup fummü. Quafi ín fylua lionorá fecutib? excide; rüt íanuas ci? ínidípfumr:in fecurí& afcía deíecerüt ea. ο Incédérüt iení fanctuariü cuü:ín terra polluerát taber; LXXIII$o. tu plafimaftí ea, Q uà& tempora anni&omniaelemen/ ta müdi deus fecerititamen fcd?m allegoria uer dicimus, cum íufti in hoc feculo bonisoperibus florent. Eftatem cum fructum laboris fuí percipiüt. o4[ z£»emmozefto bü iue ínímícue impzoperauit oto: populue infiptens íncítá; bít nomé tuuim. Stant tuí mártyres ín ago» ne,improperat diabó lus, exacerbat pétilis populus.Tu dnemé; mor efto eorü quiob amorem nomiínis εί * ο Ῥ E £ommen.IP2ieronymi interficímus alique:cuftodiuntür manus noftra. Alij di cunt quonià ifte pfalmus a dauid compofitus eft:& ab afaph cantatus eft, Alij autem quonía ipfe afaph& copo fuit& cantauit.Ergo(cdm Lxx.hoc dicit. O diie qui me cuftodi(ti ut non mitteré manum meam fuper chriftum habet;Et factum eft ín falé umbraculü eius. Videteqmid Ω. dicat ícd'm Tropologiam:nó eftumbraculü ἐπὶ, δὲ."^ pax eft. Vbi elus δῷ difcordia:ibinó effptector deus,— Dicamus δὲ(cd'm Lxx. Locus dei non eftjnifi ín anima ἡ. ἦν quz pacem Πάρος) ua ergo anima non habet pacem, tuü faul, υἱῷ ad fine cuftodi me. Píalmus LXXIIII €nfitebí, mur tibí oe ue. Hicco: fitebímur, nó poenitentia fignifi catfed gloria. b([€t inuocabim?nomé tuü. Nomen dei,pater ον: Antea ein ignorabat, Koba7.a Dicitem düs;Pater,re uclaui nomen cuum bominib?, Omis ein filius nomé eft patris. c€ Barrabímue mí; rabilía tua. Hoc dicit ecclia: hoc dicit mul/ ticado credentiüi.Nar rabim?mirabilia tua. 1ῆε uerfus cü priori, bus iungitur: iftc aüt qui fequi£, ex pfona dni dicit.Sicem inter pretati funr. ueteres, e oL(i accepero rem.« pue ego fuftícíae(udt/ ὃ Cabo. Nuncein nó ες; iudex, fed erit. Si em efTet nunc íudex,pec catores nó erigerent£, & in fzculo non obti/ nérent diuitias, Hoc ος fcádaligat: qim íu ftifugiunt, δέ peccato res períequunt« Hoc uos fcandaligat: qim íniqtas regnat in Γη’ docAudite diim dicenté:Cum accepero tempus ego iu; fticias iudicabo. Tempus enim iudicij referuatum eft.In fciat e nó effe locum, dei. Pacem meam do. Iob4.d uobís:pacem meáre, linquo uobis.Hac eft faluatoris hareditas.. €«L£rbabítatíoeíua, ín fion. Scd'm literam poffumus dicere hie, rufalé& fion: qm δὲ ΄. ' fuictemplum. Scd'm-. Tropologiam uero& Anagogen dicimus;. quía ín fion habitatío. dei(it. Sion interpre; tatur fpecula, In qua cüq ergo anima noti cia Ícripturas: eft atqy doctrina: ibi inbabi/ tat deus. b([ 3bícó fregít foztítudínea ar, cuum. Vbi« In hieru/. . falem X fion. Hieru» falé interpretat pax Sion fpecula. Videaz mus ergo qua(it pax, & qd fit fpecula, Du^ pliciter iterpretemurs * Aut humanaania in Q fit pax dei& conté/ platío:aut certe eccfía aut certefcripturafa/ ὁ cta.Ibi em pax€€ ibi H habitatio& fpecula, dei.Ibi confregit for». títudines arcuti:lllas:. fagittas ardétes quas. ' míttebat diabolus.:. ί«(αι gladíü τ. . bellum, Beflum illud. de quo dicitur in alio loco:Diffipa gentes qua bella πο; Onfitebimür tibi deus:confitebímur& ínuo^ -cabímüs nomcn tuum.TNarrabítnüs mirabilía tua:cüm accepero tempus, ego íufticías iudica bo.Líquefacta eft terra& omnes q habitant ín ea:ego. cofirmaui colünas eíus.Díxí iniquís;nolite íníque age rc:& delínquétibus,nolíte exaltare cornu.INolite extol; lere ín altá cornu ueftrum:noliíte loquí aduerfus deum iníquítaté.Quía neq; ab oríéte neg; ab occidente neq; a deícrtis montibus:quoniá deus iudex cft. Fiunc hu; milíat& hunc exaltat:quía calix ín manu dfi uíni meri plenus míxto.Et iíndínauít ex hocín hoc:ucrütamé fex eíus non eft exinanita:bibent omnes peccatores terra. Ego auté annuncíabo ín fzculum: cantabo deo iacob, Et omnía cornua peccatorü confríngam:& exaltabun£ cornuaiuft.^ Infinéíncarminibus pfalmus afaph cantícum ad affyríos. LXXV Otüsin iudza de?: in ifrael maenáü nomé ei?, Ex[πέν eft ín pace locus ei?:& habitatió eíus: : in fion.Ibi cónfregít potentíasarcaum:fcütum kgladium& bellum.Illuminins tu mirabiliter a monti/ ι bus xternís:türbati funt omnes infipientes corde. Dor m míerünt fomnü fuum: δὲ níhil inuenerunt omnes uírí diuitíarum ín manibus fuis. Ab increpatione tua deus »acob:dórmítauerunt quí afcenderunt equos. Tu terr. bilis es Iob, 5.d '$$,109. Gefi.14,c prafenti nó eft iudiciü,fed certamen.Non em iudicat pa ter quéjs(ed omneiudiciü dedit filio.Audiens auté hoc, ne(cadaligeris δὲ dicas:quia minor eft ifte qui accipit ab co qui dat: fed uide quid dicatin euangelio: Neq; enim iudicat pater quéquà,fed omne iudiciü dedit filio: quo; nià filius hominis eft. Reddit caufam quare accepit iudi, cium:quonia filius hominis eft, Audis filium hominis: δὲ dubitas quarc accepit?«| 3n finem ía carm, níbug pfalmus afapb.cantícá ad affyríoe, LXXV €'tue ín(udga oeue: ín íírael magníi nomé eíue. ἱ Απιοζ illuminaret crux mundü, δὲ antedj ui; ἢ in ifrael autem magnü nomen eius. Q.uando auté uenit faluator:in omne terrà exíjt fonus cius:& in fi nes orbis terre uerba ei?, f«[£t fact? eft ín pace loc? εί”. Ω ὁ’ hebraice dicitur ín falem Ώ 92. Videt ergo fcdtm lite ram dicere hieru(alé,qua ante uocabat falem& poftea iebus:X deinde dicta eft hierufalem,in qua fuit rex mel; chifedek,Legimus:Tu es facerdos in zternü:fcd?m ordi, nem melchifedek. Non dixitfcd'm ordinem Aaron: fed melchifedek.C) uid uoluit dicere: tu es facerdos in ater; num(στα ordiné melchifedeke Manifeftü eft qd' in illo loco dechriíto dicitur.Sed quid ait,(cdém ordiné melchí fedehcAaron uictimas obtulit, Aaron hoftiarü fan guiné fudit. Melchifedek nihil horum fecit, fed tantümodo pa; nem& uinum obtulit.Hocergo fecit melchifedek:& pro pterea dicitur fcdà'm ordinem melchifedék, In-bebraico deretur diis in terra:notus erat in iudaa deus:: lüc.Et quid fequitureSela,qd' interpretant Lxx:diapfal,. poen ma,& hebraice dicitur femp. Videte ergo quia femp con: fringit dis Ícutum δὲ gfadiü& bellum. k ΕΓ 3llumínás. ru mirabílíter a montíbue eterníe, Dupliciter interpreta/. mur montes.In ueteri teftamento prophetas:in nouo te ftamento apoftolos,De iftis montibus dicit:Leuaui ocu, Tínos los meos in montes:unde ueniet auxilium mei. In iftis. montib?& ciuitas dei pofita eft, Non poteft ciuitas abícó: Mant eb. difup monté pofita. Nos oés fedebam? in tenebris& in, umbra mortis:& illuxit nobis diis de montibus aterniss: hoceft de pphetis&apfis.(€T f órurbati funt omnea ínff. ρίζιεφ co:de. Hüc uerfum de infidelibus poffumus dicei re. in« d»onmíerüt fomná fuum« níbil ínuenerür, Vere: hecuita fomnus eft€ diuitiz,() nàdo em uidemureas. tenere:ftatim amittimus:ficut illud qd' fcriptüeft in pro pheta Sicut cü aliquis dormit fitiens,fi inuenerit aquam bibit: poftea cum uigilauerit,ip(a fitis manet: ita funt& diuitiz in hoc müdo:dü tenemus amiíttimus. n€£»o? mítauerüt qut afcenderüt equoo.Scdám Tropologiam dica.. mus.Deniq pharao afcendit equos,& dormitauit& pez τῆτ. Aegypttj habebantequos, fed perierunt. Inde& prz Ὁ céptum eít ínlege:ut nó hebrzus habeat equos, Deniqy Deut.174 emn. no habebateguum dehierufaléaut deiudaa:^^^ ed emebat fibi de zgypto. Semper equi ín to uen; duntur.Hi in curribus δὲ hi in prem n in no, PR ed mine domíni dei noftri inuocabimus. lli ergo qui afcen: deruntequos:dormitauerunt ac perierunt, Habet& co. minus nofter equos:babet& montes lucidos. Ecótrario. & diabolus η pfalmum LXXVI yo.$1 tat fpiritus dei, ut poftea fuffocaret eum fpiritus malus: Propterea fpüs dei dicitur malus. D'enicqy fanctus dauid Íciens quia fpiritus tolleret principü: rogat deü& dicit: Spirítü fanctü ταῦ neauferasa me.^g«| 2-erríbílí apud regce terrg.Et(cd'm litera intelligi£, Caterü praftet deus nobis, ut reges ter/ "re fimufRepes terra, " A& diabolus habet morites ténebrofos, Sicut ergo funt Ἢ montes lucidi& montes tenebrofi: ita funt& equi boni m,&equi mali. Diximus de equis malis: dicamus& de t 4 Re856€ equis bonis.Illo tépore quando ad Elifeum uenerunt πὲ x eum cóprehenderet:exijt puer δὲ uidit exercitum in cir bl cuitu affyriorii:& di/ ἊΝ xitElifeus: Noli time ti re:qim plures nobiícü funt ᾧ cii illis. Ecibí b bilis es:& quis tefiftet tibi;exüne ira tua. D ccelo audi c tü fecifti iudiciü:terrá tremuit& quíeuit. Cà exutoeret ín iudici deus:ut faluos faceret omes máfüetos terra. ο Qm cógitatío hominis confitebit tibi: δὲ reliquia co^ citationis díem feftum agent tibi. Vouete δὲ reddite. domíno deo ueftro:omnes quí ín círcuítu eíus affertís c müriera. Térribili& οἱ αὐτί aufert fpiritum principum: ut imperemus carni noftra. Vnde dicit& Apfus:Nó regnet pec Roma,s.b catum in mortali ue/ ftro corpe. Et in alio loco fcriptü eft: Cor Prouer,z1.a regis in manu deí, Iti liani pfecutorifcor ín manu dei fuit. Saul corin manu dei fuit, à Ibidemd fcripti eft: Dfie aperi Ἢ oculos pueri cui ut ui Ἢ“ἄξαι Et apertis oculis ü uidit puer currus& ἢ equos.Hi erant auxi, n liatores. Videte ergo E quid dicat:currus δὲ m equos. Nemo homi/. f..." R nü ne fup ipíos;fed s térribili apud reges terra. " erát foli curr?€ equi, i; Hoceft qd uultdice/— pfalmus afap h. » ré. Multitudo ánge^ i ^ loram,ipfi δὲ currus hi erantipfi€ equi:afcé á for auté erat diis.Pro pterea dicit ín catico n Asauk3.b Habacuk: Et equíta; , tio tua falus. Hoc ad deü dici£.O(i nos effemus equi dei, X fuper nos digna/ τοῖα deus aícéderc.llli ergo οδιταγῆ equí dormitauerüt, & afcenfores eorü. a«[€xtuncíra tua.Ex quo téporeira ἀεί fi populus clamabat ad Aaron ín eremo dicens: Facnobis deos quos fequamur.Híc ei moyfes qui edu 8 xit nós deterra zgypti,nefcímus quid ei acciderit.Eduxi fti eos deterra zgypti:& cotinuo tenegauerüt. b«λε edo audítü fecítt iudícíG. Locutus es de coelo,audiuitom nis populus,€ cótremuit:& tamen in te nó crediderunt. . e&LZerratremuít z quíenít.(rael autem nec timuit nec ος, Quicuit, Ὁ{ΓΘ ἢ cogítatío bomínía confitebíE οί. Hoc Ῥδηδ.ά qn qd dicitur in alío loco: Ab occultis meíis müda me:€ . abalienis parce feruo tuo.Alienis a te,quos fubmittit dia . bolus.Etquid fequit«Si mei non fuerint diiati:tuncim/ maculatus ero, Si me nó uícerint mala cogitationes,tüc ani€ro müdus in confpectu tuo,Et quid ftatim fequíture Ec ri..€müdabora delicto maximo.Vide quid dícat. Si me co; dv. gitatio nó uicerit, X ad opus nó pduxerita magno pecca d to liberat?(απ. f cogitatio hois cófitebit tibi. Nullus mu eítem mundus in confpectu dei, ne fi unius quidé diei yi bush fuerit uita εἰα 5. Αίγα no funt müda in cófpectu dei:& ad mi m ἃ uerfusangelos fuos puerfum quid excogítauit. Hoc to/ gut"Ὁ tum quare: C) m fi a(tra nó funt müda,(i in angelis per^ uceríum inuenit:quáto magis in cogitatione hominum4 Vbifuntilli qui dicunt,recedea me quia mundus fume Quotidie quid patimur:quid(it ín cogitatioib? noftris -. nóuimus:& erube(ícimus dicere. Multi(unt qui opa ma lànó fecerüt:alíj funt quí nec locuti funt:czterum qui in nus cogitatione non peccauerit,nullus hominum reperitur. y Propterea nunc dicit: Q, uonià cogitatio hominis confi; T tebit tibi. ep erríbíli. CuizDeo. f«[£t εἰ ἀ aufert fpi; " ritum ρίπαρθ.Ο uando uidemusaliquos potentes,uer jit bicau(a;impatores,prafectos,& in fzculo ifto nímiü po^ "T tentes, dicamus& nos ad dei: ΩΣ τι. aufert fpiritü princi; jud pü.Spirítii poffumus δὲ de anía dicere: poffumus δὲ de (" fupbia dicere,Intelligamus δὲ aliter; qui aufert fpiritum αὐ principü.Princípes hic intelligimus fanctos. Ac fi dicat: 4i os Princepsfuitfalomo, principes fuerüt cateri(an&ti:prín, "'€eps fuit etia& apoftolus iudas:& qim peccauerüt, deus tulitab eis fpiritüfanc&tü, Nemo ergo dícat:ego epifcopus fum,ego prefbyter fum,aut diacon?,aut monachus:ego princeps fum in ifto fzculo:potens eft deus tollere fpiri/ iV π τ principi. Deniq ut(ciatis quía tollit deus fpirítü:recef ὸ" HRegtas.c fit fpüs deia(aul bonus:& fuffocabat οὗ fpüs malignus. um Sequitur: Et(üffocabat eum fpiritus dei malus. Ergo ! malum babet fpiritum deus? Nequad: fed ideo receffcz M, Oce méa ad drim damauí:uoce mea ad deü δέ íntédit mihí.In díe tribulationis mex deá kexqfiuí:maánib?meís nocte cótra eü:& nó fum decept?. Manaffe cor in ma: nu dei fuit. Achab corin manu dei fuit: & omniü impiorü fé, gü iuda corda in ma» nu diii fuerüt. Víde) tis qm fcd'm literam ftare nó poteft. Reges ergo(απ! füt:& ο» ; rü cor in. manu ἐπὶ eft.Etnos ergo petamus deü,utreges fimus,utimpemus carni noftrz,ut fubiecta fit nobis. Vnde dicit δὲ Apus: Ideo caftigo corpus meü& in feruitutein redigo;ne forte i«Cort,9.d alijs ργααϊοᾶς ipíereprobus efficiar.Imperet ania nofira, feruiat corp?:& ftatim ueniet chríftus& habitabit in πο’ bis. Denig qd dicit ipfe in euágelior Venià inqt&(tabo ante πο δὲ pulfabo: δὲ fi qs míhiaperuerit:íintrabo&—[D canabo cü eo. ΩΣ uotidie ftatante ΠΟΙ pe&oris noftri chriftus,intrare defyderat. Aperiamus οἱ, ingredietur íri nos,& hofpes nofter erit& conuiua: hoc eft& nobi(cum comedet:cui eft glotia in(cula(zculorü. Amen; b«[ 3n fínépzo idítbun pfalimue afapb.In hebrzo per idi thun habet: ut(ignificet nó ρτο εο, fed pereum p(almü fuifTe cantatii. Q) d' aute fequi£, Afaph pfalmus,in ucteri bus exemplaríbus nó habet. Pfalmus LXXVI € ce mea ad ofim dlamauí:voce mea ad oeumi t íntendít míbí. 3n ofe tríbularíoníe mee oeum exquífiuí. Videte quó in tribulatióe eft,& do» minü δὲ deti deprecatur:& τῇ unus deus eft; Voce meaad diim clamaui. Clamareeo tépore neceffa; riü eft: qriloge eft illeq clamat.Ergo ifte qd? dicit) hoc eft, qm propter peccata mea longefum a te: ppterea clamo ut meexaudias, Voce mea ad diim& intendit mihí.Ipfü eít qd dicit& in alio loco: Ad dfim cütribulárer clama, 8.119. ui:& exaudiuit me.In dietribulationis mee deü exquifi/ ui. Difficile rem dícit: Nos qfi tribulamur,in terrà deíjci, mur:níihil aliud nifi detríbulatione cogitamus.Ifte uero in tribulatióe cómouet ut dei deprecet. Ac fi apte dicat; Filiü perdidi:incéfa eft domus mea: ad médicitaté ueni: non quazro íllud qd perdidi:fed diim quaro. Si efn iftü inuenero:in ifto inuenio omnía, C) uzrite primü regnü Mattb,e.d dei,& hec omnia apponen£ uobis. Καὶ€«[ 2/antbue πείς nocte córra e(i:cn6 fum oeceprus. In hebrao aliter habet. Manus mea nocte extendit,& nó quiefcit. Manib? meis In finém pro ídíthun LXXVI Renuit confolarí .noctecontra eum.Subaudit clamaui, Vídeteergo qd?& opa noftra nobis tacétibus clamant ad diim: propterea dicitur:Factum eft uerbü diii in manu Aggei prophete; Ἀσοεί.ι.ἆ Nóeifitin ore:hoceft in fermone,fed ín manu:hoc eft in opere.Manibus meis nocte:hoc eftclamaui,manib?cla, maui:Propterea dicitur δὲ ad moyfen: Quid clamasad Exou14.d me«Etcerte nó eft fcriptum{δὲ quia clamaret moyfes ad deü:fed qm cor ipfius clamabat: Abba pater. Inde eft qd E dicit inHicremia:NO filuitpupilla oculi mei. Videte er;"Threri.z,f go qd& pupilla oculi noftri nó tacet;fed Qricfcüqp lachry mas pferimus,toties clamam? ad deü.Manib? meis no; &ecótra deü:Id eft qd dicit:In noctibus extollite manus iii 53 uefiras T$3.53.4 £ommen.loicronymí. ;: icite dfim. Aeifiius(zcu,—habet:Etdixi,imbecillitas mea/id efthocqd'patior,non Ὁ E. nefiras m πίστιν bene ds dam Ra noe 0 ad ceítdecrudelitate deí,fed de peccatis meis. it«Liloecmu G li& in tenebris cii alij ad αἰτία pperaret, ego opa cepe ό te nU tefolü leuaba.Et nó fum decept?:Q.ff fic clamaui X ope tatío vetere excelfi. Vc dris mifereatur: ut det gratia fua clamaui.NG fum deceptus.D upliciter intelligi. Aut con uniuerío mundo:ut nó retineat ír μεθα mifericordias fecutus fum qd uolebá:aut certe nó fum deceptus ab ín fuas.Hac mutatio dextera excelfi, Nifi dextera ei^:hocée fidijs diaboli q mecir fies τ means me sijsenirecupiebasin* Renüitcófolari ania mea:memórfui dei& delectatus acceperitznos miferi, cfsManusmeainno 5 fumz& éxercitat? fum& defecit fps πιο”. Antícipaue^ cordiaaccipenó pof) €tcextédit€ nó qui/ NET Cmeixttb(am& nó fum locutus fumus. Et dixi nunc efcit.Semp extédirur.«ΗΕ uígilias oculi meirtürbatus fum& nó fum focutus.— capi, hac mutatio manusuirtutib?,nó; f Cógitaui dies antíquos:& annos aternos ir tnéte ha^ demere edu Phhia Pu d MCRenwrcoo s Dui Et máditat? fum nocte cácorde meo:exerdtabar ορβιταταθ, nora Pe larfaniamea. Ω παπι; b& fcopebá fpírítü meü.INüngd in axternü proijciet de?: μᾶ arbitratus ε eie τε atifmeis eft,. 1 e S itior fi X infinemi X"*duale σέο, iedex s Σο tem C&nónappónetut cóplacitior fit adhuc- Autín fin m παπίαιείεπιεηίρία τοῦ δε με b(δε,—fctícordia fud abfcidet:a generatione ín generatione,— mam feruiaccipiens, mo: fuo todeta? κ Aurobliuifcet mifereri deus:aütcótínebitin irafuami nA Zeno: Μέορε’ .CLuantü in pec::: a;"e m. meis fuit: ril 1 ferícordias fuasEt dixi nünc coepi; haec mütatío dexte. moyfi qua fecerat intere oen cone π rz excelfi.Mémor fui operum drii: αηδία memor ero ab ais o Casamas ione. Rurfum c Er;"m- ῃ ἢ:: abili laine nmi initio mirabili tuord.Et meditabor in omnib? operi/| tuoi:«meditaboz ía ricordia ipi? dele&a» bus tuis:& in aduétionib? tuís exercebor. Deüs ín fan; oibustuíeopibuscín tusíum.!n hebraico ἡ:" ficut de? nofter, t es de? adínuétíonib? ruíe ex» aliter habet: Memor ἡ tO uía tuiasquis de? magnus ficut de? noiter, tu€30€^ erceboz. Tota meaco/ fu del Αν€ qui facis mírab;lia.INótà fecifti in populís uírtaté tuáz gri de simubus um.Cófyderauimà t Ἐ(i: Y fili 4 tuis cit. Vvontyaero fuctudine ipfi?:cOfy/* redemifti in brachío tuo populü cuum:filiós iacob& quo illis mifertus es, deraui ΗΝ y iofeph. Víderünt teaqux deus:uideruntteaqua Gti& ὡς ἦν e e: deraui müdiciá: δὲ αἱ κκ,: mE: 4p e o Be νπειρίαταν να Y muerüt:& cürbatze funt abyffi.Multitüdo fonit?aqua« fO uicüaergo ἂν F^ uehem ἐν! cóturba/ 8 rutm:tiocem c. Jcrunt nubes. Exéním[αίτια tua tran/ ctusnó AS sn deiin bar. c«[£xercítatug 2 ση co nó eft.Via dei qua fü cocfedripüs me. Mcr ut:uoxtonítrui tut In rota, eficEgofum deque In hebrao melíus ha; THluxerunt-ριεας, Hocfaluator di Iofa4«8 bet. Loquebar in me.. cit. Viaergo dei filius metipfo,& defecit(püs me?:(iue defpatióe flue defyderio.— eft:uia autem dei nó eft nifi in fancto, Volumus utchri/ ὦ dei. Ὁ€[ Zinrícipauert vígilíae oculí meí.In hebraoaliter— ftus habitetin nobis,fim? fancti. Dei em uía in facto eft. habecProhibebà fufpe&tiüi oclog meos:cóftupeba&nó ἡ«[€hufe vene magnue ficur oeue nofter, Sicutenim funt loquebar,Q.d' dicithoceft.Cófyderás pétà mea,oculos— díj multi:& απί multi. Hoc foqui£ Apoftolus:Deusfte/ Cor.$h 5.4.9. ad coclü erigere nó audebà.Peccatori ein dicirde?: utgd— titin fynagoga deorü:Ego dixi dij eftis,& filij excelfiom Ῥδυδια " tu enarras iufticia( measePropterea ftupebà,timebájlog.— nes. Ecad Moyfen: Dedite deum pharaonis. San&i dij nó poteram.Hocíuxta hebraos. Anticipauerütuigilias^ dicütur.llli fcd'm gratiam dij: tu autem natura deuscs. ἔχο, 7 .— oculimeí:Antedaliquis uigilaret,ego uigilabà.Legim? Γ€[ Z-uce ocue qui facíe miírabílía. Non dixit qui fecifti, Dafito.a& in Danicle:Et ecce inquit ir:id eft uigil. Non dormita^— fed qui facis mirabilia. QLuotidíe facit deus mírabilia,& pi.120.2 uitriéq dormict,q cuftoditifrael. Ero monachus qnó— operatur& filius& fpirituffanctus. Tu es deus quí fa? uigilat,hüc uerfum nó poteft dicere, e([Z urbatuefum-ἰς mirabilia. Heri latro:hodie chriftianus. Heri fornica «η fum locutus. Hoc eft qd? dicic Apfs:Sol nóoccidatfu,— tor,hodie continens.Heri rapiebasaliena,nunc(ΠΔΡΟΓ, periracüdia πετᾶ, Turbatusfum,quafihomo: nófum— rigis. e€T fHotam fediftí(n populío vírtuté tuà. Chriftus, locutus,qua(tchriftianus.Iracüdia coepitin corde meo: ἀεί uirtus& dei fapientia:myfterium qd? afaculis fuerat fcd iracundia in uerba nó protuli. f(LCogítauí ofeo an abíconditum, nunc notum fecit ín populis. tíquos:c annog erernoo írinéctebabuí.Cruantüpropecca— t ΑΓ Redemífti ín bzacbío ruo populum tuii, Γῆς quis ere/ Είωφμα" tis meis e(t, ἀοίροναρᾶ:θ renueratcófolari απῖα mea.Coe— diditauditui noftro:X brachiü dfii cui reuelatum efteRe picogitarcab initio müdi, qii homine fecit deus ufq» ad demií(ti in brachio tuo populum tuum: id eft in chrifto, annümeü:abadamufgadtépusmeü. g«[zP»cditat? ν ΕΓ ilios(acob c fofepb.Vtrücg ppm,& iudaop& chri fant nocte cá cozde meot« fcopebà fpíritü meG.Non cogita,—ftianorü.Tacob,in ρρῖο iudaoxe:& iofeph, in pplo gétili. bà de iracüdia:nó cogitabà deinimico meo:fedtotamea— Denidpíofeph iterpretat lingua hebrza augmétüidiller/ Ὁ cogitatio de deo erat.Nox quz foleteffe uel ad quietéuel— go pracefTerüt,& nos adiücti fum?: ppterea dicit filios ia adlibidine:mihi erat cogitatio deuirtutibus. Meditatus— cob& iofeph. κά] Glíderüt te aque oc^vídertit teaque τη fum nocte ci corde meo,& fcopebáfpiritü meü:hoce(ít—tmuerür. Interim dicam? fcd^m litera: heream? terra pro/ fodiebam quafi agrü,gtibi mitteréfemé doctrinarü dri,— pter fimpliciores.O) ἢ popu? tráftuit p mare rubrü Xp b«CiBunquid in gternü ριοῆσίες oeuo?Hacerattotacogi,— iordanem:creatorem fuum intellexerur.caqua,& popu tatio mea:Deus hominé fecit de terra,& promifiteiuità— lus non intellexit, y«[€t turbate funt abyflf. Mare uídit má aternà:quó ergo deparadifo eiectusefte(«[ξιπδαάή,—&fugit: iordanis conuerfus eft retrorfum,$«αυ ," ciet εἰ vt placeat adbuc. lut ín finé míferícozdíà(uà abfcidet títudo fonítue aquarum oífcufferunt nubee. Pro nubibus a getteratíone tri generationé? Hoc eft utrádp generatione— aquas habetin hebrao. QLd'ait:: a«[ loce oederunt profjciet:X prioris populi& fequétise Etfiproieceratiu,—tubee. Hocinterpretàrur quando ui(us eft deus ἐπ πα daorü populü:nunqd& gentiüproijciete Κάῑ ziutcon,— monte. bf rem fagítterue pambulabát: vor ronítruí tuf tínebít in(γα míferícozdíae fuas, Non potuit pulchriusdi, fmrota.Et hoc interpretàtur defulgoribus,S& dicuntQrii.. cérequáuis fe teneat ut nó mifereat: camen'uincitillum.— tonitruat deus,fimilé uocem facit rota. Videtis quomo! miferícordiafua, I&roíkínunccspi.In hebrao-alier— do adhuc interra harea,& loquar fcm literà occidété. ]Huxerunt ^ : Epl. 4f TE i Cul Kod oy iy Á zin pfalmum 44 3llurerunt cozufcatíoneo tue oobí terre, Hic quid facis 'tu iud&ecIn mari uia tua:& femite tuz in aquís multis. Et hocfac;aut de mari dici aut de lordane Et ueftigía tua nion cognofcent, Hoc fcd'm literà quó intelligis?Propter (impliciores(cdm Πεογᾶ dixim?; reuertamur ergo ad it : telligentià fpirituale. dent nomé diii. Vide - runt te aque deus.:' . Mentes&anima purz.Viderütteaqua& timuertit. Τι’ fnor non fuit de odio, fed de fide. Et turbata füntabyffi. Dicam? aliquid fcd^m intelligétià fpüalem.In princípio Genefeos fcripti eft:Et fup aquas,inquit ferebat fpüs.Et deinde fcripti eft:Sup abyffos,inquit, ferebant tenebra, Videteergo qd dicit in principio Genefeos, hocé(cdm ' intelligétia fpüialéSup aquas,inqt,ferebat ρῶς. Iam co tpe baptifmi(ignificabat. Nó em poterat effe baptifímü fine(pü.Sup abyffos yo tenebra.líta eft abyffus ad quà damones poítulant,ne mittant a Iefu.Sup abyf(fos ergo tenebrz.In aquís erat müdicía:ín abyffis,tenebra, C) ua finc abyffi,me tacéte intelligitissqm daemones formidant irciabyffum.Vocé dederüit nubes. Nubes, ppheta:qua - judais tacuerütc nobis locuti funt, Vocé dedetüt nubes: 'eteim fagitta aa tráfierüt. Predicatio fermonis chrifti in : uniuerfum οὐδὲ cucurrit. Vox tonítrui τοῦ ἐπ rora.Toní» truus pprie,gradisuox é.Deníq eo tpe qii de? locut?€: .Hiceft fili?me?dilectus,in d mihi cóplacui:facta ἐ uox tonitrui rotz fiis. Deníq;ppterea fcribit: Abyffus abyf/. fam inuocat in uoce cataracrarü tuarü:Hoc e, duo tefta; . menta,nouü δὲ uetus. Vox tonitrui tui in rota, Vox pra/ dicationis tuz in rota.Propterea grandis uox dícit:quía M PAS eft przdicatio, Vox tonitrui tui ín rota:in toto or/ ep circuitu. Nó folü audit in Iudza qd tu loqueris,fed & audi£ in(zzculo.Hoc dixim? generaliter. Dicam? auté fpecialiter deinteriori hoie.Rota modico Qdam εν ἵνα ftatin terra:& nó folum ftatfed d(i percurrit:nó ftat, fed tangit& praterit: Denigy cü uoluit,ad altiora tranfcedit, Ira&fanctus uír qf in corpore eft,neceffitate habet aliq , deterrenis cogitare: qii ueneritad uictum δὲ πο ΠΕ, δ - VTimo.6 b cetera huiufmodi: habens uictü X ueftítüi, his cótentus e(t:& tangés terrá,ad altiora feftínat, Ille qui currit,& ad altiora feftinat,in illo eft fermo tuus. Legim?& in ppphe/ ' Zaci.g.d ta:San&i lapides uoluunt fup terrà. Videte quid dixit: fan&ilapides uoluunt fuper terrà. C. m em rota funt, ppterea uoluunt fup terrà:& ad altiora feftinant. Vultis fcirerotas plures?Legim? δὲ rotam in rota. Legim? δὲ in Esechiel:Inuicé(ibí hzrentrotz,D'uz rotz,funt noui δέ uetus teftamétü.líta rota in illa haret:& illa in ifta. Tame ^"Viet, uidete quid dicit& ín Egechiel:Et quocüiq» inquit, duce, bat fpiritus,illucfequebant δὲ τοῖα, Hoc δὲ in Ecclefiafte Ecsaz.c dicitiqd'in cofummatione müdi reuoluct rota fup lacü. Multa funt quz dicantur de rotís:fed ad reliqua feftinat oratio, Illuxerunt corufcationes tug orbi terra. Apfica praedicatio. b«[ f ómota eft« cótremuír terra. Nifi terra nta cómota effet& coturbata, nos chriftiani nó effem?. ὡς, Bía.éé.a Cómota eft δὲ contremuitterra.Sup nulli em requicícit TG fpiritus drii,nifi fup humile,& quieti, tremente uerba: eius. cé[ 3uinarí vía tua. Vbi fluctus,ubi amara aqua,. ubi draco habitat: ubi pifciculi minuti herent, In mari uia tua. Lui eras in coelo, deícedifti in terra. Scd'm litera poffum? dicere:Eo tpe quo eduxit Moyfcs ifrael,tu eras qui educebas.In mari uía tua. Deínde poffum?&(cdm hiftoriam aliter dicere: María tibi fuerunt uía. Sed illud femelfecit. Caterü Qtídie loquit ad mareTacc,obmute; (ce.Diiste mitígat,ut nos p iftud fxculü tráfire poffim?. In mari uia tua,Ille uenitfons uite, ut dulcoraret marc. .. Mareamarü, mare mortuü, Própterea iuxta Egechiclé:. LXXVI egredié detemplo diii fons aqua uiuz:& uaditad mare mortuii,qd'níhil habebatuiuens.Nulli em piíciculi effe -poterantín mari mortuo:nihil uiuebat in marí mortuo. Dctéplo düi, hoc eft,de finu eius egreffus ct faluator:& dulcorauit mare mortuü& amaras aquas. In mari uía tua: δὲ ferpite tua in Viderüt teaqua de?.. 4; à EIE ἢ jene dereuela. ᾧ Illuxérunt corufcationes tuzorbi terrz:cómmotaeft& aquismfes. Proper: Bpo.17.d Eoneiehánis: Mr€ contremuiít terra.In márí uia tua& femitz cux ín dquís^ tufaceres uiam:& fer ἱ ἀϊτα populi: Wn 3x: din dmifuntVideun: tmultís& teftigía tua non cognofcentur. Deduxifti fi qne SN eaque deus. Q.ue ecutouespopulum tuum: ín mánu Moyíi& Aaron,—— squíemultíe: et vefti/ uda aqua: taque qua ᾖ e οία tuá nó cognofcent: s" fuper coxlos funt,lau E Intellectás Afaph. Lx«VII n ie Het Attendite— pulumtui.Bonuspa ftor deduxit q(ioues populüfuüi. eG Sn manu moyfi«aaron. Hoc fceit(cim literà:Caterü quotidie facit in nobis. In manu Moyfiid eft,in lege, Scimus aute qm lex fpiritualis eft.In lege fpi/ Roma,7.c rituali& Aaron,hoc eft,in facerdotio.In lege επ fpirítua li δέ infacerdotio tuo fpirítuali, nos deduxifti populitm tuum. Hocícfm Πεσγᾶ intelligam? de Moyfe& Aaron. Eductus quide eft Moyfes δὲ Aaron,fed nó introductus in terrà repromiífionis.Succeffit ei Iefus. Videte qd?(οτί; prum eft: Moyfes in deferto mortuus eft: Aaron mor/ tuus eft: Maria mortua eft: δὲ hoc eft quod fcriptü eft in Jppheta: Et percutià inquit, tres paftores ín menfe uno, lili mortui funt: neq em potuerat intrarein terrà repro/ miflionis.Videxiüt cinmodo contra terrà repromiffionis, & intrare nó potuerüt. ludaei uiderüt terrà repromiffio, nís,& intrare nó potuerüt. Mortui ein in deferto func;& cadauera eorüi funtin folitudine: eorüi qui mortui funt in deferto.Nos filij fub Iefu duce uenim? adIordàáne,& intrauim? terrárepromif(fionis:& uenim? ad Galgala:& (το círcücifi fuum? fpirituali circücifione: δὲ ablatt eft a nobis opprobriü egypti.Nunc ipfe ος dux nofter gla dium tenet:& femp nos pracedit:& pugnat pro nobis δέ uincitaduerfarios:& fepte diebus círcuim? Ierícho,hoc e(t,i(tü mundü.Canim? facerdotalib? cubis, circuim9 Iericho,hoc ο(στη mundi:& cadunt muri ei?:& nos ingredimur,& uictores exiftim9. Deinde umcim?ciuita tem Ahi:uenimus poftea ad lebus:uenim? ad Agor:ue; nímus ad alias ciuitates:uincim? aduerfarios,quos fub Moyfe uincere nó potuim?.Gratias ergo agam?ducí no ftro lefu:lllo enim duce,illo pugnante,nos uincim?, le imperauitfoli ut ftaret,& ftetit:& iftius typo ille magnus erat: illeimperabat, fed diis efficiebat. llle uictor extitit: ille qd? frequenter dixi, fpelunca quínq reges interfe/ cit: ille nos induxit ín terram repromiffionis,Illi agam? gfas:ille eft fili? Nun,qd' noslegim? Naue.Ille e(rqui di cebat Ofez,qd'nos της em Non eii dicit fcd^m he braicam ueritate Aufe,fed Ofez,id eft,faluator. Vere fal; uator: Saluat em nos δί eduxit de deferto,& induxit in terrárepromiffionis:cui fit gla in fzcula fzculop. Ame, «LSeptuagefimuffeptim? pfalim?.— Precípitfcriptura diuina:qfi ad diuitis prandíü inuitati fuerím?,cü intelli, gentía mittam? mani noftrà ad epulas.Igit& nobis di/ $o.. 92 Ejecb. 4/7. C Zacbn.b ues prandiü prepofitü fcrípturarü eft. Venim? in pratir, ubi herba florét:hinc rofa rubet:inde candeét lilia:diuer fiflores funt, Aníma nro hucillucqtrahít: unde flores ΠΙΤΣΕΣ capíat.Si rofam colligim?,liliti relinquim?: ἘΠῚ} tulerim?,uiolz nobis fuperfunt, Ita& in feptuage fimofeptimo pfalmo,qui myfticus eft,& facramétis plu/ rimis inuolutus:; quamcunq afpexeris literam, fiores funt.Florcs díuerfi,& non poffumustotos collígere;Eli^ gamus autem omne quod poffumus e paucis: poteft& catera florum dignitas contemplari. f«| 3ntellectuo afapb, Hoctitulo prznotatur. Ipfe nos ticulusad íntelligentíam prouocat. Afaph unus fuit de Choro didafcalis:(icut fuerunt& filij Core,& Idithun, & ceteri. Ergo de ceterís ex choro didafcalis& ifre unus eft propheta. QLuia ergo intellectus eft fimplex,€ in pfalmo narratur hiftoria: neceífitate compellimut om/ nec quod fcriprum eft,(cdm intelligentiam íntelligere. iódó 4 Scriptueft Ww £ommen.lboieronymi. Scriptü eft:In terra αργρά in campo Tancos: Intetrupit mare:& eduxit eos in nube díei: X tota nocte in illumi/ natione ignis,€ catera, Vidémus quía fimplex narratur hiftoria.Si crgo fic intellexerim? ut fcríptü εἶ; πὲ caufa titilus pranotatus eft;Intelle&tus Áfaph. Sin auté intel/ lexerímus ut titulus pranota£: neceffitate fic. Rurfum(criptü eft in Marco:qa hora tertía crucifixuf:. fit. Hoc uídet effe diuerfüm, fed non eft diuerfum.Error. fcriptorü fuitErin Marco horá fexta fcripti fuiti(ed mul tiepifemü gracum s, putaueruhteffe f:ficut& ibierror fuit(criptorü:ut pro Afaph,Efaiatm fcriberét.Scimus ein quía prima ecclià de imperitis cengregáta cópellimur, aliud in. litera habére;aliud ἰπfpiritu feperire, Pfalmus LXXVII &Ltendíte Ttendítépopulerneuslegem tmeam:inclirate.. auré ueftrá ín uerba orís mei. Aperi in pára^ bolís es meá:& loquar ppofitiones ab ínítío. ? Quánta audiuímus δὲ cognouírmus ea:& pátres noftri fuit gentíb*. Ergo cü legerét in euangelio: Vt impleret qd fcri, prum€ in Afaph pro Πτα: íllequí prim? popultia imeus lege Ὦ mes: íncli/ nare auré veftra ít ver ba oríc mé. Zipería(Π párábolíc οὗ metim?« loquar pzopofitíones 80 inítio, Videtis quía bii fuprafcriptü eft: Intelle&? Afaph.De; εἰῷ& ipfa prophetia fic incipit: Attendite pptus me? lege mea: Non Moyfi lege, fed . legémeam. Inclinate auré ue(trà in uerba Lu.8.a oris tici. Hoceft qd? dicitin euagelio:(1 ui habetaures, 'audiendi,audiat, Ápériam in parabolis os meum. Ape ríatn uobis qd? iudzis claufum e(t. Aperiam in parabo; Mar, 4. ἃ lisos meum.Etfineparabolis(inquit)non loquebat eis: difcípulis aute fuis fecreto foluebat parabolas.Apériam in parabolis os meü. Ὁ d'illis in parabolís loquor foris, uobis íntrinfecus aperia, Et loquar ,ppofitióes ab ínitio, '. Propropofttionib?,in hebrzo habet;in aenigmate. Ergo omne qd dicit,znigma eft.Enígma nó eft hoc qd dicit, fed aliud quid fignificat, Dicat mihi aliquis: Vim facis fcripture: Cum em titulus habet: Intellectus Afaph, tu - mihíex perfona chrifti interpretarís hoc dictü, Ex perfo na Chrifti interpretemur hoc dictü,fi chriftiani fumus, Sumusautéchriftiani,qui chrifti baptifmü accepimus: δὲ nó folum cófitemur,fed δὲ profitemur,quia-chriftiani fumus.Debem? ergo credere euangeliftis. Scriptü cft in cuàágelio fc&m Matthzeum:Cü(inquit)locutus fuiffet in| parabolis diis nofter δεν faluator,& illi non intelligeret: δὲ cetera qua(cripta funt in euagelio. Et poftea euange/ Mattb, e Πίζα quid intulit'Hacoia(inquit)facta funt,ut impleret íllud qd fcriptü eft:Aperiàin parabolis os meum:& lo; quar ,ppofitióes ab inítio. Vides ergo qd" euagelifta Μας thzus hocex perfona chriíti intellexit. Cti em induxiffet düm dicéte in parabolis, illi nó intelligerét: hoc inquit fa&ü eft, utimplerc£ αὐ fcriptü eft: Apería in parabolis os meü:& loquar ,ppofitióes ab initio. Videt nobis nihil remanfi(Ie quaftionis:fed diligeter attendite: Studtj em mei cít nó declamare more rhetorico fed fcripturarü fen TIos,5.f(usaperire. Deniq;& drisatqpfaluator qd dixit:Scruta/ . mini fcrípturas,& ibi inuenietis quó de mefcriptü eft.Et Mar.2,c alibi dixit iudais:Erratis,nefciétes(cripturas πο ytuté αεί. Videte quid dicat: Erratis, C) uarecNefciétes fcriptu ras. Cum atit nefcitis fcrípturas:,ppterea nefcitís chriftü, qui eft dei uirtus,& dei(pietia-Dicit ergo in Matthao: Hacinquit facta funt, ucimpleret qd fcriptü€in Afaph ppheta;Sic inuenit in omnib? ueterib? codicib?:(ed ho/ mínes ignorantes ruleriit illud.Deniqy multa euangelía üfcpghodieita hàbéc: Vcimplere£ qd fcriptü eft p Efaíiam ppheta. Aperiiin parabolis os meü:& loquar jppofitio/ nes ab initío.Hoc Efaías nó loquit,fed Afaph. Deniqy& impius ille Porphyri? pponit aduer(um nos hoc ipfum δὲ dicit:Euágelifta uefter Matthaeus tà imperitus fuit; ut diceret: qd fcriptti e(t p E(aíam jpphetà: Aperià in para^ bolisos πιεῖ: δὲ loquar ppofitióes ab initio.Ergo(tmpli citer dicam?:quó illud in euágelio fcríptü eft, fic(cripcü eftin Matthao δὲ loháne,g dns ni hora fexta crucifixus nartauerüt nobís.INon funt occultata a filijs eorum: ín generatione altera. INarrantes laudes domíni δὲ αἰτίαν tes eitis:& mirabilia eius qua: fecit. Et fufcitauitteftimo s niam ín Iacob:& legém pofuit ín ífrael. Quanta man; ε dauit patrib? noftrís nóta facere ea filijs fuis: ut cogno t[ται generatio altera. Filij quí nafcéntur δὲ exurgent: δὲ s narrabunt filijs fuis, Vt pónant in deo fpem fuá:& nó * obliuifcin£ operü deí: δὲ mándata eius exquirant. INe } fiant ficüt patres eorü: genétratío praua δὲ exafperans, . fcribebateuagelium, €cepit dicere: Q) uis€ ifte Afaph prophetae Non eratnotus in po pulo:& hoc fecít: ut dumerroré emenda; ret faceret erroré.Di; camus aliquíd(ife;& inalio loco in euáge/ lio(στ Matthaum: gintaargéteos:& no^ ὁ luerütaccipere facer; dotes, nec mittere in corbonà:quoniá erat : preciü fanguinis:& emerüitindeagrü figuli in fepulturà peregrinog:Preciü chrifti,fepulturanfa eft:& uocat aget illeacheldemach, Generatio . qd'eft ager fanguinis.Sanguinis ager non iudzorü, fed nia fepultura eft.Nos efr peregrini fuim? δὲ aduenz:& " non habebamus ubirequiefcerem?.Ille crucifixus eft& mortuus:& nes cü illo cófepulti fumus:Vt impleret in/ quit qd'fcriptü eft in Hieremia ppheta:Retulít inquit trí gina argéteos, preciti αὐ apprecíatü eft,& cetera Sicut críptü eft, inquit, in Hieremia ,ppheta: hocin Matthzo fcriptü eft, Requifiuim? in Hieremia,ppheta:& hoc peni qii ludas retulit tri/ Mattia H tus inuenire nó potuím?, fed inuenim? illud ín Zacha; Zac.e ría. Videtis ergo:qa δὲ hícerror fuit, ficutibi. ὃ Γι ta audíuím?« cognouím? ca. Hi uerficuli,ab Attédite ppls meus legemea:ufqgp in iftü uerficulü, loquar jppofitioes abinitio:ex pfona chrifti dicunt:& ipfe faluator loqui£, Iam cateros yficulos ufq» ad finé pfalmi, ex pfona apfo/ rum debem? accipere.Dicéte ergo dfio:Inclinateaurem ucftráad uerba oris mei.O apfi,qd? inquit audiftísin fe diuim? δὲ cognouim? ea:& patriarcha& ,ppheta locuti funtnobis, cT£tpreenoftrí narrauerüt nobío:ton font occultata a filijo coz: ín generatíone altera. Propterea illi locuti funt,utnos filij eorü fciremus. o€[£tlegé pofuít (n((rael:quanta mandauít patríb? noftrte.TIlis carnaliter lo cuti fünt:fed nos ea fpiritualiter íntelligim?. e€[ Cit no^ tà facerét ea fili fuíe.Hoc eft;nobis. Propterea illis locu; tus cft,ut nobis proderét. ΓάΓ-ΡΙΙή d nafcenf z exurgét: c Creto,pradicate fup tecta. C! uid dicütaplicQ uantaau Mattfateé narrabunt filije(uío.Pro patrib?,inquit,cuís nati funttibi PE«t4«d filij. Nos filij fumus illorü.llli nobis narrauerunt,& nos narrauímus filfjs noftris:filijeorüinosfumus. ας poriant(n oco fpem fuam. Vt iam nó credant ín idolís,fed indeocredant. b«[GItnonoblíuífcantur opera oeí. Vt uideantordiné creatura: δὲ ex creatura intelligant crea; torem.{4£timandara eíuo exquírant.Non cótemnant, ficutiudzi,fed exquirant ficut chriftíani. ke['ffiecfiant. ficut patres eo:(i.Ne murmurent(icut murmurauerunt ἵν quidam ín deferto,& perierunt,{6&eneratío pzaua et exafperano. Non ego hocloquor: propheta tuus hoclo/ Cort.10.5 quitur dete, Generatio praua& exafperans. Generatio Martia adultera& peffima(ignti quarít:&(ignum nó dabit ei, nifi fignum lonz. C) uare dixit,prauac Q,uia facti funt in arcum peruerfum. Arcus enim nund extenditurin eum qui fe mittitfed contra aduerfarios. fta autem ge/ neratio cum effetrecta a deo condita:& haberet in ma; nu dci quafi arcus,ut mitteret per eam fagittas: uerfa eft quafi arcus perucríus, bla(phemans in creatoré fuum. :. Generatio m à Δ᾽ sCc5m era 5; ini fus en pied bírerít coz(uum. να hodi ity Quuoniinó€£t nó eft credítue cá ghodieperuer. uideri : iánó recepitfiliu o Ἡ oco fpíríru: ideris fcriptura δὰ P(anctum.Denig fpi m,,ppterean piriruoeius,— Reu ptura hareticorü, om ὦ im.Denig fpiricuffanétus,qii o recepit fpiritum S ORA irretieorm amie(perfi δ ^ Iumba:nó ET eres qR deed un onm, meam do uobis:pa elli.Neíciunteum ία neshabé.—(2 un ups r Í T:pace meá reli ixit: is i x em er asiudaorum, fed fuper urprrpariHabtruerba cian lebe NE: Pacem Iob.14,d je accipere, cred uum s., agées qua bellau audiét íllud qd" fcriptü dis AP μπῇ ín e;» Genératío qux πὖ direxi"9 nt. Dicat aliquís iid S A ὶ(πᾶ Ῥίγίεα γος deo fpirítus εἰ irexit cor(πᾶ:& no em ee uquiS nora P5678. us fedet in lefu, o fpiritus eíus.Filij Ephráim í:&nóefteedits ca— Psconfe Vide. ne cL fil epbzaím in,* atcumzcouerfi fi ἢ:phraum íntédentes δὲ mí ü p qon cftodi " COSS ment eer(i(unt ín díe belli. Non cuftod mientes mum eumsum sd :.O quanta m ü dei:& inleoe οἱ" odierünttefta. ín I ictum oefz ἠῶ fletia, ο quáti flo Y. funcbá ge eius noluerü teita ege είωσ ποία » 1 fifa&torá ei ütambule.Frobiu mn e7 ity Non dico dics, fed orü eius: δὲ mirabilíü c. Et oblítí ulare:z oblíí |;-:: ít.: fu ZOSH : tons CREME d f Corá pitub?corque miim quz oftédit εἰς ΑΣ " isendaitiuspfalm| incampol nirabilía ín terr. ς κου μετοκκαμεζοὴ i non poteft fuffi 1 ῃ à P aneos.Interru Í ἃ ον ti: um, quí eos re e lit n insulis ia 6 ἃζ ἐμ: aquas quafi in utre. pem&pedoxs Hi: δὲ nerui open τν us funt, Habem?& ὃ totá nocte ín í E. eduxit eos ἱ Y οί! 181111 αι theaurüinuafisinis ἐ e ín illuminatione ἰσπί nnubedíe— Vide. oftendit είσ. m τν saisis i in eremo:& adaquáui c ignis, Intérrupít Videte fenfum fcri γ΄ ἒ:. Multi hoc quauit eos 1elut í pit petram pturarü 7. tty ore,& de fpiritufanct e nít:phraim ue/ X ac. 0,: ad ἢ á ni Baca e iiatandto foret habs refi Eteduxit ἐ παν ήκν p τι multo melior eft: dem δὲ[λα intelligenti mín. in parabolisos rei Ui quod. " fiffi: quoniam h entía: fed olisós métim: iptü eft: Aperiani * em fs fictilibus en" pee edm pero dictum VM AUS iones ab inii, gra - turarum. ilif Ephrai S, hec eft, in uerbís ruftí o quefecít mírabílía í at. fé Coa ino, n couerüfunt in dicb aim intédentes δὲ mí ufticisfícrí— rupit me ílía ín terra egyptt(i patríbue eo: A T οἱ. ἃς C mittentes arcum;(t mare et perdurít eoo:ftatuí cattpo tareoe τί ni αἲ fub Roboam filio 8 catera, Legim? in Regü libris: duríteoeí itít eoo:ftatuít aquae quafi í s ínter/ , bath αι ilio Salomo in Regülibris:: e jin nübe oíct.Di Ii quafi ít vtre: mi cidit populum: nis, leroboam fili: Simpliciter em dici icataliquis: Vím faci re: τώ vil duxitin Samariam μον populo&d ius Να; deterraa icitur de populo ifrael cis fcriptura: 1 lude y.»€ decem tríb terra zgypti:& rael: qfi educt τά(πεί adipe o tribus& Beniami us legimusd: propterea(τς πὶ hift: ctus eft oboam:& multi niamín rem; s decem trib iftoriam dici c t Paral inc ον bant 3x Ricrafaleni AMET tríbu Leui, m Vide latrz effecti TS& quafi fe ΠΟ P E : tin Paralipomenon) s&leuite(ficutfcri? τᾶ amus Afaph pro curifütuitulosaureog. "M" D hoc eft;in hierufal nireueríi(unt ad t€ cri? téporeqiifui prcpheta,quo tépor: Feri aureos. ;[udajudai em. Tres ergo trib téplum ἀεί,^ monalíj uit Dauid quadragi c fuerit. Vticp ill Id D; luda,ludaipfía regalis trib ribus fuerunt, hoc eft; on alíjs quadragi raginta annis. Rurfi 9 ΔΝ uitz ibi uenerant de di ibus,& Beniamin:& p. ceft,| Roboam,poft aginta annís. Poft octogi um Salo/ iuerfis tribub:&poftealez αἰεί poftea(ΟΠ funt d oginta annos fub [ju erantergo in Samaria, de tri ubus ad tepl icitur:non dici tdecem tribus. Vi" ἢ: ,detribu E adtéplum. Ο αἱ on dicitur de decem tri. Vides ergo qd? πὶ Quomodo enim qui re phraim habebát rege propheta£. Coram patrí m tribubus, fed deh με " gem detribu luda& E Ar AU COO FERE. litiergo funth patribus eorum fecit mí hareticis Samari genere Dauid:(ic qui abebantre unt haretici patris fui,qui feci mirabila.Ob, Ὁ - ia,habebantregé de tri id:(ic qui regnabanti ra zgypti,in tenebris ifti ui,qui fecit mirabilia i ΄ uti rism uocabant g€ detribu Ephraim: antin. ecclefi enebris iftius(zculí, quo illos li ilia in ter/ rw» nt Ephraim L P raim:& reees í ia renati funt:& i,quó illos lib í omné propheti raim. Legam? Of. gesipfo^ clefia.I:& poftea ubi nati liberauit. In πα Ote.7.c di ne prophetiam eius ez prophetam: in terra a T ati funt,difpl;: a /7.€ dicit ibi:Ephrai ius contra Ephrai; m:& ubire gyptiin campo Taneos: itplicet eis ec freti[^ P raím( inquic) f. mreperíemus,E X zgypti übi t(05: ubi idolol, " piens. Vide quid di) factus eft Et. mamb, übi equitatus a ER atría, quu quid dicat, C. quafi columba i res adueríartj Moyfi gypti, ubi I quittem 1: olumba enim ínfipi ain/ eramusi rt) oyfi ubi id 24 amnes& jh domi plum, δὲ habitat ba enim ínfipiens reli amus in agypto,X ubi idololatria. No omib?habi cin fyluis. Col το!) pitmare& o,& a domino liberati somnes ΜΠ lu ibitat.Ephraim y umba femperí re X eduxiteos.A erati fumus. Int: ' m: reliquit domü Yo columba mea relí perin.-& uctus maris mi s. Ambulabat domín* Ην mui entis. Hoc ο, δὲ habitat in fylui reliquittem^ mare& aris mitigauit,& n in? fuper mare: ΠΣ iem. cinterim fcd^m liter yluis: habitat in de. are eduxit eos, Víc hodi os perduxit. Interru it Jii ponere,Nu am,debemus ení det educeris dez Aqino ico monachce fideli pit giri adtsdeby, nc yo poft literam senim&hifto— Statui gypto:interrumpít c fidelis,quado [ἂν sb ebemus ad maiora có quafi per quofdam: uit aquas quafi in mp ur mare,& fic educerís. P hraim οἵἵ a cófcendere. Di nr fedficuta iin utre: In hebreo nó ers, T BIOS να ,ofes effe hareti» Dicamus ergo! ceruum.Et deduxiteos í nó habet utrem Η omo dei,& ifti dimi icos, Et ifti ení minus uenit ín zgy Ixiteos ín nube αἰεί, mit, indeíerc lei,& ifti dimif. Li enim receffe, hitin egyptum í ube αἰεί. Ecce do m icfertis.Et dicunt qui erunt Dauid:& habi aut proprie fal nnubeleui. Nub A. orci fcripturas,fed i n£ quidem col Ξ abitant 1; uatorís corpus d em leuem τ fed in(ipi: umba:quia le: eue fuit,& nullo peccat pus debemus acci pese A REIS od infipienterin«clligant, Muret guntipfi bemleue ο peccato pragrauatii eft pere: quia it Soi ima raim, intédentes δὲ mí ultífuntquidi,. femi em,debemus(απ ένατη M εἴ eft, Autcertenu; id I zreticos.qui à mittentes αὐτοῦ Vi emine human ariam acci ς jisi reliquerun ,qui dereliquerunthí arcü, Vide ἃ ο pragrauatam, E pere: nullo 4 uerunt templ n IE nthierufalem:qui gyptum,fzxculi iítius:. Ecce domin iti m fecerüt uitul plum ἀεί: αὶ habitanti m:quide; Etd; i iftius: fuper nub us tienitia tin Sam/ Ξε deduxit eos in iper nubem Jeuem, uirgí quod ΠΣ αντι aureosein Bethel& í aria. Vbí enim i nube diei. Pulch e uirginem, |: üt uítul ín Dan.Et uíde quí ním illa non fuit í, Pulchre dixit, diei: N mu lolatra fadi f osaureos in Bethel,i idequid τοῦ: itin tenebrís,fed fe It, diet: ubes 4: à DA ,in domo dei, Ido: a nocte ín fllumínaríone(anf emper ín luc: at cium faü& in co Et fee πε πον ΜΙ Do hcolt εἰ, Ισ: fconf: lumínaríoneíguíe. E e. SQ€t s ni ems ος eft,in iudi(coníza tg, Sicut lux tibí: i. Ettenebrz non fi Pl a ipderin condemnanene D liquerüi níudi^. illuminati tlux tibi: ita& nox tibi nfuntab, a hifi dea e. Dereliquerüt domü diii uminatione ienis. Domi ox tibi. Ettotan LE μ te fecerüt uitul uro cogitant. Dicat aliqui üdüi: cft.Ignisco enis. Dominus nofter, igni octein ^::. wen nfumens.N.; nofter, ignis confi Iur M" ilib9.Ecclefiaftici em efaurus repofi elligentiam derclíauíi quid confumen i» Asc 4.4 ni omnes yo haretici αίτιο! f ruftici fant δεὴ ituseft— Chríftiadifi reliquit, Qrui fi s,nobis Ies:, eim,(imolices: ifti edificauerunt,lí uper fundam ibi ut(ciatis qii o tíci, Ariftotelici δέ Platonici plices:— nusillisigni ntlignum,foen! enum ων P pA mnís eloqueéti onici funt. Deni isignis confum Ι num ftipulam:do J^— Witte, eít, qm lin 5 eloquetia fzculari int. Denig— turam: ens eft. Ignis dupli mi4 4.8 Cali gua eorü quafi 4 s, aurü dicit: h im:& lucet& urit. Sí uplicem habe ἐμ alix aureus Babylo: afi pter fplendoré auri dic oc iuftilu ον ποσα: η | τὰν Jlendoré auri dicitur: Jucetnobis. ΓΡ es fumus, incendit: fi v Babylon cófufio ylon ín manu ἀθί. Vide dicitur:, terru;"3nterrupít pe; τῇ Ἐν Videte quíd dícat: pta nobis eft petra i petram ín ocferto. I (η Dchoccalicea nis. rgo mundus ifte,cali at: fluxerunta a in eremo, Percuff: HU., T Ephraim i aureo omnibus Tite, ixaureus eft, bibat: qua.llla petra uz dicit:[a eft petra,& y phraim IS CIRTPUS SenRbus propinat. Filij madens Ella pera que να ἄν lob. si rcum, Q;uamcungy uit eoe vclut ín abytTo mult τ τὰ,[«δια ὁ" eratabundantia nobi a,In deferto, ubi aqua nà. isaquarum facta eft. qua nà,, du qu jn pfalmum: 'ΙΧΧΨνΗ— fo. Eteduxít 5 ον£ommen.lieronymi E a«r£redurít aquá oe petra: eduríttand flum(na aquae: et appofuerunt adbuc peccare eí:ín íra excitauerüt excelf ὉΠ ín ínaquofo«&. O peruerfitas cordis praui, in deum ma/ leloquitur:€ quí iuftíciam efuríre debuerat, carnes re/ Nume;20.b quirit& holera. Nam ficut Moyfes percuffit in eremo pe fatentur,( Q[£rrranftulít auftrum oc cclotet faduritín. vírtute fua apbeícü: e pluít fuper eoe ficut pulueré carnea; et ficut arenam ιπατίο volatílía peumata. In uentis, flatum fpirituffan&ti demonfirat. Collatio auté multitudinis, quz pulucri uel arena matis affimila£, terrenii& durü tram& pduxit pplo aquas: ita&. diis que Paulus pcuffum ait Roma.4»d ppter peccata noftra, imméíos nobis pro^ tulitfontes:aplos fci licet, ds petra móftra/ uit:& per qs fuxerüt torrentes. Torrentes, auté doctores accipi/ mus: per Qs torrétes, ád cft, fubíequétes ες’ εἰοΠανΏ doctores re/ pleti funt, Ex quorü nos pradicatione, Π1/ tim uerbi dei re(tin/ uímus. Sed& fonte aptifmi nobis atq martyríj:, eadé petra oftedit. De latere eim eius cü percuffus eft, fanguis& aqua pro ceffit:qd? bapti(mü& martyriü figurauit. Torrétes auté docto; res dicti:quia príufqs crederét, ab imbrib? δὲ. uolutabris huius (εσυ erant. repleti. Nuncauté baptifmo abluti, a fonte uite perhennis inundaue runt, Addit murmu; ratio iudaica dicens, 8641 fRunquíd er paué poterít oarezaut para; re méfam populo fuo? Difficile putat uirtu/ tem dei:ut qui eduxe ritaquà de faxo, dfi nó poffit manna da; re de coelo.(4Γ 3deo audíuít ofis er οι. Vtig fe abeis, ne.in terrà repromiffionis intrarét. o«Γ€tícníe accéfue eft(n(acob:c(γα afcédít(rs 4 Et eduxit quá de petra: δὲ eduxit tancj flumía aquas. Et appofuerüt adhuc peccate eí:ín ira cocitauerüt excel (um in ínaquofo.Et tentaueriit deü ín cordibus fuis: ut peterét efcas aiab? fuís.Et male locuti füuncde deo,& di xerunt:nüquid poterit deus parare méfam ín deferto? Qi percuflit ροιτᾶ& fluxerüt aqua: δὲ torrétes ínun^ e dauerunt, Nunqüíd δὲ panem poterit dare: aut parare « menfam pplo fuo?Ideó audiuit diis& diftulit:& ignis ὃ accenfus eft in Iacob:& ira afcédit ín ifr. Quiá nó credi t derunt ín deo:nec fperauerüt in(αἰστατί ei?.Et mánda. uit nubib? defuper:& íanuas coeli aperuit.Et pluit illis s manna ad máducandá:& páné codi dedit eis. Pané an υ gclorü manducauit hó:dbarid mifit εἰς ín abundantía. t Tránftulit auftrum de coelo:& induxit ín uirtute fua aphrícü.Et pluit fuper eos ficut pulueré carnes:& ficut karenam maris uolatilia pennata.Et c&ciderüt ín medio caftrorü eorü:circa tabernacula eorü. Et máducauerüt t δὲ faturati funt nímis:& defyderiü eórü attuliteis: non n funt fraudati a defyderio fuo. Adhuc efcz eórü erát ín ore ipforü:& íra deí afcédit fup eos. Et occidit pingues 5 eorü:& electós ifr'impediuit.In omib? hís péccauerüt adhuci& nó crediderüt in mírabilib? eius. Et defecerüt | ínuaníitate dícs corü:& anni eorü cü feftinatione. Cà e occideret eos quatrebát eum δὲ rcuertebant;& diluculo queniebanrad eum.Et remémorabant,quia de? adiutor r efteorü:& de? excelíus redéptor eorü eft. Et dilexérüt t οὔ in ore fuo:& linguá fua métíti funt ci, Cor áuté eorü no erat rectü cü eo:nec fideles habiti funt in teftaméto eius.Ipfe eorü arguit fenfum, Ε 4Γ£tcecíderunt(n πεδίο caftrozum eo; ruim:círca tabernacula, €ozum: z imanducaue/ runt c faturatí funt πί» mía. Caftra,fynago; gas dicit. Tabernacu la yo, corda eorii in quibus hzc defluxez runt. CQ. d'autem eos nimis indicat fatura/ ἃ tos ,ingluuiem eorü carnalem increpat: hiqui de dei prace/ ptis rcficí debuerant; de puluerceis fe carní bus fentíuntíatiatos, [6€t oefyderíü coz attulít eío:nó funt frau datí a oefyderío fuo, Immeníapietas diii, utterreno uictu εἴα» ríétes pafcit: fic& qui cum defyderauerit, colefti(qué fuperius dixim?) panereplet, Ergo hí qui carnes tin€ non deum defy derauerunt, quid in fequenti pertulerint, uídeamus. Ρα, buc efca cozum erat ítt o:cípfozuim: et(ra oeí afcendít fuper cost οτί: pínguee ἐστ. Hac de.his qui deü poft acceptü manna dereliquerunt. Nam δὲ nunc in ecclefia ἢ quis carne& fanguí/ nechrifti reficitur,& declinat ad uitia: πο’ uerit fibi dei iudiciü imminere, ficut Pau/ f(rael.Iacob nó femp fupplantator uitiorü intelligit: nec ifraclíinomnibu$ uidens det acéipit. Άρβας auté docet t. Cott.10.d e(Te i(raelem fcd?m carné: de quo dicit: Etfornicatus eft Iudici.$.f ífrael.Si enim uidi(Tet mente deum, fornícatus πεί no fui(Tet. Sic deIacob, cum Efau pollutü idolis adorabat, ( εῇ.3).5 dicens:Video faciétuam tandj faciéangeli dei: Vel cum impinguatus recalcitrauit,no erat fupplantator uitíon, Idco δὲ hic ita intelligendü eft:quía accenfus eft in Iacob, terren? tgnis cocupilcétiz:& ira in ultione diuina, fuper ifraelcarnalem afcédit. e«[&uíanó credíderjt in ocü: nec fperauer(it(a falutarí etue.Nec patrem,nec filium, quí falus mundicft,crediderunt, f&f€tmandauíitnubíbus Ocfüper:et íanuae celí aperuit.€t pluít illia manna ad iau, ducanduim., Praftita hec funt hebrais:(ed& modo in ec/ cle(ia prophetis δὲ apoftolis precipit: ut nobis uerbum pradicationis,quo anima fpiritualiter pafcatur,annun^ cient,&«[ fané cclí oedít cío:panem angelozum mandu [οῦ,6,ς. cauitboino.Ipfe homini cibum prabuit, quí dixit: Ego fum panis uitz,qui de colo deícendi:qui manducaue/ ritex eo, uiuetin aternü. Ex hoc enim pane cali, fancti reficiunt&angcli,., b&[ C ibaría mifit eío ín abundantía. Vtiam non litere hordeo, fcd fpiritualis tritici dogmate lus Apfusait: τῇ acceperit corpus€ fanguine Chrifti indigne,iudiciü fibi fumit& bibit. n«T£r electoe ΕΠ pediuít.Impediunt& nunc ele&ti eccle(iz:fi neipfi quogg facerdotes innocéter hzc facraméta percipiant. ο] 30 omnibue bíe peccauerüt adbuc:er uon crediderunt ín mira/ bílibue eíug zc. Peccant quotidie iniqui, quoaduf(q defi ciant: δὲ cum feítinatione deficiunt:quia facerdotib? dei obaudire contemnunt: ficut& populus ille qui contra famulum dei Moyfen murmurabar. p[£um ocdde/ ret eoe querebant cum et reuertebantur: εἴ oiluculo venie: baatad eum. Flagellati in peccatis reuertebantur:excuf, fog infidelitatis fmno,maturabant utaudirét uerbum dei. q 4€r rememorabant quía oeue adíutoz cft co» rum:et oeue excelfue redemptoz eozum eft. Nullum poffe intellexeruntadiutorium ferre, ni(i illum qui eos defer/ uitutexzgyptiliberauit, r«f£roilexerunt cumínoze fuo.Cum dicerent: Omnia quecunq;praceperit Moy^ fesfaciemus. 6[p€tlínguafua mentítí funt εἰ. Dice tcs Moyfi:Omnía quacunq dixerit dominus,faciemus. t«[Lozaurem ipfozum non erat rectum cum eo: nec fi dele babítí funr ín teftamento cíue, Nam& dominus te/ ; ftimonio utens Eíaíe prophcetz, dicebat: Populus hic labíjs mehonorat;cor autem eius longe cft a me. Ipícautem ο Exo.144À Efa19.d pt y ibis ro qu d (ni del d rid TT lont jn pfalmum aq 3pfe autéeft míferícose/ pzopícíue fiet peccatía eo: er nó of(perdet εοσ:τ abundault vt auerteret iram fua: et nó accédít omné fram fuam. Multitudo enim mifericordiarü contineteum:ut dum expectat poenitentiam,nó puníat delinquentem: quia non uult mortem peccatoris, fed LXXVII poffeffíones co: íaní.In grandine,cáftigatio diuina mon ftratur:in qua uel uinez,uel arbores flagellan£:ha(οι cet qua pro bonis fructibus, tribulos protulerunt. Ab hacenim grandine& iumenta occiduntur, ut eorü ínfi/ píentía arguatur:qui diuinü nomen bcefttjs indiderunt. ut Somme& ui^ Ignis quoq; ad depa/ mat. treme/,- ο. tu£r;- fcenda uitia& illumi monnisetquíacao sci? Ipfedutéeft mifericors,& ppicius fietpeccatiseorü:^ nandacredentiü cor/ (funr.Scitem quiacu—& non difperdet eos. Etabundauit ut auerteret iram— da mittitur,ficut diis χο femper refiftit legi de.€«ρίγα vadens ct nó redíene, Nouitenim quia ho^ (ο amiffo fpiritu, in ΕΚ reuertitur. am& fpirituffan/ &us οὔ recedita pec; «atorib?: Φα in uo lutabrís peccaminü funt,non reuertit ad «os. o€«[ Guoríeno eracerbauerunt eui ftt oeferto: ín íram con citauerunt eum ín(n/ aquofo. In increduli; tate υἱὲ δὲ aridita/ 'tecordis fui. e&[€t τους fünt c rentaue/ runt ocu: et fanctum. (fracl eracerbauerunt. Erattunc Moyfes fan é&us i(rael,qui deum δὲ mente uidebac& oculis, quem fzpius exacerbabant.Sed& nuncexacerbant, cü audiunt,q chriftum domini ín carne na/ fciturum annunciíat. f«L Bou funt reco:da/ tíimanue eiue:ofe qua redemit coo oe manu tríbulantia, Pharao/ nis περ, qui figura/ liter diabolus dicit. b fuam:S no accédit omne íram fuam. Et recordatus cft s quía caro funt:fpiritüs uadens δὲ nó rediens.Quótiens exacerbauerüt eum ín deferto:ín iram cócitauerüt eum « inínaquofo. Et cónuerfi funt δὲ tentauerunt deum:& t fanctum ifrael exacerbauerüt. Non funt recórdati ma; nus eíus:díe qua redemit eos de manu tribulantis. Si^ 8 cut dw ín zgypto figna fua:& prodigía fua ín cam. e po Taneos. Et cónuertit ín fanguine flumina eorü:& i imbres eorü ne biberét. Mifit ín eós cynomyíam& coF medíteos:& ránam δὲ difperdidit eos.Et dedit ἐτασίπί, " fructus eorü:& laborés eorü locuftz.Et&ccidit in eran dine uíneas eorü:& moros eorü ín pruína, Et tradidit grandíni iuméta eoríüi:& poffeffiones eorá igni. Mifit ο in οὓς iram indignationis fuz:indienationé δὲ íram δὲ p tribulationé,immiffioné p angelos malos. Ν ἄμα fecit femitz írze fuz:St no pepercit a morte anímarü eorü:& a íuméta eorü ín morte codufit.Et pércuffit omne prímo genítü ín terra xeyptí;primitiasomnis laboris eorü ín r tabernaculis Cham. Ec abftulit ficüt oues populü fu: s& perduxit eos tandj oregéin deferto. Et deduxit eós in fpe& nó tímuerüt:& ínímícos eorum operuit mare. ε Ecínduxit cós ín montem fanctíficationis fua: nfonté ν quem acquifiuit dextera cíus.Et eiécit a facic eorü oentes& forte díuifit eís terram:in funiculo díftributionis. ait: Ignem ueni mit; tere in terrà:& quid uolo,nifi ut accenda/ turc oqL2Dífitín eos fram indígnatíoíe fue: índígnaríonem τ íram et tribulationem! ítt/ míífíonem. per ange/ loe malos. Vtqui di; uinís plagis non ar/ guebantur, díaboli/ cis infidíjs tunderen^ tur. Q ui autem fint angeli, ipíe dominus in euangelio decla/ rauit:]te( inquit) in ienem:quem prapa/ rauit pater meus dia bolo& angelis eius. p€ Cliam fecit femíte fre fug: etnon pepercit a imozre animabus co^ rum: et(umenta coz (n uote conclufit. Ha bet uíam diuína ira: cum in peccati ultio/ ne quis traditus,non liberatanimà fuam a fupplicio gehennz. Vel cum infipientia, qua iumentis eft ἢ» milis,in morte fem» piterna concluditur, q«£t percuffítomne - paímogenírum{Π| ter ra eozuim: pzímítíag 6« Síut pofuít fn €cypto figna fua: et piodígía fua(π campo taneos, Sicut em runc ín dece fignis id eft plagis, Moyfes populum ex egypto liberauit: ita& Paulus apoftolus, decem epíftelis przfentis mundi tenebras oppreffit. b£onuertít ín fanguíne Qumína eozum:er imb2zee eozum nebíberent. Vana philofophorum uerba quz in docri/ nis Platonicis ecclefiz paruulos interíimebant: in ultio/ nem diuini illis conuerfa eft& in cruorem: παπί fan; guinem fundebant, id eft, animas iugulauerantfedu/ cendo,fanguine deinceps potarentur. í€[ Z»ífit ít coo cynomy(íam{ comedít eoa. In cynomyia Cynicos: fectam indicauit:qua libidinem atqj luxuríam,fummum prz/ dicatbonum. k«[€tranam et oí(perdídít eos, In rana; rum uocibus,poctarum carmina defignantur: qua per inflationem uerbofitatís, exterminationum fabulas in^ tulerunt, I4[£toedít erugínífructuo eozum.In erugine fiue canicula,fornicationis forma monftrat. Nam ficut baclento repens conamine;crudeliffime arborum fru/ &ibus in(idiatur:ita€ hzc blande illiciens homines,ini/ quiseos atq» occultis morfib? fauiffimeuorat. m[t Ο260 co:xum locufte.In locufta,humani generis dicor; diz confutantur, Ου cum finerege ordinatum ducat exercitum, himanum tamen genus femper diífidet ac difcordat. n«T€ ccídít(n grandíne víneao eozum er mo^ Tos coim(n pouína. 2, radídít grandíni(umenga eozur:;et Et habitare fecit ín cabernaculís eorum:tribus ifrael. omnío labozíe coz ία tabernaculíe cbam.Si» cuthac geíta in zgy^ pto referuntur: ita δὲ dominus, principatus,& potefta/ tes, fiue daemoniorum, fiué uitiorum ín hoc mun/ do facro fancto aduentu fuo deleuit: ac tríumphauit ít ligno crucis fua:& ab eorum corde depulit, qui callidi/ tati diabolice dediti fuerant: quía Cham, calliditas in^ terpretarur. f[tabftulitficutouce populum fuum; et perdurít eoo tands gregem ín oeferto, His plagis uerbe/ rata domínus zgypto,eduxit populum fum defupra/ fcripta feruitute, quem fanguine(uo redemerat:€ col, locauit eum.in ecclefia, φαΐ príus fterilis fuerat ac de/ ferta: de quaait: Multi filij defert, magís ᾧ eius qua habetuírum. e«[£teduxíteooínfpeetnon timuerunt: et ínímícoe eozum operuit mare. Collocatis his in fpezter nitatis, operuit mare inimicos corum, fcilicet ut cum hi abluebantur bapti(mo, diabolus cum fuis exercitibus mergeretur. t[ ríndurítcosín monrem fanctifica tíonie fue:ín monté quem acquífiuít oextera cíus. In ipfam ecclefiam quam uirtute gloriofz refurrectionis fua ac/ quifiuit. vp£teiecíta είς eozum genteo:etfozte oíut^ fit εἰσ terram ín fanículo oíftríburíonie: et babírare fecit ín tabernaculía cozum tríbue ífracl. Eiectis peccati επί; busa cordibus humanis, data εἰ εἰς poffeífio terra ui/ uentium: fa&tumq eft, ut ubí quondá fortilegus hario/ lufcy habítauerat, nunc mente uidens deum inhabitet, Ettentauerunt Ettentauerunt $o. 5.1. C Laur. 8 Eía.54-.a £ommen.IDicronymi aL£ttentauerunt et epacerbauerunt oeum excelfuim:et te/ ftimonía eíuo non cuftodierunt c£, Ad iudzos nunc fermo conuertitur: quos nec uirtus, necbeneficía mollierunt diuina:fed(icut patres eorü occiderunt prophetas: ita& itiipfum dominum perfequunrur, b«[&onuerfi funt ín arcum pzauurm. Ar cus eín peruerfíus eft: qua beata María procederet: ex qua nafceret ipfe:ut di) le&ionis fuz montem,id eftecclefíam eleuaret,(4Γ£t cdiíficau(t ficut vnícoantá fanctíficíum faum(n terra| quam fundauít(n fecula. Ip(am ecclefiam fuam fingulari üírtute -firmauitsutimmobilis in fzcula fempiterna perfifteret, k 4L£legít oauíd fer, uum Γη! er fuftulí quidum contra ini, 9 Ettentauérunt& exacerbauerüt deum excelfam:& te^ η oe gregíb?ouít-z micosfagittam puta; ftímonía eius no cuftodíerunt. Etauerterunt fe& nón— oepoft fctantes acce; tur iacere, fauciat te; nentem. Síc& íudzi, feruauerüt pactum: quéadmod( patres eorá cónuerfi píteuim«C, Omia hzc ' adchriftum domínü quiindeü liberatoré c funt ín arcum prauum.In írám cócitauerunt eum ín col— referenda(unt:quia fuü,iníquas iaculan; tur uerborü fagittas. libus fuis:& in fculptilibus fuísad zmulatíonem eum paterno cófilio,ad re; demptioneé noftráele ε-{ 3níramcondta/ ὁ prouocauerunt. Audíüit deus δὲ fpreuit: δα tilhilum /—&usci degregemor perunt eum ín collibus fuío:etín fcolptilíbue e redegit ualde[[ταοῖ, Et répulít tabernaculum filo:taber— lium:carnemaffu, mens,paícés chriftíav ΄ ͵ e A ᾿ f 1*1: fuís ad gmulatíonem. f naculum fuum ubí habítauít ín hornínibus.Ettrádídit| nunrpopulum: fiue eumpionocaurüMRe— ín captínítatetm uirtutem eorum:& pulchrítudinécorü— fuPplantatoré uitio/ lico em eo, feruíerüt τα, πο méteuiden idolis ac fimulacris: ἴῃ manus ínímíci. Et condufitin eladio populum fuü:— tem deii. Q ui nunc adoraesei inmon& hzrreditatem fuam fpreuit.Iuuenes eorum comedit— ecdefiam[πᾶ(uisuo tibus, Ὁ«[ Zludíuít luntatib? inharente, vomín?"erfpzení:izad ἀφπίσιδί αἰγοίπος corü non funtlamentata, Sacerdotes— i4 bonítate'cordisful níbilum redegít valde eorum ín gladío ceciderunt:& uíduz eorum non plora— pafcere,& in coclefti ffrF. Illum qui tii πο mine,& nonuifione$ Duntur. Et excitátus eft tanc dormiíés domínus:tancg hierufalem collocare dignetur. Ipfi gloria ifraelera. ει, potenscrapulatusauino. Et percuffitínimicos fuosín^ cum aterno patre& pulít rabernaculá filo : Η:,"- DE iri f í tabernaculum fu:(q. ὃ poftetíoraxopprobrium fempiterná dedit illis.Et répu fpirirafanctoin faca quo babítrauít(nter bo mínes, Vel ín taber; lafzculorü. Amen. littabernaculum Tofeph:& tribum Ephraim nó elegit. 1€ 1Yfaliuejafapb, maculis füofub Ej;"'edelegíttríbum Iuda: montem fion quem dilexit.Er δε plalmus uocem contínet jpphetz, ca; uel ín Hierufalé fab. i zdíficáuit ficatunicorníum fanctificium fuum ínterra:— piuitatéterrena hie Salomone.Sed his re pulíis, elegit potius &quam fundauit ín fzxcula. Et elegit Daüíd feraü fuum:— rufalem deplorantis que captíuitas non templüregisuirginif/&fuftuliteum de gregib? ouium:depoftfcetantesac-— ead illam ciuitat incorrupta fiueecle| cepitenm,Dafrere facob fetuum fuum:& ífraelhacredi— quantüad animam: quz fape cíuítas(ζεί bitur, referenda eft. fie fancte ex gentib? euocatz, fd. Z radi, tatem fuam.Et pauít eos in ínnocentía cordis fui:& ín ἀῑεί ορια vírtu— intellectibus manuum fuarum deduxit eos. Pfalmüs Afaph. Eus uenérunt gentes ín harredítaté tuamipoL Manifete hic.exci, 5 luerunt templum fanctum tuum: pofuérunt tet eoztizet pulcbaítu/ dínem eoz& ínimanug ἢ ínímíci» et conclufit εν €ladío populá futi cc. Píalmus LXXVIII (£u νε rut acteo ín beredí/ tatem polluerunt téplurm fan LXXVIII diumillud qd'ín hie ο híerufalemín pomorü cuftodiam. Pofüéruntmortici—cumtuá. Apoftolus rofolymis fub Tito, Vefpafianog adum Baferuorütuorü efcas uolatilib? cceli: carnes fanctorü plum dei: δὲ fpiritus eft, praconauit Ἐς. tuorü beftijs terra. Effuderunt fanguinéipforütandp. dei habitat inuobis; quía tandi acta agen : τε ατα fA?:: Si quis templum dei dapradixi,noueri; Aquam ín círcuítu híerufalem:Xnon erat quí fepelirer,— Sia p quilegit: quia apud. deü futura iam facta funt.Sed utinà& in nobis hac díío cooperante fiant: ut cócupi(centía decidat,erecta poteftate uirtutum.Forma iniqui amoris corruat,erecta eccle(iz pulchritudine, In, terimatur populus uitiorü, uiuificata numerofitate uir, . tutum. Reípuat terrena haredítas, acquirat regnü dei, Iuuenculus,id eft,incipiens peccati, a uirtute fanctifpi/ ritus exura£X uirgo anima collate£.Incentores uitiorü; gladio,id eft,uerbo dei truciden£:utexultent mentes ab hís uiduatz cum chrifto.&[€t excíratue eft randi oz; iiie ore rangs porene crapulatue a νίπο: et percuffít ín, ιπίζοο fos ín pofteríoza: oppzobzíG fempítern& edit εί. Vt dormiens& quafi ebrius, habet diis in cordibus íni/ quorü,Cum auté poenitentià agere coeperint, excitatur, Et percufífis αἰεῆς uz in pofteriora tempori, traditi(qy in opprobriü fempiternü,uigilatíneis, b«[££trepulit tabernaculum íofepb:c tríbum epbzaím nó elegít: fed elegír είδη íuda/mionié fion qué oflexit. Non ad hoc reppulit tribum Iofeph uel Ephraim, utin eterni fperneret: fed neluit deca fufcipere carnem: Eligens tribum luda, de uiolauerit, difperdet illum deus. Ergo ἢ increfcentibus uitijs fuccumbit anima chriftiana: εἴς hzreditas qua dei effe debuerat, adueríarío fubdit:& tunc templum fpiritui/ fancto dedicatum, coinquinatii a gentium críminibus difperditur. n ΕΓ f»ofuerunt bferufalem ín ροπίοτῇ cuffo díam.Sicutem poma cum maturefcere coeperínt, a fuis cuftodiunt,maturaqp facilius deuorant: ita& aduerfa; rius nofter irruentibus uitíjs cuftodit fibi cofentientem animam:donec eam ad plenü uoluntatis fuz cófenfum adducés,ualeat deuorare, CEdiu ei in ea fcintilla lucet fideiacerba eft dentibus inímici. o«T Tyofuerüt moztíd na feruoz6 tuozi efcae volatílib? celí:carmee fanctozt σσ beftij terre. ffüderüt fanguíné(pfoz& rands aquam ít αν’ cuítu bíerufalé:et nó erat d fepelíret, Hec quide in hierufa lemaii aduentü acta funt faluatoris: fed paffione infan tum figurauerüit: ubi carnes corji beftifs atq; uolucrib?, id eft;perfecutorib? expofitz funt:& tanta mltítudo fan) guinis eft effufa: ut uix oim fepeliri corpufcula poffent, Circuítus auté in hicrofolymis, plorantis ecclefiz intel; Facti fumus ligitur luctus: iuxta illud: Rachel plorans filios fuos:& Hiereste noluit confolarí dicit: Vos eftis tem, πο ΙΕ ἢ ex BSPESBHRSEDHZINS ^in pfalmum S OHLENIN$0.$5 i A molwitcofolariquianófunt. aq sac fum oppzobeíG teftímoníG afapb.TIfte pfalm9uoce cótínet pro Ou vitiníe no(trío τί, Opprobriü fiunt fancti hís qui pri? fra pheta deprecantis,narrantífrp magnalia Pin Ω πιὰ ees ἐπέγᾶτ: δέ cunc feparati ab eccfia,timetes deum perfe; Giregíoifraelintende,^"Pfalmus LXXIX xü R quunt:Q d ad harreticos refert. b 4I Ci(qsquo ofie irafce A deo regit, qui mente uídet deü.Ergo hune m L(ῃ Πηςζ s Nc nobis irafcaris quz(um? domine, qui te propheta íintédere fibi depofcit. rq&uf δι nouimus:ied in ος educie rand: 1 n rem tuum,qui Chri,* Facti fumus ópprobríü uícínis noftris: fübfannatío δὲ^ τὰ ἐγρᾶ ἰπ πο μία! ὦ n, OA Moran t illufio hiis qui in circuitu noftro funt. Vfqyquó düeíra^ πιὸ repulic:fed ilum AN íaob:clocieiueoefo Actis ín finezaccédet uelut ignis celus tuus.Effunde irá qu εν εξ ἢ-—----,- M» Ἂν lauerunrlllücarnale, tuàingentes quatenonouerüt:& ínregna que nomé ρατέγπα uírtute ex ín Lal qui feductus e(t aftu EE AT e- NM- νο ferno eductus eft cü Tm ihimici. Ὁ{γβειπς,*{πῇ no inuocauetüt. Qui comederüt Iacob:& locüei?' εαν OR RIS S is mincrisi inquiri an Η defolauerunt. Ne mémíneris íníquítatü noftrarü antí^— e«ΓΗ fedeo fupe? m ide ipid υὐληϊηο antícipentnos mifcd'íetua:quíapaupcres—(PerubimSuperple/. s tügofie:q: pauperes.« facti fum? nimis. Adiuuá nos deusfalutarísnofter:& το«p appare. Huic eis faaifum^nimie.Prz^— poteroloríánoistuidReliberanos:&,;ppici?efto pec— müco τὸ uidendum s ueníat nos quzfum?::"ew A PP oes s praebe. v d[i£ozot m diiemifcdia, quaeft f catis noftrís ppter nomé tuü.INe forté dicant in gétíb? epbzaíim et bentamíny ""i Fo pipi ss ubi eft deus eorá:& ínnotefcat ín natíonib? corá oculís νο Ephra/ Tc v; σῶν- gum im Manaffeng: c hdi quitatibusnoftris:$ noftris. Vlt fanguinis feruorü tuorü qui effufüseft: τοπιογαν: μέ Cm ii eruat nosa peccatis. íntroeat ín cofpectu tuo gemítus compedítorü. Scd'm^ fortitudinem fuicapi ltr Pauperes em factifu)| Aenitudinz brathitituis de&li ἢ— tísdicit,ideft,eccle/. ! m* e" ig musin müdo pprer.! fnágnitudine brachr) tui poffide filios mortificatorü.— gan uu] aplos. Q.d? μι S E Adis gos t Et redde uicínis nóftris feptuplá ín finu eorü:imprópe Sue Bentümin in mé iim puopter φἰοτίαπι ποῖ"rium ipforü qd'exprobrauerüttibidfe, Nosdutépo^ pip; ED nit mier bes ποθ«on pues tuus& oues pafcuz tux: cófitebimürtibiínízcu^ tribu Beniamin de/ n να μ.ο ἰᾶ.τι generatione& generationem:annündabim?lau μοι cens apo/ παν daritasnoistui que pdemtud. In βηξ phís qui comutabunf£ teftimoníü μάταιο potentia σὐ up Dean Afaph,pfalmusproa(fyris. LXXIX— fett evpum uir«“ὐ νη ὐ"-"" 1 ir teeripiat.(ΕΓ"Heat 3 Virégis ifraelintéde:qüi deducisuelutouem— ti. y qp&tveivt D ine bícantgéteo vbí éoc? ο Iofeph.Qüí fedes fup cherubím:mánifeftare— faluoafacíae noo, Vt digi toic. Gentes, fiue. αὶ ἍΤΕ ἐπι δὶ s] ficut illos eruifti de — nationes, poteftates y 7, córá phraím,& Beniamin,& Manafle.Ex egypto:íta nos faluef nn aduefe[unrquzin^ T cita pótentiátuá&uéniutfaluos facías nos. Deüscon Sea γεν ποτε a r a a7.- νι ΣῈ 3- ὃ€" coüerte noo, nosdicentes: Vbieft b U€fte nos óftende facié tua& f; aluí erím?, Diie deüs Adtecognofcédum; dens uerax Bees uírtutá: ἅμερ irafcerís fup orationé ferui tui. Cibabís AA μας facíem cut pagani martyri-; 1: uam et[4 1 busbepedicebans^«fos panelachrymará:& potum dabis nobis inlachry— genae um Crime 5«Γιο fnguinis e mis in menfura. Pófuifti nós ín contradictione uícínis— faluemur. bf eie eruo2ü ruo: quí eff AFinimin:-- c, ΟΕ vírtutü quoufqs [1ο eft.ludiciü hicinz* noftris:& inímíci noftrí[ubfannauerüt nos. Drie deüs fra(ceríe fup ozatíoné wocat:quofanguis uírtutü couerte nos:& oftende facié τᾷ δὲ falui erím?.— feruítuíz Non em irá; martyrü exquiraf a en 20s epos ez; fcitur,(i iuftícid peta?^ bts, So duin Apocaly, t Vinéam de agypto craftuliftizeiecifti gétes δὲ plantaftí ΠΗ CAR Sd Ροοαιέ. ο αἷς Ο uiecremo— eam. Dux itinerís fuifti ín confpectu eius: δὲ plantafti— delit, putat etià ab dicü: donec implea£ radiceseius— oratione íraící, numerus cóferuorü c«[£ ibabí noe párie ueftrori, b( 3introeat ít cófpectu tuo gemítus cópedíto— lacbzymar(i: et poti oabío ποδίο fti lacbeymíe ín menfura, 'rurtt.(Q ui teper longas lachrymas requirétes,abfolui 8ζ τες e(Te defyderant.(€[€&cóm magnitudiné bzacbij tuí: poffide filíoa moztíficato:6. Eos fcilicet qui per martyrü exempla curretes, crucífixerüt fe uítijs& cocupifcentijs. k«L'fRedde vícinío noftrío feptuplá ín finu coz, Vc nó iu/ dicíj poena damnent,fed in hoc fzculo feptuplam com pofitioné poenítédo diffoluant. Sinus auté fzpe pectus hominis intelligi£,in quo anima requiefcit,[41 9mpzo [eum fpfozi αὐ expzobzauerüt tíbí ofie. Tibi em expro: rant: quia martyres tuos in quib? habitas, cótumelíjs affüigunt. ΙΠ 4 lHosautem populue tuue et ouce pafcue Θαρς οὗ defyderiü dei(iue recordatione peccati:lachry? ma nobis panes,potufq fiunt.) d autéait: in mefura, illud indícat: ut in hacoratione,in qua peccatis abfoluíá cupim?,uel deum uidere defyderam?:uictus tenuís ac; cipiatur,fi in precatione non in multiloquio proferatur, o« f»ofuíftí noe ín contradíctíoné vícínte nríe cC. Iudeis atq» hareticis: qui in círcuitu ecclefie obftrepunt, ποίῳ impugnant,€«L£»fic ocuo virtutü conuerte noe ad te τί, Iilum qui ἀϊχίε: ui me uidet,uidet& patrem, f«| Ώ( neam oe egypro tráftuli(tí:eíeciftí géteo ct plantaftí eam c. Licet hecfynagogam figurauctint, ad ecclefiám refereti ipt tuc.Propter innocentiam auté quà gerunt,ouesuocant:— dafunt: quzatenebrís feculi ad coeleftem dignitatem, foit uel quiachriftü paftore habet. πε&onfitebímurtibíim^ eie&tisuitiorum gentibus,fide fauente,tranflata eft. Cui yu fecula in generatíone et generatíoné.Hoc eíta,pphetisufg— etiam uía,id eft,mandata per qua graderet largita(υπ fni ineuagelia. o«p Zinnuncíabimue laudem rud, Cruiatibi— plantatisin ea doctoribus, per quos inomnem terram dip€ftcü terno pfe&(püfancto honor& gloria,infzrcula^ euangeliorü fonus nunciaretur. Ipfa απο diio fupér fzculorü, Amen, Γρ 3nfinem p bie quí comutabunt! cherubim refidente cuftoditur, dirigitur, ac nutritur. kkk—Operuit £ommenlicronymi ἢ a(CO peruít mótes vmbza eíue: c arbufta εἰ cedros oeí. Cum patríarchis atqpaplis clarítatisfue| b4T£rtendít palmítee fuos. Nos fum? uites,qui ex uinea illa frondui/ mus.(ΑΓ σά mare.Id e(t;ufqj ad baptifmü acceffi/. mus:qui pri? in uanitate(zculi hui? luctuabamur, Ma .reením Apocalypfis, baptifmum fignat.. oq£t vfq ad flumen fibi(ignificare aelint torcularía. Pro torcularibüs, Του!: 'cularía nó funtalíbi,ni(i ubi uinez& infinita uindemia, Pro torcularibus.Propterea dicit dfis atqp faluator:Tcr) Efa.éja : cularcalcaui folus:& degentibus uir non erat mecum.: Propterea uineam de agypto tráftulit δὲ plantauit. Et di$$.79.b citin Hieremia: Ego Hiered te plantauií uineam s radíces eius δὲ impleuit tertá, Opéruit montes umbra^ ueram todielectam; ppasíneoei?. Vt qui s eius:& arbufta eíus cedros leí.Exténdit palmites fuos^ quomodo couerfaes inca renafceban&ba ew od miresrufeadflumé ppdginescius. Vt quid— uiis alienz Et Noe pone abluerentur, inc ad fynagogam€ deftrüxifti macería eius:& uíndemíánteam omnes quí^ uinübibit,&inebria mihi in amaritudine Gefi.9,d - ἐπ εἴς, Dicit& a Spr reuerti, eqLOrd s pratereredíuntiam.Extermínduiteamaper defylua: iE MEM oeftruxí(tí maceríá εἰ”. Tuncem munitiofy,?& fingularis ferus depaftus eft eam. Deüisuírtutü con,—myfirio:Bibiteami/ cis. παρορᾷ depo(ita eft: j vertere: τοζρίοξ de coelo δὲ uide δὲ uifita uineam iftam. cum εἰ cacitas conti/ ci X inebriamini, Le/ gimus& in alio loco: git; donecplenitudo Εε pérficecam quá plantauít dextera tua:& fup filiim αὶ Iofephilleuir(an qus s entium fubintraret.^ homínís qué cofirmafti tibi.Incenfa igni& faffoffarab— us quiin typo pra «Lt víndemiat ear ceffit faluatoris: qui ocotranfeunteovíam. ο increpatione uultus ταί peribunt.Fiat mánus tuafuper^ uenditus efta fratri Spolia&abhis,quip p uírum dexterz tux:& fuper filium Πο quem con- bus fuis: qué uendí» hui? fzculi uiam, ad derunt fratres fui, δὲ deumtráfeunt:dum afítmafti tibi.Et nón difcedímusa te: uiuificabisnos,&^ regnauit in πογρίο. iudaoscóuertifaciót* nómen taum ínuocabimus.[λῆς deüs uírtutü couerte^ Sicdominus&falua. praedicado. cL£r, termínauít eam aper tor nofter uenditus c nos:& oftende faciétuam δὲ faluíerímus.— Infintm κῃ iindaisiregnar: pefplua:etfingularís^ pro torcularíbus pfalmusipfi Afaph,quintafabbati.^^ uitin agypeo iftius uh 3: Exultate ferus oepaftueé cam. In apro atqp(ingulari fero,ímmanitas diaboli intelligit: a quo exterminata eft ;ppter increduliítaté.: b ε[ ῥδῆς ocuo vírtut(üi cóuertenog. Synagogaadeccdliam, íQ[Refpíce oe celo τ vide« vífita vineam(Π 8. ε qua fuperi?(um locutus. ke[ t perfice eam quá plantauít oextera tua.) uam uirtus,id efi, filius tuus refurrectione fua fundauit.(4T£t fuper ΗΠ bois. Filium uirginis. m€ué cófirmaftítíbí.O ue deui&a morte,ad tuà dexterà collocafti. n€f 3ncenfa(gníet fuf; foffái ab íncrepatíone vultue ruí peribunt, Synagoga αεί cü iudeis nó credentib?. ὁ ΕΓ Sríat manus tua fup vírum bekteretug.Super populum:que dextera,id eft, chrí(tus tuus faluabit. p ΕΓ€tfupfilíum bote qué cófirmaftí tíbí. Ipfum mediatoré faluatorécp noftrü, q«[ 186 oífcedim? ate:víuíficabío nos. Si tibi fide adhareamus: tunc pane illo uit qué de coelo mififti,reficimur. r[£t uométuü ínnocabímuo.Ipfum cui dediftinomefup omnenomen. e« tie ocue vírtutü couerte nos:et oftende facíé tuam et faluí erímus.Ipfum qui€ imago tua: ipfum qui eft facies tua:qui eft illuminatio uultus tui:ín quo manes,& quí manctin te. QLui purificatis métibus nris dignet flabi: feq nobis mundi faluatoré oftendere: nofg infpectione fancta f(aluare.Ipfi gloria& imperiü tecü,& cum fpiritu; fancto,& nunc& in(zcula f(eculorum, Amen. 14 3n finé p tozcularib? pfalimue(pfi Ziíapb.In lege fcri, ptum eft,tres effe folennitatesPafchz,Pentecoftes,& Sce πορερία. Ante Scenopegias, δῇ dies decé ieiuniüi erat:& iíciuniü erat ufqp ad uefperü. Eo tépore tubís canebant, hoceft,ieiunabant:& in ieiunio tubís canebant:& poft dies dece,Scenopegie erant. Diligenter attedite:Tres fo^ lennitates ín lege fcripte habent. Primü Pafcha, deinde Pentecoftes, deinde Scenopegiz. Ante Scenopegías, ieiu nium:in ieiunio autem tubis canebant. Animaduertite fcriptura quid fignificet. Tollite uelame,qd pofitü eft αὖ oculos Moyf(i:€ uidete qi tabernacula non poffumus fieri,nifi ante ieiunem?.Ipfum ἀπε ieiuniü ni(i habuerit fignü uictoriz,qd noftros adueríaríos deterreat, nó uin citur Amalech.QYm ergo tres funt folennitates: Paícha, Pentecofte,Scenopegia: ideo& tres pfalmi habet títulos pro torcularibus: Octauus pfalmus,& octogefimus,& octogefimuftertius. Videtis ergo quó tres pfalmi fcripti fint in pfalterio,qui pro torcularibus pranotant.Videte quid dicatoctauus pfalmus,& octogefimus,& octogefi muüf(terti?; δὲ antejj de numero difputem?,dicam? quid fzculi.. llle ergo Io/ - 1:" feph uír fanctus, ille précipuus qui crudelitatem pietate fuperauit: qui ideo uenditus eft in zgyptum, ut zgyptü pafíceret: δὲ fratres fuos qui eum uendiderüt.1lle igítur lofeph inuitauitfra tres fuos, Sed uidete: Etinebriatus effein meridie dici£, Hocyo fcdm literá ftare non pót,utuir fanctus inebría/ tus fuerit. Inebriatus eft& Noe, fed uere fueratinebría/ tus. lofeph inebríatus fuit& Noe,& inebriatus eft in do/ mo fua, Videte myfteriü: Videamus ante quid fignificct. in myfterío:€ poftea difputem? quid(ignificetin fenfu, Poft diluuij mundii(tius bibit Noe:& inebriatus eftin domo fua:X denudata funt femora eius:& ei? apparuit turpítudo: δὲ uenit frater maior& írrifit: frater aute mí/^ nor texit. Hoc toti dicit de faluatore, qm dicebat in cru/* ce paffionis:Pater,(i poffibile eft, tranfeat a mecalix ifte. Bibit& inebriatus eft:& denudata funt femora eius:&^ apparuit ignominia crucis. Venitfrater maior,populusiudeorum δὲ irrifit:& minor populus de gentibus texit: ignominia,Propterea maledictus Chanaan, feruuserit' fratris fui. Ecce maledictio illa ufq hodie perfeuerat. Nos minor populus,imperamus maíorí populo iudao rum.Sicutergo diis ín paífione inebriatus eft: fic& fan; ΄ &i in ardore fidei, quotidie inebríantur in fpirítufancto, Tu qui die he(terna aurum colligebas, hodie profjciss-— nonneapud ignotos uideris infanuscDenidp& apoftoli qii fpirituffanétus defcenderat fuper eos δὲ impleuerat: eos;€ loquebantur linguis uaríjs, ,ppterea dicebantuf Ad&1b mufto pleni.Multa funt qua dicant de uini myfterio,R: de ebrietate.In finé ,p torcularibus A(aph:Octauus pfal Πα, δὲ octogefimus,& octogefimuftertius.Nullus alius habere poterat torcularis numeros,nifi octauus,& octo ge(imus,& octogefimuftertius. Octauus dies refurre/ &tionis,in fingularí numero. Rurfum in octo decadib?, octogefimus alius maior numerus.Videtis ergo quonia hactorcularia nó prafcribunt,nifi ín die refurrectionis, octaua,& octogefima,Dicat aliquis: C) uare poftea dicii tur in octogefimotertio,torcularia. Hc torcularía ad ttf. nitatis myfteriü pertinet. Propterea δὲ tres funt chori díz daícali.In octauo pfalmo,Dauid:in octogefimo,Afaph ὁ in octoge(imotertio, filij Core. Octauus eft Dauid: qui interpretat,fortís manu. Prima ein nra uictoria, pugn habetatg luctam. Propterea díci£ fortis manu Dauid. Secunda yo,hoc eft;in octogefimo A(íaph, A(aph autem interpretatur, fynagoga, In octauo ergo uincimus:& in octogefimo "ud litis,| t RT LET lta Vin Qut aridi uh. Anis NER lii eis bras, mri tiltra. Mn ΑΣ dite, quy meli) nas TNI] d Sim yo iu κυρ; ava d tq rim uan c moro icii αἰ να d ruit ybi maii agre noo rait did τῷ a fd d εἰ; NT md ΠΝ ἀμ "i [gm par pra ανν” fi om A . e Reond calue,afcéde calue.H»c dicebant etiam pueri Elifeo: qim Zu pfalmum o&ogeíimo cum diio congregamur. In octogefimo yo tertio filiorü Core, Coré interpretatur,caluaría. A(cende paffüs fuerat in loco Caluariz. Multa unt qua dicant: Ii.b quó Elifeus in Bethel irrífus fit à quadragintaduobus Lujéb cit&(aluator; Facite Μιά pueris I(ta funt tor/ culatia, de quib? di» à uobisamicosdé.ini, ὃ quo maámmona: ut Xultaté deo adiutori noftro:iubila- LXXX te dcó Iacob.Sumité pfalmü δὲ date tympanü: b pfalteríü iocandü cá cithara. Buccínáte in neo LXXX.-Φφο.$6 déiloquentis ad popuíü.In tribulatione inuocaftí me& liberauite.C) uicügiin tribulatione esfecurus efto: in^ uocamé,&cxaudieris, tm[£kaudíui tcín abfcondíto tépeftatío. Tempefias illa α΄ τς premebat,& quafi fiti étibus huc([οφ trahebat:ego eram in media tépeftate, n 4f[:obauí re apud 96 contradíctíonío, Scdmliterà de Moy/ ἔς& Aaron dicit: qd? adaqua cótradictio/ uosrecipiantin ater? à M A abd---- à. nis offendérint deü£ panbernacula. ,, emenia tuba:ín ínfieni die folénitatis noftrz.Quiá prz,^ Denig ideo π(unt Pam unos'Ceptüinifrac eft: δὲ iudici deo Iacob. Teftimóniü ín ingreflierram ripro adiutodnro. ὃ lofeph pófuit illud:cá exiret deterrawgypti:lingudm«— dicit deus: Probauii Quinosde, quá nó nouerat audiuit. Diuertit ab oneribus dorfum—'* apud aqua cótradi tenebris egy ΕΚ x bs Ν:: à ctionis.Simon probà prliberaui. b4[ δν| ciusmánus cíus ín cophíno feruierunt.In tribulatíóne| tus et ad aquá con: bilateocoíacob.Sup/ m inuocaftí me δὲ liberauite: exiudiui tein abfcondito—""adictionis: quia iri plantatoriíinimicops, α ftaris:bróbaui d pe Ae o»:. hypocri(iaccepit ba/ € 4 Θιμπιερίαιπ ὁ tépeftatis:próbaui teapud aquá cotradictionís. Aüdi ρα. uicaq εἰν erbatetympanum 2.? ppfüs meus& coteftabor te:ifrael(i dudierís meno érít— 80in hypocrifi acci/ Hymnüde cordepu. α΄ d: nie adotabisd len. Eos ei- pitbaptiímiü,ifte pro το μοὶ mente, ac atte. ὁ 111 te deus recens:néqy adorabis deum alien, Eeb em' paturad aquá cotra; mE prom M fun diis deus tuus, qui eduxi το de terra egypti:dilatà dictionis. o«audi i, Ὁ ucctaate tn- ar" 3 2"li. ppius meus« teftificá neomenía tuba«c, IIl, 5 OS tuu& implebo illud.Ec Do&xaudiuít populus ICUS' bo:tíbi.Nobis loqui/ cancbanttubainpa/ p μος mea:([γᾶοὶ no intendit mihi.Etdimifi eos fcd'm tur deus, Cid cung CEU MMER defydería cordís eorü:ibunt in adinuétionibus fuís. Si| suus, p νο inecclialicer omitpe Σ populus meus Audiffet me: ífrael fiin uijs méís ambu— fiaudíeríeme, Qr uid deo canere debeam?: F"lh Απ τνῖ- EF ὃ quaris ut audiam ὅ ΡΞ Α aflct.Pro nihilo forfitan inímicos eorü humiliaffem:&— jns uia or; rectionc; in remiíTio/ fuper tribulantes dpíart, ἃ 41 Bon erít ne,& in domus inno ín te Όρο receno, Cui uatione, hoc eft,cum refurgim? in chriífto: cti remiffione accipim?:cü dom? pectoris nfi innouata fuerit poft rui nam. e«[ Guía pzeceptá ín ífrael eft:et(μία oeo íacob. Jpfius er praceptü eft atqp iudicium:ut gra faluemur& -nóexnobis. Εά[ Z-eftímoníti(níofepb. 1n chrifto qui ,p τ nobisuendituse(t. gp fofuítíllud cum exíret oe terra Gyptí. Velín rubo, uel in igne, uel in alijs myfteríjs, €.2.ínguà quá nó nouerat/audíuít. Populus ille gétiü,in εοοῖία mádata qua prius ignorabat,accepit.{41 gfuer/ - títaboneríb? oozfum eíua. Ὁ. ἢ in xgypto eram?, extrue/ bamus ciuitates Pharaonis,lutü δὲ lateré portabam?:€ totaanima nra quarebat paleas.Non habebam? frumé 4um:nó habebam? coclefté pané quí de cozlo uenit:nec/ dum acceperam? manna decaclo: necdü nobis ferpens fuerat in eremo fufpéfus: necdü petra aquá nobis mife/ rat:necdü extédebam? manus€ cadebat Amalech, Se/ debam? in luto;& faciebam? opera egypti,ciuitates Pha raonis extruebam?. Diuertitab oneribus dorfum eius. GE grandiaante habebam? onera: ,ppterea Moyfes πο’ fter dicit: Venitead me οὔτε qui onerati eftis peccatis:& egoreficiam uos. kp zf»anus cíue(η copbíno feruierür. ;Cui?elfraelis, Alfj funt cophini egypti,& alij Iefu.Habet '& efus cophinos fuos: δέ duodecim cophinos de frag/ «mentis impleuit faluator nofter.O rem mira,& ingentía . myftería fignificanté, ΩΣ uings milia populi uefcebant án eremo,(ine paruulis& mulieribus, in loco deferto,nó snueniun£ nifi tà φαίη panes:Locus effi defertus erat. iRequiro te qui cin literá fequeris.In deferto loco nó inue ηπίψηξ nifi φαίη pàncs:& duodecim cophini,quó inue iunt Si defertus erat locus, uticp duodecim cophinos baberenó poterat.Sed hoc totü fignificat ,qp populi fuü .düisin deferto iftius(zculi eduxit de egypto: pauit pani *bus(uis: qd'cüqp(upererat,ín duodecim cophinis con didit,hoceft,in duodecim apfis:ut qd' perierat in duode .cim tribub?4aluare£ in duodecim aplis.[ξ 3n tríbula/ fone ínoca(ti της et líberaui te, Prophetz δὲ píalmi ideo obfcuri funt:qi fubito cü nefcis,perfona muta£.Deniq hucuíglocutus eft ppheta: nunc fubito induci£ pfona rire:& dolet,quía perit.Et quid dicit: p .meuo audífTet me:ifracl(i ín vije meíe ambulaffet«€. Nun/ quid grande míhi erat liberarete de tribulationee Nun/ deus uenter cít,deus ei recens eft.) uotcüq uitia habe; mus,quotcundq peccata:tot recétes habem?deos.]ratus fum: ira míhi deus eft. Vidi mulieré δὲ cocupiui, libido míhi deus eft. Vnufíquiíq em qd cupit€ ueneratur,hoé illi deus c(t, Auarus aurü deü habet. rf. IBecadozabíó oeíi alieni. Nofter deus uirtus eft,aliori uitià. e«[£go fum ofteocue tuue d eduxí teoeterra egyptí. Nos fumus qui educti fumus deterra agypti:fi tamen exiüim?:(i iri eremo fumus: fi terrárepromiffionis cupim? uidere. δὲ reliqutm? Sodomà,non refpiciam? ad Sodomà.Saluatí fumus in monte:nó defyderem? egyptias carnes;nó di; camiis:C5 bene nobiseratin zgypto, cii maducabam? carnes in ollis,& allia,& cucumeres. Vis accipere dí ci^ bos« Vis comedere ípfum diim deum tuti δὲ faluatoré Audiquid dicat. τά[£ílataoe tuü« implebo illud.Dila tate ora ueftra, ipfe eft δὲ dris& panis. Ipfe hortat nos ut comedam?:& ipfe nofter cibus eft. C) uantücunq díla/ taueris,tantü accipies. Non eft igít in mea poteftate, fed ín tua eft.Si uolueris,totü meaccipies:(i nolueris accipe faltéparte. v«[£rnó audtuít pplue meue vocé meá.Ego fto ante oftíum& ρα ΠΟ, Volo utaperías& ingrediíar,& nóuisaperíre, k&[(£tífrael nó íntédít míbí: et oímifi εοό fcóm oefydería cozdíe εοτῇ«c. Infelix eft qui a deo nó cor ripitur.Si quis peccans nó percutitur,ifte miíer eft.Idéo dicit: Dimifi eos fcd?m defydería cordis eoruti. Ideo ἐοθ dimifi:qm fepe percuffi,& difciplina non tecepérüt.Ro/ gaui,nó audierüt:percuffi,non fenferüt dolore.Dimitto eosin uolütatib? fuis,ut faturati uitíjs fuis, uel ficagant ponítentià. y«[ Oí pplueineue audiffct me.O clamen/ tiffime pater,o mifericors deus, Rogauit,X non eft audi/ tus:quafi iratus dímittit filia la(ciuiente, Iterü uidet pe^ 5 d[ Sípopulus quid non poterà maieftaté meam mittere,& eruere te de periculozSed quía dimifi te libero arbitrio,&(tadiü tibi propofui:& non coronatur, ni(i quí pugnauerít: pro/ pterea uictoríam, cuo arbitrio derelinquo, kkk 2 Inimici doi Nune £ommen.Iicronymi. E«« πίτα ofií métír(fünt ef, In hebraico melius habet: Inimici dfii negabunteum,hoc eft, iudzi, Inímici enim ipfius negaucrüteum.Sed ifti inimíci qui negaturi funt eum,ergo periéte ergo reliquie nó erunt? Et quó iurafti Abrahaz,ffaac,& lacob:qm feme ipforü fit di(telle coeli, & ficut arena maríse QLuare promififti pa tribus, δέ non reddis fuper tribulantes eos mífiffem manum meam.Inímici quafi iudex feffurus:& oim opera rele&urus. Libri qut. modo cóplicati(unt,tunc aperient. Orte qd? facim9,qd? loquimur,qd cogitamus,etià de ociofo uerbo reddituri' fumPrationé Scriptü eft in libris dei.Putataliquis libros effein cclo,ubi(Cribun£ ρέδ nracEgo libros puto con; fciétías noftras, qua tunc aperient: X ui/ debit unufquifqs qd filtjse Inimici diii ne/ gabunteii. Sed quid dicite b4T€rerírrem ρυό coxi(η feculum. Cr introierit plenícu dogentiti, tancomis ifrael(aluus fiet.In fu turo credent, modo nó crediderüt.Nunc dicam ad iudaos.So ὃ domíni méntiti funt ei:&&rít tempus eorum ín fzxcula. s Etcibaüit illos ex adipe fruméti: δὲ de pétra melle fatu, e rauit eos. f $ ὓ i Pfalmüs Δίβρη... LXXXI Eus ftetit in fynágoga deorü: ín medió auté deos dijudicat. Vfqyquó iudicatis iniquátaté: δὲ faciés peccatorum fumítis. Tudicate egeno & pupillo:humilem& paupeté ínftificate.Eri pite paufecit. Nihil occultum qd non reuelabitur, Proptereathroni po; fiti funt,& libri aperti funt.Q.uantafcripta ἡ funt in libro meo:& ne fratri quidé meo, neq amico meo δὰ deo confiteri. Sciunt angeli quid fecerim:' lent fibi applaudere, & dicere: Etcrittem^ pus eorü in aternü. Nósdicam?,uerum-: ei:credituri em funt deiudais.Deniq legim? in Apoca lypilosannis, duodecim milia de fingulis tribub9, hoc eft;cencum quadr ginciquamor milía creditura:& hoc dicit uirginü effe. Vbi αὔτ uirginü tantus numerus erit: nó uirginü quantus erit? Ergo€ nos dicam? iudzxis:& eríttépus ucftrü in eternü,hoc eft,in futuro fzculo. Sed adtequí hodienó credis,quid pertinetcEterit tépus eo; rum in fzculü.Inimícorü dei qualetépuserité cf ét císautt eos oe adípe frumétí. Induxit eos in terram repro; miff.onis:cibauitnó manna ut in d.(certo, fed frumento qd cecidit, qd? refurrexit. Etcibauit illos ex adipe frumé t. Videte myfterium fcripturarü.Ex adice fruméti.Fru; mentum adipes habet: nunquid δὲ inteftina habuit Sed uoluitlargítatem€ pinguedinem grati fpiritualis oftendere:X ideo adipes nominauit. Ὁ[toe petra melle farurauít eoa, pfe frumentum eft:ipfe petra eft qui populüifrael(atiauít aqua in deferto.Spiritualiter melle & nóaqua faturauit eum:ut quicüq crediderüt& acce; peruntcibum,mel fentiant in ore fuo.CE dulcia faucib9 meis eloquía tua fup mel€ fauü ori meo. Deniq;& diis nofter poft refurrectioné ,ppterea fauü comedit:& de pe tra mellefaturatus eft.Ergo rem dico nouam:Ipfa petra mel comedit ut nobis mel tribueret δὲ dulcediné: ut qui in lege biberant mirrham, hoc eft, amarícudiné: pofiea in euágelio comedant mel euágelíj:cuí eft gloría in fazcu . lafecuiorü.Amen.- eq[ fyfalmue afapb.Ifte pfalmus bortatur.utíi uolum? düm habitare nobifcü:ea femper queillifuntplacita,faciamus. Píalmus^ LXXXI 2 tue ftetit ín fragoga oco2ü. Multa funt fche mata.Frequeéter em fedem?,interdü(tamus: interdü íacem?:interdü currím?:interdü am bulam?:lta δὲ deus defcribi£ ,p uarietate ho/ minü:X ftatu: ipfius díuerfus inducit. Si fancti fum?& fumus fimiles Moyfi, dici& ad nos: Tu yo hic ta mec. Hocef dixit deus ad Moyfen: Stabat em Moyfes fuper petrà: ppterea δὲ diis ftabat illi.Si Yo pri? fancti fuerim? & poftea pctóres:iam non nobis tat deus, fed ambulat, 'hoceft mouet deloco fuo,qui nobis ante fteterát.Poftds nos moti fuertm?,& ipfe nobi(cü pariter mouet. Deniqs & Adam ddiu in paradifo fait δὲ mandatum feruauit, ftabat ei deus.Poftd yo tranfgreffus eft:audiuit uocem dei ambulantis in paradifo. Vis fcire quia ambulabat ei G«fi.;.b deuscQ. uid ei dixitAdam ubi εοζ ui ante ftanté deü non fugerat,poftea ambulanté fugit. Dixim? de ftante: dixim? deambulante:dicam? de(edente. Ὁ ficunqp fe, dens inducit deus, dupliciter induci£.Aut quafi rex:aut Εία.6.α quafi iudex Si quafi rex, uidetur ficut E(aías: Vidi drim fedent? fup thronü excelfum δὲ eleuatü.Tbi qua(i rex re; gnans inducit.() fi vo quafi iudex induci£:throni pofi, Daf.7,c τί fünt,& libriaperti funtutin Daniele fcriptü ο. uid dicitcTbroni ροΏα funt, δὲ libri aperti funt; Hoc eft,dns perem& cgenum:de manu peccatorís liberate. [είτε throni: fciung feraphim:ícitpater&' filius€(püffan&us, Diximus de deoqd! alijs ftet,alijs ambulet: alijs Yo fedeat: aut quafirex,aut ἡ quafi iudex:alijs yo dormit. Si qri nos derelinquittenta.' tionibus,licct(imus fancti: τῇ relinquimur tentationib? ut pbemur:eo tépore nobís dormit dris.Denid) qd dicit ᾿ Nefícierunt erantin παπί δὲ nauis fluctib? cundebat: dormiebateis diis:Propterea ém nauis fluctib? tundebat.Denigexd ἡ tant eum, euigilat:& ftatim tépeftas quiefcit. Diximus. de quatuor(chematib? dei:quía alijs ftet, alíjs ambulet, alíís fedeat,& alijs quafi dormiat:alijs yo euigilat&conz ἡ furgit.Deus ftetitin fynagoga deorum. Q.uia díjerant, pterea(tabat eis deus.In qua fynagoga noftra, diuería deus habet fchemata:Alijs ftat,alijs fedet,alijs ambulat, ἡ alijs dormit.Cü ipfe fitimmutabilis,p nra uarietate mit tatur, Vide homínis dignitatem.Deus ftetit ín fynagoga- H deorü. Largit nobis nome,utlargiat€ meritü. g€ 30 τπεάϊο auté oeog offudícat. C) ua(i rmperator ín medio ex Ὁ ercitus díjudicat.D'eus deos dijudicac Res formidabilis, res terroris plena.Si deos dijudicacde peccatore quid fa cit?Duos i(tos uerficulos quafi pphcta dixit: hocyo qd fequitur: b«T Cfasquo(udicatte íntquataré:Tpfe deus lo quitur ad iudices,hoc eft, ad principes populi.Speciali ter ifti uerficuli qui fequunt ad iudices dicunt.Si(culi íudices,manifeftü eft.Si Yo ecclefix iudices, deepifcopis intelligam? atcp prefbyteris. Vfqyquo iudicatis iniquita. tem ΤΩ ui iudicat iniquitate, iudex iniqtatis«ft. lleerat iudex iniquitatis:de d dicit in euangelio:qui dfim noti mebat,& hominé non reuerebat. V ασε iu dicatis ἰπίν quitatézDedi uobis poteftate in gregé meti, in populi dei: debetis iudices cífe,nó lupi.(&f i£tfacico peccatozi fumírie.O. ἢ ueneritad uos iudiciü:nó cófyderatis cau/ píalmifta:Exurge,ut quid dormitas diie?Etapoftoli,qii CHE fam:nó cófyderatis tudiciü,fed períonas corü qui habét caufas, Ac(i dicat:Si uenerít pauper, habens iuftum πε» gocíum:& uenerit diues, habes malü negocili:uos perfo nam afpicitis,non negociü.Hoc interím(cdm unam in» ο. ὁ ἢ terpretationé. Caterü eft& alia interpretatio facratior: Soletin theatris unus homo frequenter diuerfas habere perfonas: nunc ingredit in mulieré,nunc in uirü, nunc in rege:& qui in regé procefferat,rurfum in feruo procer dit. Dixi exeplum:ut de carnali uenire poífim? ad fpiri/ tuale.Etnos diuerfas perfonas accipimus. Q.uando erii irafcor,períonam leonis απο. uando resalienasra pio,lupi ρεγίοπᾶ affumo. Q,uando yo crudelis fum& interficio,affumo perfonam crudelis. Sed quó qui furit peccatores,in peccatis habét díuerfas perfonas:fic econ» trarío qui fancti fant, habét& ipfi diuerfas perfonas,fed in bono.Q.uádo eleemofyná facio, habeo perfonà quafi clamétis.Q) fi Yo bene iudico, habeo perfonà boni iudi/ εἰς. fi γ iniuriam patior,& humilis fum,habceo perfo nam humilis, Infcelix cft qui plures in malo babet per/ fonas,Faclix eft qui diuerfas períonas habet in bono. Neícierun η lb Hui Do np DN Quid es tin Να— a Corb quita tm riti ανα fud domitor (ανα dr ds glas Muret neris Pura d Unam i triti B αὐ qt orit srt nsi cats Erecbag.e zin pfalmuiti à qfücceruntneg(atellezeraüt|(n tenebzíe ambulant; Q.uicMali iidices.Cuos ego deos uocabam; uitio fuo mali iudicé$ appellati(unt; Néfcierüt me neq intellexe/ runt íudiciii meü:In renébris ambulàt;Q) uia derelique runt lucem: propterea iri tenebris ambulant; Ego dixi: Y: x ἑ ο s N LXXXNI$9. hebraa dicit^ corjhoc eft,tribulatio.Ergo& ifte priceps qui ργϊΏο erat iri coelo: nunc factus eft princeps Tyri, hoceft,tribulationis iftius feculi; Sicut unus de princi; pibus cadetís,O fi dicit:ficut unus;ofteridit effe ἃ alios; 5 7 C gite Apocalypfíim Iohànis i Draco αἲ de ccclo cecidit; A$o.if.à uos eftis lux mondi A tertiam parté ftellarü GER ftis enc; à Nefciérunt neq; intellexerátiín tenebris ambulant: mo ra A wes Hard m hee onn SR: udbuntür omnía fundàmenta tetrz. Egó díxidijeftisi— inekstrarfám pte (cqui, b4Lzmàue;*& filij excelfi omnes; Vós autern ficut homiínés moríé^— AP Gurseocus tud; bunuroiafundamiétà€ míni:& ficütunus de príncipib? caderís Surgédeusid,— caterrá. Surge: quia VS uli qualb habet s dica terrá: quóniá ta hareditabís ín omnib? gentibus. Οδ Surge dcus rétributione.Propter Canticum judicaterrá:qim iháli talos iüdices, terre fundameta quatiunt.Hoc interim dixim? primü, fcd^mi litéráni:qim totius orbis cócuffio jppter malos principes tenit.Dicam? αυτ δὲ aliter: EE oía fundameéta terrz.Ego malos iudices, qui fundamenta pofuerunt in terrà& nó in coclü,(ubuertà, qui debuerüt fundamentt haberechri(tü:que pofuit architectus Paulus: X nolue: tunt,fed in cerrà sh ie. fundaméta fua, c€[£go οἰκί vij cítio:et filij excel(i οὖσ. Audiat Eunomius, audiat Ar/ rius:qui dícunt filiüi dei fimiliter eíTe ΕΠ τ nos fümus. ΩΦ díj(umus:nó e(t naturz,fed grati. CY uotquot em €um receperüt, dedit eis poteítaté filios dei fieri. Propter; €a feci hominé,ut de hoibus dij fiant. Ego dixi dij eftis,S filij excel(i οὓς. Videte quáta(it dignitas:& díj uocamur & filij. Ego feci uos deos: ficut feci Moyfen Pharaonis deü:utpoftd díj fueritis, digni efficiamini filij mei. Con/ fyderate fcriptura diuínam: Non eft perfonarü acceptio apud deü.Non dixit:ego dixi dij eftis reges& principes, (fedomes quib? equaliter corp? dedi X anima& fpiritü, equaliter donaui& deítatem& adoptionem.Equaliter ois na(cimur δὲ imperatores€ pauperes, equaliter& morimur.Equalis em códitio eft. o€[ Closauté ficut bo imíneo mosíemínf. Videtis ergo qi qui homo eft, mori£. Déus em nó morit. Ec Adam didiu feruabat praecepti, δὲ deus fuit,nó mortuus eft.Poítd? yo guítauit dearbo/ teillicita,ftatim mortu? e(t.Deniq dicit ei deus:In qua/ cunq die guítaueris,morte morieris. Meli? habet in he, brao:Vosauté ficut Adam moriemini,Sicutille eiectus eft dc paradifo,(ic& nos eiecti fum?, e«[£t ficut vn? ος ilacipib? cadctío. Qum dixerat, filij excelfi oes: nó pot fi; lius effe exceJíi;ni(i& ipfe ekcelfus fuerit.Ego dixi ut oes uos excelíi(itis, ut ego excelíus füm. Vos yo ficut anus deprincipib? cadetis. Cr ΠΊ excel(i eramus, pptereà Ceci; εἰς dicimur. Vbi(unt qui dicunt diabolü, diaboli effe facti: Vbi fuit quí dicunt malani tiaturá ἃ deo creatà? Scdm hebraü hic duo dicun£: Vos áuté(icut Adam mo riemini, Sictpater uefter noluit audire ρεαοςρεῖ drii& cecidit; ità& uos moriemtni. Ergo illud de Adam dictü e(t.Hocyo qd fequit: Btficutunus de principib? cade tis: quis eft(té uinu$ dé príncipibus qui cecidit? Si uo lueris diceré Adam, iám ín fupeéríorib? uerficulis dictü eít: Vosáüté(icut Adam moríemini. Simulq uidete ἢ, nificantiá uerbi. Vos aüt(icut Adam moriemini, ΩΣ Πὶ dam mortuus eft:€ nos morimur, Diabolus yo qui princeps fuit& cecidit,nó mortuus eft. Neq; em pótati/ gelica dignitaf morte recipére,fed cm ruina.Idcirco dixit: Sicutunus de principibus cadetis. C) uo cecidit lucifer qui mancoríebat:Et ecce δὲ hic cecidit,& ibi cecidit.Pro pterca cecidit: quia femper in caeleftib? uerfabat, πε eft Cui dici in Ecechiel:Tu es refignaculü fifitudinis. Vide/ tequid dicat: Refigriaculü fifitudinis.Non dixit:tu es fi/ gnaculü(ificudinis,fed refignaculü fifitudinis.Signaue, ratté deus:&(imile(ibi fecerat. Tu yo poftea refignafti te ád(ifitudiné& imagine dei,& tu coditus es. Deniq dici tit it ipfa pphetia:In medio cherubim nutrít? es: inter lapides iafpidis δὲ carbunculifuifti ín paradi(o dei:& ce cidifti(inquit)& a monte dci uulneratus es.Ifte eft prin/ «ερ» Tyri ex eo tempore Qcecídit: fiquide Tyrus lingua z MER DARE ον. iudíces nó iudicant, fed euertütlegetua:& pecora tua lácerant. Tu furge quí uerus iudex es. Ὁ ία ergo malí iudices mortui funt;fi cut Adam: ceciderüt ficutunus de principib?;ppterea tu furge,tu íudica,tu falua creatürá tua. Mercénari? ein cü lupum uiderit fugicrelinquit óues: nó pót ita dolere alieno,quó dolet pri X matri. Dicam? δὲ aliter: Surgeq ,p nobis paífus cs,;p nobis mortu? es:furge δὲ falüa nos; Dicam?aliter: Ὁ αἱ uenifti humilis δὲ cótemptus: uení dfi iudex δὲ uindica nos.Surge deus iudicà terra. Videte fignificantià ,pprietatefq: fermonü. Non dixít:iudica coe lum,fed terra.Ergo terra iudicac,non coelü:Si ergo terra iudicat, δὲ nó coelü:ergo in coclo pétànó fiunt:fi auté fic; rent in ccelo pétà,díceret:Surge de? iudica terrà δὲ coelü Et uidete clametià ,pphetiz.NO dixit: interfice terra, fed iudica& falua.Non dixit:iudica p angelos:iudicap mi? niftros tuos. llli enim(i iudicauerint;nó poffunt miferee ti:qüia éxecutores funtfententiz tuz.Tu yo ἢ iudicaue/ tis,potéris ipfe mifereri, Surge deüs iüdica terrà. Impe: rator pot ua mutare fentétia,prafectus nó pot.Propter/ eate iudícé deprecamür:non cótemnétes;íed precantes. Hoiés etei& angeliad camparatiorie cui crudeles funt; Τα folus miti(fini? fadex es. Vultis fcire qm de? clamées eft iudexi& οἷς hó crudelis eft? Dormiente prefamilias; Mattas.d inimicus hó gigania fuperfeminauit, Serui uolünteuel/ lere,& dicit paterfamilias: Dimittite ut(imül crefcant:ne ζῇ cigariià de früméto cuellitis,eradicetis(imul δὲ tríticü. 64.€i tu beredítábío in oib? géríb?; Propteréa te iudice deprecamur:quia cinib? getib? mifertus es. Cr uarerió dixit: tu poffidébis oes gentes;féd cu hereditabis? Vbi/ ΕΠ hareditas ponit,ibi mors ante praceffit. Propterea harédes& coharedes dicimur.Haredes dixic chrífti:qa jp nobis mortuus eft. Cólieredes:quia nobiícü regnatu Ρας eft. Tu haredicàabis: Mififti em feruos tuos( reuerta^ inuradapfos)alium in circücifione;aliü in gétes. Cb diu Moyfen miíeras:dpdiu Efaia, diu Hieremiá,ddiu alios Jphetás:notus etat in luda déus: iri(rf magnü nome eius.Ir modicaterra nois dei noticía ferebatur. Mififtf Petrü pifcatoré, qui dimiférat reté:qui ab operecallofara fliabebatnianü.Nori mififti oratoré, non mififti philofo/ phum:Mififti hominé ruftícanü,homine pifcatore. ΙΠὲ pifcator,ifte ruftican? de hierofolyma perrexit Romà:& rufticán? coepit Romà: quá eloquétes capere nó potüe/ rünt.Rurfum íuit Paulus apl'us:& de híerofolyma pra dicauit ufq in Illyrici:& predícauit,ubi non erat predí cati eugeliü: ne fup alienü fundamentii poneret adifi/ cium.Deinde dicit,g: dé urbe Roma irct ad Hifpaniam. Vidéte Paulum pfecutoré:qui ín Iudaea fuerat pfecutor, pradicat gétib9. Vbi fant q predicant Alexadrü magnü Macedonü imperatore, qp in breui fpacio uicetit tantas gétese Habuit exetcitü:habüiít δὲ ingetes tu rbas:& nó ta/ lealigd potuit, fed inodicü quidda.lfte yo Paülus ἄμα tfecutor fuit,qui dicebat: Et fi imperícus fuim fermohé;?, Corti. b hó tfi cientia. Qui foloecifmos facit in loquédo,crticena £hrifti portat:& quafi triumphans οὓς capit. Totti orbé fubegirab océano ufcp in mare rübrum; Dicácaliquis: Hoctotü lucri caufa fecerücHocein dícít Porphyri?:Hà tnines rufticahi X paupetes, qim nihil habebàt, magicis kkKk 5 artubus κ E Exo,7.b -£ommen.licronymi artib? operati funt quadà figna.Non eft aut grande fa cere figna, Nam fecere(igna in agypto magi cotra Moy/ fen. Fecit& Apollonius, fecit& Apuleius. Infiniti(igna fecerüt.CCócedo tibi Porphyri, magícis artib? figna fece/ runt:ut diuitias accípereta diuitibus mulierculis, quas índuxeràt:hocenim tu dicis: quare mot/ tui íunt£quare cruci/ fixi? Fecerüt& αἰ ἡ(i; gna magicis artibus: fed pro hoie mortuo non funt mortui:pro homine crucifixo nó funtcrucifixi.Sciunt ifti homíné effe mor: 'tuum& moríuntur fine caufa? Foclix er «Ρο πῖα uictoria, qua ín fanguine apforü dedicata eft.Fides no ftra nó probat, nifi p Allorü fanguinem.Be nedicam? ergo deii: “καὶ εἰ gloría in fecu; la ízculorü. Amen. 94&oantícum pfalmí .Sfapb. lftepfalmus ;,uocem pphete con^.. tinetcollaudantis deum.Aitergo. Pfalmus LXXXII €uo de Πίο erít tíbí? Qr uia nullus eft fimi listui:nullü alium auctore, nifi ce quzrím?, c4['fRetaceae neq cópc(caría oeue, Nos tace à mus,tti pro nobis loquere.lufti uox eft quae dicit:Necdp compefcaris deus. Deiufticia(ua fecurus eft, o a[€i ecce(πίτα tuí fonuerüt.Poffum? fcd? m Tropo Ἱορίαπ de ecclefia interpretari& haerefib?.Poffum?auté fcd?m literà interpretari de populo iudaorü:X de caterís gentib?,qua ín circüicu expugnant Iudzam. Om ecce inimici cui fonuerunt. Voce& detractioné aduerfariorüi, foniti uoluit appellare. Q.im ecce inímíci tui fonuerunt. Videtequid dicat:Sonuerunt, hoceít,quafi cymbalum tinniens:(ic fonuerütaurib? meis,Sonus ppríe dicit:cü audit cmmodo fonus,& uox nó intelligit.Ergo qd dicit hoc eft,llli quidem loqueban£,& quafi uolebant me ar/ guere:caterü ego non quafi uoce, fed quafi(onü απ ας” bam. ee[£tdoderáütteiegtulerüt caput. Videte quid αἱ), cat: Ergo qui eleuat caput;odit deu.Superbis em diis re/ fiftit:humilib9auté dat οτασᾶ. Εε qui oderüt te,extulerüt caput.Sí caufam habes cótra alíqué:fi tibi detrahit frater tuus, X tu cs humilis ,pchritto:& ille faperb? jppter dia; Masb.tt.d bolum,tu imitariscum qui dicit: Difcitea me, quía mi/ tís fum δὲ humilis corde. Ille auté qui erigit, illi imita£ «ui dicit:In clum afcédam:fup fydera coeli ροπᾶ τον num meii:ero fimilis altiffimo.Et qui oderuntte, extule runtccaput: fé uper populí tu malígnauerüt ΟΠ, Sufficit alicui,(i populus dei(it..g«p&Cogítauerüt aduer; fue fauctoe tuos. Hoc interpretatione no indiget. LegiíTe, intellexiffe cft. b€T£»íxerüt vente c oífperdamue eos oc ente. Ec nó fic gens:quia populus deieft,(«Lt nó me mozetur nom ífrael vltra. Non memoretur hic, qui fenfu uideat deum. Κάῑ€uonía cogítauerGt vnaníníter fimul, Infolices nos: Infelix populus dei, non poteft in bono tantam habere cócordiam, quantà mali habétin malo. 14T 2Ziduerfue teteftamentü oíípofuerür tabernacula ídume 0:6. Videtenominüfacraméta, m 4Γ 75 abernacula(δι; imgozum et(fimaelítemoab/agarenti gebalicr amalckialiení, gene cái babítantíb? ryrum:etením afur venít cum íllío: factí funt«c. Vndecim funt qui pugnantaduerfus fanctum. Q.uonià ergo pugnauerüt có:ra fanctos, ad perfectum numcrü,id eft duodecimü, uenire non potuertüit. Taber, nacula Idumzorü.Non habét domus fundamentü,(cd tabernacula quz cíto pertranfeunt. Idumaa dupliciter interprctat:aut fanguiriea,aut tétrena, Videte ergo qui : Canticüm pfalmi Afaph, Eus quis fimilis erit tíbí: ne tacéas neqy com^ pefcatis deus. Qm ecc inimici ταί fonueruntz ὁ& qüi oderü£te extulerüt caput.Supér populá ταῦ ma s lignauerüt confilium: δὲ cógitauerüt aduerfus fanctos. tuos.Díxérüt,uenite& difperdam? eos de géte:& nón & memoret nomen ifrael ultra. Qi cógitauerüt unani, ἆ miter fimul:adueríus te teftamentü difpofucrüt:taber, nacula ídutnzorum δὲ Ifmaelitz. Moab δὲ Aeareni: Gebal δὲ Ammon δὲ Amalek: alienigena: cum habi tantibus Tyrum. Etem ΑΓ uenit cum illis: fa&i funt » ín adíutoriü filijs Loc. Fac illis ficit Madian δὲ Sifarz: »ficut Iabín íntórrente Cifon, Difperierunt ín Endor: pugnantadueríus fanctos, Tabernacula idummgorüi ter; reni δὲ Ifmaclitz., Ifmaelitz interpretantur, obedientes: fibi:Hoceft,qd'cunq: cor habuerit& mala cogitatio,(ta. tim faciunt.Propterea dicitur in Ecechiele: Fili hominis Ἐκεῖ, loquereaduerfus ,pphetas,qui fequuntur cor fuum:& dnedcong impellit cogitatio faciüt. Νὸς ΓΧΧΧΗ autem nó debemus fequi cogitationem noftram: nec dici I(7 maelitz, hoc eft,obe dientes fibi:fed lima, el, hoc eft, obedien ὁ tes deo. Moab ex pa, tre, hoceft, recedetes a deo patre.Agareni, profelyti, Q ui cum deberent effe habita, torcs dcí,profelyti fa4 &i funt. Gebal inter/ pretatur,uallis uana, Ge, dicitur uallis,Bal yo interpretat;uana, Iti ergo qui cótra dei populü funt:nó funt de móte, fed de ualle uana,Et Ammon ín/ terpretatur,populus turbidus,hoc eft, qui confidunt in multitudine δὲ nó in fimplicitate. Amalek interpreta lingens terram.Q) uj/ cung ein pugnant adueríus populü ἀεί: nó comedunt caleftem pané,fed lingunt terrà ficut ferpens. Alienige/ nz, Vbi dicitur, alienigenz:in hebrao habet philiftfjme Philifttfjm yo fnterpretant,cadentes potione,hoceft,qui inebríati funt de calice diaboli,& ínebríati ceciderüit. Cüt habitantibusTyrii. Tyrus lingua hebrza dicit"2 gor:qd? faci funt interpretat, tribulatio&anguftia. Ο uí debueranteffe—...] peregrini in ifto(culo, facti funt habitatores ΠῚ ergo qui expugnant populum dei,habitant in cor, hoc eft, in anguftía€ eribulatione anima πα ἔα crgo tante m tes quz pugnantaduerfus fancti, uideam? qué babent. príncipéfaluatore,an diabolü.O uid fequit«Etem Afur uenit cum illis.Afur Nabuchodonofor aduerfarius dei, quí ρορυ dei duxit in captiuitaté: licet uídea£ gentes habere plurímas pfe dimicantes-«Ώ principem habent Afur,hoc eft, diabolü. Facti funt in adiutoriü filfjs Lot, Lot interpretat,declinans.D amones ante fuerüt angeli: & poftea cü diabolo ceciderüit,& fa&i funt fatellites eius; ficut(criptü eft in Apocalyp(i lohannis: Quia dracocey Apeal in cidit,& traxit fecü tertíà parté ftellarü.Ergo qd dicit«Itti . qui uencerütcü tantis gétib?,Sexpugnauerüt populum ευ: δ uenit cü eis Afur,& principe habét diabolti: facti funt in adiutoriü filijs Lot,hoceft,dzmonibus.O.ui ate declinauerüt,hocoperant qd?& da mones.Videtis quia difficillima loca funt:uídetis quia obícura funt;& in fin gulís fermonibus magna funt facramenta:& neceffitate copellimur ín uerbis hebraicis,& plenis myfterijs diuti? immorari.Neq; eii nunc rhetoricü locü cuentilam?: fed id qd'afpüfanc&o dictü eft,interpretari nitimur.Nifiem ficinterpretet(ut dixim9)quid prodeft eccleftjs chriftile geretabernacula Idumzxorü δὲ Ifmaclite,& cetera πο’ minacQ m ergo uenerüt cótra populü tuü,uídeam? qd eis imprecet pfalmifta. n[f acíllía ficurmadían et fifa» ra/ficut(abín. Legiftis in Tadicü libro:Ifteeft Madian qué expugnauit Gedeon.Tabin δὲ Sifara ifti funt,quos expu. gnauit Debbora& Barach; oq[ 3n to:réte cífon oífperíe runt ín endo?, Debbora δὲ Barach interfecerunt Sifaram principémilitiz.Ergo qd dicituidete quid(it.Driegnt habét fuperbiá:qm cü tanto ueniüt exercitu:qim Nabu/ chodonofor habent principe affyriorü: qim facti funtin adíutoriü filfjs Lot: qm hocagunt qd agunt damones: qif fuperbia ipforü ufq: ad te eleuata€:,ppterea te depre "€or;utad ignominiá πᾷ πη a uiro uincant,fed a mulie/ re.Fagi fone ἐξ χὰ ui] τά sq Sia ian bit did uim nid js 3 ud -B ^in pfalmum te. θέλανε vtftercue terre. Ο uieMadian& fifara δὲ iabin. Ifti tres facti(unt ficut(tercus terrz Madian in/ terpretat relinqués iudicii. Ὁ uicüdp pugnat cótra po/ ulum meü,non cogitat futurü effe iudiciü.Sifara inter, pretat equi uifio.Iíti q pugnant contra populü ταῦ, non funt de grege tuo δὲ de pecoribus tuis:fed de eqs q infaniüt in* b facti funt üt fLercus terrx. Poné príncipes corum ficat c óreb δὲ ceb δὲ gebce δὲ falmana. Omnes principes co; ο rum qui dixerunt:haeredítate poffideamus fanctuariü v dei.Deüs meus pone illos ut rotam: ficit ftipulam απ’ fmias.líti ergo equi femp parati in preliü (unt. Sicut iabin. Ia; bin interpretat intel; LXXXII ο 3n finé p to:cularíb? filijo(£oze pfalim?. Tres funt píal nii q p torcularíb? preícribun£, octau?& octogefim9&. octogefimufterti?. Octau? pra(cribif dauid:octogefim9 uero prafcribit afaph:octogefim? uero terti? filijs Core. Do uobisaliquà regulà ut ícíatis in fcrípturis qd.obfer/ uare debeatis. Ο) αἱ. cüq pfalmus prafcri bitur filiorum Core: nihil trífte habet,(ed femp lata fignificat. Qum em Core& Da» than& Abiron fece; Ieét?, Ω αἱ(ibi in fua 2 αι....'. SS A 2.9(1-8 runtcontra moyfensz fapiédacofidüt&ng$C facié uentí.Sicut ignís quí cobutit fyluá:& ficüt flam Ma die eM yiens, ángloría de Fach fit Ὁ ma comburens montes.lta pfequerís illos in tempefta an Core qui nó funt utítercusterra. Illiq--; AF in ih:“π- ecuti patré fuü:zter? gloriabant in exerci/ à te tua: iníratua turbàbis eos. 1m ple faciés εοτῇ πο μεμα εκανε tu:q habebàt princi/. ὦ tnínía:& quarent nomen ταῦ dric.Erübefcant δὲ cotut/(απο uoniam auté péAMur:& dicebant— bentur ín fecolum fxculít δὲ confundantur& pereant, Coreinterprerat cal in calüaícendà: non ἡ-: S γ» x: uaria: X manifeftum folüinterráceciderüt.» Et cógnofcát quía nométibí dris:tu folus altiflimus ín. e& quodcatuaria(i; fed in terraftercusfa/, omni terra. In finém pro torcularibus filijs Core gnificet locum refur/ εί[μπε b qp'Done ΡΩΙ LXXXIII rectionís: quícücgp fi» piíncipes εοιῦ.Ο πο aimus. dai lius Core eft,filius eft rum? Ὁ αἱ pugnant. p Và dilecta tabérnacula tua drie uírtutü:con;—refurrectionis ἂν cotra populü tuum. εα[ίαι οιεν τοὺς 3 €ebee« falinana, ΟΙ’ πέσ pzlacípeo cou. Legiffe uos puto hi/ ftorià in ludicü libro: &tt,7 qii Gedeon qui uocat alio noie Hierobaal,pro populo dei pugnás:hos quatuor reges uicerit& interfecerit cos, Videte quales funt principes Madianitarü q reliquerüt iudicii dei, Oreb δὲ gcb δὲ cebee& falmana.Q) uis putat in iftis uerbis efTe myfteria faluatorise Legüt hoc philofo phi&irrident. Legüt rhetores:& putant effe delyraméta. Non folü aütrhetores,(ed& iudai no habent claue fcien .tiz:qi uelamé pofitü eft ante oculos eorum.Orcb inter pretar foramen:in quo coluber ingredi£. Zeb interpre: tatur lupus. Vídete ποῖα principii aduerfariorü chrifti, 7ZZebec,hoftía:hoc eft quos lupus fuffocauerit. Et falma/ naperfecti in malicia, Videte ergo nominü facramenta, oi Quí oírerüt beredítate polfideamue fanctuartum Ὀεί, Dixerüt,fed nó perfecerunt:quia dris pugnabat pro po; pulofuo. e&[£eue meue pone iilos vrrotá, Videte cla; mentia propheta: Non precat contra cos.fed pro eis. Vi, dete quid dícat,DD'eus meus q deus es omniü:meus pro prie deus.Deus meus poneillos utrota.Q ui quafi fun; damentii habentiri malicía: non habeant fundàmentii, fed uacillent:& non ftent ín malicía. f 4T icut ftípulam . ante facíé vétíi ficut(σπίο quí coburít fyluamr.Sicut ftipula, non ficut frumenti. Sed ftipulà qd' dicit, hoc efti quis eft in cis(tipula& palea:percat. Sicut ignis qui cóburit fyluà.Non dixit arbores frugiferas:fed fyluà quz nó ha - betfruges.Si quís ergo ftipula eft: δ nó habet frumen, ΕΠ quis(ylua eft δέ nó habet fruges,híc pereat. e q[&í .&ut flamua coimburene montee. Superbia in eis pereat. b(3t ρίταυετίο íllos ín tépeftate tua« ín íra tua. Or uid? Occides eoszNon:fed{ΑΓ urbabís coo. Vt faluentur. k q[3mple facíce εοτῇ(gnomínía. Vt cofundantur.Qr ua tehoce[[Cit querat nomen πιῇ ofíe. Videtis ergo quía nó contra eos, fed pro falute ipforit deprecatur. Deníc. ,,&Kinfequétibus uidete quid dicat. m€ rubefcát« con; ds. furbent ín ρου feculí z confundant τς percant. Pereàt(cdm hocqd'mali funt:& faluetur qd' bonum cft, Denicpui/ . dete:quonià perditio hic nó abolitione fonat fed falute. Q.uidfequitur. n[£t cognofcant quía nomen tíbí ofías . tufoluealrifíímue(0 omní terra.Erigat(c quiuultuteriga .tur,Nos dicamus:tu folus altiffim? in omiterra, C) uan/ tüuis aliquis exaltetur:nos habeamus deum cui excel, . fiusnomen e(tcui eft gloría in fxcula faculorü, Amen. ς», cupifcit δὲ deficit aníma mea ín αιτία diii. Cór meáü δὲ caro mea;exultauerüt ín deü uiu, ΕΠ autem filius re^ furrectionis eft, nihil poteft habere quod ttifteeft. o: Pfalmus''' LXXXII.. Cá vílecta tabernacula tua οὓς vírtutü concu/ pífcit« oeficít ania mea(n atría ofi(. Deinde dí; cit: Beati qui habitat in domo tua. Videte tría effe tabernacfa δὲ atria,& ad extremü domiü, CX dilecta tabernacula tua diie uirtutü, QLua funt ifta tabernaculac Videam?euageliü an nobis aliquà fignificátià pbeat. Log£ dris& dicit: Facite uobis amícos de inijj màamona, ut cü defecerítis, recipiant uos in eterna tabernacula.V idetís ergo qd? iniqui màámona in ifto fzculo deficit. Τῇ cofyderate qd'ifte iniqu?iufticia prepat. Mámona in lingua hebraa diuitie nücupat:no aurü,ut qdà putat. Deinid mámona. Vera eft& philofo phi quada fentétia. Omnis díues,aut iniquus, aut íníq hzres eft.Propterca dicit diis atqp(aluator qd' diuites dif ficileingrediun£ in regnü coelorum. Dicataliqs: Q.uó Zacheus ingreífus eft in regnü coelorü q diues fuit? Sed dedit diuitías,& ftatim cómutauit diuitias regno caelo: Non dixit qcüdqy diuites fuerint,nó intrabüt ín regna coe lorü:fed dixít qd? difficile diuites intrabüt in regna σοῖο τὰ, uà dilecta tabernacula tua diie uirtutii. Alíj defyde rant poffeffiones: alíj(zculiiftius díuitias: alíj parerein iftius(zculi ecclefrjs:& glorià aliquàá habere apud hoies: mihi hoc(ΟἹ defyderiü€ uidere terna tabernacula.llla míhi dilecta funt tabernacula,ubi cógregatio uirtutü eft nó uítiop:, Cócupifcit δὲ deficit ania mca in atría driithoc eít folü defyderiü: hic folus amor me?,ut uideáatría tua. Videteordiné.Primü defyderat tabernacula: tabernacu la quz nó habét fundametü:tabernacula quz cito mu» tan&.Tabernaculü ein femp muta£,& huc íllucq tráffer£, Caterü αιτία nó(unt qde dom?:fed tfi habét alicj funda méta:& de atrio intram? ín domü.I(te ergo primü taber nacula defyderat:& poftea deficit& amoretabefcit ut ui, deatatría: δὲ cü fuerit in atrío τῆς dicit: Beati q habitatin domo tua. q«[ C o2imcíá« caro mea cxulrauerüt ín oe νί; ui. Difficilee(t ut cor δὲ caro alícui? in cómune cófentiát: Siem fcd'm Apfm fpüs pugnat contra carné,& caro con; tra fpiritü:quomodo hic dicít,cor meü& caro mea exul/ tauit?Hoc non poteft dicere: ni(i ille qui inamorem dei tota mente defixus eft. Cor meum δέ caro mea. Illud-eft qd dicit δὲ in alio loco:Sitiuitín te anima mea:quà mul tipliciter tibi caro mea.lfta eft caro T defyderat diim: kkK.4. dequa Etenim paffer $o.$$ Ω Ρ Lu.16.b Gat 5.€ t.Cort. 5. b f; Cort.12.c E €5.28 ὁ}... £ommen.loicronymi dequa ín alío loco dicit: Et uidebitomnis caro falutare dei.1lla atité caro de qua dicit:Omnis caro foenii;nó de fyderat dimi, Cor meum& caro mea. Vide mihi alique abftinentems qui mortem carnís fuz lucrum putat ani/ mz fua:Hacauté carnis funt: ieiunia δὲ iniuriz, Denigy & Apoftolus quid dicit£Q uem tradidi fatariz in interitum carnis,ut fpüs faluus fiat. Nifi caro mortua facrit: piritus uiuifi/ carinon poteft. Pro pterea dicit& Apofto Ius: uádo infirmor tücfortior fum.Con: fyderetíe unufquifqs quado iciunio laffus eit& defectus: quo/ modo ariíma uigeat: quó nihil aliud més nifi de deo confyde^ tat: quómodo femp dicat, quà dilecta ta/ bérnaculatua domi/ neuirtutü, a q[€teifi affer ínuenít fibí oortitimie turttir níd( fibí vbí reponat pul οὐ fuoa.Interim fimpliciter interpretemur., Videte quid dicat, Defydero ἀπε zterna tabernacula tua: cócupifcit δὲ deficitanima mea in atría domini.Sedé aliquà& nidu lum animz mez δὲ corpori meo habere defydero. Aues quz libere hucatg illuc uagantur:tamen poftd uolaue tínt:habentlocum δὲ nidulos ubi requieícant:(Q)uanto tnagis anima mea δὲ caro mea debet fibi locum prepara; te,ubi poffit requiefcere? Nuncaltius aliquíd afcenda/ mus.In domino confido: quomodo dicitis animae mee ttanímigra ín montes ficut paffer. Videteergo quia ne mo tranímigrat in montes nifi quí paffer eft.Ec turtur ni dum fibi,Ifte cft curtur de quo dicit in cantico canticórü: ín attí;. tuís fuper milia; Cai.2,c Vox turturis audita eft in terra noftra, Turtur nidum fi, bi; Turtur eft anial caftítatís. Turtur nó habitat in humi, libus,fed(emper facit nidos fibi in excel(is arboribus. Si &utergo paffer δὲ curtur aues caftiffimz nidos fibi in fu limíoribus faciüt:ficergo tabernacula& atria X domus , non[μπεί humili ifta terra:fed in excelfo:hoc eft in re gnis calorü.Deniq uidete quid dicat, b€f 3bcatí quí babítant(η ΟΟΙΠΟ tu3. In tábernaculo non habítamus fed peréegrinamur.Etin atrio ζαία(umus non inhabita τὰς[πα peregrinamur.Deatríjs enim tran(imus in do; mü.Cum autem uenerímus ín domum quid diciture Beati qui habitant in domo tua: Domus quz habet fun damentum.Q) uoniam de domo nobis exire non licet: de atríjs licet. 3n vallelacbzysrum ín loco quem pofuít. Vbi dicit in ualleneceffe eft ut econtrarío intelligamus δὲ montem.Ergo quicüq difponit afcenfiones in corde fuo,ubi pofitus eft?In ualle lachrymarü. Confyderem? q&in ualle(amus, nó fum? in πιῦτς, nó fum? in paradi; fo:nec in paradifi alticudie, fed in humilitate terrz,male, dicte terra:maledictz que nobis tríbulos δὲ fpinas gene; rat:quz cibus ferpétis éft:de qua dicit ad adam:Terra es & in terrà ibis.C) uádiu ergo fumus in ualle lachryma: rum:non debemus ridere, fed plorare.Propterea dicit& dominus: Beati flentes:quía ipfi ridebunt. Interim ergo dum fumus in uallelachrymarum,(xculü hoc, lachry/ marum e(t non gaudij.Non debemus rídere, quoniam hocfzculum δὲ hoctempus lachrymarum eft,illud gau dij.Iri ualle lachrymarü ín loco quem pofuit. Quid cft ^. qd dicitur:inloco quem pofuit. In loco:hoc eft in ualle lachrymarum.In loco quem pofuit. Deus nos pofuit ad certamen:ut femper in hoc pugnemus. Locus ergo ifte hoceft uallis lachrymarum,non eft pacis, non eft fecuri tatis,fed certaminis atq bellorum. c q[ 3Peatue vír cu ᾽ fue eft auxilíum 400 tc. Nos quidem defyderamus taz " s Eténím paffer inuenit fibi domü:& turtur nidà fibi ubi reponat pullos fuos, Altaría taa domíne uirtütum:rex » meus& dcus me?.Bedtí quí habítát iri domo tua ἀῆες c ín fzccula ficculorum laudabunt te. Béatus uír cuíus eft ο áuxíliü abs te:afcénfiones íri corde fuo difpofuit:ín ual e lelacirymarü ínloco qué pofuit.Eténím benedictioné f dabitlegiflator: ibünt de uirtute ín uírtuté:tiidebit de? deomín fion.Dne de? uírtutü exaudi oratíoné meá:au υ ribus percipe deus íacob.Prótector nofter afpice deus: i& refpice in facié chrifti ταί Ὁ ἑία melior eft dies una ín bernácula δὲ atria δὲ domum eám:fed hoc ipfum üt cá, pere poffimus, non cft uirtutis noftra fed auxili ο, o«LZifceifionee(n cozde füo oífpo(uít Ὁ υἱὲ difpofuit afcenfiones in corde fuo?Beatus uir cuius efr auxilium á domino:ille difpo(uitafcefiones in cotde fuo. uicügs fánctus eft, quotídie ,in priora extendirur: & prateritorum obli uiícitur, Propterea di cuntur& in pfalterío píalmi graduü quiri, decim,& primus dici tur: Ad dominum cü tribularer clamaui:& in fecundo: Leuaui oculos meos in mon/ tes:unde uenietauxi lium míhi, Et in ter/ tio: Latatus fum in bis qua dicta funt míhi:& femper proce dit X proficit&afcen dit in fublímiora, Ω uod dicit: hoc eft du. afcenfiones ín corde fuo difpofuit:Foefíx eft qui quotidie proficit: qui non có fyderat quid herifecerit:fed qd hodie faciat,ut proficiat, Sanctus aícenfiones ín corde fuo ponit:peccator di(fen; fiones. QLuomodo qui fanctus eft quotídie proficit:ita qui peccator eft quotidie decrefcit. Beatus uir qui difpov nit afcenfiones ín corde. Videte confequentiam fcriptu; rarum, e([€rením benedícríoneo oabít legíflatoz. Di; cataliquis. In uaile lachrymarum in loco quem pofuit: adagoné: hoceftad certamen: quare pofuitad agoné: qre pugnare nos uoluit? Refpondit fibi ipfi pfalmifta& dicit:Propterea in loco ifto pugnare nos uoluit,ut poffit tribuere coronas. Etenim benedictiones dabit ἱερίῆα; tor.1fte legiflator:hoc eft agonitheta nofter pterea nos pugnare uoluit: ut nos poffit benedicere. Videte confe; αερα, uz funt autem benedictiones iftius agoní therxc. f«[ 3bunt ος vírtute ín vírtutem, Hic uincunt,ut ibi coronentur.Si hicuir fortís apparuerit: ibi robuftior fit.Ibunt de uirtute in uirtutem. Ergo nifi híc habueri/ mus uirtutem:ibi uirtutem maiorem habere non poffu/ mus, Neq enim dixit: ibüt de imbecillitate in uirtutem, fed ibunt de uirtute in uircutem. Vis ibi efe fortise Ante hicefto fortís. Vis ibi coronaricHic pugna. Ibunt αεί tute ín uirtutem,Poffumus δὲ aliter dicere. Chriftus dei uirtus δὲ dei fapientia. Ὁ ui híc habuerit uirtatem:& ibi habebitipfam uirtutem. Ibunt de uirtute in uirtutem. Q.uid habebunt lucri cum ierint de uirtute ín uirtu/ tem:CLuid habebunt premíj? ς«[ Clídebítur oetia oeo7 ruit ín fion, Beati mundo corde:quoníam ipfi deum ui^ debunt.Sufficit uictoribus:fufficiteis qui pugnauerunt facies chrifti. Dei uidere,infinita corona cft. Videbitur, deus deorum in Ποπ. uanta laticia eft: quanta foclici tas ire de uirtute in uirtuté:& hoc ipfum habere premiüi utchriftü uidere mereamur. b ELE nofter afpt. ce oeue crefpice in facíem cbrí(tí tuf. Videte quid dicat:Et refpice in faciem chrifti cui.Et deprecatur homo, ut pater áfpiciat in facie filij. Sed uide quíd dicat. Q.uonià dixit Apoftolus:An experimentum quaritis eius qui in me Elegiabie&us loquitur chriftus. Ec rurfum ipfe faluator dixit: αἱ 2,Cortfa uos recipitmerecipit,Ergo hoc eft quod dicit:refpicein Mantbod' nos. In nobis enim refpicis filium tuü: qui habitatin no bis.. 퀫[€ uía melío: eft oíeo vna ín atrije tuío fuper inf ία. Videte quid dicat: Dies una.Putat aliqs fic intelligen dum:Melius mihi eft ín regno coelorum parum ha red hictotum:hoc οί,[τι ifto fzculo, Εἰ quidem δὲ ifta intelligentia non mala. Sed nos dicamus. Si poffit fieri, utaliquis una diecffetin regno coclorü:& poftea praci/ pitaretur:recte diceret; Melius eft dies una ín atríjs tuis. Nunc ucro zin pfalmum BÀ^ Nuncuero qd dicituna dies: hoc eft αὐ dicit in regno: calorü. Vna illa dies nó habet nocte& tenebras, fed íem er lux ες. αἱ S una die in regno colorum fuerit, empibieft, a 4€legíabíecrue efle ín oomo Ὀεί mcíma; gie ᾧ babírare ín rabernaculíe peccatoz6.Hoc eft qd' etiam faluator ait de loáne: LXXXIII ri quadragintaduo:& illudunt Elifenm δὲ Corenoftrü: δέ dicunt: A(cende calue,afcende calue. Ille uenit ad do/ mi fuam,& irridetur a paruulis bethel. Verü Elifeus ille atiétiffim? qui ,ppterea uenerat ín bethel ut faluaret, re pexit fe aliqn:refpexít δὲ iuffit de faltu exire duos urfos; $o.$9 Matan b. Amen,amen dico uo bis:quonià ínter πα’ tosmulieg: nó eft ma for loanne baptífta. Deinde dixit, qa ipfe εἰ angelus.Et deinde dixit: ΩΣ αἱ auté mi; .por eft in regno caelo tü,;maior eft illo.Sen (us ibi ifte eft. loánes inter omes homines maior eft.Et fi uultis fcire,ipfe eft angelus. [Ώς απτξ qui in terra angelus eft,in coeloge regno που” eft, hoceftab angelis mí s Elegí abiectüs effeín domo dei mei: maeís cg habib tare íi tabernaculís peccatorum. Ο ía miferícordíam c& ueritatem dilíeít deus: giátíam δὲ eloría dabit dris, » INón príuabit bonis eos quí ambulant ín innocentia: t dómíneuírtutum,beatüs homo quí fperat ín te. s In finém filijs Core Pfalmus. AXXXIHI Dy 7$ Enddixifti dfie terram tuam:autrtifti captiui & tatem íacob. Rémififti iniquítaté plabís tux, X opetüífti omnia peccata eorum. Mítieafti om nem íram tu&auertífti ab ira índienatíonis tux. Con^ uerte nos deus falutarís nofter:& aucite íram tuá a nol bis.Nunquid in zternü irafcerís nobis: aut extédes irá »taam a generatíone ín generatíioné.Dcüs tu conuerfus o uíuificabis nos:& plabs tua lxtabit ín te.Ofténde no^ bis drie miferícordiá tuam: falutare tuum da nobís, & interfecerunt qua: dragitaduos pueros, Sic& dis nofter: hoc eft nofter Core, cü ue niífecin bethel δὲ uel, .letafcendere,irrifus a paruulis,iubet exire duos uríos: hoc eít '. Meéfpafianü δὲ Titü: & interfecerunt Πάτα C 4. Regt, 1.0 ginta duos pueros. Q.ui(üt ifti quadra, ginta X duo pueri Ab afcé(ü chrifti ufqs ad(ubuerfioné hieru falé, quadraginta& duoanni íunt.Diligé ter aípicite:& ficinue nietis.Dedit itaqp illis locü poenítétiz qua^ draginta δ duosan/ nos poft refurrectio^ nem íuácüadbethel ὁ nor efto ui auté mi; nim? eft in regno ca " lorü:hoceft angelus: pi maior eft ab ifto, quí in interraomnibus ma i ior et.Hoc éergo qd" "a nuncpropheta dicit: is Elegi abiectus effe in domo dei meí:hoc eft minimus effe uolui ín regno coelo τὸ ᾧ inito(xculo primus, Elegi abiectus effe in domo ἀεί mei,d$ habitare in tabernaculís peccatorü. Taberna/ i» culanó habétfundamentü, fed ptranfeunt. Tamen qui ' peccatoreft,nund incolit terrà:fed inhabitat€ poffidet. b«Γιο miferícozdiá c verítaté oflíaft ocue. Duo diligit deus:mifericordià δὲ uerítatem.Si ταπεῖ mífericors efTet: omnes nos ad peccata puocarct,Si tantü ueritaté dilige; ret:nemo fpem haberet poenitétiz. Propterea duo απ’ rit.utex altero alterütemperet.Sí peccator es:audi mife/ ricordé dei δὲ noli defperare:fed age poenitentia. Si uero iuftus es:noli negligens εἴτε: quía deus clamens eft: qi deus€ iuítus εἰν, δὲ ueritate diligi.€«Για c glozía ' tabítoíis.Non dixit glorià δὲ gratíá dabit, fed dixit στὰ’ tíám€ gloríà dabit dris. Primti donat peccata:& poítea coronat. Ὁ€f hon pzíuabítboníe eos quí ambulant ín titinocétía, Melius habet in hebrao,ín perfe&ione.Innocé tia em non eft perfecta uirtus: quoniam quí innocens eft nifi habuerit pruden:íà:nó eft pfecte confummatzq uír tutis.Propterea dicit εείατη in euangelio:Eftote pruden; tes utferpentes,K fimplices ut columba. ες£ofie vir; tutum. Videte quid dicat: Γῆς uirtutüi.Ergo quádo pec/ cata aliqua habemus ín nobis:deus qui dris uirtutü eft nori eft diis nofter:quia dfis non eft peccatorum, fed iu; ftorum. f€[ JPeatue vír quí fperat ín te. Πο(perat in do/ mino:qui confciétiam non habet peccatorü,qui oculos liberos ad coelum leuat.lfte fperat qui(cit no offendiíTe fe diim fuü:cui eft gloria in fzcula(culorum. Amen. € 31 finem filíozum(Co:c.Pfalmus hoctitulo pranota tur.Frequéter dixi ubicüq titulus eftfiliori Core,nibil ttifte cít fed(emp lztü. Trífticia em patris,filiorüi gaudio confolatur.Deníq diligéter pfalmos relegite: δὲ ubicücp 'inueneritis títulü filiorü Core,nihil trí(te reperietis. Fre/ quenter dixi Core, qd'interpretatur caluarie locus:necef fecít utlatü aliquid(ignificet. Ὀοπί quis eft ifte Corce tui dchiericho afcédebat ín bethel. Bethel domus dei, Diligéter animaduertite. CLuicüq in híerícho eft& uult dread domü dei:neceffeeft ut afcendat.Ergo de hiericho "Corenofter:hoc eft Elifeus,afcendit in domü ἀεί in be/ ἘΠΕ]: δέ egrediun£ de bethel:hoceft de domo dei: hoc eft xdeíynagoga ubi prius fuerat domus deí,egrediunt pue Machu udiam.*' Bee μὴ A irridebàt: a(céde cal/ ue,aícéde calue: egref fi funt duo urfi& ínterfecerütillos. Pfalm? LXXXIIII t nedíxíftí οὓς terrà tu.De aductu dicit falua toris. Hoc pprie(ς πὰ hiftoria: Caterü fcd'm Tropologia(cüi dixerim? de hiftoría)poftea αἱ cemus., Benedixifti die terrà tuam. Hoc dixi, : afcéderet. Sed qin illi' mus de aduétu faluatorís. Terra qua teoffenderat,quz ἡ idololatrijs fuerat ínquinata te ueniente faluata eft. Be/ nedixi(ti dite terram tuam. Loquitur peccator poftea ueníam confecutus.Benedixifti drie terram tuam. Licet tribulos δὲ fpinas attulerít, tamé creatura tua eft,& ídeo faluataeft, í«[£lucrtí(tí captíuítateim(acob.Eorum q in chrifto crediderüt, Auertifti captiuitaté iacob, Ο uicüqy ín peccatis eft,captus tene£, k€[Reinífiftíínídrate plebía tü£. Nó ppter opa eorü,fed ppter mifericordià cuà faluaz fii populütuü.[4Γ£toperuiftí oia pctá cozü, να ad fi» né deaduetu(aluatorís pfalmus eft:ficut dixit,mifericor dia δὲ ueritas, Verütamen ppe timétes eü falutare íp(ius,. ut inhabitet gloria in terra noftra. Vere em gloria dei ha, bitauitin terra noftra,€ deinde iu(ticia de colo pfpexit, Etein düs dabit benignitate. Quá benignitaté£Terra no ftra dedit fructüi fuü. María terra noftra, caro noftra,de/ ditfructü fui.luítícia ante eum ambulauit.luftü fructüt dedít terra uirgo.Hocinterim diximus fcd'm hiftoriam: nunc dicamus fcd'm Tropologiam.Remififti iniquitaté plebis cuz. Nemo dimittit,nifi qd debet. Operuifti om nía peccata corum. Virtutibus operuifti: δὲ propterca peccata non parent. Ac fi diceret: Iniquitatem operuifti iufticiatimpudicitid,operuifti caftitateznigredine operut fticandore, m€[ ZP»ítígaftí omné(ram tuam; auertiftí ab (γα índígnatíoníe tug.Conuerte nos ocuie falutum ΠΟΤ. Videte qd dicat. Tu qd in te fuit,auerfus es ab ira ppter clamentià tuam. Conuerte nos deus. Tu aucríus abira, nos auertiítia peccatís. Conuerte nos deus falutü noftra rum, Q.uare non dixit falutis noftre, fed falutum noz ftrarum«Si femel peccaremus: una indigeremus falu/ te. Multa peccauím?: ppterea multis indigem? falutib9, n«[ Zcue ru cóueríue viuificabío noe. C5 diu ergo ad nos dfs nó cóuertií,mortuifum?. o 41€ ftéde nobis ofie mf. ferícozdíà tà: falutare tn(í oa nobíe. Ο d faluator defcen ditimifericordia dci eft.Nó uenifTet medic?:nifi egrotarét plurimi Qm egrotabàt plurimi, ppterea uenit medicus, QLuoniam . c£fag/b Domin? addidit mi; £ommen.Ibbieronymi Quoniam indigebamus mifericordia: propterea uenit (aluator. 3 4| Ziudíam quíd loqgarur(nme oorminue ocug. Multi putant quando loquítur moyfes& dicit:hac dicit dominus:&€ Ethias& ςατοτί:& cii dicitur, factü eft πει domihií ad Efaiam'fiue ad Egechiel prophetam: quoníá forinfecus fermo fiat: & per iftas aures au/ diat propheta quod loquitur a domino: '" Non eft ἰτα. επί& dominus nofter qd loquitur ad pharife/ os δὲ iudzos« Ω αἱ habet aures audiédi audiat. Er Efaias ait: hiauriculam.Videte quid dica.Dominuf κ addidit mihí auricu/ lam.Q.uoníam non habebam illam auri/ culàquaz ín corde eft:addidit mihiut dei poffim audire fermones.Etnunc ergo propheta ádcüg audit,audit in corde.Q.uádo enim clamamus ín cordib? noftris,abba pater: clamor ille filentij eft:& filentium audit a domi/ no:fic& dominus loquitur ad cor noftrum, quod cla/ matabba pater.Ideo ergo nunc dicit propheta. Audiam quid loquatur in me dris deus. Tale quid δὲ Habacuk p pheta dicit:Stabo in contemplatione,X uideam quid re/ fpondeat míhí dominus:& quid reípondeam ad eum. taudiam quid loquatur ín me dominus deus, Ergo€ hoc qd dicit,audiam quid loquatur ín me diis deus: lo quitur in corde:loquitur in fen(u. Vultís fcire qualis Πε clamor cordis« V ultis fcire quonia clamor apud deum non uocis,fed lachrymarum eft.Dicitur€ in lamétatio/ nibus Hieremiz: Nó tacuit pupilla oculi mei, b«2 loquetur pacé(n plebé fuá. Proprie dicitur hoc de populo judxorü: quiin chriftum credituri funt: hoceft dead: uétu chrifti. Dicitur δὲ de fide populi iudaicí: hoc eft de apoftolis& quicüg apoftolis crediderunt.OQ) uoniam lo quetur pacem ín plabem fuà.Pax non dicitur:nifi quan do bellü non eft.- c«[£tfuper fanctos fuos ín εοῦ quí €onuertuntur ad co. Hoc eft qui prímü fequebantur car; mem:& poftea conuertunt ad cor. Vt Íciatis quia pra iu^ 'ἀπὶς dicitur ifte uerficulus:hoc eft de hís qui crediderüt n faluatorem:uideteexempla quz diximus, Fac mihi iudzum legere Leuiticum:& omnía illa(acramenta qua fcripta func& quó leprofus ingreditur in frnagoga:quó *gallinatollitur δὲ obtorquet illi collum: Deinde dicitur de fanguine quó afpergatur:dicítur de aqua: dicitur de 'hyffopo:dicitur etiam quó fcindant illi ueftiméta:& fic ingreditur in fynagogàille qui leprofus fuerat:Si cdm iteram legamus,quid nobis pdeít qd' legimus? Si uero conueríi fuerimus ad cor,fi fpiritualiter intellexerimus: 'uidebimus quonia leprofus nó poteft intraread popu/ Ium ἀεὶ ηἰἢ(cindant ueftiméta eius,ni(i quodcücq clau; füm fuerit reueletur.Deniq uidete,quoniaà ífte leprofus ^nifiper(anguine δὲ aquam δὲ hyffopum nó íngredit fy; 'nagogam. Ergo& tu qui τῷ hodie leprofus fuifti, non * Atidiam quid loquatar ín me dominus deus: quioníá c loquetur pacem ín plebem fuá, Ec fupér fanctos fuos: s& in eos quí conuertuntur ad cor. Verüntamen pro/ e pe timentes eum falutare ipfius:üt ínhabítet eloría c ín terra noftra. Mifericórdía δὲ ueritas obuíauerunt s fibi: tufticía δὲ pax ofculatz funt. Veritás detetra or^ ὃ ta eft:& ilifticia de colo profpexit. Eténim domínus dabitbenignitatem:X térta noftra dabit fructum fuü. guine,afperge poftes tuos. Exterminator cti uiderit fan, guinem in fronte tua,accedere non poterit. Hoc totü qua re dixic Quia fcriptum e(t: δὲ in eos quí conuertuntur ad cor.Ergo non poterit deus loqui pus plebi fuz: nifi cis qui conuertunturad cor. o«DGcrüramen propetí, menteo eum falptare ípfius. Oftédo uià(a lIutis:do mifericordià licet necdü cóuerfus es ad cor:tamé expe; €&o:do locum poenité εἰς. Et hoc toti quid eít.€&L Gt ínbabítet αἰστία ín terra noftra, Propterea te ad poeni tentíam uocat:ut quí leprofus eras,habeas hofpitem chriftum. f 4 ZP»tferíco:día«ve rítáe obufauerunt fibít fuftícía τ pay ofculate funt. O áp praclara amicitia. Mifericordia δὲ ueritas οὖν uiauerunt fibi, Peccatores: audi quid dicat, mifericory dia.Sanctus essaudi quid dícat δὲ ueritas.Necfi peccator es,defperes:necfi iuftus es, fupbias. Dicam? aliter, Duo funtcredentes populi:unus de gentíii populo: δὲ alius Iufticia : deiudzorxs.Iudzis repromiífum eft qd' ueniretfaluator: nobisautem quíiextranci eramus a lege dei,nó eft repro miffum.Mifericordia igitur eft in populo gentiliii: ueri, tas in populo iudaorü:quía qd repromi(fum eft uenit: hoc eft, qd? repromiffum cft patríbus, hoc completur in filijs; Iufticia& pax ofculatz funt. Videte quid dicat, Tufticia& pax ofculatz funt. Ipfum eft qd fupra dixit: Miferícordia δὲ ueritas, Mifericordía φῆι éqd'& pax: Veritasauté ipfum εἰ qd δὲ iufticia, Si quid emad pace pertinet,hoc& ad mifericordia:X fi quid ad ueritaté,hoc ad iufticia, Videte ergo quid dicat. Tufticia& pax deofcu latz funt:hoc eft miferícordia δὲ ueritas amiciti& fecerüt; hoceft& gentilium populus& iudaorü fub uno pafto/ rechrifto eft.€(LOcritae oc terra o:ta eft. Ego fum uia, uíta& ueritas.llle qui dixit,ego fum ueritas,deterra or/ tus eft.Q.uz eft í(ta ueritas qua deterra orta eftt Exiet uirga de radice icíTe,& flos de radice eius exiet. Etin alio loco:Q.uoníá deus operatus eft falutem in medío terra. eg σὴς Quid dicis Manichze, qui negas carné habuiffe falua; torem*Ecce ueritas:id eft(aluator:de terra, πος εἴ de Ma riaortus eft. b&[£ríuftícía oc celo profperít.Iuftü enim erat ut faluator miferere£ populo fuo, Videte quid dícat, Oiufta iudicia dei:& ininueftigabiles uia ei?, Veritas de terraorta eft:hoc faluatof. Et rurfum:Etiufticia de cov/ lo profpcxit:Iufticia ipfe faluator eft. Quomodo deter ra orta eft?Quomodo de colo profpexite De terra orta e(t,quod homo natus eft: de coelo profpexít, quoniam deus femper in coelis eft. Hoceft, natus quidem eft de terra:(ed ille qui de terra natus eft,femper ἐπ cotloeft: hoc eft(icapparebat in terrisut calum non derelinque ret.Deus enim ubic eft,& ubiqp profpexit:quoníam do necpeccabamus,auertebat oculos fuosa nobis.Q.uod dicit:hoc eft:Iuftum eft ut figulus mifereatur operibus H virt d ΠΝ T gu :apparebatlepra tua antedj uenires ad facerdotem. Sed quoniam uenifti ad(acerdoté:diíTuit facerdos ueftimen Atatua:& qd tectum uidebatur δὲ fanum effe,oftendit le, :profum, Omnia peccata tua€ lepram tuam pofuit ante 3oculos tuos:& ideo te reducitin(ynagogam dei per fan, guinem& aquam, Per fanguinem, per paffioné chriti: "& per aquam,per baptifmü.Ergo poft lepram fanari n6 *poterís,nifi per paffioné chrifti δὲ per baptifmü. Et cum ὍἜος feceris, dicitur& illud:Afperges me hyffopo δὲ mun, Tile. dabor:lauabis me& fuper niuem dealbabor. Vígy hodie fín egypto es:dpdiu nó ueneris ad fanguinem& ad aquá "faluari rion poteris. Vís utexterminator q interfecit agy) 'prumnon teinterficiate Tolle hyffopum, intinge in fan fuis:ut paftor mifereatur gregi fuo. Nos populus cius fumus:nos creatura eius fumus.Propterea ergo deter/ raortus eft& de coelo profpexit: ut impleat iufticiam fuam,& mifereatur operi fuo.Deniq ut ícíatis quoniam iufticianon crudelitatem fonat,fed mifericordiam:uide/ tequiddicat,(€[£tením oomínue vabít benígnítatem, Propterea profpexit de coelo,ut mífereatur opibus fuis, k«|£tterranoftra oabít fructum fuum. Veritas quidem "ἄς terra orta eft. Hoc de praterito.Nunc de futuro di citur:& terra noftra dabít fructum fuum. Nolite de/ fperare: quod femel natii eft ex maría, quotidie& in no/ bis'nafcitur.Et terra noftra dabit fructum fuum.Et "os poffumus parere chriftum fi uolumus, Et e noftra ση pfalmutti noftra dabit fructum fuüm: de quo fiat caeleftis panís: de quo dicitur: Ego fum panis qui decolo deícendi. Hacquidéomnia diximus de mifericordia drii:qim pro» pierea uenit ut faluaret humanü genus, V erüitii fcire de: ms Ιούνόνς LXXXV$0. tu3.Non reperitur in(imulacris gentium, qui fic poffit uttu operari. n 4 ΓΟ mncó gentee quáfcügs feciftí veníct « adozabünt co?aimi re oomírc: glozificabunt nomen tuum; €ouoníam imagriue ee το: facíene mírabilía rues oeue fo7 le. Per paífionem enim meam cognofcent magnitu; 60. yi: bemus:qif ipfe iudicaturus eft uiuos δὲ mortuos: ipfe Ut uenietad iudicium, ai gq«3utíaanteeum^q 4...^-^ Ὁ;"VR i ambulabír z poner(η* lufticit ante εἴ ambulabí& ponet ín uíà otcffus fuos. bs víagrefiue fuos. Νο’» O rátío dauid. LXXX Qi' litenegligéteseffe,]u—. Ndiná dá-:-: tni fliiaanteedambula€ cínà dne auré tuam δὲ exaudi me:qm inops δὲ "s μείνε ν υἱαριεῖ, paup fü ego. Cuftodi animá πιοᾶ qm fand? fü: Ssiuos.-;---.. "i cat: greífus fuos ubi ὃ| falüii fac feruü tu& de? meus fperantéin te, Mife tin"s fin ερ n6 c tere mei drie qm ad te damaui tota die: lztíficá animá ἄτῃ unt fpinz δὲ tribuli:£ DEA ς 1 ANAL, TRO 9 SC PoHi εἰς d ferui ταίρι ad t diie anímá meá lcuauí. Quóniam tu is ubiambularepotet,«πο fuauís δὲ miítís:& multz mi(ericordia omnibus in/ πὶ ESSA d m e uocátibus tc. Aüribus pepe dre oratíoné meá:& ínté χὰ faciamusincordeno εἷς uocí deprecationís meze. In díe tribülatíois meze day xz ftro uià dio: de qua Mo uialaborabat€& loan κα ncs,& clamabat i ere; ith Maja DO ut faceremus uià kiü diio:ergo€ πᾶς dicit; ῇ Etponet in uia greí/. fusfuos.Vbi inuenit uíà ambulat.Licet an te habebam? fpinas " ides: dici£ nobis in B7 ἔρμα: Et lápides de uia profjcite, Hoc aüt B Ppptreadicinecum uoluerit deambula/ rein uia noftra ipin/ gat pedé fuü.Lapides quiin uia funt& pij; ciiuben£,peccata no ftra funt. Nó ambu; latin corde nro chri; ftus,(i peccatü aliqd? fucrit:ftatim impín/ netín uia greífus(u/ os.Facíamus uiam€ net in uia grefTus uos icfus: cui fit glia & honor in fzcula(a & tribulos:licet€ la/. gitin lapides. Et po^ 1 máui ad te:xquía exaudiftí me.INOn€ fimilis tuí in dijs ἡ drici& nó eft fcdim opa tua. Omnés cétes quafciíg fe^ cifti ueniét& adorabüt corà te diie:& elorificabüt no-' métuüi.Qm magnus es εδ faciés mirabilia:tu es dc? efolus.Déduc me dne inuía cua:& íngrediar ín ueritate ? cua:lactét cor meü ut tímeat nomé cud. Cónfitebor tibí drie deus me? ín toto corde meo:& elorificabo nomen ταῦ ín xternü.Quía miferícordía tua magna eft fuper ; me:& éruiftianimá πιεᾶ εχ ínferno inferiori.Deüs iniq infurrexerüt fup me:& fynagoga potentíü qua-fierunt ε animá meá:& nón propofuerütte ín confpectu fuo. Et »tü dnedeus miferator δὲ miferícors:patiés δὲ multze mí » ferícordíaz:& uerax. Refpicé ín me δὲ miferere mci: da ; imperíum tuum puero tuo:& faluüm fac filium ancil lx tux Fac méum fignum ín bonum ut uídeant qui oderunt me& confundantur:quoníam tu domine ad; iuuiftí me& confolatus es me. le 4 Pfalmüs cantici filijs Core. LXXXVI Fundamenta dinem uirtutis tua; .Hincpropheta loqui tur. O0-{« ῥροάνε ime oomíne ín vía-tuas t Íngredíar(n Ψογίγα’ tetua. Si enim mead chriftum tuuni qui e(t uia deducas: nul» la me fallacia retine; bic. p€L Zetetur coz meum vt tümeat nomé tuuin. Cum a moro/ re facinorum erutus fuero: tunc in te[27 ticia fpirítuali gaude; bo. a&[£onfiteboz tibíofie oc? mie? ín τὸ» to cozde meo: αἰοσ cabo ποπι ru ín erer? ná:qe míferícozdía tuá maana eft fuper me. Cur confiteatur no^ mini domini aut ho» noret eum: uerficuz lus fequens exponit dicens, r«[rípu( flí anínam meam ee ínferno ínferíozí. Non qd' duo inferna fint; fed i(tefuperiorem in fernum, peccatum di xit:inferiorem uero; qui eft uerus ínfer/ nus, in quo peccato; tes damnantur, Lau; datergo ob hoc της ricordià domini: qd? fiterutusa fupplicio inferioris inferni. $«[ 2cue íníquí(πε. rexcrunt adueríue mez tÍíynagoga potertíuimi quefierunt anim3 inea Vitiorum feu demo/ niorum:Non ex per?. culorü. Ame. b[€^zatío oauíd.I(te pfalm? uoce cotinet noftrí mediatoris,ueniétís ad paffione.In fineuero ipfi? gphes tenetorationem, Ῥίοίτηας LXXXV clína oomíne aurem tuam τ exaudí me:qmm ínopa 1 pauper fum ego.£uftodí anímam meam quoníam fanctue fum, Iuxta fragilitatem a(Tumpti corporis citficut quondam dixerat ad moyfen: Sancti eftote: qi egofanctusfum, Ὁ 4 aluum ας(εγυῆ τ oeue meus fperanté ín te. ZE»íferere meí οὓς quoníà ad te clamauí tota ole,Formá ferui fufcepit quá in omni tépore prafentis vi [d τα faluari precatur. Scit em quia δὲ ἢ pus promptus eft: jp caro aütinfirma eft, e([ Z etífica anímá feruí tuí. A είδα iil fationibus prafentibus mota. f([€uíaad τεῆς aní/ vi πιᾷ mea leuauí.A te eam refu(citari credens. ς&[&ouía tu : Ofic faauíc c mítío:c multe míferícozdíe omníbue(πυοοδτί” gp buete, His qui te de puro corde inuocat mité te prabes: οὐ& copiofam miferícordià eis indulges. Ὁ&[ Zluribue pet T(ρε ὈΠε ozatíoné meà:z íntéde vocí oepzecatíóte meg. m ri iufta peto.{4 3n oíetribulatíoío mee, Hoc cít in die pa 2 Ποπίς, k«[£ lamau(ad te. ᾿ς ογώςς, 1 4έυία ενομά( eto mc. Vt comendatum tibi reftítueres(piritum πιει, id patré fundit oratione.Scám deitate uero fanétü fe dir. m L10ncft fimilis τ(n oio oomíne: c non eft fm opera. fona chrifti hzc ,ppheta loquit:fed intelligit de iudaís. t«Bon pzopofücrunt oeum ante confpectá futi; Obcaca: uerateos maliciaeorum. Y«[f£rtuoomíne oeue ης’ rato?« míferícoze:paríene z multe míferícozdíe z verax. Mio fericors cum remittis: patiens cum peccatorem ut con/ uertatur expectas: Verax, cum promiffa reftitues. καΓιβείρίςε ín me c míferere imeíioa imperí tui puero tuo: Adrepugnandum poteftatibus aduerfis. y«ίι fal uum fac filíum aucílle της, Ecclefia in qua fum renatus,— 5«[ acimecum fignum ín bonum vt vídeanr quí oderunt me confundantür:quoníam ru oomíne adíuuífti ine z con folatue es me.Muníar crucis tua fipno,quod uidétes po; teítates aduer(x fugiant confuíz:& difcedánta me. Hac ením pro noftro populo propheta rogat.Sed€ nos pre; camur domine:ut crucis cuz figno tutatí,atqpeius pra fidio cuftoditi: mereamur ab omnibus diaboli infidiis liberariiquiatibi eft honor δὲ gloria cum aterno patre& fpiritu fan&o ímfzcala feculorum. Amen. a«-fíláe£ oc pfalmué canríd. Inter píalmum& canti, cum quid inter cft;frequenter díxi.Píalmus ex pfalterío dicitur. Cantícü uero ex uoce profertur. Pfalmus refer; - turad manus,Boceít ad opera: canticum ad theoriam; LXXXVI Fundamenta Pfalmus v.Cort3.b Quafi fapiens archí/ £ommen.licronymi 7 Cindaméta εἰυσία montíbue fanctía, Non pradi xit cuius:& dixit, fun dameta ei? ín montib? fan ctis. Q.uilog£ ppheta cft.Filij(unt Core. Core ad interprete£,frequéter dixi,caluaría:hoc ΕΠ; [ti refurrectionis. Fundaméeta cius,(iue dei, fiue certe ec/ clefiz. Q.uzfuntat,«ου tem fundamenta,nifi pater& filius δὲ fpiri,.* tu(fanctus?Hacergo ὃ fundaméta non funt in uallibus, fed funt in montibus,€ nó in mótibus quibufcüq: fed in montibus fan/ ctis, Loqui£ Paulus: tectus fandamentiü pofuí:hoceft fidem trínitatis.Deniqp dicit& in alio loco: Expectabáteii ciuitaté habente fur damenta:cuius artifex& coditor deus. Fundaméta eius in montibus fan&tis,Ideo díxit ín montibus fanctis:qa Eía.r5,a funt&alij montes nó fancti.Deníq dícit in Efaia:Super : montétenebrofum leuate fignü. Et in alio loco dicitur: Zacb.4.b Q,uisestu mons.corruptec Dicit& in Hieremía: Date Hicre.13.€ dro deo ueftro gloria, antep offendant pedes ucftrí ad F montes tenebrofos, Videtis ergo quía funt δὲ montes te: nebrofi: δὲ dici£ nobis a Hieremía,ut demus οἰοτίᾷ deo: antedoffendant pedes noftri ad mótes tenebrofos.Si ei pedesnoftri impegerint ad íllos montes:gloríam diio da re nó poffumus.Fundamenta cius ín montibus fanctis. Q.uos nos poffum? dicere füdamétac Apfos,In illis erát fundaméta:ibi prímü pofita eft fides ecclía:& ibi funda; méta funt pofita.Et qa unu(qui(q» fupadificat fundamé to:ali? aurti;alius argentü,alius lapides preciofos:diligit - diis portas fion fup omnia tabernacula iacob. Iftas por^ tas diligit,quas uidemus corruiffe.I(tas portas diligit,& iftam(ton diligit, qua arata eft ficut ager. Et uidete qd di cat. b 4[ Zílicítofiopo:tas fion: fup omnía tabernacula facob. Videte quid dícat:Sup omnes ciuitates iacob: hoc cít iudz:iftà cantü diligit ciuitate. Ec quó uidemus alias Apocat. 11.ς€X parte ftare; iftam penítus corruiffezLegamus Apo/ Efa.62. calypfim loanis:legamus& Efaiam: ubi zdificat ciuitas Ἑδ.ο. E(a.52.a Ὅδ.4.6.ἃ Ibidé.72.c Maub.s.b hierufale:& duodecim porta ipfi? dicüt effe de lapidib? pciofis cóftructa:& ipfa ciuitas de coelo defcedic& dicüt muti ei? aurei:& dicunt platez ei? γατα effe íÍmaragdo: & dicunt fingula portz ex fingulis lapidibus preciofis, Hz funttotz diii diuitiz, δὲ hoc diligit dris qd? δὲ homi; ncscProhibet nos ab auariícía,& ipíe de auaricía extruit ciuitatecErgo diligitdiis portas fion:Illas portas duode: cim fion:manifeftü eft qd" de apoftolis(cripfit.Sup omia tabernacula iacob:fup omnes ueteres fanctos. Hoc inte; rim diximus fcd'm unum tropü, Dicamus aüt δὲ aliter, Diligit diis portas(ion. Mihi uidétur port fion effe uir; tutes.Sicut enim porta mortis funt uitia atqy peccata:ita portz fion uident mihi effe uirtutes. Deniq dicit in alio € loco:Q.ui exaltas me de portis mortis. Si aüt porte mor tis peccata funt: ergo porta hierufale uirtutes funt, Sup omnia tabernacula iacob. Vídete χα iacob:hoceft ue tus popul?,nó habet fundamétüi πες domü fundamétis pofità éd tabernacula quacito ptráfeüt. c«Γιβίοιίοία oícta ft oe te cíuítae oeí. Ergo hoc qd di&ü eft fundame: ta ciusin montibus fanctis,poffumus& de deo dicere, Poffumus autem δὲ hoc dicere: gloriofa dicta funt dete ciuitas dei. 0. μα eft ifta ciuitas ubi di&a funt eloriofae Inomnibus prophetis dicii eft de hac ciuitate E(aias di; cit: Exurge,exur e hierufaléinduere fortitudinem bra; chij tui,lterü ip(e E(aias:Ego cíuitas firma: ciuitas qua nó oppugnatur.Dicit δὲ dauid: Fluminis impetus latifi catciuitaté dei. Et in alio loco: Drie[η ciuitate tua imagi, nes eorum di(fipabis,Et faluator gloriofa locutus eft de hacciuitate:Non pótabfcondi ciuitas fup monté pofita. Ὁ« 25»ermo cero raab: babylonía fcíentíum me. Q m di, xit glorioía dicta funt dete ciuitas dei:& tfi ipfam ciuita, te ecclefia intelligimus de gentibus cógregatá:propterca ' Vndaménta cíus in montibus fanctis: diligit. dóminus portas fion,fuper omnía tabernacula. é iacab.Glóriofa dicta funt de te:cíuítas dei. Me/ * mór eto raab& babylonís:fcientibus me.Eccé alienige/ ng& tyrus δὲ populus xthíopurm:hi fuerunt illic, nunc de tiocatione gentili dicit: Memor éro raab δὲ ba, bylonis fcientium me. C. uicügp peccator eft,(ecurus fit, Diis memor fuit raab. Securü dixi, fi reuertat ad dim,'' Caterü fecuritas finelachrymis;nó habetremediü. Me, mor ero ráab.Raab illius meretricis qua fufcepit explo; Ifa ratores iefu,qua erat in hiericho quo uene ratiefus:& mifit duof exploratores. Hieri; cho mundus ἐς σαὶ in feptem diebus fub uerti£, uult interfice; re exploratores.Et cii ille cupiat interficere exploratores:fola me rctrix raab fufcepit, Et fufcepiteos nó in inferiori loco,fed in cenaculo,Dica; mus ergo primü fcd'm qd uulgo dicit: Neq em debem? & illà interpretatione dimittere, Et fufcepiteos nó ín infe riori loco,fed in cenaculo:In domate: hoc eft in fublimi tate fidei(ua:& abfcodit eos in linochoc eft ín ftupalíni, Hoc interim diximus fcd?m hiftoria:€ uidetís quomo; do de ipfa hiftoria paulatim ad myfticaafcendimus fa/ craméta, lefus dux qui populum eduxerat de zgypto: Iefus quiinterpretat faluator, moyíe mortuo δὲ fepulto interra Moab,in terra arabiz:hoc€ lege mortua, in eua; Nunquid geli cupit inducere populü(πᾶ, Emittit duos explora;— - tores hieticho. Duos exploratores: unü ín círcücifioné: alii in gentibus,Petrü€ Paulü,Hiericho quariteosoc. cidere:illa eos fufcepit meretrix:ecclefia de gentíbus con grise redi íniefum:& quos uolebat hiericho inter/ icere,ipfa faluat ín domatefuo, Et ponit eos in domate fuo,in excelía fíde fua:& abfcondit eos ínlíni calamo.' Licet meretrix fittamen poniteos in lino. Linum multo labore& diligentia ín candoré uenit, Scitis ipfi: qm lini deterra naícitur:& cü ín terra natü fuerit,nigrum eft:inul làm fpecié habet, nullum ufum. Primü ergo tollitur de terra,frangit:deinde torquet:poftea lauat: deinde tun ditur:deinde plectítur:& multa cura& labore uix uenit ad candore.Ergo hoc dicitur, α ifta quidé meretrix fu, (cepit exploratores ín lino fuo,utilli exploratores linum ipítus uerterét in candore. Ω uid igit« Dar illis confilíü δέ fic dicit: Expectate hictríbus dieb?. Nó erat una dies, nó duo,ni(i tres dies. Videte quid dicat. Expectatetrib? diebus, Non nominat tres noctes, fed tres díes: quíail/ Tuminatü habebat cor. Et deinde dicit poft tres dies, Et quid dicit: Nolite inquit ire per cápeftria, fed in mótana cófcédite.Eccfix em fides nó eft in uallib?,fed in mótib? conftituta, Hiericho ergo poftea fubuerti£ ab iefu:& ifta fola meretrix referuatur incolumis, Ergo hocdicit: me/ mor ero raab:hoc eft; fufcepit exploratores meos: ego in dieiudicij memor ero ei?.Memor ero raab.Raab qd in terpretac, dixim? fcd'm hi(toríà:dicam?&(cd'm nois iter pretationé.luxta Anagogé raab dupfr ínterpretat. Aut interpretat latitudo:aut certe iterpreta£ fupbia. Ergo ut dete qd dicat,Illa quae ándà ambulabat in lata&(paci fa uía d ducit ad morte: Illa quz fupba erat δὲ habebat impetü ad ruina, poftea cóuería€ in humilitate, Memor ero raab€ babylonis.Babylon interpretat confufio. Vi dete quíd dicat:Non folü raab memor éro,fed etiam ba/ bylonis: quaciiq» anima a uitíjs peccatifqs cófufa eft; Et babylonis fcientíi me. Videte qd dicat: Lícet aliqs raab fuerit licet babylon fuerit:tti memor ero quicüqy mefcie. rit.Ergofi fuerimus raab δὲ babylon: etià debemus.effefecuri€ dicere: Deus dixitmemor ero raab δὲ babylo^ nís,Sed uidetequid fcquit:Scientiü me.Fueruntraab& babylon fed poftea couerfi füntad me, Memor eró raab δὲ babylonis,ícientiii me.Illa quz quondá eratin latitu dine peccatorti,afcédit poftea ad memoriá dei. Hucufqy. quaíi p enigma locut?eft:nüc uero aptíus loquit ad πο’ catione gentiü. Videte em qd dicat. e€[ i£cce alienígeng t tyrue:t popu? ctbíopü bi(ucrüt illíc. Alienigenas uocat ad diftin&tione iírael.Nos em fumus alienigena& tyrus. Tyrus H A d μὲ Δ» . φιδίορεβ. υἱής. atcp ΓΝ fé0« uamini mundi e(tote Et ἀῑκίπιυσ-.αυαίς me: fup ni Znpfíalmum. Tyrus interpretat tribulatio:hoceft zor:& popul? από püniger, δὲ in peccatorüi fordib? inuolutus.Et populus athiopum.Hoceft qd dicif: Aethiopia prxuerier manus cius deo. Eccealienigene X cyrus€ populus athiopum. QLuod dicitur hoc ett,llli qui ante alieni erantiilli eranc iri tribulatione: qui ert. (itiin corde rnaris: Dicitur ei de tyro, rus pofita in corde matis,llliigit q prius ecànt in marí,& flü; ftea inuéti funtin ecclefia, Et populus athiopü. Nos quon/ dàathiopes fuimus: peccatis: quoniam ta nos nigros fecerant, fed poftea audiuimus:La: uem dcalbabor.Nos ergo athiopes uerfi fumus in can/ doré.Ecce alienigena δὲ tyrus& populus athiopü hí fue rüt illic. Vbi fuerüte Vbi gloriofa dicta fancde te ciuitas' dei. a([ fund fion oícet bomo! bomo narue eft ín ea. Lxx.interpretes ita tranftulerüt: πα(ion dícet homo. Spreuerüt ergo multi nec intellexerüt τι σώμα eft: addiderüte& legüt μήτηρ eid p teet ἄνθρωτσος.ΕἘεπος pro pterea dicüt:qi fequi£ δὲ hó nat?€ in ea. Sperauerüt etíà ita debere dici: mater fion dicet homo: qim filius riatus dí cirur:ppterea errat in matrís uocabulo. Dicam? ergo pri müícd'm qd? uulgo dicit: Necp em debemus& illà inter/ pretationé dimittere. ícamus ergo& nos, Mater(ion di «ethomo,X home natus eft in ea.lfti qui nati fuerunt in ecclefia,alienigenz;tyrüs& populus zthiopü: ifti funt q na(cunt in ccclefía,credüt in ecclefia,& nafcun£ in eccle/ fia. Nifi em baptigati fuerincfilíj cccle(iz nó erüt.líti uero: ui baptígati funt in ecclefia,matre appellant ecclefiam. icamus&(cdm hebraica ucritaté.Nunquíd fion dicet homo,& homo natus eft in ea. C) d? dicit hoc eft:quís po teritnunciarefiontquis ei poterít nunciare hominü: qim homo nafcetur ín ea:& ipfe(aluabitcam«Hoc eft,nullus homiriü poteft ei nunciare:quía fion faluct in homine q ineana(cic.Et homo natus eft in ea.C) uis eft ite homo* b 4L£: ípfe fundauít eà altíffimua. Refpondeant Arriani: qm dicuntaltiffimü folüm patré effe: ecce hic de filio di/ citur: Et ipfc fundauit eà altiffimus, Non dixit filius dei qui erac in principioapud patre. Sed quid dixit? Homo natus eft in ca, ípfe fundauitéà altiffimus.Si aüt αἰ ΠῚ mus dicirur:quáto magis uerbü dei, c«[£»fionatrabit (n fcríptura populozum;« pzíncípum boum quí fuerunt írt €a.Nen dixitqui funtin ea: fed quí fuerunt ín ea. Do/ minus narrabit:& quomodo narrabit e Non uerbo, fed fcriptura. In cuius fcriptura? In populorü, Nón fufficit in populorü,fed etia principi dicit. Ec quorü principüe Ω. αἱ funtin ea; Non dixit hoc fed qui fuerütín ea. Vide; . tecrgo quó fcriptura(ancta facrametis plená eft. Legim? apottolü Paulü:legimus Petrü:& legimus illunt dicente: Copa An experimentü eius quaeritis q in meloquit chriftus.Et s? Mantua d qd Paulus loquic:loquitur chriftus. Ο ui em uos reci/ μ΄ Dior recipit, Dris ergo nofter atq; faluator, narrat ποῦ is& loquit ín fcripturis principü fuorum. Dis narra; bitinfcripturis populorü.In fcripturis(ctis. Ο ue fcri ptura populis omnib?legic: Hoc eft,ut omnes intelligat. {ὢ δ dici hoc e(t. Sicut(cripferüt apoftoli,fic& ipfe diis: hoctft per cuágelia fua locutus efi:nó ut pauci intellige; rentifed utomnes.Plato fcripfit in fcriptura, fed nó fcri; ον paucis, νε em intelligüt tres homjnes, fti uero:hoc principes ecclefie& principes chrifti: non: e fcripferunt paucis,(ed uniuerío populo. Et principum: hoceftapoftolorü€ cuágeliftarum:horum qui füerurit in ea, Videte quid dicat: Ο αἱ fuerunt: non qui fünt: ut exceptis apoftolís,quodctüiq» alíud poftea dicetur:abfcin dat;nó habeat poftea auctoritate, QLuáuis ergo(anctus : ΡΗΤΗ horüquifueruntined, Ὁ«Γ s Nünquid fion dicet homo; δὲ homo natus eft in ea:& t ipfe fundalit eam altiffimus, Dominás narrabit ín fcri. ptura populorum δὲ príncipam:horum quí fuerunt in &tibustundebantur::» ea,Sícüt latantíum omníurnihabitatio eftinte. ο « Cantícüm pfalmi filijs Cere in finem pro mahalath ad. refpodendü intellectus hemáifradite, LXXXVII. LXXXVI$o.. 6I fitaliquis poft apoftolos, duis difertus πε ποῦ babet aij &oritaté.() m dris narrat in fcriptura epus prín/ icut Ictontfü om^ hiG:babíratío eft ín te. Propheta loquitur ad ecclefiam& dicit εἰ: Sicuclatantíü omniü habitatio eft in te. Ὦ uare nó dixit, letanctiü om . dixi ficuclatatiu om mo;!n cóuertédo dfis . captiüitaté fion: facti fum?(icut cofolati: 3e nó dixit, Confoláti,Sié & inifto loco dicit Si^ cuclatátiü omníü hà bitátio in te, Hoc rotü quare dixit« Qum in pr&fenti faculo quis Düédeus " aliqs fan&tus fit, puis renüciet(culo:hó habet perfectà uictoríam.Denid dicitur in euagelio: Béati qui lugerit: quoniam ipfi confolabuntur, Si autem dictum eft:beati qui flent, quoniam ipi ridebüc: manifeftum eft, quonia in prafenti feculo non eft certa laticia:ergo làtícia noftra C níü hàbitátio in te,fed.. niü.Dici£inalio pfál. Ῥδ.ι262 quafi laticia eft. Habitatioin te, Videte quid dicat, ut ali/' quis nund recedat ab ecclefia, Scíre debemus quoniam qd'interpretati fur? de ecclefia:poteft δὲ intelligi de ati, ma noftra.Si em(ion interprétat fpecula,ania αὔτ noftrá non aliter nifi femper fublimiora confyderar: uera eccle/ fiasuerum templum chriífti non eft, nifi anima humana, Ecclefia.chrifti rion eft alía;nifi ahíma crederitíi in chrí; ftum. Vos inquit eftis templü dei:& fpiritus dei habitat in uobis.Fundamenta eius$in montibus fanctisihoc eft .dei fundámenta nó funtnifi in mótíbus fanctis, in ορ’ matibus ἀπίτησ credentis.Diligit dis portás fion.Habet (iori noftra plurímas portas:quas fi aperüerimüs: ingre ditur δά rios fpofus€ dormit nobi(cum. Déníq ipfe di; cit: Ecce ego fto anté ο& pulfo. Sí quis mihi aperüue/ ritsintrabo δέ cenabo cüm ipfo, Glofiofa dicta fünc dete ciuitas dei. Ciuitas non eft utiirm adificiü, fed in thultis zdificíjs coüi(tit Sic€ fion noftra,nifi plures uirtutes hà» buerit,cíuitas dei non erit. Memor ero raab& babyloni$ i Co.se D Ápocabs.d fcientium πας. ία qua quondam eratin latitudine pec^— catorum:afcendit poftea in memoria dei. Nunquid fion ἡ dicet homo,& homo natus eft ín ea, Rem üobis miram loquor,(ed ucram.Sion noftra in qua aliquotiens aliéní gena funt& tyrus& ethíopés: illa fpecula:illà meretrix: illa raab: illa babylon:illa qua diuaricauir pedes(106 omni tranfeunti ícd'm Ecechiel:illa meretrix fi aolüetit, uirgo repentecfficitur. Virgo fit: δὲ coticipit filium dei,& generat, A tímore tuo domine concepimus:& parturi, "uimus, fpiritü falutis tuz fecimus fuper terra Vídeteer/ go: qi illa meretrix a deo concepit δὲ parturiuit falua, toremi.Spirítum falutis tu& fecimus fuper terrai. Ergo animad noftta illaraab,illa meretrix: pote(t concipere& parere faluatorem.Et homo natus eft in ea.Si uolumus, quotidie nafcitur chriftus.Per fingulas uirtutes nafcitur ' ehríftus.Si em chríftus dei uirtus& dei(apientia eftiqui/ ' cüqpuirtutem facítuirtuté generat. Et ipfe fundauit eat altiffimts.Ipíe qui nafcit in te:ipfe fündamentü dat fion tux, Domínus narrabit ín fcriptura populorum, Μαπί; feftum eft:quoniíam qd' dominus loquitur in fcripturat nulli ita loquitur quomodo fion, Fttamen cum iíta οι’ nía fucrinticum natus fuerít in ea chriftus, non eft certa δὲ fecura uictoria,fed femper in periculo fumus,Sicut la tantium omnium habitatio eft in te. Ο) ui latus eft: ex ip(a hilaritate fecurus cft, Ο ui aute fecurus eft,cito der cipitur. QLuiautem infidias reformidat:cito poteft eua dere,preftáte díio:cui eft gloria in fecula fzculorü.A mé. € q Canric pfalmí filia€ oze:ín finé pzo imabalatb ad re» fpondendá íntellectue bemá ífraelite, Ite píalmus ρον nis ἀδίςα continet facrarnentá,éà proferetis ufq ad con fummationem,quz idem dominus paffus pro mundi falutead pacrélocutuseft,— Pfalmus— LXXXVII ll] Diüedeus Efa.26,C £ommen. loicronymi. C míne oeue falutíe mee: ín ofe dlamauft.In illa clarítate cum degens quam femper habui: penitentià populis predicaui. b«[ίξι no: cte cozam te.Inter tenebras iudeorü.. c€«[ 30 tret ín confpecto tuo ozatío imca:ínclína aurem tuam ad pze/ inte uino. x€[ lut medícf(afcítabunt c confitebuntgr tíbí. Non aromata medicorü, fed tu pater me refufcitas; Neq illi, fed ego confitebor tibiin populis, y qun, quíd aarrabít alíquíe ín fepulcbro mtfericozdíam tuam:z ve ritatem ruam(η perdítíonc. Nen te íaudabit fepultus ín di. cem meá, Qua in hoc corpore pofitus pro/ fundo. Ὁ«[€uía repleta eft inalío απί/ ima mea. Peccatis po puli pereütis. e|£t sít& mea ín ínferno ap pzopínquauít. Cum «pro his qui pereunt «ador. Tr£ftima, tuc fom cum ocfcendé, tíbuo(n lacum. Sicut reliquos peccatores . mein mortem redige re arbitrati funt: nec : refurgere credidertit. €€ factu fum ficut. bomo fine adíutozío. Cum non eft liberta/ εἰ mea focius in in/ ferno:necadiutor ad liberádum. b 4[ 3n, ter mo:moe líber.Ne^ imo mte ín iferno uin; xit: fed ego uinctorü catenam proptia ας’ rurelaxaui,( 4 Sí; cur vulueratí ooz2míen. teo in epulcbzis quo; rum nó ee iieimoe am .plíus. Sicut faciati di - uitiis(ασ& in ftu; - pris atqp obícenitati; bus fepulti a te ron " memorantur: ita X | ego a corde raptus fum iudaorum. k«[€t(ρ oc manu tua repulfi funt. ἃ uir; tute tua feparatií. I«rfoofuerunr we ín lacu ínferíozi. Cum la tronib?& péctóribus. obnoxís. m^a[ 3n tenebzío« ín vmbaa motis. Ad infernales anguftías: in quibus mors fola dominabatur. macellationis furoris tui quas in gétibus effu fuper me induxiftí,qui peccata corum(ufcepi:(icutali/ a Ο míne des falutís mea:ín die damaui& no. - ce córam te. Intret in cónfpectu tuo oratío tea: íncíína aurem tuam ad precem meam. ? Quüía repleta eft malís anima mea:& üíta mea ín infer t πο appropinquauit.Eftimátus fum cá defcendentibus ? in lacum: factis fum ficut homo fine adiutorio ínter : mortuos liber. Sicut uulnérati dormíétes ín fepulchrís, t quorum non es memor atplius: δὲ ipfi dé manu tua d repulfi funt. Pofuerünt me in lacu ínferíori:in tene » brofis& ín umbra mortís. Süper me cófirmatus eft fu; e ror tuus:& omnes fluctus tuos induxifti fup me.Lóne ge fecifti notos meosa me:pófücrunt me abomínatío/ ὁ né fibi. Tradítüs fum δὲ non egrediebar: οοὐϊί mei lan^ t guerunt prz inopia. Clamaüi ad te drie:totá díe expá» díad te manus meas. Nunqüid mortuis facies mírabi^ y lia:aüt medici fufcitabunt δὲ confitebunturtibi? INunr quid narrabit aliquís ín fepulchro mifericordíam tuá; 5 δὲ ueritatem tuam ín perditione. INunqüid cogno fcentur ín tenebris mirabilia cua: δὲ íufticía tua ín ter^ ὁ ra oblíuionis. Etegó ad te drie damauí:& man£ oratio ς mea prxueniet te. Vt qüid dre repellis oratíoné meá: ὁ auettís facié tuam a met Paüper fum eco& ín laborib? f a iuuentute mea:éxaltatus auté hümilíatus fum& cón 8 tutbatus.In me tránfierant írz tua:& terróres ταὶ con» 4 turbauerüt me.Circüdéderunt me ficut aqua: tota die » circüdederüt me fimul.Elóngafti a me amicum& pro; n. ximüm:& nótos meos a mifería. e| Intellé&tusathan ifraelítz. LXX X VIII "v Iferícórdías domini ín xtemüm cantabo. : ᾿. Ingeneratione tur. m Q[Snmetranficrunt(retue 1 omnee fluctue tuoe índugífti fuper me.Iram δὲ δουν urus eras,: uitijs(zculí, neq Πα. bicans in perditione peccati, 3«fun, quíd coguofcentur(η. tenebzíe mírabílía tuas «(uftícía tua ín terra oblíuíonío.Omnis em qui facit peccatü odit lucé:& a corpore ter, renis oppreffo uitijs, iuftícia tuaoccultaf. 9«Ham ego ad te. oomíne clamauí. In. orationis arcano.. 8 1 b«£tmane ontío.: mea puentette,Q uia ο΄ matutína merefurrey. &tione clarificabis... c€ Gt quíd vomíne. repelli ozationéiteia. auertíe faciem tuam Ζ. me. Vcnó tranfeat cay. - lixifte.. Ὁ«aus . perfümego deed . ríbue a(uuentate mea. A tempore carnis af/. fumptz, e[€ral^. tatus autetn. In cruce,. f€ Ibumilíarue fum. Infepulchro. θε. conturbatue. In more τε. b( SJametran, fieruat íre rug. Tranfie .runt δὲ non per(tite/ in gétes me pronücíaut. k rir eumdederunt me(icut. aqua tora ofc. Iudzi in fluctibus perfecu» tionum; ἰ«έπη τ dederüt me fimul.Pha. ti(zi cü facerdotibust Pilatus cum princi pibus& populis. m 4f€longaftía me amicum« proximum. Proximus eft qui facit mifericordiam: qui mecum non eft inuentus, I1.€€t notos meoe a mifería. Pre confufione paffioniss etíam ipfi apoftoli elongati funta me, Hinc íam deícena E- 3-3» f ἘΠῸ- τὸ. τὸ τὸῖᾶ ος ς τὸἥ ὦ τ τι τὸ τὸ ων Τία, ϱ)€ bi ait: Propter peccata populi mei percufficü..o«[Zon^ densad infernum:de manu alligati fortis,fpolía repo. at fecifti notos meos a me. Angelos uel apoftolos:utnul/ Jus preberetauxilium.Nam& ego poteram te rogare pà — t£erutexhiberes mibi plusdj duodecím legiones angelo rum:fed filuizutimplerenturfcripture, ρ 41 fvofuerüt me abominatíoné fibi. Nó notifediudai. 4,€[£-radítua fum moztí:znó egredíebar.Non fum di(iunctus a paterna diuinitate:fed nec de fepulchro ftatim prodif, ut dílatio rcfurrectionis,ueritatem oftenderet mortis. ΓάΓῶ οί mci languerunt pze ínopía.Sen(us πη tenuitate:cü apo/ ftoli relicto co ucl fugerunt uel negauerunt:quia eum re furgere neícierunt,(icutilledilecus difcipulus. Nondü enim fcicbat fcrípturas: quía oporteret illum a mortuis refurgere...&€£lamaut ad recomíne.Dices:eli eli lam; maazabthani, t«[£.ota oíe expandí manue meae ad te. Extenfus in.cruce.. v Q['IBunquíd moztuíe. faciee mí/ ᾿ tabilía.Non illis qui uiuentes mortui funt; fcd mibi qui tans:prauenít matutina eius operatio patrem:cum ma nerciurgens apparuit multis.() uem nos fupplices dee..; nd fua paffione a laqueo inferni-liz: precamur,ut ple beram:fua fortitudine roborare: ac de fecunda mortis nexibus dignetur abíolueretut expediti ac liberi;regna eius mereamur adiungi. Ipfi gloria imperium cum «terno patre δὲ(piritu fancto in cun&a facula. lorum, Amen. ied o€ 3ntelleaue etban ífraelite.Te pfalmus in multisina Cibus cótinetur.Habet enim uocem patrís ad filiurm:filij ad patrem:ecclefia:ipfiufay propheta:uel apoftolorume Ex prophetica ergo uoceficinchoatad patrem. 1 Píalmus LXXXVIl:-: Jferico:díae bomíní:ín eternum cantabo, Illas mifericordias quibus hominé peccato tmer/ tuum dignatus ἐς sifitareperfilium.^. A generadene M j in pfalmuimm A aC ügameationec generatione. A ueteriia nouo tefta mento. b 4 Zinnunciabo verítatem tuam. Chriftum cuü, cQ 30: e0.In quo confeffio fit ad(aluté. o{ΓΘ ἢ οἰκί τα eternum míferícozdía edifícabítur. Semper enim miferatio cua fublimatur,€ υπ deítruitur. e q[ 3n LXXXVIII$o. Abaquilonepandetur malum füper cunctos habitato, resterrz,. a Q2 baboecbermon ἐπ ποπ r&o exultabür tanum bzacbíum cum potentía. Hermon ind anathema ín, terprctatur: ficut in quadragefimo primo epofuimus píalmo.Thabor uero ueniens lumen, uel ueniat lux,Igi pieparabírur ve; vitae tua. In apoftolis redc(tinatur. Hinc uox patris. f«Γι, pofuí teftamentum ele «tío meío, Doctorib? eccle(iarum,ut acqui ος per gratiam po^ pulos:uel doceàt uel informent. ὁ«[3u/ rauí oauíd feruo meo, Dci quippe iuratio: romiífionis eft con; firmatio. Dauid fer; uo meo:id e(t chriíto domino: qui ex gene re dauid carnem a(/ fumpft. b«ία fnetermum pzeparabo femen ruum. In crede; tibus ecclefiz,([£t €dífícabo ín ceneratío/ ne τ generatíoné fede tuam. Ipfam ecclefia: in qua ceu rex fede: bisin eternum. lterü pphetaait: k«T ofi tebuntur celí mírabílía tua oomíne: eteníim ve rítatem tuam ín eccle; (ia fancrozum. Apofto lienim predicabunt iefum chriftü: X qua per eum opceraris ín cógregatione fancto/ rum. i« uoníam quís(t nubíbus equa, bítur ofio.In prophe/ tis tiq». rg ϐ] lut do funilía erít oomíto ín "filij ocí. Multi funt fi "lij dei per adoptione: "fed nullus unigenito 'filio uero deo poteft affimilarí. n€«[ c? ΄ e In σοπταείοπο δὲ σεπάβοείοηξ: annüncíabo ucrítatem e tuam ín óre meo. Qüoníam díxifti ín ternum míferí; e cordía xdificabitur:in coelis przpárabitur ueritas tua ín eis. Difpófui teftamentü electis meís: iüraui dauid fer; *uomeo: üfq in zternü przparabo femen πιῇ, Et xdi; } ficabó ín generatione δὲ generationé fedem tuá.Cónfi tebuntur ccelí mírabilia tua domine: etením ueritatem 1 tuam ín ecdefia fanctorü. Quóníam quis in nubibus v xquabif domino:fimilis&rít diio in filijs dei.Deüs quí e glorificatur ín confilio fanctorum:maen(üs& terribilis p fuperomnes quí in eircuítu eius funt.D ómine deus uir α tutü quis fimilis tibi: pócens es domíne,& uerítas tua Σ ín círcuitu tuo. Tà domínaris potcítati marís: mótum c autem fluctuum eíus t1 mitigas. Tà humilíafti ficut » uulneratum fuperbum:ín bráchio uírtutís tua difperΣ ΠΠῚ inimicas tuos. T üi funt ccelí δὲ tua eft terra:órbem terr δὲ plenítudiné eius tu fundafti:aqüilonem δέ ma; a te tu cteafti. Thabór δὲ hermon ín nomíne tuo exulta; ὃ bunt:tüum brachium cum potentía. Firmetür manus ? cua δὲ éxaltetur dextera tua: iüfticía δὲ iudicium przpa t ratio fedís tux. Mifericórdía& ueritas pra:cedent facíé $ tuam:beatüis populus qui fcít iubilationem. Dómine i ínlumíne uultus ταί ambulabüt:& in nómíne tuo exul * tabunttota ας:& ín íüfticia tua exaltabunt. Quóníá meloría uírtutís eorum tu es;€ in benéplacito tuo: exalstabíturcornu noftrum. Q ὑία domini eft affamptío no $ ftra:& fancti ifráel reeís noftri. Τ ünclocut?cs in uifioe ? fanctis tuís:& dixifti, pofui adiutoriü ín potente:& ex/ ? altaüí clectü de plabe mea. Inüení dauid fern meü: oleo fancto tur ifte qui yel optati ue uel prophetice ad; uenire pronunciatur lumen:uetus intelli/ gitur ceftamentü, Ille uero qui anathema: id eft perditione pro, fert:nouum teftamé, tum oftendit: in quo peccata anathemati/ gari iubétur, dicente domino: ΝΙΠ poenité tiam egeritis: omnes fimiliter pibitis,Exul tent ergo ambo ín no mine domini: cü uel illelumen mundi ue nire uaticinatur: uel ifteeum inipfo mun do iam lucere fignis uirtutibufd demon; fira. b«LZ ui bea cbíuim cum porentía. Fortitudo tua: cii ea .qua uolueris effica» cia fualebit. c([-fír/ metur man? tua, Opa quz facis in mundo, o(L£teraltet oexte; ra tua. Maieftas tua: ucl ecclefia in genti/ busacqfita. e«[3u ftícía z íudícíum pzepa ratío fedío tue. Ni(i qs prius íuftíciam iudi, ciüiq» fecerit: non po/ teft cffici fedes tua. f«ΓΡ íferíco:día Σ veríras pzecedunt far cíein tuam. Vbi enim miferícordia ac ueri tas comitantur: illíc δε infpectio faciei tuae conuertit,&([35c3 tue populue quí fcít(u 'quí glozíficatur ín confilío fatictozü.Paracletus fcilicet qui in congregatione apoftolica adorádus erat, zqualis eíTe 'patríac filio predicatur. Nam δὲ diis icfus chríftus οὔ pa -£rc δὲ fpiritu fanéto,una fubfiftitomnipotétia. o€[ 275a nue 4 bozrédue: fuper ores quí ít círcuiru eíüs funt. Cui εἰ per innocentiam uítz appropinquare meruerunt, p 4L Domine oeue vírtutum quíe fimtlío ríbí.Potétia δὲ uir 'tut, q Torte es oomíne:c verítae tua ín círcuítu ruo. Hi dequib? ipfequi es ueritas ais:Pater,uolo ut ubi ego fum,& ipfifintmecum. r[£uoomínarío poteftatí ma/ τίσ. Huius(Ποστ poteftatibus. 9€[ Z»otum autem flu; ΟΠΗ eíue ru τίσ, Tentationes quas cómouet feruis tuis, t4 Zubumlélíaftíficut vulneratum fuperbum.Dia bolum qui clauis crucis cuz fauciatus: humiliatus cft ín 'fpolís. νά Zuín vírtute bzacbij tuí oífperfiftí ínimícoe tuos.Satelliteseius. x«I£uífuntcelíe tua eft terra. Apo ftoli uel reliqui(anctí,qui in terrís po(iti,cocleftem uitam 'agunt, y 4| O:bemrerrarum« plenítudínem eíue tu fun daftí.Haud dubium cft huius mundi plenitudinem a te procreatam.Sed& illam uiuorum terram in qua pleni/ 'tudo fanctitatiste introducente inhabitabit: tu prepara ftiele&is tuis.- 5«[ Ziquílonem z mare tu creaftí. Aquilo antichri(tus intelligitur. Dc quoait deusad Hieremia: bílatíonem. Spiritualem uticpiubilationé,per quà mun» di nequitíz collidentur:ficut quondam ad íubilationem iefu δὲ facerdotum:hícricho corruit,mundi figuram te nens. b«D omíneínlumíne vultus ruf ambulabutt, In illumínatione υτὲφ fpiritufan&ti, f£«[£t ín nomíne tuo exulrabunt tota oíe.In nomineillo nouo quod bene diciturin terríssid eft chriftiano. Kk€[£t íntua(ία exultabuntur.Sequentes atcp cuftodientes eam.[4T έδηο níam glozía vírtutíe eozum tu οσ.ἵ te enim gloríantur:& noninalio, m ἀγιξείη beneplacíto tuo craltabítur coz^ nu noftrum. Sicut enim οἷς beneplacíta fuerunt prace/ pta tua:ita tibi beneplacitum eft,ut ín te exaltetur uirtus cori, n«[€&uoníam oormíni cft affumptío. Carnis utiqr, o 4L£t(auctí((rael regíonoftrí. Ipfius domini noftri(οί chrifti, qui in ecclefia regnat. Hinc iterüi propheta ad pa/ tremloquírur. p ΕΓΖ unc locutue ce in vifione fanctía tuío. Prophetis reliquifqpelectis, q«Γίξι ofxíftípofufad (utozíum.Populo fcilicet, r€[ 3n potentem. Id eft fuper diabolum qui opprimeret füperbiam eius. 6€[(£regal/ ταῦ! electum oc plebe mea. Chrifti dim. Οἱ propterea electus de populo dicif:quia carnéaffumpfit ex homíne. t«[ 3nuemi oauíd ferui meum. Inuenit eum: elegit πεί, ut ex eius generc affumeret carnem, Ὁ. ἄ' auté ait feruü, 111 z Apoftolus 62 Ἠϊετεντις E Όλα ζει 9, ἆ . ΒΓ coonu eiue, Forti . pater Πε eo tu:ocus Κο Apoftolus explanat.Non rapinam arbitratus eft efi: f equalem deo:íed formam feruiaccepit. 8«[ leo fat; cto meo vntí eam, Non trifti& corrupto fed pleno lati» cia& fanctitate. b&[zP»anue ením mea auxíliabítur εἰ: bzacbímn meum coufoztabít euim.In a(fumpto corpore, c«| trlibil pzofictet ínf mía ín eo.Diabolus fcilicet. o QT t filius ínídtatío ποπ epponct nocere cí.Iudas tradí/ tor: qui merito filius iniquitatís:id eft dia/ boli dicitur: quia dia ; bolus intrauit ín cor eius, ut tradéret chri/ ftum. e 4L€tcófcin, dà a facíe ipfius ínímt, coe cíue.Iudaos πε ' quifzpcea diio confu fitandp cófcifi gladíjs, difcedebanta confpe &ucius. f«[£t odíc tea cum ín fuga conuer tam. De damonib?di citiniqs: qui corà eo fapius fugiebant, cla mátes: Ὁ uid uenifti ante tépus torquere nos?Scimus qatu es filius dei.&«[£t ve rítae mea c miferícoz/ día mca εὖ ípfo. Veri tas,quía ea qua a me audiuitloquit, Mife; rícordia, qa fanatin/ firmos,tam in mente dincorpore. ὑ 4Γ ín ποιπίπε meo exalta/ tudo ecclefie fanguie fuo redépta. í{Γιξε poná ín marí mani οί”, Oftédam opera eius müdo. Κάῑ€tínflu, míníbus oexterá cíue. Super principatus& poteftates mundi. I 4L 3pfe ínuocabítme b meue« fufcepto? falu/ tío mee, Saepius eum inuocaffe patre deü: in euágeltjs legimus: o Io5.17.a ficit illud eft: Pater, Lu.25.f Clarifica meapud temetipfum.Et iterü: Pater, in manus ζΟοῦ.ς tuas comendo fpiritü meü.Deus meus,Deum auté uo; cat cü dicit: Deus deus me? ut qd me dereliqíti:& mul, taalia. m(| tego pzímogenttü ρου illum:excelfum pze regibueterre.Bft em diis iefus primogenitus ex mortuis: ficut ait Apoftolus.Excelfus facus,coclos afcédés:regna müdicunctafubíjcies, n 4Γ 3n eternü(eruabo(ll miferí co:díà mei c teftamentü met fidele ípfi.In ecclefia qua per . mifericordia& teftamétum praceprorum fuorum rede/ mit: hac ín ea perpetualiter confervantur. oft po; nam ín feculuim feculí(emen eíno:c tbzonum eíue ficut oíea .€glí.Cógregatio em fanctorü qua ín ecclefia eft,in à deus tanj in throno refidet:ficut fol fulgebitin regno patris, τ p« Síoerelíquerínt filij eue legé meam: ín íudicije meía nó ambulauerínt zc. C) d' derelictores legis, iudiciorü obli tores:prophanatorcs tuftificationü: mandatorüq tranf, greffores,in uirga:id eft in difciplina dei corripiantur:& mifericordía diuina nó auferatur:illud oftendi£, ut nul/ lus(ine íperecupationis ab ecclefia arceatur; quia ficut ? oleó(ancto meo unxi eum, Minis cii mea auxilíabi/ c tut οἱ δὲ brachíüi meü confortabit eum. INihil próficiet vínimicus ín co:& filis iniquitatis non apponet noce/ * re οἱ, Ἐς cónfcindá a facie ipfius inímicos eius:& ódiétes scum ín fugam conuertá.Ft üerítas mea δὲ mífericordia ϱ mea cii ípío:& in nómíne mco exaltabitur cornu eíus, iEtpónam ín mari manü eíus:& in flüminibus dexterá i eíus.Ipfe intiocabít me pater meus es tu: deus meus δ m fufceptorfalutis mex.Et egó prímogenítü ponam{Πᾶς » excelfum prz regibus terrz.In atérnü feruabo illi mife ο tícordiá meam:& teftamentü meum fidele ipfi.Et po^ nam ín fxculà fzeculí femen cíus: δὲ chronum eíus ficut e dies ceclí.Si atitem dereliquerínt filij eius legem meá: & in iudícijs meís non ambulaucrint.Si iufticías meas prophanaucrínt:& mandata mea nó cuftodierínt. Ví; fitabo ín uirga iniquitates eorü: δὲ in uerberibus pecca; ta eorü.Mifericordiá aüté meá non difpergam ab εἰς neq; nocebo ín ueritate mea. INeq; prophanabo tefta/ ; mentü meum:& quz procedunt delabijs meís non fa/ 1 ciam irríta.Semel iüraui in fancto meo fi daüid men^ ? tiar:femén eíus ín terna manebit. Et chrónus ci? ficut »folin cofpectu meo:& ficüt luna perfecta in aternum: P& téftís in ccelo fidelis. Tàuero repulifti δὲ defpexifti: 3 diftülifti chríftum αρ. Aüertifti teftamétum ferui tuí: e próphanafti ín terra fanctuaríü eius. Deftruxifti δι» Ὁ nesepes eíus: pófuífti firmamentü eius formidinem. t Diripüerunt cum omnes tranfeuntes uíam: factüs eft 6 opprobrium uícínis fuís.Exaltafti dextéram deprímen ; tíum eumlztificafti ómnes inimicos eius. Aldiertífti ad^ & utoriü eladij eíus:& non és auxilíatus οἱ ín bello.D'e ἰ ftrüxifti ed ab emüdatioe:& fedé ei? in terrà collififti. ioicronymi fxueritas diuina terret,arguéte iufticia:ita pietas reparat moderante clamentia, q 41&emcel íuraui in foncto meo. In homine illo ἀπίςο. r€[&í vauíd menríar.Nullo enim mendacio circüfcribitur deus: ficut ait euangelifta:Tota unumautunusapcx nó prateribit a lege,donec omnía " fiant,€«| Gemenc? ín eternü maucbít.Po, pulus acquifitus.. t&£t tbzonue cíue ff cut fol ín ofpectu meo, Ipfam ecclefiàin clari tate futura beatitudi, nis pmanere itep: αι iterü pmittit. v[t ficut luna pfecra(Ὁ erer num. Tota lucida,tota perfecta: nil obfcuri, tatis continens in fe, -delío.Ipfe chriftus do minus qui fideletefti moníum reddidit de opere patris in muti» do:in colos eft euehé dus. Hincad patrem uox apofiolica,: Ὑ«£u vero repulíttí & ocfpexíftí. Οία fer 'paramur a rege πο’ ftro dum patitur. ἡ tuum. Tradendoeum inimicis, a Ziuer; ftí reftamentum feruí τ. Per quod promi/ ferat nos fecü regna; re. be fopbana; ftí(η terra fanctuariti είπα, Promiferas em quod non dares fan; ctum tui uiderecor/ ruptionem:€ nunc iam in fepulchro tegi tur, c«δή orunee fepee eíue. Ver balegis& propheta; rum in quibus rcti/ nebatur. Ὁ ϐ ο fuiflí firmamentá cius foumídítem. Nos qui eum audiebamus ci doceret turbas. ' e&Pírípuerunt eum omnee tráfeuntee υἱᾶ. Tran(euntentm illum qui dixit: cgo fum uia δὲ ucritas δὲ uita:cum uel ueftiméta eius diuidunt:uel corpus cla/ : uis& mucroneconfodiunt. f€[-factue eft oppzobium vícinia fuío.Iudzis ac principibus facerdotum:qui dice : bant;Vah qui de(truebas templum dei:& poft triduum rezdificas illud:Defcende de cruce. 6€T£ raltaftí oerte ram ocpzímentíum eum. Cum humilias eum in mortem. b€« 7 etíficattiomnee(nimícos cíue.Pilatü cum gentibus &iudzis. í«| ZWertíftiadíutozíü αἰσάή εἰυσ. Cu nó pro Minorafti fuitiudzis fermo pradicationisillius. k«L£tnóceaw : kiliatue cí ínbello.In conflictu αεί paffionis, εν « frruxiftí cum ab emundatíone.Si enim alligata fuiffet mum dicia eius:non utiq; ueftimenta eius noftra facinora in quinaffent:(icut ipfe ait: Afperfus eft(anguis eorum fu» per ueftimenta mea:& omnía indumenta mca inquina^ ui.Nam& inter iniquos deputatus:& cum latronibus crucifixuseft. m[£t fedem cíuo ín terra collífift(.San etorunranimas fuper quas quiefcebat: qua conturbae . bantur deobitu cius, Minorafld x«Lt teftío ín celofu: s«Γρ cbzift: ME Mans ἢ o5 πίῃ ὑπ bí zin pfalmum Tt " δη σιαί oíeo tempozíe είυσ. Dies illius(ant dimi, le, nuti,ut uelocíus remearet ad patrem. b«[ f*erfudí(tí e li'ófufione. Cofufione uticp mortis, Hac dicebàt apoftoli: de, ignorantes eum a mortuis debere refurgere.C) d' autem m hocnefcirent,euangeli(ta cómemorat.Nam de dilecto dí LXNXIX Sic& híc moyfes:quoníá a principio generis htimaní hí/ ftoríam ipfeícripfit:ipfe em fcrípfit quomodo coelum δὲ terra facta(int:quomodo δὲ homo factus firdeconditió/ nehominís.Etiíte pfalmus de códitione homínis loqui, tur:qui fit homo€ quare natus fit: CLuiergo ín genefi η Tohzo.b fcipuloait: Nondum fcripfit de hominum códirioné: ipfe& πὰς inducit a fpiritufan/ cto difputare quid(it homo.. i Pfalmus LXXXIX :(Οηππενε fügiuin fa/ cte ea no bíe ín σέ neratíone ὁ geuerarío/ né.Qruirefugiü qua ríit:autab aftu nimio quatit& calore: au£ beftía illü perfequitt aut hoftes illii perfe/ quütur ut ínterficiat, Ετος igitur in aftu fumus iftius(ασ: & nos beftia pfequi£: de qua dicimus: Ne tradas beftis anima confitenté tibi, Et nos hoftes perfequütut: propterea fubt? alas tuas refugimus.In ge neratione€ generati/ onern.Et in pr&terito ᾿&in prafenti&in fu, emíciebatícripturas:. ΡΝ ἘΠΕ η, 3 " Ar. Ὁ Minorift dics temporis eius:pérfudifti eum confufioi ὧς ἃ mortuis γείστρετο,«Ὡς, Vfqgqüo αν auettis in finem:exardefcet ficut ignís ina Etpetro quafi delyra.»(^ e: Mfemórarequ fubftantía:nünquíd eni menta ila funt ver)* a. Mlemórare quae mea fubftantiamünquíd enim ἐν bardurrethonishu; f Hane coftituifti omnes filios hominü. Qüis eft homo eR eds quiuíuer& non uídebít mortem: eruet animam fuam "i Ideoergotalialoque;$ de manu inferi, Vbi funt miferícórdiz tuz antiqua do a Ἴ ΄^ ΄ à, ᾽ ΄ s: Baneapoffoli qma v míne:fícur(τα dauíd ín uerítate tua. Memór efto "^ quia ignorabát eum.! die opprobij(οπου tuorá: qd cóntínuí ín finu meo "" abinfernoredire.His:& multarii σοηείη. iod exprobrauerüt ínímici tui die: m igiturfuccedéseccle/,—, o Zo υὐ ων τς FA dict. c 4 Og»quod grebranerudr cómütationem chrifti ταί. Bene m id VÉ m VER n dictüs dris ín&ternum:fiat Πας, md τ tux. uádiuirafceris ὁ C rátio moyfi hominis dei. LXXXIX τὰ aea GS Róreuo s;; Omin£refugium factus es nobís:a gencratío ce δει/ ΄ ῇ- 5 15 25 4 s m reofieque fitfubitan; 4 ne ín generatíoné.Príufcs móntes fierent aut m comm. Rh mi e formatef tetra& otbís:a fzculó δὲ ufay in faz us eei τὰ épreftolo; éculü tues de? Ne auertas hominé in humilítaté:& díxi ἐμ VM de tare. V fticou£rtimini filij homini. Qm mille anni ante ocos à ε nquíd em va» ΖΩΗ͂Ι A WRFPR t T ο ih Νο omnea g,^ t oSitanp díes hefterna à pterijt. Et cüftodía i nocte: "us lios bomini. Si enim qua pro "7 8 illos nóuane fedue/ um raciter in fpe refurrectionis conftituifti:quáto magis ΕΠ m ταῦ debes refufcitaree Γά[€uíe&bó d víuet τ nó vídebít Hm o, Wodé:aut quío erueranímá fud oeuanu ínfer(? Scio qa nul rod lus homo carncus euaditmorté necp animá(πᾷ feruabit bs ab ínferis:Sed noui quia deus fub uelaméto carnis late/ i batabícóditussqué mors δὲ infernus nó debcàt retinere. ἐν$«[ bi(unt imíferícozdig tug antíá οὓς: ficur(uraftí oauíd ing n verítate tua. Si híc nó refufcita£, b(Γ χίϑειπος cítoofie Mi oppzobzíj feruoati tuozü. Οἱ εἴ expectat.( 4Γ ὁ contí a nuíto(inu meo mulrarü σεππθ.Ο. τος cogregaui rand in m finu:in una domo credulitatis.. k«[ Θ ὁ expezob:auerüt Wes, fnimícitu ofie.Tudai, pharifzi,(adduceiqp. IK 9 exp?o QU 7777 baauerüt.Q uid exprobrauerüte m€p£ómutatíoné cba 09 ἴδ ftí tuí, Cüfeab his comutás ad gétes diceret: Eccerelin/ ἌΝ quct uobis dom?uefira deferta, Π 41 3bfidíct?ofie(n eter usi nii:fiat fiat.Ecce bridia?,ecce gloriofus cü redit ex inferis: ἦν κόμη, Cüfeprebet difcipulis,cü ecclefia uota δὲ pía defyderia re μα” ftituit, dices(anctis:Ecce ego uobiícü fum omnibus die/ πρὸ.. busufgadconfümatione feculi. Qr ui nosa malis acti/ T4 b? comutare dignet in bonos,ac(ua pictate dignos effe/ d étos,fpüfancto repletos,in regno. fuo folita miferatione conftituat. C. uia ipfi eft gloria€ imperiü cii eterno pa/ - tre& fpüfancto in cula(zculorum. Amen. jus ο«[ C zatío imoyfi bomínís ocí, CLuatmior funt pfalmi q oratióe pranotant.Sextuídecimus,& octogefimufquin/ "i tus,& octogefimus nonus:& centefimus primus.In cen/ Τὰ tefimo prímo dici£:oratio paupis cii anxiatus fuerit& ín ή confpectu dei Ρα ἀοτίεοταιίοπξ fua.Ifte,oratio moyfi ho/ οὐ ἴχο,ις, minis dei. Legimus canticti moyfi,qd' in Exodo eo tépo/ 4} re quádo populus mare tranfiuit rubrii:& demerío pha ai Dai, 97€& omnicius exercitu, María cecinit& moyfes,De/ uil"2:0. indelegimus& in Deuteronomio: quod cantícü illud " fcripferatin deuteronomio, Si igitur pfalmi ifti δὲ cantí/ ui caifta moyfi funt: quare in proprijs uoluminibus non " habentur?zDixímus ergo quomodo cente(imus primus "" píalmus infcribitur oratio pauperís:& alíus eft qui(cri7 ν᾽ pit deipfo:& illepauper quí pro nobis deprecatur, diis εἶτα cü diues effet,paup factus eft ppter nos; X catera, turo, Alitér.In geneta tione& generatione, Et ín ueterí populo iudaoru:& ín nouo chriftianorum. q«['fviufgs montee fierent{ορ maretur terra t orbía.Subripitin hocloco harefis, Sí fefu gium factus eft nobís antedj montes fierét,& formaretui orbis:ergo anima erant antedj fieretorbís. Quid enim dicitfcripturaeDomine refugium factus es nobís: in δέν neratione inquit δὲ generationem, À principio mundís antepríncipium mundi.Hoc illi dicunt: Et neputes me inquit dicere priufcá montes fierent δὲ formaretur terra δὲ orbis:tu inquit refugium factus eft nobis. Si autern re fugium noftrum fuit anted orbis fieret: ergo ante aní/ ma fuerunt jj mundus fietet, Male diftinguis harefis, Q.uarecalumnià facis fpiritui(ἀπέϊο« Sicloqueré quo^ modo fpirituffanctus locutus eft. Sicergo legedum eft. Dominerefügium factus es nobis, in. generatíone€ ge nerationem. Ec hucufq diftinctio, Ruríum aliud prin/ cipium:Priufds montes fierent& formaretur terra& ot/ bis: afzculo& αἱ ín fzculum tu es deus. Tu es deus antedj montes fierent: cu eS deus, anted formaretüt ter/ ra δὲ orbis.. Γ 4Γ2} feculo« vías(n feculum tu ce oeue, Tu es femper:tu esaternus, 6([ t ΟίχίΠ( conuertímín( filij botníiti,.O domine ut hoc aideamus petere€ dicamus: Neauertas hominem ín humilitatem: tu nobis dedifti fiduciam dícens:Reuertimini ad me filij réuertentes: δὲ ego fanabo contritiones ueftras. t&[ Et oítíftí conuer/ timíni ΗΠ 6: bomínurm.€Xuonfá mille anní arre oculos ttioo: tand oíes vna que praeterit noctee.£t cuftodía ín nocte. Debemus fcdm hiftoriam fcire, quia nox in quatuor πὲ gilias diuiditur.Deniqp& in euangelio dicitur:In quat/ taautem uigilia,Vna ergo uigilia tres hora funt.Nox ef/ o diuiditur in quatuor uigilias. Denidq milites qua/ tuor ftationes habent,quando uigilant& excubant δέ feruiunt. Videte ergo quid dicat, O breuis noftra atef/ nitas, Adam ille propagator nofter qui uixit nongeri/ εἰς& triginta annis:Etiam ille Matuíalem qui uixit non/ gentis&(exagintaquinq annis.Fac,qd uixeriít mille:ad comparationem aternitatis cua: quod grande fücrit,bre ' id ení(t erande«(fe qd" finem habete ue eft, QLuid enim poteft gr an abes $0. 63 C 03,75 E £ommen.Ibicronymi. Milleanni noftri από offenderemus:una dics apud te erat, Q,uíd dico una dies? Vna uigilia. Vide quid dicat, Dignatus es pro noftra falüte defcendere:fudifti pro no bisfanguinem: ne patiaris perírenos,& mori ín humi/ generatione X generationem:& ín ueteri& ínnouotefta' G mento: propterea nunc δὲ feptimum δὲ octauum nu^ inerum ponit. Hoc dicit in Ecclefiafte: Da partem fe/ prem:& da parté octo.Propterea δὲ quindecim funt gra, Εζξεπα duum pfalmi:hoceft feptem& octo: quindecim pari; τού αΣ,ε litate. Ipfe dixiti: Cum exaltatus fuero:omnía traham ad me, Exaltatus es: ter nos ducuntad re; Mattbs.d δέ exaltafti nos: noli derelinquere ut con/ trahamur. 8 ϐ ρα ne ficut berba tráfeat: mane flozeat« pertran feat: vefpere oecídat ity duret τ arefcat.O my/ . fteríafcripturarü.Ma ne ficut herba tráfcat. Loquítur dris nofter atg faluator in euan/ gelío de foeno qd? ín una dieorítur& una die arefcic. Quo πεῖ, ba quz uiret δὲ floret mane uidetur quafi flos effe€ uirens:cz «erum(οἱ cü uenerit & exerit illud,ad πεί; a quz pro nihilo habétur corum anni erunt. Máne ficut - hetbatranfeat,mane floreat δὲ tráfeat:uefpere decidat e índuret δὲ arefcat.Q ὑτα defecímus in ita tuaz& in furo c re tuo turbati fumus, Pófuifti iniquitates noftras ín có v fpectu tuo: fxchlum noftrum in illumínatione ualtus etuí.Qüoníam omnes díes noftri defecerüt:& ín íra tua f defecimus.Anní nóftti ficat aranea meditabunt: dits v annorum noftrorum ín ipfis feptuaginta anní,Si aüté i in potentatibus octoginta anni:& àmplius eorum la^ bor δὲ dolor.Quoniam fuperuenit manfuetudo:& cor ripiemur.Quis nouít poteftatem ira tux:& pra timo; retuo itam tuatn dínumerare?| Dexteram: - pletuseft:quid dici» " eit Nifi dominus aedi gna cxlorum. De,— Qi nidp poftd feptimus graduü píalmus ex^ tur in fcriptura ip(i? pfalmi« Pfalmus in Qn quit Salomonis qui extruxerat ueterem domum. Et quid di; ficauerit domum;in P164 uanum laborauerüt qui zdificant eam. QLuid ergo dicit ipfe Salomon: qui pra (cribitur in ipfo titu» locEgo adificaui tem plum, fed ni(i octa/ uus numerus adi; perà quafi demarce ícit δὲ decidit: fic& omniís uita noftra quafi flos uide£ e(Te cum uiret& are/ fcit, Vidiftis ante decem annos adolefcentulü, Nihil illo pulchríus:hucillucg currebat.Si eum nunc afpexeris: uidetur ín fenectute quafi mortuus. Lícet uiuat fenectu; te:tamen adolefcétia perit, Mane ficut herba tráfeat: hoc c(tiuuétus noftra:Ipfum eft em mane.Sicut herba tran/ feat:mane floreat δὲ tranfeat, Floremus in adolefcentía: arefcimus in fenectute, Vefpe decidat induret& aveícat. b 4L uía oefecímus ín(γα tua: ín furoze tuo turbatí(ἧς Nongentis triginta annis antea uiuebamus:ufq) ad mil» le fere ueneramus.Ecce in breue uitam, uita noftra con/ tractaeft. c«Ώου(πίαυίτατεο noftrae(n confpecru tuo. Nihil tecelat.hoceft peccata noftra, nec nox celat, necinuoluunttenebre.O mnia apud telucét. Ὁ«είς culum noftrü ínillumínaríone vultue tuí. Melius habetur in. hebraico: Vita noftra in illuminatióe uult? tui. Q) uic/ quid agimus:quícqd in fecreto nos facere putamus,pa; tecin oculistuis. e€T€ uoníam ornee oíce noftrí ocfece rüt. Cucurrit etas:& dum ignoramus,grauiter perim?, Ethoc ipfum qd' loquimur dé morte eft:X non intelligi, mus. f«[?inuínoflrí ficuraranea medírabuntur. Videte quid dicat. Quomodo aranea quafi mittit fila:& huc il, lucq difcurrit& texittota die:& labor quidem grandis εἰ(τὰ effectus nullus eft:(ic& uita hominü huc íllucqp difcurrit. Poffeffiones quaerimus: diuitias appetimus: procreamus filios: laboramus: in regna fuftollimur:& omnia facimus, δέ non intelligimus quia araneztelam teximus. q«[ íceannozum noftrozum ín(pfie feptua; (ίητα annío. Vbi funt mille annicIn feptuaginta annis có» trácti fumus, Si ait multü octoginta. Si aut plus uixeri/ mus:iam non eft uita,fed mors. b«[ Oíautem ín poten tatíbue octoginta anuí. Cr uem enim ínuenías octogena; rium οἵα€ fanumcDicit& graca fentétia. Senectus ipía morbuseft. íq«[tamplíuecoimlaboz zooloz.O. uic quid plus fuerit,non eft uíta,fed dolor, Hoc interim dixi mus(cdm hiftoriam.Caterum dicamus(οτι Anago; gen.Etomnis quidem píalmus recipit Tropologíam:& poteram nunc per fingulos uerficulos currere:& fpiri, tualem intelligentiam in fingulis dicere,fed hora exclu dimur. Vno tamen uerfíiculo quafi guftum uobis do fpiritualis intelligentiz: ut quicquid hictacuero,pute; tis hic dí&um effe. Dies àánnorum noftrorum in ipfis feptuaginta annis. Septuaginta anni,feptem decades funt;& octoginta anni, octo decades funt. Videte ergo quomodo feptimus& octauus numerus pradicatur. Etquomodo diximus tu refugium factus es nobis.in - ficauerit:ín uanum :- eft domus aedificata. Legimus δὲ in euangelio fcdim Matthzum:Beati paupe δλδ res: beati mites: beatí efurientes δὲ fitientes& catera:& funtocto beatitüdines. Ergo dominus nofter octona/ río numero conclufit euangelium. Denigy nufquà in; uenímus octo pariter beatitudines, ni(i in euangelio. Octonario numero: hoc eft in die refurrc&tionis.Dics annorum noftrorum in ipfis feptuaginta annis, Vul/ tis oftendam uobis interim quod feptímus& octauus nuierus continent pluríma facramentacLegamus Ege chiel; 8ξίπ una porta dicitur: Et ingrediatur,inquit, portam orientis in templum quod adificatur. In Eger chiel ín extrema parte: Et afcendet,inquit,facerdos pri mum, per feptem δὲ octo gradus. Etfieri poterat:ut ín ea porta& íeptem effent gradus δὲ octo. Sed uidete quid dicit: Oriétalis porta unde lumen uenit:domínus nofter eftatqy faluator. Vna quidem porta eft:& ne:] mo ingreditur. in eam ni(i facerdos magnus. Et quid" dicitur{δὲ 9 Porta hec femper clauía erít. Non au tem aperitur nifi facerdoti. Sic igitur& nouum& πε tus teítamentum femper claufum fuic: non eft aptt/ Ecedf tum nifi faluatorí. líte eft enim qui habet clauem:qui aperit€ nemo claudit: quí claudít& nemo aperit. Vna ergo porta babet feptem& octo gradus. Et in ueteri quidem teftamento facramenta funt euangclica:& in uq ein ei ]«x iri iq d Eco nouo teftamento facramenta funt legis. Audite maio/ ibi ra myftería. Eo tempore quando Salomon: hoceft ρα’ tsi cificus nofter(qui dicit:Pacem meam do uobis:pacem lofu4«d-] nins meam relinquo uobis: ipfe eft enim pax noftra:& pax ἄραι qua exuperat omnem fenfum:) ipfe edificauit templi adi deo. Et uide ibi fcriptura quid dicat, Et erant inquit Τσ latomorum feptuaginta milia:& eorum qui porta/ Un bant octoginta milia, Videte numerum. Latomi qui liri lapides cedunt: quí quafi fundamenta zdificiorum id praparant: qui lapides ad&dificandum in templo t& dei de terra tollunt: in feptimo numero ponuntur, in i prophetis in patriarchis, Illi enim humanum genus tà quafi de terra eíjcientes,in templum domini praparaue" runt.[fti uero: hoceft, octoginta milía: apoftolica pra his dicatío δὲ euangclica:iftí qui cum deo faluatore&ipfo hi Salomone grauía gentium peccata portabant, Huc m τς uidetur finitum. effe myfterium.. Audite maiora hs. myftería.Et qui praerant(inquít)iftis operibus& tem»" a plo:tria milia erant.Non poffunt. cffe maiores. Et qui Ἢ prafuntoperíbus ni(i illi qui pradicanttrinitatem«Dies bis annorum noftrorum in ipfis feptuaginta annis, Multa e funtqua digantur:fcd hora excludimur. τς , Dexteram in pfalmum ΧΩ Φο. 64. : Α eq ones Ποποιᾶ fac;et cópedítos co:deín fapfétía, dominí,& tabernaculum,&(anctafan&orü femper Iu; C ταὶ In quibu(dà codicib? ἐἰοίξ, eruditos: in alijs dici, cópe/.. cernam habeantardentem: femper fuperluccatlucerna iy ditos. Aliud cruditus,aliud cópeditus fignificat. Οὐ ἐπ domo domini.Si enim extincta fueritlucerna, domi/ h ergo dicite Dexterá tua ποιᾶ fac. CLuid tamdiu dexterà: πα intenebris non habitat.Dicamus igitur& nos: Lu: T$u$ Νὴ- εὐ Sana e Dess quae auertis manütuainíinütuü,^ ccrnapedibus meis uerbum tuum domine: cui fit glo; RES Ἠ Gt inegritudine po,* D'extéram tuam fic notam fac:& eruditos corde in fa^.. gne o(anusnon ba, " d ο ανν ο ρἰεπεία.. Conuértete diieufqgquo: δὲ deprecabilis efto:| bettitulum, eo q de d acemus: mitte dexte, e, api". hi e mü&eeuanos, Aüperferuos tuos. Repleti fumus mane miífericordia.. capi ne bets "' Quuaretam dude tua: exultauimus δὲ delectati fumus ἵη omnib? diebus.. ccle:membra in ter, " το βρες Roftris.Latati fumus pro diebus quib?nos humiliafti: τα, Br ppneineciisus x tuüuerbübonü:mit. annis quibus uíditm? mala.Refpice ín feruos tuos, ín.. tentatione eremi Pra "- edexterátui&libé/ 5 obera tua: dirioéfilios eorum.Ecfitfplendórdomini| idebatpropheta, c» E ra nos.Notum nobis ὃ“Ε΄... P.-Gwenturus erat Chri» 5i ἐς myfeni: a: abs. dei nein fuper nos: δὲ opera manuum noftratum di^...&us in carne: utten/ NA conditü fuit agene/ εἰ: ἐνὶ taretur a diabolo. ts rationibus, Dextera Hgeluper RoS ἔζορυϑ manuum noftrarum dirige. Pad ΧΟ - εν Πο Fic Q uid: ὁ& Vihabitátín adíutorioaltiffimi: in^... ΧΟ Ol babi/ pa fubrepis Arri? Nom. e prótectione dei cceli cómorabitur. Dicet dfio. tatínadin Gm dixit dexterà tuà fac.;- tozío altí(7 "n Deuseit finc dexce/ fufceptor meus estu:& refugium meü deus. fimi, Ad/ ui: ria gung faced é meus fpérabo in eum.Quoniíá ipfe libera- ees UO 7 1 ἰ t2 Dexte; τ"Hum ἢ ᾿ m tuamque fempfais,« Dit me delaqueo uenantíü:& duerbo afpero.Scipulis 09. es bedanr à:: τ: 2e εν 5 ,iJOeni x - Sinn mofui;no&fuis obumbrabit tibi:& fub pénnis eius fperabis. σα Ene ani cam fac. Ὁ ἄν illum.^^"om Scuto tur.Ifteéquireduxit ie permanentéindeita^"—^— populum de captiui it- tefüa noffe nó poífu πλὴν λα tate babyloniz:& in, ug mus: affumat homine,(icintelligamus eum,Dexterà:^ duxit in terram tepromiffionis« Ου ergo habitat in η tuam fic notam fac:& compeditos corde in(αρίξεα. Εος. Ecras, παδίτατίη Iefu.Interim fcdóm Τγοροϊορίαπη:Ο. σὲ id qui(apientiz habent compedes, hoceft, quícompediti— fibizdificauit domum fine manib?(iuxta Apoftolum) m funt in corde per(apientiam tuam. Non uobisficmole/{Π|π4π| dómum quam adificauerat domínus etíam ob; mi p ftum, quia obícurus eft locus.Prophetz habebantía^— ftetricibusinegypto..f 4Γ θη piotectíone ocí celí com^ ed pientíam:fed ipfa fapientia compediebateos,non pote/— tmozabítur.£»ícet oomíno(uícepto? meus ee tu: refugium d rant uolare(ine Chrifto. Videte eres quid dicat: Mite. meumoeuemeue. Multi ením mepcerfequuntur ho(tes: rii dexterà tuam,hoc eft,filium cuum, Notum nobisillum^ proptereatu esrefugium meum deus meus, 6€&€pc^ 3 mii faciut& prophete qui quafi prophetaueruntumbram,'- rabo ín oomíno:quoníam ípfeliberabít ime oe laqueo venam. diat incipiant dominü manifeftius predicare. b«rKonuer^ tíum.Non dixit: fpero,(ed fperabo. CEdíu enim pecca/ ins tereoomíne víqgquo. Multum peccauim?:auertís faciem— mus, non fperamus Si peccare defierimus, fperamus. (ιν tuam:non fant digna peccata noftra, tuis uideri οσυ]ς,. Cruoniaipfeliberabit me delaqueo uenantíum, Multi ἀφ' Propterea deprecamur,conuertere domineufqpquo.Ec.— funtuenatores in ifto mundo, qui animá noftra uenari TI cciam tanta fluxerunt fzcula: femperte,pphetzuentu/— conantur.Deniq; δὲ Nemrodiille gigas, magnus in con^» "C rum pradicaueruntgentibus,€ adhuc non uenifti. fpectu dei uenator fuit:& Efau uenator erat: quonia pec dati'€«[€t oíríaefilíoo bomínt. Oui prauifumus,atediri/^ catoretat:& penitus nó inuenimus in(cripturis fanctis,: 4 amur.Et dirige filios hominum.Proptereaeos dirige,^ fanctü alique uenatore., Pifcatores inuenimus fanctos.. umi gamur.t ge! omi τς 8 α yt uia filij hominü funt.Si em effent filij ταί, directiefTent,— Qruoniam ipfeliberabitme delaqueo uenantium.Ani 8.125, 8 55 TASrb Tuenim dixifti:Ego dixi, díjeftis:&filij excelfiomnes.^ manoftra ficut paffer erepta eft de laqueo uenantiüi, La; WT Vosauté ut homines moríemini:& quafi unus de prin; "Gióia cipibus cadetis.Etin alio loco:Non permanebit fpiritus ΜΠ meus in homínibus íftis:quia caro funt, ποπίαπι πο’ mines funt,propterea caro funt.Ergo quia filij homini, vn& perdidimus οἴ[ς filij dei:& praui facti faumus:propter/ " ca dirige nos,utrurfum tui efficiamurfilj. Ὁ«[rfit "T fplendo: oomíní ocí noftrí fup nos. Dicit δέ Apoftolus ad " Hebia Hebraos:QLuoniam dominus atq faluator fplendor Πε gloriz patris.Et fit(plendor domíni déi noftri fuper nos. μα... Pe Hoceft quod dicitur δὲ in alio loco: Signatum eft fuper *x3 nos lumé uultus επί domíne.Signum crucis, uexillum 4" noftrum eft. Hacinterim de palmo diximus:& ut aftí/ J( mo,diutius ᾧ debueramus,immorati fumus. Intelligi/ i P mus nos multo plura dixiffe, ᾧ debuim? dicere:(ed no J' poffumus dominínoftri uerba reticere: non poffumus i inchoatum pfalmü relinquere.Non eft multum, quod^ i" cung prodeft anima: nihil(atis eft, quod bonum eft:fr tamen bonum. Rogemus ígitur domínum noftrum fal 4^' uatorem,ut fplendor eius luceat in cordibus noftris: ut i efjciáta nobis tenebrarum impugnationes, δὲ fordidas o cogítationes:& omniía peccata propellat de cordibus rio ^ firis:ut illumínet noftras cenebras,ut fugiant tenebra:Sc j^. habitet fplendor lucis in cordibus noftris, Templum. queus cótrítus eft,& nos liberati füumus.C) uis eft iftela/., queus quí cótrítus eftcDiis(inquit)cóterat fatanam fub Roma.16.c pedibus noftris uelociter. Et Apoftolus dicit: Vt libere/ mini a laqueo díaboli.Vides ergo.quoniam ifte uenator cít,quí animas noftras uenari cupitad perditionéc Mul tos habet diabolus laqueos:& diuerfos habet laqueos. Auaricia diaboli laqueus eft:íra,detractio,Xc. bep£r a verbo afpero.C diu ín fanctitate fumus, anima no(tra tranquilla eft. Quando yo de peccatis cogitare coeperit anima noftra,turbat:& qua(i quibufdam fluctib? con; cutitur. í[Scapulíofuío obumbeabít tibí. Sed hec (τά illud Deuteronomij: Dominus quafi pullos fuos alis fuís protegit nos quafi aquila. Dicit enim(δέ, quafi aquila protegere pullos fuos. Licet ergo poffim? dicere hoc, qd deus quafi pater nos protegit:€ quafi πε protegit pullos fuos, ne rapiantur ab accipitre: lamen δὲ aliud poíTum? dicere: Scapulis fuísobumbrabit tibt. Exaltabitur in cruce:extendet manus,& proteget nos. Κάῑ(ε füb pennie cíue fperabío. Afpicies(Ánquit) manus cius crucifixas: δὲ fite ferpens momorderit, fanaberis, Licet ambules in deferto iftius feculi:fi te percufferít fcorpio,(i regulus, fi afpis,(i catera uenenata animalía, fecurus efto de(apitaic;Serpens in eremo fufpenfus eft, l| 4 Scutg OBERE c RE A aa to i i ac ο νοςοοα E £ommen.lboicronymi... a€«[ Cuto díraindabít te verítae εἰ}. Scutum noftrum rotundücít,hoc eft,exomni parte nos fepit. Non folum fcutum eft,fed X murus.Domine ut ícuto bona uolun/ tatis tu: coronaftí nos. Aliquos de ícuto coronat, Vide; te quid dicat: Domíneutícuto bon« uoluntatis tu& co/ ronaftí nos.. CLuid. meridie, Et ego fi plenam habuero fcieritlam fcriptura) rum:licet hora tertia fit tame pafco uos in meridie, Der nig δὲ fponfa in Canticocanticotum dicitiVbí páfcis in, quit: ubi cubasz In meridie? Videtis quotiíam(ροπίας nó paícitur: non recumbitin hora tertía, fed in rheridie, ji páfcis: ubi cu^ bas: ubité inuenio? dicitcl'roteges nost a ecce citeundabitteuetitas eiusnón timebis Απο τι δεμτῆς meris: facies uincere:& poft .ἲς,£p 8 νι ape oe uictorià coronabis,€ noctutno.À fagíttá uolantein díeancegócio perambur— ubi τὲ poffum inue; Scuto circundabitte.| 14e ín tenebris: ab íincürfu& ἀσιποπίο meridiano. ueritas cíus, ο níre o fponíe meus? Vis me inuenire? In niam dixerat,auer/ t Cadentallatéretuotnille:& decét milia a dextrístuís:— meridie infciéiaper boafperoxuerbum^ ed teautem riori appropínquabit. Veruntamen oculís afperü poffumus ín; fecta: in bonis operi; bus:ín claro lumirie, telligere,&harerico/— tutis confyderabís: δὲ retributíoneim peccatorimuíde^ ΟΣ ποπίδετρο habe rum,Xphilofopho^ bis Oiuoníam tues domine fpes mea:altiffimum po^ ΠΗΣ nos meridiem: rum,&iudaorum:& ocquafiuerbüafpe— füifti refugitim tutim.INon accedat ad te malum:& fla propera etíam dia, olus tranfformatur rum:nonéftuerum;, goellum non appropínquabittabernaculotuo, Qüo^— inangelum lucis:& fed mendax eft. Pro/ ipfefimulat haberefe eftquia mendaxef,— omnibus uijstuis. In manibus portabuntte:neforte— ridiem.Q.uandoha Propterea turbidum e(t,quia cóturbat aní mas noftras per meri dacium fui. Domi/ nus ergo qui ucritas eít,& dicit: Ego fum ueritas: ícuto círcundat nos uerítas eíus, tie ardentibus fagittis diaboli percutiamur. Propterea chriftus qui eft ucritas, fupponit ícutü fuum: ut fcuto ueritatis fuperet mendacíam, b e["Bon tímebío a tímoze nocturno. Dia: bolus enim femper in tenebris e(t. Vt percutíat(inquit) in occultis innocentem, Vides ergo quod quí fimplex €(t, innocens eft:&(emper in occultis percutitur. Non tímebis a tímore nocturno. C.Luod dicit, hoc eft: licet inerrorefuerís, quz nox e(t: tamen non timebis, quia habes fcutum ueritatis. ς 4Γ£ifagítta volante in oíe, Sagitta uolans diaboli, uidetur mihi fermo effe hareti^ corum δὲ philofophorum. Et ifti enim lucem fcientíae promítunt,& dicunt fe habere diem:€ non poffunt decipere,niíi lucem promiferint. Verum lux ifta quam promitturit,de ardentibus fagittis eft. Et propterea dici; tur: Afagitta uolantein die. o«[ Zi negocíoperambu: lante ín teneboío. Sagitta quidem uolat quafi in die:(ed negocium eft perambulans intenebris,€ ΑΓ Zibín curíu er ogmonío merídíano. Melius eft dicere graece ἀπὸ οσυμπ]ώμιατοο. σύμπ]ωμκα autem dicitur euentus,hoc eft, quando non fperamus:€ aliquid noui επεποτίε, Aut σύμπ]ωμα dicitur, quando fimul multi cadunt. Videte ergo quid dicat: Licet plures indocti fuerunt:tamen cu qui(anctus es,non inducaris.Do exemplum, ut fimpli, ciores poífint intelligere quod dicitur: Si ierís in ciuita/ tem monachus folus,€ coeperis deambulare: X απ ας; εἰς clamoré in circo: δὲ aliquis tibi dixerit;ueni δὲ fpecta: circus eft:& coeperis εἰ τὰ dicere, non licet: pon poffum ire:ft illetibi oftenderit infinita hominum mílía:& díxe/ rittibi, ducentahominum miliaibi funt: ergo illi om^ nes períturi funt,&tu folus faluus eris: tu debes intel/ ligere: quía(ymptoma diaboli eft, hoc eft,(cire debes quia plures cadunt. Et daemonio merídiano. Dicunt quidem multi: quia funt damones& meridiani,& hoc uulgo dicitur. Czterum ego dico fimpliciter: quoníam daemonium co tempore poteftatem habet ín nos, quan, dó peccamus. Siue mane peccauerimus,darmon ingre; ditur in nobis: fiue uefpere,(iue nocte: quacung pec, cauerimus hora, demon ingreditur in nobis. Videtis ergo quod friuolum eít,quod uulgo dicitur. CLuid er^ £9 dicit, a demonio meridiano? 3 uoniam Abraham angelos fufceperat ín meridie:& Iofeph fratres fuos ad prandium inuítauerat in meridie: Sancti enim eranc& Abrabam& lofeph:& propterea conuiuium eorum in clara luce erat, δὲ fole perfecto: Propterea pafcunt in rctíci quafi miyftéría offendas ad lapidem pedem tuum. Super afpidem& aliqua. promittunt: bafili(cam atmbulabís:& concalcabísleoné δὲ draconé.— qii regna coclorü, qa cótineritíam, αἲ ieiu/ Quoniam nía, qii(anctítate, qit renüciatione fzculí promíttunt meridie.Sed quoniam non eft chrifti lume: nó eft meridies,(ed demoniü merídíanü, fe[£adenta latere tuo imílle:er oec£inílía a oextrío tuía, Singula uerba fcripturarü,fingula facramenta funt.Ifta uerba quzru; ftíca putant a(zculi hominibus, plena funt facram&tis, Habemus ef thefaurü i(tum in uafis fictilibus. Thefau rum,fenfum diuinü,habemus in uerbis uiliffimís. Ca7 dentalateretuo mílle:& decé milía a dextrís tuis. Ex la7 tece cuíus? Ab ci? cui dictum fuerat: Scuto circundabit te ueritas cíus: nó timebis a tímore nocturno. QLuiseft iftezDe quo fupradictum eft: CL αἱ habitatin adiutorio altiffimi:in protectione dei coeli cómorabit Ab eo ergo qui habitat in adiutorio diii,cadenta latere eius mille: decem milía a dextris eius. Dextera(από! dicit: finiftra. non dici£, fed latus. Videte ením quid dicitur:Et decem milia a dextris tuis. Et quomodo dixeras:Cadenta late», retuo mille? Quando enim dextera dicitur,& finiftra non nominatur:pro Ππίϊτα, latus nomina£. Nonenim poterat iuftum effe, ut iuftus haberetíiniftram. Quite (inquit) percufferitin dexteram maxillam, przbe ei& alterà.Non dixit,& finiftram:Non enim eft finiftra quz prebetur;fed dextera altera, Ergo(impliciter dico:quo/ niam iuftus duas dexteras habet. Deniq& ille Aioth, qui fcribitur in Iudicum libro:propterea duas dexteras habere dici£:quiaiu(tus erat:& interfecit illum pinguif/ fimum regem, Cadenta latére tuo mille:& decé miliaa dextris cuis,Plures funtqui infidiant dextere noftra: non funtplures qui infidiant(iniftrz.Proptereaa latere mille cadent:&a dextris decé milia, Vbi em maiorpu gna, maior uictoria.Pauci ínfidiantur lateri:pluresinfl» diantur dexterz, 6 Θ ἤνοπσεῖίο fuío mádau(t octe:vt cuftodíant te(n omnib? vie tuío. I(tum locü diabolus fu^ per domíno interpretatus eft. Eo enim tempore quo ten tauit dominü:Si( ínquit) filius dei es, mitte te deoríum. Scriptum eft em dete, quoníà angelis fuis mandauit de te:ut cuftodiant tein omnibus αῆς cuis.In manib? ρου» tabunt tene forte offendas ad lapidé pedem tuü.Diabo G Οδ z^ Η͂ lus nihilampli? dixit, nifi hoc:quonia angelis fuis man dauit dete,ut ín manibus portentte:ne forte ad lapidem offendas pedem tuum. Mediam partem dimi(it. Hic enim dicitur: Ο uoniam angelis fuis mandauit de τος ut cuftodíant te in omnibus πῆς cuís. Hoc non dixit, ut cuftodíant te:(ciebat enim contra fe effe, Poteracenim dominus οἱ refpódere: Si cuftodít me dominus in omni bus ufjs:ergo& ate cufiodior. Tacuit ergo quod fcicbat cótra fe cffe: x zin pfalmum contra fe cffe; X pofuit qd? p(eerat. Vere diabolus quaft diabolus,interpretat de faluatore, qd? nó eft de faluato/ re Si ei de faluatore cft totus pfalmus,(icut interpreta/ εἰς ο diabole,X deipfo eft q dicit: a€f ozotegam eum qiii cogaouít nome me. Hoc cft,ego pater protegam filij meum.Si ficincerpre .xatur,diabole quó tu inclligis: uideam9. 5 Qrr in me fperauitliberabo eum: prótegam eum qm fiecfenfus;Protegam b cognouit nomé meü. Clamáuít ad me,& ego exaudiá «€um, quia cognouit "homen πιεῖ, μος,€€um:cü ipfo fum ín tribulatióne,etipiam eum& elorifi ego patet filii meum e cabo eü. Longítudiné dierü replebo εἴ:& óftenda illi Pfalmüs cantici ín diefabbati. XCI . Onüm eft cófiteri diio:& pfallere nomini tuo alti(fime.Ad annüncíandum mane miícdíam tuam: ucrítaté tuá per nocté.In decichordo fificaboeum. Hoce(t,& pfalterío:cü cantíco íncithara. Quid delectafti me dne ín factura tua:& in operibus manu tuarü exultabo. otegam, br€la/ τορι. Δαν t falutare meü. Biameum. Hoceftia g épiofum ín tríbulatío/ - mescrípíameum glo, i . eum facia refurgere. : oq Zongírudíne oíe/ : rum replebo euim. Hoc : eftin erernü uíuct.Ec - hocintelligamus de filio dei.Longitudine dierü replebo »eum.Hoc qd fequit,quó(tatin faluatorec eT£toften - dam illi falutare me. Salutare dei filius dei e(t.Si ergo de . filio dicit, quó pot(tare: quía falutare dei,filius dei εἰς - Videsergo qi male interpretatus cs o diabole. Sed fac ut fic ínterpretet ut cu dicis:Dixifti,qim angelis fuis man τ dauit dete:ut ín manib? portentte, ne force offendas ad - fapidépedé tud. Dic qd'fequit ὦ uid taceseSuper afpi/ - dem δὲ ba(ilifcü ambulabit:& coculcabit leoné δὲ draco; : nem:chriítus domin? nofter,qui uiuit& regnat in(ecu lafzculorü.Amen— fe[[»falmuse canrící(n ote fabbarí. . ltepfalmus hoctitulo prenotat. Non pót diem fabbati . agereni(i qui fex dies tranfierít.Sex diebus laboram?:;in feptima die requiefcim?, Ergo diio cantare nó poffum?, -nifiin die(abbati.CEdiu opera iftius mundi facím?,hoc eft ex diebus, ἀπο cantare nó pofTum?. Deniq dicit in - Leuit35.d Leuitico: Non facietis in die(abbatiomneopus fcruile, Ὁ υἱοῦ ergo in fabbato eft,& in requíe diii, opus ferui lefacere nó debet,hoceft,qd ad mundü iftum pertinet: - fed illud debetop? facere,qd? ad fabbatü pertinet. Vultis fcire qm in fabbato operant facerdotes in téplo dríizNon i? Nunca d licetin(abbato cuicunc lígna cedere. Denicp unus qui inuentus eft ín eremo, lapidatus e(t& occifus. Deinde nonlicetígne fuccédere:nó licet etíà aliquid operis face; te. Vídetis auté:qm omia hec quz in müido alícui facere - nó licet in fabbato,facerdotibus folis licet. Nam δὲ ligna . cedunt,& igné fupponüt:X alía faciunt minifteria:& ho ftias imolant. Hoc totü quare dixi? Vt oftenderé fcriptü €(Tein lege, debere nos ceffare etia in die(abbati ab operi bus mundí:& ea facere quz ad deum pertinet. Píalmus igit cantici e(t in die(abbati: qrí nó operamur müdo, δὲ operamur deo. Vídeam? quid nobis(fit cantandü in(ab bato,qfía mundi ceffamusoperíibus. Píalmus XCI €num eft cófiterí οὔο:« pfallere noi tuo altíffí/ me,Non dixit:bonü eft pfallere,€ po(tea con fiterí:'fed uideordiné:Bonum eft confiteri:& : bonti eft pfallere. Primü age poznitentiam:X lachrymis dele peccata: poftea canta domino:Bonum : eftconfiteri domino, Non homiínibus,fed deo.llli confi; . tere peccara,qui fanare poteft, Et pfallere nomini tuo al/ ti(fime. b«f Zid annuncíandum mane míferícozdíam tuá: €t vcrítatein tuam per noctem. Diligenter intelligite quod dicit:Ad annuncíandum mane mifericordíam cuam:& ucritaté tuam per noctem. Sínguli uerficuli ad fingulos , referuntur. Bonum eft confiteri domino:ad annuncian . dum manemifcricordiam tuam. Si confiterís domino, : annuncías mane mifericordias domini. Et pfallere no/ minituo.altiffime; Iftum uerficulum refer ad hunc quí « fequitur:& ueritatem tuam per noctem. Quando enim .€ontfitemur domino,fperamus mifericordiam. CLuado χα vo píallimus, operamur tiírtutes. Ad annunciandum mane mifericordiam cuam. Vbi funt qui(cdm literam, fcripturas intelligunt? Medía die mifericordiam dei an; nunciare non poffumus: Etcerte chriftianorum δὲ mo/ nachorum eft, maxime ín noctibus peccata fua confite/ $o. 6$ ri.Ecquomodó riuné dicit: ad annuncian: dum mane miferícor diam cuam? Quod dicit hoc eft: Non pof 5 fumus confiterí do» mino, X mifericordià eius cofequi:nift coc/ pericin corde noftro clarum[της lucere, Nifi pracefferínt te^ nebrz,& mane facti fuerit,mifericordiam domini confequf nó poffumus.Tuncau^ tem annücias mane , iniícd'iam ἀπ: cum fol iufzicie ortus in cordetuo fuerit.Etuerítatem tuam per noctem, Veritas domíní non annuncíatur,nifiad noctem: in dienon po teft annunciari.Non enim poffuntimbecilles ferre qua magna funtzneq; poffunt ea fuftinere quz precio(a funt, Vnde dicitur& in alio loco ἀξ dco: Pefuittenebras lati/ bulum fuum:hoccft, dominus pofuittenebras αεί) lum faum. Etueritas ergo domini annuncíat ín nocte: quaft quibufdam uerborum tenebris obuoluitur. In ΩΣ magnificata enigmate dicit& in parabolis: ut uidentes nó uídeant, Mar.4..b & audientes non intelligant. Legimus in Ofee, δὲ dicitur fornicaría:ludai δὲ gentiles rident.Oruare rident?Q) uo niam ueritas in nocte pofita eft, non in die. Vultis fcire quoniam ueritas dei in nocte eft ,& quafi in tenebris,& in parabolis pofita eft. Moyfes afcendicin montem fina: Exo,24.d -& ingreffus eft(inquit) in turbinem, δὲ caliginem,&in tenebras,X ibi locutus e(t cum domino: Neq; enim po; terat ifrael populus uidere myfteria dei:quia in caligine dei non intrauerat.{[3n oecacbozdo pfalterío:cá can/ tíco τ cítpara.Simpliciter dico:Q) uotienfcung leuamus manus fine cogitationibus δὲ difceptationibus, in deca chordo pfallim? domino.In decachordo pfalterio:cum cantíco in cithara.In cit^ara noftra,& corpus, X aníma, ,& fpiricus,omnibus chordis compofita funt. ker uía oclectaftí me oomine ín factura tua:«im operíbue manuum. tuarü exultabo. Chriftianus quodcunq uiderit, emper aedificatur. Monachum níhil deftruet, nifi peccatum, Q.uodcunq afpexeris, zdificium tuum eft. Vides coz; -lum:uides folem:uides ftellassuides lanam: hocedifi/ catte. Debes enim cogitare& dicere:Si fol,& luna;& coe; lum,& ftellz deo feruiunt:quare ego nó feruíam? Vides terrá:uides animalia,& omnia qua in terrís funt:& hoc confer cii animo tuo, adificatte:& dic animo tuo: Om niainfuotemporecurrunt.Siquidé uer€ aftas,autum nus δὲ hyems,nunds mutané hactépora:fed fcm difpo fitione dfi omnia feruiunt, Coelum feruit,& terra feruicz δὲ infodlix ego homo non feruio. Veniamus ad minutà animalia: dimitto nunc de elephantis:dimitto de leoní; bus; dímitto de diuerfis animalibus, uenío ad minuta anímalía.Refpíce apem:refpice formícà: uide corpus, δὲ inquire fapientià. Maior fapientia, ᾧ corporis magnitu» do. Apes δὲ formica cogitant byemem cíle uenturam:& monachus& chriftianus nó cogitant iudicium effe uen turülllz cogitant qm fame periclitari poffuncfi nó labo rauerint in a(tate unde uiuant ín hyeme:nos nó cogita/ . mus,quía fincoperetorquebimur in gehéna. Hoctotil quare dixi2Q. m nunc fcriptum eft: Qcuía delectáfti me die in factura tua. Q. d' cung afpexero, delectat me.In/ telligo ei factore,& biidico deum.Et in operib? manutiá tuarum exultabo, Vídeo arbore,& cofydero quó cortex à; arboris cft t$i7.b ad prophetam: Tu uade&accipetibi uxorem: uxorem Ofee.r.a EA rr, en zt H I 4 η j Ε £ommen.Iicronymi arboris eft quafi tunica, qua ueftitur:& quafi germen uiret. Et deínde uideo quó flos fit: quomó flos cadat:& ipfeflos uertat in pomum.Video paulatim per fingulos dies,ín(ingula tempora mihi natura operari:& in meos cibos creícere. Video quó deus in omnib? mihi laborat, ut mihi nihil defit. Propterea exulto in tedüe. aea eníficata furit opa tua boimínc. In hoc loco "Marcion δὲ Manichz userumpunt.Q.uid eim dicunt? Siomnia ' deus fecit:& in utilita tem hominum fecit: quid neceffe fuit cimi cem facere& pulicee Ego tibi breuiter re/ 'fpondeo: utoftende/ retur o homo fragili/ tas tua.(3) ui ein cogí tationé tua in coelum ponis,refpice, morderísa cimice,X contremifcis.O. uid erigeris in οσο], δὲ cogitatio tua tranícedit in coelü e Ecce 'apulíceuulneraris.C5 magnificata funtopera tua ας, Parua quidé corpora,fed magna ratío. Singula habent utilitates fuas.Ego fic miror drim in elephantis,quó& in formica:fic illü praedico in camelo,quó δὲ in culice. Vide culícé quó qua(i puncti cuíu(dà corpufculi eft: δὲ tamé uidein ipfo puncto corpufculi, omía efe mébra diuifa. Habet fex pedes: habet duosoculos: habetos: habet& uentré:habcet€ cubá uocis:habet δὲ alas. Si cófyderaue/ ris mébra,corp? nó inuenis:X ἢ magnifica£ deus:quia fine corpe,mébra funt oia. b«p 1fiimte pfunde facte funt 'Cogítatíonee tug. Qu d'cunq cogitauero, inuenire nó pof? fum.Abyffus iudicia tua.O profundü diuitiarü fapien; Eccs.7.c tic δὲ(cientie dei.Dica δὲ ego cü Ecclefia(te:Dixi fapiens efficiar,& ip(a longius facta eft a me: longius multo ds erat. Et profunda quis inuenire poteft? Ecclefiaftes qc? dicit,hoc cft: Anteq? cogitatione meà ín opere poneré,nó uidebam magnificétià dei, Dixi fapiens efficiar, hoc eft, dixi debeo quarererationes fingularü caufarum:X ipía longe facta eft a me,longius multo dj erat:hoc eft,fapien tiam quà antenó inquires,ignorabam: poftea quarere coepi, quà inuenire nó potera. c[T Clír ínfipíca nó cogno (εἰ(tultuo nó íntellíait bec. Ο πιο nà eft chriftían?: & ínoperibus non intelligit creatorem, í(te ínfipiens eft. o Lun exorifaerínt pctózes ficut πᾶς V idifti impera; tores: uidi(ti prafectos: uidifti exercitus: uidifti τόξο) rias X triumphos:Heri fuit, hodie nó eft. eqT£t appa 'ruerínr omnuce d operant(níquíraté:vt(atereant ín feculum fgcilí-Heri apparuit quafi flos: hodie flos ipfenó compa ' ret. Heri uirebat herba:hodie ficcata eft, Vbi eft illa pul/ chritudo« Nihil bonü eftnífi qd? zternü εἴ. Nihil bonü ' επί qd perpetuü eft.) d'cunq fínem habet,nec inter bonanumerandum eft. ΩΣ τα em mihi prodeft, fi heri 'prafectus fui, X hodiefame morior ΣΟ τ ἃ enim mihi deft,fi anteriori dierex fui:€ hodie in carcere moriore me qd prateritü e(t& fine habet,nihil eft. Vnufquifqs 'móftrü de(zculo uenitad hanc uitam. Alius matré reli/ . quit:alius;filios:alius,uxorem:alius parentes. Recorde/ mur infantiz no(tre:recordemur adoleícentiz: recorde miur φ alígri habuerim? diuítias:& unufquifq pro uiri bus fuis habuit quod potuít. Ecce tranfiuimus ad hanc uitam. Vbi funt illa oía? Cogitata magis doloré faciunt, uoluptate, Nihil eft itaqp bonü,nifi qd? perpetuü eft. f Zuautem altífirue(η eternü οὓς: quouíà ecce inímíci tuí ofie:quon(à ecce fnímící tu peribunt: et oifpergent om nee quítoperan£ intquítaté.Si peribunt, quó difpergenéz Ω αἱ em femel perierit, difpergi no poteft.Debuit dicere: Ecce difpergent& péribunt. Ω uod ergo dicit, hoceft: Inimici tui domine peribunt, Cum omniíatibi fubiecta fuerintomnis qui inimicus tuus fuerit poftea efficietur ΟΣ mágnificata fant opera tua drie: nimis profunde: c facta funt cogitationes tua. Virinfipiésno cógnofcet: e& ftultus non íntelliget hac, Cum exorti fuerint pecca e totes ficut foenum:& appáruerínt omnes quí operan£ t iniquítaté. Vtintereant ín(κα! fzcculi: cu ute altiffimus ín zternum domíne. Quonià ecce ínimicí ταί dre: quoniá ecce inimici tui peribunt:A difpergené omnes « quí operan£ íníquitatem. Et éxaltabi£ ficut unícorniís e cornu meum:& fen&ctus mea ín miferícordía uberi. amicus:hoc eft;nà peribit hó:fed peribit inimicus Ὁ αἱ inimícus fuít,aamicus erit:& fic peribit inimicus. ec cc inimici tui peribüt: δὲ difpergent οἷς qui operant ini, quitaté. QLuó Π(ancti(imul funt, gratiofum eft:ficfi pec catorcs fimul fuerint,dfi peffima cógregatio eft. Ὁ uáto ein plures fimul fue/ rint,táto peiores funt, Denig co tped tur/ ris edificabatur con, tra deum, difperge, bantur in utilitatem fuam, Confenfus eo, rum malus fuit: di/ fperfio uero profuit etiam illis ipfis qui di fperfifunt,&«[€xal tabítur ficut vnícoaía co?numeur. Semper cornu in regno poni/ tur.In teinimicos no ftros uentilabim?cor nu, Denig nullum animal in téplo immolat ἀπο, qd? cornu habet. Tría immolabant ἀπο in templo: immolabatur taurus: im; molabatur ariessimmolabatur hírcus.Tria immolaban tur,£uniuería cornuta funt. Nifi enim aliquis habuerit cornu in quo inimicos uentilet, nó eft dignus immolari deo.Propterea€ dominus cornu dici£, his qui credunt in eum:Et ín cornib? crucis(uc uentilauit inimicos. Ibi confudit diabolum,S& omnem eius exercitum;Chriftus quidem crucifixus erat in corpore:fed uere crucifigebat ibi damones.Non fuit crux,fed tríiumphusfuit: fed üe/ xillum fuit.Propterea conícédit crucem, ut nos deterra in altum tolleret. Ego puto crucem faluatoris iftam effe fcalam quam uidit lacob. In ifta fcala defcendebantan; geli& confcendebant.In ifta fcala, hoc eft, cruce defcen; Et defpexit . duntiudzi,& confcendunt gentiles.Et exaltabitur ficut unicornís cornu meü.Al(j habebant plura cornua: ego unum folum cornu habco. Mihi aute abfit gloriari,nifi Gaf.éd incruce domini:per quem mihi mundus crucifixuseft, & ego müdo. bI€tfenectue mea ín intferícozdía vberí. Sene&us noftra,oleo dei indiget.O, uomodo enim corz pora noftra quando laboramus(loquor fimplicius pro pter(impliciores fratres, qui nó poffunt intelligere fube reficiuntur, ni(i unctione olei: quomodo lumen quod in lucerna eft:ni(i oleum miferis,extinguit: fic& lume fenectutis mez, oleo δὲ mifericordia dei indiget utcre/ fcat.Denig δὲ apoftoli aícenduntin montem oliueti: ut quoniam laffi erant,& indigebant lucernz ipforü oleo domini,deoleo domini illuminent, Vnde dicit& iuftus: Ego autem ficutoliua fructifera in domo domini, Etin egg| alio loco dicitur: ΕΠ tui(icut nouellz oliuarum.Íri cit cuitu menfz tuz,Nullus alius mons erat, de quo afcen/ dit dominus gna cadorü,nifi mons oliueti? Nunquid non erat mons ífublimior in galilaa Thabor? Ω πιά ne; ceíTe fuit ut dominus de monte oliueti, confcenderetin regnum calorü?Sed uide quid te fcriptura doccat: Nifi tibi& lampadibus tuis oleum miferis,non poterís afcen dereregna coclorum.Debes effe ín monte olíueti& non in ualle oliuarum, fed in monteoliueti. Dicat aliquis: Οὔκ eft ία uallis oliuarum« Habet diabolus oliuas fuas:habet philofophos:habet hareticos: habent& ipf oleum. Et ipfilumé fcientiz promittunt: fed illa oliueta in perditione deducunt. Oleum auté peccatoris nó im; Ῥδηφοῦ pinguet caput meii.Nos ergo rogem? diim: ut fencctus noftra, δὲ omnis nofter labor,& omnes tenebra noftra, olco diii illuminent,Diligéter attendo in fcripturis, ubi primü legerim fenectuté, Adam nongétis triginta annis uixit;& tri fenex nó dicif. Matufalé nongentis fexaginta nouem annis uixit:& fenex nó dici£, Venio ufqyad dilu uium:& poft diluuiü p annos ferme tría milia:& πα] inuenio qui dictus cft íenex, Prim? Abrahà i dicié, tcerte G H : limius):quomodo corpora nofira quando laboranto M Ἰὰ νῷ fim f, VG Zin pfalmum Etcere multo minoris tatis fuit Matufalem.Sed pro. terea dicit fenex: qm(enectus ipítus inuncta fuit oleo ds^ Gdi.25,8 uberi. Denigifcriptüeft ibi: Et mortuus eft Abraham, " nutritus in(enectute bona,plenus(inquit)dierum.Pro; pterea in(enectute bona,qm plenus dierü, Omne enim ΧΕΙ XCII$o. 66 nr zPírabilee elatíoneo marío. In fzculi huius fluctib*, o( Z5irabílíe ín αἰτία οὓσ, Gloriofus refidens ad dexte,; ram patris, p«[£ cftimonía tua ofie credibilía facta funt nímíe.Per apoftolos tuos, ἃ 4Γ£»omáü τ oecer fanctítu/ do ofie(η longitudine oíerü. Ecclefiam tuà quà exhibuiftl tépus inripfies ue tibi non habenté ma; erüc& nó nox.Hoc ἃ TW aum; ἷ ugamciri imumqdditumer X Etdefpexitoculus meus inimícos meos:Xabinfurgen| grosdignerismuny Bc Abrabun, dici tibus in me παν νεα audiet aurís mea. Iuftusut— dosacíplendidós cu ener ὦ αἱ en Πιο* palma florebít:ficüt cedrus libani multiplicabi£. Plan- ων wb" sie fem So refe ὃ tati in domó domini: in atrijs ἀεί noftri florebunt. qd in terenarifümus fimulfenes dninun/ RT"n 2."T: ad uítá: quia tibi e(t cupan, eq Gc,' Adhüc multiplicabuné in fenecta uberí:& benepatien ἀπ πο αιες είν] druelibani multiplica^ teseruntut annuncient.Q i rectus dris deusnofteri&— eitufan&to, honor δὲ bir. Lignum ben? nó eftíniquitasineo, LaüscastiiDauidindieante Βίοτια infecula aca olens,lignum unde ex lorum.Amen.. templi tecta contecta: fabbatá;quando fundata eftterra. ΧΟΠ κα€ alinue oatiíd fub Vterdrusliba, ε ΙΟ míü?tegnáuít decoré indutus eft:índurüs^ quartafabbati. Semp ni multiplicabitur:li gnum imputribile. B eftdüs fortítudíne& précinxit fe. Eténim fit^ detitulo difputam?, utex título intelligat TP rome i mauít orbéterrz:quí nó comouebit. Paráta fedes tua:€ paimus Primus Η-*- αὖ: noftri lozcbunt.Anipi| extünca fcculo cu esEleuduerüt flumina ἀῆε: εἰομαιε— C) saa abaci planar εἴη pegno— runt flumina uocem fuam.Eleuauerüt flumína fluctus medio abbat eft:qfi a Congb reor Visi τ fuos:a uOcib? aquará maltará.Mirabiles elatónesma— τῇ Ἱητησαι b Reb τος lorigauit:fed disi, ὁ rissmírábilís ín altis dris. Teftimónia tua credibilia fa^^ madis. Dies em dria : Erementi dedit, I Han q έξα(unt nímís:domáü tuá decet fanctítudo dre in lon^ ph λό ia ni,hoc etin ecclefia: r Gítudíne dierü. Pfalmüs Dauid quarta fabbatí.—^zquales dies. Habet : non muris,fed in do; T. rae em ex uno latere, dí Lua7,e gmatibus.Regnü em 5 Eus ultiónum domínus: deus"E ΧΟΠ primü, fecundi, ter; dei(inquit) intra uos ultionum libere agit.Exaltare qui iudicas tek tium:&exalio latere πῇ. QLuicung plan/ ram:redde retributionerm faperbis. babet diem quintái, ἵ tatus fuerit in domo Es έ Ví. fextü.feptimü. Vide^ : ἀπῇ hic radices mi':"KPqUO(isipitur quontá dies ἵ feritibi loresafferet,—- Vos Spr hp Plantati in domo domíni: in atríjs dei noftri forebunt. Ita funt zterna tabernacula.Q) uz funt ία atríaeDiuer fein coelo manfiones.Simulq uidete quid dicat:Planta ' ttin domo diii:in atríjs dei noftri florebunt, Hic domus £(t.ibi atriü eft, Debuít αεί primii dicere fcd?m ordine, atriü:&(ic domü.Sed uidete quid dicat: Hic licet uídea/ mur in domo effe, cti migrauerim? ad regna caelorü,ad ' comparatione angelorii,& uirtutü ceterarü: nó fum? ín domo.fed in atrio fumus:in initio fum?,nó in perfectio; 'ne.Non em erim?angeli,fed quafi angeli. Non tibi quafi parum uideat homo.fi ficurangelusfueris, c T Zidbuc inultiplicabunt(η fenecta vberí.Foclix ifle quí crefcit quo7 tidie:qui fenefcitatate:fenefcit& uirtutib?. Hac ínterim ide pfalterio dixim?: locuti fumus δὲ de euágelio pauca, 'dixim? απού& de Apfo. Orem? drim utomne qd? dixi mus nos:X quz audiftis,opere cópleam?:& uerba uer: tamus in opera: ut qui híc plantati fumus in domo diii, in atrio chriftifloreamus: cui(it gloría in fecula fzculo^ rum.Amen. Ὁ 4Γ Zauecantíciipfi oauíd(n oíe ante fab; batum:/qfi fandara eft terra.I(te pfalmus ἀόςξ cótinet pro, hetz, uírtuté atqp magnificetiam domini decantantis. € ninusregnauítioecozé índuít, Píal.XCII Cum refurgens a mortuis,fanctorü fibi cho; rum adiünxit. f([ 3nduít ofia foztítudínem, Ω υἱὰ diabolüoppreífit.&«[ t pzeciaxítfe ᾿ς Nürtute.O fi multicudine angelica círcüdatus, remeauit adpatre. b[ terfi firmauít ozbé terre: d nó cómouebi£, In(tabilis em& mobilis effet adhuc,nifi(ua fuiffet refur; te&ionefirmatus.{4{ T»arata fedes tua. In animabus (anctis.Tu em praelegifti eas ante conftitutione mundi: uteffent genus electü. ΚΑΙ£rtunca feculo tu eo. Eta re7 furrec&tione,& ante cóftitutioné mundi, 14[ leuauerüt flumina ofie:eleuauerüit fumína vocé fuá. Apoftoli:quorü fluenta predicationü, ariditates gentium irrigaueruttt, m« à vodbueaquarg mulrar. Detrahentiü populorü, et: quarta, hoc eft,quar ta fabbati ex utroqp latere duplici trinitate firmatur. Si, . mulgiconfyderandum:quia quartus numerus,uirtuüte decimus eft.C) uomodo?$1 enim computes,& ordinem facias:sunum,duo,tres,quatuor, decimus numerus effi citur. Vidiftis ipitur quoniami quartus nutherüs efficit decimum:& confy derate ex hoc: quia quatuor euange/ lia in decalogo computantur: ut quodcunqp dicebatur in decalogo, hoc compleatür in quatuor euangelíis: ue non di(fentat lex uetus ab euangelica dignitate. Hocin terim diximus detitulo, nuncueniatmus ad pfatmum., (ιο vltíonumotmínue:^ Píalmus XCIII Όευ vlríonum libere egít.C)ruia tanto tempo; relatuit,& non apparebatin populo: poftea : líbere αρίε,Ο ία antea ignoraba:ur, poftea tríumphauitin cruce,Deus ultionum domín?. Si deus ültionum domin? eft,mihí uíndictam δὲ ego retribuam dicit dominus: gud te cupi$ uíndicare homo« Habes ultorem deum. micus tuus,ciba illum. Si fitit, da illi porum. Haccenirm faciens, carbones ignis congregabis fuper caput eitis, Hoc non uidetur pietatis eife, fed crudelitatis.Si eniti bene illi facio, ut illi malefaciat deus: not uenit hoc dé pietatefed de crudelitate mentís.C) uod enim dicit Ápo ftolus:Si efurieritínimicus tuus,ciba illum:fi(itit,da illi potum: Που» uidetur mifericordia. Hoc uero quod infert: Haec enim faciéns,carbones ignis d Dii fu» per caputeius: non uidetur mifericordie εἰς,(ed cru/ delítatis$. Viderís enirn propterea panem dare, X Δα ἀπὲ dare bibere:utille in fzcalistorquea£.Et hoc dicit Apo ftolüs:& mifericordiz praedicator crudelitaté docete NO tgitur fic accipiendum,fed alio fenfu:Si ce percutit inimi (6, tu ei przbe& alterà maxillam. Si tibi ille malefacit, tu illi fac bene.Sí eim hocfeceris, carbones ignis congre/ gabis fuper caput cius. Q,d" dicit hoceft,mtidabis eum s a peccato. icithoc& Apoftolus: Si efurteritini, Roma.r.d E £ommn.lloicronymi| a peccato. Vincit cii crudelitas illius patientia tua.Si fa; gittam dirigas in lapidé,€ lapis durus fueritnon folum nó infigiZ fed refilit.Sicinimicus tuus fi te percufferit,& reperculfus nó faerítipatiétia tua fupcratus, ad meliora couertié. a«[ Glfgyquo ρειόφεῦ ofie! νίφαυο pctózee glo ríabunturzImpatiétía. humana, nó uult dei habere patientia. Mi^ feri πὸ 5, qui nolum? nobis deum effepa: £ientée:X inimicis im^ patienté.Si qfi pecca: más, patiété cupim? deum: fi qii aliquis in nos deliquerit, ir ὁ ipfum nó uolumus e(Té patiétem deum. νίφα ο péóres glo riabuntcNon eis(uf ficit peccare, fed εἰ in peccatis g'orian£, ccare:fecüda info; icitas immo πό! ma,non agere ροζ sentia, I(t1ergo pecca torcs Πο folum non fiectunt ceruice fed li bere poft peccatüfüü gloriant, b4T€ffa; buntur et loquenf(μέ quítaté, Proprie hac y de hareticís loquif.€«1 oquent ófies d operant híquí E tateri. Videtefignü: Qcui male loquif,neceffeeftut ma»^ Lu.6.g Ἰείαςιάε, Exabundantia ein cordis os loquitur. Vbicüc confciétia uafnerata eft,ibi in ore facilepeccat, Ὁ 4(o pulá rud οὓς bumilíauerüt. Semper dei ppfus humiliat; dei populuscpprimir.Populütuü die humiliauerunt. Sempppfus dci humiliat:X imitat deü qui humilis fuit δὲ mitiscorde. c«[Cíduam cr aduena inrerfecerür:et pu^ píllos occíderüt:er oiterürnó videbit ofía. Licechoc mani fetum fit fcd ni hiftorià:femp em quicüg ρταίιαϊο indi, getfacileopprimit:3 quàáto aliquis humilior fuerit, tan to ille magis qui opprimitoffendit deü: t€ fcd m Tro pologíam interpretemur: Dixerami em de hareticis hoc. dici. Viduam€ aduenam interfecerunt, Vidua illa quae deü uirü habere defiuit, ahima e(t pctóris Αα ποπ cft, qui nó eft habitator, πος οἵ, αὶ nó habitat. Ille q nuper crediderat,repéte(candaligatus perít.Et pupillos occide| runt:X dixerütnon uídebit.dris. Miramur fi pupilli di/| cuncur,ubi uidua eftcSicut ο utdua,anima ρᾷδεις e(t: líget oetio íacob.Hoc dicitois qui óppritnit(an&tos. Illis hoc dicentibus, uidete fpirituffanctus quid-efpon deat. “6 3ntelligite q tifiptenreseftto(n plo: erftulttaliafi fa». pitezqut planrauít aurem/mó audíere Qui figuluseft,rgno ὁ ratuas faüc cuíalium facit audire, etgó ipfe nó audiete QLui míh^i dedicoculos,ergo ipfenó uidet? Qcui aü&tor eít intelligétie mex,ipf?nó intelligitzzI(telocus aduerfus' eos maxie facit,q Antropomorphite fünt: qui dicütdeü-habere mébra,quz etíá nos habem?. Verbi caufa:Dicat deus habere oculos:oculi dfi refpicit oia: man? deifa; Gríü..b citoia:Etaudiuitinquit Adam fonü pedü diii deambu. lantis in paradifo H ec firiplicitér audiunt:& humanas imbzecillitates ad dei tmagnificétià referüt. Ego auté dico, qp deus totus oculus eft:totus mari? e(t:totus pes eft. To tus dculuseft:quia oia uidet. Totus manus eft:quia οἵα opcra£.Totus pes eft: quía ubiqp eft. Ergo uidete quid dicati Qxui plàntauitaurem,non audiccz Nofi dixit: qui plantaui auréergo ipfe αυτ nón habet,Non dixitzergo ipícoculos nó haber.Sed quid dixit? Oui plantatit au rénóaudict; δὲ q inxicoculos,non cofyderatcz Membra a Víqyquó pctóresdiüe: ufqgquo pétótes gloriabuné qs * Effabüint δὲ loquen£ íniquitatétloquént omes qui ope »rant iniuftici Dapuli tuü driehumilíauerüt: δὲ haere: e ditaté tuá ucxauerüt. Μίδα& aduéná interfecerüt:& pupillos.occiderüt.Et dixerüt nó uidebit dris: n& intel ma deus lacob.lntellioité infipicntes in p li aliqti fapite.Qui plantauit aurem,non audiet: aut qui Ὁ finxit oculum;no cofyderat.Qui córripit gentes, ri ar^ ξ guetzaut οὐ docet hominé fcicntia.Diris fcit cogitatio, i nes hominü:qm uanx funt. Beátus homo qué tu eruPrima infetlicitas eft" m dicrís dfie:& de lege tua docuerís eum. Vt mítiges εἰ a 5" díeb? malís:donéc fodía£ peccatori fouca.Q uía nó re; pellet dfis plebe fuá: δὲ hereditate fuá nó derelinquet. Q ποαάαίορ iufticiacouertat in iudicium δὲ qui iuxta illam omnes quí recto funt corde; Qüiís cófurget mihi: -. aduerfus maligaantes: aut quis ftabít tnecá aduerfus ἡ |! ftabitmecü aduerfus operantes iniquitate? Hos u los faluatof loquit:Ego fanctus fum: in cruce fubleua/ culit:efficiétías dedit, b 4΄€xuí cozrípit atteeinó arqnet; Q.uialics docet, ergo ipfenó nouit? f4[€xuí cocetbo/ mínem(αν. Subaudi£, ergo ipfe nó habét fcientiam? κ Za(at cogítaríonee boim:qrn vane funt. Legim? in. Pocta(zculari: O curas hoim, o quanti eft in rebus in, ἹοίορΏ iftü uerficu/ lum ad coclü leuant, Et quid dícüt2 Nihil potuít prudentius di ci;Ecceruftican? no, fter hebraus afitan, ta fzcula hoclocutuf. :& ftulti tatem:mittuntad ftu dia: erudiunt: uenit ufc ad adolefcentiá: rintp annos triginta, una febricula uenit, & tollítoés cogitatio» - nes.Inimicü habeo: δὲ dics íudicij eft ad Mailer i Rid tríginta dies,dieb?& noctibus nihil aliud cogito,nifi qd illi refpodeam:[Ine; 'étulo meo fum:& cogitatio mea abfenti refpondet íními coiNon eft ibi inimicus,R& uerba refpódent inimico:Die operantes| bus& noctibus in cogitatione fum. Cü auté dies iudicif .uenerit:omnia illa qua cogitauerá,pereunt;& qd'cung deus dixerit,hoc loquor. Propterea δὲ diis in euangelio ane.Ertge^tiles phi. eft. Erqd dixit2Düs" fcit cogitationes ho» minü,qmuanafunt. Vultisícire qi cogi,. tationes hoim uanz, funt? Pater& mater.. nutriüt filii: promit, tuntíibi deillo foclict difponüt ut etíá mili». . tet. Cüoiacogitaues αἰτ-( Π ftabitis ante iudices, nó cogitetis quid refpódea Lu.n.b . tis:quia diis dabit uobis in illa hora quid refpondeatis. Disfcit cogitationes hominü qm uana funt. Vna cogi tatio foelix e(t,cogitare ἧς ἀπο. l&Lobeatuebomo quem. . tucrudterío oomine.Foclix eft,qui deo magiftro utitur.—— in€(Οι ot lege tua oocheria eum: vt inítígee εί a οἰκο ma».. lía. Videte quid dícat: Beatus homo quem tu erudieris. dne:& delegetua docueris eum, hoc eft,(cripturis tuis, Hocauté quid prodeft,ut doceat iile delege tuat Vt mie citatio& opera de(cripturis,mítigat nobis dies malose n€ Zonecfodíat peccatozi fouca Ὁ uando tu erudieris ,, delegedni,unum tibi in duplex diuiditur.Tibi em dies fic pupillos illos dicit,qui patre amiferüt habere deü. Ec." dixerat. OL uid dixerunt? Γά ου vídebít ofio:tiec intel mitigat malos:& peccatori fodit fouceam. oq[€ufocon , tigcseia dicbus malis. Videtis igitur qm fcientia&exery. furget inibi aduerfue malíanauteo:aur de ftabítmíbiaduer per perfonas mutant: δὲ pptereaobícuri funt:& nimiz difficultatis eft fcire in(ingulis uerficulis quis loquat, Quis confurget mihi aduerfus malignantes: aut quis cu tus fum: mortuus fum: re(urréxi: δὲ ad colos uictor afcendi.CY uis e(t putas de farictis qui mecum refürgete Ergo quod dicit, hoc eft: Propterea refurrexi,ut δια-, mecum refurgerét.Q. uis refürget mihi? Q.uando dicit quis, ceteros prouocatad furgendum. Q) uomodo eif legimus in E(aia: Qyuem mittam ad populum iftum:X E64 quis ibit nobís?&c, Sicut F(aias ipfefe offert: fic& diis prouocat nos dicens: QLuis refurget mihi aducrfus ma lignantesc Q,uicüc refurrexeritmihi rcfurget: deme. ἡ exercitu eft.Adueríus malignantes aducrfus diabolum δὲ exercit cius, Aut quis Πα δίς mecum« Videte ordiné& Non dixit primum:quis ftabit& quis refurger,(ed quis. refurget δὲ quis fiabit, Prim enim furgim?, dcindeftar mus. Aut quis(iabit mecü aduerfus operantes iniqui/ tatem H fue eos doperant iníquitatézObfcuri funt pfalmi:& fem»-; ain pfalmum ΧΟΙΠῚ$o. 67 MU ΠΑ tatem?Q.uafiimperatorftet& dicat) uis uenitinexet— pereunt. Similis exitusfed diuerfa premia i y*-eiumeot 4 4ΓΠΙΠ qz ofis adiuuírime: paulomínudbabí^^ cator habét. Alius ducit ad ERAT REA e Lue gauít ín(nferuo anima mea. Propterea drie refurgo: quia^ gna coelorü.Et(anguíné innocenté codemnabunt.Suffi m tu fuiftiad inferos, refurrexifti. Detentafui(letanima^ cittibio infteconícientia cua.Et fi códemnatus fueris, fit : Νὴ mea apud inferos,(i nó tua ania deinferisrefurrexiffet,— fanguistuus innocens:& clamabit ad dim. κα£tfa, a b4L Síoícebá morua ctue eft mibi oomín? br eítpee meus. Coníy, ἡ"initatZ" NU uis 15 ín refücíü. Locus ifte UN derásfragilitaé me3. 3 Opcrantes íniquitaté? Nifi quid diisadiuuit merpaulo,—(oia Arianos facit, his& imbecillitatem hu^ mín? habitaflet ín inferno ata mea. Si dicebam motus— Qi en coradicunc Mets manjnonputabam 4 9 nif;- ΔΗ͂; diio faluatori, qd f i pedémeüfirmofiare CIt pes me?:mifcd'ía tua ἀπε adíunabat me.Scdimmul Οδ arem qe taf ον adu. Vbici. pone« títudiné dolorá méorü ín corde meo:cofolationes tua— dicimus: Fa&us cft m pedem, lapfíum; eneheclom: ne bet ümebaRurlumcogi, lttificauerütanímá med. Nunquid adharct tibi fedes προ ἤρα RE ἊΝ RC-- rf ΄ ΄ H Η-.-—»» in Nite, tabam pomen tui:X ὃ iniquítatís:quí fingis labore in precepto. Cáptabüt in. patrehoc EAR dE e ene aam ede t anima íufti;& fanguíné innócenté codemnabüt.Et fa^ mur Sida de pare x ü ς δι 4-^-: T.-» dicit: Ds factuse TN polozó meo:(ncoz^ 6 ctus eft mihí dris ín refugii:X deus meus ín adíutoríü^ mihiin refugiüi, hoc ὼ à ΜΕ fpei mex.Et reddet íllis iníquítaté ipforü: δὲ ín malícía eR inieflisédia eft: :“1. ͵ Ρ-^ 1S C vm meam,Hocipfum&—€orü diífperdet eos:& difperdet íllos dris deus nofter. rans qui emere mr; wCert4b Apfusloquitur:qim p ΤΙ ας cantíci ipfi Dauid. ΧΟΙΠΙ fugium.Sic& falua; lite fcd'm labores& mife Επί lem? αἰδιοηιδ; tor qui femper erat, id Mas ημας(οίκου ἱ níteexultem? dno:íubilem9deofalutaríno— mini atuator factus — p paumur bab? F ftro.Przóccupem? faciéeifin cofeffione:& ín. εἶ. Da dans cantí, :» ἐν P 1 ἢ- m- i Ad. e incolis. Magnitudo» plalmis iubilemüs εἰ, Qin delis magn? dris,& réx ma- τὰ fear. d ΜῊΝ ΣΤ eguus fup omnes deos:qi no répellet dris plxbetn[ῑᾶ,— pphetz, cohortantis : o przmiorü eft."; QE sop prem τ ὃ Οία τν manuei?funtomnes fines terrz;& altitadines— Pominefad deum de "m Quot patimur ἃ}, 4 d e Ni DA: t Me toto corde rraníire. "m nea totmeremur& rmontiü ipfius funt.Qim ipfi?eft máre& ipfe fecitillud:—Píaimmus ΧΟΠ sin coronas Hox εἰ ns t&Íiccam mánus eíus formauerüt. Venité adoremus& nitet m ponítenta,otósme—procidamus δὲ plorem? ari diim qui fecit nos:quía ipfe vormiín os am| ConfoleusesVnam ,e(tdnsdcus nofter. Ec nós pplüs pafcuz eíus: δὲ oues íubilem? iini fudi lachrymà: unà; L e i:: oco falutarí nfo. Intel; d Ἢ Β΄ meruicofolationem. r manus cíus.Fodié fi uocé cíus audieritissnolite obdu^— tigamus quia pfe eft wan Decem fudilachry^ rare corda ueftra. Sícut in ítrítatione fcd'm díem:ten^— düs:&ipfemorte(ua na mas: decé merui con Go;. cótulitnobis falute, uiri folaiones.Q.uanti, tatíonísía deferto. Vbi tentauerunt me patresueflrí:—& ἐγ Ἰδεροκιαρεπιηα n curq fuit podus pe probauerüt. faciceiue ín ofeffíone, LM nitentiz, tantus fuit Priufds nobís auerfa logs& cofolationii numerus, o€T&nífingítlaboz£(npzece;— facieirafcat,cófiteamur pé&tà nta.€T€tín pfalmíe(ubile nem pto.Nemo dormies coronat: nemo fecurus poffidetre/— mus cí.Pfallentes in cordib?nofttís, deo gratias agentes, io ς; gnacclorü: nemo referto uentre, pócdignede ieiunijs— m«[€i oeue magnue ofio.Nullus ei equat magnitu; aci di[putare, Vides ergo quid dicat: quifingitlaboremin^ diníjideft potentieeius, nf£trexmagnue fup omnea rn pracepto.Oiia pracepta diii laboré habét. Sinelabore^ oeos.Ipfeem omníaregit. ο[ οπή nou repellet ofia ln non poffum? poffidere regna coclorü. Vultisfcirequia^ plebem fuam.Q πᾶ proprio cruoreredemit, p έυία a53* Marb,tg.c ita e(t2Si uis(inquit)perfectus cffe: uade uendeoia quz d meii Ἰ δα (00 η almi ns yis d rd yc rl yit ΜΠ" n ἥ f 4 NMacuk, t. poffides,& da pauperíb?:& uení fequere me. Q, ui uult, ínquit;cófequi regna coelorü,dieb? X noctib? oret; uígi/ leticiunet,iaceat in facco,nó ín pluma,nó ín ferico. Poe; nitétia nó amat delitías, C uía cinere,inquit, tang; pané manducaui:& potü πιεῖ οἴ fleru mifcebam, Ο ui fingit laboréin przcepto. e([£aptabür ín απίπιᾷ íuftí. Videte quo nó uidet effe οδίοπαης.( uz em eft cofequétía:qui fingit laboréin przcepto:captabuntíin animà iufti« Sed qd'auris carnea nó intelligit, auris fpiritualis íntelliget, Quid ergo dicit: Qc ui fingit laborem in przcepto.Pro; preninquiclaborams in praceptis ἀπί dicb? acnoctí/ us,uigilamus,oramus,ieiunam?:qi multos habem? aduerfarios,qui captantanímà iuftí, Videte quid dicat: iufti captant animàa,nó iniufti.Non em uolunteos deci/ perequi decepti funt fed iuftos. Vri dicitur in Habacuk: d E(ce eius elect. f[t(anguíné inmocenté codemnabür. Solent aliqui dicere:llle qui occifus eft:nó occiderc£,nifi fornicator effet: aut aliqd?peccatü habuiffet. Ruina illü nó occupaffet,nifi fuiffet p&óor. Naufragiü illum nó ορ’ preffiffet;ni(i aor fuiffet. Videte ergo quid dicat fancta fcriptura:Et(anguiné innocenté codemnabunt. Cdiu in ο fzculo(amus,oiía in cómune patimur.Tuftus& peccator equaliter naufragant:Equalé habent carne:& «quales códitiones carnís,Iuftus€ peccator, equaliter i manu eíue funr omnce fines terre. Pugillo em, id eft po» teftate,concluditomnelatitudineterrz, q[£taltítudé neo montíum ípfius funt. Pradicationes apoftolíce, quas ipfeinfpirat. r 4Γ€àmípfiue eft mareict ípfe fecít íllud.. Hzc& de feculo íntelligéda funt:& de ifto uero marií,ad cófutationé eorüi qui dicunt aquas a deo nó effe creatas, Nam δὲ Salomon ex perfona fapientiz( qui eft chriftus) ait:Priufds produceret fontes aquarü,ego eram. eq[ t Prouer.jc ficcam manue cíue foemauertitit, Siue arua,(iue humana corpora. τά επί adozemtue et pzocídaimue: et ploze/ mue cozaim ofio quí fecít noe: q2 ípfe eft ofie oeuo nofter. Coram illo profterní: δὲ ipfi peccata cutn fletu& lachry: mis confiteri; íterü atq» iterü propheta hortat:qué fciunt effe deum omniü fzculorü. ν 4Γ tnoepopulue pafcue eíue:er ouee manus εί. Cui? fanguine uel redimimur, uelalimur. x4[ll2odiíe fi νος cíue audíerítieinolíte ob» durare cozda veftra: ficut erf ín(rrítaríone fcóm οίει renta tíoníe ín oeferto«C. Euicentiffime hzc pandit Apoftolus ad Hebraos: necaliam ínterponere praíumimus expo C fitionem.Q.uí ítaaít: Quidam em exacerbauerunt, fed Heb. nonomnes: qui profecti funt ex sgypto per Moyfen. Ω uibus autéoffenfus fuit quadraginta annis? Nempe illis qui peccauerüt: quorü δὲ corpora profitata funtin deferto, Q.uibusautem iurauit nó introíre in requiem, nifi illis qui increduli fuerüt Ecuidimus quia non po/ mmm. tuerunt £ommen.l2icronymi tuerunt introire ppter incredulítaté. Timeam? ergo:ne forte accepta pollicitatione introeundi in regnum eius, exiftimet aliquis ex nobis deeffe. Ete nobis nunciatü e(t, quéadmodü& illis, Igi£ exhibeamus nos fanctos,ut introire mereamur per credulitatéin íllam requie, qua fperam?accipere.Per chriftum dominum noftrum:cui eft cum eterno pfe€ fpiritu/ fancto, honor€ glo; ria ip(zcula fzculo/ rüm. Amen. aq Cf oon? cdífica batur poftcapttuítaté/, cantícii oauíd.ifte pfal ς mus hoc título prz/, notat.lotü myfíteriü— ín tículo eft. l'otius e uite noftre facram επ& falus in titulo€. . Qi domus xdifica/ batur poft captiuita/ tem., canticü Dauid. Iudai locü iftum fic intelligunt: C.fi poft , babylonizcaptiuita/ tem, fub Egra δὲ Zo; tobabel& Icfu filio Iofedek rurfum αι’ ficatum eft teplum, Dauidin fpiritu απ’ 1 tequingentos annos fciebat rurfum xdificandum effe templum.Hoc illi dicunt. Si hoc íta eft o iudze ut ínter/ pretaris,quid fibi uult quod fequítur: Cantate domino canticü nouüi:& deinde: Annunciate ínter gentes gloria ciusc ᾧ eft iftud cantícü nouü: quz funt ift gentes? Videtis ergo qim fcd'm literam interficienté períítus ftare non poteft, Ergo myfticeinterpretandü eft: qi domus edificaba£ poft captiuitaté. Vtinà& mea dom? zdificet poft captiuítate. Multi de nobis capti fant: multi ducti funtin Babylonia: multi iugum Nabuchodonofor fuis . portauere ceruicib?:multi miífi funt in caminü ignis,& arfcrunt: multi cemplü perdíderüt:& in illis domus dei fubuerfa efz.Infoclix Iudas αἲ apfus erat, dom? dei erat. Venit diabolus,& accepit buccellam:& ftatim intrauit fatanas ia illum:& domus eius fubuerfa e(t:& nó eft in/ ftaurata:quiía nó egit paenitétia. Sí quis yo poft peccatü agit paenitentia, í(tius dom? poft captíuitaté rezdificat. Orem? ergo δὲ nos diim: primü quide, ut nó fubuertat domus noftra,ne ueniat Caldzus& Affyrius:& templti chriíti in nobis(ubuertat, Si aüt fübuer(um fuerit quafi in naufragio, fecüdo folacio per tabula poffum? faluari. Ω ἢ dom? edificabat poft captiuitate. C) uotidie dom? ifta chri(ti in poenitentibus ínftruit. Denig nó dixit: qr domus zdificata eft:ne tantum uideret fuifTe prateritüz fed xdificaba£,ut quotidie hocfieri demóftret.Hoc πίον rim diximus deanima noftra. Caterü poffum? δὲ aliter dicere: αὖ ecclefía chrifti in(trucbat poft ruinà. Videa/ mus ergo poft itumtículü quidfequat. Pfal. XCV zlntate ofto cantícá nouum. Foelix poenítentia: licet ruerís:tü fi egeris poenitentiam,noua do/ mus dei diceris.Cantate drio cantici nouum, Noua domus, που merct cantícü. Cantate diio cantici nouü.Cuicantate? c([ Cantate οΠο omnía terra.Si detemplo hierofolymz dicit o iudee, quó omís terra prouocat ad laudé? Cantate drio omís terra, fte lo cus& iudzum uincit€ Nouatíanü.Cantate ἀπο omnis terra, Non hierufale,fed omnís müdus.Hic πάσης occi ditur. Cantate ἀπο omnis terra. Nouatianus occiditur. Q.uó* Dicit efi Nouatíanus: Suntaliqua peccata, pro quib? debem? agere poenitentia. Ac fi dicat: De menda; cio, deperiurio, defurto. Caterü qui fornicatus fuerit, quí homícidiü fecerit: ifte agere nó poteft poenitentiam, probauerüt& uiderunt opera mea. Quadraginta at nís offenfus fuí generationi illi:& dixi femper hí errant corde.Et íftí n6 cognouerunt uías meas:ut iurauiínira s mea fi íntroibunt in requié meam. quando domus&dificabat poft captiuítaté. Ni; Antaté diio cantícü nouü: cantaté drio omnis terra. Cantate diio& benedicite nomíni eius: A annáüncíate de die in ἀϊξ falutare cíus. Annun. cíate ínter gentes οἰοτίᾷ eíus: ín omnib? populís míra^ bilia eius.Qmm magn?dris& laudabilis nimís:terribilis eft fuper omes deos.Qin omnes dij gentíüi daemonia: diis auté celos fecit, Confeffio δὲ pulchritudo ín con^ fpectu cius:fanctimonía δὲ magnificentía in fanctifica t tione cíus.Afferté domino patríz οξεία: afferte dno gloriam δὲ honore: afferte drio gloríam nomíní eíus. Audi quid dicat: Cantate dfio omnis terra. Omnis auté terra,& adultera eft,& homicida:& omniía peccata terre; nafunt.Sí autem uníuería peccata terrena funt: qualia, cunq peccata habuerís,age peznitentíam,& faluus eris, 0 qnare olio« benedícite nomínt εἰ} 6 Nomé domini, faluator eft: ex eo qd* in nobis factus eít; Cantate domino, ἐς zinnáücíate oepíe fn oem falutare εἰμ, Quid uult dicere; annunciate de diein diem falutare eius2 Ω πὶ fimplex eft, fic intelligit: Omnibus dieb? laudate drim, hoc eft, diei(uüccedat dies:hoceft, laudafti hodie,lauda& ενα; no. Vídet quídéfen; fus ες fimplex:(ed míhi uideturaliquid facraméti latere. An/ nüciate de die in dié falutareeius.Non po teft laudari faluator, nifi in die. Debuerat enim dicereLaudate diim die ac nocte, fi deifta die diceretur, Debem? enim dicere hoc,fi fcd^m literà intelligimus. Si ergo ín dielaudamus diim,iterü ín nocte laudare non poffumus:Videteergo quid dicat: CL uádocüq laudatis diim, femper illumin Iucelaudate:non in tenebris peccatorü,fed in luceuirtu tum.Semper in aníma tua,íol chriíti oriatur: ut femp in tenafcat lumé που, Annunciate de die in diem faluta/ re cius.Dicam?& aliter: Duo funt dies, nó tres, nó qua^ tuor,non quinq. Duo funt díes, uctus teftamentum,& nouum. Etin illo chriftus lucet:& in ifto chriftus lucet. Noliteeum tmn laudare in ueteri teframéeto,nefitis iudai; Nolite eum ti laudare in nouo teftamento, πε Πίστα” nichzi. Laudate illum de die in diem,hoc eft, in ueteri& in nouo teftaméto: quz duo dies, unam lucem faciunt. Cántíca Dauid XCV Tollite hoftias Propterca fcribit& in Leuitico: Omneauté animal qd?{αυ finditungulam& ruminat,mundü eft. Hoc eft, ἢ duas ungulas habet δὲ ruminat,mun dü eft, Si ergo unam ba; berungulam,nó eft mnundü.Iudzus habet unam ungu lam,& pppterca iímmüdus eft. Manichzus unam habet ungulam,& ppterca immüdus eft, Et quia unam habet ungulam, nó ruminat cibos fuos:necid quod femel in: uentrem miferit,ruríum educitad guttur,& ruminatil/ Iud& tenuc faci:ut quod groffum fuerat,rurfum tenue mítta£ in uentré:hoc quidé pertinet ad facramenta diui na dicere.Omne animal qd findit ungulam& ruminat, mundü eft.ludaus unam ungulam habetin unum eit tif credit teftamentü,& non ruminat. Legit ei timodo. litera: nihil confyderat:níhil quzrit intrinfecus. Eccle fiafticus Yo ungulas findit& ruminat, hoc eft, in utrüqy creditteftamentiü:& in utrockp teftamento fzperequirit, Et qd'cunqp latet in lítera,in fpiritu profert, Hoctotü qre dixizQ. uia fcriptü eft: Annunciate de die ín diem falu tare cíus.Propterea δὲ apoftoli bini mittunt: pptereanó: habem? unü oculü,fed duos.Propterea duas habemus aurcs, ,ppterea duas nares, ppterea duo labia, ppterea duas manus,duos pedes.Nihil in nobis unti habemus, nifi qd? turpe eft, Et corporis noftri mébra, duorü tefta/ métorü facraméta teftan£, fq[ Zifferteofio patríe genríiz afferte ofio alozíá et bonozé.Si de téplo hierofolymae dicii tur:quid fibi nunc uult,afferte diio patrie gentili: affer/ te drio gloríà& honorécGentiti multitudo, uocatio gen tium& ecclefiz cógregatio cft. Afferte diio gloriam& ho norem, ΟΠ honoram? dfim ip corpore nofiro, gloríaf dominus zin pfalmum XCVI$o. 68 ἣν' domin? ίη ποὺ, Αβέτες diio glorianominieius.Gloria^ Chriffusin nobis crucifigitur. Foclix c(t;in cuius corde W^ ferui, gloria dii eft. Clutuosrecipit, merecipit.Fodix^ quotidie Chriftus refurgit:(i quotidie pro peccatis fuis C M^^ féruus,ppter quem diis gloríat, a«[ Zollíteboftíaset| etiam leuibus agit poznitentiam.Faelix eft qui de monte iu, fntroítein atría εἴπ. Hoftiam fanctam, uiuam, placenté. oliueti afcenditad regna corlorü:ubi funtoliuz domini N dco, Tollite hoftias. Vosipfiaffertehoftias. Q,uasho/— uberes, ubilumen chri(ü nafcítur:ubi(unt oliueta diii, i fs ζ MES ipfi Efoie Ego ein quafi óliua n oftia Virginitas»ho a Zar;: ἂν δν 2 57"betisindomp dhi ^ locaufiüi Chrifti e. ὃ 1 ollite hoftías& introite ín atría eius: adordte drim in. ERA DA s Maite fiue atrío fancto eíus, Comtmóueatur a facie eíus uniuerfa^ noslucernánofiram Ly' in uirginitate, fiuc in, Ὁ dicio ix"m met Nu 3 2-^.' deiftaoliua: m RC an fuebcon ὃ terra:dicir in gentibus quía dris regnauit. Επξηίην οι”.(ἃ fakes iuto ἮΝ dne, hofiía hri f rexit orbem tert qui non cómoucbit:iudicabit pópu-, regna coclorü. Ete tir eft. Rem nouam 2, δ losin zquitate. Lactént col δὲ exultétterra,cómóuea£— S9'rexitorbéterra,q nk quor: hoftia caftita/ D/ E x: t non cómouebít:quí τὰ tis ipfafe portat. Tol. marc& plenitudo eius:edudebunt campi δὲ omía qua^ prius p.pecéatis tov m Me hoftis PER! ín εἰς(ης. Tuncéxultabüt omnía ligna fyluarü a facie rotis ὡς εἷναι "m rateofim ínarríofan/ η dri quia ucnit:quóniá uenit iudicare terram. Iudicabít. te. Defaturo bociu? "ἰῷ(ο εί. Video plura.; οι ξτγα ín aquitate:€ populos ín ueritate fua. dicio dixit: in d itera; ii atría: uideo unum Püln£si-: e e. toadueniet iudicare roi atríü, Tollite hoftías P laimus ipfi Dauid quando terraetusTC^— deuiuis& mortuis. )& introiteinatria ei?, ἃ O mínus τον( ftítuta eft cí. XCVI ο?ctent cc. Aphi, Ecce plura atría.Rur fum adorate drm in atrio fancto eíus:ecce : unü atríum. Videte: ergo qii nó poteft de uno atrio ueniri α plura atrja:fed | de plurimis atríjs uenit ad unü atrium. Vultis fcire hoc. * Matifusf ipfum myfteriü?Ecce in alio loco negocíator ille quí ha; - bebarplurimas margarítas: uendidit plure$, ut emeret unam.Et in Míchea dici£:State, inquit, in uifs dfii:& in^ quirite inquit; uiam diii. Nifi(teterím? in ufjs plurimis, r B garitz plures? Qcuz funt uíe plures? Ο κα funt ifta αιτία plura:ucinueniamus unam margaritam,X unam ' uiam, XunüatríumzAÁbraham,[[αᾶς, X lacob, Moyfes,. Na Efaias, HieremíaS,E cechiel, duodecim pro» πεῖς, Dauid,Salomon fuerüt atria, hoc εἴ αἰτία noftra unt. Primü in illa intram?:€ deillis atríjs poftea ueni/ mus adatrium euàgelíj,ubi inuenit chriftus. c&[i£om Ium nó mouet a facie dei: fed quicung terrenus eft, ílle refpicit drim:& cómouet,& tremifcit. Ὁ 4Γ Zícíte ín gen tíbue qz oie regnauit, Ni(i terra cómota fuerit:& a fuo ter reno opere recefferit, dominus nó regnabit in gentibus. €[£teif cozrerít ορθό rerre ἀπό cómouebif. Nund corri icur,nifi qd antercctum fuit,& poítea deprauatum eft, Scit δέ nos,X omne humanü genus naturaliter intel: ligit deum. Null em ges funt,qua naturaliter nó in; telligant creatore fud. Licet ein lapides&lígna ueneren; ' tur:tfiíntelliguntaliquid maius ες ᾧ ipfi unt:& in er/ - rore fuo indicant fe habere fapientia: hoc eft, nulla gens eít, quz naturaliter non intelligat ἄς, Denicqp gentiles idola colunt,hoc eft.lapides& ligna uenerant:& fi forte rixam fecerint,& fi iuramentü aliqd inter iilos uenerit: nó dicuntlapides ifti uident: ligna uident: fed deus ui;: det,& deus audit, Videte ergo quid dicat: Ete correxit orbem terrz,qui non cómouebit. Ideo uenit chri(tus& correxit genus humanü,qd'ante fuerat deprauatii:ut in humani.In ipfa columna zdificata eft domus eius. Ego €rucé dico:nó lignü,fed paffione. Ceterü crux ifta& in ."Britannia cft:& ín Indía eft:& in uniuerfo orbeterrarü. Lage Deni quid dicit& dris in euágelioz Nifi culeritís cruce " meam, quotidie fecuti fueritis me. Videte quíd dicat: o Nifi anima ucftra(τὰ ad cruce fuerit przparata ficut mea yi? fuit p uobismei difcipuli effe nó poteftis.Foelix qui cru "i..€em,& refurrectione,€ locü natiuitatis chrífti, X locum γα'.. afcenfionis portat in pectore(uo.Foclix eft qui Bethlehe Jb"" fabetin corde fuo:in cuius corde chríftus dtidie παίει, aif επί quid dicit Bethlehem?Domus panís. Simus& »' nosdomus panis eius, quí de coelo defcédit. C) uotidie * mobis Chriftus crucifigit: Nos mundo crucifigimur:€ gnauít exultet terra: lxténtur infula: multa. unam uiam inueníre non poffum?.Q) uz funt ifte mar iiouea£ a facíe eiue vniuerfa terra. V idece quid dicat: Coe aternü nó mouea£.Crux eim ipfius,columna eft generis ucl reliqui(απ, b€[ χι terra. Corpora fcilicet coe; MUN leftia,(€[ Z/»ougat mare ct plenítudo eíue: ozbíe terrar& er vníuerfi d babitang. ín eo.Saculum utiq ut ín melius cómute£, Κάῑνδαυάς» bunt campi τ omnía que ín οίο funt. Anima fanctz,& prz/ fertim uirgines, qua diucrfis florü fuauitatibus pollent. I4 Z unc ercultabunr omnía lígna fyluaríi a facíe ofi.O. uia nó funtobnoxia combuftioni. in.€[€) uía venít,Primo aduentu ad redimendum. n[€i venít(udícareterrá. Iterato ad iudicandum. of 3udícabít o2bem terrarü ín equítate: et populo ín verítate fua. Vt peccatores fubdat ponis: iuftos premtjs muneretaternis. Q.ui nobis εἰ; morem nominis fui tribuens,praftare dignet: ut ín illo tremedo iudicij téporenó collocemur in ΡΝ nume; ro:quí nos redéptos cius fanguine cófitemur, ipfi gloria : cüxtéerno Bie δὲ fpiritufancto in fzcula(zculorü. Amen. p.AL3pfioauíd quando terra eíus reftítuta eft οἱ, Legi/ mus in Regü δὲ Paralipomenon libris: qi Dauid belli, cofus uir fuit:& uníuerfas gétes in círcuítu fubiecerit: 8ξ in(τᾷ redegerit poteftate, Hoc interím fcd^m literá.intelli gamus hoc modo: Pfalmus Dauid qué cecinit díio: qfi uictis aduerfaríjs reddidit terrz fuz, hoc eft, ludex pa cem, Hoc fcd'm hiftoriam. Caterü fi Dauid interpretat, fortis manu: Fortis autem manu nemo eft, nifi-ille qui uicitomnes gentes nofter Dauid, ad quem clamabant daemones: Quid uenifti torquere nos antetempus fili Mattb. S,d Dauid: ifte píalmusab eo copofitus eít: αἴ reftituta eft| ei terra.Etegregie dixit quidam: qin terra ifta qua refti/ tuitur,corpora nofitrafunt. Vere efi eo tépore debemus cantare diio:qii terra noftra compofita eít.Dicam? auté nos& alíter: Non em nocet,(i candé rem duob?& tribus modis intelligam?.Scriptum eít em in Salomone: Αι» mes,inquit,ea in tabula cordis τα! tripliciter, Non nocet diuerfum aliquid dicere,cti uno fpiritu dicit. fi terra eius cóftituta eft. Terra ifta απιεῷ Dauid nofter omnes uinceret:nó habebat pace,(ed ubiqp erat difcordía, Alia gens colebat louem:alía, Mercuriü:alía,Junoné:& omes gentes diuería idola habebant. Vexillum crucis eleuatü eft: omnís terraconftituta eft,. Pfalmus XCVI € mínueregnauít exultet terra. V niuería terra δὲ omnísorbis, qui damonib?& idolis fuerat ante fubiectus, deo nofiro regnante latetur, -Diüsregnauit; Drs creator qui uos fecit, ipfe regnauit.O uos quí antefubiecti eratis fub dominio día boli, nunc fubiccti eftis fub drio creatore. r«| Z.tentur ínfule multe; Bene dixit deanimabus noftris: qua uaríjs cogitationib?,quafi uaríjs incinde tundunt fluctibus. Nos auté dícamus& infulas,ecclefias. Denicqp dicit& in alio loco: Conuerten£ ad me ínfulz multe. Vultis fcire mmm a quonia Nubes' £ommen. IDicronymi. quonia infulz dicantur ecclefiecDictum eft in prophe/ ta ex perfona domíni: Loquere( inquit) habitatoribus infula huius.Latentur infula multe.(Q uomodo enim infule ín medio marí pofit funt:(ic& ecclefia quafi in medio mari feculi iftius pofita funt:& ita perfecutio/ nibus, quafi diuerfis tunduntur fluctib?. dédieiudicdiciture c 4p Sgníeanteipfompieredet; Qj. Ignem iftum qui fanctus eftnó timeat: qui peccator eft, timeat. Ignis iftefanctos purgat: peccatores confumit, Ignis ante ipfum pracedet, ΟΣ αἱ facit angelos fuos fpi$3,104 ritus:& míni(tros fuos ignem ardentem. Ego puto iftos c ignes, hoc eft, angelos eius. Iti er^ M uu ΄ ΄ ΄ ἯΙ“(5 ΄, 5; Verüiftzinfalerun, ὃ Nubes&calígó in círcaita eiustiufticid δι iudíciam cot^ φρο angeli, hoc eft, duntur quotidie, fed« rectío fedis cius.Ienis anté ipfum rxcedet:& inflam^— ignis eius,pracedent nonfubrauntur.In πον αμιάξίαηε ftd? mabit ín circuitu inímicos eius. Alluxérüt fulgura eius ante eum. Ifte ignis. quos cófumitzQ. ui/ habentfundamentü e Orbiterra:: uidit δὲ comota eftterra. Montésíicutcera— cung;eftlignum, foe chriftum,qui moue: 1 iní:(c domiíní omnis terra. rinó porci. aru fluxerunt a facie domini: a facie do. num, ftipula. Ο υἱ autemraurum,argen ,-.."id ΄ ΄ Φ" beeetcaligo. Ego pu, f Aunünciauerüt caeli iufticíam eius: δὲ uiderüntomnes^ rum eft& lapidefyre to nubem iftam effe, de qua dicit in euan in ignem, fed mun/ b ην gloríam eius. Cónfundant omnes qui adorant ciofi, mittitur quid£ gclio: Etoperuit,in, i fculptilia:qui gloríant ín fimulacris fuís. Adoráteeum- dior inuenitur. quit, eos nubesluci/ kh Matib.r7.a da: Eotéporequádo| ores angeli cíussaudiüit& lactata eft fion. Et éxultaue Ὁ€ luerunt ίσα, ra cíue oibí terre. Di; rranfformatus edo." runt filizz uda: ppter iudicia tua drie. Qr tü dris alif^ cuncphilofophi, qd mínus,G apoftoli ce; Ciderunt, operuit eos , fimus fup omné terrá: nímís fupexaltarusesfup omes— fulgura ex nubium. collifione generent, nubes lucida Ερο 5 deos. Qüi diligitis drim,odité malü:cuftóditdrisaías ΝῊ enim priusfonir. puto iftas effe nubef: quib?mandauit dris Ffa.s.b nepluant fuper ifrael imbre. Ego puto{145 efTe nubes, $$.15.b dequibus in alio loco dicitur: Veritastua uícp ad nu» Io5.14.2 bes. Veritas domini illa, qua dicit in euàagelio:Ego fum uia, ueritas, δὲ uita. Veritas dei,chri(tus eft. Veritas do/ mini αἱ ad nubes. Nubes apoftolí(unt& ,pphetaiftis mandatü eft, ne pluantfuper ifrael imbré.Ex quo enim (fcd? m hittoríam, quod fcriptum eft in libro ludicum) fudici..g uellusillud(iccatum eft:pluuia in unigerfo orbe difcur Ε ricOLuoddicitur,hoc eft:Ifrael(iccatus e(t:& pluuia fa; peromnem orbem di(currit. Nubes δὲ caligo in circuitu E(a.19,a cius. Dominus uenitin zgyptum fuper nubem leuem. Videte quid dicat, dominus uenit: Dominus atq; falua; tor in zgyptum i(tam in qua nos fum?:in locü tenebra/ rum ubi pharao eft, dominus uenit, Non uenit, ni(i irn nubeleui.Nubes ífta leuis quz eft? Videtur mihi(ancta Maria, nullo humano femine pragrauata. Ifta nubes leuis uenitin mundum, δὲ fecü portat mundi creatore. Et quid dicitur ibi in Efaia? Dominus uenit in αογριᾶ fuper nubem leuem:& confringent idola aegypti. Venit dominus,& idola zgypti commota funt,& cócuffa, atqp deftructa. Nubes ifta deftruxit Serapim in Alexandria, Non imperator homo mortalis: fed nubes ifta quz ue nit in zgyptü. Nubes δὲ caligo in circuitu eius. Diximus ας nube:dicamus de caligine. Dominus in caligine eft, Dominus aut in lumine εἰς, aut in caligine. In lumine incipientibus eft.Incipientibus enim fimpliciter loquif: qui Yo perfecti fant,illis myfticeloquit. Deniq:apofto; lis non loquebat quafi turbis,(ed intrinfecus loquebat, Etquid dicit? Qui babetaures audiendi, audiat. Ergo hocquod dicit: δὲ caligo in circuitu eius, hoc eft:& my» Πενία in circuitu eius. Propterea dicitur€ in Exodo: k Exo.t9.c omnis, inquit, populus ftabat deorfum: Moyfes autem folus ingreffus eft in monté(ina in caligine.Non e po; teratomnis populus,dei fcire myftería, quz folus pote: (P8,17.b rat noffe Moyfes. Dicitur de deo:Pofuit tenebras latibu; lum fuum. b«[ 3ufficía et(udicium co:rectto fedío cíus. Quid uult dicere: correctio fedis eius« Debuit dicere: ftabilítas fedis eius.C) uando ergo dicit: correctio fedis eius, oftenditur quodcung corrigitur, prauum ἐς anted corrigeretur. ludícium ergo dei anted: ueniat ad iudicandum,quafi prauum uidetur. Nunc uídetur in, iuftum,X prauum effeiudicium. Ὁ uádo enim iniqui homines ditantur δὲ(anctí pauperes funt:nóne uidetur iudicium dei effe prauum? Q,uando autem uenerit ad iudicandum,utreddatunicuiqp(cdm opera(ua:co tem porc quafi οοττίρεξ fedes eius, Deniqy uultis(cire quia fancorum tus auditus fuerit, fulgura non profpi; ciuntur. Hoc dicit δὲ delapide ignario: qui nificollifus fuerit,medius ignis non egredit. Hoc diximus fcd'm hi; ftoriam,& paruulis adhuc loquimur. Diximus ergo. naturam rerum: ut ex natura rerum, fpiritualealiquid proferamus.Lapis quí uulgo uocatur ignarius: fi folus e(t,ignem non poteft mittere: fin autem cum alio lapide collifus fuerit,medius ignís excutitur. Fac mihi effenuz bem Hieremiam, E(aiam, Eliam, nubem autem& Pau; lum δέ Petrum,& cateros apoftolos fta ergo nubes quando colli(z fuerintinter fe,emittunt medium ignem. & lucet orbi terre. Alluxerunt fulgura eiusorbi terra; uidit€ commota eft terra. Apoftolorum fulguraalluxe runt n toto orbeterrarum, Commota εἰς. ΠῚ loqueban tur:€ tonitruum uocís eorum uniuerfus mundus au diebat. Duo habebant pariter:& grandem uocem,€ fplendida fulgura. Hac fulgura credentes(πίτα bant:noncredentes comburebant.— e4[ 2/»ontce ficut. cera flurerunt. Mihi uidentur iftí montes efTe demonum poteftates. Siue certe montes, fuperbi quiqp homincs, Ignis ifte nó confumit humiles, fed quicunq» montuofi funt.Denigy quando fulgur emittitur: difficile illos ρετ’ cutit,qui in ualle funt:(ed femp illos qui in monte funt, f« sfnnpacíauerunt celí íuftícíam cíue.'(ti funccocli,de quibus&€ ín octauodecimo pfalmo dicitur: ΟἿ enar/ rant gloríam dei, Cocli annunciant íufticíam eius: terra nóannunciat,(3 uicunq codfum eft, non timet iuftum deum. 0 uícung de colis eft, non timeteius annun/ cíare iufticiam. Q uicungp(anctus eft€ coclum eft, ifte iuftum deum non tímcet. Peccator autem mifericordem quarit deum. Annunciauerüt coeli iufticíam eius:euam gelifteícilicet.-ᾱ€f€t víderunt omnee populi glozíant εἰσ. Qr uia etiam quibus non eft annunciatum deco, intellexerunt deum in carneueniffe, b 4Γ£onfundan; tur omnes quí adozant fculptílía: quí glozíanrur(η funu: lacri fuío. Vt dum in fpe uana confunduritur, ad illam ueram ualeantperuenire.{4{ Zidozatceum ΟΠ ΠΟΘ 8Π7 gelietus.Annunciatoresregniillius. ἃ« Ziudititet letata eft fion.Ecclefia quz glortam eius fpeculabatur. I€t exultaucrunt ΕΠ iude. Anima confefforum. m 4 Ῥλορτετ iudicia tua vomíne. Quia cuftodieruntea, τ(ΓΕΘ uoniam ru ofie alríffimue fuper omné terram: nímía fupereraltatue ee fuper omnea ocog. Et non folum fuper deos,(-ἆ etià fup coelos coclorü. o«[ ΘΟ Οἱ τίσ ofim, CLuifoluseftbonus. p[f ditemalum.Diabolum. q€ Cuftodit oominue animae fanctozü fuozurm: oe mam peccaro:íe liberabit eag, Ne eis aliquid noceat. uxor sg Q ng t gue 1 lins Np ΤΠ 1 Yuside img WT iras(cr mii itio mais epit Αν ο Να) η im mud mut, ES zin pfalmum à([Zuroracitíufto. Chriftus refulget in corde eius. b4[£trectío cozde letícía.O uia quem expe&tabant;cer/ neremeruerunt,€f Zetamíní(uftí(n oio:et cofitemínf memozíe fancrítatío eíus. Ο. οἱ eum in re&i cordis lumi/ ne córemplamíni, iugiter collaudate,uel fanctitate eíust quia ueftr memor fuit, ut fanctificaret: ucl ρίοιαιξ, qua uos in regno fuo affciuit. Ω πί nobis praítare dignetur: ut eíus lu, mine noftris cordíb? oriéte, mereamur ab €o de prafentib?erui: cuius fumus bapti(/ mo a ποχῆς orígina/ libus liberati.]pfi glo riàcü eterno patre€ fpiritufancto in fzcu la(zculorü. Amen. o«r fYalmus oauíd. Iíte pfalmus uocem gpphete cótinens: po tentiam narrat domi/ gane d tutis. Ρα]. XCVII 4 Zintate ο ο» míno cantí/ cum nouum, Canticü nouti,eft dei filius cruci fixus:quod nund auditum fuerat.Noua res, nouum habet cantícum. Cantate diio cantici nouum. Homo quider eft, qui paffus e(t:(ed uos cantate diio. Paffus c(t quidem quafi homo, fed faluauit qua(i deus. Cantate diio cantici ποπ. Canticü nouum,mereat no E3;61.a men nouü.Propterea dicitur& alibi:Et uocabit,inquit, nomé nouum.Nouü nomen, που meret canticü.Ecin Bpocal:3.c Apocalypfi dicit: Qui uiceritinquit dabo ei calculum: CSS δὲ noménouüfcribam fuper eum.Nomé που chriftia/ norum eft. Cantate domino.) uare?Q. uid ením fecit? ' Qcuareem nouum mereat canticü?.(έλα mírabilía fecít.Signa fecit in iudais: paralitícos fanauit: leprofos : ueneno fufcitauit. Hoc& alij fecerüt,ppheta. ertit panes paucos in plures:€ pauitinfinitü populü, Hoc fecit& Eli(us. Ccuid ergo fecit noui, ut mereatur nouum cantícü* Vultis cire quid nouum fecerit deusz Q.uafi homo mortuus εἴ ας homines uiueret. Fili? dei crucifixus eft,ut nos leuaret ad coelum. Cc uoniam mi; rabilía fecic. V τη εἰς(círe quoniam mirabilía fecit? Filius 1357&RtUIT.d uiduz iacebat in coenaculo: uenit Elifzus& cótraxit fe: iore die mast inci quii από ο” inis wie i ὦ Ὅθ.117.ς μι” uj Wo, (»" d 1 hm. "if ip? |f d Dis "d Pg κ e ᾽ & osad ος pofuit:& man? ad manus,X pedes ad pedes. Siem expandilfetfe,nó reuerfus effet filius uidua. Ideo fe contraxit, ut uiuificaret. Cum effetín forma dei:ideo accepit formam homínis: ideo fe cótraxit,ut nos faceret aliores. g ΕΓ Cluauít fibí ocxtera eíua. Cd dicit,hoc eft: Saluauit homines: non alienti,(ed(αἴ opus:hoc eft, quod fecerat(ibi;(ibi ipfe faluauít,Fecerat hominé ία’ luütem,qui uitio fuo períerat.I(te mortuus eft,ut faluaret τον, fibihominé dextera fua. Dextera hic pro uirtute ponit: δὲ brachium prorobore. b«[£tbzacbíam fancti cíue. Licet& brachium& dextera chríftus dicat: Dextera ἀπὶ fecit uirtutem: δὲ brachium dni cui reuelatum eft: came hicdechrifto dici£, í4['tBorum fecít ofíe falutare fuum. Non dixit:oftendit,(ed notum fecit.C) uod dicit; hoc eft: quod ante nouerant deum,&(uo uitio obliti funt. Ergo deus ueniens,(ua gratia hoc quod perdiderant,manife/ ftauit eis.Ergo hoc dícit: Ille quem nouerat Adam: qué tiquerat Seth:qué nouerat Enoch: qui ínuocauít drim, &(perauitín eum:& nouerat Noe:& poftea oblitus fue rathumanü genus:uenit iterum in mundum: ut homí; ries qui poftea obliti fuerant, iterum cognofcerent. Νο’ tum fecit díis falutare(uum.In hebraico legitur:Notum "fcit dominus Iefum fuü. Vbicunq ein faluator dicit:in *bebraico,lefus ponicur.-k«L3 confpeciu gentíum reu δι ef osa. , fanctorum füorum: de manu peccatoris liberabit eos. * Lax órta eftíufto:S& réctis corde laxtícía. Latámini(ιά in diio:& confitemini memoríx fanctificationis eíus.^ Pfalmüs Dauid."uk" Antaté domino cantici nouum: quíá mirabi.: [ία fccit:Saluáuit fibi dextera eius:& bráchium i fanctum cius. INotüm fecit dominus falutate fuum: in } cónfpectu gentium reuclauít iuftíciam fuam.Recócda mtus eft mífericordía fua: δὲ ueritatis fuz: domui ifrael. n Viderüntomnes termíni terra:falutare deí.noftri. In^ ὁ bilaté deo omnis terra: cantate& exultate& pfalli^ ate. Pfallité domíno ín cíthara: in cithara δὲ uocepfal^ nici nominis ac uir/ e mí:in tubis ductilibus& uoce tubz cornea. Iubilate ín XCVII$0. lauít(n(tícíam fuam. Nequadp irmfolaTudza;fed in confpe: ctu gentíü.Tuftum em erat, ut faluatorfaluaret creatura fuam. Reuelauitiufticíam fuam, qua incredulitate ho; mínumfueratobícurata,{4 4fRecozdattie eft inifcóie (ug. Conclufitomnia fub.peccáato,utomnibus mifereat, m:«Γιξι verítarie fue vomuf ífracl, Miferi-? cordízrecordat:uerí tatem implet. Recor/ datus€ miícd'ie fug, hoceft, in gentiü po» pulo. Et"ueritatem fuam domui. ifrael, Hoc opere cóplens, qd patríarchis.pro/ miferat.-Πϐ[ CJíde» runt omnee finee terre falutare cef noftri. No folus ifrael uidit& Ii da,fedomnes finest fimul(πὶ myftí/ cum intellectü, fines terre. Ορ αι in me/ dio terrz fumus, dei uidere nó poffum?, .QLuando ergo quafí relinquimus terra,& ^ ánfummitatefumus, tunc meremur uidere deum. Vultisfcire quotó fines terre uidcant deum: Legimus in Ecechicle: Et rotz,in; quit ille qua üoluunt, dicebat eís: Gelgel, quod dícitur reuolutio,Gel em uolutío: Gelgel, reuolutio, Rote ergo illz audiuntreuolutio. Ccuoniàrota quafi páruo quo/ dam fpacio terram tangit:& tota feftínatad coclum:ideo dici& in alio loco: Sancti lapides uoluunt fuper terrà, Et quid dicitur in Ecechiele?C) uocung»inquit, ibat fpi ritus,illucfequebant& rocx.Et nos fequamur fpiritum fanctü,ut dicamur rot«.Et quíd dicit ibi« Et nó, inquit; ibantretrorfum,fed(emper ibantante fe.Simulq: confy derate quid dicat: Non,inquit, reuertebant, fed femper ante fe ibant.Prateritorü eim obliuifcebant, ad priora fé extendebant.Et plena erantjínquit,oculis.Omnia ΟΠ ΠῚ rotarü iftarü plena erant lumine dei. Non eft iftius tem/ poris:ut de rotis,& de cherübiím, δὲ de animalibus Ege; chiel difputemus. o 4] 3ubilate veo omnío terra. Non fo lum Iudza fed omnis terra iubilate diio« Signa míttité uictorisexercítus, ρ΄ 6Γ(Cantáteiet cxültate/et pfallíte, Cantate,cogitatione:pfallite yo;hoc eft,omnibus mem; bris ucftris.Pfallacmanus in eleemofyna: pfallat pes uà densinoperebono. q«[»fallíteofio ín cirbara.Omes chorda ueftrz uocales Íint.Nó poteft cffe cithara, Π uná XCVII . confpectu. 69 C: Ececb.ie Zàcb.9.d D chorda defuerit; Qr uid tibi proteft,fi fis caftus: fifislar^ us ín cleemofyna,& inuidiofus(ise(3 uid tibi prodeft, ifex chordas integras habueris,& unà ruptam ς Sí una chorda defuerit, perfectus cithara fonus effe nó poterit, Γ΄«[ 3ntubíoouctilíbue et voce tube cozniec. Legimus íti Numerorü libro,duo genera effetubarüi; Vnum genus effe rubarü ductileex argento: aliud efTe genus tubarü corncarü. Ergo hícutrunq dicit: In tubís ductilibus δὲ uocetubz cornez. Ω d dicit, hoceft: Tuba duétilis ex argento fermo dei eft:& eloquia domini, eloquia cafta: argentü igne examinati, purgatü feptuplü, Rurfum ir uoce tuba cornez,hic regnans inducitur uir dei, In fcri/ pturís proprie cornu,pro regno dicitur,& pro potentia: ficutibi(criptü eft: Erexit cornu falutis nobis. Ftin alio loco fcriptum eft: In teinimícos noftros uentilabimus cornu, Ergo uidete hic quid dicat: Duas babetote tu/ Bas:& argenteam,& corneam. Argentcam, ut habeatis fermonem.Corneam,ut habeatis uirtutem. Vultis fcire quoniam cornu femper in bonà parte ponítzLegim? iri Leuítico:Nullum animal offera£,nifi quodcundqj cornu tum eft. Tria genera animalia offerunt: Bos,qui corna habet; δὲ aries, qui cornu haber:& hircus, qui cornti inmm 5 habet, Nütieitó« Luct.iug T$): 4B £ommern. RK2icronymi habet.Sine cau(à putas dici£:ut nullum offerat animal, ni(i qd cornutü eft? Ecnos ergo dpdiu habemus cornu, meremur uictima eífe dei. Si auté cornu noftrum fuerit excuífum, quafi debiles fumus:& inter facerdotes dei uenirenon poffumus. a«[ Z»oucaf mare ct plenítudo eíus. Mouea£ mare: δὲ amara aque mu/ tentur in dulces.De/ nid»€ mara mutata e(t:& factaeft in dul, cem faporé, Aquam íllam amarà nó fecit aliud dulcem, nifili/., gnum crucis, quod miffum erat in eam. Mihi uidet amarum mare, lex effe Moyfi, Hoc eft quod dicitur mara,hoc eft,amara. Hacamara aqua,legis ueteris accepitlignum crucis:€ effecta eft dulcis. b&f lumína plaudent manu fimul. In^ terrogemus iudaos, qui(τ πὶ literam intelligunt: Flu/ mina uentrem habét:flumina uoces habent:flumina pe des habent:flumina manus habent?Dicat alíiquis:Non eft(criptum de uentre,de pedibus.Sed dico tíbi: ex uno membro íntelligimus,& catera.Non ei poffumus intel ligere manus(ine pedibus,(ine uentre,(ine membris ca teris, Flumina plaudent manu fimul. Flumina qua bi^ berunt de fonte lefu. Me,inquit, dereliquerunt fontem aque uiuz. Flumina ipía defonte Chri(ticurrunt. Ille fons eft: nos lumina fumus:(i tamen meremur effe flu/ mina. Chriftus,fons eft:fancti, lumina(unt. Ω uiauté s confpectu reg: $ b. inferiores funt, riuuli funt. Alij yo torrentes funt. Qui. funttorrentescQ.ui ad horà babent aquas:& tentatione ueniéte,(iccantur.Flumina plaudent manu fimul. Non εἰ unum flumé plura funt flumina. CL uot fancti unt, tot δὲ flumina funt. Sed iíta dumina non habent inter fe diffenfioné.CLuoníam funt lumina chriíti, ppterea ha bent inter(e concordía.Flumina plaudent manu fimul, Plaudent:quia opera fanctorü,laus dei eft. Chriftus nó uoce laudatur, fed opere. Non audit uocem, fed opera. Flumina plaudent manu fimul. Propterea dicít& ἱρίς Yo5,7.f in euangelio: πὶ fití,ueniat& bibat: δέ fluentinquit, flumina deuentreeius.(ΑΓ Z»»ontee exultabunt ín con/ fpectu oomíní, Cruid fimile fumina δὲ montes 2 Sed qi de perfectis fanctis dicit:nó.dixit;riuuli plaudent manu fimul: fed lumína plaudent manu fimul, Videte ordi; nem:Moueatur mare& totusorbis. Flumina plaudent. manu fimul. Montes nihilominus,qui ad fummaà iufti; ciam peruenerunt.Dicam δὲ aliter: Moueat mare,quod ante fucrat immotti,moueat in aduentu chrifti,Mouea/. tur mare, iam diximus,hoc eft,lex Moyfi.Flumína plau dent manu fimul,hoceft,prophetz.Montes exultabunt a cófpectu domíni,hoceft,apoftoli, o«[€Xuoníá venít fudícare terram. Nequad uenit humilis tm in carne, fed . gloriofus uenítin maieftate fua.C) uoniá uenit iudicare . terram.Non dixit perdere,(ed iudicare. Venit íudicare, ut cicaniam fepareta frumento. Venit,ut pifciculos ma; los fepareta bonis. e€f Sudícabít oz2bem rerrará ín(υπ; cía:t pploe ía equítate.Tufticia ponit& equitas.Primü iu fticia ponit, X poftea zquitas, tv6vTwo ρρτίς dicitur,qua prauü rectü facit. Venitergo iudicare in fua fuftícia: ut qd prauü eft, in íllo re&um fiat. Cui fit gloria in ἤκουα fzculorum.Amen,— f&[ fyfalmue vautd.Iftepíalmus uocem cótínet pphetz facerdotís domini,cómonétis ad dei omnipotentis gratiam referendam, Pfal. XCVIII £9 mínue regnauít írafcanf populí. Tres pfalmi idem habét principium:nonagefimutfecun, dus,& nonagefimuffextus, δὲ nonagefimuf/ octauus, Sed cii idem habeant principii in uer(iculo,in fine diuerfi funt, ΩΣ ἢ em dicif in nonagefi mofecundo: Dfis regnauit decoré indutus eft:In nona/ gcíimo yo fexto;Diis regnauit exultet terra; ln nonageti οἷς diismóueatur mare& plenitudo eíust b otbísterrarü δὲ quí habitant ín eo. Fluminà plaudent c manu: fimul móntes exultabunta confpectu ἀῑί qm ὃ uenit iudicáre terrá. Iudicabit órbem terrarü ἐπ iufticía: δὲ populos ín zquitate. Omínüsregnauitirafcanturpo. XCV III puli: qüi fedes aper chetubím moueat terra, mo autéoctauo:Dfis regnauit irafcan£ ppfi:uidet quafi. ordo(ibi effe cótraríus.Debuit em primü dicere:Drsre gnauitirafcantur populí:& poftea dicere: Dominus rez.: gnauitexultetterra:& in ultimo:D'ominus regnauit de; corem indutus eft. Verum diueríus ordo dat nobis ali/. quam intelligétía fu, fpitionem.Dominus - regnauit decoré in/ dutus eft. Dominus regnauit,& indutus cít patriarchis& pro» phetis,& populo cre, denti. Decoré indu; tus cft: quía patríar/ che& pphetz quafi chrifti ueftimentum fuerunt. Illud eft Pe; ricoma,quod in Hie; remia fcribítur.Illud eft pericoma,qd habuit círca lumbos fuos Hieremias, Vultis ícíre quoniam fancti quafi perigoma,ueftimentü dei funt? Propterea ipfe deus loquit ad Hieremíá:Sicut tu inquit,pofuifti lumbare iftud ad lumbos tuos: ita& egoapplicauí populum meum ad me. Q,uomodocr/. go ueftimentum circa homine, fic populus circa deum, Verum quia hoc pericoma,uerum quía híc decor, quo dominus fuerat indutus, trans Euphraten expofitus eft in foramine petra:& ibi computruit:€ ab Affyríjs ductus eít ín captiuitatem: dominus quid facit? Non e(t nudus: non poteft effe fine lumbari:& non poteft Píalmüs Dauid. Dominus effe(ine uefte:priore populo perdito,facit(ibi ueftem de. populo gentilium.Et quid dicitur Dominus regnauit exultet terra.Exultet terra uniuería,hoc eft, credentium populus.Deníq uultis fcire quoniam fecundum lum/ bare, de gentium populo dicitureDominus, inquit, re/. gnauitexultetterra: Letentur infule multe. Non una infula ludaza,fed infula multa: hoc eft, totus mundus. Dicat mihi aliquis Τα mihi exemplum de fcripturis: ubi ludaa fola infula dicta(it. Omne quod loquimur, debemus affirmare de fcripturis fanctís: In ore em duo, rum δὲ tríum teftíum, ftabitomne uerbum. Non habet: tantam auctoritatem fermo dicentis, quantum domini praceptum.Legimus ín ppheta Egechiel: Et tu, inquit, Eged47i filibominís loquere ad habitatores infula huius, hoc eft,ludzz, Quoniam ergo una infula dími(fa e, nunc. dicitur: laetentur infula multa. Ergo lumbare dicitur in priori populo: Dominus regnauit decorem indutus. eft.In fecundo populo degentibus congregato: Domi; nusregnauit exultet terra:latentur infula multe. Nunc in tertio dicitur: Dominus regnauit irafcantur populi, Siue de gentibus,fiue de iudzis(ant:quicung non cre. duntirafcantur. Ο uare fremuerunt gentes:& populi meditad funt Παπίας Dominus regnauit irafcantur po/ puli.Dominus paífus e(t: dominus crucifixus eft: do». minus mortuus eft: domínus refurrexit: dominus ad, corlum uictor aícendit. Dominus regnauit írafcantur populi. Ο. αἱ funtifti populi? Dicamus exemplum de euangelio: Qruidà paterfamilias iuit accipere fibi regnü delonge. Q.uid longius, ᾧ coelum a terra« Dereliquit terram:iuitad colos, ut accíperct(ibi regni, Et ciues,in quitilli qui oderant eum, míferiüt legatione dicétes:No/ Iumus eum regnare fuper nos. Verü ille accepit regni, δὲ uenit ad ciues peffimos. Venit ad illos, quírege eum nolebant habere, Et nunc dicit fpirituffanctus ad ciues, malos. Velitis,nolítis, dris regnauit irafcant populi. O. clzmentia fpirituffan&ti:non dixit pereant, fed irafcanf. Vitium uoluit fignificare,nó pocnas.1lli íra(cunt,& díis deprecat. Et quid dicit? Venitead me οὓς qui laboratis. δὲ onerati eftis. Regnü accepi a patre, imo hó qué fufce/. fide quafi deus, accipio quafi homo. Ρέι fedea uper cberubím moucaf terra. CE diu terra immobilis eft,..fanari nó poteft.Non de terremotu loqui£,quo uidem?. terras concutí; X omne mortalium timere genus:fed de Rofira cca Hitega Γη ο [1 tn qu Mam [ie εὐχαὶ tám] Deaumb| iudi i&p ti^. ficia tibl διά Ντα kate E χὰ H[λι 9.5 ^" Masied.| μὰ zin pfalmum .moftraterta loquitur, C) uz quádiu immota fuerít fana ri nó poteft. Ο).Π uero mota fuerit€ intremuerit:tunc re cipit fanitatem, Super quem,inquit,requiefcam,nifi Πα; perhumilem€ quietum,X trementem(ermones meos QLuoniam terra tremens cómota eft: propterea ille qui fedet fup cherubim: incipit(edere in terra treméte, Foelix eft q » Domintss in fion magnus:& excelfus fuper omnes po/ LA XCIX$o“Το candidum effici poffe:quíper poenitentiam nomen do; mini inuocans:lachrymis nigredinem peccati diluerit, Κα 3nuocabant oomínum.Apoftoli,«ΕΙ ί(ρ[εεχαμ; díebat eoe: ín columna nubíe loquebatur ad eos. Locu; tus eft dominus de nube filijs ifrael:(ed& deinceps affa " tus eft apoftolos de uelamento carnís af7 fumptz:ín quo diui, ds ide CO hai b pulos. Cónfiteantur normíni tuo maeno,quoníam tet/. nitas obumbrata la; Diner fü ἵνα,« ribile δὲ fanctum eft:& honór regis iudicium diligit, hat, m&L£ufto Aureibfedemuscant e T ἡ paraftí directiones: iüdicium δὲ iufticiam in iacob eíus:« pzeceptum αὐ deer Rc£tu fecifti.Exaltaté dominum deum noftrum:& adóra.— weditillis.Nibil de his illecui iacet de?:lIacet &tem οὔ iacete. Ο) πο’ modo plagit cü plan; gente ridet. cum ri; dente:ita δὲ iacet cum iacéte.Q.uomodo(i, titcum fitiente,& εἴα, τίς cum efuriente:& nudus eft cü nudo: fic& iacet cum iacete. QLui ergo uulnerat?. e(t δὲ iacet:& ipfe quo dàmodo íacere dici£. » te fcabellum pedum eius quoníam fanctum eft.Mày., t fes& aaron ín facerdotibus eíus:& famüel ínter eos Ναί inuocant nomen eíus. Inu&cabant dominum& t ipfe exalidiebat eos;in columna nubis loquebatur ad meos. Cuftódiebant teftimonía eins δὲ praceptü quod η dedit illis. Dómíne deus nofter tu exaudiebas eos:dc? tu propicíus fuifti eís:& ulcifcens ín omnes adínuentio o nes eorum,Exaltáte domínü deum noftrum: δὲ adora te ín monte fancto eíus:qm fanctus diis deus nofter. ad irritum deduxe; runt. n[P omíne oeue noffer tu exaudíe bae cos/ocue tu pz0/ pícíue fuiftí eie: vL^. cífcene ít omnea ad^ fnuentíoneo cozum. Omnia em quz age/ reftuduerunt;ad per fe&ü deduxifti: quia placíta erant tibi. ο€ κοίταις oomínás oeum noftrum: z ado; rate(η monte fancto cameo. Qui mtem P Pfalmüs in confeffione, S ΧΟΙΧΚ cíue quouíam fanct ug. ambulat:& ille ambu; a,$:,:, borítnus Όρο nofter. lateum οο.Ο uiam, ἢ Vbilate dcó omnis teraferuite domino in lati"' Sanctos uos exhibe; bula, iden quidé r cia. Intróíte ín confpectu eius inexultatíone. Sci— te in ecclcüa eius:fi/ melior cífeab eo quí--:: si; cut ipfc eam exhibuit iacet:tamen necdum M- tóte quonia domínus Ip fe eft deus: Ip fe fecit Ros fanctam, non haben, uenitadeiusfodlicia ς& nó ipfi nos.Popülus eíus δὲ oues pafcua eius: íntrói/| tem maculam autru tem qui ftat. Deniq ἮΝ ione:—|| gam.Q uínobis pre, & Adam qiíeabíco;^ t€ portas eíus ín confeffionezatrid eius in hymnis confi ην dita facie dei: ambu; labatei deus poft me ridiem.Dicat aliquis: Si adam offenderat δὲ de paradiío fuerat eicct?: ergo impfecta felicitate et cuicunqy ambulat de?, Et ego dico:fi adam penitus occifus fuiffet, & nóci datus fuiffet locus poenitentiz,iacuiffetet deus. Nuncuero quía datur εἰ locus poenitétiz:propterea am bulateideus. a«[ξῥῆοίη fion magnus« cxcelíue füupom nee populos. Afcendens ad coelos, excel(ior eft omnibus fact*:unde nos actuíq noftros p fingulos dies fpecula£, b«i Confiteant nomíni tuo magno: qm terríbíle«(anctum elt. Praparentfe(ancti ad confitendü nomini tuo:qd' eft fanctü,(iquidé tu dixifti:Sancti eftote: quia ego fanctus fum. c&£tbono:regío(udícium oílígit. Debetfe prius homo dijudicare,€ pprio iudicio condénare mala fua: & fichonoretaeternüregé deti. Ὁ«|£u parafti oirectío. nco ín populío.Sed ρρτίο uitio deprauati(unt. e€f 3u/ dícíGi« íufticià ín(acob tu fecífti. Nó(ΟἹ in patríarchis:fed etiam in populo chriftiano:qui meruit primogenita fe/ nioris. f«ἴ€yaltate ofjim ocum noftrá. ὖ cordibus ucíiris,&€[€t adozate fcabell& pedá eíue:qis fana eft. Multz de fcabello opiniones füt:fed hic pphe^. ta corpus dominicum dicit: in quo maieftas diuinitatis. tand(uper fcabellum ftat; Sanctum enim eum dici(σε, pe docuimus.() uod autem adorari debeatur:co afcen; te apoftoli docuerunt:cum adorantes regre(fi(unc in hieru(alem. Sed δὲ ad crucem dominicam:& ad ani/. mà anctam hac referenda(unt. Ὁ€[ zf»oyfeo τ 9aron, ""fnfacerdotíbue είησ.Ω. uad unus legis:alter facerdottj re, gulam teneat:tamen uterqy aduentum domini facerdo; tali przconio, ucl in legalibus tubis, uc! in ueftis tintin/ nabulis nunciauít.{[Vct famtel ínter coe qui ínuocát uomen eju. Samuel leuitici ordinis regulam tenet; qd' ephod illud lirieum atq; can didum figurauit: oftendés. y temíni illí.Laüdate nomen eíus quoníam fuauis eft do ὁ mínus ín xtérnum míferícordía eíus& üfcy in genera, tione δὲ generationem uerítas eíus.. t fit excelíus in, dum facerdotalis or; dinis cum fanctitate perfecta tenétes: quz ftudem? agere debo no,ipfe perducere di; gnetur ad effectum, pP«Uf falmue ρο εὖ feffione.Ifte pfalmus uocem prophet continet,qui fide; les ptouocat in laudibus dominicis incefTabiliter exer/ cere. Pfíalmus XCIX Gibílate oco omníe terra: fceruíte vomíno(n fetícía. Q.ui excuffo a cervicibus ucftrís legis iugo: non in morore ueteris feruítutís: fed ín libertate noui hominísexulratis, r€[ 3ntroite ín confpectu εἰυ δ ín exultatíone.Non iocis curpibus diffofuimini: fed om^ nia. quacüq facitis,in gloríam dei facite. e«p«cíto» te quoníam oomínue ípíe eft ocue:(pfe fecít nos€ non ípfi nos, Ab eo enim fumus non folum corporaliter faci fed etiam in nouum hominem recreati. Ec hoc non noftro merito,fed fuo dono. t«λοο populue eíue« oues. pafcue eíue.Ipfe eft pa(tor bonus,qui animam fuam pro ouibus fuis pofuit.Nos autem fumus oues:qui eum fe^ quimur:&€ uocem eíusaudimus, v 4Γ 3ntroítepo:tas eiue ín confeffíone.Sicut enim ἱρίς porta cft patris cum dii cit:Per me fi quis introierit faluabitur:íta& apoftoli por» tz funteius per quas ad eum accediítur: quas nemo po^. teft ingredi nifi fe peccata confitendo purgauerit.— Σ€ itría eíuo ín bymníe cofitemínt(Il. Dilatatas ei m&tes cum hymnis fpiritualibus canticifq; deferte. y[αυ date nomen cíue quonfá fuaufe eft oomínue. Nihil em acer, bumhabet, 5«[ 3neternum míferícozdía eíua. Qr uia nosredemic& iugiterfaluat. a«p£z νίο ít generatío, nem« generatíoncverítae eíue. Qua populos iudicabit. Ω. αἱ nobis pra(tare dignet,utab ípío facti,ab ipfo rede pti:mercamur δὲ in laticia fempiterna iubilü exultatióis οὗ gratiarüactíone concinere. Ipfe gloria cü eterno patra & fpiritu(ancto in facula(sculorum.Amen. mmi 4 - Pfalmus '" Pfalmus C E -"Eommen.lDicronymi ΄ at iyfalmue fofi eauíd.Tfte pfalimus uoce continet Ότο’ pheta dei mifericordíasenarratis.— Pfalmus c 1"gfericozdíar« iudicium cantabo tíbi ofie.Mife ricordiam audiant peccatores quí defperant de fua(alute,qui funt in poenítentia, Iudiciii A. audiat có; temptores, qui dicit: Mifericors é düs:pec: ceni? indulgebit no^ bis. c ΕΓ δ cín/: '£cllígari ín vía imma €ülata. Vcitelligat qs quod pfallit& fenfus ip(ius conteplet ρίαϊ’ inüi;utnó uaget mes £ius foras: X corpore quidé uideat palle re:mensauté fine frt diu(ic. In uía imacü/ lata:ut ambulans in hocmüdo iufte αρᾶ: & maculà nó habea. 6(Lvádo veníce ad πιε ἢ auté íntelle/ étuin recepo δὲ íufte egero:cunc cü fiducia dicoad drim:(3 8 do ueníesad me: Ve; nies auté,de fecundo éjus aduétu accipieh dücít. c Q[' eram; bulabam ín innocentta co:dio τπεί«(π᾿ medío oomus tec. Nihil(ic placet deo,ut fimplí/ citas& innocétía. De: nicp fpirituffanct? in alíjs uolatilibus non cóplacuit nifi in colü/ bà propter fimplicita té: X ín quadrupedi/ bus inoue, ppter mà fuetudine. f€ fHon 3pponebá ante oculos ieoareit íníuftá. Non anteponebam aliquid απο: neg confentiebà iniquitati fed totusad deüerà. g«[:facíc/ teó piguarícatíoné odíuí. Siue pater me?erat,(iue mater;fi/ ut frater,autforor fiueamícus:tamen fi declinaffet à εἰ’ more diii:huncodio habeba;& omnino ad eum nó acce debam.Non anteponebà propinquitaté aut amícitid pie tatidüi, b«['IHonadbefit míbíi coz pzauti. Nó erat in me aliquid difficileaut puerfum aliquid: fed aequitas€ iu/ fticia. í«L£edínantéa memalígnuim non cognofcebam. Hoc eft fi erat tnihi amicus aut proximus,fiue epifcopus aut prefbyter,(iue in quacüqp dignitate cóftitutus: tame (i puertebat uias fuas:fic cum fugiebam:ut penitus eius memoriànonfacérem, k 41 etrabentem pzorímo fuo: pünc pfequebar. Intantü non oportet confentire detrahi; ti,utetiam quantü ín nobis eft pfequamur talem,proui^ dentes in utroq utilitate: ut nec libéter audiamus:nec il, làm permíttamüs peccare. Tanta ením diftantia eft inter fórnicantem δὲ detrahenté,utille qui fornicatur,fe tantü occidat:ílleauté qui detrahit:& fe& illum quí audit de, mergat.'|€ S uperbo oculo« ínfatíabílí cozde cái bocnon edebat. Si quis etat faperbus aut auarus:cum hoc peni tus nóedebam. tty«| ο meí fuper fideles terre vt fe, dcaut imccüm., Non dixit díuites aut imperatores: aüt epifcopos:aut prefbyteros: aut diaconos, fed fideles cüi iftis(edebam.Poteft hoc dicere δὲ epifcopus fanctus uir, quoniam rion ordinabam prefbyterum illum qui mihi obfequebaturautpropinquumi meum: fed eum quem fciebam fidelem.Et iterum idem poteft dicere: Cyr uorria omncs clericos meos δὲ laicos fideles habebam, Poteft r rantes iniquitate. & x^ DPalmüsipfidauid-: | Icticbtdíain δὲ iudiciam cántabo tibi die: pfallim& iütellíga ín uia immaculata: quàm « do uenics ad me.Perámbulabam in innocentia cordis t meitin tedio domus mex.INón proponebá ante octc lós meos rem iniuftá:facíéntes pracuarícatiónes ο. * Nónadharit mihi cor praui:dedirántéa rhemalignü καοῦ coenofcebam. Détrahenté fectéto proximo fuo: ι huncperfequebar.Süperbo oculo δὲ infatíabili corde: mcü lioc nó edebá. Oclili mei ad fideles tetra üt fedeatt » recü:ambülans in uía immaculata híc míhi miniftra/ bat.Non habitabit ín medío domus mex qui facit fu^ o pétbíam:qüi loquitar iniqua non ditexit ín confpecta p ocülor mieorü.In matütinó ínterficicbam omnes pec/ q Catotes terrae: üt difperderé de ciuitate dfii omnes ope/ 'Orátio pauperís cü anxiaretur & coram domíno effanderet precem fuam. ᾿ς Oiíneexaüdí orationé ineá& damor me? Bad te ueniat, INon atiertas faciem tuam a me: "ín quaciq die tribulor indina ad meautem tuá.In quaciq; die inuocauero te: uelociter exaudi me. ; Qüia defecerunt ficut fumus díes meí:& óffa mea ficut ; cremium aruerüt.Percü(Tus fam ut foenum δὲ aruít cor » reutm:quia óblítas fum comedere panem meum, ex períona domini diciifteuerficulus. n qTZimbufang (n vía ímmmaculata:bíc iníbí míníftrabar, Quoniam non ordinabam cos qui mihi propinqui erant, fed iuftos δὲ fides, Ὁ«&uí loquitur íníqua non oírerít(ti confpe αυ oculozum moeozuim. Intantü enim declinabam ab eo qui detrahebat pro; à xirtio fuo: ut nee il» C licrederem necáudi; remtalem. p(38 marürímo(nterficieba omtieo peccatozceter, Γρ. Bene dixit, pecca, tores terra, Peccato» res enim terreni fünt, Hoc uult diícere,qd' immiífiones diaboli quas mihi fuggere/ bat,etjcicbam decor; de meo,& non fufci; piebam. Cogitationi busein malis eiectis: damones occidütur. Iudei hunc ueríum audientes& fequens tes literam occidenté: & defyderantes fán/ φαίης fundere Π quif prauaricatus fuerit de lege:interficiüt eü, Siquidem non funt contéti occifione pro» phetarü:fed& ipfum dominum crucifixe/ runt. q[Gt oífp; deret oc cíuttate 00/ imíti( omes d operátur ínfquiratem. Vtinam & nos difperdamus : deciuitate dii opera/ tes iniquitatem. Ciui tas diii, efteccfia fan; ctorü: cógregatioíu/ ftorum.Difperdam, RE. hoceft argua& incre perm εὖ qui peccat, ut poenitentia agat:& difíperdat inig» taté de corde fuo. Non eif dixit ut abíjcia£, fed utfaluet, τ ΕΓ τοπίο ρουρίο cá anxíarc£:c ín cofpecru ofif effunderer pecca fuae.(te pfalmus in principio uoce ,pphetz cótínet ex pfona peccatoris:dein laus in ea dici nois οοππεξ, Qmníneeraudíozationémed:^Pfíalmus ΟἹ damo? meus ad te veníat. Qr uia de toto cor/ deprofert. t«['ffHonauertae facíé tuá aime. Siquisin cordemüdo orat:& non arguif fua confcientia:hoc poteft dicere.Peccator em non audet du cere:nó auertas facié τᾷ a me,fed magis dicit: Auertefa/ ci£tuáa peccatis meis. y{ΓΘ quacüqp oie tríbuloz ΙΙ na ad ime aurétuá. 3n quacáq oíetuocauero tezvelocíteret audí me.Pro prafentib?preffuris orat,ucab his contépla tíone diuinaeripiat. x{ία oefecerát ficut fum? oíea iticí. Acfi dicat: Infátul? fui:& dü nefcio,ueni in tuuenilé ztaté:& iterüi in pfectà atate:& ἀπ nefcio fenui. Et defece; rüt(icut fum? dics mei.) uidà aüt putát fe cffe fempitet nos:& pfeuerát in fuo peccato. y 61 toffamea ficut cre πη argerüt. Offa dicic ip(a fortitudine. Si ergo α eftín me fortehocaruit,S infirmü factü e(t:quáto meagis qu p naturà infirma eftcaro. 5 ΕΓ»creu(fue fom vi fenum e aruít coz mefi.Sicut& alibi(criptüi cít: Homo ficut(σερ dies εἰδ. Sicem uita hoim uiret,& cito arefcit. 8€€uía oblítug fum máducere pané meum,Non dixit,non defyde/ raui manducare:aut contépíi manducare. Intantü mihi uenit memoria peccatorüi meorü: δὲ ralem ponirentiam egi:utétiam obliuiícerer manducare: defyderiü deila4 bens:& ipfum(olum confyderans,;: CI A uoce Auc G {πη τὴ gta stg am, Kum 004 Tanto la ἐπίῃ Mus fni Lori tmp dips ic (14 "n Van dq zin pfalmum a«8 voce gemítus mcí:adbefit os meti carní meg. Di(cát quiagunt poenitentiam quomodo debeant agere poeni, tentiam. lta enim exiccaui memetipfum ut Πως carne eem, δὲ pelles mez coharerét offibus meis. Carnem p CI fo,"7I ο 4L(mebunt genteo nomen tomíni: comneoregeeter(C r£ glotíam tuam. Cruz prius idoia metuebant:& da moniorum nomina ínuocabant: nunc nomen tuum uenerentur&tímeant. p«[€àuía edíficabít vomínua fion, Eccle(iam fuam fuper fundamétum apoftolorum p dixit. b«[oímílíe facrue fum pellícano folitudínio, uo genera dicun£ effc horum uolatili. Vnum in aquís eft: & eíca eius pifces(Πτ: & unum in folitudi/ ne:& efca eius πες’ nata animalía:hoc eft ferpentes& cocodrili δὲ lacerta. Dicuntur αὐτὸ ifta uolatilía latí ne onocrotalí. Illi er/ £o fimilis factus fum qui eft in folitudine: qui comedit uenena:/ ta animalia: hoc cft εἶτα mea, quafi uene nü crat mihi, ce[-fa «tuo fum ficut apctíco^ tax ín oomícílío. Sci; mus quia coruus ni^ ger eft: X nihil habet infealbü. Hypbolice uoluit dicere:quia fa é&us fum ficutnyctiz corax. Si ergo in die niger eft:quanto ma: gisin noctec Sic ergo factus fum propter peccata mea, memet: ipfum cófyderans. o(Quia cíneré rangs panem manducauí. In cíneré intingebà pa/ nem meum: fic co^ medebam.Si ergo p; pheta hoc dicit: nos .qdfacimus? e€t poculum πιεῖ cum fle; tumíícebam.Nibíl mí hieratfuaueneq pa; nis, neq ρος: fed tantum cceleftem pa nem defyderabà: id εἰ chritum. f([ Zi facíe(τς índígnatíonís tuc. Echzcoria facie . Ὁ oce gemitus mei adhzfit os meum carni mex. Si^ e milis factüs fum pellícano folítudinis:factüs fum ficut nycticorax in domicilio. Vigilaui δὲ factus fum: ficut paffer folítarius in tecto. Tota die exprobrabant mihí inimici mei:& quí laudabát me aduerfum me íurabát. ? Οὗία cinerem tandp panem manducabam:& pocülum t meum cum fletu mifcebam, À facit írz índignatio$ nís tua; quiá eleuans allififtí me. Diés mei ficut umi bra dedinauerunt:& egó ficut foenum aruí. Tu auté domine ín zternum permanes: δζ memoríale tuum kín generatione δὲ generationem. Tt exurgens πιο, i reberis fion: quía tempus míiferendi eius, quía uenit mtempus.Quóniam placuerunt feruís tuís lapides eíus: $& térrz eius miferebuntur. Et tímebünt gentes no; men tuum domine: δὲ omnes reges terrx. gloríam ? tuam.Quiá xdificabit dominus fion: δὲ üídebitur ín τ gloría fua. Refpéxít ín orationem humilium:& non » Ípreuit precem eorum. S.iibantür hzc ín generatione : altera: δὲ pópulus qui creabitur laudabit dominum. » Quid profpexit de excelfo fancto fuo:dominus de cce; lo in terrá afpexít. Vt audiret gemitus cópeditorü: ut » folueret filíos interemptorá. Vt annüncient ín fion no r men domíni:& laudem eíus ín hierufalem.In cónue^ níendo populos in unum:& reges ut feruíant domi; ; no.Refpóndit εἰ ín uía uirtutis luz: paucítaté dierum meorum nuncia mihi. INe renóces me ín dimidio die. a rum meorum: ín generatione δὲ enerationem anni b tuí.Inítió tu domine terram fundatti: δὲ opera manuü c tuarum funt cceli. Ipfi perbünt tu autem permanes: & omnes δὲ prophetarum, q«€t vídebítur(a glozía fua. ΟΙ omne corpus eíus glorifica, uerit ad fimilítudiné PO gloriz fuz. r4€t refpexít ín οἷὰ tíonem bumílí:« not fpzeuít pzeceo eozum. Sedaduentu fuo uift tauit mundum: qui olim defyderabatur. e«S cíbantur becít gencratione altera. 1n nouo teftamento. t«[€t populus quí ereabítur laudabít oo» mínum. Chriftianus utiq:qui prius pecca. tis mortuus ín eo eft; . recreatus, v eL&uía pfpexit oe excelfo fan, cto fuo:oomínue oe ce lo ín terram afpexít. Git audíret gemírue có €dítozum: vtfoluatfi íos ínterempto2um. Refpexit ut miferere/ tur.De(ícendit ut uin cula quibus nexi era mus abíolueret. k«Γι annuncíent ín fion nomen oomíni: e laudem cíue ín bícrufa lem. Semper bonus nuncius ,noua exhi; bet gaudia: ficut απ’ gclus ad Mariá: Spi, ἔα rítus, inquit, fanctus fuperueníet in te, Et iterum paftoríbus: Ecce ego annuncio δέν uobis hodie gaudíü magnum: quía na/ tus εἶ uobis falua/ tor. Sic& nüc in fion bam,confyderans aduentum tuum δὲ futurum iudicii, €« Quíaeleuane allífiftí me. Hoc dicát qui aliquádo fue euntían&i, δὲ ceciderüt.Exaltati em in uírtutibus,poftea ceciderunt. Siquídem fancti dicunt:quia εἰσυῆς cenuifti me. b{[ ἑδίευ meí ficut vmbza veclínauerür. Si dies: quà to magis noctes? hoc eft(ilumen:quáto magis tenebra. (4L tego ficur fenum aruf.O. uoniam ficut foenü:(ic per/ tranfit homo δὲ ficcatur. k(ΓΖ αὶ exurgene mífercberío fion, Ex hoc uerficulo manif:ftum eft quod ex perfona fion dictus cft ifte palmus:& non ex perfona propheta. Sionautem cít qua ín fpecula pofita eft:& ea quz ueniüt ἀοίοπος profpiciés.Hac ergo(ion qua in alto pofita eft, m o o,c in fublime cecidit, Ergo Qui ftat uideat ne cadat. |«LO uíatempus míferendieíue; quía venit tempue. Aut propter poenítentíà tempus eft miferédi:aut(ccundü ad uentum faluatoris(ignificat. Confidat ergo qui agit poe nitentiam:quoníam uenit tempus faluandi, Mifericors eftenim dominus. m 4Γ€ uoníam placueruat ícruía tuía lapídee είησ. Lapides(από(unt. Terra auté: hoc eft pec catores: mifericordía domini indigent. n«p£t terre cíua miferebunrr, Vc fructum exhibeat(anctitatis, uel in hierufalé nüciatur: quia natus eft in terris is q mi do peccatís mortuo, uitam afferret, y€[ 3n conuenfé, do populoe íi vnum: regee vt feruíant oomíno. Conue^ nient ín una credulítate,ut feruíátredemptori. 5€[ Re; fpondit eí ín vía vtrturío fug: paucítarem oferurm meozum nuncía imíbí, Refpondit domínus hierufalem in die uir/ tutis id eft,cum ad paífionem accederet:& annuncia/ uit paucitatem dicrum fuorum, dicens: Qr uía uenient Lung.g dies cü circüidaberis abinimíicis,€ eradicaberis,& reli,—— a«[£tncereuoccee ineín oímídío oíerum meozum:in ge^ neratíone« generatíonem anní tuf. Iniqui nec dimidiant dies.líte uero orat ut non reuocetur a dimidio dierunt, fcilicetutad perfe&tü ueniens uírum:perhennitate tem porum cum domino perfruatur. b«| 3nítío tu vo^ imíne terram fundaftí:c opera manuum tuarum(ang celi Sicutenim in principio ífta creafti: ita δέ nunc uel τοῦ ram corporis noftrí ín nouum reparas hominem: πεῖ mentes noftras colorum dignitate componís. Sed de prioribus celis ait:-ς«Γρ peribunt taautem per/ maneo, luxta illud: Coelum& terra tranfibunt:uerba ue ro mea non prateribunt, Etomncs £ommen.l2iceronymi— Ε a«tomncoficir vetímentG vererafcenr.£rficutoperto^ ronat te ín míferícozdía τ míferatfonfbus, Przcurréremife)-| e rum murabíe coe« mutabunf:tu autem(dem ipfeee cant(^ ricordia dat ui&toría:tribuit palmam. 1€ ΕΘΗ repleríg ir tuí nó oeficient. Hoc eft,qui eras ín coelis:sipfum teoften;— bóníeocfyderít tuum. Coníügens te fanctis in coclefii hie"T dis ín terris.Idem in utero uirgiriissipfe in infernü defcé/' rufale. ΠῚ«L'Renonabit vt aqütle íuuétue[02, Vtà ucteri gii dens.Idérefurgensa mortuis: ipferegreffus esincoclii, ἰπ ποι homine muteris. f)€[ X'acfce rifferícozdíae fig gri b«Γι[91911 nor, iudici omar iari p perapoftolos funtre*& ótnnes ficat ueftimetitü ueterafcent.| Et ficut OpCftO^— impíjs cripatpaupes σι nati,€ Ter e tíum tutabis eos δὲ mutabunt:tuauté ídem ipfe es& fuos ο ions fet i Veljdicatio uel uir, ὃ anni tuí non deficient.Fili ferüorá tuorü habitabunt: Ere HIE αἱ tuseorüinomnigen ς δὲ femen eórum ín feculuim dírigetur.. a lege fpüalr itelligit: μ te ἀπ ξαάϊξ, Nos uero AR, M CE Aud uel οἱ q eü métis oclis η ον"Pfalmüsipfidauid. οπου uà utexaudiat oratióes e Enedícáníma mea domíno:& otmnía qua ít— ferícoifzmiferatoroo— κα fupplicum: méetibus^ L^, nA mínuc:patíce c imiulti m C pcs CUM trame funt nominí fanctó eius, Bene icánia me Qum s fuü:uteíus magnifi/ mea drio:& noli obliuifci omnes retributiones|. fe&itur ad mifcricor μή centíà enarrátes,me/ δ οἱ Ys. We.: πε τε Η ταί Γι... di. α(Ποπίπρρε πας fanétis eius. ὃ Ciis. Qi ρτορίςίαέ omnibus íníquitatibus tuísqui fa fü irat nn gp si confortesefficiinco i nat omnes ínfirmitates tuas. Qui redimit. de ínterítu: τῇ comínabit. Ho$m í^ i? D ΄ ΄". ΄ ΄*- Η ΚΝ letibus regnis. Cui&uítam tuam:qüícoronat te ín miferícordía& mifera-—Peccaranra fedtnobit m oría δὲ imperíü in-p, ανα:; τ m. χα... Πες fim iuftidas nras n aca feculorü.Amé.» tionibus. Q ὑί replet ín bonís defyderíü tuü:rénouabi£.| rerripuig ποδία, Me/ ἃ ϑαΡίμπηο Ὁσυά. nutaquila iuuentus tua. Faciéns mifericordías dns:& iu. flora enim ᾧ mereba d e plaimus maxime à" Ἐ1 5; ειν."STO M erm iles n. n E TS RA. mie 9diciü otnnibus iniuriá patíétibus.INótas fecit uias.fuas balia: LO mo να p moyfi:filiis(rael uoluntates fuas. Miferatór&.míferi^'. ra comrobozauitmiferi, ES tuc dodspMedho ἃ Cots düs:longanimis δὲ multü mífericors. INÓn ín per^- cordis ibi fuptinira μὰ £uedican(— petuü írafcetur:negp ί ατεγηᾶ comínabit, Non fcdtmn|, aterra: fed diuinami ΜΗ mesa Peccata noftra fecit nobís: πες fcd'm iniquitates no»(eror IST iw ti intra me. v flras retribuit nobis. Quónià fcdm altitudíné coeli a te£^| mac. ο mantü ot i ΠῚ(o: ARA UNT n. 1. Η" ἃ' fanrnomínifandoe.^ r^c orroborauit mifericordiá fuam fuper tímentes fe,— flato:usab occídéte: v Dicif& inalio loco:— A Ὁ MS:--. Vogefecitamobiejnid,. qur $ Du(citoteqm drisipfe e'Qüantü diftat ortus ab occidente: longe fecit a nobis| rarzenoftras. Vbide? m ' eit deus.Ecnunc dici. αι η feret. parer filiori: aPPropinquatelon/ ini: :'tur:Etomnia qua in; iniquitates noftras. Quómodo miferet pater filiorü:. aPPropinquat, : nii NT, 2 Ε µ; ant delicta:utí[oii tra me funt, nomini.* mifertus cft dris timetibus fc.Qüoníam ipfe coenouiít Aplia M H (απο eius.Si dixeri/"»/fiement( noftrü. R.ecórdatus cft qm puluísfumus:ho. pécéati, fupabundet Romasd ^amus benedíc anima.«Ὁ Πα| 8417 049 M uid P.:& gratia, t«[ uo pan i nea απο;& diis, diis"Y tmo ficut foenum dies cíus:tancj flósaeri(ic efflorebít.— mierenr Mcd tht ec qium eric: eme Qüoníá fpüs pertranfiuítín illo& no íubfiftit:&mnon^ rum mifertus eft 0ο/ ds Delle: quid dicit: Era cognofcit amplius loci fuü. Mifericórdía auté dni ab Fine rimus ἰὴ , gmniaqua inrame ὃ atérno δὲ ας ín xternum:fuper tímentes eum. Et ili| cuim eü uerberat ut τὰ ἷς nomini fancto ας Οσο on σώ Gu eiuscAduétus&ij;no^ fticia illius in filios filiorá:his qui feruát teftamétü εἰϑ. σεν γρ ιτ αι τὸ mépatris ei Ane d Et memores funt mandatorü ipfiusad faciendum ea,^ dum utfaluos faciat: -xientü chrifti fcieba£: ORA non tamenin pef deus:pater ignoraba ην ον tur,Deníg ipfe dicit^—::'“ρετάαι, y(Lu Vit, 105,.17.3 ih euágelio:Pater,reuelaui nométuti hominib?.Nó po(/— ípfecognouít figmentum noftruim. Scit enim propheta ρε’ ds - fumus ih fingulis uerficulis morari: qimlonguseftpfal.— nus humanüm tanq; teftam figuli deluto formatam,in Gli,| mus:fed breues faiolss debemus fi προ ἀξείςα! 5. honoréfiliorüm affcitum: ideoqp confyderans ei iudicii τά] coaptare: magis tentum exponentes: dj uerba texentes... mortis pro delictis appropinquare. ait miferico rdia Οι f'«Lxbenedíc anima mea oomírio: τποῖί oblíuffc offeo retrí EHE L3«CRccoodatüe ef e UI edm Uxari , buroneecíus. Multas retributiones nobis praftiticdris:.. bomo ficur-fenum oíea είπα, Ac(i diceret: Non ifakceris πως .. grandia nobis beneficía preftitit: quia coelü: quia térràz.. atcónteras:fed recordaris quod uafa figuli fumus:qua Ns . quiaclemétaomnia pro nobis fecit;&«Γβλιηίριορίααξ.. femel confracta,reparari non poffurit:fed protinus de». T mii . emníbueíníquíraribue tuío. Vceas qua(i nubem deleat. cidunt δὲ atefcunt.— y 4ΓΖ πηι floo agrí fic cfflore^ yd Wer«Γι fanat omnes ínfirmítates tuae. Peccata quibus. bít. Ad tempus,-:5(|€Ouoníam fpirítus pertranfüt M^. iod -Anfirmaris. Multas infirmitates habet anima nofira.— llo non fubfiftí:z nó cognofcit amplíuelocumfuü.Trán—.—| hà CLuot peccata,tot. infirmitates. Deniq&illa mulier in—feunte áutem fpiritu: omnis iocunditas uiríditatis eius. b Lu.15,5€Uagclio qua dece& octo annis habebat fpirítüinfirmi, traditur obliuioni, a«[ ZPiferíco:día autem ooríni ως . tatis:& caput furfum erigere nó poterat, Videte quid di/.. àb. etettio:« vfq[η eternum fupef timentes eum. Q:uia Uti «αὐ: aliquis habetfpiritüinfirmitatis contractus efi:.€um peccátores arguit: iuftís miífericordiam VA, Qe deorfum confpicit:terrà intaetur:cozlüuiderenó poteft,— b.€ E: infrici eíue ín filíos filiorum bío quí feruan te/ qi fL ui fedímít ος(nterítu vítà tud. Prxcio inquit redepti: ds quí feruang" ur TEC np SC d eI quicredépti- ftarmentum eius:« memozce: funt mandatozum ípfiue ad n etismolítefieriferui hominü.O.d'eft maiuspracium jy— factendum ea.In operibus απ bonis:quibus manda/ ls ércatoré pro creatura fua(anguinéfunderez Κάῑθηί co:. ta deiiugiter memorantur ut cuftodiantur ab ipfis.«- kd, Dns in calo S hu Vip, ay Re η! pfalmum a(P fioincdloparauít fedem fuá:«regnum ípfius omní; bue oftabít, Afcen(ione dicam praedicit quz poft repa/ rationé hominís facta eft;per quà chriftus dris uniuer(as mundi fines fuz ditationi fubegit. b 4T 3Benedícíte om angclí cíus. Nuncij ueritatis, c([[vorentce vírtute facien tea verbü íllíue, Ilico qua fuerit locut? ex» lentes. o€[ Zid au; íendá νοςζ fermont s Dis ínceló parauít fedem fuam:& regnü ipfius om^ nibus dotnínabit. Benedicite diio omnes angeli είπα: CIII$o. qui dicit: Nubes δὲ caligo in circuitu eius.Scd fciendum quía deoccultis myftertjs ifta dicuntur.Nam de íftius lu cis plenitudinetotaterrarefulget.^p[£xreudene ος’ lum ficut pellem.in modum enim libri cuiufdam fiue uó Juminis celum(cum maieftas dei uoluetít)uel exten» ditur ucl plicatur:fi» cut euangelica tefta? turfides. q qr uf tecío aquís füperíoza vius, Hoceftintellige c ς;;“ ΑἹ: 5 Τ' cius. Superiora coeli requapraceperi, ὃ potentes uirtute;facíentes ueibü illius: ad aüdiendam| τ χὰ ροποθηναίναης εκδ e uocem fermonü eíus. Benédicite dio omnes uírtutes- tegunt; gaaquas fup Πο ΟΙΠΠΕΦ virfurce er naceafaifzal"XY. ox γη. rmametum pofitas mínitri ei? quí facitío' cius:miniflri eius qui facitis uoluntaté eíus. Dentdicite EL ER IOHETS voluntas? εἴ. Ο αὶ$ απο omnía opa eius:ín ómni loco diiationiseius b&^^ nemangeloriintelli, uirtute illius robora; i nedicaníma mea díio. Pfalmíüs dauid CIII gimus: iuxta illud: ti:uerbü ecclefíjs mi/ Aquz qua fuper coe; - míftratis. f«[ Pene, dícíte ofio omnía opa tíuo, Vos utíq qui in €o uíiuítis.C) uia om/ ne opus qd' factü eft ín εο, πίτα eft. c«[ 3n omui loco ofiationíe fpfius. Nihil enim τε’ peritur ubi n6 domi, nctur.Omniía cótinet o ΞΞ-- σ' Enédíc aníma mea ἄπο: dómíne deus meus máeníficatus es uehementer. Cónfeffioné& decorem índuifti:amictüs lumíne ficut ueftí ὃ mento.Extendens ceelüm ficut pellem: qui téeís aquis s fuperiora eíus.Q üi ponís nubem afcenfum tuum: αὖί' c ambulas fuper pénas uentorü.Qüi facís angelos tuos ? fpiritus:& míniítros tios ignem urentem.Qüi fundalos funt laudent no» mé domini. r&[ uf ροπίσ πε afcéfum. tuum. Dominus em . iefus benedictis diící pulis eleuatus eft: δὲ nubes fufcepit illum: & intuebantur eum euntem in celum. e« uíambulae fup yug |n dtd Matth d lbidé17.a '& feubiq diffundit. . b«D»Penedícaníma eaofim.Hacautem propheta non de fua tantü anima:fed δὲ ad noftras quocp anias fti terram fuper ftabilítatem fuam:non iíndinabitur ín Ὁ (οτί fzculi, Abyffus ficut ueftímentà amictus eius: Σ fup móntes ftabüt aqux. Ab increpátione tua fugient: 4 auocetonitrui ταί formidabunt, Afcéndunt montes€ pennae ventoeum, Su per omnem alacríta; tem uentorum domi nus incedit, Sed δὲ fa per fanctorü animas quz ad coeleftia ten/ loqui, ut ei iugiter.? defcendünt campí:in locáim quem fundafti eis/T'ermi;^ dunc&inambulac& ss dc ipd br ἐ nüm pofüífti quem nó tranferedíentut:neq; conüerté Ri Anm daturquídeinterku f turoperire terram.Qüi eraítis fontes ín conuallibus:ín tug. Vt infpirent ho» MR un bonis etermediüm montium pertranfibunt aqua. Potabunt minibus eius faccre ple: quinunc nobis.; Omnes beftix agrizexpectabunt οπαστί ín fiti fua.- tialis borno HOD qa/ mifereri dignetur ut pater filijs, delictorü molibus hic remíffis: cui eítcum zterno patre& fpíritufan&to honor& gloria in fzcula(zculorum. Amen, ἜΣ í«L'Dfalmue oauíd. I(te pfalmus ipfius creaturz uocem cótínet laudante ac benedicenté deü.Sed hoc ipfum fpirí tualiter debemus aduertere. Pfalmus CIII t£nedíc aníma mea ofio. Vr dum benedicis illii, tu biidicaris ab illo, Prouocat femetipfum p/ pheta ín benedícendo deo. Benedicercautem diio: hoc eft qui laudat diim femetipfum be; nedicit.|«[£»omíne ocus meus, Omnibus quidées€ deus& düs,fed mihi proprie: quia non fum feruus pec cati, m«L2 agnílcatüs ea vebementer. Vel in me: . uel in reliquis fanctis tuis. ΩΣ οἱ omniü deus,meus fpe/ cialiter deus:quía non fum feruus peccati: quia merui uocari feruus tuus. Magnificat? es ueheméter. n[£6 feffionem oecozem índuíftí, Induifti confeffioné dicens: Cófitebor tibi domine pater coeli& terrz.Induifti deco^ rem,íllo de nube fplendida refpondente: Hic eft filius meus dilectus in quo bene cóoplacui:ipfum audite. Con feffio dupliciter intelligitur.Aut in poenítétia:autin glo; tia dei:Hoc eft gloríam induiftizqueadmodum in euan; gtlio ipfefaluator dicit: Cófitebor tibi pater: hoc eft ρον rifico tezaut quía confitemur peccata noftra domino,In €oenim quod confitemur deo peccata noftra: glorifica/ mus eum.Et decorem induifti. Videte ordinem. Prímiüi aliquis confitetur:& fic accipit pulchritudinem& deco; rem,X poftealumen,Hocenim fequitur. ο Zimíctue lumíne ficut veftímento. Contrarius uidetur híc uer(icu/ las illi quiait:Pofuittenebras latibulum fuum: Vel illi piteaqua funt dei, , v&[£tmíniftros ruos ígnem vrenteim. Vt in alijs lumen ueritatis infundant: inalijs peccata confu; mant. καὶ«[€uífundaftí rerram fuper ftabilítatem fuam non índínabítur ít feculum feculi. Di(cordare uidentur Super ea 2. C hzc cum illo: ubi ait: Coelum& terra tranfibunt, Sed. ἡ hzc uifibilis terra praterír:corporis uero terra qua fru? étum exhibet fanctitatis:myfteriorum coelefiium pallio circüdatur, y K[SPuper montee ffabuntaqug.Super ex; celíam fuperbíam in(ipientes populi commorantur. 5(Lib(ncrepatíone tua fugiét:a voce tonitru tuí fozmída; bunt. Vox ením tua eft cum dicis:Pornitentíam agite:ap propinquabitregnum coclorum, Tand tonítruü uero: uthitimeant cum minaris: cum ais: Nift poenítentíam egeritis, omnes fimul peribitis. a«[zMcendunt mone teg. San&i ín fpiritualem proficiunt intelligentiam. b«£r ocfcendunt campí. Populi corum doctrínis fub; diti:ut uirtutum floribus repleantur.€«η locum quem fundaftí eía.In conuentum ecclefiaftícü. ΟΖ ΕΓ mínum pofuíítí quem non tranfgredícatur. Catholicam utiq fidem,quam ufq; ad terminum prarfentis uit cu» ftodiunt, e&['IBegs conuertétur operire terram. In fia giis quibus prius uixeran.. f q«[&uí emítie fon» tco ín conuallíbne. Inter deferta gentium, baptifmi gra» tiam τρίς,&€ 3nter medium montium. Id eft ec» clefiarum. b«p[vertranfibunt aque.Ipfius lauacri íi» ue doctorís:irrigando donís coleftibus populurm. í«[£t porabunt omnes beftie agrí expectabunr onagrf fn fití fua. Vc omnibus hac gratia equaliter mini? firctur: ficut ait Paulus: Sapientibus& infipientibus debitor fum, Supcr qa Mattb.5.à Luci.45,4 Roma.b εναν... ασ, Pet μες ca: τας, ον Do c XOMINYP UM, OAM Ael: ---£ommen.Iíeronymi a(T Cuper ea volucrescelí babítabunt, Oui excelfiorem i De ad dum meruerütfenfum. b4[£»emedío pe; trarum.Id eft ecclefiarum, c ΕΓ£»abunt vocem fuam, Ad collaudandü deum. Ὁ[Rígane montes. Hoc eft apo/ ftolos. eL£»efuperíozíbue[υίσ. De coleftibus effun/ ' densfup eos fpiritü fan&ü. f«T»efructu operü tuocíi fatíabítur píant c queranta oco efcatm fibf. Bene dixíta dco: qim fan) έτος cupit decipere:ac fi dicat;Judam, Dauid, Salomone, Petrum:ficutfícriptü eft:efcee eius elect, y«T Gcueceft fol« congregati funt. Ne triftetur ílle quí cecidit, fed poeni (επ agat. Oritur illi fol ufticiz, δὲ fugiüt ab co omnes beítiz δὲ peccata:& efficitur talis, qualis &Süperea uolucres coclí habitabunt: detmédio petra^—& antea fuit. Iterum terra, Debáficislar^€ tum dabünt uocem. Rigáns montes de fupérioribus ein ortus eft fol iufti, ciz. 35&[£xibít bomo uiia, ΄ Φ giucistuz, σά] Doo e(ii de fructü operam tuorum fatiabíturterra.Pródw τὰ οριαηθισαάορε, ducene Γεπῆ iumentío: c berbá feruíturíbomé ς cens faenum iumentis:€ herbam feruítuti hominum.— ratíoné fuam. νίῳ ad πῇ. Vnicuigfcfm P» Vt edacis panem de terra: δὲ uinum lztíficat cor homí. riam tribues necef,/ vefperum. Ρο» aüt ortus fuerit fol iufti/ η ἐν,:; UR yi, AE ME tate, b Cireducas| nis. Vtéxhilaret faciem ín oleo:& panís cór homínis— cia: iterü eximus ad anéocterra:c vínum 1 confirmat, Satlirabuntur ligna campí& cedri libani etíficat coz bomínío,"9 operatione noftram τίς» ad uefperü: hoc Aterrenicorpisagro? quas plantauít: illic páfferes nidificabunt. Fleródijdo/ εἰ τί δά contüma; quem anobisaffum? mus dux eft eorum:móntes excelfi ceruis:petri refugiü. tionem.Oportet ergo pfic, myfteríü profe; nosomnií teporeope tens codleftifpanisac 5 herínacijs, Fecitlünam intempora:folcognotit occa— rariiufticia. a«ΟΕ poculi falutaris, quo.* fum fuum. Pofuifti ténebras δὲ facta eft nox;ín ipfa^ magníficara funt opa reficiatur ecclefia. tua ofic. In exceffum («γι erbilarer fade. Ε pertranfibunt omnes beftiz fyluz; Catülíleonum ru^— mentis uenit prophe cius ínoleo. Exhilara y ojentesut rapíant;& quarant adeo efcam fibi. Ortüs— ta-Noninueniés quá £ur eii oleo mifericor diz,iuftorü facies co/ laudaret diim, dixit: eft fol& congregati funt:& in cubilibus fuís collocabü Ὁ magnifica funt rideo. Κάῑίξεραπίσ; tur.Exibithómo ad opus fuum: δὲ ad operatíonéfuá^ opatua domine, Ex; (ο bomítiío cófirimat, Ipfe panis ipíe corda ceduntbumanü fen, s ufcg ad uefperá.Q7 mágnificatafunt opera tua diez—(iria opa νά noftra confirmatqui? ὁπηπία ín fapientia fecifti: implet eft terra pofleffio-^ níaínfapíentia fecittí defcendens de colo uir tribuit mundo. e ne tua.Hóc mare magnü δὲ fpacíofum manibus: illic In domíno noftro íe/ fu chrifto. Ipfe enim D Ssrurabunflígna| reptilia quorü non eft numerus. Anímalía pufilla cam.— e fapientia dei fcdm campí.Siuerationabí les(iue irrationabiles c magnís:illic náues pertranfibunt.Dracó ifte quem for; Apoftolum dicenté: qd' in ipfo creata funt Boies: ficut fuperius 6 maíti ad illudendü ei:omníà a teexpectant ut desillis οἵα. c ΕΓ 3inplera eft debeftísatgonagrif(Αγ in tempore. Dante te illis soli: aperíente τε{τᾶ polleffione tua, expofuim?, mlt edrí líban.Excelfio, manum tuam:omnía ímplebuntur Etreuera omníaopa oniítatc. Auerten domini plena funt fa resmerito fancti,— bteautétefaciéturbabunt:aüferesfpm eorü& deficiet: Ρἰεπεία.Ο) παπάο em p([&uas plantauít. uidem? formicà fcire ce fidei. ο 3llícpaf feree nídíficabunt. δα; piétes edíficat, p«LIDerodij oom? our eft cozü. Herodi? maior eftomnibus uolatilibus,qui aquilam uincit& co medit, Igitur talis homo,quí ín domo dei habitat duca; tum przbeatad uincendum diabolum: quia aquila fz/ pepro diabolo ponitur. q«[ ZP»ontes excelfí ceruía. Hoc animal ferpentes occidit, ipíos comedit. Ergo benein montibus habitat:qui interticit intelligibile(erpentem: qui fapientior erat in paradifo prz oimnibus beftijs:qui decopít Euam. r ΕΓ f»errarefugíü berínacáe.Q. ui cimi dus cít,refugium habet petram:petra aute chriftus eft, e«[$ccít lunam ín tépoze. Aiunt qni crefcit luna,crefcere fructus omes:X α΄ minuitur iterüi fructus mínui. Ergo bene dixit:fecit lunam in tépore.Aut alíter intelligamus Iunam ecclefiam.In proficiendo ei ecclefia, proficimus δὲ cü ipfa:€ cü p(ecutione patitur δὲ minuitur:& nos cü illa minuimur& perfecutione patimur, t[S olcogno υἱὲ occafum(ΠΠ. Si fol occidit: nos putamus nofmet/ ipfos fempiternos effe«In hoc auté mirandum eft: quó tantü lumen& tanta clarítas quz operit uniuerfum τη’ dum lumine[πο:/η mométo occidit. Oremus autem ut nó nobisoccidatfolíufticiz, wv«['[Sofuífti renebzao c fa; cta eft uoc Et fcdm literam ordinem habet: qm ídeo facta e(t nox ut homines requiefcerét ab opibus fuis:& beftize cgrederent ad paftione. Scam Tropologiá auté: qfi πο’ bts occubucrit fol iufticize:omnía nobis tenebrofa funt: & cuncin nos ptranfeunt befriz:& Ico rugiens,uolens ra pere δὲ deuorarenos,&€L Catulíleoná rugíentea vt ra: &renouabis—& reponit fibi efcamz & iterum culice tam minutii,habere oculos, uctré& uniuería mébra ficut& nos habemus,& pulice δὲ alia. Videmus auté elephanté tam magná beftiam habere oculos, nares, pedes, uentré ficut& nos in ipfis locis: Similiterautem&apem: quó faciat mel& ceram: Nóne funt hzc míratióe digna:& fa/ pientía plenae o«[ IDocmaremagnü« fpaciofum mani, bus.Nonne eft hoc mira fapiétiz quomodo in mari funt reptilía: quorum non e(t numerus: Et pifces tam maio/ res d minores: quomodo fint in ,pfüdo,& inderefumüt uítà ubi fi homo ceciderit moritur:& ipfi fi uenerint in terra moríunture€ 4Γ 3llícnaues pertranfibunt. Luis ex nobis eft nauis fortís qui poffit iftud(zculum fuge τς δέ non fubmergatur autoffendat ín petram: fed ha beatfenfum quí eum gubernet, ut poffitfaluus fieri, f€ 2xaco(fte quem fozmaftí ad ílludendum εἰ. Iudai di^ cunt, draconem magnü fecít deus qui dicitur leuiathanz & cítin marí; δ΄ quando(aiunt) recedit oceanus, draco uertitur.Nos autem dicamus:Ifteeft draco qui depara difo eiectus eft: qui decocpit Eua:& datus cft in hocmi doadilludendum nobis) uantos enim monachos& εἰετίζος przcipitauite 6«[€)mnía atecrpectaut vt oca illíe efcarm ín tempoze, Quia omnia dei nutu uiuunt. b«[ziuferee fpírítum(ρίοεῦ« oeficíent. Confummatio/ nem mundi fignificat:quando pracepto dei omnia ex/ termínatur:ficut fcriptum eft:Terraes& in terram ibis. (€L£míttefpírítü tu τ creabuntur. In die confummatio/ nis.Si fpüs creat:ergo deus eft.Ita cin crcat,quó δὲ pater. Sit gloría G Οδ s tidy i ως Iti i im QU t νι i itg Lr Di pr kg ho fiar tnl marit A mini Jen da Qi, Led 1.1} wd hiat pud πα aka nia qd $835 Dimittemeutrefrige zin pfalimum A aT Sit clo:ía ofíí(n feculi. Ergo&€ nos qui glorificamus fempiternierimus. b«γ΄ ctabírur oomínue ín operibus fuia, Laticia cft enim domini quado nos creatura ipfius, benedicimus eum in die refurre&ionis.. c Γι γοῖρι’ eit terrà facít ed tremere. Tremet em terra noftra in die iu dicij, Significat auté ΟΠΠ 6ο. mtne fancto eítio,Prophetat enim. ἀερορυῖο gentilium, Hoc eft, ut(imus δὲ uocemur chriftiani, ex nomine do/ mini noftri iefu chrifti.^q.«Γή ρου coz querentitim. vomínum, Giaudeant monachi: quoniam quarentium dominum laetantur corda. Sí quarentíum:quanto ma; gis eorum qui inue^ DiLOniragr mon 5 Xtenouabis faciem terrz.Sit glóría dominiinfeculü: eu isueni e PAS men; ξ[xtabitür dris ín operibus fuis. Qüí refpicit terram& bis funt. r(Que magis ttrra? Sana." faciteam tremere:qüi tangit montes& funígant, Can. σοι ipm condr fumiganrqiiomnes etábo domíno in uita mea: pfallá deo meo cgdíu fum,^ reremus dominü,in, VG ridi ς lócundum fit ei eloquium meü: egá uero delectabor. fem rAmes Non munm,nifiigniseffet, αὶ in domíno.Deficiént pecatoresaterra: δὲ íniqüíita ut mi& OCA τὰ non(int:benedíc anitna mea domíno.- aut&inuenerimus; Qidiofum.O uemad, k Alleláia. modü δὲ alibi dixit:, rcr priufdi abeam:& m amplius non ero. Dí mitte me paululü te; porís:utagam poení meis:qin in inferno non eft qui poffit có/ fiterí peccata fua. f«[ 3ocundá fit εἰ elo» qui& mceái.Iocundü Πε éi,ut meríto aliqs pof fitlaudare€ benedi/ cere deum. Opratiuo modo dixit, nó impa tiuo. Φ([€co vero oclectabo? ín ofio. Bea ti qui poft íudicium hocdicunt. b€ 2c ficíant peccatozeg a ter rà, Non dixit ur pecca tores percat: fed ipfü peccatü;ut nó appa/ apparente: uticpiam mon funt peccatores: fed omnes iufti inue/ nientur.{ 4L£t íníd [τα vt nó fint. Sciliceciniquifed iufti, k ΓΙ,[Ως palmus maxime patrum replicathifto riam:fed fpiricualiter debet intelligí, Omnia επί quz contingebant antiquitus,ín figura contingebant:ut nos erudiremur. ἡ Pfalmus. CI:.. Cnfitemíuí oomíno c ínuocate nomen efus, Có fitemini& dicite: quoníam peccatores futnus, Tu autem mifericors δὲ mifereris nobis.Etin/ : uocate.nomen eíus: Vt non fingamus idola in cordibus noftris: fed dominum. noftrum ínuoce/ rhus:Gipfeeritredemptionoftra, m 4Γ Zinnuncíate(n; ttr gentee opa cíue, Erubefcatiudai q dicüt ín ífrael tan; tüm facta effe mirabilia& operaeius. n ep£antate εἰς pfallíteeí.Ci ui intelligit fanctas(cripturas:& in lege do; . mini meditatur iugiter:& mens eius contemplatur coe/ léítia:hic canit deo.( ui autem habet in feomnes uírtu/ tcS:hoc eft, operarius eft boni operis: híc quafi citharam componens uirtutum, pfallit domino.. o«['iBarrate oimnía mírab(ülta cíus.In ceteimofexto pfalmo dicít: rui defcendüt mare in nauibus: facientes opationé in aquis multis.Ipfi uideruntopera domini: δὲ mirabilia eius in profundo.Si in naui noftra corporali tranfierímus illefi: & nuíj nos tempeftas opprimit: nec in petram offen/ derimus δὲ frangamus nauem noftram: poffumus nar». ráre mirabilia οί, Ette uera grande miraculum eft,tran.. fite mundumi(tum fine macula. p«[ Zoudamíot ín no/ Onfitemíni dómino δὲ ínuocate nomen eíus: annüncíate inter gentes opera eíus.Cantáte εἰ »& pfallite eí:nárrate omnía mirabilia eius: laudámíni a in nomíne fancto efus. Latetur cór quxrétiü domini: tendam pro.peccatis 5 qüccrite domínü δὲ confirmamíni: qtiacríte faciem eius t femper. Meméntote mírabilià eíus qua fecit: ρτοαϊσία ν eius X iudícía orís eíus, Semén abraham ferui eius:filíj iacob electi eius. Ipfe diis deus nofter:ín uniuería ter^ ra iudicia eius. Memor fuit in fzculum teftamenti(ui: uerbi qd" mandauit ín mille generationes. Quod difpo fuit ad abraham& iuramenti(ui ad ífaac, Et ftatuit iL lud iacob ín preceptum:& ífrael in teftamentá aternü. Dicens tibí dabo terram chanaan:funiculum hacredíta tísueftrz.Cum effent numero breui: paucifTitni& inco εἶα; eíus.Et pértranfierunt de gente ín gentem:& de re/ ? gnóad populum alter. INón reliquit homiíné nocere rtat.Peccatoauté nó. p€iS:X cÓtrípuit pp eís reges,[οἱ ite tápgete chríftos meos c& ín prophetis meís nolite malígnari. Et uócauit famé quanto magis perfe» éti erimus. 6 q[ ug rítefacie e(ue femper. Hebraís quidem fcri ptum eíi,ut terin an; noapparcant coram domino.Et qua iufti cia heceratcquid au; tem grande aliquid faciebant,ter ín anno apparere. ín confpe étu deicIbi ad paruu los. loquebatur: hic autem propheta di^ είς credétibus in deii, femp eum quarere, quéadmodum& ín euangelio fcríptü eft, fine intermiffióe ora; re t([Z5emento, te mírabilià eíus que fecít. In egypto,& in marí rubro,& in de» ferto. v[Germen abzabam feruí eíue, Si quis οἳ femen:non iam filius:fcd'm qd? in euangelio fcripti ΟΠΠ fap terram fetis:opera patris ue, es ftri facerctis, Ergo qd? gloriantur non funt,& fi femen funt.Serui funt fub timo τε conftituti:non habentes perfectam charitatem qua fo ras míttit timore. Nos filíj fumus iacob,eíus q(upplanta uitfratrem fuum:& tulit prímitiua eíus. Multí autem uo. catí:»pauciueroelecti. x«pt pertranfierunt oe gente(n. geütem.Multi putant quod de captiuitate dicat ἱπάαο». rum.Non eft ita, Deabraham enim dicit: Εκῆε de terra chaldzorum δὲ uenit in mefopotamiam: δὲ de mefopota mia in terram repromiffionís,& iterum in zgyprum. Y«£t ocregnoad populum alterum, Multa regna cranfi. mus ut perueniamus«ad terram repromiffionis. 5«['IBon permífit bomínem nocere eío.Pharaonem ut no ceret abraham in fara:necabimcelech ifaac in rebecca, “73 C D eft:Si filij abraham ef Iob,». Gefi.12» 4(Ltcorrípuit pzo εἰσ regeo. Etidipfum dicit, pharao/ ελ ον nem&abimelech. b q['iBolíte tangere cbríftos meos Σ ín pzopbetíe meíe nolíte imalígnarí.De ipfis patriarchís di cit. Erubefcát ergo iudai,qui dicit, quonià fi nó aliquis ungatur regali unguento: non pote(t chriftus uocari. Hoc enim dícunt quoniam dominus nofier non eft chriftus:quía non eft unctus unguento regali.Ecce ante legem patriarche non uncti regali unguento,chrifti dí/ cuntur. Chrííti autem funt qui fpiritufancto unguntur« Ergo δὲ dominus nofter iufte uocatur chriftus. rd il/ Mneganteuntescontrafcripturas. c€[4&t vocanítfamé fuper terram. Saepius euenit ut qua utantur contraria εἴς: μας prouidétia dei pro utilitate fiant. Nifi en fratres nnn iofeph E £ommen.líicronyimi. fofeph zelati fuiffent eum,fi non uendidiffent eum:qtio/ modo defcéderet in zgyptum«Si non fames facta fuiffet, quomodo patriarche deícenderent in agyptum,& cog/ nofcerentura fratre fuo Quomodo pharao percuteret decem plagiseéquomodo exirent de aegypto? quomodo án eremo de petra exí rentaquaz:quomodo myfteria qua in dc liter intelligeremus? με;*" fe Si non íudas domi, fanírnam eíus: donéc ueniret uerbum eíus. Eloqbium num jpdidiffe:quo/& domini ínflámauit eum:mifit réx δὲ foluít ed: princeps modo nos faluare/ murcSinó iudzicru ὃ poplilorum δὲ dímifit eum.Cónftituit eum dominum cifixiffenc&incred'/& domus Πτα:& principem omnis poffeffionis fuz. Vt Ji fuiffent: quomodo nos crederenus clo;! erüdiret principes eius ficut femetipfum:& fenes eius fcphergoiuitinz8Y/ m prudentiam doceret, Et intraüit ífrael in zxgyptum; δὲ pti praparare hofpi Pun&talimétafrati,»iaeob accola fuitín terra cham. Etaüxit populum fuá busíuis. ἃ€.25ífit.» nvehementer:& firmauit eum fuper inimícos cíus.Córi uertít cor eorum ut odírent populum eíus:& dolum fa (eruum venüdatus eft. p cerent ín feruís eius. Mifit móyfen feruum fuü:aarón a quem elegit ipfum.Pófuit ín eis uerba fignorum fuo^ c lbumiíanerunt ín. τ rum:& prodigiorum ín terra cham. Mifit téncbras& copedibue pedeo ef^.» obfeirauit;& non exacerbatiit fermones fuos. Conüer οὔτε eoo vírü. ipfum dicitiofeph. b«T 3n fofepb. Bene natus& fanctus uir uenditur, Quia noluít confen/ tire dominz agyptiz,» títaquas eorum ín fanguinem:& óccidít pifces eorum. Humilieuerüt inc&/ ς Edidittérra eorutm ranas:n penetralibus regum ipfo; edibus pedes cius: tdnó potueruntíu; 7 rum. Díxit,& üenít cynomyía δὲ cinifes ín ómnibus fifticiam humiliareSe. nibus corü.Pófuít pluuías eori erandíné: igném com; decim enim annorü cum effet, adamatus« Durentem ín terra ipforum, Et percü(fit uineas corum δὲ ficulneas eorü:& contríuít omne lieni finit eorum, eíta domina:& in talí atate cóftitutus,qua magis uoluptatí de/ dita cft:noluitconfen tireiniquitati, fed magis timuit piculü anima: Ὁ 4Γ fer rum pertranfát anímá cíuo. Ferrum ipfum dicit peccatü: . qf occidit animà. Aliter. C uía ín periculo erat,accufa tusa domina ín tali crimine. Ardebatem domina in eii: Of«e.7.a ficuc(criptü eft: Omnes adulterates ficut clibanus corda ipforum,€«[ Z»onec veníret verbum efus. Verbü ipfius düi dicit:qui eum liberauit, f«'£loquíü ofií(μβδιπαυίε eii. Nifi em infámatus effet fpiritufané&to:nó poterat libi, dinem uincere.Spiritus em dii infamauit eum:& extin/ xitignem libidinis.&€[ Zb»ifit rex c foluít εἴ. Scd'm lite .fam pharao mifit& foluit eü. Aliter. Si aliquis tentatur a Jibidine:nifi dis apparuerit& folucriteum: non poteft "effugere peccac. b 4T ZP»fit rex c οἱ είς εἴ ρείπζερσ po pulo:&« oímifir cá. Rex ac princeps,pater accipitur: ut il/ lud: Rex magnus fuper omnem terrá:& illud: Dris prin ceps nofter:diis iudex nofter.Ipfe ergo mifit angelü(τ qui reuoluit lapidem ab oftio mohumeti:€ diffofuít fu^ daría funeris εἰ Ipfe quoq paterna uirtute, deuicta mor tcab inferno remi(ífus eft, Níhil hic negligetter fentien^ dum autputandü:quia ab angelis fuícitatus eft.Mino^ ratus cft ei paulominusab angelís:cum ut homo fufce pit mortem.Nam ín refurrcecttone ut deus uerus,angeli; co ufus ο miniíterio.Regnü hocac principatus,tiec ad pharaonem pertinebit qui exterminator eft, nec ad illü qui tantü princeps coquorüeft.(([iConftítuíteum oo iini oorue füe.Ecclefie eius fanguineacqfite, k KT£t p:íncípéomate pofieffíonis fue, C) uà a diaboli abftraxic poteftate,|&[ Gt erudiret pzíncípee fuoe ficut(εἰπεῖ, (ρα« ferie cíus pzudearíam ooceret. Principes ac fenio; rcs crant populorum apoftolí:€ fui a proprietate dicti, 06a principatu quos ipfe facris erudiuit eloquijs. Nam δὲ ἱρίος facerdotum principes ac populorum feniorcs fuper terram:& omne firmamentum panis conttiuit. ferto facta funt in f? Mifitánte eos uítíi:ín ferum uenundatus cft iofeph, gurainoscafpiritua/ c ETeenidianrerür in copedib? pedes cius:ferrüim ptranfijt fxpius docens,crudiuit in templo:cum eis ἀῑπίηας ape/ G ruitfcripturas, m T tíntrauft(fraclín egyptüi:z(acob (itcola fuit ít terra cbam. Omnis qui coeperit deum uide; remente,uel uitía fupplantare:in tribulationem defcen; dit;& inter gentesaduerfasinhabiat. m(Ltaurítpopulum υπ vebemean ter: c firmauít eum(üp ínímícos eíue, Ο πο; , quing animabus de fcenderütin agyptü: & fexcenta milia exie, runt de zgypto.Vide myfteríü.() ui quon. dam erant numero breui: nunc aucti€ firmatí dicuntur, Au gent alit δὲ cófirman; eis aduer(z pualeant poteftate, o«[£6 uertít co2 eozum vt odí rent populum eíuo: volum facerent ínfer, uie cíue.Scilicecut có templarentur iniqui tatescorü. ΡΟ, fit moyfen fernum fuis aaron qué elegít ípfü. Legem υπ δὲ facete dotium. q(o^ fuít in είσ verba figno rum foenum τ pzodí; íozum ín terra cbatm, Attendeo iudze qui fcd?m literam dicta in telligis: Nunqd moy fes δὲ aaron in ter/ ra cham acceperunt mádatum de fignis, & non potius in ter; ra madian? Autin terra cham fecerunt prodigia,& non in zgypto? Sed ut intelligas hac per legem δὲ facerdo: tium ufq hodie inter gentes incredulas agi:idco pro/ phetaterram pofuit cham. t«[ ZP»i(it tenebzae t ob/ fcurauít eoa. Coeperunteis exponerearcana myfteriorü dei:& claritas müdanz fapientiz obícurata eft.Sic enim alibi: Comprehendam fapientesin aftutia corum.. 9&[€t exacerbauít fcrmones cíus. Ο ufa duri εἰς crant: ficut quofdam euangelium dixiffe. refert. Durus eít hic ESTE eumaudirepoffiie t«T onuertítaquae co rum{η fanguínem. Vc qui feducendo fanguinem effu; derant paruulorum,ipít deinceps pro aquís cruorem haurirent.Sed maxíme hic uerficulus hareticos refpicit. v 4[£t ocádít pííceo εοεῦ, Qr ui inter flu&uofas hui? mi di faclicitates regnü cffe putabant, x Q[€tocdít terraco rum ranae ín penetralibne regum ípfozfi. In ranis, poctarüi Dixic& carmina defignantur:quía catholica regula difcrepates, um terrenorum corda,deceprionum fabulis replent. £»ítít τ venit cynompyía,In cynomyia:id écanina mu». ca,quz in ceno ac ftercore uoluta£,luxurià idicat:qua plerüq cóprefía pullulat, Sicut Petrus, inqt, apoftolus: Canis reueríus ad nomitum:& fus lota a fqualore conl. s ped 3 4€t cínifeo ín omníbue finibus co:fi. In cinife, dialer ctice artis ftimulus intelligit: quz licet paruü uideatur haberc feductionis aculeü,grauiffime tamen fauciat mé tés humanas. 8([(*ofuít pluufae eozü ín grandíné. Vt di uinisarguerentur uerberibus. bq[ 3enem vrenté(ntef Τὰ eozi. Nó illuminanté fed arenté:quia fanctus ignis iu^ ftos illuminaz:peccatoresexurit. c&[£t percuffit víneas €ot6 c ficulneae eo26« contríuit omne lígná finium eozüm. In uineis ficulneifcp ac reliqs líignis:ofe humanü genus ofiédit plagis ccelefWb? uerberatü,ob mani xit niam in feptuaginta Dewiob tur iufti a domino,ne. gii η ded Gonist unit, if ] tti tram fia gu praxis 1 ὕγινς Y Un promi άν ον ταν A Apocal9. in pfalmum: a«Dbirít c venítlocufta τ beucbué:cuíue nó erat numerué, £t comedít ore fquá(n terra eo26:c oém frucrü terre ipfog.. In fno fructuq reliquo terra:caftigationée humana do cct. Datur em pote(tas aduer(íz parti:ut noceat hoib?qui d nolütagere poenitentia ficut Apocalypfis docet. b€[€t pauffit omne pzímoge/ η(terra eayptí pzí mítíae omnia labozía «oii. Principalia ui/ tía:qua homines ceu rimogenitos dilige, nt.€(£t edurít εοδίΠ argeiiro 7 auro: «tton erat in tribubus εοτῦ(afirmus.His pla is egyptü: id eft uel ος[ασ uel huma nam carné uerberat, Sed educunt anime ínargento cófeffionis Jucidz:X auro purita tis fplendide:fublata 4 Dixit& Genítlocufta δὲ brachus: cuius nó erat nume. rus.Etcomedit omne foenü ín terra eorum:& comedit e omné fructü terra corü Et percüífit omne primogení-. c τῇ ín terra corü:prímitías omis laboris corü, Et edüxit eos cii argento& auro:€ non erat. ín tribubus eorum ο infirmus. Latàta eft agyptus ín profectione eorü: qa ε incubuit tímoreorü fuper eos.Expándit nubé ín prote; t Ctioné eorü:& ignéut luceret eis per. nocté. Petierünt ὃ δὲ uenit coturníx:;& pané cori(aturauíteos.Dirüpit pe tram δὲ fluxerüt aqua:abíerunt ín ficco flumina. Qm ον$o. Θ nfitemínt ofio quonfá bonia. O uos qui gra; uiter peccatís,E defperatis de ucftra falute:& putatis qim propter magnitudine péccatorumi nó poteftis uenia adipifcí:ego uobis pracipio; boc eft ppheto:cófitemini diio qn bonus, Grandia funt peccata ueftra:fed ma gnus eft diis, qui mí eretur οτί, Confí2 temini ergo diio. Poé nitentíam agite: Πο]! te defperare de(aluté uefira: benignus eft diis. Confitemini dó mino q habetis grar? dia peccata.NNolite có fidere in uefira uírtu) te:fed in mifericordiá domini. p([€i(ri [ρου iniferícozdía ef? Videte quid dicat:in fzculü. In inferno au té qs confitebié απού omni infirmitate pcc cati. Ὁ«[Zctataeft i memór fuit uerbi fancti fuí:qd' habuitad abrahá puet rum fuü.Et edüxit populá(τ ín exultatióe:& electos Nemo eft em q poffit in inferno agere poc/ nitentia.Dum eftisin hoc fzc'o:hortor uos agere poenitencià. Có fitemini ergo diio:qm in ifto tantum fxculó mitcricors eft. Hic mi fereri poteft poenitetí quia ibi íudex eft,)nó egyptue ín pzofectióe 1 fuos in lxticia.Et dedit illis recíones eentiü:& labores eni uia ncabut ri mpopulorü poffederüt. Vt cü(todiát iuftificatioes εἰϑ:8ζ habitanteemlucenó n legé eius requírát. ΔΙ Εἰ ίᾳ alleluía. CV βοιεπαπε οι tenera ο Onfitémíni diio qm bonus: qüoníá ίη[νου quimaleagit,oditlu a lum miferícordía eíus. Qüís loque£ potérías VR VE: domíní:aüditas faciet omnes laudes eius.D&a rü:cígnévtlucerercia τί qui cuftodiunt iudicium:& faciunt íufticíam in omni per nocté. Nubem& ς tépore,Mfemétó noftri drie ín beneplacito populi ταί: ignéfpiritü(anctü di uifitanos cit:qui nos€ ab aítu diei defendit:& in no &urnis tenebrisilluminat. f€«["[Setíerunt carné« venít coturriig, Ex hac em coturníce faciatus ifrael naufeat. ΝΠ cauédü eft:ne q fe fentit liberti ex egypto: illumiatü a fpi ritufacto: rur(um deíyderetollas egypti:id eft cócupífce tías carnis qua εἰ generát fatuitate uel uitia Ὁ uia nemo ponens manü ín aratro& refpiciés retro, aptus eft regno dei. 6 4L[vane cclí faturauít cos. Sicucenim illi de coelis fluente màna refecti(unt:ita nos hodie in ecclefia corpo; reagniaccepto reficimur. b&[?»ifrupít ρειτᾷ cflurerüt aque: cabíerür ín ficco Rlumina, Percuf(fus eft em ille lapis preciofus,angularis:& iméfos nobis ptulit fontes,q nros erróres abluüt:& aríditares irrigat.{€T€f memos fuít verbi(auctí fuí αὐ babuít ad abzabam puerü futt. Impleuit ei non de feminibus:fed de f(eminecius:id eft de chrifto promiífioné fuá, Nam deus natus ex uirgine: fua morte dcuicit morté:p quá πῆς qd' abrahe promiffum erat in . fpesecclefia fufcepit in(pecie. k[€t eduxír populi fut ín exultatíone:z electoe fuos(n letícía. Semp em uictores ac li beri,cáticü in laticía δὲ exultatione cócelebrát:ficut moy: -fes,maria,uel debbora. 14D£t oedit εἰσ regíóee genríü:c labo:zee pplo:(i poffederáüt. Anias factas δὲ corpa in qbus prius peccatü regnabat, m€lt cu(todíanr íuftifícatíóes eíue c legé eíue requírár. Vt cü iufticia uiuant: δέ myftería Icgis diligenter intelligant. Et nos drim deprecemur: ut deletis gentibus noxijs corà facienoftra,ipfe dux notiri fiat itíneris:ut ín eó iugiter exultantes: in terrárepromif/ Ὠδίς mereamur inducí: δὲ in regno cius affcitíualeamus cum fanctis eius leticia fempiterna gaudere: quiaipfi eft cum aterno patre δὲ(pirítuíancto honor δὲ gloria in fa; 'cula feculorum. Amen, Ἡ«Γ΄ alicluía alleluía.1(te pfalmus poenitentes roborat,ne ligentesarguit:miferícordiam repromittit, Hancregu7 Tam debemus tenere: ubiciiqp duo Alleluia pra(cribunz tür in píalmo:ut unum de fine fciamus e(Te prioris pfal, mi;& alterum eius qui fequitur, Pfalmus" CV eít mifericors.Hic mi^ fericors eíi: ibi iudex e(t. Hic porrigit ma πῇ! cadenti: ibi fedet iudex. Hoc auté totü dixi ad eos qui dicüt, quoniiin inferno eft poenitétia. ἃ€[ 9 loquc£ poté; tíae oomínf.Nemo dignus eft predicare potentias patris, nifi filius.Nemo poteít potentiam patris loqui, nifi ille qui& ipfe potens eft. Potentías potentis ipfe qui potens eft,poteft pradícare€ loqui. r{ Ziudítao facíet omnea laudes eíus.Antedp dris nofter in euangelio pradicaret: laudes patris nó erát audite in müdo. Omne qd'in lege ueteri fcribi£(i(piritualiter intelligac:hoc poteft de patre intelligi. e«[35earí quí cuftodíunt íudició τ facíunr ἐμ, cíà(η oimní tépoze. Recte dauid id dicere poterat:& ipfeiu diciü fecerat& iüfticia:fed quonià nó fecit in omni tem^ pore:propterea cecinit.Q) uid em dicite Beatí quí cuftoz diuntiudiciü δὲ faciüt iuíticià in omnitépore,(3. uid em Pdeft alicui uiginti annis effe in cótinétía:& poftea cade; rc? Scdm αὐ fcripti eft in propheta:Non proderit iufti; cía iufti:In quacikqp die errauerit:nó εἴ liberabit nec fal, uabit.Et peccatü peccatoris nó ei nocebit:in quactigh die cóuertat& agat pornítentíà.Necp iuftus debet effe(ecu rus,neq; peccator defperare debet de fua falute.In utroqy ein eorum X timor eít&(pes, Ω ui facit iufticía, Iufticia diis nofter eft. lufticia em dfii:dnis nofter dicitur,& falua, tor, Beatus ergo qui facit iufticia:hoc eft qui facit chriftüi QLuó ergo facim? chríftü: hoc eft iufticiacSi iufte agam?: cócipit in nobis iufticia, parit ex nobis iufticia, X fum? mater iufticiz. Foelix eft€ beat? q omnitépore€ pater& mater eft iufticiae. t&[ 2£»emento noftrí oet beneplacito φορ. uod dicit beatus dauid,hoc eft:Scio domi/ ne ueterem legem: Beatitudo perfecta non eft in ueteri le ge:fed ineuangelio.Scio quoniam prior populusoffen/ ditte: nouus populus creatur qui(cruiattibí. Scio qa uenict filius tuus, faluabitomne gen? humani: cre; détin eü q electi erüt.Propterea ergo rogo qm ego prius natus füm in ueteri lepe,utimputes mihi mercedé οὔ no uo populo. Videt noftra effe(entétia hac. Legam? ipfos ucrüculos,& inuenicm? ip fü.(enfum cffe qué diximus. nnn a Vifita nos ΄ 74. Ececb.35.c Ios,$,g mus. Populo inquit Ταῦ 5, ἃ nes cnim fub peccato £ommen.Ibicronymi «redemít eoo oe manu ínfmíci.Liberatio acredemptioho;. minis:per paffionem chrifti facta eft. tt(|£t operuít-a«[Gifita noo ín falutarítuo. Hoceft in filio tuo,quando uenerit. b[ad vidend6 ín bonítate electo tuozü. Hoc e(t da nobis parté cum apoftolis. CLuoníà nos quidem anteceffimus eos in tépore:ílli uero antecedent nos in fpi ritualibus:hoceft,ut uideam?bonitaté tuá quà facturus escum electis tuís. c«rzidleranduminlg, ας aeniio mug. Gens p uifitanósin falutarituo. Ad liidendum in bonitate ele domininosfumus:i ς ctorum tuorü:ád latandü ín latícía gentís tua: ütlau « derís cum harredítate tua.Peccaüímus cá patribus no^ f ftris:iniafte egímus,iníquitatem fecimus.Patrés noftri e ín&gyptonon intellexerunt mírabilía tua:non fuerunt i memores multítudínis miferícordía: tuac. Et írrítaüe^ runt afcédentes ín mare rubrum. Et faluauít eos pro^ pter nomen fuum: ut notam faceret potentíam fuam. * Et íncrepliít mare rubrum δὲ exiccatum eft:& deduxit meos ínabyflis ficut ín deferto. Et faluduít eos de manu 5 odíentíum:& redemit eos de manu inimici. Et Óperuit eaqua tribulantes eos:unus ex eis non remanfit. Et az díderunt ín uerbis eius:& laudauerunt laudem cius, ? Citó fecerunt obliti funt operum eíus:& nón fuftínue/ r runt confilium eíus. Et cóncupierunt concupifcentíam. ? ín deferto:& tentatierunt deü ín inaquofo. Et dédit eis petítioné ipforá:& mifit faturitatem ín anítnas eorum. » Etírrítaüerunt moyfen ín caftrís: aaron fanctum dni, r Apertá eftterra δὲ deelutiuít dathan:& operuit fup có/ eregatíoné abiron. Et exarfit ígnís ín fynagoga cor: ; fláma cóbuffit peccatores. Et fecérunt uitulü in choreb: & adorauerüt fculptile.Et mutauerüt οἰοτίά fuá:ín fimi » litudínéuituli comedentis fenü. Oblití funt deüm qui tamen gens ipfius fu; qui naícetur,quem fe εἰς domínus. Ὁ«T Git ' laudemur cum beredí; tate tua, Hoc eft, ut τ euangelio€ nos ha bceamus partem: qui in ueteri lege facti iu/ mus. Abraham enim pater nofter uidit die tuum, δέ gauifus eft, Videam? ergo δέ nos & gaudeamus cü he redítate tua, e([ δες cauímuo cum patríb? noftrío. Filij fecuti fu/ mus patres.Hoc feci, mus quod& patres noftri fecerunt. Om; cóclufir:zut omnibus anifereretur. Ε΄, πε egimue:íníquita/ tem fecímue.Diligen, ter aniaduertite quid dicat:Peccauimus cii patribus noftris, in^ ἱπῆε cgimus, inigta/ ἐξ fecimus, Nunquid dixit impie egímuse Aliud eft peccatorem «εἴς& iniuftü: aliud εἴ e(fe impium. Pec/ cator frequenter uin/ -citur infirmiítate cor/ poris: impius autem negat deü, Propterea ergo quonià ego non fum impius fed pec/; cator: propterea au/ deo rogare pro peccatis meis.&«Γ΄ noftrí(n €aypto non íntelleperunt mírabilía tua. Viderunt δὲ non uiderunt. Viderunt carnalibus oculis: δὲ fpiritualibus oculis non uiderunt. Non dixit non uiderunt: fed non . ántellexerunt.Illi enim uiderunt mirabilia,& non intelle xerunt. Non enim ea fpirituali contemplabantur intui; .u. b q[£tnonfuerunt memozee multírudíníe miferícoz .díe tug. Ὁ ualiter eos de manibus inimicorum eripuifti. Sed hodie quoq» mirabilia facis domine: cum nos ας’ nebris mundi ereptos dignaris illuminare.{«Γι írrítauerunt afcendentee ín mare rubzum:« faluauít eos pzo pter nomen fuum: vr notam faceret potentíam fuam. Facta funtenim hacin i(rael.Sed animaduertendum eft:quia quod ibi fuit umbra:in ecclefia uerítas eft completa.Igi, tur baptiimum uel crux chrifti,pereütibus ftulticía eft. Irríitatur ergo ab his deus:cumnon intelligunt. Eruditi autem tunc cognofcent potétiam dei. Mare autem duas habet intelligentias:baptifmum(cílicet δὲ(Ες τη. k ΕΓ 3ncrepauít mare rubeum τ exíccatum eft. De(i(tit co/ tam populo dei procellofum faculü:cü cognouerit fon; temuitz.|«[€t eduxít coe ín abyffia ficut ít oeferto, Tand ἢ per ficca deferti gradiantur:ita nullis funtflu&i, busoccupati. iij€«[ t(aluauít cos oe manu odíenríum s faluauit eos:quí fecit magnalía in zgypto:miràábilia ín * terra cham:tétribilia ín mari rubro.Et dixit üt difperde ret eos:fi non moyfes electus eíus ftetiffet in confra; ἐξίοπς ín confpectu eius. Vt auerteret íratn eíus ne dif) 5 perderet eos:& próníhilo habuerüt terrádefyderabilé. Non crediderunt aqua tribulantee eoo: vnue ex eío non reimanfir.Sic& nunc in noftro baptifmo fit. Abluitur homo aquís:;& perit dia bolus cü fatellitibus fuis, ο«£t crediderunt in verbía cíus:claudauerunt]ag' dem eíus, Quia uicto res erant, pe[£íto fecer(it/ oblítí funtope τῦ εί”. Multi enim ín ecclefía male uiuédo & non recte fentíédo de deo,pdunt baptif mi gratià. q(Ὁ fuftinuerát cofilíá εἰ, Vtcuftodirent uitam quá prius elegerant. ΓΕ€tconcupierütco cupí(cétíae ín oeferto. In folitudine iftius fae culi.€([ttentaue runt ocü(n ínaquofo. Siccitas enim εἰς erat quíanó cognofcebát fancti fpiritus irriga/ tione, in columnanu bis qua pracedebat eos. t€£tocdítcío petítíonce coy:« mífit . faturítatem í(manímae €otá. Vt fpiritualici/ bo poculoq reficere tur. Y([€t(rrítaue; rüt moyfen ín ca(trío:z aaron fanctá ocí. Lege πεί δὲ facerdotium ftulti irrítàt: cum det pracepta per eos nii/ ciata non audiunt, x€ 2ipta cf terra coe eglutíuft oatban:t oper ruít fup cógregatíone abíron: c cxarfitígnis ín fynagoga co:íi:«(1$ ima cobuffít peccato/ rco. Facta funt hac (τα lram.Sed€ nüc eos deuorat terra δὲ exardet ignis, qui ter rena fapiunt& rece/ dunta mandatis dei: quos non illuminat gratia fpiri/ tuffancti: fed accendit flamma peccati. y«Γι fece runt vítulü ít cbozeb:t adozauerunt fculpríle: imutauerunt glozíam fuá:ín fimílítudíné vítulí comedétía fenum. In deo enim debuerat effe gloria eorum: fed relicto co,(imu/ lacro muto δὲ furdo dantes gloriam,dicebant: Hi funt díj tui ifrael.Sic& nunc(i quis relicta ecclefia fortes phi/ thonefg confulit: mutatur gloria eius:& fimilis pecudi fit:ficutquondam nabuchodonofor, 5«ΓΡΟΟΙ fünt oeum quí faluauít cos: quí fecít magnalía(η egypto. Vt ea plagisuerberata,populumliberaret. a[£t míra bilia ín terra cbaim. Cum dereli&is gentibus, ipfos in eorum terra plantauit. b[t terríbilía ín marí rü/ Ότο. Vt pharaone extínctoficcum populis praberet in ceffum. ς«Γης vr oííperderet cos(i non moríta electue cíue ftetíffer ín confracríone ín confpectu εἰσ. Gt auerteret íram cíue ne oííperderet eoo. Attende hac o(a/ cerdos: Perierat enim populus: nifi moyfes confregiíl fct iram omnipotentis dei:& tu cum uideris popu/ lum delinquentem: cane tuba: annuncia εἰς delicta eorum: δὲ(ta in confractionead deum,ut auertatur fu) .roreius abeis. Ὁ[t po nibilo babuerunt terrain oefrderabilem, Qruia iftam tranfitoriam diligebant. Et nó crediderunt Exo4i4 S DW σὸν s Cocttoib lin, q ἴα δ τὸ M Tin i Opi nui lung [νο] ή maux prin; gis [Cie gii (o (9 A uo μὴ ή χη A .€ientac depafcant, zin pfalmum a«r€tnon credíderüt(n-verbío eíüs. uibus promifitre gnacalorü. bepérmurmurauerunt ín tabernaculie Πίος «non eraudíerunt vocem ofi(,De murmuratione em apo ftolus docet dicens: Nolitemurmurare(icut quidam ex ipis murmurauertit:& a ferpentíbus perierunt.Non er; go murmuremus:ne nos damonces uene/ nofis morfibus fau;& NOR crediderunt uerbo eius:& mürmurauerunt ín ta^ bernaculis fuís:non exaudíerunt uocem domíni. Et ele c diauít manum fuam fuper eos: ut profterneret eos ín deferto.Etut deíjceret femen eorü in nationibus:& dif. ὁ t vrocicaet femen» peroeret eos ín reoioníbus. Et ínitidti funt beclphegor: e& comederüt facrificia mortuorü. Et írrítáuerunt eum sionibus, Difperiüt. ín adínuentionibus fuis:& multiplicáta cft ín εἰς ruína.. €«[£leuauít manum fuá fup eo9:vt pzofter/ neret eoo ín oeferto. εοτῇ ín natíonibue:« -oífpergeret coe ít re; em iudaí in diuerfis partib?. Sed&illegif. 6 Et ftétít phínees δὲ placauit: δὲ ceffauit quaffatio.Et re^ CV.$o. feruferát fculptílibue eozum 4 factiuti eft íllío íi fcatidatuiii. :Sicuteim facerdoti exoranti ,p populo ad íufticià reputa, tur;ita his quiin defyderíjs phanaticis conuertebantur« Ain fcandalum. m«[€t ímmolaüerunt βέοο ίποσ« filíag fuae ogmonije.Senfus& animas fuas. ἢ 41£teffuderunt : fanguine ínmocenté: ς fanguímeimrfilíozü fuo/ 'rum τη γᾶ füarü qe facríficauerüt Γρ» bue cbanaan, Tücein animae(anguis cffun "ditur: qi homo ido; 'lis dedit? a dei cultu; rarecefferit. o 4[ 3n, terfecta eft terra in(an, guíníbue:e contamína ta eft ín operibus eozü £fo:nícatí funt(radín, pergit per diuerfa— putatum eft ead iuftícíam:ín eeneratione δὲ oenera^— Wentionibus fuíe. Ta; circüfert omni uento ἢ(ain fe, Er ελα 5 d beem iniquitatis infi doárinz:&indeum tionem ufcp in fempiternum. Et írrítautrunt eam ad— citur:cü diuerfis for; firma nó RUE aquas contradictionis:& uexatus eft moyfes propter ΗΝ corpus tione, Ὁ t inítía 2 ἢ ΜΝ ΄ Δ... omi E in uinatur, funbedpbego:«co, COS'quía exacerbauerunt fpiritum eius. Et diftinxit i..Ideo& ira dei inim/ mederr facic moz&lábijs fuís:nón diífperdidersnt gentes quas dixit domi— pios ἰδίοις feat, tuoz(i, Qr ui deo fe có; ΠΗ η"Ari; PH pA£ríratue eft furo; ραν ελληνες ως illis. Et commixti funt inter gentes: δὲ didicerunt e ibit Ei locófecratifun.Etq— opera corum& feruierunt fculptilibus eorum:& fact&— aboritnarue eft beredí pané uíuum efurire ἡ eft illis in fcandalum.Et ímmolaueruntfiliosfuos:&fi—fatemfuam. Quia re debuerát: mortuorü liquit eti. Ecq quon/ facrificia comederüt. ε«Γι írríranerunt ΟΠ ín adínuenríonib? πο, Q ία peruerfi erát. f[£tmultíplí, «ata€(n εἰσ ruína. Rui o na e(t cü parietes do/ multiplicatur cü fue rintafüdameétis euer fi.Ergo iftícum fun/ damento: id eft cum »lías fuas dazmonijs.Et effuderünt fanguinem ínnocen; tem:fanguínem filiorum fuorum& filiarum fuarum ο quas facrificauerunt fculptilibus chanaan.Et interfectá eft terra ín fanguínibus δὲ contamínata eft ín operibus eorum: fornicati funt ín adínuentionibus fuis. Et ira morüruuntquz tüc ptüs eft furore dominus ín populum fuum:& abomina atus cft hzredizaté fuam, Et tradidit οὓς ín manus gen/ tíum:& domínatí funt eorum quí oderunt eos.Ettribu lauerunt eos ínítíci eorum:& humilíati funt fub ma/ dà fuerat plebs deí: facta ὃ caterua diabo li. q&[£t tradtdít coo i" manue gentí:z oo^ minarí funt eozum quí oderüs coe:« tribula/ uer(t coe(nimíci eozá z bumílíati δ ma; níbue co26. Sed dices tu o homo.Non eft re cta uía diii: quí nos in tantis malis incli/ a lcgi(litera in qua. aps:: nari pmíttit.Sed qua c putabant ftare di, 5 nibus eorum:fzpé liberauit eos. Ipfi aütem exacerba; fo perfpice: quía pro ruti funt:quia ftabili/^,, T. t ian 6g TDI uis peccatores crimí tinófuerat faperpe/ ὁ ΠΕΤΗΠΕ ΟΙ ín confilío fuo:& hümilíatí funt íníniqui, ον PETERS E tram, GT Sretít pbí uit quaffatío:c reputa/ tüciteíadíuftícíaage» tuit eum fcd'm multitudinem mifericordix fuz. Et de. "diteos ín míferícordías: ín confpectu omniü η ceperát 3 eos.Salüos fac nos drie deus nofter:& cógréga nos de neratíone ín generarío nein vías ín fempíter/ nuin. Superius dixit moyfen in cófractióe ftetiffe: hicautem phi τ neen exoraffe dicit.O) d' diligenter aufculta facerdos cui aniz comédataz funt:euagina gladiü:interimefornicato/ res:hoceft, pfer uerbü,infta iportine oportune,argue, increpa,obfecra cüiomni patientía& doctrina: uttibi re putetur ad iuftícia, QLuia qui reddiderit preciofum ex vilificutos πιεῖ eritaitdüs deus. b«p tírrírauerüt ei ad aquae cótradíctíonío:c vexatue eft moyíes pzopter eo: quía cxacerbauer(it fpírítum eius, Aqua contradi&ionis, aquz baptiími accipiunt: ad quas diabolo contradicit & operibus eíus.Poft quas(i quis fe coinquinauerít ui; tjs uexat facerdos, pro eo qd? exacerbauerit fpiritü dei, Jl τσ per quéillepradicat:(icut Paulus dícebat:Q. uis urítur, μυ 7 um ή tl Ἐρύ αν BLego non urorcDe hocctiam fpiritu teftabatur dicens: Nolite contríftare fpiritüfanctum dei:in quo fignati eftis ín dieredéptionis.{«[£toíftínrírínlabis Πίο, Vciugi terfupplicaretproeis. k 4 Γ Ώου oífperdíderunt gente quas oírerat ofíe íllío.Idololatriam uel díuería facinora. |€t comígti(unt(ater gente«okdícerár opera cozum« » tatibus fuis.Et üidit cum tribularentur: δὲ audiuit ora/ aces cplscauit τ(εἴα), tionem eorum. Et memór fuit teftamenti fui: δὲ peenideus tàta pietate pre/ ditus eft, ut femp di/ gnetur ímpartiri pre/ fidium: ficut, fequit. r€ Cepe líberauft €os. Semper illelibe rat: tu non corrige ris? Adhucplagailla ta in íanuisafta& tu nonemendaris. 95 4Γ pfiautem exacerbauerunt eum(n confilío πο. uod habuerunt,utrelicto eo idola feque; rentur, t(L£tbumílíarífuntím(níquítaríbue füío. lam hinona deo,fed a fuis delictis humiliant.Sed praecurrit folita miferatio,dicentepropheta: v«[tvídítcumtrt bularentur:« audíuít ozatíoné eozüm. Docet enim& te qd' fi conuerfus ingemuerís: protinus appropinquant cel/ fisauribuseius,preces humilitatis cuz. x€( Z/»emoz fuit teftamentí fuí. Quod cum abraham initium fidei no firepepigit. y€«[£trpeníruítcum fm multítudine miferf cozdíe(ue: oedít eoe ín míferícozdíae ín confpecru οιππίᾷ quíceperant eoe. Super poenitentes enim poxnitet deus demalicía quam locutus fuerat ut faceret,& non fecit: conftituens te in(inu abrabz patrís,cuíus es fidem fecu; tus.Ideo& prophetaexultansait: 5 4[€aluos noe fac oomírne oeue nofter.Ne nobís uitia dominentur. a q[€t congrega Ποῦ oe naríoníbus, Ω. υἷα gens hebraorum inr regionibus eft difperfa, nationibus. nnn$5 Vtconfiteamur 7$ C Ε £ommen.Ibicronymi. ἃ(Οι confitearmur nomíní τη fancto:« glozíemur ínlaude E -£ua.In filío αεί: quia nomen filij laus tua cft. b«Dc -nedícrue ofie Όττο ífrael a(eculo« vfas n feculi: oícet ο!’ «nie populue flat fiat. Merito benedictus in fecula,p quem -facta funtfzcula:& nó folii facta funt fed etià redempta. ;QLui€ nücnos recre 'are dignet in falutari: td eft ín chrifto icfu diio noftro: cui eft ο Ἱἱρίο δὲ fpüfancto ho; "nor& gloria in(zcu/ la fzculorü, Athen. €€ zilleluía.[Πε pfal musomnem caufam códitionis hümanz, quà nel delínquen: .do füpfit(iue poenité/ : do füfcepifiue mul/ titudine miícrationü , dei(utín prafenti ait: : quis fapiens δὲ cufio/ . diet hzc:& tüc intelli^ - get mífericordiaf dri) narrare dinofcit: fed .&repulfioné iudeo: « nationib?. Vt cófiteamür nomini fancto tuo:& eloríe: e mur ín laude tua.Büdictüs diis deus ífrael:a fzculo& αἵ ín(πο:8ζ dícet omnís populus fiat.fiat. Onfitémini diio qm bon?:qm in[ρου mife/ e ricordía ci?. Dícánt q redépti funt a drio: quos t redemit de mànu ínímici;de régionib? cógregauit eos. δ A folis órtu& occafu:ab aglone& marí, CMM ín folitudine ín inaquofo:uiá ciuitatis habitaculí nó ínue/ ( nerüt.Efuriétes& fitientes:ania eórü in ipfis defecit, Et & datmaüerüt ad dfim cá tribulaten£:& de neceffitatibus ι eorü eripuit eos.Et edüxit cos in uíá rect: ut irét ín ci^ m uitaté habitatiois. CoOnfiteant dio mifericordia εἰ9:8ζ ; Τῇ δὲ uocationé gétíü euidétiffime pandit. ; Pfalmus CVI η"WX Enfitemíní ofio ο bonue:qrfi ín feculi mífer(/ (ορ εἰ”. 1dco cófiteminí οἱ peccata ueftra:qa bonus eft:& peccata dimittit. Si aicbonus nó ΕΝ effet:nó uobis diceret, cófitemini.Et cófitemini «i:qin ín(zculü mifericordia eius, Hic eft mifericordia: caterü fupra iufticía eft. Qr in(eculü mifericordia ei?, QLuàádiu eftis in(zculo,confitemini. ς ΕΓ dicant quíre; dépti fant a ofio:quoe redemít oe manu ínímíci.Propric de &ocatione genti loqui£.líte cf pfalmus eorü habet fa; cramentü:qui redépti(unt in dii paff;one.Dicat q rede; pti fant.Ipfe eft em faluator& redéptor& precii. Dicant q redépti funtlpfe redemit:ipfe dat preciü fanguine fuü. &X.uare aüt dedit preciü fanguine fuüc Vtredimeret nos demanu inimíci, Captiui em tenebamur in manu diía/ boli.Propterea aüt ille uenit€ redemit nos, ut liberaret de diaboli manu. CL uos redemit de manu inimici:ut de ruat inimicti& defenforé.Inimic?hó fupfeminauit cica nia.Inimicus αὔτ diabolus eft. Inimicus eft ipfe€ pofTef; for.Propterea manu fua nos tenet:nó qa diligit,fed quia odit, Ω, πος redemit de manu inimici. Girádis maicítas, δὲ grandis potentia fanguinis diii,qui foluit manü día; .boli.O.uó em funtaliqua anialía que ftringüt aliqd in^ tra(cinclufum(qd dicut€ medici€ phyfici) ut nifi fra; &um fuerita fe,nó diuidit,nec dimittit illud qd'intrínfe, €us claufum tenet:fi adt mifTum fuerit oleü, ftatim difTol uitur,& qd' ftri&tü fuerat di(Tipat,€ diuidit in ptes:(ic& manü duriífimà diaboli foluit fanguis chri(ti, Nolebat nos dimittere diabol?: Ságuiné fuü fudit dris quafi oleü mifericordiz,& p ipfum nos liberauit. f([ P»eregíonib? €ógregauít cog. V ide ᾧ grandis fit manus diaboli.C) uos tedemít demanu inimici. Hos auté quos redemit de ma nu inimici,in cüctis regionib? tenebant in manu inimi/ ci.Deregionib? cógregauit eos,In toto orbe manus día; boli poffidebat nos.&«[ M folíe oztu τ occafuzab aquílo/ tie cimarí. Videtur quide quatuor dixiffe climata:Oricn^ téoccidente meridie δὲ borea:hac funt quatuor climata müdi.Sed non ita pfalmus cótinet, Hic em habet: A folis ortu δὲ occafu:Ecce duo climata. Ab aquilone: hoc εἶ ἃ feptétrione:Eccetria climata, Et mari.Mare πες ín occi/ dente cft.Ergo uidete qm occidente bis nominauit; me ridienec femel. C, uare igit tria climata noiauit; δέ υπ noluicnuncupare? Legimus in Habacuk: Deus ab au; firo ueniet, De faluatore dicitur: quonià deus natus eft in auftro, A fitu enim hieru(alem: bethlehem in auftro pofita cít Propterea dicit, deus ab aufiro ueniet.Si autem deusab auftro ueniet:quomodo nunc dicitur,a folisor, G yi tu&occafu& abaquilonezAufter&norustacitusef.A^— 1]$/ folis ortu& occafu. Amen,amen dico uobis: quía multi ai ueniét ab oriente& occidente, δὲ recumbét in finu abra, Matte] gs ha:Filij autem generationis huius longe erüt.A folis or^ ip tu& occaíu:utiq alie ue nigenz. Etab aquilo(ti nc. Aquilo duriffim? D uentusefít:noieauté Ὁ gii dexter uocat.Abaq Hiec| γ(6᾽ lone, inquít, exarde/ qid CVI Ícent mala fup terrà,(im Marelegit in Nume; gu ris& in Exodo:&in Ti oii fcriptura fancta: μι δὲ ubicüq mareaudi het tis, fecundü climata qa femp intelligitur occi gi dens. A fitu ei hieru tax falem mare hoc ma; ἐπα £nü qd dicitur, in oc μιὰ cidente eft. Videteigi T tur myfteriü fcriptu/ nat rarü, In ifto loco bis εἰμ occidens nominat:& ig (aM. Decfemelnotus.Hoc ΓΝ mirabilia quare diciturcQ. uo; td níà populus iudaorü ἊΜ in ifto palmo non fcribi£ uocandus, fed rantü gentium, μιῖν Deniq quid dicite b 4f£rrauer(t(n folítudíne in ínaquo; TT fo: víam cfuítatío babíraculí nó(muener(r. furiétee« fitíen[1 [ε6.Εεσείςιαεἰς quía proprie de uocatione gentiü fcribi£ tcn δὲ deexpulfione iudaorü: in fequétib? ipfius pfalmi fcri&db pti eft:Pofuit tumína in defertü: uidelicet iudaorü.Et,| rauerüt in folitudine in inaqfo.Dixim?quz effentaque, dixim?qua effét lumia. Vià ciuitatis habitaculinóinue[] nerüt,efuriétes& fitiétes.Exponam? quó gétiü ppls fue; rit in deferto ubi nó erátaqua,hocé in inadío:& συ υἱᾷ imd ciuitatis habitaculi nó inuenerüt,cfuriétes& fitiétes. De i qb?dici£,nó inuenerütmanifeftü eft qd? quafierüt uíà οἱ Lu uitatis habitaculi,fed nó inuenertit, CL uafierüt ergo uíà(Ce p quá uenirét ad ctuitatem:efuriétes quafierüt& fitiétes, ἫΝ í« Θπίσια eozum(n(ρ 16 oefedit.Defecerür(γυτᾶτος ΤΗ es ο—| nii tinio, Defecerüt, quafierüt:& non inuenerüt:& incfurie"" fua&(iti, uiam ciuitatis habitaculi nó inuenerüt. Efurié; mr tes& ficiences.Multi fuerüt qui repromitterét iftam uiam tei quz ded:iceret ad cíuitaté.Promifit Socrates, pmifit Pla/ γα το: pmifit Ariftoteles. Hazmorroufa qua fluebat fanguic, lim,| multos quafiuit medicos:& a nullo fanari potuit, Víam try ciuitatis habitaculi nó inuenerüt. Doctrina illorü magis Ms fame faciebat vritatis dj faturitaté. Hamorroufa totá fub; Lu$4 lits: ftantià(uà impendit in medicos.Efurientes& fitiétes,ani μεν ma corü in ipfis defecit. Sed qi perdiderat fuam uniuer ili fam fubítantiam:hoc eft,ecclefia de gentibus οὕρτεραία: in quía anima eíus in ipfa defecit:clamauit ad diim Ο tri, pin bulare£. Tactus fimbrie domini:clamor credentis fuit, IC? k«Γι damauerüt ad oim cá rribularenf. Ad απ πας, nia cum tribularer clamaui€ exaudiuit me. Tunc exaudi^ t^ mur a diio, gfi nó fimplex uox, fed tribulatio clamatad Mi diim, ἰ[€t ocdurít eos(η víam rectá,O uia uiam ciui m tatis habitaculi non inuenerüt:propterca deduxiteos in"I uíam rectam.Ergo oftendit quia ante inuenerunt quidé ba uias,fed prauas& nó rectas. Et deduxit eos ín υἱᾷ rectà, δ Via deduxit cos in uiam.Ipfe dris atcp faluator deduxit €o$ in ujam rcctà:fecit cos ut in fe ambularent:lpfe& du ctor δὲ uia.Et deduxit eos in uiam rectá:ut per hancuíás m hoc eft per díim faluatoré irent in ciuitaté habitatióis,in ecclefià eius qua fundata fuerat(uper ipfum:& petram, δὲ uiamatq ductoré. Simulq confyderádü: quia in ifto pfalmo tertio dicit: m€[ onfiteantur oomíno miferícoz díe eíue:c mírabílía eiue file bomtnum. Οία faríauír ant ram íntanem:c animar efurienrem fatíauft bonía. Eos qui inanes erant a gratía fua, X famem uerbi patiebantur bonis"t jn pfalmum. bonis cocleftibus fatiauit.- 4€»edentee in tenebzfo et vinbza itioztío:vínctoe(n mendícítate ferro. Vinctum em erat genus humanü catenís crímínum:X carceri diaboli mancipatum,Et cur hocaccidit? Vide quid fequitur.' Ρ«γωνία exacerbaueráüs eloquíG oiii. Cua mandauerat, non cuftodientes. eq€i cófili αἰ Πα}! CVI$o.^76 egultatione.Cum gaudio cunctis choris annunciét:qua liter eos fua uifitationefaluarit. Γςγέδυί oefcendunt ma tc.Id εἰς,(ας, v 4T 3nnauibnos.In eccleírs,quz chri? ftum portant:&a fluctibus huius mundi tunduntur.: FL οείζιεν operatíoné ín aquío multío. In populis, Sed δὲ adaplos hacrefez ανν. ὁ dede X fnitabiliaei? filijs hominü,Quíafatiauitanimáinane: πόα ίαπε, v4L3pft víderunt opera ofí: εξ rat uteligerétuitam. s& anima efuríenté fatíauit bonis. Sedentésintenebris— tuirabilía eiue ín pzo Ὁ€€rbumilíaró eft inlübosbuscorcoji.^ δὲ umbra mortís:uinctos ín mendicitate&ferro. Οία— f! do. In pfunda eia caligine, per eorum Quianóexaliaban/ c exacerbauetüit eloquia dei:& cónfilíá altiffimiirritaue;^ praedicatione lumen tur in operibus dei. €€ 3unmari funr;« runt.Et humiliátü eftínlaborib? coreorü:&ínfirmári— seritdsilluxi&c ut derunt(operàáte απο) necfuit quíadímmaret.€ funt; necfuit qui adiuuaret. Etdlamáuerütad dim c— in tenebris den&ifi Eo qd in deum firmi nó effent: neceum re tríbularentur:& de neceffitatibus eorüliberauiteos.Et— mísclarere lume ue; riffimz trínitatis. quirerent, quiuerus s eduxit οὓς de tenebrís& umbra mortís:& uíneula com— spite ttericfpfrí) eitmedicus. f«Lt. κ dírapit, Confitedint diio mifericordizeíus:& mírabilia— trspzocelle. Ceffauit damaueruat ad ofim pumtribularenf:etoe ἱ cius filijs homiínü.Quíà cótriuit portas zrreas:S uectes müdana tentatio.Sic neccffitarib^eozílibe/& ferreos eofregit. Sulcépit cos deuíaíniquitatíseorum:— diis: cum excitatusa rauít cog.D efecit poft originalepeccatü;hu η ppteriniufticias em fuas humilíati funt. Omne efcim difcípulis fuiffet,im perauít uento: ma manügenus:itrata abominatacft anima eorü:X appropínquauerütufgs—refiluit. a€£texat/ uicenó obferuans le: ;gem tradítà per Moy ad portas mortís.Et damaucrüt ad drim c tríibularen—£" funt fluctue eiue, Suípenfi funt, ne nov nfed& dehacneceí n tur:& de neceffitatib9 eorü liberauiteos. Mifit u&rbum^. cerent: id eft, huius fitate illud eripuit. SY CERO E,(αἴ δὲ fanauit cos:&&ripuit cos de ínteritionib? corü,- díabolicz tentationis motus, quos iniquíá tenebzte cvinbza moz.? Confiteán£ diio mifericordíze eius:& mirabilia ei?filiis^ cómouet fip iuftos; tía:« víncula coz oíru Ειοῦ id. bt£ on ἡ homínü.Et facríficéat facríficium laudís:& annünciene ὃ Ε΄£ifcétunt vígad ccloe. Eleuant ín fu/ teanur vio mifcóíg ς opera cíus ín exultatione. Οὐκ defcédunt mare ία nduí /— perbíjs(uis, ad fan; cius: εἰ πηγαί εἴσ᾽* bus:faciéntesoperationéin aquís multís.Tpfiuiderüne—&orum iniuriam. βἰῆο bomínü. Ec cur ε«Γ£t oefcédunt νίας εἰ”. uel mifericordie 5 opera dri: mirabilia eius in profundo; Díxít δὲ ft&it:^ adabyffos.Humilian cófienda(int:suel mi., fpiritus procella:& ἐχα]τατί funcfluctuseius.Afcédunt— t"rin conteffione. Ec rabilia predicentur, fequentía docent. utintelligas figurali/ τα ἂά coelos,& defcédunt ufq; ad abyffos: anml eo^| ter noc de malis ho {4 Quíacótrinitpoz?? rum ín malís tabefcebat. Türbati funt& moti(πας« minibusdici fequic, tae ereao:« vecteo fer, Ὁ 61 Ziníma eozum ít cog confregit. Viita, g Cut ebríus:& omís; fapiétiá eorü deuorata eft, Etclamá— malis rabefcebar.Flu vite nos oriensex— uerunt ad drim cü tribularenc:& de neceffiratib9 οογ ἔα εἶν aquarü, ani: alto:& illuminauit er b" b. ΄"; io torü tenebras, difru;» ουχί eos, Et ftatüít pcellam eius in auram: filuérát mam non habét.Sed. tabeícit anima: cum pitqpcatenaslegissut. 5 fluctus eius, Et ἰστῆεί funt quía filnerüt: δὲ deduxitebs^ verberata plagis coe» libero arbitrio ferui/ remus. héiOuíce/"^i portá uoluntatís eon: Cofittant dio mifcdix ci?:8t leftibus,fe pecca(fe 8ξ fanctis iniuriam in píteos oc víainiquita? mirabilia ei? filijs hoim.Et&xaltét ο ín ecdefía plebís:— tuliffe cognofcit. tío ον. Obferauerat igitur diabolus uali/ di(fimis feris(uarü zdium areas ualuas:neab eius iure egredi ualeret genus humanü.() uz omnía(ut dixim?) fua dominus uifitatione contriuít, fu(cípiens eum in fe, MI fyzopter íniufticiae eii fuas bumílíari ΠΕ. Vc exalca/ tentur in eo, m«[ mn efcam abomínata€ aníma eozd: εἰ appzopinquauerüt víqs ad poztae moztíe: et clamauerüt 8d ofim cuim tribularen£: et oe neceffitatíbue eot líberauft to9.Sed uide qualiter eos liberauerít: quia omne uerbü uitz,qd' pphetz prenunciauerüt,abominati funt:& ap propinquauerüt morti. n 4 Z unc mífit verb{ΕΓ fa7. nauítcoo. Ipfum filiüi, qui in príncipio erat uerbü:qui in euangelio(anat omné languore, X omné infirmitaté in piste. οί: erípu& eoe oc(aterítíonibue coz, In qui/ usíeipfi demerferant. ϱ€ onfireantur ofio mífcóie tíuS. CLuibus excelfus fe humiliauit: quib? deus homo factuseft: quibus immortalis p mortalium uita fubdié morti, 44€tmírabilía cíue fijo bomínG C. uia inferní &reas portas uectefzp confregit: quia γεαῆς uictor ad fu peros:quia remeauitad coelos. r€[£t facríficent facrifl/. cinm laudía, Ce(fent hirci δὲ uituli:quia deus facrificium. de puro corderequirit, 9«L£rannuncienr opcra cíuo(n &incathedra€€ Zurbatífuntet inotí funt ficut ebziugs Nihil enim Iztum, níhil ftabile, nihil í(obrium eorum fenfus habebat, fé[€tomnío fapíentía cozum oeuoza; ta eft. A fapientia ueri dei: ficuc quondam draco Moyfi Exo«7.b deglutíuit draconeszgyptiorum,[£t damauerunt ad oomínum cur ríbularentur: et oe neceftitatibus eozum liberauít eoo. Vt relinquétes luxuríofam ebrietatem, dei. fapientiam fequerentur. b€T Sratuít pzocellam eíue ἐπ: auram. Vciam non cum igne δὲ grandine,fed cum fuaui fanctifpiritus lamineadueniret.(«[£t filaerunt fu^ ctue cíus.Poenitentíam agentes, ín tranquillitatern conz uer(ifunt.. k«[ Zgtatífuntquía filucrunt.Tllis quiefcenz tibus hiletantur.|«| Kteduxíteoe(n poztum volun» tatío co:xum. De his quicfcentibus fluctibus, appofue: runtintegram uoluntatem ad eum deduci: qui miti^ gans fluctus, uerus eft pertus. Et de neceífitatibus coy. rum liberauit eos.Ne ab his eftibus quaterentur.^ m.«|£onfitcantur vomtno míferícozdíe cítio. Ο uibus otegitgenushumanum, n[€rmírab(líaciuefila TERRA QLuía mirabiliter hos compe(cuit fluctus,... o.«Γρίπη: cum ínccdefia plebía. In congregatione &nn 4 Etincarbedra C & in nauí dormiens Matf.Sc ^A£ommen.Ibicronymi^ aq£t ín carbedra feníozti laudent(ll, Non in illa cathc/ drain qua fcribe δὲ phariíxi(edertit:qui legétes lege, nó intellexerunt ín ea dim nunciatü: fed in illain qua eum ucl pphete uel patriarcha,/fpirituali oculo contemplan tes,cognoueruntin míraculis, uel oraculis cecinerunt, b«&àuíapo(uít flu; mina ín oefertü:ct εκί’ tueaquarum ía firimz terrà fructifera(a falfuv dínem:a malícía ínba/ .bírantíá(η ea. Merito exaltandus., merito ' Jlaudandus:qui in ec clefia quz prius fue/ rat deferta,& odio ha bita, pofuit apofto/ los: qui cam& confo larentur alloquio:€ alluuio foecundaret. Dedit& in anitnas ἢ! . tientiüi fuüi uerbum, "£xitu$pradicationü: & terrácorpórís,qua priusfpinas amaritu dinis pptulerat, fructí bus repleuit aeternis. ε«Γ f»ofuít oefertá(n. ftagna aquarum.Pra/ " bensin ecclefia bap/ 'tíímum. o«[éttemr/'' ram fineaquaínekíuf F.M. equarü.Pradicatores 'in. nationü ariditate conftituens. eq£t collocauít íllíc efarienz teo. Vt bonis coclefti/ I Ῥῷ busrcficerené.. f|€t οποτε cíuítaté babítatíonfa. Animas(uas exhibuerüt ab incentiuis uitiorü tutas.; in quibus fructus fpiritus habitaret. 6£tfemínauerunt agros et plantauerür víncae: et fccerür fructum naríuítarío. Adaplos ifta refcrunt,qui iecerüt femé in corda creden, tium:dequib? fructüaternitatis accipíant,hoc eft, cente fimum,fexagefimü,& tricefimü.- b€£t benedírít εἰσ et multíplícati funt nímíe. Quia qua erant placita ei, facie; ; bant.Sic& in manu lofeph bridixítomnia deus:quia fe "aprauis cogitationibus δὲ concupifcentijs cuftodiuit. f«[£tíumita eozá nó mítnozauít.Irrationabiles inter eos hoies nó funt minorati in inferius, fed in meli? reparati, Tgiturexplicita uocationeac redéptione genti, redit ad expulfioné iudaos: dicés: Κάῑ fauc factífünt.Eo φ nó fuiffentín hís multiplicataopera dei. 1q[(£t vexatífunt a tríbulatíone mialozü εἰ ooloze. Csuia infonté iniqui funt perfecuti.. mp ffufa eft cótéprio fup pzíncípee coz. Vt qui dnm cótempferant,ipfi cotemneren£.Et eduxerunt - eos,uana ipforum fimulacra, utiqp qua adorabant, n€«[.€tocdurít eoo ín πο ες nó(n vía. Seducentes eosa uia düi,deduxerüt eos in inuio fatanz. Deniqs deductis iftis in inuio,uídeam?gd fecerit deus plebi(ua..o«[£t adíuuír pauper oc ínopía. Populum chriftianii dapibus fatiauicaternis. p€[ tr pofuít ficut oues famílíae. Vt au; dientes uocé ueri paftoris, fide(equerent, q«[ ídebüt rectí etlgtabunf. Quorum funt praedicatione conuerfi, τει οῆν(ο(πίάταο opilabít oe fuG. Diabolus, uel iudzi, fiue haretici: qui in excel(um iniquitate loqui prefum/ pferant.. 64 ouíofapíée et cuftodíet ca: et runc íntellíget míferícozdíae oftí2Si em(αρίξεοτ cófyderes δὲ fpiritualiter intelligas, uidebis in hoc píalmo, quarto mifericordias petitas& claeméter indultas: is& nobis pietate proflua; dignet quafitas indulgere:pulfatas aperire:petitas nom negare. Ipfi gloría cüaterno patre& ípirítufancto in fa cula fzculoru. Amen. t 4r απο pfaliníípfi bauíd. Cantic emperrefer£in fenfum: pfalmus yo re fertur in corporalia, Vt aute manifeftius dicam?,canticü ?& in ckthedra feniorá laudent eam. Pofuít fhimínà in defertá:S exitus aquará ín fitím. Terram frudtiferá in c falfuginé:a malicia inhabítaritid in ea. Pófuit defertá vín ftagna aquarü: δὲ térrá fine aqua in exitus aquaru. Et collocáuit illic efuriétes:& coftitüerüt ciuítaté habita s tíonis,Et femínáuerüt agros δὲ plantauerüt uineas:& b fecerüt fructá natíuítatis. Et bdixít εἰς& multiplicati i funt nímís:& iüméta eorü nó mínorauit.Et pdua facti t funt: δὲ uexati funta tribulatione malorum& dolorc. " Effafa eft contéptio fuper príncipes eori:& érrare fecit ο cos in ínuio δὲ no ín uia. Et adíuiit pauperé de ínopía: ?& pófuít ficut oues familias. Videbüt recti& latabun, rur:& omnís íniquitas opilabit os fud. Ὁ üis fapiens δὲ cuftodiet hzc:& intelliget miferícordías domini. Canticüm pfalmi ipfi Dauid. Ον Aratum οὖσ meum deus, paratum cor meum: .cántabo δὲ pfallam in gloría mea. Exüroe pfal 5 teríum δὲ cithara:éxurgam diluculo. Confitebór tibí in v populísdomine: δὲ pallam tibíín nationibus. in theóriam refert: pfalmus aut&ín practícen, hoceft, in opéra. Π ergo in título fcriptü eft: Canticii pfalmí:reéte δὲ cofequeter in fecdo uerficulo ait: Cantábo& pfallam in gloría mea. CVII Arat coz itic( ocus! paratü coz met. Paratus fum nó folum opere, fed etià corde& fen; fu.Parátü cor meum in fen(u: paratü cor méiü in operehoceft, in practice.Cum non folum corde& fenfu, fed& in opere para; tus fum.Propterea& fcd'o dico. x 4[ αι tabo et pfallam ín glo; ría mea.Cantabo,hoc eft, in corde meo:& píallam.Sicut pfalte; rium ex multis chor; dis cópofitü eft:&(i una chorda fueritru pta,exterminat píal/ terium: ita€ in a&i/ bus noftris,(i unum mandatü pratergref) fifucrimus, pfalteriü nofirü rumpit. Idco dixit:Cantabo& pfal Jam in gloria mea. In alijs codicibus legi£, in gloriatua. Sed me lius eft ícd^m hebrai; cum legere, in gloría mea. Qd dicit, hoc amen Chuiamagna eft: Cantabo X pfallà : in gloria mea:Hoc diíeqd tibi pfallo,qd'tibi canto: non H tibi gratiam facio,fed mihi.In alio em pfalmo dicit: Qum psa bonorü meorü nó eges.C) d' ergo facio, p me facio.Q.d ergo feruio tibi,gfia mea eft.leiunam?: Nüquid aliquid deo donam?«Pro peccatis noftris hoc facim?. lacem? in facco. CQ. uid ex hoc praítamus drioe Hoc tm ílli prafta/ muüs,ut faluemus αἴας nfas:Ipfe ein hoc defyderat, Sicut bonus δὲ mifericors medicus:fi aliqué fanauerit,gaudet quidé& ipfe& ille qui fanatus εἰ, τα δὲ dominus nofter. y€£xurge pfaltería τ círbara.O pfalteriü,o cithara facta €s& creata es,ut pfallas.déo: exurge δὲ pfalle, quare ia ces?O monache,qui ftas corpore,quare iacetaia tua; δὲ luco ΠΗ 1 ὁποῖ nó pfallis dio? Maledictus homo qui facitopus dei πε’ piere4$b gligenter.Si pfalteriü es,fi cithara es: quare furdus es,& nó gloriíficas deume 5T£rurgam oíluculo. Deus in té nebris benedici& laudari nó poteft:fed in luce büdicit, Rem dico mirà: Et(í nocte furgím?, deum in lucebene dicimus.Nund chriítiano nox eft:íemper chriftianofol iufticiz oritur.Et hec quide(cdm iudaos dicim?. Cate rum(ζω altiore fen(um,diis eft qui canit:Paratum cór meum deus, paratü cor meü.Paratus fum hic:paratus fum in futuro,Saluo δὲ in terris:(aluo δὲ in coclís:hoceft, & angelos(aluo δὲ homines.Exurge pfíalteriü δὲ cithara, Loquit diis fuo corpori: Pfalterià δὲ cithara qui defcen? diftiin infernü& iacuifti:exurge& lauda drim.Etuides quid dicit:Non ipfe qui mouetcitharam δὲ pfalteriü lau dat:fed ipfa cithara δὲ pfalteriü,ipfía benedicunt patrem Illeem deus eft,& ab alíjs benedicit& laudatur, Corpus autécius& homo qué fufcepit,ipfe laudat diim. Vtuté fciatis quoníà ppheta ex perfona domini loqui£:& non ex memetípfo hocloquor:uidete quid fequit, aq[£on fitebo: tibí in populíe ofie.Populos aüt intellige iudaos. Ό«γι píallam tibíínnaríonibue, De nobis dicit; Judaos enim illos dicit, qui primi ex iudzis crediderunt. Etui/ deteordinem:Priímü laudat deum in populis:& poftca laudat dominum in nationibus. Primü enim ex iudaís erediderunt;& poftea crediderunt ex gentibus.: QLuia magna μας LB i Fa νίδα Setint zin pfalmum ἃ«[Cuía magna eft míferícozdía tua fuper celos. Non eft ' ereatuta quz non indiget mifericordia dei. V niuerfi mí fericordía dei indigemus. Gabriel, Michael, feraphim, CVII so 77 fufceptio capíría mef. Ephraim interpretatur, fructifer, Ephraim, inquit, fufceptio capitis meí. Sufceptíionem pofuit nuncpro corona. uod enim in capite ponitur, corona eft:& in fcripturis diuerfis nominibus uocatur. In alio loco habet: Scuto círcundabitte ueritas eius' Et 5.90.2 in alio pfalmo: αἱ Ibidé102,a coronat té in miféri/ C Πα α cherubim,poteftates, dominationes: funt quidé fancte, ἡ}- fedindigent mifericordia creatoris fui.Non detraho an; ln,- edis, fed creatorem try pradico: Siquidem ipi angeli libéter au/ ' diuntpradícari corti [iT ^ Πω creatore. Etaliter pof -; fumus dicere: Qum ."mifericordia tua de - terraleuat ad coelos. b€. ξεν ad nubes verítae tua. Vbi func . iudazi, ubi funt(if'es iudaorum:qui fcdim litera tim funt intelli; gentescQcuó υ ad nubcf eft ueritas dei α Οία mágna eft fuper coelos mífericordía tua:& uf: ὃ ad nubés uerítas tua.Exaltaré faper ccelos deus:& fu^ e per ornnem terram eloría tua: ut liberentur dilecti ταί, e Saluü facdextera tua δὲ exaudi me: deus locütus eft ín * fancto fuo.Exaltabór& diuidam ficimá:& cónuallem e tabernaculorum dítnetíar. Mets eft alaad δὲ meus cft & Manafles:& Ephráim fufceptio capitis mei. Iuda réx 5 meus: Moab lebes fpei mex. In Idumaam&xtendam » calcamentü meum: mihi alienigénz: amíci facti funt. cordia δὲ miferatíóni bus. Sicut ením ibi pofuitícutum pro co rona: íta& hic fufce/ ptionem pofuit pro corona, Videte ergo quíd dicit: Factus es Galaad factus es Ma naffes,hoc eft,migra; ftí ad dominum:& poft oblíuionem re» mcaíti ad patre tuii, 1954443 Filius dci dicit: Ego t fum uia, ueritas, δέ ^ Barudijid uíra:& defcendit in terris:& cum hominib? conuerfatus n eft:Ec quomodo τς ad nubes ueritas cua? Manife(tus eft fenfus,cp de apoftolis loquit& de fanctís:sutimbrem faum nó pluant fuper iudaos,(ed fuper gentes:ficut fcri Eab ptum eft: Mandabo nubibus meis, ne pluant fup ifrael - imbrem.In iftis ergo nubibus, ueritas dei eft, Si auttin iftis nubibus ueritas dei eft, quomodo Montanus dicit, & Cataphriga dicunt: quod non eft reuelatü apoftolís, nobisreuelatü eft? c€[ ιΕχοίτοτε fuper celos ocue.Deus non exalta£,nifi fuper coelos: non exaltat fuper terram. Ω. παπάο terreni fumus,non exaltamus deum. Si auté : deterrenis facti fuerim? coeleftes, tunc exaltam? deum: δὲ dominus nofter quando erat in terra,non nos exalta/ B uit Dicat aliquis: Temerarie loqueris.Siquideé ipfe dicit Tobuz,e ín euangelio: Qr uando exaltatus fuero, omnía traham : ad me. Vide quid dicat: Qruando exaltatus fuero in coe listuncomnía traham ad me, Pius quidé eft ifte fenfus, fed ego aliud intelligo. Qt uando exaltatus fuero,quan^ -do crucifixus fuero,tuncofes traham ad me, o 4T lt liberentur otlectí tuí. O mira intelligentia, Propterea cru cifigitur dominus δὲ exaltatur,ut liberentur dilecti eius, Vt liberentur,inquit, dilecti cui. Exaltare fuper coelos deus. Factum eft quod petiuimus. Ille exaltatus eft:& : nosliberati fumus. ΕΑΓ£»euelocurue eft ínfaacto fuo. Siue in templo,fiuein unoquoq fanctorum, fiuein pro :pheta.Auditur in Moyfe:auditur in apo(tolo. Et ueríus . dico: Locutus eft in filio fuo. Cruid ergo locutus eft .deuszHacquzíequuntur, f«Γ£xaltabozetoíuídam ficímam. Propterea, inquit, crucifigor, ut diuidam fici; mam. Sicima ínterpretatur in noftra lingua, humeri. -Humeri autem interpretantur, opera. Senfus ergo ifte eft. Propterea crucifigor, utopera mea diuidam fanctis meis, Propterea crucifigor, utiugum meum fuaue, δὲ ΟΠΗ meum leue imponam fuper ceruices hominum. Fecifti domine quod pollicitus es, Exaltatus es, δὲ diui/ fiti ficimam. Φ«|t conuallem tabernaculozum oí/ inctíar. Vere dominus& faluator nofter in hanc conual/ . lemlachrymarum: in locum humilitatis nofirz fubín/ : trauít,hoc eft, in i(tum mundum: in quo quantumuís - quiuis fanctus fuerit: necdum cognoícit fecundum qd? Ι.Οο, πεις oportet noffe. Ex parte enim cognofcimus,& ex parte propbetamus. b[| Ζϑευο εἰν galaad et meus eft ma; naffee. Gaudet dominus nofter atqj faluator,habés plu; rcs diuitias. Galaad interpretatur, tranímígratio. Gau detergo quádo populus ex gentibus migrauit:& uenit adeum. Manaffes interpretatur, ex obliuíone. Videte Lua.c igitur quid dicit:Filius ílle qui accepit fubftantiam,& co medit eam:& oblitus mei erat,jnunc memoratus eft mei: : Etdicitur Manaffes, hoc eft, ex obliuíone: quía non eft oblitus,(ed remeauitad fuum patrem.(€T£tepbzaím ΕΠο Ephraim, eftó fructifer.Habeto opa bona:& poftca erí& corona domini. k4[3udarermeus. Videtein quanta gloriaeft, qui agit poenitentiam. Iudas enim confeffio interpretatur,|€[2f»oablebee fpcí mee. Grande my: fteríium,in paucís uerbis agnofcitur. Rogo uos, diligen/ teranimaduertíte:Si quidem δὲ mihi qui loquor:& uo bis qui auditis, prodeft. Moab interpretatur, ex patte. Ab, dicitur pater: Mo, ex. Quis eft ifteex patre? Qrui perdiditpatrem fuum, qui reliquit fuum patrem: qui non remeauit ad patrem proprium: nec eft dignus uo/ cari Manaffes.( uis eft ifte Moab« Inímicus domini: decuíus genere ufq»ad quartam generationem& deci/ mam δὲ uíq in fzculum non intrabit in ecclefiam domi/' ni, CLuis eft(te Moab? Q.ui eximmunda commixtio nenaí(citur, in ípelunca tenebrofa, Ex Lot ením& filia; bus illius nati funt duo,Moab δὲ Amon:€ Moab maiof e(t filius. Videteergo quomodo in litera myfterium ab^ fconditur.In tenebris, ín(pelunca: nonin fole, non in luce. Moab ergo diabolus interpretatur: qui oblitus eft patris(ui. Γ επί& Abeffalon, qui perfecutus eft pa/ trem fuum, interpretatur diabolus. Ite ergo Moab, quomodo lebes fpei domini eft« Lebes interpretatur, olla. Quomodo olla fpeí domini eft{ Ergo ne credibile e(t:ut Moab qui ínterpretatur, diabolus, lebes fpei do mini fit. Quomodo fpes dominieft? Dicat Apoftolus: Q.uos tradidi(atanz:ut dif(cant non blafphemare.Dia, t. Timo.1.d bolus quafi quaftíonarius domini cft, Qr ui non recte ambulantad deum,traduntur dtabolo. Q) uare? Vt pe reant in eternum. Ecubi clementía dei: ubi mifericors pater: ubieft qui facitfolem(uum oriri fuper iuftos& peccatores:& pluit fuper peccatores& iuftos?C) uod di^ cit, hoc eft: Tradidi, inquit, peccatores diabolo: utab ipfo cruciati, conuertantur ad me. Dicitur& in Hiere/ mia: Q.uid uides tu Hieremia ἡ Ollam fuccenfam in^ Hiere,re quit. Vídete ergo quoniam in ifta olla mittuntur cár/ nes.Hoc fcriptum eft in Ecechicl: Et mitte,inquit,carneS Ececb.24.a in ollam,ut molles fíant, Vt dura conuertantur ad deti: utex corde lapideo, fiat cor carneum. Et ubi príus noh poterat fcribi propter durítiam:poftea fcribatur propter molliciem.Succédam,inquithancollam:€ excoquam carnes δὲ offa, ufqy dum amittant omnem humorem& illuuíem. Et uidete poftea quid dicatur: Et difcant, η’ quit,quia ego dominus.Magna mifericordia,& magnü facramentum.Mittuntur carnes in ollam,ut excoquan tur:& difcant quía dominus eft. Multa funt qua dícafi/ tur de Moab& olla, íed nunc longum eft. m«[ 3nídumeam ertendam calciamentum meum. Δα} CLuis deducet . mza interpretat, terrena δὲ fanguinca., Mifericors deus non folum caleftía uult poffidere,(ed δὲ terreftría. n«[ Z»ibíalíenígene amíci factí(uut. De nobis dictt: qui ex gentibus credidimus, Ὁ uis deducet E EFfa.63.a Ῥδ.ι).ἃ Gdi7.g lios uos:Lugens de/ 4 oerér detrahebát míhí;ego auté oraba.Et pofuérüt ad£ommen.W»ieronymíi: aq Ouío ocducet me(n íaítaté munítázNemo ἀπε. Τὰ es em qui dicis: Torcular calcaui folus:X de gétibus uir nó fait mecü. Ὁ ὃς em declinauerüt fimul inutiles facti funt: " non eft qui faciat bonüi;non eft ufqpad παπᾶ, ας ergo deducet mein ciuitatemunitam?Nemo díie.Siquide δὲ Perrüs qui ,pmiferat tef| d:. 2^-: 5- L: b prote mon, poficae? Quis deducttme in cíuítaté munitá: quis deducét me negauit. Qua eft ifta ciuitas munita?in&r. e ufq; ín Idumzam?TNóne tu dcüs quí reppulíftí nos:& nüs αδί includuné» on?xibís deus in uírtutib? noftris? Da nóbis auxilíá: ímpij: undeexire nó licet. Ecuercexiftaci f detribulatione: quid uana falus hois. In deó faciemus uitate, nifi dominuS., irtutem:& pfe dd nihilum deducet inimicos noftros, | In finem pfalmus Dauid. Εἰς laudé meá ne tacuerís: quiá os p&torís& os dolofi fuper me apertá eft.Locüti funt ad^ trauitinbanc ciuita^ s uerfum melíngua dolofa:& fermónib?odij circüdedeuictor non exit alter. Etrueréciuitas muni. i ta eftifta. Moyfesde k ifta ciuitate exire nó. ὁ potuit.lacob fifiterin m tem:& non eft τεστ’ o- ΄ DEI fus.Deniq diciradfi$ runt me δὲ Expugnauerüt me gratís. Pró eo ut me dilip Ícendam ad inferos. Adinferos autem de. τ uerfum me mala p bonis:& ódíum jp dilectione mea. fcédit: quia necdum etat paradifus a latro: à» neapertus. Munita eft i(ta ciuitas ad egrediendü:aperta eftautéad introeundum. bp Guíe oeducet me vfas tu tdumeáz Vbi locus eft poznarü X fanguinis. Idumaza em interpretatur fanguinea.Locus occifttonis animartüi, ubi multz interficiunt anima. Nemo eim uictor deícédicin infernü,nifitu folus die. c€[ Zeus dreppulifti nos. Nó dixit:qui repellis nos,(ed qui aliquando reppulifti nos. o£t nó cribia oc? ín vírrutib? nrío? Hxc interrogatiue legéda(unt B: nó exibis deus in uirtutib? ποστ ui paf fus es p nobis,quare nó adiuuas nos:fed paterís cócul/ càri osa diabolo crudeliffimoz?Et nó exibis deus in uir tütibus nfis. Videte quid dicat: Non dixit: nó exifti, fed nó exibis deus in uirtutib? nris.Hocuult dicere:C) fi la Roma.9.c boram?,tuncadiuuatnos deus.No eft em uolentis neqs currétis,(ed miferétis eft dei. Vídete quid dicat: Non ait: nó eft acétis neqp dormiétis,fed miferétis€ dei. Sed uide quid dicit: Non eft uolentis neq currétis, fed miferentis dei.Si nó ergo uoluerim?& cucurrerim?,de?nobis n:hil proderit. Noftrü eft uelle X currere: X pottea deus mife; retur. Athleta em dormiés perdít uictoriam. e«[ ano bí αυτί ος tríibularíone.Non dixít:da nobis auxiliü de delitijs,fed detribulatione. Ad drim cà tribularer clama αἱ& exaudiuit me, Nó dixit:cü effem in delittjs clamaui, autdormies clamaui. Vis exaudiri a ἀπο. ο in tribu; latione:clama& exaudieris. Si quis ergo nó eft ín tribu latione,auxiliü απ! inuocare non ρῦς, f$[ Οία vana fa lue bois. Maledic&? hó q(ρξ habet in hoie.NG eft neceffe hoc interpretari. Hac fentétía oib? patet. Aliqs(perauít inimperatore:fperauit in principe,in pre, aut matre: in alid negocio fubito fubtra&us eft fpüs οι” in que illefpe rauit: δέ euanuit falus ei?.NÓ dixit:uana falus^ois, fed falus ei? quifperatinhoie. 64 3noeo facíem? vírtuté. Non habeamus fpem,nift in diio t:Nó dicam?:fi illud mihi eueniatautillud,unde habeo uiuerecRefpódeo ti; biqd' mai? eft.Si pfecutio fiatunde habes uiuere?zSemp 'chriftiano píecutio eft, femp nuditas ppofita eft, Nemo ergo debet de uita ifta defperare,nemo timeat: nemo de; bet dicere:Si fenuero,unde habeo uiuere: fi infirmus fa; "étus fuero,unde uiuo? Chri(tü habes δὲ tímes 7 Si uola; tilia coeli pa(cit; dubitas cp po(fit te pafcere?Diabolus pa fcitfuos hoies:& chriftus nó pafcet fuos feruosz Diabo; lus facitiudices hui? müdi diuites: δὲ chriftus nó pót fa; cere ut nó médicescDiabolus dataurii& gémas:& chrí ftus pané nó pót dare? Nosomne follicictudiné profjcia; mus de cordib? nris, δὲ dicam?:In deo faciem? uirtute. Ip(e erit uirtus nia: ipfe panis nofter: ipfe eritre&or no: fter. b«Ltípfcad nibil oeducerínimécoa ποῆτοο.Ιρίς nos coronatiipfe pügnatnobifcil: magisautemipfenti(y. cet in nobis. Quid eti dicimus? In deo faciem? uirtute, Q.fi ei fortes fuerim?, ipfe ad nihilü deducet inimicos noftros, Non dixit: pugnabit autoccidet, fed ad nihilü deducet,ldéo éos ád nihilü deducet: ut(i uoluerint for; tes eos faciat,& glori,' ficet eos, Biidicamus' ergo deumxui(it glo. ria in fzcula fxculo, rum, Amen.(η finem pfalmue oauíd, Quod dicit, ín fine: prafenti dici, fed de futuro.Siauté de fu; turo dici£, prophetia dechriftoeft.. Pfalmus CVIII CVIII dem meá ne racue/ ris. Hoc Iudai perfecuti funt, δὲ crucifixerüit:X pu; :.— tauerüt me in finem perdere: Tu auté deus laudé mei ne tacueris, Vniuer(ía ecclefia p fingulos dies laudat drim:& cópleta eft oratio απ! dicetis:Deus laudé meà ne tacueris. Vide cui? digni tatís fant facerdotes.Sacerdotes loquun£:& in facerdoti bus deus laudé filij fuí non tacet.[ία oe pctózfe et oo oolofi fup me apertü eft. Videam? quóos lude prodi; toris apertü eft in diim. Venicad diim,uteum tradat:& dicit, Rabbi, hoc eft magifter.Ecce os peccatoris& os do: lofi. Ego eum mea clamentía uolo faluare: X ofculü illi porrigo:X uolo uincere malicia eius:& ille permanetad malefaciendum, ut metradat.Specialiter intelligitur de Iuda:generaliter αὐτῷ de iudzis,in eo tepore ὃ dicebant Crucifige,crucifige. Tale os peccatoris in drim apertum eft. Vcauté uideatis qp deomnib? iudais dixit, ex confe; quentib? cognofcetís.C) uid em dicite m«T zLocutí funr aduerfum me lingua oolofa.Ego,p ipfis crucifigebar:x illi infultabant míhi. Vulnera mea medicina eorü erant: ὃς uidebar illis in derifum. π ΕΓ tfermoníb? odij circum; dederunt me.Non utcredant,(ed utexpugnent. ο€t expugnauerüt me cratío. Dupliciter intelligi£ gratis hoc Conftitue eft,(ine caufa. Nec em peccauera:& nó merebar ut debel, larét me. ὦ. uz aüt digna cauía erat, utexpugnarétme? QLuia fanaueram egrotos corü:quía mortuos refufcita/ ueram:quia alia figna fecerà« Videte ergo qim gratis ex/ pugnauerunt eum. Et aliter intelligit. Volueruntextin/ guere,& delere nomé meum:& τῇ nó potuerüt. Ω ἢ alí/ quis alique períequi£,& nihil proficit:& nó implet defy/ derium fuü,gratis perfequi£. p«[' foco vtmeoilíge/ rent oetrabebanr mibí:ego autetn ozabam.Pro beneficijs, queis contuleram,ipfi córumelías míhi faciebant.Ego auté quid faciebam?Orabam. Hac funtarma diii: hac fint δὲ noftra arma, oratío. Si qi ergo nos perfequit ali quis, odit nos,dicam?:Pro eo ut me diligeret, detrahe/ bant mihi.Ego auté quid faciebà?zOrabam: Vteos uin/ cerem?2Abfit.Dris nó orabat ut uinceret.Sed quid dixité Ego auté orabam.Q. uid dicebamePater,ignofceeis:qd enim faciunt,nef(ciunt. mala ρ2ο boníe.In cruce pofitus, rogabam p crucifigeti tibus me:& illi dicebant: Vah qui foluis cemplum:&ín tribus diebus illud reedificas.Salua temetipfum. Si di ligitte pater, ueniatnunc δὲ liberette. Ego pro ipfis ex mortuis refurrexí:& illi dicunt: Difcipuliilltusuenerüt. 2: r€€todium pzo oílecríone nocte:& furati funt eum. mea. Confydera o chriftíane: confydera o monache:fl domínus perfecutorem fuum δὲ proditorem ofculo fu/ fcepit: δὲ pro crucifigentibus eum orat: nos pro fratri? bus noftris quid facere debemusz Conftitue intelligamus non de €use lau, ΄ eftludafmetradidi,^^ q« Érpofueruntaduerfumme"—— igi μήν titi, mild x ] en dri ΠῚ δ ὑάϑιι ΤΠ (dab Gtstfis tz li Tani ttal fun prodi dem quia f iptus. tticur lit, nj lii t. i litas T tyi &i i iis ss di ἜΝ θὰ lu Li mtis ἐν 1 Κα Ais θα lag ina yit ΝΤ E d dco maya ipaa μὴ NT fbidem, AT ju pfalmum a(p£onttitue(up εὖ petóz&. Qr rogaui jp ipfis in cruce, δὲ uiderüc uulnera mea:Dedi εἰς locü pocnitentia:X non runt poenitétia:X me nolunt habere rege, habeant rege diabelü:nolunt habere γοοῦ Iefum,habeát rege Barrab, "' ban:quiinterpreta£ fili? pris:hoc e ,diaboli.Barrabbas ifte quis fuitcSeditio/ fus& latro. Et uere Barrabbhabétrege ἡ eonftitue fuper eum peccatoré& diabolus ftet 1 dex& uíginhodiernum€ tríscius.Cum iudicátur,exeat condemnatus: ὃζ óratio ξ cíus fiat ín peccatü.Fíant díés eius paucí: δὲ&pifcopatü iposimdaos.Barrab eius accipiat alter. Fiant filij eitis orphani: δὲ uxor eius e uídua. NNutántes tranfferant filij eíus δὲ mendícent:& diüscrucigerct:an/ i efjcíantur de habitationibus fuís, Serütetur fecenerator tepeum crucifigertt t omne fubftantiam eíus:& dirípiantalieni laborescíus. diem fedítiofum& la tronem, quí occidit baslatro,qutfanguí/ ne delectatur: anteq íudai, inclufus crat. Negauerunt diim: δὲ Barrabbas ditniffus £(t.Ex eo efi tpe, Barrabbas coepit in eos habere ptáté:€ ille demon qui eiectus fuerat de hoie€ de illa generatio ne& perambulabat in deferto:& locü inuenire nó pote; rat;:adduxit fecum alios fepté demones peiores fe: in/ trauitin(ynagogam:& facta funt nouiffima hois illius peiora priorib?.Denig δὲ fynagoga iudaorü anted cru Gfigeret díim: erat quidé peccatrix fed unü tfi habebat damoné. Crucifixit diim:€ octo fimul in eà damones ingreffi(unt.Impletum eft ergo qd? dixit. b€T£onftítue fup εὖ ραδε;τ oíabolue ftet a oektrie cíue. Com a dextris cius(tetit, ppterea fynagoga(iccà habebat maniü dexte; ram,[icut ícriptü eft in euagelio. Nos autéorem? uz dris fteta dextris nfis:diabolus auté a finiftris. Scripti eft in Zacharia:Etoítendit mihi dris lefum facerdote magnü, ftanté cora angelo dííi:& fatan ftabat a dextris ei?,ut pu; gnáret cum eo,Si ergo a dextris diabolus ftat,quó nunc de luda dicit: δὲ diabolus tet a dextris cius? Sed uidert quid dicit:Stabat diabolus a dextris Iefu, utaduerfare£ εἰ, hoc é, dextera ei? adueríarí uolebat. Hicauté nó dicit, quia pugnare uult:fed qa ià uicerat luda. Díabolus ibi cótra dexterà defyderat pugnare: hic aut£ diiatus€ dex/ terz ludz.Sed& hoc cofyderádü.In illo tpe ftabat a dex tris diii,ut aduer(aret ei:qn Iefus habebat ueftiméta for; dida:Sicem& ibi(criptü eft: EcIefus habebat ue(tíméta fordida.CEdiu habet diis lefus ueftiméta fordida:tadiu ftat diabolus a dextrís eius:dpdiu portat pétà nfa:in pec catis nfis aduerfat illi diabolus.O) fi auté dicit in Zacha ria:Tollite ueftíméta ei?fordida,& induite eti mutatortjs: cótínuo dícit lefus ad diabolü:Increpet diis in te fatanas: íncreper te q elegit hierufale. Hoc totü ideo dixim?:quía fcriptü cft:Et diabolus fteta dextrísei?. cT α(udicat] exeat codéaat?. ΝΟ ueniatin iudiciüi,(ed in códénatione. Vbiei iudiciü εἰ ἰδὲ códemnatio:ubi aüit códénatío,ià manifeíta eft(entétia, Ὁ€[£t ofo cíuo fiat ín periti. Poeni tentia ludz,peius peccatü factü eft. 0 uó peíus peccatü factum eft poenitétía ludzcIuit,& fufpédio perfjt.Et qui proditor diii factus eft; hic& interemptor fui extitit. Pro clamétía diii hoc dico:quia magís ex hoc offendit diim, quia fe fufpédit, d$ qp dim prodidit.Oportebat oratione ipfius effc in poenitentia, δὲ πετία eft in peccati. Vides hze rcticum oranté:uides iudeum:uides manichzeum:licet feiunent:licetorent, tfi oratio ipforü uertítur in peccatti, eq f íant oíeo εί” paucí.Dies ei? pauci facti funt: noctes 0 creuertit. Receptus eft enim in dímidio dierü[ποτ Solab ipfo receffit:& ecce tenebra οἱ multiplicatz funt, f&L£tepifcopatü eíue accípíat alter.Hoc& in Actib? apo ftolorü manife(tius interpretatü eft.Non(ΟἹ aute in illo tépore de luda dictum eft: fed ufqp hodie dicit,& ufq in diem iudicij.Sí ipfe Iudas apoftolatü perdidit,cuftodiat fc facerdotes€ epií(copi: ut nó& ipfi{πᾶ facerdotiü per; dant.Si apf'us cecidit, facilius monachus poteft cadere. Virtus nó perít,lícet hó cadat€ pereat. Tri diis denaríos fuos dat fub foznore.Si ille no duplicauerítaccipit pecu nia cius;& dabitur habenti. Pecunia ἀπ οςίο[α effe non ᾽ cvi fo. 78 pott. ge-fíautfili eíueo:pbaní: et vkoz eíue vídua, Videte quia facramenta funt quz dicunt.Filios Iuda ἧς putaszludzos:Et iuda dicun£ non abillo Iuda(απο, fed ab ifto pditore.Ex illo ἀπο nos fumus iudai fpüa/ les:ex illo auté proditore,ifti funt iudai carnales,Deniqs duo funt apfi,qui uó cantuf lude uocabu lo. Vndecimus apo» fiolus eft, quí dicitur Iudas lacobi.Duodé cimus aute eft,& no^ uiffimus: qui uocaé Iudas I(cariotes. Ex illo ergo Iuda Iacobi, nos dicímur iudzíi fpirituales: ex ifto ati tem I(cariote, illí αἱ cuntur iüdaí carna/ les. Ille Iudas pater nofter dicit facobi, hoc eft, Iudas filius fupplantatoris, Nos ein(upplantauim? populum itidaorü;X accepím? primítiua illord. Illi auté ex Ifcariote dicunt: qd? dubiü eft,an patre fignificet,an iilam eius.(στον quócunqgs interpretatus fueris,merces interpretaf& preciü. Igitur Iudas qui proditurus erat ἀπ πὶ& preciü accepturus,de precio nomen accepit. Lícetreddiderit precium facerdo tibus iudaorü, fed τῇ illicondemnant eum: qi nolunt recipere preciü fanguinis. Vídete diffenfione pharifzo^ rum,& infalicitate luda. Si bene emi(tis(anguine Iefur, quare nó recepiftis pecunià ueftràacSi aute no uultis reci pere,qm precium fanguinis eft:oftenditis uos metipfos íniufte& inique effudi(Te(anguine. Sed uide qd facit: Ip(am,inquit,pecunià nó mittüt in corbonà, fed emunt Non fit -ex ipfa agrü:& appellant εἴ acheldemach, qd" interpre/ tatur, precífi fanguinis.C. uareillü cmuntzin fepultura peregrinorü. Nos beati quibus de precio fanguínis ἀπί ager emitur, Et uxor eius uidua.Synagoga, quz prima facta eft uxor dei, de q dixit: Et deditilli libellürepudij. Deutt.m4.a ἴθ D Etiterum: Recepi eam:& dixi illi: Conuerteread me.]lla Hiere3.€ ergo fynagoga repudium accepit a faluatore: δὲ facta eft uxorludz proditoris. Denigs quid fecit? Non accepit dotem,fed dotem marito fuo dedit.Tterü auté ille miferri mus ludas qui prodidit drim:non uult accipere malam dotem:fed reddit meretrici uxori malam dotem, quam accepitab illa.Et quid dicitzDifplicuifti priori tuo mari to, repudíauit te δὲ proiecit: δὲ dedit tibi libellü repudtj. - Ego nolo te habere in uxoré.Dedifti mihi preciii,& dece piti me.Et qua interfecifti dim cuüiinterficies δέ τηε. Ν poffum eir in fcriptura inuenire,«y ludas habuerit aut uxoréautfilios. b«["urantee tráfferent filij εἰ c mem dícent.Diligéter cófyderate;fiquidem difficilia funt quae fequunt. Ex illo temporecx d diis crucifixus eft,extunc femp mouent iudzí,non ftant in fiio loco. Denig dicit δὲ de Cain. Etexijt;inquit, Cain a facie dei:& habitauit ín terra Nod, Nod autem interpretatur cómotio. ΩΩ. ία egreffus faerata facie dei Caín:rectenon ftetit fed habi» tauit ín terra Nod,hoc eft,in cómotione. Ita igitur& iftíz qm crucifixerunt deüi δὲ diim fuüi, nutantes cranfferen£, Non επί funtin fuislocis, fed in toto orbe diuifi funt, Mendicitaf€ híc dicit díuitiarü fptialiu.Nó em habét pro phetas:nó habétlegé:nó habét facerdotíü: non habét fa. crificiü:fed uere medici facti funt,(&[ σου feneratoz omné fubftanría eíue. Dedi(ti illi pecunià ἀπε: dedifti illi ficut& alijs.Illeauté quid fecit? Non ligauitin fudarios & non infoditterrz,& negligens fuit:fed ubi habuitta/ lentum δὲ pecuníam domini:accepit precíum ab inimi; cis dominí:& uendidit dominum fuum. Propterea tibi dico:Domiíne exige ab illo foenus pecuníe τας, Κάῑδδε vírípíant alíení labozee eiue. Foenerat domin?: manifefte exigit:& quid factum eft« Alieni diripient labores eius. Siue deomnibus ítdzis generaliter intelligimus: quia uaftati funt a romanis:Siue fpecialiter,quod a demoni, bus direptus eft Iudas,& ipfe populus, Bx Non fit (Ξεῖ. 4..c T X.|£ommen.l»icronymi: E ar fion(iil(adíutoz: πες Πε d mífereat pupíllie eíue. In illo téporenon habuít ppf'us tudaorü adiutore. Reípon dete mihi ο iudi: Fuitis in Babylonía: habuiftis ibi pphetas,Daniel,Ecechiel,& re ya idololatrae eratis.Sep/ tuaginta annís fuiftís in captiuitate:€ poftea ueniftis in hominis eft:uíncere autem turbationé€ iram, hoc ma; gna uirtutis e(t.Propterea dícit& propheta: lrafcimini,,. δὲ nolite peccare.Irafciehominti eft:non remanere in ira Pia chriftiani eft. k«[£xcuffue fur ficut locufte. Ego quidé πω uencram,ut protcegerem populum mcum, δὲ dixi: Hie; Manag y ppría.Écce πᾶς qua/ draginta anni, qua/ re non eft mi(fus ad uos propheta?In illo tépore idola coleba; εἰς: δὲ miferebatur ue: firi deus. Nuncauté nó colitis idola:qua/ re dereliquit uos do/ minus? Ecce quadra gintaanní funt. Sed tunc dereliquittis do minü,& idola coleba tis:snuncautem drm crucifixiftís& inter/ feciftis:& ideo non erit uobis adiutor. b«Γ΄ generatíone ΥΠ ocleat nomé cíus. O prophetía,o facra/ mentum ,pphetia.In generatione una de/ leatur nomé ci?.Poft paffioné diií,quadra gintaduo anni tranf; ferunt: δὲ ppfus ille deletus eft. Siquidé pfecta atas, quadra/ » Non fit illi adiutór: nec fit quí mifereatur pupillis eius. υ Fíant natí cíus ín ínterítü: ín generatione una deleatur ς nomen cíus.In mémoríá redeat íniquítas patrü eius ín v cofpectu diii:& peccati matris ei? nó deleat. Fíant con tra drim femp: δὲ dífpereat de terra memoría eorá,pro f e6q» nó eft recordatus facere mífcd'íam, Et pérfecutus s efthomínéinopé δὲ mendicü:& copünctü corde mor tificare.Et dilexit maledictionem δὲ ueníet εἰ:& noluít bndictioné,& elongabit ab eo.Et índuít maledictioné ficut ueftímentü:& intrauit ficut aqua ín interiora eíus: δὲ ficut ole in offib? eíus. Fíateí ficat ueftimentü quo operí£:& ficut cona d femp pracingit. Hoc opus eorü qui detrahunt mihí apud dim:€ quí loquunt mala aduerfus anímá meam. Et tu drie drie fac mecá ppter » nomé tuü:quía fuauís eft mifcd'ía tua.Liberd me quía i egen?& paup fum ego:& ος meü cóturbatü eft intra k me.Sicut umbra aim dedinat ablatus fum: δὲ&xcuffus | fum ficut locuftz. Genud mea infirmata funta ieiunio: rufalem,hierufalem, Jon ge(imo anno uenit, Poft pa(fionem ergo dii, quadragefimo: fecundo anno deleta eft hierofolyma.Videte ergo qi in . generatione una deletü eft nome eius. Sed& in πος εἴα, mentia eít dri. Crucifixerunt eum:& quadragintaduos annos dediteis ad poenitentia, Ego fimpliciter dico:Pro pterea interfecit cos poft quadragintaduos annos: quía ex illis qui crucifixerunt diim, nemo remaníerat ex εἰς, ludas maledicif:utin Iuda iudazi maledicant.«γη merioziá redeat(níqrae patrü cíue íi cofpectu ofif, Pecca ueruntin deferto, dimififti εἰς. Nunc reputat illis quod tunc peccauerüt:qm diim crucifixerüt. E ue aliter inter; pretemur: Etreputatillis crudelitaté homicidiorü eorii, δὲ nihil eis dimittit. Ὁ€f£tpctm matríe cíue non ocleat. Ωμ eft mater iude? Hierufalem,qua in(anguine gau det:quaz occidit prophetas,& ipíum dominum fuum. €€ 1»:0co q non eft recozdatue facere mífcóíam. Videtis quanta claméetia diii eft. Videt eum cü miniftris uenien/ tem:uidet eum ueníenté cü fuftibus:& porrigitilli ofcu, lum.llle uenitad prodendü:& dfis ofculum dat: ut qui magiftrü nó tímuit uel clamétía uíncerc£, fT£tperíe; curue eft bominé ἱπορέ et mendícü. Ο. αἱ cum effet díues, gpter nos pauper factus e(t.Diis inopem fe dicit& men dicum:& quis in diuitijs fuis gloriac« Habetis cófolatio, nem pauperes,X diis uobiícti paupereft. 6 ΕΓ£t com/ . punctü cozde moeríficare, Ο uid e(t qd? dixit:compunátü corde mortificare? OQ) d in euágelio dixit: Triftis éanima mea ufq; ad mortem. Et iterü αἲ dixit:Pater, fi poffibile eft,tranfeata mecalix ifte, Aliter: Hoc dolebat mihi,& cótriftabar p perfequétib? me:quía nolebant poenitétià agerc.Ego in cruce pédebam:& fanguine meo lauabam fordes corüi:& ipfi nolebant agere poenitentià.Hzc erant lachrymz,hec cópunctio: qm perfequétes me nó potui faluare. be[Ziberame:qz egenue c paup fum ego.D is fe pauperé dicit,ut pauperes cófolaret, Cum hominib9 pau ἕνα factus e(t: ut faltem nemo pauperem defpiceret, f Lt coz me conturbará eft(utra ime. Videte quid dicat: *t cor meum cóturbatü eft intra me, Ipfum eft qd alibi $764 dicit Turbatus(um, nó fum locutus, CLuod türbor, ἡ& carü mea imutata eft ppter oleá. Et egó factus fum qua occidis prophe ru tas:X lapidas eos qui ἐν adtemiffi funt:Quo qi tiens uoluí congre gt gare filios tuos: ficut gi gallina cógregat pul Lot los(uos fub alas fuaf, git Ego ueneram utgal, i lina ad protegédum iin €os: illi autem inimi, gut citfima méte fufcepe/ gum runt me. Ego uene/ guit ram ut mater:& illi gui qfi homícidà fuü me qu interfecert. Excuffus adn fum. Q.uíd eft hoc? icd Perfecuti funt mes icit proiecerüt me.Perfe; ΓῺ cuti funt me de Naja grad reth. Veni in Caphar igi naum, perfecuti funt mild me. De Capharnaü iint iui in Bethfaidam:& tor inde me pfecuti funt, ara Veniin hierufalé, no gam lebam recedere a po/ ἐμεῦ pulo meo:& indeme«o4 perfecuti funt:& fic ΠῚ cuftas. Et quid feci?! liu Íratus fum, defendi me metipfum:maledixi eos,& dere; H ds liqui illos? Necunum horü feci:fed quid feci« Oraui p ΜΠΕ ipfis. I&[&enua mea ínfirmara funt a íeíinio.Habeto con inii folationéo monache,ieiunádo: Παίς& diis hoc fecit, tb Ego dico: φ qnieiunat monachus, fortior fit iciunio.Et iuc qn infirmant genua eius ieiunio, tunc maxime robora: Nod tur, 1Π6Γ tcaro mea ímmutata eft pzopter oleum.Rem ἐμῷ uideor difficilem dicere: δὲ(cd?m literam interpretor: ut η zdificem audientes:Edificat enim me litera, Bonum eft mdi ieiunare: bonum e(t fugere delitias. Antedj ueniam ad tn fpiritualem intelligentià, miror in litera q» dicitoleum fe omf máducare. Longe eft a caterís defy derijs, Hoc totü dixi: Discru quia dixit:Et caro mea immutata eft ppter oleum. Hoc rtis aliter interpretatus fum. Caterü qd dicit,hocé:Oleum, fud imago claritatis e(t:oleum quafi efca eft luminis. Ita igi fine tur€ iudei acceperüta meoleum:acceperüt uitam:acce D perunt lumé,Ne quis exiftimet, q» oleum dicat p miferi Mà cordia:in hebrao fignificat intelligibileoleum.Immutà or tus efi:nó in gaudiü fed in trifticiam:nó ut pulchrior in bis ueniatur,fed utfoedior appareat. Propterea dicit: Vidi; Efaisjé fa T mus eum,& nó habebat pulchritudine. Q.uarec QLuia mt caro ipfius immutata eft ppter oleum.Non habebat de; dir litias corporis,fed dei fpiritus. Et nos ergo qfi ieiunam?: à á qii facies noftra pallidz funt:qfi foedi uidemur, cogno/ idi fcam? nos metipíos tunc pulchriores apparerechrifto, id s Tales diligit milites chriftusqui ieiunifs uacét, Annona a nra δὲ εἴτα, εἶτ ni e(t.C) πάγος uia in iciunio uictoria nin efi:& in ui&toria,triumphus. Deniqp& Apfus:non infa τοην 4.8, i: trítate(ed in infirmitate οἱογίαξ, ἢ em infirmor,tunc 2.Cortik m| fortior um, tT£t ego facrue fum oppzobziü íllíe. Voca Qi bantef me famarítanü,& dicebant: In beelgebub prin; Tof. n cipe demoniorü eíjcit daemonia. Nóne híc é fili? lofeph Lu.rt.b ἣν fabrizNóne fratres eius,& forores oes apud nos funt Et Mantbasg bá iterü: πὶ foluis teplü,& in trib? dieb? zdificas illud.Et ἐν iterü: Videam? fi uenit Elias(aluare eü. llle uocabat,Eli, Mara ἣν Eli:qd'eft, deus me?, deus meus:& illi Eliam putabant, s Videteineruditos iudos,Fili? dei Eliz auxiliü petebate Viderunt me ΤῊΝ Zin pfalmum ἰδού me et nouerit capíta fua. uare mouerunt CIX So. 79 ὟΝ aqa 5 n terüm mihi diis(tetícad dextera,[4T Cit falnainfacerera Ὁ hu A capita(ua? C, uia δὲ pedes iam moueràt. be[Galuü ime— pfequentíbus anímá me3. Anima, inquit, faluabit. Ft alibi C à. Jobao-d facfcómmí(coiam τυᾷ, Dicit&ineuangelio:Poteftatéha,^ dicit:Triftis eftanima mea ufqpad mortem. Ο αἱ triftis Mattbu6.d TY eius AR a q Q. 5' ini beo ponendi animá meà:& iterü refumédi eam.Etiterü:^ eftfenfum habuit.Infen(ibilis em anima(cenfum nó ha; ἮΝ Ibidem» Nemo tollit cama me,Etquó miícd'iam petit? Ipfemife/— bet.Infenfibilisanimanon habetfenfum neq» dolorem, TA tkerdd pria ipfe: ΨΡί οηίπι dolor eft δὲ |^ ibuit. cuthomo"Un"--.; ifticia.ibi fe "» oiim deus tri," Opprobriü illissuiderüt mé δὲ mouetüt capita fua. Ad, S Mp ie "i buit. re iut qr b iua me die deus meus:faluü mé fac ppter mi(cd'íam^ ciam ἢ habuit dolo Ms m tua bec: ε- T:: 6: fccit eeCmiderqd€ ud Et fcíént quía manus tua hzc:& tu drie feciftí eam. rem Seo ati δὲ dicicEt Knot, fama ὁ Maledícent illi& tu bridices: qüi infurgüt in me cofun/— ergo uoluerint nobis *?-". ΐ H e FU RC neliga: f dan£:feruus auté tuus lztabi£.Induáné quidetrahunc| Síetre; Ppeeres non. iudziqmipünópre s mihí pudore:& operiant ficut diploide cofufione fua.^ fen(um,utnó uidea£ ualueruntin me: fed ὃ Cofitebór diio nimís ín ore meo:& ín medió multorü habere peccatüi. Nos baje: n mea& tua uoluntas: ως ρος à: 4 illis rffpondeamus. cs factaeft utpatiar:& ἢ laudabo cum.Q li aftítita dextris pauperís:ur faluàm.— Habuitcorp? icuc& (ii cgo uolui pati;ppter/ 2|: nos:aut non habuitz i αν Κα ντο facereta perfcquentibus animam meam. ινε αδεια fum,deus meus, µε πὶ Pfalmiüs ipfi Dauid. CIX fpoódeamus illis:ergo - faceréuoluntatétud, y Ixit dominus drio meó: fede a dextrís meis,— habuit& pa(fiones "a uolui:& tua uolun; D 4521-^» Corporis noftri.Intel^ — usera&mea utpa, D'onecponam inimicos tuos: fcabellum pedü tuorü.— tigac unufquit qe ina tíar,non illorü. Ergo Virgam^ dico. Siautem nega» πὰ noninfidiz& fortu: uerínt eum habuiffe ΗΝ do fecit:(ed ego δὲ tu uoluím? ut patíar. Tueipercuffi;— paffiones corporis: ergo dicimus illis cp nec corpus ha/ d ftipaftoré tuum,& oues diíperfz funt, Hoc fcriptüeftin^ buit. Etnos dicamus illis: Sicutcorpus habuit uerum, ixi Zat$a3.c Zacharía:Percutiam paftoré, X difpergentoues.Q» ut— ficut& nos:& non habuit peccatü corporis: ita X animá riy patiar, mea uoluntas fuit& rua. Q.dtuuoluifti,&ego| ueramhabuit:& peccata anima non babuit. Nos ergo tini Matba&a uolui.Oportebat uenire(can dalü:fed uz per quéuenit,—confiteamur uerum corpus eü habuiffe X πετᾶ anima, oq 2balcdícét íllí er tu büdíceo. V(cp hodie hoc fit:llli ma lédicunt in fynagoga:& dominus benedicit in ecclefia. Siem non fufcepit diis cuncta quz hominis funt,nó fal; uauit hominé.Si auté fufcepit corpus, animam auté nó iy eG Qui infurgür/in me cófundant:feruue air tuuelgtabíf,^ fuícepit:ergo corpusfaluauit, anima auté non faluauit. quic 8 Illi infarguntin me:ego auté feruus tuus lztabor.C) ua* Nosauté uolum? magis faluari anima noftra, ᾧ corp?, reauté(eruus tuuseQ.m qui ς τη forma deieffetnóra,^ Sufcepitergo lefus δὲ corpus£ animá, ut utrüc faluet: D xin Phira pinam arbitratus eft effe(e xqualem deo:íed exinaniuit ut pfectii homine faluet, ficuc δὲ eu códidit.Si ergo dicüt illi:quía ideo diis non accepit fenfum, ut nó peccaret:& hocputant q quicundp fenfum habuerit humanü, uin, cereeum nó poteft. Dicant nobis:Iohannes baptifta ha» buit fenfum,an nó habuiít« Illo tepore quo erat in defer? femetipfum formà ferui accipiens. Γά[ Suduant ἡ octra bunt míbí pudoze. Valde nobis prodeft intelligere qd? di^ cimus. Clamétia dei in hocapparet,in dicédo induant. ΤΠ un Non dicit,pereant:nó dicit, delean£ in eternü. Sed quid imi dicit? Confundant,hoceftintelliganterroréfuti& con^— to,peccauit? Ν τῳ dicunt quia non peccauit. Denig& t fundant:& deficiant ín poenítétia. Ὁ) αἱ induit pudore,—diisnotter dicic: Amen dico uobis: non fuit ínter natos Be prope eít faluti.Si quis ei uere cófundi£, incipitpoenite^ mulierü maior lohanne báptiíta. Petrus habuít fenfum. αι re. Confyderateo monachi: fialiqii habueritisaliquid^ an non habuit, X cateri fancti apoftolie Si ergo apoftolt yet contra fratre ucftrü,(emper ,p ipfo rogare debetísdfim.^^ uicerütfenfum humanü:diis timuit accíperefenfum,ne μ΄ Diis crucifigi£:& p'crucifigentib? rogat. Vos aut£ fi au/ dieritis uerbü malü,ne teneatis iram. Sol nó occidat fu iracundiam ueftrà. 64£t operíant ficut otploíde confu fionefua.Diplois, genus eft pallíj.Deniqs€ in hebraíco y'a mail dicitur. Diplois ideo,quía duplex eft pallium. Propterea ego dico tibí diie:Inimici mei funt iudai:per/ "fecuti(unt me: crucifixerüt me:fecerüt míhi omia mala: blafphemauerunt me. Indulge illis: qi ego qui paffus füm,rogo jp ípis.Et quid rogo? Erubefcat€ cofundan; tür:& fic metunica mea,&(αἲ per; diderüt.Da illis cófufione:da illis ignominia,& habeant duplex pallium:hoc eft, ne(implicé habeant cófufione, fed duplicé:ut magis agant poenítentià. Non dicit cotra iudaos,ed p ipfis dicit. Creator em eft& illorü& nofter: nó em eos omino eradicauit. Vultís(cire? Petrus ex ipfis tat:& offes apoftoli ex ipfis erant. Nos in radice iplorü inferti Πτα”. Nos rami fum?,illí radix. Non debem? ma; ledicere radicib?:(ed debem? orare p radicibus noftris. QLüi inferti füm? in radice, deprecemur drim:ut ficut hi rami falui facti funt,fic& radix faluet. Forte aliqs dicat: Tu,p iudzis oras blafphemiscOra diim p ipfis, Si enim ipfe perfecutorü(uorüi mifere£, quanto magis mei mife/ retur? b&[£onfircbo: ofio nímie ín oze meo. Hoc poft re furrectione dicit: S,defutura ecclefia cantat.{4{ tín imedío mulrozü laudabo eum.Non eim in[πάσα folum,fed ín uniuerfo orbe,ín ecclefia laudabo te, k«p£3huía ας ocxtrío pauperig. Diabolus ad dexterà Iuda fictit, Ca/ uincerc£ ab íllo?ZEt dum uolunt glorificare drim, detra/ huntilli, τι illi detrahunt? Vt ujdeat timere diis, qd? apoftoli non tímuerüt.Nos ergo gratias agam? omnipo tenti deo,& dicam?: In fenfu tuo nó habuifii peccatü. Ec uenit princeps huius mundi, inuenitin tenihil.]ta erz go prates nobis. Sicut in tuo fenfu uicifti diabolum: δὲ in fenfa noftro uince diabolü: ut quéadmodü perfectos nos creafti, perfectos& falues nos. Tu ei es creator:tu es magifter: tu es diis: tu es€ qui p nobis paílus es:qui uiuis& regnas in fzcula fzculorum, Amen. m 4 Tofalinuo ípfi oauíd.Ifte píalmus uoce uatis cótínet dechriíto loquentis. Ait ergo ,ppheta. Pfalmus CIX 3ixít οὔσ ofio meo:fede a oextrío meío. Dauid eft qloquit, ppheta,uir fancti? rex. Rex ergo quid dicitcRex δὲ propheta quid dicit?Dixít 2 dis diio meo.Iftum locü faluator in euange lio expofuít,dicens:Si chriftus eft, inquit, filius Dauid, quó ín fpiritu uocat eum diim« Vides ergo quid dícat: Si fili? e(t Dauid, quó uos dicitis: quó in fpi uocateum dümzDicat aliquis:Ergo nó eft filius Dauid Hoc dice; Bat de phariízis,qui fimplice filium Dauid confitebané Chriftum.Ego ad iudzum& Fotínü hoc ipfum díco: Sí filius et Dauid, quó uocat filium fuü diim τ αἱ auté dfim deii cófite£& dei filiücuerbi gratiacManichaus quí negar illü fili Dauid) apud illü probo ῷ filius Dauid eft. Nobis ergo qui filius dei eft, ipfe cft δὲ filius Dauid, Non alius fili? dei,& alius filius Dauid. Non facio duas eoo peéríonas Mattb.22,d E mm £ommen.Iicronymi perfonas(ή deo δὲ homine:fed ipfe qui fili? dei, ipfe eft&: filius Dauid.Dixit das drío méo:fede a dextris meis. In 4 hebrao primü nomé dii,his literis fcribit: quib? de deo ein fcribic. Secundü yo nomé díii,his literís fcribit: qui/ bus folent honiínes dim uocare: quomó& a quibuídà uocatdüsaferuo:€—. reges uocantur diií. Vide ergo qd dicat: Dixitdns ἀπο meo. Huic diio, cui prací/ p&ur utfedeat. Deus non fedet: affumptio corporis fedec. Huic ergo pracipitur πείς» deat qui bó eft:qui af fumptus eft.Hócad/ uerfus Arrianos dici/ ΤΣ mus,X aduerfus eos qui dicunt: maior eft pater qüi iu/ bet utfedeat, d ille cai iubetur, Omnia euangelía perío; nant de períona homínis,& nunc nó neceffe eft appro/ batio: quíaomniía quacunqp uilia uident, referun£ ad: homine, referunt ad carnem. Nunc de pfalmo dicam?, a«γ Gírgam virturía rue emittet oomínue ex fion. Virgam in hebrao non tam habet, d(ceptruri: hoc eft infigne rcgiz pote(tatis. Vírgam uirtutis tuz emittet domin? ex fion.Ex fion em egredit lex:€ uerbü diii ex hierufalem. b4[ 2orminarce(n medío ínimícozü tuozü. ING dixit;interfi ceinimicos tuos,fed qdeDominare in medio inimicorü tuorü.Inimicis tuis fac:ut qui aliení fuerant, cui effe incí piant.Dominare ín ntedio inímícorü tuorü. Inimici tui, de quibus fcriptü eft infexagefimofeprímo pfalmo: Lin gua canum tuorum ex inimícís ab ipfo.Ifti funt inimici, quiin aliena erant poteftate.Nunc ergo oc preca£ pfal/ mifta:Inimicis tuís dominare:dignare effe dris ínímico/ Bumtuorü. c[£ ecum pzincípium ín oíe vírrutía tue(Π fplendozibus fanctozü. Verficulusobfcurus eft. Videam? diem uirtiütis dfii:at cum fcierimus diém, runc fciamus quod fit príncipiü:& hoc principi quomó cum eo fit,& cum eo fueritiquó hocipfüm principium ín die uirtutis eius in fplendoríbus fanctorü eft. Hocergo principium qd' eft cum diio in die uírtutiseius: ideo eft cum drio;ut fplendeant(ancti. Tecum principi in die uirtutis tu. In principio eratuerbum τ€ uerbum erat apud deum: δὲ deus eratuerbum.Hoceratin principio apud deum. Pater principiti,(ed δὲ filíus principiü.Principiü em non habet principiü. Siem habueritaliud principium, íam ípfum definit effe principi. Qcuicquid ergo dederim? patri hoc damus δὲ filio.Si enim pater ín filio, δὲ filius in pa:re:& omnia patris filij funt:& omnia filij, patris funt: δὲ principiü patris,principium filij eft:Ergo qd'dicitehoc eft: Eo tepore quo patiebaris,& dicebas:Pater,in manus tuas coómendo fpiritü meum:quaf(i de hominis loqucba ris affectu,non quafi imbecillisrogabas.Tecum em erat principiü:tecü em erat diuinitas:fed ,ppterea deprecaba ris auxilium:utaccépto auxilio,dares fanctís tuis:& illi f; lenderét, Hoc qd? dícit:accipiens dares: nulli canda; lum facíat: fcd?óm homine loquit.Si em hominís corpus affumpfit,neceffe e(t ut& hominis uerba fufcipiat. Ho mo eft chriftus:& uere homo eft:fcd'm affumptíoné car; nís dicim?.Si ergo homo eft cdm corpus, uides corpus & nó(candalicaris& miraris, fi bominis uerbis loquit? Siautéte fcandaligatuilitas corporis, X crux, δὲ iniuriz, & alapz,& fl:gella:& omniís iniuria crucis:fi te hoc(can dalicat,reuertere ad principium:& nó(candalicaberis. Dicitenim pater ad filium: Ὁ€[£x vtero ante luciferum genui te, Miraris(i dis nofter atq faluator qui uere ho; minem a(Tumpfit, loqui£(τ πὶ homine: cum íp(e deus patér qui nó affumpf(it homíne, loquíc qua(i hómo: Ex utero anteluciferü genui tezNon habeo uterum: fed nó poffum me aliter indicare patre, nifi hominis uerbis lo; cutus fucro.Ex utero ante luciferü genui te.Ex utero,de mea fubftantía. Ex utero. Audi Eunomi: audi Arri.Si creatura eft dominus:fi factura, nunquid artifex gene $ Vírgim uirtutis tuz emiíttet díis ex fion: domíndre ἐπ᾿ ς medio ínímícorum tuorum. Tecám principium in die uírtutís tuz:ín fplendoríbus fanctorum: ex uteró ante « luciferü genuí te.Iuráuit domín? δὲ nó poenítebít eum: t tués facerdosín xternum fcdim ordinem Melchifedek. $ Domiínüs a dextrístuis: córifregit in die ira fuz reges. ratopus fuü? Nunquid artifex filium trocatopus fütizArtifex carpentarius fecitfcamnum.Nunquid de utero-. illius generauitc Nunquid dicitei:deutero meo genuite, Ὁ fcamnum:? Non utíq hoc dicit.Sed quid dicit Egote feci manu mea.Q., uando aüté uterus dicitur filius figni ficatur:& filius non adoptatus. Vocané enim δὲ filij adoptati, CQLuotquot enim re/ ceperunt eum, dedit: . eis poteftàté filios def: fieri. Ibi dediteispo7. teftatem.Hic uero de utero generauít: de fua natura, de fuís ui. fceribus, defua füb/ ftantía.Ex utero,hoc: εἴ; 4ε medullis diuinitatis fuz. Totü quicquíd patereft.Iudicabit in diuinitate deditfilio,qué generauit. Ex utero antelu/ ciferum genui te. Ante luciferü.Hoc fchema, grace dici£ συυεκδοχ, qd dicüt grámatici Quando er;: o dici£,ante luciferü:unà creatura nominat:& o€s ἱπάξ cat creaturas.) fi dicit,ari luciferü: nos fic intelligam?, dft dixerit,ari luna;afi folejanteomné creaturà.Ex utero: anteluciferü genui te. Ante luciferü.Ante iftum luciferüqui uidetur in mundo,uera lux genita eft. Vnde dícitin ἡ alio loco pfalm?:In lumíne tuo uidebim? lume. Sermo$3454 eft ad patrem:O pater in lumine ἢ, uidebimus lumen p fpiritumfanctum.Ex utero ante luciferum genui te. e€ 3urauítoíie et non penítebít eum. Iurauit dominus, Ἠοςα dicit,iurauit: non ei qui ante luciferum genitus. e(t:fed ei iurauit, qui poft luciferü natus ex uirgineeft;: f«| 3urauít oíte et n6 peuítebit eum:tu ee facerdoe(neter/ nur fcóm ozdíné melcbifedek.Superfuum eft nos deifto ᾿ "herficulo uelle intérpretari, cü fanctus ApoftolusadHe. bros pleniffime difpütauit.Ipfe ei ait: Πε eft Melchiz-Hebga fedek,(ine patre fine matre,fine generatione.Et interpre: ἡ tatur ibi diligentiffime: quare(ine patre,fine matre,(ine genera ane Lt ab omnibus ecclefia(ticis dictum eft:qim ine patre dicit fcd?m carrié:fine matre dicit fcim deum, Hocfolum ergo interpretemur: Tu es facerdos in ater/ num fcdm ordinem Melchifedek, Hoc folum dicamus, quare dixerit cdm órdiné, Scd?m ordiné nequad facer dos erís fecundum uictimas iudaicas,(ed eris facerdos (cdm ordine Melchifedek. Q.uó enim Melchifedekrex falem obtulit, panem 3 uinum: Ως δὲ tu offeres corpus tuum€ fanguiné,uerum panem δὲ uerum uínum, lfte Melchifedek ifta myfteria qua habem?,dedit nobis.Ipfe eít qui dixit: Qui manducaucerit carnem meam,& bibe Ίοδ,ό rit fanguiné meum. Scdm ordine Melchifedek tradidit nobisfacramentüfuum, g«[£omínueaoextríemuío, Rem nouam uideo. Dicitur in principio: Dixit dfis diio mceo,fedea dextris meis:& nunc dicit ad cum,dorinus. a dextris tuis. Si pfe ad dexterà patris fedet: quomodo. rurfum pater fedet ad dexterà filij? Quando em dici£: Dixit dis απο meo,(ede a dextris meis amanifetiffimedicit, pp ad dextera patris(edet filius. d. 1 Multa funt que dicant.Peccatori autem diabolus ftata dextris. Caterü illa difputatio alia eít, Q.uicüq páór&- diabolus εἰ ftat ad dexterà. Sed dicet aliqs: Ὁ αὖ&efu Gi auté diciturs- ἡ Όσα dextris tuíisthoc dicit,» ad dexterà filij fedeatpa/. ter.Hoctotum propterea dicit ut equalis fit filius patrío τι filio lofedech in Zacharia dicit ftare diabolus a dextris.Zadq4 cius:X diabolus ftetíta dextris faluatorise Videtis quía quaftio eft.Sed eo tpe qii(tabac diabolus ad dexterà fal uatoris:lefus inquit, habebat ueftiméta fordida.Noftrapctà portabat;noftris uitíjs inuolutus:propterea diabo: lusftabatadextriscius. bf C onfrecít ín oie írg füe re^ 6ca.Hacomnia tradita(unt mihi. In momento inquit, horz,móftrauitei uniuería regna terrz, Regna mundi, diabolus mon(trat.Et quid dicit?Hecomnia mihi tradi- Maid, ta funt.Si cadens adoraueris coram me,erunt tuaoia.In dic ergo belli,in die certaminis confringet reges ira fuz Iudicabir "c zin pfalmum mw— A aq Sudicabitin naronibus, Videte differétias:Reges con €x$o. So fed cito deficit, i fu(tineas. Et Elias bibit quide in deferto aquam:co tepore ᾗ eratin trifiicia,d erat ín anguftia.Di miferat ludzam,& perrexerat in monté Sina: perfeque/ baturením eum lecábel:& propterea bibebat de torréte Chobar.,Verü quía períeuerauit αἰ in finem»,ppreréa defecit aqua torrétis, Et dicit ad eüm a do; mino: qm defecerat aqua torrentís: Vade (inquít) ad uiduam in farepta Sydonio 7 rum,Xc.Eccé bibit& Elías de torrente,Sed ipfe diis atqp(aluator bibit& calicé detor? rente Cedron.Sic ei Ícriptura refert: qii uenerüt& cóprehen: derunteum:Venerüt ς inquit,€ cóprehen/ derüiteum in torréte, δίς. Videtís jj humí/ lis fit locus torrétis, dá cófragofus. Cedron lingua hebrza intet; preta£ tenebra, Vide tisigitur qm torrétes iftius fculi ín tene; bris funt. Diis ergo cü tradic,nó tradit rurfum ín monteoliucti:nó cradit in cemplo,fed tradit in torréte:& torréte tenebrarü,hoc eft, cedron. Omes em qui odío habé: lucé, amanttenebras, e 72^ fringunt:iudicabit nationes. b(f 3mplebírruínaa.D ás Wie—.. mofterafcéditin cruce:& mulceruina facta funt. Ifte po UN fitus eft in ruinam,& refurrectioné multorii:& in fignü| M cui cótradice£.Implebit ruinas.Non credentiüi, qui non s ied. expert M toribus apoítelis. Et ἃ, ME ORT,, η nf: A Moyfes eh mitt ex» ὃ Iudicabit in nàtionibus,implebit ruínás: cónquaffabit tà loratorcs in müdü. 5 capita ín terra multorum.De tórrente ín uía bibít:pro/ ( l Γ ἱ Í*- ᾽. Li Psi EE On recidit Σ ptéreáexalabitcaput.— Allelui,— CX LANI d- E V lei u$, pterea ede$ Onfitebór tibi die ín toto corde meo:ín cónfi a de τῷ llioiuftorü& cógregatione.Magna opera diii: ki deniücaduntinde; exquifita ín omesuoluntates eius. Confeffio δὲ magni nie 23 SUSEE. a ficentía opus eius:&(ίσια ei? manet ín ἔσο ἔσο, Ios 5.*; Mr D 3 δὲ:: (€{4{π terra multozà.— Memorià fecit mirabiliá fuorü mifericors δὲ mílerator mii CUPS Rd nen i düs:efcám dedit tímétibus fe.Metmor etít ín fzeculü te. η bitcapitaeorumqui— ftamétí fuizuírtuté operü fuorü annuncíabít pplo fuo, - ἀυδῆϊαπε: ἐρεῖ qui— Vit dec illis hazredítaté gentiti:opera manuí eius ueti^ ΤΑΙ͂Ν non habet P*-,. ςὉ. Η-f** as fidem.Conquaffabit tas&iudicid.Fidelía omia mandata cíus, cofirmara ín in epis iniramele(που! fzculi:facta in uetítate δὲ zquítate. Redéptioné "m tum:nonoim. Si em d dm:.- im dixiffe,oim:nullus mifitdris populo fuo:mandauit in xternü teftamenta πὰ denobis fpem habe fuum. in τὸς, Multorü dici£,ut: Sx , al relinquant, Ὁ€[£»e torente(n víabíb(t. uis bibit sin detorréte in uia?Ifte cuí dictum eft: Dixit dris diio meo: m fedea dextris meis. Ifte quí audiuit: Tu cs(acerdos ín " eternum fcd?m ordine Melchifedek, Ite qui cofringitín " ἀῑείτα fuz reges:implebit ruinas: cóquaffabit capítaín n e tferramultorum.Ifte quid facit aliud7De torrente in uia iN bibit. Videam? ante uíam,ut poftea uidcam? in uia tor/ md B tenté. Via faculü iftud dici£,per quà ambulauit.Deniqs 35 Mathsd(criptü eft ín euangelio: Ρίο confentiens aduerfarío tuo πό dum ος ἐπ uia:hoc e(t,dum ambulas in ifto feculo:& p hin uiam uadisad eum,qui uera eft uia. Vnde dicitur& in sim&entc(imo decimooctauo píalmo: Beatí immaculati ín dz tiia, Beati funt, qui ín i(ta feculi uiaimmaculati funt:& pin it í(to müdo. Ergo facerdos fcd?m ordíne Melchifedek: riri m uenit in uía(zeculi,& ambulauitin uia noftra: bibit nii ipfe detorrente; qui crat in(culo. Torrens non habet an áquas naturales: nó habetaquas qua femp perfluunt: dr fed habet aquas detépe(tatib,de pluufjs, de turbine, de s procellis, Torrens nundj eft in montibus: fed femper in t. tllibus,in'pracipitib? locis. Alienas aquas concipit& m parturit,& cumes uadit, De torréte in uíabibit. Torrens m nünd habet mundá aquá,íed(emp turbida. Hoc dicit: 168 qim(«culi iftius aqua femp curbidz funt, femper plena ἐδ tépeftate. Vultis(cire αι de torrente curbido biberitzEt a. ipfe dicit: Triftis eftanima mea ufq; ad morté.Et dicit in 65$ atas d euangelio:Et corpit,inquit,contriftari δὲ cóturbari.Bibit E ergo eti diis nofter de torréte iftius(culi aquas turbi/ Td das,aquas triftes,aquas quz nó habét laticia, Γης cali, d tem, δὲ impleuit de torréte mundi:& qm turbidzerant li aqua, dicit: Pater fi poífibile eft, tranfeat calix ite a me, visi Bibitergo detorrente mundi iftius:fed nó bibit quafi in gn domo(ua fed ín uía ad alia ire feftinans.Bibit de torréte jl, in uia. Propterea bibit detorréte:quia in uia erat.Detor b. mentebibít.Si diis bibit detorréte mundi iftius, quanto; jud. magis(από? Vultis fcire qm(ancti de torrente bibunt. iil Pia Dici: δὲ in alio loco: Torrenté pertranfiuit anima nofira. ἀν Detorréte in uia bibit. Dixim? de torrente, dicamus etía al& te(timoniü. Torrenté pertráfiuít anima noftra. Vultis T d Rrgt19.b(cire& aliü torrenté* Elías fanctus ,ppheta qii perfequej T.. bàtureumlegabel:qii accepit cíbü,€ quadraginta die? m bus tranfiens, perrexit ín eremü: Erat inquit,ín deferto, & bibebat detorréte Chobar. Verum audientes torrétes iftius(«culi,nolite defperare.Frequeter hic torrens defi/ cit Videt quide cumelcere:uidet habere aquas multass Detorréte in uia bibit. Ὁ uía ergo bibit dis de torrente, & guítauit morté: pterea exaltauit eü pater:& dedit οἱ nomé qd é(up οὗ nommé. Deinde πᾶς dicit: De torréte ín uia bibit, Et quia bibit detorrétein uía: e4[ Ἰδιοριεεά exaltauít caput.Et qd dicite ΟἿ exaltat? fucro,oía traham ἴοθ.12,6 D ad me.llle eft exaltat?,& nos exaltauit.I(tíus caput exal/ tatü eft: caterü draconis capita cóquaffauit,& confractá (ἀπείπῃ marí.Propterea exaltauit caput. Non dixit:pró? pterea exaltatü eft caput eíus,, hoc eft, ab alio exaltatus? fed qui fe humiliauerat,ipfe exaltauit. Ipfe enim dicitiri cuágelio:Poteftaté habeo απίτηᾶ πιεῖ ponédi,& potefta; Íob.to,d. tem habeo refumendi eam: Propterea exaltauit caput, Seipfum exaltauit,qui caputeft omniü. Aut certe qd αι’ cit:exaltauit caput,nó feipfum exaltauít, Propterea exal tauit caput.Semper eim illealtus fuit. Sed qfi dicit, exal/ tauit caput,noftrü exalrauit caput:quí curuí nó potera/ mus aípiceread coclum,fed ad terrà, V ultis(cire qm ípfe C exaltauit caput? Et illà mulieré quà ligauerat diabolus, Lu,i3.b ipfe liberauit, Exaltauit caputeius, qua femp íncuruará fuit, adorauit cü. Cui fit glia in fecula(xculorü. Amé, f« alicluía.P(alm? ifteprim?(τ πὶ ordine fcribit litera; rum:licet multi uigefimü quoc quart pfalmü,& trige fimumfextü fcríptü putent in bebrao fcd^m ordiné literà rum:fed in iilis uel defunt aliquz literz,uel fuperfuncs nónun; quia cum unus uerfus breuis fit, alius infinita longitudine maior é,Ex Qputo magisobfíeruatione hoé legétiü dp ftudio fcriptoris effectü.Deniq& feptuaginta interpretes:quía alíqs in eis(crupulus nafcebaf£, in ετᾶ(» latione hebrzas literas ponere noluerüt, Ρα. CX €nfitebo: ríbí ofie ín toto cozde meo. Si nó παν fet(implex Dauid& habuiffet dolü, nó dixif? fet: Cófitebor tibi diiein toto corde meo. Non labijs cm,fed toto corde. b 4Γ 3n cófilío(ον rum et cógregerione:tmagna opera oft. Rectorü dicit eorü Quiante peccatores erant,nunc yo iufti, Non eft em mi rati. Videtis elephanté δὲ camelü, fimiliter& muícam, δὲ culicé candem mobilitaté habere,& fpiritüi,& membra, ( Q[£(cam vedit ríinétibue f.In fame pauit Elíam: in de/ ferto,ppfo iudaorü manna pluit:& cópletü eft qd? dicit: E(cam dedit timétibus fe. Hoc(τς πὶ litera.Efcam autem dedit panem qui de celo defcendit:quo fi digni fumus, ooo z palcimur. £ommen.Ibicronymi. pafcimur. Canti eii martyres fame corrupti funt:& nuncfuntcum dioe. a{γθδαπαῆ et terribile nommé efus. Sanctum,fanctis:terribilep&orib?. b«[ 3níríd(αρίζης tímo ofi(. Lui nó timét diim,non eft in εἰς fapiétia. Aut qui nó babét fapiétiam,nó habéttimore,(41£audarío eius manet ín feculum. feculí. Cri in titulo alleluia prenotatum eft, iufte in laudatio/ nec finit pfalm?,Siquí .. demalleluia interpre tatur, laudate domi/ Ὁ .num, oq Zileluía ο . Mte pfalm? prouocat. f: . nos per timore dei ín . eterne dom? habita: tionc fundari. CXI ' Pfalmus (Έα vír d títttet 00/ minà. Fre; quéter di/ xi:qmomnía que in pfona iufti interpre; tantur,referuntur ad: : Chriftum.Si ein(απ typus& figura faluatoris funt: ἢ quis uere fanctus€, ybi caufa:Ifaac typus dni(aluatoris eft:lofeph,Salomon,Dauid, δὲ cateri ancti. Ergo& ifte . beatus uir qui nunc defcribi£, refert quidé ad uirum iu , ftum.Et uere de uiro[1ο dici£:fed i(teuir iuftustypus e(t uiri iu(ti. Beatus uir qui timet diim, Interim dímifi/ imus p(almü,nunc dicam? de uiro iuto. Beatus uir qui timet diim, Pfalmus cente(im? undecim?, alphabeticus ed Siquidem δὲ centefim? decim?,& ipfe fub alphabeto e(t.Primus uerficulus ex aleph fcribit: Beatus uír qui tí met diim.Secüdus,ex beta: In mandatis eius cupiet ni : mis.Tertius,ex gimel: Potens in terra erit femen eius: δὲ ufq ad uicelimà(fecundi literà cau.Singulos igitur uer ficulos,ueftris orationibus di(feram?.Deatus uir quí ti^ mct dám: principiü pfalmi eft:nondü dicit: Beatus uir qui diligit dim, Virorü em incipientiü,eft timere:perfe/ €tocü yo diligere. Siquidé perfecta dilectio, foras mittit timorem.Ergo de principio dicit, hoc e(t,incipiente uiro fancto, Videamus ergo ordiné pfalmi.Beatus uir qui εἰ’ met diüim.CLui timet diim,quid facit 7 Audit uerba dei, doc&us inlegee(ít? Non hoc dicit. Cruíd dicic? fé 38 maudatíe cíus cupíct nimío, ΩΣ αἱ imet dim: quí beatus e(t,mandata ipfius libéter facit. In mandatis eius cupiet nimis. Videte quid dicat:Non dixit, mandata eius facit. Multi ein& timore facili, mercedé nó habét. Ω αἱ em geaennátimet,& ppterea nó fornícat: nó nabettantam mercedem, quantáille qui ,ppter dilectioné dei facit. In mandatis ei? πος μος ett,uult nimis: hoc eít,mandata eius facere defyderat. Luo aliquis(i in zftib?(it(itit:ita ille defyderat mandata diii.In mádatis domini uolet ni; ταῖς, Anxie mandata eius non facít,fed uult:& uult non tranfitoríe,fed nimis. Tertius uerficulus eft,€[ jotée ín tcrra erírfemen εἰ! 5. Ὁ. αἱ mandata dei feci uoluntate, dignus fum ut fam pater(anctorü. Breuiter dicim?, ne longius traha£ oratio. b«[ veneratio rectozü benedícet. Pra(tet dís ut& uos qui meauditis, generatio re&orü fitis. ἰφγιθίοεία et oíuítie(u Domo εἴτ, Gloria X diuitiz. Putamus gloria δὲ diuitias(culi dici?Ideo quis facit uo Tüntaté dei€ mádata eius,ut diuitias mundi iftius con^ fequat« Et certe nó facit màdata dei, ni(i diuitias mundi coatempferit.Gloría δὲ diuitía in domo eius, Gloria cre dentiü eft,(icut dicit Apoftolus: Nonne uos gloría mea cítis€ diuitiz?Diuitiz,de quib? dicit ipfe Apoftolus:q t» Cort.ra diuites facti(itis in omni fcientia& iu(ticia. k«Lr íufti, Cía cíus manet ín(eculü(eculí. Non dixitsiufticíia manet in fzeculum δὲ finem habet,(ed manet in(zculum fxculi. I4T£roctá eft i renebzíe lumen recrío cozde. Nos quondá errabamus ín tenebrisi(edebamus in tenebris δὲ umbra DL 3(aum.Sanctá δὲ térribile nomé eius: initilim fapientiz: timor domíni, Intelle&tus bonus omnibus facientibus c cüm:laudatió cíus manet ín fzculum fxculí. , Alleluiá reuerfionís Agezi& Zacharia.. Eatüs uít qui tímet dfim:in mándatís CXI $ eius uolet nímis.Potés ín téra crít femécíus:enératío i rectorü benediícetur. Gloríá δὲ díuítía ín domo eius:& * iuftícid eius manet ín facculum fzcculí. Exórtü eft ín te^ m Debrís lumen rectis: miferícors δὲ miferator& iuftus. * Ioctindushomo qui miferet δὲ comodat: difpónit fer^ e mones fuosin iudicio:quid ín xternü non cómoutcbit. mortis:fed lux orta eft nobis(cd?m Efaiam. tti€T 7f»ífe Ρ οὓς rícoze ct míferatoz et(uftue.Mifericors& iuftus. Si pecca; tor es,noli defperare ueniam:mifericors cft.Si yo fuper/ bus cs, confidis tibi de clamétia dei,noli effe negliges; θείας é. Mifericors δὲ miferator δὲ iuftus, Videte quid fecerit prudétía pfal mifíta: Iufticía fim, plex eft:mifericordia duplex€. Mifericors δέ miferator δὲ iuftus, Q.uia miífericors eft domin? δὲ miferators & uir iuftus imitetur diim fuum: fit& ipfe mifericors. Π 304 cundue bomo αμ feretur« cómodar.Pu tat aliquís q deauro dicat& argento, de pecunia: luftiintan/ ; tum non habuerunt, qd alíjs cómodarét: ut ipfi ibum abalüs acciperét.Ergo fi non habuero quod dem, íam non fum iuftus 9 Si non fecero eleemofynam, iniu; ftorum numero non habebor? QLuantí fanctorum fe/ cerunt eleemofynam, fed ín fanctitate ruerunt. Perfeéti non fecerunt eleemofynas:quia non habebant undefa; cerent.Eleemofynas non facere,crímen habentis eft. Cae terum quí non habet unde faciat eleemofynam,liber eft, Ω uantumcung dare uoluerit,tantum dedit:quía uoto dedit, Tamé habent& fancti unde faciant eleemofynas. In memoria Dicit& Petrus:Argentü€ aurüi non habeo:qd'autéha/ δα beo,hoc do tíbi.In noie diii lefu,furge& ambula.Q. uid e(t maíus,pecünià dare,an debilé fanü facerezlocundus hóqui miferef δὲ cómodat. Ο) μα(μπεί eleemofyna: quid fit hoc qd? cómodat uir iuftus, fecundus uerftcu^ lusoftendit. ο«Γ&bí(ponítfermonee fuoe ín iudício.Non dixítaurü fuü,& argentii, X pecunia diíponitin iudicio, fed(ermones(uos di(ponit in iudicio.Ifta eft mifcd'íazfi uir fanctus doceat alios q nó funt fancti, Difponitfermo nes fuos in iudicio.Intelleximus ergo qua funtpecuniee quz commodent,Verü hoc qd? dicit, di(ponitfermones fuos in iudicio:hoc eft qd? dicit in euágelio: ne mittani? margaritas nfas αἲ porcos: Hoc€ utíciat unufquifq cui tribuit, quid poffitaccipere, quid non poffit. Vndeuir fanctus dicit:In corde meo abícondi eloquia ruazutnon Φ 4 8} peccem tibi. Non ea dedi quibus libuit. Non fanáum tuum mifi canibus: δὲ margaritas dedi porcís. Grande igitur periculum eft doctoris, uerba domini porcisef/ fundere.Multa funt quz dicantur de pfalmo. Sed que» niam excludimur hora, benedicamus omnipotente de^ mínum:& quí habcttales pecunias,tribuat non haben». tibus. ui yo non habet libenter accipiat. Praftetauté dominus X míhi, ut& ego iftas habeam diuitias:ut& non habentibus dem:& habentibus diuitias cumulemz ut beatitudiné iftam,& dicens habeam& audiens. Beá/ tus eft eiim qui in aures loquitur audientis. CLuid eii mihi prodeft loqui,(i alius uerba mea non fufcipiate Ω uid prodeft míttere uinum: fiftatim quod mittitur, effundatur? Vides φ in euangelio aqua illa in hydriam 105. mittitur,& in uinum uertítur:X feruat nepercat.Mifere tur,id eft in corde:& creditin opere.Bonum efttribuere fubítantiam terrenam:(ed melius eft in annunciandam mifericordiam: id eft, ut tradas in obliuionem, quitibi malefecit:hoc eft,ut indulgeas qui in te peccauit. Difpo nit fermonces fuos in iudicio, hoc eft, iudex fuimetipfius e(t.Dicitapud femetipíum. Dominus dixit: ἢ dimittis, dimittetur tibi:(i das, dabitur tibi.) uia ille qui fic feiu dicat hic in prafenti,deus illum coronat in futuro. p€ Quíaín eternum non comimouebítur. 1teralisnon. «ommouebitur;quia fupra petram fundatus eft. In memoria -α στον ὦ ι- ο 8 *EBW H jio 3* B Zadnc zin pfalmum aq 3n memosía eterna οτί! íuftuo. Ille iuftus femp in me moriadeie(t. b4[bauditu malo non tímebír, Ab illo, difceditea me maledicti, c«[ varatá co? eiue fperarc n tio. Hoc εἰ,(πὰ(pes(emper in deo parataeft. o«[ Con firimatum.eft co? eíus. Anima illius in fide, ες Hon com “ΧΙ«ο. Vtillud:Q. uis fimilis inter filios dei? Etalibi dicit: Non eft fimilis cibiin dijs ἀπο, Y ΑΓΕ ín altío babírarer bu; imilía refpícít.In altis, hoc eft, ín(anctis. Nunquid&in humilib? nó habitatzHabitat:quía& in humilib? rcfpi cit:utillud: Super qué refpiciam, nifi fuper humilem& ΤΝ Deipfa Rde trementem fermones fuperpesafundarus$ In mémoría aeterna eritíuftus: ab duditione malanon- Rege ando funt ure A Vn 5 timebic.Parátü cor eius fperare in dio: cónfirmatü eft— templant de corlefti imis(gos. idet, fCorcíus nó cómóuebit: don& defpícíat inimicos fuos. witia&peccataomes ς Difpérfit dedit pauperib?:iuftícia εἰς ιπαποείη fxculü— fehumiliat in actiua, harefes,uel poteftate inimicorum defpicit. $« 2ifperit oedit pauperib? /íuftícía ei? m (παπί[ρου feculí," Difperfit, hoc eft;par 9 q peccatorü peribit. ὃ fxculíscórnu ci? exaltabit in οἰοτία, Peccátor uidebit& t irafour. dentibus fuis frc befcet: defyderiü | irafc&ur, dentibus fuis fremet δὲ tabefcet: defyderitim Audaté puerí diim:laudate nomen ἐπί, Sit nó eleuané in cótempla; tiua, Et illi qui hicin terra funt humiles, apud deumfuntaltí. Quare non dixit, in humilib?babitat:fed Alleluia, CXII ἐπιδεῖν dixitto—^ men düibüdictü:exhocnünc&ufgiinfculü,— dixi, refpicice 1dcos tum da uni homini,, A folis à fenad(ην: Ες ην. quia ubi refpicit, ibí fed dicic Vade& uen.& A folís órtu ufqy ad occafum: audabilenómé düi.Ex^^ habitat:& ubihabi/ deoiaqua habes,X 5 celfus fupéroés eétes dris:& fup coelos eloriiei?. Qüís— tab ibirefpici. dapaupcrib?;Qruia ἃ fiut dissd Πεν α θα ἵν al m habiraest hmi 541 Cufiiranea terra pmultos illa partituf y icut ns deus noiter qut in a tis habirat: X umi la rez Ínopem. Ετ ας capite, e"d eire fit: qum s fpicit ín ccelo δὲ ín terra.Sufcitánsa terrainopem:& de δί de ie piu omultorü a α ἘΣ- b“ρον, Stur.oulcitans, hoc (puni? hois,lufticía b ftercóre erigés pauperé. Vt collocét eum cü príncipib?: 6 fafciteuir deus ρα εἰσι Rlantin fzculü€ εἴ principib? populi fai.Q ái habitare facit fterilé τοι chri(tü: qui jnops «culi, hoc eít, opera ἢ E z 6e AR“5 pauper,p nobís fa^ illiasipfa permanér," in domo:matré filiorá latanté. Alleduià. CXII— 4 TEE a b«L£omuciuseral e In éxitu ífrael de xgypto:dom9Iacob depopulo— ideft,(ine patre dia tabítur ín clozía. Hoc barbaro, bolo,finematregen €ft,regnü ipfius exal^ tilitate, fufcitamur a tabit in glotía, hoc εἴ,«ἃ deo erit.(€T"f»eccatoz vídebít. Q.uó uidebit,quía ,pp^eta dicit Tollat impi? ne uideat gloriá dei. Tame fubfcqui£:Videant€ cofundant.Et ali bi:Videbüt in qué cópunxerü:: Id eft.uifuri eruncillam formà ferui€ hois, qué dignatus εἰ fufcipere de noftra humanitate:fed illà gloriá quà fancti habebüt:nec habe bunconec uidebuncX quantü uidebunzad illorü poená uilebunc. k4[ rírafceE, Hoc eft,cótra feipíos:eo qp nà fecerüt bona.Sera poenitentia erit illis. Dicturi erunt:lfti funt, ὃς in defpectioné habuim?: ecceinter ipfos dei fer/ uos funt reputati. Nihil profuerunt nobis abundantiz diuitrarü:Sol nó ortus eft nobis,[4T P»eutíb?(uío fremet et tabeícet.Per(tridoré dentiü, frigus intelligit: uc iliud: Ibicrit fletus&(tridor dentium. Quia X frigus& calor erítíbi&nullarequies. m«[£»efyderíG pctozü peribir. Hoceít,oia bona qua híc in przíenti habuerüt, Diligen εογίοιξ audiamus uerba dei: cui(it gloria in fecula fecu lorum,Amen. n«[2ileluía. I(teptalmus docetnos:ut depofita ueteri malicia,tan cj modo geniti infantes ín deí laudib? gloriemur. Aitenim: Pfíal. ΟΧΙΙ iiudate pucrí ofun:laudate noméofií. Hic pueri prouocant ad laudéde quib? in E(aia faluator ait:Ecce ego& puerí, qs mihi dedit dfis.Ex ore quippe iafantíü δὲ lactentiü,laus ín deüi plena perficit. p ει ποιπ οῦί bidíctü. Cur ois creatura bridicit.For/ fitan non fuit antea büdictücFuit femper:fed τῇ antea in una gente iudaorum timodo illi benedicebant& cre; debant: fed modo in omnib? gentib? δὲ credit& benedi titur. q«f£t bocnunc« vfq in feculü.Ex hoc,id eft,quo. énceperüt ποῖος δὲ credere& laudare. Ec nunc,hoc ο ἐπ s entí:& ufqp in fzeculü,hoc εἰ πε fine. Nam& antea mper fuitbrdicü. γα Zi folie oiu víqs ad occafum. Td €ít,ab initio natiuitatis noftre αἰ δα morte. e«[ Z at dabile uomen ofíí. Vt(upra dixi. t€[££ xcelfue ofte fuper omce gentes. Nunquid antea non erat excelfuscEratin ludza,modo(up omes gentes. Dicit per ,pphetà: Ο πον fiiam uoluitreprobarerudaos, δέ eligeregétes. νε fuper celos alozía cíue. Hoc eft,(uper fanctos fua gloría. && Quis(icur oíio ocue nofter? Aci dicat: Nullus talis. rum. Chrifto. 8 γιος ftercoze erígéo pauperem. Qd dixit, terra:hoc eft& ftercus:X qp dixit,inopé:hoc eft X paupe rem. QLuia deterra& putredine peccatorü ntorü erexit nos:utillud:Qr uid fuperbispuluiís&terraz b«[ CO coltocet eum cum pzíncipíbue: cum pzíncípíbue populi fuí, Collocauit deus pater f.lium fuum in cocleftib? in dex tera fua.Et dominabitur(uper príncipes:id eftfuper no uem ordines angelorum,(ο íllud: Princeps milita, ucl prínceps uirtutüi ego fum. Et infuper fanétos,& fua membra collocauit cum ipfis nouem ordinibus angelo cq Lui babítare facít fterílem ín oomo:imarre filio rum letantein.Sterilís,hoc εἴ,(Δ ἐξα ecclefia. Vnde in pro pheta dicit: Latare fterilis,& catera.Primitus fterilis fuic fancta ecclefia: quía non generabat filios,nifi paucos.Sy nagoga habuit uirum deum,fed tamen paucos genera/ uit. Poftea ecclefia qua ante fterilis fuerat,in uno die uel duobus, grandes partus fudit,qn generauit octo milia, Ecin propheta dicit: cui funt ifti: aut quis genuit íllos mihicFac mihi fpacium δὲ urbes ubi habitem, Et domi nus dixit:Ego faciam.!n omnem terram exiuit fonus eo rum,hocefi,in toro mundo. Q. ui habitare facit fterilem án domo, hoc eft, in ecclefia. Et ipfa eft fterilis:& ipfa eft mater,& ipfi funtfilij:& in femetip(a habitat. Hoc eft uni tas ecclefiz,una res eft,& multa membra:fed unum cor οἱ C Efa.544a Efa.49.f pus muli funt,ut Paulus dícit:& ibi letabitur in femet/ Roma,1z,b ipfa.hoceftin unitate. Ὁ q«[2Zllleluía.[Πε p(almus πο’ cem continet prophetz,often dentis: ut quz ín eo hifto/ rice narrantur, fpiritualiter dictaintelligant. ΧΙΙ 1 exitu íírael oe egypto: oomue iacob oe populo barbaro, Ite pfalm?(cd?m hiftoríam cómemorat, quando filij ifrael exierunt de egypto. Sed plus pertinetad fenfum, quando nos liberati fuimus de zgypto,hoc eft, de tenebris ignorantiz peccatori noz ftrorum per baptiífmum.Domus lacob de poputo bar; baro. Liberati fuerunt illi ifraelitici de populo barbaro,. hoc eft, deillis gentibus,qua in zgypro habitabant. Et ad fenfum: Domus lacob fupplantatores uitiorü intelli guntur.Liberati(unt ifti:& nos fpiritualis domus lacob liberatifumus ab illis infidelibus qui ín infidelitate per» 000 s manífcrunt. "^£ommen.Ibicronynti. tnanferunt.Domus lacob.Primítus fuit uocatus lacob, poftea ifrael. Vnde dixit: Vidi dominü facie ad faciem: δὲ falua facta eft anima mea, Et dominus dixit ad illum: Iam non uocabceris Iacob,fed ifrael erit nomen επ τη ΕΕ nos prímitus debemus effe Iacob, hoc eft, fupplantatoz res uítiorü: ut poftea poffun? effe ifrael id aoro ασ eft Juda fanctificatio eíus:ifrdel pote^ eft ,anima uidentes dei:& oculis cordis€ ftas eius. Maré uidit δὲ fugit: Iordanis cónuerfus cft re-| contéplari deum: fe/| ρου Montés exultaucruntut aríetes:& colles ficut cundum illud: Beati mundo corde: quor f agní ouíum.Quüíd eft cibí mare quod fugifti& tulor. niam ipfi deum uide| danís quía conuerfus es retrorfam?Montés exultaftís bunt a« facaecít : 7.; b a (πάρα fanctificatio εἰ. υ ficut arietes: δὲ colles ficat agní ouium. A fadé domíni In ludea primitus| tota eft terra:a facie dei Iacob. Qui conuertit petram fuit fanctificatio dei. Sed ludaa, confeho T inftagna aquarum:& rupém ín fontes aquarum.Nón nobís domíne non nobis: fed nomíní tuo da oloríam. interpretatur: id eft, in illis qui cófitentur fidem trinitatis:& ue'' Super miferícordía tua δὲ uetítate tua: néquádo dicant niunt ad εντ ο gentes ubí eft deus eorü Deíi autetn nofter ín coelo: "ubi eft fanctificatio 254-: ume 2 γε dci.b(Γ ἘΠ ροιεῖαα» omnía quacüqy uoluit fecit.Simulacrá gentíü argentü & aurü:opera manuü hoim. Os habét δὲ nó loquent: oculos habent: ᾿εἰυδ. Et poteftas dei eft, ut ifraei effe me^ reamur:id eft anima "uidentes deum, uo» cemur.'fraelregnauitinea.€ 4Γ zfare vídít cfugít, Mare uidit& fugit, quando Moyfes cum populo fuo uenit. Ec quoriodo uidit? Id eft, intellexit uoluntatem creatorís: X donauit locum illi populo. Aliter fe/ cundum fenfum: Mare,gentilitas:uiditfanctos predi; catores, fupplantatores uitiorum: X anima uidentes "deum, fugerunt: id eft, non potueruntrefiftere apofto/ lis: quia deusinilliserat. Ὁ«[ 3ozdaníe conuerfue eft "retrozíum. Iordanem conuerfum effe retrorfum non le/ git in hiftoria, ni(i qfi cü arca in ipfum intrauerüt:quafi retrorfum ambulatfet ílla aqua, fic ftetít quafi murus: & illaalia aqua perambulauit ín mare.) uid ergo íntel ligitur per hocclordanis interpretatur,defcenfio corum. Illi intelliguntur,quí ueníunt ad baptifmum.C:uando uiderunt martyres patí períecutiones multas, conuerfi funtin mare: hoceft, in gentilitate negauerunt. Poftea dominus per fuos pradicatores uocauitillos: Conuer/ tíiminiad me:& ego reuertar ad uos. Et cóuerfi fuerunt poftea multi ad deum.llla aqua perambulauit ín mare: id funt infideles qui perambulauerunt in mare,id eft,in mareperditionis. e«[ 2P»ontee exultauerunt vtaríeteo: et collea ficur aca ouíum. Exultauerunt fancti predica; ' tores,quando uideruntillos conuerfos, qui antea blaf/ phemi fuerunt.Exultauerunt ut aríetes:id eft,príncípes regum:qui generant filios,id eft,(ancti apoftoli. Vnde g 1, Οοτ 4.4 unus deillis dixit: Per euangelium ego uos genui. Vel pradicatores,altiorís meriti intelliguntur: qui modo ge nerant filios per praedicatione eorü. Vnde Paulus dixit: (αἵ, 4.ς Filioli meí,quos iterum parturio:donec chriftus forme, turinuobis. f[p&uidefttíbímarequod fugíftí:et ru fozdanío quare conuerfue ee retrozfum? Propheta per fe/ metipfum interrogac,& ipfe refpondit: Ac(i dicatQ) uid tibi fuit gentilitas quod fugífti?Ettu lordanis, hoc eft,& uos chriftíani:quid fuit quod cóuerfi fuiftis retrorfume QLuare? Vidiftis(an&tos praedicatores, id eft, montes: uidiftis arietes, hoc eft fupplantatores uítíorum:& ani mas uidentium deum patré,ideo fugiftis? a«[ Z£»on; tee exultaftío vtaríetee:c collee(icur agní ouíam.Repetitio eft. b«[ Zi facíeoominímota eftterra:a facíe ocí íacob, Ῥδ.οό.ἃ Expofuit hoc propheta alio loco cum dixit: Vidit& com' mota eft terra. Et poft paululum ait: A facie domini,& reliqua. Mota eft terra, hoc eft,a prefentía dei:quia deus in fuis pradicatoribus erat. Mota fuit gentilítas, a facie" dei lacob:id eft,a prafentía íllius-quem adorauit lacob. (εί conuertit perram(n ftagna aquarum. Petra, Chri ἃ ftus:&(ecundum hiftoriam de petra exieruntfiumina,"ἢ Anted chriftus ueniret in carnem, nó eruperant adhuc. tantz aquz, hoc eft, tanta doctrína. Poftea exierunt de chriíto quatuor flumina,quatuor euangelia:& irrigaue ἡ runttotü mundum,: teo aquarü. Repetitio' e(t. Rupes funt qui& petra. Petra dicit ru4 pis. Ecrupéin fontes aquarum. Doctrina multa de chrifto.Ma re rubrum, qd ideo dicitur:quía(icutfan ἡ guis erat illa aqua bíe: fed nomíaí tuo og gloziam, Dicunt illi boni íudzí: Non no^ rauítfed tua poteftas rificetur inomnibus gentib?. Vel predica: tores noui teftamétd fimiliter dicunt: Quando faciüt uirtutes, deus per illos facit:ut nomen íllius glorificetur,& laudetur per ipfum, am: 4 uper míferícozdía tua et. verítate tua. T ua miferiscordía,& tua ueritas hocfacit. n«f tMequando oícant genteo vbí eft oeus cozum? Propter hoc facit deus ifta mi: rabilia: ut non dicant gentes quod non potuiffet deus illos faluare. Vel modo in nouo teftamento: fimiliter fa; citínfanétisfuis. o ΕΓ£»«eueautem nofterín cdorom^ nía quecungs voluít fecít. Deus in cozlo furfum. ίςαπε.. fancti ad illos infideles, qui idola adorant: Vos ueftros deos manu tangitis:& oculis anímalibus cernitis: fed nofter deus ín coelo eft furfum. In coelo& in terra om^ nia quzcundqp uoluit fecit. In his quí cocleftem uitang* agunt: δὲ adhucterrena carne clauduntur, impleuituo luntates fuas. p«[ S(mulacra gentíum argentü ct aurums opera manuum bomínum.Ideo dicitur fimulacrum:quía: ad(imilitudinem alicuius hominis mortui factum fit, Argentum δὲ aurum ,Q uare non dixit, lapidea, aut: erca,aut fictilia,aut lignea,(ed argentea X aureac() πα prauidebat fpirituffanctus: quoniam cum exinde in crepati effent, qualerefponfum darent. Ideo pofuitaus rum& argentum: quia dicerent illi: Non adoro necli/ gneum deum,neclapideum,necaereum, fed deum au/ reum δὲ argenteum, Dicis illi: Siaurum autargentum: adoraffes,non effet talis error. Et dicuntilli:Non adora» musaurum necargentum.llle reípódit: Nonaurum€ argentum,fed deum meum adoro. Q. uz eft ifta imago, δὲ illa poteítas qua in ip(a e(t«Dicis illi:Diabolus ibi eft, Ille dicit: Abfit.Non uolo diabolum adorare. Q.uomo/" do non adoras diabolum:quía in alio pfalmo legimusz Omnes díj gentium damoniacDicit ille:Nec hocadoror Quid ergo adoras?Ego folem,lunam,ftellas adoro.lftffunt mei dij:illi mefaluanc.Dicitilli:Si(οἱ eft tuus deus; quare non femper tibi lucet? Dicis ad alterum,qui πᾶ’ adorat: uel ifti quí folem adorat: Sol integer eft. Tu luz nam adoras: quare creícit& decrefcit tuus deus,& de nocte lucet. Q) uare non femper tíbi lucet? Et in mare quando mergeris,tua luna& tua ftella cur tenon libez rant:€ femper fuper tibi lucé dant? QLuareaddit:opec ra manuum homínum, argentum& aurum 2 Deterra* fodiuntillud homines, δὲ colunt illud δὲ colorant: δὲ fic euenit pulchrum, Ergo de tuis manibus facis deum: tuum quem adoras. líta ad reuincendum malos dicta ἴσης. Oculos babent k«[£trupemínfon/ ἡ marís,qua figurabat baptifmü.|«Γήβοπποὺ oomíne non nov* ftrü meritü nos libe) utnomen tuum οἷον ΄ inr bai ΠΟ Ην king Erany len lt tlm nos kir mg.| πα" dT. Rip: ilf ity ors Dii diy fiin fü n tino Um dur] dci ΟΝΕ "NIE quoi ida vni ias hits fo t ο sani tint ios] rimi mit iz jit ἐμῇ ad πο e aint qupd Va el rus oif zin pfalmum. a 4L O culoebabent«nó vídeb(it, gureo babét τ nó audíét" nares babét τη odozab(it.«απο babér«nó palpabüt: pedee babét« nó ambulabür: nó clamabunt ín gutture fuo, Neq eif eft(püs in ore ipforü.Dicis illi. Vel(i beftiaado raffes:licecmalum erat:fed tamen uel oculos. habet, uel pedes: fed iftud qd' adoras nec uidet,nec audit. Q.uare addit ἠδ clamabüt in gut/ quí'acíüit ea: τ oce quí cofidüt i eío.Similes, hoceít fioculos non emédat qa uidit illud aurii, illaimaginem. Sed δὲ in ania fimilis €ffici£ dii nó emedat: 4 ocülos habét& n6 uidebüt. Aures habét& nó audiét: nares habét δὲ no odorabüt.Manus habét& nó palpa ; Dris memór fuit noftri δὲ bridíxit nobis Benédixit do; mui ifracl:benedixit domui aaron. Benedíxit omnib? e quí tímét drim:pufillis cii maioribus. Adíjciat drisfup i uos:fup uos& fup filíos ucftros. Benédicti aos a diio: k qui fecit ccelum δὲ terram.(σε ἔπι coelí dio: terrá auté “ΟΧΠΙ Φο, 2 dominus illos in aníma illorum illuminauit. Térram autem dedit filijs hominum. Hi funt illi fimpliciores: quitantum incarnationem credunt: qui lacedunt& nu triuntur per pradicationem:& ip(i qui terreni erant,cocli. efficiuntur,|&['iBonimoztuílaudabunt te oomíne, Hoc eft peccatores.Pecca; Prouer.19.a tor eníim cum uene/. rit in profundü ma; lorum contemnit. ture fuo? Ο ία be/ ΗΝ-- EE πος i«[ feq omneequí (ία clamát uoce: fed büt:pedes habét&no ambulabüt:nó damabüt ín gut oefcendgat ín ínfernü. confuíus. eft clamor e ture fuo.Símilis illis fiant q facíüt ca:& omnes q confi. Ηος eft habitatores €orum, Nó intelligis c 3—,. ς, ην πι ν—. jnferni. n[Oed EU CM Mey o ἀἀ τίη eis, Dómus ifrael[perauit indio:adiütor eor^ ᾿προομίνιοίπνισ bene uclperíyllabascom/ e.& protector eorü eft. Domüs aaron fperauít ín diio:^ dicimus oomínó.Nos prehédere, quó uoce;-- γρ αν fideles qui uiuimusz hominis coprehédis. adiutor eoru δὲ P rotector cot" eft.Qui tímét drim fpe id eft qui fide& ope; b«roiünleefiantülie rauerütin dio:adiutoreorü δὲ protector eorum eft, τὰ habent, ἱρῇ laudàt deum. ο é[£xboc nücc vfqs ínfeculum. Ex hoc: id eft quo in^. cipimus intelligere, Nunc modo, Víq ín feculum.fine fine. p«Zlleluía.Itte p(af uia nec uidet,nec in nons,“"π:τ;- mus uocem continet eligit, nec diícernit,» dedit filijs homini, INó mortlílaudabunttednemtq;— gdeis anima a deo m plos Errorieredir. π omnes quí defcendát ín infernü.Sed nós qui uiuimus pegrinintis que port ilis dicitur. 2 EA 3 ongos laboresab eo. Ftomnesquicodoc? Denedícímus diio:ex hócnunc& ufq in ficculum. Jongos iac o: ία μη folü qui fa p Allelüía. CXIIIL P τς CXIIII οὔτ(εὐ ctíà q cofidüt. 2134 Wal: ἢ ς erí qno» ος irodfpe ἃ Ilexi quoniam exaudiet dominus:uocem ora an raüítín oto. Domus τ tíonís meae. Qu üía íncínauit auré fuam mihi: diet omi. ifraeliduodecim trib? s: Γρ A"rei τ nue vocerm m* ΄£ Ἱ 1 {δε}. Aaron, tríb9 le; t& in díebüs ets inuocabo. Círcüdederünt ozatíonís meg.Non di uinonfperauitc Non ν me dolores mortís:& pericüla inferni inuenerunt me. xit diliga, fed dilexi, fperauit ín tales deos mortuos, ed in do/ mino. Domus ifrael, Animarum domus uidentium deum in domino fperát Etaaron mons fortitudinis: id eft qui fortes& alti funt in meríto:sin domínofperant. Ὁ€i Zidíutoz 7 pzotectoz coózum eft. Illi díj non profunt,(cdm Hieremiae dictü:ho; niiné non liberant de bello: regem nó conftituüt: fed ifte Daf.1,g illos defendit& protegit:(cm daníelis dictü: uere ipfe tt.4.f eft deus corum δέ ipfe mutattempora:G amouetreges δὲ conftituit. ε«[£omusaaroníperauít(n oomino: δά τοζεοζῦ« pzotecto? cozü eft. uí ríment oomínum fperane; rüt ín oomino.Exceptis i(tissdomus ifrael& aaron omnes. qui illum timenc& amant protegit ος δὲ defendit. f«[Gomínus memoz fuít noftrí: cbfidírít nobie. Memor fuit quando liberauit filios ifrael: Ecnos,quando quod promifit impleuit opere. Mifit filium(uum,qui carnem fufcepit,& nos liberauit.Hoc dico deum memorare.Et benedixit nos:hoc eft omni benedictione fpirituali. €«3^enedírít oomuí(rael benedírít oomuf aaron. 35e/ ticdítít omnee tíinctee oomínum; pufillos com maíozíbue, Ide(t altiores merito&inferiores. b 41 zidácíat oomí^ nuo(uper voe, Alios praedicatores, Primitus pauci fue runt, poftea multi cffectí funt ín mundo predicato/ fes..{«[3benedíctí νοῦ a oomíno:quí fecít celum« ter/ ram,.Benedicti; hoc eft uos fancti benedicti eftís a do mino. k[clum celí oomíno: terram. autem oedít fi láebomínum. Colum coxli:ficut dicit canticum pfalmi: & píalmus cantici. tud clum fubiectum eft illi coe; 1o fuperiori, ubi eft firmamentum:& inde habet lu; fhen.Etterra iterum fubiecta eít ad illud coelum aereti: exinde habet pluuíam& omné neceffitatem. Scd'm fen, fum, celum altius,(an&i apoftoli: quí ab ἱρίο chrifto audierüt predicationem, δὲ illuminationem fpirituffan/ &i acceperunt: exinde fuerunt edocti. Coelum iterum fucceffores apoftolorum; quibus illi predicauerunt:& t ᾱ-Non promif(itfe έἃςς’ re:fed teftatur fc fecif7 fe.Dilexi, Quare dí; lexi?QLuoniíam exaudiet dominus uocéorationis mea, Dilexi,tranfacti temporis eft:exaudiet,auté futuri.Non enim dixit quoníam dilexi quod exaudíuit me domi» nus:fed dilexi quod exaudiet medominus. r[€wía. ínclinanít aurei fuam miíbí.O) uoniam nos parui fumus & humiles:& non poffumus nos extendere δὲ exaltare; propterea dominus inclinauitaurem fuam: δὲ dignatur exaudirenos.Deniqp quía nos homines fumus& díj nó poffum? fierizdeus homo factus eft& inclinauitfe,(cd'm, illud quod fcriptum efi: Et inclínauit coelos δὲ defcendit, ο€£t ín oicbue meíe(πυοζαῦο te. Hic queritur quomo». do in diebus inuocet,& non inuocet in noctibus, Et Tribulatione D quomodo dícit in alio loco: Medía nocte furgebam ad P$«u$h confitendum tibíi:cum fancti ín nocte plus foleant ora/ re?Et in alio loco dicitur:In noctibus extollite manus ue ftras in fancta:& benedicite domini, uomodo dicit,& in diebus meis inuocabo?Non dixítínuocaui,fed inuoz. cabo in futuro. Dum enim ín hoc mando fumus,in πο». €teinuocamus,In futuro in dieinuocamus dominums propterea dixit in diebus meis.Peccatoribus enim nox eft,mihiautem dies. t«[«C írcíidederüt me oolozeo moz^ tío. Videntur mihi dolores mortís, cogitationes effe foe da,quando anima cogítat€ peccare defyderat: quando. parturit peccata,uicina eft morti. v«["f»erícula ínfernf£, ipueuerunt me. O nosinfoelices δὲ miferos& lugendes:z quia(emper nos peccatum quarit.Si autem femper nos quarunt peccata,nos fefiinemus utnon nos inueniante, Hac autem diítantia eft inter dolores mortis& peri/ cula inferni. Dolores mortis, malz cogitationes funts pericula inferni,opera mala funt. Vt cít autem dicamz aliud in theoria: aliud in opere, hoc eft in practíca. lbf enim dolor& parturitio: hic autem periculum eft ui^ cinum morti, 000 4 Tribulationé E as Zebulstíonéc colozem tauenf. Nouam rem dicit.NG dicit requie inueni: nó dicit faturitaté inueni. Si auté di^ xiffet inuenit metribulatio, inuenit me dolor, non erat qu.e(tio.Nuncauté qd dicite Tribulationé& doloréinue ni: Quafi quarés fic inuenit. Non em inuenitur ni(i qd? quari£. Sanctus non quarit requie fed tri/ bulatione. Nouit ein qm tribulatio patien/ tid opat:patietia auté pbationé: pbatio ue; ro fpem:fpes aüit non cofundit. Tale qd δὲ in Hieremia dicit: Tri Hee bulationeéinqc, E mí; : ferià inuocaui: Cm 9.: ρα ες adieu diio ín regione uiuorü. bo rídebo: hoc eft, in Ἢ hoc fzculo αἆ aliud uolo nifi tribulationé,utin faturti requie habe& foclici tatécEt propterea inquít nunc amaritudine fuftineo,ut poftea dulciora pmerear.Et popul? diii deagypto egre/ , Exe.15.d diens uenit in mara, qd' interpretatur amaritudo: X de 'Hicte15.d mara in(ina:qd interpretaf tentatio.Et iterü Hieremias: Solus fedebàá:qim amaritudinerepletus ἐγᾶ, b«LO οὔε líbera anima πιεᾷ. Proprietaté hebraice lingua,gracus δέ Jatin? exprimere nó poffunt.Pro o in hebrzo habet às ana. Ana auté interpretatur rogo δὲ deprecor:Et qd dicit hoceft:Deprecor drie libera animàá mei. ΝΟ eft em πος tis fed deprecantis affectus. In ingenti em piculo cóftitu tus eft. cL ZP»íferícoze οἴο c iuftue: oc? nofter míferebi£, Erigeaures peccator. Mifericors é diis:fed noli effe περί! gés:(eq£ em, X iuftus.Si multü peccator es: audi, miferi^ cors eft diis:(i negligés es: audi, iu(tus& Sed uidet dfi &dle effe, mifericors diis& iufi*. Verbi gra: dece ptib? eft mifericors, E decé ptib?€ iu(?: δὲ hoc pprer fimplictores ita loquor. Dicataliqs.Si pefent p&à mea,nóne poffum tanta habere bona quáta habeo mala? Nuncauté dicit: ad mifericors eft&iuftus.E(t mifericors in peccatorib?: fu(tus in bonís.Incipiüt megrauare pctà mea:X ui τος in fuá mifericordia.Propterea femel iuftus pofuit:& fecun, do miferícors.Poterat δὲ de praterito dicere. Et deus nó fter inquit mifere£:utfemp cum mifericordem oftendat. o«p£ultodíée paruuloe οῆσ.ὂἱ quis magnus eft:& fe ex^ altat&(apbus eft:hücnó cu(todit diis.Si quis fe magnü putat hui? nó miferet diüs:fed fi quis fe humiliat, huius miferetur,& cuftodit eum diis. Siquidé dicit: Ecce ego t pueri quos míhi dedit diis.Et itera. e€f loumilíarue fum z faluauit me.D upliciter intelligimus:humiliatus fum X filuauit me.Siue peccaui& faluauit me:(iue cum effem fupbus humiliauit me&faluauitme, f(T£ onuertere &nia mea ín requíé rud. Qi dicic, cóuertere in requie tua: ergo habuitanterequié quà perdidit.Nemo em cóuerti£ fiiit quí ρεγρίεϊας ubi príus erat, Deus em nos bonos €rcáuit,X noftro arbitrio nos reliqt,& omes ο Adam ia paradiío pofuit. Sed quía noftro arbitrio a beatitudine itla cecidimus,& uenimus in uallem lachrymarü: pro/ pterea iuftus animà fuam hortatur, ut conuertatur illuc unde deícendic, Conuertere aníma mea in requiem tua. Locus eim ifte, tribulationis locus eft: terra pugnatorum εἴ, Πᾶς locus lachrymarum eft:ubi nó licet íecurum am, bularc. Vbicüq enim aliquis fuerit, periculum eft. Si in deferto,(corpionces(απ in ciuitatibus,oculus meretri/ cis pernicies eft hominis: Si in mari: latrones pirata. Hacomnia myftice loquor.Necem nunc periculum eft fando uíroa latronibus interfici:(iquidé martyres fan; guine fuo uicerunt. Conuertere anima mca ín requiem tuam 6«[ Guía oomínusbenefecít tibi. Ο πο, inquit có uerteris o aniacIn paradifum.NNó quia digna es,fed mi/ fericordia domini eft. Vcexircs de paradifo,tuo uitio fae étum eft:utautem redeas, mifericordie domini fuit, Et nos dicamus animz noftra: Cóuertercin requiem tua. Requíes nofura chriftus e(t deus nofter.Si quando fueri/ . Tribülationé δὲ doloréinueni:& nomen dni inuocaui, * O dfielibéra anímá mea miferícórs dris δὲ iuftus:& de? ? nofter mifere£, Cuftódiés puulos dis hümiliat? fum: t& liberauit me.Cóüertere ania mea ín requié tuà: quia Ὁ dis bfifecit tibi. Qüía eripuit animá meá de morte:oca * los meosa lachrymís:pédes meos a lapfu.Placebó corá £ommen.isicronymi 'mus in anguftía& cocpit nos cogitatio captiuare in pec, catum,dicamus: Conuerterc aníma mea in requie τι, b«Γθυία erípuit anímar meam oe mozte. Necdum re; ἀπείη paradifum: δὲ i fe in fecuritaté rediíTe dicit, Dixit conuertere anima mea in requiem tuàm:€ quafi fecu; rus dicit:quía eripuit δι anímá meam de mor i te. Quomodo eri; m puít animam meam p de mortecPro mepaf e fus eft deus me?: pro ei mecrucifixus eft de? o meus: dico: Vbieft Ofeega|" mors uictoria tua; MCorujg in ubi eft inferne ftimu, ὼ m: lustuus? í«αι» x Alidüa.— CXV., loemeosalacbzyymío; e Credidi— piorauiutridehuxb— p utin fempiternügau a deà.O.ui in prafenti nó plorat: in futuro lachrymabi£, in Beati ei q lugét:quia ipti confolabunt.Econtrario auté én dicit: Va uobis q ridetís:qim lugebitis. k df[edes meos ix alapfu.O. uia nó(teterüt pedes mei fup petrà: propterea πα pene moti(Πε pedes mei:pene effufi füt grefTus mei.Libe ins rati(unt pedes meia lapfu.Q) uare?quia cóuerfa eftania dic meainrequiéfuà,|€[ fMaccbo cozá ofío ít regíone vi; ei uo:um, Videor,inquitc hominibus effe iuftus,quare ope,| ra bona nó habeo?Videor hominibus cffe fanctus,qua/ ru re uerba bona nó habeo? Hac dauid dicit: hoc fancti di or cunt: hoc apoftolí loquuntur: Peccator em hac non lo^ μια quitur.Q. uid loquitur iuftus? Ο. αἰα uerba& opera bo T nanon habeo: δὲ fanctus uideor:€ laudor ab homini» nr bus.Ego aüt noui confciétià meà: Scio qualibus cogita; es tionibus cor meü fluctuat: fcio quàta mihi libidines ue; τ niunt:& uideo aliam legem repugnantem menti mez€ gu captiuanté me in lege peccatizppterea dico:Mifer ego ho gini mo,quis me liberabit de corpe mortis huiuscEt,ppterea aai dico: Ab occultis meis munda me:& ab alienis parcefer; ay uo tuo, Ab alienis.Non eft meum qd parturío.iNolo co/ Ν gitare mala,& cogito. Nolo cogitare malum,S& quafi in/ tsi uitus& captíuus in malam cogitationé trahor.Sed quo; fry niam ín mea poteftate nó eft,aut cogitare aut non cogita(go re quz funt mala:propterca dico:aliena quidé funt qua ἂν ueniuntin cor meü.Sed quonià quafi neceffitas πη δ ἐπὶ πρ ponitur:propterea dico,ab occultis meís müda me.Alie pi na quidem funt peccata fed quia fufcipio ca:dico in alie th nis peccatis,parce mihí feruo tuo. Hocauté quare dixi Unt Q.uonià dixit propheta:Placebo απο. ΝοΠ dixit placeo, i fed placebo. Hic em qd' facio:non poffum effe perfe&tus ἵνα iuftus.Propterea dicit& Apoftolus: Ex parte cognofci/ νοκ|(in. mus,& ex parte prophetamus,& nunc per fpeculü uíde; fiat mus in enigmate.Propterca nunclongo fermone ufi fü fiir mus:quoniàin prafenti fzculo perfectus iuftus nemo ftti effe poteft,neq; dauid,neq apoftoli,ned aliquis fan&toz Ke rum.Nemo em mundusa peccato,necfi unius diei fue: dim rit uíta eius. Siquidem apoftoli& fancti nó aufi funtdi eii cere,fancti fumus:nec αυ funt dicere, placeo, fed place 110 bo.Q ui in futurü follicitus eft: de praterito qd' non fe/ tite cit confitetur.Placebo domino. Vbi placcbo? In regione tdi uiuorum. Hacenim regio mortuoruü eit: alía eft terra ul tus uorum. Síquidé& dauid in hacterra erat:€ uere inter/ lia rarepromiftionis,dicés:Placebo diio in regione uiuoriit tus confitetur hancregionem nó effe uíiuorum fed mortuo/ t rum, Vultis fcire quz eft illaregio uiuorumz Dominus ἰ hi dicitín euangelio: Deus abraham, deus ifaac, deus ia Lua ts €ob:& erant mortui.Et quid fequitur. Dcus,inquitnon M eft mortuorum,fed uiuorum.lgitur& iuftus quid dicit? din Placebo domino in regione uiuorum. In reg.one abra/ b ham,ifaac,& iacob. Hoceft quando uere fucro in(inu li abrabam,tunc placebo domino. Ἢ m ΕΓ εἰυία. Hunc pfalmum quinta δὲ fexta aditio c^. fuperioribus copulant:Symmachus ucro δὲ Lxx. intet/ M" pretes diuidunt, Pfalmus CXV tis Credidi Y pte fh ος dd 9^ 11... hoec WI ni tv: albe meten "Mig um τ, itat nii tg yox nidi nt Di Cof z.a - eredidi« Qum place/» : bocorádíio ín regio, ' Q.uid aüt locut? fü? zin pfalmum TRedidt pzopter αὐ locutue fum.In hebraico cen te(imus quartuídecimus píalmus,& cétefim? decimufquintus, unus eít pfalmus. Igi£ dixit A. credidi propter qd' locutus fum.Q uid credi? di(ti qd' locutus escP(íalmus prior ita finiuit:Placebo co; rádioin regione ui vorü. Dicitergo pro; pheta: Credidi ppter αὐ locutus(ü.C) uid σῷ "^ ncuiuorü. Hoc credi di& hoc locut? fum, b4L€goautéburilía tuo fum nimio, O ma; gna intelligétia diui; . nifermonis. Credidi inq qm placebo diio: : qmeroangelus:qfn ero in coelis: nó fui fupb?:nó fum clat?:fed humiliat? fum nimis.) imn ero in regióe uiuoge; mifericordiz diii€.Ego aüt noui me metipfü: qa terra fü & cinis.Propterea dico: ego aüt hüiliat? fü nimis. C uid aütéterra& cinis. cé[£o αὔτ οἰχίίπ cxceffu meoroie bó ιπεπάας. In hebrzo aliter habec.Ego dixi in exceffu meo: : omnis homo mendacium:q4 dicit 2Y2. Placebo ἀῆο in rcgione uiuorü:fed ego(cio me metipfum(οι códitio/ né corporis nihil effe. Nóc(t em ueritasin fübftátia nra, fed umbra eft€ quafi médaciü.In fubíiátia corporali di €o,nà in anía.Et qd" dicit hoc eft: Placebo diio in tegione uiuorü.Sed cogitas humanáà uità.& cófyderàs diuerfos €rrores:nó inuenio uerítaté in hoc müdo.Siquidé ex pte «ognofcimus:& ex pte pphetam?: Propterea dico: Ome qd uidemus,omne qd' intelligimus médaciü eft. Ὁ τ igi£ médaciü eftzMendaciiü hic dixit δῇ umbrà,quafi imaginé:quéadmodyü dicitur in alio loco: Verütamen in imagine ptráfiet homo. Eadé intelligetía& nüc dicít:om nis homo médax:hoc eí(tomnis ho umbra. Hoc δε dici mus(cdm hebraica ueritate, Lodmur aüc& fcd'm Lxx, - ánterpretes. Dicat em aliqs qd ad me qd habet in hebrai *«o€cgo ecclefià feqr.Ego díxi in exceffu meo:omis hó me dax. Verü dicit dauid an métif«Sí uerü eft omnis homo médax:X hoc qd' dicitomris hó mendax,uerü eft: ergo & ipíe mentit:quia€ ipfe homo cft.Si aüt& ipfe menu: rgo μος α ἲ dixit,omis hó médax,nó eft uerü.() uocüdqp uerteris,in cótrariü uenit, Et qm ipfe hó eft:ergo ipfe mé, titur,qd' omnis ΠΟ médax eft: Ergo alio genere mentit, ' Videtis ergo quía fyllogi(mi(unt philofophorü. επί " fcdm hanc fententiá texitur fyllogi(mus Ariftotelis, De; niq tu dicis:loquere ad alterü:fi métirís:& uerü dicis qd' métiris:ergo métíris. Videte quà in cótrariü uertitur fen; tentia, CL uid ο] dicit, Otu qui mecü loqueris:íi métiris; δὲ uerü dicis hocipfum qd métíris:ergo métiris:& in co dem fermone fit,ut uerii dicat& métia£, Propterea lectü eftin Apfo: Videte nequis uos decipiat p philofophià& uaná deceptioné hominü(ο eleméta müdi. Inuene:/ rü eii philofophi(uas deceptiones ex ppriaarte:quó in codéfermone δὲ uera qs dicat€ mentíat ,Nos auté dica/ mus dauid uera díxiffe qd? omnis hó πεξάαχ. uádiu boies(umus,métimur:quádo auté fuerimus dij, defini; mus mentiri, Vbi em funcemulationes& contétiones in uo5is,nóne hoies eítís X(cd'm hominé ambulatis.Ego dixi dij eftís& filij excelfi omes. Vosauté ficut homines moríiemini:X(icut unus de principibus cadetis, Si quis "igit fanctus eft, deus efficitur:& quádo factus fuerit de?, de(initeffe homo,& iam non mentit. C) uid ením dicit δὲ Ap!ius:Eft auteomnís homo mendax:deus auté uerax, Interpretemur aliter. Credidi propter qd' locutus fum. Magifter quádo docet diícipulü, nifi prior ipíe credide; tit qd" docet:nó poteft alterü docere. Dicitergo fe primü credidiíTe,S& fic alii docere.Ego auté humiliatus fum ni/ mis, ἢ aütadeptus fum gratià dei:nó fum elatus in fu perbiàinó meigflauit noticia. Sed quid fecigHumiliatus Rédidi propter qd'locutus fi urmn:cgó aüt humi líatus fum nímís. Eeó αὔτ dixí ín exceffu meo: Ἂς /omiís ho médax. Qüíd retribuá diio: ρ omib? e quz retribuit mihi. Cálicé falutaris acipíam: nomen ἐπί iuocabo. Votà mca diio reddácorá oini pplo cíus: t precíófa ín confpectu düi, mors fanctorü eius. O die s qüia ego feruus tuus:eeo feru? tuus& fili? ancilla: uz. CXV$o. 85 fum nimis.Tamé q:? docui fermone;potui δὲ humilitate, docere.Ego dixi in exceffu meo omnís homo mendax; Docebà,inquit difcipulü mcü:& confyderás contépla? tioné ccelefte& ccgiràs diuiniora: intellexi omneqd' hó nouit effe médaciü. Cr uid eim yitatis pót effein hoc mü/ do,cü umbra fit uita noftra fup terramcSi ergo q docet difcipu/ lü confitet qd omnis hó médax cft: quáto magis difcipulus nà debet fe extollere 8 cftimare fe aliqd e(fe, o«| Quid rerribuam ofio pzo ominibus que retribuit míbt. OQ. m di xit,placebo dioinre gione uiuorii: X hoc ἱρίᾶ credidi ppter.qd locut? fum:& humiliat?(am nimis: dixi omnis ho né daciüomis hó umbra: omis hó imago: ᾧ tátis beneficiis qb?placebo diio in regióe uiuorü:gd habeo dignü αι li retribuacEgo terra fum: ego cinis fum: pmifit mihi qa Dirupifti » placebo illi in regióe uiuorü:fecit me magi(trü. Credidá pter qd locui? fum.Q. uid habeo dignü: adilli,p tatis bnficijs retribuazQ) uodcüq illi dedero,ipfi?&:& magis illireddo quà dono.Nihil aliud habeo qd? ipfi retribuàz (ἈΠ ipfo fanguiné fandà,nifi p ipfo martyr exiftà.Hac εἰ fola retributio digna, fanguie fanguine retribuere, ut liberati a faluatore, Ὁ faluatore libéter fanguine piun damus, e€[ alice(aluraríe accípía:z nomé vti ínuocabo; .In hebraico ita haber. Calicem iefu accipia. Hoc ipfum& angelus interpreta£. Et uocabis nomen eius iefum: ipfe em(aluabitppfm fuü. Calicé ergo icfu accipià. Q. uis cft ifte calix ie(ucPater(i poffibile efi:tráfeatifte calix a me, Et poteftis,inquit,calicé mcü bibere.Et continuo fequit, Matub.20.c Calicé quidé meü bibetis.Hocaür quare dixi« Vt intelli/ gamus calicé paffióis martyriü effe, Grandis res eft mar/ tyriüi. CL uó grandis rese Ο f retribuit diio qd'accepita ἀπο. Chriftus pro ipfo paffus eft:& ille p noie ipfius pa/ titur.C) m diximus qd' martyr nihilalind habet qd'retrí buat diio:& αῆς coputatilli pro álitate: qm uidet(eruü fuü nihil aliud habere qd' retríbuatei.C) uid em(imile e(i«Deus pro hominib? paffus eft: dis pro feruo:iuftus Ppaore QLuz zdlitas? Sed qm nihil aliud habet feru? qd retribuat díio: de? di clemés ,p«quali accipit mar tyriü. C) nafifi qs diues pauerítaliqué pauperé:euenerit aüteundé diuité uenire cü fua familia:& ueníat cafu in domü paupis,& nó habeat paup q4' illi apponat&(απ liz ipfi?,& lol illí dicatitra in domü cliétis cui:& oftedát uolütaté:qm nihil aliud habet qd det δὲ plus faciat paup ficut illa uidua quz duo minuta cótulit.Calicé falutaris aut iefu accipia. Et hoc ipíü martyriü,ingt,nó€ me vir tutis,(ed gra dei.Propterea nó poffü εὖ bibere nifinomé diii inuocauero.lcfus uincít: in fuo martyre coronatur. f.«Lf:ecíofa ín cófpectu oftí;moze fanctoz εἰ”. Refpódeàc nüciudai:quó ome corp? humanü dicüt e(Te imüdü in Icge.Deniq(i qs moriat apud iudaos: fiue ppheta fiue qualifcücp fanctus:(i qs ci cctigerit etià(acerdos: αἱ ueíperá immüdus eft. Hoc fcám Iram ín lege fcriptü eft, Dicam? illis.Si mortui corpus imundü cft:quó nunc di ci£ ργατίοζα in confpectu dni mors fanctorü eiuscSi pré/ ciofum eft corpus fancti morientis: quó ímmüdum efte Ergo hic deeuangclifta dicitur: de martyre pradicatur,. €€ 6 vomíne quia ego feruue tuus. Et íam dixi in centefd mo quartodecimo pfalmo ubi habet: O domine libera animàá meàá:quod in hebraíco habet VAN ana: quod in/ terpretatur rogo,aut deprecor.Et hic ita habet in hebrai, co. Rogo domine:quia ego feruus tuus:ego feruus turus, Videtur humilitatis effe qd' dicitur. Grandis dignitatis eft& meriti e(Te feruum drii:& nó feruum peccati, uía non habeo,ínquit,drim homínem:quia nó habeo diim peccatumiNon enim regnat peccatum in mortali meg ]: corpore, D £ommen.l»icronymi cotpore:propterea feruus tuus fum. Grande meritum. Dehiq dicit de moyfe:Sed non(icut feruus meus moy/ (es.Et Abraham δὲ l(aac& lacob dicunt ferui diii. Pro; pterea δὲ Apoftolus ita incipit.Paulus feruus iefu chrifti. a«LDírupi(tí víncula mea: ribi facrífícabo boftiam laudíe, Vere magna falicíta tis e(t, iread diim: ut nó habeat confciétià inquinata. Οἱ farictus morítur fua morte( licet fic(anct? q mifcricordias ope/ ratus fit:feceritfigna: ὃ damoneseiecerit)nó€ μας ad ατα fecu, f $ b c tuí hícrufalem. tus:horreícit eíus có; fciétia αἲ uider diim. Martyr auté fi& poft baptiímü peccauerít: α εὖ fecüdo baptifmate tnartyríj ablutus, fe/ curus uaditad diim. Dirupiíti uíncfa mea Catenís autem fuorü peccatorü. απυίοίῳ conftringitur:(ed in tnartyrio meo dirupi fiuincula peccatorü meorii:& de uinculis plicafti mihi coronà uictoriz. Vbi em abü Remas.$.d quic peccati: fupa/ bundauit& gra.Tibi facrificabo πο lau dis. Poft martyrium ubi facrificateIn regi; one uiuorü, Sacrífica bo,inquit,tibi facrifi ciü. C uale facrificiüe Nunquid hírcü aut. uitulum.lllaiudaica erant: rranfierüt.Sacrificabo tibi hoftiam laudis. Hac e(t laus martyrü.Sicut em martyres laudàt diim purein regione uiuorü: ita& monachi quí die€ nocte pfallunt diio,debét eadé purítaté habere martyrü: fi qde ipfi mar tyres(unt. Δ᾽ enim faciuntangeli in coelis: hoc mona» chi faciuntinterris. be[Clotamca Ὀῆο reddá ín cofpectu omníc populí eíus. C) ux füntorationes martyrüe Qr ua funtorationes fanctorücTenebo inquit& nó dimit te, Aderabo,inquit,drim:qué in euangelio legens δὲ inue; niens crucifixü:in caelis uideo regnante cum angelis. In confpectu omnis populi eius.Corà omni coetu fanctops; «C 3n ππεάίο tui bierufalé. Ipfius ccele(tis ciuitatis quae eft mater noftra:cuius ià ciues X domeítici facti fumus, Per ipfum drim noftrum iefum chri(tum qui e(t pax noftra. Lui nobis preítare dignetur: ut cópreíTo bello carnali, ac charitatis fuz nobis pacelargita:f.líjzp effecti in hieru falem ccelefti,(anctis fuis mereamur aditigi pro meritis. Ipfi glória cum terno patre δὲ fpiritufancto in fzcula fze culorum. Amen. € 4L Zilicluía. Ite pfalmus paruus habetur numero uer: fuum,(ed magnus eft in fpiritualis myf(terfj facramento, Vocem tamen apoftolícam tenet:qui iuxta normá euan elicam in quatuor ueríuum numero continetur. Zjudateoomínü omnee—Píalmus ΟΧΥῚ gentee, Q.ui relictis(imulacris,acceffiftis ad et per fidem. Quod autem omncs gentes lauda/ turz atq: adoraturz effent dominum, hoc ma/ giaborienteuenientesinchoauerunt, offerentes mune» Mattb.z.a(a nato hominiregiqs ac domino:(íicut Mattheus aít euá $elitta.. e 4r£rcollaudate eum omnea populí, ΩΣ αἱ ex itideis fuerunt conuerfi:quod titulusille prenuncíauit quem fuper crucem dominica Pilatus pofuit/fcripti he, Allelüía. « Ditüpifti uincula meatibi facrificabo hoftiá laudis:& bnomen düi inuocabo. Vota mea dfio reddam ín con» fpectu oris populí eius:in atrijs domus ἀῑί ín medio Alleláía. Aüdate dfim omnes gentes:laüdate eü omnes populi.Quóníá confirmata eft fuper nos πιο. rícordia cíus:& üerítas drii manet in ternum. Onfitémini diio qm bonus: quoniá in facculà k miferícordia eíus.Diícat nüncifrael qmi bonus: ! quoníá ín fzculá mífericordia eius.Diícat nimc domus maaron:qm ín(τα! mifericordía eius.D'ícant ntincom nesquítíment dominü:quoniá ín fxculá mifcrícordía » eius. De tribülatione inuocaui dominum:& exaudiuít o me inlatítudine dris.Doominüs míhi adiutor: nó tímee boquíd faciat mihíihomo. D a defpíciá ínímicos meos. Bonü eftconfidere in drio: cg Τ confidere ín homine.Bónü eft(perare ín drio:dj fpéra; t reín príncipibus.Omes gentes círcuierüt me: δὲ ín no, » míne ἀπί,σα ultus fum ín eos, Circüdantés circüdederüt mc;& in noi diii quía ultus fum ín eos.Círcádede/ * rünt me ficut apes:& éxarferunt ficut ἰσηίς in fpinis: braice,grece& latine, rex iudaoftrm ficut loanfies eran, eliftateftatur. f«[€i confírmara eft fup noe miferícoz (a eíuo. Apud deü futura íà facta effe fpe teftaci fum, Ergo cunc mifericordia diii confirmata eft, cum cffudit fup credétes fpiritüfanctü:iuxta promiffioné quà Lutas euangelifta cómemo rat, dicens: Ecce mitto promiífioné pa tris mei in uos:uos aute fedete in ciuitate quoadufq indüami, ni uirtute exalto.. €«t verítae ofi ma net ín erernü. Perma) net ueritas dii, cü itr fti in coleftí hierufa lé-cand lapides uiui adificant: Vel impij eterno igni€ uermi; busqnund moriun tur his tradunt.Sicut Marc? cuàgelifta ait: Ignis eorünon extín; guet: X uermis eorü nó moriet. Nos uero díim fupplices depre cemur,ut fe laudádi tribuat efficacia:& có firmet fup nos miferí cordià fua:mittens in nobis fpiricüf&in,q exureés noxia,illumi» net pfutura.Ipíi glo» ría cü eterno patre X fpiritufancto ín cücta eecfa feculorü. Amé, b«| Zilleluia. Ite fal mus. iterdii uoce cóti net ecclefiz chri(ti uo catióe füdatz:ucl por puli interépti jp chri» ftinomine, deum magnificantís,— Pfalmus CXVII (τοι Ὀῆο qmi bonue:qrm ín feculi miferi co:dià eíue. Cófeffio hzc nó ad pétógrremiffio né,(ed ad laudé ptinet deitatis. k€[£»ícatnüc vormue ifrael qi δου απ ín feculü míferícordía €f?.Illa dom? qua prius cacata erat delictis:nüc métefey rena dei gloríà contéplat.|€f&ícat nücoom? aaron αν iniu; ín feculá miferícozdía eiue. C) u« ante idolis ἐπὸ molauerat:nüc αὐτῷ altiffimi illécta bonitate, facerdoti(f gia fuz. m 4Γ£»icát πᾶς ἀ tümér ofim qi bon?grfi íft cculiü miferícozdía eue. Vos q pri? fimulacra muta& ut da metuebatis:nücomnipotetis ἀπί cü tímoris reuerétía mifericordià decátate. π 4Γ 3n tribularíóe(nuocauf ofi «craudíuít me ín latítudíne ofte. In anguftijs tribulationtf exaudiuit me in latitudine gaudiorü. o«[Püsmibíad ίυτος eft nó tímebo dd facíat mibí bó. Diabolus υπ δὲ hó δὲ uir,fape in(cripturis ροπί". p€[£»íie míbiadíutozeft: t tgo Ὀείρίαᾷ inimicos meos. Vel hareticos uel iudaos, q«L3Pon( eft fperare ín ofío d fperare(a boic.In folo deo debem? fperare δὲ nó in hoic:cui? falus uana eft. Nàali? dppheta ait: Maledictus hó q ponit in homine fpem[πᾶν τ«[380n6 eft cofidere ín ofio. Qr ui uità largi£ arernam, $«I 25 confidere in pzíncípibue. C) uorü poteftas cü hoc miido dilabi£. t«|€) ἐδ géreo círcüdederüt me:t ín nomi ne oftí qz vltue fum ín coe. Gétes fcilicet rribulationü ual» labát mefed in noie diii reftiti eis, v€T£írcüdanree cir cüdederunt me: ín nomíne comím quía vlrua fum{Π εἶδ. Cuiuseram uexillo munítus. x€[Círcüdederuntmeft curapee. Sicutapes fauum:utauferrét dulcedinem qud in mechríftus infuderat,— y 4Γ£t exarferunt ficut ígnís in fpínie.Ip(i exarferuntin inuidia(ua dum me exurc/ renon ualuerunt: 1 CXVI CXVII Γ᾿ ἔς míhí adiütor: δὲ ego D & innomine Etcin nomine G η Ανν Mareg Hicte.r7à] E jn pfalmum 48(L£tinnomine ofií quía vltue(uin ín εἰσ. Cum ea quz mihiintulerantin eos refu(afunt. b 4Γ 3mpulfaceuer/ fue fiim vt caderem:« ofio(ufcepít me. Ὁ ui confides in eü: ipfum folum adiutorem quzfiui. c&[-fo:títudo mea« laue mea οἴσ τ facrue eftinibí io(aluté.Ip(i concina:ipfum: uircütem mea dicam: in ipfo omhislauda^ tio mea confiftit: qui mihi in hac tribula; tionis morte fact? e(t in falute. Ὁ«Γον. exulratioíe« falutío ín ὃ Et ín nómine dni:quía ultus fam in eos.Implilfus euer c fus fum ut caderem:& ds fufcepit me. Fortitüdo mea ο& laus mea dfis:& factus eft mihí ín falutem. Vóx ex/ e ultatiois δὲ falutiszin tabernaculis iuftorá. Dextéra do CXVII 5 C£ onftíuíte ofem folenné, Exhibete uos tépla& aras deo:in quibus δὲ facras celebretis folenitates, α(3a condenfie,In uirtutibus mulas: in quibus uel ipfe dris ucl eíusangeli requentantur.. b€[€lfqs ad conu alta; ríe, Víq ad ipfüm dominü qui eft fortitudo anmma,quà eius altare fecifti.- c T Z»eue tea eo tul t confiteboz tibi, Acce ptaremitfione per có feffioné peccamini,. nunc confiteor lau; destuas: o(eus tabernaculío íuftozü. ΠΣ ντ μη). ἢ me?es tu τ exalta f: A kaltabote, Incordib? uigimar, ἡ Dini fecit uirtutem: dextéra düi exaltauit me:dextera KE v ete qgrareiquoriq fane s dii fecit uírtuté, Nón moríar fed uiuà:& narrabo opa^ tace fum fübleuatus; &orli, qui facti funt μ᾿ μα: Ma: idir..€«EL ófiteboztíbí qs: SOPECOP Hp μοι ν diii.Caftigáns caftigauit me dris:& morti non tradidit. etg esi $o. 84. dts: t:"m"-"", inhabitanté fpiritum.( me. Δ périte míhí portas ἰα Πίεία, ingreflus ín cas confí« comibiín falutem. Vt (πόση εἰς. e4FP€. t tebor driothzc ροιτὰ ἀπ(00 intrabuntincam.Confi— mecum fandis tuis gtera ofit fecít vírtute, 1 4. t eg DENS in coelefti hierufalem Vtmihiuictoriam in:! tcbórtibi quonia exaudifti me: δὲ factus es mihi ín fa^ fociares. f€piConfi» TOSS ai mlutem.La3pidem quem reprobauetunt xdíficantes: híc νε Sins n;,.»:: 1i3 11 feculta τρίς της. ΑΒ humilia.» factus eft ín caput anguli.A dómiíno factüm eft iftud: tmífericozdia n. In τῷ Sicut paient ὃ& eft mirabile ín oculís noflrís.Hizc&(t dies quamfecit— his uerbis phinros e ei UatuS ασ. ᾽"He- Accipitterminum: de fam. g Lon mo, ὁ diistexultemus δὲ lxtemur ín ea. O dómíne faluü me. quibusfümpfir exar: Γον yam enarma ὁ facto dómíne bene profperarebenedictüsqui uenitín. dium:uidelicerucab. 0: zi wr bis wes cidem loqui;; nomíne dni, Benédiximus uobis de domo diií; deüs Libia hus iin| quorum morie in. 5 dris δὲ illuxit nobís.Conftitüite diem folennéín códén^ deum noftrum fidu; omnibus eccleítís co^ δ ρον: c ἷ ν ciam habentes,eius| ο fis:üf. qp ad cornu altarís. Deüs meus estu& confitebor Cm s ENSIS B sáscafígauít meofis ὁ tíbi:deüs tmeus estu& exaltabo te. Cónfitebortibí qmi- confiteamur: iuxta il : Quemnomadidite. c cxaudifti mers factus es mihíín falutem.Cónfitemini[66 dominiQ uiper Cafiigat nos diis ad E:;: δν. feuerauerit ufgiin fi/ emendationéÁinmu^ domíno quoníam bonus:quoníam ín feculum miferi;- ncm, bic fatuus erit tis uerberibus ut pro s cordía cítis.- Alleláía..-. Q.uinobis fiduciam bet& fcruet a perpe/* Beatíimmaculas"^ fe fperandi largire tua morte. í€ Ziperí cati mmaculath« aio etur: ipfi gloria te imíbf potas íuftícíe.:: cum aterno patre δὲ t íngreffue(η eas cófiteboz ofio. Beatus eft illeecclefiz uel— filio& fpiritu(an&oin fzcula fzculorum.Amen., martyrii populus:cui porte aperiuntur iufticiz:id eft ui^^ τ« 8llcuia.Itte pfalmus magnum in fe myfteríü contà τα αἴογηα; ín quibus iugiter deum confiteat& laudet.— net.Dequo quíppiíam in prologo prolocuti fumus:(ed k([l2cc pota ofií:íoftí(itrabunr per cam. Γῆς iefus ο quoniam continétur in eo lex, mandata, iuftificationes,, ftus porta eft patrís per quà introitur ad eum: ipfodio^ teftíimonia,iudiciaac uiz: quid ínter ea diftet, difcerni Iouob fic dicente: Ego fum hoftiümiper mefi quis introieritfal^ neceffe eft. Lex ergo quz per moyfen data eft, in chri; Ios, uabitur.Et iter: Nemo uenit ad patrem nifi per me. Per hancergo portam uenítur ad patrem, fed nemo ín eam ingreditur nifiiuftus. 1 f onfiteboz tíbí quoníà exar diití«me: c factus es míbt ín(aluté. In qua uel uulnera pec cati fanafti:uel aduer(us iniquum hoftem, factus es in(a lutem. m q[ Zapídem quem repzobauerunt edíficantes, Diis noftericfus chriftus lapis uerus inuentus in legis litera: reprobatus eft ab xdificatib? iudzis:hoc eft literae harétibus. n άδίς factus eft ín caput angulí. In caput connectens duos parietes: Vnum de circücifione:alium depraputio in uno nouo homine: hoceft in femetipfo. o«LA oomíno.patre. p 4[-factueeft. Mediator nofter& eius, q«|£teft mírabilío ín oculis noftríe. Non in illorü quieum reprobauerunt,(ed in noftris qui eum creden/ . dofufcepimus. r{ες εἴ οίεσ quá fecít ofio: exultem? tletemur(n ea.Hic lapis angularis ipfe eft dies falutis,in quo uela morte(urreximus:uel m rore peccati depofi/ to,ii nouitateuitzletamur. 9«[€) oomíne faluum me fac, Adte uenientem. t[€ vomíne bene pzofperare, Profperum facito iter illud:quo ad te poft multos labo; res reuertar, y€f 3Penedícrue quí venit ín nomíne oomí/ d Π.Ο είς dominus in nomine patris:(icut ipfe ait:Ego ueniinfoiepatrís mei&é,— x«[ XPenedíxímue vobís oe Domo ὈΟΠΉΠΙ. Sancti de cozlefti hierufalem paruulos ec; deíre benedicunt; y«[2eus vomínuezíllurít nobío, Refurrectioneenim fuailluminauit tenebras noftras,-tamerumniatur, ν΄| fto fpiritualiter debet intelligi: quia Apoftolus cum illà Heb,1o.a fanctam uocet:umbrà camen eà futurorü effe defcribit, Mandata funt in quibus praeceptorum dominicorü cu» ftodía deputatur:iuxta illud: Non occídes«non moecha; beris& reliqua. Tuftificatíones funt,quibus deus perfua dilectionem δὲ proximi: cicaníam odtj ab homínü corde iubet auclli.Teftimonia funt,in quorum prafentía no/ bisobferuationü(anctarum ordo cómittitur.Sicut moy Deutt.4.2 fes celum& terram inuocatteftes, Fr Paulus ad Timo; theum:Teítificor tibiinquit, in confpe&u ἀεί uiuentis: & inconfpectu electorum angelorum eius:& reliqua. Iudicíaautem funt: cum aut iuftos fplendidis honora; bit meritis: autaeternís damnabit fupplicijs tranfgref7 fores. Vie enim funtapoftoliac propheta,per quos ue/ níturad ueram uiam quieft chriftus. Sícergo inchoat 2, Timo, 4. píalmus.Beati íimmaculati:qué pro prolixicate dictorüi in tribus homilijs explanare domino annuente decreus mus.Totus hic pfalmus eft(criptus fcm ordinem lite» rarümzitautab una literaocto uerfus incipiant:&rur^ fuma fequenti octo alij compleantur. Et hoc fimiliter υἱῷ; ad finem texatur. lofephus autem refert ín libris ἀρχαιολογίασ' hunc pfalmum& Deuteronomíj canti; cum uno metro effe compofitii:& putat elegiacum me, trum ín utroqp poffe deprehendi: quod fcilicet prior uerfus(ex pedibus conftet; inferior uno mínus ín pen, Beati imaculatd 1.105.1€ Si dixerimus qa pec/ p$.14.a Ec ppheta dicit:Qrui £ommen.W2icronymi Píalmus CXVIII. Aleph £atí immaculatí ín vía Ita uticp in feculi uía per quam gradimur.Beati immaculati. Con tra beatitudiné miferia opponit, Beatus imor τις dicit in noftra lingua fiue laudabilis uel gloriofus. lili funt bcati, qui in πιει απ[Κο Pflmus. CXVIII κ Aleph feri,qui in infernü de Estí immaculati ín uía: qui ambulant ín lege enean CES dise dni.Beáti qui ferutan£ teftimonia eius:in tóto minutis peccatis ho e corde exquírüt eü. Non ém quí operan íníquítatéín mo eroe enr ε uijseíusambulauerüt. T á mandaftitmandata tua cu^ s ftodiri nimis. Vtindm dirígant υἷα meaz:ad cuftodien v das iuftificationes tuas, T ünc nó confundar:cü pfpexe i ro ín omnib? mádatís tuis. Cónfitebor tibi ín directio' necordis;ín eb qd' didici iudícía iufticias tux. Iüftificatíones tuas cuftodíánó me derelinquas ufggquags. facere uenit. catü n6 habem?: ipfi nos feducimus δὲ ue/ ritas in nobis nó eft. ingredi£(ine macula te:üc repellao mca mandatfe tufe.Non ex parte, fed ὄχιο) to corde deum fe requififfe fatetur: ne ab eius mandatis proíjciatur:quia nemínem profjcit qui peccatores faluos o€«[ 3n cozde mco abfcondí eloquía tua: νε non peccer tibf.In cordis abdito dei facraméta recondit: cum haretícum poft duas correctiones de uitat:cum fanctum αεί canibus non εχ) ponit: Vel cum mar» garítas cius nó ρτοῆ» cit coram porcis. Ní/ hil negligeter agit ín his qua(üt ἀεί: quia fcit maledictum effe, qui fecerit opus do/ mini negligenter. p«Do5enedictue ἐδ oomiíne ooce me íuffí ficatíonee τα. uia fcio παπα gloriz iufti & opat íufticia. Sine inacula: hoc eft fine ,, mortalibus crimini bus.Sed τῇ difcretio; 5 né facit inter macula δὲ maculà:id eft,quia δὲ fi(ine mínutis effe nó poffum?: tamé in imaíora incidere non debemus. b«3a vía quí ambulát(nle/ θε ofií. In uia,in chri/ fto,ut ipfe ait: Ego fü uia& ueritas,(3 υἱ ambulát in lege απί: hoceft in mádatis il/ lius.Q.uiambulant:* id e(t pfeuerant.Qiuí ambulàt inlege dni. F QXuicarnis concupi/ fcetíjs edomatis: ctíà terrenz bonoré glo/ riz calcat, c«[ 3Peatí quí fcratantur teftímo µία cíug, Vt intelligat cü peccaucrint, fe co/ ram te(tibus deliquiffe. Ὁ ΕΓ 3n toto cozde exquírüt e. -- Etnóleuiter nepíegniter. ες] ση eii quí operant fnid taté:in vjo εἰυσ ambulauerüt. Vie em funt apoftoli€ pro pheta,per quos uenit ad uia illà, qua dixicEgo fum uia, ueritas δὲ uita,(icuti iam dixim?.In hac em uia impíj nó incedüt:quia fatanz αἰᾶ fequütur,(«Ζ΄ umaudaftí mà data tua οὓς cuftodírí nímíe. Non tepido corde nec diffo luto anio,fed fortiter δὲ attente nos fua mádata edocet cu :; 1^ ftodire, e€ Cltína oírígant víe mee: ad cuftodíédae(ufti/ ficaríonee ruae.Ni(i em ab ipfo diio dirigant uia noftra: ad cei? cu(todieédas iuftificatíóes infirmiores erim? ,ppter fragilitaté carnis. b(ΓΖ uncuou confundar: cá pfpexero (n omníbus mádatíe tuíe. Non alia praetermittere:& alia obíeruare eft congruum:fed omnía«qualiter cuftodire oportet:ne in futuro iudicio confundamur,{«[£onfi; tebo: tibí ofie(a oírecríone cozdío meí. Quia nó eft puer; fumin partehareticorü, k«| 3uco αὐ oídící(udícia iu/ ftícíe tug. Vc ce directo cordelaudaré,| 4Γ 3uftíficatióes tuae cuftodíam: non me oerelinquae víqsquag. Et fi ad tempus relinquimur, nó tamé ufpquag relinquamur ut pereamus. Beth. 1 quo corrígít adolefcétíoz víam fuam:(η cuftodten do ferinoneo tuoe.Hic propheta non modo longe: uam atatécorrigft: uerüctiam adole(centià edocet erudiri:&íta cuftodire diuinos fermones, ut etià (i uetus culpa defletafit:nunc ne cogitatio ad delinqué; . dumullaconfentíat, m{ἳ 3010 0 cozde meo ekquifii IN qüio corrigit adoleícétior uiam fui: ín cuftodíendo fermones tuos.In tóto corde meo exquifiui te:ne repellas mea mandatis tuís. e In córde meo abfcondi eloquía tua: ut no peccem tibí. p Benedictus es drie:doce me iuftificationes tuas. Inla 3 θῇς méis:pronücíaui omnia iudicía orís ταί, In üía teftímoniorü tuorum delectatus fum:ficut ín omnibus e díuítijs.In mádatis tlíís exercebor:& confyderabo uias : tuas.In íuftíficatiónibus tuis meditabor: no obliuifcar fermones tuos. Etribüie feruo tuo uíuifíca me:& cuftedià fer^ Ἆ monestuos.R eüela oculos meos; δὲ confyde y rabo mírabilía de lege tua. Incóla ego fum ín terra: no ; abícódas a me mádata tua, Cóncupiuítania mea εἱοίγ « derare íuftificatióes cuas;in omi tpe.Inaépafti fupbos: maledicti ficationes quas pha/ rifzus proferebat in templo, ate non pro ceffiffe. q«πα, báe πιείο pzonuncíauí omnía(udícía ozíe tuf. 2 Beth dicit Apoftolus iudi; cía dei, Ergo ifte qua audiuit& didicita p, phetis: ea tantum la^ bíjs nunciauitfed cre dentibus& non indi nis. r([3nvíate ímoníozum fuozurm oclectatue fum:ficut ít omnibus oíuítia. Si» cutenim terrenus ho mo ín agrís uineiíqy delectatur: ita ííte in teftimontjs deiiocun datur de conícientía pura: qui contem/ pto mundo a deo di tatus eft. 6«ν mandatíe tuío exerceboz« coufyderabo víae tuae. Exerci tatio affiduitas operis eft. Eri(te nifi exercitatus in man: datis dei fuiffet:znon poterat confy derare uias eius:id eft apoftolicas propheticaíg; doctrinas, t[3n(πω tioníbue tute medítabo:: non oblíuifcar fermones tuog, Ea meditor: in hís exerceor, ut illa obliuioni non tradens poffim ea integre perfecteq implere. Gimel. tribue feruo tuo: víuífica me« cuftodíam fet» imonee tuos. Conftáter fibi retríbui ob id qd dco feruíat deprecat. Et qa nefcit feruü feefle peccati:in ipfo uiuere q uita eft optat:fermo/ neíq;ci? dü uita pfens uoluit cuftodire. r q[Reucla ο los meoo:« cófyderabo mírabílía oe lege tua. Abftergeab. oculís cordis uclamen litera: δὲ fac me fpüali fenfu legis tuz mírabilia contéplari.In lumine ein tuo uidebim? lu mé. y«[ 3ncola ego(um ín terra nó abícódae me a máda/ tíe tuíe.Sic δὲ Apfusait:Dü fumus in corpe pegrinamur a diio,Peregrinum fe in corpore pofitum propheta dicit acclefti frequétia: quía fcit hzc mandata in thronis δὲ diiationibus contíneri: quz fibi ne occultent implorat, 5€[ Concupíuít ania mea/ oefyderare(uftíficationce ruaeít ἃ Gimel omní tépoze. Vt(iue máduce fiue bibam fiue aliud quid facíam,eas femper defyderem, mediter,apprehendam.. ἢ ἃ€[ 3acrepafti fuperboe. Vt cos ad bumilitaté fanctam (quà docuífti)reduceres, Increpafti fupbos.Sic fecit dias bolo,& Adàq fe eleuauerüt in fupbia, Vel modo ptuos doctores icrepas adueríarias poteftates, mébra diaboli, bareticos Incomprehenfibilia Romttd pe tEARERZGEER αν Hz s πὴ zin pfalmum hireticos uel malos hoies q cótra mádata dei apüt.Incre pati illos,p tuos(cos, a 4[ z&»aledícti d oeclítár a manda tio tuís. Maledicti fücilli q a màdatis dei declinat: fed tüc pleniter maledictione accepturi erüt malí:íd eft haretici A ud Matias uel reliq:qi dictur? erit;Ite maledicti in igné«ternüi: qui CXVIII de iteratione peccati confundi. χ«T Cíam mandatooutm tuozum cucurrí. C) uando multa patiebàr propter πού” bum ob fpemfutura beatitudinis, y 4| um oilatá/ re8coz metum. Cum inamplitudine(ἀπε αὐτῇ! fcriptüra/ ri myfteríü mihi beata trinitátis infinuares, Vel dilata? Wy parat? eít díabolo& s angelis ei?.b€T Zlufer dime oppzobzíü. ΡΕ &iudiciü, ce«[Ctcó tanprá. Iudicij mor talis. o«T Οία teftí/ mouía tua. exquifiuf, Non ociofe€ íomno [ξιοτ: fed ftrénuc uigi làterq. e tei fe/ derunt pzíncípee cC. Quod in hoc ποτ’ culo prophcta in fe loquit:futurü in apo (tolis τε χα mar: tyribus uídet:q mul, tacoráregibus X prz fidibus diio etia hoc pranüciàte ppeffi(üt. QLui licetfint diuer/ (is poenis affecti: ufqp ad fcctioné tii cerui/ ci femp fe in dei exer cucrüt iuftificationi/ bus. f«hàm τ te; ὃ maledicti qui dedinát a mádatís tuis. Aüfer ame ορ’ δ probríüá δὲ cóntemptü: quía teftímonía tua exquifiui. ε Eténím federüt principes δὲ aduerfum me loquebant: feruus aüt tuus exercebat ín iuftificationibus tuis, Νά f&teftimónía tua meditatio mea eft:& cónfilium meü iu(tíficationes tua.^ Daleth. Η Dhafit paliímento anima mea: uíuifica me í Ícd'm uerbum tuum. Vías méas enuncíaui& k exdudifti me:doce me íuftificatioes tuas. Víá | iaftificationü tuarü ínftrue me:& exercebór ín mirabi; " libus tuís.Dórmitauít aníma mea prz tédío,cónfirma. ? mein uerbis tuis. Viam íniqüitatis amoue a me:& de ; lege εὖ mifereremei. Viám ucrítatis elegi: idicía tua ξ no fum oblítus, Adhafi teftimónijs tuis drie: noli me 7 confundere. Viám mandatorum tuorum cucurrí: cim dilatafti cor meum. n He res cor meü: id eftin latítudine charitatis, infpejinfide.. Ὡς, gem pone mibi ofi vió fuftificato, πῇ tuay.Pro pheta in pfona ecclez fiz dicit.Legem pone mihi:id eft temetipíü: quialex chriftus eft. Ας dica Temetipfü mihi pone:hoceft do na. a([éterquírá cam femper.Ip(íam Ισ’ gem: hoc eft mati/ data uel temctipfum, b«r£»amibí irelleatá $o. 85. C fcrutabo legem tuá.. Id efttua màdata.In; tellec&tü, ut no fim ἢν cutequus& mulus: quibus nó eft intelle; étus,Ecclefia rogatut intelligat"dífcretioné ate pcto uiuificari:fciés quia concupiícétía carnis morte opcrat,{«[&iíao meas enüciauí(Ὁ, uo dicit, enüicia/ vi tibi:cü alibi dicitenticia mihi. Nunquid deus aliquid ne(citaut ignorat: quia ipfe ubiq eft prafens:& omnía prauidez& intrínfecus eft« Sed qd dicit,uias meas επ’ ciaui tibi:hoc eft ac(i dicat: Tu dic prius iniquitates tuas hoceft tua opera:qd contra mandatü dei egifti,eniicia p confeffioné uel poenitentiía,ut iuftificeris in fermonibus dei. k«Ciíae meas enücíauí« epaudíftí me:ooce me íufti/ ficatíonce tuae. Vias peccati mei confeffus fum:& remifi, fti:nüc doctrina indulge,qua in iuftificationib? tuis edo car.|«[ Clíam(uftíficaríonti tuar ínftrue me. Iu(tifica/ tioncs quas legis litera protulit,fpüaliter capia. m&[ t exerceboz in mírabílíbue tuíe. In apoftolicis ceterifcp do/ &rinis ecclefiafticis qua in ea funt figurate. n«έλος, tiítauit anima mea.In huius habitaculi mortalis ftatione 9«[[v:ctedío.Imbecillitatiscorporee. p«[£onfirma me ín verbía ruío. Vt ablato peccati fomno,inftater in hís xigilem. q«[Clíam(níquíratío amouea me. Defy deriü illud per quod ad peccandum uenitur. r Q[€t ínlege tua miferere tticí. Apud te ein lex hac inftítuta eft:ut fem ermiferearis. ἢ{αι verítatía elegi, Chriftum dei lium,qué preuidens uenturü in mundum audio dice ré:Ego(um uia,ueritas& uita. t 4[ Judícía rua nó fum 5... Oblíne.Illaiudicia quz in cuangclfjs proferens ait: Hoc Yobs.d e(tiudicium,ucomnis qui credit in filium hominis ha/ beatuitam aeternam. ν«[ Zldbefi reftünonije tuío ο’ mne nolí meconfundere, Ec quia hís adharens,anteriorü facinorum índulgentiam merui; quafo ne me patiaris Bimonia tio mediterio: Egem póne míhi domine uíam iuftificationü— ínter bonü δὲ mialir, mea.In hisutiqppref/ a Mx 2 5 olii ínter uitam δὲ morte, furis. g€ Étco(il ὃ tuarü:& exqüiram eam femper. Dà míhi intel, REBHADS molte me(uftificatíóes rug.« lectum δὲ fcutabor legem tuam δὲ cüftodiam. Vtincelliga& pradi Quia uad ΝΑ Ὁ illam ín toto corde mco. Dedüc me ín femita manda- x sos iy τ g»befitpa 5 torum tuorum: quiá ipfam uoluí.Indína córmeum ín^ roroco:de meo, Id eft uiméto anf? reftimonia tua:& nón ínauarícíá. Alerte oculos meos—€x tota dile&tione. mamea:ví ᾗ 3. x BA Ὁ e á o«|£»educ me ín(ΕΠΙ υἱῆτα me ἔπε υίάεδι uanítaté:in üía tua uiuifica me,Statleferuo— ta mandatosim tuor fm verbü tu.Corpo tuo οἰοα ναι tuü ín tímOre tuo. Ampüta opprobríü— rum. Semira minor rimortali anima con πλοῦ eft qj uía: hoc eft arta, iuncta intelligo: ideo“ 4& angufta uiathoceft ne delictü inualefcat—. altiora mandata quz ducuntad uitam: quia lata δὲ fpaciofa eft que ducitad mortem.-€ 4«[)uíaípfam voluf. Vox ecclefiz. Acfi dí, cat ecclefia: Non cócupiui aliud nec delectatus(πη: πιῇ tua mandata,ldeo rogo üt me deducas ín τὰ mandata. ideftintelligerefacias. f€[ 3inclíma coz meum ín teftimo μία tua. Vox ecclefiz.Superbi ron inclinant cor in τε!’ monífjs dei:quía fperantfe altiores effe& melius intelli gere de praceptis dei dj ecclefia. ΕΓ€t non ín auarí/ cíam,Hoc eft uanitatem: quia illi fuperbi non inclinant cor in teftimonijs dci: fed in uanitate uel auarícia. Incli/ nacor meum:dícit ecclefia:id eft in humilitate, utíllud: Difcitea mequia mitis fum δὲ humilis corde. b«T Zluct te oculoe meoo ne videàt vanítatem. Auerte oculos meos, id eft fenfus meos: ne uídeantuanitatem:id eft defectio; nem.Ac fi dicat: Vtin ifta uanitate quz eft defectio,non habeam oculos meos: id eft(enfus meos defixos. Sed quidinqui£«[ 3m vía tua víuífícame. Hoc eft in té metípfo. Vel in cuis mandatis uiuifica mein anima, k€ Sotatueferuotuo.Populochriftiano. 1«flo; quíumtuum, Tua mandata, m«[ 3ntímozctuo. Id eft timorefanc&o. n«[Zimpura oppzobzíum meum quod fufpícatue füm.Ecclefía dicit. Amputa: id eft tolle, τορι la,feca, quod fufpicatus fum ab alíjs opprobrium. Op: probrium illud quod dicebant gentiles: Cultor es cru cifixiadorator es male mortui: uenerator es occifi:& αἲ’ cebant: Ecce deus nofter quem uos dicitis manufactt, lem. Vbi eft deus uefter? Veniat. C) uod fufpicatus fum, QLuid fufpicabantur illi? Q.uod fallaciam obferuaret ecclefia quando chriftum adorabat: PPP ὦσι Mattb. 11.d Ececb.35.€ dicens:Nolo mortem £ommen.Ibícronymi. 8(Γυϊ fadícfa rita focunda,Td eft clara:lata ad illos qui amát& defyderant:id eft nó nolétibus fed uolétibus cla; ra& iocundafunt. b«[£cce δουρί! mádata tua:ín equí tate tua víuífica me. Vnü eft dominetuz miferationís do/ num,ut eloquia fancta cuftodiétes,in cua zquitate uiui/ ficemur: hoceft cum zqualé te patri fpiri/ tuiqp fancto fatemur. Vau— b concüpíui mandata tua: ín zquitate tua uiuifíca me. T üeniíat fup me miíferícordiatua Vau. | drie:falutare ταῦ fcdim eloquiü tuü.Et refpónde /— dicio mortis. Confo; bo exprobrátib? mihi uerbü:qüía fperaui in fer £. veniat fup me mifericoz* dia rua oie, ὃ Vt delicta remittas. f o(| t(alurare tuum fubminiürat. t«[ C ρεῖδί ín(que agebant vfigquads, QLuirclí&a humilitate przceptionis diuinz,in huius fe. culi uanitatib? extollebant. v€f 2 lege autétua nó pedí. "auf. Qr uía illis damnationi appropinquatib?: erigebar inea, E 4L 22»emo: fuí íudícíozü πιο, Nihil in hac uita. indignü geífi:metués. ne his condemnarer,. α meü qd fufpicatus fum:qüiía iudicia tua iocunda.Ece ας qr(zculo οῆς, Ab initio huius uítz, 3«|€t cófolarue fum, Securü me(ciensa iu. lat? fum, dicit ipfa ec cleíia: qd deus uenít fm eloquíütuü.Hocé e monibus tuís.Et ne aüferas de ore meo uerbü ueritatis^ fua mébra redimere, falutarc eloqui dd P. P nferatia gratia ín iudiciis tuís fupfperaui. Etcuftódia alii jpmififti ppheta; Quafi dicat: Ab íni/ tío cognouí ego&in,^ legem tuá femp:ín fzeculü δὲ in fculà faculi. Et Ambu^ tellexiper fpiritüfany peccatorisfed utcon.| labam ín latítudine:qüía mandata tua exquifiuí. Et[o cà αὖ tu uenturus uertat& uiuat. Hoc erasin carne. 0 ϐ£e εἰ ut uenias nosredi n qubar de teftimonijs tuís ín confpecturegum:& non— fecrío tenuítme p pro mereifcdm qd'abra/. confundebar.Et méditabar ín mádatístuís quac dilexi.— Cato:bue oerelinquért hz promififti:ficut dí bus terra. ear tre; bus legem tuáim. Vox Gen.2,d&ücft: Infemine tuo ϱ Etleí&iauí manus meas ad mándata tua qua dilexi: δὲ' εοοῖεΏα. ΑΒεδῆ ife: * benedicenf oftestrí/ a exercebàrin iuftificationibus tuís. rationis oftedit,ucdo leat fup przuaricatio, τ,. NX TES fpondebo erpzcbzantí.' Emórefto uetbí tuí feruo tuo:ín j mihífpem τς iniquoraiuxtail. buemibi verbü.Eccle fia dicit. Ac(i dicaSi ueneris redimere nos dediíti.Hac mé confolata eft ín humilitate lud Apfi: Ob unius η, t mea:quía eloquiü ταῦ uiuificauitme.Supéerbi membri doloré com, patiunt omnia mem reípódebo ad οσα v iníque agebant ufgiquaq;: alege aütem tua non decli/— bra. Idcogr non uult. meexprobrat de mea fidequóocredo:& αἱ Y * naui.Memór fui iudiciorum tuorum a fzculó domíne:. quéd peccare fed oés cupit uiam ueritatis. cunt Vbicft deusue, 3 δὲ confolatüs fum. Defectió tenuit me propecatori^ agnofcere. b(pan fter« Ecce deus ΠΟ’ y bus derelinquentíbus legem tuam. Cántabiles míhi tabileo míberant iuftí fter:ucl idola illorum ficatíones tue: ínloco.. quzcolü. fဠmía— erant íuftíficationes tuz: in loco peregrínationís med— percgrinatíontemer. fperautin fermonituó.& Memór fui nocte nominis ταί domine:& cuftodíuile;, Docet nos propheia tuig. Conftanter his in huíus mundi pe» refpódebo qui παπᾶ ὃ dicüt(pem meà quà in το habeo:quia{107 rum fpes inanis eft. gem tuá. Ha factá cft mihi: quía íuftificatio^ ncs tuas exquifiui. n Heth. Ortíó mea domíne:dixi caftodire legem σᾶ, grinatione fpiritualía cantica femel aure fu Ícepta iceffabiliter de. cantare: quia οὗ fu» $4[€t uc aufcrae oe ze meo verbü veríta/ 1:5.49«€ tía vfqsquags ΝΟ confentiá peccátibus,ne τάδ: uare tu enarras iufticias meas? b«T uia íníudicáe tuío fup fperaui.1n his fperás,femp ea protuli in ecclefijs populo; rum, í«|£tcuftodiam legem riam femper:ín feculum fe; cul, In femper,omne tempus uite prafentis oftendic.In fzculà(zculi uero:futurü fzculü monfitrat, k 4L tam; bulabam(η laríudíne. Dilatatus ein fum in cuftodia legis τας.[é[ uia mandaratua exquífiut. Diligéter ea pícru; tans. Ad hocexquifiui: ut credere& intelligere; m 4Γ£t loquebar ος teftímonge tuíe ín confpectu regü: 2 no cofun, debar.Sciens quía qui te confitetur in Ceculo: cófiteberis εἴ corà patre X angelis ei?. Nos uero frantereges€ pra; fides propter dfim,ficut martyres fecerunt, ftemus: fiuc. uérbum ucritacis annüciemus: fiue pro iufticia decerte/ mus:non confufi fed conftantes efTe debemus, n[€t medíraboz ín mádaríe tuío que oflexí. Vt opus nreditatio/ nis:dilectionis perficeretfructum. o e[£rleuauí manus meao.ld efteleuaui. p€[ 1d mádata tua que oilerí. A pec cato müdas:K ab effufione innocétis fanguinis alienas. q 4|£t crercebar ín(uftíficationibue tuíe. Vt quzin hísp Iiterà indicabant:fpiritualiter poffim aduertere. Zain £mo: efto verbt tui feruo tuo oomíne:(n quo : mibí fpem oediftí, Talem me digneris efficere: ütízone? habear qui uerbitui memor inter Ἡ oreffuras huius fzculi:per fpem eternorum bonorit merear confolari: ficut fequitur.&«λος me coníolara eft ín bumilítate mea: quía εἰσα tuum víuffica; uit me. Cum in his anguftijs pofito: aternz uite pabulü. Deprecatus— musin corporeperee. rinamur a domino. C(C 25emo: fuf nocte nomíníe tuí oítez« cuftodíuíleaé tud, Oportet em fragilitate humaná,utcum femp,impenfius. tamen nocturno tempore memorià faciat Cominici πο’ miínis:cum aut recordatione diuitiarüi premitur,aut cop, cupiícétiz igne torquetur:& pracipue hocexorare: πε. legem dei cuftodire cocpit:ne ab eadé in alíquo diuellat, Ὁ«Lilccacta eft mibi: quía(uftíficationee tuae crquifiufa Facta eft mihi μας εχ confolatio& non fcandalü:ut dili» geniis iuftificationes tuas fcrutari ualerem. Nos απο. uppliciter exoramus domínü: ut nobis iuftificationes. fuas infinuet:uías referet:mírabilia declaret:& fi quid le. gis umbraculum occultet, paracleto illuminátereuelet, uti beatitudinis palmà non adípifcimur:faltem uel pro. delictis ueniam confequamur.Per drim noftrum icíum chríftum,cui eft cü«terno patre δὲ fpiritufan&to honor. & poteftas& gloria in fzcula f(zxculorum. Amen.: IDomilía fecunda.[π(:1βαείοηΠ, τηδάατοτΏ,Ιεσῖι,υἱατθ. difcretionem iam in fuperiori homilia defcríplimus;nüc. adoctaux litere capitulü reuertamur. Heth. £itío mea oomine οἰκί cuftodíre legem ruat. Q.uirelinquit mundi fuperbiam, honorumt. faftigia:diuitiarügp íactantiam:& in coclo col/ locat thefauros:huius portio efficitur deus:fi/ Dp X : m | H cut Petrus ait paralytico:Argentü& aurum nó eft mihi: 44 fed qd' habeo hoctibi do.In nominechrifti iefu:furge&^: ambula. O magnus thefaurus: o foclicium diuitiarum. egregius cumulus,ut qui legé dei cuftodit:& cuius deus. εἰ portío:morbída curct infirmitatum. Deprccatus jn pfalmum d([ Doep:ecaruo fum facíem ruam(n toto cozde meo. Bene fup terram δύ facit folem fuü oriri(up bonos δὲ malos€ CXVIII$o. A pluit fup íuftos& iniu(tos,Et difciplina: imi propheta toto corde deprecatur faciem dei: quimundü^ tusin fe debeat méfurare& AG DRE πρ rm corfenouithabere.Beatiei mundo corde: qmip(ideü^ alijs.Etfcientià: hoceít ut difcretio" E e x απ in debit.: es iix t abeat, fciat αἱ οὐ),: P anima.Doce me,ut intelligam tuia mádata opere €«οσα vías, D T MOON impkre. p{έυίᾳ mas ἃ ταδε σᾶς, ὁ eprecattis fum facié tuam ín toto corde πποο:ηοτδες nd Tie edi, couerti pedeg Í drm Soiranini$ oce me: meoo i teítim HS tua," mei fcd'm eloquiá tui. Cógitaui uías meas;G& cónuerti| qa in tüís preceptis Senfus mcos ín tua* pedes meos ín teftímonía tua.Paratüs fum δὲ non fum edidi id P m p:.^ ín Α͂$- ut. 2/6 VC όν f turbatus: ut cüftodiá mádata tua. Fünes peccatorü cir— bumilíarer ego odiis compleam,' ενα, cumplexi funt me: kem tuam non fum oblítus. Me νο Sd τ ^, 42" ον oatut. ns m a im i di Bede fargebam a confitendum tibitfuper íudica— déedelito humilia/ adpradicandum:na ὁ iuftificationis tuz.Partíceps egó fum omniü εἰπποηεί mun per hocerudi fom mrbarus ad τί k te:& cuftodientiá mandata tua. Miferícórdíatua dre cufodiams. dina aUa propier ΗΒ, H plena eft terra:iuftificarióes tuasdoceme. Ὁ Teth, δι ἐδ m bie. ία 5 c dt cuftodiam mi" Οπίτβτεπι fecifti cum feruo tuo düe:fed^m uér,— qus. ὁ rino ONSedsi iii 9 bum tuum.Dónitatem δὲ dífciplinam&fcien— tema vocemetuftifica exprobrantium íacu P tíam doce me:qüía mandatis tuis credídí.Pri. fione tua? Fo debo à--“1...; n;-ν? tu Do/ "» γεν ed«αὐ humilíarér ego deliqui:propterea doge tud nuses. t{ΓΙ metiegem ΙΙ non» cuftodiui.Bonüs es tu δὲ ín bónítate tua doce me iu Wei AES me n ime e ΩΝ t ftificationes tuas, Mültiplicata eft fuper me iniquitas—ínrotocozde meo fcru Confeptum propheta fuperborum:ego autem ín toto corde meo fcrutabor iie midsona Cu fiir acciamen Icgis v mandata tua. Codgulatum eft ficut lac cor eorum: πιο arguerent:& fup, morem:fdens opor, v€gO ΕΟ legen tuam meditatus fum. Bonüm mihi bi ον ; n: β 3 fece S. cétes: i ili t. Ee ne per mulis quía humilíafti me:ut difcam iuftificationes tuas,— ubi fpes i B ωρα o» Bonüm mihí lex orís tuí:fupermiliaaurí&targenri. bonitas dei tui: ego b«LZ5cdíanocefur» T. Anüstuz fecerunt me*]oth. mdatacud Debe, Seni e ΤΗ δὲ plafmauerunt me:da míhi intellectum ut— latione requirens in tue. Scitenim me/ ὃ diíícam mandata τα, δι timentteuídebunt— et ficur£o SR ud«τῆς δὲ[σταδηταταδία ín uerba tua fuperfperaui.Cog; lacum natura fua; eu oido idn í TES RI i.. ueft: ü e maf aequi poffe;* nodi diie qa aquitas iudicía tua: ín uerítate tua humí nib FCOFEE ame } ΄::£ snl eretici du S pum media nocte(apiétes uirgines introducun fanctis fcripturis prius habuerüt: fed PE ERAS er de tür ad pontum E multa funtalia de media nocte το!» ebrietate fenfus(ui:coagulati atqs acerrimi facti funt. ve deo hic eo tepore furgit cü iudicioac iufticiasut Κάιρο verolegétuá meditatus fum.Per quà fapbos hu qd pofceret confequat. i«[]artícepe ego fum omníüté^ milias,p quà humilibus gratia preftas. y«Γγβοπῆ mibi mentíG te: cuftodíenrí mádara rua.Dauid particeps erat ὖ bumilíaftí me:vt oífceré iuftificatíóee ruaa. Vox ecclefize in regno ad omnes hoics qui fuftinebant tribulationé:& dicit.Bonü mihi fuit qd" me humiliafti:quía p hoc didici inodo ecclefia particeps€ ad illos q deü timét timore fan tuamádata iplerein opatione.Bonü mihi qd' humiliafti εο, δὲ fua mandata implent. Particeps eft cum illis: in me:ut diíca iuftificatioes tuas, Quia nó in fupbia,fed in OR UM ap k«L23»iíferico:día vfi plena eft ter, humiílítatedifcunt. 5 4 ψβοπ míbí lex ozíe tuí:fup milía ra.Cum folem fuü oriri facitfup bonos& malos:pluit—euríc oris dei chriftus eft: qui nó uenitlegé bung Rp[utes& iniuftos, 1(Γ uftificarionce tuae ooceme.— folucreledadimplere. Qr ué prauidés ppheta,fup omes e fimilís fiam his qui habétes fcietia«ἰδέ: neg ipfi in; thefauros concupi(cit:quía non folum amicos diligi:fcd troeunt neq alios introire pmíttüt. Mifericordiáfecit:qii^ etiam inimícis pracipitignofci. loth.: leni nos redimere.Inde eft plena terra: id eft fancta ες’ 833nue tue fecerunt me c plafmauerunt me: σὰ d R a.luítificatióes tuas doce me. Hoc efttua mádata,ut míbí íntellecrá vt offcá mádara rua, Magnü eft atntelliga δὲ predice X opeimpleam, Teth.— em ut fe homointelligat manu dei factü plaf^ i.€uitaté feciftí cG feruo tuo oie, Vox pphetzin matiiq:& ad eius imaginé effe cópofitü.Q, d Gas d p(ona eccfiz Bonitaté[τοι απ in carneueni? fi cognoucritfcientià poícere debet ut mádata cius intel» fti,& nos redemifti:qn qd pmifiti adabrahá^ ligatatqpcuftodiat:nerecedés ab eis q fuit imago αεί,[η —& relids patres adimpleftiutillud:Etinfemie^ cipiatimago effe diaboli. b&Téauítímér re videbür me tuo biidicent οἷς gétes.Cü feruo tuo,populochriftiano,— lgtabun£. Vox ecclefia: hoceftzucilli q deii timét uideant n«Πού verbü tui. Verbü patrís filius eft. Scd' m uer/ fuüintellectü& laticía habeát: qa ecclefia qri uídet alios bütuü:ut peccanté me non ín íra puniresfed mifericor/^ mádata dei obferuare, magná laticía habet.Poftea uice diaconfolareris. o€[3Bonítaté τ oífcíplíná c fcienríáoo/— ficlatabunt,& hic& in futuro. cT&àuía ín verbo tuofü £c me, Vox ecclefia Ante debuerat dicerefciétià& poftea— perfperauf.Id eft in chrifto habeo fpem. Ὁ«|€ ocnouf difciplina:quia nó poteft homo bonus effenififcientiam^ ofiequía gquítae iudicia rua:cin veritare rua bumilíafti me. habeat.Q.ualé bonitatéfe dicit facere? Ο) uía datpluuià^ Equitastua eft;ut peccatores arguas ,p delictis. Veritas, ut fupbos humilics a ,pfperitatibus fuis.Ergo ga mehu; PPP 2 míliaftá 96 C £onimen.l»icronyrti miliaftiutcorrigeres: a ΕΓ at nunc míferícozdía tua vt confoletur me. Vox prophetz ín perfona ecclefiz.Praui/ debat propheta per fpiritumfancrum chriftum. uentu/ rum effe in carnequi erat miferícordia:ut nos redimeret, fcd'm qd promíferat,& me confolare£. Adimpleuit qd' promifit: quía dicit ín alio loco: Miferatio/ nesinultx funtapud Ως: δέ noftra peccata multa(unt.Inde dicit Miferatióes tug πα] te funt, b σορό εἰοαυ! tuíi feruo tuo. Scd'm qd' promififti, ueni redimere feruü tuü,populii chriftia/ nü,qui tibi feruit fpe; cialiter, Fiat nuc mife/ ricordiíatua ut confo le£ me:fcd^m cloquiü ταῦ feruo tuo. Promí fiftie:ut poft humi litate afflictionis: tri/ bueres prafiditi con^ folationis.. c«[ Cle/ niat míbí míferatíonea tug« víua:quía lex tua medítatío mea eft.Iam legétuá meditor, fed b. ι non poffum,ni(i a te inibi fuero cómuta/ tus. op Confundan tur fupbí quía{πίε Áníquítatem fecerit ít ime. Confundant in peccatis fuis:& cog; nofcát fe inique geffif fe aduerfus iuftum, €«L£goautem ererce bo: ín imandatís tuíe, :Oftendens eis qua oporteat agere. Ego autem. Vox ecclefiz. Exercebor in máda/ tis tuis.Dü ifti fupra/ dicti ficfecerunt:ego in tuis praceptis ibi: me cxerceo. f QT£ouertanf míbí tímétee te: c d nouerGt te (Ηπποπία rua. Hoc eft,ut me docéte cognofcétes ea ad te có uerüifiat. c q[-fíat coz mci imaculatii ín(uftíficatíonibus tuío vr nó confundar. Et qa decorde pcedit numerofitás uitiorü ficut diis αἰτίη euangelio:ideo ,pphetaimmacu: latü fe fieri poícitin dei iuftificationibus:ut eü in iudicio, damnationis fententia non confundat.Siíc& nos preme; te debemus uarias cogitationes,ne nobis confufionem praparet cü eas defyderauerimus implere. Fiat cor mei imaculatü.Hic cor p ania ponit. Aci dicat: Fiataia mea: fine pétó mortali. In iuftíficatióib? tuis utnó cofundar. Hoceftutnon habeaconfufionéaternam.' Caph. €fecít ín falutarí tuo anírma mea, In iefu qui ue; nit faluum facere populum fuum:a peccatis eorum,{ ἄιξε ín verbum τοῦ fuperíperauf.. Ω d in principio deus cratapud deum,ut ue 4niatad redemptioné humanà. k€[£»efecerüt oculí ιπεί ín cloquía tuum oícentee:quàádo confolabería τε. Attende. Hanc(αίειρίο confolationé te aduenire de coelis:in defe; &ioncípiritualit oculorum.| 4p Guía factue fum ficut vter ín pzuína:íuftificatíones ruae non futm oblitus. Domi» díam teftímonía orís ταί. t. 2 γ λατ σᾷ nusin euangelio dixit: Nemo ponit uinum nouum in utrcs ueteres:fignificans pectus humanum diuturnis re letü uitijs non poffe continere mádata dei. Ergo& nos incaleícamus naturali ardore ut peccemus,cum man» ? liafti me. Fist mifericordia tua ut cófole£ me:fcd'm elo c quíü τα feruo tuo. Veníánt míhi miferatíones tuac δ » uíuá:quía lex tua rnedítatío mea eft;Cónfundant fup/ c bí:qainíufte íníqtaté fecerüt in me: ego aüté exercebot tin mandatís tuís.Cónuertan£ mihi tímentes te:& quí s noucrüt teftimonia tua.Fíat cór meum ímmaculatü ín íuftificationibus είστε non confundar. n. Efecitín falutdrí tuo aníma mea:& ín Gerbü. Btuü fupfj peraui. Defecerünt oculí mei ín elo quíii tuü:dícétes quádo cofolaberís me. ὑία factus fum ficut uter in pruína: iuftificatíones tuas no mfutm oblítus.Qtiot funt díes ferui tui:qri facies de perfe »quétibusme iudicia. IN arrduerüt mihi iníq fabulatío^ο nes:íed nó utlex tua. Omnía mándata tua ueritas íní/: ? qii perfecutí fant me adíuua me. Paülomínus confum: irseerni uiiuenire mauerunt mein terra:eoo autem nó dereliquí mandaPtatua.Scd'm mifcricótdià tuam uíuifica me:& cüfto;: INaternüm drie:uerbum tuum pmanet ín ccelo, In generatíóne δὲ generatione uerítas tua:funda. ftíterrám δὲ permanet. Ordínatíoné tua perfeue» racdies:qm omnia feruíüt tibi. Nifi qd' lex tiia medita tío mea eft: tuncforte periffem ín humilitate mea. In » zternüm no oblíuifcar íuftificatióes cuas: qa in ipfis uí » nificafti me. Tuüs fum ego faluü me facquoniá íuftifi/ cationes tuas exquífiui. Me expectaüerunt peccatores - ut perderent me;teftímonía tua íntellexí.: data deiaccipimus,repentínus extín guit hic calor:&eri; mus quafi uter in pruina refrigerato ín nobis ardore peccat. m.«[€uorfüntoíeo feruí ruízquaido facies oe períequentíbue me íudicium. Pauci funt dies huiug uitz, Tu domine contere in iudicio tuo fatanam cum . fatellitibus fuis: fub pedibus noftris uclo citer qui nos pfequü/ tur. n 4[ fRarrauerüt míbí(πίαυί fabulatíor nce: fed non vt ler tua, Audiuit multaab hz reticis ac gétib? qua nóconueniuntman/ datis dei.Ideo adiun? it: o«KL mníami, ata εἰ} verítas.Nul la ein fal(itate cópre/ hendun£, p«4 perfecutífunrmeadíu, ua me. Grauia aduer? fus principatus& po teftates fuftineo bella & ideo non peto uta; moueatur hoccerta? men,fed ut adiuuer: fciés neminem poffe coronari nifi quilegt tíme certauerit,^^| ἡ«p aulomínue có» fümmauerüt me ín ter^ ra:ego auterit nor oe» relíquí mandata tua,: Valde mecorporalia uitia in terra humi/ liafent:ni(i cuftodif? fem mandata díuína; t«[Ocóm míferícondíam τυ víuífica me; In aternà uitam:quíá €go iam non míhiüir uo: tiiuit aute inme :€hritus. σι Πού teffímonía oría tuí. Vel ea qua inlej ge mandafti: uel illà qua in euagelijs proá tulifti. Lameds “Ὦ eternum oomíne verbum tuum permanet ín celos In homine illo coclefti: qui relicta imagíne terre na:factuseftcocdlum. y{η geueratíoné t θε’ neratíonerm verítae tua, Vna generatio eft legis& prophetarum,altera euangeliorum. In hís generationi? bus ueritas pmanet dei:quía nihil mendacij protulerüt; x€ Sundafti terram τ pmanet.Non illà qua cü coelo pra^ 3 Caph b. Lamed. Omnis G terit:fed illam in qua uerbü déi multiplicatur, y€ dínatíone tua perfeuerat oíes:quoníam omnía feruíunt tibí. Q.uirelictis mundi tenebris, in lumine dei uíuit:ille ἐπ deum quí dies uerus eft;períeuerat. Ecomnia qua ex or/ dinatione eius perficit,ei deputat feruiendum. 5€ fiquodle tua medítatío mea eft:tunc fozte períffem(ΡΕ lírate mea, Dat exemplum:ut etiam ἢ in diuerfis perfecu tionibus humiliemur:legem meditemur ne péreamuse 8«[ 3n eternum non oblíuifcar íuffíficaíonee rua: quíaíty (pfie víufficaftime.Tranfferens me poft certamina mu inuitamaternam, b[£:uue fum egoi falu me facofie quonf(a íuftífícartones tuac exquífiií.Ego ruus famulus: tu deus meus.A te pofco faluarí:quia uenter nó eft mihi deus:nec fum ínani gloriz deditus: fed iuftificationib? tuis.€ 4Γ ZP»cerpecrauerunt peccatozee vt perderentme teftímonía tua(ntellerí. Longo me certamine aduerfa por teítates impugnat: fed ego intelligens teftimonia tuacór folationem recepi ex εἰδ.. i Omnis TM tas [6 Tit fii dit γα ΠΠ pagis tincid npn zin pfalmum aq Ouinís confümmaríonío vídí finem. Chriftü αφ qui finis c(t legis: pphetarü cófummatio.Propheta praui/ ditinfpiritu coníummaf(fe e omnia qua fcripta funt de «oin lcge& prophens& p(almis.Siquidé ipfein paífio/ nealt: Confummatü eít,. b&[ Zatü mandat rui πο. Spaciofum em praui dittépus íllud ab co quoe mádauit ple; ὃ Omnis cónfummationis uidi finem: latüm mandatü gem ϑέριορθειας ué& tuum nimis.*» Mem.-- eftiglorià deipatris, turii: ufqpquo proce/ DNE AME SCR:^4. ἴτα δὲ ΙΏς abhac hu datper euangelium,* Vomódo diexi legétuá dne:tota ας edita τή εις corporea in. Ne nii o tío mea eft, Süper ínímícos meos prudentem— uitátráfferat ατοτηᾶς omo mefecifti mandato tuo: quía ín zternü mihi ὠῬ Elelunraría οὐ oilerí lege E,.-. feibfiplacita fac ofie. molo εἐ. ᾳς eft.Supéromnes docétes me íntellexíiqa^ Voxecclefia.Ac(idu "a eme t teftímonia tua meditatío mea eft, Sáp fenes intellexi;^(2 Vota mea qua d meseft.InBoc appa;$ quía mandata tua quxfiui.Ab ómní ία mala prohi^ τει eü legé dei dilige, ο buí pedes meos: ut cuftodíà uerba tua. A ildicijs tuís| i non dedínauí:quía tu legem pofuifti mihi. ΟΣ dülcia ditari, Dieauté dixit, k faucibus meís m tua:fuper mel οτί meo. À mán/ datis tuís intellexi:propterea odíuí omné uíam iniqui; re:qaometépus uita fuz eà cogno(ci£ me; proco qd'a fplédore diuinz lucis eiuccat. o«[ Guper ínímícoo meoe pzudenté mefe; 1 cíftímádaro tuo: qz ín tatis. ο fpualiter nó intelli, güt.Q.uib? prudéio e fcdim uerbum tuum. Volüntaría orís mei beneplacita τὲ pphetafe dicit: qa 3 fac dic:& iüdicía tua doce me. Aníma méa ín manib? ín his mádatif quz in aternü(eruauit, uen,* meis femper:&legem tuá non fum oblitus. Pofuerünt : pecatores laqueos mihí: δὲ de mándatis tuís nó erra; teomeinellerí:qzteftí. is ΕἸ ατοάίτατο acqüifiuiteftimonía tua in aternü:qüiía monía tua medítarío Y exultatío cordis mei(unt.Indinaüi cor πιεῖ. ad facién,. a das íuftificationes tuas in aitérnum: propter retribuz turii drim prauidit. e«[ up omnee oocé, mea c(t. Docebàt tüc fcribe δὲ pharifxi ha/ bentes fcientíz claué, tionem, Kdie(uperhisin! ας&"Nianósodiohabuí:& legem tuá dilexi.Adiutor ligit, qui myfterium Verna pedibus meis uerbum tuum:& lumen gren mibíeff.Inimi, 7 fetnítis meis.Iuraüi& ftatuí:cuftodire iudicia iu ci ppheta,iudzifunt,(tice tuae FItümiliatus fum uígyquag; dre:uiuifica me -€xvnI deprecaf,ut ficut ille poft humilitatem for ma feruilis exaltatus. : bioffero:beneplacità tibi(int:íd eft accepta bilia δὲ delectabilia, q4[€t iudicia tua οσο» ce me, Hoc eít tua mà data,ut itelligà& im^ pleam. r,e[&iníma mea ín maníbue tuío. Hoc eft fenfibus tuís: ' quiaparatus fum ut operer.Ftin alio locó dicit: Anima mea in manibus me S.C uó. dicit in manib?meis? eo qd' paratus fum martyrium fuftínere propter chriftum, e«[f»ofuerunt pecca, tozee laqueoe mtbí. Vi deqd' laqueus fecus uíà ponit:& fi egref/ fus fueris de uia, ca/ des in laqueü.Q) uid füt ifti laquei,nifi cedi culz diaboli uel(μον geftiones daemonis? " Vitia etíam δὲ peccata i Nun. o Samecdh, unguétorü& feftiui/$ δέ ptectór me? estu: X in üerbütuüfupfperaui, poffunt intelligi. tatü atq; holocaufto/ Dedinate f&L£tínmadarietuíg matii,in cuágelijs ui/ no errauí. Vox eccliaes dite(fe complendü. Non errauia tuis mà f«[ Sup feneo(ntellecí:quía mandata tua quefiuí.Sup facer dotes δὲ principes cuncta legis mádata requiro: quia in nouo teítaméto αρί preítolor qd'cerno in ueteri figurat. 6 4Γ80 omní vía mala pzobíbuf pedee meoe: vt cuftodíam tua.A pracipitio coení facinoro(íi me femp inhibui: ut facilius uerbum mandatorum cuftodire ualerem, b«LA iudícás tuío nó occlínauí: quía tu legé pofuiftí míbf. Legem mandatorum a te(ufcepi:qd fi ab his declinare iudicijs:in eterno iudicio condemnarer. í«[€E oulcía faucíbus meíe cloquía tua:fup mel« fauíi ozí meo. Tranfito melleucl alio cibo palato, nullü ultra faporé habet: fed «loquia tua ἐπε:(iuein orc(iuein faucib? uel in arcano abditi pectoris:femp dulcía funt meditantibus ea. Nam ficut mel uifibile amaritudinem arcet nofirarü faucium: ita eloqutjs dominicis,amaritudines noftrorü criminü . mítíganrur. Καὶ«[ zi mandatío tuío íntellexí:pzopterea odí uí omnem víam íníquítatío. Supradictam mandatorum dulcedine hauríens:íniqua amarítudinis uíam odiui. cerna pedíbue meíe verbumruum— Nun. oíie.Si in hui? fzculi noctib? ín nobis uerbí dei luceat lumen:non incidunt pedes noftri in 147 γ΄ queos füniü ac przcipitia foucarü:qua manus artis diabolicz in noftris offendiculis praeparat. im«[£t lumen femítio meío, Vt hoc lumine przeunte, dum uite tius femitas gradimur:ín eam qua uia ucra eft pduca/ mur, n& 3urauí«(tatut cuftodíre udicía(uftcíg rug. Priv datis,fed cuftodíuiinopatíone, v«[lPeredíirate acquí; finíteftíimonía tua. Tua teftimonia& cua praceptathoc eft mea hareditas in aternü:X híc& in futuri. κ«να exultatío cozdío mei funt. Tua teftímonia: hoc eft mea ex/ ultatio:quia ecclefia in mandatis dei delectat& exultat, y(3ndinauí coz incum. Non fui fuperbus fed humilis: & ideo inclinaui cor meum ut te intelligeré:quía fuperbi non inclinátcor ad humilitatem. Ad quid inclinaui cor mcü dicitecclefia? 5{84 faciendae(uftificaríonee tuae. Hoceft mádatatua, a«[ 3n eternü propter retributíoné. Vita aternz,ut illam merear percipere. Samech. 1Ríquoe odío babuí legétua oílerí. Vox ppheta in píona ecclefiz. Ὁ uó dícitíniquos odío habui: dum diis dicit:Diligite inimicos ueftros,benefaci te his qui uos oderütcEtalibi: Orate pro pfequéti bus& calüniantibus uobis.Et híc quó dicitodio habui, Sed(cdm legé ucteris te(taméti ρδείς defendere:ficut di^ &üeft:Diliges amicü tuü,€ odio babebis inimicü τα, Sed modo intelligendü eft: Odio habui:uitia& peccata. Et dilexi:hoc eft illà naturà: quía nó lícecodiffe creatura dei fed peccatü.Sicutalibi dicitPerfecto odio oderà iles: Eftodiü non pfe&tü. Q πάγος uía q odit fratre fuü ho; micida eft.Et Ιερό tuà dilexi:id eft tua Ιερό cua tu prace/ pifti dilexixopeimpleui.(ΕΓ Zidiutoz« fufcepte2 mere eg tu.Adiutor in prafenti:fufceptorin futuro. Ὁ ΕΓ trim verbo tuo fpero.Hoc&in chrifio:ga uerbü patris. fili? efi PPP$ 12 eclimat. $o. 87 mii iurauit ut ab.hac cuftodia non diffoluat, Deinde fta. tuit:ut qua iurauerat firmetfciens nihil in dei iudictjs ni. fi P iufticiapropalari. o 4 λυση vfqsquags. olie: víuífica me fm verbum tuum, Didicit humilitate quà. chriftus docuit:qui mitis eft δὲ humilis corde, Ideo,niic. Lu.6.d Mattb,$.g Leuítt.19.d 5.18.4 :£ommen.Iboicronymí. ἃ€ Pedinatea me malígní:« fcrutaboz mandata ocí mef. Vox pphetz in pfona ecclefia: optádo dicit. Declinatea me maligni.Si uolueris pfecte poenitétid agere:(egregare te debesa cófortio peccatose uel omniüi malos: hominti: δὲ fugerein αἰ locü,ut pfecte ed agere ualeas. Declinate ame maligni:Hi funt: dzmones,uítía X pec cata: uel aduerfari poteftates. Quia dü ipfi tédiculas tihi prae parat fuggeftiones effimas: non potes crutari mádata dei, ὃ utilla bene itelligas. ἱ Sed(i uolueris poení/ tentià agere: fegrega/ re te dcbes ab illorü.? cófortio, b df eufct pemefim εἰσαυ τυῦ. Dauid dicit. Sufcipe meacarne fcd'm qd promífifti: ut de mea carne carné accipes δὲ me redimeref, cd[ t ' viua. Hoceft in anía fi me redemerís δὲ híc &infuturü. o«Γι nó cófundae ime ab εν’ pecratióemeg.De boc qd expectaui cam fal uationé cum ueneris. c nó cófundar: ut non habeá cótufionéneq hic neg in faturum. e€ zdíuns inc. Auxi liü rogat, f f£rfalu? ero. ln anima:fi uene ris ut me adiuues. αφ αν medítabo ín fuftífícarionfbue τυίσ, Id e(t in tuis mádatis.: b 4 S«mp.Sinefine.([ S pzeuíftí oco oífcedétea.Td cít defpexifti. k«[2Muffícija tuío.Qruare? ἰςέδυία iníu/ fta e(t coaítatío coz. Ideo fpreui(ti: qa difcedüt a tuis mà datis:& cogitatio corum iniufta eft:hareticorü,iudaorti uelomnit malorü,& cótra chrifrum€ contra ecclefíam, m 4T T»:guarícáteo reputauí οὖσ peccátozeeterre. Οριᾶάο dicit, ppheta in pfona ecclefiz:quía ante aduentü chrifti preaarícatores eráttq fub debito tenebant ,ppter praua ricationé primi hois ade: X omnes ad infernü defcende: bantetíam ipfi infantes ad infernum defcedebant: quía propter illad debitum prauaricatores reputabantur:. nifi p baprifmüabluti fuiffent.Et modo q nó funt bapti; gati:ad infernü defcendüt.Prauaricátes reputaui. Cr uía nó oés pctóres preuaricatores: fed οὓς prauaricatores pores n 4Γ 3dco oilen teftímonía rua. Ne in his prauarí catorappareà. o([ofiaetímooze ruo carueo meae a(udí cis em tuíetímuf.Metuo futurü iudiciüideo cruci tug có figés οὓς cocupifcetias carnis,tibi cóuiuere,tibi cómori,ti bi cófepeliri paratus(um,utin futuro tibi cofurgere me; rear.Sed δέ nos ἀῆε depcamur,ut in tímore tuo cófixi:lu cerna facri luminis feüte,a peccati funib? abfoluti:X tua portio facti: illà uíà incedere ualeam?:qua nos a málorü liberatos fuppliafjs: angelis faciat coharedes.Per ipfum dnm noftrü iefum chriítü:cui eft cü eterno patre&(pü/ fancto honor δὲ gloría in fecula fzculorum, Amen. Ibomilía tertía.Salubri nos femp cófilío δὲ facro eloquio beat? horta£ ppheta:ut iufticíà quà ille cuftodiuit in ope nos debeamus fideliter exeq:& indiffolubilíter retinere. QLui ut fegnes δὲ inertes anios ad hzc cu(ítodié - da facilius excítet: qd meriti pro ipfius iufticiae cuftodia adipifcamur edocet dices. Ain. €i iudicium«íuftícíam; non tradae me calum/ . Dédínatea me maligni:& fctutabor mádata dei mei. * Süfcipe me(ει eloquíü tuá δὲ iuá:& nó cóftdis me ὃ ab expectatíóe mea, Adítiua me δὲ falá? ero:& medita bár ín íuftificatioib? tuis féper.Spreüifti oés difcedétes ai lidicijs tuís:qa inílfta cogitatio eor Pratiaricátes * reputauí o€s pctóres terra: ideo dilexi teftimoniía tua. " Cófige tímóretuo carnef measia iudicijs em tuís tímui.' Eci iüidici& fuftíciá:no tradas me ( calüniatib? me.Süfcipe(εγαῖ tuü ín bonü:non calünién£ me fapbi.Ocülí mei dcfecert in falu τ tare tuii:& in elóquium íuftícize tua. Faccum ferüo tuo » Ícdtm mifericordiá cua:& iuftificatiónes tuas doce me. y Serüus tuus fum ego:da mihi íntelleatá ut fcíá teftímo Σ nía tua, Tépiis faciédi diio: diffipauerütlegé tua. Idéo υ dilexí mádata tua:fup aurü δὲ topagion. Própterea ad oia mádata tua dirigebar: om uíá íniquá odio habui. Irabilía teftímónia tua:ideo fcrutata eft ea ania mea. D edaratió fermonü tuorü illumínat:& íntellect& dat paruulis.O s: » πιεῖ aperüi&attraxi fpm:qa mádata tua defyderabá. « Afpícé in me δὲ mifcrere meiifcd'm iudíciá dilieétiüi no t mentuum.Greffus meós dirige fcd'm eloquíü tuum: -mfantibus me. Tugiter nos in hoc mortali corpore uitio;(3rum caterua perífequitur:fed(i menfura iudiciorüaciu/* ftificationü det in nobís maneat,ut prudentí confilio ea' quz hís conueniunt faciamus:horüm perfecutorü ma/ nibusnontrademur. q ρε ferud tuum ín bono. Quia feruire mepec cato iam nefício,. t[Git non calum; bolus δὲ miniftri εἰς, runt ín falutare tuum, In iefum qui hebrai cefaluator dicitur.. tQ£tín eloquíumig ftícíe tue. In uerbum illud qd erat in prin/ cipio apud deü:qui iufticias legis nonue nitfoluere fed iplere, y€:$accíü feruotuo fm miferícozdíam tua. Vtipfíe uota mea per; fias. Και catíóee tuae voceme, Vt eas ficut fzpius optaui poffim aduer tre. Y€ tuue fum ego: oa míbé íntellecrum vt fcíam te' ftímonía tua, A te ea difcam: X nonab Bie reticis uc] iudais: qa mihi nullum tépus^ εἰ ab exercítatione τας feruitutís ocíofit, 3€ Z einpue faciendí vorníno: oíffíipauerdt (níquílegé tud. luda utíq qui eà fpiritaa/ liter non intellexerüt Sed ueniet tempus quádo occulta illius,díis faciet praty, dicatione euangelica referarí, a€[ 3dco otlecímandata tua:fuper aurum z topagíon.Sicut enim aurum cunctorüi metallorum pracellit precium:íta topagius omníii gem» marüin fe continens pulchritudinem,omniti uincitho» nores.Ideo propheta fuper hzc omnía dei mandata dil. git:quía in hisaduentum domini,qui mundum redem pturus eft,nunciatum intelligit, δ 4Γ τορι θά nía imádata tua oírícebar:omnem víam íníqua odlobabuf. Nibil de uíjs iniquitatis acceffit: fed ficut perambulaut integre:ita omnia qua in υῆς iniqtatis moraban£ odiui, 3rabilía teftímoníatuaoomíne δε.— ὁ, ideo fcrurata eft ea ania mea, Vidi in his aliud. agi;aliud figurari. Ideoqp quia mirum mihi : οἶδ: diligentius perfcrutatus,cuncta te ἀεοίαν͵ rante cognofco: ficut fequitur. Ὁ 4Γ£»eclaratío fermo» num tuozum fllunínat: c inrellectum oat paruulía, Scrma/ nes dei funt fcripta prophetarum δὲ legis, qua in euariy gelís declarantur: dum uerbum caro factum habitat. in nobis:& multis uirtutibus deum oftendit, Sed horil intellectus paruitati noftre qui ih innocenitía renati fui mus tribuitur:domíno fic dicente: Confiteortibi domi/ ne pater cli& terrz:quia abfcondifti πας fapientíbus & prudentibus& reuclaftí ea paruulís. e«T6299 meum aperuí attraxí fpírítum: quía mandata tua ocfydcrabari. Cor mundum referaui,& dignum me effeci defyde/ río mandatorum tuorum,ín quem fpirituffanctus dif) funderetur. f€«[Mpíceinme« miferere meí: fa(udly cíum oílícentium nomen tuum. Vtillo me iudicio mune; rcs quo reliquos quidiliguntnomentuum.[η (ue meoe otríge fm cloquiam ruum. Et non fcdim corpoi reas uoluntatcs, 2 Ες οὗ ἁβεσ y Ain. 5 Dhe. & nó dfictur o€ Olímei σείει^— ἘΞ ἘΞ Ἐ-Β ΞΘ Ξ.ξΞε.-: ἘΈΓΞΞΈ ἘΞΈΕΞΕΞ ΞΞ τι E p H fiia id amat iniu yes vat d Td nini m am τ] d ήν” ind ns in pfalmum aT£tuó vomínet meíoisínqras. Quia cuo fum ἔληγε, latui mancipatus. Ὁ«[ TRedíme mea calumnije boim: νε cuftodíámádara rua. Calumniz funt, cü iuftishominib? crimé impietatis obijcic. Etex quib? fe redimi depofcit a deo:uteiüs inandata cuftodiat, c€T ασ tuam illut Β4(uper(εγυ fuum. Confirma me effigie imaginisgloriztuz, ἡ& nó dominet méi οἷς iniufticia. Redimé mea calum, p Erooc meíaftifl. c nijs hoim:ut cuftodia mandata tua. Facíé tuá illuminá 2 fuperferuü cud:& doce me iuftificationes tuas, Exitüs cülum,certa cótem/' aquarü deduxerüt oculí πιεί: quía nó cuftodíerüt lcoé Vftus és düc:& rectü iudici tuü.Mandafti íufticiá teftímonia tua:& ueritate tuá nímis. Tabefcére me fecit celus meus:quid ob agit pornitétiam hic ἱ líti funtuerba tua inimici meí.Tenitü eloqüiü ταῦ uche (απ έως: δέ non ceffat.& menter:& feruus tuus dilexit illud. Adolcfcéntíor fum catíonea tuae. Vc qd jn'illis cerno per fpe; platione confpiciam., €(€xitoe aquarum: edugerunt oculi meí: qinócftodierür legé ο tuain. Veram femper^P fluentis lachrymarü antiqua dcli&ta dilue! ego& cótéptus:íuftificatíoes tuas no fum oblitus.Tüftí re: ut intelligas: nifi" c2 tua(ufticia in aternü:&lextuaueritas. Tribulatió—*em« e ΕΓ Cocm. ueram poenitrentíam CXVIII ftodíam mandata tua. Hunc clamorem non corporez uo; cis,(cd mentis fpiritualis efe(zpe monuimus: perqué [ία deo exaudiuntur: uelille precibus eorum pium pandit auditum. ἃ ΕΓ f»oguení ín maturírate et dlamauí: quía(π verbo tto fpe rauí. Vetera uitia ρα» uenit:quí per maturi. met ad te otlaculo: vt circa diuina eloquia ineat exaudi oormíne tgeris,übifaclenon& anguftía ínuenerüt me: mádata tua mcdítatío mea^(cóm miferícozdió ruá: dimitti quz gefferis. ο eft.Equitás teftimonía tua ín zeternum:íntellectum da ες fcm tudia tuum Veraeft eim poeniten tiaugiterfletib?com P miffa dinereiStabin corde meo exaudi me drieiiuftificationes tuas smit genie utab. tanó iterare. e,.-- ᾿- ὰ 3 ac mortalitate in ui» Ὠδιοσοοῆς ὁ requirá. Clamauí ad te falui me faciutenfto- τη τταπίβεγαων ater etrectü fudícià a díam mandata tua. Prxuéni ín maturitate& damaui;^ nam. rf Zipp:opía uerunt pfequenteo ime ruum:mandaftí, quía ín aerba tua fuperfperaui. Prauénerüt oculi mei - fuftícía teftímo fiia tua: er verítatétuá- ο ad te diluculo:ut meditarer eloquia tua. V Ócé meá aw nímíe.Oiaquzman/ di dre(cd'm mifcd'íam tu&:&(cdm iudiciü tuü uíuifL dantete patimur, íu/ flare&taacuerafunr;:: ca me. Apprópínquauerüt perfequétes me íniquitati:a quía aut pro peccatis'» Jeoe aute tua longe facti funt.Própe estu driez& omes. uiz tua y ítas. Inítió cognoui deteftimonijs tuís:quíà(η xternum fundaftíca. Ἢ Res, Ide humilitáté meam& eripe me: quía legé dom? deifpeluncala a tuá non fum oblítus,udicá iudíciü meü δὲ redímeme: noftrís ingruunt:aut utprobati manifefte: F mur, eueniunt, H ο 2-abeícere me fe/ cit celue oot? ρα* tronü effici£ a malis habitatoribus:uel cü cinorum inquinari, Lamáuiintoto:(míhi&uiuam. v Coph. víuifica ie.Ince(fabir íníquíitar(: alege aute fanctís appropin 7 quat ut noceat,elon/ gatur a lege dei. locis, fed per ueritate mandatorü cordib? fanctorum illaberis. E€ Zib ínítío οοσπουί ο pptet eloquiü τα uíuifica me.Longéapecatorib?ía ος teftímonsje τυίσ.. uidero corpora deo. e lus:quía iuftificatíoes tuas nó exquifierüt.Mifcdiatüm^ Ab Adam inomnib?: dicata uolutabrisfa/ e multe drie:fcd'm iüdiciü tuü uíuifica me. Multi qüi per tis. y«[€0uía ín erer^ b-«FOxuiaoblitífunr| fequant me& tribulant me:ateftimonijstuísno dcdí^— mumfundafti ez.Euan. verba tua(πίτα mef. Obliuifcétes em prz n E cepta legis,fecerüt domi τᾶ fpelunci latroni.([3gnf tum eloquíum tuum vebeméter: 2 feruue tuua oilerít illud. C.uia ficut peccati cófumit: ita& peccanté fi couertat, illuminat. kf zidolefcentíoz fum ego et cótéprue:iuftífi/ caríonee ruae no fum oblítue, Qr uad haec Dauid ex pet fona fua dicat:qui adolefcétior ceteris fratrib?quafi con temptus ad oues paícédas directus:dehincin regnü ele/ &us eft:tfi μας αὐ populü chri(tianti referenda funt:quí prius cótéptus,& de domo patris eiectus,recolens iuftifi catióes dei: acceptis príoris primogenitis, prior effectus eft.[4 3uftícía rua(uftícía ín ριεγπῦ.Ο υᾶ non cognouit populus ille prior(emp effe perpetua. m€[ tlex tua ve rítag.lllis fuit umbra:nunc eft ecclefiz ppfo ueritas. Sed Jppheta ,p hac uerítate multa perferés ait. n[ Z ribula/ tio er anguftía ínuenerür mesmádata rua mniedítatío mea cft. CQruamlibet tribule£ in poenis, coartet in uínculís: uox femper libera dei mandata medita£ affidue. ο€[€quí/ tao teftíiimonía tua ín etern(i: íntellectá oa iníbí v víuam., Vt pro eorum intelligentia,uitam pof, fimcaperefempiterrnam.|...^ Coph. Zamaul ín toto cozde inco epaudí me οὓς:(uftifí naui,&tlísinquib?&nos : fundati fumus fupra: fundamentum memoratum: ficut dixi(Te Paulum apo». ftolum fzpe meminimus.^ Res. "δδε bumílítarem meam et crípc tme: quía le^. gem tuam non fum oblírus. Tibi humilior: te eripi me deprecor, utexalter: quía memor. $o.$8. catione tuae requíram:dainauf ad te 1 falu(i me fac s vt ταν dicitia iuuenilí prz tatem uíuacis animi, fpem fuam nunj a. uerbis dei remouit... (tá Y Zade. rer fo»guenerár ος-. medítarer etoquía rua;-. Non eum lux fopora.: tuin repperit, fed ui», gilantem ftrenue.:&.. oculorü fpiritualiü,. intentione meditan^; liter uocís fpirítualis tua longe factí funt.. Omis em qui inique v 4[ focopecetu ofíe:. eromnía mandata tug.. €quitas, Non tenerís. patríarchís ac ,pphe:C. fum legis tue qua dixiftí: Qui fehumilia/{μες ueritexaltabitur, 4 4Γ 3udíca iudícíum meum et redíme me: pzopter eloquíum ruum víuífica me. Iudicauí meego nihil(cire, nifi lum Chriftum: qui ad redemptionem. mundi uenirepromifífus cít, luxta ergo hoc iudicium, ego a te uiuificer in eloquíjsruis.. b 4Γ ongeeftapec catotíbue falus: quía(uftíficazionee tuae aon exquífiuerüt, Salus noftra, Chriftus eft: quia negligentibus iudeís elongatur: eo quodi in iuftificationibus legis non íntel/ liguntfiguratum. κά 2P»íferatíonce tue multe funt oo miíne.Q. uia de multis periculis eruunt. Ὁ«[Gecndum iudicium tuum víuífica me. Neinuenía» tur in mequod iudicium mortis abfumat. M eq σι perfequuntur tuc et tríbulant me: a teftímonga tuío nó oeclinatí.Sauiantodíjs:simpugnentiníurijs:ego ateftiponfjs tuis erigor,non inclinor.: ppp 4 Vidr med £ommen.Iloieromymi E a«rGídínófenanteepactüiet rabefcebam: qz eloquía rua nó cuftodicbant.Pactum fuit ifraeli cum dco, qd dixit ad Exo,24. b Moyfen:Omnía quacung dixerit dis,faciemus.Sed& nunc nos pacifcímur in baptifmo: ut abrenunciemus diabolo&operib? eius. Pro tranfígrefTorib? ergo huius nihiláliud nifi quod oportetexorem,:o«T 3ntrorat G poftularío mea ín cófpectu tuo oomíne: fcór eloquia ruum eripeime. Vteam per odoré in nocte hui? uita dignanter aflumens, ab haccorruptione concupifcentiz carnalis eripiatur. p[€rucrabuntlabía mea bymnum:cum oo; pacti propheta tabe, Ícit.EcPaulus qui dí; 2: Cort.1L.g cebat:(ας uritur, & ego non uror* b& Ὁιάε quía man/ data τυ oilerí οὓς: ín tua míferícozdía víuíft Caine. Dilexitea:non er metum, fed per Pr uoluntatís af/ fectum. Idco fe in hís uiuificari depofcít, ες T»:íincíptü verbo rum tuozü yerítas. Vt nouus homo rena/ tus in Chrifto uiuat. oq£rínerernü om niía íudícia fuftícíe tue. Vt deinceps cogno/ [τες(e ad imagine fi militudinéq dei crea tum, nihil iudicijs ac tufticijs eius gerat in; dignum. Sin: dh íticipea pfecurit funt me eratío:z .. 8$*bio tuío foumídauít coz meum. Formidaui à uerbo illo quo ait: Qruí me negauerit cord homí nibus, negabo€ ego eum corà patre meo, qui eft in caelis, Ideo s náuí, Vidi pruáricantes& tabefcebá:quía eloquíatua e non cuftodíerunt. Vide αἴ mandata tua dilexí dric;ín c mífcd'ía tua uíuifica me.Príncipiü uerbórü tuorá uctitas;ín xternum ὁηππία íudicía iufticiz tux.^ v^ Sin. ε Ἔ- Ww Rincipis perfecuti funt megratís:& auerbis έ είς formidauit cor meü. Lztabor egó fuper eloquía tua:ficut quí inuenit fpolía multa.]ni^ s quítátéodío habui δὲ abomínatus fum:legé autétuam υ dilexi.Septies in die laudé dixi tibi: fup iudicía iufticiae i tu Páx multa diligéibus legé tuam:& nó cft illis can k dalum. Exp&ctabam falutare τα domine:& mandata 1 tua dilexi. Cuftódiuit aníma mea teftímonia tua:& di mlexit ea ucheméter, Serudui mádata tua X teftímonía tüa:qaía omnes uíz mez in cofpectutuo. Ὁ Tau. : Pprópinquet deprecatio mea incofpectu tuo dre: iuxta eloquíá ταῦ da mihi intellectum, ο-ᾱ-- W Intétpoftulatio mea ín confpectu tuo:fcd'm e cloquíü tuü eripe me.Erüctabüt labia mea hymnü:cü a doarerís me íuftificatíones tuas. Prónunciabit língua mea cloquía tua: quía omnia mandata tua zquitas. r Fiat mánustua ut faluet me: qm mandata tua elegi. ο Concüpiui falutare ταῦ ἀπε: δὲ lex tua meditatio mea t eft. Viuecaníma mea& laudabit te: δὲ iudícía tua ad^ «ueríe me íuftificarío, nee tuae. Si per pu, ram conícientid refe/ rata fuerint a te labia mea,tunc dignü lau, datíonis pferà hym num: quéa tuís uti ficationib? imbutus, edoceor, q[ fo; nuncíabít língua meg eloquía tua: qz manda ta tua equíras. Nihil eft aliud in eloquiis tuis ἀπε, πιῇ pax, nifi zquitas,niíi uita. Hoc corde credam, hocla bijs eloquar,hoclin/ gua pronunciem, r{ at manuetus. vt faluat ime: quoniant mandata tua elegí.Cü dicit:Fiat manus tua, defignat dominü fal; uatorem: qui factus eft ei ex femine Da/ uid fcd^m carné:per quem facta funt uni uería, δὲ reguntur, Manum hic debem? dextera accipere, Po; ftulat autem uenire faluatoré, per quem fe nouerat faluandü. Ω..ποά autem dicit: elegi mandata, ofía fee fortis in pat 1 one. f«[Zetabo ego fuper eloquía tuas ficut quíímuemitfpolia£ inulta. Alligato forti; & uafis eius direptis, Mattb. s.a Lztor in illud eloquium egangelicum quod dicit: Cum uos perfequentur δὲ maledicent:& dicent omne malum aduerfum uos propter iufticiam, gaudete& exultate: quia merces ueftra multa eft in ccclis,&&[ Sníquítarem odio babuí et abominatue fum: leger autem tuam oílexí, Dum iniquítatéodit,K dei iufticiam diligit: in maiori fe officio extendit,dicens: b«T Cvcptícoin oielaudem οἰκί tibí:füper íudícía íuftícíe rug. Septies deum per diem lau; dat: quía mens eius in pleno fplendore perdurans, ad illum(eptimum diem,id eft(abbatorum fabbatum,qui e(t requies eternafeftinat,(€[ hax mulra oílígentibus : legem tuam ooiníne:et non eft íllía fcandalurm, Ο. ui deum emiat,pacecum fratribus neceíTe eft,habeat.Nam deum falfo amore diligit,qui ícandaligatur in fratre. k«|£rpectabam falutare tuum oomiíne: et mandata tua fecí.Tefüm dominü omnium falutare expectans: ea qua inlege& prophetis mandatafuerantfeci.|«puto; ἀίυιε aníma mea reftunonía rua: et oílerít ea vebementer, Cum fitrenuitate cuftodiz, ualidam dilectionem appo/ fuit. m 4 Ceruauípzecepta tua et teftímonía tua: quía omnee víe mee coz τε ofie.Seruat precepta teftimoniaq, qui uias dei incedit:nec quicdj in actu, dicto uel cogitatu agit:quod díiuinz contemplatíoni habeatur indignum, "Dpiopitquer ozarío mea ít confpectü— Tau. ' tao ooxiíne: fcóm eloquíum ruum oa tníbi(nteL, lectum. Proximam tibi fieri oratiornietn mcam deprecor domihe:uta ce intellectutn xapiens; ν iuuabunt me.Erráui ficut ouis qux perijt: quare feruü tuum: quía mandata tua non fum oblitus. Cantícüm graduum. fc perícula amore do miní poftpofuiffe τε ftarur. etf£onav CXIX píuí falutare tuum oo» Addominum!híne:erlertuamedír : tatío mea eft.Ipfum uidere concupiucram, quem de utero uirginali illis δά» huctemporibus credebam e(Te uenturü. Etut fibi hanc fcientiam de fcripturis diuinis proueniffe monftraret, fequi£: Etlex tua meditatio mea eft. In prophetis enim concupiuerat Chriftum dominum na(ícicturum:dequo lex&propheteloquebantur. t€[Clíuetanümameaet laudabít te:(udícia tua adíuuabunt me. Ab(orpta terrena corruptionis infirmitate,uiuere fe confitetur dco, per ad iutorium iudiciorumcius. v«Γιξιτουί ficutouíe que perierat: requíre feruum tuum: quía mandata rua non furti. oblítue. Fui(fe& iam non effe ouem errabundam dicit: reportari fe paftoris humeris deprecat: utnuncangclis de(ua inuentione gaudia tribuantur. Dominus autem non eft miffus,ni(i ad oues quz perierunt domus ifraele QLuem fupplices deprecamur: utíiudiciorü cius factos τες, mandatorü cuftodes ,teftimoniorumq fcrutatorés effecti: reperta perditaouce, induftría benigni pafioris reítítuta ecclefiaftíco ouili,facris eius humeris reportati, fanctorum angelorum mereamur cófortíjs gloriarizip gloría cum aterno patrc& fpiritufancto in cuncta(ας lafzculorü.Amen. T£antícum graduum. Q.uinde cim graduü pfalmi per quofdà profectus nos ad fum mam perducunt: ut in atríjs domini poíTimus diceres Ecce nunc benedicite dominum: omncs ferui dominis in αιτῆς domus dei eius. Et quia a plarifqs fuper his latiffime difputatum eft: tulum cft parua diccre uelle pro magnis, Píalmus CXIX Ad dominum qui ma. ym ttal iro dn jui W^ Eeb (Cos 41] quu ἐμ di yo yid "d s ps » Romi,12.d pid ud pn . n pfalmum Τὸ vfim cá tríbularer/clamauí: et epaudíuít me. Tresres in uno uerficulo uelociter explicanf: anguftia,preces,exauditio: quía nemo tribu latur, nifi qui uiuerc ín chrifto píe defy derat. Oportet ergo ut nó πος latione, fed cordis humilitate CXIX CXX CXXI φο. 89 fide fua uir íftea fpiritifancto refponfum accepit confo/ lationis, Aitenim: p[Hon cet ín comoríonem pedem tuum. Non patítur remouere ftabilitatem, qua in co(ir/ matuses. qQ['íBieqs oozihícr quíicuftodítte.Deus enim infe manentem peruigili cuftodía ρτοιορίε ac tuetur. C lamem? ad drm, trina: q nos arecta fidci linca exturbare nituntur. o«T&»uíd 'oef tbi: ait dd appo matur tibí ad línaua oo lofam. Ad fe fideliter proclamanté anima, díis interrogare pieta tís affe&u dignatus eít:ut quid ei det,auc 'quid αρροπαξ ad lin guam dolofam. Di7/ €unt mití hoc in loco '*ómutata przpofitio ne: υἱὰ detur tibi aduerfus lingua do; Tofam:dicere uolunt, utquafi ex dei doctri naanima illa atidiat, «eq Saasítte porentío ος: cum carboníb? vrfolatozja.Pro defo Jatorijs carbonibus, be mien ade, à D drimcüm tribularer damaui: δὲ exaudiuit . wáalabásíniquis.A t me.Drie liberd aiam meá a ἰαδῆς iniquis: δα füdeisiquichritum 5--. X linguíádolofa.Qüid dct tibiaut qd αρροπαέ duntfedetiáimmun: ε tíbízad linguá dolofamzSacittz pótétís acutx:cam car Ks ον ην t bonib? delolatorijs.Heü mihí quía incolát?meus pro x talínguaoolor ὃ longatus éhabitáui ο habítantib9cedarsmultá incàla - fa. Ab harcticoriüi do: i fuítaía mea. Cü hísqüi oderütpacéerá padíficus:cü lo | qüebar illís.impuenabát meeratís.. Cantica gráduá. Εμᾶσί oculos meosín montesunde ΟΧΧ ueníét auxilíü mihi. ΑΗ meü a dfio:qui fe; citceelá δὲ terrá. ING det ín cótriótioné pedé tuá: ἡ neq; dormítét quí cuftodit te.Eccé nó dormitabit neq; : dormíet:qui cuftodit iff. Diis cüftodit tc;diis préctio » tua:fup maná dexterá cua. Per dié fol nón uret te:necg ; luna p nocté.Dts cuftodit té ab omní malo:cuftódiac ἆ aiam tuá dns. Diis cuftodiát introítá ταῦ δὲ&xitü ταῦ: eexhocnunc& ufg;ínfzculum.— Cantícü gráduum. c Etatüs fum ín hís qux dicta(unt CXXI ὃ míhí:n dómü dni ibím?. Stántes erant pedes f/ noftri: ín atríjs cuis híerufalem. Hiérufalé quz ϱ«dificat' ut cíuítas: cuitis participatio eius in ídipfum. ? Illucem afcéndeiát tribus:tribus düiiteftimónià ifrael: i ad cófitendü m n o P re cceaon οσα bít περ oozmtet: quí cuítodir Ὁ, Sine.ulla autem intermi(fione a deo cuftodiítur: qui eum fpiritualii ος’ lorum intétione per^ fpexerit δ. 4Γ ον mírmnue cuftodít te. Ipfe quicclum fecit& ter ram: quía díj quiea non fecerüit, pereunt ex ea. τά DPominug pzotectío rua: ΠΡ mae num oertere tue..Ille te protegit, ne opus tuum dextri ,íd eft, bonum, pars impe diat inimica. v d[^f»er oíein fol non v2et tc: neos luna per noctem. Tufius riecin profperis eleuari po/ teft: nec in-triftibus deífci. CQ:uod in die & nocte,hoc& in fole fignificatur& luna.: Ε(LDomnínuecufto/ dít te ab omní malo. Abomnibus infidiis inimici. y«ἄιζι ftodíar anímam tuam oormínus. Ne ei pars dominetur potefta:; tisaduer(e.^"^ 4 in hebrzo ἀρκθυθίνοις haber.Defolatorépu; tó& in Efaiaeffe carbonem, σαὶ ad fabía eius defer£: ut purgetuitia quz loquendo fiueoptima quad; tacendo contraxerat. Et híc[τα carbonem fimilem deprecatur: utdeturei carbo dealtarió dei, qui in efus lábfjs,pecca/ torum folitudinem facíat:id eft,a uitijs eum prarftet alíe num, fq lDeumíbíq íncolatue meue pzolongaruse eft, Cui? couerfatio in coelis eft, peregrínat in hoc corpore: & hac peregrinatio longa οἱ uidet: quia qd? fufcepit pet * fpem, non cótemplat ín fpecíe.Ideoq quafi trítíc inte£ paleas gemensait: 4 IDabirauí cá babítantíbue cedar. Cedar,tenebrz interpretan£.Habitat etgo ifte cum habí tantíbus tenebras,(ed non obícura£ a tenebrís:ficut lux ᾿ fucetin tenebris, tenebrz eam non cóprehenderunt. b4L2»»ulri incola fuít aia mea. Defyderabam eim diffolui & effe cü chrifto.(εΓιζ Ρίο d oderüt pac£ierá pacíficus, Implens illud Apoftoli:Si poffibile eft,cum omnib? ho^ miníb? pace habentes. Eft ergo cüiodientib? pac£ pacifi €us:idcirco ut eis pace liberius predicaret, k&Li£t clo quebar illío/mpugnabant me gratío.Tlleannunciabat pa» €em:fed pacis inimici non folii eam nó recipiebant uerü €tiam ipfum pradicatoré pacis,fuis nequitíjs impugna» bant.{[ιζαππςῦ graduti.Ifte p(alm? fecundáaífcéfione €ótinet:cuíus titulus e(t: Canticü graduum. Plures em *funtügnificates(ut iam in prímo eorü audiftis) afcéfum mofirü:qui fit in cordead deuma cóualle plorationis,id d eft ab humilitate cótribulationis, Pfal. CXX : t£uauí oculos meos ad montee.Spirituales utiqy oculos extuli ad excelía librorü, pphetarü fcili» 'cetaclegis. n 4[ Ciide veníet αὐ χη mtbí. Vnde dim auxiliatoreomniü uenire fufpicio. Ὁ 4Γ υπ πιεῖ a oíto ἆ fccit celi etterrá. Ab ipfo auxilíü praftolor: pet quem pater cocum cerramqy locauit. Hiriciam pré :: 54 2omin? cuftodíat fntroítüm tütim, Per quém íngréffus es ad cognofcen/ dum patrem. ἃ[£rexítum ruum ex boc nunc et víqs ín feculum. Vt cum a corpore recefferis,(ua cuftodia pro^ tegarís:ne in chaos illud przcipiteris ubi diuesconfpí/ citur ardens: fed in finu Abrahz cum Lagaro fempiter» p«6$ narequieperfruaris.— b[C antícum graduum.Jfte pfalmüs tertius eft afcenfionis gradus, uocem homínís continens:cuius conuerfatio habeturincólis,^^: | t£tatue(um(n bíe que οι Pfalmus- CXXI funt míbí.Dicta mihi fuerant per legem,& pro; phetas, atcp apoftolos. Sed δὲ ego dico ca qua per fpéeculum concemplaueram:& nunc facie ad faciem uídeo.Et que nam inquis? oq 3n oomum voríní ámbulabímus. Id eft, in cceleftem hierufalem: ut cíues efficiamur fanctorum& domeftici dei. €([Sranteecrant pedee noftríiín atrije ruío bíerufalem. Firmi ín amplitudine eius. Sed ne iftam terrenam pu/ tares,audi quidfubiecit: ff iloierufalem que edificatur vt cíuítas. Adhuc, inquit, non eftexpletum zdificium: ciuitatis huius:fed quotidie zdificat de lapidibus uiuis fuper fundamentum apoftolorum&propherarumab—— Τρίο fummo angulari lapide Chrifto lefu:(icut ait ἄρον Epb.2.d fiolus. 6«[£utue partícípatío eíue ín ídipfum.In uno ecclefie corporeper Chriftum. b—«[3llucentm afcen derunt tríbue! tríbue oomíni. Non peccato obnoxiz, fed. tribus dominí:qua cognofcentes dominum, fequi non diftulerunt:quod ad gentes eft referendum.^ («Γ΄ eftimoníum í(rael. Vceeum coódemnet:quia ílleeum. in multis oftenfum miraculis non cognouit. Tribus vo. gentium ftatím cognítum receperunt. Síc& regina Aur ftri ucl Niniuitz, in huius teftimonfj iudicio furgent;&.Luct. rid cendemnabunt eum, Adconfitendum Manb.t9.d in euágelio. c 4[δε) £omr:en.Woíicronymi: E a«2adconftencá nomínttuo ofie.Confitent efi:quia ín noietuo omne genu fle&etur coeleftiü.terrefiriti, X infer norum:& quía tu düelefu chrifte in gloria es dei patris. δεν illíc federunt fcdeo ín(üdicio. Sedes dei,apoftoli funt:fuper quos diis requiefcit, Ha feces(edebüt fuper fcdes duodecim,iadi cantes duodecím trí; bus iír?': ficut ípfcait des fup oomá oauíd. Sup ecclefiam chrifti gubernàtcs atcp mo/ nétes eam praceptio/ nibusfuis. οπλο, gare qoe ad pacéfunt.|... Jbierufalé.Interrogate αὶ qua ad pacem perti/ neant ciuitatís hui?, δὲ(cquimini eam: ut er. dilectioné pacis, ucü cófequamíni .strerna beatitudinis. e q[£rabundantia oí; Aigentibue re. οἱ re/ Πέις caducis, deum fup oinia diligit: ipfe abundantia bonorü cotleftiü perfruitur. 4 fq.:fíat par ín vírru; ποῖ, Dis Chriftus e(t pax nfa: qui nos in uno uinculo chari taris αΠΠγιπρίε: cuius uirtus fi conualeícat jn nobis,& ipfe ἅφρ pectorib?noftris illa bitur. g4f€tabun; dantía ín turrib" tute. n his abundantíam bonorü cocleftíü fieri sppheta depofcit: quí fupereminétes merito,tandp turres fortiffima hanc ciui/ tate, Xuircace muniunt, pcerítate decorant, b«T[2o pter fratrea meoe prínoe meos:loquebar pacé be te. Ve fcilicet& ip(i ad cófíummatione hui? adificij fe perfectos exbibeant. f4['[v:opter oomá ofií ocí mcí:quefiní bona fibí.Pradicando pace proximts fratrib?,qui efficit eos οἱ uitaté regis aterní,cui hzc bona quafiuit: ut ab urniuer/ fate cíuitatis,in unam eíus tranfiret habitationem, qui 108.17.d ait:Pater,rogo ut ubiego fum,& ill;(incmecum. Ego in illis,& tu in me:ucuideant gloriam meam:quía dilexifti meanteconftitutioné mundi, k«[€antícum graduum, Itepfalmus quartü cantícorü graduum pandit afcenz fum: in quo uir ille fidelis qui dudum ad montes fuftol lebatoculos, nunc proficiens íam in afcen(u: ad ipfum €atlorii habitatoré eos erigit dicens. Pfalmus CXXII ἐδ teleuauíoculog meos: ἆ babítas ín«cle. No, tandü q per fingulos pfalmos,quidà graduü funt profectus.QL ui ín primo dixerat: Ad do Á minum cum tribularer clamaui:& in fecüdo oculos ad montes fe eleuaffc narrauerat: latatus quo fuerat: quia(ibi ingreffusin domo dci faerat repromif, fus: nuncad maius profecit, ut ad ipfum deum oculos leuet. Ω αἱ habitas i» coelo. Afcendens,quo leuaturus etatoculos,nifi illuc ᾗ tendebat, afcendere defyderabate m€f€ cce ficut oculi feruozü/ ín manibue oomiínozá fuozüs et ficut oculí ancille(1 manibue oomíne fue: fic oculi noftrí θά pominü ocum noftrum quoadufas mífereatur noftrí. Et ferui fumus, δὲ ancilla fumus: ille dominus δὲ domina c(t. Attendat charítas ueftra.Non mirum fi ferui fumus, & ille dominus eft:fed mirum(i ancilla(mus,& ille do mina eft, Sed neq; hoc mirum,quia ancillz(ümus:eccle (ia cnim fumus.Necillud miri, quia& ipfc domina eft; ad cófiténdá nomini dfii.Quid illic fcderát fedes ín iu^ ς dicio: fedes fapér ἀοπιῶ Dauid. Rogáte qux ad χὰ *(ant hierufalé:& abundanriá diseno té. Fíat P $ uirtute tua:& abundanti ín turribus tuis.Própter frai.tres meos δὲ proxímos imeos:loquebar pacé dete. Pró "s pter domü diii dei noftríquadiui bona tibí, Cantícüm graduum. D teleuáui oculos meos:quí habitas ín coclis. m Ec? ficut oculí feruotü: ín maníb? driorü fuorü. Sícuc oculi ancillz ín maníb? domina fux:íta oculí noftri ad n diim deum noftrü.doncc miferea£ noftri.Miferére no (1! die mifcrere noftrítquía multü repleti fum? defpe e Ctionc.Quiá multü repleta é aníma noftra:opprobriü e abundantib9& defpcctio fuperbis, Canticü στὰ Δα, Ifi quid diis erat ín nobis, dicat r nuncifi£nifi quid dfis erat ín nobis. Cü exur^ geréthomínes ín nos:forte uiuos deglutiffent « nos.Cum íraícéret furor eorü in nos:forfitan aqua ab/ iforbuiffet nos. Torrénté pertráfiuit aía noftra: forfitán pertranfiffet animanoftra aquáiíntolerabilé.Bndictüs ; diisquí nó deditnos:in captioné dentib? eorü. Animd noftra ficut pafTer erepta eft: de laqueo uenantíum.. quía uirtus& fapientia dei eft. Aud ergo Apofiolum di centem: Nos autem pradícamus chriíium crucifixum: iudzis quidem fcandalum, gentibus autem ftultitiam; ipfis Yo uocatis iudaís δὲ gracís,chrifium dei uirtutem, δὲ dei fapientiam. Cum multis perfecutionumi generi, bus fubijcimur:opor ' tet nos femper in dei auxílio: oculorü in» tentioném fine ullo uitio continere defi, xam, quoadufqino, bis mifericordià lar; giatur. n«f ZE»ífere re noftrí oomíne mffe, tere noftrí:quía mulrá repletí(amus contems ptu. Id eft, defpectio, ne: quia(anc defpi, ciun£ a malís homi, nibus. o{2 5» tumeqp repleta eft aní/ ma noftra: ορριοδεᾷ abundaztibue« ocfpe ctio fuperbía.Non tif in diuitíjs dicit, fed eos qui abundantin malicía, illi defpiciüt pauperes chrifti. Di, uites defpíciunt pau, peres:& fuperbi de; fpiciunt humiles:& ipfi dicunt multaop probria cótra fanctà ecdefiam.—. ἢ p E anríci graduái, fte pfalmus quintus afcé(ionis eft gradus: edocés uirum illum fidelem profi ui per eleuationem fpi» ritualium oculorum xin CXXII CXXIII Laqueus G ad celorü habitatorem, euincens omnes diabolíceim,: ὁ" miffionis infidias,ta exorditur dicens. Píal. CXXIII 3fiquia οῆο erat ín nobíe:oícat nunc ífrael. Bi in nobis diis habitat,fi eum fancta métis con; templatione fufpicimus. r[ IHí(i qz ofiecrat in obíe:cü exürgerent bomínee ín noe:(ΟΠ vito oegluriffenr nos. Non carnes noftras deuorare co^ nati funt impíj: fed animas p inftigationé(celerü deglu/ tire: fed erepti fumus ab his per eum quierat in nobis. Cuiob hoc gratie referéda funt: quía gratía cius faluati fumus, θε irafceret animue eozum adueríüe noe: fozfitan vtaqua abfo:buiffent nos, Commotiones malarüs métium,qui fanctos dei abforbere querunt, aquis com parantur:fed habitante in(anctis domino, deoríum de» fluunt& decurrunt. t(| Z o:rentem pertraufivít antra noftra.Melius in hebrzo habet: Torrens pertranfiuit fu»...' peranimá noftram: φ fcilicet multi tentationü turbines fuper animam eius tranfierüt: nec potuerüt cam necare, iufto dicéte:Nifi quia diis eratin nobis, dicat nuncifrael. Υ Q[ fo:fitan pertranfiffet aníma noftra aquá íntolerabilé. erbum&rvzoserop apud gracos, ambiguum eft:& poteft fonare,qd"(ubfiftat,& qd intolerabile fit: hoc eft, qd' nemo ferre queat.Pro quo δὲ Aquila& Symmachus δὲ Theodotio,& omnes interpretes pari uoce cófentiunt: fuperbas aquas δὲ arrogantes ,p&vvzcésoTop tranfferétes« E«Dbenediciue oominue quí non ocdír noo ín captüram bentibue eozü. Horum torrentium dentes, numerofitas eft uitiorum:a quibus ne capiamur,gratía dei cruimure Y ΕΓ Zinima noftra ficut paffcr erepta eft: oe laqueo veran tium. Tendunt robis laquei in cócupífcétíjs, ac diuerfis diabolica aftutia dolis:fed cótrito fatana fub pedib? no ftris, ficut paffer a capiéte cuolam? ab illisSic em fequiés Laqueus Mul ᾿ς AQ Laqucue cótrítue eft:er nos líberati(umus. Si em dis "m habitet in nobis: ipfe(ut dixim?) hos difrüpet laqueos, "lie nenosimpediant. b«[ ZMdíutoziü noftr ín noie ofí:d fe; me. eit eclum z terrà. Hoc eít nomé qd' eft fuper omne nome. à Lus Huius nominis adiutorio,mortis uincuntur laquei,i in " illo mine M Wu c(L£antícá graduü. a m:"; T di iepfalm?/extusha ὃ Laquéus cótrítus eft:& nos liberati famus. Adiutbri Νὰ m dpi gr noftrü in noie ἀπί: qui fecit coelum δὲ terram. MR] uum:quti uoce ε din gplirz nos hora,^ Cantícim graduum.^ CXXIIII ": W relictis fecularib?'» P Vicofidunt in drio ficüt mons fion: nó cómo caulis,in deu tmom^/ T»:-:;"; " nemeofidenuamha,* a. Ucbítur ία&ternü qui habitát ín hícrufalé. Sui ο diens I ς Montés in círcuítu ei?:& diis ín circuitü ppli fuí: ex hoc yn^w. σώπα,"nunc&ufg ín(cul. Quid non relinquet dns uireatn aii| duntínoo. i pétorü fup forté iuftorü:ut no éxtédant íufti ad iniqui v mmo ficat ι tate man? fuas. ΒΠίας dfüe:bónis& rctís corde. Dedi lé nócó ,,nantesauté ín oblíeationes adducet dris c Operátib? td moucbirur in gern. 5 íniquítatézpáx fup([ταο]. Cantici gráduü, CX XV dut Sion, ecclefia: mons 5 Néu£rtédo düscaptiuitaté fi facti fam? fici Wu Dakie auiuxta Danielé, ἢ Y couertédo dris captiuítaté fion:facti fum? ficüt ii Chriftus diis. Ergo v Κὶ cofolaciTuncréplet edis os noftrü:& lín ἢ ui i ta!lpem:, 4 d Enn CUm Ot em ο BM. gua noftra exultatione. T unc dícént ínter gentes: ἀδὺ inperpetuum: ααία t magnificauit dris facere cü cís.Magnificluit dis facere τ one Run ν nobifcü:facti fum? lecantes. Conuérte die captíuitaté: ἫΝ eq Quibabiatínbíe κ} noftra:fícüttorrés ín auftro. Qüi f«minátin lachrymis: tris rufalem.In ipfaeccle/— ín exulratione metét.Euntes ibant& flebant: mittétés dii fia matre noftra,qua:- DS ONPNVCOREN, e furumefulibera.— femina fua. Veniétes auté ueniét ci exultatióc:portan d p f«2»onteeíndra^;tesmanípulosfuos.—Cantícü gráduum Salomonis. μαι} EE Nucu&Cufodien|. lfi dns zdificuerit domu:inuanüà CXXVI "m&orü,angelorü, pro: T- E EERC πας ἣν iia paetarü, apforumq, E laborauerüt quí zdiíficant eam.Nifi dris cuftó 5 uz in modü,pcerita AA ac a i::: e ασια rena 1 díerítciuitatéfruftra üieilat qui cuftodit cam. Nain nentcunctis in[απ Vanum eft iint tae 6«Γξεοῆοίη Znpfalmum^ CXXHH CXXV CXXVI fo. 9o Velos noftrü,uel linguarepletur:quia nó fufficit tantas- G explicarelaudes p gratia quafaluamur. e«[ 4 uncoí, ceiit ínter gentee:imagníficauit oíie facere cíi illie, Siem re, lictis tranfitorés, pem collocemus in fempiternis: tunc dicitur quia magnos nos fecit dis captiuitate depulía:&. ficat quondam gétes tímore territa de(ται ᾿ elitico populo loque bantur dicentes:Síc/ Iofue,2.b cauit deus aquas ima: τὶς€ tordanis ad in/ greffum filiorü ífrael, . 1n hoc ergo gaudio. cófiremur. tél€9uí3 maenificauít ofta face renobifcü:facti fumus letantce.Seruiebam?: pri? Pharaoni, id eft, extermínatoriín du^ τίς operib?:nuncau;temíeruim? regí οσο) leti: cui? iugü fuaué, eft,&onusleue, v ΕΓ C onuerte Ὀῆς ca ptíuítaré noftrá, Con. munem fe captiuita/ . tem haberecumi reli; quo populo, ,ppheta fatetur: quía cópati£ unum membrü caté. ris mébrís, x«[ O^. cut to?rerie(ή auftro,. Sicut ehím flanteau; ftro,foluun£ glacies: δὲ impletis torrétib9, omnís horror cü im; petu fuo defluit:(ic flante fpiritufancto, foluunt peccata no^ ftra: fcilicet ut accep ta remiffione,fíat no» 9 τω populí fuízeg boc nunc« vfqp ín feculum. Sicut ipfe "m i, MFanbsulti. polliceri dignatus eft, dicens: Ecceego uobifcü fum ufq τη iq ΠΩ ΙΙ” incófummationéfzculi, b«f€uía nó relínquet offe vir «am peccato? fuper fozteim íuftozü. Pro uirga in hebrao, fceptrü habet.Hoc eft ergo qd? petimus: ne nos inducas in tentatione quà fufferre nó poffimus.(«γε exten dant tuftí ad íníquítaré manue fuae. Vt nó cogítent: quid mihi prodeft ϱ iuftus fum, fifemper perfequantur me iniqui«Vtnon extendant hoc eft,ut fuftineant malos;& non faciant mala.& 4Γ 3Penefac οὓς boníe 2 rectía cozde, Ccui uel boni(unt in opere,ucl recti habentur in fide. |«Γ£eclínantee autem ín oblígatíonee/adducet Ὀῆσ. Pro obligationibus, Aquíla interpretatus eft: Sym Tnachus quintazditio.— im£umopceram tíbue iniquítaté. Hí qui a praceptis dei declinant, addu cuntur cum hís qui deum ignorant: ut fimili(επτεπτία feriantur. n 4["far(uper ifrael, Chri(tus diis eft pax no a: quí auferens maceriam inímicitíz de medio iudao rum ac gentíü:fecit utra unum,qd eratante diuifum., 0€£antíci cradu(i.I(te píalmus feptimus graduü,pro; fcrt cantici uel afcenfum:in quo fidelis anima aduerfus criminum captíuitate in dim exultat€ dicír.|. CX XV. DM Beouereado οῆο captíuitaté fion. Perfuaferat em . uniueríum mundum uetus captiuítas uitiorum: fed lucefcéte nobis fole iuftici effugata eft. Sic& ecclefia quz fpecialicer fion nuncupat, apparuit. 0 4|-Factí(mua ficut confolatí.Pro cófoiati, omnes pari; ter adítioncs(omniantes tranftulerunt, Ec pulchre fom; niantes, Nondum eft em plena laticia,ín captiuitate re/ liquis conftitutis. rq Z-uncrepletü eff gaudío oe noftrá; ttlingua noftra ecultatione, À fpirícuali& infinita leticia, bis illud quod fcri ptum eft:Sicut glacies in fereno, foluuntur peccata tua, y« Qui(emíinanr ín lacbzymío: ín gaudío merent: euriteg. ibant et ficbanti míttentee femína fua. Sancti igitur dei fe/minaucruntin lachrymis confeffionís:& in diuerfis cru. ciatibus,in gentibus uerbum dei:euntes δὲ flentes fuper duríciam cordis eorum: quod in futuro cum manipu/ lorum fructibus portabunt, dicerite ad eos diio: Amen Iot.r6.d. dico uobis: quía flebitís uos,& lamentabitis: mundus autem gaudcbit fed trifticia ueftrain gaudium conuer tetur.Igitur δὲ nos in tribulatione clamantes: eleuemus mentis oculos ad auxiliatore deum,uteruat nos a feuis. dentibus inuidorum: auferat.a nobis fceptrum domí^ nationis iniqua: ut folita miferatione largita, dum a ca/ ptíuitate uítiorü abfoluimur: cleftis hierufalem edi/ ficio,tandj uiuí lapides connectramur. ἐμ se Canticum graduum falomonís. Ideo pfalmus(ο Θα»: lomonis titulo prenotatur:utípfefabricatortempli,do^ ceatíe non ualere edificationem eíus confummare fine. domini auxilio. Píalmus CXXVI: ἱ 3fi vomínus ediíficauerít oomum: ínmanurmt la^ bozatit quí edífícant cam, Nos(amus fecundü Apoftolum, dei templum: qui nifi per domi/ 2,Cort,6,d ' ΑΝ num noftrum Iefum Chriftum edificemur fuper fundaméta apoftolorum δὲ prophetarum, inanís erit philofophorum δὲ reliquorum fzcularium doctoz rum xdiíficatio. bé[ Hifi oomínue cuftodíertr cíuttatems fnuanur labozauerunt quí cuftodiunt eam. Fídelis anima, ciuitas accipitur ατεγηί regis: qua ciuibus bonis, íd eft, honeftis moribus frequentatur: quam nullius poteft tueri cuftodia, ni(i illius quí non dormítans protegit ifrael,; : Vanurm efi E uw C-£ommcenieronymi-..... aq aná eft vobío aute lucé furgere. Cui ante luce fur/ it,nocturnas tenebras palpat.Sic& qui relicto eed umine ad fuperi? dictum dogma tranfierit, in tenebrís cómora£:nec poteft dominica refurrectionis perfrui cla ritate, bé[&urgítepoftds federítío/quf manducatía pae polocío. CLuiin μα miliatione quiefcitis, elcuamini:os qui ín peccatis uel natof effe ucl uiuere memini/ ftis:& ad dcü tranfire defyderatis. Vel qui manducatís pancm doloris. Pre dolore, Theodotio& quinta aditio ídolainterpre, tati funt:Sexta uero, errorem,Senfusitag: i íuxta fimplicé intel/& ligentiam ifte eft: Si/ hecaufa diluculo ad templum curritis:& deüadorare uos cre; ditís: qui idola pari/ ter adoratis;€ im; inundo ucfcimini pa nc. ἐξ ocderít vílectío fuío fomnum. Quafi aliquis inter/ ΡΜ hoc fit factum: εἰ dicitur: Cum dederit dilectis fuis fomnü. Dilecti, fancti funt: qui poft fomnü prafentis ui, te, hic dormitare αἱ» dentur,ut ín refurre/ étioncad uita terná mereant peruenire.. o€«cce beredítao ofií filij tnerceo fruc? wentrío. Cüfanctiab—— hocfzculo accepto quietis fomno difcefferint, tunc fient hazreditas drií:quia iam nó fubiacet tentatíóonib9, Sed& ipfe domin? natus ex uirgine factus eft fructus uentris, Cuius affumpta humanitas, hanc accepít mercede: ut Έτος uocatz in filijs(int hereditas ei?. Dedit eis, inquit, poteftatem filios dei fieri qui credunt in nomine eius. . e«LO cut fagítte ín manu potétíe:íta filij epcuffozd. Excuf fos,expeditos,& accinctos ad prelium uocat: qd? uerbüi & in E(drzlibris,(eptuaginta interpretes tranftulerunt, ΓεγΏβροτιο vír d impleutt oefyderít(uá ey ο. Pro αεί; derio in hebrzo,pharetram habet, Vt quía fagittas prz/ miferat in cóparatione fanctorü, confequenter pharetra fagittis inferatexplendam, 64 ton cofüudef cü loquef fntmicíe füta ín pozta.Porta, ianua(iueoftium: ipfe é qui € 9» To5.10.b ait:Ego fum oftium:per της ἢ quis introicritfaluabitur. Ergo qui dc filijs excufforü fixus in chrifto eft,nó cofun d«tur in dic iudicij: ci exprobrauerit inimicis legis det inobedientiam,& perueríitaté uel omne malicia ipforü. b4T€antícá graduum. Ifte pfalmus in nono afcen(ionis gradu ucl cantíco, timore dile&ionemq do; minicaminfinuat,dicens, Ρα]. CXXVII (Εαπί omnes d tíment ofim:quí ambulant ín νῆσ P cíus.Q ui cütimoreiungetes fe dei dile&tioni, exercent in hís quz ppheta, apoftoli, euangelifta prz/ dicauerunt. k&[ Zabo:ce fructuum ruozü manducabíe: beatue coetbenetíbí erít. Labores frucruü ἀπὲ, ο homo exercetur ín mundo:ut ad aternitatís fructü poffit acce; derc.Nam laboriofe per has dei uias incedítur,ficut ipfe aít:Arta& erumnofa uia eft que ducitad uitam.Sed hic labor«ternis fructibus adimple£, cum homo paneíllo «xlefii locapletat, Hoc enim defyderío& ille compun, ? Van eftuobís ánte lucé furgere:furgité ροζ fedeti-: c tis qui manducatís pané doloris. Cüm dederit dilectis v fuis fomnü:ecct haredítas diii filij merces fructus πεῖν e trís.Sicüt fagitta ín manu potétis: íta filij excufIorum, Beátusuir qui impleuit defyderium fuum ex ipfis:nón. confundetur cum loquetur inítnícis fuis ín porta. à Canticüm graduum. Eati ómnes qui tíment dritn:qui ambulant ín uijs eíus. Laborés fructuum tuorum man: 1 ducabis:beatus es δὲ bene tibi erit. Vxór tua ficut(εἰς m abundansiín laterib? domus τα ΕἸ tui ficit nouellac v oliuarü:ín circuitu menfa tuac. Eccé ficbenedicetur ho^ ο mo:quí timet drim, Benedicát tibi dominus ex fion:& p uideàs bona híerufalem omnibus diebus uita tuz. Ἐς. 1 uideás filios filiorum tuorum:pacém fuper ifrael. e( Y. Cantiümgraduum. τυ, Eptexpugnauerunt mea íuuentute mea: dicát A— nuncifrael.Szpe expugnauerüt me aíuuentute r mea:etern nó potuerüt mihi.Suprá dorfum meá fabri ; cauerüt pétores:prolongauerüt iniquitate fuá. Drs íü » ftus cócidet ceruices p&torü: cónfundan£& couertant 4 retrorfum omes qui oderüt fion.Fíant ficüt fcenü tecto. e rum:qd' príufcj eucllatur,exaruit. De quó nó impleuit gcbatur qui dicebat: Beatus qui manducatierit panem Luc, in regno dei. 1&T Clkoztua ficut νί abundans; ín laterf/ bue oomus tug. Vxor iuxta Salomoné, fapientía accipit; quz in animx emundata domo tand fpeciofa uitis ad; Prouerza ductajnlateribus operü noftrorü extendi, m fílj tuí ficut nouelle olíga/ rum; ín círcuítu menfe tug. A&usbonorüin circuitu doctrinz.coe leftis affiftentes, cum pinguedine pacis, 8 obumbratione uírtü tis. n€[€cceficbene dícetur borrio: d tünet oomínü. His αὐ[ον cupletatur diuítijs,. o«[ 3Penedícat te po» mínue ex Ποπ. τη ecdefiaregnat.—; p«€t vídcaequebo na funt bícrufalem om níbue oíebue víte tug, In illa coeleftí matrez CXXVII fuimus pfalmíis: ind uitz perpetuae bona uifurifuntfancti,| 2«Τ€t vídeae fil(og líozum tuo?urm. Re; tributíonem captan/ tes operum bonorii, r« face fuper(παει. Pax noftra,lefus chri ftus iugiter fup meni tem fe uidentem afpi ciat. eG[p£anrícum graduum. I(tepíal/ mus decimum nobif profert uel canticum uel afcenfum, qui ex uoce prophctica in choans, docet incef/ fanter refiftere nequitijs impugnatib?,ne nos expugnét, £pc cxpugnauerüt mea íauenrure mea. D'icitfeímpugnariab initio atatís fua uir ifte:fed a quibus impugnet filet: ut intelligatur uia pugnaa diabolo mittit.Poteris ucl depro» bationelob, ucl ex traditione Chrifti a luda facilius hoc aduertere, v«[ Z»ícat nuuc(fracl;fepe expugnauer(itmea füuentute mea:ctením non potuerunt míbi. Ergo qui ifracl eft ille poteft dicere: quía impugnatur omnibus dicbus uitz fuz, Sed nó ei praualet hzc pugna: quia dominus pugnatproeo. Καὶ«[Gupza vo:fum meum fabzicauerüg peccatozee:pzolongauerüt íníquítaté fibi.Tugiter ad deum currentí,& ad ampliora tendenti fabricantura tergo ne quitiarum machina: quía in afpectu exponi non pof» funt.Sed cum ad effectum non perueniunt,fibíjpfipro/ longant: ob id inuidendo,peccatum ultionemqdíui/ nam in fe prouocant. Sequiturenim; y ΕΓ£»omínus fuftue concidet ceruícca peccatozum.Pro ceruicibus in πε’ brazo habet,uincula uel catenas:ut(it fen(us: ΠῚ qui me fais infidijs hincinde uallauerant, etiam uinctum reno bant:fed auxiliante domino, omnes nexus foluti funt.. 5€ Confundantur et conuertantur retrozfum omueáq oderunt fion. Ecclefiam, quz eft corpus Chrifti: cuius nosmembrafumus. 3[-fíantficur fenum edíficioztis quod pzíufgs euellatur;arefcít. Non hac de zdificijs in pe^ tra locatis dicuntur, fed de his quz quafi citius ruitura fuper arenam ponuntur:quod ad opera carnis refpicit ín quibus non modo nullum granum bonitatis inueni tur:uerumetíam anted ad incrementi aliquod ueniant exiccantur, b 4Γ»equononímpleuit manum fuam quí ΙΒΕΙΕΓ. Ὁ. αἱ retributione dignam operis fui mercedénó recepit, CXXVIII manum de quain alíjs expo. x M kalt sri iem μπα ΠΡ μία ἐῶν aman grade η i qu feque Ἱ μή mud fms| alot D fundi ἡ aln zi api μία ürqie CXXVIIH..: Ἢ’ ἄπ Patr gs yet d μή ATE Jie yat rd εἰ jp? με ps yi aiu pfalmum recepit. 9 4ΓἼΠες finum(ui quí manípulos collíget.Q.ui er con(cientiz puritate:&(i minus habet, uoluntate tri ομαδας idee adeotandq(imultü dediífet, ma; . nipulosrefert:(icut uidua de duobus miriutís. ὃ 4Γ€t ... Bon oíterüt d pzeteribanrbüdictio ofi fuper vos. Non eos büdixerüt(anctí dei: qui ,pnihilo haben; teshunc mundü,per tranfierütad cocleftia &aterna, cq[ Pene, diximus vobíe(n noie ofií. Vtrelictis infru/ étuofis arídifqp operi bus ea feratis,qua& meflorti manü: δὲ col ες ligentium manipu/ los,repleant(inum. oq£antícá gradu. l(tepfalmus undeci; mum nobis afcenfio: his gradum pandit, *. Kcanticü: qui fidelis anímz conati ad al; tioratendenté profe/ rens: dum fe in pro; fundo qua(íi immer, . fum querítur,nos ad intelligenda cceleftía ;. prouocat dicens. (almus CXXIX € pzofun; ἀίο clama, Β uíadteoo iníne: οὓς eraudí ozatíoné me3, De ,pfundis clamat, quifcicalticudine di; uitíarü fapientia ἀεί: qui perfecutiones pa titur: qui eum miferi cordi fufpirio depre; catur. fQ[-fiantau; ree tue ínrendenteo: ít. ozatíoné ἐγ tuí. NO homínibus,ii his nó inceffi ne » maná[πᾶ qui. metet: finüm fuit quí manipulos colli. ὁ get. Et nó dixérüt qui prateribant bridictio dni fuper s uos: bridiximüs uobis ínnoie dni.| Cantícü eráduá, e Eprófundisdamauiadtedie:. CX XIX f dne exaudí uocé mea, Fíant aurés tux ínten-: 6 dentes:ín uocé deprecationismez.Sí iniqüita Ὁ tes obferuauerís dfe: de quís fuftinebit. Quid apud. i te propicíatío eft:& própter legé tuam fuftínui te drie. k Suftinüitaniíma mea in uerbo cí9:f; perauit aníma mea ! ín dio. A cuftodía matutina uf. φ ad nocté:[peret{πῇ m » ín drio.Quià apud drim mifcd'ia:& cópiofa apud eum e redéptío.Et ipfe redimét ifrael:ex omnib? iniquiratib? P- eius.. Cantíümgraduum.. ΟΧΧΧ. 3 O míné non eftexaltatü cor meurm:néq; elací $ funt oculí meí. Neq; ámbulaui ín magnis: ε neqp ín mírabilib? fuper me. si nó humiliter fentiebà: » fed exaltauí animá πποᾶ, Sicüt ablactatus eft füper ma r ttem fuá:íta retributio ín αἴα mea.Spéret ifrael ín dio:: rexhocnunc& ufq; ἐπ Προ],— Cantícü eráduum. Σπ Eménto diie Dauid:& ois πιᾶα. CXXXI b fuetudinís cíus.Sicüt iurauit ἀποιαοτᾶ uouit c deo Iacob. Sí íntróiero ín tabernaculü dom? mez:fi afcédero ín lectum frati mei.Si dedero[ου oculís meís:& palpebrís meis dormítatíoné. Et requié téporib? meís donec inueníam locü diio: tabernaculà « dco Iacob.Ecct audiuim? cá in Ephrata:inuéním? eam CXXX CXXXI δὲ caduca, e«[fieq ambulauí libue rufo fuper me. Ὁ πὰ magn So. tiebam iii(culo: fed animam meam exal, tauiincclo. yep oí ΟΣ quí abláctatue eft à t'ratre fuá: ít3 retrí^ bues ín aníms ricatti Nihil in fé puerile(en tit: quia cibum lactis excédes, ad perfe&ü péruenit uirum: illo nunc pané qui de cae lisaduenit;ali exorat, κα Opercti(rlín oo, Amino: ex boc nunc ef víqs ín feculü, Docet ut nullo fine tempo ris, fpes noftra clau dàátur: περ fpem prae fentis uit, bonà fu» turi(«cult capiam, Y€[(£anticü graduü. Ifte pfalmus habetur in canticis tredecim? graduü: quípaícen fionem profectuum, de adueétu filij dei ex uoce prophetica nos edocetdicéens,|— Pílmus CXXXI €mento ooriine oatiíd. Fili? om; nipotenus dei,affum prurus carnem pro redemptione populí, Dauid feuoluitnun cupari:ei? fcilicet noz míne uocítatus: de 9I 1imagiíaiegqs ít imírabt) àmirabilià uidebancur Ο bi méopprimerét, té[ Cf nó burniliter fentíebam:fed cxaltab antiná mesm. Humilis quidem eft corde, fed excelfus e(t(en(u. Humiliter feri; hic carnalem aarem $ppheta poftulacfcies deum incorporeum effe: fed uirtute qua fuos exaudire dignatur,expofcit. g[€( íníquítates obferuauería ofiez - efie qüfo(uftinebít.Si em tran(grediens leges tuas generis , humanifragilitas ultione tua protinus fería£, quis eua" .derepoteritt b 4 uía apud repzopícíatío eft, Tu enim nos recociliabis patri per cruce.(4[ tpzoprerlegétuá Romac fuftínuí teofie. Lex fpíritualis eft,& cotinens uerba uitae: , quáfuftinere debemus, ne peccantes ín cam per legem . dijudicemur. Κά[ Cuftinuit anímg mea oíim zc. 2] cufto: *, díamarutína vfas ad nocté. Ab illa matutjna hora qua in ; uineam domínici cft locatus, fpem füà in illam defixít. horam:qua denaríü mercedis accipiat. A uigilia matu , tina[4 peret íírael ín ofim. Ab eo ο εἰ lume ueritatis illuxit,indeticiéter coeleftia cotemple£. m€[€uía apud vim miferíco:día. Cum pro nobis homo fierí dignatus τρεῖς κα. n(pétcopíofa apud ocum eft redemptto. Cum non auro neq argento, fed preciofo nos fanguineredemit. ο€.£típferedímet(fracl ex omnibua íniquítatíbue coz, Ipfe enim fili? introeunte plenitudine gentium, reliqui ἢ » itae remiffa iniquitate faluabit. p«C antícá gradu, Iftepfalmus duodecimus in hac afcen(ione, uel cantici, . Welgradus habet: qui nos ex perfona jpphetz humilita tem quà chriírus in carne geftaturus erat,edocet dícens. ἃ, Cmniínenóefteraltatücoz— Píal. ΟΧΧΧ J obtuli ribi(acrificíum acceptabile. rd[ Beas elatí font oculí πιεί. Vc tranfitoria cócupifcerét B neum. Sed in cóotritione& humiliationeeius. cuius genere απ’ pturus erat δὲ Corp?, Δ6Γ£tomnís manfuctudínío eíua.Non cótendit neq cla/ mauit:fed ficutagnus manfuetus deductus eft ad üictí, mam, b«[ Oícur turauít oomínorvorum vouít oco(acob. Iuramentü ac uotum propter firmítaté dictionis pofuit, ne nos dubitaremus fequi:Sed quid interim nouerit, dí gnum eft contueri. Memento domine Dauid: δ ottinis maníuetudinis eius.Sicut iurauit domino.Pro éo quod eft,(icut:itn hebreo habecqui:ut fit fenfus: Meméto dá; mine Dauid:& omnís manfuctudinis eius qui iurauit domino:& uotum fecit deolacob.€«|€iínttoíero ín tabernaculum oomus πες: afcendero ín lectum ftratí ππείς fi oedero fomnum oculíe meíe:aut palpeb:íe ιπείο oozmíta tíonem: et requíein tempozíbue mete: oortec íngeníam lo^ cum oomítno:tabernaculum oco íacob. Tabernaculum do mus,ccleftem fedem indicat:in ftrato yo lecti,in oculo» rum fomno, in dormítatione palpebrarum, uel in tem porum requie, aternam quietem( que nunqjabrum/ pitur) demonftrauít. In quibus non fe rediturum pol/ licetur: nifi prius in homíne dignum deo patri locum, ucl ecclefie congregatíonem,íua refurrectione conftrue re. Ὁ dcceaudiuímue eam ín epbzata.Regío Beth/ lehem ufq hodie appellatur Ephrata. Huíus rei δὲ alize fcripturz teítes funt. Ephrata ipfa eft Bethlehem. Vbí primum ecclefia e(t audita: id eft, in qua Chriftus do/ mínus carnem atfumpfit. In hac& Rachel ifrael dilecta quicfcit, quz typum geífitecclefis, εὐ«f Snucnimus cam ín campo fylug.In gentibus, qua prius diaboli erant qqq cubilia: íncampis C d — coleftibus bonis. £ommen.IPícronyimi cubiliasnuncauté campi, dominum colentes fructiferi.. α q[ Jntrabím? ín tabernaculá oeí. Nos ἐμ in una domo ccclefiz,per dfim aggregamur. b 4L zabímue 10 loco vbi(teterüt pedeo eiue. 1n quo predicationes apoftolica audiuntur:qua ut pedes(uftinent totü corpus ecclefiz. €«[€xurgc ooiníüc (n requíem tuam. Iam explefti iurametum: reddidifti ποτ: iam inuenifti locum deo: iam produxifti ex ία’ terc tuo ecclefiam: ex urgenuncab inferis: rcuertere in taberna/ culum: abiens in τῷ quiem: de quib? fu/ perius es locutus, Et non folum tu, fed or Zu arca(πα caríonía tue. Corpus fcilicet affumptum: quo diuinitas tege/ batur. A quo uerba uitz: a jcaleftís pa/ nis:a quia, ueritas, uita nobis oftéa eft. e«[ Cacerdotee τοί fnduantur fuftícía, Vc áufticiz loricaindutí, nó faudentura fácu/ lisinimici, f«[€t fancu τοί exulgenr. in o paupetcs eius Yanctificatio mea. '& 4 Doprer oauíd* [εὐ τοῦ: nó auertao facíem cbzífti tut. Ότο; pter illum qui ex fe». míne Dauid, formà feruilem f«fcepit: non auertatur claritas imaginis tuz a fancus, in quibus ipfe chriftus inhabitat,(ed illuminet eos. b«| 3urauit ἢ oautd verítaté:et nó fruftrabí cum. Deo bomini pater iurat ueritaté quam nà euacuat: fed adimple:dicens.(4£»efructu ventrío rui:ponam fuper fedem tuam.Nos fumus fructus uentris cíus,quos fpiri/ sualiter tandj ex utero generauit. C. ui fi fequentia cufto diamus,fedebimus fuper fedem eius:€ non folum nos, ucrumcetiam X filij noftri. Aitenim: Κο cuftodferítr filis τ teftamentá meum:« tcftímonía mea bec que oocebo £08:« filá εοτῇ víqs in feculum feculi: fedebunt fuper fedem meain.Si teftamentü eius cuftodíamus, federe nos faciet in caleftib?:ficutait Apoftolus: Sedebunt fuper fedem cius.Sed& ipfi fedebüt fuper(edem eius: quib? dictum Marntbag.d. o: Sedebitis(uper duodecim fedes, iudicantes.duode: cim tribus ifrael.Sedebunt& filij noftri, hoc eft,rememo rabunt opera bona( qua ob amore illius operati fum?) inconfpe&ucius. l«[&uoníaclegítoiia fton:pacelegít eam ín babí(rarioné fibí. Concordanté fibi cateruam eccle fia(ticam, uel(an&ificatas facramétis coeleftibus tibi ani mías. ΠΤ[ ecrequieo mea ín fecul(i feculí:bícbabírabo quoníá pzgclegi eam. Animam quz εἰ per refurre&tionis glorià& emundationé peccati, domus ac requics facta et. πε Giduácíuebüdícenebfidícam:pauperee cíue fa türabo paníb?; Pro uidua,id€xxe«,€ hebrza uolumia, & ipfi(εραταρίπεα,θέραμ habét: fed;ppter nouitaté uerbi & unius literz demutationé,paulatim obtiriuit, ut ,p θά) ealegerc£ χήρα: maxime quía in fequéti uerficulo paupe res(equebant, θήρα, Symmachus X Aquila cibaría inter preiatifunt.. o Feoacerdorce cíue índuam(alürarí:c fan cti εἰυσ exultatíone ecultabunt. Ipfe eim nos uel iufticiam uel falutare induit:cum nos conformes corpori fuo effi; eit:qui eft iu(ticia falufqp noftra, praparans nobis taber naculafempiterra, p 4Γ 3llticpzoducam conu δου ά. Regnü chriíti, quod ig illis oftendit:quibus dictum eft; s incampís fylux.Intróibímus ín cabernaculá eius:ado- * rabímüs ín loco ubí fteterát pedes eíus. ET ἀῑεία: ὃ requiem tuam:tu& ard(anctificationis tux. Sacérdo^ f testui induantur iuftica:& fancti ταί éxultent.Própter » Dauíd feruá tuü:non auertas faciem chrifti tui.Iurauit i dis Dauiduetitatem& non fruftrabi£ eum: de früctu uentrís tui ponam füper fedem tuá.Si cuftoditrínt filij: tui teftamentü meum:& teftimonía mea hzc qux do^ cebo eos. Et filij eorá αἵ in ficculum: fedebunt fuper ι fedem tiam.Quóníá elegit diis fion: elegit eam in hambitationé fibi.Hc εξαμίες mea ín ρου](πα! τίς ha »bítabo qm elegi cam. Vidudui eíus bridices büdicam: CAM panib?.Sacérdotesei? induam p falutari:& fancti eius exultatione exultabüt. Illuc pr&^ a ducam cornu Dauid:páraui lucerná chrifto meo.Inimí« τ cos eíüis índuam cofufioriesfupér ipfum aute efflorebit: ε ᾱ--{(ζος cp bonüm δὲ ip iocu ndum:: CXXXII habitare fratres ín unum. Sicüt unguentum ín. - capitesquod defcendit in barbam, barbàm Aaron. Beati paupercs fpiritu: quoniam ipforum eft regnum...G celorum. q«i T»erauilucernam cbzífto meo; Iobannes. baptita(iue pracuríor domini δὲ(aluatoris noftri,a deo patre dici£ praparata lucerna:qui eum in huius mundi . E tenebras uenturü annuncíauit, Sicem δὲ ipfe dominus. uocitat eum, dícens:|.. Ille erat lucerna ar /.[obs dens,& reliqua,. εὖ uiderint doming in maieftatefua, ο΄. e« Superípfumau/ tem flozebít(anarífica, tío mea, Pro(από. Aquila confecratum ánterpretat:& figniz.. ficatlaminà exauro, habens nomen dfi,' ^treo ín νοῇ,-: Cantíaum graduum.^: iocundum.Bonum. eft martyrii,(ed non. eft iocundum.Habcet.. enim fupplicía δὲ poc nas:& femper ín cru»--, ciatibus dolorcft:&: utiq in dolore nóeft . iocunditas. Ece df. bonum& d iocundum.Rur(íum uoluptas iocunda eft; Ας dicat: Cibum dulcem comedere uidef iocundum. e(fe,compellit enim ad libidinem. Hic ergo duo pofuit: δὲ quod fibi uídebatur effe contrarium, bonum fcilicet & iocundum, uno fermone cotiiunxit. Ecce dj bonuar δὲ driocundum,habitarefratres in unum, Fratres mene. te, non corpore. Efau& lacob fratres fuerunt:&quia. fimul habitabant, fuit eis caufa difcordiz. Ergo quod. dixit hic fratres:non fratres dicit corpore fed fratres fpir rituales.Fratres de quibus loquebatur& faluator,E di/', cebatad muliercs i ite nunciate fratribus meis, Eccedj bonum δὲ dj iocundum ,habitare fratres in unum.Pro^prie pfalmus ifte coenobifs& monafteríjs conuenit. Li/ ᾿ cetenim δὲ de ecclefíis intelligatur:fed ibi propofiti diuer.: CQLuod defcendit . fitate non uidet effe tanta cócordia. Cua eft ein ibi fra». ternitasc Vtiqs alius ad domü ire feftinat: alius ad círcif, alius in ecclefia de ufuris cogitat. In monafteríjs autem; κα,, f ficatanum propofitum,unus δὲ animus eft. Ecce dj δ0).": num δὲ Φ iocundum habitare fratres in unum. Verebonum,uerciocundum. Vnum fratrem dimiífim?:& ecce» quantos inuenim?.Frater meus fazcularis( quod deme loquor, de(ingulis oquor)nó tantum me amat, fub/: ftantiam meam. Carterü fratres fpirituales:qui fua uti negligunt,alia nó querunt. Sicut& legimus ín actibus: apoftolorum:C) uoniam multitudinís credentium erat: cor unum& anima una,Et erant,inquit, illis omía come munia.Recteeranteís omnia cómunia,qui unum chrizftum poffidebant. Multa diximus, fed ad reliqua feftil nemus. Υά Θίου vnguentur ín capíte: ouod (ἃ barbamibarbam aaron.O(i effet tempus:ut de finguli: difputaremus dies nobis fufficere non poterat.Legimus in Exodo, quomodo conficiaturunguentum facerdot: le. Deindelegíimus quomodo aliud unguentum, ungebantur reges, Erat aliud unguentum, quo unge bantur pphetz. Ες quid plura loquarcOifita unguenta babebaof r€ 3nínícoe εως. índuam cófufione.luz daos non credentes? ᾿ς catione, ἊΣ Nefer in. hebrzo habetur: qd- quz in fronte ροπ»:. ficisligaba£:(culptü.. "Duo dicitibonum&-" m Bi Dg 3 X in Ῥ. ^ π.δ ni et halt nus ond y Ii gant jcnat d nod nu ng m' d "Y 2 pfalmum habebant diuerfitates€ my(tería(ua. Miramur de(an/. étiscLeprofus ροίτῷ purgatus fuerit:poftdy hyffopo fue ritafper(us, δὲ(anguine gallinz: δὲ dimitti una gallina in eremi,& ipfe habet unguentü proprium,Non fani, ficatur aliquid;ni(i per unguentum.Propterca dícunt δὲ * 5 adolefcétulz in Can; afa ticocanticorüm: Vn, ^. Β Git. lus,q ueftimentum noftrum,chri(tus Πε. Quando eim guentü exinanitü no» Quod defcendit in oram ueftimenti eíus:ficut rós hermon qui defcédit ín monté fion. Quoniam illc man men tuum. Poft ce in edorem unguento/ rum tuorum curre/ mus,Sicutunguen; tum in capite quod defcédit in barbam,barbam Aaron, Pulchre dixit: in capite qd? defcendit in barbam Aaron. Barba uirilitatis indicium eft.Mulieré em δὲ uirum hoc figno natura dí(tinguit. Barba igitur uirilitatis indiciüi eít. Caput ergo diuinitas dicitur, boc eft, deitas. Barba yo uirum indicat. Vt( inquit) perueniamus in uirum perfe&tum,qui eft chri(tus. Videergo quid dicat: Sícut unguentü,(icut benedictio unguenti de capite: hoc eft, de diuinitatis(ermone defceditin barbam, defcendit in uirum perfectü, quí eft chriftus:poftea defcendit ipfum unguentum in oram ueftimenti eius: Sic benedictio& ..., fosmontis Hermon deícédit in montem Sion, Vnguen; 4^b tum yo hic p benedictione ponitur.Dilexifti íuftíciam, inquit,& odifti iniquitaté:propterea unxit te deus, deus tuusoleo exultationis pr participib? tuis, Videte quid dicat: Dilexifti, inquit, íu(ticiam:& odifti iniquitatem. Non fufficit diligere iuíticiam,(ed econtrario odiffe ini/ quitatem. Videte quid dicatEcodifti iniquitaté.Pro his uirtutibus quíd accepit ἡ Propterea unxitte deus, deus tuus oleo exultationis prz participib? tuis.Hoc ad chri; ftum dicitur:Ideo cu unctus es,ut ceteros ungeres. Vn &tus es oleo exultationis pra participibus cuis, hoceft, plufi apfitui.Tu eim unguenti habuifti fonté:illi Πας habuerunr.Sicut unguentum ín capite.Praftet€ nobis dominus hoc unguentü diuinitatis: quod uenit ín bar/ 'bam,hoce(t,in uirum perfectum Aaron:ín Aaron facer dotem. Aaron autem interpretatur, montanus. Videtis quoniam ifte(acerdos non eft deuallíbus, fed de mon; tibus eft. Barba, inquit, Δαγοη.Ο uod unguentum in «apite,uenit ín barbam:a uerbo deo uenit ad hominem, Quem eft dignatus a(fumerc. Et quid nobís prodeft bar baifta uncta, δὲ uir ifte perfectus« Videamus quos pro, fectus habeat.) uod defcendit in oram ueftimenti eius, Nos[ ueftimentum Chriíti fumus, nuditatem eius πὸ fira ueftimus fide; Ecce nudus pependitin cruce:(can; 'dalum iudzis,gentibus ftulticia: δέ tamen noftra fide& "n Ceflegue fermone, cófeíTione ueftitur, Noe ín domo fua nudus facuit:X apparuit ignominía eíüs: maior filius irrific:& iminor texic Ec hoc cotum quare dico? Vtoftendam ue; ftimentum nos effe chri(tí. Rem dico uobis nouam:imo non nouam,fed de fcripturis. Nos ueftimentum chrifti fumus:& cum illum noftra confeffione ueftierimus,rur fum ipfum chriftum induímus. Dicit enim δὲ Apofto; baptigamur, chrí(to induimur δὲ ueftimur., Vultís(cire quomodo ueftiamus domínü« Legimus in Hicremia: " Hire, Accipe,inquit,tibi lumbare:& uade,inquit,ad Euphra; ten:X pone illud in foramine petra.Et feci, inquic, quod receperat mihi domin?. Et poft dies aliquos reuerfus fum ad Euphraten:& ecce, inquit, putruerat lumbare, quodnulli ufui cffec utile.Et locutus eftinquit,domin? ad me: diligeter animaduertite: Sicutinquit,cu lumba; re habuifti circa lübos tuos:ita€ ego habui populi iftü 'Kirca me dicit dominus. Hoc totum quare dixic ντος 'derem credentes ue(timentü effe chrifti. Ο uod defcen, ditinoram ueftimenti eius: quod defcendit in barbam, barbam Aaron.Non eft huius temporis de facerdotali/ bus dicere ueftimentis. Siquidem pontifex octo habet fpecies ueftimétorü. Longum e(t nunc dicere de ephod, detunica.Longum eft dicere de rationali, de manifeta; tionibus,de catenulis,de gona,de focmoralibus, de fim/ CXXXII$0. ΟΣ bríjs de refti, de rintinnabulis, quibus uirtutibus facer, dos debeat ingredi templum domini,& in fanctafancto rum.Etnos crgo(i uolumus de ueftiméto ifto effe facet; dotáli: aut fuperhumerale fum us, quod interpretatur. Bphod:ut habeamus bona operá: δὲ in humeris noftris Chríftí mandata por; temus: aut certe rutií ca debemus effe inte; τίου: quz tuníca ftri/ cta éft& adharetcor πμ τν eft laxa: nà ί undi£fed hxre ad corpus, Vides ergo qi quíctüiq interior eft ἃς ετων tunica, uicintus iungit corpori. Si quis yo rationale eft quod dicit Aosioy:ifte non eft,nifi in pectore cóftitutus; Animaduerte fcriptura ordínem: Q uicunq rationale €ft,oysioy δὲ ratio eft,& in pectore cóftitutus efr, Ceterü fieri poteft utaliquis habeat prudenria:ut habeat λόγοµ: ut habeat fermonem. Ὁ ίση ergo uere facerdos efr debet habere δήλωσες hoc eft, maniíeftationes: hoc eft: ut quodcunq mente conceperit,proferat:& omnes doz ceat.Echzcomnia fruftra fünt.(i ca(titás aucta a ornata non fuerit.Ideo cona eft& cingit lambos:fitingit& mor titicat. Deinde dicitur, qd? habeat fcemoralía: ut quod? cung ín nobis ignominiofum eft& fordidü, quafi koc cingulo mundetur& mortificecur. Deinde dicitur qd debeamus habere poderem, qd ornet quafi pedes no ftros.In ipfo podere diuer(i flores funt:funtibi malagra nata:(untibi etiam fimbriz, Fgo puto φ illa mulier fan guine fluens,iftam fimbriam tetigerit,&(anata eft. De: inde€ hac confyderate: quoniam ad extremos pedes, inter malagranata erant δὲ tintínnulz:& non ingrediez batur pontifex in fanétafanctorum, nifi illa tintinnabu: la perfonarent. Tíntinnabula& illa malagranata,diuer: fitates uirtutum funt:quz habent fingul uoces fuas:& cgreífus ipfe(ancti(anétorü uocalis efi.Siue enim man/ dauit düs . ducemus,(iue bibamus, omnía in nomine domini faci, mus.Miínora promifimus:& maiora diximus. ἃ(Sí ΟΠΕ roe berttion quí oefcendit ín monté fion. Ros Hermon. Tagunus in quodam libro apocrypho, eo tempore quo deícendebant filij αεί ad filias hominü, deícendiffe illos ín montem Hermon:& ibi iniffe pactum, quomodo ue; nirentad filias homínum, δὲ fibi eas focíarent. Manife/ fiffimus liber eft,& inter apocryphos computatur:& ue teres interpretes deipfo locuti funt: nónulla autem nos diximus:non in auctorítatem,fed in commemoratione, Sicut ros Hermon,qui defcendit ín montéSion. Legiin cuiufdam libro de ifto libro apocrypho,fuam harcím confirmantis.Q) uid enim dicit? Filij, inquit, dei qui de εοε[ίς defcendebant, uenerunt in Hermon:& concupie/ runt filías hominum: Angeli,inquitfunt de coeleftibus defcendentes:& anime quz defyderauerunc corpora, Siquidem corpora filiz hominü funt. Vidiftis quomo: do Maníchzi dogma con(urgit? Sicut enim Manichaá dicuntaniímas defyderaffe corpora humana, δὲ fociatas eífe uoluptati corporum:fic& ifti qui dicunt angelos de fyderaífe corpora,hoc eft,filias homínum:nonne uobis uidentur idipfum dicere quod δὲ Manichazi? Longum eft nunccontraillos dicere:fed tmmodo indicare uoluiz dequo uolumine quafi per occafionem iftius, fuum do gma cófirmant, Hermon in lingua noftra interpretatur ἀνάθημά, ος eit,condemnatio.Ros ergo dfiiante fuitin populo iud«orum, qui poftea anathematicatus eft:& benedictio illa quz ante defcendebat in populo anathe/ matiícato: poftea de(cendit in montem Sion, hoc eft, in eccleftam.Nos fi camen de ecclefia fumus, ecclefiam au tem dico dogmatum uerítatem, Chrifti confeffioné,nos in zdificiü famus.Et quanti fancti in deferto funt; quan τί denobís non funtin ecclefia:& illi qui non funt de ec; clefía,uerfantur in ecciefia chrífti.Si ergo fumus in eccle fia: habemus fidem ecclefiz,fidem apoftolorum,fidem chrííti, dogmatum ueritates,montes famus fion, Nolu mus eífe dc(ion ualles, fed montes fion. Habet ein fion 444 2 ualles C E -£ommoen.loicronymi. i: ualles fuas, habet δὲ campum. Qruicunq peccator eft; uallis eft(ion:nó cft mons(ion.Dicat aliquis:Detuo ferr fu loqueris. Vocemus teftem Efaiam: Eo tempore quo" peccauerat fion: poft multas uif'ones ubi dicitur: uifio: contra ldumzam:uifio contra Moab: uifio córra Edom: δὲ filios Amon,in ulti mo poni&uifio uallis fion. CLuoniá em de fidei fublimitate de/ fcenderat: propterea de monte in uallem corruit, Nos ergo pri mum fugiamus ual; lem fion: ueniamus adcampum: decam poueniamusadcol!"^ js les:de collibus ueniamus ad montes. Chriftum fequa/ maur in montibus. Siquidemfrátruelis nofter quaíi ca/ prea: δὲ hinpulus ceruorumv tranfilit colles,& falit per montes, Vnde&(cd?m afcen(us ueritatem: non afcendit in coelum poft refurrectione de ualle,fed de morite.Nos nifi in uirtutibus montes fuerimus, ad coelum nó poffu mus afcédere,lllic em;hoceft,in montibus fion, in uirtü «ibus,in fidejin confeffione,in dogmatü ueritate, illic eft benedictio.-ᾱ-«Γιξι vítà vfqgin eternum. Vita noftra, chriítus eft. Q ui confitetur chriftum, uitam accipiet in fzcula(zculorü. Amen. Pfalmus ΟΧΧΧΙΗ ;(£ce nuncbenedícíte oomíno:omuee feruí oomínf. Extremus pfalmus cántici graduü.Primus gra duum pfalmus fuerat: Ad diim cum tribularer clamaui,& exaudiuit me.[Π fecundo confceri/ derat: Leuaui oculos meós ín montes.In tertío:'Latatus fum in his quz dicta funtmíhí. In quarto: Ad teleuaui oculos meos:qui habítas in colo. Videte quomó paula tim afcendit per gradus, δὲ ad fublimiora peruenit, Lon» gum cft, fi uelimus fingulorü pfalmorü horum graduüi principia dicere, Venitad tertiumdecimü pfalmü, imo uenit ad duodecimüi:S poft omné uirtütem,humilitaté pofuit Fruftra enim habemus uirtutes fi nó ip(e uir; tes humilitate domini coronent. ΟΣ αἱ enim dixit?Do^ mine non eft exaltatum cor meum: neq elati funt oculi mcei.Q.uoníam ergo humilem fe monftrauerat, Chrifti aduentum poftulat. Et quid diciteMeméto dite Dauid: δὲ omnis manfuetudinis ei?.Et rurfum in alio loco:Pro; p:er Dauid feruum tuum:nó auertas faciem chrifti tui. Q.uoniá accepit chri(tum, poft fidem Chrifti ecclefiam congregat. Et quíd dicit? Ecce ᾧ bonü δὲ dj iocundum: habitare fratres ín unum,Ecclefia domini cógregata eft. NouiíTimus pfalmus quid dicit? Ecce nunc benedicite dominü:omnes ferui domini. QLuoniam bonum eít& iocundum habitare fratres in unum:& eftis pariter con gregarizeccenunc benedicite dominü. Nunc benedicite dominü poft aduentü chri(ti: quia cogregati eftís in eo, Nuncbenedicite in ultimo graduü pfalmo:quía in fum mitate uircutü congregati eftís.Anted ergo perueniretis ad quintüdecimü gradum,hoc eft,ad excelíum, non po teratis benedicere domino. Ergo nunc díco uobís:Ecce nunc büdicíte diio. Q cuando dici£,ecce: quodammodo res digito demonítrat, Ecce nunc benedicite diio. Qr ui benedicite d'iocOmnes ferui domíni:quínon eftis ferui eccati,fed ferui domini, Putamus parum effe qd? dicic: 'Ego feruus domini(um? Summa uirtus et hoc mereri. &Xuó? Q,uafi dignitaté uendicat qui dicit: Ego feruus imperatoris füm:X nemo audct accedere ad feruü impe tatoris:(ic infinita dignitas(e dicere effe feruüi domini. Vnde& Apoftolus de feruitute domini gloriat:& fcribit in principio epiftolarü fuarü:Paulus feruus Chrifti. Et Exo.13.b de Moyfe dicitur: Ecnó ficut Moyfes famulus meus: cui Heb.5.b locutus fum facie ad faciem. Vídete quid dícat: Ceteris locutus fum in uifione€ in znigmate:fed nó ficut Moy? fifamulo meo,cui locutus fum facie ad faciem. Ponam? exéplum:Diícamus effe alique diim dititffimü.Ifte habet familiami:habet δὲ feruos qui fibi minifirent, Nunquid « dauit dominus benedictionem: δὲ uítàm ufcqp ín fear Cantícum graduum... C XXIII — Cce nüncbenedicite dno: omnes ferui dotmníní. —/ Qui ftatís in domó domini:in atrijs domus ἀεί ὁ noftrí, In noctibus extollite manus ueftras in fancta: de NYC A.& benedicite illi qui quotidie miniftrantelllis magna dignitas eft,qui facie uident domini€ miniftrantei. επί cateri ferui, qui faciem non uident domini fui:(i uoluerínt aliquid: impetrare,cóferuos petunt. Hoc totum quare dixicDiis: nofter lefus habet& habet quafi,ad facié fuam, qui fibí míni4 ftrant: habetaliosins agris. Monachos& uirgines ego puto ila los effe,qui ad faciemt miniftrant diio fuos fzculares autem qui funt quafi ín agro,dé familia fa. Denic illi qui funt in agris ,iftos poftulane utrogent dominü,(i quid neceffarii habent.) uantam habentergo dignitate, qui quotídie uident faciem domi ni: tantám habent poenam, qui negligunt minifterium domini.Solentem mali ferui quanco funt in agrís, má» gistimere dominü:quía non uident. Siautem quotidie coeperint uidere,cótemnünt: δὲ familiaritas fuperbjam facit. Ecnosigitur non debemus de confuetudíne cone “κ. temnere bonitatem dei noftri.Benedicite ergo dimoms'* nes ferui domini:qui non eftis ferui peccati, fed ferui do míni. Omnes feruí domíni,qui folum dominii habetis déüm.Omnes ferui domini, quibus íra non imperat: ín quibus libído no regnat: in quibus alía peccata ποπτό gnánt:quibus nó dominant uítia, illi dominant a dió, Omnes ferui domírii, Videt hucufq ftetiffe, Sed uidete augmentü.Non fufficitfolum feruos efTe domini, ni(i& ipfi(erui(tent. Alíj entm funt qui ftant: alíj qui cadunt: alij qui fedent: alij qui iacent. Ergo qui cadunt, qui(e dent,qui íacent,illi non poffunt laudare dominum.Vos laudate qui ftatis.Sed dicat aliquis: Stant& alíj. Multa funtecclefie: multa(unt cógregatiócs. Ὁ αἱ ergo ftant? ArtianiftanteNominant chriftum δὲ Eunomiani,& ce/ tera harefes:ergo ftant? Ne uideret ergo illis dare licenz tiam laudandi dominum;uidete quid dica; ευ ftatía ín oorno oomtui. Vt(cm qd'ait Apoftolus:Donec r.Timojd inquit,uenio ut fcias quomó difponas domum deí,que eft ecclefia.Ecclefia nó parietibus confiftit,fed in dogma tum ueritatc.Ecclefia ibi eft,ubi fides uera cft, Caterum anteannos quindecim aut uiginti, paríctesoffes hic ect clefiarum hzretici poffidebàt. Ante uiginti enim annos, omnes ecclefias has heretici poffidebant; Ecclefia auté uera illicerat,ubi uera fides erat.Ergo uos benedicitedo mino, qui eftis ferui domini. Non eft pulchra laudatio in ore peccatoris.Ergo uos laudate,qui eftis(erui diii: δὲ qui eftis ferui,& ftatis. ΩΣ αἱ ftatiszStatuit, inquitfupra petram pedes meos. Ecad Moyfen: Tu yo hicfta πιοῦν Deus ftctit in fynago$a deorü. Et qui ftatis nó ubicüqy, fed in domo dei,in atríjs domus dei noftri, In hebraicis uoluminibus nó habet fed in fequéti pfalmo eft Ομ enim fequitur in ipfo pfalmo? Laudate nomen domini:* laudate feruí dominum.Q ui ftatis in domo dominizin atrijs domus dei noftri.) uoniam ergo ifte pfalmusha bet:Q. ui ftatis in domo domini, in acríjs domus dei no^ ftri: Propterea quida puzauít& in ipfo pfalmo qui pra «effit:Q.ui ftatis in domo diii, debere addere:in atríjs do mus deinoftri. Q uid autem fignificet, in atríjs domus dei noftri:& quz fit differentia domus δὲ atriorum zin fequenti pfalmo cum lectus fuerit,di(feretur. Ὁ€ nóctíbue extollíte manue vcftrag ín fancta. Mundus iftein Iob.£4 maligno pofitus eft:& nó eft nobis pugna aduerfuscat nem X fanguinem,fed aduerfus rectores tenebrarü ifta tàntam habent fiduciam ferui qui ín uiflis fant: quanti?(3, ipfe multà familiam^' 29 C) EH“νὰ μπα yir «idi μι ΓΙ indi uno gag ἐπὶ μη jux μι axi going [πια ιό ΓΝ ΓΙ (ΟΠ vinsqui humanus any (ση fane ΙΠΝΠΗ ΤΠ ΕΠ qiitisin RN 1 8mm? Κη tritam. poqudita tjmam kit alio 1 trítian quid NR fttit n ^I roga MKculto. rum, Vnde dicit& Apoftolus: Nox praceffit: diesauté Rom," appropinquauit.Ergo hoc fzculum, nox eft, Saculum yo futurum, dies eft. Vnde dicit& Apoftolus: Sicuti "ie;inquithonefteambulemus.Q uomodo uicturi fus mus in die,hoc eft,in futuro feculo: fic nunc uiuamus, In noctibus extollite manus uegras in fancta. Velimus, nelimus, Exo,17.d tecü Moyfe. Si leua; *in pfalmum : nolimus,in noctibus fumus.CEdiu ín ifto fzculo fum?," ín noctibus fumus.Nox tenebras habet, Noctes autem ,. Afarütenebrarü,peccata funt hominü.Videte ergo quid $5,554 dicat:In noctib?extollite manus ueftras in fancta.Dum inquit,eftis in i(to(:eculo;& in i(tis noctib?, leuate man? ueftras.Nolite demit, tere fed leaate. Leua; ueritis man? ue(tras, uincitur Amalech.Si auté demi(eritis,fuperat lefus.Simulg confjderate my; fterium:Si nos leuamus manus,uincit lefus, Si leuaue/ rimus manus no(tras ín bonis operib?, perbona opera noftra chriftus(uperat diabolum. Manus auté interpre tantur inoperíbus. Vnde(cribi£: Factus eft fermo düi in manu Aggzi, Sermo factus eft in manu Hieremiz pro^ phetz. τί fermo dei non fitin manu,fed in ore fit.Sed uidetefcripturz my(tería: Deus nó uenítad fermonem finceopere bono. Caterü δὲ homicida chriftum confitet: & non uenitad illum dis: quia manus ipfius, domini aduentü non merent. Vnde fcriptum eft in alío loco: In manu línguz, mors& uita. Ergo língua manus habetz Dicite, quare dicitur:in manu lingua, mors& uita τ Vi, dete quid dicat: Deus non audit linguani:nó uerba, fed opera: ut quicundgp aliquid loqui£,& facíat. Pracipitur ergo nobis in nouiíTimo pfalmo graduum: In noctibus extollite manus ueftras in(ancta. Leuate,inquit,manus ueftras:quia lefus eas leuauit in cruce.In noctib? extol; lite manus ueftras in(από, Quare uoluit addere δὲ di; cereiin(anctaz?Et heretici uident leuare manus:€ gen; tiles uident leuare manus:X iudzi uident leuare man?: Faciuntem& ip(i eleemofynas:(i uiderint paupere, ma; num porrigunt.() uádo iudzus dederit eleemofynam: nonne tibi uidet leuare manü ς Leuat quide manü, fed non leuat in fancta:quía chriftum nó οοπβτεξ. Vos auté quieftis in domo diii:qui ftatis in domo diii in atríjs do mus dei noftrí:qui eftís ferui απ, quibus dixerat: Ecce dqibonum δὲ d iocundum,habitare fratres in unum: fic leuate manus,ut ín(ancto leuetís:hoc eft,ut cófiteamini chriftum:& quicquid facitis, p chrifto faciatis. Virtutes proqualitate facientis, diueríz funt, Ac(i dicat:Facit ele; emoíynam chri(tianus: facit δὲ gentilis: facit είπα ασ: facit€ alius chriftianus uir fanctus. Inuenies aliquos dechriftianis ideo dare eleemofynà, ut laudent a popu; lis. Si quàádo pauper rogat buccellam,huc illucqy circü, fpiciunt:& nih teítem uiderint, pecuniam nó dant.Si fo; Iusfuetit, manus contrahit:non datlibenter, O tu chri; ftiane,rogatte pauper ut des ei pecuniam: quare nó das in occulto, fed das in publico« Siteftem deum quaris, humanos oculos quid requiris e Eleemofyna tua apud imperitos uidetur e(Te eleemofyna: ceterü apud deum iniuria e(t.Iniuríam emm facis fratri tuo. Vis enim uiden/ tibus alijs mendicum oftendere.Oruando ergo damus: non demus quafi de no(tro,fed de dono chri(tí.Non de; bemus dare qua(i mendico,fed quafi fratrí.Nos damus carnalia: ille dat(piritualía: plus dat pauper, d accipit. Nos damus panéjqui ín ipfa dieconfumit:ille pro pane reddetnobis regna corlorü.Ergo hoc dico:ut quod fací; mus,(aciamus in fancto:aut qd facimus,chrifti cau(a fa ciamus. Caterü multi(unt gentiles qui faciuntelcemo: fynam;Si uíderiínt aliquem pracifam manum habere:(i uiderint pedem habere cancrofum& putridum, ftatim animus illis dolet. Vincitur humana anima naturali mifericordia.Et quid dicit? Ecce ego ἢ ralis e(Tem, quid mifer facerem« Et fieri poteft ut talís(im: quis mihi da; bitzEtego debeo ergo huic dare:ut δὲ mihi det aliquis,(i talis fuero. I(te quide dat pauperi ραπξ: fed in paupere fui miferz£,non íllius.Ifta mifericordia,no chri(ti miferi «ordía:fed fui mifericordia eft. Omneergo qd facimus, chrifti caufa faciamus.Facíamus infancto.Siue mandu camus,fiuc bibimus, omnia in nomíne chrifti faciam?, Scripturas legimus: p(almos ediícimus:euangelia tene/ mus: pphetas edi(Ierímus, Non debemus hoc ita facere ὃ δὲ brdicité drio.Bndicit te dis ex fion:qui fecit coclü& ΟΧΧΧΙΙ$o. ut gloriemur apud fratres,fed ut chrifto placeamus: ut fermo ipfius ín ore no(tro refonet,Solent& uiri:folent& monachi: folent& muliercula hoc inter fe habere certá/ men:ut plures edifícant ícripturas:& in co fe putanteffe melíores,fi plures edidicerint,llle plus edidicit,qui plus facit. Caterü ἢ quod tu ediícis, ego facio: magís mca opeta fcri pturas tenét, ᾧ cuus ER fermo quí uanerefo/ nat.In noctib? extollitemanus ueftras in ancta. Leuate manus in cruce:leuate uexillü.In noctib? leuate manus ucftras in fancta.Et cum leuaucrítís in(ancta:& feceritis qua fancta funt,quafi medicamentum bonorü operum ucfirorüchriftus(i. a&[€tbüdiciteofio.Vndex Apo ftolus dicit:In omni loco leuantes manus immaculatas, δὲ benedicite drio. O, d'cunqp facitis,refertead diim. Ma, nus leuentur:os chriftum refonet. Ecin noctibus leuate manus ueftras.Da pauperib? eleemo(ynam,& benedic diio.Gratias age diio: quia tibi dederit, unde des fratri, Magis tu agito gratias chrifto qii dederis: ᾧ frater quia τς acceperit, tibi agat gratias. Grande nobis beneficium praftant pauperes.Peccata quz íam aliter lauare nó ροζ fumus;extinguit eleemofyna. Q, uid fcriptum οὓς Sicut aqua extinguitignem:(ic eleemofyna extinguit peccata, Hoc praftateleemofyna, qd?& baptifma. ὦ uó baptif ma nobis peccata dimitticita€ eleemofyna nobis pecca ta dimittit.Sicutaqua extinguit igné: fic eleemofyna ex^ tinguít peccata. Peccatís em gehenna ignes praparatí funt.Hos autéextinguiteleemofyna. b[3Penedicatte oíte ex fion:q fecít celum τ terrá. Tu benedicis dáim:& diis te benedicit. Ex fion, de(pecula, de ecclefia, de ueris dog matibus,de fide pia. Benedicatte diis ex fion.lftum ον’ ficulum fpirituffanctus loqui£: fiue certe ,ppheta in fpi/ ritu loquit. Ft quid dicit? O tu qui per quindecim gra; dus ad ultimü cófcendiftí:qui fecifti hzc,& hac:qui be; nedicis diim: qui in noctib? extollis manus tuas, δίς,& benedicis diio, recipe€ tu mercedem, Benedicatte diis ex(ion, Q. d? dedifti,recipe. Tu dedifti eleemofynam: tu fecifti uirtutes:a deo premiü δὲ bridictioné confequeris. Benedicatte dns ex fion. Sion de coelefti hierufalé ín ma treprimítiuorü,ubi(unt futura gaudia:ubi funtarchan geli,ubi uirtutes cetera, ubi apolioli,ubi prophete, ubí fancti martyres, ubi íequunt angelorti multitudines& fanctorü,quocundg agnus uadit. Deníq uidit€ lohan; nes cíuitaté fanctà de coelo depofità, gemmis extructa, duodecim habere portas. Tota aurca erat: muros habe/ bataureos:habebat& placeas de diueríis gémís. In hac ciuitate Chriítus regnat: in hac ciuítate habitantes ipfi funt δὲ habitatores€ portz,ipíi& domus(unt& habita tores. Vultis fcire qm domus funt? Chriftus habitat iri terram. 95 I Tímo.£;c Ecci.3.d D Apocaf 21.4 eis:chrí(tus deambulat in cis.Inhabitabo, inquit, in eis Leuiítt.26.5 δὲ deambulabo.Vide anima fancta ds grandis(it. Cri, ftum capit,qué ccclum nó capit. Vide quid dicat: InFa^ bitabo inquirt.Sed fieri poteft, uc aliquis angufte ínhabi tet. Inhabitabo& deambuiabo in eís. Vbicunq» deam/ bulat, utiq;lata domus eft. Vbi deambulat? Vos eftis inquit,cemplum dei:(pirituffanctus habitatin uobis. Praparemus templum nofttü, ut chriftus ueniat€ ha/ bitet ín nobis:ut anima nofira fion(it:(it(pecula,ut fit in fummitatibus cóftítuta:ut fit furíum,non deorfum.Le; gimus in Zacharia prophcta:Ecangelus,inquit qui lo/ quebat in me,dixit ad me: Si angelus loquebat in pro pheta,quanto magis habitat ín nobis 2 Ipfe nos habet δὲ domos δὲ cófabulatores. Benedicat te dis ex(ion qui fe/ cit cccium& terram.Si(anctus es,auci qd dicit,qui fecit coclum.Si peccator es,qui fecitterram. Ft coelum fecit δέ terram.Interim dicamus fcd?m literá. Hoc dicic ad diftin ctionem ídolorü.Díj,inquit,qui non fecerunt cadum& terram,pereant de terra. Domínus auté coclos fccit. Ad diftinétioné hoc dicit idolorü. Hoc interim fcd^m literá: Caterü(cdm intelligentia fpiritualem: quó dicit peccaz tori; Terra es,& in terrà ibis:fic& fancto Cicit, coelum es, qqq 5 G&incolum 2: Cort.6.d Zacb.r.e | E £ommen.IDícronynti: Πδί. αἰ poft multas lucas, deum méte merviit'uidépe; δὲ inccclum ibis, Hoctotum quare dixi« Vt fanctos coe) lum probarem. Coeli enarrant gloríam ἀεί: δ opera ma Té1$a nuum eius annunciat firmamentü. Ecaqua qua fuper Geíi.;5.a rare de uita. lacob eo P colos funt,laudent nomé domini. Coeli coelorum diio: qui fecit coclum X terrà, Licet terreni fimus: licecambu^ lemus in terraitti con werfatio nra in caelis eft. Ibihabemus mu nicípationes noftras. ὃ € terram. . Ὁ αἱ fecit coelum δὲ terrà. Licet peccator Multi de terra, coeli fiunc&mulidece/ bínpofleflionem fibi. Quid ego cognouí Φ magnus eft lo, terra, InfodixIuz i dns:& deüs nofter pta omnib? dijs. Omnia quecungg uoluit dris.fecit ín coelo δὲ ín terra, δὲ ín mari,& ín om^ Lu apoftolus eotempo/! nibus abyflis.Educens nubes ab extremo terra:fulgti^ das colum fuit: fa/ étus eft verra,.Paulus re quo períequeba£ e&clefiam,terraerat, nraín pluuíam fecit. Qui próducit uentos de thefaurís Confeffus cft,& coe. ἡ fuis: qui percuflit primogenita xgypti ab homine ufq p ad pecus, Ec mifit fignà& prodigia ín medio ταί σον" eifefecurus:nec qui. 2 pte:ín ρΏαταδηξ δὲ ín omnes feruos eius. Qui pércuflit e gentes multas:& occídít reges fortes, Seón regé amortemporequandofu/ ὃς rzori,& Og rtgem Bafan: δὲ omnía régna Chanaan. giebat in Méopota/|J Ee dedic ἐξιτᾶ eorü harreditaté: hzereditaté ifrael pplo lum factus eft. Nec qui clum eft, debet terra eft, debet defpe; miam fratrem fuum, ucnit ad Lugam:& Y fuo. Die nómen tuü ín aternü:drie mémoríale ταῦ ín ibi, inquit, pofuitla/, generatíone& generatíoné, Quíà iudicabit dis popu pidem ad caput.Sub Audaté nomen domíní:laudaté feruí domínü, Qui ftatís in domó domini:ínatríjs dom? dei es,noli defperare:do/ ὃ noftrí. Laudate dfim quía bonus diis: pfallité nomíni minusomnia potefi. f eius arm fuauecft. Quóníá Iacob elegit fibi diis: ífrácl E b 4L£uía eco cogiobí q magnus eft oomímue. Reuelafte* filio cognofcimus patrem,ipfo dicente: Nemo nouit pa trem,nifi cuí uoluerit filias reuelare,(QT£toeuenofler » ρτεοιηπίδυσ οὓσ. Super omnes fanétos angelofq, qui: dij Simi funt uocari; {η celo« ín terra/ín ma ríiz in omníb? abyffia, lí fuctib?,in profun/ mirabilia: ficut fequi tur,[4T£duccen; Ab humilitate terre7 na eleuans apoftoloós infunderét. ΠΓΘ p?oducít vétos oetbe faurte füía. Angelos fancos de arcanis bribufgp, robur atq capiteipfi? lapis, erat αὶ lum fuum:& ín ferüis fuis deprecabit, Símulacrágens— incrementü ferrent. Chriftus. Nund(ibi pofuitlapidem ad ca put: niíieo tempore, quando perfecutoré fugit. Cediu erat in domo patrís fui& ha bebat refrigeria car/ nis, lapidem non habebat ad caput. Receffit de domo nudus:receffit ín uirga:& ftatim in ipfa nocteinuenitla/ pidem,€ pofuit ad caput fuü.Q) ui talem habebat pul uillum in quo refrígerabat: uidete uifionem eius. Vidit inquit(calam deterra pertingentem ad coclum:& uidit inquit, angelos defcendentes δὲ afcendentes. Vidit an/ gelos de coelo ueniread terram:& alios deterra ad coe; los a(cendere. Vultis fcire quía lapis ille qui eratad ca; put lacob,chriítus eratlapis angularis? Lapis quem re; probaqenint zdificantes,hic factus eft in caputanguli. apis ille qui fcriptus eft in regnorü libro Abeneger. La: pis i(te,chriftus eft. Abeneger autem interpretatur lapis adiutorfj. Cofurrexit,inquit,Iacob mane. Et quid dixite Hac, inquit, domus dei eft, Et quid fecit« Tulit, inquit, oleum& unxit lapidem. Nifi myftería intellexerim? fcri pturarum:cuiíus rationis crat,ut ungeret lapidem oleo Benedicatte dominusex fion: quí fecit coelum& terrà, Denis quinís cantica graduum pfíalmis in benedictio; ne cócludens: ex uoce prophetica nos admonet dicens, Ziudatenoméoomíní. Pfalmus CXXXIIII Q.uod per fidem cognouiíftis efTe fuper omne nomen, b[*audateferuí oomínü.Q. ui pec; —^/ cti famuli effe de(iftis.. c4[ xui ftatío ín bomo oimmuí:natrteoomusoeíno(ftrí.O) ui immobiliter in eo plantatieftis, Ὁ ΕΓ Zaudateoomínurm/quia benígnuo eft oomínus. Cito enim paenitentib? ueníam praftat: fpem etiam noftram, fua adimplens benignitate. ef Ἴδα!» lírenomínt eíue quía fuaue eft. Non enim proceffit ab co afpera hareticorü peruerfitas: fed per ipfam fuauitaté a fqualore gentilitatis eruti fumus... f«Γθριιοπίαπι íacob elegít fibí oomínus. Eum fcilicet qui fupplantato popu, loarripuitbenedictioneeius, ο irai(n poffeffíoné tium argentum& aurum:opera manuü homínü. Os habét δὲ nó loquent:oculos habét δὲ πὸ uidebunt.Au/— pomíne vías ad pecue: res habét& nó ἀπάϊξε: neg; eim eft fpüs in ore ipforái. o«€ Quí percuffit pz(^ mogeníta eayptí: ab Principalia uitia atq crímina mundi.— ὁ p«Létrmí(ir ignact pzodígía ín medío ruf egypte. Terrens mundum in paffione, ucl in tenebris, uelincommotioneterrz. q&[ 3n pbaraonemetínom nee feruoe eíue. Affigens diabolum uel principatus eius crucifum. r 4€uípercuffitregee magnos: et occídi regeofo:eo. Innumera uitia, quz mundum oppreffe/ rant$([Gconregem amozrgozum. Arborem infru/ ctuofam habenté fecum execratorcs dei: qui fimul per/ cuffi,in ignem proíjcíiunturaternum. t«[rogre/ gem baían. Maceríam confufionis: quz nobis ne deum agnofceremus,obítabat. ve[£tomníaregna cbaraamn. Occiditregna commotionis: quz nos commouebanta deo,& dominabanturnobis. x«[£roedítterrameo/ rum beredítatem:beredítatem ífrael populo fuo. Hzcom/ nia deleuit deus atcp fubuertit: ποίᾳ per cognitionem fuam in hareditatem affciuit:& ut ipfis qui nos afflixe/ rant domínaremur,indulfi, y€[£»omíne nomen tuuim ín eternum.1Ilo in perpetuum permanente, hoc nobis fit hareditasfempiterna. 3«ῑλῥαοιιίπε memozíaletuuim ín feculum feculí. Vt quod legis ueteris umbra prafiga/ rauit:in altero fzculo, id eft in euangelijs Mi e^ 84 Quía(udícauít oomínue populum fuum. T'adaos non credentes:qui nuncíam iudicati funt, cum non credíde rint. b 41£tínferuíefuíe confolabírur.In credentibus uti. c[S ímulacra gentíum argentum« auruttiope: ra manuum bomíntm;:oe babent et non loquentur: oculos babent et non vídebunt:aurea babent et non audíent: narea babent et non odozabunt:manue babent et non palpabuntz γεια babent et non ambulabunt: nó clamabunt ín gutture Similes Wo: neqp eri eft fpírítue ín ozc ípfozü. Gentilium execran/ .da commemorat irridens: quia cum nullius membri uegetationem habeant: auri argenticp metallo, illos 10’ bilitarc uoluerint.Ideoq, adiecit. Similes cacle(tibus dirigens: quí hís nubibus im^ Απο”. ΧΧΧ-^"Esame: Pro uoluntate bonir tatis placuitdeoinex celfisanimab?, inari dis mentib?,in fecus ditate maliciz facere: bee ab extremo terre, ac pphetas, mT ul eura ín pluuíam fecít.ὦ Vrprimum luméco gnitionis dei, deinde' imbrem doctrinarü ᾽ H üt ias! Ὁ πῃ tg is dn bit μὰ Yin ini d (pita lacia] mund, ti igut jud inet qui B cíu&.Confiteminipec, rubro; . cin pfalmum. αἰ Similes(llo fiant quí faciunt ea: omnee quí confidüt (neía.Illi confundantur ín his qui credunt:nos uero con folemur:qui ad imaginem dei facti ipfum adoramus. b«L2omue rael benedícíte ofim. Congregationes fan/ &torum:deum oculís mentisinfpicientes, c«[£»omus saron bencdícite 007 (πο. Miniftrorum ordo perfectus. mínuim benedícite oo/ miíntim, Vt ficut ma; ὃ dícite dio.Domusleui benedicite domíno:qiüi tímetis. icftatem metuitis: ita: e domínü benedicite dio. Denedictüs düs ex fion: quí eum hare ὑκοὰ habitat in hierufalem. cue οἦσ oeue exfion:— Alleluia. quí babítar ín bíerufa/ κ tem.Ipíe dominus no (εὐ ie(us chriftus:cui. δ eítcum aterno patre, & fpiritufancto ho/ faízculorü. Amen. q[alleluía. I(te píal neceffitatibus huma rio generi preftira(pa.^ i poteftaté dieíquoníá Lünam δὲ ftellas ín poteftate ο noctis:quonia. Qui pércuffit xgyptü ο primogenitis eorum:quoniá. Qui eduxit ifrael de medio eoru:qm. ní oomíno p In manu potentí δὲ brachio excelfo:quonia. Qui diui/ fit mare rubrü ín diuifiones:qm.Et eduxit ífracl p me^ fnfgcdá mífericondía 4 did eius:qm.Et excuffit pharaoné& uirtuté ei? in mari qm.Quüi traduxit populá fuü per defertá: qm. tceum qui per miferi 6 Qi percuflit reges magnos: qm. Et occidit reges for; tes:quoníá.Seon regem amorraorü: qm.Et og regem fitemínt oco ocoxm: t bafan:quoniá.Et dedit térrá οτί harredítaté: quoníá. quoníam ín(ρου! mi/ ἡ FTzredítatem ifrael feruo fuo:quoníá. Quia in humili tatenoftra mcmor fuit noftri: quoníá ín feculum mife dit poteftatem filios y ricordía ei?. Et redemit nós ab inimicis noftríssquoniá ín fzxculum miferícordia eius. dit dicens. Pfadmus CXXXV €nfitení; quoníá bo; nue:quonià caca ueftra:& lauda/ cordiam in fe manen tiindulget. c«[£on fericozdía ette.Tlli qui €redentíbus in fe de; deifieri, b«[£onfi; temíní oomíno oom, flozum:quoníam ín fe» culi mífericozdía etus. Hoc refertur δά fi liam:X deo dcorum,ad patrem.Patri ergo δὲ filio confi/ temur.Pater enim in filio& filius in patre.{«[έιι fa/ Cir mírabílía magna folus:quonfam ín feculum miferícozdía tiug, Prius dixit cofitemini deo deorum:& iterum ο’ mino dominorum: Et quoniam dixit duas perfonas; nunc dicit,qui facit mirabilia magna folus,ut non dicat duos deos.Scríptum eft enim: Vnus eft deus ex quo om nia:& unus dominus icfus per quem omnia,€ nos per ipfum. k«Γι fecit celoe ín ínrellectu: quoníam fn feculum míferícozdía eíus. 1! funt coeli qui enarrant gloriam dci: qui ucftiti funtímagine coclefti. Et funt coe li qui non funt ueftiti imagine terreni, in intellectu in fa piétia. Chriftus enim dei uirtus& dei fapientia. Sicuc& Prouer,$,c in Prouerbíjs dicit ipfa fapiétia: Ο uádo faciebat coxlos, cumipío eram,& cartera. 1 ΓΘ firmauít terram fuper 'aquae:quoníá ín feculi míferícozdia εἰ”. Licet dicatur terra fuper aquas pendere:hoc eft inaní pondere: tamen ter; tam noftram fundauit,& fírmauit ín baptifmate. Non dixit(uftollit,aut exaltauit,aut in ccelos fecit afcendere, Baptifma em peccata dímittit:& quafi de carcere liberat: regna aüt coelorü non poteft dorarc. Si non em aliquis per opera& fidem intrauerit: non poteft fecurus effe, m ΓΩ fecit luminaria magna:quoniam in fgculpm πε» » Similes illis fiant qài faciunt ea:& omnes qui confidát o«[Quí tíimetíe oo ᾿? ín eis, Domüs ífracl büidicite dno:domíüs aaron bene CXXXV Onfitemini drio quónía bonus: quoniá in fzc culü mifericordía eius. Cónfitemini deo deoJrum:quoníam.Cónfitemini domíno domino: nor&gloria infecu; ἱ rutm:quoniam ín fxculumn mifericordía eius, Q ài fa^ &cít mírabilia magna folus:quoníam. Q üí fecít celos in. mus, domini mife/:! íntellectu:quoniam. Qüi firmauit terram füper aquas: ricordias in diuerfis m quonia. Οὗ fecit luminaria magna: quoniam. Solem: Y CXXXV$o. 94. rícozdía eíus. Scd^m literam de ftellis dicit, Licet paruas cas confpicíamus,(ed tamen magna funt.Sicut em nos(i a(ícendamus in montem excelfum,& uideamus in fub, iecta ualle homínem:uidetur nobis quafi paruü quid, dam:iíta&(telle magna funt:ex altitudine autem pat uz nobis uidentur. S:ella ením qua uide tur in Britinia,ubiqi δὲ ipfa apparet, Hoe aüt dicitad cos qbus dixit: Vos eftis lux mundi, n d[ Z unam , tftdlas inpotcftarem noctíe: quoniam im fe εὐ míiericozdia etug, Ecclefiam uel docto; res eíus, fub nocteue teris lceis pofuit:fcili, cetut quod illa nun; ciauit in litera: fpiriz tualiter adimpleant & obferuent. NO ο«Γι percuffit eeyptum cuu pzímo, geritíe eozum: et edu; rit ifrael oe medío ει’: ín manu(στ t bza^ €bío extento:quoníaim ín[και miferícozdía eíua. In uirtute poten tie fuge uerberato mü do,eduxit nos ab ope ribuseius, p«I Q»uí ofuifit iare rubzum (n oíuifionce:« tranfie cit(rael per medíum eíue:quoníam ín fecu, luin mifericozdía eiue. In multis em gradib? fcandi£ p hui? feculi fluctus: ut ad eum poffit qué mente tue; turaccedere. qe[€t ercuífit pbaraonem Έ erercitum eíga ín marf rub20: quoníam in fe» culi míferícozdía eiue. Si ifrael fimus: deus pugnat pro nobis:& nos tacebimus& profternit díabolum cum fatellitibus fuis: nenobís nocere ualeant. Γ(Γι tranfdurít populum füum per oefertum: quoníam ín fgculum miferí» €ozdía eiua. Semper populus dei per deferta huius mun» di traníducitur quoadufq in terram repromiffionis in; troducatur.«[ Quí cdurít a;uam ος petra rupíos quoníarm ín fecalum. mifericozdía eíue. A chrifto domino qui eft(tabilis petra, uel baptiiámum proceffit: uel po/ culum zternz uítz manauit. 6«Οι ροταιίε qenteo multae: occídít regee foztea.&»eon regem amozreo rum: og regem bafan:c omnía regna cbanaan ocddirzquo níam ín feculum míferícozdía εἰ. Omnia regna peccati achrifto percuffa dicit, Q.ui percuffit reges magnos. Primum percuffit pharaonem qui intelligitur diaboe lus:&(ic exercitum eius:ficucin fuperiori pfalmo expo» fuimus. t([tocdít terráeozum berediratem:be redítatem ífrael populo fuo:quoníam ín feculum muferícoz/ día εἰσ. Chriftiano αεί. v(«[Quía ín υπ’ te noftra memo: fuít noftrí ofío:quoníá ín feculum miferícoz día eíug. Vt nos uifitaret aduentu fuo. xk«tre demít noe oe manu íuímícozum noftro:xum: quoníam ín fg» culum míferícozdía eíue, Fundens in precio noftro fane guinem fuum, : ᾳ4ᾳ4 4 Qui dat Qui dat £omnien.lieronymi E at Quíoatefcam omnícarmísquoníam ín feculi míferícoz dia cíus.Prabens fe panéuiuum& uitam dantem huic mundo. b(oníitemíníoeo celi: quonía ín feculi miferí/ €o:día ασ. Laudem εἰ debitam reddite:qui uosa terre; nisinaternacómutat, c([ Confitemini ofío oomínozü: quonís ín feculum mí, ferícozdía eius. Ο αἱ uos ucl iudices, uel? ftituit: Ipfe dominus nofter iefus chriftus, cui eft cum aterno pa tre δὲ fpiritufancto ho nor& gloría in fzcu;, lafeculorü,Amen. e Ὁ«i*falmue vauíd, pzopter bíeremís. Ifte pfalmusex uocepro$ phetica prolatus,do/ cet mentes hominü a plü illiusterrenz híc y tate nobís de canticisfion. ruíalem quaa gentí/ bus educta in capti! cat ergo anima qua poft multos errores Pfíalmus CXXXVI Glper flumnína babyloníe íllíc fcdimus τῆς; babylónis mífera:béatlis quí retribuet tibi retributio» cozdaremurfionSino o nem tuam quá retribuifti nobis.Beatüs qui tímebit a allidet paruulos tuos ad petram. Pfalmus ipfi dauid| aliquis egrotat, nefcit quantü ualet fanitas. Et iterum: claudus nefcit quantü ualet q fanus eft pedibus. Si: militer€ cecus uidente, Hoctotum quare dictum efte Q.uonià pfalmus dicit:Sup flumina babylonís illic fedi mus& fleuíimus dum recordaremur fion.Babylon con; fuíio interpretatur.Ergo babylon híc mundus.Peccator ergo qui cecídít deparadifo: uenítin uallem lachryma; rum: hoceft in babylonem,in iftum mundü, Magis aüt propheta ex períona eius qui cecídit dicit: Super lumi/ nababylonis. Flumen auté babylonis, quando uideris alique pulchrum ad horam,& egrotans perd:derítpul/ chritudiné marcefcat flos ipfius:hic ficut lumen tran; fit:& aqua fuccedétes(ibi uenientes δὲ recedétes pereüt: & iterum alizoriütur δὲ ip pereunt: ita X ín hoc mun» do quo ad momentüautaliqd tempus:aut ditamur aut fortes fumus,aut pulchri íumus:& poft modicü tranfit ficutaqua& perit.Ibi ergo fedimus& feuimus dum re/ cordaremur(ion. Licet quide uítio noftro cecidimus de paradiío:tamen remíni(cimur prioris foelicitatis& non obliui(cimur.Et ille quí de hierofolymis defcédit ín hie/ ticho,quz interpretatur luna:hoc eft qua femp mutat: hac aütintelligi£ ργαίοης mundus: in latrones incidit: δὲ famaritanus tuliteum:& oleo& uino curat; mifcens aufteritatem cum mifericordia. f 4η falícibue(nme dío cíus füfpendímue ozgana noftra, Salix talem naturam habet: ΕΠ quidélignum infructuofum:& dicitur qd'(i quis ex illaaccipiat potionem aut manducet, filios non facit.Ibi ergo fuípendimus organa noftra. Organüauté homínis corpus e(t.Sicutenim organum ex multis fiftu liscompofitum eft, una auté modulatione melos mittit: ita&organum noftrum habemus tacü:per ipfum: hoc eft per opera, melos,canticum€ hymnü referimus deo. Similiter€ perauditum,& per odoratum, δὲ per guftü: & per uifum:& per hasomnes uirtutes quafi de uno or7 gano hymnü δὲ canticum referimus díio, Dicitur(τετ Qi dat efcam omni carní;quotiíam ín fcalum παπί» domínos mundicon p rícordía cíus. Cónfiteminf deo coclí: quoníá in feculum| c miferícordía cíus. Cónfitemíni domíno domínorum: quoníam ín aternutn míferícordía eíus. » Pfalmüs dauid propter híeremíam. Vpér flumína babylonis illic fedimus δὲ fleui^ mus:dum recordaremut tui fion. In falicibós:in medío eíus fufpendimus organa noftra. Q üía illic ínterrogauerunt nos quí captíuos duxerunt nos: pecatíscapiinexem— uerba cantionum.Et quí abduxerutit nos hymnü:can; Qüomodo cantabímus can: tícum domíní:ín terra aliena.Si oblítüs fuero tuí híera uitatem dedebat.Di/& falem:obliuíoni detur dextera mea. Adharéat língua. mea faucibus meís:fi non memínero tuí,Sí non propo cóuertütur ad diim. 1 fuero híerufaléin principio latícia: mea. Memor cíto domiíinefiliorum edom:ín die hierufalem. Qui dicunt exínaníte exinaníte:ufqy ad fundamentum ín ea. Filía falixradicem non habere.Sed fi ramus abfcidif& ρ]αη/ ὦ) tatur fecus aquá,ftatim uirefcit. Ita auté& peccator, licet peccaucrit,licet ceciderít:tamen fiit fecus aquas: hoc ec fi legit fanctas(cripturas, X audit uerbü diuinü afancto uiro,uíret cius aníma€ ín poenitentiam conuertítur, €«Guía illíc interro, gauerüt nos quí captí υοο oureráüt nof verba cantícoz. Datmones qui deceperüt nos& captiuos duxerunt;^ nunc quafi deridétes^ nos δέ gloriates dícüt nobis:Reddite nobis' ' uerbü defide uefira: quéadmodum quan: do eratis in hierufa; ' lem hymnü dicebatif. ἡ deo. Refpondent qui peccauerüt δὲ decepti füt& dicüt: b«uo^ cantabitmue cartícum- ἡ oiií ít terra alíena: In peccatis coftítuti qui ἡ cecidimus de hierufa lem ín babylone?Er/ . gonon poteft aliquis . finon fitfanctuslau; dare dominü. Pecca/ tor em nó debet can; tare drio fed lugere peccatafua. í 4[OÍ oblítue fuero ruí bíeru falem: oblíuíoní oetur oektera mea, Ergo qa peccauít δὲ cecidit,re/ miniícitur prioris có; uerfatíonis δὲ hierufa lem: proponitq fibi qd nifi femp cui memor ero δὲ femp in mente habeà:obli uíoni detur dextera mea:hoc eft opera mea.Non dixit fij CXXXVI CXXXVII Confitebor . hiftra fed dextera.Sini(tra enim femper in obliuioneeft. Vis ergo femper ín memoria domini effe? Dexterz ope rafac. Καὶ«[Zidbereat língua mea faucíbue meío: fi nog merínero τί, Hoc eft, non habeam neq opera ned fermonem:(i non iugiter memoria tui uerfetur in corz demeo,| 4[75emo: efto vomínefiliozum edom ín oíe bierufalem. Edom interpretatur terrena δὲ fanguinea, Qruis ergo eft ni(i diaboluse Vide ergo quid dicat. Hoc' ex perfona adam dicitur. Domine memento quéadmo/ dum me decepit& traxit me ferpés diabolus, qui intelli, gitur nabuchodonofor:& eiecit me de paradiío: Memen to€ retribueci:& patiatur poenam quá ipfe fua malícía mihi induxit: trahens me,adduxitin babylonem& in aílyrios. m 4[- X'ilíababyloníe mifera.Filia babylonisan ma eft, quz femper in motione eft& ín confufione:& nà ΄ habens ftatum,fed eft in uitijs€ peccatis: qua uere mife ᾿ racft, n«L3Pcatue quí retríbuet tíbi reiriburíonem tuart quá retríbuí(tí nobío.Beatus cft qui retribuet ei quod ipfa fecit. Verbi gratia.Eiecit me de paradifo: ego illam per abftinentíam reduco ibidem, Decepit me per fornicatio) nem: ego per caftítatem reduco illam in hierufalem:& ex uitíjs ín uirtutem.Ergo non ut inimicus facio: fed ut anni amicus. o«[JPeatuequítenebít callíderparuuloe ruo ad petram,Paru uli dicunt cogitationes. Ac fi dicat: Vidi* mulierem, concupiui eam:ftatim ἢ non abfcidero con; cupifcentiam illam:& ficut pedem tenuero& allifero ad' Petram donec parua eft concupifcentía,nà poteft poftea abícindi quádo creuerit. Beatus ergo eft qui ftatim abíci: dit δὲ alliditad petram, Petra autem eft chriftus. CXXXVII Confitebor tibi Pfalmus 3n pfalmum Quufitebó: ribí οὓς ít toto co:de meo. Ὁ ualia funcuulnera,tale& emplaftrü. Q.uéadmodü ' eff corpus habet diuería uulnera:ita X anima 4 habet fuas paffiones&(ua uulnera:& aduer ος. fuspeccatii:talem δὲ paxnitentia debemus agere. δί quis 4 llo CXXXVIII$0. 95 hoceft in moyfe& in E(aia:& in Hieremia:& de ufjs iftis uenimus ad illa υἱᾶ quz dicit:ego fum uia.’ €míne;pbaftimezt. Píalm?. CXXXVIIL zP»irabilíe factá eft fciétía tua ek me, Manifefti? : hoeSymmachus interpretatus cfi Pratergre τὸ offlibus peccatis uis cofitet: ifte in το’ to corde cófite£ απο. . Ας dixiffet.Fornica ᾿ tus eft aligs, cófitct p fornicatione. Sed qm €(t,aut auar?,aut ira/ cüdus,aut detractor, 'autblafphem?€ plu tíma uitia habct: ifte 'ió cófitet in toto cor/ mii de.Si qs atit pomib? Pih ταις& paflionibus dtr'ania fuz agit poenité Eas tiá: ifte poteft dicere: dr-Conftebor tibi die Ts dt iri toto corde meo. mni b4L audi(ti verba bono onte mef.[ο uerficu^ scr:"fus in hebraico nó ha bifida'bet. Caterü qd? dicit: απ Ρος éPropterea εδΏ/ Lay-tebor tibi toto corde uni hs'meo:hoc eft ,p omib? da'uittjs meif€ peccatis, Ὁ fe lg qim nó prouno uitio * 1S ἢ fin σσ σῷ Onfitebót tibi diie in toto corde meo:qim ali difti omniía uerba oris mei.In cónfpectu ange -“τᾶ pfalla tibi: adorabó ad εξρίᾷ(απέ tuii ε΄δ cófitebornomini tuo. Süp miferícordia tua& uerí; tátetua:qm maenificafti fup omnenomé fanctá tuá. t In quacüqy die inuócauéro te exaudi me:mültiplícabis s ín ania mea uírtuté. Cónfiteanf tibi drie o€s reges terz P rz:quiía audierüt omnía uerba oris tui. Ec cántét ín uijs :düfiqin magna efteloria ἐπί. Qin excelfus dris& humilia refpicit:& altaa longe cognofcit. Si ambulauero in medío tribulatióis uíuificabis me:& fup iram ínimi -corü meorü extendifti manü tuá: δὲ(αἰ me fecit de'xtera tua, Dris rctríbuet pro me: drie miferícordía cua ín faculum:& opera manuum tuarü ne defpicias. -Infinem pfalmus dauid.: CXXXVIII : O mine pbaftí me δὲ cognouiftí me:tucogno uifti fe(lioné meá δὲ refurrectioné meà. Intcl/ :- lexifti cogitatióes mcas delonge:(οππίτᾶ meá δὲ funículi meí inueftigafti; Et οὓς uias meas puidiftis qanó é fermo ín língua mea.Eccediie tu cognouiflí oia. mouiífima δὲ antíq: tu formaftí me δὲ pofuiftí fup me & manáü tua. Mitdbilis facta eftfaétía tua ex me:cofortai ta eft& nó potero ad e. Qlio ibo a fpü tuo:& q a facíe mtua fugiáz ᾧ afcéderó ín coelá tu illíces: fi defcédero ad infernü ades.Si fumpfero pénas meas diluculo:& habítauero ín extremís maris.Etern illuc man? tua deducet me:& tenebít me dextera tua. Et dixi forfitin tenebrz conculcabüt tme:& nox íllumínatío mea ín delitijs e mcís.Qüia tenebrz non obfcurabunt ate;& nox ficut dies illumínabié:ficut tenebra ei? ita& lumé ei?. Οία p tu poffedifti renes mcos:fufcepifti me de utero matrís mea. Cófitebor tibi qm terríbilr magni ficat?cs mírabi líaopa tua:& aia mea cognofcet nitnis.INo€ occultatà 'os meta te qd'fecifti in occulto:& fubftátía mea in ife/ 3 rorib? terra. Impfectá meü üiderüt oculí tui: í libró s tuo oés fcribét:diés formabüt& nemo ín eís.Miíhí aüt nimís us((3'confeffus fum ribi δέ firm exaudifti me. c€ 3u baie ᾿ἢ'cófpectu angelo. pfal mi D VWtibíiVidepfe&ione αντ)... ponítétis: qa poft co rra feífioné δὲ poenítétià wu""^ cüangelismetet p(àl ΠῚ Ἰετε ui auté pfallit, thai"am nó agit poeffiten/ Ναί ᾿εἰᾶ, fed gras agit€ bfi Vicus dicit, Ὁ.€[ Zidozabo Dor ad téplá ποῦ τοῦ. Si T:'boceft téplü qd nüc o: uide£ defertü, in quo erac'oportetadorare:ergo T: nó debét iudai ado; Lagi rare qm euerfum eft mu'téplü. Teplü aüt dicit t uniti"fanctà& coelefté híc/ "a-ru(alé, e(pup mífe MT at"fícozdíatua« verítate εὐ ἢ“04. Peccator audiàt in mifericordià: iuftus jer aüt& fupbus audiat ay- vieritaté. f€[ 2£»ulti jo.plícabís(η aia mea vír uU. tutem, Multiplicabis, jus ἐν: hoceft multis follicí/ dq tudinib? fubiacenté pilot.animam. 6$«[£on/ E ον νι Ὶ jur fiteátur tíbí ooimíne office regco terre. Reges terrx funt ifti αἱ!»- quiregnant peccato.Ergo ip(i confiteantur qui regnant fp-:geccato.Necein deregibus huius mundi fcriptü eft:Cor i RN tegis in manu αεί, Putas cor luliani impíjffimi in manu aum, fecutorü« Abfit.Sed de illis dicit qui regnant peccato: qa T2 ifti qui uincüt uitia X pa(fiones anima€ regnant pecca; aif 0 to:cor eorum in manu dei eft. b«€»uía audíerunt om^ aum βία verba oz2ía tuf. C.uia cuftodierunt mandata tua. "3 T£t cantent ín váo oomíní.Philofophi huíus fzculi nó «antauerüt in uíjs domíni:fed nos canramus in ufjs dii; |: - dei fait?Abf(it. Aut Neronis,aut Maximiani& Decíj per/ ditur me fcientia tuas ideft nó poffum tua fcire(ecreca:& in pro» fundü fapientia(μασ mens mca nó pótlin» troire,| 4T uo ibo a fpirítu tuo. z aura fa» cit tua d fugi. Ο uà autem tuam poífum comprehendere nori cíam,ciin tefintom, nia, Πο Πε ασ te fugiar& πιο fit fpi» ritus tuus?Ex quo jn telligimus deum effe quitotus ubig fit.: πὶ([ C aícéderoin cg lum tu ibi εο- ocfcen^ dero ἀά infernü adés £C, Nulla. altitudo te ' altior:nullum gpfun/ dum te profundius: oriens& occidens in tua continentur mà^ nu. n[toíríergo tenebze conculcabunt me:« noy lur uica íi oclícjo meío. In he» brao fenfus τῆς eft, Et dixi foríiran tene/ bra conculcabtüt me: ecótrario autem nox ipfa apud te lumen fuit: quía nihil celare te poteft. Ω d' Sym; machus meltus inte» tetatus eft dicens; t nox lux circi me . fedet. Sed δὲ fequen^ tes uerficuli hoc idée fignificat. ο(ΓΗ [επεΌιρ non obfcurá/ : buntur ate: not qua^ fi oíeo illuminabíturz ficut tenebre eíuoita.c "lumen εἶθ. Id eft tam clara funt omia que ate putátur occulta: ut manifeftiora finc Juce. p« Sufcepf ftíme oc vétre matría mee. Quinta. editio ita tranftulit. Confla/ fiime de uentre ma» trismez, q 4Γ 3mpfe αὖ meti viderüt oculí .fuf.Impfe&tü Βίς ρ incopofito pofuit, qd ctià eleméta hois anted forment in utero cognofcat deus. -quo oce fcríbent, Ec qd? nullus ab nec αν ei? noticia(ubterfugiat. nemo ín εἰσ. Hunc locü Symmac formati funt,ne una qdé ex eis decft.Et eft fenfus. Omne tépus atatís ο id ab exordio uitz iftius funt μην deputata,certo fine decurritnec una dies aut pl? aut mi, :nus eft jj tu códitor c(fe uoluiftí.Scáhm Lxx.aüt interpre «tes€ altioré intelligétià(cenfus e. Tu o&s 1n die formas:tu ;cü&tos-uis effe filios dei;(cd null?€ in hoib? g nó peccato r«[£tínlibzo (qx uoluntate nafcat deiz ο«Γρίοο foumabunt:z h? ita tra(tulit: dies qb? obnoxius MA e Mi mall a £ommen.lb»ieronymí E obnoxius fiat:& p bocfili? noctis effe incipiatnecquifd^ eum: Quid clamas ad mecDum eum fien orabatau G rum luce ipfius dieitoto uita fuz tempore digna perfi— dicus eft.Scriptura autem non mem it qd' locutus fit: or Vnde& Apoftolus ad eos qui filíj noctis effe cefTa/ d RSS ΠΕΝ- στ m M em pr .: itur fj πι clamat ad dfim,R& exau B efta i, TeíTab$.a uerantloquitur: Nos autem fratres non fumus filij πο. Cain:Sanguis lratristui clamatad me. Etin Apocilygh &is,(ed filij dei, Píalmus. CXXXIX Y Ripe tie οὓς ue i m Mie má; nímís honorati funt amíci ταί de?: nímís ἐν μ.: τῷ poteít nos príncipat?eorá.Dinumerabo cos& fup arenà mu πρι decipe diabolus: T cabunf:exurrexí&adhuc fum tecü.Si ocíderís de?pec «tum per organu ho/ τ Ἐν,: MICE PRU depre, catores:uíri fanguínü dedínatea me.Quia dicitís ín co catur prope libe gitatione:accipiant ín uanítate ciuitates fuas. Ne rari, b. 4[έυ! cogt/;?$i Á M νο hostabt, .taueruntíniquirateeín| quí oderunt te die oderam:& fup inimicost coide.Dehareticis di^ fceba Derfecto odio oderà illos: inimici facti füt mihi, éit, c«[Ώεπευῆ afpí ei 1 τ e&cogdumfublabjeeomm. Proba me deus δὲ fcito cor meum:ínterroga m: 4 QLuonià ἀρ ami fofcefemítas meas.Et uide ἢ uía iniquitatís ín mE eft: Citi erba haberes δὲ deduc mein μία πίομχαι, fed plena füt ueneno edt .fortifero. Ὁ 4[3u/ In fine pfalmus dauid, CXXXIX Eau Gm ὦ ípé me domineab homine malo:a uiro íni^ . de fcripturis profe; b quo eripe me. ΟΙ cogitauerunt íníquítates ín tens eftimonia, qua cotde: tota díe coftituebát prxlía. Acuerunt lín quafi uidebantur ra; ΜΕΘ τ afpida fub labi tionem aliquam ha/« guas fuas ficut ferpétes:üenenü afpidü fub labijs eorü. ΦΟΡΈΣ κα Cuftodí me drie de manu peccatorís& ab homínibus cipere. d::;:€. Όσες me^estu, Sina iniquís erípe me, Quií cogitauerüt fupplantare ereffus csfancdusnonpotéS meoscabfronderüt fuperbi laqueá mihi, Et furies exté hunc uerficulum di/: Papi s lá pof ἯΙ cere. Cui ποητέρπαᾶς ὃ derunt in laqueüiiüxta iter fcandalü pofuerunt mihi. peccatü hic dicitb ars.€ Dixi ἀπὸ deus me9 es tu:exaudi drie uocé deprecatío; F omeadüs. f«pon madaomebfüeodfyde, nis neas[λῆς drieuirtus falutis mez: obübraftí fuper ; Tíomeo peu Di. t caput meü ín diebelli. Nón tradas me domine a defy, Mattb,s,d Cit lcripeura:( ὦ fi m-; P; e V^ quis uiderit reuliere-αἰσείο meo peccatorí: cogitauerüt cotra me: ne derelínad concupifédum, ς quas me neforte exaltentur. Capüt circuítus eorü la; pulvi, deoa bor labíorü ipforá operíet eos. Cadent fup eos carbo; Crpropheaedeco— nesín íené deijdes eos:ín miferijs no fubfiftent. Vir lin νε mea mma guofus nó díriget ín terra:uirum ἰπία ἘΠ mala capíent .dasme diabolo:fed— 5^": Meu: ανν: bene mihi habet in. in ínterítu, Cognouí quía faciet dis iudicia inopís:& ! εναν xn uíndictà pauperü. Verütamen iufti cofitebun£ nomi, putcircaítus cozü:la,& ni tuo: habítabünt recti cum uultu tuo. bo: labíozum ípfozum Pfalmus dauid(CN operíeteos, C. uéad,; E one; modüferpensquan, καὶ Omíinedamalí ad te exaudi me:intinde noci do uiderit aliqué ue, mea cü damauero ad te. Dirigaf óratío mea ficut íncéfum ín cofpectu tuo:eletiatio manuü nientem ad percutie/ dum: circulum facit m » mearü facrificiá ucfi prínü.Póne dne cuftodíá otí meo: & oftium » totius corporis fui:& in medio celat caput: ubi(cit habere fe ui/ taiita δὲ ifti haretícip fermonem philofophorum,& Ariftotelis& caeterorum uidentur fe ab(condere& quafi protegere& defendere, Sed ecclefiafticus uir quafi in uirga: hoceft in cruce fol, uit circulum,& inuenit caput latens:& ibicum percutít, hoc eft teftimonium profert de fcripturis. b.«Γιαν tabunt rectí cuim uultu tuo. Vultus dei quid eft ní(i chri; ftus? 0 αἱ non rapinam arbitratus cft effe fe equalem deo. Pfalmus CXL manus ueftras: non exaudiá uos. batcum populo:& pharao fequebatur poft tergum eius:& undicp anguftia illi erac.In illo tempore lachry matus eft ad dcum,Et continuo deus ad Sacrificiü uefpertinü. Vndecima hora: id eft in euangeli Etíterum Apoftolus: Leuate man nes.Et Moyfes quando leuabat manus,uincebat icíus: quando autem deponebat,uincebatur. Si intelligo(cri; pturas(cdm hiftoriam δὲ(στη literam: moyfes deor; fui haber manus.Si autem fpiritualiter,cleuat manus : uasinaltum. m ΟΠ comin ία! ozí teo, €mnine clamauíad te exaudi me. Moyfes fta; ors& uita in SLE lingu eme cafdiam oi dico ποδίς: qi deomniociofo ucro qd' locuti fueritis:red; detis ratione in die iucicii. Hoc ergo poftulat ppheta ut omne qd'loquit,nó fitociofum,fed(anctü& dignü deo. us ueftras ad οτατίο” loannis, anima iu; ftorum fub altari dij cebát ad dominum: Vígquo dominenó^^: nos defendíse Simuf APaaléc autem cófyderemus quía anímz iuftorü, altaría funt dotnini,. n k€ 3ntéde vocímee s cum clamauero ad te. μα Hoc eft, uide& con/ fydera o domine qd peto: quoníam non peto corporali defy/ derío,aut aurum aut tale aliquid huiufmo di, fed ut mifericor, diam tuar confequar Propterea dicit inten; de: hoceft diligenter audi: quianihil alie, num peto.{4Γ ir; gatur ozatío mea ficut Íncenfum fa confpecni tuo. Hoc eft recta ad te pueniatoratio mea non habens aliquas fordes aut αἰτία aut cogitationes diaboli?—— cas.Incenfum autem— orationes fanctorum Η.4 funt. Hocautem cog;. nofcimus de Apoca, Apo$a lypfi:quando uiginti quátuor feniores te; nebant thuribula& dios diri "Dite bis listo ed EE μι ΤΠ μι tun, fiam Punt. 3 dni 3 πα iim dicebàt: Ha funtora, quic tionesfancorum. Gt pe m 4p leuarío manus aul imearü facríficium ναί’ pin pertíntü.Eleuatio ma; Τη] nuum, dominum de monfirat.Etin eleua; tione manuum crea/ torem uidemus. νι» de autem quia non dixit extenfio manut mearum. Fxtéfio em non eft eleuatio. Sed extendit aliquis& poft tergum,& in la; tus: hoc eft ín uitia, quemadmodum di/ cit dominus:Etquan Hiereagb do extéderitís ad me "ti Eti premo ] Quanti Nor πὰ ità&di hare tios i. C3 idus o leuo manus meas, toftium ^in pfalmum Δ᾽ sWrétoftinm drciftanrie ασ ππείο. ΟΠ citcüitan; yj nullo uincatur. Dicit eii Hieremias: Mors intrauit per fe tiz qua(imurü in circuitu totius domus poftulat: ur in:' CXL Φο, 96 fiautem non gelat,odit eam,& non confequiturilliusfer(C mones qui dicit: Vifitabo in uirga iniquitates eorum. Et 75.8.2 iterum: Er non uifitabo filias eorum quando fornícat€(fec, dé y:; Vy. neftras ueftras.Feneftras auté habemus quinq: hoceít— fuerint. Corripiet meiuftus in mifericordia δὲ increpabit sd ufum, audirem qutm. odoratum,&tactum. Bi ergo, me.Ponehic magi(irum aliqué,aut patrem,aut repa ! ui— S dideritmedi qe TR:: om- rr uiderit me icus in concüpiícendii eam: ἃ: T"s;;»* es" imi cn ePxcharus fum ὁ δὲ οἱ(τι circiftátiz labijs meis. Γύδη dedines cor me arte AS Dl ring eamin corde meo:— ítyuerba malicía:ad exoufandas excufationes ín pecca^« ad mepertinentiícias. its intrauit mórs per i7..., WW; ον i uia crudelis cft: Sí Rig neftrámed:hoceftp* tis. Cüm homínibus operantibus tniquítate:& πὸ co^ m Preside ead/ m uifum.Si Sin aut or ὃ mtünicabo cum electis eorum. Córripict me íuftus ín« terium imponat, mi/ um,aut calámus να RII adsit edu- Lou deri i: m EE ἀῑοίαας»u* t mifericordía& increpabit meroleim αὔτ peccatorís nó ferius et: ga nat T. A ᾿: H ΞΕ--,.* er ἴῃ BATA ἌΝ καρίησαςες caput πιεῖ ἢ adhüc& oratío mea ínbe/^&magifter fi dimittit itf Γ ἽΝ í té Ἵ n aut-- ε«' L ΄ n"-- Η " 1 dd molle angi: δὲ» neplacitis eorizabforpti unt itinctí petra iudiceseorü. pex non ineo m foluárcorporis molli AMidiét uerba mea qm potuerunt:ficitcraflitudo ter/— eum.Si Mum χήρας d cie forsan pe. 1 raceruptaeft faper terram. Diffipáta funt offa noftra δ' medic cures que Lv] ᾽» M ΄": D-- ΄. n" ty militer.Ergo depreca ο fecus infernum quía ad te domine drie oculí meí;in te- pu e On tur propheta:oftium fperaui non auferas animam meam.. arguit a domino de. TM circtiftanti: hoc eft, Naboth quando occi: Hy ut munia£ tota cius Cuftodi me.: qj, eum:& accepitui/ η η domus utnóhabeat—: i neam εἰ: δὲ éffudit Ms^ apegb adueríarius unde ingrediatur δὲ domine£ hominibus,.fanguinéiuftü. Elias ppheta mifTus éad eü q dixit: Occi sRegt.ts.e "T Dicit emn in epiftola(ancti Petri: Aduerfariusnofterdia; αἰ δέ poffeditti:tarim cófciétia pcuffus fubmifitcerui,^ TM bolus(icutleo rugiés círcuít querens qué deuoret. Día; did bolus non pugnatcitó contra aliquem per grandia uitia. ΗΝ(ed per parua,ut poffit quomodocüq intrare,& domi/ typi nari homíni,& poftea eum ín maiora uitia impellit. Non ΤῊ perfornicatione,nó per auaríciam: fed per minora uizía. ἭΝ Β. ingredi£.“5«[ Hon oeclíneo coz meii ín verba malície ad fim am|- excufandae excufatíoneo(n peccatío. O infacliciffimü hu init manum genus qui peccata excufamifs, dicentes: uictus ams fur a natura:cüán poteftatenoftra fit& peccare δὲ dfio :&h! adíuuáte non peccare.Semp excufamus nofmetipfos& iugi dicim?:Ego nolebà peccare:caro me uicit, llla mulier ue inim nitad me,ipía mífit,ipfa me tetigit, ipfa mihi illud dixit, — ipíà me uocauit:€ pro quo debueramus poenitentiam hin agére& dicere:Dfie peccaui;excufamus,& iungím? pec ni cata peccatis, Equale corpus babemus omnes, diuerfos : autem labores.Non eft períonarum acceptor deus. Vis m Roma,7.d ergo(cire qd quale habemus δὲ nos δὲ fancti corpus? avid.** Paulus apoftolus dicit: Video auté aliálegem τερυρπᾶ; ius Coi κα temlegi mentis mea: captiuanté me ín lege peccati, Et ποσὶ Weerb9d icem poft hac:Propterea caftigo corpus meti& in fer; ἅτ R 4 uitutem fubíjcio,nealíjs predicans ipfe reprobus inue; i mad viir.Etiterü: Mifer ego homo quis me liberabit de cor/ ἐπεὶ pore mortis huiuseDiíuerfos ergo labores habemus. Et p gun quantü qs laborat:tantüi δὲ premiüi accipiet,€[€t cü i boib? operátibue ínídtaté.Ex cómuni(ubaudit: nó decli BÉÓ..... mescormeücühoib? operátib? iniqtaté. Ὁ«L£tnó có» M munícabo cíi electío eo20. Sicut dris habet electos fanctos: ΠΝ ità& diabol? habet electos fuos.Intellige mihi principes itl hareticorü:& nó dubitabis de electis cop:, Si em dixiffet din ele&os,& nó cü fubdiftinctione corü, exclufiffet electos pas)- dei. Comunicabo dupliciter intelligi£: aut cofentià: aut ua fecüdus fià:hoc eft imüdus. Scitis e fcriptura, duo im^ ris if 1€ munda uocare, Dicit Apoftolus:Vt condat με: hoc Wi— Οδ τά cft duos homines in unü nouü homine. Duos,interiore μοῦ"ὦ& exteriore: πος eft imundü(αεί fanctü. Et iterü:Noe in Td atca,munda feptena introduxit í(ccum: immüda autem qiiid; duo& duo.€€[€ ozrípíet me íuftue ín iíferícozdía c ín veli crepabít me. ué diligit díis corrípitcaftigat aute om né aad filium qué recipit. Beatus eft qui corripit: non rctribuet pos- diis bisin idipfum.Magna eft ira dei quando nó nobis itafcitur.Referuat enim nos ficut uitulü in occifionem. Adhierufalem ei dicit: Multa funt peccata tua:X multa iniquitates: propterea nó irafcor tibi:boc eft quádo adul tera eras cantü,celabam te quafi diligens te: αυᾶάο auté muülos habuifti amatorcs,contépfi te:& non irafcor tibi, quéadmodü uir gelat uxorem fuam quádo cam diligit: ü W j^ Hiete,. jit um cé& oculos:& hoc impius& rex& indutus purpura Et poftea dicit fcriptura: qd' audiens induit cilicii fubtus purpuraai.Ft uidens deus dixit: CLuía reueritus eftme|.: Achab:non inducam malain eum. Videergo quantum.... ualuit ciliciü 8 iciunium:& modica lachryma quantum.:-: fanguinem lauit. Ita ergo oportct ucftiri cilicio X ieiuna» τ. re, ut nemo uideat. Corripiet dupliciter intelligitur: aut—.« arguet,aut docebit. f{ΓΘ εἴ peccatozío nontmpínguet ΤΠ} caput imeü.Populus meus qui uos beatificantfeducunt—..^. uos.Laus hareticorti X oleum ipforum quo unguntcas::^ pita homini:& repromittunt eis regna celorum,impin. uat eis caput. Omne auté pingue reprehédit fcriptura; icut dicit: Et máducauitiacob& faturatus eft& calcitra/—" uit:dilectus incraffatus eft: impinguatus, dilatatus eft. Mannaautéangclorum tenueeft, g€&uoníaadbuct., ozatío mes ín beneplaaríe eozü. Hoc dicit. Ipfi quidem ία’ piebant: ego autem pro ipis orabam utconuertantur; b€L Zibfo:ptí funt(nnctí petre(udícee eozd. Sicutalibi di» cit: Beatus qui tenebit& allidet paruulos fuos ad petra; PE 6b Petra auté erat chriftus,Paruuli αὐ minores& parua cogitationes antequá crefcant.Et nunc ipfi haretici licet per Ariftotele& Platoné uideant fimplicitaté ecclefiacó temnere: tamé quádo uenerínt ad fcripturas, flatim ab; forbebun£ a petra:hocefta chrifto,& conuertent ad εἴ... Abforptio em pro uictoría dicitur:ficut Apoffolus dicit: Abforpta eft mors in uictoria, Vbi eft mors uictoriatuat tCort15.g Vbiinferne ftimulus tuus«Victorià auté dicit ipfam ab»* forptioné quá uidorià habebatiabforbédo. í€[Zludíct. verba mea οι potuerit. Ipfe diris dicit: Qr uia ad me uene& rüt,uicti fant& delectati funr meis uerbis:& cóuerfi fupe.: ad me& funt ín ecclefia mea. k 4S ícurcraffitudo terre. Omne:craffum uicinü eft terre.Et ania qua peccat,terrz haret, Dis ei ex initio omia tenuia fecit. Suo ergo uitio unufqui(q incraffat δὲ deducif in terrá.Demus exéplü: ficut uulnus in corpore tumens plenü eft& craffum:€. qfi uenerit medicus fecat ipfum& fanat δὲ tenue facit, tuncredígitur in fuam naturam quomodo& creatum efi.Idco dicit:ficut craffitudo terra erupta eft fuper tcr/: ram& faluatur.|«ΓδοίΠρατα funr ofla noftra fecueíne. ferum. In uigefimoprimo pfalmo dicit: Diffipata funt. diniuería offa mea. Si fcd'm Iram intelligimus nó ftat.Si» uidem crucifixus eft rantü. QLuando uíderís Arríum,: ΕΜ extra ecclefiam: intellige diffipata efe offa. domini fecus infernü. Os qd' forte cft,ipfi maiores funt: qui uidentur aliquid effe:per multiloquiü ipforü δὲ pet; philofophiam& contendoné inducuntur ab hareticisg : Cuftodi me: € J--£ommen.lieronymi: ac£u odí mealaqueo quem ftatuerunt míbí. Semper— densíea faul:ita δὲ dris ingreffus eft in hüc mBdg:& pfe E Pig. - cauerhis:& fic come; 33x75 nobis laqücos tendunt aut hareticí aut damoncs. Vi/ tia enim uicina funt uirtutibus. Laqueum mihí pofue/ runtin eleemofyna,(i extendero manum meam ut ui; deant homines:& φαί bonum faciens:uenio ín uitium & in peccátü, Sí 3uté dedero tunicam fra/ tri ut alter uideat: la/ ὃ Güftodi me a laqueo qué ftatuerüt míhí:& a(cindalis| cutionépaffuseft.^" Pfalmus. CXLI € ccinéa ad vfi damauí: voce inea ad ofim oepzccatuo furti.£ ffundo ín cófpectu cíue στα; «Ποπ mea. Omiá bacin humiílitate Corporea '“ loquitur,ut fe uerum .hóminé ficut fzpe di, ximus ranifeftet, qucü mihi pofuerüt. ς operantíü iniquitate, Cádent in retíaculo eíus peccato».$ ΤΗ πρὸ Bemp ceruis tédunt.» res(inotlariter fum ego donectranfeam.. ἜΗΝ δ iS po/« Intellectás dauid οὗ effetín fpelüca oratio. ΟΧΙ— ti mea, Neqitribula, rü deprehéderituena',-Ο ος meá ad drim damauí:uoce mea ad do- ΒΑΡῪΝ RD ORAT ae mínü deprecatus fum. Effundo ín conf, pecu. iugiter fpiritualis uo, alPc(t:Xcornuagrà&— cius oratíoné meá:& tribülationé meá ante eis eranone ame diapapen inet e ipfum pronücío.In deficiendo ex me fpiritii meü:S tü' cognoníftifemttaf me, € cicalibi:O. ui perfecit ' pedes meostand cer uorum. Talis em di/ i cognouifti femítas meas. In ἐπα hac qua ambulabam:. kabícoderüt fupbi laqueá míhí. Cónfyderabá ad dexte ae, Doctrinas ds do; ceo.-{([ 3n víabac ἢ ambulaba abfcóde/ cirur, effe uirtutis, ut fpiritu nariü fuarum Ptráhere ferpétes de . dereualeat. Ιρί ergo ferpétes ponüt nobis τὰ& hidebá:& nG.erat qui coenofceret me. Péríjt fuga s ame:& nón eft qui requirat anímá meá. Clama(üi ad ce ὃ die díxitües fpes mea:pórtío mea ín terra uíuentium. r Inténde ad deprecatíoné meá:quía humiliatus futn ni^ rüt fupbí lados mibí, Sapius ciaiudais ab fconditos tentation laqueos in uia prae, tis uitz,& in alijs de» clarauimus píalmis, fcandala: hoceftdz/.. mis, Libera mea perfequentibus me: quía confortatí k€ Conrderabi ux o HR;"PR-; tris. Vt deliniftraa miser pf d funt faper me,Educ de cuftodia anímá meá adconfi, FT V: κε ;, murdn uirtutibusin ὃ tendü nomini tuo:trié expectant íuftí donécretribuas D] sát quía πό " bominibus faciam?" mihi. Pfalmüs dauid quádo P erfeque batur eum Dei carne contectü,.. H pteruanágloriiIn.| filius fuus ab(alon. CXLII me ferórfugaame,** - iciunio,in oratiGe, iri. ,-- Omíne exaüidi oratíoné meam: Tribus perd— Períjt faga eiuscüde f.. Aeftiedo cilicium:& zin SUN it οὐ;:),, latusaiudais,fzpius ΕΓ oéderehominibus, Y pe obfécratíoné meá ín ueritate tua: exalidí— ultro itessobtalic nes C.ui em ueftif cilicio, me ín tua íuftícía. Ec nón intres íníudíciü cii—«ft agnitus ab eis. debet lugere fua pec/^: feruotuo;"€€tnóeft d querat cata: non gloríari&' animameam.Corpus oftendere hominib?,; accipiüit ad uid b[£a(cádalie operantíá íníquítaté.Hocet utnóoffenz. dü:animaauténo requirüt: id eft nó attingüt, o«pla; dam. ce[£adent ín retíaculo eius peccatozeo. Superius—miauíadteofie.Decruce. p 4Γ Z»írítueo fpeaimea. Com dixit,cuftodi mea laqueo qué ftatuerüt mihi,demultiss^ mendàsin manibus tuis fpiritüi met. 4«οσο mea nuncautem deuno: Cadéínretiaculoeiuspeccatores.— ínterra víuentiü.In(anctis quiineàtranfferuné/icut&la^^* Q.-uéadmodü diis mittit rete& cóprehédit multitudine— troniait:Amen dico tibí:qa hodie mecüeris in paradifo. Luaf pifciü:X habet apfos pifcatores colligétes&afferentesad Γ€[ 3ntende ín ozatíoné me3:q? bumílíarue fum nímía.(ν eum, hos ipfos qui pereoscredüt:Ita δὲ diabolushabet—berame a pfequétíb?me:q? cófozrarí funt fup tie 4C. A patre *»" demones qui ei fubiecti funt q& decipit hoies&affe/^ feeduci deinferni clau(tris poftulat: ut refurrectio eius, Kr€15/d panrilli, Ὁ eT Gínaularíter fum cgo voriec tranfeá, Dicit^ paterninominis honor Πι. uz cófeffio a quibus fit con Hieremias: Solus(edebam, amaritudine enim repletus—fitédaofteditdicés: 6 4Γ ως erpectat(uftí. Apoftoli ucl cram. Hoc eít in poenitentia, folusego hosdoloscaueo. reliq fancti quorü expectationí cü refurrexero fatifFacio, PCUERMA Et moyfes dicit: Tranfiens uidebo hanc uifionem ma; E€ Zouecretribuaf míbí. Claritate illa quáhabuipriuíd: fopra gnam.Sinon tranfierít: hoc eftomnía uitia: non poteft ος Uidere magnam uifioné. Magna autéuifio: quia rubus ardebat:X nó incedebat, Ardebàt fpinz:boc et peccata. Efa,c.p Hocigne müdat& Efaias:ifte eít em carbo q tetigit labía eius:qui erat fup altare. Hui? carbonis meminit δὲ pphe «Ῥδ.μμο, ὃ ta dauid.Sagittz potétís acutz:cü carbonibus defolato; rijs.Ifte carbo deíolator efi: folitudine facit:& peccatore purgat. ε-«[ 3utellectue oauíd cüm effet(n fpclunca . eaurio.Prafcribit íftetitulus fcd^m hiftoria quidé quàdo fugicbat dauid a facie(aul in deferto engaddiin fpelüca abíconfus:Et ingreffus eft ignorás faul,quafi fua caufa. Sed qim habetin pracriptioe:Intellectus dauíd:debem? fpüaliter intelligere pfalmü.Accipig quidéin diio uerus , dauid,& intelligit(aul in diabolo.Spelüca aütiín hoc mü do:X qd diabolus nó immittit in hüc müdü aliqd boni: fed(tercus,& fi quid putrídü eft,Spelunca auté intelligi ifte müdus:quia perfectü lumen nó habet quantü ad có parationé futuri,fed quafi lumen aliqd' illuxit dis ue» niens in hüc müdü.Propterea dicit aplus: Qui eft lume gloriz eius.Ergo(icut dauid introiuitin Ípeluncà abícoe mundus fieretapud te, Et nos humilíter deprecamur:ac petimus ut fu(cepta uoce clamoris noftriteductos ex in/ ferni carcere,illuc nos iubeas traiferri de morte:ubi pen; denti latroni praparatti locü lucidi ac quíeté:qa tibi eft honor δὲ gloria cti patre δὲ(ρπ(ῶδ in fzcfa(eclorü. Amé, v«[ íalimue vauíd qfi pfequebat eum filius fuue abfalon. Ifte palmus uocé cótínet illius qui pro humana redem/ ptionefeipfum exinaniuit accipies formam ferui, ut nos eruereta feruitute. Píalmus. CXLII C míne eraudí ozatíoné ιποᾶ, Humilía uerba & plena humilitatis&.mifericordiz. y«δν ríbue pipe obfecrationé meam ín verítate rua. Confidétis uerba funt.In ucrítate tua:hoceft in chrifto tuo. Ego fum uia,uíta,& ueritas. 3«|£xaudí mein tua(uftícía, Ec in chrifto tuo. Hoc eft non confido mihí,fed ego ueritate δὲ iufticiatuam peto,ut ipfa mei mi fereatur, 4 4[(δι πὸ íntrce ín(udici cum feruo tuo. Ecce manifeítiffime demonfirauit quia mifericordià dei pre/ ftolatur,dicens:Et nó intres in iudiciü cü feruo tuo. Hic quafi aliquis iudicet inter deü δὲ prophetam, ficut& in quinquagefimo miii sig kat ΠΕ 3 uia pili έπη fmm. ἐπί lpütto am κι ane (aisi αἰαὶ nor ἄνα η Qao ti. S folu | 3: ] Tam ! Ditrun η E" tn ri Me ἄξῃ fing T n ii ydg vg Utt, V ta MIS αν 1 d; Anh ilt ui ον ιν Vani) niti S fs Iri Ini dmi iui M nei ἔριν. auae 57. DutaS.d A zin pfalmum quinquage(imo pfalmo fcripti c(t: Vt iuftificeris infér/ monibus tuis 8ὲ uincas cum iudicaris, Et propterea ín/ tratin iudicii deus,ut iufte puniat. Tale quid fecit& Cy; rus rex períarum€ medorum regi armeníorum,quan/ do tranígre(fus e(t amicitias eius. Viciteum δὲ captiuum accepit: X proprios ἢ. lius cognatos€ uxo». rem& filios fecic iudi care inter illos: ut iu/ ficaut mífereatur aut punia. α[Guía non íuftíficabírur(η có fpectu tuo omníe ví/ υξο. Deus abraham, deus Ifaac, deus Ia, cob:deus uiuentiü δέ non mortuorü. Ergo necip(i patriarchae iu ftificabuntur in.con/ Tobi$b(peu dei. Stellae eii non funt munda in confpectu eius.— b«Γιυίο períecutue eft inímícus anímam imcam.Hoc interpre/ tatione non. indiget. Nulli.dubium quin diabolus, c«[lu; miliauít(n terra víram. mea. Hoc cít qd dicit. Ante alas habebà δὲ uolabinüc aüt píecu tus et inimic? anima meà:X apprehedic δὲ ligauit mihi pedes& manus quéadmodü uolatile ab homie có/. prehedit ut quafi ui/ deat mortuü efTe: qa nó habet licétià alarü fuarum. ut uolet.Ita & me inquit inimic? ligauit confcietía pec/ catorum meorum. Ὁ€L.£ollocauít me ít CXLIII 4 ferto tuo: qüía non iuftificabitur it confpecta tuo 5 omnís üíuens, Q'ía perfecutus eft ínimicus anímam s meam: hümiílíauit ín terra uitam meam. Collocaüit e re ín obfcurís ficut mortuos fzxculí:& anxíatüs eft fu^ t per me fpiritus mcus:ín metürbatum eft cor meum, ς Memór fuí díerü antíquorum; meditatus fum in omm nibus operíbus tuísiín factis manuum tuarum medita ὃ bar.Expandi manüs meas ad te:anima méa ficat terra & fineaqua tibi. Velociter exaüidí me domine:defecit Πρ títus meus, INon auettas facien tuam a me:& fimilis ero defcendentibus ín lacum. Auditam fac mihi mane ! miferícordiá tuam:quía ín te fperaui. INótam fac mihi uíamín qua ambulem: quía ad te leuaui aníimá meá, Eripe me de ínímicis meis domine ad te confugi: do/ ce me facere uoluntatem tuam: quía deus meus es mtu.Spiritüs tuus bonus deducet me ínterram rectam: propter nomen tuum domíne uiuificabís me ín azquitáte tua;Educes de tribulatione anímam meam:& in mifericordía tua difperdes οἷς inimicos meos.Et pdes oésqtríibulátanimá meam: qm ego feruus tuus fun. Pfalmusdauídaduerfusgoliah.^^^ CXLIII "-Enedictüs domínus deus meus qui docet ma nus meas ad praliá:& digitos meos adbellá. " Mifericótdia mea& τείασία αι meüifufceptor meus& liberator meus.Protector meus& ín ipfo fpe/ ? rauí:qüi fubdis populum meum fub me. Dé gd eft obíarieficurmo:uof homo qa innotuifti eízadt fili? hominis qa reputas eü. feculi. Si ficut ortu... AR' Homo osífzculi: adhuc nec ὃ pei -dümortu?:quia in poznitétia ftat. Si quis aut peccas no plicare; Pfalmus agitpoenítentia,hic mortuus eft(zculi:& non. icut mor/ tuus,(ed perfecte mortuus, Hoc ergo putauit inímicus quia non ago ponnitentíam pro peccatis, qua ipfé míhi fuggeífitutfaciam, eq[£ranxiatue et fuper mefpiritue meno. Tu dic prius peccata tua δὲ faluus eris. Et iterum: Si(oum fuípiraueris pro peccatis tuis, faluus eris.| f€[ 3n me turbatur e(t co? mcum. Propter confcientiam meam quía peccaui, 6€[ ZP»emo: ΠΗ oferum antíquozi. 1 orü memor fui quádo habebà confi; dentiam:nuncautem mihi nox eft. b«Γιξχροπάί ma/ nue meae ad te. Ligatus ab inimico: nihil aliud poffum facere nifi poenitentia agere:& manus meas leuare ad te. í« Zinima mea ficut terra fine aqua tíbí. Sicut terra fine aqua fitit& quarit imbrem:ita& anima mea defyderat Dierum meorüpti &(ititte deum(uum. cit fpiritus meus. Anima mea defecit δὲ caro mea defecit; fpüs tàtü remáfit in της, δὲ ipfe defecit.Sed uelociter exau di medie& miferere mei.| 4['íHotà fac míbí νίᾷ ínqua ambulé. Chriftü cuü notü fac míhi q dixit: ego fum uia, m«[Gpíritus tuus bonue oeducet me ín terram rectarm. Hic impíjffimi Arriani proponunt nobis δὲ dicunt. Ma^ gifter bone quid faciam boni ut faluus fiam« Lui di; cit: uid me dicis bonum Nemo eft bonus nifi unus— fert deus.Ergo fifilius no eft bonusfed pater;maioreítpater—(nilo k.4T Ciclocíter exaudi me οὓς oefe/ νο 97 filio, Ergo fcdim tuum fenfum ímpíj(fime Arríane,quís maior,filius an fpüfTanctus? ντ dicis filius. Hic ergo dicit:Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam, Ergo fi fpiritus bonus eft, quí minor eft,(icut tu dicis: multo magis filius bonus ít, quem tu maiorem dicis, In euangelio auté ita habet.Et accedés un? Mattb, tg. b de fcribis tentans eü ait: Magifter bone, δὲ ait:CLuid me dicifbo num& non cófiterise Sicut fi aliquis ten/ tans epiícopum fuü quem contemnit dí; cat illi:epifcope:& ille τείρδαει: tibi nó fum epifcop?:recede a me; Alibi autem non legi fiis: Bonus paftor po Iot.to.b nit animà fuà poui/ bus fuis? C uid atité melius filio, qui cat/ nem índuit propter nos δέ paffus efi:& de /fcendens dé[πὰ ma; ieftate nouem méfes in utero uirginis in fanguie fuit,ín cuna/ bulis fuit: paffus eft per momenta crefce/ re:& uerberari€ col, laphigari& crucifigie CQruid hoc melíuse «LProptet eos qigno rátlatinà lingua,licet multa de euagelio di xcrímus, tame debe/ müs δὲ de píalterio quada dicere: ut alíjs faturatis, alij; ieiuní nó redeant. CLuonià auté longus eft píal/ mus: δὲ fiuoluerím9 in fingulis uerficulis immorari, dies prate rit:debemus breuitet ad fingula quzq fen fus magís qj uerbare ΟΧΙ (Επεάίσυο oomínus oeue meus quí oocet má; nué meae ad pzelíum.Q uí breuiter interpre tat: hoc cófequitur,ut ipfe laudem nó habeat: δέ tamen quodcüq in interpretatione eft:reti/ neant illi qui audierunt. Benedictus dominus deus me? qui docet manus meas ad praliutmn: δὲ digitos meos ad bellum.Leuemus manus ín fancta fine cogitationibus & difceptationibus.Léuemius in omni loco. Et cum letra uerimus manus noftras:oratíones noftrz ad deum, ar; ma funt contra diabolum. Ὁ ui docet manus meas ad pralium δὲ digitos mecs ad bellum.Hac eft lyra noftra, hac cithara. In hac cantamus domíno, co1día mea τ refugium meum: füfcepto2 mcue« líberaroe mcus.[»zotectoz meus τί(pfo fperatif.In tantis nomini/ bus appellatur deus. Qr uot beneficia: tot nomína, «[ uí(ubdía populum meum fub me. Hoc poteft ex perfona chrifti dici:hoc eft ex affumpto homine. Poteft autem ex perfona apoftolorum dici,quía dicitur: Οἱ fubdis populum meum fub me.Dicit hoc& fanctus pa ter in monafterio,& gratias referens deo dicit: Benedi^ &tus dominus deus mcus quifubdis populum meum fub me.Non ein mihi fubíjcít:fed tíbi fubtjcit.Ideo miht feruitutferuiattibi.-ᾱ-«λῥοιπίης quíd eft bomo quía itti ei;aur filiue bomíníe quía reputae εὔ.[1ος ipfum rrr ο«Ρίο, & inoctaug D E: * Coirt.14 f ra. Caro€ fanguis re Hic?e.15.d -£ommen.lbicronymi. non fulgoris,non fplendoris. Ὁ T fulgura comfeatío^(3. & in octauo píalmo dicitur: Ouid eft homo qd? memor es eius:;aut filias hominis quoniam uifitas eum. Domi/ ne quíd eft homo quia innotuifti ei?De fragilitate corpo ris& humana conditione loquitur, Et quid dicitzSi car. nem afpicias, quid eft homo? Si fpíritam, gráde quiddà eft homo. Non ἀοίρί ciamus carnem: fed carnisopera contem mus carnem:quz cü chrifto regnat in coe; lo.Caro X fanguis re gnum dei non poffi; debunt. Non caro δὲ gnum ἀεί non poffi, debunr,€ quomodo s Homó uanítati fimilis factus eft:dies eius ficut umbra namus,Non defpicia» practereunt. Dómíne índína coelos tuos& defcéde:tan/ 5 gemóntes€ fumigabunt. Fulgüra corufcationé& dif fipabís eos: emítte fagittas tuas δὲ conturbabís eos« * Emítte manm tuam de alto:eripé me& libera me de fág.iisfed carnisope ὃ aquís multis:& de maná filiorá alienorum. Quorum i oslocutum eft uanítatem:& dextera eorum dextera íniquitatis.D'elis cantícum nouum cantabo tibíiin pfal in chrifto regnant:! teríó decachordo pfallam tibi. Οὗ dasfaluté regibus: nce« oíffipabío eos. Vide quid dicat. Non dixit, delebis: ecs fed diffipabis eos. Legimus in Genefi: eo tépore quo: fabricabantturrem dixit deus: Venite defcendamus& Ge, us linguas corum,ne aliquando in fe con, confandam gu fenfum habeant: fed difpergàátur, Prodeft: illis.€«[míte: tanum tuam oe alro,: Domine quis credi,' dit audituí nofiro& brachium ἀῑί cui re» uelatum eft? Emit 7 te manum tuam de' alto.Domine inclina' colos tuos δὲ defcen;: de.Hoc ad filium dij: citur:Inclina coelos tuos& deícende. Et do fedem? cü: pd::: quomodo dixit:emit dirifto in coeletib»e qui redemifti dauid feruum tuum de oladío maligno.: τὸ manum tuam de: Ξ" H ΄- eG cedi"i Domine quid eno.» Eripéme&libera me de manu filiorum alienorá quo/ atro S ΜΟΝ mo ιν ποτε e e rüm os locutum eft uanítatem:& dextera corum dexte^ qe atto? Sed licer ter reputas cum.Gratias agit deo:& qd dicit hoc eft. Ο uantü ad humanam conditio; nem:homo nihil eft, Vanítas uanitatum& omnia uanitas, dixit Ecclcfiaftes. Siomnía uanitas:ergo δὲ coelum: ergo δὲ angeli. Si coelti δέ angeli uanitas; homo quanta uanitascEt fi uanitas an Me uri uanitas:deus ergo quare uanitatem ope/ ratus eft Vanitas ad comparationé dei: catterutm per fc nonuanitas. Domine quid eft homo quia innotuifti εἰς Grandis hominis fcelícitas: fcire creatorem fuum. Hoc a beítijs diftamus: quia nos intelligimus creatorem noftrum:illa non intelligunt. Sed δὲ ipfe ftatus corporis fuum quzrit artificem. Catera animalia terram refpi; ciunt ubi uenter,ibi& oculi, Caterum ος noftri ad caelum erecti(ant:ut δὲ fi mens fuerit obcacata, camen inuictís oculis celum uideamus. a[Domo γαπί; ratí finittía factue eft: oíeo eíue Που vmb?a paetereunt. Ve; re dies noftri qua(i umbra. Fui infantulus: fuí puer: fui adolefcentulus:fui iuuenis: fui uir:hoc eft, fui aatis tfectz:fai mediz.Dü nefcio,fenex fum. Senectuti mors fubrepit.Mutor quotidie δὲ nibil meeffe non fentio. Ne unio quidem momento hora ftamus in ftatu nofiro: fed femper autcrefcimus aut decrefcimus. Ergo homo per momenta mutatur:€ dum nefcit interit, Ego fenex,re, cordor infantulus qd fuerim:quid fecerim,quó luferim, quomodo hucillucg difcurrerim:nüc me uideo nimio pondere pregrauatü. Dies eius ficuc umbra pratereüt. Vita noftra umbra effe uidetur:& f(ubftantiam non ha; bet. Ὁ uod autem fubftantiam non habet: cito perít, CLuia ergo homo tam miferabilis eft:qa fic eft infirmus, quid inde precamur: quid rogamus:quid hic dicit pro; pheta:quid eft qd precature. b 4 bomíne(ndína celoo τῦοσ 7 oefcende. Non poteris feruare iftam hominis uili/ tatem ni(i ipfe cam indueris.Domiíne inclína coelos tuos δὲ defcende.Ouis tua erronea(απατί non poteritnifi tuis huinerisreportetur, c{ΓΖ angemontee« fumígabunt, Amen amen dico uobis:(i habueritís fidem ut granum (inapis:poterítis dicere monti huic,tranfi& tranfferetur. Ibi de lunatico dicebatur: de illo monte, qui ab illis tranfferri non poterat. Scríptum eft ín Hieremia: Date domino deo noftro gloriam antequam offendant Ρε des ueftríad montes tenebrofos.Hoc totum quare dixi, mus.Q.uoniam δὲ nunc fequitur: Tange montes δὲ fu, migabunt.Montes qui regnant: montes qui erecti funt per fuperbiam:qui dicunt,mea funt flumina,& ego feci ea. Tange montes€ fumigabunt. Non dixit infamma, buntur,ícd fumigabunt.Habeant mótes penz indici: nes:ín iuuentute fua. rà iniquitatis. Quorum filij ficut nouellz plantatio ta(it: tamen de calo: mittit manum:non enim recedit de coelo, f C£rípe me« líbera: me oe aquío πη τίσ. QLuohíam defcendi(ti:quoniam inclinafti coclos:& mi fifti manum tuam dealto: X humanam carnem digna, tus es a(fumere:& multi crediderunt in te;pro una aqua Filie corum plures aqua effe coeperunt: Vídeas difperías intoto or/. be effe harefes diuerías. Eripeme δὲ libera me de ααυίς multis;& prefta mihi fonté uiuente, Vnus eft e deus: una fides:unü bapti(ma. Libera me de aquismultis.llle emaquaz multa nó generat filios cuos,fed filios alienos, Vndefequit. 6« Zíberameocaquíe multío:z oe manu filíoz alienozum. Non funt ením tui βΙῆ qui nafcuntur in multis aquis; fed alienifilij fune, b 4L é3uozumoslo cutum eft vanírarem, Scientíam fibi repromíttunt:& οτί’ untos contra creatorem fuum. Pofuerunt in οοεῖο ος uum,Q uorum os locutum eft uanitatem. Scientia illo: rum,uanitatis fcientiaeft.(«f t oexteraeodim oerte» ra iníquítatía.V trip condemnatur,& ος, δὲ manus,& fcié tía X opera. C) uorum os locutum eft uanitatem:hoc eft fcientiam, Et dextera eorum dextera iniquitatis.De/ xtera in opere. Dexteram fe habere dicunt: fed toti fíni/ ftri funt. Dextera iniquitatis eft,& n6 eft zquitatis. Vnde δὲ tali(iniftrz dicit: Stet diabolus a dextrís είς. υἱ τα) Ῥδ.1οδὰ lem habet dexteram,& iniquitatis dexteram: ftat diabo/ lusad dextriseius, Καὶ 4Γ£»eue cantícum nouum cate; botíbí.Nouus homo,nouü canticü. Deus canticü που cantabo tibi. Cantate domino canticum nouum, Q.ua pulchrenon dixit canto, fed cantabo,In futuro repromi Πε-ίΠ prafenti enim fcit certamen: effe, non canticum; Nunquácantatexercitus nifi quando uicerit, Ergo quo niam in prafentípugno:non mihi uacat cantare. Cum uicerotunccantabo. ἱ 4Γ 3upfalterío oecacbozdo pfal, lam tibf. Tunc extendam utranq manum& uitalibus ti/ bí chordis canam. Oratio mea,pfalterium tuum eft, m«Γέθηί oae falutem regíbus.Q) uibus regibuscCorre/ gis in manu dei: quiregnant in corpore fuo: qui[αδῆν ciunt corpus fuum,& feruituti redigunt: ne alijs predi, cantes,ipfi reprobi inueniátur. Ifti funt reges de quibug dicitfapientia in Prouerbijs:Dat regnum regibus. n€€rípe me c líbera me oe manu filtozum alienozi. Veri ficuli qui fupra dicti funt:íterürepetuntur. o«Γέλιο» rum oe locutum eft vanítaté:« oextera€o26 ocytera íníquí, farío.£uozur fili ficut nouelle plantatíoeo ín(uuérute füd, emanu filiorum alienorum.Hareticorum filij:uidea/ mus quales fint.O uori filij ficut nouella plantationes in iuuentute(ua, De manu filiorü alienorum. Diligeter aniaduertite ^: Siti m | ἥ ? kinil ΤΠ Eu plar 4 thocin Nash | Rau : Mtplice "toletur πρῶ abit - Videt luit (omo ἘΠ ; Vitr ἄχη M fax làn 1 Όλα irae ΠΝ Νὰ; Cri Vo δὰ t4 4 qute: i ity. ln B oUm ΤΠ} TT : cuíus oomínus oeus 8 Maunba.a " Diabolus quid dicit?Hacomnia mea funt: fi procídens -Zn pfalmum aníaduertite quid dicitur dehereticis, a 4Γ ὡς eo: compofire:círciioznate vt fimílítudo templí.& ellaría cozum plena:eructantía ex boc ín illud.& ues cozü fetofe abundan fco in egreffibue fufe:bouee eozum cra(ií. Hon eft ruína ma eeríe neas tranfirue:neqs clamo:(η plarcíe eozum, Xocaruus oírerunt populum cuí.' becfunt.llli hoc dixe/ ' runt. Ego quid dico? b4oeatus populus tius. Singula igitur ie erem Quo, ues eomm craffi. Non eft ruina maceríx neq; tráfitus uiter differem?.C) uo; cría nec fit Hiflj ficu noudle.ΠΟΟΡ εἰαπποτίη plateís eorum.Beatum dixerunt popu. plantationes iniuu& b lum cui hzc funt: beatüs populus cuíus diis '' tutefua.Plantatío eo/"t in rum nó cft uctus,(ed:: nouclla cít:INO eft emi dcucteri lege:nó eft de ,pphetis:nó eft de apfis:fed de no uis magiftris eft.Filiz corü ficut nouella plátatioes in iu uétute íua.In iuuétute fua:femp iuuenes funt, Licet mul tz fint herefes ucteres: tii Qtidie mutant:& noue ὅτι ἐς inueniunt, Noua(üt ipfc harefes, licet ueteres ΠΠ cü quotidie doctrinas(uas innouant: nouz funt, Non em funtueterum magiítrorum errore contenti:fed quotidie ipfi noua repperiunt.O) uorum filij(icut nouellz planta tiones in iuuetute fua.De ecclefia quid dicitur:de timen; tibus dominum«cBeati omnes qui tímét dàm:qui ambu 7527.2 Ιαπείῃ υῆς eius. C.Luid dicítur de illis« ἘΠῚ cui ficut no; ucllzoliuarü in circuitu menfa tua. Círca menfam chri fti fant illi filijznon longefunt a menía chrifti.Ibi nó dici tur filiz,(cd tantüimodo filij. Caterum hareticí habent δὲ filias,habent& fragiliorem fexum,uoluptates,delitías. Filiz corum compofitz.Sermo compofitus eft:& fenfus fordidus.In(cripturis fanctis cogitationes femper filij di eun£:uerba,filiz, Vide ergo quid dicit. Cogitationes eo/ rü:hoc eft filíj noui funt: Verba uero eorü:hoc eft haretí, €orü qux habet de(apiétía(xculari, cópofita funt: habét ein uerba cópofita,laudatü fermone, Filiz eorü copofitze Vident qdé effe copofita:fed qa filie(unt& nó filij, uires nóhabét. Circüornatz ut fimilitudo tépli. Pulchre αἱ. xit(imilitudo templi. Nó habent uera ecclefiam,fed'fimi/ litudinem ecclefie,. Cellaria corü plena: eructantía ex hocin illud.Parati(unt ad,cótendendum.Si illos tenue/ εἰς ἰπ uno teítimonío:ad aliud tranfeunt. Sí ín fcripturis tenuerís,ad Aríítotelem fugiüt.Si Ariftotelem tenueris, in platonem tranfeunt,— Cellaria οογΏ plena:eructantía 'ex hocin illud. Cellariü proprie dicitar qd diuitias có/ pofitas habet. Haretíci cellariá habent. Habet enim prae; parata uerba quibus contendant. Caterum ecclefiaftici mplices f(unt:nihil habent preparacum. Aperiuntos& repletur a domino: fcd?m qd" dicitur: Aperí'os tuum& - implebo illud.Et,nolite cogitare quid refpondeatis illis: dabitenim uobis pater uefter in illa hora quid dicatis. Videtis quoniam non habemus cellaría preparata: fed diuitiz noftre(ubdita func. Dicit aliquis: Da teftíimonit quomodo fancti cellaria non habent. Refpicite inquit aues coeli qm non habent cellaria necp horrea: δὲ pater ucfter coeleftis pafcit illas, Aues ift fpecialiter monachi funt:non habent cellaríasnon habent apothecas:fed ha; bentapothecarum δὲ cellariorum dominü ipfum chri; ftum.Non habent horrea,(ed horreorum dominü, Non habent diuitias diaboli:fed habent paupertatem chrifti. adoraueris me,dabo tibi ea. Chriftus qd dicit ad fuosc ' Q.uinon uédideritomnía fua que habet,& dederit pau peribus:non poteft effe meus difcipulus.Illeregna δὲ di; αἰτίας pollicetur ut occídat: hic paupertatem pollicetur ut(aluet, Nihil grande facimus fi noftra relinquamus. Chriftus patrem reliquit€ regna coelorum ,ppter nos, Nemo putet me bla(phemare:quía dixi patrem reliquit. Scdm difpenfationem loquor: fcd'm qc mittitur: fcm 4 Fili eórum compofita:circornata ut fimilitudo tem Ὁ plí.Promptuaria eorum plena: eructantia ex hoc ín il, lud.Oues eorü feetofz abüdátes in cgreffibus fuis:bo CXLIII$o. 9 Q8 dicitur:pater quí me mifit maior me cft, Deus'non mittitur:deus non fubíjcitur feruituti: fed difpefatió mit titur.Sí deus ubiq eft:X omnía in deo funt;qrnode deus ,adaliquid mittitur,cum deus fitomniac Chriftus igitur pro nobis pauper fa&us eft.Hoctotum quare diximus? Ω ία nunc lectum eíi: cellaría eorüt ple; na:eructantia-ex hoc in illud.Pulchre dixit eructátia: de faturita, te nímía. llli eructant defaturítate€ peunt: : nosde ieiunio ut(al, uemur..Oueseorü , feroz Multos habet filios: Multusem nu» merus haereticorum cxpMS*. eft,Oueseorum foe; tofz. Vnde dicitur& in Ofez propheta: Domine da il, lis. CLuíd dabis illis* Vuluam íterilem,& ubera aren; tia.Hoc de quibus diciturcDe hareticorii magiftrís:qui fibiin numero di(cipulorum applaudunt.Oues corum factofx abüdantes in egréffibus(uis.Nó dixit in ingreffi/ bus(uis,fed incgre(fibus.Non enim ingrediuntur in ec; clefiam:(ed egrediuntur de ecclefia:id eft,ex nobis exie; runtíed non fuéruntex nobis Si enim fuiffent ex nobis, deus eíus. . Laudatio: ^maníiffent uticp nobifcum, Abundantes in egreffibus fuis. CQLuotidie egrediuntur de ecclefia: abundantes in cgreffibus fuis. De ecclefia quid dicitur? Omnis gloría cius filiz regis ab intus, Bouescorücraffi. Vidit& pha rao infomnio.boues cra(Tos,l(raelitici populi tenues(üt, egyptíj cra(fi, Videtis ením.magiftros haretícorü nihil aliud facere ni(i ftudere αἰπί 5. Díuitijs(tudent;X pat; perem chriíftum contemnunt, Bouescorü craífi. Pul, chredixit boues craífixquorum deus uenter eft:X gloria inconfufionecorü.—Nón eft ruina maceríz neg tranfi tus.Nóneuobisuidetur ob(curum cífe qd dicitur: non e(t ruina maceriz neq tranfitus: neq;.clamor in plateis enim magiftri in(tructi funtfcientia(eculari:Non habét rete apoftolicum: fed catenulas dialecticas. Non eft rui, na maceriz neqparanfitus.Si quando funt in difputatio/ níbus,quando tecum ceperint difputare;fic uerba eortü breuia funt:ficartifici fermone conclu(a,ut euadere inde difficile fit. Cum enim te ligauerint fyllogifmis fuis& te clauferint;& quafi maceriam fyllogi(mü tibi texuerint& edifícauerint:non potes conuertere: non potes tranfire: teneris inclufus. Non eft ruina macerie neq: tranfitus. Cügibitetenuerint quaft quodam gyro inclufum: tüc non eris ín angufta uia quz ducitad uitam: fed in lata qua duciítad morte, Neq clamor in plateís eorü.Cla/ mor ícfu reuocatad fe€ dicit: Qr ui πεῖς ueniat δὲ bibat. " Clamorieíu in uia anguíta e(t: ín plateis hereticorum non eft..Beatum dixerunt populum cuí hac funt, Multi nefcientes: beatos tales putant. Czterum nobís fimplicitas chriftiana eft: nolumus eloquentiam Plato^ nícam:fed uolumus fimpliícitatem apo(tolicam.Pí(cator ite retetenet,lutofos habet pedes:€ manus ex opere cal lofas habet.' Beatus populus cuius e(t dris deus eius. Beatus eft populus qui pro omnibus diuitijs chriftum habert.Illi habét filios δὲ filias,€ cellaria, δέ oues foetofas, boucs cra(fos& nítidos atqj formofos. Caterum nos nó habemus multítudinem:fed(cimus illud dictü ineuan gclio:Vbicüq fuerint duo aut tres congregatí in nomí/ nemeo:íbi in medio eorü(um. Ne timeas grex paruule; quia complacuit deo habitáre in te. Ne dicant monachíz Eccc rante multitudines:ciuitates plenz funt, omnís ot^ bis: némo ergo faluatur,ni(i qui in monafterrjs cftzEcce tantz multitudines: nos ergo foli(aluamur? Q.uando ergo haccogitaucris,audi:Ne timeas grex paruulequía complacuit patri habitare in tc. Et nunc lectü eft ín euan gelio: qd unaanima falyatur;ut duo milia porcorum ' isi dd T ὰ trr z pereant ὃ “Ο Οὔ, 9. ς τ.[οδ.2.ς Gefi.4t.a eorum? Difficile hereticos inuenies imperítos, Omnes. Mattb.i$.; Mars. b £ommen.l2icronyrni E pereant Hoctotum quare dicot QLuonià preciofior eft Efa.é3.a T$.1r2a Mar.14.d Hiere.15.d unius fancti anima,dp infinite multitudines peccatorü. Detoto müdo duodecim elegit apoftolos: de duodecim unus receffi:remanferunc undecim, Venitcrux:decem fagerunt:reman(it unus petrussunus cum uno. Et ipfe unus fugit,atqy πε πᾶ fum genus huma; b«y—1 Xaltabó te deus meus rex:& benedicam nomic 4 nítuo ín fxculum: δὲ in fculum fzculi.Pér fin^ gulos díes benedicam tibi:& laudabo nomen Torcular calcaui fo^ y tuum ín faculum:& ín facculum feculi. Magnüs domiínus δὲ laudabilis nímis:& magnitudinis eius non eft fi pore complktus eft€ nis, Genératío& genératio laudabunt opera tua:& po nü períjt. CCuoniam perterat:,ppterea do; minus crucifixus ait: lus,& de gentibus nó éft uir mecü.Eo tem; pfalmus.Saluum me fac domine quonià ὃ'entíam tuam pronuncíabunt. Magnificéntíam glori ι fanctitatis tux loquentur: δὲ mirabilia εἶα narrabunt. & Et lirtutem terribilium tuorum dícent:& magnitudiné ι tuam narrabunt. Memóríam abundantix fuauitatis ? tug eructabunt:& ili(tícia tua exultabunt.Miferatór δὲ miferícors domínus:patíens δὲ multá miferícors.Sua^ e uis dóminus uniuerfis:& miferationes eius fuper om^ nachus nó dcberafpi p nía opera eíus.Cónfiteautur tibí domíne omnía opera cere ad multtudiné.(μα; δς(anti ταί bened'canrtibi.Gloríám regni tui di; τ cent:& pótentíam tuam loquentur. Vt nótam faciant filijs homínam potentiam tuam:& eloríam magnifi; centíz regni ταί. Regnüm tuum regnum omníum faccu rem. Venerat Nabu/, lorum:& dómiínatio tua ín omni generatione& genedefecit(anctus. Non e(t qui faciat bonü, nó eft ufqj ad unum. Ille qui promiferat αἱ cens:fi me neceffe eft moriautíre in carce/ rem:non te negabo: negauit. Hoc cotum ὅτε dicot Q.uia mo; peccatorum, fed ad conueríationé X pau Ciratem fanctorum. Vniucría ιπάσα du^ cebatur in captiuita/ €hodonofor,tanta ho r-inümila duceban r ratione, Fidelis dominus ín omnibus uerbís fuis:& tur captiua in baby; Y fanctüs in omnibus operibus fuis. Alletat dominus lonem. Solus Hiere/ miaserat qui confie, ὃ Omnes qui corruát;& érigit omnes elifos.Oclli omnia in te fperant domine:& ta das efcam illorum ín tem, luti:& tamen precio, εΡΟΙΕ opportuno. Aperís tá manum tuam: δὲ imples fior erat unius ilhus ο omne anítnal benedictione, Iüftus diis ín omnibus e utjs fuis:& fanctus in omnibus operibus fuis.Própe eft dris omnibus ínuocantibus eü:omnibus inuocantibus t eum in ueritaze, Voluntátem tímétiü fe faciet:& depie/ batur deum:& ipfe mittebatur in lacum anima dqjomnis po^ pul. Vultis(cire qd faciat unus Ποιος le {15 filius naue cum uniuería terra habita recur,folus erat. Vtiqp erant infinite mulcicudines:& illefolus erat.Solus ím/ pera: foli& lune δὲ ftat: homo iubet€ colum au» di:. Audit illum caglum: quia ipfe audiebat dominum. Hieremias erat ín captiuitateerantautem δὲ multa mul titudines. Et quid dicitc3olus fedebam quia amaritudi ne reoletus fum. Q;uomodo folus ín ciuitate erase Sed idco folus: quia propofiti mei focium non habebam. ὁ«rZ iudarío(pfi oauíd. lite píalmus ex uoce propheti: €a dei continet laudem:ficut ipfe ad eum eloquens ait: Pfalimus ΟΧΙ 7—"AXaltabo te oeus meue rec benedícá nomínf tuo (n grernum e in feculum feculi. Exaltat deum:quia 'fitzequalem patri: regem,quía noutt iudicem 1"mundi, c[Tr fingulog οἷεο benedicam te:z [audabo nomen tuum in fecalum c ín(eculum feculi, Ec ob hoc maxime laudat: quia conformé fperat fe feri nomi; ni illius: id eft chrifto dfio,in Crculofuturo. Ὁ 4Γ 7.4) «πιο oomínue τ laudabilíe nímío: z magnitudínie eíue nó €t fínia. cuia fine fine magnus,(ine fine laudabilis. €[ Senerarío. c) uam fides protulit. f&|£t pzogenteo. C. uam chrifti paffio procurauit..— g([ Z audabunr ope Tà t93;:t porentiam ruam paonuncíabunt, Cum ucla te fa/ . éafünt:uela te proteguntur., maíeftatie τας:(anctitatem ruam loquentur. 1u nos fan/ é&os effe uis dicens: Sancti eftote quoniam ego fanétus fum.Hoc& nos caterísloquimur. 1 Εἰ€tmirabilía rua parrabunt. πὰ quotidiein ecclefia operaris. k€] Glit/ turem terríbiltaim tuos rui oícent:c una συ” CXLIII diné tuam loquentur. γι eft terribilis,cü in impios ulcifcitur, utín pharaonem.Ma ανετα eft, cum iu/ ieruuntur:ut ifrael, 1( 25cemo:?tà abunda büt.O. uia eos fouere dignaris, m«[€t(g fticía τα cxulrabunt. Quia in impíos ulcif ceris. n«Ρα, (ολο« míferatoz oomf nue:patíene c mulmar míferícozo. Ec(anctus in omnibus operíb* fuis:quia quod far étü εἴ in eo, uita eft, o«[ Suauío oomínus vniuerfie:€ miferatio, opera eíue. Miferatio^ ne enim fua omne opus qd facit€ pro^ tegit. p«Γξουβιεᾶ tur tíbí omine omnia opera tua:« fanctí tuf benedicant tibí. Vt per fanctos qui te iugiter benedicunt intelliga/ risomnium effe crea tor δὲ conditor. ἃ€ Olozíam regní tut oícent. Vrab omnib? defyderetur, r(εν potentiam tuam loqué tur. Vtab omnibus tí meatur, 6e«[Ctno tam faciant file bomí num potenríarm tuartt; 1 glozíam magnifice cationem— pope gnítuf, Neexcu» fatio perignorantià adhibeatur, t«[3Regnumruüoüe—— regnum omntum feculozum, Omnia enim fxcula regni tui dominatione uoluütur. v«|€tbominatio rua in omnf geueratíone« progenie. Ecclefiaftica generatione in pro/ genie futuri(zculi dilatata. yx«[p-fiídelío ofieínortübus verbío fuío. Cü omnta que per prophetas locutus eti ad/ impleuit, y 4|£tfanctuein omnibue operibus(uío. Vt ficutille fanctus eft:ita X nos qui opera eius fumus fan» &icfficiamurineo. 5{ίευαι οὔσ oce quí cozruür. e in aterna ruína mergantur.: 4«[€terigit omnce difos. Quos corporez uoluptatis pracipitauit ftimulus:íi pot nitentiam agant. b«[€cul( omníum ín te fperant 00’ míne:« tu oae cíe efcam tn tempo?e oppo:tuno. Sanctorá. interior afpectus in illo futuro retributionis fufcipitur tempore.€«[Ziperío tu manurm tuarm«(πιρίεθ omne animal benedíctíone. Ο uod maledictiones δὲ imprope/ ria mundi pronoietuofuftinuit. Ὁ«[3uftue ofieít omnibue vde fute:c fanctue in omníbue operibue fuíe. Si/ cut íam fuperius dicum eft. e ΑΓ εορε eft vomi nue omnibus tnuocanribue eum ín veritate. Ipfe quid aitt, Ego fum deus de prope& non deus delonge.» f€ Golunratem runenríum fe facíctz pzeces coz CR & laluos b QYRaenífücenrim' ᾿ tígfuauitanf rugeructa neo eiue fuper omní3 ᾿ ue ' ΠῚ P μα in. ix ved goin {ἐν gx git ΓΝ μα finr ΓΝ eu gm [id pin qiu tin με nior ΠΝ Mir gu μιά ΠΡΙ ΝΟ | ΐ ἰ gx guai grato NC | ὧν ο η. Nu ἘΠ ΕΠ ΠῚ LIE Nat nisi zin pfalmum CXLV «ο. 99 Atta INE εὐ stfaluoa facet os. Dum eos eruit uel ab inftigati ibit piri icfpiritü í a B eap ardorcpeccati. gf ael bie edrione do Exibit fpiritus. Hic fpiritü proaníma ponit,Paterinma,^(C ν éentea(e: t omnee peccatozes bífperdet. Illos diligit qui MU. Posmascemendofukkn meumcEsihspiniuseiusee T lectionem eíus mundanis dilectionibus pratulerunt.IL/ Eur pen mam us mon pitis reuerrar inter ΣῊΝ fosueto difíperdit,qui amori eius amorem fzculí praepo fitus;:€h non ECT ifie detes ed Rerediturfpir ὌΝ fuerunt, b€[ Z.audé P itus:S homo reuertet ín terram(uam.]In illa die peribüt ofiiloquetur oo meü..: WS; omnces cogitatíóes eo os Nunc in futuro τῶν iones eorü exaudiet, δὲ faluos faciet eos. Cftodit Πο ERRORES i mpore. 1Η" νῈ iin Ps Eeenpore omínus omnes diligentes fe:& omnes peccatores dif; ta quotidie MO nn "- nis caro nomin anco b perdet.Laüdationem domíni loquetur os meü:&bene δὲ dimus dee is te ines sn fa c dícat ómnís caro nominí fancto ei? ín[που]:& ín(-^ horreamea:& εν μὰ δἰ τατοτηδ Δα ἐπίσης, ο[ρου].— Alleluia Agcei& Zachariz, ΟΧΕΝ qe cadis ΠΡΟ ΐ$5 neu? A;. ἡ ὁ Dicit míhi:Stu.12. ie ien τε ων«ἢ;: Aüda aníma mea domínü:laüdabo dominum. tehacnoáe Viri pane μέ ἐκοῦίᾳ αὦ nos fum?:$ in uíta mea;pfallam deó meo égdiufuero.INÓli 2nima Fu: quaauté » 1; RA Tr SAN; reparaíti i üt? σε qui gn audarebe στε confidere ín príncipibus:neg in filijs homi Hoc de il lis dicit qui (δὰ"Mediaed.benus?umin quibus non eft falus.Exibit fpiritüs eius& re^ Conf dunem principi es peque Minimusper| uertetur ín terram fuam:ín illa die períbunt omnes co. CHPMAERAN id isis quam emm! gítatióes corü.Beatüs cui?deus(acob adiutor eius,fpts| K&LPearuscuusoc εἰν trc& fpirituficto ho, m€íus ín domino deo ipfius, qui fecít coelum δὲ terram.| VRBES PA i a i"IN" de 2 li s d M δὲ hi ín id Bes gloria i ci, ς πιάτο δὲ omnía qua in eis funt. δέ cuftodit ueritaté ín equis: nos autem in a(3e pam? ex πο 5 feculü:facit iüdícía iníuriá patiétib?: dt efcá efurietib?.. nominc diiiinuoca/ trina mine duorü prophe: Dominus foluit- P T pires pe 1 tarum praícript? ex-- princi SERE: fed: Mir unius uoce loquitur dicens. Pfalmus CXLV mines funt,fed corruunt. Nos Mei h ην ro fum ziuda anima mea ofim. Pfalmus ἐπε τα! habet— re pot. 1[ C peocíue in vomíno oco ipfite Vid qr d d Aggei& Zachariz.Sed hoc primü fcire debem?— tres pueri quid dicant in fornace babylonia: reme (Gti qd in hebraico nó haberur,fedin Lxx.interpre^ uocat eos Nabuchodonofor rex. Non WO e --./ übus.Dicamus aüt δὲ dezditione uulgata Age— de boc uerbo refpondere tibi, Poteft quidem e dS tlt p οἱ& Zachariz Quia inftauratio híc dici£ hierufalem:: liberare de fornace ardenti.Sed(i nó Cange nos CCUs tii; egnauit diis in fzcula deus tuus fion in generatione& quiaimaginem quà conftituifti non adoramus Videte T generationé:quafi de inftauratione hierufalédiciputàt,—fidem.Credimus,inquit, qd liberare poteft. Sed fi aee vig qua facta eft fub Aggeo δὲ Zacharia. Lauda anima mea— peccata noftra prohibuerint:tamen credimus δὲ in eu D nda düm.Non dixítlauda corpus:íedlaudaaniíma:nó quo— quinon uult liberare, Non em credimus in hac uita fed dtr. corpus damnaucrit, fed carnís opa condénauit. Lauda— in futura.Non propterea credimus in illum ne hícardea ηΝβΊ anima mea diim. Anima ipfa fe hortatur: Q.uó fi dicat mus,fed ne per ifta incendia ad alia tranfeamus, Incen/ — dauid:Lauda dauid diim: fic δὲ ipfa anima dicit ad fe:— deigiturprepara caminum: ifte ardor, ifta combuftio t Laudaanía mea díim:laudabo drim ín uita mea. Vide— nofira purgatio eft.Beatus cuius deus íacob adiutor ei?. "m quid dicat:Ipía fe hortat& ipía refpondet, Q.uid dicite Videte(ignificantiam uerborum. Adiutor eius:& nó po avis Dicit mihí, lauda anima mea düm.Ego ipfarefpondeo: teratibiuilum fignum facere propter incredulitatéeori, 4 T ε«LZaudabo ofim ín vita mea. Modo laudare nópoffum Deus adiutor nofter eft. Volentes& laborantes liberat: "aO peccatis premor.Q. uotíéfcüqy labia ín laudes deiaperio:—& collaborat: dormientes& tacentes& nolentes, non ΙΙ’ να totis illa coglutinat cófciétia peccatori. Laudabo dim^ berat.Spes eius in domino deo ipfius;Egregie dixit fpess η in uita mea,Pulchre dixit, ΙαπαάαΡο:ποπ Ιαπάο. Ο απ’— Etfiin przfenti non liberat,tamen fpes de futuro eft. "m docum domino meo fuero: tunc laudabo dominum ma[€uífecít celum cterram.Ifte deus qui fecit coelum δὲ m"in uita mea,Nücin morte fum:laudarenópoffum.Lau/ terram. n ΑΓ ZP»are τ omuia que ín eío funt. Ad compara μη dabo düm in uità mea. Vita noftra chriftus eft.Drim lau— tionem caeli& terre& maris nos homines fcd?m condi/ e demus in uita. f«0 oo Irico didíufuero.Videqd^ tionem carnís ficfumus quafi formice δὲ pulices, Qr αἱ sin dicat: uádo iuftealiquid agimus,fumus:quádo uero—ergo colum fecit& terram:hominem nó poteft liberare v precem ne defiftimus.Multa funtquz dicantur: fed^ quéfecit? ὁ« eui cuftodit veritatem ín feculum.Si nos mil ad inem feftinatoratio. ᾧ«Γ-(Ώοίίτς confidere(πρείπα;^ opprimit mendacium:non contriftemur. Cuftodit do^ yi! píbue:nec(πῆίῆσ bomíná ín quibuenó eftíalue. Hocgene— minus ueritatem in f:eculum.Nefcio quís cótra nos men »" raliter ad omnes dicit, Nolite confidere in príncipibus,^ títus eft:& magisilli creditur menaenti quam nobis ue/ "T Non in imperatore, non in prafectis, non in iudicibus rum dicentibus. Non debemus defperare; Cuftodit μ΄ faculi: Nolite confidere in principibus. QLuifuntprín— dominusueritatem ín(xculum., Pulchre dixit cuftodit. P i cipes?Filij hominum. Qui funt filff hominum: Quui^ Cuftoditillam& habet ín thefauro fuo:reddet nobis qd? us busnonefifalus. b 4[ríbitfpírítus eíuo reuertetur— feruauit.Crui cuftodit ueritatem in fzculum. Chriftus μαι ín terram fuam. Cum autem rcgreífus fuerit ἰπ terram εἰ ueritas. Veritatem loquamur:& ueritas nobis feruat e" fuam quidfiet:{ 4Γ 3nilla oíe peribátomneecogítatío,^ ueritatem. p«[-Facít iudícíum íníurtà patientibus. Etià m nee eoxum. Omnis principü confidentia períet:& peribüt—fitardauerítnon defperes; Veniens ueniet δὲ faluabit.Fa »^ omnes cogitationes eorü.Nolite confiderein principib?.—citiudiciii iniuriam patictibus, Hoc folum fit in noftra m Hodie fuit,cras non cft. Hodie illum praecedit exercitus:— confciétia:qa iufte patimur.Hochabemus in confciétías fi(& fero in fepulchro iacet.Pofttantam magnítudinéran»—qanos,.ppter peccata noftra patimur,& nó facim? illud dl tam clarítaté,nulla intercedunttempora: ineodem mo/— pro éfarguimur. q€ g»at efcam efüríentíbue. Et(cdàóm T. mento chriíti e(t operatio.In filtjs hominüinquibusnó literam&dificat:& fi fimpliciter intelligatur, adificatau/ dientem.Refpicite uolatilia cceli: quia non ferunt Πὲς metunt;& pater uefter coxleftis paícit illa,Datefcam εἴα : rrr$ rientibus, «ít falus. ui funt principes: Filfj homin. Si ipfi hotes : nihil funt:qd funtfilij eorücExibit(püs, Cui??Homínis. £ommen.Ibieronytmi. qui patrem deum perdiderat per peccata,Etuidmam(t,($. rientibus.E(urientibus dat,non eructuantibus, Q.uier go non habet monachus,confidenter accipiat.( αἱ ha/ bcet& eructuás eft, nó accipiat.Scis quía efuris:(εἰς quía non habes:fi efurieris& non habes:magís das beneficiüi, fi accipias quod tribuitur tibi.Siautem habes& non εἴα ris:non debes cibum e(urientii tollere, δὲ ἢ ΡΝ ὙΦ, ínat τατος Ac ὁ Dóminusfoluit copeditos: dóminusillam. accipere faturat?, Ac/ cipeqd'inuentrémit ς Dóminus erígit elifos:dóminus dilioit iuftos. Domi; fcipiet, Viduam: hoc efteam animá quzchriftum uirü perdiderat.Sed uide quid dícat pupillü δὲ uiduam.Non dixit cu(todiet:nó dixit faluabit,fed fufcipiet: fi reuerta£ ad patrem,(i redeatad maritum, f€f£ruíam peccato: ol(íperdet, Non dixit pétóres difperdetfed fcdm primü pfalmüz & iter impiorü pibit, Pod qd farei:« nüs cuftodít aduenas.pupillum δὲ uiduam fu fcipiet:& speci m corpustegat:nóqua f uías peccatórum difperdet. Regnabit dómiínus ín[αι bolas, Es mi pea aEasiiieae τι εἰ N la,deüs tuus fion:in generatíóe& generatíoné, ergo peccatorum uia. literam. Dicamus€ Alleluía. CXLVI diabolus Rat dis aliter, Efuriam? chri;; Aüdate dominum quoniá bonus eft pfalmus: eur τ DAD ftü& ipfe nobis dat deo noftro caleftem panem.Pa; ncm noftrum quoti; dianum da nobís hodie.Hoc qui dicüt efuriunt.O,ui pa nem defyderant, efuríunt. Ω ui dicit panem. noftrum quotídianü da nobis hodie: utiqp efuriens loquitur.Dat eícam efurientibus. Putat aliquis quod panem coele/ ftem de myfterfjs dicat, Et hoc quidem accipimus: quia uera caro chrifti eft. Cterü dicamus& aliter. Panís chri fti δὲ caro ci? fermo diuinus eft€ doctrina σοί εἰς. ui ΕΠ panem iftum acceperit& faturatus fuerit quid fiet? CLuide. a 4L fio foluít compediítoe. Si animam noftrà ifte panis refecerit:hoc eft fermo diuinus δὲ doctrina coz, leftis:ftatím pedes noftri qui colligati fuerant foluütur, Tos.1,£ Dominus foluit compeditos, Et Lacarus ligatus erat& Lu.15.d dixit:foluite εἴ, Diis foluit compeditos. Et filia Abrahà decem& octo annos incuruata faerat X uincta:foluitur, & in cxlum refpicit, Videte quíd ibi dicitur in euágelio: Ecce,inquit, quzdam erat mulier qua fpiritü infirmíta/ tis habebat decem δὲ octo annis:& nó poterat inquit ele/ uare ceruicem., Quoniam fpiritü infirmitatis habebat, ceruicem furfum leuare non poterat.Dominus foluít có peditos.Ipfi(unt compedes quz& opera:fiquidé eadem peccata,quaz ceruices noftras excipiunt,& ligant pedes. Q.uicüq compeditus eft,currere nó poteft. uicüg) có) peditus eft:in ftadio chrifti currere nó poteft.Pragrauà; tur eii pedes compedibus& premuntur in terra:& con; figunturin terra. Dominus foluit copeditos. Videte or; diné. Datefcam efurientibus. Primü efurimus: deinde accipimus cibum. Cü aüt faturati fuerimus,foluütur pe des no(tri,qui compediti fuerant. Cum autem ambula» re cceperint libere:quid fequiture b«[£/fio íllumíriat ce coa. Videte quid dicat: Si de cacis iftis loqueret: debuit dicere:Diis illuminat czcos.Sed nó dixit hoc: fed(ζ δι hebraicam& gracam ueritatem quid dixit:Dominus fa pientes facit cecos.Si de íftis oculis loqueretur carnis:de buit dicere: Diis illuminat cecos.Nuncuero dicitur,do; minus fapientes facit cecos.Si caci,inquit,effetis,pecca; tum nó haberetis, Cor noftrum obcacatum eft tenebris peccatorum. In(ipiétia δὲ(tulticia, tenebrz,non oculorü ed morum funt. Cum ergo efurientes refe&i fuerimus, & pedes noftri liberati fuerint:tunc incipient& oculi cor dis noftri uiderelumen qd'aliquando perdiderüt& ha; bere fapientiam.Si effectus fuerit fapiés: quid fequiture € 4Γ Z»omínue er(gít elífos. Et fi iacebas:fecurus efto, dris porrigirmanum. Ὁ 4Γ 2»omínus oílígít iuftoe, Res duas uidco:diligit& cuftodit. Ο ui diligit, quafi(aum diligit. uiautem cuftodit,eum cuftodit qui ín periculo con; ftitutus et, Dominus diligit iuftos, QLuicüg iuftus eft δὲ pfectus,ab illo diligitur. C) uicücp autem peregrinus e(t& uenitad feruituté domini,illeferuatur,€ esc cuftodít aduenae:pupillum z víduam fufcípfet, Et(cdm lite ram prodeft,pupillü δὲ uiduam fufcipiet, O martyr quí teneris ut pro me fundas fanguinem:noli de filfjs effe(ο! licitus:nolí de uxore:me habet pro te, Dicamus&[την fpiritum:Pupillü X uiduam fuícipiet, Pupillü fu(ciptet, cam,& ambulare de; fiuim?. 6[Regna δίε οὓσ(n fecula. Q fi uia peccatorü perierit,cunc regna bit dfis in fzcula, Non dixit in faculum, fed in fzcula, QLuàádiu uia non perit: chríftus non regnat in nobis, QLuàadiu uía peccatorum non perit, chriftus non το, gnatin nobis. CLuádiu pedes noftri ambulàát ín uia día; boli:chriftus nó regnat ín nobis.Irafcor(ine caufa fratri meo:in uia diaboli ambulo: chriftusnon regnat in me, Detraho fratri meo:in uía diaboli ambulo,chriftus non. regnat in me.In quocüdp peccato ambulauero:ín uia día. bolíambulo:chri(tus nó regnatin me.Mens mea uana. eít:& in diuerfa diftrahit.In uno loco fum:& mens mea pertotü orbem uagatur, Angelos müdus capit:reges ca» pit,exercitus capi;monachum unum non capit. Hocto/ tum quare dico?Propter eos qui in toto orbe uagantur, & in uno loco federenon poffunt. b 4Γ£»euetuue fion ín generatíone« generatíoné, Deus tuus fion. Frequenter diximus fion fpeculà aut ecclefiam interpretari, aut ani. mà contemplanté deum. Deus tuus fion ín generatione. δὲ generationé,In prima generatione iudaorum, ín fecü,. da ex gentibus.In omnib? fcripturis:& in omnibus ρ(α. mis generatio δὲ generatio dicit: ut duos populos figni» ficet.Dicere aüt& aliter poffumus.Regnauit diis ín ποι, la deus tuus fion:in generatióc ífta;& in generatióe uen: tura, Regnet chri(tus in nobís,non regnet peccatit ín cor: pore noítro, Corregis in manu dei.Simus reges impere: mus corpori noftro δὲ fubijciamus illud:& cor noftrü fit. in manu dei, Cui Πε gloría in fzcula fzculorum. Amen, KL P(almus ifteutcocleftis ciuitatis laudemus adificatoz rem,nos admonet dicens. Píalmus CXLVI Ziudate oomínum quoníam bonue eft pfalmus; Ifte pfalmus alleluia titulo prenotatur. Solent. hi qui hebrzam ignorantlinguam quando ui. derint ἐπ pfalmorum titulo effe prapofirum Alleluía,quarere quid fignificet.Pfalmus igitur iftenon folum in titulo,fed& in exordio pfalmi habct alleluia. Vbiautem dicitur: laudate dominü: in hebrzo dicitur allelu ia.Deus enim apud hebrzos decem habet nomi; na:dicitur Sabaoth TAN: dicitur faddai V: dicitur coim C"m5N: dicitur el Us: dicitur etiam ia T idi», citur cheieh. TW. Inter cater. autem nomina unum. «ít nome qd dicit ία ΤᾺ", Ia aute interpretatur inuifibilis.. Vbi ergo dicit laudate,in hebrao dicitur allelu 395m. Sie dicitur hic allelu ía: quomodo ἢ diceret allelu fabaoth, allelu faddai: allelu eloim:(ic& nunc dicitur allelu ias Deniq; Theodotio qui unus eft de interpretibus:uolens. interpretationis edifcere ueritate, ait; uve?re θεὸν. Hoc to/ tum quare diximus? Vt íciamus in ifto pfalmo alleluia effe przpofitum:laudate dfim:Hac interpretatio ει. egreífi fuerimus confyderabitur in cordibus noftris.Cat terum fermo dilatabitur. Laudate dim quoniam boni pfalmus.N6 dixit bonus pfalm? fed abfolute bonü pfal mus:hoc eft bona res cít pfallere,P(allere aüt nó uoce δὰ «orde με gin Fra edt us Vi gini im E] uad. Co (£r Msc) ez maxi quin Ανά qiia prt JO Mg πῃ : finest ΤΠ ΠῚ tial * Quin ΓΝ ἘΠ ΠῚ Er iin cli finus: íauo Eum (ον oily ham) abrah, abra. b Pau! incarlo ndis fy Wing Wa, lt ; M Dre (by Wt M tn]| Wt "y dun T1 üt io toy ditta Gil tna iy, "rifum Ην $ nus nor ΡΗΝΟ Κλ] ὙΠ Qus ἔα ana gaz nini muri pul igi ἀπ ΝΟ Kad ad Wu corti um a y adi Zn pfalmum corde, Q.uanti bonam uocem habent:& quoniá pecca/ tores funt: male pfallüt. Bene p(allit qui cantat in corde; quicantatchrífto in confcientia. 8 4[£xeo noftro fit(ο; cunda laudatío. loctida(it laudatio nó uoce,fed cóíciétia. Gí.$,d Deniqg δὲ Noeobtulit hoftías δὲ odorat? eft diis odorem fuauitatis. Multa füt quz dicant: fed nos breuiter debem?(um maquaq pítringere; utfenfum magis indi cem? ᾧ uerba lautio; ra. bé L£dificas bte, rufalé oomínus oífper fionce írael congrega, bír.OLuó xdificer hie ru(alé:quó cógreget, iam dictum eft. C) m igit deiftis duob?uer tculis differtü eX fu, α ὃ deo noftro fitíocida,decoraq; laudatio. Edificins-hie; c rufalem domínus:difperfioncs ifracl congregabit. Oi. c fanat cotrítos corde:& alligat cóntrítiones corum. Qi.: t nurnerat multitudinem ftellarum:& ómnibus εἰς no s mína uocans.Magnüs domínus nofter δὲ maoena uit; 0 tus eíus:& fapientiz eius non eft. numerus.[ρίξω i manfuetos domínus: hümilíás autem peccatores ίσα καὶ terram. Przcínite dómíno ín confeffione: pfallite 4 deo noftro ín cithara,'Qüí operit ccelum ixl m CXLVI«ο. plum prabuerat:prabuit& poenitentiz. Docuit ei nos. quomodo debeamus agere poenítentía,ip(e agens. Vide. te fan&ü prophetà: quia nó folii íufticia eius nobis.pro fuitfed& peccatum..1&["jS(alliteoco no(troín citbara, Nulla uirtutum chorda rupta(it, Tota uirtutum chorda concinat.Pfallite dco notiro in cithara. Ciz thara multas chorz das habet:(i παν pta fuerit, fonus red» dinon pót, Sic X(an; ctus uir,quáuis fan ,&us(it,(ruha. uirtus defuerit: uocalem fos. num reddere nó poz tet. im Γη oper rít cclá nubibus, Coe; lum hoc qd cernim9 nubibus operiri non us;& peralienü fundamen, o.. ot.Sed aliud eft coe; τῇ nó bemus edifu s parát terrz pluuíam.Qüí producit ín montibus fcenü fa&Calie funt sape care:ad reliqua tráfea euni”" 4 a REB STU CSS OM ap δι herbam feruítuti homítum, Qi dat iumentis efcá ritas tua αἱ δα quó edifice£ hierufa lé.In reliqs eim pphe/: ticus fermo defcripfit. c(Qui(anat cótritoo ti.od coide. Cor contritum δὲ humiliatum deus non fpernit, Luac.f o 4|£t allígane contríríoneo cozum, Tu cor ταῦ contere, QU" δὲ diis colligit cotritiones cuas. Samaritanus illeq defce; debat de hieru(alem ín hiericho:quando uidit uulnera tum iacétem in itinere,colligauit uulnera eíus. Itte eft de quo& nunc dicitur.Etalligans contritiones illorü. Hoc dicitur dehis qui agunt poenitentiam, Caterum dehís qui nó agunt poenitentia dicitur: Non eft malagma im^ ponere,neqioleum,neqpalligaturas. e€f hut numerat multíradíne ftellarum. Qua confequentía iuxta literam: & alligat contritiones corum:qui numerat multitudine ftellarum«Sed quando(anat cótritos corde€ alligat có/ tritiones eorum:illos qui ante contriti fuerant,€ poftca fanati, uertit in(tellas.Ciui numerat multitudine ftella; rü.Multi em fuerát q peccauerüt:multi funt q curati(Πε, Ω. αἱ numerat multitudine ftellarti.Nó numerat uulne; Γάτος,(ο cos numerat q iam in ftellas uerfi funt, Nó nu merat deus nifi q numero ei? digni funt, f«[€t omnib? εἰσ noia voca. CL uia delucifero dicirX deorione queui dem? in coelo. Et hoc qdé pót intelligi.Mirabilis de?,q fe citcoelü δὲ terrà δὲ omia quz in eis fant. Caterü(ic intelli gamus:ut nobis profit qd? quotídie fit. Ecomnib? εἰς no mina uocans. Vultís fcire quomodo de contrítis fiel ' Ορ ο fiantzScriptum eft in Genefi, quía eduxerít deus abrahà & oftenderitei(tellas& dixerit cí:Sicerit femen tuum,Et omnibus eis nomína uocans. De abram uocat abra; ham.Abram dicebatur ín chaldea:& in coelo uocatur abraham,Eo tempore quando factus ftella eft, uocatur abraham. Ὁ αἱ antea erat Saulus:poftea uocatur in coc/ lo Paulus.loannes δὲ Iacob?filij tonitrui. Tonitruü εί in coelo eft, Numerant itagp ftelle: numerantur infiniti fancti:& chriftus unus non poteftnumerari. 6€[ ρα gnue oomínue nofter« magia vírtue eíue: fapíentie είνα nó eftuumerue. Magna uirt?,chriftus dei uirtus& dei(a7 pientia.Et(apientiz eius nó eft numerus. Chriftus(αρίξ tia e(i.Ecuna fapientia nó foteft numerari. b«[Xoufcí píene manfuctos ofic. Qua funt iftz ftella? Sufcipiens maníuetos dominus, Manfucti uertuntur in ftellas.lufti Diii, 2Utem fulgebunt quafi ftellz coclí: Daniel loquítur. {«L-«IDumilíane auté peccatozee víqs ad tcrrá. Videte diffe rentiam rerum. Angeli ín terrà corruüt:homines ad cae/ , losuadunr.Sufcipiens manfuetos diis. Manfuetudo ad colum uocat:fuperbía in terra detrahit. Humilians aüt peccatoresu(gs ad terram.— k:€[vzecíníte oomíno ín confcffione.Hoc impleuit dauid,qui nobis iufticia exem, Ue a ipforum:& püllís corüorum inuocantibus eum. nubes, Ergo ueritas .dei ufq» ad iftas nu» Nonin- bes qua uento flan? oos ων£e cito diffoluunturz s$ Veritas dei οτί θεῆς Ego fum uia& uíta€ uerítas:ergo ueritas chrifti in bis nubibus eft:qua non habentin fc fubfiantiz ueritatem? Fieri ergo poteít,ut ibi Πε ueritas, ubi uentus diffipandi poteftatem habeteMandabo,inquit,nubibus ne pluant fuper cos ímbrem:hoc eft fuper populum íudaorü.Nu» bes propheta funt.Mandauitillís dris ne pluerent fuper ifraelimbrem.Ad nos prophetiz fermo conucrfus eft. Nubes i(ta ἢ fibi collifz fuerinttonitruum faciunt& ful gura.C) ui operit cclü πα δ 9. uare dixit q operit coe lünubib?,(i nubes ,pphetz funt& apIi? Qr uó αὐτῷ apfis & pphetis coclü tegit? Coelü myfteriía funt diuina. C) m igitur myfteria quacüd diuina funtcoelum appclláturt quicüg; dignus fuerit: ifrum nubes protegunt.Si quis indignus eft facramenta accipere, non poteft tegía nu^ bibus..'n dT Guíparatterre ρἰυυίαιι. Indiget pluuia terra noftra: δὲ nifi pluuíam acceperit, id eft doctrinariüt fontem:fructum non aíferec. Terra cum humectaà fuerit, iftiufmodi doctrínarum fonte: quid fequi£, o«[&uf pzoducít ín monríbue fenum.Si defolo foeno loquereturt utídp foenum magis in conuallibus nafcitur quà in mon tuofis. Vbicüy enim pluuia amplior fuerit,ibi magís foe num nafícitur.De montibus defluunt aqua in cóualli^ bus:& magis herbanaícitur. p ἐΓ toatíumentíe efcá ípfozum.Scriptura ifta quá legimus, quà tractamus,quá habemus in maníbus:montes fancti dicun£ in fcriptu/ rís.Mons uocatur abraham: mons uocatur iíaac: mons Ioo Hieremias:montes fancti pphetz. Montes ifti habent& ἡ fruméta,habent& foenü.Si homo es:accipis ab ipfis fru/ mentum:fi pecus es,foenum accipis, Homines€ iumen ta(aluos facies domine. Scd'm fidem tuà faluaris. rui producitin montibus fcenü δὲ dat íumétis efcam ipforíi, Si homo esin fcripturís fanctis accipis(pirituale intelli gétiam:fi íumétumes, fcd?m literam more iudaíco. Rem magnam uideo. Deus qui tantis preconíís collaudatus e(t deducitur ad uiliora:& dicitur. q«[€t pullío coz/ uozum ímuocantíbue ei, Si de auibus coeli diceret, magis aquilas nominaffet aut uultures. Et pullis coruorü(ἢ) uocantibuseum.Nulla alia auís nücupatur:nifi pullus coruorum:;& nó ipfi corui,fed pulli coruorum.Non fal uatür coruus,fed pullus qui deco natus eft. Nos pulli coruorum fumus.D« parentibus ením idololatríz nafci mur.Legimus in Salomone: quoníà oculus quí irridet patrem, fermonem matris,cffodient eum corti decon Ῥ64.5 Ptouerdo.€ uallibus.Non dixit pulli coruorum,fed ipfi corui. C» ui. em coruus eft,(aluari nó. poteft. Coruus dearca dimitti£ Κ..ε& nofi 4 B&nóreuertit.In diluuío cum caterís c(t:poft diluuíü in infoclicitate profjcit:hoc eft eo tepore qi tráquillitas eft, nó poteft effe in arca dei.Si quado diluuiü eft:coruus in medio eft. Tranquillitas redit:& coruus fugit. ui funt: ifti coruicQLui funt pulli coruorüc Ego puto coruos ni^ gri coloris, qui fcmp £ommen.Il»icronymi fum eft,huic aureus eft: ἢ quis deorfum,huic gehenna G praparata eft. Necin tibíjs uiri beneplacitum eft ei, Di,camus(cdm literam.Q, uoniam dixerat non in fortitu/ dineequi uolütaté habebit:& quafi bellatoré uirü defcri| píerat:uide£ mihi híc ubi dixít,non in tibíjs:nó uocareti* bias.fed περικνήµιδας,: Videmus ergo quod mortuotü: qui femp píequürur cadeuerà a Mon ín fortitudine quí uoluntatem habebit: πὲς ín cüq tibias tegerit nó uoceraucifimarixaf c τί 5 uiri beneplacitum erít εἰ, Benéplacitü eft domi; ra deo d di à"--, ὃ»"-",-^ p αι adn» no fup tímétes edi:& in δίς qui fperátfup miferícordía—(c aco in fortitudine, nibusíeruierint:iu/ eius,^ Alleluia Aggeí& Zachariz.— CXLVII nó placerin abisuiri & ipfi:- aute 1n ti χιλοοτασϑϑς ipft S Ada hierufalem domíná: lauda deum tuum— Eris no more 'piüt.Igirurnoftripa^ f fion. Qüoníam confortauít feras portarum tua amor pce Bellan/ TE mem$'um:benédixit filis tuís in te. Qui pofuit fines εἶναι μασι τας, mus,qui I ᾽"" s Í bant ἆ daemonibus, i tuos pacem: adipe frümenti fatíat te. tatfuperbos deiecit. coruí.erant. Non em. Ω uiemitit τα eplacitum et inueníiuné nifi ubi il tco füper tímétes εἴς luuies€ fpurcitíia&— cadauera mortuox: fuerínt. Nos uero q de coruis nati(u mus,nó cadauera expectam? fed rore. Pulli em coruorü dicuntur derore uiuere, Sic em philofophi dicüt, qd' de tore uiuant pulli coruorum. Vultis& aliud fcire myfte/ ríü de coruiscElías interpretatur.deus dris. Elias hoceft diis nofter atcp faluator a iudzis perfecutioné patitur:& a coruis,íd eft,gentiü populo pafcic.Et pullis coruorü in uocantibus eum.Si inuocas eum,pullus es:fi taces,cot/ uus es.Etpullis coruorü inuocatibus eum. Legimus in lohe2,g propheta:Etomnis quí ínuocauerit nomen diii, faluus erít.leitur(i de coruis fimpliciter accipimus:ergo δὲ cor ui(alui eruntzRefponde iudae,refponde, qui iudaicam litera tantü fequeris:dicis iftos coruos uere coruos efle. Non interpretaris fpiritualiter,(ed carnaliter: dicis enim E fcriptum eífe decoruis.Si ergo de pullis coruorü(criptü e(t:& hic dictum: δὲ pullis coruorü inuocantibus eum: Etfcriptüeft:omnís qui inuocauerit nomen dii faluus erit:ergo€ pullí coruorum falui eruntín refurrectione, Nos ergo pulli coruorü inuocamus atq; faluamur. De/ niqp δέ Paulus apoftolus fcripfit ad fanctorü ecclefiam, fcrípfitadeosquiinuocatnomen düi. a['lonín foz títudíae equí voluntatem babebít. Breuitaté promifimus: δὲ neceffitate compul(i famus latius di(putare,métiti fu, mus,íed mendacíü utiliffimü eft. Vtinam herodes men; titus effet δὲ periuraffet. Et nos igit minora promífimus, & orantibus uobís maiora prebuimus. Hora. compellit uttaceam:magnitudo myfteriorü compellitut loquar, Non infortitudineequi uoluntaté habebit. Audio equa. hinnienté,€ non poffumus praterire.Scriptü eft in pfal, Ῥδ.21.4 terio. Fallax equus ad falutem. Et alioloco: Equum& afcenforem deiecitin mare.Pracipitur δὲ ifracl:ne equos 3. Regi.10.c πε, επί falomon quia quadrigas adducebat ex egypto:uoluptate fuperatus e(t. Nó in fortitudine equi uoluntatem"habebit. Equum δὲ aícenforem deiecit in mare. Equi infanientes ín foeminas facti funt mihi: unufquiíq in uxorem proximi fui hinniebat: loquitur Hiere,s.c Hieremias. Ergo fupertales equos: deus nó habet πο!) Exo.15.a tatem.Diximus de equo:equum δὲ aíceníorem deiecit ín mare. Diximus qui(untequi: dicam? qui funt equites, Ego puto equos homiínes eífe peccatores:& equites dz, mones qui equitant in eis, Si quàdo ergo uiderimus ali, quem fratrem perfequenté& ínimicü effe, fciamus quía illeequus eft. Catcerü eques diabolus eft, qui(ua lancea nos percutit.l(te currit δὲ illepercutit. Sed& ipfe equus calcaribus ducitur,cóofodit& inuitus infanit, b 4ΓΊΒες ín tíbás vírí beneplacitum erít εἰ. Videte quid dicat. Non dixit in capite uiri:non dixitin manibus uirí,fed in tibiis qu& deorfum funt. Ncc in tibtjs uiri beneplacitum erit ei.Tibiz hic ficut δὲ focmora,(emper ín libidine accipiun Ececb.r.g tur.Deniqp& in Ecechiel deus uidetur a lumbis αἴ fur fum,electreus:a lumbis ufq deor(um igneus, Si qs fur; Vnus timor plures ti tnóres proijcit. Melius eft unum timere,ut plures non tir meas,q pluréstimereutunumnontimeas. o«[£tín efe quífperant(uper míferícozdía eíue.Sperant non in ope. ribus fuis(ed in mifericordia iudicis. Laudate diim qm bonum eft pfalmus: quonià qui fperat fuper mifericore dia eius.fola faluatione fanantur. Cui eft gloría in fzcu; la feculorum.Amen., Pfalmus CXLVIL: Έλυάα bíerufalem ofim:lauda oeum ru fion. Mo» ὁ do audiuimus fanctü prophetam pradicanté propter prauarícatione legis populü iudaicüt effe defertum:& quomodo nunc dicitur:Lau/ da hietufalé dfím:lauda deum tuum fion?Deinde quid fequi£, f«Γιοηοπίᾷ confoztauít feras poztarum tuarum, Ergo deifta hierufalé loquitur:de ifta(ion: lauda deum ταῦ fion. Qr uarecQ) uoníà confortauit feras portarü tua rum.Non funt porte quó ferzfalueíunt. g e[39e/ nedirít filioe tuos ín te. Quomodo benedixit, q dixit:re/ H linquetur uobis domus ueftra deferta. b{Γι po; fuít fínea tuoe pac. Vbi pax pofita cft,qua bello fubuer/ (Δ εἶς í(«[€tadípefrument(facíatte.Frumentum adi; pes habetcO íiudze refponde.Frumentum adipem ba; bettSi erus frumentum adiípes non habet,& compcllez ris neceflitate fpiritualiter intelligere, fcd?m{πᾶ uerficuz lum δὲ cxtera intelligenda funt, Lauda hierufalem do mini. Hierufalem uifio pacis. Lauda deum tuum fion. Sion fpecula interpretatur, Videtis ergo quid dicat:Lau da hieru(alem dominum. Vbicüq: uifio pacis eft: ubi, cuq contemplatio dei:íbi laus dei fit. Laudat ergo eccle: fia dominum quando coperit in illum credere& habe: repacem:& coeperit uidere pacem:hoc eft híeru(alem ui fionem pacis. ΩΣ αἱ príus eras ferus idolorum: factus es feruus dei, Lauda ergo deum tuum. Quando uero ccperis iam habere(ciétiam δὲ effe fpecula: hoc eft fionz lauda dominü: hoceft tu lauda híerufalé,tu lauda fion: tu eccle(iaftica:tu anima:tu ecclefia, Non laudent hareti ci:nó laudent fynagogz fed tu lauda.Q. uare? Q.uoni& confortauit feras portarum tuarum. Diligit dominus portas fion:fuper omnia tabernacula íacob. Portas fiot diximus prophetas.Q) uonià ergo portas fion nouimus prophetas dici:uideamus qua fint ferz portarum. Vere eff ecclefie porte propheta funt.Sine prophetis ccclefiá ingredí non poffumus. Marticheus intrare uoluit fine portis,& non intrauit. Marcion non recipit uetus tefta/ mentum,(inc portis ueteris te(ramenti ín cuangelium intrare non potuit.Nos ergo recipimus portas prophe; tas:€ per portas íngredimur. Sed uideamus qua(int ; ferz portarum. Multi latrones,multi fures cupíuntintra T€ per portas. Omnes qui ante me uenerunt furcs fue/[οδοῦ . runt& latrones. O fi& mihi concederet dominus ut era e(Tem de portis fion. Si quis hereticorum per il/ 35 in cuangclíj difpofitionem uellet íntrare:cgo ftarem. ín portis yiaqu Mann gura πα yit, an Crit ΝΙΝΟ νι (eushab txdioin otn IT thm, ΤΠ ΠῚ | tita Ϊ(τρ ᾿ Monac ια, Lu org | ntfi "ius: predi ii inii (ima enl ucl ipud tud dg qut iara fami uelit rd μὰ qui rd niei red ^] ANM μα int (os ἐμ nit Δ. zin pfalmum in portis, X prohiberem illum, Ο uoniam confortauit feras portarum tuarum, Da mihi aliqué ecclefiafticum CXLVIHI tem íre& ad hifpanias.Hoc loquitur apoftolus Paulus: uirum ícripturis coeleftibus eruditum: fi uiderituenire— Videteuelocitaté(ermonis:Non eft contentus ad orien; Eunomium,uenire Arrium, uelle tollere aliquid depro— tem,adoccidenté currere defyderft. cT€uí oat nium hetis cótra nos:nóne ftat quafifera:snonneuincit quafi. ficut lanam:nebulam ficut cinerem fpargít:mírtr αγ. Kur denim ed fonum ficut buccellac. rtauit(eras p TON.;; Videti it dí tuarii. Pulchre dixit, ὃ Οὐ emittit eloquium fuum terrx: uclocitér curritfer^—$1 quan dif Sora: nr quado« mo eius.Qui dat níuém ficut lanam: nebulam ficutci^,—funtque dicuntur, uideris uirum eccie/ ͵ nm 1 v(I.£nte facíem frí fiaficum difpatang, erem fpargit. Mittit eryftallum fuum ficut buccellas:.—(5 cios ἀο κίεν ro onus som effe ἃ ante faciem frigorís ei? quís füftínebit? Emíttét uerbü:| CuiuszNihil dicirur, ui difputat, fed qui- arl:: ft ieiefian: Deinde dicitur, ebortarecciefiafticg, f(π δὲ liquefaciet ea: flabít fpíritis eius& flüentaquae,— ce Erro im Etadípefrumenti fa; Q-uiannunciat:— fau er liapefacíet ea. tiat tc, ΝΙΠ(inquit) Deillo de 4 dixerat: granum trítici ceciderit, ipfum folum faluü erit, Si auté ipfum ceciderít, multos faluos facit. Dris nofter granü tritici in terrà cecidit:& nos multiplicauit.Sed iftud gra; num fruméti pinguí(fimü e(t,medullà habet:adipé há/ bet.Etadipe frumeti(atiat te. Foclix€ qui in frumeto ifto adipe intelligit. Legim? fanctas fcripturas. Ego corpus le(u,euágelium puto: fanctas fcripturas,puto doctrinà eius. Et qii dicit: qui nó comederit carnem meam,& bi/ beritfanguinem meum: licet& in myfterio poffit intel ligi:tamen uerius corpus Chrifti,& fanguis eius:(ermo fcripturarü e(t, doctrina diuína eft. Si quando imus ad mylteriü: qui fidelis eft intelligit: fiin maculà cecíderit, periclitatur. Si qri audimus fcrmoné dei,€ fermo dei, caro Chrifti, X fanguis eius in auribus noftris fundit:& nosaliud cogítam?,in quantti periculum íncurrim?2Et adipe fruméti fatíat ce, Pinguiflimus fermo diuinus eft. Omnes habet in fe delítias. Quicquid uolueris, ex fer? mone diuino naící£:ficut tradunt iudai: αἲ tnanna qii comedebant,(cd'm uoluntaté uníiufcuiufqp fic fapiebat ' ínore. Acfi dixi(fet: Ο αἱ manna comedebat::(i defyde/ rabat mala, ἢ pirum, fi uuam, fi panem, fi carnes,(ζω qualitaté& uoluntatem comedentís: ita€ fapor in man naerat,Sic& in carne chrifti,qui eft(erino doctrina:hoc eít,(crípturarü fanctarü interpretatio: ficut nolum?,ita δὲ cibumaccipimus. Si fanctus es,inuenis refrigeríü. Si peccator es,inuenís tormenti, Et adipe frumeti fatiat te. Non dimittit aliquasreliquias. Benedixit filios tuos in te, CLuotquotautem receperüt eum, dedit eis poteftate filios dei fieri.Crui pofuit fines cuos pacé.In alio pfalmo $675a Ἰοδηφά legimus: Etfactus eft ín pacelocus eius. Pacem meam do uobis:pacem meam relinquo uobis:non ficut mun, dus habet pacem. Sí quidé mundi pax, noftrü bellum eft. Meam pacé do uobis. Bellum habetote cii mundo: & meam pacé habebitis,| CLuí pofuit fines tuos pace. QLuiergo nó eft ín pace cum fratre, ifte nó eft in finibus hieruíalé. Dicat aliquís:Q., uid facio? Non uult mihi re; cóciliari frater:ergo extra fines fum hierufale? QLuantü inquit,ex uobis eft,ci omnibus hominib? pace haben/ tes. Cü his quí oderunt pacé,eram pacificus, Tu habeto pacé,(i alius irafci£.Illebellum habet: δὲ per bellum illi? tibi pax nafcitur. Vultis fcire quomó& bellum pax(it? Infaclix Iudas ueniebat ad proditionem:& diis εἰ pacis ofculum porrigit: ílleofculo bellumcreat. 4 4€àuí emítrít eloquíG fuum terre. Refponde iudze:Sí de frumen to dicebat, adipe frumenti fatíat te:quomó nunc dicit: Ω αἱ emittit eloquíü fuü terre? In principio erat uerbü. Hocuerbum in carne mittitur. Et uerburm caro factum «ΕΠ: habitauit ín nobis.O. ui emíttit eloqui fuü terre, Eo tempore cofhpletü eft: Terra dedit fru&ü faü. Ω αἱ emittit eloquíü(πα terrz, De predicationeloquit euan/ gelica:& de doctrina apoftolorum,Deniqp fequitur: b«ἵ Cielocíter currít fermo eíue.In omni effi terra auditus eft(ermo eius:& in orbe terrarum, apoftolíca doctrina. Vnushomo pauper& íam fenex przdicauitab hierufa lem τῷ δα illyricü:& uelociter currit(ermo eius.C) ο niam ergo uenerat de hierufalem ufq illyricü:€ ueloci; tr cucurrit fermo cius; deinde fequit δὲ dicitip((ermo Emittit eloquiü fuüterrz.Emiíttit uerbü fuü, Ο uis emit titeDeus pater,Etuerbum eratapud deum: άρπα σας uerbum.Dixim? patré:dixim? filii:nó pofTum? in du» plo numero credere;nifi cópleat trinitas. fT Είσαι fpí, ritue eíue er fluent aque. Videtis qii ubi pater δὲ uerbum. dei,(tatim&(pü(fanctus eft. Videam? ergo ab inito qd? dici£:Et adipe fruméti fatiat te:emittit eloquii fuü terra, uclociter currit(ermo eius. Repente quid fequitureQ) αἱ datníuem ficut lanà. Sermo diii qui uelocíter currit:(ic datur quaf(i nix:& ip(a nix eft quafi lana. Videte miferí/ cordiam diii. Cibus dfii, nobis in ueftimentü uertitur. $0. Ιο qui predixerat,de hierufalem ufq ad illyricüi, Volo au/ΕΑ Roma.15.e DixeratIohannes de diio faluatore: Ecce agnus dei quí Iob5.r.d tollit peccata müdi.Et ín alio loco Efaías: Ο) πια ouísad 4:12:53.€ uictímá ductus eft.Deifto igit agno, δὲ deiftaoue,lana ifta eft quafi nix. Dicit Efaias: Si fuerint pecca ueftra Efa.1.e P quafi coccínü,quafi niuem dealbabo. Afperges me dfie hyfífopo€ mundabor: lauabis me&(uper niuem deal, babor. Ω αἱ dat niuem ficutlanà. Tolle domine fordes meas:tolle quodcunqp uítij eft. Niuem cuam& puritate tuam tribue mentibus chriftianis, Ni(i tu nobis niuem dederis mundiciarü cuarü, ueftimentü τοῦ habere non poffumus. Chriftus ueftimentü nofirü eft. Si uolumus Chrífti habere ueftimentum, mundi(imus quafi nix, Nebulam quafi cinerem fpargit. Maleinterpretatus eft latinus nebulam. ΩΣ πο α enim ὀμέχν dicitur ín gracoz in hebraíco habet 8, id eftpruinam. Denicy ita fequi£, Pruinam ficut cinere fpatgit. Docet nos,& facitnobis ueftímentii quafi niuem:& cum nos ueftierit ueftiméto fuo,tuncnobis tribuit alimenta.Pruinam ficut cinerem fpargit. Vide quid dicatificut cinerem.Vis cffe mundus, agepocnitentia.Pané meum ficut cineré manducaui:& porum meum cum fletu miícebam, Nonne uides quo/ modo pruinam fuam ficut cineré fpargit?Grandis reri mutatio.De cinere nix fit. De poenitentía,mundus effí/ citur, Mittit cryftallum fuü ficut buccellas. Quomodo panes frangunt, δὲ buccella fiunt: fic& cryftallus fran? gitur,& in buccellas uertitur. Cryftallus naturam hanc habet,(icutaqua quando congelantur:qd? nos glaciem, dicimus. Inter cryftallum ergo δὲ aquá hoc intereft,hoc e(t,inter aqua& glaciem: quonia aqua latiffime fundit: caterü cryftallus quafi compingítur in fe:& in unam for mam redigitur.Si quando aqua congelafcit, cryftallum effici. OL uoníam ergo nos in totum uerbí carnes capere non poffumus:frangunt, ut per partes illas capiamus. Res funtobícurz, δὲ interpretationis difficultas non no/ bisconceditlatius loqui.—*Antefaciem frigoris eius quis fuftinebite CuíuszAlij dicunt cryftalli,alij domini, Míhi auté uidetur de deo dici, Ante faciem frigoris eius quis fuftinebic? QLuz tormenta dicuntur ín fcripturis fanctis peccatori praparatac Nihil gchenna celidius eftz δέ tamen ipfa frigida eft. Gehenna ex igne eft.Sed fi quis a charitate refriguerít, mittitur in gehenna ignem. Scri/ ptum eft: Q uonia ín noui(fimis diebus refrigefcet cha/ ritas multorii. CL uicunqergo fic infriguerit, ifte mitti£ in igné.Dominus nobis praftet: ne q frigus ingredía/ tur corda noftra:nó peccamus,nifi ante refriguerit cha D ritas,Denig quid loquig Apoftolus t Spiritu feruentes. Roma.n..« rrr$ Etrdceus D " m" ay ἢ ψ" Ea... : lus cíi.laudat: qui demon eft,laudare nonpoteft, κὸν"OM dor ΔΉ pingat pictor;& pictor pingit,qd? pingi praceperat. Statuitcain, n£ommien.lbieronymt E: deus hofterighis cft.Si ergo deus nofter ighis eft:pi í Erdcasnoferignis ef^ τι πο ει ghiseftzpro.— c ΑΓ Éaudateeum omnee vírtutes ef; ΟΣ. πία ac 8 ptzreaígnis eft, utfrigus diaboli eijcíat; Aquilo uentus^ dei angelos prouocauímus: X me Qa εἰς landes Ω’” frigidiflumus horiniegaee dexter uocat. Pulchre díxit;^nomenfcirenon poteft generaliter dico: Lar uirtutii:-" eee Ta mor nomtn fries e SIS o€s uirtutes εἰ». Hucufg Ero: udaceume» ὁ afa refríxeritutaquilo uentus fri idilfim? eft. Qui^ zefiicinnifibi τε dei eeum-' í uid ΤΟ us frig ft.Q.i^ quieftisinuifibiles.Inuifibilia humanus oculus nó pót j^ in cordénoftro refrí/ di n c holt ftit] intueri.Nüc uenitad. i" pisi peccaueric Quiannanciatuerbü faüacob:iufticías ὃς iudicia fua. eara quate iS ν᾽ rcfrixerít,(imortuus. i ἮΝ τ eEnlietitomiumimarin niv idicia[γὴν imus. oq Κα,; P perer Afer^ Na fccit taliteromní natíoní:& iudícia fua non. dateeumfol cluna, Vi a ἀμεαιια ἀκοή εῆ; maiíi one eis;^^ Alleluíá Άσσαι δὲ Zachatix. dete gentiles: uidere n xctit,(i mortuus fué 9 udaté f"Anlict anichzí: Sol lau rit. Refrigefcere anté', lai da domínum deccelís: ΟΧΙΝΗΙ dat,non laudar. i αἱ E NW elt cdlé/ aüdate cütnrín excelfis; Laudaté eutmmromes an- daeeum fol& luna, a rc uiuencium.Sí qui"Tale 5,: os fole Rein: ux mu: ἘΞ celi esperar eum omnes uírtütes eius.Lau citis: eem eum dM cuus fuetitmittet de;€ atéeum fo&lana:laudaté cum omnes ftella& lu laudat. Laudatedo, ἐν τῇ uerbum fauin,& t men, Laudaté eum coeli coelorum: δὲ aqux qua fuper rm deccrtis ium π iqucfaciereum.Do/ in: se vus vd ate eum in excelíi" niinus praftet, ut& s coelos fünt,laudent nomen domíni. Οαίᾶ ἱρίς ἀϊχίε ὃς^ Laudateeum ΗΕ μα nofirumfriguslique facta funt: ipfe mandauit& creata funt. angeli eius: laudare in ΗΜ, ater d er S; eum omnes uirtutes sp oluatür mollé fiat; tatuiteain eius. Deus uefter i fen Emittet uerbum fuum& liquefaciete ihi into"sd μη ο: a. Damihi pecca i quinto gradu laudas torem gue domin? nórefpicit: nó haberecalore, fed T RERUM eum Geben dixtuna&íol Hi me e σι DONE UA E M dae com^ Videteordinem ην να ρει σιαιόα, ala punctus ueriti& coépetit agere poenitentíam:& d ii»- em. ἘΠῚ ilium. Laudate eum fol: poft fo/ cni mun cor ílli? emollitum fuerit:: uriffi»^ lem, luna: poftlunam;omnes ftella. IN Fpo ΟΝ tari zem CPUS Em ueriteotemporecompléetur:— non tif maíorcs ftellae fed mi- Non tanti luciferz bum míttit mou liqüefacietea.Emittitpater:uer?— minum, Dicatali ἐν fed minores pariter laudent do, min pamm ὦ k ur:xungit fpirituffanctus.Flauit fpiritus eius: 1audant dei? τος Q.uomodo fol&luna& ftella πα ανα εί ΤΝ non SOS nificalorefpirir— dunt Seruitium SES pid á aes ERAS μα inctí. Vbi fun unomiani, ubí Arriani, ubí M ds", ei et. Grandem hon sd doniani: qui dícunt fpiritüfanatu ,ubíMace, habeshumanaanima.Sol&1 honorem| AR ο ὸ ifanctum non numniterarí cam;" luna δὲ ftell p tecurrunt: zs Joi S οσα ΝΕ mitti£:G tamen bn RE Angeli MM UU Bohn: μὰ enaían;niifi(píririffan&tus flauerit. Flauit im: nonlunam,non fiellas.Super ft ind fpiritüis eius€ luentaqux. A rit.Flauit enim& lunam funtin cocleftib* m ΤΗ e AS que quaante dura era; eric tib?. Sol em& luna& ftella μῶν molles fieht. Ω αἱ aheeTafticiam addi nt, propternos funt: nobisferuiunt.Dici ella, - nte Idatenonóo ἃ bis feruiunt.Dícit& Apoftolus: y R. fiaid ix terat; ifte nünc difcipulus eft. Qiu ἰὼ po ípfacreatura congemifcit& parturitin poftolus: Rois locütifumus:& quz fequuntu Juoníam autem multa— rum ἀεί. απο autéfi t parturitin liberatione feruó ᾿επών cut fefta furit autéfilij dei gffumpti fuerint:& i| ecd dominum, ut noítra duritia Rr mani:remus creatura de hocferuiti npti fuerint:&ipfa k :: ollefcat:& noftra ᾗ'cferuitio liberatur. Dicaraliquis: ind ta purgentur, utefficiamur quafi ignis: apeccar— modofol feruit&liberaturzQy quis: Καντ, i HE HA Hn pui i lh ut&frigusdia,^ doftellxliberanturcSol libe uomodo lunazQ.uomo Via? cu, Seis expellatoe: antur:Sol liberatur,ne iud fcamus fpiritu(ancto.Eft qui$no pellatur:€ca— gentiles,nec blafphe Deiüdaos uíideat:nec ifti . δὲ malus calor.O» afphemantes dominü fi' vis δα εναν ο ο loe pe alor.Omnes— cidas,uidethomicidas:&(uum, Videtparri nu calore fpirituffancti ex ellit 9r daeorum Sedillesalor, iuffit.Solem ein fuum o Ltamen eruit imperiotiusqui Atm fzculórum. Amen,{πε f uifit gloria in fecula— et Zaudate oriri facit fuper iuftos δέ impios. uni iliorum, X almus dao alfeluía ha idate eum omaee ftelle c lume. Dicat aliqui dre falte te pía uoalleluíiaha^ eftlumeé(inefole,(i ὡς€.Dicat aliquis: Ω γα ην putant, quoniam in título fi efole,(inefzellis,fine lunazDi palmi pofita..Sciteautem deber iituloiint— inter noctem& die is(ine uma Dicere poffumms οὐ ον i lleluia à: emus, quoniam unum MT m,uctinter diem& noctem us a idera peior pfit e(t. Aliud alfeluiaintz Citer rm Nipatent ipfam Indore lise ds cipere δὲ fcire: quoniam RI SENA debemus ac de inultbilibus. geret fomes fiellz€ lumé.Vtquà«^! Lnd abet afichtis it in fine habeant. Au παντα ματι, tunica de uifibilibus dicat, aee eum om ns Bee μὰν illepfalm Series pas ἰ bind pium fit, Non e(t ita:(cd aee tL Raudite eum egt(ασ. Plures ned ici ET habet: Hoc totum T Aa etalleluia;ipfe& infine^ feeffe dicit Vie: olus uftp ad tertium colum raptum ἦν ara mo απο αλα ριαροῆ Rip RAM: iftopíal^ coxlifit, Ei dere kN ur quan fulgoreft;utcodum- zu 7...-:iudate oomín(i be cclía almus..CXLVIII€ Cui aquziequuntur,dixit de uifibilibus.: faq :(6: laudate eu Φε] ια ipfe oírític facta f".; à Adl ον im(n εχζε[ῆσ." i fant. Dei iuffiffe,fe ei inf ^ ficit nem der eh hominum natura non fuf, illud ΕΟΝ e(t. Quia ipfe dixit, δὲ BER RU ici 'coelis. Non dixit:]: e à audatedominumde^ Hoceft,dixi en fcriptü eft:Et dixit deus, δὲ fecit deus, NC quies in edis o ir audatecodi;feduoslaudate^ mai dixit deus pater:fecit filius.Dicat aliquis: E. amas; dominatiohes E ed e atu habiricisin ccelis, throni, m et p qu mb s mínor eft ifte bri n Dv ως Iones,poteitatesferaphim,cherubim:: oc Arríani:dicunth iani dicant edin ον fotum ín eim€— cedoniani.Refpondeo tibi em Don Ὁ ἅίτα u€ coclis:qui eftisi udate dominum de codis. Ο αἱ eftís im tice dicis: maior eft pater qui δεῖ, mom OR b: iS e αν eum in excel(is.Excel(i μὲ qd tabrarut abillo, Si ocfcd?m που[ας D» fitis.làudate:fed uos dixit:humilibus& deorfum.&cpis,refpondemihi:quid cft maius,i an Pu à:fed uos qui in fublimi efti po^: Dico:fiat domus.& alius faci aius,iubere,an faceret E em IOS augelí eius. Vides in αμα SE POP andae de eft,facere difticilc Μαίου edo Deren| im AE cffe ni dicuntur. Thtoni,fedes, Nón pu ngedi?— cipit,Sed& hocimpiü icr ergo illequi fasi quipre iig ἶ e,in quib? detis fedear:, putemus— Sicucem νο:"νο em filius maior eft patre« ῷ in cccleftib? in quibus deus fed frd uirutesaliquas— illudim hockmpin cft de filio bleib M E Ἂς driga(ua. Laudateeum omnes án emper,quafi in qua/ Εν de patre cótra filium credere. Q.uiajipfe ἣν s geli eius; αἰ an, afunt:ipfemandauit,à: RN lange; turaiubet& facit.Deus auit,€ creata funt. Vna na/ EM Dcus iubet δὲ deus facit. Iubet pictor, EN A πχ! tt Uti dum Vf Ys tini "tid lg a dm““Mi d gla ital; Um om 5: tin δ ης 5 Utt idola luus usa, ty fidci dn ὦ na Vd ΠΟΙΟ ne] ΠΕ mum αν Videpei vong impio igisQ ον n ij 3 E cct ΤΩΝ m0 nord, mu Τὰ aii ss prp j m Qu d gx " mo. di PLC M . Sn pfalmum aq Catuít ea ín fecul( c(n feculG feculí:peeceptii pofuít c nó pxcteribít, Grandis eft hominis honor,€ grandis in/ foclicitas.Sol tibi currit:eleméta tibi feruiunt:& tu igno; ras crcatoré cuü.Praceptü pofuit€ non prateribit.Pra cepcum foli pofuit. Ecce per tantos annos praceptum - deo feruit:& przceptü eius meminit:& homo οἵας non — meminit.Ideo dicimus& ín oratione diiica: Fíac uolun/ tastua ficut in coelo δέ in terra. Sicucin caelo ας ο ἰδὲ feruiunt,& creatura feruit:ita feruiat& homo. O infelix hominü genus.Deícéditad te deus: qi tu ad coelü non uis aí(cedere.Non tibi fufficit q» non fufcipis,fed occidis: crucifigisblafphemas,flagellas:Non tibi fufficit p occi/ dis:(ed nec poenítétía agis ο occideris.Dixit de inuifibi/ libus:dixit& deuifibilib?: fed deuifibilib? coeleftibus: nuncetíam deterra. Videteordiné laudantis.Prímü lau dant inuifibilia, deinde uifibilia.Et ipfa uifibilia diuidun tur in duo: in cocleftia δὲ terre(tria. Dixit de coeleftibus, nuncdicitdeterreftribus. b«[ Zaudateofim oeterra. Qumlaudauerunt angeli,laudauit coelü:laudet& terra, Videam? deterta,quí pri? laudét. c«[£»zaconee et oce abyflicígnie/grando/níziglacíeo/fptia pcellarf 1 que facíunt verbá ciue:montes z oce colleo/lígna fructífera/z oce cedrí: beftíeic vniuerfa pecoza/ferpétee et volucres pennate. Poft tanta quid dici£zPoft dracones,poft ferpétes, poft igne, poft grandiné,poft beftias,& uniuerfa pecora. O homo, qui tibi grandis uideris, de te dici£:& non de fimplici ho mine:(ed de his hominib?,qui inter hoies maiores funt, OL Reges terre et oco ppli:pzíncípee et oce(udíces rerre, Deindequidíequic? eq[ Suuenee εἰ vírgíneo!feneo cá (uníoztbue laudenr nomen ofit, Ec cartera qua fequunt.O quanta in iftís myftería cótinent. Laudauerüt coeleftía: laudauerunt inuifibilia: nunc ad terrena defcédit:& ad laudatione dei,primü dracones δὲ abyffi concitan£. Vbi abundauit peccatü,fuperabundauit ρταεία.Ο αἱ primü draco eras,qui habebas uenena ferpentis.O tu q prímü abytfus eras,& tenebra fup abyffo ferebant. Videte quid dicat; Vbi dracones, ubi uenena, ubi abyffus, ubi tene; brzzNe defperes ἱρίξ.Ο tu qui draco eras: qui tenebro/ fuseras:& deum laudare nó audebas: Age poenitétia, δζ ftatim couerteris, Lícetin hebreo non habeat dracones, fed habet Ὦ 20 thaninim: qd interpreta£, cete. Dicitur autem ccte infinitz efe magnitudinis. επί ipfe ce/ tein abyffis effe dici£, Dicamus ergo prim(στι litera: Videte quid dicat: Laudateea qu& in mari funt: δὲ lau, dateea quz extra mare funt. Dracones& omnes abyffi, A partetotüfynecdochicos. Deindefequit: Ignis. Vi; dete cócordantem difcordiam aqua& ignis: fimul lau; dant deum..Dracones δὲ oifies abyffi. V niuerfía qua na; fcuntur ex aqua,nafcunt ex igne: hoceft, ex humore& calore: nec ignis folus generare poteft fine humore: nec humor fine igne. Nihil eft tam contraríum,q humor ca CXLVHUI f$0o. Ιολ lori:& calor humori. Tamen wolantate dei hzc qua in ter fe diuería(unt,in noftra natiuitate concordant. Grando,nix, glacies,& fpiritus procellarü, qua faciunt uerbum eíus. Multa funt qua dicantur:& in fingulis immorari non poffumus. Girando, nix, glacies,& fpiri^ s mung, Rrarerti. tus procellarü. Om/ r» ΄ LI- ΄- D- ΄ ἶ i wicufusePexbuma 9 Stdtuitea ín fzculii& ín(χα! fculisprzceptpofuic P d" ἃ uidemusin na ον εν com P&nó ρτατοτίνίε[αμάτξ ἀπίῃ deterra:dracónes& om— Serpétetabyffiignis, , Prac,::; es μὰ Od ρα&no, nesabyffi.Ienis grando,nix, glacies, fpiritus fbr DECIDERE ius ramribis Luna pra qua faciunt uerbum ei?. Montes δὲ omnes co eslíona^ rationeeffefed nobis Oa de fractifera δὲ omnes cedri.Beftiz& uníuerfa pecora:fer- DEA decreícat. Nunquid ο pentes& uolucres pennatx. Regésterrz& omnes po»— nobiseffecotrarium: SORS fue ARM« pulizpríncipes δὲ omnes íudicesterrz.Iuuenés&uirgi,«τα gas serat κ. $.: s«ἣν.; Σ er uui. deiferuaí:&interra fes.fenes cum iunioribus laudent nome dni: quíaexal Hocqdad υγεια μὰ ar Nar Pr, ttatumeftnomé eius folíus. Cónfeffio eius fup«αἰ ὃς δις υἱαςέ εἰ ςὄποτιῇ, »- ΄(ο-. 5 nobise, m tora uanó ερτεαίαξ. f terrá:& éxaltauít cornu ppli fui.Hymn? ómib? πάς- FOR parit. Videem Veniocean?tumens— eíus: filijsifrael populo appropinquátifibi. Alleluia,— quid dicit: Πο&ilfa flu&ib?;& in fe redit, Cantatedio«UEfaciuntuerbum '&praceptum dei me ταις ΠΟ— eius.Ernbefcehomo, ᾿ς minit. Totus müdus Serpétes, abyffi, nix, pluuiz,;tépeftas,uerbü dei faciüit:& tu nó facis, Montes δὲ omes colles, Nec montes mutant in colles: necualles in montes,feruant naturam fuam.— Ligna fructifeta&& omnes cedri, Lignum uides quaf(i ficcum amiffis folijs: aftas cum uenerit, tibi mittit germen: tibi fructus par/ turit, Lignum tibi fructum parit:& tu deo fructus non paris. Ecomnes cedri, Imitare cedrum, Cedrí nituntur adalta:quafi ad coelum tre fetinant. Ettu imitareligna irrationabilia, Beítiz& uniuerfía pecora.Non mutant naturam fuam. Omniía ftant in ordine fuo, abfq folo homíne; cui omnia fubiecta funt.| Serpentes€ uolu, cres pennatz, Neq ea qua ín calo funt, ad terram ue/ niunt:fed ibi deo feruiunt. Diícataliquis:fecundum hi^ ftoríam loqueris:non dicis allegorice. Si fecundum hi/ ftoriam dicis: quare primumabyffi,€ nix,& grando, deindeligna fructifera,€ cetera irrationabilia laudant deum:& ad extremum,homo?Legamus Genefim:& fe cundum ordinem natiuitatis€ creaturarum:ita uidebi mus cuncta laudare, Ibi enim fcriptum eft primum eas animantes factas effe,quz ín aqua funt: deinde ea facta quz in terra funt: deinde facta uolatilia:& poftea homi, nem unum fecit.!gitur ficut primum factum eft:fic lau dat dominum. Sedaalius fenfus eft: O homo, uniuería ifta que dixi, cuius caufa facta funt? Beftie, ferpentes, ligna fructifera, uolucres pennatz: hzc uniuería in co laudant deum:quia non mutant naturam fuam, Reges terre δὲ omnes populií:principes X omnes iudices terra, Iuuenes δὲ uirgines, fenes cum iunioribus laudent no^ men dominí:quia exaltatum eft nomen eius folius.Om nis«tas,omnis fexus,omni(q poteftas illum laudet:cui pater euacuatis poteftatibus,dedit nomé excelfum: nec αυ fibi quo utitur, reuocet: fed εἰ de quo& fequitur: f«[ Confeffio eíue füper celum et terram. Οία iuxta Apoftolum, omnia ei confitentur: non folum cccleftía acterrena, uerumetiam& inferna.& ΑΓ tceyalrauít coznu populí fu.Ecclefia(ticiutig. b«TM2ymnueom: níbue fanctíc eíuo file(frael populo appzopínquanti fibf. His deputatur cacleftis hymnus: qui ín eo fancti effecti funt, qui eum mente confpicíunt: qui eius fidei appro/ pinquant, quos abeo peruerfitas iniqua non feparat: qui nos dignetur tradere in regnum deo patri:€ con/ formes efficere claritati corporis fui: utiam non ei locali & tran(itorio cantu, fed perpetuo δέ immobili cocleftis fiationis hymno, iugi modulatione canamus: quía ipfi: eít cum aterno pae δὲ fpiritufancto honor δὲ gloríair fzcula fzculerum.Amen.' YitepíalmusC Ὅς CXLIX-A(te pfalm? lectus eft q,habetin principio: Tex gintarc'ofio cantíct nouum: Ccuía δὲ nonagefi/ mufquintus pfalm?& nonagefirtuffeptim y cadé habent principia. Nonagefimufquintus pfalm? hoctitulo prenotat;Píalmus Dauid: quàndo domus zdi/ ΄ ficabatur poft capti/ uitátem, id. eft, poít pénítétiam, domus chrifzi xdificaz. C) m igit dixit prio: Canta σι € canticü nouü& bene dixit: nosadreliqua ς tauít manfuetos(ή falute. Exultabünt fandtí ín gloría:| curram? b 4Γ Zetet. b|-cabünf ín cubilibus fuís. Exultatíónes deí ín eutture ^ eorü:& gladij áncipites in manib? eoráü. Ad faciendam uidet deii. frei híc, uíndictà ín nationib?iíncrepationesín popülis.Adallí " gandos réges eorü ín compedib?: δὲ nobiles córum in fili fion erultétínreG€» manicis ferreis, Vt faciant ín eisiudicium confcríptutrit (ΠΡίη eo d fecit ipfum, i Iilelztetur, quifenfu| interpreta£,(enfu ui/ dens deum. c«[£t fuo. Filij ecclefia, filij noüí populi, exultét inregefuojinchrifto,— ὁ. qui regnatin εἰς; Videtis quó leuiter fumma quaq per/ ftringimus. o€[ Zaudentnomé cíue ín cbozo. Vbicung chorus eft, ibi diuerfz uoces in unti cantícü congerunt. Q.uó ein diuerfe chordz,unam uoc efficiüt càntici: fic δὲ diuer(z üoccs, lioceft, cum fimul fuerint congregate, chorü díii efficiunt. Laudent nomen eíus ín choro. Vbi diffenfio eft,ubi inuidía:bi chorusnoneft. e«T Κα dent nom eítis ín cbozo:ín tympano c pfalterío pfallant εί. Chorus ifte canticum hàbet,& tympanü& pfalteriü μα; bet, Crucifigamus corpora noftra chrifto:& tali tympa/ no canam? deo. In tympano& píalterio pfallant ci Tym parum non habet carné fed pellem:Etnos Φα carnei fumus,ró fumus tympanü, l'ympant nó eft,nifi qd? no liabeat carnes:nifi qd tenditur. Tympanü nó poteft efTe contractum, fed extenfüm,Et nos peccata nó cóttrahant, fed iufticia dilatet, Ad reliqua percurram?. Intympano δὲ pfalterio pfallantei Q.d'in choro dicimus, hoc dica; mius in pfalterio.Pf(alterià proprie genus organí eft mu^ fici αῷ eft quafi cithára.Similitudine habet citharze, fed nó eft cithara.Inter pfalterium δὲ citharam, hoc intereft. Cithara deor(um percutit: caterürpíalteriü furfum per cutitur:qd? uerbo uulgari dicit polyphtongum.Hoc eft ergo pfalterium.Hicergo praecipitur nobis,ut in cantico nouo canamus deo:non deorfum de cithara, fed de fur; fum,hoceft,in pfalterio." Γά[ Ουία beneplacítü eft ofio ín populo fuo:et exaltauít manfuetoe(n falut£. Beati mites: qm ip(i poffidebuntterram.Si ergo ibi dicit:beati mites, hoc et,manífuetí:qm poffidebunt terrà:Et hic dicit:e&al tauit manfuetos in falute:& ifti manfueti harreditate pof fidebuntterrá:ergo ifta cerra nó eft deorfum, fed de fur, fum eft. Qr nid em dicit« Exaltauit máfuetos in falute,Si em man(ueti iftam terrà poffiderét,qua deorfum eft: nó diceret,exaltauit. eL£xulrabunt fanctíín glozía.In qua gloriaeExurge gloria mea:exurge pfalteríum δὲ cíttiara: exurgam diluculo.In qua gloriae Necdum ein erat fpiri tus datus: quia lefus necdum erat glorificatus, hoc eft, no erat crucifixus.Exultabunt fancti in gloria.Hoc ergo GaEó.d dico:éxultabuntfancti in cruce. Mihi aute abfit gloriari, nifi in cruce diii nofiri lefu chrifti.Ecce uoceapfi pphe; tiacopletaeft.' τε£xultent fancrí ía clozía:letent in cu^ bílíbue fuíe. Lauabo per fingulas noctes letum meum: lachrymisjmeis ftratü meü rigabo. Illüd péccatorís eft: illud poenitétis eft. Hoc yo qd dicit:letabunt ín cubili, bus fuis,ad fanctos pertinct,ad iuítos pertínet. Ὁ uis de nobis ín cubili fuo Iztat*Q uis nó pugnat cü'carnefuae Ego cji e lectulo meo uigilauero;nó ἐστον δα pugno:nó regüticarlorü fufpiro,fed cü carne pugno.Incendiü car, P$.6b nisrigo lachrymis,& extinguo.Propterea dicit:Lauabo TEE^£ómmen.loieronymi^^ πεις απο cantici touunidaus'. ΟΧΙ - eius iti écdefia fanctorum. Lactetür ifrael ín co qui fcciteum':& filij fion éxultent in rege fuo: εξ dno cantici nou: ὃ Laudentnómé eíusin choro: ín tympáno& pfalterío. & nou? pplus cont. pfallant ei. Quiá briplacitü eft ἀπο ín ppfo fuo:& exal/ pei fingulas noctes le&tum meti: laclirymis meis ftratü . meum rigabó: Lectulus meus qui ardetlibidine,extin, nid αποψη. Fclices ifti, ἀς quib? dicít: Letabuné-. in cubilibüs füís:--(€[ xultatíoneo Όεί ín gutture eozíi, νά qui clamiati non in gutture clamat, fed in labíjs, Et quó dicit: Exultatioz nes deiin guttureeo; rum: Clamantes ín cordib? noftris,abba pater, Vox quz εἶα, matad deum: nó eft labiorum, fed cordis eft. Deniq dicit diis ' damasad-me: Certe Moyfes níhil dixerat, k«[€t gladii οπαίριν : tea ín maníbus codi, Iftud,q exultàt incü bilib? fuis: de(anctís dicit: de pfectis uiris dicitur: quid habent aliud«Et gladiofanci pítes in manib? fuis, Gladíj fanctorum ari cipites funt. Legimus in Apocalypfi lohannis, quaín ec clefijs legitur& recipitur. Neq» ením inter apocryphas fcripturas habetur, fed inter ecclefiafticas. Dicitur ergo gloria hzc ibi de dominó faluatore:Et gladíus, inquit, ex utragy Apod parte acutus egrediebat deore eius. Vides ergo qd iftí fancti gladios iftos ancipites ds habét in manib?, deore dni fuíceperuntzDris ergo gladios deore fuo donatían: &is fuis. Glladiü ancipite, hoc eft, fermone doctrinz fuz. Gladium ancipite, δὲ(cdm hiftoria,&(τ πὶ allegoría,& fcd?m litera,&(στη fpiritü. Gladius ifteanceps, duo ca; pita habet:& depraíenti(zculo loquit,& de futuro,Et hicocciditaduerfarios:& in coelo aperitregna coglorii. Gladios iftos quare habet fancti?.[4Γ 214 faciendam víg díctam(inquit ἡ natíonibne.O(i δὲ ego gladium iftum ancipitem habere poffem, ut uindictam facere poffem in nationib?:gentes poffem interficere: Arríum ροζ». Eunomíum poffem:Manichzuni poffem:uniuerfas hz refes poffem.Et uidete quíd dicat: Ad faciendam uindi; étam ín nátionibus. Vtoccidantur& pereant Non hoc dicit. m«f 3ucrepatíonée ín populío.Increpat,utfaluene tur populi,Saluen£, qui indücti(unt a malis magiftris., Non auté poffunt populi liberari, nifi magiftri obligati fuerint. Vndefequitur: ἢ ΔΓΖ} allícandoe regee coti(t cópedíbue.Vis populü liberare?magiftros liga. Ad alli gandos reges.Nó uocauit magiftros,fed reges. Regnant eim in peccatis& miferijs eorü. Ad alligandos reges eorüi in cópedib?.Bii dixit;in copedibus:ne magri multü cur rerent:ne multos deciperet, fed colligent& ftent. o«Lt nobílee eoz(i ín manícíe ferreíe, Nobiles eorum uideas ín ter haretícos dicere:I(te uir doctus efi:illefigna facit:ifte damones eíjcit.Sancti domíni: quia habent gladios an» cipites hoc eft, duorum capitum:& de ueteri& de nouo teftamento,ligant illos magiftros:& prepediunt pedes ipforü,ne poffint currere. Et nobiles eorü in manicis fer/ reis.Ligant,nó occidunt:nó interficiunt fed ligant, Vin»: ciunt manus:€ captiuos ducunt ad ecclefiam uinculis: ferreis. Catenz ία nó fiunt;nifi de teftimonffs fcriptura rum:dum teftimonium iungo teftimonio.Sí uis ut non rumpant ifte catenz:nó fint(implices,fed hincindecon textz:Funiculus em triplex nó rumpit.Hocautétotum quarefit? ρά Girfaciant in εἰσ(udiciü cofcríptü, Q.uid e(t iudicium confcriptum? Vt qui primum negauerant deum,reuertantur poftea ad poenitentíam.Tudiciüi con/ fcriptum, ut captiuos fuos foluant: ut quos ligauerant, & quos ab ecclefia duxerant, in ecclefia poftea diíTol/ uant. Vtfaciantin eis iudicium cófcriptum. Verbis fim» plicioríbus loquor, hoc eft,ut fic cos iudicet: quomodo in(cripturis(an&tis digeftum eft, Gloriahac ad Moyfen: Quid Exo 44 ” zin pfalmum δε’ lora beceft omnib? fanctía eíus. Vere nó gloria eft, ubi eftaurü:ubi eft argenti: ubi gemma: ubi ueftiméta funt feríca. QLuícungs habet iftos gladios, quid habet aliud neceffarium« Vide quid dícit: Gloria hzc eftom, nibus fanctis eius. Rogemus deum, ut hanc habeamus glorià:ut gladius de ore noftri faluatoris egrediés, armet nias manus, Q.ui hanc rompheam habet,(z culi gladium non ti/ mcet.Rem uobisdico e nouam: Frequenter ;Jladius iftius(eculi cócedit illum gladii, Frequéter euenit, ut faculi gladius donet nobis illum gladiü, Sie iftum απ οτί);, mus, illü nó accípie/ mus. Gratías igitur"^ agamus οἱ qui habet iftum gladium:& be nedicamus eum ín fecula fzculorü. Amen.«Ife pfalm? tertíj quinquagenartj cótinet facramenti: id eft, q primus per baptifmüi X poenítétíam ad innocétie nos regenerat bonum:fecundus,poft iudicium fructum in; nocentíz comprehendit:tertius,expleta diuine ciuitatis zdificatione:& cófummata omniü fanctorü fpe,ad ater | mam gratulatione laudationéq nos exhortat, Aitenim: Ziudare oomín( ínfanctíocius. Pfalmus CL QLui eos poft celebrati iudicium, ín aternita/ tisgloríacollocabit. ς 4Γ audate eum(n fírrma —.,nento vírtutís e?. Eo qd' oi infirmitate fublata, firmamentü his eterna uirtutís inuexerit. o 4 Éaudate eum n vírrutíbue cíus. Pro eo qd' mortem immortalitate potentíaliter conf(umés,incommutabilis uita eis tribue; ritgloriam:quà nec oculus uidit:nec aurís audiuit: nec incorhominisafcendit, e«[£audate eum fcóm multí/ tudínem magnítudínío eíus. Ὁ τὰ multíiphario honore diftinctas cozleftium corporü deputat manfiones: ficut b5u4.a domin? aít: Apud patré meum multe manfiones funt. f«Laudate eum ín fono rübe.In quo bello occi(i uicerüt: cóterente domíno fatanam fub pedibuseorü. g«[ Zau date eum(n pfalterío ct cítbara.Eo qd eis uel de coclo can» ticum legís implere praftíterituel poft mortíficatam car nem,qua cithara accipitur,in fe uiuificauerit, b«[ Eau date eum ín tympano et cboz0.In tympano, qd? mortifica/ tum corpus,f(it immortalitate donatum. In choro,quod choris(itangelicisfociatum.(€ Zaudate eum ín cboz/ día ct o2gatt0. Qcuod per ciborum abftinentiam retortis uifceribus ,concupifcétíj(qp euictis carnalibus, digni in/ uenti(untregno dcí,ad concinendas diuinas laudes. hk«Laudate eum(n cyuibalío bene fonaiitíb?: laudate eum .. fncymbalíobene rínnientíbue.Implet hzclaus in cymba/ [ίς bene fonantibus exultantibu(qp, eo qd? corruptione carnis(απο; depulía,conformati ad imagine crea; toris, omní plenitudine fpei completa:(icut fol refplen/ deantin regno dei patrisomnipotentis.[4T€ mníofpt/ rítuelaudar ofím.In hocergo regno,nó caro, nó fanguis, nó corruptio fed homo íam fpirítalis totus effectus, deüi in fpiritu(qui(pirítus e(t)laudare non definat.(1 πὶ no; bispraítare digne£: ut in hoc fzculo factores legis effe» '&kinhuius uit agoneprobati, δὲ fideles inuenti ffpiri/ tualibus dirati fructíbus, his mereamur adiungi conci^ nentibus, Ipíi gloría δὲ imperium cum zterno patre& fpiritu(ancto,E in cuncta fzcula f(eculorum. Amen. «Γ Sc?a erpofitío fup pfalmá centefim oecimánoná. Eniamus ad píalmü, quí poft centeftmum decimumoctauü pfalmü lectus eft, Centefi, ; mus decimufoctauus pfalmus(ut frequen/ : ter dixim? literatus eft, hoc eft,alphabetites » glotiá hzc eft omnibusfanctiscíus,— Alleluia. ξ Audat dim ín fanctís eíus:laudaté eum ία firυ maméto uírtutis ei?. Laudate eum ín uírtutib? eius:laudaté eum fcd'm multítudínem magni tudinis eius. Laudatéeum in fono tuba: laudaté eum υ in pfalterío δὲ cithara. Laudaté eum in tympano& cho i ro:laudaté eum in chordis δὲ organo. Laudaté eum ín cymbalis bi fonátib?: laudate cum in cymba: lís iubilatióís: ois{ρῖν laüdetdrtim. CXIX D dümcütribularérdamauí:& exaudiuit me. CL ΟΧΙΧ fo. Ioj eft:Ab aleph e incipit,ufqp ad extremà literáà hebrzam: qua hebraice dicit] au,Et(inguli uerfus, a fingulis lite; ris incipiunt. Vigintiduz funt litere hebraice,€ octoní uerfus a fingulis literis incipiüt. Verbi caufa:aba litera qua dicit aleph,octo ueríus incipiunt. Rurfum cü illi fi^ niti fuerinta fecunda CL litera qua dicit beth, alíj octo uerfus inci/ piunt. Εείῃ tertio illis finitis, ab altera qua uocat.gítnel, alij ecto' ueríus incipiunt. Er; £o centéfimus deci/ mufoctauus píalm? alphabetites e.Si πο» : Jum? legere epiftola: nó poffumus legere, ni(i prius fciamus li/ teras.Sicigitur& nos non poffum? fcriptu ras cognofcere, nifi prímü alphabeti no uerímus, Cente(im? ergo decimufoctauus pfalmus alphabetites moralis eftz & inftruit uitam noftram. Et quia nunc nó eft temporís deuniuerfo pfalmo dicere: dicam? nunc de primo gra^ duum pfalmo,qui fic incipit. Pfalmus CXIX ὃ vomínt cum rríbularer clamaui: et exaudiuít iic. Propterea auté uocantur graduii ffalmi, ut frequenter diximus: quoniam gradibus quibuídam ad maíora cofcendim?.Nuncnà eft téporis deomnibus pfalmis graduü difputare& dí; cere: quomódo p fingulos píalmos gradus fiant, ut ad fumma ueníamus. Interim dicam? nunc de primo gra/ du,relinquétes myfterium: quare decímufquintus gra^ dus dicat:eandé emrem frequéter dicere,tedium eft απ’ dientibus. Vnde& Apoftolus quindecim cies fe tefta£ feciffe apud Petrum in híerofolymia: ut cóferret utrunqg teftamentum,&(eptenarium δὲ octonarium.Multa funt qua dicantur. Ad dominum cum tribularer clamauí:& exaudiuit me. Q uicund; adhucin imo gradu eft,refpi/ git altiffimum gradum decimumquintum. Q.uicung ín quintodecimo fuerit, iam iuxta templum eft:& iftud templum cuius nunc ruinas uidemus, offendit domi num(uum. Et quid dixit dominus: Surgite abeamus hínc.Et quid dicit in alio loco? Relinquet uobís domus uefira deferta. Dominus egreffus eft, X teplum corruit, Hoc igitur templum ín circuitu quindecim gradus ha; bet.Signaaliqua uidem?:numerate: δὲ uidebitis ita effe ut dicimus.Leuitz igitur& facerdotes, unufquifqp(cd^m ordiné ftabat in gradib?. Verbi caufa:Co ui potifex erat, ftabatín primo gradu, hoc eft, in quintodecimo gradu furfum.Ín fecundo yo gradu ftabant facerdotes: δὲ in ipfis facerdotibus erat diuerfitas. In tertío rurfum mino rcs(tabanc,In quarto ruríum ftabant leuitz:Etinter le uitas erat multa díuerfitas: quicunqp erat extremus, ille in nouíffimo gradu erat.Confyderate quoniam terrentá hoctéplum coeleftis templi figura eft: Stella em a ftella differt in claritate: ita& refurrectio mortuorum. Foxlix quiin quintodecimo gradu in cadlefti hierufalem, δὲ in téplo effe meruerit. Tamen quia illud grande eft:& illud puto effeapoftolorüi, martyrticp fanctorü: nos oremus, ut faltéin ultimo gradu, cempli domíní effe mereamur. In diuerfis quidem ftant gradibus:fed unum pfalmüin laudes domíni canunt, Diuería loca funt: fed unalaus domini.Hoc quod dixim? de coclefti hierufalem; nunc interim in ifto fzculo conftituti, puto diebus omnibus exerceri. Alius noftrum in primo gradu eft, nó defperet fecundü: qui in fecundo gradu eít, non defperet tertíü, Foclices martyres, quorü multi de nouiffimo gradu, in prímü gradü aícédere meruerüit. Qui uiuit ín ifto fcu tím de primo ad(fummum confcendere; lo,nó poteft fta p ad, B Re Domine Gaf?.1.d D Iob.14..d Lu.i.g £ommen.loicronyrti. Non de^emus igitur contenti effe primo gradu,(emper debem? ad maiora conari, Nec qui in nouiffimo eft de^ fperet primum: nec qui in primo eft, debet effe fecurus: oteft enim cadere ín ultimum. Ego puto illud effe ο ignificat etíam Iacob fcala: quando fugit lacob Efau fra trem fuum. Et uenit, inquit, in Bethel, 8 dormiuit ibi:& po/ fuit pide ad aput fuum, Videte aíciten noftrü fugiebat hominé crudeliffimü: fugiebat fratré,8 auxilium ínuenitin lapide.Lapis ille Chriftus eft: lapis hic his qui perfecutionem patiuntur,auxilium eft.Cate rum íudzis incredulís,lapis offenfionis,& petra(canda li. Ecuidit,inquit,ibi lacob fcalam erectam deterra uíqs. ad caclá:& in caelo inquit dim...Etuidit,inquit, angelos afcendentes δὲ defcendentes, V idete quid dicat: Vidit angelos conícendentes:uidit Paulum cónfcenden tem. Vidit angelos defcedentes: ludas proditor corrue/ bat. Vidit angelos afcédentes: fanctos homines deterra ád coelum pergentes. Vidit angelos de(cendentes:diabo lum& demones, cum exercitu fuo de coclo pracipita/ tos.Grandis eft difficultas deterrís ad coleftía conícen/ dere. Facilius ruimus, ῷ cóícendimus:facileruimus in a(cédendo:grandis labor eft:grandis fudor eft. Si fuero in primo gradu, quantü mihi reftat αἱ ad coelum« Si fuero in fecundo fi in tertio,(iin quarto, fiin decimo, quid mihi prodeft, ni(i ad(ümmü peruenero€ Fac mihi iftam fcalam quindecim habere gradus: uení ufqpad quartumdecimum,nifi quinrumdecimü tenuero:quíd mihi prodeft y ad quartumdecimü ueni. Et(i ad quin; tumdecimü uenero& corruero, maior afcenfus, maior: ruina eft. Simulq confydera facramentii: quia grandis laber eft, δὲ grandis fudor, de terris ad coelum confcen/ dere.Vultis cire qui(unti(ti gradusc( ui eft prim? gra dus?Ego puto primii gradum effe ieiunium: adhuc em iuxta terram eft: recedimus deterra, confcendimus: ta; men adhuc deterrenis δέ corporalib? cogitamus, Dicat aliquis:quid mihi prodeft ieiunium:ego quazro,utani/ ma mea pura ficapud dominü: quanti non ieíunant,€ fancti funt: Fgo non hoc dico.Si Paulus apoftolus caftí gabarcorpus fuum: feruituti fubíjciebat:ne alíjs pra tCort.9.d dicans,ipíereprobus inueniretur.Si dicit: uídeo autem aliam legem refiftentem legi mentis mea: δὲ ducenté me ' íncaptiuitatem. Et poftea dicit:Infoclix ego homo, quis me liberábit de corpore mortís huíus«Si ille infidías cor poris timet,nos fecuri famus? Si ille dicit: παηάο in^ firmor,tunc fortior fam:infirmitas corporis,fanítas ani mzeft.Hoctotum quare dico?Q. uia abftinétia primus gradus eft: δὲ non ftatim putemus: qp fiieiunauerimus, "€onfcendamus ad regna cxlorum.leiuniía nos non du; cuntadregna coelorum: fed(ine ieiuníjs non confcendi της ad regna cozlorum.Sola nó profunt,cum alijs pro» 'funt. Hoctotum quare dixi? Qruía quafi fundamentü eí:x aícendentib? ad maiora.Secundus yo gra; dus eft:fzculo renunciare:níhil de fzculo quaerere: ter; rena contemnere, Aliquis dicat: Et hoc facere fecundus e(tcEgo dico fecundum.Níhil eft terrena dimittereitia animz dimittere, grande eft.Si enim ieiunauero,hoc eft, f füero in primo gradu:(i dimifero poffeffiones meas, hoceft,(i fuero in fecundo gradu, quid mihi prodeft(i rixofus fum:fi iracundus(um: fi detra&or fum: ἢ inui; dusfum.Nihil grande et terrena dimiítterezmaiora(unt "uitia que dimittenda funt.Sed dicataliquis:difficile et: ,'grande efi:durü εἰς, Et ideo grande eft:quia difficile e(t: "Athleta non coronatur, nifi legitime certauerit. Nulli fa/ :'cíat defperationem:arduus afcenfus eft, difficilis eft: de/ fperatio nafcitur. Noli defperareo homo:in quintodeci^ , mo gradu dominus fupra eft:intuetur te: dat auxilium, Siin primo gradu es:X uidet tibi erande effe inter "primum δὲ quintumdecimü:noli refpicere gradum;fed '€clum afpíce.Et uide quid dicat;non dixit; Vidi domi/ » D&eliberd aíam meáa labíjs íniqs:& a língua dolofa. num ftantem in quintodecimo gradu:nos enim ad tan tem δὲ erectum dominü peruenire non poteramus, Sed uide quid dicat: Vidi dominü innitentem fuper(calam, Vide quid dicat de.eo eu ftabat: incurtauit fe,& hu, miliauit fe: ut nos poffemus aícendere, Dominusin, curuus eft ,ppter te: humiliauit fe: fecu/ rus aícéde,lfte igicue quinunciri prio : du εἴς nó eftin tribu latione: iam ef receffit de tribulatióe:iam in primo gra ' Qouid detur : du pefuitpedem.Non enim.dicit: nunctribulor: nune clamo: fed quia in primo gradu eft: refert quid ρας efi. Ecquid dicitZ Ad dominum cum tribularer claámar ui:& exaudiuit me, Anted in primo gradu pedem po; nerem,tribulabar:quia non poteram terrena dimittere, Ad dominü cum tribularer clamaui:& exaudiuit me, : Videtur i(teuerficulus níhil habere íntrínfecus, Verficut G lus paruus eft:fed tres fenfus habet infe pariter conglu;| tinatos, Quid ením dicit? Cum tribularer, ecce unum: νὰ clamaui;& poft clamorem quid 2€ audiuit me.,Inuno Lam , uerfu prior tribulatio, clamatio, exauditío. Non dixit: ων Ω τπιαηάο fecurus eram, quando latus eram, clamauis onim fed quando tribulabar,clamaui., Petitis, inquit,& non Lu exaudimini:quía neglígéter petitis. Ad dominum cum ΚΩ. tribularer,clamauí:& exaudiuit me. C. uid meexaudi,| βρη uitzFecit me ftare in prímo gradu: uerum ad compara, εν tionem quíntidecimi gradus,quid eft efTe in prímo gra; Le duzDimifi terrena,necdum ad alta conícendi:ergo non| insti debco effc(ecurus: ín caterís gradibus debeo auxiliunt ET deipoftulare, 44&omínelíbera anímam meam a labija μέρα íníquíe: eralíngua oolofa. Dicit πος de omnibus hare; μήν fibus. Dicit deiudzis: dicit de Arrianis: dicit de Mani; μιας chais: dicit de ceteris hzre(ibus. Q,uando dicit Arfia; D nus,pater maior,filius minor, quid dicemus nos ον^im minelibera animam meam a labíjs iniquis:&a lingua Η͂ υἱὶ dolofa.Q.uando dicit Manichzus: δὲ fimilis Manichao B miu rum,domínus non refurrexít in corporis ueritate:& ut^" vadit fcias nó fuiffe uerum corpus, claufis ingreffus eft oftijst μαμὰ! nos quíd dicemusz?Domine libera animam meam ἃ la» αραύνα bíjs iniquis: δὲ a lingua dolofa. Maiora uulnera[μπε ΠΙΝΕΙ lingued gladij.Gladius interficit corpus, animam nó tdgem interficit. Lingua animam interficit:lingua mala rés éft, δία malum magnum: modicum quidem membrum fed cil magna exulcerat, CLuanta mala habeatlingua, legíte ἘΣ epiítolam fani Iacobi, Lingua nihil medium habet; lacobi ix. aut grande malü efi, aut grande bonü. Grande bonü,(i ktanim Chriftum deum cófitetur.Grande malum(i Chrifturn Gidlinou; deum negat.Ergo ne putet aliquis-& dicat interím,opez init re non peccaui: fi peccauí, lingua peccauí, QLuod eft iniquo maius peccatü,d blafphemia in deum«& tamen lingua αμ peccat Diabolus cur de coelo cecidit: quia furtum fecic αν| quía homicidium fecit? quia adulterium commifit Ἐξ inim hac quidem mala funt:(ed diabolus non propter hot at quy cecidit,(ed propter linguam(uam cecidit. Quid enim eam. dixit? In coelum aícendam, fuper(ydera codli ponam Eía14a πε thronum meum: δὲ ero(imilis altiffimo. Non ergopu/ baínus: tent monachí fe debere effe fecuros:& dicant interim linc it grandia crimina non facimus in monafterio: non adul» ia teror;inó furtum facio:non homicidium facio: non par» Md: ricídium facio:& cattera quz grandia uitia(unt. Gran/ το de(celus eft,quando detraho fratrí meo:lin gua mca fra! ta trem interficio.C) ui enim odit fratrem fuum;homicida η ΄ eft. Videte quid dicatSalomon: In manu lingua, mors Prouct. f"ui δὲ uita. Videte quid dicat:In manu lingua. Vides quan» pc rum malum Πε lingua,& manü habet.Q. uid ein diciteIn ei manu lin gua.Grande ἀπ eft detrahere fratrib9,tacere"" non poffe ὁ circuire cellas: alijs detrahere, Ego peccator nti (ας peccator eft:quid ad tecTeipfum er m neca Si das. Q.uid in alteri? ruina exultas? nunqd fi ego cecide hu το, τα ftabiszLicetruina mea fit:zruina fratris,timortuus i εἴς debet: nó exultatio. Ille cecidit;lataris, an triftis es? d Reíponde mihi, P ---Ἴ. tt Qus trío] m 4 nra Πρ μὴ ld Ἢ ttn, Xy ἄγῃ Idi IV i QU "Δ er ) ἶ^] lt A ünar καλὴ npa tton pt avi nij Xs hat dla ki ny ug! t du Vani eti ΙΙ lina mu ntt nb QU] A^ : gnam meam a labijs in pfalmum Refponde mihi:Frater cecidit:aut latus es,aut triftis? Si latüs es,ut quid in alterius ruina latus es. Siautem tri/ ftis es,quid circuis:quid alijs narrasctrifticià tuam deus uideat ipfe frater fentiat:nó fratrüi aures audiant, Γῆς libera anima meam a labíjs iniquís:& a lingua dolofa. a«&Quíd ocf ribí aut quíd apponat tíbí ad línguam oolofamzSpi ritüffan&us refpon/ det propheta diceti: Domine libera ani/ iniquis:€ a lingua dolofa: Quid detur tibiaut quid apponatur tibi ad linguam dolofam? Re; fpondetei& dicit: cu qui dicís: dominelibera animam meam a labíjs iniquis,&alingua dolofa: quid tibi uis daricEt poft? datü tibi fuerít, quid tibi rurfum apponi uisadlinguà dolofame Videte quid dicat: Non dixit:có tralinguam dolofam,fed ad lingua dolofam.Si dixiffer, contra linguam dolo(am: uidere£ de aduerfarío dicere. Videte quid(it facramentü ,ppheta:itmo fancti in primo adu conttituti. Dico(implicius,propter fimpliciores. uid dicit? Domine libera animam meam a labijs ini» quis,&alingua dolofa. Verbi caufa:a labijs aduerfarij 1nci;qui mihi detrahic.Sed dominus aliud re(pondet:Ec quid dixitzNon dixit:quid deturtibi,aut quid appona: turtibicontra linguam dolofam:hoc eft,non dixit quid defyderas tibi fieri contra aduerfarium tuum.Sed quid dixit? Q uid detur tibi,aut quid apponatur tibi ad lin/ guam delofam? Non díxit: contra linguam, fed ad lin/ guam. Videte quid dicatad linguam dolofam:ad taam lingua, nó adueríaríj. Si enim aduerfaríus tibi detrahit, nihil tibi nocet:tu te ínterficís,fi alíj detrahas. Verbi gra; tia:Sí detrahat mihi frater, mihi quid nocuit?Si dicat me homicidam,f(i dicat me adulterii fceleratum, ἢ menda cem, mihi quid nocuit? E duobus enim unum eft: aut uerum dicit,aut mentit. Si uerum dicít, non mihi illud nocet quod ille dixit:fed quía uere ego feci.Si aute men titurmendacium ípfius nó mihi nocet:fed interficit aní^ mam loquente,Infcelíces(umus:miferi fumus.Q) uan/ doaliquem habemus inimicum: dum putamus quod contra ipfum facimus, cótra nos facimus. Detrahimus illi:hucilluccp circuimus:omnibus dicimus deeo:puta mus qd illi noceamus?llli non nocemus,fed noftras in; terficimus animas ϱ mentimur.Os eimquod mentitur, Occiditanimam, CLuíd detur tibi, aut quid apponatur tibiadlinguam dolofam 2? ua(i bonus medicus, qui dicit:ad hanc infirmitatem,ad hoc uulnus:quid tibi uís imponi:quod tibi uis emplaftrum imponic«C) uomodo (i dicat aliquis ad uulneratum alíiquem:quiíd detur tibi: , autquíd apponat tibi ad uulnus quo doles? Interrogat ''. dominus:non quod ignoret, fed quod ifte qui rogabat, fciat quomodo rogare debeat, b 4 Coagítte porentía acute cum carboníbue oefolatozijo. Sagitta potétis acuta, Nuncrefpondetad dominü, quid petat. QC] uia dixerat dominus: quid detur tibi, aut quid apponaturtiíbic Nunc ifte dicit, quíd petat:Domine hoc peto: fagittas potentis acutas, cum carbonibus defolatorijs. Vídete quid dicat? Venenü lingua mez,& detractioné meam, nulla res poteft foras protjcere:niíi fagitta tua qua foli/ tudinem faciuntlinguz mex.Lingua mea tumet: uene; num habet intrinfecus:nifi fagittis cuis compunéta fue; rit& percu(fa: uenenum nó egreditur. Debemus exem plum dare: ἢ quando in corpore uulnus eft:€ in ipío uulnere iam putrida carnes funt,& cancer eft:& fuerit Bus intrínfecus:ni(i apertum fuerit, non egreditur pus. τῇ egreffum fuerit pus:nifi cauteríaturn fuerit,rurfum renaícitur pus, Vide igitur quid dicat: Οία tumetlin/ gua mca:& pus habet: X uenenum habet: primum fa; gittis ταῖς uulnera, ut pus poffit exire: deinde carbones tuos€ igné pone: ut quicquid malum fuerit, excoquat » Quid detür tíbiaut quid apponat tíbizad línguá dolo fam? Sagíttz potétis 3cuta:cá carbonib? defolatorijs. c Heü mihi quía íncolatus meus proloneatus eft: habi c tauí cá habitántib*cedar:multà incóla fuit aníma mea. ΟΚ$9,[Ιοή4. & deíertum(αςίας, Ψ[ας ἱρίεαν quid dicat:Sagittz poten, tisacute, cum carbonibus defolatoríjs. Vtínà detur to; bis ifte carbo defolatorius. Vtinam& nos dicam?:Non; necor noftrum eratardens in uía, cum aperiret nobis Ic(us(cripturas. Dicit δὲ Είαίας ad Babylonem: Habes p, 4.7.8 carboncs ignis, fede; bis fup eos: hí erunt tibi ín adiutorium. ' Ecapoftoli anted; ac^ ciperent fpiritumfían ctum, habebant in lingua fua adhuc ali quos tumores huma. nos: propterea fpiri/ tu(fanctus deícedit in fpecie ignisin linguas eorum: ut quícquíd puris habebant, fpirituffanétus decoquerct. Dicamus δὲ aliud exemplum:Efaías cum uidi(Tet domi num fedentem fuper thronum excelfum& eleuatum, Cum his C quid dicite Va mihi miferoquia compunctusfum:quia Efa.c.b labiaimmunda habeo:& ín medio populi immunda la bia habentis,ego fedeo. Vide quid dicit? V míhi τοῖς’ ro:quiaimmunda labia habco. Et poftea quid diciturz QLuoniíam ἰαδία habebat immunda: propterea mittí/ tur unus deferaphim, δὲ tolliccarbonem ignis dc altarí: δὲ tangit labia ipfius X linguam,& purgateam. Et quid dicitzEcce hoc tetigi labía caa:& mundauilinguà tuam, Etftatim quid dicit? Q) πὲ míttam ad populum iftum, δὲ quisibit2O myfteria(criprurarum, Φρα habebatlin guam dolofam δὲ labia immunda:non οί dicitur, quem mittam ,& quis ibit: mündantur labia ipfius,& Πα mittitur ad loquendum. Ergo qui labiaimmunda ha/ bet,non poteft prophetare: non poteft mitti in ob(equiür dei. Cum carbonibus defíolatoríjs. Vtinam praftetur nobis& ifta folitudo:ut quodcunqp malum eft,tollat de lingua noftra: ut ubi ρίπα funt: ubi uepres funt: ubi urtice funt: mittatur ignis domini:X uniuerfa exurat,& fiatfolitudo chriftí. c«[Ieumibí quía íncolatue meus piolongatue eft. Hoc(απάτης dicit, qui corpus non defy; derat: quiterram non quarit: qui ccclum cupit. Heu mihí quia incolatus meus prólongatus eft.(Luando egrotamus:quando febricitamus: quando fufpicamur nos morí:quando íactamus brachia:quando timemus: quando cómeatum petímus:iftum uerficulum non pof fumus dicere: Ifte(anus erat:non egrotabat:& quid di, cebat« Heu mihi quia incolatus meus prolongatus eft, QLuamdiu επί fumus in tabernaculo corporis hui?, peregrínamur a domíno, Heu mihí quia incolatus meus prolongatus eft.Incolatus meus:Non dixit, habi; tatio mea, fed incolatus meus: ín culo ením prafenti non habemus habitationem,fed peregrinatione. Vnde &A egoíum δὲ peregrinus, Heu míihí quia incolatus meus prolongatus eft. Q uod dicit, hoc eft:Infoelix ego, quà» diu fum in ifto corpore? Quis noftrum hoc poteft díce; re?Si octogenarij fuerím?,timemus mori: fi centenaríf fumus,X egrotamus: tamen cómeatum& fpacium po^ ftulamus. Hoctotum quare facimus ἡ uía peccarorü nos confcientía remordet.Scimus ením: quía fi receda; mus decorpore,non imus ad Chríítum, fed ad gehen/ D ftolus dicit: Quafi aduena& peregrini, Aduena x,Pe,$ b nam, Apoftolus quid dicit? Cupio diflolui δὲ effecum phit.tc chri(to.Da míhi fecuritateéquia poft morté futurus fum cü Chrifto,etià nunc mori cupio. Ergo í(te quía fanctus eft, ppterea dícit:Heu míhi quía incolatus meus prolon; gatuseft. o 4 Il2abirauí οἴ babírantibue cedar. Cedar in lingua noftra interpreta£ tenebra, Vide ergo quid dicat: In quo loco fumus:in quali müdo fumus? Habiítaui cü habitantib? Cedar.Diíu fuí ín tenebris:díu uixi in teme/^ bris:diu fui in corpore mortís huius, eT 7f»ult(i íncola fuit axíma mea. Vide(an&tus quid dícat:Etfi decé annos uixi, multü incola fuitanima mea. Ὁ πιὰ ein beaticudo eít,ad comparationem cceleftiutm effe in terrenis? Multa funt qua dicantur:(ed iam ad finem fe(tinat oratio. Cum bis E £ommen.Iiceronymi TE a«[£umbís quf oderunt pacerierarm pacífícuescum[ο quebar tllíc(mpugnabaur me eratío.Infoelices Bos insus noftram cótinerenon poffumus: non poffumus nó d trahere:(i nos aliquis offenderit, quafi uultum often M muspacatum ceterum cor habet uenenum. Monac dicimur: δὲ licecenon fimus quales effe de; bemus, tamen dici/ mur.Horatertia ora/ mus: hora fexta ora/ :nona, lucerna/ M Fs POS n edid no&teconfurgimus: deinde galli ciniooramus. Videte quibus horis femper ad obfequiü dei(ufcitamur.Videte quid dicat: hora tertía, fexta, πο’ na, lucernarium,medio noctís,gallicinio, mane primo. Hoctotum facimus,& non confyderamus: quía fi iními citias habet aníma noftra contra fratrem, fine caufa ora: Mattb.$.€ mus. In euágelio em quíd dici£«Si offers munus ταῦ ad Roma.12,d Roma,i2.d altare:& recordatus fueris ibi, cp aliquid frater tuus μα betaduerfus te. Vídete quid dicat: Non dixit: fihabes aliquid contra fratrem tuum, fed fi aliquid frater tuus habetcontra te. Rem quafi iniuftam uidetur nobís im^ ponere: fi enim dixiffet: fi habes aliquid contra fratrem tuum,in noftra erat poteftate quod habebamus. Nunc y quid dicit? Si recordatus fueris, cq aliquíd habet fra; ter tuus adueríus te. Refpondceo ei: Domine non eft hoc in mea potc(tate fi frater meus habetaliquid contra me: ego nihil habeo contra eum. Si ille habet contra me, ad me quid pertinet? Et quare non uis fuícipere munus meum, dicís:Si offers munus tuum ad altare:& ibi re; cordatus fueris, qd? frater cuus aliquid habet contra te: dimitte munus tuum, δὲ uade prius reconciliare fratri tuo:& ficofferas munus tuum. Ecce ego nihíl habeo: fi ille habet,ad me quid pertinetcReípondettibi dominus: Etquid dicit?Male ferue intelligo animum tuum: Níhil habes contrafratrem tuum 2 nihil habes« amas íllum?2 Quare ergo(aluarí eum non uis? Si amas íllum, uade roga eüi;ncille cótra te habeat ut faluari poffit. Sed often dis quia non diligis eum:quia faluari eum nó uis: uade roga eum:mítte te ei ad pedes eius,diebus& noctib? de precaredícito:munus meum dimifi ad altare,propter te ui&imasofferre non poffum.Ille compungitur: δὲ quid dicitcSi ifte qui merogat, non offert munus fuum: ego quirogatus fum& no ignofco,quid facturus fumz7Pro; pterea dicit& Apoftolus: ut inimicis noftris manduca^ re demus δὲ bibere.Et quid dicit? Hac ením, inquit, fa/ ciens:carbones ignis congregas fuper caputeius, Dicat aliquis: hocinimici faciunt: ideo bene faciunt aduerfa; río: ut carbones ignes congregent fuper caput eius. Sed aliud dicitur:(itibi ille male fecerit, δὲ tu οἱ bene feceris: carboncs ignis cógregas fuper caput eius:hoc eft, mun; das uitía eius:X excoquís malicíam eius, utad poeniten tíam conuertat, Videte ergo quid dicat hic fanctus pro» pheta: Cum hís quioderunt pace, eram pacificus. Non dixit: qui uolebant pacem ,fed qui oderunt pacem. Illi. oderant pacem:& cgo amabam eos quí oderant pacem, Ideo dicit& Apoftolus: QLuantü ex uobis eft,cum om^ nibus hominibus pacem habentes. Rogenius fratrem: fi inímicus nofter cít,rogemus& bis,S& τετ, δὲ fepties, Ta» men& fi peccauerít frater metis, quotiens dimittam illi; fepties? Dico tibi:non fepties, fed(eptuagies fepties, hoc e(t,quadringenties nonagies. Si uoluerimus computa^ re de mane ufq ad uefperam, tanta peccatafacere non poffumus,quadringenta nonaginta, Tamen quid dicit domínus:Si feptuagies fepties peccauerit in: die:& con, uerfus rogauerit te, dimitte ei.Sed dicis: non ex toto τοῦ de conuertit, mentitur, Nos diímittamus deo iudicium rogat me, deprecatur: non dicit hoc uere, deüs nouit: Ego uocéaudio: Chriftus cor intelligit:ego füfcipio qd? audio:fufcipiat chriftus quod nouit. Deinde uide mer, cedem tuam: mentitur ille, tiruerum fufcipis: illius in» terfcdtio eft, cua falus eft. Hoctotü quarelocutus íumz ; Cum hís quí oderünt pacem, eram pacificus: cam o^ quebar illis;impugnabant me gratis. Quoníam in monafteríjs& maxime in coenobíjs folent.- G e(Te ifta uitia. Non erubefcimus: non dolemus: dimifi, mus matres:dimifimus patres: dimifimus fratres: dimi, (imus fororcs:dimifimus uxores:dímifimus fílios:dimi ὦ fimus patrias noftras: dimi(imus domos: dimifimus. cellulas noftras: di/ mifim? cellas,in qui, bus nati fumus,&,; feruulos, cum quib? 2Η; Ώυτί fumus: περί mus in monafteriii:& ,ppterea hzc dimifimus omnía:ut. propter rem friuolam,rixam cum fratribus faciamus in, monafterio« Dimi(imus poffeffionem: dímifimus pa», tríam:dimifimus fzculum:& propter calamum, rixam. facimus in monafteriocSi uerbum amarü audiero,ferre non poffum:zítuat in corde meo: fcribitur in medullis meis dieb? decéaut quindecim: nó poteft tolli de corde meo:loquor fratri mco qui mihi iniuriam fecerat: δέ ρα; cem labijs promiítto:& corde uenenum teneo, Frequen; ter& oculi,& uultus mentis indiciü funt. Q,uando cor.. noftrum uulneratum eft contra aliqué: non poffumus... eum afpicererectis oculis:uultus ipfe& oculi,quafifper culum anímz noftra funt.CLuid dicit fcriprura:Et nom,. poterantloquiei quicd; pacificum: non poterat lingua mentiri,quod cor intus non continebat.Hoc igitur dico... & uobifipfis δέ míhi:neg enim ad hoc praedico; ut quafi me fecurti faciam: occafio iftius uerficuli compulit nos . ita dicere. Grandemalum eft lingua.D omine libera ani mam meam a labíjs iniquís:& a lingua dolofa, Nonab alteríuslingua, fed a mealingua libera, Nihil mihi noz cet lingua alterius:mea lingua mihi inimica eft, Domi, nelibera animà meam: Me liberaa lingua mea: lingua mea gladíus efi:interficitanimam meam,Puto g inimi; co meonoceam;: δὲ nefcio cy meipfum occido. Pugnant adueríaríj, quando loquor illis:& ego pacifica loquor, . Mlíhabeant inimicalem animum: nos uero habeamus pacificalem animum: fiquidem fcriptum eft& in Para/ lipomenon:Etegreffi unt,inquit, filij ifrael ad pugnanz dum mente pacifica. Aliquis uadítad pugnam,& mens ; tem pacificam habet: fed chriftianorum arma, pax eftz pax Chrifti, quae exuperatomnem fenfum. Beati paci fici:non folum qui pacem faciunt inter rixantes,(ed qui - infeipfis pacem faciunt. Beati pacifici. Si alíj rixam far ciunt:& ego medius intercedam: δὲ faciam inter eos pa/ cem.& ipfenó habeam pacem in mente mea:quid mihi prodeft gp illi pacem fecerunt* Beati pacifici: quoniam filij dei uocabuntur. Beati pacifici qui loquunt his qui oderant pacem,pacifica.Beati pacifici: Chriftus pax eftz 51 εί Salomon interpretatur,chrí(tus: Salomon auté interpretatur, pacificus:ergo Chriftus deus nofter,pax e(t. Vadensad colum: nobis uexillum dímifit dicenst:. Pacem meam do uobis: pacemameam relinquo uobis, fof44 Seruemus quod Chriftus donauit: habeamus pacem: feruemus pacem:& illa nos feruat ín Chrifto Iefu; cuifit gloria in fzcula fzculorum, Amen. COMMENTARIORVM- IN PSALTERIVM- m FINIS. nutriti: δὲ dímifimus. -αἛ ΗΝ 2. (tS in, ON diy ag: lung Um ij 1 lidinn qu TUS: te הי Any *. H VIC INEST M ien; Q VAD RVPLEX PSALTERIVM, vIDELICET HE EB RAE VM, ET HEBRAICA VERITAS,DIVO HIBRONYMO, IN TERPRET B, GRAECVM, ET מז‎ cm h ö ווק‎ הוחו‎ AEDITIO. VVLGATA LATINA AVTHORE ך אם 0 אחז‎ mpi Β RV H O א מ‎ O א‎ B^A C HI V 8 BA S-I LIB N$5 1.S, P I O ₪ B.C T O R1$; D. 4 MS Id non poteft& eratulemur rem latinam ab interitu pene ſuperiori feculo reuoca NM tam, Laurentij Valle primum opera,deinde proximis annis mirum in modi ftu dio Politiani Hermolaiq; Barbari coilluſtratam. Sed cft cur non minus aggaude Jm re debeamus nempe quod hoc tempore ueteri probatæcq; Theologiæ plurimülu/ cis acceſſurum fperamus,ex hac caſti gatiſſima Hieronymianorũ operũ æditione:quã inprimis ERASMO והוממסם.‎ etiã nobis ſtudioſi ferre debent acceptam, Emerſerunt abhinc pauculos anos litteræ Græcæ,& πᾶς quod animo geſtienti referímus,cü in Gallijs, tum in Germanijs per multi feliciſſime græcantur: quod, haud ita diu, uel in ipfa Italia rarũ erat. Sed& Hebraicæ ill ſacratiſſimaæ. quibus bona pars arcanæ ſcientiæ, hoc eft propheticorũ myſteriorũ nobis tradita eft, doceri ceperunt: ſed quas non perinde multi complectantur: nimirũ qd' exẽplaria non fint obuia typis Hebraicis excuſa. Quapropter in rem ſtudioſorũ huius linguæ: ſimul quod diuus Hieronymus. dũ pſalmos exponit,. aut illorũ utit teſtimonio, luectionẽ Hebraicã.& Græcã quæ eſt interpᷣtũ Septuaginta/frequẽtiſſime citat: nos huic octauo tomo corollarij uice quadruplex pſalteriũ adiecimus, uidelicet Hebraicũ& Παίς oppoſitã diui Hieronymi uerſionẽ, quã uulgo Hebræam ueritatẽ appellant: Græcũ item, cui reſpõdet e regione tralatio quz paffim legitur, *———. Li o 2 M& hoc eſt authore íncerto,nónücp(ut dicam id quod res eft)dic διὰ παοῦμ ab exéplari Gra; co diſſidens:cuius rei culpa ín interpretis oſcitãtiam, an ín librariorũ incuriam, aut quod ueriſimilius fit, alicuius nebulonis audacem imperitiã reijci debeat,nolo excutere in præſentia. Quid quod Hebraicam ueritatẽ ut uocãt, in Iudæorũ noftri temporis, fic ſuſpicamur, gratiam: nam illorum expoſitionibus admodũ fauet, nonnihil immutatã comperimus, ab aliquo Hebraice docto,fiquidem exemplari Veneto, cũ uetuſtiſſimis Hieronymi codicibus,multis locis nó con. uenicbat. At enim nos pro uirili in hoc incubuimus, ut quemadmodũ cætera noftra, ſichæc in manus homínum dj emendatiſſima uenirent. Et in Hebraicis præcipue curauimus ut quá mí nimum ab archetypís& his antiquiflimis difcederemus. Cæterum puncta quz nihil ad lectionem faciunt, fed ad cantum potius, conſulto omiſimus, quando ea res recens,& Cõſtantini Ca faris xtate a Rabinis, quos uocant, adinuenta narratur,ut quídam Iacobus Valentíus, non om níno malus author,prodit. Quod fi ſomnus obrepſit nobis alicubi. facile ueniã dabit zquus les ctor dui cum ipſam prowunaz difficultatem, tum anguftiam temporis, quo hac feftinantes ab ſoluere coacti ſumus, ſecum perpéderit.Porro fatemur ingenue hoc negocij zu b 8 8 aiunt, nos cõfeciſſe, ſed adiutos opera doctiſſimi paríter& humaniffimi patris Chóradi P líca ni Rubeaquenfis,ex familia diui Francifci;cuius aufpicio potiſſimum, hæc res peracta eft Ad cimus ad ipſum pſalterij calcem, inſtar coronidis, inftítutiuncalam in litteras bicis uiddi cet legendi modum oſten dentes idq; oppido per qua paucis Neq; enim is locus pati uidebat ut regularum quadrigas illuc i n,,, ſi cui illa non ſatiſfaciunt, esr undecunq doctiſſimi uiri Ioannis Reuchlini, adeat, cui Rudimentorum Hebraicorum titulum præfixit. Bene uale& Amorbachijs fauſta Precator. Baſileæ. VIII. Calend. Septẽbreis. An. M. P. XVI afi glk nn gio | ps . fait au " m LI תנשו —— um hl Oft R gu mil ini m sy ted fe amn h d da ni Ἢ h הש lich x el i ox mim tot (ἡπὶ tin [wn זו‎ ΠῚ: 7 i nts il d vi uli AM DAW DIVI HIERONYMI IN PSALMOS IVXTA HEBR AICAM VERITATEM AD SOPHRONIVM PRAEFATIO, ₪ 8 4 Cio quofdam putare pfalteríá in סגו‎ libros cffe diuiſum: ut ubicũq; apud Septua : wu ginta interpretes ſcriptũ eft, γένοιτο y£vorro,id eft fiat fiat, finis librorũ fit: pro quo in 3 ἢ] Hebrzo legitur, amen amen. Nos autem Hebræorũ authoritatem ſecuti,& maxi» ema£8] me apoſtolorã, qui femper ín nouo teſtamento, pſalmorũ libram nominant, unũ alferimus pſalmorũ uolumẽ. Pſalmos oés eorü teſtamur authorũ, qui ponũtur ín titulis, Dauidfcilicet, Afaph& Idithun, filiorũ Core, Eman Eęgrahitæ, Moyſi& Solomonis:& reliquorũ Qs Efdras primo uolumine comprehendit. Si em amen: pro quo Aquila tranſtulit πεπιβομένως in finetantummodo libtorum poneretur:& non interdum, aut in exordio, aut in calce ſermo nis(iue ſententiæ: nunqᷓ; ſaluator in euãgelio loqueretur: Amen amen dico uobis: nec Pauli epi/ Ποία, in medio illud opere continerent. Moyſes quoq;& Hieremias:& cæteri in hunc modum multos haberent libros: qui in medijs uoluminibus ſuis, Amen frequenter interſerunt. Sed& numerus uiginti duorum librorum Hebraicorum,& myſterium eiufdem numeri cõmutabitut. Nam& titulus ipfe Hebraicus fepher tehillim תהלים‎"s, quod interpretatur uolumen hymnorum apoſtolicæ authoritati congruens, non plures libros, ſed uni uolumen oftendit. Guia igitur nuper cum Hebræo diſputans, quædam pro domino faluatore de pfalmis teſtimonia protuliſti: uolenſqʒ te illudere, per fermones pene ſingulos, aſſerebat nd ita haberi in Hebræo ut tu de Septuaginta interpretibus opponebas: ſtudioſiſſime poſtulaſti, ut poft Aquilã& Sym machum& 1 heodotioné nouam æditionem latino ſermone tranſferrem, Aiebas cm te magis interpretum uarietate turbari,& amorem tuũ quo laberis, uel tranflatione uel iudicio meo efTe . contentum. Vnde impulſus a te, cui& qua poſſum debeo,& qua nó poſſum: rurfum me obtrectatorũ latratibus tradidi, maluiq; te uires potíus meas, qᷓ; uoluntatem in amicitia requirere. Certe confidenter dicam,& multos huíus operis teftes citabo, me nihil duntaxat ſententiæ de Hebraica ueritate mutaſſe. Sicubi ergo æditio mea a ueteribus diſcreparit, interroga quẽlibet Hebræorum: & liquido peruidebis, me ab æmulis fruftra lacerari, qui malunt contemnere uideri præclara, qᷓ; diſcere. Peruerſiſſimi homines. Nam cum ſemper nouas expetant uoluptates,& gulæ eorum uicina maria non ſufficiant, cur in ſolo ſtudio ſcripturarum, ueteri ſapore contenti ſunt? Nec hoc dico, quo prædeceſſores meos mordeam, aut quicẽ; his arbi trer detrahendũ: quo rum tranflationem diligentiſſime emendatã, olim meæ linguæ hominibus dederim: fed quod aliud{it in ecdefijs Chrifto credẽtium pfalmos legere: aliud Iudæis fingula uerba calum niantibus,refpondere.Quod opuſculum meũ, fiin Græcum(ut polliceris) tranftuleris,& imperitiæ meæ doctiſſimos quoſq; uiros teftes faccre uolueris, dicam tibi illud Horatianum, In ſyluam ne ligna feras. Niſi quod hoc habebo ſolamen ſi in labore cõmuni intelligam mihi,& lau dem& uituperationem tecum eſſe communem. Vale. EBAOM R EORTA Δαυὶδ eq dr καὶ Ῥάδίλέως μέλος" Ακάριος ἀνὴς Zs zun os ruby qv BEAR ἀσεβῶν.& qv ὁδῷ αμαρτωλῶμ אטס‎ Ln. q!של‎ καθέδρα וס‎ oux nabs οἳμ. ΑΧ qu M νόμῳ κυρία ἃ ian Kok.. c V νόμῳ aof led Ἱμέρας& νυκῖός, καὶ s os ὃς ὁ nop ὁ πιφυτευμϑομ παρὰ ra 5 עד‎ ὑδάτωμ.ὃ bp καρπὸμ לט‎ δώσᾳ s καιφῷ ἄντα, καὶ τὸ QUA ἂυτῶ sun ἀποῤῥυήσετα!- ij “πάπα ὅσα ἂρ wor κα]ενοδ.ωθέσεα;. ουχούτως ot Cock gs ὀυχούϊωρ: αλ ἢ Ὡσεὶ X du MMS Çf ὁ& Vus cuo πρωσό at ὁ Γῆς, Διὰ Fe ovx ἀνασήσονη &es 8o qu κρίσει ουδὲ ἁμαρ]ωλοί qu ea δικαίων, ΟΤΙ πνώσκᾳ κύριος טל‎ 0p δυκαίω p) ὁδὸς a: tẽß p ὦ» πολᾶται, Ανεπίγφαφος τσαῤῥραίοις ἵνα τὶ ἐφρύαξαμ ET! πο) λαοὶ Ἐμελέ . παρέσασαμ or βάσισ λᾶς q9| γῆς:& ול‎ ἄρχοντες συνήχθκ eap Ἐπιτοαυ]ό-κατὰ τὸ κυρίου πο) κατὰ τῷ χει Sv ἄυτῶ, Διαρρήξωμϑυ τοὺς δεσμούο avr Gp. ij ἀτούρρίψωμον ἀφ᾽ μῶν Tp yop ἀυτῶμ. O שא‎ τοικΏῶμ« ουρανοὶς Ἐκγελάσεται αυτούς. καὶ ל‎ RY foc פוטל‎ zorro. τότε λαλέσα ποὺς gu rob ὦ ὀργῇ v w. 6) qu Τῷ θυμῷ ἀντοῦ ταρά/ 54 αυτούς, Ec δὲ κατεσάθηµ βασιλεὺς ὑπαυτοῦדשל‎ σιῶν 006 τὸ ἅγιομ αυτοῦ-διαγγέδλωμ, τὰ πρόσαγμα κυρίου, Κύριος Sime 790 με ἠδς μον & συ Γὼ Gion γεγέννκκά σε, Aino וס‎ € δώσω σοι ἔθνκ al κλκρονομίαμ vov. νὴ arl κα]ά 9x sci p σου,τὰ πέρατα ὃ γῆς Ποιμιανᾶς αὐτοὺς S ζάσδῳ σιδηρᾷ, dez σκέυν κερα 6 ו‎{ο דט‎ Ka. vẽp 6ασιλᾶις σύνε]ε, sou d 00. πάντες ול‎ κρίνον Yeo Ὁ pip. Δουλευσατεγῷ κυρίῳ יש‎ φόξῳ,νἡ& n Mada αὐτῷ qu τρόμῳ, 4963007 Xπν μάπο Τε opr ich κύριοι ij 60003 Ἐξ od ᷓ δικαίας, ΟΊαμ Ἐκκαυθὴ ¶ Τάχέ d θυμὸς QUT, κακάριοι τσάντες ול‎ t odd t3 auŕ. Υαλμιὸς τῷ Aavíd oar γε ἀπεδίδρασκεμ rà προσώπου ἀβεσαλὼμ το Hou αυτον gie τί ἐπληθύνθησαμ δι 9900765 meron Aoi ἐπανίπανται E!סלפל‎ ACysdi Ti ἣν Xil M. Hun Ys oo u ic IO, Τῷ θεῷ u] od. Σὺ δὲ suele a Tak we nu. 00000 8 i) d dy el κεφα/ A us, φωνῇ ut πρὸς κύριον Ἐκέκραξα,) ἐτάκεσέ TED& pl E. οφὌς ix dur. ΕΓΩ 5 Exon bnp n) ὕσνωσα. ודל טספ אלל‎ κύριος ἀνγιλήψάι pov. Ou φοξκθέσο Mad cuo apr λαοῦ TG κύκλω συνεπῆιθελιέν. Mb. sc κύριε σῷ ergëꝛ t ל‎ θεὸς pov, Ότι σὶ Ἐπά Ἰαξὰς πάνταργους Ἐχθραίνοντἄς μοι μια]αίως, ὁ δ όν Tag ἀμαςωλῶμ ewibijag. τοῦ κυρίου i σωϊκρία 9) Vus HIERO. IVXTA LXX, Dauid prophetæ& regis melos. Eatus uir qui non abiſt in cõſilio impiorum& in uia peccatorum nó ſtetit:& in cathedra peſtilentiæ non ſedit. Sed in lege domini uolũtas eius:& in lege eius meditabitur die ae nocte. Et erit tanq́; ignum quod plantatum eft ſecus decurſus aquarum:quod fructum ſu/ um dabit in tempore ſuo. Et folium eius nõ defluct:& omnia quæcunq; faciet proſperabuntur. Non ſic impij non fic fed tang; pul uís quem proijcit uentus a facie terre. Ideo non reſurgunt impii in iudicio, neq; pec catores in conſilio iuſtorum. Quoniã nouit dominus uiã iuftorü,& iter impiorũ peribit. Sine título apud Hebræos. Vare fremuerũt gentes,& ppli meditati ſunt inania. Aftiterunt reges terræ:& principes cõuenerũt in unũ aduerfus dm& aduerſus Chriſtũ eius. Dirt pamus uincula ipſorũ:& ꝓijciamus a nobis iu gum ipforum. Qui habitat in cælis irridebit €os:& dominus ſubſannabit eos. Tuncloquetur ad eos in ira fua:& in furore fuo con^ turbabit cos. Ego aũt conſtitutus fum rex ab eo fuper fion monté fanctum eius, prædicans præceptũ eius. Dñs dixit ad me filius meus es tego hodie genui te.Poftula a me& dabo ti bi gẽtes hæreditatẽ tuã:& poſleſſionẽ tua ter minos terræ. Reges eos in uirga ferrea: tanq́; uas figuli confringes eos. Et πῆς reges intelli/ gite:erudimini quí iudicatis tcrrá.Seruite dño in timore,& exultate ei cum tremore. Appre hendite difciplinam ne quando irafcatur dns: & pereatis de uia iuſta. Cum exarſerit in bre ui furor eius: beati omnes qui cõfidunt in eo. Pſalmus Dauid qn fugiebat ב‎ Abefalom filij fui. Omine quid multiplicati ſũt qui trí bulãt me: multi inſurgũt aduerſum me. Multi dicũt anima meæ: nõ eft falus ipfi in deo eiꝰ. Tu adit 6 fufceptor mc? es, gloria mea& exaltans caput meum. Voce mea ad dñm damaui,& exaudiuit me de mõte ſancto ſuo. Ego dormiui& ſoporatus ſũ:& exurrexi quía dns fufcepit me. Nõ timebo mí ia populi circũdãtis me:exurge dñe ſaluũ me fac deus meus. Quoniam tu percuſſiſti om^ nes aduerſantes mihi ſine cauſa: dentes pecca torum contriuiſti. Domini eft falus, & fupet n — adn md 4 m. Ein üt is i anti sims Tr fg mu vd Juli: | וו itt qui| uy qui fu? HIERO.IVXTA HEB, jl Eatus uir qui non abiit in מסס‎ io impiorũ,& in בוט‎ peccatorũ non ſtetit,& in cathedra deriſo—— 4 rum non fedit. Sed in lege domini uoluntas eius,& in lege eius meditabitur die acnocte. Et erit rand lignum tranſplantatum, iuxta riuulos aquarum, qd fructum ſuũ dabit in tꝑe ſuo. Et folium eius nõ defluet,&omne quod faciet pfperabit. Nõ ſic impij, fed tancg puluis quem proijcit uen tus. Proptereanon reſurgent impij in iudicio ne; peccatores in congregatione(πὸ tum. Quoniam nouit dominus uiam iuſtorum,& iter impiorum peribit. II Vare turbabuntur centes,& tri bus meditabuntur inania? Con furgent reges terra,& principes tractabunt pariter aduerfum dñm,& aduerfum Chriſtũ eius. Dirumpamus uincula eorum,& pro ijciamus a nobis laqueos eorum. Habitator cceli ridebit, dominus ſubſannabit eos. Tuncloquet ad eos in ira ſua,& in furore fuo conturbabit eos. Ego autem ordinaui regem med fup fion monté ſanctũ med. Anni cabo dei præceptũ, dominus dixit ad me, fili us meꝰ estu, ego hodie genui te. Poftula a me& dabo tibi gentes hæreditatem tuã,& poſſeſſionẽ tua terminos terre. Paſces eos in uirga ferrea, ut uas figuli cõteres eos. Nunc ergo reges intelligite, erudimini iudices terra. eruite domino in timore,& exultate in tremore. Adorate pure ne forte iraſcat,& ꝑeatis de uia. Cum exarſerit poft paululum furor eius, beati omnes qui ſperant in eum. Pſalmus Dauid cum fugeret a facie abſolom filij ſui. III. Omine quare multiplicati funt hofles mei, multi cõſurgũt aduerſũ me. Multi dicunt aĩiæ mez non eft falus huic in deo. Semꝑ. Tu aũt dñe clypeꝰcirca me, gloria mea& exaltãs caput meũ. Voce mea ad dñm clamabo,& exaudiet me de mõte ſancto ſuo. Sem. Ego dormiui& foporat?fü& uigilaui. quía dris ſuſtẽtauit me. Nõ timebo milia ppli ꝗcircũdederũt me. Surge dite ſaluũ me fac de us me?,quía ꝑcuſſiſti oim inimicoꝝ meoꝝ ma xillã, dentes impiorũ cõfregiſti. Diii eft falus, fuper -תהלים n לא‎ TUR אעירל האיש‎ בעצת רשעִים‎ πο ᾽πὶ ובמשים‎ Tay ובררך חטאים לא‎ בתורת‎ dx nn, לצים לא ישב‎ ^"wm ובתורתו‎ Aun nm בְּעַץ שי‎ vw)(πο wen vn שתול על-םלגי-מיים אשור‎ ו‎ Wm לא‎ noy anya m ובל אשריעשה יצליה! לאד‎ TIN אם-במוץ‎"a RWI 13 mpd רוק|= עלבןי‎ uen n3 DWE g ey Ὑ WW YT בִּי‎ icy | vam wyw? yy wv 2 ἡ ὍΔ למה רגשו‎ 1 ריס‎ vm ovas » WW) yo"asm jure בו‎ coy moy Ἢ ΤΟ. ὙΦ את‎ NPI án". | Samay במ‎ πο י‎ CUN בשבמים ושח‎ zu אלימו‎"ach WO(AY ΝΟ. ΠΩΣ באפי ובהרונו‎ UPI נסבתי בלב על-ציון‎ ὯΝ ἼΩΝ"ym אֶל הס‎ OBEN 3 Mon גוים‎ nime)"wo TPR Qy0N CORN TINY «ΩΣ יוצר‎ 33 ma e2va TOW מלבים השביל‎ ny שמטי-ארֶץ, עברו אֶת-יְהוֶר‎ ERA CAC בִּי בער‎ TY MIND) na בָּל-חוּסִי בו:‎ TIEN אפו,‎ Όση ^ BEE mea"Np"ava אַבשְלום cwm i:‏ מה רבו TMP ua»)‏ עלי: daa‏ אמרים לנפשי TI‏ ,ישועְתֶת לו בּאלרים wv new πο‏ מיגן בערו 23 amas‏ ראשוי:ס ולי (moo ην ὙΠῸ‏ אני שבבתי moa"‏ אירא cy eas Ma‏ ANY up OWN‏ עלי: סומוח» wm‏ חושיעגי אלרר בי-חבית wm» mu‏ הַישוְעָה ע A 3‏ על EBAOMHKONTA ti τὸν Aag σὸν K Ἐνλογία cov.‏ לסו εἰς ὁ τέλος ᾧ ὕμνοισ γαλμὸς τῷ δανϊδ.* ö Gd ai µιε 6קטסאסול‎ μου ὃ θεός+ δικαιοσύνης ue qu θλι 44 tor דש‎ τάς με,οἱκτείρασόν με,(λεισάκουσομ ὃ “προσευχῆς μον. rio ἀνθρώτσωμ ἕως τότε βαρυκάς Gios, ἵνα τί ἀγατᾶτε καται ότκτα,μο) rare tũ/ doe, Καὶ γνῶτε σὰ Ἐθαυμμάσωσε κύριος T Scnop טל‎ κύριος Ἐισακούσεταί μον QU τῷ κεκραγέναι µε πρὸς au dv. Or yi deco& וו‎ ἂμιαφ]άνε]ε-ᾱ λέγεε ᾧ Ταῖς καρδίαις ὑμῶν, πὶταῖς κοίταις dt XO TOU YATE Θύσατε θυσία, δικαιοσύνης Cvm lace Ἐπεὶ nion. wool λέγουσι, τίς δείξει ודו‎. Ἐσὶν μήώθκ aq; ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ Mot αο σου π· δῶωκας Ἐυφροσύνκρ us lu καρδίαμ α ο. 0 καρποῦ σίτου,ὄΊνου, ij Ἐλαίου ἂν 7 Ἐπλκθύνθισαμρ. Ep teft Verr τὸ ἀυτὸ κοί μηϑήσομαι, i) ὑπενώσω,οτι σὺ א‎ git καταμόνας ἐσελτίδι κατῶκισάς µε, τὸ τέλθ» Voce M κληρονομούσισ ψαλμὸς‏ ופ L] τῷ d'avid.$ Αζήματά μον ד‎ κύριε · σύνες ὃ κραυγῆς μον, IS s τῇ φωνῇ&· δεήσε ώς Mor. βασιλεύς μον καὶ ל‎ ϑεόο μου. ודוס‎ moe e προσεύξομαι κύριε: δ᾽ πρωὶ εἰσακούσῃ q9) φωνῆς μον. Τὸ πρωὶ πρασήσομαί σοι C Ἐπόψομαι» ὅτι ὀνχὶ ϑεὸς bix ἀνομία συεῖ, Ov pond σοι worn q 90 G-. out διαμιενοῦσι παράνομοι κατέ! ναντι δν ὀφθαλμῶμ σου. Ἐμίσχσας πάντας τοὺς Ἐς Yo do u ions«li ἀνομίαμ · ἀπολᾷς πάντας τοὺς Χαλοῦντας τὸ 40007. ἄνδρα iu r 3) Φόλιομ βδελύσεη κύρος- ἐγὼ δὲ ᾧ τῷ πλιθαξ ἔλέξο ev. εἰσελεύσολκος ול‎ ἂμ ὄικομ cov προσκυνήσω πρὸς ναὸμ ἅγιομ σον, W φόξῳ σου. κύριε δδή, γησόμ µε ᾧ τῇ δικαιοσύνῃ σου. ἕνεκα קסד‎ ἐχθρῶμ tou κατεύθυνον ζνώτοι ἐμ σον Ti ddp μον, ὅτι dun ἔσιν ἓν Τῷ σώμάτι T Ou da καρδία ἀνῇ ματαία. τάφος ספול‎ uoc d λαρυΓξ 6? Tug γλώσσαις ἂν VW ἐδολιοῦσαμ,κρῖνομ ἄντους d Sede. Αποζεσίτω, eap ἄπο NW διαθουλιῶμ αυ δρ), κατὰ τὸ πλῆρθος TW ἀστδειῶρ aur p ἔξωσομ u ros, ὅτι παρεπίκρανάμ σε κύριε, Καὶ Ἐυφρανθείκσαμ πάντες ול‎ MA Horte Ἐπεὶ gd. us tuia ואלסל‎ cov] ö QU ἂν. τοῖς, Καὶ καυχήσονται qu aor$i αγαπῶμτες לד‎ 0 μιά σου, 5% σὺ Ἐνλογήσεις δίκαιο, κύριε, Ως ὄπλω ἐν Tonic Ἐεεφάνωσας ἡμᾶς. κις* τέλος ον ὕμινοις ὑπὲρ q3 ὀγδόης ψαλμὸς τῷ וטס‎ 5 HIER O.IVXTA LXX. & fupet populum tuũ benedictio tua, Pfalmus In finem in hymnis Dauid, 1111. Vm inuocarem exaudiuit me deus iuſticiæ meæ, in tribulatioe dilataſti mihi. Miſerere mei,& exaudi orati onẽ meam. Filij hominũ uſq; quo graues cor de, ut quid diligitis uanitaté& quaritis mendacium. Et ſcitote qm mirificauit dris ſanctũ ſuum:dominus exaudiet me cũ damauero ad eũ. Iraſcimini& nolite peccare, quæ dicitis in cordibus ueſtris,& in cubilibꝰ ueſtris cõpungi mini. Sacrificate ſacrificium iuſticiæ& ſpera· te in dño, multi dicũt quis oftendit nobis bona. Signatum eſt ſuper nos lumen uultus tui dñe, dediſti læticiã ín corde meo. A fructu fra menti,uini,& olei{ui multiplicati fant. In pa ce inidipfum dormiam& requieſcam. Quoniam tu dñe ſingulariter in ſ pe cõõſtituiſti me. In finẽ pro ea quz hæreditatem confe quitur. Pſalmus Dauid. V Verba mea auribus percipe dñe:in. tellige damoré meũ. Intende uod oratiõis meæ, rex meus,& deus meus. Quoniã ad te orabo domine, mane exau dies uocẽ meam. Mane aſtabo tibi& uidebo, quoniã nõ deus uolens iniquitatẽ tu es. Neq; habitabit iuxta te malignus, neq; pmanebüt iniufti ante oculos tuos. Odiſti oes qui operantur iniquitatẽ perdes omnes qui loquũtur mẽdaciũ. Virũ ſanguinũ& doloſũ abomina bitur dñs, ego aũt i multitudine miſericordiæ tuæ. gero in dom tuã, adorabo ad templi ſanctũ tui ín timore tuo. Γῆς deducme in iuſticia tua, Ppter inimicos meos dirige in cõſpectu tuo uiã meã. Quoniã non eſtin ore corü ueritas, cor eorũ uanũ eft. Sepulchrũ pa tens eft guttur eoh, linguis fuis dolofe agebát iudica illos deus. Decicat a cogitatioibus fuis ſecũdũ multitudine impietatum eorü expelle €os.quoníá irritauerunt te die. Et letent oẽs qui fperant in te, in æternũ exultabũt& habi tabis in eis. Et gloriabũtur in te omnes qui diligũt nomen tuũ, qm̃ tu benedices iuſto. Dñe ut ſcuto bonæ uoluntatis tuæ coronaſti nos. In finem in hymnis pro octaua. Pſalmus dauid. VI. ern pui ich (πα Ek cle li eios kin imm ami i 0 meme, bid | חצ‎ tora mon biti cin so mend ming diu Wig neini te ant ne or kg aos do * Kc | | |=" המרה— HIERO.IVXTA:HEB, (aper populum tuum benedictio tua. Semp Victori in canticis pſalmus Dauid. ΠῚ Nuocantem me exaudiſti me deus iuſticiæ mez, in tribulatione dila/ taſti mihi: miſerere mei,& exaudi orationẽ meam. Filij αὐτί uſq; quo inclyti mei. ignominioſe diligitis uanitatẽ qᷓrẽtes mendaclũ. Sẽꝑ. Et cognoſcite qm mirabilẽ reddidit dis ſãctũ ſuũ, dñs exaudiet cũ clamauero ad εἴ. Iraſcimini& nolite peccare,logmini ín cor. dibus ueſtris fup cubilia ueftra.& tacete. Sẽꝑ. Sacrificate ſacrificia iuſticiæ,& fidite in dño. ‘Multi dicunt quis oſtendit nobis bon, leua ſuper nos lucem uultus tui domine. Dediſti leticiã in corde meo:ín tempore frumẽtũ eon: & uinum eorum multiplicata fit. In pace ſi mul requieſcã& dormiã. quia tu domine fpe cialiter ſecurũ habitare feciſti me. Victori pro hæreditatibus Pſalmus Dauid V. Erba mea audi dne, intellige mur mur meũ. Aduerte ad uocem damoris mei rex meus& deus meus quia te deprecor. Do; mine maneaudies uocem meat, mane præparabor ad te& contemplabor. Quoni am non deus uolens iniquitatem tu, nec ha bitabit iuxta te malignus.= Non ſtabunt iniqui in conſpectu oculorum tuorum: odiſti omnes operantes iniquitatẽ. Perdes loquen tes mendacíü, uirũ ſanguinũ& dolofum abominabitur dñs. Ego aũt in multitudine mi ſericordiæ tux intro po i domi tui, adorabo ad tẽplũ ſanctũ tuũ in timore tuo. Diie deduc me in iuſticia tua ꝓpter inſidiatores meos: dirige ante faciẽ meã uiam tuã. Non eſt em̃ in ore eorũ rectũ interiora eoꝝ inſidiæ, ſepulchꝝ patẽs guttur eoꝝ, linguã{πᾶ leuificãt. Códem na eos deus, decidant a conſilijs fuis iuxta mul titudinẽ ſcelerũ eorũ expelle eos qm ꝓuocaue tunt te. Et latent οὓς qui ſperãt in te in ꝑpe ταῦ laudabunt,proteges eos& lætabunt᷑ in te qui diligũt nomẽ tuũ. Quoniã tu benedices iuſto:dñe ut ſcuto placabilitatis coronabis eũ. Victori in canticis fuper octaua. Dauid. VI.‏ ושע החלים | nv? WR yer על‎ 4 בו‎ nui למנצה‎ ||"p ewe! Wa προ MON Ην"w"ea D ver un לי‎ nomm בנ איש ער בו‎||| πού לכלמה. תְּאהְבון‎ Mian ma WW imo» zo ATER wm V הסיר‎ wm המלה‎ 3 WHY CUN WIPE yew יחור‎ ע‎ T3373 VON וָאל-תְחְטְאוּ‎ 13 nor vow vlnv על‎ my os AMERY PENI mz 2 יראנו טוב‎"à אומרים‎ Coa BI{NY PED עלרגו אור‎ nos & UM מעת‎"373 nov (we ותירושם רבו: בשלום‎ ל‎"ym nr TOW) ga | ΔΨ no2o 332» Ms למנצה אל- הנחילות‎ MEN. wm,"avs η η mnru cum fuu "sea לסול שועי‎ navn Wa Cv תשמע‎"ys m לא‎ τῶν רשע‎ yen Us לא‎ urwW»|| voy "Ua שנאם‎ yry cul? חוללים‎ 1 BA"תעב‎ TA QUA^ איש‎ ROTTS אבוא‎ yen 392 usn ry למני‎ vemos web הרות‎ da V במיחו גבונה‎ ΤῊ Ὦ » כ‎ ΣΡ ur mna האשיביםי אלרים‎. n 5.3 ימלו ממעצותיהם‎ בך:‎ TIER mmm ovra לשלם‎ yi הוסי‎ 5a mew ya 25 עליָמיו‎ Jom לרנגו‎ צ‎ yn TORRE שמך‎ ETN n pr) mE ve wur Po MER " על| ה‎. M7 Hem חשימיינית‎| A 4 EBAOMHKONTA velt μὲ Τῷ θυμῷ ou YA LY Eng peel SETH vef מס‎ ward vos µε EA lui B M n gle di χόϑενής. 5 a εἀχθν Ta 25% x. Καὶ ἃ ψυχή μον Nod x H κ) C nin ἕως τότες ו‎ κύριε ΩΝ τὸ x μον, Σῶσόμ µε ἕνεκεμ T ἐλέους& · g/ ουκ sii 0 Ἰὼ ϑανάϊῳ ל‎ μνκμιονεύωμ cov · ὃ τῷ ἅδῃ τίς ὄξομο ao yfctlat: gol, Εποπίασα qi Ἰῷ σεναγμῷ μ.Ὀ-λούσω ' καθ סדוו א65א6‎ Tl κλίνκμ pgp δάκρυσί μου 1 σρωμινὴμ µου δρέξω. Εταράχθν ἀπὸ θυμοῦ d ὀφθαλ cd μου tro cud qu waar ἸοῖςΕχθροῖς μου, Από Sryrt& tu τσάντε: di S γαϊόμονοι al avoid* σὰ τισήκουσε bf io οδὶ φωνῆς τὸ κλαυθμοῦ μους nuovo κύριος& δεήσεώς μμου-κύριος Ti προσευχή μου προσιδ έξα A υνθείνσαμ CO) Ἰαραχθεί)א‎ ה‎ ϑείκσαμ σφόδρα διὰ τάλους ταλμὸς τῷ 20002 Op ἦσε τῷ κυρίῳ ὑπερ δν Ao yop Χουσὶ לסף‎ it perã. 3 ren ל‎ θεος μον Ἐπὶ σοὶ ἤλπισα: σωσόμ Et in πάντωμ M διωκόντων Mut, Rod e σαί με, μήποτε. ὡς λέων Tio Ju Vip o. μὰ ὄν]ος λυξουμᾶμου μιὰ δὲ σώλοντος, κύριε ὁ Θεός μου וצ‎ ἔποίησα PVP+ ἘΙ ἔδιμ ἀδικία qu Χερσί Hou. Εἰ ἀντατιέθωκα τοῖς ντατσοδιφ Soi mor κα κα. Ἀποπέσοιμο! ἄρα g α τῶμ Ἐχθρῶμ mov κενός, καταδιώξαι ἄρα ל‎ bed Tho ψυχάρ mov νὴ κατα Aso. i καταπατήσαι is ip αἰὼ dox p Korn mid δόξαν μὲ τις ומ א‎ καϊασκκνώσαι, 8 κύριε 0 3 τῇ σου ψώθητι qu εἴς το i cc. i LX σου, καὶ t Yi bij/ κύριε 5 Θεός mov 0 πεοξάγματί ᾧ c c ei ar i) our ci ſcoc Ac κυκλῶσήσε, Καὶ ὑτσες Ja ne tle V^ Jog ἐπίσφεψομ-κύφιος np ue λαούς, Κοινόμ μοι κύριε καϊὰ This δικαιοσύνκμ jov.& κατὰ alo ἀκαπίαρ μου Ἐπεμιοί, Zur reach q πσουκρία αρα αρ]ωλῶμ, κα Job hurẽig d'iauoj ET yop καρδίας 60) νεφροὺς o 6 δικαίως, R Gon um^ T Θεοῦ F σώϊοντος Tove הבה‎ καρδία, O Θεός a5 is δίκαιος 0 16 e ἐιακφόθυμος, καὶ μὴ ὀργὴν Ἐπάγωμ xoStxésup hud (αν. Ἐὰν μι.** ה‎ σιλδώσφ ὁ τόξομ duF t rens& Ἱτοίμιασεμ αυτο. καὶ tp auTO ἡτοίμασε σχέυν θανάτου-τὰ BOX αυτού τοῖς)סוסא‎ vors edpydicœ. Id'oy d סאוו‎ αδικίαμ-σανέλαβε "πόνον& Nen p ἀνομίαμ, Ac uo p GevEe& ἀνέγκα Pep aut᷑ Censo?) 6 βὄθρομ dy ἐιργάσα». Επι τρέψαι τ ὄνος&vJoV סול‎ κεφ QM lp&vrov-Φεπὶ κοφυꝙůp TT א‎ ἀδικία αυτοῦ καταβήσεται. Εξομολογκή copa τῷ κυρίῳ κατὰ TU δικαιοσύνκ ἀν]οῦ- n aסכ‎ VM ονόματι κυρίου T ספודֶל‎ HIERO.IVXTA LXX. Omine ne ín furore tuo arguas met neq; in ira tua corripias me. א‎ rere mei ἐπε quoniã infirmus fum: fana me dñe qm conturbata funt offa mea. Et aníma mea coturbata eft ualde:& tu die üfqquo. Cõuertere domine& eripe anim meã:ſaluũ me fac propter miſericordiam tuã. Quoniá non eſt in morte qui memor fit tui:in inferno aüt qs cofitebit tibi¢ Laboraui in ge mitu meo:lauabo per fingulas noctes kectum meum lachrymis meis ftratü meum rigabo. Turbatus eft a furore oculus meus, inuetera~ ui inter oẽs inimicos meos. Diſcedite ame omnes qui operamini iniquitatẽ: quoniam ex audiuit dñs uocẽ fletus mei. Exaudiuit dñs depræcationẽ meã: dominus orationẽ meam fufcepit. Erubeſcant& cõturbent᷑ omnes ini mici mei: conuertantur& erubeſcant ualde uclociter. Pfalmus Dauid qué cátauit domino pro uerbis Chuſi filij lemeni. VII. O mine deus meus in te ſperaui, fal uum me fac ex omnibus perſequẽti b? me,& libera me. Neqm̃ rapiat ut leo animã meã:dũ nõ eſt qui redimat neqʒ qui ſaluũ faciat. Dñe deus me? fi feciiftud:fi eſt iniquitas in manib? meis. Si reddidi retri buẽtibus mihi mala:decidã merito ab inimiciſ meis inanis. Perſequat᷑ inimicꝰ aĩam meã& cophédat& cõculcet in terra uítá med:& glo rid meã in puluerẽ deducat. Exurge dñe in ira tua:& exaltare in finibꝰ inimicorũ tuorũ. Et exurge dñe deus meus in pᷣcepto qd mada fti:& fynazoca pplon: circũdabit te. Et pro pies hancin alti regredere:dñs iudicat pplos. udica me dne ſecũdũ iuſticiã meã,& fecüdit innocẽtiã med fup me. Cofamct iuſticia pec catoꝝ& diriges iuſtũ: ſcrutãs corda δὲ 62 us. luftáadiutoríü mei a dño:qui ſaluos fa cit rectos corde. Dcus iudex iuſtꝰfortis& pa tiẽs:nũ quid irafcef perfi ποιος dies. Nifi có uerfi fueritis gladiũ{πᾶ uibrabit, arca ſuũ te. tẽdit& ꝑauit illũ:& in eo ꝑauit uaſa mortis ſa gittaſ ſuas ardétib9effecit. Ecce ꝑturijt iniuſti ciã:cõcepit dolorẽ& peperit iniquitatẽ. 1 aperuit& effodit eũ:& incidit in foueã quã fe cit. Conuertet᷑ dolor eius in capite eius:& in uerticẽ ipfius iniquitas eius deſcendet. Cõſitebor diio ſecũdũ iuſticiã eius:& pſallã nomini dni altiſſimi. d Im 1 dia ῥά ga ohn gio שו guit Pu μα tf sir lin ly | הגש‎ rim cm ami liala mite "θά Hal hub de. D) nit mq tu c tide; tos ltr: ו‎ tha MN Cw] "a W 2 2 0 RP Que 2 Dus f» off’ t 5 x lm τη לה‎ ug inen dis ו‎ ית‎ nina om | utin tiny VI ete qe ma ib iin biin mmi! dig y i απ qii 3 HIERO, IVXTA HEB: Omine ne in furore tuo arguaſ mes neqʒ in ira tua corripias me. Miſere re mei dñe qm̃ infirmus ſum ego: ſana me dñe/quoniã cõturbata ſunt oſſa mea. Et anima mea conturbata eft ualde,& tu do mine uſqʒquo.Reuertere domine erue anima meá:falua me propter mifericordid tud. Quonid non eft in morte recordatio tui, ín inferno quis confitebi£ tibi. Laboraui in gemitu meo, natare faciã tota nocte lectũ meu, lachrymis meis ſtratum meũ rigabo. Caligauit præ ama titudine oculus meus cõſumptus fum ab uniuerſis hoſtibus meis. Recedite a me oẽs qui operamini iniquitatẽ, quia audiuit dominus aocẽ fletus mei, Audiuit dominus depræcatio hẽ meam, dominus orationem meam fufce^ pit. Cõfundant& cõturbent᷑ ucheméter oẽs ínimíd mei, reuertant᷑& cõfundant᷑ ſubito. Pfalmus Dauid quem cecinit domino ſug uerbis Chus filij Iemini. Pf. VIL Omine deus meus ín te fperaui, fal ua meab oibus perſequẽtibus me & libera me. Ne forte capiat ut les anima med laceret,& nó fit qui eruat. Domi, ne de? meus fi fed iſtud fi eft iniquitas in ma nibus meis. Si reddidi retribuentibus mihi malum,& dimiſi hoſtes meos uacuos. Perſequatur inimicus animã meã,& apprehendat δὲ cõculcet in terra uitã meam,& gloriã meam in puluerẽ collocet. Sép. Surge drie ín furore tuo, cleuare indignãs fup hoftes meos:& con furge ad me iudicio qd’ mãdaſti. Et cõgregatio tribuũ circundet te:& Ὁ hac in alta reuertere. Dns iudicabit MCN: indica me dne fcdim iuſticiã meam,& ſecundũ ſimplicitatem meã quæ eſt in me. Conſumetur malũ iniquo τῇ,& cõfirmetur inflicia, probator cordis& re nũ deus iuſtus. Clypeus meꝰ in deo qui ſaluat tectos corde. De? iudex iuſtus& fortis, cõmi nãs tota die. Non conuertéti gladiũ ſuũ acuet: arcũ{πᾶ tetẽdit& parauit illũ. Et in ipfo pparauit uaſa mortis, ſagittas fuas ad tke opatuf eft. Ecce parturit iniquitaté,coceptodo lore pepít mendaciũ. Lacũ apuit δὲ effodit eũ. & incidet in interitũ qué operatus cft. Reuerte tur dolor ſuus in caput eius,& fuperuerticem eius iniquitas fua defcendet. Cõfitebor diio fe cũdum iuſticiam eius,& cantabo nomini domini altiſſimi.. ö. rem esa אל‎^w) WR err, בי בלו‎ um AV WW Tore מאך‎ don. wn הלצה‎ wm שובה‎ pma TH"213700 הושיעני למען‎ WW"e בשאול.‎ yy בכיות‎ א‎ ην ποπ לילח מטתי‎ ע‎ My מבעס‎ Doerr אַמסֶה‎ בְּבַל-צוררי:| סורו בו‎ yes שבוע‎= Pz פעלי‎ Sy woe "Umm שמע‎|: 25 59m wan; NPY תפלתי‎ MN MIND ויבהלו מאר Da‏ אובי ישבן^, 1 X22) בשיו‎ Tess‏ לבור אשר- שר 1 vnam על‎ wes אלרי בֶּךָ ה‎ wm jue m^ חושיעני בלו‎ mon . s xm "ym: משיל‎ TRY vac WOR RAD עשיתי‎ UN אלרי‎ אם-גמלתי שלמי‎ eoa"Ww FIND ο וישג‎ ὙΨΌΣ אוים‎ ες RY. ב‎ NWI) JONI πλην אלי בו‎ mw») בעברות צוררר‎ TRY PY שובת:| יְהות‎ ע‎"cron PID Cm שפטני‎ יַגמר- נא רעי רְשיעִים‎ ιν ובחן לבות ו‎ vr Ram Κο אלרים‎ TAD ושרי ל‎ σύ על- אלרים‎ אלרים שוסט צריס ואל‎ 130 יום! אם לא ישום‎ ο vy 2 W d הרג‎ ח‎ TE לי‎ pam Άλλοι van mim oye ey oso הציר‎ : שסֶר‎ vo Say Tho nM ויבליבשיהת‎ menm ma בור‎ ומעל! ישוב עמלו בראשו ו‎ mW cvy ATER רל קרקרי‎ vr TW mew va wm n 60 קלית:‎ EBAOMHKONTA yore d κύριος u y,& αυμαδὸμ τὸ 2 μά σου qu πάσῃ τῇ γῇ. OU trice "6 σου, ὑπὲρ ἄνω δη) ουρά» ö C ϑηλαϊόντω κατηρτί/ ew ἄινομ- ἕνεκα Tp ἐχθρῶμ 08, TO καἸαλῦσαι X θρὸμ& Ἐκδικητήμ. οτι Joma vo Ὀυρανοὺς ef ev δακτύλωμ cov oclo 6) asia ἃ ev 960 Ge. τί ὄξιμ ἄνθρωτσος SU JM aun, i 6 > «ὦ—^r, 3. X ἀνθοώσου, δὰ herd] αυτόμ; πλάπ[ωσας αυτοµ 3»-», βραχύ παῤ ἀγγέλσε: δόξῃ ηοὴ ἀμῆ ἐσεφάνωσας ἂν * M N^/ ö αὐτὸρ Ἐτοὶ Ἰὰ ἔργα Δ᾽ χρῶ σὸν. ε on~>, πάντα ὑππέταξας two κάτω Tiv wodGp αυτδῶ.πό/ 6016& βόας ἀπάσας.ὰ δὲ Gera אא דא‎ T9 παιδία, τὰ πετάνὰ τὸ יי‎ t--. N uet p 4 τὰ διαπόρθυό uc מססום‎ 8020020. Κύριε d nt .“5*\ כ‎ ͵",~~ οὐ 8499,00, FAVLASOY סד‎ Guo σουτ Tr LO TH YH ες Εἰς τὸ TING ὑπὲρ δῇ" κρυφίωμ FIS. 'Ὑαλμιὸς XN devi, 6. ,,>,.. Ξομολογήσομαι σοὶ κὔριε S ὅλῃ καρδία Ax. n, δικγήσομιοι πάντα τὰ ϑαυμάσιά σου, Ἐν) X>> X φρανθήσομιαι C ἀγαλλιάσομοι 00 σοὶ. Jo — 92 7/ 7 AG) ὀνόματί σου ὕψισε, Ep b ατροραφῆναι T » 2 2^ y £X go p mov εἰς τα Ὀπίσω: c ενή σσs᷑/ πο) ἀπολο ** ΄ a® προσώπουσα, οἷ Ἐτσοίνσασ Thy κρίση µ mou& \ יה‎' עדי‎ δίκνµ μον. Ἐκάθισαο ἐπὶ Ὀρόνου ל‎ κρίνωμ σἰὼ δι , . 0שסאקודושסם‎ Έθνεσι νοὴ ἀπώλετο ל‎ 2 RZ S>“ἘΠ. D d 2 D ἀσεβήσ. סד‎ ὄνομα ἀυτοῦ δ ήλαψας g Top αἰῶναρὴ [3 X D 3—* a 2 UG Το. τοῦ אל‎ dL ad æ ob tt.~ 2".^.^ a di dot q c cu ig Tiog, M πόλεις ace. 6 X ΄ ALTO τὸ MINI CUVOP RUTH μετ co, Gd וטא‎ tig 2X»^,, כ‎ Τομ αἰῶνα plu, Ἡτοίμασεμ qu κρίσᾳ Top Ἀρόνομ auTO 5 5>. X*~ LA 5 4) 2 ΄ CQ] u m nelvà a4 ora pulo 6/0 δικομοσαωη: κρινεῖ λαοὺς q uh m e xi 5 ü Καὶ TUE«ὕριος κατα” ,לי‎ 7 M, φυγὴ עס‎ σένα Roos do ξυκοαφίαες qu Nilson, 383., 22 Και ext oc naGp ונל‎ σοι δι γινώσκοντες τὸ ὄνομά 8972 D, σου. S 6 אטס‎ ἐγκατέλιπες Tus Ἐκ]νρώντάο o κύριες ; EP" 9 2; Yaar E κυρίῳ W. xerroiodid qu cip-avanyii^ ~^\ άπ So τοῖς ἔθνεσι τὰ ἐτειτιδεύματα.לטל‎ O di Sp"-8 c> WW τὰ αίματα αυ Ἐν& n. Mun Tae ὁ xeau ν 9p",» VHS TW πενήτων, Ἐλέκσόμ µε xvete ἴδε ali dard vocip Mou, tx R ספאל‎ cou. ^, D Ap τὸ Jar ron, SR cos ἂμ e^e O ὑψῶν ₪5% Me, Tu 28,, E εξαγγείλω πάσας τας αἱ ΜΟΝΟ א‎,— 1 vo dg c ou. S Ία ο τούλαιο ὃ Suyakog cip, Aya 2 ΔΣ, 5 ἀσόμεθα err M go ruf iq ou. 5»,> aae ἐγεπάγκσαμ hun qu Ἰαφθορᾷ א‎ ἐποίκσαμ. Ep παγίδι Ta ye‏~*,; ל ἔκρυψαμ- σωυελιφον o ποὺο να) -,» xerat κύφι κριλατα ποιῶμ «W Xe IT σ כ‎ » W τοῖσ' ἔργοισ A,.-., Ρωμ αὐτὸν CUDsAKQAM ὃ xu roc. Αοζζαφήτωσαμ HIERQ:, IVXTA Lxx. Ominediisnofter: cj admirabile eſt nomen tuum in uníuerfa terra, - Qm eleuata eft magnificentia tua fupccelos. Ex ore infantiũ& ſactentiũ perfe ciſti laudẽ: ꝓpter inimicos tuos: ut deſtruas ini micũ& ultorẽ. Quoniã uidebo cœlos, opera digitorũ tuorũ:lunam& ſtellas qua tu funda fti. Quid eſt homo ꝙ memor es eiꝰ: aut fili? hois qm uiſitas eum? Minuiſti eum paulominus ab angelis: gloria& honore coronaſti eum& cõſtituiſti eu fup opera manuũ tuarũ. Om̃ia ſubieciſti fub pedibꝰ eiꝰ:oues& boues uniuerſas, inſuper& pecora campi. Volucres coli& piſces maris: qui perambulant ſemitas maris. Domine dominus noſter:ꝗqᷓ;ᷓ: admira bile eſt nomen tuum in uniuerſa terra. In finem pro occultis filij. Pfalmus Dauid. IX Ο nfitebor tibi dñe in toto corde mco: narrabo omia mirabilia tua. Lætabor& exultabo ín te: pfallam nomini tuo altiſſime. In conuertendo inimi cum meum retrorſum: infirmabuntur& peribunt a facie tua. Quoniã feciſti iudiciũ meũ & caufam meam: ſediſti fuper thronũ qui i dicas iuſticiã. Increpafti genes& perijſt impius:nomen eorũ deleſti in æternũ,& in ſæculum ſæculi. Inimici defecerũt frameæ ín finẽ: & ciuitates eorũ deſtruxiſti. Perijt memoria corũ cum ſonitu:& dominus in æternum per/ manct. Parauit in iudicio thronum fuum:& ipfeiudicabit orbem terra in æquitate: iudica bit populos in iuſticia. Et factus cft dis te^ fugium pauperi:adiutorin opportunitatibus in tribulatione. Et fperent in te qui nouerũt nomẽ tuũ: quoniã nõ dereliquiſti quærẽtes te die. Pfallitedfio qui habitat in ſion: annun date inter gentes ſtuclia eius. Qm̃ requirens ſanguinẽ eorũ recordatus eft: non eft oblítus damorẽ pauperum. Miſerere mei diic:uide humilitatẽ mcam de inimicis meis. Qui exaltas me de portis mortis: ut annunciem omnes laudationes tuas in portís filiæ ſion. Ex» ultabo in ſalutari tuo: infixæ ſunt gentes in interítu qué fecerunt. In laqueo ifto quem abfconderunt: comprehenſus eft pes corum, Cognoſcetur dñs iudicia faciens: in operibus manuũ fuarum comprehenſus eft peccator... Conuertantur mii אה‎ nn il rf min adim nilli ie pon lerun i tones Utm "δη τῷ xi D RL ש‎ s dy pike biin ax qii. Tti in| Jule m M ית All‏ T A ns| AU Y| yid| à no 1 nol Jig or 0 qu» | 04 HIERO.IVXTA HEB, . Victoti pro torcularibus Pſalmus Dauid. VIII Omine dominator noſter, qᷓ gran de eſt nomen tuum in uniuerſa terra: qui poſuiſti gloriã tuam ſuꝑ celos. Ex ore infantium& lactentiũ perfeciſti laudem propter aduerſarios tuos: ut qui eſcat inimicus& ultor. Videbo em̃ cœlos tuos opera digitorum tuorum: lunã& ſtellas quæ fundaſti. Quid eft homo quoniam recordaris eius: uel filius hominis qm uiſitas eum. Minu es eũ paulominus a deo:gloria& decore coronabis eum. Dabis ei poteſtatẽ ſuper opera manuũ tuarum: cuncta pofuifti fub pedibus eius. Oues& arméta omía: inſuper& anima lia agri. Aues cœli& piſces maris: qui tranſeũt ſemitas ponti. Domine dominator nofter: 8 grande eft nomen tuum in uniuerſa terra. Victori fup morte filij canticum Dauid IX Onfitebor domino ín toto corde meo: narrabo omia mirabilia tua. Lætabor δὲ gaudebo in te: canam nomini tuo altiſſime. Cum ceciderint inimici mei retrorſum:& corruerint& perierit a facie tua. Feciſti enim iudicium meum& cauſam meam:fedifti fuper folium iudex iuſticiæ. Increpaſti gentes perijt impius:nomen corü de lefti in ſempiternũ& iugiter. Inimici cõpletæ funt ſolitudines in finem& ciuitates ſubuertiſti: perijt memoria eorum cum ipfis. Dñs autem in fempiternü ſedebit: ſtabiliuit ad indi. candum ſoliũ ſuum. Et ipfe iudicabit orbem in iuftícia:iudicabit populos in æquitatibus. Et erit dominus eleuatio oppreffo: eleuatio oportuna in anguſtia. Et confidẽt in te quí no uerunt nomen tuum: quoniam non dercli quiſti quærentes te domine. Cantate domino habitatori fion: annũciate in populis cogita tiones eius. Quoniam quærens ſanguinem eorum recordatus eſt:non eft oblitus damo. ris pauperum. Miſerere mei domine ui/ de afflictionem mcam ex inimicis meís: quí exaltas me de portís mortis. Vt narrẽ laudes tuas ín portis filia fion, exultabo in ſalutari tuo. Demerſæ funt gentes in interitu quẽ fecerunt: in rete quod abſconderunt captus eft pes corum. Agnitus eſt dominus iudiciũ faciens,in opere manuũ(πατῶ corruít impius: meditatione - תחלים às למנצח על- הגתית‎ מזמור לרור, יְהוֶר א‎ על‎ THN τοῦ UM Tien ("moy wa o: השמים‎ צורריר,‎ web ty e, ea "Boi, להשבית‎ ον οἱ (ODEZGIV ובובבים אשיר‎ mà TERY ATW^a אנוש‎ ma OYE MTOR: wenn"8 rern YIM Vian), מאלרים‎ ὙΤΩΣ WON שתהתחת‎ v nana mx ba web RT! TYE ארחות‎"up © wn (yum MIN ASTD אחור‎ rn, Ὁ שופט‎ woah Eme, NON ENS תמוח‎ MRD, לעולם וער‎ ל‎ wm(mum onm אבר‎ ב‎ San vow mm νο 2 WEAN: mua MARYS ^ BZW לא‎ w aw ירעי‎ Ἢ י‎ πο vue cvm ym y| ציון הגיר בעמים‎ 395 TREY ררש‎ c3», עפילותיו‎ ע‎ ὌΥΣΥ לא שבח‎ oon ב‎ ποπ בַּל-‎ Meo wu» ב‎|| ΤΟΝ בת‎ yen בשיחת‎ TN YAY| בישועפר‎ "wm WEY WWD עשו‎ רגלם: גורע יחור| משפט ע‎ DW ΕΒΔΟΜΗΚΟΝΤΑ * e, Αποοζρϕαφήτωσαρ ול‎ ἁμαρτώλο! 10 T Op ἀδίω · τᾶν - 2 τατὰ lb r Ἐπιλανθανόμθυα τῶ ϑεοῦ, οἷ oux 7€ X /. 46 אוד‎ x M: Πωχός. ἡ νηρμονὴ+ πενήϊων ^ 0[i , Ανάθκθι κύριε μὴ κραταῖου 2 Ὕ 4* ΄ ὅϑω ἄνθρωπος-κριθέτωσαμ ἔθνη φνώπιομ σου, κατά **., 2 6 5 ססא‎ κύριε νομοθέτίω Ras roie. γνώτωσαμ hun, Cà [4. ΄& ἄνθρωτθι Viol n. Ίνα τί κύριε a s nu μιακρόθεμ.ν/ κ.κ. 2, 39 b פטס‎ 6 Wtvkougiaus o Ἀλίψεσιμ. Ep Go ὑπονφανε” ^. ΄, Ae Feds τὸν ἀσιξῆ c xusi den ὃ[eX o0 συλλομβάνονπι 3, 2 ο n ες qu Διαξουλίοις dis ü Οὐ tzouvéay Ὁ αἱ νο^.»'$~ ג‎ Ὁ 82 Φ 0o μμαρτωλὸς qu Tale Ἐσσιθυμίαις ὃ ψυχῆς avt.) ο αδικο A^* s 4 ec€* auen o yen).* α ct Top κύριομ d αμαρ]ωλος, κα τὰ τὸ πλῆθος* ὀργῆς ἂντο אטל‎ Ἐκφκτέσῳ, Oun ἔσιμ ~\~ 2 © 8606 cb io p ura. Een c a do! ros 0 παντὶ Koug®e Ανταναιςΐται τὰ κρίματά σ& /̃ ws προσώπου aur. πάντωµ f b t דט‎ κατα, κυριεύσει, Fi à 60 καρδία ἄντο, טל‎ μιὰ σαλθοθῶ, שש‎ γενεᾶς τις Γενεὰμ ἄν טס.לאשא‎ ἀρᾶς סד‎ 6 αντ γέμα νὴ πικρίας& δόλου, ὑπὸ al γλῶσσαμ ur κόπο) πόνθ». , כ‎- ולי‎ p. SS ἀποκρύφοις T ἀποκτᾶναι ἀθῶομ. וס‎ oP Ἐγκάθνη 0 ἔδρα ula θαλμιοὶ αυτῦ ἔις Pp τοίνκτα ἀποδλέπουσιμι 98 qv ἀπεκεύφῳὣς λέων ᾧ Ti Cc αυΐ, kus tua T ἀφαᾶσαι T] ox“(ee 7| ox op ᾧ Τῷ ἑλκύσαι ἂν τόμ| Ep TÉ παγίδι αυτοῦ τατσήνώσι αντ p. κύγα ποὺ πεσᾶται TE αντὸμ κατακυριεῦσαι AW πενή Top, Εἰσε Yop ₪ καρδίᾳ uro ἐπιλέλκσαι ὃ 5 e. Ax isa c To ποόσωπομ ἀντο, w μὴ βλέσαρ die ö σου, μιὰ Ἐπιλάθκ τῶμ πενήτωμ cov tig τέλ QA, Eves KEP τίνος πώς γισεμ ὃ ἀσεβὴς Top ϑεὸμιξιπτε yop ὦ καρδίᾳ ντο dun Ἐκίντήσε, πλέπειο ὅτι οἱ τοῦνον M) Jui dp κατανοξίς, τοῦ πναφοῦναι avTop Ἐις χέρας cou. Σοὶ ἘΓκαϊαλέλφᾳηϊαι ὃ π[ωχόςιοφφανῷ συ sida βοκθός. c o op βραχίονα τὸ ἁμαρτωλοῦ C Εἰ Torn o. ʒyrnbiorm ἃ ἁμαρτία eum C) du μιὰ טל‎ 9:00. κύριος βασιλεὺς ug τὸ αιῶνα, Ho) tc Top Suo. τὸ e ros. Six oA Gods hn Ἐκ Θὲ γῆο oT. — twilvulop diy πενήτωρ tiefxoveac κύριε, σἰὼ ἑτοιμιασίαμ«δὶ καρδίας αὐδῇ προσέσχε τὸ dug σον . Κρῖναι ὀρφανῷ שי‎ T&v. ἵνα μὰ och ἔτι סד‎ μεγαλανχᾶμ ἄνθρωπος ἐπὶ οθὶ γῆς εἰς TAG tar 06 τῷ Δαυΐδ 1 ni τῷ κυρίῳ wmode τρᾶτε τῇ Ju ö שדוח‎ dex ve Sgov kbiox. Οτι Ἰδοῦ δὶ ἁμαρτωλοὶ MET. Ἱοξομ.Ντοίμασαμ GO s φαρέτραμ ז‎ κα]ατοξεῦσαι Ww cao ro τοὺς 6 τῇ καρδίᾳ, Οτι ει 1 Ανάσκθι κύριε d Θεός μου ὑψοθήτω? Reis HIERO.IVXTA LXX Conuertant᷑ peccatores in infernũ: omes gen tes qua obliuiſcunt᷑ deum. Qm̃ non ín En obliuio erít pauperis:patiétia pauperũ nó peribit in finẽ. Exurge dñe πὸ cõfortet᷑ homo: iudicent᷑ gentes in cõſpectu tuo. Conſtitue dñe legiſſatorẽ fuper cos: ut ſciant gentes qm homines ſunt. Vt quid dñe receflifti longe: deſpicis in opportunitatibus in tribulatione. Dum ſuperbit impiꝰ incendi£ pauper: comprehendunt in cõſilijs quib? cogitant. Qm laudatur peccator in defyderijs animae ſuæ:& iniquus benedici£. Exacerbauit diim peccator: fcd^m multitudinẽ iræ fuac non inquiret. Non cft deus in cõſpectu eius:inquinatæ funt uiæ illius in omni tẽpore. Auferunt iudicia tua a facie eius:omniũ inimicorũ ſuorũ domi nabit. Dixit em̃ in corde fuo nó moucbor: a generatiõe in generationẽ ſine malo. Cui? os maledictione plenũ eſt& amaritudine& dolo: fub lingua eius labor& dolor. 6 in inſidijs cũ diuitibꝰ: in occultis ut interficiat innocẽtẽ. Oculi eius ín pauperem reſpiciũt: inſicliatur in abſcondito, quaſt leo in ſpelunca ſua. Inſidiat ut rapiat pauperẽ: rapere pauerẽ dũ attrahit eũ. In laqueo fuo humiliabi eũ:inclinabit fe& cadet cà dñ̃atꝰfuerit pau peri. Dixit em̃ in corde fuo, oblitꝰ eft de auertit facié{ua ne uideat ufq in finẽ. Exur/ ge dñe de? me?& exaltet᷑ man? tua:ne obliui ſcaris pauperũ in finẽ. Propter qd irritauit impius deũ: dixit em in corde fuo non requis ret. Vides qm tu laboré& doloré cofyderast uttradas eos in man?tuas. Tibi derelict? eft paup: orphano tu eris adiutor. Cõtere brachii peccatorís& maligni:quaret peccatit illi?& no inueniet᷑. 5 regnabit ín æternũ & ín ſæculũ ſæculi: peribitis gentes de terrai lius. Deſyderium pauperü exaudiuit dris: 1 cordis eorũ audiuit auris tua. udicare pupillo& humili: ut nó apponat ultra magnificare ſe homo fuper terram. In fínem Pfalmus Dauid. X. N diio confido quõ dicitis animz mez:tráfmíora ín monté ficut paſ4 fer. Quoniá cce peccatores inten derit arcii: parauerüt ſagittas fuas in phare traut ſagittẽt ín obſcuro rectos corde. Qm quæ perfeciſti tsm i tl lam Cot ו‎ (ny εἶχα, PCr: con nt R ותו‎ nt ait ride. mech ab. i tin! y. Si rid d pup y humi firi pde 3.1 ΠῚ i ima van aldo {ite fret| εὖ. μοῦ| HIERO, IVXTA HEB. meditatione femp. Cõuertant᷑ impij ín infernum, om̃es gentes quz oblitæ funt deũ. Q m non in æternũ obliuioni erit pauper, expecta tio pauperũ nõ peribit in perpetuum. Surge dñe סח‎ confortet homo, iudicent᷑ gentes ante faciem tuam.Pone domine terrorẽ eis, fcíant gẽtes homines effe fe ſemper. Pſalmus X Vare domine ſtas a longe, deſpicis in temporibus anguſtiæ. In ſuperbia impij ardet pauper, capiantur in fceleribus qua cogitauerunt. Quia laudauit impius defyderium animæ fuz,& auarus applaudens ſibi blaſphemauit dominũ. Impius ſecundum altitudinem furoris ſui nõ requiret:nec deus ín omnibus cogitationibus eius. Parturiunt uiæ eius in omni tempore longe funt iudicia tua a facie eius omnes ini» micos fuos deſpicit. Loquitur in corde ſuo, nõ mouebor, in generatione& generatione ero ſine malo. Maledictione os 6105 plenũ eft,& dolis& auaricia: ſub lingua eius dolor& iniquitas. Sedit inſidiãs iuxta ueſtibula in abſcõ ditis ut interficíat innocentem: oculi eius robuftos circumſpiciunt. Inſidiatur in abſcondito quafi leo in cubili; inſidiatur ut rapi/ at pauperem: rapiet pauperem cũ attraxerit eum ad rete ſuũ. Et confractũ ſubijciet& שחו‎ et uiribus fuis ualẽter. Dixit ín corde fuo obli tus eft deus:abfcondit faciem fuam, non reſpiciet in perpetuü. Surge domine deus leua manum tud,noli obliuifci pauperum. Q uare blaſphemat impius deum dicés in corde ſuo quod non requirat. Vides quia tu laborem δὲ furorem refpicis, ut detur in manu tüa,tibí relinquuntur fortes tui: pupillo tues factus adiutor.Contere brachium impij& maligni: quæres impietatem eius& non e, ο minus rex ſæculi& æternitatis, perierunt gentes de terra illius. Deſyderiũ pauperũ audiſti dñe, præparaſti ut cor eorũ audiat auris tua. Vt iudices pupillũ& oppreſſum,& 4 ultra ſuperbiat homo de terra. Victori dauid. Pſalmus XI N domino ſperaui quomodo dicitiſ anima mez, tranfuola ín montem ut auis. Quia ecce impij tetenderunt arcum poſuerũt ſagittam ſuam ſuper neruũ: ut ſagittent in abſcondito rectos corde. Quia leges תחלים πο fun‏ ישובו רשיעים ל לשאולה"nOD uncta‏ א אלרים,, לא rav? nri‏ nav TN‏ ענוים האבר לער | סומח Όσον"um‏ אנוש י ושפטו ΒΞ ὃν v"‏ שיתת הור בורה Mw v uns‏ ^(moo אנוש המה‎ העבור‎"wm לבה‎ z σώος οσο vina My vov רשוע‎ nz! בצרח‎ ian ותפשו במזמיות זו‎ ^ ἡ ΨῈ3 mn רשע על-‎ von רשע‎ ον ובצע ברך‎ א‎ TN בל- יררש‎ BN בגבה‎ ^ אלרים בל-מומותיו! יהיל‎ בי‎ TY נבל- עת-‎ u^ TE CHa 38 envi בל"‎ A253 MeN; cma men לְרר^" אשרילא ברעו‎ van We ומרמוות‎ NO אלהי פיהו‎ av^: Ww) Dey לשונן‎ nmn (^ במארב חצרים בַמִסְתָרִים‎ naar naono vay הרג בס‎ TRADI MTN"nva יארב‎ 2 wy non uy nuno a) «ΩΩ|! ברשתו‎ Saved etz ad Marya Dex ישה‎ Anon אמר 323 שבה אל‎ tv|! nea בניו בל- ראה‎ nacen אל‎ Me יחור אל נשא‎ ^ על- מה נאץ‎{uy לא ת‎ Jaa"ON רשע אלרים‎ DN TR הררש| ראתה‎ 4Y2 nn» vun vy buy TON wmm moon zi עליר‎ ^ yvy שבר‎(wy היית‎ ba vun הררוש‎ ry yv? עולם ו‎ yy wm, תמצא‎ ς מארצו‎ OU TIN וער‎ D ΡΣ ענוים שמעת‎ msn . wb pon בל-יוסית ע‎ TH wm לשפט‎ יא‎ Y m ΤΟ ΨῸΝ לערץ‎ ὋΣ n wa ww למנצה‎ Ὁ איך תאמחו‎ men ^» cer הַרְבֶם‎[wR שת‎ woyv TPT הנה.‎ 2 לירות‎ Mn ον erm aun n^n(29"yv SER במר‎ הַשְתות‎^ B BBAOMHKONTÀ —— wont e, n ἃ σὺ κατηρτίσω ἀνε καθδλομο δὲ δίκοι τί ἐποίησε; 4 כ‎- c 8 2 יאר‎ 4 23.3 e€ 3. νο Kueios ο) Voto&i QUT, Rt o S ουφανῳ 5 oO voz **^', wm, Ol ὀφθαλμοὶ&vT9 סול‎ Pp πένκτα USA טס‎ 6...&> ΄ οι-τὰ βλέφαρα ἂντο δ ετάϊε τοὺς fous div: ἀνὸς ὢ/ D^^ X*^ wp."ופט‎ dLeráa τομ d'inouop ug) Te p αστθῆ, & 2^* 2,- A€ τῷ υ lib ὃ dt ἀγασῶμ To diia סוי‎ alw εαυΤῷ ψυχίω. .*-^ ב‎ n GMAT AOS παγίδας-πὺς i Bop לי‎ re lic καταιγίδι)" ל‎ μερὶς τοῦ ασοτκρίου ἂν^ MW. Ol δίκαι’ κύριος κο) δικαιοσύνας yarn] Vip-ἔνθύτκτας ade πρό σωπομ ἄντα). εἰς T τέλος דט‎ T you 0044.98 tg V) δαυδι, Ὡσόμ µε κύριε 6% ᾿ἐκλέλοιπεμ ὅσιος ὅτι ὀλιγώθισαμ u& Ma ἀπὸ fV. Op F Μάταια Ἐλάλκσεμ ἔκα/ vos πρὸς Pp πλησίομ&vTO. R δόλια ᾧ καρ! d'a CM ₪ ac iq λάλησεμ κακά, 4 646 κύς 07 wávrca Τὰ χείλκ τὰ δόλια. γλῶσαμ Tl) με» Ὑαλοζῥῥμονα, τοὺς Ἐιπόντας σιὼ γλῶσαμ Np μεγαλαοοῦ JU. τὰ χείλη μῶν Top ὄξι τὶς n/ Mp ns Θ΄ sh p; אפום‎ mis ταλαιπωρίαο T πω Χῶμ πο) T9 δεναγμμοῦ τῶμ πενήτωμ. vo 8005 סא‎ dow Afyd ni&. θήσομαι qu TOT Hp πο φησὶ c coUa bd. τὰ λόγια κυρίον, λόγια. ἁγνὰ. d ug/ op σεσυρωμθομ Φοκίμιομ τῇ PH nend טופס‎ pi/opiT[awAacke, zu κύριεφυλάξαις ἡμᾶς CM) διατκρήσαις Rude Rr qo) γενεᾶς ταύτης 0) tie Tu ..שושול‎ Κύκλῳ ול‎ ἀσεβής πο /τσατόῦσι,κατὰ 7 ὕψος à ἱπολυωρήσας Tus obs τῶμ ἀνθρώτσωμε סופ‎ Ὁ סרפ‎ ζαλμκὸς טב"של‎ 18 Ὡς wm κύριε TAA ow iov te TENG, ἕως πότε 67058400 2. tole Έως TO ססאף‎ 1 βουλὰς qu ζυχὰ S. od'doae qu καρδίᾳ ou Ἡμέρας κ) vun. nos wom ὑψωθήσεη ὃ ἐχθοός c tt ἐμέ. Apo ἐισάκεσόµ uou κύριε 0 Dede mov. ἀνθρώπωμ, Φώτισομ τους ὀφθαλμούς μον τοτε ὑπνώσω είς Zayed p. mimo *. 2», τε imo Ἐχθρός μου ἴσχυσα πρὸς αὐὐόν. O θλίSort 6 ה‎ tay M cs, ἐγὼ δὲ ἐπεὶ Gd" Ka y γε. m 564 σου ἄλτσισα. Αγαλλάσετ; Ἧ καρδία μον Ἐπὶ τὸ X,», 3, ₪ σωτηρίῳ σου,ἄσω Te κυρίῳ Tod tof yero ri *—»",, יי‎ κ] ψαλῶ a). 7 κυοίου Το ὑψίσου Εἰς ὁ τέλος ta udg שד‎ λανὶβ, ty 1X ἄφρωμ qv καρδίᾳ GuTO dun Ἐσι Side. ל‎. € UJ וס‎ μ., uk Te ποιῶμ 2336. [uci‏.שד ἀνθρώ x‏ Y» 8 7 מ וספוס‎ διέκνψεμ Ἐπὶ δὺς ἥους τῶν ^., 1 nc nz HIERO. IVXTA LXX. quz perfecifti deftruxerunt: iuftus αὐτῷ quid fecit? Dns in templo ſancto ſuo:dñs in 6 fedes eius. Oculi eius ín pauperé reſpiciunt: palpebræ eius interrogant filios hoĩm. Diis interrogat iuſtum& impium: qui autẽ diligit iniquitatẽ, odit animã ſuã. Pluet ſuꝑ peccatores laqueos: ignis& ſulphur& ſpiritus procellarũ pars calicis eorum. Qm iuſtus dñs& iuſticias dilexit: æquitatem uidit uultus eius. In finem 0 octaua Pſalmꝰ Dauid. XI luum me fac dñe qm defecit fan. ctus: qm diminutæ funt ueritatesa filis hominum. Vana locuti fant unufquif ad proximũ fuum:labía dolofa in corde& corde Pos funt mala. Diſperdat dñs uniuerſa labia doloſa:& linguã magniloquá. Qui dixerũt linguã noſtrã magnĩficabimus: labia noſtra a nobis funt, quis noſter düseft? Propter miſeriã inopum& gemitũ 1 nunc exurgã dicit dñs. Ponã in ſautari: fiducialiter agam in eo. Eloquia diii eloquia cafta:argentii igne examinati, proba tum terræ, purgatũ ſeptuplũ. Tu die ſeruabis nos& cuſtodies nos: a generatione hacin aternd. In circuitu impij ambulant: ſc m al titudinẽ tuam multiplicaſti filios hominũ. In finem Pſalmus Dauid. NI Scq;quo dñe obliuiſceris me in finẽ: uſqʒquo auertis faciem tuam a me: Qz diu pond cõſilia in anima mea: dolorẽ in corde meo per die. Vſqʒ quo exa. tabit᷑ inimicus meus) uꝑ me: reſpice& exaudi me dñe deus meus. Illumina oculos meos ne und; obdormiam in morte: ne qn dicatinimis cus meus præualui aduerfus eum. Qui tribu lant me exultabunt ſi motus fuero:ego autem in mífcd'ía tua ſperaui. Exultabit cor meum in ſalutari tuo: cantabo dño qui bona tribuit mihi:& pſallam nomini domini altiſſimi. In finem Pſalmus Dauid. XIII Ixit inſipiens in corde fuo: non eft deus. Corrupti funt& abominabiles facti func in ſtudijs fuis: non eft qui faciat bonum: non eft ufa; ad unum. ns de ccelo proſpexit fuper filios hominũ: utuideat fi cft intelligẽs aut requires deum. ᾿ . p Omnes — ως... Qe RO n ₪ 4 ill ΠῚ Bot τ in lm ἣ 3 bo iil lll un ה‎ te Sing m. D ו‎ une wiki ama imm qua Smit D (Ein vod| ὃ orm I 7 n 2 i 3 2— «fot ἰ yi iö n d HIERO.IVXTA HEB, leges diſſipatæ ſunt:iuſtus quid operatus eft. Dominus ín templo fancto fuo domínus in «clo thronus eius oculi eius uident: palpebræ eius probant filios hominum.| Domi» nus iuſtum probat impium autem& diligen tem iniquitatem:odit anima eius. Pluet fi per peccatores laqueos ignis& ſulphur:& ſpititus tempeſtatum pars calicis eorum. Quo niam iuſtus dominus iuſticias dilexit:rectum uidebunt facies eorum. Victori pro octaua Pſalmus Dauid. XII: Alua domine quoniã defecit fan/ ctus: quoníam imminuti funt fideles a filijs homínum.| Fruftralo^ quiit unuſquiſq; ꝓximo fuo labiũ ſubdolũ: in corde& cordeloquent. Diſperdat domi nus omnia labia doloſa: lingua magniloquã. 1 gam noftram roboremus ianoftra nobifcum funt:quis nofter domi nus eſt. Propter uaſtitatem inopum a ge mitu pauperum nunc conſurgam dicet dominus: ponam in ſalutari auxilium eorum. Eloquia domini eloquia munda argentum igne probatum feparatum a terra: colatum eptuplum. Tu domine cuftodies ea: ſeruabis nos a generatione hac in æternũ. In circuitu impij ambulabunt: cum exaltati fuerint uiliſſimi filiorum hominum. Victori Pſalmus Dauid. XIII Sq;quo dñe obliuiſceris mei peni tus: uſqʒquo abſcondis faciẽ tuam a me. Vſq;quo ponam cõſilia in ánimam team dolorem ín corde meo per diem: uſq; quo exaltabitur inimicus mcus fuz per me. Conuertere exaudi me domine deus meus:illumina oculos meos ne uncp obdor míam in morte. Ne qn dicatinimicus meus præualui aduerfus eum:hoftes mei exultabũt cum motus fuero. Ego autem in miſericordia tua confido exultabít cor meum in ſalutari tuo cantabo dño:qui reddidit mihi. Victori Dauíd. Pſalmus XIIII Ixit ſtultus in cotde fuo no eft deꝰ: corrupti ſunt abominabiles facti ſunt ſtudioſe non eſt qui faciat bonũ. Diis de cœlo ꝓſpexit fup filios hoĩm ut uideret: fi eft intelligens requirens deum.| Omnes תחלים “TA vr meum השתות‎ "wv Sama wm, de TM VEY wea Tawa wm n WS YUN צריס‎ ὙΠῸ OEY, שנאה נפשו‎ vun TUUM אש‎ TTR על-רשועים‎ בוסֶם: בִּי-‎ nra ורות ולעפות‎ ישר‎ SUN צרסות‎ Cm צריס‎ 2; ame^m למנצה wenn‏ בו imma‏ חושיעת Yon pen seco wm)‏ א. τ ον אֶת-רְעהוּ‎ UWA σσ n5 בלב‎ my PY? rhvon maw 53 wm AEN אשר‎. VN AIRY PR ללשגנו‎ ארון לגו: משר עניים‎ a אסוּם‎ ΤΟ אביונים.‎ np TOD אשית בשע‎ Cnm) ואמר‎ Ὁ אמרות‎ TT לו: אמרות‎ בעליל ל‎ nv noa mmo את‎ DMI TYNE yo? ITA uy תשמרם‎ NW רשעים י‎ πο: זי לעולם‎ W לבני‎ mbi un ninm a oo WS io eva nye’ παν WR ער-אבת‎ CURT TROD ער אנח‎ DS אשית- עצות‎ την: ממני‎ “WORE בקבבי‎ Wwo בנפשי‎ הַבִיטֶה‎"py אויבי‎ ον ΤῊΝ המות|| מ יאבור‎ ow TNR, TUUM בישועתך‎"a ως, me למנצח לרור: אמור ב ΤῊΝ A293 v2‏ אלריס p‏ השהיתו PR ny WIN‏ "vy‏ טוב 1 יחור משמיים riw]? uw δν mvvm‏ Ψ Pave cvm‏ אֶת-אלרים; B 2‏| הבל E£BAOMHEONTA Πάντες hend vap ἅμα Ἀχραώθησαν.ὂνκ ἔσιν ποιῶμ ἠβησότητα, box ἔσιμ ἕως“wie, οὐχὶ γνώσονται πάντ τες ול‎ ἐργαϊόμονοι al ἀνομίαμεδι Ἐδθίοντες Pp λα ép μον qu βρώσα ἄρτου, Top v topp bun ἔσεκαλ£^ . φόξῳ,οὗ oux על‎ φόθης, Οτι κύριος ᾧ γενεᾷ δικαίωμ-βουλἰὼ πῇωχοῦ לדא‎ x. δὲ κύριος זג‎ ἀυτοῦ 33. τὶς δώσει Ἐκ σιωμ τὸ σωτήριομ F Ἰσραάλ. S שו‎ ra Sz poi κύριομ αἰὼ ux” μια ᾿ὡσίαν τοῦ λαοῦ tur od · ya mM l άVi Ἰακὼβ& ἐνφρανθσεται Ἰσφαήλι Elo$ TAG” ταλμὸς עד‎ Acc. 14 Ten, rie οo p V σκίωώματί σο, א‎— Tio κατασκίωώσει ἐμ s e Sci.מ"ס‎ 1 6 ὄμως e) F Yo e Q tos δικαιοσύ» νίω, Aan/ aM be qu καρδία ουἳ.ὃς ᷣus Ἱδόλωσεμ יש‎ γλώσῃ αυτοῦ, Καὶ S Ἐποικσε I. πλκσίομ ἂν τοῦ vc nu. p,) dreck cu dp bun Mas: p es ו‎ i ἔγγισα Rur od. Ἐξ υϑένωται qu wiop r oo Dorn svor. rod δὲ φοθουμϑύουρ€ p wig op ok da. Ομ vp Ὧδ' πλκσίομ uro πο zun dhe/ M. T αργύριομ αὐτοῦ bvx ἔδωκεν Ἐπὶ τόκῳ, κο) q a ἐπαθῶοις dun Haren. O τροιῶμ Ἰαῦ]αιου σαλθυθέσετ; τις"T dive Στκλογραφία bd Δαξιδ. T: ra akon µε wig dri Ἐπὶ σοὶ ἴλπισα, 6, μι εἶ σύὅτι FT : ἀγαθῶμ µου ὃν Χρείαμ ἔχες, τοῖς ἁγίοις row τῇ 7 ἀντοῦ.Εθαυμάσωσερ d n os. x τα τὰ; Επλκθώθισαµ . δυυαγάγω τὰς σαναγωγὰς 7/דטש‎ IY& ĩ M άr⸗-bquv μιὰ sande Δὲν Ὀνομάτωμ aui διὰ Χήλέωμ μον, Κύριος ac is QM κλκρονομίας μου, QM) TOU wOTHφίον μου, σὺ tío ἀποκαθισῶμ Tidy κλκφονομίαμ μον leon ΣΧοινία Ἐπ סנל‎ mor ον τοῖς κρατίσις ου, no) Mm n κλκχρονομία μον דסא‎ u por Rs. ארסיטם‎ «xo Jp κύριοµ Bp σωυετίσαμτά µε, ἔτι δὲ καὶ) ἕως vv/ סידא‎ ra aid α p me ול‎ νεφροί mov, noc clio Top nz/ ox Sci μον διατσαντός, ὅτι Ἐκ δεξιῶμ μου &Sp ἵνα μιὰ cor GOB, διὰ Te ενφρανῦν d καρδία ac (νγαλλιάσαν ἃ γλῶσσα as En yuk σάρξ μον κα’ ö Οτι OUR ἐγκαϊαλείφψο ml Sux pas is ou. Sud Q la ἐμ ὕσιόμ σου Gp δια φθοράμ, ΕΓνώρισάς μοι od 6 Jag τολνγώσας µε tu Φροσεώνκς μετὰ T προ-ώπον c. IGS a rug qu τῇ de/ ξιᾷ σὸν di τέλος, שד ולסיח‎ δας,. 15 to nooοs κύριε δικαιοσώνκο Mou. Te/ 1“ες TH δείσα µου, Ενώτισαι ποὺ προ exp MM. Nun qu Χείλτσι δολίοις, En Noot nd ον ὁ κρῖμια μ.Ὀ ἐξέλθοι δι bp aO 401 QQ dM ΊἸωσαμ ἐνθύτν] as. B Joni» HIERO; IVXTA LXX. Os dedinaveriit fimul inutiles facti funt: ns: «ft qui faciat bonũ: nõ eftufqy ad uni. None cognofcét oés q operant íníqtaté: 4 deuorant plæbẽ med ficut eſcã panis. Dñm nó inuocaucruntiillictrepidaucrüt tímore וסט‎ nõ erat tis mor. Qm diis in generatione iuſta eſt:cõſiliã inopis cofudiftis,qm dris fpes ei%ft. Quis da bit ex fion ſalutare ifif': cà auerterit dñs capti uitatem plabis fuz: lætetur Iacob& exultet Iſracl. In finem. Pſalmus Dauid. XIII Omine qs habitabit in tabernaculo tuo:aut gs requieſcet ín mõte ſancto tuo. Quiingredi: fine macula:& operat iuſticiã. Quiloquif ucritatéin corde fuo:qui nó egit dolũ in lingua ſua. Nec fecit ;pximo fuo malũ:& opprobriũ nó accepit aduerſus ꝓximos fuos. Ad nihilũ d ductus cft in cõſpectu eiꝰ malignꝰ:timẽtes autẽ dñm glo rificat. Qui iurat ꝓximo ſuo& nõ decipit: qui pecuniã[πᾶ no dedit ad uſurã:& munera ug innocentẽ nó accepit. Qui facit hæc, nõ mous. bitur in æternũ. Tituli inſcriptio ipfi Dauid puoi; Onſerua me dñe qm̃ intefpe XV raui:dixi dño, deꝰ meꝰ es tu: qm̃ bo» norũ meorũ nó eges, Sanctis ꝗ funt in terra eiꝰ: mirificauit οὖς uoluntates mea; in eis. Multiplicatæ funt infirmitates eor i: poſtea accelerauerũt. Non 5 gregabo cõuenticula eorü de fanguinib?:nec memor ero noím eoꝝ per labia mea. Dñs pars hæreditatis mex& calicis mei: tu es qui reſtitues hæreditatẽ meã mihi. Funes ceciderũt mihi in præclaris:etem̃ har-ditas mea præclara eſt mihi. Benedicam dominũ qui tribuit mihi intellectũ:inſap r& uſqʒ ad nocté increpauerũt me renes mei. Pro uidebam dñm in cõſpectu meo f. emper: qm̃a dextris eft mihi ne commoucar. Propter hoc lxtatum eft cor meũ& exultauit lingua mea: inſuper& caro mea requieſcet in ſpe. Quoniã non derelinques anima meam in inf. ro: nec dabis ſanctũ tuũ uidere corruptioné. Notas mihi fed ti uias vitæ: adimpl bis me kæticia cẽ uultu tuo: d lectationes in dextera tua uſq; in finem. Oratio Dauid. XVI Xaudi domine iufticiam meam:intende deprecatíoné meam. Auribus percipe oratíonem meam: non in labijs doloſis. De uultu tuo iudicium mei prodeat: oculi mei uideant æquitatem. Probaſti | li lai (qu nl | ΕΝ info boy qua uly αι iz t ty buy logy ban Qui iss X eus II Xm πι nada: HIERO, IVXTA HEB, Omncs receflerunt fimul conglutinati fant nó eft qui faciat bonũ: non eft uſq; ad unum. Nonne cognofcent omnes quí operantur ini quítatem quí deuorant populum meum ut ci bum panis: domínum non inuocauerunt.Ibi timebunt formidine: quoniam deus in gene rationc iuſta eſt. Confilium pauperum confudiftis: quoniã domínus fpes eius eft. Quis dabit de fion falutare ifrael quando reduxe^ rit domínus captiuitatem populi fui: exulta/ bit Iacob lætabitur Ifrael. Pfalmus Dauid. XV Omine quis peregrinabitur in ten torio tuo:& quis habitabit in mon te ſancto tuo? Qui ingreditut fine macula,& operatur iuſticiam: loquiturq; πεν ritatem in cordefuo.^ Qui non eft facilis in lingua ſua, nec fecit amico fuo malum:& oprobrium non ſuſtinuit ſuper uicino ſuo. Defpicitur in oculis eius improbus, timentes autem dominum glorificabit:iurat ut fe affligat& non mutat. Pecuníam fuam non dedit ad uſuram,& munera aduerfum ἱπποχί nd accepit, qui facit hzc:inó mouebit ín æternũ. Humilis& ſimplicis Dauid. XVI Vſtodi me deus quoniã ſperaui in te. Dixi deo dris me? es tu:bñ mihi non eſt ſine te. Sanctis qui in terra ſunt:& magnificis om̃is uoluntas mea in eis. Multiplicabunt᷑ idola eorum/ poſt tergum fequentium, non libabo libamina eorũ de ſanuine: neg; aſſumam nomina eorũ in labijs 9 q meis. Dñs pars hæreditatis meæ& calicis mei: tu polleſſor fortis mez. Lineæ ceciderũt mihi in pulcherrimis:& hareditas ſpecioſiſſima mea eſt. Benedicã diim qui dedit mihi cõſiliũ: infuper& noctibus erud:erüt me renes mei. Propofui domínü ín confpectu meo ſemper: quía a dextrís meis eft ne comouear.Proptetea lætatũ eft cor meũ δὲ exultauit gloria mea: & caro mea habitauit confidenter. Non enim derelinques animã meam in inferno: nec dabis ſanctũ tuũ uidere corruptionẽ. Oſtendis mihi ſemitã uitæ plenitudinẽ læticiarũ ante uultum ταῦ: decores in dextera tua æternos. Oratio Dauid. XVII Vdi deus iuſtũ intẽde deprecationẽ meã, auribus percipe orationẽ me: abſqʒ labijs mendacij. De uultu tuo iudicium meum prodeat:oculi tui uideant æquitates. Probaſti תחלים הצל ΤῊΝ oN Wo‏ עשת שוב Td DW‏ אֶחָר|| הלא* ירעו Ὃν"on TN opera‏ toss‏ לחס יהורלא UV WIP‏ ca"ne ne‏ אלרים wa‏ ע ive‏ עצת Tyan up‏ yer wea{Anema vm‏ %שועת יִשרָאל Yo ΕΙ‏ me^ zy? v» Amy naw‏ w| Σον *"à"Wi לרור‎ ΤΩ (av^ ומי‎ PINE"nues ^ הולך תָּמִים‎ i yop md בלבכוו‎ waz^20 vw ומעל‎ לא רגל על-לשנו לא עשה ל‎ לא נשא‎ nam dr, לרעחו‎ גמאָס‎ PYRITE την bg, ל‎ var, 352 wm wen ne ΒΌΞ me, להרע ולא‎ ושהר על- נְלִי לא‎ yv: ma לא ימוט ל‎ τὸν עשה‎ neh| Ww E.לעולם‎ OR לרוך שמרני‎ unas "53"M20 UA Co^N Vm TWIN עליך: לסרושים‎ בס:‎ Yan ΒΞ"yw חמק‎ 793 ΤΡ mw עַצְבימֶם.‎ EY RON 521 uy ö e, אסיך‎| WW: את שמותֶם על שמת‎ Tain new ein"yon nva 5 לי‎ στὸ wan גורלי!‎ y TRY את נעלת‎ yia ב‎ uno תוליל את‎ ny {ον מימיני‎"a y'en את‎ σσ η"35 לכי שמח‎ בשריישבן לבטה 21^ לאה ת‎ fon לשאול לא-‎ war העוב‎ לראות שיחת: תוריעני‎ yvon שבע שמחות את‎ uvn ארח‎ Q^ ΤΟ ΝΟΥΣ M XV Vn שמעה‎ Ὃπ noun NOR NYPD TW "now לא‎ Mn nivem pina e Ip ^" EBAOMHEKONTA 1 καφδίαμ μου Ἐπεσκέψω דאטט‎ o. ἔθ ύφωσάς µε X9) box ξυρέθν qu ἐμὸι ἀδικία, Οπως Zy μὴ λαλήσῃ סד‎ δόµα μου τὰ i y th ανθρώπωμδιὰ τοὺς λόγους M Χαλέωμ σον ἐγὼ 6 ὁδοὺς HANG c. Κατάρ]ι σαι τὰ Mc r& mou qu Tala Ji og συ. ἵνα וה‎ GC Bu Oo τὰ διαξήμαϊά µου, ΕΓΩ ἐκέκραξα rei סול‎ uo uod μου d& Ded. KM op τὸ dug* Ἐμὸι; καὶ Ἐισάκουσον Ph ub Top μού,^ ךרה‎ 0 cep τὰ Ἐλέν cov. d oc cs p Pug M/ ovr ί twi oct Ἐκ 4f) S0sito rop TH δεξιᾶ, x V^ ειε ὡς κόρίω ὑφθαλμον, Ἐμ σκέπῃ PH πἰφύγωρ , ἀπὸ προσώτον ασιθῶμ PW ταλαι’ ü μεν OF ἐχθροί mova ψυχή μου we ος ett cio · ὁ δόμα קותשל‎ YA ö ἘΕκθαδνόνες εναν) ופד‎ εκύκλω , ud f). ἔθεντό ἐκκλῖναι qv τῇ VI. Υπ έλαδόμ pe der λέω p No/ oog tis Sięcꝶp. M der σκύρινος δικῶν W k on io /s.- Ανάδμθι κύριε ἠφόφθασομ 8 πο ὑποσκέλισοβ ἀντούρ. ξῦσαι 1 ψυχή μον ἀπὸ ἀσεθοῖς-δομιφαίας dou ἀπὸ ἐχθρῶν M xegóg σου, Κύριε סמדא‎ ὀλίγωμ ἀπὸ γῆς διαμέ! φἰσομ αυδυς& τῇ Jo t. ſ] xi Ku u μϑωρ: Mah Yes ἀυδῥ), Exoclád eap ʒrGuuý́& καρ τὰ κατάλοιπα Pig ὑγπίοις a5. εγὼ δὲ qi ו‎ προσώπῳ δου Xoę r ach i TES W dq blldcu μοι lib δόξάρ σου, : KAOTZMX Be εἰὸ ὁ TM G"Gd wad κυρίου VT 066 ἃ ἐλάλκσε"lg eio τοὺς λόγους\לם‎ 6 ταύτης, qu ἡμέρα ᾗ ἐξῥύσαν αυὸμ ל‎ κύριος Ἐκ χερὸς πάντωμ diy. ἐχθρῶμ aum, ig) ἐκ Xa/ gós za o,& Lire. 13 rawiow σὲ κύρ]ε Wile ou. n os ste 7 694. gov, toi) κα]αφυγή µου, καὶ 6 Mou. O 8508 pov βοηθός μου, νοὶ Ocio twàvóp.| פוקס סמרצ‎ μου,& κέρας σωτηρίας(χον n) STANT wp mov, (εκ δν ἐχθρῶμ μου σωθήσοµιαι; וי‎ Cop cod veo θανάτου, κοὴ χείμαρροι duo g ing c ber ἄφραξάμ με, Σ Ὠδίνες δου-σεριεκύκλωσάμ µε ἐνπροέφθασάμ µε τσαγίδες θανάτου, καὶ ὧν Gd) θλίθεσϑαί ue to exa/ Δεσάμίω Ty xvgrop.: πρὸς Tp θεό mov Ἐκέκραζα, | Hxovct:£x va αγία QUT φωνῆς ad. i) ἡ κραυγή wy ANG Ἐπικαλεσομιαι p κύριομ. 3" M 2 ͵> 282222. ND dic d ion αυτ ἓισελεύσετ/ tie τὰ ὦτα au. καὶ kcu 4= 2 AC* X^ oo d uin ἃ γῆ- καὶ τὰ θεμέλια τῶμ‏ ספ CV EV‏ טל >, 1 2 TM.. ו‎ of c ἑταράχθησαμ-κοὰ Ἐσαλούθησαμ ὅτι dy yichn ἂν — 2 9,,* 2 2^^^ “τοῖς ὁ 9600, Apen κατνδο 0 oy YH Cu TM.&) ig 3**>, πφοσῶπον αυτὸ καταφλεγέσεται.ἄνθρακες ἀνή‏ סנס .^ כ o,»‏^..2 9 Φύνσαμ&w aurov. Και en tue ir ougavoug πο) καὶ 7^ 7 6 1 M Tin. HGR). γνόφος- Varo Tous widas&vrov', /* כו‎ Καὶ*r ien Probaſti cor meuni& uiſitaſti nocte:igne mé examinaſti,& non eft inuenta in me iniqui tas. Vt non loquatur os meum opera homi num: proptcr uerba labiorũ tuorũ ego cuſtodiui uias duras. Perfice greſſus meos in ſemi tis tuis ut non moueant᷑ ueſtigia mea. Ego clamaui quoniã exaudifti me deus: indina au rem tuam mihi,& exaudi uerba mea. Mirifi ca miſericordias tuas: qui ſaluos facis fperan: tes in te. A reſiſtentibus dexteræ tuæ: cuſtodi me die, ut pupillam oculi. Sub umbra alarũ tuarũ. me: a facie impiorũ qui meat flixerunt. Inimici mei anima meam drcum dederunt:adipem ſuum concluſerunt, os eorũ locutũ eſt ſuperbiam. Proijcientes me nunc circumdederunt me:oculos ſuos ſtatuerũt de clinare in terrã. Suſceperunt me ſicut leo pa ratus ad predam:& ſicut catulus leonis habitans in abditis. Exurge domine præueni eos & ſubuerte eos: eripe animam meam ab impio:frameam tuam ab inimicis manus tuæ. Dnea paucis de terra diuide eos in uita eorũ: & de abſcõditis tuis adimpletus eſt uenter eo/ rum. Saturati funt filijs:& diuiſerunt teli⸗quias fuas paruulis ſuis. Ego autẽ in iuſticia apparebo conſpectui tuo: ſatiabor cum appa/ ruerit glori tua. In finem puero domini Dauid,quzlocut? eft dño uerba cantici huiꝰ, in die qua eripuit eum dris de manu oĩm ἐπί; micorü ei?,& de manu Saul,& dixit. XVII Iligam te dre fortitudo mea:domi nus firmamentũ meum& refugiũ meum,& liberator meus. Deus meus adiutor meus:& ſperabo in eum. Pro tector meus& cornu ſalutis meæ:& ſuſceptor meus. Laudans inuocabo dominum:& ab inimicis meis faluus ero. Circumdederunt me dolores mortis:& torrẽtes iniquitatis con/ turbauerunt me. Dolores inferni circũdede/ runt me:præoccupauerunt me laquei mortis. Et in tribulatiõe mea inuocaui dominũ:& ad deum meum damaui. Et exaudiuit de templo fancto fuo uocem meã:& damor meus in cõſpectu eius introiuit in aures 619. Et como ta eſt& contremuit terra:& fundamẽta montium conturbata ſunt& cõmota ſunt: quoniã iratus eſt eis deus. Aſcẽdit fumus in ira eius: & ignis a facie eius exarſit: carbones ſuccenſi ſunt ab eo. Et inclinauit cœlos& deſcẽdit:& caligo ſub pedibus eius.|| Et aſcendit J i | gii ls ΕΓ ail um te εἰμ * lll al μὰ aiit gat filer sad wir ΓΝ nm mi asl bn | det Jig tm mite 7 hm. ey tini hoy Jul nf i HIERO, IVXTA HEB. Probaſti cor meum uiſitaſti nocte. conflaſti me& nõ inueniſti cogitationes meas tranſire os meum. In opere hominum propter Uerbum labiorum tuorum: ego obſeruaui uias latronis; Suſtenta greſſus meos in callibus tuis& non labentur ueſtigia mea. Ego inuocaui te, quia exaudies me deus: inclina aurem tuam mihi, audi eloquium meum. Mirabilem {ας miſericordiam tuam ſaluator ſperantium: a reſiſtentibus dextera tux. Cuſtodi me quafi pupillam intus in oculo: in umbra alarum tua rum protege me. A facie impiorũ uaſtantiũ me: inimici mei animam meam circundederunt. Adipe fuo cõcluſerunt,& ore locuti funt ſuperbe. Incedentes aduerſum me, nunc irxundederunt me: oculos fuos poſuerunt dedi nare in terram. Similitudo eius quafi leonis deſyderãtis predã:& quaſi catuli leonis ſeden tis in abſcõditis. Surge dñe præueni faciem eius incurua eum: ſalua animã meã ab impio qui eſt gladius tuus. A uiris manus tuc 6 qui mortui funt in profundo, quorum pars in uita;& quorũ de abſconditis tuis replefti uentrem, qui ſaturabuntur filijs:& dimittent reliquias fuas paruulis eorũ. Ego in iuſticia uidebo faciẽ tuam: implebor cum cuicilauero fimi litudine tua. Pſalmus XVIII Victori ſeruo domini Dauid qui locutus elt domino uerba cantici huius: in die qua li^ berauit eum dominus de manu omnium ini» amicorum eius,& de manu Saul. T dixit diligam te domine fortitu; do mea. Domine petra mea,& robur meum& ſaluator meus, deus meus fortis meus,& ſperabo in eo: ſcutum meum,& cornu ſalutis mex ſuſceptor meus; Laudatum inuocabo dominum:& ab inimicis meis faluus ero, Circundederunt me funes mortis:& totrentes diaboli terruerunt me. Fu ncs inferni circundederũt me:præuenerũt me laquei mortis. In tribulatione mea inuocabo dominum,& ad deum meum damabo exaudiet de tẽplo ſancto ſuo uocem meam:& clamor meus ante faciẽ eius ueniet in aures eius. Commota eft& contremuit terra,& fundamenta montium cõcuſſa ſunt:& conquaſſata ſunt quoniã iratus eſt eis. Aſcendit fumus de furore eius,& ignis ex ore eius deuorans, car» bones incenſi lunt ab eo. Inclinauit coelos& deſcendit:& caligo ſub pedibus eius. . Et aſcendit תחלים" Moony לולה‎ es לגי‎ med בל-תמצא ומוי בל-נעבר-פיו‎ ΎὝπον"Iv. || Υπ ארהת‎ ΩΨ ux “53 πο אשורי‎ Yen WPI UM;, מעמי‎ Ίο לי שמע‎ mr אל הט‎ myn vorm Yen הפלח‎ πο MAM מבותסומביים.‎ uten בל.ב‎ py-na Husa wow SU use: תַסְתִירְני‎ RI WP WHI שרונן אובי‎ Ἢ A ww US abn| עלי‎ .. ΩΣ אשורנו‎ ὁ ΤΉ רברו‎ | לנטות‎ veu TREY סבבוני‎ Ron? TWO בּארֶץ|\מיונו‎ (emen ישב‎ PRIN) לטרת‎ 7.| פניו‎ MRP wie mew vua"wei nova my" v Vw M ממתים‎ Dy dan rb oö, ere mayas? ὍΣΟΣ Run ey בנ un min‏ לעולְליהֶם. 3 yb yv νο wm aps למנצח‎ ^c Me ἼΒΑ ΟΝ n uvm DEM nywn vu בלה א‎ nan יחור אתו‎ ον MON"| שאול‎ coms vuv ס‎ M: 4 יְהוֶר‎ en, m אלי‎ obe לעי ומצורתי‎ MIT) אחְסֶת-בו, מגני‎"wr Kort מקלל‎ δν yv Ὢ| ומן איבי אושע‎ m 2 coni nya conn אפפוני‎ שואול‎ cn o: wy בליעל‎ (nya νο סְבְבְוני קרבווני‎ "yb o m NON 5D סולו‎ HITE אשוע שבוע‎ Vans NID Cun» TY) Vo να ותרעש‎ Tam L(Y TIN v.e t לו‎ mna ויתסגעשו‎ v Wwe בערו‎ Tend תאבל‎ ₪ Ym wwe גיט‎ ל‎ vox, nna ve 22733 B 4 EBAOMHKÓNTA x len ἐπὶ χεφουδὶμ i ἐπετάσθη. Ἐπε]άδην ἐπὶ‏ וטא «ερύτωρ ανέμων καὶ ἔθερ σκότος ατρκρυφί ἂν Fond‏ κλω ἄντα Ἡ olio a. σκοτενόμ ὕδωρ ᾧν νεφέλαις‏ νε΄‏ ל dcop. Απὸ P τηλαυγήσεως imi op αυτῶ‏ φέλαι διῤλθορ,χάλαϊα(93 ἀνθρακεὸ πυρός, καὶ t^‏ κύριος» G ὃ ὕψισος ἔδωκε φω‏ ל βρόντκσεμ σι ὀυρανοῦ‏ mlb ur. πξαπέσειλε GO© Ἐσκόφπισεμ αυτύς: νὴ‏ ἀϑρατοὰς ἐπλθαυε 9) cuoelégofep αυτούς, Kai q hy‏ dap& τον γώ i Vd ero pg) ἀνεκαλύφθα τὰ ϑεμέ‏ ἐτσιτιλεκσεώς σου κύριε: ar‏, Ἐμτνεύσεωο X 6 g γῆς σου, ἙἘξατσέσελερ Ἐξ‏ ὑδάτων πολ.‏ ל ὕψους ποὺ) abi‏ λῶμ, Ῥύσεταί με dt ἐχθρῶμ μου abo mdf G ex e‏ pacodirtop με ὅτι Ἐσερεῶθισαμ reg tu. No iq hœs‏ σάμ| ἡμέρά κακῶστῶς μου») Hor o κύριος ἄντι‏ us lo πλατυσμόμ'ξύσ‏)טלס βήριγμά µου, καὶ‏ טא σεταΐ µε ὅτι ἠθέλησέ µε, κἀὶ ἀν]αποφώσει ior‏ grog N τὺ δικοιοσιώϊω ou. CC ἡ] τἰὼ καϑάφιότκ‏ τα δ᾽ χαρῶμ ου ἀνταποδώσει μοι, Ori φύλα/‏ ka τὰς od'oUg κυρίου» ο) ovx ἠσέξησα sn ΤΟ) Deoiſt‏ 3:7 Move Οτι σάντα τὰ κρίματα GUT) ATION μου. κο) τὰ δικαιώματα דט‎ ουκ 614580 ון‎ . 44.9 9 T9) Kod φυλάξομαι cs M ἀνομίας μον, Κάι ανταποδώσα μοι κύριος x H d'inouocaolu ΠΕΣ 4A* καθάφιό]]α F χφρῶν 5, coc x/ op R ὀφθαλμῶμ ἄντα, μετὰ dci o do os toy. πο) μετὰ ar os αθώου 50007 ἔσῃ, καὶ μετὰ άs λεκτοῦ ἔκλεκτὸς toy) μετὰ Jes not d'iaseélac, ori σὺ λαὸν ταπεινὸμ σώσας-καὶ ὀφθαλμοὺς d: Φάνωμτασανώσας, Ori σὺφωτιᾶς λύχνομ μου .פוט‎ d θεός μου φωτιξίᾳ To σκοτίθ µου, Ori G oo/ ῥνόδήσομαι ἀσὸ παρατκκρίου- κα) 0 V) 2:3 (1ου ὑπερβήσομαιτᾶχθ», O θεός μου ἄμωμος hod αὐτοῦ". τὰ λόγια κυρίου το πάœánͥ] fi · vore αασοίς& παντῶμ τῶμ Ἐλπιϊόντωμ Ἐτἀντόμ. Οτι Tig Deos πάρεξ τον xugfov« ἃ τίς 0 wl τοῦ 8600 Mcp; O θεὸς d πόβιζωννύωρ με δύ» verity: iC ἔθετο ἅμωμομ πἰὼ d. μου, Καταρ 7130 9000-1008 πόδας dos ὡσὲϊ Mor- καὶ ἐπὶ τὰ dM d Ἱσῶν μεν Διδάδκωρ χᾶρας µου tug Ἄόλεμομ/ ἔθου τόξον χαλκού Tove βραχίο dag טס‎ Ker Ἐδωκάς μοι ὑπεραασισμιὸμ ow< ταζίαρ A) ἃ δεξία σου ἀντελάβετό μου, הא‎ ἃ ,*,* παιδεία σου ἀνώρθωσέ µε tio τέλος- Ho) d παιδεία 2, δου, ἀυτή μὲ dude. 5, («TX ou ὑποκάτω Mou Επλάτωσας τὰ apis ) dun ach duno Ta Hheאל‎ μου, καταδιώξω τοὺς Ἐχθρούς μου κα) κατα” . νο) dun απσοδραφήσομαι ἕως ap MATO. Εκδλίψω&uroug סי‎ ou μὴ di^ ὠνται sles weed ὑπὸ τοὺς πόδας μους καὶ וד‎ 6 HIERO, IVXTA LXX. Etafcendit fuper cherubim& uolauit: uolauit fuper pennas uentorum. Et pofuit tenebras latibulum ſuum: ín circuitu eius tabernaculũ eius: tenebroſa aqua in nubibus aeris. Præ fulgore ín conſpectu eius nubes tranſierunt: grando& carbones ignis. Et intonuit de cœ lo dominus:& altiffímus dedit uocem fuam, Miſit ſagittas fuas& diſſipauit eos:& fulgu⸗. ra multiplicauit& conturbauit eos. Et appa ruerunt fontes aquarum:& reuelata funt fun. damenta orbis terræ. Ab increpatione tua dñe:ab inſpiratione ſpiritus iræ tuæ. Mifit de ſummo& accepit me:& aſſumpſit me de aquiſ mitis. Eripuit me de inimicis meis fortiſſimis: & ab his qui oderüt me, quoniã cõfortati funt ſuper me. Præuenerũt me in die afflictionis mea:& factus eft dominꝰprotectio mea. Et eduxit me in latitudinẽ: ſaluũ me fecit quonia uoluít me. Et rettibuet mihi dris ſccm 4 meam:& fcd'm puritatẽ manuũ mearũ retribuet mihi. Οία cuſtodiui uias dñi:nec impie geſſi a deo meo. Quoniã omia iudicia eius in cõſpectu meo:& iuſticias eius nõ repuli ame. Et ero immaculatus cum eo:& obſeruabo me ab iniquitate mea. Et retribuet mihi dris fcdm iuſticiã meã:& fcd'm puritatẽ manuũ mearũ in cõſpectu oculorũ eiꝰ. Cum ſancto ſanctus eris:& cil uiro innocẽte innocens eris. Et cũ ele co electus eris:& cum peruerfo peruerteris. Qm tu populũ humilẽ ſaluũ facies:& 8 ſuꝑborũ humiliabis. Qin tu illuminas lucet nam meam dñe:deus meus illumina tenebras meas. Q m in te eripiar a tẽtatione:& in deo meo trãſgrediar murũ. Deus meꝰ impolluta בוט‎ eiꝰ:eloquia dri igne examinata:protector eftomniü fperantiü ín fe. Qin quis de? prar ter diim: aut quis deus prater deum noftrü? De? qui præcinxit me ytute:& pofuit imac latã υἱᾶ meã. Qui perfecit pedes meos tandj cerui:& fuper excelſa ftatuens me. Qui do ces manus meas ad prælium:& poſuiſti ut at/ cum æreũ brachia mea. Et dediſti mihi pro tectionem falutis:& dextera tua fufcepit me. Et difciplina tua correxit me in finem:& di^ ſciplina tua ipfa me docebit. Dilataſti greſfus meos fubtus me:& non ſunt infirmata ueſtigia mea. Perſequar inimicos meos& comprehendam illos:& non conuertar donecde ficiant. Confringam illos nec poterunt ftare: cadent fubtus pedes meos. Et praccinxifti| ilnt ug an rm ΕΙΣ man dm vicit lem dien Efi nnn | ditum mini ilch ἴω! sal Emm nch an mal dtt: Span teo t 0 uff na) amc אל‎ dern Mise au א‎ jo if 1} R 12 de HIERO, IVXTA HEB, Et aſcẽdit fup cherub δὲ uolauit:& uolauit fup perinas uenti. Poſuit tenebras latibulum ſuũ in circuitu eius tabernaculum eius: tenebroſa aqua in nubibus ætheris. Pra fulgore in conſpectu eius nubes tranſierunt: grando& carbones ignis. Et intonuit in S domínus& altiſſimus dedit uocem ſuam: grandinẽ δὲ car bones ignis. Et emiſit ſagittas fuas& 0111 pauit eos:& fulgura mftiplicauit& cõturbauit illos. Et apparuerunt effuſiones aquarum& reuelata funt fundamenta orbis ab increpa^ tione tua drie: ab inſpiratione ſpiritus furorís tui. Mittet de alto δὲ accipiet me:& trahet me de aquis multis. Liberabit me de inimicis meis potentiſſimis:& de his qui oderunt me quoniam robuſtiores me erant. Præueniet me in die afflictionis meæ:& factus eſt domi nus firmamentum meum. Et educet me in lati tudinem: liberabit me quía placui ei. Retribuet mihi dñs ſccłm iuſticiam meam:& fcd’'m mundiciã manuũ mearũ reddet mihi. Quia cuſtodiui uias drii:& nó egi impie a deo meo. Omnia enim iudicia eius in cõſpectu meo:& Wm eius non amoui a me. Et fui ĩmacu atus cii eo:& cuſtodiui me ab iniquitate mea. Et reſtituit mihi dis fcd'm iuſticiam meam:& ſeckm mundiciam manuũ mearũ in cõſpectu oculorum eius. Cum ſancto ſanctus erís:& cum uíto innocente innocẽter ages. Et cum ele ctoelectus eris:& cum peruerſo peruerteris. Quia tu populum pauperem ſaluabis:& ocu los excelſos hhumiliabis. Quia tu illuminas lucernam meam:domine deus meus illumina bis tenebras meas. In te enim curram accinctus:& in deo meo tranſiliam murum. Deus imimaculata uia eius, eloquium domini igne examinatũ: ſcutum eſt omniũ ſperantium in ſe. Quis eſt deus præter dominũ:& quis for tis practer deum noftrum? Deus qui accingit me fortitudine:& poſuit immaculatam uíam meã. Cozquans pedes meos ceruis:& fuper excelſa ftatuens me. Docens manus meas ad prlifi:& coponens quafi arcũ æreum brachía mea. Dediſti mihi dypeü ſalutis tuæ& dextera tua cõfortauit me:& máfuetudo tua mul, tiplicauit me. Dilatabis E meos fubtus me:& nó deficiét tali mei. Perfequar inimicos méos& apprehendã eos:& nó reuertar donec cõſumam eos. Cedam eos& non poterunt ſurgere: cadent ſub pedibus meis. Accinxiſti תהלים wy"? ny" על- בְּרוּב‎ Sam n nv|: רות‎ nunc MIP MAID"ne השך‎ | UMP עבי‎ wv navn 2 Wy Voy 3 מגה‎ 2 TYM: אש‎ onn a o qe why MN בשמים‎ ו‎ 3) UNA ren wm Ὀ PEN Ww| uum Ware van מוסרות‎ ion ¢ ER מנשמת רות‎ wm MPR Ἔν ממרום‎ nov מאויבי‎ uo" icm uua :> בִּי-אבוצו בוני‎ ἜΣΘΩΝ ען‎ "hr ריתי‎ ΤῊΝ ביום‎ unen MD למשען לי ויוצאני‎ vex i9. avg vv Sanc um * Wb wm"us שמרתי‎ Ὢ תמים‎ CN)|: Ὁ אסיר‎ "S Uy"as vna לי‎ oö ἌΘΩ עיניו!|| עם-הֶסִיר‎ "op תָּמים תתָמם!‎ 31-95 הַתְמְתֶל:‎ wyy ny yu בבר‎ רמות תשפיל!| בִּי‎ oS אלבי י‎"om Im ὙΝῸ אתה‎ : גְרוּר ובאלרי אַרלג- שור‎ י‎ תרמא‎ AM Than האל‎ 555 mm wa ΤΟΥΣ wm בִּי בי אלרי בו‎ i5 menn wen ומי צור‎ yi מפלערי‎ , אלרינו‎ || ורפ‎ wwn yo חול‎ ב‎ yy mix רגלי‎"wea "va: יעמירני‎= ב‎ ny TENN dern,"w Ὁ ΠΟΛ: ורועתי‎ mei 3 ο yum ושעך‎ wa WR 1 NEW 2) v ולא ערו‎ cen Y ב‎ cw ולא אשוב‎ wm xb oymos|! בלותם‎ :"53 mnn(e) m 173) "MEA EBAOMHBKONTA και weg! Joo da με δύναμιμ 6 πόλεμο, uns δε σας πάνταϑ vo Ἐπανισαμθύους tete vit κα]ω μι. xat τοὺς Ἐχθρούο mov tox do μοι VOTO.(9) τοὺς loch ra με ἐξωλόδεθυσας, Ἐκέκφαξαμ καὶ zun ip d eo x. πρὸς κύριον& zun Uounovep דט‎. Kdi λεπ]ωνῶ Kum ὡσεὶ Xioc V/A πρόσωπο ἀνέ, ob. de πκλὸμ πλα]αῶμ λεανῶ ueuiU⏑ Ρύσαι κε Ἐξ ἀντιλογίας ö µε סול‎ κεφαλὴμ ἐθνῶμ+ λαὸο ὃν אטל‎ Twp ἐδούλευσέ pio. is ano np&Tiov ὃν . ἀλλίότριοι ἐψεύσαντο μοιἣοὶ& Ms Ἴγιοι Ἐπαλαϊώθησαμ κο) EX GA ova ἀπὸ dV Tei* / r. Cop 87/0.. אל‎ κύριος καὶ Ἐνλογκτὸς ὃ θεός, שו‎ ὑψωϑήτῳ ὃ ϑεὸρ לס‎ σωτηρίας Mov. O 0:06> 6 Ἐκ δηκήσεις tos."οὐ da o roc λαούς D-13722 δύ. sus μου ος ἐχθρῶμ μι עתפל‎ Απὸ Mb ἔπανι! | SapSyop tau ὑψώσας με. ἀπὸ ἀνδρὸς ἀδίκου ἐὺ σαί µε, Διὰ τοῦτο. δξομολογήσομια! σοι ο) tear C69) VW Ὀνόματί σου ἠάλῷ Μεγαλώνωµ‏ וטא τὰς σωτχρίαρ T βασιλέωσινοὴ-σοιῶρ Έλεος WM xp βῷ vio, M. 0084 ug) 0 ασέφματι ἄντῶ ἕως 8 CG. Εἰς τέλος ψαλμὸς BF 8 IR 1 ὀυράνόι i y ro δόξαμ gro. roiuncip dt χφρῶμ ἀυτῷ ava ἕδνα ὁ seins qux, Ἡμέρα TH Ἡμέρα* He σl TEN) υἱὲ νυκτὶ ἀναγγέλλει γνῶσιμ.= Ovx to λαλιὰν ὀνδὲ λόγοι/ dy ואיל‎ ἀκούονται& Purdy ἀυτῶμ, Εἰς πᾷ! eup«là li Arn bep ל‎ φθόγγος ἀυτῶμ, Co τὰ wd gara OO) δικουμϑης τὰ ξάμαϊα αυτῶμ, Eu שד‎ Ἡλίῳ er T σκίῶώωμα nw. πο) αυτός ὡς νυμῷίσο ἔκπο» 9600 ments ἔκ X 6500 Rur. Αγαδν σεται wg"yif ats Φραμᾶμ db. ἀπάκρου τῷ δυρανοῦ& ἔξοδος ἀυτοῦ, K&t τὸ κατάντηµα ἀυτοῦ 6 ἄκρου τοῦ Ὀυρανοῦκο) oun ¥s1p ὃς ἀποκρυδήσεται ο) guns Ruroũ. O νόμος κυρίου ἄμωμος Ἐπεισρέφωμ Jux e. f μας» τυρία κυρίου 13 σοῷ[ῖουσα vn xi. τὰ δικαιώμα/ τα κυρίου ἔυθέα ἐυφραίνοντα καρδίαν, i rod κυφί 5 היטס ראד‎ φω]ήζουσα ὀφθαλικούο, O φόθος κυρίου dc ö tie tuve. BB τὰ κρίματα KU/ είου xMA Miu, equna pli ἐπὶ ὁ au. Επσιθυμντὰ Vasco x uso p M λίϑομ τίμιομ o. Q γλυκύτε ga dae e μέλι OM κκρίοµ. xa YS BiwuβuDaa Adare t. qu W φυλάσσαμ ura ανταπόδοσις o Mf. Παρατ]ώματα τίς σωωήσα,. Ἐκ Th xevOlop μου καθάρισοµ μει 9) ἀπὸ n oa io b φᾶσαι Toft δούλου σον, πὰρ μάμον κα]ακυρίθσωσι,τότε ἄμω» uo ἔσομαι, 9) nada co coped ἀπὸ ἁμμαρτίας y 6X. Καὶ ἔσον]αι HIER O,IVXTA LXX. Et præcinxiſti me uirtute ad bellũ:ſupplantaſti oẽs inſurgẽtes in me ſubtus me. Et inimi cos meos dediſti mihi dorſum:& odientes me diſpe:cdidiſti. Clamauerunt nec erat qui aL uos faceret:ad dñm nec exaudiuit eos. Et 6 minuã eos ut pulueré ante faciẽ uenti: ut lutũ platearũ delebo eos. Eripies me de cõtradictionibꝰ populi: cõſtitues me in caput gẽtiũ. Populus quẽ nõ cognoui ſeruiuit mihi: in au. ditu auris obediuit mihi. Filij alieni mentiti funt mihi:filfj alieni inueterati funt:& claudicauerunt a ſemitis ſuis. Viuit dominus& benedictus deus:& exaltet᷑ deus ſalutis mex. Deus qui das uindictas mihi:& ſubdidiſtipo pulos tb me, liberator meus de inimicis meis iracundis. Ab inſurgẽtibus in me exaltabis me:a uíro iniquo eripies me. Propterea con fitebor tibi ín nationibus dñe:& nomini tuo pſalmum dicam. Magnificans ſalutes regis eius:& faciens mifericordiam chriſto ſuo: Ba uid& ſemini eius uſqʒ in ſæculum. In finem Pſalmus Dauid. XVIII Eli enarrant gloria dei:& opera mas nuum eius annuncíat firmamenti. Dies diei eructat uerbũ:& noxno« cti indicat ſcientiã. Non funt loquelz negs fermones: quorii nó audiunt uoces eorũ. In omnẽ terra exiuit fonus eorũ:& in fines orbis terræ uerba eorum. In ſole pofuit να” culum ſuum:& ipfe tanc fponfus procedens dethalamo fuo. Exultabit ut gigas ad cur rendam uíam: a fummo cœlo egreſſio eius. Et occurſus eius uſqʒ ad ſummum eius:neceſt qui ſe abſcondat a calore eius. Lex domini immaculata cõuertens animas: teſtimonium domini fidele ſapientiam præſtans paruulis. Iuſticiæ domini recte lætificantes corda: pra prm domíni lucidum illuminans ,. ἃ imor domini ſanctus permanens in ſaculũ ſæculi:iudicia domíni uera iuſtificata in ſemet ipſa. Deſyderabilia ſuper aurum& lapidem Præcioſum multum:& duleiora fuper mel& fauum. Etenim feruus tuus cuſtodit ea: in u ſtodiẽdis illis retributio multa. Delicta quis intelligit ab occultís meis mũda me:& ab alienis parce ſeruo tuo. Si mei no fuerint domi nati tunc immaculatus ero:& emundabor a delicto maximo. Et erunt 4 bi ly, 8 ki tk Ag inn. Ui min Us D min T Γ 0 1 ms n . tio cantabo. tus exo:& emundabor a delicto maximo. HIERO, IVXTA HEB. Accinxiſti meforticudine ad pralium: incuruabis refiftentes mihi fubtus me. Inimicorum meorum dediſti mihi dorſum:& odientes me diſperdidiſti. Clamabunt& non erit qui ſaluet: ad dominum& non exaudiet eos. Delebo eos ut puluerem ante faciem uenti: ut lutum platearum proijciam eos. Saluabis me a contradictionibus populi pones me in caput gentium: populus quem ignoratii, feruiet mihi. Auditione auris obediet mihi: fl alieni mẽtiuntur mihi. Filij alieni defluent & contrahentur in anguſtijs ſuis. Viuit dominus& benedictus deus meus:& exaltabitur deus ſalutis mez. Deus qui das uindictas mihi:& congregas populos fub me. Qui ſer uas me ab inimicis meis& a reſiſtentibꝰ mihi eleuas me, a uiro iniquo libera me. Pro pterea confitebor tibi ín entibus domine:& nomini | Ma nificans falutes regis ſui: & faciens. Chriſto fuo: Dauid & ſemini eius ufq; in ærernum. à ^" Vidoti Plalmus Dauid.^ XIX Eli enarrãt gloriã dei:& opera ma; nuum eius annunciat firmamentũ. Dies diei eructat uerbum:& nox nocti indicat ſcientiam. Non eft fermo,& non funt uerba: quibus tio audiatur uox eo^ rum. In omnem terram exiuit fonus corum & ín finibus orbis uerba eorum:foli pofuit tabernaculum in eis. Et ipſe quaſi ſponſus procedens de thalamo ſuo: exulcauit ut fortis ad currendam uíam, A ſummitate cœli egreſſus eius:& curfus eius ufq; ad ſummitatẽ iſliꝰ: nec eft qui ſe abſcondat a calore eius. Lex domini immaculata conuertens anímas: teſtimonium domini fidele, ſapientiã præſtans parua lis. Præcepta domini recta latificantia cor: mandatum domini lucidum illuminans ocu los. Tímor domíni mundus perfeucrans ín ſæcula iudicia domini uera: iuftíficata ín fe^ metipſa. Defyderabilia ſuper aurum& lapi dem præcioſum multũ:& dulciora fuper mel & fauum redundantem. Vnde ſeruus tuus docebit ea: in cuftodiédis eis retributio mul ta. Errores quis intelligit: ab occultis mun^ dame. A ſuperbis quoq; libera feruum tuũ finon fuerint dominati mei ,tuncímmacula^ Et erunt von למלחמק תבריץ‎ Ven ותאורני‎ לי ע‎ EDITT DDR Wa על‎ σον PRY ישועו‎ חוצות א‎ vwa on על-פָני‎ TY τη ueben, אריסֶם‎ לאד‎ dy wa לראשי‎ unten TN לשמע‎ i ועברוני‎ vy ישמועו לי 2133 יבחֶשו ליו vw mua‏ בו ממסְגרותִיהם"Nen i‏ 25 צורי men‏ אלרי pon‏ האל nui qam‏ לו a m,‏ עמים inn‏ מפלטי מאוובי את và‏ סמי Wee‏ מאישי הבמס הצילני W ROY‏ בגוים" mm‏ ולשיבור Όπλο iT‏ ישועות מלבו ועשה D. Sen‏ ο‏ לבור wa‏ ערo‏: יס E‏ 2, em למנצח‎ "zn unes Teen אל noyu‏ יריו VIR‏ הַרסִיעו| oe‏ ליום was y"‏ ולילה ל ΤῊ: Ty"eTP"OUS‏ אמור unu ΤΑΙ‏ בלי נשמע סולם; TEP TIP m yowm בבל‎ הבל anda‏ לשמש Uv‏ א una bo‏| ותוא Mi^ pna‏ wann‏ ישיש inia‏ לרוץ א NXP ins‏ השביים בוצאל הסיפתו על"Cl PRY Ὁρῶν‏ מחמתו:"um mum‏ תמיבות משיבת yu‏ ערות wm‏ 5 uy wm‏ משבוחַי- לב; בו TONS mu umma‏ ע who wv mv cvy‏ אמ צרסו c"Yenom(TI‏ Ioue zw‏ ומתוסים מו Den WIN‏ צופים: y"Δ‏ עבור CM, wa ὙΠ‏ ע עסֶב}15 שגיאות בי כו ἊΣ nena pu‏. גם eee. ^ aem 3— τοῦ——— EBAOMHKONTA ,-*, Καὶ Ἰσοντωυ tic td'oniap τὰ λόγια τοῦ sùσƷoeau , 2.7* μου: κο) ἡ μελέτκ& καρδίας μου pms σου διὰ κύριε βοκθέμου πο λυτρωτά l. סופ‎ TAG” Ταλμ ὸς Gd Avid, 10 ^,’=’, πακοῦσαί σου κύριος S 6 Inder wg. ὑποαασίσαί σου τὸ ὄνομα TO Θεοῦ Ἰακώβ. Εξαποσᾶλαι σοι βοήθεια» c ΄ won ros. αγίου. CM] tx 0ה660.לודע קססת‎ σου, NMunchein TE σὴς Ὀυσίας cove κο) F SAoxa To. σου σιιανάτως An σοι κύριος κατὰ Th xegd ap cov d τοᾶσαν eb βουλή σου πλιρώσαι,. 0 85% ed Ἐπὶ Td σωτκρίῳ σου-& ·/ ᾧ ὀνόμια κυρίου Deol udp με γαλαυθκσόμεδα, πλκρῶσαι κύριος πάντα τὰ τήµατά σου. Vd ἔγνωμ ὅτι ἔσωσε κύριος Sp Ἄδισὸμ &vf. Επακούσετα: d ν Ἐξ ουφανοῦ&) io at. δν νασείαις i σωτηρία QO) 5.לטל‎ ουτοὶ ον ἄρμα σι πο) du ron>, δὲ qu ל‎ 7 κυρίου De οὗ Ἰωὼρν ῳϑνκαλεσόμεϑα, Αὐτοὶ uss Tochichndd p κο) n crop. Ml δὲ αν έσκ μον Ho) ἀνορθώϑεμδν, xd gle σῶσομ p βασιλέα Hol) ἐπάκουσορ ku qu ᾗ ἂρ ke μέρα ὑθικαλεσώμεδά σε. pie τέλος ταλμὸς Gd. Aas id. κ vie& τῇ Ἄυνάμα σὺ ἐυφρανθέσετ ל‎ βα meg.(ΘΑ εσὶ τῷ σωτηρίῳ c^t& ται σφόδρα, Tv הד‎ lap SG?סא‎^ δίας Tum ἔδωκας ev Gd> Gal θέλησιμ δῇ) χαλέ| ep au M dun ἐδέρεσας àuTOp, οἷ προέφθασας cp qu τυλογίαιο χβασότκτοοϊῶκκαος ἐπὶ וד‎ κπεφαλίωμ דט‎ σέφανομ Ἐκ λίϑου ἀμίον. Zœl ἡτήσατό σε C) ἔδωκας ἀυτῷ, κακρότητα use p s αιῶνα u c/ vos. Μεγ ἄλκ 8 Δόξα לטל‎ qu Τῷ σωτηρίῳ uu. Ao κο) μεγαλοπρέσααμ Ἐπιθίσας Eau. Oo] 6 ἀυτῷ ἰνλογίαμ tio αἰῶνα ἀιῶνος-Ευφρανξο לט‎ p qu χαρᾷ uera προσώπο σου, Odo βασιλεὺς Nl qa Ἐπὶ κύριομ: πο) qu קד‎ ἐλέει R d]isos oV ud σα“ λευθῇ, Bugebeln M Reiß טס‎ πᾶσι ig Ἐχθροῖς os. δεξιά σου Έυροι πάντας τοὺς μισο(ὅτας σε, Od Si» eds aves Ὡς κλίθανομ τουρὸς bis καὶς Y MONTY os. κύριος qu 3e y לט‎ ₪914 zu oz. i) κα]αφάγεπ; &iTovg πῦς, Tp καρπὸμ αυ αὐ* γῆς xa oc. M) T* M ige 605 ἀπὸ iq ἀνθρώσεωμ, 0% ἔκλιναμ tue σὲ xax di ἐλογίσαντο Goma g, cio טל‎ μιὰ d'apovrat εἶναι. 0% 04086 6; xp ᾧ τοῖς TAOTS ox. teu co ὁ πρόσωτοορ vif,.cn κύριε qu τῇ dv νάμα orb oo C JAB mer Tao Φδυνασείας cov, Fig ὁ τέλος ὑπὲς 7 ἀντιλήψεως οδὶ τωθινῆο ταλμὸς"ig טסב‎ xc. Sed ὃ θεός μον Ted Xe, μοι, ἵνα וד‎ t μες μακρὰμ ἀπὸ ὃ σωταρίάς μον d λόγοι τῶμ, O 6 HIERO.IVXTA LXX. Et erunt ut cõplaceant eloquía orís mei:& me ditatio cordis mei in conſpectu tuo ſemper. Domine adiutor meus:& redemptor meus. In finem Pſalmus Dauid. XIX Xaudiat te dñs in die tribulationis: Ptegat te nomẽ dei Iacob. Mittat tibi auxiliũ de ſãcto:& de ſion tueat᷑ te. Memor it ois ſacrificij tui:& holocauſtũ tuũ pingue fiat. Tribuat tibi dris ſcdin cor tuũ:& om̃e cõſiliũ tuũ cõfirmet. Lætabimur in ſalutari tuo:& in noĩe dni dei noſtri magni ficabimur. Impleat dris oẽs petitiones tuas: nunc cognoui qm ſaluũ fecit dns chriſtũ ſuũ. Exaudiet illũ de coelo ſancto ſuo:in potentati bus ſalus dexteræ eius. Hi in curribꝰ& hi in equis:nos autẽ in noĩe dñi dei noſtri inuocabi mus. Ipſi obligati ſunt& ceciderunt:nos autẽ ſurreximꝰ& erecti ſumꝰ. Dñe ſaluũ facregẽ: & exaudi nos in die qua inuocauerimus te. In finem ות‎ Dauid. XX. Omine in uírtute tua lætabit rex:& ſuꝑ ſalutare tuũ exultabit uehemen ter. Deſyderiũ cordis eius tribuiſti ei:& uoluntate labiorũ eius nó fraudaſti eum. Qm̃ præueniſti eum in bñdictionibꝰ dulcedi nis:poſuiſti in capite ei? corona de lapide preciofo. Vita petiſt a te& tribuiſti ei: longitudinẽ dierũ in ſæculũ& in ſæculũ ſxculi. Magna eſt gloria eius in ſalutari tuo: gloriam& magnũ decorẽ impones[πρ ed. Qmm dabis eum ín bñdictione ín ſæculũ ſæculi: xtificabis eum in gaudio cũ uultu tuo. Qm rex ſperat ín diio:& in miſcd ia altiſſimi no cõmouebit᷑. Inueniat᷑ man? tua om̃ibꝰ inimicis tuis:dexte ra tua inueniat oẽs qui oderũt te. Pones eos ut clibanũ ignis ín tempore uultus tui: dis in ira ſua cõturbabit eos:& deuorabit eos ignis. F ructum eorũ de terra perdes:& ſemẽ cora filis hominü. Qin dedinauerüt in te mala: cogitauerũt cõſilia quæ: no potuerũt ſtabilice. Qm̃ pones eos dorſum: in reliquijs tuis prz parabis uultũ eorũ. Exaltare die in uirtute tua: cantabimus& pſallemus uirtutes tuas: In finem pro fufceptione matutina. Pfalmus Dauid. XXI Eus deus meus refpice ín me: qua re me dereliquifti: longe a falute mca uerba delictorum meorum. Deus Lo. atus ten mmi hor Wi Lu Fun y, HIERO.IVXTA HEB, Sint placétes ſermones oris mei ,& meditatio cordis mei ín confpectu tuo: domine fortitus do mea,& redemptor meus. ub Victori Pfalmus Dauid. XX Xaudiat te dominus in die tribula tionis:protegat te nomẽ dei Iacob. Mittat tibi auxilium de ſancto,& de ſion roboret te. Memor ſit om̃is ſacrificij tui:& holocauſtum tuum pingue fiat ſemper. Det tibi fcd'm cor tuum:& omnem uoluntatẽ tuam impleat. Laudabímus in ſalutari tuo, & in nomine dei noftri ducemus choros: im+ pleat dominus omnes petitiones tuas. Nunc ſeio quoniã ſaluabit dominus Chriftum ſuũ: exaudiet eum de ccelo ſancto ſuo in fortitu/ dine ſalutis dexteræ eius. Hi in curribus& hi in equis: nos autẽ nois dni dei noftri recordabimur. Ipſi incuruati ſunt& ceciderunt: nos autẽ ſurreximus& crecti ſumus. Dñe ſalua: rexexaudics nos in die qua inuocauerimꝰ te. Victori Pſalmus Dauid. XXI Omine in fortitudine tua lætabitur rex:& in ſalutari tuo exultauit ne^ hementer. Deſyderiũ cordis eius dedifti ei:& uoluntate labiorum eius nó frau. daſti eum ſem per. Quoniã præueniſti eum in benedictionibus bonitatis: pones in capi~ te eius coronam de obrigo. Vitam petiuit a te& dediſti ei: longitudinem dierum ín ſæculum& in æternum. Magna gloria eius in ſa lutari tuo: gloriam& decorem pones ſuper eum. Pones enim eum in benedictionẽ ſem piternam:& hilarabis eum læticia apud uultũ tuum. Quia rex cõfidet in domino:& in miſericordia excelſi non decipietur. Inueniet manus tua omnes inimicos tuos: dextera tua inueniet odientes te. Pones eos ut dibanum ignis in tempore uultus tui, domínus in furorc fuo præcipitabit eos:& deuorabit eos ignis. Fructum eorum de terra perdes:& fe^. men eorũ de filijs hominũ. Quoniam inclinauerunt ſuper te malum, cogitauerunt ſcelus quod non potuerunt. Quoniam pones cos humerum, funes tuos firmabis contra facies eorum, Exaltare domine ín fortitudine tua, cantabimus& pfallemus fortitudines tuas.' Victori pro ceruo matutino, canticum Dauid. XXII Eus mc? deus me? quare dereliquis ſti me. longe a ſalute mea uerba rugitus mei. Deus meus החלים PAT EER לרצון‎ mm ב‎ "OW eva yu ο uM בישועתר ובשים‎ אלה‎: ua בגברות ושע‎ VIN, בסוסים‎ ὨΡΝῚ Soma. TWIP vnum AEN ἸΡῚΒ ה‎ vv UvmcCwm| ובתעורר‎ M2 ε לרור‎ women למנצח‎ DARA WE ובישועתר בוה-יגל‎ v?ראשו‎ TUB IO בּרבוּת‎ . τῷ עטרת‎ עולם‎ TE ארר‎ OY בתכה‎ 8, MUR ση הור‎ MIND WH תשיתהוּ ברבות‎ A lw בשמקה את- 3+ בִּי n‏ ΤΡ‏ בל- ימוט η‏ תמצא י שבאיך: תשיתמותְנוריאשי wm vum ny?‏ באפ TYPE)‏ ותאבלם אש: TING we‏ ον‏ עליך wo‏ השב בו Tm‏ בל-יובלו:| Tom‏ vov Yann‏ במיתויר| ת pan‏ על- פניהם, רומה י mm‏ בעור בשיירה X THRE‏ גבורתר] 22 4 למנצח על-אילתה En‏ ΤΩ‏ לרור i‏ אלי ב "uw‏ למה n Wm προ‏ מישוקתי to MND WV‏ ΕΒΔΟΜΗΚΟΝΤΑ ^ O hege pov KER; donc Ἡμέφαρ"9 ול אטל‎ σακούσηπρὶ νυκὲς& zun סול‎ ἄνοιαν xo. Σύ δὲ ᾧ ἁγίῳ κά; Pixs 0? 7 τῷ 103 XH Ae Ex σοι Ἠλπισαμ 007 matrices hu opaca ἃ εφῥύσω ἀυτούς, TOG σε Ἐκέκραξαμ שי‎ Ἰσώθχσαμ' Ἐπὶ σοὶ ἔλτεισαμ Ho) du κα ö Ἐγὼ δὲ לטאיס הקול‎«93 dun ἄν βρω» ₪00. 6 ἀνθρώτσω, πο) Nous c Aco πάντες di BewpodiTeg Mc δεμυκτήρισάμ ue EAR σαμ ᾧ χείλεσιν, Ἐκίνκσαμ epi. Ἠλπισεμ xx i ai top · ußs c&c 0" σωσάτω du p ὅτι θέλα αὖ Tip, Orc) εἶ ὁ nch coc me t Jas. Ἡ te μὲ usb ₪65 ὃ 5 μ.δ.επὶ σὲ ta egi lu ix μήτρας, Απ Γαδρὸς μιῖβός(κου θεός Mx εἶ σύ, μι m si um 203. Ol θλίψις Mis MI dun לק ופ‎ ꝑBons οι, Πε ϱιεκύκλωσάμ µε μόσχοι Noi. oo πίονες Tit op 3. 5 2 ec€ 5 ς 34M on . Byoi£ap tt ὁ SOM αυ dos^ top ugar W)€! 4, ὠρυόμού, Ως ὕδως στεχύθν διεσκορτι κ πάῆα E, 6\\ 5 TR 658 μου, אמט עפץ"ם‎ Ἡ καρδία μον וסנ‎ καφος THRO με vog q μέσῳ QO) κοιλίας μον, Εξκράνων Da 0 ö ἃ γλῶσσα μου κεκόδνηται W λάφυγ γί Au. CG) Us ock θανάτου κατέγαγές µε, OTI 272, ΄,. 4 Ἐκύκλωσαμ µε nc TTOMOI- up Y wy τοονκφόνοῤκεί vo סי‎ έθζομ με, 2/, AW PNE Mx, devel πᾶντα τὰ 056 μου, וט‎^ x«TtVON^ cup κο x il עס‎ at is ci cave τὰ Ij&ri& μου tau - 4.~' is. M) Ἐπὶ Top Ἱματισμόμ μου ἕβαλομ κλῆφομ, ZU δὲ κύριε bl μμακριώνς lo βοήθφάμ 7ου ατὲεμιοῦεις i אכוד‎ ἐμ κου πρόθζες, Ρῦσαι ἀπὸ ῥομφαίας TJ ju Χήμ ou.& Ἐκ χαρὸς καυὸς. οroſen jv, Σῶσόν. Σ qt ix 50 mas Alon. i ΧΡ κφράτωμ μονοκερώτ τὸ ταπείνωσίμ μου, Δικγκσομαι ὁ CVO σου οῖς ἂσ , μιέσῳ Ἐκκλκσίας ὑμνήσω σε, 0 Soi/ Co Tp x op ἂν έσατε αυτόμ-ἅπαμ δ᾽ απέρμκα ,\ 4[4 Ἰακὼβ δοξάσατε " 2 0 τὸ σπέρμα lega A ὅτι אטס‎ Mou סט‎ ud πο/ σύώχθισε τῇ δεήσει T ſſoRο bi. οὐδὲ keris gee* πό σπορ תדטל‎ ἀτ μοῦ: C ὧν bd רטפא‎ cs µε πρὸς αὐτὸν Ἐισάκουσέ mov. Ἐκκλησίᾳ μεγάλη ὄτομολογ ἡσόμαί goi τὰς ἐνχάς (1ου ἀποδώσω cb r p δν φοδουμθύωμ ap. Φά Torre πένκτες C Ἐμιπτλκόϑήσονται- ἡ ἂινέσουσι טא‎ giop di ἐκ]ν]ο τες dur p. Jiu nos&: καρδίαι au Ns ö Μννθσονται 192) Ἐπιοραφήσονται “πρὸς κύριομ πάντα τὰ πέρατα ο] γῆς. καὶ προσκυ וסטכ'סאע‎ φυώπιομ Ku T ao ο c וסוס‎ v TVR, Οτι M κυρίου k βασιλεία: OꝘ œeTQ'szs Ὁ V0, νῶμ, Bc ν) προσεκοσνσαμ τὸ ἄντε" ול‎ Tioveg ch. Soc R tor QUT TS, Xu. καταδαίνοντεο t p 6 n^ e baise 2 TY ην ν 2. 4 yl Καὶ א‎ Juxſi μὰ αὐτῷ 8-4)? ασέςμα us δουλεύ ed sura. Ανωγγελέσιτ Τῷ κυρίῳ γενεὰ א‎ ἱρχομᾶήν. à ano) M edi Ὡφνξαμ Χᾶρας ₪ νὴ πόδας G6. M e 25, 2 παρα σου ο EWAIVOG MOV, MP HIERO.IVXTA LXX, Deꝰmeꝰ damabo p díé& nó exaudies:& no; cte& nó ad inſipiẽtiã mihi. Tu aũt in ſctõ ha bitas laus iſrł. In te ſperauerũt patres noſtri: ſperauerũt& liberaſti eos. Ad te damauerüt & falui facti funt: in te ſperauerũt& non funt cofufi. Ego auté fum uermis& no ho: oppro briũ hoim& abiectio plæbis. QOẽs uidẽtes me deriſerunt me:locuti ſunt labijs mouerunt caput. Sperauit ín diio eripiat cum: ſaluũ faciat cá qm uult cá. Qm tu es qui extraxifti me de uentre:ſpes mea ab uberibꝰ matrís mez, in te roiectus ſum ex utero. De uẽtre matris meæ c? meꝰ es tu: ne diſceſſeris a me. Qm̃ trihulatio ꝓxima eſt:qm̃ nd eft qui adiuuet. Circundederüt me uituli multi, tauri pingues obſede runt me. Aperuerũt fup me os ſuũ: ſicut leo ra piens& rugiẽs. Sicut aq effuſus ſum:& difper fa fant oia oſſa mea. Factũ eft cor meũ 62 cera liqueſcẽs in medio uẽtris mei. Aruit 6 eſta v tus mea:& lingua mea adhæſit faucib? meis:& in puluerẽ mortis deduxiſti me. Qm̃ circũdederũt me canes multi: cõciliũ malignan tiũ obſedit me. Foderũt man? meas& pedes meos:dinumerauerũt om̃ia oſſa mea. Ipſi vo cõſyderauerũt& inſpexerũt me: diuiſerũt fibi ueſtimẽta mea,& fup ueſtẽ mea miſerũt ſortẽ. Tu autẽ dñe ne elon gaueris auxiliũ tuũ a me: ad defenſionem meam conſpice. Erue a ſramea animã meam:& de manu canis unicam meam. Salua me ex ore leonis:& a cornibus unicornium humilitatem meam. Narrabo nomen tuum fratribus meis:in medio ecdleſiæ laudabo te. Qui timetis dominum laudate eiun: uniuerſum femen Jacob glorificate eum. Timeat eum omne ſemen ifra-l:quoniam no ſpreuit neq; defpexit deprecationẽ pauperis. Nec auertit facícm fuam a me:& cum damaté ad eum exaudiuit me. Apud te laus mea in eccleſia magna: uota mea reddam in conſpectu timentium eum. Edent pauperes& latu rabuntur:& laudabunt dominum qui requirunt eum: uiuent corda corum ín ſæculum f ali. Reminiſcentur& cõuertentur ad dime uniuerſa fines terræ. Et adorabunt in cõſpe ctu eius uniuerſæ familiæ gentium. Qm do mini eft regnũ:& ipfe dominabi£ centium. Manducauerũt& adorauerũt om̃es pingues terræ: in cõſpectu ei? cadẽt οὖς qui deſcẽdũt in tctrá, Et aia mea illi uiuet:&(mé meũ ſeruiet ipfi." Annunciabit᷑ dño generatio uentura:& annunciabunt king abe או‎ brun gari bobs ill tan kn cq tad tado hien lh ΠΝΟΗ | zii ὅλῃ tfi Sof ttr otl itm (ts try hike; (im) NET, t tts, tm Isai lathn {tf rt arte ia ah an oud εἰμ piti pus nish| wh? HIERO. IVXTA HEB. Deus meus clamabo p diem& non exaudies: & nocte neceſt ſilentium mihi. Et tu ſancte: habitator laus iſrael. In te cofifi funt patres no fti: cõfiſi ſunt& ſaluaſti eos. Ad te camaue runt& ſalui facti ſunt: in te confiſi ſunt& non ſunt confuſi. Ego autẽ fum uermis& nó homo: opprobriũ hominũ& deſpectio plæbis. Omnes uidentes me ſubſannãt me:dimittunt labiũ: mouent caput. Confugit ad diim ſaluet eum:liberet eum qim uult eum. Tu autẽ prosugnator meus ex utero: fiducia mea ab uberi us mattis meæ. In te ꝓiectus ſum ex uulua: deuentre matris mex deus meus es tu. Ne longe fias a me, qm̃ tribulatio pxima eft: qm εὖ eſt adiutor. Circũdederũt me uituli mul/ ti: tauri pingues uallauerũt me. Aperuerunt fap me os ſuũ: quafi leo rapiẽs& rugiens. Sicut aqua effuſus ſum,& ſeparata funt oia oſſa mea, lactum eſt cor meũ ficut cera: liquefacta in medio uentris mei. Aruit uelut tefta οτί tudo mea,& lingua mea adhæſit palato mco, & in puluerẽ mortis detraxiſti me. Circũdede runt me uenatores, cõſiliũ peſſimorũ uallauit me: ſheetunt manus meas& pedes meos. Nuinctaui omnia offa mea: quz ipfi reſpicientes uiderũt in me. Diuiſerũt ueſtimẽta mea fibi: & ſugueſtimentũ meũ miſerũt ſortẽ. Tu autẽ diene longe facías: fortitudo mea in auxiliũ meum feſtina. Erue a gladio animã meã: de manu canis ſolitariã meam. Salua me ex ore leonis:& de cornibus unicornium exaudi me. Narrabo nomen tuum fratribus meis:in me^ dio ecdefíz laudabo te. Qui timetis domi~ num laudate eum, omne femen Iacob glori 7 ficate eum:& metuite eum uniuerſum femen ifracl. Quoniã non defpexit neq; cõtempſit modeſtiam pauperis,& non abſcondit faciem fuam ab eo:& cum clamaret ad eum exaudiuit. Apud te laus mea in ecdefía multa: uota mea reddam in cõſpectu timentiũ eum. Co medent mites& faturabunt, laudabunt dim quærentes eum: uiuet cor ueſtrum in ſempiternit. R ecordabunt& cõuertent᷑ ad dñm oés fines terræ:& adorabunt corã eo uniuerſæ cognationes gẽtiũ. Quia dni eft regnũ& domi nabit gentibus. Comederüt& adorauerũt omnes pingues terræ ante faciem eius: curuabunt genu uniuerſi qui deſcendunt in pulue^ rem:& anima eius non uiuet. Seme ſeruiet ei: natrabitur domino ín generatione. Veníent & annunciabunt ö ,,, לי:נא בר בטהו אבתינו wean‏ . Ta‏ בטחו ולא-בושיו: n Hatz‏ תולעת ולא איש SO FE‏ cy wo‏!| 53 ראי Wp‏ גל were AMET MTN‏ pened‏ בו, e‏ ΤΟ‏ מבטיחי על-שרי אמי| Toy‏ השלבתי ברה To2a‏ de, mre"now‏ אין Qu uv" OWNER NY‏ ως ο בירי בש‎ TMD CAN טרת‎ TUN IR בל-עצבוותי‎ IMENT Fans בו‎ ὍΣ Trl HMI MY wm "AVUA Wa vu vla n וְלעפר-בּוֶת‎ onv7avavwa "X usa הסְפוּני‎ ΘΟ ערת‎ nam zar, 3 ורגלר: אספר‎ גורֶל:‎ wow"wav sy wn? אילותי‎ Όσον wm nam) BIE ZED mom maw? "iy"vnenmvm ö V Sm ΩΣ, wn. 2 ΩΣ ΣΟ mn wm בל- ורש‎ qw vu ER ולא‎ mw bx e Ron CNY My שסץ ענות‎ Ἴ. wwrv 004 vNY "ni גוים‎ τόπος ayuu» ומושל בגוים:‎ van ven ליהור‎ τον ATED‏: רע יעברגו, ל יספר לארני Wa| 1 AMR‏ גי VEN C‏ Abs t vꝶ:ꝛ ΕΒΡΛΟΜΗΚΟΝΤΑ ö bo. Φικοιοδανίω To«λαῷ שד‎ wx σομένῳ du kolo d a o. ca u Bf ASIA ל א‎ πριΘ” ποιμαζνᾳ µε nol) Sudip με"ופט‎ n ga. ci TÓ Jo ורא‎ κο שאל‎ κε κατεσ' ulcho/ σεν. Ew ὕδατες αναταύσεως 6 aut rly γυχήμ pov Ἐπέσρεψεμ- adi με וש‎ ἘΪ Έους JY oud cabo, e vexep ΤΟ) OVATE GU TOP. קספ‎ γὺ κο πορθυθῶ W μέσῳ σκιᾶς hauck ros. ou q os. 67 κακὰ ὅτι טס‎ 0 cl. H ζάθδου σου νὴ hGaxr Mere go · i ₪ 5 Seni α H eios cn/ õ us rd xa. Mac ri as, EAT 5 שש‎ Sao Tl κεφαλέμ μου.μαὶ 5 ποτήριόµ σον μεθέν igxop Ms Ὡσὲι κράτιδομ, Καὶ τὸ ἔλέορ σου καταδιώξᾳ “με πάσας τὰς 3.4000 ο] Ἰωΐς mov, וטא‎ τὸ κατοι/ NEY με qM οἴκῳ κυρίου, ci μακρότητα סל‎ ταλμὸς VM us id οδ᾽μιᾶς(αθδάτωμ, ΚΎ Ου" κυρίου Ἡ γῆ κο) P aA eoi. ἂυοδ], Ἡ * or UTX νὴ πάντες וס‎ Καρικοίστες ᾧ ἂν TH, Au זל‎ ϑαλαυτῶμ Ἐθεμελίωσεμ Burl c Ἐπὶ ποταμῶρ Ἱτοίμασερ.אדא‎ τὶς ἄνα קוטס‎ εἰς To ὄρος T κυρίου, I Tig σήδεται qi τόπῳ&" ich uke Αδῶσς xepzi κ) xo de dz TH καρδία, d oux Hosp ἐπὶ ματαίῳ σἰὼ Julio cu.. bux ὥμοσεν ἐπὶ δόλῳ oF X AM αὐτὸ,"Ὁὗτος λήψεται tuAo^ Vic p X c nog ſov. CM) Menu occibup Ma θεοῦ σωτῆςος dir dy. Auta ὃ γενεὰ den rœο ו‎ το iop. zyt cop! סד‎ πρόσωσορ TO Θεοῦ Ἰακῶδ, Αράτε πύλας ול‎ f/ Rom ns du p, M] ἐπάρϑητε לטה‎ αἰώνϊοι, i εἰσελεύ/ oars βασιλεὺς(δὴ δόξης, τίς Kip οὗτος ל‎ 5 M d κύριος κραταιὸς 6) δαυα]όο, κύριος 56 על‎ πολέμῳ, Agate πύλας ול‎ ἄρχούτε: dap,; ἐπάς irr πύλαι οἰώνγοι. πο) ἐἰσελεύσεταῖ ὃ βασιλεὺς qoi Pong. τίς ὄξιρ οὗτος ל‎ βασιλεὺς of)&i g. κύριος T דוע סיט‎ 06 ip ל‎ βασιλεὺς גל‎ KAOIZMA,+. τι, ταλμιὸς MM 6 xd Pos σὲ κύριε ἦρα רד‎ ψυχὶ ου, ὃ θεός ms E tw! ומס‎ la o δα μιὰ«ἄταισχωνθεῖν bis Top αἰῶνα, MAR καζαγελασάτωσάμ [IT ל‎ γαλ vr di dor Mor r te σὲ ὃν un κα]ωσχαυθῶσιν, Διοχυυϑήτωσαμ di esu mes διακενῆς, Tas οδούς צ'ס‎ κύριε Γνώρισό p o.& Ja; Press ou δίδαξόν µε, od ull nop μἱε Ἐπὶ ὃ ἀλήθειάν ox, q Gia. pe רס ודל‎ εἶ ὃ θεὸς d atTio uis C σὲ zd μάνα ὄλκμ aich.עקשל‎ My in] eux ele) τὰ ἐλέη σὺ אש ודל‎ X αἰῶνος Gel p. Αμαρτίας טהדסול‎ 6.& ἁγνοίας ut μὴ αα cp. καϊὰ ὁ Ἐλεός σύ νά μ.ο σύ.ἔνεκεμ ὃ χβασότεϊδο σὰ κύριε, Xn 506 4) Kenz d niz, Mia F vogko Td Xr a ſdrort᷑ q - οδαηγήσα "HIERO.IVXTA LXX. annunciabunt iuſticiam eius: populo qui naſcetur quem fecit dominus. Pſalmus Dauid. XXII Ominus regit me& nihil mihi de erit: in loco paſcuæ ibi me 7 uit. Super aquã refectionis edu cauit me: animã meã conuertit. Deduxit me fuper ſemitas iufticize: ꝓpter nomẽ ſuũ. Nam & ſi ambulauero in medio umbræ mortis: nõ timebo mala, qm̃ tu mecum es. Virga tua& baculus tuus: ipfa me cõõſolata funt. Parafti in cõſpectu mco méfam: aduerfus eos qui trix bulant me. Impinguaſti in oleo caput meũ: & calix meus ínebríans cp præclarus eſt. Et mifcd'ía tua ſubſcquetur me:omnibus diebus Et ut inhabitem in domo domi» uitæ mea. nitinlongitudiné dierum. Pſalmus Dauid prima fabbati. XXIII Omini eft terra δὲ plenitudo eius: orbis terrarum& uniuerfi quí habi C tant in eo. Quiaipfe fuper maria fundauit eum:& fup flumina præparauit eũ. ‘Quis aſcendet in monté dñi:aut quis ſtabit in loco ſancto eius. Innocens manibus& mun do corde:qui nó accepit in uano anima fuam: nec iurauit in dolo ꝓximo ſuo. Hic accipiet benedictionẽ a dio:& mifcd'íam a deo ſalutarifuo. Hæc eſt generatio quærentiũ eum: quærẽtiũ faciem dei Iacob. Attollite portas principes ueftras:& eleuamini portæ æternales,& introibit rex gloriæ. Cuis eſt iſte res n. diis fortis& potẽs:dñs potens in pra io. Attollite portas principes ueſtras:& eles uamini portæ æternales:& introibit rex olo^. riz. Quis eſt iſte rex gloriæ: dominus uirtu tum ipſe eſt rex glorixæ. Pfalmus Dauid. i D te dñ̃e leuaui animã XXIII meã:deus mcus in te 66000 nó enw : befcam. Neq irrideant me inimici mei:etem̃ uniuerſi q ſuſtinẽt te no cõfundent᷑. Cõfundant᷑ oés iniqᷓ agẽtes ſuperuacue. Vías tuas dñe demõſtra mihi:& ſemitas tuas edoce me. Dirige me in vitate tua& doce me:qa tu es deꝰ faluator meꝰ:& te ſuſtinui tota die. Reminiſcere miſerationũ tuarũ dñe:& mifcdias rum tuarũ quæ a ſæculo ſunt. Delicta iuuen tutis meæ:& ignorantias meas ne memineris. Scd'm miſcd lam tuã memento mei tu: Ppter bonitatẽ ma dñe. Dulcis& rectus dñs: pro Pter hoc legem dabit delinquentibus in mia. τὰς-— Diriget . i 3 9 Η 3 / § "iy {mg . pus ga ! m stus kane mul tas lim Dare inm, lin nuten % h teg] αἰ mo:§ amn quu Hinge thr win| tomi toig liettta 3 delu (nf ach Nur Sig Reg dy ἔχῃ; l l^ Qh Rib 1 NS WINE et DPI LEN EE mig, (oh, nied bin TA D amn δὰ wi uo; dit tod R nb lait pru HIERO. IVXTA HEB, & annunciabũt iuſticiam eius: populo qui na ſcetur quem fecit. Pfalmus Dauid. XXIII Ominus paſcit me nihil mihi deerit, In paſcuis herbarum acclinauit me: ſuper aquas refectionis enutriuit me. Animam meam refecit: duxit me per ſemitas iuſticiæ, ppter nomen ſuum. Sed& fi ambulauero in ualle umbræ mortis: nõ timebo malum, qm̃ tu mecum es:uirga tua& baca lus tuus, ipfa conſolabuntur me. Pones coram me mẽſam ex aduerſo hoſtiũ meorũ: im pinguaſti in oleo caput meum, calix meus inebrians. Sed& benignitas& miſericordia ſubſequetur me, omnibus diebus uitæ mez: & habitabo in domo domini, in longitudine dierum. Pſalmus Dauid. XIIII Omini eſt terra& plenitudo eius: orbis& habitatores eiꝰ. Quia ipſe ſuper maria fundauit eum:& fuper flumina ſtabiliuit illum. Q uis afcendet in montem domini:& quis ſtabit in loco ſancto eius. Innocẽs manibus& mundo corde, qui non exaltauit fruſtra animam ſuam:& non iu rauit doloſe. Accipiet benedictionem a domino:& iuſticiam a deo ſalutari fuo. Hae eſt generatio quærentium eum: quærentium faciem tuam lacob femper. Leuate porte capita ueſtra,& eleuamíni ianuæ ſempiternæ: d ingredietur rex gloriæ. Quis eft iſte rex gloriæ, dominus fortis& potens: dominꝰ po» tens ín pralio. Leuate porta capita ueftra: δὲ erigimini ianuæ ſempiternæ:& ingredict rex gloríz, Quis eft ifte rex gloria, dominus exercituum:ipſe eft rex gloriæ fcmper. Pfalmus Dauid.— XXV D te dñe animd meã leuabo. Deus meus in te confifus fum non confun dar: ne lætentur inimici mei mihi. Sed uniuerſi qui ſperant in tend cõfundant᷑ confundant, qui iniqua cerunt fruftra. Vías tuas dñe oſtẽde mihi:& ſemitaſtuas doce me. Deduc me in ueritate tua& doce me: quia tu es deus ſaluator meus: te expectaui tota die. Recordare miſerationũ tuarũ dñ̃e:& miſericordíarü tuarũ quia a ſempiterno funt. Pecca torum adoleſcentiæ meæ:& ſcelerũ meorũ ne memineris fcd’m miſcd iam tuam recordare meitu:ppter bonitatẽ tua dne.Bon?& rectus dominꝰ: propterea docebit peccatores in uia. Deducet תחליס ey» πο veis‏ נולר Ὢ‏ to mey‏ בג ימור Ww wo‏ רעי לא ens‏ בנאות שיא ריצב על"ביי מכוחות PIII‏ יא nr dr‏ לא κ‏ רע CB‏ אתה WYP QU Moy‏ ws mov‏ צוררן DIC‏ בשבון ראשי בוסי IW! mW‏ סום Ven)‏ יררפוני DD"anon‏^ aon Ὑ o o maso)‏ בר לרור FIND NS ava‏ ומלואח ma xw San‏ ^ הוא על-ימים."oy, me^‏ (quo) ny‏— מיהיעלת בחר TIPE TITY"c3 wm‏ wen cvi=| Away‏ 33531 NUN‏ לא-נשא לשוָא ו ופא נשבע mead‏| ישא ב nan‏ מאת Ὢ NPI Www‏ מאלרי WC iyu‏ לור רורשן שאו שערים WPI STR‏ ey"nna‏ ויבא ren ὙΡῸ‏ WE"um oan.‏ וגבור wn‏ גבור wende‏ שאו שיערים TORN‏ ושאו B‏ NaN wy"obs‏ מלך eas‏ numm‏ מלר"ym WIAD‏ צַבְאוּת הוא מל MPD wean‏ בה wm"yos wh‏ נפשי אל-אבושה אל יעלצו אובי לי| Sa va‏ לא יבש war‏ הבגרים T^;uvm‏ vm‏ הוריעני nva» TRE‏ "Wm yen Ὃ BA e‏ Ὢ wem‏ מעולם mom‏ που‏ נעורי νου‏ אל תובר Ὁ we» τῶν"wen ena‏ כיובר יחור| טום"NM‏ עַליבן εν vwen m,‏ Y 0 5‏ EBAOMHKONTA .*, 152 ,MOS S oc νia πραᾶς& nis. iq de ποσο od'oug eu w. πᾶταί@ doi κυρίου Έλεος wg) Guo, we an r roc Tl διαθήκίω vo, Hod τὰ μαρτύρια αυΐ, Evexep T ὀνόμαϊός σ κύριε) A oT τῇ Sit ci μου, rol yop&&— τίς Ep ἄνθρωπος ל‎ φοθούμε’ og Top κύφιομινομιοθετήσει ἀυτῷ qvod ye rio. n ψυχὴ xv w ἀγαθοῖς ἀυλιϑίσετα.* ai για αυτ κλκφονομήσει 313. Χραταίωμα κύρϊος T oer Ml הא שחש‎ i διαθάκκ oro δαλώσῃ aur לס‎ ὀφθαλμιοί μου διὰ τσανὺς mos TP κύριο+ ὅτι סט‎ Ἱκασάσαι in 001200 Rus πύδας μου, Ἐπίθλε op ere πο) ἐλέκσόμ t. Sti μονογενὴς אשד סו‎ tud Ἐγώ, Αιθλίψας& καρδίας mov FANON . mov ζάγαγέ µε, Idealo τα "πείνωσίμ μου κο) Tp xówop ου) ἄφες x c Ἰὰς ἀμαρτίαρ μου, 10% τοὺς Ἐχθρός μου ὅτι ול‎ σαμ.μδὲὶ μῖσος ἄδικομ ἐμίσασάμ us, Φύλαξομ b) ψυχήμ μου& ῥθσαΐ΄ µε, μὴ 6-09 using ὅτι QNi-Q0 "σα ἐπὶ σέ, Ἀκακοὶ 080ט%\6‎ ἐκοδνῶντ μοιεῦτι סט‎ ανά σε κύριε, λύτρωσαι ל‎ Deo Pp Ἰσφαήλ, Ex wa ᾿σῶμ* θλίψεων αὐτὸς Υαλμιός Y! Δαξίδ. κε ΡΊνομ μοὶ κύριε ודל‎ tfo£p ἀκακίᾳ μ iae *. ἀσθενήσω, Δοκίμασόμ pe κύφιε t tῥασόμ με,αγύρωσορ TUG νεφρούς as wg) vu» καςδίαρ tou. Οτι ὁ ἔλεός σου κα]έναντι PI οφθαλμῶμ µου ö tp τῇ αλκθείᾳ σός, Οὐκ Ἐκάθισα με τὰ συνεδρίου ματαιότηΡο,ὴ μετὰ Ὁσαρανομιοώτωμ du n eic Nhe. Ἐμίσασα Ἐκκλκσίαμ טפנו סו6פְאוסזד‎ pe i ₪76 ἀσεθ᾽ ov μὲ καθίσω, וסקס ואד‎ tp αθώοιο Tag '' Χᾶρας μου,&. κυκλώσω τὸ Ῥυσιασήριόμ σου וט‎ Του" ἀκοῦσαι µε Puvlid οἀνέσεώς cov.) Φιιγήσαως ᾿'σάντα τὰ ϑαυμάσιά σου, κύριε ἠγάπησα ופול‎ Cp Si no σον,& τότσομ σκηνώμιατος 069 σου, ΜΗ σαναπολέσης μετὰ ασεθῶμ alo Ju Hp Hou. R μετὰ ἀνδρῶρ ia r“ἰὼ Jip μου,— Qu Ep Xp αι . kul br An δώρων, εγὼ δὲ tp ᾿ ἀκακίᾳ μου Ἐπορεύϑαμελύτρωσαί με κύφιε νὴ Ἐλέκσόμ µε. ὁ מ‎ μου ἕον cp BUTTER ἐκκλκσίαις dude) γήσω σὲ κύριε, Ταλμιὸς Be Aacs l πρὸ τῷ Rudder 45 "ופצ‎ φωτισμός μου νὴ σωτής μου. τίνα א‎ φοθνθσομαι, Kup G^ de chacois ö . τίν ΘΖ סוכ‎ EU שד‎ ב‎ κακοῦντας; τὸ) φαγᾶμ τὰς σάρκας uon. οὗ ϑλίξοντές με καὶ ול‎ ἐχδροί μου, Guts cd vxcap& ἔπεσορ.^ Εὰμ παρατάζκται Tiu. πα gs Bon ſ. bu φοξηϑήσεται ἣ καρδία μου, Edp twa) CWesj de πόλεμος, Ἐν ταύτῃ ἐγὼ Amie, icp HIERO, IVXTA LXX. Diriget manſuetos in iudicio: docebit mites uias fuas. Vniuerſæ uiæ domini miſericordia & ueritas: requirétibus teſtamentũ eius,& te ſtimonia eius. Propter nomẽ ταῦ dñe propi; ciaberis peccato meo, multũ eſt em̃. Quis eft homo quitimet dñm:legẽ ſtatuit ei in uia qua elegit. Anima eius in bonis demorabitur:& femé eius hæreditabit terrã. Firmamentũ eft dominus timẽtibꝰ eum:& teſtamentũ ipſius ut manifeſtet᷑ illis. Oculi mei femp ad dm: qm ipfe euellet de laqueo pedes meos. Reſpi ce in me& miſerere mei: quia unicus& pauꝑ ſum ego. Tribulationes cordis mei multiplicatæ funt:de neceſſitatibꝰ meis erue me. Vide humilitatẽ meam& laboré meum:& dimitte uniuerſa delicta mea. Refpice inimicos meos ‘qin multiplicati funt:& odio iniquo oderunt me. Cuftodi anima med δὲ erue me:nõ erube/ fcam qm ſperaui in te. Innocétes& recti ad haferunt mihi:quia ſuſtinui te dñe. Libera deus iſrael:ex omnib? tribulationibꝰ ſuis. Pſalmus Dauid. XXV Vdica me domine qin ego in inno centía mea ingreſſus fum:& in ἀπο fperans,no infirmabor. Proba me drie& tenta me: ure renes meos& cor meum. Quoniã mifcd'ía tua ante oculos meos eft:& cõplacui in ueritate tua. Non fedi cum con; cilio uanitatis:& cum iniqua gerentibus non introibo. Odiui eccleſiam malignantiũ:& cũ impijs nõ ſedebo. Lauabo inter innocentes manus meas:& circũdabo altare tuum dñe. Vt audiã uocẽ laudis tuæ:& enarré uniuerſa mirabilia tua. Domine dilexi decorẽ domus tuæ:& locũ habitationis gloriæ tuæ. Ne pers das cum impijs anima med:& cum uírís fan; guinũ uitam med. In quorũ manibꝰ iniquitates ſunt:dextera eorũ repleta eft muneribꝰ Ego autẽ in innocentia mea ingreſſus ſum: re dime me dñe& miſerere mei. Pes em meus ftetit in directo: in ecdefijs benedicam te dñe. Pſalmus Dauid priuſc;ᷓ liniret. X XVI Ominus illuminatio mea& ſalus mea: quem timebo. Dominus pro; tector uitæ mea: a quo trepidabo. Dum appropiãt ſuꝑ me nocẽtes: ut edant car nes meas. Qui tribulant me inimici meí:ipfi infirmitati ſunt& ceciderũt. Si cõſiſtãt aduer ſum me caſtra: nõ timebit cor meũ. Si exurgat aduerſum me praliũ: in hoc ego ſperabo. Vnam js chi 1 gia | War abo 8 hi pis pllb| Lr 1 ici ii ji said T mif eit adero mine lat wats diam mim tibia μίας tei e many etm πρ | D mir mm ech b היהי ל MN‏ = m3 1— = = amen tly Daddy os. Re 0 mij meg ti dnp nit te lohn eden da lin yu vitio indo גנל‎ mem wd cameo הלת‎ nid moch mac ΤΠ yc dors j ΝΕ uisi bug d mie 2 XM 0 ו‎ d dud i alt Sch m | שש HIERO;IVXTA HEB. Deducet manſuetos ín iudicio:& docebit mo deſtos uid ſuã. Oẽs ſemitæ dni mifcd'ia& ue; ritas: his qui cuſtodiũt pactũ ei?& teſtificatio nes eius. Propter nomẽ tuum die propiciare iniquitati mea; qm̃ grãdis eft. Quis ifte זט‎ timens dñm: quẽ docebit in uia quam elegit. Anima eius in bono cõmorabit᷑:& ſemẽ eíus hareditabit terra. Secretũ dri timẽtibꝰ eum: & pactũ ſuũ oſtẽdet eis. Oculi mei ſemꝑ ad dñm: quia ipſe educet de reti pedes meos. Reſpice in me& miferere mei: quoniã folus& pauper ſum ego. Tribulationes cordis mei multiplicatæ funt: de anguftijs meis educ me. Vide humilitatẽ meã& ſaborẽ meũ:& porta om̃ia peccata mea. V ide inimicos meos quia multiplicati ſunt:& odio iniquo oderunt me. Cuſtodi anima med& libera me: nõ cõfundar quoniã ſperaui in te. Simplicitas& æquitas ſeruabũt me: quia expectaui te. Redime deus iſrael: ex omnibus anguftijs fuis.| . Dauid. XXVI V dica me deus qm ego ín ſimplici tate mea ambulaui:& ín dño confi dens nó deficiam. Proba me dne& tenta me: ure renes meos& cor meum. Quia miſcc ia tua in cõſpectu oculorü meorũ eft:& :ambulabo in ueritate tua. Non fedi cũ uiris uanitatis:& cũ ſuperbis nõ ingrediar. O diui eccleſiam peſſimorũ:& cũ iniquis no ſedebo. Lauabo in innocẽtia manus meas:& circuibo altare tuum dite. Vt audiam uocem laudis: -& enarrem omnia mirabilia tua. Dre dilexi habitaculũ domus tuæ:& locum tabernaculi gloriæ tuæ. Ne auferas cũ peccatoribꝰ animã meã:& cũ uiris ſanguinũ uitã meã. In quorũ manibus ſcelus eſt?& dextera eorum repleta eſt muneribus. Ego autem ín ſimplicitate mea gradiar, redime me& miſerere mei. Pes meus ftetit in recto: in ecdefijs benedicã dño. Dauid. XXVII Ominus lux mea,& ſalutare meum quem timebo: dominus fortitudo uitæ meæ quẽ formidabo. Dum ap propinquarẽt mihi maligni ut comederẽt car nem meam: hoſtes mei& inimici mei ipfi impegerunt δὲ ceciderunt. Si ſteterint aduerfus me caſtra, non timebit cor meum,{i ſurrexerit contra me bellum: in hoc ego confidam. : Vnum תחלים vsvul way vw‏ וילבור oy‏.527( בל-ארהות^ sen wm‏ ואב לגצרי Ίσσα‏ iv‏ למצן Poe γον‏ Ino)‏ לעוני בִּי רב-הוא:"a‏ τῇ‏ האיש ירא br‏ יונו 2 D Έη0 ντα i"nm ὙΥΞ‏ TI weh TR‏ ארֶץ| סאר wm‏ ליריאין Amma‏ ל לחוריעם:= עיני Ten‏ אלד TUYA err wmm w owm‏ mam ico»‏ אלי τῷ oum‏ י ὋΝ u$ vm‏ 1 צרות 225" הרחיבו מימצוסותי הוצאני! uy mw‏ ועמלן n 52% wi‏ הטאתי: ראה אובי בִּי-רבו, NR)‏ הבס שנאוני: πο‏ Mom"vel‏ אל-אבוש-בָי ח Tn PM uh iyi ση‏ UY ην‏ אלרים"DN‏ ישראל מבל wur‏ 1 בף nea mus nom‏ לא א AN) yv) cima||"WEN‏ נעלמים לא אבא+ vVonmID‏ סל,,, c‏ לא א אשב, ארחץ V OB rn‏ Wm) ana ἘΝ TRON‏| לשבוע ΒΘ wn να‏ ביר THRE,‏ משבן ö‏ BOND‏ עם-. אנשי ORD‏ היי: אשר 2 ci" wap uva‏ מלאה שחר: ואני"ORO‏ אלך MD‏ cwn ium‏ עבורה ος‏ Ὁ Ὁ" ΤΗΝ eNOVES‏ won ws VW ὙῺΡ n"Wa wm אירא‎ wn Ty בּסְרוּב‎: Me מבי‎"m οὗ abr wem לי‎ uA RRS nine עלי‎ mIDRUUN CO»‏ אם- n‏ עלי בו MN nw Τη‏ בוטה: DN C 4‏ EBAOMHKONTA Μία HTH ερ TE κυρίν Ταύτην ὑέσω, 7T)א וטא‎ Ut&i d nc nu is πάν. Ἰὰς huis+ ζωῆς μον, Τον" θε ὠρᾶμ us TS περπνότη]α.סו של.וטא‎ s ſſechh T ναὸμ ö µε ip σκηνῇ לטו‎ Ep Ἡμέρα καὶ we Ἰσκέπασέ με tp ἀποκρύφῳ ὁ unf GUT. Ep πέτρᾳ ὕψωσέ us. C vip Ἰδοὺ ὕψωσε edad p μου ἐπεχθρούς μου, EXURAGO n9) ἔθυσα qu τῇ σκίωὴ Xv TO θυσίαν ἀνέσεως το) ar 6A any od ἄσω) ψαλῶ MM κυρίῳ, Εἰσάκουσομ κύριε T φωνῆς שא‎ ἧς and n ἑλέησόμ et 09) Ἐισάκουσομ μον, Σοὶ εἶπε ἃ καρδία em ul/ סו‎ Wri re-do vnot στὰ πρύσωτοδμ Hou. D πρόσω! Top σου νύριε.טסו דאך‎ μὴ ἀποσρέψηο ὁ πρόσωσοὀμ σου ασ ũ. O) μὲ ἐκκλύνης S o γῇ ἀπὸ τῶ δούλη σου, Bous μου γενοῦ u& G oc og& M. πο MH Ἐγκαταλίπης με, d θεὸς 0 Cori µου. οτι ὃ ,^c,» 4 v. n s, τοατής ou WG)| μετής μου Ἐγκατέλιτσομ με, δὲ κῦ 00 προσελάβετό μὲ, Νομοθέτκοσμ 5 κύρις qu τῇ ὁδῷ σου, καὶ 6d iiy vod p pe Gb τρίξῳ Ἐνθείς-ἕνεκαμ τῶμ ἐχθρῶμ μου, qu£ ὅτι ἔπαν ouo p μοι μάρτυρες dunol. i eo ^ A ο΄ μὴ wood Gs de ds ψυχὰς θλιθώντων 7’- YN ἡ ἀδικία ἑαυτῇ, Πίσεύω TO Ἰσ τὰ ἀγαθὰ ,‏ סיד 41U. 22.*. δ"‏, 34 כ" i SOV‏ 0ע-6, סוט M Y$eoV Top, Y7roAavop PU‏ טסופ 0 ͵ 6,*€*" Li V) κραταυδόϑω א‎ κας δία סו טלס‎ Vaso סוט‎ T κύριομ. A, Υαλμκὸς Bd Δαβίδ, x3 *\, ἐς ς,* Pog σε κύριε κεκράξομι ον, 0 Deos μου μὴ , 2 n, Uv qrágaot Q רסא תד‎ t oV!| ualesore war p *^ . kuru, πο) dM or cohnos/ LEE, ΄ 4 Hol τοῖς καταθαίνθσιμ tug AdxxOp.— Flcáxov] σον κύριε? φωνῆς ὃ δεήσεώς uet,&. TG Meda μὲ πεύς ci. Τῷ עסקלס‎ us XO. Ao πρὸς ναὸρ ἅγιομ σύ, ΜΑ σαυελκύσηο µιε sla ati cg e; p. ih pic tefadou ov αδικία μὴ cuvamor ice με, τῶμ GC hier vlio cc dl) o נן סויסא.ל‎ xv fU xaxa 5 qu Ταὶς 6 kur. Δὸς ἀντοῖς κύριε M Ja ἔργα ἀν δῇ), C κατὰ ſ φρνηρίαμ M told Gudop uff. הדגהסא‎ ἔργα t χειρῶμ dul δὸς χυτῖς, R o D aawodoma ἂν» תי‎ αυτο, Ori Du σαυῆκαμ Us Τὰ Έργα κυρίἩ ,C tig Ta ἔργα P χάρ αυζικαθελέο Bure C ov μὴ 3 no ces 68700. Ευλοτκὲς κύριος ודל‎ Mic ἡ φωνῆς— δεήσεως μι. xi? 00 A8& פוהסספלט‎ HS WB, τῷ di qᷓ Mx lc ſ u δία um i Ἐδοκθκθκν, καὶ ανέθαλ ἡ oz Ex.& cn θελήμιαϊδα a 0 yrcouot ל‎ xi κφα]αίωμα T AcE duk, h) dide cd/ 89 Y own Fiwp T XBisd αὐΐ sip. Σῶσομ+ λαόμ טס‎.6\ kvA d yn σον 13, ἕως€ adag. Ταλλιὸς W Ac iq Moov ERIT RE NÉ xam τῷ κυρίῳ וסף‎ Heoiſ. ον έγκατε"שד‎ xu t gl Jobe.עשופ‎ Ἐνέγκατι Τῷ κυρίῳ Ea p κο) iplb, quiso: od κυρίῳ δόξα, bvo EI aur. προσκαυήσατε Id κυοίῳ Ww ἀνλῆ ἁγία ντο, φωνή HIERO, IVXTA LXX Vnam petija dño hanc requirã:ut inhabitẽin domino dni לכוס‎ diebꝰ uitæ mez. Vt uideã uo luptatẽ dñi:& uiſitẽ tẽplũ eius. Qm abſcõdit me in tabernaculo ſuo in die malorũ:protexit me in abſcõdito tabernaculi ſui. In petra exal tauit me:& nunc exaltauit caput mei fup inimicos meos. Circuiui& imolaui in tabernacu lo ci? hoſtiã uociferationis:cantabo& pſalmũ dicam dño. Exaudi dñe uocẽ med qua dama ui: miferere mei& exaudi me. Tibi dixit cor meũ exquiſiuit te facies mea: facié tuã dere. quird. Ne auertas faciẽ tuã a me: ne dedines in ira a ſeruo tuo. Adiutor meꝰ eſto ne derelin, quas me neqʒ deſpicias me:deꝰ ſalutaris med, Qm pater meus& mater mea dereliquerunt me:dñs autẽ afIumpfit me. Legẽ pone mihi dñe in uia tua:& dirige me in ſemita recta pro pter inimicos meos. Ne tradideris me in aĩas tribulantiũ me: qm̃ inſurrexerunt in me teftes iniqui:& mẽtita eft iniquitas fibi. Credo uide re bona dñ̃i:in terra uiuentiũ. Expecta dñm. יוט‎" er age.& cõfortet᷑ cor tuũ:& ſuſtine dominum. Pſalmus ipſi Dauid. XXVͤII D te dñe clamabo deus meus ne fv leasa me, ne qn taceas a me:& aſſi milabor deſcẽdentibus ín lacum, Exaudi"ie uocẽ deprecatiõis mez dũ oro ad te: dum extollo manus meas ad tẽplũ 4 .טנס‎ Ne fimultradas me cá peccatoribꝰ:& cũ operantib? iniquitatẽ ne perdas me. 0 quunt᷑ pacẽ cũ pxímo ſuo: mala auté in cordi bus eonꝶ. Da illis dñe ſcchmo pa eorũ:& fcdm nequitiam adínuétionü ipſorũ. Scd'm opera manu eorũ tribue illis:redde retributionẽ eo rum ipſis. Qm no intellexerũt opera dni:& in opera manuũ eius: deſtrues illos& nó ædificabis eos. Bñdictus dris:qm exaudiuit uocẽ deprecationis mex. Dñs adiutor me?& pro tector meus:& in ipfo ſperauit cor meũ& ads iutus ſum. Et refloruit caro mea:& ex uolun tate mea cõfitebor ei. Diis fortitudo plabis fuz:& protector faluationum Chrifti fui eft. Saluü fac populü tuũ dite δὲ benedic hæreditati tuæ:& rege eos& extolle illos uf. in æter num. Pſalmus Dauid in confummatione tabernaculi. XXVIII Fferte domino filij dei: afferte diio filios arietum. Afferte dño gloriã *.& honorẽ: afferte dio gloriã nomi ni eius: adorate dominũ in atrio fancto eius. Vox m sias nme ttn inn גו‎ mm iim lnb . Da D 9, mil 4 lich mam Dac min {ΠῚ ud ἰ td ῃ mam am ἴω {τ אל‎ —— latior in erh Creat μὰ {πιὸ MI zm ateli nn tdi pid tort: great ding boot? ד‎ ἐμ! n^i miM Lad Td μι my ac T m ' HIERO. IVXTA HEB. Vnum petiui a diio hoc requiram, ut habi^ tem in domo ἐπί omnibus dicbus uitæ mea: at uideam pulchritudinem dñi:& attendam templum eius. Abſcondit נחס‎ me in umbra ſua in die peſſima, abſcondet me in ſecreto tabernaculi ſui: in petra exaltabit me. Nunc quoqʒ exaltauit caput meum ſuper inimicos meos qui funt in circuitu meo,& immolabo in tabernaculo eius hoſtias iubili: cantabo& pſallam dño. Audi ἀῆε uocẽ med ínuocan tis: miſerere mei& exaudi me. Tibi dixit cor meum quafiuit uultus meus: faciẽ twa die requiram. Ne abſcõdas faciem tuam a me, ne dedínes in furore tuo a ſeruo tuo, auxilium meũ fuiſti ne derelinquas me,& ne dimittas me deus ſaluator meus. Pater enim meus& mater mea dereliquerũt me: dñs autẽ collegit me. Oſtende mihi dñe uiam tua& deduc me in ſemita recta: propter inſidiatores meos. Ne tradas me animæ tribulantiũ me:quoniã ſurrexerunt contra me teftes falſi& apertum mendaciũ. Ego autẽ credo ꝙ uideam bona di in terra uiuentiũ. Expecta dñm conforta Τε,& roboretur cor tuum& ſuſtine dominũ. Dauid. XXVIII ex D te dñe damabo fortis meus, ne obſurdeſcas mihi, ne forte tacẽte te mihi comparer his qui deſcendunt in lacũ. Audi uocẽ deprecationis mez cá da^ mauero ad te: cum leuauero manus meas ad oraculũ ſanctũ tuũ. Ne tradas me cũ impijs & ci operantibꝰ iniquitatẽ, qui loquunt pacẽ cum amicis ſuis:& eft malum ín corde eorũ. Da eis fcd'm opus ſuũ& ſc m malum adinuentionũ ſuarũ iuxta opus manuũ{πατῇ da eis:redde retributionẽ ſuã illis. Qm̃ nó intel ligunt opera domini,& opus manuũ eius:de/ ftrues eos& nó ædificabis: bñdictus dris qi audiuit uocẽ deprecationis mez. Dis fortitudo mea& ſcutũ meũ, in ipſo cõfiſum eſt cor meum,& habui adiutorium, gauiſum eft cor meum:& in cantico meo cõfitebor illi. Dominus fortitudo mea:& robur ſalutariũ Chris ſti ſui eſt. Salua populũ ταῦ& benedic ענת‎ reditati tuæ:& paſce eos& ſubleua eos uſq; in ſempiternũ. Pſalmus Dauid. XXIX : Fferte domino filios aríetum:afferte domino gloriam& imperium: ; Afferte domino gloriã nomini eiꝰ: adorate dominum in decore ſancto. 5 ad Vox מחלים. אחת שיאלתי vnn nw‏ אוה νο‏ שבתי בָּבִית MM‏ 793 wh ve‏ לחוות בְנועם"v‏ BMI ra‏. ספה vno ny» uva‏ ב ὈΥ nen‏ ראשיי על- ΔῊ‏© סְביבתי MAT ona INA)‏ ת רוע ty TSI ITER‏ m σον‏ סולי um ον‏ wow hip)‏ לבי ze OT‏ ΩΩ"nen‏ אל- à vn‏ R3‏ עבר TR TU TY.‏ won‏ וְאַל- תעובני אלרי י ושעי:| ὮΝ) ὮΝ‏ עובוני MU: RORY πο‏ ms un yw wm‏ בו מישור ην wea‏:אלד "vy‏ שסְרויפה מס| לולא האמינתי לראות 203 wm‏ ב MH my comm IRD‏ חול ATONE), 137 nas‏ בה NON"m לרור אליך‎ n סול‎ yaw בור ן‎ vy "WIE RN pI ann .€ ר‎"uy οὖν"235 DW פעלי‎ בועלליוום‎ vv uoyes un? . ΡΒ.: um» ue) חשב‎ Ὁ DRY TY προ ον WR) TI) M5) TOT vy מעשה‎ n Av yaya wm oma בר‎ ux"ny Umm os wn לבו‎ voy" ww ci» nea עו ל‎ min ומשירי אהרנו‎ wre תועושי ומעו‎ wah וברך‎ ον הושיעהי את‎(m ער‎ TRI Uy" qnoi בט‎ c qoem mb לרור הבו‎"viva "^aa e Ban אלים‎"13 nav"za web mm TOW me πό ροή 25» EBAOMHKONTA Φωνή κυρίου Ἐπὶ diy. ὑδάτωρ.ὃ Θεός ο) obne Ὁ ἐρόντασε, κύριος ἐτεὶ ὑδάτωμ rz. Φωνὴ Kor QA I X UT φωνή κυφίου S Μεγ αλοπφεπείᾳ,© BVH 2 glou ci afiSon ros κέδρους, 6) σιωξίψα κύριος τὰς κέ δφους τῷ 2186000. יי 28 וא‎ Vis τομ μον exp€ p also. CM ὃ hoy ub& Ὡς jog M φώτων. Φωνὴ κυρίου וס]דסאשו/‎ φλόγα ρω n κυρίου συσσείουτος Sn oH. 6 σνοσείσα v O in . φωνὴ κυρίου κα]αρτιζομδώκ Both κ) ἁποκαλύψα uu. M) qu WM ved αυτῷ X Τίς λέγε δόξαμ, iC T κατακλυσμὸμ KEPIRIEW) καϑιᾶτοι 7 Ear Rel zig Top οἰῶνα, κύριθ» Ἰσχωὺ 68 λαῷ αυτό; δώσα-κύριος troy έσα τὸν^ 0p aM M cu τῷ. τὸ טסאוס‎ 0" 0 ζώσω ct κύριε ὅτι ὑπέλαθές me ο) אטס‎ v ἔνφρανας Pug ἐχθρούρ pov Ἐπδεμιέ, κύ gis ὃ Zed zou ἐκέκραξα πρὸς os, is) Ἰάoo µε, Κύριε ἀνήγαγες Q ἄδου וח‎ γυχήμ M- ἔσω σᾶς μις ἀπὸ 7/7 κα]αθαινόν]ωμ kg λάκκον, τάλαν X Tg κυρίῳ di door ידט‎ SLomonoydddeTy m? . Οτι ὀργὴ שש‎ GÀ θυμῷ ἂν TA) וטל‎ qv W βελήμιάτι ἄντῶ, τὸ 6 vj דפיסאלסו.ל‎ at 2.00.00- Ho us τὸ πο! ללס על‎ Ey 3 εἶπα á τῇ Ἐνθινίᾳ μιονιὸν μὴ σαλθυθῷ uo T κύριε ᾧ WM. θελήµατί σου: παρέσχου τρ. κάλνα µου 0 שנס‎ Ax is cά ὃ τὸ πρόσωπό σα 35 eov. ec axo κο) Meyn dn y ros c i os. Πρὸς σὲ κύρις c 3* 4» xen oc. οὶ πρὸς 7 ן‎ Hep pov δεηθήσομαι, τὶς ? P4 ὡφ qv 0 mari pov Tg) κα]αδαίναμ µε te διαφθοράν;| Ml הוסווץ"סכסאס‎ α/ σοι χοῦς X ἄνα γα ^ 7. κ γελᾷ Tho ἀλίϑειάμ σου, Hxovot κύζιος iC] 6 με-κύριος yeu Bond mov. Ἐδρεψας p nos/ 22 X* Top µου 0s Rc m Ἐλιοί, δὲ ἐξῥκξας T σάκκομ µου, i) fh,*,***[4 T:gifjecüoMsttupeocuoNP. Οπως p JEAN cor Ἡ δόξα a cu. C) טס‎ μὰ κατανυγῶνκύριε ὃ θεός mov elo"T ci dc δξομολογήσομιαί gos. Eig τέλος cOuxdo VM 2061 ἐκοάστως, 2 πὶ σοὶ κύριε ἴλπισα μὴ καταἰσχωυθείκμ 2 die dp& ano. qu τῇ quiœ oc σου gloat tio טסל‎ κε, Κλῖνομ πρός μετὸ Ug cu. TEX ION TY δξελέως Mf. rer; μοι εἰς Sep υποαασισήμ, πο tio οἶκον κα]αφυγῆο τὸ σο μεν - ὅτι κράταζωκιά prov 9) καταφυγή µου εἶ οὐ, 199 f'keU M ὀνομαῖόο cov d M yicoc lʒ us πο) διαθρέψης μὲ, Εξάξας µε Ἐκ ταγίδος ταύτχς bo Ἐκρυψάμ Col. ὅτι ov εἶ ὃ ὑπόραασιοίς uou κύριε, 3 0 € Εἰς χθρας σου παραθήσομιοι τὸ πνεῦμα.טס‎/ Ἀνορωσω µε nils à ϑεὸρ M ἀλχϑείαο, Ἐμίσνσας HIERO. IVXTA LXX, Vox domini fuperaquas:deus maieſtatis ην tonuit, domínus fuper aquas multas. Vox domini ín uirtute: uox domini in magnificentia. Vox domini cõfringentis cedros:& con frincet dris cedros libani. Et co mminuet eas tanqᷓ; uitulũ libani:& dilectus quẽadmodum filius unicorniũ. Vox domini intercidentis flammã ignis: uox domini cocutiétis deſertũ: & cõmouebit dris deſertũ caddes.| Vox ἐπί præparantis ceruos& reuelabit códenfa:& ín templo eius omnis dicit gloriam, Dñs diluuium inhabitat:& ſedebit dominus rex ín æternũ. Dñs uirtutẽ populo fuo dabit: dns benedicet populo fuo in pace. Pſalmus cantici ín dedicatione domus Dauid.— XXIX Xaltabo te dite תוף‎ ſuſcepiſti me: nec debectaſti inimicos meos fuper me. Dñe deus meꝰ damauiad te, & ſanaſti me. Domine eduxiſti ab inferno anima meam:ſaluaſti me a deſcẽdentibꝰ in la cum. Pſallite dio ſancti eius:& confitemini memoria ſanctitatis eius. Qin ira in indi⸗/ gnatione eius:& uita in uoluntate eius. Ad uefperum demorabit᷑ fletus:& ad matutinũ læticia. Ego autẽ dixi in abundantia mea:nõ mouebor in æternũ. Dñe in uoluntate tua: præſtitiſti decori meo vᷣtutẽ. Auertiſti faciẽ tuam a me:& factus ſum cõturbatus. Adte dñe clamabo:& ad deum meũ deprecabor. Quaæ utilitas in ſanguine meo: dũ deſcẽdo in corruptione? Nunquid cõfitebit᷑ tibi puluis: aut annunciabit ueritaté tna? Audiuit dñs K miſertꝰ eft mei:dñs factus eft adiutor meꝰ. Cõuertiſti planctũ meũ in gaudiũ mihi:conſcidiſti ſaccũ meũ,& circũdediſti me læticia. t cantet tibi gloria mea& nó cõpungat: dñe deus meus in ternum confitebor tibi. In finẽ pſalmus Dauid P ecſtaſi. XXX N te dñe fj perauí nó confundar in æternũ: in iuſticia tua libera me& cripe me. Inclina ad me aurem tuã: accelera ut eruas me. Eſto mihi in deũ pro^ tectorẽ& ín domũ refueij:ut ſaluũ me facias. Quoniam fortitudo mea& refugium meum es tu:& propter nomen tuum deduces me& enutries me. Educes me de laqueo hoc quẽ abſconderunt mihi:quoniam tu es protector meus ἐπε. In manus tuas cõmendo ſpiritũ meũ:redemiſti me domine deus ueritatis. Odifti ſaln ith mo ght | om m 11] εἰ fiit | hit nim .. | Dui mir kene Kin fim,| Jun zm "πα dui] om Ρ ης nch em mmi litt αἰ πῃ ini Mea: i Tu 8. J gala sq(t itty inris de Vai lady Di חש di omg pile esl aich bin εὐ finn iis à natu Tres] patent ififut Mt abot,| (ido pilis uit dis rm «cot ida, anii 4 μά! jm!| emth áp| ficis mol sm wat tel hin ה‎ 00 HIERO, IVXTA HEB, Vox domini fuper aquas, deus gloriæ into^ nuít:domínus fuper aquas multas. Voxdo mini in fortitudine: uox domini ín decore. Vox domini confringentis cedros:& confrin. get dominus cedros libani. Et diſperget eas quafi uitulus: libanꝰ& ſarion quaſi filius rhinocerotis. Vox ἀπί diuidens flammas ignis. Vox ἀῑί parturire faciẽs deſertũ:parturire faciet dñs deſertũ Cades. Vox dni obſtetricãs ceruis,& reuelans ſaltus& in tẽplo eius: om̃is loquet᷑ gloriã. Dominus diluuiũ inhabitat: & ſedebit dominus rex in æternum. Dominus fortitudinem populo ſuo dabit: dominus benedicet populo ſuo in pace. Pſalmus cantici ad dedicationẽ domus Dauid. XXX Xaltabo te domine quoníar fal σ uaſti me:& non dilataſti inimicos meos ſuper me. 6 deus meus: damaui ad te& ſanaſti me. Domine eduxt ſtiex inferno animam meam: uiuificaſti me. ne deſcenderem in lacum. Cantate domino ſancti eius:& confitemíni memoriæ ſanctitatis eius. Quoniam ad momentũ eſt ira eius. & uita in repropiciatione eius, ad ueſperum commorabitur Hetus:& in matutino laus. Ego autem dixi in abundantia mea non mouebor in fempiternum. Domine in uoluntate tua poſuiſti monti meo fortitudinem:abfcondifti faciem tuam a me,& factus fum con turbatus. Ad domínum clamabo,& dominum deprecabor. Quæ eſt utilitas in ſanguine meo, dum defcendero in corruptione; nunquid confitebitur tibi puluis: aut annunciabit ueritatẽ tuam. Audi dñe& miſerere mei: dñe efto adiutor. Conuertiſti planctũ meũ in chorũ mihi:ſoluiſti ſaccũ meum,& ac^ cinxiſti me leticia. Vt laudet te gloria& nd taceat: dñe deus me? in ſempiternũ cofitebor tibi Victori Pſalmus Dauid. XXXI Nte dñe ſperauinon confundar in æternum:in iuſticia tua ſalua me. Indína ad me auré tuam uclociter, libera me, efto mihi in lapidem fortiſſimũ,& in domũ munitã ut ſalues me. Quia petra mea& munitio mea tu es:& propter nomen tuum dux meus eris& enutries me. Educes me de rete qd’ abſcõderũt mihi:quia tu fortí^ tudo mea es. In manu tua cõmẽdabo ſpiritũ meufn: redemiftí me domine deus ueritatis. Qdifti eon werd על-הבוים אל‎"ie סול‎ ; e^ Ta על-‎ wm הרעים‎ ב‎ wm סול‎ gaz cwm סול-‎ שובר א‎€um סול‎ απ MW τας Ὃν"IU WW Fy ven e»=: usn : סול יחור חוצב לחבות אש‎ Um Qva יהיל‎ mm סול‎ Tv i vp ְהוֶר מרבר‎ אילות. ויחשת י‎ vom mm : בכור‎ vad bn Yom RY Ue ze zw Sunk um Ἦτο meus my בא B: τ‏ לרור| ארומממיך"àcwm‏ רפיתנר ולא שבוחת איבי לי » E לור קרשו|= SENA viyUn‏ ην‏ בל-אמרט לעולם: ym‏ ovs? INTER win‏ עו תי yes‏+ בה-בְצַע n wew‏ הגיר אמתך QC‏ שמע יחור ו my om um‏ עור לי ו TRE‏ בתאורני שמחה ולמע"ep‏ za‏ ולא ירס min‏ אלרי| ל VR cy,‏| לא לבנצס מוְמור WS‏: בר יחור con‏ אלה א אבושה n yy wow‏ YR‏| הלה אלי v ld‏ een nana‏ תיח לי לעור בו nwa‏ לבית מיצורת להושייעניו אתה בושי: בירר אםקיר רוהי Dew‏ אותי ὙΠῸ‏ אל אמת| — AEN בימתר‎ v. : ERAOMBKONTA d . ματαιότητας δια », xw, εγὼ δὲ Ἐπὶ G9. κυρίῳ MATS αγαλλιάσομιος שי‎ ἐυφφανϑήσομοι ἐπὶ Ὧδ' Ἑλίασου, Οτι tw ſ Mes '~~ של‎ i Th ταπείνωσίμ μον ἔσωσας Ἐκ dh) ἀναγκῶμ R ἡυχήμ μους ,*/ 4 θρῶμ-ἔσκσας qu Ἐνρυχώςῳ PUG πόδας κου, Ελέισόμ 7, c 7 LR 21 7! n κύοις ὅτι θλίξοµιαι.ἑταράχ In W θυμ.ῷ מ‎ 5 0 ב‎ 2? Hou. ψυχή μον κο) d Yast ud. Ooh ELT: Ata ep S ς T. E, 0 E 2^ 3/ Οδ d Joi ou. n) τα ETH MOU ο σεναγμοῖς, Ἠόθέ» 2 ἡ τῆς 342] 0 222»1. 1 vxesp S π]ωχεία Ἡ 19606 μιου-χο) τα 954 μον.it παρὰ X res τοὺς Ἐχδρούς μου E ei np *,^* וסא‎ ου σαυἐκλασάς µε tio X ego"א‎ θισαμ. decor. C0] zig γείτοσί μου σφόδφα"νοὴ Pos& τοῖς . ד00שָ0%0 וס‎ 06 µε ἔξω ἔφυγομ.ל קחש‎ trop do! νεκρὸς awd καρδίας, אפאופים‎ ὡσεὶ axe O αασολωλός: ὅτι ἤκουσα s op πολνῶμ ö Ep Τῷ ἱπλσυυαχθίζαι Su ve ἅμα:די‎ τὸ λαδᾶμ σἰὼ ἠυχήμ μου Ἐδουλεύσαντ, Ey ἐπὶ cài פוסטא‎ WAT Io,. qu Toto Χεβσί σου ול‎ κλῆροι κου, Pld pas EX. χερὸς, ἐχδρῶμ ou. C Ἐκ δν καταδιωκόντωµ με, Fx Φανομ P πρόσωπό σου Vari Pp δοῦλομ Gs./ µε ο δ' ta. ca σου-κύριε μὰ καταιθς wll np ודל‎ ἔπεκαλε σάμαμ σε, ענ איסא ו05כש לוה‎ 6 ο) καταχθεῖκσ σαμ εἰς ἅδον ἄλαλα γενκθήτω τὰ χείλι τὰ δόλ]ας τὰ λαλοῦντα κατὰ τὸ δικαίου ἀνομίαμιν d xen Φανία t] ὄξουφενώσα, Ως πολι V τολῆϑος& 2 so rio σου nig /n. fa ἔκρυψας τοῖς JoBoupliorg σέ, E£ae^ ἄσω τοῖς Ἐλπίζουσιμ ἐπὶ σέ, wavriop b ἣν Gp PW ανθρώπωμ, Χατακρύψας αυτὸνς qU πάSriuwV— 4 τὸ προσώπου gow? ταραχῆσ ανθρώπωμ, Zn ö qU σκηνῇ- ἀπὸ ἀντιλογίας לסל‎ .קש‎ Ευλαγκᾶς κύριθ) ὅτι ἐθαυμάπωσε δ᾽ ἔλεος ἂν Fo πόλει)טופ‎ Εγὼ cima ὦ TH 5608א?‎ mY, ax c סא‎ a προσῶπου δν οφθάλμΏμ cou, διὰ TRUNKS ὃ Pov ὃ Φεφσεώς Ct. qu TOS xen α G iE “πρός σὲ, Ay κύριομ πάντες ול‎ ὅσιοι xv, ὅτι αλκδείας n WIE κύριος, κ) αναποδίδ-ωσι To R/ gross Tos dcop daiduiqꝛ did p. Ανδρίζεθε W) xeaT ad/ «δω d καρδία V d p. xc n δι wong Ἐπεὶ nig op. ₪10 τὸ Acc iq σώωεσεωρ, A a An io Gp αφέθεσαμ ἂν ἀνομίαι. νὴ ὧμ 7 Ἐπεκαλύφθισαμ&⸗ ἁμαρτίοι, Μακά E gos ἀνής& טל‎ n Ao ridus R? du Tap, ουδὲ sip S V σόματι auf δόλοο, Οτι ἘσίΎκσα,ἑτσαλαιώθν τὰ os μου, ἀπὸ τὸ κρά lp µε dalo. Oi Ἡμέρας i) νυκὸς 6 Yciohn ξεμὲ ἡ Χείρ cou. cs c s; Ta atasocia p, γὼ Ἑμπαείῶοι mor ἃ κάνθαμ. τὸν ανομία ue ἐγνώρισα, κ) T ἁμαρτίαμ tx. dun ind au] α, Εἶπα ἑξαιορεύσω xa ἔμ 3* a vo l ον דצ‎ κυρίῳ.κ) ev aq uc Ὁ ἀσέξε ὁ καρδίας Ev. AT ἧς HIERO. IVXTA LXX, Odiſti obſeruãtes uanitates ſuꝑuacue. Ego autem in dito ſperaui: exultabo& lætabor in miífcd'iatua. Qm reſpexiſti humilitatẽ med: ſaluaſti de neceſſitatibꝰ animã meam. Nee cõcluſiſti me in manibꝰ inimicorũ:ſtatuiſti in loco ſpacioſo pedes meos. Miſerere mei dñe qm tribulor: coturbatus eft in ira oculus me?, aia mea& uenter med. Qm defecit ín dolore ατα mea:& anni mei ín gemitibꝰ. Infirmata eft in paupertate uirtus mea:& offa mea conturbata funt. Sup 065 inimicos meos factus fü opprobriũ δὲ uicinis mei ualde:& tímor no tis meis. Qui uidebãt me foras fugerũt a me: & obliuioni datus fum tanẽ; mortuꝰ a corde Factus fum tan uas perditũ: qm audiui ui tuperationẽ multorũ cõmorantiũ in circuitu. In eo dũ cõuenirẽt ſimul aduerſum me:acdpe aiam med cõſiliati fant. Ego aũt in te ſ peraui dñe, dixi deus me? es tu: in manib? tuis fortes mez. Eripe me de manu inimicorũ meorũ:& a ꝑſequẽtibꝰme. lilumia faciẽ tua fup ſeruũ tuũ:ſaluũ me fac in mifcd'ia tua:dñe no cõfun dar qm inuocaui te. Erubeſcãt impij& dedu cant in infernũ: muta fiant labia doloſa. Quæ loquunt᷑ aduerfus iuſtũ iniquitatẽ in luꝑbia & in cõtẽptu. Q magna multitudo dulcedi nis tux dne:qua abſcõdiſti timẽtibꝰ te, Perfe ciſti eis qui fperát in te:in cõſpectu filiorü ho/ mina. Abſcõdes eos in abſcõdito faciei tuæ:a cõturbatiõe hoĩm. Proteges eos in rabernaculo:a cotradictione linguarum. Bñdictus dñs:qm̃ mirificauit miſcq iam{ud mihi in dui tate munita. Ego autem dixi in exceſſu mẽtis mea: piectus fum a facie oculorũ tuorũ. Ideo exaudiſti uocẽ orationis meæ: dũ clamarẽ ad te. Diligi te dñm oẽs ſancti eiꝰ:qm̃ ueritatẽ re/ quiret dñs:& retribuet abundanter faciẽtibus ſuperbiam. Viriliter agite& cõfortet᷑ cor ueſtrum: omnes qui{peraris in domino. Pſalmus Dauid intellectus XXXI Eati quorũ remiſſæ ſunt ini quitates:& quorum tecta ſunt peccata. Beatus uir cui non imputauit dñs peccatü:nec eft in ore ei? dolus. Qm tacui inueterauerũt oſſa mea: dum clamarẽ tota die. Qm die ac nocte grauata ẽ fup me man? tua: cõuerſus fü in erũnã dá co figit ſpina. Delictũ medi cognitũ tibi feci:& iniuſticiã med nó. abſcõdi. Dixicofitebor aduerfi ũ me iniuſticiã meã dño:& tu remiſiſti ipictaté cordis mei. Pro| 1 εἰ l ad qm ἡ iy binc gii poat am mit ks החש‎ (du mu ini tai fro ερ m: ΤῊ ΤΠ ent adde Chet ndl kn c Ps, D dar n ih bye m tty bora eye ΤΠ ore ῥεῖν dics {πῶ | mets ilch (αὶ Mero ו . HIERO, IVXTA HEB. ‘Odifti cuftodiétes uanitates fruftra: סקס‎ 6 in dño cõfiſus fam. Exultabo& lætabor in mi ſericordia tua, quia uidiſti afflictionẽ meam: cognouiſti tribulationes anima mez. Et non cõdluſiſti me ín manu inimici: ſtatuiſti in latitu dine pedes meos. Miſerere mei dite qm tri bulor, caligauit in furore oculus meus: anima mea& uenter meus. Quia conſumptæ ſunt in moerore טסוט‎ mex,& anni mei in gemitu, infirmata eſt in iniquitate uirtus mea:& oſſa mea cõtabuerũt. Apud omnes hoſtes meos factus fum opprobriũ,& uicinis meis nimis& timor notís meis qui uidebãt me in plateis, fu giebant a me. Obliuioni traditus ſum quaſi mortuus a corde: factus fum dfi uas perditũ. Audiui em opprobriũ multonꝶ, cõgregatione in circuitu, dum inirent conſiliũ aduerſum me: & ut auferrẽt aiam mea cogítauerüt. Ego att in te fperaui diie:dixi deus me?estu.In manu tuatpa mea, libera me de manu inimicorum meorũ:& perſcquẽtiũ me. Ο ftende faciẽ tuã fuper ſeruũ tuü:falua me in miſccd ia tua. Dñe ne cõfundar qm inuocaui te: cõfundant᷑ impij taceant ín inferno. Muta fiant labia mẽdacij: quz loquunt᷑ cõtra iuſtũ dura: in ſuperbia& deſpectiõe. ΟΣ multa eft bonitas tua quá ab» ſcondiſti timẽtibꝰte, operatus es ſperantibꝰ in “τοίη conſpectu filiorũ hominum. Abfcodes eos in ꝓtectione uultus tui, a duricia uiri:ab/ ſcondes eos in umbra, a cõtradictione lingua rum. Bñdictus dñs: qm̃ mirabilẽ fecit miſeri cordiam fuam mihi in ciuitate munita. Ego autem dixi in ſtupore meo: proiectus ſum de cõſpectu oculorũ tuorũ. Ergo ne audiſti uocẽ deprecationis mea: cũ clamarẽ ad te. Diligite dim omes fancti eius, fideles ſeruat dñs:& retribuet his qui ſatis operant᷑ ſuperbiam. Con fortamini& roboret᷑ cor ueſtrum: omnes qui expectatis dominum. Dauid eruditio. Eatus cui dimiſſa eft XXXII iniquitas:& abſconditũ eſt peccatũ. Beatus homo cui nõ imputauit dñs iniquitatẽ: nec eft in ſpiritu ei? dolus. Quia tacui attríta funt ofla mea: in rugitu meo tota die. Die enim& nocte grauat ſuper me manus tua: uerfatus fum in miferia mea cum exardeſceret æſtas iugiter. Peccatũ meũ notum faciam tibi:& íniquítaté meam nó abſcondi. Dixi confitebor ſc lus meum domino:& tu dí mififti iniquitatem peccati mei. P ! תחלים"‎ mobi τν ny" ΗΝ בבעס‎ πο צר לי‎ 3 ὙΠ 86* ü MOIA Cut y מבל- צררי הַיִיתי wan‏ ו T2‏ בלב הריתי 923" אבר: Ὢ‏ שמעתי TIY DIY‏ בוגור בו מסבים ορ Ἢ uua‏ ל אבושה wa CynNOy w‏ רשעים ירבו לשאופ Do o4‏ על-צריס w2) ην TRY‏| mu‏ רב mim eR me‏ 7 Sa םיסוחל nora uev‏ "n"M‏ ארס!. ΤΙΒῸΞ TIN‏ מרים לשונוּת: ברוך Avon wann Www‏ לי בַּעִיר מצור: ואני"NEN‏ TIEN ὙΌΣ‏ נוצר יחור V‏ חס wann? yu‏ בלה^ mh uos‏ 340 לב Ww‏ לא yr 5 mm zum‏ RDN‏ אוריער ועוני MTR‏ D‏ ל AMA MAY EFAOMBRKONTA ταὶς ταύτης προσεύξεται Nos σὲ 6 te^ ὦ καιρῷ Ἐνθέτῳ, πλ S κατακλυσμῷ ὑδάτωμ woA λῶμ, πρὸς α d u sus Ἐγγιοῦσι, Σύ μου εἶ καταφυγὴ ἀπὸϑλίφεως«Θὲ περιεχούσκς με ידי‎ ary«uA μου λύξωσαέ με ἀπὸ TH κυκλωσάντωρ μεν Σαυετιῶ σε κο) συμθίθῷ σὲ qu ὁδῷ ταύτῃ ᾗ o ü. Ns ner ἐπὶ יס‎ pie φθαλμούς μου, ΜΗ isch œ Ὡς Twos πο) Ἀ μον)» og vx Is! causa ie, Ep nu לי‎ χαλινῷ τὰς σϊαγόναρ αν δῦ ἄγξαις. M μὴ ἐγγηόντων πρὸς g. πολλὰ ול‎ μάσιγεᾳ τῷ ἀμαςτωλον',δμ ἡ* tis ἴοντα ταὶ κύφιοµ ἔλεορ κυκλώσει, Εὐυφφάνϑατε twi κύφιομ vgl) ἀγαλλιᾶσθε Φίκοιοιονοὴ κανχᾶδε warng di ἐνθᾶς τῇ καρδίαν : ΚΔΘΙΣΜΑ, A. ö παβὂξραΐοις, AB ro doe δίκοιοι t κυρίῳ» Ῥῖς ἔνθ ἐσὶ“οί « πααΐνεσια πξομολογᾶσνε N κυρίῳ& κιθάρα: qu ψαλ]νρίῳ δεκαχόφδῳ ψάλατε zur. Acœ ἀυτῷ ἄσμκα καινόρ-καλῶς ψάλατε ἂν ₪ ὦ ἀλαλαγμῷ, OTi Whig ὃ λόγος τῷ xvgiov. νὴ πάντα τὰ ἔργα פדטם‎ tp mist, Αγαπᾶ Ἐλεκμοσύσ - lw νοῦ κρίσιμ ὃ κύφιορ; τῷ ἔλέονο κυρίου Rs ל‎ γῆς τῷ λόγῳ κυρίου ול‎ ὀυρανόι esche dnc c. 6)[^y “νεύματι τῷ 56.01 αυτ, woo Ἡ Φώσαμις oTi e uc yop cti ἀσκὸρ dare θαλάοσκο, ἀθεὶς tp Ox σαυροῖς 65002000, Φοδιοήτω u. κύριορ πᾶσα ἃ γῆ.» ö τὸ ἄντες ול‎ καϊοικώτες TI Orio, Οτι ἀνεὶς"€ νὴ ἐΓενάθεσαμ-αυὸς אהו‎ Ac ro νὴ ἐκτίδδησαμ, Κύριος διασκεδιάϊα βουλὰς t3 νῶρ,αθετᾶ δὲ λογισμοὺς λαῶμινοὴ αϑετᾶ βουλὰς& Χόντωμ, Hd βουλὴ TO κυρίου tig Sp. αἰῶνα Mt. K q9| καφδίας αυτό) Uo γενεὰμ yg) γενεάμε μακάριον ἃ ἴθν Θ᾽ οὗ&& κύριος Ὁ 0600 u M. λαὸς $,. סול‎ MM o οᷣ+6. Εξ ovgou s ἐπέ x. epd κύριος. ἶδε πάντας τοὺς 6 ΔΕ ἀνθρώττωμ, Εξ ἑτοίμου טסופֶא דאא ופסא‎ lu TO. ξπέθλεψεμ Ἐπεὶ τάν τας PUG καφπικοίῦτας Tad^l. O'mAdoag κα]α” μόνας τὰς καρδίας, ἧς πάντα τὰ te^ γα auf. οὗ σώζεται[βασιλεὺς διὰ R lio δῶκα Map) ö kp πλήθει 1X0 xv, tud ls Ie Vos tig σωτιρίαμ.ἓμ md 3a δωυάµεως αὐτῷ su σωϑήσετοι,— lou δι ὀφθαλμκὸι κυρίου ἐπὶ . .תדטל‎ Ρύσασθαι Ἐκ ϑανάτον Tag ψυχὰς טי‎ 9) 006% ₪1 αυδὺς.לאוג על‎ RY ψυχὴ udp ὑπομθύᾳ τὸ κυρίῳ-ὅτι βοκδὸς C) rey ach ana ἡμῶρ ts ip. Οτι Ἐν αυτ Gd" cup cu/ hide ra Ἡ καρδία Ἡμῶμς καὶ Ἐν ἰῷ ὀνόματι עס‎ ἃ ίῳ ντο Tica. rivo wi / to24.0 HIERO, IVXTA LXX. Pro hac orabit ad te omnis fanctus: in tépore opportuno. Veruntamẽ in diluuio aquarũ multarũ:ad eum nõ approximabunt. Tues refugiũ meum a tribulatione qua circüdedit me: exultatio mea erue me a circundantibus me. Intellectum tibi dabo& inſtruam te in uia hac qua gradieris:firmabo fuper te oculos meos, Noſite fieri ficat equus& mulus: quibus non eſt intellectus. In camo& freno maxillas eorũ cõſtringe:qui nõ approximant ad te. Multa flagella peccatoris: ſperantem autem in domino miſericordia circundabit. Lætamini in domino& exultate iuſti:& gloriamini omnes recti corde. ו‎ Pfalmus Dauid. XXXII Xultate iuſti in dño: rectos decet laudatio, Confitemini domino in cithara:in pſalterio decem chordarũ pfallite illi. Cantate ei canticũ nouum: bene pſallite οἱ in uociferatione. Quia rectum eft uerbü diii:& oia opera eius in fide. Diligit mifcd'íam& iudiciũ dñs: miſcd ia dri plena eſt terra. Verbo dii coeli firmati funt:& fpi ritu oris eius, om̃is uirtus eo. Congregans ſicut in utre aquas maris: ponens in thefaurís abyſſos. Timeat dñm omis terra:ab eo auté cõmoueant᷑ om̃es inhabitantes orbem. Qm ke dixit& facta funt:ipfe mandauit& creata unt. Dñs diſſipat conſilia gentiũ: reprobat autẽ cogitationes populorũ:& reprobat conſilia principum. Conſiliũ autẽ dñi in æternũ manet: cogitationes cordis eius in generatione& generationem. Beata gens cuius eft dis deus eius: populus qué elegit in hæredita tem fibi. De cœlo refpexitdns: uidit omnes filios hominum. De præparato habitaculo fuo: refpexit fuper omnes qui habitant terrã. Qui finxit ſingillatim corda eorá: qui intelligit omnia opera eorũ. Non ſaluat᷑ rex per multã uirtutẽ:& gigas nó faluabi£ in multitu. dine uirtutis faz. Fallax equus ad ſalutẽ: in abundantia autem uirtutis fuz non faluabit. Ecce oculi di ſuper metuentes eum:& in eis qui fperát fup mifcd'ia eiꝰ. Vt eruat a morte animas eorũ:& alat eos in fame. Anima nio ftra fuftinet dm: qm̃ adiutor& Ptector noſter eſt. Quia in eo lætabit᷑ cor noſtrũ:& in noie ſancto ei? ſperauimꝰ. Fiat dre miſcd ia tua fuper nos: quemadmodlũ fperauim? in te. Pſalmus hiho dont או hör fim hme 6h * ἐν nich amin gm tg qui ἴω tilt Atty Anton dT hs iy Xia titm da, "T 0 d ood dai vie| unc Dig pet ri vedi n coan T. (aud pla at cot premi rats) ys d edita mus lab tte μι ap εἰν: uel| ubl Lind mot 2207 ott ids γι jns HIERO. IVXTA HEB, Pro hac orabit om̃is miſericors ad te: tempus inueniens, ut cum ínundauerínt aqua multæ ad illum non accedant. Tu es protectio mea, ab hoſte cuſtodies me, laus mea ſaluans: cit^ cũdabis me ſemꝑ. Docebo te& monſtrabo tibi uiam per quam ambules: cogitabo de te oculo meo. Nolite fieri ſicut equus& mulus quibus non eſt intelligentia, in camo& freno maxillas eorum conftringe:qui non accedunt adte. Multi dolores impij: confidentem au tem in domino mifericordia circumdabit. Lætamini in domino& exultate iuſti:& laudate eum omnes recti corde. XXXIII Audate iuſti dominum:rectos de. cet laudatio. Confitemini domi^ no in cithara: in pſalterio decachor do cantate ei. Cantate cicantícum nouum: diligenter pſallite in iubilo. Quoniam rectum eft uerbum domini:& omne opus eius infide. Diligit iuſticiam& iudicium: miſericordia domíni plena eft terra. Verbo domini cceli firmati ſunt:& ſpiritu oris ei? omis ornatus eorum. Congregans quafi in utre aquas maris:ponens in thefaurís abyflos. Timeat dominum omnis terra: ipſum formident uniuerſi habitatores orbis. Quia ipſe dixit& factus eft: ipfo præcipiente ſtetit. Domi^ nus diffoluit confilium gentium: irritas facit cogitationes populorum. Confilium domi ni in æternum ſtabit: cogitationes cordis eius in generatione& generatione. Beata gens cuius dominus deus eius: populus quem elegit in hæreditatem ſibi. De cœlo reſpexit dominus:uidit omnes filios Adam. De firmiſſimo folio fuo perſpexit, ad uniuerſos habitato res terræ. Cin pariter cor eorum: intelligens omnia opera eorum. Non faluatur rex in multitudine exercítus: nec fortis liberabitur ín multitudine uírtutís. Fallax equus ad falutem:& in multitudine uirtutis ſuæ nd ſaluabit. Ecce oculus domini fuper timentes eum: ad expectantes miſericordiam eius. Vt eruat de morte animas eorum,& uiuificet eos in fame. Anima noflra expectauit dominum: auxilium noſtrum& clypeus noſter eft. In ipſo enim lætabitur cor noftrum: quía in nomine ſancto eius ſperauimus, Fiat miſericordia tua domine ſuper nos: ſicut expectauimus in te, תחלים על-זאת יתפלל ven-‏ א yox‏ לעת מצא Row» v‏ מים voN vu‏ לא Xx‏| no ome‏ לי מצר urn‏^ In s e הני לט תְסובבני‎ yv TRY‏ זו YA‏ ,איעצה v 197) Απο PIN ΤῈ Un‏ ahah amy‏ בל εν n3‏ "ven wen nodum‏ יסובבָנו; שמהו ביהוֶר cU ση‏ mr ba ὩΔΊ)‏ לג 5 Wa cer un :"onn mei לושרים‎ בנבל-עשור‎"uaa חורו ליהור‎ שיר לו שיר ת‎ οι O0 TV חטיבו נגן‎ vn בבר יְהוְך וְבל-מעשהו‎ Ὑ ומשבשט‎ ΟΥ INN ΤΟΝ "av spem nsa wm von va mam ops שמיים‎ wm TNA 2 TI: uwerva באצרות תהומות: יראף‎ ΤΟ Vw בַּל-הָאָרֶץ ממנו‎ ua TU yas maios בלישב‎ "eno ויעבור. יחור‎ ΤῊΣ הוא‎ y| מחשבות‎ mun עצת גוים‎ לעולם‎"m עצת‎ omy V Y^» מחשבות לבו‎ ΦΟΡᾺ TI אשרי הגוי אשר‎(098) $75 noni»"n3 ὌΣΤ VON TI π Cum משמיים הביט‎ ממבון‎:= 778 לבס‎ wn. "has HN 35. vw: run nv?| ברב-פת:‎ vrrwo n zm ο הסוס‎ " עין‎ mm הִילו לא וְמלט:‎ למוקלים ל‎ PRYOR um 2 mma ym» nen? נפשייבף‎{YI unn? נפשם‎ ΤῊ vase עורכו‎ wm? nem "23:29 ישמה‎ i^n, הוא‎ W| unva wp TYR "o באשר‎ hy wv em לר‎ 1 um D.: EBAOMHKONTA ^, 0 0 . א סשל,‎ oic o Agodwmop 7,= n מ‎ 2^ 3 TE) aw TIop ἀθιμέλεχονο) Ἐπέλυσεμ סד‎ κ] χλογήσω dp κὕριομ qu παντὶ Rο f ·&/ 2 ö 60%> bo somali ους Ep Gd κυρίῳ ter αἰνεϑ ήσετ n nx א‎ ἀκκουσά]ωσαμ mado 9) υφφρανθήϊωσαμ: Μεγαλώα Te TOY κύριορ ca» torn) ὑψώσωμιον סד‎ ὄνομα UT 5 Εξεζύτησα Top עסו‎ νὴ Ἐσπήκουσέ μουνο) ix πασῶρ o SAL pe we 0 Με, Προσέλ S Te πρὸς ἀνὴρ πο) ꝙασ r icon.. τὰ ποῦ σωπα VG ö οὗτο ὃ wos ἐκέκραξε(D) ὃ xc/ os toi«ove p xu M M) Ἐκ πασῶμ div. θλίγεωμ αυτ ἔσωσιμ eur pp. Παρεμθαλᾶ d w κυρίου κύκλο M φοθουμδήομ aur ou, M0 ζύσεται αυτούς, τεύσασ)ε κοὴ ἴδετε ὅτι 28506 d xz O. μακάριος anz, de ἐλπίδα te mr. Φοθήθητε Rp κύριομ πᾶν; סי‎ δι ἅγιοι ἀυτο-ὅτι Sux s u ὑσέφημια τοῖς φοδουμεέvoro&vrop, πλούσιοι tx fup C09) ἐπείνασαμ«δέ S ἐκζνρῦντες Top xh o, un ἐλαπωθήσοντοΣ παντὸς ἀγάθου,, Δεῦτε τέκνα ἀκούσατέ mov, φόθομ κυρίου διδάξω ὑμᾶς, Tio p Libro c& ὃ θέλω dolio/ "yer Gp ἡμέρας Ἰδᾶμ ἀγαθάς, παῦσορμ qb YASS] σάρ σου&esd nan C χείλκ 05% μὴ λαλῆσαξ δόλονς Ἐκκλίνομ ἀπὸ אסא‎ νὴ ποίκσομ Gf oo p. ήτησομ Tr מס‎ 6) δίωξο ἀντίῶ, הרה‎ 8 κυρίου Ἐπὶ δι, vxclove · i) ὦτα kvm clo no ip ,7/0ט6‎ πρόσωτσο 5 κυρίου Ἐπὶ τοοιῦντας κακά» TO Nonod ge αs ἐκ w wuts— Εκέκραξαμ or φίκοιον CN ὁ vi O εἰσήκουσεμ aur ιο) אל‎ ₪606 p TW SAM wp דט‎ ἐῤῥύσατο.דט‎ Εγγύς κύριος τοῖς us n לד‎ καρδίαι Pug ταπανοὺς bd πνεύμα σώσει. πολλαὶ δι θλίψειο TR d'icalo ptg) Ἐκ wa‏ וד cp aum fi ῥύσεται ανδυς d κύριος. Φυλάσσα κύριος‏ πάν]α τὰ 958 bbc. ὃν ὃς aum ὃν συυτριδήσεταις‏ Top‏ סו Θάνατος ἁμαρτωλῶμ on M) di‏ δίκαιον πλημιμελήσουσὶς Ανξώσεται κύριος ψυχὰς‏ μιὰ πλκημιμελήσουσι πάντες δὲ M‏ טס)0. Φδούλωμ au‏ τοΐϑοντες nr rp.‏ Ὧδ' Aces. ad.‏ 02006 κύριε TO ve ἀδικοῦντας με. 2507‏ 100 δ λέμκσομ τοῦς πολεμοῦντάο με. Ἐπι-‏ ότσλου Ho) buye d · MH) ἄνασκθι 6‏"2.6.0 Rm o dec µου, nxtoꝝ ζομφαίαμ C σύγκλεισομ‏ heren rf ca δν κάταδιωκόντωμ. τὴ ψυχὴ‏ oT cep CN ᾧξα‏ לוה Ἐγώ,‏ וגול rn fa σου‏ ,4401 πήτωσαρ Jxro vm al Juxlh μου, Αποζζαϕ-‏ τωσαμ εἰς τὰ bat ot CY Κο]αιθζαυθή]ωσαμ δι Ar t zo‏ ARVO![101 κακάς. τενηθήτωσαμ Ὡσὲϊ χνοῦς κατὰ πρὸ‏ σωπορ ανέμου, και ἄγγελος κυρίου ἐκθλίδωμ aur oda,‏ דא סאפ HIERO. IVXTA LXX. Pfalmus Dauid cum immutauit uultũ ſuũ coram Abimelech,& dimiſit eum& abijt. XXXIII Enedícam domínum in omni tem/ pore: femper laus eius in ore meo. In domino laudabitur anima mea: audiant manſueti& lætentur. Magnificate dominum mecum:& exaltemus nomen eius in idipſum. Exquiſiui dominum& exaudi/ uit me:& ex omnibus tribulationibus meis eripuit me. Accedite ad eum& illuminamini:& facies ueſtræ non confundentur. Iſte pauper clamauit& dominus exaudiuit eum: & de omnibus tribulationibus eius ſaluauit cum. Immittet angelus domini in circuitu ti mentium eum,& eripiet eos. Guſtate& ui dete quoniam fuauis eft dominus: beatus uir qui ſperat in eo. Timete dominũ om̃es ſan cti eius: quoniam non eſt inopia timentibus eum. Diuites eguerunt& eſurierunt: inquirentes autem dominum, nõ minuentur omni bono. Venite filij audite me: timorem domini docebo uos. Quis eſt homo qui uult uitam: diligit dies uidere bonos. Prohibe linguam tuam a malo:& labia tua ne loquantur dolum. Diuerte a malo& fac bonum: inquire pacem& perſequere eam. Oculi domi ni ſuper iuſtos:& aures eius in preces eorum. Vultus autem domini fuper faciẽtes mala: ut perdat de terra memoriam eorum. Clamauerunt iuſti& dris exaudiuit eos:& ex omni/ bus tribulationibus eorũ liberauit eos. Iuxta eſt dñs his qui tribulato funt corde:& humi les ſpiritu ſaluabit. Multæ tribulationes iv ſtorum:& de omnibus his liberabit eos diis.: Cuftodit dñs omnia offa eorũ: unum ex his non conteretur. Mors peccatorũ peflima:& qui oderunt iuſtum delinquẽt. Redimet do minus animas ſeruorũ ſuorum:& non delinquent omnes qui ſperant in eo. Pſalmus ipſi Dauid. XXXII Vdica dñe nocentes me: expugna impugnantes me. Apprehende arma& ſcutum:& exurge in adiuto rium mihi. Effunde frameam& cõclude aduerfus eos qui ꝑſequunt᷑ me:dic anima mez, ſalus tua ego fum. TConfundant᷑& reuereant᷑ quærẽtes animã med. Auertant᷑ retrorſum& cõfundant᷑: cogitãtes mihi mala. Fiant tanq́ puluis añ faciẽ uẽti:& angelus dñi coartãs cos. Fiat m ω) -= 0 li by min nenn mam man Qu 0S Mini 1. iim ai dra: M CE או yis‏ i‏ tom‏ emi giu Droh logi. umi lido eonim "TY uni omni| lun humi esu“ dns. ex hi mad medi| ich J / pua| al ded| jm κῶν fot pra ds fa HIERO, IVXTA HEB. ΄ -- Dauid quádo commutauit os fuum co tam Abimelech δὲ eiecit eum& abijt. XXXIII Enedícam domínum ín omni tem t Pores femper laus eius in ore meo, n domino laudabitur anima mea: audient mites& lætentur. Magnificate do^ minum mecum:& exaltemus nomen eius pa; titer. n. dominum& exaudiuit me:& de omnibus anguſtijs meis liberauit me. Refpicite ad eum& confluite:& uultus ueſtri non confundentur. Hic pauper clamauit& dominus exaudiuit:& de omnibus tribulationibus eiꝰ ſaluauit eum. Circũdat angelus do. mini in gyro:tímentes eum& eruet cos. Guſtate& uidete quoniam bonus dominus: bea/ tus uir qui ſperat in eo. Timete dominum ſancti eius: quoniam non eft inopia timenti-/ bus eum. Leones indiguerunt& efurierunts quærẽtibus autem dominum, non deerit omne bonum. Venite filij audite me: timorem domini docebo uos. Quis eſt uir qui uelit uitam: diligens dies uidere bonos. Cuſtodi linguam tuam a malo:& labia tua ne loquan^ tur dolum. Recede a malo& fac bonum: quære pacem& perſequere eam. Oculi do/ mini ad iuſtos:& aures eius ad damores eo^ tum. Vultus domini ſuper facientes mala: ut perdat de terra memoriam eorũ. Clamaü&erunt& dominus exaudiuit:& ex omnibus tribulationibus eorum liberauit eos. Iuxta eft dominus contritis corde:& confractos fpi,: titu faluabít. Multæ tribulationes iuſti:& ex omnibus illis liberabit eum dominus, Cuſtodit omnia offa eius: unum ex eis ποῖ confringetur. Iaterficiet impium malicia:& odien tes iuftum culpabuntur. Redimet dominus animas feruorum fuorum:& non peccabunt omnes ſperantes in eo. Dauid. XXXV Vdica domine aduerſarios meos: pugna cõtra impugnantes me, Ap prehende ſcutum& haſtam:& con ſurge in auxilium meum. Euagina gladium & præoccupa ex aduerfo perſequentem met dic animæ mez falus tua ego ſum. Confundantur& reuereant᷑: qui quærunt anima meds Conuertant᷑ retrorſum& cõfundant᷑: qui cogi tant malum mihi. Fiant ſicut puluis ante fa^ ciem uenti:& angelus domini impellat. eon CT בשנותו‎ WAY טעמו"in?‏ אָבימלך, ניגרשחו וילך, ΠΡΙΝ‏ אֶת" CUm ny baa wm‏ תלתו SVO— i002‏ התהלל yom:‏ wu‏ ענוים Po WAV‏ גרלו ליהור ἊΝ‏ ונרומבוה שי MPT), Wwe Wa‏ אֶת- י ὭΣ."wm‏ ומבל- מוגורותי n‏ ves wean, A π‏ ו "ταὶ(anos unum mn)‏ CUBE σον wy may wy‏ צרותיו AAR‏ הנה בולאך vae» mus cum‏ ויְתלְצם: אשרי WN NEM"ann‏ את- יחור BPN Ὢ vu?‏ σπα‏ ליראיו:| בְּמִירִים רשו"NO wm WIN YN‏ harem‏ 32 בנים owned‏ יראת Ta vao vn‏ מי-האוש. גמים לראות טוב:‏ נצרל Ww’‏ מרֶץ"ANA PREV‏ mew‏| סור מרַע mv‏ טוב wen‏ שלום ποτ‏| עיגי C my‏ אֶל- VIVE TPE‏ אל-שועתם!: cwmowna‏ ב בְעשי ΠΡ y^‏ מארץ ו UN‏|| צעסו Ψ Ὕπη‏ Tren, err, ere, yew.‏ "o mW‏ לנשברי 37 וְאֶת own‏ רוח יושיע:€ "we uvae ΤΣ τῶν‏ imm‏ שמר ba‏ עצבוותין M‏ אחת nima‏ לא σον‏ C» Psy vei"wv mà‏ Da MUN‏ ההוסִיט בו: ns‏ MP‏ רִיבה τὰ IM‏ Manns un cav‏: החוס ביגן DTT) TEE‏ mein vam na‏ וסְגור ל Ce^ memo.‏ אמור"vel?‏* wer"vei(vl vase"‏ ωχ.‏ » ^" במוץ לפני‎ vw Cy mm D. EBAOMHKONTA ren dir ἡ ὑδὸρ αυδῇ σκότος סו‎ Mina C ἄγ טסוט"ליעי‎ καταλιώκωμ αυτούς, Ότι δωρεὼρ€^ κρυψάμ μοι λιαφϑορὰμ τοαγίδος UTI κάτίω Gus δισαμ αἰὼν Juxlh μου, Ελθέτω ἀυτῷ παγὶς Ἡρ ὃν Vm cc ne M ל‎ θήρα dp ἔκρυψε, ουδναξέτω HUTS p« xdi qi τῇ παγίδι πεσᾶται qu. I ψυχή טמ‎ ayer λιάσεϊαι Ἐπὶ שו‎ Rue mod bio r twi Ὅδ᾽ σωτκρίῳ ἄντα, πάντα Τὰ ספל‎ με t. κύριε κύριε Tig 6 co, vu iu wx δρ t xdgéo לטל וס הקספ‎ . דט p νὴ τοίνκτα ἀπὸ δῇ» διαρπαλόντωμ‏ אנח Avas cr μοι μάρτυρες ἄδικοι, ἃ vun Ἐγίνωσκορ‏ zy Graph µε, Αντατσεδίδωσάμ μοι πονκρὰ ἂν] so‏ ü ψυχῇ μόν, Ἐγὼ ὃ ὦν Gd. ανεὺς‏ Aerox* p to. εθυδμίω drops. Rd ἐταπείνομ‏ πεοσῶχή μου tig REA‏ וו tj vxssi 13 ζυχίώ x8. ij‏ Ως πλκσίομ ὡς ἀδελφὸρ 6‏. kung sour. wg πενθῶρ νὴ σκυθεωπάϊζωμ du /‏ טהול Toop‏ τως ἰταπαενούμίω, καὶ καὶ ἐμοῦ ἐνφράνθισαρ, και‏ duvfx Oncap. σιυήχθησαμ zs μάπιγερ, C) zun‏ nαάqtyßrur“uZNaav‏ טל Ἐγνῶμ. Διερζίϑχσαμ νὴ‏ με he vi α με pune od pup tetus Ts‏ ὀλόντας kuti. κύριε πότε Ἐπσόψα, αποκατάσνσομ‏ elio Juxlih μον dx& κακουργίας ἂν δή ἀπὸ λεόν‏ op μονογενῆ μου, Ἐξομολογήσομαί σοι So‏ ἐκκλησίᾳ oR. λαῷ 6098 αἰνέσω σε, πὴ ἔπιχα‏ Ἐχθεαίνοντές aar d incos. V μισοίῦτες‏ ול eina mor‏ Mae o,& διανεύοντες ὀφθαλμμοῖς.= OTi ἐμοὶ on‏ ii δόλους διελογίφοντος‏ · יפלאל ἐλάλοιω, Q‏ שא ופוסו και σλάτωυαμ dts ὁ soma duly«simop u‏* ξνγε εἶδομ di ὀφθαλμοὶ fupe εἶδες κύριε μὴ Xa/ guctomícyo, κύριε μὴ oοs e 00ן%ש%‎ EC i/ ΕΝΤΙ κύριε xdi MOK eg TH κρίσει ל, טסון‎ Θεός mov) € κύριος ou"us ali inlis μου,"Κεῖνό μ ao κύριε κατὰ alo δικοιοσαυίω σου, κύριε ל‎ 0:06 μον και μιὰ Ἐπιχαρείκσάμ δι, MA ἔνποισαρ qu καρλία]ς סט‎ ἔυγε Sys τῇ ihc M. M δὲ ἔνποισαρ κατετσίο” עפ‎ ἀντόμ.| וסא סשאטמעסלות‎ Φηραπείνσαμ ἅμα, Ενδυσά δω/ σα cũ X clio και ᾠπροσίω, oi us N ονοf: 7:5 slut, Ἁγαλνάδωσαμ πὰ! Ἐνφρονθέτωσαμor Zea or res alu νuctio cli Mov, Kai ξιπάτω» cup διαπαντὸς μεγαλαυθέτῳ ὃ vgn oa. di θέλουν» τες αἰὼ bigliblw τοῦ Φδούλου ἀντοῦ, Κάῑ ἢ γλῶσ/ σα μου μελετήσει niu δικοιοσανίω σου, Sala αἰὼ der io p ἐμ ἐπσαινόμ cov, Elo τὸ τέλος GÀ παιδὶ τῷ κυρίου Δαθίδ., s ncip ὃ παράνομος τοῦ tc r dre p qv e דוסי‎ ₪. un Yor φόβος Deo ἀπεέναντι τῶν ὀφθαλμῶρ gre Ὁ | ΄~ וס‎ Ἐσσιχοζρόντες τοῖς κακοῖς MOU; ori HIERO.IVXTA LXX; Eiat uia illorum tenebræ& labricum:& angelus domini perſequens eos. Quoniam gratis abſconderunt mihi interitum laquei ſui: ſu peruacue exprobrauerunt animam meam, Veniat illi laqueus quẽ ignorat:& captio quã abſcõdit, apprehendat eum:& in laqueum cadat in ipſo. Anima autem mea exultabit in domino:delectabitur fuper ſalutari fuo. Om nia offa mea dicent: domine domine quis ſimilis tibi?^ Eripiens inopem de manu for» tiorum eius:& egenum& pauperẽ a diripienti bus eum. Surgentes teftes iniqui:quæ ignorabam interrogabant me. Retribuebát mihi mala pro bonis:ſterilitatẽ animæ meæ. Ego autem cum mihi moleſti effent: induebar cllicio. Et humiliabã in ieiunio animã meam:& oratio mea in ſinu meo conuertetur. Quaſi proximum quafi fratrem noftrum fic com lacebam: quaſi lugens δὲ cõtriſtatus fic humi abar. Et aduerſum me lætati funt& conue; nerunt:. ſunt ſuper me flagella& ignoraui. Diſſipati funt nec compuncti ten; tauerunt me:ſubſannauerũt me ſubſannatio/ ne:frenduerunt ſuper me dentibus ſuis. Do mine quando reſpicies:reſtitue animã meam a malignitate eon:a leonibus unicam meam. Confitebor tibi ín eccleſia magna: in populo graui laudabo te. Non ſupergaudeant mihi qui aduerſantur mihi inique: qui oderunt me gratis& annuunt oculis. Quoníam mihi quidem pacifice loquebantur:& fuper iram doloſe cogitabant. Et dilatauerunt ſuper me os ſuum: dixerunt euge euge, uiderunt: oculi noſtri. Vidiſti domine ne ſileas:domine ne diſcedas a me. Exurge& intende iudicio meo:deus me?& domín? meus in cauſam mcam. Judica me dñe fcd'm iuſticiã tuã:dñe deus meus& nó ſupergaudeant mihi. Non dicant in cordibus ſuis euge euge animæ no ſtræ:nec dicant deuorauimꝰ eum. Erubeſcant & reuereant fimul: qui eratulan£ malis meis, Induant confuſione& reuerẽtia: qui maligna loquuntur ſuper me. Exultent& latent qui uolunt iufticiam meam:& dicant femper ma: eníficetur dis, qui uolunt pacem) eius. Et lingua mea meditabitur iuſticiam tuam: tota die laudem tuam. In finẽ ſeruo dni Dauid. XXXV Ixitinfuftusut delinquat in ſemet/ ipſo:nõ eft timor dei añ oculos eiꝰ. Quoniã ΄ 3 i | / —*— erm d 4 yt T HIERO; IVXTA HEB, Situia eorumtenebrz& lubricum:& angelus diii perfequatur eos. Quía fruftra abſconde runt mihi infidias retis ſui:ſine caufa foderunt anima mez: Veniat εἰ calamitas quam ignorat,& rete ſuum quod abſcondit comprehen. dat eum:& cadat in laqueum. Anima autẽ mea exultabit in domino:& lætabitur in ſalute ſua. Omnia offa mea dicent domine quis fimilis tui, eripiẽs inopem a ualidiore:& pauperem& mendicum a uiolento. Surgentes teſtes iniqui: quæ neſciebam interrogabant me. Reddebant mihi mala ꝓ bono: ſterilitatem animæ meæ. Ego autem cum infirmaret ab eis induebar dilicio, humiliabam ín ieiu nio animã meã:& oratio mea in ſinum meũ reuertetur. Quaſi ad amicum quaſi ad fratrẽ meum ſic ambulam: quaſi lugens mater triſtis incuruabar. Et in infirmitate mea Retabantur& cong bantur, collecti ſunt aduerſum me peroutíétes& neſciebam: ſcindentes& nõ tacentes. In ſimulatione uerborum fictorũ: frendebant contra me dentibus ſuis. Domine quanta aſpicies conuerte animam meam a talamitatibus ſuis:a leonibus ſolitariam meã. Confitebor tibi in ecclefia grandi: in populo forti laudabo te. Non lætent᷑ fup me inimiti mei mẽdaces:odientes me fruſtra conniuen tes oculo. Non enim pacem loquuntur, ſed in rapina terræ:uerba fraudulenta cõcinnant. Et dilatauerunt ſuper me os ſuum, dixerunt gah nah:uidit oculus noſter. Vidiſti domi ne ne taceas:domíne ne elongeris a me. Com ſurge& uigila ín iudicium meum: deus meus & dominus meus in caufam meam. Iudica me fcd'miufticiam meam domine deus meus: & neinfultent mihi. Necdicantin corde fuo uah anima noſtræ:nec dicant abſorbuimꝰeũ. Confundantur& reuereantur pariter qui lætantur in afflictione mea, induantur confuſio ne& uerecundia:qui magnificantur ſuper me. Laudent& latent qui uolunt iuſticiam mes, & dicant ſemper magnificetur dominus: qui uult pacem ſerui ſui. Et lingua mea meditabitur iuſticlam tuam: tota die laudem tuam. Pro uictoria ſeruo domini Dauid. XXXVI η Exit fcelus impij in medio cordis ei*: non eſſe timorẽ dei aute oculos eiꝰ. Quia > conn ση השך‎ cav m "REET%מלאך‎ n WU סמו לי שחת‎ cum תְבואהףּ‎ νότο“ven cin “TOR UV שואה לא ירע‎ ma e, בואה‎ abn nav 2 πό wn Du"vni בִּל-עצמתי ת‎ ὃς בישועתו‎ ΦΧ Ye"à wm האבורנה‎ ολ"yy an ema wy מגולו; MY wax‏ המסא אשר לא- ירעתי ושאלוני ¢ πρ ση under‏ טוב Ὁ‏ πο Dim‏ ואני ö‏ לבושי שס vira"ly‏.5 במשור"phy man‏ תשיוב; ברע nwa‏ לי πρό‏ באל" . סרר שחותי:| ובצלעי‎ ON C23"oy נאָסְפוּ‎ IORI) peto o: ולא- המו‎ pny wo, "sy לעגי מעוג הרו‎ m TNR MARTIN||| D v משואֶחֶס‎"Um: השיבה‎ ö ΤΟ מבְפירִים‎ τα Try cya cn nva ש‎ OU לי אובי‎ Wow 8 ην Tn שאי‎ ועל- רגעי- א‎ uUum לא שלום‎ : Han יארץ וברי מרמיות‎ MRT ΥἹῸΝ bra עקר‎ spy DOWD=| עינינו‎"DNO DRT Vr ON TW ENRON TT Tv ΤΗΝ 0G www η אלרי‎"o Yvan"שפטני‎ . ö האח‎ 0373 AM Aube בלענוהו: יבש‎ ἡ בשות‎ ναι TY) Tew πα WED AMAT aw vum"een yo yy| שלום‎ qunwe yr πι‏ בל εν. m‏ A— 1 oF 9" R mo D. לרשע‎ vum Vr IRS אלרים‎ Ὑ DN 2: D 4 . "BRAOMHKONTA ἔλόλωσεμ Φρώσσιομ xo Τ.Σ voip TY ανομίαμ‏ ודסי τὰ ξήματα τῷ σόματος AUTH‏ טסו dw wo)‏ ἀγαϑύ,‏ תד gro ic) Gao. Sun HEARN συν/ Lycu‏ qat, Ανομίαμ Φιελόγίσατο ἐπὶ+ κοίτας Xu ·&Cα‏ who od ₪ dun ἀγαϑῇ, κακίᾳ Ky προσώχϑησε,‏ אפ Κύριε& M ουρανῷ τὸ tAsóo gov) ἃ ἀλήθειά σου‏ ἕως TW νεφελῶμ, H Ano CON σου Ὡς den Je oiſt. rſᷣ‏ κρίματα cou,&ëtα Q4 πολλή, Ard ou ο) xi^‏ Ἐπλήθαυας τὸ Ἐλεδς σου o θεός. οἵ‏ סנס ö‏ iM ἀνθρώτσων,. σκέπη diy πἰσρύγωμ σὸν Ἐλπ:‏ וסף δὲ‏ οὖσι. μεθυσϑήσονται απὸ πιόταρο 01 οσt) Pp Xd‏ age vp M ξυφῆς σου motile αtί«a Οτι παρὰ‏ σοὶ ay ζωῆς, ον TS φωτί σου ὀψόμεθα qo, πα!‏ gérevop 2 ἔλεός σου io γινώσκουσί oe wg) vl u‏ nean oo colin σου eis wor τῇ καρδία, Με Ἐλθέτω‏ μοι ποῦς didiocuiſ as · c χεὶρ ἁμαρ]ωλοῦ μὴ σαλεύ‏ ἐς γαϊόμονοι T amo /‏ ול σαι με, Βκᾷ ἔπεσορ τσάντες‏ αἱ ETE ich nau ο) du μιὰ δώνωνα; οἰδαι,‏ ταλμὸς M. Δαδίδ. AS. n ἥδαϊέλου 60 x omę o pos. nd It/ 4. Aov τοῦς ποιῦντας Tw ἀνομίαμ, Ότι Goel χόφος ταχιὶ ἀπεοξκφανθέσοντ;. Hol) dar λάχανα Χλόης ταχι aο. Ελπί7ομ ἐπὶ κύριομ ig voie XVns c ra O ματασκίώου σἰὼ Tc. C) Von sich tui GU πλούτῳ Gum. cc , 3*,=. כ.‎ Rich uon τῶ κυρίου+ YY) δών σοι τὰ αἀτέματα οδὶ Αποοκάλυψομ πρὸς«ύριομ Tih d c eov. C ἔλτοισομ ἐτξαυτόρ καὶ au ποίκσε Kai z οίσαι de Poe vl Φικαιοσιώνω cov. 6) T κρῖμα σον de μεσχμθρίαμ- Tx or n VM] κυρίῳ O ixérévcop ἀυτόμ. Mi παραφήλου qv d κατθυοδουμδῳ ᾧ ₪€"ית‎* 2. 2»*“ὖ“ τὴ ὁδῷ&vroV': qu ἀνϑρώτσῳ ποιοώντι παρανομῖep, παῦσαι ἀπὸ פס‎ πο Ἐγκατάλιπεθυμόρ. 1 7 LA 4" μὲ σαραζέλου Se τε πονκρεύεδδαι,. Οτι δι Tom uo abo Οζολοθςθνδήσονται+ οι δὲ d πάœo ct Top κύριομ uro! תטסטא.קסוסטָארא‎. γι, Δαρδίας σους Kd; ἔτι xai Jop& du μιὰ ὑπάρξῃ ὃ ἁμαρτωλός. πο ices ap τόπομ אסדט‎ κο) zu μὲ א‎ οἱ δὲ πραᾶς κλκζονομιήσουσι 7. CM] κατατρυφέσουσιμ Ἐπὶ wal θα Uelóws. Παρατηρίσεται ל‎ ἁμαρτωλὸς Top δέ, סקא‎ · M βεύξα Maur dn τοὺς ὀφόντας ro. O Ʒ κύρι Θ΄ ἐκγελάσεται ἀυτόμ ודלן‎ προβλέπα ὅτι ke h ἡμέρα דט‎ Βομφαῖίαμ Ἰασάσαντο z. ἁριαρτολοί-«νέταναμ τόξομ&urGp. τοῦ καταβαλᾶμ vox op κα) TENT ro σφάξω Pug 6 9" καρδία, H Sou Q aur;p ξισέλθοι us?טא‎ ic p ἂν Ty. wo) τὰ τόξα kvrGp σαυτριβείκ, κοᾶσομ SAL עור‎ d δικαίῳ," πὲς πλοῦτον ἁμαρτωλῶμ world. ודס‎ HIERO.IVXTA LXX, ה‎ Quoniã doloſe egit in conſpectu eius: ut inue natur iniquitas elus& odium. Verba oris eius iniquitas& dolus: noluit intelligere ut be; ne ageret. Iniquitatẽ meditatus eft in cubili ſuo:aſtitit omni uiæ non bonæ: maliciam autẽ non odiuit. Domine in cœlo miſericordia tua:& ueritas tua ufq; ad nubes, luſticia tua ſicut montes dei: iudicia tua abyſſus multa. Homines& iumẽta ſaluabis domine: quem admodum multiplicaſti miſericordiam tuam deus. Pilij autem hominum:in tegmine ala/ rum tuarum ſperabunt. Inebriabuntur ab ubertate domus tuæ:& torrente uoluptatis tuæ potabis eos. Quoniam apud te eſt fons uitæ:& in lumine tuo uidebimus lumẽ. Prætende mifericordiam tuam ſcientibus te:& iuſticiam tuam his qui recto ſunt corde. Non ueniat mihi pes ſuperbiæ:& manus peccatoεἰς nd moucat me. bí ceciderũt qui operans tur iniquitatẽ:expulſi fant nec potuerũt ftare, Pſalmus ipſi David.. XXXVI.. Oli æmulari in malienantib?: neg : gelaueris facientes iniquitatem. Quoniam tandp foenum uelocitet arefcent:& quemadmodum holera herbarü cito decident. Spera in domino& fac bonitatem:& inhabita terrã& paſceris in diuitijs eius. Delectare in domino:& dabit tibi peti tiones cordis tui. Reuela domino uiam tuã: & ſpera in eo& ipſe faciet. רה‎ quafi lumẽ iuſticiam tuam:& iudicium tuum tan meridiem:ſubditus efto domino& ora eum. Noli æmulari in eo qui proſperat᷑ in uia ſua: in homine faciente iniuſticias. Deſine ab ira & derelinque furorẽ: noli æmulari ut maligne ris. Quoniam qui malignantur extermina-, buntur:ſuſtinentes autem dominũ ipfi hæreditabunt terram. Et adhuc puſillum& non erit peccator:& quæres locum eius& non inuenies. Manſueti autẽ hæreditabunt terra: & delectabuntur in multitudine pacis. Obſeruabit peccator iuſtum:& ſtridebit fup eum dentibus ſuis. Dominus autẽ irridebit eum: quoníam proſpicit ꝙ ueniet dies eius. Gla dium euaginauerunt peccatores: intenderunt arcum ſuum. Vt decipiant pauperem& inopem:ut trucident rectos corde. Gladius eo rum intret in corda ipſorum:& arcus eorum confringatur. Melius eft modicum íufto: fir per diuitias peccatorum multas, 3 8 E. Quoniã HIERO, IVXTA HEB; תחלים‎ me, Quiadolofecgit aduerfus eum in oculis fais ¢ למיצא‎ vrya בי החליס אליר‎ ua ut inueniret iniquitatem eius ad odiendum. ἮΝ TROY| לשנא‎ Any - Verba oris eius iniquitas& dolus:ceffauit co^ 1 aom Sand on dr me Wü-- gitarebenefacere. Iniquitatem cogitat in 1 zz יחשב על-בושיבבו‎ nN - Bii fuo, ſtabit in בוט‎ non bona: malum non^ לאד טוב רע לא‎ Thy Wu^ αδῆσίοι. Domineinccelo miſericordia tua: ומאס!| יְהוֶר בהשמים ת‎ ay fides tua uſq; ad nubes. luſticia tua quafi ᾽ν TIER Ton wi montes domine, iudicia tua abyſſus multa, Ven wa Όντο ἜΣ שי‎ hominem& iumentum faluos facies domi- Ὦ NEN) TW רבה‎ nina imt ne. Ꝙ præcioſa eft miſericordia tua do- d 1 wm תושיע‎ nir mine, filij Adam, in umbra alarum tuarum! QN MA חסרך אלרים.‎ ην mu ſerabunt. Inebriabuntur de pinguedine בו‎ ΤῊ+ wem yu rn im© domustux: torrente delitiarum tuarum po nT vem 5 ντα t^ tabiseos. Ouoniam tecum eft fons uitæ: in ὌΝ בִּי עמר‎| o0yvn , luminetuo uidebimus lumen. Attrahe miſe n משוך‎, σον באורך‎ sta ricordiam tuatn ſcientibꝰ te:& iuſticiam tuam|“ντ IPI yw yen a, 6000500606. Non ueniat mihi pes ſuperbiæ: TONA 53) wren לב, אל-‎ fern,&manusimpiorum ne me commoueat. 4 s uv PEON רשיעים‎ m iua cecideriit operantes íníquitatem: expulfi funt העלי-אוֶן רהו וְלאהיְבְלף‎(oni ה‎ Knon potuerunt ſurgere.,.: Ὧν M לו‎ bm^ Dauid. XXXVII Es um Oli cotendere cum malienis: neds vyYea לרור אל-תתחר‎ sect æmuleris facientes iniquitatem.| now να אל-תסנא‎ heh; Quoniã ficut herba uelociter conte הרה יבול ובירס‎ ὙΠΞ cho rentur:& ficut olus viride marceſcent. Spe- ו‎ ΛΞ πο: רשא יבלון‎ dis rain domino& facbonum: peregrinare ín ter א‎ nz" שבן-ארץ‎ mo רעשה‎ dip| ra& paſcere fide,& delectare in domino,& da pn והתענג על-יהוך‎ ον mil bit tibi petitiones cordis tui. Volue fuper do|“Ly לר משאלות 120 גול‎ αὶ minum uíam tuam: confide in eo& ipſe fa- Mm ובסה עליו‎ EM ve T M ει. Et educet ficut lumen iuſticiam tuam:& SPEND רעשה ו ותרציא.‎ -— iudicium ταῦ ficut meridiem."Tacedomino| ומשמטיך בַּצְהְרִיִם| רוםי‎ “1 expectaeumnoli contendere aducrfus eum: לו אל-תתחר‎ Sonne wo abit qui proficit in uia fua aduerfum uirum qui fa^ 07 איש עשה מ‎£I woran ligne cit quæ cogitat. Dimitte iram& derelinque n מאת ועוב‎ mw nen, miu furoré: noli contendere ut malefacias. Quo- XM אל-תתחר אך‎ Than ihn,| níamquimalefaciunt interibunt: expectan^ Ww ול‎ mem מרעים‎ 3 Ἢ tes autem dominũ ipfi hæreditabunt terram. ועור בו‎ YM המה‎ cb הכ‎ Adhuc enim modicum& non erit impius:& Y ΑΠΔ רשע‎ me) jid mb. cogitabis de loco eius,& non ſubſiſtet. Mites|| וענוים‎ ΥΠΝΟ NA על‎ (p. autem hæreditabunt terram:& delectabunt᷑. -: in multitudine pacis. Cogitat impius de iu+ לצריף‎ y^ GE E r שלום‎ ias| ſtoꝛ& frendet aduerſum eum dentibus ſuis. ερ עליר‎ ND " Dominus deridebit eum:uidens quod aeníat fav RATING Ὢ AUD ins| dies eius. Gladiũ euaginauerũt impij inten> וררבו סי‎ UNUS πο IW wl ל‎ derunt arcum ſuum ut percutiant egenum& ל‎ yl) עני‎ σον às| pauperem:& interficíant rectos in uía. Gla- nur i yo mae» μ" dius eorum ingrediatur in cor eorum:& arcus: 2 הבא בלב‎ "m eorum confingantur. Melius eft parum. טוב מעט לצרוס‎ 1 NEED | iufto:cy diuitiæ peccatoruni multa.| 6 ὰμαὶὺς, i Quo niã» גח EBAOMHKONTA Ori βραχίονες ἁμαρτωλῶμ uv nf i6icor rc. de oswgi 1a Pug δικαίους o"ונשי‎ Γ[νώσκα κύριος τὰς 50006 M Ku ca cp. Ei ᷓ κλκρονομία wi 6 ca dn ἔσαι. Od nc d& μαιρῷ Xounę:- oU) qu Ἡμέραις 2100 Xoę rachiqorſcu, ὅτι δι Xa o o x on oc re., ol 5 ἐχθροὶ τῷ κυρίου ἅμα τοῦ 7 050000 αυτούς νὴ ὑψωθίθαι. ἔχλείσσοντεο Oct! 8 ena a ot. Δαυείζεται d ἁμμαρτωλὸς πο) zun Ro/ τίσειο ὃ Φίκαιος 8 69) δίδωσιν, ὅτι וס‎ Kuno/ Vocch s utp κλκρονομάσουσι γίζ.δι ic io& or ανὸρ,οτολοθῤθυθήσοντοι» παρὰ κυρίου τὰ διαβήμιω τὰ ἀνθρώπου κατ cc rc. LMM lu) d s ἄντο 06 σε σφόδρα, Οταρ πέσῃ ov καταφαχθίσεη» ὅτι שא‎ , דעס‎ Νεώτερος yer lc καὶ yo ἐγήφασαποὴ ὀυκεῖδομ Φίκσμομ Ἐγκαταλελᾷμ. pop ουδὲ ὁ שופ קש‎ d לסאר‎ 646. Ολίω לד‎ ἡμιέραμ Me ã wo) לח השס‎ Rincaos M) ὁ ασέφμια ἂν T εἰς ευλογία Eso, Εκκλινομ סד‎ xov!& oi n oop& αθόμ-μρὰ κατασκίου cs οἳῶνα 04000. Οτι κύριος ἀγαπᾷ 3 an on. te un Ἐγκαταλείψα Pug פוטל‎ αὐτο) τις Pp οἰῶνα φυλαχθέσονταις Ανοµοι ὃ ול‎ R bio rc. nod αὐ έφμια, ασιθῶμ Moxobę cuir as. Δίμοιοι 5 κλκρονομήσουσι lid. Ke] nc rec ͥ/ קוש‎ tis αἰῶνα c Gv G ἐπξαυτῆο, λετήσα coQlup-igl) ἃ γλῶσσα ἂντῶ λαλήσει κρίσιρ. Ψ ΄ סדע‎ ₪.6 δικαίου με) O voc T Oo v. W καρδία xu m C) oux d o/ ö era RUE. Κατανοᾶ ל‎&oz ToA 05 Pp d'inoaop-C rd τῷ θανατῶσαι wiTops 0% κύριος טס‎ μὴ ἐγκαταλίασ ἀυὲρ 8 8 ἀυξιδυδὸν μή καταδικάσνται udp ὅταρ κρίννταξ αὐτῷ, YTOMENOR τμ κύριορ κα) φύλαξορ“ἰὼ ל‎> d¶ p&vro-C vera σε τῷ κατακληρονομῆσαι YH VW ö ἀμαρτωλοις;] a. ei ὑπουφούρονορ ic) N Mug plop de τὰς κέδρους TO λιθάνου. κάν הב‎ op Hg) d'ou אטס‎ np. etri" δὰ αυτὸμ Cove u con ל‎ τόπος ἀυξ, Φφύλασε α— Κίαμ CV Ίος tudi rio ὅτι קמל‎ ἐγκο]άλαμ κα ανδρώ, wo uel. ל לס‎ Doc cot! σε ολοθρθυθέσονΤαι TA T GwIo-rà Ἐγκαταλείμμματα TA ἀστξῶμ ὀξολοθρόν» ecc au, Eid'op T σε Σωτκρία ἢ dh δικαίωμ τοαρὰ κυρίου» καὶ ὑποαασισ ές αυ Dun qv Kong hai tus. Kd. ond/ ea cutie κύριος e ῥύσετου ἀντύς Οἱ σξελᾶται uus ὃς dd o aan. Q edel zv va ὅτι Ἠλπισαμ t avro. KAGIz MA. E, 1232/10813 Ac M bis. 3 Ygis uin N θυμ.ῷ σον ξλέγξεης M. μιὰ δὲ TH dg rc σου παιδεύσῃς mes ΟΊ Τὰ BEAK σὸν e ͤ‏ א 0 Γκθάμ Kor.& ir es y ka טל‎ d Χᾶρα σου, Ovx ἔοιμ Ἰάσιο ον I ni M TT. Noc x ὁ beris ex. u Lsip ἑιρίών ᾧν ts ds tos μι ui Noc* Q4 TiO x. OT! HIERO. IVXTA LXX. Quoniã brachia peccatorũ cGterent:cófirmar autéiuftosdns. Nouit dñs uías immaculato rum:& hæreditas eorũ in xternü erit. Non confundent᷑ in tempore malo:& in diebus famis faturabuntur, quía peccatores peribunt, Inimici uero domini mox ut honorificati fue rint& exaltati:deficientes quemadmodum fu mus deficient. Mutuabitur peccator& non ſoluet:iuſtus autẽ miſeretur& tribuet. Quia benedicẽtes ei hæreditabunt terrã:maledicentes autẽ ei diſperibunt. Apud dñm greflus hominis dirigentur:& uiam eius uolet nimis. Cum ceciderit non collidetur: quia dominus ſupponit manum ſuam. lunior fui etenim ſenui:& non uidi iuſtum derelictũ:nec ſemen eius quærens panem. Tota die miſeretur& cõmodat:& femen illius in benedictione erit. Declina a malo& fac bonum:& inhabita in ſæculum ſæculi. Quia dominus amat iudicium:& non derelinquet ſanctos fuos, in ætet num conſeruabunt᷑. Iniuſti punientur:& fe^ men impiorum peribit. Iuſti autem hæredi tabunt terram:& inhabitabunt in ſæculum fc culi ſuper eam. Os iuſti meditabitur ſapientiam:& lingua eius loquetur iudicium. Lex dei eius in corde ipſius:& non ſupplantabuntur greſſus eius. Conſyderat peccator iuſtũ: & quærit mortificare eum. Dominus autem non derelinquet eum in manus eius: nec dam nabit eum cum iudicabitur illi. Expecta dominum& cuſtodi uiam eius:& exaltabit te ut hæreditate capias terram: cum perierint pecca tores uidebis. Vidi im ium ſuperexaltatũ: & eleuatum ſicut cedros libani. Et tranſiui& ecce non erat:& quæſiui eum& non eft inuen tus locus eius. Cuſtodi innocentiam& uide aquitatéquoniam funt reliquiæ homini pad fico.. Iniufti autẽ diſperibunt fimul:reliquia impiorum interibunt. Salus autem iuftorü a dño:& ꝓtector eorũ eſt in tẽpore tribulatio nis. Et adiuuabit eos dns& liberabit eos:& eruet eos a peccatoribus:& ſaluabit eos quía ſperauerunt in eo. Pſalmus Dauid in rememoratione de ſabbato. X XXVII O mine ne in furore tuo arguas me: neq; in ira tua corripias me. Quo níam ſagittæ tux infixæ funt mihi: & cõfirmaſti ſuper me manum tuam. Non eft ſanitas in carne mea a fade irz tuæ: non eft pax oſſibus meis a facie peccatorũ meorum. Quoniam nil tax gra m: fato min nir nin [ τ mm R B ΤῊ pote ₪, Wi 0 — ον μεωννυμεδυκο. 0 גת Ny‏ 5 ll‏ du,‏ ah,‏ odin‏ drm‏ 0 Qu ו i‏ lta‏ dis‏ / um‏ fert)‏ — habi‏ mit‏ Sinn‏ med‏ hard‏ lank HIERO. IVXTA HEB, re, brachia impiorum confringentur: ſubleuat autem iuſtos dominus. Nouit dominus dies immaculatorum:& hæreditas eo^ rum æterna erit. Non confundentur ín tem pore malo:& in diebus famis ſaturabuntur. CQuia impij peribunt,& inimici domini gloriantes ut monocerotes conſumentur ficut fu^ mus cõſument. Fonusacipitimpius& nó reddit: iuſtus autem donat& tribuit. Quia qui benedicti fuerint ab eo hæreditabunt terram:& qui maledicti interibunt. A domino reſſus uiri firmant:& uiam eius uolet. Cum ceciderit non allidetur: quia dominus ſuſtentat manum eius. Puer fui ſiquidem ſenui,& non uidi iuſtum derelictum: neq; ſemen eius quærens panem. Tota die donat& commo dat:& fermen eius in benedictione. Recede amalo& fac bonum:& inhabita in ſempiterno. Quia dominus diligit iudicium,& non derelinquet ſanctos ſuos in æternum cuſtoditi ſunt:& femen impiorum peribit. Tufti hz reditabunt terram:& inhabitabũt ín ſæculum ſuper eam. Os iuſti meditabitur ſapientiam:& lingua eius loquetur iudicium. Lex dei eius in corde eius: non deficient greſſus eius. Conſyderat impius iuſtum:& quæ tit ut occidat eum. Dominus non derelinquet eum in manu eius:& non condemnabit eum cum iudicatur. Expecta dominum& cuſtodiuiam eius,& exaltabit te ut poflideas terra: cum interibunt impijuidebis. Vidi impium robuſtum:& fortiſſimum ficut indigenam ui/ rentem. Et tranſiui& ecce non erat:& quæſiui eum,& non eſt inuentus. Cuſtodi fim plicitatẽ& uide rectum: quía erit ad extremũ ספוטו‎ pax. Prauarícatores autem delebuntur pariter:& nouiſſimũ impiorũ peribit. Salus autẽ iuſtorũ a dno: fortitudo eorum in tem pore tribulationis. Et auxiliabitur eis dominus,& liberabit eos, eruet eos ab impijs:& fa uabit eos, quia ſperauerunt in eo. Canticum Dauid in commemoratione. XXXVIII Omine ne in ira tua arguas me:neqʒ in furore tuo corripias me. Quoníam ſagittæ tuæ infixa: funt mihi: & tetigit me manus tua. Non eſt ſanitas in carne mea, a facie indignationis tuæ: non eſt Pax olſibus meis a facie peccati mei. Quoniã תחלים n‏ ורועות TITRA Όσο‏ aio)‏ צריסים. יְהוֶר: יורע ὌΡΟΣ. uneven"en wm‏ ל warb: mv ovy»‏ 2 RY‏ רעה May] wean‏ 117392 Ὢ‏ רשיעים ו יאברו ואובי"ym‏ và‏ בריס 192 Von Uva‏: rums‏ ופא ישלם n vw‏ הוגן Ὢ(gm‏ מברביו You"‏ ארץ MME: va eov‏ t yen am va aio ys‏ בִּי יפל לא יוטל wm^a‏ סומך ποντοι AW‏ ו ww mun Wer τον‏ PNR πουν‏ חונ mite‏ חרשי ima‏ סור מרע ועשח-טוב ושבן ιο‏ 03 יחור£n‏ משבט ולא- י יעוב את-הסיריו לעוּלם| ב Yon ew‏ רשעים TC‏; צריסים VA Yo uy‏ ל לער עליה, פי nim PW‏ Ten‏ ולשונו. vois nOn‏ בּלְבו,לא“En‏ PURINE LON‏ לציס. ו WO Wm: mens vy‏ uiv?‏ ביר 2upwy ΓΝ‏ בְהַשְפטו: my.‏ אֶל- יְהוֶר ו TY" TRE um wann‏ TW Cv mann TW‏| ww‏ רשע mma yy‏ בְּארֶת רעם|:| ויעברר mw at MN nim‏ וְלא-נְמְצא η‏ שבר-תָּם ἡ‏ nsn‏ יש WR? TN c8‏ mv‏:0 ומפשיעים בשיבורף ΤῊΝ pm‏ רְשָעים ב yw nyvvm) TERI‏ να.‏ מעום|o ΤῊΣ IWR‏ eom‏ יור וופלטם cbe»‏ בו 27TH ὌΡ vuv‏ 033( לח P ymmo ο em MATIN BYP ΟΝ wm —3{WIN ΝΗΣΙ » Tu נתתרבי‎ yum n UNMTN 3 5v עלי‎ ש‎ ΤᾺ δι cob να επ"unm"eYyn שילום‎ E EÉBAOMHKONTA , pov Wig fien al κεφαλίώ Ao · dor o riop Sc ἐδαρώθκσαμ ttu. προσώ]εσαμ שי‎ ἐσάπκσαμ ול‎ BATES ovt? προσώτου q9 ago SLING μου, Ἐταλαϊσώρασα שי‎ κατεκάμφθίω ἕως Τέλους.Ἑλίω lo a σκυθρωτσ ἀΐωμ Ἐποφόνόμίω, Ότι& Pio mou ¥FmANT HTX tace AY pop) . σαρκί μου, Ἑκακώθίω κο) dr/ ποενώθίω ἕως σφόδεα-ρυοικίω at 97 T xag δίας cou. Κύριε quow Top σου ποσα ἃ סקטב‎ μι: κο) ὃ δεναγμός μον GTP σοῦ DUK Ἐπεκρύθη, Η xag^ δία ou ἐταφάλθη,εγκα]έλιπέ ps אלל‎ 5 μου, 6) τὸ φῶς f) ὀφθαλιῶρμ cu, i) ₪ oux tsi μεζεμλιον), ὀξεναντίας ou‏ 9 נן סוסא æ‏ ול)9 φίλοι μου‏ וס Κάῑ di My sch Kor,& r μακρό”‏.וסאפ" Νγγισαμ nod‏ Juxlh S.‏ בד hee Cor, d tedimeo‏!>סא5! bey‏ καὶ δι ספא‎ τὰ κακά μοὶ, λάλκνσαμ ucc 7 TKTÓO) δολιότητας& uo Tb Ἡμιέφαμ Ἐμελέτην ga. Ἐγὼ δὲ ὡσὲϊ Kadds ὂυκ nino op. CMoa dor ἅλα , καὶ v'ysvouAluo Goer ἄνθρωπος un nb u:/ oun Ex eJ q bd somal ἂν τῷ ἐλεγμούς, ὁτι Ἐπὶ σοὶ κύριε Ἰλταισα:σιὶὶ ισα” Hough κύφιε ὃ 0406 ου, Ότι εἰτορ; μήποτε tai xαεῶσι os di Hebʒoi cu. wol) עס‎ WM aa ublidœr τὸν d'&o μου er tue Ἐμεγαλοῤῥιμό np. Οτι Ἐγὼ s Msi yo ἔτι 60" καὶ א‎ t τνάίσwp&unuuuuauvt ὄξὶ διαπαντός. Ότι abo ἀνομία, μου Ἐγὼ αναγγε/ A63) ach ibo dre qo Marias μου, Oi δὲ ἐχθροί μου Ἰῶσι Wy κεκφαταίωνται dœa c tué hod. d. ו סאנ‎ or poodles με αδίκως, Οἱ νταποφιδόντες pot κακὰ ἀντὶ αγαθῶμ Wiad με. Ἐπεὶ “κατεδίωκον αγαθωσάσίω, Mi Ἐγκαταλίτσεο me xu Sie d θεός ou x& ros is 00%, neo ἘΠ ai βοκήδαάμ μου κύριε QO σωτηρίας mov, 1πα φυλάξω τὰς d ſάίꝙiaö Ann nace s קסושד‎ με ᾧν Adosy μον, εθέμίω Ὧδ' sd cri μον Guan> δρ. συοϊδαι τὸμ Recap TONS Wow מס ד‎ κου, Εκωφώθίω πο) Ἐταπίή. νῶδίω νὴ ἐσίγκσα IY& yœbe p- q] T ἄλγνμά μον an'/ Kœuichn. Eᷣhohu ian d καρδίᾳ prov ᾧ τόρ µου. Ww R μελέτῃ μον ii Ct τοῦς, Ελάλησα QU γλώσ' e ao. cicõę“ Mor T πέρας μου, καὶ T ἀριθμὲ e cpp μου τίς hn. ἵνα γνῶ ממפט וד‎ Ἐγώ, 0 ra aus ἔθου τὰς ἡμιέρας ל סאיטסן‎ ὑποόσασίς 0 teret סוחס ספטל‎ σου, Mlb τὰ CIMT TE μα» Too THe πᾶς ἄνθρωπος Τμ. ΜέντοιΓε& ξικόνϊ Gi&woę eier) ἄνθρωτος-πλὸ μάτίω פד‎ 6090. on zi Il ug) do Πνώσκαίν; σωνάξα aur. nd. vd Τὶς d ὕπο, ori M Ri κύριος; νὴ M ὑπόσασίο x ya cos sip. AT? πασῶμ HIERO. IVXTA LXX. Quoniã iniquitates me: füpergreffa: ſunt ca put meũ: ſicut onus graue grauatæ{unt fuper me. Putruerũt& corrupta füt cicatrices mez: a facie inſipientiæ meæ. Miſer factus ſum& curuatus ſum uſqʒ in finẽ: tota die cõtriſtatus ingrediebar. Qm lumbi mei impleti funt illu fionibus:& no eft ſanitas in carne mea. Affli¢tus fum& humiliatus fum nimis: rugiebam a gemitu cordis mei.[λῆς δῇ te ome defydez rium meü:& gemitus me? a te nd eſt abſcõdi/ tus. Cor meum cõturbatũ eſt, dereliquit me uirtus mea& lumen oculorũ meorũ:& ipſum nõ eſt mecũ. Amici mei& ꝓximi mei aduer ſum me appropinquauerũt& ſteterũt. Et qui iuxta me crant de longe ſteterũt:& uim fade bant qui quærebãt anima mea: Et quiinquire bant mala mihi:locuti funt uanitates,& dolos tota die meditabant. Ego autẽ tanqᷓ; ſurdus nõ audiebã:& ſicut mutus nõ aperiẽs os ſuũ. Et factus ſicut homo nõ audiẽs:& nõ habens in ore ſuo redargutiones. Qr in te dñe ſperaui:tu exaudies me drie deus meꝰ. Quia dixi. ne qñ ſupergaudeãt mihi inimici mei:& dum cõmouent᷑ pedes mei, ſuper me magna locuti funt. Quoniã ego ín flagella paratus:& do lor meus in cõſpectu meo femp. Qm iniquitatem meam ego annunciabo:& cogitabo P t *pecato meo, Inimici auté mei uiuunt 6 mati funt ſuꝑ me:& multiplicati funt qui oderunt me inique. Qui retribuunt mala pro bo nis detrahebant mihi: qm̃ ſequebar bonitatẽ. Ne derelinquas me domine deus meus: ne diſceſſeris a me. Intende in adiutoriũ meum: domine deus ſalutis meæ. In finem pro Idithum canticum Dauid.— X XXVIII Ixi cuſtodiã uías meas:ut no delinz quã in lingua mea. Poſui ori meo T cuſtodiã:cũ cõſiſteret pctõr aduerfum me. Obmutui& humiliat? ſum& ſilui a bonis:& dolor me? renouatus ẽ. Cõcaluit cor meũ intra me:& in meditatione mea exarde/ ſcet ignis. Locutꝰ ſum in lingua mea:notũ fac mihi finem meum. Et numerũ dierũ meorũ qs ẽ:ut ſciã qd defit mihi. Ecce mẽſurabiles po ſuiſti dies meos:& ſubſtãtia mea tan; nihilũ ante. Verũtñ uniuerſa uanítas,ois ho uiuẽs. Verũtñ in im agine pertrãſit ho: fed& fruftra coturbatur. Theſaurigat& ignorat cui cotigregabit ea:& nunc quz eft expectatio mea: none domín??& ſubſtantia mea apud te εἴ, Ab omnibus HIE! allo jp . simt bani Hpi fami n : nein i m mim nil pam am., ming ld ספל‎ ה‎ mori: mine B πα perm pan lima linz en) fim Att(es Mise, tus m ὶ חס‎ ות‎ nea AF; led, 1 ו‎ iria mela rt. En (umf qui ה‎ 0 hes lecſeh Qua er dn gab tis Ao min (tano? yj] nci t tqiob ה‎ bonitas neus: | הס‎ lem pri VIII addin חס‎ mo radit ἃ(ict alli en moti ít bise ouis vnlt quat rion j dito d HIERO.IVXTA HEB, Quoníam iniquitates meæ tranſiuerũt caput med: quali onus graue aggrauatæ funt fuper me. Cõputruerũt& tabuerüt cicatrices mez: a facie inſipiẽtiæ meæ. Afflictus fum& incuruatus fum nimis: tota die mœrens ambulaui. Qm lumbi mei repleti ſunt ignominia:& no eſt ſanitas in carne mea. Euigilaui& afflictus ſum nimis: rugiebam a gemitu cordis mei. Domine in conſpectu tuo omne deſyderium meũ:& gemitus meus a te nõ eſt abſcõditus. Cor meum fluctuabat, dereliquit me fortitudo mea:& lux oculorũ meorũ etiam ipſa non eſt mecũ. Chari mei& amici mei quaſi contra lepram meam ſteterũt:& uicini mei longe ſteterunt. Et irruebant quærentes animam meam:& inueſtigantes mala mihi loqueban/ tur inſidias,& m tota díe meditabantur. Ego autẽ quafi ſurdus nd audiebam:& quali mutus non aperiens os ſuum. Et eram quafi homo non audiens: nec habens ín ore fuo redargutiones. Te enim domine expectabam: tuexaudies domíne deus meus. Guia dixi ne forte infultent mihi:& cũ uacillauerint pedes mei ſuper me magnificentur. Quia ego ad plagas paratus ſum:& dolor meus contra me eft lemper. Quia iniquitatẽ meam annuncio: follicitus ero pro peccato meo. Inimici auté mei uiuentes confortati funt:& multiplicati funt odientes me mendaciter. Et qui reddunt malum pro bono, aduerſabantur mihi quia ſequebar bonum. Ne derelinquas me domi ne: deus meus ne elongeris a me. Feſtina in auxilium meum: domine ſalutis meæ. ¶ Pro uictoria Idithun Pſalmus Dauid. XXXIX Ixi cuſtodiam uias meas ne 1 in lingua mea, cuſtodiam os meũ ſilentĩo: donec eft impius cotra me. Obmutui ſilentio tacui de bono:& dolor me? cõturbatus eſt. Incaluit cor meum in medio mei, in meditatione mea incenſus ſum igni: lo cutus fum in lingua mea. Oſtende mihi domine finem meum,& menſuram dierum meo rum quæ ſit: ut(dam quid mihi deſit. Ecce breues poſuiſti dies meos:& uita mea quaſi non ſit in conſpectu tuo:omnia enim uanitas om̃is homo ſtans ſemper. Tantũ in imagine ambulat homo, tantũ fruftra conturbat᷑: con gregat& ignorat cui dimittat ea. Nunc ergo quid expecto domine: præſtolatio mea tu es. Abomnibus תחלים wren עברו ראשיי‎ My"a ממָני:| הבאישו‎(nat 33 PRP UIE בסו הבורתי‎ “53 שחותי ערז מאף‎"yi . WEN UN היום‎ voviwva‏ ואי מתום|| םה y"ue נפוגותי‎;"T1722 ל‎ mani ταν מאך‎ Ὁ inanes לא‎ ὙΔῸ MIR תאותי‎ Uh) On עובני‎"nne לי‎ ^"SOM UCM עיגי גסיחם אין‎ " נגעי עברו‎ Wmv) מרחס עברו| ונקש‎"nmt בַּל- היוס‎ naves nim ברו‎ לא א‎ Vena uS un) προ οὗ אֶשמע‎ en ὁ בפיו הובהות‎ ΤῊ) τον MON RETA wm Y» במוט רגלי עלי ה‎ comes .: הגלילו‎ | תמר‎ ο ומכאובי‎ poi שנאי‎ ET) vory oUm 220 n ny» שסֶר:| ומשלמי‎ * mnn Wwe? aw nn טוב| אל-תעובביד‎| (owe אל-תרחס‎ ON wm n ארני‎ NO?"en לס‎; vv? לבנע ליריתון."ava‏ BON|| Ἢ 2| מהָטוא‎ con אֶשְמְרָה‎ 1 ης רומיה‎ בהגגי‎ ΤΟ cm» on, apd ותומי‎"y uo uon אני:‎ DD Wa ארעת‎ ΤΥ ΤΩ na Όσα, τὴν 333 “Τῷ TRY) מי-אסמם:‎ RD) Lan B EBAOMHKONTA >... 7 s At σασῶμ dH ανομιῶμ μου ξύσαϊ με, Erd Fo&ὄρον! ἑδωκάς ut. Εκωφώθίω πο אטל‎/ Ko? se μα μου, St. OV eso ac cr USO D ἀπεμριοῦ ro μὰ δι γᾶς σου. Ατοὸ YP DO 39/00& χαρός σου, ἐγὼ . Έλεγ μοῖς ὑπὲρ ἀνομίας ה‎ (gowope καὶ σ᾽ ἐτπξαρ ds ἀφάχνίω rl vxlih ἂν πον Alo Mr v ds ἀνθρωσος» Εἰσάκουσορ q9| סססתי‎ 0076 μον κύριε, πο) ₪ Φείσεώς μου«ντι. σαι TH δακρύων μου μὴ Soc סאד‎ Οτι τά’ gorkoa Ἐγώ ἐμι Td col. 6) Dex o uoʒ καθώς πάντες ול‎ τσατέρες μοῦ, Aveg Mor ἵνα ανα ψμύξως πρὸ H2 448«TAM ey πο ουκέτι du pu de ko 5 Eig τὸ τέλος 4000( A 6, Πομθωμ ὑπέμεινα Ep wi op. CM) aeoct/ v Xe mor, Καὶ Ἐισήκουσε(δὲ d'elexóoo K. Θ᾽ ἀνήγαγέ μεξκ λάκκουΤαλαντσωςίας, 49) ἀπὸ πκλοῦ Ἰλύος וא‎ ἔσνστμ Ἐπὶτσέτραμ rug oO eas pov,& κατεύθωυε τὰ διαβήματά μον, Kar ö ὁ soma μου ἄσμα kowvo p. vuvop bd θεῷ hup. Oorro ooi πο φοδκθήσονται, nol) M/ wiodorp ἐπὶ κύριο» Man S os ile טל,‎&i& όνοµα κυρίου ἔλπὶρ u& אס‎ ἐπέθλεψεμ ₪6 85 QV μανίας& Ge. μου τὰ δαυμάσιά o. τοῖς διαλογισμοῖς dou, ovx *, πολλὰ סא וס‎ σὺ κύριε Θεός τίς ὁμοιωϑήσετοιζ σοι, ATHENA) Ἐλάλκσα,‏ וכל Θυσίαμ C προσφο/‏ 50x zun dt an. tn*& δὲ καταςσω μοι. OXOKGU‏ Ἐπλκθώθισαμ ὑπερ ἀριθμός. τώματα Casi ἁμαρτίας δυκ Ἐϊήτησαο, τότε timo Ἰδοὺ ἕκω, E κεφαλίδι GIGAS γέγρατησαι οὶ s. F ποιῆσαι ὁ θέλκμ.άά ou. θεός prov בטססל‎ ili. i) T vo Cop σου S μέσῳ OL κοιλίας μου. Ευκγγελισάμίω δικαιοσώνϊω qu Ἐκκλησίᾳ μεγάλῃ ἰδοὺ τὰ χείλη μου טל‎ l κωλύσω,κύριε σὺ ἔγνως, TU δικαιοφώσίω σου zun ἔκρυψα qu τῇ καφλίᾳ µου · M ἀλήθειά, σου καὶ τὸ σωτήριόμ σου εἶπα, οὐκ ἔκρυψα ὁ Έλεος σου, ſ lch ἀλήθειά σου ἀπὸ συυαγωγῆς woo. Σὲ δὲ κύριε μιὰ ac n XO τοὺς Ὀικτιρμούς σου(tuo. τὸ Έλεος σου και hi ἀλήθειά σου, Διατεαντὸς דעל‎ 2.6600 Τό μου. Ori τσεριέθζομ με κακὰ S bux s ip i/ ἐκδςικατέλαξδμ µε&W–7r·ru' Cos, xd Dun dun/ Sw τὸ a e. M κεφαλῆσ μου, καὶ Ἱ καρδία טס‎ Ἐγκατέλιπένμει M,. c*\, Ἐτσληθαυθασα υπερ τας Fix ,, Fu u κύριε τοῦ" ₪]; µε κύριε tio τὸ "^ 2 2, Ῥονδῆσαέ μοι Vo Reg. Καταιθζυθείκσαμ κἂι So , er L3 fortc) Gerd. d. Zrrock re. TU Juxkh mou τον dros gurl 1 üg τὰ 3x1 Set αὐτίως Αποζραφειήσαμ ἕις τα Gr ^, και καταιχαυθείκσαμ, or θέλοντέο μοι κακά, 298 4 Kogagtódodap τοαραχρῆμα oko aluo GVTOJ« di 2* 2 λέγοντές dos, ἔνγε ἔνγε, Ay HIERO; IVXTA LXX Ab omnibus iniquitatibus meís erue me: opprobrium inſipienti dediſti me. Obmutui & non aperui os meum, qm̃ tu feciſti: amoue a me plagas tuas. A fortitudine manus tuæ ego defeci:in increpationibus propter iniquitatem corripuiſti hominem. Et tabeſcere fe^ ciſti ficut araneam animam eius: ueruntamen Exaudi orationem uanitas omnis homo. meam domine:& deprecationem meam auribus percipe: lachrymas meas ne ſilens. Quoniã aduena ego ſum apud te:& peregrinus ſicut omnes patres mei. ut refrígerer:príufcs abeam& ampli? nó eto; In finem pſalmus Dauid. XXXIX Xpectans expectaui drim:& inten dit mihi. Et exaudiuit preces meas: & eduxit me de lacu miſeriæ:& de luto fecis. Et ſtatuit ſupra petrã pedes meos: & direxit greſſus meos. Et immiſit in os meũ canticũ nouũ:carmen deo noſtro. Videbunt multi& timebunt:& ſperabunt in domino. Beatus uír cuius eft nomen domini f; pes eius: & no reſpexit in uanitates& infanias falſas. Multa fecifti tu domine deus meus mirabilia tua:& cogitationibus tuis nó eft qui fimilis fit tibi. Annunciaui& locutus ſum: multiplicati ſunt ſuper numerũ. Sacrificium& oblationem noluiſti: corpꝰ autẽ perfeciſti mihi. Ho locauſtum& pro peccato non poſtulaſti: tunc dixi ecce uenio. In capite libri ſcriptũ eft de me, ut facerem uoluntatem tuam: deus meus uolui,& legem tuã in medio cordis mei. Annunciaui iuſticiam tuã in eccleſia magna: ecce labia mea non prohibebo, domine tu ſciſti. Iuſticiam tuam non abſcondi in corde meo: ueritatem tuam& ſalutare tuum dixi. Non abſcondi miſericordiã tuam& ueritatẽ tuam: a concilio multo. Tu autẽ domine ne longe facias miſerationes tuas a me: mifcd/ía tua& uctítas tua femp fufceperüt me. Quoniã cit cumdederũt me mala quorũ nõ eſt numerus: cõprehenderũt me iniquitates mex:& nó po; tui ut uidere. Multiplicatæ funt fuper capil los capitis mei:& cor mcum dereliquit mer Complaceat tibi dñe ut eruas me: ἀπε ad ad/ iuuandum me refi pice. Gonfundant᷑& reue/ reantur ſimul:qui quærũt anima med ut auferant eam. Auertant᷑ retrorſum& cõfundant᷑: ui uolunt mihi mala. Ferant cõfeſtim conſionẽ ſuam:qui dicunt mihi, euge euge. Exultent 5 Remitte mihi ll Hm 6 "μιν 2 ἐμαὶ | hir εἰμ iat קש| rad pu ἔπος Ebi andit unk ä iq p asa lise | גוו‎ adn tur ni ob ἽΝ Tied ha d az me 1 1 1 | 1 tete] nlilu nds anch tem wahl atus (ian Lom ttz n i Uri ban * ^ai, dg Mey mi il zn Qty, HIERO, IVXTA HEB, Ab omnibus iniquitatibꝰ meis libera me: op probriũ ſtulto ne ponas me. CObmutui non aperiã os meũ: quia tu feciſti. Tolle a me plagas tuas: a contentione man? tua ego cõſumpius fum. In increpationibꝰ p iniquitate co: tipuiſti uirũ.& pofuifti quafi tineam deſyde/ rabilía eius ueruntñ uanítas om̃is hõ femper. Audi orationẽ med die,& clamorẽ πιεῖ exaudi ad lachrymá meam ne obſurdeſcas, quia aduena ego ſum apud te:& peregrinus ficut omnes patres mei. Parce mihi ut rideam anteqᷓ uadam,& nó ſubſiſtam. Pro uictoria Pſalmus Dauid. XL Xpectans expectaui drim:& indi. natus eſt ad me,& audiuit clamorẽ meũ. Et eduxit me de lacu ſonitus de luto cœni,& ſtatuit fup petrã pedes meos ſtabiliuit greſſus meos. Et dedit in ore meo canticũ nouũ laudem deo noſtro. Videbunt multi& timebũt:& ſperabunt in dño. Beatus uir qui poſuit dñm cõfidentiã ſuam:& nõ eſt auerſus ad fuperbias pompaſq; mendaci. Multa feciſti tu dñe deus meus mirabilia 2 & cogitationes tuas pro nobis, non inuenio ordinem coram te, ſi narrare uoluero& nume rare. plura fant גה‎ ut narrari queant. Victimá& oblationẽ סה‎ uoluifti, aures fodiſti mihi:holocauſtum& pro peccato non petiſti. unc dixi ecce uenio: in uolumine libri ſcriptum eſt de me. Vt facerem placitum tibi deus meus uolui:& legem tuam in medio uen tris mei. Annuncíaui iuſticiã in eccleſia mul/ ta, ee labia mea non prohibebo: domine tu noſti. Iuſticiam tuam non abſcondi in medio cordis mei, fidem tuam& ſalutare tuum dixi: non abſcondi miſericordiam tuam,& ueritatem tuam in eccleſia multa, Tu domine non prohibebis miſericordias tuas a me: miſericor dia tua& ueritas tua iugiter feruabunt me. Circundederunt enim me mala quorum nom eſt numerus, comprehenderunt me iniquitates mex X non potui uidere: plures factae funt,& capilli capitis mei& cor meum dereliquit me. Placcat tibi domine ut liberes me: domine ad adiuuandum me feſtina. Confundantur δὲ reuereantur fimul quærẽtes ani mam meam ut auferant cam: conuertantur tetroríum& confundantur, qui uolunt mala mihi. Pereant poftconfufionem fuam: qui dicunt mihi uah uah. Gaudeant תחלים בבל אל-פשיבני|| נאלמתי לאראפתה ΤΩΝ 7B‏ עשית! men‏ מעלי uM‏ מתגרת TY‏ vM‏ בליתי, בְּתוּבְחות"zy‏ עת יסרת איש TEM‏ בעשי. © own Som Ammen mm woe σον, no9 R"RODA ὃν האוינה‎ MI) Mary REN MTR WIR ON ven: ΛΩΝ 23 חושב‎ ) אלך‎ won INTER) ΘᾺ "iav wo» rss (ym. cnp m» "à uw‏ שאון| במטיט uy" p‏ על-סֶלע ncc‏ "a ym 040"WEN pa‏ שיר nbn on‏ לאלרינןף.3 ARUN wey cen ww)‏ ב a‏:| אשרי הַגְבֶר א אשר-שם noct"m?‏ ולאה nu‏ עשית. MSN MM DEN‏ איז SATIN‏ אליך אגירה TORRY‏ עצבון מסטר: NN nai‏ לא nren‏ אונים το‏ קולה TRON)‏ לא-שיאלת| TEN τὰ‏ MND nm‏ במגלת. DID"eo‏ עלי+ לעשות רצונך אלרי ת cya wo wen‏ בער ¢ Soya ey ΘᾺ‏ 2 חנה שי mew‏ לא nes o) Nos‏ WY BY‏ לא-בְסִיתִי בְּתוּך nns‏ יחור לא"תבלא Aman‏ NE‏ בי אספו DANDY‏ ער ΤᾺ‏ מספר השיגוני MAY‏ ולא wary nionem‏ משערות ראשי ולפי πο my er,‏ ובשו"m ven‏ מבסֶשי ב wen nav?"UB‏ אחור A‏ ny"wn$253)‏: ην E 2‏ M .ו‎ d 6 4 E: un 4 ni ur ^ ε 1 rh 1 JBAOMRXONTA ^y MQ cd ou בסו‎ dugg דב‎ Ἐπὶ σοὶ πάν mo δι redii σὲ κύριε. CM ἔιτράτωσαμ Guœ O] , ὃ xig, oi ἀγαπῶντες 2 dors 6 p σου, εγὼ δὲ di ox o הקל‎ i une. gros gov Tid tou. Βοκθός μου C) ὑπτόραασισές μον εἶ σὺ. ὅ θεός μον μιὰ γϑονΐσῃς.: Eig τὸ 1A, 100,405& aas c. Me Ακάριος ל‎ συυϊῶρ twi 7[ox du Ko) wis 4 γκτα: ᾧ Mule. Torn ξύσετολ ur p ὃ κύριος, Κύριος δὲ αφυλάξαι αν δρ C dicci dvr. MM μιακαςίσαι p ᾧ τῇ 75. x) eA πα φαδῷ aua p tig χᾶρας Ἐχϑφῶμ u M. κύριος ondn da kor Ἐπὶ κἈίννς od coo ἀυτῶ M lu Th) דוס‎ ar w, ἔερεψας ᾧ τῇ ἀῤξωσίᾳ. εγὼ sita κύ» gis Mindõn μεάσοι rl dux pov STi ἅμαρ]όμ cond O Ἐχδεοί Mov cle κακά μοι. τοότε αποθανᾶαι κοὴ ἀπολᾶται Z ὄνομα α. καὶ duct πορεῦέ]ο ΤΟ Wap μάτίω ἐλάλα. ἃ καρδία αυτῶ duly ay vos pip ἑαυτῷ, Εξεπορεύετο Έξω, C6) ἐλάλα DX rocu/ ἐδ. סוסא‎ op πάντες ואל ול‎ μου.καὶ ἐμοῦ ἐλογίζοντο κακά μόι, λόγο παράνομο κά Τέθεντο καὶ Ἐμοῦ«μὴ d סוסא‎ oux! zo σαι τῷ auasls cu; וטא‎ pou ל‎ ἄνθρωπος oO) ξιρίώκε on ἐφ᾿ dy Me/ Ca. o cdl cop ἄρτους mov, tus y uon kat μὲ סופדה‎ Σὺ δὲ κύριε Ἐλένσόμ at. C0) aucksn/ σόμ με: πο) ἀνταποδώσω αυτοῖς, Ep τούτῳ ἔγνωμ ὅτι Ode µε. ὅτι טס‎ μὴ Ἐπιχαφῇ ל‎ tX eO μον té, ερμοῦ δὲ διὰ Tho ἀκακίαρ ἀντελάξου- 6) Resco e µε Sc ip σου Mis 53 αἰῶνα. EvAO y TOR ö open Gawd פד‎ οἰῶνος wo) tie Bp οἀῶ ra, cr ro γγύοιτο. εἰς T τέλθ ug aote p Pg ἠοῖς κορὲ ψαλμὸς μα. א‎ όπορ ἐπειτοοθᾶ i ἔλαφος ἐπὶ τὰς 1 xn Y d TN ὑϑάτωμ. Sites taiarobd ἣ 2 ψυχή μου: πρός rhei µου πρὸς Tou 960 Top Ἰθευρὸμ Top Zöu ra- Rs/ Te NEw πο ὀφθήσομαι"Sd" προσώπῳ τῷ feo: Eryeuisn τὰ δάκρυά μου Ἐμοὶ ἄρτος dur Cas) γυκτὸς,& N λέγεσθαἴ וס‎:0 ἡμέραμ,τοοῦ δξι» d 0600 σου, ταῦτα tuia uo wg) de xta ἐπεμὲ . 116586 ἕως τῷ טסאוס‎ T ϑεον, Ep φωνῇ ἀγαλλιάσει coe πο) σζομολογάστως xo ἑορτάϊοντος, ἱνατί ö νοὶ ἵνατί דנטס‎ c α s it: Ἐλπισομ Ἐπὶ 7pucæꝗt ὅτι σξομολογήσομαι αυ]ῷ» σωτήριο» T πεοσώτεου Mou νὴ ל‎ Θεός cou. πρὸς ל‎ פד‎& Qux μον ἐἑταράχθηδιὰ τοῦν andi ropa σον אל‎ γῦφ Ἰορδάνου, hd) ἑρμιον τεμ. wad ὄρους wingol, esa os HIERO.IVXTA LXX.' - Exultent& lætentur fuper te omnes quærentes te dñe:& dicant femper magnificetur dris, qui diligunt ſalutare tuum. Ego auté médiy cus fam& pauper: dominus follicit? eft mei, Adiutor meus& protector meus estu: deus meus ne tardaueris. In finem pſalmus Dauid. XL Eatus qui intelligit ſuper ed& pauperẽ: in die mala liberabit eum düs. Dñs cõſeruet eum& uiuificet eum:& beatũ faciat eum in terra:& nõ tradat eum in animã inimicorũ eiꝰ. Dñs opem ferat illi fuper lectũ doloris eius: uniuerſum ſtratũ eius uerſaſti in infirmitate eius. Ego dixi 6 miſerere mei: ſana animã meam quia peccaui tibi. Inimici mei dixerũt mala mihi: q̃ morie tur& peribit nomẽ eius. Et ſi ingrediebat at uideret uana loquebatur: cor eius 6 íniqtaté(ibi. Eerediebat foras:& loquebat᷑ inidipfum. Aduerſum me ſuſurrabant om nes inimici mei: aduerſum me cogitabãt mala mihi. Verbũ iniquũ conſtituerũt aduerſum me: nunquid qui dormit non adijciet ut reſurgat? Etem̃ homo pacís mex in quo ſperauit ui edebat panes meos: magnificauit fup me upplantationẽ. Tu autẽ dne miſerere mei:& refufcita me& retribuam eis. In hoc cognoui quoniãuoluiſti me: qm̃ nó gaudebit inimicus meus luper me. Me autẽ ꝓpter innocẽtiã fu ſcepiſti:& confirmaſti me in conſpectu tuo in æternũ. Benedictus dñs deus iſrael a ſæculo in ſæculum: fiat fiat. In finem intellectus filijs Core Pſalmus XLI va! Vemadmodũ deſyderat ceruus ad i+. fentesaquarü:ita deſyderat anima mea ad te deus. Sítiuitanimamea ad deum fortẽ uiuum: quando ueniam& ap parebo ante faciem dei. Fuerũt mihi lachry^ ma meæ panes die ac nocte: dum dicit᷑ mihi eet ubieftdeustuus. Hæc recordatus lum& effudi in me animam meam: quoniam tranſibo in locũ tabernaculi admirabilis uſqʒ ad domum dei. In uoce exultationis& confeſſionis ſonus epulantis. Quare triſtis es anima mea:& quare conturbas mec S in deo quoniam adhuc confitebor illi: ſalutare uultus mei& deus meus. Ad meipſum anima mea cõturbata eſt: propterea memor ero tui de terra Iordanis:& Hermonijm a monte modico.: או Lem‏ ori μὰ« une pao nm ib B μία | mets ingen mp teh * kl B, con 8 det — duttof mal ut lb ill "αμ tide nm imate mum. ΓΝ. Vi nea al appa τη tug Neth Man bh] itz nit i yt pl 0 HIERO, IVXTA HEB. » Gaudeant& etent᷑ in te omnes qui querunt te, dicant iugiter magnificer dñs:qui diligunt ſalutare tuum. Ego autem ſum egenus& per: dominus ſollicitus erit pro me,auxiium meum& ſalutare meum tu es, deus meus Pro uictoria Pſalmus Dauid. XLI Fatus qui cogitat de paupere:in die mala liberabit eum dominus. Dominus cuftodiet eum& uiuificabit eum,& beatus erit in terra:& non tradet eum animæ inimicorum fuorum. Dominus con. fortabit eum in lecto infirmitatis: totum ftra tum eius uertiſti in egrotatione ſua. Ego dixi domine miſerere mei: ſana anima meam quo niam peccaui tibi. Inimici mei loquentur ma lum mihi: quando morietur& peribit nomen eius. Et fi uenerit ut uiſitet uana loquetur cor eius, congregabit iniquitatem fibí: egrediens foras detrahet. Simul aduerfum me murmurabant omnes odientes me: contra me cogitabant malum mihi. Verbum diaboli infun debant ſibi: qui dormiuit non addet ut reſurgat. Sed& homo pacificus meus in quo ha 4 fiduciam, qui máducabat panem meum: leuauit contra tne plantã. Et tu dñe miſerere mei& eleua me& reddam eis. In hoc cognoui ne moreris. q uelis me:quía no infultabit inimicus meus mihi. Ego autem ín ſimplicitate mca adiutus ſum a te:& ſtatues me ante faciem tuam ín per petuum. Benedictus dominus deus iſrael aſeculo:& uſq; in ſæculum amen amen. Victori intellectus filijs Core. ĩ XIII Icut areola præparata ad irrigationes aquarũ: ſic anima mea præparata ad te deus. Sitiuit anima mea ad deum fortem uiuum quãdo ueniam: & apparebo ante faciem dei. Fuerunt mihi lachryma mez panes per diem& noctẽ: cum diceretur mihi tota die ubi eft deus tuus. Horum recordatus ſum& effudi in me animam meam quia ueniam ad umbraculum tacebo uſqʒ ad domum dei in uoce laudis& confeſſionis multitudinis feſta celebrantis. Quare incuruaris anima mea& cõturbas me, expecta deum quía adhuc cõfitebor ei ſalutaribus υπ. tus eius. Deus meus in meipſo anima mea incuruatur propterea recordabor tui de terra Iordanis:& chermonim de monte mínimo, Abyſſus — תחלים ושיש Ὁ. o3 Ἢ we"‏ מבקשיך DIN an VN"‏ wm aN uy‏ ותשבילי ע ma 0"nun‏ || למנצה"eva‏ לרור! 313 Sava mos Vm; wre ימלטהו‎ ny» oie Ie יאשר‎ wen mer wm i. Wan wen wann bn “52m על-ערֶש‎ ον ὙΠ) MN πα naen מִשְבָּבו.‎ 2 THEY cun wv ne "RD! הַטַאתִי לך‎^3"vni TRY TW MEH יאמרו רע‎ RID לראותי‎ RIOR)| ἴον לן יצא‎ ns-yay לבו‎"aw עלי ולחש‎ w; Jas vano CUN) Am יצוס‎ η"a ἐν UND לא- יוסית‎ maw ὙΠΟ"UN גם-אישי שלומי‎ ע‎ sp 5am man? בו אובל‎ ו‎ η wv nmm:£vy ΤΝ! TTD ואשלמה‎ tem " לא‎ Mm ורעתי בִּי חמצת‎ MERI ואי‎,"ym וריע‎ b^ πο wwe בי‎ noe » לעולם, ברו יְהוֶר אלרי‎ THD Uu οσο Sv ZA 1. pan ez v ul» eva למנצה‎ Sy Ayn Swamp M Αν נפשי‎ BTR PEN אַבואו‎ man לאלרים לאל‎ Ww we un? nya.לי‎ איה. א‎ dyn d אלי‎ TANG T(Mn ym ΠΡΟ רגת‎ ών να לאלרים‎ onim |"Te"we THEI py conn B3 EBAOMHKONTA* ASuaros ἄνοσον VMM er. a φωνίὼ PW c κτῶμ σον, Πάντες di 1610700 σον, κο Τὰ κόμαν vá cou, in l Du 0p. Ἡμέρας qUTAG ra 6 ₪ ל‎ ἄν. yuxdg odd dur παξέμοί, 7 . הלוס‎"ad θεῷ vein ETT£o ART μον te ou, n tva Ti nb co p o elo c. ᾧ Gd ins Cap Top EXIGE. Fp ῳ κά ταθλᾶδαι τὰ bs pov, ὠνείδιφόμ µε di ἐχθρο! 1ου. xe 0 λέγεν roi mor καϑὲκάσίω ἡμέραμ,π y ל‎ Θεός eov tva Ji περίλνπος si 5 ψυχή ax. o Τί gub od are tus. BATION Vi 0600, ודל‎ ἕξομολοΓή go M/ avrqᷓ. ctiſię op τῷ qoc E mou& d θεός t. סד‎ Δαξίφ.ἀνεπίγεαφος ππαξεθραζοις. na סודס‎ μοι ל‎ Hess, C] δίκασομ σἰὼ Φικίω Ao, M. ἔϑνους 06 0 ἀνθρώπου ἀδίκου νὴ δολίου ξῦσαί με, Οτι σὺ εἶ ὃ 9 HQT oll Goh μου-ἵνα τί χπώσω t, CM) ἵνα Ji טאיס‎ θρωπάζωμ σορεύομαι, ᾧν Gd. ἐνθλίζαμ Pp ἐχδρόμ. E3amdsenop ὁ φῶς σου CꝘ urtpZuQwuN σου,&i us dM ync X) ἵγαζόμ με 06 ὄρος ἅγιόμ σον νὴ 9 τὰ , Kai ξισελεύσομιαι“πρὸς ὁ ϑυσιαϑή! gop M ϑεοῦ, πρὸς Pp Sióp Pp ἐυφραίνοντα bi ve דא‎ 6 µου, πξομολογάσομαΐ σοι> κιθάφα ל‎ ϑεὸρ ὃ Θεός μιδ ἵνα ל ו לפ וד‎ Jd ουν) ἵνα Ji Cu 66046 µε;. EATICOD tw! Bp hedp, S/ Mono Rο 4400 αντῷ» σωτήριομ τῷ πεοσώτοου μου id θεός t. Eig ἡ τέλος Pig ἠοῖς κορὲ bis וסט‎ My Θεός& PTs ec ip Mc? nso ior wa o τέρες Mu ἀνήγγέλαμ Tp. Egyop ל‎ Vg Y 66, ταῖς Mal cus ἀυξι ner i cas xe xalcus. n Ri מס‎ un deo ù o C κατεφύτθυ σας Kur de. ἑκάκωσας 2000 πο ὄξέδαλες ἀυτοῦο, οὗδ qv ₪96 αυ, κλκρονόμασαμ γἱῶ, G d ξραχίωμ ath ovx ἔσωσιμ 6 ΑΛ Ἱ δεξιά ct! ὁ 6ραχίωμ es& d ꝙo lic de T TF o rov σου. d ri Ἐν) δόκκσας οὗ ἀυρῖς, ZU εἶ&uO so βασιλεύς Ax, CM) 5 δεός cd. ð MM QM μονος τὰς σάGruwKuuDGauuuuwu va ἐχθροὺς ἡμῶν cu ci Q ἐν QI ὀνόματί σου Feud viso) τεὺρ ἐπανιδαμθήσς pip, Ob YR מל‎ MW τόξῳ μου Ἐλπῶ. κοὰὶ ו‎ Fou t μ.Ὀ טס‎ σώσει I. Έσωσᾶας ὃ ἡμᾶς Ἐκ c θλιβόντων hs ˖·& τοὺς μισῶν Ἶας Ἡμᾶς nαυ. Ep Τῷ θεῷ ἐπε αινεθκσόμεθα$2 li A du c A) על‎ τῷ סוס‎ mai s ἐξομολογησόμεθα is T - 1006, παυὶ κ ἀτεώσω C xaT cus. Rudo) dun οτε Arc ל‎ θεός p Ταῖς δωσάμεσιρ M. Anis cus M εις Τὰ ὀπίσω d Vs ἐχθροὺς hu«Coi ovs dg διήςπαζομ eur ig. Edw Ἡμᾶς ὡς πρόβατα Eto עו‎ T Έθνεσι Ἂι{alg ads. Amidw& Ao c'e ἄνθυ 26. i) Ovx xp wA los tp Ῥῖς ἀλαλάγζμασιρμ Nu. E ἡμᾶς ud dos: cite. ip hr ip. unica? νὴ אלא‎ ἐλ ד‎ inn שא‎; Έθου HIERO.IVXTA LXX. mm abyfſum inuocat: i uoce catarractam tuarũ.Om̃ia excelſa tua& fl uctus tui:ſuꝑ me trãſierũt. In die mãdauit dñs miſcdiam ſuã:& nocte canticũ eius. Apud me oratio deo uítz meæ:dicã deo ſuſceptor me? es. Quare oblitꝰ es mei:& ὅτε cõtriſtatus incedo, dum affligit me inimicus. Dũ cofringunt offa mea:expro brauerũt mihi q tribulãt me inimici mei. ba dicũt mihi p fingulos dies,ubi eft de? tu: ὅτε triſtis es aia mea& ἦτε cõturbas me. Spera in deo qm̃ adhuc cõfitebor illi:ſalutare uult? mei & deus meus. Pſalmus Dauid. XIII Vdica me deus& diſcerne cauſam meã, de gẽte nó ſancta: ab hoie iniqᷓ & doloſo erue me. Quia tu es deus fortitudo mea:gre me reppuliſti,& Gre triſtis incedo, dũ affligit me inimicꝰ. Emitte lucẽ tua & xitatẽ tuã:ipſa me deduxerũt& adduxerũt in montẽ ſanctũ tuũ& in tabernacula tua. Et introibo ad altare dei: ad dei ꝗ lætificat iuuen tutẽ meã. Cõfitebor tibi in cithara deus deus me?:qte triſtis es aia mea& Gre cõturbas me Spera in deo qm adhuc cõfitebor illi:(alutare uultus mei& deus meꝰ. In finem ꝓ filis Core ad intellectum. XLIII Eus auribꝰ noſtris audiuim?: patres noſtri annũciauerũt nobis. Opꝰ qd operatus es in diebꝰ eorũ:& in diebꝰ antiquis. Manꝰ tua gẽtes diſperdidit& plantaſti eos:afflixiſti ppfos& expuliſti eos. Nec em̃ in gladio ſuo poſſederũt terrã:& brachiũ eorũ no ſaluauit eos. Sed dextera tua& bra; chiũ tut& illuminatio uult? tui:qm̃ coplacuifti in eis. Tu es ipfe rex me?& de® me?:q man das falutes Iacob. In teinimicos noftros uen^ tilabimus cornu:& ín nomíne tuo{pernemus inſurgentes ín nobis. Non enim in arcu meo fperabo:& gladius meus nó faluabit me. Sal uaſti enim nos de affligentibus nos:& odíen/ tes nos confudiſti. In deo laudabimur tota die:& in nomine tuo cõfitebimur in ſæculum. Nunc autẽ reppuliſti& confudifti nos:& nd egredieris in uirtutibus noſtris. Auertiſti nos retrorſum poſt inimicos noſtros:& qui ode^ runt nos diripiebant fibi. Dediſti nos tanqᷓ oues efcarum:& ín gentibus difperfifti nos. Vendidifti populum tuum fine precio:& nd fuit multitudo in cõmutationibus eorũ. Po ſuiſti nos opprobriũ uicinis noſtris: ſubſanna tionẽ& deriſum his ꝗ ſunt in circuitu noſtro. Poſuiſti μία alsin BT tm "ἀπ {ce iihan ama ininm HIERO, IVXTA HEB, Abyſſus abyflum uocat; in uoce cataractatũ tuarum; omnes gurgites tui δὲ fluctus tui fuper metranfierüt.: Per diem mandauit do minus mifericordiam ſuam,& nocte 4 eius mecũ:oratio deo uitæ mex. Dicam deo petra mea, quare oblitus es mei, quare triſtis incedo affligente inimicor Dum me interfi- cerent in oſſibus meis exprobrauerunt míhi - hoftes mei: 0106065 tota die ubi eft deus tuus? CQuare incuruaris anima mea,& cõturbas me; expecta dominü quoniam adhuc confitebor ei: ſalutibus uultus mei& deo tneo. C XLII + Vdicamedeus& difcerne caufam meam de gente non fancta: a uiro iniquo& dolofo ſalua me. Tuem deus fortitudo mea quare proieciſti me, quare triſtis incedo affligẽte inimico. Mitte lucem tuam& ueritatẽ tuã ipſa ducent me:& introducẽt me ad montẽ ſanctũ tuũ,& in taberna culum tuũ. Et introibo ad altare dei ad deũ læticiæ& exultationis meæ,& confitebor tibi in cithara deus deus meus. Quare incuruaris anima mea& quare conturbas me: expecta dominum quoniam adhuc cõfitebor ei:ſaluti epbus uultus mei& deo meo. Pro uictoria fils Core eruditio. XLUII d Eus auribꝰ noftris audiuim?, patres noſtri narrauerunt nobis: opus qd operatus es in diebꝰ eorũ in diebus antiquis. Tu manu tua gẽtes deleſti& gie on tafti eos:afflixifti ppłos& emififti eos. em in gladio fuo poſſederũt terram neq; bra chium corum faluauit eos: fed dextera tua& + brachii ταῦ& lux uult? tui qa epos Tu es ipſe rex meꝰdeꝰ:pᷣcipe p fa utibꝰIacob. In te hoſtes noſtros uentilabimus:in noĩe tuo cõculcabimꝰ aduerſarios noſtros. Non em̃ in arcu meo cõfidam: neq; gladiꝰ meus ſaluabit me. Quia ſaluaſti nos de hoſtibꝰ noſtris:& eos qui oderũt nos cõfudiſti. In dño gaudebi mus tota die:& nomini tuo in æternũ cõfitebi mur, ſemꝑ. Verũ tu Pieciſti& cõfudiſti nos:& nõ egredieris in exercitibꝰ noftris. Vertifti ter/ ganoftra hoftí:& qui oderũt nos, diripuerũt fibi. Dediſti nos quafi gregẽ ad uorandũ:& in gentibꝰ diſperſiſti nos. Vendidiſti populũ tuũ ſine precio:nec grãdis fuit cõmutatio 60. Poſuiſti nos opprobriũ uicinis noſtris:ſubſan nationẽ& irriſũ his ꝗ erãt ín circuitu noftro; . Poſuiſti תחלים cmn‏ אל-תִּחוּם RMD‏ לסול Ύπνος Sa yer‏" way aiv עלי‎ Y יחור חסרו ובלילה שירת‎ mn mak iUm לאל‎ noon vay τοῦ παν τον who לאל‎ ΤΥΒ, m" אלך בלחץ‎"39 . ü,, om אלי בֶּל-‎ v Manne) WR תשתוחהי‎ M στ עלי הוחילי לאלרים‎ אורנוישועות מני ERY‏ בוג= שיפטני אלרים η‏ "aa‏ לא-חֶסְיךְ מאיש בו ned ene er nb maa‏ אלרי na"neu me σα‏ 39" אתהלך vn‏ אוים 3 שלה-אורך wen wem‏^ UIP ATOM cawem"nn‏ nes) οσον ΟΜ.‏ 8 name ΟΝ‏ אלרים אל-אל Ὡρῶν‏ aaa TR) Poi‏ אלרים PSN‏ Ta‏ תשתוקהי. NTE)"Ubi‏ "nn‏ עלי הוחילי לאלרים Ὢ‏ עור אורנוּ, ושועות NB‏ כו NM LS ex)‏ m me, nitas‏ מישיביל; PRY ATW אלרים‎ noyp byn 3 Bo אבותנו‎ ἼΩΝ OP ביביחם בימי‎ Στο Όσο גרים הורשית‎ TN . TEND לא‎ dywn YR ירשו‎ Tana WAM IND לבוי‎ nam DEN|: ΠΤΙ Ἢ ὙῈΒ UAM) "O0 ΤῊΣ Wwe"wp הוא‎ iyu Gne & בבוס סמינף‎ yova nn δη RUIN να לא‎ Ὁ לא-תושיעני:.3 חושיעתנף‎ | חבישות‎ MINUS uma RE) h G באלרים הללנו‎ את- ו‎ τὴ MY wy ב‎ rn ולא‎ pea pos בצבאותינו| תשיבנו אהור בוני"‎ MIND: לבור‎ TTY צר ומשנאינו‎ {WI מאבל ובגוים‎ qra רבית‎ No עמך בלא-חון‎ δη (paz apo ον 2 EAT? . B 4 ΕΒΔΟΜΗΚΟΝΤΑ Έθου n μᾶς bs ἣν αδολίὼ q To ἔθνεσι, κίνασιμ neh AN: וס‎ vis λαοῖς: Ολίω“ἰὼ au ספ‎ D ντροπή Mus xa Tolo TIO 1ου Ἐσί) c ὧν τῷ Host ou 00 ו‎ Jovr os κο καταλᾶ» och ros. προσώπου 7 C0) Ἐκδιώκοντ G. ταῦτα στάντα ἦλθεν לע‎ 0 καὶ אטל‎ do^ ιδά cou. C dun(ini c Mh qu τῇ quαhi ns cove וסא‎ οὐκ uw tsi 6 τὰ d xi ἣ καρδία Ap. πο δξέκλινας τὰς Ἐίθους ἡμῶμ&a s œ:” οδοῦ σου, Οτι ἐταπείνωσας Ἡμᾶς W TO wo. Ἐπεκάλυ Yep ἡμᾶς σκιὰ θανάτου, Ei Ἐπελαθόμεθα T ovomar τος M θεοῦ apna) ול‎ διεπετάσα μον χέρας hu p πεὸς 8 ἀλλότριομ, οὐχὶ ὃ 0508 ἐκτετάσαἸαῦτα; zu ds 200p γινώσκα τὰ κούφια(δὲ καρδίας. Οτι die κά σοῦ ϑαναϊούμεθα Alto alio fur ia p. Ἐλογίόθνμᾶυ ₪ πτόδατα σφαγῆς, Έξεγ έρθκτι ἵνα Τὶ vasto x^ Sit. ἂνάσιδι ij μὲ awd ug τέλθ». Iva τὶ ἡ πρό, code s σου αποδρέφας: ἐπιλανθάνῃ OO) π[ωχείας n/ LB το) OL θλίψεως μῶν; ודס‎ ,απανῶθι סול‎ X Bj ψυχὴ Ἡμῶμ. Ἐκοδνίον to γἱῶ Ἡ"yeso RAO. Ανάσα κύριε βοίθνσομ fup>(9) λύτρωσαι Ἡμᾶς, ἕνεκεν T) ὀνόμιατός σου, Ele τέλος ὑπέρ Ph αὐλοιωϑασομένωμ τοῖς foie סקסא‎ tig ocbheolp. cod d deer αγαπκτον μι d. Ἐπρεύξατο fi καρδία mov λόγου ἀγαθόρ t λέγωϊ γὼ τὰ ἔργα μου שד‎ βασιλᾶ, H γλῶσσα μου κάλαμος γραμματέeg δξυγφάφου, Ωραΐος κάλλει παρὰ τοὺς jo M ἂν θρώπωρ.οεχύθη ἡ χάρις W χείλεσί, σον. διὰ Tov tv» 2.0 יסא‎ σὲ ל‎ 0608 tio Rp οἰῶνας περίζωσαι ali Fo ald cov חל‎ dp μερόμ σου cr..I Wood TH Τί σου wg) VW* Re. aw revo p& κατθνοδοῦ νὴ βασίλθε, Ἐνεκεμ αληθείας& master& N rng."οὶ d Q ioe σε θαυμμασῶς 8 δεξιά σον. ra 6 An σου תג אסא‎ δυυατέςλαοι! ὑπὸ κάτω σου πεσῶν Tài 0 καρδία TW ἐχθρῶν שד‎ βασιλέως, 0 Seovog σου 6 8 tg p ot Gv& TO ו‎ ευθύτκτος, n ζάδδος& βασιλείας σον, Hy darkens סו"‎ καὶ ἐμίσησας k oλküc p. Md Τοῦτο a/ Ci σὲ ל‎ hoc d θεός σου, Ἐλαϊομ& yc&etoo waea τοὺς μετόχους cov, Σμύρνα πο) δακτὴ C κασία a Ἱματίωμ σάLw,i βάφεωμ Macau ric. Mh ὧμ ἔνφρανάμ 0s Du cr 6 Ρασιλέωμ qu Ti Qu o. παρέσῃ d βασίλισσα ἔκ δὲ! ξιῶμ.σου quí μα σμῷ fie Sic. diss QU T^ .קפוא‎ Ansos/ θύγαπς 6% C κλῖνομ T Jus σον, κοὶ לותס*‎ 6500 T λαοῦ σου ο) TO טסאוס‎ 79) wal Wig σου, καὶ Ἐπιθυμήσα d βασιλεὺς TO xd. Ae,. κύριος dou 69) προσκασήσας E d Και Sv'y&rxe τύρου S Δώροις. τὸ πρόσω! TOP σον λιτανεύσονσι ול‎ ττλούσιοι τοῦ!.סשת‎ πᾶσα HIERO. IVXTA LXX. Pofuifti nos in ſimilitudinẽ in gẽtibus: cõmo/ tionem capitis in populis. Tota die uerecun dia mea cõtra me eſt:& cõfuſio faciei meæ cooperuit me. A uoce exprobrantis& obloquentis:a facie inimici& perfequétis. Hæc om nia uenerunt ſuper nos nec obliti ſumus te:& inique nó egimꝰ in teftaméto tuo. Et nõ τὸν ceſſit retro cor noſtrũ:& declinaſti ſemitas πο» ſtras a uia tua. Quoniã humiliaſti nos in lo co afflictionis:& cooperuit nos umbra mor» tis. Si obliti ſumus nomẽ dei noſtri:& fi expandimus manus noftras ad deum alienum; Nonne deus requiret iſta? ipſe enim nouit ab ſcondita cordis. Quoniã propter te mortificamur tota die:æſtimati fumus ficut oues occi fionis. Exurgequare obdormis drie?cxurge & ne repellasin finem. uare faciem tuam auertis: obliuiſceris inopiæ noftra& tribulationis noſtræ:?: Quoniã humiliata eft in pul uere anima noſtra: conglutinatus eſt in terra uenter noſter. Exurge domine adiuua nos: & redime nos propter nomen tuum. In finẽ pro his qui cõmutabunt filijs Core ad intellectũ, canticũ pro dilecto. XLIIII Ructauit cor meum uerbum bonũ: dico ego opera mea regi. Lingua mea calamus ſcribæ: uelociter ₪ bentis. Specioſus forma pra fili hominũ: diffuſa eft gratia in labijs tuis: ꝓpterea benedixit te deus in æternum. Accingere gladio tuo: fuper femur tuum potentiſſime. Specie tua& pulchritudine tua:& intéde& profpere peede& regna. Propter ueritatẽ& manſue tudinem& iuſticiam:& deducet te mirabiliter dextera tua. Sagittæ tuæ acutæ: populi ſub te cadent in corda inimicorũ regis. Sedes tua deus ín ſæculũ ſæculi: uirga directionis uírga regni tui. Dilexiſti iuſticiam& odiſti iniquitatem: ppterca unxit te deus deus tuus,€ lxticiæ præ cõſortibus tuis. Myrrha& gut. ta& caſia a ueſtimentis tuis:a domibus ebur» neis:ex quibus delectauerũt te filiæ regum in honore tuo. Aſtitit regina a dextris tuis in ueſtitu deaurato: circundata uarietate. Audi filia& uide& inclina aurem tuam:& obliuiſce re populum tuum& domum patris tui. Et concupiſcet rex decorem tuum: quoniam ipſe eſt dominus tuus& adorabunt cum. Et filía Tyri in muneribus: uultũ tuum deprecabuntur omnes diuites plæbis.: Omnis " na S tatis| hh 1 top inl| me in me| HIERO, IVXTA HEB, Poſuiſti nos ſimilitudinem in gentibus: commotionẽ capitis in tribub?."Tota die cõfuſio mea cõtra me:& ignominia faciei mez coope ruit me. A uoce exprobrãtis& blaſphemantis:a facie inimici& ultoris. Omnia hæc סט‎ nerunt fuper nos& obliti non fumus tui: nec mẽtiti ſumus ín pacto tuo. Non eftcouerfum tetro cor noftrum: nec declinauerunt greſſus noſtri a ſemita tua. Quoníam deieciſti nos in loco draconũ:& operuiſti nos umbra mor/ tis. Si obliti ſumus nominis dei noſtri:& ſi expandimus manus noſtras ad deum alienũ. Nunquid nó deus inueſtigabit iſtud: ipfe em nouit cogitationes cordis. Quin propter te mortificati ſumus tota die: reputati fu. mus ut grex occiſionis. Conſurge quare οι” mitas domine: euigila quare ρτοῆςίς nos in fempiternum. 3B faciem tuam abfcon; dis: obliuifceris afflictiones& anguftias noſtras. Quoniam incuruata eſt in puluere anima noſtra:adhæſit terre uenter noſter. Sur ge auxiliare nobis:& redime nos proptcr miſe ricordiam tuam. Victori pro lilijs Πο» rum Core, eruditionis canticum amantiſſimi. xiv Ructauit cor meum uerbum bonũ: dico ego opera mea regi: lingua mea ſtilus ſcribæ uelocis. Decore ulchrior es filijs hominũ effufa eft gratia in bijs tuis: ꝓpterea bñdixit tibi deus in æaternum. Accingere gladio tuo fup femur fortiſſime: glia tua& decore tuo. Et decote tuo pto» fpere aſcẽde, ꝓpter uerbũ ueritatis& manfue ttudinẽ iuſticiæ:& docebit te terribilia dextera tua. Sagittæ tuæ acutæ populi ſub te cadent: in corde inimicorum regis. Thronus 5 deus in ſæculum:& in æternũ ſceptrum æquitatís ſceptrum regni tui. Dilexiſti iuſticiam & odiſti iniquitatem: propterea unxit te deus deus tuus oleo exultationis præ participibus tuis. Myrrha& ſtacte& caſia in cunctis ue ftimentis tuis: de domibus eburneis quibus lætificauerunt te. Filiz regum in honore tuo: ſtetit coniunx in dextera tua, in diademate aureo. Audi filia& uide& inclina aurem tuam:& obliuiſcere populi tui& domus patris tui. Et concupiſcet rex decorem tuum: quia ipfe eft domin? deus tuus& adora eum. Et filia fortis ín muneribus: faciem tuam de^ precabuntur diuites populi. & Omnis תהלים * wa בגיים‎ Sve תשימנו‎ 2 בַּל-חיום‎: dem mn ראש‎ PETRI DUI) Mm neha א‎"um ומגרת‎ mann מסול‎ 2 בל-זאת‎ τ yes אויב‎ V ולא שבהנור ולא‎ saws לא- בסוג א‎ i; בבריףך‎ ape ME ונרושא‎ om vun» Ting ת‎ TIPE vr»,: ארסר‎ עלינו בצַלְיוֶת:‎ vam wun VOD אלריגו‎ TW אם- שבחנו‎ הלא אלרים‎ iow לאל‎ ἸΣῈΒ n ירֶע‎ mmon num n| עליך‎-Ὢ(25 תעלמת‎ נחֶשבנוּ| ב‎ wena הורגפו‎ mad עורת‎ ΠΟ בצאן‎ FIR אל-‎ TYR WW TUT ת‎ ynon Tm πας imr mn PNT) ענינו‎ nav 2 YW? NERY roi לעמר‎ ל‎ HERI Maw aed Mil פרינו‎ ὈΠῸΣ|‏ על- ל San m uo||‏ שיר inim‏ רחש לביירברטוב א עט סופר מקיר: BV new‏ ΝΟΥΣ τὴ ארס חוצס‎ Nan | אלרים לעולם‎ una על-בן‎ n 2 yv הרבך על-‎ wan ner TIM ותררר‎ TW — Lr.— Y iy) mas על- רבר‎ ΞΞῪ TRY נוראות‎ CT voy Σον שגונים עמים‎ TWD ö οὖν בלב‎ om שבט מישור‎ Wa οὖν אלרים‎ TI DIN mate om ὌΠ vv mwvm h סְצִיעות‎ won מהבררומר‎ שי‎ wa היבלי-שן‎ Se a δ᾽ 2| מלבים‎ nim: שמהוך‎ web שגל‎ mar, RP ἡ אופיר:| שמעי-בת‎ TED ה‎ wer) ς ἈΝ IM הוא ארניף‎ CO YR המלר‎ ובת צר במנחה‎ ὁ στην. ο... .-. SEAOMHKEONTA hi e QM Su yar M βασιλέως ἔσωϑεμο‏ ספקת ᾧ κροσσωτοῖς Buco ʒ περιδεθλευθικ Tear ot pie‏ Απενεχ οσον’) bd βασιλᾶ wagbévor ὀπίσω αυδ-αι‏ πσενεχθίσονταί σοι, Aw eX RA‏, σον]αι(₪ πο) Tye σσbckrrxioor rat us‏ σου Ἐγενθεσαμ‏ קט]רשש ναὸν βασιλέως, Αντὶ PW‏ σου: κατασίσας αυτος ἄρχοντας Ἐπεὶ πεᾶσαμ Ti)‏ וסף IId. μυκόϑθήσομιοιλ T ὀνόματός σου, S& πάσῃ γι»‏ νε C9) γενεᾷ, Al Joũ ro λαοὶ σξομολογήσονταξζ‏ ."ואס τῇ‏ טוקס Ug Fp‏ סו 2000 σοι c Pp‏ εἰς τὸ ren& ὑπὲρ M jp Κορὲ ὑπὲρ ὃν κρυφίων ζαλμός. ΠΙᾺ 6:06 Ἰμῶμ καταφυγὴ סי‎ δώσαμις. Con Ὁ 00660 ϑλίψεσι ταῖς ἐυρούσοας 6 : σφόδρα, Διὰ τοῦτο ὃν ss cdu: 3c ש‎ WM ταράσεῶς v γιο) με]ατίθερος ὄρν& ספא‎ ἐς Saco OU. ΕΧΗσαΝ κο) Ἐταράχθισκμ τὰ ὕδατα iudi«ἐταράχθεσαμ τὰ Oen ᾧ τῇ κραταιόν Ίντι αυξ. τον! ποταμοῦ τὰ ρήματα ἐνφφαζνουσι αἰὼ πόλιμ τῷ ϑεοῦ, ἡγιάσιμ ὁ σκίώωμα TTD על ל‎ σος, O bed; ᾧ μέσῳ Tuts καὶ ὃν 00 βονθέσα& rr ל‎ θεὸς ὁ πρὸς וספתי‎ πρωΐ, εταφάχθα!) eap bw ἐκλίναμ βασιλᾷοι · ἔδωκε φωνίὼ αυτον" ל‎ "וא‎ d διυάμεωμ μεθ zu. arri uc p ל‎ θεὸς Ἰσκώδ, Διῦτε ποὺ 7 ὕψισος,εσαλεύθη Ἡ z. dere τὰ ἔργα τῷ θεοῦ-ἃ ἔθετο τέρατα Ἐπτὶ OO) γῆς» ἄντανοιςΏμ πολέμους MER 0 περάτωμ& r τόξρμ σωτρία 9) טס‎ x ao. C) θυρεοιὶς κατακαύσει qu πυρί, Σχολάσατε 6) γυῶτε,στι t^ γώ dun ὃ θεός, ὑψωθήσομα: ᾧ τοῖς Ἐθνεσιμ. ὑψωθιν Coen ᾧν τῇ γῆ. κύριος* αοά Ma RA Gp א הדודו‎ ἡμῶρ d θεὸς Ἰσκώθ,,: XAOIZMA.. Εἷς τὸ τέλος ὑπὲρ PN yap κορέ Jarmo, p 4 ἄντα τὰ Eve κροτήσατε χᾶρας. Eras X λάξατε Ὧδ' θεῷ ᾧν φωνῇ ἀγαλλιάσεως, οτι κύριος ὕψισος,φοβερὸς Ga Q Aal Y, tl πᾶσαμ σἰὼ γἱῶ.. τισέταξε λαοὺς ἃ μΊμ» He) ἔθνη da d τοῖς πόδαο udp,«Εξελέξατο hui equ κλκρονοµίαμ ἑαυτῷ. Tl) מו סקסא‎ Ἰακώβ, ἣμ ἣν γάπεσεμ. Ανέθν ὃ θεὸο& ἀλαλαγμῷ" κύριος qU φω el σάλτειγγος, τάλατε BF ϑεῷ M, ψάλατε, λατε 6) βασιλᾶ Ἡμῶμ, ψάλατε, Ότι βασιλεὺς wd gag PL γῆς d θεός. ψάλατε συνετῶο, Εθασίλθυσεμ ὃ θεὸς ἐπὶ τὰ hin. d θεὸς κάθνται Ἐτσὶ. ϑρόνου ἅγιον xu Jo. Αρχοντες λαῶμ duoiꝶ uc μετὰ ΤΟ ϑεοῦ ἃ» ξραάμοῦτι Τῷ θεοῦ ei κραῖαι οἱ, δὲ s σφόδρα. Twigs eg,. ; 1924448 HIERO, IVXTA LXX. Omnis gloria filiz regis ab intus: in fimbrijg aureis cĩrcumamicta uarietate. Adducentur regi uirgines poft eam: proxíma: eius afferentur tibi. Afferentur in læticia& exul, tatione: adducentur ín templum regis. Pro patribus tuis nati funt tibi filij: i S eos principes fuper omnem terram. Memor ero nominis tui: in omni generatione& genera tione. Propterea populi confitebuntur tibi in æternum:& in ſæculum ſæculi. In finem filijs Core pro arcanis Pſalmus XLV Eus nofter refugium& uírtus:adíu tor in tribulationibus quz inuenerunt nos nimis. Propterea nonti mebimus dum turbabitur terra:& tranfferentur montes in cor maris. Sonuerunt& turbatæ fant aqua eorum: conturbati ſunt mon, tes in fortitudine eius. Fluminis impetus lætificãt ciuitatem dei:ſanctificauit tabernacu lum fuum altiſſimus. Deus in medio eius non commouebitur:adiuuabit eam deus mane diluculo. Conturbatæ ſunt gentes, inclinata ſunt regna:dedit uocem ſuam altiſſimus mota eſt terra. Dominus uirtutũ nobiſcũ: ſuſceptor nofter deus Jacob. Venite& uidete opera dei, quæ poſuit prodigia ſuper terram auferens bella uſqʒ ad fines terræ. Arcum conteret& confringet arma:& ſcuta com buret igni. Vacate& uidete, quoniam ego ſum deus: exaltabor in gentibus, exaltabor in terra. Dominus uirtutum nobiſcum: fu» ſceptor noſter deus Iacob. An ſinem pro filijs Core Pſalmus ἐξῇ XLVI Maes gentes plaudite manibus:iue bilate deo ín uoce exultationis. Quoníam domin? excelfus, terríbilis: rex magnus fuper omnẽ terram. Subiecit populos nobis:& gentes ſub pedibus no ftris.— Elegit nos in hæreditatem fibi: ſpeciem Iacob quam dilexit. Aſcendit deus in iubilo:& dominus in uoce tubæ. Pfallite deo noftro,pfallite: pſallite regi noftro,pfallite. Quoniam rex omnis terra deus: pfallite faz pienter. Regnauit deus fuper centes: deus fedet fuper rom ſanctam ſuam. Principes populorum congregati funt cum deo Abra ham: quoniam dei fortes terra, uchementet eleuati funt. Pfalmus ütty HIERO. IVXTA HEB, Omnis gloria filiæ regis intrinſecus: faſcis aureis ueſtita eſt. In ſcutulatis ducetur ad re^ gem uíreínes fequentur cam amicæ eius: du. centur ας, Ducent in læticijs& exultatione: ingredientur thalamum regis. Pro patribus tuis erunt filij tui: pones eos principes in uniuerſa terra. Recordabor nominis tui ín om: ni generatione& generatione: propterea populi confitebuntur tibi in ſæculum& in æternum. Victori filiorum Core pro iuuentutibus canticum. XLVI Eus noftra fpes& fortitudo: auxi lium ín tribulationibus inuentus es ualidum.— Ideo non timebimus cum fuerit tranſſata terra:& copcuffi montes in corde maris. Sonantibus& íntumefcen^ tibus gurgitibus eius:& agitatis montibus in potétía eius femp. Fluminis diuiſiones lætificant ciuitatẽ dei:ſanctum tabernaculü altiſſimi. Deus in medio eius non commouebitur: auxiliabit᷑ ei de? in ipfo ortu matutino. Con turbatz funt gentes, cõcuſſa funt regna: dedit uocem fuam, proftrata eft terra. Dominus exercituum nobiſcum: protector nofter deus lacob femp. Venite& 6 oꝑa dñi:quantas poſuerit ſolitudines in terra. Compeſcuit bella uf; ad extremum terræ, arcum con^ fringet& concidet haſtam: plauſtra comburet igni. Ceſſate& cognoſcite quoniã ego deus: exaltabor in gentibus, exaltabor in terra. Dominus exercituũ nobifcum: fortitudo noſtra deus Iacob ſemper.: Victoti filiorum Cote Pfalmus XLVII Maes populi plaudite manibus:ia bilatẽ deo in uoce laudis. Quoniam dominus altiſſimus terribilis: tex magnus ſuper omnem terram. Coneregauit populos ſubter nos: δὲ tribus fub pedi bus noſtris. Elegit nobis hæreditatem no/ ſtram: gloriam Iacob quam dilexit femper. Alcendit deus ín iubilo:dominus ín uoce buc cnx. Canite deo canite:: 6 regi noftro canite. Quia rex uniuerſæ terre deus: cafitcerudige. Regnauit deus fuper gentes: deus ſedet ſuper thronum ſanctum ſuum. Principes populorum congregati ſunt populus dei Abraham: quoniam dij ſcuta terræ ue hementer eleuati funt. Canticũ תחלים mene ךלמ-תב‎ aman 53. || לבושה‎ 2M ממשבינות‎ nba PER vum napa V מובאות‎ Τάση אחריה‎ תבאָנָה‎ TAPA הבלה‎ 782 59 MAW Nm oa TM עמים‎ ya על‎ mm רור‎ "a 4 לעילם וער‎ y על‎ m למנצה לבני‎ עלבוות שיר 4 אלרים ל‎ mra my Ww) nena ud 2 oB.על‎ We במצא‎ ובְמוט ה‎ ΤῊΝ ema ys "vam; הרים בלב ומים‎ Ὦ רעשו הָרִים‎ vene mum 308 mo: ΠΟ Aman Y) CY עיר אלרים‎ aevo ni»va אלרים‎ ον wa אלרים לכות‎ mayo המוט‎ 53 ΛΞ ΔῺ בוטו‎ THA Tan v3 9m Vz warn בּסוּלו‎ ma אלרי‎ 3 Dar wey noy Ὦ לבו הו‎ πο 3023 מ‎ IVA Goya nU §5 ץֶרָאָה‎ nrv ער‎ rann v DED yry)"v^ סשת‎ עגלות ישרת באש: הרפו ו‎ 2 ארום‎ d. ws REN ורעו בי‎ X wm: בגוים ארום בארץ‎ "ην wu» xv צַבאות עמנו‎ LE ους ne למנצה לבני‎ n na Wen wr n | רנה‎ Sen חרישו לאלרים‎ TW מלך‎ ERI קלית‎ wm w עמים ת‎"nv הָארֶץ:‎ Da על‎ רגלינו:‎ nnn ולאמים‎ TEND PRI את‎ MERION לנו‎ O Uva"yv אלרים בתרועה‎ שופר: זמרו אלרים בורו זמר‎ מלך א‎| vw γαι אלרים‎ על‎ ax אלרים על גוים אלרים‎ ma TREE WIR TN TE EEAÓMHKONTA φαλμὸς Gd lio τοῖς Hole Kogt, M c dose rS. AJ. Εγας ne& νο) οἀνετὸς σφόδρα qu pra“πόλει τοῦ ϑεοῦ ἡμῶμ G og ἁγίῳ au M. Ευοίζω ἀγαλλιάματι πάσης q9| γῆς. .>?"πόλις Y βασιλέως 5 dng. οθεὸρ ο Ταῖς βάρεσιμ ἃυ]ῆ γινώσκεη 0 Tap B uud] Ga, J OTi Ido di GaAs ὃ ci unix Duo x. Mina ο p ηλ τοαυῆό, Αυθιιδόντες dur coe Ἐθαύμιασα pag dx One» ισαλεύθησαμ, Bou 65 סד‎&vf, En ὠδῖνες de Ti Too, S τσνεύματι Grain vus Ei ar-“λοῖα 6 Rc dci Ἀκούσαμον 5 e סל‎ wore κυς!Ὁ F δϑιωάμέωρ, qv πόλα F θε o zi; y. d θεός ἐθεμελίωσεμ ἀντ us c.; γπελά ξοον ὃ 9606 ל‎ 6 ox, μέσῳ T vas os. κατὰ* ὀνολλά מ"ס‎ ὃ θεὸς, diſc i d ἄινεσίς s ἐπὶ Id πέφαϊα ὗ Vis. ika ccons πλήρης ἣ δεξιά Cc. εὐφφρανϑήτω ὅφος 0165p,& aycu id oda& θυατέρες Fred alas ἕνεκεν M κριμάτωμ לס‎ κύριε κυκλώσατε σιὼμ καὶ πτριλάθετε αν], δικεήσασθε עס‎ ες πύργοις avf̃. θέ Sr Tas καρδίας Vu tuo Ὁ ¶cbœd d ip auto) κα]αδιέλε] Gr Ide Bede αυὺ, ὅπως ἂμ δινγήσηδθε ἓις Γενεὰμ τέ ,עשפ‎ Or οὗτος Qin ὃ he de סול"ל‎ T αἰῶνα X) 6 T οἰῶνα ל‎ οὐῶν Θ΄«ἀυδ ποιμιανᾶ ἡμᾶς tig US ORG e εἰς τὸ τέλος τοῖς ἠοῖς κοφέ φαλμιόρς mr. Χούσατε ταῦτα πάντα τὰ ἔθνκε qu~ ,. a τίσαϑε πάντες ול‎ κατοικοφύτες τὸν *— 8 M~ ö.שש‎ ΟἿ τε"yx evo νὴ וסף ול‎ 0 2 3 4. ande cd r ou. UY τοαντὸ τλούσιος i TENG Ἢ τὸ SOME טסט‎ 4 σοφ/αμ. C/): h μελέτη Q9) xagd'ag Mou. סותא‎ 6 παραβολίὼὺ ὁ dug ou, ανοίξω qi ψαλτεςίῳ סד‎ πρόβλνμά µου, , 2. ΚΞ! ,. HT we. τι טסכסס6‎ Mb Heo Torf. ו‎ 6 «aegro μου κυκλώσει µε, ΟἿ wtwolórto ἐπὶ τῇ λωάμα ἀντῶμ, CM Ἐπὶ TF πλήθει τῷ πλού» του αυτῶμ καυχώμονοιι. Αδελφὸς טל‎ λυτρον" ται, λυτρώσεται ἄνθρωπος sou δώσει"Sd θεῷ du Ἄασμα ἔαυξ- και H TimlhT λυξώσιως ὁ ψυχῆς uf. κἂὶ ἐκοσσίαστμ tis& ccc 0 Ἰέσνη εἰς Τέλος— Ovx ὄψεη καταφδορὼν Tap וכל‎ σοφοὺς ἀτοοθνήσκονταρ. Ux Tocud ἄφρωρ νὴ ἄνος Ἐπολῦνη, καὶ κα]αλείψν σι}& Ml S α u.) di τάφοι 87/0 צסואול‎ ö mxluduoTa ἀνῇ uc ſeu ed p W) eus άρ-ἐπεκαλέσαυτ Τὰ!άίsða[ꝭerdßd⁊.ouwuWmwuuura ἄνθρωπος. Quᷓ Bp ὃν us ne· œ uv iu Ῥῖς j γεσὶ ia ἀνοήτοις i Mor cn eur g.^ Αύτη d ὃς AuTW σκάνλαλομ aur ĩʒ. i μετὰ Ἰαῦτα qu τῷ somali ἂν F τυδοκήσασι, Ως TF αάrœὴòuauauQaaE Jua umg. καὶ κατακυριεύσασιμ αυτῶμ di tubo τὸ «wot, καὶ Ἡ βούθαα αυτῶμ τσαλαιωθήσιται W עו‎ Qu ἐκ M δόξις αυτῶμ σι ὥδγασαμ, πλλὼ ὃ HIERO. IVXTA LXX, Pſalmꝰ cátic filijs Core; fcd'a ſabbati. XVII Agnus dominꝰ& laudabilis nimis: in ciuitate dei noſtri in monte fan» cto eius. Funda£ exultatione uniuerſæ terræ:mõs ſion latera aquilonis, ciuitas regis magni. Deus ín domibus eius cogno: ſcẽtur: cum ſuſcipiet eam. Quoniã ecce reges congregati ſunt: conuenerunt in unum, pſi uidentẽs ſic admirati ſunt:cõturbati ſunt, com moti funt, tremor apprehendit eos. Ibi dolores ut parturiẽtis:in ſpiritu uehemẽti cõteres naues tharſis. Sicut audiuimus ſicuidimus, in ciuitate dri uirtutũ, in ciuitate dei noſtri: deus fundauit eã in æternũ. Sufcepim?deus miferi cordiã tuã:in medio tẽpli tui.Scdim nomẽ wi deus:ſic& laus tua in fines terræ: iuſticia plena eſt dextera tua. Lætet᷑ mons ſion,& exultẽt filiz Iudæ: propter iudicia tua dne. Circumdate fion& cõplectimini eam: narrate in turri bus eius. Ponitecorda ueſtra ín uirtute eius: & diſtribuite domos eius, ut enarretis in prov genie altera. Qm̃ hicẽ deus noſter in æternũ & in ſæculum ſæculi: ipfe reget nos in ſæcula. In finem pro filijs Core pfalmus XLVIII Vdite hæc omnes gentes: auribus percipite omes qui habitatis orbé. : Quiqʒ terrigenæ& filij homínum: fimul in unum dives& pauper. Os meũ lo/ quetur ſapientiã:& meditatio cordis mei pru dentíam. Inclinabo ín parabolam aurémeá: aperiam in pſalterio ꝓpoſitionẽ meam. Cur timebo in die mala:iniquitas calcanei mei dit cumdabit me. Qui cõfidunt in uirtute fua:& in multitudine diuitiarũ ſuarum gloriantur. Frater non redemit:redimet homo? nó dabit deo placationẽ ſuam. Et preciũ redemptio nis animæ ſuæ:& laborabit in æternũ,& uiuet in fſinem. Non uidebit interitum cum uiderit ſapiẽtes morientes: ſimul inſipiẽs& ſtultus peribunt. Et relinquét alienis diuitias fuas: & ſepulchra eorũ domus illorũ in æternũ. Ta bernacula eorũ in progeniẽ& progeniẽ: uoca uerunt nomina ſua in terris. Et homo cum in honore eſſet nõ intellexit: cõparatus eft iu mentis inſipiẽtibus& fimilis factus eft illis, Haæc uia illorum fcandalum iplis:&@pofteain ore ſuo complacebunt. Sicut oues in inferno pofiti funt:mors depaſcet eos:& dominabun tur eorũ iuſti in matutino. Et auxilium eorü ueteraſcet in inferno: a glia eorũ expulíi funt. Verunti HIERO.IVXTA HEB, Canticũ pſalmi filiorũ Core. XI VIII Agnus diis& laudabilis nimis: in ciuitate dei noſtri in monte ſancto eius. Specioſo germine gaudio uniuerſæ terra, monti fion laterib? aquilonis: ciuitatulæ regis magni. Deus in domib? eius: agnítus eft in auxiliando. Quia ecce reges congregati ſunt: uenerunt ſimul. Ipſiuiden/ tes fic obſtupuerũt: conturbati funt, admirati ſunt. Horror poſſedit eos ibi: dolor quaſi parturientis. In uento uredinis: confringes naues tharſis. Sicut audiuimꝰ ita uidimus ín ciuitate dei exercituum:in ciuitate dei noſtri: deus fun dauit eam uſq; in æternum femper. Eſtimaui/ mus deus miſericordiam tuam: in medio tem pli tui. Scckm nomen tuum deus ſic laus tua uſqʒ ad extremũ terræ:iuſticia repleta eft dex tera tua. Lætetur mons ſion, exultent filiæ Iudæ:propter indicia tua. Circumdate fion& circuite eam:numerate turres eiũs. Ponite cor ueſtrũ ín moenibus eius ſeparate palacia eius: ut enarretis in generatione nouiſſima. Οία ipſe eſt deus deus noſter in ſæculum& in perpetuum:ipfe erit dux nofter in morte. Victori filiorũ Core Pfalmus XI IX Vdite hæc omnes populi: auribus percipite uniuerſi habitatores occi^ dentis. Tam filij Adam qᷓ;ᷓ filij Πα. gulorum:ſimul diues& pauper. Os meum lo quetur ſapientias:& meditatio cordís mei pru dentias. Inclinabo ad parabolam aurẽ meã: aperiam in cíthara xnigma mel. Quare time bo in diebus mali: iniquitas calcanei mei cir, cumdabit me. Qui fiduciã habét ín fortitudinefua:& in multitudine diuitiarũ fuará fuper biunt. Fratrem redimens non redimet uir:nec dabit deo ꝓpiciationẽ p eo. Neqʒ preciũ redemptionis animæ eorũ: ſed quieſcet in ſæcula. Et uiuet ultra in ſempiternũ:& non uidebit interitũ. Cũ uiderit ſapiẽtes moriẽtes, ſimul in ſipiẽs& indoctus peribũt:& derelinquẽt alienis diuitias ſuas. Interiora ſua domus ſuas in ſæculo, tabernacula fua in generatione& ge/ neratione: uocauerũt noibus ſuis terras fuas; Et hõ in honore πὸ cõmorabit᷑:& ſimilatꝰ eft iumẽtis& exæquatus eſt. Hæc 6 בוט‎ eorũ:& poſt eos iuxta os eorũ current ſemꝑ. Quafi grex in inferno poſiti funt: mors paſcet eos,& ſubijciẽt eos recti in matutino,& figura corü coteret in inferno, poft habitaculũ fui. | Veruntñ mn YIP ανα שויה‎| à Vowc cam גרול‎ ATID AD בעיר אלרינו‎ WA ה‎ Vn משושי בַּל-‎ nne בו‎ τὴν HRY WN mun "n למשגב: בִּי הנה‎ v IMT vy גוערו‎ cuve ג‎ στον Seen Ὦ η nun TRON m),"eni TPR Tm שם היל‎ אניות תּרֶשיש| באשיר‎ Ren הור צ‎ TYE a cuve AMIN NZD THY ער‎ wm TM TEAR הר ציון‎ mew? סבו ציון meym‏ ספרו| בו מגולית:| uno)‏ ל TM PDN Up» 95‏ ws‏ אלרינו Wo ον‏ ה anre‏ עלביות; va‏ εαν PATTER? numo‏ שמעו זאת 55 MRD enam‏ EY‏ חבביות והגותלבי MATER‏ ma»(own‏ אירא"a‏ ΔΌΣ WY)‏ וסובבי| הַבטָהים על היל 293 NET vy‏ D‏ לא- WW cnm n^n‏ לא b πρ ΕΞ TONY)‏ ja‏ נפשם oW‏ לעולם: prio Wc‏ לא n Twy‏ Ana caen THD INDO‏ ΤΟ ΝΟ yu) beam‏ ל epurva ον‏ לרור^w‏ wen"oy Ἐν uy‏ wu? Ὁ pe uw)‏ 2 Το‏ גרבוו boa ὈΞΎ ΤΙ‏ מו xy TOW TION‏ win?‏ לשיאול שתו nn‏ da v ym‏ ישרים Va?‏ omn‏ לבלות שאול מיובל לו; Ww‏ EBAOMHKONTA mlch d θεὸς λυξώσεται ali ux lib μου אל‎ χερὸς 6. δου-όταμ λαμβάνῃ με, μὴ φοξον ὅταμ πλουτήσῃ nb c nos. ὅταμ πλκθωυθὴ ἡ δόξα τῷ טסאול‎&uToV'e Οτι dun& Td ἀπσοῦνήσκειν לש‎ Ae J πάντα. . tdt vy nT aio) αντῶ ἡ δόξα αυτ, Οτι[RIT דט‎ ο τῇ Yuk פודט6‎ toy erat ὕξομολο γήσε, ταί σοι ὅταμ"6.006 cur» ΕἸσελεύσεταϊ ἕως f$ vids ö ἕως eL Gv ovx 04e] φῶο, וטא‎ ανθρωσ ᾧ Lil Bp טס‎ duct · αſꝓcƷ⏑Wuu““ lich is Sons,)] ὠμιοιώθη αυτῖς, ;- Ταλικὀς N ἀσάφ, ωμ8. Εὸς θεῶμ κύρι Θ΄ ἐλάλλσεν) ἐκάλεσε at 2 ö αναρλῶμ Ἡλίου זכ‎ duc" Cp. Ea dip i ξυποέπέα לס‎ Ὡραλότητος &vf. O θεδο Ἐμφανῶς Κοιν ed ἁμῶμ πο) טס‎ das οἱωπτσετοϊ. Due ᾠώπιομ αὐτῷ καυθσ)κοὺ) κύκλῳ &vT9 καταιγὶρ σφοδρᾶ, προσκάλεσνη T zuę c Op n c) alb^l τῷ διακρῖναι Rp λαὸμ דט%‎ Σν. ναγάγεπ; ἀντῷ PUG Ὁσίους XuTO. xb Jai depbilsʒ 8 διαϑήκίω xvm Ἐπὶ θυσῖαιο, κἄι ἀναγγελοῦσιμ or ὀνρανοὶ atio Φικοιοσίώϊω דש‎ Sr. ὃ θεὸς κριτής cp. Ακουσομ λαός Act, CM) λαλήσω doy idea. κο) δια ἐλαρτύρωμιαΐ coro θεὸς d θεός σου ξιμμ γώ, Ou Ἐπὶ 168: Quai cto σον ἐλέγξω c.] ολοκαυ]ώμιαΤά פס‎ νώ טס‎ δέξομαε£x τῷ δικον ΟΤΙ ἐμά ὅξι σάντα τὰ θκρία M ἀγροῦ. או דא‎ tp Pia ὄρεον ip μου& διατοαντόο. σου μιόος a. Sud Ex F ποιμνίων σου XT μιάφϑοHg) Bote. Εγνώκα τσάντα τὰ τσεταν ὰ Τῷ ὀυραγον". κο) ὡρομότκς ἀγροῦ μεῖ ἔμον tsp, εὰμ πονάσω, ὃν μή σοι האל סש‎ γὰρ sip אפנןטסאול‎ C πλήφω μα.דעל‎ Ml φάγομοι κρέα uc διμα Ἑάπωμ πίομαι, Θῦσομ Gg θεῷ θυσίαμ οἰνέσεως.& ἀπόδος ὯΔ ὑψίοῳ τὰς Ἐνχάς σον, καὶ ἔπικάλεσαζ με ip Ἀμέρᾳ θλίψεώς es- M dee Bua σε ug) δοξάσας με. τῷ 5 ἁμαρ]ωλῷ εἶτσεμ d θεός» · Iva /i c Ἐκδικγῆ τὰ Ὁικομώμιατά mov. 9) αναλαμθάνεις alo διαθήκίω Hor διὰ sn απσί&ͥuuuauuPounCNuaiuuuƷpiua⏑a–”ua σξέβαλες τοὺς λόγους Mou tig τὰ ὀτείσω. ΕἾ Heώρας xAca[up συσέτρεχες αὐτῷ- 69) μετὰ or π&άƷs e sida σου Ἐτίθεις, Τὸ sua σον Ἐπλεόνασε κά "face wg) ול‎ γλῶσα σου πόριέσλεκε δολιότκτας, Kahn er& κατὰ τοῦ ἀδελφόν σου κατελάλας» κο) κατὰ τοῦ Hout gO) n”? 6 σου ἐτίθεις σκάνδαλορ, ταῦτα,; ἀνομία» ὅτι ἔσομαί σοι ὅμοιος. ἔλέγξω σεν) παρασάσω κατὰ נש‎ α σου τὰς ἁμαρτίας o. cor re δὲ ταν! τα di cd cw bo cdανο ΤΟ θεοῦ. μήποτε e n 60% סו‎ טל‎ μιὰ ἢ ὃ ξυόμονος, Θυσΐα 6 δοξάσᾳ mee πο) סאר‎ od ὃς p Qua ἀστῷ סד‎ Vu ri p μον, ΄: ous HIERO. IVXTA LXX, Veruntñ deus redimet anima med de manu inferi: cũ acceperit me. Netimueris cũ diues factus fuerit homo:& cum multiplicata fuerit gloria domus eius. Quoniam cum interierit nó ſumet omnia: neq; deſcẽdet cum eo gloria eius. Quia anima eius in uita ipfius benedi: cetur:conſitebitur tibi cum benefeceris ei. Introibit uſqʒ in progenies patrũ ſuorũ: uſq; in æternum non uidebit lumen. Et homo cum in honore efTet nó intellexit: cõparatus eft iumentis inſipientibus:& fimilis factus eſt illis. Pſalmus Aſap‚a. XIX Eus deorũ dñs locutus eſt:& uocauit terrã. A folis ortu ufq; ad occafum: ex fion fpecies decorís eiꝰ. Deus manifeſte ueniet:deus nofter& nó filebit. Ignis in cõſpectu eius exardefcet:& in circuitu eius tẽpeſtas ualida. Aduocauit cœlũ ſurſum:& terrã diſcernere populũ ſuũ. Congregate illi fanctos eius: qui ordinant teſtamentũ ei? fup facrificia. Et annunciabũt cœli iuſticiã ei?rqm de? iudex eſt. Audi pplus me?& loquar tibi iſrł& teſtificabor tibi: de? deus tuus ego fum; Non in ſacrificijs tuis arguã te:holocauſta autem tua in cõſpectu meo funt femp. Non acci piam de domo tua uítulos: neq; de gregibus tuis hírcos, Qm mez funt oẽs fera ſyluiarũ: iumenta in montíbus& boues. Cognoui om nia uolatilia cœli:& pulchritudo agri mecum eft. Si eſuriero nó dicam tibi:meus eft em חס‎ bis terræ& plenitudo eius. Nunquid mandu cabo carnes taurorũ: aut fanguine hircorũ po tabo? Immola deo facrificiit laudis:& redde altiſſimo uota tua. Et inuoca me in die tribulationis tuæ:& eruam te& honorificabis me. Pétri autẽ dixit deus:qte tu enarras iufticias meas:& aſſumis teſtamentum meum per os tuum? Tu uero odiſti diſciplinam:& proie» eiſti fermones meos retrorſum. Si uidebas furem,currebas cum eo:& cum adulteris por tionem tuam ponebas. Os tuum abundauit malicia:& lingua tua concinnauit dolos. Sedens aduerſus fratrẽ tuũ loquebaris:& aduer/ ſum ſiliũ matris tuæ ponebas ſcandalum:hæc feciſti& tacui. Exiſtimaſti SES ero tui ſimilis: arguam te& ſtatuam contra faciẽ tuã. Intelligitẽ hæc qui obliuiſcimini deum: ne qfi rapiat& non ſit qui eripiat. Sacrificiũ laudis honorificabit me:& illic iter 4 quo oftendam illi ſalutare dei. is 7 Pfalmus .HIERO, IVXTA HEB, Vetũtamẽ deus redimet anima meã de ma^ nu inferní: cũ affumpferit me femper. Noli ₪mere cum ditatus fucrit uír: cum multiplicata fuerit gloria domus cius.Neq; enim moriens tollet omnia: nec deſcendet poſt eum gloria eius.(Οία animæ fuz in πίτα fua benedicet: laudabunt te cum benefeceris tibi. Intrabit uſq; ad generationẽ patrum ſuorum: ufq; ad ſinem non uidebunt lucẽ. Homo cum in ho nore effet non intellexit: cõparatus eft iumen/ tis& ſilebitur. Pſalmus Aſaph. L Ortis deus dñs locutus eft& uocauit terram:ab ortu folis ufq; ad ος” : cafum eíus. De fion pfecto decore deus apparuit. Veniet deus nofter& non tacebit, ignis coram eo uorabit:& in circuitu eius tempeſtas ualida. Vocabit cœlum deſurſum: & terram ut iudicet populum ſuum. Congregate mihi ſanctos meos: qui feriunt pactum meum in ſacrificio. Et annunciabunt cœli ít ſticiam eius: quía deus iudex eft femp. Audi popule meus& loquar iſrael& teſtificabor in te: deus deus tuus οσο fara. Non ꝓpter uictimas tuas arguam te:& holocauſtomata tua coram me ſunt ſemper. Non accipiam de domo tua uitulum: neq; de gregibus tuis hitcos. Mea ſunt enim omnia animalia ſyluarum: pe cudes in montibus milium. Scio omnes 5 montium:& uniuerſitas agri mecum εἴ, Si efuriero non dicam tibi: meus eft enim 5 & plenitudo eius. Nunquid comedam carné taurorũ:aut ſanguinẽ hircor: bibam. Immola deo laudẽ:& redde altiſſimo uota tua. Et inuoca me in die tribulationis: liberabo te& glorificabis me. Impio autẽ dixit deus quid tibi eft cũ enarratione præceptorũ meorũ: ut affumas pactum meũ in ore tuo. Qui odifti diſciplinam:& proieciſti uerba mea poft te. Si uidebas furem cõſentiebas ei:& cum adulteris erat pars tua. Os tuum dimiſiſti ad maliciam:& lingua tua concinnauit dolum. Sedens aduerſus fratré tuum loquebaris:& ac^ uerfus filium matris tuæ fabricabaris opprobrium Hæc feciſti& tacui: exiſtimaſti me futurum fimilem tui: arguam te& ꝓponam te ante oculos tuos. Intelligite hoc qui obliuiſcimini deum: ne forte capíam& non ſit qui liberet. Qui immolat confeffionem glorificat me:& qui ordinat uiam, oftendam εἰ ſalutate dei. | Victoti ohn n שאול τὸς ne, Ὢ‏ אלד ת תירא בי יעשיר איש 2 nated‏ בכור ביתו+ 3" לא במותו ny‏ הפל א η AMID ην‏ 1 Kan‏ ער nb‏ ער-נצת לא y‏ אור! ארם בִּיסֶר ולא pa‏ נמשל mensa‏ גרב|= ב RONG"uva‏ אל אלרים TI PN Ἴθι wm : wen ממורה-שמושי ער‎ אלרים הופיע:‎"i-o oma vina ΤΟΣΟ תאבל וּסְבִיביו‎ vino TRUTH אל-‎. : VOY yo TION מעל‎ MN"S Ten לי‎ non xX CN η| עלי-זבה:‎ Ty שפט‎ uva vr TZ"RY שבעה‎, τὸν τ אלריך אגבי: לא על‎ "a Mar NER לא‎: wan 527972: ממבלאתיך עתורים‎ Yes mama wmm נרעתי בל np wn mw‏ שי שרי de; Wray‏ ארקב Nb‏ א "ew‏ לך, mb ban Sn‏ האובל UM WUYAN WU‏» עתורים אֶשִיתֶה: זבה לאלרים PEI) Im‏ אמור אלרים מה Ὑ‏ לספר pn‏ ותשא( n‏ yry»? nav‏| ביכר נא זאת שבחי אלרר, ῬᾺ BION qm‏ בו מציל|"o Wy nM‏ yu‏ אלדים<>> ב Prin?—‏ EBAOMHEKONTA Eis& τέλος Jor pds 6 Kas id, qv NM Mbp πρὸς חול‎ νάϑαμ T προφάτίω ἁνίκα εισήλθε πρὸς yz ca/ 666 aich vu cli n dug for. Ne Alus p μι: ὃ Se A P μέγα Ἑλεός ote וסא‎ ue“πλῆθΘ’ MM mri; σθε διάλαψου ὁ ἀνόμημά μ.Ὀ, pxi Re סוסל‎ µε&? ἀνομίας ou.& ἀπὸ ὃ ἁμαρτίας ö με. ודס‎ Tl ἀνομίαμ μου Ἐγὼ γισ Vig nc o?) ἡ ἁμαρτία mov סו מדשקס‎ p κου δξὶ Jaman. τόρ: Σο! μόνῃ ἅμαρτομ νοὴ ά-+s¶ẽimꝓsͤv φυώπιδμ cu zx oluo Seg p δικομωθῆο ο Pig λόγοις σον» πο) , de, τοι γουλ W ἀνομίαις cube uiqh blur M qu pc ius Ἐκίοσκσέ με Ἡ לא?אדא‎ ros oup ἀλήθααν ἠγάπκσας«τἀ ἄδηλα νὴ τὰ κεύ Q1a οδὶ σοφίας erg(92) καθαριβήσοµκαι- πλαυξις με καὶ ὑπερ χιόνα . Ακουτιᾶς με γαλνίασιρ gl) ₪ φροσανίω- ἀγαλλιάσονται 566 putos Ado cop ὁ πρόσωπό σου ἀπὸ F tάũideſiäp x. 1) πάσας τὰς ἀνομίας μου ξάλεψομ. καϑαρὰμ x Troop S ἐμιοὶ ὃ be M פוש‎ τυϑὲο ty^ xo ic p * ADAE,, m 287 γὴν καινὶσομ Su סופד‎ γκάφθιρ WE. μὰ roger ug t 0 ΤΟ) προσώτσου σου: πο סד‎ ον da σὴν לד‎ ἅγιομ μιὰ ἂν Awód O μοι mw ἀγαλλίασιν /, VW σωτκρῖου σου- κ) τονεύμιατι eͥernC&n'dꝓWƷGcp μεν τανέλες aw oV", -* Διδάξω ἀνόμιους τὰς οδούς σον xcu coeds ἐπὶ —~ οἳ üxseejovon. poco με 6 αΙκάτωρ d ios d hh/ .+ ἀγαλλιάσεται ὃ γλῶσσά μου ἢ Ἀικαμοσανίω Cou. Κύριε τὰ χείλκ μου ἀνοίξας.) ὁ 5006 μου ἀναγγελᾶ«lu ἀινεσίμ σου, Οτι εἰ ἀθέ)אכ‎ ϑυσΐαρ, אטל‎ kudos wives, θυσία Gd Ded, νεῦμα cus ren ĩtp hn. καρδία σαυτετρί μι μϑύίω n τετατσανωμθιίω ὃ θε/ ἐξ dun ὀζουδενώσα. Ad uro p κύριε c τῇ 7 κίᾳ σὺν al) σϊώμ. και δικοδομιϑήτω τὰ τείχη של‎ )טספ‎ τότε Ἐυδοχάσαο θυσία Φικαιοσώνκο ἃ“ νοφορὰμ και ὁλοκαυτώματα,τότε KIO coveip Ἐπὶ τὸ hoc es ii p צס‎ dK ous. Ele τὸ TAB σωυέσεως WV Aas iq, qᷣ W Ἐλθᾶμ Ach bp Ἰδυμαῖομ i ἀναγγᾶλαι XM Σαούλ, xai ל‎ עה‎ ἀυτῷ, χπῆλθε Axed us ἃ קסאוס‎ αξήμελιχ. μα I Ἐγκαυχᾷ« κακία ὃ δαυαῖός, Ano αμ Sali αἰὼ. (ᾷτο ἃ γλῶσσα σου. Gee Evedp Ἀκονκμέyop xoin Ge ϑόλομ, Hy&u(as κακίαμ ὑπὲφ ἀγα“ ϑοσιώϊω · ἀδικίαμ ὕπερ τὸ λαλῆσαι δικαιοσιοίω. Hyd πάντα ῥίματα καταπσοντισµκοῦ,,γλῶσ: Gap δολίαν, Aid τοῦτο θεὸς καθελᾶσιν us Τέλος. Ἐκτίλαϊσε C με]αναστῦ σαι σε ἀπὲ σκίωώματός σου, κα τὸ dec σου kx MY Yig Ἰώντωμ o 0 HIERO, IVXTA LXX. In finem pfalmus Dauid cum uenit ad eum Nathan propheta, quando intrauit ad Berfabee, L; Iſerere mei deus: fcd'm magna miſericordiam tuam. Et ſcm mul titudinem miſerationũ tuarũ: dele iniquitaté med. Amplius laua me ab iniquitate mea:& a peccato meo munda me. Quoniam iniquitatẽ meam ego cognoſco:& pecca tum mcum contra me eft ſemper. Tibi foli pecaui δὲ malum coram te feci: ut iuſtificeris in fermonibus tuis& uincas cum iudicaris. Ecce enim in iniquitatibus conceptus ſum:& in peccatis cõcepit me mater mea. Ecce enim ueritatem dilexiſti: incerta& occulta ſapiẽtia tuæ manifeſtaſti mihi. Aſperges me hyſſopo& mundabor: lauabis me& fuper niuem dealbabor. Auditui meo dabis gaudium& læticiam:& exultabunt oſſa 2 Auer te faciem tuam a peccatis meis:& omnes iniquitates meas dele. Cor mundum crea in me deus:& ſpiritum rectum innoua in uiſceribus meis. Ne proijcias mea facie tua:& fpiritum ſanctum tuũ ne auferas a me. Redde mihi læticiam ſalutaris tui:& ſpiritu principali con^ firma me. Docebo iniquos vias tuas:& imrij ad te conuertentur. Libera me de faneuínii^ bus deus deus ſalutis meæ:& exultabit ingua mea iuſticiã tuam. Domine labia mea aperies:& os meum annunciabit laudem tuam. Quoniã fi uoluiſſes ſacrificiũ dediſſem utíqg: holocauſtis non delectaberís.^— Sacrificium deo, ſpiritus cotribulatus:cor contritum& bw milíatum deus non def} pides. Benigne fac domine ín bona uoluntate tua fion:& zdífi^ centur muri híerufalem. Tunc acceptabis fa crificium iuſticiæ oblationes& holocauſta: tunc imponent ſuper altare tuum uitulos. In finem intellectus Dauid cum uenit ad eum Dock Idumæus& nunciauit Saul& di^ it: uenit Dauid in domũ Abimelech. II Vid gloriaris in malicia: qui potens es in iniquitate. Tota die iniuſti· ciam cogitauit lingua tua: ſicut no.. δ.. ,..«ὦ uacula acuta feciſti dolum. Dilexiſti maliciã ſuper benignitatẽ: iniquitatẽ magis d loqui æquitatẽ. Dilexiſti omnia uerba præcipitationis:lingua doloſa. Propterea deꝰ deſtruet te in finem: euellet te& emigrabit te de tabernaculo tuo:& radicẽ tuam de terra uiuentiũ. Videbunt ken lief tanium HIERO, IVXTÀ HEB. Victoricantici Dauid: quando uenit ad eum Nathan propheta:quando ingreſſas eft ad Bethſabee. LI Iferere mei deus, fcd'm miſericordiam tuam:iuxta multitudine mife rationum tuarum dele iniquitates meas. Multum laua me ab íniquitate mea: & a peccato meo munda me. Quoniã iniquitates meas ego cognoui:& peccatũ meü contra me eſt femper. Tibi ſoli peccaui& malum coram te feci: ut iuſtificeris in ſermonibus tuis & uincas cũ iudicaberis. Ecce in iniquitate con ceptus ſum:& in peccato peperit me mater mea, Ecce enim ueritatẽ diligis abſconditũ& arcanum ſapientiæ tux manifeftafti mihi. Aſperges me hyſſopo& mundabor: lauabis me& ſuper niuem dealbabor. Auditũ mihi facies gauclium& læticiam:& exultent offa quz cõfregiſti. Abſconde faciem tuama peccatis mcis:& omnes iniquitates meas dele. Cor mundum crea mihi deus:& ſpiritum ſtabilem renoua in uiſceribus meis. Ne proijcias me a facie tua:& ſpiritum ſanctum tuum ne auferas a me. Redde mihi læticiam Ieſu tui:& ſpiritu potenti confirma me. Docebo iniquos uias tuas:& peccatores ad te reuertentur. Libera me de ſanguinibꝰ deus deus falutis mea: laudabit lingua mea iuſticiam tuam, Domi. ne labia mea aperies:& os meum annuncia-; bit laudem tuam. Non enim uis ut uictimam feriam: nec holocauſtum tibi placet. Sacrificium dei ſpiritus contribulatus, cor contritum & humiliatum: deus non deſpicies. Benigne fac in uoluntate tua fion:& ædificentur muri hieruſalem. l'unc ſuſcipies facrificium iuſticiæ oblationes& holocauſta: tunc imponẽt fuper altare tuum uitulos. Victori eruditio Dauid: cum uenit Doeg Idumaæus,& annunciauit Saul& dixit ei, uenit Dauid in domum Achimelech. ΤΠ. Vid gloriaris ín malicia potens: mifericordia dei tota die. ep co^ gitauitlingua tua: quafi nouacula acuta faciens dolum. Dilexiſti malum magis δρ bonum: mendacium magis cj loqui iu/ ſticiam femper. Dilexifti omnia uerba ad deuorandum linguam doloſam. Sed deus deſtruet te in fem piternum terrebit te,& euellet detabernaculo:& eradicabit te de terra ui^ uentium ſemper. החלים LE ATS"ava למנצח‎ בבוא אליו NIN ΤῊΣ‏ ב באשר-בא. am‏ בחת משעי: TA‏ ב mee.‏ מעוני ΓΩ MONA‏ CRMOD) FON CUN Wena‏ ב נגרי תמר;32 πο yy?‏ לב טחור ברארלי אלרים p‏ גבון חלש SNIP‏ תשליבני NPR אל‎ TWIP c מלםניר‎ ΤΟΝΙΣΩ navy ורות‎ TUM וְתַטאים.‎ von משעים‎ avos‏ הצילני TEE‏ אלרים, CUN‏ תשועתי, y‏ לשוני DREN MEW IW+ ny‏ ופי Ye‏ תְחְלְףֶך+ בי לאה ת החְפוץ זבה TINY‏ עולה לא הרצה| ובחי אלרים רוס ב אלרים לא ΠΡῸΣ π‏ ב uim‏ את-ציון"iln‏ הומיות עולה Sy στ wem)‏ בו nn»‏ משביל Y‏ "Um vem רוא‎ Niza לשאול M Ra M Mox‏ אלד בית ὁ ον‏ מה Shnnn‏ ב n omo"en mm nya‏ היום+ vn‏ החֶשב לשונר cya‏ מלטש עשה mu‏ 3 אחכת vy?‏ מטוב A330 r,‏ ὉΞῸΝ i moo wr‏ בּל- M27‏ בלעלשון מרמת:| גםאל Aui mno Om‏ 4 noo wn vw w)) F 3; הדאסשחא0אפם G דוסן‎ ₪1 δίκαιοι n) ה‎ γιλᾶ , 1700 ἄνδρωπ-θ» ὃς oux ἔθετο Tp θεὸν 0000 ἀυτῶ, Αλλεπήλοισιµ ἐπὶ M walla “τῷ or Ars מדטא'‎ xdi oed א60 סטש‎ ἐπὶ τῇ Mac TOUÓ TN τι ἄντῶ, πγὼ ὡσεὶ ἐλαία κατάκαρπος w W cu xta τῷ θεδ Amica ἐπὶ τὸ ἕλεθ» τῷ θεῦ 8 Top ἀῶ va, xdi tig Top οἀῶνα TO 0000"Εξομολογήσομαξ coris Tp οἶῶνα ὅτι ἐποίκόας, xdi daœæo Hus ὁ ὄγο! Cc σου ὅτι χβκσὸρ qa o TIN וטוסל‎ cou. εἰς τέλθ΄ ὑπὲρ כ לוטא‎ συωέσεως bf Δαξίδ. p P.: tmp ἄφρων& καρδίᾳ am. Sun Ls: 9 Θεός, Διεφθάρκσαρ O) t OX Oei . wordy Ἀγαδόμ, ὁ 6:06 Ἐκ w 60000 διέκυψεμ Ἐπὶ TU jous TN ἀνθρώ S p. T2 ide ει s! ux id p, S dM Sp θεόμ. πάν Re δὲ κλίναμ,ἅμα zxecb no cs אטל‎ gsi wordy ἀγα» Oy, zus ἔσιρ ἕως dri. οὐχὶ Γνώσον) πάντες δὲ ἴργα . 01 κατεῤβίουτεο Bp λαὸμ mov ᾧ βρώσει ἄρτου. Tp θεὸμ Son ἐπεκαλέσαντο, בא‎ 0 ΕήΌκσαμ φόθορ,ὂυ Sun ἦν oie. ὅτι 0 Sede διε σκόρπισεµ 05d ab cod os ἐσκωμ, xo θεσαν ὅτι ὃ beo 7 ουδένωσεμ Rur. τίς Ἄώσα ἐκ σιῶμ ₪ σωτή קסופ‎ ΤΟ[TNT(^) Ds γαι Bp θεὸν elio at 02 λωσίαρ TO λαοῦ ἄντα; Ara αάZai(ſar+rr„ φεανϑήσεται opin εἷς ὁ TAG ᾧ ὑμνοῖς συυΐσεως Tf Aus,[^ V Gp vis ψιφαίους wg trs y V Σαούλ,ονκ טסל‎ Au ic κέκρυτη ot wapa. p. Θεὸς sU W ὑνόματί σου σῶσορ us. wg ὁ ἐν τῇ δυυάμα σου κρινξς με. O eos Ἐισάκουσομ οθὶ aeo Gio pov ἐνώτισαι τὰ ζέµατα τῷ 5040700 μὸν, Οτι ἀλλότριοι παν νέσκσαμ νl. ij πραταιοὶ Hirn Ti uxlib μον» ושי‎ ou προίθεντο T θεὸμ ἐνώπιον ku. 10 Ye © 9:05 Bon pore Wo) d κύριθ) αντιλήτ]ως oN וצ‎ Xie pov, Ατοοσρέψα τὰ κακὰ τοῖς ἐχθροῖς μον.£y τῇ ἀληϑεία σου hon Se cbαœrp zur ob. Ἐκουσίως θύ’ ow σοι,“ξομολογήσομοι be ὀνόματί σου κύριε, ὅτι €yabóp, Ori Ἐκ whowe θλίψεως D με. 19) 7 ig ἐχθροῖς mov Ἐπέίλερ לספסל ל‎ 06 move ב‎ Eis 7 τέλος ον ὕμνοις σωυέστωρ V 406. pd πώτισαι ל‎ ϑεὸς"ro προσθυχίώ mov, κο) ε(X ὑπερίδης σἰὼ Meni p Mou. πρόσχες μοι πο), ᾿ελυτήϑίω kp τῇ adores ia μον 90 re dx Slo ההא‎ φωνῆς אל‎ το ἀπὸ Ὀλίψεως ἁμαφ]ωλῦ. OT LOO map tuas avo Kou No) z ὁς y Ken roa xol, Η καρδία uos tre . Θανάτου ἐπέπεσεν ia tut. 90.0 HIERO. IVXTA LXX. Videbunt iuſti& timebunt:& fuper eum fide bunt& dicét. Ecce homo, qui nó poſuit deum adiutorẽ ſuum. Sed ſperauit in multitudine diuitiarũ ſuarũ:& præualuit in uanitate ſua. Ego autem ſicut oliua fructifera in domo dei: ſpẽraui in mifcdia dei in æternũ,& in ſæculũ zculi. Confitebor tibi in ſæculũ quía feciſti: & expectabo nomẽ tuum quoniam bonum. in conſpectu ſanctorum tuorum.; In finé Maeleth intellectus Dauid. III Ixit inſipiens in corde fuo: non eft deus.Corrupti funt& abominabi: J les facti ſunt in iniquitatibus: non eſt qui faciat bonũ. Deus de cœlo proſpexit fup filios hoĩm: ut uideat fi cft intelligens,aut. requirẽs deũ. Omnes declinauerũt fimul in. utiles facti fant: nó eft qui faciat bonũ: no eft ufq; ad unũ. None ſcient oés qui operant ini quitatẽ? q deuorát plæbẽ med ut abi panis. Peũ nõ inuocauerũt:illictrepidauerũt timore וסט‎ πό fuit timor. Qm̃ deus diſſipauit offa eorũ qui homínib? placét: cõfuſi funt quoniã deus ſpreuit eos. Guis dabit ex ſion ſalutare iſrael cum conuerterit deus captiuitatẽ plæbis fux. Exultabit lacob& lxtabit iſrael. In finem ín carminibus intellectus Dauid, cum ueniſſent Ziphæi& dixiſſent Saul: nõ ne Dauid abſcõditus eſt apud nos. LIII Eus in nomie tuo ſaluũ me fac:& in uirtute tua iudica me. Deus exaudi orationem mcam: auribus percipe uerba oris mei. Qm alien inſurrexerũt aduerfum me:& fortes quæſierũt anima mea:& nõ ꝓpoſuerũt deũ añ cõſpectũ ſuũ. Ecce em̃ deus adiuuat me:& dis ſuſceptor eſt animæ mex. Auerte mala inimicis meis:in 6 tua diſperde illos. Voluntarie ſacrificabo tibi: & cõfitebor nomini tuo וף,486‎ bonum eft. Quoniã ex omni tribulatione eripuiſti me:& fuper inimicos meos deſpexit oculus meus..: Infinem in carminibus intellectus Dauid. LIII : Xaudi deus orationé meam:& ne defpexeris deprecationé meam: inv tende mihi& exaudi me. Contriſtatus ſum in exercitatione mea& conturbatus ſum:a uoce inimici& a tribulatione pec toris. Qn declinauerũt in me iniquitates:& in ira moleſti erant mihi. Cor meũ cõturbatũ eſt in me:& formido mortis cecidit ſuper me. . limor HIE nt jet um(ut ania Foe? ini enl mmi con 3 Vitor h 0 fi "ρα um ut m. Or ו αι gate mpu Josip qua faut at pp | ל‎ mt land hin ani: odi ni sit T un| od| in us mor ti| mi —| ul "m lo| ü An ad x ay d má tae| du od ed 5!| —— n TM mr| ἦν HIERO. IVXTA HEB. Videbunt iuſti& timebunt:& fuper eum ri^ debunt. Ecce uir qui non pofuit deum fortitudinem fuam:fed fperauit ín multitudine diui/ tiarum ſuarum: cõfortatus eft ín infidijs fuis. Ego autem ficut oliua uirens in domo deí:fpe raui in mifericordia dei in ſæculum ſempiternum. Confitebor tibi in ſæculum quoniam fe ciſti:& expectabo nomen tuum quoniam bo num in confpectu fanctorum tuorum. Victori p chorum cruditio Dauid. III |]xícftultas ín corde fuo no eft deus: corrupti funt& abominabiles facti funt ín iniquitate non eft qui faciat bonũ. Deus de coelo proſpexit: ſuper filios ho minum, ut uideret fi effet intelligens requirẽs deum. Omnes auerſi ſunt, pariter adhæſerũt. non eſt qui faciat bonũ: nõ eſt ufq; ad unum, Nunquid non cognouerüt qui operantur íni quitatem, qui comedunt populum meum ut cibum panís:deum non inuocauerunt.]bi εἰσ muerunt timore ubi non eft timor: quoniam deus difperfit offa circumdantium terconfunderis quía deus proiecit eos. Quis dabitex fion falutare ifrael, cum reduxerit deus capti/ uitatẽ ppfi fui: exultabit Iacob:lxtabit ífrael.| Victori in pſalmis eruditio Dauid:qn uenerũt Ziphæi& dixerütSaul:nóne Dauid abſconditus eſt apud nos. IIIII Eus in nomine tuo ſalua me:& in fortitudine tua ulciſcere me. Deus cexaudi orationem meam: auribus percipe uerba oris mei. Quia alient infurrexerunt aduerſum me& fortes quæſierũt anima meam:& non propoſuerunt deum in conſpectu ſuo ſemper. Ecce deus auxiliabitur mihi: dominus ſuſtentans animam meam. Redde: malum inſidiatoribus meis: in uerirate tua difperde eos. Voluntarie facrificabo tibi:confitebor nomini tuo domine, quoníam bonũ et. Qm̃ ex omni tribulatione liberauit me: & inimicos meos uidit oculus meus. Victori in pſalmis eruditio Dauid. LV Xaudi deus orationẽ meam:& ne deſpicias deprecationẽ meã. Atten de mihi& exaudi me: humiliatus fum in meditatiõe mea& cõturbatus. A uoce inimici:a facie perſequentis impij: qm proiece runt ſuper me iniquitatẽ:& in furore aduerfa; bantur mihi. Cor meum doluit in uitalibus meis:& terrores mortis ceciderunt ſu ὦ; me. imor | תחלים‎ וְעליו י‎ uem SPE IRM לארישיים‎ WR, env y 3.3 noz" Mya אלרים‎ (WO) ον אלרים‎ nom MERI TONY"a BSH אורר‎ (yen z שמך בִּי- טוב‎ בג‎ למנצה על מחֶלת|| בו משביל לרור:| אמר בבל P9373‏ הֶשהִיתו τη.‏ עול אין- עושה 2M‏ אלרים משמיים השסִית Ly‏ ets"a.‏ לראות WN‏ משבּיל ,רשי את ADEN‏ סג vw‏ באלהואין עשיה טוב"DNCCA YN‏ עַמיאבלו ano‏ אלריםלא away‏ שם בחרו מחרילא Qna mm‏ "un TER 3.‏ עצבות הונך, הבישתה- אלרים TONE‏: מי- Pern m‏ ושיעות DW p^‏ בשוּב אלרים Lar xay map‏ עלב ישמה uo: Dane‏ epa nu rink ö RA "own ROD לשאול‎ een ava אלרים‎ σον WRT virus nmm= הושיעני‎ TWD Teen אלרים שבוע‎ "oy סמו‎ uen icones, לא שבוג‎"Uni TWD ועריצים‎ vum! moo TWh אלרים‎ ב‎ ΣΤΗ, נפשי‎ א‎ nay» ΟΡΟΥ Morde "Wm yov INE? INN "own ΤῊΣ מבל-‎ Ὢ טום‎ ἢ wo vy IRE למנצח nun‏ משביל iW?‏ האוינה אלרים ת nben‏ ואל. EA‏ לי וענני nva ys‏ MET‏ מסול אוים ma‏ "hy πόνο yen ΤῊΣ‏ א v2‏ ואימיות voy ona ΤῊ‏ nem F 4‏ ++ EBAOMHKONTA ö ἆλθεμ ie C Ἐκάλυψέ µε do 24. XU sina Tis δώσα μοι(guy as bari-Siscäg— & werasdicoma wo) καἸαπαύσω, 1200 ἐμάκρωα φυγαδεύωρ. CM ca ſchlus qu τῇ ἐρήμῳ. προσεδεχό ilio Bp Qs, p σώζοντά με. 0 ὑλιγοψυχίας HO ἀπὸ καταιγίδι θ΄. κατατόντισου, κύριε 6* 1 Ms τὰς γλώσας GUTN ὅτι εἶδομ ἀνομίαμ νὴ&vriAo0/ clap הדעס‎ wore, μέρας C νυκὼς κυκλώσα au ἐπὶ τὰ τείχη xed ,6 ἀνομία Εν κό(O7 ᾧ μέσῳ ἂν’ M(αδικία,= καὶ ουκ UL έλιπεμ ἐκ πλαταῶμ u ὃ τόκος C φόλοος Ὅτι εἰ Ὁ ἐχθρὸς ὠνείδισέ με, , לול‎ μισῶμ µε סוסל‎ ἐμεγαλοζ” ἑνωόνκσεμ,εκούβίω ἂμ απαυξ, טע‎ δὲ ἄνϑφωπε 190^ duxs ἡγεμῶρ pov πο) pros orn. Ἐγλύκανάς μοι ἐδέσματα, ᾧν Gd) Sine Ὦ 05% ἔτορεύθᾳ μον τ Ὁμονοίας Ἐλθέ]ω δὴ θάνατος Ἐπαυρύο, C x& TaGfre(gp'uc&dov Ἰῶντεο. Οτι πούκρία ᾧ ταῖς πα . αὐ, Ἐγὼ πρὸς ἐμ δεὸμ anal ng aka. h ל‎ xi · O ισήκουσὲ µου; Εασέραο πο) 799i& μεσεμδρίας diy feodo. ἀπεαγγελῶ-ὴ 6 κούσι”) οδὶ φωνῆρ mov, Αντρώσετοαι qu teli boo Ju Xo טא‎ Ὁ 7 Ἐγριλόντωμ μοι, ὅτι ον ποδλνοῖς Rap σιὼ tuo εἰ κόσξ) ὃ θεὸς Ho) ταπενώσε αυτού d ὑπάρχωμ πρὸ c αἰώνωμ, O yop ὄξιμ Suri auτάδλαγμια ὅτι Sus ἐφοδήϑκί(αμ Top 050. ד‎ lu Xa c αυτο 0[^«codd var, psi A(xp τι δὲ αθήκίω&v TO), διεμόρί Φαν ἀπὸ ὀφγῆς τὸ Pe oc) ö Ἠπαλώθισαμ 61 λόγοι Kur f Vasco MM op. 19) αυδι tio]. 0% os UU τοαυτὸ Επίζῥιψομ turi κύριου ali μιέρϊνάμ cowC Rur σε διαθρέψει ὂυ δ ὥσα יסול‎ οὐῶνα σάλομ עד‎ δικαίως Συ ὃ 0606 ,κατάξας ἀντοὺς 6 φρέαρ διαφθορᾶς, Ανδρες αιμιάτωρ© δολιότχτΘ ὃν ἡ PAT e τὰς ספול‎ αυ δή) Ἐγὼ δὲ κύριε ἑλτσιῶ ἐπὶ σέ, ΚΑΘΙΣΜΑ 3.: Bla τὸ ri; O- ὑπὲρ פד‎ λαῷ τὸ ἀπὸ s ἁγίωμ μὲ Nong pov ao Δαθδ is ενλογζαφ/αμ ὑπότε V κράτησαμ dump di GNO QUAOI si as Atnoop peo θεὸς ὅτι κατεπ σάσꝛ/“κε ἂν Θ΄. ὅλίω al ἡμέραμ τσολεμιῶμ‏ פס ; ALE µε, xo ἄτιεσάμ ו‎ Ἐχθροί bio לס‎"f ἡμεέραμ ודל‎ πολνοὶ ול‎ WOAqAodUTIG nt. Ax ὕψους M c טס‎ σσí Ci cœο. es ἐγὼ 3 Ἐλε Tr Ἐπὶσέ, Ep W θεῷ ἐπαινέσω TUG λόγους μου. ἐπὶ τῷ θεῷ ἄλπισα,ὂυ φοξκθήσομάι Ti וקל‎ 4 μ.ο; σάρξ, ολίω b uc τοὺς A yg μὰ ze. ἐμοῦ πάντις ל‎ διαλογισμοὶ auf tio κακό p. na/ gorx''covdt κ) דשא‎ c טס‎. au Ic Ὁ η[έρναμ μου ꝙt/ 2.65. καδάσ ὑπέμαιαρ Tl) Juxlid μον. : ὑπὲρ enl HIERO; IVXTA LXX. Timor δὲ tremoruenit fuper me:& conte פוא‎ me tenebra. Et dixi quis dabit mihi pen; nas ſicut columbæ:& uolabo& quieſcam. Ecce elongaui fugiens:& manfi in ſolitudine. Expectabã deum qui ſaluũ me fecit: a pufilla nimitate ſpũs& tépeftate. Præcipita dñe& díuide linguas corii: quoniã uidi iniquitatẽ& cotradictionem ín ciuitate. Die acnocte drcumdabit eam fuper muros eius: iniquitas& labor in medio eius& iniuſticia. Et non defecit de plateis eius: uſura& dolus. Quoniã ſi inimicus meus maledixiſſet mihi: ſuſtinuiſſem utiq;. Et fi is qui oderat me ſuꝑ me magna locutus fuiffet: abſcondiſſem me forſitan ab eo. Tu uero homo unanimis: dux meus, & notus meus, Qui ſimul mecum dulces ca. piebas cibos: ín domo dei ambulauimus cum confenfu, Veniat mors fuper illos:& deſcen dant in infernũ uiuentes. Quoniã nequitiz in habitaculis eorum: in medio eorum. Ego autem ad deum clamaui:& dominꝰ exaudinit me. Veſpere& mane& meridie narrabo& annunciabo:& exaudiet uocem meam. Redimet in pace animã meam ab his qui appto/ pinquant mihi: qm ínter multos erant mecũ. Exaudict deus δὲ humiliabit illos: qui eſt ante ſæcula. Non em̃ eft illis cõmutatio& non tí muerũt de: extendit mani(ud in retribuendo. Cõtaminauerũt teſtamẽtũ eiꝰ: diuiſi fant ab ira uultus eius:& appropínquauit cor illi?. Moolliti(ant ſermones eius fup oleum:& ipfi funt iacula. Iacta fup dñm curam tuã:& ipſe te enutriet:& non dabit in æternũ fluctuationem iuſto. Tu yo deus:deduces eos in puteũ interitus. Viri ſanguinũ& doloſi סה‎ dimidiabunt dies fuos:ego autẽ ſperabo in te dre,— In finem pro populo qui a ſanctis longe factus eft Dauid, in tituli inſcriptione cũ te nerent eum Allophyli in Geth. LV Iferere mei deus qm cõculcauit me homo: tota die impugnans tribulauit me. Cóculcauerüt me inimici mei τοῖα die: qm̃ multi bellantes aduerſũ me. Ab altitudine diei nõ timebo: ego uero in te o fperabo. In deo laudabo fermones meos: in P fperaui,non timebo quid faciat mihi ca/ ro. Totadicuerba mea execrabantur: aduerfum me om̃es cogitationes eor in malũ. Inhabitabunt& abf. cõdent:ipſi calcaneũ mei obſeruabunt. Sicut ſuſtinuerũt anima med, Em pro n HIERRO. IVXTA HEB. Timor& tremor uenit fup me:& operuit me aligo. Et dixi quis dabit mihi pennas colum bæ:ut uolem& requieſcã. Vt procul abeam,& rõmorer in deſerto ſemꝑ.Feſtinabo ut ſaluer: a ſpiritu tempeſtatis& turbidinis. Præcipita domine diuide linguas eorũ: quoniã uidi ini quitatem& contradictionem in ciuitate. Die & nocte circumeuntes muros eius:ſcelus& do lor in medio eius. Inſidiæ in uitalibus eius:& non recedit de plateis eius damnum& fraudulentia. Nõ em̃ inimicus exprobrauit mihi ut ſuſtineam, neqʒ is quí oderat, fuper me magnificatus eſt:ut abſcondar ab eo. Sed ttt: homo unanimis meus, dux meus,& notus meus. Qui fimul habuimus dulce ſecretum: it domo dei ambulauimus in terrore. Veniat mors ſuper eos, deſcendant in infernü uiuentes: quía nequitiæ in congregatione corum, & in medio eorum. Ego ad dominum lama bo:& domínus(aluabit me. Veſpere δὲ mane & meridie:loquar& refonabo:& exaudietuocem meam. Redimet in pace animam meam, ab appropinquantibus mihi: multi enim fuerunt aduerfum me. Exaudiet deus& humiliabit eos, qui iudex eft ab initio ſemper, non enim mutantur: necp tíment deum. Extendit matium fuam ad pacifica fua: contaminabit pactum fud. Nitidius butyro os eius pugnat auté cor illius, molliores ſermones eius oleo, cum fint lance. Proijce ſuper dominum charitatem tuam,& ipfe enutriet te, non dabit in æternum fluctuationẽ iuſto. Tu autem deus deduces eos in puteum interitus, uiri fanguí^ num δὲ dolofi nó dimidiabunt dies fuos: ego autem fiduciam habco tui. Victori pto columba muta, eo quod proul abierit Dauid humilis& ſimplex quando tenuerunt eum allophyli in Geth. LVI Iſerere mei deus quoniam conculcauit me homo: tota die pugnans tribulauit me. Conculcauerunt me inſidiatores mei tota die: multi enim qui pugnant contra me altiſſime. Quacunqʒ die tertitus fuero, ego in tecofidam. In deo lauda: bo uerbũ eius, in deo f; peraui nõ timebo:quid faciat caro mihi. Tota die ſermonibus me affligebant: cõtra me omnes cogitationes eorũ in malum. Congregabunt᷑ abſcõdite plantas meas obſeruabũt:expectantes anima meam; E Quia החלים ילאה ורער. יבא בר ותבסני ם פלצות, ואמור qva‏ לי א אבר ביונה אעופה| "3732 pom"nw vu mme 59, אחישה ΡΟ‏ מ mma‏ סקה yen‏: בַלע ארני MWY^» ww» abn‏ חבס ורים(mov wen|"yn‏ סבו על-הומופיה wo‏^ wa a ms,: NAPE ey‏ לא-ימישי מרחובה V‏ NOn: mam‏ אוים mem‏ "ey win wo Mic)‏ הגיל WAR πο| Wb"BON‏ Im‏ גמותיס סור wan‏ אלרים ^n uvm HWY γι ον‏ "NO: TIPS OMNES này‏ אֶל אלרים"o oum odd‏ רושויעני ww WR) muy i‏ TANK) RUN‏ וישבוע ον‏ mon‏ בשלום“ταν"vel‏ YET?{MEY PR TERM‏ oy Wow‏ וישב τος up‏ א אשר PR‏ חליפות wa‏ לאד יראו אלרים: שלה* ב we wa‏ הלל ביתו| Fon‏ מהמואות ביר cmm‏ לבו רבל wai"‏ משמן Tan mam)‏ השלך NW qnm MSY‏^ Yvon‏ לא vin Ph yw‏ לצריס| TVR ον ντο‏ לבארישיחת אנשיי TIEN me‏ εν‏* n vow למנעת על-יונת‎ TRAE Uum‏ באהו אותו inima onmia‏ אַלרִים ולחצני 1 שאפו"oa"CAU‏ היום. ΥΩ‏ CON ΝΥΝ CM‏ אליך INDIR‏ ב באלרים Show‏ וברו באלרים ROTI‏ לא- RN‏ מה-יעשח ב ary MIN TINTED"v3‏ 5a Ἢ‏ מהשבתס pmb‏| vez vu‏ המת"wy‏ WP DUNS RY?‏| * —— EBAOMHKONTA Varie d μκθενὸς ὥστις au r og. ο הס‎ λαούς καϊάξες. O 0606 τί elio pov dob wed σοι+ Dov τὰ δά“ μρυά μου Such win σου, Q He) qu TH Ἐπαγγελία cou. ccd sf? ovary du Ἐχϑροί µου ig סד‎ Sic. + Ἐμὲ p ton wer oo ci ds Mov ἔγνωμ ὅτι θε’ Es μου εἶ σύ, ταὶ d ϑεῷ c&ùic c. toi Gg. xv είω ἐἀνέσω AS yop. tel GU. θεῷ ἄλτοισα, ὃν φοβνθέ» 1 μοι ἄνθρωπθ»,. Bp Ἐμοὶ© θεὸς tux ài, Ds 0 αἰνέσεώς ,מס‎ Ori How al ἀυχίώ µου ἐκ Θανάτου, τοὺς ὀφθαλμούς ου arp δα κρύωμ. νὴ τοὺς πόδας μον απ ὀλιδδήματος, Fro " 3.7, כ‎"a7 δήσω φρώπιομ Kuęios. ß φωτ! Zr cp. *,* εἰς ὁ M Ꝙ́7iredùeꝓ†ouuuſaua“uuuuuûwßuuuaûꝶíuua m, Eich ᾧ WM aue p Ἀποδιδράσκαμ ἀπὸ προσώπου σαουλ, τις ὁ ασέλολομε 5. , Adycop s d Bede, M Enaop μεῦτι ἐπὶ σοὶ L€, φρο X^ ö zo hep א‎ Jux µου, καὶ S τη σκιᾷ di TRU yep σου AmB. ἕως οὗ παρέλ ,* 2 1 A^ 0 Κεκφάξομκοᾶ 71900 vp Scop Top קספוץט‎+ TOT τυφγετήίντά ες Ἐξαπέσελεμ 5 ova" νοῦ iM ἔσωσέ µε. ἔδωκεμ tio ovad G- τοὺς καταCay mn €x καὶ ανολλια, ö. καὶ ala. ἀλήθφαρ au w. CM ἐῤῥύσατο al Juxhh ust Ἐκ Mic σκύµνωμ, Ἐκοιμθίω re rosa HRG. riot au dz a di ὀδόντες ἀντῶμ ὅπλα xg) Stau. C ἃ γλῶσα αὐδῇ» μάχαιρα: οξᾶα, χῳώϑατι Ἐπὶ τοὺς Ὀυρανοὺς ὃ θεός νὴ Ἐπὶ τοᾶσαμ“ἢ PR ἢ δόξα σύ. na γίϑα X c) vig wool ut.& κα]έκαμ]αμ“ἰὼ ἦν xl ws, ᾿Ωρυξαρ πρὸ προσώττ μισβόθρομινὴ Gime copio ἀυτόμ, Ἑτοίμκ ₪ καρδία μου ὃ 0500 eroi noc ic μον: o ci 19) ἠαλῶ qu τη o μου, Eder ih hyri ἣ Δόξα Mou, Mee y c Sun]/ ψαλτήριον και m/ ö. ö ὀρθρου, Ἐξομολογήσομαί σοι Gu 2000 κύριε» ψαλῶ σοι Widest, Οτὶ Ἐμεγαλώϑη ἕως l ὀυρανῶμ ὁ ἔλεόο σου, xdi ἕως TW. νεφελῶν Ὦ ἀλήθειά σου, τφώθντι ἐπὶ τοὺς du cou ὃ Dic. nc Ew i πᾶσαμ“ἰὼ γἱῷ Ἡ δόξα σου, - Εἰς R τιλὸς μὴ διαφδείρης W Aas ih, tie Snaoγδαφίαμ,.ל‎ 1 αλκδῶς ἄρα Ἄικριοσανίω λαλᾶτειξυθεί * κρίνετε Jol M ἀνθρώπωμ. καὶ Yop 60 καρδία ἀνομίας cbꝛac c TH γῇ» αδικία fa Χᾶρες ὑμῶρ*סלאזדת—.עסטסא6.אניס‎ τριώθασα po ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ μήτρας, πλαν θησαν ἀπὸ as d, tA Oen ψθυδῆ,| ui de vro κατὰ orl) darol cor p T9 ὄφεως, to.&a7 1309 κωφῆς& βνού/ σις Ἰὰ ὦτα ἀνοδ]. Hrs Duk εισακούσιτ) φωνῆο Tad/ Abt. q aeos T Qape ax Go uA παρὰ σοφοῦ, f 0 6 - HIERO.IVXTA LXX, pro nihilo ſaluos fades illos: in ira populos có frinoes. Deus uitam mcam annuncíaui tibi: pofuifti lachrymas meas in conſpectu tuo. Sicut& ín promiſſione tua: tunc cõuertentur inimici mei retrorſum. In quacunqʒ die inuocauero te: ecce agnoui quoniã deus me? es tu. In deo laudabo uerbũ:& ín dito laudabo fermonẽ: in deo ſperaui:non tímcbo quid faciat mihi homo. In me funt deus uota:qua redi dam laudationes tibi. Om̃ eripuiſti animam meam de morte:oculos meos a lachrymis:pedes meos de lapſu. Vt placeam coram deo in lumine uiuentiũ. In finem ne diſperdas, Dauid in tituli inſcriptione cá fugeret a facie Saulin fpeluncam. LVI| - Iferere mei deus, miſerere mei: quo niam in te confidit anima mea. Et . in umbra alarum tuarum fperabo: donec tranfeat iniquitas. Clamabo ad deum altiffimum: deum qui bene fecit mihi. Mifit de cœlo& liberauit me: dedit in opprobrium conculcantes me. Mifit deus mifericordiam fuam& ueritatem fuam:& eripuit animam meam de medio catulorum leonum: dormiui conturbatus. Filij hominum dentes corum arma& facittz:& lingua eorũ gladiꝰ acutus. Exaltare fuper cœlos deus: δὲ fuper omnẽ terram gloria tua. Laqueum parauerunt pedis bus meis:& incuruauerunt animam meam. Foderunt ante faciem meam foucam:& ind derunt in eam. Paratum cor meum deus: pa ratum cor meum:cantabo& pſalmum dicam domino. Exurge gloria mea: exurge pfalte. rium& cithara:exurgam diluculo. Confitebor tibi in populis.: pfalmum dicam tibi ín 2 Quoniam magnificata eft ufq; ad cœlos miſericordia tua:& uſqʒ ad nubes ueritas tua. Exaltare ſuper cœlos deus: & ſuper omnem terram gloria tua. t In finem ne difperdas Dauid in tituli inſcriptione. LVII I xo utiq; iuſticiã loquimini:recta iudicate filij hominum. Etenim in corde iniquitates operamini in ter ra:iniuſticias manus ueſtræ cõcinnant. Alienati funt peccatores a uulua: errauerunt ab utero:locuti func falſa.Furor illis fcd/m fimili^ tudinem ferpétis ſicut aſſ pidis ſurdæ:& obturantis aures fuas. Quz nó exaudiet uocem itv cantantium:& uenefici incantantis ſapienter: CC Deus fe ade i, Mi rob ods nin dmi 4 dan mir un HIERO. IVXTA HEB, "Quianullus eft faluus in eis: in furore popu-/ los detrahet deus. Secretiora mea numeraſti ponelachrymam meam in conſpectu tuo:fed non in narratione tua. Tunc conuertentur inimici mei retrorſum, in quacun qp die ίππο» cauero: hoc ſcio quia deus meus es. In deo laudabo uerbum: in domino prædicabo fer^ monem. In deo ſperaui non timebo: quid fa^ ciat homo mihi. In me ſunt deus uota tua: reddam gratiarũactiones tibi. Quia eripuiſti animam meam de morte,& pedes meos de lapſu, ut ambulem cord deo:ín lumine uiuen/ tium. Victori ut non diſperdas Dauid humilem& ſimplicem, quando fugit a facie Saul in ſpeluncam. LVH Iſerere mei deus miſerere mei, quo^ niam in te{perauit anima mea, in umbra alarum tuarum fperabo:do/ nec tranſeant inſidiæ. Inuocabo deum altiſſimum:deum ultorem meum. Mittet de cce lo& faluabít me/exprobrabit conculcantibus me ſemper: mittet deus miſericordiam ſuam & ueritatem ſuam. Anima mea in medio leo/ num dormiuit ferocientium, filij hominum dentes eorum lanceæ& ſagittæ:& lingua eorum gladius acutus.— Exaltare fuper cœelos deus:in omni terra gloria tua. Rete parauerunt greflibus meis, ad incuruandam animã meam, foderunt ante me foucam: ceciderun in medium eius ſemper. Paratum cor meum deus paratum cor meum., cantabo& pſallam. Surge gloria mea, ſurge pſalterium& cithara ſurgam mane. Confitebor tibi in populis domine: cantabo tibi in gentibus. Quia ma gna uſqʒ ad cœlos mifericordia tua:&[ορ ad nubes ueritas tua. Exaltare fuper coelos deus: in omni terra gloria tua. Victori ut non difperdas Dauid humi lem& ſimplicem. VIII Iuere utiqʒ iuſticiam loquimini: recta iudicate filij hominũ. Etenim | in corde iniquitates operamini in terra:iniquitates manus ueſtræ appendunt. Alienati ſunt peccatores a uulua:errauerũt ab utero loquentes mendacium. Furor eorum ficut furor ſerpentis: ficut reguli ſurdi obturan tis aurem fuam. Vt nó audiat uocem murmu rantiũ: nec incantatoris incantatioes callidas. Deus תחלים TRY twa לבו‎ vba ὯΝ by א‎ DOO אלרים! גרי‎ vn Men ον שימה‎ ns אז ישובו א‎: t= BE ^ TW NAVN dya אחור‎ ΔΝ eoa: לי‎ ΟΝ Ὁ ym va אהלל‎"ya ση Hone "WA NW לא‎"non באלרים‎ אלרים‎"oy: לי‎ TW muy ה‎«η אשלם תרות‎ a "Sr הלא‎ nyo"vni norm החיים: בו‎"wa לבינצח אל- תשחת לרור uw maa rona "yes ובצל‎ WRI Teen Yoon MOVN! יעבר הוות‎ COWON Σ לאל גמר‎ ον לאלרים‎ || וםימשמ‎ vov עלי:‎ :| ואמתו‎ wen אלרים‎ ΤΣ TIN SUIV TW un TOTS £o mw my ולשוגם‎ cum על-‎ ον על-השמיים‎ men Van ΤΥΨ הָארֶץ בְּבוּרֶרְ ו‎ 23 "5 y"vbi nea eye’ naa 1 NPP RANI Vom TONY A ΤᾺΝ לבי‎ ARI אלרים‎ 29 עוּרֶת‎ NID עורֶה‎ IEW) £O שחר‎ ΤΝ σα) Sam STEW בעמים ארני‎ TVR .: TENTS wr וְערשִהֶסִים‎ aen dy ον רומה על-שמיים‎ mo o: yr vy new למנצח‎ TOR WraNn; onan BYR מישרים‎ yos VW עולת‎ 3, OW בני‎ n TN ven TINA תפעלון‎ τς wen Ww o: הפלסון‎ Tap ava"z^ ΤΟ3"γῇ. ב‎ vm men MER^29. א‎|| Wow von ἸῺ ΩΣ אשר לא ישמע לסו‎ AW, : uana"n IN ENA אלרים‎ BBAOMHKONTA HIERO, IVXTA. LXX,..-| oO less σι d τοὺς ὀδόντας Rur tp ἐδ sous Deus conteret dentes eorũ in ote ip ford: mo- fast .טא‎ τὰς μύλας PV λεύν]ωμ συρέθλασεμ Ὁ κύριος» las leonum confringet dns. Ad nihilum des| pst εξονδενωθήσονται Get og Micros bo op-— uenient tan; aqua decurrens:intendit arcam; un qu ὁ τόξον au M ἕως οὗ ἀδϑενάσωσιμ. σὲ u! ſuum donec inf rentur, Sicut cera quæ fluit fundo τακείς ἀνταναιοεθέσονται. ἔπεσε wig ἐπάυτοὺς wy) auferentur: fupercecidit ignis& non uiderunt ΠῚ zun gon op Mop. πρὸ τῶ ut cu τὰς ἀκάνθας| folem. i טע‎ intelligerent ſpinæ ueftra gi ὑμῶμ al ζάμνομ-ωσεὶ Ίῶντας Ὡσεὶ tp o y κατα/ rhamnü:ficat uiuetes ficut in τὰ abforbet eos. gin πίεται ἀντούς, εὐφρανθήσεται δίκοιος Sap vt^ Lactabitur iuftus cam uiderit uindictam: ma- um δίκισιμ- τὰς χῶρας& νίψεται tp Mc ἅιματι קד‎ nus ſuas lauabit in ſanguine peccatoris, Et ini ἁμαρτωλοῦ; Κάι ted ἀνθρωτοος, ἔι ἄφα Qi καρπὸς dicet homo, ſi סט‎ eft fructus iufto:utiqp eſt rij ö ὄξημ ל‎ θεὸς κρίνων kvrove ἐμ τῇ le deus iudicans eos ín terra. p. à i pie ὁ Τέλος μὴ uche de W Aus ſ In finem ne diſperdas Dauid in tituliin, nul ö ὑπότε ἄπ-έσαλε σαούλ. ſcriptione: quando miſit Saul& cuftodiuit mm quad T οἴκομ αυϊοῦ Y θανατῶβμ 0 domum eius ut interficeret eum. LVIII | pr. Ripe me de inimicis meis deus:& Ξελοῦ it in fl ἐχθρῶμ μουὸ θεός gd) in ab inſurgentibus in me;libera me. ä 07 ἐπανισαμδήωρ tes, Veo(Gi se Eripe me de operantibus iniquitatẽ: Lui ; Pico; με Ἐκ Ὁ ἐργαϊομδύω ὃ ואס‎ K de uitis ſanguinum falua me.^ ecce ai apd) ὃς br Sc@udrop dcop με. OT Would ceperuntanimam meam:irruerunt in me for- v fo gtucœp 18 uxlib mov tw iene tutus κρατομοίς Ou/ tes. Neqʒ iniquitas mea, neq; peccatu meum RX: ἀνομία pov, in ἃ ἁμμαρτία ou κύριε dvdr ἄνομί domine:fine iniquitate cucurri& direxi. Exας ἔδφαμομ wo) κα]εύθωσα, πξεγέςθατι tuo σαυάντκ urgein occurſum meum& uide:& tu domine ip μον MM ie CM σὺ κύς /e S θεός 0/7 Φαυάμεωμ d e- deus uirtutum deus iſracl. Intende ad uiſiὅς τὸ Ἰσραήλ. Πρόθςες τῷ אטלטסןאשננט‎ πάντα τὰ tandas omnes gentes: non miferearis omni. ö τσάντας τοῖς Ἐργαϊομδήους«lu bus qui operantur iniquitatem. Conuerten ἀνομίαμ, E 0טסן‎ bs taz ian, C9) λιμκῶξου/ tur ad ueſperam,& famem patient᷑ ut canes: וס‎ Ὡς κύωμ. Ὁ κυκλώσουσι whip, ol at s.& circuibunt ciuitatem. Ecce loquent in ore θέγξοντα kp K σόµατι auff C) ζομφαία zu wis fuo:& gladius in labijs eorum: quoniam quis וטל ןוסלוא‎ στι Tig κουσε, Ku σὺ κύριε Ἐκγελά audiuit?: Et tu dñe deridebis cos:ad nihilũ de σας ἀντούς tow uses πάντα τὰ Wwe τὸ κά’— ducesomnesgentes. Fortitudinẽ meam ad τος μον πρὸς σὲ φυλάξω ὅτι σὺ ὃ θεός eo μα. tecuftodiá:quia deus fufceptor meus es: deus «io θεός μου ₪ U^ a προφθάσ με, o tec uu, meusmifcricordía eius præueniet me. Deus difta μοι ᾧ τοῖς ἐχθροῖς μον» μιὴ ἀποκτείνῃς ἀυτοὺς, oſtẽdet mihi ſuper inimicos meos: ne occidas μήποτε ἱθυιάθωνται τὸ νόμου σου, Διασκόρτεισου— ΠΕ qn oblíuifcan£ legis tuæ. Difperge αντοὺς i τῇ δαυάμα dou cœd κατάγαγε ἀντοὺς bi^ illos in uirtute tua:& deftrue eos protector cmópenonsi, pov wigs Αμαζτία σόµατος uly, meus dñe. Delictũ oríseorü.fermone labío . ipſorũ:& cõprehendant᷑ in ſuperbia fua, man amant. led re ltz iſ tf χη ו‎ ttg wg benz ἔχηι | tato Mt my tos nii ft chu ₪00 4 2.- 5 LN^,, 7. 4 8 lat φανΐᾳ ἀντῶμ, κ dL ἀρᾶς לו‎ γεύδους dae. Et de execratione& mendacio annunciabun- 1 3, λήσονται ᾧν σωυτελείᾳ+ ᾧν הס‎ σαμτελείας πο ὂυ tur in cõſummatione: in ira cõſummationis&* ο, 4 A,/,"Αλ,,. T.. an.[ (A ὑπάρζωσι, κἂι γνώσονται ὅτι d ϑεὸς δεαπὂ/ nõ erunt. Et ſcient quía deus dominabit Ia Ja τῷ Ἰακὼβ. ug) Ff ποράτωμ«δὴ γῆς, Emsgt cob:& finiũ terræ.- Couertent ad ucfi perã&. ἔρυσιμ o ἑασέραρ, nod Midtown ὃς פא‎. wà— famem patient ut canes:& circuibunt ciuitatẽ. 4 τυκλώσουσι πόλιμ. Δυτοὶ Gacnos nich corre Ipfi diſpergent ad manducandũ: ſi yond fue e τῷ φαγῶμ- ἐὰν δὲ μὴ χορταδῶσι κο) γογγύσουσί,— rintfaturati& murmurabũt. Eco auté canta/ ὡς , Ἐγὼ δὲ ἄσομαι τῇ λαυάμα σον, καὶ ἀγαλλιάσο» bo fortitudinẽ tuam:& exaltabo mane miſeri* cu d πρὼϊ ὁ ἔλεός σον, Οτι ἐγενήϑας rr Mi- cordiam tui. Quia factus es ſuſceptor meus: mas μον. γρὴ κα]αφυγή µου& ἡμέρᾳ θλίψεώς.א‎& refugiũ meũ in die tribulationis meæ. Ad-| i verbis µου εἰ σὺ, ψαλῶ, ὅτι ὃ δεὸς ar as uo iutor meustibi pallam: quia deus ſuſceptor| e tà θεός μον d Nac μον, mcus es: deus meus mifcd'ía mea.* nin τὸ In ſinem T tiki is AL es / unh הזה‎ do / ות‎ Yt| xam| ו dd‏ pii| we| pon.| a| 7 s 5 HIERO.IVXTA HEB, Deus excute dentes eorutn ex ore eorum: mo lares leonum confringe domine. Diſſoluan tur quafi aqux quc dcfluuntiintendit arcum ſuum donec conterãtur. Quafi uermis tabefactus pertranfcát: quafi abortiuum mulieris quod non uidit folem. Ante crefcant ἢ pinz ueſtræ in rhamnum: quali 65 quafi in ira tempeſtas rapiet eos. Latabit iuſtus cum uiderit ultionem:pedes fuos lauabit in ſangui ne impij. Et dicet homo uere eft fructus iuſto: uere eſt deus iudicans in terra. Victori ut non diſperdas Dauid humi lem& ſimplicem, qi mifit Saul:& cuſtodierũt domum ut occiderent eum. LIX Rue me de inimicis meis deus meus: & a reſiſtentibus mihi protege me. Libera me ab operarijs iniquitatis, &auiris ſanguinum ſalua me. Quia ecce in/ ſidiati fant anima meæ, congregant᷑ aduerſus me fortiſſimi: abſqʒ iniquitate mea& abſqʒ peccato meo domine. Non egi inique& illi currunt& præparantur: ſurge ex aduerſo pro me& reſpice. Et tu domine deus exercituum deus ifrael, euigila ut uiſites omnes gentes: non miſerearis uniuerſis qui operantur iniqui tatem femper. Reuertantur ad ueſperam & latrent ut canes:& circumeant ciuitatem. Ecce loquuntur in ore fuo gladij, in labijs co^ rum:quaſi nemo audiat. je autẽ dne deride bis eos:ſubſannabis omnes gentes. Fortitudinem meam ad te ſeruabo:quoniam tu 5 eleuator meus. Dei mei miſericordia prxue< niet me: deus oſtendit mihi inſidiatores meos. Ne occidas eos ne forte obliuiſcant᷑ po puli mei, diſperge eos in fortitudine tua& deſtrue eos: protector noftcr domine. In peccato oris ſui in ſermone labiorum ſuorum,& capiantur in ſuperbia ſua: maledictionem& mendacium narrantes. Conſume in furore conſume ut non ſubſiſtant,& ſcient quoniam deus dominator Iacob: ín finibus terra fem. per. Conuertentur ad ueſperam& latrent ut canes:& circumeant ciuitatem. Ipfi uagabun/ tur ut comedant:& cum faturati non fuerínt, murmurabunt. Ego autem cantabo imperiũ tuum:& laudabo mane miſericordiam tuam: quoniã factus es fortítudo mea:& refugium in die tribulationis mez. Virtutem meam tibi cantabo:quoniã deus adiutor meus deus miſericordia mea. Victori תחלים אלרים הרס שנימו warne‏ מלְפְעוּת בְּפִירִים. Uum voz‏ למאסו a brn ema wa‏ MED EC RB‏ vag‏ שבלול ym ven‏ 2 NUN So‏ בלהו שמש|o‏ I? Ted‏ סירוּתִיבָם. JON‏ mnn‏ יסערנו$00 meu‏ צריס b yi moa‏ ruo 3 ΥΠ verb‏: δν TW ENS‏ לעריס, אך וש אלרים שפֶטִים s‏ V]‏ M o n on למנצח‎ . : את הבית לחמיתו‎ vv TRY ומאנשי‎ ἮΝ מפעלי-‎ ל‎ EB הנה‎ Ὁ: הושיעני‎ עזי לאר ם‎"oy Vu τα PO Wm ולא הטאתי‎ yen שורה‎ win mv yon א‎ Uw πο וראה‎ INDY אלרי ישראל‎ τόνου אלרים‎ אלה‎ Tan 53 Wen? rwn SAWN y"waa qn וִיסובבו-עיר:‎ 32533 Το: ay». ב‎ man TIE wm הנה‎ : שמע‎"cn בְשְפתוּתִיחֶם,‎ תשחס לו תלעג‎ Wm NON TORN Ye גוים: עזו‎“ab π אלרים משגני| אלרי‎"à F תהרגְס‎ CON 00088 3 1702 ΟΣ Ὅτι"Sy war השאת-‎ IAN מגננו‎ ARTY ב‎ δλδ ETE I wv NET) Vna ומאלה‎ OIX VS weer, בלה‎ mena noa ü ִּי-אלרים מוושל‎ וישבו לערֶב‎|: NERY :| Wy ויסובבו‎ 3552 vam "Wb לאבל אם-‎ wap חמה‎ ואניי אשיר ע‎ RO wiv n VION PER Ew) WY tva ומנוס‎ T» משְגֶם‎ rem RR TSI TOR"wc n"MN uva אלרים‎ למנצת‎ 6 4 PBAOMHKONT A. Erg ὁ τέλος p u tore Suoo ſMLio s ἔτι ns s Mo Qiap"2 tig διϑαχίώ, οπότε queer ę io 1 5 2 4.* 4 DID 4 oo ð oT au euet og, καὶ πίω Gut œ gos ca. 492 τα τ΄ LI^ 28,*n M?^),, dio Se] t 8 ἐπάταξε 400.6 TH φάφαγγι ἁλῶμ δώδεκα χιλιάδιαρε v6. Θεὸς tmc 5 πο) סא‎ 866 s. $ df γιός πο) ᾠκτείρισας Rudge Σωυέν σῴσας bb yl ig] r ar דט‎ , ματα ued) ὅτι σαλεύθν. Εδαῖας [^y Ad σου σκλκρά ct τισαο 8 οἶνον κατανύξε/ ₪0. ָ 5 φοθουμδ/οις σε σημείωσὶ p τὸ Pur ö τόξου. Οπως ἂρ ζυδδῶσιμ i αγα Dyrol σου,σΏσομ τῇ δεξιᾷ cov& fu ἄκουσόμ μου, O θεὸς ἐλάλκσεμ ᾧν δρ. ἁγίῳ לט‎ χγαλμάσομοι δι αμοριῶ σίκημα: καὶ ali κοιλάδα δή σκίυῶμ διαμεῖ apíco. Fuss&: oa add Hs& μανασσῆο. ו‎ . 5 q9) κεφαλῆς µου, Ιούδας βασὶ“ λεῦο cu. mead λέβης«δὲ ἐλπίδθ μου, Exi ד‎ is pecia ἐκτενῶ ὃ ὑπόδημά ou. cs ἀλλόφυλοι dœæsτάγισαμ, τίς 0058 µε εἰς τοόλιν περιοχῆς. Νίο dar yios με ἕως& Ἰδουμαΐαο: οὐχ σὺ o Dede d ἀπωσά 9007 ἡμᾶς. ποῦ oux ear ds ὃ θεὸς qv ταῖς . Δὸς hip βοήθειαμ Ἐκ θλίψεως» κο) ματαία σωτκρία Sud cn o. Ep WM ϑεῷ woul’ σομον cd ipi Nod 8 ou ενώσα τοὺς θλίθον» τας Ἡμᾶος εἰς ὁ ria O ᾧ ὕμνοις NN Δαθίλ.& 1c&xoucop ל‎ 8500 qO) δεήσεώς mous Ye Xa τῇ ποοσθυχῇ μον. Απο rap περάτωμ οθὶ γῆς, πρὸς σὲ ἐκέκραξα, Τῷ ἀκχδιᾶσας qi καφδίαμ mov, qu πέτρα Vode xc. ΩφΦήγησάς µε ὅτι Ἐγενέθης Ἐλτοίς. ri oe 0 ος tare πεοσώτσου* xb oi. παροικήσω qi Gd. 2 METI σου tre τοὺς αἰῶνας, σκεπασθήσομαι W τὴ σκέws dH MPUyop σου, Οτι σὺ d θεὸς ξισήκουσας Pf tux Gr μου, ἔδωκᾶς κληρονομίαμ τοῖς φοδουμθδήοις R ὀνολιά σου, Ἡμέρας Ἐφῆμέρας Τὸ βασιλέως Noch cag rd ἔτα αὐτῷ ἕως Ἡμέρας γενεᾶο καὶ γενεῖς. Δια PWE uo Pp αἰῶνα φνώπιομ τῶ Ze o Έλεος πο) Ml/ θααμ aud τίς Euroa; ours aM s M ὀνόματί σου סול‎ τοὺς οἰῶνας, T9 ἀτσοδοῦναι u Tag tux ds tol hig op du ἡμέφαρ, Εἰς τὸ τέλος ὑπὲρ Ἰδηθούμ{αλ u do(ΟὟ Aasldi£a. ואד‎ VN θεῷ ὑποταγκσεται ל‎ ψυχή κους TRUTH YR* σωτήριθμ μου, וסא‎ d avrg θεός μου e σωτής μου' vri op 2. μου, טל‎ μὲ σαλθθῶ iM, oo. Fos wórtüJV p 2 2,, τίθεσθε ἐσαάνδρωσομ- φονεύετε πάντες duc, dg τοί, סט nana i Νο) φραγμῷ‏ פא me >. HIERO. IVXTA LXX, In finem pro his qui commutabunturín tituli inſcriptione Dauid, in doctrinam, cum ſuccendit Meſopotamiã Syriæ,& Syriam So bal,& cõuertit Ioab,& percuſſit Edom ín ualle| ſalinarum duodecim milia. LIX Eus reppulifti nos& deſtruxiſti nos: iratus es& miſertus es nobis. Commouiſti terram& conturbaſti eam: fana cõtritiones eius quia cõmota eft. Often, difti populo tuo dura: potaftí nos uino compunctionis. Dediftí metuentibus te ſignificatíonem:ut fugiant a facie arcus. Vt liberen£ dilecti tui: ſaluũ fac dextera tua δὲ exaudi me. Deus locutus eft in fancto fuo: lætabor& pat tibor Sicimam:& cõuallem tabernaculorum metibor. Meus eſt Galaad& meus eſt Manaſſes:& Ephraim fortitudo capitis mei. Iuda rex meꝰ: Moab olla ſpei meæ. In Idumæam extendam calciamentũ meũ: mihi alienigenæ ſubditi ſunt. Quis deducet me in ciuitatem munitã:quis deducet me uſqʒ in Idumæam? Nonne tu deus qui reppuliſti nos:& non. dieris deus in uirtutibus noſtris. Da nobis auxilium de tribulatione:& uana falus homi nis. In deo faciemus uirtutem:& ipfe ad nihi? lum deducet tribulantes nos. In finem in hymnis Dauid. LX Xaudi deus deprecationẽ meã: in tende orationi meæ. A finibꝰ terræ ad te clamaui: dum anxiaretur cor meũ. in petra exaltaſti me. Deduxiſti me quia factus es fpes mea: turris fortitudinis a 6 inimici. Inhabitabo in tabernaculo tuo in ſæ/ cula: protegar in uelamento alarum tuarum. uoniam tu deus meus exaudiſti orationem meam: dediſti hæreditatẽ timentibus nomen tuum. NDies ſuper dies regis adijcies: annos eius ufq; in diem generationis& generationis. Permanet in æternum in confpectu dei: miſericordiam& ueritatẽ eius quis requiret?: Sic pſalmum dicam nomini tuo in ſæculum ſæculi: ut reddam uota mea de die in diem. In finem pro Idithum pſalmus Dauid. LXI Onne deo ſubiecta erit anĩa mea: ab ipſo enim ſalutare meum. Nam & ipſe deus meus& ſalutaris meus: ſuſceptor meus, nõ mouebor amplius. Quoufq; irruitis in hominé: ĩterficitis uniuerſi uos: tanc parieti inclinato& maceriæ depulſæ. Veruntamen Quis d luce hum am op: tin: Ting) xis 5(n dim ות ity‏ der‏ ade‏ xta‏ de‏ set‏ nill‏ uso lay iri nas Dons Junt מו‎ ali — I wid him en ain T as onen au 7 fus fo HIERO, IVXTÀ HEB, Victori pro lilijs teftimonium humilis& fi mplicis Dauid ad docéndum: quado pugna uit aduerfus Syriam Mefopotamiz,& aduer fus Syriam Soba: δὲ reuerfus eft Ioab& per^ cuflit Edom in ualle ſalinarum duodccim milia. LX Eus proiecifti nos ſcidiſti nos: iratus es cõuertiſti nos. Cõmouiſti terram& dirupiſti eam: ſana contri tiones eius quoniã mota eſt. Oſtendiſti populo tuo duriciam: potaſti nos uino cõſopien te. Dediſti metuentibus te ſignum ut fugerẽt: a facie arcus femper. Vt liberentur amici tui: ſalua dextera tua& exaudi me. Deus locutus eft in ſanctuario fuo; lætabor diuidam fici^ mam:& uallem ſoccot dimetiar. Meus eft Galaad& meus eft Manaſſe,& Ephraim fortitudo capitis mei: iuda legifer meus. Moab olla lauacri mei, fup. ciamento meo:mihi Palæſtina fœderata eſt. Quis deducet me ad ciuitatẽ munitam: quis deducet me uſqʒ ad Idumæam? None tu deus qui i proiecifti nos:& no 5 is deus in ex^ ercitibus noſtris. Da nobis auxilium de tribu latione:uana eſt em ſalus ab homine. In deo faciemus uirtutem:& ipfe cõculcabit tribulantes nos. Victori in pfalmis Dauid. 1 Xaudi deus laudationem meain: intende orationi mea. De nouifſimo tertz ad te damabo cum trifte fuerit cor meum: cum fortis eleuabit aduer fum me tu eris ductor meris; Fuiſti fpes mea: turris munitiſſima a facie inimici: Habitabo in tabernaculo tuo íugitét: ſperabo in protectiòõne alarũ tuarũ fes, per. Tu em̃ deus exau difti orationem meam:dediſti hæreditatem ti mentibus nomẽ turin. Dies fuper dies regis adficies:annos eius donec eſt generatio& Se neratio. Sedebit femper ante faciem dean ſericordia& ueritas ſeruabũt eum. Sic canam nomini tuo iugiter: reddens uota mea perfin gulos dies. Victor pro Iduthun cantícum Dauid. LXI-:¥ Ttamen apud deum ſilebit anima inca:ex eo falus mea. Attamé ipfe eft fcutum meum& falus mea: for/ titudo mea non cõmouebor amplius. Vig. quo infidiamini contra uirum interficitis omRS quain murus inclinatꝰ& maceria corruẽs. Partẽ em̃ "me m5‏ על-( SEN‏ ערו מבתםלרורללמר| Ὦ‏ בהצותויאת-ארם נהרים. ואתה | ארם צובה וישב n; M INT‏ n9 weil ev‏ שגים- עשור τον‏ אלרים Vira BARI‏ ΓΌΩΝ‏ תשובב לנו TUR)‏ ΟΥ TON‏ רמה שברֶיה. 2" nva‏| הראית עבר סשת ה nnm! novus™ uv‏ Men vrunn? ὍΣ YAY‏ יחלצון ייריריך, חושיקת"C‏ Yeu‏ וענו! אלרים!"m3‏ wv MEG πιόνι MUTA‏ vary‏ ספית A 07» DCYVEN‏ גְלְעָרי ולי- במנשיה Ὢ uw)‏ wu‏ ראשי$oCvyma ww‏ ביוא בו סיר Xn‏ על-ארום x‏ ὋΣ yi Tou‏ בלשת| ה TY uel yp‏ an Ma"ra‏ ער-ארום: TAN"Mon‏ אלרים. NWOT‏ sid‏ הצא אלרים ΣΤΟΝ‏| הבה לנו ny‏ מצר ושוא n‏ ο πΧ. AVE‏ בעשה היל OE RIM‏ צרנו.3 τ‏ סא "m τα על-‎ num AER‏| אלרים wn‏ ה n nrva 1 MDD— 13% אֶסְרָא בעטת‎ TON הארץי‎ ö ο| ירום‎ AED Ὁ עו‎ ο bonn pem "UNA ΠΝ(4 zT""im עולמיים ην‏ בסתר- 933 noo‏— ברה א אתה אלרים שבועת Ww‏ בתת ירשת DRY WY‏ ROW ey cu‏ שי . ורורוישבעולם לפנ* אלרים. ΤΩ ma"en‏ ον TEIN TR omm‏ לער i ὍΣ"abus‏ יצב|| סב nym?‏ על- Πο‏ בו "ava‏ לרור ἫΝ‏ אלאלרים Vra"Ubi vum‏^ RRR)‏ צורי πρ‏ ma EN d Αν‏ ער אנ תְחותְתוּ על אישו TRITON‏ Ku ο‏ גרר mW‏|| ג ג) wen ἢ‏ £EAOMRKONT As HIERO, ΙΥΧΤΑ LXX; ,.— Veruntamé precium meum 3 fe^ umi ססות‎ qo Rid. M«όματι ttũ ססר‎ igi)* ,, m 0 Wi, ore lis encdice m:& ו‎ καρδίᾳ ff) κατηρῶντο,— שד ולת‎ θεῷ ord corde fuo male licebant.. eo μι Ynri ψυχή μον, ὅτι τταξαυτῷ d ὑπομονή mx. on ſubiecta eſto anima me 2 a lope. gi ἀντὸς θεὸς mov לסו‎ σω]ής אדו לודול טס‎ μου ον μή tentia mea. Οία ip 6 deus meus 6 μα em μετανασεύδω. Ἐπὶ Ad fe σωτήριόμ μου δό] tormeus:adiutor mcus nó emigrabo. n deo" ke μου. θεὸς M βοκθείας cou, Ci) d Ἐλπίς μον tul ſalutare meum& gloria mea: deus auxilij mei|^ Q3. ελπίσατι^ Bípesmeaindeo eft. Sperate in eo omnis|. dé οὗ. ἐκχέατε quiomiop תדטא‎ τὰς καρδίας ὑμῶμ,ὁτι ל‎| congregatio populi:€ ffundite coram illo(οἵ» Δι| 8500 Lords da cry. πλίὼ μάταιοι dr jo c wed. da ueſtra: quia de? adiutor noſter in æternũ. d en. Md a δι foi fer ἀνθρώπωμ& Ἰνγοῖς,το a— Veruntamen uaní filij hominum: mendaces| dim 2 ματαιότητες WD) FoavTde— MÀ ומאל‎ filij hominum in ſtatheris:ut decipiant ipſi de .הל‎ e lap& ἐπὶ ἅρπαγμα a ch ob. ο uanitate in icipſum. Nolite ſperare in iniqui:| üt 26 tap gen μὴ myositis καρδίαν, aa Ode— tate,& rapinas nolite concupifcere: diuitiæ fi או‎ cep ל‎ beds Gio ταῦτα ἔκουσα, ὅτι ὁ κράτι Θ΄ το οι— affluant nolite cor apponere. Semel locutus[ifle C σοῦ κύριε Ds ὅτι σὺ ro cen ks κατὲ eft de? di. hac audiui, quía poteftas dei eft: uu el τὰ ἔργα uro.& tibi domie. ꝛiſericordia: quia tureddesuni kid. .‘aunt a s+(Cigiíuxtaopera fua.:- uc εἰς ὁ τέλθ ψαλμὸς עד‎ Acid ᾧ Bf εἶναι Burp In finem pfalmus Dauid, cam effetía| τῇ ἐρήμῳ ο Ἰουδαίας, ἐβν deferto Iudææ. LXII Iu‏ קל : Θεὸς d θεός Ktan. d σὲ ὀφθρίζῳ, Edi Eus deus meus:ad te de luce uigilo. quot σε d x M Go col i äs Sitiuit in te anima mea: qᷓ; multipli μου, Ep γῇ Cid o αδάτῳ κο) ij iter tibi caro mea. In terra deſery drs iy i ἁγίῳ ὠφθίω e c ibu ab δώα! ta inuia& inaquoſa ſic in ſancto apparui tibi: Kin σου 4g) TM d'ótap cow O] weliosop ἃ ἔλεός c ut uiderem uirtutem tuam& gloriam tuam. ὑπὲρ ζωάς, τὰ χείλκ μον Ἐπαινέσουσί v οὐτῶς— Quoniam melior eft miſericordia tua fupet ^^> 2.9,*: ἕ.; 7 Ἐνλογέσω e קל‎ τῇ ζωῇ nov C tp שד‎ ὀνόματί σον a s u cas: labia mea laudabunt te. Sic benedicam τὰσ χξρας μον. Ne in Stœros UG) πιότητος Ἐμ/ auch ein ἃ ψυχή pow iG Χείλν ἀγαλλιάσεως ἀινέσᾳ nme t X cot ficto 2 nan& bio te in uita mea:& in nomine tuo leuabo ma- nm nusmeas. Sicut adipe& pinguedine replea 7 Su μου ΕἸ ἐμνκμόνθιόμ σου ἐπὶ ο ά-ꝝtꝘr, tur anima mea:& labijs exultationis laudabit μον, ἐμ τοῖς ὄρθροις ἐμελέτωμ as σὲ, ὅτι ἐγινίθς os meum. JGic mernor fui tui ſuper ſtratum Bos µου, καὶ Ep τῇ σκέπῃ F τσρύγωμ σου, meum: in matutinis meditabor in te: quía fuí γαλδλιάσορκαι, Ἐκοδνέθν ἡ+4 mov Tics σου, ἐμοῦ fti adiutor meus. J ἀντελάβετο Ἡ δεξιά σου, Αυτοί 3 s μάτίω Witnoap alb Ψυχίώ μου, ξισελεύσοντα: tig τὰ καὶ τώτατα. γῆς«παραδοθήσοντοι tio χᾶρας gous Talos. μφρίδες ἁλωπέκωμ ἔσονται, O Jt βασιλεὺς ξυφραυθήσεται ἐπὶ Gd. θεῷ, Ἐπαϊνιθέσεται πᾶς ל‎ ὀμνύω, tp Bur · ὅτι ἐνεφράγκ soma λαλοώτωμ ἄδικά, | tetto: ן‎ ו‎ iin uf e Et in uelamento alarum שאו‎ tuarum exultabo:adhæſit anima mea poſt te:: me fufcepit dextera tua. Ipfi uero ínuanum quæſierunt anímam meam: íntroibunt in inferiora terræ: tradentur in manus gladij partes uulpium erunt. Rex uero lata bit in deo, laudabuntur omnes qui iurant in eo:quia obſtructum eſt os loquentium iniqua. luas nab ite mine | fad ] bitri | quao εἰς τὸ τέλος ψαλμὸς bd Aci. Ey. An finem pſalmus Dauid. LXIII.; ל קססטא104‎ ϑεὸς φωνῆς μου dM δέ ב‎ Xaudi deus orationem meam,/ cum V εδαί με πρὸς σέ,απ φόβου Ex Sol δε deprecor:a timore inimici eripe ani-. Aol rind jvxló μουν, zxiwacópus| mam meam. Protexiſti me a conἀπὸ συσφοφῆς Sv copic. ἀπὸ πλέθους Ἰργαῖο»— uentu malignantium: a multitudine operanMop ἀδικίαν, Oleo Ἰκόννσαμ do 0994670. tium iniquitatem. Quia exacuerunt ut gla- Maꝛn γλώσσας Kurt ἰνέταναμ τόξον burp, πρᾶγμαπε dium linguas ſuas: intenderũt arcũ, rem ama 0 ROL. To κατατοξεῦσαι tp ἀποκρύφοις ἄμωμομ. ram: ut ſa ü; gittent in occultis immaculatum. mb Εξάπινα κατατοξεύσουσιµ dur Op, UR) ου φοθκθέσθ). Subito ſagittabunt eum& non timebunt: foi ἐκραταίωσαμ firmauerunt du tini HIERO, IVXTA HEB, Partem enim eius cogitauerunt expellere pla. cuerunt fibi in mendacio, ore fuo finguli bene; dicunt:& corde fuo maledicunt femper. Veruntamẽ deo retice anima mea: ab ipfo enim præſtolatio mea. Sed ipfe eft fortitudo mea& falus mea: ſuſceptor meus non timebo. In deo ſalutare meum& gloria mea: robur fortitudinis meæ& falus mea in deo. Sperate in eo omni tempore, populi effun^ dite coram eo cor ueſtrum: deus ἢ pes noſtra eſt ſemper. Veruntamen uanitas fili; Adam mendacium filij uiri in ſtatheris doloſis:fraudulenter agunt ſimul. Nolite confidere in calumnia& in rapina, ne fruſtremini, diuitiæ ſi alfluxerint: ne apponatis cor. Vnum locutus eft deus duo hæc audiui: quia imperiũ dei eſt. Et tibi domine miſericordia: quia tu reddes unícuíq; ſecundum opus ſuum. Pſalmus Dauid, cum effet ín deſerto Iudææ. LXIII Eus fortitudo mea tu es de luce coti ſurgam ad te ſitiuit te anima mea deſyderauit te caro mea: in terra inuia& confitiente ac fine aqua. Sicin fancto apparui tibi: ut uideam fortitudinem tuam& gloriam tuam. Melior eft enim mifericordia tua qᷓ; טסוט‎ labia mea laudabunt te. Sic benedicam tibi in uita mea: in nomine tuo leuabo manus meas. Quafi adipe& 1 implebitur anima mea:& labijs audantibus canet os meum. Recordans tui in cubili meo: per ſingulas uigilias medita^ bor tibi. Quia fuiſti auxilium meü:& in umbra alarum tuarũ laudabo. Adhaæſit anima mea poft te:me fufcepit dextera tua. Ipſi uero interficere quærunt animã meam: ingrediantur in extrema terræ. Congregent in manus gladij:pars uulpium erunt. Rex autem læta bitur in deo, laudabitur omnis qui iurat in eo: quía obſtruetur os loquentium mendacium. Victori pfalmus Dauid. LXIIII Vdi deus uocem meam loquentís: a timore inimici ferua uitam mea. Abſconde me a confilio malignotum: a tumultu operantium iniquitatem. Quia exacuerũt quafi gladiũ linguam fuam: tetenderunt fagittam{ud uerbũ amariſſimũ. 8 Vt ſagittarent in abſconditis fimplicé fubito ſagittabunt eum& non timebunt. | Confortaucrunt תהלים אך משאתו יעצו Arn Do‏ es 313‏ יברו ובסְרְבָּם?71729 ην: πο‏ לאלרים ὙΨΌΣ WA‏ בי-ממנו TPH‏ אר-הוא צ avn CnYVOM Cur‏ לא א אפוט,| על- אלרים ושעי ו ובבורי צור עזי"eS‏ בּאלרִים: wi‏ בו(amv Ty my“San‏ לגו moo‏+ אך TWIST‏ בב"s‏ איש DEED‏ לעלוף. D אלד‎ im Soma men אל" ת‎ Uum pers moan ATR ΟΝ I aon הלו‎ אלרים שתים‎ Cm לב 1 אחת‎ לאלרים:ולר‎ Wn שמעתי‎ Ἡ לאיש mwy nz‏ סג 2 jnvea לרור‎ wren . PER a wee, o" Ὁ Tm| בסרש‎ p טום‎ THE לראות עור‎ v ΤΟ 2» iu על-‎ TRON i: me, en; ΓΓΑ רצועל בְאשמְרוּת‎ 2 WWII) wei TUPI לשואת‎ “OP WIR: PINT τύπο OPT שעלים‎ nsa Ino hrm ישבוח באלרים‎(oem 8|| yvou D Theva nym vuv‏ אלרים CA‏ ב בשיהי בובחר אויב תצוח חיי: תַּסְתִירגִי מסור מרעים,| Ῥ‏ vm SU» my wv?‏| ה pi» masas em‏ בַּמִסְתְרִים un‏ מתאום ירהו ולא(owe‏ Fir G;‏ :BBAOMHKONTA uf cer al- Gp aud e AO Yu πογηφῦμ, אוה‎* κ-ύψαι παγιδα-εἴτσομ, Tig ὄψεται טל‎ Εξκρεύνα Gy xrel c hc αο ou ה‎ 2 προσελεύσεται ἄνθφωτσος(ἃ καςδία Bodo) d re 8400) d Sede. BAB i yer ſibn& p αι πλνγᾶι דט‎ ο) ו‎ av rote& γλῶσαι. tf. Εταράχθν( τσάντες ול‎ 0000001 αυτούς, C toe ihn wig άνθρωπος. xài ἀνήγγαλαμ τὰ ἔργα ל‎ . Ευφφανθσττ; δίκοιος 7 τὸ ל‎ Ame Var ro. πο) ו‎ αι τοάντις di tide τῇ καρδία. XAOIZMÀ b. סלפ‎ τὸ τέλος 1024400 Ὅδ' Gas io, i Ἰσρεμίου וי‎ LOT πο) ö ὅτε ἔμενον ite Seich oi. 0. of דפסה‎ ὕμνος d θεός. Mi.& σοὶ uro d δοθέσεται dux qu Ἱδρουσαλήμ., סופ‎ «ovcop«πφοσθιχῆς μου+ πρὸς σὲ WATER σὰρξ Ea. λόγοι u άηά&ώuuoauuru PEER)| τοῖς ἀσεβείαις Ἰμῶμ σὺ ἠλάση. μακάριος dp δελ £c e προσελάδου.κα]ασκίωῶσαι qu τοῖο uAdLo σου, πλκδησύμεδα qu 10 ἃ γαθοῖς T os o- γιος ל‎ vade, heul sd QU. Επάκουσομ Ἧμ ὃ 0:0: ὃ σωτὴς ἡμῶρ, ἃ wig πάντωρ Ὁ πἰράτωμ ὃ γῆς» C WF θαλάσῃ μακράμ. Επιμᾶϊωμ In qu τῇ Ivi xv. ie doc p os qu 00005416. O σαυ]αρά c ἃ KUPS 4 eM Los u. ive κυμιάτωμ Ru Tig υτσοσήσεης ταῦ φαχθήσοντῃ τὰ ἔϑνη& φοθεθέσοντῃ, or ותא‎ πέρα]α dm TW σνμείωμ σάE&CƷG;lu πρωΐ ας& da τές dg. miae] רד‎ lis& ἐμέθυσας αυ. Er Aubu τας E Xavi αυτί, d woramde τῷ θεῷ Er an ὑδάτωμ, וינו‎ 00 Ti τροφίὼ unf, Sri ὄντως PET Ladle, τὰς ἄνλακας QT μέθυσομ-τσλέθαυομ Ya γεν ψήμαϊα Ku, qu Ταῖς σαγόσι p דט‎ ti i it ἀνατέλ Awcu, Εὐλογίσφς Top séqowop T iat δὴ us.'¶h τος cs. rd πεδία מס‎ anch iorm TiÓTMTOS Mon67012 סד‎ Ὡραζα ο] ἐρήμου, q αγαλνίασιμ δι Revol τσεριζώσονται, Ἐνεδύσανε ול‎ κριοὶ& προδάτωμ,& ἂν κοιλάδες πλκθαμοῦσὶ crrop. vu& zovrœu שי‎ yp ὑνήσουσιν, Εἰς τὸ τέλος pu ψαλμοῦ ἀνασάσεως.£s, Δαλάξατε WM κυρίῳ πᾶσα ἣ γῆ, ψάλατε * Δὴ M ὀνόματι αυτό» δότε cap tp otf νέσᾳ&v TO, εἴσατε bd θεῷ ὡς φοβερὰ τὰ ἔργα co. tp δ πλήθει ο) δαυάμεώς σὸν Peicovra ct δι Ἐχθροί σον, πᾶσα ἣ γῇ πέοσκωυν» g&rocáp σοι wg) ψαλάτωσάρμ σοι. ψαλάτωσαμ δὴ WM Ὀνόματί σου diist. Δεῦτε πα) ert τὰ s/ γα T θεον". de φοβοῥὸς tp. ena cs ὑπὲς τοὺς joug vp ἀγθρώτωμ O Δεταθοέφωμ HIERO. IVXTA LXX firmauerunt fibi fermonénequam. Narra. uerunt ut abſconderẽt laqueos:dixerunt quis uidebit eos? Scrutati funt iniquitates: cerunt ſcrutantes ſcrutinia. Accedet homo ad cor altum:& exaltabitur deus. Sagittæ paruulorum fact funt plagæ eorum:& infirmatæ{unt contra eos linguæ eorũ. Contur bati ſunt omnes qui aidebant eos:& timuit om̃is homo. Et annunciauerũt opera dei:& facta eius intellexerunt. Lætabitur iuſtus in diio& ſperabit in eo:& laudabuntur omnes recti corde. In finem pſalmus Dauid,canticum Hiere miæ,& Ecckielis δὲ de populi trãſmigrationis cum inciperet proficiſci. LXIIII E decet hymnus deus in ſion:& tibi reddetur uotum in Hieruſalem. Exau di orationẽ meam:ad te om nis caro ueniet. Verba iniquorũ præualue/ runt ſuper nos:& impietatibus noſtris tu pro piciaberis. Beatus quem elegiſti& aſſumpſi ſti: inhabitabit in atrijs tuis. Replebimur in bonis domus tuæ:ſanctum eft templum tuũ. mirabile in æquitate. Exaudi nos deus ſalutarís nofter: pes omnium finium terra,& in mari longe. Præparans montes in uirtute tua, accinctus potentia: qui conturbas profun dum maris ſonum fluctuũ eius. Turbabunt᷑ gentes& timebunt, qui habitant terminos a fignis tuis: exitus matutini& uefpere delecta bis. Viſitaſti terra& inebriaſti eam: multiplicaſti locupletare eam. Flumẽ dei repletũ eſt aquis:paraſti cibum illorũ quoniam ita eſt præparatio eius. Riuos eius inebria: multiplica genimina eius: in ſtillicidijs eius lætabit germinans. Benedices coronæ anni benigni ratis tuæ:& campi tui replebuntur ubertate. Pingueſcent ſpecioſa deferti:& exultatione colles accingent. Induti ſunt arietes ouíum: & ualles abundabunt frumento: clamabunt etenim hymnum dicent. In finem can ticum pſalmi reſurrectionis. LXV Vbilate deo omnis tetra:pſalmum dicite nomini eius: date gloriam laudi eius. Dicite deo Gj terri bilia funt opera tua: ín multitudine uirtutis tuæ mentientur tibi inimici tui. Omnís terra adoret te& pſallat tibi:pſalmũ dicat nomini tuo. Venite& uidete opera dei:terribilis in conſilijs ſuper filios hominum. ; Qui cõuertit not mm guai meſm cin 1 iim lacht μαι | akon Vi - sain sefeeler is quer “σα ifa la exa | 0 igi ו‎ | tiam, Lr αι lem. Hein dic kuck guten ange les pen Nay t qu ch, hoy in Yit ony ay di {id ἣν tin M nid| ἴῃ τιν up| Tu mre| mi wb in| miu abut Ynost di nib lac nal abit ign ate. tin tum jut mil yn ות m‏ um‏ nd‏ 2 HIERO, IVXTA HEB, Confortauerunt fibi fermonem peſſimum narrauerunt ut abfconderent laqueos: dixe: rintquisuidebíteos?—Scrutati funt iniquitates defecerunt ſcrutantes ſcrutinio:& cogi^ tatione fingulorum& corde profundo. Sagittabit ergo eos deus iaculo repentino: inferentur plagæ eorũ. Et corruent ín ſemetipſos linguis ſuis: fugient omnes qui uiderint eos. timebunt omnes homines& annunciabunt opus dei:& opera eius intelligent. a/ tabitur iuſtus in domino& ſperabit in eo:& exultabunt omnes recti corde. Victori pſalmus Dauid cantici. LXV Ibi ſilentiũ laus deus in ſion:& tibi reddet᷑ uotum. Exaudi orationẽ: donec ad te omnis caro ueniat. Verba iniquitatum præualuerunt aduerſum me:ſceleribus noftris tu propiciaberis. Beatus quem elegeris& ſuſceperis habitabit em̃ in atrijs tuis, teplebimur in bonis domus tuæ: fanctificatione templi tui. Terribilis in fu ſticia exaudi nos deus ſaluator noſter: confidentía omnium finium terra& maris lon/ ginqui. Præparans montcs ín uirtute fua: accinctus fortitudine. Compeſcẽs ſonitũ ma/ tis fremitum fluctuum eius:& multitudinem gentium. Et timebunt qui habitant in extre mis a ſignis tuís: egreſſus matutini& ucfperi laudantes facies. Viſitaſti terram& irriga eam, ubertate dita eam, riuus dei plenꝰ aqua: praparabis frumentum eorum quia ſic 2 ſti eam. Sulcos eius inebria, multiplica fruges eius: pluuijs itriga eam& germini eius be nedic. Voluctur annus in bonítate tua: δὲ ueſtigia tua rorabunt pinguedine. Pinguefcent paſcuæ deſerti:& exultatione colles accingentur. Veſtientur agnis greges& ual les plenæ frum. A& canent. Victori canticum pſalmi. LXVI Vbilate deo omnis terra. Cantate ase nomini eius:date oloríam : o audi eius. Dicite deo cf terribile opus tuum: in multitudíne fortitudinis tax mentientur tibi inimici tui. Omnis terra adoret te& canat tibi: canat nomini tuo fem per. Venite δὲ uídete opera dei terribilia con filia fuper filijs hominum.| Conuertit תחלים Am‏ למל 2" Vas; v)‏ ל - לטמון| A Ίων TPP!‏ יראה למ! πύον‏ עולות איש)39 TBR uu: way‏ Υπ‏ פתאום היו מבותם 0 Na oy mown‏ לשונם,^ WM(ua ΤΙΝῚ HD vum‏ Όσα vex Ὀν b‏ אלרי wr r‏ השבילוּ| ישמה xX‏ nen) mma vr‏ בו V onm‏ no.: 2»‏ w"ao למנצח מיומור‎ אלרים‎ nbn n" לך‎ RID ιν ושלם‎ M, D ΒΝ να ην ben TON wyve ay עונות‎ EMPTY"eln אשרי‎ TREN 2 303 NYRI TED Haw? ביר, סרשי 75 1 נוראות‎ Mey תעָנינו אלרי‎ vM ר‎ Un YW"Wy va neun 2 naa um מבי‎| ev PRY בושיביה‎ 1 TRAN אזר‎ ל‎ fem UNA- uum τὴν CIN וייראו‎ TER: גערם‎"va WEI TRING Όντο הארץ‎ INTE| תרנין‎ אלרים. בו‎ AYE רבת העשירנה‎ ת‎ 7272 civ Tan לא ביס‎ n mor nien wa" ἜΣ. fem mer, yvy . eR לבשוּ‎: mnm νεο) TREY) RED סו‎ er m Wy von ava למנצה ייר‎ ö לאלרים‎ ο בבור‎ MARY 35 ο אמרו לאלרים מה-‎ ü סְלת‎ OV y|| גירא‎ Ms מסעלות‎ || אָרֶם‎ ἜΣ לילח‎ y G 4 EBAONMHKONTA, J AA. 2 ὁ μεταδρέφω“ἰὼ θάλασσα 610 Exe p. S ποτα ^*,* 2~ qu διελεύσονται wod ו‎ ind υφρανθασόμεθα ἐπ αυτῷ~ P> ל‎ R) צ‎ 3 νο€ τῷ δεασὸ{ου]ι@ τὴ 0065446 auTO T9 6)וס‎ . 3 2 6 ὀφθαλμοὶ דט‎ ἐπὶ τὰ ἔϑυν ΠΠλθλέπουσιρ. OF Tages ?-,~ πικραίνοντες i ὑψούθδωσαμ S ἑαυτοῖς. εὐλογᾶτ ^ M*> אובל‎ Top 060 nic. 6) Ἐκου]ίσατε σἰὼ φωνλὼ oO) ox '[4^,^}* ö 2 Sova 0, AU»διοσ πο) μὴ δόντος bis σᾶλομ us πόδα μον. Ori , e c^ 6^0», t^€ 1^^» Kisco WX ο θεόο͵,εσύρωσας Ἡλιὰφ ὡς τυρὸν τῇ 5 e ,^)^,, Tigio. ΕἸἰσήγαγες hijo tg alw παγίδα, ἔθου 32] 4 5 ΄€ A iy elo בוול‎ d er das Ἐπ! ἐμ νώτορ ἡμῶρ.ἐπεξίδασας ἀνϑρώτοους tut ^ X' à\ ὦ Ta κεφαλὰς RUDY Au A Bo uev δια πυρος ל‎ ύδα os. i) Noir s, Εισελεύσο * Ξ 2 ς,, LOL Vus Rp οἴκομ σου S ολοκαυτώμασιµ v 602,000 2, σοι τὰς tux do s,&; διέσαλε Id χείλκ MY. και tA ^ D, Ano T σόμα poU QU τη AAJ μον,— הרה‎ 07 τα OTT E YIII xvoloto dot, μετὰ θυμιάματος κο) κριῶρμ.ανοίσω σοι βόας μετὰ xi cop. At n ἀκού! σατε«9 Ax rio! cu Vj Tp πάντες ול‎ φοδούχιουοι ἂν Des p. Soa Ἐποίκσε TN ψυχῇ pov, πρὸς dus p Gd. só^ qut uou ἐκέκραξα, καὶ ὕψωσα ὑπὸ ly γλῶσσαμ Mu, Αλικίαμ εἶ Dec och qu καρδία o- l"טפ סול‎ οάτω Mou κύρι&. ö. εὐλογιὲς ל‎ θεος, ὃς zun Cx is not τι moo GI lo jov Rod ὁ YAO αυτ(EO Eig τὸ τέλος q 6 ψαλμὸς UW 008. 2s. Θεὸς ול‎ κἸκειρίσαι ἡμᾶς πο Ἐνλογήσαε ^, Διὰ τοῦτο Ἐισήκουσέ jov o θε» 3 ἑμᾶς, pivot τὸ r ro αυτό qΠΥ πο) Ἐλείσαι AM. τον" γνῶναι W τῇ גוד א‎ od p oov ſV πᾶσιμ ort. τὸ σωτήριομ σου, Εξομιολογκσάδῥωσάμ σοι λαοὶ ὃ θεός, zodαοοο 8 σάδρωσάμ σοι λαοὶ πάντες, uqꝙ c bi Te(a.u t רשל‎ λιάσθωσαμ un. Sr · κεῖνες λαοὺς qv tvüv circi) un Su τῇ yi o c. Εξομολογισάδῥωσάμ σοι λαὸ! ὁ 0:66-0 ομολογισάσθωσάμ σοι λαοὶ τοάντερ. γὴ ἔδω xc PY καρπό ud), Ευλογίσοι ἡμᾶς Ὁ eds, ὃ θεὸς 1 0t ude ל‎ beo M) φοδκθέτωσαμ aus p τσάντα τὰ πέρατα Ol γῆο. εἰς ὁ τέλθ» WV Gas Ψαλμός Ge, 32. Νασήω ὁ θεὸς n διασχορπι δή]ωσαμ ול‎ & Ἐχῦεο! ἂν TC /יטס‎ έτωσαμ ל‎ Fb . "ton BUD r oο. Dʒ Ti se). προσώπ s Tu600: απολῦντ dd ἁμαργλοὶ αι προσώπο T Od, Ka וס‎ la o: τυφρανθήγωσαμ, ἄγαδνάδῥωσάμ quá top ł ϑεδιτερφθήτωσαμν qu סספְפול‎ Ασατε W 6:2, 1 4 em s טל‎ avr. dio ποιήσατε Go" xi Ses n κό rr uu p. x ὄνομα ἀντῷς καὶ> Sc סו‎ CT Taga x bi ra ₪ πφοσώτσου Grove ΤΡ πατρὸς ΗΙΕΕΟ.ΙΥΧΤΑ LXX. Qui cõuertit mare ín arídam: in flumine pet. tranfibunt pede, ibi latabimur ín ipfo: Qui dominat᷑ ín fortitudie fua in æternũ: oculi ei? fuper gentes reſpiciũt: qui exafperant no exal tenturin femetipfis. Benedicite gétes deum noſtrũ:& auditam facite uocem laudis eius. Qui poſuit animam meam ad uitam:& non dedit in cõmotionẽ pedes meos. Qin proba. ſti nos deus:igne nos examinaſti ficut exami, natur argentum. Induxiſti nos ín laqueum: poſuiſti tribulationes ín dorfo noftro: impoſuiſti homines fuper capita noftra. Tranſiuimus per ignem& aquá:& eduxiſti nos in refri gerium. Tntroibo in domũ tuam in holocau ftis: reddam tibi uota mea qua diſtinxerunt labia mea. Et locutũ eft os meum: ín tribula tione mea. Holocauſta medullata offeram tibi cũ incenſo& arietibꝰ: offerã tibi boues cũ hircis. Venite audite& narrabo omnes qui timetis deum: quanta fecit anima mez. Ad ipſum ore meo clamaui:& exaltaui ſub lingua mea. Iniquitatem ſi aſ pexi in corde meo:nõ exaudiat me diis, Propterca exaudíuit deus: & attendit uoci deprecationís mez, Benedi ctus deus: qui non amouit orationé meam,& mifericordiam fuam a me. In finemin hymnis pſalmus Dauid. LXVI Eus miſereatur noſtri& benedicat nobis: illumínet uultum fui fupet nos& miſereatur noſtri. Vt cognoſcamus in terra uiam tuam: in omnibus gentibus(alutarc tuum. Confiteantur tibi populi deus: confiteantur tibi populi omnes. Lætentur& exultent gentes: quoniam ἐπί» cas populos in æquitate,& gentes in terra di^ rigis. Confiteantur tibi populí deus: confiteantur tibi populi omnes: terra dedit fructũ ſuũ. Benedicat nos deus deus noſter bñdicat nos deus:& metuant eum omnes fines terræ. In finẽ Dauid,pfalmus cantici. IXVlII Xurgat deus& diſſipentur inimici eius:& fugiant a facie eius qui ode/ runt eum. Sicut deficit fumus deficiant: ſicut fluit cera a facie ignis: ſic pereant peccatores a facie dei. Et iuſti epulentur& exultent in conſſ pectu dei:& delectentur in læticia. Cantate deo pſalmum dicite nomini eius: iter facite ei qui aſcendit fuper oc cafum: domínus nomen illi. Exultate írt conſpectu eius, turbabuntur a facie eius: patris tone Lan 5 BC 58 — E , S 2 1= Ri ἂχ l. wn ty 660 . tidy — Vuictori in pſalmis cantícum carminis: HIERO. IVXTA HEB, Conuertit mare inaridam in flumine pertran fibunt pede: ibi latabimur in eo. Qui dominatur ín fortitudíne fua ſæculo, oculi eias gentes aſpiciunt: qui increduli fant non exaltentur ín femetipfis femper. Benedicite po/ puli deo noftro:& auditam facite uocem lau dis eius. Qui poſuit animam noftram ad uitam:& non dedit in commotionem pedes no ſtros. Probaſti enim nos deus: igne nos con flaſti ficut conflatur argentum. Introduxiſti nos in obfidione: poſuiſti ſtridorem ín dorfo noſtro. Poſuiſti homines ſuper capita noſtra tranſiuimus per ignem& aquam:& eduxiſti nos in refrigerium. Ingrediar domum tuam in holocauſtis:reddã tibi uota mea. Quæpro/ miſerũt labia mea:& locutum eſt os meum in tribulatione mea. Holocauſta medullata offeram tibi cum incenſo arietum: faciam boues cum hircis ſemper. Venite audite& narrabo omnes qui timetis deum:quáta fecerit animæ mez. Ipſum ore meo inuocaui:& exaltaui in lingua mea. Iniquatatem fi uidi ín corde meo: non exaudiet dominus. Ideo exaudíuit deus: & attendit uocem deprecationis mex. Bene dictus deus, quí non abſtulit orationé meam &mifericordiam fuam a me. i LXVII Eus míferea£ noftri& bñdicat nos: illuſtret faciẽ fuam fup nos femp. Vt nota fiat in terra בוט‎ tua:in uniuerſis gentibus ſalus tua. Confiteantur tibi port deus: confiteantur tibi populi omnes. entur& laudent centes quoniam iudicas populos in æquitate:& gentium quæ in terra funt ductor cs ſempiternus. Confiteant᷑ tibi populi deus:cofitean£ tibi ppfi omes. Terra dedit germen ſuũ: benedicat nobis deus deus nofter. Benedicat nobis deus:& metuant eum omnes fines terræ. Victori Dauid pſalmꝰ cantici... LXVIII: Xurgat deus& diſſipentur inimici eius:& fugiant qui oderunt eum a facie eius. Sicut deficit fumus defi ciant ficut tabefcit cera a facie ignis: ſic pereant impij a facie dei. Iuſti autem lætentur& exultent in conſpectu dei,& gaudeant in læticia. Cantate deo canite nomini eius: præparate uiam aſcendenti per deſerta in domino nomen eius:& exultate coram eo. Patre תחלים ΥΣ"wn ליבשה‎ oot yam bein: בו‎ noes שם‎ ua בגוים‎ vry uv ANID ל‎ vay הסררים אל-‎ aera א‎ Day à: πο ab סול תלתה‎ voeem אלרינו‎ Ji?) urna נפשינו‎ cim למוט רגלנו: 5 בחנתנו א‎ Dee ΛΞ πο אלרים‎ בווּעסָה‎ AW ww unam אנוש ל‎ nam, uma ἡ TM לראשייני באנו באש‎ Meg אבוא‎ 1 M התוציאנו‎ D M אשלם‎ ma 3 Ὢ“δν γῶν Wwe YON עולות מחים! אעלה-‎ Ὁ ΤῊ nos οὖν LY coy y לבו‎: NYY WAY עם-‎ ya א‎ wy“53 METRY wow nnn TRV)"wy Ὁ vos ראית ב‎ CON TWO|| לשוני‎ שי‎ Hz ארני:‎ σον 73 n νο הסשיים‎ ὍΣΟΝ vuv "UN STR ברוך.‎, Τη BOM MEER לא-חסיר‎ מאֶתִי||: סז‎ ö nee? ו‎ Mim שיר: אלרים‎ אַתְנוּסְלה:‎. גוים‎ van ya qN2 לרעת‎ TEN TRY יורוך‎ nie? A ישמה‎ ο עמים‎ The v"y vawre r TERY TOI IND TEND"ema ^ אלרום‎ oy סָלח: יורוך‎ 2 Ὑ| עמים בְּלֶס‎ Wn אָלרים א‎ EINE יבולה‎ Tem ( אלרינו| יבמבנו אלרים‎ ייאו אותו בַּל-אפסי- א‎ no z Y^N ep מזמור‎ wo eras WIM אלרים רבועו‎ av RTA σον You ue רונג‎ TET nun עשן‎ "ino hyn meto een§ AV בשמחה:‎ γη) אלרים‎ סלו לרבב‎ ww wre, לאלרים‎ $Y NIV שביו‎ ΤΟ MENTE * EBAOMHKON TA . 0^ 2>. πατρὸς c ὀρφανῶμι κο κριτοῦ rap xtẽᷓp. O 7 ὃς W τόττῳ ἁγίῳ Buro. S De; κατοικίζα oro nfs 0 3 3/ ποὺς QU di nch. Ἐξάγωμ τεσιδημᾶύος 60 ανδρεία, ὁιοΐωσ΄ τοὺς σαρατϊκραίΐνοντας TOUG κατοικούύ^ ΄, τας ᾧ τάφοις. O θέδο kp ITG ἐκτοορεύεσθοζσε Ἐνώ/ ^» 2: ΄*, τῖομ τοῦ λαοῦ σου א‎ A~,» 3 שש‎ τὴ ἐσεί δν i) Youp di ougowol sc p, αò προσώπου M Deo M cii+ aas προδώτσου TO) θε’ ~ 2. 7\ 5 Li> mw€ 6 A^ לס‎ Ἰσραίλ.^^ Byoxlw txovgi0p αφορῖᾶς ο θεος TN ΄» το,, κλεφονσμιΐα σον» νοὶ Ἰιόϑένκσε,σι ὃ κατκρτίσω a,\ on~ 2*~ C, lch. τὰ ζῶα σου κατοικοῦσιμ kp æur]. ol .* 4 ö σου bf Mend ל‎ ϑεός, κύριΘ7 Δώσα δῆμα τοῖς Ἐναγγελιζοµκένοις,δαυάμα Go. — 28 O βασιλεὺς קוח‎ d'uoduAsop TO αγατσητοῦ.τῇ dę cu ὅτιτι τῷ טסאוס‎ διελέδδαι σκύλα, 2, pw,, 2. 2 R ἀναικέσομ טוח‎ κλήρωμ.η]έρυγες περϊοόρᾷς TERING! γνρωμέναι. C) τὰ μετάφρενα ἀνηδὶ ἐν XAwgdTHTT Wuciou. Ep WM 0650 Tp Ἐπουράνϊομ βασιλᾶς - 4 2 4 5— 90 ,טקלל‎ χιονωθέσων») ἐν σελμώμ, ος T θε δ wiop. EQJ κοιμικθῆ/ 2," 22-.ε, 0900 τετυρωμεένομ σφος r ĩop. Ίνα τί ὑπολαμβά22 id ι 2 a 2M ς\ VETS אפס‎ τετυφω/ίέναιτο 0508 ὁ tuf'osuoty Ὁ θεὸς κα τοικᾶμ ἔμ ker. Καὶ γου o κύριος κατασκίωώσ σα tig τέλοριτὸ ἅρμα τῷ ϑιοῦ μυρϊοπλάσϊορ, Χιλ 2 EE. Y.7,+. ΄.. MA adie teülvoüoTtp* Κύριος tp uro tp civd ἐμ Sp δ-αγίῳιαν ές ἓις Vos דש שאו‎ 6100 dix mars cia. Ἔλαβες δϑόματα ᾧ ἀνδρώτοοις,κὰι γα&l πεβούῦτας TO κατασκίωθῶσαι, κύριος o 606 turer Ὑκτός. Ἐνλογκ d κύριος ἡμιέραμ καϑιηιμέφαμ͵ דשא‎ ." x 2 οδώσα hup ל‎* σωτ]φρίωμ Mp. d Odo. ἡ. ~ 5*,:.- 4 4€, Kp, ð θεος τῷ olay o wo) τοῦ" κυρίου κυρῖου ar διέ, ml d θεὸς συυϑλάσει κε/ \~ φαλας Rb u-ἀυτοῦ-κορυφίὃ“Τριχὸς διαπορθ^ ομένωμ ἔν πλημμελείαις ἀυτῶμ," > 3 Ex βασᾶμ. ὑσλδφρέψω:λισρέψω tp 00076 8 Όπως ap Rapid ποῦς Gos על‎ διματὶ, ἃ γλῶσγ σα τῶμ κωυῶμ σου dt K wrackuroV, ξοδοι τοῦ θανάτου, Είπε κύριος Ἐθεωρήθησαμ Ou πορξίου σου o θεός, ול‎ oca oi Seo μου τοῦ βασιλέως ToU tp VG) ἁγίῳ, ," Προέφθασαμ: ἄρχοντες Ἐλόμδυα ἠαλνόντωμlp μέσωμ νεανίδων TwAweWiseiop.. ξυλογᾶτε Top Cecu. κύριομ tx Xn y su Ἰσραήλ, Ex& סו‎ νεώτερος kp Ens dc. ἄρχοντες Ίου» d'a ἡγεμόνες αντῶμ,^ Άρχοντες Ja ona c ἄρχον! τες vi Q. Evrard ὃ Had; τῇ δανάμα σου. διαυάμωσομ Τοῦτο d θεδο ὃ κατειργάσω ᾧν WT. Απὸ תד‎ Λαοῦ cov Ἐπὶ Ἱσρουσαλήμι«σὸν σι σουσὶ Ka/ ede δῶρας Ἐσιτίμασορ τοῖς" θηρίοις TO καλά! fou. ἣ συναγωγή diy ταύρωμ ον τοῖς Δαμάλεση P λαῶμ«τῷ ἐγκλφοθίσαι τοὺς δεδοκιμασμϑλίους Sg ag riß. ΔΙασκόραισομ HIEROIJIVXTATLXX.| patris orphanorũ:& iudicis uiduarum. Deus in loco fancto fuo:deus inhabitare facit unius: moris in domo. Qui educit uinctos infor titudine: ſimiliter eos qui exaſperant, qui ha bitant in ſepulchris. Deus cum egredereris in conſpectu populi tui: cum pertranſieris in deferto. Terra mota eft, etenim coeli diſtilla uerunt a facie dei Sinai:a facie dei iſrael. Pluuíam noluntariam fegregabis deus hæreditati tuæ:& infirmata eft tu uero perfecifti eam. Animalia tua habitabunt ín ea:parafti in dul cedine tua pauperi deus. uerbum euangeligantibus: uirtute multa. Rex uirtutum dilecti:& ſpeciei domus diuidere ſpolia. Si dormiatis inter medios cle ros:pennæ columbæ deargẽtatæ,& pofterio. ra dorſi eius in pallore auri. Dum diſcernit cœleſtis reges ſuper eam, niue dealbabuntur in Selmon: mons dei mons pinguis. Mons coagulatus mons pinguis: ut quid fufpicamini montes coagulatos Mons in quo bene»: placitum eft deo habitare ín eo:etenim domi: nus habitabit in finem. Currus dei decem milibus multiplex:milia lætantium: dominus in eis in Sinai in ſancto. Aſcendiſti in altum cœpiſti captiuitatem:accepiſti dona in homi» nibus. Etenim non credentes: inhabitare do minum deum. Benedictus dominus die quo/ tidie: profperum iter faciet nobis deus ſaluta/ rium noſtrorum. Deus noſter deus ſaluos faciendi:& domini domíni exitus mortis. Veruntamen deus confringet capita inimicorum fuorum: uerticem capilli perambulantium in delictis ſuis. Dixit dominus ex Baſan conuertam:conuertam in profundum maris. Mt intingatur pes tuus in ſanguine: lingua canum tuorum ex inimicis ab ipſo. Viderunt ingreſſus tuos deus: ingreſſus dei mei regis mei qui eft in ſancto. Præuenerũt principes coniuncti pſallentibus: in medio iuuencularũ tympaniſtriarũ. In eccleſijs benedicite deo: domino de fontibꝰ iſrael. Ibi Beniamin adoleſcentulus:in mentis exceſſu. Principes Iu da duces eorum: principes Zabulon& princi pes Nephthalim. Manda deus uirtuti tuax cõfirma hoc deus quod operatus es in nobis. A templo tuo in Hieruſalem: tibi offerent reges munera. Increpa feras arundinis congre k in uaccis populorum: at χά ant cos quí probati funt argento. Diffia Dominus dabit. hp phi (ano ועו‎ m pf auch {jel Ene ei : erit | pica fon | pmb fda mino μα ἡ (mot Ίδη eie nbi א‎ bud; fo A | aps tipa unde ו‎ | per defy ' atfri mi: ΠΝ im mg tema TA tator op lar 6 bn, liz T Rat η m HIERO. IVXTA HEB, Patrepupillons& defenfore uiduarũ: deus in habitaculo fancto fuo. Deus inhabitare facit ſolitarios in domo, educet uinctos ín fortitudine: increduli auté habitauerunt ín ſiccitatibus. Deus cum egredereris ante populum tuũ:& ambulares ꝑ deſertũ ſemꝑ. Terra com mota eft& cœli diſtillauerũt a facie tua deus hoc eſt in finai:a facie dei dei iſrael. Pluuiam uoluntariã eleuaſti deus: hæreditatẽ tuam& laborantẽ tu confortaſti. Animalia tua habitauerüt in ea: præparaſti in bonitate tua patt^ eri deus. Dne dabis ſermonẽ, annunciatrici bus fortitudinis plurimæ.> exetcituũ federabua£ federabunt᷑:& pulchritudo dom? dividet fpolia.= Si dormieritis inter medios terminos penna columba deargentatæ:& poſteriora eius in uirore auri, Cum diuideret robuſtiſſimus reges in ea niue dealbata eft in ſclmon. Mons* mons pinguis:mons excel fus mons pinguis. Quare contenditis mon tes excelfi aduerfus montem, qué dilexit deus ut habitaret in eo: ſiquidem dominus habita/ bit ſemper. Curtus dei innumerabilis milía abundantium: dominus in eis in ſinai in fan cto. Aſcendiſti in excelſum, captiuam duxiſti captiuitatem accepifti dona in hominibus: infuper& non cedentes inhabitare domi numdeum. Benedictus dominus per fin eulos dies, portabit nos: deus falutis noſtræ femper. Deus nofter deus falutis,& domini dei: mortis egreſſus. Veruntamen 5 confringet capita inimicorũ ſuorum uerticem crinis: perambulantium in delictis fuis. Dixit dominus de baſan conuertam:conuer^ tam de profundis marís. Vt calcet pes tuus in fanguine, lingua canum tuorum: ex inimicis a temetipſo. Viderunt itinera tua deus: itinera dei mei regis mei in ſancto. Præceſſerunt can tatores eos, qui poſt tergum pſallebant in medio puellarum tympaniſtriarũ. In eccleſijs benedicite deo: domino de fontibus iſrael. Ibi Beniamin paruulus continens eos, principes Iuda in purpura fua: principes Zabulon, principes Nepali, Præcepit deus tuus de fortitudine tua conforta deus: hoc quod operatus es in nobis. De templo tao quod eft ín Hieruſalem: tibi offe rent reges munera. Increpa beſtiam car lami congregatio fortium, in uitulis popu^ lorum calcitrantium contra rotas argenteas: iſperge החלים אבי יתומים yy‏ אלְמנוף א אלרים ממעון OY‏ אלריםו בוושיים יחירים! Te‏ בוציא אסירים בבושרות אך סוררים שיבכו nin‏ אלרים"rwy‏ Ὁ aN TIES yay ue?‏ yUN(029‏ רעשיהיאת-שיבוים MEK 1003‏ אלרים T mp‏ בי ö‏ ö‏ . MY? που pan AIRY‏ אלרים, n Was Ἰ u^‏ המבשרות צבא רב"UA i;‏ צבאות fears qve YARD‏ vina‏ שלל: TANYA ὌΝ‏ "wn cov‏ יונה προ‏ 2 n TIPE Tra nad‏ toD MY Ve+ Ὁ‏ ni‏ תשלג ea‏: הראלרים wee w TUE cm 705. ὙΠ‏ nuo‏ תרצרון n waa uvm‏ ven mm‏ אלרים לשכתו"Ew‏ wi‏ ושבן NEE‏:225 אלרים רפתום. אלפ t2 AN ο‏ cT‏ בסרש: TR? τν‏ שבית שבי ta novo‏ ב cn)[Ika‏ סוררים τὸ fav‏ אלרים o:‏ ברוך ארני dy TE‏ יעמיס-לנו, האל ישועתנוּסְלה: האל r‏ אל למוושעות ymo‏ dr z Hir x M ἊΝ‏ va‏ ראש איביו סרסרש Phone"uv‏ באשמיו 00( TEN‏ ארני בבש אשב SON‏ במצלות n ye», Ὁ‏ | ממקץ cu ym‏ לשה| ב nw: wan TERA TR‏ הַלִיבוּתִיך אלרים, Ton‏ א ON‏ בלְבִּי(wea‏ קרבו© שרים אהר TEM‏ בתוך עלבוות תומפות: e ΤΟ‏ א אלרים ενος o^‏ uus cuv‏ צעיר רורם שרי A‏ τν wee mm‏ שרי Wes"sone‏ עור קוה אלרים, זו Rea wma sym‏ על vo oo‏ יובילו trata‏ τῶν Den"YANG‏ ערת CUN‏ 273" עמים. * BEAOMHKONTA Διασκόρπισομ Xüvx τὰ PUG vro dp uo SÉAolTa. I ei Te is IY οὗ γύπ[ v. αἰθιοτσία προφδάσα χᾶφα ἂν תש‎ GÀ θεῷ, ΑἹ βασιλᾶαι Ol γῆς ἄσατε שד‎ ϑεῷ, יי‎ M TT TI ἐπὶ ἐρ uz cu op t zu c Tl ἀνατθλάς, B 100 ss τῇ φωνῇ eu φω/ vlch Φυυάμεωοι M 0%; Wũ WM. θεῷ Επ δ᾽» loqoi, א‎ μεγαλοπφέσεια aut GR δαύαμις av T9 ὧν Too ve^ φελαῖ:, Θαυμασδε ל‎ 8 ο τοῖς& Voss ,דט‎ 5 Ἰσραὴλ. Αὐτὸς δώσα δώρα] νὴ κρα]αέωσιμ עד‎ λαῷ QUT, tun Oy us ὃ es. εἰς ὁ τέλθ΄ dire dV ἀλλοιωθεσομθ/ωμ ψαλμὸς W Δαβίδ.£n, Ωσόµ με 6 8505 ὅτι Ἐισέλθοσαν ὕδατα e ἕως ψυχῆς μου, Ενεπάγίω is Ἰλεὼ G/ bow. סי‎ zun sip da ds. Mop tus τὰ βάθη ὃ θαλάσσης,& καταιγὶς καπετσόντισέ μες Ἐκοσσίασα κράϊωμ,ξθραγχίασιν d λάρυγξ uS. EEE ול סול‎ ὀφθαλμοί μου, ἀπὸ T EAT dep με ἐπὶ ἐμ θε op μου, Επσλκθασθκσαμ ὑπὲρ τὰς τρίχας οδὶ κεφα/ Εκφαταιῶδίαμ 61 tX go! ou, dn Ἐκδιώκοντές µε αδίκως, A us g^ λῆς ou. di(4170 QU n με Hose p. Va Jon, ToT ἀπετίμρύομ. O θεὸς σὺ ἔγνως rich ago , ול‎ a A040 dou μου eso σοῦ οὐκ ἀπε unge xx. μὴ οὐ X anbeingp Es tuae ול‎ dn oν o r σὲ κύριεικύριε M. δϑιυάμεωμ, Ml δὲ wmf n eino totus δι derocc res σε ὃ θεὸς R Ἰσφαήλ, Οτι ἕνεκά σου ὑπίώεγκα δναφισμόμιξκάλνψερ Ford τὸ πρό» ע= טס‎ µου, Αποζληοξιωμᾶηθ» ἔγενήθίω tio dA φοῖς Ac. CM) ξένος is ἡοῖς M ἀντρός μον, Οτι d 27λος F טס טאוס‎ κατέφαγέ mem di ὀνφδισμὸι* ova וסא‎ σαυνεκάλνψα qv pustiq; בד‎ ψυχίώ. nod ἐγενίθνμ s סול‎ πgS(&o᷑aridꝓsl. κἂι ἰδέμΈω ὁ ἔνδυμά μὲ σάκκορ.ν) ἐγενόμίω n/ vis εἰς πφαξολίώ, καὶ ἐμῷ do^(cop δι καθέρθυοι ö סול‎ ἐμὲ poop ὃν τοίνοντες ὄινομ, εγὼ δὲ τὴ προσθυχῆ tou πρὸς σὲ κύριε, κοιρὸς ευδοκίαο ὃ 0600.| Ep W τολήθα τῷ Ἑλέου: σου t 6 ספא‎ μου, על‎ ἀλκεθείᾳ ο) σωϊαρίας C. οΏσόμ us& XA ἵνα UA Ἐμ-παΓῶ, Puccilio Ἐκ R ו‎ Ut, ih ἐκ R 6αθέ δῇ ve,,, A Op TW ὑδάτωμ, μά μεκατατοντισάτω דסא‎ oU^y 1G d Jomſœop& Ἐπέπεσομ מל‎ Vas ud κατασιέτω με βυθός, μὴ J ou έτω tuit μὲ φρέαρ T σόμα uF, Fo nous μι κύριε ὅτι Xn X ἔλεός cov, MX ταλῆθος& ὀικτιρμῶμ cou, dia/ Jop tz£f. Μὴ x os s ὁ Noc n ß σου ἀπὸ T παιδός σου, ὅτι θλίβομια, ταχύ Ἐσσάκουσόμ ou. πρόσχες τὴ ψυχὴ μου καὶ λύτρωσαι דט‎ 0. Ένεκα T ἐχδεῶμ mov gua µε. σὺ WP γινώσκεις Æp. vado, HOP μον Ho) Tl o9 aluo μου, και) σἰὼ qu go a li. EvowTiop 70v πάντες or θλίβοντές Ot. οναδισμὸμ πο σεδ όκκσιμ א‎ ψυχή pov καὶ ταλαιπωρίαµ. וסא‎ ὑπέμανα HIERO. IVXTA LXX, Diffipa gentes quz bella uolunt:uenient le gati ex ægypto:æthiopia pueníet manus eius deo. Regna terra cantate deo: pſallite deo pſallite dno η aſcẽdit fup cœlũ cceli ad oriẽtẽ. Ecce dabit uoci fuac uocẽ uirtutis:date gloria deo fup ifrÉmagnificétía eius δὲ uirtus eius in nubibꝰ. Mirabilis deus in fanctis ſuis: deus ifrael ipfe dabit uirtutem& fortitudinẽ plæbi fux: benedictus deus. In finem pro his qui commutabuntut Pſalmus ipfi Dauid. LXVIII Aluum me fac deus:qm intrauerũt aquæ uſqʒ ad animã med. Infixus fum in limo profundi:& nó cft fub. ftantia. Veni in altitudinẽ maris:& tépeftas dimerſit me. Laboraui clamans, raucæ factæ funt fauces mea: defecerũt oculi mei dum fpe ro in deum med. Multiplicati funt ſuper capillos capitis mei:qui oderũt me gratis. Con. fortati funt qui perfecuti funt me inimici mei iniuſte:quæ nõ rapui tunc exoluebam. Deus tu ſcis inſipientiam meam:& delicta mea ate nõ ſunt abſcondita. Non erubeſcant in me qui expectant te dñe: dñe uirtutũ. Non con fundant fuper me: qui quærunt te deus iſtael. Q m propter te ſuſtinui opprobrium:operuit confufio faciẽ meam. Extraneus factus fum fratribus meis:& peregrinus filijs matris mez. Qnm gelus domus tuæ comedit me:& opprobria exprobrantiũ tibi ceciderũt ſuper me. Et operui in ieiunio animã meam:& factum eft in opprobrium mihi. Et poſui ueſtimentum meum cilicium:& factus fum illis in parabolam. Aduerſum me loquebant᷑ qui ſedebant in porta:& in me pſallebant qui bibebant uinum. Ego yo orationé med ad te dic: tẽpus bñplacitĩ deus. In multitudine miſcdl iæ tua exaudi me in ueritate ſalutis tuæ. Eripe me de luto ut nõ infigar:libera me ab his qui oderũt me& de ꝓfundis aquarũ. Non me demergat tẽpeſtas aqua: neq abſorbeat me profundü, neq; urgeat fuper me puteus os fuü. Exaudi me drie qm benigna eft miſericordia tua:ſecũ da młtitudinẽ miferationü tuarũ refi pice me. Et ne auertas faciẽ tuã a puero tuo:qm tribulor.uelociter exaudi me. Intẽde aix meæ& libera eã:ꝓpter inimicos meos eri peme. Tu ſcis ĩoroperiũ meũ δὲ cõfuſionẽ meã:& reueré tiã meã. In cõſpectu tuo ſunt oẽs η tribulát me:iproperiũ expectauit cor meũ& miſeriã. Et ſuſtinui ttal te tui flu beta ea חס i 4 nimi am, J amen in‏ זג אחא Jesi‏ mop‏ da nse Hoppe erm b ἐπ menu pari dea anu πέρ fie tz) x med jode enen Ead| md HIERO. IVXTA HEB. difperge populos qui bella uolunt. Offerant᷑ uelociter ex ægypto: æthiopia feftínet dare manus deo.- Regna terra cantate deo: canite dño ſemꝑ. Qui aſcendit fuper cœlum cœli a principio: ecce dabit uoci ſuæ uocem fortitudi nis. Date gloriam deo: fuperifrael magni ficentia eius:& fortitudo eius in cœlis. Terri ⸗/ bilis deus de ſanctuario ſuo: deus iſrael ipſe dabit fortitudinem& robur populo benedictus deus.: ^. Victori pro lilijs Dauid. LXIX Alua me deus: quoniam uenerunt aqua uſq; ad animã meã. Infixus ſum in limo profundi& non poſfum conſiſtere: ueni in profundum aquarũ: δὲ flumen operuit me. Laboraui clamans exaſperatum eſt guttur meum: defecerunt oculi mei:expectantes deum meum. Multiplicati funt fuper capillos capitis mei qui oderũt me gratis confortati ſunt qui perſequebantur me inimici mei iniufte:qua nó rapuerã tunc red debam. Deus tu{cis ftulticia meã:& peccata mea a tend funt abſcõdita. Non confundant᷑ in me qui expectant te dñe deus exercituum non cõfundantur in me qui quærunt te: deus ifracl, Quia propter te portaui opprobrium: operuit confuſio faciẽ meam. Alienus factus ſum fratribus meís:& peregrinus filijs matrís; mez. Quia gelus domus tux comedit me:&. opprobriü exprobrantiũ tibi cecidit fup me. Et Heui in ieiunio anima meam:& factum eft in opprobriũ mihi. Et pofui ueftímentü meũ ſaccum:& factus ſum eis in parabolam. Con tra me loquebantur qui ſedebant in porta:& cantabant bibẽtes uinum. Mea autẽ oratio ad te dñe tépus recõciliationis eſt deus in mul titudine miſericordiæ tux exaudi me in y itate ſalutis tuæ. Erue me de luto ut nõ infigar:libera me ab his qui oderunt me,& de profun^. dis aquis. Ne operíat me fluuius aqux& ne abſorbeat me profundũ:& nõ coronet ſuper me puteus os ſuũ. Exaudi me dñe qm bona eft miſcd ia tua: fcd'm multitudinẽ miferationum tuarũ reſpice ad me. Et ne abſcõdas fa ciem tuã a ſeruo tuo: qm̃ tribulor cito exaudi me. Accede ad animã meã redime eã: ꝓpter inimicos meos libera me. Tu ſcis opprobriũ meũ& cõfuſionẽ meam& ignominiã meam: corã te ſunt omnes hoftes mei. Opptobrío contritum eft cor meum& defperatus ſum: been& expectaui eon VIN) Iren miae בר עמים‎ n. Visa השמינים מני.‎| הריץ יריו לאלרים, בומלבות‎ לאלרים ומר ארני‎ svo הארץ‎ mr) שימי‎"ava sine w rn, בסלו סול עו‎ jr ^ Ama owe"oy לאלרום‎ MN MOM; pes y הוא ב‎ SR אל‎ vpisa δ: Ὧν עד ותעצומות.‎ oq . אלרים.:.. סט‎ hy nri»‏ על- שושינים ל m,‏, חושיעני DON‏ cà‏ באו ova‏ ער wer‏: סבעתי MRI TEA ys) nouns Ta‏ במעמסי- מים vo DIY)‏ גרוג בלו BRS omma vy‏ רבו משערות ראשי שנאי n‏ vm‏ עצבוו"eura‏ אובי שי "yv‏ אשר לא nz RTM‏ א o: UN‏ אלרים By? TON‏ Mee πουν DONO‏ לאד בְחְרוּ i‏ אל רבשו 03 BTID‏ om uw‏ צְבאות va7m ON‏ yvy ca‏ בשאתי TITY men‏ wa:ינמ"ava‏ הייתי ל PARI) אבלתנן‎ uva w בצום‎ manm) e, 1781 TEN Thra^Y" וֶשיחוּ בי ישבי‎ yo"nben cim) jw MY 2 אלרים‎ yu np wm "no UN:‏ שבלָת מיים וְאַלד טוב הַסְרְךְ ,ברב mum"em‏ א בי macer‏ ענני! nap‏ אלה ες, ὙῸΣ ובלמתי‎ nern 5} TRY nem ms H ΕΒΛΟΜΗΕΚΟΝΤΑ xo ὑπέμανα oso mevop Qux de d zi. i 30 טא‎ w)ovx tveop, וס‎ ἔδωιζ סל‎ ἃ βρῶμα µου xoutp-€ Uo Ὁ δίψαν שא‎ Ἐπότισάμ pe 0650 ren To d Ex סל‎ au iu ο A o παγίδα) ἓις ανα , Σκο]ιὀθήΤω(αμ ο! ὀφθαλ ü T סט‎ αὐϑὲν διατπανδο cuf na M op. Ἐκχεορ טס דטשל‎ HN og y ib ou.€ ὃ θυμὸς ὁ bey σὰ κα]αλάξοι סט‎ Γενκϑάτω ἃ ἔπαυλις tur טיט‎ AW oU) ᾧ Tig, ux ἔσω ל‎ κατικῶμ, O] Zy σὺ ἐπάταξας usi κατεδίωξαμ ἐπὶ ὁ ἄλγος ξαυμάτωμ js προσέϑκκαμ. πρὀθες ἀνομίαμ Ἐπὶ τῇ ἀνομίᾳ tu cf. νὴ μιὰ ἐισελϑέτω( ὦ ,| Edo epo Tog. Ἐκ βίθλου Ἰώντωμενὴ סד‎ Pinal wp pd γραφήτω μ. πτωχὸς νὴ a„p וקול‎ tyi σω]νρία σου ὃ Deda ἀντελάξε]ό μον, Ani σω ὁ ὄνομα E e etd lis μεΓαλωυσῶ rt v cùnscs. ' Κά ἀρέσει Τῷ θεῷ ὑπερ uαάW(crђPWNroauwwꝓN 1d éco πτωχοὶ ih ενφρανθή]ωσαμ. pica קלד‎ eon,& Quies) mR Gp. oli os קוה יסגא‎ nern Top ל‎ κύριος.& τοὺς πετσεδαμϑλους avr dun Mook veces Αἰνεσά]ωσαμ סעססטל ול לטל‎ n fi. θάλασσα c πάντα Id d; αο ᾧ αυτῇ, OT ὃ Deus σώσα aich יסוס‎ οικολομικθέσονη;& oA ὃ Ted ci a5. καὶ, coup א%‎ i κλκρονοριήο'σσὶμ willie ( κ ασέφμα PW Δούλ S καθέξυσιμ eiTe καὶ d ἀγαπῶνπο τὸ ὄνομμά σου,κατασκυννώσεσιμ W ἀντῆς Εἰς ὁ τέλθ» ὧδ᾽ 06612 סו‎ aucun p, is ὁ. τα d dx A. Με ni oh.£6. Θεὸ tug al) βιοΐθαάμ μὸν ₪28"κύριε * τις ὁ Gon dd col μοὶ απεῦσομ. Αιθζαυθέ/ : To C) dorfer סד‎ or פא‎ el Riu μον, Αποζραφέτωσαμ tie τὰ ὀπίσω Ho) xc Mt R cb oc, d Born וסשסט‎ μοι κακά,— Auof SgaqíTocap ἠφάντίκα dX und mevoror Ἄέηον]ές mor ἔνγε ἔνγε, Aram ἄσϑθωσαμ© ενφρανδέτωσαμ ἐπὶ “οἱ πάντες δι editio σε θεός, xà λεγέτωσαμ δὲ αὐανὲς μεγαλαυϑήτω d Fede ול‎ ἀγαπῶντες ὁ σωτή קסופ‎ σου, By o Nui MM* ting · eds Boi, éxcóp.וסט‎ Boxgog ou 9) ῥύοκς μου εἶ σὺ κύριε μὰ וספת‎ ΚΑΘΙΣΜΑ I. ταλμὸς RM Gus ß M Bp iovad de) R ec r ot 2. 100 is. 0 ni σοὶ κύριε ἔλτεισα μὰ κα] aux bello big 0* 0ס0טא ו"ט לס‎ 60) a F cα s& Bard Μὲς Κλῖνομ ae Q µε ὁ Jug σου. κο) σῶσον µε, Γεν μοι s θεὸν Vargas i ti סד‎ o) ὀχυρὸμ ל‎ σῶσαι µε, OL schu n πο καῖα φυγή A εἰ σύ, O ede mov ῥῦσαι pug Ex Χαρὸς dier Ἰωλῦ, ix א‎ Aeryo hoch ros& d hmoc3 rg. οἹωσὶ EITAMT טאה‎ κύριε-κύριε ל‎ ἐλπίς A0 n vi nds M. * s Ewics HIERO, IVXTA LXX Et fuftinui qui fimul cõtriſtaretur& 16 qui conſolaret& nõ inueni. Et dederunt in eſcam meam fel:& in ſiti mea potauerunt me aceto. Fiat menſa eorũ corã ipſis in laqueũ: & in retributiones& in ſcandalum. Obſcurentur oculí eorũ ne uideant:& dorfum eorũ ſemꝑ incurua. Effunde ſuper eos iram tuam: & furor iræ tuæ coprehendat eos. Fiat habi; tatio eorũ deſerta:& in tabernaculis eorũ non ſit qui inhabitet. Quoniã quẽ tu percuſſiſti perſecuti ſunt:& ſuper dolorẽ uulnerũ meorũ addiderunt. Appone iniquitatem ſuper ini quitatem eorum:& nó intrent in íufticia tua. Deleantur de libro uiuentiũ:& cum iuſtis nõ ſcribantur. Ego ſum pauper& dolens: ſalus Laudabo nomen dei tua deus ſuſcepit me. cum cantico: magnificabo eum in laude. Et placebit deo fuper uitulum nouellum: cornua producentẽ&ungulas.|^ Vídeant pauperes & lxtentur: quarite deum& uiuet anima πο’ ftra. Quoniam exaudiuit pauperes dis: δὲ uinctos ſuos non deſpexit. Laudentillum coli& terra: mare& om̃ia reptilia in eis. Qmm deus ſaluã faciet ſion:& א‎ nn ciuitates Iudæ. Et inhabitabunt ibi:& hæreditate ac quirent eam. Et ſemen ſeruorũ eius poſſide bit eam:& qui diligunt nomé eius habitabũt in ea. In finem Dauid in reme^ moratione ¢ falu fecit me dñs. Ι.ΧΙΧ Eus in adiutoriũ meũ intende:dñe ad adiuuandũ me feſtina. Confun dantur& reuereantur: qui quærũt animã meam. Auertant᷑ retrorſum& erube ſcant: qui uolunt mihi mala. Auertant᷑ ftatim erubeſcẽtes:qui dicũt mihi euge euge. Exultẽt & lætent᷑ in te oẽs qui quærũt te de?:& dicant femp magnificet᷑ dñs qui diligat ſalutare tui Ego ucro egenus& pauper fum:deus adiuua me. Adiutor me?& liberator me? es tu: dñe ne moreris. Pſalmus Dauid filiorũ lonadab& priotũ captiuorũ. LXX Nte dñe ſperaui non confundar in æternũ:in iuſticia tua libera me& eri pe me. Inclina ad me aurẽ tuã:& ſal ua me. Eſto mihi in deũ protectorẽ& in lecũ munitũ: ut ſaluũ me facias. Qm̃ firmamentũ meũ.& refugiũ meũ es tu. Deus meus eripe. me de manu peccatoris:& de manu cõtra legẽ agẽtis& iniqui. Qm̃ tu es patientia mea die: domine ſpes mea a iuuentute mea. In te k μα nn fret uy ΤΩ nent שו‎ ו‎ 1 qua mul ΓΙ nine lani &d " n min üülm is. V fs den Kit Eher mia | bifion μα mei | מ‎ . mean gi | gum dad le, gunt mur | lala UT שש‎ wo lo dig $4 hig dni lernt Oh ime uli Fach him ank Tim ri lin nit — oneal ak t mom nimm esis ſet bh ΤΠ diae d chr int M ace Coda quii Len hatin *xulté ican ret lin zw dl X nói| di TE (i qn ch il αὖ 2 HIERO. IVXTA HEB. & expectaui qui contriſtaretur& non fuit:& qui conſolaretur& non inueni. Et dederunt in eſcam meam fel:& in ſiti mea potauerunt me aceto. Sit menſa eorũ coram eis in laqueum: & in retributiones ad corruendum. Contene; brentur oculi corü ne uideant:& dorſum eorũ ſemper incurua. Effunde ſuper eos indigna tionem tuam:& ira furoris tui comprehendat eos. Fiat commoratio eorum deferta: in taber naculis eorum non fit qui habitet. Quoniam quem tu percuſſiſti perſecuti ſunt:& ut afflige rent uulneratos tuos narrabant. Da iniquitatem fuper iniquitatem eorum:& non ueniant in iuſticia tua. Deleantur de libro uiuentium: & cum iuſtis non ſcribantur. Ego autem paw per& dolens:ſalus tua deus. me. Laudabo nomen dei in cantico:& magnificabo eum in cõfeſſione. Et placebit domino ſuper uitulum nouellum: cornua efferenté& un gulas. Videntes manſueti lætabuntur: qui quæri tis deum uiuet anima ueſtra. Quoniam exaudiuit pauperes dominus:& uinctos fuos non geſpexit. Laudent eum cœli& terra: mare& omnia quæ mouentur in eis.. deus ſalua bit fion,& ædifica bit ciuitates Iuda:& habitabunt ibi& poſſidebunt eam. Et ſemen ſeruo/ rum eius poflidebit eam:& qui diligunt nomen eius habitabunt in ea. Victori Dauid ad recordandũ. LXX Eus utliberes me: domine utauxi^ lieris mihi feſtina. Confundant& ᾿ erubeſcant, qui quærunt animam meam, conuertantur retrorſum& erubeſcant: qui uolunt mihi malum. Reuertant᷑ ad ueſti/ gium confufionis ſuæ:qui dicunt uah uah. Gaudcant& lætent᷑ in te omnes qui quærunt te,& dicant ſemper maenifice£ dris: qui diligunt ſalutare tuum. Ego autẽ egenus& pau/ per deus feſtina pro me, auxilium meum& faluator meus tu: domine ne moreris. LXXI Nte dñe ſperaui:nonconfundar in æternũ. In iuſticia tua erue me& libera me:inclina ad me aurem rua & ſalua me. Eſto mihi robuſtum habitaculũ ut ingrediar iugiter, præcepiſti ut faluares me: quia petra mea& fortitudo mea es tu. Deus me? ſalua me de manu impij:de manu iniqui & nocentis. Quia tu es expectatio mea: ἐπε deus fiducia mea ab adoleſcentia mea. A te תחלים pio mb md‏ ולמנתמים ו לא מצאתי, MII vm"‏ ראש PER ATEN"wie‏ ve» one? Sambo m‏ ו ולשלומים לְמוסֶש: IWIN‏ numum Deva any‏ ven‏ המקר, שפך| y‏ ον‏ זעמ Tnm‏ אפר כ י Dar eve m,, cu]‏ באַתְליחֶם ΓΘ IW ΣΝ‏ CUM) VEN DEN ΟΝ πον‏ y muni vez On noa‏ War bg ον Sy vy‏ 2 n|= nm| ΠΟ‏ e" coy) 9η‏ אלה mena‏ EN‏ עני BRADY‏ ושיוקתר אלרים תשגְבנִי:“DW τοῦτ‏ א אלרים mona vu USUS‏ Mm? zem)‏ משור TYR R‏ ומפריס| wo‏ ענוים Amo‏ רשי| אלרים^n"‏ 312225" דומע אל-אביונים vx) ο‏ האסיריו לאבות 1 SMSO‏ שמים by e" Ys‏- רבושי בם: Ὢ‏ אלרים TY Yon‏ TY jv wwm wy mu‏ וירשוה mona ΩΣ vU‏ ΤΕ vay ση)‏ 0| m, WD למנעה‎ ל‎ oW] ug omy y Ww i men ah א‎ wer נפשי‎ να bn POMP) WED Vocum win TERT ona nyy ὧν יששן וישבותף‎| PET nh TER TERN PETE Ἢ : אלרים אתבי ישועתר‎ Saw חושת‎ mM TERY ואבייעני‎ אלרי‎ wes ומפלטי‎ ΩΨ זי‎ | אל תאחר||| עא‎ אלה א‎ wen vm Ww rz אבושה לעולם:‎ צוית‎ ο לבא‎ Wa Oro "wr WHR ᾱ- לחושיעני‎ Όσο אתהאלריפלטני‎ . pam ya |o מבשחי במנעורי‎ wv uw ERAOMHKONTA Ἐπὶ R nl wd yespoo tk κοιλίας אגן‎ Tos[1-3 σὶ μὸ εἶ rt sis. Ep dol neui μον , τέρας Ἐενθίω τοῖς woMoigH) σὺ Lok ϑός μου κφαταιός.— Reed ro ὁ δόµα μου αἰνέσε , alo δόξαμ gov נש לט‎ alo mer(gap* μεγαλοπεέσαάμ σου, MA χταοῤῥίψης μεῖις κουρὸμ γήρως. Ἐν Gd. ἐκλείπειμ! ών μεθ, μιὰ ἔγκαϊαλίπες με. 0% εἶπον 01 Ἐχδροί C&.of,N) וס‎ 6% B Juxlh ps, εθολεύσαντ bm palo, Achorns, 8 θε és Cc uc en: M ἀυτόμεκαϊαδιώξατε€ κα]αλάδετε T, ὅτι dun ἔσιμ ὃ ζυόμᾶυος, O 3:06, in μακρεῦης ἂν vu θεός MS ug aluo βοήθφάμ μα πρόσχες, ATX נש‎ hire Gp& ἐκλιτσέτωσαμ δι ududs Vor al ψν! א‎ Hou TRIBUS wap ot ος alu xo) qi Fo σὺ, δν ö μοι. εγὼ ὃ διαπαντὸς ἐλπιῶ ἐπὶ eia) goon ἔτ lap T) ἀινεσίμσ ο, τὸ SoMa us ἀναγγελᾶ lib δικοιοσανίω oe Alo d ua&ap ἢ e ruh ic C8. Ori ουκ ἔγνω γραμματείας, t aA Foul 7? 76 uf ix. it סיסאכטאטגן‎ oU 6? 0 ,© Seog μ.Ὀ ἃ 40106266 με אל‎ ved ru] Jos Ex. Ac pc ἀπαγγελῶ τὰ θαυμάσιά σν.κάι τὸ Γήζως C πφεσθείν.ὃ Sed s. d ἐγκα]αλίπης M t.: Έως p ἀπαγγείλω T βραχίονά. r Γενεᾷ πᾶσῃ τῇ Nexo. τίὼ Guuœs ein p σὰ νὴ τ δικαιοσιώϊω e&, ὃ 0606 ἕως קוח‎ Vise«ἃ ἐτσοίκσάς pot μεῖαλφα. Ὁ θεός Ils Smads σοι, Οσας Ἐδεξάς μοι SA 6 C0) HARSH) se ép ἐφωοποίκσάς i.& ἐκ R ἀξύρσωμ ὃ vig ani, S με, E It tz te Ty μεγαλωσύ vl cx.(set joa ὀψεκάλεσάς qut) tx l αδύσσων ἢ γῆς πάλιν ἀνήγαγές µε, Kar καὶ ico אסאס‎ €'04.0 σοι ᾧ λαοῖς x vere qd σκεύεσι ψαλμῷ 43 ἀλήϑα Gp σὉ d 8500 ταλῶ σοι ον κιθάρᾳ ὃ ἅγιος T Ἰσταήλ, Arαλνφίoũ) סד‎ χείλη μι ὅταμ ψάλω σοι, CV Ju Xi ux Hp ἐλύξώσω, Evi 5 4) ἃ γλῶσσα μια, 9 Alo ald ?על‎ e שא‎ 1% δικαιοσανίω cv. O re p aX wider . Εἰς σολομῶμ ψαλμός, δα,: Θεὸς ὃ κρῖμα ot T 6ασιλᾶ. z.) גוד‎ δικοι $— ecublo cs T q F Ga, Κρίνᾳμ T Aadp eu ᾧ Nunococco. C E. Wwxovs da qu ui/ οὗ. Αναλαθέ]ω τὰ סוסל אפס‎"ag Acc.) or OS ol δὲ Μδαοσιώνίω, κρνφιοὺς τῇ] ωχ o Y λαδ,& σώσή Us ij ode δῇ" werd,& je dic] συκοφᾶντίω,& us c aS.כו‎ xài πρὸ MG ללס‎ lon γενεᾶς γενεῶμ, κα]αθήσετ; ὡς dez Ἐπὶ πόκομ,& ὡσεὶ sev sd Que Ἐπὶ al fü». Ava T qv Ταὶς ו‎ αὐΐ δικο crion KM τολῆθος iy irn ἕως of αν]αναιρεθὴ Ἡ σελήνης καὶ καϊακυριεύσψ at θαλάσσης ἕως θαλάσσης, νὴ&. Vo ci ἕως ἰράτωρ ὁ di nd a ins. Ἐνῶπι GUT ἄξοπε ATU αἀθίοπες, καὶ δι ἐχδροὶ an Xocc λείξουσι, Badia dg HIERO.IVXTA LXX. Inte cofirma:? fum ex uteto:de uentre matris meæ tu es ꝓtector meus. In te cantatio mea femp:tandp prodigiũ factus fum multis.& tu adiutor fortis. Repleat᷑ os meũ laude ut cantem gloriã tuã:tota die magnitudinẽ tuã. Ne proiſcias me in tépore ſenectutis: cái defecerit uirtus mea, ne derelinquas me. Quia dixerũt inimici mei mihi:& qui cuſtodiebãt animam meã. cõſiliũ fecerüt in πη, Dicẽtes deus dere, liquit eum, perſequimini& coprehédite eum: quia nõ eſt qui eripiat. Deus ne elongeris a me:deus meus in auxiliũ med reſpice. Con. fundat᷑& deficiant detrahentes anima mea: opiant cõfuſiõe& pudore, q quærũt mala mi hi. Ego aũt femp ſperabo in te:& adijciã fup omnélaudétuá, Os meũ annũciabit iuſticiã tuã: tota die ſalutare tui. QM nó cognoui lit teraturã, introibo in potétias dñi:dñe memorabor luſticiæ tux ἈΝΑ Deus docuiftimea iuuentute mea:& uſqʒ nunc pronunciabo mirabilia tua. Etufq in ſenectã& ſeniũ: deus ne derelinquas me. Donec annunciem brachiũ tuũ: generationi omni quz uentura eſt. Porentia tuã& iuſticiã tua deus uſqʒ in altiſſima, quæ feciſti magnalia: deus quis ſimilis tibi? Quãtas oſtendiſti mihi tribulationes multas & malas:& cõuerſus uiuificaſti me:& de abyſfis terra iterũ reduxiſti me. Multiplicaſti magnificẽtiã tuã:& cõuerſus cõſolatꝰ es me. Nam & ego confitebor tibi in uaſis pſalmi:ueritatẽ tua deus, pſallam tibi in cithara ſanctus iſrael. Exultabüt labia mea cá cantauero tibi:& anima mea quá redemiſti. Sed& lingua mea to ta die meditabit iuſticiã tuam: cum confuſi& reueriti fuerint, qui quærunt mala mihi. In Solomonem pſalmus. IXXI Eus iudiciũ tuũ regi da:& iuſticiam tuam filio regis. Iudicare populũ tuum in iuſticia:& pauperes tuos in iudicio. Suſcipiant montes pacẽ populo:& colles iuſticiã. Iudicabit pauperes populi& faluos faciet filios pauperũ:& humiliabit ca^ lumníatoré, Et permanebit cum fole& ante lunam:in generatione& generatione. Deſcen det ficut pluuía in uellus:& ficut ſtillicidia ſtil lantia fup terrã. Oriet᷑ in diebꝰ ei? fufticia& abundantia pacis donec auferat luna. Et dominabitur a mari ufq; ad mare:& a flumine uſq; ad terminos orbis terrarũ. Coram 0 Pcident æthiopes:& inimici eius terrãli ngẽt. 3, Reges Jl μι ert dt hon HOC rj nue [ ini ickgi nina (παπί | pari LS | fpome 0 mil nini de bail munc Iud ודו‎ litzg klimt ina δα NEST ftm edi ותגוז‎ fitch mé . bit lat ᾱ| diii E 1 0 [ 1 1 Mion, Muy, yg Det| αφ. lache ii. dy, d clon: ie,(i nimm unk adh oi fem um nios ident idi h ali nls וו‎ ati| men [terit ᾖ lust bay umab onlill hi, XI ican pops tuos? po? piii abit| fa| idl jfi 1 fb fui yat b ΠΣ HIERO. IVXTÀ HEB. Ate fuftentatus ſum ex utero de uentre ma” tris mea tu es protector meus: in telaus mea femper. Quali portentü factus fum multís:& tu fpes mea fortiſſima. Impleat᷑ os meũ laude tua: tota die magnitudine tua. Ne proijcias me in tẽpore ſenectutis:cũ defecerit fortitudo mea ne derelinquas me. Quia dixerũt inimici mei mihi:& qui obſeruabant animã meam, inierũt cõſiliũ pariter. Dicẽtes deus dereliquit eum:perſequimini& cõprehendite eum quia nõ eft quí eruat. Deus ne elongeris a me: deus meus in auxiliũ me feſtina. Confundant& cõſumant᷑ aduerſarij anima mex operiantur opprobrio& confuſione: qui quærunt malum mihi. Ego autẽ iugiter expectabo:& adijciam ſuꝑ om̃es laudationes tuas. Os meũ nartabit iuſticiã tuã tota die ſalutare tuũ: quia non co gnoui litteraturas. Ingrediar in וה חס‎ dine do mini deí:recordabor iufticiz tux ſolius. Deus docuiſti me ab adoleſcentia mea:& uſq; nunc annuncíabo mirabilia tua. Et ínfup uſc in ſenectutẽ& canos deus ne derelinquas me donec annunciem brachii tuũ generationi:cunctiſq; qui uenturi funt fortitudines tuas. Et iu ſticiam tuã deus uſqʒ in excelſum quanta feciſti magnalia: deus quis ſimilis tibi. Qui oſten difti mihi tribulationes plurimas 86! 6 uerſus uiuificabis nos:& de abyſſis terræ rurſum educes nos. Multiplicabis magnitudinẽ o meam& cõuerſus cõſolaberis me. Ego autem cõfitebor tibi in uaſis pfalterij vitate tuã, deus meꝰcantabo tibi in cithara:ſancte ifr? Lauda bũt labia mea cũ cãtauero tibi:& aĩa mea quã redemifti. Inſuꝑ& lingua mea tota die medi tabit᷑ iuſticiã tua: quía cõfuſi fie& dehoneſta tí quærẽtes malũ mihi. Solomoni. LX 1 : Eus iudiciũ tuũ regi da:& iuſticiam tuam fllio regis. Iudicabit populũ tuũ ín iuſticia:& pauperes tuos in iudicio. Aſſument montes pacem populo:& colles iuſticiam. Iudicabit pauperes populi,& ſaluabit filios pauperis:& cõfringet calumnia torem, Et timebunt te ᷓ;diu erit(οἱ:& ultra lunam in generatione generationũ. 6 ut pluuia fuper uellus: ut ſtillæ irrorantes tet ram. Germinabit in diebus eius iuſtus:& multitudo pacis donec סמ‎ ſit luna. Et domi nabitur a mari ufq; ad mare:& a flumine ufgg ad terminos terræ. Ante eum procidẽt æthio/ pes:& inimici eius puluerem lingent. Reges ההלים & wo ean nas עליך‎ Ὦ σης Ὢ ὍΔ NON אמי‎ . בהי אל- תעובני‎ Amp לאמר אלרים‎ iom fona PR Came n0 אלרי‎ ciu On^n ON אלרים‎ ובשו יבל‎ 0p הושה‎ TOV? אבא ב‎| DYED בילארירעתי‎ y אוביל‎ HI בגבורות ארני‎ אלד ת‎ םירלא‎ niv ונהי‎ Y CNN ue אלרים‎ מי- ב‎ uv την עשית‎ ^ בביוך ואשיר הראיתנו צרות‎ ו‎ πρ תשוב‎ DW) EX EY] תשוב‎ Yu Ta ö—! תעלנו‎ AU גםדאני‎||!"em : רוש ישראל‎ πο ἌΡ ID ΡΣ ΠΡ ο ברחפרו מבסשי רעתי:| עם‎ uy‏ שמש v wem‏ ר רורים ὩΣ ΡΞ ὙΠ.‏ 2 ברביבים AAT mah em‏ t vy‏ שלום** eum‏ ער יס Anaad‏ ערi, ὌΝ‏ wer, ὍΣΣ‏ עפר(van‏ H i‏ 275" E£BAOMHKÓNT A: Bac AZ; 860020 C vjgo Q 6 8 αράθωμ CV σαξὰ ϑῶρα?שרפה‎| Κάῑ אא טספ‎ σουσὶμ aurq́, πάντες di 66218: οθὶ ig mri Ta Id ἔϑυκ δουλεύσουσιν χυτῷ, OTOP moxdu אל‎ dun 8. ij vna ᾧ ovx ὑππῆρχε 608006.; rider] ſſ ωχον" Ho) v iro). Εκ τόκον e 2% αδικίας λύγώσεη Ἰὰς ψυχὰς usf. CO ἔντιμον 2 ὄνομα ἀυξ.νώπιομ αὐτῶν. καὶ 2 193) δοθέσετ; ἀντῷ ἔκ T Xu s ὁ cans, 9) πφοσεύξον«; di u .דעס דוט‎ ολίω«lio nds unos iat a. sc εκριγικα ᾧ Τῇ γῇ ἐπάκρωμ F ogcop, ra iσn Varig Pp λίθανομ d καρπὸς vt egi) διανϑήσουσιμ ἐκ ö P γῆφ. Έσαι τὸ ὄνομα αυξ ἔνλο Ὑχμθ/ομ Ἐις τὺς οἀῶνας meo τῷ Ἡλίου διαμᾶύα ὁ סוס‎ μα.לט‎ και Ἰνευλοηιθήσον.) qe מה‎ πᾶσαι du φυλαὶ לס‎ γΠουτσά.Ία τὰ Ivy manag Bap kip. ἙυλοΎΝ ds ri- O ὃ θεὸς Ἰσραήλ, ל‎ ποιῶμ θαυμάσια ιόν)”. καὶ ἐνλογκμθύομ T ὄνομα ὃ Φόξις&vF big ὁ vai) tsp cava T οἰῶνος, καὶ τολκρωθήσετοι PO zi&vTO πᾶσα yii, γγύοι Ὁ γγύοι. Ἐξέλιποροι ὕμνοι Qœ i T» ἥοῦ cas aie ἡαλμὸς TG acc. of = αγαδὸς ל‎ θεὸς Tf Topo,: tit ὣ Τῇ καρδίᾳ, EA) παρὰ μικρὸμ Ἐσαλεύ θησαν di modes C α u pop ex von τὰ διαξήματά μου. Οτι ἐϊήλωσα Ἐπί τοῖο ἀνόμοις, ig νίω ἁμαρτωλῶμ ϑεωρῶμ, οτι ovx Corp 00006 ον © θαν ἄτω&utf. ולפי‎ 566 0 u I μιάσι γι αν δν. Ep κόποις&us ⸗ίëuͥQramx Ἐισί. O μετὰ ἀνθρώ) Re. p ov. pas yebicorrar, διὰ τοῦτο Ἐκράτησεμ av” Tovg n ὑππερκφανία tis Τέλος,.Περιεβάλοντο ἀδικίαν νὴ . ta ros ἡ ἀδικία ἂν ἣν. 900באות‎ p tis διάθεσιμ μαφίας. διενοήθασαμ κ) SD סא רש‎ o x ou. αδικία p us ὁ ὕψος ἐλάλκσαρ, Etro 6 duỹ p* Sopa uc. iC) ἃ γλῶσσα ἂν CIN inn kes ἐπὶ ς δὴ γῆς, Διὰ τοῦτο ל‎ 6 λα» 05 μου WT גא‎ MM gc πλήρεις Ἐυρεθάσοντοι qu αυτοῖς, Kar simop πῶ: ἔγνω ל‎ 0e?) ול‎ ts! γνῶσις NS iso; τοὺ οὗτοι ἁμαρτωλοὶ/ tuülwodo τες 516 קסד‎ αἰῶνα, κατ'θον πλούτου, Κάὶ εἶσα ἄρα exec oo ἐδικαίωσα Ti καρδίαν ot.) an] dul Ww αώοις τὰς Χᾶρας μου, Kdt Ἐγενομίω MELAS, . Mu gc HQ) Ὁ ἔλεγχός mov tie τὰς πρωϊάφ, εἰ ἔλεγον δικγήσομιοι ὄντως, Ἰδοὺ τὰ γινεᾷ ον ἡῶμ σου ἐσιυϑέτκκας, καὶ ὑπέλαβομ τῷ γνῶναι, τοῦτο xo^ Cp ebmidp μού ἕως οὗ tr» σέλθω die τὸ&'yrasierop τῷ Dec.& σαυῷ tig τὰ X^ €. afa aucb. mw διὰ Tag δολιότκτας Tap ET ἀυτοῖς κακά, κατέβαλες aveus 7 W+: Bag IHERO. IVXTA LXX. Reges Tharfis& inſulæ muncra offerent: reges Arabum& Saba dona adducẽt. Et ad orabunt cum ores reges terræ: omnes gentes ſeruient ei. Quia liberauit pauperẽ a poen arcet te:& pauperem cui non erat adiutor, pauperi& inopi:& animas pauperum ſaluas faciet. Ex uſuris& iniquitate redimet anima eorum:& honorabile nomen eorum coram illo. Et uiuet& dabitur ei de auro Arabia:& adorabunt de ipſo ſemper:tota die benedicẽt ei. Erit firmamentũ in terra in ſummis mon tium: ſuperextolletur ſuper libanum fructus eius:& fſorebunt de ciuitate ficut fœnũ terra. Sit nomẽ cius benedictum ín ſæcula:ante fo^ lem permanet nomen eius. Et benedicentur in ipſo omnes tribus terræ: omnes gentes ma gnificabunt eum. Benedictus dominus deus ſſrael: qui facit mirabilia ſolus. Et benedictum nomen maieſtatis eius in æternum:& replebit maieſtate eius omnis terra, fiat fiat. Defecerunt hymni Dauid filij leſſe. Pſalmus Aſaph. LXXII Vlam bonus iſrael deus: his qui re cto ſunt corde. Mei autem pene moti ſunt pedes: pene effuſi ſunt greſſus mei. Quia gelaui ſuper iniquos: pacem peccatorum uidens. Quia non eſt re[pectus morti eorum:& firmamentum in plaga eorum. In labore hominum non ſunt:& cum hominibus non flagellabuntur.— 0 tenuit eos ſuperbia: operti funt iniquitate& impietate ſua. Prodijt quaſi ex adipe iniqui tas eorũ:tranſierunt in affectum cordis. Co gitauerunt δὲ locuti funt nequitiam: ἱπίφυίτα» tem in excelſo locuti ſunt. Poſuerunt in ccelum os ſuum:& lingua eorum trãſiuit fup ter^ ram. Ideo conuertetur populus meus hic:& dies pleni inuenient᷑ in eis. Et dixerunt quomodo fcit deꝰ:& fi eft ſciẽtia in cxcelfoz Ecce ipfi peccatores& abundantes in ſæculo: obti; nuerunt diuitias. Etdixi, ergo fine caufa iuſtificaui cor meum:& laui ínter innocẽtes manus meas. Et fui flagellatus tota die:& caſtigatio mea in matutinis. Si dicebam narrao fic: ecce nationem filiorum tuorum repro»! baui. Et exiſtimabam ut cognoſcerẽ:hoc labor eſt ante me. Doncc intrem in ſanctuarium dei:& intelligam in nouiſſimis eorum. Veruntamen propter dolos poſuiſti eis:deieciſti eos dum alleuarentur. Quomodo "μα Titii "Uto ft 1 איז‎ nm mine ἄγρα 5 In nc atem tuc, Unt qi ΤῊΝ | gly | uda Wn May .. on | | Xy, (Qt, ky 1 ES at. In enn le tun an . ebony mmm um fr ain enen gray minds Ebo; tern] afk flee| (m וא‎ הו‎ etin quia non dit amit on furi . Hh pia peínigi s 0 quis tin ar up. 6hic k neque of Bt ſo: chi cus 80| Ach n nan n np hot a ord id 2 HIERO, IVXTA HEB, Reges Tharfis& inſulæ munera offerent: re/ ges Arabiæ& Saba tributũ conferent. Et ad. orabunt eum omnes reges: uniuerſæ nationes ſeruient ei. Quia eruet pauperẽ a potente:& inopem cui non eſt adiutor. Parcet inopi& pauperi:& animas pauperum ſaluabit. Ab uſura& iniquitate redimet animas eorum:& præcioſus erit ſanguis corü cord oculis eius. Et uiuet& dabitur eí de auro Saba& orabunt de eo iugiter:tota die benedicent ei. Erit me/ eee triticum in terra in capite montium eleuabunt ficut libani fructus eius:& florebũt de ciuitate ficut foenum terrae. Erit nomen cius in æternum ultra folem, perſeuerabit nomen eius& benedicent in eo:om̃es gentes beatificabũt eum. Benedictus dominus deus deus iſrael: qui facit mirabilia ſolus. Et benedictum nomẽ gloriæ eius in ſempiternũ& implebit᷑ gloria eius uniuerſa terra: amen& amen. Completæ ſunt orationes, Dauid filij Ieffe, Canticum Aſaph. LXXIII Ttamen m os eft ifrael, deus his qui mundo funt corde, Mei autem pene uacillauerunt pedes: pene c£ fuſi ſunt greſſus mei. Quia æmulatus fam cõtra iniquos:pacem impiorü uidens. Quod non recogitauerint de morte fua:& firma fint ueftibulaeorum. In labore hominum non ſunt:& cam hominibus non flagellabuntur. Ideo nutriti ſunt ad ſuperbiam: circumdedetunt iniquitatem fibi, Proceſſerunt a pinguedine oculi eorum: tranſierũt cogitationes cordis. Irriſerunt& locuti funt in malicia calumníam:de excelſo loquentes. Poſuerũt in coe lum os ſuum:& lingua eorum deambulauit in tetra. Propterea conuertetur populus eius huc:& quis plenus inuenietur in eis? Et dixe tunt quomodo nouit deus:& ſi eſt ſcientia in excelſo. Ecce ifti impij:& abundantes ín ſæculo multiplicauerunt diuitias. Ergo ne fruſtra mundaui cor meum:& laui in innocentia manus meas. Et fui flagellatus tota die:& incre patio mea in matutinis. Dixi ſi narrauero ſic: ecce generationem filiorum tuorum reliqui. Etcogitaui ut intelligerem iftud: labor eft in oculis mcis. Donec ueniam ad ſanctuaria dei: intelligam in nouiſſimo eonitn. Veruntamen in lubrico pofuifti cos: deiecifti eos ad interitum. Quomodo החלים "nera TYR) תרשייש‎ Maha "VN ושיב בקבי-שובא וְסְבָא‎ בלה> בי‎ voeem: יסְרב‎ :| יעברוחו‎ voa מלבים‎ ר‎ X אביון משוע,‎ o" τῷ ו‎ voy vem i5 ואי שר‎ WIT TEIN ראביון ונפשיות‎ ו‎ wb: Ux» vum yea "vv mm i wy weave בערו‎ Shan wav amma MEN uma en בארץ בראשי הרים י‎ ÜlDER בו‎ ver ME ררעשיו בלבבון‎ ART iym מעיר בְעַשב‎ בו בּל-גויֶם יאשירוהו;‎ aim ^os אלרים‎ wm ברורו‎ | v5 עשה גמלאות‎ Seen 3 םלועל בבורו‎ ow ὙΠΞῚ ευ e ATE woum ^ בלו תפלות,‎+ ΤΟΝΟ אמזי‎ ור בישה ,,, ην nexo στα‏ טוב ל mab אלרים‎ Dane Tox)"wei ὉΣῺΞ ואני‎ 1 225 TANITA| ION naev ΤΝ ni d בּחוּללים. שלום רשועים‎ ση THEY חרצבות‎ PRR ו‎ ΘΝ VN אולם: בעבול‎ y» qon לא‎ uw יעטתשית- ה‎ TINE ענסְתְמי‎ ey z9ma ΝΥ למה‎ oun ΝΕ| 339 משביות‎ Wy עשץ במרום כ י‎ vuv ym Twn שתו‎, v0» qui γ conn env ker w, win way zw איבה ירע‎ wa; רמצו למו‎ א‎ nin: NERD vn אל‎ n ww) אלה רשעיִם‎ "eM אך- ריס‎| 7o השגו‎ AT)! בפי‎ foy YIN 33 ö TIT 2 בגוע‎ nav PRS TER הנה‎ עמיל הוא בעיני: ער‎ IN לרעת‎ אל אבינה ל‎ τν αν אבוא‎ | mw? הפַּלְפֶם‎ 22 * H* , EBA O MHKONTA. ns Ὀγθόοντο ig ia διάπινα, σε έλιπομ al , kuti. Ωσὶ סוטטס‎ . reo o hn ö σον alio Εικόνα 7 zou eic cs. οτι en dn Ἧ καρδία ou.& di ve fol tos Ἰλαιώθασαμ. κἀγὼ ou er pio 19) zun ἐγνῶμ. κτίωώδας ἐγενήθίω παρὰ oo I, καγὼ damon Te μετὰ o. Ἑκρἄτησας Q9] א‎ ὃς QO) δεξιᾶς M8. νο) ᾧ τῇ βουλῇ σου ὡδήγκσάς µε- 9) סד‎ 6 Noora sou με. τί f ág μοι עס שו‎ W zuęcαν. שי‎ παρὰ σῷ וד‎;:6 twi Pl γῆς, Εξέλισσεμ Ἡ καςδία c ou, ij ול‎ 5 00,0 860 PO) καρδίας 0 19) Ἧ ipis μου ל‎ ϑεὸς ig Pp& du. ודס‎ d oU di μακρύ» νοντες ἑαυτοὺο απὸ σοῦ AL, eon he o ö 240504"Sd ϑεῷ,& rob p sip. Ti Jcνά ᾧ τὸ κυρΐῳ , Τον" δι αγγᾶλαι µε πάσας Ἰὰς ok vidas σου, qu τοῖς πύλαις οθὶ θυγατρὸς σιῶμε Σαυέσεως של‎ ἀσάφ- o. Na ל וד‎ θεός ἀτσώσω ξις"אוד‎ zo vichn e 7 d Dun dg σου ἐπὶ πρόβατα לסל‎ gou. . σου.ῖς ἐκτήσω ars gx. ἐλυτρώσω ζάδδομ κλκρονομίαρ σου, Oo σιὼμ Tv ὃ κα]εσκίώωσας qu ἀυτῷ, ἵτσαρομ Ἰὰς 65 σου ἐπὶ τὰς de hu pon ἀυ φῇ) 65 nz ende ro ὃ Ἐχθρὸς tp Gd. ἁγίῳ σου, καὶ ἐνεκαυχή^ οσαξπο σαντο d μισοζῦτέᾳ, u μέσῳ THG doę is c. Ehen סד‎ τὰ σα- f anda. καὶ אטס‎ ἐγνωσαμ. Ὡς big lw ἔξοδο, ὑπεράνω. Ως tp טפ‎ Ξύλωρ, ἀξίναις no a τὰς θύρας ἀυτῆς aA Toœurõ. Ep πελέκει CY λαξβηκρίῳ κα]έζῥαξαμ alld. ἘΕνεσσύρισαμ tp πυρὶ ὁ X γιασήριόμ σον, is Tl γἱῶ Ἐβεβήλωσαμ ὁ σκήνωμα w ὀνόματός σου, Eimop tp Tii καρδία ἂν ct t συγ Koen au ni! תהק‎ τοαυ]ό. δεῦτε c κα]απαύσωμδω πᾷ σας Ἰὰς 8 F Ded απὸ τῆς γῆς τὰ onda קוטס‎ zun ἔιδομον. ovk sip ודי‎ προφήτκο, GG ude ὃν γνώ», στται ἔτι, ως πότε t s ὀναδιᾶ d Lxbę, o kavã 0 ὑπεναντίθ» ὁ ὀνομά σου tio TAG; τνατί ποδρέφας hb Xa. σου CM τἰὼ δεξιάμ«ον. Ἐκ μέσου τὸ xóAwov σου üg TMG“; Oo δὲ Sede Ed/ ees ἡμῶμ πρὸ 020007, üey&daro σωτκρίαμ p nic τῆς"yo, Σὺ Ἐκραταίωσας tp τῇ 4 σου ϑάλασαμ. σὺ συυέτριγας τὰς κεφαλὰς τῶμ δρακόντωμ ἐπὶ τοῦ dar G-. Σὺ cuniüAacao eh) κεφαλίὼ τοῦ δράκοντος. ἔδωκας ἀυτὸμ ספ‎; ἑκα λαοῖς τοῖς Si] ip. Σὺ δι ἐῤῥηξας πκγᾶς κο) χαμάξζζους. σὺ eig avis ποταμοὺς θάμ,=H ἔξιμ Mio, h c Wix nᷓ vi. M xaDigTido φαῦσιν 6 HAsops E OA ἐπξοίκσας HIERO. IVXTA LXX. Quomodo facti funt in deſolationem fubito: defecerũt perierunt propter iniquitatẽ fuam. Velut ſomnium ſurgentis: domine in ciuitate tua imaginem ipſorum ad nihilum redi 7 ges. Quia inflammatum eft cor meum:& renes mei commutati ſunt:& ego ad nihilum redactus ſum& neſciui. Vt iumentũ factus fum apud te:& ego femper tecum. Tenuifti manum dexteram meam:& in uoluntate tua deduxiſti me:& cum gloria ſuſcepiſti me. Quid em mihi eft in cœlo:& a te quid uolui fuperterram? 12610006 cor mei& caro mea: deus cordis mei& pars mea deus in æternũ. Quia ecce qui elongant ſe a te peribunt: perdi diſti omnem qui fornicatur abs te. Mihi au tem adhærere deo, bonum eſt: ponere in domino deo ſpem meam. Vt annunciem omnes laudes tuas: in portis filiæ fion. Intellectus Afaph. LXXIII T quid deus reppuliſti ín finem: ira tus eft furor tuus fuper oues pafcuz tuæ. Memor efto congregrationis tuæ: quam poſſediſti ab initio. Redemifti uirgam hæreditatis tue: mons fion in quo habitaſti ín co. bias eorũ in finem:quanta malignatus eft inimicus in ſancto. Et gloriati ſunt qui oderũt te:in medio ſolennitatis tuæ. Poſuerunt ſigna ſua ſigna& non cognouerunt: ſicut in exitu ſu per ſummum.| Quafi in fylua lignorum ſecu ribus exciderunt ianuas eius in icipſum: in fe curi& αἰτίᾳ deiecerunt eam. Incenderũt igni ſanctuarium tuum: in terra polluerunt tabernaculum nominis tui. Dixerunt in corde ſuo cognatio eorũ ſimul: uenite quieſcere faciamꝰ omes dies feſtos dei a terra. Signa noſtra nõ uidimus:iam non eſt propheta:& nos non co gnofcetamplíus. Vſq; quo deus improperabit inimicus: irritat aduerſarius nome tuum in finem?\6 quid auertis manum tuam& dexteram tuam: dé medio finu tuo in finem? Deus autem rex nofter ante ſæcula operatus eft falutem in medio terræ. Tu confirmafti in uirtute tua mare:contribulafti capita draco num in aquis. Tu confregiſti caput draco? nis: dediſti eum eſcam populis æthiopum. Tu dirupiſti fontes& torrentes: tu ficcafti fluuios Etham. Tuus eſt dies& tua eft nox: tu labricatus es auroram& ſolem. Tu feciſti Leua manus tuas ín ſuper (un pm 2 ga dart imd fmt his cli mm mn 1} | hia ni (ys 1 ו ivi‏ E | μιά ΤῸ meg lum ö. nher: mum mia א αἱ:‏ terry,‏ R.‏ ₪ i ufa ich mex 7 T ₪ than, -. e li ik dan taii einn mn, meln ni n 0 mn Ein. quida] tom Fi up| in uten wcnn i (I knen! 1 ple. Ty Mi: ung inl usd godt ad ein! nmt mith rit ttabe aclatran non? c us| uu 2| io! HIERO, IVXTA HEB, Quomodo uaſtati fant ſubito:defecerũt con. ſumpti funt quafi nõ fine. Quafi fomnium euigilantis: domine in ciuitate tua imaginem eorum ad nihilum rediges.Quia contractum eft cormeum: δὲ[umbi mei uelut ignis fumigans. Et cgo infipiés& neſcius: quaſi iumen tum factus ſum apud te. Et eram ſemper tecũ: & tenebas manum dexterá meam. In conſi lium tuum deduces me:& poftea in gloria fu. ſcipies me. Quid mihi eft in colo:& tecum uolui in terra. Conſumpta eſt caro mea& cor meum, robur cordis mei& pars mea deus in Xternum. Quia ecce qui elongant fca te peribunt: perdidiſti omnem fornicantem a te. Mihi autem appropinquare deo bonum eſt poſui in domino deo fj pem meam: ut narrem omnes annunciationes tuas. kradlitio Rſaph. LXXIIII T quid deus reppuliſti in finem: fu mabit furor tuus ín gregem paſcuæ tuæ. Recordare congregationis tuæ, quam poſſediſti ab initio,& redemiſti uirgam hæreditatis tuæ: montem fion ín quo habitaſti. Sublimitas pedum tuorum diffipata eft uſqʒ ad finem: omnia mala egit inimicus in ſanctuario. Fremuerunt hoftes tui in medio pacti tui: poſuerunt figna fua in tro; phæum. Manifeſta ín introitu deſuper: in ſaltu lignorũ ſecures. Et nunc fculpturas eius ρα’ riter: bipenne& dolatorijs deraſerunt. Mi^ ſerunt ignem in ſanctuarium tuum: in terra contaminauerũt tabernaculum nominis tui. Dixerunt in cordibus ſuis poſteri eorum fi^ mul: incenderunt omnes ſolennitates dei ín terra. Signa noſtra non uidimus non eft uL tra propheta& non eſt nobiſcum: qui ſciat uſq; quo. Vſchquo deus exprobrabit aduer ſarius: blaſphemabit inimicus nomen tuum in finem. Quare conuertis manum tuam & dexteram tuam: de medio finu tuo conſumens. Deus auté rex meus ab initio: operatur ſalutes in medio terræ. Tu diſſipaſti in fortitudíne tua mare: contriuiſti capita draconum in aquis. Tu confregiſti capita leuia/ than: dediſti eum in efcam populo æthiopũ. u dirupiſti fontem& torrentem: tu exicca^ ſti flumina fortia. Tuus eft dies& tua eft nox: tu ordinafti luminaria& folem. κ Τα תחלים cw‏ היו we pan mv‏ תבו מץ-בלחות psa cina:‏ א "yn uw‏ צלְבם“δι πο‏ penn‏ לבכ Romie‏ אשתום||^on WS‏ Um nem p33 Kb)‏ ע vay‏+ ואני TION ΤΟΥ VER‏ TER ΣΣ i uve va‏ nn‏ בכור הסני||"oma‏ בשמים Jay)‏ לא wen‏ ב פארֶץ: בלה שארי fA‏ צור-"vom wah‏ אלרים| ל PPT unos, dem‏ ΤῊΝ ΟΞ nem yas‏ מ , ואנייסְרְבת אלרים‎ iy "ena"m בארני‎ RY טוב‎ . ער‎ א‎ τῶν new» uva prey לנצף‎ σι אלרים‎ VO WX ירעיתר:‎ NED ἜΝ שבט‎ DON) TI Duy wey ^n DIY MY per nbn Dri למשאות‎"eye Nem TRY iQ WIR בּל-הרע אויב‎ א‎ wr TAR 3303 333 אותות| ירע בבמיביא‎ cnim : mueve vy ee, ΤΟΥ ^"v2 ית‎ eR DRY) שילהו באשי‎ ΟΡ ובלפות‎ BYR Xon לארֶץ‎ vA י‎ or» maha אמרו‎ Taw Be שרפו בַּל-מווערי-אל‎ Wm עור‎ ον OWRD אותותינו‎ ἃ ty יורע‎ RDN ביא ולא‎ צ‎ yv אלרים‎ ὙΦ ο. TEM TN mb לנצח! לבה‎ vw): noy פועל ישועות‎ wwe uva ם‎ nw TWD 3393 ? mv c בער‎ mma | על- המיס‎ TTR באשי‎ n πο ראשי‎ nz mon, ל‎ vy?» vaa win בו‎ ΠΩ. ה‎ ms Wn ra $00 TUN| הובשת גהחרות‎ את- 9 לילח א‎ Ὃν Y) : מאור ושמש‎ Drop ΤΩΝ DEN EBAÓMHXONTA, Ἐποοίησαρ τοάντα τὰ dó c GOL γῆς+ 7 19)‏ טע fag σὺ X A(5 αυτά, flirt Jod rug. E X 3006 d /‏ νείδισε Ep κύριομικοὶ λαός ἄφρωμ“δώξανε τὸ 6‏ σου, Mi παραδῶς Ti θεοί ag Juxlw gen you‏ υϑιίίω cor c Aux p if πενήτωμ σου ui Dr hn iz‏ Ἐπλη‏ ודליטסס τέλθ», Εποίθλεψομ tig alo διαθήκζω‏ p ἀνομῖδμ, μὴ‏ טא: Ἐσκοτισμθίοι 91 γῆς‏ ול Schu Gp‏ ἀτσοσραφήτω πτασάφνωμθ O7 xo Kuppu© ma‏ X06 X) X ένκο οἰνέσουσι T ὀνομμά σου, Ανάσα 0‏ δίκασομ adio GG oov uideri T9 ὀνειδισμοῦ σου, T‏ q91 φω‏ וק a ἄφρονος(Alo lib ἡ μιέφαμ. νιὴ‏ cow ἃ ὑπερκφονία qi(xidoaorop 0%‏ השאל vis df]‏ sien δια αταντόο,‏ Fio τὸ Τέλ& μὲ δεαφθείρῃς, M ἀσάφ ψαλμὸς cd le. o d, Ἐομιολογκσό μεθά σοι ל‎ θεός-ὄζοολογκ i σδμεθά σοι, νὴ ἱμλκαλεσόμεθα δ᾽ ὄνομά σου, Δίνγήσομος πάντα τὰ 4 016 σονόταμ λάβω κουρὸμ, ἐγὼ ἐυϑύτκτας κϕινῶς Ετάκη i γῆ καὶ πάντες ול‎ αomocc res> αυτ, ξγὼ singe τοὺς 50.00 5000 90/4002" 448 παφανομᾶτε:(9) τοῖς ἁμιαρτάνουσι μὴ Uf E/w« τοῖς 6 φοῦτε κέρας, tio VO τὸ κέρας Tulip. Kod μιὰ λαλᾶτε κατὰ ד‎ θεοῦ ἀδικίαμν Οτι ουτε dt Mon Sure& δυσμῶμ Surt& ἐρήμωμ og spoT 6 θεὸς κριτής ,ו‎ τοῦτ ταπεινοῖ μοὶ Tovey ὑψοῖ, ὅτι ποτήριοµ וס‎ χερὶ κυρίου,δινου ἀκράτου πλῆ ése κόράσματ». καὶ ἔκλινεν Ἐκ τούτου tic τοῦτο, wAl» o τρυγίας לטל‎ Jun hen udn. nidur cu πάντες di ἁμαρτωλοὶ PO γῆς, ἐγὼ δὲ ἀγαλλιάσομαι cz rp οὐδια ψαλῶ bd Deq́; ands, καὶ σάντα τὰ κέρατα eh ἁμαρτωλῶμ cu) Ac. πο) ὑψωθήσεται ὁ κέρας W δικαίου, Els ὁ τέλος ᾧ ὕμνοις ψαλμὸς bd ασάφ odii πεὸς Tp Kæc r op. o s. los de ᾧ τῇ Ἰουδαία d ϑεῦς. וס‎ bd ogy y ἐλμέγα ἡ ὄνομα αυτο, καὶ Ἐγενίθν w telón d Ton Q^ αυτο. Ho) τὸ κατοι» טסוו דאא‎ ἄντα G op. Pu cabéapi e Id κράτη div Τόξωμ.όπλομ(9) ξομφαίαμ ο) πόλεμομ, Φωτ Jes σὺ θαυμμασῶς, πὸ ὀφέωμ οἰωνίωμ- ἑταράχδι(αμ τσάντες di cc ron τῇ καρδία, χπνωσαμὕτονομ ἂν TH) OX ἔνρομ Ovd Ép, x tyres ול‎ ἄνδρες τῷ τολού του τοῖς XR.טל‎ Ax Tri 6 σου d he/ ὃς Ἰακώβ. ύσαξαμ ול‎ ö τοῖς ποιον Σὺ φοβερὸς εἶ, וטא‎ Tig ἀντισήσεταζ σοι:απὸ τάς rel ὀργή σον, ἔκ τῷ su cio, Ἀκούτισας nF loup. τῇ ἐφοβίθν/ Ἀσύχασεμ,&p"Gd* ἀνασίῶαι Lie XIAN ἐμ θεόρ-τω σῶσρε πάντας ts πταᾶς ο) γῆς. ori Wiis HIERO. IVXTA LXX, Tu fecifti omnesterminos terræ:æſtatẽ& uer tu plafmafti ea. Memor efto huius:inimicus improperauit do:& populus inſipiens ind. tauit nomẽ tuum. Ne tradas beftijs anima confitentem tibi: anímas pauperum tuorũ ne obliuiſcaris in finem. Reſpice in teſtamentũ tuũ: quía repleti funt qui obſcurati ſunt terræ domibus iniquitatũ. Ne auertatur humilis factus confuſus:pauper& inops laudabũt no men tuum, Exurge deus íudica caufam tuam: memor efto improperiorum tuorum, quæ ab infipiente funt tota die. Ne obliuifcaris uoces quærentium te: ſuperbia eorum quite oderunt,afcendit femper. In finem necorrumpas, Afaph pfalmus cantici. LXXIII Onfitebimur tibi deus, confitebi^ mur tibi:& inuocabimꝰ nomẽ tuũ. Narrabím? om̃ia mirabilia 41 accepero tẽpus, ego iuſticias iudicabo. Liquefacta eſt terra& om̃es qui habitant in ea: ego confirmaui columnas eius. Dixi iniquis no, lite inique agere:& delinquentibus nolite exal tare cornu. Nolite extollere in altum cornu ueſtrũ:& nolite loqui aduerſus deum iniquita tem. Quia neqʒ ab oriente,neq ab occidẽte, neq a defertis montibus: quoniã deus iudex eft. Hunchumiliat& hunc exaltat: quía calix in manu domini, uini meri plenus mixto. Et inclinauit ex hoc in hoc: ueruntamen fex eius non eft cxinanita: bibent omnes peccatores terræ. Ego autem gaudebo ín ſæculum: cantabo TL Hy Et omnia cornua peccatorum cõfringam:& exaltabunt᷑ cornua 4 In finem ín carminibus pfalmus Afaph, canticum ad Aſſyrios. LXX Otus in Iudæa deus: in iſrael magnum nomen eius. Et factus eſt in pace locus eius:& habitatio eius in ſion. Ibi confregit potentias: arcum, ſcutũ. gladium& bellum.” Illuminans tu mirabiliter a montibꝰ æternis: turbati ſunt omnes in/ ſipientes corde. Dormierunt ſomnũ ſuum: & nihil inuenerũt omnes uiri diuitiarũ in manibus ſuis. Ab increpatione tua deus Iacob: dormitauerũt qui aſcenderũt equos. Tu ter/ ribilis es& quis reſiſtet tibi? ex tunc ira tua. De cœlo auditũ feciſti iudicium:terra tremuit & quieuit. Cum exurgeret in iudicium deus: ut ſaluos faceret omnes manſuetos terræ. Quoniam — latior fe, len t dil Όσο b]; mii גח HIERO.IVXTA HEB,-! eom‏ אא navn nM‏ בַּל- linis Tu ſtatuiſti omnes terminos terræ: æſtatẽ& yw ΤΑΣ‏ nns nom Ὧν‏ יצרתם: זבר. in hyemem tu plaſmaſti. Memento huius inimi‏ nU‏ אויב הרת יחור Sag cus exprobrauit domíno:& populus inſipiens 2 dy)‏ גבל נאצו שמר: אל-תתן ל unn blaſphemauit nomẽ tuum. Ne tradas beſtijs‏ animamerudítam lege tua: uitæ pauperũ tuo way mmo THR wein»‏|| אא אל-תשבהלנצה!הט לַבָרִית unn rum ne obliuiſcaris in perpetuum. Reſpice‏ ἠ ad pactum: quia repletz funt tenebris terrx o Tei;‏ הבס: אל-ישב בר 253 עני lios habitationes iniquæ ſubrutæ. Ne reuerta-‏ wax]‏ יהללו πὰ tur confractus& confufus: egenus& pauper"AM, yay‏ אלרים qi laudabunt nomen tuum. Surge deus iudica n|~ η n2"‏ nen‏ מני-גבל Όλα‏ אלה. lu caufam tuam:memento opprobrij tui ab inſi⸗‏ ng| piente tota die. Ne obliuiſcaris uoces hoſtiũ.‏ עלה Cv‏| עה 1 tuorum:ſonitus aduerſariorum tuorum‏ dh. ditiugiter..^ Victori ut non difperdas,|-—‏ germ‏ אל-תסיחת plalmus Aſaph cantici. XXI"ava‏ Des?‏ שיר: הוריגולף||^ Onfitebimur tibi deus confitebi‏ אלרים. mur& iuxta nomen tuum: narta^ Du ο zy) AHR‏" סְפְרו במלָאותיך:- bunt mirabilia tua. Cumacce^| MyN‏ ya.‏ אני מישרים אשפט| ola pero tempus: ego recta iudicabo. Dilſoluet᷑‏ γην uel.‏ ובל-יושביה t terra cum omnibus habitatoribus ſuis: ego Ha‏ "Rin‏ עמוריה τὰ appendi columnas eius femper. Dixi inique YAN: NPD‏ להולְליםאל dni. agentibus nolite inique agere:& imptjs nolite 23 ö‏ התריבו y‏: אל-תרימו לבורום"i exaltarecornu. Nolite extollere in exce lſum‏ d cornu ueſtrum:loquentes in ceruice ueteri. mb-xyny wr wann 92103.‏ CQia neq; ab otiente: neq; a occidente: neqʒ‏ n a ſolicudine montium. Sed deus iudex: hunde ö.‏ "V‏ ושיל β bumilíabit& hunc exaltabit. Quia calix K SL LE‏ 3 "ἢ ex domini eft uino meraco uſq; ad ple ROW EN joy MRE Ὁ,‏ מסך al num míxtus& propínabit exco,ucruntamen.—- TRY w πο"wn‏ af feces eius epotabunt bibentes:omnesimpij|- 1 ΤΝ ΥΨΥΒΞ Wt Vno;‏ um.‏ אגיר τς tere Egoautem annunciabo in fempiter^^b mmm THY‏ uy sanae‏ רשעים: num: cantabo deo lacob. Et omnia cornua‏; אגרע pt impiorũ confringam:& exaltabuntur cornua d niox‏ iuſti. Victori in carminibus y 7‏" למנצה d pſalmus Afaph canticum.— LXXVI.—'"ava MATHS‏ ots‏ שיר: Ognoſcitur in Iudæa deus:in iſrael 2 YW‏ nw.‏ אלרים"Ἢ magnum nomen eius. Et erit in. Du vx) vn‏^ | שימיה MN‏ בשלם wo‏ ומעונתף.—— nm Salem tabernaculum eíus:&habi^‏ ΤΟ:‏ שמח שבר רשפי-ס in atio eius in ſion. Ibi confringet uolatilia ar‏ wp‏ מגן 2 m cus: ſcutum& gladium& bellum ſemper. Lu—^ Ὁ TERRY‏ i? men tu es magnifice a montibus captiuitatis. ΓΩ"Ws ΤΩΣ"im:‏ ASHEN| BOO‏ אבירי| לב ll Spoliati funt ſuperbi corde: dormitauerunt‏ Thaw ma‏ ולא- מצאו ΓΞ‏ א. fomnum ſuum,& non inuenerunt omnes uiri‏: 2 τον drr, weng‏ מגערתך א-. nn exercitus manus ſuas. Ab increpatione tua‏ deus Iacob: cõſopitus eft currus& cquus. Tu:(vo) 53} TVR zoom‏^| NEN RETIN‏ ימי ועמר terribilis es.& quis ftabit aduerfum te ex tunc"yino‏ 2 ER Wa‏ משמים השמעת. m ira tua. De ccelo annuncíabis iudicium: ter-‏ JN‏ ארֶץ יראה ne ra timens tacebit. Cum furrexerit ad iudican- 1 τον‏ ὌΝ ven? WA‏ ל dum deus: ut ſaluos faciat omnes mites ter-‏ 2 לחושייע 3 femper.| 2.: ny yos My‏ 20 Quia^"^ ,‏ 2 EBAOMHKONTA Ὅτι ᾠδύμιομ ἀνθρώπου δξομολογάσεταζ σοί, i) ἔγκατάλ. ἑορτάσασοι," EU Dey) ἀπόδοτε κυρίῳ WM Set ἡμῶμ · x dure di-κύö δῶρα, τῷ φοξεφῷ καὶ αφαιρουμεέ/ vo πνεύματα iex ovra p, φοβεζῷ παρὰ τοῖς βασιλεῦ וש‎ ο) γῆς. pie ὁ τέλθ ὑπὲρ Ἰφιϑούμ, ψαλμὸς VW χσάφι o s. Qi ou πρός κύριομ Ἐκέκραξα-φωνῆ WE ꝙ πρὸς δ Sed, ts προσέθζε οι, Ep/ μέρα Ἀλίψεώς; ez ru · ταῖς χερσί μου vu ts mar lop u, ig) zun-אדשזדא‎ θίω. Απιωήνατο erga Anton Ἡ ψυχή μου[97177] Sw τὸ Seo πο) ivped lu. cho a EX noa ποὺ) וסוס‎ .^ neoxéTiAdPovro φυλακὰς di οφθαλμοί μου trag X luo 0) zun Ἐλάλκσα, Διελογίσάμίω Ἡμέρας 660108- g) PTH αιώνια Vuelo νὴ ἐμελέτασα, πυκτὸο µετά QO) καρλίας Mou HAN EX 000+ שי‎ ἔσκαδνε δ᾽ πνῦμᾷ µου. ΜΑ סול‎ τοὺς i α ἀπώσεται vi G. ig) טס‎ 0808 . ג‎ tg τέλι ENG av TO woes . da lerer m ὀικταιρῆσε d θεός, auu cke qv τῇ ogyl Gv T9 τοῖο ὀικτ]ρμοὺς ἄντα: καὶ cfæ c vay ö urn ol cos& ·. δεξιᾷο τὸ ὑψίδου, Eich liö θαυμασίωμ σου, καὶ μελετήσω ο Trot τοῖς ἔργοις eov. πο) q. τοῖς Ἐπιτκδεύμασί σου αφολεος eo, O 0600 qv"Gd ἁγίῳ 8 dds σου: τίς θεός μέγας ὡς d decg Apo c d θεὸρ ὃ Ro/ ß θαυμάσια. Εγνώ greg ᾧτοις λαοῖς Ti δα p σου, Vu ar cu qu W βεαχίονΐ dou Top λαύμ σου. τοὺς Joa Ἰακὼβ, κο) 0% Εἴδοσάμ σε ὕδατα o he, c ãꝛ2o ù c ὕδαΙ c. CM] ἐφοβήθεσαρ. Ἐταράλθησαμ ἄβυσσοι wA 40^ ἤχους vd rop. φωνῶ ἔφωκαμ ול‎ νεφέλαι, και γα τὰ βέλη σου διαπορεύονται: φωνὴ M βροντῆς σου וש‎ τροχῷ.^ Ἔφαναμ tu ἀβραπαί σου τῇ dimou pM. אב לטאיסל‎ πο) fvrpo Ἐγενῶν ᷓ γῆ. Ep τῇ Den dor d οδός σου ול שי‎ τρίβοι σοῦ qv ὕθασι πολ 2070 τὰ Ίχνη טס‎ γνωδδήσονται, Ωδήγκνσας dt πρόβατα ἐμ λαόμ σον: qu ופא‎ μωνσῇ) ἀαρώμ& Xuprot M σY dodge— οἵ, Ῥοσέχετε Qa μου ag) νόμῳ μου, לא‎ "w^ νατετὸ dus ὕμῶμ tio τὰ ῥέματα τῷ so ΄ Marcs μου,| Ἀνοίξω ₪7 6 τὸ 5006 μου. φθέγξομαι προρλήματα ἀπαρχῆς ς Oca. Ἀκούσα μου wg) ἔγνωμϑν αυτά. Ho) or πα Tiere ἡμῶμ δινγήραντο דול‎ οὐκ kn bn ἀπὸ ἮΝ τέκνωμ Ruth, εις γενεὰν ἑτέραμ, . יסורס דא‎ HIERO. IVXTA LXX, Quoniã cogitatio hominis cofitebitur tibi:& reliquiæ cogitationis, diem feſtum agent tibi. Vouete& reddite dino deo ueſtro: omnes qui in circuitu eius afferent munera. Terribili& ei qui aufert ſpiritũ principum: terribili apud reges terræ. Idithum,pfalmus Aſaph. LXXVI Oce mea ad dominũ clamaui:uoce mea ad deum& intendit mihi. In : die tribulationis mea deum exqui ſiui:manibus meís nocte contra eum:& non fam deceptus. Renuit conſolari anima mea: memor fui dei& delectatus ſum: exercitatus fum& defecit ſpiritus meus. Anticipauerũt uigilias oculi mei: turbatus ſum& non ſum lo cutus. Cogitaui dies antiquos:& annos ater nos in mente habui. Et meditatus ſum nocte cũ corde meo& exercitabar:& ſcopebam ſpiritum meum. Nunquid in æternũ ριοῆ» det deus:& non apponct ut complacitior ſit adhuc? Aut in finem miſericordiam fuam abſcindet: a generatione גוז‎ Aut obliuiſcetur miſereri deus: aut cõtinebit in ira fua miſericordias[τας Et dixi nunc cœpi: hæc mutatio dexteræ excelſi. Memor fui ope; rum domini: quia memor ero ab initio mirabilium tuorum. Et meditabor in omnibus operibus tuis:& in adinuentionibus tuis exer cebor. Deus in fancto uia tua: quis deus ma gnus ſicut deus noſter? tu es deus qui facis mi rabilia. Notam feciſti in populis uirtutem tuam:redemiſti in brachio tuo populum tuũ: filios Iacob& Iofeph. Viderũt te aquz deus, uiderunt te aqua& timuerũt:& turbata: funt: abyffi. Multitudo fonitus aquarum uocem dederunt nubes. Etenim ſagittæ tuæ tranf eunt:uoꝝx tonitrui tui in τοῖα, Alluxerũt cor ruſcationes tux orbi terræ: cõmota eft& cons tremuit terra. In mari uia tua& ſemitæ tuæ in aquis multis:& ueſtigia tua non cognoſcen tur. Deduxiſti ficat oues populum tuum: in manu Moyſi& Aaron. Intellectus Aſaph. LX XVII Ttenditepopule meus legé meam: indínate aurem ueſtram in uerba | oris mei. Aperiam in parabolis os meum:loquar propoſitiones ab initio.— Quanta audiuimus& cognouimus ea:& patres noſtri narrauerunt nobis. Non ſunt oc cultata a filijs eorũ: in generatione altera. Narrantes In finem pro Na. adi ρα יש nnen πρ Nn pati Ed: βάν tmd Tu popu tiop pV pat enn kla inrot | fft | mi buy um HIERO, ΙΥΧΤΑ HEB. Quiaira hominis confitebitur tibi: reliquijs iræ accingeris. Vouete& reddite domino deo ueſtro: omnes qui in circuitu eius funt offerẽt dona terribili. Auferet fpiritum ducum: terribili regibus terra. Victori pro Iduthun pfalmus Aſaph. LXXVII Oce mea ad dominum exdamaui: uoce mea ad dominũ δὲ exaudiuit | me. In die tribulationis mez deum exquifiui manus mea nocte extenditur& nó quieſcit:noluit confolari anima mea. Recordans dei conturbabar: loquebar in memetipfo& deficiebat fpiritus meus femper. Prohibebam fufpectum oculorum meorum:ſtupebam& non loquebar. Recogitabam dies antiquos:annos ſæculorũ. Recordabor pſalmorum mcorum in nocte cum corde meo loquebar:& ſcopebam fpiritum meum. Ergo ne in æternum proijciet dominus:& non re^ propiciabitur ultra. Ergo ne complebit ufcg in finem mifericordiam fuam: conſummabitur uerbum de generatione in generationem. Nunquid oblitus eft mifereri deus: aut com plebit in furore mifericordiam fuam femper. Et dixi imbecillitas mea eft: hæc commutatio dexteræ excelſi. Recordabor cogitatio num domini: reminiſcens antiqua mirabilia tua. Et meditabor in omni opere tuo& adinuentiones tuas loquar. Deus in ſan cto uia tua: quis deus magnus ut deus. Tu es deus faciens mirabilia: oſtendens in populis potentiam tuam. Redemiſti in בוט‎ chio populum tuũ: filios Iacob& Iofeph ſemper. Videntes te aquæ deus uidentes te aquæ parturierũt:& commotæ funt abyſſi. Excuſſerunt aquas nubila uocem dederunt nubes: & ſagittæ tuæ diſcurrebant. Vox tonitrui tui in rota apparuerunt fulgura tua orbi: concuſſa eſt& commota eſt terra. In mari uia tua& ſemitæ tua in aquis multis:& ueſtigia tua nó ſunt agnita. Deduxifti quafi gregem populũ tuum: in manu Moyfi& Aaron. Eruditio Aſaph. LXXVIII Vſculta pplus meus legẽ meã:inclinate aurẽ ueſtrã ad uerba oris mei. Aperiam in parabola os meum: loquar ænig mata antiqua.Q ux audiuimꝰ& cognouimꝰ: & patres noſtri narrauerũt nobis. Non funt ablcõdita a filijs eorũ: a generatione fequéti. . Narrantes תחלים Dn‏ ארם THA‏ שארית ת המות MAND‏= בררו MOTI‏ יחור אֶלרִיבֶם. Va, ba‏ וובילו שי למורא: יבצור רות wy‏ גורָא ἜΡΩΣ‏ אָרֶץ Qo‏ עו RORY PRT br nsus hem‏ סולי אלה א אלרים DN UA WYYNY‏ א אלרים oa HN pur)‏ צ mz‏ ולא ססוג vnm TING‏ nO,"vel‏ ו Toy nz TENN)‏ רוחי NPD‏, אחות DST‏ ¥ . cwm השבי‎ moa nix mus! עולמים‎ PT WRI ION עם-לְבבי‎ » ארני ולא‎ ni הלעולמים‎ לרצות עור; האפסל‎ mem ἢ אמר‎ val Hen לנצה‎ אל. אם-‎ wan wann,;"3 "GR+ moo רמיו‎ ΝΞ YEP εν pu היא שנות‎"wn ΑΝΩ iWon uw :| TOUS ובעלילתיך‎ Yorn A ייאל‎ 3 3 wea אַלרים‎ האל ע‎ ΤΩΝ; באלרים‎ CA y ΝΟ Dyin vo ny (eva Ww nop nov sey את‎"ow TIE TED evi y TM vc?:; תהמוות‎ we א‎ ww ^? ותהלבו 1 סול‎ ΤΠ אֶת-‎ Ὀ IRD בגלגל‎ Tey) POTD ותרעש‎ π 730 3 לאנורעו‎ RRR vm ( nva va voy בצאן‎ ΤΡῚΣ ny> DIN האוינת‎ no» San THEW Yon TRO"Ey zo TDDON| לְאמְרי-מי:‎ -7arivn אביעה‎"a Suna ונרעם,‎ wyww CUN EY ב‎ Wb, στο RAIN) ENIM JERR σον, venue na | עבות סול uni‏ EBEAOMHKONT A, * i VIP o d. © דל ספת‎ 5 τὰς ον εσας M vg lou. καὶ τας u*.. x» ex" ופ‎ αυτώ.| וטא‎ τὰ ϑαυμάσια&vTO, ἃ Ἐποίκσες ö tp ιακῶθ. wg) νόµο ἔθετο 066! 5 MOT veiop τ AHO+/ e ἘΜ Ἰσραήλ, Οσα Ἐνετείλατο τοῖς παξάσιμ Np, T ros loc α r τῆς 5 ₪07/0. Οπως Bp γνῶ γενεὰ ἑτέρα Joi mox uad וקסע‎. HOG ανασῄσονται κα)*ñ/παηγγελοῖσιμ ἀντὰ wig fois ut. ἵνα θῶνται Yar! Bp Dep, αἰὼ wide MAR) μὲ UA Tot* z yo p תד‎ θεονῖ, Ki Tag ἐντολὰς לטסא דאןאמ, דט‎ ru ἵνα μὴ Höch ren tog di πατέρες ἀντῶμ, γενεὰ σκὸ» nnd πο) τσαρα’τικραΐνουσα, rasa ἅτις טקל‎ 68 ero καρδίαμ ἑαυτῆς C) zun ins cbbn μετὰ a0 060 δὶ πνεῦμα αυοδὶ, rio] p άί Ἐμτείνοντες ποὺ) δια» βάλλοντες Tos. S qu. tp Ἡμιέξᾳ πολέμους οὐκ ἐφύλαζαᾗ aiu διαθήκκμ τὸ eo. Nod tp WV và M. du M, bun ou) ibi Gp Voęe decd cr. κἂι Ἐπελά/ θοντο A T zum. πο) τῶμ θαυμασίων&u/ w Gp téefep υτοῖο, Ἐναντίομδμ πα]έρωρ έuƷìCe ö θαυμάστα: ἔμ oN oz γύτῃ S על‎ πεδίῳ Ἰάνεως c‏ 6כל , 0 4 D,, Aut f Ee θάλαυσαμ Wg) us y re αυτούς» παρέσν/ 4.^ esp Vara Got] an p. Καὶ ωδή nor p αὐτοὺς tp Ve φέλη fixie, 6) 9AXp auh νύκτα Ἐμ φωτισμῷ Tus ö ao טקלט‎ tp Bn uae nod two rjorp 6 . ET;"* de xp ἀβύσσῳ wow Καὶ Voto yefep ὕδως Ἐκ vé. C nch i cen Ὡς πὀ]αμιούς Vd Co C προ σέθεν ἔτι .? 8 νὰν^a C«^ ci ἜΣ, puprésdp auld: need in eff T Vjssop tp ανύδεῳ, 22 2 Δ» 2. n) Nee reis ap TT θεὸμ tp Taig καρδίαις kvrGp+ Tout אס דש‎ βρώματα ταῖς ψυχαῖς ut z. Κάῑ xot» λάλκ(μ του" geo 9) sirop- μὰ Φφαυήσεται Ὁ θε» ὃς ἑτοιμάσαι τράπέζαμἓμ id; Ἐπεὶ ἐτσάταν ** 2 n\ 33cd 77^ a^* ἧς ke πέτραν καὶ ἐῤξύκίαμ ὕδατα, καὶ χείμαξῥοι κα’ . z. w— וא‎ καὶ ἄρτομ Φώαται δοῦναι. κα a^ ἑτοιμάσαι τράπεξαμ WM λαῷ&vroVi; Διὰ τοῦτο 5^ Ἠκουσε κύριθ»' κἀὶ ἀνεβάλετο. καὶ τοῦς ἀνήφϑα tu * 4 1607. וס‎ Ὀργὴ ἀνέβκ ἐπὶ τὸν Ἰσραύλ, Οτι Ov 3:>.אי‎: . θεῷ ovdt טלוו‎ Ἐπὶ Ὧδ' ovr - A Sich&uroV, καὶ ἔνετείλάτο νεφέλοις ὑπεράνω/ .^ 4> bey. ci θύρας ὀυρανοῦ ἀνεώξεε Καὶ Έβρεξεμ ἀυτοῖς Cir ₪" אל‎ ἢ 2. (μάννα סש‎+ καὶ ἄρτομ oveavol td'oxep דט‎ 0*.ע.‎ AgTop αγγέλωμ ἔφαγεμ ἀνϑρῶτο 7, rule rid 4 3 dein 2"I, ἐλὸν απεδελευ ἀυτοῖς 66 X 0^ ,«di ἐπήγαγεμ tp τῇ à A Ψαυάμα וסא 6?וס"דט‎ ἔβρεξεν ἐθθαυτούς 5. M AL~,^c* ow^ σε! טוא‎ σας καὶ, καὶ וסט‎ ἀμιὼμ θαλαθσῶμ wes ^ τανα ἠ]δρωτά, κα ἐπέπεσεν L μμέσομ Δ nu. ^*—^ 65250206 eur; p. κύκλω τῶν σσᷓ iꝑio ἀντῶρ, 2,* 2 σφόδρα. καὶ ו‎-ς,, 2 "lu Ἐπιδυμίαμ ἀντῶμ lioeyxep&uToio, un tempi, Np ἀπὸ ON ἐπ]θνυμίας ἀντῶμ. -, 2». ודי‎ ο) βρώσιως ovens קל‎ dM φόματι ἀντῶμ. הזל מ‎ HIER O,IVXTA LXX, Narrantes laudes domini& uirtutes eius:& mirabilia eius quæ fecit. Et ſuſcitauit τοί onium ín Iacob:& legem pofuit in iſrael. Quanta mandauit patribus noftris,nota facere ea filijs fuis: ut cognofcat generatio alte ra— Filijquínafcentur& exurgent:& narra bunt filijs ſuis. Vt ponãt ín deo fpem fuam, & non obliuiſcantur operum dei:& mandata eius exquirant. Ne pem patres corum: generatio praua& exafperans.^ Generatio gua non direxit cor fuum:& non eſt creditus cum deo ſpiritus eius. Filij Ephraim inten dentes& mittẽtes arcum: conuerſi ſunt in die belli. Non cuſtodierunt teſtamentum dei:&́ in lege eius noluerunt ambulare. Et obliti ſunt benefactorum eius:& mirabilium eius quz oſtendit eis. Coram patribus eorum fecit mirabilia: in terra ægypti in campo Taneos. Interrupit mare& perduxit eos: ſta tuit aquas quaſi in utre. Et deduxit eos in nube diei:& tota nocte in illuminatiõe ignis. Interrupit petram in eremo:& adaquauit eos uelut in abyſſo multa. Et eduxit aquam de petra:& eduxit tanc flumina aquas. Et appofuerunt adhuc pecate ei: in ira excitaue. runt excelſum in inaquoſo. Et tentauerunt deum in cordibus ſuis: ut peterent eſcas animabus ſuis. Et male locuti funt de deo, dixe runt:nunquid poterit deus parare menſamin deſertor Quoniam percuſſit petram& flu xerunt aquæ:& torrentes inundauerunt. Nunquid& panem poterit dare: aut parare menfam populofuo?^ Ideoaudiuit domi. nus& diſtulit:& ignis accenſus eſt in Iacob: & ira aſcendit in iſrael. Quia non credi, derunt ín deo:nec ſperauerunt in falutari eius. Et mandauit nubibus deſuper:& ianuas cœli aperuit. Et pluit illis manna ad mandu·candum:& panem cœli dedit eis. Panem angelorum manducauit homo: cibaria miſit eis in abundantiam. Tranſtulit auſtrum de cœlo:& induxit in uirtute ſua Aphricum. Et pluit ſuper eos ficut puluerem carnes:& ficat arenam marís uolatilia pennata. Et ceciderunt in medio caſtrorum corum: in circuitu tabernaculorum eorum. Et manducauerunt& ſaturati funt nimis:& defyde^ rium eorum attulit eis: non ſunt fraudati a deſyderio ſuo.| - Adhuc eſcæ eorum etant in ote ipforum: *&ira zen t teg Stm rur Ct אוד"‎ δν| Ot fitta aimi mi undi Edi dons sem yl tosh Dites prn uni , E ane fas ἀπ' enfant nat unt t pan m lich aed rie sd. nam Pat ani ulm lian πο ert 1m " yj (nm 7 HIERO,IVXTA HEB, Narrantes laudes domini:& potentiam eius & mirabilia eius qua fecit. ה‎ conteſtationem in Iacob& legem pofuit in iſrael. qua mandauit patribus noftris: ut docerent filios fuos. Vt cognofceret generatio ſubſequens filij nafcituri: ſurgent& narra^ bunt filijs fuis. Vtponantín deo fpem fuam& non obliuiſcantur cogitationum dei: & mandata eius cuſtodiant. Et non fint ficut patres eorum generatio de^ dinans& prouocans,generatío qua non præ/ parauit cor ſuum:& non credidit deo ſpiritus eius. Fil Ephraim intendentes& mittentes arcum: terga uerterunt in die belli. Non αι» ſtodierũt pactũ dei ſui:& in lege eius nolue. runt ingredi. Et obliti funt cõmutationũ eius: & mirabilium eius quæ oſtendit eis. Coram patribus corum fecit mirabilia: in terra ægypti in regione Tancos, Diuiſit mare& tranf duxit eos:& ftare fecit aquas quafi aceruuime Et duxit eos in nube per diem:& tota nocte in lumine ignis. Scidit petram in defer^ to:€ potum dedit quafi de abyſſis magnis... Et eduxit riuos de petra:& elicuit quafi flumina aquas. Et addiderunt ultra peccare ei: ut prouocarent excelſum in inuio. Et tentaue/ runt deum in cordibus ſuis: petentes cibum animæ ſuæ. Et loquentes contra deum dicebant, nunquid poterit deus: ponere mẽſam in ſolitudine. Ecce percuſſit petram& fluxerunt aqua& torrentes inundauerunt, nun^ quid& panem poterit dare: aut preparare carnem populo ſuo. Ideo audiuit dominus & non diſtulit& ignis accenſus eſt in Iacob: & furor aſcendit in iſracl. Quia non crediderunt in deo: nec habuerunt fiduciam in ſalutari eius. Et præcepit nubibus deſuper:& portas cœli aperuit. Et pluit fuper eos manna ut comederent: X triticum cœli dedit eis. Panem fortium coe medit uir:cibaria mifit eis in ſaturitatem. Abſtulit Eurum de cœlo:& induxit ín forti, tudine ſua Aphricum. Et pluit ſuper eos quaſi puluerem carnes:& quaſi arenam maris uolatilia pennata. Et ceciderunt in me dio caſtrorum eorum:ín circuitu cabernaculorum eorum. Et comederunt& ſaturati funt nimis:& defyderium eorum attulit eis. Non indiguerunt de cupiditate ſua: um adhuc d^ bus eſſet in ore eorum. i Furor תחלים מספרים(Y) wm mna‏ ערות 3022 וְתוּרה de‏ ב אבותינו להוריעם לבניחֶם: לבוש Oui Ws"M ovy‏ ium» vae να s‏ vay‏ באלרים boa‏ ולא* νο‏| ולא vw‏ באבתם^ Δ‏ סורר mw‏ 6 לאד ה M-nM nrc.;‏ אל- רוחו+"vul TENTED‏ v Ti xen τν"u$‏ שרב| לא שברו ברית| א mao» Vua אלרים ובתורֶתו‎ πι πὰ 2 ui» 1322 uuum Η 1 "RI הלילה‎ 720 wv ) nim"y YUE vou עור לחטא לו‎ moe: בים‎ וינסן-‎ ima ΤῸ 3 1 H ou לאל‎ wanna אל‎ וירברו באלרים‎|| 065215 v אל לערוך‎ vive wow בייםיונחלים ישטפו ה‎ cmm יובל תת אם-יבין‎ un» הגם-‎ ^ 3253 nyVa ואש‎ ὭΣΤ ö עלה‎ ὮΝ ua noz באלרים ולא‎ ών לא‎ you בישועתר: ריצו שְחָסִים‎ א‎ eno: 902 ju שמים‎ שלת‎ NAF אבל איש‎ Uvyos ב‎ wey PE לשבע!‎ um? Lem thi עות‎ uum Anz boo moo Wma 3193 סע צרים בבורבר| ף à tw*-‏ ^ má -. Ll CDM‏ עור TYAN‏ בפיחס! ! ראת‎ 1 i ghAOMHXOÓNTA C 3) R θεῖ ers trees kd R nο ren p& a tc ocip au.& τες tu Re md, τὸ Ἰσρχήλ cupa δισεν. Ep πᾶσι τότοις"דסא‎ Uri C un Gs&& καὶ διέλιπομ οὗ moras) 6a ל‎ Ἡμιέροι ἂν δν.) τὰ ἔτκ סט‎ μετὰ απουδῆς, ö αυτού. Tote do cs po aid pw wt 56 φομ wg) i C Jou πρὸς Tp θεόμ» καὶ אוו‎ ὅτι θεὸς ond os d ar p tsi) ὃ Θεός ὃ dis& λύξω τὴς Rp ih. καὶ ᾿γάπκίδμ ἀνὲρ ₪ V sium . δία& cp ovx Sd pet α t dt w /S su WW αὐτὸς& dinrigu c.& R di œ ok q^ TTG θαυμκάσίοις xut, d'ici cg αυτ, ταῖς ἁμαφ]ίαις clip C ov δι-φθορᾶ, καὶ X u và τῷ am O it Top θυμὸμ Xvt, νο) dux i Ἐκκαύσα ö Xo ἐμνήδοκ ὅτι σάφξ יקוס‎ τσνεῦμια a ο bus u νοf νὴ ovk Tανσ...עסו‎ 8 ü ᾧ τῇ ἐρήμῳ, Spe γίσαμ kp ᾧ κάν Ἐπέσρφεψαμ C xc ifa Gx wp r/ du C Bp&) ou τῷ ο πφώξαναμ. O εμέ» . xpos uk · 1 doa ka ESE αυτοὺς ἔκ χα gos N20 TB”. Qs ἔθετο ᾧν οὐ. ὑήΐῳ τὰ σχμξία ἂν» w. G τὰ τέρα]α לטל‎ ο wedio τάν-ωο, Καὶ 8 γῇ ανύδρῳ, ep tig αἷμα τις πο]αμιοὺς αὐτῶμι τὰ du ice ros ü. an ce pn) καγέφαγεμ סו י טפט‎ βάτραχομ C righ gep דט‎ καὶ) wos w aueh τῇ ἀκρίλι. An imer ep qo xol 267 Tl דאס‎ eM ἀυτῶ y. M τὰς א שאטיס‎ Cꝑkſ&adò 1 7 M 2* και ἔδωκετῇ ξφυσίξῃ τοὺς καρποὺς ave ἐν Τῇ mdr. καὶ Bil one p is χάλαϊαμ τὰ וא‎ liᷣn wa. ct. τουρί, שופם‎ ἐσήλερ Εις αυτος oe Yb θυμὸ auf. θυμιὸμ καὶ r ylio πο) λιν Pp ἀποΞολίὼ δι χγγέλωμ πονιρῶμ. Ωφδοτσοίκσε Bi €op τῇ ey TO«ovx pero ἀπὸ ϑανάτον τῶμ ψυχῶμ xu ri. C) τὰ ητίών Rur e, tg ϑάνατομ cubiκλῴσε, Ka ἐπάταξε wap πρωϊότκομ s Γῇ cy o» *^^^ ö c 2 E וס‎&wiictp wg πρόδα]α Bp λαὸμ&vT- καὶ drsrd, > E',> 3 7 κ-ας> Tru ἄυτὺς ὥσει ποίμνιομ Ἐρ ἐφήμῳ, Kd Gol ήγνσεμ . M 3, Ξ. - αυτους tot arid καὶ bun Due(re κἂι τοὺς tX ʒoę du ẽ y ξκάλυψε Δάλασσα- καὶ Ἠσέγαγεμ ἄντους die 7&yt&zuavO-^ kvo- e^ τοῦτο ὃ txr(gto N δεξιὰ αυτοῦ- kaid έβαλεμ ἀπὸ προσώπου αντῶμ Ἐθνκ-και ἐκλκροδότκσεμ&uTous ty Komi x2; οδοσίας» xi καττσκίώωσιμ ty τοῖς σκίωώμασιν αυτῶμ,τὰς φυλὰς ἘῬισφαίλ» καὶ rey G p καὶ παρεπίκφαναµ Tou θεὸμ Top ὕψισορ. καὶ τὰ(μαρτύρια QUT אטס‎ ἔφυ» Akan ro. καὶ&eéspeyap καὶ ru(u καθὼς καὶ .,,-,> 4. וס‎ πατέρες QUT · Mer ts&(xp τις τόξον 5 * 838 6> 2.*~ ב‎-*. Καὶ ,קד‎ για evep,sp τοῖς 5009076 αυτῶμ-και αυτῶμ, mage Ae p ro-‏:]טל τοῖς‏ קל Hxveoi HIERO, IVXTA LXX, KR ira dei afcendit fupereos, Et occi it pitts ues eorũ:& clectos iſracl imped uit. In om nibus his peccauerũt adhuc:& nó crediderũt in mirabilibus eius. Et defecerũt in uanitate dies corum:& anni corum cum feftínatione, Cum occideret eos quærebant eum:& reuerte bantur,& diluculo ueniebãt ad deum. Et re memorati funt quia deus adiutor eft eorũ:& deus excelſus redemptor eorũ eſt. Et dilexerunt eum in ore ſuo:& lingua ſua mentiti ſunt ei. Cor auté eorũ non erat rectum cumeo: nec fideles habiti funt in teſtamẽto eius. Ipfe autem eft miſericors:& propicius fiet peccatis corü:& non diſperdet eos. Et abundauit ut auerteret iram ſuam:& nõ accẽdit omnẽ iram fuam. Et recordatus eft quia caro ſunt: ſpiritus uadens& nõ rediens. Quotiẽs exacerba uerunt eum in deſerto:in iram concitauerunt eum in inaquoſo. Et cõuerſi ſunt& tentaue runt deũ:& ſanctũ iſrael exacerbauerũt. Non ſunt recordati manꝰ eius: die qua redemit eos de manu tribulantis. Sicut poſuit in ægypto figna ſua:& prodigia fua in campo Taneos. Et cõuettit ín f. anguinẽ flumina corum:& imbres eorũ ne biberẽt. Miſit in eos cynomyíá & comedit eos:& ranã& diſperdidit eos. Et dedit erugini fructus eorü:& labores eorũ locuſt x. Occidit in grandine uineas eorũ:& moros eorũ in pruina. Et tradidit grandini iuméta eorũ:& poſſeſſiones eorà ioni. Mifit in eos iram indignationis ſuæ: indignationé & iram& tribulatione, immiſſionẽ p angelos malos. Víam fecit ſemitæ ire ſuæ: πὸ pepercit a morte animarũ eorũ& iumẽta corü in mot te cõcluſit. Et percuſſit om̃e primogenitũ in terra ægypti:primitias om̃is laboris eorũ ín ta bernaculis Cham. Et abſtulit ſicut oues ppłn ſuũ:& perduxit cos tan Gs gregẽ in deſerto. Et deduxit eos in ſpe& nõ timucrũt:& inimicos eorũ operuit mare.Et induxit eos in mõtẽ ſan ctificationis ſuæ: mõtẽ quẽ acquiſiuit dextera eius. Et eiecit a facie eorũ gẽtes:& forte diuiſit eis terrã in funiculo diſtributiõis. Et habitare fecit in tabernaculis co: trib? ifr Et tẽtauerũt & exacerbauerũt dcum excellum:& teſtimonia eius no cuſtodierũt. Et auerterũt fc& nd ſeruauerũt pactum:quẽadmodũ patres eon: cõuerſi ſunt in arcum prauũ. In iram cõcitauerunt eum in collibus ſuis:& in ſculptilibus ſuis ad æmulationem eum prouocauerunt. Audiuit X, t ha או‎ ir hat, m kan lich enn mann dis Jj niit mim avs ctae Me TM denti 1 qn [ies min yt es t Seon| 0Η) y i. Mi aid ange cn in mi niti 0 104 sp entopmi 77| ait au tim (ci sek d μή HIERO. IVXTA HEB; Furor ergo dei afcédit fuper eds δὲ occidit pin gues eorũ:& electos iſrłincuruauit.In oĩbꝰhis beccauerüt ultra:& no crediderũt in mirabili — eiꝰ. Et cõſumpſit in uanitate dies eorũ:& annos eorũ uelociter. Si occidebat eos tunc requirebant eum:& conuertebant᷑& diluculo conſurgebant ad deum. Et recordabant᷑ quia deus fortitudo eorü:& deus excelſus redemptor eorũ eft. Et lactauerũt eum in ore ſuo:& inlingua fua mentiti funt ei. Cor autẽ eorũ no erat firmũ cum eo: nec permanſerũt in pacto eius. Ipſe vᷣo miſericors ꝓpiciabit᷑ iniquita ti& non diſperdet multũqʒ auertit iram ſuã: & non ſuſcitauit totũ furorẽ ſuũ. Sed recordatus eft quía caro eſſent: ſpiritus uadens& non reuertens. Quotiẽs prouocauerũt eum in deſerto:afflixerũt eum in ſolitudine. Et conuerſi fant& tentauerũt deum:& ſanctũ ifrael cond tauerunt. Non funt recordati manus eius: 4 qua redemit eos a tribulante. Qui fecit in ægy pto ſigna ſua:& oſtenta ſua in regione Taneos. Qui cõuertit in ſanguinẽ fluuios eorüz & riuos eorũ ne biberent; Qui immiſit in eis omne genus muſcarũ ut comederẽt eos:& ranas ut diſperderẽt eos. Qui dedit brucho ger men eorum:& laborẽ eorum locuſtæ. Qui oc/ cidit in grandine uineas eorum:& ſycomoros eorum in frigore. Qui tradidit grandini pa» ſcua corum:& iumenta corum uolucribus. Qui mifit ín eos iram furoris fui índignatío^ nem& cõãminationem& anguſtiam: immiſſio nem angelorũ malorũ. Muniuit ſemitam fu/ rori fuo non pepercit a morte anima eorü,& animantia eorũ peſti tradidit. Et percuſſit om ne primogenitũ in ægypto: principiũ partus in tabernaculis Cham. Et tulit uelut oues populum ſuum:& minauit cos ſicut gregem in deſerto. Et eduxit eos cum fiducia& abfq; timore:inimicos autem eorum operuit mare. Et adduxit eos ad terminum ſanctiſicatum ſuum: montem iſtum quem poſſedit dextera eius. Et eiecit a facie eorum gentes& סק‎ ide, re eos fecit ín funiculo hæreditatẽ:& collocauit in tabernaculis eorum tribus iſrael. Et tenta; uerunt& prouocauerunt deum excelſum:& teſtimonia eius nõ cuſtodierũt. Et auerſi ſunt & præuaricati ſunt ut patres eorum: incuruati ſunt quaſi arcus inutilis. Et prouocauerunt eum in excelſis ſuis:& in ſculptilibus ſuis ad æmulandum concitauerunt. Audiuit — תחלים δη vna noy וָאת.אלרים‎ No עור‎ WON ΩΝΑΣΗ אם-‎ i ΤΡ ושנותם‎ eue fos VATES הרגס‎ vw) ur םירלא בִּי-‎ Wm TIER mmt: EONS ליו‎ ולבם לאך‎ M, ובלשונם יבובו‎ wren ΒΝ לאה‎ way haz "m עה ולא‎ el? רהום‎ mm Pn nrw env "Am בל-חמיתו‎ wr ולא‎ nw. ולא‎ yn חמק רות‎ vica "iva wwe ua; mw בישיבות, וישובו ו‎ warn, men ox viv אל‎ vers אשר-‎ C Syene RR ש‎-רשא‎| i πο vod dre אתתין‎ Te uw eme o7» yam wes yyy uode Sy uma » ven» m| ותשהיתם‎ Xm+ לארב‎ oye 37127 (δρ ΠΟ een, wומסְנִיחֶם‎ BWA ca»"av ἡ לרשפִים!| וֶשלה-‎ בו‎| wu SYN ΤΡ ἜΝ (00 wy» uva משלהת‎ n לא-.‎ oN ופלס נתיב‎ ל‎ opm Den nyse חשך‎ בלה‎ τὺ. o: vm 333 m בבור במצרים, ראשיית‎ ye": cp wa אונים‎ yz vmm v" NE לבטת ו‎ cmm|!"wen ב‎ TIAN m vy לא‎ אֶל-‎ TRIM|| Um men ס‎ mon NW בול‎ Ὁ Φ|: we"y ana uva wn vu η ΘΑ ooo enun שבטי‎ Vu PTY אֶת-אלרים‎ TAT 3 en,, ev NS 2 3227) באבתם,‎ 31 רביח: ריְבעיסוחו‎ ΤΟΥ απο) ENTRY ΕΟΟ שבוע‎ 1 ד א 0 א א ס 8 פת fkovettp ל‎ 0 πο ὑπόρᾶδεμ.ΟΙ tou vod א‎ Poa ἡμ ἰσραίλ, καὶ Xe G ro rly σκίωϊὼ ein, elo ₪. d κα]νσ.κίώωσεμ 0 ἀνθφώποιρ. Κάῑ wagt/ 2,* 2 82 א‎^ X d'oxsp us οἀχμαλωσίαμ T2 Ἰθζ ab u. κα) Tl καλ. Aorlch dul 5, big χᾶρας Exp. d σωυέκλασιμ us Feu lap Py Ac. au w.) ali» ee ἔν TO dere ã ep. τοὺς νεωνίσκους iuf a ria ra πῆς, C) ö oW ovx meh.אב‎ Ol 06 uty& ῥομφαία\0-קססוסד?‎ αι טש ספה‎ zu κλαυ xai d'y ἔρθν ὡς d ὑπνῶμ κύριθ).ὣς δν καὶ Ἐπάταζε θάσοντω. νατὸς καὶ κεκραιπαλκκὼς J onov, τοὺς Ἐχθροὺς auf סול‎ τὰ owidu.ovad O^ αἰώνιομ t^ ,® exlbwjo Ἰωσήφ, 69) αϊδιφυλίὼ Weal אטס‎ διελέξατο, Eci διελέξατο «ἰὼ φυλίὼ Ἰούδα d 090" ὁ קשת‎ ὃ ἐγάπεσει xdi . Θ΄ ὁ ἁγίασμα ἄντα, qi τὰ γῇ ἐθεμελίωσεμ αυτί es Tp αἰῶνα. kar ζελέ ξατο eas p δοῦλομ vo. ο) ἀνέλαθεμ αυτὸμν ἐκ 2/0 ποιμνίων TW προβά]ωμ, BE αά ep F λοχθιο pep ἔλαβεμ avróp, וס‎ 0480 Ἰακὼβ ἐμ Sov Nop au. C Toga rl κληρονομίαν ντο, καὶ Ἐποίμανεμ uro ᾧ τῇ ἀκακίᾳ M καρδίας ἀυτο) νὴ «V ταῖς ou idꝛci M χερῶμ αυτο d γκσεμ דט‎ . ren ud d ἀσάφ on. Θεὸς a Dod p hun Hg MM κλκρονομίαμ eovtulowap T vaop^T ἅγιδμ σου, Εϑεντο . Ἱδρουσαλὴμ de Ὀπωροφυλάκιομ, ἔθεντο סל‎ Bunnell ללה‎ δούλωμ σον, βρώματα Tio πεταVols T δυρανοῦ, τὰς σάρκας d ὀσίωμ σου ri θηρίοις W γῆς. Εξέχεαμ ὁ αἷμα ἀν᾽ Goel ὑφωρεκύκλω Ἱερουσαλὴμ Kod) ovk לקה‎ θάῑ]ωμ, Ἐγενήϑημον ὄνῳ Gos οἷς γείτοσιμ Ἡμῶρ. Mun rio ά κα) Χλθυνασ» ἐμὸς τοῖς κύκλω Ἰμῶμ,— Eoo wits κύρις og ich io ἐς τέλθ»'.ἐκκαυθήσετ oa s wip ל‎ dỹaog σου, Enton lb dę ylib& ἐπὶ τὰ ἔθνν, τὰ μιὰ γινώσκονγά σε. κοὴ ἐπὶ βασιλείας ἂν ὁ ὄνομά σου אטב‎ twa iQue, Ότι κατέφαγοµ T Inc.) Top Toop ἀντῶ hei fep. Mi סלטא‎ up ἀνομιῶμ αρχαίωμ-ταχὺύ ἠζοκαταλεβέτω(ξ Rude δι ὀικτιρμοί σου.ὅτι xo/ Rei(ptu ὀφόλρα, βοήθκσορ hu. Gp ל‎ 8 dorch ΕΣ H p. Evensp ο) δόξης T ὀνόμα]ός σου, κύριε ῥῦσαι h^ μᾶς. Καὶ M ταῖς ἁμαφτίαις hup ἕνεκεμ Rd/ νόµατός σου, μήποτε Trogi τὰ Ev, wou 8p d ge ὃς αυ δή)» καὶ yore qu τοῖς Dur p wc x jop P ὀφθαλμῶμ hup. f Ἐκδίκκσ]ς τῷ αἱματ)” τῶμ δούλωμ σου T ἐκκεχυμθήου," Εἰσελθέξω υώτοιδμ σου d stic y αbꝶ τῶμ t 8. καϊὰ ab) ϑεγαλωὈιώίω τὸ βφαχίονδε eov, xc ta oluſdn τοὺς Jobs sp Ti don s ru uc Ax Q^ HIERO, IVXTA LXX, Audiuit deus δὲ ſpreuit:& ad nihilum redegit ualde iſrael. Et reppulit tabernaculũ Silom: tabernaculum ſuum, ubi habitauit in homini bus. Et tradidit in captiuitatem uirtutem eo rum:& pulchritudinem eorum, in manus ini mid. Et cõcluſit in gladio populum ſuum:& hareditatem fuam ſpoeuit. Iuuenes eorum comedit ignis:& uirgines eorum non ſuntlamentatæ. Sacerdotes corum in gladio ceci» derunt:& uiduæ eorum non plorabant᷑. Et excitatus eft tandj dormiens dñs:tanqᷓ; potẽs crapulatus a uino. Et percuſſit inimicos fuos in poſteriora: opprobrium ſempiternũ dedit illis. Et reppulit cabernaculum Ioſephi& tric bum Ephraim nõ elegit. Sed elegit tribum Iuda:montem fion quem dilexit. Et ædificauit ſicut unicornis ſanctificium ſuũ: interra fundauit eam in ſæcula. Et elegit Dauid ſeruum ſuũ:& ſuſtulit eum de gregibꝰ ouium: de poſt fetantes accepit eum. Paſcere Jacob ſeruum ſuum:& iſrael hæreditatem fuam. Et Pauit eos in innocentia cordis ſui:& in intelleibus manuum ſuarum deduxit os. Pſalmus Aſaph. LXXVIII Eus uenerunt gentes in hæreditatẽ tuam:polluerũt templum ſanctum z tuũ: poſuerũt hieruſalem in pomo rum cuſtodiam. Poſuerũt morticina ſeruorũ tuorũ, eſcas uolatilibus cœli: carnes ſanctorũ tuorũ beſtijs terrae. Effuderũt ſanguinẽ ipſo rum tancp aquã:in circuitu hieruſalẽm,& non erat qui ſepeliret. Facti ſumus opprobrium uicinis noſtris:ſubſannatio& illuſio his qui in circuitu noſtro ſunt. Vſqʒquo dite irafceris in finéaccéde£ uelut ignis gelus tuus. Effun. de iram tuam in gentes, quæ te nó nouerũt:& in regna, quæ nomen tuum non inuocauerũt. Quia comederũt Iacob:& locũ eius deſolauerunt. Ne memínctis ini quitatũ noſtrarũ an» tiquarũ, cito antici pent nos miſericordiæ tua: quia pauperes facti ſumus nimis. Adiuua nos deus ſalutaris noſter:propter gloriam no minis tui, dñe libera nos. Et propicius eſto peccatis noſtris propter nomé tuum: ne forte dicant in gentibus:ubi eſt deus eorũ. Et inno teſcat in nationibus corã oculis noſtris: ultio ſanguinis feruorá ſuorũ qui effuſus eſt. In» trocat in cõſpectu tuo gemitus compeditorũ. Scd'm magnitudinẽ brachij tui: poiſide filioas mortificatorum.; ' Et redde wh ini tig dium ur feels n(ian: ὙΠ 05, M hands fae ninpes| afew ue mann Yo 1 [ὦ Effu gerat quer fol| arid diat| a yas| is he HIERO. IVXTA"HEB. Audiuit deus& non diftulit:& proiecit uehementer iſral. Et reliquit tabernaculum filo: tentorium quod collocauit inter homines. radidit in captiuitatẽ gloriam fuam:& de.«orem fuum in manu hoſtis. Et concluſit in ladio populum ſuum:& in hæreditatẽ fuam non diſtuſit. Iuuenes eius deuorauit ignis:& uirgines eius nemo luxit. Sacerdotes eius ola dio cecíderunt:& uiduæ eius non ſunt fletæ. kt euigilauit quafi dormiens dominus: quafi fortis poſt crapulam uini. Et percuffit hoftes ſuos retrorſum: opprobrium ſempiternum de dit eis. Et proiecit tabernaculum Ioſeph:& tribum Ephraim nó elegit. Sed elegit tribum Juda: montem fion quem dilexit. Et ædifica uit ín ſimilitudine monocerotis ſanctuarium fuum: quafi terrã fundauit illud in ſæculum. Et elegit Dauid ſeruum ſuum:& tulit eum de gregibus ouium. Sequentẽ fetas adduxit eum ut paſceret Iacob populum eius:& iſrael hæreditatem ſuam. Qui pauit eos in ſimplicitate cordis fui:& in prudentía manuum fuarum dux eorum fuit. Canticum Afaph. LXXIX Eus uenerunt gentes in hareditas tem tuam polluerüt templum fan: Cum tuum: poſuerunt hierufalem in aceruis lapidum. Dederũt cadauera feruotum tuorũ efcam uolatilibus cœli: caries fan ctorum tuorum beftijs terræ. Effuderunt fan inem eorum quafi aquam ín circuitu hieru alem& non erat qui ſepeliret. Facti fumus opprobríü uicinis noftris: fubfannatio& deriſio his qui ín circuitu noftro funt. Víqgquo domine iraſceris ín finem: ardebit quafi ignis gelus tuus. Effunde furorem tuum fuper gentes qux non cognouerunt te& ſuper regna: qux nomen tuum non inuocauerunt. Quía comederũt Iacob:& decorẽ eius defolauerüt. Ne recorderis iniquitatũ noſtrarũ ueterũ cito occupẽt nos miſericordiæ tuæ: quía attenuati ſumus nimis. Auxiliare nobis deus Ieſus no ſter propter gloriam nominis tui:& libera nos & propiciare peccatis noſtris propter nomen tuum. Quare dicunt gentes ubi eſt deus eorum nota flat in gentibus ante oculos πο” ftros:ultio fanguinum ſeruorum tuorum qui effuſus eft. Ingrediatur coram te gemitus uinctorum in magnitudine brachij tui: reliny que filios interitus. vey εδ ,.. Etredde תחלים vue‏ אפלרים"yt‏ וימאס Pw von 1 Seven ws‏ שלן mo STR‏ בָּארם| ויתן vni"y z0nb ον‏ ה VN τον wann i στα‏ וכתולתיו לא ama: Ahn‏ ΤΟΝ) job: ana‏ לא n‏ הבינה; WW WB TPN‏ 2 "us‏ מתרום νο‏ nen Wn‏ עולם Ww Ti‏ mov$n owen‏ ומשב ues‏ לאבְחָר, Ὑη‏ אֶתשבט MTR TAM‏ ציון א אשר THY wee Ἰ2: zT‏ mo YD Apa‏ לעולם: היבחר mne wer"a‏ NY nbn‏: מאקַר עלות ^ ey dry לרעות‎ Awan $mem eye‏ 1 וַיִרְעֶם ב vea NAAR 5225 cba‏^ vy ον‏ 2 da nosh מומור‎ WEY MPN THA wa אֶת- היבל PTR‏ שביו אֶתורושלם לָעיים|| TR WN‏ mw» Sake yoy non‏ ה השפייס"mtn? TOR"vs‏ D TMD wo ev, ΤΌΝ‏ ἐν pw) oam Manas‏ menn uvm‏ לשכנינו Ayo‏ ו vov‏ לְסְביבותינו| ער- wa‏ wee MYER prs» RIND wwe‏ אש i YnNIV‏ שפוך IER‏ cram ΟΝ‏ אשר לאיירעור^ yawn eK nave oy‏ ל Taxa iwoy NM‏ את-יעסב ς MOM AT TTY‏ אל-תובר ud‏ עונות ראשונים"ma‏^^ uv‏ המיר AMIR‏ מאר; UN vy‏ ושענו על-רבר yep"ca‏ והצילגו ובפר y‏ על הַטאתינו למע oCyev‏: 37 יאמרו הגוים TN‏ א Army wx voy TOTEM‏ vun? ον ΠΕΟΣ‏ השפוך: ba TON ΤΩΝ YID? NOR‏ me, mmm‏ תבוותה. 4 sem E‏ EBAOMBRKONTA, 1 A אל האריי ההש יו‎,. 3 CC Kx ꝛ εἴς γέρο op ἐπ ατλασΊονα tis Fp , κόλτοορ kv. u Oval 100.) αὐ op ὀνείδισάμ σι u .» 0 2 X 7 gre. nls λαῦρ σου wo) πρόβατα von ig 0 0 2» 2^ μμολογκσδμεθά coro 8600 io Tp αἰῶνα, Εἰς γενεαμ ποὺ) γενεᾶ μα γγελοῦ wow al Gives p σου, - gio d rA Q7 Vasco c wore Sco plop ac op δ ö ὕσσερ τὸ αοσυβίου, οὓς £i vo| Boldkolvop T Ἰσφαΐλ MOK Ge 9 ody op $ foots πρόδατεμ Top Ἰωσίφ. ο καϑήμει G iol rep ΧόρουΡ bn ד‎ quo lop iq iu. 12) βενια εν καὶ 6006, Εξέγφρομ Ὁ δαυαδείαμ σου קוו‎ ἐλθὲ t ἡ σῶσαι ἡμᾶς, ὁ 9:06 lo spe op ἡμᾶς. CM) ית‎$ qéócoTóp σου πο Mobo cha. Κύριεὃ 0:04 M ed up ἕως πότε egyity twi cio πζοσθυχίὼ δν δούλωμ.סש‎ 6 ἡμᾶς ἄρτομ δακρύων, ποὺ woride ἡμᾶς& δάκρυσι ᾧ pipa, Εδοῦ ἡμᾶς dig ἀντιλογίαμ Sig γείτοσιµ udp. C) di ἐχθροὶ udp, Hun rifi G ἡμᾶς, κύριέ bed ß Quud cc p scon a. πο) ωφανομ e qo comp σου nj σωσησόμεθά, Άμπελομ du n» ö dL ἐβαλες ἔϑυκ, δ᾽ דסיש‎ 66 ἂν» Tló, ndomolk($5 tumgddep&vg9|,«9)) καπκφύτθυ/ Gs τὰς ῥίζας-ולס₪0‎. πκάλυ! ep ẽgn nid סט‎ Cr ἀναδενδράδες wud, τὰς κέ d'gove ΤΟ θεοῦ» Adana) ἕως σοπαμῶμ τὰς παφαφυάδας 4905 τνα τί καθᾶλες Rp φραγλιὸμ ugs].) Buy Got p ἂν» lch sco di ἠναποςθιόμονοι Tc c., ελυμή! yor αυτί ὃς Ἐκ 000. μιονιὸς ἄγοι καῖενεμ 6 X Rur li). O 0600 δν δαυάμεωμ Dise lop δή, κο Ux o UL duc vo νὴ den) הי‎ TU) Gut) Aop lt. Εξέτανε τὰ κλάματα b, ἕως θα» Kai κοϊάρτι(αι ידט‎ Hp q א‎ δεξιά σου. κο) Ἐπὶ ἡὸν ανθρώπου dp nsr tασ σεαυτῷ, Εμιπεπυρισμθιη τυρὶ i ἀρεσκαμ μϑλη kaso א ודו‎ τῷ προσώπου σὸν&vroAodUtou, ὕενη! θέτω א‎ χείρ σου ἐάνδτα δεξιᾶς cou. 16] ἐπὶ op ἂν Dęchwou קל‎ Ἐκραταέοζας σεαυτῷ, καὶ bv μιὴ 86 1 os sa. κύριε o Deo ud uc p Wise op ל‎ & ἐπίφανομ προσωτσὀμ σου€ 00 Εἷς 3 ria& ὑπὲρ c aun ψαλμὸς bd ασάφ, V. re) lde W θεῷ"Gd onbq́; p. RM t & Ἂάξατε VM θεῷ Ἰακώβ, Λάβετε je pp xài δότε TUA zr Qe p Jr eto p τεῷ YOY μετὰ κιθάρας, Σαλπίσατε qu νεομίωΐα σάλ TW ἐνσέμῳ ἡμέρᾳ dos ria ὑμῶμ, Οτι ג‎ via od ואפ‎ GQ κεῖρια Td θεῷ Ἰακώβ, >...: Μαρτύρ!ομ HIERO. IVXTA LXX; Et tedde uicinis noftris ſeptuplum in fini eorum: improperium ipforum quod exprobrauerunt tibi domine. Nos autem populus tuus& oues paſcuæ tuæ: confitebimur tibi in ſæculum. In generationem& generationẽ: annunciabimus laudem tuam.: ~~ Infinem pro his qui cõmutabunt יז‎ moniũ Afaph.pfalmus p Aflyrijs. LXXIX Vi regis ifrael intende: qui 85 uclutouem Iofeph. Qui fedesfu * per cherubim manifeſtare: coram Ephraim& Beniamin& Manaſſe. Excita potentiam tuam& ueni:ut ſaluos facias nos. De conuerte nos,& oſtende faciem tuam:& faluierimus, Domine deus uirtutũ: quouſq; iraſceris fuper orationem ſerui tui. Cibabis nos pane lachrymarü:& potum dabis nobis ín lachrymis in menfura. Poſuiſti nos in con tradictionem uicinis noſtris:& inimici noflri, ſubſannauerunt nos. Deus uirtutum con/ uerte nos:& oftende faciem tuam& ſalui erimus. Vineam de ægypto tranſtuliſti: eieciſti gentes,& plantaſti eam. Dux itineris fuifti in conſpectu eius:& plantaſti radices eius. & impleuit terram. Operuit montes umbra eius:& arbuſta eius cedros dei. Extendit pal mites fuos ufq; ad mare& ufq; ad flumẽ propagines eius. Vt quid deftruxifti maceriam eius:& uíndemíant eam omnes qui prætergrediuntur uiam. Exterminauit eam aper de ſylua:& ſingularis ferus depaſtus eſt eam. Deus uirtutum conuertere: reſpice de cœlo& uide& uiſita uineam iſtam. Et perfice eam quam plantauit dextera tua:& ſuper filium hominis quem cõfirmaſti tibi. Incenſa igni & ſuffoſſa: ab increpatíone uultus tui peribunt. Fiat manus tua fuper uirum dexterz tuæ:& ſuper filium hominis quem confirmaſtitibi. Et non diſcedimus a te, uiuificabis nos:& nomen tuum inuocabimus. Domine deus uirturum cõuerte nos:& oſtende faciem tuam& ſalui erimus. In finem pro torcularibus, pſalmus ipſi Aſaph.quinta ſabbati. LXXX Xultate deo adiutori noftro: iubilate deo Iacob. Sumite pſalmum & date tympanum:pſalteriũ iocun dum cum cithara. Buccinate in neomenia tuba:in inſigni die ſolennitatis ueſtræ. Quia preceptum ifracl eft:& iudicium dei Iacob. Teſtimonium Pi RAI Geil | tsumb doom min : 1 ruin i beſ HIERO. IVXTA HEB. תהלים‎ - ששה is Etteddcuicinis noftris ſeptuplum in; finu eood 1 rum: opprobrium ſuu d eo^«ὦ; mi runt tibi domine. N probraue^ S שבעתים‎ MA Ὁ ΤᾺ א‎. os enim popul שר הרפור י‎ edd וה‎ » grex paſcuæ tuæ confitebi populus tuus& Won rn cna הִיסֶם‎ Meri. confitebimur tibi in ſempi, חיק‎ uti imus laudes tuas. sanat|(o4 mbm mma m Victori prolilistefimonium Afph MN a abr: nit Kum. אל-ששנים ערות‎ n τ εἰ. Vi paſcis iſrael auf ו‎ n» ον δη 4. uafi elaufculta; qui ducis רע‎|"va now "a 2" Jen Ioſeph:qui fedes fu^^ בצאן‎ xw ישראל! האזינת‎ := Ephraim Beni: bim— Ante TRYIN TIER יוסת ישב‎ ain: iamin& Manafle ſuſcita for-| תשנמו ובנימן‎ de,"ur titudinem tua* e ſuſcita for- ומנש‎ yacum mar anz"nt muri m:& uení;. ame LM. in - Deus conuerte nos: ut faluos facias nos: לבה‎ IIE ὯΝ עוררה‎ qui alicui nos:& oftende faciem RRL, ;(ih fu 8 Ine eus exetcituü:uf:. ביר ובושילת‎ Ἢ όν a A mabis ad orationé:: quo i ANT, Ran län paneflebili:& ionẽ hopuli tui Cibaſti nos TOY TRI אלרים‎ EW nsi.— ge:& potaſti nos in lachrymis tripli drag d ο, יאת‎ er. Poſuiſti 7 P 1. Te ἐτῶν TS. 8 ΩΨ Di noftris:& inimici nos contentionem uicinis למעה ותשיקמיו ברבועות‎ dw ur Deu nimici noftri ſubſannauerunt n בורון לשובנינף‎ WER w. al s exercituum conuer 05 m^ ζω νι Vm V שיל‎ א‎ nuerte nos:& oftende f. אפר‎ i ואיבינו ילעגו- לבו‎ Wi tiem tuam& ſalui eri me μες 3 2731 AR "i to tuliſti: eieci i erimus. Vincam de agy/"yum"hun צבאות השיבנו‎ iini* ꝛeieciſti centes& plantaſti eam P 1 dini paraſti ante faciem eius:& ſtabili n. bur.. 6 ces eius& repleui:& ſtabiliſti radi בנית‎ i rern CU VOR tsi: pleuit terram. Operti ſu^ 0 למנית ותשרשי שרשיה‎ . tes umbra eius:& ramis illi nt mon MOAT ותשרשי‎ TRY end dic comasfuas. ramis illius cedri dei. Expan E ONUS: ארץ‎ be lun: uas uf ad mare: δὲ ufa;- 5 אל‎ n 1 um germina ſua. Quare diffi 9 P ad fumé 3-5. 3 או‎ TY וענ‎ nb - לאיור‎ ipafti maceríam eius: יס וא‎ TW סְצִירְיֶת‎ nbn hed per uiam nen eam omnes qui tranfcunt wu" לה‎: גנסותיה‎"n1 an nes beſtiæ agri d eam aper de ſylua:& om^. www ww seien. ercituum ερ afte ſunt eam. Deus ex- Ψ™ U^" Tm יברסמונה‎ וא‎ ὦ reuertere obſecro reſpice d צבאות‎ CMM, ענח.‎ MER eee! uide:& uiſita ui pice ecoelo& 8 שרי ורענה.:אלו‎ dicet plantauit d uíneam hanc. Et radicem quam משמיים. וראת‎ von שוב נא‎ 0 אע" שאי‎ extera tua: הו‎ aue" Η% a) 5 Κα flu. tibi. Succẽſam i r. quẽ confirmaſti 4 di: TINT 123 oY nlaig tione faciei tuæ 5 eramatã: ab increpa⸗ e 2 coy) wm אשר-נסעה‎ "n pereant.Fiac manus tua fi באש‎ TRAY 1 אמצתה לר‎ mp uirum dexteræ tux: ua luper Seu MCI 327 אמצתה‎ yii uiuificabis nos& nomi usate: s enini Yvon ad!+. Domine deus Tigo uocabimur.: ΡΥ RW Ny? DYER TW : de faciem tu exercituũ conuerte nos:oft."^A Dom e faciem tuam& ſalui erim os:often^ Ovi wawa uvm T" b alui eritnus. fim NWN צבאות‎ EN - ictori pro torcularibus Afáph. פא‎ 78 Ἢ 2 SB: v6 8 udate deum fortitudinem no- ORS על-הגתית‎ neal (iss Raine deo Jacob. Aſſu/ לאלרים עזינו. הי‎ ση .: ite carm:, ילאלרי‎ jii citharam. 5 date tympanum: is m NO DFP הרישו לאלרי‎ - lieomenià Corm amm alterío. Clangite in od 3 zi e7 בעים‎ cm Dim , lennitatis noſtræ. in medio menfz die for rA τὴν vna Wy :. giti d p» vn 44 WE Quía legitimum ifrael eft:* 1 34 הנבו/ 2: הש‎ cv? :/nvyo MON? משפָט‎ RIN & iudicium deo Iacob. : την 72 1 ſti eſtimonium ESAÓMHKEONTÁ Μερτύγιου qo bf Ἰωσὴφ rro αυτό, ᾧ V Bos θᾶμ Kuros Ἐκ γῆς οἰγύτῇον» rs Rp Ovx ἔγνω He novo p.:יכ‎ r Ἱεσιωμ τὸμ νῶτομ αυτοῦ. Αἱ Χᾶρες ἄντῷ qv Md κοφίνῳ Moa S. tp al da Έστε καλέσω µε κο) εὐξυσάμίω σε, Ἐπέκουσά σον qu R= κρύφῳ xaTa yid O. 8% Ἐπὶ ὑδατίθ» של‎ , λαός μὸν νοὴ διαμας γὐρομαξ eoi logo dap ακούσης JE ovr ἔσαι ᾧ σοὶ θεὸς ned φατ)».ὑυσὲ ago φκαυάσαο θεῷ ἀλασξίς. Ἐγὼ γάρ but κύρι Θ΄ ὃ θεός mov. d ἀναγαγώμ es x 7 οἰγύ» d[ow Mb ἡ SOME cov. CM] πληρώσω r. και dun ĩino uo p ὃ λαός mou OO) φωνῆς c. C): 10/ quA. bu προσέθς: ct. κἂι han is Mis zur os κατὰ סד‎ ATH mare δν καρδιῶμ αυ θδίν-πορεύσον]αι{ᾧ ö kote Er ל‎ λαός μου ἔκουσέ ov. Ισραήλ τοῖς ὁ διοῖο u ti x op ibi. ον τὸ udi ἂμ τοὺς Ἐχθρούς, καὶ ἐπὶ τοὺς θλίβομτας ἀντούς:ἔπέραλομ ἂμ πἰὼ Χᾶρα μου. "οὐ Is u ὁ καὶ“‏.טש Ἐχϑφοὶ κυρίου Ἐψεύζθντο‏ וס καὶ ἐψώμϊσεμ αυτοὺς tx‏. sid ros vigoũ.) Ἐκ πέτρας μέλι ἐχόφ]ασεμ GUT Ge‏ 102006 M kode|= de Θεὸς ἔσῃ& σασαγωγῇ θεῶν.& μέσῳ δὲ θεούς διακρινᾶ, Έως woTt κρίνετε ἀδιKap. 19) προσωπα ἁμαρτωλῶμ Adis κρίνετε ὀρφανῷ ug) Tox ᷓ. ταπανὸμ νοὴ Εξέλεσθε τ ἑνκτα κο) πω» xu. Χαρὸς ἁμαρτωλοῦ CU tach ἀντόμε οὐκ Ἐγνωίαμ õ udt ewiixap qu σκότα διαπορεύον» το. σαλθυθήτω(ᾷρ πάντα τὰ ϑεμέλια ο) γῆρε εγὼ εἶπα, θεοὶ zt. C]) fo ὑψίσου πάντεφ. τμᾶς dt ὡς ἄνϑρωτσοι ἀποθνήσκετε, πα) ὧ εἷς PW ἀρχόν! Top πίπῄετε» βάνετε; ,, TEUVATE Ἄἰκρμώσατες Ανάσα ל‎ 0606 κοῖνομ“ἰὼ"yl dt ev ה‎ i cde ᾧ πᾶσι τοῖς ἔθνεσις adi 10245 עד‎ kod x 8. oed τίς Ὁμμοιωθίσεταέ σοι«μὴ ey Roe OT! Hon δι Ἐχθροί σον ix Gp. wo) di micah“ Tia σὲ, τὸν λαύμ cow κατε» טסוט‎ Y u ro γνώμίω«Μο Bora Giro κατὰ ü,— עסחום‎ δεῦτε πο) διολοτφιύσω» pan αὐτοὺς di ἔθνους. κο) ẽu μιὰ Much τὸ ὄνομα “σραΐλ ἔτι, ὃ μὲ δὲ καταπραύνῃς d Cao. Οτι ἐβουλεύζχντο 0 da vol ἔστε Τοαυτό- κατὰ σοῦ διαθάκίω διέθεντο, τὰ PKK» ," ΄.. νώματα ה‎ Ἰδουμιαζωμ, γοὴ δι Ἰσμανλῖτοι. μωὰβ ^[3* L4 EL&yaglwots * Γεθαλ 4g) HIERO; IVXTA LXX Teſtimonium in Iofeph pofuit illud:cum ext ret de terra ægypti:linguam quam non noue rat, audiuit. Diuertit ab oneribus dorfum eius: manus eius in cophino ſeruierunt. In tribulatione inuocafti me& liberaui te:exaudiui te in abſcondito tempeſtatis: probaui te apud aquam contradictionis. Audi populus meus& conteſtabor te:ifracl fi audieris me, non erit in te deus recens: neq adorabis deum alienũ. Ego enim fum dominus deus tuus: qui eduxi te de terra ægypti: dilata os tuum& implebo illud. Et non audiuit po pulus meus uocem meam:& ifracl non intendit mihi. Et dimiſi eos ſecundum deſyderia cordis eorum: ibunt in adinuentionibus ſuis. Si populus meus audiſſet me:ifrael{iin uijs meis ambulaſſet. Pro nihilo forſitan inimicos eorum humiliaſſem:& fuper tribulantes eos, miſiſſem manum meam. Inimici domi ni mentiti funt ei:& erit tempus eorum ín fe aula. Et cibauit illos ex adipe frumenti;&; de petra melle ſaturauit cos. Pfalmus Afaph. LXXXI Eus ftetit in ſynagoga deorum: in medio autem deos dijudicat. Vigy quo iudicatis iniquitatem:& facies peccatorum fumitís?— Iudicateegeno& pupillo: humilem& pauperem iuftificate. Eri pite pauperem& egenũ: de manu peccatoris liberate eum. Neſcierunt neq intellexerunt:. in tenebris ambulant:mouebunt omnia fundamenta terræ. Ego dixi dij eftis:& filij ex^ celſi omnes. Vos autem ficut homines moriemini:& ficut unus de principibus cadetis. Surge deus iudica terram: quoniam tu hares ditabis in omnibus gentibus, ‘Canticum pfalmus Afaph. LXXXII Eus quis fimilis erit tibi: ne taceas neq; compefcaris deus. Quoníam ecce inimici tui fonuerüt:& qui ode runt te, extulerunt caput. Super populum tuum malignauerunt confilium:& cogítate^ runt aduerſus ſanctos tuos. Dixerunt uenite& diſperdamus eos de gente:& non memo retur nomen iſrael ultra. Quoniam cogita· uerunt unanimiter ſimul aduerſum te: teſtamentũ diſpoſuerũt. Tabernacula Idumæo/ rum& Hiſmaelitæ, Moab& Agareni. : o Gebal& Xl 1 dia aol ae, b pec hein males ην acs i uhan gehn Min ΤῊ y H qu 9 n? HIERO, IVXTA HEB, Teſtimoniũ in Ioſeph Pos eum 1 egtede tetur de terra ægypti:labium quod neſciebam audiui. Amoui ab onere humerum eius: manus eius a cophino receſſerunt. In tribulatíone inuocaſti& erui te exaudiui te in abſcondito tonitrui: probaui te ſuper aquam contradictionis femper. Audi populus meus & conteftor te: ifracl fi audieris me. Non fit in te deus alien?:& nó adores deum peregrinũ. Ego ſum dominus deus tuus qui eduxi te de terra ægypti: dilata os tuum& implebo illud. Et non audiuit populus meus uocem meam:& iſrael non credidit mihi. Et dimiſi eum in prauitate cordis fui: ambulabũt in con filjsfuis.^ Vtinam populus meus audiffet me: iſrael in uijs meis ambulaſſet. Quafi nihilum inimicos eius humiliaſſem:& ſuper hoftes eorum uertiffem manum meam. Qui oderunt dominum negabunt eum:& erit tem hus eorũ in ſæculũ. Et cibauit eos de adipe frumenti:& de petra mellis ſaturauit eos. Pſalmus Aſaph. LXXXII Eus ſtetit in cœtu dei:in medio deus dijudicat. Vſchquo iudicatis ini , quitatem:& facies impiorum ſuſcipitisfemper.^ ludicate pauperi& pupillo: egeno& inopi iuſte facite. Saluate inopem & pauperem: de manu impiorum liberate. N oncognoſcunt nec intelſigunt, in tenebris ambulant: mouebuntur omnia fundamenta terræ. Ego dixi dij eſtis:& filij excelſi omnes uos. Ergo quaſi Adam moriemini:& quaſi tínus de principibus cadetis. Surge domine indica terram: quoniam tu hæreditabis om. nes centes. κ Canticum Pſalmus Aſaph. LXXXIII Eus ne taceas:ne ſileas& non quic; ſcas deus. Quia ecce inimici tui tumultuati ſunt:& qui oderunt te eleuauerunt caput. Contra populum tuum nequiter tractauerunt:& inierunt conſilium aduerſus arcanum tuum. Dixerunt uenite & conteramus eos de gente:& non ſit memoria neminis iſrael ultra. Quoniã tractauetunt e Do: contra te fedus pepige runt. abernacula Idumææ& Hifmaeli/ tarum: Moab& Agareni. ::| Gebal תחלים my‏ ביהוסתף^v‏ בצאתו על-אָרֶץ nn RITA‏ לאד* my‏ אַשמַע||"νου‏ בו voc‏ שבמו Ὦ Wr vea‏ תעברנה: ברה σον τν‏ מי m»? nave‏, שבוע"Oy‏ e mms‏ ושראל n CEN‏ e RSS yawn‏ אלה Ἢ‏ וְלא- תשתחוֶה לאל Wai‏| מארץ מצריס ye zm‏^ mbes‏ ולא-שמוע iy‏ ל לסולי וישראל לא- אבה ib‏ ואשלחהו בשרירות 1353235 במועצותִיחֶם: לו"ay‏ שמע לי ושראל mbm uma‏ "Όρη σον Uwe" Όσο‏ צריחם אשיים הרי| משינאי יחור יבשויל ויהי TRY‏ לעולם: "ye, wen noma] asm‏ רבש wars‏ 282 ΤΩ‏ לאסת| אלרים בצב בערת- 28 F‏ אלרים ושפט: n CT‏ השפטו- D wv um RW‏ השאו ἐπ‏ שפְטו-רָל THOM‏ un) uy‏ הריס:| Sacha‏ לא"ava vem CRY av‏ SIRT Sarovar sab‏ עליון 227( אבן TUNER TW‏ cen IND‏ תפלו 1 mew‏ אלרים YN" ποὺ‏ mm nos^»‏ בּבַל-הגוים| בג שיר מזמור NORD‏ b Menon אלרים‎ Ὁ‏ אל תרש vw)‏ תשסט yum mmm GN‏» על wey‏ יערימו סור n‏ wy‏ על צפוניך+| ἼΩΝ‏ לבו ונבהירם בגוי ופא\ "um‏ שם Sey‏ עור| בִּי ouv‏ לב yvy We‏ ברית" ְבְרתוּ:| אתל" ארוס ף 2 * BEBAOMHKONT A. ö καὶ Gab IRI QUA Ot EUH וןשדססאוסדסל‎ jop. καὶ You i ἀσοὺς cum eet] We ro auf. V uißno ו‎ tig ἀντίληψιρ τοῖς 6 Aur. hNoinooο: HUTA ὡς TH ua uq. πο)(^) dlc $a. VM ae in. Ἐν VX χαμάῤῥῳ κιοσῶν, Έξωλο Ὀρευθνίομ qv ενλώς, vi. boel κόπο Θ΄ τῇ* Hoi τοὺς ἄρχοντας RUT ὡς Top bo ii ποὺ) dib, CM) Pec καὶ(λμονᾶ. zt τοὺς ἄρχοντας סש‎ וס‎ ἄνες εἴσσομ κλκρονομάσωμδυ ταυρῖς ἃ ἁγιασήριομ - 6607. O Sog ou θοῦ 80 ὡς τροχό p. Ve καὶ λάμίω κατὰ πρόσωτομ ἀνέμον, Ωσεὶ πῦρ ὃ δια» 7454 δρυµό, Dori φλόξ ἣ κατακαύσα ὃρι, Ον, Tos καταδιώξας ἀυτοὺς qu TH καταιγίδι cou. CM) , πλήρωσορ τὰ 9 329". 4**, πρόσωπτα αὐτὴν ἀτιμίας, C Ἰκτήσουσι יד‎ yo σὰ κύριε, Αἰθζωυδήτω(αμ Ug) ταραχθήτω(α סול‎ Top eiova. τὸ/ Ꝙͥé—“ ποὺ) wrpamitalgy C0) ATONE~ Ney καὶ γνώτωζ ὅτι Guo σοι ni- G0 0 O/ v.s tmi map Tl yu Εἰς τὸ TENG” ὑπὲς δν Ru ë., τοῖς ἠοῖς Κορὲ aa Mc 7*. Σ ἀγαπητὰ τὰ σκίωώματά σου κύριε , דוסם‎ 8 ij ἐκλείπα nᷣ Jui μϑ is τὰς αυλὰς R κυρίου, H καρ δία μου CV σάρξ μου, Ἰἰγα)λιάζεντο ἐπὶ θεῷ(ντι, Καὶ You 6ρουθίομ ἔυρεμ ἑαυτῷ ml σ. πο) τρυγὼμ ö OU ϑήσει τὰ νοοσιὰ Saute, τὰ vci/ Się/ σου κύριε diy. d'uodqustop, ל‎ βασιλεύς mov 69) ὃ θεός cou. Μακάρϊοι ול‎ κατοικοῦντες GU"GÀ. ine σου. סול‎ τοὺς αἰῶνας c οἰώνωμ οἰνίσουσίσε, μακάρι Gסול‎ οὗ cs p αντίλκψις urd παρὰ σοῦ, ἀναβάσεις cp τῇ καρλίᾳ p uc. εἰς ὦ κοιλάδα? κλαυθμῶν» νος is* Tézrop op era) ð ἐυλογίαν δώσει ὃ vomoder no cio) Ἐκ δαυάμεως tio Φδώναμ],.οφθήσετ; Ὁ Θεός TW θεῶν qu σιώμ. κύριε ὃ ϑεὸς δῇ Φφανάμεωμ ἐισάκουσομ qol πεοσθχῆς μου. ἐνώτισαι Ὁ Sede Tay x6.. γπόραασισὰ ἡμῶρ ἴδε> νοὴ Were Pop te S πρόσωτσομ T9 Risa cov, cop ἡμέρα μία ἐν ταῖς ανλαῖο σου, ὑπὲρ χιλιά» δας, εϑελεξάμίω ag e m 80904 tp WM אוס‎ τὸ) θεοῦ μου"יסאלס‎ i δικᾶ με dp σκννώμασιμ ἃμας» τωλῶμ,— Οτι OO" ו‎ ἀλήθααν ἀγαπᾷ κύρι/ oa d θεὸς, χάφιμ A* cas δώσα, xi/ ὃν σερή; σα τὰ αγαδὰ τοῖς τσορθνομθοις tp κακία, κύριε δ θεὸς f δανάμεωρμακάςιθ) ἄνθρωπ G^ Ἐλπίζωμ 2 Wn σέ, Οτι κρείσ» Eis τὸ ci! τοῖς ἠοῖς Κορὲς ₪106 7d. nu G. κύριε Tic AUD σου, eise/ Jog τἰὼ d 1 αμ Ἰακώβ, Aq inc HIERO,IVXTA' LXX, Gebal& Ammon& Amalek: alienigenæ cum habitantibus Tyrum. Etenim Aſur uenit cum illis: facti funt ín adiutorium filis Lot. Pac illis ſicut Madiam& Si(ara:ficut Iabim in torrente Ciſſon. Diſperierunt in Aendor:fa&i funt ut ſtercus terræ. Pone prin cipes eorum ficut Oreb& Zeb:& Zebee& Salmana. Omnes príncipes eorũ: qui dixes runt hæreditate poſſideamus fanctuaríü dei. Deus meus pone illos ut rotam:& ficut ſtipu lam ante faciem uenti. Sicut ignis qui com burit fyluam: ficut flamma comburens montes. Ita perſequeris illos ín tẽpeſtate tua:& in ira tua turbabis eos. Imple facies eorũ igno minia:& quærent nomé tuum domine. Env beſcant& conturbentur in ſæculum ſæculi:& confundantur& pereant. Et cognoſcant quia nomẽ tibi domínus:tu ſolus altiſſimus in ומוס‎ ni terra. In finem pro torcularibus filijs Core, pſalmus. LXXXIII Vam dilecta tabernacula tua domine uirtutum: concupiſcit& defi cit anima mea in atria domini. Cor meum& caro mea: exultauerũt in deum uiuum. Etenim paſſer inuenit ſibi domum: & turtur nidum ubi fibi ponat pullos fuos. Altaria tua domine gírtutum: rex meus& deus meus. Beati qui habitant in domo tua: in ſæcula ſæculorũ laudabunt te. Beatus uir cuius eſt auxilium abs te: aſcenſiones in corde fuo diſpoſuit: in ualle lachrymarum: in loco quem poſuit. Etenim benedictiones dabit legiflator: ibunt de uirtute in uirtutem. uidebitur deus deorum in ſion. Domine deus uirtutum exaudi orationem meam: aui bus percipe deus Iacob. Protector noſter aſpice deus:& reſpice ín faciem Chriſtitui. Quia melior eft dies una in atrijs tuis: fuper milia. Elegi abiectus effc in domo dei mei magis:qᷓ xo in tabernaculis peccatorũ. Ο בוט‎ mifericordiam& ueritatẽ diligit deus: gratíam& gloriam dabit dominus. Non priuabit bonis eos qui ambulant in innocentia:domie uirtutum, beatus homo qui ſperat in te. In finem filiis Core, pſalmus. LXXXIIII Enedixiſti domine terram tuam: auertiſti captiuitatem Iacob.| Remififti jg lla gia unn ae ein im man pron ν YY . uni hia oni fitis ich bolt exo. tind . ἢ fenfit dict nits Dor: amTI iſin i: j T udis jo 0 4. M μι » 7 HIERO, IVXTA HEB. Gebal& Ammon δὲ Amalec: palaſtina cum habitatoribus Tyri. Sed& Afur uenit cum eis: facti ſunt brachium filiorum Lot ſemper. Fac illis ftcut Madian:& Siſaræ ficat Iabin in torrente Ciſon. Contriti ſunt in Endor: fuerunt quaſi ſterquilinium terræ. Pone duces eorum ficut Oreb& Zib:& Zebee& Salma na omnes principes eorũ. Qui dixerunt poſſideamus nobis: pulchritudinem dei. Deus meus pone eos ut rotam: quaſi ſtipulam ante faciem uenti. uomodo ignis comburit ſyluam:& ſicut flamma deuorat montes. de perſequere eos in tempeftate tua:& in turbine tuo conturba eos. Imple facies eorum ΜΗΝ quærunt nomen tuum domine. nfundantur& conturbentur ufq in ſæculum erubeſcant& pereant. Et ſciant quia no men tuũ eſt dominus ſolus tu: excelſus ſuper omnem terram. Victorí pro torcularibus, filiorum Core pfalmus. ΙΧΧΧΗΗ Vam dilecta tabernacula tua do^ mine exercituum. Deſyderat& deficit anima mea in atria domini cor meum& caro mea: laudabunt deum ui^ uentem. Siquidem paſſer inuenit domum & פוטב‎ nidum{ibi,ubi ponat pullos fuos altaria tua domine exercituum: rex mcus& deus meus.Beati qui habitant in domo tua: adhuc laudabunttefemper. Beatus homo cuius fortitudo ín te eft: ſemitæ ín corde eius. Tranfcuntes ín ualle fetus, fontẽ ponét cam: benedictione quoq; amicietur doctor. Jbunt dc fortitudine ín fortitudinẽ: parebunt apud deum in ſion. Domine deus exercituum ex/ audi orationem meam: aufculta deus Iacob femper. Clypeus noſter uide deus:& attende facicm Chriſti tui. Quoniam melior eft dies in atrijs tuis fuper milia elegi abiectus cfle in domo dei mei: magis dp habitare in tabernaculis impietatis. Quia(οἱ& ſcutum domi nus deus gratiam& gloriam dabit dominus: nec prohibebit bonum ab his qui ambulant in perfectione. Domine exercituũ: beatus homo qui confidit in te. Victori filiorum Core. Pſalmus LXXXV Lacatus es domine terræ tuæ:reduxiſti captiuitatem Iacob. Dimififti תחלים τη גם-אשור‎| Or שבי‎ nu pits eel‏ סִישון| ב' 7. E Yr ος . ci לארמח‎ . ובְצַלְבִנַע‎ NI) ANT בַעוּרֶב‎ בל-נסיבמוו| אשר אמרו| ב . אלרים; ובלחבה DR TTD Toh‏ ENT am. πον WA)‏ שמך MM‏ ל wp mad‏ על de‏ הָאָרֶץ| פר סרה מיזמיור: מח-ירירות . נבספה nnon cx‏ 1 mv ובשרן‎ 39 we nn TINT EYE ion אל-אל.‎ לה אשר-שיתה‎ yp mà "Y PRINT אפרחיה את-‎ "yrs η צבאות בלבּי ואלרי‎ moe PHIM ya רושבי‎ אשרי אָרֶם Ὃν‏ לו בך τος‏ vs‏ ישיתוהו גם-ברכות^ nop‏ מורֶה: Sana‏ א nam ON‏ אליאלרים| ב בצית:| יהור אלרים צבאות שמעה παν ον‏ אלרי NPD cvy‏ מגננו ראה א אלרים TOPE xe TED)‏ טוב יום nowa ya‏ 2 223) m אלרים‎ cvm mei Ἢ ימע טוב‎"Wo Wm qe Ὁ BNE ΛΔ‏ יְהוָר צבאוף den TOW MUN‏ 173 פת ΓΝ 332 למנצת‎ D: מומור‎| DEZ EAOMMK ONT 4 HIERO. IVXTA LXX,' ἐκάλυψας who Remiſiſti iniquitatẽ plrbis tu: operuifti om;‏ יי σας τὰς ἁμαρτίας αυϑῇϊ. κατέπαι(ας πᾶσαμ cb»| fia peccata corum. Mitigafti omnem iram‏ Χ'Ἡα. ab ira indignati onís tua. Con-‏ σωταφίῶρ Map) ἀπτόσεε”— tertenos dcus falutarís nofter:&auerte iram‏, Jon d ϑυμόμ σου aq uk. Mite τοὺς αλΏνατοργιθῆς tuam a nobis. Nunquid in æternum iraſce-‏ Supe d διατινᾷ; bb ὀφγίώ Cos kd γενεᾶς bis Ὑενε/ ris nobis:aut extendes iram tuam a great:‏ Aes, ne in generationẽ. Deus tu conuerſus uiuifi-‏ ל áp, o bes σὺ Cc os Ἰωάσας u ës C‏ Ἐπὶ σοΐ, Ac zon u κύριε ὁ ἔλεός cabis nos:& plæbs tua lætabitur in te. Often.‏ אס kor cuir‏ gor od ὁ σωτήριδρ σον che duſp. Ακούσομαι ri. de nobis domine mifericordiam tuam:& fa»‏ λαλύσα& ἐμοὶ ai Gm d δεός ὅτι λαλέσα vll s- lutare tuum da nobis. Audiam quid loqua‏ πἰ τομ λαὸν rm. καὶ ἐπὶ τοὺς ὑσίους wm κο) tur in me dominus deus: quoniam loquetur.‏ m pacem in plabem fuam. Et fuper fanctos.‏. דט נוי Ἐπὶ Tove Ὀδιεγέφοντας nc ice p‏ R ,, fuos:& in eos qui conuertuntur ad cor. Me-‏ עסונו דפס r ie δν φοβόυρθωμ ἀνὸμ ὁ‏ τασκίωΏσαι δόξαμ qo τῇ γῇ hup, Tac CG tu^ tuntamẽ prope timentes eum falutare 3:‏ lac culi CS. δικοιοσιών& ἐιρίών κατεφίλνίαμ. ut inhabitet gloria in terra noftra. iferi /‏ cordia& ueritas obuiauerunt ſibi: iuſticia&‏ פד או Αλέδεα M N γῆς at ren. i δικοιοσανα‏ δώσα 33s, pax oſculatæ ſunt. Veritas de terra orta eſt.‏"סואל V‏ וטא ὀυρανοῦ Διέκυψε,‏ Trang) 7 hulp δώσα Pp καρπὸμ wed διὰ Kiuftica de cœlo proſpexit. Etenim domi-:‏ ἄντῶ“προπορεύσεται i θέσα ἐς d /8 nus dabit benignitatem:& terra noftra dabit‏ קפוחטוס ozdox‏ fructum fuum. Iuſticia ante eum ambula/‏, דט dan τὰ διαβήματα‏ bit:& ponet in uia greſſus fuos.‏ doi. Oratio ipfi Dauid. LXXXV‏ קד προσθυχὴ‏. Té INdína domine aurem taam& ex‏ audi me:quoniam inops& pauper‏ Αἴνομ κύριε ὁ 006 σὸν wd) ἔτάκουσδρ μια. fum ego. Cuftodi animam meam.‏ ming ui ἐγώ, ej quonidfanctus fum: ſaluum facferuum tud,‏ סי ὅτι ἠωχὸς‏ א deus meus ſperantem in te. Miſerere mei‏ ואל Aafop alb φυχίώμον, ὅτι Sci‏ See mov, Top ἔλισίζονταϊ αὶ— domíne quoníam ad te clamaui tota die: læti-‏ ל οΏσομ ὃν δοῦλομ σον‏ σὲ, ελέισόμ με κύριενὅτι πρὸς σὲ κεκζάξημαι Alo fica animam ferui tui: quoniam ad te domine-‏ Arb Vus έραμ.ἔνφφανορ alo γυχ τῷ δούλου σου. ὅτι anímam mcam leuaui. Quoníam tu domi.‏ 7tóo σὲ ἔρα σἰὼ φνχίώ pov. Οτι σὺ κύριε 28506 ne ſuauis& mitis:& multe miſericordiæ om^‏ inuocantibus te. Auribus percipe do-‏ צטסום Μο) ani. C worvirs@ πᾶσι Ἰοῖς Whnarousd/‏ νοις. Pic/ Cn κύριε Ti προσῶχίώ μου πό mine orationẽ meam:& intende uoci depreca‏ As τῇ φωνῇ« δεῤσεώς μιον. Ep ἡμέρᾳ θλίψεώς tionis meæ. In die tribulationis mex dama‏ ἐὸν Ἐκέκραξα πρὸς of ὅτι ἐπήκονσάς μον, οὐκ ui ad te: quia exaudiſti me. Non eft fimilis.‏ sin ὅμοιός σοι ᾧν θεοῖς wie. κοὺ ουκ Kip xed τὰ tui in dijs dñ̃e:& no eft fcd'm opera tua. Om.‏ Four C6. nes gentes qualcunqʒ feciſti uenient& adora-‏ סח ἔργα σου, πάντα τὰ Cen ὅσα‏ πξοσκαυήσουσιρ ᾧνώπιόμ σου niß sé.. κἀὶ δοξάσοισι unt corã te de:& glorificabunt nomen tuũ.‏ Βαυμάσια— Quoniam magnus es tu,& faciẽs mirabilia: tu‏ עסונש τὸ ὄνομά σου ὅτι μέγας εἶ σύ, κὰ‏ ϑεὸρ μιόνος, οδάγκσδμ με κύριε ᾧ Τῇ οσον. es deus ſolus. Deduc me dñe in uia tua:&‏ ל Ον εἰ‏ Κάῑ πὸςεύσομαι ᾧ τῇ ἀλκδείᾳ σου. ἐνφρανθάτῳ ἡ καρ ingrediar in ueritate tua: lætetur cor meum ut‏ φοβξοϑαι 2 ὄνομιά σους Εξομολογίσο» timeat nomen tuum. Confitebor tibi dñe‏ סד δία μον‏ θεός μον ᾧν ὅλῃ καρδίᾳ μου. κάν deus meus in toto corde meo:& glorificabo‏ ל Kei σοι κύριε‏ δοξάσω τὸ ὄνομά σου to τὸν αἰῶνα,.. Οτι τὸ Ἡ nomen tuum in æternum. Quia mifericor-.‏ Aes cov μέγα Ἐθὲμέ, κἂι ἐξξύσω aub ψυχίώ µου dia tua magna eft fuper me:& eruiſti anima‏ ov κατωτᾶτου, Ο ϑεὸς παράνομοι πα) meam ex inferno inferiori. 5 iniqui in»‏ 2 5 vision iu:* συναγωγή κραταιῶμ Ἠτκῶρ ſurrexerũt ſuper me:& ſynagoga potentium‏ τῶ γυχήν wou. καὶ ov προέθεντό σὲ«ρώπιομ ₪70. quæſierũt animã meã:& non ꝓpoſuerũt te in‏ cofpectufuo. Et tu dne deus miſerator& mi-‏—-אאל Καὶ σὺ κύριε ὁ S09 µου οικτήρµωµ και‏ και σολνέλεθ)” xdi αλκθῖνός, fericors: patiens& multæ milcd'ia& uerax.‏ 7 ישן Επίβλεψομ Re ſpice‏ i ἢ ts (s nein mich, pa B mi ilg, x fay on\ niz Ns ו‎ on má hr an 3 mi id ien um tern — done dots lion pn mill Or ado bin[ quad| and| Ἢ fo| in vi qi εἰν ui M 2 t HIERO.IVXTA HEB. Dimiſiſti iniquitatem populo tuo: opetuifti omnes iniquitates eorum fempcr. Continuiftí omnem indignationem tuam: conuerfus es ab ira furoris tui. Conuerte nos deus Iefus noſter:& folue iram tuam aduerfum nos. No li in æternũ iraſci nobis:extendens iram tuam in generationem& generationem. Nonne tu reuertens uiuificabis nos:& populus tuus lætabitur in te. Oſtende nobis domine miſeri/ cordiam tuam:& ſalutare tuum da nobis. Au diam quid loquatur dominus deus loquetur enim pacem ad populum ſuum& ad ſanctos ſuos:ut non conuertantur ad ſtulticiam. Vetuntamen prope eft his qui timent eum falu^ tate cíus:ut habitet gloria in terra noftra. Mifericordia& uetítas occurterüt: iuſticia& pax deofculatz fant. Veritas de terra orta eſt:& iuſticia de ccelo proſpexit. Sed& dominus dabit bonum:& terra noſtra dabit germen fuum. lIuſticia ante eum ibit:& ponet in uia greſſus ſuos. Oratio Dauid. LXXXVI INdína domine aurem tuam exaudí me: quía egenus& pauper fum ego.Cuſtodi anímam meam quia fanctus fum,(αἶσα ſeruũ cuum tu deus meus: qui confidit in te.Miferere mei domine:quoniam ad te damabo tota die. Lætifica animã ferui tui:quia ad te dñe animã meã leuo. Tu enim es domine bonus& ꝓpiciabilis:& multus mífcrícordía omnibus qui inuocant te. Exaudi domine orationem meam:& auſculta uocem deprecationum mearum. In die tribulationis mez inuocabo te quía exaudies me. Non cft ſimilis tui in dijs domine:& non eft iuxta opera tua. Omnes gentes quas fecifti uenient& adorabunt coram te domíne:& glorificabunt nomen tuum. Quoníam magnus es tu δὲ faciens mirabilia: tu deus folus. Doce me domineuiam tuam utambulem ín ueritate tua: unicum fac cor meum ut tímeat nomen tuum. Confitebor tibi domine deus meus in toto corde meo:& glorificabo nomẽ tuum in ſempiternum. Quia miſericordia tua magna eſt ſuper me:& eruiſti animã meam de inferno extremo. Deus ſuperbi furrexerüt aduerfum me,& coctus robuftorü quæſierunt animam meam:& non propoſuerũt te in con ſpectu ſuo. Tu autẽ domine deus miſericors & cemẽs:patiens& multæ miſcd iæ& uerus. . Refpice תחלים n-va dre Yey נשאת עון‎ y“52 neon| n?» חַטָאתֶם‎ ἘΝ πα עברתר, חשיבות‎ 2"em שובנו אלרי ושענו‎ n הלעולם‎—(wy Joya We אפר‎ yen בנוּ‎ wire WINRAR הלא אתה תשוב‎| 59 "oy i: ישמהו-בך‎ ob wp cun WYN en nin Be=~ BR mee HR} שלום אל-עטו‎"a בּי‎ (memo ואל ישובו‎ ποπ לשבן‎ pun vw» zip ἬΝ TARY"on|: re"zn : נשסוּ‎ cow) ver pe בי‎ VW) worn TINE τον ἌΡΑΤΟΣ| משמים נשסֶת‎ mm un הטוב וארצנו‎ we 5 wc» ym vus» ow (oo EYE yy "m nen wy» הלה‎ . 5a NON TN 5 עברר, בִּי-אליר ארני‎ voi MAN TERR| NUN"vel v cvs» emm pee) mw ὮΝ האונה‎ 04 WO . וְהַסֶשיבְה‎ minh א‎| HD ΒΟ mene TR: בִּי הענני‎ wey 2 η באלרים. ארנן‎"waa "UN en, d, במעשיךְ:‎ "yum η ARIE עשי‎ DASE: Toy) ΤΩΝ SV {Pew TEND con) ὙΠ ö שמך‎ mum "vei norm גרול עלר‎ ven ὈΠῚ אלרים‎ imma משאול‎ NPI עְרִיצִים‎ IO)"oy wey fT? ov s ve א‎ Wim) אל-רהום‎ CIAN DEN) : mes) TOR IT TEN M ΤΗ| K 2 EBAOMHEKONTA Ex is xc S estu καὶ EA id p e. d τὸ nF c ra σου Ὅδ' παιδί oov o) σῶσομ Tp Hp οδὶ ποιδίσκκο σους ποίκσορ דפ‎ στμᾶομ tio ἀγαθόμιηρλ id C ול‎ Mic; 8 men) ota שז04 טס‎ p. Or- σὺ κύριε Ἐβοή hngt col,& ἠφεκάλεσᾶς te τοῖς 6 κορὲ, ψαλμὸς ode, TS. I ϑεμκέλιοι ,דט‎ τοῖς 1 τοῖς diois. χγατ κύριος τὰς πύλας σιώρηύπες πάντα τὰ σκίωώμαϊα Ἰακώβ, Δεδοί ξασμᾶύα ἔλαλήϑε περὶ od, wong T θεοῦ, Monch/ &op.ct{xd κο) βαξνλῶνθ»,τοῖς γινώσκουσί με, και Ἰλοὺ SNC QAO! πο) ri. M/: 2000 MW ot^ box cp. od roi ἐγενήθεία ἔκᾶ, Mirnę סוס‎ p M ἄν» kfox O. C) ö eri qu ur. κο) αυτός Ἐθεμκελίωσεμ ἀντί ל‎ Ulis&. x/ G Muy or r œ qu yea A ap 0 ἀρχόν]ωμ Jo rap div γεγεννημέ vop auth Qs tupganopliop πάντωρ, i xarot^ 416 ᾧ σοί, ndi ψαλμοῦ efe ᾗοῖς κορέξιο לד‎ τέλθ» arce κα ελεθ τῷ a xonę/ עסמו‎»σαυέσεως adam W Ίσραν AIT. עד‎ J. Τριε d θεὸς M σωτηρίας ou, t coc xb κ na ka. C) עס‎ νυκτὶ qUowTlop σον, Fi ; θέτω ch top σου% προσόνχή μου, RA T^ Vop R Jus σον tis aich δέμσίμ μου, οτι EN κα ABP 8 ἀνχή aov CM ול‎ Joon μον"של‎ ah ἤγγισε. προ» ὀελογίϑϑίω μετὰ PQάοGοσ ασὴs ꝛin λάκκομ: Eye νήθίω dor/ 660 ἀβοήθκῖοο, qu νεκφοῖς ἐλεύθερος, Qari ou ric καθεύδοντεο ᾧ τάφῳ, p zun ל‎ vichng ri. C av, אל‎ l χαρός σου RÆπποάσίσ6v Ἐθεντό µε ᾧ λάκκῳ κατωτάτῳ," σκοτανοῖα(9) m σκιᾷ θανάτου, Educ Ἐπεσμρίχθη d θυμός os. νὴ Ἰσάντας 6 μετεωρισμούς σου Ἐτσήγαγες tate | Ἐμάκρανας τοὺς Ὑνωσούς mov tt ot ἔθενγό we βδέλυγμια ξαντοῖο- παρεδοθίω C) OUR ὀξεπορθιό. 3 ₪. ול‎ ὀφθαλμοί μου Ich yn Gp, kar TeX sins, Εκέκραξα πρὸς σὲ κύριε ὅλίω lth ἡμεέραμ,διεσέτα» G πρὸς σὲ τὰς Χξίρας μου, M] τὸῖς νεκροῖς ποιή, gas θαυριάσηα, ἢ Ἰατροὶ ανασσουσι ο) δξομολογήδονταΐ σοὶ; הא‎ δικγήσεται τίς ἐμ R τάφῳ τὸ Έλεσο σου, πο) al aM i sg p cou, co TH Ἀπωλείας Mil γνωσθήσεται tp WM σκότει τὰ θαυμάσιά ot, κο ול‎ d'inouocttox σου על‎ 77 TAA κἀγὼ WG σὲ κύριε dw in gk. M) τὸ πρὼϊ ל‎ πεοσθυχέ uci Voq dos gt. we Ti κύριε ἀπωθᾶς ali ψυχίώ ἐμοῦ, 30596088 τὸ ποόσωτσόμ σου C o; πτωχὸς td Ἐγὼ,) על‎ κόποις Ex vt nu/ τός Mou. ὑψωθεὶς δὲ Ee n cli. ara iſadon& ὀργαί σον, di qo הת‎ dtu δϊετάραθάμ e f $us Εκύκλωφάμ HIERO; IVXTA LXX, Reſpice in me& miſerete mei: da imperium tuum puero tuo:& ſaluum fac filium ancillae tuæ. Fac mecum fignum in bonũ& uideant qui oderunt me& cõfundantur: quoniam tu domine adiuuiſti me& conſolatus es me. Filiis Core, pſalmus cantici. LX XXVI Vndamenta eius in montibus ſanctis:diligit dominus portas ſion, ſu per omnia tabernacula Iacob. Glo rioſa dicta funt de te:ciuitas dei. Memor ero Raab& Babylonis:ſcientium me. Ecce alienigenæ& Tyrus& populus æthiopum: hi fue runt illic. Mater fion dicet homo:& homo natus eſt in ea:& ipſe fundauit eam altiſſi mus. Dominus narrabit in ſcripturis popu lorum& principum horum:qui fuerunt in ea. Sicut lætantium omnium: habitatio eft in te. Canticum pſalmi filijs Core: in finẽ pro Maeleth ad refpondendum: intellectus Hæman lIſraelitæ. LXXXVII Omine deus ſalutis meæ: in die cla maui& nocte coram te. Intret in confpectu tuo oratío mea: indina aurem tuam ad precem meam. Q uía reple ta eft malis anima mea:& uita mea inferno appropinquauit. Eſtimatus ſum cum deſcendentibus in lacum:factus ſum ſicut homo ſine adiutorio inter mortuos liber. Sicut uulne/ rati dormiẽtes in ſepulchris:quorũ nó es me^ mor amplius:& ipfi de manu tua repulfi ſunt. Poſuerũt me in lacu inferiori: in tenebroſis& in umbra mortis. Super me confirmatus eſt furor tuus:& omnes fluctus tuos induxiſti ſu perme. Longe feciſti notos meos a me: po^ fuerunt me abominationem fibi. Traditus fum& no egrediebar:oculi mei languerüt pra inopia. Clamaui ad te dñe tota die:expandi ad te manus meas. Nunquid mortuis 5 mirabilia: aut medici ſuſcitabunt& cõfitebun tur tibi. Nunquid narrabit aliquis in ſepulchro miſericordiam tuam:& ueritatem tuam in perditione Nunquid cognoſcentur in tenebrís mirabilia tua:& íuftícía tua in terra obliuionis? Et ego ad te domine clamaui:& mane oratio mea præueniet te. Vt quid domine repellis orationem meam:auertis faciem tuam a mer Pauper ſuin ego& in laboribus a iuuentute mea: exaltatus autem humiliatus ſum& conturbatus. In me tranſierunt iræ tuæ:& terrores tui conturbauerunt me. Circumdederũt LXY, in, ny Wiig iim lem Ty Oil ah fo al mn . Ini punti om: I item inus m η trinm ins 0E eint t Im meii Qui mea inn ame thomit. απ. . epulis. id mans adit ame. Tradit. aec pr sapi cuis fa sinfe tent fct HIERO. IVXTA HEB. Reſpice ad me& miſerere mei da fortitudinẽ tuam ſeruo tuo:& ſalua filium ancilla tux. Fac mecum ſignum in honitate& uideant qui oderunt me& confundantur: quia tu domine auxiliatus es mihi& confolatus es me. Filiorum Core pſalmus cantici. LXXXVII Vndamenta cíus ín montibus fan/ ctuarij. Diligit diis portas fion: fuper omnía tabernacula Jacob. Glorioſa dicta funt ín te: ciuitas dei femper. Cõmemorabor ſuperbiæ δὲ Babylonis ſclentium me, ecce palæſtina C Tyrus οὔ æthiopia: ifte natus eft ibi. Ad ſio autem dicetur uir.& uir natus eft in ea:& ipfe fundauit eam excel fus. Dominus numerauit ſcribens populos: ipfe natus eft in ea femper. Et cantabũt quafi in choris:omnes fortes mei in te. Ξ Canticum carminis filiorũ Core uicto/ ri per chorum ad præcinendum, eruditionis Eman Egraitæ. LXXXVIII Omine deus ſalutis meæ: per diem clamaui& nocte coram te. Ingres diatur ante te oratio mea: inclina aurem tuã ad laudationẽ meã. Quia repleta eft malis anima mea:& uita mea ad infernum deſcendit. Reputatus ſum cũ deſcẽdentibꝰ in lacũ: factus fum quaſi homo inualidus. Inter mortuos liber, ſicut interfecti& dormiẽtes in ſepulchro, quorũ nõ recordaris ampliꝰ:& qui a manu tua abſciſi ſunt. Poſuiſti me in lacu nouilſimo:in tenebroſis& ín profundis. Super me confirmatus eſt furor tuus:& cunctis fluctibus tuis afflixiſti me femper. Longe fe^ difti notos meosa me, poſuiſti me abominationem eis: lauſum δὲ nó prodeuntẽ. Ocu lus mcus infirmatus eft ab afflictione, ínuo^ caui te domíne tota dic: expandi ad te palmas meas. Nunquid mortuis facies mirabilia: aut gigantes reſurgent& confitebuntur tibi ſemper. Nunquid narrabit in ſepulchro miſericordia tua:& ueritas tua in perditione. Nunquid cognoſcent᷑ in tenebris mirabilia tua:& iuſticia tua in terra quz obliuioni tradita eft? Ego autem ad te dñe clamaui:& mane oratío mea præueniet te. Quare dñe abijcis animã meam:abſcõdis faciẽ tuam a me. Pauper ego & erumnoſus, ab adoleſcẽtia mea portaui furorem tuũ& cõturbatus fum. Per me ταις tunt iræ tuæ:terrores tui oppreſſerunt me. Circüded-rüt ההלים mu‏ אלי nan uin‏ קור ל עשת-עבי אות לובה WIN‏ שאי MW πῶς WRN‏ ος.‏ "rv meu|‏ gs Cum) cn‏ ציון. מבל nml omm ouv‏€ ΕΤ‏ האלרים ο‏ zy TW‏ ובבל vun cz»‏ num‏ וצור עםיבוש"oom‏ wem ger, cv oc‏ א muy zwoa‏ יפרה BE‏© יי 1 το שיר ממור לבניה‎ rx ce אלרי ישועתי‎ wm ב‎ ΤΝ σον icm | ועיגה לשאול‎ cm במשי‎ "Pen TIED{NTR"ISO| yv קור וְחְבות‎ unu לא-‎ בבר תחתיות‎"£V i vw © בְּבותשבִּים במצלות| עלי‎ "a nvmm NOY rwy 2 9 תועבות‎ unm um אצא, עיניראב‎ ND) NOD be, יוור‎ Ύπνος Ὁ me Dr yv voveo nives vem"uva"aem τῶ: yay ern 3 ΩΣ בעותיר‎ uum K‏ סבוני £BAOMHKONTA, Εκύκλωσάρ µε Ὡσεὶ ὕδῳρ, SAD πλὼ ἡμέραμ πε» Fit op με ἅμα» Ἐμάκρανας ατεμοῦ וסוס‎ ij πλη/ ** 1 0 4 cio/ ii] τοὺς γνωσούς μον αἲξ ταλοιπωρὶ αΦ» Συυέσεως dibdu. p. ἰσρακλίτή, L2 :,*.*+ אי‎ 37*. A Min σου κύριε ers PP cù vc 6000 A:>* τ εἶς Ye p καὶ γενεὰν ἀπαγγελῶ aw/ E λήθαάμ σον qu Gd. οόματί μου, Οτι εἴ/ 2» “παρ Uo Tp okGvo"כל‎ δικοδομηϑήσετοι,«V τοῖς > Pe, 2 2: 0, θέ, lw ὀυφάνοῖς Exot Havre k αλήθειά σον,— Quntus διαϑήκίω τοῖς ἐκλεκτοῖς 00%ן5יטסן‎ d'a6id bd δού Aw M00 to τῷ oL ov^ ἑτοιμάσω ἃ GO(gu. gov xai סוס סאוס‎ ie γενεὰν(9) γενεὰ» τὸν Ῥρόνομ cow, Εξομολογίσοντακ di δυρανοὶ τὰ aus d cih συν xi i · C you lb ἀλήθειάν σου qo ἐκκλκσίᾳ ἁγίωρ, Oc! τίς qi νεφέλαις Ἰσωθήσνται Gd vic. dic ot e ΄*—“ὦ^ 2 3 ϑύσεται NM κυρίῳ ὧν ἠοῖς Feo; O ϑεὸφ ὃ ל‎ 3 X,,,* quw O ᾧ βουλῇ ἁγίωμ, μέγας 19) φοβερός ו ופל‎ iri הל‎ dr Trog τους πόρ[κύκλω WT. καὶ ὃ te oly Avs ""e ΄ Λ 3 3“ CLE AW ס5/סו‎ TIG 0/0106 σοι; 0 UNATAG ei xUgis 49) Ναλή» θεά ou κύκλω σόν, טע‎ δεασόϊας TO κράτους M ban dan. Tu JE σάλορ קוח‎ κυμάτωμ t&. Mu κατα; “φαύνῃς, טע‎ ἑταπείνωζ: Ὡς Τφαυματίαμ ὑπερήφά, vop.& Tg) βραχίονι tί́vWSsGwpH»διεσκόφπιε τοὺς tx SS σον, o Ἐισὶμ di ὀυρανολνοὶ«f ἴοιρ ὦ ial ול‎ πουλὶ ἑνίω πο) ἡ τολήρωμα uh σὺ ἔθελιε» Ale(Ge, Top β-ὀξᾶμ καὶ alb θάλασσα οἱ ἔκ]ῷο, 6 X ες\ 3 Σ,. βὼς καὶ ἑρμῶμ qv Ὅδ' ὀνόματί σον ἀγαϑμάσον. ται. δὸς ל‎ βραθζίωμ 5 ἃ d'uvassiac, κρατοχωθή! Tok χείς σον, ὑψωθήτω ἡ δεξιά σου, δικοιοσώον κο)— -,» LU κρῖμα ἑτοιβκασία TO Ye d vou σου, Ελεός) Xn/ Dec So t meo προσώπου du. 8 κύριε M. φωτὶ עודי‎ προσώσον σον τοορεύσοντοι καὶ ὧν Ὅδ' ὀνόματί σου, iy adore 7Raluꝛ ach.סלאו‎ κ Su τῇ δὲ Kooy cov ὑψωϑέσονται. ὅτι καύχκμα q9) uu (556 Ru σὺ c. CM tp τῇ Kuoni; σον ὑψωθίσετας Οτι M κυρίου ול‎ ἀντίλκψιφινοὴ T0 Τότε Ἐλάλκᾷς tp ὃς os ro e Jof cov, πο εἶπας ἐθέμίω βοήθααμ ἐπὶ δαυατόµ- ὑψοίᾳ Ἐκλεκτὸμ Ἐκ τῷ λαον μον. Εὗρομ abi Tp Ao ο iov kp Ἐλαίῳ Ἁγίῳ mou ἔχρι(ᾷ auTop. M Yœ χείρ μου σωνοψτιλήψεται 618. C o Boa Χίωμ μου κα]ιθζύσα&vróp, οὐκ ca ἐχδρὸς קל‎ dur;& ὑὸς ἀνομίας bu YFoch i ce τῷ xax(G ἂν» τόµ. καὶ συγκόψω ἀπὸ προσώπου&vT τὶς ἐχϑρούς du T. ig] τοὺς μιισοιζότας au p Ἱφοπώσομαι, καὶ h αλήθαά mov μὴ ἃ ἔλεός μου eau.(9) tv ug ὀνόματί μὸν νψωϑήσετοι τὸ κέρας rol, καὶ θάσομιας 6 λαός ל‎ γινώσκων αλαλαθκόμ, 11 4&»ν τὸ κέρας סגול‎ ἁγίου Ἰσφαΐλ βασιλέως hop. funt. Dominedeusuirtutü quis fimilis tibi? turcornunoftrum. Quia domini eſt aſſum HIERO, IVXTA LXX, Citcumdederüt me ficut aqua:tota die circum dederunt me ſimul. Elongaſti a me amicum & proximum:& notos meos a miſeria. Intellect? Aetham Iſraelitæ. LXXXVIII Iſericordias domini in æternũ can, tabo. In generationẽ& generatio nem: annunciabo ueritatem tuam in ore meo. uoníam dixiſti in æternum mifericordia ædificabitur: in coelis præparabitur uerítas tua. Diſpoſui teftamentum electis meis: iuraui Dauid feruo meo, uſq; in æternum præparabo ſemen tuum. Et ædificabo in generationẽ& generationem: ſedem tuam.| Confitebuntur cceli mirabilia tua do mine:etenim ueritatẽ cuam ín ecclefia fancto, rum. Quoniam quis in nubibus æquabitur dominot fimilis erít deo in filijs deic Deus qui gloriſicatur ín cofilio fanctorum: magnus & terribilis fuper omnes qui in circuitu eius potẽs es domine& ueritas tua in circuitu tuo. Lu dominaris poteſtati maris: motum autẽ fluctuum eius tu mitigas. Tu humiliaſti ſicut uulneratum—— in brachio uirtutis tux.diſperſiſti inimicos tuos. Tui ſunt coeli& tua eft terra: orbem terre& plenitudinem eius tu fundaſti: aquilonem& mare m creaſti. Thabor& Hermon in nomine tuo exultabunt: tuam brachíum cum potentia. Firmetur manus tua& exaltetur dextera tua: iuſticla& iudicium præparatio fedis tuæ. Miſericordia& uetitas præcedent faciem tuam: beatus populus qui ſcit iubilationem. Domine in lumine uultus tui ambulabunt:& in nomine tuo exultabunt tota die:& in 4 tua exaltabuntur. Quoniam gloria ατα tis eorum tu es:& in beneplacito tuo exaltabiptio:& fancti iſrael regis noftri.— Tunc locutus es in uiſione ſanctis tuis:& dixiſti pofui adiutorium in potente:& exaltaui electum de plæbe mea.— Dauid ſeruũ meum: oleo ſancto meo unxi eum. Manus enim mea auxiliabitur ei:& brachium meum confir mabit eum. Nihil proficiet inimicus in εοιδὲ filius iniquitatis non apponet nocere ei. concídam a facie ipfius inimicos eius: 8 tes eum ín fugam conuertam. Et ueritas mea & miſericordia mea cum ipſo:& in nomine meo exaltabitur cornu eius. Et popam Ux egy, Mie LX lí Él remm fina tls pa: i lol m. Ex onem 6 . daos Us ay dei. umts is(mist naa: du tun humi: radio Tuk pt m Anz: T pote denm diss). dem n em, ἢ hunt: ig io גוזל‎ uf T 6 dix ick? niii aus? amo ἫΝ ig ets? Tig ἡ p J HIERO. IVXTA HEB, Circumdederũt me quafi aqua tota die: ualla uerunt me paríter.Longe feciſti a me amicum K& fodalem:notos meos abſtuliſti. Intellectus Ethan Egraitæ. LXXXIX. Ifericordias domini ín æternũ cantabo: in generatione& genetatío^ nem annunciabo ueritaté tuam in ore mco. Quia dixiſti ſempiterna mifericordia ædificabitur: celos fundabis& ueritas tua in eis. Percuſſi feedus cum electo meo: iuraui Dauid ſeruo meo. Vig in æternum ſtabiliam ſemẽ tuum:& ædificabo in generatione& n,. thronum tuum ſemper. Confitebuntur cœli mirabilia tua domine:& ueritatem tuam in eccleſia ſanctorum. Quis enim in nubibus æquabitur domino:aſſimila bitur domino de filijs dei. Deus inclytus in ar cano ſanctorum nimio:& terribilis in cunctis qui circa eum ſunt. Domine deus exercituum quis fimilis tui fortiſlime domine:& ueritas tua in circuitu tuo. Tu dominaris ſuperbiæ marís:& elationes gurgitũ eius tu comprimis. Tu confregiſti quafi uulneratum ſuperbum: in brachio forti tuo diſperſiſti inimicos tuos. Tui ſunt cœli& tua eſt terra: orbem& plenitudinem eius tu fundaſti. Aquilonẽ& dextrũ tu creaſti: Thabor& Hermon nomé tuũ laudabũt. Tuum brachium cum fortitudinc: roboretur manus tua& exaltet᷑ dextera tua. luftícia& iudicium firmamentum throni tui: miſericordia& veritas præcedent faciẽ tuam. Beatus populus qui nouit iubilum: domine in lumine uultus tui ambulabunt. In nomine tuo exultabunt tota die:& in iuſticia tua exal, tabuntur. Quia gloria fortitudinis eorum tu es:& in uoluntate tua eleuabis cornu noftrum. Quia a domino eft protectio noftra: & a ſancto iſrael rege noftro. Tunc locutus es per uiſionẽ ſanctis tuis& dixiſti poſui adiuto rium fuper robuſtum:& exaltaui electum de populo. Inueni Dauid ſeruum meum: olco ſancto meo unxi eum. Cum quo manus mea firma erit:& brachium meum roborabit eum. Non decipiet inimicus eum:& filius iniquitatis non aftlíget eum. Sed concidam ante 6 eius hoftes illius:& qui eum oderunt percutiam. Veritas autem mea& miſericordia mea erit cum eo:& in nomine meo exaltabitur cornu eius. T Et ponam תחלים טבוני Syn BWR‏ הקיפ עלי ZW"waa BPR im‏ ΣῪ‏ ירעי מיהשר|| vu‏ um own‏ עולם| א n G ὙΦ mes‏ עולם mum ton‏ שמים' yn‏ NEN‏ בְחֶם 1 kA‏ בָרִית ער- WN pus ον‏ ובניתי vy": NPD won ον‏ שמים Cu won‏ אתה| א אבוונסך CB) ον Shea‏ "a‏ בשהק mv M2 yw‏ "un us‏ אלים YOVi M i‏ mon mi» WAP oa‏ על tha‏ סביביו:יחור אלרי ¥ ο TOR Cen c" τήνος‏ TA‏ סביבותיראתֶה מושיל cm mus‏ בשוא ΤΩΝ vba‏ am‏ מרוע ἊΣ‏ פורת ιν‏ שמיים אף Yos‏ תְּכל ΤΟ‏ Te Wer TAD) ΤΝ‏ Tha)"nn.‏ Y» ium Yeva‏ ורוע ע ^ wm M WD www pan Όρο vM מינך:‎ b wor: DEN)"OD Sca D de אשרי‎ τ um "oW wa wmm wan POW בשמך‎ 006 qom επ evum vem oa ו‎ Wow weir, nnsen 7a -»| quy UB ya ^ vy? una wee pun אד‎|:"278 tU Ὁ Wem) ven? fa n. Mar dy שויתי עשר‎ ο... v Το עכרן‎ WW) nemo "NEN|:| במשהתיו‎ Ow ὮΧΟΝ war mov ישיא אוב‎. EE בר ובן-עולה לא‎ waren, or TIER TR) “om cuve) 1 DAN LA Cvm ובשמי‎ Any τῶν K 4 ΕΒΔΟΜΗΚΟΝΤΑ, κἂι θήσομαι u θαλάσσῃ 6 avo. πα Ἐν ποτα Hole δεξιὰν ἀὐτῶ, Αὐτὸς Ua corra. με πα” Tig μου εἶ σύ,θεός μου πο ἀντιλήτῆος οδὶ σωτηρίας μου, Kaye πρω]ότοκομ θέσοµαι αυ] όμ-ὑψκλὸμ πα g& τοῖς DaciAsuci q9| γῆο, ντο T 0 Aou. M) אאא סוטל‎ mov הפוקל‎ ἀυτῷ. ,\ 2 2 A 4 κὰὶ ϑήσομαι uc& oz. τὸ αἰῶν(θ) ἡ ασέρµα ἂν» εἰς קסד‎ οἀῶνα φυλάξω *,. M» To. vd. Tp θρόνοµ du mM, ὡς τὰς Ἡμεέρας τῷ ουφανον', Bap Ἐγκαταλίπωσί וסף וס‎ ἂν Το TOW νόμομ μου ,—*.^ 2 τοῖς א‎ μου, Tos. Zaõ ci. Εαμ τα δὲ/ ö τὰς ἐντολάς µου μὴ φνυλάξωσι, 2 ν AER ES S4 xs χδικὶ דט‎ αυ δή και c 65151 τας αδικίας tut. Eo ίσκέψομαι ty ῥάδλῳ τὰς ἀνομίας τὸ dt Ads μον, ὃν μὴ διασκεδάσω πλαν δή) oud ʒ μιὰ ad κήσω ἐμ,τῇ αλκθείᾳ prove οὐδ ou μιὰ βεβελώσω& δὲ αϑήκίω μου, και Τὰ Erro fto pire διὰ F χαλέωμ μι. ὃν μὴ ἀθεϊήσω, Απαξ ₪00 tp VW ἁγίῳ μὸν kt"עמ‎ δαρ δ ψεύσομαι δ@ipma αὐτὸ tuo Top αἰῶνα pud. Edi ὃ 006000 αυτό), ὡς S Ia ἐναντίον μον, καὶ da d σελήνη καΏ]κοτισμδών uc Pp nic. κἀι ὃ µάςτυς z δὲ ασώσω καὶ δξονδένω( 9: ἀνεβάλον Top s σου, 9 σἰὼ uœhilulis w Ἄούλου dove Ἐξεθέλω(δς ἓις& 44,* ἁγίασμα ἂν w. καϑᾶλεο πάντας τοὺς φραγμοὺς ἄντω, ἔϑου7ὰ ὑχυρώμα]α&vTO Cen lap. Δίήρπαζομ ἀνὰμ πάντες ול‎ διοδεύοντες SM. Eyes 27 τοῖς γείτοσιµ eT, 1 δεξιὰμ קוו‎ Ὀλιβόντωμ gu x. Iq cvas wi cirra τοὺς df ol kvm, Απόοζεψας t o ß dap M ou ꝙ os 6 אטס‎ ἀντελάβου κυτον tp Gd πολέμῳ,|)דסא‎ ἀπὸ καθαρισμοῦ αυτ, T θρόνου u big ול לד‎ κο]έῤῥαξας, ה‎ u Tas ., ἀατέχεας ἀυτῷ ode uolo pe. πότε κύριε s c tio TB ἐκκαυϑήσεν ται dz πὺς R ss yi σου, μνήσθητι rig meth ὑπόσασις. UN oU) ματέως Ἐκτι(ᾷς πάν]ας τοὺς fjove* ανδρών wop; τίς Shp ἀνθρωπίθ ὃς farc xdi bux ὄψεν ται Δάνατομεζύσεται atio ψυχὴμ ἂν ix Xes o ἄδυ. , על‎ ὀνρονῷ ISG. no ξισὶ τὰ Ἐλέκ σου τὰ αρχαῖα κύριε, ἃ ὤμοσας שד‎ Seid qu τῇ ἀληθεία σου; ὀνειδισμοῦ M ο⸗ cs ui ou. S da CR op tp Ὧδ' κόλπῳ Mou םאלס‎ ἐθνῶν, οὗ ὠνείδυ(αμ bi Ἐχθεοί σου κύριες du ovii C x τὸ ἀντάλλαγμα τοῦ Riso o. Eves wms xpi© סול‎ Sp cena. om Wore, μνήσθητι κύριε M προσϑυ χὰ Moos ec Τὸ eo. 7 0, rent ταταφυγὴ ἐγενίθις M. tp γενεᾷ καὶ γενεᾷ, πρὸ T oen γενχϑίζαι κο) dA Tl yl και aly dinuou i עסו‎. καὶ שש‎ τοῦ αἰῶνος וסא‎ ἕως τοῦ οὐῶνθ σὺ εἶ, &wos;t‏ גא HIER O.1VXTA LXX. Et ponam in mari manum eius:& in flumini bus dexteram eius. Ipſe inuocauit me pater meus es tu: deus meꝰ& ſuſceptor falutis me. Et ego primogenitum ponam illum:excelſum præ regibus terræ. In æternum ſeruabo illi miſericordiam meam:& ceftamentum meum fidele ipſi. Et ponam in ſæculũ ſæculi ſemen eius:& thronum eius ſicut dies cœli. Si autẽ derclquerínc filij eius legem meam:& in iudicijs meis nõ arabulauerint. Si iuſticias meas prophanauerínt:£ mandata mea non cuſtodierint. Vifitabo in uirga iniquitates eorũ: & in uerberibus peccatacorum. Miſericordiam autẽ meam, non diſpergam ab eo: neq; nocebo in ueritate mea. Neq; prophanabo teſtamentum meurn:& qua procedunt de labijs meis non faciam irrita. Semel iuraui in ſancto meo ſi Dauid mentiar: ſemen eius in aternum manebit. Et thronus eius ſicut fol in cõſpectu raeo:& ficut luna perfecta in æter num,& teftis ín ccelo fidelis. Tu uero reppu liſti& deſpexiſti: diftulifti Chriftum tuum. Avertifti teſtame ntum ſerui tu izprophanafti in terra ſanctuariũ eius. Deſtruxiſti omnes ſepes eius:poſuiſti firmamentũ eius formidinem. Diripuerunt eum omnes tranſeuntes uiam:factus eſt opprobriũ uicinis ſuis. Exal taſti dexteram deprimentium eum: lætificaſti omnes inimicos eius. Auertiſti adiutorium gladij eius:& nõ es auxiliatus ei in bello. Deſtruxiſti eum ab emundatione:& ſedem eius in terram colliſiſti. Minoraſti dies temporis eius:perfudiſti eum confufione. Vf. qiquo domie auertes ín finem: exardefcet ficat ignis ira tua? Memorare qua mea ſubſtantia: nunquid em̃ uane conſtituiſti omnes filios hominum? Quis eft homo qui uiuet& non uidebit mortem? eruet animam ſuam de manu in feri. Vbi ſunt miſericordiæ tux antiqua do mine:ſicut iuraſti Dauid in ueritate tua? Me, mor eſto domine opprobrij ſeruorum tuorũ: quod continui in ſinu meo multarũ gentium. Quod exprobrauerunt inimici tui domíne: quod exprobrauerũt commutationẽ Chrifti tui. Benedictus dominus in æternũ: fiat fiat. Oratio Moyſi hominis dei. XXXIX Omine refugium factus es nobis: a generatione ín generatione. Priuſq; montes fierent, aut formaret᷑ terra & orbís:a ſæculo& ín ſæculum tu es deus. Ne auertas nii ας ts, ety enchol hv [τη . Fu ST άν onal ates ou Μία bey וס‎ loh el rg en ust us fal Cain em nn T pla [liom formi| anes is, Ed αἱ into in flo. De eme epu ga ign anu — | טח( anui|‏ a|‏ tua|‏ eni©‏ om:|‏ Xu|‏ oobi?|‏ of eh[‏ nf f ipi; HIERO. IVXTA HEB, Et ponam in mari manum eius:& in βία” bus dexterã eíus.Ipfe inuocabit me pater me? es tu: deus meus& fortitudo falutís meæ. Ego autem primogenitum ponam eum: excelſum regibus terra. In æternum cuftodiam ei miſericordiam meã:& pactum mei fidele erit ei. Et ponam perpetuum ſemen eius:& thronũ eius ficat dies cœli. Si autem dereliquerint filij eius legem meam:& in iudicijs meis non ambulauerint. Si cerimonias meas prophanaue; tint:& præcepta mea non cuſtodierint. Viſita/ bo in uirga ſcelera eorum:& in plagis iniquita tes eorũ. Miſericordiam autem meam non auferam ab eo: nec mentiar in ueritate mea. Non uiolabo pactum meũ:& quod egreſſum eſt de labijs meis nõ mutabo. Sermel iuraui in ſancto meo, ſi Dauid mentiar. Semen eius in fempiternum erit:& thronus eius ficut fol in cenfpectu meo.Sicut luna ſtabilietur in ſempiternum:& teftis in ccelo fidelis femper. Tu autem reppuliſti& proieciſti: iratus es aduerſus Chriſtum tuum. Attenuaſti pactum ſerui tui:prophanaſti in terra diadema eius. Diff patti omnes macerias eius: poſuiſti munitiones eius pauorem. Diripuerunt eum omnes qui tranſeunt per uiam, factus eſt opprobriũ uicinis ſuis. Eleuafti dexteram hoftium eius: lætificaſti omnes inimicos illius. Auertiſti ro^ bur gladij eius:& non ſubleuaſti eum in prælio. Quieſcere feciſti mundiciam eius:& thro num illius in terra detraxiſti., Abbreuiaſti dies adoleſcentiæ eius: operuiſti eum ignominia ſemper. Vſq;quo domíne abfconderis in finem: ſuccenditur quai ignis indignatio tua. Memento mei de profundo:alioquin quare fruftra creaſti filios hominum. Quis eſt uir qui uiuat& non uideat mortẽ:ſaluans animam ſuam de manu inferi ſemper. Vbi ſunt miſericordiæ tuæ: antiquæ domine: quas iuraſti Dauid in ueritate tua. Recordare domine opprobrij ſeruorum tuorum: quía portaui in ſinu meo omnes iniquitates populorũ. Quas exprobrauerũt inimici tui domine:quibus exprobrauerũt ueſtigia Chriſti tui. Benedictus dominus in ſempiternum: amen amen. Oratio Moyſiuiri dei. XC Omine habitaculũ tu factꝰ es nobis in generatione& generatiõe. And montes naſcerent& parturiret terra& 5: afzaulo& uſqʒ in ſæculum tu es deus. ₪69, Conuertens תחלים ^ ובנקרות‎ W omoi אבי‎ UNITY רינו| הוא‎ אלי וצור ושועתי| את‎ ΤῸΝ ל‎ Poy mans waz"אי‎ למלבי-ארֶץ: לעולם| א‎ ב‎| Wem ER לו‎ wawtz τ לו| ושמתי לער‎ nro || שמים‎ vem וְבַסָאוּ‎ jy “Εν INANE אם-יעובו‎ יחללו‎"pen CON! לא ילבו‎ ובצוי לא ושיבורו!= ומרתי‎ ; Uy ובנגעים‎ wyvnvava ולא‎ vayu"Uus wo om באמונתי!| לאראחלל‎"VN לא א‎ omes ומוצא‎ meon "IVA אחת נשפעתי‎ την CTS ο DEN ον (OC בשימש‎ wem), wm בשחי‎"y οὖν hm nya ונחת ותמאס‎ DN), ne Yos TANI ὁ התעברת עם-משייחֶך‎ ö מרצת‎ i8 - 52 mew, mw UOI INET vr pu^ nva אויביו: את- תשיב צור ה‎ Sa Ven hre חרבו ולא הסביתו‎ עלומין‎ w הצרת‎: ΠΩ "A, nv בושה‎ vor worm הבעה‎ NEI? תסתר‎ um מה‎ 52 mea על-מה-שוָא‎ Wn n yen שאול 59| אית‎ "YN? נשבעת‎ IW הראשנים‎ TES:ובר ארני‎ ΠΟΤΩΝ ö שאתי‎ yy TRY EN אשר‎| vu Ὢ THEY חרפו‎ TUN Twv א‎ THY? um ον x 4 ΤΟΝ ΤῸΝ Dos האלרים ארני מעון‎ TD ETD TN Sa RYT 0$ ותבל‎ yw"hens ילרו‎ : Όντο up ומעולם‎ AVE EBAOMHKONT A. μὰ αποοςέγηο ἄνθρωπομ tie ταπεἰνωσὶμιηοὴ εἶπας דהה‎ ö וד0‎ Χίλια אד‎ SU οφ uA σου κύριειωσεὶ[RY Ἰχθὲο rie diia 0s,& φυλακῇ& νυκτί, τὰ δ), ουδενώματα auc ſ ἔτι door. τὸ ספה‎ ὡσεὶ Χλόν παρέλθοι. τὸ שי ומס‎ παρέλθοι, ro ἑαπέφαρ m ꝙ έσοι σκλκραυθείκ& eng αν Dein. Ori hel ο וס‎ τῇ dy γῇ ou. Kod qi WM ον» MC σου rapa nui. Fhou τὰς ἀνομίας Ἡμῶμ Έναν riop σου, oie p p ἕις φωτισμὸμ,* προσώπου CoU. Οτι πᾶσαι a rigor RA Gp hen imo u. C) ᾧ Τῇ be^ γὰ σου Serious. τὰ גואדל‎ ὡσεὶ ἀράλων 5 Aéro&i d diy ἐτῶν hap qu αυτοῖς Ἐβφομής κογῖα cru. Ep J& ucstidus ὀγδόνκου]α Trang) τὸ X Ado/ toy xóa Θ’ κοὴ τόν. Οτι ἐπῆλθε “πραότης tq huie) π.αιδθκσόμεθα, ὁ κράτ» M οργῆς cou. i) ἀπὸ τῷ φόβου σου Top Hu ü; Th δεξιάμ σου Giles γνῶ ü τοὺς πεισαιδθυμθους τῇ καρδία qu σσ Qa. pæie op κύριε foo wort, κο) τσσφακλήθητι Ἐτοὶ τοῖς δούλοις σου, Ἐνεπλήδθνμου ὁ σφῶϊ το» λέους σου κύριε) ry our caduco νὴ ευφράνθηµου- Ep “πάσαις ταῖς ἡμέραις Ἡμῶμ topped IA. νῶν hus up ἐταπείνω(: ἡμᾶς ,ἔτωμ p Ἰδομῶν κακά, καὶ ide ו‎ τοὺς λούλουο gov CM) ἐπὶτὰ ἔργα cov,& ο δή’ τίς γινώσκα Hoop τοὺς ovg kur, καὶ ἔσω ἣ λαμπρότης שא‎ gíov τῷ ϑεοῦ ἡμῶμ ἐφῆμᾶς,& τὰ ἔργα PIU χαρῶμ ἯΙ μ.ῶρ κα]εύθωνομ ἐφημᾶς,&& ἔργομ c χαρῶμ ἡμῶμ κατεύϑωσομε ANO" Gd ds MM Aus C. Tric e παζξθραίοις, Se Κάτοι m M c qu βοκθείᾳ R ὑψίσου, qu σκέτη N θεοῦ το)"טסשסקטס‎ ἀνλιδίσεται. הס‎ W κύριῳ בוד‎ ſſ c μου c.& κα]αφὺ i ou, d θεὸς ou ἔλπτιῷ Laure p. Οτι Ra Sloe ταί ct kx wayid© דסאא0‎ Ep) ἀτοὸ λόγου ταραχώ doug. Εμ τοῖς με]αφεένοις aur Uca wi. i dir Tas τη:. οπλῳ κυκλώσαᾳ σε od θέα Kur. bv φοξκθήσῃ& PEs run ne ir. A βέλος Ter lue לוט 6965 וו‎ πράγματος QV הד טאיס‎ 0 pb. ἀπὸ συμπῆώματο νὴ δαιμονίου Oo nu ivo. nec ũ r tx τὸ κλίτους σου χιλιὰςρὴ vero Ἐκ d'eξιῶ σου, πρός אטל‎ tyi, πλίὼ x Ὀφθαλμιοῖς €'9 καἸανοκσφο, καὶ ανταπόλοσιμ ἁμαρτωλῶμ qa. Οτι σὺ κύριε ἃ Mais wou, Bp ὕψιοομ T καταφυ/ Vip σου, Ou OTA 27) 1605 σὲ κακά, νὴ μάοιξ dun wie XN σκίωώματί συ, O] vis αγγέλοιο לטל‎ οτε An.מס ופד‎ διαφυλάξαι σὲ qu ττάσαις ταῖς οδοῖο σου,| וספ‎ χαρῶμ וספ‎ un oe προσκόψῃς πρὸς λίθον Rp wod'a σον, וחים‎ αανίδα νὴ βασιλίσκομ ζῶν ίση«xài κατατατίσεις λέοντα xài δράκοντα, οτι ampli? eorũ labor& dolor. HIERO.IVXTA LXX. Ne auertas hominem in humilitatẽ:& dixifti cõuertimini filij hominũ. Quoniã mille anni ante oculos tuos:tancj dies heſterna qua pra terfit. Et cuſtodia in nocte:qua Ὁ nihilo ha. bentur, eorum anni erunt. Mane ficut herba tranſeat:mane floreat& tranfeat, ueſpere de cidat induret& areſcat. Οία defecimus in ira tua:& ín furore tuo turbati fumus. Poſuifti iniquitates noftras in cõſpectu tuo: ſæculũ noſtrũ in illuminatione uultus tui. Qmom nes dies noftrí defecerunt:& in ira tua defecimus. Anni noſtri ficut aranea meditabunt᷑: dies annorũ noſtrorũ in ipſis ſeptuaginta anni. Si autẽ in potẽtatibꝰ octoginta anni:& Qm ſuperuenit manfuetudo:& corripiemur. Quis nouit po teſtatẽ iræ tux:& pra timore tuo iram tua di numerare? Dexterã tuã fic notã fac:& erudi tos corde in ſapiẽtia. Conuertere dñe αν quo:& deprecabilis eſto ſuꝑ ſeruos tuos. Re pletí fumus mane mífcd'ía tua:& exultauimꝰ & delectati fumus in omibus dicbus noflris. Lætati ſumus p diebꝰ quib? nos humiliaſti: annis quibꝰ uidimꝰ mala. Reſpice in ſeruos tuos& in opera tua:& dirige filios eorũ. Et ſit fplendor domini dei noſtri ſuꝑ nos:& opera manuum noftrarum dirige fuper nos:& opus manuum noſtrarum dirige. Laus cantici Dauid. XC Vi habitat in adiutorio altiſſimi:in Ptectione dei cœli cõmorabit᷑. Dicet dño ſuſceptor me? es tu:& refugium meũ:deus meus ſperabo in eum. Qa ipfe liberabit me delaqueo uenantiũ&a y aſpero. Scapulis ſuis obumbrabit tibi:& fub pẽnis ei? ſperabis. Scuto circũdabit te ueritas eius:nõ timebis a timore nocturno. A fagitta uolante ín 3 negocio perambulante in tenebris:ab incurſu& daemonio meridiano. Ca dent a latere tuo mille:& decé milia a dextris tuis:ad te autẽ nõ appropinquabit. Verunm̃ oculis tuis cofyderabis:& retributionẽ pctõrũ uidebis. Qm tu es die fpes mea:altiſſimũ po ſuiſti refugiũ tuũ. Non accedet ad te malũ:& flagellũ nõ appropinquabit tabernaculo tuo. Qm angelis fuis mandauit de te: ut cuſtodiãt te in omnib? uijs tuis. In manibus portabunt te: ne forte offendas ad lapidem pedem tuũ. Super aſpidem δὲ baſiliſcũ ambulabis:& con culcabis leonem& draconem. Quoniam X, n 4 lub ἐς 3 un e Aa tub moti wry iii] stony tan μα. tre Vets] ont’ bin hunts חש sed d di Xi allt vai ΠΩ Idas ibis -. HIERO. IVXTA-HEB. Conuertens hominem uf; ad contritionẽ:& dicés reuertimini filij Adam. Quia mille anni in oculis tuis ficut dies heſterna qua pertranſiſt:& uigilia nocturna. Percutiente te eos ut ſomniũ erunt: mane quafi herba pertráfiens. Mane floruit& abijt: ad ueſperum cõteretur atq; ficcabitur, Conſumpti enim fumus ín futore tuo:& in indignatione tua conturbati ft^ mus. Poſuiſti iniquitates noftras coram te: negligentias noftras in luce uultus tui. Onv nes enim dies noſtri tranſierunt in furore tuo: conſumpſimus annos noſtros quaſi fermo»| nem loquẽs. Dies annorũ noſtrorũ in ipſis ſeptuaginta annis, ſi autem multũ, octoginta anni,& qd' amplius labor& dolor: quoniam tranſibimus cito& auolauimus. Quis nouit fortitudíné iræ tuæ:& fcd/m timorẽ ταῦ indinationẽ tuam. Vt numerent᷑ dies noſtri ſic oftende:& ueniemus corde ſapienti. Reuertere 16 exorabilis eſto ſuꝑ ſeruos tuos. Imple nos matutina miſericordia tua:& laudabimꝰ& lætabimur in cunctis diebus no ftris. Lætifica nos pro diebus quibus afflixifti nos:& annís in quibus uidimus mala. Appareat apud feruos tuos opus tuum:& gloria tua fuper filios eorum.Et fit decor domini dei noftri fuper nos,& opus manuum noftrarü facftabile fuper nos:& opus manuum noftra tum confirma. XCL Vi habitat in abſcondito excelſi: in umbraculo di cõmorabit᷑. Dicens. domino ſpes mea& fortituclo mea: deus meus cõlidam in eo. Quia ipfe liberabit te de laqueo uenantiũ:de morte inſidiarũ. Im ſcapulis ſuis obumbrabit tibi,& ſub alis eius ſperabis:ſcutũ& protectio ueritas eius. Non timebis a timore nocturno: a fagitta uolante p diem. A peſte in tenebris ambulante:a mor ſu inſanientis meridie. Cadent a latere tuo mille& decẽ milia a dextris tuis: ad te autẽ no appropinquabi t. Verũtamẽ oculís tuis uide/ bis:& ultionẽ impiorũ cernes. Tu em̃ es die. fpes mea: excelſum poſuiſti habitaculum tuũ. Non aceedet ad te malum:& lepra nõ appro1 tabernaculo tuo. Quia angelis his mãdauit de te: ut cuſtodiant te in om̃ibꝰ uijs tuis. In manibus porrabunt te: ne forte offendat ad lapidem pes tuus. Super aſpidem& baſiliſcum calcabis: cõculcabis leonem & draconem. H Quoniam ann MANDY RAY אנוש‎ vm שי‎ ον DEW שובו בניד‎ tna mw) יעבך‎ "frais V" רמת שיגה‎ ל‎ mom vr pad 1 תלת‎ 2 ca: ובש‎ we mmy» RAPIER ובתמסך‎ yea בלינו‎ ל‎ maby, Tie? שת עונותיבו‎ 2 בעברְתר, בְּלנו שנינו‎ wn VT"; mn wa בנבורותי‎ de Div שיבעים‎ uma ו‎ Bey San) nr? שמונים‎ :| mew חיש‎ vow pw וביראתר ע‎ BNW ra "pue nx 1 Isp הורע mean 227 eu‏ שוב coy um mec wm‏ ע Far wyiv, Y‏ Mery TEM RNR iy Gym||! רעת‎ Wwe mus Ὃν 3M Toye אֶל-עבריך‎ MAR ויהי נעם‎ 0 uma vvv ומעשה‎ why vas DY ומעשה‎ ΔῸΣ ua NI TEE Lr) v bya fry Anos ישב‎ "ammo אמור‎: qom MWY PON CN MME Coma ^y nma you omma 32739 ADEN: nm ἼΔΩ TO ΤΩΣ Wenn veis nnm b רחפמ‎ NYTORD| ἸῸΝ νο יומם‎ mn מחץ‎ vv» ¥ ww? סטב‎ Pm Haka ^ Now TWH:יפל‎ ung wr לא‎ TOR ΗΤΟ ne n ^ NEW) הפיט‎ PIVEN) jm newcn+ ms רשעים‎ | בעוניך‎ pev Hoy nena FEN ES TIN TEND לא‎ ^ om על‎ 5 0m 5 mn cq www me) על שחל‎, Y» nw : Τὴ ER הרמס‎ NR בי‎. BBAÓMHKONTA; OT hd Dares 9) donc ἀυτόμεσκετσάζω ἂν Pp, Sri ἔγνω& ὀνομᾶ μου, κεκράξεται πρός µε πο) ö qu θλίψα, Εξελοῦ μαι αυτὸμ καὶ δοξάσω sur p. Mα TATE App — ἀντὸμικοὶ δείξω αυτῷ ὁ σωτήριομ Move ΚΑΘΙΣΜΑ m 188 ὡλῆς סול‎ σἰὼ e c σμθξάτο, sa Γαθὸρ τὸ ὄζομολογᾶδαι"Sd nbi. C)) d Rep VM ὀνόματί δουύψισε, T cd eh τὸ ei d 6 cou M at» a λήθαᾶμ σου κατὰ νύκτα,= Ep δεκαχόρδῳ ψαλτηρίῳ הי‎ odie qu κί ϑάρᾳ, Ori ἐυφρανάς 5 κύριε qu W o ici σου, xal ο τοῖς ἔργοις diy χαρῶμ s Gf aA (λιάσομοι,: Ως ἐμεγαλαυῦν τὰ ἔργα σου were 7 Aga Ἐβαθαοονίᾳμ di διαλογισμοί sou, Ανὴς ἄφρωμ vu yichoer cu · C σετ» ὃν σωοίσεἸαῦτα, Ep T ἂνατᾶλοι ἁμαρτωλοὺς dor χόρτορ, xdi διέκυψαμ “πάντες δι ἐργαφόμθυοι aly ἀνομίαμ, Οτσως ἂμ dto Aodęcudõ u tio Bp 6606. τὸ c:, C. od TsO ὃς ἐμ αἰῶνα κύριε,= Οτι io di Εχθροί cou xVgis ודל,‎ Ἰδοῦ di Ἰχϑφοί ou&xο οάo[ ac. Κάῑ dico m'/ ὁϑήέσοντοι πάντες δ᾽ וספ קרס‎ alis ἀνομίαρ, καὶ :ὑφωθήσθ]αι Gog io von cy ce]"ל‎ ὁ κέφας xov C T γῆρας uou qU Ἐλαΐω X lo. εν τοῖς ἐχδροῖς mou C qu τοῖο ἐπαν]σαμθῄοις tzt/ Δίκοα 7 ds φοῖνιξ ἀνθήσει ὡσεὶ κέδρος i& M λιδάνῳ τσλκθων θήσεται, πεφυτόνμϑμοι ον M a nq κυρίου QU ταῖς ann dio תד‎ Θεοῦ ἡμῶμ δ ανϑήσονοϊ, Eri ואכיד‎ καὶ te cep d ὀφθαλμός μον hj* 2 4 νε» At τσουκςθορμᾶμοι«,ακούσετου לד‎ ὄνο Mou. gor r cl qu ca vior. M Ἐυπ-αθοιΐύτες ἔσοντι T ἀναγ Ὑξλαι, Οτι 6 κύρι Θ΄ d eos udp,& don sip ἀδικία ᾧ ἀντῷ. Erg ל גוד‎ ap? πφοσαθδάτου ὅτε κα]ώκισο Ἡ γῆ, ναΐνος d W Gos. av MM νρ 6d τοαῤεβφαίοις. sh xi. Ἐβασίλθυσεμ xu nF en dap qued v/ Gro · ei(xx wig! OG 000 p ih Muc/ Gro. καὶ oU) schi cooꝛ αἰὼ di nov alu, mrs ov GAMBA), τοι 9 ὃ edi σου t "Τότε τσ E cù G- נש‎ εἶ, Επῆραμ di ποταμοὶ κὖ git. xa p ול‎ ασοταρκοὶ φωνὰο auff. Αροῦσιμ di wo | ו‎ Ti Jes uth awd φωνῶμ ὑλάτωμ vo pe Θαυμασοἰ זל‎ μετεωρισμιοὶ ἡ θαλάοσκς,θαυλιασὸς ον ὑψηλοῖς d niz G. τὰ μαρτνριά σου Ds cs sn Gy t,*‏ 22 ג Oos VN dt σου EWE ἁγίασμα κύριε, us μιαν‏ xo rn ro ἡμδρῶμ,‏ ἧς WM Guei Md ed‏ Ίαλμος d& 0 6610 πίξάδι cor. 38 7.‏ Θεὸς ἐκδικήσεωμ vag os. θεὸς Ἐκδικήσεων‏ κρίνωμ 43 Ic.‏ ל rJ04h‏ סל «od Q^ αν]ατσόδοσιρ τοῖς ὑπονφάνοιο,‏ Έως x αμ QAO! κύριε, d πότε ἂμ Te Ao xav/‏ * Xaov); φθέγξοντας HIERO.IVXTA LXX,... Quoniã in me ſperauit& liberabo eum:proz tegam eum quoniam cognouit nomé meum, Clamauit ad me& ego exaudíam eum: cum ipſo ſum in tribulatione: eripiam eum& glorificabo eum. Longitudine dierum replebo eum:& oſtendam illi falutare meum. Pſalmus cantici in die ſabbati. XCI Onum eft confiteri dño:& pfallere nomini tuo altiſſime. Ad annunciandum mane miſericordiã tuam: & ueritatem tuam per noctem. In decachor do pſalterio:cum cantico in cithara. Quia delectaſti me ἐπε in factura tua:& ín operi bus manuũ tuarũ exultabo. Q magnifica ta funt opera tua dñe: nimis profundz factæ ſunt cogitationestuz. Vir inſipiens non co gnofcet:& ſtultus non intelliget hæc. Cum exorti fuerint peccatores ficut fœnum:& appa ruerint omnes quí operantur iniquitatẽ. Vt intereant ín ſæculum ſæculi: tu autẽ altiſſimus in æternũ dñe. Quoniã ecce inimici tui dñe: qm ecce inimici tui peribunt:& diſpergentur omnes qui operant iniquitaté. Et exaltabit᷑ ficat unicornis cornu meũ:& ſenectus mea in miſcc ia uberi. Et deſpexit oculus meus inimicos meos:& ab inſurgẽtibꝰ in me malignantibus audiet auris mea. lIuſtus ut palma florebit: ſicut cedrus libani multiplicabit᷑. Planta ti in domo ἀπί: in atrijs domus dei noftri lo rebunt. Adhuc multiplicabuntur in ſenecta uberi:& bene patientes erunt ut annuncient. Qm rectus dũs deus nofter:& non eft iniqui tasin eo. Laus cantici Dauid in die ante ſabbatũ, qñ fundata eſt terra. ΧΟῖ O minus regnauit decorẽ indutus eſt:indutus eſt dñs fortitudinem& præcinxit fe. Etem firmauit orbem terræ:qui nõ cõmouebit᷑. Parata fedes tua e tunc:a ſæculo tu es. Eleuauerũt flumina die: eleuauerũt flumina uocem fuam. Eleuauerũt flumína fluctus fuos: a uocibus aquarũ mul, tarum. Mirabiles elationes maris:mirabilis in altis dominus. Teſtimonia tua credibilia facta ſunt nimis:domum tuam decet ſanctitu do diie,inlongitudine dierum. Pſalmus Γαία, quarta ſabbati. XCIII Eus ultionũ dñs:deus ultionũ libere egit. Exaltare qui iudicas terrã: red J de retributionẽ ſuperbis. Vſqʒquo peccatores drieiufcgquo pctõres gloriabunt? Effabunt bo, cum, Du May init qui| nt lik imic nit dip Ete echt ma meus palm ik. M לוו וז nani‏ πε:‏ quid:‏ X‏ ὙΠ‏ dinen‏ uit on‏ desta‏ mius‏ ums‏ ui‏ mid‏ a‏ xf‏ HIERO, IVXTA HEB. Quoniam mihi adhæſit& liberabo eum:exal tabo eum quoniam cognouit nomen meum. Inuocabit me& exaudiam eum cum ipfo ero in tribulatiõe: eruam eum& glorificabo eum. Longitudine dierum implebo eum:& oſtendam illi ſalutare meum. Pſalmus cantici in die ſabbati. ΧΟΠ Onum eſt confiteri domino:& pſal lere nomini tuo altiſſime. Ad annunciandum mane miſericordiam tuam:& fidem tuam in nocte. In decachordo & in pſalterio: in cantico& cithara. Quoniam lætificaſti me domine in opere tuo: in fa cturis manuum tuarũ laudabo. magnificata ſunt opera tua domine: ſatis profunde fa ctæ ſunt cogitationes tuæ. Vir inſipiens non cognoſcet:& ſtultus non intelliget iſtud. Germinauerunt impij quaſi fenum& floruerunt omnes qui operantur iniquitatẽ: ut conterantur uſc; in ſempiternum. Tu autem excelſus in æternum domine. Ecce enim inimici tui domine ecce inimici tui peribunt:& difſipabunt᷑ omnes qui operantur iniquitatem. Et exalta/ bítur quafi monocerotis cornu meum:&(ene ctus mea in oleo. uberi. Et reſpiciet oculus meus eos qui inſidiantur mihi de his qui confurgunt aduerfum me malignantibus audiet auris mea. Iuſtus ut palma Hlorebit: ut cedrus in libano multiplicabitur. Tranfplantati in domo domini:in atrijs dei noftri germinabunt. Adhuc fructificabunt in Cart píngues& frondentes erunt. Annuncían tes quía rectus domínus: fortítudo mea& no eft iniquitas in eo. XCIII 3 O mínus regnauit gloría índutus eft indutus eft dominus fortitudine& accinctus eft: ínfuperappendit orbem qui non commouebítur. Firmum folium tuum extuncabaterno tu es. Leuauerunt flumina domine leuauerunt lumina uoces ſuas:leuauerunt flumina gurgites fuos, A uodbus aquarũ multarũ grandes fluctus maris:grandis in excelſo dominus. Teftimonia tua fidelia facta ſunt nimis domum tuam decet ſanctitas: domine ín longitudine dier. XCIIII Eus ultionũ domine: deus ultionũ oftendere. Eleuare qui iudicas ter^ ram:redde uiciſſitudinẽ ſuperbis. Vigquo impijdñe:uſcquo impijexultabũt. Fluent תחלים ἼΔΟΝ ואפלטהו‎ vum"2-3 א‎ Ne ον Voy mann, TRY ארֶך‎ woas, NbN : ΤΟ mw s אשביעחו‎ m אל‎ man do מזמור שיר‎ η. πο n5 טוב‎ ב‎ πι σον veros nn TINNY, TION בבס‎ ה‎ coy Fahy"Wy"oy י‎ une» 7m quam ו‎ Toye ΡΟ: ארג‎ {TRAUMA באר עסו‎ ym לאד‎ won yn איש-בער לא‎ ר‎ me ma את-‎ ΤῊ} De yn רשעים! בְּמו-עשב‎ yy להשמרם‎ ps פעלי‎ | wm לעולם‎ cen nine"m TAR names . TEN TIN "un בְּרְאִים‎ TW, s פעלי‎ y vam: רעם‎ warm, לחי‎ YM עלי‎ TYE M: Mena צריס.‎(SW השענה‎ mw jussa vua nao ΣΣ vm בָבִית-‎ om) ב‎ plu vw: we ux וְרְעננִים| ו‎ wuv vuv) "p בוה שר‎ emo, ve | עולתה בו‎ CR ΝΣ AY T ς nien מלך‎ wm "m לבש‎ weh "53 Dan Yarn Qum עו‎ בו‎ yea המוט|| בבון‎ τόν ην משולם‎ wa ישא‎ ος nini INE NW מסולותי מים‎: ERY mm ö| אוירים‎ wu) אריר במרום יחור:| ערתיף‎ |; wm wm צר‎ ἶ א‎ um| Το s : yen may אל‎ Lay השב‎ yon שפט‎ mimm . על-גָאים: ער‎ : wy mye,, we Ux יד א םס> מ א ס E BSA‏ δϑέγξονται ih λαλήσουσιρ nid A aA oοuc πάν weg δι ἐς γαφόμμονοι Tu) ἀνομίαμι Top λαὸ σύν i/ gi ἐταπείνω(α μ"κοὴ ai κληφονομίαμ σου, ndn Gr . πήραν νὴ ὀεφανὸμ& n éxTevoqi C προσέλυτμ d Gp. Kai εἴσσαμ ovx c pera R/ s!eſíuu⸗ußTwaui Σώπτε M dq oe du WM Axor) μce $00 τοότε φρονήσατε. o Φφυτεύ(ᾷς us, vuRx ἀκούει, Fd vad Ge ἐμ ὀφϑαλμὸμ,ονχὶ κατονοᾶ, O παν (λεύωμ ἔϑυκ,δυχὶ MA er- διδάσκωμ ἄνθρωπορ γνῷ .קוש‎ κύρι Θ᾽ γινώσκα. τοὺς διαλογισμούς dI). ἂν “βςρώπωμ ὅτι τισὶ μάταιοι,.'“Μακάριθ» ig s&Zy Vp zai d κύριε) ἐκ F νόμον σου διδάξῃς 2 "τόμ, ποῦ ἠφαύναι ἀνὸμ αφημόρῶμ πονκρῶμ» ἕως 2 רטק‎ W ae(fon BÁO. Οτι dun ecσ&CsC xd G- τὸ λαὸν ku ro. ig) qb κληρονομία ἀυτῶ,ὃνκ Ἐγκα]αλείψα, ως οὗ δικοιοσιῶν[ASQ tig κεῖ, cup i סאל‎ wovon וכ‎ το ἄντερ δὲ ευθᾶς τῇ καρδίᾳ, rig ἀνασκέσεταξ μοι Ἐπὶ πονηρθιομϑηους ἢ Tis συμ./ ^ov 4 ὃς ד‎ 6 Ἱσαρασήσετοί uot NM άƷJ ἐργαϊομθήους ab ןס‎ . tBoiaudd mor, πταραθραχύ wa שד השע‎ ἅδη ἢ ψυχή κου, εἰ ἔλεγομ σισάλθυται © woe μου-τὸ Ἐλεότ dou κύριε ἐβοΐθει μοι, κατὰ τὸ XM Doe Thy ὁδωυῶμ µου tp τῇ καρδία µου»& παρα! ϑιλήσεις σου, Laq; So αάu bio ἠυχίώ move μὴ uu nc sc σοὶ θρόνος ἀνομιίας, ὃ πλάσσωμ κόπομ ἐπὶ πρόσα μα; Θηρεύσουσιμ ἐπὶ Juli dunculo.) αἷμα Be θῶον κα]αδικάσου]αι. καὶ ἐγγύεϊδ᾽ mor κύριος ti κα/ traguyliig) d θεός µου tio Bondy Mios ou. Ka ἀποδώσει αυτῖς κύριος lid ανομία auff. 6 Tp, ἂφονιᾶ kurv κύριος d Des. Aivog ὡφῆς X Gabi. ו‎ as ἑβραΐοιρ. s d, EUT ἀγαλλιασώμεθα τὸ spi XA E δ' אנט‎ Ts). θεῷ ומס עד‎ dat cp. προφ/ θάσωμθυ Ὁ πρώσοπορ zur tp ὄξομολο. tica& ip ψαλμοῖς ἀλαλάξω δῦ ἀυϊῷ, Ori 6 ἐκέγας κύριος, και βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πᾶ“ἰὼ .שו‎ ori Hu τῇ χερὶ ἀυτοῦ τὰ πέραϊα ὃ γῆς. xà שד"‎ Un δν ὁφέωμ kv τισίμ, Οτι lod LCTET θάλαο Oc. xdi αὐτὸς Kol ur αυτί, καὶ ado ξκρὰμ&i χέρες . Adin προσκώυκσωμϑ νὴ ALOT ioc/ ἐμὸν BUTE a xAodecuSy Ἐνανῆίομ κυρία F zo i Gu ἡμᾶς, Οτι r s ὅξιμ ὃ θεὸς da ip. q) du ſ λαὸς νομῆς dw F. i ec a xh o duk. iu chop tap ὃ φωνῆς a F ακύσντε, l αἀκλης τε Tels καρδίας du p. de kp Τῷ “οάτοικρασμῷ, καϊὰ τὸ dg Ἐπερασμῷ tp τῇ tet aq. du ἐπείρασάμ με δι σα]έρες ὑμῶμ, Εδοπίμασάμ με Ho) εἶδομ Τὰ Era us, τεσσαράκου]α ἔτα πεοσώχ 8G τῇ γενεᾷ ἐκείνη. καὶ εἶττα&el πλανῶνη τῇ κας’ gig. · und/ J dun d ye C9 τὰς ὁδούς S. Ως duo s HIERO. IVXTA LXX, Effabunt& loquent᷑ iniquitaté: loquent oss qui operant iniuſticiã. Populũ tuũ dfie humi liauerũt:& hæreditatẽ tuã uexauerũt. Viduã & aduenã interfecerũt:& pupillos occiderũt. Et dixerũt non uidebit dñs:nec intelliget deus Iacob.Intelligite inſipiẽtes in ppfo:& ftultiali qi ſapite. Qui plantauit aurẽ non audiet: aut qui finxit oculum nó cõſyderat? Qui corripit gétes nó arguet: aut qui docet homine 7 Dris{cit cogitationes hoĩm: qm uana funt. Beatus ho qué tu erudieris dne:& de lege tua docueris eum. Vt mitiges ei a diebꝰ malis:donec fodiat᷑ pctórí fouca. Οία nó repellet dñs plæbẽ ſuã:& hæreditatẽ ſuã non derelinquet. Quoaduſqʒ iuſticia cõuertat᷑ in iudiciũ:& qui tenent eam oẽs recto funt corde. Quis cofur, get mihi aduerfus malignãtes: aut quis ſtabit mecũ aduerfus operates iniquitatẽ: Niſi quia dñs adiuuít me:paulominꝰ habitaſſet in infer no anima mea. Si dicebã motus eft pes meus: miſcch ia tua dite adiuuabat me. Scd/m multitudinẽ dolorũ meorü in corde meo: 0 nes tua. lætificauerũt anima meam. Nunquid adhæret tibi fedes iniquitatis: qui fingis labo/ rem in præcepto? Captabüt ín anima jufti:& fanguine innocentẽ condénabüc.Et factuseft mihi dñs ín refugium:& deus meus in adiuto rium fpei mex. Et reddet illis iniquitatẽ ipfo^ rum:& ín malicia eorum, difperdet 1105 domi nus deus nofter. Laus cantici ipſi Dauid. XCIIII Enite exultemꝰ dño:iubilemꝰ deo ſa lutari noſtro. Præoccupemꝰ facié ei in cõfeſſione:& in pſalmis iubilemus ei. Quoniam deus magnus dominꝰ:& rex ma gnus ſuper omnes deos. Quia in manu eíus ſunt omnes fines terræ:& altitudines montiũ ipfius funt. Quoniam ipfius eſt mare& ipfe fecic illud:& ſiccã man? eius formauerüt. Ve nite adorem?& procidamus:& plorem? ante dñm q fecit nos, qa ipfe eft dris dc? nofter. Et nos populus paſcuæ ei?:& oues man? eiꝰ Ho die ſi uocem eius audieritis: nolite obdurare corda ueftra. Sicut ín irrítatione:fcd/m diem tentationis ín deferto. Vbi tentauerunt me patres ueſtri:probauerunt& uiderunt opera mea. Quadraginta annis offenſus fui generationi illi:& dix ſemper errant corde. Et iſti non cognouerunt uias meas:ut iuraui in ira HIE ah m Tio gros i pit gig gin gius sin ein eim rud ats mmr init. ———— 0 * ג Γ de i k ₪ fluent loquẽtes antiquũ: HIERO. IVXTA HEB. garrient omnes qui operant ini uitatẽ. Populi tuũ dñe cõterent: δὲ hæreditatẽ tuã affligẽt. Viduam& aduenã interficient:& pupillos occident. Et dixerũt no uidehit dñs:& no intelliget deus Iacob. Intelligite ſtulti in populo:& inſipiẽtes aliquando difcite. Qui plantauít aurem non audiet: aut qui finxit oculum סמ‎ uidebit. Qui erudit gen res nd arguet, qui docet hominẽ ſcientiã. Dominus nouit cogitationes hominũ: quia uanæ ſunt. Beatus uir qué tu erudieris de:& de lege tua docueris eum. Vt quieſcat a diebus affli ctionis: donec fodiatur impio interitus. Non enim derelinquet diis populũ ſuũ:& hæreditatem fuam no deſeret. Guoniã ad iuſticiã reuertetur iudiciũ:& ſequent᷑ illud omnes recti corde. Quis ſtabit pro me aduerſum malos: quis ſtabit ꝓ me aduerſum operarios iniquitaris. Nifi quia dominus auxilíator meus: pau lominus habitaſſet in inferno anima mea. Si dicebam motus eft pes meus: miſcc ia tua do mine ſuſtentabat me. In multitudine cogita tionum mearum quæ ſunt in me intrinſecus: conſolationes tux delectabunt animã meam. Nunquid partíceps erit tui thronus inſidiarũ fingens laborẽ in præcepto. Copulabunt aduerſum animam iuſti:& ſanguinẽ innocentẽ cõdemnabũt.Erit autẽ mihi dris in refugiũ:& deus meus quaſi petra ſpei meæ. Et reſtituet fuper eos iniquitatẽ ſuã& in malícía fua per det eos: perdet eos dominus deus nofter. XCV Enite laudemus dominũ:iubilemꝰ petræ leſu noſtro. Præoccupemus uultum eius in actione gratiarũ: in canticis iubilemus ei. Qm fortis& magnus "düs:& rex magn? fuper omnes deos. In cuius manu fundamenta terræ:& excelſa montium ipfius funt. Cuius eft mare ipfe em fecit illud: & ſiccam manus eius plafmauerüt. Venite adoremus&ſ curuemur: flectamꝰ genua ante facem dfii factoris noftri. Quia ipfe eft deus nofter& nos populus paſcuæ eiꝰ& grex ma: nus eius:hodie fi uocẽ eius audieritis. Nolite indurarecorda ueſtra ficut in contradictione: ficut in die tentatiõis in deferto. Vbi tentauerunt me patres ueſtri: pbauerũt me& uiderũt opus meum. Quadragintaannis diſplicuit mihi generatio illa& dixi ppls errás corde eft: & non cognoſcẽs uias meas. Quibus iuraui pe in furore תהלים *בועו pry a‏ יתאפורו 8“ . עב יחור mudo| יענו‎ IORI ורפאן‎ | ויתומים ירהו‎ OAM MW) “δη M ΝΥ לא‎ town רברן אלרי יקסב:| בינ בערים‎ (σος"me uo uy (^ הלא ושמעאם-‎ y voin יצר"cmn: van od ΤῊ‏ ג uw‏ הלא יוביה המלבור אר f$‏ יחור ירע מחשיבות ומתורתך, שחת:בי ον MN worked‏ ערה ש Ἡ “oy Hume 1 57 ὙΦ) לי עם-בעלי‎ 3. עורה 36 ב‎ wm לולי‎(nw רגלו הסור‎ πο אם- אמרתי‎ שרעבי‎ Tu πο WW ושעשעו| ב‎ ΤΣ. 33 * הווף‎ xen TAT, ὙΨΌΣ על‎ We: יצר עמל עלי-חס‎ UU Va TW yr vel "bm ΔῸΣ יְהוֶר לי‎ ma may Spm! מחסי‎ ὍΣ י‎[IMRT TRY SIRT וצמיתסיהוראלרינג:|| צת‎ vun τσ"wo = בזמירות בריע לה‎ wn ע‎ Όσα ומלך‎ ym Uma אל‎ Were אשר-‎ ums asy c" מחסרי-ארֶץ ותועפות‎ My אשר- לו הים‎ Ὁ IND| יריו וצר‎ DEN NOY ^m» NAN TYR moss עשנו| בִּי הוא אלרינו‎ ww עם בירעיתו וְצאן י‎ unm | תשמעו‎ Wen ὮΝ חיום‎ M THD TER TRARY WRN AAR TION MEY אַרבעים‎ sbum לבבהם‎ wh oy Ye) EBAOMHKONT 4 Bp Ti dy y7 x. ii Ἠσελεύσο) גמד סול‎ κα]άτραυείμ Ma. "סולה‎ ido"d Gas iſ. Sn ὃ, οἶκος cono 0 Jure pela ali הא‎ 7 waofiéeodos. Ste ar Ὅδ' κυρίῳ ἄσμα καινόμ. ἄσατε bg α κυρίῳ πᾷσα ל‎ γῆ, Ασατε VM nuf ich, uλογήζξπ ἃ ὄνομα δυξοϊναγγελίγεσθε ae e ge dL ἡμέρας τῷ σωτήριομ dumw. Δναγγείλατε 0 qvia ἔθνεσι loo δόξα u.& πᾶσι Pig λαοῖς τὰ 4 ada ot. Ori μέγας κύρθ»© αἰνεὺς σφόδρα. Torch cs tu Varig πάντας wi ϑεούς, Οτι πάντες ול‎ S101 קוש‎ zhyu n Ga ά R CG τοὺς ὀυρανοῦα tat Wop. ΕξομολόΓκοις νὴ ὡραιότης S cn/ op ανξ-αγιω eub i μεγαλοπεέτσαα,&u MM ἁΓιάσμαΊν Au. שופ‎ κατι W κυρίῳ t X cio i M ἐθνῶμιφνέγκατε UM κυ elo δόξαμ i ulis. e κατε] κυρίῳ a p ὀνόματι a, Αρα θυσίας Hoth Ἰμαπορεύεδθεις τὰς 86 zu rd. προσκαυήζοτε κυρίῳ& ἀνλὴ ἁγίᾳ aurov. ze QM ro d. προσώπου xu M πᾶσα hi γῆ, εἴπατε ch τοῖς ἔθνεσιμ ὅτι"סוס‎ Ἐξασίλθυωσεµ καὶ oup καϊώρϑωσε ql δικόμθμίω ἅτις ὃν σαλθυδέσε)- κεινᾶ λαους& tobi ri. Εὐφροινέσγω( p di ουφανοὶ& Ta. do ἃ γῆσαλθθήτω ἃ θάλασσα לסו‎ τὸ τολήφω» ה‎ ἄνοδι.χαρίσνη τὰ πεδία) πάντα τὰ qu ß u. Τότε αγαλνάσετ; πάν]α τὰ EVAR τῷ δευμοῦ ἀπὸ god nds ודס,טסופֶטא‎ g xc D· r1 ἔρχεαι κοῖναι“ἰὼ yl. Κοινᾶ alio ὀικουμένζω ον. λα οὓς SU τῇ αλκθείᾳ du n. 1 ai, ὅτε γῆ kof ,ספוא‎ 0’ παξεθραίοιο.; ss* . 10:0” 18 dl p, R Nro F. i ὁ. Φρανδήτωζαμ νῆσοι woo. Νεφέλη & γνόφος κύκλω t. uucœ tion& κοί μια nc. φθωσις H Bove&vT. πῦρ ᾠψώπιομ at προ’ ox. E Φφλογιᾶ κύκλω Pug Ex gous RuF. Et yop&i ἀθραπαὶ αὐΐ τῇ ול‎& Eco cO ἡ γῆ. τᾷ en oct! xp d V nn cp Xr MITTS κυρία. rn Toads Kgl wong γῆς, Ανήγγαλαµ ול‎ ὃν φανοὶ τὸ δικοιοσεσίω Ruß.) dio G πάντεςδι λαο! ἃ day ,לטל‎ Arx uvSíre(xp τσάντες ול‎ ATR BITES Tis Ύλυπῆοῖς δι ἐγκαυχώμϑμοι qu veo τιδώλοις&VT Προσκαυίζτε ὴƷeuuuuuarwrwiꝙßæ. של טא‎ Φε άνθη σιώμ, καὶ Mog ול‎ ϑυγαγέρες ὃ d ait ας-ἕνεκεμ Tf) κριμάτωμ es κύριε, ὅτι σὺ κύριος ὕψι εὸς tai 8) c yl σφόδρα ὑπου γώθες da; wár 7:6 vue eke, οἱ αγατσῶντες T κύριομ uide πο] νκρά,φυλάσᾳ κύριος τὰς ψυχὰς Ὁ ὁσίων QUT, ἐκ χα tóc ἁμαρτωλοῦ ζύσετ; 5% 0 ἀνέτειλε[^y δι, κοαΐῳ O Yig Ἐυϑέσι TH καρδίᾳ,ἓυφροσιώνκ, εὑφράνθι» אי‎ Ἄύκοαοι« Sg) vie. x) ὄξομολογ dio τῇ μνήμα ταῖς& pio αά&v T, 6 HIERO. IVXTA LXX in ira mea: ſi introibunt in requiem meam. Laus cantici Dauíd,quando domus ædifi cabatur poſt captiuitatem. XCV Antate domino canticum nouum: cantate domino omnis terra. Can tate domino, benedicite nomini eius: annunciate de die in diem ſalutare eius. Annunciate ínter gentes gloria eius: in om̃ibꝰ populis mirabilia eius. Guoniã magnus ds & laudabilis nimis: terribilis eſt ſuper omnes deos. Quoniã omnes dij gentiũ dæmonia: dris autẽ cœlos fecit. Confeffio& pulchritudo in cõſpectu eius: ſanctimonia& magnificẽtia in ſanctificatione eius. Afferte dio patriz gentiũ:afferte diio gloriam& honorẽ: afferte dno gloriã nomini eius. Tollite hoſtias& introite in atria eius: adorate dñm in atrio ſan cto eius. Commoueat᷑ a facie eius uniuerſa terra: dicite ín gentibꝰ quía dominꝰ regnauit,. Etenim correxit orbem terræ, qui non commo uebitur:iudicabit opulos in æquitate. Itentur cœli& m terra:cõmoueat᷑ mare& plenitudo eius: gaudebunt campi& omnia quæ in eis ſunt. Tunc exultabunt omnia ligna ſyluarũ a facie domini, quia uenit: quoniã uenit iudicare terrã.— Iudicabit orbem terræ in æquitate:& populos in ueritate ſua. Ipfi Dauid, quando terra ei reſtituta cft. XCVI Ominus regnauit exultet terra: l tentur inſulæ multæ. Nubes& ca lico in circuitu eius: iufticia& iudicium correctio ſedis eius. Ignis ante ipſum praxedet:& ínflammabit in circuitu inimicos eius · Alluxerũt fulgura eius orbi terrae: uidit & cõmota eſt terra. Montes ſicut cera fluxe.runt a facie dñi:a facie dñi omnis terra. Annunciauerũt cœli iuſticiã eius:& uiderunt om nes populi gloriã eius. Confundant᷑ omnes quí adorant fculptilia: qui gloriantur in ſimulachris ſuis. Adorate eum om̃es angeli eius: audiuit& lætata eſt ſion. Et exultauerunt filia: ludæ:propter iudicia tua dite. Quoniã tu dñs altiſſimus ſuper omnẽ terrã:nimis exal tatus es ſuper omnes deos. Qui diligitis da mini odite malum: cuſtodit domin? animas fanctorü ſuorũ:de manu peccatoris liberabit eos. Lux orta eft iuſto:& rectis corde lxticias Latamini iuſti in dño:& cõfitemini memoriæ fanctíficatíonis eius.; Pſalmus m mein uil M qu ga gu «hom ala ain nm ἰῇ lim lin ll lin leg אל‎ ayy me Vn dern om} tus bent ιαπ — . ipia Imi guid lur Ph (ui Font info HIERO, IVXTA HEB, in furote meo: ut non introirent ín requiem meam. XCVI Antate domino canticum nouum: cantate domino omnis terra. Ca; nite domino benedicite nomini cius: annunciate de die in diem falutare eius. Narrate in gentibus gloriam eius: in uniuerſis populis mirabilia eius. Quia magnus domi nus& laudabilisnimis:terribilis eft faper om, nes deos. Omnes enim dij populorum ſculptilia: dominus autem colos fecit. Gloria& decor ante uultum eius: fortitudo& exultatio in ſanctuario eins. Afferte domino familiæ populorũ: afferte domino gloriam& fortitudinem. Afferte domino gloriã nomini eius: leuate munera& introite in atria eius. Adorate dominum in decore ſanctuarij: paueat a fa cie eius omnis terra. Dicite in gentibus dominus regnauit fiquidem appédit orbem im mobilẽ:iudicabit populos in æquitate. Lætamini cceli& exultet terra: tonet mare& pleni tudo eius. Gaudeat ager& omnia qux in eo ſunt: tunc laudabunt uniuerſa ligna ſaltus. Ante faciem domini quoniã uenit, quoniam uenit iudicare terram, iudicabit orbem in iufto:& populos in fide fua. XCVII Ominus regnauit exultet terra: lae; tabuntur inſulæ multæ. Nubes& caligo in circuitu eius: iuſticia& שו‎ dicium firmamentum ſolij eius. Ignis ante faciem eius ibit:& exuret per circuitum hoftes eius. Apparuerunt fulgura eius orbi: uidit& contremuit terra. Montes ſicut cera tabefacti ſunt a facie domini: a facie dominatoris om/ nis terræ. Annunciauerũt cœli iuſticiam eius: & uiderunt omnes populi gloriam eius. Con fundantur uniuerſi qui ſeruiunt ſculptili qui gloriantur in idolis: adorate eum omnes dij. Audiuit& lætata eſt ſion& exultauerunt filia: Iudz:propter iudicia tua domine. Tu enim dominus excelfus fuper omnemterram: uchementer eleuatus es fuper omnes deos. Qui diligitis dominum odite malum cuftoditanimas fanctorum fuorum: de manu impiorum eruet eos. Lux orta eft iuſto:& rectis corde læticia. Lætamini iuſti in domino:& conſitemini memoria ſanctæ eius. Pſalmus תחלים CORONA אֶם-יְבאון. אֶל-‎ COMO צר‎ von שיר‎ Ὑπὸ שירו‎ WD Ua wee שירו‎| 2 ברב שמו,‎€um שירו‎ επ uv» מיום‎ wp D) von= בגוים‎ wp UMOR d) veo העים‎ RINE Ww Shy m א‎ aen|: עליבליאלרים‎ שי‎ η אלרי הַעָמִים אלילים‎ ל‎ MMWR imvy Tew UNA νεο Ὑπαὸ THEY תוחפשמ‎ ὌΠ ση vb σον בכור‎ ims wan ובאף‎ προ νο 28 "v5 השתחוו‎, vnm» ב‎ wiB cn לרש‎ πο ον הָארֶץ! אמרו‎ 3 בל‎ vnm fan בול את-‎ wm | עמים פְּמִישִירִים‎ ΤῸ המוט‎ ומלואו: ועלו שי‎ um cy" WNW בו,‎ WU שרי וְבל-.‎ τ ποσο=| וער‎ ἜΣ ישפט‎ PIT בי-באלשפט‎ NO uw. cwm‏ מלך yum Uus‏ י wav‏ איים. sw‏ ענן TEE VA yruo ew‏ qon‏ בסאו:| אש TIE?‏ (over mes Thom ἌΡ‏ האירו TPE‏ הבל nne‏ ו umm: TINT DP‏ בונג ἸΦῺΣ‏ cy"une‏ מלפני. Sa ον‏ YN‏+ הגירו השביים yw‏ wm‏ בּל-העפוים 33 WAN‏ von ΤΣ 3‏ הַמְתְהְללִים 5 y venen|: wm‏ Wy‏ על-פל-הָארֶץ באר 1 wm‏ שנאו TRU»ὺ‏ נפשיות tow TYP) vu vy‏; אור zoe A vrwb YN‏ mee‏, שבהו cy"‏ ב nro πο ING‏ ἼΤΩ DL 5‏ EEAOMHKONTA τῷ Aa6id 1 s 2. Σατε bd κυρίῳ ἄσμα pon Sri D 6 ö e Έσωσεμ avri | ἡ δεξιὰ aur oc. καὶ δ. βραχίωρ ל‎ ἅγιος αν ro. Ἐγνῶώρισε κύριος ὁ σωτήριομ αντοῦ S ci rio ö απεκάλυψε al Φικοιοσώοίω ἀν, Emi] "(du τοῦ Ἐλέους euro τῷ Ἰακώβ, FT ἀλκδείαο&uroU [PIT Topi. Eido(gp x Ma Τὰ πέρατα δὲ γᾶς "ὁ σωτήζιομ τοῦ ϑεοῦ ἡμῶμ. Αλαλάξατε Gf** "πᾶσα d 7. α π t. Gy 182) ψάλατε. té AM G nog ich 0 κιθάρᾳ, Ὁ κιθάρᾳ νὴ φωνῇ ψαλμοῦ, εν cA yr דל‎ 6% 0 Poy σάλπιγγος κόῥατίνκου Δλαλάξατε ζνώπιομ Ἐ βασιλέως κυρίου,σαλθυθή סד‎ ſ 3626004 νὴ τὸ τολήφωρια oct. oi xov C) 'πάν]ες di καφικοζῦτες ον ἀυτῇ. πό]αμοὶ κροτσουσι eel וכל‎ τοαυτό,τὰ gh ἀγαλλιάσεται ἀπὸ προσώπου κυρίου, ὅτι Ἐρχε]αι.ὅτι Kua κεῖναι Tl γἱῶ. κρῖνε©) פקטסאול‎ ₪ ον δικοκοσώρινηοὶ) Ἄαούό So Ἐνθύτηι, Υαλριὸς יכות?יע‎ 8 Ho > 6 t6aciA uou וץפֶל,‎ 0000) Qcο. . wad Mos ξπὶ dy Χόβουβμ.(ἀλθνθέτω ἃ γῆ, Κύριος ᾧ עס‎ μέγας:& din 8p ἐπὶ æνtα τοὺς λαούο, ἙΕξομολογκσάδλωσαμ על‎ ὀυδῥιατί σου של‎ ey, ὅτι φοβόρὂμ κο.) ἅγιομ ἐπί p42) ἀρὰ βασιλέως, u ii p ayumi, Σὺ n rol mae Ge ud rrci. n io κο) d'iouocaplu qv Ἰακὼβ ev ἐποίν(ξο, Υψοῦτε xi io τὸ θεὸμ hus ptg?) Tęo u υξίτε M ὑπποποδίῳ T aod Gp ἀντοῦ, ὅτι& yios sip. Μωῦ ο& de dp tp τοῖς ἱέρεῦσιμ αυτοῦ.& σαμου» לת‎ tp Ye ἰωλκαλουμένοις ὁ ὄνομα Buro. Επεκαoch Pp κύριον& Rum didi κουεµ αυτῶμ. p ούλῳ veq en us, Mc Mad πρὸς ἀντύς, Οτι ἐφύλαοσομ τὰ mag) τύρια zuroi.& rà προσάγμαϊα cho, ἃ td'oxep Au τοῖο, Κύριε d θεὸς dard p, συ tari xovso κυϑῇν, heds σὺ ξυΐλαϊος Ἐγίνου ἀν 400) Ἐκδικῶμ iol voa Τὰ TH d'efua]a ur. 1 10ũ re x top fu He M p. q) στο Ὀκωυᾶτε סול‎ ὄρος n ion Glo ὅτι ἅγιος κύριος d e/ ὃς ἡμῶρ, 1224408 M 6 round yap, s 0, Δαλάξατε VG). ϑεῷ wala Ἡ γῆ; Δουλεύ/ &(π WM κυρίῳ£p Ἐυφροσιων, Hic S/ πεἰνώπιομ a o על‎ ἀγαλλιάσει, τυῶτε ὅτι κύριος Ios dip ὃ θε do MAG. uds xxoinorp Ms, ih oux Mcd. Hao 5 λαὸς αυ]οῦ C 70 la vo 9G ἀυοῦ, εἰσέλθετε סול‎ Ta πύλας au od tp ὄὕξομολο ide. us Ἰὰς αυλὰς aud z ὕμνοιο. Εξομολογᾶδθε ἀυτῷ, οἄνξίτε ὁ ὄνομα T ὅτι 38906 κύριοριτιο T a1 γα ₪ Έλεος ἀντῷ, και ἕως γενεῖο xdi γενεᾶς n 6 vel, τῷ Gas HIERO; IVXTA LXX. Pfalmusipfi Dauid.— XCVII Antate dño canticum nouum:quia mirabilia fecit ds. Saluauit(ibi dextera eius:& brachium ſanctum eius. Notum fecit dominus ſalutare ſuum: in cõſpectu gentíum reuelauit iuſticiã ſuam. Recordatus eft mifcd'iz ſuæ Iacob:& y ítatis fuz domui ifrael. Viderunt omnes termini terrz, falutare ἀεί ποτ.— Iubilate dño om. nis terra:cantate& exultate& pfallite. Pſallite domino in cíthara:ín cithara& uoce pſalmi: in tubis ductilibus,& uoce tubæ corneæ. Jubilate in conſpectu regis dni: moueatur ma re& plenitudo eius, orbis terrarũ& uniuerſi qui habitant in eo. Flumina plaudent manu ſimul:montes exultabunt a conſi pectu domini, quoniam uenit:quoniam uenit iudicare terram. Iudicabit orbem terrarum in uf cia:& populos in æquitate. Pſalmus Dauid. XCVIII O mínus regnauit írafcantur popu li: qui fedes{uper cherubim mouea . tur terra. Dominus in Ποπ maquest excelíus fi uper omnes populos. Con liteantur nomini tuo magno: quoniam terri» bile& ſanctum eft:& honor regis iudicium diligit. Tu paraſti directiones: iudicium& iuſticiam ín Iacob tu feciſti. Exaltate domi num deum noftrum:& adorate ſcabellum pe dum eius, quoniam ſanctum eft.^ Moyfes & Aaron in facerdotibus eius:& Samuel in^ ter eos qui inuocant nomen eius. Inuocabant dominum& ipfe exaudiebat eos: in co» lumna nubis loquebatur ad eos. Cuſtodiebant teſtimonia eius:& præcepta quæ dedit illis. Domine deus noſter tu exaudicbas eos: deus tu propicius fuiſti eis,& ulciſcens in omnia ſtudia eorum. Exaltate domínum deum noſtrum:& adorate in monte ſancto eius: quoniã ſanctus domínus deus nofter. Pfalmus Dauid in cõfeſſione. XCIX Vbilate deo om̃is terra: ſeruite 0 in læticia. Introite in cõſpectu eiꝰ: in exultatione. Scitote qm dns ipfe eft deus nofter: ipfe fecit nos,& non í pſi nos. Nos autẽ pplus eiꝰs& oues paſcuæ eiꝰ introite Portas eius ín cõfeſſione: atria eius in hymnis cõfitemini illi. Laudate nomẽ eius qm ſuauis eft dñs:in æternũ miſcq ia eius:& ufq; in gene tationem& generationẽ uerítas eius: : Pſalmus pi 8 M chu pim ed umi cott mm mn m ---,.... sisti ση ו‎ defi tl itd td αὶ mi nac mit in nin isi iy mmn na 60 inn (nl trn vn. Moje mudi — S: ind boch dei did. (ensi ming| ei.* n ied| ish iv| — m ys 3 "T n js| HIERO. IVXTA HEB. Pfalmus. XCVIII Antate domino canticum nouum, : בוט‎ mirabilia fecit: ſaluauit fibi quam eius& brachium ſanctum eius. Notum fecit dominus falutare ſuumn: in conſpectu gentium reuelauit iuſticiam ſuam. Recordatus eft miſericordiæ fuze& ueritatis ſuæ domui iſrael uiderunt omnes fines terræ: ſalutare dei noſtri. Iubilate deo omnis terra: uociferamini& laudate& canite. Canite dijo in cithara: in cithara& uoce carminis. In tubis & dangore buccinæ: iubilate coram rege diio. Tonet mare δὲ plenitudo eius: orbis& habitatores eius. Flumina plaudent manus fimul tnontes laudabunt. Ante domínü quía uenit iudicare terram, iudicabit orbem ín íufticia:& populos ín æquitatibus. : XCIX ὶ O minus regnauit commoucantut populi: feflor cherubim cõcutiatur terra. Dominus in fion maenus:& excelíus eft ſuper om̃es populos. Confiteantur nomini tuo magno& terribili ſanctoq;. Imperium regis iudicium diligit tu fundaſti æquitates:iudicium& iuſticiam in Iacob cà fe tft: Exaltate dominum deum noftrum& adorate ſcabellum pedum eíus quía fanctus eft. Moyfes& Aaron ín facerdotibus eius& Samuel in his qui inuocant nomẽ eius: inuo/ cabant dominum& ipfe exaudiuit eos. In columna nubis loquebatur ad eos: cuſtodierũt teſtimonia eius& præceptũ quod dedit eis. Domine deus nofter tu exaudifti eos: domine propicius fuiſti eis:& ultor ſuper commutationibus eorum. Exaltate dominũ deum noſtrũ& adorate in monte ſancto eius: quia ſanctus dominus deus noſter. j Pſalmus in confeſſione. C Vbilate deo om̃is terra. Seruite do mino ín læticia: ingredimini coram : eo in laude. Scitote quoniã dominus ipſe eft deus, ipſe fecit nos& ipfius fi mus: populus eius& grex paſcuæ eius. Ingre/ dimini portas eius in gratiarumactione atria eius in laude: confitemini ei benedicite nomi ni eius. Quia bonus dominus in fempiternum miſericordia eius:& uſqʒ ad generatio/ nem& generationem fides eius. CI -. Dauid — תהלים מומור שירו ליהורישיף wn‏ בִּי- נפלאות Dry‏ חושיץה- 45 vue‏ ורוע v‏ ung‏ הוריע"Wm‏ ישועתף. לעיני. n$3 TWD‏ impe‏ ובר wren en‏ לית CUN OUS WY bw‏ ΤῊΝ‏ אתיישועת VMÉN‏||: הרישי"mb‏ בַּל-הָאָרֶץ MR‏ um‏ הוור| dud‏ ΤΩΙ"ie nn wana‏ 1 בחצצרות WIN wwe CAvA‏ iym Then"uno‏ יְרְעם em‏ wom‏ הבל|o M3 MUM‏ TU wm nace nim‏ ΚΩ wm eb iuum‏ yin vivo‏ ישפט m an‏ PETER oy yoga‏ צט TERY WN yon um‏ rn wren TER nw‏ e T wr sf‏ תוא ὋΣ‏ vm; TP Sa‏ שבוף גרול ונורא vA‏ חו: u‏ מלר משפט"DN 2UN‏ ua‏ מִשפָט ו DRM zvyu npn‏ עשי: רוממז wn‏ אלרינו) "nmm‏ לקרוס רגליו V^"‏ TITY yw mv o im‏ ושמוואל CUNT TRY WIP‏ f^ םנעו um) wn: hn‏ Cu ἘΣ woya‏ ש ma vt) YR"uev‏ למל: חור אלרינו UN Thuy now‏ yvy wv) wn mm Son‏ עלילתם:| ὙΠ‏ אלרינו“RIP ποστ‏ רוש Hn"v‏|| מומור Το‏ הרישו ל UB wb‏ הָאָרֶץ 1 עברו אֶת- um‏ שמחה באו eb‏ n wmm‏ יחור KRW‏ אלרים הוא ΩΣ‏ ולא τον‏ עמו ö Wr)‏ שעריו Της vnam nme‏ חורו לו Rw inna‏| בּי-טוב v yn ien TAY? wm‏ אמיונתו; NY‏ DAE L 4 ΕΒΡΔΟΜΗΚΟΗΝΗΤ Ας τῷ Δαβίδ. ψαλμός, 5. ^ 7*. ΄ 7 Aco MQU) סופ‎ ασοιλαὶ σοι κύριε, Τά 2’^*/ 2> a 6”* tr t AG CM πuοσσ, S od MEME, TOT א‎ ? zes πρός µε, Ar coc mln axes 5 xia καρδίας(μου. μέσω ΤΟ טסא וס‎ κου,"ודספה לס‎ ~~ ος^ [1471/77 πρὸ bana M s p us TYE Y Mh ek πὶ O40 prs ON τας παραβάσας Ἐμίσκ(α,| Ovx ko AA Mos ag! 210 σκαμξίεκκλίνοντθ» ἀπξεμοῦ τὸ u o ovx 7 γίνωσκομ, τὸν κατἀλαλοώύτα λάθρα τῷ πλκσίοµ ^,—* &uTO- TOV rop Med loxope χπερηφάνῳ ὀφθαλμῷ 9) ,, ספול‎ καρδία.τούτῳ טל‎ unico. O] aq quor *' E^* μου al τοὺς πισοὺς οθὶ γᾶς" τὸ συγκαθῆδαι 6 2”~. כ‎~, 2 nA ps ἐμοῦπορθυομΏΘ» qv ὁδῷ ἁμώμ,δυτός μοι ἐλᾷ 3^ τούργᾳ: Ou κατῴκα ο μέσῳ P| omia μου, ποιῶμ ο 4~*-, 2 2 ö 2620( 0 HOUT e titus HTL " א‎ 4 op קול‎ Ὀφθαλμῶμ µου, εἰς τὰς πρωΐας Cor ἐκτενομ M*~~ 37-~ τσάντα τοὺς ἁμαρτωλοὺς n Ji. Τὸ στολοδρεῦσαξ , M,^ Ἐκ πόλεως κυρίου, τ ἄνταρ Tous te'y aQojSuove lu) e^ Voie RAG IzMA X. neo dix VN τη ux ὅταμ uch, C ἔναντ' op **, κυρίου ἐκχέῃ πι δέκσιμ αυτο.$9. 24. v A τριε τισάκουσομ S meo ralio Kov. S א‎ * κραυγή μον πρὸς σὲ Ἐλθέτω, κιὴ ο. “ 1 2 2^» 5 ₪ 3 9» SEES* MG TRON σου απτερκουι S ἡ αμ e..* 0 y d εν Mu ig OA Boo,-O Trop πρὸς ue v 096 σου, Ep hp >* ἡμέρα WEN eto jog σε,ταχὺ Ἐπάκουσομ μου. Οτι 26» ε M 8 9 7. 22 δξέλιπομ(Oel no vos&i 0.966 MOV-HOL) τα ά μου, ς 2 4 7 1, ὦσε! φρύγιομ σωυεφρύ wp. Em ANS lw ὡσεὶ χόρτο, 32 ΄ έ ont it,* 4 X— ο) אלל‎ 7 nac Mice ou. SI&zreA ao udo T,„ep M.^ τὸν ἄρτομ μον, And φωνῆς T9 σεναγμον' μουξκολ *~, An dn לספס סד‎ μον TH σαρκί μου, Quoſchlus rens παν! Ἐρημτκῷ, L yerſidluh Ὡσεὶ νυκτικόραξ qU g non t/ ^ T,, δῳ: KL C09) Ἐγενόμίω Ὡς seoudiop o zop * J 2 tw! Φφώμαϊθ», ολίω vio ἅμ. ig cep, vntiqu 3d p με di , Js~ ἐχθροί moved ול‎ Ἐποαινοῦντεο µε καϊεμοῦ ὥμνυομς nte וכו‎**. 3 2 Οτι ασοδ d́ß Wael ἄρτομ סג ס"ס‎ τὸ Wo μου S ur Sin% 4 7 7^ BETA κλαυδριοῦ Ἐκίρνωμ, ספות‎ προσώπου Q9) ος γῆς .~ δον CM τῷ ϑυμοῦ ou. ὅτι Fw bc κατέῤῥαξάς μεν c Ai 6902 μου Ὡσεὶ σκιὰ ἐκλίθκίαμ. καγὼ eoi 4 3 4, VX., 35 Xö r δεκράνθίω, σὺὶδ κύριε סול‎ Kp οἀῶνα 1.008 8*\\ HQ) X סטטיס סגא‎ p σου, is γενεαμ πο) ys. mé 2was ME, 8, 2'**. ας οικταρίσας Th o cp. ὅτι Kougoo ΤΟ INTER o 2— 8€* 2 Gi xurkö, ὅτι«a 00900. Ori tud nncpÿ ול‎ δ οὔλοι ' D* X σου τοὺς λίθους auc../: קסד‎ χοῦν au ὀικτειρή» * gouor. Καὶ Φοβηϑήσοντωις τὰ Ἐθνκ ὁ ὄνομα vf for. >...- 3 CG R vss di βασιλᾶς M γῆς αἰὼ δόζαμ σου, > Οτι οἰκοδομήσει nig O7 σἰὼ cip tg) οφθήσε]αι c FE 5~ 7 τῇ δόξῃ αὐτοῦ. EwtGAt|sptu! ald προσθχὼ τῶμ τ mf, 5, RO*,>~ «rave p. EM) Sun d go vest τὸν ο ἔνσιμ eure p. Γραφήτω HIERO.IVXTA LXX. Ipfi Dauid pfalmus. C Iſericordiam δὲ iudiciũ cantabo tibi domine:pſallam& intelligam ín uia immaculata α΄ uenies ad me. Per ambulabam in innocentia cordis mei: in medio domus meæ. Non proponebam ante oculos meos rem iniuſtam:facientes præuaricationes odiui. Non adhæſit mihi cor prauũ: declinantẽ a me malignum nõ cognoſcebam. Detrahentẽ ſecreto proximo ſuo:hunc perſequebar. Superbo oculo& inſatiabili corde: cum hoc non edebam. Oculi mei ad fideles terra ut fedeant mecum: ambulans in uia im maculata, hic mihi miniftrabat. Non habiz tabit in medio domus mea, qui facit ſuperbiam: qui loquitur íniqua non direxit in conſpectu oculorum meorum. In matutino interficiebam omnes peccatores terra: ut diſper derem de ciuitate domini, omnes operantes iniquitatem. Oratio pauperis cũ anxia" tus fuerit:& cord dito effuderit precẽ ſuã. CI Omine exaudi orationẽ meam:& clamor meus ad te ueniat. Non auertas faciem tuam a me: in quacinq die ttibulor, inclina ad me aurem tuam. In quacunqʒ die inuocauero te: uelociter exau dime. Quia defecerunt ſicut fumus dies mei: δὲ offa mea ficut cremium aruerunt. Percuſfus fum ut fœnum& aruit cor meum: quia ob/ litus ſum comedere panem meum. Auoce emitus mei: adhæſit os meum carni meæ. zimilis factus fum pelicano ſolitudinis: faz ctus ſum ſicut nycticorax in domicilio. Vigilaui:& factus fum ficut paſſer ſolitarius in tecto. Tota die exprobrabant mihi inimid mei:& qui laudabant me, aduerſum me iurabant. Quia cinerem tanc panem manduca bam:& poculum meum cum fletu miſcebam. A facie iræ indignationis tuæ: quia eleuans al) liſiſti me. Dies mei ſicut umbra declinauerunt:& ego ficat foenum arui. Tu autem do/ mine ín æternũ permanes:& memoríale tuü in generationẽ& generationem. Tu exurgens miſereberis ſion: quia tempus miſerendi eius,quia uenit tempus. Quoniã placuerunt ſeruis tuis lapides eius:& terræ ei? miſerebuntur. Et timebũt gentes nomẽ domini:& om nes reges terræ gloriã tuã. Οία ædificauit dñs fion:& uidebit᷑ in gloria ſua. Reſpexit in orationẽ humiliũ:& nó ſpreuit precem eorũ, Scribant᷑ gu gin Todi e D -Hl Pi 1 yia nn la alm jim disi 4 isi ὁ Non inf an im mb Bra adir 0 Al . d Mtn nin tomi ime fad "a m Im ain, A ang Maggi nnn πε y ii uilt tyr trip Ray kin Neng mac Rug, Ng E . tog| min iin TRE pa, aj oleh blc) Lad fd zinln t ην ΠῚ ΜΠ udi ope cini üſuü l min! . M e: nz tema xi en dt Τί qd lut imer dinis: o V. ΤΠ} { nimi metti. από. iſchu m kd rend m Tus nit {μι ud ni in chen qm s —— — HIERO.IVXTA-HEB,. . Pfalmus Dauid. i Ifericordiam& iudiciũ cantabo:tibi domine pſallam. Erudiar in uia perfecta quando uenies ad me: ambulabo in ſimplicitate cordis mei in medio do mus meæ. Non ponam coram oculis meis uerbũ belial facienté declinationes odiui: nec adhæſit mihi. Cor prauũ recedet a me: malũ neſciam. Loquentẽ in abſcõdito contra proxi mum ſuum hunc interficiam, ſuperbum οσα» lis& altum corde: cum hoc effe non potero. Oli mei ad fideles terrx ut habitẽt mecum ambulans in uia ſimpliciter: hic miniſtrabit mihi. Non habitabit in medio domus mea faciens dolum loquens יו‎ the| cebit in conſpectu oculorum meorum.. Mane perdam omnes impios terræ: ut interfic am de ciuitate domini uniuerſos qui operant íni^ quitatem. Oratio pauperis cum anxius fuerit,& coram domino effuderit elo^ quiũ ſuum. Cll. : Omine exaudi orationem meam: δὲ clamor meus ad te ueniat. Non abſcondas faciem tuam a me in die tribulationis mez indina ad me autem tuam: in quacũq; die inuocauero te uelociter exaudi| me. Quoniã confumpti funt ficut fumus dies mer& ofla mea quafi frixa contabuerũt. Per, cuſſum eft quafi fenum δὲ arefactum eft cor meum: quia oblitus fum comedere panem| meum.- A uoce gemítus mei:adhz(ic os meũ carni meæ. Aſſimilatus ſum pelicano deſerti: factus fum quaſi bubo e, ,, μὸν& ſui:ſicur auis ſolitaria ſuper tectum. Tota die exprobrabant mihi inimici mei: exultantes per me iurabant. Quia cinerem ficut panem comedi:& potum meũ cum fletu miſcui. A fa cie indignationis tuæ& iræ tuæ: quia eleuaſti me& alliſiſti me. Dies mei quafi umbra inclinati ſunt:& ego quafi foenum arui. Tu autem domine in æternum permanes:& memoriale tuum in generatione& generatione. Tu fufcitans miſereberis fion: quía tempus eft ur miſerearis eius quoníam uenit tempus. Quoniam placitos fecerunt ſerui tui lapides eius:& puluerem eius miſerabilem. Et timebunt gen/ tes nomen domini:& uniuerſi reges terrx glo riam tuam. Quia ædiſicauit dominus fion: appatuit in gloria fua. Reſpexit ad orationẽ uacui:& non defpexit orationem eorum. Scribat תחלים Nn om wah‏ ו Ὢ πουν vay|| ת‎ ὙΥΞ אזמרה:| אשבִּילה‎ לא"‎| wa me,"339 cuna ΣΆ ובר‎ ἊΨ 39 אשית‎ לא ורבס‎ Cup עשה סטים‎ ע‎ Daz warn אותו‎ myn| לבב אתוי לא א‎ a0 uy| S992 הואישרתני: לא ישב‎| cn רבר‎ Πο עשה‎ cw ὌΡΟΣ: ἊΨ cuya לא‎| EB E am מעיר‎| τη... ner ca uy9 nbn‏ ו "nme ο wm uem‏ iun‏ אֶל- Ὁ yum Pen‏ | מבי uva‏ צר לי non‏ אלי ev Ww=‏ אַסְרָא בחר επ‏ qo208|‏ בעשן"ÜerX3 Te‏ ΔΙ. ΕἾΔ 39153‏ 2 "mes?^a nb win nvya|‏ מאבל להמי: να.‏ א ΠΟΛ UON|‏ עצבי לכשרי; NAMA ANT?"wee|‏* 2 nr,(mI vc.‏ TM‏ בצפור בורר* 323 us uw 73‏ אובי| Ὁ‏ מהוללי בי MRR|! WERE‏ Ξ WV) ὯΝ onda‏ Tay MEW MITE an‏ ETRY‏ בִּי נשאתָני Pus ewm)‏ TEN)|| VLN“Ον‏ wm‏ לְעוּלֶם qun 2vn‏ ל לור 09!| oon ΤῊΝ‏ omn‏ ציון vun? ΤΡ CB‏ בִּי- בא מוער| y xn‏ By וְאֶת-‎ THIN DCN Wm ὌΨΩΝ גוים‎ WEIN : אֶת5בְּוּרֶךָ‎ yosm cava 50 2 ny PY Nm mica ה‎ nbun ΤΟΝ ΤῊΒ AMER הְמַלְתֶם:‎ m me ולא‎ DEN mun|| EEAOMHKONT Αν εραφήτω Gor ig γενεὰρ ric t t. λαὸς d rind ge αἰνέσα ἐμ κύριον; Οτι Minu ep dt ὕψους& lou דט‎ ui^ dL Ὀυρανοῦ ἐπὶ lu yl) xis]. Ton χκοῦσαϊ TO Stacy ov H a uuo«Τῷ AVG τοὺς סטסף‎ δν τιθάνάτωμθύωμ, Τον" αναγγᾶ” λοι qu chop ὁ ὄνομα nig lor. CM) alo»«vecti p αντοῦ ᾧ ἱδρουσαλκμ, ἘΜ"ld ious ax liat λαοὺς IA œ—u τόκο) βασιλᾶς τῶ Gouna cp WM κυρίῳ, A engi bn aur ᾧ ὁδῷ 1e 7 גשה דש‎ ὀλιγότητα d hares ö μοι,= Mil ἀναγάγῃς µε ᾧ uio LT ου, פופ‎ γενεῶμ τὰ ἔτη σου, Καταρχᾶς ö ἔργα ον χεφρῶμ σὺ Voip di dh cos. Αντοὶ απολουΐύτ;, σὺ δὲ διαμδήας, κο) πάντες de uc rlop παλαιωθήσονταις ππεςιβόλαιοµ ἐλίξειο αυτούς Ho) ἀλλαγήσονται,σὺ^ ὃ 6 l. ig) τὰ אד‎ σου אטס‎ Ἐκλείψουσιμ, O do 07 . טוט‎ nc r ᷣhubß oer-c.. 1224406 MM Δαθίδν ee χλόγαε ᾗ ψυχή μον סד‎ vg on. CM) wav τα τὰ ᾧτός μον τὸ ὄνομα τὸ&yiop c/ TO, Εὐλόγα ὃ אאשן‎ mou Bp κύριο,& bd ὡβιλανθάνον TG. τὰς aviawod' doug ἂνξ. קסד‎ ξυϊλατεύοντα πά(διο roto Go; ats σον» Tp c סנס‎ bse τὰς νόσους σου, To λυτρούμονορμ n φθοςᾶς nch ζωϊώ ou. ep ssqowodiro. σε qo Ἑλέα καὶ mr i2.070. TOP corre A ro qu ἀγαϑοῖς mw Uu» ἄρ cov. νακοινιῥήσε]αι ὡς ἀετῷ i pe ri σου, hot Gp Ἐλεκμοσάσας ל‎ n. O ·Üa κρῖμαα τοῦσὶ τοῖς ads א‎ Εγνῶρφισε τὰς ὁδοὺς שד ל‎ Mc TG ijoĩ Ἰσραὴλ τὰ ϑελήματα Gute. Οἰκτίρμωμ καὶ Veit p ὃ xe, C M s:(Q7 καὶ σολυέλεθ», י‎ οὐκ ug TAB ὀργιϑήσετας, δυδὲ tio τὸν 6 μίωϊξ, οὗ κατὰ τὰς ανομίας hA Op ἔποίησὲμ ἵν μμ δνδὲ κατὰ τὰς& ric M p, au σς iſi aan p hup. οτι κατὰ ὁ ὕψθ» τον" iS ἀῷ q91 γῆς. ἐκραταίωσε κύρι(0} τὸ(597 αυτοῦ ἐπὶ τοῖς φοβονorg drr p. Καθόσομ ατεέχουσιμ ἀνατολαὶ απ Qucu;p. M קספל‎ τὰς ἀνομίας BA. Καϑὼς ὀικτείρᾳ xc if qo u. c reif nc xig^ ov qoBovplulovo ur p. Οτι 8 ἔγνω TO σλάφ μὰ bc,-& ὅτι χοῦς c ν a. Ανθρωτσος ὡσεὶ RG. δι Ἡμέραι ἀντοῦ, σοὶ GiB Y ἀγροῦ ὄντως.. κο.) טס‎ dra ze. ו‎ Ovx Ἐπιγνώφεται ודל‎ Tp τό.» wop&rroñ. τὰ δὲ DB τῷ κυρίου ἀπὸ τον 7 re) ἕως פד‎ οἰῶν Θ΄ ἐπὶ τοῖς φοβουμϑήοις &vróp, καὶ q δικοιοσιῶν αντοῦ twi ἠοῖς dp, τοῖς φυλάσσουσι πἰὼ Διαθήκίω Run. κἂι Δεμυνμέ” טופס‎ r ᾠντολῶμ ἀυτοῦγτον" C ß& av r. א Kd dor: HIERO.IVXTA EXX. τ Saibantur hac in generatione altera: e popa lus qui creabiturlaudabit dominum. Quia profpexit de excelfo ſancto ſuo: dominus de ccelo ín terram aſpexit. Vt audiret gemit compeditorũ: ut ſolueret filios interemptorũ. Vt annuncient ín fion nomen domini:& laudem eius in hieruſalẽ. In cõueniendo popa los in unum:& reges ut ſeruiant do. Reſpon dit ei in בוט‎ uirtutis ſuæ: paucitatẽ dierũ meo, rum nuncia mihi. Ne reuoces me in dimidio dien: meorũ:in generationẽ& in generationẽ anni tui. Initio tu domine terrã fundafti:& opera manuũ tuarũ ſunt cœli. Ipſi peribunt tu autẽ permanes:& omnes ficut ueſtimentũ ueteraſcent. Et ſicut opertoriũ mutabis eos & mutabunf: tu autẽ pm ipfe es:& anni tui no deficient. Pilij ſeruorũ tuorũ habitabüt: & feinen cotum ín fzculum dirigetur. Pſalmus ipſi Dauid. CII; Enedic anima mea domino:& om nia qua intra me ſũt, nomini ſancto eius. Benedic anima mea dño:& noli obliuiſci omnes retributiones eius. Qui propicia¢ omnibus iniquitatibus tuis: qui ſanat omnes infirmitates tuas. Qui redimit de interitu uitam tuã: qui coronat te in miſericor dia& miſerationibus. Qui replet in bonis deſyderiũ tuum:renouabitur ut aquilæ iuuen tus tua. Faciens miſericordias dominus:& iudiciũ omnibus iniuriam patientibus. Notas fecit uias fuas Moyfi: filijs iſtael uoluntates ſuas. Miſerator& mifericors dominus: longanimis& multũ miſericors. Non in pet petuum írafcetur: neq; in æternũ cõminabit᷑. Non fcd'm peccata noftra fecit nobis: neq fcd'm iniquitates noftras retríbuit nobis. Quoniã fcd'm altitudiné cœli a terra:corrobo rauít mifericordiam fuam ſuper tímentes ſe. Quanta diftat ortus ab occidẽte: longe fecit a nobis iniquitates noftras. Qué miſeret᷑ pater filiorũ:miſertus eft dris timentibus ſe:qm̃ ipfe cognouit figmentũ noſtrũ. Recordatus eft qm puluis ſumus, homo ficut fœnũ, dies eius tancj flos agri ſic efflorebit. Quoniã ſpiritus pertranfibít in illo& nó ſubſiſtet:& nó cogno 1006 amplius locum fuum. Miſericordia auté domini ab aeterno& αἱ ín æternũ: fuper tis mentes eum. Et iuſticia illius in filios filiorũ: his qui feruant teſtamentum eius: et memo res ſunt mandatorũ ipfius: ad faciendum ca: Dominus Sad nig mil ann ig um na Ney SN i Im, ἂν '. E Ott 4 AA 7 ii E b indi Net hind) . rin miis Samy m m. / ו‎ ה‎ lu ne: chr! nis gi tedinià nmi eina uz mins! us א‎ ohm Jomins ninpe ΠΙΟ is neg obis cori mel 9 fei up duns?| diese ipis: ban das fc si v pe| : : Jur? 0 s I. i 7 M ; I E i i * 441 nin HIERO, IVXTA HEB, Scribatut hocin generatione nouiſſima:& po pulus qui creabitur laudabit dominum. Quoniam proſpexit de excelſo ſanctuario ſuo: dominus de cœlo terram contemplatus eſt. Vt audiret gemitum uincti: ut ſolueret filios mor tis. Vt narretur in Ποπ nomen domini:& lau, datio eius in hieruſalem. Cum congregati fue rint populi ſimul:& regna ut feruiant domiπολ Παίς in uía fortitudinem meam abbreuiauit dies meos. Dicam deus meus ne rapias me in medio dierum meorum:in generatione erationũ anni tui. A principio terram fun/ . opus manuum tuarum cœli. Ipfi peri bunt tu autẽ ſtabis& omnes quafi ueſtimentum atterentur: quafi pallium mutabis eos& mutabuntur. Tu autem ipſe es:& anni tui non deficient. Filij ſeruorum tuorum habita; bunt:& femen eorum ante facíem tuam petſeuerabit. Dauid(II | Enedic anima mea domino:& omnia uiſcera mea nomini ſancto eius. Benedic anima mea domino:& πο» li obliuiſci omniũ retributionũ eius. Qui pro piciat cunctis iniquitatibꝰ είς:& ſanat omes infirmitates tuas. Qui redimit de corruptione uitam tuã: X coronat te in miſcd ia& miſerationibus. Qui replet bonis ornament tam: innouabit᷑ ficat aquilæ iuuentus tua. Faciens iuſticas dominꝰ:& iudicia cunctis qui calumnias ſuſtinent. Notas fecit uias ſuas Moyſi: filiisifrael cogitationes fuas. Miſericors& da mens dominus: patíens& multæ miſerationis. Non in ſempiternum iudicabit: neq; in zternum iraſcetur. Non fcd'm peccata noſtra fecit nobis: neq ſcm iniquitates noftras retribuit nobis. Quantũ enim excelſius eft cœ lum terra: tantum confirmata eft miſericordia eius ſuper timentes eum. Quantum longe eſt oriens ab occidente: tantum longe fecit anos bis ſcelera noſtra. Sicut miferetur pater filio tum: miſertus eft dominus timentibus ſe. Ipſe enim nouit plaſmationem noſtram: recordlatut eſt quia puluis ſumus. Homo quafi herba dies eius: ficut los agri ſic florebit. Οία ſpiritus pertranfiet eum& non ſubſiſter:& no cognoſcet eum ultra locus eius. Miſericordia autem domini ab æterno& ufq; in æternum aper timentes eum:& iuſticia eius in filios fi^ liorum. His qui cuſtodiunt pactum eius:& tecorclant᷑ præceptorum eius ad facienda ea. :: Dominus החלים dy) pns זאת לרור‎ ann גבראיהללייֶה:— בי חשטית‎ TREE"ym we ממרום‎ א‎ ΣΟΦ oan vus-אל-‎ MIAN"22 NARS אנסת אטיר‎ ETM yh לספר בציון שם‎ עמים‎ ΑΡΤΑ—! בירושלם‎ FHT ומימלבות לעבר‎ sm אמור‎ va^ hv בחי‎ Ya ΤΩΡ 2"ὋΣ"ni אל-תעלני‎ on ö ברור רורים שנופיך‎ v| ומעשה יריך‎ BI vm "TN הפותייאברו‎ away Ψ η ο cba העמר‎ ה‎ nns): ההלימם ויתלפו‎ ΓΞ OER הוא ושגותיךלא‎ TR? PW) HA ny 3 Pa) a? "zo wv‏ אֶת-שם Men"Uni"ΒΞ. LD O00 גליו‎. 772? הסלה לְבל-עונְבִי הרופא‎ הַגואֶל משחת‎(1 ΠΩ וְרְתָבִיים:‎ en הייבר תמעטרבי‎ (DO ap המשניע בטוב‎ תתְתרש ΑΣ we,‏ עקשה wh rhv‏ וּמשְפָטִים 52%“ עשוסים;: יוריע vau‏ ל TIN Cu pum ewm]‏ אפים igncm)‏ לא D mro‏ rh‏ לעולם יסור. לא 2 nvy sena‏ 7 ולא 2 M‏ גבול עלינו az η‏ שמיים על- Ion^23 YD‏ על-וראיר: RE ms vhs‏ We vn‏. x r ὌΠ em, r za‏ “ΙΟ YN RIND ἃ‏ "ey‏ אנהנו; Mr WAIN‏ yu‏ בציץ iyw monem‏ ΠῺΣ mon‏ בו WIKI‏ uym a‏ עור מסומו|: ο οι ών‏ וְערעולם vu| ὋΣ‏ לבני AMA ΩΨ.: Ee‏ vB ἢ‏: — ES ELAOMRKONTXA. κύριος&. vd ὀυρανῷ ἡτοίμασε Bp θρόνομ wre,€ 3 βασιλεία αυτ πάντωμ δεασόζα,| εὐλογᾶτε τὸμ κύριοµ דוס‎ di ἄγγελοι αυτ, davurl?טא‎ τες Pp Ἄόγομ ἄντο.το ακοῦσαι οἱ φωνῆς TE Aoyop wT, εΕὔλογξη τὸ nl op ול הסלס‎ δυυάμας v το λετους γοὶ αὐτο 57 ποιο δύτες 2 θέλημα αυτον". εὐλογδτετὸμ κύριομ ארוס‎ τὰ ἔς γά lv TO u πάν τὶ τόπῳ(δὴ Φεασοτείας ku TE הי‎ Top κύριοµ. ΄ τῷ Abid ἐπὶ τῷ κόσμου γενέστως, §* τλόγαϊ ψυχή μου p κύριομ- κύριε ὅ δε/ %| ὅς μουξμεγαλώοθκο σφόδρα, ἘΕὔυμο/ אסכ‎ 63 meyaromgiw B- p quid io ἀναξαλλό μυ» φῶς wg 10. r16p. φανὸν ὡσεὶ δέῤῥιρ" ὃ οεγάϊωμ ον ὕδασι τὰ ὑπερῶα ἂν τῶ. O bels ved rl ix eee: αὐτοῦ. ו ל‎ ἣν ἐπὶ ἰφρύγωμ νέμωμ, O op τοὺς Xy Xue xi o X bt& τοὺς λατουργους ἀυΐ πυρὸς φλο/ γα, O δεμελιῶμ, ἂν» . * 2h שס 0 דקנסטופ דאם‎ σος Ὡς ἱμάτιομ ὁ περιβόλομομ דוו‎ ἐπὶ δν δεέωμ Eicon ro ὕϑατα; Από טאודה‎ 6 σου יסדה לטפ‎ &wó φωνῆς βφοντῆς σὸν δα) ἄσουσιμ, Αναβαΐνσσιν Op, i κα ταβαΐνουσι πεδίαιτις Top סד‎ wop op Rel μελίο(ας urofo,^ Ogicp ἔθου Ὁ ὃν τραξελεύσονται, טס‎ ἀβιϑρέψουσι καλύψαι als yl... Ο διαποοέλι R ty φάραη Eri ἀνὰ μέσων div Ὀρέωμ d'is/ λεύσουται ὕδατα: Ποτιοῦσι דוס‎ τὰ θερία τοῦ&/ γεοῦ, προσδέξονται ὄναγφοι Us ide p ἀνθδ,— Ev ἀυτὰ τὰ τετανὰ τοῦ ὀνρανοῦ κατασκινώσεμεκ μέσου קוש‎ πετρῶν δώσουσι φωνὶ δ. Nori d on Sonex M dn εώωμ ἀυτοῦ, ἀπὸ καρτσοῦ qi ἴργωμ cov xogra σε ται ἣ γῆ. o Ie cu ri Rp χό Frop τοῖς vclosci- CM τοῦ סז‎ &erop tx M ie · M on G^ ἐνφοαΐνα καρδίαν ἀνθρώ» wou. τοῦ Mascha πρόσωτσομ W QM cla. C) 7 καρδίαμ ἀνθρώπου ופפ‎ za. Tos ra ict rοά τὰ ξύλα «λόϊω τῇ δολείᾳ 7/0 ἀνθρώσωρ, τοῦ wediou,& κέδροι τοῦ M Mio&.: ἐφύτον(ς. tnd Βρουδία Ἐννοσσεύσουσι, τοῦ teod'roU d κατοικία iyd ται υφή+ og τὰ UMAR ταῖς ἐλάφοις, τοέτρα κα’ Ἐποίησε σ ibo Mus κοὰν pose. ὃ Qu^ ἔγνω alb Φύσιρ αντοῦ. . 5 4 τος Καὶ tero Wid tp αυτῇ διελεύσεται τσάντα τὰ ταφυγὴ τοῖς λαγωσῖο, Εϑου σκόρ Inf let τοῦ δρυμοῦ, Σκύμνοι Gevó enor τοῦ aga” σαι. Ci] dyrdſdſ παρὰ τοῦ ϑεοῦ βρῶσιμ anroc. Ανέταλεμ ὃ iMG wo) œu6lu˖u⏑uuúaκuuauuuuu dvd euo&ur'f κοϊταδβήσονται, Ἐξελεύσεται ἄν» kee& ἐπὶ d ἴργομ ἀντοῦ. C ומ‎ σιὼ ἐργασίαρ ἄντοῦ ἕως ξασέραφ.* Ὡς iu) Ꝙ” HIERO. IVXTA LXX, Dominus in cœlo parauit fedem fuam:& re gnum ipfiusomnibus dominabitur. Bene dicite domino omnes angeli eius: potentes uit tute facientes uerbum ilſius, ad audiendam uocem fermonum eius. Benedicite domino omncs uírtutes eíus: miniftri eius qui facitis uoluntatem eius. Benedicite domino omnia opera eius: in omni loco dominationis eius benedic anima mea domino. Ipſi Dauid. II Enedic anima mea domino: domi ne deus meus magnificatus es ue^ hementer. Confeflionem& deco rem induiſti:amictus lumine ficut ueſtimẽto. Extẽdens cœlum ſicut pellem: qui tegit aquis ſuperiora eius. Qui ponit nubem aſcenſum ſuum:qui ambulat ſuper pennas uentorum. Qui facit angelos ſuos ſpiritus:& miniſtros fuos ignem urentem. Qui fundauit terram fuper ftabilitatem fuam: non inclinabitur in ſæculum ſæculi. Abyffus ficut ueſtimentum amictus eius: ſuper montes ftabunt aquæ. Ab increpatione tua fugient: a uoce tonitrui tui formidabunt. Aſcendunt montes& deſcendunt campi:in locum que fundaſti eis. Terminum poſuiſti quem non tranſgredientur: neq conuertentur operire terram. Qui emite tis fontes in conuallibus:inter medium montium pertranſibunt aquæ. Potabunt omnes beſtiæ agri: expectabunt onagri in fiti fua. Super ea uolucres cœli habitabunt:de medio petrarum dabunt uocẽ. Rigans montes de ſuperioribus ſuis: de fructu operum tuorum ſatiabitur terra. Producẽs faenum iumentis: & herbam ſeruituti hominum. Vt educas panem de terra:& uinum lætificat cor hominis. Vt exhilaret faciem in oleo:& panis cor hominis cõfirmat. Saturabuntur ligna cam/ pi, cedri libani quas plantauit: illic pafferes nidificabunt. Herodij domus dux eſt eorũ: montes excelfi ceruis petra refugium herína» djs. Fedtlunam in tempora:fol cognouitoe caſum ſuum. Pofuifti tenebras& facta cft nox:in ipfa pertranſibũt omnes beſtiæ ſyluæ. Catuli leonum rugientes ut rapíant:& qua rant a deo eſcam ſibi. Ortus eft fol& con/ gre ati funt:& ín cubilibus ſuis collocabunt᷑. xibit homo ad opus fuum:& ad operationẽ fuam uſqʒ ad ueſperum. 4 Qz magnificata Ill Lm μα m| gan m 2 lui qs por Li Hie fed | mi T Il «um ni smn xri Sina Teor nil mmm Krim Mami ו‎ ידוה DW‏ 5 | Nr ein ol u Cu du md vali Dien. 1 M Diti— lay,| I By, D it dong! qii. ΠῚ ioni a| tod dep ent inn lem זג‎ fbi: fime. ta ul tonniſ zl ies ἵν, gelin Que lun m ΤΠ liiſu de πὸ noni? n tuo . menti reduc ot hon pab⸗: pie ל‎ q 1 שש‎| gnat TN| le ſu| — HIERO. IVXTA HEB, Dominus ín cœlo ſtabiliuit thronum ſuum: & regnum illius omnium dominatur. Bene. dicite domino angeli eius fortes robore facien tes uerbum eius: obedientes uoci fermonis eius. Benedicite domino omes exercitus eius: miniſtri eius qui facitis placitum illius. Bene dicite domino uniuerſa opera eius ín omnibus locis poteſtatis eius: benedic anima mea domino. ΟΠΠ Enedic anima mea domino, domi; ne deus meus magnificatus es ni mis:gloria& decore indutus cs. Amictus luce quafi ueſtimẽto: extendens ccelos ut pellem. Qui tegis aquis cœnacula eius quí ponis nubes currum tuum: qui ambulas fuper pennas uenti. Qui facis angelos tuos fpititus:miniftros tuos ignem urentem. Qui daſti terram fuper baſem fuam: non com, mouebitur ín fzeculum& in ſæculum. Abyſſo quafi ueſtimento operuiſti eam: fuper montes ſtabunt aquæ. Ab increpatione tua ία’ gient:a uoce tonitrui tui formidabunt. Aſcendunt montes& deſcendunt campi: ad locum quem fundaſti eis. Terminum pofuifti quem non pertranſibunt: nec reuertentur ut operiant terram. Qui emittis fontes in conuallibus: ut inter medios montes fluant. Vt bibant omnia animalia regionum:& reficiat onager fitim fuam. Super ea uolucres coeli morabuntur: de medio nemorum dabunt uo cem. Qui irrigas montes de cœnaculis tuis: de fructu operum tuorũ implebitur terra. Germinans herbam iumentis& fœnum ſeruituti hominũ, ut educat panem de terra. Et uinum lætificat cor hominis ad exhilarandam fa ciem in oleo: panis autem cor hominis robotat. Saturabuntur ligna domini: cedri libani quas plantaſti. Ibi aues nidificabunt, miluo abies domus eius. Montes excelſi ceruis petra tefugiũ herinacijs. Fecit lunam per tẽpora: ſol cognouit occubitum ſuum. Poſuiſti tenebras & facta eft nox: in ipſa mouebuntur omnes beſtiæ ſyluæ. Leones rugientes ad predam:& quærentes a deo eſcam(ibi. Oriente ſole recedent:& in ſpeluncis ſuis cubabunt. Egredietur homo ad opus ſuum:& ad ſeruitutem ſuam uſq; ad ueſperum. 4 ΩΣ החלים tz dn POT בשמים‎ wm ברב‎: ΤΟ ומלבותו בבל‎ מלאביו גברי בס עשי‎ wm : וברו‎ UAva vu רברו‎ PEE RTE yn 137 οσα|| עשי רצונו‎ Ὢ בּל- מעשיו בּבַל- מסרמוות‎ Ἂν ᾿ς πο σσ נפשי אֶת-‎. COP|! לבשת‎ am חור‎ 2 שמיים‎ πο wovon אור‎ y 3 ΡΣ|| ביריה‎ ה‎ Vau TRY TED עליותיר‎ ney| pve על-‎ bran רוחות= משרְתְיר אש‎ vasou ai עולם‎ ven ha "o על- הָרִים‎ nen לבוש‎ י‎ ΤΟΣΑ Τὰ oS יעמרו-מום‎ {PER ΩΣ סול‎ me wow בסקות. אלה‎ vvv הרים‎ by? UA), uno^c πὶ τν pav? c2 שבות בּל-יעברון‎ לְבסות הָאָרֶץ:| השלח‎ d ya Όση מעינים‎ Nrw לתלבון, ישסו בּל-חיתו‎ z בראים צמאם‎ aw v σοι עליהֶם עות חשמיים‎ :|| סול‎ cum עפאים‎ Pan Ὦ הרים מעליותיֶו‎ npn : מעשייר תשבע הָארֶץ‎"eu 3 zy) mana?"yo maru WY לעברת הָארָם להוציא‎ Vos Ξ meto ΤΩ צפרים uiv‏ הסירה ברושים. nova TYR‏ לשפנים| עשת eno y‏ שימשי רע מובואף nun:‏ חשך ויהי לילח בו n‏ הרמש y moa‏ הבפירים שאנים poco‏ ולבסש בואל א אבלםותורה השומשייאספון ואל RI? 3 TWIT ORES‏ ארם Spey AnD)"ye?‏: a‏ BEAOMHKON'TAi Ως ius vo cn τὰ ἔργα σου κύρίοπάντα ᾧ co» Els two! s(gros eol ἡ γῆ& ודא‎ σεώο σου. Auואד‎ ϑάλασα ל‎ μεγάλη το) Ἐνούχωςθ”. tnd ἑρπετά Gop oun ἔσιμ ἀριθμός, ζῷα t μ.]ὰ MEY GAG PoE” הא‎ πλοῖα. Δράκωμ οὗτθ» dp Yarra Ge ἐμπαίζαμ aurq́; πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσι, oö vat lo«τοφίὼῳ שולשל‎ te ἔυκοιρομ. Ar O σου au To, ARES p ἀνοίξαντός δέ ο T) Ἆᾶρα Τὰ σύμπαν τα πλκοϑήσονται 23s vir". Αποσρέψαντ Θ΄ δέ | σὸν τὸ πρόσωτσομ, ταραχθήσονται+ 6 τὸ πνεῦμα Ruth πο) ἐκλείψουσιν tio Top Xov p& c ἀθιορέμουσι, Εξαποσελᾶς τὸ τονεῦμα σου νοὴ«rt^ dicoiſca. M ἀνακουνιᾶῖς T πρόσωσομ q9| γῆς: Kro n δόξα κυρίου ds τοὺς οἰῶνας- ἐυφρανθέσεταε ne& ἐπὶ τοῖς ἔργοις αυτοῦ. O ἐπιβλέπωμ tri e yl tg) τσοιῶμ Gurl Z p. S R μου» τῶμ ö פסה‎ S) κυρίῳ ᾧ τῇ Joy (1ου: γαλῶ VN θεῷ ou, ἕως ὑσάρχω, אפסב‎ ἀυτῷ ἣ διαλογή µου, ἐγὼ 3 ἐυφρανϑήσομοι Ἐπεὶ Bd κυρίῳ, Εκλίποιερ ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ ο) Da(& avo ופט וסאן‎ μὲ ὑπάρχαμ an roi. und yak ψυχή μου Pp nu op. MM a. e^ πομολογᾶδεε TF κυρίῳ ο) ἀθικάλᾶϑε T7 dro c TO χαγρείλατε qu ig Έθνε AG ἀντῷ C 4 Aure ἀυτῷ.δικγσαδὲε πάντα τὰ θαυμάσια kurol, Επαινξιδε&. M ὀνόματι S). ἁγίῳ ἀντοῦ, ἔυφραν θέτω καρδία Irrocior cp Top κύριομ» ZAGER TIP niz o p καὶ nec Macon rt. Erie ὁ πρόσωτσομ αυτοῦ οἱ τὰ ἔργα ku TO), Ιαπουῖος. Mich nr f.“ θαυματίωμ לט‎ op ἐποίκcx · Ta τέρα]α kv? שי‎ τὰ κρίµα]α τῷ οὐ ματ» וטל‎ TO. אש‎ αβραὰμ δοῦλοι uro. Jol Ἰακὼβ enλεκ]οὶ ἀυτῶ, Αὐτὸς ui /d θεὸς udp. πάση TH γῇ שד‎ πρίμαγα. BMA tr: tig Bp οἀῶνα α Κως du. λόγου οὗ qUTel Aoc? tie χιλίας γενεάς. . xc. sn ep ur p Vd Ἰακὼβ is xs uss. C)[^y hey ahi Ἐις 0600 οἀώνιομ. Aë yop σοὶ δώσω abb γίῶ X owe סוס‎ κλκρονομίας ὑμῶμ. Ep U εἰνοῖ Gv Uc ἀριθμῷ βραχᾶς, ὀλιγοσδοὺς ο) παροί» πους> dur. καὶ un Abo p 2% Έθνους is ἔθνος. סו‎ ix βασιλείας tis Aadp ἕτόρομ, Οὐκ ἄφῆκεμ r Soc op a in G. aut. 9 ine y ep ὑπὲρ&wW Pact Ads μὴ& m 506 δν 28 sp(μου, Qt S τοῖς προφής Too μ.Ὀ μὴ Tope che. καὶ ἐκάλεσε ληκὸμ Ἐπεὶ lb γἱῶ, πᾶν 5 ήριγµα ἄρτου gave af cu. An isaAp[E לט‎ drbę cm x. us Cv op Ἐσφάθη wc iq. :: Βταπείνω( ἢ HIERO, IVXTA LXX, ΟΣ magnificata funt opera tua domine: om nia in ſapientia feciſti impleta eſt terra poſſeſ fione tua. Hoc mare magnum& ſpacioſum: illic reptilia quorum non eft nume, rus. Animalia pufilla cum maenís:illic naues pertranſibunt. Draco ifte quem formaſti ad illudendum ei: omnia a te expectant,ut des illis eſcam in tempore. Dante te illis colligent:aperiente te manum tuam, omnia imple bũtur bonitate. Auertente autem te faciem. turbabuntur: auferes fpiritum eorum& deficient:& in puluerem ſuum reuertent. Emitte ſpiritum tuum& creabuntur:& renouabis fa ciem terræ. Sit gloria domini in ſæculum: le tabitur dominus in operibus fuis. Qui refpi cit terrá& facit eam tremere: qui tangit montes& fumigant. Cantabo domino in uita mea:pſallam deo meo cgdiu fum. Iocundum fit ei eloquium meum: ego uero delectaborin domino. Deficient peccatores a terra:& ini qui ita ut non ſint:benedic anima mea drio, Alleluia. ΟΠΠ: Onfitemini domino δὲ inuocateno men eius: annunciate inter gentes Opera eius. Cantate ei& pſallite ei:narrate omnia mirabilia eius: laudamini in nomine ſancto eius. Lætetur cor quærentiũ dominum:quærite dominum& confirmamini:quærite faciem eius ſemper. Mementote mirabilium eius qua fecit: prodigia eius& iudicia oris eius. Semen Abraham ferui eius: filij lacob, electi eius. Ipfe dominus deus no ſter: in uniuerſa terra iudicia eius. Memor fui in ſxculum teſtamenti ſui: erbi quod man dauit in mille generationes. Quod difpoſuit ad Abraham:& iuramenti fui ad Ifaac.= E: ftatuit illud Iacob in præceptum:& iſraelin teftamentum æternum. Dicens tibi dabo tertam Chanaan: funiculum 67 ſtræ. Cum effent numero breui: pauciſſimi & incolæ eius. Et pertranſierunt de gente in ,, de regno ad populum alterum. on reliquit hominem nocere eis:& corripuit pro eis reges. Nolite tangere chriſtos meos: & in prophetis meis nolite malignari. Et uo cauit famem ſuper terram:& omne firmamen tum panis contriuit. Miſit ante eos uirum: in feruum uenundatus eft Ioſeph.| Humiliauerunt Il t"T ל‎ m οἷο shop attt| alu εἰ gai int hot pt nint quacum. kim xa 1 0 ml unt mii nin nine mme min ahi Why 1 did! ji ed| oss| 24 oe?| yu| js? — lau A LL ie HIERO. IVXTA HEB, ΟΣ niulta ſunt opera tua domine omnia in ſapientia feciſti: impleta eft terra pofTeffione tua. Hoc mare magnum& latum manibus ibi reptilia innumerabilia: animalia parua cũ ndibus. Ibi naues pertranſeunt: leuiathan iſtum plafimafti ut illuderet ei. Om̃ia in te ſperant: ut des cibum eis in tempore ſuo. Dante te illis colligent: aperiente te manum tuam replebuntur bono. Abſcondes uultum tuum& curbabuntur,aufcres ſpiritum corum & deficient:& ín puluerem fuum reuertentur. Emittes ſpiritum tuum& creabunt᷑:& inſtau/ rabis faciem terrm. Sit gloria domini in fem piternum: lætabitur dominus in operibꝰ fuis. Qui refpicit terram& tremet: tangit montes & fumabunt. Cantabo domino in uita mea: pfallam deo meo qᷓᷓdiu ſum.| Placeat ei eloquium meum: ego autem lætabor in domino. Deficíant peccatores de terra& impij ultra non(int, benedic anima mea drio Alleluia. CV Onfitemini domino inuocate nomen eius: notas facite populis cogi tationes eius. Cantate ei& pſallite eidequimini in uniuerſis mirabilibus eius. Exultate in nomine ſancto eius: lætetur cor quærentium domínum. Quaærite dominum & uirtutem eius: quærite faciem eius iugiter. Recordamini mirabilium eius qua fecit: fis 08& iudiciorum oris eius. Semen Abra am ferui eius: filij Iacob electi eius. Ipſe do minus deus noſter: in uniuerſa terra iudicia eius. Recordatus eſt in æternum pacti ſui: uerbi quod præcepit in mille generationes. Quod pepigit cum Abraham:& iuramenti ſui cum Iſaac. Et firmauit illud cum Iacob in lege: cum iſrael in pactumfempiternum. Di cens tibi dabo terram Chanaan: funiculũ hæreditatis ueſtræ. Cum eſſent uiri pauci: modici& aduenæ in ea. Et tranſierunt de gente in foem deregno ad populum alterum. on dímifithominem ut noceret cis:& cortipuit pro eis reges. Nolite tangere chriſtos meos:& prophetas meos nolitcaffligere. Et uocauit famem ſuper terram:omnem uirgam panis contriuit. Mifit ante faciem eorum uirum:ín ſeruum uenundatus eft loſeph. Afflixerunt תחלים Try mean‏ מלאה n‏ yy‏:זה Ὁ em‏ ורחב י σον nan‏ עם- גרלות: ow‏ DIM qvo nabm nu‏ po‏ בו: Py vow uba‏ ya han nn?‏: תת ל mov» eng‏ המתח TN‏ ישבקון Won πο 1 34‏ . wey ואֶל-‎ vy ent תוסת‎ THEY uo nbn, nes "ina cw MAE own ב‎ ὌΝ לעולס. ישמה‎ cwm ην Owen ο | ΟΡ) uuu Απ, THEW πα אַשִירֶת ליחור‎ voy cO ο να לאלרי‎ ^ הָארֶץ‎ Τὰ חטאים‎ Aan? "Pei NA TIN ושעיו עור‎ {TID אֶת-יהוָר‎ 5 ליהור סרא‎ νη הוריעו בעמים‎ ww "eV שירו לו‎ i עלילותיו‎ !| בבל- נמלאותיו‎ η Ἢ ישמה ל‎ φις uva התְהללו‎ «ΤΟ(wm לבימבלשי‎ i תמיר‎ vin בלשו‎ VA cwm בו‎ τῶν TON UID: Uu א‎ vn ΡΒ ומשפטי-‎ wea AINA לעסב‎ ua"ay TAN FIT 523 wes umm wm Api:ובר לעולם‎ von דור: אשר ברת‎ ne TY בבר‎ ליעטב לח לְישרְאָל‎ vem TM עולם: לאמר. לר‎ nO" 3 Όσον,. בת|| ויתהלבו בגוי‎ um ins אל-גון מממלבה אל-עם‎ . uw ONT ἪΡ ב‎ zr bn 1 ΞΡ uwoy y הריו| ולרא רעב‎ ל‎ nen v» qw ΠΣ ome’ nov שבר!‎ TR? (mp Nc) Cy? אנש‎ 7 M ג‎ M —(Er ΠΗ. Ὁ EBAOMHKONTA, Εταπείνω(αρ ᾧ ar dto pig rσίάůÆuuo. a bop , MERI THANE Top λόγομ RTP λόγιομ κυρίου Ἐπύρωσεμ ד‎ 0 Απέσαλε βασιλεὺς καὶ) ἔλνσεμ αντόμ.ἄφχωμ λαοῦ Hod) ἀφῆκε drop. κατέσησεμ&wrOp κύριομ τῷ orxov au. Gj ἄρχοντα x άίæìꝙCiuuuiuußp πολδεῦσοι τοὺς ἄρχοντας auTO? da ἑαυτό, peto) TOUG πφεσδυτέ” govg r σοφί(ξι. καὶ uio sp Ἰσραήλἔις yy’ Alo po) ἰακὼθ τσαρῶκκνσεμ ᾧν γῇ χάμ. καὶ Koguoe ἦν : λαὸμ&vTO oo CM) ö up de ey οὐ“ נא‎ an. Μετέσρεψε ali καρδίαµ αυτο Ἐ pis , T9 Φολιοῦ ὃν αἳ qup τοῖς δούλοις aur. Ἐξαπέσαλε 600018 ἐμ δοῦλομ Eu. χαρὼρ ὃ Ὀκελέξατο avr, Eero q ἀυτοῖο τοὺς λόγους aiv σημείωμ αυτο) עו‎ τεράτωμ לט‎ ᾧ 7 χάμι Εξαπέσαλε onov wg) Ἱσκότασεμ-ὅτι EPIL עס‎ τοὺς λόγους XvTO- Μετέσρεψε Ta ὕδατα Rudi zig αἷμα.καὶ ἀπέκτανε Tug ἰχθύας dul, Εξᾶρψεμ hys ד‎ cg xe S Tio ταμϊείοις T βασιλέωμ ἂν PE. εἶπεν). ὁρίοις ἀυ δῦ, Έθετο τὰς Bęoꝶx d ἂν χάλαϊαμ, wig καταφλέγομ« τῇ γῇ Kur κἀὶ Ἐπτάταξε τὰς אל‎ venous auth. ο) Tag συκᾶο uth C cus fi t wav Εύλομ דט טסופל‎ ire ij ἄλθεμ ἀκρὶς, κ) ουχ” οὗ dun ap ez du dg. καὶ κατέφαγε wala RσίÆ&Ʒ⸗Æ τῇ 7 ELO κα]έφαγεμ τοάντα T nag ὃ γῆς ave καὶ ἐπάταξε wap πρωτόρκομ qu τῇ γῇ Susfs. απὸ XU πανὸς τόνου ku. xa σζήγαγεμ avec qu ᾿δργυρίῳ νὴ Vic. M duꝗ ἦμ ᾧ ταῖς φυλαῖς ἀυτῶρ Ὁ aæcherp. εὐφράνϑη"סטש‎ ᾧ τῇ dto δῳ דט‎ ὅτι ἐπέπεσεμ ὃ φδθίθ» aut fi travels. Διετσέτασε νεφέλίωξις σκἐπίω Sur ĩg.& τοῦς פד‎ φωτί(χι ur πι νύκτα, ταν C ἦλθε Ὀρτυγομήτρα,& aglop ὀυρανοῦ Wim Rupp. ued, Διέῤῥηξε πέτραν 6$$/ AC? ὕδατα, x oi Sn Gp qu ἀνύδροις Dora ol. Οτι ἐμνίξ M λόγου פד‎ ἁγίου αυτῶ.Έ πρὸς dss ἀμ. Rp δοῦλον αυξ, xd/ Mi yd e TOU Ac)&vroU v&yaR 60 ,6\ οὐς ἐκλεκρὺς αυτον" ᾧν Ἐυφροσιώῃ καὶ ἔδωμεμ αυτοῖς Χχῶρας ἐθνῶμ- O πόνους λα» Gp κατεκλήφονόμκί( με, Owwe u φυλάξωσι τὰ δι! κοιώματα RTE) TOP Ve ןס‎&vTO txQrmíeemp, KAOIZMA id ARM OV Td,$e xoucaoraãc"Gd πυρίῳ ὅτι Muss ὅτι is ö* 2 224.*—, ε— poU" uro. TI 84 Ἰὰς d'uvassiag TH κυρίου, nad ποιήσᾷ 366 Ἆ כ‎ 1> v, 6,, BOGE τὰς 015060 αυτ Μακάριοι οἱ φυλάσσοντες xet X ma e] ποιοίδύτες Δικοιοσιώϊω Vp ow) καιρῷ. ודאכסאוות‎ HIERO.IVXTA LXX. Numiliauerũt in compedibus pedes eius: fer. rum pertranſijt anima eius: donec ueniret uer bum eius. Eloquium domini ínflammanig eum: miſit rex& ſoluit eum: princeps populo/ rum& dimiſit cum. Conſtituit eum dominum domus ſuæ:& principẽ omnis poffeffio, nis ſuæ. Vt erudiret principes eius ſicut ſemetipſum:& ſenes eius prudentíam doceret, Et intrauit ifrael ín ægyptum: δὲ Iacob accola fuit in terra Cham. Et auxit populum fuum uehementer:& firmauit eum ſuper inimicos eius. Conuertit cor eorum ut odirent poulum eius:& dolum facerent in ſeruos eius. Mifc Moyfen feruum{uum: Aaron quem elegit ipſum. Poſuit in eis uerba fignorum fuorum:& prodigiorũ in terra Cham. Mifit tenebras& obſcurauit:quia exacerbauerüt fer mones eius. Conuertítaquas eorum ín ſanguinem:& occidit pifces eorum. Aedidit terra corum ranas:in penetralib? regum ipfo» rum. Dixdit& uenit cynomyia& ſcinifes: in omnibus finibus corum. Poſuit 0 rum grandinẽ: ignem comburentem in terra ipforum. Et percuſſit uineas eorum& ficulneas eorũ: δὲ cõtriuit ome lignũ finium eorũ. Dixit& uenit locuſta:& bruchus cuius nõ erat numerus. Et comedit omne fœnum in terra eorum:& comedit omnẽ fructum terræ eorũ. Et percuſſit omne primogenitum in terra eos tum:primitias omnis laboris eorũ. Et eduxit eos cum argento& auro:& non erat in tribubus eorum ĩnfirmus. Latatacít&gyptus in profectione eorum:quia incubuit timor eo ram ſuper eos. Expandit nubem ín protectio nem eorum:& ignem ut luceret eis per noCem. PDetierunt& uenit coturnix:& pane cœli ſaturauit eos. Dirupit petram& fluxes runt aquæ: abierunt in ficco flumina. Quonid memor fuit uerbi fancti fui: quod habuit ad Abraham puerũ fuum. Et eduxit קסק‎ 4 fuum ín exultatione:& electos fuos in læticia. Et dedit illis regiones gentiũ:& labores popu lorum poſſederũt. Vt cuſtodiant iuftificatio, nes eius:& legem eius requirant. Alleluia. CV Onfitemini domino quoniam bonus: quoniã in ſæculum miſericordia eius. Quis loquet᷑ potentias dni:auditas faciet omes laudes eius. Beati qui cuſtodiũt iudiciũ:& faciũt iuſticiã in omi tpe» Memento gil fet mot LS "idm ΤΑ 2 rg Γι isn iy ord — HIERO.IVXTA HEB, Afflixerunt in compede pedes eius: in ferrum uenit anima eius. Vſqʒ ad tépus donecueni^ ret ſermo eius: eloquiũ domini probauit eum. Miſit rex& ſoluit eum: princeps populorũ& dimiſit illum. Poſuit eum dominum domus ſuæ:& principem in omni poffeffione fua. Vt erudiret principes eíus fcd'm uoluntatẽ ſuam: δὲ ſenes eius ſapientiam doceret. Et ingreſſus eſt ilrael ægyptum:& Iacob aduena fuit in ter ram Cham. Et creſcere fecit populum fuum nimis:& roborauit eum ſuper hoſtes eius. Conuertit cor eorum ut odio haberent popu lum eius: ut doloſe agerẽt contra feruos illius. Mifit Moyfen ſeruum ſuum: Aaron qué 6 git fibi.Pofuit in eis uerba ſignorum fuorum: & portentorü in terra Cham. Mifit tenebras & contenebrauit:& non fuerunt increduli uer, bis eius. Commutauit aquas eorum in ſan/ guinem:& occidit pifces eorũ. Ebulliuit terra corum ranas: in cubilibus regum eorũ. Dixit &uenit muſca omnimoda: ſcinifes in uniuer. fistermínis eorum. Dedit pluuias eorü grandinem:ienem flammantem in terra eorum. kt percuſſit uineam eorum δὲ ficum eorum:& confregit lienum finium cord. Dixit& uenit locuſta:& bruchus cuius סם‎ erat numerus. Et comedit omne foenum terrx: eorum:& deuorauit fructum terræ eorum. Et perculit omne primogenitum in terra corum: primitias uni/ uerſi partus corum. Et eduxit eos cum argetv to& auro:& non erat ín tribubus eorum infir mus. ætata eſt ægyptus cum egrederentur: quoniam irruerat terror corum fuper eos. Expandit nubem in tentorium:& ignem ut luce tct nocte, Petierunt& adduxit ortygometrá: & pane ccelifaturauit eos. Aperuit petram& fluxerũt aqua: cõcurrerunt in aridis flumina, Quia recordatus eſt uerbi ſancti ſui: cum Abraham ſeruo ſuo. Et eduxit populum ſuum in læticia:laudantes electos ſuos. Et dedit eis tet, ras gentium:& laborem tribuum poſſederũt. Vt cuſtodirent cetimonias eius& leges eius ſeruarent Alleluia. Alleluia. CVI Onfitemini domino quoníam bonus: quoniam in æternum miſericordia eius. Quis loquetur fortitudines domini: auditas faciet omes laudes ei. Beati qui cuftodiunt iudicium:& faciunt iufti dam in omni tempore. | Recordare enn A ΝΒ Uv vois zen ny א‎ Ma נפשו: ער-עת בא‎ שלת‎, mae, ο אמרת‎ עמים ו‎ Sow aman מלר‎ MAY ΤῊΝ וימתהחו, שמוו‎ לאסר‎ 1X9 523 ומשל‎ יתבס| ו‎ νὴ 3:3 שריו‎ ג‎ ἜΣ TYE own ובא‎ Y ὋΝ UM GTO PND גר‎ | vore ויעציביהו‎ Wa Way Dein» May לשנא‎ un» הפר‎ עברו, א‎ ria בעבריו+ שלח‎ Wa THD אתותיו‎ MY UN ED GAME מרו אֶת-‎ . מלְביחם| אבר רבא‎ nna ΤΌΣ.: גְבולם‎ Ό ערב‎ 2 אש להבות-‎ Cy nav 1 . Ὀταντὴ TN) Vo was en אבר‎ ב‎ zwy oa מספר; ויאבל‎ | UE Ui ניאכל‎ eren 2 במצרים,‎| ὙΠῸ Ἢ) בשיבטיף‎ TRY ותב‎| noni 5 uera wav| בוש‎ v Swe Cvm cn unas ΘῸ uy vo| עליהֶם‎ לולח: שאל‎ UNUS UN) Qm MY nen oca ¢ 5m מיִם, הַלְבוּ בציות‎ את"‎ we ובר אתה ובר‎ MA .! עברו‎ STON ! ῬῊΞ אֶת-‎ ni» בששון‎ ארצות גוים, ף‎ BOY men Maya. יירשו‎ TERY Sed PHD vn) vyn YN * D. הללויתי הורג ל ליחור"Ὁ‏ טוב^ לעולם Showa ien‏ ג עשי ny com ΠΡ‏: M M i‏* BBAOMHKONTA ö κύριε ᾧ τῇ ἰυδοκία TO λαον' σου”, Mone po ἡμᾶς tp"Gd. σωτκρίῳ σου» τον! WER EP * 4— 9 n"ELE βίαι TH שד ודאדספאפר‎ ἐκλεκτὼμ σου TOY εὐῷραν zp r tqeocupy τοῦ Έθνους ou. τοῦ Ἐπᾶινξσ)αι mes ,^^ ד‎ κλκρονομίας σου, HjAGgT0440U μετὰ τῶμ ןשס דט‎ a. vob, uni μον. οἵ τα! * e{κα 3 2 2.^ 6" 6 τέρες ἡμῶμ ip οἀ bo טס‎ σωωῆκαμ סד‎ ih σου, Sun Ἐμνή ία τοῦ πλήθους τοῦ Ἐλέους σου, ^ 4 x* 2 να 0 X καὶ waglugowep va otvoyrso,tp אד‎ 0 6~> 2676008. xdi ἔσωσεμ αυτούς ἕνεκεν τοῦ ὀνόμα“ ros ἀντοῦ. του" γνωρίσαι alo ams la p Rurvũ. , X^*, καὶ ἐπετίμησε τῇ ἐρυθρᾷ Daa d o] ug) dried ^€,>» 2 ᾽ 4€».- 2 lig ὠδήγκσεμ ἄντους tp ἀβύσσῳ ὡς Ἐμ Bi. וטא‎ ἔσωσεν αυτοὺς Ἐκ Res os e idoc r. wo) V Auer& ro αυτοὺς tx χαρὸς ἐχθροῦ,| עינְטרסאם‎ ὕδωρ τοὺς θλ/βον]ας ἀυτούο- εἷς dt טל וחטש‎ dre/ 2 2- 2* λείφθη, xd ון5006ומה‎ M λόγῳ aur oũ. C Hoop -* N. qu) mecip ἀυτοῦ. Erdxuvep ἐπελάθοντο diy ἔφ) Yop ₪00.00 ὑπέμαναμ alu βονλὰὺ avrov, ö αἰὼ Sue tp τῇ ἱρέμῳ-ιο) Ἐπείραίαμ Top θεὸμ קל‎ ανύδρῳ, καὶ ἔδωκεμ Burts τὰ ἀτήμαϊα χυΐῇ). han(sene πλκσμονίὼ tis 6 ἠνχὰς Gul. καὶ παρώργι(» Top μιωῦσίω tp τὴ σαρεμβολ]ντὸμ ἀαρὼμ Tp ἅγιομ κυεΐου. אהאוסות‎ d γῆ) κατέπϊε Cana. wg) טכשאל‎^ ep twi σἰὼ σωωαγωγίὼ aße ct. xd: δξεκαύσ את‎ οὓς על‎ τῇ σωωαγωγᾷ יקס דצל‎ PASE κατέφλεξεμ ἁμαρτωλούς, και ἐποίκία mdxop tp Xi · M0 πφοσικών(αμ WN γλυήῆ]ῷ- και ἠδλνάξαντο lh& kap αυ]οῷ tp duo c i μόθζου ἐσϑίοντ ΘΖ Χόρτομ» Xai ἐπελάθοντ bed E zor& ἀνοὺς T 5 Kirch Ep αἰτύτῆῳ,θαυμάσια bp of χάμ.φοθρρὰ ἐπὶ θαλάσσης tpvüco. καὶ εἶπε τοῦ ὄξολοθεεϊίαι ἂν τούς, ול‎ μιὰ μιωῦσῆο d Ἐκλεκτὸς ἀυτοῦ You p τῇ θραύ» va Ἐἱνώσιομ ur oũ. τοῦ ἀποσρέψαι τὸν ϑυμὸμ ἀυτοῦ τον" μιὰ ϑξολοθρεῦσας ἀντούς · xdi Ford/ νωσαμ id ἀβιθυμκτίώ. οὐκ 5. W λό. "yo ἀυτον"- xdi ἐγόγγυσαμ Ἐμ τοῖς σκίωώμασιμ Buτῶμ- vun εἰσήκουσαμ OO) φωνῆς κυρίου και ἐπῆρε b Ut χέρα àvroU rod. τοῦ κἀταβαλᾶμ ἄν; Jobe tp τῇ ἐρήμῳ, Κὰι τοῦ ne rα ὁ ασέρ. ῥα UTEP tp τοῖς Ἐθνεσ καὶ διασκορτσίσαι טס‎| τοὺς ip Ταὶς χώραις:— Ka. ἐτελέδηησαμ Ὧδ' Pu ελφεγώς. xài ἔφαγομ θυσίας venglpye Κά τταρώ ξαυαμ αυ]ὸμ tp τοῖς ἀβυτκδεύμασιμ αυτῶμ, xdi/ πληθανθν tp 60% ל‎ Mace, אפל וקא‎ Cartes xài Ἐξιλάσαϊο, xdi ἐκόπασερ ἡ Ἀραψσίᾳ» και סכל‎ Yi auld eis Julgeocrboluo. εἰς γενεὰ a γενεὰν ἕως Tof id Θ΄. καὶ ποαρώργισαμ 2M x X δαῖθν ani o yl cse cott Ἐκακώθη novos Gi.&uroUG« dri δικραναρ HIERO. IVXTÀ LXX, Memento noftti domine ín beneplacito po 2 puli tui: uiſita nos in ſalutari tuo. Ad aiden, dum in bonítate electorũ tuorũ: ad lætandũ in læticia gentis tuæ: ut lauderis cum hæredita te tua.. cũ patribꝰnoſtris:iniuſte egimus, iniquitatẽ fecímus. Patres noſtri in ægypto non intellexerunt mírabilía tua: non fuerunt memores multitudinis miſericordiæ tux. Et irritauerunt afcendentes in rubro mari:& ſaluauit eos propter nomen fuam, ut notam faceret potentíam fuam. Et increpuit mare rubrum& exíccatum eſt:& deduxit eos in abyſſis ficut in deferto. Et 5 de manu odientium:& redemit eos de manu inimici. Et operuit aqua tribulantes eos: unus ex eis non remanſit. Et crediderũt uerbis eius:& laudauerunt laudem eius. Cito 6 runt obliti fant operum eius:& non fuftinue. runt conſdium eius. Et concupierunt concupifcentiam in deſerto:& tentauerunt deum in inaquoſo. Et dedit eis petitionem ipſorum: & miſit ſaturitatem in animas eorum. Et irri tauerunt Moyſen in caſtris: Aaron ſanctum domini. Aperta eſt terra& deglutiuit Dathan:& operuit fuper congregationé Abiron. Et exarſit ignis in ſynagoga eorum: flamma cotnbuflit peccatores. Et fecerunt uitulum in Choreb:& adorauerunt ſculptile. Et mutauerunt gloriam fuam in ſimiſitudinẽ uituli co medentis foenum. Obliti funt deum qui fal uauit eos: qui fecit magnalia ín ægypto: mitabilia in terra Cham:tertibilía in mari rubro. Et dixit ut diſperderet eos:ſi non Moyfes ele^ ctus eius ſtetiſlet ín confractione, ín cõſpectu eius. Vt auerteret iram eius ne dif; perdet eos: & pro nihilo habuerunt terra deſyderabilem. Non crediderunt uerbo eius:& murmuraue runt in tabernaculis ſuis: non exaudierunt uo cem domini. Et eleuauit manum fuam fuper eos:ut profterneret eos in deſerto. Et ut defjce ret femen eorum in nationibus:& difperderet eos in regionibus. Et iniciati funt Beelphe gor:& comederunt ſacrificia mortuorum. Et irritauerunt eum ín adinuentionibus ſuis:& multiplicata eſt in eis ruina. Et ftetit Phinees& placauit:& ceſſauit quaſſatio. Et reputatum eft οἱ ad iufticiam: in generationem & generationem uſqʒ ín ſempiternum. Et irritauerunt eum ad aquas contradictionis:& uexatus eſt Moyſes propter eos: | quia exacerbauerũt IM] καρ ; p nf gern detta “ΗΠΑ ---.Ἕ-... oy ür ik. Inicio ἢ tái! iin n. 4 !ונז‎ kim T. ΤῊ rao lsh: pi feted bls| urs| HIERO, IVXTA HEB. Recordare mei domine in repropiciatione po li tui: uiſita me in falutarítuos Vt uideam * electorum tuorũ& læter in læticia gentis tuæ:& exultem cum hæreditate tua. Pec cauimus cum patribus noſtris: inique fecimus impie egimus. Patres noftri in ægypto non intellexerunt mirabilia tua non funt recotda ti multitudinis miſericordiæ tuæ:& ad iracundiam prouocauerunt ſuper mare in mari τα» bro. Saluauít autẽ eos propter nomen fuum: ut oltenderet fortitudinem fuam. Et commigatus eft mari rabro& aruit:& trãſduxit eos per abyſſos quaſi in deſerto. Et ſaluauit eos de manu odientis:& redemit eos de manu ini mid. Et operuit aqua hoftes eorum: unus deipſis non ſuperfuit. Et crediderunt uerbis eius: cecineruntqʒ laudẽ eius. Cito obliti funt operum illius:nec expectauerunt uoluntatem eus, Etdefyderauerunt deſyderium in deſerto:& tentauerunt deum in ſolitudine. Et dedit eis petitionem ipſorum:& miſit tenui tatem in animam corum, Et gelati ſunt Moyfen in caſtris: Aaron ſanctum domini. Aperta eſt terra& deuorauit Dathan:& ope; mitfynagogam Abiram. Et ſuccenſus eft ignis in fynagoga eorum: flamma exuſſit im pios. Fecerunt uitulum in Horeb:& adorauerunt conflatile. Et mutauerunt gloriam ſuam: in ſimilitudine bouis comedẽtis fœnũ. Obliti funt dei ſaluatoris ſui: qui fecit magna lia in ægypto. Mirabilia in terra Cham: terribilia aper mare rubrum. Dixit ergo ut con, tereret eos nifi Moyfes electus eius ſtetiſſet medius contra faciem illius: ut conuerteret indignationem eius ut non interficeret. Et delpexerunt terram deſyderabilem: nec crediderunt ſermoni eius. Et murmurauerunt in tabernaculis ſuis: nó exaudierunt uocem domini. Et eleuauit manum ſuam ſuper eos: ut deijceret eos in deſerto. Et ut deijceret ſemen eorum in gentibus:& diſpergeret eos interris. Et conſecrati funt Beelphegor:& comederunt uictimas mortuorum. Et condtauerunt eum ín ſtudijs ſuis:& percuflit eos paga.^ Stetit autem Phinees& dijudicauit:& eft retenta percuſſio. Et reputatum eft ei in iuſticiam: in generatione& generatione uſcʒ in æternum. Et prouocauerunt ſuper aquam contradictionis:& afflictus cft Moy es propter cos. Quía תחלים זברני"vB, Voy Wa"im‏ maWen Moo Αλ‏ eni‏ לשמת בְשמהת à‏ bm coy Shand ὙᾺ‏ ον Amon‏ הרשענו:= ö‏ לא- השבילו γόνος‏ לאד ברו את"רב yen‏ ימרו על" on‏ בים- סות: ויושיעם ל למע vov‏ לְהוּריע TN‏ 3 “Ὢ Λη ΣᾺ‏ סות cle"oW‏ 2 פמרבר|| וישיעם ביר שי שונא יגאלם ביר אוים||| ὉΠ DN.‏ לא גת| ויאמינו TORI‏ שיר RW IR| ΡΤ‏ מעשייר לא zan‏ לעצתו 3 VD‏ תאוה במרבר וינסו א אל פישימת| Uv ον‏ ש שאלתם τοῦ WD τὸν‏ Την vino.‏ IER Υπο ym שרוש‎ | ותבס על-ערת אבירם‎ JA ת‎ n2n? אש בַּערְתֶם,‎ Yam Dw ושעִים: יעשו‎ ven y'a" mae» וישתחוו‎ 333 שור א‎ ὩΣ Ὁ 33 TN dy: M Hz Mm,, אבל עשיב‎ ö עשח גרלות‎ o uw נוראות על-‎ un YN ל‎ Taman? vyexm; סות‎ Yea עבור‎ vUa לולי משה‎ *^en| לְהֶשים‎ ym q^N2 COREY| מחשחית‎ ; לא האמינו לרברו‎ Tan וישא‎| vm a wav 8. NA 1 Pan|| במרבר‎ one ö בגוים,‎ cr" ויצמרו לבעל‎|: rrt νο,| משך‎ ον) ww yay"|: TEAR o2 rn ה‎ ry) ves| one לולצרסה‎ zuo) המגפה:‎ ση| ער-עולם‎$m WN? o ym mam Ca ὋΣ ; בעבורם‎ nva? "à M 4 EBAOMHEKONTA ὅτι. X πνεῦμα GUT, καὶ διέναλεμ קל‎ τοῖς χείλεσι p Gv TO o Ux ו‎ Id ἔθνκ, ἃ εἶπεν xv; uric. κα daui r tp τοῖς tacet πο) ἔμαθον τὰ ἔργα αυ δν ug) ἐδούλϑθν(ᾳ τοῖς fav ote ανν X) by evn ἀντοῖς tio Q c a. καὶ ἴθν» Gp τς ᾗους טלשש‎ καὶ τὰς θυγατέρας aly τοῖς d'a μονίοις, καὶ δξέχεαμ αἷμα eh op. cc pac jag urfũ̃ duych סל‎ dn Pup ic γλυτῆῇοῖς χαναάμ. Kt &qovox ib Ἡ yi tp τοῖς ἅιμασιμὴ Ἐμχτάνθν&p τοῖς te] Vis Guo) x i CG p Ep τοῖς ὑωλτηδεύμασιμ Rf. Καὶ decichn θυμῷ κύριος xi Aaop a. C 56d eiu . auf. καὶ éd oxsp αυτοὺς 6 xag אל‎. i ἐκυρίθν(αμ αυτ΄ di μισοῦντες αντύς, καὶ ἔθλιψαν uus di ἐχθροὶ aut.& Ὡατσανώθη(αμ ὑπὸ 706 XE hut σλεονάκις HUGE reis. αὐτοὶ δὲ Spa&vT tp τῇ es A aur.& ετατσανώθνίᾳμ tie Tole סוסדקסוא‎ ἂυτ, καὶ εἶδε κύριος tp Τῷ SAÍ6:00 &uJove.£p Be aus p ci Cνο(αι ὃ denotes auth, Kt ξμνήσθκ ο) διαϑήκκο דש‎& equ MMI ὁ πλὴν Dog ΤΟ tA£ovs àv TO, Move vow rio p πάντωρ Ὁ οἰχμμαλω]θυσάν]ωμ סל‎ X χ, Και ἔδωκε aur ou tio ודוס‎ Σῶσομ ἡμᾶς ert d rs Ἡμῶμ: סו‎ ἠθισωάγαγε ἡμᾶς אל‎ τῶμ ἐθνῶν, τοῦ dhomonoyiGdls ל שד‎ Mari σου VW& i. To ey ovx ἐμ Τὴ αἰνέσα o. κύριθ)» ὃ 3:06 Ἰσραὴλ ἀπὸ ώGsSpGioECwpu‏ דאסבטם ἕως τῷ aav&. M ἐρᾷ was ὃ Aach. Hoc Mum.‏ BRA OV o. 5.‏ Ἐομολογᾶίδδε Ꝙ* κυρίῳ ὅτι«soo ὅτε‏ ε ἔιρ p αἰῶνα τὸ ἔλεθθ΄ duo. εἰτσάτωσ‏ Ep d⸗ λελυξωρθι οι Vero κυρίου-Ους Mu-‏ ro tx χαρὸς x5 dn,&£x τῶμ Χωρῶμ cuol^y‏ Ὑεμ αυτούς, An ἀνα]ολῶμ καὶ ve n. M Boje‏ νὴ 0660200.— EwAowiOx(Gp tp τῇ ἐρήμῳ tp ἀνύδρῳ.‏ ὁδὸρ πόλεως κατοικκτηρίου DUX. ἔυρομ, πάνῶντες x)‏ ur p Ep ἂντς. και Exe‏ וואט]. δι Pan reg‏ xga£ap πρὸς κύριομ tp W. θλίθεδδαι αυτούς. O ἐκ‏ τῶρ ἀναγκῶμ u rp, cz ro ἀντού, καὶ Q ⸗‏ ep αυτοὶς tic dy cubẽic μ- ΤΟ) πορθυθίδαι tie πόλιμ‏ κατοικηταφίου, Εξόμολογκσάδῥο(α Gg. κυρίῳ τὰ‏ Min ἀυτοῦ, νὴ τὰ θαυμάσια αυτοῦ τοῖς joo τῶμ& /‏ ἘΧχόρτασε φυχίὼ nerlicb. i) ψυχιὼ πα‏ ודס θρώτσωμ,‏ tu σκότει γὴ‏ פטסאפטוכיסא r Gy ἐνέπλισερ αγαθῶμ,‏ 'σκιᾷ θανάτου,πεσεδημᾶμους tp τῇ οχεία καὶ eid go,‏ τὰ λόγια τοῦ θεον", xdi σιὼ Ge‏. Alch R vjiss παρώξαναμ. κὰὶ ἐταπανώθᾳ tp κότοις‏ ὦ καρδία ἀυτῶρ ing καὶ ovx xp ὃ βουθῶμ,‏ Kar ἐκέκφαξαμ πρὸς κύριον Eu Gd Gait ct Qu‏ ἀναγκῶν ἀυτῶμ ἔσοσε αυτούς e‏ קסד τούς, καὶ ἐκ‏ . ϑάτον. και τοὺς δεσμούς&vrüp ε. ᷑t.‏ Εξομολογκ e(go HIERO,IVXTA LXX. quía exacerbauerũt fpiritü eius. Et diſtinxit in labijs ſuis:nõ diſperdiderũt centes quas dixit dominus illis. Et comixti funt inter gẽtes,& dis dicerũt opa eorũ:& ſeruierũt ſculptilibꝰ eorũ, & factũ eſt illis ín ſcandalũ. Et immolauerũt filios ſuos:& filias ſuas dæmonijs. Et effuderunt ſanguinẽ innocentẽ: ſanguinẽ filiorũ fuo rum& filiarum: quas ſacrificauerunt fculptili, bus Chanaan. Et ínfecta elt terra ín fan. uinibus:X cõtaminata eft in operibꝰ eorũ:& Mn funt in adinuẽtionibꝰ ſuis. Et iratus eſt furore dñs in populũ ſuũ:& abominatus eft hæreditatẽ ſuam. Et tradidit eos in manus gnus δὲ dominati(unt corü qui oderũt eos. t tribulauerũt eos inimici eorü:& humiliati funt fub manib? eorũ:ſwxpe liberauit eos. Ipfi auté exacerbauerũt eum ín confilio ſuo:& humiliati funt in íníqtatib? ſuis. Et uidit cũ tribu larẽt᷑:cũ exaudiret orationé eorũ. Et memor fuit teſtamẽti ſui:& pœnituit eum fcd'm multi tudinẽ mifcd'iz ſuæ. Et dedit eos in miſericor⸗: dias:in conſpectu omnium qui cceperant eos. Saluos fac nos dñe deus nofter:& congrega nos de nationibus. Vt confiteamurnomini ſancto tuo:& gloriemur in laude tua. Benedictus dris deus iſrael a ſæculo& uf in ſæculum:& dicet omnis populus fiat fiat. Alleluia. CVI Onfitemini dio qm bonus: qm̃in ſæculũ miſcd ia eius. Dicant qui redempti ſunt a dño: quos redemit de manu inimici:de regionibꝰ cõgregauit eos. A ſolis ortu& occaſu:ãb aquilone& mari. Errauerunt in ſolitudine in inaquoſo:uiam ciuitatis habitatiõis סמ‎ inuenerũt. Eſurientes& fi tientes: anima eorũ in ipſis defecit. Et clamaue runt ad dñm cá tribularent᷑:& de ποσο Πτα” bus eorũ eripuit eos. Et deduxit eos in uiam rectam:ut irent ín ciuitatẽ habitationis. Confitean£ diio miſccliæ eius:& mirabilia ei?filijs hoím.Q υἷα ſatiauit anima inanem:& anima eſurientẽ ſatiauit bonis. Sedentes in tenebris & in umbra mortís:uínctos in mendicitate& ferro. Quia exacerbauerũt eloquia dei:& con filium altiſſimi irritauerunt. Et humiliatũ eft in laboribus cor eorum:& infirmati ſunt nec fuit qui adiuuaret. Et damauerunt ad dñm cum tribularentur:& de neceſſitatibus eorum liberauit eos. Et eduxit eos de t-nebris& ume bra mortis& uincula eorumm dif rupit. | ה‎ Confiteantu sol E get iy nd isi 77 ifn δ gia gia sity n 0 ga ti ii all é H 3 dica --. ln ἰδ) ΤῊ Pu τ.‏ ו 22 HIERO, IVXTA HEB, ^ Quia prouocauerunt ſpiritũ eius:& præcepit *h fjs ſuis. Nõ exterminauerüt populos: quos dixit dñs eis. Et comixti funt gentibus:& didi. - erunt opa eorũ. Et ſeruierũt ſculptilibꝰ eorũ: & factum eſt eis in ſcandalũ. Et immolauerũt fllios ſuos& filias fuas dæmonibꝰ. Et effude/ runt ſanguinẽ innocentẽ fanguine filiorũ fuo rum& fiſiarũ ſuarũ quos ĩmolauerũt ſculptilibus Chanaan:& polluta eft terra fanguini. bus Et coinquinati funt in operib? fuis:& fornicati funt in ftudijs fuis. Iratus eft itaq; furor - dominiin populũ ſuũ:& abominatus eſt hæreditatẽ fuam. Et dedit eos in manu gentiũ:& dominati funt eorũ qui oderũt eos. Et afflixe runt eos inimici fuí:& humiliati fant fub ma, nu eohꝶ. Multis uicibus liberauit eos ipſi uero prouocabant in conſilijs ſuis:& humiliati funt propter iniquitates ſuas. Et uidit tribulationẽ eotü:cum audiret eos rogantes. Et recordatus eft pacti{αἱ cum eis:& pœnituit eum fcd'm mmultitudinem miſericordiæ fuz. Et dedit eos miſerabiles: corã omnibus qui cœperant eos. Salua nos domine deus nofter& congrega nos de gentibus ut confiteamur nomini ſancto tuo:& canamus in laude tua. Benedictus dis deus iſrael ab æterno& uſqʒ in æternũ:& dicet omnis populus amen Alleluia. C VII Onfitemini dño quoniam bonus: qm in æternum miſccłia eius. Di. cant qui redempti ſunt a drio:quos redemit de manu hoſtis. Et de terris congrega uit eos ab oriente& occidente: ab aquilone& ‘mati, Errauerũt ín ſolitudine, in deferta uia: ciuitatẽ qux habitaret᷑ nó repperierũt. Eſurientes& ſitientes: anima eorũ in ipſis deficiebat. Et clamauerũt ad dñm ín tribulatione fua: de afflictione eorũ eripuit eos. Et duxit illos per uiam rectam: ut uenirẽt in ciuitatẽ habitabilẽ. Confiteantur dño mífcd'ías eius:& mirabilia eius in filios hominũ. Quia ſaturauit animã uacuam:& animam eſurientẽ impleuit bonis. Habitantes in tenebris& umbra mortis: alligatos inopia& ferro. Quia prouocauerüt fermones dei:& cõſiliũ excelſi blaſphemauerũt. Et humiliauit ín labore cor eorũ: ceciderunt& non erat qui adiuuaret. Et damauerüt ad do; minum in tribulatione fua:& de anguſtijs cotum ſaluauit eos. Et eduxit eos de tẽnebris& umbra mortis:& uincula eorum diſrupit. Confiteantur החלים NOTA nv אתה‎ yen oes TH לא השמירו‎ πο fem?"wh"ἼΩΝ העכיים אשר‎ wem, ויתערבו בגטים,‎ y“ΤΝ מעשיהֶם, ויץברו‎ ! לבוסש‎ on? om ovary 2 0 ὉΠῸ3 את-‎ Anim an m, 1 לשרים‎ oom paaren(YER לעצבי‎ ina אשר‎ 2 WHOM| ברמים‎ yu | wmv yea um במועשייהם.‎ zym Ways"um את‎ em TRI wm 1 אֶת-נתלתו‎ 1 TW yan NOR 2η SEAR Sinn רבות יצילם ף‎ w"oyb uM ב‎ wa Paya ימרו‎ man) ב‎ ON? יראבצר‎: Ny ובר ל‎ ὈΓΒῚ אֶת-‎ war Men ברב‎ TREY wm, ung "o2 se» wem ups wm M Wm חושיענו‎ uvm הגוים ל‎ Τὰ viv אלרינו‎ Penn EY ev» nin? ה‎ Ww העולטי‎ ο SN ez Syn δη הלס‎ סו‎|: mom הרו^a mon wv‏ ל (gn om»‏ יאמרו ג THRE TEN Tm PRA‏ מיר-צר Gg‏ ומארצות ΠΩ ura‏ וממערם D pera‏ התעו 2 TINE NEMS‏ עירמוושים לא מצאורְעֶבים TAYE‏ 3 yr rern Gna TYR‏ אֶל . yu TIT e,‏ ושרף . ew στο Aen‏= השביע vnn, Dm, wei‏ he naa‏ טוב וישבי השך ἡ‏ [צלביוף uy res‏ וברול: הברו yes‏ אל ועצת. קליון η 927 vaya 234 vn‏ yu‏ שורו"ra cuneos vy‏ mno) yea TEE‏ ו ö‏: 4 Amm pn ü o se EBAOMHKONTA, ה‎ Τῷ κυρίῳ סד‎ ἐλέκ auF. ij Τὰ ϑαυμά σια dur τοῖς Jo g R ans. חש‎ OT συυέτριψε τούλας χαλκᾶς μοχλούς סוס‎ Vs cus lad. Arn ae tur dt ὁ δον ἀνομίαρ ku TW διὰ καὶ τὰς ἀνομίας T, ד דל‎ 660). πᾶμ βρῶμα Ἰοδελύξα ux ἂν» hed) רו‎ Gp ἕως AW AGL τῷ Darc rou. κά 2 κέκραξαρ πρὸς κύριον& Gd כם‎ 150504 dux. Cb Ἐκ . ἔσωσεν&vrove,^ AwisdAs Top A p ἄντα C id(gre ἀντύς, κο) 0 Pug tx δν Altach hoʒ/ zur. ꝑʒonioꝛo yh ddd ſ(ΟὟ κυρίῳ τὰ VA ἂν TO,/ τὰ θαυμάσια xu T-οἷς ἡοἷς PW ἂν becbd cp. xc/ dug re G αυτῶ θυσία EAR) V Loewe rig τὰ ἴργα af ᾧ ἀγαλλιάσει. וס‎ κα 1060200866 tio DEAS ᾧ πλοίοις: roro Tes t di Αὐτοὶ εἶδομ τὰ ἔργα us. κο) τὰ θαυμάσια hu TO, qu Tf βυθῷ, εἶπε νο) אכל‎ “νεῦμα κο]αγί δρα) ὑψώον τὰ κύματα αυτῆο, , ἕως δν dz cr ẽ. M) καταβαίνουσιν . oig ον κακοῖς ἐτήκετο, Εταρόχθν(αμ> xA rai Dʒ d ד ל‎ σοφία aun κατεπόθη, καὶ ἐκέκραξα πρὸς κύφιop qv NM θλίβεδϑοι Brigg) Ἐκ c αναΓκῶμ au, ö וטא‎ ἐπέταξε τῇ xameyid i€ tex סול‎ ἄυραμ, καὶ koi(xu Τὰ wr)rvDaruuQcsGCußuuWueurwNuwƷuu⏑iûau bu Gp ὅτι ἡσύχα(α.καὶ ὥδιίγησεμ Greve ἐπὶ ו‎ 6 θελήκατθ» ἀνξ, Εξομολογκσάδῥωίαμ עס‎ xveko Ta ix eu d. M) τὰ θαυμάσια ודיל‎: ἠοῖς M. ἀνθρώ χψωσάτω(α» ἀυξ qu Ἐκκλκσίᾳ λαοῦ") s Έθετο ep qo ὕδασι πολλοῖος סקל καθέδεᾳ πφεσθυτέρωμ οἰνεσάτωΐᾷρ αυτόμε‏ Ἐρχμοροὴ διεξόδους ὑδάτωμ big di Jape‏ זל καρπ.οφόφομ ts 60.00.67? 6 TN κατοι/‏ 116 tis λίμνας Vd rop.‏ עסאאפל ποώτωρ u¶Q–Q‏ κο yl ἄνυδρομ tie 3d e ὑδάτωμ, καὶ κα]ώκε‏ א ἐκᾷ πεινῶντας: δὶ σωσεεή(ανϑ wire‏€ Κάῑ ἔασαραμ ἀγρούς& ir(Gp rumen Brag. καὶ‏ Κάῑ WO cf hosp αντοὺς‏ ti xx nbcio(gi σφόδρα.(Οἱ τὰ i Aub oux Ἐσμί»‏ xo. ὠλιγώθι(ξν i n cnc dn Cp. ie Mies‏ ὡς κακῶν νὴ od dou. Εξεχύθν dud voci tz exov)‏ ὁδῷ,‏ אייל ö Gur vo ον ἀβάτῳ C‏ καὶ ἐβοήθησε vs cin Ἐκ ĩ cx lt.& iere o 7‏ Ta ποδιά, οψονῖαι 08 C ευφρανθέσον-η.& πα.‏ ἀνομία ö τίς σοφὸς C Qv‏&( τὰ Ἐλέν ΤΟ κυρίους‏. Voip הפשא‎ oy γενήματος, 2 £d ψαλμοῦ bt Δαβίδ, e$ ois d καρδία ms θεὸς m καρδία 5 Mou. co. Ho) ψαλῶ TH Ac μου, Ἐξεγέςθηῖι ἃ δόξα us, σε ἐρθη]ι ψαλγή» עסו‎ πο) κιθάρα, δ εγερθήσομιοι ὄρθρου, Εξοµολογή/ dots σοι ᾧν λαοὶς κύριο γαλῶ σοι qu ἔθνεσι, οτι μέγα HIERO, IVXTA LXX, Confiteant dño mifcd'iz eius:& mirabilia eis ſilijs hominũ. Quia cõtriuit portas æreas:& uectes ferreos confregit. Suſcepit eos de uia iniquitatis eorũ: ꝓpter iniuſticias em fuas hu. milíatifunt. Omnem eſcam abominata eſt anima eoꝶ:& appropínquauerüt uſq; ad por tas mortis. Et clamauerüt ad dñm cũ tribula, rentur:& de neceſſitatibus eorũ liberauit eos Miſit uerbũ ſuũ& ſanauit eos:& eripuit cos de interitionibꝰ eorũ. Confiteant᷑ do mile ricordiæ eius:& mirabilia eius filis hoim, Et ſacrificẽt ſacrificiũ laudis:& annuncient opera eius in exultatione. Qui deſcendunt mare in nauibus: faciẽtes operationẽ in aquis multis, Ipfi uiderũt opera dñi:& mirabilia eiꝰ in pro. fundo, Dixit& ftetit fpiritus procellæ:& exal; tati ſunt fluctus eius. Aſcẽdunt uſqʒ adcœlos: & deſcẽdunt uſqʒ ad abyſſos:anima corum in malis tabeſcebat. Turbati funt& moti ſunt ficut ebrius:& om̃is ſapiẽtia eorü deuorata eft, Et clamauerũt ad dñm cum tribularent᷑:& de neceſſitatibꝰeorũ, eduxit eos. Et ftatuit procd las in auram:& ſiluerunt fluctus eius. Et lætati ſunt quia ſiluerũt:& deduxit eos in por tum uoluntatis eorũ. Cõfiteant᷑ ἀῆο miſcdiæ eius:& mirabilia ei? filijs hoim.Et exaltẽt eum in ecclia plæbis:& in cathedra ſeniorũ laudẽt eum.Poſuit lumina ín deſertũ:& exitus aqua rum in ſitim. Terram fructiferã in ſalſuginẽ:a malitia inhabitantiũ in ea. Poſuit deſertũ in ftagna aquarü:& terram fine aqua in exitus aquarũ.Et collocauit illic eſuriẽtes:& cõſtitue/ runt ciuitatẽ habitationis, Et ſeminauerunt agros& plantauerunt uineas:& fecerunt fructum natiuitatis. Et benedixit eis& multiplicati fant nimis:& iumenta eorũ non mino⸗rauit. Et pauci facti funt:& uexati funt a trie bulatione malorũ& dolore. Effuſa eſt contentío ſuꝑ principes con::& errare fecit eos in inuio& nõ in uia. Et adiuuit pauperé deine opia:& poſuit ſicut oues familias. Videbunt recti& lætabunt᷑:& omnis iniquitas eorũ oppilabit os ſuũ. Quis fapiens& cuſtodiet hzc & intelliget miſericordias dñi? Alleluia. Canticum pſalmi ipſi Dauid. CVlII Aratũ eſt cor meũ deus paratũ cot meũ:cãtabo& pſallã in gloria mea. Exurge gloria mea, exurge pſalterium& cithara: exurgã diluculo. Cofitebor ti bi in populis düc:& pᷣſallam tibi in natíoibus, Quia magna 1s Jom sq m ΤΊ Ago 91 ' etel ditm mii mam win Et ἀχὴ hardy lin mull lle ln Im | ג‎ d 1 Ru HIERO, IVXTA HEB; תהלים ₪^| Confiteantur domino mifericordias eius:& τόνε en"aeo qw "s mirabilia eius in filios hominum. Quia con, mn?" DOD ow לבני‎ iy triuit portas æreas:& uectes ferreos cófregit. גרעיאוילים‎ ova ובריחי‎ nna Nig Stultos propter uiam fceleris eorum:& pro-^^ Ὡη ΩΙ פשעם.‎ wa nim pter iniquitates afflictos.Omnem cibum ab- as, תְתַעב‎ Sakon| pm i ominata eſt anima eorum:& acceſſerunt ad WYLIE ער- שערי‎ wen dy,^^ portasmortis. Et clamauerunt ad dominum בו‎ Κε. un, jntrbulatione ſua: de anguſtijs eorum ſalua- mov! ממצסותיהם יושיעם‎ iy nit eos. Mifit uerbum fuum δὲ ſanauit eos:& בי‎ vba" DREN הברו‎ dn- faluauit de interitu. Confiteantur domino Aven mmo m i dor n Ἢ lh! miſericordias eius:& mirabilia eius in filios ö וגלְאוּתיו לבני‎ א‎^ hominum.Etimmolent hoftias gratiarum:& ב‎ ΣΩ"er? הרה‎ Es Ding; narrent opera eius ín laude. Qui deſcendunt 1 Um"vini ὑπ mare in nauibus: facientes opus ín aquis mul/ Ἢ non{OEY בלאבה במים‎ tn, 5, Ipſi uiderunt opera domini:& mirabilia ö let eius in profundo. Dixit& ſurrexit uentus tem ויעמר. רוס‎ TENN: במצולה‎ ud peſtatis:& eleuauit gurgites eius. Aſcendunt v ὍΣΣ i Vz cuim Ὁ m inccelum& defcendunt in abyflos:anitna eo- תחומות. נפשים‎("Uy Taw . rum in afflictione cõſumitur. Obſtupuerũt ב‎ Wr) WE waer, ברעה‎ my&íntremuerunt quafi ebrius:& uniuerſa fa^: ybann Έτ be,"ava . pientia eorum abſorpta eſt. Clamabunt autẽ"Tn בצר‎ ueris ויצעסו‎ nim ad dominũ in tribulatione ſua:& de anguſtia C$: יוציאם‎ umm in! eorũ educet eos. Statuet turbidinẽ in trãquil- yma Yom Mend nyo esi litatem:& filebunt fluctus eius. Lætabuntur UN TIAN IPN? a וישמיחו‎ mà^ quonid quieuerunt:& deduceteos ad portum ö Jic quẽ uoluerũt. Confiteant drio mifcd'ías eius:(UM לכי‎ vrasoni) Aven d|| mirabiliaciusin filios hominü. Et exaltent- ובמושים‎ r born meum inn eum in eccleſia populi:& in cathedra ſeniorũ riw uw DIEA eum li laudent eum. Ponet flumina in deſertũ:& fon paar TTR ומצאי‎ em,, "^ tesaquarü in fitim. T errá fructiferã in ſalſugi^ תערמ‎ T0727"m ἘΝ inci nem:præ malicia habitatorũ eius. Ponet de- לאגם‎ MRT)| RARER 5 ferumin paludes aquarũ:& rerráinuíam fon(emo πρ ΤΟΥ vom v am tes aquarũ. Et collocauit ibi eſurientes:& for- y vua wu TY Owm שו‎|| mabunturbemadbabiítandü.Et ferentagros imp WM 1 עיר מושב‎ πὶ GK blantabunt uineas:& facient fruges germi- no TRY SEN wen שת‎| Da. Et benedicet eis& multiplicabun£ nimis: 3 yea 1 TEN man nti& pecora eorü non minuet. Imminuta funt Ίο: בת לא למעיט‎ da antem& afflicta: propter anguſtiam mali δὲ WIR ny» ων רישהו‎ ci cipes:& errare eos faciet in folitudine deuia. מעונו‎ αν πλ; M ^ ἠ: בצאן משמחות‎ uum " Et ſubleuabit ην de inopia:& ponet E quafi eregem familias. V idebunt recti& læta ch buntur:& omnis iniquitas cõtrahet os ſuum. v Τον ba mern um “RPM TIN s TR nin» Quis ſapiẽs& caftodiet hæc:& intelliget mife A{TIN ITD jam אלה‎ 00 Ποταῖας dñi. Canticũ pſalmꝰ Dauid.CV III ny a δ -; Aratum cor meum deus: cantabo x σοι ο ava r "& pſallam fed& gloria mea. Con- ואומרה את-‎ TON ö; 4' furge pſalterium& cithara/ conſur/. /» gam mane.Confitebor tibi in populís domi- שיחר:אורך בעבים‎ YR IR) 4 ne:& cantabo te ín nationibus. M nba THEW) wm 4 Qm̃ magna Sina — TE— S8SAOMHEONTA, Οτι μέγα Ἐπάνω Ff ὀυρανῶρ τὸ 6 σου, cg) ἕως WN νεφελῶμ ל‎ ἀλίθαιά σου, τῳώθατι ἐπὶ οὓς bugs wove ל‎ θεός, 0) Ἐπὶ πᾶσαμ vl γἱῶ ₪ δόξα σου, Οπῶ ἂμ Such ול וס‎ ἀγαπκτοί σου«σῶσομ τῇ δε» Eid σου סוי‎ ἐπάκουσόμ MS. O ges EA keep c ά 0 ἁγίῳ u nx. d ωθέσομιαε νοὴ διαμόριῶ οἵκιμα, סו‎ ווח‎ κοιλάδα Pf) axlo διαµετρίσω, Emde& γα . 160516. V) εφραιμ ἀντίλκψκο ηϑὴ . κεφαλῆς μου, τούδας βασιλεύς Μονιμῳὰβ λέθιο OL Rid©” μου. Επὶ αἰὼ ιδουμαίαμ Gea! ἃ ὑπὸ wud pov iol αδλόφυλοι ὑπσετάγκαμ, Tig ἀπάξα qus is Tip τσεριοχῖο.ἃ τίς od ie µε ἕως oO) id^ μαΐας; οὐχὶ cd θεὸς d ἀπωσάμϑυ Q9" DEA& zun Ὀξελεύση d θεὸς tp ταῖς d'uoduiscip Subp; Δὸς cp | 20466: y tx Ὀλίγεως,κὰι ματαία σωτκρία ἀνθρώτοου, Ep WM θεῷ ποιήσομδυ davai pC 6 d Loud ce TVs אל אל‎ εἰς סד‎ TAG שד‎ A«tid 1 LA Θεὸς lh ἀῑνεσίμ pov μιὰ encre" ודסיפמס— ל‎ δόμα ἁμαφτολοῦ πο) soma o..)א כסגם‎ καὶ ἘΠ μοῦ γλώσσῃ Φολίᾳ. νο) λόγοις μίσους Ἐκύκλων dp cit. M ἐπολέμησάμ µε δωρεάμ, Αντὶ τὸ ἀγα» Tan ut, di Eo p pe ty δὲ ποὀσκυχό ζω, καὶ ἔθεντο xo μοῦ κακὰ ἀντὶ ἀγαθῶι eG !ו דוש‎ ο) αγασεσεῶς ου, κατάσκσομ ἐθαυτὸρ t(μαρ]ωλόμο) ud bon G- Siro tx δεξιῶμ וס דט6‎ Bp WN κρίνεσθαι v p d& os וסט‎ καὶ ἢ ποοσθιΧὴ αυτοῦ γενέσθω tis ἁμαρτίαμ»"אשת‎ giro Gp& ἡμέραι u ro ὁλί. xia πἰὼ. ἀυτοῦ λάβοι ἕτερ, G. γενκδήτωζμ δι ἥοὶ ἀντοῦ tel φανοὶ, καὶ Ἡ yuh aur o Xem, Σαλθυόμθυοι μεϊα» vasite(@p ול‎ jo au κ) x ,דסא‎& Ἐκβλκϑί )סד‎ tx A δικοπέϑωμ לט‎ Εξφρθυνκισάτω Aud sie πάντα 6 ὑπάρχα durqᷓ. nc dier αά.άάaatebhetGece Ἀότριοι Pda πόνους αυΐ, אא‎ er a ẽchlo αυῷ MM Meg μιὴ δὲ enn di roc ὂικτίρκωµ: φῖς ὀρφανοῖς ἀυΐ, Γενκδήτω τὰ τέκνα αυτον" cis 4 bę chop. xx γε’ yia μιᾷ a aq; Cel X ὀνομια ur ο̃. PETTY πα]έρωμ ἀυτοῦ ἔναντι טסוט‎ ᾗ ἅμαρ vie q9 μητρὸς ἀντοῦ, μὴ Ia n eq Sein. ETAT τωίᾷμ ἐνα]ίομ κυρίου διαπάντός. και d Lon oett/ θεί ἐκ γὓς ₪ μνημόσασομ&urcU. AT Gp 3un turn won Ἐλείθ», κάν κα]εδίωξεμ ἀνθρωτσον πένη]α xd. Xo p, καὶ κα]ανενυγρλύον τῇ καρδία τῷ θανατῶ(αι. xai s/ καἸάφαμ ij e deu ᷓ. νὰ bun abi nac p WA Yip καὶ μακριωθάσετοι ca kv TOS, Kal wed הסט‎ Αναμιυκόϑεικ HIERO.IVXTA LXX, Quia magna ſuper cœlosmiſericordia tua:& ulqʒ ad nubes ueritas tua. Exaltare ſuper cœſos deus:& fuper omné terram gloria tua: ut liberentur dilecti tui. Saluum fac dextera tua& exaudi me: deus locutus eſt in ſancto fuo. Exultabo& diuidam ſicimam:& con^ uallem tabernaculorum dimetiar. Meus οί: Galaad& meus eſt Manaſſes:& Ephraim fuféeptio capitis mei. Iuda rex meus: Moab lebes ſpei meæ. In Idumæam extendam calciamentum meum: mihi alienigenæ fub, diti ſunt. Quis deducet me in ciuſtatem mu nitã: aut quis deducet me ufq; in Idumæam? Nonne tu deus qui reppuliſti nos:& non ex ibis deus ín uirtutibus noftrís? Da nobis auxilium de tribulatione:& uana falus hominis. In deo faciemus uirtutem:& ipfe ad ni hilum deducet inimicos noſtros. In finem pſalmus Dauid. CVIII: Eus laudem meam ne tacucris:quia os peccatorís& osdolofi fuper me apertum eft. Locuti ſunt aduer~ fum me lingua dolofa:& ſermonibus odij dt» cumdederunt me:& expugnauerunt me gratis. Pro eo ut me diligerent detrahebant mihi:ego autem orabam. Et poſuerunt ad ucrfum me mala pro bonís:& odium pro dilectione mea. Conſtitue fuper eum peccatotem:& diabolus ſtet a dextris eius. Cum iudicatur exeat condemnatus:& oratio eius fiat in peccatum. Fiant dies eius pauci:& cpiſcopatum eius accipiat alter. Fiantfilij eius orphani:& uxor eius uidua. Nutantes tranſferãtur filij eius& mendicent:& eijciant᷑ de habitationibus ſuis. Scrutetur fœnerator omnem ſubſtantiam eius:& diripiant alieni labores eius. Non fit illi adiutor: nec fit qui miſereatur pupillis eius. Fiant nati eius in interitum: in generatione una deleatur nomẽ eius. In memoriam redeat iniquitas patrum eius in conſpectu domini:& peccatum matris eius non deleatur. Fiant contra dominum ſemper:& diſpereat de terra memoria eotum: pro eo quod non eft recordatus facere mifericordiam. Et perſecutus eft homíné inopem δὲ mendicum:& compunctum corde mortificare. Et dilexit maledictionẽ& ucnict ei:& noluit benedictionem& elongabitur ab eo. Et induit yug lr m uhi tmp nios πα mt in ἃ ato ad anti tam ΛΟ T cd ἰδ 2 mit im wid it un αὐ i 2 μέ HIERO, IVXTA HEB. « Quoniam magna fuper 00105 miſericordia tua:& uſq; ad æthera ueritas tua. Exaltare ſuper caelos deus:& fuper omnem terram glo ria tua. Vt liberentur dilecti tui:ſalua dextera tua& exaudi me. Deus locutus eft ín fan ctuario ſuo, gaudebo diuidam Sichem:& ual lem Socoth dimetiar. Meus eſt Galaad& meus eſt Manaſſe& Ephraim hæreditas capitis mei: luda dux meus. Moab lebes peluis mez fuper Idumæam proijciam calciamentũ meum: cum Philiſtijm fœderabor. Quis de/ ducet me in ciuitatem munitam: quis deducet me uſqʒ in Idumæam. Nonne tu deus qui roieceras nos:& non exieras deus in exercitibus noſtris. Da nobis auxilium in tribulatione:uana eſt enim ſalus ab homine. In deo erimus fortes:& ipfe conculcabit hoftes noſtros. Victori Dauid pſalmus. CIX Eus laudabilis mihi ne taceas. Quia os impij& doloſi contra me apertum eſt: locuti ſunt de me lingua mendacij. Verbis odij circũdederũt me:& expugnauerunt me fruſtra. Pro eo quod eos diligebam aduerſabantur mihi, ego autem otabam. Et poſuerunt contra me malum סוק‎ bono:& odium pro dilectione mea. Con ſtitue ſuper eum impium:& ſatan ſtet a dex tris eius. Cum fuerit iudicatus exeat con demnatus:& oratio cíus fit ín peccatum. kiant dies eius parui: epiſcopatum eius acci^ piat alter. Sint filij eius pupilli:& uxor eius uidua. Inſtabiles uagentur filij eius& mendicent:& quærantur in parietinis ſuis. Scu tetur exactor uniuerſa qua habet:& diripiant alien labores eius. Non fit qui eius miferca£: nec qui dæmens fit in pupillos eius. Fiat nouiſſimum eius interitus: in generatione altera deleatur nomen eius. Redeat in memoriam iniquitas patrum eius apud deum:& iniquitas matris eius non delea^ tut. Sint contra dominũ femper:& intereat de terra memoria eorum. Eo quod non eft tecordatus facere miſericordiam& perſecutus eſt uirum inopem& pauperem:& compun^ ctum corde ut interficeret. Et dilexit male dictionem qux ueníet ei:& noluit benedictio nem quz elongabitur ab eo. ST E. Et indutus 8— rr רובה על"‎ wm e וְער-שִיחֶסִים‎ d e my uns שמים‎ Tem Pom woe; Mr אלרים!‎ E237 חושיעח ימינך‎ Drone TYPEN בלרשו‎ Ἴθι לי‎ DAN סבות‎ Sey) e Όσο ces mese ולי‎ wh ביואב‎{PEI mom ראשיי‎ Dy TUN על-ארום‎ um vy בי‎ σσ en עלי‎ ops ער‎ το πα EIR TY wu Voi אלרים‎ ΠΏ τι! ארום‎ ὁ בְצְבאתִינו‎. n Myra לנו עורת‎ nen Noy: ba: ארם‎ Den 3 צרינו‎ vum והוא‎ we סט‎ א‎"eva wo למנצח‎ vow אל‎"menn אלרי‎ "sy רשע ופי ברמ‎ Ὁ τ "UP? PUT אתי‎ 1 ne VOW. d| οπου Tan n| עלי‎ vou onde το סובף‎ won, mr, y"yen η ην nnn י‎ Sy ושטז. יעבר‎ pen עַליו‎ יצ-ה‎ ΟΡΟ. mwep? minem) pu TRY INTE wore ימיו‎ vm אשית‎ TIAN בניו‎ TN ö: ΤΔῸΝΝ בו‎ ἢ VO) MR nw vy, בחְרְבוּתיהֶם‎ "uw EY SM בוושך‎ sb TON, wh . Yon Ὑπ TM? DCN oM Pp"on= TRY me, ws NON TIRED TW DN אבסיר‎ Eom vo; rer hr :| וְבְרֶם‎ TINS TOE wren n לא ובר עשות‎ ὝΨΗ W Han) ורות איש ענ‎"e Y DBS, רְְבְאֶת לבב לבות‎ Xen mb| ללה ותבואחו‎ א BBAÓMHKONTA, - Σ c“ὦ A. ω * xai qued(gro καϊάραρ wg 7a riop. 1. Si Nep Fo. 0\.6* sf 8 ö tre τὰ ἔγκατα&UTO, xci otl Aap W X כ‎ ͵ 2, 2. ως-ς,[1] ו‎ τοῖς 00900 לט‎ Γενηθήτω auTO 60 10 πες Gamera 99) dor! ux h διαττον ὃς ופד‎ Jeᷣupuſc. τοῦτο ð ἔργομ δν φ διαβα)λονέωμ με παρὰ κυ! grow, ο) aj Δαλούυτωμ moved סדסא‎ M ψυχῆς MS. Xx σὺ κύριε κύριε trol uo ꝶ⸗ uerius ἕνεκεμ R 0 6 Sa τι פאפל‎ τὸ ἔλεος σὈ, PUG ₪5 οί וד‎ ωχὸς C πένκς Yi ty de nod ל‎ καρδία μου τετάφαλται ᾧτός μου, Sor σκιὰ qu Gd ἐκκλῖναι ἀντ ἂν τανκρέθίω, Jer γάχϑιω Ὡσεὶ ἀκρίδες, Τὰ γόνατά μον chin G p di vns eicis. SG א‎ σάοξ μον MR o/ אס‎ ΔΊ ἕλαιορ, καγὼ t» על‎ died O^ ἀυτοῖς, εἰδοσάμ Ae, ze(p κε’ Ψαλὰς ἀνῇ), וסט ו ססאםאסם‎ κύριε 6 Ao. i) σῷ oop At M ἃ Έλεος s. καὶ ſucõ ro ὅτι ἣ χείρ σ9 ἄν Ti.& טיש‎ κύριε ἐποίκίᾳς αὐτώ. Καϊ]αράσου) αυτο C οὗ ku. o y lí cáo, δ! Ἐπανισάμϑυοί וסאן‎ 1% αὐθήτω( μι dt δοῦλθ» σου Huq cu bio: r. Ενδυσάδβωίαμ di ἓν διαβάδαοντέο με Ἐντροπίώ- καὶ πεέιβαλέδθω(α ν we . וטא‎ σφόδρα ἔν עס‎ somali סו וסט‎ tp μέσῳ won Αῶρ αἰνέσω ἀντόμ.| OTi wagisk ἐκ δεξιῶμ wipe. פודל‎ σῶσαι ἐκ δν καταδιωκόντωµ qid Juxló mov, . KAOIZMA t.. 1224400 70? e 0. rep o"ופט‎ M κυξίῳ μόν, uc do ἐκ 0 δεξιῶν ou. Έως ἄν 5 TUO אל‎ 6 eu. ; da on o uop TW) zo Op σου, Pop ψιωωάμεωρ Ma os c x σοι κύριος אל‎ σιώμονὴ κατακυν [ο ku i io PR Ἐχδρῶμ ou. Mi iq M δωυάμεώς σου, tp Tole λαμπρότησι τῶμ ἁγίωμ σου,ἐκ γαδρὸς πρὸ ἑωσφόρου fink at. Quoc vb& καὶ bu μεϊαμελιϑήσετοι,+ ov Ἱερεὺς tic wp αἰῶνα, xaTa αἰὼ TE p μελχίσεδκ. וטא‎ Ἐκ δεξιῶμ σους δα έθλασεμ p M/ ὃς γῆς αὐτοῦ βασι λᾶς, wur dn 604 κεφαλὰς ἐπὶ γῆς op, טלוש אפ‎ Ap ὁδῷ πίεται, διὰ rove ὑψώσει κεφαλίώ, qm Amo, ה‎ ϱ To μετὰ σοῦ d ἀρχὴ tp ^ 2 0, κρινᾶ ἐμ τοῖς Έθνεσι, τοληρώσα πῇώματα. EO4A0X0'y סוסא‎ σοι KÜpis tp ὅλῃ nares d'a ot. tp βούλῃ ἐνθέωμ νὴ σαυαγωγῆς Μεγάλα τὰ ἔργα κυρίου. denn pda εἰς "πάν]α τὰ Bern mode R. סוסא לסאוספת‎ καὶ μεγα'Aoneéwaa ἡ ἔργον au m. C), דט‎ pad ve tig Top cia TO car G-. Toro Ff ϑαυμασίωμ t. Meni cop שי‎ orkTig^ op o κύριθ)”. oly ἔδωκε ToT φοβουμένοις 2 1 «uro Pe ’ 2, Mysia p o/ Munchicr ro sig Top 01006 66 Burov lib Yeyop ww ἀνήγγαλε-Ὧδ᾽ λαῷ av. Tof, Tov Φοῦναι ἀντοῖς ספוא‎ 6 EVE, ΐ ἔργα HIERO.IVXTA LXX. Et induit maledictionem ficut ueſtimentum: & intrauit ſicut aqua in interiora eius:& ficut: oleum in oſſibus eius. Fiat ei ficat ueſtimentum quo operitur:& ficut cona qua femper pracingitur. Hoc opus eorũ quí detrahunt: mihi apud dñm:& q loquunt mala aduerfus. animã meã. Et tu dñe dñe fac mecũ propter nomé tuum: quia ſuauis miſcd ia tua. Eibe/ ra me quia egenus& pauper ſum ego:& cor meum conturbatum eſt intra me. Sicut umbra cum declinat ablatus ſum:& excuſſus ſum ſicut locuſtæ. Genua mea infirmata funt a ieiunio:& caro mea immutata eft pro. pter oleum. Et ego factus fum opprobrium illis:uiderunt me& mouerũt capita fua. Ad. iuua me dñe deus meus:ſaluum me facfcd'm mifcdiam tuam. Et ſciant quía manus tua hæc:& tu dñe feciſti eam. Maledicẽt illi tu benedices:qui inſurgunt in me confundantur: ſeruus autẽ tuus betabit. Induantur qui detrahunt mihi pudore:& operiant᷑ ſicut diploide cõfuſione ſua. Confitebor dio nimis in ore meo:& in medio multorũ laudabo eum. Quia aſtitit a dextris pauperis: ut ſaluam faceret a perſequentibus animam meam. Plſalmus Dauíd. CIX go+ Ixitdomínus domino meo: ſede a in dextrismeis. Donec ponam ini. micos tuos: ſcabellum pedum tuo rum. Virgam uirtutis tuæ emittet dominus ex ſion:domiare in medio inimicorũ tuorum. Tecum principiũ ín die uirtutis tua: in ſplendoribꝰ fanctorü: ex utero ante luciferũ genui te. Iurauit dñs& nó pœnitebit eum: tu es fa cerdos ín æternũ,{cdm ordinẽ Melchiſedek Dominus a dextris tuis: cõfregit in die iræ fu reges. ludicabit in nationibus im plebit rut nas: conquaſſabit capita in terra multorũ. De torrente in uia bibet: propterea exaltabit caput. Alleluia. CX: N- Onfitebor tibi dñe ín toto corde ^meo:ín cõſilio iuſtorũ& congrega tione. Magna opera dní:exquifita in omnes uoluntates eius. Confeſſio& ma» enificentía opus eius:& iuſticia eius manet in ſæculũ ſæculi. Memoriã fecit mirabiliũ ſuorum miſericors& miſerator dominus: eſcam dedit timentibus ſe. Memor erit in ſæculum teſtamenti ſui:uirtutẽ operũ ſuorũ annuncia⸗/ bit populo fuo. Vt det illis hæreditatẽ gentiũ τ: E opera lib nich ἷ . 1 oH | שג ו ay;‏ ied‏ η!‏ t‏ dive‏ (ur‏ n IX vdd on dm oni D inf 15 μιὰ eite! chit ors} lan X T. d 2 ΤΩ lüh 2 us yu n 9| qp HIERO. IVXTA HEB. Etindutus eft maledictione quali ueſtimen to ſuo&ingredictur quafi aqua ín uifceraeiuse & quafi oleum ín offa eius. Sit οἱ quafi palliũ quo circandatur: δὲ quafi cingulum quo ſemper aceingitur. Hac eft retributio his qui ad^ uerſantur mihi a domino:& qui loquunt᷑ ma lum contra animam meam. Tu autem domi. ne deus fac mecũ propter nomẽ tuum:quoniã bona eſt miſericordia tua libera me. Quoniã egenus& pauper ſum:& cor meum uulneratum eſt intrinſecus. Quaſi umbra cum indina tur abductus ſum:& excuſſus quafi locuſta. Genua mea uacillauerunt a ieiunio:& caro mea immutata eftabfc oleo... Er ego factus fum opprobríum οἷς: uídentes me mouerunt caput ſuum. Adiuua me die deus meus: falua me fcd'm miſericordiam tuam. Et ſciant quoníá manus tua hæc:tu domine feciſti ea. - Maledicent illi& tu benedices reſtiterunt& tonfundentur, ſeruus autem tuus lætabitur. Induantur aduerſarij mei confuſione:& oper riantur quafi ueſtimẽto confufione ſua. Confitebor domino uehementer in ore meo:& in medio populorum laudabo eum. Quoniam ſtabit a dextris pauperis: ut ſaluet a iudicibus animam eius. Pſalmus Dauid. CX Ixit dominus domino meo fede a dextris meis: donec ponam inimicos tuos ſcabellum pedum tuorũ. Virgam fortitudinis tuæ emittet dominus ex fion: domínare in medio inimicorum tuorũ. Populi tui ſpontanei erant in die fortitudinis tuæ in montibus ſanctis quafi de uulua orie tur:tibi ros adoleſcẽtiæ tux. Iurauit dominus & non pœnitebit eum tu es facerdos in æternum: fcd'm ordinem Melchiſedek. Dominus a dextera tua: percuſſit in die furorís fuí reges. —1*.. p Te" 7 o, Iudicabit ín gẽtibus impleuit ualles: percuſſit caput in terra multa. De torrente in בוט‎ bibet: propterea exaltabit caput. Alleluia. X ל‎ εἰ: ΐ Onfitebor domino in toto corde: in cõſilio iuſtorũ& congregatione. Magna opa domini: exquitẽda in cunctis uoluntatibꝰſuis. Gloria& decor opus i& iuſticia ei? perſeuerans femp. Memoriã fecit mirabiliũ ſuoꝶ: cæmẽs& miſericors ds. kſcã dedit timẽtibꝰ ſe:memor etit in ſempiter num pacti(αἱ. Fortitudinẽ operũ ſuorũ annüciabit pplo ſuo: ut det eis bareditaté οξεία,-. Qpus החלים Ram wren ποῦν vao‏ ב mn‏ לו wey" wan‏ ולבוה nbyd mt DAD wer‏ שי wow‏ מאת DETR‏ בע על- נמשי"ym omne D‏ "ny‏ ואביון אנבי ולבי הלל 2 ננערתו DEE| RIND‏ בשלו cuna‏ ובשירי BTR‏ on‏ יראוני ΡΣ‏ ראשים|| ERT uy‏ הושיעני ב vow hem‏ ברורך TH‏ הבה ואתה TID‏ סבו ובש | בשותם: אורה יחור באר TRI‏ ובתוך ο ons vus‏ יעבר ΤΩΝ ΤῸΝ‏ להושיע WRITE‏ גפשו||* I να מומור‎ wo - uw» nv לארני‎ Pre wm nw עור‎ nea nM YAY SyTcN yy nM) בהז ל‎ ΤΩΝ cnp ילא‎ mm Pare על רברתי‎ wow א‎ uva מחץ‎ ym על‎ uw Wow THAR PY: או מלבים‎ ראשי על- ארץ ר‎ ὙΠῸ DAA ἊΣ wen TA מנחל‎: ma . ראשי‎ dr a יא‎ od חללריה אורה ww‏ ב mw‏ גרולים WR"eye‏ ררושים oral Sab‏ הור Np ya m‏ עמירת. ל לעה ובר n τοσα» Noy‏ ΤΣ wwe Ὢ e mum‏ ל vy»‏ יובר לעולם Anema‏ 6 ΔΌΣ‏ לחת ταν τα un?‏ "vr H. n E£8AOMHKONTA ἔργα χαρῶμ αντοῦ,αλήδαα/ κείσις, πιδαὶ πᾶ; σαὶ ול‎ ἐντολαὶ. Im pian b Top ἀιῶνα τῶ αἰῶνθ΄ πεποικμῆνας ἂν ᾿κλεϑείᾳ M wu. A op ἀπέσαλε M λαῷ αὐτοῦ ἐνετείλατο els Top outa. drei nl αυτοῦ, Ayo n Ki φοβερὸμ τὸ ὄνον μια du w. ἀρχὴ σοφίας 006007 κυρίόυς cos ἃ&abil τοᾶσι τοῖς ποιοῦσιμ url. ἄινεσιν au w, Ma lo τὸν αἰῶνα τὸ tuv. AA OUT,(ih, An/ O ἀνὴρ d qocol c Fp xver^ “ ομῷ ταῖς zrroa) cs Rvros ϑελάσα 0 δρα,«Δαυατὸμ ᾧ τῇ γῇ ἴσαι τὸ& μα BUT, γενεὰ ἐνθέωμ ἐνλογκθέσετωι. Δόξα 60) no& ᾧ i ὄικῳ ἀντοῦ, C ἃ πmπ on a, μδύα tig Top סוסוצ‎ τῷ dus G-. Εξανέταλεμ ᾧ οκότα φῶς τοῖς ub io p. EA epp 6) zm rigu cp πο) Ai^ καθ)... xensós an ל‎ δικτείρωμ καὶ) wip.[סוסאוס‎ μεἰσᾷ τοὺς λόγους פדטל‎ c nice. St/ us Sp dra טל‎ (λθθάσεται. εἰς μινκμόσαυομ alivio p tsa dixo os ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς, ov φοδκθίσετοι, אקוסדם‎ d καρδία ἀυτοῦ ἐλπί]εμ Ἐπεὶ κύριομιϊσζρικτοῦ ל‎ καρ, δία לט‎ du μὴ Goud ES HR ELI TUG tX gov; αν .עד‎ Εσκόρπισεμ ἔδωκερῖο τὸ or. 6 ἀντοῦ Ma rs Top διῶνα τοῦ ἀιῶν&. T κέρας αὐ], ὑψωθήσεται i δόξῃ. Αμαρτωλὸς ὄψεται סו‎ oct Tichicerœ. ia δόντας Rut ο βεύξα h ד‎ תש‎ ἁμαρτωλοῦ απολᾶ]αῖ, An Mic. tios τνᾶτε ⁊ ces op. M ἡ ὄνομα u .. φίσ, את‎ Y ὄγομια טוט‎ ao) duo · : ἀπὸ τοῦ ved καὶ ἕως τοῦ."סול‎ AR Arcen ap Ἡλίου MA, uo:&ſa Rep τὸ ὄνομα κυ elov. YA 0 Ἐπὶ πάντα Τα ἔθνκ d nig loi) Ἐπὶ wus ie da v O ὃ θεὸς up, d ον ὑψνλοῖς xar לסו סא‎ τὰ Ἰασανὰ t ο; p, pʒ XM δυρανῷ ποὺ tp τῇ γῇ. o Ἐγείρωμ ἀπὸ γῖς ox. κα) dass κοπείας ἀνυψῶρ ασ ένκτα-“ τοῦ xal ἂν» vp μετὰ αρχόντωμ.μετὰ ἀρχόντωμ λαοῦ Atoll O κατοικίζων σᾶραμ tp δικιρ, u tri σί ἐπεὶ τέκνοις . Mog uro ali lu. ὀυρανοὺς ἃ δόξα dur. ΑἈλκλούϊα,- 5 Y א‎ Moc doe Vo& lou. S mou Ίαν e κο ἐκ λαοῦ^ Εγενήβα Tov Heid ἁγίασμα. ἀυτοῦ| Ισραήλ ttgouo Kro. Ἡθάλασα εἶδε& zu. Ἰορδάνης 6 סול אס‎ Ἰὰ δεσίσω, Τὰ אפס‎ tonię rid p dor κριοί, i di Poavor de ἀρνία προξάτων. τί σοι& θάλασσα ὅτε ö τὰ opu ὅτι zcν Tt xzioi. X9) di Bove voi de ἀφνία προβάτωμ: Ai? προσώπου HIERO. IVXTA.LXX, opera manuum eius, ueritas δὲ iudicium. קת‎ delia omnia mandata eius, cõfirmata in fav. lum fzculi:facta in ueritate& æquitate. Re, demptionem miſit populo ſuo: mandauit in æternum teſtamentum ſuum. Sanctum δὲ terribile nomen eius:initium ſapientiæ timor domini. Intellectus bonus omnibus faciẽ tibus eum: laudatio eius manet in ſæculum ſæculi. Alleluia. ΟΧΙ... : Eatus uir qui timet dominum: in mandatis eius uolet nimis. Potens in terra erit femen eius: generatio tectorum benedicetur. Gloria& diuitiæ in domo eius:& iuſticia eius manet in ſæculum ſæculi. Exortum eft in tenebris lumen rectis miſericors& miſerator& iuſtus. Iucundus homo qui miſeretur& commodat: difponet ſermones ſuos in iudicio: quia in æternum non cõmouebitur. In memoria æterna erit iuſtus: ab auditione mala non timebit. Paratum cor eius ſperare in domino: confirmaz tum eft cor eius non cõmouebitur: donec de ſpiciat inimicos ſuos.^ Difperfit dedit paw peribus.iuſticia eius manet ín ſæculum ταις cornu eius exaltabitur in gloria.. 6 uidebit& iraſcetur: dentibus fuis fremet& ta beſcet: deſyderium peccatorum peribit. Alleluia. CXII Audate pueri dominum: laudate nomen— Ἰωασον Sit nomen do. mini benedictum: ex hoc nunc& uſqʒ in ſæculum. A ſolis ortu uſq; ad occaſum:laudabile nomen domini. Excelſus ſuper omnes gentes dñs:& ſuper cœlos gloria eius. Quis ficut diis deus nofter, qui in altis habitat:& humilía refpicit in cœlo& ín terra Suſcitans a terra inopem:& de ſtercore erigẽs pauperẽ. Vt collocet eum cum principibus: aum principibus populi ſui.· Gui habitare facit ſterilem in domo:matrem filioram lætan * tem. Alleluia. CXIII Nexitu iſrael de ægypto: domus Ia cob de populo barbaro. Facta eſt Iudæa ſanctificatio eius: iſrael pote ſtas eius. Mare uidit& fugit: iordanis conuer fus eft retrorſam. Montes exaltauerũt ut arietes:& colles ſicut agni ouium. Quid eft tibi mare qd’ fugiſti:& tu iordanis quia conuerſus es tetrorſum. Montes exultaſtis 8 & colles ficut agni ouium. 5 ae | A fade min un — MOT "ur ii, te,| τσ-. HIERO.IVXTA HEB, Opus manuum eius ueritas δὲ iudicium:fide⸗/ lia omnia præcepta eius. Firmata in ſempiternum iugiter:facta in ueritate& æquitate. Redemptionem miſit populo ſuo mandauit in aternum pactum fuum: ſanctum& terribile nomen eius. ¶ Principium ſapientiæ timor domini doctrina bona cunctis qui facunt eam: laus eius perſeuerat iugiter. Alleluia. CXII Eatus uir quí timet dominum: in mandatis eíus uolet nímís. Potens : in terra erit femen eius: generatio juſtorum benedicetur. Subſtantia& diuitiæ in domo eius:& iuſticia eius perfeuerans fem. per. Ortum eſt in tenebrís lumen iuſtis:clæmens& miſerator& iuſtus. Bonus uir da^ mens& fœnerans: diſpenſabit uerba ſua in iudicio. Quia in æternum non cõmouebitur: in memora ſempiterna erit iuſtus. Ab auditu malo non timebit: paratum cor eius cõfidens in domino. Firmum cor eius non timebit: donec aſpiciat in hoſtibus ſuis. Difperfic dedit pauperibus, iuſticia eius permanet in aternum: cornu eius exaltabitur in gloria. Impius uidebit& iraſcetur, dentibus fuis fren/ det& tabeſcet: deſyderium impiorũ peribit. Alleluia. CXII Audate ſerui dominum: laudate nomen domini. Sit nomen doftu mini benedictü: amodo& ufq; in æternũ. Ab ortu ſolis ufcg ad occafum eius: laudabile nomen domini.. Excelfus fuper omnes gentes domínus: fupra cœelum gloria eius. Quis ut dominus deus noſter: qui in excellis habítás. Humilia reſpicit: in coclo& in terra. Suſcitans de terra(πορεία:& de ſtercore eleuat pauperem. Vt eum ſedere faciat cum principibus: cum principibus populi fuí. Qui collocat ſterilem in domo, matrem filiorum lætantem Alleluia. CXIIII Vm egrederetur iſrael de ægypto: domus Iacob de populo barbaro. : Factus eft Iudas ín ſanctificatione eius: iſrael poteftas eius. Mare uidit& fugit: Jordanis cõuerſus eft retrorſum. Montes fub; ſilierunt quafi arietes: colles quafi filij gregis. Quid tibi eft mare quía fugiſti: iordanis qu ia conuerſus es retrorſum. Montes fubfultaftis quafi arietes: colles quaſi filij gregis,~~.= . A facie תחלים. נאמנים בַּל- פסוריו: TRAD‏ voy? שלה‎ nw"| שר‎ RN רוש‎ Ana לעולם‎ ΤῊΣ י‎ wann ראשית‎ λον ba» שבל טוב‎ camo וראת‎ ! לער‎ ney Ande עשיה‎ cm| איש הי‎ ER bn ΤΟΣΑ Com TN ירא‎ TWD de, wa ven (yxp רור ישירים.‎ y mmo y ny") nea הון- ועשיר‎ בהשף א‎ m| לער‎ nay (yr TINT) man אור לישירים‎ Sa Mel min wow nw Dow»?» במשְפָט!‎ Way mm עולם‎ 6x5 vw לא‎ " לא‎ ny» משמועה‎, omy © προ ריא בבון לבו‎ ער אשורה‎ NOU סמווך 12% לא‎ בצריו| פור נתן| ל‎ mem WH ney ny לאָבִיונִים‎ my רֶשיע‎ 53 TR ANY NIRA ונמס‎ PANY wv cy? סיג‎ LOND ושעים‎ » mayan bn s a שם.‎ TRAYS ym ο wm TORY(wm wee icy cu^"yu vv ער- מבואו מחְלל‎ ve יחור‎ cu Lavy emm MME IMD על- חשביים‎ ו‎ םיבשב‎ ΤΑΝ)"even "aera wee| ובארֶץ:‎ מאשיפת ירים אביון: להושייבי t By 3 ty Sr, e,‏ פוושיבי עַקְרֶת הבית Urin TN‏ TYR nma‏|| סיר wwe NW mera|‏ nim ὈΣῸ 3ΌΣ ren ιτ gy vm v? pismo DN ΡΨ ΘΟ ? יסב לאח" הְהָרִים‎ TID |+4 בבני-צאן‎ my sg EWR TY Ty" DRED ewm Ὑ7 má 2"wn TINT: לאהו‎ 29m Kr CED ο YN wm N ק‎ £ÉAOMHXONTA, — 4 א22400)‎ 5 ovn*, Απὸ NF oo cn os κυρίου(Ren Ἦ r. dr qoc σου 79 ϑεοῦ Ἰακώρ, τοῦ set avc" alo πέτραν tio λίμνας סי קסד6ל‎ alo» ακοότομομ tis wu rds dΦδάτωρ, Mi κύριε, u RATIS H 1%) vrt δου os δόξαμ, E71 XN tAca σου& τῇ ἀληθείᾳ σts. ao rt ξιπεωσι τὰ bqc, R οὗ Esp ὃ θεὸς kuti; OX Reds Mbp& M ὀυρον Ko) ᾧ τῇ γῆν πάντα 5 ö τὰ ἔιϑωλα dV השובל‎ ἀφ γύφιορ νὴ Buciox. I ya χαρῶμ ἀνθρώττωμ, Στόμα EX ovdi C ὃν λαλκήσουσιµ. q daa os ἔχουσι, πο) zun ὀψονταῖν nra Ἐχουσι, CM) zun ἀκούσοντοχεξῖναρ ἔχουσι, bun ὀσφρανθήσονται, Χᾶιρας סי סאל‎ ou MA Q^ ' oud S as Ἐχουσὶ πο) bu πι σσατήσουσι, vu φωνέσ s ö ,דט‎ ομοιοι αυτοῖς γγύοινῬ זל‎ “τοιοιύτες aur.(9) πάντες ול‎ etο bσάaƷaõ y ER AUTON: oix^ Toga סופדו‎ Ἐτσὶ aigio p. Bonh co κο) dö Pl).קופל‎= Ox Rapp ἄλπισερ ἐπὶ 'κύριομ βοηθός nod Vrregaamisisdudl si. וס‎ oiproi Top ab op)ואל‎ Ἐπὶ באס"סופוא‎ 5 09) wr/ . stp. κύριος uch eis[TA Ἐυλόγκσεμ Bude. Ἐυλόγκσεμ Bp οἴκομ opi LAINIE τὸμ οἵ Kop Acc y. Ενλόγκσε PUG dpoGovpSu/ss R top. Pi μικροὺς μετὰ Ὁ μεγάλωμ. nęocd eln κύριος ἐφυμᾶς, על‎ i) ἐπὶ b ous de cdx. puaoſup bo: עד ל‎ κυρίῳ, WM ποιήζαντι ἐμ Ὀυρανόρ νὴ lus γἱῶ. O ὄνρα ה‎ τοῖς Holo* ἀνθρώσωμ»| OvX δι νεκροὶ αἰνΐσουσί σε κύριε. ud AAX fires or Zõvy res ἐνλογκσομδω Tou κύριορ, ἀπσὸ ΤΟ vi Ig) ἕως τῷ αἰῶνος. wr reg d καταβαΐνοντεο tis A s. ΑἈκλούϊα, ει δ rx ὅτι ξι(ἀκούσετοα κὐρι«B1 po. 2 vig ο) δεήσεώς μου, Ori ἔκλινε dug &uT» tuoi tg) qu Tale Ἡμέραις μον ων φαλέσολιαΣ. Περιέφζομ ₪6 od reg θανάτου, κίνδυνοι Ad ou Ἑυροσάμ µε, Θλίψιμ C od abluo ל‎ 2 ὄνομα κυρίου Ἐσσεκαλέσαµλίω, 2 κύριε RC ai» Jus Xl µου.ελείμωμ ל‎ ni/ G ποὺ δίκαι Ho) ὁ Dede ἡμῶμ Ἐλεᾶ, φυλάσσωρ τὰ VIS ὃ κύρι O. ἔταπαι νῶθίω ig ἔσωσέ µε, pxisę? op ψυχή μον cls aly oc ןוס‎ σου. ὅτι al- O- Ἐυκφγέτασέ C.. Οτι oet Acro וד‎ uRlib uou r bar ce r ov. τοὺς; So o i Ab ἀπὸ ang. j τοὺς πόδας μου ἀπὸ DMA σ ματ», Εναρεβίσω o κυρίου, tp Χώρα o/ To p. Anno HIERO.IVXTA LXX, A facie domini mota eft terra: a facie dei Τη, cob. Qui conuertit petram in ſtagna aqua, rum:& rupem in fontes aquatum. Non nobis domine, non nobis:ſed nomini tuo da glo riam. Super miſericordia tua& ueritate tua: nequando dicant gentes, ubi eft deus corum? Deus autem nofter in cœlo:omnia quæcunq; uoluit fecit. Simulacra gentium argentum & aurum:opera manuum hominum. Os habent& non loquentur:oculos habent& nó auidebunt.^ Aures habent& non audient: nares habent& non odorabunt. Manus ha bent& non palpabunt: pedes habent& non ambulabunt: non damabunt in gutture ſuo. Similesillis fiant qui faciunt ea:& omnes qui confidunt in eis. Domus iſrael ſperauit in domino: adiutor eorum& protector eorum eft. Domus Aaron ſperauit in domino:adiutor eorum& protector eorum eſt. Quitiment dominũ ſperauerũt in domino: adiutor eorũ& protector eorum eft. Dominus memor fuit noſtri:& bñdixit nobis. Benedixit domui iſrael:benedixit domui Aaron. Benedixit omnibꝰ qui timẽt dñm:puſillis cũ maioribus. Adijciat dñs fuper uos:ſuper uos& ſuper filios ueſtros. Benedicti uos a domino: qui fecit cœlum& terram. Colum cœli do mino: terram autem dedit filijs hominum. Non mortui laudabunt te domine:neq; om. nes qui defcendunt in infernum. Sed nos qui uiuimus benedicimus dño:ex hoc nunc& uſqʒ in ſæculum. Alleluia. ΧΙΙ Ilexi quoniam exaudict dominus uocem orationis mex. uia in/ clinauit aurem fuam mihi:& in dies bus meis inuocabo. Circumdederunt me dolores mortis: pericula inferni inuenerunt me. Tribulationem& dolorem inueni:& nomen domini inuocaui. O domine libera anímam meam: miſericors dominꝰ& iuſtus: & deus noſter miſeretur. Cuſtodiens patuu los dominus: humiliatus ſum& liberauit me. Conuertere anima mea in requiem tuam: quía dominus benefecit tibi. Qui eripuit animam meam de morte: oculos meos ala chrymís:pedes meos a lapſu. Placebo domi no, in regione uiuorum. Alleluia. dy bun Stony nm . 1m T tri tin uil m i Yn gn T md שו Jui‏ ind mt mil jd lil ות HIBRO, IVXTA HEB, A fade domini contremiſcit terra: a facie dei - Jacob. Qui conuertit petram in paludes aquarum: ſilicem ín fontes aquarum. Non nobis domine non nobis fed nomini tao da gloriam: propter mifericordiam tuam& ueri/ tatem tuam. Ne dicant gentes: ubi eſt deus eorum, Deus autem noſter in coelo: univer: ſa quæ uoluit fecit. Idola gentium argentum& aurum: opus manuum hominum. Os habent& non loquentur: oculos habent K non uidebunt. Aures habent& non audient: naſum habent& non odorabunt. Manus habent& non palpabunt pedes habent& non ambulabunt: nec ſonabunt in guttute fuo. Similes illis fiant qui faciunt ea:& omnes qui confidunt in eis. 1 confidit in domino: auxiliator& protector eorum eſt. Domus Aaron confidit in domino: auxiliator& protector eorum eſt. Timentes dominum confidunt in domino: auxiliator& protector eorum eſt. Dominus recordatus eft noftri benedicet, benedicet domui iſrael: benedicet domui Aaron Bene dicet timentibus dominum: paruis& magniis. Addat dominus ſuper uos:ſuper uos& fuper filios ueſtros. Benedicti uosa domino: quí lecit celum& terram. Coelum cœlorum dominoꝛterram autem dedit filijs hominum. Non mortui laudabunt dominum: nec omnes qui deſcendunt in ſilentium. Sed nos henedicemus domino amodo& uſqʒ in æternum Alleluia. nite CXV Ilexi quoniá exaudiet dominꝰ:uo/ i cem deprecationis mez. Inclina/ uit aurem ſuam mihi:& in diebus meis inuocabo. Circumdederunt me funes mottis& munitiones inferni inuenerunt me: anguſtiam& dolorem repperi. Et nomen domini inuocaui, obſecro domine libera animam meam. Clæmens dominus& iuſtus:& deus noſter miſericors. Cuſtodit paruulos dominus: attenuatus fum& ſaluauit me. Reuertere anima mea in requiem tuam: quia do minus reddet tibi. Quia eruet animã meam de morte oculos meos a lachrymis: pedes meos ab offenfa.Deambulabo coram domino: in terris uiuentium 0 הי וה‎ á Rs Credidi t החלים מלמני ארון הולי ארץ^in»‏ MSN‏ יעסם,"aeo‏ הצור א אגם- wa‏ הלמיש למעינו-בו מיס:לא לנו wm‏ לא 5 "zs τῷ Ἴον"‏ על- ה הסור על- mas‏ 5" י . . בשמים בל אשר ה‎ amb MPR עצביהם‎||"vy ven ל‎ τὸ) OWN מעשה‎ amm tn» עיגים‎ viv ולא‎ uno ו‎ en? uuw| i0 ולא‎ ^. Nb On» nw ולא ושמעו‎ |"| אלְו'םסירי‎ η mm umo wwe‏ ולא והל o» ema| uw wm לא‎ y ΡΞ. nea ow run א‎ a: NID עו"ם ומגנס‎ CIMA, THY בטהו ביהוך‎ FINN (* mono MM OW, הוא‎ L mi ene TY wa My ymo mum אֶת- ביתישרָאל 3 א‎ יברריראי י‎ Gg אֶת-בִּית‎ | Cvm coy חסטנים‎ yt Toy, why wey m יסת‎ Ἀν אִתָּם‎ cw(ovd TREN: TW) עשה שמוים‎ qni PNT uo one‏ ל ^ Umm לא‎| awash man voa ולא‎ moo y) ΤΟ ΤῊ גברך‎ gum :: wr vy TOv n δρ ην את-‎ fo וימי אַסְרָא‎ A nem Φ ΣΟΊ ὉΔῺ conn אספוני‎ א‎ Tw mr שאול מצאוני‎ MONAUN"Om ובשם-‎ RIAN qun: מלטה. גפשי‎ m ΤῊΝ | ena ym yu cvm "y APA Mar SRDS שיומור‎ WIAD שובי בשוי‎ NDA 2 Τη ray ον Ἃ בון-רמועת‎ τν IE τα Ας TORT ^BEAÓOMHKONTA, Is^ ADM. 01 erts nis& διὸ UV dx. ἀγὼ 5 Ἐταπενώθίω e σφόλρα,. ל סלפ‎ cima p ΤΊ ἐκοάσᾳ μιὅ:πᾶς טעה‎ 0" Jeisng. τί ar 07 δώσω W κυρίῳ-περ!. ποτήριομ σωτιρίου Ax Joma RY& ὄνομα κυρίου /ל‎ ö τὰςξυχάς mov Ὅδ' κυρίῳ ἀποδώσω ζυαντίομ πανὸς τὸ λαοῦ avt, τίμ θ΄ וס דעס‎ κυ είου d θάνατΘ΄ δν do un αυτο, 9.08 do. ἐγὼ λούλθ σὸς καὶ o ο] παιδίσκας σους Διέζῥηξας τόϊο δεσμούς ioc cot bios ϑυσίαμ cùcos. MU) qu ὀνόμαι κυρίου ὑπλκαλέσομοϊ, τὰσ 1 Ὦ κύριε tye dole , ἄποδώσω Wawtiop ouis T λα kuk. Ep RACKS δικό wupls, t M to es coul. Αλλκλούϊα- 5613. [ντε Top κύριον דוס‎ τὰ Suu. Et II/ א‎—(πᾶνῶμ πάντεο ול‎ λαοί. .; ταιώθν EAC Rute RARO nod-.Abas το κυρίου μᾶμα tts Xp Tuas Αδλκλούϊας, ϱ! 7. Ξομολογξόϑε ודל סוסא‎ αγαθός, 5Τ t— 0 קש‎ ἀιῶνα τὸ ἕλεθμ! αυτο, Elwdle δὰ οἰκθ» Topi ὅτι ἀγαθός ὅτι Us bp Οτι Expats δν ו\ 0 2 3)*: 4 να ἡ ἔλε GUT. εἰπάτω οἶκος ααφῶμ σὰ ל‎ 88 Q 6 ἔλεος ἃυΐξ, εἰπάτω δὲ πάντεφ ול‎ Pos d ivo& n top ὅτι ἀγαθός ὅτι Ms& αἰῶνα δ᾽ ἔλεος eur. Br Ὀολίψεως tores oA ec oua 0lk T cz op. M ö μου tig πλατυσμόμι κύςι 0) Ἐμοὶ onoa.& טס‎ φοδκθήσομιος τί πτοιήσά וס‎ ἄνθρωπο G. or‏ לא m‏ e‏ » ἐν X a* κύριος ἐμοὶ βοηθός, nas ἐπόψομιαῖ us ἐχθρούς μου; * Aya 0p πεποιδέναι Eas κύριον, I πεποιθέναι v r dgco ro. Αγαδόμ QM ἐπὶ κύριομ.Ἡ M. επίζαρξσάρχουσι, πάντα τὰ ἕθννἐκύκλωσάμ με. C שי‎ ὀνόματι ö ἀντύς, Κυκλόίαντες » 7 ξκύκλωσάμ t. 6) שד‎ ὀνόματι κυρίου Ἀλιυνάμιίω u/ *, J 6' 1, 4 3 τους, Εκυκλωσαμ ME WOE) 0 nF io p. n) due, , 2 c- ᾿ς] 07, xc zu y da mig ה‎ Ἡμαυάμιω ἀυτούς,. 6 ανετράπίω T) Xeo. * 1 25 22 7, M ὦ HOY) 0 κυφι& αν]ελάρετό"טס‎ 6 Mou C dunn olg C ou d ופט‎ nad Ἐγλύετό o dr דיס‎ ic p. Φωνή R ללס‎ άστωσ סי‎ σωτηρίας, σκίωαῖς die ΄ c,, 4 Χαίωρμ, Δεξιὰ nion סא ספל‎ cάëazh δεξιὰ κυρίου voce media κυρίου taroinos δαράμιμ. οὐκ ἄπο» “θανοῦμιαι, 03. oou ate πο) δικγέσωµαι τὰ ἴργα ,,—^ xvjrov. Πατ δεύωµ Ἐποζϑόυσέ me δ' ni/ O. ij W θα ,, oc rp Su παρέλωκέ κε, ΑνοίξαΤέ mor& s , 4^. eiong ξισελθὼμ& ανταῖο,£204.00 ouk ott BS שא‎ * I., Fin. Αὐτὴ πύλν T κθρίου-δίκαιοι ξισελεύσοντοι S. 4 2 &uri.— Ἐξομολογίσομαέ σοι ודל‎ Ἐπήκουσάς.א‎ 2 ΄** E ion Mol tie σωτηρία. Ai don HIERO, IVXTA LXX, Alleluia. ל הלאס‎ Redidi propter quod locutus ſum: ego autem humiliatus ſum nimis. : Ego dixi in exceſſu meo:omnis homo mendax. Quid retribuam domino: pro omnibus qua retribuit mihi. Calicem faluz taris accipiam:& nomen domini inuocabo. Vota mea domino reddam coram omni pos pulo eius: præcioſa in cõſpectu domini,mors fanctotum eius. O domine quía ego ſeruus tuus:ego ſeruus tuus& filius ancillæ tuůẽ. Di rupifti uincula mea: tibi facrificabo hoſtiam laudis:& nomẽ domini inuocabo. Vota mea diio reddam in confpectu omnis populi eius: in atrijs domus ἀῑί, in medio tui hieruſalem. Alleluia. C XVI: Audate diim omes gentes: laudate eum omes populi. Qm̃ cõfirmata : eft ſuper nos miſcd ia eius:& ueritas dñi manet in æternũ. Alleluia. CXVII Onfitemini diio qm bonus: qin ſæculum miſcd ia eius. Dicat nunc iſrael, qm̃ bonus: qm in ſæculũ miſe ricordia eius. Dicat πᾶς domus Aaron, qm bonus:qm̃ in ſæculum miſcd ia eius. Dicant nunc omnes qui timent drim: qm in ſæculum miſericordia eius. De tribulatione inuocaui dñm:& exaudiuit me in latitudine dis. 5 mihi adiutor:nõ timebo quid faciat mihi homo. Dñs mihi adiutor:& ego deſpiciam ini micos meos. Bonum eft cõfidere in dño: qᷓ cõfidere in homine. Bonũ eft f; perare in dño: Gp fperare in príncipibus. O mnes gentes cit. cuierunt me:& in nomine dñi quia ultus fum in eos. Circumdantes circumdederũt me:& in nomine dñi/quia ultus fum in eos. Circumde derunt me ſicut apes& exarſerũt ſicut ignis in ſpinis:& in nomine dñi, quia ultus fum in eos. Impulſus euerſus ſum ut caderẽ:& diis ſuſce, pit me. Fortitudo mea& laus mea dñs:& fa ctus eft mihi in ſalutẽ. Vox exultationis& fa lutis in tabernaculis iuſtorũ. Dextera dni fecit uirtutem:dextera domini exaltauit me:dextera domini fecit uirtutem. Non moriar ſed uiuam:& narrabo opera dñi. Caſtigans caſtigauit me dñs:& morti nó tradidit me. Aperite mihi portas iuſticiæ: ingreſſus in eas confitebor domino:hæc porta domini, iuſti intrabunt ín eam. Confitebor tibi quoniam exaw diſti me:& factus es mihi in ſalutem. dmg or QU ia alid foo nh ine s Di mils dame indie tes sf cài amd st ines 4 וה m‏ of jm 2 HIERO. IVXTA HEB. Credidi propter quod locutus fum: ego 481 ctus ſum nimis. Ego dixi in ſtupore mco: omnis homo mendacii. Quid reddam domino:pro omnibus quz retribuit mihi. Calicem falutis accipiam:& nomen domini inuo cabo. Vota mea domino reddam:coram omni populo eius. Glorioſa in conſpectu domini: mors ſanctorum eius. Obſecro domine quia ego ſeruus tuus ego ſeruus tuus filius ancillæ tuæ: diſſoluiſti uincula mea. Tibi immolabo hoſtiam laudis:& in nomine domini inuocabo. Vota mea domino reddam: in cõſpectu ois populi eius. In atrijs domus di: in medio tui hieruſalem Alleluia. CX VI = Audate dñm omnes gentes:collau date eum uniuerſi populi. Quia cõfortata eft fup nos mifcd'ía eius &ueritas dni in æternũ Alleluia. CXVII m Onfitemíní domino quoniam bo; nus: quoníam in æternum miſericordia eius. Dicat nunc iſrael: quo. niam in æternum miſericordia eius. Dicat nunc domus Aaron: quoniam in æternum mí ſericordia eius. Dicant nunc qui timent dominum: quoniam in æternum miſericordia eius. Cum tribularer inuocaui dominum:& exaudiuit me in latitudine dominus. Domi/ nus meus es non timebo:quid faciat mihi hor mo. Dominus mihi auxiliator:& ego deſpiodientes me. Melius eft fperare in do-‏ תוגם minoꝛ& ſperare in homine. Melius eft fperare in domino: q; ſperare in principib?.O m. nes gentes circumdederunt me:& in nomine domini ultus ſum eas. Circumdederunt me & obſederunt me: ſed in nomine domini quia ultus ſum eas. Circumdederunt me quafi apes extinctæ funt quafi ignis ſpinarũ: in no mine domini quia ultus ſum eas. Impulſus pellebar ut caderem:& dominus ſuſtentauit me.^ Fottitudo mea& laudatio mea dñs:& factus eft mihi in ſalutem. Voꝝx laudis& fa. lutis ín tabernaculis íaftorum:dextera domi ni fecit fortitudinẽ. Dextera domini excelſa, dextera domini fecit fortitudinẽ. Non moriar fed uiuami:& narrabo opera domini.(οί hiens arguit me dominus:& morti non tradidit me. Aperite mihi portas iuſticiæ: ingreſfuseas confitebor dño. Hæc porta domini: iuſti intrabunt in eam. Conſitebor tibi qm̃ exaudiſti me:& factus es mihi in ſalutem. 2— האמנתי TD‏ ארבף OMM‏ קניתי Twn‏ בוב; מה-אשיים."b‏ ba‏ תגמולוהי CUM by‏» DOWN Um» σι ην‏ 3 2 בעוגי worde en,"ym‏ en uiv ΤῊΝ‏ עבור ἊΝ‏ ע עברך 13 MITE? nnno Sas‏ ΠΡῚΝ He‏ זבה TUR TA‏ MR MT KMR Wr‏ Vary Ὁ R; g, phew‏ mr.‏ בִּית."amma wm‏^ vy ΓΣ abe‏ σα‏ את- Sam‏ שבהוחו 8:8 Mm wenn weg Dy גְבר‎ סו‎|: wv ovy» "zw-Ὢ Ww חורו‎ M3 יאבור‎ pon oy» Hen‏ בִּי לעוּלֶם Avon‏ יאבורג הנא ne‏ אהרן οὐ a‏^ wer,: ο‏ נא ראי Co‏ “Τὸ Wen vow»‏ By M wm,"run‏ 2 mcm‏ ויְהוֶר לי לא א + לי אָרֶם‎ we» ma wv wm‏ לי TE‏ ואני TRO‏ ב 2|| טובלחסות‎: ὙΠῸ na‏ מבטח wa‏| סוב ל לתְסות ביהוֶך.("any pene‏ n7 uva We un o9‏ οταν Ὁ‏ סבוני גַּם-סְבַבְונִי MID ο τον"a um uva‏ vy uma‏ באשי TWIP‏ "a"wm uva‏ אמילם: גחה MW comm ο wm‏ ων d, SP‏ ג nm‏ וישועה| ων‏ צריסים bn wey wm pe‏ ve» EER wm pe‏* Cum‏ עשה vn‏.0>« אמות^m‏ אֶחְיֶת, נאספר| v‏ im|“ΤΟΥ‏»^ ny mue‏ לא 5 anne Qu‏ שערי- YU‏ אבאר imu uUa‏ וֶה-השער כיהוך. צריסִים ובאו בו: yw‏ . LED EBAOMHKONTA, Abep du ga onluuαc di d no oc M. οὗτου ἐγενέον big ipe γωνίας. παρὰ κυρίου ἐγγύετο ἄν THUG) Ls βαυμασὴ Lx ὀφθαλριοϊφἡμῶμ. Αυτη א‎ Hirde Rp Ἐποίνσεμ o κύρι Θ΄“ἀγαλλιασώμεθα wo) ἔν! ö ᾧν ἀντῇ,© κύριε σΏσομ δὴ, ὦ κύριε tuól Φωσομ M. υλογεμθν θ΄ ל‎ ex d 09007" qu ὀνόματι κυ gion. Ευλογήκαμϑυ ὑμᾶς do Cixov κυρίου: ϑεὸς ופט‎ os C6) ἐπέφανεν.. Zusi 6 do lib ᾧ Ti Vu/ ac houa p. cd PW κοράτωρ τῷ θυσιασιρί ου, Θεός xn/ 7 HY) ὄξομολογκσομαί σοι, θεός μου εἰ σὺ ₪ d c ow σε, Εξομολογκσομαί σοι ὅτι τα οά=σœòicoyh. καὶ) you μοι ἓις σω]κρίαρ. Εξομιολογφδθε VW κὺ git ὅτι αγαθός, ὅτι εἰς Pp οἰῶνα 2 ἐλείθ» um. EAG ו ₪ א ע ן‎ 5. ARM ot. 5 n. Ακάριοι ול‎ ἄμωμοι Pod וליל‎ i t4 vor S νόμῳ κυρίου, μακάριοι δι Sept τῶντες Id pagmple auf. Su ὅλῃ καρδίᾳ Ἐκ , oup ול‎ ἐργαδόμθυοι aly סל‎ a lc p. v cis ὁδοῖο ἂντῶ Ἐπορεύθείαμ, Σὺ sr sl Ac τὰς S 65 00-72 σφόδρα, OP m κα]θνθίωθείκ(ar Soi μισ δ uA Eno) Τὰ Φικοιώμα ἡ τὰ σου,- τότε וא טל‎ 9 unl. ον τὸ με Ven cnen. , σου. Ἐξομολογήσομοζ σοι ἂμ האדטסטל‎ καρδίας, Ep γὼ μλεμιαθνκέναι με Τὰ κρί/κα]α M Φικοιοσιῶνο σου, τὰ δικοι”ματά σου φυλάξω, ἐκή με γκαταλίτεµς ἕως σφόλγα-.: Bp τίν] nb/ ca vc עודי‎ od op αὐτῷ, tp W φυλάξαδος τοὺς Ep ὅλῃ καῤδίᾳ ov Se שא דול‎ σε«μὴ ἀπώσῃ με ἀπὸ PW a R. icSß u“. Ep τῇ καρδία μου λόγους gov. ἔκρυψα סד‎ λόγιᾳ ou. O27 65 ἂμ μὴ ἁμάρτω Co.. Ἐν) Eo‏.מש ei wugte,didaop με τὰ δικομώμα]ά‏ הסג vis χείλεσι κου d Le wen o. wala τὰ κείμια]α T9 s/ uc dove Ep τῇ ὁδῷ ΔΙ᾽(μαρ]νρίωμ σου Ἐπερφθίω, ὡς re i παντὶ πλούτῳ, Ep ταῖς ἐντολαῖο σου xd'o^ λεφεήσω,νοὴ καϊανοΐίσῳ τὰς 57006 σου, Ep Pig Auκαιώμασί dou μελεϊήσω, οὐκ Da os u c. T Aon οὓς Ανταπόδος MM ο ούλῳ qu. ʒico c i φυλάξω τοὺς Ac os σου. Απολυφομ x s οῳϑαλμιούο μον+ CY ö Πάροικοδ ö ἀποκεύγηο ioa μοῦ τὰς eA 6 σου. Ἑπσεισόθησεμ G ἀνχή μου τῷ Tr τὰ neuer c σου ἐμ παντὶ.אמסא‎| Ἐπετίμκ(ς ὑπερ φάιοις ὐλκατάρατι di anton&er tur a dp vow.-Πόβίελε as txov oved 7 ο) Loud ec. ὅτι τὰ μαρτύριά. σου dove.^ Kai Yop ἐκάδι» Gyp ἄρχοντες κα) κατεμοῦ κατελάλοίῳ.ὃ δὲ δοῦλος טפס‎ KAA{Ka Epp. τοῖς διμριώμασί σου, καὶ you) τὰ ag r i icᷣ σου μελέτη 4400 isis μοὶ αἱ Cu Bou. δικομώματό ger,. nod ion HIERO. IVXTA; LXX, Lapidem qué reprobauerunt ædificantes: hig factus eſt in caput anguli. A dño factum eſt iſtud:& eft mirabile in oculis noſtris. HNxceſt dies qua fecit dñs:exultemus& lætemur in eas O domie ſaluum fac:o die bene proſperare: benedictus qui uenit in nomine dí, Bene diximus uobis de domo domini: deus dris& illuxit nobis. Conſtituite diem ſolennem in condenſis:uſqʒ ad cornu altaris. Deus meus es tu& cõfitebor tibi: deus meus es tu& exaltabo te. Confitebor tibi qm exaudifti me: factus es mihi in ſalutẽ. Confitemini dño qm bonus:qm̃ ín ſæculũ miſccłia eius. Alleluia. Eati immaculati ínuía: CXVIII qui ambulant in lege domini. Beati qui fcrutant teſtimonia eius: in toto corde exquirũt eum. Non em̃ qui operant. iniquitatẽ: in uijs eius ambulauerũt. Tu mandaſti:mandata tua cuſtodiri nimis. Vtinã iri gantur uiæ meæ: ad cuſtodiendas iuſtificationes tuas. Tunc nõ cõfundar:cũ perf; pexero in omnibꝰ mandatis tuis. Confitebor tibi indi rectione cordis: in eo ꝙ didici iudicia iuſticia tuæ. luſtificationes tuas cuſtodiam: non me derelinquas uf. qquaq. In quo corrigit adoleſcentior uiam ſuam: in cuſtodiendo fer» mones tuos. In toto corde meo exquiſiui te: ne repellas me a mandatis tuis. In corde meo abſcondi eloquia tua: ut non peccem tibi. Benedictus es domine: doce me iaſtificationes tuas. In labijs meis: pronunciaui omnia iudicia oris tui. In uia teſtimoniorum tuo rum delectatus ſum: ſicut in omnibus diuitis In mandatis tuis exercebor:& conſyderabo uias tua. ln iuſtificationibus tuis medica bor:nõ obliuiſcar ſermones tuos. Retribue ſeruo tuo: uiuifica me& cuſtodiam ſermones tuos. Reuela oculos meos:& conſyderabo mirabilia de lege tua. Incola ego fum in ter ra:non abſcondas a me mandata tua. Concupiuit anima mea deſyderare iuſtificationes tuas /in om̃i tempore. Increpafti ſuperbos: maledicti, qui declinant a mandatis wis. Aufer a me opprobrium& contemptuim£ quia teſtimonia tua exquiſiui. Etenim ſederunt principes& aduerſum me loquebantur: ſeruus autem tuus, exercebatur in iuſtificationibus tuis. Nam& teſtimonia tua medi/ tatio mea eſt:& conſilium meum iuſtificationes tuæ. Adliæſit Jada maga ml rimam econ ims] πα tg jtm πον Nm | ery | ly jh |"iir | tis να id ry dh Wd) iy City fing | ai ily| isi Lot IT Vni Ἢ i tia) ail mod| oan nl εἶμι lem Yt ων umo dut de ned tribe mon dei T i HIERO..IVXTÀ HEB; Lapidé qué reprobauerũt ædificantes: factus eſt in caput anguli. A diio factum eft 6 hoceſt mirabile ín oculís noſtris.Hæc eft dies am fecit domínus:exultemus δὲ lætemur in ea. Obfecro domine ſalua obfecro: obfecro domine profperare obſecro. Benedictus qui genitin nomine domini: benediximus uobis de domo domini. Deus dominus& apparuit nobis frequentate ſolennitatem in frondoſis: סוט‎ ad cornua altaris. Deus meus es tu & confitebor tibi:deus meus es tu& exaltabo te. Confitebor domino quoniam bonus: quoniam in æternum miſericordia eius. CXVIII Eatí immaculati in בוט‎: qui ambuant in lege domini. Beati qui cu/ ſtodiũt teſtimonia eius: in toto cor derequirunt eum. Nec enim qui operantur iniquitatem: in uijs eius ambulauerunt. Τα mandaſti præcepta tua cuſtodiri nimis. Να» nam dirigant uiæ mez ad cuſtodienda pra cepta tua. Tunc πό confundar: cum reſpexe to ad om̃ia mandata tua. Confitebor tibi in directione cordís: cà didicero iudicia iuſticiæ tuæ. Pracepta tua cuftodiam:ne derclínquas me nimis. In quo corrigit iuuenis ſemitam ſuam:cum cuſtodierit T tua. In toto corde meo exquiſiui te:ne errare me facias a man datis tuis. In corde meo abſcondi eloquia tua: ut non peccem tibi. Benedictus tu domine doce me præcepta tua. In labijs meis narraui omnes iuſticias oris tui. In בוט‎ teſtimoniorum tuorum delectatus ſum: quaſi in omnibus diuitijs. In præceptis tuis meditabor:& contemplabor ſemitas tuas. In iuftícijs tuis delectabor: non obliuiſcar uerba tua. Retribue ſeruo tuo uíuam:& cuſtodiam uerba tua. Reuela oculos meos& widebo: mirabilia de lege tua. Aduena ego ſum in terra: ne abfcondas a me mandata tua. Deſpyderauit anima mea deſyderare:iudicia tua in omni tempore. Increpaſti ſuperbos maledicti: qui recedunt a mandatis tuis. ¶Aufer ame opprobrium& contemptum: quoniam teſtimonia tua cuſtodiui. Etenim dederunt principes aduerfum me loquebantur: feruus autem tuus meditabatur præcepta tua. Sed& teſtimonia tua uoluntas mea guafi uiti amiciſſimi mei. החליס 0. WW in מאסו‎ TaN "noXv בואת‎(muB לראש‎ זאת היא סלאת בְעינינו:‎ D ו‎ πο wm muy היו‎ τὰ "Oo Wm αν Ima) D. ὌΝ) NEN הושיעה נא‎ הצליהת נא! ברוך הבא ב‎ TIER umi Wm בשים‎ xo m Ὑ. בעבתיס ער-סֶרנות‎ ANTON εν אתה‎"ON| navem M2 אלרי ארוממך, הור‎ הסרה‎ ον טוב‎"Ὁ m»: n yn» amen אשרי‎| MPN Cum nena הַחלָבִים‎| ATI 29-923 ערתיר‎"vri Ὑ עולה‎ Vm לאר‎ nw Ώ TMT אתה‎ 13270 "SN. wA לשבור‎ mv Oyye לשמר‎ ην יבנו‎ ב‎“by wma או לא אבוש‎ SV^2 מצוףיך| אורך‎ va mon 1 wA ער-‎ ewe . בער‎ ΤῸ אלד‎ PRAY sas syn לא א‎ ἸΡῺ ΟΝ nan TTR בל משפְטי-‎ nua בל-חון:‎ bya ששתי,‎ RW ואביטה א‎ ΟΝ TPR y voi gym, nV לא‎ ΤΟΝ. MIN בְפקאות מתורתך!גר‎ ö לסאבף אל‎ ורים ארורים‎ τ.+ עת‎ ממצותיר: גל מעלי‎ wen Qo» שרים‎|W RY.: בצרהי‎ רבסלת N d EBAOMHKONT A, t* X Exo N ἐδάφα Ἡ ψυχή טס.גן‎ do p με 4n τοῦ rag dog µου διέγγαλα i) ἐπήκουσάς Οδ ἐμ uous Adyop σου. pov d'id'a£op μετὰ δικοιώμ c σός prop σου συ סוד‎ MeN) ἀδολεσζήσω qu οἴο ϑαυ" μµασίοις σου, Ενύσαξεμ ἃ ψυχή mov duro 0 55 βαΐωσόδμ με q ea λόγοις σον. οδὸμ αδικίας ἀπό! sn y ac t ο. in) VM νόμῳ os Ἐλέκσόμ μές ολὸμ x ληθείαο c lis. ij Τὰ κρίματά ΟἿ dun ἔσελαϑο ilo, טא ואלסאם‎ Pig μιας]υρίοις σον RUGIEL JAN με κα Tau s. Od dp qo A Gp es ἔδφαμομιδϊαρ turd Juve σἰὼ Καρδίαμ μου. πομοθέτασόμ με κύριε, σἰὼ od og PH) Gino c& res mov ng) ex du: icc טוט‎ ΣαυέτιθοΡ us סי‎ dL Guo p is090 διαπονός. op ot. i φυλάξω Gulp qv ὅλῃ παρδίᾳ μουν γησόμ µε qi τῇ is δν ζυρλῶμ σου, ὅτι αυτί nλκίδ, κλῖνομ σἰιὼνκαρδίαμ µου 6 τὰ μαρτύριά cov, καὶ μὲ tg wAsov£iep,+ Ads con τοὺς ὀφθαλμιούς Mov. א‎ id Gp μα] αἲό rx Ta, S N. ὁδῷ σου cop μα, rico V δούλῳ σου ἃ Ad Gp cov.flo Pp φόδο σου, πορίελε Pp ovedioudp μουὸμ dx o eic ὅτε גד‎ κρίματά ou 556. 0 ἐπεθνκίᾳ: Tae quA dto σου) τῇ Ἀικραοσώσι σον, oop µε, Κάῑ ἔλθοι לשל‎ μὲ ἴλεός σου κύριε τὸ σωτήριόμ cov, Tl oY λόγομ σου,«Κάι xX οnę/ dio ο ot. wis οναδίζουσί por λόγομε ὅτι mG ἐπὶ eis λόγοις σου, καὶ μή b ag Ἐκ T 500070 μου Adyop αλκδείας ἕως. σφόδεα ודל.‎ Mi ἴς κρίμασί σου.)הלא‎ καὶ φυλάξω Bp νόµομ σου διατοοντός, εἰς Ep ovo Cds PV οἀῶνα τῷ ard) roa. Κάι Ἐπορθιόμίω qu σλατυσμῷ, oi τὰς το! 2.60 σου dé. Κάν ἐλάλουυ QU τοῖς μαςτυρίοις σου“νοτίου Baci o pag) during bs. PALTRY qu ταῖς ζτολαῖς σου. αἷς ἀγάωκ( σφό» \ Καὶ tf εδρα, הא‎ ἦρα τὰς Xeao 0 πρὸς τὰς Ἐντολάς σου de y ca u G. Rod ιδ ολέοςραυ qu Toto δικαιώμασί σ. ודאלטאוא‎ λόγωµ σου 1%) ora q; ou. dp Ἐπήλπι OG t. AUTH us παρεκάλεδεμ qu Τῇ TI encho ws. ὅτι סד‎ λογιόμ σου Ἐζισέμ µε, Ywsgipowor παρκνό” «A000 ἕως o; ò 5d. iuro δὲ TO ὑόμιου cow ovx σεέκλι . κο) eA. Αϑομία κατέθςε με, caso ἁμάρτω/ λῶρ PW ἐγκαταλιμισνονΤωμ T νόμο, σου, Farle Ap Mor τὰ Φδκομώματά σου, ᾧ τόπῳ πορσικίας (ου, Εμνήοϑίω ᾧν νυκτὶ τοὶ ὀνόματός σον טא‎ 915 ποῦ ἐφύλαξα τὸν νόµου σον, Άντα ἔγενήϑᾳ μι. ὅτι τὰ δικαιώματά σου דול‎ μερίς μού εἶ κύριε εἶπα T φυλάξαδϑαι δ νόµιομ σου, Eden Aw τῷ-πρόσώσεου σου ᾧ ὅλῃ τῇ καρλίᾳ ou./ λεήσδμ με κατὰ λόγιο cou, Διελογισάμίω πὰς 52006 σον, 69) 1a isse ũa τοὺς πόδας Hou, ui za r cou. nr ch lis HIERO. IVXTA LXX. Adhæſit pauimẽto anima mea: uiuifica me (cd'muerbum tuũ. Vias meas enunciaui& exaudiſti me: doce me iuftificationes tuas. Viam iuſtificationũ tuarũ inſtrue me:& exer» cebor in mirabilibꝰ tuis. Dormitauit anima mea prz: tædio: confirma me in uerbis tuis.. Viam iniquitatis amoue a me:& de lege tua miſerere mei. Vid ueritatis elegi:& iudicia tua nó fum oblitus. Adhafi teſtimonijs tuis die: noli me cõfundere. Víam mandatorũ tuorũ cucurri:cũ dilataſti cor meum. Legem pone mihi drie;uíam iuſtificationũ tuarũ:& exqui/ ram eam fempcr. Da mihi intellectũ& ſcruta bor legẽ tuã:& cuſtodiam illam in toto corde meo. Deduc me in ſemita mandatorũ tuorũ: quía ipfam uolui.Indina cor med in teſtimonia tua:& nõ in auariciã. Auerte oculos meos ne uideant uanitatem:in uia tua uiuifica me. Statue ſeruo tuo eloquiũ tuũ:in timore tuo. Amputa opprobriũ mei qd ſuſpicatus fume quia iudicia tua iucunda. Ecce concupiui mandata tua:in æquitate tua uiuifica me. Etue/ niat fuper me miſccł ia tua drie: ſalutare tuum fcd'm eloquíü tuũ.Et reſpõdebo exprobranti bus mihi uerbum: quía ſperaui ín fermonib? tuis. Et neauferas de ore meo uerbũ ueritatis uſq;quaq;:quia in iudicijs tuis ſuperſperaui. Et cuſtodiã legẽ tuã femp:ín ſæculũ& in σαν lum ſæculi. Et ambulabam in latitudine:quia mandata tua exquiſiui. Et loquebar in teftimonijs tuis in cõſpectu regum:& nó cofundebar. Et meditabar in madatis tuis quæ dilexi. Et leuaui manus meas ad mandata tua qux dilexi:& exercebor in iuſtificationibus tuis. Memor eſto uerbi tui ſeruo tuo: in quo mihi ſpem dedifti. Hac me cõſolata eft in humilita te mea:quia eloquiũ tuũ uiuificauit me. Superbi inique agebant uf. q;quaq;:a lege autem tua tio declinaui. Memor fui iudiciorũ tuorũ a ſæculo domíne:& confolatus fum.. 0 tenuit me:pro peccatoribus derelinquentibus legétuam.Cantabiles mihi erant iuſtificationes tuæ: in loco peregrinatiõis meæ. Memor fuí nocte nominis tui dñe:& cuſtodiui legem tuam. Hæc facta eft mihi:quia iuſtificationes tuas exquiſiui. Portio mea dñe:dixi cuftor dire legem tuam. Deprecatus ſum fadem tuam in toto corde meo: miſerere mei ſccm eloquium tuum. Cogitaui uias meas:& con uerti pedes meos in teſtimonia tua.. Paratus fum HIE pim jn L jb mmm fi gii A hl Im ga . Mella amp d eiii tuat Pd gum. mim imb ᾳ ἢ smi infer ma |t wile tri tuf tcd amg %| th —— po ni "irs ὃ UM nia Shug ita big boy sh nini mm Yes il yo fig; tl lom lian, iets ms ling . In at Yi mo td poi Vias pud id αὐ tid [5 ls om d aw 10! Mh ood ων Mat jy m id? ya yid 7 HIERO. IVXTA HEB. Adhafit pulueri anima mea: uiuifica me iux tauerbum tuum. V as meas expoſui& exaudiſti me:doce me iuſticiam tuam. Viam præ᾿ ceptorum tuorum fac me intelligere:& loquar in mirabilibꝰ tuis. Diſtillauit anima mea pre ſtulticia: ſerua me iuxta eloquium tuũ. Víam mendacij aufer a me:& legẽ tuam dona mihi. Viam fidei elegi: iudicia tua proponebam. Adhæſi teſtimonijs tuis: domine ne confundas me. Viam mandatorum tuorum curram: qin dilataſti cor meum. Oſtende mihi domine uiam præceptorum tuorum:& cuſtodiam eam per ueſtigium. Doce me& obſer uabo legem tuam:& cuſtodiam eam in toto corde. Deduc me ín ſemita mandatorum tuomumꝛquia ipſam uolui. Inclina cor meum ad teſtimonia tua:& non ad auariciam. Auerte oculos meos ne uideant uanitatem: in בוט‎ tua uiuiſica me. Suſcita ſeruo tuo eloquiũ tuum: intímorétuum. Auerte opprobrium mcum d'reuctítus ſum: quia iudicia tua bona. Ecce d dran pracepta tua: in iuſticia tua uiuifiame. Et ueniant mihi mifcd'i tuæ dne: & ſalus tua iuxta eloquium tuum. Et reſpondebo exprobrantibus mihi fermonem: quía ſperaui in ſermone tuo. Et ne auferas de ore meo uerbum ueritatis uſq; nimis: quoniam iu dicia tua expectaui. Et cuſtodiam legẽ tuam iugiter: in ſempiternum& ultra. Et ambu labo in ſpacioſo:quia præcepta tua quæſiui. Et loquar in teſtimonijs tis coram regibus: & non confundar. Et delectabor in mandatis tuis:quæ dilexi. Et leuabo man? meas ad man data tua quæ dilexi:& loquar in præceptis tus. Memento ſermonis ſeruo tuo: qué me fperare feciſti Hc eſt cõſolatio mea in af flictione mea: quia eloquium tuũ uiuificauit me. Superbideridebant me nimis: a lege tua non dedinaui. Recordatus fum iudiciorum tuorum a ſæculo: domine& conſolatus ſum. Horror obtinuit me ab impijs:qui derelique^ runt legem tuam. Carmina erant mihi præcepta tua: in domo peregrinationis mea. Recor datus fam in nocte nominis tui domine:& cu ſtodiui legẽ tuam. Hoc factum eft mihi: quia pracepta tua cuſtodiui. Pars mea die: dixi ut cuſtodiam uerbũ tuũ. Deprecatus ſum uultum tui in toto corde: miſerere mei ſc m cloquium tuum. Recogitaui uías meas:& con uerti pedes meos ad teſtimonia tua. Feſtinaui החלים ITEM vei ey» Ney Y פסוריר הביננן.‎ νε in . PRR we HM"vei ö AON PY yn בחרתה בו‎ AMEN TY(oum zw ארוץ בי‎ Ὑπήνο ys PER κε wmm nm, 20 Sa το ΘΝ. תורתך‎ e מצותיר‎ ΒΩ הרריבני‎ inmune עיבר‎ בצרסתף‎ IPD? ΩΝ הנה‎ רבר- אמות ער-‎ ἘΠ orn ואל‎ Dan mmm, ואשמרֶת‎ pam δη η לעולם‎ מלבים‎ ux בערםיך‎ vun ב‎ Veyr w; ולא אבושי‎ 2"zn TNI H DOM ες בענין בי אמרתך היתניר‎ v ער- מא‎ unos ורים.‎ "YMO: evi תור לא‎ ו‎ πο משפטיך מעלם‎ זמרות‎: THR"cy מרשועים‎ "wa reza Cyym cv ו‎ wm yov בלולה‎ ouv TNI| תורתר‎ ΩΨ, TYR ο £5A OMHXONTA woud& ovx traedx Slo. T φυλάξασθαι; τὰς cr Ac σους. Εχοινία ἁμαρτωλῶμ ἰριεσλάκκσάμ .וגו‎ ΤΟ νόμιον σου un Ἐἐπελαθόμίω, Mc oo:riop gte yes ulis. τῷ δεομολογξϑϑαΐ σθι ἐσὶτὰ κρίμα” τα dO M σού, μέτοχ Θ΄ Ἐγώξιμι πάν» up A φοξουμθ/ωμ σε, CM“ἴδ φύλασόντωμ τὰς roa ,טפש‎ To Aldous σου κύζιε ספל פד‎ ἡ γῆ, τὰ δικοαύμιατά σου d'id'a£op με, Ἡρησότητα Ἐποί/ 6e μετὰ τῷ δούλου dou μ!. NM Rp Adyop σους xu ria ng) παιδεία wg) γνῶσιμ δίδαξόμ με, ὅτι τοῖς qu eATO ou תו‎ G. ᾿Πρὸ TO us Tawal ₪604 kee ἐξελεμμέλκ(. διὰ ToT ⏑ꝙƷὴoauuuuuu λαξα, 8 εἶ σὺ ve. MC) על‎ TH zus TKTI. σου λίδαξόδμ μετὰ δικαιώματά σον, EwAkSavIn מל‎ סגו‎ ἀδικία ὑπονφάνωρ.ἔγω δὲ S ὅλῃ καρδίᾳ μου dt ερδυνήσω τὰς ron:s σον, ΕΤυρώθη ὡς γάλα i κας δία Gv? ἐγὼ dt τὸμ vomop σου Ἐμελέτκᾷ.— Ad/ hop μοι ὅτι Ned ei ποο· µε, ὅπως ap μάθω τὰ δι’ τρλώμαϊά σου, Αγαδόο uoi ὃ vój Q7 פד‎ 658 σον. ὑπὲρ χιλιάδας γχβυσίον i ἀρ γυφίους ΣΤΑΣΙΣ E. 1 Χᾶρες s Mino μὲν) ἐπλασάμ ui. α΄. σαυέτισόμ us καὶ) ἀαθάσομαι τὰς que λάς σου. לס‎ φοδούμιονοί σε ὁψον]αί s (9) Ἐυφρονθέσοντοι, στ] εἰς UG λόγους σου trí Ar (k^ Εγνωµ κύριε ὅτι δικαιοσον τὰ κρίματά eu& ἀλιδείᾳ ἐταπείνωσάς. γενκθήτω δὴ τὸ ἔλεός σου פד‎ παρακαλέζαι. N ὁ A yip σου M δούλῳ ,טלס‎. Ελθέτωσάμ μοὶ) z ni boi σὸν 0) 11 ὅτι d νόµο σου AM! ue Ep. Arx uo ro(p Viq eon, ὅτι ἀδίκως)אפוג‎ eig ἐμιὲξγὼ' o/ ος έσω ᾧ ταῖς Pras σου, ετοϊσρεψάτωσάμ js δι φοθούμθωοἱ etu) וס‎ γϊνώσκοντες τὰ μαρτύριά σον, τενκθήτω ₪ καρδία s uu&. εἴς δικαιώμα of σου,ὅτσως Xp μι 6290000, Ἐκλείπει סול‎ ὁ Gcriz עסון‎ σου i ψυχή μους nis λόγσο σου לו פד‎/ astet Non ול‎ oo μον ἓις ὁ λόγιόμ σθιλέιον na aon ἠνακαλέσας-µε, ON by evn oo kode qu xi. δικαιώμαϊά טס‎ bur Ἐπελαθόμίων nd Gr la p du a c cu R δούλῃ σε, wim vídeo mot ἔκ τ΄ κα]αδίωκόν]ωμ 5 xeidip, Ain i: õ mot Tydvoucel xd ont fas AX טס‎ de d và.(O7 σῷ κύριε,)את‎ & סיס‎ σου ἀλήθαο. ἀδίκως sem d o£&p pe Boטסט‎ ₪ μοι,| Παραβραχύ σωυε]έλεδάμ ₪ TH). Ἐγὼ δὲ zun ἐγκα]έλιπο p τὰς Sade σου, καϊὰ ὁ ἔλεός σου Ἰῆσομ MEH) φυλάξω τὰ μαρτύρια TO 0 ἑατός σου. εἰς Py αἰῶνα κύριε ὃ R C σε dud se qo Gd" ὀυφανῶ» · Elo γενεὰν πο) γενεὰν ἃ ἀλήθειά σον, Deu Acc vl γἱῶ καὶ ape. τῇ ΔΙατά, ke σου ia Mb ἃ da i. Stu τὰ σύμπαντα FA σά, 1 EA ὅτι gIERO.IVXTA LXX. Patatus fim& non fum turbatus:ut cuſtodi mandata tua.Funes peccatorũ circũplexi funt me:& legẽ tuam nõ ſum oblitus. Media nocte ſurgebam: ad cõfitendũ tibi ſuꝑ iudicia iuſtiſi cationís tuæ. Particeps ego fum oim timentiũ te:& cuſtodientiũ mandata tua. Mifcd'íatua diieplena eft terra: iuftificationes tuas doce me. Bonitatẽ feciſti cũ ſeruo tuo dñe:ſchm uerbum tuũ. Bonitatẽ& difciplina& fcientia doce me:quia mandatis tuis credidi, טופ‎ humiliarer ego deliqui: ꝓpterea eloquiũ tuũ cuſtodiui. Bonus es tu,& ín bonitate tua doce me iuſtificationes tuas. Multiplicata eſt ſuper me iniquitas ſuperborũ:ego aũt in toto corde meo ſcrutabor mandata tua. Coagulatũ eſt ſicut lac cor eorũ: ego uero legẽ tuã meditatus ſum. Bonũ mihi quia humiliaſti me: ut diſcam iuſtificationes tuas. Bonum mihi lex oris tui: ſuper milia auri& argenti., Anus tuæ fecerũt me& plaſmauerũt me:da mihi intellectũ& diſcam man data tua. Qui timẽt te uidebũt me& lætabunt:quia in uerbo tuo ſuperſperaui. Co gnoui dñe quía æquitas iudicia tua:& in ueri⸗tate tua humiliaſti me. Fiat miſcdia tua ut con ſoletur me:ſcchm eloquiũ tuũ ſeruo tuo. Ve niant mihi miſerationes tuæ& uiuam: quia lex tua meditatio mea eſt. Confundant᷑ ₪ perbi, quia iniuſte iniquitatem fecerũt in me: ego autẽ exercebor in mandatis tuis. Conuet tantur mihi timentes te:& qui nouerunt teſtimonia tua.Fiat cor meũ immaculatũ:in iuſtiſicationibꝰ tuis, ut nõ cõfundar. NDefecit in ſalutari tuo anima mea: in uerbum tuum firs perſperaui. Defecerunt oculi mei in eloquiũ tuum:dicentes quando cõſolaberis me. Quia factus fum ficut uter in pruína: iuftificationes tuas non fum oblitus.^ Quot funt dies ferai tui:squando facies de perſequentibus me iudidum. Narrauerunt mihi iniqui fabulatior nes:ſed non ut lex tua. Omnia mandatatua ueritas:iniqui perfecuti funt me adiuua me. Paulominus confumauerunt me in terra: ego autem non dereliqui mandata tua. Scd/m miſericordiam tuam uiuifica me:& cuſtodiam teſtimonia oris tui. In æternum domine: uerbum tuum permanet in clo. In gene ratione& generatione ueritas tua: fundaſti terram& permanet. Ordinatione tua perſeuerat dies:quoniam omnia ſeruiunt tibi. Nifiqd cá cuia desta— M—— Ed = מו KL. N‏ b* Roh | Kaif nun lam ba 1 ἂμ 1 Wide Ply lt: ὯΝ nw i k HIERO, IVXTA HEB. Feſtinaui& non neglexi: cuſtodire mandata tua. Funes impiorum implicauerũt me: legem tuam non ſum oblitus. Medio noctis ſurgam ad cõfitendum tibi: ſuper iudicia iuſticiæ tuæ. Paitíceps ego fum omnium timentium te:& cuſtodientium præcepta tua. Miſericordia tua dñe completa eft terra, præcepta tua doce me. Benefeciſti feruo tuo: dñe fcd’m uerbum tuum. Bonum ſermonem& ſcientiam doce me: quia mandatis tuis credidi. Anteqᷓ audirem ego ignoraui: nunc autẽ eloquium tuum — Bonus es tu& beneficus, doce me præcepta tua. Applicabant mihi mendacium ſuperbi:ego autẽ in toto corde ſeruabam pra cepta tua. Incraſſatum eſt uelut adeps cor eorum:& ego in lege tua delectabar. Bonum mihi quía afflictus ſum: ut diſcerem præcepta tua. Melior eft mihi lex oris tui: fuper milia auti& argenti. Manus tuæ fecerunt me& firmauerunt me: doce me& di ſcam mandata tua. Qui timent te uidebunt me& lætabuntur: quía fermonem tuum expectaui. Scio domine quia iuſtum iudicium tuum:& uere afflixiſti me. Sit obſecro miſeticordia tua in conſolatione mea: 5 es ſeruo tuo. Veniant mihi miſericordiæ tux& uiuam: quia lex tua delectatio mea. Confundantur ſuperbi quoníam inique contriuerunt me: ego autem loquar in præceptis tuis. Reuertantur ad me qui timent te:& qui ſciunt teſtimonium tuum.~~ Fiat cor meum perfectum in præceptis tuis: ut nó confundar. ; Defecit in ſalutare tuum anima mea: in uerbum tuum expectaui. Conſum/ pti ſunt oculi mei in uerbum tuum: dicentes quando conſolaberis me. Et cum eſſem qua/ ſiuter in pruina: præcepta tua non ſum oblitus. Quot ſunt dies ſerui tui: quando facies in perſequentibus me iudicium. Foderunt mihi ſuperbi foueas: qux non erant iuxta legem tuam. Omnia mandata tua uera:falſo perſecuti ſunt me auxiliare mihi. Paulominus conſumpſerunt me in terra: ego autem non dimiſi præcepta tua. Secundum miferi cordiam tuam uiuifica me:& cuſtodiam teſtimonium oris tui. In æternum domine: uerbum tuum perſtat in celo. In generatione& generatione fides tua:fundaſti terram& ſtat. Iudicio tuo ftant uas hodie:quia omnia ſeruiunt tibi. | Nifi ꝙ החלים השתי ולא πό‏| ל לשמר מצוףיך: הְבְלי mW‏ num‏ לילה min? www‏ ל 49 על משבטי"nn{PY‏ ΤΡ ὍΠΣ Ten ΝΒ‏ ה I Blk ih ih‏ טוב τοὺς‏ עם- עברך ID NW,‏ טובטעם Ὢ νου nyw‏ ב ἊΝ‏ שגג σον IAN TOY)‏ טוב nns‏ ומטיב לברני"y?‏ Ὃν voee‏ שר ὋΝ eDW‏ 3 w ὍΣΣ‏ אֶצר ο‏ טפש VO Cyn XN v2» zona‏ שעשעתי: may cuum‏ ל למע ER wes‏ טוב"לי m.‏ ys nnn‏ באלפי MT IT‏ "nonne WEY TY‏ ΙΝΕ uum‏ מצוּיךָ,|: TRIPE sito en‏ men RW n"WV‏ ל לנתמנ באמְרְסֶר|o Wy?‏ "non"a von TIAN ein‏ שעשעי:| ובשן ATT‏ Rs a)‏ ישובו לי יַרְאוֶף ירעי m,| Sym‏* ת PEND Ten‏ למע לא εν‏ y 2 ΓΙΟ yore‏ nma"aw INERT ry‏ ANID"n*mon||"enun‏ yyn"va‏ לא ΤΠ‏|| n Na EY umen‏ c^va‏ ורים τὴν‏ אשור לא yy‏ בל-ביצותיך τοῖον‏ TRY uev)"vv‏ בְמועט ב myove‏ ערות ym‏|| ΡΩΣ 3.5 Ye me BA‏ Run Qe nA) T‏| א ארץ y ָךיִטֶפשמְל aye‏ ον MY‏ בי הפל Pay‏ 0( ג--0 EBAOMHKONTA, εἰμὴ ὅτι ὃ νόμι Θ΄ σὸν μελέτη μον ksh Toe Bp ames λόμίω qu τῇ ταπανῶσα ux. εἰς Pp οἀῶναδυ μὲ T . σου.ὅτι 60 αὐτοῖς 8 Bie Σόο וטול‎ ἔγω,σΏῶσομ με ὅτι τὰ λικοιώματά רס‎ e zi τν, us de eu cc p ἁμαρτωλοὶ שד‎ Ἀπολέ/ 6 μετὰ μαςτύριά σου σασῆκα, nous σαωτελείας εἶδομ πέρα: πλατᾶα ἃ ᾧτολή 08 σφόδρα, Me uſ "AX Top VOgkop σου κύριε, SAL Tl au tc μελέτη ου sip. Ta τς Ἐχδρούς mov Ἐσοφ]σάς µε πι 2» A}, ידש‎ leh טלס‎ ὅτι סול‎ Top αἰῶνα Ἐμή&ßp. τπες R λ. τας οὺς δι ἄσκοντάς µε σμυῆκα.ὅτι Τὰ μαρτύριά os µελέτη µου tsp, τοσὲρ πφισξυτέρους σαυῆκα. od Tas . Ex dons ὅδ τρνκρᾶς ἐκώλυ(ᾳ Pius X ας mov, Vee ἂμ φυλάξω τοῖς λόγους cou. Ἀπὸ /c κοί μιάτωμ σου אטס‎ gh ἐκλινα.ὅτι σὺ quopo/ ϑέτκσάς με, Ὡς γλυκέα מס‎ λάρυγγι μου τὰ λόγιά σου, weg τὸ Aa. WM σόματί μου, απὸ 7/0 το! AS p σου συωΐκα. διὰ τοῦτο ulcu& wap od u ts κίας, ואט‎ τοῖς woot μου ὃ vou σου, νοὶ φῶς ταῖς ץד‎ μου, ἡμο(ᾷ καὶ iC το φυλάξαϑα! τὰ Ἀρίλατα oO) δικοιοσονο σου, Ετατσενώθίω ἕως σφόδρα κύριε, Woop µε κατὰ Top λόγομ σου, τὰ ξ! κούσια τῷ σὅματόο μου tud droop i κύριε) Τὰ κοί porta σου δίδαξόμ με,(ἢ jux mov qu ταῖς Χοροί co διαπαντός.νο) תד‎ νόμου σου אטס‎ 0 Έθεντο ἁμαρτωλοὶ παγίλα μοι, CM Ἐκ PK Έντο» λῶμ σου ovx Ἐπλανῆθίω, Εκληφονόμκ( Τὰ μαρτύ. 616 σου zie ἐν οἀῶνα,ὅτι ἀγαλλίαμα oO) καρδίας μ.Ὀ .קוסול‎ Ἐκλῖνα mi καρδίαρ μου τῷ wong τὰ di κριώμιατᾷ σου tio τὸν ode, Δ᾽ αντάμαψιμ.— na^ avo 006 uo. τὸμ δὲ ו‎ 60 σου ,)א עו‎ ον Dog mov καὶ ἀντιλήτ]ως μου εἶ ov, zie τοὺς λόγους σου taOvmi(g,«Εκκλίνατε πθεμιοῦ oni ο. κο) ö τὰς Ἐντολὰς NM ϑεοῦ μον, Αντιλα/ βοῦ μον κατὰ τὸ λόγιόµ σου,"οὐ Top με, no μὴ דא‎ AAG με,(πὸ qoi προσδοκίας μουν, BOHN qop uo i) σωθήσομιαι| ο) Δελετέσω q τοῖς di^ καιώμιασί dou λιασαντόο, gon eco πάντας τοὺς xxos roc r wd div δικοιωμάτωρ σου. ὅτι ἄδικον τὸ ζυθύμαμα u. παφραβαΐνον! 7ας Ao id las πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὶ οδ] iio. διὰ τοῦτο ἡγάπι( τὰ μαρτύριά σου, καθήλωgop tx τὸ φόβου σου τὰς σάφκαρ μου, ἀπὸ you! d κριμάτωρ σου Ἐφοβήδίω, Bxoluoc κρίμα κο) δικοιοσώσίω, μὴ παραδῷς με τοῖς ἀδικοῦσι μεν Έκδεξαι Top δοῦλομ σου tig ἀγαθόν, μιὰ συκο, φαντησάτωσάμ᾽ με ὑπερήφανοι, וס‎ 41 ou ὄξέλιπομ s Τὸ σωτήριοι cov. iM) סד סול‎ d yiop M dqunœuocriong σου, ποίησομ μετὰ T9 δούλου σου "PEEL. cou. C6) τὰ δικοιώμιατᾷ σον δίδαξόµ us, AoVA 4 HIERO.IVXTA'LXX. Nifi qd lex tua meditatio mea eſt:tũc forte perijſſem ín humilitate mea. Inaternü non obliuiſcar iuſtificationes tuas:quia ín ipſis ui uificaſti me. 1 לט‎ fum סקס‎ ſaluũ me fac: qm iuſtificationes tuas exqfini. Me expectaue/ runt peccatores ut pderét me: teſtimonia tua intelſexi. Ois cõſummatiõis vidi finẽ:latum mandatũ tuũ nimis. inímícos meos prudentẽ me feciſti mandato tuo:quia in æternũ mihi eſt. Sug oẽs docen tes me intellexi: quia teſtimonia tua meditatio mea eſt. Sup ſenes intellexi:quia manda ta tua qua ſiui. Ab omni בוט‎ mala prohibui pedes meos:ut cuſtodiã uerba tua. A iudi/ cijs פוטס‎ no declinaui:quia tu legẽ poſuiſti mihi. Quam dulcia faucib? meis æloquiatua: fup mel ori meo. A mandatis tuis intellexi: propterea odiui omnem uiam iniquitatis. Lucerna pedibus meis uerbũ tuũ:& lumen ſemitis meis. Iuraui& ſtatui cuſtodire iudi cia iuſticiæ tuiæ. Humiliatus fum uſq; quaq; dñe:uiuifica me ſecundũ uerbũ tuũ. Volun tatía orís mei bñplacita fac domine:& iudicia tua doce me. Anima mea in manibus meis ſemper:& legem tuam non ſum oblitus. Po ſuerũt peccatores laqueum mihi:& de manda tis tuis non erraui. Hæreditate acquiſiui te/ ſtimonia tua in æternũ:quia exultatio cordis mei ſunt. Inclinaui cor meum ad faciendas iuſtificationes tuas in æternum, propter retributionem. Iniquos odio habui:& legem tuam dilexi. Adiutor& ſuſceptor meus es tu:& ín uerbum tuum ſuperſperaui. Dedi^ nate a me maligni:& ſcrutabor mandata dei mei. Sufdpemefcd'm eloquium tuum& ui uam:& non confundas me ab expectatione mea, Adiuua me& ſaluus ero:& meditabor in iuſtificationibus tuis ſemper. Spreuiſti omnes difcedentes a iudicijs tuis: quía iniuſta cogitatio eorum. Præuaricantes repu taui omnes peccatores terræ: ideo dilexi teſti monia tua. Confige timore tuo carnes me/ as:a iudicijs enim tuís timui. Feci iudicium & iuſticiam: non tradas me calumniantibus me. ZSuſcipe ſeruum tuam in bonum? non calumnientnr me ſuperbi. Oculi mei defecerunt in ſalutare tuum:& in eloquium iuſticiæ tuæ. ας cũ ſeruo tuo ſecũdũ miferi cordiã tuam:& iuſtificationes tuas doce me Seruus Quomodo dilexi legẽ tuá dñe:tota die meditatio mea eft. Sup: B. ₪7 ΕΕ ο. F AF diit Vu 0 litt bz nn lius ἢ demand vit yard ids gu gig mast Dd had: m 1 ation ditor pra ja ₪ test if nes nt din "M onum gl m p mit nc ie HIERO.IVXTA HEB, Niſi quod lex tua delectatio mea: forte periſſem in preſſura mea. In ſempiternũ non obliuiſcar præceptorũ tuorũ: quia per ipfa uiuificaſti me. Tuus ego fum ſalua me: quoniã pra cepta tua quæſiui. Me expectauerunt impij vr perderent me:teſtimonium tuum conſyderabo. Omnis conſummationis uidi finem: latum mandatum tuum nimis. Quam dilexi legem tuam: tota die hzc meditatio mea. Super inimicos meos inſtruis me many dato tuo: quia in fempiternum hoc cft mihi. Super omnes qui docebant me eruditus fum: quia teftimonía tua meditatio mea. Super ſenes intellexi: quia praecepta tua ſeruaui. Ab omni ſemita mala prohibui pedes meos: ut cuſtodirem uerba tua. A iudicijs tuis non receſſi: quia tu illuminaſti me. QꝘ dulce gutturi meo eloquium tuum fuper mel ori med. Præ/ cepta tua conſyderabam: propterea odiui otn nem ſemitam mendacij. Lucerna pedi meo uerbum tuum:& lux ſemitæ meæ. Iuraui & perſeuerabo: ut cuſtodiam iudicia iuſticiæ tux. Afflictus fum uſq; nimis: domine uiui, fica me iuxta uerbum tuum. Voluntaría orís mei complaceant tibi domine:& ſcq m iudicia tua doce me. Anima mea in manu mea ſemper:& legis tuæ non fum oblitus. Poſuerunt impij laqueũ mihi:& a præceptis tuis non aberraui. Hæreditas mea teſtimonia tua in fem. piternũ: quia gaudium cordis mei funt. Indi naui cor meum ut facerem iuſticias tuas propter æternã retributionẽ. Tumultuoſos odiui:& legem tuam dilexi. Protectio mea& ſcutum meum tu es: uerbum tuum expectauí. Recedite a me maligni:& cuſtodiam manda; ta dei mei. Confirma me ſecundum uerbum tuum& uiuam:& noli me confundere ab expectatione mea, Auxiliare mihi& ſaluus ero: & delectabor in præceptis tuis iugiter. Abieciſti omnes qui aduerſant᷑ præcepta tua: quía mendax cogitatio eorum. Quaſi fcoríam com putaſti omnes impios terra: propterea dilexi teſtimonia tua. Horripilauit a timore tuo ca^ ro mea:& iudicia tua timui. 60 iudicium & iuſticiam: ne derelinquas me his qui calumniantur me. Sponde pro ſeruo tuo in bonũ: ne calumnient me ſuperbi. Oculi mei defece runt in ſalutare tuum:& ín eloquium iuſticiæ tuæ. Fac cum ſeruo tuo iuxta miſericordiam tuam& præcepta tua doce me.| E Seruus tuus תהלים לולי nnn‏ שעשעי אד אברתי Yon‏ בי" בס M7 BER‏ uk‏ הושיענן בי פסוריך| 2 הרשותי; לי Ὧν‏ רשועים MIG‏ non ΟΞ| gens Thay‏ má ynyna TA Yv"row‏ η"eam me AIRE+ היא שיחתי‎ ο בל-‎ ה‎ wow» בִּי‎ ume vean . στο PRY navn . Turn MNT ΤΩΝ SONA(vn MIN רגלי למען‎ ,! wen Yon ms בורבש‎ ἼΩΝ ארח‎«πασοκ ον אתבונן‎ ἌΧ גר‎ Ó vv tonne avo גאסימיה‎ MOM ערה מאך‎ mpd TY) ORIEN, yw ες πο ο Cw בא‎ μπω en ena"vei B ὌΨΨ τὰ Lonny i'n לי ומפסוריך לא‎ na ש‎ ca לעולם‎ PIV noni "evi|; mon ששון,לבי‎ yy eo y vo לעשות‎"25 Όρο πο IY סְעָסִים‎ לרברר‎ τῶν ינגמו‎ MND TYR WIR Ίο inm "Nee| CON מצות‎ nog) MEER DW) DN) TaN V ואוְשעָה‎ uve=! משברי‎ n"prn TITER שגים‎ va סיגים השבת ב‎ Genua א‎ m» yw vvv» םי‎ web PRY σον $ יראתי|| עשיתי משפט‎ || φορ xenon צר‎ עוני בּלף‎|| םירו‎ IPT , QN"Q3 EBAÓMREONTAÁ, 0*, 3 Amr Ꝙ— dou tud Ἐγώισωνέτισόμ ut,&] γνώσομ.αξ ö; τὰ μαρτύριά σου,: καιρὸς τῷ o“ W וטוטוא‎ :*~* 7 P. διὰ τοῦτο ἢγάπη( τὰς Διᾷ τοῦ Cusco& p Top νόμομ σὸν «ὑτολάς σου, ὑπὲρ γβυσίορ wg) rox&h ion. Ὁ πρὸς X τὰς φυτολᾶς σου κατωρθούμίω-πᾶσαρμ Θαυμασὰ τὰ μαρτύριά σου, H δή, 4 0p ἀφίκομ סול‎ διὰ τοῦτο ὄξκρεύνκσεμ aura ἣ ψυχή μου, Άωση PW. λόγωμ σου ꝙ φάeᷓlſ/ſpꝙƷuaaauu“uiiuuuuͥ 1 μον ἰζοιβα καὶ ἕιλκυίᾷ πνεῦμα: στ! TAS m roa c. σου Ἐπεπό bocca. ז> 8 יד‎ Ye nic ou ἐεμὲ 19%) כל‎(ngo µε, κατὰ ἓ ὁ κρίμα PW ἀγαπσώντωμ ἃ ὀνομιά σου, 3 Τὰ λιαβήματά μου κατεύθαυομ xaTa τὸ A600 cou. ig) μὴ κατακυριθισάτω μου, Ta; ao/ Ala. Αὔτρωσαί µε Quo συκοφάντίαο ἀνθρώσεωρ, 0 φυλάξω τὰς roa c σου, τὸ πρόσωτσόμ σου Pe vop וש‎ Top d'oUAop cov) δίδαξόµ μετὰ dimond» Hard σον. Διεξόδους ὑδάτωμ κατἐδυ(α ול‎ ὀφϑαλ Δίκουος ואו‎ ig) tubes au κρίσεις σου, Ενετείλω δικοιοσύ vlw τὰ(καρτύριά σου, gU) ἀλήδααμ σφόδρα, Εξέ]νδέ ὥς: Ὁ QAO σου. ὅτι Ἐπελάθοντο AW λόγωµ σου br ἐχδροί μου, Πεπυρωμθήομ τὸ λόγιέμ σου טספ פס‎ ποὺ d δοῦλθ σου ἐγάπησεμ αυτό,. וקו"סט דסות‎ ἐγὼ κο) δεουδενωμ it ã τὰ δικαιώματά טנס‎ dun d/ πελαθόμίω, Ἠ א ססמפאו‎ σου dqunocktoccäon uo Top ea va. C ὃ νόμι(θ σου αλήδαα,. O nl α C arch , I TOXOR σου μελέτη μιὅ. Δικαῖο (οί cov. ἐπεὶ אטל‎ Ἐφύλαξα Tp νόμομ σον, σιῶν τὰ μαρτύριά dov סול‎ τὸμ.οἰναισωνέτισόμ με νὴ Yaouar. Ἐκέκραξα qo ὅλῃ καρδίᾳ mov, t yr ou κύριε, τὰ Ἄικραώρκατά σὸν tc דא‎ 426 Εκέκραξά σοι οῶσο p c. ig) φυλάξω τὰ μαρτύριά σου, προέφ! θα(ᾷ ὧν ἀωρίᾳ& Ἐκέκραξαιξις τοὺς λόγους σου Ἐπήλ! XG. הספת‎ Gi ὀφθαλμιοί μου πρὸς ὄρθρομ τῷ μελετὰμ τὰ λόγιᾶ שסס‎ τῆς φωνῆς μου ἄκουσομ κύ qs xarà וקא ב‎ 6 0% zi ο με, ngo ex yip di καταδιώκοντέο µε ἀνομίᾳ. t 0 δὲ τῷ νόσ 4400 σου Ἐμιακραυθνίζε. Εγγὺς εἶ σὺ κύριε,& wa(gt a οδοί σου& idem. κααρχ áo ἔγνωμ Ἐκ bHi Mos/ τυρίῳμ σον. ודל‎ ue r αἰῶνα ἐθεμελίωζας αυτά, - 10% alb TWENTY μον 9) Senor ME, ὅτι τῷ νόμου σου ουκ. Ἐπελαϑόμημ; κρῖνομ σἰὼ xgictp PTT λάτρωσαί με: διὰ τὸρ AG op σου Woop ev Μακρᾶμ ἀπὸ ἁμαρτωλῶμ σωτηρία, ὅτι τὰ δικαιῶ MATE σου DUK ל‎ οἵ οἰκτιρμοί σου oN o κύριε,κατὰ τὸ κρίμα σου Ros με. Πολ» λοὶ di Ἐκδιώκοντές µε n D) iꝑõ ou ris c. In AM μαρτυ! ξίωμ σου dun,. du ετκκόµμ ὅτι τὰ λόγιά.σον,ουκ Ἐφυλάξαντο, 14% ὅτι HIERO. IVXTR. LXX; Seruus tuus ſum ego: da mihi intellectum ur ſciam teſtimonia tua. Tempus faciendi dfe; diſſipauerũt legẽ tuam. Ideo dilexi mandata tua:ſuper aurum& topagion. Propterea ad omnia mandata tua dirigebar: omnem uiam iniquam odio habui. Mirabilia teſtimonia tua: ideo ſcrutata eft ea anima mea. Dez claratio ſermonũ tuorũ illumiag& intellectũ dat paruulís. Os meum aperui& attraxi ſpiritum:quia mandata tua deſyderabam. Spice in me& miſerere mei:(cdm iudiciũ diligentiũ nomẽ tuũ.(το fus meos dirige fcd^m eloquiũ ταῦ: & סה‎ dominet᷑ mei omnis iniuſticia. Redime me a calumnijs hoim:& cuſtodiam mandata: tua. Faciẽ tuã illumina ſuꝑ ſeruũ tuũ:& doce me íuftificatióes tuas. Exitus aquarũ deduxerunt oculi mei:quia nõ cuſtodierũt legẽ tuam. Iuſtus es dñe:& rectũ iudiciũ tuũ. Mandafti iuſticiã teſtimonia tua:& ueritaté tuã nimis. Tabefcere me fecit gelus meꝰ: quia obliti funt uerba tua inimici mei. Ignitũ eloquiũ ταῦ ue^ hemẽter:& ſeruus tuus dilexit illud. Adole/ ſcentulus fum ego& cõtemptus: iuſtificatiões tuas nó fum oblitꝰ.Iuſticia tua iuſticia in æter num:& lex tua ueritas. Lribulatio& anguſtia inuenerunt me:mandata tua meditatio mea. Equitas teſtimonia tua in æternum: intellectum da mihi& uiuam. Clamaui in toto corde meo exaudi me dñe:iuſtificationes tuas requiram. Clamaui ad te ſaluum me fac& cu ftodíam mandata tua. Præueni in maturitate δὲ damaui:quía in uerba tua ſuperſperaui. Prauenerüt oculi mei ad te diluculo: ut meditaret eloquia tua. Vocẽ mea audi die fcd'tn mifericordíam tuam: fcd'm iudicium tuum: uiuifica me. Appropinquauerüt perſequẽtes me iniquitati: a lege autẽ tua longe facti funt, Prope es tu dñe:& omnes uiæ tuæ ueritas. Initio cognoui de teſtimonijs tuis: quia in eternum fundaſti ea. Vide humilitatẽ meam& eripe me: quia legem tuam non ſum oblitus. Iudica iudicii meum& redime me: propter eloquiũ tuum uiuifica me. Longe a peccatoribꝰ falus:quia iuſtificationes tuas nõ exquiſierunt. Miſericordiæ tua multæ dñe: fcd'm iudiciũ tuũ uiuifica me. Multi qui perſe quunt᷑ me& tribulant me: a teſtimonijs tuis nõ declinaui. Vidi præuaricantes& tabeſce bam: quia eloquia tua non cuſtodierunt. Vide qii HIE (st jum 72 5 Mint ale | ία qum imb cad nin ἐπα giu δι gin a Na guna sb i i ams, fmt trie Ti mi Kal tun ci Fat; bes I [8 wo, | Gs | Nae mim Nun nii Du Pia ali ef ink al m δὰ td. ir * ich qun il רה bile (tit δν או 181 ag fiori vito inn . fucka pi raul mech (dii וו ו‎ quát fun ius ult thy! HIERO, IVXTA HEB. Seruus tuus fum סקס‎ inftrue me:& cognoſcã teftimonia tua. Temp? eft ut facias domine: Ῥω funtlegem tuam. Propterea di» exi mandata tua: fuper aurum δὲ topazium. : Propterea in uniuerſa præcepta tua direxi omnem ſemitam men dacij odio habui. Mirabilia teſtimonia tua: idcirco cuſtodiuit ea anima mea. Hoſtium ſermonum tuorum lucidum doce paruulos. Os meum aperui& reſpiraui: quia mandata tua deſyderabam. Refpice ad me& miſerere mei: iuxta iudicium diligentiũ nomen tuũ. Greſſus meos firma in ſermone tuo:& non des poteftatem in me uniuerſæ iniquitati. Redime me a calumnia hominũ:& cuſtodiam præcepta tua. Vultum tuum oſtende ſeruo tuo:& doce me præcepta tua. Riui aquarum fluebant de oculis meis: quia non cuſtodierunt legem tuam.; Iuſtus es domine:& rectum iudicium tuum. Præcepiſti iuſticiam teſtimonij tui:& ueritatẽ tuam nimis. Confumpfit me gelus meus: quia obliti ſunt uerborum tuorum hoſtes mei. Probatus ſermo tuus nimis& ſerutis tuus dilexit illum. Paruulus ego fum& contemptibilis: fed præcepta tua non fum oblitus. Iuſticia tua iuſticia ſempiterna:& lex tua ueritas. Tribulatio& anguſtia inuenerunt me: mano data tua uoluntas mea. Iuſta teſtimonia tua femper doce me& uiuam. Clamaui in toto corde exaudi me domine præcepta tua cuſtodiam. Inuocaui te ſaluum me fac& cuſtodiam teſtimonia tua. Surgebam adhuc in tenebris& clamabam uerbum tuum expectans. Præueniebant oculi mei iei ut meditarer in fermonibus tuis. locem meam exaudi iuxta mifcd'iam tuam: diic{cd'm iudiciũ tuum uiuifica me. Appro Pinquauerũt perſecutores mei ſceleri:& a lege tua procul facti funt. Prope es tu de:& om̃ia mandata tua ueritas. A principio noui de teſtimonij τοί: quod in æternũ fundaueris ca. Vigde afflictionẽ meam& eripe me: quia legis tuæ non fum oblitus. 100164 caufam meam& redime me: in ſermone tuo uiuifica me. Longe ab impijs ſalus: quia præcepta tua סח‎ quaffierüt.. Miſericordiæ tuac multæ die: iuxta indicia tua uiuifica me. Multi qui perfcquuntur me& affligunt me: a teſtimonijs tuis no declinaui. Vidi præuaricatores tuos J & maréebam: quia uerbũ tuũ nõ cuſtodierũt. Vide תחלים Σο EDEN עברך אני‎ עתלעשות ליהוף‎| ον הפרו תורתך!| עליבן א‎ . אחבתי‎ Typ 5a va Samy . נצרתם‎ ROY בלאות ערותיר‎ "UNT we nns|"vei ^ פערתי‎ Uo: מבון מַתיים‎ "2n? ὈΒΙΨῺΞ wn בֶּנה-אלי‎ באמירתר,‎ TIN"ya 1 γῶν MAURY SN UPS ua coa ὙΠ ms vao, . לאה שיבורו. תי‎ by עוגר‎ vu ΩΝ vU: תורתר‎ ere πο ערתיר‎ v7 ^ nav τῷ MNP nny אמרתך מאר"NX‏ אתבה 2( How Oy?|| שבחתי‎ -ᾱ-- ותורתך.אמת: צר‎ soy» Ὁ.| ומצוס מצאוּנִי מצותיך‎ ערוףיך ל‎ ον| שעשעי:‎ ή וְאַחְיֶת‎"irum ον nM ענני‎ zm me» הושיענר‎ Ύπνος! AIR PPD 2o MEP ערתיך:‎ RRND 2 w רמיו עיגי אשבורות‎ ΟΠΣ שימעה‎ Uv LINENS. ην(TP ὙΥΒΨῺΞ wm וְכַל- מיצות יר‎ MY new zi. בו‎ cuyv uw|: ΤῸΝ xuxbe) wy ראת‎ nz" ΤΡ לא‎"nun 3 n cam מרשעים‎ vw. רתמיף‎ RR LR TIN PORE ym eram| . ררפ" וצרי‎| 2 her Sr בגרים‎ wen. ö. O 4 EBAOMHKONT As »-—* 9 Τδε ὅτι τὰς quroAdo σου oy άs?ö& κύριε, S̃ קד‎ Ale cos d με, Δρχ diy Ao yop σου αλίθαα.(Ο * lug Spy αἰῶνα r άtͥuZFuiuaZwßpuS AgxovriG κατεδίωξάµ µε δωρεᾶμ., M m' Ff λό! yop σου ἐδελίασεβ א‎ καρλίᾳ Ms Αγα)λιάσομαι - 7 ἔγω ἐπὶ τὰ λόγιά cov: d Ἑυρίσκωμ σκῦλα πολλάς Αδικἰαμ treno. C 52420560. op ὃ vémop σου. ἀγάπη, Ei du ὃ ἡμέρας ἥνεσά שס‎ tol Τὰ κρίμα τα QO δίκαιοσζώης σου, ΕἸρίώκ won li τοῖς αγατσῶ/ e קסד‎ iõ t s Fog) ovx ἔσιμ. αυτοῖς σκάνδαλορ, - προσεδόκωμ ὁ σωτήφιόμ σου. τὰς ἐντολάς σου ny άn'. εφύλαξεμ ἃ ψυχή טסט‎ τὰ μαρτύριά cou · M Ἰγ άτεκσεμ αυτὰ σφόδρα. Ἐφύλαξα τὰς We M,^ Tn’ τολάς os πο) τὰ μαρτύριά gou. dri wa(qu&i do αμ", 2 ͵ 7,€ ΡΨ 2*, «WowTiop σου κύριε, Εγγισάτω n nig μου«νὠπιόμ σου nch ie. CG= λόγιόµ טנס‎ uo tt ĩσœsσίὴait_ÖDegaocCſfkrfrse= ^? nt, 2, ΄, P^ A 1 ΄ θοι 3 dic g οu WWTTIOP σου KUGIS HATE סד‎ Ai : c^ E Ἢ*,/. Φου הסט‎ At. Εξερεύζαιντο τὰ χείλη μ.Ὀ ὑμνομ,όταμ did fuo μετὰ δικαιώματά σου, φθέγθαιν א‎ γλῶσ/ : ΄ 8,, Mm* ΄ 6 2 CS 4 fa budt. ὑπνῶσα, d φυλάσσωμ Top Ἰσραήλ, xis- φυλάξα cc. xVeO אה)אס‎ σοι Ἐπὶ χᾶρα «Αιξιάμ σον, Ἡμέρας ὃ Wig 0v συγκαύσα σειδυδὲ Wohin αἱ νύκτα, κύριος φυλάξαι σε aso war "ὃς κακοῦ.φυλάζατιὼ Jupld συ ὃ κύριος, 7 הלא‎ Ἡ βοήθειά, ου, κύριος HIERO. IVXTA LXX. Vide qm mandata tua dilexi dñe: in mifcd'ia tua uiuifica me. Principium uerborũ tuorũ ueritas:& in æternũ om̃ia iudicia iuſticiæ tuæ. Principes perſccuti(unt me gratis:& a uerbis tuis formidauit cor meum. ætabor ego fu er eloquia tua:ſicut qui inuenit ſpolia multa. ker d. odio habui& abominatus fum:le. gem autẽ tuam dilexi. Septies in die laudem dixi tibi:ſuper iudicia iuſticiæ tuæ. Pax multa diligentibꝰ legẽ tuam:& nõ eſt illis ſcandalũ. Expectabam ſalutare tuum dñe:& mandata tua dilexi. Cuſtodiuit anima mea teſtimonia tua:& dilexit ea uehementer. Seruaui mandata tua& teſtimonia tua: quia omnes uiæ mez in cõſpectu tuo. Appropinquet de precatio mea in conſpectu tuo dne: iuxta eloquid τα da mihi intellectũ. Intret poſtulatio mea in cõſpectu tuo: fcd'm eloquiũ tuũ eripe me. Eructabunt labia mea hymnũ: cum docueris me iuſtificationes tuas. Pronunciabit lingua mea eloquiũ tuũ: quia om̃ia mandata tua æquitas. Fiat manus tua ut ſaluet me: qm mandata tua elegi. Concupiui ſalutare tuũ düe:& lex tua meditatio mea eſt. Viuet anima mea& laudabit te:& iudicia tua adiuuabunt me. Erraui ſicut ouis quz perijt: quære ſeruũ tuum, quia mandata nõ ſum oblitus. Canticum graduum. CXIX D dominũ cum tribularer clamaui: & exaudiuit me. Domine libera : animam meam a labijs iniquis:& lingua dolofa. Quid detur tibi aut quid ap/ ponatur tibi:ad linguam doloſam?= Sagittz potentis acutæ: cum carbonibus deſolatoris. Heu mihi quía incolatus meus. er., eſt:habitaui cum habitantibꝰ Cedar:multum incola fuit anima. Cum his qui oderunt pas cem, eram pacificus: cum loquebar illis, impugnabant me gratis. Canticum graduum. CXX Euaui oculos meos in montes:unde ueniet auxilium mihi. Auxilium meum a domino: qui fecit calum& terram. Non det in cõmotionẽ pedem tuũ: neq; dormitet qui cuſtodit te. Ecce non dots mitabit neg; dotmiet:qui cuſtodit iſrael. Do» minus cuſtodit te:dominus protectio tua, ſuper manum dexteram tuam. Per diem fol nó uret te: neqʒ luna per noctẽ. Dominus cuftor dit te ab omi malo: cuſtodiat anima tuá dis. Dominus 2 Iti) cin lin Lau ore ling sf itla un Ten tlm Wir; Xd mi — μὰ inn frd ΤΠ ani hes Vut Ἢ "ig chin 0 ὙΠ ΤῊΝ quis quis ators yn με mu. HIERO. IVXTA‘HEB, Vide quoniam pracepta tua dilexi: domine iuxta mifericordiam tuam uiuifica me. Caput uerborü tuorũ ueritas:& in fempiternü om. ne iudicium iuſticiæ tuæ. Principes perſe cuti ſunt me ſine cauſa: uerba autẽ tua timuit cor meum. Gaudens ego fum in eloquio tuo: ſicut qui inuenit ſpolia multa. Mendacium odio habui& deteſtatus ſum: legem autem tuam dilexi. Septies in die laudaui te: ſuper iudicijs iuſticiæ tuæ. Pax multa diligentibus em tuam:& non eft illis ſcandalum. Expeἄλλα! ſalutare tuum domine:& mandata tua (9Η. Cuſtodiuit anima mea teſtimonia tua:& dilexiteanimis. Cuſtodiui præcepta tua& teſtimonia tua: quia omnes uiæ meæ in conſpectu tuo. ¶ Ingrediatur laus mea coram te domíne:fcd'm uerbum tuum doce me. Veniat deprecatio mea ante uultum tuum:fcd'm eloquii tuum libera me. Fundant labia mea hymnum:docebis enim me præcepta tua. Loquetur lingua mea ſermonem tuum: quia om nia mandata tua iuſta. Sit manus tua auxilía/ trix mea:quia præcepta tua elegi. Deſydera ui ſalutare tuum domine:& lex tua uoluntas mea. Viuet anima mea& laudabit te:& iudi-/ cia tua auxiliabuntur mihi. Erraui quafi ouis perdíta quare ſeruum tuum: quia mandatorumtuorum non fum oblitus. Canticum graduum. CXIX D dominum in tribulatione mea: clamaui& exaudiuit me. Domine. libera animam meam a labio mendacij: alingua doloſa.^ Quid detur tibi aut quid apponatur tibi ad linguam doloſam? Sagittæ potentis acutæ: cum carbonibus iuniperorum. Heu mihi quia peregrinatio mea prolongata eſt:habitaui cum tabernaculis Ce dar. Multum peregrina eſt anima mea: cum odientibus pacé. Ego pacifica loquebar:& illi bellantia.^ Canticum graduũ. CXX Euauí oculos meos ín montes:unde , ueniet auxilium mihi. Auxilium meum a diio: factore coeli& terræ. Non det in cõmotionẽ pedem tuum nec dot: mitet qui cuſtodit te. Ecce non dormitabit neq dormiet: qui cuſtodit iſrael. Dominus cuſtodit te: dominus protectio tua fapet manum dexteram tuam. Per diem fol non pet: cutiet te neq luna ꝑ noctem. 5 cuſtodit te ab omni malo: cuſtodiat animam tuam:. mor.: Dominus תחליס NT RETR ראת בּי-פַסְוּרִיך‎ א‎ Yar ראש‎(wm Mor x Damm 5. ולעולם‎ ΤῸΝ owe|| Vw ל‎"na Ύπατο הנס‎ we στον לבי| שש אגבי על-‎ Ψ yv: במוצא שלל רב‎ על משפטי‎ δη ביום‎ yaw m ἌΤΑΝ 50 wow r Swen vad yw) Om Mm שברתי לישועתך‎ גפש‎ τον{My וביצותיך‎ πο νο σσ TRY| "pub onm mwA TE aer INARI yin?"Dunn ת‎ ow TEMA MDW הבענה‎ לשוני א‎ TR yn προ VW PRR בל-‎ Ὁ me men, 38 לעורני‎ yv omn θα σσ uno עברר,‎ νε אבר‎ mua η : סיט שיר המעלות MMR.‏ nara‏ לי IAP TRY‏ um‏ הצילה new τα‏ שי pv‏ מלשחן puma Umm‏ Y»‏ ומה- יסִית לרלשון man‏ חצי MEA‏ שבונים Yoon) oy‏ τοὺς; emn‏ לי בה ג τοῖν ni) 009?‏ לה נפשיי ND vy‏ שלום: אני- Tow‏ η‏ ארבר הפוה למלסמה: 2v עיני א‎ RON שיר למעלות‎ vy ובא‎ ΤῸ TINTON עשה שמיים‎ ym מעם‎ My לפיוט רגלראלי‎ qe os IN) הבה לאריגום ולא‎ Sve vam Cav ye) צלך על- יר‎ ὍΝ) "wm(ymo= יר‎ ענש EBAOMHKONTA xi& φυλάξα alb eod dp σου wg) Aic odo הלטסא‎ 0 τὸ vc C ἕως תד‎ dsr G. nd d M αναδαθμῶμ, gx. 174 96 uli Ἐπὶ»ῖς Minn o,. ti οἶκον 9 κυρίου τορθυσώμεϑα. ESET Map di vides iux p.& ταῖς αὐλαῖς σου 6 λήμε. zr uo on pin 6 eM-s n M. Εκ γὴν ἀνέεν(αμ& ꝙun ci. φυλαὶ κυρία μαρτύςϊομ W o c i M,, o ono i Dar W ὀνόματι κυρίου, Οτι ἐκᾶ t i Gp S or εἰς Foix · H vo ἐπὶ oixop d'a&id, Ερωτζατε δὲ τὰ 419 Ἐιφήνίυ Mich Hs Gai. G Ἐυθίωΐα οἴς αγαπῶσι e. ren ich c Qu telón ᾧ τῇ funda σου,& ξυθίωία וש‎ ταῖς πυργοθάρεσί σου, ἕνεκα קלח‎ αδελφῶμ שא‎ Ty πλκσίομ uA ep δὴ lil Ri σου, שאסום‎ τῷ 0 טסאו‎ κυρίου פד‎ 500 Mc u · D c ru..άύòsSMG σον nds Ty vata Gad; z. 5* 6. pos σὲ flea τοὺς ὀφθαλμούς μονοὸν κα΄ v Fino r tp Gd δυρανῷ, 1d ο de ὀφθαλμοὶ δούλωρ sig χήρας PW κυρίων ἂν δή), ὡς ὀφθαλμοὶ Rl εἰς χέρας/ κυ] gag ἀυρϑὴ, שדטס‎ di ὀφθαλμιοὶ Ἡμῶν 0 κύριομ Rp θιὸμ aM S. Ecos οὗ οἰκταςῆζαι ἡμᾶς, Ἑλέκσορ/ men κύριε, EAE NOY fue. ὅτι ἐπὶ πολὺ Ἐπλήδθνμον Ὀζουδειώσεως, Emi πλᾶον אכדל‎ ἃ ψυχὴ שאל‎ qv ὄνειδος τοῖς ἐυθίω r o · ij g ένωσις T ὑπονφάν nd f αναδαθμῶρ. S x2. τμ. στὶ κύοι lip Whip ers ro Mie $ San tii Sr κύριος ip p Rudy, Ep WM ἐπουασίοναι ανθρώπους tuu do teat Των τας u xc io ἡμᾶς. Ep XM dę ich iy- τομ u Mop αὐτὸ iq; M s. aga. ὁ ὕδωρ ἂμ κατεπόντίσεμ h^ μᾶς, Χείμιαῤῥομ διῆλθεμ i φυχὴ uA pie ep ל‎ ψυχύ udp T» ὕδως T pu sr πc:s ευλογκὸς טא‎ glos, de 0 ux cone Ἡμᾶς ig θήραμ Pio 3 Grip ἀνῇ, B ψυχά ἡμῶν ὡς Sę v Sio p ἐῤῥύσθα, Ἐκ ο) παγίδος Ph θκρθυόντωμ, H παγὶς סא אס סוס‎ Ἡμᾶς ἐῤῥυῶχ piv, וד‎ βούθαα hp tp ὀνόματι κυρίου, Te eocEᷣi xs τομ Ὀνρανὸμ 69) alb l3. δὴ Ti αναδαθμῶμ, gud, ,»*, c» oe A eV o Do n n on ὡς Όρος i cſis > 2, W.^^ 4 טס‎ GAGE) εἰς"T οἰῶνα, ὃ ופסא‎ ά c/ dora iu. Og κύκλω&v$,& d κύριος κύκλο T λα לט‎ T vay ij ἕως τῶ αἰῶνος, Οτι Ovx ἀφήσα κύριος ai Son c ἁμαρ]ωλῶμ ἐπὶ T κλῆς ל‎ δικαΐωμ- Ox cο Rp μὴ ἐκ]είνωσιν ול‎ δίκαιοι m ἀνομίαις)א‎&vT- AfdÜuvop κύριε Ῥῖς x Ya n τοῖς ἐνθέσι τῇ καρδίᾳ, τοὺς δὲ Ἐκκλίνου]ας M τὰς βραγγαλιὰς, ἀπάξει κύριος MM bb ἱεΓαΐομιένωμ 7) ἀνομίαμ-ειρϊΏν a Fp logan add HIERO.IVXTA LXX, Dominus cuſtodiat introitũ tuum& exitum tuum:ex hoc nunc& uſq; in ſæculum. Canticum graduum. C XXI Etatus fum in his qua dicta funt mihi:in domũ dni ibimus. Stantes crant pedes noftri: in atrijs tuis hieruſalem. Hieruſalem quz ædificat᷑ ut d^ uitas:cuius participatio eius in idipſum. Illuc cm aſcenderunt tribus,tribus domini teftímo nium iſrael:ad cõfitendũ nomini dñi. Quia illic ſederũt ſedes in iudicio: ſedes fuper domi Dauid. Rogate quæ ad pacẽ ſunt hieruſalẽ: & abundantia diligẽtibꝰ te. Fiat pax in uírtu te tua:& abundantia in turribꝰ ταῖς, Propter fratres meos& ꝓximos meos: loquebar pacẽ de te. Propter domü dñi dei noſtri: quæſiui bona tibi.| Canticũ graduũ. C XII D te leuaui oculos meos:qui habi tas in cœlis. Ecce ficut oculi ſeruorum:in manibus dominorũ ſuorũ. Sicut oculi ancillæ in manibꝰ dominæ ſuæ:ita oculi noftri ad dĩñm deum noſtrũ:donec miſe reatur noſtri. Miſerere noſtri dñe miſerere noſtri:quia multum repleti fumus defpectio^ ne. Quia multum repleta eft anima noftra: opprobriũ abundátib?,& deſpectio ſuperbis. Canticum graduum. CXXIII Iſi quia dñs erat in nobis dicat nunc iſrael: niſi quia dñs erat in nobis. Cum exurgerẽt homines in nos: for te uiuos deglutiſſent nos. Cum iraſceret᷑ fu. ror corum in nos: forſitan aqua abſorbuiſſet nos. Torrentem pertranſiuit anima noſtra: forſitan pertranſiſſet anima noſtra, aquã into lerabilem. Bñdictus dñs:qui no dedit nosin captíoné dentib?eorü. Anima noftra fi paſſer erepta eft:delaqueo uenantiũ. Laque? cõtritus eft:& nos liberati fum?. Adiutoriũ noſtrũ in nomine dni:qui fecit cœlũ& terrã. Canticum graduum. CXXIIII Vicofidunt ín dño ficut mons fion: non cõmouebit᷑ in æternũ qui habi tat in hieruſalẽ. Montes in circuitu eius:& dñs in circuitu populi ſui, ex hoc nunc & uſqʒ in ſæculũ. Quia nó relinquet dñs uit. gam pctõrũ, ſuꝑ ſortẽ iuſtorũ: ut nd extẽdant iuſti ad iniquitatẽ manus fuas. Benefac dne: bonis& rectis corde. Dedinantes autem in obligationes:adducet dominus cum operanti bus iniquitatem:paxfuper iſrael. e d Canticum 51 I, Xl| Miss trs i η nit halt ies nn tin il bris nint ſontt e nin dy mmf fps OUI lam nts ΠῚ (αν. (obi unt quiis it nos! la ſi Lag מא‎ III d in nio holt dise οἷ ch 2 axi qp? ו‎ v — παν. HIERO, IVXTA HEB. Dominus cuſtodiat exítum tuum& introitũ tuum:amodo& ufq in ternum. Canticum graduũ Dauid. CXXI |. Etatusfum eo quod dixerint mihi: in domi domini ibimus. Stantes erant pedes noſtri:in portis tuis hie mſalem. Hieruſalem quz ædificat᷑: ut ciuitas cuius participatio eius fimul. Quia ibi aſcenderunt trib? tribus domini teſtimoniũ iſrael: adconfitendũ nomini domini. Q uia ibi fede runt fedes ín iudicio:ſedes domui Dauid. Ro26 hieruſalem: ſit bene his qui diligunt te. Zit pax in mutis tuis: abundantia in domibus tuis. Propter fratres mcos& amicos mmeoseloquar pacem tibi. Propter domũ domini dei noſtri:quæram bona tibi. Canticum graduum. CXXII D te leuaui oculos meos qui habitas in cœlis. Ecce ſicut oculi ſeruorũ ad manum dominorum ſuorum, ſicut oculi ancillz ad mani dominæ ſuæ, fic oxulí noſtri ad dominum deum noftrum:do-. nec miſereatur noſtri. Miſerere noftri domi ne miſerere noſtri: quia multũ repleti ſumus deſpectione. Multum repleta eſt anima noſtra opprobrio abundantium:& deſpectione ſuperborum. Canticum graduum Dauid. CXXIII Ii dominus fuiffet in nobis: dicat nunc iſrael. Niſi dominus fuiflet in nobis: cum exurgerẽt fuper nos ho; mines. Forſitan uiuos abſorbuiſſent nos: cum irafceret furor eorũ fuper nos. Forfitan aquæ circumdediſſent nos: torrens tranfiflet fuper animã noſtrã. Forſitã tranſiſſent fup anima noſtrã: aquæ fuperbiz. Bñdictus dris: qui nõ dedit nos in predam dentibus eorũ. Anima noſtra quaſi auis erepta eft de laqueo uenantium:laqueus contritus eſt,& nos liberati ſumus. Auxiliũ noſtrũ in noie diii: qui fecit cœ lum& terrã. Canticũ graduũ. CXXIIIL Vicõfidũt in dno:q(i mõs fion, imo: bilis in æternũ habitabilis.Hierufalé mõtes ín circuitu eiꝰ& dñs in circuitu ppli ſui:amodo& ufq; in æternũ. Quia notes quieſcet uirga impietatis: ſuꝑ ſortẽ iuftori,ut nõ mittant ſuſti in iniquitatẽ man? fuas. Bñ/ fac dñe bonis:& rectis corde. Qui autem decli nant ad prauitates fuas deducet eos dñs cum his qui operant᷑ iniquitatem: pax fuper ifrael. Canticum ΩΣ, dtm‏ ושמר-צאמְךָ ya‏ בו מעתתוער-עולם||| NAP‏ שיר wv» moyen‏© ™3 לי‎ oak"nep Tn way i 2: we :| בשעריך ירושלסם‎ cru . ὈΦΨΥλ ששם עלו ש‎: πρ ילח‎ ל‎ תורע‎ movr? culo (wv לשים‎ τόν לישראל‎ e בהי‎ Ὢ TOW בוהושאלו‎ nis noa ישליו אתביך: יהי‎ Thun TRAIN ην yon שולום‎ 2. ONU) onse: vuv ΡΒ wre ga בא שלום‎ טוב 172 סבם‎ we ga DON MRI cy" שיר המעלות‎ ὌΝ NEY WR om R אֶל-יְהוֶר‎ wey Ὁ me z Mn 3230 ram, אלריגו ער‎ van;"a3 בִּי רב שבענו‎ Am הלעג| ה‎ wees לה‎ ny השאננים הבוזלגאיונים! סבג‎ * שיר הפועלות לרור לולי‎ * לבו יאמר גא‎ wv um 2315 TTY iv לולי‎ i oe ö עבר על-‎ noni שטונ‎ ο uem PEI עבר על‎ WTR שילא-בתנגף‎ yh-הזרונים:ברוך‎ ^ra uel לְשְניחֶם:‎ Bao| לטה men SPY nan‏ ג OBI unus)"av‏ עורכף X DRY rr, Ον "àv שיר τόσον‏ הבטחים vias Dum Wwe Ὁ Όση ירושלם‎| awn uv. 3335 לה uh"‏ 330 לעבו מעפה רער- עולם m Rb am‏ שבט הרשע על גורל ovem‏ pn new RS ya»‏ ב nem‏ יְרִיהֶם: הִיטיבח IY‏ לטוביס 2 cR‏ * יוליבס‎ rb T' en, . FETE ὙΠ) i— BBAOMHKONTA: Ωδὲ ὃν Gp. TD א‎ Ὧϑ iet pos xdgiop lio οἀχμαλῶ! é clap σιώμ.Ἐγενίθημᾶν Goel Rplor, rà AM χαρᾶς ἃ Sou te (Spa) y ora Ἰμῶμ Ἀγαδνάσεως, τότε ἐ(ῦσιμ Sp οἷς Έθνεσιμ.Έµεγάλωυε κύριθ» τὸ roi(gl 0 ₪. μεγάλωσε"סוסא‎+ τεοιδ(δ μεθ 201172 l-EwtSgejop κύριε ald ἄχμα! . VW νότῳ. Οἱ ασεί/ gopmo p d'áéxgvei p M ἀγαλλιάσει ch οσάs. πορθυό» וסעסוגן‎ a ogs ons CV M. Ed on τὰ ασέςμιαῖα aud ſỹ. Ερχόμουοι, Sup p Gy ai ice ago vm סד‎ δράγματα.סט‎ ndi 0/7? 0 ς ns. &p μὴ xig G- ול‎ olnuox. Us^ 5 τίω txowio(zp or bikod'opod? mo, ER al κύρι O φυλάξῃ πόλιρμ, sig μάτίω ¥ . γούπνησ' ὃ qua d. εἰς μκάτίω דט‎ ὅξι ὁ d gbę Jap. xVyrigtcde μετὰ πίά- cb αι, di ἐσϑίοντεο c ל‎ Ora δῷ τοῖς ἀγαπκτῖο Gu TO Vasyo p. id'oU ἧι κληςο/ . Φομίᾳ κυρίου ἥοί ל,‎ ide תד‎ καρποῦ oO Tas d. Ὡσεὶ βέλκ ל‎ Χάρὶ δυνατοῦ, ὄντως δι ἥοϊ δῇ) שד‎ רסל‎ pops Μακάρι” 05 TRG at. ap αυτο dL αυ, סידא טס‎ re2W⸗ra ὅταμ λαλῶσι tie 06076 αυἳ tp ws VA ats. ö gx ακάριοι πάντες ול‎ GBB Rp bo ν. m δι פס‎ tp ταῖς ὁδοῖς ἀντῶ, τοὺς. πόνους b. καρπῶμ σου φάγε(δι.μακάριος εἶ& καλῶς σοι ἔσαι,'' H γιωΐ σου Gog - ἄμπελος ξυθίωοῦ( τοῖς κλίτεσι OL οικίας σου» O doi Ὡς νεόφυτα Ἐλαιῶν, κύκλω ὃ Ἐαπέ]ις σον, 100. ὄντως Ἐνλογκθήσε]αι ἀνθρωτσοσ,ὃ φοθό 8 Top κύριον. ευλογήσᾳ σὲ κύριος Ἐκ σιώμ, Φ ἴδοις Τὰ ἀγαθὰ ἱφρδσαλήμ, os doro τὰς Ἰμκέρας ο) ζωῆς σους καὶ ἴδοις ᾗοὺς Δ ἡῶμ σο.ειρίών easi Top Ἰσρακλ, א'ת‎ αναδαθμῶρ. LA Asovd xig ἐῤλέμπσάμ μεν νεότητος. X rx re διὰ Ἰσραήλ, πλεονάκις ἐπολέ, Mio p t e vid ru Ex.& X; du ihEMEP μοι, EB T nns trix Touvop di 5 Adi. td סטשסא‎ p T ἀνομίαν טאל‎ κύριος δίκαιος Φωυέκοψεμ αὐχένας Gua TA OU. ολο wd roy κο) αποδραφήτοωᾷμ,εἲς τὰ ὀπίσω τσάντες ה ול‎ σιώμ. rernbi re(6 ὡσεὶ X oet Poudropde πρὸ Ἐ pni e הוול‎ Ov dun ἔταλήρωσε rl) R u' CUT Ὁ kopi don. iC Rp κόλπου«T? 0 τὰ d) , ὂυκ εἶπαμ ὃν Ta yovres, tao lc κυρίου tq Vj. ἐνλογή nnn, קל‎ ἐν ὀνόματι bu Flor. Ωω δν HIERO.IVXTA LXX. Canticum graduuGm. CXXVN cóuertendo dris captiuitatẽ fion; facti fumus ſicut conſolati. Tunc repletum eft gaudío os noſtrum:& lingua noftra exultatíone. Tunc dicent inter gentes: magnilicauit dns facere cum eis. Magnificauit dominus facere nobiſcum:facti ſumus lætantes. Conuertere domine captiuitatem noſtram: ſicut torrens in auſtro. Qui ſeminant in lachrymis:in exultatione metent. Euntes ibant& flebant:mittentes ſemina fua. - Venientes autem uenient cum exultatione: portantes manipulos fuos. Canticum graduum. ΟΧΧΥῚ Ifi dominus ædificauerit domi: in uanum laborauerunt qui ædiſicant eam. Nifi dñs cuſtodierit ciuitatẽ: fruſtra uigilat qui cuſtodit eam. Vanum eft uobis ante lucem furgere: ſurgite poft ſede ritis, qui manducatis panẽ FE) Cum de/ derit dilectis fuis ſomnũ: ecce hæreditas dni filij,merces fructus uentris. Sicut ſagittæin manu potentis:ita filij excuſſorũ. Beatus uir qui impleuit deſyderiũ fui ex ipſis:nõ confun dentur cum loquent inimicis fuis in porta. Canticum graduum. CXXVII Eati omnes qui timẽt drim:quí am bulant in uijs eius. Labores manuum tuarũ maducabis: beatus es & bñ tibi erit. Vxor tua ſicut uitis abundans: in lateribꝰ domus tuæ. Filijtui ficat nouellæ oliuarum: in circuitu menſæ tuæ. Ecce ſicbenedicetur homo:qui timet dominum. Benes dicat tibi dominus ex ſion:& uideas bona hie ruſalem omnibus diebus uitæ tuæ. Et uideas filios filiorum tuorum, pacem füper iſrael. Canticum graduum. C XXVIII Epe expugnauerunt me a iuuentute mea: dicat nunc iſrael. Sape expugnauerũt me a iuuẽtute mea: etenim non potuerunt mihi. Supra dorſum meum fabricauerunt peccatores:prolongauerunt iniquitatẽ fuam. Dominus iuſtus cor cidet ceruices peccatorũ: confundantur& conuertantur retrorſum, omnes qui oderüt ſion. Fiant ficut faenum tectorü:qd' priuſcᷓ cuellaé exaruit. De quo nó implebit mana ſuã qui metet:& finum ſuum qui manipulos colliget. Et nõ dixerũt qui præteribant:benedictio dni fuper uos, benediximus uobis in nomine dii. Canticum «E .. Tey (ni nem ent - ἢ y toni ndn etg Vd ola niz tío hem ond port ct ה bott‏ bonds‏ und‏ lar Ἢ, Br bona Crd ſſtal. XVII Line m ute n adit Jor? fuses μα μήν» "od y oli dido? 7 a q Γη” HIERO.IVXTA HEB, Canticum graduum CXXV Vm conuerteret dominus captíui/ tatem ſion:facti ſumus quaſi ſom/ niantes. Tunc implebitur rifu os noſtrum& lingua noftra laude, tunc dicent in gẽtibus: magnificauit diis facere cum iftis, Magnificauit diis facere nobiſcũ:facti fum? letantes. Conucrte dre captiuitatem no/ ſtrã:ſicut riuus in auſtro. Qui ſeminãt in lachrymis in exultatiõe metent. Qui ambulãs ibat& flebat portans ad ſeminãdum ſementem ueniens ueniet in exultatione: portans manipulos ſuos. bos - Canticum graduum Solomoni CXXVI Ifi dns ædificauerit dom in uaná laborauerunt qui ædificant eam: νοΐ nifi das cuftodierit ciuitatem, fruſtra uigilat qui cuſtodit eà.— Fruftra cft ao. bis de mane conſurgere poſtẽᷓ federitis. qui . manducatis panem dolorum: ſic dabit dilige tibus ſe fomnum. Ecce hæreditas dñi filij: merces fructus uentrís. Sicut ſagittæ in manu potentis:ita filij iuuentutis. Beatus uir q impleuit pharetrã ſuam ex ipſis non confundẽtur cum loquentur inimicis ſuis in porta. Canticum σα CXXVII Eatus om̃is qui timet dñm:qui am bulat in uijs eius. Laborẽ manuũ tuarũ cũ comederis:beatus tu& be/ netibi erit. Vxor tua ſicut uitis fructifer a in penetralibus domus tuæ, filij tui fic u gers mina oliuarum:in citcũitu menſæ tuæ. 6 ſic benedicet uiro, qui timet dominũ. Bene/ dicat tibi dominus ex ſion,& uideas bona hie . tufalé omnibus diebus uitæ tuæ. Et 8 filios filiorá tuorũ: pacem fuper Ifracl. Canticum graduum CXXVIII Epe expugnauerũt me ab adoleſcẽ tía mea:dicat πᾶς iſrael. Spe expu gnauerũt me ab adoleſcentia mea: fed nõ potueriit mihi. Supra ceruicem med arabant arantes: prolongauetunt ſulcum fui. Dominus iuſtus:concidet laqueos impiorum. Cõfundãtur& reuereãtur retrorſum: omnes qui oderunt ſion. Fiant ſicut fœnũ te ctorũ qc ſtatim ut uiruerit areſcet. De quo nó implebit manũ{πᾶ meffor,& ſinum ſuum manipulos faciens. De quo non dixerunt tranfeuntes benedictio domini ſuper uos: be/ nediximus uobis in nomine domini. Canticum ΡΣ s‏ סבה שיר המעלות בשיו יחור"DN‏ שיבת ציון Bra eh uvm‏ Kom‏ שחוס 1D‏ ולשוננו na)‏ אז יאמירו בגויס"yv wn‏ לעשות עם-אלח:הגריל wm‏ ל לעשות עמנו חיינ OWRD‏ ym nw‏ אֶת- ב nr B ον 2x3 eyes‏ nmi mia‏ ילךיוּבְבה נשיא משך-חזרע Mà‏ יבא ΚΟ Τσ‏ ERA‏: סבו ὋΝ was wo שיר המעלות‎ , ἈΡιὉτ5 "Mb"UN בו,‎ vun עמלו‎ 3 שוביר‎ NRW קיר שואי‎ ya Wr RID משביביי‎ ua» KY "Wm noninin sip לירירו‎ Va ern es"B בניס שבר‎ הנעורים| אשרי‎ MIR Har “TNE. d WPI איבים‎ שיר הבועלות. החור ההלך בּררביהיגיע ER‏ בַּיתאבל אשריך וְטובלךְ: א אשת MAT mis TR‏ ביר בּנירבשְתְל oi‏ סְבים D‏ ΠΟ‏ הגח בּי- כן qvx‏ 2 (ow, z‏ יברבר"ym‏ מציון וראת בטוב ירושלם שלום על- σκην‏| na» WAY nas שיר המעלות‎ | ישראל‎ wi מנעורי יאמר.‎ גס לאהו‎"wwe Wy בת‎ הרשי‎ wre, ν, בלו ליו‎ . ο” qaam ö עבות‎ vro TID PTY WI אחור בל‎ ΩΣ η Sr 53 KO "ΤΟ ולא אמרוי העברים‎ ב‎ םבתא‎ 33973 ον wm vw P EEAOMBXONT 4 δὴ?לוש‎ ch u; p. gud 4$1.2.,,, 2 σά» א‎ βαθέων ἐκέκραξά σοι κύφιε-κύριε tio ^ κουσομ PO) φωνῆς µου,“ τενηϑήτω rä 5*. ὦτά cov ποοσέχου]α tig abo φωνίω οδὶ [d . δεήσεώς μου, πὰρ ἀνομίας παρατιςίση niz. xi^ git τίς ὑποοήσετας, ὅτι παρὰ σοὶ δγλάσμός bu Έψεκεμ TO) ὀνοματός σου x pence as, vep fi ψυχή Mou tig PAS γρισουϊΐλπισεμ[RT we rl Top xi. ATP QUAKES πρωΐας μέχεϊ אטע‎ ἀπὸ φυλακῆς πρωΐας Ἰλπισάτω o a Ἐπὶ Top κύ» , Td κυρίῳ ὁ A67. PRA sali [^y λύτρωσις, κἂι aus λυτρώσεται Τομ ἰσφαΐλ, Ἐκ woop Fi ανομεῖῶμ αυτ, adi th αναξαθμῶμ. cc-£2. ręn טל‎ dlc dn ἡ καρδία μον, ουδὲ dar/ 4 no ichn ול‎ οφθαλμοί μου, ουδὲ ἐπορεύθίω qu μεγάλοιο ουδὲ qv θαυμα σίοιρ ὑπὲρ ἐμέ, בקוע‎ ἐταπεινοφφόνομ; ἀλλὰ ὕψωσα ö ὡς ἃ ἀτργείαλακάσμθμορ ἐπὶ לד‎ un Τέρα αὐτὸς Wardens ἐπὶ Ὁ ux ip µου, EAT σάτὼ Mx והל‎ ni io. ce T rcd νὴ os T αιῶνος, ndi TN αναξαθμῶρ, 82. icon/ κύριε T0 וס‎ 69) τὸ ἄσπο M B MOTHS RUTH. Qs 5% τῷ κυ φίῳ:υξατο MWM θεῶ Ἰακώθ, ΕἾ Ἐξισελεύ . 0 ,כ‎ v, 2** עס סיס‎ u σκάνωμα טסאו ס‎ Mov R, iσσls, ἔπ! κλέ סקס סאל‎ μου, Εἰ δώσω ὑσνομτοῖο ὀφθαλμιοῖς vor. C9] τοῖς βλεφάφοις μον νυσαγλιὸμ και ἀνά, way AY τοῖς κροτάφοις μον, Έως οὗ sueco סד‎ ο⸗(^ κυρίῳ: Θκήνωλια"tà Ded Ἰακῶθ. 1460 ova &v15 qu Ἐφφαθᾷ.ἔνρομθυ αυτ qu τοῖς πεδίοιο שד‎ δρυ» μοῦ,' Εἰσελθσώμιεθα big τὰ σκίωώματα au M. o cx ono Su Ms τόπο οὗ ἔσκίαμ di wod es αὐτοῦ", Ανάσνθι κύριε s τὸ ἀνάτε αυσίμ σε, σὺ Ch κιβωτὸς T&yideualooct, Oi Ἱερᾶς σον qud ioo) Φδικαιο/ στ C di Carol σου o. Evexep d'ail Y δόλου Cs. uN coroSp euo To πρόσωπο, T 8:55 מס‎ Quoc xvei©” 06677 aM 00 p. ij ov μιὰ Orci א אס‎ p. n καρ 4 κοιλίας ,פס‎ ἐπὶ ἢ θρό/ 1.טס‎ Ἐὰν Φυλάξων«; ול‎ Joi os לד‎ διαθήκερ uos& Ja μαςτύριά μου ταῦτα& διδάξω αὐῦός, καὶ δι jor αυ ἕως T οἰῶν na di dnn ö. θρόνῷ מס‎ od διελέ Ear ict לד‎ t.. M cſi 6x αυτ Vis κατεικίαμ ἑαυτῷ, | אדטף‎ ἃ שאו:ספל דסא‎ HE αἰῶνα oO ead€ κατική ow 5 16000 וא‎ ἀντήμ, rib δις&v? toAoy Sp V) λογκσωντυς סאד‎ au? Χος]άσω ἄρ]ωρ. τοὺς Jer eto αυὖ dow Manic: p. i d ὅσιοι Au ἀγαλλιάσα &f o TOV Ts ex{ d'Louw oer— κέξ Τῷ d'a6id piace (βλύχνομ Ἴῷ Rist a. τοὺς ἐχθροὺς der qud veto c Sox piu| ἡ αυ δεανθήσ τὸ ἁγίασμά ts ETT HIERO.IVXTA LXX.. Canticum graduum.— CXXIX E profundis clamaui 4166 6 exaudi uocẽ meã. Fiantaurestuz intendentes: in uocẽ deprecationis met, Si iniꝗtates obſeruaueris ἀπε: 6 qs ſuſtinebit? Quia apud te ppitiatio eſts p pter legẽ tuã ſuſtinui te dñe. Suſtinuit aĩa in uerbo eiꝰ:ſperauit הוה‎ mea in drio. A cuſtodia matutina ufcp ad noctẽ:ſperet iſrfin dio. Quia apud dim mifcd'ía:& copiefa apud eũ redemptio. Etiperedimetifraclexoibus iniquitatibus eius. 2 Canticumgraduum. ΧΧΧ Omine no eft exaltatü cor meum: neq elati funt οὐδ mei. Neq; ambulaui in magnis: neg; ín mirabili; bus ſuꝑ me. Si nõ humiliter fentieba:fed ex altaui aiam meã. Sicut ablactatꝰeſt ſuꝑ matre fua: ita retributio in anima mea. Speret iſrael in drio:ex hoc πᾶς& ufq in ſæculum. Canticum graduum. CXXXI Emento dñe dauid:& ois manfüe; tudinis eiꝰ. Sicut iurauit domino: uotũ uouit deo iacob. Si introie/ ro in tabernaculũ domꝰmeæa:ſi aſcendero in lectũ ſtrati mei. Si dedero ſomnũ odiis meis: & palpebrís meis dormitationé. Et requiẽ tẽporibus meis:donec inueniã locũ dño, taber naculü deo iacob. Ecce audiuimꝰeã in ephra ta:inuenimus ed in campis ſyluæ. Introibimꝰ in tabernaculũ eiꝰ:adorabimdꝰin loco ubi ſtete rũt pedes eius. Surge dñe in requiem tuã:tu & arca ſanctificatiõis tuæ. Sacerdotes tui induant᷑ iuſticia:& ſancti tui exultẽt. Propter dauid ſeruũ tuũ:nõ auertas faciem chriſti tui. Iurauit dris Dauid y'ítaté& nó fruſtrabit᷑ εἴς de fructu uentris tui ponam fup fedem tuam. Sicuſtodierint filij tui teſtamẽtum meũ:& teſtimonia mea hac qua docebo eos. Et fi lij corum uſq; in ſæculum: ſedebunt fuper fer dem tuam. Quoniam elegit dominus ſion: elegit eam in habitationẽ ſibi. Hcc requies mea in ſæculum ſæculi:hic habitabo quoniam elegi eam. Viduam eius benedicens benedi cam: pauperes eius ſaturabo panibus. Sacer dotes eius induã ſalutari:& fancti eius exulta/ tione exultabunt. Illuc producam cornu da uid:paraui lucernam chrifto meo. Inimicos eius induam confuſione: ſuper ipſum autem florebit ſanctificatio mea. Canticum 0 uiſti n ג‎ om nmi 5 k ו‎ inis 3: un s 8& ach ord 224 HIERO, IVXTA HEB; - Canticum graduũ. CXXIX E profundis clamaui ad te domine. Domine exaudi uocé meam, fiant aures tux íntendentes: ad uocem deprecationis mez. Si iniquitates obferuabis domine:domine quis fuftinebit? Quia tecum eft ꝓpiciatio: cum terribilis 05. Suftinui dominum, ſuſtinuit anima mea:& uerbum eius expectaui. Anima mea ad dominũ: a uigilia matutina uſqʒ ad uigiliam matutinam. Ex. pectetifracl dim quía apud dñm miſccłia:& multa apud eum redemptio. Et ipſe redimet ifracl: ex omnibus iniquitatibus eius. Canticum graduũ Dauid. CXXX Omine non eft exaltatũ cor meum . neq elati fant oculi mei:& non ambulaui in magnis& in mirabilibus ſuper me. Si non propoſui& ſilere feci anima meam, ficut ablactatus ad matrem fuam: ita ablactata ad me anima mea. Expecta iſrael dominum:amodo& uſq; in æternum. Canticum graduum. CXXXI Emento domine Dauid:& omnis afflictionis eius. Qui iurauit domi no:uotum uouit deo Iacob. Si intrauero in tabernaculum domus meæ: ſiaſcen dero ſuper lectum ſtraminis mei. Si dedero ſomnum oculis meis:& palpebris meis dormi tationem, Donec inueniam locum domino: tabernaculũ deo Iacob. Ecce audiuimus illum in Ephrata: inuenimus illum in regione ſaltus. Intremus ín tabernacula eius: 85 ſcabellum pedum eius. Surge dfie in requiem tuam: tu& arca fortitudinis tuæ. Sacerdotes tui induant iuſticiã:& fancti tui laudent. Propter Dauid ſeruũ tuũ: ne auertas faciẽ Chrifti tui. Iurauit dis Dauid ueritatẽ: non auertetur ab ea. De fructu uentris tui: ponã fup ſedem tuam. Si cuſtodierint filij tui pactum meũ& teftificationé meam quam docuero eos,& filij eorũ ufq, ín æternũ:ſedebunt fuper thronum tui. Om elegit diis fion: defyderauit eam ín habitaculum fibi. Hic eft requies mea in fem hiternũ: hic habitabo quia deſyderaui eam. Venatíoné eius benedicens benedícam: pauperes eius faturabo pane. Sacerdotes eius induam falutare:& fancti eius laude laudabunt. Ibi oriri faciam cornu Dauíd: parauí lucerna Chrifto meo. Inimicos eius induam 0 ne:ſuper ipſum autem florebit diadema eius. r Canticum de h yd TAPER המעלות‎ vv ארני שי‎ NT סראתיך‎ תשמר- יה ארני בו‎ τόν אם-‎ In de yay 8 מי ימר‎ S Com"Im| למע תורא‎ {METAR MAT) URI nA bron om: νο שמרים‎ "en um τον τ יְהוֶר‎ τὸν י‎ NW| עו רות‎ ΤΗ סל‎ ram) "^ov שיר הפמעלות‎ "Moy"35 n23 לאה‎ wm רמיו עינר ולא חלבתי בגרלות‎ אם-לא. שי‎(ma ובנמלאות‎ Σο τα WEE) RY | נפשי‎"oy בגל‎ Aum"oy S9:| עילם‎ SW ל‎"m σι που שיר‎ על"‎ ΤΥΧῸΝ ora ona אבא‎ בו‎ za. Vi mana rr e, oiva , הנה שימענוה‎ avy) — πα‏ יְער ΤΑΣ‏ ל now‏ וארון σαν yuna ἊΣ‏ v; Vaya i vs /‏ TY‏ אל תשבמָּני επ‏ MER cuo νο‏ לאה^ ος MEA nass zy‏ אשית בריתי ον‏ זו אלמרט“Δ‏ בי בחר יחור Sp a Y‏ שסיאַעָמיית"res wen‏ למשיהי: אוביו אלמיש בשת ΤΥ von)‏ ור 4 Loo‏ שיר D^. EBAOMHKONTA, Ad PN αναξαθμῶρμ. pA ΑΙ., 2.5 AE** Δοῦ δὴ τί καλὸμ ἢ τί τερπνδμι AW To à* t κατοικῶ 2470006 UU τοαυτό, Ως μύρον Vis] κεφαλῆς τὸ καταθαῖιομ iwi ö vop ἐπὶ alio Gap τὸ uc αυτοῦ, ὡς de& ἀσρμὼ,,% καταβαίνου(ς Ἐπὶ τὰ Ce cip, ori xd quersiAacro וד"וטא‎ ἰυλογίαμ Jol ndi cf Rv sa S. e^ ye Δοὺ δὰ ἰυλογᾶπ Pp κύριον τ ἄντε ול‎ " δοῦλοι κυρίου, ΟἿ s Zreʒ ον טאו?‎ κυ Shou. קש‎ ανλαῖς Cixcu θεοῦ M. Yp rio νυξὶ» ἐπάζατε τὰς Rc diu ὑμῶμ kg TR/ Xia. iC) troy Ete τὸμ κύριον, Ευλογίσαι σε κύp^ ἐκ σιῶρ, ל‎ woik(ag קסד‎ ὀυρανὸρ wd) ali n G. KAOIZMA.או‎ ARM ἴα.$^ 4. τνᾶτε ₪ ὄνομα κυρίου,& vẽ re Coũ Ao κύ &— plop, Οἱ Σοῶτες&& uo κυρίου, טל‎ 2026 טסאוס‎ θεοῦ Ἡμῶμ.« AwdTe 2p κύριον ὅτι a dos xig 5. τὸ ὀνόματι Οτι קסד‎ Ἰακὼβ dL(Qro ᾿ἑαυτῷ ὃ ni5y 07. llega, tue τοτρϊουσιασμὸμ ταυτῷ, :: αυτου", ὅτι καλόμ, Οτι Ἐγὼ ἔγνωκα, oTi μέγας d u. CO© שי‎ eO μῶν παρὰ πάντας τοὺς θεούς. Πάντα ὅσα ἠθέλκσεμ ὃ nis O Ἐποίνσερ,ζν Ὧδ' ὀνρανῷ& qu Ti 77. ᾧ ταῖς bea d c s, C] ο X d CGM ד‎ 676 0 Ανάγωμ voe ao dt%ל‎ ἄγων ο) γῆς. as ga , yop ἀνέμους ἔκ Όκσαυ» gõp αὐτοῦ, ὃς twarade τὰ πρωτότοκα αἰγύπ[ου, ἀπὸ ἀνδρώπου ἕως κτίώους,| EE«wtseAs exude וו‎ τέρατα& μέσῳ σου GuyvT[etp φαραῶ C ἐμ τοὰσὶ τοῖς δούλοις αυτοῦ, Os Ἐπάταξεν ἔθνν πολ» TOP יס‎ op βασιλέα PU αμιοῤῥαίω p Nos τὸν& y βασιλέα s ao p. wg) wags τὰς βασιλείας ͤWÿC“.:. καὶ ἔδωκέ גוד‎ y auf κληρονοµίαρ, XANGO) νομίαμ Tapa λαῷ αυτοῦ, κύριε ὁ ὀνομά cov tue ron oi Give C)? ανκμόσωυόμ σον big γενεᾶμ νοῦ γε it p. Οτι κφινᾷ v G- Top Aadp avrov, πο ἐπὶ Tole δούλοις αὐτοῦ rate ANS oT OR, 26. שי‎ Qu en r 65 5 Κραταΐουο, τὰ ἔιδωλα O ἐθνῶμ αφγύριομ kod Xguo op. ἔργα XS c p ανθρώπωμ, Στόμα ἔχουσι πο) du Aa/ λάσουοϊμ, ὀφθαλμοὺς ἔχουσι 0) ουκ& our œ. Ωτα 7Rσus CM dun Ἐνωτιδϑήσοντοι, וטל‎ γά δξι ανεῦμα tp W σόµατι ἀντῶμ. וסוסגקס‎ Buro Wo ry ro di Toro rte Eur 6. uc πάντες di σετσοι» ö Οἰκ” Ἰσραὴλ Ἐνλογκέσατε Top xVgiop-oix G^ ἀαρὼμ ἐσλογήζατε Top xi top. HIERO.IVXTA LXX. ה‎ Canticumgraduum. C XXXI Cee c; bonum&& iucundum:ha bitare fratres in unum. Sicut un. guentum in capite: quod deſcendit in barbam,barbam Aaron. Quod 6 in oram ueſtimẽti eius: ſicut ros Aermon, qui deſcendit in montem ſion. Quoniam J. mandauit dominus benedictionem:& uitam ufq; in ſæculum. Canticum graduum. CXXXIII Cce nunc benedicite domino: onv nes ſerui domini. Qui ſtatis in domo domini: in atrijs domus dei noſtri. In noctibus extollite manus ueſtras in ſancta:& benedicite domino. Benedicat tibi dominus ex fion: qui fecit celum& terra, Alleluia. CXXXI. Audate nomé domini:laudate fet ui dominum. Qui ſtatis in domo domini: in atrijs domus dei noſtri. Laudate dominum quia bonus dominus: pſallite nomini eius quoniam ſuaue. Quo, níam Jacob elegit fibi dominus: iſrael in iid ſeſſionem ſibi. Quia ego cognoui quod ma gnus eft dominus:& deus nofter præ omnib? dijs. Omnia quæcũq; uoluit dominus fecit, ín ccelo& in terra: in mari& in omnibus abyffis. Educens nubes ab extremo terra: ful gura in pluuiam fecit. Qui producit uentos de thefauris fuis: qui percuffit prímogenita agypti, ab homine ufg; ad peus. Etmifit figna& prodigia in medio tui ægypte:in Pha raonem& in omnes ſeruos eius. Qui percuſſit gentes multas:& occidit reges lortes. Seon regem Amorræorum& Og regem Baſan:& omnia regna Chanaan. Et dedit terram corum hæreditatem: hæreditatẽ iſrael populo[1ο. Domine nomen tuum in æter/ num: domine memoriale tuum in generatio, ne& generationem. Quiaiudicabit domi nus populum ſuum:& in ſeruis ſuis depreca bitur. Simulacra gentium argentum& au» rum:opera manuum hominum. Os habent & non loquentur: oculos habent& non uíde/ bunt. Aures habent& non audient: neqʒ enim eft ſpiritus in ore ipſorum. Similes illis fiant qui faciunt ea:& omnes qui confidunt in eis. Domus iſrael benedicite domino: domus Aaron benedicite domino. Domus nil 2 ו d uio 0 kn] lig. in Vis $i 10; 1m liq my חש Qs ini ich ich ms | D M, olg mi’ isi 7| vll amm yn tit μὰ pt egen ὙΠ 1 t er dr p ἂν ad uid HIERO, IVXTA HEB. Canticum gradu David. CX XXII Cee& bonum δὲ& decorum: ha^ bitare fratres in unum. Sicut unguentum optimum in capite quod deſcendit in barbam barbam Aaron, quod deſcendit ſuper oram ueſtimentorũ eius. Sicut ros Hermon qui defcendit fuper montana ſion, quoniam ibi mandauit dominus benedictionem: uitam uſq; in æternum. Canticum graduum. CX XXIII Cece benedicite domino, omnes fer. ui domini: qui ſtatis in domo do7 mini ín noctib?. Leuate manus ue ſtras ad fanctum:& benedicite dominum. Benedicat te dris ex fion: factor cœli& terræ. Alleluia. CXXXIIII Audate nomen domini: laudate ferui dominum. Qui ſtatis in domo domini: in atrijs domus dei no ſtri. Laudate dominũ quoniã bonus dñs:can/ tate nomini eius quoniam decens. Quoniam lacob elegit ſibi dominus: iſrael in peculium ſuum. Quia ego{cio quod magnus dominus: δι dominus nofter prz omnibus dijs. Omnia qua uoluit dominus fecit in cœlo& in terra: in mari& in omnibus abyſſis. Leuans nubes de ſummitatibus terra fulgura in pluuiam fecit:educẽs uẽtos de thefauris ſuis. Qui percuſſit primitiua ægypti: ab homine uſq; ad peus Emifit ſigna& portenta in medio tui ægypte: in Pharao& in cunctos ſeruos ſuos. Qui percuffit gentes multas:& occidit teges fortes. Seon regem Amorræorum& Og regem Baſan:& omnia regna Chanaan. Et dedit terram eorum hxredítatem: hæreditatem ifrael populo fuo.Domiíne nomen tuü in æternum: domine memoriale tuum in ge^ neratione& generatione. Οία iudicabit dominus SL μὰ fuum:& in feruos fuos erit placabilis. Idola gentium argentũ δὲ aurum: opera manuum hominum. Os habent& no loquentur: oculos habent& non uídebunt. Aures habẽt& nó audient:ſed nec eſt ἢ iritus in ore ipſorum. Similes illis fiant qui. ea:& omnes qui confidunt in eis. Domus iſrael benedicite domino: domus Aaron benedicite domino: 4— Domus conn suc‏ המעלות woe‏ הנה dr, we, mona‏ ש TAW2|"m dz cos naw‏ הטוב ὋΡ‏ חראש"vy‏ על- ה Pm ww‏ שירר ἜΤΟΣ‏ XY"? en Sua ον‏ "n Sy‏ ציון mr SY^n‏ τς cam‏ aov: ewm 1273 שייר המעלות הנח‎ "ym ΩΣ 58 אֶת-יְהוֶר‎ בלילות‎"Wh"23 העמרים‎ στ πρ‏ יְהוֶר| בו fra‏ עשה Dav‏ ואר Σο‏ Tv»‏ meson‏ הללו את-שם v.m am‏ עברי eum‏ τν‏ אלרינו: cà wes‏ טום לסגלתו:| SIMPY ὋΝ Ὢ‏ mm Sia‏ וארנינו M come‏ אלרים!= בל"jm Hen wer‏ עשיה. BAPE TEE‏ . מעלה נשאים "go wv γκο nva‏ Toy‏ בווצא רוח ΡΣ ΝῺ‏: nena‏ שלת אותת ומיפתים עבריו many Γ‏ גוים רבים uum xm‏ עצומים: Pe?‏ מלך Xv ΩΝ‏ בלך wahrer 5% jean‏ noni NPN DENN 0023‏ ym ay Ux‏ שמך wy wm wv»‏ ל "m vni€ om‏ TOP ND| TWN‏ ולא יבר עינים iy Rö ond‏ אונים להם PRES crue wb‏ m ocv?‏ בביהם D‏ vw wea‏ עשיהֶם בל אשר- בטה wa Tm‏ ΤῊ‏ אהרן ברבו IE‏. n'a P^‏ PEA OMEXON'Y As ol.“ 141 סרטל‎ γε Rp κύριομε δι goeol hol jp xi op kno pilgm ̈.עסו‎ Ἐνλογκὲς κύριος ἔκ M α ל‎ κατικῶμ co& μ. AMMobtα. SA. zouon de VW κυρίῳ ὅτι αγαθό ΟΤΕ s— קה סו'‎ 006 Ἐλεθ αυτ.— אס‎ 20 Ye עד‎ θεῷ τῶμ Dr. dri cis τὸμ ed Gua ὁ Έλεος kvT- ΕξολιολοΓι Τῷ κυρίῳ, Ἀνρίωμε Sus A αἰῶνα ὁ ἔλεος αν, μεγάλα, ii τῷ -“ποιίᾷντι τοὺς di cw obe i Tub ie. Sri tis Py αἰῶνα T ἔλεθ ντο. TS chor alio l3 asi τῶμ ὑφάτω τι us δὲ סול‎ ὁ ἔλε θ΄ ἄντο, τῷ ποιά» (ντι φῦτα μεγάλα μον.ὅτι z TOP αιῶνα* Έλεος Roto, r ἵλιομ us δουσίαμ δὶ ἃμέρας.ὅτι is Fp αἰῶνα AB ἄντ, שי‎ σολίώϊω He) τοὺς ἀσέρας us δ ουσίαμ M νυκτός ὅτι i Bp& ẽ uc T AB ἄντῶ, τῷ τσατάξουτϊ ἄιγυή[ομ dub eis Tec τοτόκοις Rvr*fo. u εἰς Top ave ὁ tO uro. καὶ d sfacó iT T logo ἐκ μέσῳ!rou7rruáu γα τὸ AG” ἄντῶ, Ep Χερὶ κραταιᾷ N60) ᾧ Beas κίονι VINA ὅτι סול‎ Top ἀιῶνα T TA. αυτο, τῷ -καταδιελόντι vt Ἐρυθρὰμ θάλασταμ tto διαιρέσας, ὅτι die ὁ} αἰῶνα T MeG&- αυτο, καὶ διάγαγόντ τὸμ לסו‎ διὰ μέσον טל‎-ὅτι o τὸμ Tuva τὸ Vr zur). וטא‎ Ἐκτινάξαντ! φαραὼ καὶ) Tih Q/ va ip um סול‎ θάλασσαμ ἐρυθράμ.ὅτι tus τὸμ αἰῶνα τὸ ἐλεθ) αντ, SV τῇ ἐρήμῳ, ὅτι סול‎ Top αἰῶνα ὁ CAO Tv, τῷ τῷ διαγαγόντι τὸν λαὸμ ἀυτὸνδ “πατάξαντι βασιλᾶρ μεγάλους. ὅτι li Top αἰῶνα ὁ Ἐλείθ» ντο, κἂι ἀποκτείναντι βασιλᾶς κρατοῖ els ὅτι tie Top αἰῶνα ὁ CAO utd. Top exp βα σιλέα 777 ἀμαξξαίωμ. STi s Tp at Ἐλεθ ἂν .עד‎ καὶ Top r βασιλέα οθὶ βασάμ, ὅτι קסד סו‎ καὶ Gori ali) γἱῶ דט‎ ep κληφονολείαμ.ὅτι is Rp&ṽ ss ὁ Έλεος ἀντ, אלא‎ LES 1006 ὁ Έλεος αυτ, φονομίαρ Ἰσφαὴλ δούλῳ αυτο) ודל‎ Bis Pp ἀιῶνα ὁ ἕλε os αυτο, Or Su TH Jeu c Ἰμῶμ turin"גל‎ $ κύριου, ὅτι 66 Pp οἰῶνα% ἔλεος αυτῶν Kar EAVES (τὶ μᾶς n d ho] Md. Sri סול‎ τὸ αἰῶνα ὁ ἔλεος ἂν T9. O διδοὺς Bold me σαρκί.ότι irg Pp αἰῶνα T ἔλεος ἄντῶ, E£ojtoAo y Gs bd Sch תד‎ TA ὅτι סו‎ Top αιῶνα d ἔλεος dum. ταλμὸς bf Rasi ts αἰχμαλωσίαμ FS. ות‎ δ᾽ σοταμῶμ βαξυλῶνος Ἐκᾷ ua t(άμμου& na o ν. S TS μυκοϑῆνοι ἡμᾶς& σιώμ, Ew! ταῖς ιτέαις ᾧ μέ eto t| ἐκρεμά(αμϑυ τὰ ὄργονα udp, Ἐπκρώτκί(αν ἡμᾶς ול‎ ἀιχμαλωτεύᾷντες Rua e λό» yous od Gp, OT! ind - וסא‎ di ἀτταγαγόντες ἡμᾶς, Vik/ νου Gre duiĩp in קוד‎ dp σιώμε πῶς Gav τῷ*(oTi θαυμάσια, HIERO. IVXTA LXX. Domus Leui benedicite domino: qui tímetis dominum benedicite domino. Benedictus dominus ex ſion: qui habitat in hieruſalem. Alleluia. CXXXV Onfitemini diio quoniam bonus; quoniam in ſæculum miſericordia eius. Confitemini deo deorũ: qm̃ in ſæculum miſcc ia eius. Confiteminidno dñorum:qm̃ in ſæculum mifcd'ía eius. Qui facit mirabilia magna folus: qm in ſæculũ miſericordia eius. Gui fecit 000105 in intellectu: qm in ſæculum miſericordia eius. Qui firma uit terrá fuper aquas: qm in ſæculũ mifericor^ dia eius. Qui fecit luminaria magna: qmin ſæculũ miſericordia eius. Solem in poteftat£ diei: qm̃ in ſæculũ miſericordia eius. Lunam & ſtellas in poteſtatẽ noctis:qm̃ ín ſæculũ קוה‎ ſericordia eius. Qui percuſſit ægyptum cum primogenitis eorü:qm in ſæculũ miſericordia eius. Qui eduxit iſrael de medio eorũ: qm in ſæcalũ miſericordia eius. In manu potenti& brachio excelſo:qm̃ in ſæculum mifcd'ía eius. Qui diuiſit mare rubrum in diuiſiones:qm̃ in ſæculũ miſericordia eius. Et eduxit iſrael per mediũ cíus:qm in ſæculũ miſericordia eius. Et excuſſit Pharaonẽ& uirtutẽ eiꝰin mari rubro: qm in ſæculũ mifcd'ía eius. Qui tranſduxit populũ ſuũ p deſertũ: qm in ſæculũ mifcd'ía eius. Qui percuſſit reges magnos:qm in ſæcu lum mifericordia eius. Et occidit reges fortes: qm in ſæculũ mifcd'ía eius. Seon regẽ Amor: ræorum: qm̃ in ſæculum miſcc ia eius. Et O regem Bafan:qm in ſæculũ mifcd'ia eius. dedit terram eorũ hæteditatẽ: qm in ſæeulum miſcdia eius. Næreditatẽ iſrael ſeruo ſuo: qm̃ in ſæculũ mifed'ia eius. Quia in humilitate no ftra memor fuit noftri: qm in ſæculũ miſcdia eius. Et redemit nos ab inimicis noftris: qm in ſæculũ miſcq ia eius. Qui dat eſcam omni carni:qm̃ in ſæculũ mifcd'ía eius. Confitemini deo cœli:qm̃ in ſæculum mifericordia eius. Pſalmus Dauid Hieremiæ. CXXXVI Vper flumina Babylonis illic fedi mus& fleuimꝰ:dum recordaremur tui ſion. In ſalicibꝰ in medio eius: ſuſpẽdimus organa noftra, Quia illic inter rogauerunt nos qui captiuos duxerunt nos: uerba cantionum. Et qui abduxerunt nos: hymnum cantate nobis de canticis fion." Q ud cantabimus ----, 2 εἰμ | pariat um gil lr fa eiat gin Im. d ΠΠ χα ba mim indi us E mimi emi dm: foray δἰ ben fin א ἴω" 4 ut din Rig to . i ly —| ἐκ a hiis ils tj min nien mn mu lem pan dus ד lad: min ΠῚ mun 26015 s E dis i facis [οὶ (tate! nid rst moll Yu db M 00 dust doc Jie ן‎ αἱ 0 a| HIERO.IVXTA HEB, Domus Leui benedicite domino:timétes do; minum benedicite domino. Benedictus dñs ex ſion, qui habitat in hieruſalem Alleluia. CXXXVI Onfitemini dito qm bonus: qm̃ in æternũ miſericordia eius. ConfiteE mini deo deorá: qi in æternũ mi^ ſericordia eius. Confitemíni dño dñorũ:qm̃ in æternum mifcd'ía eius. Qui fecit mirabilia magna ſolus:qm̃ in æternũ mifericordia eius. Qui fecit ccelos in fapiétia:qm in æternũ miſe ricordia eius. Qui firmauit terrá fuper aquas: qm in æternũ miſericordia eius. Qui fecit lu^ minaria magna: qm̃ in æternum mifericordía eius. Solem in poteſtatẽ diei: qm̃ in æternum miſericordia eius. Luna& ftellas in poteftaté noctis:qm̃ in æternũ miſericordia eius. Qui percüſſit 2gypti cum primitiuis eius: qm̃ in eternum mifericordia eius. Et eduxit iſrael de medio eorũ: qm in æternũ miſericordia eius. In manu ualida& brachio extento:quoniã in ternũ miſericordia eius. Qui diuiſit mare ru brum in diuiſiones: qm̃ in æternum miſericor dia eius. Et eduxit iſrael in medio eius: qm̃ in zternũ miſericordia eius. Et cõuoluit Pharao & exercitum eius in mari rubro: quoniam in .&ternü miſericordia eius. Qui duxit populũ ſuum per deſertũ: qm̃ in æternũ miſericordia eius. Qui percuſſit reges magnos: qm̃ in æternum miſcd ia 649. Et occidit reges magnificos: quoniã in æternũ miſcd ia eius. Seon regem nihi in æternũ miſcd ia eius. Et Og regem Bafan: qim in æternũ miſericordia eias. Et dedit terram eorũ hæreditatẽ: qm in æternum miſericordia eius. Hæreditatẽ iſrael ſeruo ſuo: quoniã in æternũ miſericordia eius. Quia in humilitate noftra memor fuit noftri: qm in æternum miſericordia eius. Et redemit nos de hoſtibus noftris:qim in æternũ miſericordia eius. Qui dat panem omni carni: ꝗm̃ in æternum mifericordia eius. Confitemini deo (ΟΙ; quoniam ín æternum mifericordia eius. ; CXXXVII Vper flumina Babylonis ibi fedi mus& fleuím?: cum recordaremur fion. Super ſalices in medio eius: ſuſpẽdimus citharas noſtras. ΟΠ ibi intertogauerunt nos qui captiuos duxerunt nos üerba carminis& qui affligebant nos læti: «anite nobis de canticis fion. Quomodo conn Tm ons ama bn OW ἫΝ ἸΔῚ PO ראי‎ ברוך יהור-מציון שבן ירושלם‎ סלו‎|:| hn θἢ Ὢ טוב‎ DMS הורו‎ לעולם הס\ו:חורו לאלרי. Bon לעולם‎ n האלרים‎ THY Ὁ הור לארני הארנים‎ τὴ לעשה נמלאות‎ ido :לעשיה‎ wen לעוּלם‎ w wa n ον anna השמים‎ עלה‎ Yam νο mon Ολο b ca eX אורים‎ τον אֶת- השמש‎ Aton לעילט‎ n ביוס 3 לעוּלם‎ novus b את-חירה ובובבים‎, Gon לעולם‎"a webs novus 2 ביצרים‎ var הסרו:‎ | on לעולם‎ Ὢ בבבוריסם‎ b cn מתובם,‎. החסה ל‎ va: wen uS fen THiS בִּי‎ wey ל‎ n לגור ום- סות לגורים‎ Ὀ לעולם.חסוו: והעביר‎ Wa 1 wen לעולם‎ Mm Ang ל‎ η 7m nz wy הסרו!| למוליך‎ uhh naa?. Wen dmr 325 Men THY? בי‎ wb מלבים‎ ö ez מלף‎ xw| nen uy? M Tien cobran PATRI nomo Urw בִּי ל‎ y= לְיִשרְאל‎ noni . Aon ον 3 en זבר לגו 8 לעולם‎ n THY? Ware up "isa“52% uno גתן‎, on חורו לא‎+ won לעילם‎ a :|"won mw»^» wen סלו‎ ^ awh Toy 2 Amn ez| ישבנו‎ y Sy yey ony 38 ΤΗΣ M PRN ערבים‎ "ση MW שאלונו‎ ον Ὢ וְתולליגו שמחה שירג‎"v || לו משיף| צת‎ y" ע‎ 4 EBAQOMHKONT e πῶς Goro עסו‎(Tl) ed lo κυρίου. Ἐπ i yis Ron. ae. EQ IA chen ci σου Ἱρου(ζλήμ, Duel ἡ δὲν Eid μον. komen ᾿ γλῶσσα wow Td λάρυγγί μου, tay μή dos μυμῦ, πὰρ μὰ ow AT GEM alo 0 , Ἐυφροσώνις ודאלטאצת ,טג‎ x gre Wap domly ספטל‎ Ἱέρονίαλκμ., Ty At/ . Te ἕως TW Θεμελίωμ αυοθὶς " ur ri Basma sr G ταλοώπωφ ˖αά eὩς ἀἄν]ατσοῦ σα σοι ὁ ἀντατόϑομιά σον, ὃ ₪ κας ip, Mc,& og κρατήσει Cif 8 τὰ v ⸗/ πιά σου πεὺς Tl πέτραν. : Ταλμὸς Tf Δαδίδ Ζαχαρίου, a, Αν. Ἐομολογήσοµαέ σοι κύριε Ἐν ὅλῃ καρ 6 δία.& עסו דשסוש‎&άñ M ψαλῶ σοι, Οτι cea v ἄντα τὰ δήμα]α T σομια]ός ᾿μου,πφοσκανίσω πρὸς va dp ἁγιόμ ou dd Io oo ᾿γήσομιαι WM ὀνόμιατί σον, ππὶ Bg ἐλέα σου wy τῇ touto σου-ὅτι Ἐμεγάλωυας Ἐπὶ πᾶμ ὁ ὄνομα ὁ ἄν op.מס‎ Ep p Ἡμέρα ἀβικαλέσωμαζσεπαχὺ tar nouosp ἑλον,ποολνωρήσεις 5 qu ψυχῇ s uc u ae τς Εξομολογκσάδβωσάμ σοι κύριε Pd οἱ Eo 2s M iz. Sri ἄκονίαμ πάντα τὰ ῥήματα τὸ δόµα 072 σου, Kd.&e&ro(gp ᾧ τοῖς ed ate κυρίου, ὅτι po ἡ δόξα κυρίου, Οτι ὑψηλός סד)63 ופא‎ Ta eu Ἐφοςᾷ, ng) τὰ ὑψκλὰ Cw μακρόθεμ γινώ’ €kd. Bap oz bb; r μέσῳ al dess, σας t · vt פס‎ yli⸗ ἐχθρῶμ µου οἱ ξέτανας χᾶρα got, C) ἔσωσέ μὲ ἢ δεξιά σου, xi& ἀνταποδώσει Voce Ἐμοῦ, κύῤιε T Eco σου ἓις Top οἀῶνα, τὰ ἔργα δν χαρῶμ ον μιὰ ₪ Els ἡ TÉ TF asi Jon 43s Ζαχαρίου, ζν τὴ διαασοςᾷ- φλ Ko xTęit Ἐδοκίμασάς με ij ἔγνως με. σὺ IPS ö : Σὺ טנטס‎ PUG διαλογισμός Cob πὸ Kang ὅθεμ,τὼ icon es(92) al) ος ovo p mou σὺ dt Ἁν ας, καὶ wigs τὰς od Go μον Fos d co ὅἆ dun ול‎ δόλος, TH γλωσσῇ µου, 0 16ο κύριε σὺ ἔγνως wa ſſe Τὰ Rx Ta) Τὰ ἀρχαῖα, σὺ ἔψλασάς με אס‎ K eru א‎ gov,. 98 W Γνῶσις C dt t Been du in δώνωμας πρὸς αὐτί, ποῦ πο ΤΕΣ αν T πνεύμαϊόο gau. CM] ἀῤ T προσώτσου σον “πο pine; ὦ pa p ἀναθῶ tic T ספטל‎ σὺ na PCT κα ᾿ Ἰαδῶξις T ἄδεμ πάρα, Bap ἀναλάξοι μμ Jas pm ἐρντάς Mou דסא‎ hęop.& κα]ασκίωσσω tto τὰ X oT ὃ θα» λάσκς, xd 8 םאל‎ χείς ou ὁδηγήσει με,& nc a PE δεξιά σου, Kd. εἶπα ἄρα σκότος καϊατατήσα pi. WE 06 הדעל‎ r μον, Οτι CXÓTO ὃν σκοτιδδέσετι ἀπὸ σοῦ,& νὺξ Ὡς. eis ὃ exor" wed), 6 שי‎ τὸ φῶς du. * Οτι cV . HIERO.IVXTA. LXX,© 3 cantabimus canticũ dri: in ters ra allena? Si oblitus fuero tui hieruſalẽ: obli uioni det dextera mea. Adhæreat lingua mea faucibus meis:ſi non meminero tui. Si nõ P »ofuero tui hieruſalẽ in principio læticiæ mex. Pl efto dñe filiorũ edom:in diem hieruſalem. Qui dicunt exínaníte exinanite: uſqʒ ad fundamentum in ea. Filiababylonis miſera:beatus qui retribuet tibi retributioné tuã. quã retribuiſti nobis. Beatus qui tenebit& allidet: paruulos tuos ad petram. Pfalmusipfidauidd.| CXXXVII O ö tibi domine in toto cor» de meo:quoniã audifti omia uerba 0115 mei. In cõſpectu 4 pfallam tibi: adorabo ad tẽplum ſanctũ tuii, & confitebornoituo. Sup mifericordia tua & ueritate tua:quoniã magnificaſti fuper omy ne nomen, ſanctũ tuũ. T quacüq; die inuo cauero te exaudi me: multiplicabis in aia mea uirtuté. Cõfiteant᷑ tibi dne οὖς reges terra quía audierũt oia uerba oris tui. Etcantent in uijs dni: quoniã magna gloria dri. Quo» niam excelſus dris& humilia refpicit:& altaa longe cognoſcit. Si ambulauero in medio tribulationis uiuificabis me:& ſuꝑ iram inimi corum meorũ extendiſti mani tua:& ſaluum me fecit dextera tua. Της retribuet pro me: dne miſericordia tua in ſæculũ: opera manuũ tuarum ne deſpicias. 2 In finẽ pfalmus Dauid. CX XXVIII Omine ꝓbaſti me& cognouifti me:tu cognouiſti ſeſſionẽ mea& refurrectío^ nem mea. Intellexiſti cogitatiões meas de lon ge:ſemitã meã& funicuſũ meum inueſtigaſti. Et oẽs uias meas pᷣuidiſti:quia nõ eft fermo in lingua mea. Ecce dñe tu cognouiſti oĩa no uiſſima& antíqua: tu formati me& pofuifti ſuper me manũ tuã. Mirabilis facta eft ſciẽtia tua ex me:cõfortata eſt& nõ potero ad eã. ¶ Quo ibo a ſpiritu tuo:& quo a facie tua fuv giã? Si aſcendero in cœlũ tu illic es:ſi deſcen dero in infernum ades. Si ſumpſero pẽnas meas diluculo:& habitauero ín extremis maris. Etenim illuc manꝰ tua deducet me:& te nebit me dextera tua. Et dixi forſitan tene bræ conculcabunt me:& nox illuminatio mea in delitijs meis. Quia tenebræ non obſurabuntur a te:& nox ficut dies illuminabitur: ſicut tenebræ eius, ita& lumen eius. Quia tu dels gal form: diam ofa 4t ald " gia “Ὁ cit quA omd obi ἐμ! Tu HIERO, IVXTA HEB. Quomodo cantabimus canticum domini:in terra aliena? Si oblitus fuero tui híerufalé,in obliuione fit dextera mea. Adhærcat lingua mea gutturí meo fi non recordatus fuero tui, fi non przpofuero hieruſalem in principio lxtíciz mez. Memento domine filiorũ Edom in die hieruſalem, dicentiũ euacuate euacuate: uſqʒ ad fundamentum eius. Filia Babylonis uaſtata beatus qui retribuet tibi: uiciſſitudinẽ tuam quã tu retribuiſti nobis. Beatus qui tenebit& allidet paruulos tuos ad petram. Dauid.. CXXXVIII Onfitebor tibi domine ín toto cor/ de meo:in confpectu deorum can tabo tibi. Adorabo in templo ſan&o tuo& confitebor nomini tuo fuper mife^ ricordia tua& ueritate tua: quia magnifica^ ſti ſuper omne nomen eloquium tuum. In die inuocabo& exaudies me: dilatabis ani. ma mez fortitudinem. Confiteantur tibi domine omnes reges terræ: quoniam audierunt eloquia oris tui. Et cantent in uijs domini quoniam magna gloria domini. Quoniam excelſus dominus& humilia reſpicit:& excel ſa. cognoſcit. Si ambulauero in medio tribulationis uiuificabis me, ſuper furorẽ inimicorum meorum mittes manum tuam:& ſaluabit me dextera tua. Dominus operabi tur pro me domine miſericordia tua in æternum: opera manuum tuarum ne dimittas. Victori pſalmus David. CX X XIX Omine inueſtigaſti me& cognouiſti. Tu cognouiſti ſeſſionẽ meam & refurrectioné meam: intellexifti malum meũ delonge. Semitam meam& accubationem meam cuentilaftí:& omnes uías meas intellexiſti. Quia non eſt eloquiũ in lin/ gua mea:ecce domine noſti om̃ia. Retrorſum & ante formaſti me:& poſuiſti fuper me manum tuam. Super me eſt ſcientia& excelſior ell:nõ potero ad eam. Quo ibo a ſpiritu tuo: &. a facie tua fugiam? Si aſcendero in celum ibi es tu: ſi iacucro in inferno ades. Si ſumpſero pennas diluculo: habitauero in nouiſſimo maris. Etiã ibi manus tua deducet me:& tenebit me dextera tua. Si dixero forte tenebræ operient me: nox quoq; lux erit circa me. Nec tenebræ habent tenebras apud te, & nox quaſi dies lucet: ſimiles ſunt tenebræ& ux. Quia: תחלים PWM ὙΨ τὴν אִיך נשיר‎ RAVE CUN(i πρ ne RED ην| לא‎ ὌΝ anh ην ע‎ Ἐν RN אם- לא אעלה‎ mw Wi warmem, על- ראשי‎ IWIN ην לבני ארוס‎ האמרים ערו ערו ער היסור‎ חשרורה א‎ 223 na,, ma 7123 לך,את-‎“obey אשרי‎ στον אֶת- עלליך אֶל-‎ yen nov 3 אורֶך בבל לְבִי.‎ wb M M ση AUT ην) MEER) ην TVD InN POP ος בנמשי עד‎ uana ארֶץ בִ-שבועו‎ RR 03 um) 2. πο== בי-גרול‎ mm; TAN Twy Dev)"wv oun ב‎ 9% CON 17" Toei על את אובי‎ wn nar 2773 Med wh WR לבור‎ Mm PIER yy מעשי‎ οὖν” vow * מומוף‎ w, למנצח‎ TION{PI ην wv "y? TRIE שבתי וסומי‎ Ly" ורות ל‎ ση TW, views אין מ‎ M(nni umo ב‎ ΤΟ wmm Re e, מל‎ ἜΠΟΣ mw) nw ὁ ΤΡ "Mon TREY עלי‎ nem לא-אובל‎ moje:"sz רעת‎ Tum) ova אלך‎ mus לח:‎ שמיים‎ ΘΝ: TAIN yum tym שאול‎ ην τον Ὃν M Tr, ez, ΤῸ DEN "IN wann B, FOND ehr 2 ולילהאור‎ WEY השך‎ , 783 מִמְרְוְלַיְלֶה| ב‎ ND iB בַּתשִיבָה.‎ Y) TVR * EBAOMHKONTA, ὅτι σὺ Ἐκτίσω τοὺς νεφρούς μου,αντελάβου μον En 3 ματρός RA Εξομολογήνομα σοι τί φοβορῶς ἐθαυμιασώθηρ. Θαυμάσια τὰ ἔργα Fou.) ἥ ux μή γινώσκα σφόδρα,: οὐκ Ἐκούβη EET i ἀπὲ co, 3 trol u(סו-לסטסָא‎% 02-0506076 μου" τοῖς κατωτάτοις(δὲ γῆο. Τὸ ἀκατέφγασδμ µου, op di δῷϑαλιμοί σον, i) ἐπὶ T Ιδιδλίοµ σου πάν, τες γραφήσοντοι ip toto-πσλασϑήσονται,"οὴ ουδείς עס‎ αυτοῖς, Ἐμοὶ ὁ λίαμ ἐτιήθνίδμ ול‎ φίλοι σου d ϑεός,λίαν ἐνραταιώθι(αμ ku ἀρχαὶ αυτῶμ. Ea/ Sibi o ἀυῤυς νὴ ὑπὲρ ἄμμομ πιλαϑεωθήσοϊλδίοι γέρθίω לסו‎ ἔτι Ua μετὰ σοῦ, EGP ἀποκτείνῃς a^ μαρτωλοὺς ל‎ Deos. ci&i tc rœp ἐκκλίνατε dut» μοῦ. Ότι Ἐρισαὶ ἐσὲ us διαλογισμούς. Ad o' rc tuo pedo THT Us τὰς πόλεις σου, Οὐχὶ τοὺς 1 τάς σε κύριε tuion G ng) ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς cov ΓΗ͂Σ אד‎ lib. τέλεομ uo" ἐμίσοιυ αυτούς, εἰς ἘΧΙ 00 ovr pon, Δοκίμμασόμ µε 6 hes, xod γνῶ bi cli) καςδίαμ Hou. ἔτασδμ με καὶ γνῶθι τὰς ΤΙ Cous ou. καὶ δεῖ Aog ἀνομίας qu tai. CM] ובל‎ yucop με ᾧ od αἰωνία, εἷς τὸ TAG ψαλμὸς(δ᾽ Δαβίδ 526 Ξελουΐ µε κύριε Ih) ανθρῶπου wows £ απὸ ανδρός ἀδίκου SU με, 7 veg Ἐλογί(ξντο ἀδικίαμ qu καρδίᾳ. ὅ, πολέμους, וטא‎ γλῶσσαμ ab ὡσεὶ ὄφεως+ Jog ἀασί! d'ep ὑπότὰ xꝙſ an ab tf. Φύλαξόομ μεκύριε ἐκ Xe s ἁμαρτωλον". ἀπὸ weap ἀδίκων hend At. וס‎ ἄνερ d'isAoy(gyro ΤΟ ὑπεοσκελίίι τὰ u βήματά µου. Έκρυψαμ ὑπερίφανοι παγίδα mor, καὶ Kowiorg δη έταναμ παγίδα τοῖς woot ου, XO ova. τρίβου,σκάνδαλα ἔϑεντό μοι, Εἶτα Td" , εἶ σὺ- ῶτι(ι κύριε al וס‎ οδὶ διεήσεώρ ou. κύριε κύριε δώμαμῖς ο) σωτκρίας טסאן‎ εἰ πεσκίασας Ἐπὶ πἰὼ πεφαλήμ mov, ἡμέρᾳ πολέμου, Mi παραλῶς tat κύριε ἀπὸ οδὴ ϑυμί ας ου Ng ἁμαρτωλῶ»ν διελογίσαντο KATEMOU μὴ Ἐγκαταλίτσης ue, ud סח‎ ὑγωθῶσιμ. ἡ κεφαλκ ΤΗ WAST 6/0"ל סא.‎ ὃν χαλέωρ uri) κα. Ave αυτούς, Heco r αυτους ἄνθρακες W wy טסךט% 662.8 דשא. ו‎ p ταλαπωρίαιο,νοὰ OU zn d, Rosch. Ale γλωσσώδιο su κατθυθωοδήσεη tari M γῆς. ἄνδρα éd top κακὰ θκρεύσει ἓις διαφϑοράμς £^vop ὅτι 0108 ui Θ΄ al κρίσιρ dI. ſ σs pπο) τἰὼ δίκίω δν πενήτων. mlid δίκαιοι ὄζομ.ολογκσονται 0!ךס סוס‎ σον, CO κατικσουσιμ iv 0 σα bg προσώπῳ σον, tan HIERO, IVXTA LXX, Quiatu poſſediſti renes mcos: ſuſcepiſti me de utero matrís mex. רה‎ tibi quia terribiliter magnificatus es: mirabilia opera tua& anima mea cognoſcet nimis. Non eſt occultatum os meum a te, quod feciſti in ocul to:& ſubſtantia mea in inferioribus terræ. Imperfectum meum, uiderunt oculi tui:& in libro tuo omnes ſcribentur:dies formabuntur & nemo in cis. Mihi autem nimis honorifi cati ſunt amici tui deus: nimis confortatus eft principatus eorum. Dinumerabo eos& fus per arenam multiplicabuntur: exurrexi& adhuc ſum tecum. Si occideris deus peccatores: uiri ſanguinum declinate a me.(Οία dicitis in cogitatione: accipiant in uanitate ciuitates ſuas. Nonne qui oderunt te domine oderam:& ſuper inimicos tuos tabeſcebam. Perfecto odio oderam illos: inimici facti funt mihi. Proba me deus,& ſcito cor meum: interroga me& cognoſce ſemitas meas. Et uide ſi uia iniquitatis in me eſt:& deduc me in uia æterna. In finem pſalmus Dauid. CXXXIX Ripe me domine ab homine malo: a uiro íníquo eripe me. Qui cogi tauerunt iniquitates in corde: τοῖα die cõſtituebant prælia. Acuerunt linguam fuam ficut ſerpentes: uenenum afpidum fub labijs eorum. Cuſtodi me domine de manu peccatoris: ab hominibus iniquis eripe me. Qui cogitauerunt ſupplantare greſſus meos: abſconderunt ſuperbi laqueum mihi. Et funes extenderunt in laqueum:íuxta iter ſcanda lum poſuerunt mihi. Dixi domino, deus meus es tu:exaudi domine uocem deprecatio nis meæ. Domine domine uirtus ſalutis mea: obumbraſti ſuper caput meum in die belli. Ne tradas me domine a deſyderio meo pec/ catori:cogitauerunt contra me, ne derelinquas me ne forte exaltentur. Caput circuitus eo^ rum: labor labiorum ipſorum operiet eos. Cadent fuper eos carbones, in ignem deijcies eos. in miſerijs non ſubſiſtent. Vir linguoſus non dirigetur in terra: uirum iniuſtum mala capient in interitu. Cognoui quia faciet dominus iudicium inopis:& uindictam paupe^ rum. Veruntamen iuſti confitebuntur nomini tuo:& habitabunt recti cum uultu tuo. Pſalmus akiin 1 hn Shen Vid Y nli ig la oy מל‎ tem hong) rag asi ttl Spa i tha השש‎— tem SE twin I i 3 4\ 4 + I ents xot tum ἀπ ax om 3: r Cam: nod pre tis md eb yop din jus tels yd yit | pr yir i Jis HIERO. IVXTA HEB; Quia tu poffedífti renes meos:orfufq; es me inutero matris meæ. Cõfitebor tibi quoniã tertibiliter magnificaſti me mirabilia opera tua:& anima mea nouit nimis. Non ſunt operta oſſa mea a te quibus factus ſum in abſcondito:imaginatus fum in nouiſſimis terra. Informẽ adhuc me uiderunt oculi tui& in libro tuo omnes ſcribentur, dies formati ſunt: & non eſt una in eis. Mihi autem q; honotabiles facti funt amici tui deus: cj fortes pauperes eorum. Dinumerabo eos& arena plures erunt: euigilaui& adhuc fum tecum. 540000015 deus impíum: uírí fanguinum dedinate a me. Qui cõtradicent tibi{cele rate: cleuati funt fruftra aduerſarij tui. Nonne odientes te domíne odiui:& contra aduerfa; rios tuos diſtabui. Perfecto odio ode/ ram illos:inimici facti funt mihi. Scrutare me deus& cognoſce cor meum: proba me& ſcito cogitationes meas. Et uide ſi uia doli in me elt:& deduc me in uía æterna. Victori Canticum Dauid. סי‎ Rue me domine ab homine malo:a uiris iniquis ſalua me. Qui cogita uerüt malicias in corde:tota die πεῖν [εἰ ſunt in prelijs. Exacuerunt linguã fua qfi ferpens: uenenũ aſpidis fub labijs eorũ fem per. Cuſtodi me dñe de manu impij a uiro iniquitatum ſerua me: qui cogítauerunt fuphue greſſus mẽos. Abfconderunt fuper/ ilaqueum mihi,& funibus extenderunt rete iuxta femitam:offendiculum pofuerunt mihi femper. Dixi domino deus meus es tu: audi domine uocem deprecationis mex. Domi ne deus fortitudo ſalutis meæ: protexiſti caPut meum in die belli. Ne des domine defy deria impij: ſcelera eius ne effundant& eleuentur ſemper. Amaritudo conuiuarũ meotum: labor labiorum eorum operiet eos. Cadent fup cos carbones ignis deijcies eos: in foueas ut non conſurgant. Vir linguoſus non dirigetur in terra uĩrum iniquum mala: capiẽt in interitu. Scio qd faciet dominus caufam inopis iudicia pauperum. Attamen iuſti co^| fitebuntur nomini tuo: habitabunt recti cum uultu tuo. Pſalmus tona ב‎ M00 בליתן‎ ner? ΠῺΝ cà 372 על‎ TNR ΤῸΝ om בו‎ ντο וראות נמליתי‎ CUN ὙΒῸ"rry ἼΠ3: ws TAINS"iS^ NT עשייתי‎ ועל- ספרך בָּלֶם יְבְּתָּבו ימים רצו ולא“TE νι Όταν‏ vy?‏ רעי אל מה MY‏ ר pav מהול‎ TRON ראשיהם:‎ סורו מני: אשר ימירוך TREY‏ שגאה שנאתים ro vn cO‏ moy‏ אל ση‏ לבבי"uina‏^ Ὃν| למנצה ο Χο Shem‏ חשבו רָעות 292 בּל-יום a‏ mena‏ שגנו לשוגם ב מעמי: סמנ גאים בת לי ו vaya‏ בסֶשים(mo ome‏ אמרתיליהור n TENOR‏ האזינה יחור סול wwupn‏+ pu"κο ὌΝ mn‏ בובל (moo NTN TIN ON‏ ראשי ARP fama Soy 352‏ EZ:‏ לוכיו|| איש לשון νι ση vun‏ לבורספת.!| br amm‏ ברה יעשה יחור רון ע WY‏ משפט ὌΝ‏ א% . EL awd y| צריסים‎ Hem EBAOMHKONTA: £044.05 VM Δαβίδ 6. foie ἐκέκραξα agis σὲ λισάκουσόμ wer x| 790% τῇ φωνῇ ἡ δεήσεως ou. Τῷ κε κφατέν cu μὲ πρὸς σέ, Kc cio ho ἡ reo אש‎ μου ὃς 6 ᾧπιόμ σου.ἔτσαρσις TW xi^ ga μου,θυσία ἑασερινή, Θοῦ κύριε φυλακζὼ W so qai Ao. M bp περιοχῆς περὶ τὰ Χείλη μου, μὴ Ἐκκλίνης ml καρδίαμ μον tig λόγους o i«0.79 ל‎ πεοφάσες ὦ ἁμαρτίαις, 2 Σεὼ ay be cb oss ἐργαῖομᾶμοις aluo ac pg) ᷣu Cl σαυδυάσω μετὰ PU לאל‎ αὐδῇ, noo/ δεύσα με luca G/ qii Qa ca ο) ἐλέγξᾳ με-ἔλαιομ ἢ ἁμμαρτωλοῦ, μὴ λιπονάτω Tl κεφαλίώ μον, Ort ודל‎ ih n προσθυχή ues qu Ταὶς Kuoni ous αυ-κατετγόθη Gp Ἰχόμϑδυα τέτρας,δι κριταὶ uth, τὰ ζέματά μου ὅτι(cio dn Cp. doch xc& γῆς, kj ζάγκ Ἐπὶ ο) γῆς. Διεσκορπ:ίδ τὰ bod Ruß i πα ga גניד‎ éd Ti TF σὲ κύριε xi is di οφθαλμοί μου, Ἐπὶ ol Ἰλτι(, μὰ ἀντανέλης גמד‎ Juxlh μου, C λαξόμ με ἀπὸ άZ(.h& Sa פופשיס‎(gare 6 pork) ἀπὸ σκανδάλωμ df? Ἐργαφωμϑύωμ TS ἀνομίαρ, Neo dn/ ται ον αμϕιβλίδρῳ u: οἱ ἁμαρτωλοί, XO TQ. O^ . Ακουσοντ; νας tus] Ἐγὼ, Los ὃν c? Ab zapicteo δρ. Gas iq Gd" εἶναι fp TF ao Aako πφοσθυχόρδυορ, 5 MC c. Qui טא‎ 600 x op ἐκέκραξα, φωνῇ ux 4“πρὸς T θεὸμ Ἐδεήθίω, Exxed u: ns op מדטל‎ al d'éuet mB ald SAL pip a Suoymiop wm ατοαγγελῶ,— עם‎ Gd ἐκλείσσεμ ὃς ᾿ Ἐμοῦ J πνεῦμά ou. C] οὐ ἔγνως τὰς τρίβους μον, Ep ὁδῷ ταύτῃ ᾗ xo lu, ἔκρυψαν wayida dol κατενότ ts τὰ δεξιὰ"οὐ Ἐπέβλεπομινὴ pus ἦν d νινώσκωμ με. Απώλετο φνγὴ ἀτεμιδινὰ dun וכל‎ p d x rr Gp ato ψυχίώ o. Ἐκέκραξα nF σὲ κύριε, εἶτσα σὺ εἶ ἃ Ἐλπὶς ou. μερίς μου εἰ qu ys Sóvrep. πρόσχες πρὸς alo d éxet p iov t tre νῶθίω σφόδρα,| וספ‎ µε אל‎ M καταδιωκόντωµ tat. dri ἐκραταιώθε(αμ ὕπερ μέ, πξάγαϊε שרטא‎ κῆς lch ἠυχί pov ו‎ VM ὀνόμα ri. uus dr Moo σι δίκοιοι. ἕως οὗ Raa os Go οι, tan u Gd. δαβ d πότε xocrsdioxep sud . gu P. Τρι: ἐισάκυσομ Y ο ves. qui αυ qas א‎ δέκοίμ us qu Τῇ ἀληθείᾳ ו‎ ny qu T8 δεκομοσοον σα, Κάῑ μιὰ HEADING tus xel עויס‎ με]α T δόλο σαι χου drow Boe) cn ſ os πᾶς τμ, O κατιδίωξεμ ὃ 133606 σιὼ ἠυχίώ mov, e πείνωσεµ o γί σἰὼ Ἰωϊώ μου, πκάϑισέ κε qu oxo τείνοιο ide νεκροῦ eui&. 6) Wd lacsp tg tus τὸ πνεῦμά mov Ἐμοὶ ἐταράχϑχ Ἡ καρδία µου, HIERO. IVXTA,LXX, Pſalmus Dauid CXL Omine clamaui ad te, exaudi me: intende uoci meæ cum clamauero ' ad te. Dirigatur oratio mea ſicut incenſum in conſpectu tuo:eleuatio manuum mearũ ſacrificium ueſpertinũ. Pone dñe cuſtodiam ori meo:& oſtium circũſtantiæ labiis meis. Nõ declines cor meũ in uerba maliciæ, ad excufandas excuſatiões ín pctis. Cá hominibus operãtibꝰiniquitatẽ:& no cómunica/ bo cum electis eorum. Corripiet me iuſtus in miſericordia& increpabit me: oleum autẽ peccatoris non impinguet caput.הס‎ Qm adhuc& oratio mea in beneplacitis eorum: ab forpti funt iũcti petræ, iudices eorũ. Audient uerba mea qm potuerunt: ficut craſſitudo terræ erupta eſt ſuꝑ terrã. Diffipata ſũt offa noftra fecus infernũ: quia ad te dñe die oculi mei: in te ſperaui, nõ auferasaiam mea. Caftodí me a laqueo qué ſtatuerũt mihi:& a ſcã dalis operantiũ iniꝗtatẽ. Cadent ín retiacu, lo eiꝰpctõres:ſingulariter fü ego, donec trãſeã. IntellectꝰDauid cá eẽt ĩ ſpelũcaoratio. C XII Oce mea ad dominum damaui:ue ce mea ad deum deprecatus ſum. Effundo in cõſpectu eius oratio nem meam:tribulationé med ante ipſum pro nuncio. In deficiendo ex me ſpiritũ mea:& tu cognouiſti ſemitas meas. In uia hac qua ambulabam: abſconderunt laqueum mihi. , Confyderabam ad dexteram& uidebam & non erat qui cognofceret me. Perijt hea ame:& nó eft qui requirat anima mea. maui ad te domine:dixi tu es f; pes mea:portío mea in terra uiuentiũ. Intende ad deprecationẽ meá:quía humilíatus ſum nimis. Libe ra me a perſequentibꝰme:quia confortati fii fup me. Educ de cuftodia aiam mea ad cõſitendü noi tuo: me expectant iuſti, donec tetrí buas mihi. Pſalmꝰ Dauid quãdo pfeque bat εἴ filius fuus Abeſſalom. C XIII O mine exaudi orationẽ mea: auti« bus pcipe obſecrationẽ med in ue ritate tua:exaudi me in tua iuſticia. Et nõ intres in iudiciũ cũ ſeruo tuo:qa nõ iu ſtificabit in cõſpectu tuo ois uiuẽs. Quia ꝑſecutꝰeſt inimicᷣanimã meã:hũiliauit in terra uitã meam. Collocauit me in obſcuris ſicut mortuos ſaæculi:& anxiatus eft ſuper me ſpiri tus meus:in me turbatum eft cor meum. Memor ge fn nec aus lls(a) ila vost arai um uide erit 6 0 apa Jepres tat i ali ones Al icit eiit! n qui 9 H "a [9 0 2 fond HIERO.IVXTA HEB. Pſalmus Dauid. CXLI Omine damaui ad te feſtina mihi: exaudi uocem meam clamantis ad te.Dirigatur oratio mea ficut incen fum in confpectu tuo: eleuatio manuũ mearũ ſacrificiũ ueſpertinũ. Pone domine cuſtodiam ori meo:ſerua paupertaté labiorũ meorũ. Ne declines cor meũ in uerbum malum uoluere cogitationes impias cum uiris operantib? ini, quitatem: necp comedere ín delitijs eorum. Corripíat me iuſtus ín miſericordia& arguat me, oleum amaritudinis no impinguet caput meum: quía adhuc oratio mea pro malicijs eorũ. Sublati funt íuxta petram iudices eorũ: & audient uerba mea quoniam decora funt. Sicut agricola cü fcindit terra:fic diſſipata funt oſſa noſtra in ore inferni. Quia ad te dñe deꝰ oculi mei:in te ſperaui ne euacues anima med. Cuſtodi me de manibus laquei quem pofue^ runt mihi:& de offendiculis operantiũ iniquitatem. Incident ín rete eius impij: ſimul autem ego tranſibo. Eruditio Dauid,cam eſſet in ſpelunca, oratio.— CXLII Oce mea ad dominũ clamaui:uoce mea ad dominum deprecatus ſum. Effundam in conſpectu eius elo^ quium meum: tribulationẽ meam coram illo annunciabo. Cum anxius in me fuerit ſpiritus meus tu enim noſti ſemitam meam in uia hac qua ambulabo: abſconderunt laqueum mihi. Reſpice ad dexteram& uide quia non fit qui cognoſcat me perijt fuga a me:& no eft qui quærat animam meam. Clamaui ad te domine dixi tu es ſpes mea: pars mea in terra uiuentium. Auſculta deprecationem meam quoniam infirmatus ſum nimis, libera me a perſecutoribus meís: qm cõfortati funt fuper me. Educ de carcere animam meam utcon fiteatur nomini tuo, ín me coronabunt iuſti: cum retribueris mihi. Pfalmus Dauid. CXLIII Omíne exaudi orationem meam auſculta deprecatíoné meam: in ue ritate tua exaudi me ín iuſticia tua. Et nõ uenias ad iudicandũ cũ ſeruo tuo: quia nõ iuſtificabit᷑ in cõſpectu tuo omnis uiuens. Perſecutus eft er inimicus animã meam con/ fregit in terra uitam meam: poſuit me in tene/ ris qfi mortuos antiqᷓs. Et anxius fuit in me ſpũs me?: in medio mei ſollicitũ fuit cor meũ. Recordabar תהלים מזמור לרור Wm:‏ ס mun Town‏ לי האזינה τν‏ בקראי-לך: Denn Fan‏ Tied noy‏ משאת v ἜΞ‏ nem‏ ערב, nri cu nos‏ על- גל ש mew‏| אל-תַט 35" Ἢ"a3?‏ ya‏ להְתעוּלל yo my‏ ὈΓῸΝ‏ במנעמיהֶם, δη‏ אל- m‏ ראשי בִּי- שור ותפלתי m, conv‏ בִירִי-ס νῦν‏ שפטיהם, wer‏ א אמרי בי von 1 Myr‏ בלח ὭΝΩΥΣ vel TWD γ 51‏ ל "even naa vy IW‏ אלה T‏ γος τσι‏ פה vov‏ לי ומיסשות פעלי N‏ לו n erm, mem,‏ א אנבי ער אעבור|| סבום ndern mar‏ ולי אֶל-יְהוֶר ym Cow PE‏ Ve, rn, nns‏ uo wv‏ לפנו|| א wennn: waz‏ עלי ὙΠ‏ 5 rn, DIMI DYN NER‏ M, meme‏ לי ὙΞῺ‏ אבר TN TEN VU TIN ντ‏ Uwe ο Von cena‏; na"pyn‏ אל- ö‏ מאר cio‏ מררמי,"a‏ אבצו sea‏ הוצִיאָה"Ubi uet‏ לְהוּרוּת Vul CO TRY ὋΝ‏ Dinos mv"‏ עלי; סביג ww WY? wena‏ שבוע σπα האוינה‎ bon Mar אֶת-‎ Ge mr NIB UM "aye וצרס‎ wb "^ ישפנ בִּי ררת אויבו‎ 30m 2 comm wen ys? NA t co Ca בְמחֶשבִּים‎ 2 wn^ תטעתתו‎ | לי‎ we un "PM Q ERAOMHKONTÁ €~ כ‎ ΄." 6 5» 20 Ej idolo ἡμφρῶμ αρχυάωρ, v£T WT τοῖς פוט‎ σου» tp τσοιήμασὶ τῶμ Xeedp σου t/ Asa éra(g. a$65 σὲ Ἰὰς χᾶρφας μουταχὺ tick^ μελέτωμν ux μου de 7 ἄνυδρός col. κουσόμ μου were diame ὁ πνεῦμά μου, סד וא‎ Se te τὸ πρόσωπόμ σου ש%‎ o.& duo ſoohi oo c TG κα]αβοίνουσΊμ£g A&xxope(ן0פטסא‎ o Ὁ πρωὶ ὁ ἔλεός σου. ὅτι ἐτσὶ σοὶ HAIG. τνῶρι cop μοι κύριε od Op, q τοορεύσομαι, ὅτι πρὸς σὲ ἦρα πὰ ἠυχίώ μου, Ἐξελοῦ με Ἐκ Pf ἐχθρῶν ou טא‎ >" 1 M*,,-. ΄ Sie πρὸς σε καἹέφυγομ-δ i αξο μ pe TO סוסה‎ τὸ θέλκ μά σου τὶ טיש‎ εἶ ð θεός 8. τὸ πνεῦμα σου cc θὸρ ὁδηγήσει με qo γῇ ευθεία-ἕνεκεμ τὸ סול‎ 0166 ou κύριε Jac µε, Ep τῇ δικοχοσιῶᾳ σου ἐξάξας Ἐκ AJ tog αἰὼ γυχίώ μου. καὶ qi"Sd. ἐλέα σου δ ολοτρεύ . des Tg Ἐχθρούς μου, Καὶ RG πάντας τοὺς θλίξοντας vl Jux lh Mou. ὅτι Ἐγὼ δούλθ» σου i. ΚΑΘΙΣΜΑ יאו‎ τῷ iq πρὸς τὸμ γολιάδ. guy. τλογκὸς d& d θεόρ μου, ὃ di'&ew" $- τὰς χέρας µου tig asg rip. vb δα κτύλους μου חול‎ ασόλεµιοµ, Έλεος א‎ ο) κα]αφυγή μον, תדלוהל‎ μου Hoth ῥύσκο ot. 6x μα wg) ἐπξαυϊῷ Ἰλπιδὸ ὑπο]άσωμ Pp λαόμ μου.לסל‎ κύρϊε Ti ὄξιν ἄνϑεώπος, ὅτι Ἐγνώσθης du rz. ἠὸς ἀνθρώπου, ri Ao rz&urᷓ. Ανθρωπος μᾶΤαιότηϊ dar ol cb Zn. Gti Ἡμλέφαι αυτοῦ Doe/ gui τοαρά yovo. Κύριε κλῖνομ ουρανούς& κα 346431. Got fU ὁρέων πο) κατσν]δσον]αι, ASF op&Seacslib κ) exogzri&io αυ]ούς,Οναπόοψλομ Τὰ& An σου לס‎ σωυΤαράξας auſo is. ᾿Εξαπόσαλομ vb x§ ga σου do d ous · en oũ με ποὺ) ἐν με d ὑδάτωμ TONER Ἐκ χαρὸς ἠῶμ& Roar ip. Ωμ soma ξλάλησε סיטה ד20סד₪8‎ ἃ d's£ia auf, δεξιὰ nl. O θεὸς clu καιναὺ ἄσομ αἕ σοι, ψαλτκρίῳ δεκαχόρδῳ Jord con τῷ διδόντι alb eT gap τοῖς βασϊλεῦσϊ, NM. λυξουμ/ω dei τὸν «οῦλομ ἀντ ἐκ ῥομφάίας wovkpla. Pia µε πο) een oẽ με Ἐκ Χαρὸς ἡῶμ aRorpis cop. Gp 566 Ἐλάλκσε μαϊαιότι]α, νοὴ ἡ δεξια ,וט‎£i ἀλίκίας, Ωμ ול‎ joi TO ὡς νεόφυ! τα 16« τῇ νεότατι uiv, Ai θυγατέ» ges vl κεκαλνωτεϊσμϑλαι, περ κεκοσμκμδμα Ὡς 001018. vao, τὰ rag ida u Ain. οτε eG yopSyo. Ἐκ τούτου tio τοῦτ. τὰ πρόβατα Rut f X ο. BAKO qv τοῖς δ όφοις«v/ div. d. Bog דשל‎ wexüs| O tsi καἸάήηωμα φραγμοῦ,ουδὲ διέξοδος, ουδὲ κραυγὴ ᾧ ταῖς x Ac/ τείαις durfiſ Ea ch5¶ Gp τὸν Ady ᾧ ταῦτα s. uc no 5 8 κύριος d θεὸς au. Ale HIEROIVXTA: LXX, Memor fui dierum antiquorum: meditatus ſum in omnibus operib? tuis:in factis manuũ tuarũ meditabar. Expandí manus meas ad te:anima mea ficut terra ſine aqua tibi. Ve lociter exaudi me dñe:defecit ſpiritus meus, Non auertas faciem tuam a me:& ſimilis ero deſcendentibus in lacum. Auditam fac mihi mane miſericordiam tuam:quia in te fperaui, Notam fac mihi uiam in qua ambulem:quia ad te leuaui animã meam.| Eripe me de inimicis meis domine ad te confugi: doce me facere uoluntatem tuam, quia deus meus es tu. Spiritus tuus bonus deducet me in ter ram rectam: propter nomen tuum domine, uiuificabis me in æquitate tua. Educes de tri bulatíone anima meam:& in miſcd ia tua dif, perdes inimicos meos. Et perdes om̃es qui tri bulant anima meã: qm ego ſeruus tuus fum, Dauid aduerfus Goliath. C XIII Enedictus dominꝰ deus meus qui docet manus meas ad prælium:& digitos meos ad bellum. Miſcclia mea& refugium meum: ſuſceptor meus& liberator meus. Protector meus& ín ipfo ſperaui: qui ſubdis populum meũ fubme. Do mine quid eft homo quía innotuiſti ei: aut fi lius hominis quía reputas eum? Homo uanitati ſimilis factus eſt: dies eius ſicut umbra prætereũt. Dñe inclina cœlos tuos& deſcẽde: tange montes& fumigabũt. Fulgura coruſcationem& diſſipabis eos: emitte ſagittas Hr δὲ cõturbabis eos. Emitte manü tuam deal to:etípe me& libera me de aquís multis: de manu filiorũ alienorü. Quorũ os locutũ eft uanitatem:& dextera eorum, dextera iniquita tis. Deus cantici nouum cantabo tibi: in pſalterio decachordo pſallam tibi. Qui das ſalutẽ regibus: qui redemifti Dauid ſeruum tuum: de gladio ima ro eripe me. Et erue me de manu filiorũ alienorũ, quorũ os locutum eft uanitatem:& dextera eorum dextera iniquita tis. Quorü filij ficut nouellæ plantationes:in iuuentute fua. Filiæ eorũ compofita: circum ornatz ut ſimilitudo templi. Promptuaria corum plena:eructantia ex hocin illud.Oues eorum fcetofz;abundantes in egreflibus ſuis: boues corum craſſæ. Non eft ruina maceriæ: necp tranſitus neq; clamor ín plateis eorum. Beatum dixerunt populum cui hæc funt: bea tus cuíus populus dominus deus eius. Laudatio tes Sty dem] bi 0 Sd iy או‎ tlhe rb hen S n they sy lun fiis tuia Lh zn) nel tip me, ἢ [14 mann, . illi quà its undi nul art iniqui snp asl m ts eni αὶ fons? xd 0 ΠΣ mu Td d , m — ι.ν---Ὁ HIERO.IVXTA HEB, Recordabar dierũ antiquorũ meditabat om; nia opera tua: facta manuũ tuarũ loquebar. Expandi manus meas ad te: anima mea quafi terra ſitiẽs ad tefemp. Cito exaudi me 6 defecit fpiritus meus ne abfcondas facié tuam a me:& comparabor deſcẽdentibus ín lacum. Fac me audire mane mifericordiam tu quo^ niam in te confido, notam fac mihi uiam in qua ambulẽ: quoniam ad te leuaui animam meam. Libera me de inimicis meis domine:a te protectus fum. Doce me ut faciam uolũta tem tuam quia tu deus meus, ſpũs tuus bon?: deducet me in tertã rectam. Propter nomé tuum dñe uiuificabis me: in iuſticia tua edu ces de anguſtia animam meam. Et in miſericotdía tua diſſipabis ínímicos meos& perdes omnes ligantes anima meam:ego em fum fer uus tugs.- Dauid. Enedictus domin? fortis meus qui docet manus meas ad prælium: digitos meos ad bellum. Mifericot/ día mea& fortitudo mea auxiliator meus& ſaluator meus ſcutum meum& in ipſo ſperaui: qui ſubiecit populos mihi. Domine quid eſt homo quia agnoſcis eum: filius hominis quía computas eum. Homo uanitati aſſimila tus eſt: dies eius quaſi umbra pertranſiens. Domineinclina coelos tuos& defcende:tange montes& fumigabunt. Mica fulmine& difliha eos: mitte ſagittam tuam& interfice illos. Extende manũ tuam de excelſo libera me& erue me de aquis multis: de manu filiorũ alienord. Quorum os locutum eſt 6 dextera eorum dextera mendacij. Deus canticum nouum cantabo tibi: in pſalterio deca chordo pſallam tibi. Qui dat ſalutẽ regibus qui eruit Dauid ſeruum ſuum, de gladio peſfimo. Libera me& erue me de manu filiorũ alienorum, quorum os locutum eſt uanitatem:& dextera corum dextera mẽdacij. Vt ſint filij noftri quafi plantatio crefcens in ado leſcentia fua, filiæ noſtræ quafi anguli: ornati ad ſimilitudinem templi. Promptuaria noſtra plena& ſuperfundentia ex hoc in illud, pecora noftra in milibus: δὲ innumerabiliain computis noſtris. Tauri noſtri pingues non eft interruptio& non eft egreſſus:& non eſt ululatus in plateis noſtris. Beatus populus cuius talia funt: beatus populus cuius dom nus deus fuus. Laudatio CXLIIII תתלים ha wenn ep una naa בחר ענניי‎|! noo לך‎ ney רתי| אלה‎ meos ὍΝ 2 warn, עם-יררִי- בור‎ wer Ἢ c yyen בּבסֶר!‎ TOR= הוריעני רררזו אלך בי‎ ry d n m rms Men אלרי‎ Ὁ unm אלורי‎ vo n y Www, w cimi Raw SEDAN שמך‎ wa ΕΟΤ תוצא‎ ny Wa ΕΝΤΙ תצבית. איבי‎ TOR אבל‎ Ὦ PR"wt τῶϑ "es: עבר‎ צורי ה‎ wm we ο ην ην vw ρου προ won: maneo η ΔΩ 7o"ovens משגבי‎ "menn MY πα Teen M η vM ΤῺ ל‎ WO אנוש ותחשבהוּ‎ עובר:‎ Da ימיו‎ Te San? 2 vA TIM PRYOR wm ו‎ woven wey una {TAT TEN τον TYR , WB ממרוּם‎ PTY) שלח‎ 3 ביר‎ wen Tn uum “ OREN 1083 M|רָלש‎ quorum wy? אשירְהלך,‎ wan אלרים שיר‎ הנותן‎: bnew עשור‎ 533 למלבים הפצה את-‎ ΡΘΕ V"Binys מחֶרֶב‎ Muy WA BIER Ἴ m Ὑ ΝΟ אשר בנינו בנטעים‎ WY ב‎| ΤΟ מגרלים בַנערִיחֶם‎ t D3 TIER מחְטְבות‎ revo 8 OND צאונינו‎ TON ||| בהוצותינו‎ nism ö Y yw) mV DG SM, העם‎ ΟΝ+ ברהבתנו‎ new v Typ לו אשרי‎ nos map|: ON VY ne Q ג‎ EB ÆROMHRKRONTA. Αἰνεσῖς XM. Δαθίδ. E. m, Υώσω σἳ ל‎ Deas Mov ל‎ βασ]λεύς µου, G 22 δ, cy" τυλογήσω ὁ ὀνομιά dou ig TP αἰῶνα νὴ קת סול‎ ανα Toni", κα 0 uiia waer G.= μέγας 7 Hod) αινετὸς co Sc. M) M key oA oco ἂν Τὸν, vun is ip X ug.: raæved שי‎ γενεὰ ἐπαινέσει τὰ ἔργα cov. C]“ἰὼ dv . τἸἰὼ μεγαλοπρέσααμ so δ.όξνα S XY b σου λαλήσουσϊ, CM τὰ 0 . μάσιά σου δικγκσονται. καὶ abo δῶσ μὶμ δν φο» ech σον tgo ci. M0) arl) μεγαλωσανίω σον δικγκ» or ro. Miau τῷ πλήθους ηδὲ«χρησὄτηϊος σου ἐξορεύξοντοι"οὴ τῇ ϑικοιοσώυῃ σου ἀγαλλίάζονται. . ᾿Οἰκτίφμομ) ἑλεήμωμ d o^. ακρόϑυμος κο) ππολυΐλιοοι Xgns& κύριος τοῖς σύμπασι," "T ,דט וסוס דאול‎ ἐπὶ τάντα τὰ ἔργα bute. Efo (μολογκσάδοσάμ σοι κύριε,πάν]α τὰ ἔργα σου, λοι Sarat σου υλογισάτωσᾶμ σε- Δόξαμ ο) βασιλείας σου ioc. cſj Tl abc seid σου λαλήσουσι, Τον" ö ᾗοῖς δν ανθρώπωμ τὸν δαυαδείαμ σου, να) ali ska p,&M μεγαλοπρεπείας ON βασιλείας eo, R pcοσ l πάts4– βασιλεία το dap PIU a cop.) ἡ eam Tele s,& on γενεᾷ© γενεᾷ, SOQ RIP ος«τοῖσι ig Ad s F.& ὅσιος& won τοῖς ἔργοις &VT, הל ופאפסוצ‎ is ססו‎ arotiJae PUG RATT IT] ד‎ € ἀνορθοῖ πάντας wus κατεῤῥαγμθι να, וס‎ ὀφθαλ, pol πάνΤωρ סול‎ σὲ ἐλπίϊζωσι, C σὺ δίδως alb Ἑοφίὼ αυ 07 ενορία. Avoicde σὺ Tx eo ילס‎ tuer Ads wap{Gop ευδοκίας,— 6 κύριος tp πάσαις Tals , qU metto Tes.לטל‎ Ἐγγὺς κύ $100 Tao PIG אתה‎ alot u ni. a! Tis אה‎ Að pauioig aud p qu ₪086, Θέλκρια Ὁ PoC plu oni a ἡ rio a ui 6 νὴ σώση αυτός,‏ דעש Φυλάσεᾳ κύριος πάν]ας vba ἀγατοῷντας αυ]όμ,&‏; Var ſas xis ἁμαρτωλοὺς ἐξολοθρεύσει Αἴνεσιμ κυ! λαλήσει τὸ 500.& Ἐνλογεί]ω 6 σὰρξ 6‏ שופ fou e d ἅγι ait yug A ἀιῶνα& dis& a/ cia ל‎ tuos Amnnα. Αγγαΐου i) zaxasiov, ¢ ms, סוד‎ ψυχή μου ἐμ κύριομ, ἰχινέσω κύριον &— qol μουψαλῶ Td θεῷ ux, 666 ὑπάς.שא‎ Mi wewoidam υ i xoVTao tar? 8 ἀνϑοώπωμιοϊο ὃνκ tsi σωτηρία, Εξελεύσετ; τὸ πύεῦμα αὐ ij ised Ὡς N γι Kur.& ἐκείνη τῇ ἡ . κἄριος ὃν d θεος Ἰακῶς βοκϑὲς RuIF. Elo αυτ ἐπὶ κύριον Top dc&vT,. rop αοσ Gνπάὴi diy op wo) σἰὼ^y ries θάλασσαμ η) πάν]α קסד‎ wie, Top φυλάσσονα ἀλήθααμ tio Top ἀιῶνα, TOTS κρίμα τοῖς a mor. διδόντα τροφίὼ τοῖς τεανῶσι, το κύριος HIERO, IVXTA LXX, Laudatio Dauid. Xaltabo te deus meus rex:& bene. dicam nomini tuo ín ſæculum&in ſæculum ſæculi. Per fingulos dies benedicam tibi:& laudabo nomen tuum, in ſæculum& in ſæculum ſæculi. Magnus do. minus& laudabilis nimis: δὲ magnitudinis, eius non eſt finis. Generatio& generatio laudabunt opera tua:& potentiam tuam pro nunciabunt. Magnificentiam gloriæ fancti. tatis tuæ loquent:& mirabilia tua narrabunt, Et uirtutem terribilium tuorum dicent:& ma. gnitudinem tuam narrabunt. Memoriam abundantix ſuauitatis tux eructabunt:& iu ſticia tua exultabunt.|. Miferator& miferi, cors dominus: patiens& multum miſericors. Suauis dominus uniuerſis:& miſerationes eius fuper omnia opera eius. Confiteantur tibi domine omnia opera tua:& fancti tui be; nedicant tibi. Gloriam regni tui dicent:& potentíam tuam loquentur. Vt notam faciant filiis hominum potentíam tuam:& gloriam magnificétiz regni tui. Regnum tuum, reenum omnium ſæculorum:& dominatio tua in omni generatione& generatione, Fi delis dominus in omnibus uerbis fuis:& fanctus in omnibus operibus ſuis. 65 omnes qui corruunt:& eriget omnes eliſos. Oculi oim in te ſperant: δὲ tu das eſcã illorũ íntéporeopportuno. Aperis tu manũ tuã: & imples omne animal benedictione. Iuſtus dns in om̃ibus uijs ſuis:& ſanctus in omnibꝰ operibꝰſuis. Prope eft diis om̃ibꝰ inuocãtibꝰ: inuocantib? eum ín y tate. Voluntaté timentium fe faciet:& deprecationẽ eorũ exaudiets & ſaluos faciet eos. Cuſtodit diis omnes di. ligentes ſe:& om̃es pctõres diſperdet. Lauda. tionẽ dñi loquet᷑ os meũ:& bñdicat om̃is caro noi ſancto eius: in ſaculũ& in ſæculũ ſæculi. Alleluia. Aggæi& Zachariz. CXLV, Auda anima mea dm: laudabo drm in uita mea:pfallam deo meo qᷓ;ᷓdiu fuero. Nolite confidere in principibꝰ: in filis hoim in quib? nó eft ſalus. Exibit fpiritus ei?& reuertet᷑ in terrã ſuã:in illa die peribũt oẽůs cogitationes eorũ. Beatus cui? de? Jacob adiutor cí?: fpes ci? in dño deo ipfi?:qui fecit cœlũ δὲ terrá;mare& οἷα quæ in eis ſunt. Qui cuſtodit y itaté in fæculũ facit ite dicium iniuriã patiẽtibꝰ: dat eſcam eſuriẽtibꝰ ουν Dominus CXLIH* u yi f J Mg gin gii mull wd mo sti piii sas i Bo giat min nien mie mi is e mip rati tst ti tm וצו‎ itt ΠῚ mn mil à i 6 , , 1 i M = = ]-. הו‎ T 2.— oy = €» il oF ΄ EA tnb add umm doni tion,| uiia dard estis dido mii "e nti noci lẽtimt audit nes d ach misc CX lud doom fict ilii Dai dod! aut— εἰ nil 1 HIERO. IVXTA HEB, Laudatio Dauid. CXLV Xaltabo te deus meus rex:& bene. dicam nomini tuo in æternum& ul tra. In omni die benedicam tibi:& laudabo nomen tuum in ſempiternum iugiter. Magnus dominus& laudabilis nimis: S magnificentiæ eius non eft inuentio. Gene/ tatio ad generationem laudabit opera tua:& forticudines tuas annunciabunt. Decorem gloriæ magnitudinis tuæ:& uerba mirabiliũ tuorum loquar. Et fortitudinem horribilium tuorũ loquentur:& magnitudines tuas narrabunt. Memoriã multæ bonitatis tux loquen tur:& iuſticias tuas laudabunt, Clemens& miſericors dominus:patiens& multæ miſerationis. Bonus dominus omnibus:& miferi cordiæ eius in uniuerſa opera eius. Confitean tur tibi domine omnia opera tua:& fancti tui benedicant tibi. Gloriam regni tui dicent:& fortitudines tuas loquent᷑. Vt oſtendant filijs homínü fortitudines eius:& gloriã decoris reni eius. Regnum tuum regnum omniũ ſæcu rum:& poteftas tua in omni generatione& generationẽ. Suſtentat diis omes corruẽtes:& erigit om̃es iacẽtes. Oculi omniũ in te ſperãt: & tu das eis eſcam{πᾶ in tẽpore ſuo. Aperis manus tuas:& imples omne animal refectione. Iuſtas diis ín omnibus uijs fuis:& ſanctus in omnibus operibus fuis. Iuxta eft dominus omnib? qui inuocant illum: omnibus qui inuocant illum in uerítate. Placitũ timẽtium fe faciet:& damorem eorũ exaudiet& ſaluabit eos. Cuſtodit dominus omnes diligentes ſe:& uniuerſos impios conteret. Laudem domini loquetur os meum:& benedicet omnis caro nomini ſancto eius in æternum& iugiter. Alleluia. CX VI. Auda anima mea dim. Laudabo dfim in uita mea:cantabo deo meo eipibus: in filio hominis cui nó eft ſalus. Egredietur ſpiritus eius& reuertem in humũ ſuam: in die illa peribunt cogitationes eius. Beatus cuius deus Iacob auxiliator eius: fpes eius in dño deo fro. Qui fecit œlos& terra mate& om̃ia qua in eis ſunt: qui cuſtodit uetitatẽ in ſempiternũ. Qui facit iudiciũ calum niam ſuſtinẽtibus& dat panem eſurientibus: dominus ſoluit uinctos. . Dominus Ü. ſum. Nolite cofidere in prin-/ conn RIN ὙΠ nbn שמרלעולם py‏ בְּבל יום noon Nono‏ שמך TWH‏ ya‏ גרול. Vy Ὀὗτο wm‏ ולגרלתו איז Wey w im‏ ma nn‏. בוראתיר יאמרו א UM ΤΩΊΒΕΝ‏ רב" WR ο‏ Dm mn RI WP‏ em, WEN yw Tm‏ 0 טוב" am‏"לבל oy var‏ v2 wm, w,;€vyu-Ὅϑ‏ σα‏ מלְבותֶר oam ANY‏ vum x25 ying vam‏ yan wen vn me‏ מלבותו!| מלבותף me‏ בל עלמים wm Yao‏ לבל-* nen‏ לבל- הבפופים| עיני בל"Tro des Maw YON‏ cn‏ את" prn να WHI‏ qum‏:|| צריס"acum‏ νο Qm amy.‏ לבל א אשר"yu' ΝΒ Δ‏ vu‏ ויושיעם;: waw‏ יחור הרשעים nbn|| TRY‏ "roa ση Ἔ cum wm‏ y uhh wu‏ סבור "vei"oon won‏ א πο ποσο Se ΩΝ . ö 8 MOIR אל-‎ רוחף‎ NIB i$ לו תשיועח‎ TRY התוא א‎ vn ew» לשב‎ WW שכרו על‎ ya cvy “τν עשחי שמיים וָארֶץ‎ Ce AED on PN OIN, UM νο אמת לעולם:+ עשיה‎ לועבים‎ TRY לעשוסִים נותן‎ ος. UA 9. BgEAÓMHXxONTÁ HIERO, IVXTA,LXX,. r/ ce res L adus. κύριος σοφοῖ Ἰνῳλός. Dñs 6 compeditos: dris illuminat 5 xi-& ἀνορθοῖ nan gc yl ou. ag os ἀγατᾷ Diis erigit eliſos:dñs diligit iuſtos. Dis cuſto δικαΐους, κύριθ» φνλάσα τοὺς περοσαλύτους ςφα dit aduenas:pupillum& uíduam ſuſcipiet: 8e. vp C χήραμ ἀναλήψεται νοὴ ὑδὸν ἁμαρτωλῶμ iam pctõrũ difperdet.Regnabit dñs in fca. 200018, Βασιλεύσα π- tn τὸν ἀνα es la: deus tuus fion,in generatione& eneratis* σοῦ cip tuo γενεὰν תסו‎ 7c. nem. Alleluia.| Aggaí& Zachariæ. 0 ARM Sia. Αγγαΐου κο) Ἰαχαρῖου ς μι 5.: CXLV:. τνξίτε δ κύριομ ὅτι αγαθὸμ ψαλμόε, Audate dñm quoniam bonus eft VII Sie μῶμ Ἀδανδείν Viens,"וס‎ pſalmꝰ:deo noftro fit iucinda lau-: κοδομῶμ iche Ga i ל‎ κύριθ»τὰς δια— datio. Acdificans hierufalé domi^ Ji wtogde το Ἰσραὴλ ccd c a. οἰθμῆυθρθεσω— nus:difperfiones iſtaelis congregabit. Qui fas Lt: πξιμμθήους πἰὼ aaa. C] Pecpssop τὰ σωτρί. nat cõtritos corde:& alligat contritíones eotũ. m para.טל‎ ο ἀριθμῶν πλίϑκ ἀσφῶρ. wg) πᾶσιμ Qui numerat multitudinẽ ſtellarũ:& omnibꝰ Fi αὐτοῖο ὀνόματα καλῶμ, μέγας ὃ κύριος ἁμῶ, eis nomina uocans. Magnus dms noſter& m Wo) sy B Ἰδεὺς ἂντθ γρ)«Θὲ σαυέσεως kv, bux magna uirtus eius:X ſapientiæ eius nó eſt nu| pin Yip ez iu. Δναλαμθάνωμ πφαξί d xigiosTamrd merus. Suſcipiẽs manfuetos ἀπο: humilians m vip ἁμαρτωλοὺς ἕως yit. Εξάγξατε Gd ni d, autẽ peccatores αἵ ad terrã. 6 diio, διλομολογήσε bt ϑεῷ Ἰμῶμ ᾧν κιθάρᾳ. in cõfeſſione: pfallite deo noftro in cithara, ἡ Ld τῷ περιεάγλοντὶ Tp δυραψὸμ qv νεῷ Aas Sd ἔτοι Qui operit cœlum nubib?:& Parat terræ plu⸗ am ac deri τῇ yi ὑετόν, τῷ Lower M ⏑ r ̃ W Cesc uiam. Qui producit in montibꝰ foenü:& her- xc rc. C Χλόϊω τῇ δουλείᾳ · M ἀνθρώπων, A» Dam ſeruituti hominum. Qui dat iumentis man Kerri τῖς xrlibeo Ἐοφίώ Saur. τοῖς νεοοσοῖς τῶ eſcam ipſorũ:& pullis coruorũ inuocantibus zi| κοράκωμ τοῖς ἀλικαλουμϑύοις Tope OUR 07 τὴ δν eum. Non in fortitudine equi uoluntatẽ ha mie nase lg τῷ 10v θελήσα, put cr κνήμαις T ἂν bebit:necin tibijs uiri beneplacitü erit ei. Be tutu δὸς Ἰυδοκᾶ, Ευδοκᾶ"סוט‎ ᾧ τοῖς φοδουμθύος nehplacit eft dño fupcr timẽtes eum:& in eig um kurcp. C di τοῖς Ἐλπίγουσιμ ἐπὶ τὸ O^ r M. qui ſperant ſuper miſericordia eius. 1 AM MM ic. Αγγαίου עפ‎ 2zaxa tos. eut Alleluia. Aggæi& Zachariæ. C XI VII n Γπαΐνα heal Top κύριομ, ἄινα r Auda hieruſalẽ dñm: lauda deum mmm «4^ θεό σου cáp. ὅτι qui voc ua Cox/; tuũ ſion. Qm cofortauisferas por~ iti( 2.008 df) τονλῶμ cou ἐνλόγκσε nus Hols tarum tuarũ: benedixit filijs tuis in n eovqédo ο τιθεὶς τὰ δριά σον ἘιρϊώΆίω M] 5εὰς te. Qui pofuit fines tuos pacem:X adipe fru» nin לספו‎ ἐμπιπλῶμ σε. Ο ἀποσέδνωμ P λόγιοµ ἂν- menti ſatiat te. Qui emittit eloquium ſuum" ῃ τὸ τῇ Y. ἕως τάχους δφαμᾷτας ὃ λόγος ἄντ, terræ:u!elociter currit fermo eius. Qui dat nis Lin Διδόν χιόνα ἄντο) dor ἔξιορ« ὄμιχλίω ὡσεὶ uem ſicut lanam: nebulam ficut cinerẽ ſpargit. m &xod Op X 60200, 6 κρύσαλλομ kt ὡσεὶ D Mittit cryſtallum ſuum ſicut buccellas:ante&li γωμιούς, κατὰ πρύσωπομ ψύχους αὐτῷ τίς ὑποσίσε faciem frigorís 5 quis ſuſtinebit? Emitter ahi ταῖς πξατοσελᾷ τὸν λόγο αὐτῷ καὶ τάξει Kur, uerbum fuum& liquefaciet ea: flabit fpiritus| אל‎ πνεύσα ὁ* a u m, uod ξυήσί) aa. otc, eius& fluent aquæ. Qui annunciat uerbum ETT MN Mp T λόγιον ἄντο o] Ἰακώβ, δικοιώμαϊα καὶ fuum lIacob: iuſticias& iudicia fua iſrael. Non m κρίλλαγα ur M Ἰσραήλ, οὐκ ע%סאוסש\‎ ὄντως παν fecit taliter omni nationi:& iudicía ſua non| ri idm. n] τὰ κρίματα av ovk WADE /?. manifeſtauit eis. ἢ Αγγαΐον νὴ Z ou. Sus. Alleluia. A gæi& Zachariæ. CXLVIII‏.סוט האלה τνῶτε p κύοιομ Ἐκ M עספטל‎. οἀνᾶτε. dominũ de cœlis: laudate ᾧ is ὑψίσοις, Auen au. πάντες eum in excelſis. Laudate eum om-‏ לש|| א ὁ, ἄγγελοι xv T οἀνᾶτε ut wale αι 46’ nes angeli eius: laudate cum omes νάμας&i. Auen r ἥλιος) σελίώκ. οὐνᾶτε Se— uirtuteseius. Laudate eum fol& luna: lau- πάντα τὰ ἄφρα καὶ T φῶς, Auen act δι ὀυρανοὶ T date eum omnes ſtellæ& lumen. Laudate* ö τὸ ὕδως ὁ ὑήράνω PR 8 ₪ i wot»| eum cceli celorum:& aqua omnes qua ſupet% we Gp τὸ ὄνομα κυεΐου, Or gur& εἶπε C: Glos funt laudent nomẽ dini. Quia ipſe di- als או‎ ἀυτὸς φνετείλατο o) ixi Cx. xit& facta ſunt: ipſe mandauit& creata ſunt. Ing Is xctp Statuit| Utt Disa ie ify hy .. bong 1 klin ko Oft Kom) zun nicht, luis ug fu tr «Td mos ΤΠ Ted] . ttd Al adn py ia dp min uidi [pri asian Emit gei iM| lum 0 nd mov nol uz n Td J. J ₪ Ju HIERO, IVXTA HEB; Dominus illuminat cæcos, dominus erigit aly lifos:dominus diligit iuftos. Dominus cuſtodit aduenas,—& uiduam ſuſcipiet:& uiam impiorum conteret. ReWgnabit dominus in æternum, deus tuus ſion: in generationem & generationem Alleluia. CXLVII Audate dominũ quoniam bonum eſt canticum dei noſtri: quoniam decorum eft pulchra laudatio. E)dificabit hieruſalem dominus:eiectos iſrael con gregabít.Q ui ſanat contrit os corde:& alligat plagas eorum. Qui numerat multitudinem ftellarum:& omnes nomine fuo uocat. Magnus dominus noſter& multus fortitudine: & prudentiæ eius nó eft numerus. Suſcipiens manſuetos dominus: humilians impios uf ad terram. Canite domino in confeflione: canite deo noſtro in cithara. Qui operit cœlos nubibus δὲ præbet terre pluniam:& oriri fa^ tit in—* germen. Qui dat iumentis pa dem fuum: filijs corui clamantib® Non eſt in fortitudine equi uoluntas eius: neq in tibijs uiti placetur ei. Placetur domino in his qui ti^ ment eum:& expectant miſericordiam eius. Lauda hieruſalem dominum: cane deum tuum ſion. Quia confortauit uectes portarum tuarum: benedixit filijs tuis in medio tui. Qui poſuit terminum tuum pacem: adipe frumenti ſaturauit te. Qui emittit elo quium faut terræ: uelociter currít uerbum eius. Qui dat niuem quaſi lanam: pruinas quafi cinerem ſpargit. ל‎ glaciem ſuam quafi buccellas: ante faciem frigoris eius quis Rabie. Mitte uerbum fuum δὲ ſoluet illa: ſpitabit fpiritu fuo& fluent aquæ. Qui annun/ datuerbum luum Iacob: præcepta fua& iu: dicia fua iſrael. Non fecit fimiliter omni genti, & iudica eius non cognoſcent Alleluia. Allia,— CXLVIII Audate dominum de cœlis:laudate eum in excelſis. Laudate eum omes angeli eius:laudate eum omnes exercitus eius. Laudate eum fol& luna: laudare eum omnes ftellae luminis. Laudate eum cceli celorum:& aqux qua fuper cœlos funt. Laudent nomen domini: quoniar ipfe mandauit& creata ſunt. Statuit cnn BV fv קורים‎ den n; 0 אחב צריסים‎ Wm ve ^4 יתום‎ Um E. שבור‎ cwm רשעים‎ Ὑπ ישורך‎ nan yos ον vim ימלך‎ my im ed לרר גֶרר‎ er τον "TM טוב‎"Ὁ הללר-ית‎ m nya בעים‎ eus 2. cy ההלה: בונה. ירושלם‎ ל‎ Nem oI Cau wa Tr er Y, לשבורי לב ומחבש‎ Όρο man"eva na "ares A i RM, Dew ("bU PR ATER? τὰ 2% ^ eva wm מעורר ענוים‎ MS ענו‎ γην רשעים‎ Wann לאלרינו‎ wo να pcm wer tUe? mem, n uw" merum לארֶץ מטר‎ Pero mens mc: הציר‎ 2 לא‎: wv ערב אשָר‎ uz» Tyres לא‎ yan vien masa ὮΝ ΡΟ רוצה‎ IE חאיש‎ "Sonam mat ov"na ריתי‎ PIR, p אלריך‎ Oo Xa M, Ὑ πο ten 390 THY 23 השם‎ Snow τοῦθ.: נשיעך‎ ὁ, η I) meum ער-‎ ΤῊΝ "DNO"ino era APY mum OWED יפור+ משליך טרח‎ mov: Ways מי‎ Ἴδη"ub (ov רוחו‎ zw Teen Δ. HS (wow voee| wen moon wy D be ומשמָטִים‎ "av nnn mas ρα mom 2 am? ww ban iue‏ ב "wor-on Whom vow‏ ¢ mon‏ שמש Amon ny‏ Ambon ορ ca‏ שבי TET) STUD‏ אש|| בו מעל Bh, uev‏ אֶת TEN NYMR THN, ug‏ eye Q 4‏ EBAOMHAKONTA, ESkctp αυτὰ ig Top u /c) סול‎ p Sura E Ru/ vos. Nis cer nia ἔθετο i טס‎ τπραφελεύσε). Aw Top x tox Ἐκ M Vs · ¶ Fc no des ij Xa. ἄβυσσοι. ne, xcQaa 3a, x Gp, fs Mog. τονεῦμια ka Tou id os Τὰ τοὶ ö&wTO, τὰ ὁοκ C φάντες ול‎ βου» γοί ξύλα καρποφόρα Mg) vag κέδφοι, τὰ sl i) “πάντα τὰ κτλών.ερπετὰ& πετανὰ ερωτά, Βασὶ Adz M 7 κο) πάντες λαο!-ἄφχοντες C πάντες wp Neowioxot ποὺ) το ἀρθένοι, πφεσθύτεροι με]ὰ νεωτέφωρ. αἰνεσάτω(αμ τὸ ὄνομα uf lou. Sri שגל‎ >. τα! ls. ו bn τὸ ὄνορλα פוטל‎ μόνου, Ἡ Ἐξομιολόγκασιο au ἐπὶ γῆς wg) Ὀυρανοῦ,λυψώσα κέρας λαοῦ Grow,, 5 πᾶσι Pig ὁσίοις au M. x fjoig Ἰσφαϊλ,λαῷ ἐγγίζοντι דט ARM bid. 5* b.‏ san b κυρίῳ Ac nc κοινόμ. ἃ ἄινεσια‏ יאלואקסטם qu ἐκκλησίᾳ οσίωμ,‏ דט 6 τω Ἰσραὴλ ἐπ) 0 ποιίᾷντι דט‎ dp.& ho ci u,& ye Rich bp Ἐπὶ Sd. Bai a auc. Αἰνεδάτω(αμ τὸ ὄνομα Gv TOO qi χορῷ, W τυμπά! reo καὶ ψαλτιρίῳ Jar ן2)שד6‎ αὔῷ, Ori tuo xd pe 0 VW λαῷ dur. 192) V.)«a 200 W coTk^ is. καυχήσονται ὅσιοι cg). לסו‎ Ey aR&oov wl ו‎ nor dp aut. ΑἹ ὑψώσας TO θεοῦ, ſᷓ A VWI&vih wo) So br δίσοµλοι qu ταῖς χόρσμ ἂν ד‎. Τὸ voin Gi Ἐκλίκνσιμ qu τοῖς vec p. ἐλεγμιούς ὦ τῖς λαοῖς, τοῦ ANG! οὓς βασϊλᾶς ἀυδῇν ᾧ wt doug, καὶ τοὺς qud o o us Ruf qu Χεροπέδαις σῖδη» gale. τοῦ xo i& ἀντοῖς κρίμα ἔγγραήζομ«δόξα ἄντα ed πᾶσϊ οἴς Ὁσίοις ἄντα), ARM.^" ep. 1081 קסד‎ hen« Pie αΓίοις xv T וול‎ 9 wrrOp Ep οφρεώματι δανάμεως ἂντο . Αἰνεῖτε&uróp ἐπεὶ ταῖς δωυασείαις &vT eve n ro WI τὸ πλῆθος oO) Μεγαλωσύνκο ἂν T. Ann&vrüp qu ö zur op s φαλτκρίῳ) 19696. ΑἸνῶτε αυτὸμ W TUTE Vo Ci χορῷ, ἂινᾶτε vr p Su χορδαῖς CO ὀφγάνῳ, Αἰνᾶτε αντὸμ qu κυμιθάλοις Ἐνήχοις-ἂινᾶτε&urq́ . קסד‎ nu/ ox. ΤΕΛΟΣ. D HIERO.IVXTA LXX, Statuit ea in fzeculum& in ſæculum frag: preceptum pofuit& non præteribit. Laudate dñm de terra:dracones& omnes abyſſi. Ignis, grando, nix, glacies, ſpiritꝰ procellaꝝ: qua faciunt uerbum eius. Montes& om/ nes colles:ligna fructifera& omnes cedri. Beſtiæ& uniuerſa pecora:ferpentes& וסט‎ lucres pennatæ. Reges terræ& omnes popu li:principes& oẽs iudices terræ. Iuuenes& uirgines, ſenes cum iunioribus[audent nomẽ domini:quia exaltatum eft nomen eius foli us. Confeſſio eius fuper coelum& terram: & exaltauit cornu populi fui. Flymnus om/ nibus ſanctis eius:filijs iſrael, populo appro/ pinquanti ſibi. Alleluia. CXLIX Antate dño canticũ nouü: laus ei? in ecdefia ſanctorum. Latef iſrael in eo qui fecit cá:& filij fion exul tent in rege ſuo. Laudent nomẽ eius in cho roꝛin tympano& pſalterio pſallãt ei. Qua beneplacitũ eft dno in populo ſuo:& exaltauit manſuetos ín ſalute. Exultabũt ſanctiin gloria: letabunt ín cubilibꝰſuis. Exultatio/ nes dei in gutture eorũ:& gladij anci pites in manibus eorum. Ad faciẽdã uindictam in nationibus: increpationes in populis. Ad al ligandos reges eorũ in cõpedibus:& nobiles eorum in manicis ferreis. Vt faciant in eis iudicium cõſcriptum: gloria hæc eſt omnibus ſanctis eius. Alleluia. CL Audate diim in ſanctis eius:lauda e te eũ in firmamento uirtutis eius. Laudate eum in uirtutibus eis: lau date eum ſecũdũ multitudinẽ magnitudinis eius. Laudate cá ín fono tuba:laudate הס‎ in pſalterio&cíthara, Laudate εἴ in tympano& choro:laudate eũ in chordis& organo. Laudate εἴ in cymbalis bñſonãtibꝰ:latidate εἴ in cymbalis iubilatiõis: oĩs fpiritus laudet dominum. Finis. tn ey ἽΝ οἱ δὲν hn Ty sf ttg bn 1 [ rhy ide nel si ul uz pisi dunt l til vit na / shad js t ci udi c eui Vi i pil ude lui HIERO. ΙΥΧΤΑ HEB. Statuit ca in ſæculum& ín æternum: præcepum dedit& non præterihit. Laudate do^ minum de terra:dracones& omnes abyſſi. Ignis& grando nix& glacies uentus turbo uz facitis ſermonẽ eius. Montes& omnes colles: lignum fructiferum& uniuerſæ Cedri. hᷣeſtiæ& omnia iumenta: reptilia& aues uoantes. Reges terre& omnes populi: principes& uniuerſi iudices terræ. Iuuenes δὲ uirines: ſenes cum pueris. Laudent nomẽ domi ni gm ſublime nomen eius folíus: gloria efus in«οἷο& in terra. Et exaltauit cornu populi ſui laus omnibus ſanctis eíus, filijs ifrael populo appropinquanti ſibi Alleluia. Alleluia. CxUHx Antate domino canticum nouum: laus eius in congregatione ſanctok men eius in choro:in tympano& eithara cantent e. Quia complacet fibi dominus in סק‎| pulo Íuo: exaltabít manſuetos in Ieſu. Exul tabunt ſancti in gloria: laudabunt in cubilibꝰ ſuis. Exultationes dei in gutture eorum:& 1 e. aD gladij ancipites ín manibus corum.= Ad fa dendam uindictam in centibus: increpatio/ hes in Populi Vt alligent reges corü cates nis,& inclytos eorũ ín compedibus ferreis. Vr faciant in eis iudicium conſcriptum decor eſt omnium fanctorum eius Alleluia. Alleluia. CL 82 laudate eum in fortitudine potenteiæ eius. Laudate eum in fortitudinibus eius: laudate eum iuxta multitudinẽ magnilicentiæ fuz. Laudate eum in clangore buccinæ: laudate eum in pſalterio& cithara. Laudate eum in tympano& choro: law date eum in chordis& organo. Laudate eum in cymbalís ſonantibus: laudate eum in cymbalis tínnientibus. Omne quod ſpirat laudet domínum Alleluia. F INTIS. rüm, Lætetur ſſrael ín factore ſuo:‏:.| ע fil fion exultent it rege ſuo. Eaudent nos‏ Audate dominum in fancto eius: . החלים ויעמירם wh‏ לשל הס ג ְהור Tum τὸ‏ תנינים ובל mann‏, אש וברר ΔΣ‏ ו ew‏ רוח my?‏ עשה AIT‏ emm‏ ובל-גבקות עץ"a‏ ובל ארים oUm πρ‏ 2 מלכי- ארֶץ v vu, vm‏ שרים hy‏ שמטי- ä YN‏ Cuv επ Όλη Teng‏ Vv ova oy‏ את-שים חורו על- vos‏ ושמים: vy)‏ n 52% nbnn wer m‏ ven‏ לבני ישרָאל V Ἐν‏ רבו TRS RA‏ yr wr mb‏ שי | ישבמתי‎ τ Shea B שמו‎ ο|| vivan W ימרו"‎ nm nha vaca יעלוו חְסִירִים‎| IPT ענוים‎ | ירגנו. על- משבְבוּתֶם‎ Wand Ὁ 277) waa רמות אל-‎ לעשות סמה‎ νο was da. תובחות‎ Swan | UU) לָאָסר מלביהם‎ . opa) NY UN mw משפט‎ UI i wR yen m NOD mn הַלְלותו‎ ya הלְלוחו בגבורתין‎ iw ΣΤΟ PIN, σπα 3.3 הללוח‎ 3 viii moon שופר‎ rena Dios nea Mon, 70m ביס, ה‎ mom ες Tekno oe ew wm I WN LI TT/ER AS HB.B INS TITV τιν Ν᾿ CY C p. theh ποθ faen uou— he— doleh— gime— beth— Alephfonat t hfore slene ὦ hlene d g b f uocemaddid uocalis confo. περ, τὰν MA Mee ee famech nut nun mem— met[amed caf caf— íod " e ΄ C sacutü— finde(n finale m| finde c cd ícofoní$ vc 352m 5 353. than— fin tes kuph—«ade— cade—— phe phe. Aínutaleph tsbleíi s ε- Κα finale s ftrídulü finale P εν v3 à nn y . Punctauocalía. Sub litteris panctü- uoca£ patha:fienificat a.darü.- camec,a obfcurá quafi o.- cere e;rictu ftri ἔξιοτε,- fegol e apertíore ríctu.. kibug, u, míxtü cum í,Punctum unícum fupralxuam litterz nomínant holem,notat o cómune: índufum in litteram uou, fureck diciturfonatu uocalem; In alijs litteris fignificat duplicitatem uel duriorem prolationé δὲ dages uocatur:fub litteris fcri, ptum,hitíck dicitur,uocalem fignat.Sub littera he uel intra termínante dictionem non legitur, qnonfiítuocalis, Duplex hzc punctuatio: feua dicitur uel hatteph, legitur e ucla δτεα me fiea cut iungitur cofonans,aliter audiri nequeat:aut p dages dupletur;alíoquín omníno nó legitur. Componitur etíam cum--&- püctis,& ca raptim leoi debere Πας εἶψοτα(οπή litterará in pronunciatione cítíus audiri s punctorü uocalíum annexorum,excepto n& Y ín calce dictionum:cum nó ha, fed ah legatur.Itéíod litteraterminans dictionem pro ilegitur uor cali fi praxedat holem,fureck aut patha;alías nundj legitur.ficut nec& n nifi punctétur, FINIS δν b: SI vais t τ τ. ' aaa primum uacat Diui Hierony. ut pra fatí Quoníam bbb Cuíus os in uana deícendit mínus díxit ccc Eripe quentis:ut díes me uiuet;& ddd NNetradiíderis Et reuelabít tímes in Vitiliter eec tefertur:at Iniquitatem Quoniam dus impofuit fff In die Etopetuít omnís oloria Corpore o co βειάϊ Tertíam, mouet, furor illis hhh Et tímuit Tranfiuímus Exurgat deus cmífimus iii ex ufurís Incéderunt & diabolus illuxerant CANON ΤΕΚΝΙΟΝΨ Με kkk noluit octogefimo INefcierunt facti funt RR Tyrus À cenetatione Minoraftí Dexteram mmm tatem? dominus lux orta noftra nnn Sit gloría Dixit& uenit Etnon cre. bonis cceleftibus ooo uiderunt iudicabít In memoría Ooaulos PPP hxretícos Deprecatus Omnís Etnon 444 tecepit habebant nolímus Símiles rrr quinquagefimo animaduertite & faluos corde ín portis A APPENDICI Diuí Híero. beatus fuper populum B tnediítatíone leges Omnes Probaftí C Sint placei. Deus meus δὲ annuncíabunt Deducet D Odifti cufto. Pro hac Dauid Sit uia E Quoníam Ab omnibus Gaudeant Abyffus Ε Canticum Vetütamen uictorí uidebunt G Deus uictorí partem Confortauerunt H difperoe & expectauí A te fuften. Regestharfis Q uía ira INarrantes Furor Audíuit k Gebal Dímififtí Refpice Circüdederunt et Quoníanà Buentloquen, ín furore Pfalmus M Domínus ín Quam multa Afflixerunt Recordare N Qu uoníam mag. Et indutus Opus manuum ἃ fade domíní Ο Adhafit (είπα Nifi quod Seruus tuus P Cantícum Cantícum graduum Cantícum graduum Dominus Leui ῥριας dauid Recordabar Laudatio Domínus FINIS; ma" «x. Ua ---ist MM BREAD LLLA MU we-———— e eÜ ΑΝΩ. -3 ici s Ο" s ; ο a ες O w« tZ"Δ ΖΦ εἰ εν: e ou| Es o 0«^: d a ssh: gt E c E E E τὸ ἡ"^. ::: d» χ τ j: 5 3 e xxm z on T n el: AM bp Uf) EDI iss NL o zo É O i E: pu [f"M. 2 ed Ξ LoT* i. | E m. πὰ» : ne M ἘΞ us M uw Cum " ϑὦ: Es : m» *:$ im p R VN Ὁ A M ORB A CHIVS B ASILIHB Ti E N I$ μι. ο Τι RI C A N,D I D ο 8, zu Abes ín hocultimo Tomo lcctor optitme,prímut cómétaríos diui Hieronym ín ἐλ[3 euangeliá Matthari,& in Paulínas epíftolas,uídelícet ad Galatas, Ephefios, Titi, B 7:61 BiPhilemonéquos effe γνησίους, hoc eft legitímos δὲ germanos,cü ftilus ipfe qui do^ i sad. Sl ctis ἃς ijs qui iudicio ualent, plane lydius lapis eft, iuxta prouerbíü, tum ex fjs ipfis alibi cítata teftímonía certi(finio cóprobant.Deínde cométaríos ín euangelí Mará plane fup ! pofitios,& Hieronymo hactenus infcriptos.fed impudéiffime,qri pm quídé hab& Hie. ronymíanz eruditionis, Ad hac Lucx& Ioánis euágeliorá contexti,aliquáto Cj ante hac cafti^ gatíorem:ín hoca gobis adiunctum,ut euangelíco ili canoni cuíus Eufebíum authorem ferugt rcíponderet:in quo reftituédo ueheméter eft a nobís fudatü míniatulorü uice numero uulga ribus iftis notulis quas cíphras uocant utí coaéctís.Poflremo có mentaríos in omnes díuí Pauli epíftolas,quas Hieronymo uédicabat codex quid& obfoleta uetuftatis, Giotthicís characterib? exaratus fic fane pplexís& íam pra uetuftate euanidis,ut coacti fuerimus ín elemétaríorü ordi né rurfus defcédere, δὲ quod in ludo puellí faciat litteraríjs apículis nofcitádis ορετᾶ dare:fed δὲ ἤ ficut proxime fupiores,índigní fant iudicandi q Hieronymo tribuant. Quádo em fic inepti Hiieronymus,ut hicinterpres quifqs(5 demü fuit: qn fic balbutit, ut híc frequétiffime folceciífat, Tametfiísq eloffam(ut uocát)ordínaríácófarcinauit, Hieronymi título nónulla cítat,quz noia tím ín ijs cómetarijs cóperíunt At hoc neutícj fatis probauerit Hietonymi Stridonéfis εἴς, fcilícet fint ílli? noie ciata.Neq; em hocagebat gloffari? ifte.fiue Raban?(5 fuit, fiue ali? gfpiá, ut cui? effent íngreret.fed pro tpe qd'ad rem fuà faciebat, id excerpebat. Dicet hic aliqs,qd igi hícopus erat adulterína legitímis cá excuderené admifcere? Huíc refpódebímus quod ctíà ία alijs przfationib? ante díximus,nos uidelicet no doctis modo,fed δὲ indoctis uoluiffe morem gererc,Si cómétaríos in Marcü omififfemus,aut ín Paulá nó appreffi(Temus,quas ftatím impe rití tragcedías excitaffent.Ec habét q funt apud Hefiodü,de prímo fecundoue horninü genere, qd'aut illí per feípfos, aut ἤ prazmonití cam íudicio legát:& nó deeft ftupidis illis tertij eeneris, apud cüdé poetá qd' amplectant,ne fcilicet nó fit paroemía locus, fimiles habét labra lactucas, Quádp in ἥν ipfis ín Marca δὲ Paulá comentaríjs, quxdá inuenire lícet,qua doctis etíá placere potlinonímirü ex Hieronymi penu depróptaa ftudiofo uidelicet alid]. qui cá pcurriffet Hiero» nymíanas lucubratiócs,ín hoc multa fublecerít,ut deinde fuis admifceret,quo ucríus huíusfud merito, Hieronym? uíderi poffet. d'(tudíá olim fuit monachís,ijs maxime q de familía funt díui Denedicti;ná apud hos ut relícionis.fic οείᾷ litterarü multos annos(ut íta dica)tyránisfuit, cà müdasa fimplicitate Chrifti defcifcés;bellis operá daret,& ín barbarica quand ferítatécon/ temptu fapí&tiz ftudio.fenfim prolaberet,& erat tépus quo nihil placeret quod Hieronymi nó e(lehaud fecus(5 hodie multis níhil probat, nifi quod Scoti aut Thomá fapíat. Tum nebu/ lonib? qbufdá anfa fuit preftita,fimpliciorib? imponédi, uéditabárc paflim pro Hieronymo nanías fuas, δὲ celeberrimi fanctiffimiqs αίτί titulü nugis qualibet nugacib? prafigebát. Caterü ut detur ctíá intet multas pas aliquod eranulü reperíre,cü tantá fupfit Hieronymi fcriptorg, iftos cométaríos nígro cakulo notamus,& índienos cenfemus in qbus legédis ftudiofi bonas horas malecollocét.Docti,quíq; funt narís emüctz(certo fcímus) nobifcü faciet, imperítori δὲ craffog: iudícià nihil m oramur.Quádoquídéaüthuíus uolumínis acíé occupát erudita; placuís quo cómodius íafulfa ifta uelut ín agmine medío milites ígnauiores dcelitefcerent, opus ipfum aliquo docto libello daudi:fic em rei militarís petíti, poftremá agminis parté curiofius firman» dam efle tradunt. Adiecímus ítacy Dídymi de fpiritu fancto infignem librum a diuo Híe ronymo uerfum, quem ab ínnumeris mendis uíndícauimus: cuius reí qui certíus uoletfacere perículum,noftram hanc xdítionerm cum ucteri coferat.Bene uale candide lector, Bafilez Sex to Kalendas Iulías. M D XVL εἰμ απ d Emu EF P aig qu Jiu ΠΝ με :(δη E enti eil ΓΕ E uin ie vod ες - Jasdtee - ΠΟΙ Jimi aqu rte Jas Mac -ΠΣ qq Jti Ἐάν ET tar T ha "de Nott Rt, "m tuj t, 2. n : Virg E . HIERO. IN QVATVOR EVÀNGELIAÀ AD DAMASVM PRAEFATIO; ux OV Viv opus me facere cógis ex ueteri: ut poft exemplaría fcripturarii toto orbe dífperfa, (4 quafiquídam arbiter Íedeam:& quia inter fe uaríant; qua: fint illa quz cü Graca confentíant &j uerítate, decernam. Píus labor fed perículofa prafumptío;íudicare dc caiterís ipfum ab om ' Finibus fudicandum:fenís mutarelínguam,& canefcentem íam mundum,ad initia retraheré δεν ποθ Μὰ paruulorum. Quuís ením doctus pariter uel índoctus;cum ín manus uolutnen affumpferitz afaliua quam ferncl ímbibit,uíderít dífcrepare quod lectítátino ftatim erumpat ín uocem, me falfaríü, imeclamitans efle facrlcgum:quí audeam aliquid in uetceríbus libris adderc,mutare,corrigerc, Aducrfus quam íauídiam, duplex caufa me confolaturzquod& tu quí fummus facerdos es fierí iubes:& uerum πὸ efle quod uaríat, etíam maledícorü teftímonio comprobatur. Si enim latinis exemplaribus fidcs eft ad/ hibenda,refpodeant quibus:tot ením funt exem plaría;pene quot codíces. Sin αὐτῷ ucrítas cft quarendá depluríbus, cur non ad graecam oríginem reuertentes, ea quz uel a uítiofis interpretibus male reddíta; ucla prefumptoribus imperitis emendata peruerfius, ucl a librariis dormítantibus, aut addita funt, aut mutata corrígímus: Neq; uero ego de ueteri dífputo inftruméto, quod a Septuagínta feníoríbus ín erae «amlínguam uerfum,tertío gradu ad nos ufq; peruenit. Non quaro quíd Aquila, quíd Symmachus fa^ ipiant,quare T heodorion ínter nouos& ueteres medius incedat. Sit illa uera ínterpretatío, quam apoftó runt. nouo nunc loquorteftamento,quod gracum effe non dubium efl,excepto apoftolo 'Matthao;quí prímus ín ludza euagclíurn Chrifti, Hebraicis litteris edidít.Hoc certe cum in noflro(εἴ monc difcordat, ín díueríos ríuuiorum tramítes ducit;uno de fonte quarendá eft. Praetermítto eos có dices quos a Lucíano à Elychío nuncupatos, paucorü homínum afferit peruería contentio: quibusutkg necíntoto ueterí ínflrumenpro poft Septuagínta interpretes emendare quid lícuit, ncc in nouo profuí£ emenda(fe:cum multarum gentíum línguís Icriptura ante tranflata, doceat falfa effe quae addita funt, Igi tur hac prfens prafatiuncula pollicetur, quatuor tantum cuangelía, quorum ordo ef? ifte: Matthavus; Marcus, Lacas, lohannes,codícum Graecorum emendata collatione,fed& ueterum: nec qua multum á lectionis latínz confuetadíne diífcreparent.Ita calamo temperauímus,ut hís rantü quz fenfum uidebanz tur mutare,correctís:relíqua manere pateremur ut fuerant. Canoncs quoq; quos Eufebíus Carfaríenfi$ epifcopus Alexandrinus, fecutus Ammoníum, ín decem numeros ordínauít: ficut ín Graco habentur; expreífimus, Quod fi quís de curíofis uoluerit noffe;qua ín euangelijs, uel eade, uel uícina, uel fola fint; €orum díftínctione cognofcet. Magnus fiquidem híc ín noftris codicibus error inoleuít,dum quod ín cá dem re alius euanoclí(ta plus díxit:in alio quía mínus putauetint,addiderunt. Vel dum cundem(οτί alius aliter expreflit:ille quí unum e quatuor prímum legerat,ad είς exemplum cateros quoq; exiftimá ucrítemendandos. V nde accídit ut apud nos mixta fínt omnia:& ín Marco plura Luce atq; Matthaei. Ruríus ín Matthao plura lohannís ὃς Marcí:& ín catetís rcliquorum,quzalijs propría fant, ínuenían. tur,Cum ítag; canones legerís quí fubiectifunt,confufionis errore fublato,& fimilía omníum fcíes,& firi gulís fua quaecg reftíitues, In canone prímo cocordant quatuor: Matthaeus, Marcus, Lucas, Iohannes. I fecundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas.In tertío tres, Matthaeus, Lucas, Iohannes, In quarto tres, Mat thaus; Marcus lohannes.In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In fexto duo, Matthaeus, Marcus, In Ícptímà duo,Matthaus,lohannes.In octauo duo,Lucas,Marcus.In nono duo, Lucas, Iohannes.In decímo, pró2 pria quiq; quz non habentur ín alijs ediderunt. Síngulís aero euangelijs ab uno íncipiens ufq; ad fineni librorum, difpar numerus accreícít.Hiíc nígro colore pracriptus fub fe habet alíutn ex mínío diícoloremi numerum,quí ad decem ufd proccdens,índícat,príor numerus ín quo fit canone requíredus, Cum ergó aperto codice( uerbí gratia) illud fíue íllud capitulum fcíre uoluerís,cuíus canonís fit, fatím ex fubiecto humero doceberis: recurres ad príncípía,ín quibus cahonum cft diftíncta congeríes: codemg; flatír canone ex título frontis ínuento,íllum quem quarebas numerum,cíufdem euangelí(tae,qui ὃν iple ex itiz fctiptione fignatur,inuenícs: atqp euícino caeterorum tramitibus ínfpectis, quos numeros e regione haz beantannotabís:cum fcíerís,recurres ad uolumína fingulorum:& fine mora repertísnumerís,quos anté fienaueras,repcries& loca ín quibus del eadem uel uicína dixerunt..Scíendü tame ne quís ignarum ex linilitudínc numerorum error ínuoluat: quod fícubi ín fabnotatione canonum díftinctorum ín canoné quolibet tres euangcliftz bís,ter,uel quater, aut etíam amplíus eundem numerü per ordinem habuerín£ annotatum,& quartus econtrarío dilcrepantes: quod id tres ílliín eoloco femel díxerínt,quartus totíes ib corporeuolumínis fuí ponat, quotíes díuerfi numeri ín eíus canone pofiti ftant, Contra predictorum numerorum contínuatas fimílítudínes.Item fi n uno qdolibet eorum,aut etíam duobus,ídem ín canoné D , humerusbís,ter,& quater,aut co amplíus reperíatur ínordíne collocatüs, δὲ difpares ín tenants ín cxe^ -. terísdubíü nó erír, quin íd αὐ íllius illorum ue canonís nutnerus bis terg; repetítum ab hís ín uolumíné ; femel di&um effe oftendít:alteralteríue eorum totíes uno atq; eodem fenfuloquantur, quotíes pratulé : tíntín numerorum annotatione díftantíam. Et hocín omníum nouem canonum collatione feruabítut; Ceterum in decímo(quoníam propría fingulorum tínmodo contínentur) non poteft contra id comp tatio effe quod folum eft.Opto ut ín Chrifto ualeas,& meminctis mcí papa beati(iime, 2 3 Kanon I --“3 Ἐν ffation piímuo ín quo quaituioz ffanon- pimus; in quo quatuor. abattbe" x abattbe? Ἐπ’ || abore ucao 3obeo-| LaBarcue|| Τζαν|| Sobes. 1 9 2 7 lo ENS) 294(C 266 LAW 67 ei 1: Mu 4 1ο 6 EUN 289 275 gp 126. L u 4 Io 12 291 179 πα κό rP j τ 4 lo 14. 294 281 161 t! Hu 4 10 28 295 281$7 y 14 5 5 I$ 295 282 42 a 1$ 27 17 46 300 285 8" 25 27 54. 46$00 285 79 β 15: 27 45 46 302 287 160 ῄ 79 20 57 58$04. 289 170 2 η $7 159 250 141 306 290 162. l4 98 96 16] 12ο$06 290 4 98 96 nó I1 Σο 297 6ο. η 98 96 π6 Ao 315 294 172" 98 96 π6 144. 314 291 166 m 98 96 π6 129 314 291 168^ 98 96 π6 5I 515 292 175 ἡ 5 37 77 109 318$00 176 η 141 50 19$9$20 5302 178.|. 7 142 ει 21 35$25 810 184 E 147 64 95 49 526 31! 188 m 166 82 94 74 326 35 194 ἢ 209 πο 254. Ιοο 228$514. 196| ἢ : 2i 121 238 21 531 515 197| ἥ 210 122 239- ὃς 332 318 197" 220 129 MAR 88 334$21 20l ἢ 220.-- 28 7 535 524, 199 t 244. 59 250 141 336 317 198| β 244 59 250 146 336 319 p8| Π 274 156 260 20 343$29 104 ἡ 274 156 260 AS 548 332 206 T 274 156 260; 96 349 335 208!u 27 158 74 98$52 356 209" 284 165 266.$5 F 284. 165 266 65 j 284 ιός 266 65 1 canonif|| paimf.|| i 1 ', Apatrtbeue aPardis lo 102 39 39 Αἱ ?5 P ΕΣ 2 πο στο ΖΞ Συ. ας M Puce NN treo fcóue in ANN end E Y.ucaf; AParcus 909 los 1o6 * 107 ' 107 lo8 1o8 1ο9 πο z T VM PU τῷ, ος d Ui essit arto t-ς-. x ἢ ATI em » » un (ξαποιι "κ εν tertíno T ESSN 2 Abottbeus ΖΦ γμῶσ Ἂν SAIS NS Ὲ: ---ἂς CELQ UI ὃς ὃς--- ἣν αερα cr ον. ην T Ξ τ — τὸ--ς--“τ. ος I ὧς στ 5. τ:-ὦ-.--Ὁgt Σ’Ξ:ὲ - XE ων - V " pA - ER HE ] A dibattb, ἢ ΞΞ d τ Ξ PPP Sy ΖΝ Q9ouo γὼ Eo 128, 52 150 81 120 168 57 226 161 209 187 189 198 jo ἘΞ αν 30 222 262 nj 261 n4 274 117 274. 229 274 231 305 182 503 Ι8ύ 707 προ 307 182 $07 186 307 19ο 312 156 212 190 312 182 540 25 741 2ty $41 221 342 225 $42 225 πὰς T [(£a.1X. /aàouc M —*——— cum CÓ AL me 9 9M 4inís. -— τὰ c:: mue mue RC ας ἜΞ CU ὡς—- τῷὸἪ ω OEIL s. εν XE νο Ow. Ae CuET τῆς τῶν me ἘΣ Ξε oum x k SE as DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN COMMENTARIOS dut SVPER MATTHAEVM PROEMIVM. ji ην € LVRES fuiffe quí euangelia fcripferunt, δὲ Lucas euangelifta teftatur dicens: 11 πὶ Σ Quoriiiden multi conati funt ordinare narratíoné rerum qua ín. nobís com). jus bs 7] pletz funt:ficut tradiderunt nobis quí ab ínítío ipfi uiderunt fermoné,& míniftra m ἔν E obuucbid ucrünt εἰς& perfeuerantia ufq ín prarfens tempus moniíméta dedarant,que adi s uerfis authorib? xdíta,díuerfarü hacrefcon fuere principia:ut eft illud iuxta Aecyptios δὲ Tho, eint mam& Mathiá& Bartholomaü, duodecimqy apoftolorá,& Bafilidís atq; Apellis ac reliquo yl rum.ques enutmcetare longiffimü eftcum tantum ín prafentíarü hoc necefTe fit dicere:extitiffe" quof(dá qui fine fpiritu δὲ eratía dcí.conati funt magis ordínare natratíone,qg híftoriz texere ue" είταεξ.Ο uibus íure poteft illud propheticü coaptarí. Va quí prophetant de corde fuo:qui am/ it bulant poft fpítítum fuü:quí dicüt,dícit dfis:& dris nó mifit eos. De quibus& faluator ín euan an eelio Ioannís loquitur. O mnes quí ante me uenerunt.fures& latrones facrunt. Qui uenerunt, M non químí[li funt.Ipfe ením ait: Veniebant,& ego nó míttebam eos.In ueníentibus enim prz p fumptío temcetítatisín πα» obfequium feruítutís eft.Ecdefia autem quac fupra petram, domi joa ní uoce fundata eft:quá introduxít rex in cubiculum fuum,& ad quam per foramen defcenfio^ m τ tíísocultxtnífit manum fuam. fimilis dammula hinnuloq; ceraorá: quatuor flumína paradi(i jin inftar eructans:quatuor angulos δὲ annulos habet,;per quos quafi arca teftamenti& cuftos le με gis domíni.lienis immobilibus uehítur. Prímus omnii Matthaus eft publícanus,cognotié 5 to leuí:quí euangelium ín[πάσα Hebtxo fermone zdidít:ob εοτῇ uel maxíme caufam.quí in m Ιείυμτι crediderát ex iudxís, δὲ nequacp legis umbram, fuccedenre euangelij uerítate feruabant."n ecüdus Marcus.ínterpres apoftoli Petrí,& Alexandrínz ecdefiz primus epifcopus,qui do»» mínum quídem faluatorem ipfe non uídit.fed ea quz magiftrum audierat prxdicantem,íuxta in fidem magis geftorü narrauit cs ordínem.— Tertius Lucas medicus, natione fyrus Antiochen xi fis:cuius laus ín cuangelío, qui δὲ ipfe difcipulus apoftoli Pauli, in Achaíze Boeotízeqs partibus uolumen condídít,quzdam altius repetens:& ut ipfe ín proemío confitetur, audita πιαρίσ ζῇ uifa defcribens, Vltímus Ioannes apoftolus δὲ euangelífta;que Iefusamauit plurímum:quí fupra pectus domíni recumbens, puríffima doctrínarum fluenta potauit:& quí folus dece» ce meruít audírc:Ecce mater tua. Ts cum efTet ía Afia,& iam tunc hareticorum femina ρα]' ὧν larent Cherínti,Hebionís, δὲ exterorum quí negant Chriftum in carne ueniffe, quos& ipfe in did epiftolafua antichriftos uocat,&apoftolus Paulus frequenter percutít:coactus eftabomni'—"4 . buspenetunc Afix epifcopís δὲ multarum ecdefiarum leeatíonibus de diuinitate faluatoris altius fcribere δζ ad ipfum(ut íta dicam) dei uerbum, non tam audaci qp feclici temeritate | prorumpere. Vnde δὲ ecdefiaftica narrat hiftoria.cum a fratribus cogeretur ας fcriberetiita fa^ ,;&urum ferefpondifle, fiíndícto icíunio ín commune omnes deum deprecarentur: quoex| | pleto;reaelatione faturatus, illud proemíum eccelo ueniens eructauít:In Ρτίπαίρίο. erat uet,| | bum:& uerbum erat apud deum:& deus erat uerbum: hoc erat ín príncipio apud deum. ὦ Hac igitur quataor eaangclía multo ante przdicta;Ecechielis quoq; uolumen probat: ία quo príma uifio íta contexitur.Ft ín medio ficut fimilitudo quatuor anímalii,& uultus corum fa/ cies homínis,& facíes leonís δὲ facies uítuli δὲ facies aquilz.Príma hominis facies, Matthacum fij gnificat:quí quafi de homine exorfus eft fcribere: Liber eenerationis iefa chriftí filij dauid filij abraham.Secunda Marcum.ín qua uox leonís ín eremo ruoientis auditur: Vox damátis ín de.— , ferto parate uíam domíni.rectas facite femitas eius. T'ertía vituli, quae euanceliftam Lucam a: , Zacharía facerdote fumpfiffe initium prafieurat.Quarta Ioanné euanecliftam, quí affumptís pennís aquile,& ad altíora feftínans,de uerbo dei difputat.Catera qua: Ícquuntur ín eundem fenfim proficiunt.Crura eorum recta,& pennati pedes:& quocá cp ibatfpiritus, ibant& non reuettebantuür:& dora οοτῇ plena oculís:& fcintill: ac lampades ín medio difcurrétes,& rota in rota,& ín fingulis quatuor facies. Vnde δὲ Apocalypfis Ioannis, poft expofitionem uícinti quatuor feníorü;quí renétes citharas& phíalas, adorant agnum dci,introducit fulgura δὲ toni “ uua UN IN ain OSattbeum'(»oemínm.$0. 6 A muafepré κε difcurétes,& mare uítred,& quatuor animalia plena oculisdícens, Animal po fimileleoni, δὲ fecundà fimile uitulo, δὲ terti fimile homíni,& quartá fimile aquilz uo^ ῷ Ες poft paululii:Plena erant(inquít)oculís,& requíem n6 habebant die ac nocte;dícentía: Ἢ"Sanctus fanctus fanctus, dris deus omnipotens;qui erat,& qui eft; δὲ quí uenturas eft.Quibus ti cunctis perfpicue oftenditur quatuor tantum debere dr fufcipí, St omnes apocryphorü ui naznías mortuis magis haretícis,Cg eccefiafticis uiuis canendas.Satifqy míror Eufebi dilectitfl (|^-mecurRomá fübíto nauígaturus, hanctibi a me quafi fitarciam dati uolucrís, ut Matthzum ἐς— breuiterexponésuerbís ftríngerem,(enfib? dilatare. Si meminifles refponfionís meznunc ία ud paucis dieb9,rem annorü petercs.Prímü erm difficile eft omnes legere qui cuangelia fcripferint, Ἢ Deinde multo difficilius adhibito iudicio,quz optíma funt excerpere.Lecitle me fateor αὖ an^ &;.. mosplurímos.n Matthaum Origenis αἱ gíntiquinq; uolumina.& rotidé eius homilías,comatí" cumcp ínterpretationis genus,& 1 heophili Antiochenz urbís epifcopi cométaríos, Hippolyti Um um quoqj martyrís,& T heodorí Heradeotz, Apollínarijgy Laodiceni, ἃς Didymi Alexandiíni:& latinorá Hilarij, Victerini; Fortunatíani opufcula:e quibus etià fi parua carperé, diená aliquid Mel memoria fcriberet. Atta ín duab? hebdomadibus,immínéte iam pafcha δὲ fpirantibus uentís ἰώ, dictareme cogísut qii notarij excípiát;qri fcriban£ fchedulze, qii emédent,quo fpatío digeran di ad purü;maxime cá fcias me íta trib? mefib? languifle,ut uix nunc íngredi íncipiam:nec pofTím "m laboris magnitudine brcuítate téporis cópenfare.Ioi£ omifTa authoritate ueterá, ds nec legédi, son fequédi mihi facultas data eft, hiftorícà interpretatione, quápracipue poftulafti,digefli bre p Witer& interdá fpáalis íntellígétia: Borcs mífeui pfectü opus referuás ín pofterü. Sí auté mihí εν witalongiorfuerit.auttu in redeundo;tua promílfa cóplcuerisituncnitar implere qd' reliquum " efl.ímo iactis fandamétis,K ex parte conftructis paríctibus pulcherrimü culmen imponam:ut nid fcias quid ínterfit ínter fubítam dictaridi audacíam, δὲ elucubratam fcríbendi diligétíam.Certe m nofti,& médacij meí erubefcere te teftem uocare;q» prxfens opufculum tanta celerítate dictaue" rím:utaliena magís legere, Ορ mea códere me putares. Nec hoc dearrogantia δὲ fiducia ingenij dictum putes,fed quod oftendere tibi cupiam quantum apud me ualeas: quí períditarí magis apud doctos uoluerím, cf tibi fedule poftulanti quíctg negare. V nde obfecro, ut fi incomptior 7 fermocft&nó folito lapfu fertur oratío.feftinationi hoctribuas nó imperítiz:& des exéplaria, ἡ ci Romam ποποτί5,αἰγοίπί chrífti Ρηποίρία, qua: merogauit,ut ín Cantícumcanticorü fcriberéz i| aquo opere excufus zgrotatione díuturna.fpem in futurum diftulí:hac te lege conftríngens:ut n fituci ad e fcripta fubtraxeris;illa quoqy armariolo fibi poftea fcribenda concludat. EE 4t;:: εὐ--.COMMENTARIORVM HIERONYMI rio cómutatus.Si eif primü pofuiffet, Abrahá, poftea C n: IN MATTHAEVM EVANGE Dauid:rurfusei repetédus fuerat Abraha;ut generatio/ T 123 LISTAM LIBER PRI nis feries texerc£.Ideo aüt cateris pratermifTis,horü filiü | ἡ: MVS. Ca I. nücupauirqa ad hos ti eft facta de chrifto repromiffio. ui zx liber generatíófe iefu cbzíftí.In E(aialegi^ Ad A rahá:In femine inquit tuo biidicent οὓς gétes,qc? is B ὃ mus: eft ον”. Ad Dauid: “ ἱ Gene,"am De fructu uentris tui 4g rl i d raro regi3jber gencrationieiefu. soon. ii i g. AS ee ἯΙ chrifti fiij Dáuid.filij Abrahá.Ab- pbarce τὸ. Norandü m quisenarrabit{ Non f| raham genuit Ifaac. Ifaacautége^ in gencalogiafalnaro jj ergo? cuáeeli^, z: τ rísnullà fanctarüa n bci am AS quit Iacob. Iacob aute genuit ἵμαᾶ fumi muliíerü: fed eas d traríium:utqd'illeim€ Ι88 s δὲ fratres cius. Judas áutem genuit quas Ícriprura repre/ d pofübüedixiteHaru,—(R8 a E! Dhares& Zaram de Thamar.Pha heit ο hic narrare incipiat:— τι: to ierat,« ani uia ibi de DIST: res autem genuit Efrom. Efrom autem genuit Aram. péórib naicts, oim d Bedisiniruis ,hicede Aram autem genuit Aminadab. Aminadab autem FEES sende "I ncarnatióe οἵ dictü. t ET jue; in meumans eet din,*genuit NaafTon.IN aa(fon duté genuit Salm on.SalmO muthMoabitis ρου” (di El tper hoiem deti ait genuit Βοος de Rachab. Βοος auté genuit Obed ure eo ede "ἡ b"€ nili vavid/fli ex Ruth, Obed autem genuit lefíe. Iefleauté genuit ας genutrfalmon«€. $E- Ade TX., ir So. onem, Jte εἰ Salmon prin/ ο abnbist Odo prz Dauid regem. Dauid autem rex genuit o aud T que«psirib? Iudasficur pofterus,(ed nece(fa/ in Numeris ᾽ τῷ genuír folepb. Hüc Deut25.b ^£ommen.lb»icronymi in Numerislegimus,| 8«T Sozam auté genuít ocíar«c. In quarto regum uolumíne legimus de loram ochogià fu:(fe generacü: quo mortuo, iofabeth filia regis ioram, foror ochogize,culitioas fili fratris fui& eü internitioni quz exercebat ab athalia fubtraxit, Cui fucceffit in re/ gnü filius eius ama/ fias:poít qué regna/ uit filius eius agarías quiappella£& ogías: cui füccefficioacham filius eius. Cernís er/ go αὐ(cdm fide hi/ fioriz tre(regesin me dio fuerint, quos hic euagelifta pratermi/ fit; loram quíppe nó genuitogia,(ed ocho/ siam, X reliquos ds enumcerauímus: Ve; εὖ quia euagelift p; pofitü erattres te(fara decades in diuerfo τὲ porü ftatu ponere,€ iorà generi(e mifcue tat impijffima iega/ bel,idcirco ufqp ad ter o tià generatione, eius memoria tollitur, ne . in fanctz natiuitatis ordine poneretur, b 4£t poft tráfmígra ttoac babylonís lecbo maf genuit falatbiel cC. Siuoluerimus iecho/ nià i fine prima τοῖα, radecadis ponere: in fequéti nó erüt qtuor decim fed tredecim. Sciam? igit iechonià priore ipía effe que & ioakim: Secidum ' aüt filidi,nó patré:Qrüi prior p k.& m.feques per ch.& n.fcribit,qd' fcriptorü uitio& lon/ gitudinetépop: apud trzcos latinofdp cófu ume. c(| Jacobau locum obiecit nobis lulianus auguft? de diffonàtia euageliíta rü:cur euágelifta Mat tha? iofeph dixerit fi/ πα iacob:& Lucas cü filtà appellarit Heli, nó intelliges confuc, ,tudinem fcripturarü:qd' alter fcd^m naturi: alter(ζην legem οἱ pater fit.Scimus ein hoc per moyfen deo iuben: te praceptü:ut fi frater aut ppinquusabf liberis mor? tuus fuerit: alius eius accipiat uxorem, ad fufcitandum femen fratris uel propínqui fui.Sup hoc€ Aphricanus téporü fcriptor,& Eufebius cafariéfis in libris διαφωνίας tvacfeuwp plenius difputarüt. Ὁ qLSenuíríofepb vírü maríe«c. ΟΠ uirum audieris, fufpitio tibi nó fübeat nu» ptiarü fed recordare confuetudinis fcripturarü qd'(pon fi uiri, pon( uocent uxores. e(p£ta tranfimtgratío, ie babyloniev(qs ad οί generatíóea quatuordecím.Nu meraa iechonia ufgiad iofeph,& inuenies generationes tredecim. Qr uartadecima ergo generatio in ipfum chriz ftü reputabitur.. f(f f bríttí aür generatio ficerat. τα rat díligés lector& dicat; Cum iofeph nó fit pater diii(al. uacoris,quid ptinerad drm generatióis ordo deductus ex ea quz fuit Vriz.Salomon aüt genuit roboam.Ro boamauté genuit abiam.Abía αὔτ genuít afa. Δία aüt ὁ genuit iofaphat.Tofaphat αὔτ genuít íoram.Ióram au té genuít ocíam, O cíasautem genuit íoatham.loathá auté genuit achag. Achay auté genuit egechia.Ecechías auté genuít manaílen. Manafles autem genuít amon, Amon autem genuitíofiam.lofías auté eenuít íecho^ niam& fratres eíus ín tranfmíg » poft tranfmigrationé babylonis.íechonías genuit fala thíel. Salathiel auté genuít corobabel. Zorobabelau tem genuít abíud. Abíud autem genuit elíacim. Elía^ cím autem genuít acor. Acor autem genuít fadoc. Sadocautem genuit achim.Achím auté genuit elíud. Eliud αὔτ genuit eleagar.Eleacar auté genuit matthan. c Matthan autem genuitiacob. Iacób autem genuit íov feph üírum maría:de qua natus eft iefus, quí aocatur chríftus." Omnes itag generationes ab abrahá ufq; ad dauid generationes quatuordecim:& a daui ufq; ad tranfmigrationé babylonisgeneratíones quatuor ε decím:&aa tránfmigratione babylonis ufcp ad«γί, generationes quatuordecim. Chrifti aátem cencras tío fic crat.* Cüm effet defponfata mater eius ma; v ría iofeph:dntecg couenirét;inuéta eft ín utero habens t de fpirítu fancto." Iofeph aüté uír eíus cá effet iuftus: δέ nollet eá traducere,uoluít occulte dímittere cá.[-]σες auté co cogítante:ecce angelus dri apparuit ín fomnís & iofeph,dícés: Iófeph fili dauíd,noli tímere accipere ma ríam coníugé tuá.Q uod ením in ea natü eft, de(ρίγα ι fancto eft.Dariec αὔτ filia:& uócabis nome cíus icfum: Ipfe em faluum faciet populá fuum a. peccatís eorum: mFHocatitem totá factum eft,ut adímpleretur quod dicum eta diio per prophetam dicentem: Ecce uirgo in utero habcbit& pariet filium:& uocabítur nomen uíq ad iofeph? Cui refpódebimus primü;na effe cófue)tudinis(cripturarü ut mulierü in generationib? ordo te xat.Deínde ex una tribu fuiffe iofeph δὲ Mariá:unde ex lege eà accipe cogebat ut ρρίπαησᾶ:& qd' fimul cenfen£ in bethlehe:ut de una uidelicet(tirpe generati. e(pij effet oefponfata ma, fer cíuo maría(ofepb, QLuare non de fima plici uirgine: fed de defponfata concipite Primü utp generatio né iofeph, origo Ma, riz monftraret.Scd'g ne lapidare£ aíudais utadultera, Tertio ut in 2gyptü fuolés ha, beret(olatium, Mar, tyr Ignatius étià quar tà addiditcaufà cura defponfata cóceptus fit: ut partds inquies eius celare diabolo: dü εὖ putat nó de uir ginefed de uxore ge; neratü. be[pzintegs couenírét ínuéta eft ín vtero babée oe fpírítu faucto.Non ab alio in uétaeft ni(i a iofeph q pene licétia marita/ li futurz uxoris offiía nouerat, 0 d aütdi, εἰξ: antedj cóuenirét: nó feqt ut poftea cór uenerint:fed fcriptu, ra αὐ factü nó fitofié dit.(«[ 3ofepb aüt vír ei? cá effet(ufi? c£. Si qsfornicariz cóili» git, unü corp?efficif, Et in lege praceptüé, nó folü reosfed& có; fcios criminü obno» Χίος effe peccati: quo iofeph cü crime cela, retuxoris,iuftus fcri bit? Sed hocteftimo; niü Mariz eft qd' io» feph(cies illius caftir tatem:& admirásqd cuenerat: celat filétio cuius myfteriü nefcie gratíone babylonis. Et oauíd ΠΟΙ tímere acci pe imaríá vrozé πᾷ«C, lam& fupra dixim? (ρδίας uxores appel/ lari:qd' pleni? liber aduerfas Heluidiü docec.Et blàdiétis affectu ei p(oniü angelus loqt:ut iufticia filétij coproba» ret, Simulg notàádü qd' iofeph filius effe dica£ dauid:ut maría dg de ftirpe dauid móftraret. 1[£t vocabíeno τη ei? íefum«C. εἴας hebrxo fermone faluator dicit. Ety» mologiá ergo nois ei? euágeli(ta(ignauit dícés: Vocabis nomé eius icfüm:quia ipíe faluü faciet populum fuum, m 4 lbocautem totum facrum eft vt(impleretur αὐ oíctuim eft a oíio per pzopbetam oícentés£cce vírgo ín vtero babe» bít« paríet. Pro eo quod cuangclifta Matthaus dicit, ín utero habebit: In propheta fcriptü e(t: in utero accipiet Sed propheta quía futura pradicit, fignificat quid fu» turum fit,& fcribit accipiet: Euangeliíta quia non de futuro fed de praterito narrat hiftoria, mutauit accipict δὲ pofuit habebit. Ο ui eim habet, nequadj accepturus cius emanucl bat. Καὶ 4[ 3ofepbfilí ᾿ G E Ἢ eft. Tale quid& in pfalmis legim?.A(cédés in excelfum δ captiuam ἐμῶν rrt im κ fid [ jn DSattbeum £3. II So. ^7 J£anon. TNI captiuam duxit captiuitatem:accipiet donain homini? naferüt. e([£trefponfo accepto(η fomnia] ne redírér ad T οῷὦΨ ἢ εν ειστα σι ἈΡοβΟΗΙΣ Ροπξς,ποη αἀἰχίε αοοί» Ιρεγοᾶέ τζ.Ο ui munera obtulerant diio:confequéter re: i piet, fe eie n ibi defuturofignificatumeftqd'ac/— fponfumaaccipiüt. Refponfumauté, quod grace dicitur mid Oi hiftoria Χενματιδέν]εο, non 1 1^ C 2 ΄ m" a»» ü c ΝΠ üamdederarqdacc, X Ciisemmanuel:quod eft interpretatum, ποδί deus. ἔν fangen infe pet tuj τοὶ Mieraccoir Eti autem iofeph a fomno fccit ficut pracepiteí—torumiofeph priuile má cognotiited bonecpe,* angelus domini. Et accépit coniugem faam:& non cog y anre Re s BURRWLAS pimo; nouit cam, donec peperit filium fuum prímogeni^^ uiam,quia infidelira Ra d dà peruerüflime tUm:SCuocauít nomen eíusícfum, Cum ergo πάτος ο,— medi n ane ἊΝ faint; s ΗΝ fi» feticfusinbethlehé iuda ín diebus herodis regístecce— gelue oit apparuítío/ δ jos Πας IMarta::; γεν ᾿ Suppe iig aun ROT ogni magi ab oríente uenerunt híerofolymam,dicétes: Vbi m Sid VE m tinondiiniig ha, eftquínatus eftrexiudzorum? C4. 1]« matré eíüs 2 füge ía M beat& fratres: Shi b Idímüs ením ftellam eius ín oriente:& ueni;—£S?Pfü«c. Ο ἢ culit t mos fit diuinarü fcri; d puerü δὲ matré ei? ut ιν pturarü,ut primoge mus adorare eum, Audiens autem herodes— in αργρετιτᾶίεας, πο, Itf itis δ;; 3 2. vi ifi non eum noci tex,turbatus cft, δὲ omnís hierofolyma cum^—&etulit&in tenebrifi A ue atres equant, 2 Y." qn uero reuertitur ín MN deügprimusna? illo.Etcongregans omnes príncipes facerdotum& fcrí— indus nec nox necte JW η DORT; n ΄ ΄" Η LÉÍI: Νὰ fi.Lege fupraditü^ baspopuli:fcifcitabatur αὐ eisubi chriftus nafceretur. περγαροησέ ineuà n Miis adactus ie c* Acilli dixérunt εἰς Inbethlehem iuda Síc ením[οτί ee eC Ur di» t iun uidium. Ca.. pleret αὖ oíctum eft a Vil ho 3dinus— ptum eftper pphetam:Ettu bethlehem terra iuda;ne— oio p ppberácícenté Mic. s.a t emftL Quoc minímaesín príndpibus iuda. Exteením exiet— FF£STPIo vocat fi/ δν làcíjoíg 453. ἡ P P de líutm meá cc, Refpon, ri odéte«.. duxquiregatpopulum meum ífrael." Tunc herodes deacit qui μεϑιποτᾶ M VET Adcófufionéiudzo/: ΑΗ. ΤΙΝΙ: uoluminü denegant Pi Bundoh deo cdamuocatis magís,dilieéter didicit ab eistempus fte ueritatem:ubi hocin X ΝΑ ftia getibus difceret, lx qua apparuit eis:& mittes illos ín bethlehetn,díxit: Lxx.legat interpreti Min orturinorittefiella:— Ire& nterrocare dilieenter de puero:& cum inueneri/ busCHfdinóinue| T) jin: quà futurà Balaam, DM: χῇ. ncerínt,nofeis dicem? thi cui? fuccefforeserár, XtiSrenunciate mihí:ut& ego ueniens adoré eum. Qui in Ofez ppheta fcri, Ofce.rt.a uaticinio nouerat.Le B eNumerorü librü. Morus 24. Deferunt auté magi didi ftelleidicio in iudeà Yr ut(acerdotes a magif interroeati,ubi chri; ftusnaíceretur,inex/ cufabiles fieret dead uctuei?, cqT21t οἱ gerüt ein betblebe áp dec. Librariorü híc error eft. Putam? ei ab euágelifta primü απ ficu: ín ipfo he, braico legim? iudz, noniudez. Quz eft em aliarü gétíüi beth^ lehé,utad diftinctio; néeius hiciudez po; nereturcluda aüt id^ circo fcribit:quia eft & alia bethlehé in ga μὸν loitet9 γα, Lege librü iefu pon t. 1 niat filij naue, Deniqs δὲ inipfo te(timonio qd de Michea prophe/ tia(umptü εἰ, τα ha^ Mid,s,a betur. Éttu bethlehé ᾿ς tetra iuda. oq£t apertía tbefaurío Πίο obtulerunt eí munera aurüitbus z myrrb3. Pulcherrime mune: τῇ facraméta Iuuéc? Bfbyter uno uerficu; lo cóprehédit: Thus αυτ, myrrhà γορί hominig αροφ:ῖλο/ 7. nis cum audifTent regem,abierunt, Et ecce ftella quam ui; derant ín oríéte antecedebat eos, ufq;dum ueniés[α΄ ret fupra ubí erat puer. Videntes autem ftellam,eauifi funt gaudio magno ualde.Et íntrantes domum, inue; nerunt puerum cum maría matre eíus:& procidentes » adorauerunt eum.Et apertis thefauris fuis.obtulerunt e eímunerazauriüb;thus δὲ myrrham.Et refpónfo accepto in fomnís,ne redírent ad herodern: per aliam uíam ret uerfi funt in regionem fuam.Quí cam receffiffent: Eccé angelus domíni apparuit ín Íomnis iofeph,dicenssSur ge δὲ accipepuerum δέ matrem eius, fuge in zgyptü: δὲ efto ibi ufqydum dicam tibi. Futurü eftením ut Πο, rodes quarat puerum ad perdendum eum. Qui con/ furgens accepit puerum δὲ matrem eius nocte:&(εκεί fit in egyptum:& erat ibí αἵα ad obítum herodiís, s Vtádimpleretur quod díctum eft a domino per pro» hetatn dícentem: Ex agypto uocauí filium meum, E unc herodes uidens quoniam illufus efleta maois, iratus eft ualde:& míttens occídit omnes pueros qui erát ín bethlehem δὲ ín omnibus finibus cíus, a bímaetu& infra fcd^m tépus qd exquifierat a maoís. Tünc adímpletutn eft qd' dictum eft per Hieremíam pro^ phetam,dícentem: Vox ín rama audita eft: ploratus δὲ ululatus multus,rachel plorans filios fuos: δὲ noluit confolarí,quía non fant.Defuncto autem. herode: ες! ce angelus domíni apparuit ín fomnis iofeph ín agypto, dicens: ptum: ficut& exepla ría pbare poffüt qua nup ediídim?.PofTu/ mus auté locii ΙΙ δὲ aliter confolari ppter esedtsesquent có uetudinem Paulus apfus habere fe dene b Corre gat& ecclefiam ΕΠΗ’ ftí:& ceftimoniü pfe/ rimufex Numeris dí cente Balaa:Deus ex Nuimi,25.d aegypto uocauit εἴ: gloria eius ficut uni/ cornís. b«T£(cad ímpletfi eft qó oícrü€ p bíeremíá ppbetá οἱ (εξ; Ὠογίη ramaau Hiere,31.c díta eft:plozatue να latus imultue: racbel plozáe filíoa fuos«c. De Rachel natus eft— Beníamin,in cui? tri, Gef5$.c bu non eft bethlché, Q.uzrit ergo quóra chel filiof íuda.i.bech lehé ΠΠ fuos ploret. Refpódebím? breui/ ter: qa fepulta fitíu/ xtabethlehé in ephra ta,€ ex materno cor/ puículí hofpitio mat tris nomen acceperit, Siue qm iuda& ben; iamin duz trib? iun; cte erant:& herodes pracepat nó folü ín bethlehé íterfici pue/ b ros; απο Ε éturos.Q. d aüt dicit, inrama,nó putemus loci nomen effe iuxca Gabaa: fed rama ex/ €elfum iterpretatur: üt fit fenfus: Vox in excelío audita eít: id eft loge lateg difpfa. a« cfanci funr er quit árebáraníima pue: fi. Ex hocloco intelli imus n6 folii Hero; de,fed δὲ facerdotcf& fcríibas eodé tpe necé dii fuiffe meditatos. b«[ Qui furgée acce: pi puer(i τι εἰς: ἐδ dixit, accepit filiü fuü& uxore fuà: fed puerü δὲ matre eius: ὅπ nutriti?nó marit? eq iudice αὔτ qo zir cbelaus regnaret ín íu dea p:o berode patre fuo«c. Multilabun£ érrore ppter ignora; tià hiftoriz:putantes eundeé effe herodé a quo in paffione fua Ε düsirridet&gnunc mortu? referat.Ergo herodes ille qui cü Pi lato poftea amicitias fccit: htiitis herodis fi lius eft: frater arche/ [αἱ πε€ ipíum Ty/ bcrius οαίαν lugdu/ τ, ἢ galliarü eft ciui tas,relcgauit:fratréqs éi? herodé fuccefforé Yofeps.r7.an regni fecit. Lege!ofe) t.Gauto,— phihiftoria. oe£t en γεπίΖξο babítauit tn cí/ i tiítate que vocat naga; retb τί. Si fixü defcri ^ pturís pofuiffet exé/ plum:nunq diceret qd dictü eftp pohe; tas, fed fimpliciter qd? dictü€ p pphétà:nüc αὐτὸ pluraliter pphe tas uocans: oftéditfe nó uetba de fcriptu; f 13 v g 5 Xx ris fampfiffe,fed fenfum.Nacareus fanctus interpreta£: Sanctü aut diim futurii,omnís fcriptura cómemorat. Poffum?&aliter dicere qd'etià eifdé uerbis iuxta hebrai E(a,z,a cà ueritate in Efaía fcriptü fit: Exiet uírga de radice ieffe; δέ nagareus de radice cius confcendet. ros:fed& in omnibus finibus eius.Per occafionem beth lehem,íntelligimus multos etiam debeniamin fuiffe cx» fos.Ploratáutéfilios fuos δὲ nó récípit cófolatione, fcd'm duplicé intelligentia. Siue gp eos in acernüi mortuos εἴτ, maret:fiue qd? confolari fe nollet debis quosfciret effe ui £onimen.foicronymi facié tud,q prepa pto.dicens:Sutge δὲ acdpe puerum δὲ matrem eíus: δὲ e uade ín terram ifracl. Défuncti funt em qui quzrebát e animá pueti. Qi furgens accepit püerü δὲ matté εἰ9, ς& uenit ín terrà ifrael. Aüdies ait qd' Archelaus regna ret ín{πάσα pro herode patte fuo,tímuit illo ites& ad^ Ὁ mohitus ín pro rode. ín partcs σα χα, Et üeníés habítauit ín cíuítate qua: uoca£ nacareth,ut adimplere tur qd' dictü eft per pphetas: qm nagareus uocabítur. "Τη diebusauté illis uenit Ioannes baptifta praedicans in deferto íudzz,& dicens: Ca. III e Eníténtíá agite: appropinquabit em reenum f D ccelorá. Hicéft em quí dictus eft per Efaiam prophetá,dicenté:" Vox damátis in deferto: s parate uíá drií:tectas facite femitas ei?. Ipfe atité ίσα nes habebat ueftímentü de pilís camelorü:& coná pel e lícearn círca lumbos füos.Efca alité eíus erat locufta:& mel filueftre.* Tuncexibat ad εἴ hierofolyma δὲ omís iudza:X omnis regio cítca iordane. Et baptigabantur ab co in iordane,confitétes peccata fua. Videns autem multos pharifxorü& faducxorü uenientes ad baptif/ mü fuü.díxit eís." Progeniefuiperarü,qs demóftrauit uobis fugere a uentuta ira? Facite ergo fructus dignos peenitctia-.Et ne uelitis dicere intra uos: patré habem? i abrahá. Díco em uobís:quoniá pótés eft deus de lapi k dibus iftís fufcitare filios abrahac. Iam em fecürís ad ra dicem arborü pofita eft. Omnis ergo arbor qua: nó ία’ cit fructà bonü,excidetur& ín igne mittetur. Ego qui^ dem Ραρτίςο uos ín aqua in poenítentiá:qui auré poft ! meuenturus eft;* fortior me eft:Cliusno fum dien? mcalciaméta portare: Ipfe lios bapticabit ín fpiritufarz Co& igne.' Cuius uentilabrü ín manu fua,& pmüdabítareá(uà:& cóeregabit triticü ín horreü fuü: paleas π aüt coburet igni inextinguibili.* 7 ἄς üenit iefusa gali Ixa ín iordanéad ioanné ut baptigarc£ ab eo. Ioannes autem Qa. fcriptü cft: Initium eudgelij iefu chrifti filij dei ficutferi, pum eft in Efaía γεν: Eccemitro angelüi meü ante it uia tua. Vox clamátis in defetto,pa, rate uiá diii, rectas facite femitas eius. Cü em teftimonili de Malachia Εἰαίαφ cótextü fi quarit quó uelut ab uno Μα, 8(0 Efaia exéplü putem9. affüptü. Cui ecclefia,fzici uiri pleniffimere fpoderüt.Nos aütno mé Efaie putam? ad. ditü fcriptorü uitio: qd& in alíjs locis p/ bare poffum*:aut cer te de diuerfis teftimo τῆς fcripturarü unü corpus effectü. Lege tertiidecimü pfalmü & hocidem reperies, 64 3pfeaüt fobanes. babebat veftímétü ος. pílío camelozü τί, De. pilis,inquit,habebat nó delana, Aliud au ftera ueftis indiciü ἔς aliud luxurie mol: lioris, Zona aüt pelli cea d accin&? fuit& Helias,mortificatióis cingulü eft.Porro qd? fequi&: b€[£fca eíus erat locufte«mel filueftre«c. Habitato ri folitudinis cógruü eft,non delítias cibo; rum,fed neceffitate humanz carnís ex/ plerc. í 4Γ λοι εἰ veus oc lapídib? íftía fufcítare filios abzabe. Lapides, ethnicos uo cat, ppter cordis du/ τίαᾶ.. Lege Bgechiel: Auferà inqt a uobis cor lapideüi:& dabo cor carnci. In lapide duritia:in carne,mol litia mófiratur. Siue fimplt dei indicat po tentia: qd q de nihi/ lo cücta fecerit: poffit & defaxis duriffimis populum procreare. Κα 33 erfi fecurío ad arbor radícé pofitaé. Pradicatio fermonis euagelíci, q ex utrags pte acutus eft gladi?, fecuris appellat: iu/ xta Hieremià pphetà:q uerbi diii fecuri cóparat cadéti gg; petrá.|«Γιο nó fum oígn? calcíaméra poztare.In alio euágelio:Cui?,ait,nó(um dignus foluere corrígià calcia Luctc méti:híc humilitas: ibi myfteríti demóftrat: qd chriftus fpófus fit,& iohànes nó mereat fpófi corrigiafoluere:ne 4- Repub. H ££nítentíá ασίτε: appzopinquabít ei regnü eclo/ rum. Primus baptifta loannes regnum colo; rü praedicat: ut precurfor dfi hoc príuilegio .,'honoret. Γά[ iDiceft effi qui oíctue eft p efaiam ρει oícenté: Ώου damanríe ín oeferto/parare víam oo; mihií:rectae facite femitae eiue. Animas credentiü prepa; rabatin qbus ambulatur? erat ἀπ, ας purus in τῆς pu/ Leui.ic.b ri(Timis ambularet dicés: Habitabo in eis& inambula^ bo:& ero deus ipforii,€ ipfi erüt mihi populus.Porphy: rius πα locü Marci euagclift principio cóparacin quo uocc£t dom? eius iuxta lege moyfi,& exéplii Ruth,dom? πο η diícalciati, m 3pfe voe bapticabir tn fpüfancto« ígnect 8 Qu Siue qa ignis eft fpfllffanctus,ut acta apforü docent:quo Ania defcédente fedit jfllenis fup linguas credétiü:&imple?"^—— eft ícrmo ἀπί dicegfis:1gné ueni mittere fup terrá:& qud μασ uolo utardeat.Siüit qa in przfenti ἤρα bapticamur:S ín T futuro igne: Apfo qe huic féfui cogruéte: Vniufcuiufq Cort opus quale fitignis pbabic. n€[£ üc veníticfue a galílca ín io:dané ad tobáné vt baptícaref ab eo«C. Tripliceob cau fam[faluator a loanne accepit bapti(mi, Primü, ut quía homo natus Zin 2sattbeuim homo natus erat:omne iufticíà δὲ humilitate legis imple Nil,| Mim"ret. Secüdo,ut baptifmate fuo, Ioànis baptifma coproba, £34 nmn jo ὃ zanon litate απ uenit, fed de inirnici fupbia:qui uoluntate fal: uatorís,neceífitaté putat. Ex πος αΏε]οςο íntelligit quid (γῇ jo, ut í anctificà ΠΟΠ»; Ἢ Qm ret. Tertio, utiordanis aquas fanctificás,p defcenfionéco— fitillud qc in alio fcribit loco: Abierütin fan&tà ciuitace; Mattb27.f ibi ή been.P Buaceeede monfiraret aduétü,—& multisapraruerüt. ΚΓ(£t ftatuít ei fupza pínnaculát Yn, COR i re dixitiine modo, utoftenderet— féplí. Vt qué fame tentaucrat, tentaret eti& uana gloría, TN néachrifto in fpü ba o PONE(UE ifle ocies. In ki picandi Siucalie; auté phibebat eü dicés:Eeo ate debeo baptigari;& t emu ΤΗ lt pup,:: i a"32. 925 2 A.: Doc:: us,ut ἐπε m moder, fern» uenis ad me? Refpodeés aüt íefüs díxitei: Sinémodo:— intelligat(i filius dei h: 2 4 a3.-, tor--;,»" í t fe n Η 2 LIN lei& humilitaté ci^,^ fic tn decet nos implere oém íufticia, Tác dímifit ed. posl dps Sk ἫΝ mimatce 2 y 4... 2 A η. Ι at, ut cü ré : m Sein ue m Sein c Bap tícatus aüt iefus cofeftim afcédit deaqua:Etécce— linquat ambiguum. ii ne paptigidii. aeu εἰ ccclí:& uídit fpiritü deí defcendenté ficut co mero e ie vd modo, εἰκι δῆ utnbá,S uenienté fuper fe.Et ecceuox de coclis,dícens:| omnes cadere dcorít i eps Hic eft filius meus dilectus,in quo míhí complacui. ἀείγάεταν Mige τὸ in/ s: 5 à uit deorfü:pfuadére ir. gn fum: Tu me. Vnciéíus ductus eft indefer. Ca. IIII am rand ΤΗ iH ἃ aptigas in aqua: ut 5- 25 3; SV Oen Tf des COS E tü a fpü,ut tentáret a díabolo."Ἐξ εἶπ ieíu; οτος. n Zingdlísfuia pa. d So t€ Daptis cm p fletauadraoci“1-9: imádauít oe tec ín ma/"ἃ Nri| S fanguine tuo.- naflet quadragínta dieb?& quadragínta πο.— nibus rollét te: ποίου v à Minn| etum i: ᾿ς- 2£4","^ M τ᾽ 9 as ba:: icem eec eH οὐ ctibus.poftea efurijt.Et accedés tentator, dixit οἱ: Sifi;.!€ ad lapídé ἢ. ΄ 3. ψ» E::j ΄ ΄ ΄ d r[ ᾽ T LI ἷ 1 m— Nonaddidiniuficia B lius dei es:díc üt lapides ifti panes fiant. Qüi refpon^ EA Cbr NT legis fiue naturz:ut— densaít:Scriptum eft: Non in folo pane uiuit homo gimus: ucrü ibi non ΜΝ nos utrüg ἱπίο! ρα)(cd i Iuetbo αι;, σοι 2 c. dechrifto,fed deuiro al mus:urfideusabho! fed ín omníuerbo qd' pcedit de ore dei. Tüncaffüpfit ης Peheteei. Μα iine mine accepit bapti& e diabolus in fanctá ciuitaté& ftatüit eü fupra pinna. leergo iterpretaé fcri T ma,nullus acóferuo| culi téoli.& dixitei: Siflisdei es: mitt? pturas díabol?. Cet? goku dedigneturaccipere, 1» ΟΛΗ Eep'b xit ei: oí filius dei es: mittt te deorfum, te fi uere de faluatoré L ΄,---, τι ΗΝ x» Ο€ a Milia DR Red εἰ»Scriptü cfítem:quía angelis fuis mandauit de te:& ín, fcripti nouerat, de n cí oe;:- RE SMS, erat& i cé ud" ε- Fx ΄ L ,! 0,--, p-* id ni yin: fupfe«c. ΝΥ ο Ait illi éfus rurfumiScriptá eft:Nó tentabís ἀππὶἀεῖ— corra fe(αξιϑιιρ afpi eríü trínitatis ín ρα’ τ Y?(Tfl:--- ΤΠ Es pümae demofrar,^u Itérá affüpfit εἴ díabol? ín monté excelfüi ualde: des bani amor TT ges ΑΗ ΝΑ de δὲ oftendit οἱ omnía regna mundi& gloríam eorum, oné& draconem.De rm fend in fpecie olt a& dixit eí:Flacómnía dabo tibifi cadens adoraueris ὅπ sies aiti"ἢ D hne OE nre. Yt, 284 m^ d Η d qc: som mohiü filio phibeis. r me. 1 ünc dicit οἱ iefus:uade fatana;Scriptum eftením: πιὰ coculcatione ΠΠ "T and. αν 5 Dóminü deum ταῦ adorabis:& illi foli feries.* Tünc regine ΕΙ εν d: afe um d.:;., oq altill(efusrurfá vi € elementorü,fed fpiri/ reliquít εἴ díabolus;& ecce angeli acceflerunt δὲ míni^, faíprá eft: H6 tenta) vi xOCO": ᾿ 5:- p? my ΤΗ Fuit? oculis quib?: firabantei^ bíeofim οεῖ tufi, Fal, ral'Egechiel ín prínci/ fas de(cripturís día/ ced pio uoluminis fui aptos eos effe cómemorat. Sedit jga— bolifagittas ueris fcripturarü frágit clypeis. Ecnorandüi ; in colüba fup caput iefu: nequis putaretuocem patrísad| qd'teftimonia neceffaria de Deuteronomio tàtii ptuletit, n loannem factam,non ad diim. Ca. III— utfecüdzlegisfacraméta moftraret. p&[ 3terá affüpfit t S il Cincíefuo ouctue eft ín oefertafpi, Haud du εἴ oíaboluein monté excelfum valde:c oftendír οἱ omnía re » pei biü quín a fancto fpiritu. Sequitem. ει— enam(ádíc glozía eozt«c. Gloría müdi quz cum mundo qo tentaret a oíabolo. Ducit αὐτῷ nó inuitus aut raterítura εἴ ἴῃ monte& ín fupcilio demonftrat:díis imp i captus,fed uolütate pugnàdi. fT£tcítíeiu;^ aute ad humilia defcendit δὲ cápeftria,ut diabolü humi eiii| Eo nafíet quadraginta ofebuo zc. In ifto numero, quadrage(i— litate fuparet.Porro díabolus ducere eti feftínat ad mon uim γἈὲ"14.4 πηα nobis oftendit facramentü:in quo& moyfesieiuna tes,utper quos ipfe corruerat,ctíà cateri corruat:iuxta il νο m) ks Mab uitin monte Sina δὲ Helías iuxta monté Oreb,Permiítti£^ lud Apli:Neinflat? incidat in iudicii díaboli. q«[loec* ROS φῦ. auté efurire corpus,ut diabolo téptanditríbuat occafio, X omnía tíbí oabo/fi cadeneadozaneríe me. Arrogans& fup ns σεις vtlapí coífti ραπος fíanr.Efurienti cogruedicit:—busetià hoc de iactantia loquít: non quod in toto mii api dicut lapides ifti panes fiant:fed duobus cótraríjs tene; do habeat poteftaté:áut poffit omnia regna dare diabo/ pao ris diabole.Si ad imperiü eius poffuntlapides panes fie lus:cüfciamus plarofqpfanctos uíros a deo reges factos. nt ri:ergo fruftra tentas eum qui tantz potétia: efi.Sinauté— Sícadésjingtadoraueris me.Ergo q adoratu r?eft diabo omg nó poteft facere:fruftra filii dei fufpicaris. Si fili? dei es: lüantecorruit. rZ ἄς oírit εἰ tefüo: vade fatata€. NO qid» dicut lapides ifti panes fiant. b€[&uí refpondeno aí:^ utplarigyputát:cadé fatanas X apfusPetrüsfentétiacO,| Vin Scripti eft:Bon ín folo pane víuít bomo τῷ, Teftímonii^ demnant. Petro efi dici£: Vaderetro mefatana:íd eft,fe, Mattb.fé T iR. Deme, deDeuteronomío fumptü eft. Ideo aütficrefpoditdris:^ quereme qui cótraríus es uolütati mez: hic uero audit, do ut qa ppofitü eratei, humilitate diabolti uincere nó potétía. uade fatana:X nó ei dicit retro me:utfubaudiatiuade in 4$.—Simulganiaduertédü,qd' nifi eiunarecoepiffecdiisten— ignem ternum quí/praparatus eft tibi€ angelis tuís. jim.— TR tdioccafio π fuiffet diabolo:fcd^m íllud:Fili accedes ad ep onín ocum ruum adozabío:c{ΠῚ folí ferutes. Dices urit feruituté dei:fta in iufticia& timore:& pparaanimátuá— diabolus faluatori:fi cadens adorauerís me: econtrario an adtentationé. Sed& ipfa γΠῆο(aluatorís hoiem fuiffein^ audit qd ipfc magis adorare eum debeat cominum& jns dicat q tentatus eft. Non ín folo paneuíuitho,fedinom— deum fuum. t é[£ uncreliquít eum oíabolue: ecce ac/ iei ni uerbo qd' procedit deore dei.Si quisergo π ποίας— cefferunt angelí c inínífirabant εἰ. Pracedit tentátio ut fe/ sr qe p: q gonou 4A. deer^ pi uerbo dei:ifte no uiuit. í«T Zuncaffumpfit cü oíabolus^ quaturuictoria, Angeli miniftrant, ut uictoris dignitas ji ín fancta ciuítare, A(Tumptio í(ta qua dici£,nó ex imbecil^ comprobetur.: d b 2 Terragabulofi £ommen. Iicronymt| a(ΓΖ erra qabulon c terra neptalím«C. Hi primum audie re diim pradicantem:ut ubi ífraelis fuerat ab affyrijs prí ma captiuitas: ibi redemptoris praeconium nafceretur. b€ xíade cepít iefüe pzgdícare« ofcere:[»cnítentíam ὁ οί te rappzopíinquabít ei regnü celoz6«C. Iohàne tradito, γε’ &eipfeincipit predi, &ü uolütate funt paufcs. Vnde fup huiufcemodi pai, peribus& faluator per Efaía loquic:Dris unxit mepro; pter αὐ euágeligare pauperibus mifitme. 6 Beatímí: tca:qif ipfi poffidebunt terrá, Non terrà iuda, necterram: iftius müdi: non terrà maledicta fpinas δὲ tribulos affe; rente: quá crudeli(fi/ mus qíq& bellator: care:definételege cy— ae bee οἱ." Cam autem audiffet iefus gyiohánestfa^ magis poffidet:(ed fequéter orítur euan/ geium.Siautmea;— ditus effet feceffit ín galilzam:*&relicta cíuítatenaga— terrá quà pfalmifta defy derat, dices: Cre; dem pradicatfalua/—«ee tenir δὲ habírauir ín cíuitate capharnaum ΓΑΠ!— qo'uidere bona dif tor,quaz iohánes ba ptiftaanteBdixerat: tímain finibus cabulon& neptalím,ut adimpleret qd' ínterrauiuentiü Hu oftenditfe ciufdédei| 3: aim eft pet Éfaíam prophetam: Terrá cabulon& effc ΕΠ, cui? ille pro iufcemodi poffeffor & poft uictoria triü/ phetafi.«σε— terra neptalim:uía marís trans iordanem galilea gen/ phator,ctiam inqua poftmeifadàvosfit— tím: opulusqui ambulabat in tenebrís uídít lucem ri pífcatozee boim«C, dragefimodrto pfal ino deícribit:Et ínté/ Iüiprimiuocatifune tnagnam:&fedentibus ín regione umbra mortís lux— de profpere procede utdim fequerentur: s orta eft εἰς," Exinde ccepit iefus prxxdiícare δὲ dícere: δ rcgna:propterus pifcatores δὲ illiterati ritate δὲ manífuctudi, mitunturadpredi, Pcrnitentíam agite,appropinquabit ením regnum πὲ δὲ iufticià. Nemo candünefidescredé— lorum. Ambulansautem íefüs iuxta mare galiles:ui^— cerra iffaperman tiü nó uirtute ἀεί τὰ fuetudine,fed per uj nafiei putaretur.— fratrem cíus,mittentes rxte ín mare:Erant ením pífca^— b«Dxbeati quílugent: o érlunatícos τ pa ralytícoe curauít eos qii ípfi confolabunt. c tores.Et aít illis:* Venité poft me,& faciam uos fierípi Τμ hícnon mor) 4, Νο uere μπα’. fcatores hominum. illi continuo relictís retibusíe^— tuorüi ponit comuni cosifed quiputaban αγ(int eum," Et procedens índe uidit alios duos fra^ tur lunatici, ob da; lege natura:fed pctis δέ uitijf mortuox.Sic monti fallaciam:qui tres:íacobum cebedei δὲ iohannem fratrem eíusín na/— fleuit& Samucl Sau obíeruacsunariatt μία Cebedeo patre eorum,reficientes retía fua:& uo ra, creaturam infa ᾽ lé: quía poenítuerat deü qd'unxiffeteum mare cupiebàt:utin— Cauiteos.]lli aüt ftatim relictis retib?& patre.fecutifüt^ rege fup ífrael. Sic δέ creatoréblafphemi— enm,' Et circüibat iefus totam σαϊί[σατη, docens in fy^ Paulus apis, flereac redundarent. lugere fe diciteos qui c, v Ragogiscorum δὲ przdicans euangelium regní:&ía^ ροϊὲ fornicatione, δὲ 3désam nans omnem languorem& omnem infirmitatem in^ mundicià nó egerüt ponitetia. í(3Bea; tb3$ populo.Etabíjtopínio eiusin totáfyrià: δὲ obtulerunt— rquí efuriuntctiriont. afcédít ín montem: τ οὔ(ἀπε.^ ciomnces tnalehabentesuarijs languoribus& tormen— fuftící«&. ΝΟ nobis fufficit uelle iufticia, acceflerunt ad eum Οἱ’ s tís comprehenfos:& qui daemonia habebanc:&lünati;— nig iuficiepatiamur fcípulíeíue«c.Dris ad montana confédit, COS.& paralyticos,& curauit eos.Et[εσας funt εἴ tur/ e fub hore utturbas ad aliiora δας multa de σα! στα& decapoli,& de híerofolymis.S& ος(νο(emp efurire fecü trahat. Sed tur: ftos,fed femp cfurire bxafcenderenonua deíudaa,& de trans iordanem. Ca. V iuftíciz opa intelliga; lent.Etfequunt difci e*[déns aute iefus turbas, afcendit ín monté: puli: quibus& ipfis mus. Κάῑ 3Peatrímí^ ferícozdee τὸ, Miferi non ftans fed fedens δὲ cum fediffet, accefferunt ad eum difcipuli— cordia no folüin elc; δὲ contractus loquit: eius: δζαρετίξς os fuum docebat eos dices;—Pofynis intelligitur, Non enim intelligere fed ín omni peccato fe 5. t ἢ ροπεαπείη uae 5. Beáti pauperes fpiritu:quoníam ipforumeftregnum^ faris/ialteralterius. ftate fulgenté. Scám. s celorum.* Beáti mítes: quoniam ipfi poffidebuntter^. Onera portemus. literam nónulli fim; plicium fratrüi putàt ἰ{γβοσί müdo cot v terram.“ Βεάτί qui lugent:quoníá ipfi confolabuntur. αργα ípfi ocá vide; eum beatitudines δὲ ὁ Beáti qui efaríunt δὲ fitíunt iuftícíam: quoníamipfifa;^ bür.Oruosnoarguit catera quz fequüt ín oliuetí monte docuif k turabuntur. ΄ Bedti miferícordes: quoníam ipfi miferi, cófciétia ulla peccati. müdus mido corde fe:qd'nequadiita eft.! cordiam confequentur.Beátí mundo corde: quoníam— cófpicit: téplü deino Ex pcedétibus em& fequentib? in ρα! σα mípfi deum uídebunt. Beáti pacífici: quoniam filij dei porefteffepollütam m€[3Peatí padífid c. móftratlo quépu» uocabuntur. Beátí quí perfecutionem patíunturpro/—Q uiprimüincorde tam? effe ucl cthabor ucl quélíbet aliü ex/ pter íuftícíam: quoníam ipforum eft regnum colo, fuo:deinde& iterfra tres diffidétes pacé fa celfü monté. Denig; ο rum." Beáti eftís cum maledixeríntuobís homíes:& σι, Q uid em pdeft ροζ finiuit fermóef fuos:ítatim feqtur cü aütintroiffet capharnaü. f(f XPeatí paupee fpfi«C. Hoc $3.5.b εἴ qd? alibi legimus:Et humiles fpü faluabit. Ne qs au/ tem putaret pauptaté quz noónund neceffitate portata diio pradicari:adiunxit, fpiritu:ut humilitate intellige; res nó penuria. Beati paupes fpiritu:q pter fpiritüfan/ períecuti— aliosp te pacari cum in tuo anio fint bella uitiorüe n«[ JPeatí d pfecutíoné patíunt ppter(μία cc. Signáter dicic, ppter íu(tíicia. Multi em pfecutioné ppter. fua peccata patiunt,& nó funtiufti.Simulq cófydera qr octaua uerz circücifióis beatitudo martyrio terminatur. 0 QL3Ccarí εἴτ cG maledixerint vobíe bomínee« perfecurfuos fucrint Efaéta Tél uRegage à ier Rn H ἢ τ agi (ν΄. neceffaríü eft: ita alíti μι! ufum nó habet. Cer; NM telegimus in fcríptu/ pu mb Saj.é. : L A $e) Mu » .«[Baudete t exulta, cid Mdict.9.f vis;urbes quaídà ira ain D5attbeurni voe füerínt« οἰκογίη: omne mal aduerfum vos rictíenteá ter mé; lllud maledictü conténendü eít,qd' beatitudi, nécreat:qd' falfo maledicétis ore pfer£. Vi& fpecialiter definiuit qua fit beata maledictio: omne dices maledi; &tum aduer(um uos métientés ppter mé. Vbi ergo chri; ftus in cauía eftibi δὲ optáda maledictio€. te zc. Neício quis hoc noftrü poffit iplere, utlaceret obprobríjs fama nrà, δὲ nos exul temus ín απο. Hoc q uanáfectat gloriàim plérenó pót.Gaude; reigit δὲ exultare de; bem?,ut merces no; bis in coeleftib?ppct. Elegáter in ἥδ uolu mine fcriptü legim?: Ne áras gloria: X no dolebis cii inglorius fueris. b Εἰ Close eftío (αἰτεῖτε, Sal appellàt apli,qapillofuniuer fü hominü conditur genus.(ΓΘ fifal euanuerít: ít d falícEz Si doctor errauerit a Qalio doctore eméda bite o€ gdníbilum perfccuti uos fuerint δὲ dixerint omne ἐπα! aduerfum 8 uos,mentíentes propter me, Gaüdete δὲ exultatetquoníam merces ueftra copiofa eft ín coclis.Sic em perfecu b tifunt prophetas quífuerunt ante uos." Vós cftís fal ὁ terra. C» fi(al eüanuerit,ín quo falie£ c Ad nibilüm ua let ultra;nífi ut mítta£ foras: δὲ cóculcet ab hotninib?, e Vós eftis lux mundi. Non poteft cíuitas abfcondi fu pra montem pofita: neg; accendunt lucernam& ponunt eam fub modio, fed faper candelabrum ut luceat omnibus quí in domo funt.Sic luceat lux ueftra coram homínibus ,ut uídeant opera ueftra bona: δὲ elorifif cent patrem ueftrum qui ín ccelis eft.* INólite putare quoníaueni foluere legé aut prophetas. Non ueni foL s ποτε[ο adimplere.' Amen quíppe dico uobíssdon&c tranfeat cceli& terra:ióta anü aut apex unus, non prae i teribíta lege,donecomia fiat." Qüi ergo foluerít unà de mádatis iftis mínímís,& docuerit fic homínes:mini £4 V$0 9 t bocuerít fic boiee: mfnimte vocabit(n tegiio οεἰοῦ. ui ocuerít or.€i auté fecerít« oocuerít: inagnua vocabít ín MS€clozurm; Hoc capitulum cum fuperiori haret teftimonio,in quo dixerat:lotaunum aut unus apéx non prateríbita lege C donecomnia fiant.Sugillat ergo pharifzos,qui contém, ptís mandatis dei:íftà tuebàt ,pprías tradi7 tíones:qd' nó eis fit doctrina in populis: fi uel puü qd'inlegé praeceptü éft deftru; ant. Poffumus αὔτ δὲ aliter itelligere,cp ma giftri eruditio, etia fi paruo péccato obno; xíus fit, deducat eur de grádu maximo: nec pfit docere iufti/ cía,quà minia culpa defiruit.Et beatitudo perfecta fit: quz fer; mone docuerís, ope complere. k4[€ fi πίσ quí írafcitur fratri fuo«c.In quibufdam codicibus additur, fi ne caufa:ceterii in ué ris definita fententia eft:& ira penitus tol; litur,dicente(ορ; ra:Q ui irafcit fratri valer vitra nifi vmmit^| mas tocabit í! Ξ:;4, fuo.Si ein iubém A ocabit 1n re 2 Ocuc: emitir taf(ο286:« cóculcetur: dude gno ceelon: q auté fecerit&d enit, uerberàti alterá prae; sbbomínibus.Exem— híc magnus uocabi£ ín regno coclorü. Dico αὔτ uobís:^ beremaxilla;& inimi lumdeagricultura/ ganifiabüdauerit íufticiaueftra pl? cgfcribarü& pha^“95 ποῆτοβ amare üptü éSal etein ficut; νον litis dn PL is: e erare p pfequentib?, incborü códimeni rilzorü,no íntrabítis in reenü codlorü, Audiftis qa di;| omnis irzoccatio rol & ad ficcádas carnes uictoria fal:(emina/"^ aKa,reus erít concilio. tas: ut nullü in ipfis germen oriretur. Ca ueant ergo doctores & epifcopi: δὲ uideat, Potétes potenter tor/ menta fuftinere: ni/ hilg efferemedij: fed maiorü ruinà adtar/ tarü ducere. ed] Ώρα eftío ux müdí: nó pot euirasabfcondífupza—— monté pofitacc. Docet fiducià predicádi,ne apti abfcódà turob moctü δὲ(int(imiles lucernz fub modio: fed tota libertate fe prodant:ut qd' audierunt in cubiculis, prz/ dicétin te&is. f€T IBolíte putare αν venífoluere legc aut mppbetao:nó venífoluere/fed adímplere. Siue qd' de fe pet alios pphetata cópleuerit:fiue qd ea que ante,ppter infir mitate audientiüi rudia& imperfecta fuerant, fua praedi; catione cópleuerit:íram tollens δὲ uicem talionís exclu/ dens:& occultam in mente concupi(ícentid. g 4Γ g»onec tranfeat celá« terra. Promittütur nobis coelí noui δέ terra noua,quz facturus eft diis deus. Si ergo noua creanda funt:confequenter uetera tranfitura. C) d aute fequitur. b€ Sota vn aut viru apex πό pzeteribít a lege onec om, níafíant.Ex figura literz oftendicur,qd' etiam quz míni/ ma putantur in lege,íacramétís fpiritualibus plena fint, & omnia recapitulentur in euágelio. Cuius ergo erudi/ tionis eft,cuíu(qs doctrinz, etíà diuerfa facrificia,S& qua fupfticiofa uident in uíctimís quotidie demonfirare,có/ pleric(q[Quíergo foluerít vnà oe mádatíe(Πίο míninio um eítantiquís:INó occides. Qui auté occiderit, reus k erítíudicio.Ego auté díco uobis:qüiía omnis qui irafci/ ! tur fratrí fao,reus erít iudicio. Qi aüt dixerit fratri fuo Qu aute díxerít fatue,reus erít n gehénz ignis.Sí éreo offers munus ταῦ ad altare:& ibi recordatus fueris,quía frater tuus habet alíquid aduer fum te:relinque ibí mun? ταῦ ante αἰτατοιδί uade príus reconcilíari fratri tuo:& tunc uenicns offeres munus ο tuum." Eftó confentiens aduerfario tuo cíto dutm es cumeo ín uía; ne forte tradatte aduerfaríus tudía:& litur. Radendü eft ον o fine caufa:quia ira uiri iuftícià dei non operat.[Γρ aute oíterít fratrí fuo τα} ha τί, Hoc uerbum proprie hebraos: eft; n V^ em dicic κενὸᾷ id éinanís aut uacu*?: qué nof poffum?uul gatainiutía abfq; ce/ rebro nuncupare. Sí pro ociofo fermotié reddituri(umus ra/ tionéquato magif de cótumelia: Sed δὲ fi/ gnanter addit: Ὁ πὲ dixerit fratri τὸ raka.Fratet enim nofter riullus eft:nifi qui eundé nobifcii habet patre, ΟΠ ergo fimiliter credat in deü:& chriftü dei nouerit fapientià: quá ratione ftulti cia elogío denotari potefté. m«[ uí αὐ oírerít fatuet reue erit gebéitg tà κοινοῦ ex fupioribus fubaudit:Q ui dixerit fratri fuo fatue: reus erit gehenz:qui em eque iti deü credenti dicit fatue, impius eft in religione. tt€T f ergo offero murus tu6 ad altare:«(bí recozdarue fueríe qz frater tuuá babet alíád aduerfum te τζ. Non αἰχίε ἢ tu ha/ bes aliquid aduerfus fratré tuü: féd fi frater caus habet aliqd aduerfum te:ut dürior reconciliationis fbi impó/ nat necefficas. Q, uádiu ergo illü placare nó poffumus; nefcio an confequenter munera noftra offeramus deó; o€«[£(to confentíerie adperíarío ruo ctto oti eo(ἃ vía cuim; €o«c.Pro eo qd nos habemus in làtinis codicibus, cóferi tiens,in grecis fcríptim éft tvioGy, α΄ interpretat bene/ uolus aut benígnusEx pracedétibus auc δὲ cófequétib9 íudex manifeftüs cft fenfusiqd nos ἀῆς atcp(aluator nofter(ὦ íti iftius faculí dia currímus,ad pact& ad concordiam b 5 cohortetif hd H3 ἰ ΤΕ k 3 Χ Qu Κο, liber peunus- E lieré ad cocupifcediüid eft,fi afpexcerit utt cGtupifcat ufa cere difponat:ifterecte dicitur eà mocchari in corde fuo, Áanonm B oohortetur iuxta Apoftoli dicent&Si fieri poteft quanti Roim.12.d€x uobis eft: ο omnibus hominíbus pacé habétes. Nà o 57 F & in przcedéti capitulo dixerat:Si offers munus τα ad altare:& ibi recordatus fueris, quía frater tuus habet ali/ quid aduerfum te:& hoc finito, ftatim infert: Efto cofen/ tiens aut benign? ad ueríario tuo:& relíq. Erin cofequétib? ἐπὶ bcc Diligite inimicos ucftrof:bfifacite his q oderüruos:& orate p píequétib? δὲ calünià tib? uos. ΟΠ h«c ma nifeftalfit& cofeques éntclligétia:plaricp ar fitit decarne dictü & anima,uel de ania &ípü:qd penitus no ftat. CLuó em aut ca; ro mitteda erit in car/ ceré fi anima nó con/ fenferit: ci& aníma & caro pariter reclu/ déda fint:nec quicd poffitcaro facere nifi qd antfnus ímparit, aut fpirituffanct? ha; bitàs ín nobis uel car néuclanimárepug/ nátcs iudici tradere, rit uxoretn fuam,exc moecharí:& quí dímí dicétis: Aduerfarius uefter diabol? afilco rugief circuit& reliq. adüerfíarium diabo/ Ium interpretant:& uolüta faluatore pre cipi ut dü in potefta/ te noftrae,(im? bene uoli erga diabolum: qui eft inimicus€ ul tor:necfaciamus εἴ poenas fuftinere pro nobis. Cum eif ipfe uitiorti incentiua fuppeditet:& no» bis etiam uoluntate peccantíbus, fi confenferimus ci αἱ’ tia fuggerétipro nobis quog effe torquendü. Et dicunt beneuolum effe unüquég fanctorü aduerfario fuo fi eii non faciat pro fe fufrínere tormenta. QLuidà coactius dif ferunt,in baptifmate fingulos pactum inire cum diabo/ lo:X dicere:Renücio tibi diabole€ pompz tuz,& υἱοῖς et terrá quia τ.Ιοδ.φ.ά tuis: δ mundo tuo, quí ín maligno pofitus eft. Si ergo Miar.12. Luc feruauerimus pactum, beneuolí δὲ confentiétes fumus adueríario noftro:& nequad in carcere recludendi, Sin ucro quicitranfgreffi fuerimus eorü qua diabolo fpo! ponderamus:trademur iudici ac miniftro: δὲ mittemur in carccrem;& non exibimus ex eo, donec reddamus no uiffimü quadranté.Q) uadrans genus eft nümi qui ha/ bet duo mínuta. Vii& ín alio euágelio, mulier illa paup d& uidua dicitur mififfe quadrantem ín corbonan:& in "24 alio duo minuta: Non qd diffonét euagelia: fed qd'un? quauis duos minutos ntimos habeat.Hoc eft ergo qd? icit: Non egredieris de carcere:donec etià minima pec cata pfoluas. a ςέθυι víderit mulierem ad concupíícern/ di εὖ: íam mecbatue eft οὗ ín cozde fuo. Inter πάθος& προ πάθέαμ:!1ά eft,inter paffione δὲ propaffioné, hoc intereh: qd pafTio reputatur in uitiü: ppaffto licct uittj culpáha/ beat:tamen nó tenet in crimine.Ergo qui uiderit mulie; rem& anima cíus fuerit títillata: hic ppaffionepcuffus efi.Si uero confenferit& de cogitatione affectum fecerit: ficutícriptum eft in Dauid:Tranfierunt in affc&um cor dis:de propaffione tranfiuitad paffioné: δὲ huic non uo lütas peccádi decft fed occafio.Q, uicüq igit uiderit mu; iudex tradat te miniftro,& ín catcerem trniíttaris. Amen dico tibí:non exíes índe,donec reddas nouiflimü qua» dranié.* Audiftis quía dictü eft antíqs: INon moechas berís.Ego auté dico uobís:quía ominis qüi aíderít mu líeréad concupifcendutn cam,íam tnoechatus eft eam e íncorde fuo.Q» fi ocülus tuus dexter fcádalícat te;erue eum δὲ proíjce abs te.Expedit em tibi ut pereat unum mébrorü tuorü,cj τοι corpus ταῦ mitta£ ín eehéná. Et(idextera man?tua fcandalícat te,abícide eà& protj cc abs te. Expedit em tibi ut pereat unü mébrorü απο’ c rum,dg totü corpus τα mittat ín gehéná. Dictüm eft autem:quicüqs dímiferit uxorem fuam, det εἰ libellam repudij.Ego autem dico uobís:quía omnis qui dimife ta fornicationis caufa:facit eam duxerít, adulterat. Itera au; diftis quía dictà eftantiquís:Non piurabís: reddes au cü ipfe fit iudex: Alij:» tem dio iuraméta tua,Ee9 autem díco uobis: nó iura/ 1.Pe.s,c iuxtaepiftolamPetri/(o oni ne per ccelum,quía thronus dei eft: neq; É ellá eft pedà eius: neq; per híerofo; ' lymá quía ciuitas eft magní regis. INeq per caput tuü iuraucrís:quíanon potes unum capillá album facere aut nígrum.Sit autem fermo ucflcr,eft eft;nó non: qd e autem hís abundátius οί, malo eft. Aüdiftis quía di cum eft:Oculum pro oculo: dentem pro dente. Ego b€12z fioculue ruue oekter fcandalígat tezerue cá τριοή,. ce abe te«c. Qruía fupra de concupifcentia mulieris di7 xerát:recte nunc cogitatione€ fenfum in diuer(a uoli/ tantem,oculum nuri cupauit. Per dexter autem X cateras σοῦ λ΄ poris partes: uoliüta/ τίς δὲ affectus initia demonftrátur:ut qd? méte concipiím? ope compleamus, Caué; dum eft igitur ne qd? ín nobis optimiieít, cito labatur in uitiii, Si enim dexter ocu; lus& dextera manus fcandaligant:quanto magis ea quz in no; bis finiftra(Πες Siem anima labitur, quan to plus corp? qd' ad peccata pclíuius efte Aliter.In dextero ocu lo& dextera manu: fratrum, uxorü,& li/ berorum atq affiniül & ppinquorü mon; ftratur affectus:quos fi ad contemplandà ueram lucem nobis. impediméto effecer/. nimus: debemustrü.: care íftiuímodi por;; tiones:ne 6 uolum? lucri cateros facere, ipfiin eternü peam?, Vii dicit δὲ de facer; dotemagno,cui?ani. ma dei cultui dedica ον filijs nó pol; lucet: id eft; nulli affe δῦ fcict,nifi cius cui? cultui dedicatus eft. ci οί ες dcüq ofmiferít vxo28 fua: oct illí libelli τερυάή«c.In pote. riori partelocti i(tü pleni? faluator exponit:qd moyfesli Det14s bellü repudi; dari iufferítppter duritià cordís maritoge: nó diífiditi cócedes fed auferés homicidiü. Multo em me lius eft,licet lugubre cuenire difcordià ᾧ p odiüi fangui/ nem fundi. Ὁ 4£goa(üt oíco vobío nó(urareoinomegs per ceiumiquía tbzontis ocí ΕΣ ΠΕΣ per terram«&, Hancp. elementa iurandi peffimam coníuetudinem femper ha». bucrciudai:ficut prophetalis cos frequenter arguit fer. mo.Q.ui iurat:aut uéneratur,aut diligit cum per quem iurat.In legepraceptum eft:ut non iuremus,ni(i per do; Deué&7d;., mínü deum noftrum.Iudzi per angelos& urbem hieru falem,X templü δὲ elementa iurantes:creaturas refqp cat nales uenerabantur honore& obfequio dei, Deniq:con fydera qd' hicfaluator non per deum íurare prohibue: rit:fed per coelum& terram δὲ híerofolymà δὲ per caput tuum.Ethocquaf(i paruulís fuerat lege conceffum: ut quomodo uictimas imolabant deo:ne eas idolisimola: rent:(ic δὲ iurare permitterétur in dcüi:non qd'recte hoc facerent fed qd? melius effet deo id exhibere ᾧ demoni bus.Euangclica autem ueritas nó recipitíuramentum: cum omnis fermo fidelis pro iureiurando fit. c ΕΓ Ziudf Πίο quía oíctá eftzoculum pzo oculo:ventem pzo ocnte«c. Ω ui dicit oculum pro oculo: non alterum uult au/ ferrc fed utrüg feruare.Domínus nofter uiciffitudinem tollens,truncat inítía peccatorum. Ft in lege retributio cft:In euangelío gratía.Ibi culpa emendatur: híc pecca torum auferuntur exordia. i Si quiste L4 G j ta eft: fuper patre δὲ Leitta| ii Zin 2Ssattbeum 4 Scd ἢ de te percuffetít íi verterá marillam tus| ptebe NE- fllícaltera«C.Ecclefiafticus uir defcribitur imitator eius, Ws, fafrarnd qui dicit: Difcite a me:quia mitis fum& humilis corde. ΝᾺ ΤἸοὐνιϑ.4 Et pollicitatione πᾶ, percuffus álapa cóprobat: Si male NI locutus Ην de malo: fin auté bene, quid me ταν εν discTale quid& Da; ^ uid loquebat in ρίαν τα: buentibus mihi ma/ "dd la. EcHieremias ín la 5 Te ionib?: Bonii sw! Tre3,d mentationib?: ΒΟ ἥν idi eft homini cü federit ἐν ab adolcfcentia fua: XU goo mo:Si reddidtremi* auté dico uobis nó refiftere malo:' fed fi qüis te percuf^ feritín dexterá maxillá tuá. prxbe{{Π| δὲ alterá.Et οἱ qui uult tecá ín iudicío cotendere,& tunicá tuam tollere:di mítte οἱ δὲ pallia." Et quícü qs te anearíauerít mille pat ἊΝ ο ὥς ὃ fus,uade cum illo& alía duo.Qui pétíta teda οἰ-δζ uo» K4. VI$o. Io£anomn. Z tendíte ἐξ Κα Gfacioelemrofyná! Ca. VI nolí tuba catiere ante te«C. Ο αἱ cuba canit οἷο) mofyná faciens, hypocrita eft; τῇ ieíunans s demolit facie fuám, utuentris inanitatée mon ftrecín uultu: δὲ hic hypocrita eft. Qc ui in fvnagogis δὲ in angulis platearü orat, utuideat ab ho p 538 minibus, hypocritá v. e(t; Ex quib?^omnib? colligitur hypocritas eíTe,qui quodlibet fa ciunt,utabhomíni, Ε 59 bus gloríficenc. Mihi s uidetur& ille qui di; ed maxillam firabi lentí mutuari atone auertarís ,Audiftís quía dictum^ citfratrifaorDimite, Luc.s.t ΝΥ τον α νε eft:Diliges proximü tuüz& odío habebís inímicü vui,—"t rellam foftuca de Vas alteritdeülegis,alte/ c' Eco auté[T uobís:Dilígite ínímícos ucílros: bene Cem ue nom p ku t 40 Min eudgelf:p& ibi ἢ hís aui oderá.: 89 e Ἀδὰ. utípfciu; m um ee hogo Ptehís qui oderüt uos:& orate p perfequétib?& ca, eT δὴ i: ceat. Scd'm myfticos ὃ lumníantibus uos, ut fitís filij pátrís ueftri quiim ccelis«. ac dicit cia diio: Hy "a εν* pem eft:qui folem faum orírí facit faper bonos& malos: X ΜΟΝ n benurfünitiram prz pluit fapíuftos& íniuftos." Siem diligitiseos quíuos^ Noniaquirus fed— 5 4f ul berefedalrsm,hoc— dilieunt, quá tnercedem habctís 7 Nonne& publicani^ caufa υἰτανής apud i cít;alteram dextram. — Tubus emünitrang hocladunt? Etfi falutaueritis fratres ucftros tm, quid deüi mercedé habet, .Ftíia rectauía pau: zu) habet. s Des hzre/ ampli?facitiszINóne δὲ ethnici hocfacir?Eftoteergo.— Iulum RSOAELE Nu ticusin difputatione. NE"," nóintereft utrum à -"" Benef s dee OS perfecti:ficit& pater uefter cceleftis perfe&tus eft qercersuadas anad Rmi dogma uoluerit uul/ Ttendite ne iuftíciá ucftrá faciatis: Ca. VI fare uen iter a 45 ΝΕ H i- i, uM.,. eris. 1 s Ἢ Β COR AT εἰ corá homínib9.ut uídeamini ab eís: alioquin ας ο IE καν x as flimoniu:& vamdiu: JM mercedénó habebitis apud patré πετᾶ qui fcat finira na dd fa PRA uerberanti,fucceden ς{ῃ coeli& faci mB: Cíat oertera tua«C.N Rea uen ein caelis eft.Cum ergó facis elemofy(δ, nolituba cane^| Dim eclemofyna fed "x boandonccinimici* reantcte:ficut hypocrítz faciüt ín fynagogis St ín uícis« qd'curip eris bo Tid iralaffefcat. b&'€iuí ificent. inib9 e dí[s c, nioperís, Gebet/lini/ m Vp lua honoríficen£ ab homínib?. Amé dico uobis.recepe, PP UTEM yt elemofyna tantà di, f runt mercedé fuá. T'eáuté faciéteclemofyná, nefciat fiy. fcierit ftatim dextera e Qumumelpim^:n— niftratua quid faciat dextera tua: ut fit elemofyna tua. CERAM dn; PES πο poe, inabfcodito:X pater tuus qui uidet ín abfcondíto red. receperunz mercedem id SedXdiuitstifemp^ dettibi.Et ca oratís,no erítisficuthypocrite:quíamát— fud. Nó cci mercede, [Ni dederint, femperda^.:;; fed fua. Laudati funt rem renonporeruntPog in fymagogis,&in angulísplatearum ftantes orareut ἐπὶ αἱ Ποῖ: quorü E bonumergo clemo^ g uideanturab homínibus, Amen dícó uobís, réceperüt^ caufa exercuere tir, sum fyna,apoftolis:id eft, Τα λοι: NT acabi tutes. b«[ Z uaüreó nel dodonbuspraepra 9 mercedem fam. T'u duté cum oraucrís,íntra ίά σαρίσας. ογομοτίσιπετα tn οὖν” "m trbuunéutquigra,— lum tu:& dauío oflío tuo, ora patré tuum ín abfcoty GS RE AO - mibuane MuuBredi Cito: X patertuus qui uidet in abfcondito reddettibis— sot onao εξ, Ecfim, ind pecunia nundj def; i" Orántesauténolíte multá loqui. ficut ethnici facivint. ῥ κίεν iniit era b as arse à à.; i, torem,at ua/ agis dcfeddroplusdata Dutantením qpín multiloquio fuo exaudíanf.Nolie— dram EE yr fuerit; tanto amplius Guru dep A WA ἢ id ít 7 andi glori d M duplica£. Etcü fub, kergo aífimilari εἰ5. Scit éním pater uefter quid optisfit ρίας. Sed mih uidet : Y sh: τῶν; Y» ie s cffe prac " ita ibiara riget,^ pnobísantccj petatís eum.Síc ergo uos orabitís: ERRORES vs s ront unda f: Paérnofr Eis cogitatione la/ d catur. c([£go aute:: atione, » bíco vobíe:oíliaíte(π SS τ ΔῊ Βηῳ ὍΝ d ds ri mícoa veftroo:benefacíte δίδ d oderunt voa«z.Multipre/— mus dominü:qd δὲ Annam in d uoh ΘΒ cepta dci imbecillitate fua nó(anctorü uiribus zftiman»— legimus:Labia(in quít)eius tfi moue E s SES rs i, Regirb "m tes, putant effc impoffibilia quz praceptafunt: Xdicüt— nonau diebat.{41 60:ànico autc nox eei S at i T1 fufficere uirtutibus non odiffe inimicos: Caterum dili,— etbnícifaciunt«c. Si ethnicus ín oratiene S tloqui:— ἐν gereplus ργαοίρί, di humana natura patiatur. Sciédum— ergoquí chriftianus eft, debet parti let Dcus m non Sapi.r.b B eítergo Chríftum non impoffibilia praecipere, fed per/ ed ordi Rude ἐπ» ἀρὰ Ἂν jer vefte r ^ fecta: idín S in Abfalon. Stephanus opue fit vobíe«c, Confur quedah: (i qua fecit Dauid in Saul& in Abialo p Medie p hori δ peruertum dogma dicentiti:Si πο) aulus anathema cupiteffe pro perfecutoribus fuis. 35€ Fazcautem lIefus δὲ docuit& fecit, dicens: Pater, ignofce illissquod ei faciunt,nefciunt, Ὁ«Γι Πο ΠΙῆ patrío ve(trí quí ín οο[ίσ eft c. Si dei praecepta cuftodiens, filius quis efficit deisergo nó c(t natura filius,fed arbitrio fuo, n ed Ὁ $e ολες πα τ τον P. Co δι, 7.5 απο inimicis lapidantibus deprecatus eft. ἡ wt Russ Ru mare pro inimicis T P uit de? quid orem?:& anted petam?(cit quib? indigea: mus:fruftra fciéti loquimur. Ο uib? breuirer ríidendá eít:nos nó narratorcs effe, fed rogatorcs. Aliud eft enim narrare ignoráti,aliud fcicté petere.In illo indicit eft hic obfequiü.Ibi fidelr índicam?;hic miferabifr obfecram?, b 4 Paternofief c τ- πτπἰπττ | Kanon. E 1€ di ilios con^ ater nofter d es ít cclío. Patré dicendo fe filios on b τ ἃ πνεῖ nomé τοῦ. Non in τς, fed in no bis.Si enim ,ppter peccatores nomen dei blafphemaf in gentibus:ecótrarío ppter iuftos fanctifica£.(ΕΓ Ziduc; . níat regnum raum. Vel generaliter ,p totius mundi petit g 4.9 LA h 49 regno,ut diabolus in ndo regnare de/ é iesí ís.fanctificitur nomen tutt:^ efc imonftrem?. Mul mundo Tog ὁ Datér nofter qui es itt coelísfanct fiítat: ucl ut in πο’ : pr berti i ti legentes illud ρίαν quogregnerdeus&€ Aduéníarregnü tuá: Fiat uoluntas tua ficat ín clo s nóregnet peccati.| τη terra Dánénoftrá fupfubftátiale da nobishodieEt—(oris non impingue mortali homínü cor^ imí Í Í 1 imíttitn? caput meum:Ecótra/ pore.Simulp&hoc— dímítte nobís debita noftra, ficut& nos dímíttim de/«ap atendendü,cgran^ bitoribus noftris, Et ne nos índucas ín tentationem.. ot. ἀε a alibi dicic; f Sed libera nosa malo:Amén.. Sí éním dímiferítis ho/— Vnxit te deus deus s 443 6 S dis audaciz fit X pu/ rz confcientiz,regnti dei poftulare:& iu/^ minibus peccata eorum: dimittet δὲ uobis pater uefter Mind EL dicium non timere. o irvolunaetua—cceleftís delíctaueftra.* Siauté πὸ dímiferitis homíni^. id pracipi;utexerce, de ἐμ ficarinceloerínterra.— bus:mecpateruefter dimittet uobís peccata ueftra." Cà Vt quomodo angeli tibi inculpate feruitit in cclis,ia interra mínantem facies fuas,ut pareant hominibus íciunan/ feruiàt homines.Eru befcantex hac fenten ruínas fieri métiunt: Nà quid nobis pro: £ommen.licronyuti ν᾿, ΄ b:: e auté ieiunatis,noliíte Πετί ficut hypocritze triftes. Extér^^ disnoftri ungeredez tes. Amen dico uobis: quía receperüt mercedem fuam.— eftercoztui. Hocnà tia qui dtidieincoo i Tuáutécü ieiunas;unge caput tuü:€ facíé tuam laua, folü de pecunia, fed nc uídearís homínib? ieíunans: fed patrítuo quíeftín^. nibus fentiendü eft, deftcodlorü iimdo,^ abfcodito:& pater tuus quí uídet ín abfícondito.reddet^ Gulofi deus, uenter pere debemus:od' grace dicit ἀρανζονσι. Demolifauté G hypocrita facie fuam ,uttrífticiam fimulet:& animo for, telatante, lu&üi geftetinuulcu.(4 15 αυτό cfi(είωπασι vngecaput tuum τ, Iuxta ritum prouincie palzftinelo-— quitur,ubi dicb? feftis folent ungere capita.Pracepitigi tur:utqnieiunam?, lztos δὲ feftiuos nos mifta;Oleum pecca; Tuo rio effe uolunt bonü tuus olco laticie pra tes uirtutes,fpirítuali oleo principale cor ἡ beamus. Κάῑ Gibíei cft tbefaurus tuuei(bí δὲ de cun&is paífio; eft:ibi ergo habetcor iniqui e DUREE tibi. INolíte thefautigare uobis thefauros ín terra, ubi ubiéthelaur?.Luxu fubitátíalemoa ποδίδ^ erugo& tínea demolít: δὲ ubi fureseffodiunt& furan/— riofi thefaurus, epu; June bodie«c, O.d nos fu^? Iz funt.Lafciuijudir(νι perfubftantialem ex; üerbum Lxx. inter 7 pretes περιούσιορ fre,! cerna corporístui;eft oculustuus. Si óxulus tuus fuerit- pleztotüco«p?málu Η quentiffime tranffe/ fimplex,totü corpus ταῦ lucídà erít, Si aüt oculus taus runt. Confyderaui; musergoinhebrzo, fucrítnequá;totü corpus ταῦ tenebrofum erít. Síergo^ pnumerofas: fim lex &ubicung illii— lumen qd'ínteeft, tenebra funtsipfiztenebra quanta— oculus& purusim; erunt* Nemo poteft duob? domínís feruire. Aut em QuodSymmachus| unü odío habebit,& alterü ἀῑίσες:autunü fuftinebit,^adíenfum.Q uomo ξξαίφετομ, ἰά eft prz/ τη& alter contemnet.INon poteítis deo feruire δὲ mam ούσιον exprefferunt, nos inuenim? nb3o. cipuum,ucl egregiíü, tráftulit:licetin da.» monze."Idéo dicouobis:INe folliciti fitis aníma: ueftrz, in tenebris eikitaani locopeculiare ἱπιεγ quid manducetís:neg; corpori ueftro quid induamini,— P^ principalem pretatus Πε. QLuádo ergo petim? ut pecu; liarem uel precipuü Τοῦ.6,ς Dobís deus tribuat panem,illum petimus qui dicit:Ego ve fi t, Tímo,c.b T$.9rb um panis uíiuus quí de coelo defcendi,In euangelio qd? appellat fc&m hebraos,pro fuperfubftantiali pane rep/ perí"à, quod dicit craftinü:ut fit fenfus:pane noftrum craftinü,id eft futuri da nobis hodie, Poffumus fuper/ fubftantialem ραπξ& aliter intelligere: qui fup omnes fubítantías(it,& uniuerfas fuperet creaturas. Alfj fimpli citer putant(fcd?m Apoftoli fermoné dicentis: Habentes uictum δὲ ueftitü, his cótenti fum?) de prafenti t cibo fanctos curà gerere. Vii& in pofterioribus fit preceptü: Noliíte cogitare de craftíno. fa Zimen.Signaculum ora tionis dominicz eft:qd? Aquila interpretat, fideliter:nos uere poffumus dicere, e([ C cii oimíferítía boib? ραᾶᾷ εοτῇ«C. Hoc qd'fcriptü eft:Ego dixi, dii eftis:& filij excel» fi omnes: uos yo uthoies moriemini:€ tandp unus de principib? cadetis: ad eos dicit qui.ppter peccata hoies ex dijs effe meruerunt, Re&e ergo& hi quib? peccata di; mittunt, hoies appellati funt. b 4(£ xtermínat ei facíeg [26 τῷ Verbü exterminàt, qd in ecclefiafticis fcripturis uitio interpreti trítü eft:aliud multo fignificat, ᾧ uulgo itelligi£, Extermínan£ quippe exules qui mittunt extra terminos, Pro hoc ergo fermone, demoliun£ emp acci/ tur." Thefaurigate aüt uobís chefauros ín ccelo:ubí πες d préffim*ingrzcoha— erugo;nectínea demolié: δὲ ubi fures nó effodíuntinec— Huic rui uio ού; DT dz- uo uínci£, betur ἐπιούσιομ, ας& farant, Vbi em é(tthefaurus cuus,iibieft&cortuü.'Lu 8 mi oculus ruue fuerír Πε cídü erít«c. Lippietes folentlucernas uidere plícia intue£& pura. Hoc totum tranffert enim corpus; fiocu^ lus non fuerit totum goré fuum perdide, 1 Nonneanima τῆς, uniuerfus fenfus in caligine cómorabi"πα -;*[ r tur.Si ergo lumé qd' in teeft,tenebrz funt: ipfe tenebrae Jan quante crunt:Si fenfus qui lumé eft,anima uitio caliga ttg tur: ipfa putas caligo quibustenebris obuoluctute: m 4T"(Bon poteftío oco feruífre et mamimone. Mammona fermone fyríaco,diuitiz nuncupantur.Non poteftis deo feruire&mammonz. Audiat hoc auarus: audiatqui cenfetur uocabulo chriftiano,nó poffe fe fimul diuitijs chri Πο feruire.Ectamen non dixít:qui habet diuitias, fed qui feruit diuittjs. CQ) ui enim díiuitiarum feruus eft; dir uitias cuftodit utferuus: quí autem feruírutis excuffit iugum,di(tribuiteas ut dominus. ΠΑ 300 oíco vobío: nie follícíti firíe anime veftre quíd manducetíe«c.In nónul/|"tg lis codicibus additü eft:neq» quid bibatis. Ergo qd'om/ ih nibus natura tribuit:& iumentis ac beftijs hominibufg comune eft:hui? cura nó penitus liberamur:Sed prac pitur nobis ne folliciti fimus quid comedamus: quiain fudore uultus przparamus nobis pane. Laborexercen dus eft:follicítudo tollenda.Hoc quod dicicür: Nefolli citi fitis anima ueftrz quid comedatis: neg corpori ue/ ftro quid induamini:de carnali cibo€ ueftimento αεί; píamus: Czterum de fpiritualibus cibis& ueftimentis, Íemper debemus effe folliciti, MEL m Nonneanima fy di^ - mne (d ai Up, IM Ier iom Un utri prat pig πώ (05 T NU un d inii 05 ug Jean a [jd d tur] B rat dei ipi a d E E dud μα yd "T 314 γον, ο αὖ ud eu p» m Ίος vio Zín 2sattbeum Á aq tonne aníma plue eft$ efca τῷ, O. ᾧ dicit iftiuf(mo/: dicít:Q.ui maiora praftitit,utiqp& minora pra(tabit. be λείρίαιε volatilía cclí c. Apfus pracipit, ne plus fà7piamus,d oportet fapere.Iftud teftimoniti& in prefén/ ti capitulo coferuandü eft.Sunt em quidà qui dum uo/ lunt terminos patrü excedere,& ad alta uolitare, in ima πλοῦ gunt: uolatilia dicen tes caeli,angelos effe, cxterafq in dei mini; fierio forticudines, qua abíq cura fui, deialant prouidetia, Sihoc ita eft,ut intel/ ligi uolunt: quo fe/ quit dictü ad hoies: Nóne uos magis plu ris cftis illiseSimplici ter ergo accipiedü: qp fi uolatilia abíqp cura & erumnis,dei alunt prouidétía, qua πο’ die funt& cras non erunt: quorii anima fnortalis eft:& cü effe ceffauerint, femp nó érunt: quanto magis homines quib? ater; nitas promittitur, dei reguntur arbitrio* «4 Quís ου veftrü cogitans pór adiicere$ ad ftarurá fuam cubírü vii«C, Sicut animà plus effe ᾧ cibü,com parationeauium de/ móftrauit: Sic corp? plus effe ᾧ ueftem, ex confequétibus re/ bus oftendit dicens: t€£onfyderate lílía agrí quó crefcunt«C. Etreucra qd fericü: que regü purpura: quzpictura textrícü poteít Rorib?copara; τί υἱά ita rubet ut τοί Ω υἱά ita can/ detut lilium« Viola yopurpuram, nullo fuperari muríce,ocu lorum magis d fer; monis indicium eft, «qr tBolíte ergo foll diieffe cc. De prafen/ tibus ergo conceffit debere effe follicitos, qui futura prohíbet cogitare. Vri& Apts: Nocte& die( inquit) manib? noftris ope/ rantes: ne qué ueítrü grauaremus. Cras in fcripturís futurum tempus íntel/ Gríi o.c ligitur, dicéte lacob:Et exaudiet me cras iufticia mea. Et inSamuclis phantafmate,Phythoniffa loquít ad 5481: Craseris mecü. Γάτα oící malícía fua, Hic malicía E.- nócótraría uírtuti pofuit: fed labore& afilictioné,& an/ M"Gdiré c guftias(xculi:quó& Sara afflixit Agar ancillà fuam: qd fignificanter grace dici£ ἑκάκωσεμ αυτή. citergo nobis prafentis téporís cogitatio:futu rorum curam quz incerta eft,relinquamus. £líteiudícarei c nó iudícabíminíct. Ca. VIE Κα. VII » INónéaía plus& efca:& corp? plus eft, cg ueftimétü? υ Refpicité uolatilia coeli: α no ferunt,neq; οποιο πο: cogregant ín horrea: δ΄ pater uefter cceleftis pafcit illa. c INonceuos magis pluris eftís illis? Quüis auté ueftrü co^ eitans poteft adijcere ad ftaturá[πᾶ cubitá unü? Et de » ucftimétis quíd follicíti eftis? Cofyderaté lilia agri quo crefcüt:nó laborát, neq; nent. Dico auté uobis:qm nec Salomon ín ο οἶοτία fua coopertus eft, ficut unü ex iftis.Si em feenü agri qd" hodie eft, δὲ cas in dibanum ε mittit, deus fic ueftit:cgtomagis uos modicz fidei? INó lite ergo follíciti efTe dicentes: quid manducabim?, aut quíd bibem?,aut ᾗ operíemur?Hac em omnia gentes inquírüt.Scit em pater ucfter:quia hís omnib? ἰπάίσε; tis. Quxríte ergo prímü regnü dei& iuftícía ei:& hacc omnía adijcien£ uobis. INolite ergo folliciti efe in cra/ à ftinum. Craftínus ením dies follicitus erit fibi f ipfi.Süfficitdieimalidafua.^ Ca. VII * Olíté íudícare,& no íudicabímini:nolite coti demnare, δὲ nó codemnabímíni. In à em iudicio iudi caucrítís,iudicabimini: δὲ ín qua méfura menfi fueritis, p remetíct uobis." Quid auté uídes feftucá in oculo(γα. trís tuí:& trabem in oculo tuo nó uídes? Aut quó dicis fratrí tuo:Frater fine, eíjcíam feftucam de oculo tuo: δὲ ecce trabs eft ín oculo tuo? Hypocrita, eíjce prímü tra^ bem de oculo tuo: δέ tunc uídebis eíjcere feftucá de ocu ilo fratris tui." Nolite fanct darc canib?: néqy mittatis margarítas ueftras ante porcos,ne forte cóculcét eas pe ι dibus fuís:& canes conuerfi dírumpant uos." Petite,& dabitur uobís:qusríte,& inuenietis:pulfate,& apetiet uobís.Omis em quí petít,accípit:& qui quzrit inuenit: & pulfanti aperíe£. Aut quis eft ex uobís hó: quéfi ρε! ticrít fili? fuus pané,nunquíd lapidé porríget εἰς Aut fi m pífcépeticrít,nunquíd(erpentéporriget ei^ ϑί ἔγρο uos cum{τίς mali, noftís bona dare filijs ueftris: cgtoma^ gís pater uefter qui ín ccelís eft, dabit bona petentibus fe?* Omnía ergo quacunq; uultís ut faciant uobís ho mínes,& uos facite ills. Hacc eft enim lex& Γη. ntrate $0. docuit. b«[ Guíd auté vídee feftucam(π oculo fratrío tuí c.De his loquí£,qui cü ipfi mortali crimine tene antur obnoxíj, mino ra peccata fratrib?no cócedunt:culicem li^ quantes,X camelum glutientes,Kecte ergo & iti fimulatione iu/ fticie( utfupra dixi/ mus)appellantur hy pocritz: qui p trabé oculi fui,feftucam in oculo fratris fui afpi/ ciunt. ἰάξ']βοίίες fam crum oare canib?,San &um,, panis eft filio/ rum. Non debemus ergo tollere panem fi liorum,& dare eum canibus. k 4['fBiegs imíttat? margaritae ve ftrae ante pocos«c. Porcus nó recipitor/ natum, qui uerfatur in uolutabris luti. Et II Xanon. Siiudicare prohibet:qua confequétia Paulus in Corin, 1. Cort.s.c tho iudicat fornicanté:€ Petrus Ananíam δὲ Sapphirà Act.5.a mendacíj coarguit: Sed ex confequentibus quid prohi; bucerit,oftendit dicens: Quomodo enim iudicaueritís; fic iudicabitur de uobis, Hic nó prohibuit iudicare, fed D a$0 iuxta prouerbia Sa/ Prot, τς lomonis:Si habuerit circulü aureum, foc/ dior inuenit.) uida canes cos intelligi uo lunt, qui poft fidem Chrifti reuertunt ad uomitum peccatorü fuorüi.Porcos autem eos qui necdü euan/ gclio crediderüc& in luto credulitatis, ui/ tíj(-p uerfantur. Non cóuenitigit iftiuímo dihoib? cíto euange licum credere marga ritum:ne conculcent illud:& cóuerfi nos incipiant diffipare. I4 foetíte/ es oabítur vobís τί, CLui carna líafupra uetuerat po ftulari:quid querere debeam?,oftendit.Si petéti da£, δὲ querés inuenit, δὲ pulfand aperit:ergo cui non da£,& q nó inuenit, & cui nó aperit:appa ret cp non bii petierit, uzfierit,pulfauerit.Pulfemus itatpianuam Chriti,de|^^.. qua dictü eft:Hac porta diii iufti intrabunt per eam: ut f8.rr.é cü intrauerim?,aperiant nobis chefauri abfconditi& te; nebrofi, in chrifto iefu in quo eftomnis(εἰξεία. ergo vos"5 fiis ES μ᾿ Normdum q apoftolos malos ixerit:nififorte fub apForti εν cuíus kc pci μόδας diuinz clamétía ab infantia cor ad malü pofitti eft. Lege Genefa fi homines huius faculi dicit malos: ct& Paulus apfus memorcet:Redimentes tempus,quonia in dr Θί Intrate a,ome homínti dam b$t v € 5$ x t5 v m.Necmirüi Gia. o. d m dies malifunt. Epb,5.d Aanon. E a qp Sntrate per anguftam poztam:quía lata pozta et fpacío fa vía eft que oucít ad perditíoné«C. Lata uia, eft feculi uo/ lIuptas quam appetunt homines. Angufta, qua per la; 2. Co,6.et.11, bores δέ ieiunía panditur: Ὁ τᾶ€ ApoftolusíngrefTus 1, Tímo.5.c e(t:Etut Timotheus per eam ingredia£, hortat.Simulg 4* f 55 v g 56 Χ h 57 V Deu.32,g 2,Regt.1.d Maub.26.g Exo.1S.c fudith.5.a 1, Cort15.d Yob.t5.a cófydera quà fignan ter deragiialocu/|«T trice peranguftam portam: quía lata porta& fpatus fit.Per latam mul tiambulant:angu/ ciofauía eft quac ducit ad perdítíoné& multi funt qui íntrant per eam. ΟΣ angufta porta δὲ arta uía eft qu b ducit ad uíitam:& paud funt quí ínueníüt eam.* Ain| ditea falfis prophetís,quiueniunt ad uos ín ueftímétis ouíum: íntrínfccus auté funt lupi rapaces. A fractibus corum coenofcctís cos," Nunquíd colligunt de fpinís uuas:aut de tribulis ficus:"Sic omnis arbor bona.fruz ctus bonos facit:tmala auté arbor, malos fructus facit. c Non póteftarbor bona.fructus malos facerc: neq; ar/ bor mala,fructus bonos facere. Omnis arbor qua non facit fructum bonüiexcidet& in ignem mítte£. loítur ο ex fructibus corum cognofcetís eos." INon ómnís quí dicit míhí domine, domine, intrabit ín τεστ celorü: fed qui facituoluntatem patrís mei quí ín coelis eft;ipfe e intrabit ín regnü ccelorü.' M ülti dícent mihi ín illa die, domíne,domíne, nonne ín nomíne tuo pphetauím?: & in nominetuo dxtnonía cíecimus:& in nomíne tuo t uíitutes multas fecimus? Et tánc confitebor illis, quía s nuncj nouí uos. Difcéditea me qui operamíni iniqui/ , tatem." Omnís ergo quí audit uerba mea hacc δὲ facit ca, affimilabitur uiro fapienti qui xdificauit domum fuam fupra petram:& defcendit pluuia,& uenerunt flu miína,& flaucrunt uenti:& irruerunt ín domum illam, i& non cccidít:fundatá em erat fupra petrá.Et oinís qui audit uerba mca hacc δὲ no facit ea, Π 15 erít uiro ftulto. ftam pauci inueniüt. Latam nó απατίτη”, necinuentioneopus eft: fpontefe offert,& errantiü uia eft: An; guítam Yo,nec omes inueniunt: nec qui inuenerint,ftatim in/ grediuntur peream. Siquide multi inuen ta ueritatis uía, capti fzculiuoluptatibus, de medio itinere το’ uertunt. b Zitten^ dítea falfis pzopbetío quí veníuut ad voo frr. veftimenrie ouíum«c. Etde omnibus qui/ dem intelligi poteft: quialiud habitu, ac fermone prómittunt, aliud opere demon; firant.Sed fpecialiter de hereticis intelli; gendum eft: qui ui/ dentur cótinentía, ca ftitate, ieiunio, quafi quadi pietatis fc ue; fte circundare:intrin fecus yo habétes ani mum uenenatii, fim; pliciorü fratri corda decipiunt. Ex fructi; busergo animz, quí bus innocentíam; ad ruinam trahunt, lu; pis rapacib? compa» rantur.«αγ IBon po teft arbo bona/fructue maloe facere«c. Q ueram? ab hz reticis,qui duas inter fe contrarías dícunt effe naturas:fi iuxta intelligentiam eorü,arbor bona malos fructus fa; cerenund poteft: quomó Moyfes arbor bona peccaue; rítad aquam contradictionis:& Dauid Vria interfecto, cii Bethfabez cócubuerit: Petrus quogp in paffione do/ mini negarit dícens: Nefcio hominem: aut qua confe; quentia letro focer Moyfi arbor mala,qui utíqi in deum ifrael non credebat:dederít confilium Moyfi bonum:& Achior ad Holoferné aliquid utile fit locutus:& Comi, cus dixerít, qd? bene dictum Apoftolus comprobauit: Corrumpunt morcs bofios,colloquia mala.Et cum πῇ inuenerint quid refpondeant, nosinferemus& Iudam arbore quondam bonam, feciffe fructus malos poftd; tradiderit faluatoré:& Saulum arborem malam eo tem Phis.b pore quo perfequebatur ecclefiam chrifti, feciffe poftea Acit.9.d fructus bonos, quando in uas electionis de perfecutore dranflatus eft. Tàámdiu er: ructus nà facit los jui nitatis ftudio perfeucrat:& mala ar; (bor tamdiu manecin fractinus peccarorü didi ad poe; entíam non conuertit, Nemo enim permanens in eo quo fuit,incipit id eife qd necdum coeperit. o«Ton omnís quí ofcit mibi/otielorenntrabit in regnum celozà«c. Sicut fupra díxerateos qui haberent ue(tem uita bonz, non recipiendos propter dogmatiü nequitíam: ita nunc '€Cotrarioafferit,ne his quidem accómodandam fidem, £Zommen.IDicronyimt qu » «ενω ontogstat vali "4 ρήση. απ στη polleant integritate fidei, turpiter uiuunt:& do érinzintegritatem malis operibus deftruunt.Vrrumgy ei dei feruis neceffariü e(t:ut& opus fermone,& fermo operibus comprobet.Huic fententiz poteft illud uideri cótraríüi:Nemo poteft dicere, dominus lefus,nifi in fpiri t, Cos, tufancto, Sed moris pro factis accipere:ut ftatim in e tibus approbatur, re futari eos qui iactant fineoperibus habere Ícictià díii,& audiunt a meoperaríj íniqui/ tatis, nefcio uos. Et Apfus in hücfenfum loqui£: Confitent fe noffe deü: factis auté negant.€ Γη oicent ΠΗ ín(lla ofes ofic/ ofiei nóncínnoie tuo ppbetauím?:erín nomíme tuo oemonía eíccím?: et ín noietuo vírtuteo multae fecí» imuez t tüc cófiteboz (llo: quía nunds nouí νοῦ,»íícedíte a me tatem. Prophetare& uirtutes facere dz, monia efjcere: inter, dum nó ei? meriti eft quí operatur:fed uel inuocatioe nominis Chrifti hocagit: uel ob códénationé eorü qui inuecant:& utili taté corü qui uident δὲ audit cócedit: ut licet hoies defpiciant figna faciétes: τῇ deü honorétad cuius in: (Lui zdificauit a faluatore:Difcedite Luc,f H eft Ícripturarü, dicta : Titüd quí operamíní íniquí, uocationé fiunt tan/ ᾿ ta miracula. Nam& τορι τος|... Saul& Balaa,& Cai; Nume355' phas pphetauerüt,nefciétes quid dicerent:& Pharao& Iob.f Nabuchodonofor fomnís futura cognofcunt.Etín acti bus apforü filij Sceuz uidebant efjcere damonia.Sed& Iudasapfls cii animo proditoris, multa figna inter cate; ros apfos feciffenarrat. fé£t tüc cófitebozillío.Signan ter dixit,cófitebor: quia multo ante tpe dícere diffimula ueratinó noui uos.Non nouit diis eos qui pereunt.Obz feruaauté dre addiderit,nund noui uos:fi iuxta jfdam οὓς hoies inter rationabiles femp uerfati funt creaturas, $«[Pífcediteamed operamíni íníquítaté«c. Non dixit, ui operati eftis iniquitaté:ne uideret tollere poenítétias ed qui ini, PA iudicij tepus aduenerit:licet non habeatis facultaté pec " an 1a A9 Ἰος eft, qui ufqp in prafenté horacü εᾶα επ adhuc habetis affectü, b«Tt oefcédit pluuía«t, Pluuia ifta quz domü ubuertere nítí£,díabolus é:Fluz mina,oes antichrifti qui cotra chriftü fapiüt. Venti fpiri tuales nequitiz in cocleftib?.{4 4pundara ci erat füpza petrà«C. Sup hanc petrá dris fundauitecclefiam: ab hac petra apfus Petrus fortitus eft nome. Sup huiufcemodi petrà non inueniunt ferpétis ueftigia.D'e hac& ppheta loquít cófidenter: Statuit fupra petrá pedes meos. Etín alio loco:Petra refugiü leporib? fiue herinacijs. Timidü em animal in petra cauernas fe recipit: δὲ cutis afpera& tota armata iaculís tali fe protectione tutat, Viri& Moyfi dicit co tepore quo dezgypto fugerat,& lepufculus diii erat;Sta in foramine petrae, X pofteriora mca uidcbis. Qui adificauit p529a fbidéig ἕ Exo3)$ A tvi. Cortab TN Me Uds nii TON lo, ν ψὰ QN M ΤῊ "tibi ἐπὴν Νὰ M πρ mdi ἤπια. re ΓΙ ἼΩΝ T τ Wc -Á πμ μι i t old Vat? Ὁ B Leiit4, deferre honoré uideat.Erat en lege zin 2Sattbeum s Ν᾽ a( Qui edíficauit oomá(nam fup arená«C.Fundamentü tj, EY. d? Aptusarchite&us pofuit, unus eft diis nofter lefus riftus:Super hoc fandamentü ftabile δὲ firmü:& p fe tobufta mole fundatum, xdifica£ chrifti ecclefia.Super arenà yo qua fluida eft,& coaugmétari nó poteft,necin unam copulà redigi: omnis hareticorüi fer πο ad hoc adificat, utcorruat. bé£rat «efi ooc£s eoglficut po teftaté babée:c non vt fcribe«c. llli enim ea docebant ppFos quz fcripta funtin Moyfe & prophetis.Iefus vo &(i deus& diis ipfius Moyfi, pro libertate voluntatis fuz,uel ea que min? widebant,' addebat in lege: uel commutans pradica -batin pplos,utfupra quoq legim?:Dictü eít antiquis: Ego aüt "dico uobís, Ca. VIII η αυτοι ocfcendif; fet icfüs De monte/fecu s Quizdificiuit domü fuam fuper arenam,& defcendit pluuía:& uenerüt flumina,& flauerüt uentí:& írtuerüc in domá(114& cecidit:& fuit ruína eíus magna." Et fa; ctum eft εἴ cofummaffet ícfus uerba hxc;admírabané b turba fuper doctrina eius. Erdt em docés eos ficut po^ το ας habés;& non ficut fcribe δὲ pharifzi. Ca. VIII T»,"Vm aütem defcédi(Tet iefus de tmonte,fecata funt eum turbx mult:& ecce leprofus ueníés adorabatcum,dicés:Dne fi uís,pótes memun e dare.Et exténdens iefus πα τετ gít eum,dicés: V olo, t mundare.Et cofeftim mundata eft lepra eius.Etáit illi s icfus: Vide,nemini dixeris:fed uade oftende te facerdo τί:& offer mun? quod pracepit moyfes ín teftímoniíü b illis." Cum auté kx capharnaü, acceffit ad eum centurio rogans eum,& díecs: Die, puer rneus iacet in domo paralytícus,& male torquc.Et ait illi iefussEeo ΚΖ.. VIII bantur)legé uideret infringere; b'€ zlcceffít ad euin cea turío rogaue ctm« oícée zc. Non debemus iactantixar: guere diim, quia ftatim fe iturü€(anaturü effe ,pmíttit; . uidens centurionis fidem,humiílitatem,& prudentiam. Fidem,in eo ο credidit ex gentib? paralyticü a faluatore poffe fanari.Humili? tatem, ορ fe iudicauit indígnü, cuius tectü düsintrarer.Pruden tiam, cp intra corpo: ris tegme, díuinitaté latenté uideret:íciens nó id fibi profuturü, qd etíà ab incredulis uidebat,fed id qd la tebat intrínfecus. De q prudentia hoc εἰ ait.{[fiam ereao boito fum fub potefta tei babens füb me mili tee«c. Volensoften; dere dim quoq; non paduentü tm corpo: ris, fed per angelorü miniftería pofle im/ plere quod uellet, Κ ziudico antein εν) fue míratus eft,.Os αἱ dit centurioné fuam : intelligere maieftate. Greed€ ueníam& curabo eum.Et refpodens centurío,aít:Dne, Pellenda enim erant POUR εί τὰς non fum dígnus ut íntres fub tectum meum: fed tm pe inf rà afcédere nóualue, i dic uerbo,& fanabitur puer meus. Nam& ego homo nes cótrarie, quibus runt Erprimuseioc fum fub poteftate, habens fub me müítes: δὲ dico huic ΜΟΙ CPGE aie uade,&uadiít: δὲ alio ueni, δὲ uenít: δὲ feruo meo, fac minifteríjsangclorü. pratam multiplicem.& hoc& facit. Aüdiens auté íefus miratus eft:& ed: i« Bate setis inm die tno,! tibus fe,díxít: Amen díco uobís:nó inueni tantà idem— ínífracl.Depra(cnti/ tandi, ῳ hícprimus mín ifracl.* DicO autem uobis, qp multi ab oríente δὲ occi bus ην de fpecialier curat? fi&/— 3c ee nenienti& recambentcum Abraham,& Ifaac.& omn sre pom fecundo,puer centu;: tionis; tertio focrus Petrifebriens in Ca^ predicationé atpdo—— étrinà igni offert occafio:ut per uirtutii miracula, pre/ teritus apud audiétes fermo firmct. Ὁ«fic fi vía! por tcomemundare.Q. ui uoluntatérogat, de uirtute nó du/ Βίας. eq£t extédeuo(οί man; tetígit eum«c. Exten^ .dentemanii dio, ftatím lepra fugit. Simuld cofydera d humilis δὲ fine iactantia refponfio.1lle dixerar,fi uís:diis refpódit;uolo.Ille przmiferat, potes me mundare.| Dis iungit& dicit,müdare.Non ergo ut plerícp latinorti pu/ tantiungendü e(t:& legendü, uolo müdare: fed fepara/ tim:utprímum dicat,uolo:deinde imperet,mundare. f€.£taítílli(efus: Glide neminf oíxería. Et re uera quid eratneceffe:xut fermone iactaret,qd corpore praferebat: $( Lcd vadeioftéde te facerdotí«c. Varias ob caufas mit tite ad facerdoté. Primü ppt humilitate, ut(acerdotib' receptü:utq mun dati füeráta lepra, offerrét munera facerdotib?. Deinde utmüdati uidétes leprofum, aut crederét faluatorí, aut nó crederet. Si crederét faluaren£:fi nó crederét,inexcu/ fabiles forenc.Etfimul ne(quod ín eo fzpifTime crimina 5 Iacob in regno coelorum. Filij dutem regní eijcientur ín ο tenebras exteriores. Ibi erít fletüs& ftridor dentium. forte in centuríone, fides gentíü praponí ü ifraeli. 116£»íco pharnaü: quarto lo; A. ν vag: πχ tur ifraeli» "m quioblatifunteia"Et díxit iefus centurioni: Vade:& ficut credídifti, fiat— auré vobísig inult(ab demonio uexati:drü μηρί|l*E?niffet ozíente τ occidente γε’ cleri tibi. Ecfanatus eft puer ex illa hora.' Et cum uénillet— gientez| Q uia dcus p^ oss malehabéres efus ín domum Detrí, uidit foerum eíus iacentem δὲ Abraham cceli con ἷ^-» T a em 114"H4 itor pater cnritt ett? Era Free en Ὁ febricitanté& tetigit manü eius, δὲ dímifit eam febr i ᾱ Mor paie ντο εναν "à uS SP. n" Etfurrexit— Jorum eft& Abrahà: PUES necte po οὔ daccubitura funt nationes,quz crediderintin chriftum filii creatoris. Et ille pariter fenfus implet, de quo fupra diximus in cen/ turione,fidem gentium frerí prarogatiua:dum ad illius credulitaté de oriente δὲ occidente,credíturi populi com memorant. n 4 Fili autem regní/eg tentur wu tenebzae exteríozeo.Filios regni,iudaos fignificat: in quos antere gnauit deus. Tenebrz femper interiores funt,non exte; riores.Sed quoniam quí a domíno foras expellit, Jum relinquit: idcirco exteríores tenebra nominata funt. hh o€ 3bícrírfletue er ftrídos ocntium«C.Si fletus oculorü eft,& ftridor dentium oífa demonttrat: uera eft ergo cor porum δέ eorundem membrerü quz ceciderant re(ur/ re&io. p.&«[£rcum veníffer(οι in oomb petri«c.tetígit mant eíue«c. Tangité man? mulieris:& ΟΡ εἰς, peccatorü infirmitas fugit. Natura hominti{παν modi eft, ut poft febrem magis laffefcát corpora:& ínci/ piente fanitate grotationis,mala fentíant, Verü fanitas qua cófert a dfio,totti ὃς ας πι, fufficreffe fn τ trireseio fortitudinis indicetur eftt tam; fcd ut exíceio fortitudi Sim $o..IL ΚαποΗ. ο ac b σὰ li d 66 e 67 Ii Kanon. E Actu.8.d rrexít et mínfftrabat efe. Tlla manus miniftrabat, : ce edem&fíanata. b.«L'Elefpereautéfacto zc. mnes non mane,non meridie,fed ad uefperam curan tur:quando fol occubiturus eft:qfi granü trítici in terra morit, ut multos fructus afferat. c€[ t accedens vnue fcríba aít(lí«c. Scriba iftelegis qui tim litera noueratoccidenteé: fi dixiffet: Drie fequar te quocunqp ieris, nó fuiffet repulfus a do mino. Sed quia ma; giftrü unum de plu/ ribus aftímabat:& li terator erat,qd Ποπ; ficantíus grace dicit: γοαμματεο, δὲ nó fpi ritualis auditor:ideo ? Ec furréxit δὲ míniftrabat εἰς, Vefpére auté facto, obtu lerunteí multos daemonía habétes:& eijciebat fpiritus uerbo:& omnes male habentes curauit: ut adimplere£ qd' dictü eft per Eaíam pphetá dicenté: Ipfe infirmi, tates noftras accepít:& zcerotatíones noftras portauit. Videns auté Iefus turbas multas círcum fe, iuffit difci, ς pulos íre trans fretum.' Ec áccedens unus fcriba, ait illi: Magifter fequar te quocing(ἐς. Ἐπ dicit οἱ Iefus: Vul £ommen.lloieronymi tibus,ipfe fecurus eft,& dormit,S fufcitaF:& imperío ac facramento paffionis fuz liberat fufcitantes. b«Tunc furgée(mpauít ventíe c marí«CEt ex hocloco intelligim9 qpoiies creatura fentiant creatoré.C) uas eín increpauit & quib? imperauit, fentiuntimperanté:non erroreha; reticorü, qui omnia putant animátia, fed maíeftate conditoris; quz apud nos infen, fibilia, illi fenfibilia funt.(4[[o:obo; mínee míratí(μη oi centes«C. Non difci, puli,fed nautz,& ce, terí qui ín naui erant mirabantur.Sinauté quis contentiofe uo; luerit eos qui mira; nóhabetlociinquo^ pesfoueas habét:& uolucres coclí nidos: filius auté ho; ούῤῥφι difcipu poffit Iefus reclinare 2 habet ubi& πει, Alíüsauttde: EE pondebimus caputfuü.Oftendi£ Ὁ Ininis non habet ubi caput fuum reciinet. us 5 recte homines appel gus nobis& b hoc dífcipulís eíusaít illi: Drie,permitte me prímü ire& fe/ las: qu necdi πον cribam repudiatu, cp,- H z aie;€ta laiua/ fignorü uidens ma,* pelirepatré meum.]éfus auté aít illi: Sequereme,& di toris. RT uiid no Ην fequiuo/ t mítte mortuos fepelire mortuos fuos.* Etáfcédenteeo δίδ e ΗΡΙ fefufilí οί; lueritfaluatorem:ut—.:: Γον. νΟΠΙΠαπΓειΐρησοι/ lucraexoperummi, inauiculam fecuti fant eum diífcipali εί: δὲ ee mO/— quere nos cr Non uo raculis quererechoc— tus taenus factus eft ín mari: ita ut nauícula operirct— funtatisifia confeffio idem defyderans,qd?;-:. efít,quàpramiumfe e, B flu&ibus.Ipfe uero dórmicbat. Et acceflerunt ad eum: equ m. tro emere uoluerat.—& fufcitauerunt eum,dícentes: Domíne, falua nos Ρε» neceífitatis extorfio, Talisergofidefiuxta^ imn Et didit eis Tefus: Quid tímídi eftís modicvfi, Xqu«cogitinuitos:ue fententía domíni con ΙΡ;::: lut fi ferui fugitiui, demnatur, δὲ dicirur i dei? Tic furgens imperauituentis&marí;& facta eft— por mult temporis €i: Qcuid mepropter drim fuü uídeant:ni diuitias& fzculi lu; cra cupis fequi: cum tante fim pauperta/ tissutne hofpitiolum quidem habeam,&—«urrerunt eí duo habétes daemonia: de monumétis ex repente uer(ari adiu ne ην euntcs[οί nímíis:ita ut nemo poffet tranfire peruiam dicides 5 malice ’, n ἢ, LR ebpant. E ratientia fcipulís cPaítilioo,* illam.Et ecce datmauerunt, dicentes: Quid nóbis& tibi naroris rormétafünt ΤΗ fe pb Tlefufili dei? Venifti hucante tépustorquerenos.Erat demoni. Rcg mur íre« fepelirepa,- Ἵ1:-- putant quídà demo tremmeü.Qruidüm,| auténonlonge ab llis etex porcorü multorü paícens. nes fcire ilium dei δὲ lei inter(ribam& 1 Dzmonesautem rogabant eum.dicétes:Síeijs nós,^ diabolum ignorare ifcipulum. Illema/.; ΠΡ 4€o qj mínorís malitiz gifrrü uocathicdo, litte nosín gregem porcorum. Et ait illis Ite At illí CX Πρώην οσα minum confite£. Πε euntes;abierunt ín porcos:Et€cce maeno 1mpetu abíjt tellites funt: Cüom: propter píetatís occa;:;::: nis fcientia difcipulo onem ad fees, fOfUS grex p praxeps ín mare:& mortui funt inaquis. PETS giftri us dumpatrem iredey| Paftoresauté fugerunt:& uenientes in ciuítat£,nuncia;— ferendafit&tamde derat:Ifte fecuturü fe quolibet effe promit, tit:nó magiftri quz; rens,(ed ex magiftro lucrum. e 4Γ 3efuo aute aít(Π(:€Sequere me: oímítte moztuos fepelíre moztuoe fios. Mortuus eft,quicung non credit. Siauté mortuum fepelit mortuus, nó debemus curam habere mortuorii fed uiuentiü: ne dum follicitifamus demortuis:nos quoqymortui appellemur, f[£t afcé dente eo(n nauícula/fecutí(unt eum offcipulí ef?«c. Quin, tum fignum fecit:quando afcédens nauem de Caphar; naum,uentis imperauit δὲ marí.Sextum, quandoin re; ione Gerafenorti dedit poteftaté daemonib? ín porcos. Septimü,quando ingrediíés ciuitate fuam, paralyticum fccundum curauit in lectulo.Primus enim paralyticus, eft puer centurionis. 6 3pfe o oozmíebat:etacceffe^ runt ad eum: et fufcírauert eum oícéteo:£ iie falua nos cc. Ionerb Hui?íignitypur in Iona legímus:qü cateris períclitan 4 i tranquillitas magna. órro hoies mirati funt,dicentes: Qualís eft híc: quía uenti& mare obediunt εἰ« Et cam ueni(Tet Iefus trans fretum ín regioné Gerafenorü, oc uerunt hxc omnia, δὲ de hís quí dzzmonia habuerant. m Et&cce tota cíuítas exijt obuiam Iefu:&uifo€o,roga, banteumuttranfiretafinibuscorum.— Ca. hil aliud nifi de uer; beribus deprecan£, Sic& demones cet; nentes diim ín terris moncs, d$ diabolus fufpicari magis filiü : uclare.[4 Oícüde uoeimítte nos(η gregem pozcoz6.(£t aít illío: Ste«c. Non Φ concefferitfaluator demonibus quod petebant dixit, ite:fed ut p interfectioné porcorü, hoibus falutis occafio praberet.Paftores efi ifta cernétes,ftatím nunciant ciui tati.Erubefcat Manícheus: fi decadem fubftantia, δὲ ex eodem auctore hominü beftiarüiq funt anima: quóob unius homínis falute, duo milia porcorü fuffocanture im«T(£t ccce tora cínftae γή obufam íefü: et vifo eo 1r baut cum vt tranfireta finib? eoz8. Q.& rogantut tráíeat afinib?eonsnó defupbia hoc faciütut nonulli arbitran tur: fed de humilitate qua fe ργαίεπεία απ! indignos iu dicabant:(icut& Petrus in captura pifcíü cadens ad ge/ nua faluatoris;ait: Exi a me dne, quia uir peccator fum.[μα Etuenit dei, d? noffe intellige; x IX di funt. Nemo enim Mattud Etueni; Patrénouit, nififili?: δὲ cui uoluerit fili?re/ NN zin 2sattbeum Γ S E Fo fedes fefus(nmauículamitranf, Ca. IX— publicanoinapoftolü fitrepe: anon. d e δ" tet venit(n cíuítatéfuam zc, Ciuitatéeius^ loco Te&I" lirepée mutatis ,Arguirin hoc C EN ne mm Eie Nagareth:unde δὲ naga ftorici mentientís ru Ramus Anseftusud imperitihi, . i: atu A ü S ei ue ici: ü qui im fecuti fi Fi Mi 5 iccunda s eit.C tulerüt auté ei(utfupra faluatoré:quafi une ful κει εκει αν εν feud funt RR 2. dixim? paralyticüiíacenté inle&ulo:quiaipfe:—fintfecutic! r quélibet uocanté hoiem ὌΝ imm UTR τα Ds" cuticcum tantz uirtutes,tantagp figna pracefferínt, nh Vidensautem lefus: T azed quz apfos anted cre PU, nó eius fidem qui of afcedens Iefusi Í: derent uidifTe, nó à nnauiculam,tranffretaui:&t τς enódu 1 70 TN ferebatur, fedeorum s αἑπίε ín ciuitaté fam Ec β; à bium eft, Certe ful; I (tjs αι οβετοδαης, Mr"i at.Etecceofferebant eí para gor ἰρίς,& maieftas ies aralytico: Gonfid- i d yticü iacente ín lecto. Videns auté Iefus fidem diuinitatis occultz, ΠΝ ili; remittuntur tibi| illorü,dixit par a,"m: 2 ΜΠ τν quz etia inhumana d coss de eiue pa alytico: Confide fili, remittunt tibipec-—facierelucebat:ex pri νας ἐπ 9 Ye τῷ t i quídam de fcribís dixerüt íntra fe: Hlic mo ad feutdentes tra ts ebiléotifcy mem alphemat.Et cum uidi(Te τα ere poterat afpectu, € brorüicópagibus dif. pun Cre t Iefus cogitationes eon, Si em in magnete la; ΓΝ folutü filium uocat: ΓΕ d cogitatis maia in cordib? ueftrís τ Qüid pide δὲ fuccinis hac UN quem facerdotes nó eft facilius dícere:dímittunt tibí peccata tua, an dícere: ΤΗ m dignabantattingeré.(γος& ambul aV eiat P ous ICere?— nulos,&(tipulam,& NM Aut ee ídeo filiü: o flaei* d t aei ciatis, quia filius hois habet feftucas fibi copulét: "— quia dimiruntur εἰ poteftatéín terra dímíttédi pecca κο: dao magis dnsom — péáfualuxtalropo ο Suroetóllelectü τα δὲ eum in CARE ΜΗΝ prem eamm ad bi logiam interdü aia ía ees Sua omuü tud. I:tíurrexit,!etraherepotetat, ἧς i cSincorpefuo,ronis Btabíjtín domá fua. Videntesautéturbatimuerüti&t— cg κατ γενν ην late iererit BER gloríficauerüt deum quí dedit poteftatétalem hoibus. bomo eccemulti pu/ Nt Ξ ΡΞ:. s(caní AR € docoreofíert curan e Etccü toit inde Iefus, uídít homíné fedenté in τον με er MEM€ b ie adío:quzíimiferi lonzo,M: ῖ e idi Dant publicani | m| Badio quatimier atthzum noie.Etait illi: Sequere me. Ecfur^—apeccatisadmeliora— i riztantüroborisac/ f ΘΈΠ5, fecutus eft eum.* Ec factüm eft difcumbéte co in coUe fumlocüinue— Tat on A 53;;;» d à niíle poenitetia: - Spit pore Ram domosecce multi publicani& ptores ueniétes ατα— id eu ipfi iik Gre i a tice quidam vefcribie bebant cá Iefu& difcipulis eius.Etuídétes pharifzi,di"9" ΜΗ Yo ir^ bui Ἔ- were-; j sd in priftinis αἰτῇ a B de s; bic cebant dífcipulis eius: Quare cà publicanis δὲ pétoríb? np. D i ή ον Ἐν manducatmagifteruefterz* Ac Iefus audiés, ait: INon kun ,utpharifzí&^^ q 7, jj, Badhd ens deum Ego fum eftopus medico ualentib? fed male habentib?,.Euntes fed Demo: ene u iem quit eo uiquiates e αὐτῷ difcite quid eftmifericórdíáuolo,& no facrifii.—"s u feques dii fer, Utd 4 zo: A 3 je mo fignificat dícens: P ergofcribz,quiaho/ ἡ[96 em uení gnilicat Ores v προ ενισμαὶ o/ níuocare iuftos fed pétores.Tüncacceflerüt ς qp amifericozdíam hs ΡΩΝ ad eum difcipuli Ioannis dicentes: Quarenos& pha;— volo!et uon facrifía: d arguüteum blafphe ΠΕΙ i τιν Σεν ήν Ὄ σι auté ταί no ieíunant? πὸ ναὶ ae IR ἧ 2 τ i: Í',«Ἡ--" ar-- t. e -— mS diis Tiens i Etáit illis Iefas:Nüquid pofluntfilij fpofilugerecgdiu^ diisad conuiuia pec) vii offenditfedeum qui— Cu illis eft fponfus: Venient auté dícs ci auferet ab εἰς Samen. ut S, m poffit cordís occulta fponfus& iua εαν ΝΟ 3? m Senor quo rn M ἐξ ἱ toribus uis praberet imis do tacens loquitur: Eadem maieftate& potétía.— cibos.Denicp ο frequéter pergeread cóuíuia defcribat: o qua Kogianones uefiras ín tueor,poffi um&hominibus. nihilrefer£ aliud, nifi quid ibi fecerít, quid docuerit:ut τι αὶ Beca imittere. Ex uobis intelligite quid paralyticus δέ humilitas dii eundo ad peccatores: δ΄ potétía doctri/ n gn equat, cqp&xuíd eft facilíuo otcerecc.Inter dicere&. πᾶ eiusin cóuerfione poenítentíti demóftraret. C) d'atit T i re: mala diftantía eft. Vtrum fint paralytico peccata. fequit:Mifericordià uolo,& non facrificia:Et: Non ueni ini am 8.{0105 nouerat qui dimittebat.Surgeaute&amy^ uocare iuftos,fed peccatores: de ,ppheta proferens tefti^ Ofee,&,b id Tn a:tam ille qui cófurgebat, d híquicófurgentéuide/^ monium,fugillat(cribas& phari(zos: quí íuftos fe fti," pe tantapprobare poteràt.Fit ígitur carnale fignüiut pro/ mantes,peccatorü δὲ publícanorü cófortía declínabant. ) etur piritualesquamd eiufde uirtutis Πε, δὲ corporis€ b«CZ uncaccefferunt ad eum oífcípulí(oanníe! oícentee: we anima αἰτία dimittere. Et datur nobis intelligétia,ppter—£àuarenos« pbarífeí(eíunamue frequéter«C. Superba in^ r^ Beata Plarafcp euenire corpori debilitates. Etidcirco^ terrogatío δὲ plena fupercilio pharifrorü.Certe utaliud bi n n dimittunt prius peccata: ut caufis debilitatis ab/ nóndicamus,reprehendenda ieiuníj iactantia. Nec po/ pn Res anitasreftituat, Ὁ 4Γ Courgeitollelectü tui: c va/— terant difcipuli lohannis non effefub uitio, qui calum μ᾿ sem vorm tu3«C, Et anima paralytica fi furrexeritfiprin!^ niabant eum,qué fciebant magifiri uocibus pradicatü: wt; nm robur recuperaucerít, portat lectum fuüinquo'&iungebant phariízis, quos a lohanne noucrant con; η a e?atantea diffoluta: δέ portat illum in domüuirtut!— demnatos:Generatio uiperarum quis oftendit uobis ff. s,3.b m. d ia ἐκ cá tranfiret índe íefuo! vídít bomfaé fedente gue abírauenturac{ 4Γ&taít(Πο(cfuo: TBunquíd pfit ut]" ongo«c. Caterí euangeliítz ,ppter uerecundiam€[ή fponfi lugere gsdíu cá illío eft fpoufue«c. Spofus,chri/ etl[onore Matthzi,noluerüt eum noie appellare uulgato, ftus:fpófa,ecclefia eft.De hoc fancto fpirituali cónubio, jon ed dixerüt Leui:Duplici quippe uocabulo fuit.]lpíeau:—apoftolifunt,pcreati:qui lugere nó poffunt d:diu fpon/ νοῦ utile tem Matthzus fcdm illud qd? díci£ a Salomone: luftus ji Secifaor eft(utin principio fermonís: Et ἐπ alio loco: NP, 43d Dictu peccata tua ut iuftificeris: Matthzum fe& publi, Jen canum nomínat:ut oftendat legentibus nullum debere M- k: um falutédefperare,(i ad meliora conueríus fit: cum ipfe de Li fam in thalamo uident: δὲ(ciunt fpófum effecü fponfa. Q.uando yo tranficrint nuptize, δὲ paffionis ac rcfurrez &tionís tempus aduenerít, tunc fponfi filij ieiunabunt. Nonulli putant idcirco poft dies quadraginta paffionis ieiunia debere committi: lícet ftatim dies pentecoftes δὲ c fpirituffancrus Kanon ε e 74. π f 7$ fpiritufTfan&tus aducnies,indicé&t nobis feftiuitaté Etex huius occafione teftimonfj, Montan? Priíca& Maximil/ la ctià poft Pentecoften faciunt quadragefimà cp ablato fpofo,filij(ponfi debeant ieiunare. Ecclefie auté cófuetu do ad paffioné ἀπί& refurre&tione p humilitate carnis uenitrutfpiricuali(a/ gina; ieiunio corpo/ ris przparemur. lux ta Tropologiam aiit fciédü,cp didiu fpon/ fus nobifcü eft:& ín laticia fum?, nec ieíu nare poffum?, neclu gere. Cüaute ille pro pter peccata a nobis recefferit, tunc indi; cendum ieiunid effe, tunc luctus recípien/ a 3 feme pm fed uení impone manum tuam fuper cam& uíuet. Et qe Edidit; δια imíttít com ΓΡ ς es. Eam, e dd efus fequebatur cum δὲ difcipuli eíus. Et écce veniferiiuo nom vetue«c, μοι dicit,: inis flu; tiebat duodecim ar, θείπαρίοιτ vidiffer ti; hoc eft: Ρον rena; inuiterqua fanguinis fluxum pa bícínes! et turbamtu». tus quís fuerit:& ue/ teri homíne depofito per paffioné meam, nouü homine indue rit:nó poteft feuerio/ raieiuntj& cotinetia fuítinere praecepta: neper aufteritate ní/ miam, etia credulita; tem quà πᾶς habere uidet, amittat, Duo auté exépla pofuit:& utriii ueterü X nouo rum,& ueftiméti. Ve teres utres, debemus intelligere fcribas& pharifeos. Plagula ueftiméti noui,& ui/ num nouum,prace/ pta euágelica fentien da:quz nó pfit fufti/ nereíudai, ne maior fciffura fiat. Tale quid δὲ Galat facere cupiebant: ut ο euangelio legis precepta mifcerent:& in utribus ucteri/ bus mitterent uinum nouum: fed Apoftolus ad cos lo; (81.3.4 quitur:O infeníati Galatz, quis uos fafcinauit ueritati nó obedirec Sermo igitur euangelícus apoftolis potius G fcribis& phari(zis eft infundendus: qui maiorü tra/ ditionib? deprauati,fyncerítatem przceptorum Chrifti non poterant cuftodire. Alia eft enim puritas uirgina; lis aníma: δὲ nulla prioris uitij contagione polluta: alia eius quz multorum fordium líbídin: fubiacuerit. bf(Ecce pzincepe vnus acceffít etadozabat eum! oícens: ZFilía mea modo ocfuncta eft: fed vent impone maná tuam füper eam« víget£c. Octauü fignum cft,in quo prínceps fuícitari poftulat filiam fuam, nolens de myfterio uera circumcifionis excludi: fed fubíntrat mulier fanguine fluens. Et octauo fanatur loco, ut principis filia de hoc exclufa numero ueníatad nonum: iuxta illud quod in R Ῥδιότ.ς pfalmis dicitur:Ethiopía preueniet manus eius dco.Et: Aoma.mnc ΟΠ intraueritplenitudo gentiü, tuncofnis ifrael faluus fiet.. c ϐΓ£t ccce mulíer que fanguinío flurum patíebatur ouodecím annío«€, In cuangelio(cdm Lucam fcribitur, Luct.$.f(principis filia duodecím annos haberet atatís. Nota ergo Φ co tempore hzc mulier, id eft gentium populus caeperit aegrotare, quo gens iudaorü crediderat.Nifi em ex comparatione uirtutüi uitium nó oftendit. Hxcaute mulier fanguinefluens,non in domo, non in urbe acce; ditad dominum:quiía iuxta legem urbibus excludeba, tur: fed in itinereambulante domino: ut dum pergitad £ommen.I2icronymi Liber ρε aliam,alia curarct. Vnde dícunt& apoftofi: Vobis qui/ lia| « fponfus.& cunc ieiunabunt.Nemó auté ímmittit com/ miflurá panni rudís ín ueftimentü uctus. T ollit em ple nítudiné eíus a ueftiméto:& peior fcíffura fic. Nedqg miít tunt uínumnouum ín utres ueteressalioquín rumpunt utres,& uinum effundit:& utres peteunt. Sed uínum nouum ín utres nouos mittunt:& ambo coferuantur. e* Fic illo loquétead eos:eccé prínceps unus acceffit,& adorabat cut, dícens: Filía mea modo defuncta eft: nis;acceífit retro δὲ tetígít fimbríam ueftiméti cius. Dia ο cebát ei intra fe:Si tetigero tim ucftimentü eius, falua c ero. Ac Iefus cóuerfus δὲ uidés eam,dixit: Cónfide filía, fides tua faluam te fecit:& falua facta eft mulier ex illa ε hora. Et ca uéníffet Iefus ín domü príndpis:& uidiffet s tibicines& turbam Leu dom Ποπ. eftem mortua puella, fed dormit.Et deridebant eun. " Eccum eí&cta efTet turba, íntrauít δὲ tenuit manü eíus. Et fartexit puella:& éxijt fama hacc ín. uniuerfam ter^ kram illam.' Et tráfcánte inde Iefu,fecutí funt eum duo 1 cccíclamantcs& dicentes: Cum auté uenifTet ín domum, acceflerüt ad eum caeci, & dixit eís Iefus: Creditís, bis? Dicuntei: Vtíqs die. lunc tetigit oculos eorum; dem oportebat przdicari uerbum dei: fed quonià uos, iudicaftis indignos falute,tranfgredimur ad gentes, o 4L£^icebat enim íntra fc: oí rerigero trf veftímeritG είησι. falua ero«c. Iuxta legem qui mulierem méftruatam, aut. Leiuse fluenté fanguine téti;. geritíimmundus eft, líta ideo tangit domi tío etia ipfa curaref. falua facta étmulíer cé. tua te fafuà fecit. Nec dixit: fidestuatefal uam factura eft, fed faluam fecit.In coem. mulruantem«€. νίῳ hodie puella íacet in. domo principis mor tua:& qui uident ma: giftri, tibicines funt: carmen lugubre ca/ nentes.Turba quog: iudzorü non eft tur/ ba credentiti,fed tur; ,$ ecedite,nón € 4L Recedíte: nonet eft moztua puellai fed oo:mít«C. C) uia deo uiuüt oinia. b4[£t cum eíccta effer turbar. íntrauít, Non em erát digni ut uíderét my; fteríü rcfurgétis, qui refufcitante indignis contumeltjs deride/ bant. í«Γίιτεπυίε Míferere noftri fili Dauíd. T hoc poffum facereuodicens: manui eiue.€t fur. rexít puella:c cet fama becín viíuerfam rerram tlam;Nifi prius mundatz fuerint manus iudaorum, quafangui ne plena funt: fynagoga eorum mortua non refurget,. ke rtranfeunte(ade tefu/ fecutí funt cum ouo ceci daman. tea et oícenteo: 2»íferere noftrí«c. Tranfeunte per domürprincipis domino Iefu,& pergente ad domum fuam, fi/ cut fupra legimus: Afcendens nauiculam,tranífretauitz δὲ uenit in ciuitatem fuam: clamabant duo caci dicen/ tes: Mifcrere noftri fili Dauid:& tamen non curantur ín itinere:non tranfitorie, ut putabant: fed poftdj uenitin domum fuam,acceduntad eum& introeunt: δὲ ρε eorum difícutitur fides,ut fic uerz fidei lumen accipiant Priorifigno quod expofuimus de principis filia;& de hemorroufa muliere, confequéter hoc iungit: ut quod ibi mors& debilitas,híc caecitas demófiraret. Vterqp efft populus cecus erat domíno per hoc fzculum tráfeunte δὲ cupienti reuerti ad domü fuam.Q.ui nifi confcffi fue: rint€ dixerint: Miferere nofiri fili Dauid:& interroganz tele(u: Creditis quía poffum hoc facere: refpóderintei, Με domine,lumen priftinü nó recipient.In alio euan/. gelifta unus cacus fcribit fci(fis ueftibus,& in Hiericho Íícdens:qui ab apoftolis prohibet clamare:fed perímpu dentiam recipit(anitaté.C) ui locus proprie ad gentium populum pertínet:& in fuo exponendus eft uolumine, 1€] 2iferere noftrí fil oauíd τζ, Audiant Marcion& Ma» nicheus,& ceteri haretici qui uetus laniantcinftrumen: tum:& difcantfaluatoré appellari filii Dauid: Si em nó cft natus in carne, quomodo uocatur filius Dauid: Etcóminatus num,ut fanguinis ui. e«pi Cofide filíaifides.. tua faluam te fecít:et Ideo filia, quia fides ba tumuituantium. P gi{ simt si Tani jum) Drag qim impia E ει mon ^(eiat ! nie i αἰ opt ΠΝ zin Perf eraat. wd ria Era tz alm ΕἼΣ tidy JW ina Λαο {1.1 duda mur ο - etjcit demones: Per Zin 2Sattbemm qp£t comínatue eft íllís(efueioícéo:Clidete ne o fcíat«2, Etdíis ppter humilitate fugiens iactantiz gloriam, hoc praceperac:& illi ppter memorià gratie non poffuntta, cere bencficiüi.Nota ergo aliquid inter fe iuffum e(Te con trarium. Caciiftíin decimo curant loco. b. d['£areffío autem[σι ecce obtu; lerunt eíbomíne murü ogmoníum babenterm linguà recipit ad lo^ quédü,Q. d aüit gre tritü eft(ermone com muni:utíurdus ma; atur. Sed morís eft cripturarü xcxpop in^ uelfurdü dicere. Spi ritualiterautem(icut— ,.: r oW cxiluméredpiun lium regnit& curans omné languoré& omné infirmíta Kem dieque ε tem.* Vídensáutem turbas.mifertus eft cís:quíaerant um li t MA ν. E B ἐλᾷ ut mins eumque Uexatí:& íacétes ficut oucs nó habétes paftore.' Tunc CET t dicit difcipulís fuis: Meffis qüidé multa, operari; auté e«L£tmírate funr tur, n bpictee: THundsap— 1 paucí.R.ogate ergo domínum meflis, ut mittat pot ficuti Tur, opcraríos in mefletn fuam. a dei opera cófitet, a7" uEaati:(C:: iL Kdidr:Nundficap, 5 I couóxatís duodecim difcipulis fuis, dedit il paruit ín ifrael,In cur baconfeffio nationi eft.Pharifzi adit quia uirtute dei negare nó poterát, opera calum niantur δέ dicunt: In principe damoniorü fuam calumnià ufq hodie Iudaorü ínfi/ delitate démonftran; tes. Ὁ4Γ€t círcüibat το εἰ«c. Cernis qp equaliter δὲ uillís,& urbib?,& cafellís.í. & magnis& paruís euageliü pradicauerit: ut nó cofyderaret nobiliüi poten; tiam fed falute credentíü. Círcüibat ciuitates:hoc habés opis qd mádauerat pP,& hanc efurié: ut doctrina fua fal uos faceretinfideles. Docebat aute in fynagogis X uillis euágcliü regni:& poft praedicatione atqp doctrinà cura/ batoém languore, δὲ oém infirmítaté:ut quib? fermo nà fuaferatopera perfuaderét. De diio ,pprie dicit: Curans omné languore, S omne infirmitate:nihil quippe οἱ im/ poffibileet. e«[ Ciídeno αυ turbag/imífertue eft cío:qz €ratt vexatí«C, Vexatio gregis& ouium atqj turbarü,pa ftorum culpa,& uitium magi(trorü eft. Vnde fequitur: f 4 25»effío quídé multa/operarij auté paucí zc. Meflis mul tapopulorü fignificat multitudiné:operarij pauci,penu riam magiftrorum.Et imperat ut rogent drim meffis,ut mittatoperarios in meíTem fua. Ifti funtoperaríj de qui (^^$$1$a busloquit p(almifta dicés: ΩΙ feminàát in lachrymis, in gaudio metent.Euntes ibant& flebant: portantes fe/ mina fua, Venientes aute ueníent cü exultatione,portan . smanipulos fuos.Et ut apertius loquar, meffis multa, ois turba credétiü eft. Operaríj αὐτὸ pauci,apfi& imita; toreseorum qui míttuntur ad meflem. Ca.X 1. conuocatí$ ouodecím oí(cípulíe fuía/oedír illía poteffaté fpírítuü(mmundozü zc. Benign? δὲ cl/ mens diis ac magifter,nó inuidet feruís atqp di^ fcipulis uirtutes fuas..Etficutipfe curaucratomne lan: guoré& omné infirmitaté; Apiis(gp(uis tribuit poteftav dícés:Scd'm fidem ucftrá fiat uobis. Et aperti funt oca εξ, Vndecim? mutus a li eorü.Et comínátus cft illis iefus,dícés: Videte ne quis (εἰς. Illi auté excuntes díffamauerüt eum ín tota terta cedici£ xzop,magis b illa.Eeréffis auté illis,ecce obtulerüt οἱ homíné mutum dazmoniü habenté:& eíccto damonio,locutus eft mu/ gis ᾧ mutus intelli c tus:& mirátzc funt turbae dicétes:Nundp apparuit fic ín ifracl. Pharífai auté dicebát: In prindpe dzmoniorü diferenter,uel mutü. ο eijcít daemones." Et circamibát íefus omnes ciuitates& caftella docés ín fynagogis eorü: δὲ przdícans euange lis poteftaté Ípirituà ímmüdorü,ut eijcerét eos δὲ cura. brentotnné laneuoré δὲ omne ínfirmítate." Duódecim i auté aplforü ποία funt hzc:Primüs Simon,qui dicit Pe trus,& Andreas frater eíus, Iacob? cebedi, δὲ Iohánes frater εἰ, Philippus&Bartholome?, Thomas δὲ Mat; thaus publicanus, δὲ Jacobus alpha, δὲ Thaddaus, I Simón cananzus, δὲ Idas ifcaríotis, qui& tradidit eum,“ος duodecim mifit iefus praccipies eis,& dicés: (fus omnea ciuítares 1 uiam gentíü neabieritis: δὲ in ciuitates famarítano. rum ne íntrauerítís:fed potius ite ad oues quz períerüt £35 7 ην ο, I4. tem,ut curarétomné languoré δὲ o&m infirmitate in ple be.Sed multa diftantia eft ínter habere& tribuere, d0/ nare& accipere.lfte qd'cungpagit poteftate dii agit: Illi fi quid facitit,ímbecillitaté fuam δὲ uirtute dni confitent dicétes:In nomine lefu furge X ambula. Notandü aut φίπ duodecimo lo/ Co, potefias fignorü apoftolis cócedatur, νά£uodecín aurem aplo:urm normína funt bec. Catalogusapo: ftolorü ponit: utex/ trà hos qui pfeudo; apoftoli futuri funt, excludan£.(4γηδο mue fimon/d oícíf pe; true«C. Ordiné apl'o; rum,& meriti uniuf cuiuíc, illius fuit αι’ ftribuere, qui cordis arcana rimat, Prím? Ícribi£ Simon,cogno mento Petrus: ad di^ ftinciione alterius Si monis, qui appellaé Chananaus de uico Chana galilzez: ubi aquam díis uertitin uinti, lacobü ὅς αρ» pellat Zebedei: quía & alius fequitur laco bus alphei. Et apo ftolorum paría íu» gaqp cófociíat. Tangit Petrum& Andream fratres nó tam carne, d piritulacobum δὲ Iohanné,qui patrem corporis relinquen/ tes: uerti patre fecutí funt. Philippi& Bar tholomeum,Thomà quoq;& Mattheum publicanum. Cateri Ca. X. sifracl. τ τ δ donu&íone noim, prímü ponunt Mattheum: & poftea Thomá: nec publicani nomé affcribüt: nean; tiquz cóuerfationis recordantes,fugillare euangeliftam uiderent.Ifte yo(ut fupra dixim?)€ poft Thomáfe po/ nit,€ publicanü appellat: ut ubi abundauit iniquitas, fuperabundet& gratia. kf Címon cbananeue.Tpfe eft quiinalio cuangelifta fcribitur Zelotes. Chana quippe celus interpretat.Thaddaü apoftolii, ecclefiaftica tradit hiftoria mífTum Edeffan ad Abagarü rege Chofidenz, quí ab euangelifta Luca, Iudas lacobi dicit:& alibiap/ pellat Lebaus,qd interpretat corculü. Credendüqy eft eum fuiffe trinomíü:(icuti Simon Petrus& filij cebedei, Beanerges ex firmitate δὲ magnitudine fidei noiati(üt. Iq£t íudao ífcaríotte. Vel a uico aut urbe in Gortus cft, uelextribu Ifachar uocabulü fumpfit: ut Gdà uaticinio in códemnatione(ui natus fit. lfachar er interpretatur merces,ut fignificet precium proditoris. m[ 3n víam gentíü ue abierítia τί, NO eít cótrarius locus ifte οἱ praece: pto qd poftea dicit:Euntes docete οὓς gentes,baptigan/ tes eos in noie patrís& filij€ fpüffancti. ὢ ία hoc ante refurrectioné,illud poft refurrectioné praceptum eft.Et oportebat primü aduentü chrifti nunciare iucanis:ne iu ftam haberét excufationé:cicentes idco fe diim reieciffe: quia ad gétes X ad famaritanos aplos miferit.Juxta Tro pologiam yo pracípitur nobis, qui chrifti cenfemurno mine: ne in uía gentium&irrrenicarmm gu paKemus re; religio feparata eft, feparetur δὲ uita, errore;ut quorum rclígio fepar τῷ: da Kanon. C Actis.a σο d οι οἱ h 77 i 78 Υ Τοῦ. 2b Ii b 8o π euangcliftv ín cóiun ἡ Roma;$.d Act. b Kanon. ap£untes autt pzgdícateroicenteo: quía appzopínquauft. E regn cclozá«c. Ne hominib? rufticanis,&abídq eloquij uenuftate indoctis δὲ illiteratis nemo crederet pollicenti busregna caelorü:dat poteftate infirmos curare, lepro/ fosmundare,demoncs eíjcere:ut magnitudine promif/ forum probet magni tudofignorü.Et quía femper dona fpüalía (fi merces media fit) uiliora fiunt, adiügi/ tur auarície condem natio. b«[ /Bzarícac cepiftío/ gratía oate. Ego magifter δὲ dfüs abfq precio hoc uo bis tribui,& uos fine precio date: ne euan/ gelíj gratia corrum» pat. c«Ltfolite pof; fidere συγ neqs argen tum. Confequen; ter hec dat pracepta euageligatorib? ueri; tatis,quib? ante díxe rat: Gratis accepiftis, gratis date. Sí eín fic pradicant ut preciü non accipiantfuper/ flua eft auri argétiqg δὲ nummorum pof: fcffio.Nam ἢ habuif, feataurti& argenti, uideban£ non caufa falutis homínü, fed caufa lucri praedica; re.Neq«s i facculís. Qui diuitias detrun carat,ppemodü X ne .ceffaria uita ampu 7 rat:uc apoftoli docto res ucra religionis, q: inftituebant omnia prouidétia dei gubernari, feipfos often; derentnihil cogitare de cra(tino. Non peram in uia. Ex hoc pracepto arguit philofophos, quí uulgo appellan£ Bactroperitz: qd córemptores fzculi& omnía p nihilo ducentes;cellariti fecti uehebant. Neq; duas tunicas.In duab?tunicis uidet mihi duplex oftendere ueftimentü: Non quo in locis Scythiz δὲ glaciali niuerígétibus una quis tuníca debeat effe cótentus:fed quo in tunica,uefti mentü intelligam?: nealio ueftiti,aliud nobis futurorü timoreferuemus. Neq calciamenta. EtPlato pracepit duas corporis fummitates non effe uelandas:nec affue/ fieri debere molliciei capitis& pedum. Cum hacem ha; buerint firmítaté, cetera robuftiora funt. Νέος uirgam. QLui domíni habem? auxiliüi,baculi prafiditi cur quae ramus: Etquia qdammodo nudos& expeditos ad pra dicandü apoftolos míferat:& dura uidebat effe coditio magiftrorti feueritaté pracepti fequeti fententia tempe rauit dices:Dignus eft operari? cibo fuo.Tantüc(inquit) accipite, quantü in uictu δὲ ueftitu uobis neceffariü eft. t.Timo.6.c Vnde& Apoftolus replicat: Habétes uictum δὲ ueftitü, (ἰοῦ. 6.4 his contenti fimus, Et in alio loco: Communícetauté is qui catheticat ei qui fe catheticat in omni bono: ut quo; rum diícipult metuntfpiritualia,cófortes cos faciant car nalium fuorü:non in auarícia,fed in neceffitate. Hzc hi; ftorice dixim?, Cterü(cd?m Anagogen,non licet magi, ftrisaurü&argentü& pecuníam quz in gonis eft, poffi/ dere. Aurü(epelegim? p fenfu:argentü, p fermone:zs pro uoce:hac nobis non licet ab alijs accipere fed dataa diio poffidere. Neq; hareticorü δὲ philofophorum per/ Πογία ο doctrinz fuícipere difciplinas: non fzculi pon; dere premi, neq duplíci effe animo, neq pedes noftros mortüferis uinculis alligari: fed fanctam terrà ingredien « domus ifracl.* Euntes auté przdicate,dícétes: quía ap/ propínquauít regnü ccelorü:ínfirmmos curate:mortuos e fufcitate:sleprofos müdate:daemones cfjcite:gratis acce ς piftis,gratis date. INolíté poffidere aurü neg; argenti, neq; pecuníam ín conis ueftrís.Non peram ín uia,negs duas tunícas, neq; calciamenta, neg; uirgam. Dignus ο eft ením operarius cibo fuo.' In quamcüng; ením ciui tate aut caftellum íntraueritís, ínterrocate quis ín ea dignus fit:& ibi manete donec exeatís.' Intrantés auté ín domü falutate cam.Et fiquídem fuerit dom? illa di gna,ueníet pax ucftra fap eam: fi auténó fuerit digna, t paxueftra reuerte£ ad uos.* Et qüícunq; non receperit uos,neq audierit fermones ueftros: exeuntes foras de domo uel ciuitate, exaitíte pulueré de pedibus ucftrís. s Amé dicó uobis:tolerabili? erít err: fodomorü& eo; e morreorü ín die íudicij, cj illí ciuitati." Eccé ego mitto i uos ficat oues ín medío luporü. Eftoté ergo prudentes ficut ferpétes:& fimplices ficut columba.' Cauete auté ab hoibus:tradétem uos in cócilijs,& ín fynagoeis fuis flagellabuntuos:& ad prafides& ad reges ducemíni k ppter me in teftímoníü illis δὲ ectib?," Cü aüt trádent uos,nolíte cogitarequó aut quid loquamíni.Dabit em £ommen.Woieronymi liber pimus tes effe nudos: neqp habere uirgam quz uertaf ín οδία; brum:neqin alid praíidio carnis inniti: quia íftiufmoy di uirga& baculus arundineus eft:qué fi paululü pref feris,frangit:& manütranfforatincumbentis. Ο 6] 3n quácüq em ciuítaté aut caftellá íntrauerítierínterrogate (n ea oígnue fit: ctíbf. matnete ootiec cc. Sup ordinatione ερίΐοο/ pí& diaconi, Paulus eos& te(tímoniti ha» berebonüab his qui foris funt. Apoftoli Που introeuntes ur bem, fcire nó poteràt quis qualis effet. Er, go hofpes fama eligé dus eft ppli,& iudi, cio uícinorü:ne prz/ dicationís dignitas, fuícipiétis infamia de turpct. Cum uniuer fis debeat predicare: hofpes unus eligi£, n6 tríbués beneficii ei qui apudfe man(u rus οί(ο accipiens: hocem dicit: quis in ea dignus eft: utma; gis fe nouerit accipe/ re gratiam d dare. ἡ eq 3ntrantee autéímn vomum/ falurate eam. 1C. Occulte falutatio/ nem hebrzi ac fyfi fermonis expreffit, Ω Φ em grace dicié χαῖρε:& latine, aue: hoc hebraico fyrog fermone appellatut, ἊΣ O55? falom lach fiue vay UU id eft pax tecti. C) d? atit precipit tale eft: Introcuntes domü,pacé imprecamíní hofpiri:& quanti in uobis eft, difcordiz bella fedate.Sin autem orta fuerit cótradictio,uos mercedem habebitis de oblata pace: illi bellum qd? habereuoluerintpoffidebunt. fef£tquí^ ΚΌΠΟ non receperít voo€C.ercutíre puluerc oc pedíbus ve/ ftríc.Puluis excutit de pecib? in teftimoniü laboris fui, qp ingreffi fint ciuitaté:€ praedicatio apfica ad illos uíqy peruenerit.Siue excutit puluis, ut nihil ab εἰς recipiant, ne ad uicti quídé ncceffüriü ,quieuangeliü fpreuerint. g«r Zimé oíco vobío:tolerabilíue erít rerre fodotmozü«C. Sí tolerabili? erit terra fodomorü δὲ gomorreorüi, d illi ciui tati quz nó receperit euageliu:& idcirco tolerabili?:quía fodomis& gomorrís nó fuit pradicatü: Παίς αὔτ pradi/ catü fit& tri nó receperit euágeliü:ergo& inter p&tóres di ueríafuppliciafunt. b.€[ cce ego mítto voe ficuroucé fn medío lupo. Lupos,fcribas& pharifzos uocat:q funt clerici tudaorü.{4ιξΠοιε& pzudentee ficut ferpenteg:ct fiimplícea ficut columbe«C. Vt per prudentià deuitent infi dias:per fimplicitaté nó faciant malum. Serpétis aftutía ponitur in exemplü:quia toto corpore occultat caput illud in quo uita eft,protegit.Ita& nos toto perículo cot poris caputnoftrü,qui chriftus eft,cuftodiam?,Simpli/ citas columbarü ex fpiritu(Tancti fpecie demonftratur. uobis in illa Vndedicit& ApFus:Malicia paruulieftote. καὶ qp£um t.Cot aute tradent voe/nolite cogírare quomodo! aut quíd loqua/ mía«C, Supra dixerat: Tradent enígn uos in cócilijs,&in fynagogis fuis fagellabunt uos:& ad prafides& reges ducemini ppter me. Cü ergo ppter chriftum ducamur ad iudices,uoluntaté ti noftrá p chrifto debem? offer/ re. Caterü ipfe chriftus qui in nobis habitat loquet pro fei fpiritufTan&ti gratia ín refp6dendo miniftrabitur. Tradetauté i loquit:Oportetauté t, Timoy| i: sif T ΤῊΝ ΠῚ blame Vy ang pom i i M dps Ditis Corm Tote cy iam{δι ν΄ mies hin ut ΠΠ μα εἰ ld sux yis ji Pol um mu E T dot iif 3, Reganb 1 04 fid ξιεο, ,pprie dicit: In uiam ain 2Sattbeum aL Z radetauté frater fratre ín mooté«C. Hoc in perfecu; tionib? fieri crebro uidem?: nec ullus eft inter eos fidus affe&us, quorü diuerfa fides eft. b 4Γ€uí auté perfeue; rauerít vfqs(η fincibíc faluue erít. Non enim coepifTe,(ed perfeciffe uirtutis eft. c€T 6 auté p(equeut voe ín cíuíta tcí(ta/fugíte ín alí3 cC, Hocadillud tempus referendü eft:cum ad predicationé apofto limittebant,quib?& gentili ne abíeritis:& ín ciuitate famarita/ norü ne intraueritis: q perfecutione tíime/ tenon debeant,& de; beant declinare. 0 d quidem uidemus ín principio feciffe cre; dentes: απ orta hiero folymis pfecutióe, di; fper(i funtin uniuer/ δ Iudaaà: uttribu/ lationis occafio,fieret euangeltj(eminariü. Spiritualiter atit pof/ fumus dícere: Cum períecuti nos fuerint in una ciuitate, hoc e(t, in unofcríptura/ rum libro uel(οί! uobis ín illa hora quídloquamini.Non ením eftís uos qui loquímiíni, fed f; piritus patrís ueftri quí loquitur ín 9 uobis. Trádet autem frater fratré ín mortem,& pater fili:& infurgent filij ín parétes, δὲ morte cos afficient. b Eterítís odio omnib? ppter nomé meum. Quídutem c perfeuerauerit uf. ορ in fin&hic faluus erít.' Cà áuté pet/ Íequent uos ín ciuitate ifta fueitein aliam. Amen díco uobis: non cofummabiítís ciuitates ifracl,donec ueníat filius homínís." ING eft difcipulus fuper magiftrá: nec feruus fuper drim fuü.Sufficit difcipulo ut fic ficut ma. » gífter eius δὲ feruo ficut dis eius." Si pàátremfamilías beelcebub uocauerüt,cstomagís domefticos eius INe ε ergo tímuerítís eos." INihil em ópertü eft qd' nó reucla t bíé:& occultà qd'nó fcit." Q d'dicó uobis ín tenebris, dicíte ín lumine: δὲ qd'ín aure auditis. pradícate προς s tecta.Et nólíte tímere eos qui occídüt corp?,anímá aüt e no poflunt occidere: fed pótíus tímete eum quí poteft £4: X ο, rat:ut deferta templi uicinia, ibi hoftías immolaret:& ri; gorem religionis delitize uincerét:filiofq: fuos damonífjs incenderentucl initíarét. Et appellabat locus ille gehen: nom.i.uallis filior hennom. Hoc Regü uolumé& Para lipomenon,& Hieremias fcribunt pleniffime.Et commi F natur deus fe locum ipfum impleturü ca/ daueríb? mortuorü: ut nequaj uocetur topheth& baal, fed uoceé polyandriü.i. tumulus mortuorii, Futura ergo fuppli cía X paonz perpe; tuz, quibus pctores cruciandi funt: hui? loci uocabulo deno; tantur. Duplícé aute effe gehénam, nimij ignis& frígorís, 11ob pleniffime legimus. 1€ iBonne ouo ραῆς; rea affe veneunt«c. Hxret fibi fermo do minicus:X fequentía pendentex fuperiori bus Prudens lector caue femper fuperfti ciofam intelligentia: ut non tuo fenfui at; Kanperes Ícripturas: monio:nosfugiam?, A3- τ NiXni fed ícripturis iungas ad alias ciuitates, id'&anima δὲ corpus per derein gchenná. None duo paf fenfum tuüi& íntelli, etadaliauolumina, feresafleueneunt:&unusexillisnoncadetfüperterrá— gasquid(equat.Su/ CEuis cotétiofusfue[ης patre ueftroz Veftri auté δὲ capillicapitis omesnu— Pra dixeraNoliteti, rit perfecutor,aii prae R t 5:: ὃ mere eos qui occidüt fidium(aluatorisad, merati funt. Nolite reo tímcere,multis paflerib? melio^ corpus: animam αἲτε ueni Qadueríarüs^ res eftisuos.Omnís ereo qui cofitebi£ mecorá homini—nópoffuntoccidere: uictoria concedatur.: o ἐξ 2 li nuncloquitür confe o( Síparéfamllas bus.confitebor& ego eutn corá patre meo quí ín coelís^ quenter: Nonne duo bedleebub vocauerunt— eft.* Quiautem necauerítme coram hominibus,ne^—pafferesaffe ueneüt: Τζ. Beelgebub, idolü b o γὴν lis eft δέ unusex illis no cà eftAcaronqduocat νο δὲ ego cum coram patre meo qui in caciis eit. det fuper terram fine (557&Regua in Regum uolumine 72 idolum mufcaz.Beel, ipfe eft bel(iue baal: cebub auté mufca dicit.Príncipem ergo damoniorü ex fpurci(fimi idoli appellabant uoca/ bulo:qui muífca dicit ppter imundicià que exterminat fuauitatéolei, e&[ ΤΗ εν opertü& αὐ nó reuclabít ec. Etquó in prafenti(culo multorü uitía nefcíuntureSed defuturo fzculo fcribi£,qn iudicabit deus abfcódita ho miínü:& illuminabit latebras tenebrarti:& manifeftabit cófilia cordium. Et eft fenfus: Nolite timere perfecutorü feuitiam,& blafphemantiü rabiem:quiía ueniet dies iu; dicijin quo δὲ ueftra uirtus:& eoriüi nequitia demonfira bitur. f«Γι oíco vobío ín tenebzíc/oícite(n lumíne zc. Q d audiítis ín myfterío,aperti?predicate:qd didiciftis abícódite publice loquiminí:qd? uos erudiui in paruu/ loludzzioco,in uniuerfis urbib9?,& in toto mundo au; dacter dicite, θά£t nolíte tímere cos d occídunt cozpus! anímia auré non poffunt occídere, Si qui corpus occidunt, animá nó poffuntoccidere:ergo aníma inuifibilis X in^ corporalis eft: ícd?m craffioré díco noftri corporis fub/ ftantià, Vel eo certetépore punic£,& fupplicia fentiet:qri priftinü corpus receperit:ut cü ᾗ peccauit, cü ipfo€ pu/ niíatur. b«| Ced potíue tímete cui d pót z anímarm c coz pueperdere ín gebenná.Nomé gehenz,ín ueterib? libris nó inuenit: fed primü a faluatore ponit, Q.uaram? er/ g0qua fit fermonis hui? occafio. Idolii baal fuiffe iuxta hieru(alé ad radices mótís moría: in quib? filoa fluit, nó femel legimus.Hac uallís δέ parua campí planicies,irri, quaerat δὲ nemorofa:plenaq delitijs,lucufqp ín ea idolo €fecratus erat.In tantà auté dementià pplus ífrael uene Nolite| patre ueftro« Et cft fenfus: Si parua ani» malía& uilia abfqs deo auctore nó decidunt:X ín omní/ bus eft prouidentía:& qua in his perítura funt fine ἀεί uoluntatenon pereunt:uos qui eterni είς, πο debetis timere qp abíq; dei uiuatis prouidentia. lítefenfus δέ’ pradictus eft: Refpicite uolatilía coeli: qim nó ferunt,neqi metuntneg congregant ín horrea:€ pater uefter cole; ftis pafcitilla: Nonne uos pluris cftis illis Ac deinceps: Confyderatelilia agrí: quo crefcunt:& reliqua. Siauté foenü agri qd? hodie eft:& cras in clibanüi mítti£, deus fic ucftit:djto magis uos modicz fideicQ τη coaéte duos pafferes,animà δὲ corpus ínterpretant. Quindi quoq; pafferes fcd m Lucá,qui duob? affibus ueneunt, ad feri fus referunt.Sed quó illa intelligétía toto euangelici fct; moniís corpori coaptet,nó parua difficultatis eft. V eftri auté& capilli capitisomnes numerati funt. Nolite ergo timere,multis pafferib? meliores eftís uos. Manifefrius fuperior noftra expofitionis fenfus exprefTus eft:qp timé renó debeanteos qui poffuntoccidere corpus, anima nó poffunt:qin fi fine dei fcientia parua quoq animalià nó decidüt: quáto magis hó quí apfica fultus fit dignità te? Ω. d'auté ait: Veftri aüt δὲ capilli capitis οὓς numerati funcimméfam dei erga hoies oftendit prouídétia:& in/ cffabilem fignat affectum, qp níhíl noftrum lateat deum: etià parua&ociofe di&ta,eius fciétia nó fugíant. Deridét intelligétiam ecclefiafticà in boc loco,quí carnís refurre/ tioné negát: qua(i nos δὲ capillos quí numerati funt,& atonfore decifi,omnes dícam? refurgere:cü faluator nó cerit: Vefiri αὔτ δὲ capilli capitis οὓς faluandi funt, dixerit; V. ó p Ρ Ron difone Kd I$ Zànon. 4-. Regr.234 2.Parabzs.: 198.ςτ, 1 Lücii£íü Kanon. E ε 95 $ 96 E. Ως moti faerat deoríen; t 97 AI u 98 x 99 X 267.8 uid precatur:Diffipa y 100 VI IMichex.7.b ybisin Michea,pphe a IGI Xx F b 102 numerati fant. Vbi numerus eft,fciétia numeri demon^ ftraé:nó eiufde numeri cóferuatio. a qf IHolíte arbítrarí q? vení pacem míttere ítiterram cc.Supra dixerat: Q.uód dico uobís in tenebris, dicite in lumine:& qd in aure au ditis,predicate fuper tecta: Nunc infert quid poft predi catione fequat.Ad fi; demchrifttorusot/.«x litbarbitráti; quía uení pacem mittere in terram: bis contra fe diuifus eít:unaquacg dom? s ING ueni pacé mittere,fed gladiü. Véni ei feparare ho míné aduerfus patre fud:& fili aduerfus matré(μᾶ: δὲ nurü aduerfus focrü fua:& inímíc hois ἰοππε[λία eius. bonumvutrumperg|» Quiámat patrem aut matré plus cg me,nó eft me di | gnus.Et qui amat filíü aut filiam fup me, nó eft me di rebelles homics,qU.» onus, Et auínó dccipit«τοῦ{πᾶ δὲ fequit me, nó eft me díen?.' Quí inuenit anímá fuá perdet illá:& qui perdi fiinabanzp αμᾶ οσο ς deríranímá fui ppter me, inueníet eam." Qui récipít uos,me recipit:& quí me tecipit;recipit eü quime mifit. deret linguas cori.€" Qui r&cipit pphetáín noie pphetz,mercedé pphetc accipiet. Et quí recipit iuftü ín noie íuftí, mercedé iuftí diiegentes quz bella ς accipiet,' Et quícüqy pótü dederit uni ex minimis iftís, calícé aqua frigida: tm in nomíne difcipuli: amen díco αρετών uobís no perdet mercede fuam. Ca, XI |“1 factum eft οἴ cofummaflet Iefus praz | cípiens duodecím difcipulis fuis, tranfijt «Ὁ índeut doceret, δὲ pradicaret ín ciuitatib? hannés autem cum audíffet ín uínculis ope τὰ Chrifti, míttens duos de difcipulis fuis, at illi: & infideles& creden tes habuit:& jppter/ ea belli miffum eft pax mala. Tale quid & in Genefi aduerfus te:& curré extruere fe alta penetraret,feciffe fcribit deus, ut diui/ Vii& in pfalmo Da; uolunt. b ϐ[ επί eif feparare bomínem cc. Hic locus ,ppe eiíde ta fcribitur. Etnotan dum ubicüqg de uete riteframento teftimo níum ponit,utrü fen fus tantum,an fermo confentiat. cep&uf emot patré aut matré plus Φ mei non eft me oígnue c. Ο αἱ ante pramiferat:Non ueni pace mittere fed gladium: diui; dere homínes aduerfum patre, δὲ matré, nurü,& focrü: ne quis pietate religioni anteferret,fubiecit dicens: Qui amat patré aut matré plus ᾧ me.Er in Cantico legimus Gant.,2,a canticorü:Ordinate in me charitate. Hic ordo ín oi affe/ &u neceffaríus ο. Άπια poft deüi,patréjama matré,ama filios.Si auté neceffitas uenerít,ut amor parenti ac filio; rum dei amorí cóparet:& nó poffit utrüg feruari: odiü in fuos,pietas in deum eft.Non ergo ,phibuitamare ρα’ trem aut matre, fed(ignanter addidit: CQ) πὶ amat patré autmatré plus( me. of£t d nó accípit crucé fuam«c, In alio euágelio fcribi&:Q ui nó accipit crucé fuam quo; tidie. Ne femel putem? ardoré fideí pofTe fufficere:fem; per crux portanda eft, ut femper nos chriftü amare do/ ceamus.€€[£uírecipit vosimerecipít«t.Ordo pul/ cherrimus. Ad pradicationé mittit: docet pericula non timéda: affectü fubfjcitreligioni. Aurum fupra tulerat: es de cona excufferat. Dura euágeliftarü codítio. Vnde ergo fumptus,unde uictus neceffariazAufteritate man; datorü,fpetéperat promífforü. Ο αἱ recipit( inquiens) uos,me recipit:& qui me recipit, recípiteum qui memi/ fit:ut in fufcipiedis apoftolisunufqui(cqp credentíü chri; ftum fe fufcepiffe arbitretur. f«Fui recipit^pbetà ín nomíne ppbete cc.) ui;pphetà recipitut pphetà:& in; telligiteum defuturis loquenté,híc mercede pphetzeac cipiet.Igitur iudzi carnaliter pphetas intelligentes,mer, cedem ,pphetarü non accipient.| Aliter:In omni profef/ fione cícaníum mixtum eft tritíco.Praemiferat: Qui reci pit uos,me recipit:& qui me recipit, recipiteum qui me mifit. Ad fufceptioné magiftrorü diícipulos prouocaue; rat. Poterat occulta effe credentiü refpofio: ergo€ pfeu; doprophetas δὲ Iudam proditorem debem? recipere:& illis alimoníà miniftrare, Hoc dis ante procurans dicit: nó perfonas fufcipiédas effe fed nomina:& mercede πὸ perdere fufcipiétes: licetindign? fuerit qui fufceptus fic, £ommen.Ibicronymíi Liber pains σε£tquícáq potü oederít vni ex mínímíoíftío eC Lepus. mus in ppheta Dauid:Ad excufandas excufationes in peccatis:cp multi peccatorü fuorum quafi iuftas praten Bingo dantoccafiones: ut qd uoluntate delinquunt, uidean£ neceffitate peccare: Diis(crutator cordís& renum;futu, ras cogitatióes ín fin, gulís cótüct,. Dixe; rat: CLui recipituos, me recipit. Sed hoc przceptü multi píeu doprophetz,& fal(i pradicatores poteràt impedire,medicatus eít huic quoq fcan/ dalo dicens:Q.ui re; cipit iuftü in nomine iuftí, mercedem iufti accipiet. Rurfus pote ratalius caüfari& di cere:Paupertate pro» hibeor: tenuitas me rctinet, ut hofpitalis e(Te nó poffim.Ethàc excufationem leuiffi mo pracepto diluit: ut calicem aqua frigi dz, toto animo porri gam?.Frigidz inquit aquz,non calida: ne & in calida pauperta tis ex penuria ligno/ rum occafio quarere tur. Tale quid& apo ftolus( ut ante iam diximus)ad Galatas pracepit: Communi cet atit(5 q catechíga/ tur ybo οἱ qui fe cate chicat in ín oib? bonis.Et difcipulos ad magitrorürefri gería cohortat.QLuía poterat quilibetobtédere pauper tate Xprzceptii cludere: priufd ille przponat, iminenté foluit quzftione dícens:Nolíte errare, deus non irridet, QLuz em feminauerit homo, hzc δὲ metet.Et eft fenfus: Fruftra caufarís inopiam: cü aliud habeat cóíciétia tua: ne putes fallerecohortanté: fed fcito qp quanrumcung: femínaueris, tantum& meffurus fis, Ca. XI COMMENTARIORVM HIERONYMI. IN MATTHAEVM LIBER SECVNDVS. Tues qui aas 2. fact( cft«c. Sobanteo auté ci audíffet Nares in vínculío opa cbzíftí c£. Non quafi igno; xl rans interrogat:ipfe em ceteris ignoranti Jj, bus demonftrauerat dicens: Ecceagnus[οδικά (0 dei,ecce qui tollit peccata müdi:& patris 4| uocem audierat intonantis: Hic eft filius meus dilectus in quo mihi cóplacui: Sed quó faluator interrogat,ubi fit pofitus Lacarus: ut qui locü fepulchri Ioburd indicabàt falte(ic pararent ad fidem:& uiderét mortuü refurgente:Sic& lohàncs interficiedus ab Herode,difci/ pulos fuos míttitad chriftüi: utp hancoccafioné uiden; tes figna atqyuírtutes crederétin eum:& magiftro ínter; rogante fibi difcerét.C) d' autem fuperbirét difcipulilo/ hannis aduerfus diim: δὲ haberétaliquid mordacitatis ex liuore& inuidia: fuperior quoq; interrogatio demon ftrauit,euangelifta referéte: Tunc accefferuntad eum di fcipuli lohannis dícétes: Quare nos& phari(zi ieiuna» mus frequenter:diícipuli auté tui nó ieiunant? Ftalibi: Magifter,cui tu prebuifti teftimonium ad lordané,ecce 10554. difcipuli eius bapticant,& plures ueniuntad eum:qua/ fi dixerint:Nos deferimur,hicraritas eft: ad illum turba. concurrit. Tucs qui : (κι Sii son it Ai "e, t"lt tt bun ὑπο Anm i Cera Lr fDatimy Fri ώρας Xu ΑΝ : bánígaudiftís τνίᾷ! : ftía C. lohànes ínter/ - rogauerat p difcipu/ : analíü expectamus: - ciorü:ltejinqtX dici, . teiohanni figna quz ὁ lis eft. Ω d? auté ait: Zin OSsattbeum Δ 3€ Eucod véturuees τξ ΝΟ, τα es qui uenifti fed tt es qui uctur? es.Et cft fenfus. Máda mihi: qa ad infernü ἐκείν»(fum utrü te& inferis debeà nüciare:q nüciaui * fupisAn nó cóueníat filio dei,ut guftet morté:& aliü ad. hacfacraméta mi(furus es« b 4]£trüdée íefue air illia: ££unteo renücíáte(ο; los: Tues q uétur? es Chrift? figna demo, ftrat,nó ad ea ridens qua interrogat? fue/ rat: fed ad fcadalü πᾶ cernitis:cacos uide/ tes:claudos ambula; "biles:inter diuites& egenos,in przdícatio ne diftátía fit. Hac ma 'giftririgoré: hecpre ceptoris cóprobátue ritaté:qn omis apud εἴ q faluari pót δ, o€£t beat? e(t ἡ πὸ {πεῖς(cádalícat?ín ime Internücíos pcutit,fi/ cut ín fequétibus de/ mófirabit. eq[ 3llío atit abeütib? ccpit icfue oícere ad turbae oe(obáne«£.Si(u períor fentétia cotra ioháné plata fuerat,ut ρα τὶ arbi» trant:in eo qd" ait: Beat? eft ἢ nó fuerit fcádaligat? in me: quó nüc iohanes tátis laudib?pradicatcSed qa turba cir cüftàs interrogatiois myfteriü nefciebat,& putabat iohá; τς médubitare dechrifto,qué ipfe móftrauerat digito:ut in telligerétioháné nó fibi interrogaffe, fed difcipulis fuis: QLuid,inqt,exi(tís in defertzNunqd ob hocut hominé uideretis calamo fimilé q omni uéto circüfer£,& leuitate métis deco ambigeret quéantea pradicarat: Àn forfità ftimulis cótra me inuidíz cogit:X praedicatio eius παπᾶ ᾿ fectat glorià, utex ea quarat lucra Cur diuitias cupíat ifto αχ quad rod utaffuat dapibus? Locuftis ueíci£ δὲ melle filueftri: An . utmollib? ueftíat«Pili camelorü tegmen ei?(unt. Iftíuf7 modi cibus€ ueftis, carceris hofpicio recipiunt:& pre dicatio ueritatis tale habet habitaculü.O ui aüit adulato res(unt&(ςέξαπ lucra,& quarüt diuitias:& delitíjs af7 fluüt, mollib? ueftiunt:i(tiin domib? regü funt.Ex ἅ - oftédit rigida uit€ aufterá praedicatione uitare debere aulas regu, δὲ molliüi hominü palatia declinare. f 4f Sed - quíderiftía vídere,pzopbeta«c.In eo iohánes jpphetis ca . tris maior eft:qd que illi predicaueràát effe uenturü:hic ueniffe digito demoftrauit dicés:Ecce agnus ἀεί: ecce q : tollitpétà müdí. Et qa ad priuilegiü ,pphetalectía baptí/ ftzacceffit premíii, uc drim fuü baptigaret: unde infert meritorti ἄυξμσι»,Γαςίξς de Malachía teftimoniü: in quo etià angelus pradicat.Angelü auté hic dici iohanné nó putem?naturz(ocietate fed officij dignitate:id eft nüciti, qd' uenturüi düm nüciaric. ας 41£Imé oíco vobíe nó fur, rerit ínter natoo mulier(ü maíoz iobáue baptífta.Inter natos ingt mulierü.His ergo pferf hoibus q de mulierib? nati funt& decócubitu uiri,& nó ei q eft natus ex uirgine& [püfancto:did in eo qd' dixit:Nó furrexít maior inter na tos mulieri ioháne baptifta:nó caterís pphetis€ patri archís cüctifgy hominib? iohanné pratulit:fed iohanné ὃ I üesquéturus esan aliii expectam?: Et rridés(δις, aít illis:Eütes renücíate ioháni quz audiftís δὲ uídiftís. Caci uidét:daudi ábulát: leproft müídat:furdi audiüt: » mortui refurgüt:Paüpes cuágelicant Et bedt? eft από. e fuerit fcádalicat? ín me. Illis àut& abeütib? ccepít iefus' dicere ad turbas de ioháne: . derezarundíné uéto agitatà: Sed qd exíftís uidere: πο, míné mollib? ueftit Ecce q mollib?ueftiunt ín domi t busregü funt.Séd qd exiftis uidere: pphetázEuá dico Quid exiítis ín defert αἱ. i ín regno cadlorü;maior eft illo.* A dibus aütiohánis baptiftz ufq πᾶς regnü coelorü uim pati£ δὲ uioléti ra k piunt íllud.' Omnés em prophetz δὲ lex ufa; ad iohá ! nem prophetauerüt: Et fi àultís reciperc:ipfe eft helias quí uenturus eft. Quí habet aures audiendi, audíar. $, m- d. T. ΄-- ΄" 7 m*(πὶ απ fimilé xftímabo generatíoné{Πᾶς Similis eft puerís fedétib? in foro q clamátes coxqualib? fuís, £d. ΧΙ C&teris exzquauit.Non ἐπὶ ftatim fequi: ut fialij maio» res eo nó funt,ille maior aliorü fitzucrü ut equalitaté cü caterís fanctís habeat. b 4T€»uíaütminozeft ín regto ce lozá πποίοι eft illo. ulti de(aluatore hoc íntelligí uolüt: qt qui minor cft rpe,maior fit dignitate. Nos auté(impli citer intelligam?, qd omis fanct? q íam cü deo eft,maíor fit'illo quí adhuc cofiftítin pralio. Aliud eft eii corona uictoríz pof? fidere: aliud adhuc in aciepugnare,Q) αἱ dá nouiffimü angelü in ccelif drio míni(tra té:melioré uolüt accí peredlibet primo ho mine q ucríc£ ín ter, ris.(Q[ Z1 ofeb? lob, Reed Fc qus uobís δὲ plus cà pphetá.“Εἰς ὅ ei de quo fcriptà eft: RCRUM Me foiiis Vl Ecce ego mítto angelü meü ante facíé tuá: q praepabiít—tur.Siprim?€ Hen sois s uíá tua antete. Άπιξη díco uobis: nó furrexitinter na—"fU Pra ΗΝ por laiternobiles&igno ἡ tos mulieri maioríoháne baptifta.Qüi aüt minor cft popa Red agite, appropindbit em regni coelorü: có fequéter a dicb? illi? regnü coelog: uim pa titur δὲ uíolétirapitit illud.Grandis em eft uiolétia ín terra nos effe generatos:& cae; logíedé quarere:pot ficere per uirtuté qd? nó tenuím? p natura k«1 ése ei ppbete “£lex νίᾳ ad iobané ἢ pbetauer(it. Non qd? poft iohanné excludat prophetas: Legimus ein in actibus apoftolorü:& Agabü pphetaffe: δέ quatuor uirgincs filias Philippi: fed quodlex& pphe τὰ quos fcriptoslegímus quicqd pphetauerüt, de απο uaticinati funt; C, uádo ergo dicitur omes pphetz& lex ufq; ad iohanné pphetauerüt, chrifti tempus oftendit ut qué illí dixerunt effe uenturüiiohannes ueniffe often deret. IL£t fi vultío recípere:ípfe eft belíae quí venturug eft.uíbabetaurce audíédí audíat. Hoc qd? dictum ἐπ: ἢ uultis recipe ipfe€ Helias: myfticü effe δὲ egere intellige tia,feques fermo diii demóftrat,dicés: π|ὶ habet aures audiédi audiat. Si em plan? effet(cenfus& manifefta fen tentia:quid neceffe fuit nos ad illius intelligenti prepa; raricHelias ergo iohannes dicitur:non fcd?m ftultos phi lofophos δὲ quoídà hareticos: qui μετεμψύχωσιμ intro» ducüt:fed quod iuxta aliud teftimoniti euangelij uene/ rít in fpiriru& uírtute Helie:& eádem fancti fpiritus uel gratiam habuerit uel menfuram. Sed€ uite aufteritas rígorqp mentis Helie& lohannís pares funt. Hle enim in eremo: ifte ín eremo. lle cona pellicea cingebatur:& ifte fimile habuit cíngulum.llle quonià regem Achab& lIegabel impíetatís arguic fugere coópulfus eft.Ifie qa He; rodis& berodiadis illicitas arguit nuptias, capite trüica/ tur.Suntqui ppterealohanné Heliam uocari putát:qd quó in fecüido faluatoris aduétu iuxta Malachía praef; furus eft helias, δὲ uéturü iudice nücíaturus: ficiohanes ín primo aduétu fecerít:& υτογζρ fit nücius uel primi ad^ uétus diii uelfecüdi. πὶ 4Γ(uauté affímílabó generatío nem ítà?&iünílío e(t puerío fedentibus ín fozo«C. Puerís iri foro fedentibus δὲ clamantibus atq; dicentíbus ad coz/ quales fuos: Cecínimus uobis& nó faltaftis:lamétati fu mus& nó pláxiftis:coparat generatio iudaorü:fcriptu/ ta dicente: Cui fimilé xftimabo generatione iftác(imilis eft pucrís fedentibus in foro:& reliqua. Non ergo nobís tribuitur libera intelligentia:€ allegorie interpretatio : C4 patliuat dicunt: So. 16 Zanom. C € 0$ π d 104 y Adi. tid, ek 215 5.]ζεβ.Ιθᾶ 1 Kanon. E Efa.8. T$.9a h τοῦ V 2.Reg.6.c í 109 X κ ug v Iu τπτ Ὁ Hz Ε d diné generati jua: icad dicturi fumus de pucris:ad fimilitu Όνα πετ eed cft referendü. Pueri μὲ qui dentin : hi funt de quibus Efaias loquit: Ecceego& pueri πα s dcdit mihi deus, Et in decimooctauo pfalmo: £ommen.WY^ieronymí liber fecumdus tionem meam fuperbi(fime rcftitifti, Vel ideo, quia ex? altata ufqp ad coelum: meo hofpítio,€ meis fignis atq uirtutibus,tántum habens priuilegítimaioribus ple&e ris fupplícfjs,qd' his quoq credere noluifti. o€f€uíg noni diii fidele fapiétià praftans paruulis.Et ali/ fiin fodomíe facte fuíffent vírtuteo que fran ín" en bi; Exore infanti& z: aii du; oíem. aem a" la&enrüpfecifülaw— di ce Cecinim9 gobís& nó faltaftis:lamétauim? uobís dens lector δὲ dicat; dee Mv anb pláxiftis. Venit em iohánes, neg; máducás neg; εἈΘημόσοον &cyogat qd ose bibés:& dicit datmoniü habet. Venit filius hois mádu re paenitentía ad pra bd pn fun. cás& bíbés:& dicüt:Ecce ho uorax δὲ potator uíni: pu. dicationem falus Etquia populus iu, blicanore& pétóRr amic Et iuftificata E(apiétiaa filis. C Em deponi MM fuis." Tünccoepit exprobrare cíuítatib?in qb? füt facta: Pagan sn με ἡ d fant;fed plenis fauci ὁ plurímz y tutesei?qa noe iffét poenítétia. Ve tibi cho μεν ium! nen πηραν να γεν, TO caín,ux tibí bethíaida:qa fi in tyro& fidone facta: ef ris poznitentiam no; alatis: prouocau— fent tutes qj factz:fütin uobís: olím in cilicio& cinere ΜΝ ΤΗ res ne DORT pe poenitétía ceiffent. Verütri dico uobis:tyro& fidoni T€ fio eft: ignorare nos retis:& faltaretis ad.« miffius erícin díe iudicij c uobis.Et tà capharnat;nüe indisia ed MERCI noftram tibiam: fier qd ufq ín ασε] exaltaberis? fa ín infernü defcédes? πὶ cius acramen arci diii,&noluiftis. ο' Qtiía fiin fodomis facta: fuiffentuíttutes quac fact ἐλ pere τορος Lamentati fumus:& uos ad poenitentía p uocauim?:& nehoc quídem facere uolui ftis: fpernétes utràqg pradicatione, tam ex hortationis ad uírtu tes ᾧ ραπίεξεία poft funt ín te:forte máfiffent ufcg ín hunc dié. Verütamen díco uobís:qa terrz fodomorü remiíIius eritín dieiuε dicii dp tibi." In ílló tempore refpondens iefus, dixit: * Confiteor tibi pater domine coeli δὲ terra: Οία ab: fcondifti hzcafapientibus δὲ prudentibus δὲ reuclafti fines nó excedere, ne iuftam pharifzis& facerdotíbus occafio nem perfecutióis da; ret. Vnde& apofto/ lisantepaffioné pra; peccata,Nec mirum. 6 ea paruulís.It pater:quoníam ficplacitü fuít ante te-— tium neabieritis&in íi duplicem uíamcó;^ Omni mihitraditafuntapatremeo."Etnémo no,— ciuitates famaritano, tempferitisfalutisicti'', e,-ρ- it nifi fil. rum ne intrauerítis, &iciunium&faturií,{ἈΠῸ filíutn nifi pater:znegg patre qs nouit nili filius δὲ οτί Chorogain igitur& tatem paríter fpreue/ ritis.Si ieiunium πο’ bis placet:cur iohannes difplicuite Si faturitas:cur filias hominís difplicuite Οπου alterüi damoniíü habente:al terum uoratoré& ebrii nuncupaftis. Ergo quía uos no luiftis utráqsrecipe difciplina, iuftificata eft fapiétía a fi/ 105 fuís:id eft dei difpéfatio atqy doctrina.Etego qui(um dei uirt?& fapiétia dei: iufte fecifTe ab apis meis filíjs có; Luct,7,e probat? fum:qb? reuelauít pater, quz a fapiétib? abícó; derat,& prudétib?apud femctipfos.In qbufdà euagelíjs Icgitur:iuftificata eft fapiétia ab operibus fuis.Sapientía quippe non quarit uocis teftímonium fed operum. ο«[ Z unc cepít expzobeare cíuítatíbue(n quibue facte funt pluríme vírturee eiue:quía uon cgíffent penitétíam.Expro/ bratio ciuitatum οποτοςαίη δὲ bethfaida& capharnai, capituli huius titulo panditur: 0 d ideo exprobraue; rit eis:quía poft factas uirtutes δὲ figna dj plurima, non egerint poenitentià. bf Cletíbí cbozocaín: vetíbíbetb» faida:quía fi ín tyro« fidone facte effent vírtutes que facte funt ít vobío«C. Chorogain δὲ bethíaida urbes gallilaz a faluatore plágunt:qd' pofttanta figna atqy uirtutes non egerint poenitentíam: δὲ praferuntur eis tyrus& fidon, urbes idololatriz δὲ uittjs dedit. Praferuntur autem ideo:quod tyrus& fidon naturalem tantü legem calca/ ucrint: ite uero poft tranfgre(fionem naturalis legis δὲ fcriptz: ctiam figna quz apud eas facta funt parui du; xerínt.Cr uzrimPubi(criptü fit:qd'in chorocain& beth/ $.4«c faida dominus figna fecerit.Supra legimus:Et círcuibat ciuitates omnes& uicos, curans omnem ínfirmitatem: & reliqua.Inter cateras ergo ciuitates& uiculos xftima/ dum cft in chorogain quoq;& bethíaida dominü figna fccilfe. c[£t tucapbarnaum nunquíd γῇ ín celum eral taberío:vfqs ad íufernum oefcendeoz?In altero exemplari repperimus:Ettu capharnaum quz ufq ín coclü exalta, a es:ufqy ad inferna defcendescEteft duplex intelligen, tía. Vel ideo ad inferna defcendes: quía contra pradica? bethíaida damnan; tur: qd? prafenti do^ mino crederenoluerunt. Tyrus& fidon iuftificantur qd apoftolis illius crediderunt.Non quzras tempora cum credentiü intuearis falutem. In capharnaü auté quzín/ terpretatur uilla pulcherrima: condemnatur incredu/ uoluerit la hierufalécui dicitur per Ecechielem:Tuftificata eft fo; Egeuéb.| i. doma ex te. ες 3n illo tépoze:refpondene íefue οί ὅ fitcoz tíbí pater οὓς celí c terre. Confeffio non femperpoe nitentíam,fed δὲ gratiarü actionem fignificat: utin pfal, mis fzpiffimelegimus. Audiant qui faluatoré non na tum,fed creatum calumniantur:qd patrem fuum uocet cali δὲ terre drim.Si enim& ipfe creatura eft: δὲ creatura conditorem fuum patrem appellare poteft:ftulrum fuit non δὲ fui€ coeli acterrai drim uel patré fimiliter αρρεῖν lare. f«[&uía abfcondiftí beca fapictibus« pzudentibus reuelaftí ea paruulío. Gratias agit δὲ exultat ín patre qd apoftolis fui aduentus aperuerit facraméta,qua ignora uerínt fcríbae δὲ pharifzi,qui(ibi fapietes uidentur,&in cófpectu fuo prudétes.Tuttificata eft fapiétia a filíjs fuis, €€ ὅτα pater:quon(á fic fuít placít ante te. Blàdietis affe; étu loquítur ad patrem:ut coeptum in apoftolis benefit ciü copleatur. b«[€ mnía mtbítradíta(unt a patre meo, Ettradenté patrem& accipienté filium myftice intellige, Alioquin fi iuxta fragilitate noftrà fentire uolumus: cü ccperit habere qui accípit: incípiet nó habere qui dede; τίς, Tradita aute fibi omnia,nó coelü& terra& elemétain telligenda funt:& caetera quz ipfe fecit δὲ condidit: fed Βὲ qui per filiü accefTum habentad patrem:& ante rebelles deum poftea fentire coeperunt. ÍT£tnemo nouít filínm nífi pater: neqs patré quío nouít nífi filíue:« cuf volueritfi/ líue reuelare.Erubefcat Eunomius ταπιᾶ fibi noticia pa tris X filij quantam alterutrüi inter fe habeant iactitans. CQLd' fi indecontendit& fuam infaniam confolatur:quia fequítur:Etcui uolueritfilius reuelare. Aliud eft natura qualitate noffe qd noueris:aliud reuelátis dignatione. Venitcad cepit: In uiam gen/$.103 H go gig gira Ι gi 1 imi i mu ma jtd imd quu qoia pad ei ginta «mii I iron yit ar ΓΙ iq gini τ, gp "μα [rr ( fi ἘΠῚ Dri d dim ἀφέ ἔπη rfr τὰν liim | ana νὰ 1"gt titi ain 9Sattbeum id τὰ RN A ἢ Cite ad mé oiies quí labozarío« oncratí οἶδ: c ego MN rtficià vos. Grauia onera efTe peccati, Zacharias ρρῆς ἌΝ fateftatur, dices iniquitate federe(up talentü plumbí.Et tie$557 plalmifta coplorat.Iniquitates mez aggrauate funt fup manu confricác;illi panes comederütlettiticos:& ad fab/ bati folénitaté accedebát neomeniarü dies, qbus in con; uiuio requificus fugit ex aula regia.Obferua qd? panes épofitióis nec dauid nec pueri eíus acceperiht anteqfe amulierib? müdos e(fereíponderét. fd] Ziutnó legíftía Ca. ΧΗ puli autem eíus efürientes cacperunt eucllere fpi, Mi lh me.Vel certe eos qui grauifimo legis iugo premebant, MN ad VD inuitat à" tà. 84 Jug ei ἜΝ: 2: Pr Ei fuauc citi conus* utoluefit fili?reuclare," Vénite ad me ocs η laboratis δὲ e im i et d onetati eftís:& cgo reficíá uos. Tollite iugü πιο faper un euiüslege euágeliü:—. Mas;^ μῇ j "ni dümih iege hommici, uos& difcite a me:quía mítís fum δὲ humílís corde;& " dium:ineudgelioira b ínucníetís requié animabus ucfttis. Iügum ením meü «Qu αι 9 graja[θδμς οἴξε:δζ onus meum leue eft. im facilior:ciinlegead/ ς" Nilló temporeabít iefus fabbato per fata:difci qi ülteriü: in euangelio ων cócupiícétia ρυπίαξς E esq don bg de Re Inlege multa prace/ ὃ cas€ máducare. Phárífzi aüt uidétes, díxerüt εἰ: lame Adtag.c P3 funt,que Aplus κε difcipuli ταί facit qd'nó licet eís facere fabbatis. e At illé dixit eis: Non lceiftis quid fecerit dauid, quado efurijt δὲ qui cutn eo erát,quomodo intrauit ín domü dei:& panes propofitionis comedit quos non lícebat cí comedere,neq; hís quí cum eo erant: nifi folís facer^ t dotibus?" Aftnon legiftís ín lege quia fabbatis facer dotes ín templo fabbatum uiolát& ine crimine funt? ὃ Dicó autem uobís: quía templo maior eft hic. Si aüté fciretís quid eft, Mifericordíam uolo,& non facríficióá: nuncg condemnaffetís innocentes.* Dis enim eft fi i lius homínís,etíam fabbati, Et cim índe tranfiffec, ue, nit ín fynagogam eorum.Et ecce homo maná habens karidam:& intérrogabant eum,dícentes: Sí licec fabba, 1 tís curare, ut accufarét eum. Ipfe autem dixit ills: Quis etit exuobís homo qui habeat ouem unam:& fi cecide rit hzc fabbatís ín foueam:none tenebit δὲ letiabic ες Quátomagis tnelíor eft homo oue.Itaq; lícet fabbatis mbrifacere, νι. Ait hoi:Extende manü tuá:Et extedít& ín lece qz fabbaríefa/ cerdoreo(n téplo fab» θαι violát:« fne τί’ míne fant? Calumnía mini;ingt diícipulos meos cur per fcgetes tráíetites fpicas τις» της,€ hoc fecerint fa mis ncceffirate cogen te:cü ipfi fabbatü uío letis in teploimolan: tes uictimas, ca détes tauros, holocaufta fu per lignorum ftrué incédio cócremátes: & iuxta alterius euà/ gelij fide: Circüciden tes paruulos in fab/ bato: ut dü aliálegé feruarecupitf fabba tü defiruatis. Nund$ aütlegef dei(ibi cótrà rie funt. Et prudéter ubitra(greffiois diíci puli fui argui poterát dauid δὲ Achimelech dicit exéplafectatos: uerá aüt& abíq necef fitatis obt&tu fabbati puaricatione in ipfos refert à caltiníà fece? γᾶς.«ΕΓ 2»icoatir vob q?téplo matoz eft Ρίς, Hic,nó pronomé fed aduerbiü loci eft, qd? maior téplo fit locus qui drm tépli teneat; b4[ Sí aütfarerío dd eftiatferícozdiá volo t i. hó poffe cópleri ple/ im πἰρέιης docet.In lege dini opa requirunt, qua im q fecerit, uiuet ín eis. RAS In euangelio uolütas na quarit:qua etià fi ο "in(ο nó habuerit: tri ni remiü non amíttit, m Euáectin ea pracipit iud quz poffumus:ne(ci fini licetconcupifcamus: i hoc in arbítrio πο’ μπα(το eft. Lex ο uolü/ Hun taténó puniat: punit nin effe&ü ne adulteriü Su facías.Finge in pfecu i tione aliqua uirgine m proftitutà. Hxc apud dnd uangeliü,quia uolü prat tate nó peccat;uirgo ín füfcipit:in lege quafi on otrupta repudiat. jam a. XII mrs ff illo tpe:abüt inti fefue fabbaro p il fata: oífcipult nin: auté eíue efuríétea ος’ rus pétüt euellerefpícas t—.! i máducare.In alio απο euangelifta legimus,qd proptet Vina nimia importunítate, nec uefcedi quíde habebàt locü:& tinm ideo quafi homines cfuricbát, Q. d auté fpícas ἱερεῖ ma funi nibus confricat,& inediam con(olant:uitz aufterioris in πὶ diciü eft:nó preparatas epulas fed cibos fimplices qua pisi renti. Ὁ4Γ j»barííci aute vídétce oírerüt eí:&cce otfcipu mi lítüí faciunt qo nó lícer εἰσ facere fabbatío. Ννοτα-α primi qu^ aphifaluatoris,líterà(abbati deftruütaduerfum Hebio: ἀπ! nítas:qui cü czteros recipiátapfos,Paulü quafi tràf φτοῦ i forélegisrepwdiat. e€T£r ille οἰχί: eío: 10 legíftio dd fc; iind crít oauíd qfi efurát« quí εἴ eo erant«c. Ad confutàdam m calumnià pharifxorü, ueteris recorda£ hiftoriz:qn da/ | Ὁ üidfugies Saulé uenitin Nobe:& ab Achimelech facer/ m--- dote fufceptus,poftulauit cíbos:qui cti panes laicos nó oe- háberet,deditei cófecratos:qbus no licebat ucíci a ὧν vil c' lisfacerdotibus& leuitis. Ec hoctantü τπτ,: e [igi fent müdi pueri a mulieribus:& illo τν νεος m& nudiuftertíus:nó dubitauit panes dare: mclius arbi/ εὐ Οἰκωσις tratus,ppheta dícéte: Mifericordia uolo€ nó facrificiüi: defamis piculo homies liberare, d deo offerre facrificiüi. μή Hoftia em placabilis deo,hominü falus€. Opponitergo e ᾿ diis& dicit:Si& dauid fanctus eft:& Achimclech ponti/ p fex a uobis nó reprehedit fed lcgis utergy mandati pba s' bili excufatione trangreffi func fames in caufa cít:cur e eandem famé nó ,pbatis ín apis quà pbatis ín cateríse Quad& in hoc magna diftátia fic.Ifti fpicas in fabbato " p jan nó facríctü:nunds có» dénafletía íntocétee, Ω uidfituolo miferi cordi&& nó facrificiü: fup dixim?. Qr d'ait fegé: Nundi condénaffetis innocétes: de apis intelligedü eft. Et eft fenfus.Si mífericordià cóprobaftis Achimelech,eo αὐ fa me piclitanté refociliauerit dauid& pueros ei?tdre difci; pulos meos condénatis q níhil tale Kcerütc. f«Γιο tráfiffet índe venítín fynagogà cozti:c ecce bó manü babée αγίδδ. Tertiufdecim? ifte eft q curat in fynagoga. Etnotá dum qp nó in itinere& foris, fcd in cóciliabulo iudaortí man? arida fueritfanata. k4T«Et ínterrogabát efi oícéteg €i lícet fabbato curare vt aceu(arét e. C) uia deftructioné fabbati quá pharifzi in difcipulis arguebat pbabili exe plo excufauerat ipfum calüniarí uolüt:& iterrogat utri liceat curare in fabbatis:utfinon curauetit, cru delitatis aut imbecillitatis:(1 curauerit, tranfereffionis accufaret. 14[ ὅρίε aüt oítít εἰσ:€9uie crit cx vobíe bó 4 babeat oue vnà:« fi cecíderít bec(abbatie in foucá:aóne renebir« leua? bit eá«C.Sic foluit ,ppofitam quaftioné,ut interrogantes auariciz condénaret, Si uos, inquit, in fabbaco ouem& aliud quodlibet animalin foueam dccidens eripere feft natís:non anímali fed ueftre auariciz confulétes:quáto magis ego hominé, qui multo melior eft oue debeo libe rarez in(LZ ücait bomíní:£xtéde maná nid:c extédít c re flituta cft(aníratí ficut altera.In euágelio quo ucun£ Nara reni& Hebionita:quod nuper in grecum de hebreo fer mone tranftulimus:€ quod uocatur ἃ plarifq: Mat/ reftituta eft $o. 17£anon. C a 4. ii b i$ x ς tró Knot. coemétaríus fcribitur: iftiufmodi uocibus auxilii pre!. cans: Coemétarius eram manibus uicti quaritans,pre/ cor te iefu ut míhi reftituas fanitatem,ne turpiter mendi cem cibos. Víqpad aduentum faluatoris arida manus ín fynagoga fuitiudeorum:& dei opera non fiebantin ca: poitd ille uenít in ter ras,reddita eft in apo ftolis credentibus de E. JH^— κερὰ 8ζ operipriti/ fxiconfilium faciebant aduerfus ei,quó perderent εἴ, io ἔτι δι Piu ens ERR e»*[éfusautem fciens,receffit índe:& fecutí funt eum mul num obedictia fit in Ξ confilíum facíebárad,—tí;& curauit eos omnes,Et praecepit είς ne-tmanifeftum principe fou hw 1^ τ- ΄",-^rtis e qug eii pc cum faccrét:ut adímplerc£ qd'díctá eft per Efaíá pro^ ασια ἐππα]σαδν ἐς tur infidias, liuor ín.« phetá,dicenté:Eccé puer meus qué elegí:dilectus meus ludirqd pott di, eun ei. eroi em in quo bene cóplacuitaníma: mea. Poná fpíriti meü Cere decor pn ecerat ut phari OE p: PAS E eienterfechoné fui p fup eum:& iudiciü gentibus nüciabit. INon contendet perauit Aliud εἰ ἢ oce npe qdho 9 neq; damabit:Néq; audiet aliquis ín plateis uocécíus, menor quos ic mo extéderat manü, Me Ἢ; np: ilitatef€ Ὁ τς εἶν pharifzos* Aründíné quaffatá non confrínget:&[πᾶ fumígans virtuti infignia da, indiefabbatinonex ποπ extínguet:doneceíjciat ad uictoriam iudici:& ín mon Ὡς affignatis, tendit manü portans z s üt. τ Tác óblat? cft οἱ d«ΓΙ€go{π᾿ beelre, Í"9(ibos.alicég porri. f nomine eius gétes fperabüt. ᾿ Tác óblat? eft οἱ dazmo/ bub eácío ogmonfaifi v ges:&«πα qus αὐ níü habéscacus δὲ mutus δὲ carauit eü,íta ut loquere M vefrin qu eic ά étui neceflaria funte:$ ο]. σεντ 1(14! n Ue. Cidgomanioen,& uideret. Et ftupebant omnes turbae, δὲ dicebat Nd, eruntFilios iudaori, mr— derc&alimentafub, quíd hic eftfilius dauid?" Pharifzí auté audientes,di nd exorciftas mi leuare ucl potum,ín Lac ρίξει jf: y(pi, Mliusex morcfíignifil fibbaronó crim, Xefuntitlic nó eijcit damones nífi ín beclcebub Prínd^—(aruelapiosex cori 121, nis:cur hocinalioar g pedamoníorü.' léfus aute fcíés cooítationes εοτ. ας ftirpe generatos.$i π guunt qd ipfi facere exorcíftas qui ad in, coarguuntur:prafer tim cum ifte cemen: tari? nihil taleporta/ ucrít: fed ad pceptü c diifolam extenderit manü: bep 3efueau t£(ctéo receffít índe cc. Sciens infidias eorü qd' uellent pdere fal/ uatoré fuum: rece(fit inde,utpharifzis οὖν trafeoccafiong ipieta tis auferret. c&[£cce puer meus qué elegí: oílectue meus«c. Per Efaiam prophet ex perfona patris hoc dicitur:Ponà fpi ritü meü fup eum. Spiritus ροπίξ non fup dei uerbü& fup unigenitü qui definu proceffit patris:fed fuper eum dequo dictü eft: Ecce puer me?. Ὁ{Ίβεφ audier de íu 5.7.8 plateío vocé eíus. Lata em ὃ& fpaciofa uia quz ducit ad perditione: multi ingrediunt per eà: Ο πὶ multi uoce nó audiüt faluatoris:quia nó funt in arta uia, fed in Ípa/ ciofa. e T drundiné quaffará non confrínget: et{πᾶ fumi οὗση ertíüguet, Q) ui peccatori non porrigit manü,nec portatonus fratris fui:ifte calamü quaffatü confringit. Etquí modicà fcintillam fidei cótemnit ín paruulis: hic lin extinguit fumigans. Ὁ uorü chriftus utrüq; nó fe/ it:ad hocením uenerat utfaluum faceret qd perierat. f 4| Z uncoblatue eft εί oemoniáü babene/cecue z mutuo c curauít eum ra vr loqueretur c víderet. Tria(igna fimul in yino bomine perpetrata funt. Czcus uidet:mutus loqui tur:poffeffus a demonelibera£. Ο) ὦ& tunc qdé carna liter factü eft:fed δὲ Qtidie οδρίοξ ín couerfione credetiü: utexpulío damone,prímü fidei lumé afpiciant: deinde in laudes deitacétia prius ora laxentur.. 6«[ 3efuc aüt [τίζο cogítatióee eozt omit eío zc, Turbx frupebanc& con fitebant εὖ qui táta figna faciebar efTe filiü dauid:phari, (αἰ uero opa ἀεί, principi demoniorü deputabant.Q. αἱ bus diis nó.ad dicta(ed ad cogitata refpondit: ut uel fic cópcllerent credere potétie cius qui cordis uidebat oc, culza, b 4L Sí fatanae farans escít aduerfus(e oíuifue cft; ΡῈ Y Efa.42,a £ommen.líieronymi liber fecundus a reftítuta eft fanitati ficut altera." Exeüntes auité pharí/ xit cís:O mne regnü ín fe:díuifum defolabit:& omnís Ὁ ciuitas uel domus díuifa contra fe no ftabit. Et(i fac nas fataná eíjcit:aduerfus fe diuifas eft:quó erco ftabit i reenü cius? Et(i egó ín beelcebub eijcío daemones: filij ueftrí ín quo eijciunt? Ideo ipfi íudices ueftrí erunt. | Sí alitem οσο ín fpírítu dei eíjcio dazmones: igitur per^ muenít ín uos regnum ἀεί. Att quomodo poteft απ intrare ín domu fortís,& uafa eíus dírípere: nifi prius alligauerit fortem: δὲ tunc domum íllias diripict? quó ergo ftabít regníi εἰσ. Non poteft regni& ciuitas co, trafe diuifa perítare.Sed quó cócordía parua res crefcit ita difcordia maxime dilabunt. 81 ergo fatanas pugnat cótra fe,€ demon inimicus eft demonis: deberet ἃ mij, di ueniffe confümatio:ut nó haberet in eo locü aduer(a, riz poteftates: quarii inter fe bellü,pax ho, mini eft. Si aütputa G uocationé dei eíjcie/ bant daemones:coar/ tatínterrogatióe ρα ΗΕ] denti ut confiteantur fpüffancti effeopus, Ω ἀ ἢ expulíio dz; monü,inquitn filijs ueftris deo nó demo nibus deputat: qua/ re in me idem opus non eandem: habeat caufam«Ergo tpfi iu; dices ueftri erunt,nàó poteftate fed compa; ratione, dum illi ex; pulfionem demonum dco affignát:uos beelgebub prin cipi demoniorum.Sin autem de apoftolis dictü eft: qd δέ magis intelligere debemus:ipfi erüt iudices eorüqga fe debuntin duodecim folíjs iudicantes duodecim tribus ifrael. kQ[&íaütego ín fp oeí eijcío oemones. In Luca iftü loci ita fcriptü legimus:Si aüt ego in digito dei efjcio Lüctc damones.lfte eft digit? qué cofitent& magi, quicontra moyfen δὲ Aaron figna faciebat, dicéte(; Digit? dei eft ifte, Exo.fe quo tabulz lapidez fcripta(unt in móte fina. Si igi£ ma Dyeur.ob nus δὲ brachiü,dei fili? eft:& digit? ci? fpüfTanct9:patris Ὁ δὲ filij€ fpüffancti una fubítàtia eft: note Ícadaliget mé brorü inadlitas, cü edificet unitas corpis. I4[ 3gtf pue nít ut voeregn6 ocí. Vel(ειρίΠ fignificat: de ἅ[η alio loco Ícriptü eft: Regnü dei intra uos e. Et, Medi? ftat ínter uos Luct.17.t qué nefcitis: Vel certeillud regnü qd'& lohanes& ipfe Iob..d diis pradicauerát:Poenitétia agite appropinquabit em 8.2.8. regnum coelorü,Eft& tertiü regnü fcriptura(απέα qd Infra auferetur a iudais:G tradetur genti faciéti fructus eius. m«I zt quó pót dí itrare vomá fozríe z vafa ei? oírípez nífi pziue alligauerít fozté:c tunc oomá ílliue oírípíeteNon debemus effe(ecuri; Aduer(íarius nofter fortis, uictoris quoq uocibus cóprobaz.Domus illius müdus,qui ín maligno pofitus cíi:nó creatoris dignitate,fed magnitu dine delinquéis:Vafa eius nos quondà fuimus. lliga tus cft fortis δὲ religatus in tarrarum;& dii contritus pc/ de:& direptis(cdib? tyráni, captiua ducta cft captiuitas, QLuinon eft QLui non eft εἶ; | Ν | I | | | | ( Erw Yimlie Bowls zin OSattbeum δ. 2«xí nó eftinecá cótra πιεί«c. Nó putet hoc qc dé * hereticis dictü δέ fchifmaticis:(pd& ita ex fupfluo pof. ficintelligi:fed ex cofequétib?textuqy fermonis,ad diabo Türefert:eo qp nó poffint opa faluatoris beelcebub opib9 £3. XH$0 IS Zanom dientes,nóeft abfq perículo eius qui loqui£:& in dieiu] C dicij redditurus cít unufquifc ratione fermonü füorü:. qsanto magis uós quiopera fpüffancti calumníamini: δὲ dicitis mein beelcebub principe dzimoniorum efjcere copari. Ille cupit anias homínü tenere captiuas: dis libe rare.lllepradicat ido la:hic unius dei noti; derbónia: reddituri eftis ratione calüiniz ueftrze Ocio; fum uerbum eft qd ran----- 2» ntiliràsze A cillletrahitad uitia: 5 Q'üi no eft mecü cótra me eft q n5 congreoat mecíi, Go αγ ήν τὸ fiodque ks »:$i ΄ Ε, 2. κως--- ΄: ἘΝ-: Bedae E pargít. ὁ Idco dico uobis: ome peccatü S&blafphemía tis:fi omifis feríjs de n &ríchabereconcor, letmittet homínib?:fpüs aüt blafphemix no remíttc£. Feb ἢ ecl todua da ὧν am a b Et quícüqg dixerit μοι cotra filia hois, remitte£ ei: 4 musantiquas.Cate, e-": t es—--" m.s 5 η í ilia ren eierrverbü«πα ἢ)—atdixerit cotra fpmfanctü.nó remitte οἱ neginhoc Cd. formi: eh ΝΕ) c fazculo neq; ín futuro.' Aürfacite arboréboná&fru;— diffoluit αἰαάριο! 4 n LI ΄--»{^ ic H ere ae re byrz,&tum eíus bonum: aut facite arboré malá& fructum ERROR RACE e/; QU 21»;/ ros poft Bie hemi ο ei? malá.Siquide ex fructu atbór aenofcit. Prócenies mínofi tenebi£ reus, ἀπ γος uípcrarü quo poteftis bonaloq cá fitísniali? Ex abi y p τερβάοῆς à: t,-: m* s τη oelcribilocpba ης. tordicatomne pecca€ dàtía eim cordis os loquíé." Dónus ho de bono thefau tífeíoroíceüiico: Za, m m$ εἰ E rh d ro pfertbona. Et malus homo de malo thefauro pro, θε πετ. ae fi Jibus:qt., 29 UNT SERERE nà videre. Sic fignit m infpiritüfan&üblat, f fertmala." Díc6 auté uobís:qim omne uerbü ociofum pesi: eo 2 n í ie phemaueri;non dií/ qd'locutífucrínthomíncsireddér ratíonédeco in díe— uiderant figna non— x ἵν. mití οἱ Πο η prti ος 43 Ὲ anda ΤΕΣ οί ΩΣ μι, Hicrint. Sed in alio m eneginfuturo:Ni— iudicij. Ex uerbis em tuis iuftificaberís: δὲ ex uerbis ταῖς euangelia quid Oris; ῄ με ᾿ ΙΡ 9» Ὁ nd^o ax NER: Fun íi foreillud deMar/ ς condénaberís.* Tücrüiderüt εἰ quidá de fcríbis& pha— tantplenius explica, 0 127 NUR co cuangeliíta fuma; ΝΕ ἢ» 3» tur. Volumusa te fi; LA "v musexemplum:qui—Fikxisdícentes:Magifteruolumusate fignum uidere.— 55, uigere ες σος, Marsob m ΗΝ πα y" Quí refpondens dic illis: Generatío mala& adultera— do.VelinmoremHe, p 126 iua nifeftiusexpreffit di went ubt ud CN M 1 lix ignem de fubli V Wt χα ἃ οὔς ία dicebatfpi' figni quxrít:& fignü Ho dabit et nuit fignü lonzpphe miuenire cupiebant: 4: Regn mug riü imundü habet?— ta.Sicut em fuit lonas in uétre cetí trib? dícb?& tribus— uel in imilitudinem Tg Ergo qciipopa falua toris beelgebub prin noctibusificetít fili? homiínis in corde tertz trib9dieb? Samuelis tépore ati uo cótra naturà loci id dpi demoniorü de, k& tzib? noctibus. Víri níniüite furgét ín iudicio cü ΘΕ. mugiretonitrua:co/. | putari,& dixerit fi/— neratiGeifta δὲ condénabüt cá: quía poenitétíáegerüt ταίΐζατς fulgura:im/—[y inqiui liii dei habere fpiritü 1; RN:"i; On bresruereiquafinon,^7. áni& imundü: huic nullo, in prxdícatioe Ione.Et ecce plus cg Iona BRE 3U poffint illa calünía imis tporeblafphemíare— ftri(arcet ín iudicio εἴ ceneratione ifta& condénabit-. ri& dicere ex ocul/ vind mittet, Vcl ita locus tt 2: Lg 0 δὰ uad Ι tís& uarijs aerís paf» nimi ifle incligendus dt, cá quiaueníta finibus terrz audire fapientíam falo^— Gonib? accidiffe, Νά i Ὢ αἱ uerbü dixerit quí calumniaris ea 'cótra filii hois fcada ligatus carne mea:X mehominétantü arbitras:qp filius fim fabri:X fratres ha moniís.Et ecce plus cg falomon híc. quazoculís uídes,ma im autem é Cum nu tenes,utilitate fen tis:qd factur?cs de his quz de coelo ucnerinte Vticp re; ἐμαὶ! ερ beilacobü δὲ lofeph& iudá:& hó uorator& uini pota/|[ρδάεδις& magofin zgypto multa figna feciffe de caelo. Exo, ec e adis torfim:talís opinio abfcp blafphemia:dgculpa nó ca» b 4Γ zit íllio:euerarío mala ct adultera. Egregie dixit d rcaterroris τῇ habec uenia ppter corporisuilitate.CQrui^ adultera:quia dimiferat uirum: X iuxta Eccchiele mul/ Ececb,16,d iint atit manife(te intelliges opa deí:cüi de uirtute negare nO— tisfeamatoribus copulauerat. í 4L Cígnum qugrít: c fi you poffit:eadé ftimulatus inuidia calüniat: δ ο ἀείφ— gnum πό oabítur fllínifi fignum Song pzopbete.“σίου eris pip dtt uerbü& opa fpüffancti dicit effe beelcebub: iftinon di. futt Jonas(s ventre cetí tríbue ofebue« tríbue noctíbue: Tone,2,s igi mittet neq; in prafenti feculo neq ín futuro. cp fiit— ficerít&lius bomínfa ín cozde terre tríbue ofebue ctríbue eT facítearbozé bona« fructá eiue bonü«c. Conftringit eos« ποαίουσ. De hoc loco plenius ín commentarijs lona ust fyllogifmo qué grzcí uocant ἀφυκτὸμ: nosineuitabilem^ prophetz difputauimus: ad illum ergo locum lectorís a poffumus appellare:qui interrogatus hinc inde conclu diligentiam remíttimus.Hoc breuiter nunc dixifíe con i T dit& utrog cornu premit.Si inquit diabolus maluseft:. tenti,quod fynecdochice totum intelligatur ex parte:nó 0 bonaopera facere non poteft, Si aute bona funt qua fa^. quodomnes tres dies& tres noctes in inferno domínus find&acernitis:fequítur utnó fit diabolus quí eafacit.Neqp— fteterit: fed qd? in parte para(ceues& dominicz, X tota -— ei fieri poteft utex malo bonü,autex bonooríaf malü.^ diefabbati,tres dies& totidem noctes iniclligantur. " ji Q.d'autéfequic. Ὁ 4['[o:ogenies víperarü quó poteftío— kq[ Girínintuíre furgent ín íudícío cum geueratíone(fta: t bora loá cái fitíe malí.Oftenditillos arborem malà,&ta/— condemnabunr eam«c. Non fententiz poteftate, fed com: n αὐ les afferre fructus blafphemiz redüdátes, qu alia habeàt. paratióisexemplo.[γι ecce plue ds ὅσα bic.Hic,ad ie femina diaboli. e 4Γ Ἵδοπησ bomo oc bono tbefauro^ uerbiülocinó pronomen intelligas.Ionas fcd'm Lxx.ín» T Ῥίκιτ bona«€. Vel ipfos iudaos diim blafphemates Ofl€/- terpretes triduo predicauít:ego tanto tempore. Ille αγ) μή A ditde quali thefauro blafphemiías proferat:uel cü fupe/ ríjsgentiincredula: ego iudais populo αεί. Πο percgrí/ e riori quaftione haretentétia,qd quó non poffit bonus— his:ego ciuibus. Ille uocelocutus eft fimplici,nihil figno i- homo jferre mala,nec malus bona: fic nó poffit chrífi?^ rüfaciés:ego tanta facies figna, beelcebub catumníà fuz n mala,& diabolus bona opa facere. f(Li»íco atit vobís— ftineo.Plus ergo eft Iona hic: id eft in prafentíarum in: n qíft omae verbá ociofüm αὖ locuti fuerint botes reddentra/— teruos. méLiRegfnia auftri furgcr in fudício eum genera, m tione oceo ín ofe udícij. Hoc quoq hareccüfupioribus.— tíoneífta c condénabít e3 τ. Eodem mo do condemsat it " Eteftfenfus.Si ociofum uerbü qd' nequad; aedificat au^.— regina auftri populum iudzorum: quo sendemnabir gn" τ anon. g 129 V t 130 I1 A 131 uirinintuitz ifraelem incredulum. Ifta eft autem regina Saba: de quain regum uolumine& in Paralipomenon legimus:qua per tantas difficultates,géte(ua& imperio dereli&tis,uenitin iuda audire fapientià(alomonis:& ei multa munera detulit, In niniue auté& in regína Saba occulta fides natio/ num prafert τας. a«p£üatütr imüd?(οί rírue exíerít ab boie: ambulat p loca arída Gréerequíé c nó ínue/ nít«c. Cruidà iftülo/ cü de hareticis dictü putt, qd immüdus fpüs quí ineís antea habitauerat α΄ gen/ tiles erant: ad confef/ fioné uera fidei etjcía tur:pofrea uero cum fead harefim traftu; lerínt δὲ fimulatis uir tutib? ornauerint do mü fuam: tunc alíjs fepté nequa fpiritib? adiunctis:reuertatur ad eof diabolus X ha bitet in illis:fiátqy no/ uiffima corü peiora priorib?. Multo gppe peiori códitione funt harctici d» gentiles: quiaiin illis fpes fidei eít:in iftis pugna dif; cordia, Cu hzc intel, ligétia plaufum qu& dam& coloré doctri; na praferatnefcio an habeat ucritatem.Ex eo eif qp finita uel parabola uel exéplo fequi£:Sic erit& generationi huic peffima: compellimur non ad hzre; είζος€ quoflibet homines,fed ad iudeorum populü re/ ferre parabolá:ut cótextus locí nó paffim& uagus in di; uerfum fluctuetatqp infipientii moreturbet:fed harés fibi uel ad priora uel ad pofteríora rcípondeat.Immun:; dus fpüs exiuita iudzís, qti acceperüt legé:& ambulauit per loca arida quarens fibi requie. Expulfus uideliceta iudzis,ambulauit per gentiü folirudines:quz cii poftea diio credidi(íTent,ille non ínueto loco in nationib? dixit: b 4["fReuertar ín oomá mea vndeeyíui.Hoc&abibo ad iu; daos dsante dimifera. c[£t veníée í(nucnít vacanté:fco, píe mundatà«C. Vacabat em templü iudaorü,& chriftti & mater eft, "^ Yo5.14.d hofpité non habebat dicente: Surgite eamus hinc: Etín Luc.5.h alio foco:Dímíttetur uobis domus ucftra deferta. Ὁ uía igif δὲ dci X angelorü przfidia nó habebàt,& ornati erát fupfluis obferuationibus legis δὲ traditionib? pharifzo, rum:reuertit diabolus ad(edé fuam pri(tina:& feptena; río fibi numero demonü addito,habitat priftinà domü: & fiunt illius populi nouiffima peiora prioribus. Mul; to ei nuncmaiíori demonü numero poffiden£ blafphe mantes in fynagogis fuis chriftü iefum:quà in zgypto poffeffi fuerant antelegis notíciam:quia aliud eft uentu τ non credere:aliud eu nó fufcepiffe quí uenerit.Septe; narium autem numerü adíunctü diabolo:uel propter fabbatum intellige: uel propter numerü fpirituffanéti: Efa,ia Ut quó in Efaia fuper uirgam deradice ieffe, flore qui deradice confcendit: feptem fpiritus uirtutü defcendi(Te narrant:[ta ecótrario uítiorüi numerus ín diabolo confe cratus fit. Ὁ 4Γ Zidbucco loquéte ad turbao: ecce mater ei? & fratreo ftabant fozío querétee loquí οί 4C. Occupatus erat diis in opere fermonis, in doctrina populori, in officio predicandi:mater.& fratres ueniunt& foris ftant:& ei defyderantloqui: Tunc quidam. nuncíat faluatori qd mater(ua& fratres ftentforis,quarentes eum, Videtur £ommen.I2íieronymi liber fecundus 5* Cümautéímmüdus fpiritus exierit ab homine: am, bulat p loca arída querés requíé& nó inuenit. Tüc di^ cie Réuertar ín domü meá unde exíui.Et uéniens ínuenítuacanté fcopís müdatá δὲ ornatá. 1 ücuadit&affu mít fepté alios fpiritus fec nequíores fe:& intrátes habitant ibí:& fiunt nouiffima hominis illius peiora prío ο tibus.Sicerít& generatíoní Παίς peffima," Adhüc eo loquéte ad turbas:ecce mater eíus δὲ fratres ftabant fo τίς quxtétes loqui eí.Dixit auté οἱ quídam:Ecce mater tua& fratres tui forís ftant quacrétes te. At ipfe refpon dens dícéti fibi;ait: Qua eft mater mca: qui funt fra; tres mcí? Et extendens maná ín difcípulos fuos,dixít: c Ecé mater mea& fratres nsei.Quicüqy eim fecerít uolü taté patrís meí qui ín caelís eft:ipfe meus frater,& foror * Nilló die exíés iefus de dotmo.fedebat fecus ma re. Etconeregatz funt ad eum turba: multa: ta ut ín nauíiculam afcendens federet,& omnis turba fta. s bat ín littore;& lócutus eft eís multa ín parabolis, di v cens; Ecceéxijt qui femínat feminare. Et dum femínat míhi ifte qui nuncíat,non fortuito& fimpliciter nuneia) re,fed infidias tendere faluatori: utrum fpirituali Opeti carnem&(anguine praferat. Vnde& diis,non qd nega, ret matre& fratres exire contempfit:fed quod refponde; ret infidianti: extédés manü in difcipulos, ait:€{τος mater mea« fratres tticí cC, ΗΝ funt mater mea, qui.me quoti/ die in credétiumani, mis generat. Ifti fünt fratres mei, qui fa/ Ciutopera patris mei, Non ergoiuxta Mar, dones Manichaim matré negauit,ut na t? de phàtafmatepu; taret, fed apfos cog, nationi pratulit:ut& nos in cóparatióe di/ lectionis carni fpiri/ tum praferamus.Ec ce mater tua,& fra; tres tui foris ftát qua rentes te. QLuidam fres dii dealia uxore lofeph filiof fufpica£, fequétes delyraméta apocryphorii;€ a di dà Efcha muliercula confingétes. Nosalit ficut in libro quécon tra Heluídiii fcripfi, mus continct fratres diii, nó filios lofeph, fed confobrínos fal, uatoris Marie libe; ros intelligimus ma/ terterz di: qua effe dicitur mater lacobi minoris& iofeph& iuda: quosin alío euangelij loco fratres domíni legimus appellatos. Fratres autem confobrinos dicí,ornnis fcriptura demon ftrat. Dicamus 8ζ aliter:Saluator loquitur ad turbas:in; trinfecus erudit nationes.Mater eius& far boc nagoga€ populus iudzorum foris ftant:& intrare defy derat: fermone eius indigni fiunt. Οία rogauerint& quafierint δὲ nunciti miferint: rifum accípiütliberi eos effe arbitríj: δὲ intrare poffe fi uelint& ipfi credere: qui tamen intrare non poteruntnifi alios rogaucrínt. ἼΗ íllo Ὀΐε εκίξ(efus oe oomofede/ Ca. XIII bat fecus mare:« cogregatg τ ad e(i turbe multe«c. Populus domiüi iefu nó poterat intrare,necefleibi ubiaptiaudiebant myfteria: Idcirco miferator& mifericors dris egredi£ de domo fua: δὲ fedet iuxta hui? ἴσοι! mare:ut turbae congregent ad eum:& audiantin littore quz intus nó merebant audire: ita ut in nauiculd afcédens federet: δὲ omnis turba ftaret in littore. lefus in mediis fructibus, hinc inde mari tundítur:& in fua maie ftate(ecurus,appropínquare facitterrz nauiculà(uà.At populus nequad periculü fuftinés:nec tentatioíbus cirz cüdatus, quas ferre nó poterat ftat in líttore fixo gradu utaudiat quz dicunt. gf€tlocutue eft εἰσ multa(n pa rabolíe oícene. Turba nó unius fentétiz eft, fed diuerla; rü in fingulis uoluntati. Vndeloquít ad eam 1n multis pabolis:utiuxta uarias uolütatef,diuerfas reciperet difci plinas.Et notandü qd? nó omnia locutus[είς in para/ bolis fed multa,Si em dixiffetomnia in parabolis abfqy emoluméto,populi receffiffent. Perípicua mifcet obfcur ris:ut p ea quz intelligunt prouocent ad eorum noticiá quznóintelligunt. b dT£cceegpár quí femínar femínare. Intus erat,domi uerfaba£loquebat di(cipulis facramé ta.Exiuitergo de domo fua qui femínat uerbü dei,utfe mínaret in turbis.Sienificat auté fator ifte q feminat effe filius dei, patris in populis feminarefermoné.Et(imul obfcrua Ca. XIII quada ceciderüt G ism Pii | disti ET. igia adig trema cà Fuit t (ia b(id ΠΝ bun tovs lonis rs litt tls Qu trii p Dh lori tS d ΠΡ ftatim ings να liis Ont nó flr norit] 13.1100 ΠΝΟΗ adigi Y itdz qut Dus pit ipti 1 adn ram t uide nad md i "m amps pest is? y πῇ κ΄ * nb ... η θα ebferua hanc effe primà parabolam:quz cü interpreta; tionefua pofita fit. Et cauendiü eft ubicüg diis expohit fermones fuos:& rogat? a difcipulis intrínfecus differit: )neuelaliud nec plus qd uelim? intelligere ᾧ ab eo expo ἀπητεῖν aq ugds cca erunt fecus víà c venerunt volu; ereí« comederüt ea«c. Hanc parabolam ad ἥ ζ 4 ὑ" comprobandáhare,? quedam ceciderunt. fecus uiam:& uenerunt ποία, rium naturz effe non uoluntatis:fubiuneit cul amar» bitríj& dicit: a άιξι oculog fuos MEE e ER ocu lío vídeant:z auríbus audíant:z code intellígant τ couertan tur« í3ttem cos. In parabolis ergo audiunt€ inznigma, te: quiclaufis oculis nolunt cernere ueritatem, Ῥ«ε ftrí autem. beatí oculí quía vídétiz aurea ve» im[uam Valétines cres€ comederüt ea. Alía autem ceciderunt ín petrofa rea νο cisnaturas:fpiriua, tbinon habebantterram multam:& continuo exorta der s ad inelligen COS sme funt:quia non habebant altitudinem terrx. Soleauté— uatorc dicétequi ha; fintunaiuxtauiam, OIto&fluauerunt:& quía non habebant radícé arae; be Sues audiédi au aliapetrofastertiaple— runt. Alía autem ceciderunt in ἢ pínas:& creuerunt fpi- ία ἢ απίεν nm ς mins Dükrmus Gfuffocaueruntea. Alíaautem ceciderunt interi— Pexitudiné accipiüt parumper interpre/ tatíoné cius cum di; fcipulis uolentes fe/ ercte audire qd dicit: b»uibabet aurce au díendí audíar.Prouo: camur ad dictorum intelligentia:quotiés his fermonibus có» monemur. cé[£tac cedentes oífcípnl oí; ΚΟΠ οί, uzrendü e(t quó accedant ad eum difcípuli, ci ie/ bonam δὲ dabant fructüin:aliud centefimü, aliud fexa b gefimum,alíud tricefimum,Q lí habetaures audiendi c audíat.Et áccedentes difcipuli,dixerunt cií:Quare ín pa rabolís loqueris eis? Qui refpondens;ait illissQuía uo bis datum eft noffe myftería regni coelorum: íllís auté Ὁ non eft datum." Qüií em habet:dabitur εἰ, δὲ abundabít:qui autem non habet:& qd'habet auferetur ab eo. e*Idéoín parabolis loquor eis:quía uídétes non uídét; & audiétes non audiuntneg; intellieunt:ut adímpleatur in eis prophetía Efaiz; dicentis: Auditu audietis,& carnis itelligi.Sed mi hí uidentur illi beati oculi,q poffüt chrifti cognofcere facramen ta: δὲ ds leuari iefus in fublime przcepit, ut candentes fegetes afpiciant;& illeaures beatz, de quib? Efai/ as loquítur: Dfis ap/ 1€ 2imen quíppe of; (ο vobíe quía multí p; pbete«(uftí ευρίο:ῦε vídere ᾗ vídetío c non XII: fo. I9£anon. b 152 v pofuit míhi auricula, E(a.s0.b c 5g 1 fus in naui fedeat:ni/ fellixvetie Rf ni dehliri delit viderunt«c. Videtur flfore intelligi da, ΠΟΠ intelligetís:& uidentes uidebitis,& non uidebitis. eig bcd tur: qd'dudumcum. f Incráffatum eft ením cor populi huius δὲ auribus QTA/ contrarium qd alibi Omm SUMEM 6 uíter audierunt. Et óculos fuos dauférünt: ne quando dicar£ Ιοβ. 7.8. :, LI ΄ D ΄ LI Li perinterpretatioepa— uideant oculís δὲ auribus audiant& corde ínte. ligant:^ dere& uidit& atat? D rabolx fcifcitati fü&& contrertantur δὲ(anem eos." Véftríautem beatioa οἰ: οι aütdixitoes d ga. o«Quíebbabetoa^,.:«ει Διὶ: pphete& iuftí cupie v liateiudici habent?^ be dico uobís:quia multi prophetae&íuftícapierütui— tisfed mhtiInter mul busadditur:& nó ha 1 4 Ms m; diti tos pot fieri:utalíj αἱ’ benibusidqd'habe dere quac uídetís,& nó uiderüt:& audire quacauditís,&E— ᾿αρπησαϊί που wide te uidetur aufertur: nó audierunt." Vos erco audite parabolam feminam rint:licer& ihoc ρίζα εις .fed qd' apoftolis ἐπ κα, age e bá m imtellcit: Ve lofa fit ínterpretatio: ü .€hrífto habentibusfí 1 tís, Omnís qui audit uerbü ΙΕΡΗ T non inte 1g vC ut ínter fanctorü Της’ demetiam(iquidmi^ nítmalus δὲ rapit qd'feminatü eft ín corde eíus: hic eft ΜΗΝ quáli nusuirtutü habeant, ἢ,] ettacere Uic eamur. cóceditur.Jludzisau, QU! fecus uíam femínatus eft. Qui autem fuper petro/ Ergo abrahà uidit in tem quinon credide;. fa femínatus eft:hiceft qui uerbum audit:& contínuo cum gaudio acpitillud: Non habetautem ín fe radi; ni poffidét, tollitur, mcetm:fed cft temporalis.Factà auté tribulatione& per^ runtin ΠΗΠ deí,etià fi quid per natura bo; enigmate, uidit ifpe Cie: uos auté in pra fentíarü tenetís:& ha bcetis dfim ueftrü:& nes en ην fecutione propter uerbum contínuo fcandalicatur, WERE dua; apient:; 474.: 1 COSS ER» Qüiautem feminatus eft ín fpinis:híceft qui uerbum εἰ. Κάῑθητιπίο dau, fapiétiz. eT 3dco(n audit- dít verb regníz no(n parabolío loquo: εἰσ: quía vídentee, non ví dent caudíentee non audíunt.Hzc de his loqui£ qui ftant inlittore:& diuiduntur ab iefu: δὲ fonitu fluctuum per/ firepente,nó audiunt ad liquidum quz dicüitur:Imple * turqpin císprophetia Είαία: Auditu audietis,& nó intel ligetiss& uidentes uidebitis,& nó uidebitis.Hzc de tur; ; bis prophetata funt,qua ftant in littore,& dei non mere tur audire(ermonem.Accedamus ergo& nos cum difci pulisad iefum, δὲ rogemus eum differtioné parabola: necum turbis fruftra aures δὲ oculos habere uideamur. [ΑΓ 3ncraffatá eft ením coz populí buíue: c auríbue grauí/ Ier audíerunt. Reddit caufas quare uidétes non uideant, &audientes nó audiant: Quia incraffatü eft,inquit,cor populi huius:& auribus fuis grauiter audierunt. Acne fortearbitremur craffitudiné cordis& grauitatem au^ tellígít. Hocpmittens hortat nos:ut quz dí cunt diligéti? audiam?. I4[ Clenít malus« rapít qo(ει; natá eft(à cozde εἰ. Malus bonü femérapicEt fimul íntel lige qd' in corde fuerit feminatii:& diuerfitas terrz,anize fint credentiü. mq[ acra auté tríbulatíone τ pfecutíone ϱ’ pter νετ cótínuo fcandalícat, Δειξάς quod diciü fit:con/ (ίππο fcadaligat.Eft ergo aliqua diítantia inter eum qui multis tribulationibus poenifcp cópellitur chriftum πε’ gare:& eii q ad primà perfecutione ftatim fcandaligat 8 corruit, np o uíautem femínatue eft ín fpinío: bíceft quí verbum audít«follícítudo feculí í(tíus«c. Mihi uidetur δὲ illud qd iuxta líteràad adam dicitur:Inter fpinas δὲ trí; Ges bulos panem tuum mauducabiís:hoc fignificare myfti/ ce:qd qcüq fe feculi uoluptatibus dede curifqr iius ipané calefte X cibü uerti inter Ípinas comedat. id Etelegáter £anon. Die Eteleganter adiunxit: fallacia diuitiarü fuffocat uerb. E Bláde eim funt diuitiz:& aliud agétes δὲ aliud pollicétes. Lubrica eft earum poffeffio:dum huc íllucqp circüferun tur:& inftabili gradu uel habentes deferunt,uel non ha/ bentes refarciunt, Vnde δὲ diís diuites afferit difficulter £ommen.i2ieronymi Liber fecundus Regnum calorü predícatio euangelij eft:& noticia fcri; pturarum qua ducit ad uitam: de qua dicitur ad iu; dxos:Auferetur a uobis regnü dei:& dabit gentí(αζίξη fructus eius. Simile eft ergo huíufcemodi regnü grano finapis, qd accípiés homo feminauitin agro fuo. Homo ..* quí femiínat ín agró Infra|: ὃ 16 g 07 Hi h 58 Y intrare in regnü coe; lorum,fuffocantíbus diuitiis uerbü dei δὲ rigore uirtutü emol/ lientibus..a«p€ví vero ín terrá bon3 fe! mínatue eft:bíc eft quí audít verbá« íntellíait « fructum facít. Sicut ín terra mala tres fue re diuerfitates: fecus uia,& petrofa δὲ fpi; ποίᾳ loca: ficin terra bonatrína diuerfitas eft:centefimi,fexage/ fimi& tricefimi fru/ étus.Etín illa aute& in i(tano mutat fub; ftantía,(ed uoluntas: & tam incredulog dj credentiü corda funt qua femen recipit. Venit, ínqt, malus δέ rapit qd femínati eft ín corde eius:& fecü; do actertio:hic eft ait quí uerbü audit. In εχροῇτίδε quoq τεῦ rz bona: ifteeft q au dit uerbü. Primü er/ go debemus audire: deinde intelligere:& pott intelligentia fru &? reddere doctrina τ: δὲ facere uel cétefi ταῦ fructü ucl fexage fimü uel tricefimüide qbus pleni? in libro cótra louinianü dixi mus:&nüc breuiter audit:& follicitado(ρα! iftius& fallacía diuítiarum « füffocat uerbü:& fine fructu efficitur. Qi uero ín tet; tam bonam femínatus eft: híc eft quí audít uerbum & intelligit& fructum facit:& aliud quidem centefi -, ᾽ TER. b e mutn, aliud fexagefimii, aliud uero trícefimü.* Aliim parabolam propofuít illis dicens: Simile eft regnum ccelorá homini qfemiauit bonü femé ín agro fuo. Cà auté dortnírent homines, uenit ínímícus eius δέ fupfemínauit cícahía ín medio trítici δ abijt. Cum autécre uiffetherba& fructum fecifTet:tunc apparuerunt δὲ cíganía. Accedentes autem ferui pattíffamilías,díxerüt cí:Domine, none bonü femen femínafti ín agro tuo? Vnde ergo habet cícanía? Et ait illis: Inímícas homo hocfecit.Scruí autem dixeruntei: Vísmus δὲ colligi mus eat Et aítINon.INe forte collizentes ciganía eradí/ cetís fimul cam eís δὲ trítícatn. Siníte ατα; crefcere ufq; ad meffem:& ín-tempore meffis dicam πιο[οτί; bus:Colligite prímum cícanía& alligate ea ín fafcíau/ los ad comburenduin:tritíct autem conereeate in hor OQ. Oo c reum meum.* Aliám parabolam propofuít eis,dícens: "714 LE]*”-» ΄ 4:*" e Simile eft regnum coelorü grano finapís: qd' accipíens homo femínauitín agro fuo: qd' mínímü quidem eft omnibus femínibus.Cü auté creucrítmaius eft omni; busholeribus:& fit arbor:íta ut uolucres coelí ueníant e& habitent ín ramís eíus." Aliám parabolam locutus eft cís,Simileeftreenum ccelorutn ferméto qd'acceptü fuo:a plarifg falua; tor intelligitur: dirt animís credentiü fe) minet: Ab alíjs, ipfe hó feminansin agro fuo: hoceft ín femet, ipfo& in corde fuo; QLuis eft ifte quí fe) minat,nifi fenfus πο). fter δὲ animus:qui fi Ícipiens granüi predi cationis, fouens fe; menté humore fidei, facitiagro fui pecto/ τίς pullularecPredi/ catio euangelij mini/ ma eftoimibus difci/ plinis. Ad prima αρ) pe doctrinam fidem non habet ueritatis, hominé deum, mor/ tuü, δὲ fcandalü cru/ cis predícans. Cófer huíufcemodi doctri nam dogmatib? pht lofophos: δὲ libris co: ᾿ rii& fpledori eoque er/ tiz, X cópofitioni monii:& uidebif quà; to minor fit cateris fe mínib?femétis cuage Irj.Sed ílla cum creue rit,nihil mordax: ní/ hil uiuídü;,níhiluita/ le demófirat: fed toti flaccidü marcidüq;& mollitü ebullitin ho: lera& in herbas οἱ) to arcícüt& corruit. pftringimus: Cente/ fimum fructüi uirgi/ nibus:fexagefimü uiduis& continentibus: tricc(imum cafto matrimonio deputàtes. Honorabiles ef nuptiae& cubile imaculatü. C) uidà noftrum cente(imü fructum ' ad martyres referunt:qd" fi ita eft:(ancta cófortia nuptía' rum excludunt a fructu bono.. b 4Γ Zilí3 parabolá pao; pofuítillío oícene:&xímile eft regaum celozum bomínt quí femítiauít femen boná ín agro fuo«c. Hac fecunda parabo la εἰ cü interpretatióe fua nó ftatim pofita:fed interiectis alijs parabolis edifferta. Hic enim proponitur:& poftea dimiíTis turbis uenitur domü:& accedunt ad eum difci, puli eius rogátes:Differe nobís parabolam ciganiorum agri X reliqua.Non ergo debemus prepropero intellige di defyderio anteeius notícia quarere qj a dio differat. c«[ Zilíam parabolà pzopofuít εί oícene: Sedebat dris in naui:& turba ftabat in littore:illipcul: difcipuli uicini? audiebàat.Proponiteis& alia parabola, dfi diues paterfa, milías inuítatos diuerfis reficiens cibís: ut unufquifqy fcm naturam ftomachi fui uaría alimenta fufciperet. Vnde&in priori parabola non dixit alterà;(ed aliam.Si enim pramififfet alteram,expectare tertiam non potera; mus:pramifit aliam, utplures fequantur. o«[ímíle eft regnum celozum grano finapíe: αὐ accípíene bomo femí nauítínagro fu0:q9 mínímá ddé eft omníbue femínibua«c; Non fit molcftum lectori fr totas parabolas Pponimus, Ομ emobícura funt,plenius differenda funt: ne bre? uitatenimíainuoluantur magis fenfus dj exponantur, . fotü.Diuerfus eft hominum ftomachus: 41ῆ amarís:alij mulier e qoe Hacaütpradicatio d parua uidebatur in principio,cü uel in anima credentis,ucl intoto müdo fa ta fuerit:nó exurgit in holera, fed crefcit in arboré: ita ut uolucres cadli:ds uel anías credétíü uel fortitudines dei feruitio mancipatas fentire debemus:ueniant& habitét in ramis eius.Ramos puto euangelica arboris:qua de grano finapis creuerit: dogmatü efTe diuerfitates: in qb? upradictarii uolucrüi unaquaq requiefcit. Affumam? δέ nos pennas columba: ut uolitátes ad altíora,poffim? habitare in ramís huíus arborís,& nidulos nobis facere: doctrinarü:terrenaq fugiétes ad coeleftia feftinare, Mul ἣν εἰ legentes granum finapís minimü omnibus feminib?, ling & illud quod in euangelio a difcipulis dicitur: Domine Lurzb ἐν adauge nobis fidem:& refpondctur eis a(aluatore: Amé dico uobis:fi habueritis fide quafi granum finapis, δὲ αἱ xerítis montí huic, migra de loco ifto, migrabit:putant apoftolos sel paruà fidem petere: uel domini de par/ ua fide dubitare:cum apoftolus Paulus fidem grano fi/" napis comparatà maximà iudicet. Quid em dicite Si ha-1, Cort m buero tantam fidem:íta ut montes tranfferam,charitaté S autem non habeam nihil mihi prodeft.Ergo qd' diis αἱ». xit fide fieri quz grano finapis comparatur: hoc Apofto Ius docettota fide poffe fieri. ε[ Zilíam parabolam lov: cutus eft eío.ímíle eft regn celozum ferméto αὖ scceprü mulíer abfcondít ín farítie(atío tríbuio: oonecfermentatü eft X dulcibus:alij aufterioribus:alíj lenibus delectant cibis. Proponit --'. A τ ὅτι ὰ del Πέπε [η ΝΟΕ modd ina Xp ναι Divide ὑπ σύ Jig [ανα [ΠΙΑ dinis Πεν Thr nie uda! ΤῊ vac anis hrsg "d a?, UL pe ἡ Με μη ἼΩΝ iin usi μι. {μι vat* nii mini ἀ kp? mi ri ud ATO ή furo zin 2sattbeum Proponititacp diis ut ià fupradixim?, diuerfas parabo» las:ut iuxta uulnerum uarietates δὲ medicina diuerfía fit. Mulier ifta qua fermétü accepit δὲ abícódit illud in(αεί; nz(atis tribus, donec fermentaretur tocü:uel pradícatio mihi uidet apoftolica:uel ecclefia qua de diueríis getib? congregata eft: Hac tollit fermentti, noti/ ciam fcilicet& intelli, entiam fcripturarü: & abícondit illud in farina fatis tribus:ut fpiritus,anima,X cor pusin unüredacta, non difcrepent inter ED rr mulicr abfcondít in farinz fatis tribus: donec fermenta s tun eft totum. Εἰς omnía locutus eft ícfus ín parabo lís ad turbas:& fine parabolis non loqucbatür cis: Vt e ímpléretur quod díctum eft per prophetam, dicétem: Aperíam in parabolis os meu: eructabo abfcondiXII... fo. Qrü prafcripta funt nomia ρθεις fint appelládi: Afaph uidelicet& Idíchü:& Herman egraites:& Ech3& filii cho» re:& reliqui quos fcriptura cómemorat.Qr πο ex pet fona diii dicitur: Aperiam in parabolisos metr: eructa; bo abícondíta a cóftitutione mundi: confyderandüat; tétíus δὲ inueniendü defcribi egreffü ifrae, lisex egypto:& omía figna narrari qua in Exodi continen£ hi/ ftoria.Ex quo intelli; gimus uníuerfa illa quz ícripta funt pa; rabolice íentiéda:nec (cíed cumduobus&«ctaa conftítutione mundi,* T ánc dímiflis turbis uenit^ manifetá ct fonare trib? couencrint,im/—;^s XE: x med : ín dotnum:& accefIerunt ad eum difcipulí Iram,fed abícódita fa petrenta patre quod put cus, dice, craméta: hocenim fe cüg poftulauerínt. Di(feritur locus ifie & aliter, Legimus in Platone:& philofo/ horü dogma uulga fici: Mgr re mana anía paíTiones, τὀλογικὸμ qd nof pof fum? interpretari ra/ » tes: Edilere nobis parabolam cícaniorum agri. Qui refpondens,ait: Qui feminat bonum femen, eft filius homínís.Acer autem cft mundus. Bonum ucro femé: hi funt filij regní:cícanía autemfili funt nequá.Inimiausautem qui femínauit ca, eft díabolus. Meffis uero confummatio fxculi eft. Meffores aute angeli(unt.Sifaluator dicturü ος τίς: Aperíens os fuum in parabolis& eructans abícondita a cóftitutione miidi. €( 2 Gc οἰ 5 tur; bío venít ín bomum:c accefferát ad e oífct, pulí ef? oícéteo:ediffe, tionabile, τὸ θυμικὸν, τε colliguntur οι Απ& igni comburuntur:fic renobís parabol3 cíca qi Sici? plent irz erítínconfümatione fzeculi.Mittet ereo filius homínis^ ntozum.Dimittitcur rappel, angelos fuos& colligent deregno eíus omnia fcanda-— basicfus& domüre, purixop, qd appella/ A 27 ee: Á uertit: utaccedacad mus αγ τν la:& eos qui faciunt iniquitatem:& míttent eos ínca/. eüdifcipuli& fecreto putatille philofoph? ni:ionis:ibieri 1 ἰπ. Lünc[πα— interrogent qua po ῬΑ Ρ ee ε minü fenis: ibicrít fletus& ftridor denti. Tünc íufti d gene Oe po, rebro:irà in felle:defy (εν in iecore cómo rari.Et nos ergo fi ac eepim? fermetü euágelícü Ci&arüi fcripturap:de ἃ fup di δῦ efitres hüanz anie paífiócs in unti redigent:ut in ra tione poffideam? prudetià:in ira,odíü cótra uitia:in de/ Ífyderio,cupíditaté uírtutü:&hoc totü fiet p doctrínà euá gcdicà quá nobís mater ecclía preftitit. Díca& tertia qrü/ dàintelligentia,ut curiofus lector e plurib?qd' placuerit eligat: Mulier iftam& ípfi ecclefiam interpretatur:quae fidem hominís farínz fatis tribus cómifcuerit: credulita ti patrís& filij&(pirituffancti. Cüq» in unum fuerit fer/ mentata:non nos ad triplice deum,fed ad unius diuini; tatis perducit noticiam. Farínz quoqp fata tría,dum nó eft in(ingulis diuerfa natura,ad unitatem trahunt fub: ftantiz.Píus quidem fenfus:fed Πα πῶ parabole δὲ du» biaznigmatü itelligétía,poteft ad auctorítate dogmatü proficere, Satum auté genus eft menfura iuxta morem Bisuinciepalettinz uni& dimidiü modium capiens, icuntur δὲ ala de hac parabola: fed non eft prafentis materíztotum deomnibus dicere. a q[Il2ecomnía locu tus cft íefuo ít parabolío ad turbae: fine parabolía nonlo! quebatur εἰσ. Non difcipulis,fed turbis per parabolaslo quitur:& u(q: hodie turba in parabolis auditit:difcipu/ li domíinterrogant faluatore. b 4T Clrímpleret qo otctá ft. per ppbetà oícenté: Ziperíam ít parabolío oo meti c. oc teítimoniü de feptuagefimofeptimo pfalmo fum/ ptum e(t.Legi in nonullis codícibus:& frudiofus lector forte repíet id ipfum:in eo loco ubi nos pofuim?& uul/ gata habet zdítio:ut impleret qd? dictum eft per prophe tam dicentem: ibi(criptum, per E(aiam prophetam di; centem. Q) d? quia minime inueniebat in Efaía: arbitror pofteaa prudétibus uírís effc füblatum,Sed mihi uidet ín principio íta zdírum: Qd fcripti eft per Afaph pro/ phetam dicenté.Septuagefimus em feptim? pfalmus de quohoc fumptii eft teftimoniü: Afaph prophet titulo infcribitur;Et prímü fcríptore nó intellexiffe afaph:& pu taffe(criptorís αἰεί: atq;emeéda(Te nomen Efaia: cuius uocabulü manifeftius erat. Sciendü eft itaq; qd? in pfal/ mis€ hymnis& canticis dei:no foli dauid, fed δὲ cateri... fuleebunt ficut fol ín rcgno patris corum, Qui habet dire nec poterat. Dif; fere nobis parabolà cicaniorü, Ὁ(( ouf rideo aít:€uí femínat boni femeueft(ili? bois. Perfpicue expofuit qd' ager müdus fit: fator,fili? hois: bonü feme, filtj rcgni:cicania,filij peffimi:ciganiorü fator, diabolus: meffis,cófümatio mundi:meffores,angeli, Omnia(can, dala referunt ad gicgania:Iufti reputantur in filios regní. Ergo utfupra dixi:quaz expofita funta diio: his debem? accómodare δι uz aüt tacíta& nr itelligetíz dereli &a,pfiringenda funt breuiter. Homines qui dormíuntt magiftros ecclefiarü intellige. Seruos patriffamilias: ne alios accipias ᾧῷ angelos, qui quotidie uidét facie patris. Diabolus aiit pptera inimicus homo appellat:quiía de? effe defiuit. Et ín nono pfalmo fcriptü eft de eo:Exurge die non conforte£ homo.Q. uáobrem non dormiat quí ecclefiz prepofitus eft:ne per illius neglígentià inimicus homo fupfeminet cicanía:hoc eft hereticorü dogmata. Q.d'auté dicit: Ne forte colligétes cícania eradicetis fi/ mul& frumentü:datur locus poenítétie, S monemur ne cito amputemus fratré:quia fieri poteft, ut ille qui hodíe noxio deprauatus eft dogmate:cras refipifcat,E defende re incipiat ueritaté.Illud quoq qd' fcquít: Siníte utraq creícere ας ad meffem: uidetur illi przcepto effe cotra/ rium:Auferte malü de medio ucftrum:& nequad focie; tatem habendam cum his quí fratres nominent,& funt adulterí δὲ fornicatores. Si em phibe£ eradicatio,& uíqs ad meffem tenéda eft patiétia:quó efjciendi funt qda de medio noftrücInter tritici& cígania qd nosappellam? lolía,didiu herba efr,& nódü culm? uenit ad fpica:gran dis fifitudo eft,& in difcernédo, aut nulla aut pdifticilis diftantía. Prernonetergo diis ne ubi quid ambiguü eft cito fententíà proferamus:fed deo íudici terminum refer uemus:utcum dies iudictj uencrít: ille nó fufpicioné crí mínis,fed manifeftum reatüi de fanctorum coctu cet)cíat, Q. d aüt dixit εἰζαπίου» fafciculos ignib? tradi,& tríticu cógregari in horrea:manifeftü eft haretícos Gfqp& hipo αγίας fidei gehenz ignibus cócremados:fanctos uero q appellant triticü, horreis.i.máfionib? cceleftib? fufcipi, e(LZ Gc(ufti fulgebGr ficur fol ín regno parríe fuí, In prz/ d a[εί aures LO£Zanom. C ί 139 Vi k 140 X ρα, Áanor. E Cota thefauri fapientiz δὲ l1 14.1 X F -3 143 Klicre.16,e ifculo fulget Tux fan&orum coram hominibus: e fca feet un autem mundi, ipfi iuftí fulge/ bunt ficutfol in regno patris fuí. a€[ Cotmile eftregnum celozum tbefauro abfcondíto in agro: quem quí inuentr bo; mo abfcondít«c. Crebris parabolarum obfcuritatibus re £onimen.^iéronymi liber fecundus boni mittentur in παία cacleftiutn manfionii: mafos an; tem torrédos€ exíccandos gehenna flamma füfcipiet, o«| πε εκ becomníaz£ícunt eíietíam, Ad apofto; los pprie fermo cít:& illis dici£:Intellexiftis hecomniaz QLuos non uuítaudire tantum ut populum:fed intelli, icà i ere ut magi tardati, cómaticà in/ ὃς Ye Utm io» id dibus:ur prope de 5 ates audiendi audíat, Simile eft regnum cxlorum— po(cria σσεπισίηιε alio interpretationis. thefauro abfcondito in agro:quem qui inuenit homo, μὰ den ins aecadaliud Tne, abfcondit& prz gaudio illiss uadit δὲ uendituniuerz— Qui potens petpeagy, faur? ífein ἃ[τ οὖς fa qua habet:& cmítagrum illum.Itérum fimile eft regnum celorum homiíni negocíatori, quarenti bonas margarítas. Inuéta aütuna praciofa margarita: abíjt nechriftiuidetabícó|& nendidiromnía qusc habuit& emit eá.]terüm fimile eft reenum celorum fagenzx mííTz ín mare:& ex ΟΙ! ní genere pifcium congregantí.Quá cum impleta effet educentes δὲ fecus líttus fedentes: elegerunt bonos ín uafa:malos autem foras míferunt. Síc erít ín confüma; tione fzculi.Exibunt angeli& feparabüt inalos de me/ dío iuftorum,& miíttent cos ín camínum ignis: Ibí erít υ fletus δὲ ftrídor dentium. Intéllexiftis hzc omnía? Τί, inuenerit homo, ab/ e cit eí:Etia, Ait illis: Idéo omis fcriba doctus ín regno cxloram fimilis eft homini patrífamilias qui profert inuidia faciat:(ed qd'. de thefauro fuo noua& uetera.Et factám eft cum con/ (εἰξείς abfcoditi: aut de? uerbü eft;q in car ditus:aut fanctz fcri/ pturz,ín quibus re pofita eft noticía fal; uatorís: qué cü quis in eis inuenerítdcbet omniía iftius mundií emolumeéta contem; nere, ut illum poffit babere quem reppe: rít, Quodautem fe/ quitur: QLuem cum fcondit: idcirco dici; tur:non quod hoc de rofuo moua« vetera, Inftructi erant apo/ ftolí, fcribe& notarif faluatoris,quí uerba illius& pracepta fij gnabátin tabulis cor dis carnalibus regno rum ccaleftium facra mentis,& pollebant Opíb? patriffamiliz, eíjcientes de thefau/ ro doctrinarum fua, rum noua δὲ uetera: ut quicquid ín euam gelio pradicabantle gis δὲ prophetarum uocibus comproba/ rent. Vnde& fponfa dicit in Canticocanti ἐλ ροτατις μον fummaffet íefus parabolas iftas: tranfijt inde.' Et ο’ frate 50} fna datincordefuo:que— niens ín patriam fuam docebat cos ín fynagoca οο’ et cum ΟΡ PEIRDIS rari a s rum:íta ut mirarentur δὲ dicerent: Vnde huic fapientía(it ide: a m rum fimfleeft regnum. Ὁ hacc& uirtutes? Nonne híc eft fabri filius? Nonne ma^ patríi uam ooctbat Gin MSRP ter eíus dícitur María.& fratres eius Iacobus δὲ Iofeph d fms ei Cre enr εξ. Als G&Símon δὲ Iudas?& forores eíusnonne omaes apud— jocutas ct ad popu/ ucrbis id ipfum α΄- nosfunt? Vndeeroo huie omnía ifta δὲ fcandaliga;— lum: δὲ quasfoliapo fupra dicitur. Bone i banturín eo." Téfus autem díxit εἰς; INon eft prophe; ftolí intelligunt:tran margarite quas qua fit ín patríam fuam, ritinftior, lex&pro^&ta finehonore nífiín patría fua δὲ ín domo fua.Etnón— utibi aptius doceat, pbete(ἄς, Audi Mar; fecit ibi uí Ι; dulitate ill 6&inde buícfapien Bonz margarita(Πε Ca. XIIII ra ftulticia Nagareno lex& prophete& no: In ο tempore rü: mirant unde ha; ticía ucteris inftrume beat fapietià(apiétía, τί. Vnum autem eft δὲ uirtutes uirt?rfed er praciofiffimü margaritii fcientia faluatorís&(acramétüi paffionis illius,& refurrectionis arcanum. Qd? cum ín; uencrít homo negocíator,fimilis Pauli apoftoli, omia le; gis prophetarüqy myftería& obferuationes priftinas in quíbus inculpate uixerat, quafi purgamenta contemnit δὲ quiíquilias:utchriftum lucrifaciat. Non quo ínuen/ tio noua margaritz condemnatio fit ueterum margari/ tarum:íed quo comparatióe eius omnis alia gemma ui) liorfit. cT terum fimíle eft regnum celoeum fagene míffe ín mare:c ec omní genere pífcium congregantí:quá cum(m; pleta effet educentes«&.Impleto Hieremiz uaticínio dice; tis:Ecceego mittam ad uos pifcatores multos: poftdb au dieruntPetrus δὲ Andreas,lacobus& lohannes filij Ze; bedei:Sequimini me:& faciam uos pifcatores homini: contexuerunt(ibi ex ueteri& nouo teftamento fagenam euangelicorum dogmatum: miferüt eam in mare hu/ ius fzculi:quz ufq hodie in medíjs ucibus tenditur, capiens de falfis& amaris gurgitibus quicquid íncide rit:id eft X bonos homínes& malos,& optimos pifces δὲ peffimos. Cum autem uenerit coníüimatio& finis mun; di:ut ipfe infra manifeftius differit:tunc fagena extrahe/ tur ad litrus:tunc uerum fecernendorü pifcium fignum demonftrabitur;& quafi in quodam quictiffimo portu, rorin promptu eft: qd fabri ΕΙ fufpicant. b«pone bíc eft fabzí filtuez"fBonae mater cíue οἰαξ maríaz fratres cíue 3acob?« Sofepbifimon«c. Error iudaorü falus πο’ ftra eft,& hzretícorü condemnatio. Intantü ehím cerne banthominem iefum chriftum ut fabri putarét filium. Nonne hic eft fabri filius? Miraris Π errent in fratribus, cum errent in patre, Locus i(te plenius in fupradicto có/ tra Heluidium libello expofituseft.(ef 3cfueautem oí κίε cía:"fBon eft pzopbeta fine bonoze nífi in patría fua«ít born füa.Propemodum naturale eft,cíues femper ciui bus inuidere.Non enim confy derant prafentia uiri ope/ ra:fed fragilis recordantur infantiz:quafi non& ipfi per eofdem atatum gradus ad maturam atatem uenerint. k4€t non fecít(bí vírrutes multae pzopter íncredulítatem {Ποῦ ΝΟ qd eria illis incredulis facere nó potuerit uirtu tes multas: fed qd' nemultas facies uirtutes,ciues incre/ dulos condénaret.Poteft aüit& aliter intelligi;qd'iefus de fpicíatur in domo δὲ in patria fua: hoceft in populoiu/ daorum.Etídeo ibi pauca figna fecerít:ne penitus inex cufabiles fierent. Maiora autem figna quotídie in genti/ bus per apoftolos facit:non tam in fanatione corporum d inanimarum falute, Ca, XIII In illo tempore corti: Noua& uetera Cai r tu j Vr Ry T4«€ "quj Win thi Malt, ΠΥ Ἢ ΤΣ d απ TU qud atm prada tsm ΜΠ Tura raids un vt gg γα it it oim! MRegtsnf nirtute Heliz, eade auctoritate qua ilfe Achab corripue; iat / ant ant is Cid £u uti urit! " diac vatis *in OSattbeum ^fi(llo tempo:e audíuít berodce retrarcba famam feíu:c aít puerío füío:bíceft Sobannca baptífta:ípfe furrexír a moztuía τξ, Qr uidam ecclefiaftícorü in» . terpretum caufas quarit: quare Herodes ifta fit fafpicatus: ut putet a mortuis Iohannem refurrexi(Te: δὲ ideo uirtutes ope; xariin eo:QLuafi erro ris alieni nobis red, 3 denda(it ratio: aut μετεμψυχώστως fecta ex his uerbis habeat €o tempore quo lo; 'hànes decollatus eft, dominus triginta cf; fet annorü: μετεμψύ) Χωσις auté poft mul; los,in diuerfa corpo; ra dícat animas infi; 9fit tenuít íobanne c al lígauít cum« pofuít ín trío fuí«&. Vetus nar; rathiftoría Phílippü fub quo díüs fugitin egyptü,fratré huius fus eft chríftus,duxif fe uxorem herodia; dem filiam regís Are: t2: poftea uero foce; rum eíus,exortís qui buídam contra gene rum fimultatibus tu liífe filiam(uam:& in dolorem prioris ma riti herodis inimici eius nuptifs copulaffe. Cuis fitau/ Kem hic Philippus,euangelifta Lucas plenius docet: An, no quintodecimo impertj Tibertj cafarís:pcurante pon tio plato iudzam: tetrarcha autem galilez herode:Phi; lippo uero fratre eius tetrarcha Iturez δὲ traconitidis re; gionis.Ergo iohannes baptifta qui uenerat in fpiritu& rat€ legabel:arguit herodem& herodiadem ασ illici/ tas nuptías fecerint:& non líceat fratre uiuente germa/ no uxorem íllius ducere: malens periclitari apud re/ gem,d propter adulationem effeíimmemor raceptorü dei. c&[£t voleno illum occídere tínuít populum:quiía fi ΩΙ pzopberam euim babebant,Seditionem quippe popu; liuerebatur propter lohannem,a quo fciebat turbas in iordaneplurímas baptigatas.Sed amore uincebat uxo; risob cuius ardorem ctíam dei precepta ncglexerat. 4L»íea(it naralío berodioi faltauít βϊία berodiadío ín me dío placuit berodí. Nullum alium inuenimus obferuaf Gri. fe diem naralis fui,nifi herodem& pharaonem: ut quo; rum erat par impíetas,cffet δὲ una folennítas. e Q[iCum furamento pollícitue eft εί oare quodcíiqs poftula(Tet ab co. Ego non excufo herodem,qd" inuitus& nolens propter iuramentum homicidium fecerit: quí ad hocforte iura; uit:ut futurz occafioni machinas prapararet, Alioquin fiob iufiurandum fecitTe fe dicit:(i patrís,fi matrís poftu laffet interitü, facturus fuerat an nó« Q.d'in feergo repu diaturus fuit:conténere debuit& in propheta. Γάέδα mibtíndt bíc ín oífco caput(obanníe baptífte. Herodias εἰ; mens ne herodes aliquádo refipi(ceret: uel Philippo fra tti amicus fieretzatcp illicite nuptíe repudio foluerétur: monet filiam ut in ipfo ftatim conuiuio,caput iohannis poftulet:digno opi faltationis,dignü fanguinis premi. £3. *Nilló tempore: audiuit herodes tetrarcha fa. mam icfu,& ait pueris fuis: Hic eft iohannes ba; ptifta:ipfe furrexit a mortuís:& ideo uirtutes ope occafionécum utig; ranturín co." Herüdesenim tenuit iohannem& Jl gauit e&i:& pofuit ín carceré propter herodíadé uxoré philippi fratris fai. Dicebat ením illi iohannes:INon li c cet tibi habere cam.Et üolens illum occidere tímuit po tos annorum circu,* pulutm:quía ficut prophetam eum habebant.* Di? au té natalis herodis, faltauit filia herodiadís in medío:& Παπ. bé iberodeo.* placuit herodi. Vndé cum iuramento pollicitus eft οἱ dare quodcüq; poftulaffet ab eo, Ar illa pramonita a carcré ppterberodia. f matre fua:Dá mihi ínquithic ín difco caput iohannís dé vro:em pbilipífra ὃ baptiftzc. Et cóntriftatus eft rex: Proptér iufiurandum autem,& propter eos quí paríter dílammbebant(με herodis maiorísfiliü: i dari.Mifitqy δὲ decollauit iohannem ín carcere. Et állatum eftcaput eíus ín diífco:& datum eft puella:& at, herodisfub quopaf,& tulít trnatri fux. Et 3ccedentes difcipuli eíus:tulerunt ! corpus eíus δὲ fepelierunt illud: Et üenientes nuncíaueruntíefu.* Quod cum audiffet iefus:feceffit índe in na m uículam ín locum defertum feorfüm. Et cum Zudiffent turba::fecutz: funt eum-pedeftres de ciuitatibus. ΧΠΙ fo. 2I $€£t contríftatue eft rez, Confuetudinis Ícrípturarum eft,utopinionem multorum fic narret hiftoricus: quo; modo eo temporeab omnibus credebatur.SicutTofeph ab ipfa quoq; maría appellabatur pater iefü:ita& nunc herodes dicitur contriftatus:quía hoc difcumbentes pu tabàát. Diffimulat em mentis fuz malitiam artifex homicida:cü trifticià in facie,& lae, tícía haberet in men» , τὸν να] Ἵδιορίο: íuf; 1 Íurandügutéic ppter εΟοῦ d pariter oíícübe; bant iuffit oarí zz. Sce, lus excufat iuramen to: ut fub occafione píetatís impius fieret, Q.d'auté fubiecit: Ec propter eos qui pari; ter difcübebant:uult omnes(celeris fui cf, fe confortes:ut in lu» xuriofo impurod có . uíuio,cruentze epulae deferrentur.(€ tal latum eft caput eíua(n oífco:z catum eft pucl le: c attulít matri fug, Legimus ít rhoma; na hiftoria Flaminiü ducem rhomaniiqd accübéti íuxta mere; trículelat*qua n πᾷ fe uidiffe diceret πο, minem decollatum: affenfus fitut reus q; dam capitalis crímiz nis in couiuío trüca/ retur céforibus pul fum curía,qd' epulas fanguini míícuerit:& mortem duis ποχῆ hominis in al teríus delitias prarftiterit: ut libido& homicidii pariter mifcerer:Q uato fceleratior herodes& herodías ac puel laqua faitauirín preci fanguinis: caput poftulat proi pheta:ut habeat in poteftate linguam, quz illicitas nu; Ρτίας arguebat. Hoc iuxta literá factü finos aüt ufq ho) dic cernimus in capitelohannis pphetz, iudaos chriftü qui caput eft pphetarü pdidifTe. Κα«|(£t accedéteo οί” pulí eiue tulerüt cozpue eiue z fepelierüt(llud. Refert lofe) phus in dà Arabiz oppido lohanne capite trücatü,Et qd' fequit: Accedétes diícipuli ci? culerürcorpus:& ipfi? iohannis δὲ faluatoris dífcipulos poffu mus ine I4 E£t veuíctef nüciauerür(εἴ. Ὁ cü audilTet(efuc/ eceffit adc fn nauículà ín locá ocfertü feozfum. Necé baptiftz nü; ciant faluatorí:qua audita, feceffit in locü defertüi:Nó ut quidam arbitrantur timore mortís:fed parcens inimicis fuis:ne homicidio homicidiü íungerét. Velin diem pà; (τα fuum interítüi differens: ín quo propter facramen; tum imolandus eft agnus,& poftes credentiü fan guiné refpergédi.Siueideo receffitut nobis preberet exemplü uitandz ultro tradentiü fe temerítatís: quia non omnes eadé conftantía pfeuerantin tormetís,qua fe torquédos offerunt. Ob hanccaufam& ín alio loco pracipit: Cum uos perfecuti fuerint in iíta ciuítate,fugite in aliam. Ele? ganter quoq cuangelifta non ait: fugit in locum defet? tum,fed feceffitzutpfecutores uitauerit magis dj timue, rit. Aliter: Ροῷ iudais δὲ rege íudaorum propheta truncatum eft caput:& linguam ac uocem apud eos per didit prophetia:icfus tranfijt ad defercü ecclefie locum: quz uirum ante non habuerat, im«[£t aim audifient türbe: fecute funt εὖ pedeftree oe cíurtaríbus.t oteft& alià ob caufam audito lohannis interitu feceffiffe ín defertü d 5 locuni Etexiens £anor, C € 14$ Vi d ια Kanon. E e 147 f 148 F locam,ut credentium probaret fidem. Denicp turba fe cuta funt eum pedeftres:non in iumentis:nó ín diuerfis uehiculisfed proprío labore pedum:ut ardorem men» tisoftenderent.Si uolumus fingulorum uerborum ape rire rationes,propofiti operis breuitatem excedimus,. At tamen dicendum eft cranfitorie: qd ροϊῷ dominus uencrit ín defertum:fecuta funt cum turba plurima. Nam anteq: ueniret in folitudines gentili, ab uno tantum po/ pulo colebat. a 4|£t exíene vídír turbà imul tam τί, In euangeli/ cis fermonibus fem; per litera iunctus cft fpiritus:& quicquid primo frigere uide/ tur aípectu, fi tetige/ ris calet.In loco defer ^£ommen.if2icronymi Liber fecundus. » Et exiens uídít turbam multam: δὲ tnifertus cft cíus δέ v curauit languídos corum.* Vefpére autem facto ac cefferunt adeum díícipuli eius, dícentes: Defertus eft locus, δὲ hora íam prztetíjt: dímitte turbas ut euntes - ín caftella emant fibi efcas.Iéfus autem díxiteís: INon ὃ habent neceffe íre.Dáte illis uos manducare. Refpón derunt cízNon habemus híc nifi quings panes& duos f pifces. Qu üi aít εἰς: Afferte mihi illos huc.Et cüm íuffit v fet turbam difcumbere fuper foenum: Acceptis quinq; panibus& duobus pifcibus:afpíciens in coelum, bei nedíxit& fregit: Et dédit difcipulis panes: dífcipuli eue(ti celuin: betedíxít« fregít:« oedítoffcipulís pared, Afpicit ifi coelum: ut illuc oculos dirigendos doceat. QLuing panes& duos pifciculos fumpfit in manus:& fregíteos,tradiditq difcipulis,Frangente domíno,femi, narium fitciborum.Si enim fuiffent integri:& non in. * frufta difcerpti, nec diuifi in multíplicé fe getem:turbas, ftie ros,& foeminaf& tan tam multitudinéale, re non poterát.Fran: gitur ergo lex cum prophetis,& in fru; fta difcerpitur:& ci? in medium myftería proferütur: ut quod integrum δὲ perma; nens ín ftatu prifti/ no non alebat: diui; fum ín partes alat ge tium multitudinem, í(C Díídpuli autem to erat dominus:fecu: ocderunt turbío: má tx(unteumturbae autem dederunt turbís. Et manducauerunt omnes,&— ducaueruntomnee«t. nes iis& faturatí funt. Et tülerunt relíquías duodecím cophi^ Tete demino pk uas:hoc eft priftinas d 1,: apoftolos alimenta Conuerationcs ua 105 fragmentorum plenos. Mandücantium autem— fufdpiun κάθε τίοτατες dogmatum.— fuít numcrus quínqy milía uírorum: exceptis mulíe^. tuleruntrelíquías ouo Eereffus autem iefus decím copbínos frag; fignificat, qd' turbae habuerint quidé εἴν di uoluntatem:fed ui resperueniendi non habuerincldeo falua tor egreditur deloco fuo, δὲ pergit obuíà: ficut& ín aliaparabo la βίο poenítenti occurrerát. Vifacp turba miferetur: δὲ curatlanguores corum:ut fides plena ftatim premium confequatur. b Clefpere autem facto accefferunr ad eui oífcipult eius/oícentea:£»cfertuo eft locua:« boza(am pae; terít:oímitte turbae«C. Omnia plena myfteríjs funt. Rece dit deíudza:uenit in defertum locum: fequuntur cum turbz relictis ciuitatibus fuís:egredítur ad eos icfus:mi feretur turbis: curat languidos eorum: δὲ hoc facit non miane,non crefcenté die,non meridie:fed uefpere quan; do fol iufticie occubuit. c&[ 3efue autem oírít εἰσ: πλου babent neceffe íre. Non habét neceffe diuerfos cibos quae rére,& emere fibi ignotos panes:cum fecum habeant coe lc(tem panem. Ὁ 4Γ£ate íllío vos manducare. Prouocat apoftolos ad fractionem panis, ut illis(c non haberete; ftantibus,magnitudo figni notiorfiat. e«p fRefponde: runt εί: ου babemus bicnífi quíngs panes z otios pífceo. Yob.6.a In alio euangelifta legimus:E(t hic quidam puer qui ha bet quinq panes, qui mihí uidetur fignificare moyfen. Duosautem pifccs,uel utrüiq intelligimus te(tamentü: ucl quia par numerus refertur ad lege.Igit apoftoli ante: paffioné faluatorif€ corufcationé euagelíj fulguratif;jnó habebàtnifi qna» panes δὲ duos piíciculos:q in falfis aqs & in amarísfluctibus ucerfabant.{γι aít εἰσ: ZAffer; temíbíillos buc. Audi Marcion: audi Manichze:quingy panes& duos pifciculos ad fc afferri iubet icfus: ut eos fanctificet atp multiplicet.& 4T£t cum íuffi(fet turbam oífcumbere fuper fenum.Tuxta literam manifeftus eft fen/ fus:fpiritualis interpretationis facramenta pandamus. Difcumbere iubétur fupra foenum:&(cdm aliam euan Lu.9.b geliftam fupra terram,per quinquagenos aut centenos: ut pofti? calcauerínt carnem fuam,& omnes flores il; liusi& fxculi uoluptates quafi arens foenum: fibi fübie écrint:tunc per quinquagenaríj numeri poenitentíam, ad perfectum centefimi numeri culmen afcendant. b 4 Ziccepríó quínqs paníbue« ouobus pífcíbus| afpící/: mribus δὲ paruulís.' Et δεί compulit íefus difcípu los fuos afcendere ín nauículá: δὲ praccedere εἴ trans »fretü:doncc dítmítteret turbas,* Et dítmiffa türba afcen ditiu monté folus orare,* Vefpere autem facto folus menrozum plenos. rum de reliquijs fal uatorís impletcoplii num fuum:ut ucl ha beat unde poftea gen tibus cibos prxbe/ at:uel ex reliquíjs do ceat ueros fuiffe panes: qui poftea multiplicati funt. Et fimul quare quomodo in eremo& in tam uafta folitu/ dinepanes non inueniantur, nifi quinqy tantum X duo pífciculi: δὲ tam facile duodecim cophini repleantur. [4L 2/»anducantíum autem fuít numerue quíngs mílía γί roium; exceptío mulíeríbus« paruulío, Iuxta numerum quinq» ραπ, δὲ comedentium uírorum, quinq; mi/ lium multitudo eft. Necdum enim fcd'm alterius locí narrationem ad feptenarínm numerum uenerat: quem qui comedunt, quatuor mílía funt, uicina euageliorum numero. Comeduntautem quinq milia uirorum qui in perfe&um uirum creuerant: δὲ fequebantur eum de eratibi. Vnufquifq apoftolo. gioi πω εντ aif guit γα Nd Mar μη στη, imn dtt sg d sam | montc: giu pa ien H trt dana ΠΝ fra dox. f ΓΝ (δη qud dl Να 1 μη EN πανε 3 aree amne: Taten ir Ada: 4x quo dícít Zacharías:Ecce uir,oriens nomen eius. Mulie Zadét idlyin: res autem& paruuli fexus fragilis δὲ etas minor,nume/ 2 talus. ro indigni funt. Vnde& in Numerorumlibro quodens.Nunhg— tingig facerdotes atqp leuitz δὲ exercítus uel curbx pugnantiü defcribütur:ferui δὲ mulieres€ paruuli δὲ uulgusigno; bileabíqs numero pratermittitur. m€[£tftatím com^ pulít oífctpuloe füoe afcendere ín nauículami pzgcedere e trane fretum:oonec oímítterer turbae. Difcipulis praecepit tranffcetare: δὲ compulit ut afcenderét nauiculam:quo fermoneoftéditur inuitos eos a domino receffiffe: dum amore praceptoris ne punctum quidem temporis ab co uoluntfeparari. n€t ία rurba:afcendít(ΟΙ. tem folue ozare, Si fuiffent cii eo difcipuli Petrus δὲ laco bus δὲ lohannes: qui uiderant gloríam tranfformati: forfitan afcendiffent in montem cum eo: fed turba ad fublimía fequi non poteft:nifi docuerit eam iuxta ma rein littore,& aluerit in deferto. Ο πο autem afcen; dit folus orare: non ad eum referas quide quinq pa níbus, quinq» milia faturauit hominum, exceptis par uulis δὲ mulieribus: fed ad eum qui audita morte Iohannís feceffit in folitudinem: non quod perfonam domini feparemus:fed quod opera eius inter deum ΠΟ) minem«p diuifa(int, Nauicula itd ἄγῃ M Em Wi qu Edw] |n t$ ds piri lima ins ἦν des im,{{ M 00 Opi 1 ex lim doit gignit ΠΣ ΠΣ ΤΊ ΙΑ fue minus x ups fuv εἰ ipe ism wi o. μμ (oi umo quit d mis, d qp Ld uda τα τὰ ' ta uigilia noctis ue/ ' Manicheum,diis no jn θά aqtauicula ait(n medío marí(actabat Rluctíbtie:erat efi - cótrar? vétuo. Recte di inuiti& retractátes aphi a diio re ecfferát:neíllo abfente,naufragia fuftinerét. Deniqs diio in montis cacumine cómoráte, ftatim uentus cótrarius oritur:& curbat mare, X periclitant aphi: Et tamdiu im/ minens naufragium pícuerat, Qidiu Iefus ueniat, b&[ huarta αὐτὸ vígilía noctío νε’ nit ad cos/ ambulane füpza marc. Stationes δι uigiliz militares in terna horarum fpa/ cia diuidunt. CO uan do ergo dicit: quar; niffe ad cos dominü: oftédit tota nocte pe/ riclitatos: X extremo noctis atqp ín confü; matione müdi eis au xilium prebicurum. €{«Γίξι videnrce eum füpza mare ambulan, tem:turbati funtioícen tea: q: pbantafma eft. Si iuxta Marcione€ fter non eft natus ex uirgine, fed uifus in phantaímate: quo 7 modo nunc apoftoli timét ne phantaíma uideant? oq[£t pze tímoze clamauerunt. Confufus clamor,& incerta uox,rbagni εἰ moris indicium eft. eqp Sratímq fefue lo cutue eft eio| oícene:. 9 ll2abetefíducíam:ego p fum/nolíte tímere. C)? primü uerfabatur in caufa, hoc curat:& ti; mentib? pracipit dí; cens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod fequitur: Ego fum:nec fubiungit quis fit:uel ex uoce ftbi nota po^ tcranteum intelligere, qui per obfcura noctis tenebras loquebatur: uel ipfum efferepetebant, quem locutum tetígerunt faluí facti funt. p Pod ad Moyfen nouerant: Hac dices filijs ifrael:qui eft, mifit meaduos. fé[Refpondene autem petrue/otrír:£»omí/ ne fituea i(übe me veníre ad te fuper aquae«C. In omnib? . locis ardentiffimz fidei inuenitur Petrus. Interrogatis diícipulis:quem homines dicerét lefum, dei filium con^ firetur. Volentem ad paffionem pergere, prohibet:& li/ ceterret in fenfu, tame non errat ín affectu: nolens eum mori, quem filium dei fuerat pauloante confeffus. In montécum faluatore inter primos primus afcendit: δὲ in paffione folus fequitur. Peccatum negationis quod . ex repentino timore defcendcrat, amaris ftatim abluit lachrymis. Poft paffionem cum effent in lacu Genesa/ Ιοδια δ eth& piícarent, δὲ dominus ftarct ín littore: alijs pa^ latim nauigantibus, ille non patitur moras: fed accin/ &us ependyte fuo, ftatím pracipitatur in fluctus. Eodé igitur fidei ardore quo femper: nunc quoqp ceteris ta/ cantibus credit fe poffe facere per uoluntatem magiftri, quod ille poterat per naturam. Iube me uenire ad te fuperaquas. Tu precipe& ilico folidabun£t unda:leue fietcorpus quod perícgraueeft. Φ ΕΓ££t oefcendene petrue oc nauícuia: ambulabat fuper aduam vt veniret ad lefüm. Ὁ αἱ putant domini corpus ideo nó effe uerum: "quia fuper molles aquas,molle δὲ aercum incefferit: γε’ fpondeant quomodo ambulauerit Petrus: quem πα £3. s erat ibi. INaüiícula auté in medío marí iactabat flucti/ b bus: erat ením cotraríus uentus. c noctis uenit ad eos ambulans fapra mare. Et uídentés eum fupra mare ambulanté:turbati funt,dícétes: quia e phantafma eft. Et prz tímóre damauerunt. Státímqy efus locutus eft eis,dícens:-abete fiduciam: οσο fum; t nolitetímere.' Refpóndens auté Petrus. dixit: Drie fi tu es,übe me ucníre ad te fuper aquas. At ipfe aít: Ve e πί, Et defcéndens Petrus de nauicula.ambulabat faper υ aquá ut ueníret ad Iefum. Vidéns yo uentü ualidum, tímuit.Et cum ccepiflet merci,damauit dicés:Dormiínce, i faluum me fac. Et cóntínuo Iefus extendens manum: apprehendit eum,& aít illi: Modicxfidei,quare dubitaíti?" Et cum afcédifTet ín nauiculam, cefTauít uentus. k Qui dutem ín nauícula erant,uenerunt δὲ adorauerunt 1 eum,;dicétes: Vere filius deí es.' Et cim tranfkretaffent, muenerunt ín terrá Gienegareth.Et cà cognoui(lent eum uiri lodi illius,tmiferunt ín uníuerfam regionem illam:& v obtulerünteí omnes male habentes:& rogabant eum utuel fimbríam ueftimenti eius tangerent.Et quícangg ' Vncaccefferüt ad eum ab híerofolymis fcri bz& phariízi, dícentes: Quiáre difcipuli οί tranforedíuntur traditiones(οπίου 7? INÓn ením lauant manus fuas, cum panem manducant. uerum hominem non περα. b{ίσιο o ven; fum valídumitiruit.£t cuim cepitfer mergf elamauít/oícea: £»omíne faluum me fac. Ardebat animi fidcs: fed huma; na fragilitas in profundum trahebat.Paululum ergo re linquítur tentationi, ut augeatur fides:& intelligat fe non facilitate poftu/ lationis, fed potentia domini cóferuatum. («|£t contínuo{ει extendene mantm:ap pzebendiít eum! ct att illi; zEodíce fideí ὅτε oubítaftí zc. Si apofto lo Petro, decui? fide & ardore mentis fu/ pradixim?, qui confi denter rogauerat fal/ uatorem dicés: Dre fitu ες, δε me ueni: readtefup ads:quia paululum timuit,di/ citur: Modice fidei, dre dubitafti: quid nobis dicedü eft: qui huius modice fidei, ne minimà quidem habemus portiuncu lame kf$2uí autem ín nauícula eratit; vene runt et adozauerát ε! ofcentca: Clerc filíuo ocí ca. Ad υπ Ποπ tranquil'itate maris reddita, quz poft ni; mias procellas intet/ dum& cafu fierí fo let,nauta atq: uecto res uere fili dei con; fitentur:€ Arrius in ecclefia praedicat crea turam.{ KL£rcum tráffretaffenti venerüt b v o Quádrta autem uigilía Ca. XV .lpfeautem ftralingua refonaret Genegareth: intelligeremus απ lcfus per typum apo ftolorum& nauis, ecclefiam de perfecutione& naufra/ gio liberatam tranfducat ad littus:€ in tranquilli(fimo portu faciat requiefcere. m«|£t cum cognoufffent eum viri locííllite; míferunt ín vníueríam regionem ί lam. Co^ gnouerunteum rumore, non facie: uel certe pro figno?' rum magnitudine, quz patrabat in populis, etia uultu plurimis notus erat. Ecuide quanta fit fides hominum ᾽ terre Genegarcth: utnon prafentíü tantü falute cótenti fint, fed mittant ad alias per circuiti ciuitates: quo om/ nescurrantad medicum. o«C£t obtulerunt οί omnee male babentee:et rogabant eum vt vel fimbzíam veftímen tí cius tangcrét.£t quícías tettgerunt/falut factí funt. C) ui male fe habent,non tangant corpus lefu:neqy totum ue ftimentum cíus, fed extremam fimbriam: X quicunqg tctigerint, fanabuntur. Fimbriam ueftimenti eius: uel minimum mandatum íntellige: quod qui tranfgreffus fuerit,minimus uocabitur in regno calorü: Vel afTum/ tionem corporis: per quam uenimus ad uerbum deí: & illius poftca fruímur maieftate. Ca. XV ζηῆς accefferunt ad eum ab bíerofolymíe fcríbe et pbarífeiroícentee:€»uare oífcipulí tuí tranf? eredíuatur rradírioneo feníozmm 7 Mira pharí/ {πο fcribarumqftulticia, dei fiium ar/ guunt:quare hominum traditiones& precepta non fer uet. pá['fHon ením lauanr manus fuae cium panem miam ducaut. Manus, ἰά eft opera: non corporis u tiq» fed απ; mz lauanda funt: utfiatin illisucrbum dei.— d 4 lpícautem ín terrà genecaretb.Si ἡ (ciremus quid in no» Γαποη. C Er k τς VI I 155 II a 154. Vi £anon.| ^E!|(t(llío: tranfgre a feautem refpondeneaít(llío:€Yuare« νοῦ E o mandatum oeí ppter tradíríonem veftramz Falíam calumniam uera refpófione confutat: Cum(inquit)uos propter traditionem hominum pracepta domini περί’ gatis:quare difcipulos meos arguedos putatis, qp fenio/ £ommen.l^icronymi liber fecundus. inos, non cojnquinat hominem: quare idolotitis nor G 0 uc(cimurcEt Apoftolus fcribit:Non poteftís calicem do. Cor ur. mini bibere,& calicem daemoniorum. Sciendum igitur ym qi ipfi quidem cibi& dei creatura, perfe omnis munda 1" fic: fedidolorum ac demonum inuocatío ea faciat im/ rum iuffa paruipen/ dant, ut dei fcita τὰν ftodiante b«p αι oc? oíttt: 201023 p3/ trem cimaitrézz químa ledíterít patrí vel ma; trítnozte mozíatur«c. Honor in fcripturis, non tm in falütationi 4 Ipfe autém refpondensait illis: Quare& uos tranfore; dímíni mandatum ἀεί propter tradítionem ueflram? e Nam delis dixit:Honora patrem δὲ matre:& qui ma/ ledíxerít patrí uel matri, morte moriatur. Vos autetn dicítís: Quicungs dixerit patrí uel matrí: munus quod, munda. Ὁ«Τις accedétee oífcípuli ei? oírerunt eí;ocíaiquía pbarífef audíto verbo boc! fcandalícatí(unt. Ex uno fermone, om nis fuperftitio obfer: uationum íudaícarü fuerat eliía: quiin ci; bis fumendis abomi bus&officjs defer, cung; eftex me; tibi proderit: δὲ non honorificabit ρα’ pes dis, Gruminelmo/ trem fuum aut matrem fuam: irrítum feciftis manda ΠΑΠΟΦ τε gionem| ies fynis: efenütur.Ho; tumdei propter tradítíonéueftram. Hypocrítz, bene tur. Et quia crebro| 4 E/Timo sa Borat inquit ATUS prophetauit deuobis Efaias,dicens:Populus hic labijs eg im ecc, sie duzfuntthichonor mehonorat:corautéeorum longe efta me. Síne cau lum:breuiter dicam? m donum intelligi£. Et. fa autem colunt me,docétes doctrínas& mandata ho/ quid fioc τν sinl Ibidem. n Sie locosPrelbyter minum. Et conuocatis ad fe turbis, dixit eís: Audite& οπξηαίκα!ῇ, nell ms norádi: maximequi. íntelligite. Non quód íntrat ín oscoiínquinat homine: nus& m patienm| τὸ Ον εν fed quod procedit ex ore, hoc communicat hominem, re. Cuando ergole/ grin b τὸς hocmandatumiube ο* Tuncá«cedentes difcipuli eius,díxerunt οἱ: Scís,quía Sims uui de Inafa m | Deng mur bout εκατο e pharifiri audito uerbo hoc fcandalísati funt. At ille re m i mus aiii: Kn m dignus fitoperarius| fpondens,ait:Omnis plantatio quá non plantauit ρα’ ineligimas qui| m c τε ede ἴσα. rX* t termeuscorleftis, eradicabitur.'Sínitéillos,cecfunt;— dicofatot oam mdi E cillitates, uel atats, ducescecorü:(ταις autetn fi exco ducatum praftet, deri ς(νι lie το iri d 157 ue ES ren s ambo ín foueatm cadunt." Refpóndens autem Petrus, εἰ nene n H ji filj honorarétetiàin— dixit εἰ: Ediflere nobis parabolam iftam. Atille dixit: fani pale meno dle vi€ παῖς δν rum, Adhuc& uos ineintellectu eftis: Noni We Ti EE id-— Hanc prouidentiffi; oniintelligitis: fcripturis, plena funt ixi mam deilegé uolen/ quafítionib?.Omnis ior tes Ícriba δὲ pharifzi fubuertere: ut impietate fub nomi; ne pietatis induceret, docuerüt peffimos filios: ut(i quis ea quz parentibus offerenda funt,deo uouere uoluerit, qui uerus eft pater: oblatio domíni preponatur paren; tum muneribus: uel certe ipfi parentes quz deo confe; crata cernebant: ne facrilegtj crímen incurrerent, decli; nantes,vgeftate conficiebant: Atq ita fiebat ut oblatío li berorum fub occafione rempli δὲ ἀεί, in facerdotü lucra cederet. Hzc peffima pharifxorü traditio, de alia uenie/ batoccafione.Multi habétes obligatos zre alieno:& no lentes fibi creditum reddere, delegabant facerdotib?: ut exácta pecunia,minifterfjs templi δὲ eorü ufibus deferui rct.Poteft auté δὲ hunc breuiter habere fenfum: Munus quod ex meeft,tibi proderit. Compellitis( inquitfilios, ut dicant parétibus fuís:quodcunqs donum oblaturus eram deo,in tuos confumo cibos: tibics prodefto pater & mater: ut illi ímétes áccipere quod deo mancipatum uideant,inopem magis uclint uitam ducere,dj comede, τς deconfecratis. c ἘΓΊΒΟΗ quod íntrat ín os/coinquínat bomíné:fed quod pz0cedit ex οὓς r boc cómunícat bomíné. Verbum,cómunícat proprie fcripturarüeft:& publico fermone nó teritur. Populus íudaorum partem dei effe fe iactitans,cómunes cibos uocat, quibus omnes utun; tur homines, Verbi gratia:fuillam carnem,oftreas,lepo, τες,& iftiu(modi animantia qux ungulam nó findunt: necruminant: necfquamofa in pifcibus funt. Vnde& Adt10,c in A&íbus apoftolorü fcriptum eft: Ὁ uod deus fana, ficauit,tu né cómune dixeris. Comune ergo quod cate, ris hominibus patet:& quafi nó eft de parte dei, pro im; mundo appellatur. Non quod intrat in os, coinquínat homínem:fed quod proceditex ore, hoc coinquinat ho minem.Opponat prudés lector& dicat; Si quod intrat (inquit) plantatio quam non plantauit pater meus coc; leftis, eradicabitur. Ergo eradicabitur δὲ illa plantatio, dequa Apoftolus ait: Ego plantauí, Apollo rígauit. Sed 1, Corb foluitur quaftio ex eo quod fcribitur: Deus autem ín; crementum dedit.Dicit δὲ ipfe:Dci agricultura,dei edi Ibidem, ficatio eftis.Etin alio loco: Cooperatores dei fumus. Si 3.Iob.h autem cooperatores: igitur plantante Paulo,& rigante Apolline, deus cum operatoribus fuís plantat& rigat, Abutuntur hocloco qui diuerfas naturas introducunt, dicentes:Si plantatio quam non plantauit pater, eradí/ cabitur: ergo quam plantauit ille, non poteft eradícari. Sed audiant illud Hieremiae: Ego uos plantaui uineam Hiertd ον, ueram,quomodo uerfi είς in amaritudinem uiítis alie; nz€ Plantauit quidem deus,& nemo poteft eradicare plantationé eius, Sed quoniam ifta plantatio in iie. tate propríj arbitrij eft:nullus alius eam eradicare pote ritnifiipfa praebuerita(fenfum. f ΕΓ eníteíllosiced funt: oucee cecoaum«€. Hoc eft quod Apoftolus prace/ perat:Hzreticum homínem poft unam δὲ alteram corre Τιμής ptionem deuita:fciens ϱ peruerfus fit huiufcemodi:&a femetipfo damnatus. In hunc(enfum δὲ faluator pracir pit doctores peffimos dimittendos arbitrio fuo:(ciens €os difficulter ad ueritatem poffe trahi:& τατος effe,& cecum populum in errorem trabere, 66 fRefpondene autem petruo/ofrít cí: díffere ποῦίσ parabolam(ftam. δε flle ofxít: zàidbucet voe fine íntellectu eftío« Q uodaperte dictum fuerat,& patebat auditui, apoftolus Petrus per parabolam dictum putat:& in re manifefta myfticam quarit intelligentiam. Corripiturqy a domino,quarepa rabolice dictum putet, qd perfpicue locutus eft.Ex quo animaduertim? uitiofum eífeauditoré:qui autobfcura' manifcfte;aut manifefte dicta obícure uelit intelligere. Non íntelligitisz ttt 9 url miden am. s yl ji zin OSattbeuint aqr lon(ntelliaítío:quía omne quod(os(ntratrín ventre vadír:er ín feceffum emíttítur«c, Omnia euangeliorü loca apud hareticos X perueríos plena funt fcandalís, Et ex hac fententiola quida calumniant£, qp dominus phyficz difputatíonis ignarus, putetomnces cibosin ποπ íre, & in feceffum Sirigi: εὖ(tatim ínfufz είς" er artus, X uenas,ac medullas, neruoíqy fundantur. Vnde& multos quí uitio fto/ machi perpcté fufti/ neant uomitum, poft coenas€ prandia, fta tim euomere qd in; gefferint;& tame cor» pulétos effe: quia ad primütactum liqui dior cibus& potus p membra fundantur. Sedi(tiu(modi homi nes dum uolunt alte riusimperitía repre/ hendere, oftendunt (uà. Czuis em tenuis humor& liqués efca: tamen cum ín uenis & artubus concocta fucríc& digefta,p ος’ cultos meatus corpo ris:quos graci πόρους uocant, ad inferiora dilabitur,& in fecef/ fumuadit. b. di Ze cozde erf exeunt cogí/ tatíoneo nale bomící díaadulrería ifozníca/ tíonea| furta/ falfa re/ ftimonía| blafpbemíe «C. Decorde( inquit) exeunt cogitationes male. Ergo animz principale nonfícdm latoné ín cerebro, fed iuxta Chriftum in corde eft:& arguendi ex hac fen; tentia,qui cogitationes a diabolo immitti putant:€ non ex propria nafci uoluntate. Diabolus adíutor€ incen/ formalarum cogitationum poteft effe, auctor effe non poteft.Sinautein femper in infidtjs pofitus, leuem cogi; ría,fornicationes, ᾿ tationum noftrarum fcintillam fuis fomitibus infam/ . marit, non debemus opínari eum cordís quoq occulta timari:fed ex corporis habitu δὲ geftibus aftimare quid ueríemus intrínfecus. Verbi gratia: fi palchram mulie; rem nos crebro uiderit infpicerc,intelligit cor amoris ία’ culouulneratrum. c e[f£tegreffue indc íefus fcceffirín . parteetyrí« fídonía. Scribis& pharifzis calumniatoríb? derelictis,tranfgreditur in partes tyri&(idonis,uttyrios fidoniofqy curaret.Mulier aüt cananza egredit de finib? priftinis:ut clamas fili impetret fanitate. Obferua cp in quintodecimo loco filia cananzzíane£. Ὁ€«[ zP»íferere meí οὓς filí oauíd i filía mea male a oemonío vexatur. Inde ' nouituocare filium Dauíd: quía egreffa iam fuerat de finibus fuis:& errorem tyriorü ac fidoniorü locí ac fidei cómutatione dimiferat. e«-ΡίΠ(α mea male 8 ogmonío veratur. Eeo filiam cananzez, puto anímas efle creden/ tium:qua malea daemonio uexabantur,ignorátes crea/ torem,Xadoranteslapidem. f€£àuí non refpondit εἰ verbum. Non de fuperbia pharifaica, nec de(cribarum fupercilio: fed ne ipfe fententia fuze uideretur effe con; ὅμοια traríus, per quam iufferat: In uiam gentium ne abieri/ tis:& ín ciuitates famaritanorum neintrauerítis. Nole/ batenim occafione calumníatoribus dare: perfe&tamqy falutem gentium,paffionis δὲ refurrcétionis cemporí re/ £3. « INón íntellíoitis:quía omne quodi in os íntrat.ín uentré uadiít,& ín feceflum emíttitur? Qua auté procedunt de Ὁ ore,de corde exeunt:& ea coínquínant homíné.De cór de ením exeunt d ES malz,homíicidía, adulte. rta, falía teftimonia;blafphemia. Hac funt qux coínquínant homíné. INon lotís autem c manibus manducare;nó coínquinat homíné. Et ἑστεῖ-fus índe Iefus feceffit in partes tyri& fidonis. Et ecce mulíer cananza a finibus illis eereffa damauiít, dicens ? ei:Miferere mei domine fili Dauid, filiá mea male a de genus ráfmigratio., f monío uexatur.Qui nón refpondit οἱ uerbum,Et&ccedenies difcípuli eius rogabant eum, dicentes: Dimitte eam:quía damat poft nos.* Ipfe autem refpódens,ait: ϱ INón fum miffus nifi ad oues quz perierüt domus iif i'Atillauénit&adorauit eum,dícens:Domíne adíuua me.Qui refpondens,aít:INon eft bonum fumere pané filiorü,& mittere canib?. Ar illà dixicEtíá düe.[Nam& catelli edunt de mícís quae cadunt de menfa dominorà fuorü. Tunc refpondens Iefus,ait illiO tmulíer;magna eft fides tua: fiat tibi ficut uis. Et fanata eft filía eius ex ι illa hora. Ec cum tránfiffet índe Iefus,uenit(ecus mare calilazz:3t afcédens in monté fedebat ibí. Et accefferüt ad eum turbz multa: habentes fecá mutos,cxcos, dau dos,debiles,& alios multos.Et proíccerüt eos ad pedes XV feruabat.€f£taccedéteo oífcipuli eíüs rogabant eum oícentee:g»imítte catmiquía damat poft nos.Difcipuli illo adhuctempore myfteria domini ne(cientes, uel miferi/ cordia cemmoti,rogabant pro cananza mulierequam 8o. 25 απο. C alter cuangelifta Syropheniffam appellat: uel importu, Marct,7.€ nitáte eius carere cu^ pietes:quia nó ut clze mentem ,fed ut du; rum medicum cre/ bríus ínclamaret, b 4T 3pfe autérefpott deue/att: 136 fum mif [06] nífi ad ouce que períerunt oot?(frael, Non quo δὲ ad gen tes non miffus Πε fed quo primum πια fitad ifrael:utillis nó recipictibus euange lium ,iufta fieret ad tfignificanter dixit: adoucs perditas do; mus ifrael: utex hoc loco ctià unam erro; neam ο dealia pa; rabola intelligamus, (ΓΙ: illa venit c ado, rautr eurtioícene: ἔσο míne/ adíuua me.€^uí refpondeno/aít:"thon eft bonum fümere pa/ nem filtozumet iítte/ recanibuse. Mira fub pfona mulierís cana nitidis, ecclefiz fides, patíétía, δὲ humilitas pradica£.Fides, quá credidit fanari poffe filia fua.Patiétia,q to^ tiens contépta, in pre Cibus perfeuerat. Hu militas,qua fe non cà nibus, fed catulis có parat. Canes atité ethnici ,ppter idololatríà dicunt, qui efui fanguinis dediti, δὲ cadauerib? mortuorü ferunt in rabiem. Nota ο ífta cananitidis pfcueranter primü ΠΗ Dauid,deinde dominum uocec& ad extremum adoret utdeum. hk«[Zitíllaoírít:&tíam oomíne. Έτ et ca» tellí edunt oe mícia que cadunt oe menfa oomínozü fuozfi, $.uncrefpondene(efus i aít(lí:€) mulíer magna eft fides tua:fiat ribí ficut víc.£t fanata cft filía etue ey(ία boz3.Scio me(inquit)filiorü panem non mererinec integros poffe capere cibos:necfederead ménfami cum patre, fed con^ tenta fum reliquífs catulorum: ut per humilítaté micaz rum ,ad panis íntegrí reniam magnitudinem. O mira rerum conuerfio:lírael quondam filius,nos canes. Pro diuerfitate fidei, ordo nominum commutatur. Deiltis poftea díci£: Circundederunt me canes multi. Et uideté canes:uídete malos operarios:uidete concifionem.Nos audímüus cum Syropheniffa& muliere, qua fanguine fluxerat: Magna eft fides tua: fiat tibi ficut uis, Et:Filia, fides tua tefaluam fecic.[4Γ(£t cum tranfiffet índe(efus γε fecu mare galílee:et afcédene im yontem/fedebat íbf. (Ft accefferunt ad eum turbe mulrei babentee fecam mutoe/ cecoeidlaudosioebíleaiet alíos multos«C. In co loco ubi 1a tinus interpres tranftulit, debiles: in graco fcríptum eft, κυλλόυο: quod non generale debifitatis, fed unius infir/ mitatís eft nomé:ut quomodo claudus dicitur,qui uno claudicat pede:fic«ioo appelletur, qui unam manum debilem habet. Nos proprietate huius uerbi non habe/ mus. Vnde& in confequétibus euangelífta czterorum debili. expofuit fanitates:horü tacuit, Qe uid eim fequite Etcuraui£ eius:X curauít e 15$ v f 159 Vi g réo Le 5.21.4 Agnom E ar£tarauít εοσιίτα vt turbe mírarentur c. De xvhorc ta cuit: quía quid écontrarío diceret,non habebat. Hoc de uno uerbo. Intueamur autem cp fanata Cananzz filia, reuertatur ad ladzam, δὲ ad mare σα! Πα: δὲ afcédatín: montem:& quafi auís teneros foetus prouocet ad uolan dum: ibigyfedeat: δὲ (περα concurrantad cum, deducétes fiue portantes feci uaríjs oppreffos infirmita/ tibus:quos poft cu rauít, dedit εἰς cibos: δὲ bocopere comple/ to,afcendit in nauíicu lam: δὲ uenitin fines Magecan. Et afcen/ dens in monté, fede; bat ibi:& accefferunt ad eum turbz. Ob/ ferua φ mutií,claudi, & cxci, ducuntur ad montem,ut ibi curen turadio, 061 3cfus autem couocatie oífci, pulie(υίοι ofrít: 29: fercozturbe: qz tríduo íam pfeuerant meci et nó babét αὖ ináducét «C. V ult pafcere quos curauit: prius aufert debilitates, ut poft/ ea(anis offerat cibos; Conuocat quod di^ fcipulos fuos:& qd facturus eft,loquit:, ut uel magiftrís exe plum tribuat, cü mi; noribus atq difcipu lis cómunícanda ες confilia:uel ex confa/ bulatione intellígant figni magnitudine: rcípodentes fe panes in eremo nó habere. Mifereor( inquictur bz: quiatriduo íam perfeuerant mecum. Mifere£ turba: quia intrium dicrum nu^ mero, patri, filio, fpi/ rítuiq» fancto crede; bant. Ecnon habent αὐ manducent. Tur ba femper efurit δὲ ci bis indiget, ni(ifaturetur a domino. Et dimittere cos ie; iunos nolo,ne deficíant in uia. Efuriebant poft magnas debilitates:€ per patiétiam futuros expectabant cibos, Non uulteos lefus dimittere ieiunos,ne deficiant in υἷα, Periclitatur ergo qui fine cocleftí pane ad optatam man fionem peruenire feftinat. Vnde& angelus loquitur ad s.Regt.19.b Heliam:Surge,& manduca:quia grandé uiam ambula turuses.€([toícunrerotfcipuli:Cinde ergo ποδίο ín ocferto panee tantos/ vt faturemue turba tantam:(£t aít llis iefue: uot babería pance?zit illi oígerunt: σερί! et paucoe pifciculoe«c. De hoc(igno iam fupra dixím?: δὲ eadem repetere,ociofi cft:tm in his qua difcrepantjim moremur.Supra legimus:Veípere autem facto,acce(fe; δι14.0 runtad cum difcipuli dicentes: Defertus eft locus,& re, liqua.Hic difcipulis couocatis, ipfe dominus loquitur: Mifereor turbz:quía triduo iam perfeueràt mecum.Ibi quinq panes eranc X duo pifces:hic fepté panes€ pau; ci p ifciculi.Ibi fuper foenum difcumbunt: hic fuper ter/ ram,lbi qui comedunt, quíng milia f(untiiuxta panum a eíus:& curiuit eos,ita ut turbz mirarent:uídentes mt tos loquétesdaudos ambulantes:cecos uidétes:& ma e gnificabant deum ífrael. Iefus aütem conuocatis difci pulis fuis, díxit:Mifereor turba: quía tríduo íam perfe: uerant mecum,& non habent quod manducent. Et di/ ς títtere eos feiunos nolo, ne deficiant in uía. Ec dicünt εἰ difcipuli: Vnde ergo nobis ín deferto panes tantos, ut faturemus turbam tantam ς Et ait illis efus: Quot habetis panes: Acilli dixerüt:Septem,& paucos pifci calos,Et precepit turbacut dífcumberent fuper terram. E:acipiens feptem panes δὲ pífces,& στατίας agens fre ít& dedit difcipulis fuis:& difcipuli dederát populo. :t comederunt omnes,& faturati funt. Et quod fuper; fuit de fragmentis,tulerunt fepté fportas plenas.Erant autem qui manducauerunt, quatuor αὐ τα hominum, extra paruulos δὲ mulíeres. Et dímíffa turba, af-édit in nauiculam:& uenit in finestmagedan. 1 1 acefferütad eum pharifzi& fadduczi tem/ prantes: δὲ rogauerunt eum ut fignum de ccelo oftenderet eis." Acillé refpodens;aíit illis: Facto ucfpere dicitis, ferenum erit: rabícandum eft enim cce lum:& mane,hodie tempeftas:rutilat erm trifte coclum. Fadem ergo cceli díjudicare noftis:figna autem tempo rum non potefítis fcire.* Generatio mala& adultera fi^ gnum quzrít:& fignum nó dabitur οἱ, ni(i fienü Ionze ε prophetac. Ft rélictis illis abíjt.Et cum ueniffent dífcipu li eius trans fretum,obliti funt panes accipere.* Qui di ε xit illis: Intuémini δὲ cauete a fermento pharifzorum δὲ fadducxorü.* Ac íllí cogitabát inter fe,dícétes: s panes nó accepím?.Sciens aütem Iefus dixit εἰς: cogitatis inter uos modicx fideí: quía panes non habe; .£ommen.ll2icronymi liber fecumdus— numerum quos comedunt:hic quatuor mifía.Tbi duo; decim cophini replentur ce rcliquis fragmétorum: hic feptem fportz. In fuperiori ergo figno, quia propinqui erant& uicíni quindp fenfuum: non ipfe dominus eorü recordat fed di(cipuli:X recordantur uefpere uicina no ες,& inclinanteiam fole: Hic aüt ipfe diis rccordatur,& mifere, rife dicit:& caufam miferationis exponit: quia triduo íà perfe; uerát mecü:& dimit/ uult, ne deficiant in uia.líti quí defeptem panibus,hoc eft,in(a crato aluntur nume; ro atq perfecte, non funt quíng milia/ed quatuor milia: qui numerus femper ín laudeponit:€ qua; drangulus lapisnon fluctuat,& non eft inftabilís:& ob hanc caufam etíá euange/ liaín eo numero con fecrata funt.Ca. XVI 74. accefferüt ad eum pba; Ca. XVI cei«c. zit ille rüdeneaít illíe: acto γε[ρετε oícítío: fereni erít: rubícundd eft effi εἰ:« mane bodíeté; peftae:rutílar er trífte celá.«ασ à celí our dicare noftíe:figna atv teim τε προσ ΠΟΙ po; teftíe fcíre«€. Hocin plarííqycodicib?non habetur:fenfufq ma nifeftus eft: qp ex ele mentorüordine atqj conftantia, poffint& fereni δὲ pluuia dies prenofci, Scriba aüt δέ pharifzi qui uide: bantur legis effe do/ ctores, ex propheta/ rum uaticinio non potuerunt intellige/ τς faluatoris aduenz tum.€ q[£trelíctío ἤ[ίο abár.£t cum veniffent oífcípulf eiue trane fretum i oblítí funt panes accipere. Relictis fcri bis δὲ phari(zis quibus dixerat:Generatio mala& adul, tera fignum quazrit:&(ignum non dabiturei, nifi(ignü Ίοπα propheta: recteabíjttrans fretum,& gentium fe cutus eft populos, Q) uid autem fibi uclit fignum Iona, iamíupradictumeft. f 4[€uíoíririllis: 3nruemíni ct cauete a fermento pbarifeozum et fadduccozum«€. Qui caueta ferméto pharifzorum δὲ fadducaorum, le gis ac liter pracepta non feruat, traditiones hominüm negltgit: utfaciatmandatum dei. ς€[ C»cíeneautem (efueroixít: Ουίά cocítaríe inter vos modíce fideí: quía pa/ nee non babetíe zC.Per occafionem pracepti quod falua tor iufferat,dicens:cauete a fermento pharifzorü δὲ fad/ ducaorüm: docet cos quid fignificent quing» panes, δὲ feptem:quínq; milia hominum:& quatuor milía, qua pafta funt in eremo:qdP licet(ignorü magnitudo perfpi/ cua fit: tamen& aliud ín fpirituali intelligentia demon/ fire£. Si em fermentü pharifxorü& fadducaorü nó cor/ poralem uía Quid tis?cNódum tere cos ieiunos non rifeí 7 faddu: f axyld ο G. (mam: bu! sito E dis. De e Tux Ra 1 tad Dvd r QN ᾿ Η Siti "gi 3 Wb. ἃ imi (is dde Ont) Tro τὰ ig; tib ds ΚΝΕ ον η Να A SD traditiones peruerfas,& haretica figni/ cat dogmata: quare δὲ cibi quib? nutrítus eft populus dei,non ueram doctríná integramg fignificent« C) uz; rataliquis€ dicat: Q uomodo panes nó habebant, qui ftatim ipletis fepté fportisafcéderüt ín nauiculà:& uene «unt in fines Mage/ dan:ibiqy auditit na/ uigátes, qp cauere de/ beanta ferméto pha; Πίου&(adducao; rum:Sed(criptura te ftatur qd? obliti fint €os fecü tollere. Hoc eft fermentü, de quo & Apoftolus loquit; p Modicum fermentü, . τοι maffam corrum pit Itiufmodi ferme tum α omnií ratio/ neuítandum eft: πα’ ἃ buit Marcion€ να» lentinus&omesha, b rctici. Fermétü hanc uim habet: ut fi fari; ne mixti fuerit: qd paruum uidebatur, creícat in mai?,& ad fapóré(uum uníuer/ fam confper(íione tra hatita€ doctrina hz fetica: i uel modica fcintillam in ταῦ pe &us iecerit, in breui ingens flamma fuc; crefcicX totam homi nis poffeffione ad fe trahit. Denigpfequi/ tur: Tunc intellexe/ runt; quia non dixif/ fetcauendum a fermento panum, fed a doctrina phari/ fzorum€(adducaorum. Commentarij fecundi in Matthaeum finis. EONMENTARIORVM HIERONYMI MATTHAEVM LIBER TERTIVS. πη€uít{ΕΓ ín partes cefaree pbílíppí. Phi^ 8 lippus ífte eft frater Herodis: de quo fu; MIpra diximus, tetracha Iturez& Traco/ θε nítidisregionü: qui ín honorem Tybertj zm Ἢ cafaris,ce(aream Philippi,qua nunc Pa; ideis) ncas dicit, appellauit: δὲ eftin prouincía Phonicis imitatus Herodem patrem:quí ín honore Au gufti ca(arís appellauit czfíaream, quz prius turris Stra tonis uocabatur:& ex nomine filie eius Iuliadem trans lordané extruxit.Ille locus eft cefarez Philippi,ubiIor/ danisoritur ad radices libaní:& habet duos fontes,unü nominelor:& alteri, Dan:qui fimul míxti,Ilordanís πο’ men efficiunt. b 4[£t ínterrogabat oífcípuloe fuos oícee: £u oicunt bomínes cffe filii bomíníezNon dixit, quem me dicunt effe homincs,fed filium hominis:ne íactanter defe quarereuiderc£. Ec nota qp ubicung fcriptü eft in uteri teftaméto filius horninis: in hebr«o,filius Adam bí4.a pofitü(it.llIud quoq: qd'in pfalmo legím?:Filtj homini ufqquo graui corde:íin hebrzo dicitur filij Adam.Pul; chreaute interrogat: πὲ dicunt homínes effe filii ho minis:quía qui de filio hominis loquuné, homies funt: qui yo diuinitate eius intelligunt:non homines, fed dij appellan£. céT zit(llí oícerür: ή obannerm baptiftam: al3 auté belíam zc. Miror quofdà interpretes caufas erro/ rum inquirere fingulorü,€ difputatione longiffuimam £a. tis?INondum intellioitis neq; recordamini quín ορ pa/ num quíng; milium πουν:& quot cophinos fum. pfiftis? INeqs feptem panum quatuor milium homí; ὦ num:& quot fportas fumpfiftis? Quare non intcllioi^ tís:quía non de pane díxi uobís: cauete a ferméto pha: ᾿ riorum δὲ fadduczorum. Tunc intellexerunt: quía non diíxerit,cauendum a ferméto panum,feda docti napharifxorum δὲ fadducxorum. f| Enitaütem Iefus in partes Cefarez Phi lppiz&íint&rrogabat difcipulos fuos,dicés: πὸ σὰ δ ὃν Quem dicunt homines οἷς filium homi; « nis Ac illi dixérüt: Alij Iohannébaptiftam, alij autem Heliam:alij*o Hieremíam, aut unutn ex prophetis,. ο Dict illis lefus: Vós autem quem me e(Te dicitis? R.efpondens Simon Petrus.dixit T es chríftus filius deí e uiui." Refpóndens auté Iefus díxiteí:Beatus esSimon Baríona:quía caro δὲ faneuís non reuclauit tibi: fed pa' £ ter meus qui ín coelis eft. Ec egó dico tibi: quíá tu es Pe. trus:€ faper hancpetram zdificabo ecdefiam meam: e& pórtz ínferí non prxualebunt aduerfus cam. exerexquare drm nofirü lefum chriftum: alíj lohanne ΡΗΤΗ Heliam,ali; Hieremia:aut unum ex pro/ Bh etis: cü fic potuerint errare in Helia& Hieremia: quó XVI φῶ, L4.£anon. erodes errauitin lohanne dicens: Q ue ego decollaui Marct,e.b Iohanfié, ipfe fuerexit a mortuis: δὲ uirtutes operant in co. Ὁ Q[Cloeautem quéme effe oícitío ec. Prudens lector atten de,«pex confequen; tibus textuqp fermo; nis,apoftoli nequa; homines, fed α ap; pellantur. Cum em dixiffet: ας dícunt homines effe filii ho minís: fubiecit: Vos auté quem me effe di citiselllis quía homi/ nesfünthumanaopi nantib?:uos qui eftís dij qué me cffe οχι!’ matiscPetrus ex per; fona omníü apofto; lorum ,pfite£: Tu es chriftus fili? dei uiui, Déum uiuum appel lat ad diftinctionem eorum deorü quí pu tantur dij,(ed mortuí funt: Saturnü, loue, Cerere, Liberü, Her; culem,€ cetera ido» lorum portenta figní ficans. eap tRefpou; dette aurciti(εῖηο oíxít εἰ: JBeatus ee fimon baríona τί. Teftímo/ nio de fe ap reddit uice, Petrus dixerat; Tues Chriftus filius dei uiuí: mercedé recepit uera con feffio. Beatus es Simon Βαγίόπα. πάγος quía non reue lauit tibi caro δὲ fanguis,fed reuelauit pater.() d'caro& fanguis reuelare nó potuit fpiriruffancti gratia reuclatüi eft.Ergo ex confeffione fortit uocabuli, qd reuelatione ex fpiritufancto habeat:cui?& filius appellandus Πε. Si quidé Bariona in noftra lingua fonat, fili? columba.Alíj fimpfr accipiüit, cp Simoni. Petrus fit fili? lohánis,iuxta alteri? loci interrogatione: Simon lohannis diligis mec QLuirefpodit: Dne,tu fcis. Ec uolunt(criptorü uitio de/ prauatü:ut ,p Bariohanna,hoc eft,fili? lohánis,Bariona Ícriptü fityuna detracta fyllaba. Iohanna atit interpretat απί gratia. Vtrücp auté nomen myftice intelligi pót, qp& columba fpiritüfanctii:& gratía dei, donü(ignificet fpi^ rituale. Illud απού qd ait: Οία caro&(anguis nó re» uclauít tíbi,aplicz narrationi cóparat:in qua ait: Conti nuo nó acquieui carni&(anguini, Carné ibi& fangui/ nem,iudaos fignificans: ut hic quoq fub alio fenfu de/ monftreé:q ei nó p doctrinà pharifxorüi,fed p dei eratià chriftus dei fili? reuelat? fit. fd£t ego oico tibí, Ὁ uid cft quod aitEtego dico tibi£Q.uia tu mihi dixifti: Tu es chriftus fili? dei uiui:& ego dico tibi,nó fermone ca(To,& nullü habéte opus,fed dico tibi:quía mei dixifTe, fcciffe eft. g&[ Guía tu ee petrug/c fuper banc petrá edificabo cc clefiam mea. Sicut ipfe lume apoftolis donauit, ut lume müdi appellaren£: ceterag ex diio fortíti funtuocabu la:ita& Simoni qui credebat in petrà chriftü,Perri largí/ tus e(t nomen. Ac cdm Metaphorá peirz, rece dicit ci: Edificabo ecclefiam meam fuperte. b 4Γ€r pore(nferí non pzgualebunt aduerfus cam. Ego portas inferi rcor ui tía atq» peccata: uel certe hareticorü doctrinas per quas ille&ti homines ducuntur ad tartarum. Nemo itaqp pu tet de morte dici, p apoftoli conditioni mortis fubiecti non fucrint: quorum martytia uideat corufcare, f Et dabo tibi Et dabo tibi f 165 I g 167 X D E aq[£toabotíbí dlauec regnícclozum cc. Iftum locum epi (τορί δὲ prefbyteri non intelligentes,aliquid fibi depha/, eibiorahrafumu ntfüpercilio:üt uel damnentinnocen tes; uelfoluercfe noxios arbitrentur: cum apud deum non fententia facerdotüi fed reorü uita quarat.Legimus Leuitt.14.a(n Leuitico de Iepro/ ἢ 16$ II ἐ 169 ic Vl k 170 π I]: r7t X fis: ubiiubentur, ut oftendant fe facerdo/ tíbus:& fi lepram ha; buerint,tunca facer/ doteimmundi fiant: nó Q(acerdotes lepro fos faciant&immun dos/fed quo habeant noticià leprofi& non Ieprofi:& poffint dif; cernere qui müdus, quíue immüdus fit. QLuó ergo ibi lepro/ fum facerdos mun; dum uel immüdum facit: fic δὲ hic alligat uel foluit epifcop? δὲ prefbyter: nó eos quí infontes funt uel no xíj: fed ,p officio fuo, cum peccatorum au dierit uarietates, fcit quíligádus it quiue foluédus. b«L-unc p?ecepít oífcípulie fü; fo vt nemínf oícerent: qz ipfe effet íefus εἰ). flus. Supra mittens difcipulos ad predi^ candi, iufferat eís ut annüciarétaductum [αὖ: hic precipit, ne fe dicant effe Iefum chriftü.Mihi uidet aliud effe chriftü przdicare, aliud Iefum chriftum. Chriftus commune dignitatis eft nome: Iefus proprium uocabulum falua; toris.Poteft autem fieri ut idcirco ante paffioné& refur; rectionem fe noluerit przdicari:ut completo poftca fan, Mattb.ulti, guinis facramento,opportunius apoftolis diceret: Eun, tes docete omes gentes&c. Ο uod nequís putetnoftrze . tantum effe intelligentia,& non fenfus euangclici: quz fequuné£, caufas prohibite εἴς praedicationis exponüt. cql£xínde ccpít(efue oftédere oifcípulíe Πίο: q? opoteret eum íre bíerofolyma: etmulta patí a feníozíbue«(críbís zc, Eteft fenfus: Tunc me pradícate,cum ifta paffus fuero: quía non prodeft Chriftum publice predicare,& eius uulgarein populis maicftaté,queé poft paululum flagel latum uifuri fint δὲ crucifixum:S multa pati a fcnioribs δὲ Ícribis,& principibus facerdotü. Ec nunclefus multa . patitur ab his quirurfum(ibi crucifigunt filium dei:& cum feniores putentur ín ecclefia,& principes facerdo/ tum:íimplicé fequentes líteram,occidunt filium dei,qui totus fentitur in fpiritu. oq[£taffumene cum petrue c. Sepe diximus nimíj ardoris amorífqs dsmaximí fuiffe Petrum ín dominü fatuatoré. Q, uía ergo poft confeffio; nem fuam,qua dixerat:Tu es Chriftus filius dei uiui:& premium faluatoris quod audierat: Beatus es Símon Bariona:quía caro& fanguis non reuelauit tibi: fed pa/ ter meus quí in coelis eft:repente audita domino, opor: tere fe ire hierofolymam: ibiqs multa patía fenioribus& fcribis X principibus facerdotüi& occidi:& tertía diere/ furgere: non uult deftrui confeffionem fuam:nec putat fieri poffe,ut filius dei occídatur: affumitcp eum in affe, cum fuum, uel feparatím ducit: ne prafentibus caterís códifcipulis magíftrü uidea£ arguere:€ cozpitincrepa, re ΠΠΠ amátis affectu& optàtís dicere: Abfit a te die. Vel ucmelíus habetur ín graco:/Asoo σοι κιούε οὗ χε ἔσαι σοι τουτὸ, Ίος eft; propicíus fis tibi düe,nó crit tibi hoc:iNon 4 Et dabó tibi daues regni coclonsEt quodcágg ime fuper terr&,eritligatum ín ccelís:& σαοάσιπορ foluerís b fuper terram,etít folutá ín coelis." I ünc pracepit difci, pulis fuís ut neminí dícerent: quía ipfe efTet Iefus chri' c ftus.Exindé coepit Iefus oftendere difcipulís fuis: quía oporteret cum íre híerofolymá:& multa patía feniori^ bus& fcribis,& príncipib? facerdotü:& occidi,& tertía ο díe refurgere.' Ecaffumés eüm Petrus,coepit increpare illum,dicens:Abfita te dne non erít tibi hoc. Ὁ αἱ con uerfus,dixit Petro: Vade poft me fatana.fcandalutm es míhí;quía non fapís ea quz deí funt.fed ea qua: homi e num." Tánc Iefus dixit difcipulis fuis:Si quisuult poft meueníre,abneget femetípfum:& tollat crucé fuam& fequat me. Qui em uoluerít anímá faam faluá facere, perdet eam. Qui auté perdíderít animam fuam ppter me,inueniet eam. Quíd em prodeft homini fi uniuer^ fam mundá lucre£:anímz γὸ fuz detrímentü patíat s Alt quá dabit hó cómutatíoné pro aníma fua.' ΕἸ ἧς ením homiínís uentürus eft ín gloría patris fuí cum any gelís fuis:& tuncreddetunícuíqs(ται opus eíus. £ommen.IDieronymi liber tertíus poteft fieri,nec recipiunt aures meze,ut dei filius occiden: dus fit. Ad quem dominus couerfus ait: Vaderetro me fatana,fcandalum mihi es.Satanas interpretatur,aduer farius,fiue contrarius. Qr uia cótraria( inquit) loqueris uoluntati mez; debes aducrfarius appellari. Multi pu; tant q» nó Petrus cor, reptus fit, fed aduer/ farius fpüs: qui hac dicere apoftolü fug; gerebat.Sed míhi hic error apoftolic?& de pietatis affectu ueni, ens, nund íncentiuii diaboli uidebit, Va de retro me fatana, Diabolo dicit; Vade retro. Petrus audit: Vade retro me: hoc eft, fequere fententia meam: quía nó fapís ea quz dei funt, fd qua hominum.Mez uoluntatis eft& pa; trís:cuíus ueni facere uoluntatéut pro ho; minü falute moríarz tu tuam tín confyde, rans uoluntatem:nó uis granum. tritíciin terrà cadere, utmul/ tos fructus afferat, Prudés lector inqui, rat quó pofttantam beatitudine: Beatus es Simó Bariona: Et Tu es Petrus,&fuper hanc petram adifica bo ecclefiam meam: δὲ portz inferi non preualebunt aduerfus eam: Ettibi dabo claues regní colorü: Et quod ligaueris uel folue; ris fuper terrà, erit ligatum uel folutum in coelo: nunc audíat: Vaderetro me fatana, fcandalum mihi es: Aut quz fittam repentina conuerfio: ut poft tanta premia, fatanas appellet.Sed(i confyderet qui hoc quarit Petro illam benedictione δὲ beatitudine ac poteftate,& edifica tioné fup eum ecclefiz,in futuro promiffam,nonin prz fentí datam intelliget. Edificabo(inquit)fup te ecclefiam τηρᾷ: δὲ porte inferi non preualebunt aduerfus cam:& dabo tibi claues regni coclorü:omniía de futuro.Q. ufi ftatim dediffet ei,nund in eo prauz cófeffionis error in: ueniffetlocum. e€[ Z uncíefue oírítoifcipulíe fuío:&í quís vult poft me veníreiabneget femetípfum«c. Ο αἱ de; ponitucterem homínem cum operibus fuís:denegatfe; Amen dico Chriítus: tollitq crucem fuam,& mundo crucifigitur, Cuiautem mundus crucifixus eft, fequitur dominum crucifixum. fT Zlur quam oabít bomo cómutatíoné pzo aníma[142 Pro ifrael datur cómutatío zgyptus& athio/ pia,& fyene: pro anima humana illa fola efi retributio, qua pfalmifta canit: CQ. uid retribuam domino proom$5.fà nibus quz retribuit mihi ς Calicem falutaris accipiam: δὲ nomé dominíinuocabo, e«[-filíue eii bomínie ven; turue eft ín glozía patrío fuí cum angelío fuío zc. Petrusad praedicatione domínice mortis Ícandalicatus, fententía domini fuerat íncrepatus: prouocati difcipuli,ut abnev garentfe δὲ tollerét crucem fuam: δὲ morientium animo fequerentur magiftrü. Grandis terror audientiü:& quí poffit príncipe apoftolorü perterríto, etià alijs moztum intjcere:idcirco triftibus lata fuccedunt, δὲ dicit: Filius homínis uenturus eft in gloria patris fuí οὔ angelis fuis. Times morté,audi gloria triumphantis. Vereríscrucé, auículta angelorü minifteria.Et tunc(inquit)reddetuní cuiqícd'm opera eius. NO eft diftin&io iudzi& ethnici, Roma 1: uiri δὲ mulieris, Cofsb metipfum dícens: Viuo autem non ego: uiuit yo ín me Gali 3 join Ὦ μή: 1 μππ ἀπ} μον J enti gie 3 εν, μιά πῃ IER. 1 pmi ΓΝ αὐ ΓΝ 3 πώ 3 tli hom PEST ΠΗ ys Eu DES ftii ajn O*sattbeum viri& mulieris pauperü€ diuitum: ubi non perfonz, fedopera confyderant. aq[ emen oíco vobío: funt αὐ, dam oc bícftantibue quí non cüftabunt moztem| vonec γί, £3. XVH fo. de excelfo aut de inferno.Nam qd? dictum eft: Apparuit hominis uéturus eft in gloria patris fui cü angelis fuis. Infuper auctoritate iudicis addita:& reddet uni; cuiq: fecundi opera fua.Poteratapottolo rum tacita cogítatio, iftiu(modi fcádalum fuftinere. Occifione & morté nunc dicís effeuenturà: Ouod autem promittis te af futurum in gloría pa tris cum angelorum miniítertjs& iudicis poteftate, hoc in dies erit:& in téporalon; ga differec.Prauides €rgo occultorum co/ gnitor quid poffent obfjcere: ργαίσπεδ ti; moré, prafentí com; péfat ργαιπίο, uid enim dicit'Sunr qui; dam de hicftantibus qui non guftabunt mortem,donec uíde; antfilit hominis ue; 1 deaur filium bomínío vení ftolorü fpe medicari uoluerat promifforü,dicens:Filius ente ín regno fuo. Terrorem apo ε" Amen dícó uobis: funt quidam de hic ftantibus qui non euftabunt mortem, donec uídeànt filium homiínís ueníentem ín reeno fuo. Ca. XVII b T póft dies Ex affumens Iefus Petrum& laco c! bum δὲ Iohannem fratrem eius: ducit illós in Ὁ montem excelfum fcorfam.& tránffigiratus eft ε ante eos. Et réfplenduit facies cíus ficut fol:ucftimen f taautem eíus facta funt alba ficut nix. Etéce appa" s ruit illis Moyfes& Elías cam eo loquentes. Refpón. dens autem Petrus, díxit ad[είπα: Domine, bonum b eft nos hic efle:fi εἰς, facimus hic tría tabernaculastibi i unum, Moyfiunum,& Ele anum. Adhüc eo loqueti tc,ecce nubes lucída obumbrauít eos. Et ecce uox de na be,dícens:tHiceft filius meus dilectus ín quo míhí bene t complacuí.ipfum audite. Et dudientes difcipuli,cecide-ι runt ín facíem fuam δὲ tímuerüt ualde. Et Acceffit Iefus »«tetigit cos,dixitqy&issSureite δὲ nolítetimere,Leuán tes autem oculos fuos, nemínetn uídetunt nifi folutn Iefum. illis Moyfes δὲ Elías cum eo loquentes:& in alío refertur euangelio nunciaffe ei quz hierofolymis paffurus effet: lex oftendit& ,ppheta: qui€ paffioné domini& refur; rectionem crebris uo cibus nunciarunt, 66 Refpodens auté petruerotrír ad íefum: £»fie| bon(i eft tos bíc effe. Q uiad mótana conícéderat, nó uult adterrena defícédere: fed femper in fubli/ mibus perfeuerare, b4[ Si vío!facíamus bíctría tabernacula: tí bí vaümioyfi vnumiz Εις vnü. Erras Pctze ficut X alius euange lifta teftatur: Neícís quid dicas: Noli tría tabernàcula quare/ re:cum unii fittaber? naculum euagelí, in quo lex δὲ pphetzre capitulanda funt. Si autem quarís tria ta^ bernacula, nequadj feruos cü απο confe; ras:fed factría taber; naculasimmo unum patrí,& filio, δὲ fpiri; B nienté ín regno fuo: utqualis eft poftea uenturus,ob incredulitaté ueftram "Mprafentitemporedemonftretur. Ca, XVII 2. poft oíce fer affumene(cfue petrá er íacob( et fobanné fratré cíus, Qr uare Petrus& lacobus& Iohannes in quibufdà euageliorü locis fcparen tura ceteris:aut quid priuílegij habeant extra alios apo ftolos.crebro dixim?:Nunc quari£ quó poft dies fex af fumpferiteos: δὲ duxcrit in monté excelfum feorfum:cü Lucas euangelifta o&tonaríüi numerü ponat.Sed facilis 2 tefponfio eft:quía híc medíj ponuntur dies: ibi primus - Luc,9,d additur& extremus.Non enim dicit: Pott dies octo af? fump(tIefus Petri δὲ lacobü δὲ Iohanné,fed die octauo. €{« Ducit illos ín monté excelfum feozfüm. Ducere ad mohtana diícipulos pars regni eft. Ducuntur feorfum: quía multi uocati,pauci yo elecrí. o«[€rtranffiguratus eftaunteeos.Q ualis futurus eft tépore iudicádi,talis ap^ paruitapoftolis. C) d auté dicit:tranffiguratus eftante using€os; nemo putet príftína eum formá δὲ facie perdidiffe: gati uclamififfe corporis ueritate:€ affumpfiffe corpus uel fpirituale,uel aereum:fed quó tranfformatus(it,eeuange atas |. nsi ατα Πα demon(tratdicens: e q[ rrefplenduít facíce cius mad ficut fol: veftimenta aurern eíne facta funt alba ficut nit, Vbi pois fplendor faciei oftendit δὲ candor defcribit ue(tium:nó fubftantia tollit, fed eloría cómutat. Refplenduit facies eíus ficut ol. Certe trafformatus cft dris in eam glori d uétutus eft poftca in regno fuo.Tráfformatio fplendore addidit:facié non fubtraxit. Efto corpus fpiricale fuerit: num δὲ ucftiméta mutata funt: quz intantü fuere candi da( utalius euageliffa dixerit) qualia fullo fup terrà nó poteft facere.) uod autem fullo fuper terram poteft fa; &re, corporale eft,& tactui fubiacet,€ non fpirituale& aereum:quod illudat oculis,& cm in phantafmate con; fpiciatur. f«C tecce apparuit íllíe moyfeo« bclías cum €o loquentes, Scribis& pharifzis temptantibus fe, δὲ de calo figna pofcentíbus dare noluit: fed prauam poftu; lationem confutauit refpófione prudenti. Hic yo utapo ftolorum augeat fidem, dat fignü de'coclo:Elia inde de; (cendente quo confcéderat:& Moyfe ab inferis refurgen tuífancto τας árü eft una diuinitas,unum fit& in pectoretuo tabernaculi.((p Zidbuceoloquéte/ ecce nübee lucída oburtibzauft eos 2C.) uia imprudenter interrogauerat, propterea refporifioné domini non me; retur: fed pater refpondet pro filio, utuerbum domini compleretur:Ego teftimonium non dico pro me, fed pa ter qui me mifit, ipfe pro me dicít ceftíimonium. Nubes autem uídetur lucida X obumbrateos: ut quí carnalee frondib? auttentoríjs quaerebant tabernaculum, nubís lucide operirentur umbraculo. Vox quoq de coelo pa; tris loquentísauditur,quz& teftimoniti perhibeat filio: δὲ Petri etrore fublato, doceat ueritatem: ímmo per Pe trum ceteros apoftolos.Hic eít(ait)filius meus dilectus: huicfigendum eft tabernaculum,huicobtemperandü. Hic eft filius,illi ferui funt. Moyfes& Elias debent& ipfi uobiícum in penetralib? cordis fuí domino tabernacu; lum ργαρατάτο. k&[€taudíentea oífcipuli| cecíderunt(n facíein fuam:et tirmueranr valde. Triplicem ob caufam pa uoreterrencur:uel quía fe erraffe cognouerant:üel quia nubeslucidaopetuerateos: aut quia deí patris uocem lequentis audierant: quia humana fragilitas confpectü maioris gloríz ferrenon fuftinet:actoto animo& corpo re cótremifcens,ad terram cadit. Ο) uanto quís amplio; ra quzfierít tanto magis ad inferiora collabitur, fi igno/ raucrit menfura fuam. I4[£t acceffít(efue et tetíait cos. QLuiailli iacebant δέ furgere non poterant,ipfe clamen: ter accedít,& tangit cos:uttactu timorem fuget:& debi; litata membra folidencur. πὶ 4 foírítqs cío:coürgiteret tiolíte timere. Quos manu fanauerat,fanat imperio. No lite timere.Primum timor expellitur, ut poftea doctrina tribuarur, mn 4T Zeuanteoautem οσο fuosinemínem viderunt nifi folum fefum. Ratíonabiliter poftas furrexe/ runt, non uideruntnifi folü lefum: nefi Moyfes& Elias perfeueraffent cum domino, pattis uox uideretur incer ta:cuí potiffimü daret teftimonium. Videntergo lefum ftanté ablata nube:& Moyfen δὲ Eliam euanuiife: quía poft legis X prophetarum umbra difcefferít: qua ue/ lamento fuo apoftolos texerat, utruncp ín euangelio rev eritur. P€ Etdefcendentibus 29£anon. té: qd& Achac per Éaiam pracipitur:utpetat(ibi fignii C Luct.9.d m I72 Hu Iob.s.£et.$,c ως ' ὃ η * Pislacs,4.b Elias ueníatante ad; 1 af£toefcendentíbue íllíe oc inonte! pzecepít(είµσ ofcéa: ^Demíni ofreritía vifioné/ oonec filíus bomínfe a motule reiurgat.Futuri regni premeditatio,& gloria tríüphan/. tis,demóftrata fueratin monte. NO ergo uult hocín po/ pulos pradicarí: ne& incredibile effet pro rei magnitu dine:& poft tantam gloriam apud rudes animos, fequés crux fcandalum faceret. runt eum oífcipult/of/ centee:&huíd ἃ fcribe oícuntig εξ Μαι opo; teat pzítm6 venírezNiv fi caufas nouerimus, quare iterrogauerint difcipuli fuper Eli nomine, ftulta uide/ tur& extraordinaría corum interrogatio. Ω uid enim pertinet adea quz fupra fcri/ pta funt, de Βία ad/ uentu quarerec Tra; ditio pharifzorü eft, iuxta Malachíà pro; phetáqui eft που’ mus in duodecim,q uentum faluatorís:€ reducatcor patrii ad filios,& filiorü ad pa; tres: δι reftituatomia in antiquü ftatt.Efti/ mant ergo diícipuli tranfformationé glo riz hanc effe quà in monte uideràát,& di; cunt: Si iam πο ΠῚ in eloría, quó prz curfor tuus non ap/ parec: maxime quia (iffe, Q.uádo autem adífjciunt: Scriba dí/ cunt qp Eliam opor: teat primum uenire; Primti dicédo often; dunt: qp nifi Elias uenerit, non fit fcd? m fcripturas falua; torisaduentus. cq[ lt ílle refpondene/aít illío:s£líao quí/ dem venturue eft et reftítuet omnía τῷ, Ipfe qui uenturus c(t in fecundo faluatoris aduentu iuxta corporis fidem: nunc per lobanné uenitín uirtute€ fpiritu, oq[étnó cognoucrunt eum:fed fecerüt ín eo quecungs voluer&t.Hoc eft,(preuerunt& decollauerüteum. eq[ Gícetfilíue bo mínis paífurus eft ab eío«€. Ο πατίξ auté cum Herodes δὲ Herodias lohannem interfecerint: quomo ipfi Iefum quoq crucifixifTe dicantur: cum legamus eum a fcribis δὲ ρΏαμίαίς interfectum.Et breuiter refpondendif, φ& in lohannis nece pharifzorü factio cófenferit:& in occi; fione domini Herodes íunxerit uoluntatem fuam: qui illufum atq; defpectum remiferitad Pilatam ut crucifi; gereteum. f 41 ἠδοηπίης rmiíferere filío meo: lunatícus eftiet male patít:nam fepe cadit ín ígné:et crebzoín aquá«c. Q.uàob caufam daemon obferuans lune curfum,corri piat homines: δὲ per creaturas infamare ftudeat creato/ rem ,(upradiximus.Mihi autem uidetur iuxta Tropolo giam lunaticus effe,qui per horarum mométa mutatur ad uitia:nec perfiftit in coepto, fed crefcit atqy decrefcit:& nuncin ignem fertur, quo adulterantiü corda fuccenfa funt:nuncin aquas, que non ualentextinguere charita tem. C) uod aut dicit:Obtuli eum difcipulis tuis,& nó potuerunt curare eum; latenter accufat apoftolos:cum a Iefumn.Etdefcéndentibus illis de monte;praxepit Iefus dicens: Nemíni díxerítísuifionem,donec filius homi b€ Etínterrosait/| ct mortuísrefurgat." Et ínterrógaucrunt eum αι Rp ergo fcribe dicunt, αν Eliam opor^ c teat primum uenire? At ille reípóndensait illis: Elías quidem uenturus eft€ reftituet omnía. Díco autéuo, ο bís:quía Elías íam uenit& nón cognouerunt eum: fed e fecerunt ín eo quaecung; uoluerüt. Sic& filiüs homínis paffurus eftab eis Tunc intellexerunt difci pulí:quía de Iohanne baptifta dixiífet eís.* Et cutn ueniet ad turbam,acceffit ad eum homo genib?prouolutus ante t eum,dícés:Dómine míferere filio mco: quía lunatícus eft,& male patíturi nam fzpe cadit in ignem:€ crebro ín aquam. Et obtuli eum dífcipulis tuís:& non potues runt curare cum.R efpóndens autem Icfus,ait: O gene ratio íncredula δὲ peruerfa.quoufq ero uobifcüt Να. quo patiar uos? Afferte huc illum ad me.Et ínarépauít illum Iefus:& exijt ab eo damoniíü:& curatus eft puer ex illa hora." Tunca«efferunt difcipuli ad lefu fecre; (το, δὲ dixérunt: quate nos non potuimus cíjcere illumz Dicit illis Icfus: Propter incredulitaté ueftram. Amen t quippe díco uobis:Si habuérítís fidem ficut granum fi/ napís,dicetís montí huic: Tranfi hinc;& ráfibit:& nihil ι impoflibile erít uobis. oc áutem genus non eíjcitur, Eliam uiderant recef ΠΕΠ per orationé δὲ ieiunium." Conuérfantibus autem εἷς in ealilca,dixit illis Iefus:Filius homínis tradendus eftín manus homínum,& occident eum: tertía die -£ommén.IDicronymi liber tertius impoffibilitas curandi, interdum nó ad imbecillitatem curantium,fed ad corum qui curandi funt fidem refera tur:dicéte domino:Fiattíbi fcd?m fidem tuam. βάλε, i94 fpondene auté tefue/aít:€? generatío incredula er peruerfai quoufqs ero vobífcuii«€. Non qd tedio fuperatus fit, δὲ maníuetus ac mitísr.» qui non aperuit ficut agnus οοτᾷ tondente os fuü necin ybafu; rorís eruperit:fed qd? in fimilitudiné medi, ci, Π egrotum uideat cótra fua pracepta fe gerere dicat Víqquo accedam ad domum tuam, quoufqg artis perdam induftriam: mealiud iubente, δὲ te aliud perpetrante? Intantum autem nó eft iratus homini,fed uitio:X per unum ho miné ludzos arguit infidelitatis ut ftatim intulerit Affcrtecum hucad me. b[£t (acrepauít(llam íefuss ετεχήτ ab co οριποπίᾷ τξ.ΝοΠ ille qui patie/ ba£,(ed demó debue rat increpari.Siue in crepauit puerum,€ exiuitab eo daemon: quía propter peccata fuaa ron perm oppreffus.{ 4L£t vírerunt: quare noa non potuímue eáce/ re illum:£»ícit illia íe^ fue:[oeopter íncredu; líratem veftrá«C. Hoc eft qd ín alío loco di/ mine meo petieritis, credentes accipiotis, Ergo quotiens nó ac/ cipimus:nó praftan/ tis eft impoffibilitas, fed culpa deprecantium. κ. 41€íbabuerttíe fidem Λα granum finapíe«€, Putant aliqui fidem grano finapis comparatam paruam dici, quo regnum catlorü grano rcfurget. finapis conferatur, cum Apoftolus dicat: Etfi totam fi/ 1, Coria dem habucero:íta ut montes traníferam.Ergo magna eft fides que grano finapis coequatur. Montis tranflatio non eius(ignificatur:quem oculis carnis afpicimus, fed illius qui a domino traflatus fuerat ex lunatico. CLuo enim ait: Dicetis monti huic: tranfi hínc,& tranfibit: de demone intelligitur. Ex quo ftulticiae coarguendi funt, quí cótendunt apoftolos omnefqp credétes, ne paruam quidéhabuiffe fidem:quía nullus eorii montes tranftu lerit.Neq» enim tantum prodeft montis dealío in alium locum tranílatio:& uana fignorum quaréda oftentatio,. quantum in utilitatem omnium,ifte mons traníferédus eft: qui per prophetam dicitur corrumpereomné terr, I4L IPocauteim genus non eücitur! nífi per ozatíoné et εἰμ! níum. D'um docet quomodo nequiffim? damon poffit expelli,omnes inftítuitad uitam. mf KC onuerfantibue aurem εἰσ ín galílgaioírít(Ilo(efue: Silius bomínfe rraden due eft ín manue boim«€. Semp profperis mifcet triftias ut cü repéte uenerínt,non terreant apfos,fed a pramedi/ tatís ferant animis. Si em cótriftat eos qp occidendus eft, debet l«tificare φ dietertio dicit refurrecturus.Porro Φ contriftanr,X cótriftant uxheméter, non de infidelitate uenit, cit: Qcuzcung inno Tofajé. nog να μπα 1 αμ éopidun ias n Ἢ fmnbyt κυΐ πὴ 3 μία ΝΤ ge d 3"πα 3 αι vnd. 3 ος 3 isudont dus timi ag fitam Vdaione un ribus Mtr ]"titio Voto Rig E EE δη LE Vrdám ἔτη Ue 8 2*attbéun ucnit:alioquin fcierant δὲ Petrum effe correptum:quare non faperet ea quz dei funt,(ed quà hominum: uerum £3. cio liberantur. Sed&(impliciter intellectum&dificát ài πῇ με pe, ad We ditorem:dum tanta domin"ít Ρὰ je: S" ϊ qua pro dückóonc magiíiri nihil déeofinitrum€ hu;— de tributà pro fe& eus fasi Pdn peras ru n; Mit, umi: εί, quí ce Rm venie Gpbaria/— quisobíjcereuoluérit& quomodo das in ES, : ψ[ í ν- s ΜΝ: ᾽€ cuit or ei ma zbagiller e cciptebantad petrum/zoíz— tabac pecuniam, Refpondebim us,rem pauperü in t Nm fter non foluít oidracb A τε»[uos conuertere, ne s m: τὰ ram. Poft* refurcet. Etcontriftati fant axhemetitet.* Et ctim 6) fs τινα: nobiígs ! uguftum caíarem 1 T; ΙΤ tribuit exem 7 $i ον niffent capharnaum, accclerunt quí didradhmaacd; plum. Ca xvii ss tara,&omnes επ Piebantad Petrum, δὲ dixerunt: Magifter uefter non dus bo: 90 ial E. edi e Ait Er Ro, n efferunt | à Sepe etant αι b foluít dídrach ma: Aít: Etíam. Etclim intraffet ín do; pulí ad os m riacognata fua pro;* Iumprauenit eum Iefus,dicens: Qüid tibi uídetur Si ΤΝ lui iud A e im 03. mon: Reges terraa quibus S eeplons tributum uel cen" ΣΙΩΝ Μη erat in Nagareth, qd? fum fa filijs fuis, an ab alícnís? Et ille dixit;Ab alienís,| fsbe monui, etia nüc nin εἰορρίάιπι ΗΝ Dixit illi Icfas:Ereo liberi fant filij. Vt autém non fcan brands ER Cid ludi apharnaü urbi: E:. X n nis M ΗΝ f b daligemus eos:uade ad máre δὲ míttehamum:& eum— gulorum domini ἂν tam) fcunt tibuta:pro—pifcem quí prímus afcenderít;tolle. Ec aperto ore eíus Som ΡΝ ri eg orü magniítudi/ tec f ἃ:: tar aere, το ligne RS SCR Sd inuenies ftatherem: illum fumens; da eis pro me& te. pott tribura reddita: πάῃ nonaudentipfumre*[να hóra accefferant difipuli Ca. XVIII quito uultapofto lain petere, fed difcipu, ad Iefum dicétes: Quis putas maior eft í ram rep n i rima lum cóueníuncSiue m"e Ρο εἰ τε v Ogano cin s fior iil maliciofe interrogát: ἵ celorum? Et aduócans Iefus paruulum: ftatuit FERT Hiit dictt; "d predio anion./ seumín medio corü,& díxit:Amén dícouobís:nificon;— Q.uis putas niator t? d""s* dh» ν᾽; H: m faris uoluntati:iuxta αεί! fueritis, δὲ efficiamini ficut patuulí, non íntrabítis e in regno codorie iia nd quedin pliolore le/ e ín regnum codlorü.Quicüng, ereo humilíaueritfeficut^ Pero& diio DIG κὰν' ρος paruulus ifte:híc eft maior ín regno coelorum. Et qüi fu borimiseddiraniex dum^— b«Erdilraflein| fceperitunum paruulum talem ín nomíne meo,mefü,' bitratifanr Perdu — iius eupieuemireim.&fcipit.* Quidutéfcandaligauerit unum de pufillisiftis— nibus apoftolis effe πα fefus bícens. Qui di/ P πὸ pralatum:qui in red Fm drachma exigebant, quiinmé— giconetributri domi/ δ᾿ fcorfum cóuenerant nof δ 5 Ροιτ.Οὐποριπιταῖει d ID. SE P. uérat cóparatus: mimi ἱ(iet domum ,antej;Petrusfugge;— ideo interrogant: quis maior fitin regno colorum« Vi; vM rerct interrogat dorin?, ne fcandaligentur difcipuli ad^ deníqplefus cogitationes eorum,& caufas erroris intel/ - poftulionem tributi:cum uídeanteum noffe quzab,— ligens:uult defyderium gloriz, humilitátis contentione ndi enteícgeftafunt. ce[éuídríbivídeturfümonz Reges— fanare. f([£raduocaneícfue paruulum/ftaruír eum(η indi terrea quibus accípíunt tributum vel cenfum: afilijefufe/— medío cozum«C. Vel(impliciter quemlibet paruülum: ΓΝ ΜΜ ille oíxít: 2330 alíente.£»(xítilliiefus:£rgo^ utatatem quareret,&(imilitudinem innocétiz demon; s" iberí funt filiü.Dominus nofter,& ícdm carnem,&ícdm— ftraret. Velcerte paruulum ftatuit ín medio corum fe/ a piritum filius regis erat:ucl ex Dauid ftirpegeneratus,— ipfum:quinon miniftrari,(ed miniftfare uenerat: ut eis ἡ uclomnipotentis uerbum patris.Ergotributa quafire— humilitatis ribueret exemplum. Alij paruulum inter; Ne gam filius non debebat: fed qui humilitatem carnisaf;— pretantur(piritumfanctum:quem pofueritin cordibus "i Ψ umpferat, debuítadimplereomnem íuftíciam. Nofg diícipulorum,utfuperbiam in humilitatem mutaret. n infoclices qui chrifti cenfemur nomine: δὲ nihildignum ς 41 2Imen oíco vobíe:nífi conuerfi fuerítío: et efficíamnf "ni τ tanta facimus maieftate: Ille pro nobís δὲ crucem fufti,— fícur paruulíimon íntrabítío ín regnum celozuit. Non pra; ien nuit,&tributa reddidit: nospro illiushonoretríbuta^ cípiturapoftolis:utatatem habeant paruulorum, fed T OE non reddimus:& quafi filij regisa ucctigalibusimmu,^ utinnocentia:& quod illi perannos poffident, hi poffi/ μή nesfíumus. Ὁ 4 σι non fcandalíceimue eos; vade— deant perindu(tríam:ut malicia, non fapientia paruulí ae ad mareet mítte bamurm: e eum pífcem quípzimueafcen;— fint. b.«[uícungs ergo butmilíauerítie ficut paruulus ont j derititolle.£r aperto oze eíuo/inueníes ftatberem: illumfuz— ífte:bíc eft mafozin regno celozum. Sicut ifte paruulus; ot d Inenapa eie pzo me et te. CLuid primum míreríinhoclo— cuius uobís exemplum tribuo: non perfeuerat in íra/ nat co,nefcio:utrum praícientiam an magnitudinemíalua^ cundía:nonlefus meminit: non uídens pulchram mu; T ar toris.Pra(cientiam, c» nouerat pífcem habereinore(ta;— lierem delectatur: non aliud cogitat,& aliud loquitur: agri therem:& qp prímus ipte capiendus effet. Magnitudine—fic& uos nifi talem habueritis innocentíam& animi pu ex atq uirtutem:fi ad uerbum eius,ftatim ftatherínorepi,^ ritatem,non poterítis regna coelorum intrare. Síneali; moni[cis creatus eft:& quod futurum erat, ipfeloquendofe;— ter:Cruicungqp humiliaueritfe ficut paruulus ifte, hic eft kilos&rit. Videtur autem mibi(cdm myfticos intelle&tus,ifte^ maiorínregno cclorü. Ο αἱ ímitatus fuerit me& fe[η id effe pifcis qui primus captus eft:quíin profundo maris— exéplum mei humiliauerit: uttantü fc deíjciat, quanti yr«rat: Kin fal(is amarifcj gurgitibus morabatur:utper— ego deieciformam ferui accipiens: hic intrabit in regni munt fecundum Adam liberaret prímus Adam:&idquod^ colorum. í([tquífufceperít vnum pargpulum talem iri suiit inoreeius,hoc efr, in confeffionefueratinuenrum: pre— noimíoe meoime füfcipít. C. τὶ calis fuerit ut Chrifti imité imt&ro X domino redderer. Et pulchreídípfum quidem^ tur humilitatem& innocentiam, ín co Chriftus fufcipi/ datur preciü,fed diuifum eft:quia,pPetro quafi,ppec/— tur.Etprudenter,ne cum delatum fueritapoftolis,fe pu $ ctoreprecium reddebatur. Domínusauténofrter pec— tent honoratos,adiecit:non íllos(ui meríto, fed magiftri mto Catü non fecerat:nec dolus inuentus eft in oreeius.Sta/— honorefufcipiendos. k 4Γ&uiaurem fcandalícauerít TT fnerdicicur, qui duo habet dídrachma: utofienderetur— vnum oepufillíeíftío cC. Nota qd' qui fcandaligatur,par^ qiie fimilitudo carnís ,dumeodem δὲ feruus X domin? pre»| uuluse(i:maiores enim fcandala non recipiunt. qns 3 e 2 Expeditéi ἀν AVhl: νο, 26 Eaton C t 177 x à i78 H1 b i7ó ü E € 182 Naum.1.€ rícruciatib?.Non eim Ε f 185 M 4. 9noll aq£xpedít εἰ vt fufpendatur mola afinaría ín collo eíue:€ oemergatur ín pzofundum maría. uam harc generalis offit effe fententia aduerfus omnes qui aliquem fcari/ daligant:tamé iuxta cófequentiam fermonis,etíam con tra apoftolos di&um intelligi poteft: qui interrogando quis maior cffet in re gno celorum: uide; bantur inter fe dedi/ gnitate cótédere:& fi in hocuitio perman^ fiffent, poterát eos ds ad Πάει uocabant, per fuü fcandalit per dere: dum apoftolos uidetét inter fe deho nore pugnare. Qd autem dixit:Expedit εἰ ut füfpendat mola afinaria in collo erus: Scd'imritum prouin/ ciz loquit: d maiorü criminum ifta apud ueteres iudaos pae/ na fuerit, utin ,pfun/ dumligato faxo de/ mergeretur. Expedit autem ei: quia multo melíuseft pro culpa breuem recipere pa nam,d zternisferua uindicabit diis bis in idipfum. b[Cle mádo a fcandalío."fHe «ες eft επί vt ve níant fcandala. Cferun tamen ve bot per qué fcandalum venit. Non quod neceffe(it uení refcandala:alioquín fine culpa effent qui“ fcandalum faciunt: fed cüi neceffe fitin ifto mundo fieri fcandala, unufquifcp fuo uitio fcandalis patet. Simulq per generalem fentétíam percutit ludas, quí proditioni animum praparauerat. c([ C(auté manus tua vel pea tuus fcandalícat te:abfcide eum pzotjce abe te«C. Nece(fe eft quidé uenire(candala:Vz tamé εἰ eft homini:qui qd? neceffe eft ut fiatín mundo, uitío fuo facit ut per fe fiat. Igitur omnis truncatur affectus: X uniucría propinqui tas amputat: ne p occafione pietatis unufquifqy creden^ ' tium fcandalis pateat.Sí(inquit)ita eft quis tibi coniun; étus,ut manus, pes, oculus:& eft utilis atqp follicitus,& acutus ad pcrípiciendum: fcandalum auté tibi facit,& pter diffonantiam morum te pertrahit in gehennam: melius eftut€ propinquitate eius, X emolumentis car; nalibus careás:ne dum uis lucrifacere cognatos& necef faríos,caufam habeas ruinarü.Itaq: non frater,nó uxor, ' non filfj,non amici, non omnis affectus quí nos exclu; dere potefta regno caelorüi, amori domini preponatur. Nouitunufqui(cq credentiü,quid fibi noceat:uel ín quo follicitetur animus ac fepe tentetur. Melius eít uitam fo litariam ducere, qi ob uite prafentis neceffaría;zternam uitam perdere. Ὁ 4Γ Clídetene contemnatío vnum ex bía pufillia cc. Supra dixerat per manum,& pedem;& ocu; Ium,omnes propinquitates δὲ neceífitudines quz fcan; dalum facere poteràt amputandas: aufterítaté itaqp fen; tentiz,fubiecto precepto temperat dicés: Videte ne con; temnatis unum ex pufillis iftis.Sic( inquit)pracipio f/ ueritatem, ut cómííceri clementiam doceam. Q.uantii in uobis eft,nolíte cótemnere:fed per ueftram faluté etià illorü quarite fanitate.Sinautem perfeuerantes in pecca tis uideritis S uitijs feruiétes:melius eft folos faluos fieri G perire cü pluribus, CLuía angeli eorü in coelis uidene 4 qui ía me credunt: expedit εἰ ut fafpenda£ molaafina;ría in collo eíus:& demierga£ ín profundum matis. V v mündoa fcandalis, INeceffe eftením ut ueníant fca, dala. Veruntamé uz homini per quem fcandalum ue; c hit." Síáutem manus tua, uel pes tuus fcandaligat te: abícide eum; δὲ ρτόῆςε abs te.Bonum eft tibí ad uitam ingredi debilem uel daudum, cj duas manus uel duos pedes habentem míttí ín ígnem aternum. Et fi oculus tuus fcandalicat te,erue eum δὲ proijce abs te.Bonü eft tibi cum uno oculo ín uítam íntrare:dg duos oculos ha ο bentem mitti ín gehennam ignis.* Videté necontenv natís unum exhís pufillis.Dico enim uobis: quía ange lí corü ín coelis femper uident faciem patrís mei quí ín ccelis eft. Venit ením filius homínis faluare quod períe e rat.Qüid uobis uidetur τ ἡ Si fuerint alicui centü oues: δὲ errauerítuna ex eís: nonre relinquít nonagíntanouem ín mótib?:& uadit quxrere eam quz errauit? Etfi contígerit ut inueníat eam: Amen díco uobís:quia gau debit fuper ea magis dj fuper nonagíntanouem, qux t nonerraucrunt.Sicfión eft uoluntas ante patré ueftrü s quí{η coelis εἴτις pereat unus de pufillis iftis.' Siduté peccauerit ín te frater tuus:uade& corripe eum inter te -£ommen.ieronymi Liber tertius femper faciem patrís.Magna dignitas anímarüi:utuna; quxq habeat ab ortu natiuitatis in cuftodiam fui ange; jum delegatum. Vndelegimus in Apocalypfi loannis: Angelo ephefi, Thyatirz,& angelo hiladelphia,&ange [ο quatuor rcliquarü ecclefiarum fcribehac. Apoftolus quoq, precipit uelari t, Cor, capita in ecclefijs fae, mínarii ,ppter ange/ los. ἐφ&uíd vobís vídeturz€i faerínt alí cuí cent(i oueaict erra, uerit vaa cx eíe:none relínquít nonaginta, nouer ín mótíb?:z va dít querere cam queer rautt«c. Confequen, ter ad clamentià pro uocat, qui pramife; rat dicens; Videte, ne cótemnátis unum ex pufillis iftís: δὲ fub, iungit parabolà no/ nagíntanoué ouium in montib? relictarü, & uni? errantis: quà paftor bon?quía pro pter nimiam infirmi, tatem ambularenon poterat,humeris fuis adreliquum gregem reportauit.C) uidam putant iftum effe pa, ftorem:qui cü in for; ma dei eífet,non rapí nam arbitratus eft fe effe zqualem deofed exinaniuit fe, formà ferui accipies: factus obediés patri υίφ αά mortem, morté auté crucis:& ob id adter rena defcéderit, ut(aluam faceret unanrouiculam quz perierat;/hoc éhumanü gen?.Alij νο in nonagintanoué ouibus,iuftorüi putant numerü intellígi:& in unaouicu & ipfum folum. la,peccatorü:fcd?m qd in alio loco díxerat:Non ueni iu/ Luc ftos uocare,fed peccatores: non eim opus habétfani me; dico,fed hi qui fe male habét.Iíta parabola in euangelio fcdm Lucam ci alijs duab? parabolis decé drachmarü δὲ duorü filiorü fcripta eft. f([ Οδίςποη eft volunraeante patré veftrü quí(n celío e(t: vt pereat vnuc oc pufillio(Ισ. Refertad fuperius propofitü, de quo dixerat: Videtene cótemnatis unum ex pufillis iftis: δὲ docetidcirco para; bolam pofitam,ut pufilli non cotemnant.In eo auté qd? dicit: Nó eft uoluntas afi patré ueftrüi, ut pereatunus de pufillís iftis:itiens aliquis perierit de pufillis iftis,often/ ditur φ non uoluntate patrís perierit.&&[ oí autépec cauerít ín te frater tuua/vade et cozrípe eum«C.Si peccaue; ritin nos frater nofter:& in qualibet caufa nos leferit,di/ mittendi habem? poteftaté,immo neceffitaté: qua pra/ cipitur,ut debitorib9?noftris debita dimittamus.Si auté in deum quis peccauerit, nó cft noftri arbitri. Dicitefft fcriptura diuina:Si peccauerit homo in hominem,roga bít,p eo facerdos.Si auté in deum peccauerit,quis roga/ bit ,p coc Nos ecótrario ín dei iniuría benigni fumus, in noftris cótumelíjs exercem? odia. Corripiédus eft auté frater fcorfum: ne ἢ femcl pudore ac uerecundiam ami ferit, remaneat in peccato. Ετῆ quídé audierit lucrifaci/ mus animá cius:& per alteri? faluté,nobis απο σα ritur falus.Sinauté audire noluerít, adhibeat frater.Q finecillum audierit, adhibeat& tertius: uel corrigendi ftudio,uel cóueniendi fub teftibus.Porro fi nec íllos au/ dire uoluerít,runc multis dicendum eft: ut deteftationi eum habeant;X qui non potuit pudore faluari,faluetur opprobríjs. Apocta, η ἡ 1 dud uno. diis sait uim din: j mnt want 14{π||| μισά (σι Ἵ m D$ Vide df itis. à bum one Wm itg iun quide ele ym hiat) tamil fcit t ers vinti wing Tin uit Mt hann “πα ΤΩ yp Ou tiki noi qu (07 T nf 0 ut a yi P puit cut Hu qu . terrár erunt foluta et ín tacita cogitatio: fi me , ftatem tríbuit aplis, TT gitur& premíti pol/ ^in 2sattbeum opprobrijs.Qruando aüt dicitur: Sit tibi ficutethnicus & publicanus:oftenditur maioris effe deteítationis: qui fubnomine fidelis agitopera infideliü: ἃ: hi qui aperte entiles funt.Publicani em uocant fcd'm Tropelogià, q θὰ fectant lucra:X exiguntuectigalia per negociatio nes& fraudes,ac fur; ta(celerataqp periu/ ria. ad[ Zim oíco vo bíe:quecáqs allícauerí τίσ fuper terramierunt lígata etín celo: z que «ung, foluerítío fuper autem ecclefiam non audierit, fit tibi ficut ethnicus δὲ publica; ptorís fratris haecoc/ culta effe refpófio uel defpicis,& ego te de fpicio:fi tu me codem códemnaberis:Pote/ ut fciant qui a talib? nam fententíam díuí na fentétía roborari: fuerit in terra, ligari pariter& in coelo. b4T 3terum oíco vo; Ρίο: quía fi oto et νο’ Ρίο confenferínt fuper terrá ος οιηπίτε quà; '«ungg petíerínt| fiet tL líaa patre meo quí ít «díe eft τῷ, Omnis fu; pra fermo nos ad có; cordiam prouocarat., licetur, ut follicitius feftinem? ad pacem: cü fe dicat inter duos & tres medium fore: luxta illud exemplü tyráni: qui duos amí €0S captos, cti unus aduifendà matré re/ "uertiffet: δὲ amicü Ὁ fe uadem deditfet: fic jpbareuoluir,ut uno tento, alterü dimitte/ ret: Cunq reuertifTet adcondictam diem, admirans amborü fi dem,rogauit ut fe ha beréttertiüi.Poffum? & hoc fpiritualiter intelligere: qd? ubi fpíritus anima φοραί cofenferint:& non inter fe bellum díuerfarü ha buerint uoluntatü,carne cócupifcente aduerfus fpiritü: & fpiritu aduerfus carnem: deomni re quam petierint, impetrenta patre. Να dubium quin bonarü rerum poftulatío fit, ubi corpus ea uult habere qua fpiritus. €qr£ uncaccedée petrue ad eumoírít:£»fie/quoriene pec, cibít ín me frater meueier oímíttam εἰ«C. Hzret fibi fermo dominicus:& in modum funiculi tríplicisycumpi nó po te(t.Supra dixerat: Videte ne contemnatís unum ex pu/ fillis iftís:& adiecerat: Sí peccauerit ín te frater tuus, uar de& corripe eum inter te& ipfum folum: X premium repromiferat dicens:Si duo ex uobis confeníerint fuper ξα. & ipfum folum.Si te audicrit lucratus erís fratté tuum, * Siautéte no audierít: adhibe tecum adhucunum ucl duos:utín ore duorü uel trium teftium ftet omne uerΡΟ» fino audierít eos.díc οοοἰοΏος. οί aütecdefiam (do. Quuiadixerari? DO audierit fittibi ficut ethnícus& publicanus." Am&n díco uobís: quacunq; alligaueritís fuper terram, erunt lígata δὲ ín ceclo:& quaecunqy foluerítis fap terrá, erunt nus:Xpoteratcótem b foluta& ín caelo.' Jtérurmn dico uobís:quia fi duo exuo bís cofenferínt fuper terrá de omni re quácung, petierint:fiet illís apatre mco qui ín ccelis eft, Vbi ením funt duo uel tres congregati ín nomíne meo ibí fum ín me/ nas,&meafententia.« dio corum." Tuncaccédens Petrus ad cum,díxit: Die, quotíens peccabit ín me frater meus,& dímittá εἰς ufq; feptíes? Dicit illi efus: Non díco tibi ufcp fepties, fed condemnant, huma v ufcy feptuagieffeptics. Ideó affimilat eft regnü coclorum homíni regi, quí uoluít ratíoné ponere cum feruís & quodcung ligat. e fuís. Et ci ccepillet rátioné ponerc, oblatus eft εἰ unus quí debebat decem milía talenta, Cum autem non ha/ beretunde redderet:íuffiteum dominus uenundari& uxorem cíus δὲ filíos:& omnía qua habebat,& reddi. Procídens auté feruus ille rogabat eut, dícens:Patien/ tíam habe ín me,& omnía reddam tibi. Mifertus auté domínus ferui illius, dímifit eum: δὲ debità dítnifit εἰ, Eereflus auté feruus ille, inuenit unum de cóferuís fuís uí debebat οἱ centum denaríos:& tenens fuffocabat eum dicens:Redde quod debes.Et procídens coferuus: eius rogabat eum dicés;Patíentíam habe in me,& om nía reddam tibí. Ille φατέ noluit: fed abijt δὲ mifit eum ín carcerem,donecredderet debítum. Videntes autem conferuí eíus qua ficbant.cotriftati funt ualde:& uene; runt δὲ narrauerunt ἀῆο fuo omnía qua facta fuerant, Tuncuocauit illum dris fuus,& aít illi: Serue nequam, omne debitü dímifi tibi:quoníam rogafti me. Nonne ergo oportuit& te mífererí conferui tui, ficut δὲ ego ταί mifertus ας Ἐπ iratus dns ei?, tradiditeum tortorib? terram, deomni re ímpetrabunt quam petierint:& ego ero in medio eorum, Prouocatus apofiolus Petrus in/ ΗΝ quotiens fratrí in fe peecann dimittere debeat: 1m interrogatione profert fententiam, ufq fepties; Cui refpódit Iefus:Non uf fepties, fed ufq DUCES feptiesid eft quadrin étis nonaginta uíci/ bus:uttotíés peccan/ ti fratrí dimítteret in die, Qtíés illepeccare nó poffit. oq[ 3dco affimilará eft regni ce lozum bomíní regí quí voluít ratíonem pone re cii feruíe fuis.Fami liareefi fyris& maxi; mepalaítinis adom nem fermoné fuü pa rabolas iungere: ut qd per fimplex pra ceptum teneri ab au; ditoribus nó poteft, per fimilicudínem ex emplaq teneat.Pra, cepit itacp Petro fub Cóparatíone regis& domini δὲ ferui: qui debitor decé milium talentorum, a domi; no rogans, ueniam impetrauerat: ut ipfe quoq dimittat cófer; uis fuis minora pec; cantibus.Si enim ille rex δὲ domin? feruo debitori decem mi/ lia talentorum tam facile dímifit:quanto magis feruí cóferuis fuis debent minorá dimittere? Quod ut manifeftíus fiat, dica» mus fub exemplo:Sí quís noftrum com/ miferít adulterium, homicidium, facrile, gium, maiora crimi/ na decem milium ta lentorü:rogantib* αἱ mittunt ,fi& ἰρῇ αἱ) mittant minora Ροζ) cantibus, Sinautem ob factam contume; liam fimus implaca; biles:& propter ama rum uerbum perpe; tes habeamus difcor dias: nonne nobis πὲ demur recte redigen díin carcerem:& fub exemplo operis noftri hoc agere:ut maiorum nobis αν licorurfi uenia nonrelaxetur: e€[£tcum cepiffer ra^ tíonem pouere/ oblatue eft εί vnue quí oebebat oecen mí; [ία talenta. um autem nó baberct vade redderet/íuffit eut ofíe venundarí« vxozé eíue« filíoo«C. Scio quofdà iftum qui debebat dece milía talenta, diabolum interpretari: cuius uxorem& filios uzenun datos perfeuerante illo íri malicía, infipientiam δὲ malas cogitationes íntel li βίο’ lunt.Sicuteim íufti uxor, Π οἰ fapientía:fic uxore iníufti & peccatoris, appellari ftulticià, Sed quomó εἰ dimittat dominus decem milia talenta:& ille nobis cóferuis[16 centum denarios nó dimiferit:nec ecclefiafticze ínterpres tationis eft, neca prudentibus uirisrecipienos. ὁ. "| Ρ€ 5 ϑιςϑίράτεῦ 217 quoadufq Anon, C Ε.Ο οτ!,7.ε Γοιππόη.Ιίενοηγί Liber tertius aq Gícet pater meuo celeftío facíet vobis: ἢ πὅ remiferítio vnufquífas fratrífio oe cozdíbus veftrío.Formidolofa fen tentia ἢ iuxta noftram mentem fentétia dei fle&itur atqg mutatur.Si parua fratribus non dímittimus,magna no bisa deo non dimitren£. Et quía poteft unufquiícp dice/ τε: nihil habeo cótra eum, ipfe nouit: ha/ bet deum iudicé: no mihi curz eft, quid uclitagere,ego igno/ ui ei: confirmat fen; tentiam(τᾶ:& omné fimulationé ficte pa/ cis euertit, dicens: Sí nó remíferitis unuf/ quifg fratri fuo de cordibus πείς. Ca. XIX $. factum eft cum confüm^ παει efus fermoneg íftoe«c.€t acceflertad eum pba rífcí tenranteo euim! et oicétco: Sí lícet bo/ míní oímittere νεοῖξ fuam quacungp ex cau fa? De ρα σα uene ratad Iudzam: idcír co phari(xorum fcri; barumq, factio inter/ rogateum:utrum lí/ ceat homini dimitte/ reuxoré fuam quali; betcaufa: ut{1 cor; nuto teneanteum fyl logifmo:& quodcüdqp reíponderit, captioni pateat. Si dixerit dí/ mittendas effe uxo/ res qualibet ex cau; fa,& ducendas alias: pudicitiz praedicator fibt nidebitur docere contraria.Si autem reípóderit,non omné ob caufam debere dimitti: quafi facrilegíj reus tenebit: δὲ aduerfus doctrinà Moyfi ac per Moyfen dei facere iudicabit. Igitur dris ficrefpon fionem temperat, ut decipulam eorü tranfeat: fcriptura fanctam adducesin teftimonium,& naturalem legem: primamq dei fententiam fecunde opponens: que non uoluntate dei,fed peccantium neceffitate conceffa eft, c«T Qui refpondenerair eíe:tRon legíítío: quía quí fecít ab fnitío.mafculum z fgmína fecít eos« Hoc in exordio Gene/ feos(criptü eft.D'icedo auté mafculüi δὲ foemina, oftendit fccüda uitanda coiugia.Nó eff ait,mafculü δὲ foeminas, qd ex priog repudio quarebat:fed mafculü& fominà: utuníus cóiugis cofortianecterent. oq[€t oírít:;[Wo pter bocoímíttet[)6 patréet matré! er adberebít vxozt fug. Similiter(aitz)adhzerebit uxori fuz,nó uxorib9. Eterunt duo in carneuna.Premium nuptiarü,e duabus unam carné fierí. Caftitas iuncta fpiritui, unus efficit fpiritus, € ΕΓ uod ergo ocus coniuixítiborio non feparer. Deus coniunxit,unam faciendo carnem uiri& foemitia: hanc homo nó poteft fcparare;nifi forfitan folus deus, Homo feparat,quando propter defyderiü fecunda uxoris,pri/ mam dimiíttit.Deus feparat qui δὲ cóiunxerat, quando ex confenfu propter feruitutem deí:eo q» tempus in arto (τίς habemus uxores,quafinon habétes.. Γά£»íaunt íllí: uid ergo moyfee mandauít oarí libellum γερυάή;« of míttere? Aperiunt calumniam quà patauerant. Etcerte dominus non propriam fententià protulerat/fed ueteris hiftoriz€ mandatorum dei fuerat recordatus. ας {Π|5: υοπίᾷ moyfes ad ourícíam cozdie veftrí permtfit vo big oímíttere vkozco veftrao;ab fnitío auté nó füít fic. Qd « quoadufqy redderet uniuerfum debitum: Sic& páter meus«αἰ εις facict uobis: fi nó remiferítis unufquifag fratri fuo de cordibus ucftrís. [^T factum eft εἴ cofummaflet Iefus fermones iftos,migrauit a σαὶ σα: δὲ uenit in fines[σας trans Iordanem:& fecutz funt eum turbz: mult,€ av b rauít eos ibí, Et dcceflerunt ad eum pharifxi tentantes cum,& dicentes: Si licet homíni dimittere uxoré fuam ς quacung; ex caufa. Qüi refpondens, ait εἰ: INon legi ftis:quía qui fecit ab initio, mafculum& fceminam fe; ο εἶτ eos? Et dixit:Própter hocdimittet homo patrem& matrem,& adhzrebit uxori fux:& erunt duo in carne « una.Itaq; íam non funt duo.fed una caro. Quód t deus cóíunxit homo nó feparet.Dicunt illi: Quid érgo Moyfes mandauit darí libellum repudij δὲ dímittere? s Aitillis: Quóniá Moyfes ad duriciá cordis ueftrí per: mifit uobis dimittere uxores ueftras: ab initio auté no » fuit fic." Dicó autéuobis:quía quicüq; dímiferít uxoré fuam nifi ob fornicationé:& alíam duxerit, moechat.Et i qui dímiffam duxerit, meechatur.* Dicünt ei difcipuli eíus:Si ita eft caufa homíni εἴ uxore, non expedit nu. k bere.Qüi dixic illisNonomes capiuntuerbü iftud fed ! quibus datum eft. Sünt ením eunuchi, quí de dicit iftiufmodi eft: Nunquid pót detis fibi effe δια, utaliudante iufferit,& fententia(σᾶ nouo frangat impe fy deriü fecüidarüi coíugü:quae ucl ditiores, uel iuniores,: uel pulchriores effent,primas uxores interfici: autmalà ΄ uiam duceromluie indulgere difcor dqiodia δὲ an: perícuerare. Simulg confydera,qd' nó dir xit: Propter duriciá cordis ueftri permifit uobis deus, fed Moy Ca. XIX lum,confilium fit ho minis, nó imperium dei. b4[ Z»ícoautem vobío:q quícunq οί, iníferítvkoz€ fuam π ob foanícatíotté εξ. ο; la fornicatio eft qua uxorís uincat affe; érum:immo cum ílla unam carné in aliam diuiferit:& fe forni; catione feparauerita marito,non debette/ nerí:ne uirum απο fub maledicto faciat: er go adulteram tenet, ftul tus& impius eft. Vbi cunq eft igitur forni catio, X fornicationis fufpitio; libere uxor dimittit, Et quia poz terat accidere: utali/ quis calumniam fa/ ceret innocenti:& ob fecundam copulam nuptiarum ueteri cri men impingeret: fic priorem dimittere iubetur uxorem:ut fecundam prima uiuente non habeat. Quod enim dicit, taleeft: Si non propter libídiné,fed propter iniuriam dimittis uxorem: quare expertus infozlices priores nuptias, nouarü te im; mittis periculot Necnon quía poterat eueníre: ut iuxta eandem legem,uxor quoq marito daret repudium:ea/ dem cautela pracipitur, ne(ectidum accipiat uirum.Et quia meretrix,& qua femcl fucrat adultera, opprobriii n6 timebat:fecüdo pracipit uiro, ἢ talem duxerit, fub adulterijfitcrimine.(4[£ícüt εἰ oífcipulf efue:etíta eft cauía boi cá νχολείπου erpedit nubere, Graue pódus uxo rum εἰς, excepta caufa fornícationis,eas dimitterenon licet. QLuid ením fi temulenta fueritfi iracunda,fi malis moribus,fi luxuriofa,fi gulofa fi uaga,fi iurgatrix, fima. Iedica:tenéda erit iftiufmodicVolumus,nolumus,fufti/ nenda eft.Cum ein effemus liberi, uoluntarienosfubie cimus feruituti. Videntes ergo apoftoli graueuxoriiiu/ gum,proferunt motü animi fui& dicunt: Si ita cft cauía hominí cum uxore, nó expedicnubere, ΕΚ€uí oírít illo: Ro omnee capiunt verbá íftud: fed quib? oatá eft«t. Nemo putet fub hoc uerbo ucl fatum,uel fortunà intro/duci:g hi funt uirgines quib? a deo datum fitaut ques ΄ quidà ad hoc cafus adduxerít:fed hís datum cít qui per tierunt,qui uolucrunt:qui ut acciperent,laborauerunt. Omni ein petenti dabi£: δὲ quarés inueniet:& pulfant aperiet, I4 Cunrerfi eunucbíiquí oe marría vtero ficnarí funt:et funt eunucbíiqui facti(unt ab bomínibug:er funt eu/nucbí i quí feípfog caftrauerunt pzopter regnum celozüm. £uí poteft capere; capíat. Triplex genus eft eunuchorü, duorü carnalium, τετ fpiritualis. Alfj funt qui dema tris utero(ic naícun£, Alíj quos uel captivitas facit: ud delitie matris utero fic Yi 3 rio« NO íta fentiendü eft: fed Moyfes cü uideret ppter de^^ 4s H x fes: utiuxta Apofto/ τος ἃ] dicéte fcriptura: Qui Proud MINI SN Sd P ms ο Stm ὧν i s] πὴ Lr i uz tima d nnda ΠῚ ze πῶς etin: Πα dd impiae Mignk Monza io; ler ti Er Kadett alum: nott hm opi api mpg i anis mitius out niam mus pum nam máu 7 πω deum yu yum C 3)& Cor, y Tig. Ἰοῦτο Ὁ [m ^in 2Sattbeurtt 5 deliti$matromales. Tertij(unt qui feipfos cafttauertint propter regnü coclorum:& qui cum poffint effe uiri, pro ter chriftum eunuchi fiunt.Iftis promittitur premium: uperioribus autem quibus caftimoniz neceífitas non sioluntas eft:nihil omnino debetur. Poffumus& aliter dicere, Eunuchi funt ex matris utero: quí frigidiori( natura(ἄς neclibidinem appe tentes, Et«Ι΄,“αὶ ab hominibus fiunt: ds autphilofophifaciüt a aut propter ídolorü pter regnum«lorum, utero ficnati funt funt eunuchi qui facti funtab homínibus:& funt eunuchi quí feipfos caftrauerunt pro *Tüncoblati funt ei paruulíut manus eis imponerct K4.^ XIX facíeo«c. Adolefcentem iftum tentatorem effe:ex eo pro; bare poffumus,q4 dicente(ibi domíno: fi uísad uitam ingredi(erua mandata:rurfum fraudulenter interrogat quz fintillà mádata:quafi non ipfe legerít:aut dominus poffit deo iubere contraria. f€[ 2»ícít illiadole(céo: m? nía bec cuftodíuf aíu/ uctute mea.€Xuíd ad; bucimíb( oceft? Meti£ adoleícés. Si em hoc qd pofitum eft in má dads:Diliges proxi/ mü tuü ficut teip(if, . opere cópleífet: quà uí poteft capere capíat, culüemolliunturin oraret. Difcipuli autem increpabant cos, Icíus uero GEHE dil ge :," νε,,,:: M foeminas:uel peto b ait eis:Sinite paruulos,& nolíte eos prohibere adme—&uende quz habes, fione nare"me; Utnire:talíum eft ením regnum colorum, Etcum im, 8ι dapauperibus,ri; lantcaftitaté: ut men S A 219.:- ftis receffit, qa habe; tianturreligionisue/« pofuiflet eis manus, abijc índe.* Et ecce. üánus acce-— barpoffzffiones mul φως€". désaitilliMagifterbone:quid boni faciá ut habcá ui ἔρος ERO Ys parc "νε η:* yaae vende nacxlorü:niüi quí ὃ tam aternam^Quui dixit οἰ: üid me intetrogasdebo.— quebabes cba paupe ecaftraucrit propter chriftum. Vnde in^ fert: αἱ poteft cape recapiatutunufqgfqy cófyderet uires fuas, utrum poffit uirgina lia& pudicitiae imple reprecepta.Per fe em caítitas blanda eít;& quemlibet ad fe alli» ciens. Sed confyderà da funt uires: ut qui poteft capere capíat. Quafi hortátis uox domini eft: δὲ milites míü concitátis. Q) ui potet capere capiat: qui poteft pugnare pugnet.fupet ac triü/ phet. a 4£ urcobla tí(antcí paruulí vt ma nus εἰσ iponcret c 02a rerzoffcípulí autem(π’ cepabant eos. Non. quo nollent eis falua toris& manu& uoce benedici:fed quo necdum haben; tcs pleniffimam fidem,putarent eum ín fimilictudinem hominum,offerentium importunitate laffari. b«[&/ níte paruuloe c nolíte eoo pzobíbere ad me venire: tali eft eii τόση cclozü. Significáter dixit taliüi,nó iftorü:utofte/ ᾿ deretnon atatem regnare fed mores:& hís qui fimilem haberent innocentiam& fimplicitatem, premium repro mitti.Apoftolo quoq in eandem fententíam congruete: 14-d Fratres,nolite pucri effici fenfibus, fed malicia paruuli cftote:fenfu αὐτῷ ut pfecti fiis. c«[£t ecce υπο accede git(ll(: ZPvaci(ter bone:quíd bont facía vt ρθε víram eter/ ram«c. Nte qui interrogat quomodo. uitam cófequatur Marc,o,c&ternam,& adolefcens& diues eft& fuperbus:& iuxta alium euangeliftam,non uoto difcentis,fed tentantis in; terrogat.([€ uíd me(nterrogae oe bono? GInue ε bo; nua veuo.Q. ui magiftrum uocauerat bonii:€ non deü, ucl dei filium confcfus erat: difcit puis fanctum homi nem comparatione dei non efTe bonum:de quo dicitur: Confitemini domino quonià bonus.Nequis autem pu tetin eo qd? bonus deus dicitur:excludi a bonitate Πα deislegimus in alio loco: Paftor bonus ponit animá uà Ὡς pouibus fuis.Ecín propheta:Spirítü bonü: terrág bo» nam.lgitur&(aluator non bonitatis teftimoniti renuit: fed magiftri abíqs deo exclufiterrorem. e[Oa vís ad vítà urgredí:ferua mádata, g»ícít illtt€0»uez θείαι autem οἰκί»: qHon botnícídii facies. 1Hon adulrerabío. on furtü ε no? Vnus eft bonus deus, Si autém uís ad uítam ín» gredí:ferua mandata. Dicit illi:Quac? Iefus autem dí xit:INon homicidium facies.INon adulterabis. Non fa cies furtum.INon falfum teftimonium dices. Honora patrem tuum δὲ matrem:& diliges proxímum tuum t ficut teipfum, Dicit illi adólefcens: Ο πηπία hzec cu; ftodiui a iuuentute mea: quid adhuc mihi deeftz Aít s illi iefus:' Si üís perfectus effe: uade uende quz ha bes δὲ da pauperibus:& habebis thefaurutm ín celo: S ueni fequere me.* Cum audiffet autem adolefcens fuofad pudicitie pre? uerbum: abijt triftis:érat enim habens multas ροΏςί» i fioncs.Iefus autem dixit difcipulis fuis:Amen díco uo; bis:quía díues difficile intrabít in regnum coelorum. k Et iterüim dico uobis:Facilius eft camelà per foramen acus tranfire Cg díuité íntrare in οσα ccelorü. Auditis aüt his difcipuli míraban£ ualde dicétes: Quis ergo po ribus«C. In poteftate noftra eft utrum uclí mus efTe perfecti, Τῇ απο pfectus effe uoluerit, debet uéde? requa habet:& non ex parte uédere, ficut Ananias fecit& Sap phira:fed toti uende re; cü uédiderít dà; rcoine paupib5,&(ic fibi prepare thefau/ rum ín regno colo; rum, Et hocad perfe ctione nó fufficit, nifi poft contéptas diui; tias faluatoré fequaf: id eft;relictis malis fa ciat bona. Facili? em uolupras.Multi díui/ tias relínquentes, do minum non fequun tur. Sequitur autem dominum, qui ímità tor eius eft:& per ue ftigia illius graditur.) ui enim dicitíe in chrifto crede? re:debet quomodo ílle ambulauit& ip(e ambulare. b«Lzibürtríftío:erat ením babene multae poffeffíoneo. Hac eft trifticia qua ducitad mortem. Caufaqy trifticia redditur:quod habuerit multas poffeffiones:id eft fpi/ nas& tribulos qua femétem dominicam fuffocauerint; ί€ 3cfue autem ofrít oífcípulío(uíe: Zimer ofco νοδίο: quía oíuee oíffícíle(ntrabír ín regnuti celozuri, Et quomo? do Abrahàa, Ifaac& lacob diuites intraruntin regnü coe) lorum:& ín euangelio Mattheus& Zacheus diuitíjs derelictis, domini teftimonio pradicanture Sed confy,; derandum qd co tempore quo íntrauerunt, díuites εἴς defierunt, Tamdiu ergo non intrabunt,quádiu ο uites fuerint.Et tamen quía difficulter diuitie contem? nuntur,non dixít: Impoffibile eft diuites intrare in τς’ gnum cclorum,fed difficile. Vbi difficile ponitur:nori impoffibilitas pratenditur, fed raritas demonfiratur. k[£t(terum oíco vobío: ας eft camelum per foza; men acus tranfire, d ofuítem íntrare ín regn(i celozum. Ziu/ ditío autem Ρίο otfcípulí mírabantur valde«C. Hoc dictó oftenditur non difficile effe, fed impoffibile. Si enim quomodo camelus non poteft íntrare per foramen acus: fic díues intrare non poteft in regna coclorum: teritfaluus facculus conténi£ dj. $o. 29 Zanón C d το. € 105 11 Ger, 5 €t.36.a Lücc19;à nullus diuitum faluus erít. Sed fi legamus Efaiam quo! E(,66;8 modo cameli madian& epha ueniant hierufalem cum donis atq muneribus;& qui prius curui erat,& αἰτίου € 4 X prauitaté ΓΤ-—£ommen.l2ieronymi Liber tertius E prauitate diftorti,ingrediant portas hierufalem:uidebi^ Ω παῖ nihillhabétes& offiia poffidentes, Ca. XX. Cong δ& ifti i qui T É regnum celozü bomíní patrífamilíae quí mus quó& ífti cameli quibus diuites comparant, cum"πε ο Ἔ imiliag qu Fus quit grauem farcinà peccatorü,& totius corpo/ exit pzímo mane códucere oparíoe ín víneà fuà«e, ris prauítatéintrare poffint per anguftà portà€ artà uíà Parabola ifta uel fimilitu do regni colorum: ex quz ducitad uitam. Da CR EE αὐτῷ difcipulis δὲ his quz premiffa funt intelligitur, Scriprum eft admírantibus aufte/ enm inre Nh itaté dicti is ergo ΄ AS, εἰν Mice erut primi nouiffi^ rra diti ασ terit faluus effe? Afpiciés autem iefus,dixit illis Apud— mi Rouiftimi pri fuafeueritaréfentéiz| homíneshocímpoflibile eft: apud deum autem omía ni Non poe dee téperauit dice: C) ua ἜΣ ντα ixit eitEcce éte diio, fed fide: re itofibi, 5 poflibila funt. Tüncrefpondens Petrus,dixit e Ecc circp patremfamilias ligapuddeüpoffibi nos reliquimus omnia: δὲ fccutí fumus te: Quid ergo pmo mane exiífe liafunt, α΄ ücre;: tec i 78 xxitilliss Amen dico uobis:—"t conduceretopera; Lrondeno petrio oigir» erit nobís? Iéfus autem dixit illis A| n RETIA ei:£ccenos reíqmus— qd uos qui fecutí eftís me ín regeneratione: cum fede«— precium operiscofii sm cn mS τίς fili? homínis ín fede maieftatís fuz:fedebítís& uos Cf n Den e: 2.2. ἄρ χα,;; bio? Grádis&ducia:— fup fedes duodecim,íudicátes duodecim tribus ifrael.— ram tertia uidiffeali Petrus pifcator era: ς* Et Gmnís qui reliquerit domum uel fratres, autforo; ΟΣ ftantes in platea diuesnófueratcibof ἡ tomis ον, li ociofos:& illis neqdi manu&arte quare; ΓΕΒ, 40 patrem,aut matrem,aut uxorem,aut ilios, aut^ denariü fed qd'iuftü bat:& tamen loquit— a gros propter nomen meum:centuplum accipiet δζ ui eft fuiffe pollicitum. confidéter, reliqmus ffidebit.' Multí., Sexta quog hora& 1199 omiaEtquianofufi tam aternam potliidebit.. ΕΥΑ autem erunt prif! nona feciffe fimiliter. citti Μη nouiffimi:& nouiffimí prími. Ca. XX Vndecima e in it qd? perfectü eft:& 2T...:15 7;., uenífle alíos ftantes, a 100— fecutifümuste. Feci/ ὃ Imil? eft regnum ccelorum homíni patrífami qui totà dic ocioüfue mus qd nir quid lías quí εχής prímo mane conducere operarios— rant: Site eosin igi nos Ed ín uíneam fuam. Conuentíone autem facta cum MAREM οἰκί illic: men ico operarijs ex denario díurno:mífit eos ín níneam fuam.—piffe procuratori fuo vobis αὐ τας Νο du Ftegreffus circa horam tertiam:uidit alios ftantes ín fo ura nonis ων ἃ * Li L ΄ Ω ΄ ΄ ΄*», I xit, qui rdiqttis om, rtoodiofos,& dixit illís: Ite& aos ín uínceam meatm:&— aboperaríjshorzun H"ὦ ία: hocem& Socra/,:,: ἢ decima ufq; ad ope; 3 nik σον ρπποίορίαν: quod íuftum fuerit dabo uobis. Illí autem abierunt. wipe s E& multi alíj diuitias Iterum autem exr)t circa fextam& nonam horam:€ omncfq pariter conz 2i cotempferüt, fed quí^ fecit fimiliter. Círca undecímam uero exíjt:& ínuenit— tra nouiffimos inui fecuti eftis me:qd? ,p/ η δὲ dia concitatos,iníqta prie apoftolorum eft alíos ftantes.& dicit illís: Quid hícftatis tota díe ocío/ tem arguiffe patrilfa/ atq credentiü.In re^— fi"Dicunt ei: Οία nemo nos coduxit. Dícitíllis:Ite&— milias:Non qd min* generatione cü fede/ a T acceperint ᾧ fuerat de maieftatisfua:qi— mínus uinez procuratori fio: Voca operaríos δὲ red,— accipe uoluerint his & mortuí de corru/ de illi d Mss τὶς ufa:ad prí in quos fe clementia ptione refurgét incor eiiis mercedem, inciprens 8. nouriimis ΠῚ Ὁ PIU— coódu&orifeffuderat, ruptifedebitis&uos— tnos, Cum ueniflent ergo quí círca undecimam ho; Mihi uidéturprimz in folijs iudicatium:^ : ramuenerant: acceperunt finoulos denaríos. Íc hor effe operaríj,Sa condénantes duode; P o aríos. Venien/ muel& Hieremias& cim tribus ifrad:qa| tesautem δὲ prímí;arbítratí funt qd' plus effent acce— baptifta Ioànes: qui uobis credétibus{ΠῚ::; ο: credere πΟΙΗΟΓΗΗΕ pturizacceperunt autem& ipfi finoulos denaríos. Ec— poffunt οὔ pfalmifta € íequíre,^ accipiente b ad ει famili dicere: Ex utero ma/ ιδ Ceres omnis ani rd pientcs,murmurabaht acuerius patrem amilías trís mez deus me? es gne Gem τε(3 dicentes: Hi nouiffimí una hora fecerant:& paresil τα. Tercia uero iid cusifte cüillatenen, losnobísfecifti quí portauímus pondus diei& aftus? πες Qa POT $40.d tia cógruitin d falua; Atile^ runt.Sextzhora,qui torloquit: Non uení matura atate fufcepe pace mittere fed gladii. Veniemfeparehomin&apatre| runtiugüchrifti.Nonz,qui iam declinatad feniü.Porro fuo, matréa filía,€ nurüia focru:& inimicihois dome,| undecima, qui ultima fenectute:& taméomnes pariter ftici eius. Ω αἱ ergo ppter fidem chriftí& praedicatione— accipiüit premiü licet diuerfus labor fit.Sunt qui hácpa cuágelij omes affectus cótempferintatip diuitias&(zcu^ rabolaaliter differant. Prima hora, uolunt miffum effe li uoluptates:ifti centuplürecipient& uità eternápoffi,| in uineà Adam,& reliquos patríarchas ufdp ad Noe. Ter debunt.Ex occafione huius fentétiz,quidà introducüt^ tiajipfum Noeuftqpad Abraha,& circücifioneei datá. Se mille annos poft refurrectioné: dicentestuncnobiscen;—xtaab Abrahá ufcpad moyfen, qfi lex data€. Nona,ipfü rupit Sranireram quas dimífimus& uitam aternam— moyfen δὲ ρρῆςτας. Vndecima, aplos δὲ gentiü populd effere Ends. non intelligétes qt(i incateris dignafit^ qbusomnes ínuidét. Vnde hocípfum intelliges poft ho repromiíIio,in uxorib appareatturpitudo:utqui unà— ráíam undecímá,cü effet;ppe folis occafum& ad uefpe/ Ῥ diio dimiferit, centüi recipiatin futuro. Séfus ergoifte τᾶ, loannes euagcelifta loquit:Fílioli mei nouiffima hora i cft: Qui carnàlia p fatüatore dimiferit. fpüalí ipiet: ft. Etfimul có ΠΩ Pii xn eM με εκ ἵνα itpüalía recipiet:— eft.Et imul cófydera qd' iniufticià patrifFamilias quà in quecópn iiie με ito pi erüt, dfi(ipuo numero undecimz horz oparijs omes pariter accufant: in feipfis CERSTAFIUS DN pa: et. nde dicit& Apfus: qunà nó intelligüt. Si em iniquus eft paterfamilias: nó ín uno omu ef unius Ppuinciz paruos agros dimiferat, iniquus eit, fcd in omib?:qa nó fic laborauit tertie hora eperaríus: Ting n, in Ty t tti zm diu Tar v mon, ü Vi SII erg 1} Ug im] ία, ΠΑΝΟ; deis ifr Jm a πάρα vicum Tur ἐπεὶ riim να um pana d ἽΕΙ ἐγ 4 ἐμὰ inge gi pluri (ἀπ ἀνε frg y den hist dps yn. jus?! nm ΩΝ εὐ! αἰ mit ni uis ΓΝ ^ ' tos.CLui enim fecerit . eculue rue nequa eft: zin OSattbeum eperarius:quomodo ille qui prima hora eft miffus ini ui ποῖ, Similiter& fext& hore oparius:minus laborauit ter tizhorz operario:€ nonz,(extz hore operario. Omnís ítagp retro uocatio gentibus inuidet:& in euangelij του’ quetur gratía. Vnde& faluator concludens parabolam: '"Erütinquitprimi no ' uiffimi,& nouiffimi "primi: Q.d' iudei de dam:& nos de cauda mutemur in caput. ἃ QLZimíce nó facio tí "biinturía, Legi in cu; iufdà libro: amicum iftum qui íncrépat à patrefamilias, pfi/ mz horz operariil, protoplaftum intelli gi,€ eos qui illo tpe «rediderür. b«Γη " neecoenarío conuení, ftímecá« Denarius fi 'gurà regis habet. Re/ κερί! ergo mercede deqó tuum eft« vade. Iudaos íntellige)non gratía(ed ope falua/ ea,uiuet in ea. Vnde dici£ ad ei: o«Czin quía ego bonue fum. Idipfum fonat δὲ illa Lucz parabola: ubi maior fili? mínori ín/ ' uidet,& nó uult éü recipi poenítente,S patré accufat ín. . ufticie Et utfciamus hunc effefenfum qué diximus,ti/ tulas parabole huius finifqs confentiüc.Sic erüt,inquit, nouiflimí príimí:& primi nouiffimi. Multi em funt uoca ti:pauci uero electi. eq[£t afcendée ícfue bícrofolymarts . aflumpfit ouodecím oifcípulos fuoe fecretoic ait ασ;(£cce aícédimue bíerofolyimá:z filius boie tradet εξ, Crebro hoc iplum difcipulis dixeratfed quía multis in medio difpu tatis poterat labi de memoria qd' audierát:iturus hiero/ folyma,& fecüi ducturus apfos, ad tentatione eos parat: riecü uenerit pfecutio δὲ crucis ignomínia,fcandaligent. f 4| Z üc acceffít ad εὖ mater filio: cebedceí ci file(υἱο cc. , Vndeopínioné regni habet mater filiorüi gebedei:ut cü dis dixerit: fili? hois trade£ principib? facerdotü& fcri bís:& condénabüt cti morte:& tradét gétibus ad illud£/ dü& flagellandü& crucifigendü,& ignominià pafTióís tímétibus difcipulis nüciaret:illa gloríà poftulet tritiphà ; tiscHacutreor ex caufa:quía poft omnia dixerat düs:& ' tertia dierefurget:putauiteii mulier poft refurrectione ilico regnaturü:& hoc qd' in fecüdo aduentu ,pmittit,in primo effe coplendü:& auiditate focmínea prafentia cu/ pitimemor futurorü. C) d' auté interrogat diis,€ illa pe tente refpódit:quid uisenó uenit de ignorátia:(ed ex ei? . pfona digit qui Ragelladus δὲ crucifigendus erat: quó€ Luc;$,f iti hemorroufa: Q.uis me tetigit? Ec de Lagaro: Vbi po/ Tob.rt.d fuiftiseume In ueterí quoqpteftamento: Adam ubi escEt Gei4.b defcédens uidebo fi iuxta clamoré qui uenitad me ρε’ [άξιος ficiant:fin autem non cft,ut(ciam.Poftulat autem mater . filiorü gebedei errore muliebri& pietatis affectu, neícies σαι . Atillerefpondés uni corum,dixit: Αππίοξ nó facio tibi 'Capieuerrantincau.? iníuría.INonneex denarío conucniftí πιο Tollé qd τῇ eft€ uade, Volo autem& huictouiffimo dare ficit& tibi. Aut non licet míhi qd" uolo facere? An 6o lus tuus nequá eft:quía egobonus fum?Sic erüt nouif fimí prímí:& prími nouifTimi.Multí éním funt uocatí: e pauci ueto electi," Et afcéndens iefus hierofolymam affümpfit duodecim difcipulos fuos fecreto;& aít illis: Ecce afcendínrius hierofolymam,& filius hórmínis tra^ detur príncipibus facerdotum δὲ fcribís:& condemnà; buft eum morte: δὲ tradent eurn gentibus ad ílladendum δὲ flagellandum δ cucifigendum:& tertía die re i Dícunteí:Poffurnus. Ait ílliss Calicem quidem meum bibetís: federe auté ad dexteram meam δὲ(finiftram, non eft meum dare uobis: fed quibus paratum eft a & patré meo,* Et alidíentes decé indignati funt de duo. | bus fratribus. Iefüs autem uocauít eos ad ἔς, δὲ ait: Scitís:quía principes gentíü dominant eorí:& quí ma quíd peteret. Nec mirtim fi i(taarguatutimperítiz,cum dc Petro dicatur:quando tría uult facere tabernacula; Nefciens quid diceret. τ(LRefpondens autem efus ot xir: IBefcitio quíd petatís. Mater poftulat:& dris difciptz lis loquit:intelliges preces eius ex filiorti defcendere πον lütate. b a["f*orcítía bibere calicé qué ego bibíturus fum? Calice in fcripturís diuinis; paffionem intellipí/ mus: iuxta illud:Pa/ τεῦ, ἢ poffibile ες, Γᾶ) feata me calix ifte.Et in pfalmo: Quid re; tribuà απο oimibus quz retribuit mihi? Calice falutarís-acci/ pía;€ nomen diiiin/ uocabo. Statimq in; fert quis ifte fit calix, Praciofa in cofpectu drimors fanctorum eius.{ βίο: ca lícem quídé me& bibe; quátibi pmiferxhoc t furcet.* Tünc acceffitad eum mater filiorum φορά: TíSzcQruariturquó 'eitimaginé& fimili d nes μα, calice martyrij filij ce "uds edqur,(um filijs fuíszadorans δὲ petensaliquíd ab eo,Quídi— paci Tacobus uide risampliuss& nórà— xítei:Quid uíszAitillitDicut fedeanthi duo filijmei:— licer& loannes bibe ipfe plus accipere dg T, Ἶ rinticü fcriptura nar» ple plus accipe^ unusad dexteram tuam;& unus ad finiftram in τόσο Feuer tura aliü níhil accipere de beue πὴ 3 8 ret lacobü tantü apo; /fyderas: quafialeri? ς tuo. Refpondens alitem iefüs,díxít: INefcítís quidpeta^ ftolüabherodecapt cofortio minuat pre/!«αμ: ην e tétruncàátü:Toannes mümentüt e Zol" σ- Póteftís bibere calicem quem ego bibíturus fum? τε Or την tam finierit. Sed fi ἴον gamus ecclefiafticas hiftorias, in abus fer tur,qd δὲ ipfe poter martyriü fit miffus in feraétis olei doliu, & inde ad fufcipien: dam corona chriftí athleta jpcefferit: fta/ timc relegat?in path ἐν"un mos infulà fir:uidebi mus martyrio animG nó defuiffe:& bibiffe loanne calicé cófeffióis,que& tres pueri in camino ignis biberür: licet pfecutor nó fuderit fanguine. d αὔτ dicitfederc ad de/ xterá meà δὲ finiftrà,nó eft mcii dare uobis, fed qb? pati eft à patre meo:fic intelligédü eft:Regnü codlorü nó eft dà εἰς fed accipiétis.Nó eft em acceptio pfonarü apud deü: fed qciicp tale fe prabuerit ut regno οοεῖους dign? fiathic accipiet, qd? nó pfonz fed uite patü cft.Si(τά tales eftis qconfeqmini regnü coelorü, qd pater mé? tritiphatib?& uicorib? prapauit:uos qq accipietis illud. Alij demoy [ς& Elía dictü uolüt, ds paulo antein monte ο eo uide/ rátloquétes:fed mihi nequad uidet. Idco em fedétiü in regno clos uocabula nó dicüt: ne paucís notatis, carte riputarent exclufi. kp£taudíétee oectindígnari fütoe ouob? fratrib?.Decé apli nó índignan£ matri filion: ebe deí,nec ad mulieris audacià refertit poftulátis, fed ad fi» lios,qd? ignorátes méfurá fud, imodica cupiditate exarfe rint:quib?& diis dixerat: Nefcitis qd petatís.Subintelli/ git aüt uel ex rfifione díii,uel ex indignatióe apfos, φ δ) [ἤ matré imiferínt ad grádía poftulada. L4] Scíue aüit vo cauít eoo ad fe« aít:€ cítío qz pucipee στ! oftant coz«c. Humilif magifter δὲ mitis:nec cupiditatis imodica duof arguit poftulátes:nec dece reliquos indignatíóis incre; pat& liuoris, fed tale ponit exempli, d doceat eti maio/ rem effe qui minor fueric& ΠΠ drim fieri, qui omnit fer uus fit.Fruftra igitur aut illi imoderata uafierant: aut ifti dolentfuper maíorü defyderio:cü ad fummitaté uir/ tutü nó ροεξεία fed humilitate ueníat.Deniq; fui pponit exéplü,ut fi dicta puípéderét,erubefcerét ad opa:& dicit: Sicut filius iores funt; $o. 29 Zanon. C Mar.9.a Iníza 26,d T$.us.a b^ox Ata ES £3non.£ommen.líicronymi liber tertíus ἘΞ(cá 198 Ὀίεξο εἰσ: Site ín caftell q3 atra νοσεῖ t βίο bomíaío nó venít míniftrar(fed míníftrare.— oífcípuloe fuos oícée cic: Ste ín caftell. T3 vog eft«t,| E dee crebro diximus,eum quí miniftrat, appellari^ Egreditur de hiericho,turbis eductís inde diplurimisig- G filium hominis, b[roareantmáfuá redempríoné pzo— cacisreddita fanitate appropinquat híerofolymis, ma; multío. Quando formáferuíaccepittutpro mundoían— gnisditatus mercibus:falute cre denum dahin guinem funderet.Non dixitanimà fuáredemptioné da^ dicupiturbem pacis,& locum uifionis dej,& arcem fpe; rc ,pomnibus: fed p aio Con f :ide Í ῖ::- oly. ma ilis: id εἰ θὲς 4 ἴοϊος funt;poteftatem exercent ín eos. INon ita erit ín mis& ueniffet d iérbue íl: ciiqy uoluerit ínteruos maior fierífit phage ad domümay san biekho ior uefter mínifter. Et quí uoluerít ínter uos primus effe: η uículus erat,&ciy e204 Multilatroneserant. a etituefter feruus.* Sícüt filius hominis non uenít mi» Rifionis portabatiyy ἥ ieri'aeoredie," ἐφ$e- T.- τὸς eratiit? in s DH inhinchogcgred? bniftrari fed míniftrare:Et ddre anímá fuá redemptíioné POLT[κανει tes& defícédente.: em Ἣν Ἐν o1 n f205 hierlm, interficere&.« pro multis.' Et cgrediíétibüs illis ab híericho:fecuta eft— fciétiz, ubi labor Hu uulnerare confueue;- e dioc(cdentes fecusuiam dolorü requies:mift rát.Idcirco diis uenit eum turba multa Et e«cauocxd» duos difcipulos fuos hiericho cü difipis| áudierunt quía iefus tranfiret:& damaucrüt, dicentes: θεωρντικὴμ καὶ πρακῖν fuis,utlibereruulne— Dremífererenoftrifili dauid, Turba autem íncrepa,—""»iideftfcientiam& ratos δὲ multà turbà"m: bantdictesDo E ingredere fecumtrahat.Denig— bateosuttacerent. At illí magís damabant;dicétessDo— canctia: Dixitd eis: poft egredi uoluit» mínemífererenoftrí fili dauid. Etftétíticfus&uoeauít—ltc in caftellum qe ab hiericho,fecuta eft:; bs: η. ΠΡ contra uos eft. Con, eumturbamula.Si;€oS:Xait:Quuid uultísut fadam uobís? DicantilliDo τὰ apofiolos ei erat, manfiffet hire ε míneut aperíantur oculí noftrí. Mifertus áutem corü nec iugum dofiriny i T ul. dar;; eDat acci ρα τὺ mr, fefustetigit oculos eorum:Et confeftím uiderunt:& fe- fe Bt ftatim inquit baufqhodiefederet ση funt eutn. Ca.*Y Xl uenictís raram alli^ a 206 in tenebrís& umbra. f de;, gatam,€ pullum cü τ ἐπεεπερυ ίἀμόκῳ f T cum appropinquaflet híer ofoly mis& H€/ ca:foluite&adducite cierant iuxta uia. Cae níflet bethphage ad montem olíucti: tunc íe/ ΜΜ| cos appellat qui nec/ 7H 79, zer»: namlitís uinculis pec met dum dicere poteràt: fi us mifit duos ifcip ulos,dícens eis;]te mn caftel catorü.Pullus quog τ $539 In lumine τὰο τάς, lum 46 τοπίτα uos eft:& flatím inueníetis afinam alli»— lafciuus:& frznorü] ni bimuslumen.Secus ρα^:"di; impatiens cum ma; μπι wiamquiamidebanr gatam δζ pullum cum ca:foluíte& adducite míhí, Efi Hh cdm euatqulid ps F—quidemlgishabere— quisuobísaligd dixerít dicite: quia dominus his Opus Luce:multoshabe/ pig, ταν bo; Rotca:feduil quz chobers copfeftim dimittet cos," Fácautem factum— batdiüos,nonunoer LESE Vit chriftus eft ignora;::. rori δὲ dogmati fub, H ui bant.Quos plarig— eftiut adímpleretur qd'dictum eft perprophetam,di airos:& camen multi 3 pearros intlliSüt— centem:Díctefiliz floneccerex ruusuenittibi mafue- domini qui fibi po; m & fadduczos. Alíj ue teftatem illicitam ué «20$ routrüg populü,& b tus:fedens fuper afinam δὲ pullá filia fübiuealis.* Eün dicabantu eere.| ων τ ueterís teíftameni&— tes autetn diífcipuli fecerunt ficut pracepít" llis icfus. Et rumdominum&fer. noui:qd' alter fcriptà;:- uos cíus ueniffe, qui lcgé: alernaturalefe adduxeruntafínam& pullum: δὲ impofucrát fup eos ad fotuendum miff quéf.fine chrifto cec? ucftimneta— fuerant,non audent erat( Hi qa p feuidere refi(tere. Ο) μα fitau, nó poterat:audierüt praeconia faluatorís:& confeffi funt tem afina& pullus afinz, dicemus in fubditis. g« Doc. filiu dauid. Sin auté uterqp cecus refertur ad populü iu; autem factum eft vr adímpleretur αὐ oíctum eft per poopbe daorü:hoc qd'fequitur:Increpabat eos turba:fi upethni, tam ofícentem:$»ícíte filic fion:ccce rex tuue vett tíbíram Romiirb cisintelligendü eft: quos Apoftolus monetne lorien£- ftuerue/fedens fuper afinam« pullum filínm fubíugalic. δι fuperbiant contra radicem fuam: fed cum ipfi errore Hocin ropheta Zacharia fcriptum eft:de quo plenius, Zads.9b. priorum inferti fücrintex oleaftroin bonam oliuam,ne— fiuit pacium fuerit,in fuo dicetur loco.Nunc ftrín quad debeant ínuídere priorum faluti. Miferere noftri| dum breuiter,qd fcd^m literam in paruo itineris fpacio fili dauid.Increpátura turbis& nihilominus non tacét: fuper utrumq animal federe non quiuerit. Aut enim fed crebríus id ipfum ingeminat,ut defyderiü plenüue;. feditafinz,& pullus abfcp feffore fuit: aut fi pullo, quod rzlucisoftendant. Ὁ ΔΓ t ftetitícfus z vocauit eogi« aít, magis competít,ufus cft ad fedendum: afina ducta eft Caci erant,quo pergerentignorabant:& fequi no pote; libera.Ergo cum hiftoría uel impoffibilitatem babeat, rant faluatore.Multz fouez in hiericho,multe rupes&: uel turpitudinem,ad altiora tranfmittimur:ut afina ífta Avv preruptain profundiü uergentia: idcirco dris ftat: ut ue quzfubiugalis fuit,& edorníta& iugum legis traxerat, tah nire poffint:& uocari iubet neturbz prohibeat:& inter/ fynagoga intelligatur. Pullus afinz lafciuus& liber: ἔσῃ rogat quafi Ισποτᾶς qd uelint: utex refponfione cecorü genttum populus, quibus federit iefus, miífis ad€os hia manifefta debilitas pateat:& uirt? ex remedio cognofca, duobus difcipulis fuis, uno ín círcumcifione,& altero. NE tur. ΕΑΓ 2ifertueauté cozfi fefuoitetígitoculoscozd:tcó— in gentes. b€[£unteo autem offcípulí fecerunt(icut patt-] itin feftím viderunt:z fecutí funt eum. Tan gitoculos:£praftat— cepiteíoícíüo:« addurcrunt afinam« pullum:« impofte, artifex, quod natura non dederat. Aut certe quod debi, runtfüper coe veftímenra fua;«cum oefuper federe fece; litas culerat,donat mifericordia.Statimq uiderunt& fe, runt.Pullus ifte& a(ina, quibus apoftoli fternunt uefti/ cuti funteum. Q αἱ ante in hiericho contracti fedebant: menta fua,ut iefus mollius fcdeat: ante aduerftum fal/ δὲ clamare tm noucrant/pofteafequüturiefum,^uaterisnudi crant:multifc fibi ín eos dominatum uen non tà pedibus d uirtutibus. Ca. XXI dicantibus, δία! operimento frigebant. Poftquà uero £ cum appzopínquaffer bterofolymíe« veníffer fufcepere apoftolícas ueftes: pulchriores effe&i: domi betbpbage ad mouié olíuerí:tunc íefue mífit ouog num habuere fcfforem. Veftis autem apofiolíca: uel doárina b, ios^ C n. fitr M s MUN MN 2 dg ἜΝ rer | Oni zin OSattbeum do&trína uirtutum, uel ediffertio fcripturarum intelligi orcft:fiue ecclefiafticorum dogmatum uarietates:qui/ us nifi anima inftructa fuerit& ornata,(efforem habe re dominum non meretur. 3 Q['fMuríma autem turba £3.. XXI. fo. 3ο Zxanom dicentes angelos legimus:Q. uis eft ifterex gloriazAlíjs autéuel ambigétib? ucl interrogàtibus,uilis plabecula confitet:a minorib? incipiés,utad maiora pueniat:& di Piib pit, ftraueruat veftímenta fua ín vía: Videte differentia uniu(/ cuiufq pfonz. Apo; ΠΟΙ! ueftíméta fua fu 'perafinü ponüt:tur/ i^ quz uilior eft,fub fternit pedibus afini: necubi offendat in la pidé: ne calcet fpina, nelabatur ín fouea. b«[zilij autécedebát ramos oc arbozíbue c ftemiebant ín vía. De arboribus frugiferís quibus mons oliucti conficus eft: cedebàt ramos fternebátqp in uia:ut praua recta fa cereno, X equarét in/ zqualia:quo rectius atq fecurius in corde credétía, chriftus dz monum at uitio/ s ueftimenta fua:& cum defüper federe fecerunt, Plüri. maauté turba ftrauerunt ueftímenta fua in uía. Alí b autém czdebát ramos de arboríb?& fternebát ín uia. c"Türbzautem qux prazcedebát δὲ qux fequeban£ da mabant dícentes:O fanna filio dauid: benedictus quí euenit ín nomíne dni: ofanna ín excelfis.* Et cüm intraflet hierofolymá:cómora eft uniuerfa ciuitas,dicés: e Quis eft híczPopulí auté dicebat: Hic ἐπ iefus ppheta * a nagareth ealilzzc.! Et íntrait icfus ín templü deí:& .eijcicbat omes uendétes δὲ emétes in templo:& méfas nümulariora,& cathedras uendentiit columbas euettíc.Et dixit eis: Scríptum eft: domus mea.domus or tionís uocabíturtuos auté feciftis illá fpeluncà latroni, cit: e QT IDíceft euo ppbetaa nagaretb galilge.Propheta qué€ Moyfes fimilé fui dixerat effe uéturü,& n ΓΡΗΕ apud gracos fcribi£ cu τοῦ ἄρθρου μιαρτυ) pic id eft cü articuli te ftimonio.À nacareth aute galilza:quia ἰδὲ educatus fuerat: ut flos campi nutrire£— d 109 ín Bore uirtutum, I f«[£t(ntrauít íefug ín remplá oeí: c eijcíe, batommnes vendenteó——* 219 zementeo ín templo:z K menfas aüinulariorü « catbedrae védentiü[E colíbas cuertít«c. Co I mitatus iefus türbà credentium:quz ue ftimenta fua ut illefo pede pullus incede/ ret ftrauerat: ingredi turtemplum:& eíjcít tüuicor incederet. € 4L f urbe autem que luiz ia. nas fieedebát c que fequebant damabát oícéteo:of. anna filío o2; suis uid«c. Oruia manifefta eft hiftoria,fpiritualé fequamur ην ordine differendi. Turbz quz οοτοῖ]α fuerant de hieri; rr cho,G fecutz funt faluatoré ac dífcipulos εἰ”, poftd; pul; lins aer lumafinz foluti uiderütquí ante ligatus fuerat:& apo; dn qai ftolorum ueftibus exornatü,& fedenté fup eum dim ie/ mig B fum:fuppofuerüt ueftimenta fua,(trauerunt uiam ra um! mis arborü. Cücj opere cuncta feciffent: uocis quog trí l ám"buunt teftimonium:& praccedétes atcp fequétes, no bre: η. Π]οπεί cófcffione:fed clamore pleniffimo refonàt: ia h efanna filio dauid:benedictus qui uenit in nomíne diii, μὲ"πὶ ΩΣ aüt dicit: Turba qua pracedebàt& quz fequebant: πα. utrücpoftendicpopulü:& quíante euágeliti,& qui poft rimi cuangelíü ἀπο crediderunt, confona iefum confeffionis ens uoce laudare:X fcd?m fupioris parabole exemplü diuer md fari horarum operarios,unü fidei accipe preemiü.Perro pn: ᾿ qd fequi£:ofanna filio dauid:quid fignificet: δέ antean/ Hor nos plurimos ín breui epiftola ad Damafum tunc rho JE manz urbis epifcopü dixiffe me memini:& nunc pftrin Au gam breuiter.In centefimo decimofeptimo píalmo: quí dtt nranifefte de aduentu faluatoris fcriptus eft:ínter cetera wis P7 hoc legimus:Lapidé qué reprobauerüt edificantes: nie Í hicfactus e(t in caput anguli.A diio factü eft iftud, hoc qup eft mirabile in oculis nrís. Hxc€ dies quà fecit dris,exul, d tem?& latemur ín ea.Statimq iügit:O αῆς faluii me fac: tnc Ὁ domine bene profperare, Benedictus qui uenit ín πο’ md mine diii: benediximus uobis de domo diii& catera. phe Ότο οο quod habctur in Lxx. interpretibus, ὦ κύριε σῶν n dat σὸν δῆ: eft:O domine faluum fac: In hebreo legimus T m Riny"gin mm NiNqdmanifeftius interpretatus eft uus Symmachus dicens: Obfecro díie faluü facobfecro. Ne pu mo ergo putetex duobus uerbis greco uidelicet& he/ js brazo fermone effe compofitü:fed totüi hebraicü:& figni; ifs ficare qd? aduétus chrifti falus müdi fit. Vnde& fequi: xis ἰ Benedictus qui uenítín noie domini. Saluatore quoq; od Ob σις id ipfum in euangelío coprobante: Ego ueni in nomine ims patris mei:& nó me recepiftis. Alius ueniet in noie fuo:& funt recipietis edi. Necnó qd iungit: Ofanna:id eft falus ín ex T LM cel(is:perfpicue oftendit, qp aduétus chrifti nó tantü πο’ dui minü falus,fed totius müdi fit: cerrena iungés cceleftib?: naut Vtomne genu οἱ flecta£ coeleftiüi, terrefiriü& infernorü. id Ὁ 4[€t cà íitraffet bíerofolymá: cómota eft vníuerfa cínt rd[86 octo: 6 ηίο eft bíc?Introeunte(οί cü turba tota: híe) tola c rofolymoriü ciuitas cómouet: mírans frequentia nefciées nd ucritaté,€ dicens: Q,uis eft hic? QLd αυίαξ in alio loco Etaccefferüt Ei omnes qui uendebàt : δὲ emebàt in templo: menfaíqinümulariorü fubuertit:& cathedras uenden? tium columbas diffipauit: dixit εἰς de fcripturis(an; étis te(timoníü proferens, qd? domus patris eius,oratio/ nis domus effe deberet:non fpelunca latronum,uel do; Efa.s6.c mus negociationis:ficut in alio euangelifta fcriptum eft. iere, 7.5 Ethoc primü fciendü, qd' iuxta mádata legis, auguftif/ οὔ.λις fimo in toto orbetemplo domini: δὲ de cunctis pene re/ gionibus iudaorti illuc populo confluente, innumera; biles imolaban£ hoftíz: maxime feftis diebus:taurorii, arietum,hircorum:pauperibus ne abíq facrificio effent, pullos columbarum δὲ turtures offerentibus:accidebat plzrücp,ut quí delonge uenerát nó haberent uictímas, Excogitauerüt igitur facerdotes, quomodo praedam de populo facerét:& omnia animalia quibus opus erat ad facrificiauendebant: ut& uenderent non habentibus: & ipfirurfum empta fufciperent. Hanc ftropham eorü crebra uenientíü inopia difTipabat,qui indigcbant füm/ ptibus:& non folii hoftías no habebàt,fed ne unde eme; rentquidem aues δὲ uilia munufcula. Pofuerunt itaqp& nümularios qui mutuam fub cautione darent pecunía, Sed quia erat lege przceptum, ut nemo ufuras accipet: δέ prodeffe non poterat pecunía foenerata: que cómodi nihil haberet,& interdum fortem perderet: excogítaue/ runt& aliam techna, utpro numularijs colybiftas face/ rent:cuius uerbi proprietate latina lingua non exprimit, Colyba dicuntur apud eos: quz nos appellamus trage mata, ucl uilia munufcula: Verbi gratia: fríxi ciceris: uuarüq paffarum,& poma diuerfi generis. Tgitur quia ufuras accipere non poterant colybiftz qui pecunià foe/ netati erantpro ufuris accipiebant uarias fpecies:ut qd? in nümo non lícebat:in his rebus exigerent qua nimis coemuntur:quafi non hoc ipfum Ecechiel pradicauerit dicens: Vfuram& fupabüdantià nó accipietis. Tftiufmo: di dominus cernens in domo patris ncgociationem feu lairocínium,ardore fpiritus concítatus:iuxta qd' fcríptü eft in fexagefimooéctauo pfalmo: Zelus domus tua co/ D. Leuitt,25.e Deutt,z5,d Excecb.22,c '. medit me:fecit fibi lagellum de funiculis,& tantam ho minum multitudinem eiecit de templo, dicens: Scríptii eft:domus mca,domus orationis uocabitur:uos autem feciftis eam fpeluncá latronü. Latro em efi,& templü dei in latronü conuertit ípecum:qui lucra de religione fecta tur:cultufqpeius non tam cultus dei ᾧ negociationis oc cafio eft. Hoc iuxta hiftoriam, Caterum fcd'm myfricos intellectus: quotídie iefus ingreditur templum patrís, E eijcit omnes tam epifcopos δὲ prefbyteros X di ones, d laicos, Áanon E dlaicos:& uniuerfam turbam de ecclefia fua: δέ unius S$40,A g 112 X h 25 D q343.b quibus dicitur: Cr ui i 214. VI ΒΕ σις VI 2.Cort.6.d. enim apoftolus: Vos | Gorosd eftistemplü dei fpi F criminis habet uendentes pariter δὲ ementes. Scríptum eft enim:Gratis accepiftis,gratis date. Menfas quoq nt mulariorü fubuertit.Obferua propter auaríciam facer/ dotum,altaría ἀεί, nümulariorü menfas appellarí.Ca/ thedraíqy uendentiü colübas euertit: quí uendunt gratiam fpi rituffancti:& omía fa ciüt ut fubiectos po/ pulos deuorent: de deuorant populum mcü ficut efcam pa/ nis. luxta fimplicem intelligetiam,colum: bznó erantin cathe; drís,fed in caucis:ni/ fiforte columbarum inftitores fedebant in cathedris:Q) d'penic? abfurdü cft: qa in ca; thedris, magiftrorü magis dignitas indi; cat:quz ad nihilü re; digit, cti mixta fuerit lucris. C. d deeccle; ftjs dixim?:unufgfq defe intelligat, Dicit rituffanctus habitat in uobis. Nó fitín do mo pectorif noftri ne gociatio:nó ementium uendentiüqs cómertía, non ο’ norum cupiíditas:ne ingrediatur íefus iratus δὲ rigidus: & non aliter mundet templü fuum: nifi flagello adhíbi/ to:ut de fpelunca latroni δὲ de domo ne ociationís,do/ ΤΗ faciatorationis. a«[(£taccefferunt ἐξ euim cecí c dau díin templo z fanauit eoo, Nifi menfas nümulariorü euer tiffet:cathedrafqy colübas uendentiü: czci δὲ claudi luce priftína& concitum gradum non meruiffent recipere, b«[ Clídentee autem pzíncípee facerdotum τ fcribe mírabí lía qug fecít zc. Plariqs arbitrantur maximü effe fignorü Iob. e. 9.a 4 Lacarus fufcitat? e(t:qd' cec? ex utero lumé accepit: 5.3.d qd'adiordanem uox audita fit patrís: qd? trantfigurat? Mar.9.a in monte gloria oftenderit triumphantis. Mihi interom nia figna quz fecit:hoc uidetur mirabilius eífe:qd? unus homo&illo tempore contemptibilis:& intantü uilís ut poftca crucifigeret:ícribis& pharifzis contra fe fxuienti bus δι uidétibus lucra fua deftrui, potuerit ad unius fla gelli uerbera tantà eífjcere multitudine: meníaíq; fubuer tere, cathedras confringere:& alia facere quz infinitus non fcciffet exercitus.Igneum enim quiddam atq fy de; reum radíabat ex oculis eius:& diuinitatis maieftas Iu cebat in facic. Ctigs manum non audeant infjcere tacer dotes:tamen opera calumniant:& teftimonium populí atcppuerorum qui clamabant, Ofanna filio dauid: uer tunt ín calumnia:qd' uidelicet hoc non dicatur πίῃ foli fi lio dei. Videantergo epifcopi δὲ quàtülibet(an&tí hoies: cum quanto periculo dici iftafibi patiantur: fi diio cui uere hoc dicebatur: quía necdum erat folida creden/ tium fides,pro crimineimpingitur, c 4Γ 3cfue autem oí ít illío:vtías."Bund legíftío:quia ex στε ínfantíá z lactentíG perfecifti laude? τᾷ moderate fententiá tem perat:€ re; fponfio utrüg uergens δὲ calamniz non patens.Non di xit qd' fcribe audire cupiebant: bene faciunt pueri: ut mihi teftimonium perhibeant:nec ruríum errant;puerí funt, debetis atatí ignofcere:fed profert exemplü deocta uo pfalmo:ut tacente diio fcripturarum teftimoniü pue rorum dicta firmaret. Ὁ[£t relíctio(llío abt fozao er tra cíuíraté ín betbania: íbíqs manfit. Reliquit incredulos: δὲ urbem cgreffus cótradicentíü, iuit bethanià:qd inter/ α*Etaccefferünt ad eum cxci δὲ daudi ín templo: δὲ fa e nauít eos." Vídéntes autem príncipes facerdotum δὲ fcibz,;mirabilia quz fecít:& pueros amantes ín tem plo.& dícentes:O fanna filio dauíd: índienati funt. Et c dixerunt eí:Audis quíd ifti dicunt? lefüs autem dicit cis: Vtig;:Nundg legiftis: quía ex ore infantíum& la; ο&entíum perfecifti laudem:' Et relictis illis abijt foras c extra cíítatem ín bethaníam: ibíq; manfit. Máne au; tem reuertens ín ciuítatem,efurrjt. Et uidens ficí arborem unam fecus uíam:uenitad eam:& nihil inuenit ín ca nifi folía cantü.Et aít illi: Nuncj ex te fructus nafca; tur ín fempiternum: δὲ arcfacta eft contínuo ficulnea, Etuídentes difcipuli: míratí funt dicentes: t contínuo aruit?* Réfpondeés autem ícfus;ait eís: Amé. díco uobis: fi habuerítís fidem δὲ non hzfitauerítis: non folum de ficulnea facietís: fed& fi monti huic εἰν xerítis:tolle& iactate ín mare,fict. £ommen.I2ieronymi liber tertius pretatur domus obedienti:iam tunc uocation£ eentijy prafigurans:ibicp manfit,quia ín ifracl pmanereno por tuit.Hoc quoq intelligendü eft qd? tantz fuerit paupta, tís,& ita nulli adulatus fit:utín urbe maxia nullü hofpi tem,nullam inuenerit manfionem: fed in agro paruulo apud lagarum foro, reíq cius habitaret: eorum quippe uicus ne autetn reuerteno ín cíuítaté efürát«c, Dif) cuffis noctif tenebrif, matutína luceradià, te:€ uicina meridie, in qua diis paffione fua illuftraturus erat orbem:cum ín ciuita tem reuerteretur efu, ríjt:uel uerítatem hu manz carnifoftédés; ucl efuriens falutem credentiti:& zftuans ad incredulitaté irae lis. ΟΠΠ uidiffet ar, borem unam:quáin telligimus fynagog& δὲ cocilíabulü íudzo rum iuxta uiam:ha; bebatein legé:& ideo iuxta uiam erarquía non credebat ín υἱᾶς uenit ad eam, ftanté fcilicet δὲ imobile,& nó habenté euágelij pedes:nihilqy inuenit in eajnifi folia tanti: promiffionü ftrepitum:traditiones pharifaicas:& iactationé legis: δὲ ornaméta uerborü abícp ullis fructibus ueritatis. Vnde & alius euangeliífta dicit: Nondü em erat tempus:fiue qr tempus nondiü uenerat faluationis ifrael: eo qd nondü genliii populus fubintraffet: fiue qd? prateriffet tépus fidei:quía ad ΗΠ prímü ueniens,& fpretus, tranfiffetad nationes.Et ait illisnundj ex te fructus nafcat: uelinfem piternü,uel in fzculum: utrücp em ἀιώνα gracus fermo fignificat. Et arefacta eft ficulnea: quz efuriéte ἀῆο cibos quos ílle cupieratnon habeébat.Sicautem aruerüit folia ut truncus ipferemaneret:& fractis ramis uireret radix quz in nouiffimo tempore fi credére uoluerit: uirgulta fidei pullulet: impleaturq fcriptura dicens: Eft arbori fpes.luxta literam autem diis paffurus in populis:& ba iulaturus fcandalum crucis:debuit difcipulorü animos figni anticipatione firmare. Vnde& difcipuli mirantur dicentes:Q) uó continuo aruitcPotuit ergo faluator ea/ dem uirtute etiam inimicos ficcare fuos: nifi eorum poenitentià expectaffet falute. f q[1Refpondéo autéicíus ait είο: Bdmen oíco vobíe:fi babueríriefidé« nó befitauert tío:nó foli oe fículnca facietío:c fi monti buic oíxerttío rolle t facta te(n mare:fíet. Latrant contra nos gentilíü canes in fuis uoluminibus, que in impietatis propría memoríá reliquerüt:afferentes apoftolos nó habuiffe fidem:quia montes tranfferre nó potuerint. Q.utbus nos refponde/ bim? multa facta effe figna a díio:iuxta lohánis euágeli/ fta teftimoniü:qu fi fcrípta effent,müdus capenó pof fet.Non quo müdus uolumina capere nó potuerit: qua poteft, quauis multiplicia(intunü armariolüi uel unum capere fcriniü:fed qd magnitudine(ignorü pra miracur lis€ incredulitate ferrenó poffit.Igitur δὲ haccredimus feciffe apoftolos,fed idco fcripta non effe:ne infidelibus contradicendi maior daretur occafio. Alioquin interro; gemus eos utrum credant his fignis:qua fcripta narran tur an non.Etcum incredulos uiderimus: confequéter probabimus nec maioribus eos credituros fuiffequi mi norib? nó crediderint. Hoc aduerfum illos. Caterü nos utantc iam diximus;monté diabolü intelligamus fup» uotnodo Etormnía bethaniaé. eq[2B3 H d t Marci " sut J ani "μον Iob.4.a Iob.20.g bienrem:| Ἢ "d Té4ja iih j audit τς jtd mug arid — ris εἰ nz ΤΠ ΗΝ i ca i gi y| pu; wi Lucus. Ζεῦ, Ὁ «duc ^ 'Jumnia ftruüt: qn di zin OSattbeum biente,& iactante fe contra creatore faü: quià propheta mons corruptus appellatur.Et οὔ animá hominis poffe derít,& inea fuerit radicatus:ab apoftolis& his qui fimi lesapoftolorü(unt;traníFerri poteft ín mare:hoc eft ín lo caíal(a δὲ luctuantia X amara,quaz nullà habent dulce; diné dei:€ apud in» credulorüi mente, üt porcorum duo milia fuffocari. Idipfum δὲ in pfalmis legit: Non timebímus duim tur babít terrà:& tranífe rentur montes in cor maris. ἃ([£t cá ve, niffer ít téplü| acceffe/ rütad εἴ oocenté pzín €ípef(acerdotá« fenío ree populi/oícétef: 3m qua poteftate bec fa; εἰσ τ, Diuer(íis uerbif eandé quà fupra ca/ xerunt:In beelcebub principe damoniorü etjcit hic damonia. Qi eimdicüt:n qua poteftate hzc facis: de ἀεί dubitant po; teftate,X fubintelligi uoltit diaboli effe qc? faciat; Addentes dq: quis tibi dedit hanc poteftatémanifeftiffi me dei filium negàt: qué putát nó fuis ui/ v teftate hacc facio." ' Etotnnia quzcüqy petictitis in oratione ctedentes ac. a cipietis." Etcüim ueniffet in templü, accefferüt ad eum docentem principes facerdotum δὲ feniores populí,di cétes:In qua poteftate ας facis? Et quis tibi pom μᾶς v poteftatem? Refpóndens auté iefus dixít eis: Intetro gabo uos& ego unü fermoné: qué fi dixeritis mihi:& cgo uobís dicam ín qua poteftate hacc facio. Baptiíim? loannis unde erat:e coelo an ex hominibus? Ac illi coeitabant ínter fe,dicentes:Si dixerimus e caclo:dicet no bís:Quare ergo non credídiftis illi? Si auté díxerímus ex homiínibus:tímemus turbam.O mnes em habebát Ioanne ficut prophetá.Et refpondentes iefü,dixerunt: c INefcim?, Ait illis& ipfé: INec ego dico uobis in qua po Quid autem uobís uidetur?Homo quídá habebat duos filíos:& accedens ad prímá dixit: Filiuade hodie operare ín uínea mea.]lle auté refpony densaait:INolo.Poftea auté poenítétía motus abíjt. Ac cedens autetn ad alterum, dixit fimiliter, Ac ille refpon densait:Eo domine:& non iuít.Quis ex duobus fecit uoluntaté patrís? Et dicunt ei: Prímus.Dicit illis iefus: £4. XXI yo. 31 Poftea Yo in aduentu faluatoris,acta pocnitetia,opat?eft in uinea dei,& fermonis contumacia labore correxít.Se, cad? aüt fili?ppls iudaorü eq rüdit moyfi: Omia dcüq; dixerit dris faciemus: δὲ nó iuit in uinea:quía interfecto patriffamilias filio,fe putauit herede. ΑΙ uero nó putàt getiliu δὲ iudaorum effe parabolà:fed fim pliciter peccatorüi& iuftorum:ipfo quoq domino ,ppofitioné fuà pottea differente. εἰ LZimen oíco vobía quia publícaní c mere trícee pcedüt vos ín re $n o£. Eo qd'illiqp mala opa deo fc ferui re negauerat: poftea penitétie bapcfmü acceperint à loanne, Phari(zi auté qui íu/ fticià praeferebat:& le £e dei facere íacta/ bant, loannís conté/ pto baptifmate, dei praecepta nó fecerüt, Vnde dicit: f(| Ge nít er ad voe foauneg ín vía iuftícíe: nó cre» dídí(tó εἰ«€. Porro qd dicitur: QLuis ex duobus fecit uolun» tatem patrís«Etilli di cüt, Nouiffim?: Scie, dü eft in ueris exem/ plaríbus non haberi rib? fed alienis figna η.^;"T Á nouiffimü íed primü facere. b«[ιβείρου,«&mén dico uobis, quía publicani δὲ meretrices praece/— ut proprío iudicio có meon ics Piril t düt uosin regno dcí. Vénit em ad uos Ioannes in μία denen ES: Sé nio, tego vni fcimoneze,—iufticiz:& non credidiftis ei:publicani autem δὲ mete«| legere: manifcfta cf Heat fms ἀν trícescrediderunt eítuos autem uidentes nec pceníten/ inter ERO dic cit: Malo arboris no;:"T awe ἐᾷ q do,malus clau? auc. 6 tíam habuíftis poftea utcrederetís ei.* Alim parabo— yiraéiudaos: fed ce cuneusinfigeduseft.— Jam audite:Homo erat paterfamilías qui plantauít ui uen ΡΝ dU Poterat dis aperta re f.: deditei:& fodit ineatorculat:&t S5. qd fétiüt: ficut fponfione tentatorü neam& cperm circumaeait era roar: aT. baptifmu Ioànis cie calumniiconfurare:— zedificauit turrím:& locauít eáagricolíss&C peregre pro^— tes«fie εἰς edo die fed prudéter interro; fectuseft, τόπο b οἱ audi am 3 gat,ut fao ipfi uel filé parabola audite: i20 tio uel(entétia condé nent.Si em refpondiffent baptifma Ioannis effe de coelo, ut ipfi fapíétes ín malicía pertractarüt,confequés erat re; fponfio:quare ergo nó cftís baptigati a loanne Sí dicere uoluiffent,humana deceptione effe cópofiti, δὲ nihil ha; buiíTe diuinü:feditione populi formídabàt. Omnes ei gregatim multitudines íoánis receperát baptifma:& fic €i habebàát ut pphetà. Refpondit itagp ímpíjffima factio: & humilitatis uerbo quo nefcire fe diceret, ufa eft ad infi dias coaptádas. c€ Zlít íllío« pfe: tHecego oíco vobíe{π| qua poteítate bec facío. Illi ín eo qd? nefcire fe refpóderat, mentíti funt:confequés ergo erat iuxta refponfione eorü diim quoq; dicere,necego fcío:fed métiri ueritas nó pot, &it:Nec ego dico uobis. Ex quo oftendit& illos fcire, fed refpódere nolle,& fe noffe,& ideo nó dicere:quia{ΠῚ qd(ciunt taceát:& ftatim infert parabolà,que δὲ illos ἐπι pietatis arguat:& ad gétes regnü dei doceat tráfferendii. Ό 4 Guíd auté vobío vídet:bomo babebat ouoe filíos«c. Hi funt duo filíj,& inLucz pabola defcribunt frugi& luxuriofus:& de qb? Zacharías ppheta logé: Affumpfi mihi duas uírgas:Vnà uocauí decoré& alterá uocaui fu niculi:X ρα erege.Primo dicit gentili ρρῖο p natura; lislegis notícià: Vade& oparein uinea mea:hoc efi,qd tí inon uis fierí,alteri ne feceris. Qui fupbe ríidit; Nolo. EN erat paterfaimílías quí plantauít víneá«(epé círcidedít εἰ τ, Hoc eft qd? diis fum ptü de ,puerbio fignificauit, Durüu e(t aduerfus ftimulü calcitrare.Principes facerdotü& feniores p opuli qui ín/ terrogauetàt diim:in qua poteftate hac facís:& quis tibí dedit hanc poteftaté:& uoluerátin uerbo cape fapientia, fua arte fuperan£;& audiit in parabolis qd'apta facie nó merebant audíre.Homo ifte paterfamilias,ipfe efz q ha/ bebat duos filios:& qui in alia parabola códuxit opera, rios in uíneà fuam:qui plantauít uinea:de qua δὲ Efaías pleniffimep canticü loqui£, ad extremü inferés: Vinea diii fabaoth domus ifrael eft. Ecín pfalmo: Vinea de egy pto,inquit,tráftulifti: eieciftí gétes€ plantaftí eà:Et fepe circüdeditei:uel murü urbís,uel angelorüi auxilia:& fo^ dit in ea torcular,autaltare,autilla torcularía: quorü δὲ tres pfalmi titulo prenotan£, octauus,& octogefimus,& octogefimuftertius.Et zdificauit turrim:haud dubíum quin templü,de quo dicitur per Michea:Ettu turris ne/ bulofa filia fion.Et locauitcam agrícolis: quos alibi αι’ nez operaríos appellauit:qui condu&i fueràt hora pri/ ma,tertia fexta, nona δὲ undecima.Et pegre qfectus et: nó locí mutatione. Nam deus unde abeffe poteft quo có plent omniac& qui dicit per Hicremia: Ego deus appto/ pinquàás& nó de longinquo, dicit diis.Sed abire uidet a f uinea Aanomn. C Exo,&4.à ο 210 tet Adt.9.a [vie T$.79.b Michee,4.c $.20,a Hiete,45,e απο Ε 4. Reg.21 3,Reg.21.d Naboth:& Zacha/ 24 Para.24..f ría, que interfecerunt Heb. V. Cort.s,b Y.Pe.2.a Efa.28. d uinea:ut uinitoribus liberti operandi arbitrium derelin quat. ad Cumautétempue fructu. appiopíaquaffetmí fit(eruoe fuos ad agrícolas vt accíperent fructue eíue cc. D'ederateis legem, in haceos uinea operari iufferat:ut fru&ü legis in operibus exhiberent, Poftea mifit ad cos feruos: quos illi αρ’ prehéfos uel cecide; runt,ut Hieremia:uel occiderüt,ut E(aiam: uel lapidauérunt, ut inter téplü δὲ altare. Legamus cpiftolam Pauli ad Hebreos,€ ex ca pleniffime difci mus qui feruorti ἀπί quanta perpeffi fint. b€i tliouíffimeautetm mífit ad coe ΕΙ fnum oíicene:verebuntur fi^ lí meü.In eo qd fup legimus: Iterum mi: fitalios feruos plures prioribus,& fecerüit illis fimiliter: patien/ tià oftédit patriffami lias qd frequétius mi ferit ut malos colo; nos ad paenitentia ,p uocaret: illi aute the faurigauerüt fibi irà in die irz. Porro qd iügit:uerebunt filíü meü:nó de ignoratía uenit, Q uid em ne; fciat paterfamilias d hocloco deus pat in telligi&ééSed femp am bigeredici£ deus:ut! libera uolüitas homi; nireferuct.Interroge mus Arriü X Euno/ miü: Ecce pater dicit ignorare:& fententia temperat, X quantü in uobís eft pbat effe mentitus.CQ.uicqd p patrerefpóderinthoc intelliet pro filio:qui fe dicit igno rare confümationis die. c€[£tappzebenfum cum eiece; runt extra vínca c occíderüt.Et Apo(tolus loquit qd'extra porta iefus crucifixus fit. Poffumus& aliter intelligere: qd eiectus(it extra uineà:& ibi occifus: ut fufcipietibus fegentibus,alíjs uinea locaret. o 4Γ(i ergo venerít ofia vínee:quíd faciet agrícolís{{Π|6 cC. Interrogat cos dris,non qd ignoret quid refponfuri fint:fed ut ppria refpofione damnentur. Locata eft autem nobís uinea:& locata ca conditione, ut reddamus diio fructum téporibusfuis: & fciamus πο ἅς tépore qd oporteat nos uel loqui uel facere. e€T£»ícit illío íefus: tHunds legíftío in fcrípturíe: Zapidé quérepzobauerüt edíficantes τῷ. Varíjs parabolis diuerfifq; fermonib?res eedé cótexunt.Q. uos ein fupra oparios δὲ uinitores δὲ agricolas appellarat: πᾶς difica; tores: id eft coemétarios uocat. Vii dicit Apoftolus: Dei agricultura, dei zdificatio eftís. Hi ergo coemetarj quó δὲ uinitores accipitit uineà: fic acceperüt lapide: qué uel in fundamétis ponant:íuxta archite&ü Pauli: ucl ín an gulo:ut duos parietes:id eft populü υἱεῖ cófociet: qui reprobat? ab eís factus eft in caput anguli. Et hoca diio factü eft: nó humanis uiribus, fed dei potétia. De hocla pideadíutoríj Petrus quoq: loquitur confidenter:TYtela pis qui reprobatus efta uobis edificantibus: hic factus cítin caputangulí, Et E(aías: Ecce,aitimmittà in funda 4 fectus eft. Cüim αὔτ tempus fructuü appropinquaffet, mifit feruos fuos ad agrícolas, utacdperét fructus i9, Etagtícolz apprehéfis feruis eius: ali cxcderunt;aliá occideruntzalium uero lapidauerát. Iterum mifit alios b feruos plures priorbus:& fecerunt illis fimiliter. INOuif fimeautetn mifit ad cos filium fuum, dicens: uerebun; tur filium meum. Agricola: autem uidentes filium,di xerunt intra fe: Fliceft heres: ueníte occidamus eum: c& habebímus hzrediítatem cíus.Et ápprehéfum eum: ο ciecerunt extra uíneam,& occiderunt. Cum érgo uencerít diis uínez:gd faciet agricolis illis? Aiunt ill: Malos male perdet:& uíneam fuam locabit alijs agrícolís:qui e reddent εἰ fructum temporibus fuis, Dícít illis iefus: Nunc legiftis ín fcripturís: Lapidem qué reprobaucrunt xdificates:hic factus eft ín caput anguli. A drio fa t étü eft iftud:& eft mirabile ín oculis noftris? Ideó di; co uobís:quía auferetura. uobís τοσα dei:& dabitur c genti facentí fractus eíus. Et qüi ceciderit fuper lapi dem íftà cofrínge£:fuper qué uero cecíderít;cóteret οὔ, »" Etcit aüdiffent principes facerdotü δὲ pharifzi pabolas ei?:cognouerüt qd de ipfis diceret. Et quarétes cü tenere,tímuerüt turbas: qm ficut pphetá εἴ habebàát. "Τ réfpondés iefus dixit iterà —4ín parabolis eís,dicés:Simile fact eft regnü coe lorü homini rcgí q fecit nuptías filio fuo:Et mi^ k fit ferum fuü uocare ínuítatos ad nuptías δὲ nolebát t ueníre.Iterü míficalios feruos, dícens: Dicite ínuitatís: £ommcen.lbieronymi líber tertius méta fion lapidern electum, preciofum, angülar&& qui crediderit in eum non confundetur. f[dco vico vobíe:quía aufere£ a vobía regná oeí:« oabíE gentí facienti fructue cíue. Alidtiens díxi, regnü ἀεί, fcrípturas fanc&as intelligi: quas diis abftulita iudaís δὲ nobis tradidit: ut faciam? fructus arii, Ita eft uinea quztra ditur agricolis δὲ ui/ nitoribus:ín qua qui opati nó fuerintno; pturarü: fructus ui/ nez perdituri funt. 6 t qui cecíderít fü per lapídé(ftüiconfrín etur: fup qué vero ce; ciderít(conteret enim. Aliud eít offendere chriftii per mala opa, aliud negare. Ω αἱ peccator e& ti ín illii credit:cadit quidé fu perlapidé δὲ confrin gitur:fed nó omnino conteri£:referua£ em per paenitentíà ad ἃ» lutem. Super quéuc ro ílle ceciderit: hoc e(t, cui lapis ipfe ir/ ruerit:& qui chriftü penítus negauerit:fic conteret eum: utnec tefta quidem rema/ neat in qua hauria; tur aque pufillum. pzíncípee facerdorum pbarífeí parabolae eiue: cognouerunt αὖ oc Ípfis ofceret:c que/ renteo euim tenereiti/ muerunt turbae: quo; níam ficut pzopbetaut eum babebant. ui; uis duro cordeeffent & ppter icredulitaté & ipietaté in filiüi dei: habentes taméapet/ tas propofitiones negare non poterant:& intelligebant contra fcomnes domini fententias dirigi. Vnde uolebàt quidem eum interficere:fed timebant turbas: quia ficut prophetam eum habebant. Semper turba. mobilis eft, nec in propofita uoluntate perfi(tens:atqs in morem flu/ έξη diueríorumqs uentorum,huc illucq trahitur. QLuénüc quafi prophetam uenerátur& colunt: poftca contra eum clamant: Crucifige, crucifige talem. 2. refpondene íefue/oítit ín Ca. parabolís εἰσ oíceno: Coímile factum eft regnum eg locum bomíní regí quí fecít nupríae filío fuo. Pha» Ca. XXII Ecce prandiü' rifzi intelligentes de fe dici parabolas,quarebát eum tenere δὲ occidere.Hanc eorum fciens dominus uo/ lIuntatem nihilominus increpat fxuientes:nec timore fü peratur:quo mínus arguat peccatores. Rex ifte qui fecit nuptias filio fuo,deus omnipotés ο. Facit auténuptias diio nofiro iefu chrifto δὲ ecclefie:qua tam ex iudaisd ex gentibus congregata eft. k€f€t mifit ferui fuum vov care ínuítatoe ad πηρτίας: c nolebant veníre, Haud dubiüt quín moyfen per quem legem inuitatís dedit. Siautem feruos legerím?,ut plaraq: habét exéplaria: ad ,pphetas referendum eft αἰ inuitati per eos uenire contépferint. I4 terum mífít alíos feruos oícene: g»ícite ínuitatía ecce 'pzaudíü meum parauí«C.Serui qui fecüdo miffi Παπ lius eft ut propheta intelligantur ᾧ apoftoli: ita amd upra G: 15 men tim habétes fcri»..... b«pércumaudíffent'' Mig ü Qs A fapra ferui(criptü fuerit. Sin autem feruos, ibidem fe; E T atrás Ibat lel ἄνω "T it quai ungue Επ | quidam inqui qu? μὲς [701 ipe ci xri pri uoti fione) 110] Ure Παρ aroari γα iod attt ntis urit gings ras qui bomi d ug i9 Tom ΜΝ zin Osattbeum gas:hicfecundi ferui, apoftoli intelligedi funt. Prandiü paratum&tauri δὲ altilia occifa:uel pet metaphora opes regie defcribuntur:ut ex carnalibus intelligantur fpiri? tualia:uel certe dogmatum magnitudo δὲ doctrina dei lege pleniffima fenti; ri poteft. a|£t abíe rüt:alíue ín villam fua: alíus vero ad negocía/ τίοπξ fuam. fRelíd Xo Inter eos quí non re/ ciptünceuangelíj ue/ τὰ Ecce prandium meum parauí:tautí mei δὲ altilía occi; fa funt& omnía parata:uenite ad nuptías. Illi autem temerütferuosei?«z,^ neglexerunt:Et abierünt:alíus ín uillam fuá:alius uero ad negocíationé fuam.R elíiquí uero tenuerunt feruos titlatem:multa diuer, 5 Cius:& contumelijs affectos occiderunt. Rex autem cá ΧΧΙΙ$6. ftiano non habere ueftem nuptialem:hoc eft ueftem[η percecleftís hominis:fed ueftem pollutam:id cft ueterís hominis exüuias:hic ftatim corripitur:X dicitur ei: Ami cequomodo huc intrafticAmicum uocat qd' ínuitatus ad nuptias eft, Arguit impudentiz qd" uefte fordida munditiàs polluerit nuptiales. At illeobz mutuít.In temporé enim illo non erítloz cus paenitentia: nec negandi facultas, cii omnes angeli& mü/ dus ipfe teftis fit pec) catorum. f«LZ uué fias. S Nunoris e c audiffet iratus eft:EtmífTis exercitibus fuísperdídítho^ oíxitree mínittrie: i μηροὶ alii ρα, efmícidas illos: δὲ ciuitatem illorum faccendit. Tünc aic— Sete pedibus z mant nirenoluerunhisq—feruís fuis:Nuptiz quidem paratz funt:fed qui ínuita- Ee SEC ΡΟΗ ti crant,non fuerunt digni. Ite ereo ad exítus uíarum; fbíerít flerue c firídoz manitatem in crude& quofcüq; ínuencrítis uocate ad nuptias. Et eereffi em βμμμοθκάδε i Senes fe ferui cíus ín uías.congrcgaucrunt omnes quos ínuene/ Seuls ftridorem melísafecerunrud runtmalos& bonos:& impleta funt nuptía dicum; nein ead coni ociderüt.Inbacpa/ e bentíum." Intraüit autem rexut uideret dífcamben; tes:& uidit ibihomínem non ueftitum uefte nuptiali, & aic illi: Amice quomodo huc íntraftí non habens ue bé Rerauemeson f ftem nuptialem? Ac ille obmutuit. Tüncdíxit rex mi^ níítris:Ligatís pedibus δὲ manibus cíus, mittite eum ín tenebras exteríores:ibierit fletus& ftridor dentiü. enücclorumhomi/ ὃ Mülti autem funtuocatí:paud uero electi.* Tünc ab, euntes pharifxíconfilíum ínierunt ut caperent eum ín rabolafpon(i filetur ocdifio; δὲ p feruorü mortes, contemptus oftenditur nuptiarü. díffet íratus eft. Ded ! ictum fupra fuerat: Simile factum eft re/ ni regi: quando in/ &ionís intellige ueri/ tatem. Vel certeideo lígatur mánu$& pez des: ut male operari δὲ currere defiftát ad effundendü fangui/ nem.In fletu quod? oculorum& ftrido/ re dentíum:per meta phoram membrorti corpóralium,magni/ uitabatad nuptias,& tudo oftenditur tor/ Τον deme, fermone, Et mittunt οἱ difcipulos fuos cum herodía-— mentor. ο«ου tiz: hominis nomen,«ic d;» IMioi::;: tíauté funt vocatí:pau ipii i isdem Müágifter fcímus quia uerax es:& uíam— C sero lec. campa quidoad ulionem— dei ín ueritate doces:& non eft tibí cura de aliquo.| parabolasbreui(en; uenit:homo fleur, Mlonením refpícis perfonam hominum: Dícergono-—'ntia coprehédicqe & rextátum dicitur. bi id biu;; VEL. Sinopeuines& in cQ£tmífis exert)— bísquid tibi uidetur: Licet cenfum dari cafaríaautnon?—adificatione domus, bue(uíeipdídít bomí/ Cognita&in cóuíuio nuptia/ cídas illos εξ. Exercí/ li: non ἐπίεια fed finis tus feu ultores,ange; quaratur. ΕΓ üc 25.77. los dequibus ín píalmis fcribitur: Immiffiones per an; gdos peffimos:feu rhomanos intelligam? fub duce Ve/ pafiano δέ Tito: quí occifis iuda populis, prauarica/ tricem fuccenderint ciuitatem. o Z uncaít feruíe fuío: ?IBuptie quídé parate funt:fed quí tnuítatí erátimó fuerüit oL gii. Ψτε ergo ad exítue νίαγῇ«C. Gentilium populus non eratin ufjs,fed in exitibus uíarum.() uzrit autem quó in his qui foris erát inter malos,& boni aliq fintrepertic Hunclocum plenius tractat Apofiolus ad rhomanos:qp Roi, z,c 8entes naturaliter facientes ea quz legis funtcondénent iudaos, qui fcripram legem non fecerint. Inter ipfos ἅφ ethnicos eft diuerfitas infinita:cü fcíamus alios effe ,pcli uesad uitia& ruétes ad mala: alios ob honeftaté morü uirtutibus deditos, eq[ 3ntrauit autérex vt víderet oífcü benteo:« vídít bí bomínem non veftítum vefte nuptíalí /« aít ill:Zimice quó buc íntraftí non babée veftem nuptíalez Zt illeobmutuít.Hi qui inuitati fuerantad nuptias, de fe pibus& angulis& plateis& diuerfis locís,coenam regis impleuerant. Sed poftea cum ueniffet rex ut uideret dif; cumbentes ín conuiuio fuo: hoc eft in fua quafi fide re^ quicfcentes:ut in die iudicij uifitaret conuiuas δὲ difcer/ neret meríta fingulorum:inuenit unum quí uefte indu tusnon erat nuptíali. Vnus i(te: omnes quí fociatí funt malicía intelligütur. Veítis autem nuptialis, pracepta funt domini, opera que complentur ex lege& euan gelio,nouicg hominis efficíunt ueftimentum.Si quis igi tur in tempore iudicij inuentus fuerit(ub nomine chri/ abeuntee pbarífet i confilíum(nerunt vr caperent eut(t$ fermone.€t míttunt οί oífcípulos fuos cum berodíaníe οί’ centeo, Nuper fub Caíare Augufto iudza fubiccta rho/ manis:quando in toto orbe eft celebrata defcriptio;fti/ pendiaría facta fuerat:& erat ín populo magna fedi/ tio: dicentibus αἰῆς pro fecurítate δὲ quiete, qua rho/ mani pro omnibus militarent debere tributa perfoluí, Phariízis uero qui fibí applaudebat de iufticía econtra/ rio dicentíbus:nó debere populum αεί quí decimas fol/ ueret,& primitiua dare:& cetera quz in lege Ícrípta[ΠΕ facerct/humanis lcgibus fubiacere, CafamAuguftus He rodem filium antipatris alienigenam,& profelytum re^ gem iudazis conftituerat:qui tributis praeffet& ποπ’ no pareret imperio. Mitcunt igitur pharilzi difcipulos fuos cum herodianis:id eft militibus herodís: feu quos illudentes phari(xi, quia rhomanis tributa foluebant, herodianos uocabant:& nó diuino cultui deditos. C) αἱ dam latinorum ridicule herodíanos putant: qui hero/ dem chriftum effe credebant: quod nufd omnino legí/ mus.{€ Z/»agí(ter fcinus quía verax ee:« víam oeí itl verítate oocee:« non eft tíbícura oe alíquo: non enim re^ fpícío perfonam bomínum. Z»íc ergo nobíe: quid tíbí víde/ tur: Z.ícet cenfum oarí cefarí an non? Blanda& fraudulen/ ta interrogatio,illuc prouocat refpondentem: ut magis deum d czfarem timeat:& dícat non debere tributa fol, uí:utftatim audientes herodiani, feditionis contra rho/ manos príncipem teneant,: £z Cognita 524 Xaànon ο b 422 ΧΟ ΤΩΝ Ε ka, θις ἃ«Γιζοσπίεα autemícfaenequítía εοείιοίτ: ἐν metenta, tío bypocrítezPríma uirtus eft refpondentis interrogan/ tíum mentem cognofcere:& non difcipulos,fed tentato/ res uocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud eft& aliud fimulat:id eft, aliud opere agit& aliud uoce pra tendit, bé. Πεμάϊ; (επί numífma ceri; fue, Zit íllí obrulerunt εἰ oenaríum. Sapien; tía(emper fapienter agit: ut fuis ρου’ mum tentatorcs fer/ monibus confuten/ tur. Oftedite,inquit, mihi denarium: hoc eft genus nummi qd? pro decem nummís imputabatur:& ha/ bebat imaginem cx; faris. c€ ct aít íllíe fefue:€ uíus eft(ma; €0 bec« füpfcríptío? QLui putant interro/ gationem faluatorís ígnorantiam effc,& non difpenfationem: difcat ex prafenti lo; co:qd' utig potuerit fcirc icfus cuius ima; go effet in nüimo: fed ánterrogat: ut ad fer/ monem eorum com^ petenter refpondeat. Ὁ«Γ ícunt εί cefarío. υπςοι:(llíozfReddí, teergo que funt cefa/ ríe cefarí:« que füt oef oco. Cafarem nó pu, temus Augufrum: fed Tyberium fignifi cari priuignum eius: qui in locum fuccef; ficipfiusfub quo paf fus eft dominus.Om nes autem reges rhomaní: a primo Caio cafare qui imperium arripuerat, cafares appellati funt. Porro quod aít: Reddite quz funt cxfarís cafari: id eft num, mii,rributum δὲ pecunià: X quz(unt dei deo: decimas, primitias,& oblationes ac uíctimas fentíamus: quomo; do& ipfe reddidittributa pro fe δὲ Petro:& deo reddidit quz deífunt,patris faciens uoluntatem.€«L€taudien/ tco mfratí(unt. COrui credere debuerantad tantam fapien tiam:míirati funt,cp calliditas corum infidiandi non ἐπ’ ueniffet locum. f|£trelícto eo abíerunt: Infidelitatem cum miraculo pariter reportantes. 6η íllo oieaccef, ferunt ad eum fadduceí quí oícunt non effe refürrectionem. Duz harcfeserant in íudzis:una pharifzorü: altera fad ducaorum. Phari(xi traditionti& obíeruationü, quas illi δεὐτερῶσφο uocantíufticiam praferebant: unde& di, uifi uocabantur a populo. Sadduczi autem qui inter; pretantur iufti:& ipfi uendicabantfibi qd? nó erant:prio tibus,& corporis& animzrefurrectionem credenti us, confitentibufg;& angelos δὲ fpiritum: fequentes iuxta acta apoftolorum omnía denegabant.Iftz funt du do; mus de quibus Efaias manifeftíus docet: quod offenfu; rz(intin lapidem fcandali. b«γι Ínterrogauerunt εἴ OÍcentce: ZP»agifter/moyfee ofrít:fi quío moztuue fuerít no babere filíum vt oucat frater eíus vrozem fllíuo z fufcitet fe men fratri[1ο£C. rui refurrectionem corporum non cre debant:& animam putabant interire cum corporibus: recte íftiufmodi finguntfabulam: qua delyramenti ἂν guat eos quí refurrectionem afferát mortuorum. Poteft autem fieri ut uere in gente corum aliquando hoc acci, tur de docttína eius. ο Cócnita autem iefus nequitía corum,aít:Quid meten b tatis hypocrítz:z O fténdite mihi numifma cenfus. Ac il c liobtulerüt οἱ denariutn. Et áít illis iefus:Cuius eftíma ὁ go hzc δὲ fuperfcriptiorDicünt εἰ: Cafaris. Tunc ait il is:Reddite ergo quz funt cxfarís cxfarí:& quae fant Ξ dei deo.Et audiéntes mirati funt.Et relictó eo abíerüt. s Inilló die accefferuntad eum fadducxi qui dicunt non » effe refurrectionem,Et íntérrogauerunt eum,dicentes: Magifter, moyfes díxit:fi quis mortuus fuerit non ha; bens filium ut ducat frater eíus uxorem illius& fafcitet femen fratri fuo. Erát autem apud nos feptem fratres: δὲ prímusuxore ducta defunctus eft;& non habens femen, reliquit uxorem fuam fratrí fuo.Símiliter feci; dus δὲ tertíus ufq; ad feptimum. Nouiffime auté omn i nium& mulier defuncta eft. In réfurrectione ergo αἵ, ius erít defeptem uxor? Omnes enim habuerüt eam, k Refpóndens autem iefus;ait illis:Erratisnefcientes fcri | pturas πε uírtutem dei, In réfurrectione enim neq; nubent neg; nubentur:fed funt ficut angeli ἀεί ín coe mlo.De tré(urrectione autem mortuorum non legíftis quod dictum efta deo dicente uobís: Ego füm deus Abrahàá,& deus Ifaac,& deus Iacob:non eft deus mor. tuorum, fed uinentíum. Et audientes turbx míraban £ommen.IPicronymi liber tertius derit.(η refurrectíone ergo εὐ erit oe feptem vgosa À €mneeením babuerunt eam, Turpitudinem fabulz op; ponunt:ut refurrectionis denegentueritatem. kepfie, fpondene aute ícfueraít(Mía:(Εττατίσ nefcíentes fcrípruras neq vírtuté oct. Propterea errat quía Cripraras nefciüt: & qaícripturas igno rant, confequéter nez {είπε uirtutem dei: hoceft chríftum qui eft dei uirtus& dei(a pientia. I4 3nrefur rectíone ením nedqs nu, bent περ nubentur«c, Latína confuetudo, graco idiomati non refpódet.Nubereem proprie dicütur mu, lieres:& uiri uxores ducere: fed nos fim/ pliciter dictum íntel, ligamus: qd'nubere de uiris& nubi de uxoribus fcriptum fit. Siin refurrectio, ne non nubent neg nubentur: aget ergo corpa quz pof; funtnubere€ nubi, Nemo quippe dicit delapide& arborc& hisrebus quz nó ha bent membra genita lia p nó nubantnegy nubantur: fed dehis qui cum poffuntnu bere,tamen alia ratio nenon πρι ὦ aütinfertur:Sed funt ficutangeli dei ín coe lo: fpiritualis repro mittitur couerfatío,. m«T Z»erefürrecríone qute tno2tuozuti ΠΟΙ legíftía αὖ oícrum eft aeo bícente vobís?£go fur ocus abzabarm/ ocue ffaacie veue íacob. Ίβοη eft veue moztuozum fed víuentium. Ad comprobandam refurrectionis ueritatem: multo alijs manifeftioribus exemplís uti potuit: e quibus eft illud: Sufcitabtitur mortui& refurgent qui in fepulchris funt. Ftin alio loco: Multi dormientiüi de terra puluere cófur gent: alij in uitam:& alíj in opprobrium& confufionem eternam.) uzritur ἰῷ quid fibi uoluerit dominus hocproferreteftíimonium: quod uídetur ambiguum: uel non fatis ad refurrectionis pertinés ueritatem: Ego. fum deus Abraham,& deus lfaac,& deus lacob:& quafi hocprolato probauerit qd' uolebat: ftatim intulerit: No eft deus mortuorum fed uiuentium. Cuius rei turbz quoq circumftantes myfteríum cognofcentes: admira, τα funt de doctrina δὲ refpófis illius.Supra dixim?faddu ceos:necangelü, nec fpíritü, nec refurrectione οοτροτῖ Pharifzi autem E(234.d E ΠΡ. 015] cófitentes:anímari quoq ínteritü predicaffe.Hi quing. tantum libros moyft recipiebantprophetarum uatici nía refpuetes.Stultü ergo erat inde proferre teftímoniaz cuíus auctoritatem non fequebantur. Porro ad aternif tatem animarum probádam de moyfe ponit exemplü: Ego fum deus Abraham δὲ deus Ifaac δὲ deusIacob:ftai. timq infert: Non eft mortuorum deus fed uiuentium:. utcum probauerit animas permanere poft morté: neg enim poterat fierí ut corum effet deus quí nequa fub; fifterent:confequenter introduceretur& corporum rc/ furrectio, Hunclocum plenius in extrema parte prima epiftola ad Corínthios Paulus apoftolus exequitur, Phariízi quz cum animabus bona malaue gefferunt.. des | asi dt iss üt εἰ Tiny Urge ES ΟῚ hri τή y uis: Fai quei dim ue vus usd or dis mpm mna me. n my ditur uli r data. vri εν qu lel fiai v mid udi: ns. εἰσι cuit ri ἀμ! am ur] d η ΠΩ P po : κατ, δ᾽ fit maius mà; ' fionem habeat calü; Zin BSattbeunt ἃ QC obari(ci audíto αὖ tilentíum(mpofuítfet f. addüceia: * kongenerunt i0 vnum: íaterrogauít eum vnue e εἰ ledía t06t021 teritana euim: z£»agífteri q5 eft mandatü magná ín lege«c. CLuod de Herode& de Pontio pilato legimus in domini nece eos feciffe concordiam: hocetiam nunc de harífzís cernim9& fet quod interrogaba niandi: aliud afTeres inimicos tuos fcabellü pedá tuorüz' Si ergo dauid uo fcriba& pharifzi.O mía erzo quxcüqy dixerint uobís, feruate δὲ facite:fcdim opa yo eorü nolite facere.Diícüt & ex ipfis pfona(criptá pfaltriti: qd? m qi x ipti a:qd' poft cedem quin rcgü,diis deus diio fuo dixerit Abrahie: fede ad rein: meam: donec ponam initnicostuos fcabcllü pedii ruo, rü.C.uos interrogem?:quó deus dixerít abrahia ca qu& fequüturiTecü principiü in die uircütís tuz in fplédoti/ I bus fanctorü, e dducais:quiintt τοῦ 5...- M κα. d er Ute ᾿ fe contrarfj fun: ed. 5 Phárifzi aüt audiétes qd'filétiit ipofuiffet fadduczis GARI LUCERE ὦ :"n- P d.- ΄ ΄.- LI.. n : M ον def couenerüt in unü:& ínterrogauit εἴ un? ex εἰς legis do&nóponitebit eü,ci tunt Quuiergoiam Ctontentans οἴ: Magifter, qd'eft mandati magnü in dam ^" ffe 10---- cnt fupra in oftenione— legezAit{|| iefus: Diliges drim deü tuü extoto.cotde—fedck. Et refpondere denaríj fuerant con; tuo:& í- TE s cogam? quó abrahá fuad:Xadueríepar 0: δζ in totaaniatua:&intota métetua.Hoceftma,—(082m^ quo abrahà ionem uiderit ximii& prímü mandatü.Secundá aüt fimile eft huic:— fi& Gacerdos Catus rutam: debuerat 4H minc:: ine dide moned ne Diliges proximü ταῦ ficut teipfum. In his duob? man im ordinémelchi, ultra molienccinfi datís uniuerfa lex pendet&p phetz. fedek Edi 1: H 1 ο ὁ,- ᾿»"n L inim: si fed maliuo τα ο t Ongréeatis auté pharifzís, interrogauit δὲ un χὰ quo deci . SM; ει A;?o-»*; ᾿ πα prada 2 pudentíam. Interro/ VE e cosicfus dicés:Quiduobisuídec dechrifto ἐς Pa ἠῆορο.* ος. ΡΜ ορ cuius fili?eftz?Dicütei:Dauid.AirilisQuó— terarei rüdere verbi ribus, nó fcire de, PO σι ἐν Γρ-Ίγ-: neqs eufue fuit ας (γαοτᾶς, fed tentans, 7m δεῦρο dauid ín fpiritu uocat εἴ drim,dicens: ex illa oíe εὖ amplíue aninterrogatus no^ Dixit dns dno meo.fede a dextris meis: donec ponam.f(nterrogare. Pharifi &fadducai quaeren; tes occafioné calum», amminen.“ς nan, c cat e drim,quó fili? eius eft: Et némo poterateírnüde/.nix:& uerbum aliqd? atis interrogas, fe-,, C τ 5: inuenire qd pateret απορία ΤῈ uerbü:neqy aufus fuit quift ex illa dieeum amplius— i? fidis: Es patere s gnumg mádatum: ínterrogare. Ca. XXIII monib? cófutati füt, .ut cum omn,- Í ati Meum Omnia der ς' Vncitíus locut? eft ad turbas δὲ ad diftipu,| ramon iprerrogis gna fint:quicquid il, los fuos,dícés: Sup cathedram moyfi federüt prehenfum, rhoma; lerefponderit, occa/ nz tradunt potefrati; Ex quo intellígimus uenena inuidia ροί/ magnum efTe de plu πα o fact." Allioát atitéo í íi fe quide fuperari:fed ribus, QLuicüg; igi t bili& nó a u a à gat e e-- mm a& p Orta" difficile coquiefcere. tur nouit δέ iterrogat ilia, δὲ iponutin humeros hominu:digito aut iuo rio Ca. XXIII Bode Eicendy d t látea mouere.* Omiíáuero opa fua faciütut uidean£ giis io ognolicendt x,-———. 73977 ε 2n ΑΝ quire$ abhomib?. Dilátát em phylactería fua,& magnifícát ad türbaa fponfurusefiinfmi— fimbrias.Amát αὔτ prímos rccubitus in ccenís:& pri t ad οἱ, litudinem pharifzo/ mascathedras— PUlosfüosroícéo: ou rum non quafi difci; per carbedram moyfi pulus:fed quafi ten;:, federüt fcribe c pbarí fc. fa ergo ᾖ εφ oírerínt vobío feruate« facíte:fm opa tator accedit, Commentarij tertij in Matthzum finis. COMMENTARIORVM HIERONY MI IN MATTHAEVM LIBER Q.VARTVS uud Cngregatío autem pbarífcío: interrogauft P RW A cooicíue oícene:(ιά νοῦίο vídet oc cbzf 84(to:cuí? filíue cft? Z»ícür εἰ: Zauíd cc. Ὁ αἱ ad tentandü icfum fuerant congregatí:& 4 ueritate fraudulenta interrogatione cape 48M Initebant:occafioné prabuerüt cóofutatio/ nisfuz.Interroganturq de chrifto cuíus filius fit. Inter/ rogatio iefu nobis proficit ufcp hodie contra iudaos. Ft "hiem quiconfitent chriftü e(fe uenturü,hominé(impli/ «em δὲ(anctum uirum afferunt de genere dauid, Inter; rogemusergo eos doctia diio: ἢ fimplex homo οἴ, δέ fi, liustantü dauíd:quó dauid uoceteum diim futi: nó er» foris incerto,nec propria uoluntate fed in fpiritu(ancto. eftimoniü autem qd pofuit,de centefimonono píalmo fumptüeft.Disigítur dauid uocatur:nó fcd'm id qd de €o natus eft: fed iuxta id qd? natus ex patre femper fuit: ptraueniés ipfum carnis fuz patré.Iudziad deludendà gU Gags e interrogationis uerítare friuola multa confingüit:uerna/ go ας, Culü abrahz afferétes, cui? fucrit fili? damafcus Elieger: vero εοζῇ nolíte facere«c. Qr uid mafueti?: qd benignius düocTentatura pharifzis:confriogunt ín(idiz eorü: δέ fcd'm pfalmiftá:Sagitte puulorü facte funt plagz eorü: δὲ nihilominus propter facerdotíj δὲ nominis dignitate: horta£ populos ut fubíjcíant eis,nó opa fed doctrinà có» fyderátes. ᾧ aütait:fup cathedrà moyfi federüt(οτί: & pharifzi:Per cathedrà doctrina legis oftedit, Ergo& il lud αὐ dicít in pfalmo:In cathedra peftiletize nó fedít:& cathedras uendentiü colübas euertít: doctrínà debemus accipe. e«[Zillícant autem onera grauía τ ímpoztabilía c fimponunt ín bumeros bomín«c. Hoc generaliter aduer/ fusomnes magiftros qui grauia íubét€ minora non fa; ciunt. Norandü auté qd€ humeri& digitus& onera δὲ uincula qbus alligant onera:fpüalíter íntelligéda funt, f«[ Ciunía vero opa fua facíüt vt vídeant ab bomíníbue, QLuicüg igit ita facit Qdlibet ut uideat ab hominibus, fcríba& pharifzus eft. s«[e»ílatant ei pbylactería fua€ magníficat fimbzíae. Zimanr quoqs pzímoe recubírue ít ος’ níg zc. Va nobis miferis,ad quos pharifxortü uitía trafie/ runt.Dominus cum dediífet mandata legis per moy: fen:ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua:€ erunt immota ante oculos tuos. Et eft fenfus: Prace pta mea fintin manu tua ut opere cópleantur: fincante oculos tuos:ut die ac nocte mediteris in εἰς. Hoc phari/ (zi male interpretantes;fcribebantin membranis deca; £3 logutü £4 XXn.$0 33.£anon. C d 224 * oV Vi e 1$ 11 .fné à 117 b 218 € 129 π Deutt,&b £anon. E !Nume15.d d 230 x ελ v f 232, g 15 x 2, Cort. s.d Col rc logum moyfi:id eft decem uerba legís: complicantes ea δὲ ligantes in fronte, X quafi coronam capiti facientes:ut fcmper anteoculos mouerent: quod ufq hodie Indi δὲ Períz,& Babylonij faciunt:& qui hoc habuerit, quafi te ligiofus in populis iudicatur.Iufferat quoq aliud moy: 2» £ommceh.Jbieronymi Liber quartus quoq dicitur ex confortío ueri magiftri. Etneinfinita ré plicem:quomodo unus per naturà deus& unus filius non praíudiícat caterís ne per adoptionem deí uocétur δι filifita& unus pater δὲ magifter non praiudicat alíjs utabufiue appellentur patres& magiftri, b 4Γ σ᾽ ῄ b ένο) fes:utin quatuor an;: BRA τα i lliorum, hía"TJ à ͵ m,« ὧν.: re psiuicdiride& mascathedras in fynagooís:& falutatíones in foro:& mum cgo: anteb e cerent:ad ifraelis po^ a uocari ab homínibus rabbi.* Vós autem nolíteuo mine ee ulum dinofcendü:;;;:; ratie/n OeUnteg Pr ππθάο in cor, ΟΠΗ rabbi: Vnus eft enim magifter uefter:omnes AU^(initoitrare. Habates poribus circumcifio^ tem uos fratres eftis, Et.patrem nolite uocare uobís— fcribe& pharitei ler fignum iudaicz gen/ H:: εν ίς 8.5 ΡΓΟΡΠειαγπςβ πο) us daret: ita& ueftis fup et terfam: Vnus eft cam pa«r uefter quiin ccelis ticíam:fciunt chriftit haberealiquam dit, εξ, INecuocemini magiftri: quía magifteruefterunus— effefiliu deiznóigno, ferentíam. Superfti/ ciofi magiftri captan tsauram populare, uefter. Qui autem fe exaltauerit, humiliabitur:& qui^ defubie&tafibiplabe atqpex mulierculisfe y fe humiliauerit, exaltabitur.* Vae dutem uobis fcrij^ aPPetuntnecipfi ini étantes lucra: facie ερ;; is ᾿ troeütregna caelorüis bant grandes fimbri, bx δὲ pharifzí hypocrítz, quía dauditis regnum CX*^ neceosqpoterátítra as:& acutiffimas in lorum ante homínes. Vos ením non íntratis:necín^{τε permittüt, Hoceft eis fpinas ligabant:ut finitis í V. bis fcribe& pharí qd in Ofez prophe: uidelicet ambulàres— ffO€Untes Iinitis intrare. V ac uobis icribae Oe ΡΩΔΠ— qa arguit: Abfconde) Ofeea &(edentesinerdum(ἀεί hypocritz,quía comeditis domusuiduarum, ora^— ri facerdotes uiam, pungerentur:E qua/— ,. r: b. li.or4:, interfeceruntficima, fi hac adrnonitióe re/ tiones ongas orantes: propter ος amp fus Accipietis Et rurfum: Sacerdo? p traherentur ad offi/ c iudicium.* Vaetiobis fcribe δὲ pharifzi hypoctítz, tes non dixerunt,ubi cía domini& míni/ eft dominus. Vel cer) ftería feruitutis eius. QLuia ergo dixerat dominus:omnia ope ra fua faciunt,ut uí/ deantur ab homini/ eft chríftus.* Qui maior eít ueftrum,, erit αὐτοῦ quía círcuítis mare δὲ arídam ut faciatís unum profe, lytum:& cum fuerit factus, facitis eum filium eehen/ e nz duplo d uos. Va: üobís duces cxci, quía dícitís: quícáq; iurauerít per templum, nihil eft: gine: fed dum preda fcadaligat malis ope ribus difciptos fuos: qs autem— gnum colorum. rantnatü effede uir teomís magifter qui. claudit ante eos re. Ru DE E AE iurauerít in auro, templi debitor eft. Stulti δὲ cxi, AO OSEE| tsdiuidirPiftariola— quid ením maius eft: aurum, an templum quod fan^ circuírie mare c aridi Mea wocbannqr Chfiataurum: Et quiciicy iurauerit ἰη αἰτατί, nihil eft: t Nonem RU quicüghabuiffetea:— quicig Qusrimus.Scribz& quafi ob cuftodiam pharifzi totü luftran| & monimentum fui haberet:non intelligentibus phari; fzis qd hecin cordeportanda fint,non in corpore: alio; quín δὲ armaria X arcz habent libros:& noticiam dei nó habent. Hocapud nos fuperfticiofe mulierculz, in par; uulis cuangeltjs& in crucis ligno, δὲ iftiufmodi rebus: quz habent quidem gelum dei, fed nó iuxta fcientiam, αἱ hodie factitant:culicem liquantes δὲ camelum ο’ tiétes.Iftiufmodi erat fimbría pua δὲ breuís ex lege pra^ cepta:quam& mulier illa qua fanguine fluebat, tetigit in pallio domini: fed non eft compuncta fuperfticiofis fentibus pharifeorum: magifcp fanata ad tactum eius. Cumgq fupfiue dilatent phylactería:& magnas faciant fimbrias, gloriam captantes ab homínibus: arguun/ tur in reliquis,cur quzrant primos accubitus in coenis: δὲ primas cathedras in fynagogis: ín publico gulam fectentur δὲ gloríam:S uocentur ab homínibus rabbi: quod latino(ermone magífter dicitur. Deniq; fequitur. 8«[ οσα nolíre vocarí rabbí: vnue eft e magífter vefter:omnee αυ νοῦ frarree eftío.t patrem nolíte voca; re vobie fuper rerram: vnue eft effi pater vefter quí(n celío eft.Bec vocemíní magíftrí:q magifter vefter vnus eft οτί; ftus. Nec magiíter,nec pater uocádus cft alíus:nifi deus gar dominus nofter iefus chrift?.Pater,quia ex ipfo untomnía.Magifter:quia per ipfum omnia:uel quonià per difpenfationé carnís eius omnes reconciliatí fumus deo.QLuzritur quare aduerfum hoc praceptum, docto, rem gentíüi Apoftolus fe effe dixerít:aut quomodo uul/ gato fermone:maxime in palzftina& zgypti monafte; τῇς ícinuicem patres ποςεπί uod ficfoluitur. Aliud effe natura patrem uel magiftrum: aliud indulgentía. Nos(i hominem patrem uocamus:honoré ατα deferi, müs;non auctorem nofira oftendimus uite; Magifter tes orbé:ppter negociationes uel diuería lucra tàa difci»| POS captanda, dj per imaginem fanctitatis: frudij har. ebàt de gentíbus facere profelytü:id eft aduena:& incite. cücifum mifcere populo dei.Sed q ante dü effet ethnic? fimpliciter errabat δὲ erat femel filius gehéna: uidés mà giftrorü uitía:& intelliges deftruere eos opere, α uery, bis docebàt, reuertitur ad uomitü fuü: δὲ gentilis fa&us, quafi preuaricator poena maiori dignus erit. Filius aüt uocatur gehennz quó filius perditionis,& filius huius faculi, Vnufquifqp em cuius opera agit:eius filius appel latur. Ὁ 4 Cic vobís oucee cecí quí otcítíe:quíctqs(üraue rít per templuminíbil eft cC. Supra ut nobis uifum eft,ex» pofuimus quid fignificaret traditio pharifzorü, dicétiüi, αοπᾶ quodcüq eft ex me tibi proderit: nunc duplex δὲ ad unam auaricix occafionétrahés pharifxorii traditio condénatur:utarguant cuncta pro lucro facere,& non pro tímore dei.Sicut em in phylacterífs& fimbrfjs dilata tis,opinio fanctitatíis captabat gloriam:& per occafione gloriz quarebat lucra: fic alia traditionis inuenta ftro/ pha,impietatis arguit preceptores.Si quis in cótentíone feu in aliquo iurgio:uel in caufz ambiguo iuraffetinté/— plo:& poftea conuictus effet médactj,non tenebatur cri mínis reus.Sin aüt iuraffet in auro& pecunia, qua inté plo facerdotibus offereba£, ftatim id in quo iuraueratco gebat exoluere. Rurfum: fi quis iuraffet in altari, piurif rei nemo rctinebat.Sin αὐτὸ piuraffet in dono, ucl in ot lationibus:hoc eft ín hoftijs, in uicimis δὲ in Πτα: δὲ czterís qua offerunt deo fup altare:hac ftudiofiffimere petebant.Arguitergo cos dns& ftulticiz& fraudulétiz, qd multo maius fit téplü ᾧ aurü qd fanctifica£atéplo: ιν δὲ altare ᾧ hoftiz, ατα(anctifican£ ab altari. Totü auté-...* faciebatnon ob dei timore,(ed ob diuitiarü cupiditate. ο. Va uobis y qti gi pim μὲ gi EI Jus Jii T igni! si P gm gui IT. n jq gio varía diac ET gama gi ΐ mi Tiu ug(0) gui santo δα Gi Jada (nop gg 3 curant βίαι 1 mon di i al 1 spin mum LE Are j tim quá pr, Zi O5attbenm—£a. XXII ^$6.$54. anon. C πι 254 ON i 25$ X ΒΕ 226 v t, Cort.s.b E ἀν A GIG. vobíofcríbe« pbarífeíbypocrítelqe oecímatíemen.— quí alia docent, δὲ alia faciunt, mundiciá habita ueftis, " y] οὐ fbamet anetbum et cymínt:et reliquíftía qug grautoza funt^& uerborum humilitate demoftrant: intus.autem plení NN Ϊ ἱερίσ τ. Multa in lege pracepta funt, quz typosprafe— funtomni fpureitia atiaricia S libidine.Deníq; manife " Q rantfucurorum. Alia Yo aperta funt, iuxta píalmiftam. ftius hocipfum exprimit,inferés:Sic& uos a forís quidé tho pius dicenté:Mandatü domínilucidum ílluminans oculos;.. paretis hominibus iufti: intus aute pleni eftis hypocrifi ting, gef Spera de; indian e«rae eel erát. Verbi gratia:.."P: vobíe fcribe et pbarí μέν, θὰ adulterabissng- qtiícungy autem iurauerítin dono quodeftfaperillud,[ de torn bin Remis perire debet Di quid eim maius efdonumyan altare quod— catísfepulcbza ppbe, o s imoniíii falium di T ο. Á;"E tarum oanatío mónu is ccs, Ac. Phari(zi aüt, fanctificat donumtQuí ergo iuratin altari íur t1 CO. menra(uftojíir εἰ pci, s ss quia praceperatdo, δζίπ omnibus qux fuper illud funt. Et Ην iuraue τίσι σι ΛΗ ΤΟΙ ín oíe; 5.0 Lvosminusinterim ut in/ ἘΞ: ἢ T: ΕΙΝ bue patrum noftrozü ins irm imusqu Hti templo,íurat ín illo& in eo quí ha itat ín ipfo. s iiberd bald ες η] "na mitamus,ppterali&— quiíurat ín ccelo, iurat ín throno déí,& ín eo quííedet^ logifmo coarguiteos a moniamíacerdotü&, fupereum." Vz uóbis(είνα& pharífzi hypocrita,| filios effe homicida "η leuitarü, quorü pars:;; ἐΕ. rum:dum ipfi opini; kids eratdomin?:omniü quía dedimatís mentham δὲ anethum& cyminü:€ re/. onebonitatis& glo; iis mrüofmrriin Plo liauiftis qua orauíora funtlegisiudícium,& miferícor τί ἐπ populos,(epu δα decimas:hoc unü ha! NE.; X chra edificant ,pphe ues bebantftudijut qua díam,& fidem.Flac oportuit facere,& ílla non ο πίτες, tarum quos maiores ΜΗΝ... sduffafuerátcompor/ b τς, Duces cxciexcolantes culícem, camelum auté glu«: eorum interfecerunt Os Y tarentur: cetera qua: V. Sbis feribz: δὲ pharitei h à-& dicüt:Si fuiffemus üt erantmaíora, utrum.* uentes,,& uoDiS Icr i acp au αὶ ypomtz, QUIA ἑ temporeillo, non fe; πάν quis heran non mundatis quod de foris eft calicis& paropfidís:íntus^ ciffemus ea qua ds Γ ría paruipendebant..Et Meg:: τ ei. cerunt patres noftri, m ii exbocitag capitulo— atem pleni eftis rapina δζ immundicía. Phatifae CK. Hocauté etiam fi fer Miner arguit eos auaricia, munda príus quod íntus eft calicis€ paropfidis:ut fiat mone nó ΡΕ Tituli quod ftudiofe etiam;"i ι TP. reloquunt:ex eo α € quon Πρίστινα ας,»&id quod de foris eft mundum; να uóbis fcriba:&— ambiioíc& magni M Citnas exigant: δία: phariízi hypocríta: quía fimiles eftís fepulchrís deal.— fice edificent memo» dicii dicium in difceptatio τῷ 4 Ἂν sl rias occforü, quosa wan dum dn θα Ες batís,quaca forís parent homínibus peciofa: intus Yo ΙΟΣ[ο quosa die ντ: rícordiamg in pauz^ plena funt oflibus mortuorum,& omní fpurcitia. Sic^ gulatos non negant, Πα Bees purillos Sr ui/& uosa foris quidem parctís hominibus íufti: intus ΓΑΡ ν ἀνὰ ΧΩ»:;:, ΕΣ" m: ἷ ῖ Ν mm p. B quzmagnafuntpre« autem pleni eftis hypocrífi δὲ iniquitate." Vae uóbís^ Probato fuperioríb? — ετσι"qo(είδος& pharifxi hypocritze, quia zdificatis fepulchra ditis y idi sene be qusc€e ceciepcoianteo cu»: ᾽;: kam ραν auem' prophetarum,& ornatís monumenta íuftorum.& di^— qui ρτορπείας occi/ inii glutenes.Camelum^ cítís οί fuiffemus ín diebus patrum noftrorum, non— diffent: nuncconclu mil üto effe fcd?m fen; iteorüm infanodi h I ditquod uoluerat:& ee Éw prafentis loci, fuiffemusfocij eorum ín fanguine prophetarum.ltags— quafi extremi fyllo huit&magnitudinépre;^ teftímonío eftís uobifmetipfis: quía filijeftis eorum^ gifmi parte poni dc yr ceptorum,iudicíum,; h id"Eruósimpletemenfutam uos implete meníu/ Hr"&mifericordia,& εὐ f qu! prophetas occiderunt. tuos impiete ram patrum uefiro; t dem.Culicéautéde; ς patrutn ueftrorum. Serpéntes, geníminauíperarum,| rum.Q d'illis defuit, pet címas menthz. ane: do fuoicti adici h ς” ldebexe 195 adimplete.llli in/ um tli, Xcymini,&rej,"quomodo iugietis a 1udicio ge enna" eo.€X€— terfecerüt feruos:uos sia quorüuilium hole, ego rmítto ad uos prophetas, δὲ fapíentes, δὲ fcribas: dominii crucifgiel si ad rum.Hac contra prz& ex illis i PD Ks ὑπὸ em n RE nre NES ES "" atq; negligimus:& opinionem religionisin paruís quz PASSAU AM Mperaniu ria ΤΝ pen YE ἜΞΩ "m lücrum babent,diligentiam demonftramus. c«ΓΏρ— Hocip um Gam a e de homicidis patribus, uos s i" η c pbarilti i ypocritelauia midaris Suodeem/. ens it ναί γῶν» ὦ b 4| 93dcoecceego mítto T il τίσ εἰς calicío et paropfidio:ínrue aurem plenteftio rapinae—(inquit/nati efti ΩΝ JEU A Mlle am"&mnundícía cc. Diuerfis uerbis, eodem fenfu quo fupra ad vos propbrteeis apte eo! AT ae ead eio ni^ arguit pharifaos(imulationis atq; medacíj, απο αμα. dixeramus:implete men P: Edel ἔων vus oftendant hominibus forís,aliud domiagant.Nonqd^ nam domini pertinere,eo Φ occidendos e at es o? " FE nominibus eer erenr fane a rn T illis occidetis,& crucifigetis,€ fla gellabitis infyna gogis ipt tudine,& ceteris huiufmodi: intrinfecus autem effent ucfiris:& ην ντε i iua πὶ arum à -» uitiorum fordibus pleni. Ὁ 4ΓΈΙς νοδίσίίδες Πεμ. piane Ur Fo un ud ad Corinthios, uaría efe Lf bypocríte:quía fimiles eftío fepulcbzie ocalbatio/qugafo/^ iuxta Apofto αι A hetas. qui uen/ inf tío pareut bomíníbus fpecíofa: íntue&o plena funt offibus^ donadiícipulorum Chrifti. Alios prophetas, qui yi? moztuozurm et omní f purcítía cc. Qruodincalice& paro;— tura pradicent. Alios(apientes, qui nouerunt quan do ni pide demonftrarat,eo qd foris lod effent,& intrinfecus.— debeant proferre fermone. Alios rites in μι μ μι fordidi: hocnunc per exemplum fepulchrorüreplicatt; mos:ex quibus lapidatus eft Step anus: a oftolorü Td ῷ quomó fepulchra forinfecuslítafuntcalce:& ornata^ fus:crucifixus Petrus: lagellati ín actibus apofto/or! T psp& auro coloribufg diftincta:intus autem difcipuli:& perfecuti eos funt de ee in ORG, Mad:,: 2; Dino» iü tranimigraret, 1 plena funtoffibus mortuorum; fic& peruerfi magiftri,— pellentes de ludaa, utad gentiü popu τ x abe di£ Kanon. E etiíat(uper voa omnío fancuíe(ftue r quí effufua a er T 4 πμ abel{048} vfqp ad fanguíné gacbaríe filij 3Baracbíe:que occídíftíe(nter templum et altare«.De Abel nulla eft ambiguitas, quin is(it quem Cain frater eius occiderít.Iuftus auté non folum ex diii nunc fenten Gefi.g.a tia, fed ex Genefis te/ ftimonio comproba/ tur: ubi accepta eíus adeo narrantur mu; nera.O.uarim? quís iftefit Zacharias fili? Barachiz:quia mul/ tos legimus Zacha/ rías. Ecnelibera πο’ bis tribueret errorís facultas, additü eft: quem occidiftis inter templum& altare.In diuerfis diuerfa legí: & debeo fingulorum ορίπίδες ponere. Altf Zachariam filia Ba/ rachie dicunt, qui in duodecim prophe/ tis undecimus eft;pa tríifcpin eo nomécon fentíat: fed ubi occi/ fus fitinter templum δὲ altarefcriptura nó loquitur:maxime cü temporibus eius uix ruine templi fuerint, Alij Zachariam, pa/ trem loannis intelli; gi uolunt:ex quibuf, dam apocryphorum fomnijs approbates, qp ,ppterea occifus fit: quia faluatoris pra dicaritaduentü.Hoc quia de fcripturis nó habet auctoritatem: eadem facilitate contemnitur, qua probatur.Alij ifrum uolunt effe Zachariam,qui occifus 2,Pata.24..e eítaloasregelude inter téplum δὲ altare, ficut Regum narrat hiftoria. Sed obferuandum, g ille Zacharias nó fit filius Barachiz, fed filius Ioiadz facerdotis. Vnde& fcriptura refert: Non fuit recordatus Ioas patris cius Io; iadz, quia(ibi feciffet bona. Cum ergo€ Zacharià te; neamus,SX occifionis confentiatlocus:quarimus quare Barachiz dicatur filius,& non loiada? Barachia in lin gua noftra) benedictus domíni dicitur:& facerdotis Io; iade íufticia,hebrzo nomine demonftratur.In euange; Πο quo utuntur Nagareni,pro filio Barachiz,filium lo^ íadz reperimus fcriptum. Simpliciores fratres inter rui; nas templi δὲ altaris:fiue in portarü exítib9,qua Siloam ducunt,rubra faxa móftrantes,Zachariz fan guine pu/ tanteffe polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio iudazorum,& fidei pietate defcendit.Dicamus bre» uiter quarc fanguis Abel iufti, ufq: ad Zacharia filium Barachizab illa generationerequiratur, cum neutrum eorum occiderit.Regula fcripturarum eft,duas genera/ tiones bonorum δὲ malorum noffe,hoc eft(ingulorüm $3433 fingulas. Debonis fumamus exempla: Q.uis afcendet in montem domini autquis requiefcet in monte fancto eius? Cungpplures qui aícenfuri funtín monté domini defcripfiffet, quí diuerfis fuere atatibus: poftea infert: Haceít generatio quarentium dominum:quarentium $a faciem dei acob.Et ín alio loco de omnibus fanctís:Ge; neratio iuftorum benedicet. De malis yo,ut ín prafentí $3.b loco:Generatio uiperarü. Et: Requirentur omniaa gene rationc ífta. Et in Beechiel οἵ peccata terr defcripfiffet, Ecccb.14.e fermo jppheticus adiecit: Si Noe,& Iob,& Daniel ibi fuc rint inuentinon dimittàm peccata terra illi; Omnes iu/ £oimmen.IDicronymi liber quartis & ex illis occidetis& crucifigetis:& exeis flagellabitisin fynagogis ueftris:& perfequemini deciuitate ín ciuíta/ s tem:utueníat fuper uos omnís fanguis iuftus qui effufus eft fuper terram, a fanguine Abel íuftí ufqg ad fan» inem Z acharix filij Barachize, quem occidiftis inter templum δὲ altare. Amen díco uobís:uenient hac om; » nia fuper generatione iftam," Hiérufalem,híerufalem quz Hera prophetas:& lapidas eos quí ad te mifi funt:quotiens uolui οὕστεσατς filios tuos:quemadmo dum eallina cogregat pullos fuos fub alas,& ποίαις ς Ecé relinquetur uobís domus ueftra deferta.Dicó em uobis:non me uídebitís amodo,donec dicatis:Benedi &us quí uenit in nomine domíní, e"T égreffus Iefus de templo ibat:Et accefferant "4 difcipuli eius.ut oftenderét cíedificatíones tem pli.Ipfeauté refpondens,díxit illis: Videtis haec omnía? Amen díco uobís:non relinquetur hic lapis fu t perlapidem quí non deftruatur." Sedenté autem eo fuper montem olíueti, accefferunt ad eum difcipuli fe creto, dícentes: Dicnobís quando hacc erunt:& quod fionüm aduentus tui δὲ confummationís fxculí? Et reo fpondens Iefus dixit eis: Vídete ne quis uos feducat. ftos qui fimiles forent uirtutibus eorum,per Noe,& Toby δέ Daniel,uolens intelligi. Ergo& ifti qui fimilia Cain& Ioas contra apoftolos gefferint, de una generatione effe referantur, b€[ Woterufalemibíerufalem qug occídíe pzoy pbetae:clapídae cos quíad teimíffi funt: quotíce voluf con gregare filíos tuos4£, Hierufalem, nó faxa & zdificía ciuitatis, fed habitatores uo; cat: quá patrís plan, gitaffectu:(icut& in alio loco legimus, φ In eo autem qd dicit; quotiés uolui cógre/ gare filios tuos:omes retro prophetas a fe miffos rep teftatur, Galline quoq fimili tudine congregantis fub alas puilos fuos, nomíjlcgimus:Sicut aquila protegit πα fuum, δὲ fup pullos fuos defyderauit:ex, andens alas fuas fu cepit cos:& tulitfu, per pennas fuas.. (ΕΓ£ccerelinquef vo bíc oom? vra ocferta, Hoc ipfum ex perfo/ na Hieremíc iam an, Ca. XXII mum meam: dimifl hareditatem meam: facta cít mihi haredi tas mea quafi fpelun ca hyenz. Defertam iudaorum domu id eft templum illu quod fulgebat auguftius,oculis comprobam?:quiaha bítatorem Chriftum perdidit:& hareditatem praripere geftiens,occidit heredem. Ὁ 4Γ£»íco επίπι vobíe:mó me vídebítíe amodo; oouec ofcatíe: 2Benedíctue quí venír(m nomíne oominf, Ad hierufalem loquitur,& ad populum iudeorü. Verficulum autem íftum,quo δὲ paruuliat lactentes in ingreffu hierufalem domini faluatoris τὶ funt:quando dixerüt: Benedictus qui uenitín nomine domini,ofanna in excelfis:(umpfit de cétefimo decimo, feptimo pfalmo: qui manífefte de aduentu domini fcri ptus eft.Et quod dicit,hoc uult intelligi: Nifi poeniteritiá egeritis:& confeffi fueritis ipfum meeífe de quo prophe τὰ cecinerunt,filium omnipotentis patris:meam faciem non uidebitis. Habent iudei datum fibi tempus poeni tentiz: confiteantur. benedictum qui uenit in nomíne dominí:& Chrifti ora confpicient. Ca, 2. cgrefTuo íefue oe remplo íbat! et accefferunt Οἱ) fcípulí eue: vt oftenderét οἱ edificatíonee téplíat. Iuxta hiftoríam manifeftus eft fenfus.Receden teautem domíno detemplo: omnía lcgís πα ἢ» cia,€ compofitío mandatorum ita deftructa eft:ut nihil aiudais poffitimpleri: δὲ capite fublato, uniuería inter femembracompugnenr. f 4 sScdenteautem eo fuper montem olíuetiaccefferunr ad eum oífcípulí fecretooícem tee:£»íc nobío quando bec erunt: er quod fignum aduen/ tue tuí/et confummaríonfe feculíet£t reípodene(efus οίείε είσ: Cídete ne quío vos feducat. Sedit in monte olíueti, ubi uerum lumen fcientie nafcebatur:& accedunt ad cum diícipuli fecreto:qui myftería,& futurorum rcucla tionem noffe cupiebant:& ínterrogant tría; Ω πὸ temv pore hicrufalem deftruéda fit: quo uenturus Chriftus? quo confummatio fzculi futura fit. Multicnim Multi enim G uidens eam fleuerit,[λαοὶ H 1 in cantico Deutero; Deut," 1 te dixerat:Reliqui do Hier. ἙἘα ἐν : ΕΕ 2-2-32- 37 ΕΕ ΕΕ 2 κ mta. mi Ule. ὑζοδιληο "n Pts T3. tq SD lio De. proni Pd dr TE 0: Πρ πα a δα muri tme iib quif n.a un ig η qi tyr itt Ἴ pmi. qum mem ἢ mu jtinnd »» e Canr..8.c iio Roma,$,g αἰ " niai rn mus μη jit yl i n P d ' fens, egoomnia dei. "Sed&lohánnes ἂρο - chrifti miti funt. Ego 'Et multos feducent. zin OSattbeum aq yelti ením venient(a nomínemeoroícites:£o fur ciíftue:c iiultoe feducét.Ocuorü unus ἐπ Simon(áma; ritanus:quem in actibus apforüi legimus: qui fe magna dicebat efTe dei uirtutem: hzc quoq; ínter Catéra in[Am τ arolumínibus fcripta dimittens:Ego fum fermo dei, cgo - famfpeciofus,ego pa facletus,ego omnipo ftolus in epiftola fua loqui: Audiftis, qa antichrifrus uentu/ rus cít:inuncaütanti c em hac fieri: teoromnces herefiar/ his uideam? feduci, cum domin? dixerit: Κά, XXIII s» Multi éním ueníent ín nomine tneo, dícétes: Eoo fun hriftus:& multos fed(εὐϊί enim eftis pradi ὃ chriftus:& multos feducent. Audítüri ením eftís pria δὲ opíníoties forense ne türbemíni.O portet ed nondum eft finis. Cónfurget eim gens cótra genté& regnü cotra reenü:& erüt peftilenti:& fames,& terremotus p loca.FHxcaüt omnia ínítía funt odio habebüt ínuicem. Et tnulti pfeudopropheta fur^ ε gent& feducét multos:& quóniá abundabit iniquitas, plo abominatio defolatiorium erit αἵ ad confummá tionem temporis: δὲ confummatio dabítur fuper(ΟἹ ἔπ) dinern.De hoc€ Apoftolus loquitur:q» homo iniquíta tis X aduerfarius eleuandus fit contra omine quod dici£ deus€ colitur: ita ut audeat ftare in templo deí:& often dere qd ipfe fit deus: cuius aduétus[ην operationem fatand deftruat eós,& ad dei folitüdinem redigat, qui fe fufceperint. Po teít autem(implicite? aut de antichrifto ac; Gipi, aut dc imagine cafaris, quà Pilatus : COT snp ο dolorü.* Tunctrddent uos ín tribulatione,& occident pore Ee de flieadocerequecon^ Ο5:δ erítis odio omnib? gentib? ppternomé meum.| iua, quein ipfo fan/ mari ΘΑ""Ettunc fcándalicabuntur multi,& inuicem tradenti&—&ofanctorloco uf ín ργαίεπεξ diem ftc; tit. Abomiatio quoqg fcd?m ueteré fcriptu; ;;-;-; ram,idolum nuncu; ΒΓ aludituri ei efto rcfrígefcet charitas multorá. Qui auté perfeueraucrít^ párur:& idcirco addi iret νευρα, f ufa in finé, híc faluus erít,* Et przdicábi£ hoc euange; id καντε, A bemínz,Cum hac lium regni in uníucrfo orbe ín teftimoníü omnib? Q€fü^ defru&o, idoli n igiturfieri uiderim?, ς tibus:& tuncuenict cofummatio.' Cum ergG uideritis— iim i. b.«p unc Fesboring QE"abomiínationem defolationis,qux dicta efta Daniele Pam amm tempus aliud refer/ ἡ ppheta ftanté ín loco fancto:quilegitintelligat." T'ünc^ íntectomon oefcendat faemcedeque, quiinludzafuntfugiantadmótes&tquiintecto,ó—[occ odor σοι busponit. c££on;— defcédattollere aliquid de domo fua:& quíinagro,no^ defolationis intelli fe E eS COUR i reuertat tollere tunícá fuam." Vac áuté pregnantibus SINE NC» gamme erntpefti, k& nutrientib? in illis diebus.'Ordteaütutnofiatfuga ἐᾷ uiderim? fiarc in ire fames τς ueftra hyeme ucl fabbato.* Erít ením tunc ttibulatío eco Reo toe sin snteWoiiaintiafu magna,qualísno fuitabinitío mundiufq;modo,neqs— deumdebem? fuge; o0lo:i.Non ambigo fiet.Ecnífi^ redeIudzaad mon; & hzc quidem iuxta tes: hoc eft, dimiffa literam futura quz fcripta funt:(ed mihi uide£ regnum contraregnum:& peftilentía corum quorum fermo fer; pitutcancer:& fames audiendi uerbum ἀεί:€ cómotio uniuerfz terre,& a uera fide feparatio, in haereticis ma/ is intelligi: qui cotra feinuicé dimicaátes,eccfiz uictoria aciunt. CLuod autem dixit: Hac auté omnía initia funt dolorum:melius tranffertur parturitionü:ut quafi con/ ceptus quidam aduentus antichriftínon partus intelli, gatur. o€ Z-unctradent voe(n tríbulatíonerm/« occident Yoe: erítío odío omníbus gentibus propter nome πιεῖ£C, Perapoftolos omnium credentiü perfona fignatur:nen quo eo tempore apoftoli in corpore reperiendi fint. €«I£t quoníam abundabít íníquitae: refrígefcet cbarítas ittültozum zc. Non omnium negauit fidem,fed multorü. Multi em uocatí,pauci y electi. Να in apoftolis& fimi/ libus eorum permanfura eft charitas: de qua fcriptum eit: Aqua multe non poteruntextínguere charítatem. Eripe Paulus: QLuis nos feparabit a charitate Chriftic tribulatio, an anguftiacan fames«& reliqua, f€T£t pze dícabítur Ρος etiagelíum regní ín vníuerfo ozbe zc. Signum domiriici aduentus, eft euangelium ín toto orbe pradi/ cári:ut nullus fit excu(abilis:quod auciam completum, autín breuí cernimus efTe complendum.Non enim pu tóaliquam remanfiffe gentem,quz chrifti nomen igno^ ret.Etquamd non habuerít predicatoré: tamen ex uici nis nationíbüs, opinionem fidei non poteft ignorare. €«Lum ergo víderítío abomiínatíonem ocfolatíonfe/ que pícta eft a oanícle poopbeta«C. Quando ad intelligetiam prouocamur, myfticum monftratur effe quod dférum eft.Legimus autem in Danicle boc modo:Et in dimidio hebdomadis aufcret facrificium X libamina: 3 in tem/ occidéte litera& iudaica prauitateappropinquare mori tibus aternís: de quibus illuminat mirabiliter deus: εξ e(Te in tecto δὲ in domate, quo nó poffint ignita diaboli iacula peruenire:nec defcendere X tollere aliquid de do mo cóucríationis priftinz: nec querere qua retrorfurri funt: fed magis ferere ín agro fpiritualiti fcripturarti, ut fructus capiamus ex eo. Nec tollere alterá tunicam, qua apoftolí habere prohíbent.De hoc loco,id cft deabomí natione defolationis, quz dícta eft a Daniele propheta, ftante in loco fan&o:multa Porphyri? tertíiodeciímo opé ris fui uolumine cótra nos blafphemauit: cui Eufebius Cararienfis epifcopus,tríbus refpódit uoluminib?, deci mooctauo, decimonono,& uíccfimo. Apollinaris quogi (cripfit plcniffime: fuperfluegy conatus eft uno capitulo uelle differere,de quo tantis ποια milib?difputatü eft; (41 Clcaurem pzegiantíbue cr nutríentíbue ín(lle ofebug, Vzillisanimab?, quz nó in perfectü uirü fua genímina perduxerunt:fcd initia habent fidei, ut enutritione indi» geant magiftrorum.Hoc quoq dici poteft, cp in perfecit tione antichri(ti feu rhomanz captiuitatis,pregnates δὲ nutrientes uteri,& filiorü farcina prgrauati,expeditam fugam habere nó quiuerint.&]£2zate aurem vr nó faf fuga veftra byeme vel fabbato τῶ. Si de captiuítate híeru/ falem uoluerímus accipere, αἴ ἃ Tito δὲ Vefpafiano ca/ pta efisorare debét, nefuga corii hyeme uel fabbato fiat: quía in altero duricía frigorísphibecad folitudines per? gere:& in montib? defertifcy latitare:n altero, auttrahfr greffio legis eft,fi fugere uoluerint:aut mors imminens, fi remàferint. Si aute de cofummatione müdi intelligit hocpracipit,utnó rcfrigefcat fides noftra& in chrifrum charitas: neqyut ociofi in opere dei torpeam" uirtutum fabbate; So. 39 anon. C € 246 Vi f 24-7 VI 1: h 249 u í 150 4 k χε iu 43non. E fabbato. a Tt nífi bzeníatí faífTent ofeo íll(inó fieret falua. ois caro:fed ppter electos bzeuíabunt oce ΠΠ. Abbreuia/ tos dies, non fcd^m delyramenta quorundáa,qui putant téporü momenta mutari: nec recordantur illius fcripti: p3aiS.m. Ordinatione tua permanet dies:fíed iuxta temporum 1 252 VI m 255 Ííednumero: ut quo/ Il $3.90«€ nedicitur: Longítu/ n 254. dinedierum replebo. VI ο 255 V p 256 ν q 257 v t 258 π Hs F qualitatem fentire de Kommen. I2íicronymíi liber quartus cadauer, ab eo qd? per mortem cadat, paffionem chrifti G intelligere: ad quam prouocamur: ut ubicungin fcri/ pturís legit,congregemur,& perillam uenirepoffimus. ad uerbum dei: ut eft illud:Foderuntmanus meas& e$514 des meos. Et in Efaia: Sicut ouis ad uictimam ductus; Ef, b. δὲ cetera hís fimilia, Aquila autem appel bemus:ideftabbrer| fec. Ernifi bréuíati fuiffent dies illi;nó fieretfalira om/— ianrurfanct quies uiatos non menfura, v nís caro:fed ,ppter electos breuíabuné díes illi." T ünc. innouata eft iuuen; tus ut aquilz:€ qui Í C éti ᾿".," ΄,(117.] a E modoinbenedidio/^ f; αμίς nobís díxerit:ecce híc chriftus autíllic;nolíte— jam plu ut cum:fic€ nuncab; breuiati dies intelli/ c credere." Surgént enim pfeudochriftií,& pfeudopro^—fcunt: δὲ affumunt alas, ut ad chrifti ue/ pheta:& dabunt figna magna δ prodigía: ítautiner) Do» Miei gantur: ne temporü. rorem inducantur.fi fierí poteft;etíam electi. Eccepra; ep Oratímautépoft tríbulatíonetm oíerum fides cócutia/ if ger 5. 1;; s 2!: fmora, Hide» dixi uobis.* Sí ergó dixerint uobís: ecce ín deferto eft, ipic riori tur credentium, br Z-unc fiquís vo;« nolite exire: ecce in penetralibus, nolíte credere." Sícüt. luna non vabít lumen bis bírerit ἐζζς Pc. ením fuleurexitab oriente,& paret ufag ín occidente: fum: ftelle cadent oe ουσ αυ illícinolíte ἐκίο: εἰ uires con & credere. Multicaptiui. f ita erit δὲ aduentus filij hominis,* Vbícüng; fueritcor.—cómouebuntur. tatisiudaíca tempo/ s pusjilluccogregabuntur& aquila." Státím autem poft— Iunaob(curabun&,g re principes extitere, quí chriftos efTe fe di non dabunt lumen tribulationem dierum illorum fol obfcurabíturz&luna— fuum:&catera aftra cerent intantum ut. non dabit lumé fuum:& ftellz cadent de coelo: δὲ uírtu. cadent decodlo: uir; obíidentibus roma/ nis, tres intus fuerint tutefqs caelorüi com e b;^ ΣΤΗ e tes οορἶογ comouebuntur: δὲ ες ρατοδίε fignum filij p ποῖ ο factiones. Sed meli?( hotnínís ín caelo." Et tünc plangét omnestribusterre:—minutione luminis: 1 de confummatione mundi intelligitur. δὲ uidebunt filium homínis uenientem ín nubibus coeli lem feptuplum habi c«r Curgente peu. k cum uirtute multa& maieftate. Et mittet ángelosfuos.. turum luminis: fed docbzí(tí z pfeudopzo pbete:et oabunt figa cum tuba& uoce magna:& congregabunt electos cíus ad comparationem uerz lucisomniaui/ H magna epzodígía:ta| aquatuor uentís,a fummís coelorum ufq; ad terminos— fui tenebrofa fint. Si vt inerrozem índucan. eor Ab Arbore aute fici dífcite parabolam:cum íam, iraq iftefol quinunc tur«C. Tripliciter ut anteiam dixí.locus ramus cíus tener fucrít δὲ folía nata: fcítis quía prope. tilar:& lunaquafe/ per totum orbem ru hic differendus eft:.— eft eftas Tra& uos cü uiderítís hacc omnia, fcitote quia Cundumefluming aut de temporeobfi; dionif rhomana:aut m prope eft ín íanuís.Amén dico uobís:quía non pr&ter/— acium noctísaccen, de confummatione ibit oeneratío hac donecomia ifta fíant,Coelü& térra— fefunt; omnefguit; müdií: aut de hareti; corü cotra ecclefiam tranfibunt:uerba autem mea non prateribunt. rum multitudines íü pugna,& iftiufmodi antichriftis, qui fub opinione falfzfciétíe cotra οτί τη dimicant, oq[ 6f ergo οίκο vobís: ecce ín oeferto eft| riolíte exíre: ecce iti penetralibueinolíte credere.Si quís promiferit uobis cp in deferto gentilium δὲ philofophorum dogmate chriftus morctur:aut in hereticorum penetralibus, qui dei polli centur arcana,nolite exire: nolite credere: fiue quia per fecutionís€ anguftiarum tempore femper pfeudopro: phetz decipiendi inueniunt locum: fi quis füb nomine chrifti feiactare uoluerit, nó ftatim accómodetis fidem. e QT Sícut ením fulgur exítab ozíente i et paret vfu ín occí/ dentem:ítaerít et aduentue filij bomíníe. Nolite exire: πο’ lite credere, cp filius homínis uel in deferto gentium fit, ucl in penetralibus hareticorü: fed cp ab oriente ufcp in occidentem fides eíus in catholicis ecclefijs fulgeat. Hoc quoq dicendum, q fecundus faluatoris aduentus non in humilítate ut prius, fed in gloría demonftrandus fit. Stultü eft itaq; eum in paruo loco uel in abfcódito quz/ rere,qui totius mundi lumé fit. Γά Cibícungs fucrít coz; pue/ illuc congregabuntur er aquíle. De exemplo naturali quod quotidie cernimus, chrifti inftruimur facraméto. Aquilz δὲ uultures etíam trans maría dicunt fentíre ca; dauera:X ad eícam huiufcemodi congregari.Si ergo ir; rationabiles uolucres naturali fenfu tantis terrarü fpa/ ctjs,& maris fluctibus feparatz, paruü cadauer fentiunt ubi iaceat: quanto magis nos,&omnis multitudo cre; dentium debet feftinare ad eum, cuius fulgur exit ab oriente,€ paretuíqyad occidentem? Poffumus autem corpus, id eft, πόμα: quod fignificantius latine dicitur re:& fiellae qua ad fo tutes, quas angelo; Dedieauté— telligimusinaduétu chrifti in tenebras τω putabunt:decutiat fupercilium eorüi: qui fe fanctos arz bitrantes,prafentià iudicis non formidanr, b([£ttunc : parebít Παπ filij bomínío(η celo. Signum hic, autcrucis íntelligam?:ut uideant( íuxta Zacharíam δὲ Ioannem) Zadt Alioquin legímusío Erz3of 3 να riu patr ét 3 aliu Γι 00S 1 gr iudzí qué compunxerüt: autucxillum uictoriztrium, lobu9g.^ phantís.{{Γ€t tunc plangent orfieo tríbue terre«&.Plan; genthí qui municipatü nó habuere in coelis, fed fcripti funtínterra, k€[£tmítterangcloe foe εὖ tuba«c, De n Corr hactuba& Apoftolus loquít:& in Apocalypfi Ioannis 1. Tel: legimus: in ueteri teftaméto, tuba ductiles ex auro,&: ere αγροητος fieri pracipiunt: ut fublimia doctrinarü Nue tefonentfacramenta.[6{ ib arbozc auté ficí oífcíte para bolam:cum íam ramue eíue tener fuerít i et folía nata /cítía quía pzope eft etae τζ Sub exemplo arboris, docuitcon fümationis aduentü. Ο uo( inquit) qfi teneres fuerint in arbore ficus cauliculi:& géma erumpit in florem, cor texq folia parturit intelligitis«Πας aduetü:& Fauonif ac ueris introitü: Ita cü hecomia quz fcripta funt,uide/ ritis:nolite putare iam adeffe confümationé mundi, fed dfi proemia δὲ pracurfores dfdà uenire: utoftendantg prope fit& in anuis. im 2imé oíco vobío:qz nó pigter/ ibít generatío becioonec oia ífta fíant.Supra dixim?gene/ rationes bonorü€ ecótrario malorü effe fingulas.lgitur autome genus hoim fignificat, aut fpecialiter iudaorii, πάς crerra tranfibüt εξ, Coelum& terra tranfibunt immutatione,nó abolitione fui: alioquin quomodo fol Obfcurabitur,& funa non dabit lumen fuum,& ftella cadentifi celum in quo ifta funt,terraq; non fuerite : De dicauté Zín OSattbeum Ν£a. XXII'$o. et: 5.: wed Ἃ a«Peoicautéllaet boza nemo fcít τῷ. In quibufda lati Ξ my. niscodicibus additi eft,neqp filius:cü in uon NEA Rides laore ét quafi parem femente,fed fructus la; πα τ me Adamantij δὲ Pierfjexemplaribus,hocnóhabeatur— erunt: 1 EqUe recipientes. Duz quoq molétes fimul ina. affcriptü:fed quia in nonullis legitur,di(ferendü uide£f,^ aor: unaaffumet δέ una relinquet£.In duobus qui in Ri Gau det Arrius M Eanomius: αμαθ σοιδτα às g dá Simo ἀπέ, δέ in duab? quz pariter molüt:ucl fyna δος bri ἀπορυίοταιι; gogàintellige ucl ἐςο!ἐπᾶ, qd'(imul molere uideant jd ris ig& dicun: Nonpo. ς^ ἘΝ lege:& de eifdem fcr uu teít equalis effe qui δ De dit auté illa δὲ hora nemo(ίσα; angeliccelorá, PS farinam terere TN nouir& qui ignorat.» nifi folus pater.' Sícüt aucé ín dícb? INoc,ita eri ὁ puekpmi deis ud ΤᾺ πὸ Cótra quos breuiter uentus filii hois.Si^ CU: oe,ita erit δέ ad»«ceteras hzrefes, quae a A-- Sieida füt: ἐν οἷα^d ilij hois.Sícut em erant ín dícb?ante diluuium de He teftaméto M emporafeceritlfus,| comede ilaeres z; s/ aut de altero uidené us hoceft, uerbum dei: Ad ege bibétes, nubétes δέ nuptut tradétes, uf. qo molere rero nidenE e 8 emper ipfum: eum dié ἃ íntrauít Noe ín arcam:&nocognouerüt— DEP fuarü:& cum a(unt:& fine ipfo one ir diluuiü:«1, unum nomini ῥοὰς funr ine ipfo don cuenit diluuia& clit omnis:(τα críc δὲ aduentus— fiani ROLE iut ΗΝ téporibs,“ἢ jomms. Tuncduó erütinaero:unusaffumet,&—beant: non eandem ἢ-etiam dies iudícijfir:— unus reli 2 a je Η mercedem recipient, iin en RS eig: name σα ας molentes ín mola:una alfumet,& alíjs affi um pul ali[ s cius ignorare φαξ, τ are dune uoín lecto:unus affume£, δὲ alter re derclieis. 0€ Gigi M cui? totu erit?.::quía neícitis- ate ergo:quía neíciri € ΠΣ ο inet igilate ergo:quía ne(cítis qua horadüsue^ qua eg: e e Cita in COUCHE ERG mt Illud auté ícitote:qimn(i fciret paterfa/ is véturue fit cc. Per rami notiiapatrisraniu, Τα qua hora furue s cílet:uioil: 2 icue ofiédit, quare τάμε τ ἐβεπιαι nouit, ε Π usd pu Sus tletzui gilaret utiq;, S no ρα εμας d e 3dis quà ignorat qd m P Ὁ ídomü fuam.Idcó& uos eftote parati: aütilla& hora nemo imis, πα δν Script legi quía nefcítís qua hora filius hoís uenturus eft.* Quis dti neq filius homi; τον ες Dut10.d mus:Omnía quz pa η ρης z- IS wp Ὁ nis, neg; angeli, nifi Jun ic tris sciri ipt P-- et üd elis feraus δΖ prudés, que coftituítdnseius^ pater cri quod nó πρὸ fant Sioia patris filij ΠΙΒ familía(πᾶ, ut det illis cibü ín tépore?" Beatus ille expediaeiere apofto T lonis] untjrationeunius ἔς ἔ"γίνε ος i,, AWsutpenduleexpe; e fünegranonc unius ἰδ quécum uencrít dis eíus, ínuenetít ficfacienté,—&ationis PAM Rim.— mauit:& noluit cam men fro uobis: qm fuper omníabonafuacoftituer ἔκαμα credant effe neris coómunícarecüfilioz f cutn. οἱ ξ dixeri: ille i- uenturum,qué igno vd Funke ci fi: s iáuté dixerit malus feruus ille incordefuo,mo. rant qii En que tano mu^ Q.—Sinouiffimum diem ram facit dris meus uenire,& ceperit percutere confer^ Eené disi; quis ne i img B tipo iguorat igne, ς uos(aos: manducct autem δὲ bibat cutn ebrijs: uéníct RR AR:"ed undas rat& pene ultimü; Ρα/ imt nis RE eum dominus ferui illius ín die qua non fperat:& hora qua neícitis. Premiffog — eif poteft lirisutqui ígnorat:& díuidet eum, ρατιξορ eius ponet cum hypo prins memi qued rimi ignorat, fci zie Hliceri,, ml iceatcon/ a Pm ανα Ἐπ crítís: Illic erít letus ὃς ftrídor dentíum, Ca. XXV^ fümationis diem.ma wn quia probauim? nó Tuncfimile nifeftius docet dicés: — ignorare filíi ου’ eT deos soar m bonis diem, caufa reddenda eft curignorare dicat.. bozafilíue bomínís venturue eft μενα, W UA poftolus fup faluatore fcribi:In quofüntomnesthe/— plicat:quare de die confümationis& hora, r m Wa“ἡ fauri(αριδεία&(cientiz abícoditi,Sunt ergo omnes the, colorüfcire przdixerit,fed folum patrem, d Bade" ficat fauriin chrifto fapientia& fcientiz:fed abíconditifunt,^ pediatícire apoftolis:& exemplü pere ee m Mi Aera e abícoditi(unt: Poft refurre&ioné interrogatus fui& fidelium feruorum,id e(t apoftolorum ad cohorta xs uc 3 apoftolis,de die m anifeftius reípodit: Non eftue(ftrü— tionem follicitz mentís interferit:ut fpe premiorum mi/ — Fretemporauct mométa,qu« pater pofuitin fuapote;.niftrentconferuis in tempore fuo cibaria doctrinarum is is Buen dicit,non eft ucftrü fcire,oftendit qd ipfefcia:— f«[eS( aurem oíxerít malue feruue ílle ít cozde(u0:mozam bi k nó δη noffe apoftolis: utíem per incerti dead, facíofiemcue vcuíreiz ceperit percutere cóferuoe fuos«c. "m fen ἐσ icis:fic quotidie uiuant,quafi die alía iudican— Exfuperioribus pendet:q ficutfollicitus feruus δὲ(em; joa). ifint. DenicpX cofequens euan gelíjfermoidipfumco^ peraduentum domíni praftolans, tradit conferuís ciba jd giinellist dicis quoq patré folum noffeinpatrecom^— ríain tempore fuo:& poftea fuper omnia bona patriíFa/ ^a Fre Edi& filium. Omnis enim pater filjnomeneít.^ milias conftítuitur:ita econtrario, qui iuxta Ecechielem μμ Οία(η Ὀίεθι!5 noe/íta erit τ aduentuefilijbomí,^ dixit: In temporalonga ἤει πὰ: δὲ non putat dominü ani nío zc. Qr uzritur quomó fuprafcriptumfit:Surgetem— cito ες uenturum:factus fecurior,uacat epulis atcp Tu "t η ον gentem: 8 regnum contraregnum:& erunt— xu riz:& non lenem patremfamilías, fed(zueriffimum viti peítilentize, X fames, X terremotus:& nunc ea futura me fentietiudicem.$&«[€leníet oomínue ferui íll(ue in oíe jill ferent quz ραςίς indicia funt. Sed exiftimandü iuxta— quamon fperat/c boza qua ígnoratzz o(uídet eum/partemgqs Mind Aro olum,c poft pugnas, X diffenfiones, peftilentias, εἶ pottet c bypocrítio. Illic crír fletue«(trídoz oentiura. um, fames, terremotus,X catera quibus genus uaftatur Hocipfum docet:utíciant quando non putat dominus iA humanü: breui fübfecuturafitpax, quz quietaomnía— tunceum effe uenturum: δὲ uigilantiz acfollicitudinis (oi^ repromittat,ut fides credentíü comprobet: utrum tranf— di(penfatores admonct.Porro quod dicit, díuidet cum: 17 Tea actis malis fperent iudice cífe uenturü. Hoc efteimqd'in^ non quo gladio eum diífecet, fed quo a fanctorum con^ ἀπῆν$a Paulolegímus: QLuádo dixerint, pax δὲ fecuritastunc.fortio eum feparet:& parte cius ponat cum hypocritis: qu. repentinus eis fuperuenict interítus: ficut dolor partu. cum his uidelicet qui crant in agro, X qui molebant:& mi rientís,€ non effugient.€ 4 Z-uncouo erunt íi agro: nihilominus derelicti funt. Sape diximus hypocritam um nue affumerur jet nue relínquetur. Tunc(inquit)duo. aliud effe, aliud oftédere:ficut& in agro&in mola idem um. eruntín agro,quan do tempore uidelicet confummatio^.. uidebatur facere quod ecclefiafticus uir: fed exitus di? 1" nisatip iudicij, duo in agro pariter inuenienteundem— uería uoluntatis apparuit. Ca. XXV C 36 anon. t 260 HR [4] 261 262 265 VI 264. 26$ 266 263 Ζ411011Ε 1 Cott(7. a 26 5.55.8 ας funíle erít regn celozii oec vírgínib?«c. Hanc parabolam, id eft, fimilitudine decem uírginü fatuarü atqp prudentiü, quidam fim pliciter ín uirginib? interpretant: quarti alia iuxta Apoftolü,& corpore& mentefunt uirgines: Aliae uirginitaté tffi corpo/ rum refíeruantes: uel catera opera non ha; bent propofito fuo fi, milia:uel parentti cu ftodia referuatz,níhi lominus méte nupfe runt.Sed mihi uidet ex fuperiorib? alíus fenfus effe quí dicit: & non ad uirginalía corpora, fed ad om/ ne hominum genus comparatio pertine/ re.Sicucenim duo in tes,duos fignificat po pulos,chriftianop: δέ iudaorü fiue fancto/ rum& peccatorum: qui in ecclefia confti; tuti, uident quideX ipfi arare€ molere: fd cuncta in hypo/ crifi faciüitfic& nunc decem uirgines om; nes homines comple &untur: quí uiden/ tur deo credere,€ ap plaudunt fibi in fcri, pturis fanctis, tam ec clefiafticos ᾧ iudaos atcp hereticos. Qui idcirco omnes uirgines appellant: quía gloriant in uni? dei notícía:& més eorü idololatria turbine nó cóftuprat. Olei habent uirgines, qua iuxta fidem& operib? adornant.Non habentoleum,quz ui; dentur fimili quide fide drim cofiteri, fed uirtutü opera negligunt. Poffumus quinq uirgínes fapiétes& ftultas, quinq fenfus interpretari: quoru alij feftínant ad coele/ ftía,& fuperna defyderàt: altj terrenis fecíbus inhiantes, fomenta nó habét ueritatis, quib? fua corda illumineét. Deuifu& auditu δὲ tactu fpiritaliter dictü eft: d uidi; mus,qd audiuimus, qd oculís noftrís perfpeximus:& manus noftra palpauere. Deguítu: Guftate& uidete: Canu.ra quonià fuauis eft diis.Deodoratu:In odoré unguétoriü Y. Coro2,d T$ug8h tuorti currim?.Et: Chrifti bonus odor fum?. ὃ 4Γ 2150; ram auté faciente fpofo/ oozmítauerüt omnee« oozmíerüt. Non em parum téporis inter priore& íecundü aduentü domini pratergredít. Omnes dormitauertüit,id eft, mor tuz funt:quia fanctorü mors,fomnus appellat. Confe; quenter autem dicit, dormierüt:quia poftea fufcitandae funt. τε] ZP»edía auté nocte clamo? factue eft: ecce fpofus venit! εχίτε obuíam οἱ. Subito em quafi intépefta nocte& fecuris omnibus,qii grauiffimus fopor eft,per angelorü Gamoré,& tubas pracedentiü fortitudinum,chrifti refo nabit aduentus. Dícamus aliquid quod forfitan lectori utile fit. Traditío iudaorü eft,chriftum media nocteuen turum in fimilitudinézgyptij temporis, qii pafcha cele; bratum eft:& exterminator uenit: X díis fuper taberna; cula tranfrjt:€(anguineagni poftes noftrarü frontium cófecrati funt: Vndereor& traditione apoftolicam per/ manfiffe:ut in die uigiliarü pafchz ante noctis dimidiü, populos dimittere nó liceat, expectátes aduentü chrifti. Etpoftq illud tempus traníierit,(ecuritate prafumpta, feftum cunctis agentibus diem. Vnde δὲ pfalmifta dice, bat: Media noctefurgebam ad cófitendum tibi fuper iu dicia iuftificationistuz. o4 Z uncfurrererüt omnes vír gíneo ille:et oznaucrunt laimpadeo fuao. Omnes uirgines 'Vnc fimile érít reená ceelorü decem uirgíni; bus:qux accipientes lampades(μας, exierunt obuíam fponfo δὲ fponfa..Quíng auté ex εἰς erant fatuz,& quinq; prudentes. Sed quinq; fatux ac ceptís lampadibus,non fumpferunt oleum fecum. Pra dentes yo acceperüt oleum ín uafis fuis cam lampadi, 5 bus.Morám aut facíéte fponfo,dormítauerüt omnes c& dormíerunt. Mediá autem nocte damor factus eft: v ece fponfus uenit, exite obuíam εἰ. l'uncfurréxerunt agro,& duzmolen, Omesuírgínes illz,& ornauerüt lampades fuas.Fatuz ε autém fapíétibus dixerunt: Date nobis de oleo ueftro: t quía lampades noftra extínguunt.Refpónderát pr. dentes, dicentes: Ne forte non{ποίας nobís δὲ uobís: ὃ itepótíus ad uendentes δὲ emite uobís. Dum alitem i rentemerc,uenít fponfus:& quz páratx erant;íntraue k runtcum co ad nuptías, δὲ daufa eft ianua. INÓuiffime Y'oueníunt δὲ reliqux uirgines, dícentes:D omíne, dne. t aperi nobis. At ille refpóndens aít: Amen díco uobis: m nefcio uos. Vigilate ítacy,quía nefcitis díem neq; horá. £ommen.lloieronymi Liber quartus furrcxerüt& ornauerütunaquaq lampades fuas,id efe fenfus,ín quibus oleum fcientiz recipiebant: ut haberet opera uirtutum,quz ante uerum íudicem refulgerent, eL fatue από faptentíbue oíterüt: Z»atenobíó oe oleo ve ftro:qzlampadee nofftg extíaguunt, μα lampades fuas queruntur extingui, oftendunteas ex par te lucere:& tamen nó habent lumé indefi; ciens, necopera per; petua, Si quis igitur habetanimá uirgina lem,& amator eít pu dicitiz, nó debet me; diocrib? effe cotétus, quz cito exolefcüt;& exorto caumate are; fiunt:fed pfe&as uir; tutes fequat,utlumé habeatíempiternü. fa[Refponderüt pau, denteo| oícenteo: Ἡλε foztenó fufficíat nobís et vobíe. Hoc non de auaricia,fed de ήπιο» rereípondent. Vnuf, quifq ei poperib? fuis mercedé recipi, ecneq poffuntín die iudicij aliorü ytutes, aliorti uítia fubleua: re.Et quó tpe babylo niz captíuitatis, Hie; remías pctóres ία; Sicutenim-renon potuit:& dicit adeum: Neoraueris Híee7d. p ρρῖο ifto:ficformi; dolofa eritilla dies, cum unufquifq pro femetipfo folli/ cituserit.& ΑΓ Srepotíus ad vendenteect emite vobía, Venditur hocoleum,& multo emitur precio, ac difficili labore conquirit:qd' in elemofynis cunctifqp uirtutibus & cófilífs intelligimus magiftrorü. ἢ 4Γ£»um autéírent emere/venít pon(ua, Dant quidem quafi prudentes con filium, ϱ nó debeant fineoleo lampadarü fponfo occur rere: uerum quía iam emendi tempus excefferat:& ad ueniente iudicij die,locus non erat poenitétiz: pfalmifta G H dicente:In inferno autem quis confitebít tibi:snon noua Ῥδιόδ opera parare, fed prateritorü cogunt rationé exoluere, {«|£tque parateeranti(ntrauerunt cum eo ad nuptíao:et daufa eft(ania. Poft iudicfj diem,bonorü operum, δία fticiz occafio non relinquet. k[ TBouíffime o veníunt etrelíque vírgímeoroícentee:£»omíne/oomiíne aperínobíg, Egregia quidé in domini appellatione confeffio:idemqs repetitum,indicium fidei eft. Sed quid prodeft uocein^ uocarequemoperibusnegese|«Γ Zitillerefpondene! aít: Zimen oíco vobío:ncfcío voe. Nouit discos quieius 1,Timo3€ x. funt:& qui ignorat,ignorabitur.Nefcit dominus opera; 1C rios iniquitatis: δζ licet uirgines fint: δίς πὶ duplicem intelligentia de corporis puritate, δὲ de confeffione uera ΜΗΝ fidei: tamé quia oleum non habent fcientía, ufficiteis pro poena ignorant afpófo, mf Clíeilare {{205: quía nefcitíe oíeim neq; bozam. Prudentem femper admoneo lectorem: ut non fuperfticiofis acquiefcatinz terpretationibus:& qua comatice pro fingentium di cuntur arbitrio:fed confy deret priora, media,& fequenz tía:€ nectat(ibi uniuer(ía quz fcripta funt, Ex hocergo quod infert: Vigilate, quia nefcitís diem neq» horam:in/ telliguntur uníuería qua dixit: id eft de duobus quiin agro funt: X de duabus molentibus: δὲ de patrefamilias qui feruo fuo credidit fabftanttam:& de decem uirgini/ bus,ídeo parabolas effe pramiffas: ut quia ignoramus omnes iudicij diem follicite nobis lumé bonorum opez rum praparemus;: ne dum ignoramus, iudex ueníat. Sicutenim η θα^^^£3. XXV got 37 Zanon. b 269 € 270 V. hits i qu à*^ TUN A- fi(f-"n Sh t E a«reiten bó peregre pzoficííctarvocauítferuosfuoe:z^ acceperat«t. Vereqd?(criptü eft: Ad excufand a T$ EN& tradídít. íllío bona füa.£t νη oediít quíngs rálenta:alauté^ tionesin peccatis:etià hus feruo cótigic, ατα ms uf Ῥθάθα ἊΝ ouo:ali ο vnü το Homo ifte paterfamilias;haud dubiü^& negligentia fuperbiz απού: crime accederet. Q.ui em yi. quín Chriftus fit:qui ad patre poft refurrectioné uictor fimpliciter debuit inertià cófiteri& orare patréfamilías: R" afcendens,uocatis apoftelis,doctrinam euágelicamtra/— ecótrarío calumníat:€ dicit íe prudenti feciffe confilio: HN didit: non pro largi; nedum lucra pecu; A tate& parcitatealteri—» Sicüteml; παῦε; Ael niz quzreret, etiá d i, lus,£aleri minus* Sicütemliómo peresre proficifcens, uocauit feruos[quere Mp "s. inbuens fd ΤΝ faos:& tradiditillisbona fua,“επί dedítquings ta^ 964 Rüdeno aüroíis S, CUR zd: m^""-.”(9 mf í^ Cota Van do&Apofo, Jenta:alíjautem duo:alij yo unum:unícuíq; fcd^m pro T B REX εμας Ὁ, A Γ] H*- H.. ΄,, "s is eos qui idum» príam uírtutéi& profectus eft ftatim. Abijt dutem qui^ tauerat(c pro πάει * cibum capere nó po;; εν xil i 5 Rrantladepotafle: απ; talenta acceperat;& operatus eft in eís:& lucta; eden cala 1 e e 7: bur d^: erti£, Seruus dicit. Deniq,& ilg ctus eft alía quíngs.Similitér qui duo acceperatlucratus^ auté malusappellaz: e. uini m ὡς»eftalia duo.Qui duté unum acceperat. abíens fodit ín quia cann domi :;--Ὑ: ᾽ A efti- cit. F'iger: qui duobusquatuor,fü/«terrá:& abfcodit pecuníam domini fui. Póftmultü yo^ noluictaleca dun mo . meríasgratias intelli mili recepit gaudio: nó cófyderans lucri magnitudinem, fed fiudij uoluntate, In πίη& duobus X ; uno talento: uel di/ ?:quazunicuíq tradite funt, Vel in εξροτίς uenit dris feriorü illorü, δὲ pofuit rationé cum cís.Et accedés qui quíncg talenta acceperat;obtulic alía quíng; talenta, dicens: Dre, quinq, talénta tradidifti t ri híreccealía quíng; fuperlucratus fum. Ait ílli dómi^ nus eíus:Euge fetue bone δὲ fidelís:quia fup pauca fui fti fidelis,fuper multa te conftituatn: intra ín gaudium care: ut ἐπ altero fu» perbiz, in altero ne; gligentiz códemnet. Si(inquit) durum δὲ crudele effe menoue ras, X aliena fectari: ibiq; metere ubi non feuerím: quare non tibí iftiu(modi cogi; D ον Gníss domíni tui. Accedés φατέ δὲ qui duo talenta acceperat, tatio incuffit timorés examínatos:In A m ην.; ili deme ait: Die, duo talenta tradidifti mihi: ecce alía duo lu. teens πώεα ps operalnterio,atio, cratus fum. Ait illi dris eius: Euge ferue bone& fidelis: dares pecunià meam nem, qua homínes a Η Ώρα.;. fiueargentum num; ων πα fuper paucafuiftí fidelisfup multa te conftítuam: PH Ecrit b« abütauremqui síntraín σαι domini tui. Accédésauté δὲ quiunutn ἀργύριον, gracusfer; quingitalenaaccpe/— talentum acceperat;aít: Driefcio quíiahomo durus es: πιὸ ligni&cat- Elo? aarnb rar: etoperatus eft(n ie o*: bp v quia,inquit,dominj, eis:etlmcatueeftalia— tmetisubí no feminaftí:& congregasubí nó fparfift;&^— eloquia catta, argen; quinp.Acceptisterrt^ tímensabij& abfcodi talenta ταῦ interra. Ecce habes{πὶ igne examiaa, nisfenfibus,coeleftíü probatü terra;purga fibi.noticiam dupli e qd'tuum eft.Refpóndens auté diis eius,dixit ei:Serue tum feptuplü. Ρεξ’ cauitexcreaturisin^ tnale& piger fciebas quía meto ubí nón femíno:& con— níaergo δὲ argéum, telligens creatore: ex e f:;"ua. praedicatio euangelfj corporalibus,incor, rego ubi non fparfi. Oportuit ergotecómitterepec!— ei& fermo diuinus: poralia:ex uifibilib?S,^ píam meam nümularijs:& ueniés ego recepifíem utigg qui dari debuit num inui(bilia: ex breuí/ d Π[ι'Toflitei beotalentíi& mularíf€ trapezitis: busaterna, yi, 46 tmeume cum uiura. 1 oliite itacp 8 co"* ideftuelceteris do; mero ouoactpe i datecíqui habet decem talenta." Omníénim habenti ΑΝ ecrit ratilucrat?eft alía ouo.* Xi AME 2. apoftoli, per fingu Etifle ϱ uirib? quic; dabic,& abundabít:ci auté qui non habet,& qd" uidet las puincias, prefby, quid in lege didice/- habere, teros,& epifcopos or/ rat, in euangelio du dinantes:uel cunctis plicauit:Siue fcientia& opera prafentis uitz,futurz bea titudinis typos intellexit. Ὁ«[€o»uí αὐτό vnü acceperat! abiene fodit ín terrálet abfcondít pecunía ὉΠ Πέ, Nequam feruusterrenisoperibus& fzculi uoluptate, dei prace/ taneglexit& polluit: quamd ín alio cuagelifta fcripti sm Luceio,d pn in fudario ligaueritid eft doctrinam patriffamilías molliter δὲ delicate uiuendo eneruarit. e["f»oft multü fotemporío venít ο feruozii íllozii! et pofuit raríone cum εἰσ τί, Grande tempus eft inter afcenfione faluatorís,€ fecundum eius aduentiüi. Si auté apoftoli reddituri funt ratione,& fab metu iudicis furrecturi, quid nos oportet facere f 4 2lít(llí ofio eíuo: fuge ferue bone et fídelíe: q2 fup pauca fuíctí fidelie/fup multa te cóftíruá:(ntra ín gauditi oii tui. Vtriq feruo(ut ante iam dixi),& quí de quingita lentis, decem fecerat:& qui de duob?,quatuor:idem pa; tríffamilias(ermo blandit. Etnotandü qp omnia quz in prafenti habem?,licet magna uideant& plurima: tame Cóparatione futurogsparua& pauca funt.Intra,inquit, ingaudium domini cui:& fufcipe qua nec oculus uidit, necauris audiuit,nec ín cor hominis afcenderüt. Quid auté poteft maius dari fideli(cruo,d efTe οἵ απο: δὲ uide τς gaudiü ἀπ(uic-«Lgiccedene auté« quí vnum ralent credentibus, quí poffunt pecuniam dupliícare,& cum ufuris reddere: ut quicquid fermone didicerant, opere. explerent. Tollítur auté talenti: δὲ datur οἱ qui decem ta lenta fecerat:ut intelligam? licet in utríufq; labore equa lefit gaudii domini, hoc eft,& eíus quí quingy in decem duplicauerat:& eius qui duo in quatuor: tamen maíus deberi pramíum ei quí plus in domíni pecunia labora; rit. Vii dicic& Apoftolus: Prefbyteros honora qui uere prefbyteri funt: maxime qui laborantin uerbo ἀεί, Ex co q malus feruus aufus eft dicere: Metis ubi non femi, naftí:& congregas ubi non fparfifii: intelligimus etiam gentilium δὲ philofophorü bona uitam recipere diüm:& aliter habere eos qui íufte, aliter qui iniufte agant:& ad comparatione cius qui naturali legi feruíat códemnarí cos qui Ícriptam legem negligant. i«[€) muí eri babétí pabíturier abundabit zc. Multi cum fapientes fint natura; liter, habeantacumen íngenij:fi fuerint negligentes, defidia bonum natura corruperint:ad cóparatione eius qui paululum tardior, labore& induftria compenfaujt quod minus habuit, perduntbonü nature: δὲ przmiü qd εἰς fuerat repromiífum, uident tranfire ad alios. Por. teft& fic intelligi:ei qui fidem habet, δὲ bonà ín domino g uoluntate: d 271 1 1, Tímo,$.c Áanone e 272 v "f 275 x "j Ecés,10.a 5.6.1 A 274. ῖ b 275 YI uoluntatem: etíam fi quid minus in opere uthomo ha/ buerit, dabitur a bono iudice, Ὁ. αἱ autéfidem non ha/ bucrit, etiam cateras uírtutes quas uidebat naturaliter poffidere,perdet.Et eleganter etiam qd? uidetur(inquit) οὖ£ommnen.ibbieronymi liber quartus ^ dehis qui pauperes fpiritu funt,ad quos tendensinánfi dixerat:Fratres mei δὲ mater mea hí funt,qui fáciuntuo Juntatépatris mei. ed£t(bunt bí ín fupplici eterni:(ug, αἰ aut£ ít vítà eterna. Prudes lector attéde,cp& fupplicia &terna fint;& uita perpetua; metum deinceps nó habeat habere, auferetur ab eo, CLuicquid eim finefide Chrifti ARE e(i,nó ei debetimpu/ ωὐπωβεμαιι| Ud ταῦ qui male eo abu/ A..* Ecintitilem ferait eíicite in tene: L fai fus eft:fedilli qui ma s habere,auferet ab eo Ecíntití n. us pe Ὢ εν ά ο etia feruo naturz. αὶ brtasexteriores: illicerít fletus& ftridor dentiu.| ἜΣ bonütribuit. a4[Ét εξ oneri filiashominis in maíeftate fia, 8tomnes (nurílem feruum etjcí/ "te ín tenebzae exterío: res:(ilíc επί: flere ct ftrídoz oentíum. Drís jumen eft: qui ab eo foras mittit,caret uerolumine. Ω. υἱά fit 'auté fletus X ftridor Ἢ ixi de; η- iron αεσϊηπήοης Stinó declinat infi, des νε ανν patismeipoffidete parati uobísregnü acoftitudone qp venertrfüllüsbominís mündi.Efutiui em,& dediftis mihí manducare: Sitíui, git: intin uteri cuo (ü usitate mo 1 em δὲ dediftis mihií Pile TRES eram,& collegiftis me:. Ss meia cod fedebii fup fedem Wis Nudus,& operuíftís me:Infirmus,& uífitaftis me: In' Ge Thomas: Eam?& Kisisiie ce Pot bi, carcere eram,& ucniftis ad me. Tunc refpondebunt εἰ mnes m m VERO εν iufti dicétes:Drie,qfi teuidim? efuríenté, δὲ pauim?te:— giuirari uolens irpo ci,& ΤΗ ab fitienté& dedim? tibi pota? ΟΠ autéte uídim? hofpi,"eer μασι fant CE SRM GA tem,& collegímüs tezaut nudum,& cooperuím?teraut ἐς verbom dixerit: pramítitgloríamtri qriteuidim? ínfirmü;aut ín carcete, uenimus ad te? Deydeno sever ὥραν ο Et refpódens rex. dicet illissAmén dico uobis:cgdiu fc, i OCpalent mu) tationispremíocom— cíftísuni de his fratribus meís mínimis, mihi feciftís. Paar Ere paf pente Renan Tuncdicet δὲ his qui a finiftris erunt: Difcedite ame— PEPZIEIOS te nenduseftfiliusho, maledicti ín ígné aternü,quí aratus eft diabolo δ an damPillud in agymis minísfit Ciuodafe— odis eius Εἰατίαί em,& non dediftis mihimanducare.— neuritatis ne uitur: Statuet oues de 2 Qiiod: tis.Porro qd δίε quide a dextris fuis: Ap nó dediftís mihi potum:Hofpes eram,& non biduum pafcha fiet hadosaütafiniftris:— colleoiftis tnerNIndus,S& no operuiftis me: Infirmus&— fimplici intelligentia iuxta illud íntellige^,^ o e is m. Ζ pratermi(fa: id qd fa qd'alibilegis Coría Ín carcere eram,& nó uifitaftis me. Tuncrefpódebunt.(2r ef requiram, piétis in Sea ess εἰ& ipfi,dícétes:Drie,qri te uidim? efurienté: aut fitíen Fon das diescanif ií i M^-"-" 1; e βάν inhoc τεππασε βοίρίοξιασς nudum:aut ínfirmü aut ín carcere,| ac nouiteftamétiue, eodemeuagelio:Ne/& no miniftrauimus tibi? Tuncrefpodebit illis,dícens: Tum mda qn fciatfiniftra tua quid Zl. te zedi Tt: nori ceiebrat, Fc Kiarunira ma quia Amen dico uobis: qgdíu non feciftis uní de minoríbus hebraice dicitur nea 'Oues in parte iufto/« his,necmihi feciftis. Et bünthi ín fapplicium zternüz δα ραΐίοης περα) Tum ftare iubent ad Λα autem ínuitamaternam.(4. XXVI rigarbitranturjeda dexteram.Hadi, hoc 1 2€ n; tranfitu nomína£: eo eft, peccatores ad fi; f T factám eft cà cofummaffet Tefus fermones q extermíator uides niftram: qui femper hosomnes,dixit difcipulis fuis: Scitis quía poft— fanguinem inforib* pro peccato offerunt ἣν τς"- ifraelitarü pertranfie ínlege. Necdixitca/^ Diduü pafcha fiet: δὲ filius homínís trade£ ut CUcifo3^ τε, necpcufferittos: prasquzpoffuntha s tur," T'unccoerécati funt príncipes facerdotü& fenio Ν εἰ ipíe diis prabés bere foetus:& τοπία ulii o ὃ incipis(acetdotá aui diecb auxiliü ppfo fuo de; cgrediuntur delaua, ΤΕ pop un atrium prinapts acerdotu, qui dicebatur fup ambulauerit.Le; cro, οὓς gemellis fce/ Caiphas: δὲ confilium fecerüt,ut Iefum dolotenerét&t geExodi librü: ded είδη, δὲ íterilis nulla'occiderent, Plenius,fi uita comes énter eas: fed hados, fuerit, difputabim?, la(ciuü animal& pe/ Tranfitus autem no; angeli εἴ eo: tunc fedebit fup fedem maíeftatis fua:& cogregabunt aii eum omnes gétes:& feparabit eos ab inuicem ficut paftor fegregat oues ab hzdis.Et ftatuet oues quidéa dextrís fuis: hados auté a finiftris σης. * H ͵ 4:€ Ji: n: c dicet rex hís quí a dexttís eíus erunt: Venité benedicti putant faluateremt^:^ ΤΗ morte, X paf, fionís pauore dixiffe: Patet, fi fieri poteft, ' tráfeata mecalix ifte, Poft biduii pafcha fa curus, tradendü fe ut crucifigat nouits tulcum δὲ feruens femp ad coiti. cT Cleníte bfidíct pa^ trío mei«t. Hoc iuxta prafcientià dei accipiendi, apud qué futura iam facta funt. Ὁ€T Zimen oíco vobíe: qsdíü feciftío vn( oe bío fratríbus meís mínímíe i míbí fecítía τέ. Libera nobis erat intelligétia,cp in omi paupere,chriftus ' efuriens pafcerc£:fitiens potaretur: hofpes induceret in ὃς Quüfeciftisuni de his fratrib9 tectum:nudus ueftirc£:infirmus uifitaret: claufus car; cere haberet folaciü colloquentis,Sed ex hoc qd? fequit; meis minimis, mihi feci/ fis: nó míhi uidet díxiffe generaliter.de pauperib?: fed fter, id eft, phafe ita celebratur:(i terrena&egyptum dimittentes,ad cocleftía feftinemus. g 4Γ Ζ unccongre/ gatí(unt pzítcipee facerdotü et feníozee populí ín atrium p:incípíe facerdormm: quí oícebatur£C aípbae:et confilium. fecerunt/vt íefum oolo tenerét«C. αἱ debuerát pafchate uicino preparare uictimas:leuigare templi paríctes:pa/ uimenta uerrere:uaía mundare:& fcd?m ritum legis pu rificari:ut εἴα agni digni fierent, congregantur ineuntes confilium, quomodo occidant domínum: nó timentes feditionein, ut fimplex fermo demonfirat: fed cauente$ ncauxilio Iof.nb Ἢ[5 ἀπ! gio "μη plot [ὦ 3 dina 3 μαι Ti giri tangit | rft Baer mp gura gut ἐκ μία . digni Ντ 3 Πτα 3 αχ tài e(a ktity tuse ] gus ἐκ Vitanet, Im ἄπ "επ αι : tan tts τη εκ. και. tini Nd NN "arie ^in 2Sattbeum £3. XXVI fit AS" i AN." feauxilio populi de fuis manibus tolleret j | 1; p r. a ᾽ ζ Η ΄ ee A. autéfefue effet ín betban(a ín oortio fimouíe epi ea, MGE RA edo nuncinomiconuitiu Sa N do euni e./ iliaritate, Cuiusréi memor Apoftolus ait:Et(i ποσοῦ i] rus proomníi mundo,€ uniuerías nationes fuo fan 8 kai:: angui—muslefümchri(tum στη carné,(ed nunci δ i Mà| ne idempruras merat in Bethania,domo obedientie:^ museum. eT ZP»itteneenüm bec aln pe fam nó noui v it Si. 2 euturm boc í zn que quon d In fa Sons leprofi, Non cp leprofus&^ puemeumiad fcpeliendum me fecit, Ὁ. ὦ uos S OC Yin neret:fed qui antea le,, diionteffe unguen/ S profus, pota a ap— Occíderent.Dicebant autem:Non in diefefto, neforte οἰ cium fepultura ^ datore müdarus efi: y Roe 1 ᾽:. Nec mirü fi mihi ΔῈ mue ndash a mike: fieret in populo,* Cim áutemIefuseffetín| bonüodoréfideifue IN manéte utuirtuscu, ὃ Pethaniain domo Síimonisleprofiraccéffit ad eum mu dedere ego prota ii riis appare zum lier habens alabaftrum unguenti preciofi:& effuditfu^ mei. f"E mes vico τὰ lorum cum priino* Per caput ipfius recumbentis, Vidéntes auté difcipuli, UTR MGE. T iti. ici Ἴ í í H ΄"or^ eu 1 it nit uitio m id indienatí funt, dicentes: Vt quid perditio hac? Potuit— fntoto E ausa v ii μείωνε quicerepa^ chim iftud uznundari multo, darípauperib?.Sciéns—&becfedrinmemo:tá d Ἢ iur Sli delierar, autem Icfus, aít illis: Quid molefti eftís huic mulieri Su fide im uidam n;; ie tl canam mc"x Opusenimbonum operata eft in me. INamfemper| Quàecciéfia pradica ἮΝ uolunt inei par/ pauperes habetis uobifcum:me autem non femper ha un Rea ΜΠ i ων 5: H T πὰ ΡΝ x qur e betís." Mitténs ením hzc unguentum hocín corpus— Putei^.Erattédenoti tal», Ὶ" x ü "i eo curata fit.Simon f rmcum,ad fepeliendum mefecit. Amén dico nobís:ubi- cium emer TA bus στη ipf obediens cung; pradicatü fuerit hoc euangelitim intotomumn^ moríturus/ciateuan inim intelligentiam mun, do.dicetur δὲ αν hax fecit ín memoriá eíus.* Tuncabijt frm denen e: as dus interpretari po/— tinus de duodecim qui dicebatur Iudas Ifcariotis,ad— ait{δ:€huíd vultis pn teít:in cuíus domo a Ld Lp HH:; s bí m curaacfecdea,— 8 principesfacerdotü,& τε illis: Quid uultis míhi dare, m SE γον | e., 1.“σ"-. A le Antoe "m b[E cef ad lem υ δὲ ego uobíseum tradam? Ac illi coftitüerüteitriginta— lixludas damnü qd iow firm vnguéri ed argenteos. Et exinde quaerebat opportunitaté ut eum exeifionc nene bi ai f::::- fecifTe credebat [rh B enar luper capur i traderet, Primá autem díe acymorum acceflerunt dífái^ uult magiftri s md dd seme pulíad Iefum,dicétes: Vbi uis paremus tibi comedere ᾿£9? RenEne NC vi sii ixi in ciui o E m uz uper caput effu Ε pafchazAt Iéfus dixit: Ite ín ciuitatem ad quendam, fummà,ut[Io RS -— Epid ua dicite ei: Magifter dicit/Tempus me propeeft:apud αἱ on Wider predi h 5» ΓΡ,.»"m; tio τὶς ualt ui i&lachrymislauar&! t€ facio pafcha aum difcipulis(πείς. Ecfectrüt dífcipuli| dens qa I etrar in crinetergit: δὲ mani/ γη ficit coftituit illis Iefus& parauerütpafcha.' Vefpére| poteftate ementi po n ἢ fcíte meretrix appel; faa fuit quátum uellent ud latur. Dehac autem auKm/acO,— dore, b T gir(lj d iil tale fcripti ΟΣ ΤΟΣ unm níhil tale Ícriptüi eft.: nu ἫΝ ftíruertt εἰ tríaínta ἂν» 0 Νες επίτη poterat ftatim capite domini meretrix digna— genteos«c.lofeph non ut multi putant iuxta Lxx. inter; MSS(Mobna d ni fcu rds fo pt ἜΗΝ Iob12,a M Ti i γὐ μέ Hoang ato ΠΩ [unt iu T [ν΄ uis us rip prt y ars Ἢ qu dot pi» 555 Iírulid fieri. Alius euangelifta pro alaba(tro ungueriti preciofi: quod genus eft marmorís,nardum piftíicam pofuithoc eítueram, δὲ abíq dolo: ut fidem ecclefie δὲ gentium de monftrarct. cf Gídenteo autem oífcípulíiíndígmari funt] bícentee: Cit quíd perdítío bec 2"»otuit επί íftud venum; darímulto/et oarí pauperíbue. Scio quofdam hunc locü calumníari:quare alius euangelifta Iudam folum dixe/ ritcontríftati,eo c» loculos tenuerit,& fur ab initio fue; rit: δὲ Mattheus ícribat omnes apoftolos indignatos: néícientes ropum qui uocatur c'/2w.1o: quo X ,p uno, 06$:X p multis,unus appellari foleat. Nam& Paulus in epiftola fua qua fcribit ad Hebraos,licet deca multi la/ tinorü dubitent:cum fanctorü paffiones δὲ merita defcri pfiffec intulit: Lapidati funt: temptati funt: ferrati funt: inoccifione gladij mortui funt: cum unum tantümodo Efaiam prophetam fectum Iudzi autument. Poffumus & aliter dicere, cp apoftoli uere propter pauperes indignati fint: Iudas autem propter lucra fua. Vnde& muffitatio eius cum crimíne ponitur:-qp non curam pauperum ha -bueritfed(uo furto uolueritprouidere. o«[θίεπσ 9uté fefug/aít íllío:€» uíd moleftt eftío bufc mulferí? K0pue bonum operata eft ín me."tHarn femper pauperes ba/ betío vobífcum:me autem non femper babetío. Alia obori^ tur quzf(tio: quare dominus poft refurrectione dixerit ad difcipulos: Ecce ego uobifcum fum ufq» ad confum/ mationem mundi:& nuncloquatur: meauté non fem per habetis, Sed míhi uidetur ín hoc loco de prafentía dicere corporali: g nequad? cum eis ita futurus fit pofi pretes, uiginti aureis uenditus eft: fed iuxta hebraicam ueritatem,uiginti argéteís: neq enim preciofior poterat e(feferuus, ᾧ dominus.{{{ T»zíma autem oíe acymozü acceflerunt oifcípuli ad íefum| oícentes: Clbí vía paremua tíbícomedere pafcba? Prima acgymorum,quartadecima dies menfis primi eft, qi agnus immolatur:& Juna ple niffima eft,& fermentum abíjcitur.Inter eos autem diíci pulos quí accefferuntad lefum interrogantes: Vbi uis paremus tibi comedere pafcha: δ Iudam aftimo fuifTe proditorem. k[ 2it(cfue oírít: Site(π cíuítatem ad queri daim/et oícite εἰ: ZP»agifter oícít: Z empue meum pzope efti apud te facío pafcba cum oífcípulíe tmeíe. Morem ueterís teftamenti,, noua fcriptura conferuat. Frequenter legi» mus: Dixitilleilli,& in loco illo δὲ illo: quód hebraice dicitur"33a DN δὲ"339:& tamen perfonarü locorumqy non ponítur nomen. Et inueníctis ibi quendam portari tem lagenam aqua, CLuorum idcírco uocabula prater πα íunt: ucomnibus quí pafcha facturi funt, libera fcftiuitatis occafio panderetur,(€T£t fecerunt oífcípulé ficur conftítuít Πίο(efuo!z parauerunr pafcba. In alio euan gelifta fcriptum είς: inuenerunt coenaculum magni, ftratum atq mundatum, δὲ ibi parauerunt οἱ. Videtur autem mihi coenaculum,lex fpirítualis intelligi: qua de anguftíjs litera egrediens in fublimi loco recepit falua/ torem,Paulo idipfum loquéte: ο ea quz ante pro lucro reputabat quafi purgamenta quifquiliafqy contempfe/ rit, ut dignü domino bofpítiü prapararet mf Ciefpere autem facto tc, Omnia fic agit ludas, ut tollatur fufpitio g 2 proditorís, $o. 50—£anon. C 2, Cort, σις € 276 i d$73 IHI e 27$ δε f 279 En Lute23.b bhitsb £3non. E. 280 Ξ 1 h 281 i 292 VI Β 283 Χ 1 284. H ϱ 285 II n 286 ο 287 XIII p 288 VI roditoris. a«£t edentíbue llíaroieír:zlmé oíco vobía: μία vnue Ms metradíturue eft«C τὶ de paffione pradixerat,& de proditore predícit:dans locum poeni/ tentíz: uccum intellexiffetfciri cogitationes fuas&toc/ culta confilia, potniteret eum facti fui:& tfi non defignat t£ommen.Joicronymi liber quartua: A Pb, pneum fe[ντε Τρ e EPI foeni anh(04, jud nde AsfirrÜ. 49 enfn tiii ""vot Maa Ron(σ΄ ΙΖ) Vi hbar paícha tranfoe uratione eius M & uinumottferens f : Lucalegimus du difcipulis propinarít. Vnum primi men caliecs,quibus ialí ἢ fisf& alterü fecüdi: ut fpecialiter: ne manife ISFX τ i:; z"n Pa quiinter fanctospri, τρ τόσν[Ὁ( autem facto dífaumbebat cum duodecim dífcpulis:& το mene να εν crímé in numero, ut agat confcius poenií/ edentibüs illis, dixit: Amen díco uobis: quia unus ue^ medere nó potuerit, fccundo menfe inter tentiam. bép&tcon, 5 ftrum metradíturus et.* Ec cóntriftati ualde; ceeperüt do ES IRR tríftarí valderceoerüt. c finguli diceterNunquíd ego fun domíne? At ipfe ré ome f€ i fingolí ore: Tub; fpondens. ít: Qui íntíngit mecam manü ín paropfi,. απο] d inem am Ei aped» de; hic tetradet. Filiis quidem homínís uadit ficut— nevítío vígsiaoíemit dei peRolequed— fcriptum eftdeillo:' Vzautem homini illi per quem— tmi Moran ho iiid ε filias hominis tradetur.Bónum erat οἱ, natus no fuif, patrío mmeí. De cara; plus credunt magi/ t fethomo ífle.* Refpóndensautem Iudas quitradidít— libus tranfit adfpiri, firo ,dj(ibi. Pertíme; Ícetes fragilitate fua, triftes interrogant de peccato: cuius con/ Ícientíam non habe: bant. cT Zit ípfere/ fpondeno;aít:&Auí ín; títcít mecum man ín. paropfidei bíc me tra; det. O mira domini s eum,dixit: Nunquid ego fum rabbízAit illi: Fu díxiftí. e' Coendntibusautem eís,accepít Iefus panem δὲ bete^ díxit ac fregit, dedita; dicipuli fuis,& aít: Accipite δὲ comedite:hoc eft corpus meum." Et accipiens calicem gratías egit,& dedit illis dicens: Bibiteex hocomnes. Hic eft enim fanguis meus noui teftamenti, quí pro i multis effundetur ín rermíffionem peccatorum." Dícó tualia: qd? uínea de &gypto tranfplanta; tait populus ífrael: cuí per Hieremíá do; te plantaui uineam ueram: quomó mu; tata es ín amaritudi/ nem uitis alienzc Et patientía.Primü dixe:: pel ἐν. tíco,quod dilecto car rat: Vnus ueftrüme| autéuobís: non bibam amodo de hoc genímine uítís« nit:&omnísfparim ται γενν να ufq, ín diem illum: cum íllud bibam uobífeum nouum fioe"το ατα lo: manifefti? argui, kín regno patrís mei.Ethymnó dícto, exieruntín mon- uinea nequageffebi| prienondeügnarqu! tem oliueti.* Tnc dicit illis Iefus:O mnes uos fcandaz τές μὰν dascaeris ςοπεγίξα, mum patíemini ín me ín ífta nocte.* Scriptüm eftemit τεὶς, fidem puro effe tis ΓΗ Percutíam ρα[ξοτξ.δς difpereentur oues gregis.Poftig ποτ η Spon tibus cibos ori fuo: temeritate δὲ impu 7, dentia, qua prodítu/:: rus crat: etíam manum cum magiftro mittitin paropfi dem,utaudacia bonà cófcientiam mentiretur.-o€f 4i, líus quidem bomínte vadit ficat(críptum eft oc filo: cle au; tem bormíut íll( per quem filíus bomínío tradetur. Nec pri/ mo necíecundo correptus a proditione retrahit pedem:. fcd patientía domini nutritimpudentiam fuam:& the/ faurigat(ibi iram in dicirz.Pona predícitur:ut qué pu dor non uicerat,corrígant denuncíata fupplicia. Quod autem fequitur: e ΑΓ gSonum crat e(/fi natus non fuíffet boo ille,Non ideo putandus eft ante fuiffe ᾧ nafcere£: quía nullí poffit bene cffe, nifi ei qui fuerit. Scd fimpli/ citer dictum eft:multo melíus effe nó fubfiftere, di male fubfiftere, fé 3Refpódens autem(udae quí tradídít eur oírít: tHuuquíd ego fum rabbí 2 iit lí:-u oírífti. Quia ceteri tri(ies,& ualde tríftes interrogauerant: N unquid ego fum dominetNe tacendo fe prodere uideret:& ipfe fimiliter ínterrogat, quem confcientia remordebat: qui manum audacter miferatíín paropfide. g« tBunquid €go(üm rabbí, Et blandientis iungit affectum, fiue in credulitatis fignum. Cateri enim qui non erant prodi; turí; dicunt: Nunquid ego fum domine Ifte qui prodi; turus erat:non domínum, fed magi(trum uocat: quafi excufationem habeat:fi domino denegato,faltem magi; "firum prodiderit. Etait illi: Tu dixifti. adem refpófio/ ne confutatus eft proditor, qua Pilato poftea refponfu; rusefi. b C£ cnantíbueautem εἰσι accepit íefua panem c . benedíríracfregitioedítas oífcípulis(uío/et att: Ziccípíteet 7 fio AND fer oeg £oimedíte:boceft copus meum V. Poftá typicum pafcha fueratimpletum:& agni carnes cum apoftolis comede, rat:affumit pane,quí cófortat cor hominis: aduerum autem refurrexero. prxcedam uos in galilzam, Refpondens. intra uos eft.Érgo cii íudaí receperint re; gnum patris: attéde cp dicatpatris,nó dei. Omnis pater nomen eft filij. Cum( inqua)crediderint ín deo patre:& adduxerit eos pater ad filiüi,tunc de uino eoriüi bibet do; minus: δὲ in fimilitudinem Iofeph regnans ín agypto, ἡ irebriabitur cum fratribusfuis. Κάῑ£tbyrmmo oíctol eríerunt(n montem olíuetí.Hoc eft quod in quodam pfal Eíaías ,ppheta in cari Efaja H firmante: Regni dei Luz. mo legimus: Manducauerunt δὲ adorauerunt omnes$$atg pingues terrz.Iuxta ho efatu Te dominum:& conícend ἱ um refectío,dolorifq folacium:& ueri luminis noticia e. Τα Zunc oicirillis iefüo:€ mnes voo fcandalum pa; tíemíni{πιο π nocte. Przdicit quod paffuri funt: ut cum paffi fuerint, non defperent falutem: fed agentes poenitentiam, liberentur.Et fignanter addidit, iniftano &e fcandalum patíemini: quía quomodo qui ínebrian/ tur,nocte inebríantur: fic& qui fcandalum patiuntur, 4) in nocte δὲ in tenebris fuftinent.Nos yo dicamus: Nox Romij4 prateríit:diesautem appropinquauit, m[ Cxcíptum eft επίηη; fvercutíam paftozem/c oífpergentur ouce aregío. »oftá autem refürrexeroipzecedam voe ín galilgam. Hoc alijs uerbis ín Zacharia propheta(criptum eft:&( nifal/ lor) ex perfona prophetz ad deum dicitur: Percutepa/ Zac—ftorem,& difpergen£t oues gregis. Sexagefimo quoq& octauo pfalmo qui totus a domino canitur, huicfenfui. congruente. Qi uoníam quem tu percuffifti, ipfi pere; cuti funt.Percutitur autem paftor bonus, ut ponatani/. mam fuam pro ouíbus futs: δὲ de multis gregibus erro/ pogjoe rum fiatunus grex,& unus paftor. De hocteftimonio in libello qué de optimo genere interpretandi Ícripfim?,. ᾿ς plenius ditum efte CE i: ubt labo; 0$ Lap ἐν minus loquítur:Ego Hieres4 pis Ua inim πμ Am: adi ydp: Inc Agit vid: ripeto Ott Πάνα) Togo ana ΠΝ πα μα aln sl ΠΠ ἢ mida didt ni ygiit!t mpi fami (6 muti T ndis r peat mat T yi init up? | sl xit viri Td à lone. 4.c zin Οσο plenius di&um e(t.. 4«T-fRefpondene autem ρει Θὰ fllí.£t fi omnee fcandalícarí fuerínt(n te; ego Em euet lígaboz.Non eft temeritas nec médaciü, fed fides e(t apo, ftoli Petri:€ ardens affectuserga dominü faluatoré: de quo fupra diximus. b(ΓΕ íllí(fuo: zimen oíco tíbí:q? (n bacnocte antedg gal lue cantetiter me nega /—. XKNV| go. domino, paululü procedens ruitin faciem fua mino, i n faciem fuàm:& militatem mentis habitu carnis oftendit: dicitqs ad diens:Mi pater: δὲ poftulat ut fi poffibileeft, tranfeat ab eo paífionis calix:de quo fupra diximus, Poftulat aute non timore patiendi,fed mifericordia prioris populi:ne ab illis bibat calicem propinatum, Vnde μὴ 5 q Li-* Ms:: ss bio«Er Petrusdear 9 Refetodens auté Petrus.ait illi:Et fi omnes fcandali- propina ΜΙ ore fidei promitte/ b catifuerint i«al zd: 156. lignanter nó dixit; VON iim A inr in te,ego nung fcandaligabor. Ait illi Iéfus: tráfcata mé calix, fed deus futura nouerat. meti dico tibíquía in hacnocte antecp gallus cantet, cain hoceft, po: Ernotaqd'Petrus in termmene e* ΡΒ Bu: puli iudeorum: qui Rocte neget,& neget gabis. Aicilli P etrus:Etiam fi oportuerit me excufationem igno; teüo,Pofautégal"iOritecum,nó te negabo. Símiliter δὲ omnes difcipuli Fanum habere nó po/ A- 2$ e. d"MM n teit, iderit: lus ieecnicSt decree c dixerunt. Tuncuénit Iefus cum illis in uillam, quz di, OA eoe iris ΤΠ Cur gethfemani:& dixit difcipulis fuís;* Sedetehiícdo— ta$quime didicua/ uerfus Reuit amare ὃ necuadam illuc& orem. Et affumptó Petro& duobus FieinanT e AUreGEt, ternz negationisfor/ ς fils ZZ ebedai; ον dein tens in femetipfum: deslachrymislauds,"lS Z-eDedrtcoepit contríftari& moeftus effe." T'ünc— d4 ex hominis perfo c«Zuncvenitífus— aít illis: Triftis eftaníma mea ufq; ad mortem: Sufti- ναι, ἐκ Μήτση ΠΠ 1 Η: 1 2 2ςΟΟΠ/ gum Mei vilam qn: t nete híc& uigilate mecutn.^ Et prógreffus pufillum,— firmat. Veruntamen vítit oifdpulía πο: procidit ín faciem fuam,orans δὲ dices:Pater mí.(i po eif ficut een uolo, Gedetebícoonecva/— fibileeft. tranf lix ífte.! Ventht νὰ; Noi inz ΗΝ eft, tranfeat a me calix ifte." Veruntamen non— quit, hoc fiat quod femaniinterpretatur.$ ficut ego uolo, fed ficut tu.' Et uénit ad díftipulos πολ eau οὐ pad pines main fuos,& inuenit eos dormientes:& dicit Detro: Sicnon— ad erp tud federe paulifper&ex^ Potuiftis una hora uigilare mecá? Vicilaté δὲ orate ut Edi ME s; η:$ SER:/ pecare redeuntem, i nonintretis in tentationem« Spirítüs quídem prom- oe/etinuenít eoe o2; donec pro cunctis fo lus dominus oraret. k ptus eft: caro autem infirma." Itérum fecundo abijc& imíentee/t oícit petros Sici potulftía vna s qu aum pto pe orauit,dicens: Pater mí,(inon potefthiccalixtranfire— boza vígilaremecum? ΜΙ c t nifi bibam illum,fíat uoluntas cua. Et uénít terum,& πα fopra ae H,. Η.-:* 1 1om ifrue effe. lllud ὦ inuenit eos dormíentes.Erant enim oculieorügrauatí.— dalizaci emnesican? fupradixim"depa Etrelictis illisterum abtjt δὲ orauittertio μα. fer. ego nund fcandali; fione€ propaffione, 2] sabor: nunc trífticid tiam in prafentica;» monem dicés.* Tuncuenit ad difcipulos fuos, δὲ dicit illis: Dormíteiam& requiefcite:ecce appropinquabit hora,& filius homínis tradetur ín manus peccatorum. pitulo oftenditur:qd domínus ut ueritate gbaretaffumpti ho; minis:uere quidem cótriftatus Πε: fed ne paffio inanímo illius dominaretur, per propaffionem caperitcontriftari. Aliud eft enim contríftari,& aliud incipere contrí(tari. Contriftabatur autem non tímore patiendi, qui ad hoc uenerat ut pateretur: X Petrum εἰ’ mídiratisargaerat: fed propter infocliciffimum Iudam, & feandalum omnium apoftolorum,& reiectionem po/ puliiudeorum, δὲ euerfionem miferz hierufalem. Vn de& lonas fuper ariditate cucurbitz uel hzdere contri/ ftatus cft, nolens perire quondà tàbernaculum fuum. Siautem rrifticiam animi non affectum faluatorís erga perituros,fed paffionem haretici interpretantur:refpon deant, quomodo exponunt illud quod ex perfona dei per Egechiclem dicitur:Et inomnibus íítis contríftabas me. eq[ Zuncaít(llío: Z-ríftío eft aima mea vfq ad moz tem: Guftínere bícer vigilare mecum. Ο uz contriftatur anima eft:& non propter mortem,fed ufq: ad morte con tritatur: donec apoftolos fua liberet paffione. Ω uod autem pracepit: Suftinete hic δὲ uigilate mecum: non a fomno prohibet:cuius tempus non erat imminente di(/ crimine, fed a íomno infidelitatis& torpore mentis.Di^ cantergo quí irrationabilem Iefum fumpfiffe animam fufpicantur: quomodo contri(tetur δὲ nouerit tempus trifticiz. C) uamd enim& bruta animalía maereant:ta/ men nó nouerüt, nec caufas,nec tempus,ufcq ad qd de/ beantcontriftari. fé[£r pzogrefiuo pufillumipzocídírin facié(uam ozane« oícene: foater máfi poflíb(le eftitranfeat ame calíz ífte. Cleruntamen non ficut ego volo! fed ficut tu. Dato apoftolis precepto ut fuftinerét, uigilateritqp citin magnitudine fomnü uincere non poteft: «Γ΄ Gícilate et ozatei vt non íintrerio inten tatíoner. Impoffibi/ leeft humana animàá non tentari. Vnde& ín oratione dominica dicimus: Nenos inducas ín tentationem, quam ferre non poffi/ mus.Non tentationem penitusftefutantes,fed uires fufti nendi in tentationibus deprecantes. Ergo& in prefen/ tiarum non ait: Vigilate δὲ orate ne tentemíni, fed n& intretis in tentationem: hoceft, ne tentatio uos fuperet & uincat:& uos intra caffes teneat. Verbi gratía: Mar tyr qui pro confeffione domini fanguinem fundit, ten; tatus quidem eft:(ed tentationum retibus non ligatur: QLuiautem negat, in plagas tentationis incurrit;.— í«L Spíritus quidem pzomptue eft:caro αὐ(infima, Hoc aduerfum temeraríos:qui quicquid crediderint,putant fe poffe confequi. Itaqy quantum ες ἀγάοτς mentis con; fidimus,tantumde carnis fragilitate iméamus, Sed ta/ men iuxta Apoftolü,in fpiritu carnis opera mortificant; kd terum fecundo abát« ozauítibícene: pater míifi on poteit bíc calix tranfire nifi bibarn illum! fiat voluntae tua. Secundo orat: utfi Niniuc aliter faluari non poteft nifi aruerítcucurbita,fiat uoluntas patrís, qua non eft coti traria filij uoluntati:dicenté ipfo per propheta: Vt facete uoluntatem tuam deus fneus uolui, 14L(£t venir tter(i/ et uenit coa oozmíétea.£rarit ením oculi eozum gràtarí. Solusorat pro omnibus:ficuc& folus patit pro uniuer/ fis. Languefcebant autem&opprimebantur apoftolo/ rum oculi negationeuicina, m[ Z unc venit ad oiftípii loo fuoeiet ícit illíG:£ozrníte(amt z requíefcítezecte appa pínquabít boa: ct filíue bomiíníe tradetur fri manue pecca/ tonii, Peftd rertio orauerat; utin ore düorti uel ciui : iios:£ 5» teftitiii Surgite C q 289 1 t 290 Vi a 297 , IHl b 298 Vi i.Dé j£ $5395 Kanon. E d 2οο e 301 f 502 g 63 X h 504 1 Β 306. ὩΣ .1.205 πτ 1n 508 π Ge. ac, F i σος VI teftium ftaretomneuerbum: δὲ apoftolorum timorem fequéti poenítentía impetrauerat corrigendum:íecurus de paffionc fua pergitad per(ecutores:& ultro fe interfi/ ciendum prabet:dicitq difcipulisfuis: ἃ«T Curgíte eame; ecce appzopínquauit d me trader«c, Ne nos inuc/ niant quafi timentes m Em mene: s Surgíté eamus: ecc appropinquauit quí me tradet. Eee ποίρασηα utconfideníá& gau.—* Adhuc eo loquente, ecce Iudasunus de duodecim gites ride ΑΗ uenit, δὲ cum eo turba multa cum gladijs δὲ fuftibus;| sees Eie emn /ocdít Πίο Πανᾶ^ mifi a principibus facerdotum& feníoribus populi. tomplebarur πον icta Rie en»* Quídutem tradidít eum, dedit íllis fignum; dicens: ara rien rem neteeom.Miferludas e Quemtungqy ofculatus fuero,ipfe eít,teneteeum.Etcón ἡ. non occurrimusex, & tamen non mifera/ bilis:cadem infideli/ tatc qua magiftri δὲ £omnen.TDieronymi Hber quartus---| difum:& gladio fpiritus, qui in dei defcribiturarmatg) Ἐρθιός, GG. feftím accedens ad Iefun,dixít: Aue rabbi. Et ofcula:. » tuscft cum. Díxitq illi Ifus: Amice ad quid uenifti? Ὁ ra. 64 Zinputaoquía nó poffum rogare patreri meum et exbibebít míbí modo plue ds ouodecím legíonee angelo, ruimzéàuomodo ergo(rplebuntur fcríprure:quía ficopoz, tet fierí? Non indigeo duodecim apoftolorum auxilio, etiàfi omnes me de; plicare: typos tan/ tüm dixiffe fufficiat: feptuagíntaduo mi; dominütradidiepu/— μας accefferant,& manus íníecerunt in Iefum,& te^' lia ειξοιοτῆ, in quot tabat figna quz fal/ Y.:; defi: gentes hoim língua uatorem uiderat fa/ e nuerunt eut. Etecéunus ex hísquierant cum 161, diuifa eft, de duode; dentem:non maiefta| extendens manü exemít oladíum fuum:& percutiens^ Cim legionibus ἢ. te diuina,(ed magicis; 3;[exe e;; Ἢ.. Sequésíentétiaprom artibusfa&da,Erquia. feruum principis facerdott;amputauítauriculam eius.— prum ad patiendum eum forteaudieratin:& 5 T'uncáit illi lefus: Conuerte eladium tuum ín locum... demóftrat animum: monte tranífigurati,"; e ladi ladí. quodfruftra prophé formatione elaberet ΄ 6"-- s ribunt.Án pütas quía no poffum rogare patré meum, ib inift:"HE dS,;; fe, paffione fuaaffe; e manum& exhibebít míhí modo plus δρ duodecim legiones piti b«3n ut ant em ες aneclorum? Quomodo ergo implebuntur fcriptura: bon MARADU quem ofculo demon- Cac?, b ae d ang ad latron flraret. cép£tconfe^ quia fic oportet fieri? Tni hóra dixit Iefus turbis:[ιο cum gladáe erfür fim cies ad ie my land adlatronem exiftiscum gladijs&fuftibuscom. ftibue compibenie, oíxí: ZWue rabbi.(£t: γε: rc me: quotidíe ap D eaueeteunim, Prehendere me:quotídie apud uos fedcbam docensin FER Ὀρτεισ pudens quide€fce, i templo:& non me tenuiftis,'Hócautétotum factum—(n templo rer non me NIA SR de ema, eftutadimplerentar fcriptürz prophetarum ,Tuncdi/ αι Sirm οὶ lum εἰ ingerere, qué. feipuli omnes relicto co fugierunt.* Ac illiténentesle-^ díjs&fuftibus qua tradebat. Tamen ad; rere, qui ultro fe tra; hucaliquíd habet de uerecüdia difcipuli: cum nó eum palam tradit perfecutorib?, fed per fignü ofculi. Hoc eft fignü qd'po, fuit deus in Cain: ne quicungs inueniffet, interficeret eum. o Dírítq lí tefua: zimíce ad quíd veníftí 4c. Verbü, amice,uel κατὰ ἀντίφρασιμ intelligendum: Vel certe íuxta illud. 5.11.8 quod fupralegimus: Amice quomodo hucintraftinon ἡ habens ueftem nuptialem. e 4Γ€tecce vnus ex bía quí eraut cum íefü;extendene manum exemít gladítum fuum: et percutíene feruum peíncípíe facerdotumi amputauít aurícu laim εἰμ. In alio euangelifta fcriptum tft, cy Petrus hoc fecerit eodem mentis ardore quo catera. Serunus quoqs principis facerdotü, Malchus appellatur: aurícula qua amputatur, dextra eft. Tráfitorie dicédum q» Malchus, id et,rex quondam populus iudaorum, feruus factus fit impietatis δὲ deuorationis facerdotum: Dexteramq pdiderit auriculam: uttotam litere uilitatem audiatin finiftra:fed dominus in his qui ex Iudzis credere ποίας runt,reddidit auré dextram,X fecit feruum genus rega; le&facerdotale. feq£ uncaítillííefue:& onuerte cladít tudim ín locum fuum.€) mnee ením quí acceperíat gladíutmi gladío períbunt. Et fi non fruítrá portat gladiü, qui ultor dominica ira pofitus eft in eum qui malum operatur: attamen quicunq; gladium fumpferít, eladio peribit... Geii.s.d Quo gladiorIllo nempe qui igneus uertitur ante para; fum,duxerüt ad Caipham príncipem facerdotum,ubí t fcriba: δὲ feniores couenerant.' Petrüs autem fequeba£ eum a longe ufcy ín atríum príncipis facerdotü. Et ir ιν στις intro, fedebat cum miniftrís ut uideret finem. " Príncipes auté facerdotü δὲ omne cócilia quarebant falfum teftíimoníü cotra Iefum,ut morti cum traderet. Etnon ínuenetunt cum tnultí falíi ceftes acceffiffent. ditueftrís manibus: & in nocte quafi la; titantem,€a ucftrís oculis declinanté per proditore inueftigaz re, qui Qtidiein tem plo doceat. Sed ideo aduerfum mein tene bris congregamini: qa poteftas ucfira in tenebris e(t.(φίλος guté totis factu eft vt adímplerentur fcrípture pzopbetar&. Z-ücoífcípuli omnes relícto eo fagíerüt. Cruz füt(cripturz pphetanscFoderüt manus meas€ pedes meos.Et alibí:Sicutouis ad uicti; mam ductus eft.Et in alio loco: Ab iniquitatibus popu; li mei ductuseftad morte. k q[ Zit(ll tenentee tcfümi ourerunt ad£aípbam pzíncípem facerdotum vbífcribeet feníozea conuenerant.Moyfes deo iubente praceperat, ut pontifices patribus fuccederent:& generationis in facer dotibus feries texere£. Refert lofephus iftum Caipham uníus tantü anní pontificatum ab Herode precio rede; ταῖς. Non ergo mírum eft, ἢ nequam pontifex íriique iudicet.{16"[vetrue autem fequebatur cum a longe vfq in atríum pzíncipíe ue arem em logefequebat qui crat dominumnegaturus. m[6tínareffuo íntro/fedcbat cum imíníftrí vt videret finem. Ἴδεἰπείρεσ aurem facerdoz tum etomne concílíum querebant τᾶ, V cl amore difcipuli, uel humana curiofirate fcire cupiebat, quid iudicaret de diio pontifex:utrum eum neci addiceret: an flagellis cafum dimitteret. Et in hoc diuerfitas decé aplorü& ΡΟ! tri.Tilifugiüt, ifte quamd procul, fequitur tfi fatuatoré Nouiffime Nouiífime mínus eos uere dixi.. sind Ef2.55 Ibidem Exo,.:9 Mts x Ma pibidéf j Acta. b p epa Eía.so,b ''. Τικῆ, ἃ .deftrueretemplü dei, . ipíi nobisinferamus - Jud. Aliud eft xdifi/ inuenies calünia Ίο/ ^in 2Sattbeum. aq fhoulffime auté venerunt ouo falfi teftes«c. Oy uc falfi teftes füntfi ea dicüt quz dfim fupra dixifTe legim?«Sed falfus teftis eft ἃ nó code fenfu dicta intelligit à dicunt, Disei dixerat detéplo corpis fui, Sed& in ipíis uerbis calumnian£:X paucis additis uel mutatís quafi iuftam calüinià facit. Βα! πα) tor dixerat:Soluite té plum hoc:ifti εδ’ tant X aiunt:poffum Vosinqt foluite,non ego: qa illicit eft ut man?.Deínde illi uer tunt:& poft triduum rezdificare illud: ut prie deteplo íudai/ co dixiffe uideatur. Dnsaütut oftéederet animale& fpirans εξ’ plü,dixerat:& ego in triduo fufcitabo il/ care:xaliud fuícitare. bé£t furgeano pzín; ecpe facerdorü att íllí. £3. «"INóuiffimeautéuenerupt duo falfi teftes,& dixerüt: - Hícdixit:poffum deftruere templum deí,& peít tii b duum rezxdíficare illud.Et Περσέας princeps facerdoti, ait illi: Nihil refpondes ad ca qux ifti aduerfum te teftí c ficantut? Jefus autem tacebat. Ec princéps facerdotà ait illi: Adiuro te pe: deum uíuum, ut dícas nobis ἢ v tues chriftus filius dei. Dixit illi itfas: Tu dixi(ti.* Verütamen dico uobís: amodo uídcbítis filiam homiínis fedentema dextrís uírtutis dei,& ucníentetm ín nubi. e bus cceli." Tünc prínceps facerdoturm fcidit ueftiméta fua, dicens:Blafphetauit.* L bus?Ecce nuncaudiftis blafphemíam.Quid uobis ui detur. At illi refpondentes dixerunt: Reus eft mortís, Quid adhuc cgemus teft XXVII oícenteo:peopbetíca nobía c»zíftexquía eft quí te percuffírz Stultum erat uerberantibus refpódere,& prophetigare czdentibus cü palam percutiécis uideret ínfania.Sed fi; cut hoc uobis non prophetauit fic illud mánifeffime uà ticinatus cft: qd circüdaretur hierufalem ab exercitu:& non relinqueretur là pis fuper lapidem in templo. bi f»erruá vcro fedebat: fozío(π atrio.Forif fedebat,ut uideret exitum rei.Et non appropinqua; bat iefu, ne miniftris aliqua fufpicio nafce . retur,(ei t(terum negauít cum furamern to quía non που! Ρο’ mínem. Scio quofdà píjaffectus erga apo; ftolum Petrum, loci hunc ita interpreta/ tos:ut dícerent Petrü non deiü negaffe fed hominem:& effe fen; fum.Neício homine: quia fcío deum. Hoc ARI r f, sic ici 7: 2s Gi ^flibil refpodes ad ea f Tünc expuerunc 1fi fadé Cus H« cojaphis cut cac ᾧ friuolum fit: pru/ queiftíaduerfumtete ς derunt. Alij dutem palmas in faciem eius dederunt,di| denslc&or intelligit, ftífícantur«C. Ira pra ceps€ impatiens nó ci,excutit de folio pó tifice:ut uefaníà men tís motu corporís ας’ monfiraret.() uanto iefus tacebatad indi; nos refpófione fua, Flos teftes, δὲ facer; dotes impios: tanto cétes:Prophcetica nobis chrifte: quis eft quí te pcufficz b" Petrüsuero fedebat forís ín atrío: δὲ acceffit ad cam unaancilla,dicés:Et tu cum íefu galilzco eras, At ille ne; gauít corá omnibus,dicens:INcfcio quíd dicis.' Exeun; te autem illo ianuam, uídit eum αἰία ancilla,& aít hís i qui erant ἰδί Ec hícerat cum íefu nagareno. Et iterum negauit curn íuramento:quía non nouí homínem. Et ' fi defendunt apofto/ lum ut dei médacij reum faciant. Si eim ifte non negauitergo mentitus eft diis qui dixerat: Amen diíco tibi qa hac noctean; ted gallus cantet,ter me negabis. Cerne ' quid dicat,me nega; bis,non hominem. magispontifexfuro; poft pufillum accefferunt qui ftabant, δὲ dixerunt De; E ALGeremicr ίσα fuperatus eum ad«ΝΔ illis ες αν c ní am c loquela tua te APR ar om md s tro: Vére& tuexillís es.NNam δὲ loquela tua te mani; 3 Rit Ioauea mate cat:utex qualibet oc; cafione fermonis, lo; cüinueniat accufan/ i ftum facit. Tünccepít deteftarí& iurare: quía non πον uiffet homiriem,Et contínuo callus cantauit." Et recor datus eft Petrus uerbi iefu qd dixerat: príufcjs gallus quod alterius fermo; his effet Petrus aut gétís extera: Omnes di.Nihilominuf iefus quippe hebrzi erant tactt.Sciebatefi qua. mcantet,ter me negabis. Et égreffus foras, fleuít amare,& ds Aura Ξε ἐηοσυκοα RS n" Anéauté facto, confi, Ca. XXVII unaquadq prouincia calünia, ce[£t pzín/ cepe facerdotü ait íllí: Zidiuro te per oe6 v^ uum, Quid adiu; ras ipfjffime facerdo tum:utaccufes,an ut credas: Si ut accufes,: arguiitalíi condénare(αζεπεξ: Si ut credas: ὅτε cófitenti credere πο: Ὁ 4[»írít íllí fefto: Zu oígífti. Et aduer/ fum Pilati δὲ adueríü Caiphà fimilis rrifio: ut pria fen tétia condénent.| e[ 2 c pzíncepe facerdot& fcídít vefti/ mta fpia/oícée: 3Plafpbemauít: dd adbucegemus teftibus. Qué de folio facerdotali furor excufferat:eadé rabies ad fcindédas ueftes jpuocat.Scidit atit ueftiméta fua ut ofte datiudaos(acerdotij gloria pdidiffe,& uacua fede habe re pótífices.Sed& cofuetudinis iudaicz eft οὔ aliqd blaf 'phemiz δὲ dfi cotra deti audierint fcíndere ucftiméta fua Co Paulum dq& Barnabà qii in Lycaonía deorü cultu honorabant feciffe legimus. Herodes auté qa non dedit honoré deo: fed acquieuit imoderato fauorí ρρ ftatim abangelo pcuffus eft. fT£-uncerpuerunt ín(Δ εξ eíue:c colapbíe euim cecídert. Vt adimplere£ qc? dictü eft:Dedi maxillà meà alapis δὲ facié meà non auerti a confuftone fputorü. 5 δή autem palimae ín facíem eíue ocderum/ [ἃ inierüt omes príncipes facerdotà δὲ fenío res ppli adueríus iefatm,ut εἴ mortí traderét. * Et uínctá adduxerüit& tradiderunt cá pontío pílato δὲ rcgio habeat pro: prietates fuas:& uer; naculum loquédi fo/ num uitare non pof/ (ic. Vti&ephratei ín Iudicum libro non poffunt eux. dice re. lr Z unc ορρίε octeftarí c(urare quía non ΠΟΙ ΕΣ Ρο’ mínem:z contíauo gallus canrauít, In alio euangelio legi; prafidi; $o. 4o X ano: C n 5có Y1 a 317 il b 531: T Iudici.1z;8 mus:qa poft negatione Petrí& cantü galli refpexerit(al; uator petrii:& intuitu fuo eum ad amaras lachrymas Ὁ uocarit. Nec fierí poteratut in negationis tenebris per/ manceret,quem lux refpexerat mundi. im«£t egreffua fczae ficuitamarc,In atrio Caipha fedens nó poterat age re paznitentíam.Egreditur foras de impiorum concilio, urpauidz negationis fordes,amaris fletibus lauet. gincauté facto! confilíá Ca. XXVI, Άτα οὖσ pzíncípeo facerdot τίεπίσιοο pplé aduerfuefeíum vt ο moztí traderét« vtricii ad dueerürz tradideráz ρδείο pilato ΠΟΙ ΝΟ folü ! herodé duá? é:ututerq ἀῑο illude malü. Tota nocte inctü rradiderüt pí iudicaf!ent mortis g 4 ligatuni ad Pilatü, fed etia ad hero: ret, Eccerne follicitiídine facerdotü in uigilauerüt,ut homiciditi facerct.Ett lato, Habebácein λας moré;ut quea Kanon. ero lieatü iudici traderet. a«[ Z unc vídée(udae átradídít εἴ gieimr effetipenítéría ouct?iretulít trígínta argeteos«c. E € 919 x d 320 e 321 1322 11 Ξ 32 {1 h 324. κ Ῥδ.ιοθ.α utnonfolum(ΠΩ i 51$ I k 526 I uaricie magnitudine impietatis pondus exclufit. Vi, dens iudas diim adiudicatti morti, praiciü retulit facer/ dotibus:quafi in poteftate fua effet, períecutorum muta re fententiam. τ licet mutauerit uolü/ tatem fuá:tamen uo/ funtatis prima exitü non mutauit. Sí aute peccauit ille qui tra/ didit(anguine iuftü: quanto magis íudzi peccauerüt qui eme runt fangüine iuftii, & offerédo preciü ad proditionem diícipu lü prouocarürcQ. ui diuerías naturas co/ nantur introducere: & dicunt iudà prodi toré male fuiffe natu ra:necelectióem apo ftolat? potuiffe ferua re: refpódeat quó na tura mala egerit pae/ nitentiam. b«[£M íllí oírerüt:£níd ad 067 Zu vídería.£t pzofc, ctío argentefe ín téplo receffit:« abícelaqueo fc(ufpédít, Nihil pro/ fuitei fera poenitetia: per quà fcelus corri, b ere nó potuit. Si qii P frater peccat in fra tré ut emendare ua; leat qd peccauit: po^ teft ei dimitti.Sin aüt permanét opera:fru/ ftra uoce affumitur ponitentía. Hoc eft qd' in pfalmo de eo; dem infoeliciffimo iu da dicitur: Et oratio eius fiat in peccatü: c laqueo fe fufpendit, darenequiuerit pro; ditionis nefas: fed ad prius fcelus etíapro príj homicidij crime addiderit.Tale quid & Apoftolus in(ος; daad Corinthios epi ftola loquit:Ne abti; 2:Gort.z2,b dantiori trifticia ab/ Zacb.1nc forbeatur frater. «(4 D»:tncípee aüt facerdotum acceptés argenteío ofrer(it: "Hon lícet míttere eoe ín cozboná:quía pzecíü(fanguinis eft. Vereculicem liquantes δὲ camelum glutientes. Si enim ideo non mittunt pecuníam in corbonam:hoc eft in ga» sgophylatiü€ dona dei, quía precium fanguinis eft: cur ipfum fanguinem effundunt? o4[&onfilío autern nito emerunt er tlís agrum Εσυ ín fepulturam percgrínozum. Ilii quide feceruntalia uoluntate: ut zternum impieta/ εἰς fuz relinquerentex agrí emptione monimentü. Cate rum nos qui peregrini eramus a lege δὲ prophetis: pra/ ua corü ftudia fufcepimus in faluté:& in precio fangui, nis eíus requiefcímus.Fíguli auté ager appellatur: quía figulus nofter eft οτί». eq[ Z-unc implerum eft αὐ ot ctum eft per iDbieremía pzopbetam oícenté:&t acceperüt trí ginta argenteos p:ecí appzecíati τῷ, Hocteftimonium in Hieremía nó inuenitur.Iri Zacharia ucro qui penc ulti; s pra fidi.* Tüncuidés iudas q eü tradidit αρ dánatus ef fet:peenitétía ductus,retulít tríginta argéteos principi bus facerdotá& fenioribus,dicés:Peccaui.tradens fan e euínem iuftum. Ac illi dixerunt: ἐπα ad nos? Tu ui derís.Et proiectis argenteis in tem plo receífit: δὲ abiés Trincipis aute facerdotü acceptis argentcís,dixerunt:Non lícet eos mittere ín corboná: ο quía preciü fanguinis eft. Cónfilio auté inito emerunt exillisagrum figuli ín fepulturam peregrinorü: ppter hocuocatus eftaget ille acheldemach,hoc eft ager fan ε guínísufq; ín hodiernum diem. Tánc ímpletà eft qd' dictum eft per Hiícremíá prophetà, dícenté: Et acceperunt tríginta argenteos preciü appreciati:qd" appreca uerunt a filijs ifrael,& dederunt eos ín agrum figulí.fi/ t cut conftituit míhi dris,* Iéfas autem ftetit ante prafv dem,& interrogauít eum prafes, dicens: Tu es rex iu s dorum:* Dixit illi iéfus: Tu dicis. Et cutn accufaretur a príncipibus facerdotü& fenioribus, nihil refpondit. "inc dicit lli Pilatus:Non audis quanta aduerfum te dicunt teftímoníazEt non refpondit ei ad ullum ποῦν bur:ítaut tníraretur prafes uchementer,' Per diem autem folénem confucuerat praes populo dímiíttere i unum uinctum quem uoluiflent.* Habébat autem tuncuínctü infignem qui dicebatur barrabbas. Conστεσατίς ergo illis,dixit pilatus: Quéuultis dítníttá uo; bis:barrabbá, an íefum qui dici£ chriftus? Sciebat em & qd'per ínuídiam tradidiflent eum.* Sédente auté illo pro tribunalí,mifit ad εὖ uxor eíus,dicés: Nihil cibi& iufto illi:multa em paífa fum hodie p uifutn ppter eá. ' Príndipes aüt facerdotü δὲ feníores pfuaferüt pplis ut pecerét barrabbáíefum y^o pderét. Rides aüt pfes αἷς illis:Qué uultís uobís de duob? dímittiz Ac illí dixerát: t Barrabba. Dicit illís pilatus:" Quid ígitur facia deiefu £ominen. lbieronymi liber quartus mus eft duodecim prophetarü quadam fimilitudo fer tur:& did fenfus non multi diícrepet:tii& ordo& uer, ba diuerfa funt.Legi nuper ín quoda hebraico uolumi ne:qd' Nagarenz fecta mihi hebrzus obtulit, Hieremiae apocryphü:in quo μᾶς ad uerbum fcripta repperi. Sed tame míhi uidet ma, gis de Zacharia fum ptü teftímoniü: euan geliftarü& apoftolo; rum more uulgato; qui uerborii ordine pratermiffo fefus ti de ueteri teftamento proferütin exempl; f«[ 3cfue autem ante pzefidem:« ínter; rogauít eum pzefee of céo:£ u ee rex(udgo» τῇ. Pilato nihil aliud interrogate criminis nifi utrü rex iudzo; τῷ fitarguunturim^ pietatis iudai: qne fal(o quidem ínue^ nire potuerint quod obfjcerent faluatori, €«Γίνε(ll íefuo: Zu oícíe.Sic reípodit ut δὲ uerii diceret,& fermo ei? calüniz n6 pateret. Et attende Φ Pilato qui inuitus p mebat fententíam,ali qua ex parte refpon/ derit:facerdotib? aüt δὲ principib?refpóde re noluerit, indignos fuo fermone iudicas. b«LZ uncoicit(lí pí/ latue:tHon audíe qui; ta aduerfum te oícunt teftímonía? Ethnicus quidé eft,qui códem nat icfum: fed caufá refertin populum iu daorum.Non audis quanta aduerfum te dicuntteftimoniacle fus auté nihil reípon dere uoluit: necrimé diluens a prafide di/ mitteretur:& crucis utilitas differretur. í«rIbabebat. aurem tunc vínct((nfignerm d oícebat barrabbas. Ife in euangelio qd? fcribit iuxta hebrzos,filius magiftri eorü interpretatur. QLui ppter feditione& homicidíü fuerat condemnatus, Offertauté eis optioné Pilatus dímittendi qué uelintila/ troneman iefum:non dubitans iefum potíus eligendü: fciens eum propter inuidia tradítü. Jeitur caufa crucis manifefteinuidiaeft. k&[€edente αυ illo pz20 imífit ad eum vxo? eíus oícens: THíb(l tibí«(ufto(lí«c. No» ta qd gentibus fpea dco fomnia reuelentur:& quodin Pilato δὲ uxore eius iuftum domínum confitetibus gen/ « tilis populi teftimonium fit. 1£»ícít illío pilarue: faítur faciam oe(ef quí ofcítur cbziftue«c. Multas liberan di faluatorís Pilacus occafiones dedít, Prímü latronem iufto conferens.Deinde inferens: Qt uid igitur facia de qui dicitur iéfa q dicit chriftus:zhoc eft qui rex uefter eft, Cüqprüde' ret: Crucifigar:nó ftatim acgeuit: fed iuxta fuggeftioné uxoris quz màádauerat:nihil tibi& iufto illi: ipie quoq refpondit. G già vang πῆι μέ Go [wi tid dir T stia jn Dyattbeuin m JA. refpondit: Qcuid ἐπὶ mali fecitrHoc dicedo Pilatüs ab; n Ι- foluitiefum, At illi magis clamabat dicetes: Crucifigat. p Vtimpleret qd' in uigefimoprimo pfalmo dixerat:Circü dederüt me canes multi:& cógregatio malignantiü obíé ftinis ueftibus induant chlamydem cocciricam Pro ru; fo limbo, quo reges ueteres utebant:& p diademate po nuntéi coronam fpineam:pro fceptro regali, dant cala; mum: δὲ adorant quafi regem. Nos autem omnia hac dius TI Bere zb dit me. Et illud Hieremia: Facta e(t mihi haereditas mea qui dicitur chriftus?Dicint ómnes:Crucifica£. Ait illis prafes:Quid em mali fecitz Ac illi magís damabat di 4 centes:Crucifiea£.' Vídéns auté Pilatus quía níhil pro ficeret; fed magis tumult? fieret: accepta aqua,lauít ma; nus corá populo dicens: Innocens ego fum a fanouíne b huíus íufti;aos uiderítís.Et refpóndes uníuerfus popu lus,díxitiSatiguis eius fuper nos& fap filios noftros. c" Tánc dímífit illis barrabbáziefütm auté flacellatà tra υ dídíteísut acifigeret:" Tücmilités pracfidis fufcipic, tes iefum in pratorío,congreeauerütad εἴ uníuerfam: cohottem:& exüentes eum,ch lamydé coccineá circüde denitit ei, Et plectentes coroná de fpinis, pofuerüt fup caput eíus:& arundiné ín dextera eiuss& eenuflexo an ε te eü illudebàát ei,dicétes:Aue rex íadxorü.* Et éxpué tes ín ei acceperütarundiné δὲ pcutiebant caput eius, t Etpóftig illaferüt ei,exuerüt cá chlamyde,& induerüt eum ueftímétis eius€ duxerunt eum ut crucifigerent. e" Exeüntesautem ínuenerüt homine cyreneü nomíne b Símoné:hüc atigaríauerüt ut tolleret ctucé εἰϑ,* Ec lie intelligámus myftice, Quomodo enim Caiphas dixit oportet unum homi nem moti pro οί’ bus,nefciens quíd di ceret: fic& ifti quae; cung fecerunt, licet alia tnente fecerínt:tri nobis q credimus,(a cramenta tribuerüt, In chlàmyde cocci; nea,opera gentium €ruenta fuftentat: ín corona fpínea,male,/ dictü foluit antiquü: In calamo, uenenata occidit anialia. Siue calamum tenebat in manu, ut facrilegiüg, Ícriberet iudeorum. eL£t cxpuétee(η ο acceperunt aründíné ς Εμ caput ei?, o tempore comple; tum eft: Nó aucerti ἔα) ciem meam a confu/ fionefputorum:&ta men cum caput eius percutiàt arundine, fuftinet cuncta pati; ter: ut Efaiz uerum á b ficutleo in fylua: de; UN derütíup me uocem Pis fuam. Eíaia quoq ín Seti hacfentétia congrue, V e Eíugc te: Expectaui utface/ Us^ rentíudiciü:fecerunt Bai. autt iniquitate: δὲ nó Ue iufticià, fed clamore. s aq Glidee aute pílat? a q: ΠΠ pzoficercti fed inp maeío rumult? fieret: sl acepta aqua! lauít ma «3 ng$ coz3 ρρῖοι oícée: DIT 3innocene egofuri a It cing fanguie íuftí buíüs cc. I. 1] Pilatu( accepit aqua, nie iuxta illud ppheticü: urb*$7Lb Lauabo interínnoce ln tes manus meas: ut niti inlauacro manuum 7 eius,getilit opa pur TI garent:& ab impieta Scri teiudaog: qui clama jd] uerüt,crucifige eum, aliii nos alienos faceret:q, T dàmodo hoc cóteftàs num& dicés: Ego qdé ín/ wn nocenté uolui libera; - te:fed quonià feditio -— B orítur:& pduellionis hi míhi cótra cafaré cri; cti men impingit;Inno/ vi césego(um a fangui; ΜΗ neiufti hui?.Iudex q cogit cótra chriftü fententià ferre: ubi non dànatoblatüi fed arguit offerétes,iuftü effe pronun, sn εἰς qui crucifígedus eft. Vos,inquit,uideritis.Ego mini δα. fier(um legüi:ueftra uox fanguine fundit. b«Let rcípó d dene vníuerfue populue oírít:&Sanguíe cíüe fup nos fup e filioonoftros.Perfeuerat ufcp ín prafenté di hac impre^ , catio fuper iudaos:X fanguis dni nó aufert ab eis. Vnde Qus puc Ενα Ὁ Efaía loqui£: Si leuauerítísad me manus, no exaudià uos. Manus eif ueftre plenz funtfanguine,Optimá ha reditaté iudzi filijs reliquerüt dicétes:Sanguis eius fup nos,Xfup filios noftros. c«TZ ücoímífitillio barrabbaz fef atit flagellará tradídit εἰσ vt crucífigere£. Barrabbas: latro q feditioes faciebat in turbís: qui homicidiorü au^ &or crat; dimiffus e(t populo iudaorü,id eft diabolusq υἱῷ hodie regnat ín eis:& idcirco pacé habere non pof, funt.lefus aut&a íudzis traditus,abfoluitur ab uxore Pi. lati: ab ipfo prafide iuftus appella£.Et Centurio confi tetur qd uere dei filius fit. Qruzrateruditus lector: quo ibi coueniat Pilati lauiffe manus fuas δὲ dixiffe: ἵππον cens«o fum a(anguine iufti huius:& poftea flagellattü tfadidiffc iefum ut crucifigeret, Sed fciendü eft rhoma; im nís eum legibus míni(traffe: quibus fancitum eft:utqui i crucifigit ,prius flagellis uerberct. Tradit? eft itacp icfus ja milítib? uerberádus:& illud facratiffimü corp? pectufqy ΓΙ dei capax, flagella fecuerunt. Hocauté factü eft,ut quia Ἢ Ῥύϑες criptucratiMulta flagella peccatorü:illo βαροίίατο nos a uerberibus liberaremur: dicente fcriptura ad αὐτῇ τα ἂν Ινδός οο, ὃν ftumi:Flagellü non appropinquabit tabernaculo tuo. quf 04r Z unc mílítee pzefidío fufcípfentes(cfum ín pzetozto c$ "d gregaueruit ad eum vníuerfam coboztem: ὁ ecuenteo eimi "d£blamyder coccíncam círcGdederuut οἱ.£t plectentee coz0 μή nam oe fpínía pofuertir fuper caput eíus cC. Milites η υΙάξ᾽ T garex iudaorü faerat appellat?:& πος εἰ fcribe δὲ facer/' ἡ dotes crimen obiecerant:qd?(ibí in populo ifracl ufur/ qi paret imperium: illudentes hoc faciunt; utnudatü pri/' neriit ín locü qui dicit golgotha, qd' eft caluarie locus. oftendat uaticínium dicentis: Arundinem quaffatam non con; fringet. f&r(£r poft dB illuferunt efieeuerunt eum cblamyde/ z induerünt cum vé ftímentía eíu c ouxerunt ου vt crucifigerent. Quando Παροϊίαξ iefus& confpuitur δὲ írridetur: non habet pro? pria ucftimenta:fed ea quz propter noftra peccata fum; pferat. Cum autem crucifigitur:& illufionis atqp irrífio, nis pompa pratcrierit:cunc priftínas ueftes recipit:& ρ prium affumit ornatum: ftatimqp elementa turbantur: & creatoriteftimonium datcreatura. e([£xeuntco ait íngenerunt bomínem cyreacumnomíne&ímoné: bunc 0’ garíauerüt vt tolleret cracem εἰ 6. Nec quis putethuic lo co loannis euangeliftz hiftoríam e(Te cótraríam. Ille ef dixitexeuntem dominum de pratorio portaffe crucermi fuam:Mattheus autem refert qd? inuenerunt hominent cyreneum nomíneSiímonem:quem angaríantes impo fuerantei crucem icfu.Sed hoc intelligendü eft qd' egré diens de pratorio iefus,ipfe portauerit crucem fuam: poftea obuium habuerint Simoné: cuí portandá crucé impofuerint. Iuxta Anagogen ucro,crucé iefu fufcipiut nationes:& pegrinus obediens portat ignominia falua; torís. ba£t venerót ínloci quí oícit golgotba αὐ eft cal uaríg loco, Audiui quendàá expofuiffe caluariz locum, ín quo fcpultus eft Adam:& ídeo fic appelfatii effe: quía fbi antiqui hominis fit conditü caput:& hoc effe qd! Apo ftolus dicat:Surge qui dormis:& exurgea mortuis:& il luminabitte chriftus.Fauorabilis interpretatio:& mul, cen$ auré populí:nec tamé uera.Extra urbé ein δὲ foras portà, loca funtin qbus truncan£ capita damnatorü:S Caluarízx:id eft decollatorüi fumpfere nomen.Propterca autéibi crucifixus eft diis:ut übi prius eratarea damna; torüi,ibi crigerent uexilla martyrij.Et quó pro nobis mà ledicti crucis fa&us eft:& flagellatus eft,& crucifixus:fic pormnit falure quafi noxius inter noxios crucifigeret, Sin auté quifpii contédere uolucrit:ídeo ibi diim cruci; fixti'ut fanguis ipfi? fup Adetumulü diftillaretinterro/ geni?eüiquare& alij latrones in codé loco crucifixi finte Ex quo * Ecdederunt: 4I£anon. Q. Iof,inf I 523 x itn 528 I n 319 ΠῚ ο 530 VI Efa.s50«c DELE 1l q 3 I Efa.4-2,a Kanon. E Ex quo apparet Caluaríamnon fepulchrum primího/ £ommen.IDicronymi liber quartus dentur demones immittere. Statim enim ut crucifixus ff nim: us Q 35 c(t dominus,fenferunt uirtutem crucis:& intellexerunt——— ga TY ifi: iabun: ΤΟΠ minis(ο locum fignificare desollarerm arutLats fe/ fractascífcuires(uas:& hocaguntut de cruce deícédat; pu Suit pecca fügen Penn Ida filijnaueuolumine^ fed dominus fciés adnerariorm η um 14,d pultü iuxta δ: ER 1; i hm 1 μι. m aq€t oederát εἰ acerum bibere cum felle míktü: patíbulo,ut diabolum deftruat c: 3dip! m m ᾳ η «cum. guftaffet noluít E erant aim eoi quad|»" Ηἰετεῖα, ἃ bfbere- Deus gU«' Εἰ dederunt οἱ acetum bibere cum felle mixtum. Et— pabanr eí, Hicper tro; κο r 553 a eru aiem:- E$ tw Wm t pum uia ellatur μη ΤΗΣ^ te plantaui uineam. υ cum guftaffet;noluit bibere. Pófgg autem crucifixe- Pom προς ir; b y ΤΗ runt eum. díuiferunt ueftímenta eíus, fortem ten: trone uter induci/ Lusit iB a cS fn amari Dti 1 hetam,di^ turblafphemaffeLu Pa' τά néuiisalinscAma; tesut ímpleretur quod dictum eft per prop^ turba hen 2 rauiis,amarumU"— centem: Díuiferunt fibi ueftimenta mea:& fuper ue/— ar pratoheman, n nme οὐρὰ Fíu: cftem meam miíferunt fortem. Et fedéntes feruabant to alter confeffus fit: in i.:; econtrario incre ει M btimpleuur 4{πὶ» eum.' Et ímpofuérunt fuper caput eius caufam ipfius MAH UA" de εν fcriptam:Hlic eft íefus rex iudaorum." Tánc crucifixi^ tem. Non quod d] iun é dnm- x:: crepent euàgelía:fe yall js in fiti men RO ue funtcum co duo latrones: unus a dextris,& unus a fi/ id deis d| oed a m gu t níftris." Prxtereüntes autem blafphemabant eum, blaphemaueri: de jig x 35* Ω ΄ ΄ 1:^ i ντ£6 noluit bibere:— mouentces capita fua,& dicentes: Vah qui deftruis hinc οι tm προ n] es fec indat, ze templum deí,& ín tríduo illud rezdificas:falua temet— ruptis:& ingruétib| aui: puru dt amarituz ipfum:fifilius dei es, defcende de cruce." Similiter δὲ— tenebris, unuscredi,| sia Y JP^ diné:ícd tertia diere pium: T I e derit in iefum:& prío! dum Wo exec berto—príncipes facerdotum illudentes cum fcribis δὲ fenio/— sem nepationéfeque b autem crudfirunt. ς ribus,dicebant:Aliós faluos fecit, feipfum non poteft— ticofeffione emenda wit Gam(afferunt vetí,: 3; t d uerit. In duobus la/ gei Cm aensfosemmir bfaluum facere:Sí rexifrael eft, defcéndat nunc decru^— opio uera popu ls tentes. Echoc in eo^— ce,& credemus εἰ. Confidit ín deo: liberet enm nunc ων zum Cl-^a CN.» rü prim iu| dn Σ΄ 39 den me i fi uult. Dixit enim,quía filius dei fum." Idipfüm au— pur pratphemauit, m * ΄“Γ᾽. ΄ SOS sind(ibi ucftimentamea, tem& latrones qut. crucifixi erant cum eo imprope- Potes fenorumma H, mr 1549 uper uctem mo.&rabant εἰ.* A fextdautem horatenebrfactefuncfa ETT e hon RA c€t fedenteo ferua. 1 per uniuerfam terram ufg; àd horam noná."Etcircà— ti δὲ υἱῷ hodie iu, a 3. bunt eum. Diligenris horam nonam damauit íefus uoce magna, dicens: Elí, rud ine εἶ δι up Pid profeittutma. Elilamma agabthaní: Hoceft, Deus me?,deus meus,— ra auté boa tenebig gs ior&aptiorrefurgen mur quíd derelíquifti me τ΄ Gian autem illic ftan, σε μομ inum Í Í areat,“, Ῥ* o«£t impofurun tes& audientes, dicebant: Eliam uocat ifte. nonam. Ὁ αἱ fcripfe/ si fuper caput ciue cau/ Etcontinuo runt cótra euágdlia, iw fam ípfius fcríptam: fufpicant deliquium v lloíc eft. íefue reg(u/ folis qd certis ftatu inh deowm.Non poffum digne admirari pro rei megnire/ tifqtéporibus accidere folet, difcipulos chriftiob imper ie dine,qd redemptis precio falfis teftibus:& ad feditio/— ritiam fup refurrectione diii ínterpretatos:cum defectus ae nem clamoréq infelici populo concitato: nullamaliam—folisnundj nifi ortu luna fieri foleac. Nulli adit dubíü eft bm inuenerint caufam interfe&tionis eius:nifi q&rex iudao— pafcha tpe unà fuiffe pleniffima. Etneforfitan uiderc£ m rum effet: Etilliforfitan íilludentes ridentefqgy hocfece/| umbraterrz, uelorbíslunz foli oppofitus,breues& fer; i: rint. Czterum Pilatus etíam nolentibns refpondit: Qd?— rugineas feci(fetenebras:triüi horarü fpatiti ponitur: ut hi fcripfi(cripfi. Velitis,nolitis iudei: omnis uobis genti oiís caufantium occafio tolleretur.Et hoc factii reor ut i turba refpondit:Iefus rex iudzorum eft:hoc eft impera/ tor credentium& confitentium. e«[ Z-unc crucifixi funt εἴ co ouo latronee:vnue 4 oextrís c vnus a finíftrío.Si gol gotha tumulus eft adam:& nó damnatorü locus:& ideo diis ibi crucifigitur,ut fufcitetadam: duo latrónes qua* rein loco ifto codem crucifigunture f["fv2gtereunteg autem blafpbemabant eum mouentee capíta fua. Blafphe/ mabant,quia pratergrediebant uiam:& in uero itinere fcríipturarü ambulare nolebàt. Mouebát capita fua, qa iam antea mouerant pedes:& nó ftabant fuper petram, Idipfum aüt infultàs dicit fatu? populus, qd fal(i teftes confinxerant. G«[2llíoe faluoe fecít:(eípfurm non poteft faluuim facere,Etiam nolentes confitentur fcribz δὲ phari (αἰ, qd alios faluos fecerit. ἴτας uos ueftra condemnat fentétia. CL ui emalíos faluos fecit:uticp fi uellet, feipfum faluare poterat. b«[ Z»efcendat nücoe cruce:« redemus eí.Fraudulenta promiffio.Q) uíd eft plus: de cruce ad; huc defcendere uiuentem:an de fepulchro mortuum re: furgerecRefurrexit& nó credidiftis: Ergo fi etiam decru ες deícenderet fimiliter non crederetis, Sed mibi hoc ui complea£ prophetia dicens:Occumbet fol meridie:&có Amosse i^n tenebrabi£ fup terrà in die lux.Et in alio loco:Occubuit Hireib (οἱ cti adhuc media effet dies. Videturgy mihi clariffimü lumé müdi:hoc eft lumiare mai? retráxiffe radios fuoss neaut p&denté uideret diim, aut ipij blafphemátes fua lucefruerent. 1T£t círca boza nona damauít(εἴ voce magra oícene:£lí οἵ lammna acabtbant:l2oc efti cue me? ve? me?rvr dd oerclídftí me, Principio uicefimiprimi pfal miabufus eft:illudgy qd'in medio uerficulo legit: Refpli cein me:fupfluü eft, Legit em in hebrzo:Deus me?deus meus reme dereligfti? Ergo impíj füt q píalmüiftüex pfona Dauid fiue Hefter& Mardochei dictü putant: cil ἐπ cuagclifta teftimonia ex eo füpta fup faluatore intel ligac.Vtéillud:Diuiferüt fibi ueftiméta mea: fup ueft τηρᾷ míferüt forte,Et aliud:Foderüt man? meas€ pedes meos. Ne mireris yborü humilitate δὲ drimonias derelis &i:cü formà ferui fcies,fcádalü crucis uideas. m[ub ἀᾷ αὔτ(llíc Πἄ:οο τό Nó οἷς(ed qda:ds arbitror militesfu ifferhomanos,nó intelligétes fermonis hebraici ppricta t€ fed ex eo ῳ dixit; Eli,eli putantes Elia ab eo inuocatie Sinautem So Ya aii S pg Ys inis Y ed gis Puy Yin Ntra ίσα ἀπάτα σι dig χὰ; del ins{{ἢ iut Iobi0.d dixerat: Nemo poteft ᾿ xusrefurrectionís ex mortuis. in que . Wififuntrefurgétes: aut híerofolymam coeleftem intelli, gamus:aut hancterrenam:quz ante fancta fuerat. Sicut 2m Osattbeunt— x3, A Sin autt iudzos ἃ lioc dixerint intelligere uoluerim?: ac h oc more fibi folito faciütut diim imbecillitatif: infamét, qElieauxiliüi deprece£. a[£t cótínuo curreno vnus exc εἰσ acceptam fporigíam ímpleuír aceto:(mpofuít arundíní *€oabateíbibere, Et hc facta funt ut complererurpro, Φθιόθ.ε phitia: In(iti mea po rauerunt me aceto. Wfq bodie iudei&*"Etcóntinuo currens unus ex eis acceptam fpongiàm XXVM ο, 42 qui animarum conditor eft, Spiritum autem in hoclo/ (Ὁ pro anima intellígam?:feu qd' fpirituale& uitale cor; pus faciat:feu qd'anima ipfius fubftantia fpiritus fit:iu, xta illud qd?(criptum eft: Auferes fpiritum eorum& de; ficient;Ethoc confyderandum qd'centurio ante crucem in ipfo fcádalo paffio nis uere deifilium có fiteatur:& Arríus in omnes increduli do/ ámpleuit aceto:&impofuit arundíni δὲ dabateibibe- ecclefia predicet crea minica refurrectiois, 'aceto δὲ felle potát ie; itá.Diuinzpotefta, e Et mülta corpora fanctorum quí dormierant fürtexe; runt; Et exeurites de monumentís poft refurrectioné cíus, uenerunt ít fanctam cíuítatem:& appáruerunt tollere animà meam. t tmultis,* Centurió autem& qui cum co erant ciftodientes iefum,uifo terremotu& hís qua fiebant;tíriue ácdpiacam. c ét-ς runt ualde, dicentes: Vere filius deícrat ifte," Eránt au xis indiciü eft emítte/ vefpiritü: ut ipfe dq 'ame:fed ego pono eà 'a meipfo: X rurfum velum templí fcíffum etinonaeptesafum, tem ibi mulíerés mültza loge qua fecutz fuerát iefüm à galilxa míniftrantes ei:ínter quas erat maría magda; &ominialegis facra; lent& maría Iacobi δέ(ofeph mater,& mater filiorum "mentaquz priuster cebedzi; Cüm autem fero factum effet.uenit quídam homo díües ab arímathia nomine íofcph: quí& ipfe tran difcipulus erat iefu.Hic aceffit ad Pilatum, δὲ petíjt cor gdio, cuiusfspefaci( pus iefu;T'unc Pilatus íuffit reddí corpus," Etacctptó corpore íofeph'inuoluit illad ín findone incl ἢ xe magnitudinis τα’... Et pofuit íllud ínmonumétofuo nouo,qd'exciderat ín qo vfqs oeorfüm. Ver Ium tépli fci(Tum eft: :"gebantur ,pdita íunt; apad gentiüi popu/ "Jütranfierüt. In euan "mus mentione: fupli "minare templi infini xtü effe atq diuifum Kr. lofephus ἅτ᾽ erruírtutesangeli,' Hee: cas prafides quondam templi, tunc pariter cóclamaffe: "Tranfeamus ex his fedib?. o([.tterra mota eft: ἐρεῖτε ταῖς funt:cmonumenta aperta funt. Nulli dubiüi éft quid *fignificet iuxta literam magnitudo fignorum: ut cruci/ fixum dominü fuum δὲ celum& terra&omnía demon ftrarent.Sed mihi uidetur terremotus& relíqua typum ferrecredentíum: qd? priftinis errorum uitíjs derelictis & cordis emollíta duritia: qui prius fimiles erant tu mulis mortuorii,poftea agnouerínt creatorem.€«[€t multa cozpo?a fanctozum quí ooemíerant furrexerunt: c ex "euntes oe rionumentíe poft refurrectíoné eíue«c. uomo Ichine do Lagarus mortuus refurrexit: fic& multa corpora fanctorum refurrexerurit: ut domínü oftenderét οί; 'gentem.Ettamen cum monumenta aperta fint,non an/ tea refürrexerüt quà diis furere effet prímogeni/ »ancta aüt ciuitaté ín qua & Matthzus appellatur publicanus: non qd& apofto; Tus adhucpermaneat publicanus,fed qd priftíinum uo " abulüteneat. Sancta appellaba£ ciuitas hierufalé pro; *pter templum δὲ(ancta fanctorü:& ob diftinctione alia/ xum urbíüi in quibus idola colebantur. Cuando uero ""dicit, apparuerunt multis:oftendi& non generalis fuiffe Yefurrectio,quz omnibus appareret:fed fpecialis ad plu ᾿"rimos:uthi uiderent qui cernere merebant, f«Γιεν "río autem quí cum eo erant cuftodíentea íefumvifo terre; motu c bíe que fiebant/rímuerunt valde;oícétea:Ciere filius veierat ífte, In alio euágelio poft terremotü manifeftior v1.» Caufa miraculi Centurionis exponítur:qd cum uidiffet eum fpiritü dimifi(fe dixerit: Vere fili? dei erat ifte. Nul, . lusenim habet poteftatem dimittendi fpiritum: nifi ille τς. Cateri uero dicebant: Sine, uídeamus an aeníat fum: δέ dant euin 5 Elías liberans etim. Iefusauté íiterüm damásuoce ma: turam. 6(T£rárau tem íbímulíeres mul/ te a longe que fecute hatüi: uteum có:: τον en. é: eM funr í fob ant& mala cora* grtaemifit fpiritum.* Etéceuelum témpli fciffum eft ferar mo(alles on fidei. b ες ο ín duas partes, a[πο πᾳ ad deorfum,' Ettérra— tudinisiudaicz fuic e aute ΠΕΡῚ C'3m39. kot efl sr etta(cifre fi éta api ducebatur ín cu , WIS: cii funt:& monuméta a ant,; hecducebaturin cul vocemagna emífit fpí P perta funt pam more gentis an? tiquo:utmuliíeres dé fubftantía fua uictü atqp uefticum praece, ptoríbus miniftrárét, Hoc quia fcandalum facére poterat in πα) tionibus, Paulus àb; ieciffe fe memorat.Di cit em ipfe: Nunquid non habemus pore; ftatem forores mulie res circumducendi, ficut& cateri apofto? li faciunt? Miniftra? bantautem domíno de fubftantia fua: ut meteret earum carna lia, cui? illa metebát fpiritualia. Non qd indigeret cibis dori; nus creaturarü: fed uttypum oftenderet : magíftrorum:qdui/ cu atq ueftitu ex αἱ’ fcipulis deberent effe contenti.Sed uideamus quales co petra: Καθη, C T$.10s.à €$41 Τί d 24 I e 344. MES f 345 x g 346 1 h 547 Vi I, Cort.9.à i 54$ H k 349 1 D mites habuerít. Maríam magdalená a qua feptem dz; Γλὶ,3.4 monia eiecerat:€ mariam iacobi€ Iofeph matrem: ma; terteram fuam,(ororem Maria matris diii: δὲ niatrem fi; liorum cebedei: que paulo ante regnum liberis poftula$,20,€ uerat:& alias quas ín cxteris euangelíjs legim?. b 4Γ ἢ fero factum effetrvenít quídá bomo otuce ab arímatbía no, míne iofepb:quí« pfe oífcípulus erat íefu«c, Diues refer? tur,non de iactantia fcriptoris,quo uirum nobilem àtqy ditiffimum referat iefu fuiffe difcipulum: fed utoftedat caufam quare a Pilato corpus iefu potuerit impetra? re, Pauperis enim δὲ ignoti non erat ad Pilatum prafi dem rhomanz poteftatis accedere, crucifixí corp? im; petrare.In alio euangelifta lofeph ifte βουλθτής appella; Li23. tur:id eft confiliartus: X de ἱρίο quidam putant prímü píalmi effe compofitü:Beatus uir quí non ἀρῆς ín confi lio impiorum,& rcliqua.{{{€taccepto cozpoze íofepb ínuoluit illud íi fitdonemunda.Ex fimplici fepultura diii, ambitio diuítiim condemnat:qui nec in tumulís quidé poffuntcarere diuitíjs.Poffumus autem iuxta intellige; tiam fpirituale€ hoc fentire, qd corpus domini non au ro,gemmis,& ferico:fed linteamine puro obuoluédum fit: δὲ hoc fignificet, qd'illein(indone munda ínuol uitiefum qui pura mente eum fufceperit. k 4Γ t pofuit (lid(n monumento fuo nouorq9 excíderat ín petrasc aduol, uít fagam magnum ad oftíuim monumentíi abt. In nouo ponitur monuméto:ne poft réfurrectionem caterís cor; poribus remanétibus refurrexiffe alius fingeret. Poteft autem& nouum fepulchrü,Marie uirginalem uterum demonfirare: faxumqp oftio appofitum& faxum ma» gnum,oftendercabíqg; auxilio plurimorum fepulchrü onpotuiffercferari, dd Eratauterr ἐπ iiic sdugen. κου ς 3 ποθι: qtti tuni ΤΕ Ϊ ' 94101, 4 ΕΓ£ratautem(bí mar teo contra fepulcbráü cc. lieres in officio perfeuerant,: nifera iefus:S ideo meruerunt prima uidere refurgenté: quía qui perfeucrauerit ufcp in finé,hic faluus erit. ergo cuftodíri. fepul, cbrum ναρ(6 οἷξ ter/ ía magdalene« altera maría feden/ Cateris relinquentibus drim,mu expectantes. qd' promiferat bér3ube woe autem ciue exterrírí funt cu petra: aduoluit faxum maenáü ad oftium monumerr £ommen.Iicronymi liber quartus. : nítcuftos fepulchri díiici:& in ueftitu càdido fignat glo; riam triumphantis, Necnon afcendente ad colos domiy'' no: duo angeli in oliueti monte cernuntur: pollicéntes apoftolis fecundum faluatorís aduentum. epe tí, ftodes« factí funr velut mortul«€, Cuftodes τ timore perterriti, ín; vibus 2*-ftar mortuorum ftu; x9 A ENDE εν s tí,&abijt.' Erát autem ibi maría magdalenz& altera; p ne: Ru A, tumBfcibsacPhA maría fedentescontra fepulcirum." Alteraautem die— jos(κά mulieres qo X minüfaluatoré:nii^ quxeftpoftparafceuen, couenerunt principes facerdo four: Noli ime fpulclus Erflodiren tum δὲ pharifzi ad Pilatum dícentes:Domine,recor da ee ἐπ ΤΙ m eher apidFer qui εἰ famus,quía feductor ille dixít adhuc uiués: pofttres^ ueret pauorinqbus füinillisctmanum dies refargam.lubé ergo cuftodití fepulehrum ufq; in PS MU Επ díem tertium:ne force ueníant difcipuli eius δ farétur fum quaritis crucifi, fir fidei proficit— eum:& dicant plebi furrexita mórtuís: δὲ erit nouiffi, A αἰ Mes πυρὰ magisr,"muserrorpeíorpríore,Aitillis Pllatus:Habetiscufto/ ἐεοτίε, Γά Gente furredióisuir? oft&/— díam:]te cuftodite ficut fcitis. Illíautem abeuntes mu/ vide vbi Ds qi dev een eu míerunt fepulchrü.fignantes lapidem cutn cuftodibus, creditissuacaocreda 239» fum fuerat in petra, e'Efperéautemfab.^ Ca.— XXVIII usfepulchro:&gra, EH net Lx batí qux luceffit ín príma fabbati, uenit ma/^ pgciae ἀμερῆ εἰς ficatii eflet, fuffoffis ría magdalenz: δὲ altera maría uidere fepul:$4LOnt furerireee tumuli fund"licere,* chrutm,Et écce terrdemotus factus eft magnus. Angelus B rn Od βω tur.Q.d'aütinfpul em domini defcendít deccelo:& accedens,reuoluitlapí^ tutabrum gentiiubi : ho Bonendes eie dem,& fedebat fuper eum.Erat autem Meets ως an enotemta E 55 τῇ dicéis:Hichabira ecut fulgor:& ueftimentá eíus ficut nix." Practimóreau— bili pede ucftigium tí,554 bitinexifnfpeurea— temeius exterritifuntcuftodes:&facti funt uelutmor, ποῦ ponebat Ρε re poftduosuer, tuí.Refpondensauté angelus dixit inulieribus:Nolíte^ pgmentoicam tímoze ficulos fequi£:ReÉ— tímereutos.Scio em qd'icfum qui crucifixuseftquari;—«gaudio magno σα pr e gira*XxvHr ftisiNonefthicifürrexit ením ficut dixit. Véhite δὲ uide ία nonae d £fpeat telocum ubi pofitus erat dris.Et cíto euntes dicíte difci^ mentes mulierum te «ονοῦ ἃ ς pulisei?:Qüía furrexit:& ecce przcedit uosin galilxá: enarafis s m DAS S.. pomafab e Ibi eum uidebitis:ecce przedixi uobis.* Etexiéruntcito^ miraculi magnitudy π avenir mara mac de monumento cum timore δὲ gaudío magno cyrren- nein d dern ἅ 3ς:— fatépora iftarü mu, i tes nuncíare difcipulis eius.* Et ecce iefus occurrít illis,^ ueergrforminejicon, Χ Ren μόνα us ide k dícés:Auete. ll aüté accefferüt& tenuerüt pedes eius: ἔα" iis cij Ποπ eft: ut impij.!& adorauerunt eum. Tünc aít illis iefus: INolítetimere: per illos fidei feminas obíjciunt: fedfedule s té nuncíate fratribus meis uteant ín galilzam:ibíme'riü fpargeret.( Qt uifitationis officium,;:-:.. eccetefue occurrít íllía dü crebro abeuntac— uídebunt, Quac cum abijfTent, ecce quidam de cuftodi/ ᾿. pícene: ziuetg. τα reurrüc&nópatiun busueneruntin ciuitatem δὲ nunciauerüt príncpibus^ ficquarebácquaita tura fepulchro domí. ee facerdorui currebát: mereban£ ni diu abeffe uellon/. obuiü habere domi gius. Ὁ€T£t ccceter nürefurgenté:& pri/ G. remotue factue eft magnue: ZIngeluo ei ofi oefcédít oe ce» lo:zaccedée reuoluít lapídé/e fedebat fup eum.&rat auteim afpectue cf? ficut fulgo?« veftímétü ci? ficut n(y. Dris nofter unus atq idem filius dei δὲ filius hominis: iuxta utráqg natura, diuinitatis€ carnis:nüc magnitudinis fua: πᾶς humilitatis figna demonftrat. Vnde& in prafenti loco, qj homo fit qui crucifixus eft,q(epultus eft, qui clau; fus cumulo:qué lapis oppofitus cohíbet:tamen quz fo^ risagunt oftendunt filiu dei fol fugiens,tenebra íngrué tes:terra cómota:uelü fci(fü: faxa dirupta: mortui fufci/ tatiangelorum miniftería, quz ab initio natiuitatis eius deum pbabant.Ad marià gabriel uenit: οἴ lofeph ange lus loquiturzidem paftoribus nunciat: angelorti poftea audít chor?,dicétiü:gloría ín excel(is deo,& in terra pax hominibus bonz uolütatis. Tentat in folitudine,& poft uictoria ftatim feruíuntangeli.Nunc quoq angelus ue müaudire:Auete: ut maledictum Eue mulíerisiin mu/ lieribus fubuertere£, Κάῑ 3lleauté accefferát c tenuerunt pedes eius c adozauerunt eum. Ite accedunt& tenent pe des eius, quía adorauerüt eum. Caterum illa qua quay, rebat uiuentem cum mortuis:& nefciebatadhuc filium. dei(urrexiffe:meríto audit: Netangas me:nódum ením, afcendi ad patrem meum.(T Z unc aít íllio(cfue: οί, tetímere.Etin ueteri& ín nouo teftamento hoc femper. obíeruandum eft:qd' quando auguftior aliqua appa, ruerít uifio:primum timor pellítur:utfic mente placata. poffint quz dicütur audiri. m 4Γ 3tenáücíatefratríbug. meís vt eant ín galíleam:ibí me vídebüt.£3ue cum abijffent. ecce quídá oe cuftodibus vener(t ín cíuítateim c; His fratrir bus dequibus in alio loco díxit: Annunciabo nomen s sre tuum fratribus meis:qui faluatorem nequad ín iudaa confpiciunt:fed in gentium multitudine,«'. ο Etcongregad ] μα ] εἰ ΠΤ ευ. pom παπι imt απο ! gusta | adis Mili ial (ται! qat ut NU Kinds ü ft: divis Het Ime eai lim nta La QC I 1 i D hie finm ing eis uim n 2*attbeum 0£t congrecatí cá feníozibueicófilío accepto! pecuniam copiofam oederüt mílítibue«C. Cuftodes miraculti confi tentur: ad urbem conciti redeunt: nunciát principibus facerdotum qua uiderint: qua facta confpexerint, Illi qui debuerant conuerti ad poenítentiam,& iefum quz/ rere refurgétem, per; feuerant in malicia:& pecunià qua ad ufus tépli data fuerat, uer; cuntín redemptione mendacij:ficut antea triginta argenteos de derant íuda prodito; ri.Omnes igitur qui (ρε templi, δὲ his qua conferuntur ad ufus ecclefiz abutun tur in alijs rebus,qui bus fuam expleàt uo luntaté: fimiles funt fcribarum& facerdo tum redimentíii mé^ dacium& faluatorís fanguinem. be[ cmn decim autem oífcipulí abierunt ít galíleam: ínmontem vbí conftí, tuerat íllíe(efus. Poft refurrectionem,iefus in monte galilza có fpicitur: ἰδίῳ adora; tur:licet quidà dubi; £3. XXVIII ante anima fidei fufceperit ue ? facerdotum omnia quz facta fuerant.Et congrévatí cá fenioribus,confilio accepto,pecuníam copíofam dede: runt militibus dícentes:Dicite quía difcipuli eíus nocte uenerunt δὲ furati funt eum nobis dormientibus. Erf hocauditum fuerit a prafidenos fuadebímus eí:& fe; curos uos faciemus. At illi accepta pecunía fecerüt ficut erant edocti.Et diuuleatum eft uerbum iftud apüd iu b daos ufa; ín hodiernum diem. Vndécim autem difzi. pulí abierunt ín ealilzam ín montem ubi conftituerat illis iefüs.Et uidentes eam adorauerunt: quidam auté c dubitauetunt, Et accédens íefus, locutus eft eis, dicens: ο Data eft míhí omnis poteftas in ccelo δὲ in terra. Eün/ tes ereo docete omnes gentes bapticantes eos ín nomí « ne patrís filij δὲ fpirítuffancti: dócentes eos feruare ft omnía quxcüq; mandauí uobís,Et&cce cgo uobifcum futn omnibus diebus uf. Φ ad confummatione fxculí. 50. 45 in tetris. o(T£unteo autem bocete omnee αξίες baptícs It coe in nomíne patrío c filij z fpüffaricti. Primü docent omnes gentes:deíinde doctas intinguntaqua.Non ením poteft fieri utcorpus baptifmi recipíat facramentü: ni(i ritate.Bapticantur auté in nomine patris& filí &(püffanctiiut quo; rü una eft diuinitas, una(it largitio: no/ mégq, trínitatis υπ deus eft. eq£ocen, tee coaferuare ommnfa quecíigs imandauí vo; bío. Ordo pracipu?, Iuffitapoftolis ucpri mi docerentuniuer, fas gentes:deinde Εἰ dei intingerent(acra; mento:€ po(tfidem acbaptifma quz εἴ fentobferuáda preci perét. Ac ne putem? leuía effe qua iuífa füt& pauca addidit: Omnía quaciüiq; mà daui uobis. Vt qui/ ΕΠ credíderint: qui in trínítate fuerint ba ptícati:omnía facíant quz przcepta funt. f«£tecce ego vobít) εἴ fum vfqs ad confum tent,& dubitatio eorum noftram augeat fide. Tunc ma; nifetius oftedit Thomz,& latus lancea uulneratum,& manus fixas demonftratclauis. c€[ Ziccedeno[οποίο cutus e(t εἰσ oícene:£»ata e(t mibí omníe poteftae in celoc fnterra.lili poteftas data eft: qui paulo ante crucifixus: qui fepultus in tumulo: qui mortuus iacuerat: q poftea refarrexit.In coelo autem& in terra poteftas data eft:ut matíonéfeculí. C) ui ufq; ad cofümationé(zculi cü difci/ pulis fe futurü effe pmittit:& illos oftendit femp effe αἱ’ &uros:& fe nundja credétibus receffurü.Q. ui aute ufqy ad confümatione müdi fui prafentiá pollice£:non igno/ rat eam dié in qua fe fcit futurum cum apoftolís. Commentariorü Hieronymi in Matthaeum finis. quianteregnabatin cozlo,per fidem credentium regnet DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN EVANGELIVM SECVNDVM MARCVM ; PROEMIVM ]Minis fcriba doctus in regno celorum. fimilis eft homini patrifamilias:quí profert dethefauro[1ο noua& uctera.Eeo uero fimilis paupercula: uidux,duo mínuta ín gacophylaciü míttentí, dífcétíbus meis pauperculís, ac de paupere pera fperátibus | salimeta:has de menfa díuitá mitto mícas:quas catulí mei auide cum Syropheniffa flazitant.Porro anxíata aurum& argentum,lapides przciofos tninime habens: pelles fcilicet hiacynthínas de cceleftíbus,nó de terreftrib? offerá:fi potuero de naturís:id eftde Mard euan eclittz hiftoria: ucl myftico intellectu ut maíores meí tradiderunt: deo adiuuante intimare curabo.Quem ídeo euangelía tractantes intactum ut puto prztereunt: quíà eadem pene quae Matthaus narrat:lícet ín proprijs quibufdam fint diftin&ti teftímonijs:ut ala alteríus;alam alte terius tangat anirnalís:& rota rotam eadem fequatur uía:& ut uerfis ínuícem uultibus, fefe fan; £a contueátur anímalía.In prímo canone Marcus cum Matthzco Lucaq; comitatur& Ioanne. In fecundo cum Matthzco δὲ Luca.In quarto cum Matthzo δὲ Ioanne.In fexto canone uelut in uno uecte duo annuli, Matthzcus femp coniungit δὲ Marcus,id eft, in quadraginta& fepté ca/ pítulis.In octauo canone cá Luca comíta£:íd elt in tredecim capitulis.In proprijs uero qua: ἐν xime utcücy explanare dífpono,decem& octo incedit fpecíatim capítulis:qua: fimul omnía t cta& trigintaquín; funt capítula.^ Marcus euágclifta dei,Petri difcipulus, leuíticus generet & facerdos ín Italía hoc fcripfit euangelium. Qui ínítíum euangelij fuí de uocibus prophetará: przfümés:przcurforem Chrifti Ioannem, Malachia,id eft angeli teftimonio εν κιν απο. £onmenJbiceronymi————: pne prndipim cuangelice predícationis inftituit: δξίσαι G m eret -£9non. E bumcarofactum,;uoce Efaix defi nit ín uerbo uocis qd'ín cofonanti| à; lcetat, vn ne Chrifti atatís ptzcdicare inchoat:nec laborat ín natiuitate infantuli, . o E εν ἐν ir, Hass τ! ustíd eft ín eencalogtis dei δὲ hominis perdiderat. Vndeto, e gu tus ín primísa pfectione Cari facdica jat:ne atiuitate infantul Τ᾿ qui loquitur de perfectioe filij dei, Sed& ieiunii numeri legalis:repulfam diaboli:minifterium A angelorü pferenssmagna ín breui cóprehédit. Quí prímus Alexádriz: fuít epifcopustcui? Ρ ἔπ s gula opus fuit fcire:& cuágelij in fe dicta difponere:& difciplin ín féleoís cogno diuínà i in carne dii itelligere Sar QI(εστίας poft Matthacii:q fremit ut leo:q uolat ut agla:q difcit] gii ut homo:quí ímmolat ut facerdos:qui irrigat ut flumen:quí florefcit ut ager:quí feruet ut uínüz uh Chriftus tem de quo loquíturhomo nafcendo:uiítulus moríendo:leo furgendo:aquila eft afcé e 2 dendo. Quatuor funt qualitates de quibus fancta euangelia contexuntur:praxcepta, mandara,] as tcftimonia;exempla.In praxceptís iufticia:in mandatis charitas:ín teftimontjs fides:in exemplis| p perfectio confiftit, Vc funt haec pracepta. T'uncíefus pracepít difcipulis fuis duodecim:In uiam yi entium ne abieritis& reliqua:hoc eft díuerterea malo.Mandata auté hac funt quibus dicitur: ie andatü nouü do uobis,ut diligatís inuicem:hoc eft facere bonum,& charitaté implere. T efti ia monía funt,que ín ore duorum uel trium teftium ftant. Vt cft illud:Ioannes teftímoniü perhi ἐπ ᾿Βειάἀεπιοιοά habeo teítimoniá matis Ioanne. Pater ípfe qui in me manct,teftímoníü perhi με bet de me.Et ipfa opera que ego facio,teftimoníü perhibét de me:& ego teftimoniü perhibeo| we uerítati.Exempla uero funt quibus íefum fmitan£ dicenté:Difcite a me quía mitis fum& relíq. μὴ - Eeftote perfcátiiid cft mifericordes ficut& pater uefter coeleftís pfectus eft. Et alibí: Exempli gei cia dedi uobis,ut δὲ tos íta faciatis. Fas quatuor qualitates pfalmographí uerfus concinunt di«e centes:Praxeptum ἀῑί lucidum ílluminans oculos.Fiftoríam maxime pracepta continent. Et| ds alibíLatá mandatü tuü nímís. Quía qui diligit proximü,totá legé ímpleuit. Item,teftimonia| εν tua íntellexi:znon eftem omníü teftímonía intelligere. Vnde alías dicit: Τ eftímonia dnifidele,—| E αὐ ΠΝ Ld tilt Quia potius fide aními;Cg oculis carnís teftímoniü indiget. Quarto:Tudicía deí uera iaftificata E infemetipfa:id eft ut ficfintíudiciorü exempla noftrorü iuftificata ficut in iudicijs dei coperta ^ habem?. Vnde ídé uidésalío loco aít:A iudiciis ern tuis tímui, In quo eim iudicio iudicauerim?, (udicabítur de nobis.In hís quatuor qualitatibus funt, timor.fidesfpes, charitas. Tímore nág; incipimus:fide feruamus qd' incipimus: fpe erígimur, charítate cofümamur. Finis em praxepti eftcharitas. Hi funt qtuor menfes quos chríftus ante meffé przcdixit, dicés: INone Qtuor méfes funtufq; ad meffem? Vt& nos p peepta dei& mádata ac teftímonía atq; exépla,.matutos poft ; iudiciam metamus cá gaudío fructus:qui ín lachrymis tímorís femína poenitentia íactauimus in terra: noftros portantes charitatis manipulos cim gaudio metamus ín caelo. qe üiqui tonii αὐ n Ar wi hir" COMMENTARII HIERON YMI IN guinem turbas fanare cóceffum eft. ἐναγγέλίου grace, EVANGELIVM SECVNDVM atine bona annunciatio pradicatur: qd? propriead re/ MARCVM enü dei δὲ remiffioné ptinet peccatorü. Vnde dicit: Poeni n títíium euaugclá(cfü cbzíftí Gili oeíificut.... temini& credite euangelío,& appropinquabit regnum fcripti eft ín££faía pzopbetá:£cceegomít^ cocloruim.Iefu chrifti: id eft faluatoris uncti, In hebrgo M| ΑΣ η πα- e;.» mWeInlatino faluator mei| itii eudgelü ἰζί ΟΣ ees nbi edm"ΑΗ ΓΗ filij dei ficut fcriptü eft ín Είαία Ὁ ΠΥΡ m,» ΄ ΜᾺ-" rd 3 Ο mapenengei, pr qd 4. pheta," Ecce ego mitto angclü meü ne it di de ees da ai Ην£d lantefacétuáqprapabit uid tudam— uid regis chriftusna rü:qa quatuor unit tc te." Vox damátis ín deferto:Para E e ὃ 2 ὑπεδί απ: cU NETS; s: vitii 5 : Mies quatur 5$ c uid dri: rectas facite femítas eius.— tur. Vii fequit. Vox r gelia FUSE iy clamàtisin deferto, multarü conftat effe; Fuitin* ams E Vox eftloan uirtutum. Ouid em ντε ανα ncs:dequa uoceda/—^— oy fors NCUR eque eo fuorüwit[spoterant^ mabatdiisiefusad iudaos:qd' inter natos mulicfü ma/ wes| Φρα fptifandto infti Mee PI eprimo pfalmoíidudü iorilloeffetnemo. Clamor aütad furdos longe pofitos N Cirigelictibus Ro intere denm daa Es dabituerbü— fiue cum indignatione fieri(olequa iudaíco certum eft ét: haicopicógruéter inf as ΕΣ usiftius ordo talis— eueniffepopülo:dülongeefta peccatorib? falus: δὲ αυ’ tas cuágeli Dr. oreet e dfis dabituirtutes mul^^ res fuas grauíterobturauerüt/ficut afpides furda:&indi qui uerbü gatib? uerbi, Dedit ei uirtutes multasapfis''. gnatione& ira& tribulatione achrifto audire merueruüti αἱ uerb eius uerieráda cofeffioe pradicabatqieislan— In defetto aüt fit uox& clamor,ga deferti a fpü dci ficut domus ul 2n Osarcum domus vacas&(copata:deferti a ppheta a rege átqp facer dote, Vfi Ιοᾶπος& iefus quzrüt qd' in deferto amiffü eft, Vbi uicit diabolus,ibi uinci£: ubi cecidit ho,ibi exurgit. Ecceego mitto angelüi meti. Vox πνεύμαῖος ἁγίου p Mala chíà ad patré fonat de filio q eft facies patrisyunde agnit? eft. Angelus aütnun £3. I So. fuitfed in deteri? illa mutauit.Seqz. b«T.r erat ἰοᾶπεσ veftitue oc pilie camelí«c. Veftis ppheta δὲ cib9& potus tota aufterà uita predícantíü fignificant:& futuras gétes ad gratía dei, qu eft ioannes, intus& forís effe cóíunge das.Pilis uero cameli, díuítes gétiu;& cona pellicea, pau peres müdo mortui: usq! cius interpretat qui εν; j; - ᾿ ranüciatdechrifto:* Fuitin déferto Ioannes bapticans δὲ praedicans ba^ αν ir Αν ibi Batav p de ptífmum poenitentia ín remiffionem peccatorum. Et fiipulas iudais ari; ii parauit uià tuà, Via egrediebatur ad eum omnís ἐάσας regío:& híerofoly/ εαν ii | rh si 3 a heiss a mítz uníuerfi;i& bapticabantur abillo íníordanísflu;— trahüt:&in calorefi; " 3 3 ΄ b y í 9 1 z itat* fi i: quide?adnosdee 5 mine, confitentes peccata fua. Et érat Ioannes uefti WORSE APER m dit&nos adifuact— tus pilís cameli& cona FU círca lübos eí?:& locu^ infpiratis de inculta m?. Vii angeli afcé ν- 1: ΣΩΣ τὴν ὡς ξ; δ OMM e quer ftas& mel filueftre edebat:& pdicabat,dicés:* Véniet id SR RA n- ὌΞΩ-, Η- ΄-is" morant ad filiühois:* fortior me poft me:cüíus no fum dign? pcübés foluere ur ere EE S E επ ορια δερης* COrrigid calcíamétorü ei*.Eg6 baptícauíuosinadrille| taeuangdli fmi, adl a.^,;; P- A,"T tur: In quanó Ld dicate. Vi παρᾶσκεὴ f Yo bapticabit uos ín fpáfcto. Etfacta£ft ín dieb9 illis απο iudei SM Ws ἐπε fuis dici q; uenitiefus a nagareth σα! στα:* Et baptícat?£in íorda εἰ Terre S. 8. 412 ard. nl(cerno: Gení 1 Wy emfurá.Hincnág Bea ioáne:Et ftatím afcedés de aq uidit coelos aptos& me poft me 8 yeh lp iniium pradicatióis— fpírít tancg columba defcédenté δὲ manenté ín ipfo.— fortiorcft gratia qua mi Ioannis δέ chrifti οτί Etuoxfacta eftde celis: Tu es fili dil; peccata abluuntIlle A tur,Pornítentià agite is: Zuestiiius meusdilectusín— nimirg quí fepties δὲ Xen appropinjbitregnü— tecomplacuí:' Et ftatím fpüs expulit eüín defertü:&^ feptuagieffepries τοῦ xar: catlon::qa in die fepti eratibi mittit peccata.Gratía T ma rcquieuit de? ab prior quide eft,fed fe Off; oifibus opibus fuís:—— mel remittit p baptif? τα Septé etem nobis neceffe€ delere uitia p poenitétiauelut^ mii. Mifericordia uero in miferosab ada ufq ad chríftüi, "m mala genera:ut reqeícétes poftea poffideam?defyderabi— per feptuagintafepté generationes:& ufq» ad centü dra l V léterra.Rectas facite femitas οί”. C) uasfemitasíncurua/— gintaquatuor milía puenit. Ὁ«[£uíue nó fum oígnue αι uim? declinátes in dexterà ατῷρ finiftra. Nüc de?pracipit— pcübene foluere cozrígià calcíamétoa6 ciue, ΝΟ eft digna i nobis ut uía regía icedétes,pxímos nros ut nos:&nof/— fola gratia pcübes in baptifmo foluere corrigià calciame Δ B metipfosutpximos diligam?. Νᾶ q diligitiniqtatéodit^ top: eiussid é myfteriü incarnatiois dei.Calx em extrema imr anima fua.C) ui em femetip(ü diligic& no diligitipximü,^ pars eft corpis.In fine em ad iufticia adeft(aluator incar; a ad dexterà declinat. Et q femetipfü odiés pximudiligit,^natus.Vri bii p pphetà dicit:In idumeà extédà calciame ΠΡ η Res.3,e adfiniftrá diuertit;Na multi bt agüt,fed nóbricorrigüt τ meti:quiía nifiíungat fciétía fpüs:nemo p gratíáremif fgg Maasa utfuit Heli.Et mfti bri corrígüt,fed nó bri agüt: ut fuerüt fcribe δὲ pharifxi:q fedebantfup cathedrà moyfi. Vii os ur Leuit4d turturis in lege ad afcellas ei? retorqueri iubet, ne ἱερεῖ osabope:& op?nrm nó diuidat ab ore.Semítaz aüt poft TO u$: uia fcquüt:qa mádata moralia poft pniam fcd'm Marcü rd εχρίαπᾶξ. Parat uia p fide€ baptifmu& pniam. Recte femitz fiit p auftera indicia ueftis cilicinae:& cona pelli cez,X cibi locuftíni& pot?mellis filueftrís& humillimae uocis. Vnde feqc. 4[-υίε(n ocferto íoánea baptígae«C. yat Ιοᾶπος gratia dei interpretat. A gratía narratio íncípit. wu Vndefequit: Baptigans:p baptifmü eim gratia dac qua ài9* Ἐρβ,2.0 peccata gratis dimittunt. Vnde dicitur:C) d? gratis acce/ uid o, piftis,gratis date.Et Apfus ait: Gratia falui facti eftis p Εἰ d dé& hoc nó ex uobis:dei em donü ξ ne qs gloriet.Et pdi T cás bapti(mii poenítétie in remifTione peccatoru.O. d có ini; fumaf p fpofum ínítia£ p paranymphü. Vii cathecumí/ "m ni:hocéinftruci incipiüt p facerdote& chrifmant p epi " fcopü.Nücaüt p amicü fpofi índucit fponfa:ac fi p Ifaac οὐ" puerü rebecca pallio uelata albo'códucit. Et egrediebat αἱ i: adillü omis iudaz regio€ hierofolymite uniuerfi,& ba j^ ptigabant ab illo ín iordaneflumie cófitétes peccata fua. i Confeífio€ pulchritudo ín cófpectu eíus: id eft fponfi. " Gag, Vi defilitfpó(a de camelo,ci humiliat fe πᾶς ecclefia ui; 05, Ib(o uero Ifaac iefu chrifto:in cui?natiuitate rifum fecit de luo Sara:(icut ad maríá dicit: qua eft princeps cti deo. Be S. ἵμια,ε nedicta tu inter mulieres.Iordanis aüt defcéfio aliena in yas terpretat:ubí peccata abluunt. Arca ein iordane tráfua/ p^ dato p marmora pegrina ín terrà tráfiuit aliena:& media m partein mare defluéte,altera pars turgida montis erígit f forma, Sic nos olim alienati a deo p fupbià: p baptiímí 37 Luc fymbolum humiliati,erigimur in alta. Q.uia qui fe hu/ Lun milíauerit exaltabi£.Pars aiit quz fluit in mareamaríca/ ie tur:cüarca αεί ος efr corpus chriftiznó müdatis nó p t^, fionis inueftigat incarnatióís chrifti myfteriu:quó uerbü caro factü eft:unde caro chriftizundeania,unde fpüs fu; mit exordiü:ut hó uerus fíat p ofía abfq; pétó:& deus uer? ín deo uero fine principio ide fili?hois q eft in coelo: δὲ quó tand fpófus ,pcedes de thalamo fuo.i. uirginali utero claufum relinqués. Vii adueníéte uero fponío:do mus difcalcíati dicit dom? Ioànis,q dicit:qui habet po^ fam fpófus eft. Vii in fpecie colüba fpüffanct? defcédit: cui in cantícocáticog: canit. Spófa mea,amica mea, ipxi/ ma mea:dilecta mea,colüba mea. Spófa in patriarchis: amica ín pphetis:proxima ín iofeph& maría: dilecta in ioáne baptifta:colüba in chrifto& apfís:qb? dicit: Efto; teprudétes ficut ferpétes δὲ fimplices ficut colüba.Seqt. e[£go baptígauí νοοῖ ad:ílle&o baptícabít voe i fpüfcto. Dei uero fluui?(emp plen?,femp eft eglís:de ἡ dictü eft: Fluminis ipet? latificat ciuitate dei. CL uid intereft inter aquá& pmíanctü q ferebat fup aqsc Aqua minifteriti e(t hois:Spüs uero minifteriü eft dei. Vri fcriptü eft:Spüs dei ferebat fup ads:Sup,inqtnó fubter.Sicut excellétior efítanía d$ corp?qd'regit:ita eminétior€ fpüs d ania.Sed máfit fup εἴ fpüs:hac e unctio chrifti fcm carnéde q di cit: Propterea unxit te de?de? tu?oleo laticia p cofortib? tuis. Oleü non pót effe fub ad, fic creator nó ρδεείῖς fub creatura. Olcü de amaritudine furgitradicis€ in ραβδί’ [ἃ luminís:& in medicamia uulnerü:& in refectione efu ríentiü:ín cacumie crefcit. Vnde fit unctio corpis chrifti? deamaritudine paíTiois δὲ puenit ad gloria refurectióis: unde nos Apfs admonet dícés: Hoc em fétitein uobis qd & in chrifto Icfu:& relid ufq; ad morté: morté aute cru/ cissppter qd& de? exaltauit illi& donauit illi nome qd? eft(i pone nomé:quiía diis iefus in gloria eft dei patris, f«[£t facrü é ít oícb?(ο venít(efua a nacaretb galilee cc. Marcus cuágeliíta ficut ceruus ad fontes aquarü defyde h 2 rans,faltü 44. Κάπο, C 158.59.b D Caf3,c Mattb,10.5 Ῥδ.ι4-5.8 Gen,rá T5445 Phifi.à Áanon. E » ὅ σι hs Eu VI kh τὸ IE Vi $m I2 VI n 12 o carpit& palmas in flores agrí cui odor 14. VIII vans,faltus ín planis& arduis dat:& culmina tif pratorü uertice portat:& uelutapis melliflua, ueri Ifaac Πγααξ füimatim guftat&un dea nagareth galilzze uenientéícfü ad baptifmü ín iorda neaioanneacceptüi enarrat; ftatim de aqua aícendiffe, & aptos coelos uidif/ fc,& fpiriti ut colum bam defcediffe:& in ipfo manfiffe:& uoce de coelis facta pris, ín dilecto filio coplacuif Íc:& fpm εἴ in defer/ tü expuliffe:€ tenta/ tii a fatana qdraginta dieb?& noctib? fuif/ fe cii beftijs,& ange/ lis míniftrátib?cómo ratü effe. Qui ordo moralít nobís(τ πὶ chrifti exéplü feque dus eft:feftinantibus ad cófortía angelica: que iefus prius ope oftédit dj uoce doce: ret.Sicnos de uolubi litate müdi, pendula uolütatis odore florís miüiditía tractí,cü ado lefcétib?poft fpofum currim?: δὲ p baptif/ miíacraméta de duo busfontib?dilectiois dei€ pximi a gra τς’ iniffionis abluímur: & afcédétes fpe,coxle/ ftia fecreta müidis cor disoculis intuemur. Ε Ό οπίης Πρ(ρα p! iu Yob.r7. Dari.c.e contrito X humiliato εἴ fimplíci corde de/ fcedéte ad màáfuetos: & οἴ! charitatenundp cadéte manenté(αεί pimus,& uox de cae; lis dii ad nos a deo dilectos dirigit.Beatí pacifici: qim filij dei uocabunt.Ettuncín nobis cóplacet pater cü filio& fpüfancto, αὖ efficimur un? fpi; p rítuscü deo. Vnde filius patre interpellat p nobis dices: Pater facte cóferua eos in noietuo ds dedifti mihi,ut fint unii ficut& nos ὑπ(um?.Tüc fpüs nos expellit ín defer τῷ ddragenario numero tentados a fatana:ut patiétia no bis pbationé:pbatio auté fpem:fpes uero charitate ge/ Epb.6.b neret: Cü nó fit nobis colluctatio aduerfus carne& fan; Quiné:fed aduerfus pricipat?,& reliq.Et tüc beftiz paca; tz erüit nobifcü, cü in arca anie noftre, müda ο imüdis animalíb? mafuefcim?:& cü leonibus ficut Daniel cuba "* mus:cüfpüs nó fit aduerfus carné€ fanguine: nec caro cócupifcit aduerfus fpiritü.Poft hzcangeli miniftri qui uidet facié pris nri ín celis,femp míttunt nobis,utriifa& folatia cordib?uigilatíb? dét, dícétes: Exaudita cft oratio Apocab5.c tua:Et,nolite timere ie arguo X caftigo:Et,uincéti dabo edere deligno αὐ eft in paradifo dei mei. Sequit, a{ο aurem tradítue eft toannce: venit fefüe(n galíle3«C. Poftcs accepimus eratía pro gratia:carnalía decollant:fpüialía uiuificant:cefTan/ teumbra adeft uerítas.Toàánes ín carcere:lex in πάσαις fus in galilza:falusín gétib?, predicas euàágelíii regni: Matntb,c, a Beati paupes fpü:qm ipforü eft regnü coelorti.Regno ter reno fuccedit pauptas:pauptati chriftianorü tribuit re/ £ommen.R2icronymi erat ín deferto qdraginta dicb? δὲ quadragínta nocti bus:& tentaba£ a fatana.* Eratq cá beftis: δὲ angeli 4 míníftrabát illi," ΡΠ aüttradítus eft ioánes: uenit efus ín σα! σᾶ' przdicans cuágelíü regní dei,& dícés: Qm impletü eft tépus, δὲ appropinquabit regnü dei: υ Peenítémíni δὲ credite euágelio. Et practeríes fecus ta; τε galilez;uidit Símoneé δὲ Andreàá fratre eius. míttétes ictía ín mare.Erát autem pifcatores.* Et díxit εἰς efus: Venite poft me: δὲ facíáuos ficri píícatores Ποια. Et ptínus relictis retibus fecuti funt eü.' Et progreflus índepufillá, uídit Iacobá cebedzi& Ioanné frati ci? & ipfos cóponétes retía ín nauí:& ftatím uocauit illos. Et relicto patte fuo cebedxo ín nauí cà mercénarijs, c fecuti füt eü." Et ingrédíunt capharnaá:& ftatím fabbatis íngreffus ín fynagogà docebat cos:" Et ftupebát fup doctrína ci?.Erat em docés eos quafi poteftate ha bés: δὲ no ficut fcribz,* Et erat ín fynagoga eorü ΠΟ ín fpírituimmüdo,& exdamauít,dicés: Quid nobís& tí/ δύ εἴα nacarene: uenífti pdere nos? Scío qui fis fanct? deí.Et cominat? οἵ εἰ íefus,dícés: Obtnutefce& exi de homíne.Et dífcerpés eü fpüis immüdus, δὲ exdamans uoce maena,extjt ab co. Et mirati funt omnes,ita ut co quírerét ínter fe, dícétes:Q uíd πᾶ eft hoc? Qua πᾶ doétrína hzcnouatQuía{η poteftate fpirítib? immüdis imperat, S obediüt ei.Et proceffít rumor eíus ftatím ín omné recioné galileac:".Et ptínus cerediétes de fyna coga uenerüt ín demüi Símonís& απάτες cü Iacobe δὲ loáne.Recumbebatauté focrus Simonis febrícitas: δὲ ftatím dicant εἰ de ílla,Et accedens eleuauit eat αρ’ prehenía fü jrétes nagarenü.Et,ego ds amo gnü fempiternii. Vnde diis dicit Regnüi meti nonefr de 1213 hocmüdo. Omnís ei honorterren? fpumazaque σα) cíli;uel fumo, uel fomnío cóparat.Sequit. b€ πες, míní c credíte euágelío«c, Na nifi credideritis nó intelli, getís, Amaritudiné radicis, dulcedo pomi cópenfatrperi cula maris,fpes lucri delectat: doloré medi cinzfpes falutis miti gat. Ω αἱ defyderat nucleü,frangit nuce, Poenitétià agit q uult eterno bono adhare re. Praconia chrifti narrare digneprit: q ad palmà indulgetiz meruerunt pueníre. Poft hec uocát miffi dtuor pifcatores. Si, mon δὲ Andrea(laco bus&loànces: relictis retib*, pre& naue cü mercénargff.Hacddti ga uehímur ad athe; ra,ut Elías: his qtuor angulis cóftruit pría ecclefia: his quatuor literis hebraicis: id eft tetragrammaton no/ mé drii agnofcit ano bis.Q.uib? fimili exe plo przcipitur: utau diamus uoce ἀῑί uo; cátis,& obliuifcamur populi uitiorü& do mü paterna traditio; nis que eft ftulticia deo: Etretearancarü in qnos uelutculíces pene lapíos tenebat aer ínanís: naué pri/ ftinz couerfatióis ab, ominátes: pellib? em mortuis tegit Adà q genitor eft nr fcd'm carné, Etnüc depofi to uetere hoic cü a£tí/ b? fuis:nouti fequen tes homíné,pellib? te imur falomois qb? Ῥδία gloriat fe facta effe formofam. Si/ mon,obediés:Andreas,uirilis:Iacob?,fupplàátans:Ioan/ nes οἵα, ἐπ latino fonat.OLuib9?quatuor noibus in agmé diii coniügimur:obediétia,ut audiam?:uirilitate,ut pu^ gnemus:fupplátatióe,utpfeuerem?:gratia,utconferuc/— ὃ mur.Nifi eim ἀπε edificauerit domü,inuanü laborantq d tus zdificát eà, QLuz qtuor uírtutes cardinales dicunt:qap Á prudentia obedim?:p iuftícià uiriliter apim?:p téperan/ tià(erpenté calcam?:p fortitudine gratia dei meremur. Curis fratri occupat?,Marcü cuangeliftà explanare ut uoluinó ualüí: fed illü imitat? fümatim eius ppríatan/ 20:& ficut Ruth cognata chrifti fpicas δὲ racemof de po metétes,noemí orbatz colligo. Sed utinà ad Βοος p μᾶς penuria meà cóuiuía puenire,furtü laudabile faciel.Mar cus dicta euágelij ín femetifo nó in femetipfis difponés, ordiné híftorie nó fecut?,myfteriorü ordine feruat. Vit in fabbatis primà ytuté narrat dices: ce tigredíunf ca pbar.cftati fabba.«C, Capharnaü uilla cófolatiois iterpre ταῦ: Βα δεῖ aüit reqes. Hó in fpü imüdo, gen? humani eft:in dimmüdicia regnauit ab Adaufq;ad moyfen.N3—— q finelege peccauerüt,fine lege perierüt: qui fciens fan/ Roi ἐϊ dei,obmutefcere iubet: ἀπ fciétes qde deiüi,non ficüt deü glorificauerüt:fed feruierüit poti? creatura ᾧ creato" ri, Spüs ft Rudd fmit μα Ἰ NO fame ΜΙ i frati emma ΤῊΝ πὸ | indíqu ἘΠ ὑφ} δὰ irata Να tiny NS ον Sri (Ad ἄγῃ Sn ri ὮΝ s Qu y Tímo.6.b Vo S08. e Regr ef Lotion B 2.118, zin OSarcum ti. Spüs difcerpes homine exíjtab co. Appropinquáte fa luteappropindt tentatio.Pharao dimiffus ab ifrael pfeq ᾿ turifracl: diabolus cótépt?fureitin fcàdala.Socrus petri febricitás:fcd'a uirtuteleuat:& apprehenía manu ei?(a; nac.Fébris intéperatià fignificat:ded nos filij ynagoga p manü di(Cipliz,& ele, uationé deíyderíj(a namur:X hui?q fanat nos ad uefperü decli, màtis a nobif miniftra mus uolütati. a([£t erat οτί cíuírae con; regata ad íanuam«c. lanua regni morali£ ponítétia€ cü fide: ᾗ .opat faluté languori b? uaríjs. Varia etem funt uitia,qb? làgue/ fcit ciuitas müdi. Vn , deleprofus tertia uir; tute müdat:deprecaf genuflexo dni πο!) taté:q nó uulcmorté pétóris,fed ut cóuer; ταῦ€ uiuat.Lepra no ftra, pétin primi hois e(t: que a capite coe/ pi& qn regna müdi de fyderauit, Radix em omnid malorü eft cu piditaf, Vii Giegi aua ricíà fecut? lepra fuf/ fundit:quz facerdo/ ti uero fcd'm ordine :Melchifedek oftenfa oblatióe müdat dice; ἔα, tí: Dateelemofynà:& ecce oia müda fütuo bis.Sequi£ de ppríjs Mard. b«[£35 non poterat(εί imanífe/ tei diuítaté itroíre cc, Certe nó oinib? ma; nifeftat? e(t iefus q la; tisatgp planís feruiüt Jaudib?& ppríjs uo/ luptatibus: fed hís q fori( cü Petro exeüc& in defertis locis ᾧ ele; gitdisadorádü& re ficiédü ppfm: q defe; rüt delectatíóe( mü di & deíerütoia ἢ poffi dent:ut dicát: Portio mea diis.Gloría uero «dii manifefta£ his, q «óueníüt undíq:íd ἃ Rplana&ardua:jfgy nihil pót a charitate «hriftifepare. Ca. II 1.(terü íntra uít capbar/ nati«c.£t ve ner&t ad εἴ fe rétee paralytícüi quí a quatuo2 poztabat«€, Deinde qrta uirtute, uenitit Gtuor uiri por tàtes palyticü ín gra bato:qui turba offen fi nudátte&tü.Q uo; rii p fidé dimittüt pa '. ralytico pct&:q portat lectü, ἃ portat? eft, θέ 9 ad οἵ oés male habétes δὲ daxxmcnía habentes. Etérat -uexaban£ uarijs laguorib?.* Er : bat:& nó finebat ea loq;qin fciebát ed:" Et diluculo ual -defargés eercflus abíjc ín deferta loci.ibíqy orabat:& ; pfecut?€ οὔ fimó& η cà illo erát. Et cá ínueniffent ο: : dixerüt eí,qa oés Qrüt te.Ft ait illissEam? ín pximos αἱ £4^H$0 43 uadit in domi fuà coràomnib?.Paralyfis auté typus eft torporís:d piger íacerin mollicia carnis μῆς defyderitüi(à -utis:& torporís ignauia& duplis Cogitatioib?, ac fiener uatus mébris offédit: qué ροτιᾶς qtuor quas fupra dixi; . mus uirtutes,ad tegulas diuínittais& fapiétiz fn domo carnis chrifti patefa; .&tas. Cui uice dicitur munerís, portare cat né quz fe portabat: ut p alià uíà cii magif in fuá redeatregione; Poft hzc uocat Leui Alphei.Leui appofit? prehéía manu ei?:& cótínuo dimifit cá febrís:& míniftrabat εἰς, Vefpe auté facto cá ociidiffet folafferebát omis cíuítas cogregata ad íanuá:& curauit multos qui dzmonía multa eijcié lonio negocíon:(zcu lariü folu(εξ uerbü qd dicit: 0 αἱ nó το nüciauerit omnibus quz poffidet, nó pot me? e(Te di(cipulus: «os δὲ ciuítates,ut& ibi pdícéAd hoc em ueni. Et erat Ca- ll . pdícas in fynagoocís corü δὲ ín omni calílza:& ἄπεπτον nía eíjciés." Ec uenit ad οἴ leprofus depcás cü:& gcnuflexo dixit: Sí uis po tes me müdare.lIefus auté mífert? ei9,excédit manü fua:& tanoes εἴ ait illi: Volo,müdare.Etcü dixiffetftatim difceflit ab co lepra,& müdat? eft:& co minatus eft eí;ftatímqg eiecit ill:& dicit ei: Vide nemini: díxerís: fed uade oftéde te príncipi(acerdoti;& offer pro emüdatióe tua qux peepit moyfes in ceftímoniü illis,* Ac ille cgreffus ccepit pdicare& diffamare fermoné:ita b lit íatn no poffet manifefte introire ín ciuítaté fed forís in defertis locis effe: |!&conueníebant ad eumundiq;. Ca 1| "T ítérum íntrauítcapharnaum poft dícs:& auditum eft φίη do; mo eíTet:& couenerüt multi;ita ut nó capet neq; ad ἰαπυᾶ, δὲ loquej :ba£ eisuerbü, Et uenerütad cá ferétes paralytícá q a quatuor portaba£:& :εἴ nó poflent offerre eá illi prz: turba, nudauerüt tectü ubí erat: δὲ patefa; cíétes fubmiferüt erabatü in quo palytic? iacebat, Οἵ aüt uídiffet íefus fidé illorüait palytico:Fili dímíttun£ tibi p&tá tua:erát aute illic quidá de fcribi fedétes& cogitátes ín cordibus fuis: Quid híc fic loqui£? Blafplemat.Quis pot dimittere pctá, nifi folus de?*Quo ftatím coenito iefus fpü ao; ga fie cogítarét íntra fedicit illis: Qu uid ifta cogitatis ín cordib? ueftrís? Quid é fà cili? dicere palytico,dimittun£ tibi p&tá:an dicerezSurge.tolle erabatü cu .& ambula: Vt aüt fcíatis qa filius hois habet poteftatéín terra dimittendi ρέϊᾶ.αίτ palytico: Tibi dico:furee;tolle erabatü tu&,& uade ín domá tua.Et :^- DEN- ey^," ftatím furrexit ille:& fublato erabato abijt índe corá omib?:íta ut tnirarené a2--^"----*"n b oés& honorificaret deü.dicétes:qa nandg fic uídítm9," Et cgreflus eft rurfus ad mare:oimnif: qu turba ueniebat ad eü:& docebat cos.Et cá pteríret, uídit le ui alphei fedenté ad teloniü δὲ ait illi: SeQre me.Et furgés fecut? cft cá."Ἐξ factu eft οὔ accüberet in domo illi?:mfti publicani& pctores fimul difcabe bát ci icfu& dífcipulis ei?.Erant ei multi q fcqbant cü.Et fc cribae& phari: [εί uídétes qa máducaret οἵ peccatorib? δὲ publicanís,dicebát difcipulis eí? Quare cá publícanís& pétorib? máducat& bibit maoífter uefter: Hoc audito,íefus aít illis: Nó neceffe habét fani. medico. fed q male habét. Non eif uení uocare iuftos fed pctóres.Et erát difcipuli ioannís δὲ pharífeí(οί nátes:& ueníüit δὲ dicüt illi: Quare difcipuli ioánis& pharifzorü íeíunác:tuí aütdifcipuli nó ieiunát?Ec ait illís icfas:Nangd poflüt filij nuptíarü cpdiu «ἢ{{Π|5 fpofus eft ícíunarez Quáto tpe habét fecá fpofum nó poflunt ícíuna re. Veniétaüt díes οἴ auferet ab eis fpofus:& τᾶς iciunabüt ín illis diebus: πο) κ ην μι τῇ ρᾶπί rudis affuit ueftíméto ueterí;aliogn aufett fupple. ας: pinum ES: Ἱ h 4 inentütü iterpretat:q relicto te' : Kanon. ἃ τό VIII r 17 ΥΠ ít 1 E ἒις & 16 27 Σ € 5$ VIH ἃ 29 1 ε.30 Kanon. ελα Ζ΄(μποίμίε(εαθ(n fynagogS:cerat(bí bomo ba; béo manü αγία«€. Qruinta uirtute, crathó ma; nü habésaridá cui dicit: Extéde manü ἐπᾶ: qui fignificat auaros: q nolétes dare, uolüt accipe: Bdari& nó largiri.Ciuib? dicit:ut extédáat man?fuas:id e(t qui furabat, ià nó furet:magis aütlabo ret operando manu fua qd bonum eft:ut habeat unde cómu:; nicet indigentibus. b4p€taícédéo ín mo^ té vocauít ad fe qe vo/ luít cc. ἘΠ cofuetudo fcriptura diuinz alle goriceloqui:& cum aliud dicataliud ue; licitelligi. CQ d'in euá gelíjs pofitü frednter jueníes: fed nobis ne ceffe&:ut fic excelfio: ra fefib? nris applice/ m?,ut tricücta(οι hiftorie ueritate cer/ nam?: Chrift? ein fo; lus(püaliter mos eft: mons qdé breuiter a nobiflaudat?:fed coe leti rerü jlitate co^ piofus:ex daqua uí; uz decurrunt: lacin puulorü faluté ppa/ rat: pinguedo fpirita lis agnofcit: X qcqd fümebonü credit,in mótis ifti? eft gra οὖ) ftituti:q eft mós mó εἰ δ fan&? fanctoge: Qs Qtídiead fe depra fentib? erünis 1uitat, In monté uocant ex; celfi merito€ uerbo: utlocus meritis con; gruat altis: ut effent duodecim cum illo. Specie Iacob dilexit dns: cti diuideretal tiffimus gétes δὲ(epa retfilios Ada: ftatuit terminos pploz íu^ xta numerü filiorum ifrael:ut fint ipfi fup thronos duodeci iu/ dicátes duodecim trí bus ifrael: qbus data eft ριᾶς quà fili? apa treaccepit τ πὶ car/ né:utopa qua ipfe fe 'cit& ipfi facíát& ma iora horum faciat. Et impofuit fimoníi πο; mé pett? ,Deobedie, 'εἰα afcéditad agnítio; né:Q.ui em habet,da bit ei& abüdabit:& Jacobü q fupplátata habet tota EEGA carnís;& loáné q gra tía accepit qd'alij p labore tenét& ipofuiteif noia boaner ges,qd? eft filij tonitrui: ἅτ tríü(ublime merítüi, in mote meret audire tonitrui patrís,p nube de filio tonatis:Hic «ft fili? meus dile&?: ut p nubecarnís,& ipfi ign& uerbi acfi fulgura in pluuia fpargerét in terrisiqm de?fulgura in pluuià fccit:ut extinguat mifericordia qd íu diciü in; £ommen.Ibicronymi métü uou a ueteri: maior fciffura fic.Etnemo mít^ εἰς uínü nouü ín utres ueteres; alioquin diírüpet uínü utres,& απ effundec δέ utres pibüt. Sed αἰπ nouü ín uttes nouos tnítti debet.* Ec factü eft iterü cum dris - fabbatisambularet p fata:& difcipuli ei? caeperüt pr es& uellere fpícas. Pharifzi auté dicebát εἰ: ecce qd aciüt díícipuli tui fabbatis qd'no licet.Et aít illis:INacg kegs qd fecerit dauid qri neceffitaté habuit:& efurtjt Ῥ c& qui cii eo εγᾶτ: κό íntroiuít in domum ἀεί fub bíathar príncipe facerdotü:& panes;ppofitiois má . ducauit quos non licebat máducare nifi facerdotibus: & dedit εἰς δὲ η εἴ eo crát.Et dicebat eis:! Sabbatü p/ pter homíné fa&ü eft,& nó hó propter fabbatü,[ταν dns eft filius hois etíá fabbari. Ca. III T intróiuít íterá in fynagoga:X erat ibíhó ha^ bés manü arídá,& obfermabát εἴ fi fabbatis cu raret ut accufaret illà.Et aít hoi habéti manü arída:Sur ge in tnediü.Et dicit eis; Licet fabbatis brifacere,an ma exanímá faluá facere;an pdere? At illi tacebác. Et circ fpiciés eos ín ira.cotríftat?fup cacitate cordis οτί, dicit hoi:Extéde manü tuá.Et extédit,& reftituta eft manus illi?" Exeütes aüt pharifzi ftatim cà herodíanis ΟΠ faciebát aduerfus εἴ από εἴ pderét." Iefus aüt cá difci pulis fuis feceffit ad mare:& multa turba a galilza& iu : dzafecuta éeü:& ab hierofolymif& ab idumaa& trás iordané& q circa tyr δὲ fidoné multitudo magna;au; díétes qua: faciebat uenerütad eum. Et dixít diícipulis fuís:ut ín nauicula(ibi deferuiret ppter turbá ne copri; metét cí.Multos emn fanabat.íta ut ítruerét in εἴ ut iL lá tágerét quotdt habebát plagas. Et fps imádí cá illà uidebát, peidebát ei. Et lamabát dicétes: Tu es fi, lius dei:& uxheméter cómínaba£ eis;ne manifeftarét il “νυ beo-1.- ᾿] » là." Etáfcédés in monté uocauit ad fe quos uoluit ipfe, & uenetüt ad eü.Et fecit ur effent duodecim cà illo:& ut mitteret eos przdicare.Et dedit illis poteftaté aurádi infirmítates:& eíjciédi daemonia,* Et íÍmpofuit fimoni riomen petrus,& Iacobum cebedai,& Ioanné fratrem lacobi:& impofuit εἰς nomína boaneroes: qd eft filij tonítrui:€ Andream δὲ Philipp& Bartholomei& Matthziü,& Thomá& lacobü alphei& Thaddaiü& Simonem ürit:Vfi ppheta dicit: Mifericordiá& iudicii catabo tibi^ die.Ec Απατεᾶ q uirili forma uim facit pditiói fuzzut re fpófum mortis in fcfép habeat:& ania ei? fit fep in mani busfuis.EtPhiílippü q eftos lápadis:q illumiarepotore qd corde cócepit. Cui dedit diis aptione oris illumina, tí.Scim?hüc modülo cutíóis ,ppríü fcriptu rarum efle diuínarü, qii hebrzorü ποῖα δά aliqd'myfteríü(ignifi catióis(Πε pofita: qd? niic euagelifta ex dei pfona ueheméter af, fectas tterferit.Etbar, tholomeü q filius eft fufpedétis aqs. Etqs eft filius fufpendétis ads: nifi qui dixitEt mandabo nubibus meis ne pluàt fup eà imbrécNomé uero fi, 1ή dei,per pace& dile &ionem acquirit ini mici. Beati enim pací fici, qm filij deifür: δὲ diligite inimicos ue/ ftrof ut fitis filij ἀεί δέ relid.Et matthaü α ξ donatus:cui donata diio ut nó folü remif, fioné pétóm adipiíca tur: fed in numero af fcribatur apoftolog: utleo δὲ bos fimul co medant:& lupus ο agno pafcaf. EtTho mam qui eftabyffus Multi enim profun; da(cientes dei, mini; me proferüt: ut Pau; lIusait: Scio homine, δὲ rcliqua: ufqy qua nó licet hominib? lo; quí, Er lacobum al; phei: ideft docti uel millefimi, Cuius ala tere cadüt mille: de cem milia a dextrís eius. lacob? alter,cui ' colfuctatio nó eftad ueríus carnem& fan uínem:fed aduer; us fpiritales nequi; tias. Et Thaddzum qui eft corculum: id eft cordis cultor: qui conferuat cor fuum omni cuftodia. Mun ditia nág cordis de? uidetur, ut per uitrü mundü forma often: ditur expreffa. EtSi/ moné cananzü qui δὲ celotes, Simon ΡΟ’ nes trífticià interpre/ tat. Beati nàg qui lu ét: qfn ipfi cofolabü tur, Trinü luctüim/ plet qui confolationem futuram quarit. Deflet peccata propria,cum Dauid&€ Maria: flet cum flentibus cum Paulo: δὲ fiet mult cum Ioanne qui dicebat: Etego fie; Apoalft bam multum:quía nemo dignus inuentus eft qui ape/ rirct librum& folueret fignacula eius. Zelotes autem 5.665— dicitur, quem scelus domus dei comedit; ut Phinees το λῶν, facerdos Téao0a ἣν μι ΓΝ p jm gi : μη mi Εία ----ἛἛινν diae αι, Diii uem E Ἐξ S. Εἰλιός ἃ H | indi τιον $5.95 Ephé Py Vitis M Vite) ttp. Ld ies dt Ui "as y Mv tid η OSarcum facerdos, ut ceffet quaíTatio. Et Iudà Πτατίοιξ q trádidit illà:qui nó delet peccatü fuü p poenitétia:nec illud delet per memoriam. Vii deco dicit: Et peccatü matris ci? nó deleat.Fiant cótra dim femp.Iudas,confités uel glorio; fus interpreta£. líca 'ríotis auté, memoria mortis, Confeffores funt multi ín ecclefia fupbi& gloriofi: drü prim?Simon magus δὲ Arrius,€ cateri hae retici: quorii memo/ ria mortalis ideo in TTium,5.c ecclefia celebratur,uc NN C dq iit» ΜΠ dining] tsi Πα s linn. bl ἜΗΝ riri dai deuitentur. Hz funt duodecim differétia aplorü& praedicato; rum: quiterní, qua^ terni circa tabernacu Tum diii excubant:& fancta diii uerba hu; merisoperü proprijs portát:ut tabernacu,; lum απ máfionib? multis ad terrà repro miffionis portent: ἧς unius exeplum ad τι’ moré humiliat,utan .eelos luciferi illi? ca/ usconferuat:ut non Hicre9.f gloriet fapiens in fa/ ud i edi fric Tos? loti dai yi Citi jtm (1 μὲ: qmi didit gs 19 Tur d gum tel j09 ur (55 Td ^ ην ΓΗ js D^ μ Mattb, 5? piétia(ua:fed qui glo riatur, in dfio glorie/ tur. aq€t ventüt ad tomá«C. Hicpropríe 'Marcus cóuenire Ie; fum cü difcipulis fuif ad domü narrat: Ec iterum turbas ut nó poffent panem man; ducare,coueni(Te co, memorat:Et difcipu/ los putaífe cp in furo rem uerteret:qa fcri, bzqui ab hierofoly; mis uenerát, dicebat: 'Beelgebub hàber, Si; cut exaltantur coeli a terraffic exaltatz funt uiz diii a utjf noftris. Ad hoc namd uenit 'qd audiuit& pati£, à quinobis dicit: Beati eritis cii maledixerit uobis hoies:& τε! -uígsmerces ueftra in «elis. Dom? ad quà ucüitit, primitiua eft -:edefia. Tutbx qux . impediütpané man; ' ducare,peccata δὲ ui; tiafunt:quíaq man^ 1 Corti, f ducat indigne, iudi, cium fibi manducat ,& bibit, nó dijudícás . Corp? diii. V dis in furoré uertit cü dicit: Ios, 6,£ Nifi manducaueritis carné filij hois:& ref. u(dsnó habebitis ui; tam in uobis, bé[£t quí blafpbemauerít ín “παπι nó babet re/ míffionéín eterni fed £3. πὴ dranté uerbi noui Simoné οαπαπ,& Iudá ifcaríoté qui& tradidit ill. 4' Ecutníuntad domü:& couenit itera turba;ita ut non poflent neq; pàné manducare;& cá audiffent fai exic.runt tenere eum. Dicebant ο in furoré uerfus eft; " Ecfaribx: qui ab hierofolymis defcenderant, dicebant: qm beelcebub habet: δὲ quía in príncipe damoníorá eíjcit damonía." Et conuocatis eis,ín parabolis díccbar illísQuo poteft fatanas fatanam eíjcerez Et fi regnü ín fc díuida£;nó poteft rcgnü illud ftare.Et fi dom? fuper femetipfam difpertiat no poteft domus ílla ftare:& fi fatanas confurrexerit ín femetipfum, difpertítus eft:& nó poterit ftare.fed finé habet. Nemo poteft uafa forz tís inereflus in domü diripetenifi prius forté alliget:& tunc domü eíus diripiet.' Amédico uobis: qm omnía dímitten£ filis homínü peccata& blafphemiz,quibus e blafphemauerüt. Quí ἀπε Blafphemauerit ín fpirità fanctum,non habet remiffioné ín aternü, fed rcus erít aternií delicti: qi dicebat fpirítà immüdü habet." Et c uéníunt mater είς δὲ fratres:& forís(tantes míferüt ad cum uocantes eum:& fedebat circa eum curba,& dicat cí:Ecce mater tua& fratres tui forís quaerát te.Et refpo/ dens εἰς ait:Qua eft mater mea, fratres mei?Etcírcü/ fpíciés eos qui ín circuítu eius fedebant;ait: Ecce mater mea,& fratres mei, Qui enim fecerituoluntaté ἀοί είς frater meus,& foror mea.& mater mea eft. Ca, ΠῚ b* T ítérü caepit docere ad mare:& οὕστεσατα eft ad eum turba multa:íta ut ín nauim afcendens, '(edetet ín marí:8 omnis turba círca mare E tetrá etat:& docebat eos ín parabolis multa:& dicebat illis ta doctrína fua: Audite, Ecce οχῆς femínans ad(ο. minandà. Et dum femínat,aliud cecídit fecus uíam:& uenerunt uolucres cceli δὲ comederunt illud. Aliud yo cecidit fuper petrofa ubi nó habuít terram multam:& ftatím exortü eft:quoniá nó habebat altítudíné cerra: & qii exortus eft folexaftuauit:& eo qp nó habebat ra dícem,exatuit.Et aliud cecidit ín fpinas: δὲ afcenderunt fpinz& fuffocauerüt íllud,& fructá nó dedit. Etaliud cecidit ín terrà boná,& dabat fructü afcédenté δὲ crefcé tem:& afferebat απ trícefimü,& απ fexagefimü,& unum cétefimü.Et dicebat:Quií habet aures audiendi, audiat. Et cum efTet fingularis: ínterrogauerüt eum hí quí aum eo erant duodecim parabolam.Et dicebat eís: Vobis datü eft noffe myfteríü regni ἀεί." Ilis auté qui foris funt ín parabolis omnia fiunt:ut uídétes uideant, & non uídeant:& audíétes audiant δὲ non intellioant:. ne qn conuertant& dimittantur eís peccata.Et aít filis: INcícitis parabolá hanc:€ quó ος parabolas cogno/ Ícetis? iqua; imünon folucritan fine uitz.() πα} tuor namq partibus denari? uítz funda£ eterne: ut qd corde credis, ore cófitearís: & qd cófiteris opere impleas:& qd'imple ueris, docere non cef» - fes. CLui em fecerit 81 docucrit, hic magn? uocabit in regno cce lorü. c4r€t veniunt mater ei? et frarree τὸ, Vtfciam? nos effe fra tres eius& rmatré: fi uoluntaté pairís eíus impleuerim?: ut co; haredes fim? ci? qui nó in fexib? fed in ία’ ctis difcernit.(4.111 773 iterum ες 4 pit vocercad * mare zc. Vt locus docen di indicet auditores amáros fuiffe, ac in ftabiles.Et ideo in ρὰ rábolisloquit eis: ut tequirerét qd? nó íri telligerét:& perapo/ ftolos às cóteptos ha bebàt dilcezét myfte, ría regni αὖ ipfi non habebàt. Mare,mun dua iftü debere(ufr cipi,frequenti lectio/ neiam noti eft:qd'& guftu amaruz eft:& uitiopefluctib? inquí étum eft, Sed ab ipfo diio eripi potui(fent, quí amara rnutat ín dulcedinem: triftía uertitin gaudium:& egritudines detefta; bilesin falutem Pa; rabola eft nátura dif; crepantíum rerum, fub aliqua fimilitudi nc facta comparatio, more ,puidetíz fuz: utqui coeleftía cape? re noh poterant, per fimilitudines terre/ nás,audita percipere Εοιαίεως. παραβολή graco tiocabulo dici tir fimilítudo: quati do illud quod intelli gi uolum?,per copa rationes aliquas indi camüs: Sicením fer? reum quempiam dí) cimus: quando du/ rum acforté defyde; ramus intelligíi:cum uelocem uentis aut auibus comparam?: Q.d' in trigefimo;& fexagefimo,& cente fimo fructu cótinet: h 4 hoceft So. 46 Xaroii reue erit eterni oelíct εξ, Q tiia no meretu£ panitentíam; agere ut recipiat: qui chriftü intelliges principe demo; niorü effe ΜΜ nund folui£ a carcere, qu C π k 3s π Καποῆ. E t 15 | ἃ 39 τί € 40 H f 41 II g 4 h 43 k 45 VI l 46 m 47 II boc eft ,lege, δὲ prophetia, δὲ euangelio: quod in ore trium teftium myfterium regni in monte oftenfum, id MastbaS.b eft Moyfi,& Fliz,& lefu confiftat. ἃ«ΓιΕι oicebat ασ: υπ οί venít lucerna εξ Lucerna, uerbum eftde tríbus feminib?. Modius auté tegens, audítus eft inobediétiüi. Candelabrü,apofto; li funt: quos illumi/ nauit y bü diii abícó/ ditum δὲ occultü. Pa rabola utriufq femi; nis eft, In palam Yo uenit,dum a diio tra; &atur. Et dicebat:In qua menfura menfi fueritís, remetiet uo bis.Etem(τ πὶ men: furam fidei,unicuiq diuiditur intelligetia myfteriorum:X αὐ) ciet, dum(εἰξεία etíà adífjcientur uirtutes, Qui ein habet, Δα tur εἰ.i. qui habet fi/ dem, habebit tute: Et quí habet op? uer bi,habebit incelligen tiam myfteríj. Et qui nó habet ecotra fide, deficit uirtute. Et qui non habetopus ybi, eius intelligetia caret. Etq no intelligit,íam auditü perdidit, ac fi nóaudiífe. b«Γίξε oÍcebat:“σις εἰ rean(i 'ocíiquemadmodum fi bó íactet(emen ín ter/ ram cc, Echanc para; bolà przdictis confe; quenté proprie fum; píit Marcus.Scriptu: ras nouim? díuinas, p fificudines terrenas plarumq coleftia fa craméta móftrare:fi/ «ut totü corp? cóftat euágeliorü. Regnum dei,ecclia€ qua regit a deo,& ipfa regit o; mines:€ contrarias ytutes& uitía calcat: uteft centurio habes (πὸ(ς milites. Hó ία; &ans feme, fili? hois eft:(eme,uerbü uita: Terra, corda huma; na.Dormitatio homí Anis,mors eft faluato; ris, Exurgitfemé no; «te δέ die.Poft íÍomnü chrifti, numerus cre; dentíüi per aduería& profpera magis ma; gio germinabat in ide:& creuitín ope, dum nefcitille. Tro; pica eft ifta locutio: in fcripturís diuinis creberrima cófuetu/ dincfeminatur.i.ne; fcire nos fecit,qs fru/ cum in fine afferat: dum dicit: quí per feuerauerit uíg in fi τ£onmmen.lieronymi-: ES D" p, m ὦ 2» fcetis?* Qui femínat, uerbü femínat.. Hii aut£ fint qui, circa uíam ubi femína£t uerbü: δὲ cii audierint,cofeftim uenit fatanas& aufert uerbü qd' feminatü eft in cordi buseorü.Ethí funt fifiter quí fup petrofa feminan£: q tü audierint uerbü ftatim cü gaudío accipiunt illad:& nó habét radicé ín fe, fed tpales fantideinde orta tríbu/ latíone δὲ pfecutione;ppter uerbü.cofeftím fcádaligan turEt αἰή funt qui infpínis femínant. Hi funt q uerb audíunt:& erumnz fzculí δὲ deceptio díuitíara:& circa rcliqua cocupifcétiz introeuntes fuffocát uerbü: δὲ fine fractu efficit. Ec hí funt qui fuper terrá boná femínati fant:qui audíüt uerbü δὲ fufcipiüt:& fructificat unü tri cefimü,unü fexagefimü,& unü centefimü.* Et dicebat a illissNunqüid uenít lucerna ut füb modio ponatur;aut fub lecto: None ut fup cádelabrü ponat?* Nó eftem aliquid abfcoditá qd'no manifeftet:nec factum eft oc cultá qd" nó ueníat ín ραϊᾶ. 9ί quis habet aures audien dí;audíat.' Et dicebat illis: Videte quid audiatis. In q méfura menfi fuerítis,remetiet uobis,& adijcíet uobis. * Qui ern habet, dabit illi& quí non habet,etíá qd' ha v bet. auferet ab eo.* Et dícebat:Sic eft τἐσπῇ dei,quéad; modi fi ho íaciat femente ín terrá, δὲ dormíat δὲ οχι. gatnocte& díe δὲ feméeermínet:& increfcat d nefcit ille. Vitro em terra fructificat: primü herbá,deinde fpi ccam;deinde plenü frumentü ín fpica.Et cám ex fe produxcrít fructus, ftatím mittit falcem: qm adeft meffis. εἰ Etdicebat: Cui affimilabimus rcenü deíraut cuí para. bolz coparabimus illud? Sicut eranü finapis qd'cà feminat fuerit ín terrasmínus eft omnib? feminib? qua: funt ín terra:& cutn femínatü fuerit,afcédit& fit maius omnibus holeribus:& facit ramos magnos: íta ut poffint fub umbra ei? aues cceli habitare." Et talíb9 multis parabolis loqueba£ eís uerbü put poterát audire:fine » parabola auté nó loquebaf eis,' Scórfum auté difcipu lis fais diflerebat oia" Et ait illis in die illa cà fero effet factü: T ráfeam?cótra. Et dímittétes turbá,affumüt eá ἴα αὐ erat ín nauí:& alia: naucs erant cü illo.Et fa&ta eft procella magna uenti:& fluctus míttebat ín nauim,ita « ut jplere£ nauis. Et erát ipfe ín puppi fup ceruical dormíens:& excitát eü,& dicüt illi: Magifter,no ad te pertí nct quía perím?cEt exurges cominat? eft uéto,& dixit matí:"Tace, obmutefce. Et ceffauit uentus,& facta eft tranquillitas maena.Ft aít illis: Quid tímídi Πίο«Ίου dum habetis fidem.Ft tímuerunt tímore magno: δὲ di cebantad alterutrü; Quuífputas eft ifte, quía uentus& mare obediunt εἰ, a. Et uencrunt — nem,ipfefaluabit.Vltro eii terra fructificat dum ποίη taté noftrà deus expectat dicés:Si uis peruenire ad uità; ferua mádata. Primü, ficrbà.i«timore.Initiü emfapiétie. timor diii. Deinde(picam.i.poenitesiamlachryfnofam,^: Deinde plenü fructum in fpica.i.cbaritatem,Plenitudo ein legis;charitas eft, €«Ct c cx fe ράυχε rít fruct?i ftatim míttir ffalcé«c.Falx,€ mors, uelíudiciü, qd fecat omnia:qim adeft πιεῖ fis.i.cofummatio ία! culi: In q iuftí gaude σης q in lachrymis- feminauerüt;Q) uod feme iterü fimilat gra no finapis: qd míni/ mum in timore eft, magnü autem ín cha ritate: qua eft maior oibus holerib?:quía deus charítas eft. Et: 1.Tob4c oiscarofomnüEtqui Eaqob Ὁ infirmus eft, holera Romauga Ks manducet: X fert ra; mos mifcd'ía& com; paífionis. Cuius fub umbra paupes chri fti, q funt coeli aialia, -electané habitare. o«Oco?fum autéofr. fcípulíe fuif oífferebat oia«c.1lli enim digni *erát audire myfiería án penetrali intímo fa píétía:qui remotis co ' gitationü malarü tu/ multibus in folitudi; ne uirtutü permane/ bant. Sapiétía em eft in tpeocij.Dehincad mare ueníunt,& flu; &ibus turbantur. e«[£terarípe ín pup pí fuper ceruícal ooz/ míéo zc.Puppis,mor tuís pellib? uiuos có tinet:& lucus arcet, & ligno folida£.i. cru ες δὲ morte diii,ecclia faluat. Ceruical,cor/ pus diii eft: cui diui; nitas ficut caput incli nata é,Puppis, initiü eccliz cfi: in qua dfis dormit morte corpo; rali. Cía nund dor miet, q cuftodit ifrf. Commiína£ uento€ mari, ut taceat: ded dici£: Tu dominaris 85.38.8 poteftati maris, ref, Ventus& mare, da mones δὲ pfecutores funt:quib? dicit, ta/ ce: quádo compefcit edicta regum iniqrü ucuoluerit: qa nó«ft hois ut dirigat gref/ fus fuos. Tranquilliv tas magna, pax eccle Πα é poft preffurà: fi, ue theoria,poft actu; alem uitam. Ca.! Er uenerüt f [^ Dd b. 3 jim ] ra js gi ul μὰ h ΠΝ 1 s nar np Να ἀγα} fidi dq | ἢ »Ὕ r bin ἀπ καὶ Bi ari, ἔζη τί! Vs y 2 P NR | Misa ον QUNM ἢ περ dili, a 02,8 pig T n dh Iti trs quit, η, 5 d e ttis νη nis Coi ipeo nt xm" j i; DB reri πάτο Prouerag,d qun ΤΠ uide uy emi sRegtéb tia utin [i Putat [i cii focum mád dias yap yis " μή εἰ Cid rl yi Ini? ld pisi T εἰ d [rn Roma.me £. venert«C, €texeuntí εἰ 4 oe nauí«C. Sexta ytute fanat, quiin monu; mentis domicilii ha -bebat: neccatenis li/ tus, nec cópedib?. Nemo em domare ο poterat. In mótib? δὲ ; án monumentis erat: clamàs δὲ cócidens fe lapidib?. Hic€ defpe ratiffim? gétiüi ppts, qué enumerat Apfs: Superb?,clatus, im/ müdus,fanguinari?, idolatra, ignomínio/ fus: nec in lege natu/ tz,nec dei,nec huma no timore alligatus. Ρα£uílecio noinen e(t«c, Id e dece milia, quz cadüt ad dexte; ram patris, quz eft chriftus. Cui dazmo; nio grex porcorü cre ditur: cui nihil eft uti . lenifiutfimul in ab/ vífo,id eft in inferno, fine refpectu miferi; cordíz fuffoce£,p im petüimmatura mor tis:a quibus fugiunt multi qui pafcebant eos, Flagellato etem ftulto,f(apiés pruden tior fit. Etrogant Ie; fum,ut exeat a finib? eorum;utait Petrus: Exiame diie,qm im: müdus fum:Ne tan; gantarca dei ut Oca. Ἠδ fanatus mittit in domi fuà,€ pradi; catin decapoli: dum arhomano nunc re; eno, iudzi couertun tur,q in litera tm pen dent decalogi. Poft hac uenit Iairus ar/ chifynagogus:qa cü intrauerit plenitudo gétiü,tuncois{Πα uus fiet.lIairus,fiue il luminis fiue illumi/ natus interpreta£.i. iudaic? ρρῖς umbra literz depofita fpü il/ luftratus δὲ illuinat?: peidés ad pedes uer; bi.i. ad íncarnationé Yefu fe humilians,ro; gat,p filia, CLui fibi uiuit,alios uiuere fa; cit. Abraham& Moy fes& Samuel rogant p plzbe mortua δὲ fe qui£ lIefus preces eo/ rum, Septima ytu», tefufcitatur mortua. Sed intra uiam tan; gitfimbría retro mu/ ΙΙ 2Sarcum Eg. 5: v - A T uenerunt trans fretá marís ín regíoné eerafe/ 8 norum. Et cxéuntí εἰ de nadí;ftatim occutrít de monumetís hó ínfpiritu imundo,qui domicilià habebat ín monumétis.Et néqy catenís am quifvj ρον terat eum ligare: qm fzpe copedib? δὲ catenis uínctus, dírupiflet catenas δὲ cópedes comínuiflet:& nemo ρον terat ο domare,Et femp díe acnocte ín monumentis & ín motib? erat damás δὲ cócidés fe lapídib?. Videns αὐτὸ[είπα longe,cucutrít δὲ adorauit οὔ:& damans uoce magna dixit: Quid mihi& tibi Iefa fili dei altiffi^ mí? Adiuro te p deü, ne me torqueas. Dicebat ei illí: Exi fpüs íimmunde ab homíne. Et ínterrogabat eumt e Quod tibinomé eft? Et dicit ci:Legió míhí nomé eft: quía multi fum?.Et deprecaba£ eum multá ne fe expel leret extra regioné. Erat autem ibi círca montem grex porcorum magnus pafcens. Et deprecabant eum fpi rítus,dícétes: Mitte nos ín porcos,ut ín eos íntrocam?, Et coceflit cís ftatim Tefus. Et exeuntes fpüs immundi, introierüt ín porcos: X magno impetu grex pracipitaz tus eft ín maread duo milia,& fuffocati funt ín mari, Quíauté pafcebant eos.fugerüt δὲ nuncíauerüt in cíuí^ tatem,& ín agros.Et egrefli funt uidere quíd efTet facti: δὲ ueniüt ad lefum, δὲ uídentillà quí a d&monío uexa baf£ fcdenté ueftítà& fanae métís,& tímuerüt. Et nat; rauerüt ills q uiderát qualiter factá effet εἰ qui daemo, níüi habuerat δὲ de porcis.Et rogare coeperüt eít,ut dif cederet de finib? eorü.' Cung aícéderet nauím,coepit 11 deprecarí quía dazmonio uexatus fuerat,ut effet cá illo.Iefus auté no admifit ed. fed ait illi: Vade ín domà τᾷ ad tuos:& annücía illis quáta tibi dris fecerit& mi^ fcrtus fit cuí.Etabijt,/& ccepit pdicare ín decapoli, ἔπεα fibi feciffet Iefus,& omes mirabant." Et cá tráfcédiffet $0. lier fanguínaría:qua .. profligatam cü falute perdidit in medicos nihil proficiétes fub ftantia, Septimo die requieuit deus ab oi; bus operíb?(πίο.Ω fufcitatur mortua in; tus, δὲ(emiuiua foris cü turbis, fluxus fan guinifíterilitate facit, Vfidicitur ad eccle/ fiam gétíum: Latare fierilis quz nó paris. «41 Glenít(η turba re; tro£c.Id€ poft refur; rectione. Fimbriam tangit, ας] cymbalà & mala punica, qué pendent deextremis oris cunice fummi fa cerdotis, Cymbalü, cófeffione, Malü pu/ nicü,martyríj uolun/ tate, X uirtutü candó rem:(iueunitatem fi gnificat. Ad puellam dicit: Tabita cumí.i. puella furge.Archify nagogo dicitur:Filia tua mortua eft. Iefus autem dixit: Non eft mortua, fed dormit. Vtrüq e: mortua eft uobis, míhi dormit. Annorü duodecim erat puella:& annis duodecim erat mu/ lier perpeffa. Peccata nó credetiü, apparet in initio fidei creden; tium. Vfi dicit:Credí dit Abrahá deo& re/ putatt eft οἱ ad iufti/ ciam. Ca. VI Etegreffus Tefus ín naui rurfus τᾶς fretü,couenit curba mfta ad ο, δὲ eratairca mare.Et uenit qdà de archifynaeogís noie Iaírus: δὲ uídés ed, pcídit ad pedes ei?:& depcaba£ εἴ multá,dicés: Qr filia mea ín extremís€: ueni, impone man? fup eam:ut falua fit,& uiuat. Et abíjt cá illo:& feqbat eü turba mfta:& com primebát eum.Et mulíer qux erat in pfluuío fanguinis annis duodecim,& fuerat mlta ppeífa a coplurib9medicis:& erogauerat οἵα fua,nec qctp pfece c rated maoís deteri? habebat:cü απ(ες de Tefu.uénit ín turba retro:& te^ εἰσίε ueftimetü ci?. Dicebat em:quia fi ucl ueftímétü eí? tctigero, falua ero. Et cófeftim ficcat?€ fons fanguinis ei?:& fenfit corpe, qa fanata cét a plaga. Et ftatím efus ín femetipfo οοσποίςξο uírtuté d exíerat de illo, couerfus ad turbá aiebat: Quuís tetigit ueftíméta meacEt dicebant ei difcipuli fui: Vides turbá coprímentéte,& dicís,qs me tetígít? Et círcüfpiciebat uidere ε q hoc fecerat. Mulier yo tímés δὲ tremés fcíens qd'factü effet ín fe, uenit& peidic afi eum:& díxít οἱ omné y ítaté.Ille αὔτ dixit ei:Filíafides tua te faluá fecit: uade ín paces& efto fanaa plaga tua, Adhuc eo loquéte, ueníunt ad archi fynagogum,dícentes: quía filía tua mortua eft;quid ultra ucxas magiíftr: lefusautéaudito uerbo quod diceba£;ait archifynagogo: INolí timere;tim modo crede. Etnon admifit quem fc fequi: nifi Peiutn,&lacobum,& Iloanneni 4.7 CZanom. ο Eía,49.8 D a 48 VII Gaf5a E ς 52 d 5 1 e 54 f 55 56 $m h 57 H 1 6o Iob.r. s.Regt. 18. m 6t VIII n ὅν £anon.£ommen.ll2ieronymí £egrefffía| Ioanne fratre Iacobi.Et ueniüt in domü archífynago^&is requiés ,longus deabüt ín pa^ Afraid ἜΤ heíal ἱεπιδξί labor. Sed poftea di; 4 tíamfuize, gg uidit tumultá δὲ flentes& heiulantes multü:SC in^—(iur ittis τὶ Ei Dendeiens ereflus ait illis:Quid turbamini& ploratis?puella non(canta laborib? fuis, án atría fua, filius fa ΄ LAM-΄:“ Ρ. ranteín qui uenie/ Μη CE mortua fed ormit.Et irrídebàt eü. Ipfe Y'o eiectis bant&t red band hocmyfücefedfabri, ofnib9,affumit patré& matrépuellz,& quífecerát:&t— ti, nec manducandi uifabrícatus eftau—.;: zie--. fpacium habebàt ín qt epi eaput íngrediun£ ubi puella etat iacés:& tenés manü puellz, pacem mabeoiem ecdefiamprimá&fe, aitilli/Tabítacumi,qd' eftinterpretatü: Puella tibi di/ lía quae queen quaa co farge.Et cofeftim furrexit puella& ambulabat.Erat aütannorü duode; [AT fananf, bG ία cim:& obftupuerüt ftupore magno.Et pracepit illis uxheméter, ut π εἴ γα αν nemo íd fciret:& díxit darí illimanducare. Ca. VI more ΠΗ ρα τ^' T éereffus inde abijt in patria{πᾶ:δζίεαπεραπέ ei difcipuli(αἱ, Et mitatfapeuilitasori facto fabbato ccepit ín fynagoga docere:& multi audientes admíraban£ ín i e ft: is€ fili?, p ,»“-- ΄-".-. FI wRegoisb prt nliado, docttina ei, dicétes: Vii huic hzc oia Et quz eft fapiétía quz dataeft illie minusrefpiir&ala— pírtutestales quz p tnan? ei? efficiunt: None hic eft faber fili? Mariae frater alogecognofce Mi,— Iacobi& Iofeph,& Iudae,& SimoniszINóne δὲ forores ei? híc nobifci funt? cim apti, δὲ datureís ν Et fcandalicabant ín illo." Et dicebat illis Iefus:Quià nó eft.ppheta fineho Ροιοῆας τς norenifiin patría fua, in domo fua,& ín cognatíóe fua. Et nó poteratibi uerbüfimul&fa&ü: uírtutéullam facere:nifi paucos infirmos impofitis manib? curauít Et míra Εν ba£ pptet íncredulítaté eorü:* δὲ círcuibat caftella in circuitu docés,* Etcon tesmicé:&cüunge/ uocauit duodecim, caepit eos mittere binos:& dabat illís poteftaté fpiri/ panteien ae osinir tuüimüdorü.Etprzcepit illis ne quid tollerét ínuia;nifi uirgá trf: nó perá, roborant. e([£tau πὸ pan&neqp ín cona acs.fed calcíatos fandalijs:& ne induerent duab? tuni dinír rer berodeo τί.— cis Et dicebat eis:' Quocíigy introierítis in domü, illi manete donecexez abfcondifasnonef, tisínde' Et quiciqy no receperíntuos, neq; audierint uos:exeuntes índe,ex/ o«Γιο σμάποισε, cutitepulueréde pedib?ueftris in teftimoniá illis.* Et exeütes pradicabát rodeeaít:€)»uem ego εν-: es 2 vecollauí ἰοαππεπ τς, Utpoenítentía agerét:& daemonia multa efjciebant:& ungebát oleo multos Perlroniam expreffe. c zeoros,& fanabant." Et áudíuit rex Herodes(manifeftá em factü eft nomé pronuncíatHerodes— 5 diceb.,;:; pellic?, Caputlegis|€i?)& dícebat:Quía Ioannes baptífta refurrexit a mortuis:& pptereaytu μ Γ L ἐ»- ΄-"* t, ΄- L qdetchritusdecor tesopanfin illo.Alij αὔτ dicebát, quía Elías eft:alij vo dicebát, quía ppheta orea i io,-μ ΜΝ:;-: Fieft iudaico ppro,&* eoi unus ex pphetis.' Quó audíto; Herodes aít:Qué ego decollaui Ioan datur gétili puella. nem,híca mortuis refurrexit.* Ipfe em Herodes mifit ac tenuit Ioanné: δὲ rhomanz eccieli; νεα Ἡ- ara dius::: 7 puelladatmati fgg UinXiteü ín carceré ppter Herodiadéuxoré Philippi fratrís fui:quía duxei adulterz.ífrnagoge| rat ed. Dicebatem Ioannes Herodi: IN6[ίσος tibi habere uxoré fratris αν credituraeifine.Cor/: A: TM; 3 epi d Herodías aüt ínfidiabat illi:& uolebat occidere eurn, nec poterat. Herodes caput índifco collo, em metuebat Ioanné,fciés εἴ uirü íuftá δὲ fanctü:& cuftodiebat eü:& audi MR rum to eo multa faciebat,& libéter ei audiebat. Et τ díes opportun?accidiffet, honorat ac fumitur. Herodes natalís fuí ccenatn fecit príncipibus, δὲ tribunis, δὲ prímis galilz. a mms Cungintroiffetfilia ipfius Herodiadis& faltaffet ὃς placuiffet Herodi: fu cum unde exeüt fu, mulg; recumbétibusrex aít puella:Pete a me qd'uís,& dabo tibi.Et iurauit S Roe Deo illisquía quícquid petíerís,dabo tibi:licet dimidii regni mei. Quae cá exiflet mifliqdacceperan,— dixit matri fua: Quid petázAt illa dixit:Caput Ioannis Μαρ. Cügp ít : Aer awe troiffet,(tatím cü feftinatione ad regé petiuit, dics: Volo, ut pin? des mihi prieMarc.Seofum. in difco caput Ioannísbaptiftz Etcontriftatus eft rex ppter iufiurandi& duciquosdegirut— propter fimul recumbétes noluit eam cótriftare:fed miffo fpiculatore;praz malanóintédantue Cepítafferri caputeíus ín difco: δὲ decollauit eum in carcere. Et attulit caput Lor info domit& ob eius ín difco:& dedit illud puellz:& puella dedít matri faze. Quo audito,dí diasidomoAchab, Aipulieius uenerüt,& tulerüt corpus cíus: δὲ pofuerüt illud ín monuméto, 7 ᾿ m QUE NIA-:-*-- $«Εἰ αἱ; io re; e" Et cóuénictesapli ad Iefum,renüciauerüt οἱ οἵα qua: egerát δὲ docuerátEt agen o iei£ ait illis:" Venité feorfum in defertum locum:& réquie cite pufillum.Erant pis.Pufillahicfan, enim quiueniebant& redibant,multi. Ecnec fpacià manducádi habebant. deut Etafcendentcs imt [i pn iih gii bor Εὺ 4o p git ΕΝ ΓΝ ἀμί ott (unt Baba NS ^, üt * judi ΠΕ (ἀμ ΠΝ ἐπὶ quràui ipt (Πε sci: b j; Emus &Tica apr ài tiq stc {δὰ αι ἘΠ ἔχηι imis" E enm tun aet, Nb'Á fia quz intus erát;fo/ "T: ris niteban£:& quz NA foris eratjíntro ertipe MIN bant.Sicnimirü agit Ue. καινά inecclia:tudas receí/ RN"Τ.Ε ficlatro acceffit Quà t a diu recedítur a fide: MN πες ecchiz requies eft is Hierejrc finemocrore. Rachel Ms. ρἰοτᾶς filios(uos, no ὌΝ τ Tuitcófolari. Non eft τ΄... τ: hicconuíuitiin Qbi/ T. bi£ uinü nou«ΩΩ. AM cantabit cantícti πο’ Od' uü,in colo nouo,& ids interranoua,ab ho/ d' mínib? nouise Cum lut Ὁ mortale hoc indue/ ἐγ, vitimmortalitat£, οἵ Es' qng panib?& duo; Mi buspifcibus, quinq hri: milia hoim uefpera Mi uita pafcent:& duo/ ponts':decim cophini octa/ tex ua uirtute pleni frag/ ἮΝ ametis colligunt, τα fe X τη^ dét fup thronos duo rd decim, iudicates du/ ME odecim tribus iírael. ΠΗ Quui funt fragmétac dis c Abraham,líaac δὲ[αν cob: quádo reliquia v B faluz fiét ex ifrael:qri T faciead facié uidebi/ nir ir mus, qd ín lege Moy pu.fij& prophetis,& pfal on:mis,(criptü legimus ο ἄς Chrifto. Vti poft ides quartà uigilià noctif, -—-cópefcit efus tumo/ ὦ emaris,ambulàs fu a per illud:& dicit: Có Jai. fidite,ego fum:qa ui^ ;. d&lobsa debimus eum ficuti lu-:eft. Tücceffauit uen/ aui' sus:& procella[εἴα fe l dente.i.regnante in 0} naui: qua eftuniucr c Hint falis ecclefia; Sequit: "ἡ| eq£tátàtrtangebanr uis eum i(alut fiebant«c. ἡ! QLuádo fugict dolor ud^&gemitus. Ca. VII b 74. cóuentunt dn: ad eii pbarí; [εί τῷ Phari/ d^d fzorü fuper/ Tu. fuülatratü, furca ra; Ld. tionisobtüdit.i. Moy f fi& Efaiz increpatio/ fd he: ut nos aduerfan; Hu. tesharefes yibis fcri; nm prurz uincamus, Ví, tt-. dentes difcipulos nó Ld lotis manib? mandu jo&are:quod futurá ge; m, Wücómunionéf(igni ή fica. Munditía δὲ ba; nm». pti(müphari(aicü fte a" ο. filee(t. Cómunicatio εἶ nó lota apoftolica,ex I:, tendit palmites fuos js ufgad mareqd' cul, R ZuOsarum' Κά, Vii "Ες afcédentes ín nauit;abicrunt in defertá locá fcotz. futnEt uiderünteos abeuntes:& cognouetr(t multi, δὲ pedeftres de oibus ciuitatibus cocurrerát illuc:& pre uenerutit eos,Et exiens uídít curbà multá Iefus:& mc fertus eft fup eos: quía erát ficut oucs non habétes ρα! ftor&Et ccepit illos docere multa." Et cá íam hora mul ta fieretacceflerunt difcipuli eius, dicétes: Defertus eft $0. pamaius eft, Tradi/ . tio.auté pharifaica in menfis& purís uafis nó e(t tractanda: fed abfcindeda& raden; da.Sepe em traditio/ nibus hominü,man/ datà deí cedunt. Poft hoc locus híc& íam hora prateríjt:dimítteillos.ut euntes ín proxítas uillas δὲ uícos,emát fibi cibos ds máducét. Et refpodés ait illis:Date illis uos mádu; care.Et díxerüt ei: Euntes emamus ducetis denarijs panes:& dabimus íllis manducare.Et díxit cís:Quot panes habctis?Tte δ uídete.Et cum cognouif - fent, dicat,Quingg δὲ duos pifces. Et przecepít illíis;ut accumbere faceret oés, fecundü cotubernía fup uíride foenü.Et difcubuerüt ín partes p centenos δέ quínquagenos.Et acceptís qnas panibus δὲ duobus pifcibus intuens ín ca^ lum benediíxit:& fregít pancs,& dedit difcipulis fuís, ut ponerent ante eos. Et duos pifces diuifit oibus:& manducauerüt oés,& faturati funt. Et fuftu; lerüt rclíqas frapméton: duodecim cophinos plenos,& de pifcib?, Erát aüt qmaáducauerüt,qnag; milia uirora.* Et ftatím coeeit difcipulos fuos afcéde re nauím, ut praxcederét eü trás fretü ad bethfaida,dà ipfe dimitteret popa lá." Ec c dímififfet eos:abijt ín moté orarc." Et cá fero eflet,erat nauísin me dío mari:& ipfe folus in terra:& uídés eos laborátes ín remigádo:erat enim uentus cótrari? eís.Et círca qrtá uigilíá noctis ucnít ad cosjambulàs fup mà re:& uolebat pratetíre eos. At illi ut uíderüt εἴ ambulanté fup mare, puta; uerüt phátafma elfe:St exdamaucríit:Oés em uiderüt εἴ, δ. coturbati funt. Et ftatím locut? εἰ εἴ eís,& díxit cís: Cofidite:ego fü,nolíte tímere-" Etafcé dit ad íllosín natiim:& ceffauit aen? Et plus magis intra fe ftapebát. Non em intellexerüt de panib?:erat em cor coz obczxcatü.Et cá tráffreta(lent,ue nerüt i terrá enefareth:& applícuert.Cüg eerefli effent de naui.cótinuo o coonouetüt eu:& paurrétes uniuerfá regíoné illa. cocperüt i grabatis eos 4 e fc male habebát circüfetre,ubi audiebát οὔ effe:& Qcüqp itroibat i uícos,u in uillas aut cíuítates,in plateís ponebát infírmos:& deprecabant eü, ut ucl a fimbríá ueftimeti ci? tágeré, Et qüotqt tágebát eüaluifiebá. Ca. ΝῊ —'T cóueniuntad εἴ pharifcí:& qdà de fctibis ueníétes ab híerofoly —4mís.Et cü uidiffent qfdà ex dífcipulis ei?cóib? manib9:íd eft nó lotis 1máducare panes uítüpauerüt.Pharí(xi aüt& oés iudxínifi crebrola ucrint man?,nó máducát:tenétes tradítioné feniorü.Et a foro ucnictes nifi baptícen£ nó comedüt.Etalía mita fit,qua: tradita füt illis feruare: bapti mata calícii δὲ utceorá δὲ xramétorü δὲ lectorü." Et íntettogabát cá phar, [εί& fcriba:Quare difcipuli tui no ambulát íuxta traditione feniorum:fed cómunibus tnanibus máducát pané? A« ille reípodés dixit cís:Bene pphetauít Efaías de uobis hypoctitis:ficut fcriptü eft:Populus hic labijs me ho; norat:cor atit corü loge efta me.In uanü aüt me colüt,docétes doctrinas& praccepta hoím.Relingntes em má datü deí.tenetís traditioné hoim:baptif mata urceorü δὲ calicü:& alía fifía hís facitís multa.Et dicebar illis: Bri irrítü facitis praxceptü ἀεί, ut traditione ueftrà fcructis.Moyfes ein dixit: Fono; ra patié tui& matré tua:X η maledixcrit patri uel matrí, morte moríatur. Vos atit dicitis:Si dixerit ho patri til matrí corbá;qd' eft doná ἀδείᾳ ex me tibi pderít: a ultra nó dimíttítis οὔ qccj facere patrí fuo aut matrí:refcírs dentes ucrbü dei p tradítionéueftrá;quà tradidiftis. Et fimilia huiufmodi multa facitis. Et aduocans íterü turbam; dicebat illis; Audite me omnes,& ántelligite 48 anon “Ὁ 63 VI η εξ VI t 66 s 67, ΤΠΕ t 68 VE: a 70 b 7t Vi Aanon. Poft hocfignum, mu lier Syrophozniffa:cu ius filia ípiritü immu dum habebat, íntras peiditad pedes eius. Eratenim gétilis mu lier:rogat p filia,qua e(t mater noftra, Ro; mana ecclefia;& nata damoníaca,barbari/ ca eft occidétalis na/ tio: cui? fides fecit de caneoué:mícas fpirí talís intellectus, non panem fractum lite; rz fumere cupit. Fi/ dclis,prudens δὲ hu; milis, meretur quod pofit, ap étiterü eríéo oe fínib? ryrí«c. Ethicproprie narrat Marcus decimà uir/ tute. Tyrusinterpre/ tatur anguftia: figni/ ficans iudaa:cui do/ min? dicit: Coangu/ ftatü eft firatü:breue e(t palliü,utrüq ope rire nó pótuttranffe rat fe ad gentes alias. Sidon yo uenatio in; terpretat,qua fera in domitaq noftra na; tío e& uenitad mare galilez,qd? ftuctuofa uolubilitas eft: inter medios fines decapo leos,quod interpreta tur decalogi manda; ta.Saluator ad falua; das gentes ab apofto lís ducitur:qui inter; roganti feadolefcen/" ti quid faceret:refpó/ τα 18,4 dic: Nofti mandata? b«4L£radducít εἰ fur d& τι, Genus hu manü per multa mé bra,acfi unus homo uaria pefte abfüptus enumeratur: ín pro/ toplafto czcat, dum uidet.Surd*fit,cü au dit:düodorat emun git. Obmutefcit, d loquitur, Mancus fit dum mani extédit. Incurua£ dü erigi£ Hydropic? fit, dü có; cupifcit. Claudus fit απ progredit. Lepra fuffüditur, dum nu; datur. Dzmoneim; ple£, dü diuinitatem appetit, Morte mori/ tur, dü audacter ex; cufat quod ínobedié ter cómifit. c& toe p:ecabant cü!vtünpo nat(lí manum. Incar, natü fore dominum, multi iufti€ patríar; cha cupicbàt& opta £ommen.líieronymi intelligite: Nihil eft extra hominem introiens in eum, g» polliteü coínquínare:fed qua de homine pcedunt, illa funt quz: coinquinát homíné,Sí qs habet aures au díendí,audíat.* Et cü íntroí(Iet ín dotü a turba:ínter rogabát eum difcipuli e? parabolam. Et ait illis: Sic& uos imprudentes eftis.'Non intellioitís, quía omne ex trínfecus íntroíens ín homíné, nó poteft eum coínqui; nare: quía nó íntratin cor eíus, fed ín uentrem δὲ ín feceffum exitpureans omnes efcas.Diícebat autem,quo níáqua de homine exeunt.illa coinquínant homíné. Ab íntus ením de corde homínü malx cogítationes.p cedunt:adultería fornícationeshomicidia furta,auarL cíz;nequitiz dolus,ímpudicitia oculus malusblafphe mía fuperbia ftulticia.O mnía ha:c mala ab intus pro/ cedunt:& coínquínant homíné.Et inde furoés, abíjt ín fines tyrí& fidonis:& ingreflus domü.neminem uoluitfcire:& non potuit latere. Mulier enítm ftatím ut audi uítde eo,cuíus filia habebat fpírítum ímmundü:intra uít& procidit ad pedes eíus. Erat ením mulier gentilís fyrophceniffa genere:*& rogabat cü,ut demoníü εἴ! ceret de filia eius, Qui dixit illi: Sine príus faturari fili os. INon eft enim bonü funere panem filiorá,& mít, tere canibus. At illarefpondic;& dicitilli: Vtig; domine:nam δὲ catelli comedunt fub menfa de micis puero rum. Et aít illitPropter huncfermonem uade:exijt dz; moníum a filía tua. Et cum abijffet domá fuá, inuenit puellam íacenté fupra lectum,& dxmonià exiiffe.* Et a itérum exíens de finibus tyrí;uenit per fidonem ad ma v regalilzz inter medios fines decapoleos:& àdducüt ei c furdum& mutum:& deprécabantur eum, ut ímponat ο illímanü:& ápprehendens eü de turba feorfum, mifit digitos fuos ín aurículas eius:& expüés tetíoít που ς eius:& fufpiciéns ín cclum.ingemuit:& ait illi Ephetá: e quod eft adaperire.Et ftatim apertz funtaures eíus;3 folutum eft uinculutmn línguz eíus,& loquebatur recte: ἡ& practpitillis;necui dicerét.' Qudnto autem εἰς prz cípiebat;tanto maoís plus przdicabant: δὲ eo amplius admirabantur,dícétes:* Bene omnia fecít:& furdos fe/ cítaudire,& mutos loqui. Ca. VIII l IN diebüs illis, terum cum turba multa effet: nec haberent quod manducarent;conuocatis difcipu lís,ait illiss Mifereor fuper turbam: quía ecce íam triduo fuftínent me: nec habent quod manducent:& fi dimifero eos icíunos in domá faam. deficient ín uía. Quídam ením ex εἰς de longe uenerunt.Et refponderunt οἱ di(cipuli fuí: Vnde íftos quis poterit híc fatíare panibus ín folitadiínecEt ínterrogauit eos: Quot pa^ . res habetís? Qui díxerunSeptem.Et pracepit turbae difcumbere fuper terram.Et accipiens fepté panes, ora tías agens,freeít:& dabat difcipulis fuis, ut apponcrét. Etappofuerunt bant. 9T Zippieben: dene εἴ, Seor(ü femp aturbulentis cogita; tionibus,& actib? in, ordinatis fermoibuf/ q incópofitis duci, qui fanari meret, Dj giti qui ín aures eius mittunt uerba fpiri/ tus funt:de quo dici tur:Digit?dei hiceft, Exo, Et:Opera digitorum Pda tuorum funtcocli, €€«[£t erpuéeterígít línguá εί’, Spuma de carne domíni ,eft di uina fapientía: qua foluit uinculülabio; rü humani generis:. ut dicat: Credo in de um patré omipoten/ tem&c. fe£tíufpí/ cíene ín celá íngemuít, ld eftnos gemere do cuit,&€ in coelum the; faurum cordis noftrí erigere:quod per ge; mitü cópunctióis in timz, friuola laticía carnis purgat:ut dici tur: Rugiebáa gemi/ Ῥ5 270 tu cordis mei.gé[€t aít(ll: pbeta: αὐ eft adaperíre. Cordeem credit ad íufticià:ore. aüt confeffio fit ad ἃ» luté. b.«t(tarím apte funt aureecf?«c, Apertefantaurefei? ad hymnos,& canti; ca,€ pfalmos:(οἱ αἰ tur lingua:uteructet uerbum bonü,quod nó poffüt mínz, nec uerbera cohibere: ut ait apoftolus Paulus Ego uinctus:fed non eít alligatü in meuer bum dei,(([£t pre cepít íllía/ rte cuí oícer rent. NG in uírtutib? gloriadü effe docuit: fed in cruce€ ín hüi/ liatione. ké[ uáto aüt εἰσ pzecípiebat:tá to imacíe predícabát. Ciuitas in monte po fita undidp circüfpe: cta abfcódi non pót: humilitas femp prz cedít gloríà. Ca. VIII ἢ oíeb? illíos fter cá turba multa«c,€t ín . terrogauít coe: £2uot pance babetíat €Mí oíxerfit:&epté. Vndeciíma ytute fep: tem panes, quatuor ieiunis milíbus fran/ gunt:& pauci pííci/ culí benedícuntur:& de fragmetis feptem fporta } 1 gini! li liri mous ga ΓΝ μι} ] ysnc im v 3 ni κε. 3 ga inim 1 πὶ ipm ami ΕΠ ἐμ, πώ! ἐμά! 3 iiio - ic Lis Ἢ Nàng LUN litt iat nis Diti ti &(tà t be: Mitte; Urs eqs LOUER d pu ΄ ἐρῶν uw «(νε alitis b(( y t alii ΙΟΣ ΓΗ fi quati ἤισαν Cort. τον race Yat incus ἡ iir load imum ds rods 35 ws sna αὶ sud fd is uo Ts M X Regt26.d n“ζεστό d T jiu up α΄ ΡΊ n γ B zin OSarcum fporti plenz(ιοί; luntur. Septé panes, dona funt feptem fpi ritu(fancti.Quatuor milia,annus eft noui teítaméti cii quatuor temporibus. Septem fportz,primz feptem ecclefiz.Fragméeta pa num,myftici intelle/ étus prima feptima; nz funt.Pi(ciculi bii dicti, libri füntnoui teí(tamenti:quoníam pifcis afi partem, do minus refíurgens po/ ftulat:& pifcé füper/ pofitum prunis, difci pulis in captura pi/ fcium porrigit. Poft hacueniunt Bethíai da, αὐτὰ dom? uallís interpretat: quz eft alia nifi mundus qui eft uallis lachryma 7 rum* X Adducunt duodecima uirtute, cacum quí nó uidet: necante,necretro: id eft q fuit, qui eft, qui erit. ad[£t rogant(l/ lum vt e tangeret cc. Quis eft qui tangit, nifi qui copungitcEt apprehéedic manum caci,ut lamentationé de cacitate cordis fui agat: deflens ut Hie; remias euerfioné ciui tatis dei, hoc eft, ani; τησ(ασ. b«[£du; cit eum ertra vícum. Id eft uicinitaté malo. rum. Corrumpunt em mores bonos col/ loquia mala.Et expu ensin oculos eius,ut uideat uoluntaté do; mini per fiatum fpí/ ricuffancti:ímpofitis manibus, interrogat eum fi aliquid uide; ret.Per opera domini uidet maieftate ei? A. magnítudine em cre/ aturz, creator agno fcirur, c[£t afpi; deneaiít:Clídeo boiea velut arbozeo ambu/ lautee. Id cft omnes homines exiftímans fuperiores fibi: indí/ gnum feíudícans,ut Dauid uocari homí; nem,& canem mor; tuum, δέ pulíce unt. Iterum man? pofuit fuper oculos eius, ut uideret clare omnia: ideft peropera uifibi lia, inuifibilía intelli/ geret,& quzoculus nó uidit; δὲ clareani/ £g. VIII Et appofuerüt tutbze:& habebant pifciculos paucosi& ipfos benedixit;& iuffit apponí.Et manducauerunt,& faturati fant; Et fuftulerüt qd'fuperaueratde fragmétis feptem fj portas. Brant auté quí manducauerant;quafi quatuor milía: δὲ dítmífit eos. Et ftatím a(cédés nauim ci difcipulís fuis,uenit ín partes dalmanutha:*& exierunt pharifzi& caeperüt conquirere cü eo quxrétes ab illo ftenü de ccelo,téptantes eum.Et ingemiícés fpiritu aít:Quid generatio ifta fienü quarít?" Amen dico uo δίς, dabi£ generationi ifti figni. Et dímittés eos ας. dens íterü nauím,abijttrans fretü.Et oblíti fant panes furere: δὲ nifi unà panéno habebant fecá ín nauí.* Ec przxipiebat eís,díces: Videte δὲ caucte a ferméto pha tixorü δὲ ferméto Herodis. Et cogitabát adalterutrü dícétes:quía panes non habemus.Quo cogníto,ait illis lefas:Quid cogitatís,quía panes no habetis? Nodum cognofcitís nec íntellíoitís ς Adhuccxcatü habetis cor ueltrum:oculos habétes, non uídetís:& aures habétes, nó auditís.Nec recordamíni,quádo quínq; pancs fregí ín quíng; milía:& quotcophinos fragmétorü plenos fuftuliftis? Dícunt cí:Duodecíim, Quando& fepté pancs ín quatuor milía, quot fportas fragmentorum tuli ftis Et dicunt ei:Septem.Ec dicebat eis: Quó6 nondum intellíoítis** Etueníunt Bethíaida,& adduct ei ccc: s& rógabant eum ut illum tangeret.Et apprehenfa ma b nu cz, eduxit eüm extra uicum: δὲ expuens ín oculos eíus, impofitís manibus fuís íntetrogauít eum, fi quíd c uideret. Er afpíciéns aít: Vídeo homines uelut arbores ambulantes.Deínde iterü impofuit manus fuper οσα’ 6Ο. mz(uz ftatum, poft rubiginem peccatí, mundi cordis oculo cótueret. Beatí enim müdo corde:quoníà ipíi deum uidebunt, Et miíit eum ín do; mum(πᾷ: ut uideret in fe quodante non uidit, Non em putat homo defperans de faluteomnino poffe, quod facile illumina tus per fpem poteft perficere, Et dicit εἰς Ὁ€[ Ci ín vícá(ntroíc rio, πεί otrerío.Id' eft uicinís ccitatem tuam(emper enarra, non uirtutem: ut ait Pau!us:QLui fui blaf phemus,& perfecu/ tus fum eccliam dei. e«|]»oft bec ccpít oo cere illoa: qz opoetet ft luti bois multa patí: et tertía oferefurgere. Sicut gubernator pe ritus tempeftatem in tranquillitate praca/ uens,nautas paratos uulteíTe fuos. Vnde domin?:Si quís uult poft me fequi, dene: get femetipfum:id eft alterex altero efficía/ tur.Poft confirmatio nem crucís,gloriare/ furrectionis oftendi; tur. Vnde& fequí tertíadecima uirtute, Et dicebat: los eíus,& ccepit uidere: δὲ reftítutus εἰ,(τα ut dareuíderet omnía: δὲ mifit ο illumín domü fuam,dícés: Vade ín domum tuam:& fi ín uícüm íntroteris, nemíní dixerís.' Et egreílus eft Iefus& difcipuli eíus ín caftella czef: rez Phí lippí:& ín uía interrogabat difcipulos fuos,dícés eis: Quem me dícunt effe homínes? Qui refponderunt illi, dicentes: Ioannem baptiftam:alij Eliam: alij o quafi unum de prophetis. T unc dicit illis Vos yo quem me effe di». citis 4 Refpondens Petrus, aít ei: Tu es Chriftus.* Et commínatus eft eis; e necui dicerent dc illo, Et ccepit docére eos quoniam oportet filium homi» nis multa patí:& reprobaría fenioribus,& a íumtmiís facerdotibus& fcribis δὲ occidi, δὲ poft tres díes rcfurgere:& palam ucrbum loquebatur. Et ap! prehendens eum Petrus,coepít increpare eum. Quií conuerfus,& uidens dí; Ícipulos fuos,cóminatus cft Petro.dicens: Vade retro me fatana: quoníam non fapis qux ἀεί funt, fed qua funt hominum.'Et conuocara turba cum difcipulis fuis, dixit cís:Si quis uult tne fequi, deneget femetipfum: δὲ tollat cruceni fuam,& fequatur me. Qui ením uoluerit anímam fuam faluam[αν cere;perdet eam: quí autem perdiderit anímam fuam propter me δέ cuam ecium, faluam faciet cam. Quid ením proderit homini, fi lucretur tmunz dut totum:& detrímentum anímz fuz faciat? Aut quid homo commuta/ tíonís dabit pro aníma fua τ᾿ Qui ením me confufus fuerit,& uerba mea ín generatione ifta adultera δὲ peccatrice: δὲ filius homínis confundet eum cum uenerit ín gloría patrís fui cum angelis fanctís. IX í kEtdicebat Ca 4.9 Z£anon. C a 77 i b-$ VI € 79 II d 80 : Ví L'limo.ic Lu.9.c ' we 8t h 84. Vi i ὃς π k 86 1 Kanon a 97 τ Ε $.Cort.15.g Εία.«.ὃ b ς Χ ε 5 I Iob.5.a e —*l Ca. IX 4. oícebat il, lío:zymen of» co vobía«€. Poft diesfexin mon/ te excelío tranffigura tus eft corá difcipulis fuis: netimerentop^ probria crucis, qui uiderant oculís fuis gloríà fucurz refurre étionis. bep£rsb( cotínuerür apud fe có; αυίγεπτεσ dd effeticíi a imozrute refurrexerít. Hocpprie Marci:Id€ cum abforpta fuerit mors in uíctoría, nó erütin memoria pri/ ora:& nó afcédent fu per cor: cum αν’ lerit dominus fordes filiz(ion, auferes om nem lachrymam ab omnií facie fanctorii. «4Γ€t veníce ad o(fcí pulos(uoe/ vídit tur; bam maga círca eoa: et fcribae conquírétee cum íllie.Non eft πο’ mini requies fub fo; le. Semper paruulos occidit inuidia: ma/ gnos percutiunt ful ura montes. Alíj di/ centes cum fide: alij inuidétes cü faftu,ad ecclefiam cóueniunt. Etpplus uidés eum, ftupefactus eft& ex/ pauerunt.Non eft tí mor ín charitate. Τί’ mor ením eft feruo/ rum, ftupcefcere ftul/ torü. Ὁ ΔΓ interro; gauít eos:&àuíd ínter voe conquiritío? Ὁ ὦ fcit dominus,interro gare cófefTio pariat alutem: δὲ murmur cordis noftri, fermo: nibus foluatur píjs: ut eft illud: Dictu iní quitates tuas prií?,ut iuftificerís. Poftea quartadecíma ytute unus deturba affert filiü fpiritü habétem immuüdü,& reliqua. QLuem nó poterant diícipuli curare, fal/ uator curauit. Infide litas utrorung impe diuit falute. Spiritus diícerpit, fpumante, &(tridentem,& are; fcenté, Pctór ípumat inuidia,(tulticia:ftri/ det iracundia: arefcit ignauía. Difcerpit εἴ fpüs ξανα tem ad falute, α eft εἶτα dilecta: quos in.' £ommen.If^iceronyni * T dicebát illis: Amné díco uobís: quía funt qui^ dam de hic ftantibus qui non guftabunt mor^ tem, donec uídeant regnü ἀεί ueniés ín uirtute, Etpoft díes fex affumpfit lefüs Petrum δὲ lacobum€ Ioanné: δὲ ducit illos in montem excelfum feorfum folos:& tranffiguratus eft coram ipfis. Et ueftiméta eius facta funt fj Pi δὲ candida nímis uelut níx:qua/ [ία fullo non poteft fuper terram candida facete. Et ap aruitillis Elías cam Moyfe:& erant loquentes oum Te Ec refpondens Petrus ait Iefu: Rabbi bonum eft nos hiceffe:& faciamus tría tabernacula: tibí unum, Moyfi unum,& Εἰία unum. INon ením(ciebat quid di ceret.Erant ením títmorce exterriti.Et facta eft nubes ob umbrans eos:& uenit uox de nube dícens:ic eft filius meus chariffimus,audite illum.Et ftatim cíireumfpicien tes, nemínem amplíus uiderunt nifi Iefum tm fecum. Et defcendentíbus illis de monte pracepit illis ne cui qux uidiffent,narrarent:nifi cum filius homínis a mor/ b tuis refürrexerit." Ecu&rbum cotínucrunt apud feicone quírentes quid effet cum a mortuis refurrexerít.* Et ínterrogabant eum,dicentes:Quid ergo dícunt pharifzi & fcriba:quia Eliam oporteat ucníre prímum*? Qui re/ fpodens ait illis:Elias cum uenerit; prímo reftítuet om nía:& quó fcriptü eft ín filia homínis, ut multa patíat δέ cotemnat d dico uobis: quía δὲ Elias uenít:& fece runt illi quzcunq; uoluerunt ficut fcript eft de eo." Et c uéníés ad difcipulos fuos uidit tuibam manam circa eos:& fcribas conquirentes cü illis.Et confeftím omnis populus uidens Iefun ftupefactus eft, δὲ expauerunt: »& accurrétes falutabant eum:& interrógauit eos:Quid inter uos coquírítis?* Ecrefpodens unus de turba, dixit: Magifter attuli filium meum ad te,habenté fpiritü mutum: qui ubícág; eum apprehenderit, allídir illá& fpumat, δὲ ftridet dentibus ,& arefcit.Et dixi difcipulis tuis,ut efjcerent íllit& no potuerüt.Qui refpodens eís, dícit: O generatío íncredula,dgdiu apuduos ero,cgdíu uos patíar? Afferte illii ad me.Et attulerunt eum.Ex cá uidiffet eum,ftatím fpiritus conturbauit illum:& elifus in tetráuolutaba£ fpumás:& eroi t patré eíus: « Quantü εξροτίς eft ex quo ei hocaciditzAt illeáit:Ab ΄ ΄ f- ᾿ ΄-, t infantía:& fréquéter cum ín igné δὲ aquaf mifit.ut eum erderet.Sed fi quíd potes, adiuua nos,mífert? noftri, $ Λι, df:.. a od. ὃ lefus utéait illisSi potescredere,ómnia poffibilia funt credenti. Et cótinuo exdamans pater pueri curn lachry; tnis aiebat: Credo düe,adiuua íncredulitaté tneam. Et cüm uidi(fer Iefus cocurrenté turbam, comminatus eft fpítítui ímmüdo,dicens illisSürde δὲ mute fpirítus,ego pracipio tibi:exi ab εὐ, δὲ amplius ne íntroeas ín eum, E exclamans& multum difcerpens eum,exíjt ab eo.Et actis eft(icut mortuus:ita ut multi diceret, quía mor, tuus cft. uentré fuum trahere defy derat, per terro; res X damna: ut fecit in lob. Interrogatle; fuscempus. ej€t aít pater εί’: ib ínfan tía.Hic fignificat gen tilis pp'us: cui ana/ tiuitate íncreuit cul/ tus inutilis idolorü:: ut ftulte immolaret filios(ος daemonis, Vndefequit: f([£t frequéter cá ín(gnéet aquá mífit, Alij em de. gentíb? igne uenera; bantur,altjaquam, €«€t οί illí(efue: i potee credere. Liberta té hicarbitrij indicat, b« e nnía poffibilia. funt credétí. Qruz(üt ofía, nifi qua ín no; mine lefu, id€ falutis poftulantur cum a/ chrymis«Pater pucri aiebat: Credo domi; nc: adiuua increduli tatem meam. Credu litas noftra, ucrofira/ ta lingua infirma eft, nifi innixa fubfiftat roborií adiutorfj dei, Fides cii lachrymis, optata uota capit: ut eft: Fíattibi fcd'm fi dem tuam.(ς[ιξι cá víderct tefue concur; rentem turbam| com» mínatue eft fpfrítui iim. mundo«€. Dehinc Marcus proprienarz rat.Mina domini,po tentia cius eft. k4T Surde«mute fpf rítue«c. Spiritui(fn; putat deus quod ho míni diabolus prz/ ftat: dumille nund audiret nec loquere; tur:qd peccator pení. tus audiuit& loqui; tur. ἰεξχί οὗ εο:ε amplí? πε íntrocaein eum cC, Exiens ab ho mine, nund reuerti/ tur: fi cor fuü clauis ferauerit humilicatís δὲ charitatis:& οὔ obtinuerichomomu nitatis. Vnde prophe ta dicit: Efto míhiin$3.30 deum protectoré, X ín locum muniítü: ut faluum me facías. τι«[Etfacrue eft νε’ lut toztuue εξ, Sana; tis ete dicit:Mortui Col eftis,& uita ueftra ab fcodita eft εὖ chriíto: in dco. Vndeinfirmi/ tas chriftíanorü non eft mors, fed mortis ilic do. pan ΡΠ ἐμ iD gran iba. idt timpr (τι ἔοι Vese Eun dm bre NI m "Mis: Rn dt Wan bd ] 1 i. DN um üt "η Du n cg Ν QM Cien. Uis d id "s als ils lie irit Tan gis ἤν mro Μη nbi Dar itr ditti dw Doa tubi c n( ήν! ana dip τὰ ^in O*Sarcutm fimilitudo.. aT££t oírít íllío: δος genus non eijcítur! ΠΠ πα ozatíone et íefüníó«C, Stulticia ad luxuriam car/ nis pertine:X ieiunio fanatur& oratione.Ira& ignauia, oratione depellitur. Medicina cuiufqy uulneris adhiben dacftei. Non fanatoculum,qd calcaneo adhibet, eiu? nio, paffiones corpo? tis:& oratione peftes (ananda funt métis. b«Lt venerunt ca; pbarnaum. Caphar/ naum,uilla cóíolatio nis. Cógruit iterpre/ tatio predicte fenten εἰς qua dicit: Et occi/ fus, tertía die refur/ g«t. Granü frumenti moritur:utmultipli/ cius colligatur: ἢ nó morit,folum manet, «Οι cum oomíef. fentiinterrogabat eoo: Quíd ín vía tractaba/ tío τὸ, In uiaenim tra &abant de principa/ tu:fimilis tractatio lo «o. Principatus nàgy ut ingredit,(ic dcferí tur: Φα tene£,la; bitur:& incertum eft in qua manfione.i.ín qua die finiaf. Vnde dicit: CLui uult efTe prím?,ut puer fit mi, nifter. o yoonü eft tibi oebíleim ingredi(n vítà.ld eft(ine cupito principatu. eq[ ex Όυαο manus babenté íreín σης inexrínguí/ ilem. Dua manus, rincipatus funt& fuperbia. Abfcínde fuperbià tenens hu milem principatum. fL Germíe uo mozíf: etígnía non extíngui£, Vermis,eft coícientia fera. Ignis, poena ín/ cofummata, Vndep prophetam dicitur: 'Εῶιεοιά Ambulatein lumine ignis ueftri€ in lam mís quas faccediftís uobis. s«[é2mníe ein ígnefalíetur. Mire dictum eft τῷ ἳ em fale conditur,uermis putredine arcet:(3 Yo.i.afperfo fale car/ nem queq cófumit: hocfcdm legé ín πο’ Πῆς fiebat, qua in al; tari cremabant£, Vii inomni uictima δὲ(ἃ Leuít,1,d crificio fal offerri prae ceptum eft, δα! απ]; cedo fapiétiz: ignís Tririmfene gratia. mnis ignis faliet: quia omnis electus, fapiétia conditur: ut digna uictima dei al; tarib? efficiat, Vnde ἘΝ tuus eft.Iefus autem tenens manü eius eleuauit eum,& a furrexít.' Eccü íntróifTet ín domü diícipuli eíus fecreto interrogabant eum: Quare nosnon potuimus eijcere eum:Et dixit illis:oc eenus ín nullo poteft exire, nifi in oratione& ieiunio.* Ecinde profecti ratereredie» bantur gait: necuolebat quemig s. Docebat auté difcipülos fuos,& dicebat illis: quoníá filius homí nís tradetur ín manus hominü.& occident eum:& occí fus.tertía díe refurget. Ac illi ignorabant uerbü,& tíme bbanteum ínterrogarc." Etuénerüt capharnaum. Q üí cum domií effentinterrogabat eos:Quid ín uía tracta, batis: At illi cacebant. Siquídem ín uía ínter fe difpu. tauerant, quís eorum maior efTet. Et refidens uocauít duodecím,& ait illis:Sí quís uult prím? effe,eríit omniü nouífTimus,& omníum miínifter. Et acdpíens puerum ftatuit cum ín medio corü. Quem cum cóplexus effet, ait illis:* Quifquis unum ex huiufmodi pueris receperítín notníne meo, me recipit: X quícungs me fufcepe, rít, non me fufcipit, fed eum quí me mifit.' Refpondit ill'iloannes,dicens:Magifter,uidímus quendam ín no míne tuo cíjcientem dxmonia:quí non fequítur nos,& prohibuimus eum." Icfus autem aít:INolíte prohibere eum.INemo eft eim qui facit uírtuté ín nomíne meo, δὲ poffitcito male loqui de me. Qui ením non eft aduerfum uos, pro uobis eft. Quifquís enim potum dederit uobis calicem aqua in nomíne meo, quía ch τί! eftis; amen díco uobis, nó perdet mercedem fuam." Et quif quis fcandalicauerit unum ex hís pufillis credentib? ín me:bonum eft εἰ magis fi círcandaretur mola afinaría collo eíus, δὲ ín mare mítteret..* Et fi fcandalicauerit e e manus tua,abfcinde illam: Bónum eft tibi debilem in^ e ttoíte ín uítam,cj duás manus habenté γε ín gehenná t inígnem extinguibilem:ubí uérmís corü non morítur: & ignisnon extínguítur. Et fi pes tuus te fcandalícat, amputa illutn.Bonü eft tibí daudum introire ín uítam zternam,d duos Fede habentem mítti ín gehennam ignís ínextinguibi ís:" ubí uermíscorum non moritur: & ignís non extinouíitur.Qo; fi oculus tuus fcandalígat te,erjce eum.Bonum eft tíbi lufcum introire ín regnum ἀεί. ds duos oculos habenté mitti ín gehennam ignis: ubí uermís eorum non morítur,& ígnís non extíngui, 8 tur. Omníséním igne falietur:& ómnís uíctima(ale fa i líetur.* Bónum eft fal.» fi fal infulfum fuerit, ín quo t illud condietis? Habeté ín uobis fal,& pacem habete ínter uos. Ca.! :.Bcindeexurgens IN|$06,$0 beneaddit: b p£tommnía vícrima(ale(alietur, lileenim uere uíctirna domini eft, quí corpus X animam a uiítijs emundando deo per amore fpirituffanéti confecráatsnee fale afpergitur, fed igne cófumit: quando nó peccati t contagio pellitur fed& prafentis uitz delectario tolli£zk futura conuerfatio 7 nitota mente fufpirà tur.Vnde,nofirà cón uer(atio ín coelis eft, Etobfecro per mí(cti cordiam dei,ut ex/ hibeatis corpora ué; ftra δίς, Altare dei,eft cor bonorü:hoftí:e δέ facrificia,bona opera fidelià.In omnib? fa; crificijs fal: quía nul; Iumopus bonü finé fapientia, Ignis facri^ fícia ín altare confu» mit: de quo ipfe nos baptigauit fpüfanctó & igne. Ignis, tribu, lationes refpicit: hoe ad fupiora, ubi(cán daligantia membra euclli praecepta funt: quia δὲ hoc eft igné faliri,tentatíonib9ex, ercerí,ob chrífti amó rem dilectos δὲ ρτοχί mos riobis abnega/ rc. Omnis ením uictí ma falietur. Victima dominí,eft genus hu manum,quod hic γὰ tione fapietiz falitur: dum corruptio fan guinis cuftodia pt/ tredinis: id eft mater uermiü confumit:€ illic pureatorío iené examinat.(4T 350; num eft fal zc. Sal 1η’ ful(um,q amát prin cipatti:qui increpare nó audet€ confiteri, ne defynagoga εῆςία tur:diligens eloríam hominum magis, ᾧ ἀεὶ, Καὶ e[IDabereía vobíe fal: et paceiti bá bete ínter voa.Salfitü dinem correctionis; amor proximi tem/ peret: δὲ dilectionem proximi fal iufticizé condiat. Etin domo iterum difcipuli eius interrogabat eum de eodem. Et hoc ,pprié iterata fcientia ucrbi nó faftidium, fed εἴα riem δὲ fitim ρα ας: ut eft illud fapientia: Qui me comedunt, adhuc efuriét:€ qui mebibunt, adhuc ft/ tient. Mellifua fapie/ tie eloquia guftata diligétius, multimo/ dum faporé reddüt. Q.uándo pluit díis i 2 imaniá Á£gnonm C 4 Phif.s.d ι 9) Rom:. ! 97. VIH ii 9$ Vi ὃ 166 ví p ioi γι Ecci,2 4.6 q 165 11 Knot. a 10 mannsadmáàducan £ommen.Ioicronymi "T índe exurgens uenit ín fines Iuda uftra Iordane: δὲ cóueniunt VI dumíub(fole lique/ fcens ut cera, reddes mollíta dicta: ut eft il Mattb.rs.f£ lud: Fulgebuntiuftí ficutfolinregno pa^ tris εοτΏ. Ad ignédu ratur, ut: Panis cor hoís confirmans, Ad afpera: ut eft; Si quis uultpoft me ueníre, abneget feipfum fibi: δὲ tollat crucé[πᾷ δὲ fequat me, Ca. X —72. inde etur; αξο«C. δρα rífeí intergo/ aabant euis fi lícet víro oíruíttere vrozem(aam tenta; tes cum. Item poft ali quanta: bL 3n oo/ mo ítcrü oiífcipulí efus faterrogabant euim oc todé.ld eft de coiugij ftatu, ficut feques ca/ piculü indicat. Et di/ ᾿ cit illis: Qiuicung di miferít uxoré fuam, & rcliqua.Sed qd die cit Marcus,!terü difci puli eius interroga/ uerunteum: Non dí fcipuli interrogaue/ runt prius, fed phari fzi.Sed fecüda inter/ rogatio ab alijs.i. ab apofiolis: iterti dicta e(t deeadére, de qua phariízi eum interro gauerunt. iterum turba ad eum: ficut cofucuerat;iterü docebat illos.Et ace, dentes phárifzi interrogabant ειπα licet uiro uxoré dítníttere;teny tarites cum. Atille refpondens dixit cís:Quiduobís praccepít Moyfes: Qui dixerunt: Moyfes petmífit δ εἰ! repudij feríbere& dimittere. Quibus re; fpondens Icfus,ait:Ad duríciam cordis ucftri fcripfit uobís praecepti iftud: Ab inítío auté creaturz mnafcalum δὲ foemínarm fecit eos deus. Proptethoc relíaquet homo patré fuutn δὲ matre,€ adhxrebit ad uxoré fuam:& enint duo in carne una.Itaqy ammo funt duo,fed una caro.Quodergo deuscon v iunxit/ho nó feparet. Ecín domo ítrü difcipuli eíus de eodé interrogaue: runteum. Et aít íllissQuicüqy dimiferít uxoré fuam δὲ alíam duxeritadul teríum comittit fuper eam, Et fiaxor dímiferít uirum fuum δζ αἰή nupferit, mocchat.' Et offerebát illi paraulos ut tangeret eos. Diífcipuli autécomina bantur offerentibus.Quos cum uideret Iefus,índigne tulit,& ait illisSinite paruulos uenire ad me,& ne phibueritis eos: talium cft em regni ocelorü. Amédíco uobís:quifquis nó receperít regnü dei uelut paruulus,nó intrabit in illud.Et coplexans eos,& imponés manus fuper íllos,bridicebar eos.* Et cü egreflus effet ín uíam,procurrens quidá genuflexo ante eum,togabat cit dices: Magifter bone; quíd facia utuitam xterná percipiam: lefus autédixit εἰς Quid me dícis bonum? INemo bonus nífi unus deus.Praxepta noftiine adultercrís: ne occídas:ne futerís: nc falfum ceftimoniü dixeris: ne fraudem fecetís:honora patré tuum δὲ matre. At ille refpodens,aít illi: Magifter;hac omnía obferaauí a íuuentute mea.' Iefus auté íntuítus eum, dilexit eum;& dixit ei: Vnü tibí deeftiuade,quacüqs habes uende δὲ da pauperibus:&ha bebis thefaurá ín coelo:& ueni fequere me.* Qui cótriftatus ín uerbo, abijt macrens.Erat em habés multas pofle(Tioncs.Et circüfpiciens Icfus,ait difci pulis fuis:Qz difficile qui pecunías habét ín regná ἀεί introibüt. Difcipuli auté obftupefcebant in uerbis ci?. Ac Iefus rurfus refpodens,ait illis:Filioli, €&j difficile eft cofidentcs in pecunijs in regnü dei introire.Facilius eft came: lum per foraméacus tranfire,Gj díuíté intrare in regnü dei.Qui magis admiraban£ dicentesad femetípfos:Et quis potcft falus fieri?Et intuens illos Iefus,ait: Apud horínes ímpoflibileeft, fed non apud deum:omnía enim poffibilia funt apud deum.Et ccepit εἰ petrus dicere: Ecce nos dímifimus omniía, δὲ fecuti fumus te," Refpondens Iefus ait: Amen dico uobis: nemo cft quí relíquerít domum,aut fratres, aut forores,aut patrem,aut matrem,aut filios, aut agros, propter me,X pptcr euáoelíü:qui πό accípict centies tm nunc ín tépore hocdomos,& fratres,& forores, δ matres,& filios δὲ agros cum perfecutionibus:& in feculo futuro uitam xterná.' Multi auté erunt prímí nouíffimi,S nouíffimi primi." Erant aut£ ín uía afcédentes híerofolymá,& praxc^ debat illos lefus: δὲ ftupebant,& fequétes tímebant.Et aflamens iterà duodecim,ccepit illis di cere qua eflent ei uentura, Q uía ecce afcédimus hierofolymá: δὲ filius hominis trade£ príndpi busfacerdotü δὲ faribís& fenioribus:& damnabunt eum morte:& tradent eum oentibus& illa dent eít&confpuent eum:& flagellabunt eum:& interficient eum: δὲ tertía die refureet.' Et acce dunt ad eum lacobus δὲ Ioannes filij Z ebedeí,dicétes: Magifter, uolumus ut qd'aing petíeri^ mus facías nobís. At ille dixit cís:Quíd uultis ut facíam uobís?Et díxerüt:Da nobis ut anusad dexterá tua,& alíus ad finíftrá tuá fedearm? ín gloría tua,lIefus auté ait eís:INefcitis quid petatís: Fein bibere calicé quem ego bibo:aut baptifmo d ego bapticor, bapticarizAt illi dixerütci: offumus.Iefus aute aít εἰσ: Calice quídé qué cgo bibo,bibetís:& baptifmo quo cgo bapticor, bapticabiminí:federe auté ad dexterá meam uel ad finiftrá,no eft meü dare uobis, fed quibus paratü eft." Etaudiétes decé,caeperüt índignari de Iacobo& Ioáne.Iefus a&t uocás eos,aitillís »: ΄ ΄ A d ΄ ΄ ΄ Η ΄ e,.- insu hi qui uíden£ principari gentibus.dominané eis:& príncipes eorü poteftaté habent ipforü.INon íta eft auté ín uobís:fed quícáq; uoluerit fierí maior,erit uefter minifter:& quicág: uolucrit ὑπ gun. god m m pad «£a | dna tnit {τ uta (μι hs ΓΝ iluminà μά pape | ade NR d UN T liz, LN Atl odo, Wee ἀπ Ati gia SANTO Y Mog saris puts τὸ [σπιτι ut ΓΙ ἐμ pbi vol ymé πα esi Mis ip sib n nsu [^ a J*arcum gauerunt, a«[ Το Ρος venerunt ín bíerícbó.Hiéricho, luna/fiucanathema interpreta: qd? cogruit paffioniap propinquáti. Defectus nac carnis chrifti, neomenia eft .€aleftis hierufalem. Vnde hiericho deferetes,hierofoly, ma.i.uifioni pacis appropinquat. ΡΕ; p?oficí(céte co Á te bíerícbo zc.(cque biremin vía ins artímeus d ce; ον EET íuxra vía mendícane. Qr uinta/ decima ytute illumi/ natur cecus.Cacitas €x parte facta iudaif, alluftrabit in fine, qn eis mittet Eliam pro; phetam. Iuxta uiam mendícans.Q) ui fcri pruram cóferuat nec complet, íuxta uiam mendicans efurít, ««£t cum audíuít íc/ fum nacarenü tranfire damauír: filí oauíd mf ferere nef, Per merita patriarcharü, iudai/ cus illuminat popu^ Jus.Cui mifericors& miferator diis adeft: illuminàs czcos: οτί’ gens elifos: diligens pauperes: cuftodies aduenas. o4[£t có infnabanrur εἰ multí/ :yt taceret, Peccata& daemonia compeícüt clamorem pauperis, qué exaudiuit dis, At ille magis clama, bat. Ingraucícéte bel lo,man?adlapidé ad jutorfj,hoc eft,lefum nagarenum cum cla, more leuanda funt. e€€: pcepít fefus eG vocaríiz oícüt εί; imequíoe efto:fürge/vo catte.C5 conueniens εἰ ordo falutis: au; dimus prímo: dein/ declamamus:poftea uocamur: poftremo . furgimus.Audimus per pphetas: clama» mus per fidem: uoca mur p apoftolos: fur gimus per poeniten/ tiam: exuimur p ba/ tí(mum:interrogamur per uoluntat£, Vnde fequitur: fex p?ofecto veftümento: exilíena venít οξ. Exilire nu; Caisb dusueteri homine dicit: ut hinriulus faliens fup colles, exiliens(nnper montes, prophetas,X apoftolos in altis confyderans,ad fuperna feextendit. 64 Z»írít(lí(fuo: uid τοί vío/facíá? Con, fyderans Iefus promptam uoluntate,completione defy/ 5 derifremunerat. Vnde& als dicit Omne quodcunq pe ,, üttitisinoratione,credentes accipietis. b«[££ ecueauté Pédb olrít ei: fRabboníivt víde. Vnam petíjta ἀπο: hoc requi ritut uideat uoluntatem domini:& inde uidens uifitet templü οἱ”. Vndefequit:{4{ Scfue aur ofrít(ll(: Sides tua te faluG fecít.£t confeftíim vídítiet fequebat eum.Tn uía 105.143 cacus mendicabat, quz dicit: Ego fum uia, ueritas, 8ζ uita. Hzceftuia anguíta quz ducit ad ardua hierofo^ lymz& bcthaniz ad moritem oliuarum, quí ἐξ mons E ΧΙ Tumitis& cónfolationis; uoluerit in uobís primuseffe,erít omníà feraus." Nam δὲ filius hominis n6 uenit ut míniftraret ci, fed ut mini ftraret δὲ daret anímá fuam redemptione ,p multis, Ec p ueniünt hierícho:&" próficifcéte eo de híericho& difci puliseíus, δὲ pluríma multitudine: filius Timai Barti emus cxcus fedebat iuxta uíam médicans. Οὗί cá audiffet quia Iefus nacaren?eflet;ccepit damare δὲ dicere: fili Dauid Iefu miferere mei. Et cominibant illi multi ut taceret. At ille multo magís damabat:Fii Dauid mi e ferere mei.Et ftans Icfus prazcépit illá uocari.Et uocant f Cxxcübdícentes ei:Anímazquior efto:furee,uocat te. Oi proiecto ueftíméto fuo,exilíés uenit ad. cum.Etrefpon ὃ dens Iefus, dixit illi: Qüid tibi uis faciam? Cacüis aute i dixit esRabboni,ut uideam. efus Áutem ait illi: Vade, - Mfides tua tefaluum fecic. Et confeftim uidit& fe quebatur eum ín uía. ΟΧΙ Ε"Te apprópinquarét hierofolynaz δὲ Betha.! nz ad monté oliuard, míttit duós ex difcipulis fais,& aít illis:Ite ín caftellá qd'contra uos eft:& ftatím intro. euntes illuc/ínuenietís pullá ligatá, fap qué nemo ad huc homínáü fedit:foluite íllà δὲ adducite. Et fi quís uo, bis dixerít quid facitis: dicite, quia drio neceffaríus eft: & cotínuo illum dímiíttet huc." Et abeuntes ínuenerüt ρα ligatá ante ianuá forís in biuío, δὲ foluunt eum. m Et qüidam de illís(tantibus dicebant illis: Quid facitis foluentes pullumz Οαί díxerüt εἰς ficut praeceperat eís Iefus:& dímiferüt eís.Et duxerüt pullá ad Iefum:& im ὁ ponünt illi ueftímenta fua:& fedít fup&um.Multí duté P ueftiméta fua ftrauerüt ín uía. Alij áuté frondes πάς» bant dearborib?,&(ternebát ín uia:* δὲ qui przíbant δὲ qui fequebantur,damabant dícentes:O fanna,bene dictus quí uenit in nomine domini: benedictum af ἷς, uenít regnum patrís noftrí Dauid, Ofanna in exce Et introiuít fegnitiam deponés: patríarchas, $0. u.a.“Κι. £. dim app?opíndqlidrét bferofofymié«c. C) ua ef uitio pacis: in quà manet fixa immobilifqs focli citas: quz fcm Apoftolum, mater eft omníü credentíü,& bene uiuentiü in chrifto.[4T Z£»í; fit οσο ex ofícipulía uíe τῷ, Bini uocant: δὲ bini mittun£ diíci; puli Chrifti: quonià charítas non corififti 'Ccum uno, ut dicitur: : Vzfoli& reli. Duo educunt hébraos de egypto:Duo αέρος, tant botrum de térra fancta: utfemp prz, pofiti cóiungant óp9 :& fcientiam:& duo mandata de duabus tabulis proferant:& duobus fontibüs ab luantur,& abluant: & duobus uectibus arcá domini portenti & inter duos cheru/ bim deü cognofcant, fpiritu& mente píal, lentes. Pullum liga/ tum ducunt& índo, miítum: quéfoluüné - δὲ domant,qníeft po pulus gétilis ligatus anteianuam fidei ο uinculis pctórü fuo» rum: ín biuio Πα tem,in libertate arbi, tríj dubitantem inté£ uitam& mortem. m«[£»uídà oícebant: quíd facítíe? Acfi di^ cerent: quis poteft di mittere peccatae ner£rímponunt ve ftimenta fua. Id eft(to lam primam immor talítatis per baptifmi facramenta afferunt, o«[£tfedítíefus fu, per eum. Id eft in eo regnare caepit: ut nó regnet peccatum in lafciua carne: fed iu; fticía,& páx,& gau/ dium in fpiritufan/ &o. p{θα tem ftrauerunt veftí/ menta fua(n-vía(05 pedíbue pullíafttie. Ο αἱ fantpedes, ni(i qui portant δέ extremi quos ad iudicandum cóftituit apoftolusc Qui & ipfi& fi non funt dorfum in quofedit dominus: tamé cum militibus aloanneinftruuntur.; frondes cedebaut oc arbozíbue et fternebant ít vía: et quí pzeibantiz quí fequebant/dlamabant/ oícentee: anra τί, Magis πος δὰ adorandum& f(acraméntum pertinet, dj ad neceffitatem.Tufti ut palma florebunt: angufti in τα’ dicibus, lati ín floribus δὲ fructib?:quonià bonus odot chrifti funt:& fternuntuíam mandatorum dei bona fa^ τα, Ω. αἱ przibant,ppbhetefunt:X quifequebant,apo? ο ftoli: Vtabyffus abyffum inuocet.i. lex legem alteram;*s$,41,b Ofanna,id eft faluifica:dicétes in excel(is δὲ imis:ut iufti zdificentur ín ruinam angelorum: δὲ terreni& fubter; ranci(aluentur ab eo benedicto uinicenre& ueniente iri nomine domini, id eft patris fui« quonia filius de pue q«ΓΕΙή autem ài 5 fufcepit: SI Zzanon. C Gaf4.d n ris lut o τό z 01 Ecco, μὲ à ii 4 b t8 € tig Roma;5.d T$.91€ Áanon. à 120 fufcepit nomen,E p a ter de filio. a«T cr ím trauít bíerofolymam. Et relíq: υἱῷ; ad ρε» luncá latronü. Iefus intratin teplum: ue/ fpera exijt in Betha» niam cü duodecim: maneadlIudaeam ue nit;atip nos in uefpe/ ra mundi uifitat.Efu riens diisfalutem ho minü., uidit a longe ficum,foltjs nó fructí busornatà:id eft fy/ nagoga ueftità man/ datís hominum δὲ fü perftitionibus fcopa tam:cui denegat fru; étumín zuum. Inde téplit ingreffus,eiecit uendentes δὲ etetes: δέ méfas δὲ cathedras euertit:id eft qui uen dunchonoré,& gra/ dus emunt. Scriptü eft em: Domus mea, domusorationis uo/ cabit: iuxta Efaiam. Vos auté feciftis cam fpeluncam latronü: iuxta Hieremiam. b«[€t cá vefpera fa; cta effet«c. Et hoc pro pric.Poft fe relinquéf tenebras ut folin iu; daorü cordib?:egre/ dicebat de ciuitate ad aliam, qua eft beni/ uola& obediens.Ma nereuertetes uiderüt ficum arídam.Occi; dit fol, oritur fol: lux ablata a(cribis, lucet in apoftolis.Ficus arí daaradicibus, fyna/ goga€a Cain&ace teris, a quib? omnis fanguis ab Abel ufq; ad Zacharíam requi ritur. c([€toírít pe true:£cce ficue cui ma lediríftí αγυίε, Petrus agnofcit aridà& ab; fcifam radicem: cui fuccedit oliua pul/ chra,fructifera uoca/ ta a diio. Vnde fequi/ tur: oq Zimenoíco vobíe: uícüqs ex vo bío bírerít buíc mot. Id cít Chrifto,qui eft mons crefcens dela; pide abfcifo(ine ma; nibus. ε 4 Z ollere «mittere ínmare 7 nó befitauerít. ία ηὐν «ung etrerít fiat! fiet εἰ.Πος eft faétum,qfi. dixerütapoftoli: Di/ gnc tranfferimur ad gentes: quia uosin/. dignos iudicafítis au/ £ommen.I2ícronymi a Ες intróíuit híerofolymá ín téplüz& circüfpectis oib?, cü íam uefpera effet hora,exijt in bethaniá cam duode cim:& alía die cá exírét a bethanía,efurijt. Cung, uidit feta longe ficii habenté folia:uenit fi quid forte ínuení ret ín ea.Et οὔ ueniffet ad e&nihil ínuenít nífi folia. ING eif erát tépus ficorü Et refpodés, dixit εἰ: lá nà ampli? ín ατοτηῦ exte fructá quífqs manducet. Ec audiebant difcipüli ei?:*& ueniüt hierofolymá. Et cà introiílet ín tépliü;cerpit eíjcere uendétes δὲ emétes in téplo: men fas nummularíorá, δὲ cathedras uendentiü columbas euertít.Et no finebat ut αι tráfferret uas p téplüz& docebat. dícés eís:Nóne fcríptá eftiquia dom? mea.do mus oratíonís uocabi£ omnib? gétíb?: Vos aute feciítis cá fpeluncá latroni.' Quo audito, principes facerdotü & fcribe quxrebát quo εἴ perderét. T imebát em eum: qm uníuerfa curba admirabat fup doctrina eí?.* Et cü ο uefpera facta effet, egrediebat de ciuitate. Et cà mane tráfirét,uiderüt fic arídá factá a radicib?:& recordat? c Petrüs díxít οἱ: Rabbi, ecce ficus cui maledixifti aruit. ο" Et refpódés lefus ait íllis:abete fidem deí: amé dicó e uobís:quía quíciqs dixerit huic moti, tolleré δὲ mittere ín mare:& non haffitauetit ín corde fuo fed crediderít: quía qd'ciq; dixerit fiat, fiet εἰ,' Propterea díco uobis: oria quaxcücy orantes petítis:credite quía accipietis& t cueniét uobis." Et cum ftabitís ad órandu, dímittite fi quid habetís aduerfus alíqué: ut δὲ pater uefter qui ín colis eft;dimittat uobis pétá ueftra.O» fi uos nó dimi feritís: nec pater uefter qui ín ccelis eft dimittet uobis 6 pu ueftra, Et uéniüt rurfus hierofolymá.Et ci ambu aret in téplo,accedüt ad εἴ fummi facerdotes,& fcribac δὲ feníores,& dicunt εἰ: In d poteftate hax facis: δὲ quis dedit tibi hanc poteftaté ut ifta facias: Tefus auté refpo dens aít illis:Interrogabo uos δὲ ego unü uerbá,& e^ fpódete mihi:& dica uobis in q poteftate haccfaciá. Ba. ptífma Ioannis de coclo erat;an ex hoibus? Refpodete mihí.At illi cogitabant fecá dícétes:Si dixerim?de coe lo;dicet:quare ergo non ctedidiftís εἰς Sí díxerimus ex hoib?:tímem? ppftm:O mes ei habebát Ioanné quía uere ppheta eflet. Et refpondétes dicüt Iefu: INefcim?, diendi terbü dei. Se) quitur: f&€rcü(tà tie ad ozatíoné« tem uerfus orationis dominice, Marc?fuo more in una oratio? necomprehendit. Is nág cui dimiffa funt omnía: quid ampli? rogabit, nifi qd'per/ feueretin eo qd'obti; nuit? 6(€t venir ruríuo bíerofolymá; Etreli.£t otcunt{ΠῚ fcníozco: 3n d potefta te becfaciez1Refpodít (llío tefue: 3Daptífma 2joanníe oe celo erati an ex bomíníbua? t cogítantee Ι oígeruntz "IBefcim?.De lucerna inuidi obfcurant: uit dicit:Parauilucerni Θέμις Chrifto meo: inimi; cos eius induamcon fufione. beL€tíefus ' αί-πες εσο oíco vobía ín qua poteftate becfa cío. Hic cum peruer; fo fubuertitur deus. £ api i cpít ít parabolís loquí: bomo paftínauír víncam«c. Homo deus dicif pa ter humano affectu. Vinea, domus ifrael Βία, ε.α eft.Sepis,eft cuftodia angelorü. Lacus, eft lex:turris,téplü: agrt colz,facérdotes.Pere grinatio dei, libertas eft nri arbitrij. Serut mifi, prophetz.Fru; ctus uinez, obedien;: tía.De pphetis alíj cz fi, alij uulnerati, αἰῆοςςΙ fant.Filius cha riffim?& nouiffim?, unigenitus eft. Vere bunt filium meum. Per Ironi& hoc dicit. Eteiecerüteum extra uineam: id eft extra plabenm Etréfpodens Iefus ait illís:INecp ego díco uobis, in qua poteftate ματα: CE Y T oopíitillis ín párabolis loquí: Víneá paftinauit homo, Ca.XII 4& circumdedit(epem,& fodit lacam: δὲ xdificauit turrím:& locauit cam agrícolis:& peregre profectus eft. Et mifit ad agricolas in tem^ pore feruum: ut ab agricolis acciperet de fructu είπες, Quí apprehenfum eum, cxciderüt δὲ dimiferunt uacum.Et iterá mifit ad illos alium ferui:& illum in capite uulneraueríit,& cotumelijs affecerát.Et rarfam alium mifit δὲ illum occiderunt& plures aliossquofdam cxdentes;alíos yo occídentes: Adhucergo unum habens filium charíffimum:& illum mifit ad eos που” fimum dícens: quía reuerebuntur filium tneum. Coloní autem dixerunt adinuicem:Hic eft heres: ueníte occidamus cum:& noftra erít harredítas. Etapprehendentes H iy Ex dons tai dM vnd od vri da in pia pad dri d ee 7.4. Β Efz. 4. $.8a teftametü. Hic preftat mira in oculif noftris üt topacion. Tuncin terrogant eum melli tis uerbis:€ circüda; banteum ficutapes: mel portantes in ore, aculeum ín tergo:di, cétes: 4 Q[ 2/»agífter fcim?quía verax eo«c. Licet oare tríbutíi ος’ fárí«€. Male fiquide cogitatióes in ima ter re mergunt:quia de ápfis excunt: δὲ in ea dem iterüi coenofitate uoluuntur. Q d íu/ dais euidéter accidit cum blafphemi, in innocétis chrifti cruo re uer(ati funt. Reípó dit illisimagine caía; ris habétibus: nümü cóactum cafari: uos ipfos libeter deo red; dite.Signatü cft fuper nos lumé uultus dei nó cafaris. Ec uéniüt adeüfadduczi,& re, liq.Dehac quaftióe alias difputàs: hic no bisnó eft cura erro/ ris alieni.Sed αὖ erüt hómines ficut angeli déí:id€ nemo ibi mo rit: nemo ibi nafci£, necinfans nec fenex. Mulier fterilis nó τῶ linqués femen ex fe; ptem fratribus πο uiffime moríes:quíd aliud fignificat quà iudaicà lynagogá re^ ΠΩ quaíi mortuam afpirítu feptiformi q feptépatriarchas im/ Ρευ ui non relí/ quérüt femen ei abra liz α eft iefus chri/ ftus. Licet enim puer natus eft illis: nobis tamen gentibus da/ tuséft. CLuz mulier mortua erat chrifto: nec cuid patríarcha de feptem in refurrectione coniügetur.Septeno πᾶφ nu» zin OSsarcum «bé dicétes: Qruia(amaritan? es,& demoniti habes. at uinea alíjs.i.ab oríente δὲ ab occidéte& auftro& ab aglone ueniétib?:& recübétib9cii Abrahà, Ifaac, δὲ Iacob in regno dei. Hic& lapis reprob?qué geftátangul?,coiun gésin coena pura agnü cü pane:finies uet?nouü inchoàs Κα, Xli Et apprehendentes eum occiderunt& eiecerunt extra uineam. Quid ergo facet dominus uínez? Veníec δὲ perdet colonos:& dabit uineam alijs. INec(criptu/ ram hancleoiftis: Lapídém quem reprobauerunt xdi ficantes,hic factus eft ín caput anguli: a domino factü eft iftud:& eft mirabile ín oculis noftris." Et quarebát eum tenere:& timuerunt turbá, Coenouerunt eim qii ad eos parabolam hanc díxerit.Et relícto illo abicrüt, * Et mittunt ad eum quofdam ex pharifís& herodia; nis,uccum caperent in uerbo.Qui uenientes dicunt οἷς 3 Mügeifter Ícimus,quía uerax es:& nó curas quécg: Nec ením uides ín faciem hominü: fed ín uerítate uíam dei doces:Licet dare tríbutum cxfarí:an nó dabimus? Qui fciens uerfutíam illorum,ait illis: Quid me centatisz Af ferte míhi denarium ut uideain. ΑΕΙ obtulerunt eís& ait illis: Caius cft ímago hac& infcriptio? Dicunt εἰς Cafaris, Refponidens autem icfus, dixit illis: Reddite igitur qua funt czrfaris, cxfarí: δ qua: funt dei, deo. Et mírabantur fuper eo, Et uenerunt ad eum fadduczi: qui dícüt refurrectione non effe:& interrogabát eü,dicentes: Magifter,moyfes nobis fcripfit uc fi cuíus frater mortuus fuerit,& dímiferít uxorem δὲ filíos non reli; quetítzaccípíat frater cíus uxorem ipfius,& refufcitet fe men fratrí fito.Septem ergo fratres erant:& primus ac cepit uxorem,& mortuus eft nó relicto femine: δὲ feci dus accepít ed δὲ mortuus eft; δὲ nec ífte reliquit femen: δὲ tertíus fimiliter.Et acceperáteà fimiliter Íepté& non reliquerunt femen.Nouiffima omniü defuncta eft& mulier:ín refurrectione ergo cam refurrexerínt, cuius dc his erít uxor?Septem enim habuerüt cam uxorcm, Etrefpondens iefus. ait illís: Nonne ídeo ertatís, non fcientes fcripturas neq; uirtutem dei? Cum ením a mortuís siii ,neq; nubent neg; nabentur: υ fed funt ficutangeli ín coelis. D& mortuísautem qd refurgant ,non legiftis ín libro Moyfi fuper rabum ORE ST quomodo homine ad imaginé dei fa&ó qd" e(t pietatis: feptimó die fpiritu timoris domini:qui permanet(πάς in fzculü fzculi,& replet orbem terrarum, fancta repletur ecclefia: non hábens maculam neq ru gam. Cur autem ecclefiá feptiformís:id cft pfecta,timore replet? C) uia iuftus uíx faluabítur:quí rogat, Etnon intres in iudi, cium cum feruo tuo domine:quia non iu ftificabitur in confpe &u tuo omnis uiues, Vii his feptem quali; tatib? fpirit?pfalteriü cátauit: cómemoràs in eo,quid negligen/ tia noftra pepererit: quid diligentia quz, fierít: quid diuina Ὁ. uidentía contulerit: quíd ínímici inftiga, tio fraudauerit: quid obliuio lubrica fub; traxerit:quid huma; na fragilitaf intulerit: quid ignorantia im/ quida fefellerit. Om? nef hosfepté affectus in pfalmis inuenim? expreffos: uteillud. Primus: Cócepit do; lorem δὲ peperit ini, quiítatem. Secundus Preucni ín maturíta; te€ clamauí. Terti? Incerta& occulta fa; pientie tuz manife; (198 mihi. CLuart?: Inimici mei animam meam circüidederür. Q.uin??: Obliuíoni datus fum ιαπ mor tuus a corde.Sextus: QLuonià lumbí meí impleti funtilluGoni bus;Septiím?:Delicta iuuétuti( mez& igno rátías meas ne memt nerís dfe. C) uos affe ctus fpüs feptiformis emüdat& illuminat: utfeptem lucernzab auftro ardétes,aqui, lonares tenebras ex» pellát in tabernaculo απί. Spüs fapiétiz iri pigro negligentia ré/ pellit.Spus intelle&9 diligentiam rationa biliter querit. Spüs cófilif, diuina puidé; εἰᾶ prudéter inuenit.Spüs uírrutis,inftigatióes fortiter ré mero uniuerfitas perfectorü fignatur: ut ποία uíce per Efatam dicitur: Apprehédét(eptem mulieres uírü unü: id eft fepté ecclefiz, qaas dris un?amat,arguit& caftigat, adoranteti una fide. Hx funt(eptem fporte fragmentis panüplena. Panes uerba funt fpüífancti. Sportz uero ecclefie. Q) uos panes íefus benedicens fregit:& difcipu/ li eius diuiferüt turba: dum die feptimo benedíxitom, niaopa fua requiefcés in eis. Vnde luce facta primo die, quí eft fapiétiz:& firmaméto in fecüdo, q eft intellectus: & arida tertio, qui eft confilij:& luminaribus accehfis quarto, quz funt uirtutes:& uolatilib? pifcibufgs factis quinto;qua funt fcientia;& anima uiuente fexto, id eft tundit.Spüs fciétiz,obliuione Πα τίς dru effe integre nó finit.Spüs pietatís,humana fragilitate clzméter idulget. Spüs timoris,dei improuidáignorátià ardéter decoqtae plene replet.Sapiétia,domü adificatiintellet?,guberna/ cula inuenit:confiliü,bona difcreta facit: uírtus,in patiéj tia animá poffidetíciétia, diuitia fidei& falutis acgrun£, Pietate ρτοίρετίεας prafentis uite δὲ futura cofiftit.Tímo re humilitas conferuatur,& omne peccatum expellitur, Quia inítíum fapientia ίππο domini eft. Ρ 4 cmo: tuio autem quod refurgart nó legíftía ínlíbzo moyfi fup ru» burm.In quo eft fimilimdo eim que aie Í ofumebat: οἷς uos init fed nó eius fpinas cofu νο" $o.$1 anon, C 1 Pe4.d T3$.142.2 b n9 I e 5o π T$.7.d p$.n$.c Ibídago.b Ῥδιιόις 8.50.d Ibíde.57.b Ibídé z4.B £onmem.IDieronym| T nis in Leuitico quz eft uofüitas prompta. πα γατα) Ώ drans dici?) uia ex tribus confiftitcogitatu,uerbo,ac— facto. Q.uod dicittorum uictum fuum mifit. Tota ei m:necfpinas ueftras fub maledicto germinatas ab/ E fumplit.Inquiens deus Abraha δὲ deus líaac& deus Ia^ cob: ter deüi nominádo, trínitaté intimauit, ΝΟ eft deus mortuorü,fcd uiuorü. Vnum deum iteransunam fub; ftantià fignificat. Viuuntautem qui uendicabant portío nem quam elegerat: mortui uero funt quí qd uédicauerütpdi/ derüt. a qp£t ínterro gauít εὖ vnue oe fcrí/ bí(: αὔ effet pzíim& om. πί mádatozüzfRefpó dír:giudí ifraeli/oomí/ nus oeues tuue/ ocuUs vnus eft c. Ο τὰ eft hzc quaftio proble/ matis qd εἰ cómune omnibus petitis in le e:nifi qd" diuerfa in xodo δὲ Leuitico, S Deuteronomio ordi/ nantur mádatac Vn/ denon unti, íed duo intulit mádata:de hís etii duobus uberib? fuper pectora(ροπία eleuatís,noftra alitur infantia. b«[€t aít (lli(críba.3Bene magí^ fter ín verítate oíxíftf. £1 oírít(lli(cuo: 1Π lorige ca a regno ocí. QLuare nó eft longe qui uenit callídecLo, gior nàg eft ignoran tiaa regno dei dj fcie/ tía. Vnde fupra fad; duczis: Erratís, ínqt, neícientes fcrípturas neq uirtutem dei.Et docebat eos icfus in templo:id eft palam eis de feloquit:ut in/ excufabiles fint:& ut ignis incendat arida cribarü& pharifzo^ τι exépla: q uolütin ftolis ambulare δές, c€ ΗΡΙ accípiét pzolí, κίυσ íudícía.£t fedés fefue contra gacopby: lací&:Id εἰ diuitiarü cuftodia. o«[ Zfpt^ ciebat quo ofuítea ία’ crabát inlta.£t veníce vna vídua paupercu/ la«c, Diüites qui füt, nifi qui proferunt de thefauro cordis fuí noua& uetera: à(Πε icerta& occult fapie tiz utriufcp tefrtamen «Ρα ρουπία yo quz eft:nifi& ego δὲ(imi; les meí:qui mitto qd poffum, δὲ defydero qd nó poffum uobis explanare£ Non quà tum: ut αυ αἰ 5,(ο ex quanto ζὀπίγας; rat deus. Vnuíquifq quadranté poteft οἷν ferre, Hec eft torta pa labor homínis,in ore fuo eft. quó dixerit illi deus,inqui&s:Ego ftn deus Abraham & deus Ifaac& deus Iacob.INon eft deus mortuorum, a fed uiuorü. Vos ergo multum erratis." Etácceffit unus de fcibís quí audíetat illos conquírentes:& uidés quo/ niabene ilis tefponderítiínterrogauit εἴ qd' eflet pri^ επ omníü mandatü.lefus autem refpondit εἰ: Q uia primü omníü mandati eft;Audi ífracl, dris deus tuus, deus unus eft.Etdilíoes drim deum tuum ex toto cor^ de tuo:& ex tota anía tua: ex tota mente tua: ex.to/ ta uirtute tua.Hooceft prímü mandatü. Secundü aute fimile eft ill;Diligespximü tu ficut teipfum. Maius e horü alíud BA no eft.* Etáit illi fcriba:Bene ma gifter in ucrítate díxiftiquía unus eft deus:& non eft alíus prater eum.Et ut diligatur extoto corde:& exto to íntellectu:& ex tota aníma: δὲ ex tota fortitudine;& diligere proxímü tandj feipfum, maius eft omnib? ho locauftomatibus δὲ facrificijs.Tefus aut& uidens qd' fa; pienter refpódiffet.dixit illi: INon es longe a regno dei, ' Ecnemo iá audebat eü interrogare,* Et ridens iefus dicebat docés ín téplo:Q αὖ dicát fcribae chriftá filium efTe dauid? Ipfe em dauid dixit ín fpüfacto: Dixit dns . diio meo:fedea dextrís meís. Donecponam inimicos tuos fcabellá pedá tuorü?Ipfe ergo dauid dixit εἴ do^ mínü:& unde eft filius eius?Et multa turba eum liben ter audiuit." Et dícebat eís ía doctrína fua: Cauete a fcribís qui uolunt ín ftolis ambulare:& falutarí ín foro & in prímís cathedris federe ín fynaeogís: δὲ prímos difcubítus ín ccenís:' quí deuorant domos ΗΝ ie fub obtentu prolixa: orationís:hi accipiet prolixius íu$ dícium.Et fedéns iefus cotra eagophylaciü:Afpicitbat quomodo turba íactaret zs in gagophylaciü:& multi díuítes iactabant multa. Cum ueníffet autéuna uidua pauper.mifit duo mínuta,qd' eft quadrans. Et conuo; cans difcipulos fuos,ait illis:Amen díco uobis: quoníà: uídua hac pauper plus omnibus mifit quí miferunt ín gases Lcium Comes ením ex eo qd abundabat il s;miferunt: hzcuero de penuria fua omnía qua: ha; Ca. "T cüm egrederetur de templo, ait illi uus ex difcipulis fuis: Magifter, α[ρίος quales lapi^ des δὲ quales ftructurxtEt refpondens iefusaít illi: Vides has omnes maenas zdificationes: ING εοἶίην .quetur lapis fuper lapidem,quí non deftruatur," Et cá buit mifit totumuictutn fuut, federet in monte oliuará contra templü interrogabant εἴ fepatim petrus δὲ iacobus&íoánes δὲ andreas:Dic -- nobis uoluptas corporis in uictu cófiftit. Vnde dicitur: Totus Ecg c, Xll... Ca. Ζ cum egre) deretur oe ré, plo«c, Ἐπ merat τί; pulis cladem που] mi temporis:id eft de fiructionem templi cum. plebe δὲ litera fua.Dequa lapis fu, ' per lapidem nonre/ linquetur:íd eft teftij monia ,pphetarum fuper eos ín quos iu, dairctorquebantea; ut eft in apoftolum, in Efdram,in Zoro; babel,in Machabaof -QLuz enumeratom nia fperanda funtpo tíus d tractáda,P(eu, dochrífti& pfeudo/ propheta: gens fu/ per gentem:regnum fuper regnum: terre, mot?,uapulatio pra; dicantium: pradica/' tio euangelij υἱῷ ad fines terra: ut ante iudicium clamet ος’ -clefia: A finibus ter; ra ad teclamaui do/ H mine. Domefiici in .domefticos furgen» tes: abominatio in té plo: fugain montes: utnon defcendat ad ima, qui aícendit ad alta. Orate ut hyeme non fiat fuga ueítra uel fabbato: id eft ne finiantur fructus ue ftri opis cü finctépo/ ris:Hyemeem finitur fruci?:fabbato yo té pus.Tribulatio ingés & dies breues ppter electos:ne malicia hu ius téporís mutetín/ οὗ 4n tellectü cog. Sicut de Noe dicit. Poft hec fol contenebrabif ad gelida corda uthye; me:& luna nó fpléde bitfcrena tempeftate dí(Tenfionü: δὲ fiella erüit decidetes lumies qii pene, deerit emen Abrahe cui affimila; tz(üt ftella: ycutes quaíuntíncolismo. uebüt adíramuindi— &a;qiimittent a filio hoi(ueníétei nubib* ccclí cum uirtutequi pri?ficut pluuíai ucl lus gedeon defcedit cü humilitate.Eccon gregabit electos aq; tuor ucti$ m, "a. A tuoruentis,ut triticü ο. gentilatü de areato/ i tíus terraFici pabola A hac eft pphetía. Fo; Ma, lianata,yba funt prz ( i fentia: etas uero pxí Wi ma dics eft iudicij:in (tv; h quounaquacarbor der manifeftabit qua in/ Dis. tus habuit,an aridü nma ad comburendü, an η y kis de id ΗΝ uiridead plantandü tul inedé cüligno uita: a. cui? Ris in AR 8e ἣν titi. uerba,qb?dicet: s ia Matin, Venite biidicti patrís ἫΝ, mei;& reliq. Sequit. "n aq£cl cerra tráfi n ἣν bát: verba aüit mea nó dies ,tranfibüt.£e ofeau; m.temílla c boza nemo | is[είς περ angeli ín clo um. neg filius nífi pater. A, Qcuidé qd dicit;neqg Td.fili? nifi pater? Q. uid i eft qd dicit,neq fili?e VQ) fobid deddicit:Pater ma; is dorme eft:id eft corp? s eius in terra pofirum min..- qgeftecchia. b GT Gi Μη^- gtte-«ocate/nefcítío nai ei qi tépue fit, Vigi/ I liaopus eít métis an; π ών p te morté corpis. Hó Ann— A pegre pficifces, corp? rms c εἰς chrifti ín coelü ele Dondit uatü:relindns domü jury{πᾷ qua eft ecclefia. Yir 3Dansferuis fuis po; pinus xeftaté uniufcuiufqp doti opistid eft octo τα] ἐπ isti Mattb.ss.b taiuxta Matthaü:uel πα—Luig.b decemnas, iuxta Lu, pii cà. Et íanitori Dcepit unii utuigiletId δ εἰ q pdi εἰσι EgeBsd cat.cui dicif: Sinóan dirá nücíaueris ἱπίᾷ ἱπία» -— taté fua(anguine fuü bari de manu tua reqràá. id Vigilateergo,& reliq. vut Seroan media nocte, uni qfi(üt occifa zgyptio - rüprimogenita:ne ín yid ueniat uos dormien, (Να tes.Nà q dormít,non ne€orpa uera,| fed phan "e taímata intédit: δὲ ua zii cuus uigilat de hís q p^ uideratSic nimirum "m funt ἧς mundi amor ii" rapit in uita: deferit ws ps uita qd' fomnia/ d bàt Φ certo. Sequit. r" c«r uod vobíe ofco: T eimnib? oíco: vícilate. "M Hoc fine cócludit fer v monéutcómuneom e nili prazceptü που ti: ii p primos audiat, n Ἢ Ce Xil y Rat auté pa i fcba cacyina d poft bíduG. ^in OSsarcum £3. xmi nobis quando ífta fient:& quod fignum crit, quando' hzcomnía incipiet confummarizEt refpondens iefus, ccepit dícere illis: Videte ne quis uos feducat. Multi em uenient ín nomine meo dicentes, quía eoo fum:& mul tos feducent.Cum audieritis autem bella& ορίπίοπος bellorum:ne tím ueritistoportet em hzc fíerí: fed non dum finís, Exurget em gens fuper gentem:& regnum fuper regnum:& erunt terremotus per loca& fames, Initíum dolorum hzc.* Videte autem uofimetipfos, Tradentením uos ín concilijs:& in(γπασοσίς uapulabítís:& ante prafides& reges ftabítis propter me ín te ftimoníü illis.* Et ία omnes gentes prítnü oportet pra dícari euangelium.* Ec cum duxerínt uos tradentes: nolite praccogítare quid loquamini:fed qd' datà uobís fuerit ín illa hora,íd loquamini.ING ern cftís uos loqué tes fed fpirítuffanctus. l'radet autem frater fratrem ín mortem:& pater filium: δὲ confurcent fili; ín parentes & morte afficient cos. Et eritís odio omnibus propter nomen meum.Quuí autem fuftinuerit in finem,hic fal; uus crít.' Cum autem uídetítís abominationem deío^ lationis ftanté ubi non debet:qui legit.íntelligat.* Tác qui ín iudza funt, fugiant ín montes:& qui fuper tectü .non defcendat ín domum: necíntroeatut tollat quid de domo fua. Et qui in agro erít: non reuertatur re» «ο. Nunc áfpergamus li brüi noftrü fanguine & limina domorü:& funé coccíncü circü/ demus domui oratío hís noftrz:& coccum in manu nofira ut Sara ligem*ut uaccá rufam in ualleoccifa enarrare poffim?, Pa fcha tráfitus interpre tat.Phafe uero ἐπὶ, molatio.In imolatio/ ncagni& tranfitu po pulíper màáre uel per eeyptum,prafigura tur paffio chriftiti re déptio populi dein» ferno:qü nos poft bi duum uifitat: id eft pleniffima luna ata; te chriftí perfecta: tit nec cü aliqua parte te nebrofa, carnes agní immaculati qui tollíc peccata müdi, ín una domo,qua e una cle; cta matris fuz eccle; fia catholíca: calcía/ ti charítate δὲ armátí uirtute comedamus dicétes: Etem pafcha noftrum immolatus eft chríftus, Etquarebàt tro tollere ueftímentum fuum." Va autem pragnan/ tibus δὲ nutríentibus ín illis diebus.' Orate uero. ut hyeme non fiat. " Erunt ením diesilli cribulationis tales quales non fuerunt ab inítío crea; turz quam condidit deus ufq; nunc neq; fient.' Et nifi breuíaffet domi; nus díes; non fuiffet falua omnís caro.Sed propter electos quos eleoit.bre uíauit dies." Et tüc fi quis uobís dixerít:Ecce hic eft chriftus,ecce illicne cre díderítis." Exurgent em pfeudochrifti δὲ pfeudoprophetz: δὲ dabüt figna & portenta ad feducendos fi fieri poteft etiam electos. Vos erco uídctetec ce przdixí uobís omnía.* Sed ín illis diebus poft tribulatione illam fol con tenebrabítur:& luna nó dabit fplendorem fuum:& ftellz coclí erunt decidé; tes:& uírtutes qua ín coclís funt,mouebunft." Ettunc uidebüt filium που nís uenientem in nubibus cü uirtute multa δὲ eloría.Et tunc míttet anges fuos:& congregabit electos fuos a quatuor uentis, a fummo terra αίαρ ad futmmáü coeli. À fica autem dífcíte parabolam: Cut íam ramus eíus tenet fuerít,& nata fuerint OU M ín proxímo fit zftas. Sic& uos cum uíderítis hzc fieri, fcítote qd' ín proximo fit ín oftijs. Amen dico uobis, quoníam non tranfibit generatío μας, donec omnía ífta fiant. a(αἰ ἔπι δὲ terra. cranfibunt: uerba aute mea non tranfibunt,* De die autem illa uel hora nemo fcit:ncq; angeli ín cxlo, neq; filius nífi pater. s' Videte, üigilate δὲ orate: nefcíitis enim quando tempus fit,: Sicut ho/ mo quí pereore profectus reliquit domum fuam:& dedit feruis fuis po/ teftatem cuíufqs operís:& íanitori pracepit ut uigilet. Vigilate erco:ne/ fcitís enim quando dominus domus ueniet: fero an medía nocte; an cal lícantu, an mane: ne cum uenerit repente inueniat uos dot/ c míentes. Qüod autem uobís dico,omnibus dico: Vigilate. ῇ, ὃ* Rát autem pafcha δὲ agyma poft biduum: Ca. XIII v: ES: Et qu&rcbant $35 anon. C ς 509 i d r4 CE γε t 153 VI 8 154. ir € 154 li à τ i £anor.£ommen.IDieronymi-E a«tauerebant fummífacerdotea«farbe«C. Aprincipi^^ uerbü:Etiudasad iudaós,utnox nocti indicet fcientiá. G jun bus cgreífa eft iniquitas in babylone. Occifo etemcapi,^ Promitttit pecunia, amittüt uitá,quáipíérecepitcüuità—' tetotü corpus enerue effici£. Vnde miferi faciunt qd ca/ amifit.O) uzrebat opportunitate. Opportünitas doli nii p ita moliunt.Vitant dié feftü qd' couenicillis.NO efte— dpiuenit,utnoó uindicet hicaut illic.Promittit Íe tradere: 15 n Eniuitas his qui uità& mifericordia perdiderunt. Venit— ut magifter cius diabolus ante dicebat: Tibi dabo pote; p" ie(us bethaniz. Hin/ en mem Á ü:" D; Ρ 04^ bi nulus ene 4" Etqtizrebant fummi facerdotes&íxibz, quomodo ταῦ am σε( να filius obediens patri ΟΠ dolo tenerent& ocdderent:dícebant autem:TNon ne ndn a Jm e 158 Mirador obedit in díe fefto: ne forte tumultus fiatín populo.'Etcutn ατα Amaritudouero μι monleprofusemüdü οἴει bethanizín domo fimonisleprofi,& recumberet: Εν im infidek ΡΙ imo po uenit mulier habens alabaftrum unguéti nardi[ρίζα PS re wm Malier/cii alabaftro, ρτακίοβιδε fracto alabaftro effudit fup caputeius.Erát ἀεὶ dirigamus gretj jin Sica hidéqu*»auréquida indigneferétes intra femetipfos, δὲ dicétes: fis notos DOO d m. iciciNardu ε c ionis T---,“” a Cái. qitodoréfuü.Pifica τε qd pditio ífta unguéti facta&Poteratemunguétü— cat paícha: δὲ more μὰν nardus αἰίξε ηνία(πια uenüdari plufj trecentis denaríjs,& dari paupe; μὰ p des d n raciofa.Dor::-«ας.: ὦ RE odorecolü—ribus.Et fremebátin eam.Iefus auté dixit: Sinite eam:— dicititein ciuitat& em &terraeft.Fra&üala ς Ouidillimolefti eftís? Bónü opus operata eft in me. reli. Ciuitas€ ecdiia Lus baftrü, carnale eft de; bedsdobifzt quz muro fidei cin/| esta fyderiü: qd' frágit ad Semper ením pauperes habetis uobifcü:& cum uolue/— gc, Homo occurrés, P caputex domne ser rítís, poteftis illis benefaceresme auté non femper ha- Pone ντα παν sn us cópaginatü eft. κ Λο;, 5 eft. Amphora aquz, μάπα d Recübehte pfo. ihu, Ὁ betis. Qd' habuit, hazcfecit:* Préuenit ungere COfpUS jexlirecf.Segmé— xi milianteuteütange/— meü in fepulturá. Amen dico uobís: ubícüq; pradica^— nieiqui ducitinaltü"T ret fides peccatricís, ubi€ refectio chriftie 3 vixi tü fuerit euanoelíá iftud in uniuerfo máüdo: δὲ qd'fecit quz de pedib? afcen; Υπ Raab exploratorí τος καὶ € ἀϊεαάςαριιεο: δίαάρε—hacnarrabi£ in memoríá ei?.* Et íudas Ifcaríotis un?— bus mádarue x ME Lue desa capite defcédit, a: per íma,fed per exo n Rx per fidétid eft ad chri de duodecim abíjt ad fummos facerdotes, ut proderet B. pergerét. Carnaca pes fiü& ad mébraeius. εἰ illis. Qui audíétes eauififunt: δὲ protmiferüt οἱ pecu— fü gráde,ecclefia ma;"ES F b&rQuídiíndife—niàfedaturos.Et quarebat quó εἴ opportune trade; gnaef:quanarraur. ΓΙ Quat réteo.Per fynecdoche,: p t dr nomen diii, trata ua] aunt dicifunuspro mul, tet.Etprímo díeacymorü qn pafchaímolabát,dícunt— rieare uirtutü&lin/] is n. ΜΗ εί difcipuli: Quo uís eamus& paremus tibí comedere SU se πάθος ἐβίω ἱ tesi et Vt Ae 2 ͵ ΄ ΄... baud ETSI S un, PpafhacEtmiíttít duos ex difcipulis fuis, δ díciteís:Ite^ qua paratur diio pa; eri guéticPerdi defalu— in ciuitaté:GL occurret uobís homo lagená aqux baíw—fcha.Diis domus, Pe Ἢ ἐεραϊειοπξιπυιεπίειϑξὨ— one. auimini οἴτϑζ quocüqg íntreicritdicite dro do,"T SSPebemIdis T med in ficu fructifera mor seg^ pe q Ρο. μμ Kite 1 fO dO/ domüfuácredidigut—— ἐγὴ tís laquei nan xia, mus:qamaeífter dicit: Vbi eft refectio mea:ubi pafcha— fi uma fides fub e"inii tur. Trecentis dena/^ 3 ΓΕ τς τρί. z^ Sr: z TE n εἶ VM E CAM difcipulis meis manducé: Et ipfe uobís demóftrabit autem facto«t. Vefpa 2" unguétü&daripau; ccemaculü erande ftratum:& illic parate nobís, Et abíe diei adipe indic ἀφ peribus. Sub prate; ifcipuli eius: 253 iMi aT müdi.Circa undecir i ρε unus D DR TI difcipuli cius:& uenerunt ín cíuítatem:& ÍnMeDC^ τηᾷ πᾷφ ord ueniüt E με ΠῚ— riloqui&fideErem« της ficut dixerat illis:& parauerunt pafcha.! Véfpe; πουιπιπεϊ qui primi mi noftra fidestrecentis— re autem facto uenit cüm duodecim:& difcumbenri, denar uieaccipitit εἰν emít denaríjs.i.;dece büsei zterna:qaantecrucé ᾿ dim fenfibus p corpus δέ USES— Abrahá*erat ininfer/| μεν fudicr.7,b animà& fpi tríplicatis: ut& nos ficut Gedeon trecento— no;& poft crucelatro in padifo. Maducátibus aüteis ait: dni rü uirorü numerü affumétes,allophylorücaftrapaupes^ Vn?ex uobif metradetg máducat mecü pané.Q-uia dü mi ᾽ fpiritu fractis langüculís noftris οἳ είς δὲ lucernis de/— falfitasarguit,níhilomin? itas coprobat zut iplere£ qd"" Geil, 14..€ ftruamus:& utabrahà cü trecétis uiris, fpolia aduefpe/ αἰεί: ui edebat panes meos,magnificabat fup mefup ,. 4o m τῷ diuidamus. Sequit. c«| Xbonü opueopataeftínme,— plátationé,Omes tagunt utfiat harmonia in citharaocs idi m Qui credit in deü,reputat ei in opus iufticie, Aliud eft^ nerui bfi fufpéfi,cófona uoce rfidéet: Nunqd ego fü diet Im ein credere ei:aliud credere in eum:id efttotüi effceretein^ Vn?remiffus δὲ pecunix amore affect? dixit: Nunqde illum.Q. d' habuit hacfecit.Non aliundefperemus qd'| fumrabbi«Et dicit illis: Vn9 de duodecim, Sepat lup? fe/ in nobis habemus. o€[[»:euenít vugerecozpuemeum.— or(üoué quácapit. Ouis qua ας ο egredit,lupi patet Id c(ranted ueniret is q excluderet.Iudas ifcariotisun?^ morfibus: Filius ποῖς uadit: fed uz homini per quétra/ de duodecim. Vnus numero nó unus merít:unusno/— dec. Multi bonü ut iudas faciüt,fed omnino illis nó pro "Caf 4,c inenonunusnumine: unuscorpore nonunusani/ ficit.Bonüeratei(i nó effet natus:Intimo latés utero ma/ mo. Vndefponfus ad(ρδίαπι canit: Vulneraftí cor meüt— terno: melius cft nó effe ᾧ ad tormeta effe. Accepit iefus foror mea fponfa, in uno oculorum tuorum,& in uno— pané& benedicens fregit,tranffigurans corpus fuum in ; crine colli ctui.Oculus δὲ crinisfapientiz eft uirrussquo;| panem qd' eft ecclefia prafens:qua accipitur in fide: ber Mattb.555 niam iuda cum cateris dicitur: Vobis datum eft noffe— nediciturin numero:fran gitur ín paffionibus:daturin myfterium regni:& dedi uobis poteftatem δὲ reliqua, ᾿ exemplis, fumitur ín doctrínis: formans fanguinem Abífjtad príincipzs.Poftdrexfit;fatanas in eum intrauit, fuum in calicé uino&aqua míxtum:utalio purgemur ' P$18,a Hicnox nocti indicat fcientid. Vnüqd'qpanialadfimíle a culpis,alio redimamur a poenís.Sanguie πᾶ agni fet fibi iungit. María curritad apoftolos,ut dies dicieructet^ uantur domus a pcuffiopeangeli: X aqua maris rubri extinguütur huma zin 2sarcum untur inimici,quz furir myfteria ecclefiz chrifti,. aq /D:atíae ageue oedít(ll(e.Gratia nó meritis faluati fa musa deo. b«[£tbíberunt ex co omnes. Ebrieras foclix, fatietas falutarís: qua quáto copiofius fumít,tanto maio ré fobrietaté métib? donare dignat,Et iudas bibit(ed nó faturatur: nec ficim extinguit ignis ater): ni, qa indigne f(umit myfteria chrifti. Hic macula in luna often ditur:que nund de; Ict. Luna ecclefiz me tito cóparat: qua nó habetípledoré: fed a fole certíf modis fuíci pitlumé.i.a chrifto q ermanet ín, eternü. rem ein in ecchia. ds facrificiti nulli emü^ dat:fed eos cogitatio infipicfpducitad cul pas: qfecoenofa cru, delitatis fetorib9 mif/ cucrür.Ságuis em no üiteftaméti, α p mul tiscffundit, nó omes emüdat. cef 1Hóbí/ bartt oe genímie vítío víq ín oic(ll τί, Hic mutat tàtü facrificiü, fed nó mutattep?:ut nos πιηῷ coenam diiiante quartádeci/ mà luni faciamus. Q.uifacit ín drtade; cima refurrectione: in undecía luna coe patremittit& pcutit.i.incarna£& patiz. Difpgunt oues paftore capto:refurrectio promittitur, ut fpes non extin/ guatur, f([]oetruo ai:£r fi omues fcandaligauf. Et auis "nud nà diii facit: α nüd$ Bin» inuétii eft,nec in uete [ΠΙΑ τί teftamento, nec ín M nouo. Ὁ[€t bym/ ὧν πβῳῤμᾳ WX νας p dili: uteftin píalmo: (σῶα Bat Etlaudaburs diim q T6 requirüt εἴ: X madu ig cauerunt eii& adora fti uerüt omes pingues urat terre, e«€t exierit puis ín montem olíuaréi.In ng monteolíucti iefus ce ον) nc&& índe ad coclos quis aícédicut nos fciam? ΕΠ qa inde afcendimus viti ad colos, unde uígi/ nidi, lamus& oram? δὲ li, η) gamur:necrepugna aqu mus in terra. Omes ji uos fcádalii patiemí^ "m ni. Oés cadut,fed nó Ax PP4ob oésiacét.Nunqd qui " dormit nó adíjciecut σύ refurgat: Carnale eft κῷ cadere fed diabolicü "m TET SCrinHt εί m νο epaftoré. Prophe € Zadhayec ta Zacharias poltu/ Jis lat paffionem diii.Pa ai ter ridet: pcutià pa/ Μ ji ftoré, precib? fancto; i rüinfernaliü.Filíus a p, £3. ΧΙ bis εἷς& manducantibus,it icfus: Amen dico uobis: quía unus ex uobís tradet me quí máducat mec.* At illi coeperütcotriftari;& dicere εἰ fingulatim: Nunquíd cgo?" Qui aitillissVnus ex duodecim quí íntíneit me cum ín catíno. Et filius quidem homínis uadit ficut fcríptü eft de co.* Vac aute homini illip quéfilius ho: minis tradec.Boná erat οἱ fi natus nó fuiflet homo ille, " Ee máducátibus illis accepit icfas pané& benedicens fregit δὲ dedit οἷς, δὲ ait:Sumitehoce(t corpus meum. ὃ Et acepto calice erátías ages dedit eís.Et bib: exil lo omes.Et ait illis: eft anguís mc? noui teftaméi, c quí pro multís effunde£. Amé dico uobís:qd iam nón bibàá de genímíne uitis ufq; ín illà díem, cá illud bíba c ποι ín regno ἀεί." Et hymnó dicto exiérüt ín monté olíuarü. Et aít εἰς iefus." O mes fcadalicabimini ín me in nocte ífta:quía fcriptá eft:* Percutia paftoré& difp gen£ oues,Sed poftc refurrexero prxcedá uos ínga^ ελα.? Petrüs aüt aíc illisEt fi omes Ícádalicati fuerint, fed no ego.Etait illi iefus:Amé dico tibí:quía tu hodie s ín hac nocte príüícg bis s uocé dederít, ter me es negaturus,* At ille amplius loquebat:Et fi oportuerit me fitnul comori tibi,no te negabo.Símiliter ait δὲ οὔ dícebát.' Et ueníunt ín prediü cui nomé gethfemanií: b*&ait difcipulis fuis:Sédete híc donec oré. Et affamit i petrü& íacobü& ioanné fecü:& οζρίε pauere& tedere. Et ait illis T riftis eft aníma mea ufq; ad mortéSufti nete híc δὲ uigilate." Et cá proceffiffet paululá procidit fuper terram:& orabatut(i fieri poffet, tranfiret ab eo & hora:& dixit: Abba pater: omnía tibi ied fant: tranffer calicem hunca me: fed non qd' ego uolo, fed ἄτα.' Ecuenít& inuenít eos dormíentes:& ait petro: Ι πο dormis non potuifti una hora uigilare? Vigilà te& orate ut non íntretis{η centatíoné,' Spirítus qui, dem promptus eft;cato auté ínfirma.* Et íterutn abíés orauit eundé fermoné dícens. Et reuerfas denuo inue nit eos dormientes.Erant ením oculi eorum grauati:X ignorabant quid refponderent εἰ, Et uenit tertio,& aít illissDormíteíam& requicícíte," Suffidt. Venit hora ecce filias homínís tradetur ία manus peccatorum, Sur gite eamus. Ecce quí me tradet prope eft." Et adhuc co loquente, uenít íudas Ifcaríotis unus de duode dm: δὲ eum eo turba multa, cum eladijs δὲ lignís afummís τὶς δὲ de praíentib? & lignis. So. timor diii fupctur uel vocé oederítiter me eg tis€ αροΠο]ίς nos de terna abnegatione qua deum negaui; mus noffe,uoceancil larü exterriti, excita/ mur ad amariífimos poft Ιδρίατη fletus:q male cogítauim? de deo:& male locuti fu mus ad proximos:& male fecimus ad nos metipfos, Etuenit in przdium gethfema/ ni:id éuallis pingue; dinü: ubi tauri pin/ uesobfederunteü,& uituli multi círcüde/ derunteü. b([ 6e; dete bíc oottec ozerit. Separat in oratione qui fepatur in paffio ne: quia ille orat: illi dormiunt pinguedi; ne cordis oppreffi, ί«| cpít pauere« aít 2Lriftíe eft aníma mea víqs ad moztem.Paue τε δέ triftificari doce; mur ante iudicium mortís:qui non pof; fumus per nos dice) renifi per illum: Ve; nit princeps mundi huius:& in me non habet quicds. Et dixit Abba pater.Hebrai; ce€ graceloquitur; quia non eft diftin/ ctio iudei δέ οτί, k 9! pofltbile eft trátfer calícé οὕς α me: fed non αὖ ego volo. Vípinfinem non cef fat nos docere patri; bus obedire:& πο” luntatem eorum uo? Iuntati noftre przpo nere. Inuenit eos dor mientes, Sicut dor/ míunt mete,(ic€ cor pore. I«[ Gígilate« ozate ne intretío ít tert tatíonem,. In tentatio; nem intrat,qui orare negligit. Ter difcipuli dormiüt:& ter domi? nus oràs fufcitat. 1er na dormitatío, tres mortuos quos domí nus fufcitauit figni ficat.Prímum in co mo:Secundum ad fc pulchrum: Tertium de fepulchro. Terna uigilia domíni: tres perfonas habere nos in orádo docet:& de prerítis δὲ futu ueniá rogare. Venit ludas(ἢ gladijs Incumbit uirtuti(ας qui defperat de acíu? torío deis $4. anon. finepennisin αἱ uolare nititur: Sed Cotpu$ aggrauat anima:uttimore humanz mortis, uincatur. 6 4Γ'f»ziufds gallus bío negaturue.Gallus cantat, Petrus negat ter. Gallus lucis nuncius quis eft,ni(i püffan&tusccuíus uoce in prophe C g 161 i ἢ i6$ π ττ64. VI k 16$ I 1 166 m 165 Yi n 168 ΤΠΙ ο 169 p 170 D Iob.r4.d η 178 VI f 172 1 5 173 VI t v7À ΙΙΙ u τῆς Η x 175 y 177 EH 3 17$ Ini "e b 189 ΠῚ c 181 I Mattb.9.€ '' δν Ιοῦ.τ.ξ anon. E dium amputauit au riculam ferui, Predi: catío Petri: auditum a iudzis abfcidit γε’ gni dei. ας] Z uncof fcípulí eíue omges re línquétee εὖ fugterüt. Tunc adimpletü eft qd dicic:Elongaftia meamicü δὲ ,pximu, & notos meos a mífe/ ría. b e[ Z4dolefcene quídá fequebateü amí ctue findone fupnudo γη cozpoze tenuc/ - ὃς ΠῚ cá, zit illereíccta Vi findoneimudue pzofu/ h 186 φίγ οὐ εἰσ. Hoc pprie Χ Marcus. Sicut& Io/ Geii59.a feph reli&to pallio nu dus de manibus im/ i 197 pudicz driz effugit. I Quiauté uult effu/ gere manus iniquo rum, relinqués méte qua mundi funt,fu; giat poft iefum.Et có uenerunt facerdotes 1 189& fcribe, Tunc fit có? Ἡ gregatio taurorü in E uaccís populorü.Pe: tr?alonge fequebat, lacobi.ra Vir duplex anio, in7 conftas eft in ofnib? uijs(uis. Timor retra hit, charitas trahit. In atrío cü miniftris calefacit fe ad ignem. Ἀπ facerdotis, eft fzcularis circuit?:mi . niftri,damonia funt: Ignis, defyderiü car/ nale:c quibus qma hetflere peccata non poteft.Summi facer; dotes quarebàt falfü teftimoniü aduerfus q3.26,d icíum.Mentita eft ini f I9I quitas fibi: utregina H aduerfus iofeph:& fa cerdotes aduerfus fu fannà: fed ignis fine materia deficit.Et co uenietia teftimóoía nó eràc. C) d'uariat incer tü habet. c«Lu, dam oícebant: zludíuf imus bücolcenté:£go oíffolus τόρ! boc«€. Moris eft hxreticorü umbram de ueritate trahere. Nó ille dixit d 182 τ t3.87.d € 185 I f 184. 1 k 198 ill m 190 ο 192 VI P 193 π 8 Ι94. 1 qd illi dicunt:fed fimile uerbum de templo corporis fui qd poft triduü refufcitauit.Exurgens fummus facerdos interrogat iefum:Ille autem tacebat.Ipíe deus& faluator nofter qui mundo falutem contulit:& humano generi fua pietate fubuenit: ficutouis ad occifionem finc uoce dücit;&obmutuic& filuit a bonis, Taciturnitas chrifti torio dei. Dat fignum ofculi cum ueneno doli: Sicut Cain obtulit facríficium fubdolum&reprobatum.Vn de uinum cum aceto ín cruce ponunt. Ettenuerunt íe/ fum. Hicadeftlofeph uin&us, uenditus a fratribus: δὲ ferrum pertranfiuit animam eius. Vnus educens gla/ £ommen.IDicronymí a fummis facerdotibus δὲ fcribis& a fenioribus." De derat autem traditor eíus fignum eis, dicens: Quécüqgs ofculatus fuero;ipfe eft;tenete eum& ducite caute. Et cum ueniffct, ftatim accedens ad eum,ait: Rabbi:& ofculatus eft eum. Acillí manus íniecerunt ín iefum,& tenuctunt ο." Vnus αὔτ quidá de circüftantibus edu cens gladium:percuffit feruü fummi facerdotis:& am^ putauit illi aurículá.' Et refpodés icfus, ait illis Tancg ad latronem exíftis cam oladijs&líenís comprehende re me:quotidie eram apud uos ín templo docens:& nó « me tenuíftis.* Sed ut impleantur fcrípturac. Tünc difci e puli eíus relinquentes eum,omnes fugierunt.* Adólefcens αὔτ quida fequebatur eum,amictus findone fup nudo:& tenuerunt eum. At ílle reíecta findone, nudus profugit ab εἷς.' Etadduxerunt iefum ad fummum facerdotem:& conueníunt omnes facerdotes& fcri» bac δὲ feniores." Petrus autem a longe fecutus efteum ufq; intro ín atrium fummi facerdotis:& fedebat cam miniftris ad ionem:& calefaciebat fe.' Summi uero facerdotes δὲ omne cócdilium quzrebant aduerfus iefum teftimoníum:ut eum torti traderent, nec inueniebát. Multi autem falfum teftimonium dicebant aduerfus ς eum:& conueníentia teftímonia non erant." Et qáida furgétes.falfum teftímoniü ferebant aduerfus eum di^ centes:Q uoníá nos audíuímus ei dícenté:Eoo diffoL uam templum hoc manufactum:& poft ae aliud non manufactü xdificabo.Et non erat conueniés tefti moníü illorum.Et exurgens fummus facerdos ín tme: díum:ínterrocauit iefum,dicés:Non refpondes quicdg ad ca quz tibi obijciunturab his:Tlle autem tacebat,& nihil rfpondit.Rurfum fümus facerdos interrogabat ὃ eum,& dicit εἰς Tü es chriftus filius dei benedicti? Iéfus t autem dixit illitEco fum." Et uidébitis filium hominis ὃ fedentém a dextris uírtutís:& u&nientem cum nubi i busccclí.* Summíisautem facerdos fcindés ueftímen/ τα fuaait;* Quid adhuc defyderamus teftes? Audiftis blafphemíam. Quuíd uobis uidetur? Quí omnes condemnauerunt eum effe reum mortis.* Et cceperüt quí dam cófpuere ín eum:& uelare faciem eius:& colaphís eum czdere:& dicere εἰς Prophetica. Et miniftri alapis eum cadebant apologiam adzabfoluit. Ὁ£t oírít eí:tn ea ch ili" ocí beiedíctíé() uem expectabant de longe,in xd uident.Sicut Ifaac caligantibus oculís, Iacob fub mani, bus nó agnofcit,fed longe de eo futura canit. e4 3e(us autem oígit(lli: go fum. Vtinexcufabiles(int. f«£r ví debítíe ΕΙ bomínío: Sacerdos ínterrogat filium dei: lefusauté refpondit filiü hois: ut híc intellipamus dei filii eundé effe& filid hois:& nequa, ternitaté faciamus in trinitate: fed homo ín deo,& de? in hoie neceffefit, 6(ΓΞ ος xtrío vírtutío fedenté, Id eft in uita regnan, tem fempiterna& uir tute diuina. b«ίξε veníentem(n nabíbug celi. In nube afcédit, cum nube ueniet: id e(t in corpore(ποίῳ, lo qd fumpfita uírgi ne afcedit:& cii mul, tíformi ecclefia quae eft corp? ipfius& ple nitudo cius ad iudi, cium uenturus eft:fij cut dicit(τἀ τη Mat; thaü: Cum auté ue; nerít filius hominis, δέ omnes angeli cum eo,&reliq.(μη mue facerdoe fcídít ve ftímenta fua: Hoc eft ephod, in quo habe; banthonorem iudzí amiferunt. Hicadeft Samuel fciffo pallio μερικά de manibus Saul: id eft regno.Milites gen tiles non fcindüttuni cam chrifti.Sacerdo, tes uero fcindunt di; gnitaté facerdotíj fuí, Etcondénant ei τοῦ e(Te mortis, Quo rea tu fuo, reatü noftrü foluerct: δὲ uelamíne faciei fuz, uelameécor H diumnoftrorüaufet— τος:& íputaminibus fufceptis facicanima nofira lauaret:Etco/ laphis qb?in caputp cuffus cft, caput hu; mani generis, qd cft Adam fanaret:Etala/ pís quibus expalma tus eft, maxima laus eius, noftris manib? δὲ labijs plauderet: unde:Omnces gentes plaudite manib9. Et." cruce fua, cruciatum noftrum foluerct:& morte fua, morte noftram necaret: cum forma ferpentis ferpentem necat: quia ferpente de uirga facto alij abforbentur ferpétes, Vnde per prophe tà ipfe dicit:Ero mors tuao mors,& morfus tuus o inf ne.Opprobria eius,noftrum abftulere opprobriü.Vin cula cius nos liberos fecerüt.Corona fpínea capitis eius, diadema Manag n ιν mih ^3 ap ^p mmi L: ΓΝ quin qim Tuy dg bi. M, Vy Bíng.b cum effet petrua ín a^ : trío«c, Petrus(ine fpi itl ritu,uoci ancillz cef, ΝΗ ficii(pirítu,riec prin " ἐς cipibus nec regibus til ceditPrimaancillati. "m tubatio eft. Secunda "m cófenfio, Tertíus uir, Tis actus eft. Hxc é trina M negatio, quá abluit p Ti flet? ybi chrifti recor Di datio. Tüc nobis gal Ini; Ius cátat,qfi predica ius tor qfqp p poenitentia aig corda noftra ad com LI"punctionem excitat, Vu unc íncipim? flere, qn ignimur intufper fcintillà fcientia: δὲ fo raseximus extra qd? fuimus. Ca. XV £. coufeftím mane cófilíG facíentes 4C. -- Gíncum(e; τς, famtradüt pilato. Hic tais Mditit$i€ ade Sam(on uina? pi. a Dalila. Sáfon.i. fol ! τς€oRqb?occubuit fol B in meridie. Dalila ἢ) tula interpreta£:quae eftfynagoga:qua fi; tula more limpidü li quoré nó tenet:& q(/ ΜΠ quilia immüda colle οὐ fudicii"δες git.Sáfon nofter, ma; : xillauerbi fui innu/ meras cateruas iuda οὐ! δὲ demonum hic fternit: X fontephen/ nis uitz fitiétibus no/ bis.i.corpori fuo ape rit.Pontifices concita uerüt turbas ut pete; rent barrabbà δὲ cru; cifigerent iefum. Hic duo hirci adfunt:un? Ἀποπομπαῖος.i. ad/ miffari?, ο péto ρρῆ in defertü iferni abfo lue dimittit: alter Ὁ peccatis abfolutorü da utagn? occidit. Pars pit diii(emp macta£, ps in diaboli q€ magifter οὐ€oR: effrenata in tarta n"(ευ οί i vobíe rege(üdeozum. Qnis Multas occafióes de/.. T dit pilat? liberádi fal; um Uatoré.Primo cóferef ΤΙ latroné:deide inferes yao Q.uid ergo uultis fa; T. ciaregi iudzog:«ΟΠ, drüdifféccrucifigat: nó ftátim acquiceuít: fed fcd fuggeftio» iu 2Sarcum Δ diademaregni adepti fumus.Vulnerib? eius fumus(a7 nati.Sepultura eíus refürgimus,D efcenfione eius ad in, feros,nos aícédimus ad caelos. Hic inuenitur mel in ore s pius leonis mortui.Hxc omnía preuidens jppheta ait: Quid N rctribua diio pro omnibus quz retribuit mihi? ο«[ et άν XV » eum cxdebant,' Et cüm effet petrus ín atrío deorfum: uenít una ex andillís fummi facerdotís:& cum uidi(fet petrü calefacientem fezafpiciens illum,ait:Et tu cum íe; fu nagareno eras? Ac ille negauit dicens: Neq; fcio neq; nouíquíd dicas.* Et οχῆς foras ante atríum: δὲ gallus cantauít. Rurfus autécum uídíffet illum ancilla, ccepít dicere círcumftantibus: quía hic ex illis eft. Ac ille ite rum negauit. Et poft pufillum rurfus quí aftabant, dicebant petro: Vereex illis es: nam& calilaus es. Ille autem ccepit anathematicare δὲ iurare:quía nefcio ho^ minem íftum quem dicitis:& ftatim eallus iterum cantauít.' Etrecordat? eft petrus uerbi qd'díxerat οἱ iefus: príufcg gallus cantet bis.ter me nevabís: δὲ ceepít flere. "T confeftim maneconfiliá— Ca. XV facientes futmmí facerdotes cum feníoribus δὲ -"cibis δὲ uniuerfo cócilío:" üíncientes(ο duxerunt δὲ tradíderunt pilato,* Et ínterrogauít eum pi^ latus: Tu es rex iudzorum? Δε ille refpondens. aít illiz Tu dícis.* Etaccufabant εἴ fummi facerdotes in mul/ tís.Pilatus autem rurfum interrogauit eum,dicens:Nó refpondes quicq? Vide ín quantis te accufant. Iefus autem am lius nihil refpondit, ita ut miraretur pilatus.' Per díem autem feftà folebat dímittereillis unà exuínctís quécáq; petiíffent. Erat autem qui diceba/ tur barrabbas:quí cum feditiofis erat uínctus: quí in fe ditione fecerat homicidium.Et cum afcendiffet turba: coepit rogare ficut femper faciebat illis. Pilatus autem * refpondit eis& dixit: Vültis dimittam uobís regem ít. daorumzScebat enim qd per inuidiam tradidiflent eum fummi facerdotes.* Pontifices autem concítaue; runt turbam,ut magís barrabbàá dimitteret cís." Pila tus autem íterum refpondésit illis: Quid ergo uultís faciam regi iudzorum? At illi iterum damauerát: Cru; dfige eum.P'latus uero dicebat illis: Quid σπίτι malí fecit? At illi magis damabant: Crucifige eum.' Pilatus autem uolés populo fatiffacere,dímifit illis barrabbá: & tradidit cís iefum flagellis cxfü ut crucifigeret..* Mi lites autem duxerunt cü íntro ín atríü pratoríj:& couo cant totam cohortem:& índuüt eum purpura:€ impo | nuntei plectentes fpíncam coronam:& coeperunt falu^ tare eum: Auerex íudaorum.'Et perautiebant caput eiusarundíne:& confpuebant eum:& ponétes genua adorabant eum.Et poftág illuferunt εἰ, exuerüt illum purpura:& induerunt eum ueftímétis fuis:"& educüt v illum,ut crudifieerent eum.Et ángaríauerüt pratereun ten quépíam Simoné cyreneü ueníenté deuilla.patré Alexandri $0. né uxoris qua madauerot οἱ αἰ Mattha?dixit: Nihil tibi & iufto illitridens: Q. uid em mali fecit: αὖ dicendo le/ fum abfoluit.Milítes induüt εἴ purpurà δίς, Veftíimenz tis fuis nudatur:íd eft iudzís.Purpura índuit:id eft geti li ecclefia qua defcopulis maris eft colleta,Ité ca fcáda; - uit. Hic adeft lonas $5£ànon. C «Ματ. 7.8 licante exutus in ἔς ne: iudáicà rurfüm induitur plabe. Cü ἢ 19$ enim intrauerit ple7;,- 1 . nitudo gentiü ταὶ δια . omnis ifrael faluus erit. Ecadducuntillü utécrucifigeréc eum.^,.. á HiceduciturAbelin. ο εἰ agrüa fratre, ut peri? Geta. maf: Hic adeft Ifaac cumlignif& Abrahà Ibide,22.€ cum ariete(ἢ Sabech haréte, Hic adeftIo7 Ibide$7.e feph cü fafce gremio: foníato:& tunica tala ri faguielita. Hic ad; e(t moyfes cü uirga: uh δὲ ferpéte fufpenfo in s E ligno. Hic adeft bo» Num. trus inligno portat?. Ibíde.13.c Hicadeft Helifeus cü a ΙΟ lignoad querédia fe; I curim quz in ima de b 199 mería eX natauit ad a Rep. bb lignü.i.genus huma;€$09 nü αὐ aligno uetito 1 ín infernü cecidit per lignum crucis chrifti δὲ p baptiímü aque ad paradifum nata; d τδὲ ΠῚ: : Ww'ς' Ione.t deligno fortis in mà; re:in uentréqs ceti trí) é 201 duo miffus. Ὁ«ίε ll angaríauerüt ptereun f 10$ té quendá&ímonem: uid veníenté oe villa: pa trem zilexandrí c Ru» fi«&. Alij per merita. patrü fuorum cóme/ moratur:alij p ο. ta filiorum fuorum; Hic auté Simon quí crucé in angaria por. tac: meritis filiorum|, fuorum qui erant di; g 204 I h 26$ i . fcipulicommemora/ tur.Per hoc nos$i pr& fenti uita admone^ mur parétes adiuua:; rí per natorü fuorü ΐ fapiétià:ut popul? iu daicus, propter pà/ triacharu€ prophe; tarü δὲ apoftolorum merita, femper cómé moratur. Dé amarí/ tudiné em radicis fur: git dulcedo oliuz:un Í 208 de per Hieremià ad ῳ VÀ iudaam diícitur:Oli, Híete;t1.é uam ubeté pulchra, fructiferà, peciofam uocáuit diis nomen tuum. Vttolleret cru cem eius. Dü legerét t5.uc td maledictus omis qui k pendet k 207 liii in 206 1 4 Kanon. E n 216 X Ep5.5:d tisfirmat. Vndeapo 6 21 III p 211 I q 212 Χ ε214. τ 8 215 ὁ Ἶ t 2116 ΥΠ Ww 217 VI Σ 215 uu $ 119 Hi 3 110 II & 221 VI T$.6$.b CO dici£: Ω ua nó ra b 222 11 “λε X d 1:4. 1I € 2215 pédetín igno, factus eft maledi&?,ut tolleret maledi&tüt. Simon qui portat crucé in angatía:ipfe eft q laborat pro laudehumana.Cogunt eum homines huic labori: qué nó cogit tímor& dilectio dei.Ipfa fpecies crucis:quid eft nififorma quadrata mundicOriens de uertice fulgens. Arcton dextra tenet; aufter in leua confi/ ftit:occidens fub plà ftolus dicit: Vt fcia/ mus quz fitaltitudo & latitudo&longitu do δὲ pfundü. Aues qii uolant ad zthera, formam«crucis affu; müt:hó natás per ads uelorans,forma cru; εἰς uchit.Nauis p ma ria,anthéna cruci fi/ milata fuffiat. Thau litera,fignü falutis& crucis defcribi£.Et p» ducüt εἴ ἢ golgotha qd'interpretat calua ría. Tradunt iudaí cp in hoc mótis loco im molatus cft aríes pro πας: ut ibi decolle£ á.chriftusa carnefua carnali uidelicet iu/ daa fepetur. a«T£t vabant εί bíbere mír/ rbatum vínum, Hoc aceto, fuccus letalis pomi abftergitur. Ec non accepit, id pro quo patit. Vnde de p": tunc exoluebà. t crucifigüt εἴ, Hic figiturfalus in lignc: ligno primo ifixa eft mors. Ln primi, lignum íciétie boní & mali eft. Etfecüdü lignum boni tátum, nobis& uite lignum eft. Extenfio manus primaad lignü,mor tem apprehendit:ex/ teníio autem fecüdz, uita qua perieratín/ uenit, Ligno hoc uehimur p mare undofum ad terram uiuentíü, b 4Γ£»(uiferunt veftíméta τῷ, Veftiméta domi^ ní,cíus mandata funt,quibus tegitur corpus eius,qd' eft ecclefia: quz díuidunt inter milites gentiü: ut fint qua; cuor ordínes cum una fide:id eft cóiugati,& uiduati,pra pofiti&(eparati:(ortiti cunicà indiuifam: quz eft pax& unitasjincófutilisin modi annuliregalis. cef rataüt boa tertía« crucífizerunt eum.Hoc uere δὲ proprie Mar; cus intulit:Nam fexta hora tenebrz fuffuderüt terram, ut non quís potuíífet mouere caput. Α tricefimo namq fructu Marcus afcendit ad cente(imum:id eft a tertia ho ta crucis uícp ad tertiam refurre&ionis poft tres dies.Tri cefimus fructus eft in cruce: fexageimus in inferno: centefimus ín paradifo. Ὁ 4Γ t erattírulue caufe eíue(η; fcríptueriRet(udeozum. ΟΣ aod in titulis prznotatur píal morum,in finem ne corrumpas. Et hoc tribus linguis: ewm 052: βασιλεύς εξομολογκτῶμ: Rex confiten; tium. Ha tres lingua ín crucis título coniunctz(unt: ut omnís lingua commemoret perfidiam iudaorum. €«[£t cum eo ouoelatronce«t, Cum iniquis ueritas de; putata; unum reliquit finifirum:alterum a(Tumit dexte Alexandri& Ruffi: ut tolleret crucem eius." Et perdu: cunt illum ín golgotha locum:qd'eft ínterpretatum,cal s uariz locus.* Et dábanit οἱ bibere míirrhatà uínum:& » non accepit." Etcrucifigentes eum,díuiferünt ueftim c ta eíus:míttétes forté fuper cis,quis quid tolleret.* Erát v autem hora tertía,& crucifixerunt eum,' Et erát títulus ε caufze cius infcríiptus:Rex iudaorum.* Et cüm eo crud fiunt duos latrones: unum a dextris, δὲ alium a fini; ftrís eius.' Et impleta eft fcriptura qua dicit: Et cam iniquís reputatus eft.' Et pratereuntes blafphemabát . eum,mouentes capita fua,& dicétes: Vah qs defttuit templum: δὲ ín tribus diebus rexdificat. Saluum fac teipfum defcendens de cruce.' Similiter δὲ fummi fa cetdotes ílludétes ad alterutrum cum fcribis dicebant: Alíos faluos fecit, feipfum non poteft faluum facere? Chriftus rex ífrael defcendat nunc de cruce, uc uidea/ mus& credamus,' Et quí cum eo cndfixi erant,conuitíabanf εί.’ Et facta hora fexta,tenebrz facta funt per t totam terram ufq; ín horam nonam.' Et hóra nona exdamauit iefus uoce magna, dicens: Eli, eli, lamma agabthani:qd' eftínterpretatü:Deus meus, deus me?; ut quid me dereliquifti. Ecquídam de círcumftantí; bus audientes, dicebant: Ecce Elíam uocat," Currens autem unus,X implés fpongíam aceto, circiiponenfgg calamo potum dabat eí,dices:* Sinite uideamus fi πον 6 níatElias ad deponendum eum. léfus autem emiffa uoce magna expirauit.' Et uelum templi fciffum eft in duo, a fummo ufq; deorfum.* Videns autem centurio quí ex aduerfo ftabat: quía fic damans expiraffet, ait: Vere híchomo filíus dei erat. a damauít(efus voce magna: ΕἸ; £ommen.Ibicronymi rum:ficutin dieiudict faciet:ex fimili crimine, diffi les fortiüitur fines. Alter antecedit Petrum ín paradifum; alter iudam ín infernum. Confeffio breuis,uitam acqui, fiuit longa:& blafphemia finíta ,poena plectitur eterna, Hicpullus iuda ligatur ad uitem: Hic ἀναβόλαιομ: Δ ες palliü tíngitur in fan, guine uua: hic lace, ranthzdi uíneà.Blaf. phemantes eü& mo; uentes capita fua. E, mittitur ín capita ihi, quorum mors,quan do excitantur uincu/ la inferni ufq»ad cer; uicem,quií eft ceruix encris humani. De cende de cruce:ne faceret. falutem quà inchoarat.Et uiderüt poftea refurgentem de fepulchro quém de crucis defcendere non credebant poffe patibulo. Vbi eft i, dai ifidelitas ueftrae Adhuc de uiuo di; cebatis, fi rex ifrael et, deícendat decrur ce. Vos ipfos confu lo: uos ipfos iudicii peto:quanto mirabi, lius eft mortuü pof/ fe refurgere: ᾧ ad/ hucuiuum de cruce uelle defcenderecPar ua petiftis,dum ma; iora prouencrint.Sed infidelitas ueftra nó potuit fanari fignis multo fortioribus ds petiftis. Hicomes de clinauerüt fimul in/ utiles facti füt. Facta hora fexta: tenebra facta funt per totat terrà. Hic adeft Noe inebriatus ac nudà^ tus:colo δέ terra pal/ lio tenebrofo tectus: δὲ homíneirrifus.Hic ftillauit fanguis deli, gno. f«[IDo:a no/ clí! lamma acabrbaní: boceft oeue meusioeue meue quare me ocrclíquífti. Inde fcribitur pfalmus ifte pro affumptione matutina, qua chriftus ad crucem ducitur. Verba propria funt filij hor minis: Vnde fequitur iuxta Lucam:In manustuas com mendo fpiritum meum. Nona hora, inuenitur euería domo decíma drachma quz períerat. Currens autem unus ex eis: inuenit(imilitudinem corum fpongiam cà/ uam, infirmam, aridam, ignibus aptam: implet aceto, hoceft malicía δὲ dolo:de quo dicitur: Plantaui τε uineà forech:& quomodo conuería es in amaritudinem τὴ} τίς aliene. Et expectaui ut faceret uuas:& fecit ípinas, €« 3cíuc ειπα uoce expírauír. Infirmata enim carne, Erantauté uox inualuit diuina quz dicit:Aperíte mihi portas iufti/ pars Tug cie δὲ ingreífus in eas cófitebor domino: cum ima uoce uel(ine uoce morimur, qui de terra fumus. Ille uero cii exaltata uoce expirauit qui de coelo defcendit. Velum templi fcinditur:id eft coelü aperitur. Céturio ait: Vere dci filius erat.Noui(Timi primi nüc efficiuntur. Gentilis confitetur populus, Iudaa cacata negat:ut fiat εἰς error peior priore, Erant auté " " 4n o*arcum £d.- XVI fo. 56 AZ anon. C f 226 Vi σο) - t? h 228 1 ἃ 250 VIII b 231 RM D i.Iob.4.6 Íob;40. iri hai aq€rantauté c mulieres oe longe af£Sicuthó δε CN ὡς excluditur muliebris fexus a rapit: ozCSicuthó— cionis eluxit: Vttunc laudes chrifti totà caner 1 SR η E ep Mariam uirgine:^ exéplüharüfoemí 9 chrifti totà caneretfcd'm CN itanó repellitur a myfterio crucis(οἰδεία& refurrectioi piu haru roemínag: ecclefia:dfi geri? hurmanü exépl ὟΝ perüidud mariam magdalenà& cateras mat ἷ HS fua refurrectionis ánimauit: qn uità ρε eplo MN uenit(cro parafceue ab arí| resofeph(γεαυ]Ιίαίς infudit.Sol uer ΟΤΙ ἫΝ p abarimathiaquzinterprétat depo— tur. Hi' Ὁ poftoccafum corporis ofi; i nens, ad deponendü P ur.Hicaquilz ad Corpus cógregánt:matres& apoftoli i corpusinmonumen., Ed: uident rco là» i det es ὁ" Erántautem δὲ mulieres de longe afpicientessinter— PId6asietlexmor/ Db ere:: EN tís: ac fi di: Vbi ἮΝ num dei. Intrat ad Es serat maria magdalenz: δὲ maríalacobimínorís mors hs ὯΝ Maüpeitcorpusie— X lofeph mater δὲ f2lome. Etcum effetíngalilea,(e,—"diqua oq[£ratdp t fu.lofeph mercat fin quebantur eum,& miniftrab; Ingalga,i€^ pemacn? valde.) ui m don&inuolutcor/(η: abantei:&alixmulte quá^ eiainfantes in utero ἊΝ pusin findone ponit m S eo aícenderanthierofolymam."Ettumíam—'ànEitSemiP omniü lta) monumétum q ero efTet fa een: δὲ omibus δέααίς. Et ἣν Αν Ctum:quía erat parafcene,qd'eftante fab;— introcütes granis t um Aduolui lapidé ad d ses Iofeph ab arímathia nobilis decurio:qui— mentü uiderat iuue i oftium monumenti. iple er 3,. nénófcehée, noi tha efamimonumcnn, RAE Hit εν dei:& audacter introi^ t&fédiocundü ntm PA poneret.Hac omnía ιά pilatum:& petijt corpus iefu.Pilatus autem tí;— utdicit: Lataréiuué gc, ἡ δῶν congruütadpopulu— tabatur.fi am obijflet:& accetfito centurione interro/ νο la iudaicüinfinecredé/— oaniteum.fiíam m ΡΟΠΓΟ/— quz nó€ hic ueradü iM, uq nobiliat fi; S IL Cum, i lortuus effet. Et cum cognouiffeta EIRISER Cota j^^, deutabraheürfp, centurione:donauít corpus iofeph,"I ἐπεὶ"deindextris uir) id"''"Deponit defperatio^— catus findonem:& d ορ ofeph AUt€mCE/— utis. regnantem ín ni PERDE τερτυην m:& deponens eum, inuoluít findoni:^;píperis.Hic iuuenis i da.Intratadchritia C pofuiteum ín monumento, qd' erat excífüm de pe; formà refurrectióis, μιὰ nosutbaptiget.O’| tra:& aduoluitlapidetn ad oftí m P timétibus morte ofte is GS We alg Ρ oftium monumenti. Ma; dit.Cooptüftola cari tn idetmalleatorísi.g ríaautem magdalena:& maría iofeph afpiciebantubi didd: que ture[ato es domat ferreas gétes: cía eft hofte depulfo, mij S 8 poneretur, Ca VI mil utregat eas ín uirga, T εὖ* regnog adepto,rege n Ἂ ferrea:& petit facrifi, cüm tranfiflec fabbatum, maría magdale; pacis$fito, inuéto& 0. donar pomi nz& maría iacobíi δὲ falome emerunt aromata eng dimit«πα δ *),: πππηή'. c ut ueníentes ungerent eum." Et uálde mane— 9culus nó uidit: nec zh pg PBensmoroin/ una fabbatorum,ueniuntad monumentum ortoíam^ corhois acedit que ΗΝ uoluit in munimine: E.; 3 i- Nha μα fidei: tabilitüiopcu fole:& dicebant ad ínuícem: Quísreuoluetnobislapi, Pperautt deus diligé πὶ SEEN lo fpeig ρα iSharikar dem ab oftío monumenti: Et refpícientes uiderunt re; s Fe ind 13! y Timo,nb tis cócludit. Finis em Re. 1 is a SORT esti uolutum lapidem: Erát quippe magnus ualde, Et ín ferre. Des char itas i pidéibus alonge troeuntesin monumentutm,uiderunt íauenem feden^— jn rer rgo CO ἢ" í i ΄.: κ παμε, αἲ ἢ ΐσν ἫΝ tem ín dextris.coopertum ftola candida:& obftupue;— pauefcerét d inuene; cali fcidaligabunt eleti,“ Πτ-" Qüí dicit illissNolite expauefcere: iefum quzrítís t quen trum If ΓΝ T,» um ir A Avi nagarenum crucifixum: furrexit non efthic:ecce locus— Radix EIE QE id fifi labbart ubi pofuerát eü.Sed ite& dicite difcipulisei?& Petro: ζην τα Ses cine Ξ΄ εξ, Νῆς ar, t quía précedít uos ín galilzam:ibi eum uidebiítis ficut^ ideft q iacuitin um Ρ u enti": ἄρ en (e mun S arRradole ΟΧΙ uobis." Acílla exeuntes fugierunt de monumen E furr exit n gor, Um à: z: i dc AN ocus, Oftendí i first que cuti to.Inuaferat enítm eastímor& pauor:& nemini quicCj— mortalitas οτί jd Po ΟΡ τις, díxerüt:timebant em. Surgens auté efus mane príma ΚΟ. Samia ions |:; Em:; ebita:ut ait Cia tis gore Nac intro/ fabbati.apparuit primo matrix magdalenzde αμα εις’, qd reine εξ m "*du&tnosrexincella— cerat feptem dazmonia. Illauadensnundauit hís qui ad foren erim?.Sed id ria fua, Nunc furgit:![τό dicite. Mulieribüs rd amíca María: hyems€UmC dicimtr üt ánnücient ag abíjt:pluuia receffit:..&poftolis:qa per imü/ y flores uifi funtin terra: Vox turturis audita eft in tetra— lier& morsannüciata eft:p mulieres uita refurgens.Et Pe n noftra, Vinez florétes dederunt odorem.Redit fponfus tro.Q.ui feindignü iudicat difcipulatu dum ter negauit jue de umbra fub qua dormit ín meridie. Poft fabbata tri/ magiftrü.Peccata praterita non nocent απ non placent; Με ftia foelix irradiat dies: qua primatü in dieb? tenet:luce ΓΕ ΑΓ vrecedítín galiled. Breuis féntétia in fyllabis:fed ifi/ uM Lu prima in eo lucefcéte δὲ diio meo cü tríüpho refurgéte& s in quátítate promiíTio. Ibi eft gaudij noftri fons,& m b5.7.d dicéte: Hac cft dies quà fecit diis:exultem?€ laetemur in alutis eterna orígo preparata.Ibi cógregant difperfio/ ον ea,€«£t valde mane vna fabbatozi veníütad imonumé. nes,&(anant cótriti Corde.Ibi eum üidebitiS,nó ficut αἱ) T τῇ ozto fam fole. Valde mane, qd alius euagelifta dilucu/ diftis.At illa exetintes fagierunt.Dicit defutura uita:Et εἰ lo dicit.Diluculü eft inter tenebras noctis δὲ diei οἰατίτα” fugiet dolor ac gemitus. Imitant mulieres ante refurre/ μέν tem.In qua falus humano generi puenit fcelici uicinita ctionéomníü quod faciüt poft refarrectione,fugiüt tot ι( εξ declaranda: more folis: qui proxima luce confurgés, tem& pauoré.Etrnemini quicd dixerunt: quía ipfifoli " rofeam przmíttit aurorà: ut gratía praclari fplendoris, myfteriü refurrectionis uidétq üidere ipfi íllud merue/ runt Vndefequit iuxta loanné:Petrus auté furgens c; praparatis oculis poffit intueri,qíi tépus ἀῑίοα refurre; k 2 currítàd 1 i » l Lu: 3 ap £anom— Zucas τ τον| E curritad montirientfi ut uideretipfe qd'audiuitSurgés. acfiuafa fímofa per igne confirmatá: omrii creatutz id. autéicíus primo manefabbati, Maríz magdalenz pri^— eftomigeneri humano qd in fe comune aliqd habetab mo oftenditur:de qua eiecératfepté damonía:quíame/— omni creatura, iubet.i.angelis,pecorib?,lignis lapidib? retrices& publicani pracedürfynagogainregnü deiiut— igni& aqua,calido δὲ frigido, humido δὲ arído: qamüd» latro pracefficapoftolos.Flenr& lugent qui necdüiuíde^ mínorhó dicif.Dris uticpiefus q de coelo defcéditad libe runtíednópoftmul ὁ. Bd Ανν πο’ ü ξ,; ἢ 2; renaturá: i ià αν εικαναϊκιν είν,€um eo fuerantlugentibus δὲ flentibus. Ες ill audiet'(ωρ cortos corlofatce 4 qi ipii cófolabunt... tes.quía uiueret&uifuscílet ab ea, non ctediderunt. όν e 15 Etilliaudiétes nócre.^,, patris. Cólyderandü VIE^ qideruntFides aure P Oft hac autem duobus ex eís ambulantibus often/ cftaut£ qd frequen hiclaboranagésactw^ fuseftín alía effigie euntibus in uillam:& illi euntes in Kcripturis diuinis tuam uitam:lllic con? ἐπ να,“τς ο nnd εκΊα. plurali numero ca; {5 tmplatmaíccura ui,* Pnciatrerunt czterís: nec illis crediderunt. Nóuiflime Piera auem τον ἡ το fioneregnat, Hicper autem recambentibus illis undecim apparuit,& expro dum icgi In princi, fpeculum cótuemuür-: ρα: πε us. Ρίο fecit deuscoclum (PEE creme brauít incredulitatem illorum δ duritiam cordis: quia E cath plur ad faciem uidebim? hís qui uíderant eum refurrexiffe non crediderunt, Et— lier diái codilegant — veritate. Vndefequi/ y iure erc ΠΡ,:- uni Ἶ& terrz. Mod?emifte meritas Παν ασ e dixit eíssElntes ín mundá uníuerfum, pracdícate cuan alas ἐμεῖς ex illisambulantibs, c gelíum omni creatura. Q ái crediderit δὲ baptícatus fue—utabufiuefingularia (ἃ εἰς Ιαδογᾶτίδ᾽, οὔξ είς alus σείει uero non ctediderítcondemaabitur.— Plurali numero dica - fus etin alia effigie.«e,; a mus:& pluralia fin/ Ftillis annücianib?^ Sígnaautem eos qui crediderint hxcfequentur.Inno/— eutari, Ad orientem noneftcredium:di— mine meo dzemonía eijcientilinguís loquentur nouís:. uero qd pfatmifta dt . ficut moyfes uiderüt,;" qiue cit:uangcliftz tacent; qdnófuffücibateis, ferpentestollent. Et fi mortiferum quíd bíbetínt, not^ pícrofolymamfignit E dinde Moyfes dicis| eisnocebít.Superegrosmanus imponent,&beneha^— caque tf nonis 55. ende míhi/ n Ee an z 1999 ipfum. Οίας car; Debunt.Et dominus quide ícfus poftcj locutus eft eís, FAITS bees s ερ affumptus eft in coelum:& fedet a dextris ἀεί, Illi aute dérib» afcedit ades ta ifta oft illam;;; pe: ur Infutura, profecti przdicauerunt ubiqs domino cooperatte,& πὰ serra mute 8«Uhoufflimerem— ferrmonetn confirmante fequentibus fienis, lium credulitas plus béríbue{Π|{6 vndecím. actibus ᾧ le&ionib? apparuít:ut oes teftes eruditur. ς€i&uí Fo enarrarét οὔ", qd? EA 24.., eedíderít falmabímr: cómuniíter uíderüt δὲ audierüit. Exprobraticredulitatée,—quíveronon credíderíticondemmabítur. Gana auté coe quí ut faccedat credulítas:exprobrat duritiam cordis ἱαρί;— credíderínt«€. Ducentefimo tricefimoquinto capitulo dei,ut fuccedat cor carneum cbarítate plenum, Hinceft— Marcus figna credenium cum Matthzo δὲ Luca con/ . qd martyrum cateruz mortem huius fzculilibenteraf,^ cordansenarrat, oU fe&tant:quía nouerüit pro ifto temporali interitu ppetuo v"fec(feuicturos. b Lt oftíteie:£unteo(n mádà vatuer.'Expofitionis euangelij cdm Marcam ἐπί. fum pzedícate; Nunc primum poft acceptum fpiritum:: EVANGELII SECVNDVM LVCAM CAPVT PRIMVM. τὴ VONIAM quidem multi conati funt ordinare nátratione qua in nobíscomple τα funt rerum:ficut tradiderunt nobis quiáb initio ipfi uiderunt δὲ míniflri fucrunt fermonisstiifum eft δὲ mihí affecuto omnia a principio diligenter ex ordine tibi ἐπεῖδε - Ic optime Theophile:ut cognofcas eor uerborum de quibus eruditus cs uetítaté. L^(5j* Vit in diebus hetodis regis iudzz facerdos quidam nomine ZZacharíasde B uice Abia:& uxor illius de filiabus Aaron: δὲ nomé eius Eligabet. Erant aüt E jj ambo iuftiante deum,incedentes ín omnibus mandatis δὲ íuftificationibus M domini fine quxrela.Et non erat illis filius: co qd. effet Elicabet ftetilis δὲ 1 Ί ambo proceffiffent in diebus fuis. Factum eft aut& cum facetdotio iius aj A τς ΟΣ cacharías in ordine uícis fuz: ante deutn:fedim confuctudinem facer [d»" L4 ΄ ΄^ forte exijt ut íncenfum poneret, ingreffus ín templum domini:& omnis multitudo populi erat XQ sil Ῥέη orans forís hora incenft. Apparuit autem illi angelus domíni ftansa dextris altatís incenfi, Et "ZLacharías turbatus eft uidens:& tímor irruit[προς eum.Aitautem ad íllá angclus:Ne timeas. gacharía:quoni exaudita eft deprecatio tua. Et uxor tua Elicabet pariet tibi filium:& diocabís nomen eíus IoannéEt erít gaudíü tibi δὲ exaltatío:& multi in natiuitate eius gaudebunt. Erit ein magnus coram diio:uinum& ficetam non bibet;& fpiritufancto replebitut adhucex utero ;: matris fo pi( {μη κε a viol | my ᾿ brit (si κ. j wma λ um as un bn I i A matris fuz:S multos filio i(rael conuert νο... v3 is| etad dominü deum ípfora.Et ipfe prscedet ante illá in fpiritu δὲ uirtute Elíz: at conuertat corda patrá ín filíos:& incredulos ad prudentíá iuftorá, parate drio plxbem perfectá. Et dixit cacharías ad angelü: Vndehoc fciáz Ego em füm fenex, & uxor mea proceffit ia diebus fais.Et refpondens anoelus dixit ei: Ego fum eabríel qui afto ante deum:& miffus fum loqui ad te,& hactíbi euanoelicare.Et ecce οτί tacens& no poterís o quí ufq in díem quo hzc fiant:pro eo qd' nó credidifti uerbís meis qua implebuntur ín tempo τε fuo.Et erat plbs expectás gacharíam:& mírabantur qd'tardaret ipfe ín templo.Eereffus ai tem nó potcrat loqui ad illos:& coenouerüt qd'aífionem uídiffet ín templo.Et ipfe erat innucs illis,& pmanfit mutus. Et factum eftut ímpleti funt dies officij eius, abiit ín domü fuam. Poft hos aüt dies ccepit elícabet uxor eíus:& occultabat fe menfib?quínq; dícés:Q uía fic fecit míhí diis ín diebus quibus refpexit auferre opprobri& πιοῦ ínter homines. In me(y aüt fexto miffus eftaneclus eabricl a deo ín ciuitate galilzz,;cui nomé nacareth,ad uirginé defponfatá uíro,cui nomen erat iofeph,de domo dauid:& nomen uíireinís maría.Et inereffus angelus ad οᾶ, dixit: Auegratía plena dis teci:benedicta tu ín mulieribus.Quee cá audiffet,turbata eft ín fermone eíus,X cogitabat qualis effet ifta falutatio.Et ait angelus eí:Ne tímeas maría: inuenifti eim στα/ tíam apud deü.Ecce cócipies in utero δὲ paríes filiü:& uocabis nomé eíus iefum: hic στίς maon? &filius altíTimi uocabit.Et dabit illi dris deus fedé dauid patrís ei?:& reenabit ín domo íacob inaternii;& reeni cíus nó είς finis.Díxit ait maría ad angelü:Quuó fiet iftud,qm uírü nó cog^ nofcozEt refpondés angelus dixit eí:Spüffanctus fupueniet in τς, δὲ uirtus altilfimi obübrab;t tibi.Ideoq; δὲ qd'nafce£ ex te fan&tü uocabit filius dei.Et ecce elicabet cognata tua:& ipfa con; cepítfilii in fenectute fua. Et híc méfis eft fextus illi qua uoca£ fterilíssquia no erit ímpoffibile apud deü omnc uerbü. Dixit auté maría:Ecce ancilla dri,fiat mihi(πηι uerbü τα. Et difceffie ab illa angelus.Exurgens auté maría ín diebus íllisabijt ín montana cum fcftinationc in ciuitz) tem íuda:& íntrauit in domü gacharía,& falutauit elicabet.Et factü eft ut audiuit falutationé maríz clícabet,exultauit infans in utero ei?.Et repleta eft fpüfancto cligabet:& exclamauit πο c magna, dixit:Benedicta tu ínter mulieres:& benedictus fruc? uétrís tuí.Et unde hocmíhí ut ueniat mater diii mei ad me? Ecce eii ut facta eft uox falutationis tux ín auríb? meiís,exulta; uit ín gaudio infans in utero meo:& beata qux credidifti: qm perficientur ea quz dicta funta diio.Ét ait maría: Magnificat ania mea drim,Et exultauit fpüs meus,in deo falutarí meo. uía refpexit humilitate ancilla: fux:ecce em ex hocbeatá me dicent oés generatíócs. Quia fecit míhí maena quí potés eft:& fanctü nomé eius.Et mifericordía eiusa. Ῥρεπίε in;pgenies, tímétibus ci ect potentíá in brachio fuo:difperíit fupbos méte cordis fuí, Depofuit potétes de fede:&t exaltauít humiles, Efuriétes impleuit bonis:& diuites dimifit inanes.Sufcepit ifrael puerá(πᾶς memorari miferícordía: fuzc.Sicut locutus eft ad patres noftrosabrahá δὲ femíní ci? in Ízecula; Manfit auté maría cii illa.quafi mefib? trib?:& reuerfa eft ín domáü fua. Eli gabet auté impletá efttepus paríédí:& pepitfilici.Et audierüt uiciní δὲ cognati eius quía magnificauít düs miferi» cordía fua cá illa,& coeratulabané εἰ. Ετ factü eftin die octauo uencrüt circcidere puerü& uo cabát εἴ noie patrís fuí cachariá.Et refpondés mater eius, dixic Nequady.fed uocabit Ioannes: Et dixerát ad íllà:quia nemo eft in cognatíone tua quí uocct hoc noie, Innuebát aüt patrí eíus qué uellet uocari eü.Et poftulás pueillaré fcripfit dicens:zToannes eft nomen cíus.Et mírati funt uníuerfi.Apertü eftaute illico os eius δὲ lingua eíus:& loquebat benedicés dcü. Et factus eft εἰ mor fuper omnes uícínos eorum: δὲ fuper omnía montana iudaz diuulgabátur omnia uet» bahzc.Et pofuerunt omnes quí audierát ín corde fuo, dicentes: Quifputas puer ifte erítz Etem manus domíni erat cum illo.Et cacharías pater cíus repletus cft Ipiritufancto,& prophetauít; dicens: Benedictus dominus deus ífrael: quía uifitauit. δὲ fecit redemptionem plzbis fuac. Et etexitcornu falutís nobís:ín domo dauíd pueri fui. Sicut locutus eft per os fanctorum quía(πὶ culo funt prophetarum eíus,Salutem ex inimicis noftris: de manu omníum quí oderüt nos, Ad faciendam mifericordíam cum patríbus noftrís:& memorari teftamentí fuí fancti. Iufiurá dum qd'iurauitad abrabam patrem noftrum,daturü fe nobis. Vt fine tímorc ceps pin £anotn. € z v H x wv κ... corum noftrorum liberatiiferuíamusilli.In fanctitate δὲ iufticia coram ipfo romníbus dicbus noftrís.Et tu puer propheta alciffimi uocabcris:przibis em ante facié domini parate uías eius, Ad dandam fcientíam falutís plabí cíus:in temiíTtonem peccatorum eorum. Per uifcera mifer ricotdiz deí noftrisin quibus uífitauit nos oríenis ex alto, Illaminare his qui ín tenebris& ín umbra mortis fedent:ad dirígendos pedes noftros ín uíam pacis.Puer autem crefcebat& conr fortabatur fpítitu:& erat ín defertís ufqy in diem oftenfionisfuzadifrael.^ Ca. Ἡ Actum eft aütem ín diebus illis:Exrjt dictum a cxfare Augufto,ut deícriberetur uni» uerfus orbis. Hac defcriptio príma facta efta praffide fyríz Cyrino. Et ibant omnesut i profiterentur finguli ín fuam ciaitatem.A fcendít autem& íofeph a ealilza de ciuitate nacareth ín iudzam,in ciuitaté dauíd quz: uocatur bethlehemn: eo qd' efTet de domo δὲ familia :dauíd ut profiteretur cum maría defponfata fibi uxore pragnante.* Factum eft autem cam effent ibi.impleti funt dies ut pareret.Et pepetit filium fiim prímogenítum:& pannis eum ην uoluit:" Et redinauit eum ín prxfepio:quia non erat ei locus ín díuerforío, Et paftores erant ín regione cadem, uígilantes& cuftodientes uigilías noctis fuper gregem fuum. Et ecce ange, o; ἡ;;, 9. lus domíni ftetít iuxta illos:& daritas dei circamfulfit illoss& tímuerunt tímore magno.Et dixit illis angelus: Nolite tímere: Ecce enim euangclico uobis gaudíum magnum quod erit omní populo:quía natus eftnobis hodie faluator qui eft chriftus dris in ciuitate dauid. Et hocuobis fignum:Inuenietis ínfantem pues ínuolutum δὲ pofitum in prafepio.Et fubito factaeft ca angelo multitudo militiz ccleftísJaudantium deum& dicentium: Gloria in altiffimis deo: δὲ interra pax hominibus bon uoluntatis Et factum eft ut difcefferunt ab eis angeli in ceclam: paftores loquebant ad inuicé. Tranfeamus ufcy bethlehem δὲ uídeamus hoc uerbü αὐ eft,qd' diis oftendit nobis. Et uenerunt feftinátes,& ínuenerüt maríam& iofeph,& infantem pofitá in prafepio. Vídétes auté cognouerüt de uerbo qd' dict erat illis de puero hocEt omi, nes qui audierunt mirati funt δὲ de his qua dícta erant a paftoribus ad ipfos. Maríaautem conferuabat omnía uerba hxc, conferens ín corde fuo. Et reuerfi funt paftores elorificantes δὲ laudantes deum in omnibus qux audierant& uiderant, ficut dictum eft ad illos. Etpoftay cófummati funt dies octo ut círcücideret puer:uocatü eft nomé eíus iefus.Quod uocatü eftz angelo príuscj in utero cócipere£.Et poftcj impleti funt díes purgatióís eius fcd'm legémoyfi, tulerüt illà ín hierufalem,ut fifterent eum diio: ficut fcriptá eft in lege domini: Quía omne mafculinum adaperiensuuluam ,fanctum domíno uocabitur, Et at darent hoftiam fcm qd dictum eftín lege domini: par turturim aut duos pullos colambarum. Et ecce homo erat inhierufalem cuí nomen Symeon. Et homo ifte íuftus δὲ tímoratus, expectans confolatio/ nem ífrael:& fpirituffanctus erat ín eo. Et refponfum acceperat Symeon a fpiritufanto, non uifurum fe mortem nifi príus uideret chriftum domini. Et uenit ín fpiritu ín templum, Et cum índucerent puerum íefum parentes eíus, ut facerent fcdtm. confiietudinem legis pro €o:& ipfe accepit eum in ulnas fuas: δὲ benedixit deum& dixit: Nuncdimittis feruum tuum domíne:fcd'm uetbum tuum ín pace: quía uiderunt oculí meí,falutare tuam.Q uod parafti atii te faciem omníum populorum.Lumen ad reuelationem gentium:& C cuz frac. Et erant pater eius δὲ mater mirantes fuper hís qux dícebantur de illo. Et benedixit illis Íymeon:& díxitad maríam matrem eius; Ecce pofitus eft hic ín ruinam& refurrectionem multorum in ifrael,& in fignum οτί contradicetur. Et tuam ipfius animam pertranfibit gla/ días, ut reuelentur ex multis cordibus cogitationes. Et erat Anna prophetiffa filia phanudl de tribu Afer. Hac proceflerar ín diebus multís: δὲ uixerat cum uiro fuo annis feptema uirginitate fua. Et hzc uídua ufqy ad annos actogintaquatuor: quz non difcedebat dete plo, iciunijs δὲ obfecrationibus feruiens nocte ac díe. Et hac ipfa hora fuperuenieris confi tebatur domíno:& loquebatur de illo omnibus qui expectabant redemption hierufaléEtut erfecerunt omnía fcdm legem domini, reuerfi funt in ealílxam ín citiitatem fuam nagarethe uer autem crefcebat δὲ confortabatur plenus fapientia: δὲ eratía ἀεί erat ία illo, Et ibant. parentes eius per omnes annos ín híetufalem ín die folenní pafchzc, Ec cum factus eflet s ἐς-^^ ἢ&nnorutu : Ἐ ΒΦ iei, t B i i Td ie jl Zucas$o,$8£anon A annorutn duodecim:afcendentibus illis hierofolymam fecindum cofaetudinem dici fefticonfummatifcy diebus cum redirent,remanfit puer lefus ín híerufalem:& non cognouerunt paren tcs eius.Exiftimantes autem illum efTe ín comítatu,uenerunt iter díei:& requirebant eutn ínter cognatos& notost& non ínueníentes, regreffi funt ín híerufalem requírentes eum. Et factum εἰ poft triduum,inuenerunt illum ín templo fedentem ín medio doctorum,audientem illos& interroganté cos.' Stupebantauté omnes quí eum audíebant fuper prudentía& refpófis eius. Etuidentes admirati func.* Et dixit mater eius ad illum: Fili, quid fecifti nobis fic ς Ecce pater tuus& ego dolentes querebamus te Et aítad illos:Quíd eft quod me quzrebatís« INefcicba, tísquía in his quz patrís meí funt,oportet me efTe τ΄ Et ipfi non íntellexerunt uerbum quod lo^ cutus cít ad eos Et defcendit cum eís δὲ uenit INazareth:& erat fabdítus illis. Ec mater eius coti feruabat omnía uerba hacín corde fuo. Et Iefus proficiebar fapientía,& atate, δὲ στατία apud deum δὲ homines, Ca. " Nnoautem quintodecimo impetij Tiberij Cafaris procurante pontio Pilato Iud am: tetrarchaautem ealilzze Fierode, Philippo autem fratre cíus tetrarcha Iturxz δὲ Trachonítidis regionís: δὲ Lyfanía abilena tetrarcha, fub principibus facerdotum Anna& Caipha, factum eft uerbum domini faper Ioannem Z achariz filium in defetto.* Ec uenit ín omnem regionem Iordanis praedicans baptifimum peenítentía ín remiíTionem pec torum:ficut fcriptum eft ín libro fermonum Efaiz prophetz: Vox damantis ín deferto,parate «ἴδηι domini, rectas facite femítas eíus. O mnís uallis implebitur: δὲ omnís mons& colis hi» miliabítur.Et erunt praua ín dírecta:& afpera in uías planas:& uidebít omnís caro falutare dei. * Dicebat ergo ad turbas quz exibant ut baptizarentur ab ipfo: Genímína uiperarum quis oftendit ἕν fugere auentura ἱγας Facite ergo fructus dignos ροσηίτοπτίας:& ne cceperítis dí^ cere:patrem habemus Abraham. Dico ením uobís: quía poteft deus de lapidibus íftís fufci^ tare filios Abrahz. Iam ením fecurís ad radicem arborum pofita eft. Omnis ergo arbor non faciens fructum bonum, excídetur&ín ignem míttetur.' Et ínterrogabant eum turba, dicen; tes:Quid ergo faciemus? Refpondens autem dicebat illis: Quí habet duas tunícas,det non ha; bentí:& qui habet efcas,fimilíter faciat, Venerunt autem δὲ publícaní ut baptizarentur:& díxe^ runtad illum: Magifter, quid faciemus? At ille dixitad eos: Nihil amplius d$ quod coftitutum eftuobis facíatís. CAI πεῖνα autem eum δὲ milítesdícentes: Quíd faciemus& nos? Et ait illissINemiínem concutíatís,neq, calumniam facíatis:& contenti eftote ftipendijs ueftrís. Exifti^ manteautem populo,& cogitantibus omhibus ín cordibus fuís de Ioanne, ne forte ipfe eflet Chriftus: refpondit Ioannes, dicens omnibus:* Ego quidem aqua baptígo uos: ueniet autem [οπίου me: cuius non fum dienus foluere corrigiam calciamentorum eíus, ipfe uos baptiza^ bitin fpiritufancto, δὲ igni.' Cuius uentilabrum ín manu eíus:€ purgabit aream fuam:& congtegabit tríticum ín horreum fuum:paleas autem comburet igni inextínguibili. Multa qué dem&alía exhortans euangelizabat populo.* Herodes autem 1 etrarcha aum corriperetur ab íllo de Herodíade uxorc frattís fui:& de omnibus malís qua: fecit Herodes:adiecit δὲ fuper hacc omnía:& indufit Ioannem ín carcerem." Factum eftautem cuta baptízaretur omnis populus: & lefu baptizato δὲ orante apertum eftcoclum:& defcendit fpiritufTanctus corporali fpecie,fi«ut columba ín ipfum:& uox de coelo facta eft: Tuesfilías meus dilectus,ín te complacuí mihí. 'Etipfe Iefus etat incipiens quafi annorum tríginta,ut putabatur filius Iofeph: quí fuit Eli: qui fuit Mathat: qui fuit Leuí: qui fuit Melchí: qui fuit lamnce: quí fuit Iofeph: qui fuit Matathíes g fuit Amos: qui fuít Nahum:quí fuitHeflixqui fuit Nagge:qui fuit Maath:quifuit Martathíe: qui fuit Semeízqui fuit Iofeph:qui fuit Iuda:quí fuít Ioanna: qui fuit Refa: quí fuit Z-otobabel: qui fuit Salathiel:qui fuit INerí:qui fuit Man fuit Addí:qui fuit Cofan:qui fuit Elmodam: qu fuit Her: qui fuit[εἴτι: qui fuit Elíezer: qui fuit Iorím: qui fuit Mathat:qui fuit Leui: quí it Symeon: qui fuít Iuda: quí fuit Iofeph: quí fuit Iona: quí fuit Eliakím:qui fuit Melea: quí fuit Menna: quí fuit Matatha: qui fuit Nathan: quí fuit Dauid: quí fuit Ieffe: qui fuit Obeth: qui fuit Boog:quifuit Salmon: qui fuit INaaffon:quí fuit Amipadab AUS Aum x^. g 1x 1Ε hs i ἔα^ Xucas C ai füit Efrom:qui fuit Phares:qui fuit Iuda: qui fuit Tacob:qui fuitIfaacqui fuit Abraham:qui fait T hare: qui fuit INachor: qui fuit Seruch: qui fuit Ragau ταί fuit Phaleg: quí fuit Eber: qui fuit Salexqui fuit Cainan: quí fuit Arphaxat: quí fuit Sent: qui fuít Noe: quí fuít Lamech: qui fuit Mathufale:quí fuít Enoch: quí fuít Iared:qui fuit Malaleel: φάθι Co:qui fuit Enos:qui βαίε Seth:qui fuit Adam:quí fuit Dei.| Ca. ον. * Efus autem plenus fpírítufancto, reereffus eft a Iordane:& agebat ín fpiritu ín defertü diebus quadraginta,& rentabatura diabolo. Et níhil manducauit ín diebus illis:& con fummatis illis,efurijt. Dixit autetm illi díabolus:Si filíus ἀεί es,dic lapídi huic ut panis fiat. Et refpondit ad illum lefus:Scriptum eft:quía non ín pane folo uíuet homo,fed in omní uerbo dei.Et duxit illut díabolus ín montetm excelfuim:& oftendit illi omnía regna orbis tertacín mo mento temporis, aít illi; Tibi dabo poteftatem hanc uníuerfam δὲ gloriam illorum:quía mihí tradíta funt:& cuí uolo, do illa. Tu ergo fi procídens adorauerís coram me,erunt tua omnia.Et refpondens Iefus,dixít illisScriptum eft:Domínum deum tuum adorabis:& illi foli feruíes. Et duxit illum ín hierufalem: δὲ ftatuit eum fuper pinnaculum templi, δὲ dixit illi: Sí filius ἀεί es, míttete hínc deorfum. Scriptum eft enim, an elis fuís mandauit de te,ut coferuent te:& quía ín manibus tollent te; ne forte offendas ad Wa pedem tuum, Et refpondens Iefus, aít illi: Dictum eft: Non tentabís dotnínum deutn tuutn. Et confumtnata omni tentatione, díabolus receffitab illo ufq; ad tempus.* Et reereffus eft Tefus in uirtute f; píritus ín galüzam:& fama exiit peruníuerfam regioné deillo:& ipfe docebat ín fynagogis eori:& magnificabat ab omnibus. "Etuenít NNagareth ubi erat nutritus: íntrauít fcd'm confuetudinem fuam die fabbati infyna gogam:& furrexit legere:& traditus eft illi liber Efaize prophetae:& ut reuoluit librum,inuenit locum ubi fcriptum erat:Spíritus domini fuper me,co qd" unxit me: euangelicare pauperibus mifit me,farare contrítos corde:pradícare captíuis remifTioné,& cxcis uifum: dimittere confra étos in remiffionem, predicare annum domíni acceptum,& diem retributionis.Et cam plicuif/ fetlibrum,reddidit míniftro δὲ fedít:& omniíüi ín fynagoga oculi erant intendentes ín eum.Cce pit autem dicere ad illos: quía hodie impleta eft hac fcriptura ín auribus ueftrís.* Ecomnes te ftimoníumilli dabant,& mirabant ín uerbís eratíae quac procedebant de ore ipfius,& dicebant: Nonnehiceft filius Iofeph?' Et aít illis Vtíqg dícetís míhi hanc fímilitudinem: Medice,cura te ipfum.Q uanta audíuímus facta ín Capharnaum: fac& híc ín patría tua.* Ait autem: Amen díco uobis:quía nemo propheta acceptus eft ín patría fua."In ueritate dico uobissmulta uidua erant ín diebus Elí ín ifracl,quando daufum eft coelum annís tríbus,& méfibus fex:cum facta efletfames magna ín omní terra:& ad nullam illará míffus eft Elías, nifi ín farepta Sidonizad mulierem uíduam.Et multi leprofi erant ín ífrael fab Elífaco propheta:& nemo eorum mundaz tas efonifi Naaman fyrus.Et repleti funt omnés ín ἢ rnagoga ira hxcaudientes. Et furrexerunt δὲ eiecerunt illum extra cíuítaté:& duxerunt illum ii ad fupercilium montisfupra quem ciuí^ tas illorum erat«edificata ut prxcípitarét eum, Ipfe autem tranfiens;per medíum illorum ibat. "Et defcendit ín Capharnaum ciuítatem galilzz., ibiq; docebat illos fabbatis." Et ftapebantin doctrína eíus: quía ín poteftate erat fermo ipfius.' Et in fynagoga erat homo habés dasmoníü ímmundum:& exdamauit uoce magna, dícens: Síne;quid nobis δὲ tibi Iefu nazarene: uenifli perdere nos τ Scio te qui fis fanctus dei. Et increpauit illum Iefus,dicens:O bmutefce δὲ exi ab €o.Et ci pieciffet illum dazmoníü in meditiexijt ab illo,nihilg; eum nocuit.Et factus eft pauor in omnibus,& colloqueban£ adinuícédícétes:Quod eft hoc uerbü:quía ín poteftate δὲ uirtute ámperat immundis fpirítibus,& exeunt? Et diuuleabatur fama de illo ín omnem locum regio» nís," Surgensautem efus de fynagoea;íntroíuítín domum Símonis:focrus auté Simoniste nebatur maenís febríbus:& rogauerunt íllutm pro ea:& ftans fuper illam,imperauít febri. Et di^ mifit illam:& cotínuo furoés míniftrabat illis.Cutm auté fol occidiff et,ornes qui habebant infir mos uaríjs languorib?,ducebát illos ad eum. At ille fingulis manü imponés,curabat eos." Exie bant auté datmonía a multísdamátía δὲ dícétia:quía tu es fili? dei. Et increpans nó finebatealo quí:quia fciebant ipfum effe ΟΠΗ. Facta aute díe,cgreflus ibat ín defertü locü:& carbaere^ S quirebant ila. A JM ki" um ή τ (und mt y ya przdicans ín fynagogis alix. ᾿ A2ucas—5$9- 49 Zanon. xquirebanit eum,S& weneruntufcp ad ipfum:& detincbant illum ne difcederer ab cís. Quibus ille ait: quía δὲ alijs ciuitatibus oportet me euangelicate rcenum deí:quía ideo miffus: σολ Ca. |" Actum eftautem cum turbz irruerent ín enm utaudirent uerbum dei:& ipfe ftabat | fecus ftagnum Genefareth. Et uídit duas naucs ftantes fecus ftaenum: pifcatores auté - defcendetant δὲ lauabant reta. Afcendens autem in unam nauim qu& erat Simonis, fum:'& erat rogauit eum a terra reducere pufillum:& fedens docebat de nauícula turbas." Vi eeffauis auté loqui díxitad Simonem:Ducín altum:& laxate retia ucftta ín capturam. Et refpoódens Simon . dixitilli: Pezceptorpertotam noctem laborantes, nihil ccepimus:ín uerbo autem tuo làákabo '' χεις. Etcum hoc fecíffent, conduferunt pifcium multítudínem copiofam. Rumpebatur enim . tetecorum.Etannuerunt fodijs qui erant in alía nauí utuenirent δὲ adiuuarent cos.Et ucnerunt —&impleuerunt ambas nauículas, ita ut mergerentur.* Quod cum uíderet Simon Petrus, pro^ cidit ad genua Iefu, dicens: Exí ame domine: quía homo peccator fum. Stupor ením αἰγόμι» dederat eutn;& omnes qui aum illo erant ín captura pifcium quam coeperant, Similiter autem ᾿ lacobum δὲ Joannem filios Zebedzi qui erant focíj Simonis." Et ait ad Simonetm IefusNoli timere,ex hociam homincs erís capiens, Et fübductis ad terram nauibus, relictis omnibus,fc.«uti funt eum,* Et factum eft cum effet ínuna citítatum,& ecceuir plenus lepra δὲ uidens[ον fum:& procidens ín faciem rogauit eutn dícens: D'omíne fi uis, potéstne mundare, Et exten dens manum,tctícit eum efus dicens: Volo,mundare. Et confcftím lepia difceffit ab íllo. Et ipfe praxcepit illi ut nemíni dícerct:fed uade oftende te facerdoti:& offer pro emundatíonetua, ficut prazcepít Moyfes in teftimonium illís,* Perambulabat autem magis fermo deíllo:& con. ueniebant turbas mulcz;ut audirent δὲ curarentür ab infirmitatibus fuis.* Ipfe auté fecedebat ín.. defertum δὲ orabat." Et factum eft ín una dierum,& ipfe fedebat docens; Et erant pharifai fe; dentes& leis doctores,qui uenerant ex omni caftello ealileze;& Iudzez,& Flierafalé:& uittus domini erat ad fanandum eos. Et ccce αἱτί portantes ín le&to homínem qui erat paralyticus:& quatrebant eum inferre& ponere ante eum. Et non inuenientesqua patte illum ínfcerrent prae türba: afcenderunt fupra tectum:& per tegulas fübmiferant eum cum lecto íri medíum ante Icfam.Quorum fidem utuidit.dixitHomo,remíttuntur tibi peccata tia. Et cocperunt cogitare (αίδα δὲ pharifzi, dicentes: Quis eft híc qui loquitur blafphemías? Quispoteft dimittere pec cta, nifi folus deus* Vtcognouitautem Iefus cogitationes eorum, refpondens dixit ad illos: "Quid cogitatis in cordibus ucftrís? Quid eft faalius dicere, dimittuntur tibí peccata: an di, ᾿ re,[τος δὲ ambula τ Vtautem fcíatís quia filiushominis habet poteftatem in terra dimit; tendi peccata;aít paralytico:T ibi díco,furee:tolle le&tum tuum& uade ín domum tuam.Et con feftím furgens corarn illis, culít lectum in quo íacebat:& abíjcín domum fuam, magnificans deum.Et ftupor apprehendit omnes:& magnificabant deum. Et repleti funt tímore, dícentess quía uidimus missbilia hodic." Et poft hacexijc:& uidit publicanum nomine Leui fedentem adteloníum, δὲ ait illisScquere me.Et relictis omnibus, furcens fecutus eft eum: Et fecit οἱ cot tíuium magnum Leui ín domo fua: δὲ erat turba multa publicanorum& aliorum quí cum illis erant di(oumbentes. Ec murmurabant pharífzxí&{τας eorum, dicentes ad difcipulos eius: Quarecum publicanis& peccatoríbus manducatis δὲ bibitis?^ Et refpondens Iefus dixit ad il los:INon egent quí fani fant medicofed qui male habent:Non ením ueni uocatc íuftos fed pec &atores ín peenitentíam. Ac illi dixerunt ad eum: Quare difcipuli Ioannís ieiunant frcquenter: δὲ obfecraríones faciunt. fimiliter δὲ pharifzeoram: tui autem edunt δὲ bibunt? Quibus ipfe aít: ᾿ unquíd poteftís filios fponfi, dum cam illis eft fponfus facere ieiunare? Venient autem díes «um ablatus fuerit ab illis fponfustuncieiunabunt in illis diebus.Dicebat autem δὲ fimilitudi^ nemad illos: Quía nemo commíffurama ueftímento nouo immittit in ueftimentum uetus: alioquin δὲ nouum rampit:& ucterí non conuenit commiíffuraa nouo. Et nemo mittit uinum nonum ín utres ueteres:alioquín rumpit uínum nouum utres:& ipfum cffundetur,X utres peri bunt.Sed uinum nouum in utes nouos mittendum cft:&utrag coferaantur Et nemo po -: 8 55 :Ὦ 36 ΓΗ b 2ο Ix f 34 I i 37 Ἐξ i 38 139 1 m 4.0 Η Kano—— Zucas C a 41 II b 4 π € 45 I à 4.4. II { 4.6 ν g 47 v h 48 i 49 k 5o I 51 m$2 V n 55 e$4. v p 55 v f$7 s 58 t$9 v uctus ftatim uult nouum:dícit enim,uetus melius eft. Ca. Wl-: * Actum eft autem in fabbato fecundoprímo cum tranfiret pet fata, ucllebant difdpu lí eius fpicas:& manducabantconfrícantes manibus, Quidam autem pharifzorum di BR^cbantilis: Quid facitis quod non licet ín fabbatis? Et refpondens lefus.ad eos dixit: Nechoclegiftis quod fecit Dauid, cum efuríret ipfe& quí cum eo erant quomodo íntrauit ín domum dei:& panes ppofitionis(ampfit& manducauít: dedit his qui cum ipfo erant:quos non licebat manducare, nifi tantutn facerdotibus: Et dicebat illís: quía dominus eft filiusho; mínís etiam fabbatí." Factum eft autem δὲ ín alío fabbato, ut intraret in fynagogam& doce; ᾿ tet. terat ibi homno,& manus eíus dextera erat arida, O bferuabant autem fcribz& pharifzi fi in fabbato curaret:ut ínuenirent unde accufarent eum. Ipfe uero fciebat cogitationes eorum: δὲ aíthomíni qui habebat manum aridam:Surge δὲ fta ín medium.Ex furgens ftetit. Ait auré ad illos Iefus:Interrogo uos ἢ lícet fabbatis benefacere,an malezanimam faluam facere, an pet^ dere ς Et citceumfpectis omnibus, dixit homini:Extende manum tuam. Et extendit δὲ reftítuta eft manus eius. Ipfi autem repleti funt ínfipientia:& colloquebantur adinuícem,quidnam face; rent de Iefu.* Factum eft autem ín illis diebus;exíjtín montetn orare:& erat pernoctans ín ora/ tione dei." Ec cum díes factus effet;uocauit difcipulos fuos,& elegit duodecim ex ipfis, quos& apoftolos nominauít: Simonem quem cognomínauit Petrum,€ Andream fratremeius, Ia cobum,& Ioanné,Philippum δὲ Bartholomeum, Matthzzum δὲ Thomam,lIacobum Alphai, δὲ Simonem qui uocatur Zelotes, Iudam Iacobi, Iudam Ifcatioten qui fuit proditor.* Et defcendens cum illis, ftetít ín loco campeftri,& turba difcipulorum eius,& multitudo copio: faplebis, ab omni Iudza δὲ Hierufalem, δὲ maritima, δὲ Tyri& Sidonis: qui uenerant uta dirent eum& fanarentur a languoribus fuis. Et quí uexabantura fpiritibus immundis, air bantur.Et omnís turba quzrebat eum tangere:quía uirtus de illo exibat δὲ fanabat omnes.' Et ipfe eleuatis oculis in difcipulos fuos, dicebat:* Beati pauperes: quía ueftrum eft regnum ἀεί, Beati qui nunc efurítíssquía faturabímíni." Beati qui nunc fletis: quía rídebítis.' Beati erítis cit uos oderint homines: δὲ cum feparaucrínt uos δὲ exprobrauerínt: δὲ eiecerínt nomen ueftrum tancg malum propter filium homínís. Gaudete ín illa die& exultate: ecce enim merces ueftra multa eft ín coelo. Secundum hac autem faciebant prophetis patres eorum. Veruntamen uz uobis diuitibus quí habetis confolationem ueftram* Vac uobis quí faturati eftis: quía efurie^ tis. Vac uobis qui ridetís nuncquia lugebítis& flebitis.' Vx nobiscum benedixerint uobisom nes homines. Secundum hac faciebant pfeudoprophetis patres eorum." Sed uobis díco qui auditís: Dilieite inimicos ueftros: benefacite his qui uos oderunt: benedicite maledicentibus uobis:& orate pro calumníantibus uos." Et qui te pereufferit in maxillam unam, prabe illi& alteram.Etab co quí aufert tibi ueftímentum,etíam tunicam noli prohibere, O mni autem pe^ tenti, te tribue:& quí aufert qua tua funt, ne repetas.* Et prout uultis ut faciant uobis homi ncs, uos facite illis fimiliter." Et fi diligitis eos qui uos diligunt,qua uobís eft gratía? INam& pecatores diligentes fe dilieunt. Et fi benefeceritis hís quíuos diligunt, quz uobis efteratía? Siquidem& peccatores hoc faciunt. Et fi mutuum dederítís hís a quibus fperatís recipere,quxgratía eft uobís? INam& peccatores peccatoribus fcenerantur ut recipiant aqualía. Verunta men dilieite inimicos ueftros: bencfacite δὲ mutuum date, nihil inde fperantes:& erít merces ucftra multa.Et eritis filij altiffími: quia ipfe benignus eft faper ingratos& malos. Eftote ergo mifericordes,ficut δὲ pater uefter mifericors eft.* Nolite iudicare,& non iwdicabimini. Nolite condemnare,& non condemnabimíni. Dímittite,S dimittetur uobis. Date,& dabitur uobis: Menfuram bonam, confertam,& coagitatam, δὲ fupereflluentem dabunt in finum ueftrum. Eadem quippe menfura qua menfi fueritis, remetietur uobis.' Dicebat autem illis& fimili dinem:INunquid poteft czxcus cecum duceresnóne ambo ín foueam cadunt?* INon eft difipw lus fuper magiftrü:perfectus aut&ornis etít.fi fit ficat magifter eius.* Quíd auté uídes feftucá in oculo fratrís tuí:trabem ait quz ín oculo tuo eft;nó cófyderasz Aut quó potes dicere fratri tuo: frater Íine,eijciá feftucá de oculo tuo,ipfe ín oculotuo trabé nó uides ypoaíta;eijceprimütra bem deoculo must: Xucas ὁ$o. 60 Zanom. A bemdeocilotio: δὲ tuncperfpicies ut educas feftucam de oailo fratris cui.' Non ením eftar, borbona quz facit fructus malos: neq arbor mala faciens fructum bonu m. Vnaquzq επί arbor de fructu fuo cognofcítur." Neq; enin de fpinis colligunt ficus: qq um neg; de rabo uíndemíant “ματ. Bonushomo de bono thefauto cordis fui profertbonum:& malus homo de malo the fauro profert malum.Ex abundantia enim cordis os loquítur.' Quid autetn uocatís me domi. ne domíne,& non facitís quz dico?*Omniís qui uenít ad me:& audit fertmones meos,& facit eosoftendam uobis cui fimilis fit, Similis eft homini zdificanti domum, qui fodit ín altum,& pofuit fandamentum fupra petram.Inundatione autem facta,illifam ct flumen domui illi:& non potuit eam mouere:fundata ením erat fupra petram.Quí auté audíuit δὲ non fecit fimilis ' efthomíni zdificantí domum fuam fupra terram fine fundamento:ín quam illifus eft fluuius: '&contínuo cecídít:& facta eft ruína illius domus maena. Ca. VII " Vmautem ímpleffet omnía uerba fua ín aures plxbisiíntrauít Capharnaum. Cen turionísautem cuiufdam ferus male habens, erat moriturus: quí illi erat preciofus, Et cum audiffet de Iefü;mifit ad eum feniores iudaorum,rocans eum ut uenítet& ία» naret feruum eius. At ílli cam ueniffentad lefutm,rogabant eum follicite dicétes eíxquía dignus eftuthoc illi prarftes:dilicit enim gentem noftram:& fynagogam ipfe xdificauit nobis, Iefus autem ibatcum illíss& cum íam non longe effet a domo, mifitad eum centurio amicos, dicens: Domiíne,noli uexari.Non ením fum dignus ut fub tectum meum íntres: propter quod δέ me; ipfam nó fum dignum arbitratus ut uenirem ad te fed dicuerbo δὲ fanabitur puer meus. Nam & ego homo fum fub poteftate coftitutus, habens fub me milites:& díco huic uade,& uadit:& alio ueni, δ uenít:& feruo meo fac hoc, δὲ facit, Quo audito lefus miratus eft: δὲ conuerfus fe^ quentibus fe turbis, dixit: Amen díco uobis: necín ífrael tantam fidem inueni." Et reuerfi qui míffi fuerant domum, ínuenerunt feruum quí languerat fanum. Et factum eft deinceps ibat Iefus ín cíuítatem qua uocatur INaín: δὲ ibant cum eo difcipuli eius& turba copiofa. Cum a tem appropinquaret portz cíuitatis,ecce defunctus efferebatur filius unicus matrís fux:& haec ' uídua erat; δὲ turba cíuitatís multa cutn illa. Quam aum uidiffet domínus, míferícordía motus faper cam dixit illisNoli flere.Et acceffit δὲ tetigítloculum ἘΠῚ autem quí portabant, fteterunt; Etaít:Adolefcens tibi dico farge.Et refedít quí erat mortuus:& coepit loquí:& dedit illum ma^ είνα. Accepit autem omnes timor δὲ magnificabant deum, dícentes: Quía propheta magnus futrexitin nobís:& quía deus uífitauit plabem fuam. Etexijt hícfermo ín uniuerfam[πάσαν deco δὲ omnem círca regionem.* Ecnuncíauerunt Ioanní difcipuli eíus de omnibus hís:& con uocauít duos de difcipulis fuis Ioannes:& mifit ad Iefum,dicens: Tu es qui uenturus es;an alíà expectamus^ Cum autem uenífIent ad eum uiri, dixerunt: Ioannes baptifta mifit nos ad te, dicens: Tu es quí uenturus esan alium expectamus€ In ipfa autem hora multos cutauíta Ίδη! oribus,& plagis, δὲ fpiritibus malis: δὲ ccís multis donauituifumn. Et refpondens dixit Mis Eantcs renuncíate Ioanni quz uidiftis δὲ audiftis: quia οὐκί uident: daudi ambulant: le^ profi mundantur:furdi audiunt: mortui refureunt:pauperes euangelícantur:& beatus eft qui/ cung non fuerit fcandalícatus ín me. Et cum difceffiffent nuncij loannis ccepit de Ioanne di, ete ad turbas: Quid exíftis in defertum uídere arundínem uento agitatam τ΄ Sed quid exiftis Bídere hominem mollibus ueftímentís íadutum 7 Ecce quí ín uefte precíofa funt& delitiis ,in domibus regum funt. Sed quid exiftis uidere? Prophetam? Vtiqy díco uobis,& plus cj pro^ phetam.! Hiceft de quo fcriptum eft: Ecce mítto angelum meum ante faciem tuam: ue pra parabit uíam tuam ante te." Díco ením uobís: Maior ínter natos mulierum propheta od nebaptifta nemo eft. Quíautem mínor eft ín regno dei maior eft illo. Et omnis populus audiens δὲ publicani, íuftificauerunt deum: baptícati baptíímo Ioannís^ Pharifzi emot lecifperiti confilium ἀεί fpreuerunt ín αν] non baptigati ab eo: Cuí X πὰ dicam homines gencratíonis huíus:& σαί fitniles funt? Similes funt puerís fedenti s: info» ro& loquentibus ad ínuícem& dicentibus:Cantauímus uobis tibijs& non faltaftis: mente uimus,X non ploraftís. Venít autem Ioannes baptííta, neg manducans panem, neq; biben vinum:& dicitis, daemonium habet. Venit filius hominis manducans δί bibens St u όο F75 LE £g 7t 475 V. famam— Zucas Ecce homo deuoratot δὲ bibens uinutn, amícus publícatorum& peccatorum. Et iuftificata εἰς. C k 74 i e 79 f$o g$ v fapientía ab omnibus filis fuis." Rogabatautem illum quidam de pharifzis, ut manducaret cum illo.Et ingreffus domum pharifzi,difcubuit.Et ecce mulicr quac erat ín ciuitate peccatrix: ut cognouit φ Iefus accubuiffet in domo pharifzxi;attulit alabaftrum unguéti:& ftans retro fecus pedes eíus,lachrymis ccepit rigare pedes eius:& capillis capitis fui terecbatz& ofculabatur pedes eius, S unguento ungebar. Videns autem phari(xus quí uocaucrat eum,ait íntra fe dicens: Hie fi effet propheta, fciret utiqs qua: δὲ qualís eft mulíer quz tangít eum, quía peccatríx eft. Etre fpondens lefus.dixit ad illum: Simon,habeo tibi aliquid dícere. Ac illeaít: Magifter, dic. Duo. debitores erant cuídam fceneratorí:unus debebat denaríos quíngentos:& alíus quínquagínta, INon habentibus illis unde redderent, donauit utrifq;: Quís ergo eum plus dilioit? Refpódens Simon díxitEftímo quía ἐς cu plus donauit. Δε ille dixit eizRecte iudicafti.Et couerfus ad mw. lierem díxít Simoní:; Vídes hanc mulierem? Intrauí ín domum tuam: aquam pedibus meís nó dedifti:hacc autem lachrymis rígauit pedes meos:& capillis fuis terfit. O fculum míhí non dedi. fti:hzcautem exquo íntrauít,non ceffauit ofcularí pedes meos.Oleo caput meum non unxifti: ἡ hac autem unguento unxit pedes meos.Propter quod dico tibí: remittuntur οἱ peccata multa: quoniam dilexit multum.Cui autem miínus dimíttiturmínus diligit.Dixit autem ad illam:Re-. mittuntur tibi peccata. Et coeperunt quí fimul accutmbebant dicere intra fe:Quis eft híc quí etíá pecata dimittit? Dixit autem ad mulierem:Fides tua te faluam fecitiuadein pace.| Ca. VIII Y* T factum eft deinceps, ipfe iter faciebat per ciuitates& caftella, prazdicans& euange —1 ligans regnü dei:& duodecim cü illo:& mulieres Mene quxcerant cutatzza fpiritibus ma. enz, de qua feptem daemonía exie| lignis& infirmitatibus: María qua uocatur magda rant:& Ioanna uxor Chuga procuratorís Herodis,& Sufanna:& aliz mult quz. míniftrabant εί de facultatibus fuis." Cum autem turba plurima conuenire:& de cíuitatibus properarentad eum, dixit per finilitudínem: Exijt qui feminat femínare femen fuum. Et dum feminataliud| cecidit fecus uíam& conculcatum eft:& uolucres cceli comederunt illud. Et alíud cecidit fupra pe.. tram,& natum aruit:quía non habebat humorem.Et alíud cecidit ínter fpínas:& fimul exortz fpinz fuffocauerunt illud.Et aliud cécídit in terram bonam:& ortum fecit fructum centuplum. Fax dícens damabat: Quí habetaures audiendi, audiat. Interrogabant autem eum difcipulí| eius quz effet hzc parabola. Quibus ipfe dixit: Vobis datum eft noffe myfteríum τοσα de: * Caterís autem in parabolíssut uídentesnon uideant,& audientes non intelliant." Eft autem. hax parabola:Semen eft uerbum dei.Qui autem fecus uíam:hi funt qui audíunt: deinde uenit. diabolus δὲ tollit uerbum de corde eorum,ne credentes falui fiant.Qui auté fupra petrá:hi funt quí cum audicrínt;cam gaudio fufcipiüt uerbii:& radices non habent:quia ad cempus credunt: ᾿&intemporetentationis recedunt. Quod autem ínter f; pínas cecidit:hi funt quí audierunt: Ka. follicitudínibus, δὲ diuitijs, δὲ uoluptatibus uítz euntes fuffocantur,& non referunt fructum. Quodauté ín bonam terram: hi(unt qui ín corde bono δὲ optimo audientes uerbum, retinent. δὲ fructum afferunt ín patientia,* Nemo.autem lucernam accendens operit eam uafe: aut fub, tus lectum ponít,fed fupra candelabrum ponít:ut intrantes uídeant lumen.' INon eft enim oc cultum, quod non maníifeftetur: necabfcondítum quod non cognofcatur& ín palam ueníat. * Videte ergo quid audiatis. Qui enim habet, dabitur illi:& quicunq; non habet, etíam quod putat fe habere;auferetur ab illo." Venerunt autem ad illum mater δὲ fratres cíus:& non pott: rantadíte cum prz turba:& nunciatum eft illi: Mater tua,& fratres ταί ftant forís uolenteste uidere.Qui refpondens díxít ad eos: Mater mea,& fratres mei hi funt quí uerbum deiaudiunt| δὲ faciunt. Factum eftautem ín unadierum:& ipfeafcendit ín nauiculam& difcipulí eíus,&ait! ad illos: T ranffretemus trans ftagnum.Et afcenderunr.NNauigantibus autem illis, obdormíuít: δ defcendit procella uenti ín ftagnum,& cotnple fufcitauerunt eum,;dícentes:Praceptor,perímus. At ille faroens increpauit uentum δὲ tempefta tem aqua:& ceffauit,& facta eft tranquillítas,Dixitauté illis: Vbi eft fides ucftraz Quítímen: tes mirati funt, adínuicem dicentes: Quifputas hic eft: quía δὲ uentis& mari imperat:& obe unt cí,Et nauígauerunt ad tcgíonem gerafenorum, qua eft contra galilxam. Et cum eereflus e(fet ad terrá, bantur& períditabantur. Accedentes autem, T d μμ [οἱ vo | fori L. gx m. gm ὑπὸ ist ang ra nid ETE RE BSH ἐξ -Ξ: S-L- CA Ε Sg μαι win ir yum mui i mia anb ip nas "Du hz eii vods lr: m as dest Ins T d yis ku ὦ d «P πὶ γι " " Xucas.—$o. 6I anon effetad terram,occurrit illi uir quidam qui habebat dzemonium i run am temporibus multís:& uc ftimento non induebaturineq; ín domo manebat, fed in monumentis.Is ut uidit Iefum, procídítante íllum:& exclamans uoce magna,dixit:Quíd mihi δὲ tibi eft Iefu fili dei altiffimi Οὓ.. fecro té ne me torqueas. Pracipiebat ením fpiritui ímmundo,ut exíret ab homíne. Multis em temporibus arripiebar illum:& uínciebatur cateniís:& compedibus cuftodítus,& ruptis uínculis agebatura darmonio ίη deferta. Interrogauit autem illum Icfus, dicens: Quod tibi nomen eft? Atille díxit: Legio:quia intrauerunt dxmonia multa ín eum, Et rogauctunt illum,ne imperaret illisucin abyflum irent.Eratautem ibi erex porcorum multorum pafcentium ín monte:& roca banteum ut permitteret οἷς ín illos eredi permífitillis. Exierant ergo daemonia ab homi, ne,Kintrauerüt ín porcos:& impetu abii grex per praceps ín ftaenum,& fuffocatus eft.Ouod utuiderunt factum qui pafcebant, fugierunt δὲ nuncíauerunt ín cíuítatem& ín uillas.Exierunt autem uídere quod factum eft;& uenerunt ad Iefum: δὲ inuenerunt homincm fedentem ἃ quo damonia exierant ueftitum, acfana mente ad pedes eíus,& tímuerunt. INunciauerunt autem illis& qui uíderant quomodo fanus factus effeta legione. Etrogauerunt eum omnís multitu^ do regionís Gerafenorum, ut dí(cederet ab ipfis: quía magno tímore tenebantur" Ipfe autem afcédens nauim,reuerfus eft: δὲ rogabat illum uir a quo dacmonía exierant,ut cutn eo effet, Dí; mifit autem eum Iefus,dícens:R edi ín domü tuam,& narra quanta tibí fecerit deus.Et abíit per uniuerfam ciuitatem;prxdícans quanta illi feciffet Iefus.' Factum eftautem cam redijfTet Iefus, excepit illum turba. Erant ením omnes expectantes eum, Et ecce uenítuír οτί nomen laírus:& ipfe prínceps(γπασοσα erat:& cecidit ad pedes Iefu rogans eum ut íntraret ín domü cíus: quía utiíca filia crat οἱ fereannorum duodecim,& hac moriebatur.Et contíoít dum iret, a turbís com primebatur. Et mulier quedam erat in fluxa fanguinis ab annis duodecim: qua in medicos erogauerat omné fübftantíam fuam:necab ullo potuit curari: acceffit retro& tetioít fimbríam üueftimenti eíus:& confeftím ftetit fluxus fanguínís cíus. Et ait efus: Quis eft qui me tetígit? Negantibus autem omnibus, dixit Petras& qui cum íllo erant: Praeceptor, turba te compri» munt& afflígunt:& dicis quis me tetigit ν Et díxit Iefus: Tetigit mealiquís: Nam& ego nouí uitutem de me exij(Te. Videns autem mulier,quía non atuit:tremens uenit δὲ procidit ante pel deseius:& ob quam caufam tetigerit eum, índícauít coram omni populo: δὲ quemadmodum confeftim fanata fit.At ipfe dixit ci:Filía fides tua te faluam fecit: uade in pace. Adhucillo lo. quente, uenít quídam ad príncipem[ysagoge dicens οἱ: quía mortua eftfilía tua, noli uexare illum.Iefas autem audito hocuetbo;refpondit patri puellz:INolí tímere: crede tantum& falua etít.Et cum ueniffet ad domum,non permiífit intrare fecam quemg,nifi Petrum ,& Ioannem, δὲ lacobum,& patrem δὲ matié puell-.Flebant autem omnes& planecbant illam.Ac ille dixit: lNolite lere:Non eft er mortua puella,fed dormit. Et derídebant eum, fcentes quía mortua effec.Ipfe autem tenens manum cíus,damauít dícens:Puella(urge. Et reuerfus eft fpiritus eius, & fatrexit contínuo.Ft íuffit illi darí manducare: δὲ ftupuerunt parentes eíus: quibus precepit, tiealicui dicerent quod factum erat. Ca. 4| Onuocatisautem]Iefus duodecim apoftolis,dedit illis uirtutem& poteftatem fuper omnia damonía,& utlanguores curarent:& mifit illos predicare regnum dei,& fanare 'infirmos.Et aít illis:" Nihil tulerítis ín uía,neqy uírgam,neqy perarm, neq; panem, neg peainiam:ined; duas tunicas habeatis.Et ín quamcung; domum intraueritis,bi manete:& inde Ὡς exeatis." Et quícana non receperint uos, exeuntes de ciuitate illa, etíam puluerem pedum ueftrorum excutíte ín téftímonium füpra illos.* ἐ κω autem circumibant per caftella,euange ligantes& curantes ubíqy.* Audíuit autem Herodes tetrarcha omnía qua iebant abeo,& ha» fitabat:eo quod diceretur a quibufdam:quia Ioannes farexit a mortuís:a quibufdam Yo quía Elias apparuit:ab alíjs autem quía propheta unus de antiquis furrexit.Et ait Herodes:[on cgo decollaui.Quís eft autem ifte de quo ego talía audío« Et quarebat uídere eum. Ec d i apoftoli natrauerunt illi quecunqy feceruntz* δὲ affumptis illis, feceflit feorfutm ín locut defer^ N:" í."pf S. lo tum,quí eft Bethfaida; Quod cum coenouiffent turba, fecuta funt illum: δὲ excepi os Sen Kanon—— Zucas C e 99 H p Ιοο VII ΓΟ * Jo 8 ΙΟΣ Rs t 164 X qucbatur illis de tegno dei:& eos qui curaíndígebànt fanabat." Dies autem ceperat dedína,. rc:& accedentes duodecim, dixerunt illi:Dímitte turbam:ut euntes in caftella.uillafay qua: circa funt,díuertant& ínueníant efcas:quía híc ín loco deferto fumus. Aitautem ad illos: Vos date illismanducare. Ac illi dixerunt: INon funt nobís plus δρ quíng; panes, δὲ duo pifces: nifi forte nos eamus δὲ emamus ín omnem hanc turbam eícas. Erant autem fere υἱτί quing milia. Ait. autem ad difcipulos fuos:Facíte illos difcutmbere per conuíuía quínquagenos.Et íta fecerunt, difcabuetunt omnes.A«eptis autem quinq; panibus δὲ duobus pifcibus, refpexit in coelum ὃς benedixit illís& fregit ὃς diftribuit difcipulís fuis, ut ponerent ante turbas, Et manducauerunt omnes,& faturati fant. Ec fublatum eft quod fuperfuit illis fragmentorum cophíni duodecim, ! Ecactum eftcam folus effet orans,erant cum illo δὲ difcipuli:& ínterrogauit ον Έτ | jnedicunt effe turbzcz Ac illirefponderunt& dixerunt: Ioannem baptiítam:alij autem alij quía unus propheta de prioribus furrexít. Díxitautem illis: Vosautem quem meefle di ditis? Refpondens autem Símon Petrus, dixit: Chriftum dei." Acille increpans illos prace« jienecui dícerent hoc, dicens: Quía oportet filium hominís multa patí:& reprobi afeniori, P δὲ príncipibus facerdotum& fcribis:& occidi,& tertía die refurgerc.' Dicebat autem ad om nes:Sí quís uult poft me ueníre, abneget femetípfum:& tollat crucem fuam quotídie& fequa» turme,Qui enim uoluerit anímá fiam faluam facere, perdet illam. Nam quí perdiderit anima. fuam propter me, faluam faciet illam. Οία enim proficit homo fi lucretur uníuerfum mun^ dum:feipium autem perdar, δὲ detrímentum(ui faciat" INam quí me erubuetit δὲ meos fermo nes,huncfilius homínis erubefcet cum uenerít ín maíeftate fua,& patrís δὲ fanctorum an xo) gum." Díco atitem uobís:uere funt alíquí híc ftantes:quí no guftabunt mortem donec uídeant. regnum dei.Factum eftautem poft hac uerba fere dies octo,& affumpfit Petrum,& Ioannem; & lacobum:& afcendit ἐπ montem ut oraret.Et facta eft dum oraret, fpecies uultus eius altera: & ueftitus eius albus refulgens. Et ecce duo uirí loquebantur cumillo. Erant autem Moyfes δὲ Elías uifi ín maíeftate: δὲ dicebant exceflum eíus quem completurus erat ín híerufalem. Pe^ trus Yo& quí cum illo erant,grauatí erant fomno:& euigilantes uiderunt maieftatem eíus:& duos uiros qui ftabant cum ilo. Ex factum eft cum difcederent ab íllo,aít Petrus ad Iefum:Pra «eptorbonum eft nos hic effe:& faciamus tría tabernaculasunum tibi,& unum Moyfi,& unum Eliz:nefciens quid diceret.Flacc autem illo loquéte facta eft nubes δὲ obumbrauit eos:& tímue; runt intrantibus illis n nubem. Et uox facta eft de nube, dicens: Hic eft filius meus dilectus, ς m audíte,Et dum fieret uox, inuentus eft Iefus folus.Et ipfi tacuerunt:& nemini dixerunt i illis diebus quictg ex hís quac uiderant..* Factum eft autem in fequenti die defcendentibus illis demonte,ocarrít íllí turba multa. Et ecce uít de turba exdamauit, dicens: Magifter obfecro te, refpice ín filium meum:quiía unicus eft mihí.Et ecce fpirítus apprehendit eum:& fubito damat, & οἴίαίε, δε diffipateum cum fpuma:& uíx difcedit dilanians eum.Et rogaui difcipulostuos, üt eijcerent illum:& non potuerunt. Refpondeus autem lefus,dixit: O generatio infidelis& βεῖν uerfa:ufqgquo ero apud uos,& patíar uos? Adduchucfiliutn tuum,Et cum accederet,elifit es dzmonium δὲ diffipauit.Et íncrepauit efus fpiritum ímmundum,& fanauit puerum:& reddi dítillum patri είς." Stupebantautem omnes in magnitudine deí.* Omnibufq; mirantibus in omnibus quz faciebat,dixit ad difcipulos fuos:Poníte uos in cordib? ueftrís fermones iftos: Filius enim hominis futurum eft ut tradatur ín manus hominum. Ac illiignorabant uerbum iftud:& erat uelatum ante eos, ut non fentirent illud: δὲ tímebant eum ínterrogare de hocuer) Ρο." Intrauít autem cogitatio ín eos,quís eorum maior eflct. At Iefus uidens cogitationes cot, dísillorum,apprehendens puerum. ftatuit illum fecus fe,& ait illissQuicungs fufceperit puerum iftum in nomine meo, me recipit:€ quícung me recepit, recipit eum quí me mifit. Nam qui mínor eft inter uos omncs,híc maíor eft." Refpondens autem Ioannes dixit: Praxeptor,uidii mus quendam in nomine tuo eíjcíentem dzmonia,& prohibuimus eum: quía non fequitur no bifcum. Etaítad illos Iefus:Nolite prohibere: Qui ením non eft aduerfum uos,pro uobis ft, : Factum eft autem dum complerentur dies allumptionis εἰμ:& ipfe facicm fuam firmauitut πο ποσο ει αι Μαν E *? ἐμ ] s 10m ( (sl m n: Aut Fui i tini lin: iti ἡ mi Bin Mar " IE Jen 1a ἡ μμ : S à Ν IN ] i ts μὰ; ies dg ] A s Aucas Τὸ, 6L£Zanon. iret in híerufalem: δζ mifit nuncios ante confpectum füüiti t& cüfites intrauerunt ín ciuitatem famarítanorü;ut pararent illi-Et nón receperunt eum:quía fácies eius erat cuntís ín hierafalem; Cum uidifTent autem difcipuli cíus Iacobus& loannesdixerunt;Domine, uís dicitnistit ἰσῃία defcendat de οοεΐο, δὲ confumat illos?Et conuerfus inctepauit illos,dícens:INefcitis cuius f piritus eftistFilius hominisnon uenit anímas perdere;fed faluare.Et abíerunt in aliud caftellum. ἘΔ; étum eftauté ambulantibus illis in uía, dixit quídam ad illum:Sequar te quocáqy ierisEt dixit illiIefus: Vulpes foueas habent;& uolucres cceli nidos: filius autem horninís non habet übí cà put fuum reclínet. Ait autem ad alterum: Sequere me.Ille autem dixit: Domíne,permitte míhí primü íre,& fepelire patrem meum. Dixitq; οἱ Iefs:Sine ut mortui fepelíant mortuos fuos:tu autem uade& annuncía regnum dei." Et ait alter:Sequar te domine: fed permítte míhí pritnü renuncíare hís quí domi funt. Aít ad illum Iefus: INemo mittens manum[ταί ad aratrum δὲ afpiciens retro,;aptus eft rcgno dei.: Qa im "Ofthacautem defignauit dominus& alíos feptuagintaduos:& mifit íllos bínos ante faciem fuam ín omnem ciuítaté δὲ locum quo erat iple uenturus;" Et dicebat illís: Metz JM... fisquidem multa:operaríj autem pauci. Rogate autem domini meffis,utmíctat opera tios ín meflem fua.* Ite,ecce ego mitto uos ficut agnos ínter lupos.' INolite ergo portare faccu : lum;neq; peram;neq; calciaméta: δὲ neminem per uíatm falutauerítís.* In quamcunq; domutri íntraueritisprímum dicite:pax huic domuiEt fiibi fuerít filius pacis,requíefcet fuper illum pax ueftra:(inautem, ad uos reuertetur.* In eadem autem domo manete. edentes& bibentes quá : apudillos funt.Dienus eft ením operarius mercede fua.* INolitetranfire de domo in domum; Etín quamcuncy ciuítatem intraueritís δὲ fufceperínt uos; manducate quz apponuntur uobís: & curate infirmos qui ín illa funt;& dicite ills: Appropinquauit in uos regnum ἀεί,' In quam cung; autem-cíuítatem íntrauerítis δέ non fufceperínt uos,exeuntes ín plateas eíus,dicite:Etíam - puluerem quí adharfit nobis de cíuítate ueftra;extergimus in uos. Tamen hoc fcitote: quía ap 'propínquauit regnum dei, Díco uobis:quía(odomis ín die illa remiffius erít, Ορ illí ciuitati. να o 'tibí Chorocaín, uz tíbi Bechfaida: quiai{η Tyro& Sidonefactz fuiffent uírtutes quz fact funt ínuobís,olim ín cilicio δὲ cínere fedentes paeníterent, Veruntamé T yro δὲ Sídoni remíffius erit in iudício,cg uobis.Et ta Capharnaum ufq; ad ccelum exaltata;ufcy ad infernum demerge, tí." Quíuosaudiítme audít:& quí uos fpernit;me fpernít: quí autem me fpernít, fpernit euni . quimífitme.' Reuerfi fant autem feptuagintaduo cum gaudio, dicentes: Domine;etíam dz monia fübíjciuntur nobís ín nomíne tuo.Et ait illis: Videbam fatanam ficut fulour de coelo ca; dentem. Ecce dedí uobis poteftatem calcandi fupra ferpentes& fcorpíones:& fuper omneni uirtutem ínímíci,& nihil uobís nocebít. Veruntamen ín hoc nolite gaudere: quía fpíritus uobis fubíciuntur: Gaudete autem d» nomína ueftra fcripta funt ín coelis." In ipfa hora exultauit íi fpitítufancto,& dixit:Confiteor tibí pater,domíne cceli δὲ terrze:p abfcondifti haa fapiétibus & prudentibus,& reuelaftí ca paruulís:Etíam pater, quoníam fic placuít ante te." Omnía mihi tradita funta patre meo.Et nemo fcit quis fit filius nifi pater:& quis fit pater nifi filius:& cai ao^ - luetitfilius reuclare,* Etconuerfus ad dífcipulos fuos,dixit:Beati oculi quí uident qua uos uide τί5. Díco ením uobis gj multi propheta:& reges uolueruntuidere qué uos uídetís& non uíde^ runt:& audire qux auditís,& non audierunt." Et ecce quidá legifi perítus farrexít tentans illum, & dicens:Magifter,quid faciendo uítam eternam poflidebo 7 Atille dixitad eum: Inlege quid fcriptum eft? Quomodo legis*[lle refpondens dixit: Diliges domínum deum tuum ex toto corde tuo,& ex totaaníma tua;& ex omnibus uiribus tuís, δὲ ex omni mente tua, δὲ proxímutri tuum ficut teipfam.Diíxítqy illi:Recte refpondiftihoc fac&uíues.* Ileautetm uolens iuftificare fcipfam,dixit ad Iefutn:Et quis eft meus proximus:Sufcipiens autem lefus,díxit: Homo qui^ ες dam defcendebat ab Hiíerufalem in Hicricho, δὲ incidit ín latrones: qui etíarri defpoliauerunt eum:X plagis impofitís abíerunt.femiuíuo relicto. Accidit autem ut faccrdos quídam defcetide tet cadem uía:& uifo illo.practeríuít.Similiter& leuíta cuir effet fecuslocam& uideret cam,pet» tranfijt. Samaritanus autem quídam íter fadiens,uenit fecus eumiX uidens eum, mifcrícordiá T Í z motuseft £anon.| Zucas C α n5 ν b. 124. € 32$ ; d 126 e 117 f 1:8 ἃ 129 h 130 v inti X kn I n5 motus eft.Etappropiansalligauit uulnera eius, infundens oleum& uínum.Ftímponens illum in iumentum fuum, duxit ín ftabulum:& cutam cíus zeit, Et altera die protulit duos denaríos: & dedit ftabularío,& aít: Curam illius habe:& quodcunqy fi upererogauctis, ego cum rediero, reddam tibi. Quís horum tríum tibiuídetur proximus fuiffe illi qui incidit ínlatrones? Atille díxit:Quifecit mifericordíam ín illum.Et ait illi lefus: Vade&tu fac fimiliter. Factum eftautédum irent,& ipfe íntrauít ín quoddam caftellum:& mulier quadam Martha nomíne excepit illum in domum fuam.Et huic foror erat nomíne María.Quz etíam fedens fecus pedes domi :fiijaudiebatuerbum illias. Martha autem fatagebat círca frequens mínifteríum. Quzeftetit t ait:Domine,non eft tibi κατα quod foror mea reliquít me folam miniftrare Dic ergo illi utme adiauet.Et refpondens díxít ílli dominussMartha, Martha follicita es δὲ turbari erga plurima, Porro unum eft neceffaríum: Maria optímam partem elegit,quz non auferetur ab ea. Ca. XI. "Τ fa&um eftcum effet ín quodam loco orans: ut ceflauíit, dixít unus ex difcipulis eius ad eam:Domíne,doce nos orare:fícut docuít Ioannes difcipulos fuos. Etaitillis: Cum oratís,dicite:Pater.fanctíficetur nomen tuum:adueníat regnum tuum: panem noftrum quotídíanum da nobís hodíe:& dimitte nobis peccata noftra, fiquidem& ipfi dimittimus om. ni dcbenti nobís:& ne nos índucas in tentationem." Etaít ad illos: Quis ueftrum habebitamiy cum:& ibitad íllum media nocte,& dicet illi:Atmníce cómoda míhi tres panes: quoníam amicus meus uenit de uía ad me:& non habeo qd'ponam ante illum. Et ille deintus refpodens dicat: INolí míhi moleftus effe.íam oftíum daufum eft:& pner mei mecum funt ín cubili: nó poffum furgere,& dare tibi.Et fi ille perfeuerauerit pulfans:díco uobís,& fi non dabit illi furcens, e amícus eíus fit, propter improbitatem tamen eius furget:& dabit illi quotquot habet necefaz rios.Et ego díco uobís:* Petite,& dabitur nobis:quarite,& inuenietis:pulfate,& aperict uobis, Omniísením qui petítacipit: δὲ quí quxrítínuenit: δὲ pulfanti aperietur. Quís autem exuo^ bíspatrem petit panem,nunquíd lapidem dabit illi? Aut pifcem, nunquid pro pifce ferpentem dabit illi? Autfi petíerit ouam, nunquid porrieet illí fcorpionem? Sí ergo uos cum fitis mali ,' noftis bona data dare filijs ueftrís: quantornaeis pater ucfter de coelo dabit fpiritum bonum: petentibus fe:* Et erat eíjciens daemonium& illud erat mutum.Et cam eieciffet dxmonium]o^ cutus eft mutus, δὲ admíratz funt curbze,* Quidam autetn ex εἰς dixerunt: In beelcebub prírzcipe dzmoniorum είς dzmonía.' Ecalij entantes, fienum de ccelo quaerebant ab eo.* Ipfe autem ut uidit cogitatíones eorum,díxít eísOmne regnum in feipfum díuifum,defolabituri&t domus fupra domum cadet.Sí autem δὲ fatanas ín feipfum díuifüs eft, quomodo ftabitregnit eius:quia dicitis ín beelcebub me eíjcere damoniaz Sí autem ego ín beclcebub eíjcío damonia; filij ueftri ín quo efjcíunt? Ideo ipfi iudices ueftri erunt. Porro fi in digito dei εῆσίο ἀσπιοπία, profecto peruenítín uos reenum dei. Cum fortís armatus cuftodit atríum fuum, in pacefunt ea quz poflidet. Si autem fortior eo fuperueniens uicerit eum, uniuerfa arma eius aufertín quibus confidebat: fpolía cíus diftribuet. Quí non eft mecum.contra me eft:& quí non colli git mecum difpergit." Cum immundus Ries exierit de homíne,ambulat perloca ínaquofa: quarens requiem& non ínueníens,dicit:Reuertar ín domum meam unde exíui. Et cum uenerit;inuenít eam fcopis mundatam& ornatà. Et tunc uadit δὲ affumit feptem alios fpiritus ne quiores fe,& inrefli habitant ibi. Ec fiunt nouiffitna hotnínis illius peíora prioribus. Factum eft autem cum hacc díceret: extollens uocem quxdam mulíer de turba, dixit illi: Beatus uenter quí te portauít:& ubera quz fuxífti. At ille dixit: Quinimimo,beati qui audiunt uerbum dei,& cuftodíunt íllud.* Tutbís autem cocurrentíbus ccepit dícere: Generatío hac eeneratío eum eft:fignum quarít,& fienum non dabítur οἱ nifi fienum Ionze prophetz. Nam ficut fuic lonas fignum Níníuitis: íta erít δὲ filius hominis generationi ifti. Regina auftri furget in iudicio cam uirís generationis huíus,& condemnabit illos: quía uenit a finibus terrz audíre fapíentíam Sar lomonis.Et ecce plus p Salomon híc. Viri INíniuitze furgent in iudicio cum generatione hac, δ condemnabuntillam: quía poenítentíam&gerunt ad praddicatíone Iona. E ecce plus dj Iona hic. INemo lucernam accendit;& in abfcondito ponitneg fub modio fed fupra candelabrum: ut qui ingrediunf, Pid log] hl ἢ tty Xni bns LM wi dd τν im mitis unb mi dir fols dmt Jin μή μμὰ ld y Xucas$0. 63«ΚΑΠΗ, δ wtquiingrediutitur limen aideantz Lucerna corporis tu;eftoculus tas, Si ociluis tuus faerit fimplex,totum corpus tuum lucidum eritifinautem riequam fucrit,etíam Corpus tuum tenebro fum etít. Víde ergo ne lumen quod ínte eft;tenebra(inc. Si ergo corpus tuum totum lucidum fuerit, non. habensaliquam partem tenebrarum, erit lucidum totum. Et ficat lucerna fuleorís illumínabít te." Et cum loqueretur, rogauit illum quidam pharifaus,ut prandcrct apud fc. Et zteflus recubuit.Pharifius autetn corpit intra fe reputans dícere: quare non bapticatus effet ante prandíum. Et ait domínus ad illum: INunc uos phariízi quod deforis eft calicís& ατα mundatís:quod autem íntus eft ucftrum;plenum eft rapina& iniquítate. Stultí;/nonne qui fe/ dt quod dcforís eft: etíam id quod deíntus eft fecit t Veruntamen quod fupercft. date elemofynam: δὲ ecce omnía müda funt uobís.* Sed ux uobis phari(xis,quía decimatís mentham δὲ rutam;& omne holus: δὲ praterítís iudicium& charítaté dei.Hizc autem oportuit facere,& illa pon omíttere," Va uobis pharífís quía diligitis primas cathedras ín fynagoeís,& falutatio^ ges in foro.* Vac uobis,quia eftíis ut monuméta qux nó parent:& homínes ambulantes fupra, befciunt." I'efpondens autem quidam ex legifperitis;ait illi: Magifter, hac dicens ctíam nobis cótumeliam facís. Ac ille ait:Et uobis legifperitis ux, quia oneratis homínes oneribus qua: pot^ tarínon poffunc:& ipfi uno digito ucftro non tangítis farcínas." α uobís,quía«dificatis mo fiumeritaprophetarum:patres autem ueftri occiderant illos. Profecto teftificamini quod con^ fentítis operibus patrum ueftrorum:quoníamquídem ipfi eos occiderunt: uos autem δ αν tíscorum fepulchra.' Propterea δὲ fapientía deí dixit: Mittam ad illos prophetas& apoftolos: & exillis occident δὲ perfequentur,ut ínquíratur fanguis omníum prophetarum,quií cffufus eft aconftítutione mundi; eeneratíonc ífta, a fan guíne Abeluíq; ad fanguinem Z'acharíx, quí ρετῆς inter altare δὲ zedem.lta díco uobis, requiretur ab hac generatione." Va uobis lecifperi; tís:quía tuliftis dauem(cientía:ipfi no íntroiítís,& eos quí íntroibant, prohibuiftis.' Cum au^ tem hacad illos diceret;coeperunt pharifzi& leeifperíti orauiter infiftere,& os eius opprímere, de multis infidíantes eí:& quacrentes aliquid capere de ore eius;ut accufarenteum, Ca. XII T&. 7X Vitisautem turbís concurrentibus:ita ut feínuicem conculcàrent, ccepit dicere ad difci pulos fios:" Attendítea fermento pharifzorum, quod eft hypozrifis." Nihil enim ᾱ-- Mopertum eft quod non reucletutineg; abíconditum quod non fcíatur. Quoníam qua in tenebris dixíftisin lumíne dícentir; δὲ quod ín aure locutieftis in cubiculis, prdicabítur in tectis.'íco autem uobis atnícis meís,ne terreamníni ab his qui occidunt corpus:& poft hoc non habentamplíus quid faciant.O ftendam autem uobis quem tímeatis. 1 ímete eum quí ρος β eccidetít/habet poteftatem mittere ín gehennam. lta dico uobís, hunctimete. INonnc quíngs pafferes ueneunt dípondio:& unus οκ] non eftin obliuíone coram deo? Sed€ capilli capi tisueftrí omnes numerati funt. Nolíte ergo tímere,multis pafferibus pluris eftis uos. Dico au^ tem uobís:Omnís quícung, confefTus fuerit me coram homíni bus δὲ filius hominis confitebi turillum coram angelis dei.* Quí autem negauerít me coram hominibus à denegabitur coram anoelís dei.* Et omnís qui dícit uerbum ín filium homínis,remittetur illi: cíautcm qui ín piri» tumfíanctum blafphemauerít, non remittetur." Cum autem íanducent uos in[ynagogas L ad magiftratus δὲ poteftates; nolíte folliciti effe qualiter, aut quíd refpondeatis ,aut quid dícatis: Spiritus ením fanctus docebit uos in ipfa hora, qux oporteatuos dicere.' Aitauté ei quídam deturba:Maoifter.dicfratri meo ut diuídat mecum hareditatem.A ille dixit εἰ: Flomo, quís me conftituit iudicem,aut diuiforem fupra uos? Díxitqg ad íllos: Vídete& cauete ab omní aua/ tica: quía non ín abundantía cuiufcg uita cíus eft ex his qua poffidet. Dixitautem fimilitudi^ nem ad illos;dícens:Hoominis caíufdam díuitis,uberes fructus ager attuli cogitabat intra fe, dicens:Q uíd faciam quod non habeo quo congregem fructus meos, Et dixit:HocfaciamiDe ftruamhorrea mea,& maíota facíam: δὲ illuccongregabo omnia qua nata f unt mihi, δὲ bona mea,& dicam ánimz mex: Aníma,habes multa bona pofita ín annos plurimos: requíefce;co/ mede,bibe,epulare.Díxit autem illi deus:Stultelhac nocte antmam tuam repetunt ἃ t£: qure ad taftí.cuius e Sic eftqui fibi ícatr& non eft ín deum diues. Diíxitqy ad difeí/ tena patafti;cuius eunt: Sic éft qui fibi tbefaurigat: zem ad ust m 354. γ n 176 O 156 UIcOM ρ 7 π 'q 5$ v t 59 Y 58 140 v t 144 v υ 143 M Xx 143 X ἃ 144 b i45 anon.| Aucas £399 pulosfuos:*Ideo dícouobís: Nolite folliciti effe animz ueftrae quid manducctís: neq; eotpori. € quidínduamini. Anímaplus eft cj efcaz& corpus plus dj ueftimentum. Confyderate coruos; '. quíanon femínant neq; metunt: quibus non eft cellaríum, neq horteum,€ deus paícit illos; Quanto magis uos pluris eftis illis. Quis autem ueftrum cogitando poteft adiicere ad ftatu ram faam cubítum unum:Si ergo neq; quod mínímá eft poteftis,quid de cxterisfolliciti eftisz. Confyderatelilia quomodo crefcunc: non laborant,neg; nent. Dico autem uobís:quia nec Sa) lomon in omní eloría fua ucftiebatur, ficat unum ex íftis. Sí autem fcenü agri qd hodie eft in. agro,& cras ín dibanum mittítur, deus fic ueftít: paste magís uos pufi illa fidei ΓΦ τιν uos nolite quaerere quíd manducetis, aut quid bibatis,& nolítein fublime tolli. Flac ením omnia gentes mundi quarunt.Pater autem uefter fcít,quoníam hís indigetis. Veruntamen primurn quaríte rcgnum dei δὲ iufticiam cíus:&t haec omnía adijcientur uobis." INolite tímere pufillus erex:quia. complaaiít patri ueftro dare uobis regnum.* Vendite qux poflidetis,& date elemofynam.. * Facite uobis facculos quí non ueterafcunt:thefaurum non deficientem in coelisiquo fur non. propías;neg tínea corrumpit. Vbí enim thefaurus ucfter οὔ ἰδὲ& cor ueftrum erít.' Sintlumbi ueftii prxcincti:& lucernz ardentes in manibus ueftrís:& uos fimiles hominibus expectanti, bus domínum fuum,quando rcucrtatur a nuptijssut cum uencrít& pulfauerit, confeftim ape^riant οἱ," Beati(crui illísquos cam uenerit domínus, ínuenerit uígilantes. Amen dico uobisqd* praxinget fe,& faciet illos difcumbere:& tranfiens miniftrabit illis. Et fi aenerít ín fecunda υἱρίν [ία, δὲ fi ín τοτεία uigilia uenerít,& ita inuenerit;beati funt ferui illi." Hocautem fcitote:quoniam. fi(iret paterfamilías qua hora fur ueníret,uigilaret utiqy:& non fineret perfodi domum fuam,. Etuos cftote paratí: quía qua hora non putatis, filius hominis ueniet,* Ait autem εἰ Petruss: Domine,ad nos dícís hanc parabolam,an δὲ ad omnes? Dixit autem dominus: Quifputas eft. fidclís difpenfator δὲ prudens: quem conftítuit dominus fuper familiam fuam, ut det οί. tempore tritici menfuram. Beatus ille feruus: quem cum uenerit domínus,inuenerít íta faciens tem. Vere dico uobís:quia fuper omnia qua poffidet, conftituet iKum." Quod fi dixeritferuus. ille ín corde fuo: Moram facit domínus meus uenire:& ceperit percutere feruos δὲ anallas:& edere, δὲ bibere,& ínebríari:ueniet domínus ferui illius in die qua non fperat:& hora qua nefat, & diuidet eum: partemqy eíus cum ínfidelibus ponet.* Ille autem feruus qui cognouit tem domíni fui,& non fe przparauít,& non fecit fcdm uoluntatem eius,uapulabit multisQui: auteim non cognouit δὲ fecit digna, plagís uapulabit paucis. Omni autem cui multum datum: efb;multum quareturab eo: δὲ cuí commendauerunt multum, plus petent ab eo.* Ignem ueni: αὐίττετε ín terram:& quid uolo nifi ut accendaturz?Baptifio autem habeo bapticari:& quomor do coattor ufqy dum perficiatur? Putatís:; quía pacem ueni dare ín terram 7 Non dico uobis,. fed feparationem.Erunt ením ex hocquing; ín domo una diuifitres in duo,& duo ín tres:diui^detur pater ín filium, δὲ filius ín patrem fuum ς mater ín filiam,& filia ín matrem: focrus inmuzrum fuam,& nurus in focrum fuam.* Dicebat autem δὲ ad turbas: Cum uíderitis nubem orien. tem ab occafu ftatim dicitissnimbus uenit, δὲ ita fit:& cam auftrum flantem, dicitis, quía aftus: erít,& fit.-lypocritz, faciem coeli δὲ terre noftis probarethoc autem tempus quomodo non probatis? Quid autem& a uobifipfis non iudicatis quod íuftum eftz* Cum autem uadis um ad^ ueríario tuo ad príncipem ín uía;da operam liberari ab illo:ne forte trahat te ad iudicé& iudex. tradat tc exactoríi& exactor míttat teíncarcerem.Diico tibíznon exies indc, donec etiam που»: fimum minutum reddas, Ca. XIII Lc " Derantautéquidá ipfo tépore nunciantes illi de σα! είς: quorá fanguiné Pilatus mi. Ἀ. Ícuít ci faaríficijs cora.Et refpodens dixit illis:Putatis αρ hígalilzi prz omíbus galilzis: Ρέϊοτοϑ fuerint, quía talia paífi fant?Non dico uobis: fed nifi pernitétiá habueritis omces.filitet: peribitis ficut illi dece ὃς octo:fupra ds cecidit turris in filoe,& occidit cos.Putatis quia& ipfi de: bitorcs fuerint practer omnes homines habitantes ín hícrufalem? INon,dico uobis:fed fi ρα» tentiánon habucritís omnes fimiliter peribitis.' Dicebat auté δὲ hanc fimilitudiné: Arbore fid habebat quídam plantatam in uinea fua:& uenít quxzés fructá in ελα, δ nó inuenit. Dixitauré : ad cultorem [" NE-Τ ὃὁ::»- t»,, 1. ^ ad eultoré uinex:Ecce anni tres Γη οκ quo uenio,quzrés fructü ín ficulnea hac, Zucas$o. 64.£anon. T S tre:& non inuenío: uccide eroo illam,ut gua etiam tetram occupat? At ille refpondens,dixit illi:Doríne, dimit 'teillam δὲ hocanno, υἷαρ dum fodíam círca illam& míttam ftercora, Et ἢ quídem fecerit fru.ctum:fin aurem,in futurum fuccides eam.Erat autem docens ín fynagoga eorum fabbatis.Et. ecce mulier qua: habebat fpírítum infirmitatis annis decem& octo δὲ erat índinata: nec omini» no poterat furfum refpicere.Quam cum uidiffet iefus;uocauít eam ad fe,& αἱ illi: Mulier. dirmif facsab infirmitate tua.Et impofuit illi manus:& confeftím erecta cft;& eloríficabat deum.R ο) fpondés autem archifynagogus indignans:quía fabbato curaffet icfus, Aiccbac türbz: Sex dies funt ín quibus oportet operari.In his ergo uenite δὲ curamini, δέ non in die fabbari,* Refpon; 'dítautem ad illum dominus,& dixit: Hypocritz, unufquifg; ueftrum fabbato non foluit Ρο. uem fuum aut afinum a prafepio.& ducit adaquare? Hancautem filiam abrahz quam Αἰ ραν: &it fatanas:ecce decem& octo annis,non opottuit folui a üinculo ifto die fabbatic" Et cum hac diceret;erubefcebát omes aduerfarí; eius:& omnis populus gaudebat in uníuerfis qua: olorío; feficbantab co.* Dicebat ergo:Cui fimile cft regnum dei:& cui fimile aftimabo illud?$ eíterano(inapís:quod acceptum homo mifit ín hortum fuum:& creuit, δὲ factum eft ín arbo tem magnam:& uolucres cceli requicuerunt in ramis cíus.' Et iterum dixit: Cui fimile aftimaboregnum deizSimile eft fermento qd' acceptum mulier abfcondit ín αίπα: fata tría:donec fermentaretur totum.* Et ibat per ciuitates& caftella docens,& iter faciens ín híerufalem." Ait autem íllí quidam:Domine,fi pauci(unt qui faluantur? Ipfe autem dixit ad illos: Contendite íatrare per anguftam portam:quía multi(dico uobís)quarunt intrare,& non poterunt.' Cum autcm intraucrít paterfamilías,& clauferít oftium:& incipictis forís(tare ὃς pulíaread oftium, dicentes:Domine,aperi nobís:& refpondens, dicet uobis: Nefcío uos unde fitis: Tunc indpie^ tís diceres Manducauimus coram το, δὲ bibimus:& in plateis noftris docuifti.Et dicet uobis:NeÍcio uos unde fitis.Difcedite a me omnes operatij iniquitatis: ibi erit fletus& ftridor dentium: "cum uíderitís abraham δὲ Ifaac& Iacob& omnes prophetas in regno deí:xuos autem expelli foras Et ucníent ab oriente δὲ occidente δὲ aquilone δὲ auftro,& accumbent in regno dei.' Et ec ce funt nouiffimi qui erant primi:& funt primi qui erant nouiíTimi."In ipfa die accefTerunt qui dam pharifxorum,dicentes illi:Exi δὲ uade hincquía herodes uult te occidere. Et aít illis: Ie& dicite uulpi illi:Ecce efjcio demonia,& fanitates perficio hodie δὲ cras:& tertía die confumor. Ve rütamen oportet me hodic& cras δὲ fequenti die ambulare:quía non capit prophetá períte ex; tra hierufalem." Hícrufale hierufalem,quz occidís prophetas:& lapidas eos qui mittuntur ad: te: quotiens uolui conetegare filios tuossquéadmodü auís nidum fuü fub pennis,& noluiftíz Ecerelinquetur uobís domus ueftra deferta.Dico autem uobis:quía non uidebitis me, donec ueniat cum dicetís;benedictus qui uenit ín nomine domini. Ca. XIIII * T fa&um eft cum introi(fet iefüs ín domü cuiufdam principis pharifzorum fabbato manducare panem:X ipfi obferuabác eum.Et ecce homo quídam hydropícus erat ante illum.* Ec tefpondens íefus dixit ad legifperitos δὲ pharifos,dicens:Si licet fabbato av tare? Atilli tacuerunt. Ipfe uero apprehenfum fanauit eum ac dimifit.Et refpondés adillos di; ít. Cuíus ueftrum afinus aut bos in puteum cadet:& non continuo extrahet íllum die fabba; ti? Etnon poterant ad hzc refpondere illi.* Dicebatautem δὲ ad ínuitatos parabolam,ínteny '. dens quomodo prímos accubitus eligerent, dicensad illos: Cum inuitatus fuerísad nuptias, .&ion difcambas ín prímo loco: ne forte honoratior te fit ínuítatus ab illo:& ueniensís£u te& illum uocauit, dícat tíbí: da huic locum:& tunc íncipías cum rubore nouíffimum lo cum tenere. Sed cum uocatus fueris, uade recumbe ín nouiífimo loco:ut cum uenerit qui te inuítauit, dicat abí: Amice, afcende fuperius."Tunc erít tibi gloria coram fimul dit, umbentibus:* Quia omnís quí fe exaltat, humiliabitur: δὲ quí fe humiliat, exaltabitur, * Dicebat autem δὲ ei qui fe ínuitaucrat: Cum facis prandium aut coenam, nolt uocare amítos tuos,neq, fratres tuos, πο cognatos, neq; uicínos, neq; díuites:ne forte& ipfi te rez inuitent,& fiat cibi retriburío. Sed cum facis conuiuium ,uoca. pauperes Rides, dade imile € 16$ HI d 16€ € 157 II f 16$ v g 169 11 h 170 v 4 178 γ Κις v U 173 m 174 ΓΑ R 17$ v x$*J Áanotte 32 T Zucase-: C £ 181 v ἐ 194. * k 185 II σῷ 186 6 187 Y Ye 128 ' d i99 € I90 cxcos.,& beatus ctis s quía ton habent retribuere tibi. Retribueturenim tibF in-tefüitectione, iuftorum.Hc cum audiffet quidam de fimul diífcu mbentibus,dixit illi: Beatus quí manducr bít panem ín regno dei. At ipfe dixit eiHomo quídam fccit ccenam magnam:& uocauit mul, tos:& mifit ferum fuum hora ceenx dicere ínuitatis ut uenirent:quia iam parata funt omnía;, Et ceperunt fimul omncs excufare.Prímus di xit ci; Villam emí,& necefle habeo exíte& uider, re illam:rogo te habe:me excufatum. Et alter dixit:luga beum cmi quínqo& eo probare illato, gote habe me exaufatü.Et alius dixit: V xorem duxi:& ideo non poffum uenite,Et reuetfus fet. uus,nuncíauit hzc domíno fuo. Tunc ítatus paterfamilías,dixit feruo fuo: Exí cíto ín plateas δὲ, uicos ciuitatis:& pauperes ac debiles δὲ caxcos& daudos introduc buc. Et aít fcruus: Domiy, ne factum cft ut imperaftí:& adhuc locus eft.Et aít domínus feruo:Exi in uias X fepes,S come pelle intrare,ut impleatur domus mea, Díco autem uobis:qd nemo uírorum illorum quí ποσα τί fant,euftabit cenam meam.* Ibant autem. turba multa cuta co:& conuerfüs díxit ad ος: Si quis uenit ad me,& nó odit patrem fuum,& matré€ uxorem,& filios ,& fratres,& forores, adhucautem δὲ anímam fuam,non potcft meus efTe difcipulus, Et quí non baiulat crucem fuá δὲ uenit poft me;non poteft meus elTe difcipulus.* Quis enim ex uobis uolens turrím adifica re:znonne príus fedens computat fumptus quí neceflarij func, fi habeat ad perficiendum: ne pofteady pofucrit fundament,€ non potuerit perficerc,omnes qui uident, incipiant illudere ei,dicenres:quía hic homo ccepit«dificarc,& no potuit confummare.Aut quis rex iturus com mittere bellum aduerfus alium regé:non fedens prius cogitat.fi poflit c decé milibus occurrere ciquí cum uiginti milibus uenit ad fe. Alioquin adhuc illolonge ΑΜΜΟ mittens rogat ea quz pacis funt.'Sic ergo omnis exuobis quí non: renuncíat omnibus qua poflidet,. non potcft mcus effe difcipulus.* Bonü eft(al: Siauté(al quoq; euanuetit, ín quo condietur? Neq; in terram,neg in fterquilinium utile eft, fcd foras mittetur.Qui habet aures audient diaudiat.-|... todas ΒΡῈ id ἈΝ κά * Rantautemappropinquantes οἱ publícani.& peccatores,ut audirent illum:& murmu tabant fcribe δὲ ρα, dicentes: Quia híc peccatorcs recipit,& manducat aum illis, * Εταίς αν illos parabolam iftam, dicens:Quís ex uobís bomo quí habet centum ouest& fi pet diderit unam ex illis;nonne dimittit nonagintanouctn. ín deferto,& uadit ad.illam quz perie rat. donecinueniat cam?Et qum ínuenerit cam,imponit ín- humeros faos gaudens:& ueniens domum,conuocat atnícos& uicinos,dícens illissCongratulamini míhí: quía ínuení ouem meá quz perierat. Dico uobis,qd' ita eaudium erit ín ccelo(uper.uno peccatore portiítentíam agen» το; fupernonagintanouem íuftis, quí ποπ: indigent. penitentia.* Aut quz mulier habens drachmas decem:fi perdíderít drachmam unam: nonne accendit lucernam δὲ euertít domum: δὲ quarít d ilígenter donec inueníat? Et cum inuencerít, conuocat amicas.& uicinas; dicens: Corigratulamini mihí:quía inuení drachma quá perdíderam.* Ita díco uobis: eaudiumeri coram angelís deífaper uio peccatore poenítentíam agente,* Ait autem:Homo quidam har buit duos filios:& dixítadolefcentíor ex illis patri: Pater, da mihi portionem fubftantíz que me contíngit.Et diuifit illis fubftantiam.Et non poft.multos dics: congregatís omnibus, ado l:fcentior filius peregre profectus eft. ín regionem longinquam:& ibi diílipauit fubftantiam fuam,uíiuendo luxuriofe.Et poftt omnia confummaflet, facta eft fames ualida in regíoBeil/ la,& ipfc caepit egcre.Et abijt& adharfit uní ciuium regionis illius: δὲ mifit illá in uillam fuam, ut paícerct: porcos, Et cupiebat implere uentrem fuum de filiquís quas porci manducabant, δέ nemo ílli dabat.In fe autem rcuerfus, dixit: Quanti mercénarij patris mei abundant pani bus:cego autem hicfamé pereo. Surgam& ibo ad. patrem meum δὲ dicamci: Pater, pecaui ín ccelum& coram το: δζ íam non füm dignus uocari filius tuus: facme ficit unum. de merce narijs tuís.Ft furgens uenitad patrem fuum.Cum autem adhuclonge cffet: uidit illum pater ipfius,& mifericordía motus eft:& accurrens cecidit füper collum cíus.& ofculatus cft cum. Di xítq; ei filius: Pater, peccaui ín ccelum δὲ coram teiam non fum dignus uocari filius tuus, Dixit Auté pater ad feruosfuos:Cito proferte ftolà prímá& induite illà: δὲ date anulü ín manu eius, & calciamenta ü n A Qni XZucas$o. 6$£anon. &caldamenta in pedes: δὲ adducite uitulum faginatum δὲ occidíte: δὲ manducemus& epule^ mur: quia hic filius meus mortuus erat;& reuíxit:perierat& inuentus eft.Et cceperunt epularí,. Eratautem filius eíus fenior ín agro. Et cam ueniret& appropinquaret domuí, audíuit fymphoniam δὲ chorum:& uocauít απ de feruís,& interrogauit qux haec effent.Ifay dixit illí: Fra tertuts uenít:& occidit pater tuus uitulum fagínatum: quía faluum illum recepit. Indienatus eftautem δὲ nolebat introire.Pater ergo illius egreffus coepit rogare illum. Ac ille refpondens, dixit patrí fo:Ecce tot annis feruio tibic&c nuncg mandatum tuum prateríui: δὲ nundj dediftí mihi hzdum,ut cum amícis meís epularer.Sed poftcj hic filius tuus quí deuorauit fbftantiá fuam cum meretricibus uenit:occidi(ti illi uítulutm fagínatum. Ac ipfe dixit illi: Fili tu fempet mecum es,& omnía mea tua fant:epulari autem δὲ audere oportebat: quía frater tuus híc mot tuus erat,& reuíxitperíerat,& inuentus eft. Ca. XVI Icebat autem ad difcipulos füos:Homo quidam erat diues quí habebat uillicam:& híc diffamatus eft apud illà,quafi diffipa(Iet bona illius. Et uocauit íllà δὲ ait illisQuid hocaudio dete. Redde ration£ uillicationistua, iam eri nó poteris uillicare. Ait auté uillicus intra(6: uid faciam:quía domínus meus aufert a me uillicationemzFodere nó ualeoz mendicare erubefco: fcío quid faciam:ut cum amotus facro a uillicatione, recipiant me in do mos fuas, Conuocatis(τα; fineulís debitoribus domini fui, dicebat primo:Quantii debes do; mino meo? Ac ille dixit:Centum cados olei.Díxítay ill: Accipe cautionem tuam:& fede cito,fcri be quínquaginta.Deínde alij dixit: Tu uero quantá debes? Qui aít: Centum coros trítíci. Ait . llkAccipeliteras tuas,& fcribe octoginta.Et laudauit dominus uillicum iniquitatis: quia pru^ denter feciffet: quía filij huius fzeculi prudentiores filijs lucis ín generatione fua funt.Etego di; co uobis;Facite uobis αππίζος de mámona iniquitatís:ut cam defecerítis, recipíant uos in ater» natabernacula.Qui fidelis eft ín minimo,& in maiori fidelis eft:& qui in modico iniquus eft,& in maiorí iniquus eft. Sí ergo in íniquo mámona fideles non fuiftis: qd* uerum eft, quis credet uobis:Et fi ín alieno fideles no fuíftis,qd' ueftrum eft, quis dabit uobis?* Nemo feruus poteft duobus ἀῑίς feruire: aut ením unum odiet,& alterum dilíget:aut uni adharebít,& alterum con temnet.INon poteftís deo ferire mámonz." Audiebant auté omnía hzcpharifzi:qui οτᾶς auarí,& derídebant illum.Et ait illís: Vos eftís quí iuftificaftis uos coram hominibus:deus auté: nouitcorda ueftra.Quía qd' hominibus altum eft, abominatío cft ante ded.' Lex& prophe tz ufq; ad loannem:ex eo reenum dei euangelicatur: δὲ omnís ín illud uím facit." Facilius eft autem ccelum δὲ terram ρτατοτίτο, Ορ de lege unum apicem cadere.* Omnís quí dímíttít uxoré fuam δὲ alterá ducit;moechatur: δὲ quí dímiffam a uiro ducit, meechatur.' Homo quídam erat diues,& índuebatur purpura δὲ byffo:& epulabatur quotidie fplendide.Et erat Seda men dícus nomine lacarus:quíi íacebat ad íanuá eíus ulceribus plenus:cupiens faturarí de micis qux cadebant de menfa diuítis,& nemo illi dabat.Sed δὲ canes ueniebant δὲ lingebant ulcera eius, Factum eftautem ut morerctur tnendicus,& portaretur ab angelis in finum abraha. Mortuus eftautem δὲ díues,& fepultus eft ín inferno.Eleuans autern oculos fiios cum effet ín tormentis, uidit abraham a longe,& lagarum ín finu eíus:& ipfe datmans dixit: Pater abraham, mífcrere. mei:& mítte lacarum ut íntíngat extrernum ἀρ τί fuí in aquam, ut refrígeret línguam meam: quia crucior ín hac flamtma.Et dixit lli abraham:Fili recordare:quía recepifti bonain uíta tua: & lacatüs fimiliter mala, INuncautem hic confolatur:tu uero crucíarís. Et ín his omnibus inter nos& uos chaos πιάση firmat eft:ut hí quí uolunt hínc tráfire ad uos, nó poflint: neg; inde huc tráfmearc. Et aít: Rogo ergo te pater, ut mittas εἴ in domü patris meí.Fab eo em quíng fratres ut teftcf íllis,ne& ipfiueníátin μᾶς locü tormétorü.Et aít illi abrahá: Habet moyfen& pphetasaudíant illos. Ac ille dixit:INó pater abrahá:fed figs ex mortuis icrít ad eos,pcrnítétiá agent. Ait ait illi: Sí moyfen δὲ pphetas nó audiüt:neg; fi quis ex mortuis refurrexeít,credent. * T aít ad difcipulos fuos:Impoffibile eftutnonueníant— Ca, XVII à fcandala:ux autem illi per quem ueniunt. Vtílius eft illifilapis molarís imponatur circa iciatur ín mare: cp ut fcandalizet unü de pufíillis iftis.' Attédite uobis: collum eíus,& proijciatur ín mare: tj ς Ρ Gin ἃ τοι v b 192 x € 195 Y d: 194. v € 19$ ll f 196 x ἃ τοῦ 1 b 193 γ £anorte Zucas C € 199 V d 200 γ e 201 f 202 203 s X h 204 Ii áí 20$ v KR 206 1 107 m 208 n 209 Il $ 210 Ρ 21 πτ 8 212 f 215 & 214. Xx b εἰς y GO E YT Si peccauerít in te frater tuus;increpa illum& fi paenitentiam agerit, dimitte illi.“τῇ fepties in díe peccauerít ín te:& feptíes ín díe conuerfus fucritad te dicenssPoenítet me; dimitte illi* E dixerunt apoftoli domino:Adauge nobis fidem.Dixit autem domínus: Si haberctis fidem fU cut granum finapis.diceretis huic arborí toro, eradícare& tranfplantare ín mare,& obeditet uobis.* Quis autem ueflrum habens feruum arantetmn aut pafcentem: quí regreffo de agto dicit illi ftatim:tranfi δὲ recumbe:& non dícít οἱ, para qd ceenem:& praccinge te δὲ míníftra mihi donec mandücem δὲ bibam,& poft hzc tu máducabis& bibes:Nunquid gratiam habet feruo illi;quía fecit qua οἱ ímperaueratz Non Ρυτο δίς& uos cum fecerítis omnia qua praxepta funt uobís,dícite.feruí inutiles fumus:qd' debuimus facere,fecimus.Et factum eft dum iret ín hiery falem.tranfibat per medíam famaríam δὲ galílzam: δὲ cum ingrederetur quoddam caftellum, occurrerunt οἱ decem αὐτί leprofi:qui fteterunt a longe δὲ leuanerunt uocem dicentes: lefu pta; ccptor miferere noftri.Quos ut uídít,díxit:Iteoftédíte uos facerdotíbus, Et factá eft dum irent mundati funt. Vnusautem ex íllís ut uidit quía mundatus eft, regreflus eft cutn magna uoce magnificans deum.Etcecídit ín facíem ante pedes cíus gratias agens: Et híc erat. famatitanus, Relpondens auté íefus díxit:Nóne decem mundati funt,& noucm ubí funt? INon eft inuentus quí redíret,& daret gloriam deo:nifi híc alienigena.Et aít illiSurge,uade: quía fides tua te fal; uum fecit.' Interrogatus autem a phatifzisquando uenit regnum dei. Refpondit eis,& dixit: Non ueníct regnum deícü obferuatione:neqs dicent,ecce hícaut ecce illic-Ecce em regnum dei intra uos eft.* Et aitad difcipulos fuos: Venient dies quádo defyderetís uidere unü diem filij hominís,& non uídebitís. Et dícent uobís:Ecce hic,& ecce illic;nolite ire πες fectemini.'INam ficut fuleur corufcans de fab ccelo ín ea quacfüb ccelo funt fulget:íta erít filius hominis in die fua," Prímum autem oportet illum multa pati:& reprobarí a generatíone hac.' Et ficut factü .eftín diebus noc:ítaerit δὲ ín diebus filij hominis.Edebát δὲ bibebát;uxores ducebant:& dabá; tut ad nuptíasufg ín dícm qua intrauit noe ín arcam: uenit diluuíü δὲ perdidit omnes." Si/ militer ficut factum eft ín dícbuslot.Edebant& bibebant. emebant& uendebant, plantabant & xdificabant. Qua autem die exíjtlot a fodomis: pluit ignem& fulphur de colo& omnes perdídit.Scd'm hac erít qua dic filius homínis reuelabitur." In illa hora quí fuerít ín tecto δὲ uafía eíus in domo, ne defcendat tollere illa: δὲ quí ín aero, fimiliter non redeat retro; * Memores eftote uxoris lot." Quicüq; quafierít animat fuam faluam facere,perdetillam: δὲ quicüg; perdiderit illàm,uíiuificabit eam.*{ίσο uobís:ín illa nocte erunt duo ín lecto uno: unus affametur,& alter relinquetur. Duz erunt molentes ín unum: una affumetur,& altera relínquetur. Duo ἐπ agro:unus aflumetur,& alter relinquetur.' Refpondentes dicunt illi: - Nbí domínezQui dixit illis: Vbicügs fuerit corpus, illic congregabuntur&aquilz.. * cebat auté& paraboláadillossquonía oportet femperorare— Ca.— XVIII & non deficere,dicens:Iudex quidam erat ín quadam cíuitate,qui deum non timebat —7 δὲ homínem nonreucrebatur. Vídua autem quadam erat in ciuitate illa:& ueniebat ad eum,dicens: Vindíca me de aduerfarío meo,Et nolebat per multü tempus. Poft hac autem dixit intra fe:Et fi deum non tímeo,nec hominem reuereor:tamen quía molefta eft mihi hac uidua,uíndicabo illafh:ne ín nouifimo ueníés fugeillet me.Aít autem dominus: Audite quid iudex iniquitatis dicit: Deus autem non fadetuindictam electorum fuorum damantíumad fe die ac nocte: patíentíam habebit ín íllis?Dico autem uobis:quía cito faciet uíndictam illo, rum. Verütamenfilius hominís ueniens, putas inueníet fidem ín terra? Díxit auté δὲ ad quof) dam quí in fe confidebant tancj iuftí& af; pernabantur exteros parabolam iftam:Duo homi nesafcenderunt ín templum utorarent; unus pharifxus, δὲ alter püblicanus. Pharifzus ftans hacapud fe orabat: Déus.eratías ago tíbíquía non fur ficut cxterí homini, raptorcs,íniufti, adulterí:uelut etíam híc publ ícanus,Teíuno bís ín fabbato:decímas do omní& qua poffideo.Et publican? a IGee ftás;nolebat necoculos ad coclü leuare:fed peutiebar pe&t? fuü,dícés: De? ppí tíus efto mihi p&torí. Amé dico uobis;defcédit hiciuftíficat? in domá{πᾶ ab illo:" quía omísq Íe exaltat humiliabit:& q fe humiliat;exaltabit.* Afferebát aüt ad illá infantes ut eos tágcret: e Mou αντ ο Ω ἅ ἴω Qd | hg Zucas$o. 66 Κοπομ. . Quod cum uiderent dífcipuliinaepabant illos.Jefus autem contiocans illos.díxit: Sinite pue. ros ueníre ad me& nolíte prohibere cos: T alíutn eft enim teonum(ἀεί,* Amen dico uobís:qui cq; non acceperit regnum dei ficat pucr,non íntrábit ín illud.* Et ínterroeauít eum quídam princeps, dicens: Magifter bone;quíd faciens uitam τούτα poflidebo?Dixít autem εἰ íefus: Quid me dicís bonum?INemo bonas nifi folus deus.Mandatanofti:Non ocdides:nó mcecha/ berís:non furtum faciesmmon falfum teftimonium diíces:honora patrem tuurn δὲ matrem, Qui ait:Hacomnía cuftodiuí a iauentute mca, ἡ Quo audito ícfus;aít εἰς Adhuctibi unum decít. Omnía eis habes,uende& da pauperibus:& habebis thefaurum ín ccelo:& ueni fequereme.* Hiis ille auditis.contríftatis eft;quia diues erat ualde. Videns atitem ícfus illum triftem factum, dixit:Q: difficile qui pecunías habent ín regnum οί intrabunt. Facilius eft enim ca; melum per foramen acus tranfire, d díuítem intrare in regnum dei. Et dixerunt quí audicbant Et quís och faluus fieri? AítillissQua impoffibilia funt apud homines,poflibilia funt apud deum.Ait autem petrus: Ecce nos dimí(imus omnia,& feaiti fumus te." Qui dixit eís: Amen díco uobís:nemo eft quí reliquit domum, aut parentes, aut fratres;aut uxorem;aut β΄ lios propter regnum deí:& non recipiat multo plura in hoctempore,& ín fxculo futuro uitá atermam.' Aflumpfit autem icfis duodecim, δὲ ait illis: Ecce afcendimus híérofolymam:& confummabuntur omnía quz fcripta funt per prophetas de filio homínis;Tradetur enim gen tibus& illudetur,& flacllabítur,& confpuctur:& ρος flaecllauerint, occident eum:& die tertía refureet.* Et ipfi nihil horum íntellexerunt. Erat autem uerbum iftud. abfcoriditum ab eís: δὲ non intelligebant qux dicebantur,' Factum eft autem cam appropíriquaret híeri cho.cxaus quidam fcdebat σαι uiam mendicans. Et cum audiret turbam pratereuntem,ín/ terrogabat quid hoc effet. Dixerunt autem εἰ, efus nagarenus tranfirct.Et damauit dicens: Τε fli dauid, miferere meí. Et quí praibant íncrepabant eum, ut taceret. Ipfe uero multo magis damabat: fili dauíd miferere mei. Stans autem iefus,iuffit illum adduci ad fe. Et cum appropínquaflet ínterrogauit illum;dicens: Quid tibí uis faciam? Δε ille dixi: Domine ut αἱ deam.Et íefus dixit εἰ: αὶ οἰρίςς, Π 465 tua te faluum fecit.Et confeftim uidit: δὲ fequebatur illum, -magnificans deum.Et omnís plabs ut uidít,dedít laudem deo. RUM d ΩΙ Ν " T ingreffus perambulabat híericho:Et ecce uir nomine Zzacchzus,& híc princeps erat publicanorum,& ipfe diues, Et quxreba uidere ícfum quís efleri& non poterat pra: — turba:quía ftatura pufillus erat.Et pracurrens afcendít ín arborem fycornorum,ut uide reteum: quía inde erat tranfiturus.Et cá ueniffet ad locü:fufpiciens iefus uidit illum, δὲ dixit ad eum: Zacchze feftinans defcéde: quía hodie ín domo tua oportet me manere. Et feftinans de; Ícendit: δὲ excepit illum eaudens.Et cum uíderent omnes murmurabant dicentes qd'ad homí né péccatoré díuertiffet. Stans auté gashanv dixit ad drim. Ecce dímidiü bonorü mceorü diie do paupetibus:& fi quíd aliqué defraudaui,reddo quadru plü.Aít iefus ad εἴ: Quía hodie fa/ lus domui huícfacta eft,eo qd'& ipfe filius fit abrahac." Venit ením filius hominis quarere δὲ faluá facere qd'períerat,* Hac illis audientibus,adíjciens dixit parabolam, eo qd effet prope hierufalé:& quía exiftimarét,qd' confeftim regnum dei manifeftaret. Dixit ergo:* Homo qui dam nobilis abíjt ín regíonem longinquá accipere fibi regni, δὲ reuerti.* Vocatís auté deceni fctuis fais, dedit οἷς decem mnas,& aít ad illos: Negociamini dum uenío.Cíues autem eius ode ranteum;& miferunt legationé poft nd dires dolumas hunc regnare fuper nos. Etfactá eftut redíret accepto regno:& íuflit uocari feruos,quibus dedít pecuníá:ut fciret quantá αμα negociatus eller Venit auté prímus,dícens:;Dfie mna tua decem mnas acquifiuit, Etait ílli:Eu^ ES fcrue:quía ín modico fuifti fidelis,eris poreftaté habés fupra dece ciuitates. Et alter ue/ nít,dícés:Drie;mna tua fecít quínq; mnas. Et huícaít:Et tu efto fu pquíng; cíuítates.Et alter ας, nít,dicens:Dirie,ecce mna tua quá habui repofítà ín fadario. Tímui em tctquía homo SS esitollis φῦ pofuifti:& metis από femínafti. Dicit eisDe ofc tuo te iudico f: erue n. cie bas qd' cgo homo aufterus furs,tollens qd? non pofuí: δὲ metens qd' non femínauíi: Et quare |[ti:& cgo ueniens curn üfuris, πᾳ exegifiem illam? non dcdifti pecuniam meam ad menfam: δὲ ego uen! μία; exegifim illamz Éanom|£1C38 C £ 236. 1i 251 εἰ γ h 252 li E 1 δ 254. I 1.235 v £8 136 x n 127 Σπ e 258 i p 229 i Et aftantibus dixít: Auferte ab illo mnam, δέ date illi qui décem mtias habet. Et dixerunt: ei:Domiíne, habet decem tnnas. ἡ Diíco autem uobiís: quia omni habenti dabitur: ab δο μ΄ tem quí non habet:& quod habct, auferetur ab co.* Vetütamen inimícos meos íllos quí ng, luerunt me regnare fuper fe;adducite huc X interficite ante me." Ethis dictís prxcedebat αἰ. dens hícrofolymam.Et factum eft cum appropínquaflet ad beth phage& bethaníáad mot tem quí uocatur olíuetízmífit duos difcipulos fuos, diccns: Ite ín caftellum qd cotitr4 iios ftia quod íntrocuntes inueníetís pullum afinzc alligatum,cuínemo ung homínum fedit:foluite i lum,& adducite.Ft fi quis uos ínterrogauerit quare folaítis/fic dicetiseí:quia dornínus operam eius defyderat.' Abierunt autem quí mifTi erant& inuenerüt ficat dixit illis, ftantem ullum, Soluentíbus autem illis pullum,dixerunt dotníni eíus ad illos:Quid foluitís pullum. t illi di xerunt:Quía domínus eum neceffarium habet.Et duxerunt illum ad iefum.Et íactantes ucfti menta fua fupra pullum,impofucrunt iefum, Eunte autem illo, fübfternebant ueftimenta fua ín uía,* Eccum appropinquaret iam ad defcenfum montis olíueti, cceperunt omnes turbz di; fcipulorum gaudentes laudare deum uoce magna fuper omnibus quas uiderant uirtutibus, dicentes:Benedíctus quí uenít rex ín nomíne domíni:pax in caelo,& eloría ín excelfis.' Et qui . dam pharifxorum de turbis dixerunt ad illum: Magifter, íncrepa difzipulos tuos. Quibus ipfeaít:Diíco uobís:quía fi hí tacuerint.lapides damabüt," Etut appropinquauit uidens uita tem,fleuít fuper illam,dícens:Quiía fi cognouiffes δὲ tu. Et quidem in hac díe tua quz ad pacem tib&nuncautem abfcondita funt ab oculis tuis. Q uía uenient díes ín το, δὲ circadabunt te ínimi ci tuí uallo: δὲ circandabunt te& coanguftabunt te undíqg;:& ad terram profternentte& filios tuos qui ín te funt." Et non rclínquét ín telapidem füper lapidem:eo qd' non cognoaeris tem pus uifitationis tux.* Et íngreflus in téplá: coepit efjcere uendétes ín illo δὲ emétes, dicens illis: Sxriptum eft:quía domus mca,domus orationis eft:uos autem feciftis illam ἢ peluncam latro; num.* Et crat docens quotídie in templo.Príncipes autem facerdotum δὲ fcribze δὲ prinapes plebis quxrebant illum perdere:& non ínueniebant quíd facerent illi. Omnís enim populus fufpenfus erat audiens illum, Ca. "1 factum eftín una dierum docente illo populum ín templo δὲ euangelícante:conie ( nerunt príncipes facerdotum& fcribe cum fenioribus:& aiunt dícentes ad illum:Dicno bís:ín qua poteftate hac facíssaut quis eft quí dedit tibi hancpoteftatemz Refpondens autem dixit ad íllos: Interrogabo uos& οσο unum üerbum: refpondete mihi. Baptifmum Ioannís deccclo eratan ex hominibus? Δε illi cogitabant intra fe dicentes: Quía fi dixerimus de ccclo.dicet:quare ergo non credidiftis illi?Si autem díxerímus,ex hominibus:plxbs uníuer fa lapidabit nos.Certí funt ením íoannem prophetá efTe.Et refponderunt fe nefcire unde effet. Et ícfus ait illis:Neqs ego dico uobís ín qua poteftate hacc facio." Cocpit autem dicere ad plz bem parabolam hancHomo quídam plantauít uíneam:& locauit eam colonis:& ipfe percgre fuit multístemporibus:& ín tempore illo mifit ad cultores feruutn, ut de fructu uínex darent illi, Qui cefum dimiferunt eum ínanem, Et addíditalterum feruumn mittere. Illi autem hunc quoq; cxdentes& afficientes contumelía,dimiferunt inanetm.Et addidit tertíum mittere. Oui δὲ illum uulnerantes eiecerunt. Dixit autem domínus uínez: Quid faciam? Míttam filium meum dilectum: forfitan cam huncuiderínt uerebuntur.Quem cum uidiffent coloní:cogitaue runt íntra fe dicentes: Hic eft hazres:occidamus illum, ut noftra fiat haereditas.Et eiectum illá extra uíneam,occíderunt.Quid ergo faciet illis dominus uinezc Veniet δὲ perdetcolonos iftos: δὲ dabítuíneáalijs. Quo audito dixerunt illicAbfit. Ille autem afpiciens eos aít: Quid eftergo hocqd' fcriptum eft:Lapidem quem reprobauerunt zdificantes:híc factus eft ín caput angu» li. Omnis quí ceciderit fupra illum lapídem conquaflabitur:fupra quem autem ceciderit, com minuet illum. Et quxrebant príncipes facerdotum δὲ fcribz mittere ín illum manus hora illa & timueruntpopulum.Coenouerunt ením qd' ad ipfos dixerit fimilitudinem hanc." Et obfer uantes míferunt infidiatores qui fe iuftos fimularent,ut caperént eum ín fermone:& traderent illum príncípatui& potcftati prarfidis.Et interrogauerant eum dicentes: Magifler:fcimus quía reae dicis A". ie Wn P inei ste: idis πὰ ὰ ΤΟ Ws γαῖα Yüttt 2 4 ssi imn riy inp iua Ms fidt [scit tini αὐ ἐπε μα μια nani ins ots μι qud ^ μμ ti jns d Qu-« ' A Zucas-$0. 67 anon recte dicis& does non acipis perfonam, fed uíatm dei ín ueritate doces:Lícct nobis tribut dare Cafari;an non: Confyderans autem dolum illorü,dixít ad eos:Quíd me tentatís?O ft& dite mihi denaríum: cuius habet imaginem δὲ ínfcriptionem? Ref; pondentes dixerunt οἱ; Ca. faris. Et ait illissReddite ergo qua: fant Cfatis, Czcfari:& qua funt dei deo.Et non potuerunt uerbum eíus reprehendere coram plabe: δὲ mirati ín ref; ponfione eíus tacuerunt. Accefferunt . autem quídam fadduczorum,qui negant efTe refurrectíionem:& intetrogauerunt eum,dícétes: Master fcripfit nobis:Sí frater alicuius mortuus fuerit habens uxorem:& híc fine libe ris fuerit,ut accipiat eam frater eius uxorem:& fufcitet femen fratrí fuo. Septem ergo fratres erant:& primus accepit uxorem,& mortuus eft fine filijs.Et fequens accepit dias ipfe mortuus eft fine filijs. Et tertíus accepit illam: fimiliter& omnes feptem:& non reliquerunt femen,& mortui funt, Nouiflime omníü mortua eft δὲ mulier:In refurrectione ergo cui?corü erit uxor? Cd feptem habuerunt eam uxorem. Et ait illis ie(us;Filij huius fzculi nubunt& traduntur ad nuptias:illi uero qui digni habebuntur fzculo illo& refurrectione ex mortuís,neq; nubunt neg ducunt uxores:neqy ením ultra mori poterunt. Equales ením αποο[ίς func;& filij funt dei, cum fint filij refurrectionís. Q uía uero refurgent mortui, δὲ moyfes oftendit fecus.rubum: ficut dicit domínum deum abraham& deum ifaac& deum iacob. Deus autem no cft mortuori, fed uiuorum:omnes ením uíuüt ei.Refpondétes autem quidam fcribarü,dixerüt εἰ: Maoiífter, bene dixifti.' Ec amplius non audebant eum quici interrogare.' Díxitautem ad illos: ο; modo dícunt chriftum filium effe dauid:& ipfe dauíd dicit in libro pfalmorü: Dixit domínus domíno tneo.fede a dextris meis:donec ponam ínímícos tuos, fcabellum pedum tuorum? Dauídergo domini illum uocat:& quomodo filius cíus eft:* Audiéte autem omní populo, dixit difcipulis(uís:Attendite a fcribís qui uolunt ambulare ín ftolís:& amant falutationes ín foro: & prímas cathedras ín fynagogís:& primos difcubitus ín ccenis." Quí deuorant domos uídua rum;fimulantes longam orationem.Hii accipient damnationem maiorem.— Ca. XXI Efpíciens autem uidit eos quí mittebant munera fua ín gacophylacium diuites. Vidit autem δὲ quandam uiduam pauperculam,míttentem ra míniita duo.Et díxit: Vere . dico uobís:quía uídua hac paupercula plus c omnes mifit. Nam omnes hí ex abundanti fibi miferunt in munera deí:hzec autem ex eo qd' deeft illi, omnem uictum faum qué ha buit mifit."Ες quibufdam dicentibus de templo qd' bonis lapidibus& donís ornatum effet, dixit:Hac qua uidetis,uenient dies ín quibus non relinquetur lapís fupra lapídem quí non de; firuatur." Interrogauerunt autem íllum,dicentes:Praceptor quando hacc erunt:& qd' fignum cum fieri íncipient? Qui dixit: V idete ne feducamini. Multi enim ueníent ín nomíne meo,dicé tes:quía eco fum δὲ tempus appropínquauit. INolíte ergo ire poft eos. Cum autem audierítís talia δὲ feditiones,nolite terrerí. Oportet ením hac fierí,fed nondum ftatim finis. Tunc dice, μὲ illisSurget cens contra gentem: δέ regnum aduerfus regnum: δὲ terremotus magní crunt perloca:& peftilentizs δὲ fames:terrorefqs de colo δὲ figna magna erunt,* Sed ante hzc omnía ínijcient uobís manus fuas, δὲ perfcquentur,tradentes in fynagogas δὲ cuftodías: trahentes ad teges& prafides propter nomen meum. Contíngct autem uobís in teftímonium.' Poníte et; goincordibus ueftrís non prazmedítari quéadmodum refpondeatis.Ego enim dabo uobís os & fapientíam:cui non poterunt refiftere& contradicere omnes aduerfarij ueftri. T rademini au tema parentibus& fzatríbus δὲ cognatis δὲ amicis: δὲ morte afficient ex uobís. Et crítís odío omnibus propter nomen meum. Et capillus de capite ueftro non peribit. In patíentía ue/ firapoffidebitis animas ueftras.* Cum autem uíderítís circdari ab exercítu híerufalem, tunc fcitote quia appropinquauit defolatío eius.' Tunc q ín iudaa funt.fugíát ad montes: δὲ qui ín medio eíus,difcedant:& quí ín regionibus,non íntrent in eam:quía dics ultionis hí funt, utimpleantur omnía qux fcripta funt.* Vzautem pregnantibus& nutríétibus in illis dicbus. Erít enim preffura magna fuper terram,& ira populo huic.' E" cadent ín ore gladij& captíui du/ centur ín omnes gentes,Et híerufalem calcabítur a gentibus doncc impleantur tempora natío/ Bum,' Et erunt figna ín fole& luna(telis: ín terrís prefIura σοηεί pra: onfafione fonus e 24.4 n f 245 I g 146 π h 247 vii. a 148 b 249 1 ς 259 I d 251 Kanon. E. Συ ενα" C maris& fluctuü:arefcentibus hominibus prac timore& expectatíonequa füperueniuntunider 3. 1355. fo orbi. Nam uirtutes coelorum mouebuntur.' Et tancuídebunt filium homínis uenientemin " nubecum poteftate magna& maíeftate.Hís autem fierí incipientibustrefpicite& leuae capita deftrasquoníam appropinquat redemptio ueftra, Et dixit illis fimilitudinem: Videte ficalneá δὲ omnes arbores.cam producunt íam exfe fructum fcítís quoniam prope eftaftas. Ita& uos cum uiderítis hac fieri fcitote qm prope eft regná ἀεί, Amé dico uobís:quiía nó przteríbit aene atio hzc donecomía fiant. Codlà& terra tráfibüt uerba atit mea nó tranfibüt." Attendite aüt tobis;ne forte grauenf corda ueftra ín crapula δὲ ebríetate& curis huí?uíta:& fupueníat ínuos -repentína dics illa. Tancg laqueus em fapueniet ín omnes,qui fedét faper faciem omnís tetrz, Vieilate itaq; omni tempore orantes:ut digni habeamíni fugere omnía ifta quac uentura funt, &(tare ante filium homiínís.Erat autem diebus docens ín templo:noctibus uero exíens mora; batur ín monte,quií üocatur olíuetíi& omnís populus manícabat ad eum in templo audireeir, * Ppropinquabat autem dies feftus acymorurn quí dicitur pafcha. ue Ca. XXII " Ecquxrebantpríncipes facerdotum δὲ fcribz: quomodo eum interficerent:tímebant V uero plxbem.* Íntrauít autem fatanas in íudam quí cognomínabatur Jícaríotisiunü de duodecim:* Et abíjt& locutus eft cum príncipibus facerdotum δὲ magíftratibusquéadmo, dum illum traderet eís.Et gauifi funt& pacti funt pecuniam illi dare:& fpopondit δὲ quatebat opportünitatem,ut traderet illum fine turbis. Venit autern dies agymorum ín qua necefle etat ocidí pafcha.Et mifit petrum& íoannem dícens:Euntes parate nobís pafcha ut manducemus, Acilli dixerunt: Vbí uís paremuscEt dixit ad eos:Ecce íntroeuntiíbus uobis ín cíuítatem,occur/ tet uobís homo amphoram aqux portans:fequímini eum ín domü ín quá íntrat,& dicetis par trífamilías domus: Dícit tibi magifter:ubi eft diuerforium,ubi pafcha cum difcipulis meis màn ducem:Et ipfe oftendet uobis coenaculum magnum ftratum,& ibí parate.Euntes autem ínut/ nerüt ficut dixi illís:& parauerunt pafcha.Et cum facta effet hora, dífcabuit: δὲ duodecim apo^ ftoli cam eo.* Et aít illis: Defyderío defyderauí hoc pafcha manducare uobifcá, antedy patiar. ' Dico ením uobís:quía ex hocnon mandacabo illud;donec impleatur ín regno dei.Et acepto caliceeratias ορίε δὲ dixit:Accipite δὲ díuidite inter uos.Dico ením uobís qd" non bibam ege Ποτατίοης uítís,donec regnum deí ueníat.* Et accepto pane, eratías egit δὲ fregit δὲ dediteis.d cens: Hoceft corpus meum, qd' pro uobis datur:hoc facite ín meá comemorationé." Similiter δὲ calicem poftcg ceenauit.dícés:Hic eft calix nouum teftamentü ín fanguine meo:quí proto bís fandetur.' Verütamen ecce manus tradentís me,mecum eft ín menía. Et quidem filius hor mínis(ταξί qd' definitum eft uadit. Verütamen ux homini illi I^ quem tradetur,* Etipficee^ perunt quaere ínter fe,quiís effet ex eís quí hoc facturus effet.' Facta eft autem& contentio ity tereos,quis eorum uideretur efTe maior, Dixit autem eís:Reges egentium dominan corum:& quí poteftatem habent fuper eosbencfici uocantur. Vos autem non fic. Sed qui maior eft ín uobís.fíat ficut íunior:& quí praxceffor eft, ficut miniftrator." Nam quís maior eft, quí recum^ bitan quí míniftratzINóne quí recumbit? Ego autemín medio ueftrü fum, ficut quí míniftrat. Vosautem eftís qui permanfiftis mecam ín tentationibus meís:& ego difpono uobis ficat dif. pofuit mihí pater meus reenum,ut edatis δὲ bibatis fuper tnenfam meam ín regno meo." Etfe deatís fup thronos iudicátes duodecim tribus ífrael,* Aít aüt dris fimoni:Simon,fimon,eccfa tanas expctíuít uos ut cribraret ficut trítícam.Eeo autem rogaui pro te;ut nó deficiat fides tua. " Ettualiquando conuerfüs;confirma fratres tuos.* Qui dixit ei: Domine, tecum paratus fuin δὲ ín carcerem& ín mortem ire. Acílle dixit: Díco tibi Petresnó cantabit hodie gallus, donectet abneges noffe me.' Et dixit eís:Quando mifi uos fine facculo δὲ pera δὲ calciamentis, nünquid aliquid defuit uobiszAr illi dixerant: Nihil. Dixit ergo eis:Sed nunc qui habet facculum, tollat fimiliter δὲ peram.Et quí non habet;aendat tunícam fuam δὲ emat gladium,* Díco enim πο! bisquoníam adhuc hoc qd'fcriptum efboportet impleri ín me: Et aim iniquis deputatuseft Ete ea quz funt de me finem habent.* At illi dixerunt:Domiíne,ecce duo gladij híc. Acilledi xit eis;Satis eft.' Et eereflus ibat fcd'mconfuetudinem in montem oliuarum. Secuti funt auté ü illum [ 3 Xucas$6. 68.£aion "N X illim&difcipuli." Eccam pereniffetad locum, dixi ilis: Mun τς*Etipfeauulfus eftab eis quantum íactus eft lapidis:& pofitís genibus orabatdicens:^ Pater, y ii *. fiuis traníIer calicem iftum a me. Verütamen non mea uoluntas, fed tua fiat.* Apparuit ὃς, ti autem illí angelus de coelo confortans eum. Et factus ασοπία prolixius orabat. Et factus η Orate ne íntretís ín. tentationem, ἃ 229 Sls eft fudor eíus ficut euttac fanguínís decurrentís ín terram." Ét cum fürrexiffct ab oratione ἃ Τὸ tiis uenillet ad difcipulos fuos,inuenit eos dormientes pe tríftícía.Et ait illiss Quíd dormitíszSur ὃ 154 bos τς, orate, ne intretis{η tentationem.* Adhuc co oquente:ecce turba,& quíuocabatur íudas— c 285 unus de duodecím antecedebat eos:& appropínquauit íefu ut-ofcularetur eum,? Iefüsautem ἃ 43; μ dixitillizIuda.ofculo filium hominís tradísz* Videntes autem hí quícírca ipfum erantqd'fu; turum erat, dixerunt ei: Domíne,fí percutímus gladio?Et percuffit unus ex illis feruum prínci/ ῑ ὡς pis(acerdotum:&t amputauit auriculam eíus dexteram.Refpondés autem íefus ait:Sínite uf. qv: ex huc.' Etcum τεσ ες aurículam cius fanauít eum.* Dixit autem íefus ad cos quiuencerátad f 3 Ad fe príncipes facerdotum δὲ magiftratus templi& feniores:Quafi ad latronem exíítis cum οἷα, g 189 σα dijs δὲ fuftbus? Cum quotidie uobifcum facrím in templo.non extendíftís manus ín mc. Sed aiti haceft hora ueftra& poteftas tenebrarum.* Comprehendentes autem eum, duxerunt addo ἢ 298 Mun. fum príncipis facerdotum.* Detrus uero fequebatur eum a longe. Accenfo autem íone ín— i29: id medio atrij,& círcüfedentibus illis,erat Petrus ín medio eorum.Q uem cum uídiflet ancilla qua dt. damfedétem ad lumen:& εἴ fuiffet íntuíta dixicEt híc cá íllo erat. At ille negauit eum,dícens: k ioi us Mulíer ποπ που illá." Ec poft pufillá alius uidens eum,díxit: Ettu de illis es, Petrus ucto aít: 1 um(Ὁ homo non fum.Et ínteruallo facto quafi hora uníus;alíus quídam affirmabat, dicens: Ve: Kin;. fe hiccum illo erat:nam δὲ galilzus eft.Et ait petrus:Homo,nefcio quíd dicis. Et contínuo ad; ΤΣ [see- hucillo loquente,cantauít gallus.Et conuerfus dominus refpexit perum. Et recordatus cft p. 1/7 dns. trusuerbi domini ficut dixerat:quía ρε gallus cantet,ter me negabís. Et eere(lus foras pe^ μεθα, ys ᾿ ἐπι5 fleuit amare." Etuíri quí tenebant illum,illudebant οἱ cedentes.Et uelauerunt cum δὲ pet 2 is B cutíebant faciem eius:& interrogauerunt eum,dícentes:Prophetíca,quís eft qui te percuffitzEt 3 d alía multa blafphemantes dícebant in eum." Et ut factus eft dies, conuenerunt feniores plabis n 29$ yh& principes facerdotum δὲ fcribz:& duxerunt illum in concilium fuum, dicétes: Situ es chríftas,—| i js^ dicnobis."FtaitillissSi uobis dixero, non credetís mihí:fi autem& interrogaucro;non refi pon| n ἐμὰ. debitis mihi reg dímittetis," Ex hocautem erít filius hominis fedens a dextrís uírtutís dei. a la ἐπ'*Dixeruntautem omnes: Tu ergo es filius dei?Quí aít: Vos dicitis, quía ego fum. At illi d? aid τᾶς" Quid adhuc defyderamus teftimoniüz i8 ením audíuímus de orecíus. Ca. XXIII t 209 - ΄ ͵ b“ πμ χο Τ fungens omnis multítudo eorum, duxerat illum ad pilatum.* Cocperunt autem iba 90 ' o AR 2: t aut lum accufare,dícentes:Hunc inuenimus fubuertentem gentem noftram:& prohibenté, ὦ je tributa darí Cafarí:& dicentem fe chríftum regem effe.* Pilatus autem ínterrogauíteü,.— ΕΞ ; 4 ΄ m η ΄ ἡ'"dícens:Tu es rex íudxorum^Act ille refpondens ait Tu dicis. Aít autem pilatas ad pas UT ;"" facerdotüm& turbas: Nihil ínuenío caufa ín hochomine." Acilli ínualefcebant,dicentes: o 39 y' nouit populum docens per uníuerfam iudzam,íncipiens a galilza ufq; Boc Dites e s eod "m diensealilzam, interrogauít fi homo calílzus effet. Ec ut cognouit qd' de beo ís pote eS j- eflet;remifit eum ad herodem: qui& ipfe hierofolymís erat illis diebus. FS S autem τ ῷ » Tefuoauifus eft ualde.Erat ením cupíens ex multo tempore uídere eum,eo q E is eia μα. deeo:& fperabat fignum aliqd' uidere ab eo fierí, Interrogabat autem eum multis fer i:: ΕΙ* Stab ríncipes facerdotum& fcribe conftanter ἔ ρος ^. bus At ipfe nihil illi refpondebat. Stabant autem p P emm et d B »| acafantes eum.' Spreuítautem illum herodes cum exercitu fuo:& illufit ín utum uefte s Ε 30 ,^.. ͵,: ν"rà »& remifit ad pilatum.Et fadi funt amici herodes& pilatus in ípfo qe ua id ui m. uus μ΄|:adinuicem," Pilatus autem conuocatís príncipibus facerdotum δὲ magiftratibus& p à edm ἰοῦ * xit ad illos: Obtuliftís mihi hunc homínem quafi auertentern populum: δὲ ecce ego coi(298 T*: io ín homíne ifto,ex his in quibus: eum accufatís:' fed: uobis interrogans,nullam caufam inuenio ín homine ilto.e: que ἢ εἰ.." Emendatà di ef eaiherodes:1 ifi dillum:& ecce níhil dignum morte actum εἰ εἰ,^ En ! ος: herodes, Nam remit uos a: Ex i ία ", Weg; herodes,; ad; diem feftum unum;'Exdatnauít?'; hi δ διδοῖ mí Neceffe enim habebat dímittere eís per diem feftu ".€tgoillum dítittam;Necefle en εν Kano. d Jucas... C m 5I : d n 212 IX o 35 I p 514. X g 715 I f 516 X 8 317 1 t 318 i u 319 I Χ 5320 y 211 Hi 5 522 1: ἃ 525 Ht b 324 1 € 515 autem fimul uniuerfa tarba,dícens: Tolle hunc δὲ dimitte nobis batrabbari: quí erat propter fcdítionem quandam factam in ciuitate δὲ homícidium, miíffus ín carcerem," Iterum autem pilatus locutus eft ad eos,uolens dimittere íefum.At illi faclamabant,dicentes: Crudifige, au. dfige eum." Illeautem tertío díxit ad eos:Quid ením mali fecít ifte? Nullam caufam mortis íty uenío ín eo, Corrípíam ergo illum δὲ dímíttam." Acilli inftabant uocibus magnis poftulantes ut crucifigeretur:& ínualefce bant uoces corum. Et pilatus adiudícauit fierí petitionem eorum, Dimifitautem illis eum quí propter homicidium& fcdítionem miffus fuerat ín carcerem, qué petebant: Iefum uero tradidit uoluntati eorum.* Et cum ducerent eumapprehenderunt fimo nem quendam cyrenenfem uenientem deuilla:& ímpofucrunt illi crucem portare poft iefum, "Sequebatur autem illum multa tuba populi δὲ mulíerum qua hos can: δὲ lamentabantur eum. Conuerfus autem ad illas íefus,díxit;Filiae hierufalem nolite flere fuper me, fed fi uofipfas flete& fuper filios ueftros. Quoniam ecce ueníent díes ín quibus dicent:Beatz fteriles δὲ uentres que non genuerunt,& ubera quz: non lactauerunt. T unc incipient dicere montibus, cadíte fap nos:& collibus,operíte nos:quía fi in uírídiligno hac faciát, ín arído quid fie:*Du cebantur autem& alij duo nequá cum eo ut interficerentur,' Et poftip uenerunt ín locum qui uocatur caluaríz,ibi crucifixerunt eum: δὲ latrones unum ἃ dextris, δὲ alterá a finiftris." Iefus autem dicebat: Pater dímitte íllissnon ením fcíunt quid faciunt." Diuidentes uero ueftimen; ta eíus mífetunt fortes.Et ftabat populus expectans:' Et derídebant eum príncipes cam eis.di, centes: Alios faluos fecit:fe faluum faciat,fi híceft chríftus dei electus.* Illudebant autem ei€ milítes accedentes,& acetum offerétes,illi dícentes: Sí tu es rex iudacorum, faluum te fac." Erat autem δὲ fuperfcríptío fcripta fuper eum líterís ee δὲ hebraicis δὲ latinis:hic eft rex iudaorü, "Vnus autem de hís quí pendebant latronibus blafphemabat eum, dícens: Sí tu es chriftus fal uum facteipfum& nos." Refpondens autem alter íncrepabat eum,dícens: Neq; tu tímes deít qd' ín eadem damnatione es. Et nos quidem íuftermam digna factis recipimus: híc uero nihil mali geífit.Et dicebat ad icfum:D omine,memento meí cum uenerís ín regnum tuum, Et dixic illiiefüs:A men dico tibíhodie mecum erís ín paradifo,* Erat autem fere hora fexta: δὲ tene; bra: facta: funt ín aníuerfam terram ufq; ín horam nonam:& obfcuratus eft fol;' Et uelum té pli ciffum eft medíum,* Ec damans uoce magna íefus;ait:Pater ín manus tuas cómendo fpíri tum meum.Et hac dícens,expirauit." Videns autem centurío qd'factü fuerat; elorificauít deii, dicens: Vere híc homo íuftus erat.' Et omnis turba eorum quí fimul aderant ad fpectaeilum iftud&uidebant qua fiebant percutientes pectora fua reuertebantur. Stabant autem omnes noti eíus alonge:& mulieres qua fecut: cutn erant a galilza hec uidétes." Et ecceuír nomine dofeph quí erat decurío;uir bonus& iuftus:hic non confenferat confilio& actibus eorü, ab ari tmathía cíuítate iudaz:qui expectabat& ipfe reenü deí. Hic acceffit ad pilatum δὲ petijt corpus iefu:' Et depofitá inuoluit findone:& pofuit illud ín monumento nei ín quo nodumquiftg pofitus fuerat." Et dies erat parafceue: δὲ fabbatum illucefcebat. Subfecutz: auté mulieres qux cum co uenerant de galilza,uiderunt monumentum:& quéadmodá pofitum erat corpus eíus. " Etreuertentes parauerunt aromata& unguenta:& fabbato quidé filuerüt fcdtm mandatum. * Naautem fabbati ualde diluado,nenerüt admonumentü,| Ca XXIII. portantes qua parauctant aromata;& inuenerunt lapidem reuolutum a monumétoz δὲ ingreífi non inuenerunt corpus diii iefu.Et factum eft dá mente confternataceffenc de ifto:ecce duo uiti fteterunt fecus illas ín uefte fulgenti.* Cumtímerent auté δὲ dedinarent uultum ín terram, dixerunt ad illas:Quid quarítís uiuenté cum mortuíszINon eft hic/fed furre xít. Recordamíni qualiter locutus eft uobis cum adhuc ín galilxa effet; dicens: Quia oportet fi» lium homínís tradiin manus hominü peccatorum δὲ crucifigi:& die tertía refureere.Et recorda; tz: funt uerborü eíus:* EtreerefEc a monumento nunciauerunt hac omnia illis undecim& cz terís omnibus.' Erant autem maría maedalenz& ioanna δὲ maría iacobi& ceterz: qux cum: eís erant,quz dicebant ad apoftolos hac.Et uifa funt ante illos ficut delyramentü uerba ífta,& non crediderunt illis.Petrus autem fureens cucurríitad monumentum:& procumbens uidit linn theaminá M: E IE EN rS e Ax. tri a Ctt adi, Logs tot psu AE adn nti rii sd yu be fria d (παν! μίαν ipis att Teu ut Xucas-$0. 69 Zanon Δ theámina fola pofita:& abiit fecun mirans qd'factum fuciat.' Etecce duo ex illis ibát ipfa die n idis ge iis ipee dion fexaginta ab hícrufaléjnomine Emmaus:& ipfi loque^ | icem die his omnibus quz acciderant, Et factum eft dum fabularentur& fecum quarerent:& ipfe iefus appropínquans ibat cum illis.Oculiautem illorum tenebantur ne cum ag SES MK ad illos:Qui funt hí fermones quos confertís ad inuícem ambulátes δὲ eftís triftes? Etrefpondésunus cuí nomen Cleophas díxít οἱ Τα folus peregrínus es ín híerufalem: & non cognouifti qui facta funt ín illa hís dicbus? Quibusille díxit:Quaz Et díxerunt: de íefu nagareno quí fuit uir propheta,potens ín opere δὲ fermone coram deo δὲ omni populo:& quomodo eum tradiderunt fummi facerdotes& principes noftri ín damnationé mortis: δὲ cra difixerunt eum. Nos autem fperabamus:quia ipfe effet redépturus ifrael.Et nuncfi uper hzc om nía tertía dies eft hodie qd'haxc facta funt. Sed& mulieres απο ex noftris terruerüt nos qua ante lucem fuerunt ad monumentiü:& non ínuéto corpore cíus,uencrunt dícentes fe ctíá uifio; nem angelorá uidifTe:qui dícunt eü uíuere.Et abierunt quídá ex noftrís ad monumentá:& íca inuenerunt ficut tmulícres dixerüt:ipfum uero non uíderüt.Et ipfe dixit ad eos:O ftultí δὲ tardi corde ad credendum ín omnibus quz locuti fant prophetae. INónehacc oportuit pati chríftá,& ita intrare ín gloriam fuam:Et incipicns a moyfe δὲ omnibus prophetis,ínterpretabatur illis ín omnibus fcripturís quz de ipfo erát.Et appropínquauerüt caftello quo ibát:& ipfe fe finxit lon gíus ire.Et coegerunt illum,dicentes:Mane nobifcá dnequoníá aduefperafcit,& índlinata eft íam dies.Et intrauit cum illis.Et factum eft dum recüberet cum cis:accepit ραπξ δὲ benedixitac fregit& porrígebat illis. Et aperti funt oculí eorá& cognouerunt eum:& ipfe euanuít ex oculís eorum.Et díxerunt adínuicé:INóne cor noftrum ardens crat in nobís dum loqueretur ín uía,& aperíret nobis fcrípturas?Et furgentes eadem hora,tcereffi funt ín hierufaléi& ínuenerüt con. gregatos undecim: cos quí cum illis erant;dícentes qd furrexit dris uere& apparuit fimoni, Etípfi natrabant qua gefta erant ín uía:& quomodo cognouerüt οὔ ín fractione panís.' Dum autem hax loquütur ftetit iefus ín medio eorum,& dicit eís: Dax uobís.ego fum: nolíte tímere, Conturbati uero& conterríti exiftímabant fe fpírítü uidere.Ec dixit eís:Quid turbati eftís& co gitationes afcendunt ín corda ueftra? Videte manus meas& pedes:quía οσο ipfe fum.Palpate δὲ uidete:quía fpiritus carnem& offa non habet, ficut me uidetís habere. Ec cutn. hoc díxiffet, oftendit eis manus& pedes,* Adhucautem illis no credentibus δὲ mirantibus pra gaudío di xit: Habetis aliquid qd' manducetur? At ill obtulerunt ei partem pifcis affi δὲ fauum mellis, Et cum manducaflet coram eís, fumens relíquías dedit eís." Et díxitad eos: Hac funt uerba qux locutus fum ad uos cum adhuc effem uobifcum:quoniá neceffe eft implerí omnía qua fcrípta funt ín lege moyfi& prophetís δὲ pfalmís de me. l'unc aperuit illis fenfum ut intellicerent fcri, pturas,& dixit eíssQuoniá fic fcríptü eft:& fic oportebat chriftü patí& refurgere a mortuis ter tía die: δὲ praedicari ín nomíne eíus pcenítentíá& remiffioné peccatoráü ín omnes gétes,incipien tibusab híerofolyma. Vos autem eftís teftes horum: δὲ ego tníttam promiffum patrís mei in ios:uos autem fedete ín cíuítate quoadufaq; índuamini uirtute ex alto. Eduxit autem eos foras ín bethaniá:& cleuatís manibus fuís benedíxit eis.Et factum eft dum benedíceret illís, receffit ab eís& ferebatur ín coclutmn:& ipfi adorantes regreffi funt ín híerufalem cum eaudío magno: & erant femper ín templo laudantes δὲ benediícetes deum. EVANGELII SECVNDVM IOANNEM CAPITVLVM PRIMVM tl Ta princípio erat verbü:et verbum crat apud oct: v£3 cta funt& fine ipfo factum eft nihil. Quod factum eft ἱπ ipfo uíta erat:& αἱ, ta erat lux homínum:& lux ín tenebris lucet:& tenebra: eam n6 compraher / B monium ut teftímoníum perhiberet de lumíne, ut omnes crederent per illá, Non erat ille lux;fed ut teftimonium perhiberet de lumíne.* Erat lax uera δὲ deus erat uerbum.Hoc erat ín príricipio apud dcü.O mnía per ípfum ία’ 3 derunt." Fuithomo míffusa deo καί nomen crat Joannes.Hiic uenit ín teftt/ m 3 qua illuminat € 540 ΥΠΙ f 541 IX 5 34: IX h 24.5 x a1 ῑ If b 5 I € 3 I n £anoit.| Zjobannee C ux illuminatomnem homine aenienté in liunc munda. In mundo ératt& mundas peripfuri ^84 Íactuseft,& mundus eum non cognouit.' In propríauenit:& fui eum nó receperüt, Quotquot x 2 LE lass ι: 1Z mU X 9 14 i » 15 i Us autem recepetüt eum,;dedit εἰς poteftaté filios dei fieri his quí credunt ín nom íne εί. Qui nó, ex fanguinibus neq; exuoluntate carnís,necg ex uoluntate uíri,fcd ex deo nati funt. E uerbü cato factum eft:& habítauit ín nobis.Etuídímus gloriam eius gloríam quafi unigenitía patre plenum gratíz& uerítatis.' Ioannes teftímoniü perhibet de ipfo, datmat dicés: Hic etatqué dixíxqui poft me uéturus efl,ante me factus eft: quía príor meerat.* Et de plenitudine cíusnos omnes accepimus, gratíam pro gratía:quía lex per moyfen data eft:gratía& uetítas per ie; fam chriftum facta eft." Deum nemo uídit und. Vnigenitus filius quí eft ín finu patris ipfe: enarrauit.' Et hoceft teftímoníü Ioannís quádo míferunt iudi ab híerofolymis facerdotes δὲ leuítas ad eum utíntetrogarent eum: Tu quís es?Et confeffus eft,& non negauit, Et confeffus eft:quía non fum ego chriftus.Et interrogauerüt cii:Quiíd ergo? Helías cs tu? Et dícizING fum, Prophetas tuEtrefpoditiNon.Dixerüt ergo ei: Quis es ut refpofum demus hisquí miferüt nos: Quid dicis deteipfoz Ait:" Ego uox damantiís in deferto:dirigite uiá dii ficat dixit E(aias propheta.' Et qui miífi fucrant,erant ex pharifzis. Et ínterrogauerüt eum& dixerüt ei; Quid ergo baptígas i tu non es chriftus, neq; Elías, πεορ propheta:" Refpondit eis Ioannes, dicés: Ego baptígo ín aqua:medíus autem ueftrum ftetit qué uos nefcitis.Ipfe eft quí poft meuent» rus cft;qui ante me factus efl:cuíus ego non fum dignus ut foluam eíus corrígíam calcíamenti, " Hac ín bethanía facta funt trans iordanem ubi erat ioannes bapticans.Altera die uiditioan; tes ícfum uenientem ad fe,& ait:Ecce agnus deí,qui tollit peccata mundi.* Híceft dequo dixi: Poft meuenit uir qui ante me factus i n prior me erat:& ego nefciebam eum. Sed ut maj nifeftetur ín ifrael:»propterea uení ego ín aqua baptigans." Et teftimonium perhibuit Ioannes, dicens: Quia uidi fpiritum defcendenté quafi columbá de ccelo: δὲ manfit fuper eum,& ego e fciebam eum:fed quí mifit me baptícare in aqua;ille míhí díxit:Super qué uiderís fpirit defc& denter δὲ manenté fuper eum,hic eft qui baptígat ín fpíritufancto.Et ego uidi δὲ teftímonium perhibuí:quía hic eft filius dei,* Altera die iterum ftabat ioannes& ex difcípulis eius duo.Etre Ípiciens icum ambulantem, díxit:Ecce agnus dei.Et audierunt eum duo difcipuli loquenterm, δὲ fecuti fant iefum.Conuerfus autem íefus& uidens eos fequentes fe, dicit εἰς: Quid quarítisz Qui dixerunt ei:Rabbi,qd'dicitur ínterpretatü magifter,ubi habitas? Dicit eis: Venite& uide te, Venerunt& uíderuntubí maneret:& apud eum manferunt die illo.Hora auté erat quafi de cima.Erat autem andreas frater fimoniís petrí unus ex duobus qui audierant a(oanne,& fecuti fuerant eum,' Inuenit híc prímum fratré fum fíimonem,& dicit οἷς Inuenimus meffiam,quod eft interpretatum chriftus. Et adduxit eum ad iefum. Intuítus autem eum iefus, dixit: Tues fimon filíus Iona:tu uocaberís cephas, quod interpretatur petrus.* In craftínum uoluit exi re ín galilzam, δὲ inuenit philippum: δέ dicit οἱ iefus: Sequere tne. Erat autem philippus a bethíaída ciuitate andre: δὲ petrí.Inuenit philippus nathanael, δὲ dicit εἰ; Quem fcripfit moy fes ín lege& propheta: inuenimus icfum filium iofeph a nagareth.Et dixit οἱ Mii nacarcth poteft aliquíd boni efle?Dicit οἱ philippus: Veni& uide. Vidit iefus nathanaelue/ nientem ad fe,& dicit de co: Ecceuere ifraelita ín quo dolusnon eft.Dixít οἱ nathanac Vtt de me πο” Refpondit iefus& dixit ei: Ῥεία tephilippus uocaret cum effes fub ficu, uidi te. Refpondit εἰ nathanael δζ αι: Rabbi,ta es filius ἀεί, tu es rex ifrael. Refpondit iefus&dixit inii díxi tibi, uidi te fub ficu: credís?maius his uidebis. Et dicit ei: Amen atnen dico uobís: uidcbítis ccclum apertum δὲ angelos dei afcendentes ὃς defcendentes fuper filium hominis; Ca. II.: T die tertía ,nuptíz πάτε funt in. Cana galla: δὲ etat. matet iefu ibi, Vocatus eft autem& iefus δὲ difcipuli eius ad nuptias. Et deficiente uino, dicit mater iefu ad eum: Vínum non habent. Et dicit εἰ ícfus: Quid mihi δὲ tibi eft mulier? Nondum uenit hora mea. Dicit mater eíus miniftríss Quodcüq; dixerit uobis facite. Erant autem ibi lapidea: hydriz fex pofita: fecundum purificationem iudzorum, capientes fingula: metretas binas ] qu | id | di με με ett tiia |(m ΠΟ "i| Sobanues$o.“Το Zanomn. em. δ binas uel ternas. Dicit eis efus: Implete hydrías aqua, Et impleuerunt. eas αἴ ad fum, Cn mum. Et dicit eis Iefus: Hauríte nunc δὲ ferte archítridíno:& tulerant, Vt autem guftauít NM 3; | τ θα aquam uínum factam,& non ciebat unde effet: míníftri autem fcicbant quí NN hauferant quam: uocat[ponfum archítridínus» δὲ dicit ei: Omnis homo prímum bo^ lm; numuinum Fonin scambi fuerint, tunc id quod deterius eft. Tu autem fcruafti bo» a τὰ Sinum uf qp adhuc. Hoc fecit ínítium fignorum efus ín Cana galilzae, δὲ manifeftauít "" gloriam fuam:& crediderant in eum difcipuli cíus., Poft hzc defcendit Capharnaum ipfe a i δὲ mater eíus, δὲ fratres cíus, δὲ difcipuli eitis:& ibi manferunt non multis diebus." Et prope— 2o Rt erat paícha iudcorum.,& afcendit Iefus híerofolymam:*& ínuenitíntemplouendentes oues—|! s& boues,& columbas, δὲ nummularíos fedentes. Et cum feciffct quafi flagellum de funiculis, i ην omnes eíecít de templo:oues quoq;& boues,& nummularíorü effudit zs,& menfas fubuertit, lin Ethís qui columbas uendebant,dixit:Auferte ífta hínc& nolite faccre dom patris meí,domü μις aegociationis.' Recordati funt yo dífcipuli eíus,quiía fcríptum eft: Zelus domustuzcomedit ὅ^ dia τὰς, Refponderunt ergo iudzi δὲ dixerunt εί: Quod fignum oftendis nobís, quia hzcfads? εν πο“Εεῆροπαϊε Iefus,& dixit eissSoluite templum hoc& in tribus díebus excitabo ilud Dixerat"n i ergo iudzí:Q uadragínta δὲ fexannís xdificatü eft templum hoc: δὲ ta ín ttíbus dieb? excitabis X lis illad:llleaute dicebat de templo corporis fui.Cum ergo refutrexiffet a mortuis, recordati funt dix difcipuli eius, quía hoc dícebat:& crediderunt feripturz δὲ fermoni quédixit Iefus.Cá auté effet tua hierofolymis ín pafcha ín die fefto:multi crediderát in nomine cíus,uidentes figna cíus quac fa^ ἀφὲ ciebat.Ipfe auté Iefus non credebat femetipfum eís.co qd'ipfenoffet omnes:& quía opus εἰ nó Ain εἴδους quís teftímoniü perhiberet de homine.Ipfe ein fciebat quid effetín homine. Ca. III lr: Ratautéhomo ex pharifzis INícodemus nomine príncepsiudaorü.Hicuenit ad Iefum niet nocte δὲ dixit ei:Rabbií.fcimus quía a deo uenifti magifter. INemo em poteft hzc figna pid facere qua tu faas nifi fuerit deus cum eo. Ref pondit lefus& dixit ei: Amen amen dico is tíbi:nifi quís natus fuerit denuo, non poteft uidere regnum ἀεί. Díxit ad eum INícodemus: . Quomodo poteft homo τεπαίοί cum fit fenex? INunquid poteft ín uentrem matris fua íterato ges introíte δὲ nafci? Refpondit Iefus: Amen amen dico tibinnifi quis renatus fuerít ex aqua&(pi^ ilg ritu,non poteft íntroirc ín regnum deí.Quod natum eft ex carne,caro eft:€ quod natum eft ex noi fpiritu, fpiritus eft.INon mírerís quía dixi tibi, oportet uos nafci denuo. Spíritus ubi uultfpi^ ug tat: uocem eíus audís:fed nefcis unde ueniat,aut quo uadat.Síc eft omnis quí natus eft ex fpiwid titu. Refpondit INícodemus,& díxit οἱ: Quomó poffunt hax fieti* Refpondit Iefus δὲ díxit εἰς dg Tues magifter in ifrael,& hacc ígnoras? Ámen amen dico tibicquía qd Ícim usloquímur:& qd dart nidimus,teftamur:& teftímoníü noftrü non accipitis.Sí terrena dixi uobis& no creditis: quo fi ni dixeto uobís cocleftía,credetís?Et nemo afcendit ín celumyifi qui deícédit de ccelo, filius homi is Risqui eft ín coclo.Et ficat Moyfes exaltauit ferpentem in deferto:íta exaltatí oportet filium ho " mínis;ut oimís quí credit in ipfo nó pereat. fed habeat uitam zterná.Sic em deus dilexit munda μὲ ütfilium fu unigenitü ἀάτείσις omnis qui credit ín eum non pereat, fed habeat M ees ἐμ Non em mifit deus ΕΠ fuá in mundá ut iudicet mundü.fed ut falue andes períp um.Qu m eredít in eum,nó iudicat. Quí auténon credit, íam íudicatus eft:quía nó aedidít ín nomine uni pii pus filij dei.Floceft aut£ iudiciá:quía lux uenit in mund:& dilexerát homines magís ei "m ras cg lucé.Erant em eorü mala opera.O mnís em qui tale agít;o dít vh& μοῦ uenita ucé "T utnon arguant opera eíus.Quí auté facit ueritaté;uenit ad luce ut manifeften opera ciusiquía in deo facta(anc Dof hzc uenit Lefus ὃς difcipuli eius ín terra Iudzcam: δὲ illic demorabaf aum d, εἰς δὲ baptigabat.' Erat autem δὲ Iohannes baptigans in Aenon iuxta Salím:quíaaque multe E 1" erant illic& uenícbant& baptigabantur.* Nondum enim míflus fuerat Iohannes incarerem. Ῥ 36 , d* Facta eft autem quarftio ex difcipulis Iohannís cum Iudxís de purificatone Et uenerunt ad e ur Iohannem,g& díxerunt εἰς Rabbi,qui erat tecum trans Iordané cui tu teftimonium perhibuiftis er exehicbaptígat,& omnes ueniunt ad eum, Refpódit Iohannes& díxit: Non poi Bome aet s ang e pere quiccp;nifi fuerit οἱ datum decoclo.* Ipfi uos míhí teftimonium perhíbetis gi p ios i ,: —KaHolh τ.: Zjobanmnes| em fum ego chtiftusfed quia miffusfum ante illum.* Quí habetfpofam,fponfuseftiamicusanig.: s Χ " C f 5o ΠΙ 8.3: b 3; X fponfi quí ftat& audit eum, gaudío gaudet propter uocem ἰροπᾶ. oóÉ ergo ΜΗ impletum eft. Illum oportet crefcere: me autem minui. Qui defurfam uenit.fuper omnes eft, Qui eftdeterra;de terra eft& de terra loquitur. Qui de coelo uenit, fuper omnes eft, E quod uidit δὲ audiuit)hoc teftatur: δὲ teftimonium eíus nemo accipít. Qui autem accepeit eítis tefti^ moníum:fignauít quía deus uerax eft.Q uem ením mifit deus, uerba dei loquítur.INon enim ad menfuram dat deus fpírítum.' Pater diligit filium:& omnia dedit in manu eíus.* Οίας, dit ín filium,habet uítam zternam:quí autem íncredulus eft filio,non uídebít uitam: fed ira dei manet fuper eum. Ca. sonis Milla um T ergo cognouit Lefus quía audierunt pharízi qd Iefus plures difcipulos faci δέδα, ptigat qp lohannes:quandj efus no baptigaret, fed.difcipuli eius: reliquit ludzam, δὲ abíjt iterum ín galilzam-" Oportebat autem eum ttanfire pet famaríam. Venit ergo ín ciuitatem famaríz quz dicitur Sychar: iuxta predium quod dedit Iacob Iofeph filiofuo. Erat autem ibi fons acob.lefus ergo fatigatus ex itinere;fedebat fic fupra fontem. Hora autem erat quafi fexta,uenit mulier de famaria hauríre aquam. Díxiteí Iefus: Da mihi bibere: Difcipüli enim eíus abíerant in ciuitatem ut cibos emerent.Dicít ergo ei mulier illa famarítana: Quomó tu cum íudzus fis)bibere a me pofcis,qua fum mulier famarítana? INon ením coutuntur iudzi faimatítanís.R efpondit Icfus δὲ dixit εἰς Sí fcires donum ἀεί,& quis eft qui dicittibí: Damihi bibere:tu forfitan petífles ab eo,& dediflet tbi aquam uíuam.Dicit οἱ mulier: Domíne;neg in quo hauríashabes:& puteus altus eft. Vnde ergo habes aquam uiuam? INunquíd tu maior es patre noftro Iacob,quí dedit nobís puteum:& ipfe ex eo bibit,& filij eius,& pecora eius? Re^ fpondit Iefus& dixit c: Omnis quí bibit ex aqua hac. fitíet iterum. Quí autem bibetítex aqua quam ego dabo eínon[Πίος ín xternü:fed aqua quam ego dabo εἰ fiet ín eo fons aqua falien, tís ín uítam aternam.Dicítad eum mulier: Domine,da míhí hanc aquam: ut non fitíam, neq; ueniam huchautire.Díxit οἱ Iefus: Vade uoca uirum tuum& uení huc. Refpondit οἱ mulier& dixit: Nonhabeo uírum.Dixit οἱ Iefus:Bene díxifti,quia no habeo uirum. Quuínq enim uiros habuiftii& nunc quem habesnon eft uír tuus.Focuere díxifti.Dicit οἱ mulier: Dominejuideo quia propheta es tu.Patres noftri ín monte hoc adorauerunt:& uos dícitís, quía híerofolymis eftlocus ubí adorare oportet. Dixit εἰ Iefus: Mulier crede míhí:quía ueniet hora quando neg; ín monte hocneqy inhíerofolymis adorabitís patrem. Vos adoratís quod nefcitís:nos adora mus quod ícimus:quía falus ex íudzis eft.Sed ueniet hora& nunc eft;quando uerí adoratores adorabunt patrem ín fpírítu δὲ ueritate. Nam δὲ pater tales quarít, quí adorent eum.Spirítus eft deus:& eos quí adorant eum,in fpiritu& ueritate oportet adorare. Dicit οἱ mulier:Scio quía Meflias ueniet quí dici£ chriftus.Cum ergo uenerit illejannüciabit nobis omniía.Dixitei efus: Ego fum quiloquor tecum.Etcotínuo aenerunt difcipuli eius,& mírabantur quía cum mulíere loquebatur.Nemo tamen dixít:quíd quxrís,aut quíd loquerís cum ea, Reliquit ergo hydríam fuam mulier δὲ abíjc ín ciuitatem, dixit illis hominibus: Venite&uidete hominem qui dixit míhíomnía quacung; feci, Nunquid ipfe eft Chriftas ο Exíerunt ergo de ciuitate&ueniebant ad eum, Interea rogabanteum difcipuli, dicentes: Rabbi;manduca. Ille autem dixit εἰς: Eco cibum habeo manducare quem uos nefcítis. Dicebant ergo difcípuliadinuicem: Nunquídalo quis attulít οἱ manducare? Dicit εἰς Iefus: Meus cibus eft, ut facíam uoluntatem eíus quí mifit me, ut perficíam opus eius. INonne uos dicitis quod adhuc quatuor menfes funt& meffis ue nit? Ecce díco uobís:leuate oculosueftros δὲ uidete regiones: quía albx: funt íam ad meffem: Et qui metít; mercedem accipit:& congregat fructum ín uítàm zternam:ut& quí Íemínat fimul. gaudeat& quí metít.In hocením eftuerbutm uerum: metít. Eeo mifi uos metere quod uos non laboratis rum íntroiftis.Ex cíuítate autem illa multi crediderunt incum famarítanorum propter uer] bum mulíerís teftimonium perhibentís: quia díxit míhí omnía quacunqy feci. Cum ueniflent ergo ad illum famaritani, rogauerunt eum ut ibi. maneret. Et maifit ibi duos dies- Ft : i multo plurcs quíaalíus eft quí femínat,& alíus eft qui «Alij laborauerunt,& uos in labores 60’ VEN Rit: D 50. rjr) big Quid tte lin; ts ta ή μην bei quis [αν] m B (ΙΙ Πα smit qu int qst eng» qund gu {4} ig^ niu jusdt juri? ptt nu di^ Yu d *jobannes So.^I£agnot multo plures credídetunt ín eum propter fermonem eíus. Et mulieri dicebant: quía íam non propter tuam loquelam credímus:Ipfi er audíuimus δὲ fcimus:quía híc eft uere faluator mun; αι.“ Poft duos autem dies exijt inde δὲ abrjt ín galilzam.* Ipfe enim Iefus teftimonium perhia buit: quía propheta in fua patría honorem non habet.* Cum ergo ueni(Tet in galilxam, exceperanteum ga ilai:cum omnía uidiffent quz fecerat hierofolymis ín dic fefto:& ipfi ením uene rantad diem feftum. Venit ergo iterum ín Cana galilzez ubi fecitaquam uínum.' Ft erat quí dam regulus, cuíus filius infirmabatur Capharnaum. Hic cum audiífet quía Iefus adueníret a Iudxa in gallxam, abíjt ad eum δὲ rogabat eum ut defcenderet& fanaret filium eíus: incipic^ batenim morí.Dixít ergo Iefus ad eum: Nifi figna& prodíeía uiderítis, non creditis. Dícit ad eum regulus:D omíne,defcende príufti moriatur filius meus. Dicit εἰ Iefus: Vade, filius tuus. uiuit. Credidit homo fermoni quem dixit οἱ Icfus δὲ ibat. Iam autem eo defcendente, ferui oc currerunt εἰ δὲ nuncíauerunt dicentes quia filius eíus uiueret.Interrogabat ergo horam ab εἰ5 ín qua melius habuerat.Et dixerunt eí:xquía heri hora feptima reliquit eum febris. CCognouit eroo paterquía illa hora erat ín qua dixít οἱ Iefus: Filius tuus uiuit: δὲ credidit ipfe& domus eíus τον ta.Hocíterum fecundum fignum fecit Iefus cum ueniffet a Iudza ín ealilzzam. Ca. V "ΟΠ hacerat dies feftus iudacorum: afcendit Iefus hierofolymam. Eftautem hicro2 folymis fuper probatíca pífcina:qux cognomínatur hebraice! Bethfaida,quing, porti; cus habens. In his iacebat multitudo magna languentium, cxcorum, daudorum, ἀεί, dorum, expectantíutn aqua motum. Angclus autem domíní defcendebat fecundum tempus ín pífcínam,& mouebatur aqua.Et qui prior defcendiífet in pifcinam poft motíonem aqua,(a nus fiebat a quacung detínebatur infirmitate. Eratautem quídam homo ibi triginta& octo annos habens ín ínfirmitate fua.Flunc cum uídiffet Iefus iacenté:& cognouiffet, quía iam mul tum tempus haberet dicit οἱ; Vis fanus fieri? Refpondit οἱ languidus: Domínehomínem non habeo: ut cam turbata fuerit aqua, mittat me in pifcínam. Dum uenio enim ego, alíus ante e defcendit. D icit εἰ Iefus: Surge;tolle grabatum tuum& ambula. Et ftatím fanus factus eft homo ille:& fuftulit erabatum fuum δὲ ambulabat.Erat autem fabbatum ín die illo. Dicebant ergo iudai illi qui fanatus fuerat:Sabbatum efb;non licet tibí tollere erabatum tuum." Refpon diteis:Qui me fanum fecit.ille míhí dixit: Tollegrabatum tuum& ambula. Interrogauerunt ergo eum quis eft illehomo quí dixit tibi, tolleprabatum tuuth& ambula? Is autem qui fanus fuerat effectus;nefciebat quís effet:Iefus enim edínauit a turba conftítuta ín loco. Poftea in^ uenit eum Iefus ín templo,& dixit illi: Ecce fanus factus es,íam noli peccare: ne deteríus tibi al quid contingat. Abiit illehomo δὲ nuncíauit iudaiís: quía lefus effet quí fecit eum fanum. Pro^ μπῶ perfequebantur iudaí lefum: quía hac faciebat in fabbato. lefus autem refi pondit eis: Pater meus ufq; modo operatur,€ ego operor. Proptetea ergo magis quzrebant eum íudai ínterficererquía non folum folucbat fabbatum, fed& patrem fuum dicebat deum, aqualem fe faciens deo.Refpondit itaq; Iefus δὲ dixit cis: Amenamen dico uobíssnon poteftfiliusa fe fa cere quiccp,nifi quod uiderít patrem facientem. Quacungy ením ille fecerit; haec& filius(itmiliter, fadt.Pater ením diligit filium,8 omnía demonftrat ei qua ípfe facit:& maiora hís demoníftra/ biteiopera ut uos míremíní.Sicut ením pater fufcitat mortuos& uíuificat:fie& filius quos uult, uiuificat. Neq; enim pater iudicat quem. fed omne iudicium dedit filio: ut omnes honorífi cent filium ficut honorificant patré.* Quí nó honorifica filium,non honorificat patré qui mífit illum.?* Amen amé díco uobis:quía qui uerbü meü audit,& credit erquí me mifit, habet uítam aternam.Et ín íudiciá nó uenit.fed tranfiet a morte in uitam. Amé amé dico uobis:quía ueniet lora& nunccft;qri mortui audíent uocem filij dei& quí audicrint,uíuent. Sicut m puc ha: bet uitam ín femetipfo,fic dedit& filío habere uità in(emctipfo Et poteftate dedit εἰ&iudicia facere:quía filius homínís eft. Nolite mirarí hoc:quia ueniet hora ín qua omes quiin ΝΟ tís fantaudíent uocem eíus:& jpcedent quí bona fecerunt ín refi urrectionem SEED ma a. egerunt;in refürrectíonem iudicij. Non poffum cgo a m εἰρίο facere qus. Sicut audío,iudiz Αγ“οί ὐχῶ émeam, fed uoluntaté cíus qui mifit &6:& iudici meum iuftum cft:* quía nó quaro uoluntaté meam, qum i € 34. vit d ὃς I e 36 X Í 37 HI 2 3S 1 T Alías,be/ , theída. € 40 I d 4: X Kanon. 3jobannes Γ 43 Χ C 4.4. s III a 46 τ b 47 III € 48 d 49 i f 5 ππ g 5: X ἢ 55 τΗτ i 54. Xx me.' Οἱ οσο teftimonium perhibeo de meipfo.teftimonium meum nó eft uerum, Alias eft qui teftimonium perhibet de me:& fcío quía uerum eft teftimonium quod perhibet defe; Vos mififtis ad Iohannem:& teftímoníum perhibuituerítati. Ego autem non ab homíne teftímo, níum acdpío:fed hacc díco.ut uos falui fitís. Ille erat lucerna ardens δ lucens: uos auté uoluiftis ad horam exultare ín luce eíus. Ego autem habeo teftímoníum maíus Iohanne. Opera enim quz dedit míhi pater ut perficíam:ea ipfa opera qua ego facio, afin peni de me, quía pater mifit me.Et qui memifit pateriple teftimonium perhí uit de ed ἐσ» ttocem eius undp audiftis: neg; fpeciem eius uidiftis. Et uerbum eius non habetis in uobis manens: quía quem miífit illehuic uos non credítís.Scrutamíni Ícripturas: quía uos putatis in ipfisuítam&ter nam habere.Et illz funt qux teftimonium perhibent de me:& nó uultís uenire ad me utuitam habeatis.Clarítatem ab homínibus non accipio:fed cognoui uos;quía dilectionem dei nonha betís in uobis. Ego ueni ín nomíne patrís meí,& non accepiftis me οί alius uenerit ín nomine fuo,illum accipietís. Quomodo uos ΜΗ credere qui eloríam ab inuicem accipítís:& eloríá qux a folo deo eft;non quarítis?INolíte putare,quía ego accufaturus fim uos apud patrem ταῖς quí accufat uos Moyfesín quo uos fperatis. Οἱ erm crederetís Moyfi,crederetis forfitan δὲ mihi: De meením illefcripfit.Si autem illius literis no creditísequomo uerbís meís credetís? Ca. VI ' Ofthacabijt Iefus trans mare ealílzze, quod eft tiberiadis: δὲ fequebatur eum muL títudo magna:quía uidebant figna quz faciebat fuper hís qui ínfirmabantur.' Subit - ergoíntmontem lefus&ibi fedebat cum difcipulis fuis.* Erat autem proximü pafcha dies feftus iudaorum.* Cum fübleuaflet ereo oculos Iefus:& uidiffet, quía multitudo maxima uenít ad eum,dicít ad Philippum: Vnde emetus panes ut manducent hi? Hocautem dicebat tentans eum: ipfe enim fciebat quid effet facturus. Refpondit οἱ Philippus:Ducentorum dena tiorum panes non fufficiunt esu unufquifqy modicum quid accipiat. Dicit οἱ unus ex difcipw lis eius Andreas frater Simonis PetrisEft puer unus hícqui habet quínqy panes hordeaceos,& duos pifces.Sed hxc quid funt inter tantos? Dixit ereo Iefus:Facite homínes difcumbere: Erat autem foenum multum ínloco. Difcubuerunt ergo uíríi numero quafi quínq milia. Accepit ergo lefus panes:& cum eratias coíffet, diftribuit difcambentibus. Similiter& ex pifcibus quantum. uolebant., Vt autem impleti funt, dixit difcipulis fuis: Colligite qua: fuperauerant fragmenta ne pereant. Colleecrunt ergo&íimpleuerunt duodecim cophínos fragmentorum ex quíng; panibus hordeaceis quz fuperfuerunt hís quí manducauerant." ΠῚ ergo homi nes cum uídiffent quod efus fecerat fignum; dicebant: Quíahíceft uere propheta quí uen turus.eft ín mundutn. Iefus ergo cum cognouiffet quía uenturi effent ut raperent eum, δὲ face rent eum rcgetn,' fugit terum ín montem ipfe folus. Vt autem fero factum eft, defcenderunt difcipuli eíus ad mare.Et cam afcendiffent nauím;uenerunt trans mare ín Capharnaum:&te nebra íam fact: erant:& non uenerat ad eos Iefüs. Mare autem uento magno flante bat.Cum remígaffent ereo quafi ftadía uicintiquíngs aut trigínta: uídent Iefum ambulantem füpra mare δὲ proxímum naui fierí,& tímuerunt.Ille autem dicit eis:Ego fum,nolíte tímere.Vo luerunt ergo accipere eum ín nauím:& ftatim nauís fuitad terram quam ibant.* Altera ἀξίαν ba qux ftabat trans mare, uídit quía nauículaalía ποπ οταν ibi nifi una:& quía non íntroiflet cum diícipulis fis Iefus ín nauím,fed foli difcipuli eíus abijffent. Alia: yo fuperuenerunt naues atiberíade iuxta locum ubí manducauerant panégratías agentes domíno. Cum ergo uidiffet turba quía Iefusnó effet ibi;neqy difcipuli eius;afcéderunt in nauicalas:& uenerüt Caphamaü quzrétes Iefum.Et cá ínueniffent eum trans mare,dixerunt ei:Rabbi,qn huc ποπ Refpódit εἰς efus& dixit: Amé amé dico uobis quxtitís me:nó quia uídiftis fiena fed quía manducaftis ex panibus& faturati cftís. O peramini no cibum quí petit, fed quí permanet ín uítam zterná: quéfilius homínis dabit nobís:Hunc em pater fignauit deus.Dixerüt ergo ad eum: Quid fade mus ut operemur opera dei? Refpodit Iefus δὲ dixit eis:Hoc eft opus dei,ut credatís ín eumqué mifit ille." Dixerü tergo ei:Qd' ergo tu facis fienü ut uídeam? δὲ credam? tibi Οία operarís? Patres noftrí manducauerunt manna in deferto;, ficut(αίρεση eft: Panem de celo dediteís : manducare D» uM..( Gobanmnes So. 7L£anon. ἐμ ἃ αἰδηάδαίατο Ὠἰχίς eroo eis Iefus: Amen amen dico uobís: non Moyfes dedit uobis panem de "M£clo.fed pater meus dabituobis panem de ccelo uerum. Panís enim dei eft qui de ccelo defcen 1 dit& dat uitam mundo.Dixerüt ergo ad cam:Domine.femper da nobís panem hunc," Dixit—* 5 |:"r M e"autem εἰ5 lefas:Ego fum panís uit. Quiuenítad me,non efuriet: δὲ qui credit ín me, non fL P tieuncg Sed dixi uobís: quía δὲ uidiftis me,& non creditis."Omnequod datmihipaterad—! se ^" meueníet: δὲ eum qui uenít ad me, non eíjciam foras:" Quía defcendi de ccelo: non ut faciam mJ ls uoluntatem meam, fed uoluntatem eius quí mifit me." Hac eft enímuoluntaseíus químifit—$s "y me patríssut omne quod dedit mihi ,non perdam ex eotfed refufcitem illum ín nouíflimo die. Xx à Ν Fizceftautem uoluntas patrís mei qu mifit me:ut omnís quí uidet filium δὲ credit ín eum, haz m beatuitam ztetnam: δὲ ego refufcitabo eum in nouiflimo díe.* Murmurabant ergoludxide— 59 N" illo, quía díxifet: Ego fum panis quí de coelo defcendi: δὲ dicebant: Nonne hic eft Iefus filius "m^' llofephicaiusnos nouimus patrem& matrem? Quomodo ergo dícit híc quía de coelo deícen.us- di?* Refpondit ergo efus δὲ dixit eis: INolite murmurare in ínuícem. INemo poteftuenítead— Q μαὶ' mejnifi pater qui mifit me traxerít eurn:& ego refufcitabo cum ín nouíffimo die.Eftferiptumin^— a δι ag pphetis:Et erunt omnes docibiles deí.O mnis quí audiuíta patre& didicit;nenitadme.* Non εν 5 ul quía patrem uídit quifcg,nifi s qui eft a deo,hic uidit patrem.' Amen amen dícouobissquíae—, X It ditín me, habet uitam xternam.* Ego[πι panis uítzc.' Patres ueftrí manducaucrunt manna I ly- índeferto;& mortui(unt.Fic eft panís de caelo defcendens: ut íi quís ex ipfo manducauerít,no PE iti- fnoríatur.' Eeo fum panís uiuus quí de coelo defcendi.Si quis manducauerítexhocpane,uíuet—"$$ dnas E ram sie ραπίς quem ego dabo;caro mea eft pro mundí uíta.' Lítigabant ergo iudaziad-— x s tmi"inuícem,dicentes: Quomodo poteft híc nobis carné fuam dare ad manducandum: Dixit ergo Nri* eis lefus:Amen amen díco Mh. manducauetítis carnem filij homínis: δὲ biberitís cius fan sad'$uinem,non habebitís uítam in uobis. Qui manducat meam camem, bibitmeumíangeuiné,, ru habetuitam zternam:& ego refufcitaboeum ín nouíffimo díe.' Caro ením mea uereeftcibus: Υ$7 e Ἶ& fanguís meus uere eft potus.' Qui manducat meam carnem,& bibítmeumíanguiné:íinme 5“8 his B manct& egoinillo.Sicutme mifit uíuens pater:G ego uíuo propter patrem:& quí manducat ait' me,& ipfeuíuet propter me. Hlc eft panis quí de«οἷο defcendit.Non ficut manducaucrunt pa pad tresueftri manna,& mortui funt.Quií manducat hunc panem, uíuet ín ternum. Hc díxit ín mu fynaeoca,docens ín Capharnaum.Multi ergoaudientes ex difcipulis eius,díxerunt:Durus ét o yi: hicfermo: quis poteft eum audire? Sciens autem lefas apud femetipfum, quiamurmurarent(τ ur- dehoc difcipuli cíus,díxit εἰς: Hocuos fcandaligat?' Si ergo uíderitis filium hominisafcenden m ni tem ubi erat prius." Spíritus cft quí uiuificat: caro non prodeft quicig. Verbaque egoloa-“τ [υἱῷ tusfüm uobis, ἤρίτίταϑ δὲ πίτα funt, Sed funt quídam exuobis quinon credunt. Sdebat enim ὁ σε "T" ab ínitio efus qui effent credentes:& quis tradíturus e(fet eum.* Et MCA ἀκ πον EIyd bis:quía nemo poteft uenire ad me,nifi fucrítei datum a patre meo Fehr ne ΐ ἐδ ern gp^ eiusabíeruntretro:& íam non cum illo ambulabant.Dixit ergo lefusa s πὸ ER τὸ ἐπὶ&uos uultis abire:' Refpondit ergo οἱ Simon Petrus:Domine, ad qum ΐ d y er ἃ s 1 "m zternx habes. Et nos credimus& cognouímus: quía εὐ es WR Ms ke di s ke s 22 αὐ lefus: Nonne ego uos duodecim elegi:& ex uobis unus díabolus e: RS a mei E Simonis Ifcarioti. Hic ením erat tradíturus eum, cum efTet unus ex duodecitn. a. " Oft hzcautem ambulabat efus in galilzam: non ením uolebat ín Iudzam ams. resquía quxrebant eum íudai ínterficete.Erat autern ín proximo dies feftus iudzorum pr fcenophegía.Díxerunt autem ad eum fratres eíus: Tranfi hínc& uade ín Iudzam τὰς n;& difcipulitui uídeant opera tua que facis. Nemo quippe ín occulto quíd fadi:&quaxít ipfe íi -| palam effe. Si hazcfadís, manifefta teipfum mundo. Neq; ením fratres eius credebant m: " Dixitergo eís Tefas: Tempus meá nódum aduenít:tempus auté ueftrü femper eft parati. ING * poteft mundus odiffeuos: meauté odít:quía ego teftimoniü perhibeo de illo:quía opera cius s mala funt. Vos afcédíte ad diem feftum huncEgo em nó aícédam ad diem feftum vas quis η meü tépusnódá impletá eft Fixccü dixiffetipfe naanfic in galilza. Vcaüt afcéderüt ane er» Kanon,- Met jobannes: € ὋΣ E UI h ὃς i$4 x κ ὃς 1I 1$6 tunc&ipfe afcédit ad diem feftuminon manifcfte, fed quafi in occulto. Iudzi ereó quaerebant. eum ín die fefto,& dicebant: Vbi eft ille?Et murmur multus erat ín turba de eo.Quídá eim dice. bant,quía bonus eftzalij auté dícebant;nó: fed feducit tarbas.INemo tii palam loquebaf de illo pter metum iudaorá. Iam autem díe fefto medíante, afcendit lefus ín templum& docebat, Et mirabantur íudaí dicentes; Quomodo híclíteras fcit;cutm non didicerit? Refpondit εἰς efus & dixit: Mea doctrína non eft mea fed eius qui mifit me.Si quís uoluerit uoluntatem eíus face; re,cognofcet de doctrina, utrum ex deo fit; an egoa meípfo loquar«Οία femetipfo loquítar; gloríam propríam quatit. Quí autem quatit gloríam eius qui mífit eum: hic uerax eft,&in, iuftícia ín illo non eft. Nonne Moyfes dedit uobis legetn:& nemo ex uobis facit legem. Quid me quartis interficere? Refpondit turba, δὲ dixit: Dazmonium habes: quis té quz» rit ínterficere? Refpondit Iefus,& dixit eis: Vnum opus feci,&tomnes míramini: Propterea Moyfes dedit uobis cireamafionem: non quía ex Moyfeeft, fed ex patribus:& in fabbato círaumcídítis hominem. Sí circamcifionem acipit homo in fabbato: ut non foluatur lex Moyfi: mihi cur índígnamini, quía totum homínem fanum feci ín fabbato τ Nolite iudicare fecundum faciem:fed iuftum iudicium íudicate.Diícebant ergo quídam ex híerofolymis: Note ne hiceft quem quatrunt interficere? Ecce palam loquitur: δὲ nihil οἱ dicunt. INunquíd uereco^ gnouerunt principes quía híceft ChriíftuscSed hunc fcímus unde fit: Chriftus autem cumue^ nerít,nemo fcit unde fit." Clamabat ergo in templo docens Tefus,& dicens: Et me fcitis, unde fim fcitis:& a meipfo nonueni:fed eft uerus qui mifit me,qué uos nefcitis.Eco fcio eam:quiaab ipfo füm:& ipfe me mifit." Quxrebant ergo eum apprehendere:& nemo mifit ín illum manus: quía nondü uenerat hora eíus.* De turba auté multi credíderunt in eum,& dicebant: Chriftus εἴ uenerit, nüquid plura figna faciet δρ qua híc facit? Audierüt pharifzei turbá murmurantéde illo hzc? Ec miferüt principes δὲ pharifzi míniftros ut apprehenderét οὔ.* Dixit ergo eis Iefuss Adhucmodicum tempus uobífcum futn:& uado ad eum qui me mifit.' Quaretís me,&non inuenietis.Et ubi ego fum,uos non poteftis uenire; Dixerunt ergo iudi ad femetipfos: Quo híciturus eft,quía non ínueniemus eum: INunquid ín difperfionem gentíum iturus eft: δὲ do^ &urus gentes? Quis eft híc fermo quem dixit:quxretis me,& non inuenietís: δὲ ubi ego fum, uos non poteftis uenire? In nouiílimo autem die magno feftiuitatis, tabat Iefus& damabat, dícens:Si quis fitít;ueníat ad me& bibat.Qui credit ín me(ficut dicit fcriptura)flumina deuen tre eius fluent aqua uíuz. Hoc autem ἀχίε de fpírítu,quem accepturi erant credentes in eum, INondum ením erat fpiritus datus,quía Iefus nondum erat eloríficatus." Ex illaereo turba cum. audiflent hos fermones eius, dicebant:Hic eft uere propheta. Alij dicebant: Hic eft Chriftus. * Quídam autem dicebant: Nunquída galilza uenit Chriftus? Nonne fcriptura dícit: Quiaex femíne Dauid δὲ de Bethlehem caftello ubi erat Dauid, uenit Chriftus? Diffenfio itaq; fada eft ín turba proptercum.' Quídam autem ex ipfis uolebant apprehendere cum:fed nemo mi fit fuper illum manus.' Venerunt ergo míniftri ad pontifices& pharifos, δὲ dixerunt eis illis Quare non adduxiftís eum* Refponderunt miniftzi: ung fic locutus eft homo, ficut hic. homo.Refponderunt ergo εἰς pharifzí: Nunquid& uos feducti eftísz Nunquid ex príncipibus aliquís credidit ín eum,aut ex phatifis? Sed turba hzc qux non nouit legem,maledicti funt, Dicit Nicodemus ad eos;ille qui uenit ad eum nocte, qui unus erat ex ipfis: INunquid lexno/. ftra iudícat homínem: nifi prius audierítab ipfo, δὲ οοσποιποτίε quíd facíat« Refponderunt, δὲ dixerunt eí:Nunquíd& ta galilxus eszScrutare fcrípturas δὲ uideiquía a galilza propheta noa fürrexit.Et reuerfi funt unufquifq; ín domum fuam...-— Ca. ΝΠ| Efusautem perrexit ín montem olíuetí:& diluculo iterum uenit ín templum: δὲ omníspo. pulus uenit ad eum:& fedens docebat eos. Adducunt autem fctiba ὃς pharifzi mulierem. -&. in adulterio deprehenfam:& ftatuerunt eam ín medío,& dixerunt οἱ: Magifter, hac mu lier modo deprehenfa eft ín adulterio. In lege autem Moyfesmandauit nobis huíufmodila, pídarerTu ereo quíd díciszHocautem dicebant tentantes eum:ut poflent accufare eum, Tefus autem incínans fe deorfum,dioíto Ícribebat in terram.Curm ergo perfeuerarentínrerrogantes, : erexit fe μάπ pau quum a μα qii vd μά i5quà 1 πρὶ κ.ε iate μία: dno 3 edes 3[mone ke oj n ib ml um p» qt ni bd d "i y D. ^ 3jobannes-$o. 75 erexit fc δὲ dixit eís:Qui fine peccato cft ueftrum, prímus;in illam lapidem mittat. E iterum fe indínans fcribebat ín terram. Audientes autem hzc, unus poft unum exibant, incipientes ἃ fe» nioribus:& remanfit folus Iefus δὲ mulier in medio ftans.Erigens autem fe Iefus, díxit οἱ: Mu» liex;ubi funt qui te accufabant:nemo te condemnauitz Quz dixit:INemo domíne.Dixit autem eilefus: Nec ego te condetmnabo. Vade,& amplíusnoli peccare. Iterum erco locutus eft eis Icfus, dicens: Ego fum lux mundi: Quí fequitur me, nonambulabit ín tenebris: fed habebit lumen uíta. Dixerunt ergo οἱ pharífir T'u deteípfo teftimonium perhibes:teftimonium tuum non eftuerum.Refpondit Iefus,& díxit eís:Et fi cgo teftimonium pérhibeo de meipfo, uerum eft teftimonium meum:quía fcio unde uení, ὃς quo uado. Vosautem nefcítis unde uenío,aut. qiiouado. Vos fecundum carnem íudicatis: ego non íudíco quem. Et fi iudico ego; iudi cium meum uerum eft: quia folus non fum: fed cgo δὲ quí mifit me pater;& ín lege ueftra fcri» m eft:Quía duorum hominum teftimonium uerum eft. Ego fur qui teftímonium perhi co de meípfo: δὲ teftimonium perhibet de me quí mifit me pater. Dicebant ergo cí: Vbi eft pater tuus?* RefponditIefus:Neq; me Ícitís,neqy patrem meum. Sí me fciretis forfitan& pa tpem meum fciretis." FTaccucrba locutus cft Iefus iu eacophylacío,docens ín templo. Et nemo apprehendit eum: quía necdum uenerat hora eius.* Dixit ergo íterum eís Iefus: Εσο uado δὲ quaretis me:X ín peccato ucftro moricmíni.Quo οσο uado,uos nó poteftís uenire. Dicebant ergo iudi: Nunquid interficiet femetipfum,quía dicit: Quo ego uado.uos non poteftís ueni ret Et dicebat εἰ5: Vos deorfum eftis:ego de fupernis fum, Vos de mundo hoc ftis: cgo ΠΟΙᾺ fim dehocmundo. Dixi ergo uobís:quía moriemini ín peccatis ueftrís. Si ením non credíde^ títis quia οσο fum,morícmiíni ín peccato ueftro. Dicebant ergo εἰ: Tu quís es? Dixit οἷς Iefus: Principium, qui δὲ loquor uobis.Multa habeo deuobis loqui δὲ iudicare. Sed qui me mifit,ue^ tax cí:& οσο qua audiui ab ceo,hzcloquorín mundo. Et non cognouerunt: quia patrem eius dicebat deum. Díxit ergo eís Iefus: Cum exaltaueritis filium hominis: tunc cognofcetís, quía o fum:& a meipfo facio nihil:fed ficut docuit me pater, hac loquor. Et quí me mifit, mecum CSS nonreliquit me folum:quía οσο quz placita funt eí,facio femper.Hac illo loquente,multí crediderunt ín eum. Dicebat ergo lefus ad eos qui crediderunt οἱ iudacos: Sí uos manferítís ín fermone tneo,uere difcipuli mci erítís:& cognofcetís uerítatem:& ueritas liberabit uos. Refpon derunt ei:Semen Abrahaz: fumus: δὲ nemini feruiuimus undg: Quomodo tu dicis liberi eritis? Refponditcis efus: Amen amen díco uobís:quia omnís qui facit peccatum feruus eft peccati, Setuusautem non manet ín domo ín acternum: filius autem manet ín xternum. Sí ergo uos lius liberauerit;uerc liberi erítís. Scio quia filij Abrahae eftís, fed quaritís me ínterficere: quía fetmoneus non capit ín uobís.Ego quod uidi, apud patrem loquot:& uos qux uidiftis, apud trem ueftrum facitis. Refpoderunt δὲ dixerunt ei:Pater nofter Abraham eft. Dícit eís lefus: Sifilij Abraha: eftis,opera Abraha facte. INuncautem quarítís me interficere homínem: quí peritatem uobis locutus fum,quam audíuía deo.Hoc Abrahamnon fecit. Vos facitis opera pa trísueftri.Díxerunt ítaqg οί: INos ex fornicatione non futnus natítunum patré habemus deum. Dixiterco eis lefus: Sí deus pater uefter effet, diligeretis utíqy me. Ego ením ex deo proci& ucnimneq; enim a meipfo ueni fed ille me mifit. Quare loquelam meam non cognofcitisz Qiie non poteftis audire fcrmonémeum. Vos ex patre díabolo eftís:& defyderia patrís ueftri uultis fácete.Ille homicida erat ab inítio:& ín ueritate non ftetit: quía non eft ueritas ín eo. Cum lo quitur tmendaciutn,ex proprijs loquítur:quía mendax eft δὲ pater eius. Eco autem fi ucrítatem &ico,non creditis mihí,Quis ex uobís arguit me de peccato? Si uerítatem dico ,quare uosnon zteditismihi?Qui ex deo eftuerba dei audit:propterea uosnon auditis, quía ex deo non eftis. Refponderunt ergo iudai,& dixerunt ei: Nonnebene dicimus nos quia famaritanus estu: ὃ gxmoníum habes: Refpondit Iefus:Eco dixmoníum non habeo: fed honorifico patré Rea & uos inhonoraftís me. Ego autem non quaro gloriam meam:eft qui quarat& iudicat. Anm &men díco uobis:fi quís fermonem meum feruauerít, mortem non uidebit ín eternum. 171xe^ Os p ue,: ortuus eft& pro^ tunt erco οἱ iuda: INunc cognouimus,quia daemonium habes: Abraham m seite Cid Kanon a 87 £anon.|. Sfobannes C phetz:&tudids/fi quisfermonem meum feruauetít, non guftabit mortem in eternum? Nur quid tu maíores patre noftro Abraham, qui mortuus eft:& propheta mortui funt? Quem teípfum facis? Ref, pondit Iefus:Si ego glorifico meípfum, gloría mea nihil e(t: eft pater meus| quí glorificat me: quem uos dicitis, quia deus nofter eft: δέ non cognouiftís eum: ego autem. noui eum.Et fi díxero:quia non fcío eum,ero fimilis uobis mendax:fed fcio eum: δὲ fermonem eius feruo. Abraham pater uefter exultauit ut uíderet diem meum:& uídit,& gauifus eft.Dixe^ runtergo iudxi ad ARE MC ε annos nondum habes,& Abraham uidifti 7 Dixit eíg. Tefus:A men amen díco uobis;antecg Abraham fieret, οσο fun. Tulerunt eroo lapidesut Íacer o rent ín eum.Tefus autem abfcondit fe,& exiuit de templo. Ca. Xx T pratetíens Iefus.uidit hotmínem caxcuma natíuitate:& ínterrogauerunt eum difcipali: —(cius:Rabbi, quis peccauit: híc, aut parentes eíus ut cacus nafceretur? Refpondit Iefusz. Neq; híc peccauít,neq; parentes eítis:fed ut manifeftentur opera ἀεί ín illo. Me oportet: ορετατί opera eius quí mifit me,donec dies eft. Venit nox,quádo nemo poteft operari. Qzdia fum ín mundo.lux futn mundi. Haxccum dixíffet, expuit ín terram: δὲ fecit lutum ex fputo; δὲ liniuit latum fuper oculos cíus,& díxit οἱ: Vade& laua in natatoría Siloe: quod interpretatur, miffus.Abíjt ereo& lauit,& uenituidens.Itag; uícini& quí uíderant eum prius(quía mendíams. Pasco VM M híccft quí fedebat δὲ mendicabat? Alij dicebant, quía hic eft: alij autem, nequad:fed fimilis eft eíus.Ille uero dicebat:quía ego fun. Dicebantergo ei:Quomodo aper * funttibi ocilízRefpondit:Ille homo qui dicitur Iefus,lutum fecít:& unxit oculos meos, δὲ dixit mihí:uade ad natatoríam Síloe,& laua: δὲ abij& laui,& uideo. Dixerunt οἱ: Vbi eft ille? Ait TNefcio. Adducunt eum ad phatifzcos qui cxcus fuerat. Erat autern fabbatum, quando lutum fecit Iefus:& aperuit oculos eíus. Iterum ergo interrogabant eum pharifzi quomodo uidiffet, Illeauté dixit eís:Lutum pofuit míhíi fuper oculos, δὲ lauí,& uideo. Dicebant ergo ex pharifzis quidam:NNon eft híchomo a deo qui fabbatum non cuftodit. Alij autem dicebant:Quomodo poteft homo peccator hax figna faceret Et fchifma erat ínter eos. Dicunt ergo exco iterum: Tu quid dicis de illo quí aperuít oculos Γιος ο autem díxít:quía propheta eft. Non crediderunt ergo iudai de illo, quia cxcus fuiffet δὲ uidiffet: donec uocauerunt parentes eíus qui uiderat: δ interrogauerunt eos,dicentes:Hic eft filius uefter quem uos dicítís,quía cacus natus eft:quomó ergo nuncuídet? Refponderunt eís parentes eíus,& dixerunt: Scímus quía híc eft filius nofter: & quía cxcus natus eft: quomodo autem nuncuideat, nefcímus: aut quis eius aperuit oculos, nos nefcimus:ipfum ime peram habet,ipfe defeloqua£. Hec dixerunt parentes eíus: quoníam tímebant íudzos:lam ením confpirauerant iuda: ut fi quis eum confitere£ effechri ftum,extra(ynagogam fieret.Propterea parentes eius dixerunt: quía ztatem habet, ipfum ine terrogate. Vocauerunt ergo rurfum hominemquí fuerat cecus,& dixerunt eí:Da eloríam deos nos fímus quía híc homo peccator eft.Dixit ereo εἰς ille:Si peccator eft;nefciozunum kia cxcus cum effem,modo uideo.Dixerüt ergo illi: Quid fecit tibi?quomodo aperuit tibí oculos? Refponditcis:Díxi uobísiam& audiftis:quid iterum uultis audire? Nunquíd δὲ uos uultis dé fcipuli eíus fierí? Maledixerunt ero ei δὲ dixerunt: Tu difcipulus illius fis: nos autem Moyfi di fcipuli fumus.INos fcímus quía Moyfi locutus eft deus:huncautem nefcimus unde fic. Refporv dit ille homo,& dixit eís:In hoceim mirabile eft: quía uos nefcitis unde fit:& aperuit meos oat» los.Scimus aute, quía peccatores deus nó audit:fed fi quis dei cultor eft:& woluntaté eíus fadt, huncexaudit. ἃ fxculo non eft audítum:quía quis aperuit oculos οσα nati: INifi effet híca deo, non poterat facere quíctj. Refponderunt δὲ dixerunt eí:In peccatis natus es totus: δὲ tu doces nos.Eteiecerunt eum foras. Audíuit Iefus quia eiccerunt eum foras: cum inuenifTet eum,dixit ei: Tucredisin filium dei? Refípondit ille& dixit: Quiís eft domine, ut credam ín eum, Et dixit ei efus: Ecuidifti eum:& quí loquítur tecum, ipfe eft. At illeaít:Credo domine.Et procidens, adorauít eum.Et díxit οἱ Iefus:In íudicià ego ín huncmundum ueni:ut quí nó uident, uideant δέ qui uident, cxci fiant, Et audierunt quidam ex pharifis quí cum ἱρίο erant, δὲ díxeruntei: Nunquid& nos cc fumus:Dixit eis Iefas: Si xci effetis, non haberetis pecatum, INuncyó dicisiss Un, ir 3jobannes$0, 74.£anom. X A dictísquia uidemus, peccatum ueftrum manet. Ca. Men amen dico uobís:qui non íntrat pet oftium ín ouile ouium, fed afcendit aliunde: - ille fur eft& latto.Qui autem íntrat per oftium,paftor eft ouíum:huic oftíaríus aperit, δέ ouesuocem cíus audiunt. Et proprías oues uocat nomínatím,& educit eas.Et cum proprías oucs emiferit;ante cas uadít:& oucs illum fequun£. quía fciunt uocem eíus, Alienum autem non fequuntur,fed effuciunt ab eo:quía non nouerunt uocem alíenorutn. Hocprouerbíum dixit eis Iefus.Illi antem non cognouerunt quid loquerct eís.Dixit ergo εἰς terum lefus: Amen amen díco uobís:quía ego fum oftíum ouíum.O mnes quotquot uencrunt fures funt& latrones: δὲ non audierunt eos oues. Ego fum oftium:per me fi quís íntroíeritfaluabítut:& ín» gredíetur δὲ egredietur, δὲ pafcua inuenict; Fur non uenit nífi at furetur,& mactet δὲ perdat:Ego ueni ut uitam habeant δὲ abundantius habeant. Ego fum paftor bonus. Bonus paftor απίπιᾷ fuam ponit pro ouibus fuis. Mercennarius auté& quí non eft paftor: cuius non funt oues pro^ príe:uidit lupum uenientem,& dimíttit oues& fugit:& lupus rapit δὲ difpergit oues.Mercenna ris autem ΗΝ mercennarius eft:& non pertinet ad eum de ouibus. Ego fum paftor bo^ nus:K cognofco oues meas:& cognofcunt tne mez.,* Sicut nouít me pater,€ ego aenofco ρα’ trem: δέ anímá meam pono pro ouibus meis.* Ecalías oues habco qua non funt ex hocouilí: & illas oportet me adducere: δὲ uocem meam audient:& fict unum ouile& unus paftor. Pro» pterea me diligit pater:quía ego pono anímam meam,& iterum famam eat. Nemo tollit eam ame:fed ego pono cama meipfo.Poteftatem habeo ponendi cam:& poteftaté habeo íterum fümendi cam.H ος παπα accepí a patre meo. Diflenfio iterá facta eft ínter íudacos propter fermones hos. Dicebant autem multi ex ipfis:Damoníum habet& infanít:quíd eum auditis? Alijdicebant: Hicuerba non funt dxmoníum habentis: nunquid dzzmoníum poteft cxcorü ocilos aperíre? Facta funt autem encxnía ín hícrofolymis,& hyems erat:& ambulabat Iefus ín temploin portícu Salomonís.Circüdederunt ergo eum íudaí,& dicebant eí:Quoufc; animam noftram tollis:fi tu es chriftus,dic nobís palam?Refpondit eis Tefus: Loquor uobís& non credítis.Opera quz ego facio ín nomíne patris meíhac teftimoniü perhibent de me: fed uos non areditís:quía nó eftís ex ouibus meís.O ues mex uocem meam audiunt:& cgo cognofco eas,& fequun£ me.Et ego uítam eternam do eís:& non peribunt ín zcterníi:& no rapiet cas quifcg de manu mea.Pater meus qd" dedit mihí;maius omnibus eft:& nemo poteft rapete de manu pa-ttís πηεί, ἔσο δὲ pater unum fumus.Suftulerunt ergo lapides iudari;ut lapídarét eum. Refpodit €islefus: Multa bona opera oftendi uobis ex patre meo:propter qd' corü opus me lapidatís Refponderunt οἱ íudazDe bono opere non lapidamuste fed de blafphemia:& quia tu homo cum fis,facís teipfut deum. Refpódit είς Iefas:INonne fcripta eft ín lege ueftra:Quía ego díxi, dij eftíszSi illos dixit deos,ad quos fermo dei factus eft:& non poteft foluí fcriptura, qué pater fanctificauit δὲ mifit ín mundü:uos dicítís,quía blafphemas:quía dixi filius dei fam.Si no facio opera pattís mei,nolíte credere míhí, Si aute facio:& fi mihi no uultis credere, operibus credíte: titcognofcatís δὲ credatis: quía pater ín me eft,& ego ín patre.* Quarebant ergo eum appre^ hendere:& exiuít de manib? eorá.Et abíjt iterá trans Iordané ín eum locum,ubi crat Iohannes bapticans prim:& manfit illic.* Et multi uenerüt ad eum,& dícebát:quía Ioháncs quídéfienü fecit nullum. O mía auté quxcüq; dixit Iohannes de hocuera erant:& multí credíderüt ín eum. Ratauté quidá languens Lagarus a Bethanía χ de caftello María& Martha Ca. XI E eius. María auté erat quz unxit domínü unguento:& exterfit pedes eíus capillis fuis:cuíus frater Lacarus ínfirmabat.Miferunt ergo forores eius ad eum.dícétes:Domi fne,ecce qué amas ínfirmat. Audiens auté Iefus dixit cís:Infirmitas hzcno eftad morté fed pro loría deí:ut eloríficet filius deí per cam.Diligebat auté Icfus Martham& fororé eius Maríam Lagarü. Vt ergo audíuít,quía ínfirmabaf£: cunc quidem manfit ín eodé loco duobus diebus. Deinde poft μας dicit difcipulis fuis:Eamus ín Iudzam íter&.Dicunt εἰ difcipuli: Rabbí;nunc quarcbant te íudzi lapídare:& íterü uadis illuc? Refpondit Iefus: Nonne duodecim funt hora (ον UE dr DT NE 7 T.(aute erít dici? Si quis ambulauerit ín díe;no offendit:quía lucem hui? mundi uidet. Si auté ambulau n z innocte, * a 9o ΠῚ b 9r 11 € 9L d 95 III € 94. X Kanon. Ziobannce C innodeoffendicquía lux nó eft ín co.Hacaít,& poft hac dicit eis:Lacarusamicus nofterdor. '— mitfed uado utafomno excité ed. Dixerütergo difcipuli cius:Dne fi dormít faluus erit.Díxe; ratauté Icfus de motte eíus:illi auté putauerunt;quía de dormitione fomni diceret, Tunc ergo Ic(us dixit eis manifefte:Lagarus mortuus eft:& gaudeo propteruosut credatis quoniam non eram ibí:fed eamusad eum.Dixit ergo Thomas quí dícit didymus ad códífcipulos: Eamus δὲ nos,& moríamur cum eo, Venit τας Iefus, δὲ inuenit eum quatuor dies íam ín monuméto ha bentem. Etat auté Bethanía íuxta hícrofolymá quafi ftadijs quindecim. Multi auté ex iudais. uenerát ad Martham& Maríam:ut cofolaren£ eas de fratre fuo. Martha ergo ut audíuít quía Iéfus uenit.occurrit illit María autem domi fedebat.Dixit erco Martha ad Iefum:Dtie.fi fuiffe' híc frater meus nó βίος mortuus.Sed& nunc fco: quía quxcung, popofceris a deo,dabit tibi deus.Dixitilli lefus:R.efurget frater tuus. Dixit οἱ Martha: Scio,quía refuroeet ín refurrectione. ín nouiflimo die. Dixitei lefus: Ego fum refurrcctio& uíta:qui credit ín me: etíam fi mortuus. fucrit;uiuet.Et omnís quí uiuit& credit ín meno motie£ ín xternum. Credis hoczAit illis Vtigs. domine: Ego crcdídí, quía tu es Chriftus filius ἀεί, qui ín hunc mundum uenífti, Eccam bac dixiffetabij& uocauit Maríam fororé fuam.filentío dicens: Magifter adeft, δὲ uocat te.Tllaus audiuit furrexít cito δὲ uenit ad cum: Nondum ern uenerat Iefus in caftellum:fed erat adhucin illo loco ubí occurrerat eí Martha. Iuda ergo quí erant cum ea{η domo,& cofolaban£ eam: cit uidiffent Maríam quía cito furrexit δὲ exijt.fecutí funt eam dicétes:Quía uadit ad monumentáü utploretibi. María ergo cá ueníffet ubi erat Iefus, uidens eum cecidit ad pedes eíus,& dixiteis Dnefi fuiffes híc;no effet mortuus frater meus.lefus ergo ut uidit eam ploranté:& iudaos qui uenerant aum ea plorantcs: infremuit fpiritu δὲ turbauit feipfum, δὲ dixit: Vbi pofuiftis eam? Dicunt εἰ ῆς ueni& uide.Etlachrymatus cft Iefus.Dixerát ergo iudzi: Ecce quomó amabat eum.Quidam autem ex ipfis dixerüt:INon poterat híc qui aperuit oculos cxcí facere ut hícnon morerc£:Tefus ergo rurfum fremens in femetipfo,uenitad monumenti: Erat auté fpeluncai&t lapis fuperpofitus erat εἰ, Ait lefus:Tollitelapidé.Dixit οἱ Martha foror eíus quí mortuus fue^ rat:Drieam fetetiquatriduanus eft eim,.Dixit εἰ efus: Nonne dixi tibi:qm fi credíderísuidebis gloríam dei? Tulerunt ergo lapidem. Iefus auté eleuatis furfutn oculis,dixit: Pater,gratíasago| tibi quoníáaudifti me. Ego autéfciebam quía femper me audis:fed ppter populá qui αἰτοῦ dixi ut credant,quía tu me mífifti. Hxc cum dixiffetuoce magna damauit: Lagare,uení foras.Et flatím prodíjt qui fuerat mortuus ligatus manus δὲ pedes inítítis: δὲ facis illíus fudario eratli^ gata. Dicit εἰς lefus:Soluíte eum,& finite abire. Multi ergo ex iudziís qui uenerant ad Mariam δὲ uiderant qua fecit lefus crediderunt ín eum, Q uidam autem ex ipfis abierunt ad pharilxos, δὲ dixerunt eís qua: fecit Iefus. Collegerunt ergo pontifices δὲ pharifxi concilium,& dicebant: Quid faciemus,quía híchomo multa figna facit: fi dímittimus eum fic,omnes credent in eum:. & uenient Romani δὲ tollent noftrum& locum δὲ genté. Vnus auté ex ipfis Caiphas nomine, cum effet pontifex anní illius.dixit eis: Vos nefcitis quic nec cogitatis: quía expedit nobis, ut. unus moríat homo pro populo:& nó tota gens pereat.Hacautéa femetipfo no díxit:fed cum. effet potifex anni illius pphetauit,quia Iefus moriturus erat pro gente:& nó tm pro gente, fcd ut filios dei qui erant difperfi, cogregaret ín unum.* Ab illo ergo die cogitauerüt ut interficeret. eum. efus ergo íam non ín palam ambulabat apud ἱπάσος: fed abíjt ín regioné íuxta defertü, in ciuíraté qua dicit Ephrem:& ibi moraba£ aum difcipulis fuis." Proximü autem erat pafcha. fudzorü:* Etafcenderüt multi hierofolymam de regione ante pafcha ut ἐκ 6| Quarebant ergo lefum:& colloquebané adínuicem ín templo ftantes:Quiíd putatis quía nom ucnítad diem feftum: Dederant autem pontifices δὲ pharifzi mandatum: ut fi quís cognoue" » ritubi fitindícetut apprehendant eum. Ca. XII Efus ergo antefex dies pafcha: uenit Bethaniam,ubi Lacarus fuerat mortuus;quem fufá tauít Iefus.* Fecerunt auté οἱ coenam ibi,& Martha míniftrabat: Lagatus Y o unus eratex difcumbentib?cum eo. Maria ergo accepít libram unguenti nardi píftici preciofi:& unxit pedes Dixitergounus. .€x difcipulis cius lefu:& exterfit pedes eius capillis fuiss&t domus impleta eft ex odore unguenti. * ᾿ uic | μα E "t (mc yo kao | dint | Nd das ἐν qusd Ἰ αρ μα Bia αἱ qu no, 00 | ὑπ πα Sant ας J| ang Xo In η ne MR fi ti it hs Qt "ti; i Wr s τὰν allie ri nt f ο ὙΠ ui "ibt A ἐκ difapulis eius Iudas Ifcariotis; qui erat eum tradíturus: Sjobannee Κο, 7$£anon. |: Quaáte hoé unguentum nón üehit trecentis denarijs,& datum eft egenis? Dixit autem hocnon quía de egenísperrinebat ad eum, fed quia fur erat:& loculos habens,ca qux tníttebantur portabát. Dixiter o Iefus: Síne illam utin díem fepulturz mez feruet illud:Paupetes enim femper habebitis e na: meauté nó femper habebitis.* Cognouit ergo turba multa ex íadzis quía illíceft: δὲ nenerant, non pro» pter lefum tantum, fed ut Lagarum uíderentquem fufcitauit a tnortuís, Cogitauerunt aurcti príncipes facerdotum;ut& Lacarum ínterficerent: quía multi propter illum abibant ex íiudzis, & credebant ín Iefamn.* In craftínum autem turba multa qua ueneratad diem feftum:cum δὰ; diffent quía uenit Iefus híerofolymam, acceperuntramos palmarum:& procefferunt obuíani ei,& damabant: Ofanna, benedictus quí uenít ín nomine domini rex ífracl,? Et ínuemit[efus afellum, δὲ fedit fuper eutn: ficut fcriptum eft: INolí tímere filía fion: ecce rex tuus uenit tibí[ο, dens faper pullurn afinz.* Pec non cognouerunt diícipuli eius prímutm: fed quando elorífi catus eft Iefus:tuncrecordati funt;quia hac erant fcri pta deco, δὲ hac fecerunt οἱ. T'eftímonium erco perhibebat turba.qux erat cam eo quando Lagarum uocauít de monumento: δ fafcitauiceuma mortuis. Propterea δὲ obuíam uenít οἱ turba: quía audierunt eum feciffe hoc fignum. Pharifxi ergo díxerunt ad femetipfos: Videtís,quía nihil proficimus? ecce mundus totus poft eum abiit. nh autem quídam gentiles ex hís qui afcenderant, ut adorarent ín die fefto. 1Hí ergo acceflerunt ad Philippum,qui erat a Bethfaida galilzz:St rogabant eum dícentessDotmi ne, uolumus lefutn uidere. V enít Philippus, δὲ dícit Andrex. Andreas rurfum& Philippus dixerunt Iefu.! Icfus auté refpódit eis, dicens: Venit hora ut darificetur filius hominis.* Atnen amen dico uobís:nifi oranutn frumenti cadens ín terram mortuum fuerit, ipfum folum manet. Siautem mortuum fucrít;multum fructum affert." Qu uíamatauímam fuam, perdet eám:& quí odít anímam fuam ín hoc mundo,ín uitam zternamcuftoditeam.' Si quís mihi míniftrat, «c fequatur.Et ubí ego fum,illic& mínifter meus etít.Si quis míhi míniftrauerit,honorificabit €um pater meus.* NNuncaníma mea turbata eft:& quid dicam: Pater faluifica me ex hac hora. 'Sed propterea uení ín hanc horam.Pater darifica nomen tuum, Venit ergo uox de οαἷο, díz cens: Et darificauí,& íterum daríficabo. l'urba autem qua ftabat δὲ audíerat,dícebattonitruum effe factum. Alíj autem diícebant:Aneelus οἱ locutus eft.Refpondit lefus,& díxit:INon propter me hzcuox uenít.fed propter uos.INunc íudícium eft mundi:nunc prínceps huius mundi eíjcie tur foras.Et ego fi exaltatus fuero a terra,omnía traham ad meípfum.Hoc autem dicebatfieni ficans qua morte effet moriturus. Refpondit οἱ turba:INos audiuimus ex lege:quia chriftus ma net in zternum: δὲ quomodo tu dícis: Oportet exaltarí filium hominis« Et quis eft ifte filius homínis: Dixit ergo eís Iefus: Adhuc modicum lutnen ín uobís eft: Ambulate dum lucem ha^ bctissut non uos tenebra comprehendant.Et quí ambulat ín tenebris, nefcit quo uadat. Dum ducem habetis,credíte in lucéut filij lucís fítís.Flaec locutus eft lefus: δὲ abijt& abfcodit feab eís. Cumauté tanta figna feciffet coram eís,no credebant ín eum: ut fermo Είαία: pphetz implere£ quem dixit:Domine,quis credídít audítui noftro:& brachium domíní cuí reuclatum ες Pro pterea non poterant credere:quía iterum dixit Efaias:Excacauit oculos eorum:& indurauit cot Eorum.:ut non uídcant oculís,& intelligant cotde:& conuertantur,& fanem eos. Haec dixit Efaíasquando uidit οἰοτίᾷ eius:& locutus eft de eo. Veruntamen& ex prínci pibus multi rediz derunt ín eum:fed propter phatifzcos non confitebantur,ut de fynagoga non eijcerentur. Dé lexerattenim gloríam hominum magis cp gloríam dei.* Iefus autem damauit& dixit: Quí areditín me:non credít ín me,fed ín eum qui mifit me.Et quí uidet me, uídet cum qui me mifi t ?Egolux in mundum uení:ut omnís quíctedit ín me.ín tenebrís nó mancat. Et fi quis audicrie '&àerbà mea:& non cuftodíerit,cgo non(udíco cum.INon ením ueni ut iudícem mundum, fed ut faluificem mundum.Quí fpernít me δὲ nó accipit uerba mea,habet quí iudicet eum. Sermo qué :" κ»"" n" ε locatus furn.ille iudicabit eum ín nouíflimo die. Quía ego ex meipío non fum locutusifed quí imifit me pater.ípfe mihí mandatum dedit,quíd dicam,& quid loquar. Et(cio quía mandatum POM" ποτ ixitmihípaterficloguor..(ᾱ- ΧΗ. eiüsuíta a:terna eft. Q ux ergo ego loquor;ficut dixit uhi paterucioq n 3 Antdiem € toó τ d ici VII e Ιο8 f tos II 8g 104 X h 10$ ΤΠ Í 106 Χ k 107 III 1:108 x m 109 H n no 6 iii prn Kano. m ud ajobannes € τις X patrem.Cuni dilexiffet fuos qui erant in mundo in finem dilexit eos.* Et ccena facta; Á am diabolus íam mififfec ín cor ut traderet eum Iudas Simonis Iícaríotis:, Sciens quía orfiíà dedit εἰ pater ín manus:& quíaa deo exíuit,& ad deum uadit:“(τρίτα«απ& po nit neftímenta(μα. Etcum accepíffet lintheum, pracínxit fe. Deínde mifit aquam in pelumz δὲ ccepitlauare pedes difcipulorum:& extergere líntheo,quo erat prxcínctus, Venit ergoad Sp monem Petrum:& dixit ei Petrus: Domíne;tu mihí lanas pedes? Refpondit Iefus, δὲ dixiteis Quod ego facio,tu nefcís modo:fcies autem poftea. Dicit εἰ Petrus: INon lauabis míhi edes inatemum.R efpondit εἰ Jefus:Sí non lauero te,non habebis partem mecum, Didt εἰ imon Petrus:Domine non tantum pedes mcos, fed& manus& caput. Dicitei Iefus: Qui lotus ei, non índiget nifi ut pedes lauet:fed eft mundus totus.Et uos mundí eftisfed non omnes. ας» batenim quifnam effet quí traderet cumipropterea díxit;non eftis mundi omnes. Poft ero lauít pedes corum,accepít ueftimenta fua:& cutn recubuíffet, iterum dixit eis: stis quid fece» tím uobis?* Vos uocatís me magifter& domíne,& bene dícitis: fum etením.' Sí etgo ego lani pedes ueftros domínus δὲ magifter:& uos debetis alter alteríus lauare pedes. Exemplum enim dedí uobís:ut quemadmodum ego feci uobís, ita& uos faciatis.' Amen amen dico uobís:non eft feruus maior domino fuo:neq apoftolusmaíor eft co,quí mifit illum.Si hacfcitis)beatieri tis fi feceritis ea.* INon de omnibus uobis dico:Eco fcio quos clegerím:fed utadimpleaturfai mei manducat mecum panem, leuabítcontra me calcaneum fuum. Amodo díco uobis príafcg fiat: ut credatís cum factum fuetít, quía ego fum.* Amen amen dico uobis:qui acipit fi quem mifero;me accipit:qui autem me accipit, accipit eum quí me mifit,' Et cam hac dixiffec lcfus,turbatus eft fpiritu:& proteftatus eft,& dixit: Amen amen díco uobís:quía unus exuobis tradet me." Afpiciebant ereo adinuicem difcipuli hzfirantes de quo diceret.' Erat autemre^ cumbens unus ex difcipulis cíus in finu Iefu;quem diligebat Iefus. Innuit ergo huícSimon Pe trus, díxit eí:Quis eftde quo dicit? Itaqy cun recabuiffet ille fupra pectus Iefu, dicitei: ο» míne;quís eft ς Refpondit Iefus:illecft cuí ego intinctum panem porrexero." Et cam íntínxiff fet pané dedit Iudz Simonis Ifcaríotis.Et poft buccellam tuncintroiuit ín eum fatanas." Et di» cit eíIefus: Quod facis, fac citius, Hocautem nemo fcíuit difcambentíum, ad quíd dixeritej: uidam ením putabant, quía loculos habebat Iudas, quod dixiffet οἱ Iefus:Ene ea qux opus fünt nobísad dícm feftum:aut egenís ut aliquid daret. Cum ergo epis ille buccellam, exi uit contínuo:erat autem nox.(Cum ergo exiffet; dixit Iefus: Nunc darificatus eft filius hominis: & deus daríficatus eft ín co, Si deus darificatus eft ín eo: δὲ deus darificabit eum in femetipfor δὲ contínuo datíficabít eum. Filioli:adhuc modicum uobifoim fum. Quzretís me, δὲ ficat dixi iudxís: quo ego uado. uos non poteftis uenire. Et uobís dico modo: Mandatum nouum do uobis:ut diligatis inuicem ficut dilexi uos:ut δὲ uos diligatis inuícem.In hoccognofcent omnes quía difcipuli mei eftis:fi dilectionem habueritis adínuicem,* Dicit οἱ Simon Petrus:Domine, quo uadís? Refpondit[een cgo uado,non potes memodo fequi:fequerís autem poftea: Dicitei Petrus:Quare n6 poflum te fequí modo? Animam meam pro te ponam, Relpondit ilefus: Animam tuam pro me pones? Amen amen díco tibi; non cantabit gallus, donectet me neges. Ca. XIII E |" T ait difcipulis fuis: Non turbetur cor ueftrum; Creditis in deum,& in me credite Ti | domo patrís meí manfiones multz(ης. δί quo mínus díxiffem uobis: quía uado para re uobís locum. Et fi abiero δὲ przparauero uobis locum, iterum uenío& accipiam uos ad meipfum:ut ubí fam cco,& uos fitís.Et quo ego uado fcitis,& uiam fcítis. Dícit οἱ Thomas: Domine;nefcimus quo uadís:& quó poffumus uiam fcírez Dicit ei Iefus:Ego famuía,ueritaz;& uita. Nemo uenít ad patrem,nifi per me.Si cognoui(fetís me,& patrem meum τίς co fetis. Ecamodo cognofcitís eum:& uídiftis eum.Dicit οἱ Philippus:Domine,oftende nobis p trem,& fufficit nobis. Dicit οἱ Iefus: Tanto tempore uobifcum futm,& non coenouiftis me Phij lippe? Qui uidet me,uidec& patrem: quomodo tu dicis, oftende nobis patrem« INon credís: ki quia ego - Ntediem feftum pafthazfciens efus quia uenit hora eius;atttanfeatexhocmüdoad—| BH HUBS Εἰ. £e i^ 4 ἲ Ἑε BB ZH NS μέ Qus ERUEBH 2e ἘΞ cy £c ΝΜ τὰ*Sobannes——$o.^76 anon. » A Quia ego in patre,S& patet in me eft? Verba qua ego loquor τοδί, ἃ meipfo nonloquor. Pater ᾿ Ἂ^ utem ín me manens,ipfe facit opera. Nonacditis,quía cgo ín patre,& pater ín me eft? Alio, ἣν e ppter ema ipfa credíte.Amen amen díco uobis: qui aedit in me: opera quaego facío,& n ipfe faciet: Baar faciet:quía ego ad patrem uado.* Etquodcügy petíeritis patrem— b e$ " nomin. SUE oc ΓΗ gloríficetur pater{η filio.Si quid petíerítis me in nomíne meo, lis| ocfaciam.»i| ilíeitis me:mandata mea feruate.Et ego rogabo patrem:& alium paradetum "y dabit uobís:ut maneat uobifcum in zternum,fpírítum uerítatís:quem mundus non poteftac | à eiperexquía non uídet eum,nec fcit cam. Vos autem cognofcetís eum:quía apud uos manebit, "» δεί uo E Eom relinquam uos orphanos:ueníam ad uos, Adhuc modicum, müdus iam wi me eS uidet. Vos aüt Widebitis me:quíaego uítio,& uos uítctís.In illo díe uos cognofcctís,quía » ego fum ín patre meo:& uos ín me,& CRM uobiís.Quí habet mandata mea,& fervat ερ eft M qui diligit tne. Qs autem dilieít me: iligetur a patre meo: cgo dilieam eum:& manifefta; εν ixl boecimeipfum.* Dicit εἰ íadas,non ille Ifcaríotís: Domine quíd factum eft, quía manifeftatu— a I d tuscsnobís teipfum,& non mundo? Refpondit iefus δὲ díxít ei: Si quis diligit me:fermonem x m meum feruabit:& pater meus dilíget eum:& ad eum ueniemus,& manfionem apud eum facie/ um mus.Quínon diligit me:fermones meos non fetuat.* Et fermoné quem audiftis,non eftmeus,.*" s fcd eius quí mifit me patris.Hac locutus fum uobís,apud uos manens,' Paradetusautem fpi ης - rituflanctus quem míttet pater ín nomíne mceo,ille uos docebit omía:& fugeret uobis omnía x: ὧν.quaxüq; dixero uobiís.Pacem relinquo uobís:pacem meam do ποδίς, σα quomodo müdus qu atego do uobis.INon turbeturcor ueftrum,neq; formidet, Audiftis quía ego díxi uobis, ua^ i do& uenio ad uos.Si diligeretis me,gauderetís utíq;,qa uado ad patré: qa pater maior me eft. n Etnuncdíxi uobis príus dj fiat:ut cum factu fuerít credatis.Iam nó multa loquar uobifcum. Ly Venit ením princeps mundi huíus:& ín me non habet quictj.Sed ut cognofcat mundus, quía T diligo patrem:& ficut mandatum dedit míhí pater,fic facio.Sureiteeamushínc.— Ca. db B Go fam uitis uera:& pater meus agrícola eft. Omne palmíté ín me non ferenté fractá nei tollet ei:&t omné quí fert fructü, purgabit οὔ ut fructá plus afferat.Iam uos mundi eftis n5 ppterfermonem quélocutus fam uobis: Manete in τας) δὲ ego ín uobís.Sícut palmes πὸ ám poteft ferre fructum a femetipfo,nifi manferít ín uite:fic necuos nifi ín me manferítis.Ego fum i uítíssuos palmites. Quí manet ín me,& ego ín eo:hic fert fructum multum: quia fine meniil dni ipoteftis facere;Sí quís ín me non manferit, míttetur foras ficut palmes,& arefcet: δὲ colligent s yh'eum,& in ignem mittent,& ardet,* Sí manferítís ín me:& uerba mea ín uobís manferintz EU fi quodcíq; uoluetítis petetís,& fiet uobis." In hoc daríficatus eft pater meus:ut fructum b de Muri lurímum afferatís: δὲ efficiamini mei difcipuli.Sicut dilexit me pater:& ego dilexi uos, "m"Manete ín dilectione mea. Sí prxcepta mea feruauetítis: manebitís ín dilectione mea: ficut T& ego praxepta patrís meí feruaui, S maneo 1n cius dile&ione.Flzc locutus fum uobís,ut gau δὰ αι meum ín uobis fit:& gaudíum ueftrum impleatur.Hoc eft preceptum πρίν di τ m ligatis inuícem ficut dilexi uos. d Maiorem hac dilectionem nemo habet: cg ut enam m"δι Nis gponat quis pro amícís fuis. Vos amici mei eftís, fi feceritis s ego pace WobisJam ὁ τς ἐν non dico uos ferttos:quía feruus nefcit quid faciat dominus cíus. V os autem dixi amicossquia εν- ΓΒΕ ΄ d í í*^ í. e Γ omnía quzciiqy audíui a patre meo,nota feci uobís. Non uos me elegitis: fcd cgo elegi uos mU si& pofuí uos ut eatís& fructum afferatís:& fractus ucfter maneat:* ut quodcüg; petieritís pa/—£ u$ Γ΄ ει ín nomíne meo, det uobis. ΄ Hxcmando uobís, ut diligatis inuícem E ΐ fonde: uoS κα"o p odit:fcitote quía me priorem uobis odío habuit. Si de mundo Eins. mundus quo Lm h μο ἣν erat dilígeret.Q uía uero de mundo non eftis,fed ego elegi uos s m. propterea o: S 3 |" mundus.*-Mementote fermonis meí, quem ego díxí wobís:INon eft feruus maior ασ, 1 ἢ í" T ,. 1 inte, 8143, αἱ“ποίμο," Sí me perfecutí fant:& uos perfequentur. Sí fermonem meum enun ik ter E: - ftrum feruabunt.' Sed hac omnía facient uobis propter nomen κὰν qu a mem m qui mifitme.' Sí non ueníffem;& locutus fuifem eis, peccati non haberent. Nuncauté e Dm εν ῦ ," Qui me odít,& patré mcü odit." Si opanó fediffem ín eis, d tionem nó habent de pecato fuo. Qu δὲ patr δίορ ο ινα η HOD ϱἹ'.; Zjobannes C. quznemoalius fecit; peccatum non haberent, Nuncautem δὲ aiderunt,& oderuntfneBtpamt ο. μμ meü.Sed ut adímpleat fermo quí ín lege eorü fariptuseft: Quía odío hàbuerüt me ewe Ca auté uenerit paradetus,qué ego míttá uobís a patre, fpiriti ueritatis, qa Fore Pr gp e efti (ποπ phibebít de me:& uos teftimoníü phibebítis, quía ab ínítio mecü eftís. Ca, XVI: ' Eclocutus fum aobíis:ut non fcandaligemini.Abfqp fynagogis facient uos, Sed ues nícthora ut omnís qui ínterficit uosrarbítretur obf ed fe preiftare deo. Et hzcfaciét uobís:quía non nouerunt patrem nec; me,Sed hzc locutus fum uobís ut cum uene, rit hora.corum remínifcamini,quía ego dixi uobis." Hacautem uobís ab initto non díxi:quía uobífcum eram;Et nunc uado ad eum quí mifit me: nemo ex uobís interrogat me, quo ua; dis.Sed quía hclocutus fum uobis:trífticia impleuít cor ueftrum: Sed ego ueritatem díco μον bis,expedituobís ut ego uadam.Sí ením non abiero;paradetus non ueniet ad uos. Si autem abicro,míttam eum ad uos.Et cum uenerit ille, arguet mundá de pecato,& de iuftica& de id dício.De peccato quídem:quía non crediderunt ín me.De iufticía ucro: quía ad patrem uadot δὲ iam non uídebítís me.De iudicio autem: quía prínceps mundi huíus íudicatus eft. Adhuc multa habeo uobís dícere:fed non poteftis portare. mo do.Cum autem ucnérít ille fpiritus uer rítatís,docebit uos omné uerítatem, INó ením loquetur a femetipfo:fed quacüqy audiet loque; tur:& qux uentura funt, annüciabit uobis. Ille me darificabít:quia de meo acipíet,& annuni ciabit uobis.* Omnía quzciiq; habet patet, mea funt," Propterea dixiquía de meo accípíet, & annuncíabít uobis.M. odícum δὲ íam nó uídebitís: me: δὲ iter modici δὲ uídebitis me: quia uado ad patrem, Díxerunt ergo ex dífcipulis cíus adinuicem: Quid eft hoc quod dicit nobis, modícaim δὲ non uídebítis me:& iterum modicum δὲ uídebítís me,quía uado ad patrem.Dice: bant ergo: Quid eft hoc quod diat, mo dicum? INefcimus quid loquitur: Cognouit autem iefusquía uolebant eum interrogare:& dixit eis:De hoc quarritis ínter uos, quía dixi: Modic & non uidebítis me:& iterum modicum δὲ uídebitís me, Atnen amen díco uobís:quía plorabi; tís δὲ flebitís uos:mundus autem gaudebit. Vos autem contriftabimini:fed trifticía ueftra uer; teturín gaudíum.Mulier cum parit trífticíam habet. quía uenit hora eius, Cum auté pepererit puerum:íam non memiínit prefTurz, propter gaudium: quía natus eft homo in mundum, Et uos ígitur nunc quídem tríftícíam habetis.Iterum autem uidebo uos;& gaudebit cor ueftrum; & gaudium ueftrum nemo tollet a uobís.Et ín illo díe me non interrogabitís quícqg.* Amen amen dico uobis:fi quid petierítis patrem ín nomíne meo,dabit uobís. Ψ[αρ modo noi petii ftis quícis ín nomíne meo:petíte δὲ accípíetís:ut gaudium ueftrum fit plenum.' Fax ín pro/ uerbijs locutus(um uobis. Venít hora cum íam non ín prouerbíjs loquar uobís: fed palam de patremeoannunciabo uobís.In illo díc ín nomine meo petetís.Et non dico uobís:quía ego τα gabo patrem de uobís.Ipfe ením pater amat uos:quía uos me amaftis:& credídiftís,quía a deo exiui.Exíui a patre δὲ uení ín mundumxiterum relinquo mundum δὲ uado ad patrem. Dicunt εἰ difcipuli eíus:Ecce nunc palam loquerís:& prouerbíü nullum dicis. Nunc Ícímus;quía fcis om/ nía:& nó opus eft tibi ut qus te interroget. In hoccredímusquía a deo exifti.* Refponditeis iefus:Modo credítiszEcce uenit hora:& íam uenít,ut difpergamini unufquif. Φ ínpropría:& me folum relinquatís:& non fum folus, quía pater mecü eft." Fiaclocutus fum uobis:ut ín me ρα cem habeatis,In mundo preffuram habetís:fed οοπβά[εο οσο αἰα mundum,^ Ca. XVI Eclocutus eft iefus: δὲ fubleuatis oculís in coelum,díxít:Pater,uenit hora: darífica fili& tuum:ut filius tuus darificet te. Sicut dedifti οἱ poteftatem omnis carnís:ut omne quod dedifti οἱ det eis uitam aternam. Flacc eft autem uita acterna τας cognofcant te folum deum uerum:& quem mififtí(οί chriftum.Eeo te darificaui fuper terram: opus confummaui quod dedifti míhi ut facíam.Et nunc darifica me tu pater apud temetipfum, darí tate quá habui príuf&s mundus fieret apud te. Manifeftaui nomentuum hominibus;quos de diíti mihí de müdo.T ui erát,& míhi eos dediífti:& fermoné meü feruauerunt. Nunc cognoue runt,quía omnía quz dediftí míhí;abs te funt, Ὁ uía uerba que dedifti mihi, dedi eís. Et ipfiac ceperüt X cognouerüt uere,quiaa te exíuít& credidetunt;quía tu me mififti. Ego pro císrogo: : i 5 Non pra | : | μι ἐμ sp ] gu μμ μὰ pd qui Y μα qiu inus tllo a n καὶ ἴω : ε Ajobannes-$o.“77£Eanom Δ nonpro mundo τοσο:[οά pro his quos dcdifti mihi: quia ταὶ funt:& mea omnía tua funt:& ^. tuamca funt:& clarificatus fum in eís.Et íam nó fum ín müdo:& hí ín mundo funti& ego adte uenio, Pater fancte ferua eos ín notníne tuo quos dedifti míhí:ut fint unum ficut& nos. Cum e[fem cum eís,ego feraabam cos ín nomíne tuo. Quos dedifti mihi cuftodiui:& nemo ex εἰς petíjt nifi filius perdítionis:ut fcriptura impleatur-Nuncautem ad te uenío:& haec loquor ín mundo:ut habeant gaudium meum impletum ín femetipfis.Eco dedi cís fermonem tuum:& mundus eos odío habuit:quía non funt de mundo:ficut& cgonon fum de mundo.Non rogo uttollas eos de mundo:fed ut ferues eos a malo,D'e mundo non funt:ficut& οσο non fam de mundo.Sanctifica eos in uerítate: fermo tuus ueritas eft.Sícut ta me miífifti ín mundum:íra δὲ ego mifi cos ín mundum.Et pro εἰσ ego fanctifico meipfum:ut fint& ipfi fanctificati ín ueritas te.Non pro eis autem rogo tm:fed δὲ pro eis quí credituri funt per uerbum eorum{1 me:ut om nes unuti fint:ficut cu patet ín me,& ego ínte:& ut ipfi ín nobís unum fint: ut credat mundus, uia tu me mififti.Ft eco darítatem quam dediftí míhi,dedi eís ut fint unum ficut& nos unà qum Ego in eís,& tu in me:ut fint cofummati ín unà: cognofcat míüdus,quia tu me mififti: TN& dilexifti eos.ficut& me dilexifti.Pater,quos dedifti mihi uolo ut ubi ego fum,& illi finc me; "u cumzut uídeant darítatem meam quá dedifti miíhí:quía dilexifti meanteconftitutionem mun mas di,' Pater iufte mundus te non cognouít:ego autem te cognouí.. Et hi cognouerunt, quía Ua μα, m me mífifti.Et notum feci cís nomé tuum,& notum facíam:ut dilectio qua dilexífti me, ín eís fit, | dts ορ ipfis, Ca XVI * Ec cum dixifTet iefus,eereffus eft cum difcipulis fuis transtorrentem cedron, ubíerat— a ise I b τος x him hortus;ín quem íntroíuit ipfe δὲ difcipuli eius," Sciebat autem δὲ iudas quí tradebat μιαν "m Ἡ cum.locum:quía frequéter iefus conuenerat illuc cum difcipulis fuis,* Iudas ergo cam 96 us accepiffet cohortem,& a pontificibus δὲ pharifzís míniftros:uenit illuccum laternís Xfacibus— 1 ua& armis.' Iefus ίτα ορ fciens omnía quac uentura erant fuper eum: proccílit δὲ díxít cís: Quem 4 5 8 quarítis? Refponderunt eí:Iefum nacarenum, Dixit eís icfus:Eeo fum. Stabat autem δὲ tudas quítradebat eum cum ipfis. Vt ergo dixit εἰς, οσο fum:abierunt retrorfum,& ceciderunt ín ter; ram.Iterum ergo ínterrogauit eos;Quem quacritis? Illíautem díxerunt:Iefum nagarenum. Refponditicfus: Dixi uobís quía ego fum:Si ergo me quartitís finite hos abire: ut impleretur fer^ tod “ tl pm mo quem díxit:Quía quos dediftí míhí:non perdidi ex εἰς quem.' Simon ergopetrus ha^* Ko p bens gladium eduxit eum,& percuffit pontificis feruum:& abfcidit auriculam eius dexteram. ἊΜ Erat autem nomcn feruo malchus.' Ὀίχίε ergo iefus petro: Mitte gladium ínuaginam ral Για ds cem quem dedit míhi pater, non bibam illum?* Cohorsautem€ tribunus δὲ míníftri ἱμάπο(gos με rüm comprehenderunt ícfam& ligauerunt cum:" δὲ adduxerunt eum ad Annam prímüErat ἡ, ἰὸς quii em focer caiphzequi erat pontifex anni illius.Erat autem caiphas qui confilia dederat iudarís: ie i quía expedit uni hominem mori pro populo.'Sequebatur autem iefum fimon petrus& alius: ΠΣ μν difcipulus." Difcipulus autem lle erat notus pontifici:& introíuít cim íefu inamíum pont" 5 i ficis.' Petrus autem ftabat ad oftium forís," Exiuit ergo difcipulus alius qui ae notuspontí ἱ τόθ quit fici:& dixit oftiaríz,& introduxit petrum." Díxit ergo petro ancilla oftiaría: Nunquid& ΕΟΧ m ie εἰ difcipulis es hominis iftius: Ὁ είς ille; Non fum." Stabantautem[οτι δὲ míniftri d prenzs T1 | n quía frigus erat:& calefaciebant fe.Erat autetn cum εἰ 5 δὲ petrus ftans Wires m. ook s. i hi etgo ínterrogauit iefum de difcipulis fuis,& de doctrína cius. Refponditeí ie us: ἕο palálo- S x yu cutus fum ín mundo:ego femper docuí ín fynagoga&in temelu: qua omnes íu ei Conner DA agi níunt: δζ ín occulto locutus fum níhil:* Quid me interrogas: nterroga is qu i E d πρό quid locatus fur ipfis: ecce hi fiunt qux dixerim cgo. Hac Rutem eme ΙΧ e ui us Si DES, dos flens míniftrorum, deditalapam íefu, dicens:Sic refpondes pontifici E efpon ir εἰ ig x I jor male locutus fum:teftímonium perhibe de malo. Sí autem bene, quid me τὸ ud E né d m fit eum annas ligatum ad caipham pontificem. Ew autem ien prem ans tt EM p dens fc. Dixerunt ergo οἷς Nunquíd δὲ τὰ ex difcipulis cíus es INegauit ille, ΐ x; η idit Pc iculam: INonne " fam.Dicít unus ex feruis pontificis, cognatus cíus cuius abícidit Petrus auriculam: P ο £anori, d ajobannce C X 176 I y 177 Χ 3 178 i a 179 Χ ceoteuidiín horto cum illo? Iterum ergo negauit Pettüs:& ftatim. gállus cantauit,* Ag? ducunt ergo íefun ad caipham ín pratoríum., Erat autem mane:'& ipfi non íntroícrunr ín pratoríüm:ut non contaminarentur fed ut manducarent pafcha.Exíuit ergo pilatus ad eos foras,& dixit: Quá accufationem affertís aduerfus hominé hanc? Réfponderunt, δὲ díxerünt eiSinon effet hicmalefactor,non tibí tradidifIemus eum. Dixit ergo εἷς pilatus: Accipiteeum uos:& fcd'm legem ueftram íudicate cum, Dixerunt ergo εἰ iudaci: INobis non lícet ínterficere quéqp ταῦ fermo iefu impleretur, quem dixit, fienificans qua morte effet moriturus,' Introíuit ergo iterum ín pratoríum pilatus:& aocauítiefum,& dixit eí Tu es rex iudacorumz Ref pondit íclus:A temetipfo hoc dicis:an alij tibi díxerüt de me?" Refpondit pilatus: Nunquid ego itu dus fum? Gens tua δὲ pontifices tradiderunt te míhí: quíd fecifti? Refpondit iefus: Regnum meum non eft dé hoc mündo.Sí ex hoc mundo effet tconum meum:miniftri mei utíqs decet: tarentut non traderer íudzíssnuncautem regnum meum non eft hínc," Díxit itag; εἰ pilatus: Ergo rex es tu, Refpondit íefus: tu dícís, quía rex fun ego.' Ego ín hocnatus fum:&ad hoc ueni ín mundum:utteftimonium perhibeam uetitati.O mniís qui eft ex uerítate; audit uocem meam.Dixitei pilatus:Quíd eftuerítaszEt cum hoc díxiffet;iterum exiuit ad iudacos,& dixit eis:Ego nullam inuenío ín co caufam.' Eft autem confüetudo,ut unum dímíttam uobis in ρα) fcha:uultis ergo dimittam uobís regem íudaorum:' Clamauerunt rurfum omnes, dicentes: INon hunc fed barrabban.Erat autem barrabbas latro. CQa co XIX D " Vncergo apprehendit pilatus íefum,& flagellauit.Et milites plectétes coronam de fpínisitmpofuerunt capíti eíus:&t uefte purpurea círc::ndederunt eum; δὲ ueniebant ad eum,& dicebant: Aue réx iudzorum: δὲ dabant οἱ alapas." Exiuit ergo iterum pila tus foras,& dicit eís:Ecce adduco eun uobis foras:ut cognofcatís,quía nullá inuenío ín eo cau/ fam.' Exiuít ergo iefus portans coronam fpíneam δὲ purpüreum ucftimentum.Et dicit εἰσ: Eo cc homo." Cum ergo uidiflent eum pontifices€ míniftri,damabant,dicentes: Crucifige;crucifi ος επ." Dicit εἰς pilatus: Accipite eum uos,& crudifieite:' Eoo ením nó ínuenio ín co caufam, " Refponderunt οἱ iudai:Nos legem habemus:&(ει legem debet mori: quía filium dei fefe cit." Cum ergo audiffet pilatus huncfermonem,maeís timuít:& íngreffus eft pratoríum íterá & dícit ad iefüm: Vnde cs tu?lefus autem refponfum nó dediteí.* Dixit ergo eí pilatus: Mihí non loquerísz?Nefcis quía poteftatem habeo ctucifíoere te:& poteftatem habeo dímittere te? Refpondit iefus:Non haberes poteftatem aduerfum me ullam,nifi tibi datum effet defupet: propterea quí me tradidit tibi;maius peccatü habet: δὲ exínde quzrebat pilatus dimittere ei lIudzi autem damabant,dicentes:Si hunc dímittis;non es amicus cxfarís: Omnís ením quí fe regem facit.contradicit cxfarí.Pilatus autem cum audiffet hos fermones.adduxit foras ícfürme & fedit pro tribunali;ín loco quí dicitur lithoftratos:hebraice autem gabatha(Erat autem paz rafceue pafchz: hora quafi fexta)& dicit iudzís:Ecce rex uefter." Illi autem clamabant: Lolle,tol lecrucifige eum,' Dixit cís pilatus:Regemuefttum cracificam? Refporiderunt pontifices: No habemus regem nífi cxfarem." Tunc eroo tradidit eis illum, ut crucifigeretur." Sufceperunt autem íiefum,& eduxerunt eum:& baíulans fibi crucem,exiuit ín eum qui dicitur caluariz loca hebraice autem golgotha:ubí crucifixerunt eum:*& cum co alios duos hinc& hinc, medium autem íefum.* Scripfit autem δὲ títulum pilatus: δὲ pofait fuper crucem. Erat autem fariptum: lefus nacarenus rex íadaorü.* Hunc ergo titulü multi iudaorá legerunt: quía prope ciuitaté erat[οσα crucifixus eft iefus:& erat fcriptá hebraíce;eracce δὲ latíne.Dicebàt ergo pilato ponti fices iudxorü:INoli fcribere,rex iudaorü:fed qa ipfe dixit,rex fum iudzeorá. Rfdit pilatus: Qd? fcripfi fcripfi." Milites ergo cá crudfixiffent et; acceperüt ueftíméta eius:& fecerüt quatuor par tes:unícuíqs militi parté& tuníca.Erat auté tunica incofutilis,defup cotexta p totíi. Díxerunter go adínuicéNon fcindamus cá:fed fortiamur de illa caius fit: ut Ícriptura impleret, dicés:Parti ti funt ueftíméta mca fibit&tin ueftem πιοᾶ miferüt forté. Et milítes quidé hacc fecerüt,* Stabát autem iuxta cruce iefu mater eius: δὲ foror matrís eius,maria deopha,& maría magdale nz. Cá uidiffet ergo icfüs matre& dífcipulü ftanté qué diligebat, dixit matri(ax: Mulier ecce fili? cis; Dcindc β acd ssidi qol gas! que p^ ἠ 5n inp ΠΝ | qvin sip 1 tibi [pls μα[ ^ mum ἐμαὶ κε | qo aem 3 Met 1(tma him fasi ἴῶνς EU] ite ἴδ | ἵνα η! j^ ^jobannes——$o.^78£anon. à. ἃ Deinde dicit difcipulo:Ecce mater tua. Etex illa hora accepit eam difcipulus ín fiiam." Poftea fciens icfus quía íam omnía confummata fünt:ut confummatet fcriptura, dixit:Sitio, Vas auté crat pofitum aceto plenurn. Illi ac fpongiíam plenam accto hyflopo circ ponentes, obtulerát: otí cius.' Cam ergo accepiffet icfus acetum, dixit:Confümmatum eft:& indinato capite;tradi,: dit fpirítum." Iuda ergo quoniam paraíceuc erat;ut non remanerent ín cruce corpora fabbaτὸ: eratením magnus dies ille fabbatí:roeauerunt pilatum:ut fran eerentur eorum crura& tol, lerentur. Venerunt ergo milites,& prímí quídem fregeruntcrura, alteríus quí crucifixus eft cá co. Ad icfum autem cum ueniffent;ut uíderunt eum íam mortuum:non frecerüt cíus crura: fed unus militum lancea latus eíus aperuit:& contínuo exuit fanguis& aqua.Et quí uidit teftimo/ nium perhibuit:& uerum eft teftímonium cíus.Et ille(τίς quía uera dicit:ut δὲ uos credatis. Fa; λα funt ením hacut fcriptura impleretur:Os non cómínuctís ex co.Et terum alía fcri ptura di &it: Videbunt ín quem tráffixerunt,' Poft hxcautem rogauit pilatum iofeph ab arímathía:eo qd'effet difcipulus íefu:occultus autem propter metum iudzorü, ut tolleret corpas iefu. Et per. mifit pilatus. Venit ereo,& tulit corpus íefu.' Venit autem δὲ nícodemus quí uencratad iefum tiocte primum, ferens mixturam myrrha: δὲ aloes quafi libras centum.* Acceperunt ergo Co^ pusiefu:& lieauerunt eum líntheís cam aromatibus:fícut mos eft iudzis fepelire,Erat autem in loco ubí ctucifixus eft hortus:& ín horto monumentum nouum,ín quo nondum αμ pofLtüs fuerat.]bi ereo propter paraíceuen iudacorü,quía iuxta erat monument, pofuerüt iefum. * Naautem fabbati maria maedalenz uenit mane cum adhuc— Ca, XX tenebra effent ad monumentum:& uidit lapidem füblatum a monumento." Cucut rit ergo& uenítad fimonem petrum.& ad alíum difcipulum quem amabat icfus,& dicit illis: Tulerunt domínüi de monumento:& nefcímus ubí pofuerunt eumn.Exíjt ergo petrus δὲ illealius difcipulus& ueneruntad monumentum. Currebant autem duo fimul: ilie alius di fcipulus pracucutrit αἰτία petro:& uenít prímus ad monumentum. Etcum fe indínaffet, uidit pofita lintheatnína:non tamen íntroíuit, Venit ergo fimon petrus fequens eum:& íntroíuit ín monumentum:& uidit líntheamína pofita δὲ fudarium qd' fucrat fuper caput eius non cum[ία theamínibus pofitum,fed feparatim ínuolutü ín unum locum. Tuncergo introíuít& ille difci pulus qui uenerat prímus ad monumentum: uidit& credidit: nondü em fciebant fcripturá: quia oportet eum a mortuis refürgere. Abierunt ergo difcipuli iterum ad femetipfos,: María autem(tabat ad monumentum forisplorans.Dum crgo flerctindínauit fe& profpexit in mo numentum.Et uidit duos angelos in albís fedentessunum ad caput:& unum ad pedes ubí po/ fitum erat corpus iefu.* Dicuntei lli: Mulier quid plorasz Dicit eís: Quia cilerant dominum ineum: δὲ nefcío ubi pofuerunt eum, FTaccum dixifet;conuerfa eft retrorfumn, δὲ uidit icfum ftanté& non fciebat quía iefas eft.Dicit ei iefüs: Mulier quid ploras? Quem quarís: lla exifti mans quía hortulanus eflet:díxit cíi:Domíne,fi tu fuftulifti eum,dícito mihí ubi pofuifti eum & ego cum tollam.Dixit εἰ iefus:Maria.Conuerfa illa díxitei: Rabboni, qd' dicitur magífter. Dicit οἱ ícfus: Nolí me tanecre:nondum ením afcendí ad patrem tneum. Vade autem ad fr^ tres meos, dic eisAfcendo δα patrem meum& patrem ueftrá:& dcum meü& deum ucftrü. Venit maría magdalenz annácíans difcipulisquia uídi dominum:& hacc dixit mihi. ἡ Cumer eo fero eflet die ilo una fabbatorum,& fores eflent daufz ubi erant difcipuli DM UM pter metum íudazorum:uenit iefus δὲ(letít in medío:& dixit εἰς: Pax uobis: Et cii hoc dixiffet, oftendit eis manus& latus.' Gauifi funt ergo difcipuli uifo domíno. Dixit ergo cis iterum: Pax uobís.Sícut mifit me pater,& ego mitto uos.Hoccum dixiffec,infufflauit& ἀῑχίε cis: Acci pite fpiritumfanctum.* Quorum remiífetítís peccata,remittuntur cis: δὲ quorum retínucritis, tctenta funt," Thomas autem unus de duodecim, quí dicitur dídymus non erat cum εἰ5 qund uenít ic(us.Dixerunt ergo εἰ alij dif cipuli: Vidimus domínum.Ille autem dixit eis Ni 1uidero ín manibus eius fi xuram dauorum:& míttam: digitum meü in locum dauorá δέ míttá maná meáin lat? eíus,nó αταᾶ.' Et poft dies octo iterü erát difcipuli ei? intus€ thomasci es t 2, τῳ) Jii u ío4 I x 20$ x y 106 T 5 207 ἃ.2ο8 e 209 RE b 215 X. € 218 e 21$ IX f 114 x gr VI h 216 i 217 Aanoks ϱ 777 57 ajobannes'— κ 2:8 {αίρει funt ut credatís:quia iefus eft chriftus filius dei:& ut credentes uítam habeatis ín ποι,|| a 119 IX Veriit íéfas ianaris daufis:& ftetit in medío,& dixit eis:Pax uobis. Deinde dicit Thomx: Infeedígitum tuum huc,& uíde manus meas:& affer manum tuam& mítte ín latus meum: δὲ noli. efle incredulus fed fidelis." Refpondit thomas€ dixit cí:Dominus meus.& deus me?, Dicitei ícfas: Quia uidifti me;credidifti? beatí qui non uiderunt& crediderunt. Multa quidem& alia. figna fccit efus ín confpectu difcipulorum fuorum qua nó funt fcripta ín libro hoc. Fc aut&. À ' Oftea manifeftauit fc iterum ícfus ad mare tiberíadis. Manifeftauit autem fic: Erant, fimul fimon petrus& thomas quí dicítur didymus:& nathanael quí erat in cana.eali,. laa:& filij cebedací;St alij ex dífcipulis ci? duo. Dicit císfimon petrus: Vado pifcari.Di. cuht οἱ: Venimus δὲ nos tecum;Et exierunt& afcenderunt ín nauím:& illa nocte nihil prendi derunt. Mane autem íam facto ftetit íefus in littorenon tamen cognouerunt difcipuli quíaie/ fuse(t.Dicit ergo οἷς iefus:PucrG;nunquid pulmentariü habetís? Refponderunt οί: Non. Dícit. cís:Mittite in dexteram nauigij rete: inuenictis.Miferüt ergo retía:& íam nó ualebát íllud tra. here prz multitudíne pifcium." Dícit erzo difcipulus ille qué diligebat íefus petro: Dnseft.SL. in mon petrus οἵ audifTet quía domínus eft;tunica füccinxit fe(erat ením nudus)& mifit fe ín ma; ka re, Alijautem difcipuli nauígío uencrunt, INon em longe cranta terra fed quafi cubitis duceny ái tís.trahentes tete pifcíam.* Vt ergo defcenderunt ínterram:uíderunt prunas pofitas:& pifcem. e fuperpofitum δὲ panem.Dicit eis ícfus:Afferte de pifcibus quos prendidiftis nunc.* Afcendit| il fimon petrus& traxít rete ín terram plenum magnís pífcbuscentum quínquagíntatribus;Et μι cum tanti efTentnon eft(cifTam rete,* Dicit eis efus: ν'επίες,ρταπάςις,' Et nemo audebat dif; id qimbentíum interrogare eum;tu quis es:fciétes quía domínus eft.* Et uenit íefus δὲ accepit pa. nem& dabat eís:& pífcem fimiliter." Hoc iam tertío manifeftatus eft iefus difcipulis fuis cam furrexiffet a mortuis.Cum ergo prandiflent, dicit fimoní petro iefus:Simon ἰοᾶπίς diliois me plus hís?Dicit eítEtíam domine, tufcis quía amo te.Dicit eí:* Pafce agnos meos.Dicit eiiterü: 5 Simon ioannis diligis me? At ille: Etíam domíte, tu[είς quia amo te.Dicit οἱ íterum.' Pafce agnos meos.Dicítei tertio:" Simon íoannís amas me*? Contríftatus eft petrus quía díxitei tet. tío,amas me:& dicit eí:D'omíne,tu omnía noftítu(είς quía amo te, Dicit cí:" Pafce oues meas, *Amenamen dico tibí:cum effes iunior cíngebas ce& ambulabas ubi uolebas.Cum autemfei auetísextendes manus tuas δέ alius te cínget δὲ ducet quo tu non uís.Flocautem dixit[σαν cans,qua morte darificaturus effet deum.Et cum hoc ἀίχίος, dicit eízSequere me.Cóuerfus pez trus uidit illum dífcipulum quem diligebat iefus fequentem:quí& recubuit ín. coena fuper pei étus eíus€ dixi:Dne quis eft qui tradet te?Hiunc ergo cum uidiffet petrus,dixit iefu:Domine hícautem quíd: Dicit ei efus: Sí eum uolo manere donec ueníam, quid ad τος Tu me fequeres niíne eius. Ca. XXI Extjtergo fermo inter fratressquia difcípulus ille nó morít:8 nó dixit οἱ ícfus, no mori£, fed fi tii ε uolo maneré donec ueníá, qd ad ce.Hic eft difcipulus qteftímoníü phibet de hís,& faipfit asa hac:& fimus quía uerum eft teftímoniü eíus.Sunt autem δὲ alía multa qua fecit iefus: quafi; us (éribantur per fingula:nec ipfum arbitror mundum capere poffe cos qui fcribendi funtlibros.; e b Euangcelij(cd'm Ioannem finís. ἕῳ bs | Utt i Y ει ; ε ῳἣ. a 5 Diui m (νει! ὙΠ nazi ἀπ ΝΝ ͵ ultr ἐδ! nig mis liio nti $o.^79 DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN EPISTOLAM AD GALATAS AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM PROEMIVM no wes A V CI admodá dies funt ex quo epiftolam Pauli ad Philemonetn inter "3 E|pretatusad Galatas tranfcenderá:multis retrorfum in medio prztermíffís: Be"|& ecce fubito literz míhi de urbeallatz funtinüciátes& Albina uenerabilé li. 41 anum prafentiz dni reddità: δὲ fanctá Marcellá matris contubernio ας» dO ϱ)| uti. magis nuncueftrü ο Paula& Euftochiá flagitare folatiá. Er quia hoc eL mud iitcrim fieri non poteft propter erandía maris ín medio fpacia atqs tetra rum:repente uulnus impreffum faltem fcripturará uellem curare medícamíne. Scio equidé ar; dorem eius.fcio fide quá flammá femp habeat ín pectore.faperare fexum,oblíuifci homínís:& diuinorü uolumínü tympano concrepáte rubrum huíus ἔα! pelagus tranffretare. Certe cum Romzeflemnundg tam feftína me uidit ut non de farípturis aliquid interrogaret. INeq; uero mote Pythagoríco quícqd refponderá rectum putabat:nec fíne ratíone praiudícata apud cam ualebat auctoritas:fed examinabat omnía& fagací méte uníuerfa penfabat:ut me fentíretm no tam difcipulá habere cg iudicem Jtag; qd' δὲ illi abfenti pergratü fore,& uobis qua in przcfeny tiarü eftís utile exiftímo: ageredíar opus íntétatü ante me língua noftra: fcríptoribus:& a guy cís quog ipfis uix pas ut reí Ese denen ufurpatü. INon quía ígnoré Caium Mari Victorinum, quí Roma pueros rhetorícá docuit, z«dídiffe cómétarios in Apoftoli: fed qd'oc cupatus ille eruditioe fzcularíá líterará fcripturas omníno fanctas ígnorauerít: δὲ nemo poffit qguís eloquens de co bene difputare qd' nefcíat, Quid igitur,ego ftultus aut temeraríus σαί id pollicear qd ille non potuit Miníme.Quinpotius ín eo ut míhí uídeor cautior atq εἰπηίσίου Ὁ imbecillitate uiri mearü fentíens,Orígenís comentarios fum fecutus.Scripfit em ille uir ín epi; ftolá Paulí ad galatas quínq; propría uolumína:& decímü Stromatü fuorü libram. cómatico fuper explanatione cíus fermone cópleuít:tractatus quoq; uaríos δὲ excerpta quac uci fola po^ fint fufficere copofuit.Pratermítto Diídytmü uidenté meum,& Laodicenü de ecdefía nup egref fum,& Alexandr ueteré hzretici: Eufebíü quoq; Emelenum, δὲ Theodorü Eradíoten, qui& ipfinónullos fap hac re comentaríolos reliquerüt.E quibus fi uel pauca decerperé fieret alíquid quod nó penítus conténeret.Itaq; ut fimpliciter fatear:legí hzc omnía:& ín méte mea plurima coaceruans,accito notarío uel mea ucl aliena díctauí: nec ordínís, necuerborá interdá, nec fen; fuii memoríá retentans. Iam diii tantü mifericordix cft;ne per imperitiam noftrá ab alijs bene dicta difpereant:& nó placeát ínter extraneos qua placent inter fuos. Argument ítaq; epifto/ la: huíus pereant coprehendens:hac prxfatíone cómoneo:ut fcíatís eandé effe matería& epifto lx Pauli ad galatas:& qua ad Romanos fcripta€. Sed hoc differre inter utrágy: qd ín ílla αἰτίον tifenfü& profundioribus ufus eft areumétis:hic quafi ad eos fcribens de quibus ía confequen tibusait:O infenfati galata:& fic ínfipiétes eftis: tali fe fermone moderatus eft: qd' íncreparet potíus cp doceret:& qué poflent ftulti intelligererut cómunes fententías,cómuni oratione οί! ret.Et quos ratío fuadere non poterat, reuocaret auctorítas, INullus quidé Apoftoli fermo cft: uel per epiftola ucl prafentis,in quo non laboret docere antíquz legis onera depofita:&t omnía illa quz ín typís δὲ imaginibus praceferütiid eft ocíü abbati: circücifionis iniuríá: kalendará &tríü perannü folennitatü recurfus:fcrupulofitaté iborá:& per dies fingulos lauacra itetá for didanda eratía euáclij fubrepéte ceffaffeiquá non fanguís uíctimarüi,fed fides animae creden/ tis impleret. Verü alibi pro patte,& ut fe aliud agenti hacc quaftio obtulerat, ex latere difputa tum efb,& pene pflríctü.In hís autem duabus ut díxí epiftolis,fi pecialíter antíquzlegís ceflatío & noux íntroductío contínet. Sed ad galatas hoc propriü habet:qd' non fcribit ad eos qui ex iudzis ín chríftà crediderác,& paternas putabát cerímoniías obferuádastfed ad eos qui ex Emi bus fidem cuangelij receperant:& rurfum retro lapfiquorunda fuerant auctoritate deett! ferentíum Petrum quoq; δὲ Iacobíi,& totas Iudzx ecdefías, euangelium ch rifti cum ege αι erí mífcuiffe.Ipfutn etíam Paulum alíud ín iudxa facere,alíud nationibus praedicare: δὲ fruftra eos - 9*:" íncipes eraarent, ín crucifixum credere fi íd neglíigendum putareht, quod apoftolorum prndpes eb ane £ommen.ieronymi liber primus udobtetn ita caute ínter σας X medíus incedít:ut nec euangelij prodat grati prefus poni dere δὲ auctoritate maiorüinec pracefforibus faciat iniuria, A ds oblíque tero δὲ quafi per cuniculos latéer incedens: ut Petrum doccat pro θη E ibí circádi pi plabe fa^ cere, ne ab antiquo repente uíuendi more defcifcens,ín αἰτοῦ ed Kara"m cii eret:& fibi predicatione gentíá credíta,xquü effe íd pro ueritate γάρ Ὡς qd: ius pro dí penfatione fi mularct, Quod nequadj intelligens Datancotes δὲ fcelerat? ille orphyríusiin rimo operis fui aduerfum nos libro:Petrá a Paulo obíecit efle. reprehenfum: qd non recto pede incederet ad| euangelicandum: uolens& illi maculam erroris inurere, δὲ huic prre& ín comune fid dogmatis accufare mendacíü:dum ínter fe ecdefiarü príncipes di SER Q uz quidem δι πᾶς orantibus uobís leuiter quo fenfu fint dícta cotingimus:& in fuis ker eníus exequetnur. Sed iam tempus eft,ut ipfius apoftolí uerba ponentcs fingula quaq; pandamus. COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EPISTOLAM AD GALATAS LIBER PRIMVS s». Ziulue αροίζοίυοι nó ab bomíníb? neq per V? bomíné εξ, Non fuperbe,ut quidà putant: οι ΡΝ hominib? neq: p ho; miné feapoftolii effe proponít: fed per ie/ fum chríftum δὲ deü patre: uteos qui Pau Ium extra duodecim apoftolofuentilabàt, & nefcio unde fubito prorupiffe, uel a maioribus ordinatti atruebát, hac αι’ &oriítate confunderet.Poteft aute δὲ oblique in Petrü δὲ án ceteros dicti accipi:qd nó ab apoftolis ei(ittraditum euágeliü:fed ab ipfo iefu chrifto,qui δὲ illos apoftolos ele gerat. Hocauté totü ideo preparat,ut nemo fibi cótra le; gisonera pro euangelíj gratía difputanti, pofficoppone: re:fed Petrus hoc dixit, ed apoftoli hoc ftatuerunt, fed praceffóres cui aliud decreuerunt.Q, d quidéin fequen tibus nunc quafi occulto fermone praludés manifefti? facit, dum ab εἰς quí uidetur effe aliquid,nihil in fe colla; tü refert:& ipfi Petro in facié reftitifTe fe(cribit:nulla fe dí ces neceffitate cópulfum ut hypocrífi cederet iudaorü. Qd(i temerariü quibufdà uidetur eü contra apoftolos quis occulte locutü: q hierofolymà idcirco prexerit: ut cü εἰς conferret euangeliü:neforteín uacuü currerct,aut cucurri(Tet,illo intelligentià tranfferamus: να hodiea patriarchis iudaorü apoftolos mítti: a quibus etiam ες reor galatas deprauatos legéobferuare cocpiíTe:uel certe alios de iudzis credétibus in chriftü prexiffe galatià,qui affererent Petrüi quoq apoftolorü principe δὲ lacobü fra trem dominí,legis cerimonías cuftodire. Ad diftinctio/ nem íitagpeorum quí mittüitur ab hominibus& fui qui fit miffus a chrífto:talefumpfit exordium. Paulus apo ftolus: non ab hominibus, neq; per homine. ἀπόσολος autem hoc eft mi(Tus:hebrzorum propríe uocabulum eft:quod Silas quoq» fonat:cui a míttendo miffo nomen impofitum eft. Aiunt hebrzi inter ipfos quoq prophe: tas€ fanctos uiros effe quofdam qui& propheta& apo ftoli(int:alíos uero qui tantum propheta.[επί moy: Exo.5,c fen, cui dicitur: Et epo mittam te ad pharaonem:& ipfe refpondeat:prouidealium quem mittas, Et Efaiam,cui Efa,c,c loquitur deus:Q uem míttam: δὲ quis ibit ad populum iftum, effe& apoftolos& prophetas. Vnde& nos poffu/ mus intelligere loannem quoqp baptiftam,& prophetà δὲ apoftolum appellandum: fiquidem aít fcriptura: IoB.r, Fuithomo miffus a deo cuí nomen erat Ioannes. Et in epiftola ad hebraos propterea Paulum folita confuetu/ fiulus apoftolus non. ab homínibus neq; per homi nem:fed per efum chriftum δὲ deum patrem quí fufcitauít eum dinenecnomen fuum,nec ápoftoli nocabulam praepo; fuiffezquía de chrifto erat dicturus:Habentes ergo prin; cipem facerdorum,X apoftolum confeffionis nofirzie/ fum:necfuiffe congruum ut ubi chriftus apoftolus di, cédus erat,ibi etiam Paulus apofiolus poneretur. Qua tuor autem genera apoftolorum funt. Vnum,.qd neg ab homínibus eft neg per homíné: fed per iefum chriftü& dei z patrem. Ali| a deo quídem efi:fed per hominem. Tere 3 tíum, quod ab homi ,, nenona deo.CLuar/ T ti, qd neca deoneg perhomínem neqiab homine,fed a femetipfo.De primo genere poteft effe Efaías cateriqy propheta:& ipfeaplus Paulus: qui nep ab hominib? neq; p homíné, fed a deo patre δὲ chrífto miffus eft.De fecundo,lefus filius Naue: quia deo quídem eft apoftolus conftitutus, fed perho/ minem Moyfen.Tertium genus efi: cum hominum fa; ποτε δὲ ftudio aliquis ordinatur. Vt nunc uidemus plu/ Etqui mecü rímos non αεί iudicio,fed redempto fauore uulgiin fa; cerdotium fubrogari. Quartum eft pfcudopropheta/ rum,& pfeudoapoftolorum.De quibus Apoftolusifii ufmodi,inquit, pfeudoapoftoli,operart] iniquitatis:tràf Dre figurantes fein apo(tolos chrifti, qui dicunt: Hac dicit diis:& domínus non mifit eos. Verti non talis apoftolus Paulus: qui neq; ab hominibus neq» per hominé, feda dco patre per iefum chriftum πας cft.Ex quo appro/ batur, Hebionis& Photini etiam hinc harefis retidéda, quod dominus nofter ἰεία 5 chriftus deus fit: dum apo/ ftolus quia chrífto ad predícationem euangelij miífus eft,negat fe miffum effeab hoie. Subrepunt hoclococz tera harefes:qua putatiuam chrifti carné uendicantes: deum aiunt chriftum ες πο hominem. Necnon& no ua harefis: quz dimidiatam chrifti afferit difpenfatiov nem.Atq ita ecclefia fides inter tanta falforum dogma/ tum naufragia conftítuta:fi chriftum fateatur homine: Hebion Photinufg fubrepunt. Si dc effe contenderit: Manichrus& Marcion: δὲ nouclli dogmatis auctor ebulliunt.In commune ítagp audiant:chrifrum δὲ deum effe& hominem. Non quod alíus deus fit,& alius ho/ mo:fed qui deus femper erat: homo ob noftram falu/ tem effe dignatus eít. Sciendum quoq» in Marcionis apoftolo non effe fcriprum,€ per deum patrem: uo/ lentís exponere chríftum non a dco patre, fed per fe E ἣν & ego ifi triduo fufcitabo illud. Necnon& alibi: Nemo pida T mctipfum fufcitatum:ut eft illud: Soluitetemplum hoc pog, tollitanimam meam a me, fed cgo pono eam a me iplo: Poteftatem habeo ponendi eam, rurfum poteftaiem habeo fumendi íllam, LORD Etquimed πο S τε. Ξτττττιιττ « Shnepiftolamad /£alatas Eeosp—$0 go Ἃ Δ ὃ(Γι quíimecum funt omnee fratreo ecdefás galatíe.In^—&fylaz,fed απο infami iomicid ". alifsepiftolis,Softhenes δὲ Siluanus;interdum& Tímo; fj loca quod, traxerint, C Deteftamur δὲ gladii, quo human? effafus eft cruor:& ρα.-eheusinexordio preponuntur:ín hactantum quía ne;— calice ín quo uenenü téperatü eft:nó ἤ calici m.| s:- n 9 E:nó οἱ: A 3 dirae auctoris iplsrimors omnit fratrünomen. cato:fed.qd'odiü SENE illi MELLON 1 p N mit. CX ui X ipti forfitan ex circücifi: ü iü téporü ΘΗ ders β BÀ am BE. DR excircücilioneerantiXaga^ culügd'eftípaciüteporü,nó p(emetipfum aut bonü ἀπὲ - ducebátur. Plurímü: mali ef led peosq t; duc. s Et atii me funt β Ισ,, inillofuntautbonit Ν quippe facit ad po/ q cum funt omnes fratres ecclefijs ealatiae.Gra: iH " lum corrígedum, v tí bí d S edem appellatur aut mali, b, puum cor Ίρει 4 tia uobis& pax a deo patre δὲ domino noftro íefu CLuapropter Valéti tj mn orm inunare chrífto.Qi dedit femetipfum pro peccatis noftris ut κας S τ A ciel;; EE enedz füt: ων- fus. Qeuodantéair erípetnos de prafentí fzcculo malo,fcdtn uoluntaté dei ἃ triginta ἀιῶνας tu? ἴ^ Qondum quiahic|* patris noftricui eft eloría in fcula faeculorü amen,^ 959 co adn(criptu " ic F;: C at y: τίς fxcula lepané af/ vantü generaliter-no| ο Miror quod fictam cito tranfferimini ab eo quí uos finxit: dicensers cile x ià uni? zb:;:;; ΩΣ uocauitín gratíam chrifti iefu ín aliud euangelium qd anímalia:& pér qua; urbis(cdad totius t elkaliudnifi funt aliauiqui ddr dradas& ogdoadas, ποία fcribat eccfias:) non aliud:niiriiiunt qui quit uos coturbant:& uo; decadas dg δὲ duo» & ecclefias uocet qs luntcóuértere. decadas tot zdidiffé arguat- numeros feculoriüit i.Ex quo! quot Aeneía foetus nofcendum dupliciter eccle(iam pofTe dici: Steam quz^ fcropha generauit, Cr uzrédü quoq qd fit inter(eculüt .. mon habeat maculam aut rugam,&uere corpus chri,&(ízculüfxculi fiuefzcula(zculorü: Etubi pro breui té 2. füfit& eam quz in chrifti nomineabfg plenis pfectifg^ poris fpacio,ubi pro aternitate pona£:quía in hebrao fa Ἐς uirtutibus congregetur. Ὁ uomodo fapientes bifariam^ culi, i, eoNy ubi 3 litera ροβεᾶ habuerit, atternítate(ienifi/ Ἢ nuncupant:tam hi qui funt plenz perfectecp uirtutis dj citubi uero fine^ fcribi£,annü qui 4 fimiüiiai xw Ls- illiqui incipiunt& in profectu pofitifunt, Deperfecis— C^. 201 UCTO ne" dct ann quinquage umque COGN iitSregero,b dicitur:mittam ín uos fapientes. De incipientibus: Ar; bileiuocant.Ob hanccaufam δὲ ille hebrzus qui ppter Exo.2&,a guefapientem δὲ diligette. C. ui enim plenz confüma/. UXoré& liberos amans drim fuii auré pertunfa feruitio tzq uirtutis eft,correptionenon indiget.luxtahuncíen—fübiugat, feruireiubeturin faculum:hoceft ufq ad ain, fum decaterís quodp uirtutibus intelligendum: quod. εντ παρ Ecos te δὲ Amonitz non ingre; Γλειεῖν 3.2 fcilicet fortis δὲ prudens,pius,caftus,iuftus,temperas, diunt ecclefia απ qpad qntà δὲ decimà genérationt& 117 s dnterdum plene interdum abufiucaccipiíant. b€p5:a ἀφίῃ fecuti Quia αν πεικίς καί Sodio debite(οἴπεραξ ᾿ς Πα vobía c para oco patre τΌΠο noftro ícfü cbzífto. No ut aduétu.Q. uidà dícüt eundeé effe fenfum in fzculis fecu νο i d.: ab εν φὰς ü:quei rü,i ís ccelorii,i ib9 incaterís epiftolis,dei patris δὲ diii noftri iefu chrifti gra/ lorü:quéin fanctis fanétorti,in coelis coelorti,in operib? στη pU eu ae AERE operü,ín Canticis canticorii:& quà habent differentiam ὲ€; Ope: νε eren dp EP pero AERA i PE cali ad eos ἅττ cali funt:&(ancta qus fanctorü cópara B eet UE caufamagitaduerfumeosqui f'^he fünt(anétiora:&topa quzopertiprelatióemelioráà Τη TEUER fie ΣΤ SEM funt: cática qua ínter cática uniuería pracellüt: eáandé E iniificarinticitent fc(luo: οσα τν in co perfe εἰς, habere&(cula, q fxzculorti collatióe füt fecta, Prafens ἈΝ erant. c«ΓΙ ocdít(cmerípfum peo pecca, ΙΑ feculi ita S dieere a rdiciee: eo tpe illud effe nu; το tíenoftrío. Neq filiusfe dedit pro peccatis noftrís ας RARUS deca SURE AGAS e πος uoluntate patrís:neqy pater tradiditfilium fine filfjuolu(05 umano mu να, δια ρησνα ΟΠΕ: om eed bacc Moluntas eI noluncare patris implere ερηθιεείνι S uturis[κους Feed bona uS mala utipfeloquic in pfalmo:Vt facerem uoluntatem tuam ΝΞ: Mia a MAIL: tósob Er e ἐὰν m np ας ατετη, ΠΗ riu[πι am fuerint feu futura fint:& in m piündssmeduntque, qua eratin nobis,iuftícia ipfe(ubuerteret. Tradidit fe fa fuanestrliBres quoe iniinira Hio am Pa BT hac hi, pientía; utinfipientiam expugnarct.Sanctítas δὲ fortitu; forore códider nS onn Pro OUS reu 4 am Ry do fcobtulit:ut(purcitiam infirmitatéqy deleret.Atcpíta.— 2139 ermone cócludit: ΤΩΝ T a" Ue 2) τοῖν nófolum ín futuro fzculo íuxta promiífam fpem qua fiat. Aquila πεπισωμεένως uere Hue πο Ω σ' etian credimus,fed etiam hic de prafenti fzculo nosliberauit:—!n euangelio afaluatore femp affumit, uap amen uer bà dum cómortui chrifto tranffiguramur in nouitaté fene, firmante, Ὁ 4L 2/»íro: αὖ fictam cíto tranfferímínf abeo fus: non fumus de hoc mundo,a quo merito necama; ΘΒ voe vocauit in gratta cbeíftiíefucc, Verbumtranflatio— mur;Qxuarítur quó prafens(zculum malü dictum fit... nis in Genefi primü legimus:ubi Enoch tranftulit deus css . Solent quippeharctici hínccapereoccafiones: utalium—.& nó inueniebat.Et in regnorum poftea libris: quando : fucis& futuri(zculi:alium tencbrag:& prafentis affcrat Achabacultu dei ad idolorü ueneratione caitulit UXOF ἐς ᾿ς guig ες conditore, Nos autem dicimus,non tam(zculü ipfum[σὰ Iegabel, ut faceret iuxta omnia qua fecit amorraus :« qd dieacnocte annís currit& menfibus appellarí ma^ quem difpdidit ditsa facie filiorü ifrael. Sed cü fitutrag ΠΣ ΞΞΞΕΞ quz ín fzculo fiantquó fufficcre dicit tráflatio:illa dei ες, μας diaboli. Qui ΜῊΝ a deo ro Gri47,b diei malicia fua:& dies lacob modici effefcribunt& pef;— inuenitur ab inímicís fuis: nec ci. poteft infic aere το '..fimi.Non quo fpacium téporis in quo uixít lacob malü^ pere. Hocquippe ΤΗ Εν ον ΠΗ ηυσς τη ;. fuerit fed quo ea quz fuftinuitperuaría εἴ exercucrint(ΟΣ αὐ uero tranifertur ἃ diabolo:ín ner a" d tur qà EM: - tentamenta.Deníq eo tempore quo ille pro coniugibus detur effe(ed non cft.Sapientes qaod&culi eos m le ::- feruiebat,& multis conflictabatur angufttjs: Efau in re; dogmate trállerunt ad ΜΗ atos uode" io οἷν quiecrat:atqpita idem téporis fpacium:alij bonum,alij—nyltus ille cuius fuitante dH 8 Ert nó effe me"m: ? Ee$,yb malum fuit: nec ícriptum effet in Ecclefiafte: Ne dixeris ροίϊῷ oppreffus GPS Ws e door crac. ΓΒ gi dà quia dies mei priores erant boni fuper iftos:ni(i ad difcri pitaffirmare qc dolor effet Hmm mn ma onn «f! Ἠ]οῦ.σᾱ- men malorum. Vnde Ioannesait: Mundusoffisinma;^ hisappellatus eft cráfpofitus fiuetrani η f Rud 7 Efa,3 U8no pofitus eft.Non qd mundus ἱρίς fitmalus,fed qd?^ priori decreto recedens in contrariüi recidi e Hs uf Hand malain mido fiantab hominibus:manducemus&bi, itagpPaulus:Prímü qd uáflati int ab euange debis *-Lbamus dicétibus,cras en moríempr. Et ipfe Apofrolus: in legali operü ermime Deinde qd Sm SG eA Ends " Epid Redimentesinquit tempus:quia.dies malifunrJnfaman. nóciufdé reatus cft tráfferri ab aliquo ditficuiten s I{ ds BERE"na: i:utin Inartyrio no eade pocna plectitur:q abfgi, ον δε faltus cü latrociníjs pleni íuntinó quo terra peccet caníferri γ p 2 colluctatione: B collu&atione& tormétis ftatím profiliuitad negandi:& ille quí inter eculeos,fidiculas,ignefqp diftortus,compul fus e(t qd credebat negarezRecens adhucerat euangeló pradicatio,nó grandetépus in medio:quo galatas Ἆρῖς abidolis ad chriftü traduxerat.Mirat itacp quó tam cito Marc ^^.£ommen.lbicronymi liber perimus receíTerínt ab eo: ad cuius nomé dudü fa; «ΕΙ fuerant chriftíani. Habet auté δὲ locus ipfevzépborrop, qd ita fuo ordine legi pot. Miror φ tà cito ενας rimini achri(to iefu, q uos uocauit in gra tia,dices:iNó ueni uo care íuftos fed pecca/ toresad poenitentia. a lunt conuertere euangelium chriti. Sed lícet tios aut: angelus de ccelo euangelícet obi grate Gp qd'euan/: gelicauímus uobís: anathema fit, Sicut predíxímus δὲ" nunc íterum dico: fi quís uobís euanoclícauetít pra " nv b* ΄ b teríd quod accepiftissanathema fit. Modó enim homi nibus fuadeoan deo: aut quatro hominibus placere.: Si adhuchomiriibus placerem:chtifti feraus no effem, ς fpes ma per apoftolüi prophetatü.Porro ἀνάθεμα uerbi pto I priciudaorü eft:& pofitü tam in lefu naue din Nüme;,, 1: ris:quádo omnia quz erant ín hiericho& madianirári; IP e deteftationi& anathemati habéda diis imperauit.Inter; rogemus eos, qui chriftü& apoftolü Paulü, boni dei&t ufcpad illud tempus ighorati;uel ΠΠ affe rüteffe uel feruii, qui maledicere: nefciat, nec nouerítaliqué có denare:quó nücapts ei?uerbo íudaorü.í, creatoris utatur:S pe rireuel ahgelumuel apóftolü uclit,cü ρίς nó foleat ulcifci. CQ. d atit addidit:ficut prae Gratía qppe falui fà, cti fum?,& nó plege.: Tráflati αεξίπας είς in aliud euageliü:qd nó eft aliud: quía omne qd falfum eft non fubfittit: δὲ qd? ueritati có/ Eicftcrt4sc trarium eft, non eft: ut illud: Netradas domine fceptrü cuum his qui nó funt. Etea que nó erant uocauit deus: utfaceret efTe α non erar.Si auté hoc de his quí ín eun; dem credebant deii& eafdé fcripturas habebant dicit, qd tranflati(int in aliud euangeliü, qd' non eft euange/ lium:quid de Marcione δὲ caterís haereticis, qui condito rérefpuunc alterius dei chriftü fimulàt;eftimare debe mus«Q.uinó in interpretatioe legis& litere pugna uel fpiritus labütur& corruüit: fed detoto ecclefiz iure dif/ cordant.Pulchre aütait:Nifi Π funt aliqui qui uos con turbant,& uolunt cóuertere euangelium chrifti.Volunt inquit euágeliü chrifti mutare,cóuertere,curbare:fed nó E ualent. ία huíus naturz eft,ut nó poffitaliud εἴτε ᾧ uerum eft. Omnis qui euangcliü alio. interpretatur fpi/ ritu& mente ᾧ fcriptum eft:credentes turbat,& conuer/ tit euangeliü chriftizucid αὐ in facie eft,poft tergum fa cíat;& ea quz poft tergum funt,uertatin faciem. Si quis tantü litera fequítur,pofteriora ponitin facié. Si quis iu/ daorü interpretationib? acquiefcit; poft tergü mittit ea qua ex natura fua in facie cóftituta funt. Necnó δὲ illud congrue,qd' tranflationis uerbü galatis coaptatum eft, “γαλατία eim tráflatione in noftra lingua fonat. a ϐ]&*ed lícetnoe aut angelus oc celo euangelicet vobío peter d αὐ euágelícauíimue vobíe;anatbema fit«C. Poteft€ hyperboli ce dictü accipi:non quo aut Apoftolus aut angelus ali/ ter potuerint pradícare d femel dixerant: fed etíà fi hoc potfetfierí ut& Apoftoli€ angeli mutarent: tamen nó €(fetab eo qd' femel acceptü fuerat recedendü: maxime cum ípfe Apfus in alío loco firmitate fidei fuz oftendat Rema.$.g dicens:Scío quia neq; mors,neq ία, πο; angeli, neg principatus,nedp prafentia,neqp futura,negp fortitudo, neq altitudo,neq; profundum,neq alía creatura pote; ritnos feparea dilectione dei, quz eft in chrifto iefu diio noftro. Veritatem dico,nó mentior,teftimoniü mihi per; hibente confcientia mea. Hac quippe dicta nó funt eius qui poffita chrifti fide& dile&ione aliquádo difcedere. QLuiautem ποϊαπεὑπερβολικῶς hoc dictü effe,fed uere: qd fcilicet poffint& apoftoli δ΄ angeli ad peiora cóuerti: illud opponüt qd?& ipfe Paulus fcierit pofTe fe labi fi(ερ Ibídéd nius ageret dicens:Subíjcio autem corpus πιεῖ δὲ in fer; uituté redigo,nealijs pradicas ipfe reprobus inueniar. Angelos qq effe mutabiles q nó feruauerint principatü fuü, fed relinquétes ppriü domiciliü,in iudicio magni diei uinculis ατογηίς fub caligine referuant. Dei folius T3.xor.d naturá effeimutabilé:de quo fcribitur: Tu uero ipfees, Malacb.s.b Etipfe defe:Ego deus uefter& non mutor.Cecidiffe τ) Efau4.c ciferü qui maneoríebat:€ eum qui mittebat quondà ad omnes gentes,in terra efTe contriti. Eleganter in hoclo; co uir doctiffimus Tertullianus aduerfus Apellé δὲ eius uirgine Philumené,quà angelus quidà diabolici fpirit? δέ puerfus impleuerat:hunc effe fcribit angelü, cui mul, to antej Apelles nafceret:fpüffanti uaticinio fit anathe , Roa Notum cíR diximus,€ nuncite/ rü-dico: oftenditíe& in principio hocipfum cauentem denuncíaffe anathe/ ma cis qui aliter predícaturi erát:& nunc poftds pradi, catüi eft,id anathema decernere qd'ante praedixerat. Pro pterea auté δὲ fibi, qué aliud in{μάπα facere:aliud doce, rein gentibus criminabant:& angelo qué maioréetiam pracefforibus fuis apoftolis effe coftabat,anathema der nunciauit:ut nó magna Petri δὲ loannis putaref auctort tas: cü nec(ibiliceret quieos ante docuerat, nec angelo aliter predicare ᾧ femel dídicerant. Seitagp& angelum nominatim po(uit:alios uero abftp nomine:Si quís inqt uobis euangelicauerit:utin generali uocabulo,nec prae cefforibus faceret iniuria:& τῇ noia eorü latéteroftende ret. b 4| 2/»odo effi bomíníbue fuadeo an oeo«c, Non pat .temus ab Apfo nos docerí,ut exemplo fuo hominü íudi gam gai Lor β à gin ΓΙ εἰμ muto ΓΝ, cía conténamus,quí in alío loco dixerit:Scientes ergoti/, Οὐ iori moré diii,hominibus fuademus:deo aute manifefti ἔα mus:& illud:Sineoffenfione eftote iudaís X gentibus δὲ ecclefiz dei:(icut& ego omnibus p οὔτ placeo,nó quae rens qd' míhí utile eft,fed qd multis,ut(aluent.Sed ifie ti poteft ut pariter deo δὲ hominiíb? placeamus: placen; dum eft€ homíníb?.Sin auté aliter nó placemus homi, nibus πίῇ deo difpliceamus:deo magis ᾧ hominib* pla cere debemus. Alioquin X ípfe infert, cur omnibus ῥα omnía placeat:N6 quzrés,inquies,qd mihi utileeftfed qd multis ut faluent. Ο αἱ aut£ex ea charitate quemó ο quarit quz fua funt, fed qu« aliena, placet omnibus Eia utfaluent:utiqy deo primü placet, cui falus homínü cu» rz eft.Habet aüt& uerbü αὐ hic fpecialiter additum eff, modo:uel placendü effe pro tépore hominib? uel difplt cendü:ut quí modo nó placet ppter euàgelij ueritatem, placuerit quondáob faluté plurimorii. Placuerat Pau/ . lusalíqfi iudzis, cum emulator exiítés paternarü tradi tionü:fine quzrela ante in lege uerfatus eft:& tanti Να’ buit in maiorüi cerimoníjs ardorís δὲ fidei: utin Stepha/ fii nece particeps fuerit: δὲ Damafcü prexerítadeos, qa lege deíciuerant uinciédos.Sed poftdp in uas electionis de perfecutore tranílatus eft:& εσερίε pra dicare fidem quà quondam expugnauerat: coepit paríter difplicere iudzis quibusante placuerat. Hoc eft ergo qd' ait:Nun^ quid quaro iudzis placere:qbus difplicedo deo placut, Si eim illis placeré,adhuc chrifti feruus nó effem. Affere rem quippe legem δὲ euangelíj erátiam defirueréNunc autem propterea ne in fimulationé quidé obferuáda le gis adducor:quia non quaro δὲ deo placere pariter& iu dzis:quib? qcüq placet,deo difplicet.Ipfum quoq uer? bum,íuadere,de humano ufu fumptü eft: cum quisi qd ipfe habet& femel imbibit,etiàm cateris conaturim?— ferere:& in plurimis fcripturarü locis legitur: ex quibus illud eft:Suafio nó eftex eo qui uocauit uos. Necnon& κά in actibus apoftolorii: Venerüntergo ad eum iudaiin$$. hofpitium multi: quibus exponebat,conteftans eis ΓΟ gnum dei, fuadeníq eis de icfu,ex lege Moyfi& prophe tis αἰ ad ucfperum.Hocautem totum[άςο: quia diff minatum d« eo fucrat,occulte illum cufiodire legem & bicrofolymis & V dtr. μι ΕΠ: παι " tram dni qid TN E Sip ἴδος A aM PE DT E qun πμ m 3 ws LEES 3 Mà M: tha bou [ dj ἂμ : ly, Wf let E: ο Snepiftolam ad /&alatas BON A..& hictofolymis οἵ his qui iudaigabàt cofortit mifcuiffe i.* a«tHorü em νοῦίο facio fratres euangelí ηὖ cuaugelíca, ἈΝ τῇ cta me:qz nó eft fm bomfaé cc. Ex hocloco Ἠοδίοπίς| prnotant:& uideant σαξία ibi MD i τι. l.s ant: uideant, qu: ceffitz li& Photini dogma conterit: qd? de?fitchri(tus, no tan^ fi tanta ΡΟΗ, quita rbi neceffitare compulfus ὯΝ tü homo.Si em euangeliü Pauli non eft ícám hominem AGER GERE ru portenta P! ofer e,quz nundj latini Fui neq ab homine acce; mes|- S Roc eum dest wo que lnguá EN itillud aut didicit: Na; NONSE Miu Reina afr erin my ed perreuelationeie 5 4NOCUm enim uobis facío fratres euanoclium qd'€uan ii n rid patut: Mi fu chrifti: nó eft utiqy Τίς(t ΛΙΑΝ e nitur-.. lidceheoreis diffi i σαν να"opas Ίσα eta me:quíanó eft fcd'mhominéneqrem- cultatibus pprietates SUR, locuangeliumreue,“90 ab homíneaccepi illud neq; dídici: fed per reucla,. ο ιο Γναεῖντα ἵνι Ó X]: í d- L H ΄ ΄, δ- Η 2 u - ἰ jit: Rud finn εἰ b tionem icfu chrifti, Aüdiftis enim couerfatíonem meá /— incitisuoluminibus Ὃν deuset.Nóquoho, Alíquandoin udaifmo:quoníam fapra modum peti- εν τον : N.^“. ͵) 5 u" inis mint negem? aum, fequebar ecdefiam dei,& expugnabam illam: δὲ profi{ποίη ERE, P qus ; H ο ta H ΄, ΄ etti: "X m ime Em amus, Gebam íníudaifimo, fupra multos coztancos meos ín gei Poteft auteni qr: ΕΘ:: cut incipio di/ να ὶ Ω υστίταν urüto?— genere meo:abundantíus emulator exiftens paterna^ aee Prin rie TN orbi( ecclefia dei acce. rum mearm tradítionum, remus: Paulus apoj ην perínt euángelíü an ἢ eo^:. ftolus non ab homi/ παν hominis: QLuot? em Cum autcm nibus ned per homi Mim.“Ἢ ον neq per homi iis απ nofirü per re; S: nem: íta€ in prafen? Vitiis a uclationé chrifti didicit& nó homine pradicite cogno/— tilocoobliquein Petrü accipi&in cateros praceíTorcs taie'D^ uitcAd qt! rípódebimus eos qui poffint diceres An ex; /— eius, qd' nullius pro lege auctoritate moueatur,qui chri mu perimenti ci? quaritis quiin meloquit chrifrus:Et, ui» ftum folum euangelij habeatpraceptorem.Porro reue/ mm uo aute tam ΠΟ€go,uiuit aute in mechriftus:notaipfos. lationem illam fignificat cum Damafcum uaden sjin iti/ $5.85 docered in ipfis deti quiad(an&os loqua&Ego dixi dij up eftis,& filij excelfiomnes:& ftatim de peccatoribus: Vos € auté ut homines moriemini:& cand unus de príncipib? ibid cadetis.Cü igitur Paulus loqui& Petrus qui nó moriti " tur ut hoies: neg ut unus de principibus corruüt: deos West eos effe manifeftü eft. C) ui auté díj(unt: tràdüt dei euá/ hart gelia& non hominis. Marcion δὲ Bafilides& ceterae hz nam--. ftticorüpeftes,nó habent dei euangelíü:quianó habent ei ML friitianaum fine quo humanum fit euangelium qd' und* docetur. Necputemus ín uerbis(cripturarum effe eua; pano gelium: fed in fenfu. Non ín fuperficiefed in medulla. unu heta de deo: Sermones eius boni funt cum eo.Tunc aii criptura utilis e(t audientíbus,cü abfq chriftonó dici/ jud tur:cum abíqp patre non profertur: cum fine fpiritu non rae càin(inuat ille qui przdicat. Alioquin& diabolus q 1o; uiu Eechue quit de fcripturis,& οὓς harefes(τ πὶ Egechiel indefibi τ e(fuuntceruicalía,qua ροπᾶς fub cubito uniuerfz στα” tis.Ego quog ipfe qui loquor: fi chriftüiíin me habeo,nó habeo euangeliüi hominis:ft auté peccator fum: dicitur mim P549. mihi:xPeccatori dixit deus:quarctu enarras iufticias me si^— B. Noninfermonüfolíjs: fed ín radice rationis. Dicitur in πο infu as:& affumis in labíjs cuis teítamentü τοῦτα aute odi/ an fti difciplina:;piecifti uerba mea poft te:& caetera qua Lon fequunt.Grande periculü eft in ecclefia loqui, ne forte "a interpretatione puería, de euangelio chrifti,hominis fiat ju euangeliüi:aut qd" peius eft diaboli. Inter accipe aute δὲ m a difcere hoc inter εί]: qd? accipit euangeliü cui primü infi/ ril nuat:& ad fidé eius adducit, ut credatuera effe qua fcri "T prafuncDi(itaute is:qui ca qua in illo pernigmata& ΜΝ párabolas figurata funt,explanata& diíTerta cognofcit: €& cognofcit nó homine reueláte,fed chrifto qui reuela; "m uit Paulo: aut Paulo in quo loquit-chriftus, Verbü ἅφ pi ipfum ἀποκαλύψεων; íd eft rcuelationis, pprie fcriptura/ ra rum eft:& a nullo fapientiü(zculi apud gracos ufurpa/ "d tum; Vnde mihi uiden£ quéadmodü in alijs uerbís qua m dehebrao in gracii Lxx.interpretes tranftulerunt:ita δὲ ui in hoc magnope effe conatos:ut pprietate pegriní fermo ng nisexprimerét:noua nouis rebus uerba fin gentes:&(ον dt ἢ nare,cum quid tectum& uclatü,ablato defup operimé; : ἜΝ tooftédit δὲ pfert ín luce. Hoc ut manifcfti? fiat:accipite ws tdg exeplü. Moyfes cü deo reuelata δὲ apta facie loquebat,id mu^ eftabíguelamine:ad populüauteloqués quia uultum "s eius attendere non ualebant,uelamen ponebat in facie. "e Antearcam quoq teftaméti uelum oppanfunt'erat: qd' μη cum fuiffet reductüi:ea qua ante abfcodita fuerant pde/ ^ si banit:& ut ipfo uerbo utar reuelabantur.Si τὰ Βί qui im difertos faculi legere confueuerunr, coeperint nobis .a P ; Ε. P ξ itemm YO c gae orcum Ωρα. ο, ad Ciceronis libros: quí de quaftionibus philofophiz nerechrifti uocem meruitaudiret δὲ cecatís oculis,uerüi mundi lumen íntuitus eft. b α gludiftío επί conuería; tíonem meam alíquando ín(adaifmo:quoníam Πρ: mod perfequebar ecdefiam οςί c. PIurímum prodeft Galatis' ifta narratio,quomodo Paulus uaftator quódàm eccle/ Για, δέ iudaifmiacerrimus defenfator,ad chriftifidem τοῦ pente conuerfus fit.Et hoc.co tépore quo crucifixus pri; mum annüciabatur in mundo:quo nouum dogma& ἃ gentibus& a iudais totíus orbis finibus pellebatur.Di/ cere enim poterant:Si illequi a parua atate pharifzorü inftitutus eft difciplinisqui omnes coztaneos fuos ín iu daica traditione(uperabat:nunc defendit ecclefiám quà quondá ualidiffime perfequebatur:& magis chrifti era tiam δὲ nouitatem uulthabere cum inuidia omnium,ds uetuftatem legis cum laudemultorum:quid nos facere oportet,qui ex gentilítate efTe coepimus chriftianie Ρα’ chre uero adiunxit:füupra modum perfequebar ecclefia dei:ut hinc quoq: admiratio nafceretur, qd" non unuf7 απο» de his qui leuiter perfequebant ecclefiam: fed illé qui ceteros in períecutione uincebar, conuerfus ad fidé fit.Et prudéter dum aliud narratjinterferit non tam dei' fe feruiffelegi d paternis, id eft pharifxorum traditio; nibus:qui docent doctrinas δὲ mandata hominum:&. rcíjciunt legem dei,ur fracuant traditiones fuas. δρ] chra aütobferuatió pódufqp uerbos:. Audiftis, inqt;co? ueríationé mea aliq in iudaifmo:couerfationé,nó gráJ tía:aliqri,nó modo: in íudaifmo,nó in lege dei: ΟΠ] fu modü pfequebar ecclefià dei,& deuaftaba illa.Nonpíe; quebatur ut caterí, fed fupra modum. Nec fufficiebat quauis uehemens perfecutio:fed quafi quidam graífaj tor, ecclefiam& przdo uaftabat. Nec ait ecclefià chrifti, uttüc putabat, quem ducebat cotéptui, qué perfeque; bacur,fed ut nunc credit, ecclefiam dei: uel ipfum chri? ftum deum effe fignificans: uel eiufdem dei effe ecclefiá qui quondam legis dator fuit.Et proficiebam,inquit;iri iudaiímo fupra multos coztaneos meos ín genere meo: abundantius emulator exiftens paternarum mearurni tradítionum.Rurfum profectü nó legis dei, fed iudai(mi uocat.Necfuperomnes,fcd fuper plurimos: nec fupcfé fenes, fed fuper cogtanegs:uc& frudíum futim referrct in lege,& iactantiam declinaret.Paternas autem γα εἰ nes,non domíni mandata cómémorans,& fe pharifaüi ex pharifzis indicauit: δὲ habuifle quidem celum dei; fed non fcd'm fcientiam. ΜῈ» hodie autem qui iudaico fenfa fcripturas intelligunt,perfequtitur écclefiam chri? fti, populantur illam:non ftudio legis dei fed traditos: nibus hominum deprauati, ο o$ 81 denouítate& uilitate fermonis illudere: mittamus eos Cum auié, G D Tib perfona dicitur: In te i] £ommen.IDicronymi liber primus ap£um aotem placuít εί químe fegregaufr oc vtero 1147 trío mee«c. Non folü in hoc loco: fed ad rhomanos Pau/ lus fegregatum in euangeliü dei effe fefcribit: Et Hiere/ mias antequá formarct in uteto,& conciperetur in uul/ ua matris fuz, notus deo fanctificatufcp phibetur; Et ex iufti fiue ut quidam putant,ex faluatoris diect?fum ex uulua: deus meus es tu, Ecó tra de peccatoribus ς ruo non acquieui carmi e dw uení hierofo ,;,, qauidcanit: Ecceeffi z S ftolos.S:dabfi ínara ως fon iquitatibus con," lymáad antecefIores meos apof abíj ín ara ceptus fum:& in de; lictis concepitme ma ter mea. Et in alio Ίο’ $35.57:a co: Abalienati füt pec catoresa uulua, Etin utráq parté anteij paruuli nafce/ "tentur: Deus Iacob dilexit:Efau autéodio habuit.Inue/ niunt locii hareticisquí diuerfas naturas effe pratendüt, fpiritualem uidelicet δὲ animale, δὲ χοϊκὴμ:& aliam fal; uarí,alíà perirealiam in utràdp confiftere: qd! nundp aut πας cligeretur antequá aliquid boni faceret aut pecca torodirctur ante delictum:nifi effet pereuntiü& faluan/ : dorum natura díuería. Ad qd? poteft fimpliciter reípon, deri: hoc ex dei praícientía euenire: ut quem fcit íu/ ftum futurum, príus diligat ᾧδ oríatur ex utero:& qué peccatorem, oderit anted; peccet: non quo& in amore δέ inodio iniquitas dei fit: fed quo non aliter eos habere debeat:quos fcit uel peccatores futuros effe uel iuftos: nosütchomines tantü de prafentib? iudicare: illü cui fu; turaiam facta funt, de fine rerum non de exordijs ferre fentétiam.Et hzc quidem fimplicius dicta funt: δὲ abíqy altiori differtione poffunt utctiqp placere lectori. Caeterü qui iniuftum deum nítuntur a(fererepoft illud qd' du/ dum pofuímus,abalienati funt peccatores a uulua:infe; runtctiam catera qua fequütur:Errauerunt ab utero:lo .cuti funtfalfa:Et dicüt,quomodo ftatim ab uteroerraue " runtpeccatores,& falía locuti funt:quí nec fermoné po .tuerunt habere nec fenfumtAut quz eft ifta iufticia pra Ícientiz dei:alium amare δὲ cuftodíre priufds nafcatur: aliü deteftaricEt caufas huius rei ad priorem uitam refe/ runt,qd unufquifq pro merito fuo,a prímo ftatim ortu autbonis aut malis angelis affignetur. Τοιᾶς illum lo; cum delacob& Efau,cuius nuncfecímus mentioné:ita adrhomanos(fcriptum uentilant: ut non abíg fudore& Chry(ippi eis poffit helleboro rcfpóderi. Nó eft aütipfü, reuciaret fili fuü in me, qd' fi diceret, reuelaret ΗΠ fuü mihí.Cui ei quid reuelatur: huicillud poteft reuelari, qd'anteín eo nó crat.In quo uero reuelatur:illud reuela tur qd' príus fuitin co, δὲ poftea reuelatii eft, Simile eft illud in euangelio:Medius ín uobis ftat qué uos nefcitis, Etalibi:Eraclux uera qua illuminat omné hominé ue; niíentem in mundü. Ex quo perfpicuü fit,natura omni; bus dei ineffe noticiam,nec qued fine chrifto nafci: nó habere femina in fe fapiétize δὲ iufticiz, reliquarüdy uirtu tum. Vndemulti abíq; fide& euangelio chrifti:uel fapié ter faciuntaliqua uelfancte,ut parentibus obfíequátur, utinopimanum porrigant,nó opprimantuicinos: non ' aliena diripiantsmagiíqp iudicio dei obnoxij fiantqd ha; ' bentesin feprincipia uirtutum& dei femina,nó credüt in eo(ine quo effe non poffunt. Poteft& aliter accipi in Paulo deifilius reuelatus,qd'pradícante illo agnitus fit gentib?,qué antea neíciebat, b€T ontínuo nó acquícuf carní« fanguíní:Siue utin greco melius habet: Non cótu licüicarne& fanguine.Scio plarofcqp de apoftolis hoc di» ctum arbitrari.Nam δὲ Porphyrius obfjcit,qd'poft τες; lationé chrifti nó fuerit dignat? ire ad homines,& cü εἰς conferre íermone:ne poft doctrinà uidelicet dei a carne & fanguine inftrueret.Sed ab(it ut ego Petrü,loannem& lacobüi carné& fanguiné puté:qua regnü dei poffidere nó poffunt.Si fpüalesapli, caro& fanguis(unt, quid de s Clim autem placiít οἱ quí me fegregauit de utero ma trís mex:& uocauit per στα fuamut reuelaret filiá exutero matris«2.|(0m ín της eganeelicem illum in gentibus. Cónti bíamn:& iterum teucrfus fum damafcum. xoixore arbitramur? Non cótulit plane paulus poft reue lationéchrífti cii carne& fanguine,qa noluit margaritas Pijcereante porcos:nec darefanctü canibus, Videgdde ὁ peccatoríb? fcriptü fit: Non pmanebit fpiis me? in homi nibus íftís,qa caro funt.Cü talíb? q caro& fanguis erár, qua petro Gg nó re/ uclauerüt filii dei,nà cótulit ρίας euáge/ liü qd ei fuerat τες Jatü:fed paulatim eos .decarne& fanguine uertit in fpiritü:X tüc demü εἰς occulta eua Εἰ ἡ facraméta cómi, it. Dicat quifpià: S ftatim nó contulit cü carne& fanguie eu» gelíü:ti fubintelligi£ qd'poftmodü cum fanguine& carne cóculerít:&(enfus hicquo apfi excufant ne caro& fanguis fint, ftarenó po terit: dü nihilominus qui ín principio cü carne&(angu nenó cótulít,poftmodü ut dixi οἵ fanguine& carnecon tulerit.CLuz ppofitio nos coartat ut fic diftinguamus, nc ftatim fiue cótinuo,cü carne iíungamus& fanguine: Deinde poft fed cü fupioribus harerefaciamus:X legat:Ciiautépla' cuitei q mefegregauit deutero matrismez: Ac deinde: Vtreuelaret filii(ῦ in me:Etad extremü: Vt euangeli, care illü in gentibus cótínuo:uta proprio incipiat exor» dio:Non contuli cü carne δὲ fanguine:magifqp arbitran; dü eft fic(tare fenfum:quia qui ftatim miffus Πε poft re uelationé chrifti,euan gus gentíbusannüciare non fte/ terít:nec motis quibufdà tépus pduxeriteundo ad ἥρω ftolos,& reuelationé ἀπὶ cum hominib? conferédo: fed abieritín Arabia:& rurfus reuerfus Damafcü, pofttres annos euangelíii predicauerit: δὲ cunc demü híerofoly/ má ueniés,petrü, loanne& Iacobü uiderit. c[feq ve ní bíerofolyiná ad anteceffozee mcos apoftoloe. Si deapfis dixerat,nó contuli cüi carne& fanguine:quid neceffefue ras idipfum iterare dicenté:neqp ueni hierofolymaadan—. teceffores meof apoftolostIs ítaqp fenfus tenédus qué fu raexpofuimus. Ὁ«f&edabíj tn arabíá«(ter reueríüg um oariafcü, Non fibi uide£ hiftoriz ordo concinere:re/ ferente Luca in actibus apoftolorü:qd? cum paulus pot Adtad fidé chriíti per dies multos euangeliti Damafciloquere.... tur audenter:facte fuerint ei infidia,& in fporta permu/ τῇ nocte dimiffus fir€ uenerit hierofolymà tentas feiun gere difcipulis. A quibus cum uitaref δὲ timerent ad cii accedere,a Barnaba ad apoftolos illum effe perductii:&:: ἐπί narraffe quó diim uiderit in ἰάπετε-δὲ Damafci fidu cialiter egerit in nomine íefu.Erat,inquit,cü illis intrans δὲ exiens in hierufalé, fiducialiter agens in noie diii. Lo; queba£ quoqj& difputabat cum gracis: illi auté quare, bátoccidereeü. Ο) d cum cognouiffent fratres,deduxe runteum cafarea:& dimi(erunt thar(um., Hic auté dicit fe primüiiffe in arabiá: δέ iter reaerfum damafcii: poft trienniü ueniffe hierofolymà,uidiffe Petrü:& cii eo mart fiffe diebus quíndecim, nec prater Iacobü fratrédfial/— terum conueniffe.C) uz ut uera credant(dubia quippe uideri abfentib? poterát)fub teftatione confirmat dicts: CLuzauté dico uobis: ecce corá deo quía non mentior, Poffumus igitur eftimare iffe quidé Paulum fcd'm Lu; cz hiftoria hierofolymà:non quafi ad anteceffores ἄρον ftolos utaliquid ab illis difcerct:fed ut perfecutionisim» petum declinaret:qui fibi damafci,propter euangelium chrifti fuerat concítatus:& fic ueniffe hierofolymá quaft ad quácüq alíam ciuitate. Inde εἴ ftatim ppter infidias receífiffe,& ueniffe arabiam fiue damafcü:atquindepoft trienníü ad uidedü Petrü hierofolymà reuertiffe Vel cer te ita.Statim ut baptigatus fi;& accepto cibo confortat, fuiffe εἴ cü difcipulisquierant damaícip dies aliquot: &(tupentibus cunctis in fynagogis iudaorum, predi caffe cótinuo qd iefus effct filius dei. Etcüc tffe in αγαδίδε & dearabia damafcü τεσεγας:& ibi feciffe triennium: d s ques κ. ᾿ μιν ἐπ 1 s Di Dite, Ὁ De MINE i d “πὴ TN TX iii dama "a N ast mk ti Vt th ifo ias Πα. ημών adim Lad nitdtfu d (Dd Td* no ἐμ rms ud nd adt d yim Td pii Sn epiftolam ad /£alatàs quos dies multos fcriptura teftatur dicens: Cim imple rentur auté dies multi, confilium feceruntiudzi ut eum interficerent. Note auté facte funt Saulo in(idix eorü:& cuftodiebant portas die ác nocte ut eum interficerét. Ac éipientes ergo diícipuli cius nocte,per mürü dimiferunt tum fübmittentes in 'pendiofa narratione ;dixiffe,quz di gna Chrifti euangelio uideéban£, Nec hoc fegnitieapofto i fed quo aliqua difpenfatio δὲ dei praceptum fuerit utta Y Sinn Két16 ceret. Nam δὲ poftea legimus Paulum cüSila egreffum, whibttü effe a fpüfancto uerbum in Afialoqui. Aliter: Stdabíj in Arabiam:& iterü reuerfus fum Damafcum. "Ὁ Δ mihi prodeft ífta relatio: ἢ legam qp Paulus poft " scuclationé Chrifti(tatim ierit in Arabiam:& de Arabia ftatim Damaícü fuerit reuerfus: nec(τᾷ qd ibi gefferit, quidue utilitatis habuerit itus acreditus« Dat mihi ος; cafionem altioris intelligétiz, ín haceadem epiftola ipfe : ápoftolus cii de Abrahà, Agar,& Sara difputans:Qr uz -quidé funt( inquit) per Allegoriam dicta. Hzc ei funt suo teftamenta: unum quide a monte Sina in feruituté $eanerás,qua cít Agar. Sina effi mons eft in Arabia, qui iunctus ἐ εἰ quz nunc eft Hicrufalem, Et docet uetus teftamentiü,hoc eft;ancilla filium:in Arabia(qua inter/ pretatur humilis€ occidua)cóftitutum. Statim itaq» ut credidit Paulus:ad legéad pphetas,ad ueteris te(taméti jam in occiduo pofiíti facraméta conuerfus, quzfiuit ín εἰς Chriftum,qué iuffus fueratin gétibus predicare:& *epto illo non eft ibí díutius cómoratus,fed reuerfus eft Damaícü,hoc eft, ad fanguiné€ ad paffioné Chritti:& inde prophetica lectione firmatus pergít hierofolymà, Tocüuifionis& pacis:nó ram difciturus aliquid ab apo: ftolis, d$ cum eis euangelium qd? docuerat collaturus. 04£»cínde poft annos treo! vení bíerofolyimam vídere pe/ Irum.Non ut oculos, genas, uultüq eius afpícerct: utrüi *macilentus, an pinguis, adunco παίο effet, an recto:€ utrum fronte ucftiret coma: an(ut Clemens in Períodis iusrefert)caluiciem haberet in capite. Nec puto apofto Alice fuiffe grauitatis:ut poft tantá tríennífj przparationé, aliquid humanü ín Pctro uolueritafpicere.Sed his ocu; - fisafpexiteum, quibus€ modo in epiftolis fuis uidet. - Hisoculis Paulus uidit Cephan, quib? nunca pruden tibus quibufq; Paulus ipfe cófpicitur.O! uod fi cuí non uidetur,cum fuperiori fenfu iungat hc omnía: g nihil fibiapoftoli cotulerint. Nam δὲ qp uifus fit ire hierofoly/ mam, ad hoc i(Te ut uideretapoftolum:nó difcendi ftu, ιο) ἀπ& ipfe eundé pradicationis haberet auctoré,fed " heneris priori apoftolo deferendi. b[£t manfiapud tui ofebue quíndccíi, Non grandi indiguit magifterio, qui tanto fe ad uíidendum Petrü tempore przparauic.Et licct quibufdà fuperüuum uideat, numeros quoq qui ín(cripturis(unt obferuare:tamé nó ab rearbitror quin decim dies,quibus apud Petrü Paulus habitauit, plenà fignificare fcientia, confümatáq doctrínà. Siquidé quin decim funt carmina ín pfalterio:& quindecim gradus p quos ad canendü dco,& in atríjs eíus cófiftendü iuftus E58, aícendit. Ecechias quocp quindecim annorü fpacio fibi aduitam dato,(ignü accipere meret in gradib?:& folen/ nitates ἀεί ἃ quintodecimo die incipiunt.Necnon(quia * duplicem íntelligentià(equimur)propterea quindecim ponit dies:utoftendat nó fuiiTe grande tempus,quo po tuerítaliquid a Petro difcere: utad illum fenfum a quo Coepit cuncta referan£,fe nó ab homine docrum effe,fed adeo. c&Laylíum ου apoftolos6 vídi nemíncéimfi(acobG i deputandü,(i fruftra in Arabia fucrit: xxrifus eft laco fatré oomíni. Memini me dum Rhomzeffem, im If fratrülibrü de(anctz Mariz uirginitate zdidiffe FF tua. In quo mihi neceffe fuit de his qui fratres domini dicti funt, diutius difputare. Vnde qualiacung funt illa qua fcripfimus,his cótenti effe debem9.Nunc hoc(δὲν eu| ἐν| ciat; ut propter egre; enfer Hierufalem, 4 Deinde póftannos tres.ueni híerofolymam uidere De gios mores, com, ^ rm πάνε αἱ c trum, Et mánfi apud eum díeb? quindecim.Aliüm au^— pieniamq non me -ircode Arabiapra, tcm apoftolorü uidi neminem; nifi lacobum fratrem domi Serdietsfit tene, quis rien ο domíni.Quz Jatem fcribo uobistecce coram deo,quia εἰ ecclefia qnas ον Ἀν Vm ὦ«non mentior.Déindeuení in patres Syrix&t(ίσα,— quarum eit &rarat:& ea poti?com! Eramautem. gar ὕρτεραα, Dita : tur quidem δὲ cateti apoftoli fratres domini,(icutin euatigelio: Vade dic fra; tribus meís:uado ad patré metí,& ad patré ueftrü:& ad deum meum;& ad deum ucftrü. Et ín pfalmo:Narrabo nomen tuü fratribus meis:in medio ecclefiz cantabo te. Sed pracipue hic frater dicitur: cui filios matris fuz ad patre uadés diis cómendauerat. Et quó lob& caterí pa triarcha, dicti funt quide famuli deí:fed quafi e regium quiddam Moyfes habuitut fcribere£ deeo,Sed nó(icut Moyfes famulus meus: fic& beatus lacobus fpeciatiter frater domini(utante diximus) appellatus εἴ,» auté exceptis duodecim quida uocent apoftoli,illud ín cau fa eft:omnes qui diim uiderant,& eum poftea predica; bant,fuiffe apoftolos appellatos: ut ad Corinthios fcri; bitur:CLuia uifus eft poft hzc illisundecim:deinde ui/ fus eft plufc$ quingentis fratribus fimul:ex quib? mul, ti manent ufq adhuc:quidam auté dormierun&deinde ;, deinde apoftolis omnib?, Paulatim yo tempore procedente,& alíj ab hís quos diis elegerat, or, c Yob.zo.d. Heb.3.a t.Cottt5,3. dinati funt apoftoli: ficutilleadPhilippenfes(ermo de/ Phfts.4 clarat dices: Neceffariü auté exiftimaui Epaphroditum fratrem,cooperatore δὲ cómilitoné meum:ueftrü autem apoftolum, δὲ mini(trü neceffiratis mez mittere ad uos. Etad Corinthios detalib? fcribiz, Siue apoftoli ecclefia; 2 rum in gloría dei.Silas quocp& Iudas ab apoftolis, apo ftoli nominati funt. Vnde uzhementer errauit,qui arbi/ tratus eft lacobum hunc de euangelio effe apoftolum fratre loannis: qué conftat poft Stephanü iuxta fidet actuum apoftolorü fanguinem fudiífe pro Chrífto.Hic auté lacobus epifcopus hierofolymorii prímus fuit, co» gnomento iuftus:uír tante(anctítatis δὲ rumorís in po» pulo,ut fimbriam ueftimenti eius certatim cuperent at? tingere.Qrui& ipfe poftea detemplo a iudzis przcipita tus fuccelforé habuitSymeoné:quem δὲ ipfum tradunt pro domino crucifixü.Negat fe itap prater hos quemdy apoftolorü cóueniffe, ne occulta cótradictio nafcereturz etíà(i a Petro nó es doctus,alios habuifti apoftolos pra, ceptores, Non uidit auté eos: non quo cótemptui duce ret fed qp illiad euangelium przdicandum toto fuerant orbe difperfi. Ὁ qur auté(críbo vobío:ecce co2á Όεο! quía non mentíoz Siue fimpliciter accipiendü: ut fit:quae fcribo uobis,uera funt:& deo tefte confirmo, quía nulla arte uerborü,nullo funt fucata médacio. Siue altius:ut legatur:qua fcribo uobis, coram deo funt: íd eft, dei di na cófpectu.Q, uareautem dei digna οσίρεξας αἱ cilicetnon mentior. Et quó oculi domíni fuper iuftos: auertit autem faciem fuam a cófpectu impiortüi:íta nunc ca qua fcríbun£,coram domino funt: me nó mentiente qui fcribo:qua nó effent corà domino,(i mentirer. Hoc autem non folum de his qua nunc fcribit ad Galatas poteft accipi: fed δὲ generaliter de omnibus epiftolis: quia non funt falfa qua fcríbat:& cor cius ucrbaqpnon difcrepent. e[ P»etnde veníín partco fyríe et cilícíe.Poft hieroíolymz uifionem,uenit ad Syríam,que nobifcum dicitur excelía atqp(ublimis.Et inde tranfit ad Ciliciam quam ín fide Chrifti cupiebat affumere: cuangeligang ei uocationem pcenitentiz, Cilicia quippe ínterpretatur affumptio,fiue uocatio lamentabilis. Ο 4 Eramautgm «Cor 8,4. ;.£ommen.Ipíicronymi liber primus... ἀ 4€ramaGtícnotuofacíe ecclefija fudee cC Ecclefia quae erant in Iudza,Paulum ti rumore cognouerát.Ex qui. bus plariq eum magis perfecutor&,d; apoftolum uide/ rant.Syría yo δὲ partes Ciliciz, Arabia,& Damafcus:ex.. uultu quog eum forfitannouerant;quía doctor gentiti euangeliü Chrifti nó iudais, fed gentibus pradicabat. Totum auté qd ait, illud eft: ut doceat fe nundj de. perfecutore apud eof, ipfos ds pri?pfecutuf, fuerat potuiíffe exifte,| re glorio(um:ní(i prae dicatío cius,eorü qq απί αὖ eum male no; uerant, effet iudicio cóprobata.Etad pro . pofitü occulte redit: tam breue tempus fe inludaafeciffe con/ firmans:utetiá uultu credentib? effet-igno. tus.Ex quo oftendit, non Petrum,nó laco bum, non loannem. fe habuiffe doctores, fed chríftum qui fibí .euangeliü reuelaffet, Simulauté notandü qd fupra dicatur ec/ clefiam expugnafTe, hic fidem: ibi homines, hic rem: ut nuncopportuniíus inferretur: Euangeligat fidem quam ' aliquádo expugnabat. Deecclefia enim fimiliter fonare nó poterant. Ca. Ὁ£inde pot anos quatuozdecíti zc. etcontulí.J cum eíc euangelíum αὐ pzedíco ín gentíbus zc. 7 ldqdíupralatinus interpres,acquieui dixe τας ἐπ eoloco ubi fcríptum eft: Contínuo non acquieui carni& fanguini: in prafenti loco, contuli, magis ᾧ ας’ ' quieuáinterpreratus eft.Etut uerius dicam, fermo gra cus ἂνεθέ μμ, aliud quiddà ᾧ apud nos intelligit: cum fcilicet ea quz nouimus,cóferimus cum amico:& quafi án(inum eíus δὲ cófcientiam reponimus:ut parí confilio uel probanda fint,uel improbanda que nouím?,Aícen dit igitur poft quatuordecim annos hierofolymà:& qui prius cm ad uidendü perrexerat Petrü:& diebus quin decim manferat apud eum:nunc fe dicit ideo perrexi(fe ut cóferret cum apoftolis euangelíti,a(Tumpto Barnaba: circumcifo:& Títo ex gentibus habéte praputiü: ut fub oreduorü& trium teftium,(taret omne uerbum. Aliud e(t auté conferre,aliud difcere. Inter cóferétes equalitas e(t:inter docentem& difcenté,minor eft ifle qui difcit.In principio fidei in tranfitu apoftolos uidet. Poft annos (utipfeait)decem& feptem,plene cum eis loquitur,& fe humiliat;& neforte inuacuü aut curreret, aut cucurrif7 fet inquirit. Duplice ob caufam, quo δὲ humilitas often deretur Pauli, quí doctor.in toto orbe íam gentium, ad przceffores apoftolos cucurriffet:& Gialatz difcerét nó reprobaffeeuangelium.eius:cos quoq qui in[πάσα éc/ clc(ts pra(idebant.Símulauté& illud docet, quod pro Chrifti fide X euangelij libertate, ad eos ipfos qui de eo plura cognouerant, qp legéinfringeret, Moyfen deftrue; ret,circücifioné penitus auferret:aufus fit ducere Titum homine incircumcifum.Etinter tantam multitudinem iudeorü. X inimícos fuos, qui quafi ob celum legis fan, guinem eíus hauríre cupiebant: nec ipfe, nec Titus ali^ qo fint terrore fuperati neceffitatí cedere, 0 uz potuit habere ueníam, uel pro loco, uel ,p auctoritate maíorii, uel pronumcero écclefiarü,quz de iudaís ín Chrifto cre debant:uel pro tempore, netantam fimul inuidiam fu ftinerent- Cr uidam poft quatuordecim annos cum hie tofolymam afcendiffetunc dicunt; quando in actibus Li uA TL 9 Erámautemn ignotus facie ecdefrjs Iudzeze, quaerant ín. Chrifto Icfa.T m autéauditü habebant:qui qui perfe; queba£ nos aliqii, nunc euágelicat fidem quá quondá expugnabat:& ín meelorificabant deum.|. Ca. π Einde póft annos qtuordecím rurfum afcédi. híerofolyrná cü Barnaba, a(fumpto δὲ Tito. Afcendí autem fcd'm reuclatíionem: δὲ cótuli cum εἷς euangelium qd' praedico ín gentibüs: feorfum. autem hís qui uidebantur: ne forte in uacuü currerem, c aut axcurríflem. Sed néq; Titus quí mecü erat, cá eflet ex gentib?.compulfus eft circumcidi.Propterfubintro-. ductos auté falfos fratres qui fubintroierüt explorare libertaté noftrá quá habemus ín Chrifto Iefu, ut nos in feruítuté redigetét: quibus neq; ad horam ceffimus fubiectioni, ut ueritas euangelij permaneat apud uos. apoftolorü de quaftionibus obferuanda, uef; ratermit tenda legis inter credentes Antiochizorta diffenfio eft: & placuit ire hierofolymam:3 fententíà máiorü prato ,& hoceffeqd'in codicibus legatur latinis: quib? ad hoy. " ram ceffim? fubieári) ' pterea Paulus δὲ Bar Πα, 31 dubia fe mitti paffi funt hierofoly; mam: ut maiorum quog iudicio euan/ gelíj gratía confirma ta,credentib? proba; retur:& nullirefide; retultra dubitatio cit cumcifionis omiffa: gum legis ab his qui rantex gentibus,au/ ferendum.Poteft au, tem hoc qd ait:Con/ Abhisauté Quod pradio in gen tibus:feorfum autem , his qui uidebantur: nefortein uacuum currerem,uel cucurri(fem: δὲ ficin; telligi, utabfcondite cum apoftolís gratiam euangelicz' libertatis, δὲ legis abolitz uetuftatem contulerit propter multitudine credentíü iudaorü: quí necdum poterant. Chriftum adímpletioné& finem legís audire: qui&ab fente Paulo híerofolymz íactitauerant,fruftra eum cur/ rere autcucurri(fe,qui putaret legem ueteré nó fequen/ dam.Non quo Paulus timuerít, ne per decem& feptem annos fal(um in gentibus euangelium pradicaffet:(ed ut oftenderct precefforib? fuis, non fein uacuü currere autcucurriffeficutputauerantignorantes,€(Oed-' Περ Z ítue quí mecá erat ci effet ex gentíbue| cópulfia cft círcumcídí zc. Si Titus cum effet ex gentib?, nullo potuit terrore cópelli: utcircücideret hierofolymis in Iudaorü metropolií ciuitate, in qua tanta Paulus blafphemiein Moyfen flagrabat ínuídía:ut poftea peneaiudais inter/ fe&us fit,quádo a tribuno liberat:& Rhomam uinctus, ad Cafaré mittitur: quomó quidà putantlegendü effe, quibus ad horam ceffimus fubiectioni,ut ueritas cuan; gelij permaneat apud uos« Et intelligendü qp Títus ipfe Ὁ quí compelli ante non ponticad circumcifione rurfum círcumcifus Πε, atqp fu uantem,circumcifum octaua die fcm legé pharifaorüs nihilomin? taméob Chrifti gratiauniuerfa cotemnere, Nam cii iffet hierofolymà:& falfi fratres qui ex circüci/ fione crediderant,eum uellentimpellere,ut circücideret Tici:nec Títü,nec fe ceffiffe uiolentiz: d min? cuftodirét euagelij ueritaté. Cb»(i dícit fe neceffitate fuperatü utcir/ cücideret Titüi:quó Galatas reuocata circücifionea qua nec Titum quifecü fuerat ex gétib?,hierofolymis potuit excufaret Itagp aut iuxta grarcos codices eft legédü: qui bus neq ad horá ceffim? fübie&tioni:utcófequéter pof? fit intelligizut uerítas euagelij permaneat apud uos.Aut fi latini exéplaris alicui fides placet,(cdm fuperiore fen/ fum accipere debem?: utad horà ceffio nó circücidendi Titi fed eundi hierofolymam fuerit: Quo fcilicet idcirco fubiectioni oní, ut ueritas euam, geli pfeuerarerapud uos.Q.d'ícilicetpro, .nabas de re manife, cum apoftolorü effet literis imperatum:iu ἡ in Chriftum credide ὦ τοί! οἴ εἰς euangeliü, iectus€ Aut quz eft iftaueritas ἡ euangelij,hypocri(i cedere iudaorü:X ea qua prius fcy' balaafítimaueris:& φαί! damna cótempferis obféruaz re:& effe aliquíd aftimare cü nihil(inteSed& ipfius epi ftole fenfui ualderepugnat, Galatas ad círcumcifioné reuocare. Hoctoto fermonis(ui textu agit: ut doceat e , hebraum ex hebrzis, omnía quondam legís operafer/ H Ἴ ἐμά μη. 3 dui J Nune ys 3 niic J μα ak lí gc ἡ dat inam: iain dat ard lici πα να B: tinum ἵψηρ tà Ki η quad P'tnín Πρ qum hit toy ati hif 3 tim ἔχῃ Vüty Dn Fd Rita Vi P ui T itg ΒΕ" ἀμ Ri ἂμ Μορ Mi NM RE m s dy nay s ἀπῆν; Wy lai Iri ίσα Li dites rmi — wel ή! ine iig πα ο ὦ Towel s(ἢ d dod μη: ΗΝ nas tiit nad ügat fip diri d ics id μαι md uf ἐμ μασ ια” pais μα” aud» πη igit qu Md jtf ιν" . Τἱροπάεαε απ con : cludat: fed effeordi/ ' gentib?, copulfus eft ;€ircumcidi. Statimqp: "fubiungat quz cau/ - fafuerit,ucad circüci . jn cpíftolam ad /£alatas 3 Α' fübie&tioni cefferint Paulus& Barnabas eundi hierofo/ Iymam;feditioneéob lege Antiochi cócítata:ut pepifto/ lam ρον, ἴα fentétía firmaret:& maneret apud Gala, tas euangelij ueritas:qua nó effet in litera, fed in fpiritu: : non in carnali fenfu,fed in intelligentia fpirituali: nec in manifefto iudaifmo, - fed inocculto.Scien/ ἘΠῚ T TED dumyo q,aut&con,? Ab hís dutem qui uidebantur effc aliquid quales ali quando fuctínt;nihil mea íntereft: Deus períonam ho pter fubintrodu&os^ finis non accipit. Mihi eim qüí uideban£,nihil conn. auté falfos fratres,fa/ c lerunt.Sed cotrá cá uidi(Tent qd'creditü eft mihi euangelíü prxputij ficut Petro dircücifionís.Qui ein opera. tus eft Petro inapoftolatu direumcifionis:operatus eft δὲ mihí inter gétes. Et cà cognouifent gratía quz data eft mihí, Petrus δὲ Iacobus,& loannesquí uidebantur columnz efle: dextras dederunt mihí& Barnaba fo. cetatís:ut nos ín gentes,ipfi autem ín círcamaftonem. iunctio quz in prz/ fentiloco pónit:Pro; perflua(it: δὲ fi legat, nó habet quod εἰ re; nem lectionis& fen; fus: Sed neg Titus q mecü crat, cu eíTet ex fionem impellere inuitus: Propter fübintroduc&tos,in; quit falíos fratres, qui(abintroierüit explorare libertate noftrà quà habemus in Chrifto lefu: ut nos in feruituté redigeret. ΟΣ ui cü minis terrerét,& multitudine uellent nosa libertate Chrifti in legis traducere(eruítutem: ne adtempus συ eis ceffimus, ut círcüciderem? Titum: . Maximecum δὲ aliquaob ecclefiafticam pacé potuerit : nos neceffitas excufare:& hoc totum fecimus, ut uobís nulla fieret occafio ab euangeli gratia recedendi. Sí igi£ nos hierofolymís inter tantos iudaos imminétib? hinc/ inde falíis fratríbus, δὲ hís quí maiores erant aliqua ex parte cohibentibus, nulla potuimus ui ac ratione com : pellixutobferuarem? circumcifione quà fciebamus effe finitam:uos ex gentibus,uos in Galatía,uos quíbus uís nulla inferri poter ultro a gratía recedétes, ad legis iam abolitz tranícédiftis uetuftate. 4410 Ρίο αὐτῷ quí víde bantur effe alidd quales alíqii fuerínti níbíl mea íutercft cc. Licet(inquit)Petrü& Ioanné domínus fecum apoftolos habuerit:& tranífiguratii eum in monte uiderint:&(up ipfos eccle(iz(it pofitum fundamentü:mihi tamen nihil refert:quia nó aduerfum eos loquor qui eo tempore do minum fequebant: fed aduerfum eos loquor qui nunc legem preponunt gratiz:nec detraho pracefforíb?:nec inaliqua parte accuío maiores: fed hoc dico, quía deus perfonà homínis nó accípit.Non em accepit Moyíi: non accepit Dauid:nó accepitalíorti: nec eorü ergo accipíet, qui cedere quibufdà uident ad tempus:tamet(i ipfi me; Actaoe cum fentiant:Petro quoq dicente:In ueritate cognofco: quía non eft acceptor perfonarti deus: fed ín omni loco . quitimeteum& οροταξ íufticià,acceptabilis οἱ eft, C) uo itagpargumento ípfe(απάτης apoftolus Petrus, aduer/ fum eos qui in Cornelio ex gentibus baptigato, neccir/ cumciío(candalü(uftinebant utitur:€ placat eos fe nó potuiífe negare aquá his qui fpiritüfanctü acceperant: €odénunc(απάτης apoftolus Paulus aduerfum ipfum Petrum difputat:qp perfonarü non fit acceptor deus,fed unumquéq, p ueritate iudicet. Etita caute€ pedetétim inter laudem δὲ obiurgationé Petri medíus incedit:zut& praceffori apottolo deferat:& nihilominus audacter εἰ refiftatin facié;ueritate compulfus. ὃ 4Γ zP»ibí enim quí videbanturiníbíl contulerunt. Ipfe fuperius cum illis con; tulit, X multa ad eos retulit, quz ín gentibus perpetra/ ratilli nihil contulerunt ei,fed títàmodo qua ab eo dicta funt cóprobantes;dexteras dederunt confortij:i unum fuü Pauliqp euangceliü firmauerüt. Rurfum notandü qp “πεοσανέθει[ο,[ά eft, cotulerunt uerbü, ipfum fit ín graco: dequoantetracauimus. ce[ ed cotracíi vídíffent qo credítum eft míbi euangclíum pzeputij«C. ὑτ-ρβαΊομ eft: δὲ multis quz in medio funt interiecta fublatis,fic breuitem legi poteft: mihi enim qui uidebantur effe, níhil contu/ Kd. lerunt: fed econtra dexteras dederunt mihi& Barnabz focietatis, Autcerte illeabfcq iactatione fui, Occultus eft: . fenfus:mihi qui uidebant effe aliquid,níhil cótulerunt: fed ecótraa meeis collátü eft,dum fiuntin euangeltj era tia firmiores, Totü auté qd dicit, hoc eft: unus atqidem mihi euágelíti prepu τή, δέ Petro circücifio7 nis credidit, Me mifig ad gétesiillum pofuit in Ισάαα. Nec gentes poterant adulta iam etate non profuturo circumcifionis dolo/ recrucíari:& abftine re feab efcis, quibus femper affueuerant: . δὲ quas deus creaue: ratad utendum: nec hi quiex iudzis cre^ diderat δὲ circumcifi erant:& ex confuetu» dine quafi fecüda na tura putabant fe a cae Tantum Ὁ teris gentibus plus habere, facile cótemnere poterant ea in quibus gloríabant.Prouidentia itaq dei, alius apf'us circücifis datus eft: qui legis umbris uideret acquiefcev re:alius ín' preputio cóftitutis, qui euagelíj gratíam nó putaret effe(eruitiü,fed libera fidem.Ne fub aliqua occa 'fioneimpedimentü fidei nafceret:&;ppter circücifione fiue praputiü nó crederet in Chriftum.Nec hoc dicim? quo Petrus,qui& ipfe ín actib? αρϊοτ nullum hominé, Δι, το, ἃ comunem efleteftatus efi:& in illo παίς, quatuor an; gulis decoelo míffum uiderat,edocet nihil intereffe, iu/ daus fit aliquis,an gentilis: quafi oblitus priorü, fuper euágelíj gratía, legem putaueritobferuandà: fed ut ipfe quog legé cuftodire fe(imulans, paulatim íudaos ab antiquo uiuédi rhore deduceret, Non e poterát tantüobferuationis labore, δὲ ueteris uite cautifTimà cóuerfa: tioné,quafi purgaméta fubito δὲ damna cotemnere. Ex quo perípicim? pppterea dexteras datas Paulo& Barna; bz focietatis, a Petro;Iacobo,& loanne:neobferuatione αγία, diuerfum chrifti euágeliü putaret:fed& círcücifo rum δὲ habentíü preputiü,eífer una cómunio, Pulchre αὐτὸ praíiruxit dicens: Q.ui enim operatus eft Petro ín apoftolatu circücifionis: ne quiseum putaret detrahere Petro:fed utlaudib? eius ante pramiffis, intelligeret Pe. trus ideo circumcifione aliqua ex parte fufcipere: ut eos qui fibi ex udis crediti fuerat, lucrifaceret:& in Chrifti fide& euàgelio cuftodiret.Subintelligit etíà φῇ ílle abíq culpa faceret,& ad tépusobferuaádo,qd non licet:ne fibi creditos perderet:fe magis,p euagelíj vitate facere debe re qd(ibi creditü eft in praputio, ne gentes legís onere& difficultate deterritz,a chrifti fide δὲ credulitate difcede rent. Occulta hícorit quaftío. CL uid igit:Petrus fi inue niffet ex gétib?,nà eos adducebatad fidéc Aut Paulus fi ex circücifióe alids reperiffet, nó eos ad.chrífti baptifmü prouocabatzQ uz ita foluit,ut dícam?principale fingu lis in iudaos& getes fuifTe mandatü: ut qui defendebat legé& haberét que fequerent:quillegi gratia praferebant, nó deeffet eis doctor& prauius, In cómune yo hoc eos habuiffe ppofití:ut chrífto ex cüctis gétib? ecchiam con gregarét.Legim? em δὲ a fancto Petro gétilem baptigatü fuiffe Corneliti:& a Paulo infynagoga iudaortü, chriftü fxpiffimeprzdicatü.Petrus& loannes XJacob?, qui ui debané columna effe: ter fupradictü deaplis legimus: feorfum atit his qui uidebant:& ab his q uidebant eífe aliquid:& mihi em qui utdebant effealiqd, nihil cótule runt. Sollicitus τα requírebà quidna effet qd? diceret, qui uidebant:fed nüc meoi fcrupulo liberauit adfjcies, qui uidebant columnz effe. Columna igit funt ecchiae apli:€ maxime Petrus,Iacob?,& loannes: ex quib? duo εὖ diio afcédere meren£ in monté: qrü un? in Apocalyp fi faluatoré introducit loquenté: Q, αἱ vicerit, faci eum columnam dL. o 85 C columná in téplo dei mei:docés oes credétes qui aduer: (arii uicérínt,poffecolünas ecclefiz fieri. Ad Timotheü v Tímo.s.d jo Paulus fcribés ait: Vtfcias quo oporteatte in domo | m dei cóuerfari,qua eftecc'ia dei uiu: columna aute δὲ fit mamentiü yitatis.Hís δὲ cateris inftruimur,tam apofto7 los omnefd creden/ -£ommen.Iieronymi líber prins Paulus eum arguens refiftebathi qui crediderat exgeh T tibus feruarent. C»(i putataliquís uere Paulum Petro apoftolo reftitifTe:& p ueritate euàgcltj intrepide feciffe iniuriam praceffori: nó ei ftabit illud qd& ipfe Paulus iudzis iudzus factus eft,ut iudaos lucrifaceret:& eiuf/ dem fimulatíonis te, "p::. cbit fi V cras fam quod, Tantümutpauperum memores effemus:quod etíam d LUE in fcripturisappella/ b follicitus fuí hocipfum facere. Cum dutem uenifTet Pe fao afuit: 0Η ri&nibilinereede— tens Antiochíam, ín faciem οἱ reftiti: quía reprehenfi— eiie δι Τιπποίμεα aniembrisscum&— bilis erat.Priusením Cg uenírét quidam alacobo;cum- circücidit:& nudipe corpus diidacurin centíbus edebat. Cum autem ueni(Tent, fübtrahebat du rr με Fan n edo δὲ fegregabat fetímens eos qui ex íraumeifione erant:— decerimoníjs iudao runt itacp pers,&&(imulationi eius confenfcrunt δὲ cxtetí iudi:íta ut rm(nS rs μὰν ἐπε ως ας. δζ Barnabas duceteturab εἰς ín illa fimulationc.| gentium míffuserat riz cfTe, dextras Pau/ Sedcumuidiffem^ nóputauitabs τε άν 1o& Barnaba focicta; cere: Sineoffendicu, τίς, fed Tito qui cü εἰς erat, dextras nó dedertít. Nec dum quippead eam menfura peruenerat: ut poffint εἰ chrifti mercimonia ex aquo cti maiorib? credi:X eundeé tenere ncgociationislocum qué Barnabas tenebat& Paulus. ἀἲ Z ant vt pauperi mermoace effeimue«C, Sancti pau; peres: quorü pracipue ab apoftolis Paulo δὲ Barnaba cura mandat£,hi funt:quí ex iudais credétes,precia pof/ fe(fionü fuarüi ad pedes apoftolorüi deferebant egentib? largienda:uel quia cótribulibus, cognatis, δὲ parétibus fuis quafi defertores legis,& in crucifixum homine cre/ dentes, deteftationi& piaculo ducebant. In horü mini; fterío fanctus apoftolus Paulus quanto labore fudaue; rit,epiftolz eius teftes funt ícribétis ad Corinthios,& ad Theffalonicéfes,ad omes gentiü ecclefías: ut prapararét munus hoc p fe;ucl p alios qui eis placuiffent, hierofoly mam deferenda. Vndenunc cófidéter dicit, φ ο follicí tus fui facere hoc ipfum.Poffuntauté δὲ alio genere pau Mattb, s.a pSius accipi:de quib? in euangelio dicit:Beati pauperes piritu:quonià ipforü eft regnu coelorü. Meren£ quippe tales in memoria efTe apoftolorü.Necnó ἃ illi pauperes, Prouet Ὁ de quibus in Salomonc fcribit: Redemptio uiri anima, pprie diuitia. Pauper yo nó fuftinet cóminationé.Non ením poteft futurarü poenarü audire terrore, pauper in fide,pauper in gratía,non habes diuitias fpirituales,nec fcientia(cripturarü:qua auro&argéto, δὲ precíofo lapi; di coparat. Q.uonía igitur nó cgentfani medico, fed hi qui male habét: ,ppterea€ apoftolisín dexterarü cómu nicatione couenit:ne fpernerét pauperes:ne defpicerene peccatores: fed(emper memíniffent eorü, ficut Paulus n Gort.5b Corinthi íIlius meminitque cü in priori epiftola contri ftaffetad tépus, ut corpore per poenitentià laborante fpi ritu faluus fierct:ín fecunda,ne maíori trifticia abforbe; retur,reuocat ad ecclefiam.Petítqs cunctos utcófirment in eum charítate:& donentfratri ficut ipfeunicuiq eorü in facie chrifti donauerit: implens pactum qd" hierofoly mis fecerat,utfemper pauperum recordaret. b e[ um quté venífTet petrus Zinríocbíam«C. οὖ cenríbue edebat«c, Exco q Petrus απιεῷ quidà de hierofolymis Antiochia uenirét,edebatcii gentib?:oftendi£ nó eum oblitü fuiffe recepti:nullum hominé cómuné& immundiü dicere: ed quía ppter eos quí adhuc legem obferuandà puta/ bant:paululü fe a cóuictu fubtraxerat gentiii: íta ut etíà caterí qui ex tudais erant fimiliter facerent:& Barnabas qui ci Paulo in gentib? euageliü pradicabat,hocfacere cogere£ Hi qui Antiochiz crediderátex gentib9:nec fue ' rantcircücifi,cópellebant ad legis oneratranícédere:nó intelligetes difpefatione Petri: qua iudaos faluari cupez retfed putantes ita fe euangelij habere ratione. C Πίτα» uidiffet apoftolus Paulus periclitari gratia chrifti,noua bellatorei? ufus eft arte pugnadi: ut difpéfatione Petri, quaiudazos faluari cupiebat: noua ipfe contradictionis difpéfatione cerrígerer& efifteretekin facie:nó arguens Pprepofiü(ed quafi ín publico contradicens: ut ex co ῳ lo eftote iudzis& ecclefie dei: quó& ego omib? poiia placeo:non quzrens qd mihi utilecft,ícd qd? multisut faluen£:& fecitaliqua qua οδιγατία effent euagelij liber/ * tatijnefcandalicaret iudaos:qua auctoriítate,qua fronte audet hocin Petro reprehendere: qui circücifionis apos ftolus erat, qd ipfe Aplus gentiü arguit cómififfecSed utanteiam dixim?,reftititícd?m faciem publicá Petro& caterís:ut hypocrifis obferuandz legis, qua nocebateis qui ex gétib? crediderát correptionis hypocrifi emenda rctur:& uterq; ppfus faluus fieret: dum& qui circücifiol nem laudant, Petrum fequunt:€ qui circücidi nolunt, Pauli pradicant libertate. Ὁ d? aute ait, reprehenfibilis erat: ppterea inedíz tépcrauit:utíntelligamus nó tama Paulo eum fuifTe reprehenfibilé,d his fratrib? cii quib? ante edens feab eis poftea(eparabat. Vtile yo fimulatio nem,& affumendam ín tpe: Hieu regis ifrael nos doceat 4. Regtue exéplü: qui cü non potuiffet interficere facerdotes Baal: nifi fc finxiffct uelleidolü colere dicens: Congrega mihi oés facerdotes Baal:fi ei Achab feruiuit Baal in paucis, ego feruiam in multís.Et Dauid qii mutauit faciéfuam uRegtatd corá Abimelech:& dimifiteum δὲ abíjt. Nec mirii, duis iuftos homines, τῇ aliqua fimulare p εὕροτε οὗ fuam& aliorü faluté:cü& ipfe dris nofter nó habés peccatii, nec carné peccati, fimulationé peccatricis carnis affumpfe, rittut códemnans in carne peccati, nos in fe faceretiufti ciam dei. Legerat υπο Paulus in euangelio diim praci pienté:Si aüt peccaueritin te frater tuus, uade& corripe Lua eum inter ἐς δὲ ipfum folü. Si teaudierit, lucrifeceris fra; trem tuü.Et quó cü οεί de minimis fratrib? hoc faciédii iuffericaufus eft aplorum maxiímü in publica facietam procaciter,tam conftanter arguere: Nifi& Petro fic ρα’ cuiffet arguí:& Paulus nó ci facerct iniurià, de quoante dixerat: Veni híerofolymà uidere Petrü:& manfiapud$44 eum diebus quindecim: alium autem apoftolorü uidi neminem. Etrurfum: Ο uí enim operatus eft Petroin apoftolatum circumcifionis.Et infra:Petrus& lacobus, & loannes qui uidebantur columna οὓς:& cetera qua in eius laudes perorat, Aliquotiens cum adolefcentulus Rhomzacontroueríias declamarem:& ad uera certami/ na fictis militibus exercerer, currebam ad tribunalia iudícum: δέ diferti(fimos oratorum tanta interfe uide bamacerbitate contendere: ut omiffis fxpe negocíjsin proprías contumelías uerterentur:& ioculari fe ínui/ cem dente morderét.Si hoc illi faciunt,ut apud reosnul lam fufpitioné prauaricationis incurrant:& falluntpo/ pulum circumítanté: quid putamus cantas ecclefia co/ lumnas,Petrü δὲ Paulum tanta uafa fapientiz inter diffi dentes πάθος atq gentiles facere debuiffe« nifi uteori fimulata contentio,pax credentiü fieret:& ecclefia fides, fanéto inter eos iurgio cócordaret.Sunt quí cephan,cui híc ín facie Paulus reftítiffe fe fcribitznó putent apoftolül Petrü;(ed alium de feptuaginta di(cipulis ifto uocabulo nuncupatüEt dicunt nequad Petrü a cóuictu gentiii fe potuiíle G giis! qi js ἐμῷ gil ra ez mud πρ m Mq kg giat gii ] quu andi (lacs μι j niti áp agp qu dm sin ih qui fiumin [uu ui {μι αὐα pii du fei ΠῚ ἔῃ qui ftr lip | qi tdi H A hu ts E ttj. diii Vl [επ d doing Doi ray olm A fand ἼΗΙ set sit pied quus niai μι} in cpiftolam ad /£&alatas potuiffe(ubtrahere:qui€ centurione Corneliü baptica rat.Et cü afcédi(fet hierofolyma, difceptantib? aduerfus fequi erant ex circücifione,& dicétibus:Q, uare introifti ad uiros przputiü habentes, S manducafti ci illisePoft narratione uifionis tali refpófioné fuam fine cócluferit: Si ergo candé gratià dedit illis deus, ficut & nobis qui credidi/ mus in domipum Ie (um chriítü:ego quis eram q poffem pro; hibere deüc CL uibus auditis, tacucrunt δὲ s Séd cü uidiffem q» n6 recto pede incedunt ad ucritaté » euágelij,dixi Petro corá omib?: Sí tà cá iudaus fis;oen tiliter& non íudaíce uiuissquó gentes cogís iudaigarez s INosnátura(πάσι, δὲ nó ex eentib9peccatores.Scíentés auté qj non íuftifica£ homo ex operibus leeís, αἱ per Κα gentíbue peccatozee.Subrepunthocloco harctici: qui ri dicula quedam δὲ inepta fingentes, aiunt, nec fpíritua; lem peccare poffe naturam: nec iufte aliquid facere ter/ renam.Q) uos ínterrogemus quare de bona oliua rami fracti funt;& cur deoleaftro in radice bonzoliuz inferti fint τ ἢ nec de bono cadere quicd poteft, nec de malo futgere? Aut quomó uel Pau lus perfecutus fit art ecclefiam, fi denatu; ra fpirituali fuit: aut poftea apoftolus fa; lorificauerüt deum— 7777 SH:& étus,(i de terrena foe/ dic&tes:Ergo&genti— fidem Iefu chrifti:& nos ín Chrífto Iefu credidimus,ut— cegeneratusct.Q. ὦ busdeuspoenitentià—(406; A::(NETT e τιὸ :;: uiurcemu e ois, ad uitam dedit: Maxi ftificemur ifl fide Chrifti,& non ex operibus Ιεσίβε. Της HRS REE mecii Lucas fcriptor roptrquod—jpfis uerba pona/ hiftoriz,nullà huius mus. Eramusidiina di(fenfionis facíat mentione: nec dicat undj Petrüi Antio chiz fuiffe cum Paulo:& locum dari Porphyrio blafphe manti:(i aut Petrus erraffe: aut Paulus procaciter apo/ ftolorü principe cófuta(Te credat. CL uib? primü refpon dendi, alterius ne(cio cuius Cephe nefcire nos nomen, Nifici? qui& in eudgelio,& in alijs Pauli epiftolis:& in hacquoq ípía modo Cephas, modo Petrus fcribit, Nó Qaliud(ignificet Petrus,aliud Cephas:fed qp quá nos la tine& grece petrà uocemus,hanc hebrzi& fyri propter lingua ínter fe uicinia,cephan nuncupent. Deinde toti argumenti epiftole qd? oblique de Petro,Iacobo;&Io; anne dicit, huic intelligetía repugnare. Nec mirum effe fi Lucas hancrem tacuerít: cum δὲ alia multa quz Pau lus(uftinui(Te fe replicat, hiftoriographi licentia prater; mi(erit:& non ftatim εἴτε cótrariü,ít qd? alius ob caufam dignii putauit relatu, alius inter catera dereliquit. De/ nig primü epifcopü antiochena ecclefiz Petrü fuiffe ac; cepimus,€ khomá exinde tranílatü: qd Lucas penitus omifit. Ad extremü fi propter Porphyríj blafphemiam, alius nobis fingendus eft Cephas,ne Petrus putetur ο’ raffe: infinita de(cripturis eruntradenda diuinis: quz ille,quia nó intelligit,criminat.Sed aduerfum Porphy: rium:in alio,(i chriftus iufferit,opere pugnabim?:nunc reliqua profequamur, a«[(Θεά cü vidíffem ῳ non recto pede incedunt«C, Sicut hí qui fanis greffibus claudicare fefimulant:nó uitium habent in pedibus, fed eft aliqua cau(a cur claudicét: ta& Petrus fciens circumcifione& rzputium nihil efTe, fed obferuationé mandatorti dei: edebat quidé ante cum gentib?: ed pro tempore ab εἰς fe, neiudaos a fide Chrifti perderet, fubtrahebat. Vnde & Paulus eadéarte qua ille fimulabat, ei reftítit in| facie: & loqui£ coriomnib?:non tam ut Petrü arguat, ᾧ ut bi quorü caufa Petrus fimulauerat,corrigantur. Qd fi cui iftenon placet fenfus:quo nec Petrus peccaffe,nec Pau/ fus procaciter oftendit argui(Te maíoré:debetexponere qua cófequétia hoc Paulus ín altero reprehendat,quod ipfecómifir. b&f&ítu cum(udeue fieigentilíter et non(t daíce víuíe«quó geuteo cogíe íudaícarezIn diffolubili argu mento cóftringit Petrü:immo p Petrü eos qui pugnátia illum inter fe facere cogebant.Si(inquito Petretu natü/ ra iud«us es,circumcifus a parua atate:& uniuería le; gis przcepta cuftodiens: nunc ob gratiam chrifti fcis ea nihil pere babere utilitatis: fed exem plaria effe& ima/ gines faturorti: X cuim hisqui ex gentibus funt ieibum capis:nequad ut ante fuperttitiofe, fcd libere& n iffe; tenter uictitans: quó 605 qui€x gentibus credic erunt, nuncrecedens ab eis:& quafi a cótaminatis te fcparans & fecernens, compellís íudaigare τ Siem Inumundi fune aquibus recedis: idcirco auté recedis:quia hon Mb ent circumcifioné,compellis eos circumcidi€ ides ierí: cum tu ipfenatus iud«us gentiliter uixeris. Et latenter oftendit caufam quare aduerfum οἵ difputauerit: quía fcilicet gentes fimulatione fua iudaigare cópelleret,dum cumcupiuntamulari,€«Loo narura tudgítet nou ex tura irz ficut& ceteri.Natura iudeus eft, qui de genere ett Abraham:& a parétibus die octauo circumcifus eft; Non natura(πάσης, quí poftea eft fa&us ex gentibus, Vtautemtorum argumenti breui(ermone comprehen dam fenfus eft ifte qui texit, Nos, id eft, ego& cu Petre: mifcuitenim perfonam fuam,ne illi facere uideretur in^ iuriam: Cum effemus(inquit)natura iudzi,ca facientes quz lege pracepta funt,€ non ex gentibus peccatores qui uel generaliter, quia idolis feruitit, peccatores funtz uel quos nunc putamus immundos,(cientes q» nó pof? femus ex legis opere,fed ex Chrifti(aluari fide: credidi^ mus in chriftum:ut qd lex nobis non dederat, fides εἰ” bueret quam habebamus in chrífto. C];(i recedentes a lege,in qua faluari non potuimus,tranfcendimus ad fi/ dem,in qua non carnís quazritur circumcifio,fed cordis puri deuotío: X nunca gentib? recedendo hocagimus: ut quicundp non fit circumcifus immundus fit: ergo fi/ des ín chriftum in qua nos putabamus ante faluari,ma gis peccati eft miniftra qj iufticiz, qua aufert circücifio/ nem:quá qui non habuerit ímmundus eft.Sed abfit:ut quod femel deftruxi,&(ciui míhi nó profuiffe, rurfum uendícem.Semela lege di(cedens,legi fum mortuus,ut in chrifto uiuerem:cruciq eius affixus,& ín ποπ τοπ’ tus hominé,fide magis d$ carne fubfiftere: δὲ cü Chrifto egrederer e mundo. Q) d'femel adorfus fum,teneo.Non mihi gratis chriftus eft mortuus:ín quo fruftra credidi, fi putaui abfqp fide eius in ueteri lege faluari, Ὁ&[€cíert ree autetr qp non íuftíficat bomo er operíbue legíe i nfi per fidé iefu cbzíftí«C. Aiunt quida: fi uerü hocfit qd? Paulus affirmat,ex operibus legis nemine iuftificari, fed ex fidé Iefu chrífti,patriarchas€ prophetas,&(anctos,qui ante Chrifti aduentü fuerunt,imperfectos fuiffe. Quos ad/ monere debemus eos híc dici iufticiam non confecutos: qui tffi ex operibus iuftificari poffefe credunt. Sanctos autem qui antiquitus fuerint,ex fide chrífti iuftificatos. Siquidem Abraham uidít diem Chriftí,& laetatus eft;Et Moyfes maiores diuitias zeftimauit thefauro egyptiorti, improperíum Chrifti. Afpiciebat enim ín remuneratio; yo. 84. C Epb.2,a Iob,S.g nem.Et Efaias uidit gloriam Chrifti:ut loannes euange Efa..a' gelifta commemorat:& ludas deomnibus generaliter: Iudeb Cómonere(inquit)uos uolo fcientes femel omnía:quoz níam lefus populum deterra cgypti faluans: fecundo eos qui non crediderunt,perdidit. Vnde non tam legis opera damnantur, ᾧ hi qui cin ex operibus iuftificari fe poffe confidunt. Saluatore quoq ad difcipulos loquen te:Nifi fuperabundaueritiufticia uefira plus d fcriba/ rum δὲ phariforü,non intrabítis ín regnum coclorum, Congregandü in hocloco quanta in lege pracepta fint, qua explere nullus queat,Etecótrario dicendum,qua/ dam legis ctiam ab hís fieri qui ignorent eam. Sed ideo non íuftificari operatores eius: quia abfq fide Chrifti fiant: uerbi gratia: non dormire cum uiro dormitione mulieris:non adulterarí: non rapere: fed magis hono εδ E; C ceteri imperat: faceré, e patré& matré;& catera qua imperata funt, facere ”--- Ὁ ΔῈ defanétis Mattb, s.t E Qd fi defan&tis uiris nobis exempla protulerint:qd^in lege uerfatí,ea quz legís fuerant perpetrarint, dicemus: ιν Tímo.1.b Q) uia iufto lex non eft pofita,fed iniquis& nó fubditis, impíjs& peccatoribus, cótaminatís X immundis. ui £ommen.lbieronymi liber peimus autenó είς in carne. Γά 3n fide víuo filis beílquí oilerte me:et tradídít femetípfum pzo me. Ad Rhomanos de deo G 3 gnam ό Ίοπίευτ,ᾧ filio fuo non pepercit:fed Ὁ nobis tradiderit Κολ| set. eii: Nuncyo dechrifto ῳ feipfe tradiderit: Q ui dilcxig ἡ gu oe idit feirf Pp gi autéa deo doctus fit: nó habereeü neceffeutueldecha/— me(inquit)& tradidit feipfum ,p me. n ΤΡ Yo ubi gis ritate doceat, Paulo ΟΡ tenumeranp μα :^ L a Put uM; infert: Et Iudas Ifc» b Tela. b diente: Dea s Própter quod ex operib? legis nó iuftificabit omnísca^ rioris qui& tradit 6^ ea fcribereuobisipfiem^ ro. d" fi quxrétes iuftíficari ín chrífto ínuéti fumus δὲ So Rum ined"NET Bos CESSÉ: dpfipecatores: nunquíd chriftus peccati mínifter eft? uit quittad e d m 661[xopterquoder— Abfit.Si em quz deftruxi; hacc iterü rezdifico:przuari pricipibne γατα| ἐμαί ? É ας 3 ES, e“-“ς- H um, tenioribus I eid eS net b catorémecóftituo.Eg5 em p legélegi mortuus fum,ut CLARIS diim Efa.40.b qua fcribitur:Omnis iuftificatur ex operí/ buslegiscaro illa, de $ deo uíuam. Chríftó confixus fum cruci. Víuó auté íam e no ego:uíuit auté ín me chriftus. Quód aut nuncuiuo morat,q condemna, uerint Iefum mórti; & ligantes eum duxe caro foenü:&omnis. f ín carne:In fideuíuó filij dei:qui dilexit me,& tradidit— rint& tradiderintPi, gloriaciusquafi fos& femetipfum pro me. NÓn abrjcio gratíam ἀεί: fi ením lar rrfidi Erden: i.Iuftifica£ autem: no à: e:Dimií agn aped ca, pet legem iuftícia: er go chríftus eratís mot^— fircis Barrabbam:le, rectionis dicit facra/; τν;; lidit eis ut cruci usb méo:Oiscaro tide V Infenfati ealatz: quis uós fafcinauit non«ΓΕ, gerécillü gitur pay bit falutare dei. Sed dere ueritatie ter tradidit filium: & iuxta humiliorem filius ipfe fe tradidit: intellectü,iuftificabat qnda ex lege nó ois caro,fed tiri hi homines qui in paleftina erant. Nunc auté ex fidelefu chrifti iuftifícat omís caro, dum ecclefia ei? in toto orbe fundatur. b4T£o εἴ per legé legí moztuue ΠΠ vt oco víuam. Aliud eft per lege mori,aliud legi mori. C) d legi morit,uiuebateiantedj moreret: obferuans fabbata,€ ncomenías,X dies fefios,& uictimarü typicà curíofitate, δὲ fabulas iudaicas,X genealogias.Poftq aüt uenitchri; Roma.7.c ftus δὲ lex,de qua fcriptü eft: Scimus αὐτῷ quia lex fpiri/ F tualís eft:per euangelicàalege, legi pritínze mortuus eft: δὲ anima,quz(στη id qd fcribitur ad Rhomanos: Viro uiuete fi nupfiffet,adultera uocabat:mortuo uiro fuo.i, legeueteri,nupfit legi fpirituali, ut fructificaret deo. Vi Qfec.14.d& in Ofeead eam dicit: Ex mefructus tuus inuétus eft. Ibidem, Cui pulchre myfticü illud inferé:Q) uis fapiens,& intel ligetifta:intelligens,S cognofcet ea? Q) ui per lege igitur fpititualelegi liter morit,deo uiuít:cum nó fitfinelege dei, fed in lege fit chrifti. C) ui Yo legi morit ob peccata, mortuus quidé eft:fed nó poteft de eo dici qd fequi£, ut uiuat deo. Effe aute legé aliam fpiritualé extra legem lite Roma.7.c rz:& alibi Apoftolus docet dices: Itaq; lex quídé(ancta δέ mandati fanctü,X iuftum,& bonü.Et Ecechiel ex per Wecb.20.b fonadei:Eduxi( inquit)eos,id eft populum iudaorü de terra egypti: X adduxi eos ín defertü:& dedi eis praece; pta mea:& iuftificationes meas oftendi illis: quas faciet homo δὲ uiuet ín eís.Deea yo lege qux iram opera£:cui & Apoftolus mortuus eft, poftea infert: Etego dedi eis precepta nó bona:& iuftificationes in quib? nó uiuent $/70.€ incis.Idipfum fignificat& in pfalterio: CQ)! uoniànon co Lu33.c Roma.$,b gnouiliteraturam,introibo in fortitudinem domini. Cap C biífto cófizue fum cruci. ΟΣ uia dixerat fe per legem legi mortuü:quó mortuus fuerít,oftendit: Chrifto con/ fixus fum cruci:tollens cruce fuam δὲ Chriftü fequés:& in ipfa obfecrans paffione: Meméto mei cum ueneris ín regnü tuü.Statimq) audiens: Hodie mecü eris in paradi fo.Si quis mortificatíis membris fuper terram:& mundo mortuus,cófiguratus fuerit morti lefu chrífti:crucifigit ο lefu:& tropheum mortificationis fuz,in ligno domi; nice paffionisaffigit. o«[ Glíuoautem íam nó ego: víuít atit in me cbzíftus.N6 uiuit ille qui ἅπαᾶ uiuebat in lege, quippe qui pfequebat eccfiam. Viuit ait in eo chriftus, f: apiétía,fortitudo,fermo,pax, gaudiü,cetereq uirtutes: quas quí non habet,non poteft dicere: Viuit autein me chriftus.Hocauté totü fub fua perfona aduerfum Petrüi de Petro difputat. ΑΓΕ ὁ auténunc víuo ín carne. Aliud eít in carne effe,& in carne uiuere:Q'ui eff in carne funt, deo placerenó poffunt, Vndead bri uiuentes dicit: Vos & ludas& facerdotes cum príncipib? tradiderunt:& ad extremü traditi fibi,tradidit ipfe Pilatus. Sed patertrar didít,ut(aluaret perdítüi mundü.Iefus ipfe fe tradidit, ut patrís íuamqp faceret uoluntaté.ludas auté& facerdotes δι feniores populi δέ Pilatus, uitam mori nefcij tradide; ταπε πὰ cum ipfa quog fe p noftra falute tradiderit: beatus multüq foelix, qui uiuéte in fe chrífto p fingulas cogitationes δέ opera pót dicere:In fide uiuo filij dei, quí dilexit me,& tradidit feipfum pro me.€ Hon abüdo gratíá ocí«C. Abijcit στα dei,tam ille qui poft euageliü uiuit in lege, d; ís qui peccatís poft bapti(mü fordidat, H Ω uiauté poteft íuxta Apoftolum dicere: Gratia eiusin 1,Q menon fuit uacua:ifte€ hoc loquitur cófidenter: Non abíjcio gratíà dei. Q.d^auté fequit, ualde neceffariü eft aduerfum eos quí poft fidé chrifti putát legis pracepta feruanda.Dicédü quippe eis:Si per lege iuftícia eftergo chriftus gratís mortuus eft. Aut certe doceant, quó non chriftus gratis mortuus fit fi opera íuftificent.Sed duis fint hebetes, dicere nó audebuntchriftü fine caufa mor tuti, Ad particulà ítacp fyllogifmi, qua hic pponi£id eft fi ei per legé iufticía: ergo chriftus gratis mortuus eft: debemus illud affumere qd? cófequeter infer£,& negari nó poteft:chriíftus auténó eft gratis mortuus:& conclu dere:Non igitur per legem iufticia, Hucufq contra Pe/ trum,nunc ad Galatas reuertitur. Ca. III Snfenfati galate«c. Dupliciter hic locus intel ligi poteft: Vel ideo infenfatos galatas appelr latosa maiorib? ad minora uenientes, quia coeperint fpiritu€ carne,confument: Velob id qvuna/ (δν ἠπϊνῷ ει Poet η md iaa indict ipic [jid ΓΙ xt T ἡ εἰτορ [Π}1ν ciun: (ση fid: με 3 dedit ΤῊ Tana "leq agna Nast do J mus (νι 3 ἐξα aid 3 du quzq prouíncia fuas habeat ppríetates. Cretéfesfemp qiumag,— Qui; mendaces,malas beftías,uentres pigros, uereab Fpime nide poeta dictos, Apfus comprobat. Vanos Mauros,& feroces Dalmatas,latin?pul(at hiftoríc?. Timidos hry/ g3S,omnes poetzlacerát. Athenis expedíitiora nafci in/ genía,philofophi gloriían£.Graecos leues:apud.C.Cafía rem fuggillat Tullius dices: Aut leuiü gracorü ,autim/ maniü barbarorü:& ρ Flacco,Ingenita(inquit)leuitas: & erudita uanitas.Ipfum ifrael,eraui corde,& dura cer uice,omnes fcriptura arguüt.In huncergo modü arbi» tror& Apoftolü galatas regionis fua ,pprietate pulíaffe, Licet quidam profundis fe quaftionib? infcrétes: quafl fub obtétu uítanda harefeos, qua diuer(as narurasin/ fert, dicant, Tyrios quoq; δὲ fidonios,moabitas& ammo nitas,& idumaos,babylonios,& egyptios, omefq ges qua in fcripturis nominant habere quada idiomata:& ex caufis pracedentibus, δὲ merito operü priftinorü:ne iufticía dei ueniat ín dubiüicü unaquaq gens uel bonü ucl malum qc tid Re 9. γη cpiftolam ad /£alatas A uel malum habere afferat cp alia nó habeat. Nos iftas al titudines declinates,(uperiora fe&abimur: aut ftulticiae €os argui dicétes, per quà fpiritii legis δὲ litera dijudica; renó poffint: aut uitio gentis corripi, cp indociles(int& uccordes,& ad fapientia tardiores.) d'auté fequit:quis uos fafcinauít, digne tualis eft. Neq yo quía fidem praferim? Ιερίς opéra de; ftruimus:nec dicimus ícdóm quofdà,faciam? malà do/ nec ueniant bona:quorü damnatio iufta eftfed feruitü τι gratia anteponim?,Dicimufq q íudzi ppter metü fa; ciuntjid nos facere ppter charitate.Illos feruos ος ,no$ ;: filios:illos cogi ad bó Paulo,qui&(i impe; NM: δι: rituseitlermone,na 5 dereueritati? Anté quorá oculos Iefus chriftus profcri WOEHM RA tía Sibans ex) v ptus eftin uobíscrucifixuseft.Hócfolumauobísuolo—exfidechritilicenia po: non qicierit difcere: ex operíb? leoi fpirità ifti di nafcitur delinquédiít effe fa(cini, qui uul/: ex op€gis ipiritu accepiits,an ex auditu fed ex diléctione fidei goputaf nocere:fed cfideizSic ftulti é(tís: ut c fpírítu coeperítis, nunccarne^ uoluntas boni ope; uíus fermone fit tri; confu inig risaugec:dum bona uij:& utin cateris,ita mamini & in hoc quoq loco,; uerbü quotidiana fermocinationis affampferit.Legim? in Prouerbíjs: Donü,inuidi cruciatoculos. Q ui apud nos inuidus,in graco fignificantius ponit fafcinator:& in fapiétia que Salomonis fcribit:Fafcinatio malignita/ tisobícurat bona. Q.uib? docemur exéplis: ᾧ uel inui; dus aliena foelicitate crucict:uelis ín ᾗ bona fint aliqua, alio fafcinante.i.inuidéte noceat. Dicit fafcin? ρρτίς in/ fantibus nocere,&«tati paruula:& hís qui necdü firmo ueftigio figant gradü, Vnde& quidàe gentilib?:Nefcio quís ceneros oculus mihi fafcinat agnos.Hoc utrü ποτ, necne fit, deus uíiderit:quia pótfieri,ut& demones huíc p&ó feruiant:& dfcitiqp in dei opere uel coepitfe uel pro/ feciffe cognouerint,eos a bonis operib? auertant. Nunc illud in caufa eft qd ex opinione uulgi(umptti putam? exéplum: ut quó tenera etas nocceri dicit fafcino:fic etià Galatz in Chrifti fide nuper natí& nutriti lacte,& nó fo lido cibo:ueluti quodá fafcináte fint nociti:& ftomacho fidci naufeantefpü(fancti cibü euomuerint.O) d fi aliqs cótradicitexponat quó de cómuni opinione fit fumptü, uallis Titanorü ín regnorü libris:fyrenz& onocentauri in Efaia:arctur?& orion, δὲ Pleiades in Iob:& catera his fifiaxqua utiqp uocabula, gétilium fabularü δὲ caufas& origines habet.Interrogem?hoc loco Marcioné quí pro hetas repudiat:quó interpretet id qd fequit: a«[p ai iri oculoe(efus cbzíftue ρίαίρτηο eft«€. Nobís eim recte pícriptus€ chriftus:de cui? patibulo& paffione, alapis & flagellis,ois pphetarü praedicit chorus:ut cruce ipfius nó de euagelio tm in d crucifixus refert: fed mito antedj deícédere dignaret ad terras,& homine qui δ crucifixus affumeret,nouerim?.Nec parua laus Galatarü eft,qp ita crediderint in crucifixum,utante fuerat eis profcriptus: quo fcilicet lectítantes ,pphetas, δέ omnia ueteris legis fa crameta nofcentes, uia& ordine uenerint ad credendü. Legit in quibufdà codicibus: quis uos fafcinauitnó cre dere ueritatic Sed hoc quía ín exeplarib? Adamantíj nó habef,omifim?. b t boc folum a vobís volo oífcere cc. Sunt quidé(ait) multa qua poffunt interrogatione uos cogere,legi euágelíti preferendü:fed qm infenfati eftis,& nequad ca poteftís audire(implici uobi(cü fermone lo/ quor:& de eo qd promptum eft, fcifcitor: Spiritüfanctü quéaccepiftis: utrü uobis legis opa,fabbati obíeruatio, circüciflonis, neomeniarü fupftitio dederint, an audi; tus fidei;per quà ex gétib? credidiftis€ Q. ὦ ἢ negari nó pótfpiritüf(an&ü& uirtutes qua in principio fidei acce/ ptum fpirítii fequebant: nó ex operib? legís, fed ex fide Chrifti datas:manifeftü e(t uos a melíoribus exorfos,in peiora corruere. Cofyderem? αὔτ diligeter quia nó dixe rit:uolo a uobis difcere utrum ex operíb? fpiritü accepi; ftis:fed adiecerit,ex operib?legis.Scicbatem& Corneliü centurioné fpiritü ex operib?accepifTe,fed nó ex operib? legis quà neíciebat.Si auté econtrario dicit: ergo& fine auditione fidei accipi fpüs pot. Nos refpondebim? acce piffe quidé εἴ! fpiritü:fed ex auditu fidei& naturali lege, qua loquít in cordib?noftrís,bona quad faciéda X ui, sanda mala:per quà dudum quoqj Abrahà, Moyfen, δὲ cateros fanctos iuftificatos retulimus:qua augere dein; €eps poteft operü obferuatio, legis quoq íufticia: nó τῇ carnalis legis qua prateríjt(ed fpiritualis: quía lex fpirá ideo facim? t nó quia iudice formidàmus: fed quia fcimus ea ei placere in qué credimus, Q.uarat quiípiam,fi fides nó eft ni(i ex auditu:quó qui furdi nati funt.poffunt fieri chriftiani. Deum quí ppepatré ex mà gnitudine δὲ pulchritudine creaturarü poteft quis intel ligere:& a códitionibus conditor confequéter agnofcit, Chrifti aute natiuitas,crux,mors,refurrectio,niíi ex au^ ditu fciri non poteft. Aut furdi igitur chriftíani nó funt aut fi furdi funt chriftiani;falfum eft quod alibi ab apo7 ftolo dicit:Itag fides ex auditu:auditus auté per uerbü dei. Ad qd'qui fimplici refponfione cótentus efi:dicit nó eum generaliter dixiffe:fides oim ex auditu eft,(ed fides ex auditu:qd δέ in parte,& in toto accipi poteft:;Forü fci) licet fides ex auditu, qui audiunt,qui credunt.O. ui au/ tem huicfcrupulo fatiffacere cona:: prius illud centabit afferere,qd? nutibus quoq;& quotidiana cóuerfationes δὲ ut ita dixerim totíus corporis loquétegeftu, furdi pof fint euágeliti difcere: deinde etiam hoc, qd dei fermo cuí nihil furdum eft,ad eas magis loquaf aures,de quib9& ipfeaitin euangelio:Q. ui habet auresaudiendi,audiat, Etin Apocalypfi: ὢ. αἱ habetaurem, audiat quíd fpiri, tus dicat eccleíijs,Et Efaias: Dominus addidit mihi au riculam.[ες eft alius homo cui deus loquit ín occulto:€ qui clamat in corde credentis: Abba pater:&(ut frequen ter expofuimus) quó corpus omnía membra& fenfus habet:ita aníimà quoqp uniuerfos, δὲ(enfus,& membra habere:& inter catera aures etia: quas quí habuerit, nà magnopere indigebit hísauribus corporís ad Chrifti euangceliii cognofcendü.Simulauteé etía illud attendite, qp hicfpiritus abfq ullo additaméto fanctus intelligat: quem ex dono cófequimur,& nó hominís,de quo ahibi Ícribic:Incorruptus fpiritus eft in omnib?. Et:Ipfe fpiri/ tus teftimoniü redderfpirítui noftro.Et ín alío loco: Ne; mo fcitea qua in homine funt,nifi fpirítus hominis quí eft in eo.Etin Daniele: Brüdicite fpiritus X anima íufto/ rum diim. cé[ 6ícftulr etíoi vt cum fpírítu ceperítío cC. Si fanctüfpiritü acceperant Galatz, quomo ftulti erante Verü ftatim folui£,coepiffe quide cos fpü:fed cum carne confumarené, fpiritü ab eís fuiffe füblatum. Vnde fine caufa paffi funttanta quz paffi funt.C) uod ne fibi poft peccatü eueniret, Dauid preca£ dicens: Spiritüfanctum ταῦ neauferas a me. Diligenter attendite cy qui fcriptu/ ras iuxta literà fequi£,cofumarí carne dicatur. Ὁ uam; obrem illud quod ad Corinthios fcríptum eft: In carne uiuentes,non iuxta carnem milítamus:melíus fic intel» ligi poteft:uthí militare dicantur ín carne, qui uetus te/ ftamentum humiliter edifferüt. Ο ui vo fequunturin telligétiam fpiritualem: fint quidein carne, quía eande habentlitera quam iudzi: fed non iuxta carne militent, a carne ad fpiritum tranícendentes. C! uando uiderítis eum qui prímü credit ex gentibus:&ad Chrifti aratrü mittit manum, ργαπίο aliquo doctore prudente fic pet legis iter ad euangeliü pergereutomnia illa qua ibi fcrá pta funt, defabbato, de acymis,de circüicifione, de uicti» mís,digne deo intelligat:& deinceps poft euagelij lectio nema iudzo aliquo,aut iudaorum focío perfuaderi:ut umbras δὲ Allegoriz nubila derclinqués, fic fcripturas interpretet ut fcripta funt, de hoc poteftís dicere:Sicftul tus cs:uccum fpiritu coeperis,nunc carne cófumaris. p Tantapaffi C Li.$.a Apocaks.b Ía.6.c,53.€ Roma&e D ϑαρί. 1 ἃ Roin.8,€ Dafusf $$.50.£ 2, Cori. io, £ommen.Iicronymi liber pimus γ΄ Zanta paffíeftío fine cauía«C, Cófyderem? infoclices iudzos, quanta fupftitione δὲ obferuationis labore uiuàt inter carteras nationes, dícétes:ne tetigeris:ne guftaueris: ne attractaueris:& pbabim? uerum effe qd dici£:Tanta paffi eftis(ine caufa:fed nó ftatim ad eos fentétía téperat & dubia fit, fi τῇ fine manos difputat:q fides reputata fit Abrahz ad íufticifi ᾿ς α. nó in εἰγοΠοίΠοπο.(οά in praputio.Etdiligéterobferuas, σ΄ doceteos filios effe Abraha:quicüqp hac mentecredide;— rint: qua incircücifus credídit Abrahà: quí exultauitut Iob$g uideret dié ἀπί:& uidit,& latatus eft. Vin& ad infideles iudzos diciturSifüij' effetis Abrahz,ope; caufa:quía debis di^| 56 e a mini" T'antá paffi eftis fine caufa τῇ fine cau γα Abraha faceretis, 'citur, q pfit poft lege : L Li 4* at ec»- H 1 H ad euangéliü reuerti. υ fa, Quí érgo tribuituobís fpiritum,& operat uirtutes. Quaautéalia(íllo in tpecühacdicebant)' MelPautéficintellil|{η nobisex operib? legísan ex auditu fidei. Sícüt Ab,"tsm nU pótq prímü creden/ tesgalatzicrucfixi: raham credidit deo:& reputatü eft illíadíuftícíam.Q o. tebat, nifi credulitate opprobria mfta per/ peífifint:& pfecutío, e & a iudais& a gécib? o m ófcitís ergo:quía qex fidefunt, hí filij funt Abrahà. nesnóminimasfufi^ deus:praenuncíauit Abrahae: quía bridicent ín teomes nuerint. Ω. πας fru/ in filiti dei qué pater miferat loquentem:. róuidensauté fcriptura: quía exfideiuflificatgentes^ Qruicreditinmeng[οὶ credit in me,fed in εἴ qui me mifit? Vii δὲ firaarguuntur fuiffe gétes. Ιοίέ quí ex fide funt, bidicent cá fideli Abrahá,^ inalio loco de gene; perpeffi,ia gra chri; fii recedant: ppter quá tanta perpeffi funt, Simul& illa fpes:q qcüqiob chriftifidelaborauerit, δὲ poftea lapfus fueriti p&fn:ficut priora fine caufa dicit paffus fuifle dii peccatific rurfum nó perdat ea fi ad priftinà fide& ad an tiquü ftudiü reuertat. Aliter:Si circücifioné(inqui) pu tatís fequédà effe poft gratià:ergo τ} ad prafens tépus fine circücifione uiuétes,oia quz paffi eftís ín irritü funt deducta. Q.uz quidé míhí uidemini nó fruftra fuftínu iffe,q fcio legé poft euágeliüi nó ualere, Vel certe fic: Non lcue erat dànü,fi circücifione fequentes,tin priftinü fidei perdidiffetís laboré:nunc yo ad hoc detrímétii,etiá pra uarícationis poena(οςίαξ: ut& praeterita(ine caufa per/ peffi(itis:& in futuro crucieminí. Ὁ. uidá coacti? ita ín/ telligüt. Cofyderate ρει πᾶ gratiz libertate& prafentis onera obferuationis ín lege: δὲ uidebitís dj multa caffo ftudio feceritis:licet nó penitus fructus erroris iftius de/ fperandus(it, dum celo dei ad hoc ipfum eftis adducti. Ignorantibus ein cócedi uenía ρδεῖ ad meliora cóuerfi, fciétíà in uobis doceatis flu&uaffe,nó ftudiü. ὃν«γέδυ d tríbuít vobíe fprfi«C, Tribuit,hoc eft,adminiftrat, prafen tis tpis eft legedü:utoftendat p fingulas horas atcp mo^ meta femp dignis fanctüfpm miniftrari:& quàáro quis in dei ope δὲ amore pfecerit,tanto magis fanctifpüs in fe ha bere ytutes: jsauditus fidei, nó legis opa cofumant. Nó dlegís opa cótemnéda fint: δὲ abíq eis fimplex fides appetéda:fed ἅπρία opa fide chriti adornen£.Scita€ em fapientis αἰγὶ illa fentetia:nó fidele uiuere ex iufticia, fed iuftü ex fide, Simuloftedi£ galatas accepto poft fide fan &ofpti, dona habuíffe ytutü.i.pphetia; genera linguarü, t,Cort,7.b morborü curationes:& cetera quz ad Corinthios ín do nis fpüalib? enumerant.Ettii poft ita(quia forfità gra; . tiam difcernédorü fpirituti nó habebat) a falfis doctorí/ bus irretiti funt. Obferuandü etià cp opari ytutes dicant inhis, q nó tenét euágelíj vitate:ficut in illis q diim nó fe quétes ín noie ei? figna faciebàr, loanne uel maxime có; Mat 9.f queréte,Praceptor uidim? quendáà in noietuo efjcíenté damonia:& phibuim? eü,quia nó fequit nobiícti. Hoc aduerfum hareticos q pbationé fidei fuc ex eo fi figni aliqd? fecerint,arbitran£. Q) ui cü máducauerint& bibe/ rint in noie diii:(habét quippe& ipfi altare facrilegü)& figna multa inuocato faluatore feci(Te fe íactent,in die iu Mattb.7.d dicíj merebunt audire:Nó noui uos: difceditea me qui operamíniiniquitatem.€ ΑΓ Οσίου Zibzabam credídít tco 1C. Ab hocloco υἱῷ δά eum ubi fcribitur: αἱ ex fi de funtbiidicent cü fideli Abrahá, Marcion de fuo apto erafit.Sed quid pfuit hoctuliffe:cti cetera quz reliquit, Geii2,a infaniz ei? aduerfa fint. Credidit atit Abrahà deo, εχίξς de patría fua in terrà quà nefcíebat:Sarà nonagenarià,& fterile cofides efTe pariturà: δὲ audita repromiífione dei, q in Ifaac uocaret feme ei*, ipfum Ifaacofferés uictimà: & επ de ἀπί repromiffioneno dubitás: recte tali reputa£ fides ad iuftícia,qui legis opera fupergreffussdeum non metu fed dilectione pmeruit. oq]£ oguofcitío της d cx Roma.4«a fidefuntibi filij funt abzab3. Pleni? de hoc in epfa ad Rho; ris(ibi antiquitate,&.. nobilitate plaudétibus refpódet:Et ne díxeritisiquia pa Iob— trem habem? Abrahà.Pót effi deus de lapidib?iftis fufci: tare filios Abraham. Lapides ibi nemo ambigit dura fi gnifícari corda gentiliüi: qua mollita funt poftea,S fidei. recepere fignaculüi. Virtutes Abrahá in quib? ante circi cifioné deo placuit,diligés le&or enumera:& dfcungiin fimili ope reppereris, dicito filios effe Abrahà, fuftificati in preputio,qui círcücifioné nó ob meritit operii, fed in fignü fidei prioris accepit. Ci uía em ex femineeíus erat chriftusoriundus:in ἅ uniuerfarü gétíü fuerat bfidictio repromí(fa:& ab Abrahá αἱ δα chriftüi multa erantfay cula tráfitura:prouidés deus, ne foboles dile&i Abraha cateris nationib?mifcerent:& paulatím familia ei? fieret incerta,gregé ifraeliticüi quoda círcücifionis cauterio de notauít:ut uiuétes inter zgyptios,inter affyriosbabylo/ níos atq? chaldaos,hoc fignaculo diftinguerent.Deníg: per ddragínta annos ín eremo nullus eft circüicifus: foli quippe fine gétís alteri? admixtione uiuebant:ftatim ut ΄ Iordanis ripam tranfgreffus eft populus:& in palaftina terrà, iudzum fe examen ínfudit,circücifio neceffariafu^— turo ex cómixtione gétíüi prouiditerrori, Q» aut£a lefu Io(uejt duce,fcd'o fcribit ppfus círcücifus:fignificat& in eremo 1 ceffaffe circücifioné qux in egypto rationabiliterexerce batur:&a díio Iefu chrifto fpirituali circücifionecreden teseffemüdandos. ee[ Ῥλεουίάξο autem fcrípturasqeeg fide(uftíficat géteo«C. Nó d ipía fcriptura;atramétü uider licet& mébranz,qua infenfibiles fücpoffintfutura pre nofcere:fed qfpüffanctus,& fenfus q in litera latet,mltis| poft feculis uétura pradixerint.Porro exéplü qd de Ge; nefi fumptü eftiíta in ,pprío uolumine cótine£: Ecbene/" dicent in femine tuo οὓς gentes terra. C) d? Apfus ipe Gua} chriftü interpretans aít: Nó eft fcripti ex feminib? drin εννέα multis,fed áfi in uno,& femine tuo quí eft chriftus.Hoc auté in omib?peneteftimonfjs, quz de ueterib? libris in nouo affumpta funt teftaméto obferuare debemus: qd? memoriz crediderint euágeliftz uel apfi:& ti fenfu ex/ plicato, b epeordiné comutauerintinónund ucl detraxe. rint uerba,uel addiderínt. Nulli yo dubii ο inIfaac& Iacob.fiue in duodecim patríarchís,& caterís q de Abra ham ftirpe defcédunt,non fuerint bridicte uniuerfena, tiones:fed in chrifto Iefu p qué oés gétes laudantdeii:& bfidicit nouüi nomé fup terra, Pótauté Apfus& dealio: Genefeos loco exemplum feminis ufurpafTe, ubi fcribit: Eduxitauté foras,haud dubíü quin Abraham deus, I αἰχίε εἰ: Afpicein coeli& numera ftellas, fi poteris dínu/ Geb merare eas.Etaitillí:Sic erit femé tuü:X credidit Abrabà deo,& reputat eft ei ad íufticià. i uicüiq igit credunt, büdicent cü fideli Abrahà: qui ob egregia in deü fidem.| prim? in eum credidiffe narratur.Sicut Enosob prínd/ Ibid— palem in deum fpem:& inter cateros eminenté,fperalie Ícribi£ inuocare dim deum.Non ἃ δὲ Abel de d diisait: Vox fanguinís fratris tui clamatad me:& cateri dein/ ceps dcü nó fperauerint inuocare:fed ὃ ex ca parte unu quifqappelle£,quauelmaximehabet,,— FINIS« hin τν ον y rtis re fra hired anie aed aat t dino nmt mno» ΜΠ $o. 86 DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN SECVNDVM LIBRVM COM 3 MENTARIORVM AD GALATAS ΑΡ PAVLAM ΕΤ EVSTOCHIVM PROEMIVM, d οὐ in primo cómétaríorü ad Galatas libro:cá de genti ppríetatib9difpatarem, Y intactum reliqueráinuncín fecüdo reddendá uide£;qui fint Gálatz, uel quo,unde ἢ tráfierinc Vtrü indígenas eos fuderit;an aduenas quá nunc incolunt tetra fufcepe^ ies| riz& utrü líneuá conubio perdíderint:an δὲ nouá εστίν& nó amiferint fuam, Marais Varro canctarü antiquitatü dilieéti(fimus perfcrutatori& cxterí quí eum imitati funt, multa fup hacgente,& digna memoria tradíderüt.Sed quia nobis ppofitü eft incircücifos ho: mínes nó introducere in téplá deí:& ut fimpliciter fatear,tmulti iam anni funt qj hzclegere defi uimus:Lactantíj noftri quz ín tertío ad Probü uolumine de hac géte opínatus fit,uerba pone; mus.Galli inquit antíquít? a candore corporís galatz nuncupabané& Sibylla fic eos appellat, d fignificare uoluit Poeta εἴ aít: Tum lactea colla auro ínnectunt, cá poffet dicere candída. inc e galatia prouincia, ín quá galli alíqri uenientes, cá graxís fe mifcuerüt. Vf prímü ea regio Gallogracia.poft ealatía ποίατη eft. Nec mit ἢ hoc ille de galatis dixerit: δὲ occídentales GY 442A pplos tantís ín medío terrarü fpaciis praxtermiffis,ín oríétis plaga cofediffe memorarít:cá coftet ori&tis cotra X gracia: examína, ad occidentis ultima perucnifíe. Maffilia Ῥοςεί códiderüt, ds ait Varro trilingues effe,q; δὲ orxce loqn£ ,& latíne,& gallice.O ppiídá Rhoda,coloni rhodiorü locaucrüt:unde arr.nís Rhodanus nomé accepit.Pratermitto Carthaginis conditores tyríos:&t Agenoris urbépraterco thebas Liberi qs ía Aphrica codíditquz ciuitas nunc T hebeftis dicit Relinquo eam parte libyz;qua eraxís urbib? plena eft.Ad hifpanias tráferedior:nóne Sagun tumeracíex infula Zacyntho profecti codiderüt: δὲ ορρί T artefTon,qd'nücuoca£ Cartxía, Iones graxi hoies locaffe referunt. Montes quoq; hífpaníará, calpe idrus pyrenz, item infule Aphrodifiades, δὲ gymmefiz,qua uocan£ Daleares:none erxci fermonis indicia demóftrant? Ielalaliaa cpecis Populis ocupar maior quondá οτασία uocaba£. Certe qd' negarí non pat ///4/4, 445,5. Goto γε Romani de ἔπεα afiani homínis ftirpe generati funt.Ex d euenit, ut δὲ in occidente grad fxpe^"^ ΄ ΄ Η ΄-.: πε πι——— acuminis reperíant ingenía:& ín oríente ftoliditaté barbaram redoleant. Nec hoc dicm? αν nó cregione utrobíqs díuerfa zafcan£:fed qd'ex magna partc ctia cxtera quz nó funt fimilia,nüca :-:"Ad uf^ pentur.Itaq; nó mírü eft ftultos δὲ ad intelliétia tardiores ealatas appellatos: cá& Hilari?1aj 2e polt"mt είπα; cloquentíz rhodanus,eallus ipfe δὲ píctauís genítus:ín hymnorü carmine gallosindocles* TET A d uocet.Et q» nunc oratorá fertiles funt:nó tam ad recionis dilíoétia;cg ad rhetoríc: damoré per tínet:maxime cü aquitania,era«a fe íactet pins galatx πό de illa parte terrarü;fed de fero» cioribus eallis fint profecti. Vultis cite o Paula& Fuftochíü, quó Aplus unáquág prouíncíá fuis pprietatibus denotarít, Vfg; hodie eadé ucl αἱττατᾶ ueftigia permanét uel errori, Roma; nz plzbis laudat fides. Vbi alibi canto ftudio& frequétía;ad ecdefias& ad martyrü fepulchra cóairrít: ubi fic ad fimilitudíné cocleftís tonítrui amé roboat,& uacua ídolorü tépla quatiun£? IN6 φ alíam habeant Romani fídénifi hanc quá oes chrifti ecdefiz, fed deuotio in eis maior fit,& fimplicitas ad credendum. Rurfum facilitatis& faperbia arguunt. Facllítatís:ut ib:Rogo uo; fratresut obfcruetís cos qui diffenfiones δὲ offendícula.prater doctríná. quá aos didiciftis, faciüt:& dedinate ab illis:huiufmodi err chrifto diio nó fcruiüt fed fuo uentrí:& per dulces fer mones δὲ bfidictiones feducunt corda ínnocétíü. Veftra eri obediétía ín omné loc Feli taeft. Gaudeo igitur ín uobís:& uolo uos fapiétes efle in bono,& fimplices ín malo. Super ise Yo:lNolialtü(Ώρος,[οἱ tíme.Et:Nolo uos ignorare fratres myfteríi hocut non fitis ipfi uobís fapiétes.Et ín fequétib?: Díco em p gratíá q data é mihi in oib? q funt ínter Eid E RE Gp oportet fapere:fed fapere ad fobrietaté.Et aperdíus:Gaudere cü gnadeto f id cá flenti: Idipfum inuicé fentiétes.INó alta fapíétes fed humilib? cofentiétes.INolite efle prudentes apu tríant:& indifferenter uefcant ín téplís:& inflati fapientia[παυϊατί τοὶ urrectione càrnis negente, A m Hace; hodie permanere: non poteft dubitare,quí Achaiam uiderit. Macedones iti charitate laudant:& ín hofpitalitate ac fufceptione fratri Vi ad cos f-ribicg De charítate auté p^ fraternitatis; ; dte; inte ite fint: m hu/ A0 uos metipfos.Corínthíos quo; notatg» rnulíeres eorum íntecto capite fint:& uiri comam nu/ At» 0 e nam ERN X ὩΣ"Ὁ: E fraternitatis;nó neceffe habem? fcribere obi dr eii uos a deo didiciftist diligatis inuicem, ^ Étein facitis illud inomnes fratres ín uniuerfa Macedonia, Sed reprehendunt ῷ ociofi domus circüeant:& alienü expectantes cibüdum fingulis placere defyderant, δὲ huc illucq; difcurrant; quid apud βηρηιοῖαραν ,enunciét.Sequit eim:Rogam? autéuos i sbenders magis& ' operá detis ut quieti fitís:SC ut ueftrü negociü apum& operemini maníb? ueftrís ftcut praxipiy mus uobis:& ut honefte ambuletis ad cos qui foris funt, δὲ nullius aliquid defyderctis Qd ne quis putet officio πιασίς docétis cj αἰτίο gcntís admonitá, ín fcciida ad eofdem inculcat ac repli cat dícéssINam δὲ cum effém? apud uos, hoc denuncíabam? uobís: qfi fi quis operati ποι σαί, nectnanducet.Audiuimus em ínter uos quofdá ambulare ín quicteiníhil operantcs.fed απίοίς agétes.His αὐτέ quí eiufinodi funt, Δοπιυιπείαιτιϑ& obfecram? ín ἀῆο ef chnifto: ut ci filentío operantes πᾶ pané manducét.Longum eft fi uelím de Apfo& de fcriptarís omnib? fingulará centíü,ucl uirtutes obferuare ucl uítía:cü ad hax ipfa qua dixim? inde deuoluti fumus ἤρα, latz ftulti δὲ uecordes Ῥηπηείατί fint, Scit mec qui uídit Anchiram metropolim galatiz:ciuita^ tengy nücufgy fchifmatib? dilacerata ἔς» dogmatá uarieratib? cóftuprata:O mítto gas, ophitas, borborítas,& maníchaos.INota ern íam hac humane calamitatis uocabula funt. Quisuncj paffalorincitas,& afcodrobos,S artotyrítas,& cxtera magis portenta Qj numína i aliqua patte romani orbis audiuit? Antiqua Πυϊείςία είς; hodie manent ueftigia. Vnüeftqd "inferím?,& promiflum in exordio reddím?:oalatas excepto fermone graco, quo omnis oriens ᾿ loqui£ propriá linguam candé pene haberc quá Treuiros:nec referte fialiqua exinde corrupt ' rinxcim δὲ Aphri phoenícum línguam nonnulla ex parte mutaucrínt;& ἱρία latinitas, tegío» ibusquotidie mutetur& tetmpore;Sed iam ad propofitum reuertamur,| COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EPISTOLAM AD GALATAS LIBER SECVNDVS. "ícungs ením ex operíbue legíe funt! fub ma/ "AN ledícto funt zc. Hunc morem habeo:ut quo^ Jj gi tienfcüqp ueteri infiruméto ali/ quid fumi?, recurrà adoriginales libros: & diligenter inípicià, à quomó in ífuislocis ο fcripta finc. Inueni b lib 23:1,2:7.d itaq: in Deuterono 7 - mio hocipfum apud Lxx. interpretes ita pofitum: Maledictus omnís homo qui nó permanferitiín omnibus fermonib? legis huius, utfaciat illos:X dicet omnis populus,fiat. Apud Aqui; lam yo fic: Maledictus qui nó ftatuerit uerba legis hui?, ut faciatea:& dicetomnis populus,uere. Symmachus: Maledictus qui non firmauerit(ermoncs legis iftius, ut faciat cos:& dicetomnis populus,amen.Porro Theodo» tio fic tranftulit: Maledictus qui non fufcitauerit fermo/ nes legis huius facere eos: δὲ dicetoinis populus, amen. Ex quo intelligimus Apoftolü,ut in οατοτίς(enfum ma; gis te(timonitj pofui(fe d$ uerba:& incertum habemus ütrü Lxx interpretes addiderintomnis homo& in om^ nibus: an in ueteri hebraico ita fuerit,& poftea a iudais deletum fit.In hànc meautem fufpitionem illa res(timus lat:xquod uerbum omnis€ in omnib?, quafi fenfui fuo neceffaritiad probandum illud απού quicung ex ope tibus legis funt, fub maledicto(int: Apoftolus uir he/ brzz peritia:& in lege doctiffim? nundj protuliffet: nifi An hebrais uoluminibus haberetur: quam ob caufam famaritanorü hebrza uolumina relegens,inueni 63:quod interpretat, omnis fiue omnibus,(criptum effe:& cum Lxx.interpretibus concordare.Fruftra igitur illud tule/ runt íudzi:ne uiderentur effe fub maledicto, non pof; fentomnía complere qua ícripta funt:cum antiquiores alterius quocp gentis lítereid pofitum fuiffe teftentur. sa ίσος enim er opcrib? 3| legis funt,füb maledicto funt. Scriptum eftenim: Maledictus omnis qui nó per. ος η) manferít ín omnibus qux faripta funt in olegis utfaciatea. Quóníam autem in CLuoniam autem nemo poffit explerelegcm:& cuncta G facere qua iuffa funt: δὲ alíbi teftatur Apoftolus dicens: QLuod enim erat impoffibile legis, in quo infirmabatur per carnem:deus filium fuum mittens in fimilitudinem: carnis peccati, de peccato códemnauit peccati ín carne, Q.d fi uerü eft,poteft nobis obíjci: Ergo δὲ Moyfes, δὲ Efaias,& cxtcri propheta, qui fub operib? legis fue runt, fub maledido funt. Q.uod noriti mebit annuere, qui dicenté apoftolum le gcrit: CLuia chriftus nosredemit de malo dicto legis, factus pro nobis maledictum: δὲ refpondere unumquemq fanctorum fuo tempore maledictionem factum effe pro p..pulo. Necítatim hoctribués& iuftis uiris, uidebitur detrahere faluatori: quafi nihil przcipuum δὲ excellens habuerit factus ϱ nobis maledictum: cum δὲ cateri pro alijs maledictum facti(int. Nemo enim il/ lorum duis factus fuerit ipfe maledictio, de maledicto quempiíà liberauit, abfqs folo. domino Icfu chrifto,qui preciofo(anguine fuo:& nos omncs& ipfos Moyfen di/ co δὲ Aaron prophetafip cunctos δὲ patríarchas, dem; H ledico legis redemit. Nec hoc ex meo fenfu dictum pti tctis:ícriptura teftis eft: quía Chriftus gratia dci, flueut τη ΙΝ ἐπ quibuídam exemplaribus legitur,ab(qp dco,proom/ nibus mortuus eft.Si autem pro omnib?,& pro Moyfe, δὲ pro uniuerfis prophetis, e quibus nullus potuitde/ lerechirographum uctus, quod aduerfum nos fcripti με erat,& affigere illud cruci.Omnes peccaucrunt;& indi/(5 edt] gent gloria dei. Ecclefiafte quocp hanc firmantefenten EdRMO tiam.Homo non eft iuftus in terra, qui faciat bonum: non peccet. Deniqp& inferius Apoftoli dictum manife; fte docet:nec Moyfen,nec ílluftrem aliquem deantiquis uirum,apud deum iuftificari potuiffe per legem.Sequi turením: b qf&uoniam aurem ín lege nemo ege nemo iuftificatur E ab. E ΕΠ 3 bu iyi qupu aq πα Yuma tiis tots Pn bi tii 3 ui πμ bei; edi tur c, Exemplum quo probatur iuftus ex fide ufuere, Abi αὶ & nonexoperibus, deHabacuc tulit: α ita nu P H ΝΠ 4 ἂς ti fitt ' Ecedb.20.d i) Eno ipfeincrepatper pphcetá dicés: Ecce peccatis ueftrís uen d let ἐν Roma.7,c ing jp T T. qm c nd n i 4 ἥ D ju i, ᾿ Zincpiftolaitad/&alatàs—£3, pretcs ediderüt:Tuftus auté ex fide mea uiuit. Aquila: Theodotio:lu(tus auté ex fide eius uíuit.i. dei. Coniyde randum ítag quia nó dixerit, hà aut uir ex fide uiuit:ne occafionem tribueret ad uirtuti opera cótemnenda:fed &u(tus ex fide uiuit: Vt quicungp fidelis effet,& per fidem uicturus, non aliter Il--$6; 8*7 ευρεϊῆ precepta funt pofita:& abfq mercede erunt hi qui illa cópleuerint, Soluit itacp utrüq: hoc modo: quó chriftus Iefus ex maledicto nos legis liberauit; factus;p nobis maledicti: ita de maledicto quoq: euàgelij quod ftatutü eft fuper eos qui cius przcepta nó fecerint, eruít no»'nos:factus T pofi μὰ Sd pens iuftifica apud deá: manifeftá eft, quiaíuftusexfide Pim sedit ong prsiutust Mee uiuet.Lex auténon eftex fide fed quifeceríteauiuetin— non dim icre porti Duas Rt fidem gra,* illis.Chriftus ns redemit de maledicto lepísfactus,p- ολες ανα VIS is ᾿ b nobis maledictá. Ου Ícríptà eft: Maledictus omnis be. Guía fcripti εῆς quisiuüus& vino Οδ pendet in ligno: ut in g&tib9 bridictio Abraha: ἔοι Mei ELM, S do ide d ret ín Chrifto Iefu:ut pollícitationé fpüs acdpíam?per τοῷ deíenfu&uerbif lus cómouct, Paulí uerba fu(cipiat;in quibus de fe ait:Scd'm tufticia que in lege ít fine reprehéfione.Erat igitur Paulus tunc iuftus in lege:fed necdü uiuere poterat: quia non habebat in fe chriftum loquenté:Ego fum uita.In qué credens poftea capit& uiuere. Faciamus& nos aliquid fimile huic qd? dici:iuftus ex fide uiuít,& dicam?: caftus ex fide uiuit: fapiés ex fide uiuit:fortis ex fide uiuit:& a ceteris yeutü partib? uícinà fententia proferam? aduerfum eos quí in chriftum nó credentes,fortes& fapiétes,téperantes(e pu tanteíTe uel iuftos: ut ciant null abfqp Chrifto uiuere; fine quo ofis uirtus ín uitio eft, Poteft prafens teftimo/ nium&(iclegi: quia iuftus ex fide, ut deinceps inferat, uiuit.Cr d autem ait: Lex nó eft ex fide, fed qui feceritea uiuetin illis:manifefti(fime demófira£: nó fimplice dici uitam,fed eam qua referat ad alíquid.Tuftus quippe ex fide uiuit:& non addit,in his(iuc in illis. Viuensauté in legequi fecerit ea, uiuet in íllís: hoc οἵ, in his qua fecit, qua putauit bona:mercede laborís fui habés ea tin ope: raquz fecit:fiue longitudine uite(ut iudei putant)fiue declinationé poenz,per quam tranfgre(Tor légis occidit. Viuereauté in illis, nó putemus apoftoli uerba cíTe, fed Esechielis prophete qui ait:Et eduxi eos in defertum:& dedi éis przceptà mea:& iuftificationes meas demóftra; ui εἰς, ds faciet hó δὲ uiuct in eis. ui cü illos qui in prae " ceptis& iuftificationibus ambulaffent, uíuere dixifTet: adiecit:Et dedi eis precepta non bona: X iuftificationes in quib? nó uiueret in eis. C) uàta in uerbis cófyderatio, ubidixit: Dedi εἰς pracepta δὲ iuftificationesin quibus uiuerét in eis:nó adiunxit,bona.Vbi yo pofuit in quib? nó uiuerent ín eís,addidit: Ecego dedi eis precepta non ;.* bona:& iuftificationes in quib?nó uiuentin eis.Sed hac pleni? ín Ecechiele: πᾶς ad ordine epiftola reuertamur. a«€ biíftue nos redemít oe maledícto legío τῷ. Subrepit in hocloco Marcíon de poteftate creatoris,quem(angui naríum,crudele infamat& uindice,afferens nos redem; ptos effe per chrí(tü,quí alterius boni dei fili? fit. Ο. fi intelligeret à differüt emere,& redimere:(quia qui emit, alieni emit: qui αὐτὸ redimit, id emít,pprie qd" fuü fuit, & fuü effe defiuít) nund? fcripturarü uerba fimplícia,in calumnía fui dogrnatis detorqueret. Redemit ergo nos chri η ftus de maledicto ἱερίς, η ἲ peccantib? coftitutum eft:quos diti eftis:& in iniquítatib? ueftris dimifi matré ueftra.Et Apfushoc íípfum replicat dicens:Ego auté carnalis fum uenundatus fub peccato. Maledicta quoq legis quz in Leuitíco δὲ Deuteronomío fcripta funt:non deo auctore cóplené/fed pphetico fpü his quí peccaturi erant ea qua uentura funt,nuncíant. ΩΣ(i Apfi uoluerit nos teftimo nio coartare dícétisQ. uicüq ex operibus legis απο maledicto funt:fcriptü eft em:Maledictus omis qui non petnanfertin omníb? quz fcripta funtin libro legis,ut aciat a:& a(Terere omnes qui fub lege fuerint, fuiffe ma ledictos:ínterrogem? eum utrum hi qui fub euangelio chrifti funt,& eius precepta nó faciunt, maledicti(int an Ώιδ.8ί maledictos dixerit, id habebit in euagelio qd? nos babefhós ir lege, Si maledíctos negauerir, fruftra ergo fidem.— Apoftoli difputems; mM G iuftum uidet Deuter Deiz.iid ronomij teftimoniü,de quo& Apfus hac fümpíit, pau/ cisreplicare& cóponere illud cateris editionibus, Lxx; ergo interpretes ita hunc locü tráftulere:Si auté fucrit in alid peccatü& iudici mortís,& mortuus fuerit:& fuípé deritis eum in ligno, nó dormiet corpus illi? fap lignü: fed fepeliétes(ερο]ίοείς eum in die illaxquia maledictus à deo omnis quí pendet in ligno:& nó cótamihabis terrà tuam quam diis deus tuus dabit tibi in hereditatem; Aquila:Etcü fuerit in uiro peccatü iudiciüi mortisi& óc, cifus fuerit& fufpéderis eum fuper lignü:no cómorabi; tur morticinü ipfius fuper lignum:fed fepeliens fepelies eum in dieilla: quia maledictio dei eft, qui fufpefus eft: & non cótamínabis humü τᾷ quà diis deus tuus dabit tibi hereditaté.Symmachus: Siauté fuerit homini pec/ catum ad iudicii mortis:& occifus fuerit: δὲ fufpéderis eum fupcr lignü: non pernoctabit cadauer ipfius fuper ligni, fed fepultura fepelies cum in dieipfa: quía ,ppter blafphemià dei fufpéus eft: δὲ nó cótaminabis terrà cuà quà diis deus tuus dabittibi ad hereditate. Theodotioi Et quia erít in uiro peccatü íudiciüi mortis,& moriet:& fufpédes eum in lígno:nó dormit morticinti eius fuper lignüi:quia fepultura fepelies eum ín die ipfa: quia ma^ ledictio dei eft fufpé(us:& nó cotaminabis adama tuanv quá diis deus tuus dederit tibi haredítaté.Porro Δ ἊΣ; terra fiue humus, lingua hebrza appella£. In co autem loco ubi Aquila δὲ Theodotio fimiliter tranftulerunt, di» cétes:quia maledictío deí eft fufpéfus: in hebreo ítà po; nitur; om Όρο τοῦ"23. Hacucrba Hebion illé Herefiarches femichriftíanus,R femíjudaus ita interpre tatus eft: ὅτι ὕβρις θεοῦ ὁ κρεµιά/λουος: id eft, quia iniu ria dei e(t fufpenfus. Memini me ín altercatiorie Iafonis δὲ Papiíci,qua greco fermone cófcripta eft ita reperiffe: λοιδορία θεοῦ ὃ κρεμκαμιονορ! eft maledictio dei quí ap^ penfus eft. Dicebat mihi hebraus qui me in fcripturis aliqua ex parte inftituit, qd poffit& ita lcgi:quia contü/ meliofe deus fufpe(us cft.Hac idcirco cógeflimüs: quia famofiffima quaftio é:& nobis folet a iudais ,p infamia οδῆσί, q» faluator nofter δὲ diis fub dei fuerit maledicto; Primü igit intuendü eft:qj nó quicüq in ligno peperidé rit, maledictus fitapud deti:fed qui peccauerit,&,ppter fcclus morti fueritadiudicatus,fublatufq in cruce:noti ideo maledictus, quia crucifixus eft: fed quia in ταὶ πὶ inciderit reatü,ut meruerit crucifigi. Deindeíllud oppo nendü qd inferius caufa patibuli plenius exponat,fcri/ ptura referéte, ob maledicti& blafphernià dei eum effé crucifixi. Ο. d apertius Symmachus trahftulit dicéns: quía ppter blafphemiá dei fufpéfus eft. Ad extremü ín/ terrogemus eos ἢ Ananías& Acarías& Mifahel, nolen^ Dafi.j. tes adoráreídolum Nabuchodonofor, fuiffentin ligno D 5 fufpenfi: Eleagarus quoq: nonagenariüs fub Antiocho 2, Madé.éid rege Syriz:& cü fepté filijs gloriofa mater: utrüi malediz-έτος eos eítimaturi fuerint,an omni büidi&tione digniffi. mos« Cérte fi crucé quà Aman, parauerat Mardocheo, nó ipfe,p(tito merito cófcendiffet: puto Mardocheus in eam, no ut maledictus, fed ut uir(anctus afcéderet. His δὲ cateris fimilib? coprobat illum effe maledictum, quí P 4 dignum E &R.eg21€ uirtutum inuidia,autregis ira fuerit crucifixus. : Oktb(c droad Ofec: Voca Ωεᾶ. £ommen.K2icronymí liber fecundus ᾿ ftultos dixerat, factus eftftultus, Ν effi ad eoshisufus ο΄ dignü facinus patibulo perpetrari:NG eum qui iniqui/ tate iudicü,& inimicorü potentia,uel clamore dp am zt Na/ both αποπάᾶ ad legabel literas,tota lesrael ciuitas mor/ ες damnauit: fed(anguis eius in typo chriftimulta poft (zcula uíndica£:dice nomen eius legrael quía adhuc modicii, & ulcifcar fanguine Iegrael fuper domü Hieu.Hacaduerfum judaos. Ceterum ut ad nos redeat pr tatio,fcire nó poffum dre Apoftolus in eo qd fcriptü eft: Male/ diéus a deo ois qui pendet in ligno, uel . fubtraxeritaliqd uel addiderit.Si enim fe/ mel auctoritate Lxx. t interpretü fequebat:debuit ficut ab illis editü eft, δὲ dei nomen adiungere.Sin yo ut hebrzus ex hebrais, id qd? in fua lingua legerat,putabat effe ueriffimü:necois, nec jn ligno,qua in hebrzo nó habent affumere. Ex ὅ mihi uident:autueteres hebraorü libri aliter habuifTe,qy nüc .-habét:aut Apoftolü(ut ante iam dixi)fenfum fcriptura rum pofuiffe,nó uerba:aut quod magis eft eftimandü, poft paffione Chrifti,& in hebrais,& in noftris codicib? abaliquo dei noméappofitü:ut infamià nobis inuretet, qui in chrifti maledíétüia deo credim?. Audaci itacp pe/ de ad hoc procedo certame,ut ad libros prouocé, nullo loco fcripttia deo qué effe maledictüi:& ubicücp male/ dictio poni£,nund? det nomen adíunétüi, Maledictus tu **€ ab ofib? beftijs, dicif ad ferpenté.Etad Adam:Maledi; lbidc.4* étaterra in operibus cuis.Ecad Cain:Maledictus tu fup terrà. Etalibi:Maledict? Chanaan puer,famulus erit fra "tribus fuis. Necnon ín alio loco: Maledictus furor eorü, qaaudax:& iracorü, quia dura. Lóngü eft fi uniuerfas maledictiones,qua in Leuitico,€ in Deuteronomio,€ in[εἴα nauz fcribunt, enumere:& tá in nulla earü, dei nomé eft additü:intantü ut etia ipfe íatanas, cum delob pollicerc£, φῇ grandibus pre(fus fuiffet anguftíjs blaf Toba.b phemarcta meliori parte hoc fignificauerít dices: Nifi ce 8. Rego21,c büdixeritin faciem.Etin regnorum libris, Naboth pro: pterea lapidat? referé:quia bridixerit deü€ rege. Nullü auté debet mouere ϱ chriftus p nobis maledictü factus fit:quía δὲ deus qui eum dicit feciffe maledictü: ipfe( cü nefcitet chriftus peccatü)pro nobis eum peccatü fecit:& Phifz.a(aluator de plenitudine patris, exinaniuit feformà ferui accipiés:uita mortu?eft:&(αρϊξεία dei fatui:as eft appel, b.Cort..d lata:ut qd? ftultü erat dei fapiétius fieret hominib?.Et ín f. Cort. 9.d fexage(imooctauo pfalmo de fe loquit:Deus tu fcis infi pieotíá mei: delicta mea a tenó funt abícódita.Iniuría itaq diii,noftra gloría e(t.Ille mortuus eft;ut nos uiuere mus.fllle defíceditad inferos,utnos afcéderem?ad colü. τς factus eft(tulticia, ut nos fapientia fierem?, Ille fe de plenitudine& deforma dei euacuauit formà ferui acci; iens:utín nobis habitaret plenitudo diuinitatis,& diii Fierem? e feruis.Ille pepédit in ligno,ut peccati qd com; miferam? in ligno fcientie boni ac mali, ligno deleretap penfus. Crüx eius amaras aquas uertit in dulcéfapore: ἡ δὲ fecurim perdita in profundiqp demerfam,mitffa in fluéta Yordanisleuauit.Ad poftremü factus eft ille maledictio: factus inquánó natus:ut bridictiones quz ρα fue; rant Abrahz,ipío auctore& preuio tranfferren£t ad gen tcs:& fpiritus repromíffio p fide illius cóplere£ in nobis: quà dupliciter debem? accipere:autin uirtutü fpiritua/ libus donis: autin fcripturarum intelligentia fpirituali, a4*ratree fcóm bomíné oíco z&. Apfus qui omnib? οἵα factus eft, ut οὓς lucrifaceret, debitor gracis ac barba/ ris fapictib? δὲ infipiétibus, galatis quoq ds paulo ante « fide. Frátres fcd'm hominé díco:tamé hominis tefta/ mentutn cófirmatum netno Abrahz dicte funt repromi dicit, δὲ feminibus quafi ín multis: fed quafi in uno;& femíni tuo qui eft Chriftus.Hocauté dico teftamentá . cófirmatum a deo,qux poft quadringentos&tríginta annos facta eftlex, non ítrítum facit ad euacuandam repromíffionéquíafi exlege harreditas.íam nó ex qu miffione.Abrahz autéper promíffioné donauit deus. cftargumétis quibus ad Romanos, fed(impliciorib9,& qua ftulti poffent intelligere,& pene de triuio.Q) uod ne uideret imperitía& nà arte feciffe,prudenté placatante lectoré& quz dicturus eft,teperat prafatione pramiffa, Fratres, íÍcd'm homi; nem ἀίςο:Ο) d ein di Ícd'm deum:nó dico fcd?m recódità fapién tiam,& eos qui fofi» do poffunt uefci ci y bo: fed fcd?m eos qui ob tenerítudiné fto; machí lacteororépa fear aut fuperordínat:? iones& fernini eíus. ύδ lentaudiré quegran rínthios in quib? au; diebat fornicatio:& Qruidigiur^(fic fornicatio que &urus fum, nó dico-: fcunf:&nequadj ua díafunc. Vii&ad Co t,Cor, ne intergétes quide, ait:Ego dito,& nó dfis.Etad eofdem in fecunda: Q Το τισιν quor,nó fcd dfim loquor, fed quafi in infipientia.Pu; t» tantaliqui q» de teftaméto homínis,X deteftatoris mor; te; δὲ cxterís humana fimilitudinis difputatur? exéplis, dixerit:Fratres fcm homine dico. Mihi autem uidet:& ppter hoc quidé quod illi arbitrant: fed maxime jppter illud qd fequi£ effe premíffum:id eft: Non dicit,& femi nibus quaf(i ín multís,fed quafi in uno:& femini tuo qui eft Chriftus, Omnes fcripturas fenfu ac memoria per/ agrans,nundi plurali numero femina fcripta repperit . fed fiue in boná parté,(iue in malà,femper fingularinu/ .amero. Necnon& illud quod infert: Hocauté dico tefta, mentum cófirmatii a deo:fi quis diligéter bebrxauolu; mina, cateras edítiones οἵ Lxx. interpretü tráflatione cótulerit,inueniet ubi ceftamétü fcriptü eft:nó teftamétil . fonarefed pactum:qd? hebrao fermone dicic Tya. Vnde manifeftü eft id feciffe Apoftolit qd? promifit: necrecon; ditis ad Galatas ufum effe fenfib?:fed quotidianis X ui, libus:& quz poffint(nifi premififfet,(c?m hominem di co) prudentib? difplicere. Supputandi in hoclocoanni ab eo tépore quo ἀῆ5 ad Abrahá locutus eft dicés: Etin feminetuo bndicent omnes gentes,ufqsad legiflatorem . Moyfen:utrum quadringéti triginta fint: uel quó in Ge nefiipfi Abrahz dis pollíceat: qd poft quadringentos annos deterra feruitutis filij eius exituri(int: Non enim paruares eft:& a multis quafita, nefcio an ab aliquo fit inuenta.lllud etia qd? in codé libro de Thamar€ duob* eius paruulis legié:qp fcilicet primus qui dicit Zara,mi/ ferít manü fua:& obítetrix ligauerft εἰ coccinü:& dehinc illo manum intrínfecus retrahente,, manü pofterior qui Phares uoca£,porrexcrit:prafenti loco cógruit:qpoften/ derit i(rael in legis opere manü fuam:& eam ,pphetarit, & ipfius faluatoris pollutà cruore cótraxerít: Poftea yo proruperit populus gentíum: ppter qué dicit fepiseífe deftructa:€ medius paries qui ínteriudaos δὲ gentiles fuerat diíTipatus:ut fieret unus grex,& unus paftor:& Gud| σῶμ effet gloria,& honor,& pax,omni operanti boni iuda: primi δέ graco. Simplex autem fenfus qui in hoc loco texitur,hanc uim habet,ut doceat Apoftolus, non poffe perlegem,qua pofiea data eft,repromiífiones quaante factz funt ad Abraham deftrui: δὲ pofteriora prioribus praiudicare: cum repromiífiones ad Abrahá ante qua; dringentos triginta annos datz fint, qd? benedicerentur inillo uniuerfz nationes.Legis autem obferuatio,q qui feciffet eam, uíueret in ea, poft quadringentos triginta annós Moyíi data fitin monteSina, Econtrarío hic didi potetat: CLuid ergo neceffe fuit legem pofttantü tépus repromiffionis darí: cum δὲ data lege,fufpitio deftructa fponfionis potueritoborirí:& manete repromif(fione nó profutura lex data fit.) uà przuidés Apfus quaftioné, in fequentibus ipfe(ibi proponit& explicar, dicens;*.. ας δός^^?Quidigitun ἀπό δν qos di iR fr yt pts &ddiv Zjn epiftolam ad /&alatas MN ᾿ς aq uid(cítur:lex pzopter tráfareffiones pofita eit oonec Wn£2—yentrerfemen cuí τοι erar«C. uia manente repro MN[ος quz facta fuerat ad abrahà: lex poftea data per M moyfen fruftra uidebatur íllata:cur dàta(it explicat:Pro Mi, pter tranfgreffiones inquit. Poftoffenfam enim ín ere/ NN mopopulipoftado, T i rarum uitulü,& mur ar: murin diüim:lex tráf/ i greffiones prohibitu lir. ρε E(t:deisai::: 2... TFetNecuero eftimá/ t πριν anon beft:dedsaüt unuseft, ἐκ ergo aduerfus promiffadei?" dum fcripuram au ἣν cxoribus&utal;us—^Mfit.5ierr data eflctlex qua poffet uíuificare: uere Gare eR ean, [ iB 3-, t.^"» u ec "e repetam, pof ον ex lege effet iafticia.Sed condufit fcriptura omnia fub^ catoconclufitfe dica/ o' tríacui in«gypto;:- ρ"^ zs. μὴ im mn ἊΝ Fun auc Pecatoutpromiíffio ex fide íefu chrifti daretur ccedéti famem mandatüm ΠΝ t."D. 22 ἢ,: ex iure ci e'deumpatrü fuorum— bus.Príus autem δρ ueniret fides,füb lege cuftodieba; Bit oftedat DR ng: τω« mur:conclufi ín eam fidem qux reuelanda erat. Itáa; suu Pen fic !£4 S;; RE auta peccati.[ “τ dijtuiifradlquiedu;— lex ρα ἄάσοσιι noftcr fuit ín chrifto:utexfide iuftifi^— modo& iudex non mii χα ων(S^. caremur.Atubíucnit fidessam non fub pedagogo fu εἶ Ον πε d.: ue Dp:1: noc nd;: τᾷ homí incié a& deinquétüpena tnus.Omnes em filij dei etis p fidéqua eftín οὐ. αρα A JS 3i IAS me ὁ iefu.Q üícüq; ením ín chrifto bapticati eftis,chriftum—& Oe fenten/ mb. dia hrifti iefu:'. P;:; tive fux auctoritate me| quiaomnia per ipf induiftis.NNon eft iudzus neg; gracus.INon eft ferus'.ργοπτποίσενης be P' facta funt:& fine ipfo nedliber—tospoenz,indulgen/ Tit factum eft nihil:Non: tia poftea fi uoluerit dal folü coelü, terra, mare,& uniuerfa quz cernimus, fed etia— principalisabfoluar. c{γα lex pedagogue nofter Mo: illa quz p moyfen duro populo dfi iugü legis impofita Tm Timo füc. Scri gar ΝΑ) [4 E ^ fica ig, e Timo b ra fucceffit.Iufto αρ’ it δὲ ad Timotheü: Vnus em deus:unus& me; diator dei δὲ hominüi homo chríftus iefus.Poftij ob no; ftram faluté de uirginis utero dignatus eft nafci dei& ho mínü homo chrif?? iefus,(cquefter et dictus.Anteqp ue; ro humani corpus affumeret,€ effet apud patrem: in principio deus uerbum,ad omnes fanctos ad quos fa; ἐξα eft fermo dei, Enoch uidelicet, Noe, Abraham, faac, ,&lacob:& poftea Moyfen& cunctos ,pphetas quos fcri yide'' pturacómemorat:fine additaméto hominis, qué necdü me affumpferat, mediator tantüimodo nuncupat, Q. d aute boit ait: Lex ordinata p angelos: hoc uult intelligi, qd? in omí m' ueteriteftamento,ubi angelus prímum uifus refertur,& igit poftca qua(i deus loqués inducitur: angelus quidé ue, Ui Exosb rcex míniftris pluribus quictq fic uifus: fed in illo me diator loquatur qui dícat: Ego fum deus Abrahà, deus - Πρας δὲ deus lacob.Nec mirtim fi dcus loquatur ín án/ : gdis,cum etiá per angelos qui in hominibus funtloqua Zadia tur deus in pphetis: dicéte Aggeo:Etait angelus qui lo? ..quebat in me:ac deinceps inferéte: Hac dicit diis omipo tens.Negiei angelus qui cffe dictus fueratin propheta €x fuapíona audebat loq: Hac dicit dis omnipotes. Ma ' num mediatorís,potentía δὲ uirtutem eius debemus ac; Cipere,Q, ui cum fcd^m deii unum fit ipfe cü patre:fcdàim ᾿ mediatoris officium alíus ab eo intelligitur. Ο uia uero kctionisordo confu(us eft,& hyperbato pturbaf: ficno bisreddendus uidetur. Lex pofita eft per angelos in ma nu mediatoris, ppter tranfgreffiones ordinata per ange/ los,donec ueniret femen οί repromiffum erat.Seme atit haud dubiü quin chriftü fignificet: qui ex Matthzi qp príncipio cóprobat effe filius abraham:fcriptura refere/ te:Liber generationis iefu chrifti filij dauid, filij abrahà. bL 2 ex ergo aduerfuo pzomíffa ocízabfit«c. Sicut media; tor dei X hominii,inter dantem& accipienté legem me/ di? fuit:ita lex ipfa quz poft repromiffioné data eft,inter ᾿ tepromiffione& cópletioné eius medía fubrepfit. Cr uae ' nó idcirco arbitráda cít pmifTioné excludere, qa poftea ubfecuta eam quz príus fuit uidetur abolere:fed ex eo qd' nó potuit uíuificare,nec id tribuere qd? repromiffio prima pollicita ézmanifeftü€ in cuftodià earepromiffio? nis nó in fubuerfioné datà.Si efr data effet lex quz pof . fetpreftare uitam: X id qd repromifífio fpoponderat ex; bibere:uere promíífio pet legem putarct cxclufa. Nune s Qüid igiturllex propter tranfere(Tiones Cisl eftdo. necueniret femen cuípromiffum eratzor Kg. II autem propter tranfgreffiones,ut fapra diximus pofita, magis arguít eo$ peccatores quibus poft repromiffione in cuftodiam,& ut ita dicà,in carcerem data eft: ut quía' per arbitríj libertatem noluerant innocentes expectare $o. 88 promiffum,lcgalibus uinculis prapediti,& in feruituté mandatorum reda; ctícuftodiréturin ad uentü futurz in chiri/ fto fidei: quz finem itrata peranrepromiffionis affer/ fuírín cbaífto:vt ex fide(uftificemur. zit vbí venit fideo:iam nó(üb pedagogo fumue«C. Pedagogus paruulis affigría, tur:utlaíciuiens refrenetur atas, X pronaiín αἰτία corda teneatuf:dum tenera ftudijs erudicur infantía:& ad ma, iores philofophiz ac regenda reipublice diíciplinas, motu poena coercita prezparatur.Non tamen padago/ gus magifter& pater eít: nec hereditatem δὲ ícientiam padagogiis qui eruditur expectat:fed alienum cuftodít filium pedagogus,ab eo poftq ille ad legitimum ζαρίξ» da haereditatis tépus aduencerit receffur?. Denicp δὲ no» men pzdagogi hoc ipfum fonat:& eft cópofitü ab eo qd? pueros agat:id ξ ductet.Itaqs& moyfi lex,ppfo lafciuiéti ad inftar pedagogi feueriorís appofita eft, ut cuftodiret cos,& future fideí praepararet: quz poftqua uenit& credidimus in chriftum,íam non fumus fub ραάαρο». go:tutor a nobis curatorg difcedunt:& legitimum ata tís tempus ineuntes,ueri dei filij nomínamur:cui nos generat non lex abolita:fed mater fides,qua eft in chri/ fto iefu. Ω uodfi quis poft confummatum αταεἰς fuz tempus,quando iam hares& liber& filius appellatur, uoluerit effe fub pedagogo: fcíat fe non poffe legibus; aruuli uiuere. Vbi enim nunc complerí poteft iltud: Fer ín anno apparebit omne mafculinum tuum in con fpec&tu domini dei tui, fubuería hierufalem,& templo ufq ad cineres diffipato« Vbi falutares€ pro pecca/ to hoftize Vbi ad fimulacrum ccleftium fyderum ho^ locauftorum aternus ignis; altarí omnino deftructoe Noxíjs uero quz poterit poena. decerni, fcriptura di^ cente: Auferetis malum de medio ucftrum: feruienti/ bus iudeis,& rhomanis regnantibus. Atcp ita fiet,ut nec fub patre necfub pedagogo uiuánt: dum δὲ lex imple, ri non poteft poft fucceffionem fidei:& fides dum peda φορᾷ lex appetitur non tenetur. Ὁ([ uicfigs ením in cbzífto bapríatí eftíeicbziftü índuíftie, THó eft íudeue«c. Quomodo filij ἀεί per fidem qua eft in chrifto iefu nafcamur, oftendit dicens: Q.uicung ením in chrifto baptigati cftis, chríftum induiftis, Ο uod autem chri/ ftus(itindumentum: non folum de prafenti loco, ue: rumetíam dealio comprobatur, Paulo eodem cohor: tante:Induite uos dominum íefum chriftum.Si igitur qui in chrifto bapticati funt,chriftum índuerunt:mani feftü cft cos qui nó funt induti chriftti,nó fuiffe baptiga, tos ín chrífto. Ad eos cin qui fideles& baptifma chrifti "t-p'^4 coufecud D Exo, 23. δ Deutt,i53.b Roi J 3.d £ommen.Jloieronymii liber fecundus Rosus.d confecuti putabantur, dictum eft: Induite uos: dominii E tcümchriftum.Siquishoccorporeum& quod oculis carnis afpicitur,aqua tantum accipit lauacrum: nó eft indutus domínü iefum chriftum. Nam& Simon ille de Β.αι8.ς actibus apoftolorü acceperat lauacrü aqua; πετ quia fanctüfpiriti rion ha bebat:indut? nó erat den£ quidé accipere bapti(ímü: fed neício dumentii.[τὰς cófy; prehendatur, qui ex bet indumentum,ar guatur non baptica/ tus in chrifto, Cum autem quis femel chriftum indutus fuerit, δὲ miffus in flammá/fpirituffancti ardore canduerit:non ἡμῶν ὑοῦ: ϊ 1 αυτ fit an argétum.Cdíu calor maffam fic po unüs igncus color cft:& omnis diuerfitas generis, condi tiottis X corporum aufertur i(tíu(modi ueftímento. Nó efte iudaeus πο gracus. Pro greco gentile accipe de/ bemus:quia£3w»,& gracü δὲ ethnicü utrüqp fignificat. Neciudausídcircó melior eft,qa circücifus eft:nec géti/ lisideo deterior,qa pra putiii habet: fed pro dlítate fidei, πεῖ τι, εἶ grac? melior fiue deterior eft.Seruus qp δὲ liber,nó coriditione(εραταπέ fed fide:quia poteft&(ee uuslibero effe melior:& liber(eruü ín fidei qualitate prae uertere. Mafculus fimiliter€ foemia,fortitudine X imbe; cillitate corporü feparantur. Caterum fides pro mentis . deuotiónecenfetur:&(αρς cuenit ut X mulier uiro cau/ * fafalutis fiat: mulierem uir in reli Ine praecedat. Ci autém íta feres habeat, X tota diueríi nís& corporü,chri(ti baptifmate& indumento íllius au feratur:omnes unum(fumus in chrifto iefu: Vt quó ρα’ ter& filius in feunü funt: ita& nos in ipfis unü fimus. aq íauté voe cbiiftí;ergo abzabe femen eftío fim pzomit, Ποπ Ρργεάςο,Ο uia repromi(Tiones ad abraham δὲ ad fe men eíus facte funt,qd eft chriftus icfus:confequéter hi quichrifti filij,id eft(emen eius funt: femen quoq dicii tur abraham cuíus funt femen ex femine. Verü quotiéf; cg diis nofter(είς femen abraha nominatur:corpora liter(entiendü eft,qd' ex eius ftirpe generatur, Quoties auténos qui faluatoris fermone fuícepto credidiinus in eum;X nobilitaté generís abrahe ad qué cít promiffio factá fufcepimus:tunc fpiritualiter(emen fidei& predi; cationis accipere debemus.Deinde etiam hoc confyde: randü;qd quando de diio loquitur: Abrahz auté dictae funtpromiífiones δὲ femini eius: hoc eft chrifto iefu:re/ promiffiones pluraliter ponat, Q.uádo uero dc his qui perchriftü femen funtabrahz, fingulariter repromiffio nunctipat:ut ín prafentíloco: ergo abrahz femen εἴς fcd'm promiffione haredes, Decens quippe erat ut qd' inchrifto uno pluraliter dicebatur:id in multis homini; bus(ingulariter poneretur.Sequitur Ca. Il eft υἱῷ ad prafinitü tempus a patre:totum humanü ge. nus πί ad aduentü οτί δὲ utamplius dicam,ufqp ad müdi confümationé fignificat. Ω uo ei omnes ín ,pto^ plafto Adam,necdum nati moriütur:ita& omnes ctiam hi qui ante aduenti chrifti natifunt,in fecundo adam uiüificanf.Atcp ita fit,ut& nos legi feruierimus in patrí/ bus:& illi gratía faluentur in filíjs. Ifte intelle&us eccle/ ditione fociauit. Omncs zdificati fumus fup fundamen G ier εἴ apoftolorü δὲ prophetarti,continéte nos apgulari[api qe de ie(u chrifto απο noftro:qui fecit utraqy unü:& medii 9) saisi paricté diffipans,inimicitià utriufqy populiin fua carne"m deftruxit:& antiqua legis difficultate euangelicorü do, qa qu | Ἐν, mu, gini πι X: a ο tauit, Vere inchrifto att chrifrum.,Etharétici ΠΕΟΡ liber. Non eft mafculus necp Kemina.Omntser ofes unus panis fuy p uel iyfocrite,&hiq:; s uosunum eftís ín clirifto ícfu, Si aürem uos chriftier/ mus duo snnt i fordide uictitant, ui/ go abrahx femen eftis fcd'm promiffionem haredes, nos m mime ΠΣ de| b Icó autem,quanto tempore Ca. ΠΠ fundati(umustita&-| an chrifti habeát in/ hzres paruulus eft;níhil differt a feruo cum partae inapiri im deremus ne forte&-^ fit düs omnium:fed fab tutoribus eft& acto; rn Terr autt&| e φῶ :,;: 2 e in nobis aliquis de| ibus[ορ ad prafinitum tempusa patre. Itá& nos c BERE πὴ coqdchrifti πὸπ πα’- ε[[ειτν paruuli,fub elemétis hui?máüdi eram? feruiétes... uerbifquotidieinad ait Acubi uentüfaluatoris eru; p diebamur:ficutpeda ἡ« Dii goga moyfi lex fupra εὐ| differta eft:& angeli paruulortüi qui quotidie uidentfa/] ns ciem patris, X interpellant pro εἰς, Dequibus ἀῶ ἧς ϱ' pit det, Immittet angelü dris in circuitu timétiü eii& eruet eos,* j ieu Recte hi(ab tutorib?& actoribus effe dicunt:qui haben Wb juin tcs fpiritü timoris,necdü meruere fpirità libertatis tad, de optionis accipe. Aetas em infantíz ad peccata formidat:: J m pedagogü metuitnó confidít effe fe liberà,licet per natu E τὰ domina fit. Ecícdmm utra intelligentia qua tutores& cian actores uel pphetas ucl angelos diximus: paruulus ifte nip tam díu fub a&oribus eft atq» tutoribus, donec legitimi] pus perfe&i uiri epus impleuerit.Legitimü auté tépus,ficut τ xum | thomanis legibus uigintiquingsannorü i p ug ;tur:íta ad humani generis perfectione,chriftireputatur jog wen laducrüs.Saitim&us.Statim utilleuenerit:£ omnesin uirumpere p].—| 29^ étum creuerimus:pedagogusanobis tutorgsdifcedüt, Ὁ ἄνα Τᾶς auctoritate diii& haereditatis poffeíTióe pfruemur, ὑπ tasgeneris,coóditior— inquaprius nati, qdámodo putabamur alieni.«ΙΑ gna «noa cü effemue paruulí füb elemétía buíuo müdí cramug 3 huni feruíctee.Elemeta müdi,eofdé quos fupra tutores& ato jii res dixeratappellauit: qd" fub ipfis primum prafidibus pad: conftituti:qtiia necdü dci filij capere ad nos poteramus Nui aduentiüi,erudiebamur ín mundo.Nónullicoseffeange- ἀλλο los arbitrant,qui qtuor mundi elementis prafideàt: ter εδ ra uídelícetaqua,igní, δὲ aeri:S neceffe εἴτε ut priufdi tinet quis credat in chrifto,illis arbitris gubernetur. Eleméta qutt mundi,coclum,& terrá,& ea qua intra hac funt;plarig kii appellata putant:qd' uidelicet folem,lunam, maria,fyl/ ay uarü X montiti deos,& fapiétes graciz& barbara πα”- dign nesyrhomaniq omniü fupftitíonü fentina uenerent:a qv egy bus cii chrittus uenerit liberamur:íntelligétes eacreatu/: pu ras effe nó numina. Alij eleméta müdi, lege interpretan jJ a moyfi€ eloqa pphetarü:qd' p hac dfi initia δὲ exordiall tram 'terarü,dei timore q fapiétiz princípiüu eft,füfcipiam?.De Να Πίο Δ eos q iam deberet effe pfecti,& ueritate neglecta ᾱ-adhuc difciplinarii principijs inharebat: fcribit in epfa; j tm ad hebraos Apfus:Etei cü deberetis effe magiftri ppter 4] My tépus,rurfü neceffe habetis ut doceamini quae fint elemé Heb.g£ B ta príncipfj fermonü dei. Ecótrario nobis obíjci pót,qd" li ! adcoloffenfes Paulus apfus fcribens, eleméta müdi alia ENS -Jco aut£/quanto tempoze bere parnuldeeft?^ nücuparit: Videte dicés, neqs uos depra-det p philofo/ My, nibil oífferta feruo cá fitofie omni«& Hares— phi,& inane deceptione,(cd'm traditione hominü:fcdm ity y i(teparuulus quiníhil differtaferuo cumfic— eleméta müdi,& nó fcd'm chriftü. Sed ex co qd' addidit,- tty -diisomnium:fed fub tutoribus&a&oribus— fcdim traditione hominü δὲ inané deceptioné: oftéditnó ty eadé eleméta ad coloffenfes& ad galatas noiari. Ab his ᾱ-qppe clemétis poftd? uencrit tpis plenitudo redimimur: i δὲ ad maiora gradiétes,adoptioné recipim? filio. Ab il» Gf lis yo nihil tale dicit qd feqt:fed(impf eleméta p Iris ac NS ciprünt.Pót igit ut dixim? moyfilex& pphet& ᾧ clemé m tis accipi Ira, qd' p cas fyllaba iügan£& noia: nó tam δη fui d alterius rei utilitate di(can£:ut poffim? οταποηξυ M gere cótextà:in q fenfus magis& ordo uerborü dIrarü 1 Ni Για cath olice conuenit;quz& ueteris€ nouí teftamenti, unà afferit puidentia:nec diftiriguítin tépore,quos con; principia cofyderant.Q, d'auté lege€ pphetas,cleméta mundi ] Xu in Iob, qum.B ln iir e nya μα: ias TEN Μαν, bae 45 t.Cott.9.e onis ^. VCortsa ἡ τάς τὰ . mus,& fub elemétis zin epíftolam ad /Zalatas A müdiinterpretati fum?:müdus p his q in müdo funtac cipi folet:codé Paulo dicéte: De? crat in chriftomüdü re cócilias(ibi.Et ín euagelio:Et müdus p εἴ fact? eft,& mü dus eum nó recepit. CLuidá etíam in ilIa liberius euaga, turzutquia lex umbrà habet futurorü bonorü,requirát utrüinalíomüdode. quo faluator ait: Ego non fum de mundo (ο: prímü puuli(i/ initiorum conftituti, paulatim pcedamus adfummum:& reci; piantius adoptióis lo «um quem quondà amifim?. 9«| δι vbí venít plenitudo tempo τίσ ΠΕ oeuo filium. fuum facrum cx mulíe, | vc«à. Diligenter attendite quod non dixerit, factum per mulierem, quod Marcion δὲ cztere harefes ο’ luncque putatiuam chrifti carnem fimulant:fed ex mu licreut non per illam,fed ex illa natus effe credatur.Q, d autem fanctam& beatam matrem domini, mulieré non ὁ uirgine nominauit:hoc idem δὲ in euangelio καπὰ ματ’ $xopfcriptum eft:quando uxor appellatur lofeph:& ab ἐρίο diio quafi mulier increpat. Nó ein neceffe erat femp quafi caute& timide uirginem dicere: cum mulier fex magis fignificet ᾧ copulam uiri:& fcd? intelligentiam zcitatis yvy tam uxor d mulier ualeat interpretari, d'utcuncta przteream:quomodo fub lege factus eft, utceos qui(ub lege erant redimeret: ficpropter illos quí nati erant ex muliere,ex muliere nafci uoluit. Nam& ba ptifmü in iordanis fluente idcírco quafi poénitens cum effeta peccatis liber accepit:ut cxteros edoceretmüdan; dos e(fe per baptifmiü:& in filios noua fpiritus adoptio, 'negenerari, CLuod nequad intelligens Ioannes bapti; fta,cum ad lauacrum prohibebat accedere, dicens: go ate debeo baptigari. Et ftatim facramentum docetur;Si, nemodo:fic enim decet nos adimplere omnem iuftícía, Nequiobhominum falutem uenerat, aliquid de con/ ueríatione hominum prateríret.C) uarat quifpiam δὲ di cat: Si ideo fub lege factus eft, ut eos qui fub lege erant redimeret: quod uidelicet impoffibilefuerit redimi cos qui erant fub lege ni(i factus fuiffet ipfe fub lege:aut fine lege factus eft,utredimereteos qui fub lege non erant: aut fi non eft factus ipfefine lege, non redemiteos qui (ublegenon fuerant. CQ uod(i poffibile erat eos qui fine lcgecrant redimi, ita ut(ine lege ipfe non fieret: ergo fu^ perftue fub lege factus eft:ut redimeret eos qui fub lege erant. Breuiter(oluet hanc quaftionem fi quis illo uta; tur exemplo:& cum his qui(ine lege erant reputatus eft. Nam licet ín latinis codicibus propter fimplicitatemjn/ tcrpretum male zditü fit: Eccum iniquis reputatus eft: tamen(ciendü aliud apud gracos fignificare ἄνομομ qd hicícriptü eft: aliud ἄδικομ quod in latinis uoluminib? habetur. ἄνομιος enim dicitur illequi finelege eft€ nul, loiureconftringitur. ἄδικος uero iniquus fiue iniuftus. Vnde& ipfe Apoftolus in alio loco: Cum nó effem,ait, finelege dei fed in lege effem chrifti:& certein hoc quoq teftimonio ἄνομος in στο fcriptum cít:& qui hic bene interpretatus cft:potuíit idem uerbum& ibi fimiliter in; terpretarí:nifi cti ambiguitas fefelliffec.Alius uero ipfum uerbum redimeret acutius intuebitur, δὲ dicet eos figni^ ficari redéptos,qui primü de dei parte fuerint,€ poftca effe ceffauerínt.lllos uero qui fub lege non fuerint,non tam redimi d emi. Vnde& ad Corinthios in quibus au^ diebatur fornícatío:& talís fornicatio qua ne inter gen/ tcs quidem,fcribitur: Precio empti eftis,non redempti. Sublege quippe non fuerant.Recipimus igitur adoptio nem filiorum dei:& redempti a chrifto,fub feruitute ες» nmientorii müdi& tutorüi poteftate εἴτε defiftimus. Ὁ. τ auté inter redimere& emere quid intereffer oftendimus; ε Atübiuenit plenitudo temporis,mifit deus filium fuá factum ex muliere factum fab lece:ut cos qui fub lege etant redimeret,ut adoptionem flioru m teciperemus. 5 Quóníam autem eftís fili dei mifit deus fpiritum filij c fui{1 corda noftra damantem abba pater.[τᾶαρ iam non eft feruus fed filius, Quod fi filius, δὲ harcs per £3. ΠῚ fic quid fitinter accipere, X recipereadoptionem filiorü confyderemus. b]€xuoníá auté eftío filij ocíimífit oeus fpirítá filij füí(n cozda noftra clamanté abba pater, Manifc, fteapoftolus Paulus trcs fpiritus nomínat.Spiritum fi; 1 dei:ut in prafenti loco:mifit deus fpiriti filij fui in cor da noftra. Et fpiritü dei:xutin illo: Οπου tur, Βῆ filij dei(üt. Et fpiritumfanctum: ut templum fanctifpiri, tus funt qui eftin uo bis, Alium auté fan^ ctum fpiritum effe ᾧ filium deí, manifefte Seditine& in euagelio cópro δα cótra fili hois,di; mittetur οἱ. Ο) υἱοῦ autem dixerit contra fpiritüfanctti: nechicnecin futuro dimittetur ei. Hocideo:quía mult per imperitiam fcriprurarum,qd?& Firmianus in octa/ uo ad Demetrianü epiítolarum libro facit: afferunt fpi^ ricumfanctum(αρς patrem,fepe filium nominari.Et cü perfpicue ín trinitate credamus, tertiam perfonam ας” rentes,non fubítantià eius uolunteffe(ed nomen,Neau tem longum faciam,non eim díalogus fed cómentaríus fcribitur:de quinquagefimo pfalmo tres fpiritus nomi» natos breuiter oftendam:propheta dícéte: Cor mundis crea in me deus: fpiritum rectum innoua in uifcerib9 meis.Ne ρτοῆςίας mea facie tua:X fpiritüfanctum cuum neauferas a me. Redde mihi laticiam falutaris rui:& fpi, ritu principali cófirma me.Principalem fpiritum, patre appellát:quia filius ex patre,& non pater ex filio.Spiritüi autem rectum ueritatis atqp iufticiz,chriftum diim figni $o. 89 quot ípirítu dei agü, Roma,$,c ibi: Corpora ueftra Corwéd bat:QY ui dixerit uer; ἔς D ficat: QLuia pater omne iudicii dedit filiosut dauid aic; Iob.5.d Deus iudicium tuü regi da:& potentiam tuà filio regis, Ῥ8. 71:8 Porro fpiritifanctüi apto nomine uocat. Ὁ τα quidem cii uocabulis perfonifq di(Tentiant:fubftantía naturagy fociata funt:& indifferenter idem fpiritus ob natura ío/ cictaté,ntic patrís dicit effe nunc filij. Argumentüi autem quo afferere conatur,nos iam non effe fub lege fed fab gratia domini icfu,tali fine concludit. Superius dixerat utadoptionem filiorum reciperemus:nunc dei effe nos filios,ex fpiritu pbat qué habemus in nobis. Nundj ei inqsauderem? dicere:Pater nofter qui es in coelis, fancti ficetur nomé tuum:nifi de coníciétia fpiritus habitantis in nobis:& magna fenfuum& dogmatii uoce clamante: Abba pater. Abba hebraicum eft, idipfum fignificans qd'& pater.Et hanc confuetudiné in pluribus locis fcri ptura conferuatut hebraicum uerbum cum interpreta, tíone fua ponat.Bartimeus,filius Timei. Afer, diuitiz.Ta bitha,dorcas: δὲ in genefi Mefech,uernaculus: δί cetera his(imilia.Cum autem abba pater,hebrzo γτοφ fermo ne dícatur:& diis nofter in euangelio pracípiat,nullum patré uocandü nifi deü:nefcio qua licétía in monafteríjs uel uocem? hoc noiealios uel uocari nos acqefcam?. Et certe ipfe precepit hocq dixerat nó effe iurandü.Si non iuram?,ne patré qdé quépià nominem?.Si de patreinter pretabimur alíter: δὲ de iurando aliter fentire cogemus. Notandü etíam quía clamor in fcripturissnon magna uocis emiffio,fed fciétiz intelligatur,& dogmatü magni/ tudo.Nam& in Exodo refpondit díis ad πιογίεπ: uid Exe,14.4& clamas ad me,cum penitus moyfi uox nulla praccefferit: Verum cópunctü cor& p populo lachrymabiliter inge/ mifcens,fcriptura clamore ποςαυίε.Ο. uó igitur qui fpi» ritü filij dei habet fili? dei efi:fic in reciproca qui fpirítü ft lij ἀεί πδ habet, dei filius nó poteft appellari, c€[ στα (am nó eft feruue fed filíuo zc, Habétcs inqtfpiritü filij det inuobis clamáté abba pater,nó ferui copiftis effe fed ἓν Ij, CLuiaante nihil differcbatis a fermo cü eífetís natura ἀάξ dei,fed(ub tutoribus& actorib? paruuli degebatis: qd(i filij eftis,cofequéter uobis debet hareditas: ut quà fpiritum ο £ommen.loieronymi liber fecundus i R E fpirimmflij deiaccipientes facti cfiís filij dei:ita in liber/ tatem de fcruitute mutati,haredes fitis cum harede pa tris chrííto iefu:qui ex perfona hominis affumpti loqui T$obturin pfalmo: Dominus díxít ad me,filius meus es tu, cgo hodie genui te.Poftula a me:€ dabo tibi gentes μα’ reditatem tuà:€ pof: ο term| ead cunc quidem nefcientes deum,feruiftis hís qui na nos terra. Cr uod αὔτ inhoclocodiimus, tura non erant dij. INunc uero cognofcentes deum,^ dchriftiin voro orbe 1 ini: in cateris quocp ob; maoís autem coeniti ab eo:quomodo cóuertíminí ite/ «. feruare debemus:de toto genere homínü τῇ ad infirma δὲ egena eleméta: quibus rurfum feruíre τὲ precepta legalta: fingularinumero dif. y uultis 0(ἐο obferuatís,& menfes,& tempora,& annos: Poft uero mar eui putari. Omnes ením credentesumum fu, tímeo uos ne forte fine caufa laborauerim ín wobis. mus in chrífto iefu: & membra corporis eius:& in perfectum à uirum redacti,illà habemus caput:quia caput uiri chri ftuseít, a([ Ocd tunc quidem nefcientea ocu: feruíftío bíe quítatura nó erant ο 2c.Galatas quos ab idolorum cultu ad fidem dei ueri tranftulerat arguit, quó idolis de rclictisqua natura nó erant díj:& cognofcentes deti, ma gísauté cogniti ab ipfo: fpiritu quod; adoptionis acce; pro:rurfum quafi paruuli δὲ fub tutoribus€ pedagogo effe cupientes: ad infirma& paupertína reuertanturcle; menta:que propterea infirmo& pauperi fenfu populo data funtin deferto:quia non poterat accipere& fuftine re maiora.Eadem autem elementa,quz nuncinfirma& egena appcllauit:fuperíus tanti mundi eleméta pofuit. Etubi elementa mundi dicta funt:ibi non eft additum, infirma€ egena.Hicrurfiüi ubi infirma uocata funt,mü; di, ut fupra diximus, nome eft cacitum.Puto ítaqp diu quis paruulus eft,nec ftatutum a patre tempus ímple/ uicut filius δὲ heres appellari queat: fub elementis eum mundi lege uidelicet effe moyft. Cü autem poft libertaté δὲ adoptione& hareditate filio debitam,rurfus reuerfus fueritad legem,circticidi uolens,& totam iudaíce fuper: ftitionis literam fequi:tunc quz prius ei mundi tantum fuerant elementa:infirma quoq& egena dicuntür exor día. Intantü em nihil profunt cultoribus fuis, ut ne hoc quidem eís exhibere ualeant qd'ante praftiterant: hie; rofolyma,templo altarícp deftructis. Refpodcat aliquis δὲ dicat:Si lex δὲ pracepta quz in legeconfcripta funcin firma€ egena eleméta funt:& hí qui cognouerüit deum, magis auté cogniti funt ab eo,lege obferuare nó debent: neincipiant non tam deü colerea quo cogniti funt,d ad eosreuerti q natura non funt díj: Aut legé obferuauerüt moyfes€ prophetz,& non cognoucrunt deti nec cogni» tifuntab eo.Autíi cognouerunt deü:mandata legis mi; nime cópleuerüt: Q d utrüq piculofü eft dicere: Aut il los no feciffe quzlegis funt,&(ic cognouiffe deü:autnó cognouiffe deti, dü infirma& cgena legis eleméta cufio/ 1. Co.9.c diüt. OQ d'qdéfic folui pót;ut dicam? illos,quó Paul? fa Actti$,c CP? e(t íudzis iuda?,utíudaos lucrifaceret,& in Cencris ex uoto comam totondít,€ nudipedalia atq» caluitium hierofolymis in templo exercuit:ut eorum fedaret inui/ diam,qui catechifati deco fuerant qd? contra legé moyfi δὲ deum faceret prophetarum:Yta δὲ fanctos uiros feciffe quidem ea quzlegis erant:fed fenfum magis legis(ecuz tos efTe d literam: 0 αἱ non mínus d; Abraham fub, lato de facie uclamento cupierunt uidére dicm chri/ V. Co.9.d fti, δὲ uiderunt& lztati funt:Facti infirmo populo infir; mi:ut infirmos lucrifacerét:& his qui fub lege erant qua Π effent ipfi fub lege: uteos ab idolis quibus ín aegypto affucuerantfepararent. Abfurdü quippe cft moyfen& ceteros confabulatores dei ín ea fuiffe con ditione, ut nó credamus οἷς€ prafinitü tépus a patreueniffe:& rede, ptos eos effe de feruitute legali,& adoptione filiorü cofe: cutos, hareditaté copiffe cti chrifto.O) uacüq em toto generi humano fapiétia dei quafi uni filio praftítit: haec cade unicuiqy fanctorü femp fuo ordine& difpefatione largita eft. Legénobis moyfi infirma& egena dicentibus elementa,occafioné inueniunt haretici,ut detrahát crea, torí,quia mundü condiderít& legem fanxerit. Quibus nos refpondebimus id qd' fupra diximus,infirma his εἴ fe& egena eleméta,qui ad ea poft euágelíj gratia reuerti tur. Anted uero prafinitü tépus uenircta patre,nó àin firma δὲ egenaappel lata effe elementa à müdi. Deníq príuf/ euageliü corufcaret; habuerüt fuü fulgo/ elicz οἵα lumé efful: it,€[οἱ iufticiz toti Eftoteficue— müdofe pdidicftella rü lumen abfconditü eft,& cay: γα ἢ caliga uerunt:itaut Άρθας in alio loco díceret: Nà nec glorifica/ τῷ eft qd glorificatü fuit in hac parte, propter excellente«C94 gloria. Qd alijs uerbís nuncloqui£, ut dicat,lex moyft quz antc euangeliii diues€ opuléta δὲ clara fuit:poftad uenti chriftí ad coparationé eíus quafi infirma& egena, iminuta atq defiructa eft ab co qui maior fuit Salomo;| ne& templo& lona.«ἳ em fcriptü eft:Illü oportetcre/gogaa— fcere,meauté minui:non tam ex loànís dex legis pfona di&ü puto:quía femp cedunt minora maioribus:& pfe] cu étainitijs preponunt.Alías auté infirma& cgena elemé 17 ta,iudaorti traditioes,& fcd?m litera uil intelligentia có firmabimus:quz funt íuftificationes nó bona& prace; pta nó bona. Robufta quippe δὲ diues eft legis intel'zé; tía fpiritualis,ita ut aut penitus elementü nó debeat ap; pellari:aut elementü quide fit coparatione futuri fzculi, δὲ uite in chrífto iefu,qua nunc uíuüt angeli fupernagy uirtutes, Senfui uero iudaico cóparata, non tam eleme; r τὰ hoc eft initi Φ perfectio nuncupet. ΩΣ d' aütait: Nüc m uero cognofcétes deii, magis aüt cogniti ab co:illud ofté/ Mm dit,qd poft idolorüi cultü,deü intellexerintgalatz:uelpo—: εὐ tius ἱρὴ cognitione eíus digni fint iudicati. NO qd? deus n n creator omniü aliquíd ignoret, fed qd' costantü fciredi""t catur,qui erroré pietate mutauerínt. Cognofcit diis quí Την nde funtcius.Et faluator in euàgelio.Ego fum,ait,paftor bo"s y nus: δὲ cognofco meas:& cognofcüt me mea. Ecótra ad^" BH impios:Nefcío uos,recedite a me operaríj iniquitatis Et pus. t ad ftultas uirgines: Neício uos que eftis. b(p bíesobz Maubiga ον feruatío/c menfes z tempoza c annos«C, Ὁ αἱ non adorat g dei patrem in fpiritu δὲ ueritate,nefcit fabbatifmtü fanctisre/, aq pofitum.De quo loquitur deus:Si introierint in requié P9945. i meam:& non de íllis temporibus recordatur,ae quibus η Uu fcriptum eft: Recordamíni dierü fxculi.Et alibi. Memo:: 4:| ratus fum díes antiquos:& annos aternos in mente ba/ pini j zm bui.Dies iudaicos obferuant& menfes,& tempora,& an.(76b— Ίσως nos.Dics,ut fabbati,& neomeniz,& a decima méfis pri; j tu mi ufq ad quartádccimà qua agnus corporeuf uictimz 3 hw referuatur:& a quartadecima τς ad uiccfimáprimam 1 irm eiufdem menfis, quando acyma comeduntur,nó fynce/ E ritatis δὲ ueritatis:fed in ferméto ueteri maliciz€ nequi/ tuy tiz phari(zorum,Septem quoq(eptimanas,qui ritu iu/ η daíco poft acyma computat: dies Ι[γαο[είζα pentecoftes. Ug colit.Nec non& clan gorem tubarum menfefeptimopri—..—— tí ma menfis.Decima quoq eiufdem menfis,expiationem. ᾱ-δὲ ieiuniü,& fcenophegias ex morc figétes: iudaicosob/ g uw feruát dics.Menfes aute cuftodiüt,qui primü& feptimü τη meníem nó intelligétes,myfteriü ueritatis obferuat.Tem ful pora quoq; colüt, qui ter p annos fingulos hierofolymà ei ueniétes, putant fe dni impleré preceptü dicentís: Trib? eros g δὲν téporibus anni dié fc(tü agetis mihi folénitaté agymorii, γι & folénitatem mefífis primitiuorum,X folénitatem con; 3 ij fummationis ín exitu anni.Falibi: Tribus téporibusan fide ἃ ni apparebit maículinum tuum in confpectu domini y deitui. Q uod autem ait, δὲ annos, puto de feptimore ry miffionis anno dici: de quinquagefimo,qucm illi lobi Νὰ leà uocant. Plc? hüc locü ad colotfenfes ΑΡΙΣ exp, d. dicens: rp η epíftolam ad /&alatas Οοξ.ε dicensiNemo ergo uos iudicetin cibo autín potu:autin arte diei feftijaaut neomeniz,aut(abbatorü,quz füt um rafuturorü, Partem diei fefti;ad diftin&tionem perpe/ τας fcftiuitatis hic pofuit:ut non breué,& utíta dicà to/ tius corporis quandam particulam, fed totum uit πον ftre fpatium perpe/ ἐφ tuzinchriftofolenni 4 tatis habeamus.Etut Ὁ pofterioribus priora connectam: quid de lege moyfi δὲ de fup, fiuaciborücuriofita; ς tionem ueftram tein hàc eadé epifto/ i RN mundi huius: quid - adhuctand uíuétes ín hoc müdo decernitíse Ne tetipert τς, πε guítaueritis,necp contrectauerítis: qua funt om niain interitu ipfo ufu,fcd?m pracepta& doctrinas ho; minü.Dicataliquis:Si dies obferuare non licet,& méfes δὲ tempora€ annos:nos quoq fimile crimen incurrim? quartam fabbati obferuantes,& para(ceuen,& diem do; mínica;E ieiuniü quadrage(imz,& pafche feftiuitatem, & pentecoftes laticiam:& pro uarictate regionum, diuer fain honoremartyrum tempora conftítuta. Ad qd? qui fimpliciter refpondebit:dicet,nó eofdem iudaica obfer; uationis dies effe quos noftros. Nos em non agymorü paícha celebramus,fed refurrectionis δὲ crucis.Nec fepte iuxta morem iírael numeramus hebdomadas in pente; cofte:fed fpirituffancti ueneramur aduentü. Et ne inor/ dinata cógregatio populi fidem minueret in chrifto,pro pierea dics aliqui cóftituti funt, utin unum omnes pari; Y ter ueniremus.NNon quo celebríor Πε dies illa qua conue nimus:fed quo quacüg die coueniendü fit, ex cófpectu mutuo,laticia maior oríat.C) uí uero oppofite quaftio niacutius refpondere conatur: illud affirmat,oines dies equales effe:nec per parafceuen tantü chriftuni crucifi, : gi,& die diíica refurgere:fed femper fanctü refurrectio/ nis effe diem: δὲ femp eum carne uefci ἀῑίςα, Ieiunia ας & congregationes inter dies,propter eos a uiris pruden/ tibus conftitutos,quí magis fzculo uacant ᾧ deo: nec poffunt ímmo nolunttoto in ecclefia uitz fuz tempore -congregari,& ante humanos actus,deo oràtionii fuarii DS e ΝΜ Pha: 09-Οὔξειτο οτος, uotus em quifq eft,qui faleem hac ibis pauca que ftatuta funt;uel orandi tempora uel ieiunan m difemp exerceateItaqp ficut nobis licet uel ieiunare íemp ucl femp orare,& diem diiicam accepto diii corporeín/ ΒΡ ες dcfinenter celebrare gaudentibus: Non íta& iudaís fas eftomni tempore íimolare agnum: pentecoften agere:ta ' bernaculafigere:ieiunare quotidie.Satis uero caute in/ τοῦ auctoritatem apoftoli,& fancti hominis lenitate πετ’ ba moderate? eft inferens: Timeo uos, ne forte fine caufa laborauerim in uobis.Si enim abrupte condemnare uo luiffet:dixiffet uticp: Timeo uos,fine caufa em laboraui 4nuobis.Nuncautem uidens eos celum dei habere,fed -monícd'm fcientíam,nec penítus eorum defperauit falu/ tem,qui ρίο fuerant errore deceptí.Necruríum irrepre/ "henfos reliquit:ne& ipfis perfeuerandi in errore,& cate risoccafionem fimiliter tribuereterrandí. Timeo autem uos pofuit, p eo qd' eft, timeo de uobis. Sine caufa labo; ratmagifter,cü ipfe puocatad maiora difcipulos:& illi retro lapíiad minora& humilía reuoluunt. α€[ fto te(icutz ego:quía« eao ficut vos.O. d dicit taleeft: quo/ modo ego uobis infirmis fum factus infirmus: δὲ Πῦ po tuiloqui ut fpiriualib?, fed quafi carnalib? δὲ paruulís inchrifto:& quía necdum poteratis folido cibo uefci, euangelico uos tantü lacte potaui, nolens in atate uos femper infantiz permanere,fed paulatim ad adolefcen/ tíam& iuuentutem ufq perducere, ut folidum cibum poffctis accipe:Ita δὲ uos debetis effe ficut& ego fum:pfe &iora uidelicet fapere: dimifTo lacte, ad, forüores cibos Eftóteficut δὲ ego,quía δὲ ego ficut uos. Fratres óbfe/ cro uos nihil me lfiftis.Scitis autem quía per infirmi, . tatem carnís euangelícaui uobis iam prídem:& téntaqua erat ín carne mea non fpreuiftis, £4. HI$o 9o δὲ ad pabulatranfire maiora. Hocauté loqui quafi ΓΙ, Q uatorís imitator, qui non rapinam arbitratus e(t fe effe τοις equalé deo: fed femetipfum exínaniuit formam(erui ac μι, cipiens,& habitu inuentus e(t ut homo: ut nos díj ficre/ mus ex hominibus,& non ultra moretemur:fed có(ur; gentes chrifto, amici eius diceremur& fra tres: ut effet di(cipu lusficut magifter,£ feruus ficut dis. Pót autem& ita intelligi, Obfecro uos inquit lafeniarfaumíup,. ΠΡ refpuiftis:fed ficut angelum dei excepiftis πιο ἢ,— ares uctudaicaob Ibij&d iungit&loquítur:Si— cut chriftum íefutn, ἐν rü,méfi téporü,atcg em more ens cum Vbieftergo. annog,quazfuncum chrifto ab elementis bra futurorü;me imi teminí:qui fine que/ rela in legeuer(atus,omnia arbitratus fum quafi purga; menta atq quifquilias,ut chriftü lucrifacere. Fui quip Ρε& ego ficut πο nunc eftis:cum eifdem obíeruatíoni^ us firi&t? tenebar:& ecclefiá chrífti quia ifta nó faceret erfeques deuaftaba. b([.4ratrce obfecro vooníbilme efíftío«c. Superiori íententie iunge quod fequitur:qd' ut fiat manifeftius,fit ordo ifte quem fingimus.Ob(ecro uos fratres eftote ficut€ ego:quia& ego ficut uos.Simi: leeíthuicillud:Rogamus pro chrifto recociliamini deo. 2, Cor:, Necnon&alibi:Obfecro primum omnium fierí depre; 1. Tímo cationes, orationes, poftulationes, gratíarumactiones.—— Petrí quoq uerba dicentis:Seníores ín uobís fogo con; Pe. 5.a fenior ípfe, δὲ teítís paffionum chrifti. Crue quidem δὲ nos ad humilitatem prouocant:& fupercílium decutiiit epií(coporum:qui uelutin aliqua fublimi(pecula conftí tuti, uix dignatur uidere mortales,X alloqui conferuos fuos.Difcantab Apoftolo errantes δὲ infipientes gala/ tas fratres uocari. Difcant poft increpationé blanda uer; ba dicehtis:Obfecro uos.Q» autem obfecratillud eft,ut 4 Cor τὰ 1 n Η ἢ ἢ“Ὧ.:. νδλ imitatores eíus fint ficut ipfe chríftitimmo ut prafentem locum fequar, níhíl eft grande quod poftulat: ut quo/ modo ipfe propter illos de maiorí factus eft minor:fic ill aminoribus ad maiora confcendant.Niíhil me inquic lae fiftis. Lzdit difcipulus magiftrum,(i per negligentiam fuam pracepta eius laboremq: difperdat. Non leferant galatz apoftolum,ufqg in prafens tépus euangeliü eius ac mádata feruátcs. Aut certe ita: OQ. Π uobis primü eua gelidi annüciaui:& ppter infirmitate carhis ueftrz, quía non poteratís facramenta fufcipere maiora: predicaui uobís quafi paruulis:& meipfum infirmum effe fimula uí,ut uos infirmos lucrifacerem:nonne quafi angelum fuícepiftis me,quafi chriftum εἴα τη’ Cum gre innul lo meillo tempore laferítis:& me ueftri caufa humilem atq deiectum,fimilem dei filio putaueritissquomodo ad maiora uos prouocans ladora uobis, perdendo labore meum:& difpenfationem illam qua me paruulum effe fimulaueram, irrito opere πᾶς lugetiscPer infirmitatem autem carnis nó fuz,fed audientium galatis Paulus an/ nuncíat:qui non poterant carnem fubíjcere uerbo deí: fed quafi carnei,níhil intelligentiz fufcepere fpíritualis, Quod uteuídentíus fiat:ponamus exemplum. Per in; firmitatem carnis docet:qui dicit: Sí(enon cótinent, nu x, Cort74s bant. Et mulier(i mortuus fuerit uir eius, libera eft: cui Ibide.g uultnubat,tantiü in domino,Nequad uero per infirmi/ tatem carnis docet,ifta cómemorans:Solutus es ab uxo Ibidà,e re:noli quarereuxorem.Et tempus eft:ut& qui habent uxorcs, ficfint quafi non habentes.Alia quippe prace/ ptaad fpirituales, alia dantur ad carneos, Et aliud eft uod iuxta imperium:aliud quod iuxta indulgentíam. pracipitur.€ αΓ£t rentaríounem veftram ín carne mea Π0» fpzeuiftía εζ, Obfcurus locus X acrius attédendus.Ego quidem,ait,quafi paruulis uobis atqj lactentíbus per infirmitatem carnis ueftrz íam pridem euangeligaui,a minoribus incipiens:&(ut ita dicam) apud uos pene balbutiens. CLua difpenfatio δὲ pradicationis infirma :&mulado, £ommen.bieronymi liber fecundus fimulatiomea quidem gubernatio erat: fed ueftra ten/ tatio,an uobis placerent& magna uiderentur ea qua p conditione fui minora erant,& a me quafi humilia pro» mebant.(QLuz quide uos,non ut parua, fed ut magna capientes, intantü admirati eftissut me quí ea loquebar quafi angelum: δὲ ut plus dicam,quafi dei ΟΠ(ufciperetis. Hec a Vbi éft ergo beatitudo ueftra? Teftímoniü em perhi omniü ueftrii luminibus plus cernere, dediffetis, Opt, batis quippe uos cacos effe per ineffabilem in mecfari; tatem:ut plus in meo corde euangelii luméoriret,emo, lumentü mcü ucftris damnis crefcere uolebatis, Ethoc illo tépore,quo uobis quafi paruulis atq; lactétibus:iue propter ínfirmitatem carnis ueftra, parua δὲ humilía annücia; ergo ueftra tentatio,^ beo uobis: quía fi fierí potuifTet,oculos ueftroseruiffe^ bam:fiue pptermea quaqpuesincmnA εἰς δ dediffetís mihí. Ergo inimicusuobis factus fam— ris iniuras,non Mee ermonis anna b uerítaté dícés uobís.Emülant uos nó bene:fed exdude/ Nunc uero quia ab OMA ΤΗ reuos uolütutillos emulemíni. Bonü aüt emulamíni ene EE bahabuitdignians. inbono femp:& non tantü cá prafensfum apuduos.—uofadmaiora ftudia Poteft& locus ifte ita Filiolimei^ prouocare:utlíbros edifferi.OQ,uando ue niad uos, nó ueni in: fermone fapientiz,fed homo humilis atqp οοπεξρεας τι’ hil magnum deferens crucifixum. Cum igitur me uide; retis in corpore infirmítatib? obnoxio conftitutii, regna caleftía pollicentem:non irrififtis, nec eftímaftis dignü effe contéptu:Intelligebatis quippe humilitatem carnis mez,& ipíius habitus uilitatem,ad ueftrà tentatione fie/ ri:an uidelicet conténeretis eum,quíi ab incredulis τηε’ rabilis putabatur: fed ecótra illum humile uilém atq; có temptum, íta ut angeli δ΄ plufqsangelü fuícepiftis. Aut certe fufpicari poffumus,apoftolü eo tempore quo pri/ ταῦ! uenitad galatas egrotaífe:& aliqua corpufculi infir/ mitate detentü,non ceífaffe tamen nec uocem filentio re preífiffequo minus coeptum euangeliü pradicaret. Nà tradüt eum grauiffimü capitis dolorem fepe ppeffum: δὲ hunceffeangelum fatanz quí appofitusei fit,uteum colaphigaret in carne,ne extolleretur. Hac ínfirmitas& languor hic corporis,apud eos quibus annüciabat cua; geli tentatio fuit:an conténerent eum fublimia promit tente,qué languoribus corporis fubiectü uidebant,Nec non& illud dici poteft,qd' ín principio aduentus fui ad galatas,contumcelias δὲ perfecutiones& plagas corporis ab.his qui contraibant euangelio fuftinuerit:& hanc fuiffe tentationé uel maxim galatis, apoftolü chrifti cer nétibus uerberari.O) d'autem ait ficut angelü ficut chri, ftum icfum(ufcepiftis me:& angelo chriftum effeoften dit maiorem,qué(cdm difpenfationé corporis minore -$$.89.g píalmifta cantauerar, dicens: Minoraftí eum paulomi/ nus ab angelis:& tantum fua uerba in principio ualuif/ fe demoníirat:utangeli putarent δὲ chrifti. a«τί εἰξ €rgo beatítudo veftra τῷ, Beatus eft qui ambulat in uirtu tum uia:fed(i ad uirtutes ufqy peruenerit. Nec prodeft a uitijs receffiffe, nifi optima cóprehédas, Q.uia non tam initia íuntin bonis(tudijs laudanda ᾧ finis.Sicutenim "in uinea multi ufgy ad przlum uuz gradus funt:& pri; mü neceffe eft ut uitis gemmet in pampinis,fpem pmit/ tat ín floribus: dehincut flore decuffo futuri botrí fpe; cies deformef: paulatimqp turge(cens uua parturiat ut preffa torcularibus dulcia mufta defudet.Ita& in doctri na finguli beatitudinü funt pfectus:ut audiat quis uer/ bum dei,ut concipiat,utín utero animz eius adolefcat, δὲ ad partum uíg perueniat: Vt cum peperit illum,lacte enutríat:& per infantia, pueritiam,adoleícentià, iuuentu tem,ad perfecti uirum ufq perducat. Cum ergo fingu; li,ut diximus gradus:iuxta profectus fuos habeant bea/ titudinem:fifinis,& utita loquar,extrema manus operi; defuerit:totus labor irritus fiet:& dicez,ubieft ergo beati tudo ueftracQ uàuis,inqt, uos eo tepore quo euangeliü iuxta carné fu(ceperatis, beatos dicerem, qd in initijs fer uebatis:tii nunc quia nó uideo zdificio culmen impofi; tii, X pene nequicd íacta fundamina: cogor dicere, ubi e(t ergo beatitudo ueftra,qua uos beatos arbitrans ante laudabá. Verc'em& ipfe fateor,quía(ic me uobis humi; lia pradicanté ucl perfecutionib? conflictatü, in princi; pio dilexiftís: ut fi fierí poffet(hyperbolice aute funt acci pienda quz loquitur)eruiffetis uobis oculos:& mihi,ut teneatis in manibus, ut plena eruditiois& (επί uerba difcatis,recalcitratis, ira ciminí,erauís uo, bis uidet effe pfectio doctrinarü:& intantü in alios mu; tati eftis affectus:ut me qué quafi angelum& chriftum fufceperatis,cui uolebatís oculos ueftros tradere: nunc habeatis inimícii:quia uobis plenam annücio ueritaté, Eleganter auté fententíà termínauít,dicens:Ergo inimi, cus uobis factus fum ueritate dicens uobis: utoftende; ret initía praedicationis,non tam ueritate fuifTe qj umbra & imaginé ueritatis.Similis eft huic illa fententia nobilis apud rhomanos Poeta. Obfequiü amicos,uerítas odii parit.Sed uide quanto hic melius ᾧ Πε, Apoftolus ef his quos ftultos dixerat,quos paruulos appellarat: μᾶς fententià temperauit, δὲ fpecialé fecit: dum jppriead per fonas galatafq dixerit.Ille uero δὲ generalé,& íta feapud. omnes habere denücians:ueheméter errauit. Obfequiü enim quo putauit amicos fieri uerítate dempta:nontam obíequiü eft ᾧ adulatio:& affentationé clandeftinas ma gis inimicitias ὅδ amicitias dici debere, pfpicuü eft.Simul aut& illud cofyderàdü,qd' hodie ἧφ dpdíu paruulis atqy lactentib?,& hís in quorü cordibus nundchriftus ado: lefcit nec proficit atate δὲ fapiétia,& gratía apud deum δὲ homines:íuxta litteram fcripturas explanamus:lauda/ mur,(ufpicimur,admiratione habemur.Cum autépau Iulum coeperimus eos prouocare,ut tranfeant ad maio; ra:de preconibus noftris inimici fiant:& malint πάχος potius ᾧ apoftolos fequi: quia pharifzorü doctrína€ traditionibus recedentes,ad ipfum chriftum propicíato rii€ perfectione legis ingrefft(unt:nec diuinum fermo nem accipere dignentur,quí ecclefie magiftros iuberad altiora dogmata fcandere: δὲ totisuiribus fublimareuo/ cem:neccircülatrantiü ftrepitum pertimefcere paruulo; rum,dícenté:Super monté excelfum afcende:qui euan; Efaqob-geligas fion. Exalta in uirtute ποοξευᾶ, qui euangelicas hierufalem.Exalta,nolitimere. b[pinulanf voe nó be/ ne:fed eccludere νοῦ volt vt íllos emulemíni«c, Emulané bene,qui cum uideiát in aliquibus effe gratias,dona, uir tutes, ipfi tales effe defyderant:& fidem,uitam atq indu/ ftriam eorüi per qua illa meruerunt,nícuntur imitari, ut poffintea quoq» quz bona emulatione digna funtcon/ fequi.Dequibus δὲ Apoftolus ait: Emulamini fpiritalia: magis auté ut prophetetis. Ac deinceps:Sic& uos:quo; nià emulatores cítis fpiritalíü,ad zdificationem ecclefiz quarite ut abundetis.Et iterü:Itaqp fratesemulamini p» phetare,& loqui linguis nolite prohibere.Emulant auté non bene:qui nó tam ipfi cupiunt effe meliorcs,utimité tur eos qui emulatione digni funt, ᾧ illos ipfos uolütfa/ cere τας retrorfum trahere emulatióe puerfa. ναι bi gsátía dictü fit: Chriftíanus eft quifpia legit moyfen δὲ prophetas:ícítomnia in urhbra& in imagineilli popu lo praceffiffe:fcripta autem effe propter nos in quosfi/ nes fzculorü decurrerüt: Circücifioné nó tam praputii, d aurium& cordis intelligit: Refurrexitcum chrifto:ea quarit qua furfum funt:Liberatus eft ab onere& ferui? tute legis,ne tangas,ne guítes,neattamines imperantis: huicíi quis fcripturarü uerbís uoluerit pfuadere, utnó: per tropologiá ilta) Yun Uses tani tp Pani, nd ye AT nie ἢ ἀν; m SUR LT hints ΠΙΟ jig lis adn inii rus terat(s tác Ὃν crit Mar ο, ἆ qu. Qitpz ong ur taa pam ur dt uan rimird favi a ítem tc dut vagis Cv? η cpiftolant ad /&alatas ενας μεν fed occidentem literam qua funt fcriptà fufcipiat: utin manifefto fiat iuda? nó ín occulto:emula tur.eum non bene:fed concito curfu ad maiora gradien; tem retrahere fe(tínat:ut fe potius emulet quiretrorfum. uadit:autcerte ut multü ultra nó pmouet, Loquit itaq gus qab áffertori/ us legis inducti fue rátut eos imitarenz,* Filióli mei quos iterum parturío donec formetur chti, cüillipoti?galatas de.» ftus ín uobis. Vellem auté effe apud uos modo:& mu tare uocem meam:quoniam corifundor ínuobiís.—.. buerínt imitari:quia naturale é:maiore de minori:nó mínore fie ride maiore.Bonum. emulamini in bono:id énoliteaffertores iudaicz ofb(er, uatióis imitari: fed ea qua bona(Πε imitamini.Q. τ em qui díuitias, ροιζεᾶ, dignitate alicuius imitatur,nó tam bonad ca qua fugienda(unt emulatur: Ita€ uos econ/ ee ead emulamini in bono:magis quarétes fpiri talia ᾧ carnalía:ut nó illi uos iudzos, fed uos illos chrí; ftianos effe doceatis.Hoc aiit facite(emp:ut píeueráti gra du,ad finem boni operís pueníire poffitisEmulabamini fiquidé bonü in bono, prius cum apud uos effem:quí poft; a uobis receffi, omnía quz tradíderà perdidiftis: de ftatione certa δὲ fido portu,ruríum in altum unda re; labente fubtracti.Nec mirum fi recedente Apoftolo uafe ele&ionis,X in quo chriftuf dris loquebatur, galatz func mutati:cum etiam nunc cernamus in eccleítjs idipfum fieri, Si quando ei doctor quis in ecclefia contigerit fer/ moneornatus δὲ uita:qui audientes γα ftimulis qui/ buídaconcitet ad uirtutes: uidemus omné plabem cir; caclemofynas, ieiunia,caftítatefufceptioné pauperum; fepulturas, δὲ catera(imilía feftinare,feruere, di(currere, Cui aüt ille recefferit, paulatim emarcefcere:& fubtracto cibo,tenuaríi,pallere,làguefícere:& interitit fequi omniü quz prius uigebàt.C) uáobrem quia meffis multa, ope; raríj autem pauci: precemur diim meffis:ut mittat ope; rarios ad metendü,qui fpícas populi chríftiani quz δὲ ineccle(ia futuro tritico prepata,metant, colligant: δὲ in horrea comportantes,nequad períre patian£.Hoc de eo gelo€ emulatione puería,dc qua& alibi dictum eft: No liemulari in malignatibus: δὲ híc: Emulan£ uos non bez ne.Inuenimus auté δὲ alíüi celum quo gelati funt filij Ia7 cob Iofeph fratre(ui, María δὲ Aaron amícü dii moy; fenNeg enim aut illiaut hí ut meliores effent lofeph δὲ moyfead celü(unt concitati,fed quia dolebant illos effe meliores.Ifte celus uícinus inuidiz eft,Longum eft fi ue ες limomnia celi genera,boni feu mali de(cripturarü pro uma 5. ferrethefauro.Bontü celum legimus Phinees,Eliz,, Ma; HAM thathiz,& apoftoli ludz,fed nó proditoris: α οὗ infigné σα " φᾷ mori vtt P n ων τον jur (ἀμ ἐπι! Ned und aim? οἶς usi M ην” zi Y οτί, 4.,ς pig» B.2c celiinfe uirtuté,etíà gelotís nomen accepit. Malum auté, ut Cain in Abel,& caterorü in alios.Et geli uiri, de quó fcripti e(t:Et uenerit ei fpüs geli. Nifi forte medius hic ce; Tus eft,& necin bonà nec in malà parté accipi pót:fed in7 ter utrüc cclotypía potius appellat. Aliter. Videntes hi quiex circücifione erant galatas ex gentibus fpü(fancti abundare uirtutibus feuero non linguis loqui: nó 40) na habere curationü, nó gratíam prophetiz, cupiebant cos eeli ftimulis incitati,ad legis onera traníducere:utin ciperét& illi fai fimiles fieri. 4 4Γ ΞΕ ílíolímeí quos(rerum parturío oonec fozmetur cbzíftus(n vobío. C) uantis diffi, cultatíbus δὲ dolore foetus ,pmant ex utero: maledictio Gris. prima declarat, dícés: In trífticia paries filios. Volés igit Paulus oftendere magiftrorü p difcipulis follicitudine: quos patían£ affectus, ne fectatores fui excidat falute, Ait:Filioli mei quos iterum parturio.C. ui ef ἐπ alio lo; co quafi pater dixerat:Si decé milia pedagogorü habea tisin chrííto fed nó multos patres:íam non quafi pater fed ut mater loquitur in chrifto: ut utriufcp anxietate δὲ pietatem in fe parentís agnofcat. Tale quid& moyfes de populo loquebatur: Nunquíd ego ín utero accepi oém populum i(tücQ) uis putas noftri íta de difcipulorum anxius eft(alute;ut nó paucis horis, aut ut multi biduo triduo ue:fed toto uita(σα teporetorqueatidonec chri/ £3. 114! ftus formetur in εἰς. Exempli fceta mulieris qd affum^ Pie condipiepus& formátis in fe femina, dilipéter tenen dü,utpoffimus intelligere.qd' dicitur: Natura non eru/ beícenda,(ed ueneranca eft.Sicut em ín uuluá m ulierís primü femen iacitur íinforme;ut fulcis& fundo cius quà fi quodà glutino 8642 hzreat:de quo& pró pheta initij fuí recor? datus ait: Incoópofitü mei uiderunt oculí tui:Deinde p noueni menfes reftricto fan; guine,futuruf homo coagulatur, corporatur,pafcit atq diftinguit: ut poftdj in utero palpitarit(tatuto tépore fundatur in luce& tan tis difficultatibus nafcic,quàtis poftea ne intereat enutiá tur:Ita€ femen fermonis cbrifti cum in anímà audiétis inciderit,per gradus fuos crefcit:& ut multa prateream; poffumus fiquidé facile corporalé deícriptione trafferre adintelligentia fpirícualé: àdiu in ancipiti eft, Φρα ρα’ riat q cócepit. Necftatim finis induftriz e(t edidife,fed. tunc alterius laboris exordiü eft:uc lactenté infantíam fé dulis nutrimétis€ ftudijs ufq ad plenà chrifti perdu^ cat etatem.Et quó ín coniugio fzpe uiri femen in caufà eft ne liberi procreen&:nónund fterilis uxor femina nó tenet:X frequéter neuter ad generandü aptus eft:& eco j trario utercp foecüdus:ita δὲ inhis qui uerbum dei femi? nant;ddrifaria hzc diuifio cuftodit: ut impleat qdé fuü doctor officiü,fed fit(terilis auditormel auditor bona iri dolis fit, fed per impítià doctoris uerbi femé intereat:aut certetam uecors fit quí doce£,d illeeft qui precipit: ra/ τοῦ cótingit,ut X magifter& difcipulus fibi confentiat; fcilicet ut cantii ifte doceat quantü ille poffit haürire: uc] tantü fufcipere doctus, quantü doctoringerere.At nunc oines iudices fumus.Nefcimus quotus pfalmus fit;quze pars prophetiz,qd' legís capitulü:& loquendi facilítáte interpretamur audacter,qd nequad intelligimus.Nori ad nos pertinet ut ος formetur in populo,ütad do mü fuam unufqui(cp rediens habeat femé uerbi deí: qd Dicite mihi $o. 91 0$.1558.€ cü conceperit poffit dicere cum propheta:A timore«πό E(a;6.€ domine cócepimus& peperímus, filios faliationís εἴα: fecimus fup terrà. Tales in apoftolos tranfeunt:& a fal/ uatore merentur audire: CL uicüdp fecerit uoluntate ρα’ Maitbi7.€ tris mei,ipfe eft frater meus, foror& mater: diuerfitaté profectuu,in diuer(is nominibus ofteía. Format quoq chríftusin corde credentiüi,cum omniía illis facramenta pandunf£,& ea queobícura uidebantur pfpicua fiunt: Sed& illud eft intuendü, qd qui per peccatti quodàámo; do homo effe defierat: per poenitentíd concipit a magi/ firo,& rurfum in eo chriftí formatio repromittitur, Hoc aduerfum Nouatianos,qui nolunt reformarí eos quos femel peccata contriuerínt. b«[ Clellem autem effe apud voe modo:« mutare vocé meáiqrà confandoe ín vobía, Scri ptura diuina aedificat& lecta: fed multo plus prodeft ἢ de literís uertatur in uocé: ut quí per epiftola docuerat; prafens inftruat audientes.Magnam fiquidé uim habet uox uiua:uox deauctoris fui orerefonans:qua ea pro/ nunciatione profert atq; diftinguitur; qua in hominis fui corde generata eft. Sciens itag; Apoftolus maioreni uím habere fermone qui ad prafentes fiat: cupit uocem apoftolicà literis cóprehenfam in prafentià comutare:& quía hoc magis expedicbat his quí in errorem fuerant deprauati uiuo eos ad ueritaté retrahere fermone, Hoc autem ideo, quía confundebat in illis:qd' quide gracé magis proprie dicitur.&zropovz.ar enim non tam confu/ fioné que apud ος αισχυύνκ fiue σύγχυσις appellat, qi indigentia& ínopiam fonat. Senfus itag ifte eft. Vellem apud uos nuncadcffe,& literarü uoce prafens ipfe pro/ ferre: quía indigeo uobis. Non quippe habeo fructus quos folent de difcipulis habere doctores:& fine caufa femen íactum eft doctrínarü,cum penitus in uobis pa/ tiar egeftaté:ita ut Hieremiae poffi im uoce prorümpere: Non profui neq pfuit mihi quif: Poreft& aliter loca$ ἢ— ifteinterpretari; ^£ommien.loíeronymi liber fecundüs i Cort.9.d ifte interpretari:Paulus apoftolus qui factus fuerat iu E φομ: 87 hi t. num, femíni eius poft eum.Del(mahelautem:Ecceex jr S SFR Up uM E uS αυ ας; δὲ eccebenedixi εὖ, δέ augebo eü:& multi um iege quai eum pro qualítate cotum quos faluare cu; bo illum uehemérer την, τς entes generabit,& da». Γκ murabar uocem fuam:& in hiftrionü fimilitudi^^ bocumin gentem magnam. pe rm d nem( factus fiquidé ec πε t n]: 2(yrs generabittibiSarain ene mnn do ε Dicité mihi qui fub lege uultis effe, legem nó audiftis? pereo NF habit in diuer(as fi^& Scriptüm eft enimquoníam abraham duos filíos ha; E Er quibus eui e RR EM buít:unum deancilla,& unum delibera.Sed quidean—(poppe ad og qdeeffefimulabat:— cilla,fcd'm carnem natus eft.Qui autem de libera, per μὰ fm promi νυν Ὑ'''. εἰς proderat: Cernit Hacenim tur; repromíffionem: galatas alia indigere ἡ;: PLC proprie in teftamenti . doctrína;alia uia deberefaluari: non illa qua primüíad—. dationecópleri:& aliud effe benedicere, augere,multi/ chri(ti fidem fuerant degentilitate traníducti:&compel^ plicareuehementer,quod in ifmahel fcriptum eft:aliud litur dicere: Vellem nunceffeapud uos:& mutare πος heredem facere per teftamentum,quod de l(aac dicitur: meam in uobis.Non inquit uideo meprodeífe,i calo^— Statuam teftamentum meum ad eum, ín tcftamentüm : quarque priuslocutus fum:propter qd'ignorás quid— aternum:& femini eíus poft eum.Et in confequentibus, agam,& in diuerfa di(tractus:laceror,confundoratq di— Teftamentüi autem meum ftatuam ad líaac qué ρατίςε lanior.Et quó medici cum uimartisfuzin prímo uide;— tibifara.Et quomodo aliud funt dona:aliud fubftantia: rintnon ualere medicamine,tranfeuntadaliud:&tádiu^^ aliudlegata:alíud hareditas:Legimus enim filijs conca Ibidem. experiunt quid profitepluribus,donecpueniantadcu;— binarü abraha dona tradita:filio autem fara totius fub, rationé: ut qq per mollitiéalicuius emplaftrinequadpía— ftantiz hareditatem relictam: Ita aliud effe,ut diximus, nari ualuit, mordatiorí pulucrce X aufteriori curatióefa/^ benedictionem atqplegata: aliud teftamentii. Sed& hoc ncf:lta€ ego qa confundorín uobis:& ignorantiahuc^ dici poteft de ífmahele, poft conceptum eius,uel ange, ag illuc ditrahorzuellem literarum uocem prafens de— lum uel deum locutum.De Ifaac uero anted ín fara ute meo oreproferre,ut uos folito feuerioripfecorriperéqm τὸ conciperetur, deum fuiffe polliciti Hac interim qui epiftola non poteft uocem obiurgantis exprimere: non^ tum ingeníj noftri mediocritas patítur dicta fint. Caterüi ualet irafcentis refonare clamore, doloré pectoris api,— fi quís poteft mai? aliquid inuenire, quomodo ifmahel €ibus explicare.Poreft aute δὲ fimplicius intelligi, Blan^^ quí deancilla natus eft,non fit repromiffionisfilius fed— dis apud uos modo uerbis ufus um,dicens:Fratresob— laacqui delibera: illepotius audiendus cft. Et ἢ quid H fecro uos:& filioli mei quos iterum parturío donecchri^—(inquitapoftolus)alíter fentitiss& hoc uobis de? reuela,.ftus formetur ín uobis: fed ego blandus€ lenis quiad— uit.Nuncbreuiter ad altiora tendédum eft, ut dicamus uos quafi pater locutus fum,pea charitatequauosperi| unüquéqi noftrum primum nó iuxta repromi(fionem renon patior δὲ errare perpetuo:uellénunc prafenseffe— nafci:dydiu fcripturarum uerbis fimplicibus inftruitur, f: confeffionis me uincula nóartarent:X blandam uocé—& iudaicis adhucexpofitionibus delectatur:quando ue. in ob:urgátis uerba mutare.Necleuitatiseft(inücblan, τὸ δά fublimiora tranfcenderít, δὲ legem intellexerit fpiri diar,nunc irafcar.Impellít me charitas: impellit me do/— tualem,tunceum de repromiíTione generari: Et utaper/ ' lor. diuerfis affectibus loqui. Neício ein que primum εἰας loquar,quotidie eos qui faciunt opera abrahe,de uerba prorumpà,X quo uos debeà(anare medicamine:^ abraham nafcí. Verum illos qui habeant fpiritum ferui quia confundor ín uobis. 4 ΕΓ ἐϑίείγο míbí quí füb lege— tutisiterü in timore,ex ancilla generarí agyptiía:cos auté vlria effe:legem non audíftíee Notandü legem hic dictà qui fpiritum adoptionís acceperint,ex fara libera:quali e(fe Gicnefis hiftoriam:non utuulgo aftimát,quafacié/— bertateachrifto donati fumus.Loquitur dris ad iudzos da fint que ue uitáda:fed totum qd' deabraham&eius^ quiadhucancill filij effe malebant: Si manferitis infer Iob uxoribus liberifg contexitur,legem appellatà.Legimus^ monemceo,uere diícipuli meieritis,& cognofcetis uerita—'—' & in alio loco, pphetas quog legem uocari. Audit ergo— tem:X uerítas liberos faciet uos. Vnde&illi ignorantes legem,qui iuxta Paulü non fuperficiem,fed medullam myfticum effe quod dicebatur,aíunt: Semen abrahz fu eius introfpiciNon auditlegem,quifimilis galatarüex^ mus,& nemini und feruiuímus:quomodo tu dicíslibe tcriorem tanti cortícem fequitur.. b([&críptum efte— ri critiscRefpondit εἰς iefus: Amen dico uobis, quisom/ quor abrabam ouoe filíoe babuít τῷ, Nimiz difficulta/— nis qui facit peccatum feruus eft peccati. Seruus autem tis eft demóftrare Ifaac tantü qui de fara natus eft,fuiffe non manet in domo in eternum: Filíus autem mantctin derepromiffione generatü:& non etiam Ifmahel quide— aternü.Siferuifumus peccati,agar nos generauit egy/ Agar ancilla eft ortus αργριία. Scriptura quippe refert, ρα: non regnat peccatum ín noftro mortali corpore; qd'cum perfequéte fara agar foetafugiffet,& ueniffet ad— uere dei filij fumus. c€€Yuequídem funt allegozíca. ΑΙ’ eam angelus in deferto,moneretq ut fubíjceret dominae legoría proprie de arte grámatica eft: δὲ quo a metapho/ QG*iulé.c Ge. 17.c poteftau:idem ípfe angelus ctiam hac locutus fit: Multi plicans multiplicabo femen tuum,& nó numerabit prae mulitudine.Et poftea de ifmahcel,qua utíq; repromiffio ni: uerba nemo dubitarit:Ifte erít rufticanus homo:ma nus cius(up omnes:& manus omniü fup eum:& contra faciem omniü fratrü fuorum habitabit. Sed reíponderi poteft, minoris auctoritatis effe repromiffioné angeli, ipfius dei, Sicut em ftellaorto fole nórutilat: ita& an ge/ Ἡ uerba ad comparationem repromiffionis dei, obfcura ri, X euanefcere,& pro nihilo computarí. Videtur quídé hac refponfio aliquid habere momti: fed fatíim fequé tis fcriptura auctoritateconteritur. Scriptum eft ením: Abraham autem dixit ad deum: límahel ifte uiuet in có fpectu tuo:& deus refponditad cum ita: Ecce(ara uxor tua parict tibi filium; uocabis nomen eius Ifaac, fta; tuam teftàamentum meum ad cum in teftamentum ater: ra uel caterís tropís differat,in fcholis paruuli difcimus, Aliud pratendítin uerbis:aliud fignificat in fenfu. Ple/ ni funtoratorum δὲ poetarum líbri.Scriptura quoqsdi uina per Πᾶς nó modica ex parte cótexta ον d intelli/ gens Paulus apoftolus(quíppe qui& fxcularcs literas aliqua ex parte contigerat)ipfo uerbo figura ufus εἴας allegoríà ficutapud fuos dicitur appellaret: quo fcilicet fenfu magis loci huius graci fermonisabufionem mon ftraret. Sciffe auté Paulum,licet non ad perfectum Jite/ ras fzculares,ipfius uerba teftátur, Dixit quidamexeis propríus eorum propheta:Cretenfes femper mendaces, Tiu malz beftiz, uétres pigri. Híc uerfus heroicus Epimenir ὁ dis poctz eft:cuíus& Plato& cateri fcriptores ueteres re cordantur.Apud athenienfes quoq cum ín areopago fatiffaceret: hzc addidit: Sicut& quidà de υοῦίς poeta dixerunt | Wu ΕΠ ] iei 3 tfr : 3 jeu gari: τ" f, qub faro ga! gil n τὸ fifi | dig ΓΝ gd ὃ {μι ὑπ umb nz Bl ibit par ἐμὰ μιά! eo qug pin 3 xdi φις quid s maa 3 dz finc prot Νις . ᾱἐμ] ΠΩ( feto ptm ἵνα, tavi 3 m id ny Qf tiq 3 nin μι ἔνα ju h ἐν "t Cort oa alibi: Omnes eádem iiid uM jn epiftolam ad /&alatas A dixeruntIpfius enim& genus fumus. Hoc hemiftichiü fertur in Aráto: qui de coelo ftellifq confcripfit.Nec non Ri, Coris,d&illud: Corrüpüt bonos mores, confabulationes ρε’ ma:trimcter iambíc? de comoedfa fumpt? eft Menadri. Ex quibus δὲ alijs,euidés eft Paulum non i gnoraffe Iras fzculares:€ quà hic allegorià dixit, alibi uocaffe intelligentià fpirituale, Vtibi:Sci, mus ein qd lex fpiri/ tualis eft,pro eo qd* eít,allegorica,fiue al/ legorice figurata. Et fpiritale comederunt Ug&(cam:€ eundem fpi t ritalem biberunt po; dl tum. Bibebant auté htm de fpiritali fequentí Dig€0S petra: petra δὰ} EN téeratchriftus. Man, lin πᾶ hic δὲ fubiti fontis Us eruptio,& petra ipía inei qua fequitur:qd alle ἄχ goriceaccipiéda fint, tiM. nemo eft qui dubitct, tag Scio quid econtrario πι; ttn ρίγα, δα poffitopponí:Fratres,fi preoccupat?fuerit homo in ali; quo dcelicto:uos fpirituales inftruite iftiufmodi in fpiri/ μα Cora d tu manfuetudinis.Etin alio loco.Spiritualis autem diju rod tl riis sti (dh 111} yit dut imn Tired enia pum. irat ΟΣ τά psu xig quil ud dicatomniía:ípfe autéa nullo díjudicat:qd' fcilicet aliud d fupra diximus uerbum fpirituale,fonet.Sed nos fpiri; tualem,qui omnía iudicet€ ipfea nemine díjudicetur, eum uirum dícimus, qui uniuería fcripturarum facra; menta cognofcés, fublimíter ea intelligat:& chriftum in diuinis libris uídens,nihil in eis iudaica traditionis ad/ mittat, 3{Γίίδες er(unt ouo teftaméra: vni quídé a mon te finta(à feruítuté generde que eft agar zc, Pene cunctorü fuper hocloco ifta eft explanatio:ut agar ancillam, inter; pretentur in lege& in populo iudaorum, Saram autem liberam,ín ecclefia,qua de gentibus congregata eft,qua mater fanctorü fit, Paulo'dicétequa eít mater omniü no ftrum.Hac diu non peperit anted? chriftus de uirgíne nafceretur δὲ fterilis fuit: necdum rifu müdi Ifaac de ele; &to patre cum uoce fublimiü dogmatü refonante:Sí qui dem&abrahà in noftra lingua, pater electus cü fonitu refertur. Agar αὐτὸ qua interpretatur παροικία, ἰά eft ín/ colatus fiue peregrinatio fiue mora, generat ifmahel:qui tantü audiat dei przcepta nec faciat: hominem rufticü, fanguinariü,deferta fectantem: qui uniueríis fratribus fuis de libera procreatis inimícus fit:& aduerfa eis fron; tere(iftat,Nec mirum uetus teftamentum,quod in mon te(ina, qui eft in arabía,& confinis e(t ei quee πᾶς eft hie; ru(alé,conftítutü eft atq» confcriptüi,non efe perperuü: cii& incolatus a perpetua poffeflione diuerfus fit:& fina montis nomen tentatione fonet:& arabia fignificet occa/ fum:& econtrario quz furfum eft hierufalem, quae eft li bera materqp fanctorü,demóftret hanc hicrufalem,qua in prafenti eft, deorfum effe,& in humili infimogp demer fam.Sunt qui duo teftamenta& aliter intelligant:ut fcri turam diuinam, tam ucteré ᾧ πουᾶ, iuxta díuerfitate enfus eorumq fententiam qui legunt:aut ancillam in^ terpretentur aut liberam:& eos quí adhuc litera fer? uiant,& fpíritü timoris habeantin feruitute,de agar egy ptia uelinteffe generatos. Eos autem quí ad fuperiora confcendát,& allegorice uelint fentire qu fcripta funt, filios effe Sarz,qua in lingua noftra&pxovc'a:id eft prin €eps interpretatur genere foeminino:Et bocob illam ne^ ceífitatem fe afferüt ufurpare:quía iniquum fit moyfen, & cunctos prophetas de ancilla: quoflibet uero gentiliti de libera intelligere procreatos. Vnde melius effe,ut non folü de his qui ín ecclefia funt, pro diuerfitate( ut fupra diximus)intellectuü, alios feruos, alios liberos arbitre a Héc ením funt duo teftamenta:unum quídema monte fina in feruitutem generans, quz eft agar. Sina em mohs eft ín arabia, qui contermínus eft εἰ, qua nunc eft hierufalé& feruit cá filijs fuis. Illa aut& quac furfum eft hierufalet, libera eft,qua eft mater omníü noftrá. o Scriptum eft ením:latare fterilís quz non patís: erum/ Ρε δὲ dama qux non parturissquía multí filij deferta: c ragís cp eius qux habet uirum. Nos áutem fratres, »{τι Ifaac promiflionis filij fumus. Sed quomodo tunc quí fcdim carnem natus fucrat perfequebatur eü qui(σαι fpiritum:ita& nunc. Sed quid dicit fcriptura: Efjce ancillam δὲ filium eíus,INon enim haeres erit filius £3."MP—$0. mur:fed ctiam de uno éodemq, homine djdiu fequitur hiftoriam,ancillz eum effe filium:cum autem aperiente iefu fcripturas, incenfum fueris cor cius,& in fractioné panís ínfpexerit eum quem antea non uidebat:tunc€ ipfum Sarz filium nominari. Marcion δὲ Manichaus hunc locum in quo dixit apoftol?: τὸ quidem funtallego/ rica, G cetera qua ἔς, quunt, de codice fuo tollere noluerunt:pu tantes aduerfum nos relinqui: q4 fcilicet lexaliter fit intelligeri da d fcripta eft:cum uticp etiam fi allegorí mur,& Paulus docet accipienda fit,nó pro uoluntate legétis,(ed proífcríbentis aucto« ritate fic condita fit:& εοἱρίο qd' cotra nos feruare uii funt,con/ terantur: qd' moyfes creatoris dei feruus fpiritualia fcripferi£, apfo quoq corii ipfum docente, qué ipfi alterius chrí fti δὲ melioris dei afferunt predícatorem. b q[ S aíptá eft eii: Z etare fterílío que πῦ paríc/erumpe{ clama que nó parturío:quía multe filij oeferte magío qs eíus que babet ví rum. Virum habuit íynagoga lege:& iuxta Anne quoqi prophetíam,foctofa quondiá in liberis fuit. Sterilis uero ecclefia fine uiro chrifto: fineullo fponfi fermonis allo/ quío diu iacuít in deferto.Sed poftqs accepit illa librum repudíj in manus fuas:& omnia ornamenta uiri in idoli uertitornamentum:tunc maritus priore cíngulo putré/ fcente:alium lumbis fuis balteum,aliud de getibus luni barecontexuit:quz ftatím ut eft uiro iuncta,concepit& peperit.Ecin Efaiaexclamat dominus per prophetam: fi eft gens nata fimul:quando una dieín actibus apofto lorum tría milía,& quincp milia hominum credíderunt, Nec puto neceffe effe,ut de multitudine chriftiana,& de iudaorum paucitate dicamus,cum ín toto mundo cru^ cis uexilla refplendeant:& uix rarus atq notabilis in ur; bibus iudeusappareat. ce[ IBoeautéfratresifim 3 faac pzomíffíonfe filá fumue, Apoftoli δὲ fimiles εἰ, fcd? Ifaac promiffionis efTe filios:nulla intelligentiz difficultas eft. Sed quia Orígenes hunclocti adiflerens, ita apoftoli pó fuitexemplum:Vosautem fratres,(cd^m Ifaac promiffio nis filij eftís: quzritur quomodo galatas, quos ftultos appellarat,& incepiffe dixerat fpü,carne finireznüc fcd m Παας filios repromiffionis uocet. Dicimus ία apofto/ lum ideo eos appellare fcd^m I(aac filios repromiflionis: quia non penitus eorum defperet falutem:X rurfum cos ad fpiritum quo ceperant aftimet reueríuros: fiantqp fij 1ῆ liberze.Qrui(i carne fuerint confummati filíj(int απο Iz. Ὁ 4 Ocd quomodo tuncquí fm carnem natus fuerat perfequebatur eum quí£m fpiritum«C. Non puto inueni/ renos poffe ubi límahel pfecutus fuerit Ifaac: fed τἀπεῖῖ illud,qd cum filius zgyptie qui maior natu erat,uderet cum e ta fit fara δὲ dixeritad abraham: Efjce ancillam δὲ filium eius:Non ením hareditabit filius an/ cillz cum filio meo Iaac.Et utiqy fimplex Iufus inter in/ fantes:expulfione δὲ abdicatione indignus efr. Verum apoftolus quafi hebraus ex hebrais:& ad pedes magi ftri Gamalielis edoctus: quí quondam furentes aduct/ fus deum pharifzos cófilio refrenaratiex uerbis fara di/ centis:nó enim hareditabitfilius ancillae cum filio me lfaac:intellexit lufum illü fimplicé nó fuiffe.Sed quia fof fitan Ifmahel quafi rhaior natu,& eo tempore circticifus quo iam poterat intelligere fcntire quod paffus eft,fi/ bi primogenita uendicabat:feripturaiurgiti paruulorit, q xz lufuri ancilla 91 ce, ut nos quoq fate; τέρα. D Efa.4.9.f εἴς 4d (επ 218 £ommen.líicronymi liber fecundus ὁ 7 cauit. Vnde&(ara hzc uerba nonfuftinens,£— rubrum mare merfus eft.Iuxta qué fenfum& fuprady( grid ” d ME(ibi primogenita uendicantisancillefi,—xerat: Q.uó conuertimíni iter ad infirma δὲ eg ele/ G|"T líjaparua atate non Γη inuocem:Eíjce an,—méta:quibus rurfum feruire uultis, dies obferuantes,& 4-5 ἐφ cillam cum filio fuo: Non em hareditabit filius ancillae menícs δὲ tépora δὲ annos: Galatz eir qui adPauliapo/ ῈΣ ji) cum filio meo Ifaac. Q.d cum durüi uifum fuiffet abra/— ftoli predicationem,idolis derelictis ftatim ad euan ἘΠῚ bz(femp ei primo/ confciceram: gu ΤΙ μ ití ἱ[24, T rtebátur a ᾗ Senis maa εμεις ancillz cim filio meo Ifaac. Itay fratres, non fumus. jeisig n ad bs lempricréeffedefine— ancillcfilij fed libera. Qua libertate chríftasnos libe;— tem, quà nunj pr M refed nezqualéquí rauit.: Οσα. V.cegnoueràát: fed uolé--^* ἀμ! dem cum minore fra t se: AU"on: s obferuare tépora, gm tre accipe portioné:& Taté& nolite iterum íugo ins πε. circa carne ho m deus qui libera incus 5, Ís: Ter ee 15 offerre corporer| gane ee: gui expelli ἢ^ Ecc€go Paulus dico uobís: quoníá fi círcücida; A. dm uolbatancillamfa/ mínihriftus uobísnihil prodeft., demreerebanfcub 7| epi χα ucrba confirmat: Conteftor tus,quíbus inidolo, gom & loquit ad abrahàá: M". latría ante feruieràt, m7 Nó durü fitcorá te de puero& ancilla.O mia quz dixittà Αἰεὶ S aegypti facerdotes,& i(maelitas δὲ madianeos p bi fara,audi uocé ci?:qif in I(aac uocabit tíbifeme.Sícut^ preputiü nó habere. Qr d'aüt natióes,obfcruét dies,men| m ergo τᾶς maior frater l(mahel lactenté adhuc δὲ paruulü fes& annos:utíná nefcirem?,ne nobif. cii εἰς effet unjmi iini "pfequebat ρας, ΠΡ circücifionis prerogatiua, fibi pri^— xtafeítiuitas. b€[£&cceego T»aulus oíco vobís:qif fiar— mogeniíta uédicas:ita δέ nunc fcd'm carne ifrael, aduerfi ἃ cücidaminí: cbziftue vobia níbil p:odeft.In cuagelio falua μιά minorem fratré de gentibus populü chriftíanüfuftolli£, τον δα difcipulos loquit: Ο αἱ uosaudit,me audit: qui Lu.o« im inflatur,erigitur. Confyderemusinfanidiudeorum:qui—uos(ufcipitmefufcipit.Etapoftolus teftatur dicens: Vi;$a im Ny '& dim interfecere:& pphetas& apoftolos pfecutifunt:^ uoautem iam non ego:uiuitautem ín me chriftus.Etafi inci δὲ aduerfantur uoluntati deí:& uidebimus multo maío/— bi:Anexperimentii quarítís eius qui in me qui chri/ tC e tes perfecutiones, quas nos etiam hiftorízdocent,aiu/— ftuscEx quo liquido cóprobatur hoc qd' nüc díxit: ecce Mimi dais in chriftianos ᾧ a gentilibus cócitatas.Míramur de iudzis:Hodie quoq hi qui ín cbrifto paruuli funt,& ui/ uuntcarnaliter,perfequuntur eos qui ex aqua€ fpirítu nati funt:& cü chrífto refurgentes,ca quarunt quz fur; fum funt,non deorfum.Faciant qd uolunt:cum ifmahe le perfequantur ἰίαας: eíjcientur foras cum ancilla matre zgyptia:Nec accipiét hereditaté:qua folus qui de repro miífione natus eft confequet. Eleganter aute δὲ illud,qd" is qui fcd'm carné natus eft,perfequit fpirituale. Nunds ei fpiritualis perfequit carnale: fed ignofcit ci quafi ru; fticano fratri:ícit eli poffe proficere per tepus.Bt fi quan; do«gyptiz filium uiderit irafcenté, recordatur unius pa tris,q lucé boues crearit δὲ culicé:& in magna domo,nó folü effe uafa aurea δὲ argentea, fed lignea& fictilia. Itacp cü apio Paulo dicamus:Non fumus ancilla filíj fed libe/ va:S renouatí in chrifto, audiam? uerba dfíi ad íudaos ἴον.3. ἃ loquentis:Si manferitis in fermone meo:cognofcetis ue; ο. n: n 4 n ritatem, ucritas liberabit uos. Hac libertate& apofto $ Cort. 9.d lus liberatus,aiebat: Cü em fim liber ex omnib9.() ui fa ἴοδ.δ.α cit peccatü.feruus peccati eft.Ille quia(cab omnibus ui tíjs liberum:ab omni concupiícétia& errore fciebat alie; num:rectein chrifti libertate gaudebat dicens: Non fu; mus ancilla filij fed libera: qua libertate chriftus nos li/ berauit. Ca, 7. ate nolíte(terum íugo feruíturio contíner(.Et ex hocoftenditur,quia non ftet qui iugo ínhareat feruitutis:Et quía ἐς quia chrifto libertate dona; tus cft,tàdiu fuerit fub iugo Φα fpiritum fcruitutis ha buerit in tímorc:& legis initia fit fecutus.) d'autem ait, ftate:firma& ftabilem in chrifto hortatur fidem, ut eccle ος... fiegalatizfixo in faluatorepmaneát pede. De quo& in $5592 alio locoiuftus loquitur:Statuit fup petrà pedes meos: pro eo qd' eftfuper chriftum: nc fcilicet circüferant omi uento doctrinz,€ ín díuerfa rapiantur. Vnde& ad ftan 1:Cort-10.c tes dici£:Et q ftat,uideat ne cadat. Et ín alio loco:State,ui tene riliter SRKC COD fortu ut ftent cum eo qué Stepba; i 73 nus a dextris patris ftantem uídit ín martyrio perícue; rans:X qui locutus eft ad moyfen: Tu uero fta mecum. Τα gum autem feruitutislegem uocat duram, difficilem, Aátas.b laboriofam,qua ἀΐξας nocte cultores fuos graui opere cófumit.Sicut& Petrus in a&ib? apoftolorü:Q. uid ten/ tatis inquitimponcre iugum graue fuper collum fratrü: qd neqpnos neq patres noftri portare potuerunte ἀ' auté appofuit,nolite iterum:non quo prius legem gala; τὰ cuftodierint: fed quo& idololatriz iugum graue fit: quo«gyptiorü populus oppreífus, ad inftar plumbi in cgo Paulus díco uobis,non quafi Paulitantü uerba ac;; cipienda fed diii. Nam cum δὲ in Prima ad Corínthíos t,Cors premififfec: His autem qui nupti: fed dfis:& ftatim intuliffet: caeteris autem ego pracipio: ne uilis fua putaretur auctorítas: puto inquít qd&ego fpiritum dei habeo: utfpiritu δὲ chrifto in fe loquéte, nó contéptui duceretur:quí prophetas imis diceret: Hac dicit dfis omnipotens. Maius autem fiet id qd? di&üeftz Ecce ego Paulus dico uobis quoniani fi circücidamíni, chríftus uobís nihil pdeft:(i cum principio copuletur, in quo aíit:Paulus apoftolus nó ab hominibus ned per hominéfed p iefum chriftü δὲ relij:ut audientes, nó tam mifífi,d$ mittentis auctoritate moueant. Poteft aliquis di cere: Cótraríü eft huicloco illud.qd' ad Rhomanosfcri H bitur: Circücifio quide prodeft fi legem cuftodias,&in/ Rod 1 fra:Q.uid ergo eftamplíus iudao:aut qua utilitas circi cifioniseMultü per omné modü.Prímü quidé:quia cre/ dita funt illis eloquia ἀεί, Si em his quí círcücifi fuerint chriftus nihil prodeft:quó legem cuttodiétibus prodeft circücjfiocQ. uod απίαξ hac refponfionefoluetur:ut di, camus epiftolà quz ad rhomanos fcripta eft,ad cos effe díctatam, qui ex iudzis gentilibufcqy crediderat: Et hoc cgiffe Paulum ut neuter populus offenderet:quo fcilicet fuum utraq plxbs priuilegium poffideret: ut nec gen/ tiles circumciderentur,nec círcumci(i adducerent pra pucium. Ad galatas autem fcribens alio ufusfit argu/ mento. Non ením erant ex circumcifione: fed ex genti/ bus qui crediderant.Nec poterat eis prodcífe circum fio,qui poft euágelij gratiajieeram ad legaliareuerterenf— Ὁ elementa.Et in A&ibus apoftolorü narrat hiftoriacum A&tuf quidà de circüciíione furgentes afferuiffent eos qui ex gentibus credideràt, debere circücidi, δὲ legem cuftodire moyfi:feniores qui hierofolymis erant& apfos pariter có gregatos,ftatuifle per Iras, ne fupponeretur cís iugum le gis,necamplius obferuaretni(i ut cuftodirent fctantum ab idolothytis X(anguine δὲ fornicatione:fiucut in non nullis exéplarib? fcriptü eft,& a fuffocatis. Et ne refideat ulla dubitatio qd? circücifio nihil profit,fed propter eos qui ex iudzis crediderant:ad rhomanos de circücifione fententia temperauit:paulatím ad epiftola eiufdé pofte/ riora defcendens,nec circücifioné,nec praputiii aliquid ualere monftrauit, dices: Circücifio itaq nihil eft,& prav uCottd. putium níhil εἴ τά obferuatio mandarorü dei, Intantü enim circücifio níhil eft:ut ifraelitica quocp domuifede circücifione iactanti nihil profuerit:propheta memoran teOmnes gentes incircücifa carne: domus autem ifrad incircücía unt, denücio non ego. 1 Li Ε iin .. Sicpiftolam ad /&alatas incitcücifa corde& incircücifus melchifedek,circücifum benedixit Abraham.Nàm qd'ait:Si circücidamini: tale et quali dicere uoluifTet,fi carne circücidamini. Quà in alio loco nó circücifione, fed concifionem uocat dícens: Videte concifionem, Nos enim fumus circumcifio qui fpiritu dei(eruimus, δὲ gloriamur in chri/ fto,& non ín carne có fidimus, Non confi; dit in carne, qui oém utilitatem expectata chrífto:& nó feminat in carne, ut de carne metat corruptione, fedin fpiritu de quo ἣν Uhr SE uita eterna generat, CN Subtili? intuéda fen, AN tentía:(i circüicidami, TN ni,chriftus uobis nihil pdeft.O. d? nó folü in eo fi circtici DIN dané,nó cis pf(it ipfa circücifio,fed ctià(i ceteras uidean£ TNR extra circücifionem in chrifto habere uirtutes, uniuerfz La peant,cü poft fide chri(ti fuerint circüci(i.C) uid i οι eNi/ ΤῊ hil profuit Timotheo circücifiozMulrum peromné mo, m dum.Non eífi tam ideo circücifus eft,ut ex ipfa circüci/ itis fionealiquid emoluméti eftimaret pofTe fe confequí:quà uii e Cort.g,c Ut cateros lucrifaceret;Factus iudais iudaus: utiudaos em ad fidem ο! fua circücifione cráfduceret. Tunc fiqui, πηϊ^ dem nó prodeft circücifio:cum aliquid per femetipfam m putat utilitatis afferre. a«|(C onteftoz auté omné boiíné circücidenté[ς: αν oebíto eft vniuerfe lecío faciende. Deus qui circücifionem primo ad abraham:deínde per moy: fen in lege przcepit:non folü circücifione fed& alia mul, taobferuáda conftituit:Dies feftos hierofolymis frequé, tandos:hoftiarü holocaufta,mane femp& uefpe: Immo lationé in uno tátü loco agni terrx: feptima atate ferías: quinquage(imü remiffionis annum:X catera quz facile eít deícripturis excerpere fibi unüquéq lectorem. Coar tabimus ία; Hebione& fectatores eius,qui poft cuan» δε! πὶ credentes in chrífto circücidendos putàt:ut aut Vut audiet iii circüci(ionem faciant δὲ cetera qu« pracipiütur in lege: di autfiimpoffibile eft cuncta fieri, ceffet δὲ circücifio: quae nones cum cateris quafi inutilis pratermi(fa eft, Ω d(i refpon quus derintpoffibilia tantum debere fe facere: non e deum iie caa nobis exigere qua non poffumus, fed ea qu poffi/ lí oo mus implere:dícemus eis,non ciuídem cífe dei cuítodi/ ibas ri uellelegé,& cos qui lege cuftodiant derelinquere. Aut d quomodo propter intermiffam legé reos eos faciet, quí pu cd etíam fi uelintuniuería complere non poffint.Nos uero tii Drt.16 legem fequi fpiritalem quz dicat: Non infrenabis os bo iri&^t Timo.s.c uitrituranti:X cü apoftolo intelligere: Nunquid de bo; 'Cor.9,d buscura eft deo,fed propter nos utiqp dicit:& obferuare fabbata delicata:non ut bos& afinus nofter€ uilia peco ralatentur in fabbato,fed illi homines& pecora de qui/ $535.b bus fcriptum eít:Homines& iumenta faluos facies die, Homines, rationabiles quofq& fpiritales uiros:anima/ liauero eos qui tardioris ingeníj funt: δὲ a fpiritualibus adagenda domini(abbata erudiütur. Nec contraríum εἴς id qd' fupra dictum εἴ, Π circücidamini, chriftus uo bisnihil prodeft:& qd" fequitur: Tettificor omnem ho/ minem círcücidentem fe:quoniam debitor eft uníuerfz legis facienda:huic qd' infertur a nobis. Neq em audito res legis funt iufti apud deum:fed factores legis iuftifica buntur: Quia factor illefitlegis qui poteft dicere: Nos fumus círcücifio:& in occulto iudeus:&(cim? quía lex fpiritalis e(t, Ω αἱ autem concifionem δὲ interfectricem as literam,eum nó legis efTe factorem, fed uera le; gisinimicum:maxíme poft faluatoris aduétum, qui ad ad(e conuertentibus tollat uelamen de corde: ut omnes rcuelata facie;gloriam domini cótemplantes:tranffigu/ remur de uetuftate litere in nouitaté[piritus. beTr£ua» cuati eftío a cbzífto:d ín lege íuftíficamintia gratía egcídíftio. Quomodo nemo poteft duob? dominis feruire: fic um bram pariter δὲ ueritatem Icgis implere difficile eft, Vm/ 4 Cónteftor autem omnem hominem cíircumcidentem ferquoníà debitor eft uniuerfze legis faciédz, Etiacuatí eftisa chrifto:qui in lege iuftifícamíni,a gratía excídi^ c ftís. Nós enim fpiritu ex fide, fpem íufticiz: expecta; e mus.INàm ín chrifto fefu,neqs circumcifio aliquid ualet neq; preputiá:fed fides qua: per charítatem opatur, bra inlegeueteri eft donec afpirct dies,& amouean£ um bra:ueritas in euangelio chrifti: Gratia enim& ueritas per ie(um chríftum facta(unt.Perdit ergo gratíam chri, fti, δὲ euangelium quod tenuerat amittit: qui ín ali^ qua obferuatione legis fe iuítif.cari putat:& cum grátia amiferit,a chri(tí fide deítítuítur:& in eius ope non conquiefcit: κατηργκθιτε em ἀπὸ τοῦ Χρισοῦ nà ut in lati no male iterptatü eft: Euacuati eftis a chri^ fto: fed in chrifti ope ceffaftis, magis intelli git:utid qd'fupra fpe cialiter de círcücifioe praeceperat dicens:fi circücidamini, chri? ftus uobis nihil prodeft:nunc de tota lege generaliter có prehendat:nihil eos in chrifti opere proficerexqui in quà cii obferuatione legis fe crediderint iuftificandos. c(| Hoe ením fpírítu ex fidei fpem íuftíae expecramus. Spiritum,ad diíftinctionem literz pofuit.Spes uero iuftí; ciz,chriftus intelligendus:quia ipfe et uerítas,patiétia; fpes,iufticiaomnefq uirtutes:cuius nos fecüdü expecta musaduentum,quo iudicaturus eft omnia: δὲ iam non patictia, fed iufticia affuturus:utreddat unicuig fcd'm opera fua. Cuius diei prafentià apoftolus,& αυ οἱ funt fimiles expectantes,aiunt: Adueníac rcgnum tuum: V€ cum filius deo& patri tradiderit regnum:& in fubietis omnibus fuerit& ipfe fubiectus:tunc caput fubíjciaturin corpore: fit deus omnía in omnibus. Quia qui πᾶς eft ex parte per(ingulos:tunc incipiet totus effe percun/ ctos. o ά[ Ham ín cbzitto iefuneqs círcücifio aliquíd valet necs pzeputíü/fed fides que per cbaríratem operatur. His qui in chrifto iefu uolüt uiuere, uirtutes appetéda funt, uitia fugiéda:media uero qua inter uirtutes δὲ uitia füt: necfugienda funt necappetenda:ut circücifio& prapu tiu, catera his fimilia, Circücifio φαξ prodeft fi lege cu ftodías. Ο ux idcirco ας fuit his q ín lege uixerüt:nó Qa circücifi erát,fed qa credita funtillis eloga deí:qua in 02a uertentes, a falute extranei non fnerüt.Nec nos mo; 50. 95. C Io5,i.b ueat quod Sephora tollens calculi, filium circücidit:& Ex9o.4..f fuffocantem angelum prohibuit a marito:(iue ut aliter in hebrao fcríptum refertur:quia nunc nó τῇ circumci/ fionem penitus nil prodeffe ᾧ in chrifto icfa eam nó uà; lere teftatus eft:ex eo fi quidem temporequo euangeliü in toto orberadiauitfuperflua eft círcücifionis iniuria; Q.ua tuncutcztera quoq legis aaluit: quando δὲ bene dictiones carnales legem feruantibus fpondebàátur: qd? fcilicetfi imple(fentcam,benedici effent in ciuitate: be7 nedicti in agro:plena haberent horrea:& multa alía qua in repromiffionibus continentur. Nos autem in chriftó iefu ualere uolumus δὲ confortari,id eft in uera círcum^ cifione,& non ín concifione iudaíca.Neq em qui in aper to iudzus eft: neqymanifefta in carne circumcifio:fed in abícondito iudaus: δὲ cíircumcifio cordis in fpiritu non litera. Nihil itacp prodeft ín chrifto carnis circumcifio: fed cordis& aurium, que aufert illud opprobrium iudaorum: Ecce incircumcifz aures ueftre: X non po^ teftis audire. Prodeft circumcifio labiorum quam iu/ xta humilitatem necdum(e habere caufabatur moyfes: utin hebraico fcriptum eft:Ego autem fum praputium habens in labíjs. Multum utilitatis prebet& in rebus uenereis circumcifio:cum per caftitatem impudicitia de fecatur.lgítur in chrifto icfu nec circumcifio ualet, nec priputium corporale: quia in medio,íid eft ínter uitia uirtutefqp funt pofita:(ed fides qu& per charitatem ope; ratur; Vt& fides qua reputata eft abrahzin iufticía ο’ probetur,& omneopus fideiin charitate ponatur: tota lege€ prophetis ex charitate pendentibus, In his ῃ ασι/ dem duobus praceptis: diliges deum tuum, δὲ diliges proximüs:faluator afTeruitlegem prophetafg confiftere; q 5 Etpaulus$ Commen. I^icronymi liber tertius uL Cortób BrPaulusinalioloco:Etem non adulterabis,non fura;| ta,quía dilexit multum.Etad ipfam mulierem Conuer/ ; N lacobi. Lu,7 beris,non concupifces:& fi qd' eft aliud mandatum,in— fus,ait;Fides tua te faluam fecit: uadein pace. Aperte em hocfermonerecapitulatur:Diliges proximum tuumíi,| in hocloco demonftratum eft,mulierem iftam habuiffe cutte.Si ergo omne mandatum recapitulaturin eo qd'— fidem per charitatem operatam: qua multum ualuerit dicum cfi:diliges proximum tuum tandjte:fides aut€— in chrifto.Efto quis dicat, Bene círcücifionem in chrigg: per charitatem operata ualet plurimum:manifeftum eft— nihil ualere móftrauit quà fciebat alíquado ualuiffeng; operationem fidei per charitatem, plenitudiné manda,— quid& de praputio aliquis ambigebat,ut diceret;ne torum omníum continere. Quomodo autéíuxta apo»— preputium«Sed(i confyderemus plurimos chriftiano; ἃ ftolü Iacobü, Fídes abfqyoperibus mortua eft:ficabíg^ rum,id eft enoftris qui deoleaftro inferti fumus in radi fide jjuis bona opera fint, mortua computantur. Qui— cembonaoliuz,exultare Cont fractos ramos populi "igit in chrifto non credüt;& funt probis moribus,aliud^ iudatogz& dicere, magis mre prapntis ín quo; abrahà quid magis habent ᾧ opera uirtutumcExemplum fidei /— deo placuít:& Feputata τῇ εἰ es i iuiticíam:d circiüci qua per charitatem operatur,de euangelio illa meretrix— fionem quain fignum fidei data eft,& habenti eam non tribuat quz cum in domo pharifzi accubanti domino— profuitifraeli: uidebimus etià hanc quorundà ufürpa, pedes lauiffet lachrymis: terfiffet crínib?, linifferungué/— tionem cautiffimenuncexclufam. to:€ pharifxo murmuráti, dominus parabolam,quin, Da d E uc quaginta δὲ quingétos denarios debitoris propofuiffet, Cómentarij fecundi in epiftolà ad Galatas finis, "adiecit Propter qd dico tibi: Dimittuntur ei peccata mul DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN TERTIVM LIBRVM COMMEN TARIORVM AD GALATAS AD PAVLAM ET EVSTO CHIVM PROEMIVM. zm re] Prtiumad Galatas O Paula& Euftochium uolumen hoccudímus:non ignari im ἀν» ἢ becillitatís noftra:& exilis ingenij riuulum,uix paruo ftrepenté murmure fentien Va tes. Iam em δὲ ín ecdefijsifta quxrun£, omíffag; apoftolicorü fimplíitate δὲ pu deis ritate uerborum,quafi ad athenaum,& ad auditoría couenitur, ut plaufus ciraumi ftantíum fufcitentur:ut oratío rhetoricx artís fucata mendacio, quafi quedam meretrícula pro cedatín publicum:nó tam erudítura populos cj fauorem populi quafitura:& ín modum pfal 'γεγῆ δὲ tibia dulce canentis fenfus demulceat audíentium:ut uere illud propheta Ecechielisno; ftrís temporibus poffit aptarí:dícente domino ad eum:Et factus es εἰς quafi uox cithara fua; :uecanentis,€ bene compofita:& audiunt uerba tua& non faciunt ea. Verum quíd agam?Ta ceam ne? Sed fcriptum eft: Non Gies in confpectu domíni ταί uacuus. Et Efaías(ficutim hebraís tamen habetur uolutníni us)ingemifcit: ἃ: míhi mifero quía tacui. Loquar:fed ón nem fermonís elegantíam, δὲ latini eloquíj uenuftatem, ftrídor lectionis hebraicz fordidauit. INoftís em& ipfx quod plus d quíndecim anní funt ex quo ín rnanus meas nunquá Tullius, nunquá Maro,nunquá gentilium literarum quilibet auctor afcendit: δὲ fi quid forte inde dum loquimur obrepít:quafi antíquí per nebulam fomnij recordamur.Quid auté profecerím εχίην gua illius infaticabili ftudio;aliorum iudicio derelínquo:cgo quid ín mea amiferím fcio, Ace dít ad hocquía propter oculorum& totíus corpufculi infirmitatem, manu mea ipfe non fcri bo:neclabore& diligentía compenfate queo εἰοαμῆ tarditatem: quod de Vergilio quoq; trar: dunt;quía libros fuos ín modum urforá foetum lambendo figurauerit: uerum accíto notariot aut ftatím dicto quodcüg, ín buccam uenerítzaut fi paululum uoluero cogítare,melíus aliquid prolaturus:tunc me tacitus ílle reprehendítmanum contrahit.frontem ru at:& fe fruftra adef) Íetoto geftu corporis conteftatur. Oratío autem etfi de bonz indolis ingenij fit profecta& diy ftincta inuentíonibus& ornata flore uerborum:tamen nífi auctoris fuí manu limata fuerit& políta.non eft πἰείάα, ποι habet míxtam cum decore grauítatem:fed in modum díuítum rufti) corum,opibus fuís magís arguitur CB exornatur. Quorfu iftazuidelícet ut&uobís δὲ cxteris quifortelegere uoluerint fit refponfum,me non panegyricü,aut cotrouerfiam fcribere:fed com mentaríum:íd eft hoc habere propofitum:nó ut mea uerba laudentur,fed ut quzab αἶίο bene dícta funt.íta eir ut dícta funt.O fficij mei eft obfcura differere manifefta pftríngere, in dubijs immorari. Vnde& a platífq; commentariorum opus,explanatío nominatur.Si quis eloquétíá quatít,uel dedamationibus delectatur:habet ín utraq; líneua Demofthené& Ί ul liam,Polemonem ὃς Quintilianü.Ecclefia chriftinon de academía&licio,fed de ili plbecula. à^" E ; gi mos mno ] ut quc Nit | uud (μι ipti (nf nati til b. [mor [cra mb (ip T n) Ι! M ως NEA h: pite TTA Γι} rdi x zi pig. Tos qud a fs 4 (κι ams iat ioi A dou... ists ni d ἽΝ κε 1 p y jp eni a oc {Ἂς placuit deo per ftulticia 3jn cpiftolam ad /&alatas congregata eft. Vnde δὲ Apoftolus: Videte(itiquít) nocatíoné ueftram fratres:quía non multí fapiemtes Ícd'm carnem, non multi potentesino multi nobiles: fcd qua ftulta funt huíus mundi elegit deus,ut confundat fapientes:& ínfirma mundi eleoit deus,ut confundat fortía.Et(onobi [ία huius mundí;& contemptibilia clegit deus;& qua: non fünt:ut ea qux fünt.deflzuerec; Quia ením ex creaturarü ordine,uarictate,coftantía, non cognouerat mundus per fapientíam d un rxdiícationis faluos facere credentes.INon ín fapíentía uerbí,ut no cod cuaretur crux Chrifti. Vbi ením fapiens,ubi grammatíais,ubi αυ αγ naturalium fcrutatoresz Ένας ἐπ perfuafibilibus f. apientiac uerbis, fed ín oftenfioncuirtutis& f; pirítust fides Cledentium non effet ín fapientía hominum, fed in uírtute dei. Quamobrem& ipfe Apoftolus ad eofdem Corinthíos loquebatur:Ftego ueniens ad uos fratressueni non per fublímitatem fermonum& fapiétiz,annuncians uobis teftímoniü domini. Non em iudicaui(cite me aliquíd inter uos,nifi Chriftum Iefum δὲ hünccrucifixà. Et ne forfitan putaret hacc dícens,efTe infipictia: przdícator: mente pra-faga,quod opponi poterat,cucrtít.Sed loquimur(inquit)dei fapictiam in myfterío:: quz abícondita eft,quam nemo príncipum huíus(ρου cognouit. Quotufquifaqy nunc Arífto; telem legit, quanti Platonis uel libros nouere;uel nomen. Víx in an gulís ocíofi eos fenes reco." lunt.Ruftícanos yo& pifcatores noftros,totus orbis loquitur;uniuerfus mundus fonat. Iraq; fermone fimplici fimplicía eorum uerba pandenda funt. Verba ínquam,non fenfus. Cxterum. fi orantibus uobís;illum poffim ín exponendis epiftolis eorum habere fpiritum, quem illi ín dí cendo habuerunt:tunc uideritis tantam maieftatem δὲ latitudinem ín his ποτα fuiffe fapienti, quanta ín fzuli líteratís, arrogantia& uanítas fuit, Breuiter uobís mex mentis fateor arcanü:Qui per me íntellecturus eft Apoftolum, nolo ut mea fcripta dífficulter intelligat:& ad íriterpretem cognofcendum, alium quarat interpreté, Sed am tempus eft ut reliqua perfequamur. : COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EPISTOLAM AD GALATAS LIBER TERTIVS. Girrebatíe bene i quío vos impedíuít verítatí ἘΠῚ obedire,Id quod nunclatínus pofuit in^ 7A! terpres: 8| ueritati ον no obe/ dire, δὲ in graco fcri; Ξ ptum eft: τῇ ἀλκθεία dul πείθεσθαι: ín fupe riori loco ita interpre tatus eftnon credere ueritati. Ο uod qui; dem nos in uetuftís codicibus nó haberi, in íuo loco annotauímus: licet δὲ grzca exemplaría hoc errore confufa fint.Senfus autem ifte eft: Adorabatis pa: trem ín fpiritu€ uerítate:& de plenitudine Chrifti acci/ pientes,(ciebatis, quía lex data eft tm populo per Moy; τη, δέ non etíam facta. Gratia auté& ueritas non folum data, fed& facta per lefum Chriftum. Cum igitur tam benecurrerctis,ueritati magis dj imagínibus fcruientes: aquo prapedití doctore peruerfo,umbram legís fequi; miní,& euangelíj relinquiítís ueritatecSequit: δ 6Γ IBe; míní cófenferitío.Sed quia nec in gracis libris, nec in his qui in Apoftolum coómentati funt, hoc fcriptum inueni; mus,pratereundum uidetur,€€[ T»erfuafio veftra no eftex co quí vocauít vos.In latinis codicibus íta fcriptum repperi:Per(uafio ueftra ex deo eft, qui uocauit ποσῷ d quidem pato, ex eo,fuiffe:& non intellectum,paulatim ob fimilitudiné ex deo, increbuiffe pro eo qd eft, ex eo, Sed necfic poteft ftare fenfus: ut quos modo accufaue/ rat quare nó obedierint uerítati,oftendens in eorum ar; bitrio pofitum,uel obedire,uel non obedire: nuncecon trario afferat perfuafionem δὲ obedientiam corum: non tam ex ipfis effe qui uocentur,d ex eo qui uocet.Melíus igitur δὲ uerius ficlegitur: Perfuafio ucftra non eft ex co qui uocauit uos, Aliud quippe dei opus eft, aliud homi «y J9rrebatis bene: quís vos Ai impediuit uerítatí non obedire. INémíni 7492 confenferitis. Pérfuafio ueftra non eft ex &e4| co qui uocauit uos. Modicüm fermentum confperfionem fermentat. ἡ num.Deiopus eft uocare:hominü,uel credere,ucl non credercEt ficubi alibi de fcrípturis liber hominis affir/ 94. matur arbitrium,ut ibi:Si uolueritis audieritis me:Et Exo.19.a iterum:Etnunc ifrael quid petit ad te dis deus tuus:& Deutt.1o«c ex hocloco uel maxime comprobat. Verum fimplicío/ res quiq; putantes fe deferre deo, ut per/ fuafio quoq; noftra in ei? fit poteftate:ab» parté: nec deus, nec diabolus in.caufa eft: quia perfuafio noftra non eftex eo qui uocauit nos, fcd Ego confido ex nobís:qui uel cófentim?, uel nó cófentimus uocanti. Aliter:Perfuafio hzc quà nuncfequimini: nó eft ex deo qui in principio uos uocauit, fed ex hís quí uos poftea turbauerüt. Ὁ 4Γ Z£»odícum fermenttotam cófperfionc fermétat. Male ín noftrís codícib?habet:modicü fermen tum τοι maffam corrumpit:& fenfum potius interpres fuii uerba Apoftoli tranftulít. Hacaute ipfa fententia Paulus& ad Corínthios utit:ubi pracepit ei qui uxore patrís fuí habebattolli de medio:& tradi poenitentiz in interitü& uexationé carnis, pcr ieiunia€ egrotationes: ut fpüs faluus fiat in die ἀπ! noftri lefu chrifti. Ait quip/ pe:Non bona gloríato ueftra,Nefcitis quía modícü fer/ mentü totà maffam corrumpit:fiue utíam emédauim?, totam cófperfioné fermétatcEt ftatím intulit: Expurgate uctus fermentüi:ut fitis noua cófperfio,ficut eftís acymiz eteff pafcha noftrü imolatus é chriftus. Itaqpepulemur nó in ferm&to ucterí,neg in ferméto malitiz€ ncquitie, fed in acy mís(ynceritatis& yitatis. Niic atit p Πᾶς candé fentétià docet pané eccfia fpiritualé, q de coclo deícédit, nó debere iudaica interprctatióe uiolari:& diis idipfum ftulerüt parte oratio^. nís,nó:& fenfum con. traríü apoftolo reddi dere.Siucergo in bo/ nam, fiue in malam. diícipulis pracepit: ut caucanta fermento phariftorü. Mattb.16;5 QLd euágelifta manifefüi? faciés addidit: Dixerat[τ eis q 4 dedoctrina £ommen.IDieronyrmí liber tertius de«ο είπα pharifzorüi, Porro qua eft ifta alia docirina pharifzorü, ni(i legis fcd?m carnem obferuatio€ Senfus itaq iftc cft:iNoliteputare paucorum hominum, qui de Iudza uenientes aliud docent, iníidias contemnen das. Scintilla res parua eft:& pene dum cernitur, non ui/ detur: fed fi fomitem ftrantur. Turbati ergo fuerant Galate inter fpiriti& ire* ram,círcücifioné δὲ cócifione,iudaifmü occulti& mani; feítum,quid agerét ignorantes. Breuius αἲτ δὲ ficaccipi poteít. Ω. uicuq eft ille qui uos ad pharifzorü docring retrahit,& in carne defyderat círcücidi:qiuis fiteloqués; & in legis eruditióefe i t; nU iactitet: nihil ampli? romprohenderin ἀρ« Ecó confido ín uobis ín domino: quía nihil aliudfa^— Gi ειῆ]ος δις nutri: ET qd εἰ paruus gnis inuene. pictis. Qui dutem conturbatuos, portabit iudicium es bau nonpo AGE PRÉ c quícung; eft ille. Ερό autem fratresficircamcifionem ος Son EE ti(Iymos faltus,regio/ 5:: δν τ ὦ: nefgconfamit.Fer/ praedico, quid adhucperfecutionem patíor?Ergo eua«— cofequet pfuolabo, métum quoq cuius ad aliàm partem in euangelio parabola temperata eft,res mo dica uidetur& níhili: fed cum farina con: AI fperfum, totam maffam fuo πίροτς corrupetit: in illius uim tranfitomne ας mixtü eít: ta& doctrína peruerfa abuno incipiés uix duosauttres prímü in exordio rep peritauditores:fed paulatim cancer ferpit ín corpore:&. iuxta uulgare prouerbíum,unius pecudis fcabics, το τ cómaculat gregem.Igitur δὲ fcíntilla ftatim utapparue/ rit,extínguéda eft:& fermentü a maffz uicinía femouen dum: fecandz putride carnes, δὲ fcabiofum animala caulís ouium repellendü:ne tota domus maffa,corpus, δὲ pecorà ardeat, corrumpat, putreícat,intereat. Arrius in Alexandria una fcintilla fuit:fed quia non ftatim op/ preífa efttotum orbem eius flamma populataeft.— 8«[£«o confido in vobío ín ofio: quía níbil alíud fapíetío, Non per coniecturam,ut quidam uolunt,fed propheti/ co fpiritu Paulus pronuncíat Galatas ad ueritatis uiam quam amif(erant regreffuros.Etenim qui alios hortaba/ tur utzmularent chari(mata: magis autem ut prophe/ tarét:ipfe quoq; eadem plenus gratia loquebatur: Etex parte cognofcimus,& ex parte pphetamus. Prouidens igitur fpiritu:quia nihil aliud effent crediturí, ni(i quod per epiftolam docebant,ait: Ego confido in uobis in do mino qd nihilaliud fapietis. Nam δὲ addítio dominici nominis,idipfum fignificat. Si enim per coníecturà hoc eftimabat,potuerat dicere:Ego confido in uobis. Nunc autem apponens,in domino: diuino quodam cófidens fpiritu:quod futurü cognouerat, pphetauit. b€£uí auté coturbat vosipo:tabír ἀεί quicqs eft(lle. Occulte inquiüt Petrü laceratcui fup in facie reftitiffe fe(cribit:cp non recto pede incefferit ad euágelij uerítatem. Sed nec Paulus tam procací maledicto de ecclefiz príncipe lo; quereé:necPetrus dignus,qui conturbata ecclefie reus fieret. Ex quo arbítrandü eft de alio quodà dici: qui aut cum apoftolis fuerat:aut de[πάσα uenerat: aut ex pha; ri(zis crediderat: aut certe magnus fit apud Galatas afi matus:ut portet iudicium ecclefiz cóturbatz,quicunqs eít ille.Portare aute iudicium, id cft qd'alijs uerbis ín fe, quentibus dixit: Vnuíquifqs pprium onus portabit. Et puto in fcripturís, onus,& in boná,&in malam partem poffe accipi:hoc eít,& in hís qui peccatis grauib? Oppri/ muntur:& in illis qui uirtutü leuiaonera fuftentanc.De $$57.a peccatis in pfalmo poenitens loquitur: Iniquitates mez eleuata funt fuper caput meum: quafi onus graue gra/ Όατα funt íuper me.De uirtutibus, doctrínaq; uirtutum Mattb.rr.d faluatorait:lugum ein meum fuaue eft:&onus meum leueeít.Q) d auté δὲ doctrina pro onere accipia£perfpi/ Ibidem,23,.a cuum fitin euangelio: Alligant quippe pharifxi onera grauia,& quz portari nó poffunt:& fuperponuntea fu^ per humeros homini: ipfi autem uno ca digito nolunt cótingere. C5 grauefitaliqué de tranquillitate turbare:. & ferena corda hominü quibuídà quafi tu&ibus conci Io5.14.d tare faluatorisad αρίος uerba teftan£,dícétis: Ne cótur/ betur cor ueftrum, neq timeatis.Expedit quippeei qui cóturbat& fcandalicat quépiam in ecclefia:ut lapis mo larís circundet collo eíus,& mittat cum eo in mare:q ut fcandaliget unum dehis minimis, quia faluatore mon/ cuatum eft(Siueutin graco melius habet,ceffauit) fcandalum e crucis, Ν᾽ πάπα& abícindantur qui uos conturbant. re mercede. c([£go fioné pzedíco VC Legi mus ín actib? apoíto - lori, ipfe quog;apoz τος ftolus Paulusín epi/ ftolis fuis fzape cómemorat,fea iudais períecutiones cre berrimas fuftinuiffe:propterea quod doceret eos qui de gentibus crediderant ín chrífto,non debere circumcidi; Hiitaq de quibus fupra ait: Ὁ ui autem cóturbat uos, portabit iudici quicungp eft ille:ut deciperent Galatas, etiam hocaddebant: Non folum Petrus, δὲ lacobus,& loannes, δὲ ceteri in Iud«a apoftoli, circücifione, 3'alia pracepta legis obferuant:fed ipfe quoq; Paulus qui uos aliter docuit, ᾧ ferei ueritas habet, Tíimotheum circum; cidit:& iudzis frequenter iudaus factus eft,uerítateco/ gente. Q.uam opinione de Galatarüi mentibus Paulus nuncuolens tollere,ait:Ego autem fratres fi circumcifio nem przdico,quid adhuc perfecutionem patiorzOmne (inquit)in meodium iudaorü,& qua aduerfum πε riuntínfanía:ob nihil aliud eft, ni(i cp doceo gentesnon debere circumcidi:& legis onera fuperflua& iam aboli, ta cuftodire.Cum auté perfecutioné patiar,manifeftum eft me circumci(ioné nó predicare quam deftruo.Non em tam perfecutioné patior a iudzis, quía pradico cru, cifixum:& lefum dico effe Chriftum,qué lex& pphetae Vos enim prenunciauerunt,quà quia doceo legem effe completa, ἡ C» autem crux iudis fcandalum fit,gentibus ftulticia, ipfe dominus nofter oftendit:qui lapis dicitur offenfioz nís,& petra fcandali: propter nihil aliud puto, nii quía pradícatio cum plenís uelis ad audientes procefferít:fta tim utad crucéuenceritimpingit:& nequadp libero cur/ fu potultra procedere, Sed hec crux qua apud iudaos fcandalum eft,€ apud gentes ftultícia: nobis qui credi auté fratrea ficircüd) j / L δ με μμῇ poi git gn T frat quy yat, ud pom Fino ἀμ {μι dp μή gam ει {κι grati quia aont αἰᾷ (μαι Macor πα jJ pni mus,uirtus eft& fapientia. Chriftus em dei uirtus eft& LCotad| dei(apientia:ut propter id quod frulticia dicebat, fatuü dei fapientíus fierct hominib?: δὲ propter id qd'infirmi, tas€ ícandalum,, infirmü dei fortius fieret hominibus. Cum auté( inquit)crucis Chrifti fcandalum maneat:& ego perfecutioné patiar,quam non paterer fi Ícandalum non maneret: fruftra quidà iactitant me circumcifioné pradicare,quà impugnando fuftineo perfecutionem, oT Girínam et abfcíadant quí vos conturbant. C. uaritur. quomó Paulus difcipulus cius quiait: Benedicite ma; Roman ledicentibus uobis:Et ipfe loques:Bidicite,& nolitema ledicere:Etin alio Ιοςο: Νο maledici regnum dei poffi/ Ου debunt: Nunc& maledixeriteis, quí ecclefias Galatiae conturbabant:&€ cum optantis uoto maledixerit: Vtinà & abfcindantur qui uos conturbant. Tam enim dete/ ftanda abícifionis eft paffio: ut& qui inuitis eam intu/ leritlegíbus publicis puniatur:& qui feipfum caftraue/ rit, infamis habeatur. Vtenim illud( aiunt) uerum fit: Viuitin me Chriftus:& hoc: An experimentum quz/ ritis cius qui in meloquitur Chri(tus:certe maledictio nis uox non poteft eíus intelligi, qui dicit: Difcitea me, quía humilis(um,& mitis,& manfuetus corde. Etma/ gis putatur iudaico furore,€ quadam cffrenatainfanía enon potuiffe cohibere, d; imitatus cífe eum qui tandi agnus coram tondente fe, non aperuitos fuum:& ma ledicentibus non remaledixit. 1radidit autem fe morti condemnatus, Ad quod qui pro Paulo refpondit, hac dices $&.1.d ΣΟ. Μαμδμιά, ix gin kon pnt εἷς mu monita vite ng quid tica felbas dfe iof tnt iin E tz (alm ἔχηι fatio ilg imd qud dii mu Cy) fürs brin hum Bai Itn Πα iu Un 0 »& (M ὧν tre δε, 8.8 Mns tpe Mn ἀπ dr ai oie itera nmi Tro npa ata Na rada μα από qiii rd gata Bib. wr Tis d quaes iM din jd μα fecha Vues οί” mu T d udi ue αν yis 108’ nis η rima d "mis god yin rao y A in epiftolam ad /&alatas hac dicet: non tam furoris in aduerfaríos,d5 dile&ionis in ecclefias dei uerba effe qua locutus(it. Videbat quip; totam prouinciam,quam ipfe fuo fanguine& pericu [καν idololatria,ad Chrifti tranfduxerat fidem,(ubita perfuaíioneturbatam:& dolore apoftolico, dolore pa; tris fe cenere nó pote/ rat: mutabat uocem: δὲ quibus blanditus fueratirafcebatur;ut quos nequiuerat le/ nitate, falte obíurga/ tione retineret, Nec mírum effe(i Apfus ut homo,& adhuc uafculo claufus infirmo, uideníq alíà lege in corpe fuo captiuanté fe,& ducentem ín lege peccati, femel fuerit hoc locutus:in qd? frequéter(anctos uiros cadere perípicimus.Sed& illud dizi poteft;licet füperfrua quibufdà effe uideat: qp Pau; lusnótam maledixeriteis,d orauerit ϱ illis: ut eas par; tes corporis perderét, per quas delinquere cogebant.Et quó in cugelio dictü eft:melíus efTe aliqué fine oculo& fine manu,&(ine pede,€ qualibetalia parte membrorü intrare in regnü caelorü, d totü ire in gehennà:Ita& nüc optareeis magis unà parté corporis perdere, dp per oc; ca(ioné integri corporis perpetuo igne damnari, Hic lo; cus(i qi ab ethnicis reprehendir:quo eis refpoderi pof/ fit,oftendimus. Nunca nobis cótra haereticos proferat: Marcioné uidelicet€ Valentinü, δὲ omnes qui cótra ue; tus latrant teftamentü: qua ratione illí quí creatoréfanz inaríü,fuerü bellatore,& tantum iudice críminan£, cin Apfo dei boni ualeantexcuíare. Et certe nullam uto in ueteri lege tam trucé, tam cruenta in aliquo efTe tentiá:qua,utinà abícidant qui uos conturbant.Nec poffunt dicereoraffe Apoftolü Ὁ inimicis chrifti,qui ei? ecclefías cóturbabant.Nec ex dilectione prolatü: qd' tu; more& indignatione plenü, ipfo uerborüi pondere de; monftra£.CLuicquid ergo illi,p Aplo excufationis attu/ lerinthocnos p lege ueteri defendem?, a€[ Όοο eif«c. tant(i aelibertaté ín occafioné carníi fabaudit, oetío, C) d? qain grzco nó habef£,latin? pofuit interpres. Hunc locü qaualdeobfcurus eft, de decimo Stromatü libro tráffer riplacaitad ybü. Non qfingula nó poffintfuis locis 8 fenfibus explanari,fed Qa fupiori negocio feparata,unü difficilecorpus efficiant:& 1 fic intelligant ut refonant, inconfequenter& abrupte repugnare ínter fe& fcatere uideant. Origenis itaqp hzcuerba funt, Difficilis locus eft:& ita nobis differendus uidet.(ui liber eft,S altiori fenfu fpiritü δὲ ueritate(equit:pracedentes X typos con/ temnit δὲ literá: non idcirco debet mínores defpicere:& occafioné dare his qui non poffunt fentíre fublimius,de fe penitus defperandi.Licet em infirmi(int,& caro com/ paratione fpiritus appellen£:caro τῇ Chrifti funt. Si em intelligit my(teriüi charitatis infirmiorib? feruiétís:faciat aliquid ,ppter infirmos:ne in fcientía fua frater pereat, p quo chriítus eft mortuus.Diligenter ítagp attende;an ex cófcquétib? fenfus ifte texe£. Vos(inquit/fratres in liber tatem uocati cftis:for(itan ideo:quía nó omes uocatione capere poteràát libertatis:Propter qd nunc auditis: Tan^ tum nc libertaté in occafione detis carni, Per dilectione em oportet mínorib? feruire maiores: quía qui uult effe maior,eritomnium feruus. Neq ergo fpiritualis laceret Chrifti carnes:neqpoccafionem illis tribuat,ut feremor/ deant puocanté: neab inuícé cófumant. Oportet ergo fpiritu ambulante δὲ fpiritu fcripturarü uerba fectantée: nà perficere defyderiü carnis carü. Si auté hoc qd dicit: Spiritu ambulate,& defyderiü carnis nó perficietis, fim/ pliciter intelligimus, ut plerícy arbitrantur:contra argu mentum& hypotefin totíus epiftolz, in harc fubito Pau luserumpet:ftatim quippefequit: Si auté fpiritu duci; míni,non eftis(ab lege. c cum hucufg aliqua ex parte fibi fermo cohzreat:rurfum fi fimplicem intelligentiam fequamur, ad inordinata repéte precepta nos tranífert, decarne& fpiritu differens:id eft: Manifefta autem funt opera carnis illa& ila.Et egotrario;Fructus aüt fpiritus, 4 Vósenim ín libertatem uacati eftís fratres: tantum ne libertatem ín occafionem carní fubauditur, detis. Ka. ν eft chárítas, δὲ reliqua.Sed neq ín his cófequentíà defpe rare debem?:quia opera carnis diuinorti uoluminti hi; ftoria continet:non ualde eos iuuans qui fic eam intelli/ guntut cripta eft.C) uis em nó docebit feruire luxuriae δὲ fornicationé habere pro níhilo:cum Iudam ad mere/ tricem legerit in gre; dienté:& patríarchas habuiffe multas pa7 rier uxores?() uo» modo nó ad ἰάοϊοία» triam prouocabitur: qui fanguine tauro» rum, X cateras leuitici uictimas non plus ᾧ qd ín litera fonat,putauerit indicare. C. d aute inimicitias, in aperto pofitus fcripturz(ermo doceae& ex hocloco probatur: Filia babylonis mifera: beatus qui retribuet übi retríbu tionem tuam quáretribuifti nobis. Beatus qui tenebit δὲ allidet paruulos tuos ad petram.Etex illo:In matuti/ no interficiebam omes peccatores terre:& catera his fi^ milia,de cótentionib? uidelicet,emulatione,ira,rixis,dif fenfionib?, Ad quafi nó altius aliquid(entiamus)prov uocant nos magis hiftoriz exépla qp prohibent, Harefes quoq magís de carnali fcriptura intelligentia,d5 deope re carnis nofirz,ut plurimi zftimant,fub(titerüt.Necnó inuidiam δὲ ebrietates,per legis literá difcimus.Inebria£ Noe poft diluuium:& patriarcha apud fratré lofeph in zgypto. Sed€ comefationes in regnorum libro fcriptae funtfaltante Dauid& cócrepantetymifanis coram arca te(tamenti dei:& his fimilia.) uxritur quomodo ad ue ncficia,& ad maleficas artes, fimplex fcripturz diuina fermo qui dicitur caro, nos prouocet: nifiad eiufdem fcriptura fpiritü tranfcendamus. Puto hoc fignificare, decies Daniclem,€ tres pueros magis incantatoríbus, δὲ Gagarenis atqj Chaldais(apictiores repertos,& Moy; fen omni fapientia δὲ doctrina zgyptiorü eruditu. Mul torum ergo malori occafio eft;fi quis ín fcriptura carne permaneat. Quz qui fecerint, regnü dei nó cófequent. QLuamobré fpiritü(cripturz fructu(íqy quaramus, qui nó dicunt εἴτε manifeíti, Multo quippe labore δέ[πο re, δὲ digno cultu, in fcripturis fructus fpiritus inuenit. Vndearbitror Paulum diligenter& caute de fcripturz fenfibus dixiffe carnalibus: Manifefta autem funt opera carnis. De fpiritualib? yo nó utibi pofuiffe, manifeftus eit fructus fpiritus,fed ita:Fructus auté fpiritus,eft char ritas,gauditi,pax,& reliqua. C) d fi relictis typisad ueri tatem fcriptura tranfeam? δὲ fpiritü,(tatim nobís prima charitas pandit:& ad gaudii inde gradientes, perucnj; mus ad ραςξ,ρετ quà cófequimur patíentià. ο uis auté non ad miferationé X bonitaté erudíat:cutm etíà ea quae quibu(dà triftía putant in lege,(upplicía dico& prelia, δὲ cuer(iones gentiii,& cóminationes ad ρρῖος per pro/ phetas: magis remedia intellexerit cífe Cp poenas« Non ein in eternum irafce£ dominus. Cum hac ergo nobís aperta fuerint,rationabilioré habebimus fidem:& cor; rcéos mores temperantia comitabit:quà continentíam fcque£& caftitas:& poft hzc omnia incipiet effelex pro nobis.Hucufcq Origenis.Q. uibus nos poffumus adde re, ut dicamus de feruitute legali ad euangelij libertaté uocatos(quib? fuperi? díci£:State& nolite rurfum iugo feruítutis hzrere)etià nunc moneri: ut leue chrifti iugti, δὲ dele&abilia euangelíj praecepta fectantes, nequadp put tent fibi licere:ut hac ipía libertate uíuendi, in occafione carnis utant: fcilicet ut iuxta carné uiuant, iuxta carné circücidant:fed fpiritu magis(tent, fpiritu preputiü car nis abfcidant:& ad fpiritus altiora tendentes, humilitate literz derelinquant. Poceftauté& aliter intelligi, Dícat quifpià:Si ceflaui o Paule effe(ub lege: δὲ de feruitute in libertate uocatus fum:ergo debeo ita uíucre, ut couenit libertati:nec aliquib? praceptis teneri;fed qd'cung pla^ cuerit& uoluntas fuggefferit, hoc facerc,implere,fcctaris Ad qd refpódit Apfus: Vocatos quidem nos effe in fpiri tus libertatem:fed ita, ut libertas ipfa carni non feruiat, Necputemus quía nobis omnia licentoranta expedire: quin potius Sed per charitate 50, 95 C T$ajeLb lbidé:oo.b Gil.9.€ et, 9» 2,Reg.6.€ Dai.2; Acto 7.c D Efa,37.€ Phif2.a cóftitutus,nó rapinà ε,(Ο οτι,(b Mattbz2.d Ibidem. 7.b £ommen.ll2ícronymi Liber tertius quin potius quia ferui legis effe ceffauimus: facti liberis magis per charitate nobis inuice feruiam?: utlaciniofa legis przcepta, uno dilectionis capítulo concludantur. a€[ Sd per cbarítaté feruíte(nuíce«c. Ο αἱ cü effet liber exomníbus, omnium fe propter charitate ferui fecit,ut plures lucrifaceretre cte horta£ δὲ ceteros, ut p charitate fibi fer/ uíant:quz nó quatit qd fuü eft, fed quod proximi. Qr ui ením uult fieri prímus,erit oim feruus: Vt quó faluator in forma ἀεί arbitratus eft effe fe aqualem deo: fed fe; ipfum exinaniuit for mam ferui accipiens: δὲ habitu inuentus ut homo,humilíauit femetip(um, fa ctusobediés τς» δα morté:morté auté crucis: ita& nos quacunqg antefub legís neceffitate facere uidebamur: nunc íciamus nobis liberis, magis per charitate effe fa/ cienda, Tantü αὐτὸ bonü eft charitas,ut omnis lex in illa recapítulet. Enumerat& ín alío loco Apoftolus charita/ tis bona,dicens:Non gelaé:non agit perperam. Multifqs in medio replícatís,in fine concludit:Omnia fperat:om/ nía fuftinet:charítas nundj excidit. Etfaluator in euan/ gelio:hoc fignü fui aít effe difcipuli,ut diligat proximi, Ω ἃ quidéputo non folum hominibus,fed etíá angelis cóuenire. Alis ybis idipfum dicit:Q uz uobis fieri non uultis,alfj ne feceritis:& quz uultís ut uobis faciant ho; mines,hzc eadem δὲ uos εἰς facite fimiliter. Nolo adulte ". rari uxorémeam:nolo fubftantiam diripi:nolo me falfo opprímiteftímonio:& ut cunctá breui fcrmone compre hendam,indigne fero aliquíd mihi fieri quod iniuftum. eft:Haceadem fi per charítaté in meoperanté,ucl fecero alteri, uel uoluero,lex omnis impleta eft. Nec difficile eft docere quó uniuer(a pracepta,non occídes, non adulte rabis,non furaberis,non falfum te(timoniü dices,& ce; tera his fimilia, una charitatis obferuatione teneantur. Hocoftendere arduum e(t:quomó hofti quoq quain Leuitico funt przcepta:& ciborii uel abftinetia,uel pet; míífio:cum alia munda,alía dicant immunda:folenni/ tatum quoq iugis per annos recurfus,in uno charitatis pracepto recapitulent: Nifi forte quis illo fe tráfferatzut affirmetlegem fpíritualem effe:& ímaginibus& exem; plari nos cocleftiü deferuiffe, anted uerus pontifex ad/ ueniret:quí ροζ femel feipfum offerés uictímam, fuo fanguinenos redemit: omnis illa prifca legis uarietas& difficultas, in ipfius fup homines dilectione copleta eft. Intantü quippe pateramauit mundiü, ut filium fuü cha riffimum δὲ unigenitü daret p nobis. Ei auté qui femel fpiritu uiuens, opera carnis mortificauit:& à faluatore dilectus:nequad feruus,fed amicus uocat: nó eft ultra lex pofita: qua impíjs δὲ peccatorib?,& non fubie&is δὲ nepharijs cóftituta eft. At nunc cü omnia quz difficili; rafunt,uel modica ex parte faciamus:hocfolum non fa cimus,qd'& factu facilius eft:& abfq» quo caffa funt uni uería quz facimus. Ieiunfj corpus fentit iniuríam: ui, iliz carnem macerant: elemofynz labore quxruntur: anguis in martyrio, qsuis ardeat fides:tamé fine dolore & timorenon fundit. Hzcomnia funt qui faciant: fola charitas fine labore eft.Et quía fola cor mundum efficit: a diabolo expugnatur ín nobis,ne deum pura mente uí deamus, Quando efn(edens loquor contra fratré mei: δὲ cótra filium matris mez pono candalü:quando alie; na torqueor foclicitate,& alterius bonü, meum malum facio:nonne hoc qd" fequit in me explet: Si inuicé mor/ detis€ comeditis,uidete ne ab inuicé cófumaminic Cha rítatis rara poffeffio eft. Q uis uult ipfe anathema effea Chrifto pro fratribus fuis, apoftolum feques« Q. uis ο lugentibuslugens: cum gaudentibus gaudens, alieno 4 Sed pér charitaté feruíte inuicemromnis em lex ín uno fermone ímplet: Diliges ρεοκίπ τα ficut teipfum. e Quód fi inuicem mordetís δὲ comeditis, uidete neab c ínuícécofutamíní.Dicó autéSpiírítu ambulate:& de^ ο fyderíum carnís non perficíetís. Caró ením concupifcit aduerfus fpiritum: fpiritus autem aduerfus camem. Hixcenim fibi inuícem aduerfantur: ut non quzcung; uulnere uulneratc Qy uis fratris morte perimiteOmnes magis amatores noftri, qj amatoref dci füm?. Vide quan tum bonü fit charitatis.Si ita martyríüi fecerimus, utno/ ftras uclimus ab homínibus reliquias honorari: fiopi/ nionem uulgi fectantes, intrepídi fan i & fubftátiam nofiri υἱῷ ad médicitatem propria dederimus; huic operí non tam pramiu d poena de; betur:& perfidiz ma gis tormenta funt, jy corona uicoríz, br Θυοὰ fiísuícem iozderíe z comedítío/ videte ne ab ínuícé coit fumamíní. Poteft hoc & fimpliciter accipi: ne detrahamus inui; cem:ne maledicto nos putemus ulcifci: ne cótriftaticon trí(tare cupiamus:& fimiles beftiarüi, mordere pariter& remorderí: ut poft morfus fequat interitus atqp confum ptío. Melius autem eft,ne cótra rationé& totius epiftole cófequétíam, fubito in extraordinaria pracepta Paulus erumpat, hoc ta intelligere, ut ad circücifione obferua; tíonéq legis cuncta referam?.Si uos( inquit) coturbant alij,uos auté corurbamini: Si totà fcriptura ueteré legen tes(ic intelligitis ut(cripta eft:Oculiü jp oculo:dentépro dente:& íra de(y derat ultione: ultio yo ímponit doloré: uultis, qplex nó folum non prohibet uerüctíà pracepit, iufticid. in talione reftituens: fequitur, ut& nudatus nudet:& uulneratus reuulneret:€ comeftus remordeat:& que uidet iufticia effe, cofumptio Πε: nó unum uindicas fed utrung confumens.(ΕΓ£»ícoauté: Spírítuambulate: et oefyderíG carnío non perficíetía. Et hocfcd'm fuperiora dupliciter accipiendum:ut dícam?eos qui fpirituopera carnis mortificauerínt, δὲ(emínauerint ín fpiritu, utde fpiritu metant uítà eterna:quotienfcunq uoluptatécar nis fenferínttitillare,nó perficere defyderiü cius:qd απ dem fi expletü fuerit,blandiri uidet ad tépus:fed fpiritu refrenare:& fcd^m fententíà hiftorici,animi imperio,cor/ poris feruitio magis uíuereNecnó& illud, quia lexfpiri talis e(t:& nó qui in manife(to iudzus, fed qui ín occul/ to:& círcücifio cordis ín fpiritu,non lítera:eos ambulare fpirítu,& carnis defyderíti nó perficere dicim?,qui! fpiri/ tualiter egrediunt egyptü:& fpiritualé efcam potüg de fpirituali hauriunt petra: qui nó iudicant in cibo autin potu,autín parte diei fcfti, aut neomeniz& fabbati:(ed ambulantin omnib? fpiricualiter, nó perficiétes carnez legis,literz ue defyderiü:fed fructus metétes intelligetia fpiritualis. Tertía quoq interpretatio a quibufdàin hoc loco dicta eft:fed qua non multü difcrepet a fecunda:ut defyderiü carnis in his afferáteffe qui paruuli ín chrifto funt.Iter auté fpirítus in perfectis uiris:& effe fenfam:In grauitate fpüs.í.in itinere uiri ambulate perfecti:& non facietis defydería paruulorü. o«[£aroauté cócupifcit aduerfue fpírítá«c. Caro prafentib? dele&at& breuib?: ípirítus perpetuis δὲ futuris.Inter hoc iurgiü mediaani, ma coníiftít: habens quidé in fua poteftate bonü& πια” lum, uelle uel nolle: fed non habens hoc ipfum uelleac nolle perpetuü:quia fieri poteft: ut cum carni cófenferit, & opera eíus fecerit: rurfum p poenitentia fe remordens, fpiritui copulet:& opera eius efficiat. Hoceft ergo quod ait: Hzcem fibi inuicé aduerfant, id eft caro X fpiritus: utnó quacung; uultis,illa faciatís.Non quo propríum nobis tulerit arbitriüi:quo uel carni uel fpirítui affentia/ mur:fed quía qd? facimus nó eft noftrü pprie, fed opus ipfum uel carni uel fpiritui deputat, Grandis laboris& difputationis eft nimiz,oftenfis carnis operibus& fpüs, media alíq reperire, qua necad carné uideant ptinere, necad fpiritü. Carnales dicimur,qi totos nos uolupta/ tibus damus.Spiritales, qii(piritüfanctü prauiü fequí, mur.i,cü ipfo fapimus ínftruéteipfo docemurauctore: Animales ine fuderimus; 3 ims igit 3 dox 7! gii 1 Vuauté J men Romage| hs 3 imi Dani niat PES 3 hui ua, Ναὶ [ΠῚ xu 3 tuti D Rau i.^in cpiftolain ad /&alatas (b! A Mnimalesreoreffephilofophos,qui proprios cogitatus "ls Cort 2d puse fapientia:de quib? recte dicit: Animalis auté£4. ν$o. 96 tüdinis, δὲ fpiritü fidei: fed fimpliciter fpirítus a& ΠΕΠ fidei: ellat: quz quidé minutiz magis in graco, Ey ἀρεῖ ἰκὐ μὲν c NN mo non recipitea qua funtfpiritus.Stulticia quippe— obferu i ah ὅ EN dan? ut manifeftius d fumamus ia que quid πού penitus ns bem ΩΝ r1 ner alU LN Caro,terra:aníma, aurum: fpiritus, ignisuocet. CEdiu- fpiri ic ID lese; νετ iN ea eraanima 15,18 ο piritu ducit, nó eft fub lege: utrum Moyfes€ pphetz, med dit uocabulü αὖ: ultis í uM 1! με fpiritu acti fint,& he aterracuicómixii* ttultisjlla faciatis. Quód fifpititu ducimini,ns eftis fub ον qd ΠΝ rS lar κ: us negat: Fai i Spei Cam Jo» lege.Mánifefta autem funt o peracarnissquacfunt;for-— habentes fpirit fub Mit.|» AT; ΄ a Ξ} à» y; 2 in A aH ERO!"dps immundicía, luxuría, idolorum feruitus uene- eno fnerint qnod Ut it:-- wb ες n.;" at: om pup ενα. πει iia, ΚΠ πη ταν, coricentiones, zmulatíones, IrZ,riXX,—autqd'efttertíü,fub n dum probati. Si αὔτ diffenfionesharefesinuidiz,ebrietates,com efation es, κε ΓΣ fpiritüt Me perignem excoctum TI Bhisfimilia,"de is vor Suod τς Faerit& purgati, εἴς ᾿ ἐς Fins Wirisnephas ims Auer T P INL Ur. eftcredere. Ad quod D auri plendore δὲ ornatus fui accipit dignitate. Ira&ani, nosbreuiter refpódebimus:Non idem ος(Ὁ cgeeffe rige mainter humü& igné,hoc cft, inter carné fpiritii& eff τ o idipfum eft in(imili/ itis T- I5he,hocett, carn priis con; effe quafi fub lege:quomodo nó idipfum eft,in(mili; dong. fiftens:qri fe tradiderit carni,caro dici£: qr fpirituifpiri(— tüdinecarnis peccati,& in carne effe peccati:Nec ídert fo és. tusappellat. Ο d fi pprio credideritcogitatui:&abfg^ matuerusferpens,&zrei(imilitudo ferpetís: qué Moy/ Nume;irls μὰν, gratia fpirituffan&ti inuenire fe aftimauerit ueritatem,— fesin eremo fufpendit.Sicigitur& fanétos prophetas&. Bim quafi aurum fordídü, animalis hominis appellatione fi Moyfen,ambulantes fpiritu δὲ fpiritu uíuentes:non fub : UE natur.Poteft locus ifte(ic meli? explanari:& quafi una ki, fed quafi(ub lege uixiíTe: ut ipfi uiderentur quide Mus, feries corpufqp fieri fe inuicem necens,fibiqsnódifcre/— effe(ub lege:fed eos quifub lege crant,lucrifaceré& ab. Fidi- ans,Fratres de feruitute legis uocati eftís, ín euagelijli» humilitateliterz, ad altitudinem fpiritus prouocarent. {ταις. bertaté. Vert obíecro uos,ne libertate plicentiaabuta,| Nam& Paulus qui iudaus,iudais factus eft:& omnib9 1, Cort.9.c Tot mini; putetis uobis cuncta expedire quelicentdetifgg— omnia,utomnces Iucrifaceret:non dixit, factus fub lege, i pair. occafionem carni atcp luxuriz.Q) uin potius diícitegpli/. fed factus quafi(ub lege: utoftenderet fe non ueritatem itr. bertashac maior(it feruitus: ut qd' ante lex ab inuítis— legis,fcd(imilitudiné cuftodiTe. Videmur nobis foluifr mcg: extorquebat obíequiü, nuncpercharítatéuobisinuice— fepropofiti quaftiong. Sed quid faciemus dello Pauli dn feruiatis, Siquideomneilludlegisonus,& multiplicia^ capitulo dicentis: Cum autéuenit plenitudo temporis,$4.2 τσὶ. pracepta:non tam excluía funt pereuangelijgratiam,gg^ mifit deusfilium fuum factum ex muliere, factum fub. T uno charitatis fermone breuiata:ut diligamus proximu— lege:uteos quifub legeerant,redimeret.Si em Chriftus T- ficut nos metipfos.O. ui ef diligitproximü, totanilege^ fublegefuit, S nó quafi fub lege:tota illa fuperior difpur εἰ εοίδαδι:2,ἃ implet:bona ei tribuens, mala nó inferens.O» fi ceffet di " k&io:Xnonfitcharitas per quàlex untuería complet, ublici quoddà inter homines latrociniü erit:ut contra . feinuice deferétes, fep mordentes,cófumant ab inuice, - Vosauté fratres ,ppterea fcd?m fpirituale legem debetis uiuere: ne defydería quz carnis funt, perficiatis. Caro emfrigus timet:afpernat famem:attenuat uigilíjs: libi/ mem. dinibus exardefcit: mollia quzeqp& iocunda defyderat. m it Econtra fpiritus,ea qu& carni cótraría funt& quzillam vitia debilitare queant, expetit. Et ita fit,utnon ideo, quia fub men fcruitute legis efTc ceffaftis, putetis effe uos liberos: fed Te fciatis magis natura uos lege retinerí:quia non ftatim fi indu lex non imperat, natura ceffauit: ne uoluntate fcilicet κ. ueftram,opera fubfequant:fed frequéter ca facere com/ we pellamini,repugnante carne aduerfus fpirítü, qua face/ pe" renon uultís.Ex quo fratres obfecro:ut non detis liber, tatem ueítrà tn occafione carnís,fed magis fpiritu feruia tis:ut incipíatis ea facere qua uultis:& níhil deberelegi, ideft non effe fub carne.(3. ία libertatem legís abolita tuncuere in euangelio habere poteritis:cü uos nequad caro cópulerit facere qua non uultís:fed fpiritui(eruien . tes, docueritís uos non ες fub lege.Et quia fupra fcdóm ανν intelligétíam hunc loctí coeperamus exponere, . reddenda funt quz omifimus. Caro concupifcit aduer, fusfpiritum: id c(t híftoria& fcripture carneus intelle; étus, contra allegoríam δὲ fpiritualé doctrína repugnat. Spiritus auté aduerfus carne, id eft füblimiora deicetís, «terna breuibus, umbra ucrítas refragatur: X carneus fcriptura fenfus:quía impleri nó poteft,(nec enim uale; musomnia quz fcripta funt facere) oftendítnos non ín noftra pofitos poteftate legis explenda: cum etíá fi ueli/ mus literà(equi,impoffibilitas non admittat. αρ fi fpirítuouciminí noit eftís fub lege, Spiritum non eum de $mt.$,c quo Apoftolusin alio loco loquit: Ipfefpiritus teftimo; . nium perhibet fpiritui noftro,q» fumus filíf dei:id eft nó fpirità hominis qui in ipfo eft:fed fpiritumfanctü(ignifi cat:que fequetes,efficimur fpiritales: δὲ fub lege effe defi - ftimus.Notandü ergo qp hic fpiritus nó cü ἄρθρω X οὔ ad -ditaméto aliquo, ficut in ceterís legim? fpiritu manfucz tatío uacua fiet. Verum& hacoppofitio defuo foluet lo. ζο.Ώ ui ein pterea factus fub lege cít, ut eos qui erant fub lege,redimerct:uticp cü effet liber a lege,legi fefubdi dit uoluntate:Et muito erat Paulo liberior: qui non fub lege,fed quafi fub lege fuifTe fe teftatus e(t. Ec quomó ín coznum δὲ barathrum mortis propter nos deícedit: qui orabam? dicétes: Ὁ uis me liberabit de corpore mortis Roma, 7,8 huius€ Ita& ex multere naíci uoluit,& effe fub lege: ut cos qui nati erant de muliere& fub lege,faluaret.Et cer; tc nó cít natus demuliere:id eft de nupta, fed de gine. Verum abufiueuirgo mulier appellata eft: propter eos qui illam fuiffe uirgine nefciebant. Vt itaq» propter(ος qui fan&tà Mariam arbitrabant mariti habere, mulier pro uirgine pofita eft:fic ppter eos qui eftimabant chri, ftum eífe fub lege, nefcientes quía factus effet hís qui erant fub lege,quafi(ub lege: dici£& ipfe factus effe(ub lege. b«[ Z»anifefta auté funt opera carnío«c, Superius cum exponeremus de carne& fpiritu:triplicem ínielli» gentiam díxeramus:uel eos efTe carncos, quí paruuli& corporei, in Chrifto folidum cibum,& perfectz atatis alimenta capere non poffent: uel carnales eos effe, qui more iudaico hiftoríam tantum fequcerentur δὲ literam Autcertc iuxta(implice fenfum, in hominis fictione car nem fpiritamq fubfiftere:& iuxta diuerfitatem fubftári tiz,uel opera carnis effe;uel fpiritus, Nunc ergo qua hic carnís opera nominantur fornicatio uidelicet, immun? dicia luxuria,& cztera qua fequunt:magis mihi uiden tur ad fimplicem carnis δὲ fpiritus intelligentiam, d ad carné legis,& paruulos in Chrifto referri:licetin eo loco ubi fupra de decimo Origenis Stromate uerbü tráftuli/ mus ad ybü:quid etià de hís fentiri poffit,expreffum fit. Ο.Φ aütait: Manifefta auté funtopera carnis:uel ójbus canota effe demonftrat: quía per fe pateant mala effc& fugienda:intantü ut etíá hí qui ea faciunt, cupiant occul tare quod faciunt. Vel certe his cantu manifefta, quiin Chrifto crediderint, Plurimi quippe gentilium in fuis ἱρποπιίπς glorian&& putant ἢ expleuerínt uoluptate, quandi fe turpitudínü uíctorià confecutos,Sed& illud cleganter,quod ín carneopera poíuit,&uctus in fpiritus quia uitia E Ibidem Leui.15.d t CorLéid Ium tranfit. ΩΣ αἱ em, quía uitia in femetipfa finiunt δὲ pereunt:uirtutes frugi. bus pullülant& redundant. Nec putem? anima nulli effc opus:;fi uitia carni uirtutes fpiritui deputent.Q) uia, anima( ut fupra diximus)in quodà meditullío pofita, Gíi,ó.a uclcarniiungi£;& dicit deca: Non permanebit fpiritus. meus in hominibus, iftís, quía carnes füt: ucl fpirituí copulat: & in fpirícus uocabu adhzret diio, unus fpiritus eft. Primum.—--:(^ot LET itag carnís opus, eft fornicatio. Manifefta in exordio po fuit,ne de medijs ambigamus.Omne em quodéungp fe cerit homo, extra corpus eft:qui auté fornícat,ín corpus (πᾶ peccat. Et nó fumus noftrí: empti cm fumus precío, gleniacems δέ portemus deum ín corpore noftro.In eo. ornicator maíorís eft criminis:quia tollit mébra chrifti, & facit ea mébra meretricis, Erunt quippe duo in carne .una.QLui non eft fidelis nec creditin chrifto,fua mebra facit membra meretricis:qui credit δὲ fornicatur, chrifti membra facit membra meretricís. Ecótrario infidelis ín. fornicatione(ua utrum uioletjan zdificet templü idolo, neício. Per uitia quippe uel maxime dzmonces colunt, Hocunum fcio:g qui poft fiCem chrifti fornicat,uiolat templü dei. Secundü opus carnísimmundicía nuncu; patur:€ cam comes luxuría fequit. Qr uó em in ueteri lege de nephandis críminibus, quz in occulto fiunt,& eanomínareturpiífimum eft: ne δὲ dicentis os,& aures audientiü polluerent, generalíter fcriptura cóplexa eft, dicens: Verecundos uel reuerentes facite filios ifraeleb omniimundicía:fic in hoc loco ceteras extraordinarias uoluptates: ipfarti quocp operanuptiarii finó uerecun,. de& cum honeftate quafi fub oculis dei fiant, uttim libe τίς fecuiat,immundicia& Taxuría riominauit, Cr πατεῖ in catalogo operü carnis,idolo'atría locü tenet. Qo aiier femel(e luxuria uoluptatiqj permiferít, nó refpicit crea; torem.Alias atitomnis idololatría,feftiuítate,gula;uen tre:& his quz infra uentrem fie f, d"lectat.Et ne forfiten uencficía,& malefice artes ron ui 4crent in not prohi, bit teftaméto:ipfz quog inzer carnis opera nomínanf, Quia fxpe magicis artíbus,^ arare miferis euenic& amarí.Inimicitia quoq» quz r 2f: ueneficía poni£,quem habeat reatü,manífefto crimin: fubiccta declarat.Cuan tum ein in nobis eft: nullius effe de^em? inimici, fed cü omnibus habere pace, Ὁ fi loquéres ueritatéaliquos meremur inimicos:nó tam nos inimicieortüi fum?,d illi Exo.23.€ inimici funt ítatis.Nam qd& in Genefi díci£ ad Abra ham: Inimicus eto inimicis tuis: G aduerfabor aduer/ fantibus tibi:ficut fupra intelligendü:nó cam Abraham illis inimicü fuilTe, illos Abrahz uttutib?& religioni: per quà calcatis idolis, cognitti uencrabat deum Illud quoq qd populo przcipit ífrael: utodio fempiterno δὲ in poíteros tranfmilfa difcordia,inimici(int Madíaneis:. quafi hís dicitur qui fub pedagogo erant,& in alio loco Mattb.$.g merebant audire: Odío habebis inimici tuü. Aut certe non tam perfonarü ᾧ morum eft facta diffenfio: ut quó deus utiliter inter ferpente& muliere inimicitias pofuit: neamicitiz eorü inutiles effent homini, per quas proie/. tus eft de paradifo: Ita δὲ in ifraelitis& madianeis, uita magis diffunilis, d$ gens una damnata eft.Septimü locü ínter carnis opera,cotentío polfidetquodà quafi facrato & eminenti inter uitia numero collocata.Seruii auté do; mininon oportet ríxari, fed effe manfuetum ad omnes; doctoremlonganimé,cum manfuetudine erudientem; etia eos qui econtra difputant.Poft cótentionem,octaua fuccedit armulatio:quz graeco fermone 112.06 fignifican/ tius€ notius appella£.C) uo quidem malo, nefcio quis noftri careat, Zelati funt ef δὲ patríarchz lofeph fratre fuum:& María δὲ Aaron jpphetes dei& facerdos,contra Moyfen talipaffione decepti funt: intantü ut illa de qua Exo.5.c(cripruranarrauerat dices: Tollens auté María;pphetes tympanum, catera; poftea extra caftra proiecta,lepra: tw. ᾽ δὲ his fimilia:quz przdíco uobis ficut δὲ przedixisquo. níam quí hacagunt, regnum deí non poflidebunt. £ommen.lbíeronymi libertertíug:|. εἶ uitio fordidata fit:& poenitétíà longiore fepté dierü fepai. ratione fignauerít. Ira deinde fuccedit, qua iufticià dei nonoperat:& fpecies eft füroris. Interíracündiaauteg“Ὁ iram,hoc intereft: cp iracundus femper íraíci£: iratus ο, τέροτε cócitat, Et nefcio quis poffit regnü dei poffidere: cum ís qui iraícit,(eA parct a regno. Rix quoq ds aliud graci fignificantés, olag uocant: fiquídé rixa, μάχν dici, a regüo ο dci prohibécEft aute ξρίθεια, cü quis femp ad cótradicendü paratus,ftomacho «delectat alieno:& muliebri iurgio cótendit,& prouocat. cótendente.Hacalio nomíne apud graecos φιλονακία ap pellatur.Necnon δὲ diffenfiones opera carnis funt; cum. quis nequadp perfectus,eodé fenfu& eade fentétia dicit: Fructus, Egofum Paulí,& ego Apollo,& ego cephe,& ego Chri/ t,Corijy| fti. Scd δέ domorü inter fe hzc eade diffenfio reperitur; matiítí uidelicet ad uxoré,patrís ad filium, fratris ad fra/ trem,conferui ad conferuum, mílitis ad cótubernalem, artificis ad eiufdem operis artificem. Nonnund euenit, ut& in expofitionib? fcrípturarü oríatur diffenfiote qui bus hzreíes quoq qua nunc in carnis opere ponunt, caauté funtomnía dogmata falfitatis deo repugnantia) confequenter δὲ hzrefes inímíca dco,ad carnis opera tei feruntur.cacce;o auté grecc;ab electione dicit: fcilicet. eam fbi unufquifg eligat difciplina, quà putat effemez: liorem.CLuicung igitur aliter fcriptura intelligit d feno. fus fnirizuffancti flagitat quo cófcripta eft: Jicet de eccle; fia non recefferitramen harcticus appellari poteft:& de carnis operibus eft,eligens qua peiora funt. Harefes(e quicur inuidte,quem nó putemus ídem effe qd? celum, Q.uía gelus& in bonà parté accipi poteft: cum quís nir titur ea que meliora funt emulari.Inuidia ucroaliena fodlicitate torque£:& in duplice fcinditur paffioné: cum aut ipfe eft aliquid in eo ín ὅ alium effena uult:aut aliii eff: uidens meliore, dolet fe οἱ non effe cófimile.Pulchre quídà de Neotericis, graeci uerfum tranfferens: elegiaco metro de inuidia lufit dicens: Iuftius inuidia nihil εἰς qua protinus ipfum auctore rodit,excruciatq; anímii, Scripfit& beatus Cyprian? librü de celo& liuore ualde: optimü:que quilegerít, nó dubitabitannumerare ope ribus carnis inuidiam.Inter inuidum autem& inuidio: fum hoc intereft: cp inuidus focliciori inuidet. Inuidio; fus autéis cft, qui ab alio patít inuidiam. QLuartumde/ cimum locum inter carnis opera,ebrietas tenet. Ebriofi quipperegnü dei nó poffidebunt.Et diis ad difcipulos: ebulliunt,Si e fapientia carnis inimica eft deo:(Inimi; Roi$5, Cauete(ait) neforte grauentur corda ueftrain uino& ΓΗ crapula. Vino, hominis fenfus euertit: pedes corruunt;. mens uacillat,libido fuccendit. Vnde Apoftolus clami/ tat:Et uinum ín quo eft luxuría. Habet unufquifqy(uz Epf,jd fententíz potcftaté: Ego Apoftolum fequor:in uino effe luxuriam:ín uino ebríetaté.Ebrictatéauté δὲ luxuríam, inter carnis opera numerari: nec ille pót negare qui eif/ dem paffionibus uíncitur. Et licet me quida ín eo libro, qué de feruanda uirginitate fcripfi,reprehendendü pu/ tent;q» dixerim adolefcentulas íta uinum debere fugere utuenenü:nó me fententiz poenitebít. Opus quippeibi magis uini,dj dei a nobís creatura damnata eft:& licen; tiam tulimus uirgini proprio atatis calore feruenti:ne fub occafione parum bibendi, plus biberet δὲ periret, Alioquin fciebamus& in chrífti fanguine uinum confe crarí;:& Timotheo uínum utbiberet,imperatü.Ebrictas autétam ex uino ᾧ ex caterís bibendi generibus, quz uarío modo cóficiunt, poteft accidere: ex quo δὲ dean; &to dicif:Vínum δὲ ficeram non bibet. Sicera interpreta; v Timo. tur,ebrictas.Et ne quis uinum non bibens,aliud(ibi pu taret bibendum: exclufa caufatio eft: dum omne quod inebríare poteft,cum uino pariter aufertur, QLuíntade/ cima, qua δὲ extrema inter carnis opera, comefatío eftt Manducauit quippe populus δὲ bibit,& funes i ποστς, Corto yir .] inn A get - euis ἷ gc Ϊ yc ε) oat ἮΝ ο. | pim | pn | | ω Π d | gud deis qucd trita dunt edad drain hnic fandi ἀμί ἡ jn epiftolam ad /&alatas ludere.Semper ebrictati iuncta luxuria eft. Pulchre qui dam non ignobilis orator:cum ebrium dé fomno deícri beretexcítatum,ait: Nec dormire excitatus,nec uigilare ebrius poterat. Ὁ ua fententia expreífit, quodammodo nec mortuü eum fuiffe nec uiuum. Longum erat uni/ uería carnis opera re^ plicare:& catalogum facere uitiorum.Vno igitur omnia fermo; necóclufit dicens,& his fitnilia.C) uz uti/ nam tam facile uita; repoffemus,q facile intelligimus.Przdico(inquit) uo: om; bisficut predixi: quoniam qui talía agunt,regnum dei ιν Roma,6b nó cófequent. Vbi ante pradixerat:Non regnet(inquit) RN L peccatü in mortali ueftro corpore,ad obediendum defy MCN deríjs eius:Peccatü,omnces iftas fpecies habecin quibus pte nunc difcriminandis plus forfitan dj oportuitiimmora/ ruta ti fumus.Ergo in anima in qua peccatü regnauerít, non liim, 1, Coro6d poteft dei regnare regnü. Luz ein participatio iufticiae δι iniquítati?^qua cómunicatio luci ad tenebrascqui có; [είς Chrifto€ BeliakEt putamus nos regnü dei con Qt fequi, fia fornicatione, idololatria,& ποποΏςῆς immu dán nes fimus.Ecce inimicitiz, contentio, íra, rixa, difTenfio, ο ebrietas quoq, δὲ cetera qu& parua arbitramur, exclu, ge dunt nosa regno dei. Necreferc uno quis a beatitudine dida excludat,an pluribus: cum omniía fimiliter excludant. iugi In latinis codicib?, adulteríum quoqj» δὲ impudicitía,& mdgi homiícidía,in hoc catalogo uitiorti(cripta referunt. Sed i lriz fciendü non plus ᾧ quindecim carnis opera nomínata: me dequibus& difleruimus. a T$ructueautem(píríua "n eft«C. Et quz alia inter fructus fpiritus debuit tenere pri/ didi B matum,nifi charitas fine qua uirtutes cetera non repu, hana tantur effe uirtutes:& ex qua nafcunt uniuería qua bo/ ái; Deut&a na funt'Siquidem δὲ in lege,X in euangclío,ipfa obtinet ποιος Matbaz d principatü:Diliges drím deum tuti ex toto corde tuo,& : ex tota anima tua, ex tota uirtüte cua: diliges ρτοχί/ Annee m mum tuü tandi teipfi um.CLuantis bonís referta(it chari nen tas:&(upra breuiter perftrinximus:X nunc uel parüi dí μὲ xiffe fufficiat:p dilectio nó quarit αμα Για(μη ία quae -— aliena.Ec quis fuo quís uitio inimicus fit diligetis& tran me quillitatéei? ad odiorti luctus concitare nitat:tri nundg Tacobi.s.b ifleturbat:nundj creaturà dei odio dignà eftimat. Cha - Matty7.€ giras em operit multitudine pétorü.lllud ὅφ qd'a falua; tore dici:Nó pot arbor bona fructus afferre malos:neqy iin arbor mala,fructus afferre bonos: nó tam de hoibus,d Quz de fructíb? carnis δὲ fpiritus arbitror pronuncíatü: quia in.mecfpiritus undj pót ea αἰτία qua in carnis operibus nu dg merata funt facere: nec caro his fructibus qui oriunt ex din fpiritu redundare.Poteft auté fierí per negligentià pofTi isum dentis:ut fpiritus qui uerfat ín homine, fructus non ha oiu beat(uos:€ econtrarío caro operibus fuis mortificatis, μη: peccare defiftat.Non tame illo ufq; procedunt: ut& ne; rau: 9lectaarbor fpiritus, opera carnis afferat: δὲ arbor car/ d his exculta,fructus germinetfpirituales.In fecundo fpi/ que ritualium fructuü loco,gaudium pofitü eft:quod Stoici ἅμ quoq qui diftinguunt ínter uerba(ubtilius,aliud quid qim effe ftimant ᾧ laticiam, Gaudium quippe cífeaiunt jon elationéanimi fup his qua digna funt exultantíis: Lati; ng iam yo effrenatà animi elatione, quz modum nefciat: y& in his quoq; quz uitio fint mixta, late£. Alij eregione att gaudíj uolupraté ponunt: non hanc quz corpus ad libi dd αὐ dinem concitat, títillat fenfus, dulci blandit affectu, fed uin) aliam ης ομιώνυμομ quz(ine moderatione δὲ ullo deco aid telaticiz, in rifu exaltat uocem fuam. Quod fi uerum vof«ít,& corum inter uerba diftinctio non fallit δὲ fallitur: pis cófyderemus,ne forfitan idcirco fit dictum:Non eft gau aint dere impíis dicic dominus.Simulaut&& illud notandü, is«p poft dilectione, gaudium fequitur, Ο ui enim diligit αἰ quempiam femper in eius faelicitate Ια τάσιν. Et fi eum Q9 uiderit aliquo errore deceptü,& peccatorü lubrico con/ yi cidiffe:dolebit quidé,& eruere feftinabit:fed non poterit án gaudium mutare triftícia: fciens nullam rationabilium " 2-*. Η^--$ 4 Fructüs auté fpiritus,eft chatítas,gáudiü pax; longani mitas,benienítas)bonítas fides;manfuctudo,cótinetía: accipere, dicentis: Moyfes manfuetus erat, plui omnes Kd.€$99. 97 creaturarüi apud dcü períré perpetuo. Tertius fructus C fpüs, eft pax, a qua Salomon quoq qüi in typo Chrifti praceffit, nomen accepit; Et de éccléfia pfalmifta canit; Factus eft in pace locus eíus; Etinter octo euangelíj be/ 43,75.à nedictiones fcribitur: Beati pácifici: quoniam filij dei uo Mattb, s.a cabuntur In primo etiam graduum píal mo cantatur: Cum his quíoderunt pa: cem, eram pacificus; Necputemus pacem 3 tantü in eo effe quz rendam, fi cum alio nó iurgemur: fed runc pax Chri(ti hoc eft, hareditas noftra nobifcü eft* ἢ tranquilla mens nullis paffionibus perturbet, Poft pacem fequitur lon, ganimitas fiue patientia:quia utroq; modo Δμακθοθιχκίαμ poffumus interpretari. Huic contraría cft pufillanimi^ tas:de qua fcribit: Pufillanimus uzhementer in(ipiens: qui yo patiens eft,& uniuería fuftentat; uir fapiens. Ες cum£zir&e|,multum fapiéns appellatur: utin Prouer bijs quoq fcriptum eft:Longanimus uir,multus in pru dentia. Benignitas etiam fiue fuauítas, quia apud gra; COS x9sórxo utrunq fonat: uirtus eft lenis blanda, trari quilla,& omnium bonorum apta cófortio:inuitans ad familiaritate fui, dulcis eloquio,morib? temperata. De/ Πίο; δὲ hanc Stoici ita definiunt: Benignitas eft uirtus fpontead benefaciendum expofita. Non multum boni; tas a benignitate diuerfa eft: quia X ipfa ad benefacien; dum uidetur expofita.Sed in eo differt: quía poteft bo; nitas effe triftíor:& fronte fzueris morib? irrugata, bene quidem facere δὲ praftare qd? pofcitur:non tamé fuauis eíTe confortio:€ fua cunctosinuitare dulcedine. Hanc quoqpfectatores Zenonis ita definiüt: Bonitas eft uirtus quz prodeft:(iue uirtus ex qua oritur utilitas:autuirtuf propter femetipfam:aut affectus qui fons fit utilitatüm. Inter fructus fpiritus, feptimü δὲ facratioré locum fides poffidet:qua etíam alibi inter tres ponit fpes,fides,cha; rítas. Nec mirum ἢ fpesin hoc catalogo non referatur: cum in fidefit quod fperat:& itaeam Apoftolusad He; braos fcribens defíniat:Eft autem fides fperandarü fub; ftantía rerum,argumentüi necdum apparentium.Siquíi dem id quod fperamus effe uenturum:& necdum eft in prafenti,fide poffidemus,fperantes nos tenere quod cre dimus.QLuzritur quoq; quomodo fides in charitate fit pofita. Qui diligit, nundgpfeledi z(timat: nund aliud ni(i quod diligit δὲ diligitur, fufpicatur. Cum autem di; le&tio procul abfuerit, δὲ fídes pariter abfcedit. Poft fidé manfuetudo numerat:quz aduerfa εἰ irz,rixis,di(Ten, fionibus: X nund ad fui cótraría prouocatur: uere de bona fpiritus arbore, bonos fructus egerminans. Per hanc famulus dei Moyfes, teftimoniü fcriptura meruit aduerfus Εκεί για Ῥτουετ 14d D Heb.tra Nume,12.2 homines fuper terram. Super terram inquit: Super cos enim qui facie ad faciem deum uidcbant, e(fe non pote; rat:quía multa fzpe compellimur per carnis facere infir mitate. De Dauid quoq, licet multí de demíno noftro aftiment prophetatum,quod nos etiam ΠΟΠ negamus, fpirituffanctus in typo uenturi canít: Memento domine Dauid,& omnis manfuetudinis eius, Cuius tnanfuetu do aduerfus Saul, Abfalon, δὲ Semei, uel maxiine cla; ruit: cum alius cum uellet occidere:alius res nouas mo 1, Regt.24.a litus, fraudare imperio niteretur: alius lapides in eum 2.Regt.1$.a íaciés,& pulueré uétilans,clamaret δὲ diceret: Egredere; Ibidem.16,b egredere uir inique.Extrema cótinentia,in fructibus fpi ricus collocatur. Q. uam nó folum in caftitate debemus accipere, fed etiam in cibo& potu: In ira quocp€ uexá/ tione mentis,& detrahendi libidine.Inter modeftiam au tem& cótínentiam,hoc intereft:cp modeftia in uírís per/ fetis eft, cofummataq uirtutis, de quibus faluator ait: Beati mites:quoniam pfi poffidebunt terram. Et de fe; ipfo:Difcitea me:quonia mitis fum,& humílis,& man fuetus corde. Continétia yo in uia quidem uirtutis eft, fed necdum peruenit ad calce: quía cupiditates adhuc r ínciusqui Ῥδ.Ιοφ.4 Mattb.ri.d in eius qui(e continet cogitatione na(ícuntur:& mentis polluunt príncipale,licet nó fuperent, necad opus per/ trahant cogitantem. Non folum autem in defyderrjs δὲ cupiditate;continentia neceffaria cft:(ed etiam in tribus rcliquís perturbationibus, dolore fcilicet laticia,& timo d£ommen.b»icronymi liber tertius fpírítuí obtépereime. Vtamur hocteftímonio aduerfum eos qui noluntfcripturas fpiritualiter intelligere, Ο) uis eítauté qui uiuit fpiritu, ni(i ab(conditus homo riofter; qui& iuxta carnem interdum folet uiueret Sed cum fpi ritu uixerit,(piritu ambulat. Cum in carne uolueritam re. Aduerfus πα Bulaise ση mon i fructus fpiri;-— 37 ᾱ- tuuseft. Virpfedths VTimosb modi ex luta s aduerfus huíufmodi nó eftlexQui dutem funt chrifti,— inchritio,fempuiuit . φ ἂν.$* ift-" ν΄-: ᾿ἦἢ"».* 5 P. d με» quippelexnóeftpo/» carnécrucifixerüt cum uitijs&cocupifcentijs. Si fpiritü n I. uo"ἧς- 2 at itin car, fie inii rem S c uíuímus fpiritu δὲ ambulemus. INón effícamurinanis ης Econ Q uife &peccatoribus.Lex— oloriaccupidi,inuícem prouocantes, ἱπμίσξ ínuídentes. totum carni dederir, mihi dicit Nonadul Ὁ Fratres& paífionib deputa terabis: non occides:{ rit,nund αἰσίείη fpi, non falfum teftimo/ nium diíces:non fraudabis:non defyderabis aliena: nó periurabis:non furaberis:(ibzcomnía fructu in mefpi ritus charitate regnante non facio, fuperflua mihi funt pracepta legis.Denig;& fapiétes mundi de philofophia ficopinati funt: ut quod le&es publice facere homines neceffitate copellunt,hoc illa perfuadeat fieri uoluntate. a«[ uí autem funr cbzíftiicarnem crucificerunt cum vítijo etconcupífcentija. Origenes hunc locum fuperioribus nectens, íta legit: Aduerfus huiuímodi non eft lex, qui Chrifti carné crucifixerunt cum ας& cócupifcentijs: utcnon ficut in latíno fonat,eos quí Chrifti funt,carnem fuam dicat crucifixiffe cum uitíjs δὲ concupifcentijs:fed Chri(ti carnem ab his cum uitíjs δέ concupifcentfjs cru/ cifixam., Etquarir quomodo ín his qui fructus fpiritus habeant:&aduerfum quoslex effe ceffauit, crucifixio carnis dominica ponatur ín laude: cum ad Hebraos in uituperatione fit pofitü: Rurfum crucifigentes in femet/ ipfis filium dei:& oftentui habentes: Pro rurfus crucifi/ gentes,melíus unum uerbum compofitum in graco eft &vacugocturse, quod nos interpretari poffumus recru; cifigentes.Primü ergo notandum qalíud fit crucifigere, aliud recrucifigere. Deinde quia non idipfum fitrecru; cifigere filium dei: δὲ crucifigere carne chrifti cum uitis δὲ cócupifcétíjs. Caro. quippechrifti nó principaliter δὲ , gpprie filius dei εἰ,(τα Icfus chriftus: qui cü effet ín prin cipio apud patré,uerbii deus caro factus eft:& feipfum exinaniuit formam ferui accipiens, ut crucifigeret carné & defpoliaret principatus& poteftates, triumphans de Roma.6.b eis in ligno:ut compleret illud Apoftoli: Qd? enim mor tuus eft,peccato mortuus eft femel. Igitur fi corpora no fira membra funt Chrífti,cofequéter δέ caro nottra caro . thriftieft: quà crucifigim?, mortificantes per eam fuper terrá,fornicationé,immunditiam, paffionem,defyderiü malum,&auaríciam:€ denobisin laude nunc poni tur: quí Chriftilefu carhem crucifixerunt cum uittijs& cócupifcentijs:&(emper mortificatione lefu circumteri/ mus in corpore noftro: ut& uita eíus manifeftet in car/ ne noftra,Non modici aute laboris eft,fic in prafenti fa culo uiuere:ut iam nuncuita Iefu manifeftetur ín carne noftra.Ita em uiuificabunt δὲ mortalia corpora noftra per inhabitante in nobis fpirítum. Vbi latinus interpres uitia pofuir.in graco παθήματα:ἰ( eftpaffiones legunt. Et quía paffio poteft δὲ dolorem,& ceteras neceffitates ἢ gnificare corpufculi,caute Apofitolus intulit, defyderia: utnon naturam corporís uideret in fpiritualibus uirís ncegare, fed uitia.Ethocíta admonitum(it, fi uulgatam editione fequimur,legentes:qui aute funt chrifti, carné crucifixerunt cum αἰεῖῆς δὲ cócupifcentijs: ut non carné chriíti, fed fuam eos crucifixiffe dicamus. Peneoblitus fum interpretationis(ecunda: Predixeram enim oiiía quz fequunt ad legem& ad circumcifioné effe referen/ da.Senfus itaq iíte eft:In quib? eft fructus fpiritus,cha; ritas,gaudium,& reliqua:hi corpoream fcripturz intel, ligentíiam,qua nunc caro chrifti appella£, crucifixerunt cum paffionibus eius& defyderíjs:qua generàt paruu/ lis atqplactentibus fométa uitiorü. Crucifixit chrifti car; nem: qui non iuxta carnem hiftoriz militat, fed fpiritü allegoriz fequitur preuiante, b. 41 Oífpírír víuimug! ritu. Inter hos medij funt, ds necfpirituales poffum? appellare, neccarneos: fed qui inter uirtutes δὲ uitia fluctuantes: nuncadmer liora retrahun£,& fpiritus funt:nunccarnis lubríco fup plantant,& caro func. c.€[ Bon effícíamur íneníe gloug cupídí: ínuícem pzouocantee i ínuícem ínutdentes. Vnum uerbum apud gracos κενόδοξοι trium uerborü circuiti interpres latinus expreffit. Ο uantas auté habeat defi» nitiones δὲ fignificantias gloria,& philofophorum innu merabiles libri:& Cíceronis duo uolumina, quz deglo ria(cripfitinditio funt. Verum nos quía nó uerborum etymologías, fed fcriptura fenfum differere conamur: ita hunclocum cum fuperioribus copulabimus:Si fpi; τίεα uiuímus,fpiritui obtéperemus:nequad, per legem, fed per charitate nobis inuicem feruientes, non debem? de(cripturarü interpretatione contendere δὲ dicere: Cir cumcifio melior eft:non, fed przputíum. Contemnéda hiftoria,& Allegoria fequenda:immo Allegoria uana eft δὲ umbratica:& nullis uerttatis fixa radicib?. Vndeeuc; nit, utinuice nafcant inuidia, Excludereenim(ait) uos uolunt, ut illos emulemíní:non tam ueritatem legisuo/...-.^ lentes docere, d uincere. Neauté penitus uerbü οἰοπας ,. pratermittamus íntactum, fuas philofophis ineptiasre.. linquentes,defcrípturis aliqua retractemus. Opinione uulgi,& laudem homínü fauore quafità, gloria nomen fonat ubi dici; Orpnia autem faciunt,utab hominibus Mattia glorificent.Etalibi: Quomodo poteftis credere, gloríà Iob abinuicé quzrétes? Porro in bonam parte in eodéloco: Ergloriàab co qui folus eft,non quarétes.Ex quo intel ligimus idem uerbum,nuncuirtutem fignificare, nunc uitium.Si ab hominibus quaro gloriam,uitíum cft:(ia deo,uirtus eft; qui X ad ueram nos gloríam cohortatur dicens:Eos auté qui me glorificant,glorificabo.Signifi/ Ibidem cat& aliud in fcripturis diuinis gloria: cum auguftius aliquid,& diuinius hominü fe prxbet obtutibus. Vifa ssReg$h eft in tabernaculo gloria domini:& in templo qd'aSalo mone cóftructü eft,gloria erat:& in facie Moyfi, quando Exo40d nefciebat φ glorificatus effet uultus eius:de qua uultus loría,puto& Apoftolum dicere: Nos auté omnes reu 1, Cortsd ata facie glorià domini cótemplantes,in eandé imaginé tranfformamura gloria in gloríam,ficuta dei fpiritu.Et ipfcfaluator,fplendor gloriz δὲ figura fubftantie dei diy Hé étus eft. Vidit& Stephanus glorià dei:&lefum ftantéa Acu7 dextris eius. Vt autem& nos nobis fingendorü nomini licentia przfumam?:rebus quippe nouís(utait quid) noua fingenda funt noia:quia hic dictü eft: Non cfficia mur inanis ucl uacuz glorie cupidi:nos eos afferamus plena gloriz effe cupidos, qui glorià dei defyderant,& laudem uirtute condigna, δὲ afpectum diuinius aliquid oftendente. Vnde& in plarifq locis, noftri maicftate p gloria tráftulerüt.lam dudum cupio in uerba prorum^ pere,fed teneor timore dícendi, Dícam tamé nectacebo paffioné meam,paffioné pene cómuné:non de diuitíjs, non de potentía,nó de pulchritudine,& corporii uenu/ ftate: hzc enim manifefte inter carnis opera nominant. Elemofyna fi ob laudé fiat, inanis eft gloria: Longa ora ΓΕ tio,pallor ex ieiunio fequens. Non mea funt uerba; fed faluatorís in eudgelio pertonantis.Ipfa quoq caftitasin matrimonio,uiduitate,uirginib?,(xpe plaufum quarit bumanume be V RR RR t n Ra .-------. “ὙὙ ἀπ ibi πων gp μπα pn lica λα! | gd aig edic qu toma nídqt ahud ΠῚ pug κηρί mimi fes msqu Vica; tco Mic fira pium bie " gus, alite δη uiv [ufui | mim ir u! m βαν fon ti us (D a ond τ n yii ita]| ih qui hmi ἄγ! hi i δ ἄγῃ ἄχ &( d; Ι Apoftolus: loqua£ ele&ionis uas:Sitradidero corpus^ Verüibiad.eos dicit qui poft peccatü nó fentiétes erroré t meum ut glorier:xcharitatéauté non Babeam,nihilmihi^ fuü,nolebantmaiorib? fuis fubdi,X porhitentía corrigi, Vig prodeft.Ille qui dixe/ Vbi y'o peccator in7 "te 4 Cortina rat:Scio hominem in a- telligens uulnus fuii, ftn"ὦ Chrifto, ante annos* Ratrés,& fi praoccupatus fuetithó Ca... VI tradit medico fe cu/ πρ quatuordecim, fiue ín alíquo delicto: uos qui fpititualeseftís,in^^ randum:íbi non eft SM in corpore nefcio,fiue;: ἣν. τῇ dini: uirga neceffaria,(ed X' ftruíte huiufmodi ín fpirítu má(uetudinis:cony(ὃ Nt S Tu extra corpus nefcio,^ fpiritus lenítatis.Sed ἡδὲ deus fcit, raptü ufcs b fyderans teípfum,;ne δὲ tu tenteris. Altéralteriusonera δὶ iia forte quemar; Puit tertii coclum..Et ve, γὴν-(Y: d fi ppterea infirue τὰν νε modici: Raptus portate: fic adimplebítis legem Chrifti, ENS s BLU pecca; May inparadifum;audi;. Namíiquis— torem in fpiritu lení/ Ig uitarcana yba, qu:!| tatis:quia confyderet TM non licet homíniloqui.llli ínquam)qui plusomnibus— fe;jne& ipfetentef:ergo iuftus qui de fua certus eft men; ii laborauít:ne magnitudo reuelationüextollereteum;da— te,quifcit nó poffefe labi:non debet inítruere peccatoré δη tus eft ftimulus carnis eius, angelus fatanz,quieum inípiritulenitatise Ad qd dicem?,etiam fi uicerit iuftus, ity colaphigaret,utnon extollere. Etcerteter dim rogauit—(ciens quáto labore fuperauerit,magís peccanti ueniam dai utdifcederet ab eo: fed dictum eft οἱ: Sufficittibigratia— largiet.Nam δὲ faluator;ppterca tenchtus c(t: iuxta om/ — mea: uírtus enim in infirmitate perficit.) uidtam dei— nia nobis(imiliter δίς peccato:ut poffit compati& do» imi opus, d fcripturas legere:in ecclefia predicare:facerdo;— lere infirmitatib? noftris,fuo doctus exéplo, cj difticilis nu tium cupere: antealtare domini miniftraree Sed€ hzc— fitin carne uictoría, Si quis uirgo ad fenectam ufcqp per? ἫΝ nifialiquis omni diligetia cuftodierit corfuti,decupidi^^ manferit,ignofcatei quí adoleicétie quoda calore dece: limi tatclaudis oriunt, Videas plerofqp(qd'etiaTulliusait)— ptus eft:íciens quatis difficultatib?illam tranfierita taté, Tm libros fuos de contemnenda gloria infcribere:& caufa— Siquis prochriftinominis confcífione cruciatus,alium m: gloriz, ρργῇ nois titulos pranotare.Interpretamurfcri,| intormétís uiderit denegare, compatiat Siincribus ne; Mr pturas:fzpe ucrtimus ftilum: quz dígna lectione funt, gatoris:& nó tam illum uictum, fe uiciffe míret. μα Cui fcribimus:S& nifi Chrifti caufa fiantfed memorizinpo/ telam quoqpfcribétis attendite: quía nó dixerit, confyde m fteros,& famz in populos, totus labor írritus fiet:& eri^^ ranstene& tu cadas:fed ne& tu tenterís, Vinci quippe in mus quafi tympanü fonans,& cymbalum concrepans, uel uincere nonnund in noftra eft pera caer d ni ideas plarofqy de fcrípturis inter fecótendere:&athle/— tarí,in poteftate tentantis eft. Si e iren γεν eft: ni ticum ícomma dei facere fermoné: inuicem prouocant:— quis poteft effe fecurus, intentatum fe uitz huius mand m δὲ uicti fucrint,inuídent: Inanis quippe gloríz cupidi tranfirezQ) αἱ putant Paulum.uxta ΗΝ nó rig funt.Scio in latinis codicibus in coteftimonio qdfupra^ uere dixi(fe:& fi imperitus fermone,non tamen Sine: D s fuim?:Sitradidero corpus meum utglorier,ardeam^ defendat huiusloci cófequétiam. Debuit quippeícd'm (s Β porum: í imilitudiné i ine di: Vos qui fpirituales eftis, inftruite huíuf7 dis haberepro elorier:fed ob fimilitudinéuerbi,quaapud^ ordinedicere: Vos qui fp:( m d ων Pre el ish glorier.i, καυθήσοµοι, δὲ καυχήσομαι, modiinfpiritu lenitatis confyderantes uos metes ne ES 4] Bn/ 2 S: Mem i infe ü αν i Sm litera pàrte di(tinguit: apud noftros error inokeni-& Mer MAR non iurat infe numer üngu ab a r í éplaria(üt diuerfa. Ca, VI— rem.Hebraus igitur ex he; n uetr racos exeplaria fü itt ἡ ntis Su“ση Maii nA füerít bomoínalíquo Ιο fermone dectifimus prof undos fenfus fena lingua Pn L velícto zc. Sciens Paulus eius dei feeffecultore,^ exprimerenon ualebat:neccurabat magnopere ae : 4. Ὁ, Sciens Paulus eius dei 1e»(Dru b: fimpl Ἢ -: Z toris tin tuto. Hacfícd'm fimpliceínte ἼΩΝ: i noll ccatoris,fed poenitentià:&^ biscüfenfum habere dmi cef ; S Kiuinollet morte pe Mri δ ieentià erü ut& fecundz expofitionis ordiné pro Inc: ini écreaturàlicetnó peccet,—ligentià.(τον ut& fecur pofi ine excepta trínitate,omné c i nasfncpam noue tamé poffe νΗ quoq qui fpiritualis eft, cohor fequamur: stis! ifte de epiftola ad Roma ἀν τ a tatur fui timore ne peccet, manü porrigere corruenti.Et τείνει eft 1 N em Tdi ips RSS E Ü: tiii iné erct iudaorüi: ra pracept DP ulchre przoccupatii in deli&o;hominéuocat,qui mo»—fcriberetiud: eut ESO ne CETIRC vie pu nre Dr ipfo ciii fragilitaté códitionis oftendens: teen firmes μου βαδοθωμοῤὶ and Wes«d ia utdignus fit uenia, quí uclut homo errore deceptus, δέ cófnetuc ine: m cff ΕΕΣ fpirituales& carneos: admo hd Έτ τος. merfüsin uoraginé feipfum(ine auxilio 8 dimer πῇ me 1 arem contemnerent carneos& ait: Infirmü Roma, 14..a qu Spiri(aute nó it: ual mui e:"m 0η: - genos por s pinemali ας πὰ addi nom AM auté ih fideaffumite:non ín difceptationibus cogitatio7 c ο pracipi£, ut homine praoccupatu in GC Ὁ IRE τη. Ας ein credít manducare omníia:qui aute infir/ πάν” at:fiue(ut melius habct in graco)perficiatin fpirituleni— num. uus aere man deed cutn mandu/ kg tatis, CLui auté perficitur:nó ei deíuntuniuería ,fedali! muselt;ho P era qui n6 manducat, manducanté uU e. qua.Denig nó peccatis pluribus, fed uitio aliquo prz anrem nam inen SPADA ennt Tu quies qui iudi { occupatus errauit. Lenitatis fpiritü δὲ manfuctudinis in m e aie ik Ui ii iip hc ARM τ prins correctione peccátis fpiritualis adhibeat: ne οτι nc es a em deus fratuereillum.Et multa in medio fuper n a ifti igere tem fed pro iseisenm deusitee e er ieorNlALi er eit: { iratus& tríítis corrigere cupiat errante h ifitefti^ hocfenfü differs, adiecit in fine: Noli propter eícam de/ iidemded γ: eum,fpondens(alute:ueniam repromittens, ΟΏΓΙ( firuercopus dei.Et iter: Debemus auténos firmiores, Ibidem. wi moniü proferat:cp grauilegis.& peccatorüoneredepref— ft becillitates infirmoriü(λίπους:& non nobis placere. m fos,ad iugum(απ fuaue, E leue inuionus ut diícant, mt à d S t bxinno fuo placeat a d bonà edifica μι” 4 Hie“εἰ 9: lant, Ξ{2^ ü ni quía humilis(it& mitis, 8. manfuet? corde: τ τὰ tionem. b&Lalreralreronera poztatezt.Qruíapeccatü——: imi requiéanimab? fuis. Vtamur hocteftímonio m C pfalmifta teftat dicés:Iniquitates mezeleua/ 8.37: ue^, hareticos: qui diueríarum ingentes fabulasnanmsr— enc f PRIME quafionus graue grauatz funt τ aiuntfpiritualé bonáeffearboré& nundpmalosafferre— tefuntfupcoput me QUEE is. τις πιρεντα, Ζατῦ,5,ς ἐμ Rruntipicirualé bond εν ο ρα Aoritatéfequuntur, fuper me;Et Zacharías in fpecie mulieris," def, m 4. A H ΄""-»" r iiid. fructus Ecce Apfus cuius& ipfi audtoritare e Ititudi— lenrum plumbi(edereiniquitaté. Hoc onuslauaror 4 it dicit eos qui fpirituales(unt,poffe peccare,fi per altitudi Ρ(uo nos exemplo docés, quid facere debert/ o isfuiinfen£& corruant.Qud& nosquogpfa,— nobistulitiuo nos exermp Penn"as portat: δὲ ἡ nobis T nem cordis fui inflent& corruar fiad mcliorareuertan— mus. Ipfequippeiniquitates noftras ρου" nius Jo temur:X xoixovo fpirituales fieri, iad meliora reuertar dolet:& cos qui peccatori ac legis onere funt depreffi, des d La. ὦ I1 1 uod.ad Corinthios: ET: ἐς. Ἱπτ ο meum fuatue Λα" Td., tur. Opponi nobis poteft illud quoc.ad"031 ssan adleueonus uirtutis inuitat dicés:Tugum me α΄ WOortad fcribitur: Q.uid uultis? In uirga ueniam ac 05" A η cpiftolam ad;Salatas humanti:& qd? dudum timeo dicere,(ed dicendum eft: martyrium ipfum, fi ideo fiat ut admirationi& laudi ha beamura fratribus,fru(tra fanguis effufus eft. Loqua£ ín charitate,&(piritu manfuetudinis?Si eii ibiad pecca Va VI ο. 9ος tores,non ín fpiritu manfuetudinis, fed in uirgaenire fe dicit: quó hichís qui in aliquo peccato prauenti fue/ rint:non uirgam adhibct, fed fpiritum manfuctudinis? zleuc.Q uiigit fratris no defperat falute, : ci leue. αἱ igit fratris per z eft,& onusmeü leue. CL uiig να εν C E Iob.15.b Mattb.is.c t Timo, ΚΙ fob.14.a F Ἐκ. ς.ε £ommen.lbieronymi Liber tertíus fed πιαπῇ porrigit deprecanti:& quant in fe eft, flet ο flente;infirmus eft cü infirmo, fuac iudicat aliena pecca ταις per charitatéadimplet legem chri(ti. Ωμ chrifti lex eft Hoc eft mandatü meii,ut diligatis inuíce. Cru lex filij dei et« Diligitealterutrü:ficut& ego dilexi uos. QLuomó dei fili?nos ilexi iorb í Iit a e fuà. c«[ Ginufquíf MESTRE dr ὁ Nám fi quis exiftimat feeffe aliquid cim nihil fit; fe/— eis onuofuü pouabit animá(uam ponat, ὁ ipfum feducit. Oplisautéfuü probetunufquifc:& fic Videtur feperione ici ἱ"* Η À ΠῚ."€ Y t d imis ool d* ,infemetipfotm οἰοτίά habebit& non in altero. Vnü( πους οπεταροπαλ᾽ indutuséuifcerami/ ὁ quifqs em onus(μα portabit. Commünicetautéísqui τε. Sienim omes μᾶ; ἱ ΐ: ΄-—.". ἢ--. unu if al fericordiz δὲ lachrY^^. cotechicatur μοῖρ, εἰ qui fe catechigatinomib9? bonis.—(rer onera por, marü:duis fpiritua/ er alteri? onera por; lisfit,noadimplebit—^.: Nolite errare, tarenon poterit. Sed: Icgem Chrifti.Sed& uidendum:quodibi: hunclocü cü fuperiorib? copulem?: D'uplicé em fequi; mur intelligentiam:Si quis infirmus in fide eft,€ adhuc la&e nutrit infantiz:nec póttam cito a legali obferuatio ncad fpiritualia facraméta tranfirc:uos qui robuftiores €ftis,cius onera portate:ne p fcientià ucftrà frater pereat, 3» quo chriftus eft mortuus. Portat quogpfratrís neceffi taté, qui grauatü paupere onere cgeftatis adiutat: δὲ fa/ cit ibi amicos deiniquo mammona, quem poft refurre &ionéchriftus affatur: Venite ad me bridicti patris mei: porre praparatü uobis regnüi a cóftitutione mundi. furiui em,& dediftis mihi manducarc:fitiui,& dedif(tis. mihi bibere.Tuxta hunc fenfum εἰ ín alia epiftofa Pau lus Timotheum docens, addidit: Diuitib? huius feculi pracipe non fublime fapere:pro eo qd" eft,nó fuperbire: neq fperare in incerto diuítiarü ,fed in deo qui praftat omnía abunde ad fruendü,bii agere:diuites effe in ope/ ribus bonis:facile tribuerezcommunicare: thefaurigare fibi fundamentü bonü in fucurü,ut apprehendant uerà uitam. ui ueráà uitam apprehendit, eum uidelicet qui loqui£:Ego fum uita,impleuitlegé chri(ti quz tendit ad uitam. αγ βατ fi deexíftímar(e effe alígd cum níb(l fit) ᾽ feipfum feducít.Si quis non uultonera aliena portare: 8ξ immifericors fuo tm opere€ ytute cótentus eft: nó qua rens quzaliena funtfed qua fua: hoc εἴ,[αἱ tr amator, δέ nóetíam dei,ipfe fefeducit.Dupliciter aute legi poteft atq diftingui:Vel fi quis exiftímat effe fe aliquid cum fit nihil. Autíta:Si quis exiftimat fe efTe aliquid: ut poftea inferam?,cü fit nihil,fe ipfe feducit. Et magis in graco dj in latino refonat ifta diftantía. Prioris diftinctionis híc fenfus eft: Qr ui fe aliquid exiftimat efTe& nihil eft, ipfe fe decipit.Secüdus fenfus altior&€ q nobis magis placet: Si quis exiftimat fe effe aliquid in eo qd? fe putat effe ali; quíd:€ non ex clemétía in proxtmü, fed ex fuo opere& labore fe iudícat,fua tín uirtute cótentus: ifte ex hac ipfa arrogantia nihil fit,€ ipfe(e decipit: qd? melius in graeco dicit qeeve zac hoc eft,menté fuam decipit:p quo lati, nus pofuit interpres, fe ipfe feducit. Mentem auté fuam 'decipit,qui fe putat effe fapienté:&(cd?m Efaiam,(αρίξς in feeft:& in cófpe&u fuo intelligens. Ad circücifione& legéjita loci huius connectit intelle&us:Q) ui fpiritualis c(t:& mifericordiam in proximü non habet: cótemnens humilem,quia ipfe fublimior eft,ipfe fe decipit:nefciens hanc fpüs effe legé,ut nos inuicé diligam?. b.«TO puo auté fuum pzober vnufquífgs zc. Senfus ifteeft: Tu qui te eftimas fpiritualé: δὲ dealteri? infirmitate robuftior es; nó debes imbecillitate iacétis,(ed tuà fortitudine cófyde rarc. Neq eim ἢ alius pfe&e nó poteft ad chriftiani(mü a iudaifmo tranfire, idcirco tu perfectus es chriftían?:fed fite,ppría con(cientia non remordet, habes in temetipfo gloría δὲ nó in altero. Athlera nó ídeo fortis eft,quia uicit infirmü,& languida aduer(arij membra fuperauit;fed ἢ robuftus eft,& in fua fortitudine, nó ín infirmitate alte/ rius gloriat.Intelligi poteft δὲ aliter: Ὁ ui confcientià ha betopceris boni,€ feipfum cófyderans,opus fuum non reprehendit: non debet de hoc apudalium gloriari:& laudem fuam foras fundere,& cómunícare cü cunétis: & ex homínü quarere fauore iactantia: fcd in femetipío habeat gloriam, δὲ dicat: Mihi auté abfit gloriari hifi irj G cruce domini noftri Iefu chrifti: per qué mihi mundus. crucifixus eft,& ego mundo. Qui gloriam quaritabal tero:huic πες mundus crucifixus eft: nec crucifixus eft ipfe cum chrifto: Recepit quippe quod quarebatab ho, minibus mercedem praceperit ut peccantes in hac uita nos inucemfuftente: mus:& ín prafenti(culo alterutrum auxilio fimus:hic: autem de domini dícatin nos iudicio: quod non exalterius peccato& cóparatione deterioris, fed iuxta ποβτῖ* opus,aut peccatores ab co iudicemur aut fancti, recipi' ente unoquoq fcd^m opus fuü. Obfcurelicet docemur. per hancíententiolam,nouti dogma quod latitat: dum. in prafenti fxculo fumus,fiuc orationibus, fiue confiliís' inuicem poffe nos coadiuuari. Cum autéantetribunal: chrifti uenerimus:non Iob,non Daniel, nec Nocrogare: poffe pro quodi:fed unumquemgqp portarconus fuum, Ό«δικιο auté ío quí catecbícaE verbüii εἰ quífe cater cbícat(rr omníbue boníe. Marcion hunc locü ita interpre» tatus e(t: ut putaret fideles δέ catechuminos fimulorare debere:& magifttüi cómuniícare in oratione difcipuliss illo uel maxime elatus quod fequat,tn omnibus bonis: Cum utiq ἢ deoratione fermo fuiffet: non debueritel pracipi qui catechígat£ fed ei qui fe catechicat: id eft non difcipulo,fed magiftro.Deinde etià cetera qua fequun/ tur,cum eíus expofitione nó congruunt: QLusfemina/ uerit homo,hzc& metet.Et: Bonü auté facientes,nó de; ficiamus:Tempore ením fuo metemus,non deficientes, Seníus itaq ifte eft: Quia fuperius fpiritualibus praece; perat: uteos quí prezoccupati fuerant in aliquo delí&o, inftruerentin fpiritu lenitatis: δὲ alter alterius onera por tarent adimplentes legem chrifti:nuncecótrario hís qui adhucimbecilliores,& difcipuli,& carnales erant: prat pit:ut quomó ἱρῆ a magiftris fpirítualia metunt,ficma; giftris carnalia prabeant: αἱ rotos fe diuina eruditioz ni€ ftudio tradétes, uitz huius necefífarijs indigeant:& fiat illud qd? de manna fcriptü eft: Ὁ ui multi nó abut dauit:& q modicü nó minorauiít. Bonaauté in prafenti loco iuxta uulgi cófuetudine,morécqp cómuné, uictum δὲ ueftitü,€ cetera que homines intcr bona numerant, | ! | M η Ρ 1 1 gi epilimi | P ΠΝ md quan ων. γα if m usn n pins fu gana qo fem Mgr mi nici add duas qui ! quero | ΓΗ μετα soigne μόνα (πα nominat ru mui munt ὠμὰ igo tán quá nis xq βαν fitum ΙΩΝ loninét arm Gmsq (ποπ Ira ΠΝ tàqi tama Vürtat fiptoni appellauit. Habentes em uictum& ueftitum,his cótenti vTüe6 onn; fumus.Necmirü fi Paulus ea quz erant corpori neceffa ría,boni appellatione fignauit: cum etià faluator noftet ad eos quí necdum ad uirtutü culmen afcendeeant, fed adhuc humilius incedebát, δὲ fibi addi pofcebà fidem, dixerit: Si ergo uos cum mali fitis,(citis bona data darc filijs ueftrissquáto magis pater uefter coxleftis dabit bo/ na petentibus fc« Ego puto δὲ lob cum ad uxoré, quafi unam deinfipiétibus mulierib? loquerc£, refpectu eius quz íta putabat de corporalib? diuitijs locutü: Si bona Iob.st accepimus de manu domini:& rurfum de anguftíjs& preffuris€ tentatione qua uictoríá afferát: C)uare mala nó fuftineam?c Cum utícp mala& bona nó in díuitijs& preffuris fed ín uirtutibus ponan£& uitíjs: utiuftus lo quitur in pfalmo:Q uis eft homo quí uultuítam, cupit Ῥό δέ uidere dies bonoscProhibelinguam tuam a malo:& la; bia tua neloquant dolum. Declina a malo& fac bonü, Ibidemdét Proprie malum dicic, qd? uitandum eft:bonü,qd facerc debemus.Diues quoqille in euágelío quí mali& boni fcientiam non habebat,recte agrorü ubertaté bonaarbi traba£ dicens:Anima, habes bona pofita in annos Γη][αι t€ tos:quiefce,comede,bibe,& latare. Et alius qui iaccbat Ibidtg in purpura, δὲ dclitíjs affluebat, audit apud inferosab Abrabag Manb]b| i | ipto ἵνα Gne Bfant giu Ito Ψψι Tar Wn , Ut d'un Br ἔτι (pi; (lu Rb fici ἃςς η Rr ἂς ἢ tí —— η χων "ha " RN N f Tin irt ! it lig Tt MN en Uy μὰ i» dh ty Dept tim l lg o Qu dita μη" Qi ec ni dicen, buy $t ni d ia "i ἐμ ny unt: de gu ji ya "y Cr ' dens fpiritu, eos qui - aruit ficcitate: uineà zin epiftolam ad /&ialatas Lu.16,£ Abraham:Recepifti bona in πίτα tua.Illud quo atten À dendum: ncforte& hoc poffit intelligi, dani dilcipulis mandati: uteis qui(e inftruunt, uerbum cóm unícent, obfequantur,dociles.facile(c fc prebeant:In his τῇ qua :bonafunt, quz πω δὲ non haretíca ucl iudaica prauitate peruer 84 fBolíteerrare/ oc? non(rrídc£ zc, Preui, docent& debent ma * 8 ᾽ ΄ a Nolítéerrare,deus non irridet: qu& cnim feminauerit * homo;hzc δὲ metet Quóníá qui femínat ín carne fua, -Κα, VI ἐγ-βο, aliud íationis, aliud meffis εἰ tempus: fic& in prafenri uíta,(ementé effe ope ta: quz uel in fpiricu uclincárne metan£: mefífem yo futurum girisfumpr?&uie—decarne δὲ metet corruptioné.Quuí auté femínat ín fpij; I dicii:& pro quali eceffaria mini(trare e rítu, de fpiri* PV' ταῖς πεῖ diuerfitate fe; p pnta c riti, Ge Ipiritu metet uítam zternam. Bónum autem— mentis, diuerías nos pertatem, δὲ dicere: faciétes,non deficiamus: temporeenim fuo metemus,— f^eremeffuras,cen/ "Ager meus hocanno grando cótriuit: red; ditus quí effe pote/ runt, tributa rapue/ runt:non habeo unde tribuam qd! iubetur, adiecit: ΝΟ» lite errare, deus non irrídetur. Scit(inquit)corda ueftra, non ígnorat facultates: Excufatio uerifimilis,hominem poteít utcunqp placare, deum nó poteft fallere. Et(imul «ohortat ad id quod preceptum eít exhibendum, femé nomínans:ne putet perdítü, quod multiplicato foenore recepturus eít. Ad Corinthios quoqprationé dati& ac; cepti,fimili docuit exéplo: Qr ui parce feminat, parce& metet:€ qui feminat in bridictione,de büdictíone& me tct, Vnufquifqp(icut ppofitü habet in corde:nó ex trifti^ cíaautex neceífitate: Hilarem ením datore deus diligit. be Θυοπί qui(emínar ín carae[3] oe carne et metet coz/ Tuptionem zc. Omne qd loquimur,agimus, cogitamus, in duobus feminatur agrís,carne& fpíritu.Si bona funt qua de manu,ore,corde promunít: feminata in fpiritu, uite eterna fructib? redundabunt.Si mala,ab agro car nis excepta, corruptionis nobis fegetem pullulabunt, Aliter: C) αἱ legé carnaliter intelligit o repromiffiones car nales,E£ quz in prafenti feculo corrumpunt, expectar. QLuiauté fpiritualis auditor eít,(emínat in fpiritu: δὲ de fpiritu metet uitam fempiterná. Simul notemus fermo: nis confequentia:X eam cum fuperioribus copulemus: homíné uocari in fpiritu feminante: qui quado coeperit uitam metere fempiterná, homo fortaffe effe defiftat. Ta Cianus qui putatiuam chrifti carnem introducés,omne coniunctione maículi ad foemínà immundam arbitrat: Encratitarum ucl acerrim? herc(iarches, taliaduerfum nos(ub occafione prafentis teftimonij ufus eft argumée; to. Siqui feminat in carne, de carne metet corruptioné: incarne auté feminat, qui mulieri iungit: ergo δὲ is qui uxore utitur, feminat ín carne eius, de carne metet cor ruptioné. Refpondebit ei primum non dixiffe Paulum, qui(eminat in carne,(ed in carne fua. Nemo auté fecum ipfe concumbit:& in fua carne feminat.Deinde utobfer uationem hanc quà annotauím?,in carne fua,ex abun: danti ei concedamus: addendum eft eos quoq»,qui co; medant& bibant,E dormíant,& aliquid faciant ob refri gcrium corporis:iuxta illum femínare in carne, δὲ deea meterecorruptione.Q. uod fi ad hoc cófugetit, ut dicat €os qui(iue bíbant,(iue manducet, fiue dormiant:in no; minetamen domini omnía cum ratione perficíant, nor in carne feminare,fed in fpiritu:& nos ei(imiliter refpon |" 7 debimus:eos quoq quí dei primam fentétiam fequané Geii.r.c cum ratione facientes: Creícite δὲ multiplicat& re e pete terram:non in carne fed in fpirítu feminarc.Syllo/ :gifmus ita eius futilis δέ caducus,fophiímate primum .decipicaudientem.Caterum diligenter infpectus, facile foluitur:Neq enim poffumus dicere, Abraham,lfaac,& Jacob,& alios fanctos uiros, qui de repromifífione nati funt:ipfum quoq diii precurforé: quia in carnenatus “οἴ ἄς corruptionis germine pullula(fe. Illud pariter ob feruandum:qd qui femínat in carne. cum additamento fuz carnis ponítur:qui autem femínat in fpíritu: non di . citur infpiritu fuo;(cd fimpliciter in fpiritu τ τη επίτη bona feminat;non in(uo quippiam,(ed in dei fpiritu fe b non deficiétes.Ergó dum tempus habemus,opetemut bonum ad omnes: maxíme auté ad domefticos fidei. te(imum δὲ fexagefi/ mum, X tricefimum fructum:quam fege; tem nemo poteft me^ tere deficiens. Ου em pfeuerauerit ufqy in finem,hicfaluus etit.Sicut& alio loco pracipic: E(to nó deficiens. Ω παῖς εἰ autem ut cum peccatores απο» tidicin malis operibus augeantur; nos in bono opere laffemure Ὁ€|£rgo oumteinpus babemus! operemur bonurit ad omnee τῷ, lempus(ementis ut diximus, tent; puseít przfens,& uita quà currimus. In hac licct nobís quod uolumus feminare. Cum ifta uita tranficrit,ope/ randítempus aufertur, Vnde& faluator ait: Operamini dum dics eft:ueniet nox quádo iam nullus poteritope/ rari.Ortus e(t nobis dei(ermo,fol uerus:& congregata: Videte funt beítie recedentes in cubilia(ua:procedamus ut ho..minesad opus noftrü:€ υἱῷ δά uefperam laboremus: ficut myftice cantatur ín pfalmo:Pofuifti tenebras,& fa/ cta eft nox:In ipfa pertranfibunt beftíz fyIuz:catuli leo, num rugientes,ut rapiant,€ quarant a deo efcam fibi. Ortus eít(οἱ δέ congregata funt:& ín cubilibus fuis dor miíerunt. Egrediet home ad opus fuum: ad operatio nem fuam πὲς ad uefperam. Siue zgrotamus, Ee fani fumus,humiles uel potentes,pauperces,diuites, ignobi/ les,honorati,efurientes,fiue uefcentes,omnia in nomine domini cum patientia€ equanimitate faciamus:& im, plebitur ín nobis illud quod fcriptum eft: Diligentibus autem domínü,omnía cooperantur in bonum. Ira ipfa δὲ libido,& iniuria,que defyderantultionem:fi merefre nem:fíi propter deum taceam: fi per fingulos commotio hís aculeos,K incentíua uitiorü, dei defuper meuiden/ εἰς recorder,fiunt míhi occafio triumphorum. Ne dica; mus in largíendo:!lllee(t amicus:hunc nefcio: hic debet accipere,ifte contemni. Imitemur patrem noftrum qui folem fuum oriri facit fuper bonos& malos:& pluit fu; per iuftos& iniuftos.Fons bonitatis omnibus patet.Ser uus δὲ liber,plabeius& rex, diues& pauper, ex eo fimi, liter bibunt.Lucerna cum accenífa fuerit in domo,omní bus lucet equaliter. Ld? fiin cunctos indifferéter libe/ ralitatís frena laxan£:quanto magis in domefticos fidei, '& in chriftianos:qui eundé habent patrem,eiufdem ma giftri appellatione cenfen£? Videtur auté mihi locus ifte poffe δὲ tuperioribus coharere:ut domefticos fidei, ma/ giftros nominet:quibus fupraomnia que putantur bo na,ab auditoríb? fuis iufferat miniftrari. Breue eft uitae iftius currículü, Hocipfum qd loquor, qd dicto, quod fcribo,qd' emendo,qd relego,de tempore meo míhi,aut crefcitaut deperit. Títus filius Vefpafiankqui in ultione dominici fanguinis fubuerfis hierofolymis, Romam ui/ &or ingreffus eft, tanta dicitur fuiffe bonitatis: ut cum quadam nocte fero recordaretur in cena, qd? níhil boni die illa feciffet,dixericamicis: Hodie diern perdidi. Nos putamus non perire nobís horam,diem,momenta,tem pus,atates, cum ociofum uerbum loquimur: pro quo reddituri(umus rationem ín die iudicij{ Q d'fi bocille fine lege,(ine euangelio, fine faluatorís& aplorti doctri/ na,naturaliter δὲ dixic δὲ fecit:quid nos oportet facere, in quorü condemnatione haber& Iuno uniuiras,& Vefta uirgines,& alia idola cótínentesc Beatus lohannes euan gcelifta cum Ephe(i morarct ufq) ad ulimá fenectute:& ; r 5 uixinter $o. 99 , minat:de quo δὲ uitam eft meffurus eternam. , Iumautem facíenteo) non oeficíamue«C, Cohortatur eos. adftudium perfeuerantiz, qui ín Πᾶς trita mercedem boni operis expectant: néfcíentes,, quía ficut in femine C Mattf.10,€ ΣΟ Roma,$.a Maut,s.g E t. Iob 4..b 1 Το. - Cold -y. Cot. b Gat6.c uix inter di(cipulorüi manus ad ecclefiam defereret: nec £ommen.l2ieronymi liber tertíus(a carmeibí cogunt voe círcumcídí cé Superi?oftenditex ἃ 1 (fet ín plura uocé yba cótexere:nihil aliud p fingulas folebat pferre collectas, nifi hoc, filioli diligite alterutrü, Tandem difcipuli& fratres qui aderant,tedio affecti, qd? cadem femper ε΄ diré, dixerüt: Magifter, quare femper loco fua(ubícripferit manu:nunc quid fcripferit, repli cat. Caius Cafar,& Octauianus Auguftus,& Tyberius facceffor Augufti, leges promulgauerant: ut íudzi qui ' erantín toto romani imperíj orbe diíperfi, proprio ritu hocloquerifeQ) ui re fpódit digna Ioanne (ercétiá: Qluía prece tum domini eft:& ifolum fiat, fufficit. 4 Videte quies literis fcripfi nobístmea manu. Οἱ, e cinq; uolunt placere ín carne, hí cogunt uos circücidi: ς tfi ut crucís chrífti perfectione non patían£.INéqg em uíuerent: δὲ patríjs ce rímonífjs deferuirét, QLuicung igitur cir, cumcifus erat,licetin chriftü crederet: qua ΕΣ Hoc propter prafens Las 1, fi iudaus habebatur. apoftolimandatum: quícircumcifi funt,hí legem cuftodíunt:fed uoluntuos«ἃ gentibus. Οτι νο Operemur bonil2d, ἠγοιτπησία ur ín carneueftraglorient. Mihidutéabfit ἀίσ circücifione fe omnes:maxime auté D AL aes} pe. nóefíleiudzumpra, ad domeíticos fidei. gloríari;nifi ín cruce domíní noftri Iefu chrífti: per que putio praferebatiper aq Gidce qub to ς milit munduscrucifixuseft& ego müdo.INéq em cir,—'ecutionib^tamgen ría(αἱρῇ vobío mea ἧς apu dn tilium, d iudeorum manu.Hiqcircücidi! cumcifio alíquíd eft,neqs praputiü, fed noua creatura.— fiebacobnoxius.Has Galatas uolebàt, dif/ Etquicung igitur perfecutiones feminaueratalia Pau 5: hi qui Galatas depra .Jum facere,alía pradicare:&(uo ope deftruere fermoné& q qui legé affereret abolita, ipfe inueniret in lege. Hanc opinione,quia nó poterat Paulus apud omnes prafens fubuertere:prohibebat quippe uinculis,qua ob chrifti martyrium fuftinebat feipfum per literas reprefentatEt nealiqua fuppofitz epiftola fufpitio nafceretur: ab hoc loco ufqpad finem,manu fua ipfe perfcripfit: oftendens fuperiora ab alio exarata.() uod auté fub nomine eius afal(is doctoríb? epiftola mítterent, ad Theffalonicé(es quoq demóftrat ícribens: Rogamus autem uos fratres peraduentum domini noftri lefu chrifti, X noftra con regationis in ipfum: ut non cito moueaminia ueftro ἰς κριῷ terreamíni: neq» per fpiritü,neq per(ermoné, neg p epiftolam tand per nos miffam: quafi inftet dies dominí:ne quis uos feducat ullo modo. Et ut totam epi ftolam quà míttebat, fufpitione erueret falfitatis: manu fuain fine fubícripfit, dices: Salutatio mea manu Pauli, qd'eft fignum inomni epiftola,ita(cribo:Gratia domini noftrilefu chrifti cum omnibus uobis. Ad Coloffenfes etiam quas dictaueratliteras,manu fua fimiliter Προ’ tauit:Salutatio mea manu Pauli:Memores eftote uincu lorum meorü.Etubicung ciebat falfíos adefTe doctores qui poffent per apoftoli aüctoritaté noua dogmata femi nare,epiftolam manu ,ppría fubícribebat. Deniqs& ad . Corinthios fcribens, in quibus erantíchifmata& hare fes,unoquoq dicente:Ego fum Pauli,& ego Apollo:ego auté Cephaepíftolam(uà tali annotatione fignauit:Sa; lutatio mea manu Ρα, Si quis non amat drim Iefum Chriftum, anathema fit maranatha, δὲ catera. Propter hocigitur uolens omnéoccafioné falfis auferre doctori; bus:qui δὲ Galatas a ueritate euágelíj deprauarant, finé epiftola manus[ία annotatione cópleuit dicés: Videte qualib? líterís fcripfi uobis:nó cp grandes litera fuerint: hoc quippe in grzco fonat πκλίκοις, fed qd? fuz manus (fent eis nota ueftigía: ut dum literarü apices recogno/ fcunt,ipfum fe putarét uidere qui fcripferat. In hoc loco uir apprime noftris téporibus eruditus, miror quórem ridiculam locutus fit, Paulus( inquit) hebrzus erat:& gracas literas nefciebat. Et quía neceffitas expetebat,ut manu fua epiftolà fubfcriberet:contra cófuetudiné cur; uostramites literarti, uix magnís apicibus exprimebat: etià in hoc fuz ad Galatas indícia charitatis oftendes: φ &pter illos id quoq» qd? nó poterat,facere conaret. Gran dibus ergo Paulus literis fcripfit epiftolam: quía fenfás erat grandis ín literis:& fpiritu dei utui,non atramento, nec calamo fuerat exaratus.Q) d'auté appofuit,mea ma nu:opera intelligamus in manibus. Q.uam ob caufam crebro€ in pphetis fcribitur:fermo dei qui factus eft in manu Hieremia fiue Aggei: ut p hanc qq fimilitudine In manu Pauli fcíamus factum dei effefermone.Gran/ des Paulus literas nó folum tuncad Gálatas, fed ctíam hodie fcribitad cunctos:&(iuis parui fint ápices, quib? elus epiftolz confcribun£, ti magna funt litére:quia in literis magndseftfenfus. θ΄«[éuícungg volunt plécete uauerant declínarecupientes: circumci(ioné pro defen, fione diícipulis perfuadebant: quam nunc Apoftolus confidentiam in carne uocat:quod fcilicet tam gentilib?quos timebant, ᾧ iudaís quibus uolebant placere, cir/ curicifioné in períecutione proponerét. Nam neciudat períequi eos poterant nec giis quos uolebant,& pro/. felytos circumciídere:& ipío ελεος, eim d circumcífi funtibi legé cuftodíüt«C. Propter. irifirmitate( inquit)carnis,lex impleri non poteft. Vnde. & iudzipracepta magis hominum δὲ doctrínas, ᾧ dei. mandata cuftodiunt: neq corporalem facientes legem: impoffibíle quippeeft:neq fpiritualem;quà nonintelli, gunt. Vndehoceít omne quod ftudent, quod agunt, quod nítuntur:ut apud iudaos deueftra carnis iniuria glorientur,& íactitet fuo gentes magifterio circumcifas, Hocautétotü faciunt,utiudzís placeant:& expugnate legisinuídiaconquiefcat. o«[ zf»íbíautéab P lower nífi ín cruce oomíni noftrí«&.Solus poteft ín cruce Chrifti gloriari qui tollit eam δὲ fequi£ faluatoré: qui crucifixit carnem fuam cum υἱεῆς€ coócupifcentíjs, qui mortuus eít mundo:& non cótemplatur ea quz uídent, fed quz non uident: uidés mundum crucifixum, δὲ tranfeunté figuram eius. Crucifigit aute iufto mundus ille,dequo faluator aít: Ego uici müdü.Et: Nolite diligere mundi. Iobag Et: NO accepittis fpiritüi emüdo. Cui crucifixus é mum" dus, huic mundus& mortuus eft: εἰ εἰ euenitmundi cófumatio,& dignus effectus nouo coelo,& noua terra, δέ nouo teftamento,canit cantícü nouü:& accipít nomé nouü fcriptü in calculo:qd nemo nouitnifi quí accepe/. rit illud. uarit quomó nuncPaulus dicat: Mihi auté abfit gloríari,nifi in cruce diii noftri lefu Chrifticumin. alio loco dealijs glorie£, ut ibi: Ita per ueftrà gloria quá s,Coragd: habeo in chrifto lefu.Etiterü: Libéter gloriabor in infit 2,Cor.1« mítatib? meís,ut inhabitet in me uirtus chriíti,Etin alio: loco:Bonüiauté mihi eft magis mori, dj ut glori meam 1, Cors uis euacuet: δὲ catera qua in hunc modü fcripta funt. ed(ciendü ῳ oinis illa gloríatio ad crucé relata, gloría crucis fit:& quicquid digni in uirtutib? perpetrat, hoc fieriob domini paffione. e€[ Ἔλευρ eif circumcífio alídd eft«t. Qruomó fidelis& infidelis, cum unus fit perfub/ ftantiam,in duos diuiditur iuxta intelligentia diuerfa tem, Apoftolo dicente: Expoliantes uos ueterem homí/ Cel nem cum operibus eius:& induentes nouli,quirenoua:^^ tur in cognitioné iuxta imaginem creatoris: fic& mun/ duscum fcd'm(ubítantiam unus fit,(cd'm fenfum alius atqp alius efficitur. Peccatori,mundus uetus eft: fancto, nouus.Cum enim fancto müdus fuerit crucifixus: nez quad eft ei circücifio& preputiti:non πάσης neqger tilis fed noua creatura:in quá tranffiguratur corpus hu milítatis noftrz,cóforme corporis gloria chrifti: Vetera quíppe tranfierunt:ecce facta funt omnia noua.Etquó alia eft glia folis,alia lunze,alia ftellarü: Stella qppeaftel s«Cortse la differt in gloria:fic& refurrectio mortuorü.De qua& Daniel parí uoce cócordat dices: Plurimi dormiétiide Daiaza terra slegispraceptaferuare,—^"«^ T ἡ E tj n D: N k D à V hr tí i ἢ ῃ E 3n epiftelam ad /£alatas. '. terre puluere furget:hi in uítà eterná:& hi in opprobriti bU t.Co15.g ΓΟ ΣΙ & in cófufioné eterna:Ec ΜΗ(icüt fplen dor firmaméti:& de iuftis mfti ficut ftella ín(empiternü, Neq em ín fole& Iuna,firmaméto& ftellis, circücifio ali qd ualet,aut praputiüi:fed cft noua códitio fine his parti buscorpobs quz pof OK NI το, beres mihi nemo exhibeat: nerurfum fcilicet in uobis neceffitaté habeá laborádi. Labore pftat m gto q'aliter δὲ IOoO uíuít& fentit, quà magr δὲ docuit& fecit. Pót& contétioyné corü(i q contradicere deinceps uoluerint praucnire, qd etià ad corinthios ín uelàdo mfieris capite, Smafculi ; EAD 6 uclàdo, poft mul; funt fecari. Ita igit& εν»-:: n ΡΟ no q diligim? ama*Etqtüiciq hanc regulá ον fup illos& mife; fa eplerus c dicis: Σ:: υἱαοξ cót prapatafuntnobisá b tícordía& fup ífracl dei. Deczteró nemo mihi moleft CHOR Md nec oculus uiditnec auris audiuit, nec in cor hois afcéderticcü decorpore humilita; tis tranfformati fuerímus in corpus eloriz domini iefu chriftiillud habebimus corpus quod nec iudeus poffit incidere:nec cum praputio cuftodire gentilis. Non qd aliud iuxta(ubftantiam fit: fed quod iuxta gloriam fit "diuerfum.Oportet em mortale hoc induere immortali; taté,X corruptíuü hoc incorruptione ueftiri, Huic quid firhile& beatus euangelifta loannes fentiens eft locutus: Chariffimi,nüc dei fili fum?:& necdü manifeftü eft qd faturi(um?:Scim? qa fi manifeftatü fuerit,(imiles ei eri; mus:quia uidebimus eü ficut ipfe eft. Ο uia ergo πες manifeítü eft illud corpus gloriz iefu chrifti:qd& uefti, giaclauorü poft re(urrectione habuit:& claufis ianuis eft ingrefum:nos qui íam πᾶς in baptifmatechrifto οὖ, refurrexim?,iri που renati hominé,neccircücifioni,nec praputio feruíam?:fed qd' futuri famus,ià πᾶς nos effe credam?. a«[€t ácíiqs bácregulá zc. Ad normáoinia di rigüt:X utrü pua recta ue finr,cü aca appofita fueritar guunt:Ita δὲ doctrina dei quzdà íi norma fermois eft: qua iter iufta iudicat& iniufta:quà α fecut? fuerit:ha; bebitpace in femetipfo qua fupatomné fenfam:& poft - pace mifericordià quz pracipua eft in dei ifrael. Dei yo B ifrael dictus et, ad diftinctione eius q dei í(rael effe ceffa uit. Dicüt ei fe effe iudaos& nó funt,fed métiunt: cum fint defynagoga(atanz. Nec mireris(i ad imitatione fpi/ ritalís ifrael, carnalis fit ifrb q nec pacé habeat nec miferi/ cordià: de quo δὲ ad corinthios fcribi: Videte i(r? fcm carné:cüi ad imitatione quod dei& diii,multi(inc α δὲ multi diii fiue ín ccelo fiue ín terra.Pulchreaütuno fer/ mone ut epiftola iuxta ,ppofitii argumentü finiret, iírael deiuocauit:quo fcilicetomia quz fupdicta füt, nó extra cau(à,fed ex caufa difputata doceant. b 4Γ be cetero ne/ mo míbímoleftue fit, Non dfi defecerítin docédo,fed ἃ& agricola hüc habeat labore:(íi qua plátauerit uirgulta fic cent;& paítor follicirudine fi pecora qua cógregauerat diffipata lanient. Meli? ergo in graco legit: De catero la c fit.Eoó em ftígmata dii iefü ín corpe meo porto. Gra ο tid ἐπί noflrí iefü chrifti cü fpiritu ueftro fratres amen. cófuetudine nó habe mus neq ecclefia dei: hoceft,nos diximus qua nobif honefra αἱ debant& iufta:(i quis autem nolens acquieicere uerita; ti, querit quíd refpondear, δὲ quibus nitatur cótra: fciat ferefpon(ioné nó dignü,qui magis cótédere paratus eft ᾧ doceri. c[€ go eri ftígimara ὈΠέ íefü ín corpemeo poz/ το αἱ poft aduétü chrifti in carne circücidit:nó portat ftigmata dfi iefu,fed habet glorià in cófufione fua. Ω αἱ Yoin plagis fupra modü,ín carcerib? frequéter: ter uir; is cafus e:femel lapidat? eft: δὲ cztera quz in Catalogo cripta fit gloriàdi:hicftigmata ἀπί iefu in corpefuo por tat.Forte€ is q macerat corp? fuü& fubíjcitferuituti:ne alijs predicás ipfe reprob? inuenia£,portat(tigmata düí iefu in corpe fuo.Letabant δὲ apfi qi digni fuerát;p noic iefu cótumelià pati. Ὁ«διαπα ofií noftri(εί οτί cum fp vetro frésamen. Nó difféfio,nó Icgis fetuit?,nó rixa, nó iurgiüfed gra düi iefu chriftifit cà tpi ueftro: Neqds cü carne,neqd cü ania:fiue qa fpüales factí, caro& ania efTe defiftis:fiue qd? in principali εἰ ea quz minora funt cóprehedant. Ania em& caro fubiecta funt fpüi. De q& Eccfiaftes loqt:Spüs reuertet ad εἴ q dedit ílli.Et Paul? "in alio loco:Ipfe fpüs teftímoniü phibet fpüi nro.Hacatüt gra diii iefu nó cü omib? eft, fed cü his q frés ab apo πιῶ rent uocarífres fideles,fré(qg germani: qd' amen uerbü fignificat hebrati.Ame em Lxx.interftes tiat: Agla,Sym mach? δὲ Theodotio, fideliter fiue uere interpretati(πε, Et quó in ucteri teftameto ddà iurádi cófuetudine de?(ua Y'ba cófirmat,dicés: Víuo ego dicit díis:p(&tós jq iura£, uiuitaia tua:ita δὲ faluator nofter in euagelio p ybü ame ucra effe que loquit oftédit. Q. d aüt amen cófenfum fi, nificetaudietis,& fit fignaculü ueritatis, ad corinthios q» prima nos docet:in q PauP? ait: Caterü fi bridixerts fpti:qs fuppkt locü idíota* Qr uó dicerame fup tua bridi ctione: qmqde nefcit qd dícasc Ex ἅ oridit nó poffe idio^ ten ridere uerü effe qd dicit: nifi intellexerit qd' docet, Cómentariorum in epiftola ad Galatas finis. € DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN EPISTOLAM AD EPHESIOS AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM PROEMIVM. I quicá eft Paula€ Euftochiii,qd'in hac uita(apienté uírü teneat,& tnter preffuras& turbines müdí j| σατο απῖο manere píuadeat:id effe uel primü reor, meditatione& fcientia&rípturarü.Cü eim a cate; ij τὶς animátíb? hoc uel maxime differam*,qd'ratióale anial íum?,& loq pofTum?:Ratio aütofnis& fer mo,diuinislibris cotinea£:p quos δὲ deü difcimus:& dre creati fum?,nó ignoramus:miror dída exti/ tiffe q aut ipfi fe inerti& fomno dates, nolint quz praclara füt difcere: aut ceteros q id ftudij habét mee) reprchedendos putét.Q) uib? cü poffim diftrictius rridere: δὲ br. εἷς tere ue placatos, multo effe meli? fcripturas legere ᾧ aigédis& cumuladis opibus inhiare:Illud dicà,qd' uel apud inigífir breuiter eos uel offenfos dímittere uel "mü iudicé obtinea:placere míhi ocíüi meüi:& folitudiné oii celebritate iucüdioré uideri.Et quó ego nó reprehen do, "nó dàno qd' faciüt:íta illos ineptias meas míhí debere cócedere. Parii eloqués fum,qd ad tet differtioré lege. Nó di/ 'gnegracain latínü tráffero: Aut gracos lege:(i eiufde lingua habes íciétiá:aut fi cantü latin? es:noli de grado mu/ nere iudicare, δὲ ut uulgare puerbiü e(t: Equi détes infpicere donati. Nunqd temanu cóferta in ius traho:quia nta nófcribaseMe impitior απ le&urus ecít:tua forfitan dicta fi ícripf. eris, Tullius admirabit.Nungdaut Tertullian "beati martyré Cyprianiaut Cyprian? Lactantiti:aut Lactátius Hilariü deterruita ÍcribédocTaceo de caterís mifit talibus q mecüin libris fuis garriüt.Nifi& parua fuerint, magna eminere nó pit.Primü nó dicié,nifi fecundü Gd ur & tertiüi. Ad fma π fcandimus,nifi p ima gradíamur. Ὁ udobréobfecro tam uos que ín prafetiarü eis n ἡ :Marcellà unicü uiduitatis exéplar,ne facile maledicis& inuidisopu fcula mea tradatís;neqy detis naa cant se í margaritas míttatís ante porcos.) ui cü bona imitari nó queat, qd folü facere pritinuident:& in eo fec fü QS aud οί arbitrant,(i de alfjs detrahát: Qr uib*obfecro rfideatis ut figat ipfi filü:tria ut dicit uerba cóiungaàt: 4 r2 P: Ig lü:experiant(emctipíos: δὲ ex labore pprio difcat ignofcere laboràatib?. Scitis em& ipfe qd' ad hoc meexp 29 onn -opus,inuítü& retrectanté cópuleritis.Nó quo ab adolcícétia,aut legere unquá,aut docos uiros à que rie e ant "interrogare ceffauerim:& meipfum tantü(ut plariqp)habuerim magiftrü.Denicp nup ob hanc κ max ltd ftera i Alexandrià prexi, ut uideré Didymiü, δέ ab eo in(cripturis omib? quz habebà dubia fcifcitarer.Sed ο a E :: ide: iroinitate: iS: atería teftimo prios libros coponere;uerbi gratía:de auaricia:& de fide:de uirginitate:de uiduis:&(up: i did Voci σαν» 2«Cort.I,e I. Cort.g.d Gab 5.d Ecc$.12.c Roma.$,c D Nufii4d DI,Cort.i44c (ποδια £omnicn.lboieronymi liber ΡΣ ΠΗ τῆς(cripturarü hincinde quafitis, eloquentia iungere fzcularé: δὲ petiein cómunibus locis,pompaticti iaétarefer? monéAliud in fenfum ppheta& Apoftoli ingredi:intelligere cur fcripferintiqua fentétià fud rationc firmauerint:qd habeant in ueteri lege propríü.dumai,moabitz;ammanice,yríj,philif fínszgypis ats Ω. uid rurfum in πο» offenfe uoteftaméto Rhomani, Corinthij,Galata,Phili ppéfes, Theffalonicéfes, Hebrari, 5:& quá nüc ad Epliefios epiftolà habemus in manib?. Neceffe eft e ut iuxta díuerfitates locorü& temporü, δὲ hominü qbus fcripte funt, diucrías δὲ caufas& argumenta& erigines babcant. Et quó beatus Ioannes in Apocalypfi fua ad fepté fcribes eccle; fiasiin unaquadp earü fpecialia ucl uitia reprehédit ucl uirt utes pbat:ita δὲ fanctus apfus Paulus p fingulas ecclefias uulneribus medet illatis:nec ad inftar imperiti medici uno collyrio omniü oculos uult curare.Et quía íam ad Gala; tasorátibus uobis ante paucos dies qd nobis uideret expreffimus:Nunc ad Ephefios tranfeüdü eftmedià apfi epi, ftolà utordine ita& feníibus.Medià aüt dico,non quo primas fequés, extremis maior fit:fed quó coranimalis in me dio eft:utex hoc íntelligatis quantis difficultatibus:& ds pfundis quaftionibus inuoluta fit.Scribebat ad Ephefios Dianá colétes,nó μᾶς uenatricé qua arcü tenetatgp fuccincta δ: fed illà multimámia quà graci τσολύμιασθον ψοςᾷτιυς fcilicet ex ipfa ὅς effigie métirent omniü eà beftiap:& uiuétiüi effe nutricé.Scribebataüt ad metropolim aliz ciuitate 4nd ita idololatria& qd fép idololatríà feqt artíti magicae praftigiz ui ucrát,ut Demctri?díceret, S magna dezté, plü Dianzin nihilü reputabit:deftruet cp magnitudo ci?.qua cüicta afía δὲ uniuerfus orbis colít.Deniq; triénio fbi Αρα morat? eftinocte δὲ die dei euageliü pradicás,ut idololatriz arce deftructa,facile minorii urbiü tépla caperet, Hocipfum fcriptura refert quó Paulus ad Ephefios fermocinet, dices: Ch uapropter ui gilate, recordátes qatriennío 'nodeac die nó ceffaui cü lachrymis monere untiquédj ueftrüi:& nüc cómédo uos deo X uerbo gratia eí*,q potés eft a dificare€ date uobis hzreditaté in fan&ificatis omnib?. Indigebàt em cómédatione apti ad dcü,quostáto tépore damontü error tenuerat:;& fciebát effe fpiritales alicjs poteftates:X in extis atq augurfjs& diuinationib? quadà fimi, litudine diuinitatís agnouerát, Vnde rurfum ad eos loqui£:Propter qd" cóteftor uos ín die hac:qa müdus fum ego 'afanguieomniü.N6 eif fubtraxi ἅ min? annticíaré uobis oem uoltitaté de, Et in alio loco: Q.uó nihil fubtraxerim eorü qua uobís pderant,qn annüciaré& doceré publice δὲ domeftice.Legerantin Bgechiele qd' fpeculator q popu, lo hoftíti nó predixiffet aduentii(anguis οἰ exigeret de manib? eius:& pptercaomne fe uolütaté dci δὲ uniuerfa quz illis utilia forentannüciaffe memorauit: ut liber effeta fanguine eorü. Vt aüt íciatis eos qui in Ephefo.redide, rát,damoníacis praftigtjs& magia fuiffe artib? obligatos:in eifdé apfone actib? τερ]ίςαξ δὲ dicit: Plurimi Qepeorüq curiofa gefferát,cóportátes libros, cóbufferüt οοτᾶ omib?:S& coputauerüt preciti eorü, δὲ inuenerüt argéti qndginta milia:fic potéter uerbi diii crefcebat δὲ cófortabat. Haec idcirco uniuería replicauím?,ut oftéderemus quare Apfus in hac ucl potiffimü ερζα obfcuros fcnfus& ignota faculis facraméta congefTerít:& de factarü contraríartigy uirtutid docuerit poteftate qui fint demones, quid ualeàt, qd ante fuerint,& quó poft aduétii chrifti funt diruti atq» deftruz €ti.De qb? aít:NG eft nobis pugna aduerfum carné& fanguiné,(ed aduerfum principat?& poteftates:aduerfus re; étores tenebrarü iftarü:adueríum fpiritalia neqtiz ín coeleftib?. Et ín alio loco:Permanebo aiit Ephefi ufq» ad pente; coften.Oftiti ei míhi apertü eft magnü δὲ efficax fed aduerfaríj multi. Permáfit atit Ephefi τί ad pétecoften:tépus leticiz αἰ uictoriz d nó flectim? genua,nec curuamur in terrà fed cti dio refurgétes ad coelorüi alta fuftollimur.Et pmanfit:qaapertii ei eratoftiüi,& nó o(ti modicü fed magnü:ut uincto forti atcp fupato,domü ei? inuaderet,fpolia reteuertcret,A captiuá duceret captiuitaré:q fatellitü fuor agminib? cógregatis,tota cótra apIm acie dimicauit δη éus eft. ui fint aütephefij, Y hincuel maxie coproba£,qd'ficucToánes myfteriü natiuitatis antiqua diii relatur?in pe&? ei? recabuic& de purifTimo fonte haufitriuulü doctrinag:ita& hi n abetitis Pauli collü ruetes:ofculis atqj có plexib? fuis idiícauertit unti fe cü eo fciétize habere thefaurti,& mgri defyderiü lachrymis cóteftati füc. Illud dq in pfa tione cómonco: ut ciatis Origené tria uolumia in μᾶς epfam cófcripfiffe: qué δὲ nos cx pte fecuti fum?. Appollinaré ctia& Didymü ἅ[ά cómentaríolos edidiffe: e qbus licet pauca decerpfimus,& nónulla qua nobis uidebant adieci mus(iue(ubtraximus,utftudiofus ftatim in principio lector agnofcat hocopu s,ucl alieni effe ael nofiri,. COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EPISTOLAM AD EPHESIOS :LIBER.PRIMVS M i oui. Ziulus apoftolue(efu cbzífti per voltita.cC. Si per, prepofitio minifteriü ei?p qué res agit CES ERES 5; ORE.— querat. Alij Yo fim S SW uidetur- sess"»T pliciter,nó ad cos qui EE e mihi in 5 ἢ} ἡ:'?Aulus apis icfu cxiftipvo funt fed q ephefi an; To5,6. ilitenies fentusite v Ἰα] er edelllüraté dei.Sánctis ormib? q ftit Ephefi:& fi ee d nitadmenifi pme? ὃ{Ὁ ΕΙΝ diclib? in chrifto iefu. Grátiauobís& paxa— fiddibueín cbsflole/—— attraxerit εἴ ad me. LAS- fu. Quim fanctificata zs, Cer f Δι ία Πο δέ illud α[ία Ioánis euágelio iudicet απο nro iefu chrifto,dfi ex co minor fit,qd' patris obtépet uolütati: quó& πᾶς no piudicat pri, qd p uolü^ tatéilli? Paul?apfs iefu chrifti fit, Alij o ita Ιος iftü intel ligüt: utPaulü apFm iefu chrifti p uolütaté dei q fit cbri/ ftus ondi putét: Vt ficut fapiétía& ybüi,& uirt? αεί θέ ue; ritas δὲ rcfurrectio,& uia dicit:ítaetià uolütas appellet. Nónulli nihil referre exiftimát:utrü p uolütaté deí,an ex dei dixerituolütate:qa his prepofitióib? Apfls indiffere/ ter utat:& idip(ü fignificare p uolütaté dei, qd' ἢ dixiffet, ex uolütate dei. b 4f&»anctío ο quí funt epbefi. Ο αἱ dam curioftus ᾧ neceffe eft, putant ex eo qd moyfi di/ Exo.3.d ctum(it: Hac dices filíjs ifrael:(3. ui eft, mifit me: etía eos quiin Ephefi funtfancti& fideles,effentíz uocabulo πα) cupatos: Vc quó a fancto fancti, a iufto iuftí, a fapiente fa piétes:ita ab eo q eft, hi qui funtappellen£:& iuxta etide apim elcgiffe deti ea qua nó erát:ut deftrueretea ἢ erant. Τρίᾳτα ctiam fcripturá qua ín teftimoniü adducta eft ,ita. deo patre noftro δὲ domino íefü chrifíto. legiéOmia p illü facta füt:haud dubitiqn p filiünó prz edifferüt:ut deftru&ione οοτῦ quz erát,ex cÓfequétibus intelligam?:Vtnó ínqt glori offiis caroín cófpectu deb Si ein aíüit αἰρίᾷ εκ co qd? nó erat,ín id qd?€a deo effe pfi? ciés,nó datori gratíà referat, fed fui meriti€ uircutis afti/ met qd fubfiftat,(tatim qd€effe deftruit, S icipitnó effe | eft mulier infidelis ia C Bened&tus Ως fideli:&uir infi delis fanctíficatuf eft in muliere fideli.Et unt uafa dq fan cta:& mute pecudes que deo mactantur in templo:pro/ pterea eos quos fanctos dixerat, uocauít& fideles: qaft/ dcs ex métis propriz defcéditarbitrio: fanctificatio uero ex fanctificantis interdü,abfíq» uolütate noftra fumit lar gitate.O. d auté ait fidelibus in chrifto iefu:& hocad di/ ftinctioné diligétiffimz obferuationis eft pofitum. Sunt quippe plures fideles,fed nó in chrifto iefu. Sí quis red/ dat depofitü,fi quis cómodata nó abneget: fideléfeamiv cum exhibeat:animà magis dj fidem paratus fit pdere: qd de nónullis philofophis legimus:& τς 11! fatis σον riarentur:athenienfis meretrix perpctrauit: ifte quidem fidelis e(t: fed non eft fidelis in chrifto iefu.- oq ιο ' YOobíe* pax a veo patre noftro« oomíno(εί cbiifto.Si/ ueambo ad utrumqp,hoc eft,& gratía& pax:tam ad del patrem dj ad dominum nottrum iefum chriftum: fiue ad fingulos referenda funt fingula: ut gratia ad deum patré, pax uero re&ratur ad chriftum, S1 quidem ftatim fequiturs ge i gc πα ΝΟ ΠΝ. xiu ον saixtos ΕΠΟΝ jid soie, πη ΓΤ ἐπα dytusf siint Αρ ἀπ; ΤΙ gm ἐπι Y ΠΝ dare νησί (ron υὐ finca {ΠΝ πιεῖ toria ἘΝ Rr 8 Xy tdm; i "tí df "'triiía "ard TWttitom Ni(nts 1 τν «|... Snepiftolam ad£pbefiosD ἃ fcquiturin laudem gloría gratia fua: ín qua ratifica .|* qgitnosin dilecto:utgratia patris ín eo Πε qd filiti pro(a7 T fute noftra dignatus eft mittere:Pax uero filij ín eo,qd! p H' ipfum patrirecóciliati fumus:& deftructo medio parie; tc,inimicitias in carne fua euacuans,fecerít πιο unii. a« 3penedíctus oeus «pater οὔί noftrí(efus dhifdbeneditinos* Benedictus deus& pater domini moftri ἰο[ι chriftiiqui £4. I$0. 10] fundamentorü iecíffe dicitar. Volens itaq; Paulus ΠΕ; dere qi? deusuniuerf(a fit machinatus ex nihilo:non có/' ditionem,non creaturam atq facturam: fed xerapo id eft ínitium fundamenti ad cü retulit:ut non iuxta má' nicheum δὲ cateras harefes qu& factorem& materiam ponunt aliquíd un7 decreaturz tacta finé anteceíferit creatu 2 ο benedixit nos in omni bridictione fpirituali in coclefti; τάδ:(ρα οπιπία οκ ni; Πα zc. Ocuomodo 5:;: 21 AONO i Í d fum fubitantia ac^ Pus ín chrifto.Siclit elegit nos ín ipfo ante conftitutio; EORR Rie| & nami deus bonus, nem mundíat e(Iemus fancti&immaculaticoráipfo.^ effemusfanéi&im,' η|... mes comunione fui|— Jnchariare— aculaticoram ipfo; pi Yaiso.b Cfecitbonos:€ loge hoceft deo ante fabri* καὶ adifraciSanctieftote—. cam mundi teftatusμιν qiii ego ἀπέξα5 fum:íta ipfebenedictusnos preftat effe— eft:ad ργαίοιοπεία del ptinet: cuiomnia fatura iam facta Lini '| patmd benedi&tos. Dat quippelegiflator büidi&iones:& bene: "wc«1$ dictio απ(uper caput iufti:cuius bfldi&tionis co$nomé V[Prsutdob tum haber Baruch:quíin lingua noftra, benedictum fo nat. Benedixit auté nos,non in una benedictione,(ed in uelfingulas uel plures habemus ex omnib?, omnes per fingulas poffideam?,Et nó in terrenis bridictioib? fed in fpiritualibus. Sunt quippe terrenz bidictiories habere quépiam liberos:affluere opibus:honore& fanitate gau dere:qua terrena bridictio ufqp ad irrationabilia iuméta defcendit. Dictü eft quippe ἐς illissBenedixit eis diis,& τρί dixitiCrefcite& multiplicamini. Spirítuales uero bene; ο΄ dictiones in cceleftibus funt:quia terra benedictione nó capitfpiritualé.Siquide δὲ benedictioes illz quz in Leui s| Durag,a{0 dei precepta feruáatibus promittunt:uerbi caufa:ex 1$ Lanae, ternis gentibus foenerare,plena effe horrea frumétis:be, ud nedictos effe in urbib?:benedictos in agris,& cartera his id(imilia,ín prophetis non uidemus expleta hominibus: WHebung quiin melotis& in caprinis pellibus errauerüit: in egefta : tein anguftia,in defertis montibus:in fpeluncis δὲ cauer uM- nispetrarum,períecutorü impetus declínàtes. Spiritua, WI literergo accipieda funt omnia:& fpirítualia,nó in terre; ni[d- mislocis,fed in coeleftibus expectanda. Q. d' uero ait:be, uli nedixitnos in omní benedictíonefpirituali in cceleftib9, en d quafi iam ín praterito factü fir& nó in futuro pmiffum: ai| 4d e(t bfidixit,& nó bridicturus ες uazrit quó adhuc re intera nos pofitos,coelefti benedíctione benedixerit.Si, iMd!-.-. ueigitur qd conuerfíatio noftra ín coelis cft,& nó fumus ἼΗΙ demüdo ifto:(ed depofita imagine choici,portamus ima jail ginem fupcaeleftis:& in carne nó uiuímus,fed in fpiritu: y&thefauricamus nobís ín coelis ubi& cor habem?,dici/ jns| mur nüc αἰεί brídictióe büdicti:fiue certe qd omis be 7. medictio fpiritualis in chrifto, licet in terra fit, tame de coe fcftibus coputet Benedixit nos inquit in omní benedi; &ione pirituali in coeleftibus in chrifto: In(ermone ἀεί, & fapientia, δὲ ueritate, caterífcp uirtutib?.Dupliíciter au t&emlegendum:Benedictus deus& pater diii noftri icfu €f:& hucufcp diftinctio: deinceps inferatur:qui eft€ pa : trdüinoftriiefu chrifti, Velita:ut deus& pater,ad drim noftrum,in cómune referatur.Bridictus deus,ei? qui af7 (umptus e(t hominis:& pater ci?, quí ín principio apud deum fuít.deus uerbum.Non quo alius affumptus ho/ "πο, δὲ alius fit(ermo qui affumpfeérit:fed quo unus atq idem pro uarietate caufarü, nunc fublimis, nunc humi lispradicet, b 4Γ Οσίου! elegíttoe(η(ρίο ante sftítutíoné t anundí:vt effemue fanctí z imaculatí co23 ípfo.Pro conftitu "tióemüdi,in graeco fcripti habet καταβολῆς τοῦ κόσμου: nonidipfum aute καταβολὴ qd conftitutio fonar. Vnde &nos propter paupertate línguz& rerum nouitate, S ficatqdáait:qd fit grecorü& fermo latior& lingua foclíi 'Xior:conabimur nó tam uerbum tráfferre de uerbo, qd? ámpoffibileeft, d; uim uerbi quodam explícare circuitu. “καταβολὴ proprie dícirur cum quid deorfum iacitur:& ininferiore locum mittitur defublimi: uel cii aliqua res fumitexordiii, Vnde δὲ hi qui edium futurarü prímaia Giuntfundamenga«reos κένοι,ία eft deorfum initia 4 E τροπο cunctis. Nó quo οῆτος omía cófequamur,fed dü finguli. xhriftitut(itbenedictus deus quí uniuerforum códitor ,& macula non eft in te, Q,uaritur quomodo fanctus .quis δὲ immaculatus fit coram deo,cum propheta tefte; fünt,& antec fiant uniuería funt nota, Sicut& Paulus' ipfe pradeftinatur in utero matrísfuz:& Hieremias in uulua fanctificatur,eligirur,roboratur:€ intypo chrifti|... propheta gentibus mittitur. Alius uero qui deum iuftü Hicteri da. conatur oítendere,qd? non ex praeiudicio fciétiz(uz, fed ex meríto electorum unüiquég eligat:dícitante uifibiles creaturas celum, terram,maria& omnía qua íntra ea funt/fuiífealias inuifibiles creaturas, in quibus δὲ ani» mas,quzob quafdam caufas foli deo notas, deiecta fint deorfum in uallem íftam lachrymarum, ín locum affli; ctionis δὲ peregrinationis noftra:ín quo fanctus confti/ tutus,orabat utad fedem priftinam reuerteretür, dices: . Heu míhiquia incolatus meus prolongatus eft: habi» tá. ndis τα cum habitantibus cedar: multum peregrinata eft anima mea.Ftin alio loco:Mifer ego homo quis melibe Rofii,7.d rabit de corpore mortís huíuszEt,melí? eft reuerti& effe T cum chrífto.Etalibí: Antegi humilíarer ego peccauí:& Tén$4^ catera his fimilia.Itacp priufds anima inquiunt pracipi/.''. tarentur in mundum:& mundus ex animabus fieret, cum habttatricibus fuis in infimum ipfe deicétus, elegit Paulum deus& οἱ fimiles coram fe,qui erant fancti& im maculati.Nemo autem eligitur nifi de pluríbus:&ubi funtaliqui uilíores,ibi electio perpetratur. Quomodo autem ín babylonia captiuítate: quando a Nabuchodo ποίου in chaldzam abductus eft populus, mifi funt propheta Egechiel, Daniel, tres puerí, Ageeus, Zacha/ Γία5:10 quo& ipfi meruerínt captiuitatem:fed uteffent in folatio captíuorum:lta δὲ in illa deíectione mundi eos quíantedi mundus fieret electi erant a deo: miffos efTe in eruditionem& magifterium animarum peccatriciü£ utad praedicationem eorum reuerterentur ad eum locis unde corruerant:Et hoc effe quod a moyfe in octogefiz monono pfalmo dicatur: Domíne refugium factus e$ nobis in generatione δὲ generationem: Àntequà mon tes firmarentur δὲ fieret tertra& orbis terrarum: Quod fcilicet antejs mundus fieret,& uniuería generatio prín4 cipiü füumeret fancis fuis deus refugium fuerit. Ὁ uod autem ait,ut efTemus fancti δὲ immaculati coram ρίο. Inter íanctum δὲ immaculatum hoc intereft: quod(402 ctus δὲ immaculatus quog intelligi poteft:immacula^ tus uero non ftatim X fanctus: Paruuli quippe imma culati funtiquia íntegro corpore nullum fecere pecca? tum:& tamen non fancti:quía fanctitas uoluntate& fru dío comparatur: Et quod immaculatus dici poteft ille qui peccata non fecit:Sanctus autem is qui uirtutibus plenus fit: iuxta illud quod in quodam pfalmo fcribi? tur: Ο αἱ ambulat fine macula δὲ operatur iufticíamt 5.444 Etin Cantico cáticorum:Tota fpeciofa es proxíma mea, cp D tur,dicens: Non iuftificabitur in confpectu tuo omnís'bó,t42«4 uíuens, Autenim fancti X ímmaculati coram deo Ephe fij fiint:& falfum eft hoc quod dicitur: Non iuftifica7 bitur in confpectu tuo omnís uiuens, Aut fi nemo ἐπ ftificaturín conífpectu dei: falíum eft qd? praceffitfanz étos& immaculatos effe in confpectu dei. Ad qd bifaria eft refpondendü, Non enim αἷς Paulys;Elegit nos ante conftitutioné: € d ————— -----n 1] a τς EO RR t—É E ..-£ommen.licronymi liber primus.. conftitutioné mundi cum effemus fancti& immaculati, fed elegit nos uteffemus(από& imaculati:hoceft quí fancti δὲ immaculati antenó fuimus; ut poftea.effemus. Qd& depeccatoribus ad melíora cóuerfis dici.poteft, T3147: Xftabitillafententía: Non iuftificabitur ín cófpectu.tuo omnis uiuens, id eft ín tota uíta fua:ín om ni áin müdoitoco,* In cháritate predeftinás nos in adoptionem filiorum ueríatus eíttempore. 5 pericfum chriftum ín ipfum. Scd'm plácitum ποία, c tatís fuze.In la&dem oloríz gratía fuz;ín qua eratifica/ eum facit qui antej.» uít nos ín dilecto. In quo habemus redemptíoné per fanguinem ipfius,remiffionem peccatorum. Q.d' quidem ita intel lectum,& aduerfum mundus fieret, ani/ mas dicit electas effe propter fanctitaté& nullum uitium pec catorum, Non em utante iam diximus eliguntur Pau lus& quici fimiles funt, quia erant fancti& immaculati: fed eliguntur& predeftinant,ut in confequenti uíta per operaatq uirtutes fancti& immaculati fiant. Deinde& ficfentiendum eft:quía non dixerit: Non íuftificabitur ín confpe&tu tuo quifpíam uiuens, fed omnís uiuens:id ít rion iuftificabunt omnes,iuftificabütur uero aliqui. a€] 3n cbarítare pzedeftínane noe ín adoptíoné filíozum. per(efüm cbzíftum ín ipfum. Dupliciter legendüut chari/ tas uel cum fuperioríbus uel inferioribus copuletur. Cü fupioribus íta:uteffemus fancti€ immaculati corá ipfo in charitáte:& poftea fequatur:predeftinans nos in ado ptionem filiorum per iefum chri(tum in ípfo. Cum infe rioribus aut fic:in charitate predeftínas nos in adoptio nem filiorü per iefum chriftum in ipfo. Differentià uero | greci fermoís προορίσας δὲ ὀρισθέν]ος latinus fermo nó ex plicat.Superior quippe ermo ad eosrefert,quíantea nó füerunt,& priufdp fierent de hís cogítatü ef;& poftea fub ftiterunt.Inferior uero deeo quem nulla cogitatio,uolü/ tas nulla préceffit,fed femper fuit& nund ut effet acce; pitexordium. Vnderecte nunc de his qui cum ante nà eífent poftea fubftiterüt dicit προορισθέντες. De filio uero, hoc eft de domíno noftro icfu chrifto,in alío loco fcripti eft Ὀρισθέν]οριηυία femper cum patre fuit, ΠΩ eum ute(fet uolütas paterna praceffit.Ex quo colligitur fem per patré femp fuifTe filiti:X in qbus aternitas cogqualis €ft,candem effe naturam.NNec non etíam hoc inferendü, qd' cü pradeftinet nos, fiue prafiniat deus ín adoptione filiorum per iefum chriftum:tamen non ante filíj effe pof fumus:níifi filij eius iefu chrifti fidem& intelligentiá reci; piamus.Etille quidénatura filius eft:nos uero adoptio; ne.Illenund filius non fuit: nos anted? effemus, prede: (πα! fumus:& tüc fpiritu adoptionis accepimus,quan do credidimus ín filium dei. b 4[ σοῦπι placítum volun tatío Γης, Verbum tvd'ox/ey quod latinus interpretatus eft, placitti:apud gracos có pofitü eft ex duobus integris ἀποτοῦ ἐν Kod τοῦ δοκεῖμ abene& à placito,qd' nos poffu mus dicerebeneplacitü: quía non ftatim omne qd' pla; cuit€ bene placere poteft:fed ibi tantum tvd'oxia, hoc eft beneplacitum dicit:ubi qd' placuit,recte placitum com, probatur. Hunc autem fermonem de hebraico Y^, Lxx, interpretes tranftulerunt: rebus nouis, noua uerba fin/ gentes.Inuaduntitag in hoc loco occafionem, qui ante conditionem mundi, animas putant cum angelis δέ ce; terís uirtutum nominibus ín coelefti hierufale fuiffe uer fatas:qd nec beneplacitii dei nec ín laude gloríz eius δὲ gratiz poffit intellígi,alios nudos,barbaros,feruos,debí les:alíos diuites rhomanos, liberos, fanos,ignobiles ucl nobiles in diuerfa orbis parte generari:nifi caufa pracef ferint, quibus ex meritis hzc anímarüi unaquaqp fortita Roma.9.d fitErillud qd'ad rhomanos fcriptum fe quidam putant ποῖ nec norunt: An nó habet poteftatem figulus de ea; dem maffa facere aliud uas ín honorem, aliud ín con» tumelíam: ad eundem fenfum referunt: ut quomodo uíta bona fiuemala, laboríofa uel facilis, fruftra in ifto mundo agitur,ni(i credamus dei futurum iudiciü effe: íta& diucríitasin hoc mundo nafcentium iufticiam dei arguatnifi animarü meríta precefferint.Si em inquiunt hacnonita accipimus, nec beneplacitti uoluntatis dei erit,necin laudé gloriz δὲ gratiz ei?,alíos elegiffe ante có ftitutionem mundi,uteífent fancti& imaculatí:& habe; rentadoptionem per iefum cbriftum:alios ultímz con; ditioni,& poenis per/ petuis deftinaffe.. c(3n laudem glozíe eratíg füe:ítt qua αστοί ficauit noe ín oílecto, CQLuzlaus inquiunt glorie οἵα dei&alios grafica in chrííto: alios zternís Scd'm diuitias prpu/ re Iacob anted oría£ ex utero:odiffe Efau priu(cj digna odio perpetraret:nifi.. caufz pracefferint qua iufticiam αεί probent.Omniser go gratia quá confequimur in gloriam& laude eius qui nos gratificauit ín dilecto,hoc eft in diio noftro& falua; τούς cópletur: quia abícdp fapiétia, ueritate, iufticia,pace, redéptione, ceterífqs uirtutib?, nullü bonü intelligi pót. Necputandü qd' in latinis codicibus habct(críptü effe, in dilecto filio fuo: fed fimpliciter,in dilecto:&(i quidé ef fetadditü, dilecto dei uel dilecto patris,effet fimplex intel ligentia& omniü opinione uulgata, qd diis nofter iefus chríftus diligeret a patre:(ed nó magnü alíqd yppríetati filij cócederem? cü fic filius diligeret ut catera. Dicit qp: pead deü:Diligis omnia& nihil abíjcis eorü qua fecifti: Neq ei odio qd habes códidifti.Aut fi effet appofitü,in qua gratificauit nofin dilecto prz omib?,uniuerfus fcru pulus fuiffet ablatus:quía δὲ patríarchas δὲ prophetas& omes fanctos uiros fcimus a deo fuiffe dilectos. Nücgoin eo qd? abfolute locutus eft dícés,in dile&o:ita mihiin/ telligendü uidet;utfubaudiat ab omib?. Siem chriftus utfzpe iam diximus fapiétia eft,iuftícia,pax, gauditico ἡ tinétía,€ catera hac uírtutti uocabula etíá hi q fequi ne; queüt diligüt:S nullus tà cófeffi(celeris eft,ut nó fapien tid& íufticiaamare fe dicat. uo ἃ de fubftátia deiom/ niü hominü cófentitopinio qd diuina Πε δ΄ nulli?(enfu facile coprehédat: errat uero unufquifqs dü talé uel tale εὖ putat:ita δὲ chriftü fcd'm id qd? diuerfas uirtutes fonat omes diligüt,licet plures factis nó poffint pbare qd' dili güt,Ifte eft dile&t? qué zftimo δὲ in Efaía fignificarí: Can tabo dilecto canticii dilecti uíneze mez,S uinea facta eft dile&to.Etin uigefimooctauo pfalmo: Conteret diis ce; droslibani,& cómínuet eaf ut uitulü líbani,& dilectus(i cutfilius unicornium. Ὁ 4T 3nquo babemus redéptío né pfanguíné ipfius remíffíone peccatozá.llle redimi£,q ca ρα" eft,& in ποῦ ueniés poteftate liber effe defiuit; ita & nos qdà dicütin hoc müdo effe captiuos,& fub prin/ cipibus δὲ poteftatib? iugo feruitutís cenerí:necante uin ctas catenis explicare manus,G oculos furfum attollere, nifi redéptor aduenerit.Sed qs ífteaiunttantus& talís,q poffit precio fuo του! οὐδὲ redimere: Iefus chriftus filius dei ppriü τν dedit:& nos ας(εγιτίειττς εεἰρίξς, liber tate donauit. Etre uera fi hiftoríjs getili credim? qd' Co drus€ Curtíus δὲ Decíj,mures, peftilentías urbiit,& fa mes& bella fuis mortib? reprefferínt, nto magis hocin dei filio poffibile iudicandü eft: qd? cruore fuo, nó urbé /unáfed totü purgarit orbe, Dupliciter yo fanguis chri/ s& caro itelligit:uel fpüalisillaatqp diuina de qua ipfe CURE CE ER S PSOE | tus:Enni(i maducauerítis carne mea δὲ fanguine meli bi beritis,nó habebitis uiti zternà,. Vel caro&(anguís que crucifixa eft,& qui militis effufus eft lácea. Iuxta Πᾶς di uifione€ in fanctis eius díuerfitas(anguinís δὲ carnis ac cipit:utaliía fit caro qua uifura eft falutare dei: alia caro & fanguis quaregnü dei nó queátpoffidere.Cófequéter alit poft redéptione fanguis chri(ti,remifione accepiffe Ícribimur peccatorü: Q.uía nífi redépti fuerim?,fruftra nobispctà donant. Necante ueni accipe poffum? deli ΘΟ, δέ ferui effe cef(fam?,nifi precii p nobís cruét?dndà uictor L] rare fupplicijs: ama; Romag.e«4 -ix got qui (on Sapatd jug aiti ER ny tant H ai !— nx &wb ntl ΓΝ ET ivan fana aim e Efa,5a sin epiftolam ad£pbefios — A uittoraccepit. aq[ com ofhítíae cratíe eí?iqua οὐ βάση di sab fi nobíe. Q.ui itelligit hoc qd? dictü eft: Gra ος(aluati, " Ep- G&nóexopibus:& qnquaginta€ qngétog denaríorü in — quof euágelio debitore, α cui pl? dimittit, pl? dilipat:ifte pot E(cire qd cdm diuitias(uas dei gratia abüdarit ín nobis: - gnaxime in ecclia de Χά. I1$9 Io deftinationé iri adoptione filiorum per iefum chriftum pofuitihic uero zpdise:p,id eft propofitioné.Inter prede; ftinationéauté δὲ propofitü hi q folét inter uerba diícu/ tere hocafferunt intereffe: quod predeftinatio alicuius rei multo antein menteeíus qui deítinet quid futuri Πε oy BN i. s: mS prafiguret. Propofi; E ntibus cóereeata ο Τσ de 22 MEAE- DOO e tum autem ΐ 4 EU faits«e; 5 Sécundü diuítias grati eius, qua abüdauit inmobis, ioa crescens fiamento δὲ promif, » Inómniffapientía δὲ prudentía notum nobis faciens fionib? ifrael:cui?deli tio,€ pene cogitatio7 i ES: ες I6 né fequatur effectus, éto,nos falute cófecu.* Py fterium uoluntatis fua Scdm pláctum fuum qd Ω d'uero ait:propo/ ifum*.Annócftma— ptopofüit ineo ín difpenfatione plenitudinis tempo- f in ο myfterià nirudo eratiarüi in S f DAC: ἢ; referendü eft: Si qui; Paulo&icateris fan 8 rum.Recip ítulare omia m chrifto,quae in ccelis&qux dem fupra dixerat:ut » ése quibusdicit: e interra in ipfo.In qiio& forteuocati fumus:przdeíti^^ notum faceret nobis ιν t6 Ncícitis quoníam an: fedi τοι ini AN:di myfteríü uoluntatis ἠ ορ mati Ícdim propofitü eius qui uníuera operatur(cdm“ΕΥ Qi nena dis - wperb-.inalio loco:In quem confilium uoluntatis fuac... peníatio eft plenitur defyderantangeli cz-.-. T Vtfimus— dinistemporti, ut fta fyderare: rurfum:— 15510, Pater daut quomodo ego& tu unum fumus,fic δὲ ipfi án nobisunü(int£Has diuitias gratíarü illein fe non fa; cituacuas,qui quantii ualet humana fragilítas,nititur, . daboratatgy contendit,& cum apoftolo loquitur:Gratia * eiusin menonfuit uacua. Ql ui uero bencficfj magnitu; dinem non recordans ad deteriora delabitur:in ifto di/ πες gratía dei, S opulenta largitio, paupertate tenuatur, b ϐ 3nomní fapíenría« peudentía notü nobís faciens"my, Atri voluaratíe(ue, Sapientia& prudentiam effe diuer/ fas Stoici quoq opínantur dicentes:Sapientia eft rerum diuinarüi humanarticp cognitio;Prudentia uero tí mor talium.Iuxta hanc diuifionem poffumus fapientia inui ΠΟΙ δὲ uifibilià accipere: prudentià ucro tim uifibiliü. «Ὁ QLuarituritacp quó nobis deus inomni(apictia& pru |. détinotüfeceritmyfterium uoluntatis fuz.Et quidem primum fimpliciter accipiendum,qd' myfteriüi uolunta tis eius redemptio noftra(it per fanguine filij ipfrus,& re miífio peccatorum, fcd'm diuitias gratie eius quaabun . dauitin nobis: ο(cilicet nos in dii paffione credétes, quazeftítulticia non eredétibus: fapientià poffideamus atg prudentiam, Deinde qd? per fcripturas fuàás nobis nota fecerituniuer(a myfteria:quomodo primü coelum & terrà machinatus fit,&ofnia qua intra ea funt fecerit, erdinarit atcp diftinxerit: ucplaímatus homo,& ufq: ad ΤΟΝ chrifti mundus impletus fit: quomodo ex ui/ ibilibus ea quz funt inuifibília cognefcantur. Ad extre mi,qd etiam ea qua in terra funt,íapientía tndigeat atqs [.—-. ἔν. .qd'auesin aera fufpendat,pifces in fluctibus non necet: hominum greffus promouceat,& rabiem incitet beftia/ rum. Sed qui diligens leor eft: ftatim nobis íllud op/ ponet: Si ex parte cognofcit Paulus& cx parte ,pphetat: .&nuncuidet per fpeculum in anígmate: quomodo ucl ipft uel Ephefijs in omni fapientia atq; prudentia dei myfterium reuelatum eft. Hac itaq neceífitate compel/ limur mutareordínem lectionis, δὲ facere:ícdm placiti uolütatis(uz,in laude οἰοτία gratiz fuz:in qua gratifica uitnos in dilecto: ín quo habemus redemptionem per fanguinem ipfius remiffionem peccatorum:fcd'm díui/ tias gratiz eíus, qua abundauit in nobis in omni fapieri, .tia& prudentíarut cum hucufg diftinxerimus:quo fci licct omni fapientia δὲ prudentia,ad fu periora iungan, tur: deinceps inferamus: notum faciens nobis myfte/ . tíum uoluntatis fuz fcd'm placitum fuum. Poteft au; tem€ hac manente fententia, quod ex parte uideant& &x parte prophetent: nunc ín omní fapientía& pruden; tía, dici renelatum eis effe myfteríii:Non quo ipfi in ofi inomnifapientía fua atqj prudentia iuxta qd confequi "Poterant,eis my(terium reuelauerit. c 4[&5com placítü fii αὐ pzopofaít ía eo(n oífpéfatíone plenítadinta εξροο. 9pra dixerat(cd'm placitum uoluntatis fuz:nüicícd'm placitü(uii uoluntate detradta.Ibi περοςισικὸὀμ, id eft prave :prudétia. C) uotus ei απ noftrum fcit quid fit illud fapientia€ prudentia myfterium didicerint:fed deus ::. ,tutotempore omnía cópleant. QLu6 ein heres didiu Paruulus eft,licetipfius bonafinttii necdum ei debetur hereditas: ita δὲ myftez riii qd przdeftinatü faerata deo in adoptione filiog: οἱ”, ante non potuit difpenfarini(i fuo ueniret tempore, De quo δὲ alibi numero fingulari Paulusait: Vrautem πο)(οὗ, 4.8 nit plenitudo temporis,mifit deus filiü fui: qui anteuc/ níre non potuit, ni(i myfteríü téporis impleret. o€[ Re capítulare ornía ín cbeífto:que in celíe« que in terra ín ipfo; Pro recapitulare in latinis codicib? fcripti&, inftaurare, Et miror cur ipfo uerbo grzco nó ufi(int tráflatores: cü iftiufmodi licetia, dialectica€ philofophia ficut ín greco habent affumptz fint.Nà δὲ oratores in epilogís uel ante epilogos, ín fínecaufarü ppter memorià iudicü&eorü D qui audiere negocia,recordationé.i.&voacpo cicer for lentfacereiut quz príus latius dífputarant,breui poftea fermone cóprehédaát:& unufgfq recordari corü incipiae qua audiuit.Senfus itadpin prafenti loco itte eft. Omis di(péfatio qua&ante mtidü δὲ poftea effe coepit ín mun do:tam inuifibilium ᾧ uifibilium creaturarum,aduen tum dei ΒΙῆ pollicebatur: quod. Adam qui de paradifo eiectus eft;per faluatoré reuocandus erat: Quod ín faz bricatione turrís,línguarum unitas íciffa eft:in Actibus apoftolorum portendebat dona linguarum, Quod Iíaacin typo domini crucem fuam ipfe portauit. OQ) uod Samíon fanctam comam nutriens,Dalilz pauperis diz lexitamplexus,& omia cordis fui fecreta cófeffus eft: fal, uatoris δὲ ecclefiz ἐκ gétibus uere pauperis& egeni my fteríum fignificabat.[n cruceitaqp domini& in paffione. eius recapitulata funt omnia:id eft,uniuerfain hac ἄνω κεφαλαιώσψ fupputata. C) uod ut manifeftius Πας quoti dianz confuetudinis aliquod ponamus exemplum. Verbi caufa: Viginti denariíof erogaui, rurfum quínqy,& alios quindecim: triginta quoqj X ter decies, per díuer/ fa tempora dedi: Hac fi inunum uoluero fupputare, centenaríj mihi numeri fumma fuccrefcit:& in uno nu/ mero habebo omnia quz ante defcripfi. Sícítag; unjuer fa myfteria S omnis difpen(atio uetuftatis: non folum quz in terris, fed ctiam quz in coelís gefta eft,in chrifti paffione complet, Cum enim femel mihi chriftus ραί/ fus fuerit& fepultus, S refurrexerit,X ad patrem uictor. afcenderít:nó neceffe habeo ueterem numerum:quía ín unoomnía teneo. Diligenter attendíte,quod non folum omnes hiftoríz fcripturarum,quas in terra geftas fpi/ rituffanctus enumerat:fed etiam in coeleftibus que no bisoccultz funtin cbrifti recapitulata paflione tenean tur. eé[ 3nquo 2fozte vocari fürmue:peedeftínatí fm pzo» pofitum eíus quí vitíuerfa operatur fm confilíum volumn^ tátío(üg. Verbum, hereditatis δὲ fortis, per quas ín chri/ - fti partem&enimus: oftendit nos de alia poteftate ad aliam tran(migraffe: δὲ fcd'm illud qd? in Deuterono/: mio fcriptü eft: C! uádo diuidebataltiffimus gentes ο Deutts54g di(feminaret filios adam,de angelorü ditione ad partem eii cffe τατος, Et illi qdé aliena& fibi uet comuiffa uel ufurpatg ΑΝΝΑ RETE dechÉMNETE RU CEU ect e eee — ΐ Ῥδ.ό7.4 £ommen.lDieronymi liber peimus—— ufurpata tenuerunt. Ite uero recepit fua, δὲ afcendens inaltum captiuam duxit captíuitaté: id eft eos qui ante capti fuerant ín perditione,ipfe coepit ad uitam ut redu; ceret in excelfutn:& quodámodo eft capta captiuitas, dii per fecundá captiuitaté qui príus capti fuerát liberan£. Confyderandum qd δέ hic προορισμό Kod πεοβεσις, id eft prede tü fimul pofitz fint: iuxta qu& operatur filii uoluntatis fuz. Non quo orfía quz in mundo fiant, dei uoluntate X confilio—.: peragant:alioqn& mala deo poterüt imputari: fed quo uniuería qua facit,cófilio faciat& uolütate:qqd' fcilicet δὲ fatione plena fint δὲ poteftate facietis. Nos hoíes plaragp uolumus facere confilio: fed nequad? uoluntate fequit effectus.Illi auté nullus refiftere poteft,quín omnía quz uoluerit faciat. Vult autem ea quxcüigy funt plena ratio/ nis atq cófilij: uultfaluari omes& in agnitione ueritatis uenire. Sed ganullus abfq ppria uolütate falua£, liberi emarbitrij fumus:uult nos bonü uelle:uccti uoluerim?, . uelit in nobis& ipfe fuum implereconfilium. a 4L Ct fimus(n laudé glozíe εἰσ d ante perauím? ín cbzífto.Si fpe rauim? tantü dixiffet in chrifto: δέ non premififfet,ante fperauimus,qd grace dicí£ προκλτεικότες,είζες manife; ftior fenfus,cos q fperauerütin chrífto,forte uocatos effe & pradeftinatos fcd'm propofitü eius, qui uniuería ope/ ratur iuxta confilíi uoluntatis fuz.NNunc uero prepofi/ εἰοπίς adiectio, ad illam nos intelligentia trahit, de qua fuperius difputauimus, exponétes hoc qd fcriptum eft: Cuibenedíxit nos ín omni benedictione fpirituali,in ccleftibus ín chrifto: ficutelegitnos in ipfo ante confti/ tutioné mundi,ut effemus fancti δὲ imaculati cora ipfo: qd fcilicet(icutíam nos benedixerít omni benedictione fpiritualiin coeleftibus,& elegerit ante conftitutioné mü di:ita etiam nuncfperaffeante dicamur in chrifto, ex eo tempore quo elect& predeftinati& benedicti fumus ín :coeleftib?. Alius yo hoc dogma nó fuftinés,qd' antefue) rimus δὲ(perauerimusin chrifto, ὅ ín ifto corpe degere mus:illo intelligétiam trafferet: ut dícat,in aduentu. dni 'faluatoris,quádo in nominceíus oíne genu flectetur coe 2555s, b leftium,terreftriti& infernorü:& omnislingua cófitebi£ quia díis iefus chriftus in gloría eft dei patris: cü ei fue/ :rint uniuería fubiecta: alios uoluntate, alios neceffitate fubijciédos:& eos q ante prafentià maieftatis ei?(peraue .rintin eum,futuros effe in laudem gloríz eius:& uocari “προηλυγικόταρ: 05 uero qui reperti fuerint neceffitate cre . détes, eo tépore quo nec diabolus δὲ angeli eíus poterüt negareregnanté εἴτε fperátes:fed nó in laude glorie ei?: .qd quide& nücex pte uidem? expleri:ga alia fit merces eius q uoluntate fequa£ deü,alía q neceffitate.Verütame fiuep occafione fiue p ueritaté tm chriftus annücie£:düi, modo fcíat€ fperans δὲ ante fperans qd pro diuerfitate fpei diuerfa(int premia recepturi. b 4 31 quo vos 9udíto verbo verítarío/euagelij falutío veftre)(πο credé tco fignatí eftío(püfancro pzomiíffionío. In quo:haud du; . δια quin ín chrifto:ínter ceteros q audiertit: Vos απο Ephefij uerbti ueritatís audiftis euageliü falutis ueftrae: cui credentes,(ignati eftís fpiritu repromiffionis fancto. Videtur autem iuxta ordiné lectionis non ftare fentétía: necei qd pralatum οἴ, ἴῃ quo& uosaudito uerbo ueri tatis euagelij falutis ueftre:redditüaligd qd fequat:qa ftatim fecüido ponítur,in quo:qd? quia fuperfluü eft, fub latum emedio poteft textü reddere lectioni. Hoc autem patiebat Paulus de nimio amorechriftizuteum femper qué diligebat, etiafupftue δὲ extraordinaríe no minaret, QLdpoteftabfg nobís in omib? epiftolis eius lector dili cens inuenire. Vnde& nücfecundo pofitum,ín quo, or/ dinem deprehendit turbaffe fententia: anteríoréppo/ a Vtfimüs in laudem eloríz eius qui ante fperauímus: funatio δὲ propofi^ 5 in chrífto.In quio& uos audito uerbo ueritatis,euanedi falutis ueftrz,in quo δὲ credentes fignati eftis fpi; omnía deusfcd'mcó c ritufancto pmíflionís. Οὗ eft pignus haredítatis πο’ ὁ ftrz ín redéptioné adoptionis, in laudé eloríz ipfius. fitioné reliquiffe pendenté. Neq ueró parua laus ephe/ fiorü eft: non pr&dicationé,fed uerbü treritatis audiffe, Si quidé ínter predicatione& uerbü üéritatis multà effe diftantía:& inaliaepiftola legimus: Etuerbum inquit, Οὐκ ta"mi * Σ΄ meü δὲ predícatio mea,nó in pfuafibilibus fapientia uer ET bis,fed in oftenfione fpiritus& uirtutis, CQLuzramus diligen, tíus,ubi alibí fcriptü fit, qd uerbü quísau, dierit ueritatis: ut ex collatione eorü poffit perfpicue Pauli fen/ fus aperíri:ubi quogs euangelii nominati fit:fiue cüiadditamen to fiue abfolute. Verbi gratia cti additaméto,euágelium meii& euangeliti iefu chrifti,& euangeliü eternü:uel qd' nunc dicitur ad Ephefios, euangelium(falutis ueftrz, Abfolute uero: utcum loquitur dé Luca,Cuius laus in euágelio per omnes ecclefias.Signatur aute quí audierit uerbum ueritatis& crediderit in eo,fpiritu repromiffio; nis fancto.C,uía multi funt quí audierunt:& íncreduli pmanentes,nequad fignaculü(ancti fpiritus confecuti . Propterea ^ funt.Dicícur& ad principe Tyrí:Tu es fignaculü fimili, Ερεσδ.ιθς tudinis dei.Signaculü auté dei eft:ut quó primus homo. conditus eft ad imaginé δὲ fimilitudinem dei: fic in feci; daregeneratione quicüc fpiritüfanctü fuericconfecut?, fignet ab eo,& figura conditorís accipiat, C! uzrendum - etia ubi alibifcriptü fit:fpüs repromiffionis fanctus: uel : ad fignificet. Ego eim eftimo quia ficut fpüffanctusfan; ctum facit εὖ cui fuerit infufus:& fps fapientie, fapien/ tem:& intelligétiz, intelligenté:& cófilij,cautü atq; cóful/ tum:& fortitudinis, fortem:& fcientiz,fcientée:X pietatis,. pid:& timoris,timidü deig; timore trepidanté:ita& fpüs repromiffionis uel(püs dei,(ροπίοτξ€ δεῖ facít eum in quo habitauerít.O) uó ecótrario 1müdus fpiritus imun/ - dum ífacit:& fpurcá fibi domü praeparat fpurcus habita; tor; fornicationis quog fpüs efficit fcortatores:de qbus Ofte.c & propheta loqui£:Spü fornicationis feducti funt:& ne -quáfpüs,nequá facit homines atq» pueríos:& damonia, cus,demones: qualifq fuerit liquor,qui nouz tefte in; fufus.eft:talem diu tefta δὲ odorem retinet δὲ faporem. c«[€uí cft pfanuo beredítatío noftre«c. Pignuslatinus interpres pro arrabone pofuit. Nonidipfum autéarra; boqd pignus fonat.Arrabo efn future emptioní quafi quoddá teftímoniü δὲ obligamentü datur. Pignus uero hocefttvéxvgop p mutua pecunia opponit:ut cü illa red - dita fuerit reddenti debiti pignus a creditorereddatur, Rur(íum in eo ubiait:In redemptionem adoptionis,non habetin graco ἠοθεσίαμ fed περιπτοιάσιμ quam nos acquí fitioné(iue poffeffione poffumus dicere: nec taméuim fermonis expreffimus.Multa ei uerba funt:qua nec de graco in latinü tranfferri ualentnec de hebraico in gra cum:& reciproce nec delatino in gracti, nec de graeco in hebraii. Q.uicücp igitur nó tin fpiritüfanctü fed fpiritu fanctü repromifífionis accepit,(imul cófequet& arrabo7 né hareditatis:que harediítas uita perpetua eft. Etquó ex arrabone zftímat qualis emptio futura fit,& qua pof feffio:uerbi caufa:ex dece folidis,cetü folidorüi uilla: ex centü folidis,mille folidorü poffefTio:ita ex uarietate arra bonis, hereditatis Qcp poftea fecuture magnitudo cog/ nofcitur. C) uáuis auté fanctus ficaliqs atcp perfectus, X omniü iudício beatitudine dignus putetur: tamen ad futuram hareditaté nuncarraboné eft fpirítus confecu/ tus.Sí auté arrabo tantus, quáta erítípía poffeffiocQ) uo autem arrabo qui nobís tribuitur:non eft extra nos,fed intra nos eft:fic& ipfa hereditas hoc éregniüi dei qd intra nos eft,in nobis uerfat intrinfecus, Ω ua ei poteft effe maior hareditas, dj contéplari& uidere fenfu pulchritu/ dinem fapientie& uerbi δὲ ueritatis δὲ luminis,& ipfius ineffabile δὲ magnificà dei confyderare naturà:omnitiqy qua ad fimilicudiné dei códita funt, fubftancía cotuerie Ifteautcm ^ aci y igit [4 omm r d i d ET "m. jit jmd dt[0ο δν y{|| quin mon PU goin gium aisi eiui drag μιν 17} in ipta ama nif ΜΙΝΙ εὐχάς απ maii βιφύ4 ΓΝ ada ὑπ titolo Cati νο Ότι T ας Fat fat ai er αμ jt cpiftolam ad£pbefios ΤΠ n Yteautem fpiritus tepromiffionis fanctus qui eft arrábo ub"^ pereditatisnoftrz, idcirco nücfanctis datur,ut redimá terra, caterà his fimiliareplicantes. b&T Clfciatís que Q fit pea νοζατδίο eíue:c que oíuítíe αἰοοίς bercdítatíe eíua infanctío zc. Cui íemel iuxta orationé Paulí datus fuerit Ípiritus fapientiz& reuelationis,ut apertis oculis cordis afpiciat(νε Íciet qua repofita funt uocatis,& qua fpe/ ráda(anctis dei: qua abundanter δὲ largé his qui haereditatem ipfius fuftinét eft daz turus. Ad quam no/ tícià,mapnítudo tiit, tutis dei eft neceffa; ria;in his qui iuxta ἢ militudine Pauli,cre, dentes uocantur, pet quaoperatus eft de? in chrifto iefu que a mortuis refufcitáuit. Dupliciter aute intel ligenda hzreditas:fi ue qd? primogenitus omnis creature hare ditas(itánie dominí noftri iefu chrifti:& lio p τας& copulent deo in laudé gloriz ipfius.Non quo de? tu] laudealicui? indigeat, fed quo laus dei laudatorib? pro wm.——fi& dumperfingulaopamaiefiate ipfius magnitudi/ tp néq cognofcunt: ad | laudandü eum mira TAS ai. d. ima πὶ oru dea εἰἴρᾶι, 5 Proptereà& ego audies fidem πετᾶ in domíno iefa S: eT Dionterea L3 CO& in omncs fanctos, non ceíTo eratías agens pro πο] m o HER τα Dis memoríamueftrí faciens{η orationibus meis:ut Mig E 9. v wo EN:-”" 7..»"" nu ii| omuee fanctoe E. Li, deusdnüinoftriiefu chrifti pater οἰοτία det uobis fpiri ἀν} eunt porn, tumfapiétiz δὲ reuclationis in agnitione eíus, illumina Ἢ fitapotolumdiligei tos oculos cordis ueftri. Vt(cidris qua: fit fpes uocatioim p Lg ὃ eri, ὡς nís eíus:& quz díuitía oloríz hazreditatis ei?in fanctis: A ἐ fatrecótextus&ío, ὃζ quac füblimis magnitudo αἰττατίϑ ci? in nos qui ας. η lacín? Πε]: ΙΛ^ dímus(cdm operationem potétíz uirtutis eiussquam im| graco uitíü fonat. Vri:: τε: μι ἢ& nos gracis potius. c operatus eftin chrifto fuícitansillü a mortuis.Et fed& "x eMüniaoribusrefpó— re eum faciensad dexteram fuam in codleftibus fuper m détes: conabimur íta Mun& fla ek& domi μα} iuxtafenfumtépera, Omne principatum δὲ poteftatem δζ αἱτταζεπι δὲ domi i^... reordiné le&ionis,ut nationem ^a| dicamus:Audiés fide Bu E ueftrà in diio iefu& ín omnes fanctos eiussuidenfq diffe ἐν: renti fidei ueftre ín dm& in omnes fan&tos eius:non m ἢ ceffo gratias agere δὲ memorià ueftri facere in orationib? el meis:ut dii nofiri icfu chrifti deus, pater auté glorie, det ud: uobis fpiritü fapientíz δὲ reuelationis,Q) d' aüt fequitur: nd illuminatos oculos cordís ueftri:ita per Hypbaton reddi Um pócPropterea& ego audiens fidem ueftra ín diio iefu in U*!....ggnidonceius,illumiatos oculos cordis ueftri& in omes MEC fanctos:nó ceffo gratías ages pro uobis, memoria ueftri ii LB facere inorationibus meis, ut deus drii nofiri iefu chrifti m 1 patct gloriz det uobis fpiritü fapientie δὲ reuclationis in ἽΝ agnitioné:ut fcíatis quz fit fpes uocatiois ueftrz,&c.Por d τὸ deus diii noftri iefu chriftí,pater atit gloriz,ita intelli/ pe gedus: ut quó ας nofter iefus chriftus,ipfe eft fermo, fa D"^ pientíaueritas pax,iufticia,fortitudo: ipfe fitetià gloria: tà|- Les,o,d fcdm illud qd? alibi dici: Apparebit gloría dei:& in omi Ll d Nift,.9.€ peneueteri lege,fcriptü eft íuper tabernaculii teftimontj qo| P$6b niam e(fe gloriam dei, Et p(almifta canit:Exurge gloria nt Wm mea,exurge.Q uz gloríailluminans fuo fulgore mun; tm| dum,templü(ibi de uirginali utero fabricata eft. Cuius ng templi pater gloriz efficitur deus. Etubi chriftus gloria mue ἡ eftibitantü pater dícit:ubiiefus, ibi deus eius,abfíq» ad/ dila ditaméto aliquo nominaf. líte igitur deus affumpti ho/ minis:pater uero gloríz,fapietiz, ueritatis, dat credétib? in filiu(uà fpiritü fapictiz δὲ reuelationis: ut fapietes fiat, na& reuelata facie gloríà diii contéplent. Luz fapientia& μη} reuelatio cü eos fapiétes fecerint: δὲ myfteria illis occulta gn. eperuerínt: ftatim fequitur ut habeantilluminatos ocu oit E. loscordis, Ex uerbís przfentíbus approbaturfeciidum qnit c&xteriorís membra hominis, etíam interíoris hominís η. membra dici. Ecceei manifefte cordis oculos appella/ yi 1 nb uitiquos abícqj fenfu& mente intelligere nó poffumus. jd QE? Huic&illud palmiftz conuenit: Ilumina oculos meos ig.'"" neungobdormia in morte.Ftalibi:Sapiétis oculi in ca piteeius, Si em fimpliciter oculos carnis accipim?:utíqs "m nonfolum fapientis fed etiam infipientis oculi in capite αὐ] eius funt. Caput itaq fapientis, fenfus accipitur: quía dti Ι. aliouerbo mens& animus& príncípale cordís appella; ga tut... d uero αἰτίη agnitione eius, id eft ἐπιγνώσή ἀυτοῦ, oit| Οία”(ic intelligtit:ut ínter γνῶσιμ καὶ Ἐπιγνώσιμ, hoc eft i| inter notione€ agnitione illud interfit:qd? notio eorum fitquzantenó fciuimus& ea poftea fcire coepim?. Agni, tio uero eorti qua príus(cientes deinceps fcire defiuim?, corüq poftea recordamur:& prioré quandà uítà ín coele ftibus ufpicanz:poft quá in corpora ífta deiecti& obliti deipatris,nunc eum per reuclationé cognouímus:ícd'm PR illud: Reminifze E 2s Π uluciAeminifcentur X conuerten£ ad dim omnes fines ἰδ Jj ji| | | ei? qui ex corpore δέ anima affumptus eft hominis: ποίφ cü hzreditate aniz h:xredítem? deü uer/ bum:fiue qd' in chrifto hereditas noftra fit, patris& filif δὲ fpirituffancti una diuinitas: Vc quó uocatur haredi/ tas domorum atq uillarum ea ipfa quz ab heredibus poffidentur:fic ipfe deus hereditas credentiü fit atcp fan; ctorü. Scripti eft& in ueteri teftamento:Filjs autem leuí. Nüfrug,e nó dabitís hereditatem ín medio fratrü fuori: quiaego Tofue.is.b pars ceorum.Etalibi:Dfis hereditas eorü eft. Et fan&us επί Ιθ.Α qui extra deü nihil habere fe nouit,audacter loquitur: Pars mea dominus:Et,tu es pars hareditatís mez,& cali 5,72«d.et cis mei, Non ergo parui ftudij eft ut(ciamus fpem uoca; 155 εἰ δ 5 δὲ diuitias glorie hareditatis dei in fanctís; Ea quíp peindigemus ad haeccognofcéda uirtute,qua etiam in fi lio fuo deus ufus eft(ufcitando: qué fufcitauit nó femel, fed femper a mortuis:& feciteum in mortuis liberü,nul, là mortis contagione maculatii:quotidie chriftus refut/ git ex mortuis,quotídie in poenitétib? fufcitat, Nó quo nó habuerit εὐ(cd'm carné poteftaté anima fu: ponen da& iterum refuméeda cíus: nemo quíppe tollit eam, riá fi ponatillàa femetipfo:fed quo íuxta dif(penfationé car/ nis δὲ filij,homo δὲ filius a deo& patre fufcitatus effe dí/ catur.€(L£tfedere cum faciens ad oexteram fugam ín ce» leftíb? fup omné pzíncípatü«C. Per humanà fimilitudine, dei potentiam demonftrauir: non quo folium ponatur, δὲ deus pater in eo fedeat, fecüq filium habeat refiden/ tem:fed quo nos aliter iudicantem atqj regnanté nífi pet noftra uerbaintellíigere nequeamus, Ad hoc pertinec& illud qd'in centefimonono pfalmo fcriptü eft: Dixit diis dio meo: fede a dextrís meis. Donec ponam inimicos tuos fcabellum pedum tuorü. Síenim iuxta regnantis habitum filius ad patris dexteram fedet:neceffe eft ut iut xtacandem fimilitudinem maior fit ab eo qui ín leua parte confederit. C). uod ut fcíamus aliter intelligi db lite ra refonat:idem pfalmus in cofequetibus docet, dicensz Tu es facerdos in eternum fcd?m ordinem melchifedek. Dsa dextris tuís. Ο τ em cü filius patriad dexteram fedeat, rurfum pater a dextrís eius effe perhibeturcAut qua ratione terra fcabellü eft pedii eius: δὲ coelum thro/ nus ipfius:cum& terram fcd'm Efaiam pugillo οοπείπε; Efag9,c re dicatur, δέ coelum palmae extenfione metiric Non ef poteft intra id effe qd ab eodem cótinetur: necin manu inclufum tenere a quo ipfeiuxta fedentis habítum ον’ .cüdetur.Sícut ergo proxímü effe deo, uelab eo procul recedere,non fcd^m locorum fpacia fed iuxta merita fen tíendum eft: qd fancti iuxta eum fint: peccatores uero— de quibus ait propheta dicens:Ecce qui elongantfea te, T5.71.d peribunt;ab omnieius uíciniafubmoueantur:Sic& in δ dextris E Mattb,25, Έτ εδ... 1.Co.15. Ε.Ο ου". dextris ucl in finiftris dei effe accipiédum eft:qd? fanctia dextris ei? fint:peccatores uero ἃ finiftris: Saluatore ἅ € idip(um ín euagelio cóprobàate, cii oues a dextris, heedos e(fe memoret aliniftris Sed& ipfum uerbi federe:regni fignificat poteftate,p qua bfificiü eis de? tribuit: fup qb? federe dignat:qd' fci licetregateos δέ ο’ ' ru ftto habeat:& ad παῖ ppriü uaga pri? & libera colla cóuer/ tat. Poft hac quarit, .€tos. Atqp ita fitutetià inimici fubiecti(int pedibus cius, natíoné: δὲ omne nomé quod nomínatur non folá in a hocfaxulo.fed etíá in futuro. Et 6mnía fubiecit pedíb? eius δε ipfum dedit caput fup omia ecdefiae quac eft cor £ommen.T2ieronymí líber pimus A fanctos uoluntate:peccatores uero fibi neceffitatefubie? ο ^ Quapropter ín eo qd' aitomnia:uidetur facere quaftio. nem.Nam illud qd dictum eft:Sede a dextris meis: do/ T6 . necponá inimicos tuos fub pedib*tuis.Et alibi:Oportet t,Co,is4[^i ii em eü regnare donec ponat omes inimicos fub pedib?ei?:nó ma gnope quarititerpre té;utca quainimica fütcü fuerint fupata, quóidqdfegépofür— pusipfins;plenitudo ci? qui oinia ín omib? adimplet.—fubijciat pedib9eis, 8 itelligifup o&m prin/; i. ,Ftuos ín uictoris tráfcát pov cipatti,& poteftate,. teftaté, Cur aüt oínia; uirtute€ ἀπαπίοη δὲ ofne nome qd noiat,nó folü irr hoc fxculo,fed etia in futuro. Etgdé de dextris ac(iniftris,& dcíeffioneià di&ü eft.Nücquarédü ubi Apoftolus hac quatuor nomina, principatü loquor, potcítate δὲ αἰτία» tem δὲ dominationé,fcripta reppererít,& in medii unde Aptuleric Neq eim fas eft εὖ q diuina Ἱοέϊίδε fuerat inftru étus aliquid locutum putare qd' in fanctís uoluminib? nó habetur. Arbitror itagpíllum aut de traditionibus he braorüea qua fecreta funt,ín mediii protuliffe: aut τοῦ) te quz quafi iuxta hiftoriá fcripta funt,cii intelligeret le; gem effefpiritualem fenfiffe füblimius:& qd' de regibus atqp principibus, ducibus quog tribunis& centurioni/ busin Numeris,& in Regnorü libris refertursimaginem aliorum prircipüregüq cognouiffe: qd fcilicet ín coele; ftibus(int principatus,fint poteftates,fint driationes atq uirtutes, X cetera minifteriorum uocabula:qua necnos poffumus noiare:nec ipfum Paulum puto ut ín graui corpufculo conftíitutum enumerare ualuiffe. Si autem funt principat? δὲ poteftates δὲ uirtutes δὲ diiationes:ne/ ceffe eft uc& fubiectos habeant& tímentes& feruiétcs fi, bi& eos σαί πὰ fortitudine roborentur, Quz diftribu/ tiones officiorü,non folü in prafentiarü, fed etíam in fu^ turo(xculo erunt: ut per fingulos profectus& honores & afcénfiones δὲ defcenfiones:uel crcfcat aliquis uel de crefcat:& fub 4118 atqp alia poteftate,uirtute,princípatu, & ἀπαείοης fiat. Nos homunculicito ín cinerem δὲ pul; uerem diffoluedií,fi confenfu hominü leuemur ín reges: tantas habemus miniftrorum diuerfitates X multitudi/ nes:quátas facilius poffumus fentire ᾧ dicere:Verbi cau fa:quod prafe&us ín parte cíuili,iudices puincias,S& οὐ ἡ dinem fuü habeat:rurfum militía,in tot comites, duces, tribunos,€ multiplicem fcindatur exercitum:& puta/ mus deum,diim dominorü& regem regnantiü, fimplici tantü minifterio effe contentü. 4 Q(£&tomnía fübíecítfüb pedíbus cíue zc. Huic uidetur illud cffe contrarium, qd' 4 alibi fcribitur: Necdü em ei uidemus omía fubiecta.Sed d&illud:Oportetemillii regnare donec ροπατοξς ínimi/ €os fub pedib? eius.Si em πες ei fubiecta funt omía:& oportet cü regnare ἄοπες εἰ fubijciant omia:quó nüc fub "pedib? ei? de? uniuerfa fubiecit: maxie cü δὲ in alio loco 4 Paulus ipfeteftet: Cü αὐτὸ ei fubiecta fucrint offia,tunc & ipíefili?fubíjcict οἱ q fibi fubiecitomia: ut fit de? omia inomnibus«Ergo aut fcd'm prafciétiam id qd' futurum "eft, quafi iam factum effe cómemorat:iuxta fenfum que &ra fupraexpofuimus ubiait:Benedixitnos in omni bene/ dictione fpiricuali in coeleftíb? in chrifto. Aut certe(i de 'prateríto fentiendü eft ες debemus accipere,qd etiam ea qua non funtei uoluntate fubíecta,naturz condítio/ ne deferuiant: Verbi caufa, damoncs,íudzi atq; gentiles, Nonenim feruiüt chrifto necfubiecti funt pedibus cius: δὲ tamen quia ab eo in bonam partem creati fant, fubdi/ ti funt poteftati eius inuiti: tàetfi aduerfum eii repugnet “οτί arbítrij uoluntate.In hunc fenfum& illud qd fe/ quitur coaptatur:Et ipfum dedit caput fuper omnía ος» €lefiz qu εἰ corpus ipfius. C) uomodo em caput pluri, ma fibi habet mébra fubiecta:e quibus funt nonulla ui, tiofa& debilia:lta δὲ dominus nofter ἰείας chriftus cum "fitcáputecclefiz, habet mébra eos omnes qui in ecclefia congregantur, tam fanctos uidelicet ᾧ peccatores: fed id eft,angeli,throni;driatioes;poteftates,X uirtutes cater rz,quz nund fuerüt οδεταγία deo, eius pedib? fubíjcià tur, uidet obícurii. Poteft itacp refponderi,qd abfq pec/ cato null? fit:& fydera ipfa nó fint müda οοτᾷ dco,ofüifgs creatura paueat creatoris aduétü. Vii& crux faluatoris nó folü ea quz in terra, fed etià ca qua in caelis eràt pur gaffe phibe£. Alius yo,omia,no ad uniucrfitatéfed ad ea tantü refert de qb9difputatü eft:uel hoc modo,oimis ciui tas cóclamauit;nó quo alíqs taces in urbe non fuerit,fed ex parte maxima etiam ea qua minora funtappellátur: & ipfe Paulus apoftolus: Omnes ínquit fua quarüt nó Ρα ὦ ea quz funt dei:& omncs me dereliquerunt.Non quod Timotheus δὲ cxteri difcipuli,qui illo tempore quo epi/ ftolz fcribebantur cum eo erant illum reliquerint: fed idcirco,quía a pluríbus fit dcfertus:ab omnibus:id εἴ ἃ maxíma parte defertum fe effe conqueritur. Simile huíc quid& in pfalmo fonat: Omnes declinauerüt/fimul in; s, utiles facti funt:Non eft qui faciat bonum,nó eft ufq ad unum.Si enim omnes declinauerunt:ergo declinauit& ipfe quiloqui£& alibi: Ego dixtin exceffu mentis mea:$0 omnis homo médax. Autenim uerum eft hocqd dixit, autfalfum.Si omnis homo mendax eft: ergo médax eft & ipfe quiloquitur.Si autem mendax eft& ipfe qui lor quitur:ne hoc quidem quod ait uerum eft omnem ho/ mínem effe mendacem.Porro fi uera fentétiaeg, omnes. fic accipiendiffunt;ut fupra diximus, quod magna pars hominü mentiatur. Scribit& alibi Apoftolus: docentes omnem hominem:& rurfum,cómonentes omnem ho: minem:nó quod omnes homines docuerit:quantienim.. funtqui ufq hodie nec doctrinam apoftoli audiere,nec: nomen:fed quod eos omnes doceat€ admoneat qui in ecclefia fant& cupiunt fcire qua dei funt.Sequitur,Ple^ nitudo eius,quiomnia in omnibus adimpletur.C) uod Colby / 4340s nt fii ns NM. qium μι pant pits ΓΝ εἰσ! giam pince μα ή cinis giam ἐμ ΓΝ δν gift Pf. Απ. (πώ ΓΙ ganraat dicun TWIN ΜΠΕΤΙ ttai αφού muc saura eit ΜΑΙ gin Tato ats Μάγος H quidem ficaccipiendum: quéadmodum& illud: Tunc nCo54;.;;,. fubíjcictur ei qui fibi fubiecit omnía,ut fit deus omnía inomnibus.Nunc enim deus per partes in fingulis eft: in alio iufticia:in alio caftítas:in alio temperantia:in alio fapientia:in alio fortitudo:& difficile eft etia in fanctis ui ris atq perfectis omncs pariter effe uirtutes. Cum auté in fínererum& confümatione mundi,ei fuerint unitierz fa fubiecta,adimplebi£ omnía in omibus:ut iuxtaid qd deus eft cunctis uirtutibus plenus: omnia in omnibus adimpleatur:& finc uniueríi habentes omnia, qua ante fingula finguli poffidebant. Sed δὲ hoc qd ait: Et ipfum. dedit caput fup omnia ecclefia qua cft corpus ipfi?:ple: nitudo eius qui omnia in omnibus adimpletur:non fo» Ium hominum fed etiam angelorum cunctarüqy uirtu/ tum δὲ rationabiliüi creaturarü ecclefia intelligi poteft Necnon& πος: αἱ omnia in omnibus adimpletur: ne quad ita ut refonat accipiendü:non em ait: Lui omnía in omnibus adimplet:fed qui omia in oibus adimple/ tur.Si quidé aliud cft implere;aliud impleri:quiain alte roagentis:in altero patientis eft uerbü.Sicut ergo adim pletur ímperator,fi quotidie eius augeatur exercitus: δὲ fiantnouz prouíncia:& populorum multitudo fuccrer fcat:lta& dts nofter iefus chriftusin eo qd(ibi credunt omnía,& per dies fingulos ad fidem eius uenitit,ipfead/ impletur in omnibus: fictamen utomnia adimpleatur inomnibus: id cft,ut qui in εὖ credüt, cücus aui on P tam Vtaquib ΕΠ "tad UCimens ην πα in ον Uti ME My E Vp Muss E d m B| nui z ra]. toy 3 MAC dul qn uy. Nt yg p. Quir* usd^ Ani paf, NM del ἀπ mum πα ed muy, sp amet| qui wil pra zm ————————€] jn cpiftolam ad£pbefios d eras ο, Io4 plenifint:S iuxta euangelium facíant eum proficere ata το,(αρἰδεία δὲ gratia;non folum apud deum, fed& apud homines,. Ca. ου "NS ὙΞ vos cum effetía moztu(oelíctís τρεοοσίσ νε; | ftrí ín quíbuealiquado ambulaftie fi Γεουί in dí bufus«c. tes peccata hominibus infinuant,ii ccelo uerfarl quet: dequo ob fuamerita corruerunt:fed coelum dicitur aer. ifte quifupra nos eft: iuxta illud faluatoris eloquium:'Coníyderateuolatilía cceli, δὲ cetera. Manifefrum quip C. Miattb.o.d peeft qd' uolatilianon per coeli uolitent fed per aerem, Sequitur, In quibus 3 Antedde(in 2 r3 nn Ἢ&nosomnesconuer ui uerborum fen,? T uós cum effetis mortui delictis Ca... 1I fati fumus aliquádo us diputemus, ui,& peccatisueftrís ἐπ quibus aliquandoambu,— in defrderíis carnis detur nobis italectío latis ftd'm fraus dibus. 4,. nofira, faciétes uolü nis ordo reddendus: Υ΄ iaius,icd m rxcuium mundi huius, cdm PHCL^ pates carnís& men» Etuos cum mortui pem poteflatísaeris, fpirítus quí nücoperatur ínfilijs^ tiám.O.d'aitin quir effetis deli&is& pec; diffi SN:; bus; ad delíctareferé catisuefrisconujgi, Chiliidentia:ín quibus δὲ nosomnes conuerfati fumus dum eft: Supius ein ficauit chrfio, deus— aliquando ín defyderijs carnis noftras facientesuolun,— quia duo pariter po qui diues eft in mí/ fericordia, ppter mul tà charitate fud qua dilexit nos: δὲ cü effe; mus mortuí delictis in quibus aliquado. ambulauímus,ícdm fezculum mundi hu/ iuscdm príncipem—: poteftatis aeris, fpiritus qui nuncoperatur in filijs diffi, dentiz:in quibus€ nos omnes cóueríati fumus aliqua; doin n carnis noftra, facientes uolüitates carnis ᾿& mentium, eramus natura filij ire:couiuificauit nos €hrifto:ut ἀπὸ κοινοῦ, fubaudiat quafi bis di&tü,& nos couiuíficauit chrífto.Coniunctioné uero caufalé in eo lo (Ὁ in quo ait:Deus autem qui diues eft in miferícordia, arbitramur autab indoctis ícriptoribus addita:& uititi inoleuiffe paulatíim:autab ipfo Paulo q erat impitus fer mone,& nó(cientía(uperflue ufurpatà. Manifefte auté morsanimz dicitur efie peccatum,ex eo qd aíGX uos οἵ effetis mortui delictis& peccatis ueftris: iuxta illud ἅφῳ EiebuS qd'in Ecechiel(criptü eft: Ania qua peccauerit, ipfa mo/ tietur, Et quia delicta qua grace παραπτώμο]α nuncu/ pantur:iuxta eiufdem lingua etymología propríe uer/ büeft(cripturarüi licet delicta τολημμέλιαι rectius tráffe/ xantur:CLuarimus quid fignificét: quo ue diítéta pec/ «atis:íd eft,qd ínterfit inter παραπτώματα καὶ ἀμιαρτίαρ. Aiunteimi qd? παραπτώματα, quafi ínitía peccatorü fint: «um cogitatio tacíta fubrepit:& ex aliqua parte cóníue/ &ibus nobis,necdum tamen nos impulitad ruíinam.Vn -de& inoctauodecimo pfalmo fcribitur: Delicta,hoceft 'παραπ]ώματα quis intelligit:quia fcilicet difficile fit radi xes& initia intelligere peccatorü.Peccatü uero effe,cü qd opereconfummatü peruenitad fine, CLuarimus quod quidfit:in quíbus aliquádo ambulaftis fcm faculum mundi huíus:utrum nam& alíud fxculum Πα non pertineatad mundü i(tum fed ad mundos alíos:de qui; bus& Clemensin epiftola fua(críbit: Oceanus& mun: diquitrans ipfum funt? An unus iítemüdus fitqui ab initio(zculi quo factus eft Ada ufqp ad termin futi uol/ watur& tranfeat: Vel certe mundusalio nomine appel/ Jetur princeps aeris huíus,qui nuncoperatur in filijs dif Ν|'' Ὀλέιια fidétiz Scribitur δὲ ad Galatas: Vceruatnos de prafentí faculo nequa:& ín hac eadem epiftola: Redimentes tem/ " Gti.47.«.pus quonia dies mali funt: Et dies lacob modici dictitur &peffimi:(iue qd? tempus uitz iftius per qd' claufi tene/ marin feculo graue fit€ laboríofum: fiue qd? ipfefata/ ias mundi huius ut fupra diximus& feculi uocabulo ;:nuncupctur:De quo ftatim ín fequétibus: fcdim prínci/ :pem inquit poteftatís aerís fpiritus quinücoperatur in iilis diffidentíz. Princeps quippe aerís,& fpiritus pote/ fatis qui in aere ifto eft, diabolus intelligitur: qui nunc operatur ín filtjs.diffidentiz:In hís ením qui diio credüt ἰ Ira, s, ΠΟΠ poteft operari.De quo& infraait:Non eft nobís pu; ;gnaaduerfus carnem δὲ fanguinem: fed aduerfum prin «ipatus& poreftates:adueríus rectores tenebrarum ífta; "riiaduerfus fpiritalia nequitia in cceleftibus, Nón quo diabolus& atellites eíus qui per mundum iftum uagà/ tatescarnís& cogitatíonum: δὲ eramus natura filij ire ficut δὲ cxterí. Deus autem qui díues eft ín mifericor. día, propter multam charítaté fuam qua dilexitnos:& «ü effemus mortui peccatís, conuiuificauít nos chrifto. fucrat:Etuos cü effe; tis mortui delictis δὲ peccatis uefirís:& ad peccata retulerat di^ cens:ín quíbus aliqr ambulatftis: ad deli/ &a uero nihil tale uí^ debatur fecututn qd? uus«fenfum poffit explez re:nuncait;in quibus delictis& nos omnes conueríatí fumus:fimulq nein eo qd? dixerat: δὲ peccatis ucftris in quibus aliquando ambulaftis: feper fuperbiam a Ρος; cato uideretur excipere, adiunxit, in quibus δέ nosom/ nes conuerfati fumus.() ui autem conuerfíatum effe fe dicit, deprateritis delictis δὲ non de prafentibus cenfi; tetur. Conuerfati fumus inquitaliquando;non'íruno defyderio,fed in defyderíjs carnis noftra: Caro quippe defyderat aduerfus fpiritum,& fpiritus aduerfus car/ nem.Facíentesnon unam uoluntatem carnis, fed plu/ res:& non folum uoluntates carnis,fed etíam mentiü: pro quo in latinis codicibus habetur, cogitationum.In, ter peccatum autem carnis δὲ mentium, hoc effe puto: qd' carnis peccatum, eft impudicitía atcp luxuria,& ea quz per mínifteriü cíus in libidinibus explentur. Men, tium uero delíctaàd dogmata pertinet contraria ueríta^ εἰ& hareticà prauitate: ita ut poffimus dicere plarofqs hareticorüi,quad$ hocrarum fit,uoluntatesmentii face: τε δέ non uóluntates carnis: δὲ multos contra eccle(iaftí cos,carnís δὲ non mentium facere uoluntates:& effeplu, res quí δὲ carnís& meritiii paríter faciant uolütates.Hec autem diximus,non quo δὲ harctici carnís non faciat uo lütates:;plura quippeapud eos corpisfuntuitia c apud noftros:fed utexéplo pofito facilius qd? uolebam?poffic &ratía Antelligi.Et eramus inqtnatura ΕἸ ἢ irz(icut& ceteri Re Ípódeat haretici q diuerías naturas effe contendüt,quà Paulus,qué utiq fpiritualis naturz effe no dubíum eft, fuerit natura filius tra ficut δὲ cxterí qui adhucin errore funt pofiti. Nos uero dicimus effe primü omes homines natura filios irz:uel ppter corpus humilitatis φοραί mortís:& qd? ab adoleícentia mens homínii appofita Πε ad maliciam: Vnde δὲ Salomon ait: Non eft iuftus in ter/ raquifacitbonum& non peccet: Vel qd'ex eo tempore quo poffumus habere notícià dei, δὲ ad pubertaté ueni^ amus omnes,autopere;autlingua,aut cogitatione pecce, mus.Eramus igitur natura filij irzeficut δὲ cateri: δέ om» nes fancti qui ab ira fanguine cbrifti redépti funt. Si er Paulus qui iuxta iufticiam qua in lege fuit;irreprehen(i biliter eft couerfatus,dicitfe natura fuiffe filium ira: cur timeamus etiam retro fanctos uiros filios irz fui(Tetefta/ ri.Dequibusomnibus uere dici poffit: Cum autem με’ nit mandatii,peccatum reuixit:ipfi uero mortui funt.Fi» liusaüt ire ficaccipiendinut filios pditionis,filios iniqui tatís,filios mortis, Non quo aliqua ira,mors,iniquitas δέ pditio fubfiftatin natura fua qua filios habeat: fed quo filij dicantur eius rei quz operctur in fingulis: Sicutfilij appellantur gehéna,qui geliéne ignibus confumendi funt. Aliusirz fihos(ic uocatos putetut filios diaboli. Díabolus ein perditio eft& ira& mors.Deuorauit mors $-2 ínualefces D Ecés.7.c E 2, Reg.24-a libris αἲ dauid nu: E 5.11. £ommen.oieronymi liber prints. ínualefcens:& nouiffimusinimicus deftruet mors: δά ipfum diabolum perditio factus es, Faétus inquit pro» pria uoluntate:non ab initio fic creatus. Quo igit mors 'dicitur,ex co qd' inuidia diaboli mors introiuit inorbé terrarum: perillum funt mortuí qui ante uiuebant:& federe fecit X regnare cum chrifto: híne uel maxime cá; probatur,qd' in futurís fxculis: non uno,fed omnibus fuam cunctis rationabilibus creaturís fuper nos often; - furus eft gloríam,[πα diuitias monftraturus: Q.uod. - nos quiquondam lege cenebamur inferni,& propter vi, pditio,qd pdat quof,: ui atc peccata, ut opi "cüdp decéperit:SicE ἡ.^ 2. p dii νυν. T. buscarnis ita eram9 iradicitpropteream b(ἀγάτία faluati eftis. Et coexcitauit fimulgg fedt federe. rfappticsractinars quá exercet aduerfü c it coeleftibusin chrifto iefu. Vt Gftenderct ín(πο 5| nücin chrifto regne; homine fexitaté.Sunt ' quiillud in Regnorü merauit populi ifrf, iràin fe dei puocans: / fcriptura dicéteEcap » pofita eft ira dci fuccé di in i(rael,& icitauít "dauid dicens: irá diii id: - diabolü fignificare putent:eteii iuxta grxcefingua pro prietaté nó dixit genere fceminino ira dei λέγουσα, hoc€ "qua diceret:fed ira dei A&yoy,id eft;q diceret,genere ma; fculino:mittit fiquidé diis iram δὲ furoré fuü per angelos peffimos. Deus ergo qui diues eft in mifericordia:& di; ues ppter charitate fuà qua dilexit hominii genus:& cha 'ritarem nó fimplice fed multá,cü effemus mortui ,ppter : delicta noftra, uiuificauit nos:& nó folü uiuificauit:parti gppe hocerat bonitati€ magnitudini ei?:fed uiuificauit '€ü chrifto iefu,una atqpeandé nobis tribués uità habere ' cüchrifto. CL uidà p eo qd? nücexpofuimus: Eteramus natura filij irz:p natura,prorfüs fiueomnino:quía uer/ 'bumote(ambiguiü eft tranftulerüt.O. d& fi fic foriet,iu 'xta caquz diximus,exponendü eft. 4 ΓΖ faluatí Rma 3.d cftío.Si no funt digne paffiones huius téporis àd futura 'gloriá quzreuelabitur in nobis: gratia magis fumus ῷ :opere faluati. Nihil em poffumus diio retribuere p om: nibus quzretribuitnobis. b€f&tcoexcíauít fimulas fe τας federe ín celeftfb? ín cbeíffo íefu.Supra dixerat, qd fufci 'taucrít de? chriftü a mortuis, δὲ federe fecerít ad dexterà ' fuam in ccletibus fuper omhé princípatü,& poteftate, ' δὲ üirtutem,X datione: omnenomen qd' nominatur : non folum in hocfzculo,fed οὐ in futuro: Nunc uero -addidit:quía& nos fufcitauerit cü co,€ federe fecerítin ' caeleftibus ad dexterà fuà.(3 uerit ergo: σα deus qui : nos faluos fecit& fufcitauiít, fimul fecerít federe cü chri/ 'fio.Ecquidem qui fimplicius eft refpófürus,hoc afferit: -qd'iuxta prafcientià dei id qd fucurti eft, quafi factü effe iam dixerit. Et quía mos ifte fit fcripturarti,ut interdü fu : tura,tempore praterito declinen£: Verb? caufa,de cruce d diiizFoderunt manus meas& pedes.Ecalibi de patfione Ea.3.c C: CLuafiouis ad uictimà du&*eft.& adhuc de íniurijs Τρίάε diy flagellorü:Liuorecius nos fanati fum?.Etalibí: Ab ἐπί» Lxx, tetibus populi mei ductus eftín morte. Hocauté ideo, : nequis futura femp incerta funt homini fpes ffuctuet '& uacillet, ca que deus futura cognouit apud quénihil ambiguü eft,quafi iam facta memorant: Vt quía praterí ta cdm philofophos quocp fieri infecta nó poffunt: qui audierint,quafl iam facta habeat qua futura funt. Alius uero quirefurrectioné δὲ regnum chrifti fpíritualiter in; telligic:nó deliberauit dícere,íam fanctos federe€ regna 'recum chrifto: Ὁ πὖ ef nequad in carne fanctus eft cü uíuatín carne,€ habet conuerfatíone in corleftibus cum -gradíatur intterra:& caro effe defiftens,totus uertatur in Lar.17,c Τρ τε: τὰ ο in cocleftibus federe cam chrifto: Regnü δλειδ,σις quippe dei intra nos eft:& ubi fuerit thefaur? nofter, ibi -*erít δέ cor noftrü: firmiqi δὲ ftabiles fedemus cü chrifto: fapientía,ucrbo,íufticia ueritate. Poteft autem δὲ hoc di; ci,ut quó arrabonem fpirituffancti accepimus necdum totam eius plenitudine cófecuti:fic€ federe nos cü chri; fto atqpregnare,necdü perfectam feffione in caeleftibus obtinentes. c€[<oftenderet ín feculío fuperuentétibue &butdáteo oítítías gratie fue ín bonitate fup noe ἐπ cbeífto (ευ, αδία fit bificij magnitud ο: δὲ ᾧ multiplex gratia -qua nos diís de fzculiiftius perturbationibus. liberatos fuperueníétibus abundantes diuitias eratía fuz in bo, v nítate fap nos ín chrifto iefu. Grátía em eftís falui factí p fidé,& hocno exuobis:dei emn donü eft, n6 ex opeti/ ebus;ut ne qs gloríct. Ipfius i fumus factura;creati in mus fedeamuíg cü €o.Sedeamusautem nonin hunrli ἄς loco,fed fuper orhné '"principati& potefta tem δὲ uirtuté X diia» tione, δὲ ominenomé αὖ nominat nó(ο1 in hocfzculo fed etià « chriftoiefu - infaturo.Sicim chriftus fufcitatus a mortuis fedetad de xteram dei in cceleftibus fupra omnéprincipatü& pote ' ftatem δὲ uirtuté,& catera:& nos fedemus regnamufdqg cum chrifto: neceffe eft ut fuper hís qua fedet ifle fedeaz mus.Sed qui dilígés lector ett,ftatim requirit& dicitiqd ergo,maior homo angelís δὲ cüi&tis in coelo poteftatibuse Q.d quia periculofum eft refpodere:principatus€ pote ftates δὲ uirtutes X diíationes,8 omne nomen qd? nomi/ natur nó folum in hocfzculo,fed etia in futuro:maxime quiaomnía chrifti fubíecta funt pedibus: nó ad bonam partem fed ad οοπιτατγίᾶ referet:ut dicat eas effe angelos 'refugas,€ principem mundi iftius,& lucifer qui mane oriebatur:fuper quibus fancti cum chrifto in fine feffu» rifunt: illis quoq tribuentes beheficiti, qui nuncinfreni & malelíbertate(ua abutentes paífim uagantur,& per pracipitia corruant peccatorüi, Cum autem tales habue rintfefforestiuxta fedentii uoluntate incipient guberna - ri. Alidsuero hoc qd'ait:ut oftenderet ín fxculís fupuer nientibus abundátes diuitias gratiz fuz in bonitate fuv pranos, in chrífto iefu: ad illam intelligetiam tranfferet, qd' n6 fimus merito noftro,fed gratia eius faluati:& ma; ioris bonitatis indiciü fit p peccatoríibus magis ᾧ pro itr ftis mori.Pro bono em forfità quis audeat interire:X da tur?nobis fit, quz necocul? uidit, necauris audiuit, nec in cor hominis afcenderüt. C) ux omnia ex parte iam de deritin chrifto iefu: quia nullum abfgichrifto bonü di» ci poteft. Ὅ Q[&:atía eii eftía faluí factí per fidem«c. Ideo inqtabtidantes diuítías gratix[πα ἢ bonitate in fupme; turis(culis oftenfurus eft:quia gratia falui fati eftisp fidem,nó per opera. Et hac ipfa fides nó ef ex nobis, fed -exeoquiuocauituos. Hocaütideo,ne forfitan nobis co -gitatio occulta fubrepet:fi p opa noftra faluati nó fum?: certe uel per fidé faluati fumus: δὲ alio genere noftrum εἰ qd'(aluamur.Addidititaq; δὲ dixit:fidé quoq ipfam nó nofirz uolütatis effc fed dei muneris. Non αὐ liberi homini tollatur arbitriti:&(cdm illud Apoftoli ad rho/ gd id qm vil auc uice rod Kditorà μα ΠΝ viti quia bendi ΕΠ} ΓΝ ΤΩΝ m ROO siqui ài bi atii tioni: hits - tatit angry be *l rim τα manos nó fit currétis nec uolentis, fed miferétis dei:ue/ Romg gt Sy rum αὐ arbitríj ipfa líbertas deum habeat auctoréi& ad illius beneficiü cuncta referant, cum etià bonünos uelle ipfe pmiferit.Hocauté totü propterea:nequis glorietur:' afíemetipfo,& nó a deo feeffefaluatü. e 6 Spfiuseim fü» imue facmuraicreati ín cbzifto(εἴ; οὗ. Reddidit caufas quas re στης faluati famus p βάξ:& hoc ipfum nó ex nobis, fed ex munere dei,dicens:Ipfius em factura fumus: hoc cít,qd uiuimus,qd' fpiramus,qd intelligimus,& crede/ repoffumus, ipfius cft: quia ipfe códitor nofter eft.Et di ligenter obferua:quía nó dixerit, ipfius figuratio fumus atq plafmatio,fed ipfius factura fumus.Plafmatio quip pcorigine deterrelimo trahit.Factura uero iuxta fimili tudiné δὲ imaginé dci fumpfit exordiü. C) d? ín cétefimo quoq octauodecimo pfalmo(imul pofitü diuerfa figni»,. ficat: Manus tua fecerüt me& plaímauerüt me,Factura primü locü tenet:deinde plafmatio.Et quía creationis& : códitionisnóméad magna femp foletopa copularí: uer » bi caufa:illa urbs códita cft:& ab initio creatus cft php n dus,3 ἀμ Ridlum ty; Vnde δη ^in epiftolam ad£pbefios dus:& unufquifcqp fanctorüi per uaria dogmata atqpuir/ tutes in femetipfo müdus efttotus:pprerea nunc creati inchtifto dícimur:& creati in operibus bonis,fiue quz ipi fecimus,uel facturi fumus:fiue in alijs creaturis ad qua noftra conuerfatio tranfferenda eft: ut quz prapa/ rauit deus in íllisam bulemus,fpe magna íam nobis datasdum NIA EM E mus qua deus ma; turá dicere cópellàt, totü chrifti myfteriü megant:utdicat,non€ chriftü in hac(apien/ tia,fed müdi fapiétia fignificari:Nos libere pdamam?nó effe pi/ £ulü εἴ dicere creatu rà,qué uermé δὲ πο) Tue he| miné& crucifixi δέ: ub maledictioné,tota fpei noftrz fiducia pfitemursmaxime ys| cü ex duob? uerficulís q pracecüt,ipía fapiétia pmittat ib fe effe dicturá qua poft fecula funt.Cü auté fzcula chri, uis ftus fecerit:& quz deinceps loquit,ea(int que poft(zcu 718 la dicturá fe effe pmiferitad incarnatioís myfteriit,nó ad bx naturà dei referéda(üt qua fequüt; licetín hebrais codí pa Proutr.&c cib? nó habeatidiis creauit me inititi uíarü fuagi:fed diis T JP poffeditme.Inter poffe(fioné ait& creationé multa díftà "T tía eft:quía q poffidet,is πεί qui eft δὲς fubfiftic,& eft — proprius poffidet. Creatur uero ille,qui non eratantedj gp ple ofieretautcerte deeo α erat, tranfferturán aliud: ficut& emp nos nunc creati dicimur in chrí(to ie(u. Creati utiqynon vllt quiaante non fuimus:fed creati in operibus bonis. ὦ iex| dauid quod in píalmo quinquageíimo deprecatur,di; εἲς; Cor müdü crea ín me deus.Et certe mundü cor ante $$98,d peccatü habuerat,quádo de eo diis loquebatur: Inueni dauid filiü ieffe(c&ím cor meum:fed utíbi creatio inftau ratione(onat:íta δὲ in nobis δὲ in chrifto per fingula opa & profe&tus,creaturà ati conditio accipi poteft:ut quoe '£^ γον tidiein credentibus, qui uarie ícd'm meríta díuería mon 15 dícuntur,& ualles& colles atg; campeftría: chriftus creatus,natus& conditus fit. a€["[»zopter αὐ memo:ee tftote quíaalíafi voe gentee ín carne qui ofcebamíni ρ2ρρυ’ Ηὔ«C, Gentes ephefios in carne uocans:oftendit in fpiri, tu effenó gentes: ficut econtrario iuda in fpiritu gentes - funt& in carne ifraelitze, OQ, uadripharia igitur iudai di^ uidunt& gentes. Alij funt ín carne circücifi& in fpiritu: qualis fuit Moyfes& Aaron, apoftoli,& Nathanael: cu; δι; iusoccultum iudaifmü ας intuens aít;Ecce uere ifraeli» tesinquo dolus nó eft. Alij qui nec carne nec fpiritu cirz cücififunt:qualis fuit nabuchodonofor δὲ pharao,X ho; - diebarbararü δὲ rhomanarü οοπε multitudo, qua nó ' ereduntín deum.Tertíj qui tantü in carne funt círcücifi TM we&[piríti incircücifum habent: ad quos propheta dicit: πε. Circücidimini deo ueftro,& nolite circticidere carné pra 7-7? putíjueftri.Etalibi:Omes gétes incircücifi carnedomus uero ifrael incircücifi funt corde. Extremi de quib? πᾶς dicitur:quia aliquando uos gentes in carne qui diceba minipraputiii,ab ea quz dicitur círcücifio in carne ma/ nu facta:jlís hodie uniuerfa eft turba credenti€ totus egentibus müdus eft plenus, Ad di(tinctioné igitur fpi/ rituali genti iuda orum,ephefti gentes uocatur in car/ ne:quía ícd'm fpiritum ifraelite funt. Nam& in alio lo^ &Coro d Cocarneum ifraelem fcriptura cómemorans ait: Videte ifrael(cin carné:quia in fpiritu non erat ifrael, Pulchre (i a . E x (i μὶ|. chrifto iefu in operibus bonis: que prxparauit deusut inhis ambulaturifu 5ínillis ambulemus. Própter qd" memores eftote, quía aliquádo uos gétes in carne, quí dicebamini praeputiüi, eftis prope in fanguine chrifti:ipfe eft em pax noftra. Οὐ fecit utrag; unum:& mediü parietem tacería: fol uens ínímicitía ín carne fualeeé mandatorü in dogma tibus euacuans: ut duo conderct ín feípfo in unü no; -- uum hominem, faciens pacem ut reconcliaret £g— νο, 10j autem etiam uerba moderatus eft: qui dicebamini pre/ putiii.Dicebamini inqt przpudii,nec eratis, ab ea. qua dicitur circticifio in carnemanu facta.Non quo fit circi, cifio:fed quo ipfa(ibi hoc noméaffumat: δὲ fit uerecírcü cifio manu facta,nó fpiritu. Simu]& illud eft attédendü qd nos ds finechrifto alienatos ándà a con ueríatione ifrael effe memorauit,& pegri/ nos a promiffionib? C gore praparauit,^ 1& teftaméto dei: nüc Étquiafemelad no^ abeaquzappellatur circumcifio incarne manu facta: μοι in chritü cre; men creaturz ueDieg οσο ιοί; To RN um didimus:ficutrepro^ Ius:Srfapietain p,"QuOnid eratis illo tempore fine chrifto, alienati a ΑΝ uebisfalomonisdu— fatione ifrael, δὲ peregrini teftamentorum promiffio^— raciusaccepimus:ita citíecreatam initium.& ais(o bente ν: Tb conueríationé quogs Gard deis muliq,"i fpem non ba entes δὲ fine deo ín mundo. INünc Senuenadone quom morenechriftücrea, autéín chrífto íefu uos quí aliquádo eratíslonge, factí«μιδ conuerfatio uni uería legalif expletur in nobis,quía uídeli/ cet lex fpüalis eft, δὲ magis circücidamur δὲ fabbatigem?in Γρ, fpüales uictimas offe rétes:illorü templo al tarírp deftructis, nos deo fructuü nofirom τς decimas offeramus: nos immolemus agnum immaculati:& accincti lum, bos,expediti pafcha comedamus.$Sicut eim circücifio dí/ citur in carne manu facta:ita ad diftinctioné eius intelli; gitur alia effe circticifio:quz nó fit, ut diximus, manu fa cta, fed fpiritu. Ω d' auté aiiSpem non habentes,&(ine deo ín müdo:Non quo plures deos, ante? in chriftum crederentephefij non habuerint, atq: uenerati fint:fed quo quíabíq deo uero fitjnullum deti habeat. Et figní/ ficanter additum eft, fine deo ín mundo. Habebát quip pedeum,quem eos habituros deus ante cognouerat:&€ apud prafícientíam dei nonerant fine deo: fed in müdo erátabíq: deo. b q['IBuncautéín cbeifto(efü voe d alíqua do eratío lonae:factí eft pzope ít fanguítie cbziftí cC. Deus ubigpeft,& tot? ubicp eft:a quo quis poteft fepararí,cü in eo fincomnia:& ipfe per pphetàloquatur:Ego deus ap^ Híere.23,e propinquans& non dclonge:Etpfalmifta tefta£: Si aícé t8.158.b dero ín coelü,tu illices:(i defcedero ininfernüi, ades? ΟΠ igitur in eo fintomnía,procul tamen εἴτε δῷ impijs dici; tur:iuxtaillud:Longe eft dris ab impíjs.Iftea quo imptj longefunt,uicinus eft(anctís. Denicy cum& ab epheftjs eífet procul,in fanguine íefu qppe eís factus eft. Et dilige/ tius intuendü,qd abfq cruore diii iefu nemo appropín/ quet deo:quia ipfe eft pax noftra, dicens: Pacem meam Ios14.d ατα inuno Prouet,15,d : douobis:pacem meam relinquo uobis. OQ. uomodo efi fapientia, fapientes facit, δὲ iu(ticia iuítos,& fanctificatio fanctos,& uita uiuétes:fic ipfe pax,nos facit effe pacatos: ut dicamus: Cum his qui oderuntpacé,eram pacificus. Si aütchriftus credétiü pax eft,quícüq fine pace eft:con fequéter non habet chriftum. Κα υ fecít vtraqs vnum. t inedíG paríerem macerie foluée ínítnícítí3(tt carne fua ec. Ifte eft medius paries δὲ maceria,qua utrücp afe populü díuidebat.De quo δὲ in Genefi in partu geminorü obfte tríx loquitur: Vt quid propter te dirupta eft fepiscPoftdg ergo fapíientiam carnis quz eft inímica deo,in fua falua/ τού carne deftruxít: precepta legalia,euangelicis dog? matibus cómutauit:ut deiudao atq gentíli unum po/ pulum faceret chriftianum:euangelicans nobis qui lon ge eramus:& reliquijs iudzorum qui de ifrael perapfos crediderunt, pacem atcp concordíam: tunc acceífimus peripfum ad deii:& unum in fpiritu patrem nos habete cognouimus: Completüq cft illud q-?in euangelio αΏ loquebat,dicens.Et(ierunus paftor€ unus grex.Etiíte; rum: Etalias oues habeo que non funt deouilt ífto: nos fignificans ex gentibus congregandos.Inimicitía autem quain faluacorís carne de(iructa eft, eríam per cruce eft 5 73 interfecta, Tsrgb Gai38.g Iob.10,€ £ommen.lloicronymí liber poinmus interfecta. Scriptum eft em,ut reconciliaret utrüiqy in uno corpore deo,per crucem interficiens inimicitià inea: Νδ utin latinis codicibus habetur in femetipfo: ,ppter graeci pronominis ambiguitate: ἐν ἀυτῶ eim, δὲ in femetipío,& ὑπ ea:id'eft cruceintelligi poteft: quia crux,id eft, savpog juxta grecos generis kr aliena«ὃ με ξ int ἈΝ d e ΄ A Mab, o P s 1: mo α, n τι αὐ οχηῷ inunocorpore deo, per crucem interficiens inimicitia ται εις τα de in dogmatib?: ports ín ca:& ueniens enácelígauit pacé uobis qui lenge era/ foc&: domeftii e Sa πο ο tís:& pacem his qui pr ope:quoniam peripfum habe; fus cos uel maxicfa ρορῖο dei,&pafcha, s mus acceffum uterg; in uno fpiritu ad patrem. Ergó Siri dines pam P raci zone iam non eftis peregríni δὲ accola:: fed ciues fanctoz* COPIER eod &udeiuacuifunta| fum δὲ domeftíci dei: faperzdificati fuper fundamen/— ni faái(untciucsfan ti? itellecta qs refonat: étorii:& quó domefti & ab occidente litera aecedentes,cocpimus uiuificanté fpiritüfe/ qui. OQ. d'autéait: Ve niés cuágeligauit pa «em uobis qui loge, hoceft,gétibus:& ρα’ er hís qui prope:hoceft,iudzis:uídetur mihi de Efaia alijs uerbis teftímoníti protuliffe:& fcriptura fententía Eí2,57.d abufum quafi(ua. Scriptum eít quippein eo: Vias eíus ἘΞ 3 ΓΤ Le's.9,d uidi,& fanaui eum:& confolatus fum eii:& dedi εἰ con/ folationéuerá:pacé fup pacé his q longe erat& qui ppe. Ethacquidem iuxta uulgatà interpretatione dicta fint. Caterum quiillud apoftoli legit, de chrifto memoran/ tis: Pacem facies per(anguine crucis fuz, his qua ín ter, raerant,S his qua[η coelís,& caetera quz in eodem dic tur loco:non putabit nos qui iuxta fpiritum ifrael uoca mur fuiffelóge,& iudaos q tantiimodo ifrael nticupent in carne fuiffe prope: Echanctotá intelligentiam ad an; Θείος uirtute(cp coeleftes:& ad animas téperabit huma/ nas:qd'chriftus in fuo fanguineterrena& coeleftia copu larit:quz ínter(eantea diffidebát:Et bon?paftor morbi, dàad montes reuectás oué fecerit cffe cü ceteris: Drachz mád quz píerat,drachniis que faluz fuerant copulaue rit: mandata legalia ad illa retraxerít dogmata,ad quo rum typum δὲ imaginé moyfes qua effent ín tabernacu; lo fabricanda confpexit. Atq ita ficri,ut crux diii:non fo lum terrz, fed δὲ coelo profuerit:znon folum hominibus, fed& angelis:& offís creatura dii(αἱ cruore purgata fit. Ὁ d'autem ait: Vt duo conderet ín femetíipfo in unii no; uum homíné: X qd" magis uidetur fuperiori de iudzis atq getilibus fenfui couenire:fic fuz intelligétie coapta/ bít:ut dicat hominé iuxta ímagine& fimilítudinem dei factum,eandem poftreconciliationem formam receptu rü qua X nuncangeli habent,& ipfepdiderit. Nouti aüit homine effe dicit, qui Qtidíe renouat:& habitatur? eft ín nouo müdo,qi critcoelü nouü& terra noua:& bibitur? eft calicé iefu nouü in regno ἀεί: 8ζ cátaturus cantícü no^ uti,& ueteris X noui teftaméti le&tióe gaudebit.Illud dq 43.c αὐ alibifcribitur:Ecce facio noua qux nücorient:fic fen tiet, ut principium ínnouationís in prafenti fzculo fieri exiftimet, Caterü perfectam cofummatáq nouitatem, necdum in ifto putet fzculo poffe cópleri. Et quó nunc per fpeculit uidemus in znigmate: tüc aüt faciead facié: fic& inftaurationé noui hominis tunc plene perfecteq complenda:cum coeleftia terrenaq fuerínt copulata:& in uno fpiritu,& fenfa cádéqp fententia, accefferímus ad patrem.Neício quid tale,& in alia'epiftola,(i quís tamen eárccipit, prudétibus qbufcle&oríb? Paulus fubindi/ cat dicens: Hi omnes teftimoniü accipientes fidci: nó rez tulerunt promiífioné, deo pro nobís melius quidproui dente:ut nó abíqj nobis confümarent, Propterea& uni uerfa creatura congemífcit nobifcum:qui ín tabernacu/ loifto ingemifcimus:& condolet: quia timore dei in ute ro concepimus€ dolemus:& preftolamur reuelationé filiorum deí:ut de uanitateferuitutis cui nunc fubiecta efi,libercé:& fiat unus paftor δὲ unus grex;& orátio díij tum apoftolorum δὲ prophetarum, ipfo fummo angu. latílapide chrifto iefu, In quo omnís«dificatio.compagínata.crefct ín templum fanctum ín ἄπο. Ín quo & uos coxdificamíni in habitaculum dei ín fpiritu. compleatur dicentis:Fiat olas tua ficut in coelo&it Mattb ο terra. 3(|£rgo(am non eftio percgríní« accole:fed είπες fanctozum« oortie(tící oeí 2c. Ad id quod fupra dixerat; pegríni teftamentorii& repromiffionis,nunc refpondet; ergo iam nó eftis pegrini& accola. Et ad illud qd pramí ci dei fuerunt quon/ dà alieni a conuerfa; -tione ifrael: fi nó pót ucl in melius uel in pei? natura mutarie Q. d'autem fequitum Edificati fup funda/ ientum apoftolorum S prophetarii:magis príori ζω cunda interpretationi conuenít:ín qua fuperius dixera, mus, ante paífioné chrifti uicinü ifrael,& gétes fuiffe de longe.Hocteftimonio& contra Marcione caterofqp πεῖς res haereticos, quí alium legis, alium euàágelíj praedicant deü,uti poffumus.Si em nequadp peregrini δὲ accolz,fed ciues fan&orü δὲ domeftici dei fupzdificati funt funda/ mento apoftolorü& prophetarü ipfo fummo angulari lapide chrifto iefu: In quo omnis zdificatio compagina: ta,crefcítín templü fanctü in dfio:In quo& ephefrj coedí .fican£ in tabernaculü dei ín fpirítu:unus eft deus,unius zdificationis δὲ templi,qd fuperazdificatü eft fandaméto.... apoftolorü& prophetarti. Qd fi uniuerfa aedificatio có/ 'paginata,creícit ín templum fanctum ín dfio:omni labo renitendü eft, ut fiamus illi lapides de quib? fcripti eft Lapides fancti uoluuntur fuper terram. Etcü fuerimus Ζαςῦ, uiuilapides ex omí parte dolati,leues,politi, nullam ha bentes fcabredine, edificemur ín templi,& fiamus habi taculum deo:Condaturqg in nobis arca teftamenti cu/ ftoslegis diii, δὲ cherubim fcientia multitudo,S ínterioz ra pectoris noftriin nouü uocabulum tranfeant: díca/ ταῦτ"2^: qd? nos oraculii fiue refponfum poffurnus appellare:€ ut contentiofius uerbi exprimamus euet: bo λαλήριομ, id eft locutoríii dicere: πες Apoftolo εὐ pamus in uocé: An expímentü quaritis eius qui in me«Corsa" loquitur chri(tus? Poteft automnis zdificatio fuper fum damentü apoftolorü prophetarüiq; conftructa,non folii nos:fed δὲ cceleftes fignificare ytutes, ut uniuerfi pariter fiant habitaculü dei in fpi. Incógruii quippeeffeaiunt ex hominibus zdificationé οδραέϊ atq concordé crefce rein templü fanc&tü ín dfio:fierícp habitaculti dei in fpiriv tu: angelos αὔτ δὲ beatas quafqy uirtutes:qua ín coclefti» bus dco feruitit, ab hac foelicitate alienas exiftimari. 5’ mus aütangularíslapis,quí popult τισ contineat: ἢ. ue iuxta fecunda interpretatione cocleftia iungat atcp tet rena: chriftus eft diis nofter lapis pracifus de monte fi/ nemanibus:de quo& píalmifta teftatur dicens: Lapidé«3 ,i7.e quéreprobauerüt zdiíficantes, hic factus eft in caputan guli.A diio factü eft iftud.Reprobatus quippe efta pha: rifzis:qui uidebant legis habere noticia, deiqp templü le, galibus edificare mandatis: δὲ affumptusa deoinangu' larem lapidé:ut duos parietes ipfe medius cotínere:& p illum πετ populus ad deü haberet acceffum. Ifteanz gularis lapis:non credentibus,lapis offenfionis eft,& pe tra fcandali, Super quem quí ceciderít,quaffabitur:fup quem uero ipfe corruerit,cóminuet eum, Cómentarfj prímiin epiftolam ad Epheflos finis, λύραι betur pubis εἰμι satxtiil ὧν 94 ugs f thats ho xyadilc ἐμ ταμίην adl Vigna DIVI. HIERONYMI PRESBYTERI IN SECVNDVM LIBRVM Io6 COM | MENTARIORVM AD EPHESIOS AD PAVLAM ET m EN 5: EVSTOCHIVM PROEMIVM, Sem d ἐν 1 A Zl Ecindum orationibus ueftris o Paula δὲ Euftochium ad Ephefios aceredimurli C im{, qd brum:noua quoq; Romam munufula tranfmiffuri. INon quo hzcdionet legere— s" 4:»|| doctorü fenatus,& Bibliothecis ueterü allcribere:fed quo facta Marcella idipfum ἢ iod fieri per epiftolas flagitet. Cuius ego quotiéfcüq; ftudiorü, ingenij, laboris, recorμὴ| dor:totíens me damno inertiz qui ín monafterri folitudine conftitutus: δὲ illud prafepe contra iy,| nidens,ín quo uagíenté paruulà feftíni adorauere paftorcs, id facere n6 poffum qd' mulier μος τι|. biliinterftrepentem familiam δὲ procurationé domus explet οροτίς fuccifiuis, Quapropter& "I illam&uos,&fi qui fortele&turi funt.in comune precor: ut Ícíatís menó cogítatü αι limatüqg wb us profetre fermoné:fed ad reuelanda myftería Ícripturarü;uti uerbis pene de tríuío:& interdü pec j Ἢ I fingulos díes ufqy ad numerum mille uerfaum peruenire: ut coepta ín. Apoftolá explanatio, mi p ipfius Paulí,cuius epiftolas conamur exponere,orationibus compleatur. ud- COMMENTARIORVM HIERONYMI liuoli criminant fed magis apfi affertores fumus: qd'he mE.^ INEPISTOLAM AD EPHESIOS breus ex hebrais,abfc rhetorici nitore fermonis, uer, T p usw IIBER SECVNDVS. borü cópofitione, δὲ eloquíj uenuftate, ππη αὐ fidem aim P. lius reí gratía ego paulus vítcrue(εί οδοί;— chriftitotimundü tranfducereualuiffet, nifi cuagelicaf ibi d"[li fti Ὁ vobíe gentíbus«t. CLuantüadconfe/— feteum noin fapictía uerbi, fed in ytute dei.Nà& ipfe ad Wa E. jl quentíà rus Corinthiofait:Étego t, Cor a.a ων Br S!(ermo/ 2 ON cumueniflemaduof^^ πρό του, πα ία rei aratia ego pauluf. saziscnssnen P EE peu Hi uinctus Iefu chrífti pro uobis gentibus: fi pen Dt Ru PCR E** 1? ge ΄ ΄ Η ΄-: z 1 ἐν τς.-πμ fit Hub rei brieia ego j| tamen audíftís difpenfationéeratíe dei,^ monia dei: Et rurfti: Ybidem, : i: Pus AR ks εδω) qux data eft mihi ín uobís.Quoniá(cdm FAEERE D dun'chrifti 5 genti; Aum dor,; atio mea, Ia É B Con diligetiffine per reuelationé cognitu factum eft mihi myfteríum; ficat rijs fapictiz ybis, fed s: Σπ ΑΗ q*d prrfcípfiín modico:prout poteftis kie intelligere, μιοῆραβοαις pn& mi Kid gm spun b fenfum meum ín myfterío chrifti, Ec alijs genérattont- που firin fapiétia ho : d SENS Ἡ OE bus nó fuit notum filijs hominá ficut nunc reuclatü cft n ri T IARE Ί E Ξ^ εν: 2 5 2’ Por-:: "T redu. fanctisei?apoftolís& pphetísinfpitítu.efeectesco! αίτιο i stis facit dd luddocuifedufpen— hacredes,& cócorporales,& cóparticipes pmiflionisín^ qui no pót hyperbar Mui famanente fententia, ie à chrifo(ὉΠ reddere, fenten, Wh^n^5 35 aXoreffusadalia eft.!;(o, damgócludere:au pf Lr Nili forte ignofcétes οἱ, qd?& ipfe cófeffus eft dicens:Et fi dacter fibi uendicat fapientisi& Si em mn ων qut|. imperitus fermone,nó τῇ cietia:fenfuü magis in eo que tionéco enm eft mini τα ἰδ iis E nin mo Ἢ fiori»: ramus ordíné Qj yborü. CY ui fic reddi pot:huius rei gra. co. Vereetmfiqs uperiora hui A CO τὰ a 1} ji t tia ego Paulus uinctus chrifti lefu,& uinctus p uobís q reuclata myfteria: qrü is E Codi Bet afe Grmene prit|. eftisex gentib?,cognoui myfteriü: utuobis jgpilludtra— perftrinxit: πὸ τᾷ τοῦ q pleres,qua: TUN derem:ficut in haceadé epfaantepaululüfumlocutus.—ex modico quid taceret.Prout poteftís(inquit) Es ΑΓ du míhiín uobis q eftis ex gentib? ,p quib?& uinctusfum οι ην ados tid“τε vit' Teu chrifti Vinctü aute Iefu chrifti Paulü effe Pp gétib?, EU phe d Fins did gustus Ss S in i ντε Την ην insi OTROS Ῥ CORN eAad at us Ros Sor funtfcripta relegam?. b 4L talo T&us hancepfam miferít€o tpequo ad hilemone, ad it üt attet s quae Tipo re Eam qc y μι-Coloffenfes,& ad Philippeníes ín alio locofcríptaseffe— generatíoníb? no faít ποιῇ τί, Myf er chríftí 3 S d "UH móftrauim?, Vel certe quia inplurib?locislecüefauin^tefupra Apu: excu 5 ef. qua gus gene. ue gut I«ulum animz corp?hoc dici: ἅ fi claufa teneat incarce— rit eno ρίαν EA a di“οὐ NEN n ral εἰ ài Re PX n ἐ pu zn Em peas eit fcriptura cómemorat. Abrabá quippeuiditdiem jog.g,s ᾽ ut o cape licer quid alit ea umm aufi ἊΝ uter CCP RUE εἴν, δὲ dicit ei: Bridicent ín feminetuo οὖς Gefi.22.d di| rai, d Faelespra defino aes μος aero gétes. Etlacob deco quioriüidus effet ex Iuda ,pphetice m. d cout an. pus& uitiofa ín Fen lo loquit:Etipfecritexpectatio gétiü. Moyfes ὅς maiores Gen,a.9 b um: SR MR nent H rai ΤΣ huiusreígra^ díuitías egypti thefaurís, opprobriü Chrifti arbitratus dá S tgo ene duae capas p uobis gétib? cognouí—eft.EtEfaías:Ecce( inquit uirgo ín utero cócipiet:X ρα’ Efa.7.c M| myfteriü:ficut& prafcripfi n modico putpoteftíslegé/^ ríct.EtalibiErit uirga Ieffe:& qui furgetad regnandum Ibídem.ra μόδα Ϊ tes intellic Kate pr[9 P faego Paulus uinctus fcd m gentibus in ipfo gentes fperabüt. Ptnelongum fiat,pau uid reuelati HG f Ius ci mibi myfteriü& relid.Si^— ca depfalmis dixiffe fufficiat: Ecadorabuntin cófpectu 25.5.21. | Yo qs pót Ken acr c& ραφή ευτε γε docere— ciusomnes famili gentium. Etiterum: Omnes gentes Ibidem,71.e m Apfm fuiffe pfe&ü:& in artis grámaticz uítianonincur^ feruientei, Ecadhuc manífeftíus de populo[τας];& de riffezillepotius aufcultandus eft. Nos dtienfcunqpfoloe,. «nios aut tale gd annotam^;no Aptm pulfam?,ut na/ diio faluatore: Vifita uincà iftam:& perficeeá quá plati/ fbidem, 79,c tauit dextera tuai& fup filiti que cofirmafti tibi. Cui?etía $. 4 corporis Ῥδ.]οις Ε 080b £ommen.Il2ieronyni liber fecundus corporis difpéfatio in cófequétibus indicat:Fiat manus tua fuper uirum dextera tua;& fuper filiti hominis que cófirmafti tibi, Autigitur iuxta Montanü,patríarchas δύ pphetas in extafi locuto$ accipiendum:& ncfciffe que dixerint. Aut(i hocimpiü eft(fpiritus quippe,pphetarti, prophetis fubiectus . concorporales,& cóparticipes pmiffionis in.chriftoTefu per euangeliti:cuius factus eft Paulus minifter(τ τη do num gratíz ἀεί, qua data eft ei iuxta operatione yutis ei?.Scio appofitioné cóiunctionis,per quá dicit,cohare des,& cócorporales,& cóparticipes,indecorá facere ín la tino fermone fenten intellexerüt uti; T v tiam.Sed quía ita πα iei: quud chriftopereuangeliii: cuíus factus fum minifterfedm^ peur in gracoxsífin, intllexeruntquarit/ donumgratizx deí,qua data eft míhi iuxta operationé gu Kimono sf δ 1 5 ix."NEAN νο αε,αρίςςς,ρυπέα ἰη ec pauio αὶ ὁ uirtutis eius, Míhi infimó omniü fanctorum dataeft μια(copouris Pk nibus nonfuítnoti, eratía hzc, ín centibus euangelícare ininueftigabiles^ nafuntfenlib? pro; fuilTe Chrifti apofto: diuitias Pterea magis ποίαν lisreuelatü, Autigit mus in compofitióe illud eft refpódendü, firucturag uerborü, qd caute Paulus neg teftat? fit, fils hom ignoti fuiffe myfteriiinó filijs dei,ad quos loquit: Ego dixi dij eftis& filij excelfiomes:O. ᾧ fcilicet hi q fpiritii adoptio: nisacceperínt:de quib?priarcha& ppheta fuerunt, dei fcierintfacramétii.Aut fi hoc nó recipit:€ níimíü uiolen tum δὲ coa&ü uídet,ílluc fermo tranfibit:ut dicat nó de; finite& generaliter dixifIe Paulü alijs generatioib? igno tum fuiffeoino diii facramétüfed fic quo nuncreuelatü eft fanctis eius& apoftolis,nefciffe patriarchaf ueteres& prophetas, Aliud eftein in fpiritu uentura cognofcere: £0.7.d aliud ea cernereopere cópleta, Vii& lohannes ,ppterea maior pphetís oibus dici£:quía que caeteri pphetaue/ Jo5.1.d runtipieconfpexerít,& digito demonftrarít dícens:Ecce agnus dei:ecce qui tollitpeccata mundi. Iuxta qué fen; Manbarsb fum,& illud exponi pót: Multi pphete€ iuftí cupierüt uidere quz uidetis,€ nó uiderüt:& audire qua auditis, & noaudierüt.Hacutiq uidere& audire cupiebat qua fatura cognouerát.Q. d'fi nefciebant uentura,quó defy/ derare poterant,quz penitus ignorabanteLegim? ín re/. s.Regt.ia gnorum libris, diim Salomoni in fomnio pollicente δες F dicenté:Pro eo qd? petíjfti a meuerbü iftud: δὲ nó petíjfti tibi dies multos:nec poftulafti diuitias,nec aías inimíco/ rum tuorü:fed petíjfti ut intelligeres, X audires iudicii: Ecce feci uerbü tuum, dedi tíbí cor prudens:X fapiens ficuttu,nó fuítante te:X poft te non furget fimilis tibi. Et quó quidà putantapfis chrifti reuclatum effe myftcriüi, qd'ignotü fuerit Salomoni:cü apoftolis omnib? fapíen/ εἰοτ fuiffe Salomoné:& retro priarchis uox diuina pol; Sap.7.b licita fit«qui defe gp ipfeloquit cofidéter: Deus docuit ime fapientia: intellectum fanctorü cognoui. Necnó δὲ 3.50. Dauid defcientía occultí myfteríj gloria£ dices: Incerta δὲ occulta fapictiz rue manifeftafti mihí. Ecad eum quí fibi de(apientía fapplaudebat, deus loquit per pphetà: Egecb.18.a Nunquid tu fapiétior es Daniele? Autille igit de qam fupra differuim?,tenedus eft fenfus:ita pfiarchas€ pro phetas,utnunc apfis reuelatü eft;chrifti ignoraffe myfte rium:quia aliud fit tenere quid manib?,aliud futurti in ες Cort1242. fpiritu preuidere. Aut dicédüi quó nó funt files facies fa ciebus,fic nec corda effe cordib?:& iuxta Apl'm diuerfa effe charifmata:alium habere ,pphetià: alium generalin guarum:alium dona curationü: alíum opitulationes& gubernationes:íillum effe fapiente, huncfidelem: iftum pollete fcientía fecretorü:illum fimplici tft fideeffe con; tentum.Ned effi omnes in exéplti Salomonis de naturís beftiarü X uolucrum, δὲ herbarü fimiliter funt locuti:ut 3. Regh4.d difputaréta cedro libani, ufq;ad hyffopum,qua exiit p parietem. Ecótrario Salomon non ita forfitan uiderit ut Moyfes ofnes fpecies uictimarü& cultura dei: Νες εἰ fa; cícad facie fit locutus diís:hec uaforü tantà uel habuerit ucl intellexerit(uppellectilé: quorü typum illi ín monte düs oftendit.Et quó patriarchz& ,pphete habuertt ali; qua qua apfos nó habuiffe credendü eft: fic ecótrario p opportunitate εξροτίς͵ Β΄ pro euangelii pradicatione,ha bueruntapoftoli magis notü myfteriü chrifti, Qd fcie/ runt quide& fan&iantiquitus uirí:fed nó ita ut apofto/ li, quib? pradicadi neceffitas incumbebat. Qd eft aute hocmyfieríti qd? ficutnuncalis generationib? non fuit reuclatü« Vrigiillud qd' fequit;efle gentes coheredes δὲ d intelligentia periclitari, Gentes igitur cohzredes furit ifraeli,fiue quod melius arbitramur, chrifto cohazredes Roma.$.c"n funt: ut hereditas noftra deus fit,& coheredes Chrifti, Ω Φ& inalío loco fcriptum eft:Haredes dei,coharedes autem chrifti Νο cp aliqua ínter nos poffeffio diuida; y y ái yi gi ΚΠ f ἡ ΤᾺΝ Wi jin agli prs i ΓΝ gin ἜΝ pig $e 1 αἰ πο tur: fed ορ ἱρίς dominus Πε hereditas noftra atqj poffef; Deutt.i$.a με fio.Dominus quippe(ait) bareditas ueftra eft. Etalibi: Dominus pars mea,€ hereditas mea. Concorporales$u5b. autem íllud fignificat:ut quemadmodü in uno corpore plura funt membra: uerbi caua: oculi, manus, aures, pedes,uenter,€ genua:€ cum in uno fint corpore, ha; beant dífferentíás fuas:& pro fe inuicem latentur& do; leant:(ic licet díuerfas habeant gratías,hi qui in Chrifto credidere: ín uno tamé fint ecclefiz corpore conglobati. Erin füperioribus quide duobus uerbis: id eft in eo qd? ait,coharedes& concorporales: poteratin uno corpore diuerfum aliquid fufpicari. Ex eo autem quod addídit; δὲ comparticipes promiffionis in chrifto Iefu,omnis pe/ nitus díuerfitas amputata eft. Vbi enim una compartici patio eft, uniuería cómunia funt. Pulchrectia addidit, per euangelium: cuíus factus fum mínifter fcdm donü gratíz qua data eft míhi, iuxta operationem uirtutis eius: ut dei gratiam non fuum meritum demonfiraret, Sciebatíenamqp perfecutorem fuiffe: chrifti ecclefiam deuaftaffe:ex qua humilitate,árrogantie penitus crimé excludic.Super quanónulli eum reprehendendum pu tant:quia fibi dixerit myfteríum reuelatü,quod patríat/ chis& prophetis fueritignotum. Nund enim humilita tis difcipulus, uerbis arrogantia intumefceret:euange/ lium cuius minifter eft: non(ui meriti dicens fuiffe, fed gratie dei Ὁ αἱ uolunt prophetas nó intellexiffe quod dixerint:& quafi in extafi locutos:cum prafenti ceftimo/ nío,íllud quoq; quod ad Romanos in plarifq codicib? inuenítur,ad confirmationem fui dogmatis crrahuntle/ gentes: Ei autem qui poteft uos roborare iuxta euange/ lium meum:& pradicationem lefu chrifti(cd?m reuela/ tionem myftertj teporibus aeternis taciti: manifeftati au, tem nunc per fcripturas ,ppheticas δὲ aduentü domini noftri lefu chrifti, E reliqua. C) uib? breuiter refponden dum eft,temporibus prateritis tacitum chrifti fuiffe my fterium:nó apud eos qui illum futurü pollicebant: fed apud uniuerfas gentes quib? poftea manifeftatü eft. Et pariterannotàádum, q facramentü fidei noftra, nifi per Ícripturas propheticas& aduentum chrifti non ualetre uelarí. Sciantigitur qui prophetas non intelligunt: nec fcire defyderant: afferentes fetin euangelio effe conten/ tos, Chrifti nefcire myfterium: quod temporibus ater/. nis gentibus cunctis fueritignoratum. 4 4 νι’ fimo omníum fatictozum oata eft gratía bec ín gentibus«C. Non puto apoftolum Paulum cum mentis fuz concor/ daffe fecreto: ut uere omnibus fanctis infimum effefe dixerit: Verbi caufa:hís qui erant in Ephefo, qui in ον rintho,qui in Theffalonica, uel qui in toto orbe credide/ rant. Q) d'cum humilitatis índiciü fit, fcomnib? fanctis infimü dicere,mendacij eft reatus:aliud in pectore clau: fum habere,áliud in lingua promere. Reperiendü ergo eítargumétüi,d€ Paulus uereomnibus fanctis infimus fuerit;& tf de apoftolica non ceciderit dignitate.Loquit Sr dominus eden ἕ epist gia μιν ΤῊΝ quini MI zu Pal Fir] dri evi ifl tn (M Mall. ds ἮΝ. "d[a[ Vi n Qe Ν᾿ NA! $ » fii epiftolam ad£pbefios hi qaod dominus in euagelio ad difcipulos: Qui uultin uobis sb A omaioreffefiatomníü minori qui uult effe primus, fit i|-.omniünouiffim*. Ο d Paulusopere complebat dicés: ἡ τῳ Puto ei quia deus nos apoftolos nouilfimos oftendit: ; i quafi morti deftinatos. Omnibus igitur qui fe propter NW Chriftü. nno ele aL Wpiba3tapfusPaus 703.. 2 4(nau 5 4 n 2A, OE η ADR erar;&— diuitias chrifti& illuminare qua fit difpéfatio myfterij Κα. Hl$0. 107 nientü qd'antea nefciebant,.Denigiad colum cum cor;(Q pore deum reuertenté mirantur δὲ dicunt: Qr uis eft ifie cc 62,3 quiafcédit de Edom:faluida ueftiméta eiusex Bofor:fic^^ 9^ formofus in ftola candida? Et ín alio ioco: ὦ uis eftifte$8.25.b rex οἰογίας ἲῆς uirtutü ipfe eft rex gloriz.Non putemus igitur in ecclefia e(Te fimplicem fidem, fed Wl. infimior et dde dà van:: multiplicé€ multi; g,| mem τ λάβῃ e abfcóditi a fzculís in deo quí uniuerfa creauit. Vr ínnÓ ἐαγίαπὶ se fapientiás 1 usenim(inquit)il εν dosileini; ut non folum uaria Τρία laboraui: nó tefccret nuncpríncipatib?& poteftatibusinceleftibus—$(d mula uariera Sem ego,fed ga per ecdefiam, multiplex fapientía dei fecundum pro^— ve diftináa. Refpicis d,quemecumeft...- ROM-;. cunas Chrifti; uide "Propter quà humili pofitum fculorum:quam fccitín chrifto Iefu domino po dA γατα. να En ἀαπιοπνηίατα ὦ noftro.In quó habemus fiducíam δὲ acceflum ínconfi^ οοἱεπεδίη prafepe in/ andtorüeftinhimus,-: ινε ον ββηνα ντ cueris infante:fed απ; f TAIN e dentía perfídem cíus, Própter quod peto ne deficiatís p iE ingentib*uteuange— íntribulationib? meis pro uobis quz eft eloríaueftra.^ laudanics Herodes Mat..c licaretininueftigabi/ pm x. Propterea— períequit,fed adorát lsdiuitiaschrifti:3t———— r3 m d c uy: DUCK ARE pha/ doceret di(péfationé myfterij abícoditia fecmlisin deo,— rifzel,(ed Ποῖα demontirat. Baptigatur a feruo, fed uox Ibidem,s.d quiuniuería creauit. Si ininueftigabiles diuitie Chrifti ^. funt:quó euagelicant ín ppfo« Si abfcóditü eft a(culis myfteriü ín dco:qua ratione per Paulü profert in gétese Sedininueftigabiles δὲ abíconditü dupliciter fentiendü. - Qbininueftigabiles ante díuitiz fuerint:€ nüc poft drii aperte fint paffioné. Autcerte quz natura fua hoi ínin; ucftigabiles erant,ha deo reuclante funt cognita. Ὁ uia aliud eft ad fecretum curiofitate ρρτία peruenire: quod poft inuentii fuerit, definit e(Te ininueftigabile: Aliud ppría dilígétia illud nequad poffe coprehendere, fed p gratià cognofcere dei:qd? cü fcieris,& cxteris Qqpoftende ris,hihilomin? ininucftigabile pfeuerat:dum tíbi quad inteeft fuitanteqp oftenderet occulta. Diuitias Chrifti ininueftigabiles, ad ipfum dq chriftü loques pfalmifta teftat dices: CE infinita mlticudo bonitatis tua: quà ab/ fcondifti timetib? te. Hx bonitatis cíus diuitize ab omib? '. retro fzculis abfconditz fuerüt in deo,q creator eft oim, ^ Nbi(unt Marcion δὲ Valentin?,& oimes harctici,qui alte rum mundi.i.uifibilii;& alterü affertit inuifibiliti condi torem? Hunciuftum effe dicétes,illü nefcio qué femper ignotü,tantü boni quí pater chrifti fi.Ecce deus in quo myfteríüi chrifti ab omnib? retro fxculis abícóditü fuit, creator effeomníii praedicat. Ex ἃ oftendit idé effe deus -noui& ueteris teftamenti.Poteft auté myfteriü a fculis abícóditii& aliter intelligi:qd ipfa illud fecula ígnoraue tint, hoceft, omnes fpirituales δὲ rationabiles creatuta quz in(στίς fuerüt. Saeculum quíppe frequéter ,p his : defuper dei intonantis auditur. Aquís mergitur:fed co; Iumba defcenditimmo fpiritus in columba. Ad paffio/ Tbidem.25.d nem uenit, E patitimeruulttranfire calicem τ X Petrum Xbideme quia calicem timebat, accufat. Quid hac ftulticia pru/ dentius, uarietate di(tinctius,fapientia obícurius, quam fecit deus in chrifto Iefu drio noftro« Lícet em a plarifqg fcd? n ordiné íuncturatnqy fermonis,€ ecclefia facta in, telligi poffit:& πεοθεσις jid eft propofitio,quà nos genere neutrali ín latino fermone ppofitü habem? expreffam: tamen fapientia magis in chrifto fa&a poteft refonare dj caterá.Fatuum quippe dci fapiétius eft hominibus.(3» fiin chrifto fcm myfticos intellectus dicit facta fapien/ tía;intelligant Arríani fru(ra fe de illo teftimonio gloría τίη quo fapientíain initio uíarum dei creatam fe δέ ge, - nitam loquitur δὲ fundatam. Et πο iuxta illos fi creata, eft,nata effe non potuit.Si autem nata eft, quomo δὲ fun data dicitur δὲ creatae b«[ 3u quo babemus fiducíam et acceffum(t confídentía p fidem cíue. Nihil nobis ita poteft ad deum prabere fiduciam δὲ conícientíz puritatem:de qua dicitur:Si confcientia nos non reprehenderit,confi» dentiam habemus ad deum: ni(i ferimo, ueritas, fapien, tía, iufticia: quz omnía intelligunt in chrífto. Ο πο igitur hec nobis tribuunt fiducíam ad deum:fic& accef fum,ut nofter ad eum fenfus accedat: X diligentius con templet:& aliquid(ibi deeius maieftateaffumat& uen dicet:& qua(i deradijs folis,calorem quendam fplendo remq luminis mutuct δὲ dicat: Signatum eft fuper nos Ῥξ,4 ὃ lumen uultus tui domine.Magnum εἰ ergo non folum nos habere fíducíam, fed etiam habere eam in confiden tia. Nectantii habere acceffum, fed ut ipfe firmior fit ac, ) quz in feculo uerfan£ accipit. Sícuc Paulus ad Galatas -. x1 loquit dicés: Vceriperetnos de prafenti feculo nequá. Ἔρδ,λε5 Etínalio loco: Vtoftenderct ín uentris(culis:p eo qd? ét hisoib? quein fuperueniétib? Ceculis futura erant. 4€ Qr(unotefcerer nunc pzínciparibue et poteftaríbue cc. luxta dont gratiz ἀεί, que data eft Apf'o: uteuangelíca rctininueftigabiles diuitias chrifti:& doceret in gétíbus ^myfteriü αὐ a(culis fuerat ignoratü: idcirco idipfum facramentii οἱ eft reuelatü:utnó folü gétibus, fed X prín «ipatib?& poteftatib?per ecclefiam manifefta fieret mul tiplex fapiétía deizquz iuxta pppofitum ucterü fzculorü olim deftinata,nunc cófummata uidet in chrifto.Sí aüt principatibus δὲ poteftatib? in coclis,quas fanctas miní, {ταί dei accipere debem?: lícet quidá principem aeris iftius& angelos eius ínterpreten£, ignota fuit multiplex fapiétia dei:que nunc eis p ecclefiam rcuclata eft: quáto magis patriarchis& pphetis ignota fuit:quos fupra nó ignoralle myfterium chriftí, fed ita ut apoftolos nefciffe móftrauim?e Multiplex quippefapiétía dei, qua fermo; negraco,& utíta dicam multifaría, roAvzroixiAoo ap/ - Ppeiatur,p ecclefiam dei,nunc& príncipatib?& potefta; "tibusreuclata eft, Quá olim deus futurà ín fua mente décreuerat:& nunceffe perfectam, ex eo qd? uidemus, agnofcim?, Crux itaq chrifti no folum nobis, fed& an; δι! cunctifgiin ccelo uirtutib? profuit; aperuit facra ceffus, habere illum in cófídentia:cuius fiducix atqp ac/ ceffus,principiü δὲ origo,fides ín chrifto eft. Ω ui igitur omnia ratione δὲ ordine facit, ifte credit ín chriítum fer/ monem atqpratíone. Q.uifapientiam potuerít compre: hendere, credit ín chriftum fapientiam: qui intellexerit. ueritatem, credít in cbriftum ueritate: qui iufte uixetit, creditin eum iufticiam. Necopus eft plura dícere: cum "frequenter míhi neceffitas incubuerit dechrifto fimili/ ter differendi.. c 4Γ Ἵδρορίετ quod peto ne ocficatís íu tríbulationibus mcíe pzo vobío que eft glozía veftra. Id quod nunc latinus tranflator expreffit, ne defici/ atis: poteft iuxta greci fermonis ambiguitatem δὲ ita legi, ne deficiam. Vt fit(enfus: Propter quod peto ne deficiam in tribulationíbus meis pro uobís,& cetera. Hoceftergo quod Apoftolus rogat,€ a domino. ma; propere deprecatur, ne deficiat in preffuris fuís. Vide" at quippefe debierufalem ίσα íllyricum euange/ lium pradicaffe;iffe Rornd,ad Hyfpanias uel perrexiffe, uclire difponere. Totusmundus ad doctrina ipfius de poteftate principis tollebat:deferebant idola:& cultori bus tépla deferta(qualore& fordib?replebant.Ob quá caufam ois exercitus demonü, omnis turba inimicaris fortitudini, es 0v£ommen.bieronymi liber fecundus fortitudinü,contra ipfum facto cuneo dimícabat:ut per tríbulationes€ anguftías, euángelium chrifti defineret pradicare:& laffus aliquando requiefceret. Hoc eft itaq quod ait: Peto ne deficiam in tribulationibus meis pro uobis.Totum enim qd patíor, α tríbulor, qd coartor, effe exterioris hominis genua;alía interiorís; Ete illud. quod dicitur ín Efaia: Confortamini manus díimiffz,& genua diffoluta:Et ín alio loco ipfe Apoftolus: Vt ín no; Efa.35,a mine(inquit)lefu omnegenu flectatur coeleftíum,terre; Εν trium,& infernorum: Nonad genua corporis, fed ad ueftra falutis eft cau; CT: à ΜΗΝ ΜΗ mentís : dum uobis euan t is 2j. eX inclinationem ani; f. dum gohENon, 5 Própterea curuo genua mea ad patré diii noftri lefu τα(o dis obrequi ydero:quzwibula, chriftiex d omnís paternítas ín coclís& in terranoíat.^ um pertinet, terrae tiones mez,uefira cft m Vtdetuobis XCO&quantis:utpfíal/ gloría. Porro quafi^. mifta quoq canit di, imperitus locut? eft:; iT ndi utplurali tríbulatiónum numero,gloriam fubiungeret fingularem δὲ diceret: In tribulationibus meis ,p uobis, qua eft gloría ueftra:p eo qd? eft,qua funt tribulationes eloria ucftra: nifi forte quis altius δὲ p Hyperbaton, uel ad fiducia,uel ad acceffum,uel ad fide hoc exiftimet effe referendü:;X dicat: in habemus fiducia,& acceffum,& fide: Qcue fiducia,acceffus, fides,ueftra e(t gloría.Sed magis fuperior fectandus eft fenfus.Poteft aute fcd'm id qd latinus expreffit: Propter qd! peto ne deficiatis in tri; bülationíb? meis pro uobis, quz eft gloria ucftra: illud exponi,qd pro Ephefijs petatne in preffuris apoftoli laf feícantatqp deficíant.Si quidem δὲ ea que fequunt,huic fenfui magis cógruunt:Propterea curuo genua mea ad patrem dini noftri lefu chriftixut det uobis fcdfm diuitias loriz fuz uirtute cófortari. Neceffariam quippe habe; £n fortitudinéne ín tribulationibus uinceren£, Dicat aliquis:(i fuiffent Ephefij in anguftifs cóftituti,recte Pau lüs pro eis potuerat deprecari,ne deficerentatqplaffefce, rent: nunc yoridiculü eft Paulo in tribulationibus po (ito, rogare eum neEpheftj in fuo labore deficiat.Sed.& ad hancquaftíticulam diffoluédam,illud fumet exem; plum:Tentationé ucftrá in carne mea nó fprcuiftis neq abieciftis: Oftenditur fiquidem in hoc αἰέϊο, φ in carne Paulialíjs fit natà tentatio. Cófyderemus totíus mundi homines:& quid in cómune deomnib? loquor,eos qui in chriftum putant credere difcutiamus: δὲ uidebimus haceos uel maxime quaftione tentari, quare fanctis αἱ’ ris X deo feruientibus,multa aduería eueniant:& cótra, fceleratisimptj,parricidé Rioreant,uigeant, fint diuites& potentes, Ὁ uorü uerba fub fua perfona Dauid expri, $3.71,a mensait:C9 bonus deus ifrael rectís corde.Meí νο pene moti funt pedes:pene effufi funt greffus meí. C)uoniam amulatus fum fuper iniquis, pacé peccatorüi uidens,& reliqua.Super quz infert: Ego auté dixi:ergo fine caufa iuftificaui cor meu:& Τα! ínter innocétes manus meas: & factus fum flagellatus tota die. Non ítacp mirum eft fi pluribus Paulo angufttjs ia Ephefo& in Afia coartato phefij tentaban£:& habebant neceffariü orationü eius auxilium,ne deficerentin preffuris eius, Ο πο auté in 'Ephefo& in Afia fuerit Apoftolus plura perpeffus, fcri; ptum eft quidem& ih actibus Apoftolorü:fed magis de &(οιφι ipfius Pauliepiftolis difcimus,in quibus ait:Si iuxta ho mínéad beftias pugnaui in Ephefo, quid mihi prodeft, fi mortuínonrrefurgunt. Etin fecunda ad Corinthios: 2Coru ib Nolo uos ignorarefratres de tribulatione noftra qua fa (τὰ eft in Afia: quía fuper modii fuper uirtuté aggrauati fumus,ita ut defperarem? etíam ufuere:fed ipfi ín nobis metipfis refpofum mortis habuim?:utno cófidétes effe/ mus ín nobis, fed in deo q fufcitat mortuos: q de talib? mortibus liberauit nos δὲ liberat:fperamus auté quia& liberaturus Πε.) uantum putaseum tribulationti pon/ dus urgebat üt dicerequi de tantis δὲ talibus mortibus «»-' liberauitnosrRecteigitur ρε πε deficíat fides Ephefio: j rum ín preffuris fuis αι anguftijs: quas propterea ρα) títur,quia Epheftjs euangelium pradicabat. Ομ qui/ dem preffurz apud incredulos poznz(unt: apud fide/ les gloria atqj uictoria:quia uiciffe, eft aduer(arfs in an; ους nonceffiffe. 4.«[ T»topterea curuo genua mea ad patré oomíní noftrt(εί cbzíftí zc. Ὁ vomodo in fuperio/ * ribus demonftratum eft,ad effigiem corporalium lumí num effeoculos fpirítuales:fic nunc intelligendumyalía F ϑι , cens: Adhafit paui/ tst, ἃ mento anima nca. Res ením fpirítualis,& incorporea anima, rei corporali pauimento quotnodo potuit ad; harerec Efto quippe in nomine lefu flectant genu terre; ftria:Nunquid δὲ angelos cxterafqp uirtutes,qua in coe/ leftibus perfeuerant, poffumus affirmare fpeciem ha; berecorpoream: utín nomine eius flectant genu: Vel apud inferos animas uinculis corporís liberatas, genu quod non habent effe flexurasc C) uomodo igitur qui cung fubiectus eft faluatori, flectere ei genu dicitur: fic quí peccati feruus eft,& habet fpiritü feruitutis iterum πω n od gi fib μι yit di qa m qm m gu gag gium in timore, genu fcribitur βεχίε peccato. Dercliqui( ait 3, Rest 9,77 mihi domínus) feptem milia uirorum, qui non curua; uerunt gera ante Baal,idolo fcilicetatqp peccato. Qui fornicator eft:& per lupanaria fcortadp dífcurrit libidini fle&tit genu fuü. Ὁ. αἱ furiofus, flexo adorat iram genu. Q,ui mammonam fufpicit,£ deus eíus eft uenter:fletit genua auaricieatqp luxuriz. Et quid me neceffe eft fin; gula peragrare* Totiés diabolo flectim? genu, átíéícüqs peccam?. Hac auté fpüialiter exponétes, nó ftatim iuxta Πεετᾶ orandi cofuetudiné tollimus:qua deii genu pofito fuppliciter adoramus:& fixo in terrà poplite:magis qd? ab eo pofcim?,impetram?.Legimusem δὲ Paulüinlito—. re ficoraffe:& geniculationes in oratione praceptas.Sed Αι ficut illud edificat fimplices:ficuerà geniculationéeffe—. docem? in animo:quía multi corgale flectétes genu,aní mz nequadq poplite curuauerüt.Et cótra,alíj erecto deü corpe deprecátes,magis feanímo curuauerüt.Porro qd? fequit ad patré,ex d ois paternítas in coclís,R& ín terra no minat:nó utin latínis codicibus additü eft:ad patre diii noftri lefu chriftí,fed fimpliciter ad patrélegendü:ut dei patrís nomé,nó diio noftro lefu chrífto,fed omnib?crea turis rationabilib? coaptet.Q) uzrédü ergo:quó ex deo patre ois paternitaf in coelis δὲ in terra fit noiata.Et fimul anted aliquid retractet: Notandü ῳ nó dixerit, ex dois paternítas ín coelis δὲ in terra nata eft uel creata: fed ex d ois paternítas in coelis X in terra nomínaf. Aliud eft em appellationem paternitatís mereri;aliud natura habere cófortium: paternítaté qua in graco πατριᾶ ἐπ hebraoH ΕΟΟ ΣΩ.i.cognatio uel familia dicit. Legim?& in Nu/ Νεα: meris: Tollite( inquít)fummà ois fynagogz ifrael,iuxta cognationes& populos,fcdm domos paternitatii, iuxta numerü nomínü corü.Et poft paululi:Hi funtele&i fy; nagogz principes tribuum: iuxta paternítates fuas du; ces ifrael. Ecrurfum detribu Leui:Etlocutus eft domi; nus ad Moyfen in deferto Sina dicéssNumera filios Leui Numej« fcd'm domos paternitatü fuarii, fcd^m populos corum: (ει cognationes eorü: omne mafculinü a menfe uno δὲ(upra confyderate eos. Hzc de populo ifrael,& dea; cerdotali acleuitica tribu. Caterum mecum ípíe pertrav &tans,ubi€ degentibus paternitati uocabulü legerim, nuncinterím aliud nó inuenio, nifi uicefimiprimi pfal/ miteftimoníti,in quo fcriptum eft:Et adorabuntin con fpectu eiusomnes patríe gentíti.Ecin nonagefimoquin to, X uicefimooctauo:Afferte domino patríz gentiii: af/ ferte domino gloria& honore: afferte domino filios aríe tum.C) uomodo ergo deus effentía fuz noméatq ία’ ftantiz, etiam cateris impertit elementis, utipfa quoq effe dicanturinon quo fcd?m naturá(int: fuit enim tem/ pus, qri uniuerfa non fuerunt:& rurfum(i uoluerit, in níbilü reuertent: fed ut efTe dicant, habent dei bonítate donatü:fic& paternítatis nomé ex femetipío largitus eft omnibus. git ΓΙ εἰ IU ΓΝ gis. vri im C mist vàsint war sida ism igrti aliq mo zt firi tub μα απ din i bet αμ uir tita Qf itr T M i "tn "ot ἘΞ ἲξ---ε- ξΞ το ἕξ ἘΞ ΞΞ memet ——A(C RE τς Snepiftolam ad£pbefios AK"omnib?.Q.d ut manifeftius fiat,(cripturarü teftimoniü roferamus. Loquit in Exodo diis: Ego fum qui fum. paid E hzc dices filijs ifrael: Qiui eft mi(it me ad uos.Nun/ . quid folus deus erat:X catera nó erant Vticp angeli ,coe " jum,terra,uel maria, S ipfe Moyfes cui diis loquebatur, per[piritüfanctü: quia nulla fortitudo abícq fpiritufan cto eft. Roboret autem atqp confirmet in ínterioré homi nem.Non eim corporis uires, fcd anima quarimus:nec exteriorem, fed interiorem hominem cupímus robora» τί: ut poft habitauerit Chriftus in ínteríore homíne,in δι τας! X«gyptij,ad ipfius interiorí homí Ὁ ΟΝ ΡΝ ῳ» Vt detaóbis fcd'm ἀἰαϊείαϑ οἱοτία: fuz ttirtute confor/ τὴ EB ρτίπαραν ἔπε misse Sam taríper fpíritü eius in interioréhomíné: habítarechriz— nofirís: Nequad per . eMmunefubRanue, ftum per fidem ín cordibus ueftris:in charítateradicati POSER fibipierrrem endi“ἃ fundati:ut poffitis comprehendere cum omnibus« tionabili cius habi, να dedii dde: fanctisiqux fitlatitudo,& longitudo,& profundum,& TS rineo ERE | rautfint dei fumpfe, altitudo.Scire etíam fupereminentem fdentizcharita-^ ponens. ET ere Tampere ne temehriftiutimpleaminiinomniplenitüdinede, τ σα τα m habetaliundeprindi———"ure tu ἐς|^0 Eiautemqui| ποιοί in came pium:&ipfcfuiori/ DTE bitare Chriftum per ο ο(πα caufa fubftantie non poteft intelligi aliun/ "dehabere quod fubftitit. Nam& in igni, aliud eft cali/ dum,aliud calefactum.Tenis abícy calore intelligi πὸ po. teft. Catera qua ex igni calefiunt,caloré illius mutuan: tur:& paulatim fiignis abícefferít calore tenuato, rede; untin naturam(uam: δέ nequad calida nuncupantur. ο. lixtahuncfenfum δὲ in euangelio dicitur ad eum, qut - faluatoré non quafi dei filíum,fed quafi magiftrü bonti Lui$,d putabat: Quid me appellas bonü: nemo eft bonus,nifí Β . unus deus. Etcerteterram bonam legímus ,& hominé & paftoré bonum: fed nemo iuxta naturam bonus, nifi folus deus. Catera ut dican£ bona, bonitate illius confe: "quun£.Sicutergo folus bonus,bonos facit:& folus im; mortalís, immortalitate tríbuit:& folus uerus,ueritatís nomé impertit:ita δὲ folus pater, quia creator eft omnifi, &uniuerforum caufa fubftantie, preítat ceteris ut paz tres effe dicantur, Deterrenis coeleftíia contemplemur:. Adam quem primum plafmauit deus:& creator ipfius & pater fuít:certe deo patri(cit fe debere quod fubftitit Rurfum hi qui geníti funt ex Adam, patré illum intelli guntex quo ortifunt. Vnde& in euangelio στὰ Luca: cum paulatim a Chrifto, Dauid, X Abraham retrorfum Lu.sg effet generatio fupputata,ad extrem fcriptura ait: Filj Scth,fili Adam,filij dei: ut paternitatís ín terrauocabu/ fum,a deo primü ortum efle monftraret. Q.uaricur Yo quáob caufam δὲ in coelis ab eo omnis paternitas appel letur: Q.uomó nos qui nó fumus de genere Abraham: fifidem illius habuerímus,fil/j uocamur Abraham:pa: "ttiarchas quoq» δὲ prophetas: ficamé nos ab eis peccata nonfeparét,noftros patres dicimus: Tta puto& angelos ceteralq uirtutes habere principes fui generis ín caele/ -.. fibus, quos patres gaudeant appellare. Archangelus enim nifi angelorti dici non poteft:& dominatio, S prin; cipatus,& poteftas, nifi inferiores fubiectos habeant, non uocantur.Poteft ergo δὲ hoc dici,ex eo cp deus pater domini noftri lefu chriíti iuxta fubftantiam pater eft:& unigenitus non eft adoptione filius, fed natura: caterz quoq creaturz, paternítatis nomen adoptione meruc/ runt. Crüicquid aute de patre δὲ filio dicimus, hoc fcia/ mus dictum effe de fpiritufan&o. Nam& faluator no Mara fterpatrem efie(e nouit dicens:Fili, dimittuntur tibi pec attb.9,c cata. Et:Filía fides tua te faluam fecit.Et: Filioli mei,ad: *i5d huc modicum uobifcum fum: δέ per fpiritumfíanctum, iuftiquicpadoptantur in filios. Valentinus feculorum fuorü parabolas atcp coniugia, ex hoc uel maxime loco confirmandas putat: nequadp intelligens ut fupra dixi/ musd(imilitudine dei patrís,& in coelo,& ín terra,pa ternitates non fierí;fed appellari. ἃ 4Γ Ct oet vobtefcóm oluitías alozíe fue vírtute confoztarí per fptrítum εί(n(n, teríozem bomíné zC.Propterea(ínquit)curuo genua mea adpatrem:ad cuíus fimilitudinem omnís in coxlo, δὲ ín terra paternitas nomínatur: deprecans cum atqp obíe/ crans,uttribuat uobis uirtute gloria fuz,íd eft maieftar tisfuz habere confortium:Voiqy roboret atqj confirmet fidem in cordibus ueftris.Habitatio autem ifta quz per exordíum fidei fabricatur, radices δὲ fundamentum in charitate habct: ut quoniam dei agricultura fumus, dei τ οτί 3 ἐν adificatio,omniía in charítate fuccrefcant atqp edificen£. Cum autéradicati€ fundati in charitate,in interiore ho. mine habitare Chríftum,tota mentis fiducia nouerim?: tuncincipiemus cum cateris fanctis etià ad illa nos ten; dere;ut fagaci animo coprehendamus,quz fit latitudo,. & longitudo, profundum,& altitudo:€ πδ folum hec, fed etiam füupereminenté fcientize charitatem chriftifcire cupiemus: nt poftdj hecomnia fuerint in nobis ordine δέ ratione completa,tuncimpleamur in omnibus pleni; tudine dei.Latitudiné& longitudiné profundum δὲ alti tudinem, de corporalib? ante difcamus:ut per ea ad[ρὲ titualía tranfire ualeamus. Verbi gratía:fit latitudo coeli iftius& terrz:id eft totius mundi,ab oriente υἱῷ ad occi dentem:Longitudo,a meridie ad feptentrioné: Profuri/ duri,ín abyffis& in inferno: Altitudo,quafupracelez—. ftia(ublimatur.Sed quonià a plarifcy iuxta Ecclefiaften Eccs.r,a coclum affirmat rotundum, infpherz modum uoluí: Nulla autem rotunditas, latitudinem δὲ longitudiné ha bet, altitudinem quoq»& profundum: fed ex uniuerfis partibus cozqualís eft: neceffitate compellímur altitu/ dinem,angelos intelligere fuperafcg uirtutes: Profundüu Yo inferos& qua infra eos fancLongitudine aute& lati tudinem, medía quz inter fuperos inferofop confiftunt, Et quía confequens eft: autfuperis aliquem, autinferis effe uicinum:quacung incipiunt ad meliora proficere: & ad codleftía& ad alta cofurgere, longitudo appellent, Cuz go inferiori parti ,pxima funt,S& ad uitia delabun» tur,his latitudinis nomen ímpofitum(it.Lata quippe& fpaciofa uía, quz ducit ad mortem. Hzc uniuería& iri : cruce domini noftri Iefu chrifi intelligi queunt. Afcen: 48,67,d dens quippein altum, captiuá duxit captiuitate: X dee fcendit in inferiora terrz.Et poft altitudine& profundi, - inomnéterrà exíjt predicatío crucis: Atq ita€ altitudi, nem& profundü,& longítudiné& latitudiné tenet, Nec mirü fi crux chrifti uniuerfa poffideat: cü etía fi quis cru cifixus fuerit cti Chrífto,eandem habeat poteftate. Sciet quippe primum latitudine ab inferioribus incipiens,& minora cognofcés. Deindelongitudíne eos,qui in terra ο, ad(ublimia δὲ alta fetinant. Poft hzc profundi, aduerfarías cótrariafqyuirtutes, que contra nos in hoc mundo bellum gerunt. Etad extremü altitudine: quía poft noticia earüi habentes,fecerimus nobis ea effe fub pedibus: tunc merebimur ad alta& εκοε]ία cófcendere, Nec putandii in hoc fíné laboris noftri effezutradicati 8 fundatiin charítate,poffimus cóprehendere ci omnib? fanctis:qua ficlatitudo,& longitudo, δὲ profundum,& altitudo: nifi eria omni ftudio noffe cupiam?, eminente fcientíz charítaté chriftizut non fimplex charitas, fed fu, pereminés nota fit nobis:necifte fic terminus habereno ticiam fuperemínétis charitatis Chrifti, nifi addamus& aliud utíupereminenté charitate(cientiz Wi iei xque £ommen.lDicronymi liber fecundus ἡ Ex quo animaduertendü, quíagrandem&immenfam^ quidéuinculühic peccati, δ tenebras ignoratie aduem Q E chriftus fcientíz habcat charitate: id efteorü quifefcire^& pradicationechrifti ppheta oftendere diffolutas. Sed pm defyderant,quiin legeeius meditantur dieacnocte:qui^&íuperior fenfus habetloci: gy uinculü,corpus fit:& te P o uerba uertuntin opera:& qd? ore meditan£, confüimant^ nebre,terrena hac habitatio: ubi funtrectores tenebra) Tri manu.Q.ui auté talis eft:ut dignus fit perícientiáíuam^ rum,& mótes tenebrofi:ad ds pedes prohibemur offen, dm habere chriftí fuper; dee Qd ame ait Vt p à eminétem charitate, UM n^ igne ambuletis πο’ E ri illenibil deber aliud 5 Εἰ ἄπεξ qui poteft fuper omnia facere abundantius ξδ.«ἴδε ἡ mocati tc» i prater ícientíam cogi petítnus aut íntellioímus, fcd'm uirtuté qua operat ín Digne Beck am/ um Ξ itai ἱ E. T:7,;.; μ΄ Ἠΐατγς e: e tare Api Sg nobís:ipfi eloría ín ecdefía,&in chrifto lefu; omnib?— qj; edendosés m dine deinSiolumin generationibus feculi fcalorum amen..Ca. ΠΗ g dicic Egofum uia: Ειχα pe prafenti fzculo, fe» i ἢ eds: non declinat, neg P dm Prae RON ed Pfecró ítaqy uos ego uinctus ín diio,ut digne ad jim nuncplenus effe coe, ς ambuletís uocatione qua uocatt eftis. Cüm finiftrà: Kauertit ΡΕ’ Ῥιομες rent itid i ΄ e-"-.-.. n 2TH Mad! pit in ftudio per le/ omni humilítate& máfuetudine, οἴ patíétía. dem(uüabomniuia yi ctionem, poftea per δ. ιν: dip tu.. mal«completurgin gii fectius impleat deo,€ Sufferéntes ínuícé ín charítate.Solliciti ferüare unítaté^ eo: A diio greffusho ta6.d qui eft plenitudo om inde in ri: rp9.&1 íirítrs, minisdiriguntur, nium fe complente. fp intus in uíncalo P acis, Vnum corp?, δζ unus fp ficut X- τά£umomnibum(, a«[€íauté quí poteft;- lírate c manfuerudiner fup omnía facere abun- A: εἴ patíctia. C) ui terrà dantíus d$ petímuse/aut(ntellígimus cc, Ad id quodfupra^—& cinereeffefe nouit:& poft paululum in pulueré diffol dixerat:Propterea curuo genua mea ad patréex d oris paternitas in coelis& in terra noiatur:ut det uobis fcm diuitias fuas uirtute cófortari,& relid:nunc infert: Ei atit quipoteft fup omnia facere abundantius d petim?, aut íntelligimus:hocoftendens,fe quide iuxta imbecillitate hois poftulaffe, quz εἰς conducibilia uidebant: ceteri ditü ad rei ipfius pertinet ueritaté:plus deum ualere tri/ ' buere, di rogat:& fpesnoftras uinci effectib?:quia fcd?m id qd'oportet orare,nefcimus:& fepe cótra nos petimus aftimantes effe ,p nobis. uáto em melius erat fornica/ tori zgrotare, debilitate torqueri, chrifti teplü facere mébra meretricis. Potens eft ergo deus nó folum fup id qd petim?, fed etia fup id qd? intelligim? tribuere, Eue/ nitinterdü ut fenfum noftrü nó exprimamus in uoce,€ ες menté uerba nó explicet: tàcitoq; cogitatu gemitib? in^ ᾽ enarrabilib?,ut ipfe Apfus ait, nefcio quid qd dicerena poffum?, deprecemur, Praf(tabit ígit fup ᾧ petim?, aut intelligim?, cdm eà ytuté qua operat in nobis: Vt quo nuncnon íuxta meritü noftrü, fed fupra uota dat nobis aliq:qua nec petereaufi fuim?,nec ἢ petiffem?,aftimaui mus nos mererí:ita& cetera tribuat: que nec mens ΡΟ) teft cogítare,nec lingua proferre. Ipfi γαρ deo fit gloria: primi ín ecclefia quz eít pura, nó habes maculam neq rugam:& quz ppterea gloríam dei recipere poteft:quia corpus eft chrifti. Deinde in chrifto Iefu, quía in corpo/ re affumpti hois,cui? funtuniuería membra credentiti, omnis diuinitas inbabitet corporaliter. Cuz quidem gloria nó in prafens tin tepus extédi£, X futuris fzculis tarmina£,fed in omnes generationes, X fzculü feculorü ineffabili eternitatepermanet,crefcitaauget.(σα. ΠΠ 3Pfecro(tags voeego vínctus in οὔο! vt ofgne ainbuletío vocatíone qua vocatí eftío, Poteft& in chrifti uinculis,& in carcere pro martyrio : conftítutus hec ícribere: melius autem eft,(i uinctum diii,in chrifti charitate dicam?, Cuius rei δὲ cl ε.(Οοτί 2, mens ad Corinthios teftis eft íÍcribes: Vinculü charitatis dei quis poterítenarrarecEtin prímo regnorülibro legi t Regt.i$,a mus:Factü eít poft uerba hac, colligata eft anima Iona T$.106,a the cum anima Dauid.Et propheta de apoftolis:Poft te (inquic) fequené uinctis ferro manib?.Q ui em chriftü diligat,(equunt eum charitatis uinculis colligati. Eft& . aliaexpofitio: quzrecipienda fit,nec ne ,eritin poteftate ., lectoris: Vinculum animz,corpus hoc dici:& quía Pau 'Tusob mini(teriti euangelij corpus acceperit,cofequeter chrifti uinctus fitappellatus, Corp? hoc uinculü dici:& eos quiin corpore uíncti funt, uinctos terrz appellari: "Treí.3.d Hieremias quodpín fecundo alphabeto tefta£ dicens: Vt humilíaret íub pedib? fuis omes uinctos terrz. Etalibi hocipfum legim? ex οτί! perfona, dicetis hís qui erát Efa.4-9,c in uinculis, cxite;& qui in tenebris, reuelamini. Poteft ' uendum, nund fuperbia eleuabi£.Et qui dei eternitate perfpecta, breue& pene ad puncti inftar humanzuite Ípaciii cogitarít: anteoculos fuosfemp habebit interitir, δὲ crithumilis atqj deiectus. Corruptibileem corpusag Βαβο.ς grauatanimà:& terrenü hoc tabernaculü fenfum oppri mit mita curante, Propter qd cii oí humilitate dicam?: .Diíenó eftexaltatü cor meum:neg elati funtoculi mei, f5,302 Omnis auté humilitas,non tam in fermone,d ín mente - efsuthumiles nos effe coníciétía nouerit:& nund; nos uel fcire,uel intelligere,uel effe aliquid zftimem9.Man/ fuctudo quog illa eft, quz nulla paffione turbat:& fpe; cialiter ira X furore nó rumpitur. Quam quí habuerit, beatitudine quz ἀπἰ uoce promiffa eft,cófequet: ut pof fideatterra:id eftimperet corpori fuo, domineturg(ub; iecto: δὲ hecfiteius prima hareditas, in carne nó carna; liter uiuere.Nonnulli rugata fronte, dimiffo fupercilio, uerbifq; trutinatis, auctorítate fibi doctorü δὲ iudicum uendicàt. Non quo ipfi dignü alíquid arrogantia noue/ rint:fed quo fimplices quofcpfratrü, fui quadà uideant cóparationenefcire. Ὁ 4Γ C^ufferétee(nuíce(n cbarítare, Siquis intelligit quid fic fufferétes inuicem ín charitate; nó putabitin fanctos uiros hoc cóuenire mandati: ue; rum in eosquifuntin uirtutum inítijs conftituti.Sancti quippe nó habebunt qd inter fe inuicé fufferant: fed hi qui quafi homics aliqua adhuc paffionefuperant, Nec mirüfi Epheftj hacaudianticüi in multitudine credentíüi fint aliqui qui adhuc inuicem fufferre fe debeant. Hoc ipfum mihi uidet fignificare& illud qd? ad Galatas fcri; H am ant εἰμ ΓΙ ji gin gian να bitur:Alterutrum onera ueftra portate. Poffumusergo Gaf,éa utrunq teftimoniüG& aliter interpretari: ut uel alterutrü onera portare,ucl fufferre inuice ín charitate,& eos com plere dicam?,qui diuites funt,& inopiam pauperi fub, leuant.Si quis zgrotanti fratrí prebetobíequiü, fuffert eum ín charitate, Si quis in celíbatu beatàtran(iens ui^ tam,alium quí& uxoré habet δὲ líberos δὲ feipfum uíx poteft pafcereadiuuarit:& utcunq poteft,fuerit cófola/ tus:alienum onus portaffe laudabit. Eft qui matré uel fororé uiduam cernés cgeftate tabefcere, n6 poteftadiu uare:huic fi quis porrexerit manü, fuftinuiteü in chari, tate.Siue aütfupiore fenfum, fiue pofteríoré fequamurz nec peccanté fratré,nec ἰπορξ cófola£: qui nó habet cha; ritate,& cótemnit uerba Apoftoli cómonétís: Debemus Romaa auté nos qui fortiores fumus, infirmitates imbecillorü portare:& nó nobis metipfis placere. e€f&ollícítíferug re vnítatem fpírítue/(π vínculo pacíe«C. Ephefijs qui iam unitate fpirituffancti fuerát cófecuti,recte dicit: Solliciti feruare unitate fpiritus in uinculo pacis. Qui ein quid habet:feruandiilli follicirado praecipit. Q, ui auté nó ha bet ftudiü:illi ut habere ualeat imperatur. Hiclocus uel maxime aduerfum hzretícos facit: qui pacis uinculo diffipato, dug ET 11 [^ir Fw Duo trip td "uti PN T Rn ul^j cpiftolam ad£pbefios£A:.1$6 ΙΟ inui diffipato atqs corrupto,putantfe tenerefpiritus unitates— fedin uno nomineqd'intelligii deus.Et mir cor uy n ME tr εἶ H a 1ΠΟΓ Ι: or qua con/ ij eumunitas fpiritus,in pacis uínculo Cóferuef.Cluàdo^ fequétiaín uno uocabulo, ur opere,& eodé na on, ti ραν ei nó idipfum omnes loquimur:&alius dicit:Ego fum to, naturz diuerfitate Arrius, Macedonius,& Eunomi? τὰ Pauli,cgo Apollo,ego Cephe,diuidim? fpiritusunitat&^ fufpicen£:cócordanre ín ímpietate difcordia,& creature tig κα in partes ς mébra difcerpim?.Necítatimaliquis.« infilio& fpiritufancto:coenofum fonté tenétes, diuerfos Wy E αὐ opponat C: id harefeos riuulos du/ Ἢ^:»» ερ n» í) ἔῃ πὰ Se uaracharifina s ficut& uocati eftis in una fpe ποοαιίοπίς πείετα:. Vnüs— Zr; oum Βαραί his| HN ὌΝ efi drüsunafides,unum baptífma:unus deus& paterom— tinum facit, qui duo i E r|* ἐμάν Η* H ΄ D Í] ER 1 quidé uarie donatio mum: qui fup er omnes,& per omnes,& in omnibus. Pan ce m i pe fed in EE feni υ Vnicüiqs αὐτὸ noftrü data eft στατία fcd'm menfuram— hareticos: uc fcit nó | tia(edidem diis:&* donationis Chrifti.Própter qd" dicit:Afcedens in altá, M RUN(νι ri B multiplices operatio captiua duxit captíuitatem: dedit donainhominibus. eccia fonté effe uíta/ mp nes:fed ipfe deus qui: den Γδετη Ρον m ολα operat οἴπία inomni qudm m Kus dic t Db cm s A C ici:qd' licet i 1 bus.Q.d atitaitzuni corp?,& unus ípüs:uelíimpliciter^ ter baptigemur,ppter myfteriü trinitatis: ti dicet πὰ; unti corp? D μρεϊῃριε γα eft een:uelcerteqd! mareputet. Vnü quoq baptifma eftin aqua, in fpirítu "E ex uirgine eft dignatus affumere: ne illüquidà putent—&inigne:Fe deddris loquit:Baptifma habeo baptigari. itk totiés Corporatü,quoti?s in ueteri apparuit teftaméto.Et— Etalibi:Baptifmate meo αρ ΗΝ[λικετ ως τν EN unus fpüffanctus: unus quippe largitor,& fanctificator prapofitionü in quib? dicit: unus deus& pateromnii | rii: eftomniü. Vel certe unti corpus, aduitarefert&topera,— quifupomes,& p omes,& in omib?:diuerfam intelligen τὰ| qua grace dicunt πζακ]ικὸὀς rog:δὲ unus fpüs,ad Íciétid tiam fapit.Super omes em eít deus pater, quia auctor eft ie|& contemplatione, qua Φρτίς uerfat in corde: δὲ ab illis omniü:Per omes filius: quia cuncta tráfcurrit uaditg p m appellat θεωξία. Cü ergo mébriü quis fuerit ecclefia: nec oinia:In omnib? fpüffanctus:quía nihil abfq eo eft. Nec η abuno eius[piritu fcparatus, cofequéter erit ín una fpe»Yoputandü,unü deti X patre omniü elfe cómuniter: ut τ εν. wocationis. CL uaritur quó una ipes uocationis fitcum— fcilicetad irrationabilia iuméta,nomé patrís poffit apta/ ""i I apud patré diuería fint manfiones, Ad qd una f pemuo τί: fed quà(iin decem hominib?, quinq filijs,& quinq ἃ TT cationis,regnü coelorüi, quafi unii bonü dei patrís effedi—feruis pariter dicerem?:horü decé,unus eft diis,& unus. it|&Cortr,e cemus;& in una domo uarías manfiones.Aliaem gloría εἰ pater:nó uticpoim patré,nec drim omniü uocarem?: nui 3(olis,alia lunz,alía ftellaru. Aut certeillud fubtiliusíndi διὲς ὅζ ineo qd'ait: Vnus deus& pateromniti, aliorü ρα’ Th): catur:qd' in fine€ cófummatione rerüi ín priftinüftatü— ter,aliori deusaccipiendü eft. Tale quid decreaturis& iin: reftituéda fint omnía:qii omnes unü corp? efficimur:&^ dedeo etià Zeno cü fuis Stoicis fufpicatur.O) uéfecutus Liv| in uirü perfectü reformamur: K oratio ,p nobisfaluato/^ Vergili? ait: Deü nàqpirep oes terraíqptractufqy maris Way c Iohu7.c rís imple£:Pater da:ut quó ego&tuunüfum?,(ic&ifti X&reliq.Et Principio coeli acterrascampofg liquentes:. up in nobís unü fint. Nó ignoro ín eo qd nunc expofui, fol Lucentég glam lunz,titaníag aftra:Spiritus íntus alit, TG licitifernare unitatéfpüs in uínculo pacis:fpiritüaplz/;^ totàgrinfufa perartus,Mens agitat molem, δὲ magno fe irn| Pp ses dua Morin,| Varii ΐ miM ὦ adi miM ad un| dati| sq dri| ΤΠ pei| au jin| Cort mail| inda c | | | " H | ἢ E rí(qinó fanctü accipi,fed affe£tum mentis atqp fententia: - iuxtaquá omnid credentiü erataníma& cor uni: Ecab Dry I A Cot. f Apfo uirgíni przcipi£: Vt fit(ancta,€ corpore& fpiritu: carnis uidelicet opere,& métis affectu. Sed δὲ generalis explanatio ad fpecialem interpretationétrahi poteft: qd feruet unitate(ρΏς ín uinculo pacis:qui nó rapiat omni uento doctrínze:neq ín morem ftulti quafiluna mutet, nunc díabolo feruies,nunc deo: Habeat yo unü corpus bonorü operü:& femp carné[πᾶ deo teplum exhibeat: Etunü fpiriti, eadé femp fentiés, ín una fpe uocationís: utnequad derepromiflionib? ambiges, in refurrectíoe & reftitutione oim, folida méte δη ας. a«f Cinus ofíe! . wnafidee/vná baptiftma«€. Ω πιὸ alia cft fides baptifma^ te; dco δὲ díio:fic baptifma, dris δὲ deus, aliafunta tribus fingulis,qua pariter nominant. Hocauté dico ,ppter Sa bellii:qui eundé deüi patré arbítrat δὲ filii: confunditqg perfonas, dum eandé diuínitate in utrocp deprehendit. Eccemanifeftiffime unus diis filius, unus deus pater uocant. Q.d'ad Corinthios quoq pleni?fcriptü eft:Sed ib nobis unus deus pater,ex do1a:X unus diis nofter Iefus . αἰτίας, qué oía,& nos p ipfum.Sicut ἐπὶ deo patri nó adimit filius ne 4Π5 fit, εὖ diis folus ipfe dícat: íta& filio nóaufertpater ut deus fit, quía pater deus trimodo πο’ d 599a minatur.Legim? δὲ in alio loco:Et fcitote, qm diis ipfe eft um Dur6a deus.Etalibi:Dfís deus tuus,deus unus eft.Si e ut exí ftimant Arriani, deus pater folus eft deus:eadé cofequé, tiajfolus erit das lefus chriftus:& nec pater erit dris:nec filius deus.Sed abfit ut no fit uel in dfiatione deítas: uel in deitate dominatio. Vnus eft diis,& unus eft de?:quía patris& filij dominatio, una díuinitas eft. Propterea€ fides una dicic:quía fimiliter ín patre& in fili, S in(ρὲ) titum(anc&ü crediím?,& baptifma unu. Fodé eri modo & in patré,& in filium,& in fpiritü(anctü bapticamur.Et trmergimur,uttrínitatis unü appareatfacramentü, Et nó baptigamur in nominibus patrís filij& fpüffancti, corpore miícet. αἱ hoc qd' eft(criptü:Sup omnes,&. peromes,& in omib?:ad ραττξ δὲ filiu&(piritüfancta, fic: aftimat effereferendü:ut fup omia pater(it, quia auctor eftomniü:per omes filius, quia p filii creata funtofiaz inofib? fpüffanéctus,ipfe ein credentib? datur:& céplü fumus fpirituffancti:& pater δὲ filius habítant in nobis, b«[ Ciuícuígs auté noftr(i oata eft gra fcóm menfura oons/ tíonío cbzífti. Licet deus pater,fuper omia Πε δέ omes,& in omib?:tfi gratia iuxta méfurà credentib? datur. Non quod ad meníuráà fpiritüi& gratíà tribuat deus: magnifi centiz em ei? nó eft finis:fed qd? iuxta méfura uafculorü infundatliquoré: tantü muncris largiés,quantü poteft ílle cui donat accipere. Necem ad méfurà dat deus fpirí tum:aut poteft habere méfurá,g equaliter ubicp diffu fum εἴ Ὁ d ut manifeftíus fiat, impfeéctü licet& nó ἐπ plens filicudinéti p qd poffit intelligi qd? dícit,fumam? exéplü.Mare certeimméfum eft: δὲ capacitas ei? deo folí nota:ex πος quis uelit multis hoib?(cdm id qd? gefta; re queunttradere: neceffecft utad menfurá unicuiqy trí buat:& partes eius méfuràá recipiant:cui? folii imméfüu rabile eft.Ita€(püffanctus,immefus quidé et:& nullo fine cocludit:tti unicuícy dat fcd? m qd? expedit.Et(imul Lu.i2.f Mario f notandü ορ hac eadé gratia quz nunc attributa perhibe tur,(cdm menfuram donationis chrifti data fit nobis, c€L'[»:opter αὖ oícítzzifcédene ín altumicaptíua ouxít(47 ptíuitaté τές Cr uia fupra dixerat: Vnicuiqp autem noftrüi data eft gratía fcdm méfurà donationis chrifri:ut confir maret hac ipfa dona, quz poft ρα] quoq; enume: rat dicens:Etipfe dedit quofdam quidé apfos,dfdà auré pphetas,alíos euageliftas, alios paftores& magiftros, SE relid,a faluatoreeffe donata, teftimoniü de fexagefimo feptimo pfalmo affumpfit:utícíat? illas effe manubias, hoib? diftributas,ds Chriftus uictor emeruit, Afcedens quippe in altü,captiua duxit captiuitaté. Nos qui nunc in chrifto credímus de gentib?congregatí:cum effemus, : t^ creatura E Ececb.9.a er, 17.a £ommen.I^ieronyrmi liber fecundus creatura ἀεὶ, a diabolo capti fumus:& eius fatellitibus diftributi. Venit ígitur dns nofter Iefus Chriftus(cdm Egccchiele,uafa fecü captiuitatis apportans: S operto ca/ pite;ne ab aduerfarfjs cognofceretur:pradicauít his qui captierantremiffioné:& qui tenebant in uinculis, folu/ tione:& nos decate/. Tacna fimo is hoftíu,& de com^:, Mi,“αι. ως,&plenitudineilli? in οσα liberauit: fi 9 Quod autemafcendít quid eft, nifi quia& defcédit in diguerínt. Hic locus cutillam ín eid υ inferiora terrx Qui defcédit.ipfe eft qui afcédit fuper. aeneum, RU πια ἐς ο Ἠντις c omnescoelostut impleret omnía, Etipfe dedítqüofdá— peer sienipeet| autfiliam Abraham— quídem apoftolos:quofdam auté prophetas:alíos yo ἡ aede in colas, quamligauitíatanas ος Pf(Yac.alimc antz:;., quidecoclísante de^ quam gau arare euágeliftas:alios auté paftores δὲ magiftros, ad ínftru^ 2 quà diis no nó oportuit foluí de uinculo hoc in díe fabbati. Líberatofcqp E nos& per που captiuitate, de captiuitate ueteri erutos, feci duxitin coelti:& his ipfis quos de inímicorü manu uictor eripuit, diuerfa gratíarüi dona largitus eft. Et ele, anter hic pofuit, dedit donain hotbus: ο in pfalterio fcriptü(itaccepit dona in hominib?. Verü ibi quia πες’ dum factum eratfed futurii promittebat:ppterea dicit accepiffe.Hic yo cum Apfus fcribit,quia iam dederat:& inuniuerfo orbeecclefie fundata erant:idcirco nó acce; piffe(cribi£ fed dediffe. Alij hunc locü ita edifferüt, cy ob ád dns nofter efus chriftusad coelos uictor afcéderit: ut indeangelos caterafq uirtutes ad cuftodiíam ecclefiarü "fuarü mitteret. Ec dum índignus fit locus ífte terrenus, -fublimium poteftatü habere prafentià: quodammodo illz fuftinuerint captiuitaté.Ideo em(inquiunt) afcendit in altü:ut captiíuás captiuitate,dona hominib? largíret. Hocaüttotü ideo Apfus replicat:ut quía fuperius dixe/ rat:Sufferétes inuice in charítate,follicití feruare unitaté fpiritus ín uinculo pacis: doceretin diuerfis charifmati/ bus ecclefiam effe cócordem:& non ftatím fchifmatü& diffenfionü occafione dari:quia fcdím menfurà donatio : nis chrifti unufquifqp noftrü accepiffet dona:Non eade, fed in unü corpus, δέ in unü fpirítti omnes uocatos effe: id efi:utficut unus diis eft,& una fides,& unü baptifma, δὲ unus deus pater: íta& nos ín charitate íidipfum fim?: in pacis uinculo,feruantes fpiritus unitatem. 4«[£25 auté afcédít dd eft/nífi qz et oefcédit ín(nferíoza terre? Ο πὶ : afcédiffe nunc díci£:ppterea afcédit,quia ante defcende 1οῦ,3.Ὁ rat:Hocenim fonat: qd? auté afcédit, quid eft,nifi quia& defcédit e Requirendü itacpfup eo qd'alibi fcriptum eft: Nemo afcedit in coelü,nifi qui de colo defcedit,filius ho imínis,quó aícéderitante defcédens.Q) fi em hzcloque/ batur:poft defcenfioné e coelís,fe quóda ad coelos afcen; difTe móftrabat. Necnó& illud pariter retractandü:quó ipfa defcenfio δὲ afcenfio fentienda fit: Vtrum nam fcdóm "€orpuslocaliter, an fupra corpus fpiritualiter, uel certe fMatt5.v Τι iNumeI6.e $3«$44€ utroq: modo. Inferiora autem terrz,infernus accipitzad qué dis nofter faluatorqp defcédit: ut fanctorüi animas quzibi tenebant inclufz, fecü ad coelos uictor abduce/ ret. Vnde& poft refurrectioné eius,plurima corpora{αν ftorum in fancta ciuitate uifa funt. Q d aute infernus ín inferiori parte terrzfit:& píalmifta teftat dicens: Aperta éft terra X deuorauit Dathan:& operuit fuper cógrega/. tionem Abyron.Etipfum in Numerorülibro pleni? ex^ plicatur. Alio quoq; loco legim?: Veníat mors fup eos: δὲ deícédantin inferni uiuentes. bp£2uí oefcédítiípfe eft d afcédit fup omnea Conv(mpleret oriía. Nunquid corporaliter omnes coelos, δὲ uniuerfas fublimitates,& ccelorü circulos,ds philofophi fpheras uocant,tranfiens atq tranfcendens,ftetit in fummo coelí fornices& utípfo. ' uerbo utar,apfide? An certeomnía corporalia conténés atq defpiciens:X eterna cótemplans,fuper coelos:id eft fuper inuifibilía ftetiffe credendus efizqdego melius pu |to.Defceditergo in inferiora terra, δὲ aícedit fuper omes '$ceclosfilius dei: ut nó tmlege hetafg cópleret, fed& 7 alias quafdam occultas difpenfationes, quas folus ipfe :| noniccum| patre, Neg eif fcire poffum?, quo&angelis étíonem fanctorü,in opusminifteríjin xdíficationem & his qui ín inferno erant,fanguis chrifti profueri& ef quin profuerit,nefcire non poffumus.D'efcendit quogs ad inferos, δὲ aícenditad coelos: ut impleret eos quiin illis regionibus erantfcd?m id α fe capere poterant, Ex quo fciendum ῳ anted chriftus defcederet& afcéderet, corporischriti,^ anteMariam εἰς, δὲ contra eos, quí duos filios infano errore confingunt: filium uidelicet dei,& filium hominis.Ecce hicapertiffi me dicitur, ipfe fitafcedens atqp defcédens. Necftatim ifta dicentes, locum alteri herefi damus:quaz dimidiatà chrifti afferit difpenfationé: fed ficunum δὲ dei δὲ homir nis filium cofitemur:ne difpéfationéaffumpti hominis, . qua faluatifumus, ex parte credétes,in parte truncem?, cq L£t(pfe oedít quofdà quídé apoftoloé:quofdá auté p0/ pbetasC.Etex hocloco manifeftiffime cóprobatur,pa/ tris& filij una diuinitas. Si quidé hoc qd? nuncchriftus tribuiffe defcribitur: ín príma epfa ad Corinthios, deus pater dediffe narratur. Alios eim(ait)pofuit deus in eccle fia,primo apfos,fcd'o prophetas,tertio doctores, deinde -uirtutes,& dona fanitatüi, opitulationes,gubernationes, ὦ genera linguarüi.C) d Sabellius non intelligens,patrem cófundit& filium, dum eandéoperatione effe nó putat diuerforü. Etfimul notandü,q hícapoftolos, ,pphetas, euangeliftaspaftores,& magiftros dedifTe Chriftus: ibi yo eoídé pater pofuiffe memorct. Pofuit itaq fiue dedit pater& filius primo apoftolos,(cd^o ,pphetas: Non illos qui futura uatícinent,quales in ueteri legim? teftamen/ to: fed qui infideles& imperitos,arguant atq» dijudicét. Tales quippe prophetas noui teftamenti in alía epiftola effe definit. Tertío cuageliftas,quori fpeciofi pedes funt adannunciandam pacem.Nec yo putandum g ficut in fuperioribus tribus,alios dixit effe apoftolos, alios pro^ phetas,alios euangcliftas:ita& in paftorib?& magiftris, officia diuería pofuerit.Non enim ait:alios autem pafto ὦ res& alios magiftros: fed alios paftores& magiftros: ut qui paftor eft, effe debeat δὲ magifter, Nec ín ecclefijs quis fan&us fit,paftorís fibi nomen affumere:nífi poflit docere ἧς pafcit, Vel certe aliter: utunus atqpidem pr&/ - fes ecclefizfit paftor δὲ doctor: Paftor ouium, magifter homini. Homines quippe& iumenta faluos facies do/ 3,355 mine. Arbitror hodie quoqin ecclefijs, quéadmodü pro pheta& euangelifta, paftor quoq» inuenit& doctor: ità poffe€ apoftolum repperirisin quo apoftolatus figna& indicía compleant:& e regione effe plurímos tam foris, dpintus:tam in ecclefia d in hzrefib?,qui pfeudoapofto li fint& pfeudoprophetz,& pfeudoeuangelifte,& pfeu/ dopaftores,& píeudomagiftri. Ec de harefibus quidem nulla dubitatio eft: quin(στη falfam fidem, falfa uni/ ποτία poffideant. In ecclefijs autem nonne uobis uiden£ fal(i effe paftores: qui non pafcuntoues cum difciplina, fed quafi mercennartj nequad gregis falutem cogitant: quod errauitnon cóuertentes:€ quod períjtnon qua rentes:fed títàámodo deouibus lac& lanam, cibos uide/ licet& ueftiméta captantes. Neqp yo abfqpordine in Bac putemus apoftolum fubito prorupiffe: uerü quia pre/ : miferateffe deum fuper omnía,& peromnía, δὲ in omni bus:& unicuícp fanctorii datam gratià fcm menfuram donationis chrifti:nunc addit alios apoftolos, alios pro phetas, alios euágeliftas, alios paftores& magiftros effe in ecclefia diftributos: qui neceffarij fint ad perfectióné inftructionéq fanctorüi ín opus minifteríj,in aedificatio nem corporis chrifti:quia cum corpus dni ecclefia Rat ecclelia fterlefuschriftus nó. poftMariameNecnó— " "αἰ ἐμ ΤΠ ja gari gap m gc (uo gio ipd P «i μι enrion ΓΤ μα (ΗΝ ie Vitr ΤΠ εἰμί ΠῚ μπα, [4 61:10:31 μπι gina “ΠΝΟΗ - gendi stata itf, om ἡμῖν ΕἾΝ ὑπο mun ἔλα Cin t, Corte fügt Bs bs bii AEST Brad aim rum Cipit ipe "yr Virg μα ttt Ay "μη Yay br πο Nr Vaid tin πο y di tM NO n. N h id(A cdeliadeuiuislapidibus conftruat: hi quos fupra me ἄπ cpiftolat ad Zpbefios "£e mp$6 Πο gebat:Non tamen íntrepidus& fecurus, nec quietüs& C "d morauimus in ecclefia conftítutos, idhabentoperis:ut^ placidus,profpiciebat uentos hincinde pertlantes,& fo^ m[εξ difpéfatione& officia fibi credita,ecclefiam chrifti,— licita aure captabat,uincebatq cótraria, fed non erat illi P id eft corpus eius edificent. Si quis igitur nonadificat— fecura uictoria. C) uia igituraduerfariorii uerba atqra m 1 ecclefiam chrifti, nec plebem(ibi(ubiectam inftruit:ut— tiones quibus ueritate euerterenitebantur: uidebatnó s E CHEN E CN r eK pene E ks E E] To a as AC ΟΠΗ calliditate in: firuaturiifte necapo,* Corpotis Chrifti.Donécocarrramus omnes ín unitate Mp RA s| dad prophe fidei& agnitionis filij dein uírum perfectum,in men;— imo diaboliarte con is pator,nec magiter füram atatis plenitudinis Chrifti, Vrultranon fimus| toa ferae b d 1 σεν dus. o parauli fluctuantes, δὲ circülati omníuento doctrinz,— berationem de méte ΤΙ"emneoinwnftare ἥδε.[ἢ fallacía hominum δὲ aftutíaad cireamuentionéerro Rata hs P d ed E H-: x τον à: 5 Ξ:" m s. Quent quos Fís.Verítaté autem facientes in charitate, augeamusin moleftiacrederetue; WE erit occ^f;: frac-'jtati: ui ac in unitate fidei. ἢ iplo omnia quieftcaputchriflus.Exquótotücorpus—ftt:zSaugerer em Om E ds*-?- δες- ΄ nrütis és| Vrumnáomnesho compactum δὲ coelutínatü per omné iuncturá fübmí^^ quem(cicbat&(ui& rd RUNS ἀπ πιθοῦ θη níftrationis,fcdtim operatíoné ín menfurá uniufcuiuf: Φ CS d Soo. al); AOT m... n caput. Scíendu: (i|^ quiratinis capaces merbri augmenturn corporis facit ín zedificationé(ui— hiclocas ingraco | τὶ bc Rm Aider neri incharitate,| manifeftior fit: dum el mihi deomnibus ho: p κ.|.<in latinüeuerbo ,“ minibus dicere: quia multi uenti doctrinarum funt: Et— tranfferturad uerbum fenfus fermonibus ἱπποϊατί,οθ um: flatu corum fluctibus concítatis, hucatcpilluchomines. fcurum facere quod dicitur. bf£x quototum copus d 3 ,. áncerto curfu,& uario ferun£errore. Vndeomniftudio— compactum«conglutínarum per omnem functuran(ποπ dd| 3"- faborandum;primumin fídeioccurrereunitatedeinde— tüíftratíonía«C.In finererum,cum deum facie uidere coe " SR| in eadem unitate, habereagnitione filij dei.) uorüicum—— perímusad faciem:& in menfuram peruenerimus xta» imb fuerit fecura poffe(Tio,paruuli effeceffantes:& menfura— tis plenitudinis Chrifti:de cuius plenitudine nunc om/ Yat I interioris hominís recipientes, qua menfuraplenitudi»—nesaccepimus: ita ut Chríftus non ex parte fit, fed το Nd nis,menfura Chrifti eft: perfecti uiri uocabulum fortíe,— tusin nobis:& relictis initíjs paruulorum creuerímus spam|: mur: itatamen ut ad confummatam atatem plenitudi,| ín eum uirum:de quo;ppheta dicit: Ecceuiroríensno/ Ζαοῦ.6.ς Tum hiis chrifti, omnis credenti turba perueniat:&nequads— menilli.EtIohannes baptifta commemorat:Poft me ue Iob.rb qu|^.. indogmatibus fluctuans, adinftar paruulorü gurgite— nituir quíante mefactus eft, quoniáante mecrat:tunc Ani b infidelitatis feratur íncerto:dum uenti hincindeperflan^ ínoccurfu unius fidei,& unius agnitionisfilíj dei: qué cind ὦ QE tcs,hereticorii uidelicet,(iue fapientium feculi, diuerfa , compugnantefgy rationes, naufragium audietibus aut ^— inferungautminant:dum alíj abícp uoluntate fallacie: ᾿ς eatfiquafalía funt,pradicàt: alíj vo oni calliditate erro tislaqueos cóponétes,nos decipere€ uincere feftinant. Cüautéoccurrerintatqp peruenerint fancti in menfurà füpradi&i uiri:tunc intelligentes charitate chrifti, auge: buntineo omnía quz acceperant femina uerítatis, ha/ bentes corporís ecclefie caput domínü Iefum.Q uia yo amp ait: Vt ultra nó fimus paruuli fluctuantes,& reliqua: fe ΤΠ quog flu&uanté€ paruulü effe cóteftans, retractandü add c uidetur: utrum ne hac fcd?m humilítate locutus fit: An wii certeex parte uidens,& ex parte cognofcens, intellexerit gir quanta perfecta abfit fcíentia:& ín uera cófcientiz fuz "- uerba proruperit.Si quis igitur uulteum hecícd?m hu V Corta. militate locuti, illo utetur exéplo: Ω ἢ eram paruulus, loquebar utparuulus: cogitabam ut paruulus: fapie/ bam ut paruulus, Qr uádo yo factus fum uir,euacuauí taquz erát paruuli. Alius yo ad ifta refpódeat:compa: ratione multorüiin aetatem perfecti uiri apoftolü perue/ tiffe:ad ea yo quz repofita fanctis funt, adhuc paruu/ lum nuncupari: Si quidéoimes apoftolos qui in chrifto ᾿Εἰλ βιὰ credant;paruulos ,ppheta cómemorat dicens: Ecce ego & paruulí quos dedit mihi deus. Poft hzcattentius dif; ferendi: ne forte uere iuxta humilitate nó folii paruulü ᾽ aptus{ο effe dixerit,(ed luctuantem& omni doctrínariü (e. fltuíndiuería raptatii, in fallacia homínt, in nequitia, |.''* adcircüuentionís erroré, CLuiauté uult hec eum nó de humilitate fed de cófciétía ,ptuliffe,dícit: Paulus apfus, homo erátacuti δὲ acris ingeníj:& qui ad primos quofqy difputantiti conatus,fagaci mete quz erát inferéda,pra/ nofceret, Videbat igit fzzpeex utracp parte fic dicí:& tam uerifimilia in rebus cótraríjs afferíjutambigere facerent audienté;idcirco ut hó δὲ adhuc ín fragili corpufculo có H non elidebatur in faxa: nec nauis eius gurgitibus im/ plebatur: Stabat quippe ín puppi gubernaculum te/ pens;&fpumantes hrefcos fluctus,tidei fecuritate fran flitutuscircumfereba£ quidéomni uento doctrinz,fed nuncpro uarietate mentium, non una nec eadem fide & agnitione cognofcimus: totum corpus quod príus diffipatum fuerat,& in diuerfa laceratum,in fuam com^ pagem tuncturamgrredigetur: ita utuna Γη πίτα» tio eademqpoperatio, δὲ unius etatis confummata per; fectio, totum crefcere faciat corpus equaliter: δέ omníà membra iuxta menfurá fuam incrementum etatis accí píant. Hacautem tota«dificatio per quam ecclefiz pei partes corpus augetur,mutua ín fe charitate comiplebi/ tur.Totas rationabiles creaturas fub uniusrationabi; lis anímalis intelligamus exemplo:& quodcund de huius membris dixerimus& partibus,hoc fciamus effe referendum ad unamquamq rationabilem creaturam. Putemus hocanímal ita per artus, uenas, carnefq; lace? ratum: ut necos offi haereat: nec neruus iungatur ad neruum:feparatim oculi íaceant,(eorfum nares:manus alium locum teneant:alio proiecti fint pedes:& reliqua membra ín hunc modum inter fe difpería(int& diuifa, Fingealiqué ueniretantz fcientiz medicum, quí iuxta fabulas ethnicorü, Aefculapium poffit ímitari:& in πο; uam figuram nouumqp nomen Virbium fufcitare: híc neceffe habebitunumquod«q; membrum fuo loco refti tuere:& compagem copulare compagi:& quodam glu; tino partibus reítítutis unum corpus efficere Hucufgs nobis una fimilitudo procefferit: nunc in eandem fimi», litudinem ad íd quod intelligi uolumus,aliud vrahatur exéplum.Paruulus creífcat:& occulto zuo ín perfectam adole(cat etatem:fuum manus augmétum habebit, fua pedes fentient increméta: uenter dum nefcimus,imple; tur:humeri dum falluntur oculi dilatantur: δύ omnía membra per PUER iuxta menfuram fuam ficcrefcunt: uttamen nófibi,fed corpori uideant augerí.Ita igitur€ in reftitutioneomníum quando corpus totius ecclefie nunc difperfum atcp laceratü, uerus medicus Chriftus lefus fanaturus aduenerit: unufquifkp fcd'm menfura fidei,& agnitionis filij dei: quem ideo agnofcere dicitur: quía prius nouerat, E poftea noffe defiuit fuum recipiet locum:& incipiet id ας qd' fuerat εἶτα tamé ut non iuxta. t 2 aliamharefim, £ommen.lDíeronymiliberfeceundus^—^ E aliamharcim,omnesin una tate(int pofiti: id eft om; nes in angelos reformen£:fed unumquodq membrum íüxta menfuram δὲ officium fuum perfectum(it, Verbi gratía:utangelus refuga id eífe incipiat qp creatus eft: δὲ homo quí deparadifo fuerat eiectus, ad culturà iterum paradili refticuatur. Ita auté uniuerfa fic fient: ucinuicem in ter fe charitate iun/ 4 incharítate. Flóc ergo díco& conteftor ín dotnino; ut non amplíus ambuletís,ficut& gentes ambulant ínua fciant,ppterca gétes in uanitate fenfus obfcuratis métib9ambalare: quia ignoranti fe δὲ cxcitatí dederint. Ne/ mo eif imperítus appellat& czcus:nifi is qui cognofce; repoteft& uidere, Nec dicim? ςας effe lapidé:& brutü animalignorare:quia nó ab eo απατίξ, neceius nature eft, ut cognofcat& ui deat.Sinauté ín natu. ra gentiüi fuit, ut dei uitam intelligerent&gantur:Et dum con;:,:; za. uiderét: nó choícorüi Saudetmébrümem, hitate fenfus fui obfcurati mente,abalícnatí auita dei ἐἰ[καθ eina bro:& in alterius Fro propter ígnorantíam, qux eft in illis;.proptet cxcítaté Bao fed uoluntas, uectione atat chrifti:: ἢ: dori ixeram? fupra ope: corpus, ecclefia prí/ cordís eor um.Qui defperantes femetip fos, tradíder ut ratione immunditia mitiuorü habítet in impudicitiz,in operationéímmundiciz omnís ínaua^"omnisinauaricizno cclefti hierufalem*, vicia VOsauténonítadidiciftischriftum.fitaméillum 8.4 avaricia ut fonat quàinalíoloco Apo/ 7 RS η. 4c o fimpliciter pertínere, αἰαῖ. 4.ἃ folus matré fando;« audiftis,& in illo docti eftis.Sícüt eft ueritas ín Iefu. fed ad libidinem atq rum uocat, Idcirco;; Deponere— luxuriam:Debemus (utfupra diximus) huncfenfum alteriuf hacapud nos obfcuriora funt:quia μιεταφορικῶς dicun tur ín graco: Ecomnis metaphora ἢ dealía in aliam Πω’; guam tranfferat ad uerbü, quibuídà quafi fentib?, ora; tionís fenfus€ germinafuffocant. ἃ€i IDocergo okco et conte(toz(n oomírio: vt non atuplíus ambuletíe! ficut et genteo ambulant ín vanírate fenfue fuí obfcuratí mente«c. Hocergo(ait)dico uobis, o Ephefij: ποίΦ conteftor: ut : quiaoccurfuri eftis in menfura«tatis plenitudinis chri, fti)non ambuletis ficut ambulant gentes: quz idolis fer uxiientes,X fenfu& mente abutunt in praua. Cuz cum ádeo acceperintanimam& intellectum ut cognofcerent deum, abalienati funta uita eius: quá alià abfgp chrifto nonnouimus:& in fui cordis ambulantcacitate. Atqy utinam peccaffe fufficeret: δὲ uel fero agerent poenitudi nen,damnarétq uitia in quibus iugiter inhíarunt,e(fet remedium refipifcere poft erroréNunc yo defperantes, fe& in rícum irrationabílium beftiarü,coeno uoraginiqs S' mergentes tradiderüt ímpudicitiz atcp luxuriz: operan tes quicquid corpus uoluit, mens defyderauit, libido fuggeffit.Etcum nihil omníno pratermiferint quod im mundum Πε, hoctotum fecercinauaricía: dum nundj luxuriando fatían£, nec eorü terminü habet uoluptas, Autcerte ultra cóceffam uiri ad foeminam coiunctione, .ad maiora confcendunt: mafculi ín mafculos turpitudi .nem operantes:& mercedem erroris fui in femetip(is re/ «ipientes. Vanítas fenfus,& mentis obícuritas, bifariam .diuiditur:ín fzculi huíus negocia,& in fapientiam fecu larem:quando autin his que mundi huius funt& cito tranfeunt, detínemur: aut non profatura cognofcimus. ANóne uobis uidet ín uanitate fenfus,& obícuritate men tis ingredi:qui diebus ac noctibus in díalectica arte tor; uetur:qui phyficus perícrutator,oculos trans cceli le; uat:& ultra profundum terrarüi& abyffi, quoddà inane demergit:qui iambum ftruit,qui tantà metrorü fyluam án fuo ftudiofus corde diftinguit& congerit: X ut alterà partem traníeam,quií diuitias per phas€ nephas qua rit: quiadulatur regibus, hareditates captatalienas& opes congregat:quas in mometo cui fit relicturus igno? ratcQ.uodautem ait: qui defperantes femetipfos, ἰά eft διτινεο Gerry Teo ἑαυτούς, multo aliud ín graco figni; ficat pin latino:defperantes quippe απηλγηκότες nomi nantur.&z i yxxórso autem hi(unt qui poftdj peccauez tint, non dolent: qui nequadfentientes ruinam fuam, feruntur in pronum:& tandj beftiz ferrum uidentes, ín mortem ruunt.Pone mihí duos ín uno uítío deprehen/ fos:alterü qui intelligat,plangatgp quod fecit: alteri qui delectet in(celere: δέ non folum non doleat, uerumetía gloriet:& putet fe quandáturpitudinü palma δὲ uícto/ riam confecutü:nonne tibi uidetur ille dolere: δὲ hic ρε’ nitus non dolere? Exprimamus fi poffimus uerbum de uerbo:& dicamus Qerivyxxorso,indolentes,fiue indolo; tios. Nam& quidá philofophorü ἀναλγησίαμ, id eft in doloriápradicauit, Hi qui naturas uarías introducit, lociteftimonio cóprobare, In prima ad Theffalonicéfes epiftola fcribié:Hac eft em uoluntas dei,fanctificatio ue; t,The4.a: ftra, ut abftineatis uosa ογπςαεοποιπείοίαεπηυίασ, ueftrü fuü uas poffidere in farictificatione X honore: nó in libidine defydertj, ficat& gétes qua nó nouertit deti: πες quis fupergrediat, δὲ circüfcribat in negocio fratré fuii:qm uindex eft diis de his omib?:(icut& przdixim? Ectigge uobis& teftifícati füum9.Non ei uocauit nos deus inim mundicía,fed in fanctificatione.Diligéter obferua: quia ad caftitaté nos puocans:& uolens uxoríb? ti effe conr tentos dixerit: Ne quís fupergredía£,& circumfcribat in negocío fratre futi.i.ne(uà coiugem derelinques,alteri? polluere querat uxoré. Vbi nos habem?, δὲ circüfcribae ín negocio fratrem fuum:in greco legi£,«ct. πλεονεκτεῖν ο τῶ πράγματι ἐμ αδελφὸμ&vrov.Πλεονεξία aut auarir cianuncupat:quá nos poífum? uim uerbi tranfferétes, ficin przfentiloco exprímere, ut ne quis fupergrediat: δέ auarus fraudet ín negocio fratre futi. rua em confer quétía eft;uelín illo capitulo qd?nuncad exéplü uocauí mus: uel in hoc qd! principaliter ad Ephefios conamur exponere:inter impudicitià X immundicià,caftitaté qs δὲ affe&ü cóiugalem,extraordinarie repete auaríciá noz minari, Non uobis moleftü(it,(i diu in obfícuriorib? im moremur:caufati enim in principio fumus,inter omnes Pauliepiftolas, hanc uel maxime δὲ uerbis δὲ fenfib? in» uolutà. bf Gloeauté non íta oídící(tío cbzífti: Π τῇ illum audíftío zC.Si omes qui chrif(tum audireuident,audirét: nund ad Ephefios, δὲ certeillos quib? facraméta chrifti reuelarat, Apfus diceret:fi tfi illum audiftis. Difcere att chriftü,idipfum eft,qp noffe uirtute:& audire illum,non differtab eo fi diceret:audire fapientia, iufticí fortitudi» nem,téperantía,& catera quibus chriftus uoca£.Si quis ergo chriftüi audiuit& didicit,nó ambulabit in uanitate fenfus fui:necobfcuratus méte gradiet: neq erit abaliez natusa uita dei: habebit εἰ(ciétia ignoratióe diícuffa: δὲ imifTo cenebrís lumine,ois deoculís cordis ei?cecitas auferet.) d? ο habuerit,non fe tradet impudicitiz:nec operabit omné immüdicíam in auaricia, cóceffos fines pratergredíés nuptiarü.Si autéaliqfi cótigerít ut aliqua paffione fuperet,dolebit fuper uulnere fuo:& cófcientie torméta patiet:quia liberà fronte,& puritaté imaculatz mentís amiferit. Difcam? igitur chriftü δὲ audiam? illii: fi quis eft qui pót dicere: An experimentü quariítis eius ὃν qui in meloquít chriftus. Curramus ad eum diebus ac noctib?,ad oseius& ad eloquium pendeam?. Chriftus nobis loquit:fpüffancti funt uerba quz promit.Statuit eif deus in eccleíía prímü apfos,fcd'o pphetas,tertio do: &ores,.Sed πες illud eft defperádü,qd aliqri ipíein men; tibus noftrís chriftus loquat:3 per femetipfum nos do ceat:& organü oris hó quaratalieni:tantii nó fimus fub diti peccato:nec corpus noftrü delí&a poffideant:& in gredictur in illud fapientia. τά ία eft verítae(πα. Vocabulum,lefus,interdü eum hominé fignificat;quia deo uerbe Q*. ima αμ ΠΝ esq Meat iro "UN Ου ὃν . 8nepiftolamad£pbefios Wu Dra deoybocftaffumptus ex uirgine: iuxta illud: Vocabis WU A. nomeneius lefus: Ipfeenimfaluabitpopulumapeccae— rioris hominis interioris hominis renouatio eft;Etcon/ Qu p Tobia tis cius. Etalibi:lefusergo fatigatus deuiía,&reliqua.— tra:interioris hominis corruptio, exterioris eft inftaura/ 2s"" Interdum yo deum uerbum: Nobisemfunusdominus tio.Eftimetaliquis fimpliciter Paulü loqui:Si quis tem/ Ug 3 Ic(us chriftus per que omnía. Si quádo ergo dicítlefuss^ plum dei corrumpit,corrumpetillum deus: Templum 1, Cort.3.d GM.$1 ε ζ. 5- eitis Ὁ ᾽ i m ribPaut A homínéqui corrumpitur iuxta defydería errorís. Re^ fier, qned S no dn E H b τε oq- 2A DE Η. x "d desiplocorporis]o/ ὃ nOuamíni auté fpiritu fenfus ucftri:& induite nonum iw Bis MR tits quitur, in quo habi" hominé,qui fcd'm deum creatus eftiniufticia& fancti^ mus: fcd'm id quod im»|— Yofus tatuerbü deus. Ver/ Es tateueritatis,—Kribitur: Templum ijs δαπι ἐπὶ caro factum' enim dei(anctum eft ta E εἴ:& habitauit in no qd eftis uos:& alius "rg d bis. Nifi forte utrund de deo uerbo intelligendum:qd?! εἰ quicorrumpittemplum dei, aliud qd? corrumpitur: "is| yobs.d quomó habitet ín eo uita,& ipfe fituíta:ficutem habet Ω πατζαῆ quis Πες ααὶ teplum corrumpat dei, Si in ims ater uità ín femetipío: ita€ filio dedithabereuitainfe/^ ueneris hoftes hierufalem corrumpentes atq; uiolantes Dies E. metipo:Sic δὲ ueritas dicatur filíus:& ipfa ineo habitare— templum ex lapidibus extructum: uidebis pariter om^ iis| mófiret.Hacauté dícimus,nó lefum a Chriftofeparan,^ nemcorrumpentem δὲ uiolantem templum deisquem Gs E tesinecrurfum deum uerbum ab eo. quéaffumpfitho;— corrumpet& uiolabit deus, ulcifcens corruptioné tem/ Mol minem alterum effe dicentes: fed fcd'm intelligentias ef;|. pli fui, Veruntamé δὲ templum quodfe prabuit,uiuens Wigs| fctuü uel locorü, illum queunu effecredim? filiühois. quidem eft atq fenfibilejinfidijs corrumpentis luet poe liter& filium dci,& anteuirgine, poftuirginem,alium atq;— nas,per hocipfum quod corruptum atg uiolatum fpi/ ud| alium nuncupantes. Poteft aute& aliter intelligi:Sicut ritum íncorruptionisamifit, b€[1Renouam(ni autéfpi; Wubi eft ueritas in lefu:n nullo patríarcharum,in nullo pro/— ritu fenfus veftrizer induíte nouum boininéi quí fcóm oeum met phetarü,in nullo apoftolorü ueritas fuitnifiínfololefu,^creatueeft εξ, Necin fenfu renouamur abíq fpiritu, nec Tm Alfjenim ex partecognofcebant,X ex parte propheta/— ín fpiritu abfqp fenfu:fed renouamur coniuncte in fpirí/ fma bant:£ per fpeculum in aenigmate uidebantIníololefu^ tuíenfusnoftri: ut quomodo pfallimus fpiritu, píalli, πάς. E50 uerítas deiapparuit, qu loquitur cófidenter: Egofum^ mus&fenfu:oramus fpiritu,oratnus δὲ fenfu: fic in fpi; τή| ueritas: que credentibus ín feiuxta Analogiamfideitri— ritu fenfus noftrirenouemur: ut cum fenfus mundus —, buitlibertatem.Q. ui enim cognofcit ueritate, a uerítate fuerit atqppurgatus: δὲ ab omni macula fordida cócre; mm libertate donatur. Et pa ueritas pptereaformamferui. tionísalienus: tunceiiungatur δὲ fpiritus: δὲ ita quodà ed Phiz.a a(fumpfit δὲ humiliauit fe facta obediens patri ufpad inter fe unitatis glutino copulentur:ut nequadjj(fimplex mm mortemutferuum redderet liberum. Vbienímfpiritus— fpiritus fed fpiritus fenfus effe dicatur. Cum autem re; niis| dei eftibi libertas.Si uolumus formam liberiínlefu fa,^ nouati faerimus in fpiritu, qui noftri fenfus eft fpiritus, -—: Matbaz.a ciemq; cognofcere ueritatis, aícedamus cum eo in mon; tuncínduemür nouum bominé qui fcdim deum crea; iol ἡ tem: uideamus eum tranftiguratum: ubi δὲ ueftimenta ταδε. Ω ποά quide alijs uerbis idipfum puto effe qd? aliai V B eius,id eft(cripturze que de co annuncíant, ímmutant: in alio loco dicitur: Induite uos Chriftum lefum.Ifte Roma.5.d uml^& Moyfes quoqj& Elias, id eftlex& prophete uidentur quippe eftnouus homo; quo uniuerfi credentes debe;: aliis| ingloria.Czdiu dominus formam feruinonmutagnec| musinduiatqp ueftiri. CLuid enim in homine quí a fal, uin| aícenditin montem:lex in fordibus,prophetrinfqua, uatore noftro affumptus e(t, non nouum fuit? Concey wid| loreuerfantur. Cum ille ad fuperiora confcenderit:&^ ptus,natiuitas,partus, infantia, doctrina, uíta, uirtutes, nimi| ueftiméta fua uoluerít immutare: intelletufqgydeferuo δέ δα extremum,crux X paífio, expoliantis in ea prínci/ " js fuerit clarus δὲ liber:tunc Moyfi quoq; δὲ Elím& facies&— patus, cótrarias fortitudines oftentui habentis, refur; in| uetimenta mutantur, 8. 41£eponcrevosfcóm pzíozé- rectio quoqp& afcen(us ad coelum. Hic ergo uere crea/ ij iae Ι conuer(atíoné veterem bomíné/qui coorumpítur(uxta oefy. cus eft in iufticia X fanctitate ueritatis: quia deus uerus, mE ἢ dería errozie. Q.uía uidetur iuxtaordinem textumepfer— deiuerifilius fuit:& tota in illo religiosatp iufticia, dei p*| monis fcatere fententía, f(iclegendum eft: Vosautem nó— ueritatecompleta eft, Ο) ui igitur conuerfationem illius a Ϊ τ didiciftis Chriftum:fitamen illum audiftis,&inillo^ imitari poteft: uníuerfas in fe exprimere uirtutes:ut fit ü μή| doái eftís, deponere uos fcd'm priorem conuerfatione manfuctus,ficut fuit ille manfuetus δὲ humilis corde: δ κα ἢ ucterem homínem,qui corrumpitur πιχία defrderiaer,| ponatanima fuam pro amicís, utille pofuit pro ouibus er| toris: ficut eft ueritas in lefu. Vtfitfenfus:Q.uomodo— fuis:uerberatus non refpondeat:maledictus non rema; nt: eft ueritas in lefu: ficerít& in uobis qui dídiciftis Chri^^ ledicatfed uincatín humilitate fuperbiam: ifteindutus pns e ftum,& audiftis illum,& docti eftis deponere(cdm prio. etnouum homíné,S dicere cum Apoftolo poteft: Víuo Gabz.d aas| rem conueríationé ueterem homine, quicorrumpitur Xautemiam non equ Yo ín me Chriftus: Et, Imita;^ Cortina peu iuxta defydería errorís. Veteréautem hominem quem— toresmei eftote, ficut& ego Chrifti. Poteft quoqj uerba yia I pracipit deponendum, ínueteratum a malicia arbitror ohánisaffumere:Qtui dicitfein Chrifto credere:deber 1.Iob.2.a τον appellari.]fte enim fcd?m priorem conuerfationé& defy— ficutille ambulauír,& ipfe ambulare.C) uod autem ait; fiut Ι A deria erroris, femper errans, δὲ in opere corruptionis hel luans, corrumpitur atq uiolatur. Et quía in defydertjs indefinenter uerfatur erroris:& nundj ceffat a uitio:ne/ quad corruptus dicit, fed corrumpi:quod per fingulos dics,horaspuncta,atcp momenta corrumpitur, interci/ pitur,uiolatur.Sermo yo dei qui ideo interficit,ut uiuifi cetmortuum: X uiuificatus dominum requirat, quem ante interitum nefciebat:non corrumpit,fed interficit ue Dut32f terem homínem.Ego σπίτι occido(ait)& ego uíuifico:& cum interficeret illos, tunc quaerebant eum. Necpute/ mus hocquod nuncait: CLuí corrumpítur fcd^m defy; dería erroris,illi efTc cotrarium quod in alio loco fcripti εἰ: Etfi exterior nofter homo corrumpitur:fed is quiin; ΟΣ 0s £x» m fo terior eft,renouat de diein díem: Q.uia corruptio exte/ Q.uí fcd?óm deum creatus eft:nó idipfum fonat ín latino fermone quod graco. Creatio quippe apud nos, gene ratio uel natíuitas dícitur: apud gracos yo fub nomine creationis, uerbum factura δὲ conditionis accipitur. Et quod apud nos códitío, hocapud gracos creatio fonat. Vnde& harefis natiuitate Chrifti calumnians, Salomo nis ufurpat exemplü:Domiínus creauít me initium uia; Prouer.S,e rum fuarum, Confyderandum igitur: quia creatio atqy conditio, nundj nifi in magnisoperibus nomínentur. Verbi caufa,mundus creatus eft: urbs condita eft: do mus yo djuís magna fit,zdiíficata potius dícitur,dj con^ dita uel creata.In magnís ením operibus atqp facturis, uerbum creationis aflumitur.Ex quo animaduertendü ες. iflum IH [e £ommen.J»ieronymi liber fecundus iftum nouum homine,qui iuxta deum ín Chrifto crea; tus e(t: magnum dei opus effe, δὲ eminere ultra cateras creaturas: cum ficconditus effe dicatur, ut mundus, initium uiarum dei,& in exordio elementorum omníti fitcreatus.. aq[ Ἔδτορίεγ quod ocponentes mendacíü/lo eccídat fuper íracundíam veftrá.Si fimpliciter huncfofem-. ΠΙΣΤΗ τα oculis carnis afpícit:peccamus,quan, do iraícimur:& occídétefoleiracundía perfeuerat, Non peccamus autem, quando( uerbi gratia) a prima hora υἱῷ ἃ undecimam irafcentes, facimus quod indigna químínf verítaté vnuf CEA τον ] ί"OS| S H D 1Ώ1; gun Nofimplicier α tateueritatis. Própter quod deponentes mendacium, mihíuidef ανανά: utquidáputantnec loquiminiueritate unufquifqz cum proximo fuo:quo/— dfinon queatquifpi moralíter Apoftolus am abortu folis πας praecepit médacio de relicto, cum ,pxímis uerítateloquendam. Alioquin Π tantü cü proximis loquimur ucritatem: quicüunqpnó fuerit proximus, debet audire mendacium.Ο uod Bxo.20« quidem& in lege preceptum eft: Non adulterabis uxorem proximi tui:Si proximus tantum propinquus uel amicus accipitur,adulteria in alienos iure permittit: fed proximum uocatomnem hominem, qui ex codem nobifcum parente generatus eft. ὦ uod quidem& pa; ἴσα τονε rabola iila fignificat, de Hierufalem Hierícho homínis τ defcendentis,qui inciditín latrones:& facerdote δὲ leui, ta prztereuntibus,a famaritano curatus eft:& ad Παρ’ larium reuectus. Affirmat autem poft bac dfis eum effe proximum,qui illi mifericordíam fecerit, uolens often; dereomnes homines, omnibus effe proximos. Etchoc quidem fic intellectum zdificat audientes. Caterum id quod fequitur:Q.uoníam fumus alterutrum membra: magis míhi uidetur fignificare myfterium:& de his di; ere, qui nobis fide€ uirtute funtproximi. Membra quippealterutrum nó funt,nifi fideles fidelium,& chri, ftianí chríftianorum:& perfecti eorum, qui funt plenae confammatzq uirtutis. Propter quod Paulus ipfe per; 1. Corta. b fzctus,in epiftola alia loquebatur:Sapíentià aute loqui/ mur ínter perfectos. Ergo hoc iubet,ut unufquifq:s my; ftica qua atqpfecreta:X ea que dei ueritate funt plena, ."B$a$.a Joquat cum proximo fuo: δὲ dies diei eructet uerbum: & nox nocti indicet fcientiam: hoceft, clara quedp& lu; centia hís indicet, quí merentur audire: Vos cftis lumen mundi.Porro renebrofa δὲ inuoluta,& omni facramen/ torum nocte uelata,hís referat, qui€ ipfi nox, tenebra, T3a7.b ucl caligo παππᾶς quibus dicitur:Et caligo fub pedibus Ezo.19.c δίας, απ ὦ dubiü quin dei: Nam& in monte Siria Moy; fes ingrediturín turbínem δὲ caligínem, ubi erat deus: Téazb& deipío dco fcriptum eft: Pofuit tenebras latibulum fuum.Loquatur itaq ueritatéatqy myfteríti unufquifqy cum proximo ftio:& nó det anctum canibus:neq mit: tat margaritas fuas ante porcos: fed quicunq; oleum ha bueri: ueritatis, illos in thalamü fponfi€ poenum regis inducat.Porro qd'ait: Loquimini uerítatem unufquiíqs Zac.$.c cum proximo fuo,fciam? de Zatharía ,ppheta fumptiü. b«p 3rafcimínt et nolíte peccare. De quarto pfalmo hoc ,., ufurpatum,nulli dubium eft:& uidetur illi efTe contra/ ^ Cobsb rium quodalibi dicitur: Nuncauté deponite€ uosom^ E^ hem iram,& indignatione,& maliciam,& blafphemia,a turpem fermonem ex oreueftro.Sed δὲ fimpliciter intel, Iectum nocet, dum putantur irz frena laxata. Duplex autem non folum apud nos,uerumetiam apud philofo. phosírenomen accipitur: Vel cum íniuría lacefciti, na; turalibus(timulis concitamur: uel cum requiefcete im/ petu δὲ furore reftincto, poteft mens habere iudicium: δὲ nihilominus fuper eo qui putatur lafiffe, defyderatul tionem. Arbitror ítaqp depriori ira nunc dicum:& no/ bis quafi hominibus effe conceffam: ut ad indignzali/ €uíius rei faciem moueamur: tranquillitatemcqp mentis, uclutlenis quzdam aura conturbet:nequads tamen in tumentis gurgitis furoris impetu(ubleuemur. Firmia/ nus nofter librum deira dei, docto pariter δὲ eloquenti fermone confcripfit: quem qui legerit, puto ei ad irz in/ . telletum,fatisabundeq poffe fufficere, ς 4€oolnó e níam fumus alterutrü membra.Iráfcimíni δὲ nolite pec ς care.Sol nón ocídat fuper iracundiam ueftram, INecg e locüim detís diabelo.Qui furabatür, íam non furetur: do manibue fute quod bonum eft: ad occafum, ín tan/ ta fcelera debaccharí; non poffitlachrymis magisaUtt^ expíare, Aut nó ma/ gis ira locum ín-die habeat:cti utiqy nox requics fit furoris:& fuccedétefom, no,ctiam fi írafÍcimur ,in diem iracundiam differamus, uia igitur uerus fol, ficut occidit fuper malos prophe tas:iuxta illud quod fcríptum eft:Occiditfol füper pro; Amos$c phetas ucftros meridie: íta etiam fuper omnes occidit peccatores:nequad eis ortus fui lumen indulgens:pra/ cipit nunc Apoftolus, netalia faciamus furore fuperatí: per quz nobis fol occidat,€ principale cordis, tenebris inuoluatur. QLuidam putant ic accipiendum hoceffe fimpliciter,quomó& illud quarti pfalmi:undeidipfum fumptum uidetur: Ο πα dicitis in cordibus ucftris ,& in cubilibus ueftris compungimini: id eft quecungiin die, uelopere,uel fermone, ucl cogitatione peccatis: hac fuccedente poenitentia purgate per noctem:& ira fitbre/ ἡ uis,necin diem craftínum differatur. o['fBeg locum oetíc oíabolo. Diabolus gracum uerbum eft, quoda; tine dicitur críminator:lingua uero hebrza fatan appel, latur:id eft aduerfarius,(iue contrarius:& ab Apoftolo. 2, Car.és belial;hoceft,abfq; iugo:quod de collo fuo dei abiecerit feruítutem:quem Aquila apoftatam tranftulit.Et fcíen dum ubicung n ueteri lege filij peftilentíz fcribantur, uolumínib? belial;/hoc eft, díabolü pro peftilentía nomi nati: licetplurimi p belial corruptein Apoftolo belian legant. Nolite itacp( ait) dare locum diabolo: quitands leo rugíens, quaritaditum per quem poffit irrumpere. Q.uomodo enim pater& filius ftantanteoftium& pul, fant,utíntroeant€ ccnent cum eo qui fe receperitita δὲ aduerfaríus femper ín nos cft paratus irrumpere:& cil locum dederímus, ingreditur. Solet autem antediue/ niat, quadam íacula premíttere:& pracurforem aduen tus fui facere cogítationem: hanc fi nos in corde nofiro fufceptam nutríerimus inttinfecus ,& crefcerc fecerim?: cum ín nobís prolem fuam auctam uiderit;& ipíeaude bitintrare.Denicp in Juda Ifcariot cor, primam iecitfa/ ittam ut traderet(aluatorem:quam fi exceptam ille mi E rabilis nó fouiffenund poft intinctum panem in pa .ropfide, intra(fet in illü(atanas. Simulcp δὲ hoc diligen; . terattendite,quod non inuenerit diabolus locum intro» eundi ín ludam:cuius pectus íam ante percufferat, nifi in conuíuio faluatoris. C) uia tuncuel maximein pote/ ftate εἰ damur:quando nec humanitate,nec clementia, necmanfuetudine eius uincimur, quem odímus índiz .gne. Huic quod nunc pracepit:neq locum detis diabo lo,illud de Ecclefiaftico comparatur:Si fpiritus potefta/ tem habentis afcéderit fuper te, locum tuum ne dederis εἰ: Illefuperbus δὲ temerarius uult afcendere, uultfüb; ire: fed etiam fiteoppreffum putauerit& fe extulerit: tut ne dederis locum.Poteftas quippe diaboli:non ín teme» ritate illius atcp íactantia,fed ín tua eft uoluntate. eq ut furaba£iíam nó furct: magíoauté labozet operam quí fndíget.O. uia hi qui(η uite íftius negocíjs coucrfan tur,propter alimenta δὲ ufus neceffaríos, cogunt aliqua uel emere,uel uendere,& lucra de negocíatione fccari: & difficileeftetiam eos qui a catcrís paffionibus liberi funt, quanta tota uita fua,' vtbabeatcomunícareeá H - ficutibi: Filijautem Eli, filtj peftilentia: ibi ín hebraicis n Regia, Ἴ fra Pu ἡ! ΓΙ gil ru ieu ii p μι ΓΙ tz imo ug. ratio ΟΠ qu ΤΠ ΝΙΝΟ hU dx Ern titity ἐπι UU ^ ὃ mitt y iu | ἘΞΈΒΞΕΞ. Ξ Ξι ΞΞΞ-Ξ ————— ' fabentibus.Nedp ue: Jaboretoperádo ma» jn epíftolam ad£pbefíos. funt,fornicatióe uidelicet;idololatria,adulterio,& homi: cidio,hoc uitio non teneri:Propterea nuncephefios mov fie:ne fub occafione emoluméeti, furti crímen Incurrát: . Furtum nominás: omne qd alterius damno quaritur. Juftum auté effe ut manibus fuis unuíquifqp operans, -&uictum labore con quirés, impertiat nó ro ait: Magis autem nibus(uis,quod bo^ num eft,ucnon indi gcat,& habeat uictüi: & nulli moleftià exhí beat: fed laboret ingt manibus fuis quod bonum eft:ut habeat. xs: 3 undecommunicet indigentibus. Cui igitur ad hoctan tüm laborat,ut ipfe non egeat,& a caterís coritrahít ma» . mum:quáuis applaudat(ibítamen apoftoli preceptüfa ΄ non fecit.Poteít autem X altius intelligi: qui furábatur iam non furetur,X reliqua: propter illud quod fcriptü τῇ de pfeudoprophetis: Q. ui furantur fermones unuf/ δὴ—[obiob quiftpaproximo fuo:Et in euangelio, Omnes qui uene. W^ Hierenst runtante me: fures faerunt δὲ latrones: Etad Rhoma/ 1«nos: Qcui predicas non furandü furaris:qd' furta pro hibeamur facere fpiritualia.Negs enim hoc qd fequitur: magis autem laboret operádo manibus fuis, qd' bonum eít:ad uite huius neceffaria digne referri poteft:ut bon . dicatur quodcüiqg periturü eft,&ad màmonam iniqui/ tatis ptínet. C! aáuis οἵ iuftus labor opes habeatabfg . tergiuerfatione quafitas:fatis habebit(i nó dicantur ma . Tumiceterum bonum nó ualent appellari. Igictar bonü operatur, qui declinata malo& facit bonum: operatur inagroanimz fua:utfpiritualibus panibus impleatur, & poffit cómodare efurienti,& neceffirace fuftineti:dans ántépore cibaria conferuis fuis.Sí aute talís eft qui ope; ratur bonum:ergo δὲ ἰ5 qui furatur, confequenter uerba furatur& dogmata:de furto uiuens:de furto fibt cerui; calia confuens:& fcrípturarüi pannos hinc inde colliges: ut poffit tunícá facere cófci(Tam, qua deorfum eft no de/ fütíum, Tunica ef ecclefiz: hoceft corpus chrifti,defu, pcótexta eft,& nullaex parte cófutilis: quz ne ab inimi; εἰς quide fcindi poteft. a«|€inníe fermo malue oe oze -"eftto non jpcedat: fed fi quía bonus! ad edíficatíone opoz/ tunítaria vt oct gratía audiéríbue, Bonus fermo eft ad di ficationé oportunitatis, dans gratíá audientibus:qui do cet uirtutes fequendas,uitia fugienda. Malus, qui ad pec ^ DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN TERTIVM LIBRVM COMMENTARIO. AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM M /» PROEMIVM.^. pen d , RVM AD EPHESIOS DAMM fanctx maoís auté laboret operando mánibus fuis quod bonum eft: ut habeat comunicare εἰ qui indicet. Omnis. α fermó malus de ore ueftro non procedat, Sed fi quis bonus;ad xdificationem oportunítatis,ut deteratiam b audientibus, Et nólite cotriftare fpiritum fanctum dei inquo fienati eftis ín die redemptionis.| dé οὐέ nóftró, ad deftructionem 3, ΠΠ cata puocat δὲ pnos.magis incitatad ruina. Pro.eo au, té qd nos pofuimus, ad&dificationé oportunitatis:hoc eft quod dicitur grace τῆς Χρεῖας: inlatinis codicibus propter euphoniam mutauitinterpres δὲ pofuit,ad edi ficationem fidei. C) uotienfcügp ex fermone noftro alí/ quis proficit:& iuxta oportunitatem| loci, temporis.& perfonze, zdiftcat audiétes,bo, nus deore noftro fer mo proceffit. Ὁ πο tiens uero loquimur autnon ín cempore, aut importuno loco: aut nó ut cóuenitau dientibus:totiens fer, mo.malus procedit eorum qui audiunt. zonfyderemus itag; quid loquamur: quia pro omnt ociofo uerbo,reddituri fumus rationem in dieiudicij. Et etiam fi non lzdamus, non tamen zdificemus:mali uer; binobisluendafit poena. b«(£t nolíte contriftare fpírt, üfatictum oeí:íin quo fignatí eftía ín ofe redemptionis. M oe ror fanctifpirítus:fic intelligendus, quomodo ira dei& fomnus:& caterz in humanam fimilitudiné paffiones. Non quo contrifteturfpiritus:& ullam perturbationem diuinitas fentíat:fed quo ex uerbis noftris, dei difcamus affectus: qd? moareat,quotiéfcüq: peccam?,& defleat pec catores.Nam δὲ faluator in corpore cóftitutus,fleuit hie/ rufalem:& omne hominum genus in propheta deplo: rat dicens:Heu míhi anima,quia períjt reuerens a terra, Et quicorrigat inter homines non eft:omnes in fangui/ neíudicantur.Et in Ecechieleopera quondam fanctz ci uitatisenumerans ait: In omnibus i(tis cotriftabas me. Signatiautem fumus fpiritu dei fancto:ut& fpiritus no; fter&aníma ímprimatur fignaculo dei: δὲ illam recípia/ mus imaginem& fimilitudinem ad quà in exordio con; diti fumus.Hoc fignaculü fancti fpiritus iuxta eloquit faluatoris,deo imprimete fignatur.Huncenim, ait,figna uit pater deus.Signatur ergo a patre fpiritu fancto, om/ nis qui ex eo quod credidit deo fignauit: quia uerus eft deus.Q.ui idcirco fignatur:ut feruet fignaculü,& often» -datillud ín die redemptionis,purum atepfyncerum:& nulía ex parte mutilatum:& ob id numerari cum his ua leat qui redempti funt, 'Cómentaríjfccandiin epiftolá ad Epheflos finis. "3! Atisabundec; o Paula δὲ Euftochiimi, de atguméto epiftola: Pauli ad Ephefios, ἢ in primílibri prafatione differuiz& fparfim ubicüqp occafio dara eft, licet breuiter, I oftendíqd' beatus apoftolus:ad nullam eclefiarum tam myftíce fcripferit:& ab^ |(condita fzculís reuelauetit facraméta, INuncergo quoníarn orationum ueftrarum i Marcella: fultus auxilio,tertíum,id eft extremum,ín eandem epiftolam dicto librum: ' fuftü mihi uídeturmut nomínis quoq; ipfius etymologíá cum fenfu qué fupra expofui cogruere . docá Ephefus ín latinálínguam ínterpretatur uolütas: fiue confili πιεῖ ín ea:uel certe. anima » mea ín ca. Voluntas δὲ confilíá& anítma dei in eo eft, qui poteft dicere:Ipfe ein mihi dedít noti . dam omniii:& cam incerta& occulta fapientia: dei iliLastin rcuclata, teftimoniü confequetur t£ 4 loquentisi $o. IIZ [53 Lut,19.f Micb,7.a Execb. 204 D Yob.ó.e £ommen.lW^icronymi liber tertius"αν. y E loquentisInueni Dauid de bethlehem filium Ieffe;nirum fcdm cor met: quifadat omnes uo, G um luntates meas.Iftiufmodi uirum& Ofez propheta fieníficat dicens; Quis fapiens δὲ Me| on hacprudens& agnofcit ifta? Porro ut Íciatis multam effe diíftantiam iufti fimplicisiufti zi.» M píentis:qualem in refürrectione mortuorum finguli eloríam confequantur attendite. Etmulti ji s dormientium de limo terrz exurgenthi in uitam aternam: δὲ hí ín opprobríum δὲ confufioné br aternamiEt intelligentes fulgebunt ficut fplendor firmamenti,& ex iuftís multi ficut ftellz ín vais aternü.Fulgebüt inquit iufti ficut ftella in zterná:& intellioétes:id eft habétes fcientíáferiptu) Ὁ ἣν rarum ficut fplendor«αἰ οι quo doctus αἰτία πα quoq effe non debeat: fed quo quí ite e ftus cf:nifi fuerit erudítus tam procul fit a fapiente iufto,cg eft ftellarum fuleor a lumine fir, jn mamenti,Quod fi quis meditatione tantum legis inftructus,uítam fuam negligit: nes audet.| pur dicere:A mandatis είς intellexí: propterea ad omnía mádata tua dirígebar:ifte quafi zramé& m. tum fonans,& cymbalum tínniens.& infatuatum fal,in ftercore conculcandus eft. Síautemde;! um turoptio fingulorum fepofito eo qui habet fapientíam atqy iufticiam: magis ego uelím ruftici p tatem juftam dp doctam maliciam.Quia in altero[ίσες mínor,tamen eloría eft, ftellará efle lu, pm mini cozqualem: ín altero iuxta fcentíz: profectum, maiora fupplicia funt. Potentes quippe gi potenter patíentur tormenta, Et feruus qui fcierít uoluntaté domini fuí& non fecerít eam: ua, ya pulabít multís,Hacídarco,ut docerem quare anímam δὲ confilium, δὲ uoluntatem dei;ephe/ m fiorüm uocabulum fonet: quí αἰτίαι magicarum PR derelictis,erroris celum ad ueritatis οὐδ ftudium tranftulerunt.Ob quorum falutem tanto Paulus fudore pugnauit: ut ad Corinthios m (ctibere:Sí fcd?m hominem ad beftías pugnaui ephefiquid mihí prodeft fi mortui non refut/ a . gunt? Quac funt iftz: beftiz? INempe illz de quibus pfalmifta precatur dicés:INe tradas beftijs sali anitná cofitenté tibi.Et ín alío loco:Increpa feras calamí.A duerfarius em nofter díabolus.tandj jen F leorugiens circuit, Qui cum cerneret príncipem Αίας ciuitatem ad doctrínam Pauli de fauci ν bus fuis eripí:totis fatellitum fuorum agmínibus congregatís,eum opprimere nitebatur:& im, H us tobe feextollens,uolebat quafi aquila ponere fuper illum nidum fuum.Quod Apoftolus fen We P q q p tiens,& omni auftodía feruans cor fuum: quippe qui eíus non ignoraret aftutías: poft uicto m ríam quidem fed non incruentá uictoriam loquebatur: INon ením uolumus uos ignorare fra/ dumi tres de tribulatione noftra qua facta eft nobís in Afiaquoníam fupra modum erauati fumus, m fupra uirtutemita ut tederet nos etíam uiuere. Quod autem per Tychicü epiftola mittitur,ual nin de eiufdem epiftola: coneruít facramétis, De quibus δὲ noni pfalmi títulus prenotatur, pro at; iin canís filij; T ychicus enim filens interpretatur: non profjcens margaritas ante porcos:nec dans"a fanctum canibus:& libere ad deum loquens:In corde meo abfcondi eloquía tua, ut non pec ti cem tibi. bamur:Z furorerapti,noftri effe definimus.Vnde ano; biscranis amaritudo, furor,€ ira,penitus auferenda. à funt. Nam adiliud euangelij: Cruicücp irafciturfratri Manfee— 1 COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EPISTOLAM AD EPHESIOS ; LIBER TERTIVS 3 Z»nío amaritudo«furozi círaie clamoz€— fuo(inecaufa,reus erit iudicio: fruftra eft additum,fine Uam am«blafpbeiía auferat a vobío cá ofímalicla,^ caufa: quia neccum caufa nobisirafci conceditur:ma"Αν ἢ lAma/ nifeftiffime Apofto/ pi ritudo 2/6 RR lo nunc dicéte:Ama; T citra, 2»nis amaritudo ctfüroz€t. sos roni m duum$ 2 riadul-|, tollatur a uobis: Et Νο cedini eft:unde ama; ira; damor.& blafp hemía;auferatur auo tricefimofexto pfal/ hi riuulgo appellant& bis cum omni malicía. mo, uniueríam com ati dulces.De ἃ Hiere Eftoteautem— motionemanimige/. ala mias loquitur dices: Etamaritudo tua afcendit fuper me.Furor ueto incipiés éra eft,& feruefcens in animo indignatio. Ira autem eft: cuius amaritudo δὲ furor fpecies funt: quz furore reftin &o defyderat ultionem:& eum quem nocuiffe putat uultlzderc. C) uz quidélicet in deo fzpe dícant£, fcd'm illud: Domine nein furore tuo arguas me: neq ín ira tua corripias me: non funtperturbationes animi com^ putanda(icut in nobis:quia in illo moderata& ordina; ta funtomnia:& poena qua peccatores corríguntur,no/ fitis uocibus appellatur. Nos ueto fi irafcimur, pertur; neraliter auferentes QLuiefceab ira,& dimitte furorem, Si enim ira defyde/ rat ultionem:omnis autem ultío rependere cupitei ma/ Tumaquofelafam putat:& chriftianus non debet ma/ lum pro malo reddere, fed uincere in bono malum: &, Mihí uindictam δὲ ego retribuam dicit dominus: Ecec.94 "omnis qui irafcitur, peccat: Ira quippe uiri iufticiam fcém dei non operatur. Poft amaritudinem, furorem, iram: recte clamor quoq δὲ blafphemia prohibentur in no» bis. Οία qui femel fuerit furore fuperatus: neceffe eft ut profiliat in clamorem:& turbide fremens, huc atq illuc indi dd πῇ ilm tud E nd ΠΠ! mr wi [d Wr mb ἐπ κο Ui p iili| m Sr uj'. ἢ τπτ E — E E wem ως| imr Es " dict[ vitri cp! ἀμ. roni vrl| ani eunt c yp at (Il, μὶ ΤΠ;| auto μά. d É | or v P ufi ri yum, y wp. qus ag b Rd Zjn cpiftolam ad pbefios A atqillucíà modum folij uentiletur δὲ dicato rerum ini/ * quitas:o iniufta iudicia dei,€ cetera que folent loqui. . qui pet indignationis furorem mentis iudicium per/ '- diderunt. Porro blafphemia: non folum apertaeft,€ de ira nafcitur: fed δὲ abícp ira fedata mente profertur: fi aut de mundi ifti/ us quifpiam guber?— patione caufetur,X* dicatillud ficeffenó debuit: hoc uero ef» Stóte autem inuicem benigni; miífericordes: donantes uobifmetipfis, ficat δὲ fitus fed habitans in eo: quia paterín filio, filiusinpa/(Ὁ. tre. Necítatim illein donat minor eftab*o gin fe doz nat:quia δὲ Apoftolus dicitEcego fi quid donaui uobis, 4, Cors, c in facie chrifti& dei, b 4L. ftote ergo(mítatozce ocí ficut: i füij cbaríffimi. Cui intelligit quomodo dictum ΠΕ ΕΠ, Mattb.s.g. sepe ifie& pa; : ter uefter coeleftis per Ca, V. feci? eíi:ifte fciet ST modo δὲ nunc dica» tur, ΕΠ ος imitatores fe(ic debuit: aut cer tein ecclefía confti/ tutus,& credens in deum:labatur in do/ gmatibus qua igno rare non licitum eft: . /"deusinchrífto donauit uobis. Eftóte ergo ímí^ c tatores dei ficut filij chariffimi. Etambulaté ín charítate ficut& chríftus dilexit nos:& tradidit femetipfü pro ο nobís oblatione δὲ hoftíá deo in odoré AA PA Hi nicatio aüt& ois imüdicia,aut auaricía. nec nomíne£ dei.Et Corinthfjs qui dem fcribens ait:Imi^ 1.Cort.4.d tatores mei eftote fj,“1:8 cut& ego chriftí. Nó enim poterant ftatim imitatores chrifti fie» aliter de patre& filio & fpiritu fancto fen/ tiés,quàárei ipfius ue/ ritas habernó ita cre/ densin refurrectione mortuorü,ut fcripturg docent:uel. certe alienz inuidens fapientiz,eum male fentire cóme/ moret,qui catholice fidei eft: δὲ rurfum hareticum pro ' adulatione qua fibi obfequi£,catholicü efTe cóteítas:qui dicit dulce amarti,& amarü dulce. Vndeomni ftudio le; ende nobis fcriptura funt:& in lege dii meditandü die acnocte:ut probati trapegitz,fciamus quis nimus pro^ bus fit,quisadulter.Porro amaritudiné,furorem,iram, ' damorem,atq blafphemiá fic tolfamus a nobís:ut cum omni malicia auferantur. Malícia autem uel cótraría uir tuti intelligeda eft:qua alio nomineuitii nominamus: uel malignitas& nequítía,quz ín tergíuerfatione& calli ditatefentitur. Ca. UM vobifmetípfie:ficur« oeuo ín cbzífto oonauít vo/ bís.Supraamaritudini,contraríá dulcedine di^ / xeramus:quá niic Apoftolus alio uerbo xpxsóv Tila:id eft fuauitatem magis qp benignitate uocauit:pra cipiésutomní amaritudine δὲ furore,íra, clamore, X blaf phemia,& motu turbido, cum quad frontis aufterítate damnatis,clamentes fimus& blandi:& ad familiaritate noftram ultro homines inuitemus,ut nullus ad nos for/ midetaccedere:quz familiaritas maxime ex mifericor/ dia comparatur.Nec ftatim praftantes alíjs,ipfi qd? dedi/ mus habere defiftimus: fequitur em: Donantes uobif/ metipfis:quia qd' bene in alíum fit:magis ei reponit qui praftitit τα! datüi eft. rui miferetur pauperis: ipfefa/ turabitur:& qui dat εἰ, deo foznerat. Vel certe ita accipié/ dum,qd' in eo qd fuaues δὲ mifericordes(umus,& ptur; bationibus qua nos inquíetabant relictis, ad manfuetu dínem,temperantiág tranfiuimus:ipfis nobis datum fit & donatum, dum de malis in bonos uertimur:& hac Τρία donamus nobis quz deus pater donauit in chrífto. 5ienim ος uitíjs,uirtutes íequimur: omnes autem uirtutes fapiétia,ueritas,iufticia, manfuetudo, δὲ cetera adchriftum intelle&a referuntur:cum has uirtutes ha^ bucrimus:ipfas nobís etiam noftro ftudio coparamus, & haberenos facimus:quas deus nobís donauitín chri fto. Aliusuero hoc qd' ait, donantes uobifmetipfis,fim. Sg pliciter accipietzut quomodo fupra dicitur: Eftote auté inuicem fuaues: fic& nunc dicatur, donantes uobis met ipis:pro eo qd? eft, donantes uobís inuicem: ut quomo: o deus nobis in chrífto noftra peccata donauit: fic ἐπ moseis qui in nos peccauerint dímittamus. Et ad pro 'bandum qd' dimiffio peccatorum in fcripturis donatío Lu,7 f nuncupetur:illud fumet exemplum, quod in Luca Ícri/ bit:ubi uni creditori alius debebat quingétos denarios, & alius quinquaginta:quos utrifqp concefferit:& ad in/ terrogationem faluatorís ille qui interrogatus fuerat re/ fponderit,maiorem gratiam illum habere cuí plus do/ Mag tum fit.Dicitur& ín oratione domínica: Dimitte no/ bis debita noftra:ficut& nos dimittimus debitoribus no firis.Deusauté nobis donauit in chrifto, non extra po/ inuobís ficut decet fáctosi& turpitudo& S5tote aute(ηυίοξ benígnímiíferícozdeo/ oonantes ri, fed gráde illis erat fi imitatores poffent: imitatoris exiftere.* : Ephefijs uero dfihis quos iam myfteria tanta docüeratinó aít,imitatores mei eftote:nec imitatores chriftifed imitatores dei.Non quo: minus fit imitatoré chrifti εἴς ᾧ dei, Deus quippe chri ftus efi:fed qd'aliud fit ícfm hominem illü imitari,aliud (ει deum. Nam& fi chríftum fcd'm carnem antea no ueramus:nunciam nequadj eum nouimus fcd^m carz nem.Loquitur& ipfe faluator humilitatem difpenfatio/ nis oftendens:CLuaciq uiderit patrem facietem,hacea Yof.s.c dem filius facit fimiliter. Non quo aliud coelum& aliam: terram pater fecerítSL ad fimilitudine eorum, aliud coe Ium& alia terra€ elementa a chrifto facta fint cetera:fed quo quaciiq; operetur pater, hac eade X filius operetur, In quo autem fimiles deo poffumus fieri, fupra teftatug eft dicens:donantes uobis,ficut δὲ deus in chrifto dona; uit uobisNon efi puto quod in caeteris απο quacüga— deus fecít,homo deum poffitimitarí:feduerbicaufa;ut—^^ quomodo ille clamens eft:& pluit fuper bonos& malos. & reliqua:ficetíam nos bonitatem noftram fuper omnes D homines effündamus. CQ.uod cum fecerimus, erímus filij dile&i fiue ipfius Ρατ Πας quod melius puto dei, ceLtrambulate ín cbaritate ficut« cbzíftus oilekít nosre tradídít femet(pfum pzo nobíe oblatíonem« boftíam oco(t, odo:em fuauítatío, Q ui pro aliorum falute ufq; ad fan; guinem cótra peccatum dimicat:ita ut& animam fuam tradat pro εἰς: ifteambulat in charitare: imitans chri, ftum, qui nos intantum dilexit: ut crucem pro falute omnium fuftineret. C. uomodo ením ille fe tradidit pro nobis:fic& ifte pro quibus poteft libenter occumbens: imitabitur eum qui oblationem δὲ hoftiam in odorem fuauitatis fe patrí tradidit:& fiet etiam ipfe oblatio& hoftia dei inodorem fuauitatís. Ὁ 4 Φοιπίοδο autem « omníc(mmutndícía aut anarícíaumecaomínetur ín vobío fi cut oecet fanctoo« turpitudo τ ftultíloquíum vC. Nifi phi, lofophorü quidam Cynicus extitiffet: quí doceret om» niem titillationem carnis,& fluxum feminís ex qualiciiq attritu tactuqs uenientem in tempore non uitandum:& nonnulli fapientes(culi inihanc turpem δὲ erubefcen, dam haxrefim confenfiffent: nunquá fanctus Apofto; lus fcribens ad Ephefios, ad fornicationem etiam om» nemímmundicíam copulaffet:& ad immundiciam íun xi(fet auaricíam: Non hanc qua pecuniam cupimus congregare:fcd illam de qua fupra diximus: nefuper/ rediatur,& auarus fraudet ín negocio fratrem fuumz Q.uod fcilicet infatiabilis X inexpletus,per omnía tar/ pitudinum genera lafciuízc difcurrat, Sicut decetinz quit fanctos. Ex quo fanctus non poteft appellarí,qui/ cunq? extra fornicationem in aliqua immundicia& ftultiloquiáz aut fcurrilitas' - auariciauoluptatum quz fe delectauerint inuenitur. Sí quis autem arbitratur auaríciam: non inillo[επία accipiendam effe quo diximus:reddat caufas quare íinz ter fornicationem,& immundiciam,& turpitudinem δὲ ftultiloquium, δὲ fcurrilitatem,mediam auariciam ex/ ttaordinarie pofuerit. Porro ftultiloqui& effe exiftimo: non folum li n —— £ommen.lbieronymi liber tertius non folum eorum qui aliqua narrant turpía ut rifum moueant: δὲ fatuítate fimulata magis illudant eis qui/ bus placere defyderant:fed etiam eorum qui fapiétes ἴα) culi putantur:& derebus phyf(icis difputantes: dictt fe arenas littorü,guttas oceaní;X coelos fpaciü,terraqy pü/ ctum liquído cópre:: loquio δὲ(currilitati damus,dum non excludütur a rer gno:fed quomó apud patrem diuer(z funt manfiones & ftella a ftella differt in gloría:(ic refurrectio mortuo; rum. uàauisaliquísa fornícationeimmtüdicia atq;la/ fciuiaalienus fit: tamen fi(tultiloquus δὲ fcurra fuerit: : nó tenebit eum locü hendiffe. ΕΠ δὲ in ec Ἂν Σ ΠΕΡ;; qué poffeffurus era end E t m. Autfurtilitas qua ad rem nó pertinét:fed magis actío(ipe OH CEU Te Siquis colum putet 8 gratíarum. Fóc autem fcítote quía omnís fornícator re Refpondeatquis: ici ΄- ᾽ ΄ ΄- e{ fornismorecuruà/ aurímmíidusautauarus, qd'eft idolis feruiens:nó ha/ Esto Iain quam Efa,c, 4 tum:Efaie quem nó A-:" Ε on eun/ ^" intelligitfermonede, ὃ bet harteditaté ín regno chrifti& dei. emos tos deci« dem habeá reatum, «prusioliumquod ρίας ínanibusuerbís;propterhacenim uenítíradeiín^ quem fornicatio; im» incolispofitü:&(up ἔν,(X; müdicía, δὲ auaricia, €o federe deum:& in filios diffidentia. nunquíd non&tur/ ritum imperatoris& iudicis, angelos fta/ rein circuitu qui uerbis iubentis obtemperent:& in di/ uería mittatur officia. Sed quía fequitur, ftultiloquium, fcurrilitas,magis ftultiloquiü ad fatuas& ineptas fabu/ Jas tranfferendü. Inter ftultiloquiü autem& fcurrilitaté boc ínterefi:qd ftultiloquium níhil in fefapiés δὲ corde homínis dignü habet.Scurrilitas uero de prudenti men te deícedit:& confulto appetit quzdam: uel urbana uer; ba,uel ruftica,uel curpia,uel faceta:quà nos iocularitaté alio uerbo poffumus appellare:utrifum moueataudie; tibus. Verum€ haca fanctis uiris penitus propellenda: quibus magis conuenit flere atqplugere: ut in hebraico quog euangelio legimus,domínt ad difcipulos loque, tem: Ecnund inquit lati fitis:nifi cum fratrem ueftrum uideritis in charitate. Videtur hucufq nihil extra propo fitum,& extra confequétiam textum ordinis intuliffe. Verum hoc quod fequitur,& in fine pofitum eft:Sed ma gis gratiarum actío: Q.uzrataliquis& dicat, quid fibi uelit poft fornicationem prohibitam δὲ immundiciam, & lafciuiam,& rurpitudinem,& ftultiloquium,& fcurri litatem,actío gratiarü.Sí enim femel οἱ liberum fuit po nere quácüq uirtutem:potuit dícere:fed magis iufticía, uerítas, dilectio, C) uomodo autem hoc inconfequés eft: ita etíam illa inconfequentia effe potuiffent: δὲ eadem li/ centíaordínem non haberent.Forfitan igitur gratiarum actio in hocloco nó ífta eft nominata,iuxta quà gratías agimus deo:fed iuxta quà grati(iue gratiofi,& falíi apud homines appellamur. Stultiloquum ením δὲ(curram non decet P chriftianum. Decet autem fermoné eius faleeffe conditum: utgratiam apud audientes habeat. Etqanó eft confuetudinís nifi inter doctos quofqy apud gracos ivxapisiay ad diftinctionem. euchariftiz díce/ re:hoc eft gratiofum effe, δὲ agere gratias:Propterea pu; to Apoftolum quafi hebrzum ex hebrais, uerbo ufum effc uulgato,& fenfum fuum alterius fignificatione uer/ biexplicareuoluiffezmaxime cum apud hebraos gra/ tiofus& gratías agens: uno ut aiunt fermone dicatur. Vnde&in Prouerbíjs puto íta fcriptum γανὴ ἐυχάρισος Preacranb ἐγέιρει&dpr δόξαν, γα] ἰοῦ grata fuícitat uiro gloria: pro co qd eft,gratiofa:zuideremur uím facere fcriptura,& gra tías agenrem mulíerem,pro gratiofa audacter accipere: ni(l€ cetere«ditiones noftre opinioni congruerent, Aquila enim& Theodotio δὲ Symmachus ita pofue; runttyaoi x'apozóo, id eft mulier gratiofa:& non cm 5ος quod ad actionem pertínet gratiarum. a([foocau tein fcítote quía omnío qnas aut ímmüdue: aut aua; rue αὐ eft-dolíe feruíéa:nó babet beredítaté ín regno οί; ftícoci.Notandü qd" fex uitíjs fupra prohibitis: fornica/ tióe immüdicia,auaricía, turpitudine ftultiloquio,(cur; rilitateenunctanti tría pofuerit:fornicationem,immun, dicia,auaricià: quibus qui fuerit obnoxíus, hzreditate in regno chrifti& dei haberenon poffit.Si eim íta ftultilo; quus δὲ(curra alieni effenta regno ἀεί, Πα tres quos fpe cialiter feparauít: uideretur fententia effe crudelis, non ígnofcere imbecillítati fragilitatis humanz: cü etiam per iocum nos dícta damnarent. ΩΣ ui ef in fermone nó Ια» bitur,perfectus eft. Νε uero ifta dicentes,locum ftultí; Noliteergo^ pítudinem οἷ tribus fuperioríbus debuit nominare? Ad qd dicendü, turpitudinem hic fignificare abíconditam cogítationem,cum ínflámatur fenfus no, fter ad libidiné& carnis titillationibus anima ignita fuc cendit:& nihilominus dei timore δὲ métís iudicio refre, nat, Deni etíá fupra abfq turpitudine, tría pariter ap, pellauit dicés:Fornicatio aute δὲ omis immiüidicia& aua; ricia,nec nominetur in uobis: δὲ deinceps turpitudo ο ftultiloquío& fcurrilitate numerata eft, Et quó ftultilo, quium δὲ(currilitas:fic δὲ ifta eurpitudo non perdit nec ín perpetuü excludita regno. C) uia uero in fuperioríb9 ex eo qd'alibilegeramus: Ne fupergrediatur:& auarus fraudetin negocío fratrem fuum:dixeramus auariciam, pro adulterio pofitam:Q) uzrimus íd qd? nunc dicitur: autauatus,qd eft idolis ferniens:utrum cum illa: an οἴ uulgata ínterpretatione confentiar, Inuenimus in locis plurimis prophetarum, idololatriam,fornicatíonem ap pellatam.Fornicabantur inquít poft idola fua,& fpiritu fornicationis feducti funt.Poteft íraqy fornicatio& fuper idololatria intelligi. Sin uero auarus ille accipitur: qui pecuniam utcumq conquirens,nummos per fas&ne/ fas habere defyderat: δὲ pleno facculo delectatur:Ifte idololatres in eo eft: quía fculpturam ipfius nummi co; li:& ídola in eis celata ueneratur. Vtuoratíti deus uen» tet eft: ita cupidorum quocp íuftiffime pecunia deus di; ci poteft: maxime cum in alío loco Apoftolus cupidita; tem idololatriam uocet. Ad hzc uidendum quid fen; tíre uoluerit dicens,In regno chrífti& dei:utrum πᾷ ali, udregnum chrifti(it:& aliud deizAn idem regnum fit patrís δὲ filij. Etfi quidem díxiffet, ín regno filij& patris: per filium ueniremus ad patrem: δὲ licet effet díuerfitas períonarum:tamen effet regnantium una maieftas:nüc uero cum dixeritin regno chrifti& dei: ipfum deum& chriftum íntelligamus:quia δὲ cum tradiderit regnum deo δὲ patri:non erit pateromnía in omnibus, fed deus omnia ín omnibus. Vbi autem deus eft: tam pater ᾧ fi/ lius intelligi poteft.Porro qd? de patre δὲ de filio dicimus: hocidé& de fpiritu fancto(entiamus. b q['ffiemo vos oecípíat(aníbue verbfe: propter bec eim veníríra ocí(nfi, los oíffidentíe. Verba qua decipiunt atq; fupplantant, inania funt& uacua. Quz uero adificant audientes, plena,cumulata,conferta. C) uia igitur funt plaríq; qui dicuntnon futura pro peccatis effe fupplicia:nec extrín/ fecus adhibenda tormenta:fed ipfum peccatum& cone ο] Ícientíam delicti effe pro poena:dum uermís in corde nó moritur,& in animo ignis accenditur: ín(imilitudinem febris quz non torquetextrinfecus egrotantem:fed cora pora ípía corrípiés punít fine crucíatuii forinfecus adhi bitione qd' poffidet. Has itaqp perfuafiones δὲ decipulas fraudulentas:uerba inania appellauit& uacua, qua ui, dent Ποτέ quendá habere fermonü,& blandiri peccanti/ bus:fed dü fiduciam tribuüt,magís eos feruntad aterna fupplicia:O.uía denulla re fic iraíci£ de?:quo fi peccatot fupbiat:& erectus ac rigidus nó fledtat in fletii,nec miferi cordíá poftulet pro delicto. Propter hacc ein ucnit ira deifup filios diffidentiz:fiue infuafibilitatis:zzcts/a ein magisa fuafione ᾧ a fiducia ediuerío intelligi poteft, Infaafibilitads » j 1 d i V Corage£^ ni n d dum go aig: 1. Teffafia, 0 na aiu mr qiinat sain seii gei ΝΟ ir anda euin don cq aad toda tg Fire nin iun tint aloe dad trinh Erw] ny Ert tf Ug nubit Vise ridi η ha Ste Infaafibilitatís autem fiue diffidentiz filij(ic dicuncur, quó filij perdítionis,& filij fornicatióis,& filij mortis,& εἰν Ijgehenna: cartera his fimilia, qua in uaríjs fcriptura; rum locis inuenire perfacile eft. α€['1Holíte ergo effící copartícipea cozü. Particeps(iue comparticeps fit diffide tix Που in forni/ catione& in imundi/ tia& auaricía, ,ppter qua uenitira dei fup filios diffidentiz rep/ geritur. Et particeps quidé eorum cft,ab «o qd participatur,S cómunionem habet qalorüoperü. Com, particeps uero is ap/ pellatur,qui cü alijs i ἡ E η ἃ ^|. 8nepiftolam ad£pbefios tenetur& comparti/ ceps. Diligenter ob/ ferua uerbum, com/: 'participis atqj participis. Puto enim in(οτίρεατις partici/ |. ,peminbonam partem:comparticípem ín malam fem; -$544 peraccipi. Verbi gratía:Propter qd? unxit τὸ deus deus tuus,oleo exultationis pr& partícipibus cuis.Etin alio lo Hrb.c Co:Participes enim chrifti facti fumus:fi tamé principii fübítantie u(qyad fínem firmum tenuerimus. Porro nó - memini alibi melegiffe, excepto prafenti loco, compar tícipem:& tamen manifeftum eft,hic non in bona parte : fedíncontraría pofitum. b€[ ratíc ením alíquando te/ - eboe:snunc autem lur í1 oomítno.Si poífibile eft uerti ín fu^ cem tenebras:nó eft(cd'm quofdà haretícos natura qua ; pereat& recipe nequeat falutem.Interrogemus ergo eos : quiilla confingunt: utr nam omnes(πηρῆ tenebra fint Ws E Meg p hu oir d pq p visi' ὙΠ necne: de quibus quidà cü propter malicía tenebra uo/ Rmo ἢ carentur,ad meliora conuerfi, nunc lux appellantur in idm|"domino: Sicut autem{Ὁ} fantlumen mundi: ficimpij ndm p confequenrer tenebra uocabütur:& iufti quidem cum sapin|- fintlumen:midebunt lumen in lumine: intufti autem cü ΤΠ' finttenebrz, populus funtfedens in tenebrís,& nihil αἱ) rum ἡ.-denstQ.uorum differentiam ínter fcatqp diftantiam,ex μα[ούϑις fructibusintelligimus. Omnis enim quí operatur ma/ fip|' lumyoditlucem:& nó ueniens ad lucem,tenebrofus eft, ὙΠ& ilius noctis δὲ tenebrarum.) uí uero operatur ue; m^ ritatem δὲ ín lucem uenit, lux eft:& filiuslucis& diei:Lu τ eentesautem fiue tenebrofi: de cordís uel lumine,uel te; aud J m- febris cognofcuntur. Super hec quzres: ne forteob dí; m* ftinctionem eorum qui lux funt:fed non funtlux ín do/ mino:deiuftis dicatur, nuncautem lux in domino.De/ enter quoqpephefijs, qui ad fcíentie fummam confcen/ foni!» derantícribitur quod fintlux in domino.Neq uero te/ "n nebra ipfe uertuntur in lucem, autlux ín tenebras com a mutatur:fed hi quiab eo quod funt, nomen quog ucl virtutis meruere uel uitij,(i conuerfi fuerint de alio in aliud:ouowj.oc his rebusa quibus poffidentur: uel te/ nebrarum,uellucis uocabulum fortientur. ει fi^ ^ Wilucieambulate.Si deus lux eft,& tenebrae ín eo nó funt: τ|'. δν fili dei, fili lucis funt. Necnon fichriftus lux uera eft: A. filij quoq eiusad quos loquitur dicens: Filioli mei ad/ n m| hucmodicü uobifcum fum:filíj uere lucis funt. Ex quo pen] colligitur,eofdem filios effe dei patrís qui funt filfj chrifti “ἢ τ iefu. Ὁ 4Γ$ructus ením lucíe eft/ n omní bonítate«(ufti/ ' datverítate.Aduerfus Marcionem,qui iuftum deum a bono feparat:& putat creatorem effe iuftum:alium uero neício quem, cuíus chriftus ífte quí uenit filius fit;bonü tantümodo effe deum: hoc teftímonium proferamus. ' Siquidem fructus lucis:non folü eft ín bonitatefed ín iu fticia& in ueritate. Vbi itaqp bonitas cft,ibi& iufücia:ubi iufticia ibi confequenter& uerítas. Apud bonum ergo chrifti patrem;utíp(i quoq fatentur, ef ueritas& boni, ji yt | | .. tas, Vbiauté bonitas δὲ ueritas;apud ipfum δὲ nóapud : alium,ut nunc Apoftolus docet, iufticia eft. Intelligat ὃ INÓlite eteo effici coparticipes eorü.Eràtis em aliqn τοὶ c nebra: nücauté lux ín domíno. Vtt filij lácís ambulate. v Früctus em lucis,eft in omni bonitate& íufticía& ue; r títate.Próbantes quid fit beneplacitum deo. Et nólite s comunicare operibus infructuofis tenebrarum. Máeis: » auté δὲ arguite. Qux ein occulte fiunt ab eis,turpe eft& i diícere.Omnià autem arguta a luce manifeftanturtomquog Marcion ipfum chriftum, bonítatem, ueritatem, & iufticiam nuncupari.Bonitatem in eo,quod nófcd'm opera, fed fcdm milericordiam det gratíam credenti; bus in fe.lufticíam inv €o,dü unicuig τοι!» buit quod meretur. Porro ueritatem, dii ipfc folus caufas crea turarum omnium re rumcp cognofcit.. ε QLf»obartes. quíd fit beneplacítum oco. Omnia faciéda cum confilio,ut cauti atdg folliciti,ea tantü qua cft particeps:Et in ο’ kneenim quod manifeftatur lux eft. Própter qu oddi;. fcimus deo placeré fa paricipi intelligitur,^ ci furce qui οἰστήπ(α, δὲ exurgea mortuis.& illuminabit— Camus: ín ποτέ ρε & particeps. In parti/ o f NNUS dentiífimi trapegitez dpiuero non ftaüm— te chriftus fiue oríctur tibi chriftus, quifculptum numi) ma: non folum ocu lo,fed& pódere& tin nitu pbat, Quia ue; to in hoclocó contextüs eloquij uidetur effe turbatus, δὲ tota fcatere fententia: ficordini fermo reddendus eft. Noliteergo fieri comparticipes eorum, probantes quid fitbeneplacitum deo: δὲ fi enim eratís aliquando tene bre,nuncautem lux eftis in diio: quafi filij lucisambu/ late,fructus luminis oftendentes in omni bonitate€ iu/ fticía& ueritate, f«[£tnolíte communícare operíbueít/ fructuofíe renebzarum. Et ad Galatas nomen fructus in Videteergo fpiritu:operis uero pofuitin carne,dicens:Manifefta δὰ)(z3f,5,d D tem funtopa carnís, quz funtfornicatio,& reliqua. Fru étus uero fpüs,eft charitas,gaudiü,pax,& catera. Porto in prafentiarum,opera tenebrarum infructuofa appel, lauít:quibus qui ea fecerint,communione focíantur, € Q 2/»agíeautem carguíte.Inter cetera man data,etiam peccantes poffearguere,maximz libertatis eft. Sed hoc. ille poteft facere qui non meretur audire: Hypocrita,eíjce p, primum trabé deoculo tuo:& tunc poteris eíjcere feftu, cam deoculo fratris tui. CQ! uáobrem& propheta,nulla . ipfipeccatorum forde polluti:nec cauteriatam habentes confcientiam:poterant cxteros arguere delinquentes. Ex quo animaduertendum eum arguere poffe:qui ipfe non redarguatur infemetipfo. b€[&3ue ením occulte fiunt ab eie i turpecft et oícere, Non mihí uidetur ferro nis ftarecontextus:utid quod nunc dicitur: qua enin occulte fiunt ab εἰς, ex fuperioribus pendeat:& fciri poffit ad quos potiffimum referendum Πε’ nifi forte al/ tius reddatur hyperbaton: δὲ ad filios diffidentiz copu» letur: utfonare poífit:qua enim occulte fiunta Η]ῆς difz fidentíz,curpe eft€ dicere: qua funt fornicatio& immi, dicia€ auariciaomnís.{ q4[£2mnía autem arguta a luce manífeftantur:omne ením quod imaniífeftatur lux eft. Om; nia,haud dubium quin ea qua occulte fiunt a filfjs dif, fidentíz:hacenim a lucearguta manifeftantur. Lux au» tem arguitea quz prius erant tenebra, δὲ poftea facta funtlumen ín domino: utex eo quod corrípiuntur,mu tentur in melius:& mutata manifeftentur in publico:& publicata fintlumen:quia omne quod manifeftatur lux "-eft. Κα fzopter quod oícítifürge quí ὀοεππίσιτ exurgea moz2tuie:c(llumítabít te cbzíftus«c. C) uoniam opera te» '" nebrarum a luce arguta manifeftantur in lucem, hís qua arguta fueranttranfmutatis: dicitur dormíentibus & mortuis:eo quod opera fecere tenebrarum:Surge quí dormis:& exurge a mortuis, C.Luarat aliquis, quis nam fitifte qui dicat:Surge qui dormis:& exurge a mor tuis: aut cuius teftimonio Apoftolus fitabufus.Ecqui^ . dem qui fimplici refponfione contentus eft: dicet in re^ conditis eum prophetis:€ hís qux uocantur apocry/ pha hzclecta in medium protuliffe: Sicut ín alijs quod locis illum feciffe manife(tum eft: non quod apocrypha comprobarets c Ti 1 E £ommen.l^icronymi liber tertius cóprobaret,fed quo δὲ Arati X Epimenidis δὲ Menandri uerfibus firabufus ad ea qu uolueratín tempore com; probáda. Nectamen Aratí δὲ Epimenídis& Menandri, - totaqua fcripfere funtfancta,quía eos uerealiquíd dí/ T$418.c xiffeteftatus eft. Alius uero quafi-σροσωποπέιαμ fpiri/ δὲ de diuitijs δὲ follicitudinibus, quas euangelium fpi, nas nuncupat cogitans, poteft fibi tempus redimere, Redimentes autem tempus, quod ín diebus malis οῇ. quodàamodo immutamus íllüd:& díes malos ín bo/ nos uertimus,& facimus illos non prafentis(culi,(ed tuffancti apoftolus fi futuri.Poteft& aliter uraucrit, ad exhor/ ZH: ἆ buleti nonut infi ié locus ifte edifferi: O B'ionempoenitenie* Vidéteergo quomodo caute ambuletis;nonut ínfipié τὸς oe eeu. μιας dicta memora: bit. Ego certe(cdm b tes fed ut fapientes. Reditméntes tempus quohíá dies c mali funt.Própter qd' nolíte effici ímprudentes:fed in» de fomno faculiiftiz us exurgentibus fol: ^ ash iufticiz ortus eft chri: psupemiam mes ο tellígite qua fit uoluntas dei. Et nólíte ínebríari uíno^ fus:caute ambulare terum fcrípturarum:,{η quo eftluxuría:fed impleamini fpiritu. Lóquétes πο. ORE iE sb ipfaqp hebraorü uo lumia diligeter euen tilans:nund? hocfcri prum reppetí.Nifi for te δὲ hoc dicamus:quomodo olim prophete in contione populi loquebatur, hac dicit dominus:€ quoniam do; minus locutus eftita δὲ Apoftolum fpiritu fancto pleni, repente in uerba quz in fe chriftus loquebatur erupif; fe αἰῷ dixiffe, hzc dicit dominus, Nec non& illud eft differendum, quomodo uni atq» eidem dicatur quafi uiuentifurge qui dormis:& quafi mortuo, exurge a mortuis.Igitur quia& fpiritus eft hominis, quem fem, per in boná parte Ícriptum meminimus: δὲ anima cuius & infirmitates& mortes legimus peccatorum: id quod nunc dicitur,furge qui dormis, referatur ad fpiritum:& quod fequitur,exurgea mortuís:animz coaptetur.Ani ma enim qua peccauerit,ipfa morietur. Spiritus autem mortem πό omníno legimus, Chriftus ergo lux ue. taorietur ei quí furrexerít defomno:& ex mortuis fuerit fufcitatus. Scio meaudiffe quendam de hoc loco ín ες’ cle(ia diíputantem: quí ín cheatrale míraculum, nundj ante uifam formam populo exhibuit ut placeret:Tefti/ monium hoc inquiens ad adam dicitur in loco calua; riz fepulrum: ubicrucifixus eft dominus. Ω αἱ calua; riz idcirco appellatus eft:quod ibi antiquí hominís effet códitum caput: Illo ergo tempore quo crucifixus domi, nus, fuper eius pendebat fepulchrum: h&c prophetia completa eft dicens:Surgeadam qui dormís,& exurgea mortuis:& non ut legimus£zdQovce cor o xpisoo: id eft oríetur tibi chriftus: fed Έφάψε]αι: id eft contingettechri ftus: Ω τα uidelicet tactu fanguinis ipfius δὲ corporis dependentis, uiuificetur atq» coníurgat: X tunc typum. quoq illum ueritate complerí: quando Elifzus mor/ tuus, mortuü fufcitauit. Hc utrum uera fint,necne, le; étorís arbítrio derelinquo. Certe tunc in populo dicta placuerunt,& quodam plaufu actrípudio funt excepta, Vnum quod fcio loquor:cum loci í(tíus interpretatione atq cótextu,fenfus ifte nó cóuenit. af Clídete ergo quo imodo caute ambuleríe:non vr ínfipíenteo fed vt fapientes. Recte epheftjs dicitur,ut caute ambulent, qui habebant exercitatos fenfus ad di(cernendum bonum& malum: & probantes omnía,id quod ftatuerant bonum effe re; tíinebant.CLui autem uidet quomodo ambuleo S d cau tefigat gradum:ne forte ad lapide offendat pedem fuü: δὲ dicit: Lucerna pedibus meis uerbum tuü díie: πάσα piens eft.Non enim puto Ἰδίωτημ quempiam δὲ uelit ambulare caute,poffe hoc implere preceptum: quia fa/ pientibus€ non in(ipientibus imperatum eft, Ex quo intelligimus€ praecepta moralía que plarigy manifefta arbitrantur:ex eo quod in octauodecimo pfalmo dicí/ tur: Mandatum domini lucidum íllumínans oculos: indigere prudenti€ circumfpecta expofitione: quía lu; cidum illud praceptum,eorum illuminat oculos, qui infipientia derelicta, fapientiz ftudijs fe mancíparint. b«['Redímentee tempus/ quoníam οἷοο malí fant. Q ui fapiens eft,& idcirco caute ambulat: redimit tempus, Tempusautem redimit, quía dies mali funt. Quando in bono opere tempus confumimus: emímus illud& proprium facimus quod malicia homínum uenditum tuerat. Nemo autem uitz huius quarens neceffaría; bifmetipfis ín pfalmis δὲ hymnís δὲ cáticis fpitítualib?, ἡ tefapiétiam: per quà poflitis non cum ua/ rietate temporum cà mutati fed diuerfitatem temporii uobis υπ tépus effi, cere. Et qa funtplurima pfecutioes:In principio quippe fidei propemodü qtidie uexabant ecclefia: unü tenete curfum, δὲ hocfcitote feruandum,utnon ín morem ftul tí, quafi luna mutemini:fed qd' femel coepiítis firma me, te teneatis:ne uidelicet fi períecutorem iudicem uideri/ cantantes ' tiss& uos cum íudicis uoluntate muteminí, Rurfam fi alius dogmatis ueftri laudator aduenerit:uos fateamini chriftianos:fed quod eftis,omní tempore referuate, Ali, quod de fcripturis ponamus exemplum:ut qd dicimus manifeftíus fíat.lofeph unum habebat propofitum,pla cere deo. Hoc nulla uarietate temporis immutatum eft: nec fratrum ínuidía,nec conditione feruitutis: nec ata; tis llecebris:nec domina repromiffis:nec(qualore carce ris,nec poftea tumore zgyptiz poteftatis:fed femp unus fuit:& uarietatem ut diximus temporum fibi redimens, malos diesuertitin bonos, Hocídem& delob fentiedü eft, qd'p uaría tentaméta uexatus: nec díuitijs,nec dam nis,necorbitate, necuulnere,nec exprobratione amico; rum, necífolítudine, nec poftea bonorum omnium reftí tutione mutatus eft. Redimerat ením fibi tempus:& dies malos fecerat bonos. c€f"[»zopter αὐ nolíte effici(πρι. dentee:fed íntellíaíte que fit voluntae oeí. Ο uia tempus malum efi:& ficutfupra diximus redimendum,appetée/ daante fapientia eft,ut per íllà intelligereualeamus qua fit uoluntas dei. Non enim poffumus caute ambulare: nifi prius íntellecta uolütate deí.In omni ergo opere pri» mum confyderandum quíd uelít deus:& habito iudi cio,id poftea faciendum, quod illi placere fuerit compro batum. Ὁ€£tnolíteínebzíarí víno in quo eft luguría: fed impleamínifpírítu, Quomodo non p us domínis feruire,deo δὲ mamonz:fic non poffumus fpi» ritu impleri paríter δὲ uino, C) αἱ ením fpiritu impletur, habet prudentiam,& manfuetudinem, uerecundiam,: aftitatem. CLui uino,habet infipientiam, furoré,proca; citatem,libidinem.Hoc quippeaftimo uno uerbo figni, ficare luxuríam. C) uod(i quidam intelligerét, nunqua Mattb ime temeritatis δὲ hareíeos arguiffent: quod in uirgíníta; teferuanda dixerim uinum adolefcentulís declinandü: δὲ non mittendum(uper flammam oleum:nec natura; lem carnis ardorem, fomentís uoluptatís augendum. Poteft auté uinum in quo eft luxuría,& illud accipi; de quo in cantico Moy(i dicitur: Furor draconum uinum fzculi iftius cogitationefuntebríjbibunt& infaniunt& uomuncGS pracipites corruüt. Et iuxta Lapitharüi, Cen; taurorüq fabulam:iín mutuum feruntur exitíum.Huic uino,illud uinum contrarium eft:quod dominus feno; Mattb biícum ínregno fuo bibiturum effe promittit. Frequen ter annotauímus,nomen fpiritus abfq; additamento,in bonam pofitum partem:quod quidem ctiam nunc ob^ feruandum uidetur. e 4[ Z oquentee vobífmerípfie ín pfaliníc bymníe τ cantício fpírítualíbue«C. Ο ui(e abfti; nuerít ab ebríetate uini in quo eft luxuría:& pro hoc fpiritu fueritimpletus:ífteomnia poteft accipere fpirita: liter:pfalmos,hymnos, δὲ cantíca, CLuid autem interfit inter pfalmü H Deuttj1d eorum:& furor afpidum infanabilis: quod omnes ui jut itl gi gii giu grid gif gian ἐμᾷ vam gd vd iir ΠΝ ΠΝ ici ΠΟ ΓΙ μιν m iut μι rtg imd imd spa θα Bu gar titia tdm dams) tii Em firi gms City NUNT Vy itr iin Mund ti ἔχῃ Άτα itl Sir Sti N inter pfalmum δὲ hymnufh& canticum:in pfalterio ple; - niffime difcimus.Nuncautem breuiter bymnos effe di; éndum,qui fortitudinem δὲ maieftatem pradicant dei, & eiuídem femper uel beneficia uel facta mirantur.O. d? : emnes pfalmi continent:quibus allelu ia uel przpofitü udfubieatüeft, did E.“Ώρες illum accedere iautem propriea HD e ὡς x- τὰ 2n i.:*.: ehicülod ρεπέεας 8 Cantantes& pfallétes in cordibus ueftris dio. Grátías- Nl ὃν α ναι α organi corpis,. gd agentesfemper pro omnibus, ín nomíne domíníno- ínuícem ín tímóze che ἐα dd run uc ὃ ftriiefüchrifti deo δὲ patri. Sübiecti ínuícem ín tímo- διλμοθλε τᾶς spiíco ro defupioribus di; e te chrífti, Mülieres αἱείς fuis fubditz fint ficat domíno: OU. PITE Fue ence quoníam uírcaputeft mulícris.(icut&chriftus caput ec decorem AG crariordinéatgcó defia.Ipfe eft falüator corporis. o m ΙΕ cordiá fubtilis αρ» NN Seduteccleíia| Apoftoli: Cum eim^ Cri. tator edifferit:ifte fpi^ eS pH qq δεῖ εκ ΟΙ títale cantícti canit. Vel certe ut propter fimpliciores ma»^ bus:omnibus meipfum feruü feciutomnes lucrifaceré,| nife(tius qd' uolumus eloquamur, pfalmusadcorpus: Etinalíoloco: Per charitatem feruite inuicem. Vnde& Gafbs.e canticum refertur ad menté, Et canere igitur δὲ píallere ipfe eadem charitate omnibus gentium. feruiuit eccle» & laudare diim,magís anto ds uoce debem?:Hoc eft qp; fis.Saluator quoq» formà ferui accepit:ut feruiret difci ζοῦ.:5:8 d ἢ peqd^ dicit: Cantátes& pfallétes in cordib? ueftris diio, pulis fuis, S pedes corum lauit; Hoc intéreft ínter gentiü id N* Audiat hac adolefcetuli:audiàt hí« qb*pfaliedi inecde(ia príncipes& chriftíanorü,qd illi dominatur fi ubditis,nos mi| offici eft, deo nó uoce fed corde cáatádü:necin tragxdo, feruimus&in eo maiorcs fumus,(i minimi omniti füerio ὼ" 5 επ modü guttur& fauces dulci medicamine colliniédas:^ mus; Sed δὲ hoc quodait: In timore chrifti,(ic accipien, is d utineccleíia theatrales moduli audiant& cáticajfedinti| dum:utipía(ubiectío non proptet homínum glorià fed Rm p morejin opere ín fcientia fcripturarii.C) uauis fitaliquis propter timorem chrifti fiat: dumm illum timemus offen/ Wy p utfolentilli appellare κακοφών ος, bona opera habuerit:— derz, Aliusuero ic interpretabitur: fubiecti inaicé in τῷ tne| dulcis apud deum cantor eft.Siccantet feruuschriftiut^ morechrifti:ut hancfententiam generalem in confequé/ scq c: nonuoxcanentisfed uerba placeant quzlegunt:utípi, tibus diuidi dicar atqp partirí: Mulieres üiris fais fubdi^ UU Reese d fitus malus qui erat ín Saule: eíjciatur ab his qfimilier ce(int& filjobedite paretibus: δὲ(erui obedite düis caf Duy. ebeopoffidentur:& nó introducat in eos:qui dedeido«— nalib? cü timore& tremore:utnon folü uxor uiro& filí m mo cenam fecere populorü. 4 4ἲδιοπας agenteo femp parctíb?,& ferui diíis,(ed etíá uiri mulierib? iuxta officiti j| Β. proomnibuein note ὈΠ( noftrííefu cbzíftí oco patr, Huic— qd'praceptücft:& patres filijs;ne illos ad iracundia puo 53. wThdfat.s.c qd fimile:& in epiftola ad Theffalonicéfes prima fcriptti- cécX diii feruis:ut remittat mínas,& prebeàt his qua hà: tony ἢ eft:Semper gaudete: fine íntermiffione oratejin omnib?^ bétneceffaría,inuice fint fubiectitN hoc ex chrifri ímore ἩὪ munis gratías agite.O d? preceptum illefolus cuftodírepoteft:— faciat: Vt quó feruis(uis fuit illefubiectus: fic& hi qma; nis' Lhrna quiprouidétia dei nouitetiam quinq paíferes quiuen/— ioresuidétur fubíjciant minoribus fuis, reddédo officiá "UN.^^^ dunturdipondío gubernari:quorü unus non caditin| quz iubentur.Poffumus hictimore& pro ξυλαβέια: id ΓΤ]^in laqueum fine patrís uoluntate. C) d* autem ait: Gratias /— eft reuerétía accipere, qua magis uicina eft charítatí;Ne/ dmg agétes,X(emper,€ pro omnibus: Dupliciterintuendü,^ quadjenim cóuenit Ephefifs,uttimore quid faciat:& nó jams| ἐς ut&inomnitépore:€ p omib? que nobisaccidüt,deo— dile&ionechrifti. cq Zf»ulíerea vírío fuío fubdite fint fi tant gratíasreferamus:utnon tantü prohís quz bonaputa,— curoíto«c Hoc qd inlatinis exemplaribus additurh eít, p ot mus,fcd etiam qua nos coartant,&contranoftram ue/— fubditz(int:in graecis codicibus non habetur:(íi quidem tabipi|, Diuntuoluntaté,in dei prconiti menslataprorumpat:—adfupiorarcfertur:&(ubauditur; Subiecti inuicem in ci ! bd& dícamus:Nudus exíuí deutero matris mez:nudus&— morechriftitut ἀπὸ xolvovrefonet fubiecta& mulieres αἱ redeam:ficut placuit diio,ita factü eft:(itnomen dfi be^— rísfuis(icut drio.Sed hoc magis in graco intelligitur di nedictum, Hzcactio gratiarüapud prudentes uiros:&— ínlatino.Q.uó itag chrifto fubiecta eft ecclefia:fic fubie, - generaliter δὲ fpecialiter obferuatur.Generaliter, utgra^ ἐξα fituxor uiro fuo: Q.ué ein habet principatü& fubie» tíasagamus deo qd'nobis folorítur,dies currit, noxmu— étionéchríftus& ecclefia: huic eidem ordini maritus δὲ taturin requié:íplendorelunz,tenebrztemperant:Xor^ uxoraftríngitur.Sed uidendum, ut quó in chrífto δὲ in org|. πὸ occafuqp ftellarü tepora mutant& redeunt: qd!nobis— ecclefia facta coiunctio eft: ita& in uiro δὲ in mulierefari mio"feruiütpluuiz,terra parturit,elemeta famulant:qd'tàtz— cta fitcopula.Sicutautem non omnis congregatio haré, vi, mmy sanialitruarietates,uel ad uehendü,uelad operandü,uel ticorum chrifti ecclefia dici poteft:nec caput eorum chri m"aduefcédü,uelad tegmé uelad exeplü, uelad miraculi— ftusefi:ficnon omnematrimoniü qd nó uíro fuo fcdm dina* datzfunt:& ad extremü qd' nati(τη: qdíubfftimus:—chriftiprzcepra coiungit,rite coniugiti appellari poteftt € qd in müdo áfi ín quadà domo potétiffimi patriffami, fed magisadulterium:Alías autem fubíjcitur uxor uiro ait'πίας procurationé gerimus,& totum quicqd in mundo ut diio:quía ad ipfum conuerfio eíus eft:& ipfe illius do "mol εἰποῦσι caufa intelligimus procreatü. Specialiter uero, minabitur. Nam δὲ Saradrim uocabat Abraham, απ G.& 18b wm uu'quàdo in dei beneficijs quz nobís accedüt gratulamur, fpontaneaferuitus quanto magis fuerit uoluntate fubie Sed hoc& gétilis facit,& iudaus,& publicanus, ethni; '&us. Chriftianorü ppria uirtus eft:etíaín hís qua aduer faputantur,referre gratias creatori: Si domus corruerit: flamátiffima uxor& filij uel captiuitate uel üeneno uel " naufragio íntercepti fint: fi diuitias pícriptione perdidi mus /fifanitatéinumerabiles morbi,€ femp expectáda míeris podaorz debilitas fregerit:qui fibi fanctiores ui/ ᾿ detur folent deo referre gratías quod de periculis uel de mifertis liberati(unt.Sed iuxta Apoftolü hzc uirtus eft fmaxima,ut in ipfis periculis atqy miferijs, deo gratia refe ᾿ fantur femper dicamus: Benedictus deusminorane ᾿ feiofuftinere ᾧ mereor,hac ad mea peccata parua funt: nihil mihi dienü redditur. Hic animus chriftíani eft,híc |. nepífolam adpbefios €tucem fuam toliené/fequitar fafuatorem, qué necorb, €& v$e n LIS tas néc damna debilitat. C) acutFlaccus in lyríco carmi Rcait:Si fractus ilfabatür orbis iipauidum feriehtriri) na.CL ui autem ficut diximus gratias agit deo& patri in mediatore dei δὲ hominü,réfcrat eas chrifzo iefuiqüía ni éta:tanto effe incipit cozqualís:quinímo,obfequís fuis in feruítuté redigere dominantem, C) uidá hunc locuti Íícdm Anagogé ita interprerant:ut dícát uxore in corpe, uirüi accipi in anio. Et ficut chrífto fubiccta é ecclefia: íta corpa fubíjci debere(enfui,& in unü fpiritii redigi,fi dio fuerint copulata, Ὁ. τ efi adhaeret ἀπο: unus fpüs eft; - o«[ 3pfeeft faluatoz coepozío. Qm ppíngor arg iferiot - ett fubftàtia chrifti a natura eccfiz: ppterea eá corp? chrá fti&ftimo nomiata: cuius corpis faluator eft chriftüs ie? fus:id eft uerbum,fapientia,caterzc uirtutes in quíbus intelligitur fius dei. C) ware curíofius, ficubi in diuinis uolumínibus potuerís inuenirejmocabulum carnis pr ecclefia pofitü, Si quidé nunc nequad caro, fed corpus ü ehrifti d '£ommen.Iloicronymi líber tertius chrifti appellatur ecclefia. Porro manifcítüi, qd? quicquid caro eft:confequenter δὲ corpus fitznon autem quic uid: corpus, hoc confequenter δὲ caro. ἃ αἰ Θεὰ vt ecdefia. fubiecta cft cbzífto:ita c mulíeres víríe(ufa ín omnibus. Ec^ clefia chrífti gloriofa eft; non habens maculam ΠΟΦΤΗ’ gam,aut quid iftiuf/ modi.QLui ergo pec cator eft& aliqua fof de maculatus: de ec/ clefia chrifti non po: » Sed ut ecdefía fübiecta eft chrifto:ita δὲ mulieres uiris b fuís in omnib?, V iri diligité üxorcs ueftras ficut& chri^ ftus dilexit ecdefiam,& femetipfum tradidit pro ea ut unacaro efficiant. Liberorü cfgo ut dixím? ín matrímo nio opa cóceffa(üt. Voluptates ait qua de meretricüca, ὁ piuntur amplexíbus,in uxore damnata.Hoclegensom. nis uir δὲ uxor intelligant fibi poft conceptii,magis ora/ tioni dj connubio feruiendum. Et qd? ín animalibus δὲ :. Ρεῖῆς ἱρίο naturziu . pregnantes ad partir ufq non coeant:hoc ; in hominibus(ciant teft appellarí,nec chrí EC e a SEE ra arbitrío. dercliéumz fto fübie&? dici.Pot;^" eam fanctíficaret: mundas lauacro aqux ín: derbo;ut' ERES ERE CH fibile aute eft,ut quó Κον ΕΙ ο ΙΓ Ον jd nnnfhal inentía uoluptatit, poop Hinc γα exhiberet ipfe fibi. glotiofam ecdefiam,non habentem πάγο fedt THO» gam habuerat ma: maculam aut rugá aut aliquid eiufmodi: fedutfitfan^ pologiam;uiros ani; culam: ín iuuentuté YI FÉ A niri AH^H mas,& uxores corpo "& mundiciam poftea«ea δὲ imaculata.I τὰ& tur debent diligere HXOreS fuas ra dixeramus:fic dili» reftituta eft: ita δέρος 9 ficat fua corpora.Quí uxórem fuam diligit, feipfutn di gat anía corpus quà cator currat ad medi cum:quía non habet " opus(απ medico,fed male habentes,€ cu/ rétur uulnera ip(ius: & fiat deecclefia qua- a corpus eft chrifti.Satis quoq eleganter δὲ cauté adEphe fios loquens aít:ut ecclefia fubiecta eft chrifto: ita& uxo res uiris fuis.Si enim ita uxor fubfjciéda uiro cft, ut chri; fto ecclefia:inter uirum& uxorem erit ancta coiunctio: & nuni corporis feruientpaffionibus. Qd fi nobis ali^ 1.Gott7à quis illud quod ad corínthios fcribit oppofueritiuirum. uxori debitum reddere,€ uxorem uiro: animaduertat magnam ínter corinthios& ephefios effe diftátiam. Illis quafi paruulís atcplactentibus fcribitur:in quibus erát . diffenfiones& fchí(mata,& audiebatur fornicatio qualis ne inter gentes quidem:€ propterea εἰς conceditur, ut poftorationem ad idipfum redeant:ne temptentur a fata na:licet& ibi in cofequétibus,nó iuxta uoluntaté: fed iu χιασυγκαϊάϊβασιμ, feeis dicatignofcereEpheftj yo apud quos fecit triénit:& omnia είς chrifti aperuit facramenta aliter erudiuntur:& habet unufquifcp arbitrij liber po/ teftaté:uel Corinthios fequi uel Ephefios:& faluari aut Ltd Quite Corinthíj, aut ephefij libertate. Ve inquit fal uator pregnaántibus δὲ lactentibus in die illa,hoc eft iu/ dicíj, que πα proprie opera nupdarum funt. Vnde omni laborenitendum,ut magis ephefios ὦ corínthios. Mattb,24.d emulemur:nec deprehendamur quafi in diluuío,emen tes& uendentes, nubentes δὲ matrimonio copulati: fed accinctis lübís lucernas teneamus ín manibus..b4[ Glí7 rí oílícíte vxo2ea vcftrae ficut τ cbzíftue oflexít ecclefiá τ, Quàáuis fui inuícem maritus€ coniunx amoretenean:. tur: qualís illauxor memorat Hafdrubalis, quz capto.. uiro, in patriz fe iecitincedium: δὲ caterz qua uiris mor tuis fuperuiuere noluerunt: Nund tamen dilectionem ἘΣ illam uir fapiens dilectioni chriíti δὲ ecclefie compara, G«í.24:g bit.Sanctus igitur hic intelligedus eftamor: quo δὲ Ifaac. dilexitüxorem fuam Rebeccam: quz interpretatur pa/. tientia:X deterra mefopotamiz,qua feculi huius ex om . nipartefluctibuscingitur: in terram eam repromiffio/ ' nisinduxit;utconfolaretur pro morte matrís fua: Interi tum quippe fynagoga,coiunctione ecclefia temperauit. Iíta dicentes occafioné harcticis damus, quí omnes otn . níno nuptias repudíandas putant: δὲ hoc uel maxime utütur teftimonio.Q. uibus breuiter refpondédum,paf/ ' fiones híc& immundiciam δὲ luxuríam ab Apoftolo ίπ’ ter maritum& uxorem uetarí, non fanctam coniunctio; nem:alioquín fi coniugium omnino phibebat:quid πε’ ceífe fuit dícere,uxores ueftras:cum potuerit dicere: Viri diligite mulieres uel uxores: Veftras, em proprie matri; ' monium fonat: Etrurfum in fequentibus:X uíri debent diligere uxores fuas ficut fua corpa:& adhuc manifefti?: ἃ üxoré fuà diligitfeipfum diligitNemo em und fuá car nem odit,fcd nütrit& fouet eam:quia fcd'm edictum le/ gisantiqua X inftaurationé euangelij, maritus:& uxor - ligit:netno enira undj carnem fuam odio habuit, fed nutrít δὲ fouet eam ficut chriftus ecdefíam. chriftus ecclefíam:ut - femetípfum tradat p falute ipfius, δὲ eam fanctificet uerbo do/. &rinz, utexhibeatfi,εἰ bíeam non habenté maculáaut rugá aliqua uetuftatis: maxime ct fciat ifla in refurrectione faluandam,& uifuram cffe falutare dei. Talis uir caput habet chriftum:& cum propter falutem carnis fehumilians fa&us fuerit cum uxore fua una ca/ Propter hoc: ro,retrahit eam ad fpiritü:3 diio copulatus,caro effe dez. fiftit.Pulchre quoq; maculá aut rugam, quía decóiugio loquebatur,de exemplo mulierum ad decorem traxit ec clefiz.Sicut enim folentin mulierum corporíbus uelfor. dere neuí, uel ruga contrahi, uel lentigo uariari:& hoc eftomneftudium foeminarum,ut quod faedare uidetur abftergant:& exhibeant maritis corporum uenuftatetm: "πα δὲ anima omni peccatorü fordepurganda funtutru.: ga ueteris hominis ín iuuentute tendatur:€ renouet in nouum hominé de die in diem. ς 4{ 318 vírí oebentof-' lígere vxozee fuae ficut fua copoza. Et in geneft ex perfo/ na loquentis Adam fcripti eft: Hoc nuncos ex offibus Gdi.ud meis, caro ex carne mea:& idipfum in euangelio diio poftea dicéte firmatur: αἱ creauit ab ínítio:mafculum Manag; δὲ foxminam fecit eos,& dixit: propter hoc relinquet ΠΟΥ mo patrem& matrem:& adharebit uxori:& erunt duo': in carneuna. Cum igit uir δὲ uxor una caro fint: ita uxo. ribus ut noftris corporibus prouidédü. Nemo autécor pus fuü turpiter amat, aut femetipíü ppter coíti diligit, fcd quafi uafculü aniz fuz fouet corpus& nutrít:nefra/ éto uafe,id qd cótínebat effluat X erüpat.Nec nó& iuxta littera, d;diu mulier partuí feruít& liberis: μᾶς habetad uitü differétià quà corp?ad animà.Sin aüt chrifto magis uoluerit feruire dj feculo: mlier effe ceffabit, δὲ dicet uir: quia omnes in perfectü uirüi cupimus occurrere. Ω d fi ad Tropologíà δὲ hacreferimus, amabimus noftrü cos/ pus.& corporis fenfus uiliorís quidé conditionis ab ani/ mo: fed per quos ad nitentem bonarum artium δὲ uirtu» tum tranfeant difciplinz. Ὁ€[€»uí vrozé fuam otlígítife íp(á oiligíts nemo efri vnd carné fuá odío babutt«c. Quan tti ad fimplice intelligétia ptinet,fancta inter uirüi& uxe» rem charitate precepta, nunc íubemur ut nutríamus& foueamus coníuges:ut fcilicet eis uictum atqp ueftítum. δὲ ca qua funt neceffaría prebeamus.Sed opponi nobis poteít,qd? non fit uera fententía dicentis Apoftoli:Nemo enim und carnem fuam oditcum morbo regio laborá/ tes,& ptifi δὲ cancere δὲ diftillationibus: mortem uita praferát:& fta oderint corpora. Magis ítaq ad Tropici intelligentiam fermo referatur:& dicamus, qd' illam car/ néquz uifura fitfalutare dei, anima diligat δὲ nutríat& foucat,cam difciplinis erudiés:& coclefti faginans pane, δὲ chrifti fanguineirrigans:ut refecta& nitida, poffitlibe/ rocurfu uírum fequi,& nulla debilitate δὲ pondere pra/ ' grauari,Pulchreetiam in fimilitudiné chriftí nutríentis Lond. & fouentis ecclefiam, dicentis ad hierufalem:Cluotiés^"6* volui íi repraícríiptum eft,ut ὦ dg ΓΝ gig ἐμ! yam rd ιαπ pam ΓΝ ΓΙ ,., inh H 1 yo mu mit Noo ΠΝ, sy ith tide ᾿υπίῃ ΓΙ αἰ tidrói πῇ tía ὯΝ πα ri dif qut τῶι t Rf "Wd Rin. Vite Rt Ly wu hi) Ἂν ain cpiftolam ad£pbefíos , woluicongregarefilios tuos.ficut gallina cógregat pul/ —. losfuosíub alas,& noluifti:animz quoq; fouentcorpo» rafua:ut correptíuü hocinduat incorruptiope, δὲ alarii - feuitatefufpenfum,inaerem facilius eleuetur. Foueam? neuna,Primus ei homo δὲ primus'uates adam, hoc de chrifto& ecclefia pphetauit:qd? reliquerit díis nofter atq faluator patrem fuü deum,& matrem fua cceleftem hie/ ruíalem:& uenerítad terras propter fuum corpus eccler: ἡ igi£ X uiriuxores, anima noftra corpora:ut& uxores inuiros,X corporare digant ín animas. Et fiam:& de fuo eam latere fabricatus fit,& propter illam uerbum caro fa&um fit.Et quia non omia nequajilirfexuü ul,* Quoniam membra fumus corporiseius:ex cartieeus^«ouai,(πε la ueris que 5& ex offibus eíus.Própterhocrelinquethomo patrem—(untedeft aliud(a^ angelos, no€-.-: W&mWerit&nos*O matré:& erunt duo in carne una, Sacraméntum hoc NOR Diii qui isis angelisfu. Ὁ maenü ef:ego autem díco in chrifto&íin ecdefia. V&^^ nuncdici:Sacrame, turi íum?,ià πᾶς inci T e ἢ C. ew fiue. ti hoc magnü eft:(i» pim*dfe qd nobis Fütamen& uos finguli unufquif q fuamuxoréficutíe τα ἢ FC Faq incaleftib?repromif. e dilicat.Muliér autem ut tímeat uirum. indiciü eft inferentis: fumeft. ad&uontá iméb?a fum? cozpíe ει”. Q.uia mébra fumus corporis chrifti:& chriftus nutrit& fouetecclefiam: ideo δὲ nos nutrimus δὲ fouemus carné no(irà,quá nemo und odio habuit, Membra auté fum? corporis chrifti:no fcd"m naturà diuinitatis aeterne, fed iuxtaid qd homíné eft dignatus affumere: Q. uádj& ho mo ipfe qui affumptus eft, habeat naturà noftrorü cor/ porum,íed nó habeat originé. Nos e ex humano femi necoagulamur:ille de fpiritu fancto natus eft.Poteft aüt & aliter dici: n m corp? chrifti ecclefia eft,& ecchía de cü &is credentibus congregatur, Paulus& Ephefij mébra funt corporís:id eft ecclefie chrifti. b é["f»:opter bocre/ linquet bomo patré 7 matré: z erunt ouo in carne vna. Q.d frequenter annotauimus apoftolos& cuangeliftas non ' eifdem uerbis ufos effe ín reftamenti ueteris exéplis qui^ ..businproprijs uoluminibus continétur:hoc& hic pro; bamus:íi quide teftímoniü iftud íta in Genefi fcripcü eft: Filjobedite| Egoauté dicoin chri fto& in ecclefia, Gre; gorius Naciangen?,uír ualde eloqués,& in fcripturis ap rimeeruditus,cum dehoc mecum tractaret loco: fole^ at dicere: Vide quantü iftius capituli facramentü fit, ue Apoftolus in chrifto illud δὲ in ecclefia interpretans:non fe ita afferat utteftímonij poftulabat dignitafexpre(fiffe: fed quodámodo dixerít:ício quia locus ífte ineffabilib9. pnus fitfacramétís, δὲ diuinum cor quarat interpretísz goautem ϱ pufillitate(enfus meí, in chrifto interim il^ lud δὲ in ecclefia intelligendü puto:nó quo aliquíd chri^ fto δὲ ecclefia maius fit: fed qd? totum qd? de adam& de eua dicitur;in chrifto δὲ in ecclefia interpretari poffe, diffi cilefit. o«C Clerütamen« voe finguli vnufquifas fuá vxo rem ficut fe oílígat. Etimer aliquis eandé inter marita 82 uxorem iüberiab Apofiolo charitaté que in proximü pracepta eft:ficem fcriptum eft:Diliges proximü tuum Leuíttró.d: ficutteipfum:& nunc dicitur,unufqui(íq fuam uxorem Propter hocrelinquet homo patr fuü δὲ matrem fuá, δὲ t adharebituxori fuz:& erüt duo in carne una:Nuncau; s. Θ᾽ tmápoftlus pro eoqd ibi habetur ἕνεκεν rovrov:id eft qi; Glad propter hoc:pofuit&vri τούτου, latine alijs uerbis dici ᾿ς nópoteft:deinde,p patrefuo δὲ matre fua, pnomina ab; ftulit δέ patrétantü pofuit& matrem: δὲ qd' in medio di; citur, E adhzrebit uxori fua: hic penitus pratermifit:& tantü qd fequebatur hoc dictü fuperioribus copulauit: δὲ pofuit,& erunt duo in carne una. Hoc auté totum nüc idcirco obferuauimus,ut etià in caterís locís ficubi tefti/ : monía dfi de pphetis& de ueteri teftameto ab apoftolís . wurpatafunt:& in noftrís codicibus non habentur: πε’ ""* quagftatim ad apocryphoz ineptías& delyraméta cur ramus: fed(ciamus fcripta quide ea efTe in ueteri tefta/ méto,fed nà ita ab apoftolis edita:& fenfum magis ufur patum: nec facile nifi aftudiofis poffe ubi fcripta fintin ueniri. Ιρίξ ad exhortationé mutui affectus ínter uxoré & uirum, Adam& Euz fümpfir exemplü: Vt quó cofta toliitur deadam δὲ edificatur in coniugé:& ipfa rurfum coniunx in una uírí carnem redigitur:quía qui uxorem diligit, feipfum diligit: Ως δὲ nos noftras amem? uxores. ldipfum autem per Allegorià in chrifto interpretatur& jiiif xo. in ecclefiautadam chriftum,& Eua prafiguraret eccle/ " j Verts fiam. Factus eft enim nouiffimus adam in fpiritü uiuifi, m cnté.Et quó de adá δὲ uxore ei? omne homínü nafcit ge fficutfe diligat.Ergo eadem in proximü δὲ ἵπ uxoré cha, ritas erít, Ὁ d'fi pximus iuxta interpretatione faluatoris offíis homo ὃ homíni: nulla ergo erít inter uxoré€ quo; rülibet hominü dilectione differentia charitatis:qd? dice/ re ualdeabfurdum eft.In proximo ein fimilitudo poni/ tur:ut ficeum diligas ficutte δὲ cupias effe faluatum,In uxore auté comparationís aduerbiü, ficut, non fimilituz dinem fed approbationem& confirmatione, cum quo; dam ρδάετε p uomodo dicimus de uiro:quafi uir fecit:& de faluatore fcriptum eft: Vidimus gloriam eíus Iob,g quaf(i gloríam unigeniti.Non quo ípfe faluator eloríam habueritad comparationem alterius unigeniti: ipfe eft enim unigenitus: Ecunigenitus fi δὲ alter fuerit:unigent| tus non poteftappellari; Vnde alterius unigeniti non ine digebatexemplo,fed quafi unigenitüi: hoceft ut femet, Ci decebat gloriam habere poífedit. Hoc ídem δὲ(ev. ptuagefimi fecundi pfalmi iuxta graecos tamen exordiüi fonat.t6e αγαθός o θεὸς τῷ Ἰσφαΐλ τοῖς ξυθέσι τῇ καρδία, qd a noftris tráflatüi eft:C bonus de?ifrael rectís corde. Aliogn iuxta gracos ὥρια€ ficut,(imilitudine magis αἱ’ det qp firmitate fignificare dictorti: fi nó ut cófirmatione audieris,fed qfi exéplü.Simul δὲ hocattédédü,qd' uir di ligereiubet uxorémulier yo timere uirü. Congruiteirt uiro dilectio, mulieri timor: feruo uero nonfolü metus,. fed X tremor íungitur. Vnde& in confequétibus ait:Ser D us nus:fic de chrifto δὲ ecclefiaomnis credenti multitudo αἱ obedite dominis carnalibus cum timore& tremo/ a generata eft. C) uz unü ecclefie corpus effecta, rurfum τε. εί autem vr tímear virum. Si in deum me» Ll; tus propter timorem fupplicíj,non finiteum qui metuit effe perfectum:quanto magis imperfecta erít mulier:nó folam deum,fed etíam uírum metuens. Propter quod requirendum, an carnaliter uxor íntelligenda fit,& uxo ris imor:cum frequenter multo meliores marítis inue» níantur uxores:& eis imperent& domum regant:& edu . Kripturauetus omnino non ptíneatad chriftü. c([€9a— centliberos,& familie teneant difciplinam:illis luxuria» £rament( boc magn(i efttego οὐ oíco ín cbzífto τί ecdle^— tibus& per fcorta curretitibus.Ha uiros fuos utrum re» fia, Non utplarig exiftímat,omnis hiftoría quz de adà Fee debeátan timere:lectoris arbitrio derelinquo. Qd δὲ dc eua in Gertefi fcripta eft, ad chriftü& ad ecclefiam— fiíuxta Allegoríaut fupra diximus:uxorín corporeac/ fxcilereferri poteft,fed tantümodo qd" in prafentiloco— cipiturmuirin anímo: nihil íncongruum eft tímereeam ponitur:ld eft, propter hoc relinquethomopatréfuü&— utancillam uirum ín fecun do gradu,& ín uiliori fubítàr matrem fuam,& adh«rebituxori(ua:& erütduoincar/ daconftitutam, Animi quippe(ut e εν "m inlatere chrifti ponitur,& coftz locum replet,&unti ui/ kn| ἴον: ricorpusefficit:ipfo diio id ín euangelio poftulante:Pa/ terda, utquó ego€ tu unum fumus:fic& ipfi in nobis unum fint.Interrogemus Marcioné qua confequétia lo; cum iftü qui de ueterí ufurpatus eft inftruméto, in chri, ftum& in ecclefiam interpretari queat: cum íuxta illum €xo.30.a - B corporis(eruitio magis utimur. Cuiiero fimplicem in telligentiam mulieris fequitur δὲ marití;duas fignifican/ tias in. uerbo timoris effe monftrabit. Etdicet unam de qua loannes aít: πὶ timet,poenam habet;X qui timet, non eft perfectus: luxta quam δὲ ferui fpiritum feruitu/ tis habent in timore, quem exigütur a do; mino dicente ad eos: Et íi pater fum ego, ibi elt gloria meacX fidominusfum ego, ubi eft timorineusz pnilofophof nomiria ευτευλαβέια:δζαρπά nos licet non plene fonet,reuerentia dici poteft. Scit quoq&. prophetes perfectorü" xn timorem:;quem qui timuerit;pfectus eft:in tricefimo ter; tio píalmo dicens:Non eft inopía timétíbus eum. Poteft igit uxori fimpliciter intellectz,hicimperarí metus, ut tí meat: boceft; reuercatur uirum fuum. Ca. VI H Y 3j obcdieparéribus veftría ín oomímo: Ρος ήν cítiuftum«€. Ambigue dictum,utrum in domi no parentibus fuis,filij debeant obedire:an cer/ at te parentibus fuis filij obediat in domíno. Q,d uicunq faciendum: ut€ hís parentibus quí nos ín do/ mino genuere,qualis fuit Paulus& apoftoli,obediam?: δὲ ca faciamus quedim praceperint:& parentibus πο’ ftris de quibus(οι carnem natí fumus: obtéperemus in domino,implentes ea que non funt domini contra/ via uoluntatí.Simul€ hareticos coartabimus, nolentes uctus teftamentum effe dei boní,cuius filius chriftus fit: (ua ratione Apoftolus chrifti, boni dei filij fcriptura creatoris utatur:& obedientiam filiorum de ueteri lege prz umac. Quod teftimonium de Exodo fumptum,ita domínf.* ἼΣΟΙ ibicontexitur: Honora patrem tuum& matrem tuam, ut benefittibi:&(is longauus fuper terram, quam do^ im inus deustuus dabittibí:de quo nunc ultima uer/ ba fubtraxit: quod mandatum in decalogo quintum e(t. V nde quarédum;quarenunc dixerit, quod e(t mà; * datum primum: cum primi mandatum fit: non erunt tibi dii alij prater me..Q,uaobrem nonnulli ita legunt, quod eft mandatum primum in promiífionequaíi qua tuor alia mandata quz ante hac dicta funt: nó habeant promiffiones:& in hoc folo pollícitatio feratur adiun/ &a,ut bene fit tibi:&(is longzuus fuperterram quàdo: ininus deus tuus dabittibi.Sed uidentur mihi nonob: ferua(Te fubrilius,& in fecundo mandato repromiíTione cffe fociatam. Aitenim:Non faciestibi idolum,neqpom, nem fimilitudinem eorum qua in caelo furfum,€ que ip terra deorfum:& que ín aquis fubtus terrá:non ado; rabisea, X nonimmolabis illissEgo enim fum dominus deus taus:deus celotes qui reddo peccata patrum in fi/ lios αἰ» δα tertiam& quartam generationem, his qui τος oderunt:& facio mifericordiam in milia his qui di; - ligantme,& cuftodiunt mandata mea. Obferua enim quod uerba(int fpon(ionis: Faciens mifericordiam in' χα his qui diligantme,& cuítodiunt mandata mea. Forfitan ergo quía decalogus exeunti de$gypto popu; lo, príma lex data cft: unumquodqy mandatum de; calogi,primum mandatum eft appellandum:.ad com; paradionem eorum praceptorum,quaz poftea in lege có/ fcripta(unt. Oui uero expofitionem fuperiorem tenere «onabitur;in eo qd diftinxerat,quod eft mandatum pri' mum ín repromiffione:dicetfeparatim effe mandatum: Honora patrem tuum, matrem tuam: poftearepro» miffionem fuo loco pofitam: ut fis longzuus fuper ter/ tam quam dominus deus tuus dabit tibi. In hoc uero mandato:id eft, non facies tibi dolum neq» omnem fi; militudinem:non feorfum,fed fub uno textu.atq fermo ne:non tam promiffionem datam d fententiam in lau/ 2^ v£omimenDoieronymiliber tertiis^ des dei effe finitam,facientis mifericordiam in milialis-.(? qui εὖ diligunt& cuftodiunt mandáta eius. Rurfumis. q tota decalogi mádata, primii mádatiü effe cótendit:re/-:. promiffionem im qua(criptum efi:ut(is longeuus(uper: terram quà dominus deus.tuus dabit tibi: non folü ad eosptinere mon(ira: ΤΠ óbedite parentibusueftris|: Ca; VI^: biz, q parétibusobfe ín domíno:hocením eft iuftum.FTonora patré : tuum δὲ matrem tuam,;quod eft mádatum ρα» i mü ín promiffione: ut bene fit tibi& longauusfis fup^ mandata in quibus: Alterá νο quz apud. κ terram, Ft patres nolíte ad íracundíá prouocare filios ueftros/fed educate illos ín difciplina δὲ conuetfatíone quant:fed etiaadalia: ' innumerabilia prace p*& neceffe habe: it.cüncta-replícare' merce(hac& premiü pmittant, ut fint lon: gzui'fuperterráqud:. düs deus fuus dede; rit eis. ἃ ἅ diuerfus. . Mlleexigere debebitin :: terpres, ut doceatan/ tehoc mádatum:illa quzab eo prolata funt fcripta effe mádata.Q. d(i nó potuerit approbare: fruftra& in alíjs preceptis hancrepromiffionem adíunctam effe memo rabit. Poft hzcretractandum, pro honore patris& ma, tris: nó iudaicum& carnale efTe promiffum, utlongaui. fint filij fuper terram quà diis deus fuus dederiteis.Mul tos enim fuiffe credendti,qui& parentibus obfequentes.: cito mortui fint:& in parentes ἱπηρῆ, ufcp ad extremam Ὁ uencrint fenectute.Refpondeant em iudei& fimiles iu^ deorü:(i uítz iftius lógitudo eft in repromiffis:& diuin.: corpore permanere felicitas eft: quid fibi uult illudin Seruiteobedite pfalmis:Heu mihi quia incolatus meus prológatus eft: 5.19/ habitaui cum habitantibus cedar:Et hoc Salomoniísin Ecclefiafte:Laudaui ego omnes mortuos quíiolím mor/ tui funt,fuper uíuétes qui uiuunt ufcp in prafens: X me; lior eft fuper hos duos,quí necdum natus eft; X ποη αἱ; ditomneopus malü qd' factum eft fub fole.Et poft pau/. lulum:Sí genuerit uir centum,& annos plures uíixerít, δζ mult fuerint dies annorum eius:& anima illius replea£ bonis:& fepultura nó fiteí:dixi melius eft fuper eü abor tiuum:quia in uanitate uenit:& in tenebris nomen eius operietur:€ quidem folem non uidit,& cetera. Si enim. laudantur(uper uiuos mortui:& iuxta quofdam qui anteqpín corpora ifta defcendant,animas degere in coe leftibus arbitrantur:melior effe dicitur duobus,quí nec dum natus eft:& omnis ifta uita tentatio eft:Ecfcd'm Iob 10:22 Mors uiri requies,Et iuxta eüidé& Hieremiá: Maleditta Hicreso eít dies in qua nafcimur:quó nuncrepromiíttitur hono»: rantibus patrem δὲ matrem qd! longzui fint fuper terrà,. quá diis deus fuus dederíteist(Q uzrenda eft ergo terraquá dis repromittít,& tribuit hís qui fpirituale zgypti reliquerint:& cum omni patiétiamagna δὲ terribilia uí/ tz i(tíus de(ertatranfierint: δὲ uicerint reges magnos s. pee dis: δι tráfierintín iudaà qua lacte δὲ melle fluit:. Eccé.4.3 * Ibid éa ΤΠ “ΗΝ Aust cnr uni αι cau (πμ "idi gini guy itonitio ad ΓΝ. xum s gud Firm cir Να init time tmt dud Aat &lorf rhy tfub iefu duce,hiericho corruéte,atq» uaftata hai, quz Iofue ut... interpretatur abruptü,hierufale uenerint:S zedifice£ εἰς templum füb Salomone rege pacifico,& poffideant ter^ ram quz manfuetis eft preparata: Beati quippe mites: quoniam ipfi poffidebuntterram:que uere eft terra uii. uentium:pfalimifta quoq: dicente: Credo uidere bona:$5.16.d domini,in regione uiuentium: Huius uite longitudiné & fapientia habet ín manu dextera: in finiftra tenens di^ αἰτίας€ gloriam. b€f€t patreenolíte ad iracüdíam pzo». uocare fílíoe νεῖῖγοο; fed educate illos ít offcíplína c conuer fatíone ofií.Peccatum filiorum eft,non obedire parenti» bus:& quia poterant parentes aliquid imperare peruerzfum: adiunxitiin domíno: Peccatum uero parentum? paruulos filios atcp lactentes ad iracundiam prouocares autcerteíam adoleícentibus δὲ maturioris etatis: ea im perare qua grauía funt.Sicut igitur in filijs obfequium; δὲ fubiectionis merces eft demonftrata:ita parétibus mo* deratii iubetur imperium:utnó quafi feruis,fed q(i filijs: praeífe(enouerint. Nec hoc praecepti fíne cótentus eft: (εά& illud adiunxit:Educare illosin difciplina& corre/: pone buy A^ ptonediii. rua correptioné nos legim?:meli? in rco " dici£ μουθεσία, qua admonítioné magis δὲ eruditione dj - aufferitaté fonat. Legátepifcopi atq prefbyterí,qui filios fuos(ecularib?literis eruditit:& faciüic comoedias legere, δὲ mimorü cürpiafcripta cantare: de eccle(iaíticis forfirà fumptíbus eruditos: -.&qd in corbanápro peccato uirgo uelui/ "dua,uel totam fubftà 5n cpiftolam ad£pbefios 4 Sérut obedite domínis carnalibusca títmore& tremo». QN m SI fummam peruenerit: nion ndecens fic-domiíhoferui/ recarnali cuin timore& tremore, in fimplícitate cordís " fui, δὲ ficei feruire fideliter ut chriftosNon ad oculum fer uiens: ut hí facíunt quí homínibus placere defyderant: fed utneceffitatem in uoluntaté uertat,& faciat de feruí/ '* Vstutemercedem;ma; xime cum dominus carnis,a domino fpi/ tiam fuam effundés, lüferuiétes quafi hominibus placétes: fed ut ferui chri re δὲ fimplicitate cordís ueflri ficut chrifto. ἴνο α οσα τοὶ diuerfanonim: peret: Hoc eft enim quilibet pauper ob/ εν d:"quodaítiNon ad ocu fcr Rocin calen; fti facientes uoluntaté deí ex anímo:cum fidelitate fer... jum fermientes.ut ho ar fttená,& fatur/ ὅδε M qu πῆς aus Qu uonmlu- minibus placentes naliciam fportulam,-- ntes ficut dio& ns homini bu s: Sdente 3 qé αποίν"πα utferatchritti fa? &mineruale munus'^ quifcg qd fecerit boni, hocrecipiet a domino fiue fer;:: cientes. uoluntatem i ü 3 ου tépli Πίρος:-. minasifcientes quía&ípforum& uefter dns eft ἴῃ τοῦ.—(eru? habeat fed fpó: mE S mm Rida Kona ς lis:& pérfonarum non eftacceptío apud eum.Dé cate;— neam& ex animo: 9 C FRegn,e COuertit. ΡΗΙΔΓΟΓΟΟΣ ια χμ άν: ΠΤ uro ce ας τῆς ftrüiens. domino t I'-"$pfefana?fuitfedqa: ΤΟ confortamíni in düo,& ín potentia uirtutis eis. fuo ficut chrifto:ad uM E filios füos nó erudi,: ii ume ies..Induiteomnía— recepturus eft fidelis Um) p uit in oni difciplina- p- premium feruitutis, mim E& correptióe: lupin? d dM e REAL. COS QU 20. 0€ 2S5: s donmings quá(i li» b po«cecidit, mortu? eft: Nó eii poteratad priora extédi,fed-..ber uoluntate ferniffet.Símul δέ hoc notandum,qd οὓς» kW... getrorfum ruit: opifthotono infanabili lapfus in tergü,.. diétiz filiorum atqp feruorum diuería fubiunxerit.Ad fi Uf[' ad fodomam cum Lot uxore refpexit:& certe οοτείρς». liosenim dicit,obedite parentibus uefiris in domino:ad lema p ratfilios fuos dícens:C) uarefacitisuerba hzc que ego. feruos uero, obedite dominis carnalibus cum timore& X(niei: audio deuobis mala ab onini populo: Nolite filij; mei:«tremore: Vt(icut inter feruum S-uxorem: habet metus ΠῚ quoniam nó eft bona fama,quá ego audio deuobis.De- diuerfitatem:ita& inter filios X feruos obedientia di(cre, ilg E Einb itin(modi patrib?,& Efaias lachrymabiliuoce caufat di...paret.Etpulchreimperansferuis utobediant dominis, lp 79^? cs Erflijalienigenarü natifunteis.O. d' fiocEphefifs.^ adiecit,quafi chrito:& iterum, ut ferui chrifti, facientes dmt d ες laicis& plerífqy,utin populo folet,uite hui?negocijs ος,:. uoluntate deí:utícilicecnon audíatferuus carnalé dim idm ᾿ B cupatis,pracípitut filios fuos erudiant in omi difciplina- fi contraría dei prxceptis uoluerit imperare. Ὁ uomodo dad p' Badmonitione domini:quid defacerdotibus aftiman/| autem ad Corinthios(cdm tempusrefcripferat: ne:per bmi P dum eft,dequorum ordinead Timotheum fcribit, di^ occafionem fideiin chríftum inter maritos δὲ uxores di/ Ϊ VTimo.j.a cens:Filios habentem in obfequio, cüm omni honefta"| uortía fierét(ie duob? un?credere uoluiffet:Ita ad Éphe μα 18 te-Etidipfum ad. Titum inculcat& repetit: Filioshaben[05 δὲ ad Coloffenfes:quía plurimi inter initia fideipu, tem fideles:non in accufationeluxuria: aut ποπ(πα;| tabant gentiles dominos contemnendos:nunc conditio: Timo.3;a : tos: quafi αἰτία filiorum parentibus imputentur,con/ - junctíonem caufalem interferens ait:Oportetem epiícoz pum fine crimíne effe, tandj dei difpenfatorem. Non eft s.. ergofinecrimine epifcopus; cuius filius non fueritfub/ '^* ditus, ín accufatione luxurie... 8 6$9cruí obedíte Όο’ míníe carnalib?cii tímoze«c. Propheta loquéte ad hierufa vPej.c&Petro in epiftola fua: Timoré eorüi ne timeatis, fed do/ mínü iefum chriftum fanctíficate in cordibus ueftris: Et nj E: figi- Matbao.c faluatoreeadem concinente: Nolite timere eos quípof/ pmo Ὁ funtoccidere corpus,& plus nó habent qd' uobis facíát; uq Prouer B fed timete eum quí poteft δὲ animá& corpus occidere jü m TN"s'gehennam:Salomone quod paria teftante: Fili henora ΓΙ Ὁ, diim& confortaberis:prater illum atit ne timeas alium: md.'Nidetur Apoftolus diuerfa praecipere, utferui cü timo; qug!——"te&tremorcobedíant dominiscarnalibus X uxori utti did p"'gmeatuirum, Atq quifimplicius refpondebit:hac dicet, iam|* nóperfectis feruis&eis qui fapiétiz fecreta cognouerint μπι. i hac pracepta conftitui,fed hís qui principia habebant fi dimi E' dei,& doctrinis humilioribus indigebant. Alius uero jj* afferateum quinon habeat fpiritum feruitutis iterum *"in'timore;nequad; huic fübiacere fententiz, ut cum TT i. timore'& tremore obediat domínis carnálibus::-Hoc (i i Ádem& deuxoredicturus:qua iubetur ut timeat uirü.lint 1: Porro tertius:in hoc quoq loco ficut in muliere, timo/ jc"kem pro reuerentía dictüm putabit: fed arctabitur ex " eoquodaddiítus efü;timorí tremor.Poteft ením uxori re pr ᾿ Werentía conuenire,utreuerens timeat uirum. Vbi auté » ut"tremor eft,metus non fonabit reuerétiam;fed timorem. " μ"»"Neceffario itaq in feruis additum eft: ut poft timorem '"domínihabeant δὲ tremorem:& ad diftinctioné domi; "'hifpiritualis,nunc carnalís dominus appellatur: Ita ut '"Ἔταν quicüg: credideririn deum,& necdumad fcientia E.sn,e lé. ualis tu timuifti ab hoie mortali δὲ a filio hominis: num moderate przcepta conftituit: ut& feruitia no uíz deaturcontra dominos concitare; K-rurfum. nequadg dominos doceataudiédos,fi uitiofa& nephanda praci/ piat. ba£t ofií eadé facítead(lloe iremíttéree mínaafcié teg quía z(pfozü c vefter οὓς eft(n cclio«c. Cruz nà.fünc hecqua feruis fuperius imperauit, ut. diceret dominis eadem facienda qua feruiscPuto ílla quz dixeratin(im, plicitate cordis:& facientes uoluntatem dei,€ ex ani/ mo,& cur fidelitate fiue beniuolentia in feruos:quia£v; : vo: utrumep fonare poteft. Vnufquifcqyenim quod. fe; cerit boni, hoc recipiet a domino: fiue famulus fcruiez rit, icut dictum eft:fiue liber dominatus fuerit, utopor tet:ut nó fitterríbilis, non promptus ad uerbera: fciens quia δὲ ipfe habeat dominum in coelis: apud.quem nó εἰς acceptio períonarum:& quí folus tantum iudicet uoluntates, iuxta eas deteriori praeferat melioremzeli, gens facta,non homines. c. ΑΓ δε cetero confoeramíné in oomíno! τί potenría vírtutío efus. Scio in gracoipro uirtute, fortitudinem politam:id eft xj»: quía uirtus apud eos ἀρετὴ appellat.Sed. hzc apud nos eonfuetu do eftfcripturarü,ut indifferéter Ἰσχιρ δὲ ερετήμ-αίτεατξ : nomínét:imaxime qa fortitudo corporis; uirt?animi exi/ ftimatur.CLuáqua&apud philofophos. inter quatuor - uirtutes fortitudo fit pofita: quam τίς animi& non corpotis effe manifeftum eft. Ὁ uod igitur ait: confor; tamini in domino€ in potentia uirtutis cíus:totura fen titur in chrífto: ut in omnibus uirtutibus qua(üper eo intelliguntur, quí crediderint confortentur. Eg pru^ 1 Gort.7.b D ων - denter poft fpecíalía mandata quid uiris& uxoribus, patribus: δὲ filijs, dominis δὲ feruis obferuandum fit: nunc generaliter omnibus in commune pracipit τί domíno& in eius potentia confortati,preparent fezad/ ucrfum diaboluni.De quo in confequentibus ícribit... u 5 Induite £ommen.Jioieronymií liber tertius. a€ induite omnía arma oeí:vr poffitís ftare contra verfu; tíae oíabolí.Ex his quz infra legimus,€ his quz in fcri; prurís omníbus de domino faluatore dicuntur,manife/ ftiffime coprob mniaarm ig ücinduiiu, emur intelliei faluatoréutu/ uite uos omia arma j:alt dixerif,i i 3, 4 Indüiteomnia arma deixut poffítis ftare contra uerfu/ guinépugna:quàádo aut ipfe fatanas tráffigüratusin an. lut peque pfesderenatrur utcum angelu lucis arbitreJ. jmur:auta iquid horum fimile facit, in omni uirtute;fi7 gnis δὲ portentis médacibus,in omni deceptione iniqui pisc cum aliquem illaquearit inimicus ut recipiat fe:€ loquatur in eo, hzc dicit dominus: dim iefü chri a ko age: ὦ| uafi caro θ΄ Sieih cingulüeritas» tías díabolí.QQuoniam noneft nobis colluctatío aduer Gans gum decipit, zm οσα ασ ἔς. fusfanguinem δὲ carnem:fed aduerfus principatus;ad Ea αν ΕΟ uator c“1: σις &mfüclanoiaeuli περί ροτοίατεβ: 4 ἀπετίας müdi rectores tenebrarum: cipaus& poteftas re. dubiignipf&cin^ harum: aduerfus fpiritualianequiti ín cocleftibus.^—&ortenebrarü ὅτι; gulü fit& lorica.Itagy: Ideofumite 9/5 fpiritualis.C) uà iuxta hac, ipfe erit& obrem nondemuslo: prapatio euagelíj pa cum diabolo: fed&(i cis:€ fcutü fidei,& galea falutaris,& gladius fpils,qd' eft. uerbü deí: X uiués fermo K efficax,& acutus fup omné gladium ex utrag parte acutum. Ὁ uz autern alia ar; ma dei poffumus exiftímare,quibus ir.duendus eft quí habet aduerfum diaboli dimicare uerfutias;ex cepta uir; tutt qua chriftus eft Huncenim qui iuxta omnia qua fup«c intelligunt fuerit indutus,potés eritcótra uniuer fas infidias diaboli repugnare:& fcd'm id quidé qd ueri, tate pracinctus eft:no facile ad falfitatis dogmata dedu cei. luxta bocuero qd loricà indutus cft iufticiz: iniqta τὶς iaculis nó poterít pforarí.Nec nó cü calciat? fuerit cal ciíamétis pulcherrimis in prapatióe euagelij pacis: quafi 15 η prapauitin fine opa fua:& idcirco pacis homo fact? eft,necbellicum aliquid& tumultuofum agit: nec cam his qui impreparati funt condénabít. Infidelitas quoqp qua inimica cft fidei:ubi fcutü eft fidei,nihil ualebit. Ca putetíam δὲ principale cordis δὲ animz in quo fenfus. omnes locati(μπε(ΑΙ τίς galea circumdatum,non quaf; fabit. Ad extremü quafi uir bellator δὲ fortís,omes fectas cótrarias ueritati concídet, interficiet, iugulabit, gladii fpiritus:id eft, uerbum dei manu tenens. Volens ergo Apoftolus multimoda diaboli ingenia oftendere, qui^ busnos caperenítatur per ea loca in quibus non om; nícuftodia feruemus cor noftrum, methodias eius: id eft,adinuentiones uel uerfutias nominauit.Si enim ab ftinucrimus nosa corporü uoluptate: parum cautos ín auaricia capit. OQ. uod fi X auaríciam cum uoluptate có; temnímus,per luxuriam irrepit: δὲ facit nobis uentrem e(Te deum:& per hanc etíam ílla quz fortia effe uide; , bantur expugnat.Et quomodo fclent fapientes exerci i es:ea uel maxi lo aguzparu ita func: ut cum per illa irruperínt, facile munita capiant:ita€ diabolus p ea quz patere ui; γεια τε certe non tirmiter claufa,quaritirrumpere:& ad ipíam arcem cordis& animz peruenire.Et quid mene/ effe eft de pluribus eius infidifs dicere: cum ex his& c«tere uerfutiarum eius fpecies cognofcantur. Diabo: us àutem,nomen grecum eft,quod ínterpretatur crimi (nator.Juxta hebrai uero fermonis ppprietaté:quía δὲ tri, bus cabulon quandam fimilitudinem huius uocabuli habet, καταρύωμ, id eft, deorum fluens dici poteft: qd? fcilicet paulatim de uirtute ad uitium fluxerit:& de coe le(tibus ad terrena corruerit.-b«C€»uonià πό eft nobio colluctatio aduerfue carné e fanguíné fed aduerfue pzíncípa tue τί Nó puto Paulü fcribenté ad Corinthios dícere po tuiffenon eft uobis colluctatio aduerfus carnem& fan guinem:quibus ait: Tentatio uos non apprehendat nifi humana.Fidelis aüit deus qui nó permittit uos tentari fu praid qd poteftis, Exiftimo quippe aduerfus carnem& languinem effe certamina, quz ibi tentationes appel/ lantur humana: quando caro concupifcít aduerfus fpi iab q,d ritum:S prouocat nos facere opera fua: fornicationem, immundiciam,luxurià, idololatria, ínimicitias, conten; tiones,emulationes,iras,ríxas, diffenfiones,hzrefes, infi/ dias, ebrietates,comefationes,& reliqua his fimilia. Por, ro non eft humana tentatio,nec aduer(us carnem& fan/fpiritus poteftatem habentis afcenderít fuper nos:iuxta qd fcriptum eft: locum non demus εἰ. Dicat quifpiam Epfa.f hoc qd' ait: Non eft nobis collu&atio aduerfus fangui, nem δέ carnem, fed aduerfum principatus X poteftates, & catera quz fequütur,ideo αἰεί doceamur,ne ea qui dem qua nobis mini[uitia putamus car? nis effe uel fanguinis:fed a quibufdam fpiritualibus ne^ quitijs fuggeri.Suntenim quídam damones amoribus. δὲ amatorijs canticis feruientes:ut propheta quoqj com; memorat dices: Spiritu fornicationis feducti funt.Nam Qe. δὲ barbara quzdam nomina eorum effe dicuntur:ut(z, peconfeffi funt hi quos uereuülgus maleficos uocat:àt incantatíones,& preces δὲ colores uarfj, X díuería uel me tallorum genera uel ciborüi,ad quz inuocati affiftere de mones δὲ infelices animas capere memorátur. ἈΠ uero. iracundias δὲ furores δὲ bella committere: alíj przeffe. inimiciti]s,& inter homines odia concitare. C). uia uult ergo(aiunt) Apoftolus nos docere:non ex natura corpo εἰς, δὲ de matería carnis δὲ fanguinis, hac uitiorum gene; ra procreari,fed inftinctu demoni, propterea ait: Non. eft nobis colluctatio aduerfus fanguinem δὲ carnem:fed adueríus principatus δὲ poteftates,& reliqua, Ideo auté nunceorum quí magicis infelices artibus feruiunt,& fa, cere ifta perhibentur: in medium exempla protulimus: I H X T urretundamus eorum opínionem:qui purat omnia uí/ tía effe carnis δὲ fanguinis,& nullam habere daemones: poteftatem,utnos incitent ad peccatam. Talem luctatio nem δὲ lacob putamus fuiffe, quod fcilícet non aduer/ fum carnem δὲ fanguinem contenderic, quando reman/ fitfolus& luctabatur cum eo homo,adiuuans cum€ corroborans aduerfum alium fudore nimio dimícanté, Et(imul uide, ne forteridiculi fint qui arbitratur in τ luctantiüitota lacob nocte luctatum. Ο) uid ei grande, fiutilliaiunt,Iuctans autfuperarit,aut uictus Πιο ας xtaratíonabilem δὲ conuenienté patriarcha Iuctam:ta/ lem illi collu&ationem fuiffe credendum eft: qualem hi i; eft nobis colluéctatio ad. uerfus carnem δὲ fanguinem.Non neceffe eft totum nüc loci illius excutere facramentü,cum in fuo loco ἢ uixero plenius differédum fit, Q.uzrimus autem ubiin ueteri teftamento Paulus haclegerítaut qua auctoritate qua minime fcripta funt publicarit.Etcófjcimus ex his quae depralijs δὲ fingulari certamine:uerbi caufa,Dauid ad^ uerfüm Goliam:& filiorü ifrael contra alienipenas,& cae teras gentes,fcripta funtín lege:& lefu,& libro Iudici,&| Regnoríi, δὲ Parali ponenier αν intellexiffe Apoftolü: δὲ(pirituale bellü (int(iue fuparint:& fatrapas quidé uniufcuiufq loci faz pernarü fuiffe indicia poteftatü: Reges auté gentili(ingu Tarum,imagines eorum quí nuncrectores mundi,tene. brarücp dicunt: Malos yo hoies:fpiritales neqtias ín coe. Teftibus demonftraffe. Et uide£ nobis Apfus alijs uerbis hac dicere. OEphefij,quz de pralíjs ifraelis aduerfum natíóes legítissuident quide carné fonare uel fanguinét Verbi gratia:agyptiorü.idumaorti,ammanítarü,moabt tari δὲ ρει caterarü: Sed(i uerc uultis Ícire: cognofcite qaia Geilasf enfiffe de carneo,quo pugnátes uicti Λ tii gig qid ΤΙΝ ΓΝ ΓΙ «0 ΠΙΟ icons "ο οὐαί lix tert (ΙΙ πόδι hano img ἐπι ΠΝ ἤδη ” ΤΝ δε uin id t d ΓΝ να qa ihe brun Rüittin "trat Ally Wette "ttis ἄμμι y hi "fr ho ith a Coro e ο. Roma 2 Yobus.c aur Ic nic s. nor Beca io "mundo incubant: δὲ -dunt:& aduerfum Zin epiftolam ad£pbefios qa illa uniuería figuraliter cotingebant illis.Scripta funt: auté propter nos, in quos fines fzculorü decurrerüt: ut intelligamus ex illissnon effe nobis pugnam aduerfum* carnem& fanguine; fed aduerfus ípirituales quafdam. & inuifibiles poteftates: adueríus rectores earum tene. brarum, que huic: errorem hominibus incredulitatis offun, fpiritualia nequitiz, ο: ες qua habitant in cccleftib?:Nó quo demones in coxlefti/ bus cómorentur,fed quo fupra nos aer, hoc nomen ας’ ceperit, Vnde& aues qua uolitant per aerem, uolucres* cali effe dicuntur.Nam& ín alio loco de daemonibus Φ inaereifto uagentur, Apoftolus aít:]n quíbus ambula/ ftisaliquando iuxta(xculum mundi iftius,(τί prín? cipem poteftatís aeris fpiritus, qui nunc operat in filios: diffidentie. Hzcautem omnium doctorum opinío eft, qacr ifte qui clum δὲ terram, medius diuidens, inané appellatur.plenus fit contraríjs fortícudinibus.Poft hxc retrá&tandum,a quo príncipatus,€ poteftates,& recto; restenebrarum mundi,& fpiricualia nequitie in cole; ftibus ut hoc fint,acceperint poteftatem. Et quidem di/ taliusapoftatam diabolum, fatellitibus fuis diuería efficia co iiffe:& non effeharum diftributionum au m deum. Cui poteftil iligens lector oppone: re:& quomodo fcríptum eft:Non eft enim poteftas, nifi adeocQ uod(i de hominibus dicitur,quanto magis de his qui(unt fubtilioris meliorifqp natura€ Nec ftatim q hocíentiat blafphemiz eum crime incurrere: σαί ἀπο quifcp iuxta fuam uoluntatem, diuerfa minifteria forti/ tus fit, QLuomodo emm in urbibus eos qui aliquid com; mifere flagítij, uidemus uel beftías alere, uel fecare mar^ mora,uel mundare fpurcitías cloacariü, uel przeffe gla; diatoribus:& fundendo reorum fanguini deftinari: Ita δὲ demones ex proprij arbitríj libertate, infidiarü, frau; dium ícelerum,atq períurtí:& reliquam uitiorum pro; uinciam effe fortitos,ut(int rectores cenebrarü: quía e(Te lucis príncipes noluerunt. Hi ergo rectores mundi atcp tenebrarum,cum aduerfum alíquem colluctantes fup/ plantauerínteum fecerintqp corruere: ftatim illum fuo mundo, δὲ(uis tenebris quibus princípan£, annectunt. Ob quam caufam fortius laborandum:ut qui femel au diuimus: Ego elegi uos de ifto mundo: íam non eftis deifto mundo:(i enim effetis de mundo,mundcus quod fuum eífet, amaret: non redeamus ad mundum, nec fubíjcíamur εἰ τα crucifígatur nobis mundus, δέ nos ei: utrectorlucis leí(us proprio mundo nos copulet: δὲ fub patrís effe faciat ditione erutos de fpiritualis nequitiz poteftate,€ de ccelo eorum quod rraníituri eft, nec dei fedesappellari poteft.Impium quippe eft, ut fpirítualia nequitiz in cceleftibus, eum coelum tenere credant: de quo loquitur deus: Coclum mihi thronus eít.[τα qui . intelligit quanta in ifto mundo, nobis δὲ przfentibus& abfentibus fiant:dum ea uidere non poffumus.fiue pro piel corpus humilitatis noftre hoc fragile atqp terreni, quoanima inuoluit: fiue quía carnalibus oculis fubti/ Aiornatura non panditur: Hic uidebít quz fint tenebre quzab Apfo nunc dícantur: quod fcílicet aut tota uita ftaterrena, tenebrae nurtcupentur: Lux quippe lucet ín tenebris:& tenebre eam non comprehenderüt:Autani/ melumen& fenfus,terrenum corpus, X corpus mortis , humilitatis obumbret, operiat,& obcacet. Sciamus antem quod excepto prafenti ΤΗ in louo teftamento, κοσμοκράτορας: id e(t,mundi rectores, undjlegerímus:quod nomen idcirco Paulus apoffolus finxit: quia neceffe habebatad Ephefios difputans, re/ .busnouis& inuífibilibus,noua nomína coaptare. Ad; hucpropter hoc quod aít, ín coeleftibus: quia uidetur ampie: dicedum fubaudiri poffe illud ad omnía; utíitfenfus: Non eft nobis colluctatio aduerfus pote ftates[η coeleftibus:& rectores tenebrarum 4 Ideó fumiíte omnia arma dei, ut poffitis refiftere ín die malo: δὲ uníuería operati ftare, iftarum in* codleftibus:& fpiritualia nequitizin coeleftibus:& hon tin aduerfum fpiritualia nequitiz in coeleftibus: maxí/ me fi intelligim?(ut iam fupra expofitum eft)quomodo. ccleftia nominentur propter uolucres cali,& quodin. ufu dicitur,pluuiam uenire de coclo: Non quo pluuíae calo ueniat; Philofo, phiquippeaiuncnóo amplíus, di duobus. tnilib?pa(fuü,a terra diftare nubes:ex qui: Stateergo fuccindi 9-.— busfundaní pluuia -& imber irroret, Iuxta qué fenfum cataracte quoq cceli in diluuio apertz effe feruntur. Veruntamé quáto quis peior fuerit, tanto uicinior eritterrz locis δὲ pinguiort $o. H8 fubftantiz.Siquidem δὲ terra,€ circundatus nobis aer, habentpinguediné fuam. Aiunt quidam& animas cor/ poríbaus liberatas,(i attenuata fuerint in prafenti uita,8Clima,utita dicam&exictec atcp uirtutum,in fubtile cor^: pusattritz, non habítaturas in pinguioribus locis: fed deo qui incorporeus eft,uicinas fore.Si yo tales fuerint,: de quibus dici poffit; Filij hominum ufqquo graui(iue pingui corde:fcdm craffitudinis fuz pondus ad infima' detrahi,& pinguedine pregrauari. Poft hoc illud pa/ riter differendum,an hacterra δὲ aere, aliquis pinguior locus fit, quía plerífq appellat infernus: in quo bi qui: dicuntur inferi commorentur, QLui nam yo ifti fint: ὃζ quam uel cognationé,uel diuerfitatem habeant, ad cos' qui fpirítualia nequitie in coeleftibus appellantur: non: cit prafentis temporis difputare. Relíquum eft: ut quid inter collu&ationé carnis€ fanguinis,& inter rectores tenebrarü ifzarii,€ fpiritualia nequitiz in codleftibus fit, ín duobus apud Apoftoli manifeftius difcamus αρα nibus. CQ) uando em uult humanas tentationes, hoc eft, colluctationem carnis& fanguinis indicare: defpiciens eas atqp córemnensloquitur: Q) uis nos fcparabit a cha/ ritate dei:tribulatio,an angufría,an perfecutio,an fames" δὲ nudiras,€ periculum,& gladíus« Iuxta quod fcriptü e(t:Propter te mortificamur tota die: reputati íumus ut oues occífionis.Sed ín his omnibus fuperamus propter eum qui dilexit nos. Q. uando uero docere nos uult de adueríarfjs poteftatib?,& rectoribus tenebrarüi,& fpírir tualib? nequitiz ín coeleftib?: ab alio quafi capite fumit' exordiü δὲ dicit: Certus fum eft, quia neqi mors, πε ui* ta,neq angeli,neg príncipatus,nedp praebtia, neq fu/ tura, necp fortitudo,neq alticudo, πε profundü, neg alia quzlibet creatura poterit nos feparare a charitate: dei,quz eft in Chrifto lefu diio noftro. Prolíxius forfitaquam lector uoluerit, dehoc capitulo difputatü fit: fed quzío detueníam difficultati ipfius locí& pfonz Ephe; ποτ, αὶ poft artes magicas fcire debuerát,a quib? fuif». fentaliqri decepti. a«| 3deofumíte omnía armia δεί: vt poffítíc refiftere iri ofe malo«C. Diem malam,aut prafens tempus oftendit,de quo fupra dixerat: Redáimentes cem pus,quía dícs mali funt:propter απο X uítz huius . labores: quia non abfgp fudore δὲ certamine perueni; mus ad palmam:aut certe confummationís atcp iudicíj, quando diabolus inimícus δὲ uindex, in(ua nos cupiet parte retinere: De qua liberabitur, qui intelligit fuper egenum& pauperem: In die enim mala liberabit eum dominus.Haceft dies, de qua& in alio loco fcriptum e(t: Ecce uenít dies ire domini: Etalibí: Dies enim do» mini infanabilis ueniet, furoris δὲ irz. Et rurfum: Va defyderantibus diem domini: Vt quid uobis dies do; minic& πῶς εἰ tenebre,& non lux. Quemadmodum fi fugiat homo a facie leonis:& incurrat in urfum:& in/ troeat in domum fuam: δὲ reclinet manus fuas fuper patíetem:& mordeateum coluber:Nonne tenebre dies domini,& non lux:& caligo non habens fplendorem? Q.uomodo ením non mala eft hzc dícs,qua tenebrís δὲ caligine inuoluíturt De qualohel quoq; propheta com memorat dicens: Caníte ruba in fion: przdícatein mot te fancto meo:& confundantur omnes qui habitant ter, Roma$.g D 05:43.d Ῥ,40, Ε(λ.15.Ὁ Amos. gue Yohe 2,8 ram: quoniam adeft dies domíni: quia prope eft dies: uw 4 ténebrarum £onimcen.Iloicronynii liber ertiug :Sop5.1.c tenebrarum& turbinis, dies nebulz& caliginis, EtSo/ E phoníiasdeeadem die loquitur dícens: Prope eft dies domini magna, prope& uelox nímis. Vox diei domini amara,& dura, fortis:dies ira, dies illa, dies απο δὲ necefTicatis;& reliqua.Poft qua infert: Et afdigarm ho mínes,R ambulabüt utcacíxquia domino ας . peccauerunt. Vtigi^ b tur poffit quisinhac ς tíloricam íufticiaz. Et'calcíáti pedes, in prazpatatione . diediabolo refiftere:' A pocal12.c quia ipfe eft.accufa;^ ' tor fratrum nofiro/ irum,affumat omnía arma dei: Hoc enim fonat πανοπλία: non. utínlatino fimplici—. i ur ter árma tranflata funt: δέ omnibus telis armifasfuccin/ ;..étüs, dequibus in fequentibus explicatür: fciat tunc fe ftare poffe,fi uniuerfa fuerít operatus: ut plenus cunctis Mattb.16.g acie: fit; ex his de quibus dominusait: Sunt quidam 2.Cort. ἃ de hic ftantibus.Et in alío loco:Etenim fide ftatis.EcPfal T$39:3 mifta:Statuit( inquit) fupra petram pedes meos.Tertía "^ quoqaquibufdam interpretatio fubinducítur, dicen; . tibus:non omne aduerfum diabolum prelium Tnorte ..finiri:(ed Cum deifto(culo exierimus, tunc nobis(Οὐ tius& apertius,prafentibus contra praíentes futurum ἡ effecertramé:& ficillud quod paulo ante pofuimus ex; .ponencneq prafentia,neq fucura:üt futura hiec dicant. τς effequa poft uitam i(tam fintíneunda certamina: Nec; £.Cort$.b non& illud; Q,uapropter cótendimus, Πᾶς ín prafentí, - fiuein fututo placere illisut prefens tépus, hánc uitam: ον futurum,poft mortem fignifícari putent. Hoc quoq» qd ' munc dicit:Etomnía operati ftare, ad eundé fenfum re; ! ferent: quafi non poffit aliquísomnia in prafenti uita —. operari, fed ex partequid faciat: ficutex parte uidet, δὲ .pR epar prophetet:& tunc perfecte ftare ualeat,cum uní ^.. werfafucritoperatus. Alíus yo fimpliciushac exponit, .. dicens Epheftosad futuras tentationes,€ perfecutiones .. quas eis Paulusapoftolus poft hanc epiftolam prophe/ -. tico uidebat fpiritu prouenire, cohortarí€ moneri: ut -omnia faciant,per quz poffintin fide ftare euagelij, nec in perfzcutigne corruere. Diem autem malam, proprie, . dequadragefitnooctauo pfalmo, arbitramur effe nunc fumptà. a( CtateG füccinctí lumbos veftroe(η veritate. - Ὁ Δ iuxta mébra carnis& corporis, oia mebra anime : infcrípturis uocen£,nulli dubiü eft: de quib? unü puto . effenuncmembriü,lumbos: ds utaccingamus ueritate .. pracipitur. Scriptü eft quoqpin euangelio κατὰ λούκαμς. Luiz Sintlumbiueftrí precincti:& lucerna ardétes in παπί». bus ueftrís. Quia igitur lumbi in generatione femper T.bb accipiuntur δὲ femíne,(cdm illud: Defructu lumbi ταί Tic5.7.b ponam fuperthronü tuum: Etalibi: Adhucin lumbis erat Leui patrís fuí Abraham, quando obuiaüit ei Mel. chífedek:Videsur nobis accinxiffe lumbos fuos,qui ne; quaduxori debitum reddit, nec feruit libidini:fed imi^ - ftrans.Hocidem reor& illud fignificare quod obannef Matt$3.a conam pelliceam habebat circa lumbos(uos: δὲ nó erat ae deimmundis, qui propter luxum feminis extra caftra wv: c0... proiecticumarca domini habitare non poffurit:Necex Leuttt.17.£ his de quibus ín Numeris fcribitur: Sint ueftiméta eius Nume$. diffuta. Qui autem Chrifto accinctus eft ueritate, hec τοῦ ueftimentain altum colligit& furfum trahit:& nuidorü ^ laterum foeditatem,balteo fpirituali uelatftringitinclu» dit,€ paratusad pralíü eft:€ opera habétlucentia,qu& lucernae dicunt ardentes.. b([(£t indurí lozícam íuftícfe. -..Sicut difficile uulneratur, in his uel maximelocis que "uitam tenent: qui confertam hamis,& ferreis inuicem circulis, fe tenenté loricam uirtutis indutus eft: ita qui. »" οι πὶ - να ο : eftcircundatus multiplici uefte íuftície;nec dd fimilitu) ἡ .^» dinem cerui ín iecur accipiet fagittam: peczin defyderia i".£orruer& furores:fed erit mundo corde, habens arüfice Stat? ergo fuccincti lumbos ueftros in uerítate;& indi euangelij pacis. Supr omnía accipientes fcutum fidei, . inquo ροής ornnía íacula maliení ignita extingue^. c re.Etgaleám falutis acipíte.«-' ᾿ς uirtutibus,ftabilem figat gradum,& nón moueátur ἲς: parationis eft, cü feftinatione& calciatis pedib? comede . fuü:niec ad fcorpiones& colubros declinádos, calcaneü ^ dixérit;pacis euangeliücAn certe ,ppriü fit hoc euágelij, ᾿ δὲ Abraham poft multa opera atq; uirtutes, uix potuit tatüringenitum deum, generationis negocíjs non mini. huius loríce deum: quí anícuiq;fan&orü omnia arma fabricatur:X non finit eum à iaculo uolante per diem:& G| san afagittis ardentibus percuti pariter&exurí. c ΕΓ t y" ; calciatí pedeo/tn pzeparáttone euangelá pacío.Diligentius DI Ύψ ' óbferuate,q uirtuté quandà anime appellauerit pedes, M" quib?ingredimur in Hid €o qui dicit:Ego fum Iofaga t uia: quos nosopor e tet calciare prepara; d JA tione euangelij pacís, m(i In horum calciamen gm" torum figurà,S& illa— a" ' calcíaméta in Exodo Exo,,b gn id-* pracefferuntqua ha s. i Etgladium^ berepafcha uecétib? p m ; VH imperat:& hif qui ad. p . faciendüiiter parati funt.Sic eiá(ait)manducabitis illud: Dn s lumbi ueftri accincti: δὲ calciameta ucftra in pedib? ue; ment ftrís:& baculi ueftriin manibus ueftris:& comedetisil, ἀμ : μι! lud.cü feftínationepafcha eft em diii.Signü(iquidé pre» m" fu dr re:ut corroborati paíchalíi cíbo, latam δὲ horribilem pof; finteremum ρετιταπίγο.Ο) αἱ ergo adhucambulat,cal/ cietur: CLui yo iam Iordane tranfmilfo terra repromif; fionis intrauit,nudet pedem.Solue(ait) calcíamentü de Exo4.b pedib? tuis:locus em in dtu(ας, terrafanctaeft,Siquis loud— irit nó eftIefus Naue,necaptus:calcietpedesfuosínprapa,—— τω ᾿ rátioneeuágelíij pacís.Si quís auté apfus eft,& inter duo ptit κο 'decím numerari pót: nequaq tollat in uia calciamentü| tegat:fed iam cofummatus atqp pfcctus,ftet in terra fan/ €ta:& uiuatin Chrifto:&(equat agnti quocungpuadit. Quusrit utrünam ad diftinctióne euágelij alteri? nunc b up , Afromt ut pacis euangelium nominetur Q ui igitur habet pa; cein;calcíatus eft Chrifti euangclio:& cum calcíatus fue rít,praparatus eft: X praeparatus non fe putet effe perfe/ ctum:fedad hoc preparet,ut pergat,& pergens ueniat adfinem. o€ Soup oia accípíentee fcutuim fidei«C. cua» fi dixerit:in omní opere portateclypeum fidei: ut poffiz tís tecti atcp muniti excipere uenietes fagittas:& hucatqi illucarteeas bellica declinare. Hac eft fides fuper qua promercrí,ut de eo fcriptura diceret: Crediditauté Ab Gefits^ raham dco,& reputatü eft illi ad iuftícía. Perfpicua funt auté iacula maligni, quz uult mittere in corda noftra p cogitationes peffimas:de quib? unü iecitin cor luda, ut traderét faluatorem.]tag ne principium quidem habe;"alg re poterit inimicus anime uulncrandz, fi tenucrimus ΠΝ fcutum fidei:in απο ποπ folum uenientía tela frangun trapo tur,fed ctiam telorum ipfeignis extinguitur: de quo X tin; propheta complorat dicens: Omnes adulterantes,quafi Ο τα clibanus corda corum.CQ.tii hunc umboné fidei manu forti tenuerit:X cofifus in domíno, fcicritfe a uenientib? iaculis effe fecurü,loquet intrepidussin domíno cófido: P$.10& quomó dicitisanimz mez,tranfifiigrain montem ficut paffercQ) uonià ecce peccatores intenderütarcum:para uerunt fagittas fuas in pharetris: utfagittent in Fe rectos córde. Cum ergo(inquit) confidam in dio, qua mihi dátís ratione cófilium, ut nó ftem aduerfum inimí corum impctüs,S iacula quz cótra mein pharetris pra pararüt: uolentes nó foli me,fed ευ omes rectós corde percutereeEcce em fto fuper petram: nó tranfmigro in montcs tenebricofos: X omnia tela hoftium repulia, in ipfos qui diriguntcouertunt. e([ t galeam falutie acc píte.Propter hanc aleam falutarís, omnes in capite ΠΟ) ftro fenfus integrí perfeuerát:& maximeoculi,dequib?.. in Ecclefiafte Salomon ait: Sapiétis oculi in capitetius. Ecsab Sciebatei qd' effet uiri caput: δὲ qui nà ifti oculi in uiri capite collocati.Sí em caputuiri Chriftus eft:& oculi ία’ Wang pientis in capite ei? funt:fequi£ ut oís nofter fenfus,més,( i;-— C3 v0 d. T: du Cogitatio, fermo,cófiliü:fi cfi fapiétes fucrim?, in Chrifto in finc. In Chrifto autetn uecbo, lumine, iuftícia, ucritate,{Ὁ} cuncti uircutib?, 2 NRI Qi 1 Pani M Hd| a Coma A) E. aman ΠΝ ὦ Sings πο akin Sag E rtm ην p Meo E * cy 8 εἰ διὰ prs:| LU PSP ; bim, 77, org ἢ xu 1 ἐμ {μαι ἀμί| ΠΣ. i Ie ——^^PPÓ Eu Mattis 5. D 8. 5n epiftolam ad£pbefios ου ytutill^.« adr t lad ρασιηῦ eft bf Ὀεί τέ, Deifermo de fpüfancto fluit:cótrari?yo de terra loquit:. 1053.d& inde fumitexordiü. Ο) ui ením deterra eft, de terra lo; aniinz, δὲ offium δὲ medullarü. Qui fpi ritus przcidit δὲ diui dic, multti proficiens perorationé& οί; omni tempore domi num deprecantur in fpiritu: iuxta illud: 'omnipratorto: apettíóne orís mei: in confidentia notum facere my.| ᾿ ferum euangelii; pro quo legatione fungor ín catena: c itàutín ipfo audeam utoportet meloqui. Vtántem crationéeorü, quiin!^ fcíatis K uos qux círca me fint,quid aeam:omnía nota * wobisfaciet tychícus dilectus frater, δὲ fidelis minifter ἴα domíno:qué mifi ad uos in hocip(um:ut cognofca88, VI : Q.uecirca mefunt, omnia nota uobis faciet Tychicus ep. quif: Crude ccclo uenitfuperomnes eft:Ecqd' uídit&—— frater dilectys,& minifter,& conferuus in domino: qu& 37 audiuit hoc refta£, Porro fermo dei,gladi? fpüs eft: de mifi ad uosob hoc ipfum: ut cognofcatis que circa nos Ην τὰ Snc: i pO EM^ 7^- A fünt:& cófoletur cor; diusfpüs,qd eft ybü τ ps. Ce E: 2;s:-daueftra cum One; H4 dei. Viuens quippe*Etgladiüm fpiritusquod eft uerbum dei. Perómnem— mo cnarifimo δὲ ἂν fétmo ss& ean oratíoné& obfecratíoné, orantes ín omni tempore in, eet fratre, qui eft ex: acutusfupomnégla ο σον E SESY H m Gm; uo is:qui omia ua: diumancipite;& pe/ fp ἐμά: ἀξίη ipfo uígilantes in Omni inftantía& pic, hic aguntur, notafa/ retrans uícpadartus δ pro omanib? fanctis& pro me. Vt mihi detür fermoin— ciet uobis. Grandis? in domína urbium: "&inarceromaniím/: : períj, de carcere& de: tínculis triumphan^ tem. Vel certe ob id^ utuitam δὲ conuerfa., Qt ftis era'stís qux círca nosfunt: δὲ confoleturcordaueftra. Páx' RON quam: { mte, Etin hoc pro,-; y$1.2]:-.; Zgnorabant,annun/, ficósutperuigiias- fratribus& charítas, cum fide a deo patre& domíno^ Gareeis:&af&dda &mítantem precem: e Jefu Chrifto. Gratíá cnm omnibus qui diligunt domi^^ exéplar uiuedi daret" Apoftolus in dei uet/ bo doctrinaqp αἰτεῖ, Ethecofiís opulen; ἡ AM tiaadalioge proficiat-: τζιν: faluté:uteis dq ipfis profit, quip eo obfecrant. ϑίπια! Apoftoli humilitas admiranda,petentis Ephefios: ut ,p {ς faciant obfecrationes. Ait quippe: In omni inftantía&.. prece pomnibus fanctis& p me: Vt feorfüum fan&orü, δὲ(corfum fuifaceretmeétiofie. b«[ Git míbi oetür fermo ἐπ apertíone ozio πεί zc.Hoc quod nunc αἰτίη apertíone, oris mei:Etalibi: Os rnéüm ad uosapertum eft ο Corín thij:Et, aperiens os futi,docebat difcipulos fuos dicens: Et,0s meü aperui,& attraxi fpiritü:Et, aperiam in para; bolís os meum: cxtera his fimilía:fic accipiendü quafi dixeritaperíantur thefauri,& abfcódita a fzeculis facra menta pandané:ut fpütfanctus introeat ad ea proferéda quzlatitant.Nam quod huius teftimonifj,id eft,uc detur mihi(ermo in apertione oris mei, ifte firintellectus: fe. quentia probant. In confidentia( ínquit) notum facere myfteriü euangelij:Nequad in parabolis& prouerbíijs: ficut& prophete:€ ipfe dominus adhuc conítitutus in corpore loquebatur dicés: Venithora quando nequad? uobis in prouerbíjs loquar:fed confidenter de patrean nunciabo uobís. Hunc confidentiz fermoné, folus pote ᾽ν fitobtínere: qui nó habuerítcor fereprehendens:Si em cor noftrü nos non reprehenderit, cófidentiam habem? ad deum: δὲ quodcundqp petierimus, accipiemus ab eo. Ratus itaq eft qui in confidentia notum faciat myfterii enigelij: quia rarus eft qui cófidentià habeatad deum. QLuis er gloríabit caftum fe habere cor:aut quis ftabit dicens mundum fe effea peccatise Poft hzc quid fithoc quodait:Pro quo legatione fungor ín catena:ut notum uidelicet faceré my(terium euangelíj, breuiter perftrin/ gendum. Bt quidé qui fimpliciter intelligit, dicet,ppter tcítimoniü Chrifti ed de carcere δὲ de catenis hec Roma slim(cripta mififfe. Alius vo propter corpus humi/ 1 tatis X catenam iftam qua circüidamur:€ necdum fci, mus(cdm qd' oportet nos fcire: δέ per fpeculum uide: mus in znigmate:ifta eum dixiffe cótendet:& tunc uere poffein cofidentía euangelij aperire myftería, ci catená depofuerit, δὲ decarcere liber exierít: nifi forte€ in uin/ culis ab(-y uinculis computandus eft, qui cóuerfationé habet in coelís:€ de quo dici poteft: Vos aut& non eftis incarne, fed in(píritu:fi τῇ(piritus dei habitat in uobis. €(| Grautem fcíatío et vos que círca me fint| quíd agam: omía nota vobío facíettycbícue oílectue frater«c. Dupli; citer accipite: uel ideo Tychicum miffum Ephefum, ut Dunciaret η ον ἡ num Iefum Chríftumi in ἱποοττυρίσης, Amen.| εἰς uíncula-apoftoli Pauli, nota facta effe in. .difcétibus gefta apo: TS π Φ eum ímitari dolenti»: ; 29* bus: Nec parua effe Ὁ poterat cófolatio emulari cupientium,qua Apofrtolum,. egiffecognouerant. Ὁ 4 T»axfratríbue ct cbarítagicum: . fídea eo patre er oomíno(εί cbeífto. Si qua alia dona: funtqua tribuunt a deo patre& domino lefu Chrifto: inter hec pax non minim poffidet locum:qua füperat omné fenfum: δὲ cuftodit corda intellectufqy fanctoriü: ferenitas quedam atqp tranquillitas anímz quiefcentis: & uníuerlam tempeftate€ turbinem perturbationü fu; ans. Huic fimilis eft charitas cum fide: quam& ipfam gans deus pater donat& filius: ut diligamus deum de tóto corde, E proximos ficut rios metipíos:& pro inimí/ cis noftris precemur. Hancpacem& charitate quácre/ .dentíbus Ápoftolus imprecatthitantü habent, qui fra» trum nomine merentur uocári, Pax fratrib9 δὲ charitas' . cum fide& pace.Igítur& charitate δὲ fidem fic pater prae ει ftacutfilius:Etcharefis obmutefcit, quz non uulteadem' filtum poffe quz patrem.€€Latía cum omníbue qué oílígunt oomín((μη οτί fnincozrüptíone. Zimen.Nonnullí hoc íta interpretati funt:ut eum putarent dili/ gere dominum noftrum lefum chriftum, qui ab operi, bus corruptionis alienus fitopera corruptionis in coitu fentientes. Vnde& confuetudo δὲ fermo uulgaris incor; ruptos uirgines uocat: cofq; qui coitum nefcíant foemi/ natü, Corruptos yó eos, qui iftiufmodi deguftauerint uoluptate.Illud quocp teftimonium coaptantes:Si quis 1 Cort.s.c templum ἀεί corrumpit, corrumpet illum deus. Sed ὁ. ὁ neício an hoc ualeantexplanare qd fcribic: Vnufquifqi proprium habet donum a deo:alius quidem εἰς, δὲ alius fic. Videamus igitur neforte melius firomne peccatum ἡ corruptioné anim intelligere:& eos qui a peccato liberi funtííncorruptos uocarí;ita ut diligentes dominü lefum Chriftum, in incorruptione fint, dum peccati uinculis non tenentur,& cum eis eft gratia dei. Simulqp arbitror ad diftinctionem eorum qui diligunt dominum Iefurn Chriftü,(ed non in incorruptione:nunc pofitii,eos gra; tíam habere Chrifti,qui diligant eum in íncorruptione, Q.uanti ením diligunt dominum, parati exilía, parati martyría, parati inopiam,€ omnía pro eo cotumeliarü* genera fuftinere:& nihilomin? carnis paffionefuperan/ tür:fed hís nó ímprecat Apfus gratia:quia gratia diii eft cum omnibus quidiligunteum ifi incorruptione, Commentariorü ad Ephefios finis, "VI fo Πο & catenam illius ad fidem euageltj po^ CQ feciffe: eo témporequo€ ad Coloffenfes(cripfit dicens: - enimconfolatio erat;' audire Paulü Roma. - Eychicümiffum effe. ftoli απ uirtutes,&, Cot, 4.5 Ek .DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN EPISTOLAM AD TITVM jn m. ἢ ἢ EST ------.-.....η ν πάδσν ες | eos ᾿ς AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM PROEMIVM, e NOR 4-͵ D ul ΄- ἐ E: 2; s[μ Ε Ὁ ks non fint dieni fide, qui fidem prímá ítrítam fecerit: Mardonéloquor&Bafily-^ .Β ον quí uetus laníant teftamentum:tamé eos alíqua ex parte. S e Ai ferrem?, fi falcé ínnouocótínerét man? fuas:& no auderet Chri(ti(ut í paecp; μα p. dl] boni dei filijuel euangeliftas aiolare;uel apoftolos. Nunc yo cam δὲ P i Pg ἘΠῚ^ :-; ΡΣ T. 3»] eiu Nr . ἀῑβὂραπετίης δὲ apoftolorü epiftolas: noapoftolorü Chrifti fecerunt effe, fed pro ud: mí s pi quó fibi chriftianoríi nomé audeant uíndicare. Vt ením de cxteris epiftolis AE ec ror: εἰμ quicquid οδιτατί fuo doemati uiderant,eraferunt: nónullas íntegras repudíandasc dil. us m ad Tímotheum uidelicet utramq;;ad Hebraos,S ad Títum, quá nunc prins i ent i ΄-» ᾽ ή jn! ἃ n Sedem iid caufas cur eas apoftoli nó putarét,tentaremus aliquid werd E. d atifFacere lectorí.[ης yo cum hzretíca auctori à;:& forfitan.| uctorítate pronuncíent X dicant: illa epi;"m efthacnon eft: ea auctorí MP icant: illa epiftola Pauli gr :: itate refelli fe pro ueritate intelli p ant,qua ipfi non erubefcunt falía fi" raulare, Sed Tatíanus Encratítarü patrí puc Detaiacia ido"e . ríarches, quí& ipfe nonullas{ερί M eet m hancuel maximehoceft,ad Títum;apoftoli SE eR credidit: ME AREE οτοου! E. Νορ ο eoín pet pae MA affertioné.Scribitigitur Apfus,O Paula& Euftochi p »olí: qua ín Actíaco littore fita.nuncpoffeffioni ἢ δ! ' p, s ueftra: pars uel maxitna eft, δὲ fcribí n ad T'ítum difcipulum fuum:& ín Chrí i 6 P xima eft,& foribit: ja i:& ín Chrífto filium, qué Creta reli|—"m dps igi, querat ad ecdefías ínftruédas: m FEE AR ütcume duke: Arr feu T ychícus Cretam fuerít appulfus, ipfe o id μον iat.luftum quippe erat:ut ille qui dixerat,follicí:; gr e τ[ΟΠ Π οί 4ο mea omnium ecdefiarum:& qui is eelium Chrifti ufq; ad Illyrícam de Híerofolymis profici Rv quic peni d roficifcens fundauer; αι & Titi ab(entia Cretenfes effe d ymuspr at, non pateretur,&[αἱ it e defertos:a quibus primum idololatri ἷ git ; t. αἰτία femina pullularunt: fcd WT , mitteret cís pro fe& Tito Arteman uel Tychícum, quorü docttína& folatio PR imi COMMEN; εἰμ IN EP ΤΟ Y M^ B TIPVMY MI los audiet loquenté: C. ui uoluerit inter uos effe maior, Mattf.2o.4.| MN LIBER VNVS. feamaram ferum Ee filius hominis uenit,non ut mini/ Mund| si í z,€ t míni. ΕΞ; Ε edi feruns bel rapaffoltia auté(εἴ cbaíftí.In rare nf Ie qt inier dne dore εἴ mus ΕἸ 0. ταῦ spiola ad anos ita exoríus eft:Paulus^ cínxitíe;& aqua peluim rp ampro quippe inieaac τ giu SA Cni Uo: Nó eft itaqpimpiücre um catus Apoftolus.In 9 dereeum qui formá m hacautem feruum fe Zulus fernus Oei Hd apoftolus ferui um qu tma gium dei dicit: Apoftolum ὃ auté Iefu Chrifti. Scdm fid fc pru, Kilequaferuifunt, ves x ki Cun ei Jed fidem electórü dei&^— utpaternz uoluntadi" ater€ filius unum(inso deruiffedicatur,cum E fünest qui crediderit COBnIHODE—(cer ujs fuis ipfe feruie/ e $. ant- 2: 8, uela ilium. cipim: 4: eruirepra/. S um Rema.$c Hsc ams eres fion eftílla de qua ipfe Apfus ait: Nec PT TP APOROIUS cumeffetliberex omnibus, rGorod- πν piftisf, Dui eruitutis iterum intímore:fedacce— feruus propter uma Ser alio loco: Vefter(inquit) lin xd adoptionis, in quo clamamus Abbapa/^ feruus earum. Serius Πο vs fap d: uerum nobilis(eruitus, dequa δ Dauidad deum— e(tpec pecemn« Omnisenim qui facit peccatum, feruus bs LaL ἃ είς Ege τς tuus δὲ filius ancillz tua: Et beata. NOCHE fio ΐ gitur qui peccatinon fuit ferus,. dcc δν cce δηοι!ὰ somni; fremini(ς πὶ^ Apofiolus autem leu Chat Chai Barro quodait:. vm ” 111 d MS E em Í ᾿ dt Iofue.r.a adlefum filium Naue: Moyfes Tes ded odis efi disifer: prafectus ρτατοτίο Auguft nt qu cd ρα. morus cit Erinalioloco: MormuscitMoyfesfamu,— ecolihuius Ον m" [iem feruitutis Moy(en« τω λῆς snippet, Suites feruiunt:& ex ores ene ue ar Ree αἰ in dilecti ei iffec" Cre I ula fortiunt:i zi Kx i mo ος τίς date eredamps. Necmirum duis Quid OTT CEA pande ner Chriftianos fibi i πῶ, 4,; Sia Per Eliam prophetam η E CER re m La, ibi::* can ii Ζ m 49} πα εν itepuerum meum: quod graca. Fans e esquim Chrifto cred«teodeberefibi cífefubz- x aucem, hoc eft, παῖς à abigo d πιδα μόν. Puer— manos:Seruus Tefarchriti nó differ σεν: Ro" lum δὲ filium(i bras PC δν uus fapiétiz,feruus err. Ie peo f κὸν τε|"Y H:-» ajo": u: ids i^, cr 4 nime non S um met criptü effe,fed(eruü meü: id eft fus Fed ρυιοη δι Ch quippe factus eft nobisa nord: uh domini Rosie prope qui interpretatur feruus.. ὃ 4Γ Ccóm fidem FCR ICON Ste HIR τὰ piam Cs IN gud nomé accepit. Si mouéat qué; QLuinoniuxta humilítaté,ut de onem Perna d εν tonem dei dici: rem, qui uniuerfitatiseftcodi,^ dixerat:Etfiimperitus f. arplarim mant(ede, ν ) m dei dici:znon mouebitur,(i ipfum ad Kilimp ermonenon τῇ ciétia: hebrzus-(tt : MIp adapofio; hebrais;iuxta Ιερό pharifzus,profundos fenfus gra»-- E ...--.- Íermone lt frr nn»""X rte»«ace perit S x vd. i meme id M. ni mM| ει in cpiliólam ad itum d MI m o fern icat:& d cogitat,in uerba uix pro»' fantautfuerunt. Vhde quida philofophorü nópütint C ."5. gitluxtaordintigitur(επί δὲ textü rerü,potiufipuer^ effetempus prafens:fed aut praterítii, aut futuri: quia ἢ Γ 3 boram, defingulis ut fcripta funt,differam?. Scdm fidé!/ omnequod loquimur,agumus,cogitamus:aut duri fit, Ἵ Δ-'eofermone nó explicat (inquit)electorü dei:refert ad fuperiora,qd'intulitPau^^ prateritaut finódum factum eft,expectam?. Ante hec jus eruus deí;Apfus aute Iefu chrifti fcd'mfideele&orü^ igitur müditépora,eternitate quandà(zcuforum fuiffe: ἄν, sumkdude- Ww CL QUU : cati tunt usen p εαν eem p Τη a 8. 5 ,7n--^. lempcurfilio c Νο cognitionem ueritatis, quieeft iuxta pietatem in fpe ᾿ Peck du ue πὰ ἢ B Ον uitae tern: quam pro mifit non naendax deus ante. κι τ τε ia dicat, | as LC TAL 8} ΞΡ ori ur te ei;eft: εὖτ,^0 operüfenfutiatcpfer fzcula atérna: manifeftauit autem temporibus fuis."rumuemp Ue eR kl. nomm, Nec aum uerbum fuum in praedicatione, qua credíta eft mihi. innumerabilia em; "i ui electus dei eft: ᾿;:: 2d Tine^ porafunt, cum infir eL. Gee RIS cere! iTi(ecandum imperium faluatorís noftri dei, Τζο cha» Mrs siia Hs detfidem: se iuxa— riffimo filio iuxta communem fidem: Gratia paxa- tempora omne tem/ F idem habet(ἐπὶ C SET: S n: us excedit. Sex mi^ ii E ueritatis, Vnde fal deo patre Iefu Chri fto faluatore noftro.. T. fia necdum noftri ore ir. vaterad Iudaos qui SENE Huiustéà pisimplen£ anní:€ Ww in eum crediderát,eft vede de ds d|. quátas prius απογρ”.: Wd κ0},8,4 locutus:Si permanferitis in uerbo meó,co&nofcetistieri— fates quanta tépora,quátas fxculorü origines fuiffe arbt lin; E tatem: ueritas liberabit uos,Et euagelifta teftat, cp h&c trandü eft:in quibus an geli throni, dfiationes, ceteragi uo credentibus quidé dixerit: fed neíciétibusueritaté: qua— uirtutesferuierint deo:& abfq téporüi uicib? atq; méfu tdi cófequi poffent,fi in fermone ipfius permanerét:&libe,— ris deo iubétefubftiterint Ante hac itaqpoia tepora,qua Mh I ricffe&ti ferui efTe definerét.Crruarit quareadidqd'ait:— nec fermo eloqui,nec mens coprehendere, nec cogitatio * Ι fcdm fidem ele&orü dei€ cognitionem ueritatissiunxe^ tacitaaudet attingere:prornifit deus pater fapientiz fuse: his rit; quz iuxta pietate eftutrüi nam fitaliqua ueritas qu—. uerbü ταῦ, δὲ ipfam fapiétía fuam, X uitam eorü quicre/. ipit nóin pietate fit pofita:& nunc ad diftin&tione illiusinfe/^ diturierancmudo effe uenturà.Diligenter attédite textt : ratur cognitio ueritatis, quz iuxta pictatem eft.Eftpla/—& ordinelectionis: quoníà uita etérna qua nó mendax quag neucrítas, que non habet pietatem. Si quis grammati;,' deus ante fzcula aterna promifit: nó alía fit abíep uerbo mt cam artem nouerit uel díalecticam:ut rationemrectelo/ ἀεί, Manifeftauit ein(inquio téporib? fuis uerbü fuum Ι quendi habeat;& inter falía δὲ uera díjadicet.Geometría^ Ergo quá promiferat uitam aternà, ipfa eft uerbü fuum uil i. quog& Arithmetica δὲ Mufica habét in fuaíciétia ueri»— qd'in principio erat apud patré;& deus erat uerbum:& "m fatem:fed nà eft fcientía illa pietatís.Scíentía pietatís, eft— uerbü caro factü εἰ δὲ habitauit in nobis. OQ) d' aut£ uer/ | noffe legem:intelligere pphetas: euagelio credere:apo/^ bum dei, boc eft, Chriftus ipfe fit uita, ín alio loco tefta£ dni| n- ftolosnon ignorare. Etecótrario multi funt qui habént—dicens:Ego fum uita. Vita yo nó breuis, nonaliquibus IcB4..2 tuni p pietatis uerà cognitione: fed non ftatim a cxterarüartii— circüfcripta téporib?,fed perpetua/fed eterna:qua man i Auth& earti,de quib? fupra métioné fecim?ueritat.Hacigif—feftata cít in nouiffimis faculis:in predicatióe que credí—[) ΠΕ} ucritas cui? cognitio iuxta pietat£eít,infpeuiteaternz, τὰ εἰξ Paulo doctori gentiüi& magiftro: utannüciare£ ín my ofita eft:quía ftatim ei qui fe coghouerit premium ti, mundo,& hominib? nota fieret: iuxta imperiti faluato; UE D uit immortalitatis. Abfqp pietate uero noticía ueritatis ris dei, qui nos faluos effe uotuitid qd pollícitus fuerat C dele&atad prafens: fed zternitaté nó habet premiortiz implendo. Scribit aute Apoftolus Tito chariffimo filio, qum qui promifit nó mendax deus ante fxculaaterna:& ma— qd' grece dícit τίτω γικοῖω τέκνο:& latino fermone rion Ku nifcftauit cam temporibus fuis in chrifto lefu. Cui auté' poteftexplicari: γυέσιος eim hoc potius fonat: cum quis ái| promifit ante,& poftea fccit effe perfpicua: nififapientie^ fidelis& proprius&(utita dicam)legitimus fiue germa oU|(σα: que erat femper ο patre, cü lataref orbe perfecto:— nusabfqy cóparatione alterins appellat. Ex quo intelli/ am.& gauderet fap filíjs hominü:& repromifit eos quicunds gimus fuiffe δὲ in filijs Pauli plurimà differétia, qd'alios pum v. inillacredituri effent, habituros effeuitàzaternàcAnted?— haberet γυκσίουο.Ἱ. germaniflimos fibig cóiunctos:& de Iam. orbis iaceret fundaméta,antedj maría díffunderet:mon— uero matrimonio,ac de libera procreatos:alios Yo quaft TU.- fesftatueret:coelum fufpenderet:terrà deiecta mole foli^^ exancilla&ex Agar,qui nó poffunt hareditatté accipere. oni i. daret: hecrepromifit deus ín quo mendacium non ef: cumliberzfilio líaac.Sermo quippe€ fapiétía δὲ doctri rng!| Nó quia poffit métirí,& nolit in falíitatis uerbaprorum^ naquaTitus Chrifti ecclefias inftruebat,effíciebat eum μοὶ 7 perefed quia qui pater fic ueritatis, nullum in fehabeat— proprium Apoftoli filium: δὲ abomni alioriüi confortio ms Romasa medaciü:fcdm illud: Fíataüt deusuerax:oisaüthomo^ feparatü. Videamus poft hzc qd fequitur: Scd'm$ com^ im^^ 7. mendax.Propterea aüté nó mendax deus didif:eten cü^ munem fidem:utrum nam omniü qui in Chrifto crede quii|. iureiurando quzdà in pphetís pollicet: ut nos fecurio— bant,cómunem dixeritfidem,an cómunem,fuam tm& tu- teseffectimagis fperem? futura effe quz praedi&afüc&^ TiticCQruod quidémihi meli? uidetur, apoftoli Pauli& fins C tota mente credétes,ad cófequéda ea quz uentura funt, Titifidem fuiffe cómunem, omnium credentium: in midi..*— opraeparemur.Non abre uidet breuiter perftringere:cur quibus pro uarietate mentium, fides quoqg;i communis uc. deusfolus uerax,& offíshomo mendax, Apoftoli uoce effe non poterat,fed diuerfa. Adextremum prafatio epi mtl ἱ dicat. Et nifi fallor, quomó folus habere dicit immortali Ποῖα, δ falutatío prafationis apoftoli ad Títum, tali fine TB tatém: cti δὲ angelos δὲ multas rationabiles fecerítcteatu^ complet.Gratía X paxa deo patre& Chrifto lefu falua; οἰ ras,quib? dederit immortalitate: ita& folusdicitureffe—torenoftro.Siueqd& gratia X pax,tam a deo patre fit q$ . Werax: non qd.€ cateri non immortales& ueritatisfine^ achrifto Iefu:& utrunqp abutrog datü poffit intellipiz á o iii-amatores: fed cp illefolus naturalitér Πε,& immortalis, fiue qp gratia ad patre,& pax referat ad filium. Nó ablgs. & uerus. Cxterí yo immortalitatem& ueritatem ex lar/"fcrupulotranfeundum eft: qd quibufdam Apoftolus al " i| gitione illius confequantur:& aliud fit uerum effe,&— imprecatus eft,uteis gratía& pax multiplicarent:nunc "Rn. quid habere per femet: alíud ín poteftate donantis εἴς— yoadTitü pax& gratía fine multiplicatione fint pofita. rdi quod habeas.Sed nec hoc filentio prztereundum puto,— Noeuir iuftus δὲ naufrago orbe folus feruatus nó dicit ep,| quó non mendax deusanteaterna fecula, xternam ίρο plus gratías, fed unà gratía inueniffe in cófpeetu dei. vial. ponderituitam: ex quo fuxta hiftoria Genefeos factus t Moyfes ad diim:Si inueni( inquit) gratía apud teFt Exo,jse εἰμι'£ftmundus:& per uices no&iumacdierü,menfiumipa, ficubialibiin pfona fanctorü gratia pofita eft: quare& m riter& annorü,tempora cóftítuta funt. Inhoccurriculo— inuenies:non eos gratias inueniffe,fed gratia. Mercator m:& rota mundi,tempora labunf& ueniunt;& aut futura illedeeuágelioq plures habuit margaritas, ad extremi Martb.ig.f | vs:; δ unam preciofam iT AY. a£ommen.IDícronymi- B unam preciofam repperit,quá de multis margaritis folà emicPerfectorü quippeeft unam margaritam;,& unum thefaurü, omnibus margaritis& totius fubftantia fuae emere cómertío. Incípientii yo€ adhucin ítinerepofi/ torum;nedum unam δὲ folam,fed plures habere marga| ritas, aq[ Houiue rcí d (Γαία reliqué te crete: vtca que oceráticorri 5 Fluilis rei gratía reliqui te Cretz:ut ea quie deerát;cor, gereo.Apoftolice di^ v τίσετος. Et coftitüas per cíuitates prefbyteros, ficut ego c dbi difpofui. Sí qüis eft finecrímine, unius uxorís uir, filios habens fideles,non ín accufatione luxuríz,aut nó gnitatis eft ecclefiz ía cere fundamentum: qd. nemo poteft po; ^ere,nifi architectus, Fundamentü aüt no s e(talíud preter Chriftülefum. C) ui inferiores artifices ' funt, hi poffunt edes fup fundaméta cóftruere, Paulus itaq utíapiens architectus, δ΄ hocomni labore conten; dens:nein praparatis gloríaret, fed ubi necdum Chri/ ftus fuerat annunciatus: poft dura Cretenfium ad fi; dem Chrifti corda mollierat:€ tam fermone d fignis e«domuerat€ edocuerateos nó in uernaculum Iouem, fedin deum patrem& in Chriftum credere: reliquit Ti; : tumdifcipulum Crete, ut rudímenta nafcentis ecclefiae confirmaret:& fi quid uidebatur deeffe, corrigeret: ipfe perges adalías nationes, ut rurfum in eis Chrifti iaceret fundamentü.() uod auté aít:utca qua deerant,corrige xes:oftendit necdum eos ad plenà ueniffe fcientiam ueri tatis: δὲ licetab Apoftolo correcti fuerínt: tamen adhuc indigere correctione. Omneauté quod corrigit imper/ fcctum eft.Nam& in graco prapofitionis adiectio, qua fcribi£ ἔπιδιορθώσῃ, no idípfum fonat qd dogüdios.i.corri geres:(ed utita dicà, fupercorrigeres: ut(cilicetea qua a me correcta funt: δὲ necdü ad plenà ueri lincam funt re/ tracta, a tecorrígant: δὲ normam zqualitatis accipiant,. ..b 61£tcouftituae per cíuítatee pzefbyterooi ficut ego tibí oífpofui. Audiantepifcopi qui habét cóftituendi prefoy teros per urbes fingulas poteftate fub quali lege ecclefia Ε fhicee con(títutionis ordo teneatur: nec putent Apoftoli ἕλοις uerba effe, fed Chrifti: quí ad difcipulos ait: Q.ui uos , fpernit,mefpernit:qui aüt me fpernit, fpernit e qui me mifit: Sic& qui uos audit,me audit: qui auté me audit, auditeum qui me mifit. Ex quo manifeftum eft,eos qui Apoftoli lege cótempta, ecclefiaftícii gradum nó merito uolueríntalicui deferre, fed gratia:contra Chriftum fa/ cere:qui qualis ín ecclefia pre(byter cófticuendus fit,per Apoftolum fuum in fequentibus executus eft. Moyfes amícus dei, cui facíead faciem deus locutus eft: potuit utigy fucceffores principatus,filios fuos facere:& pofte/ ris propríam relinquere dignitate: fed extraneus dealía Det.1.£51,b cibu eligitur lefas: utfcíiremus princípatü ín populos non fanguini deferendü effe fed uitz. At nunc cernimus plurimos hanc rem beneficiü facere:ut nó quaranteos, qui poffunt eccle(iz plus prodeffe& in ecclia erigere co/ Jumnas:fed quos uel ipfi amant,uel quorum funtobfe; quijs deliniti: uel pro quibus maiorü quifpiam rogaue rit: ut deteriora taceam: qui utcleríci fierent, muneri/ bus impetrarüt.Diligenter Apoftoli uerba attendamus dicentis: Vt cóftituas per cíuitates prefbyteros, ficut ego tibi difpofui. Ω. αἱ qualís prefbyter debeatordinari, in cófequentibus differens, hocait:Si quis eft fine crímine, unius üxoris uir, catera:poftea intulit: Oportet enim *pifcopum fine crímine effe,tand dei difpenfatoré.ldem eft ergo prefbyter quiepifcopus:&antedj diaboliinftin 1Cort.i.b ctu,ítudia in religione fierent,& diceret in populís: Ego fum Paulí,ego Apollo;ego auté Cephe,cómuni prefby; tcrorum cófilio,ecclefiz gubernabant. Poftd: yo υπ ΟΙ eos quos bapticauerat fuos putabateffe n Chri fti:in toto orbe decretum eft, ut unus de prefbyteris ele, €tus(uperponeret caterís:ad quem omnis ecclefiz cura pertíneret:&(chifmatü femina tollerentur.Putat aliquis nó fcripturarü, fed noftram efTe fententia;epifcopum& preíbyter& unum effe:& aliud atatis, aliud effenomen officij: relegat Apoftoli ad Philippeníes uerba dicentis; ὦ apforü fcriptum εἴτ cum ueniffet Apoftolus Mile, Mao πιὸ . Paulus& Timotheus ferui Tefu Cfirifti, oimib? fan&tisin η} s chrifto lefu, qui funt Philippis cü epifcopis& diaconis G gd gratíauobis& pax,& relig. Philippis una eft urbs Mace a donía:& certe in una ciuitate plures,ut nuncupanf epi,| dg fcopicífe non poterant. Sed quía eofdem epifcopos illo{π| CNET(ur tempore quos& pre, s fbyteros appellabat 55 propterea indifferen tih ter de epifcopís quafi m de preibyteris eft lo, in! cutus. Adhuc hocali Sp cui uideat ambigui, rip fubditos, nifialtero teftimonio ἐὼν cóprobet.In actibus ἐφ miferit Ephefum: δὲ uocaueritprefbyteros ecclefia εἰμ; dem: quibus poftea inter catera fit locutus: Atten dite msi uobis€ omni gregi: in quo uos fpirituffandus pofuit rio epifcopos pafcere ecclefiam diii, quà acquifiuít per(an, nq i: T guinem fuü.Et hic diligentius obferuatequomó unius Ὧν ciuitatis Ephefi prefbyteros uocans, poftea eofdem epi/ ὑπ fcopos dixerít.Si quís uult recipere cam epiftolam que pir. fub nomine Pauli ad Hebraos fcripta eft:& ibi παπαῖ Hebr— uen ter inter plures ecclefie cura diuidit.Siquidé ad plebem niindt Ícribit: Parete principibus ucfiris,& fubiccti eftote:ipfi ἡπὶ em funt quí uigilant pro animabus ueftrís, quafiratio, ἐν nem reddentes,ne fufpirantes hoc facíant: Si quídé hoc íi utile uobis eft. Et Petrus qui ex fidei firmitate nomenac MPefa wind cepit, in epiftola fua loqui£ dicens: Prefbyteros ergo ín fifi uobis obfecro cóprefbyter,& teftis Chrifti paffionü: qui ΓΝ δὲ eius gloríz quz in futuro reuelanda eft, ocius fum: ifimif paíciteeum qui in uobis eft gregem domini:no quafi cüi ον neceffitate fed uoluntarie. Hac pro pterea, utofrendere, gai musapud ueteres eofdem fuiffe prefbyteros quos& epi apa ίζορος: paulatím yo ut dífenfionü plantaria euelleren, ἡ πια : tur, adunumomnéfollicitudiné effe delatá. Sicutergo εἰ prefbyteri fciuntfe ex eccfia cofuetudine εἰ qui fibi prz, H tftae pofitus fuerit effe(ubiectos: ita epifcopi nouerintfe ma/ Ata is cofuctudine ᾧ difpofitionis dominica ücritate; pre/ august byteris effe maiores: X1n comune debere ecclefiam re/ ὑπ! gere,imitantes Moy(en:qui cum haberetin poteftarefo; Nome| ν lus pracífe populo ifrael, feptuaginta elegit cum quib? arma populum iudicaret. Vidgamusigitur qualis prefbyter- lm fiueepifcopus ordinandus fit. c€f&quío eft finecrímí αρ πε vnius vtozíe vír zc.Primü itacp fine crimine fit: quod... ἢ , ᾿ H"^": puto alio uerbo ad Timotheum irreprehenfibile nomi; τ Timoja m" natum: non qpeo ti tempore quo ordínandus eft,(ine Maji ullo fit crimine:& praterítas maculas noua cóuerfatióe diluerit: fed ex eo tempore quo in Chrifto renatus eft, si nulla peccati confciétia remordeat, Q:uomó ef. poteft ΓΝ prafes ecclefia auferre malum de medio eius,qui ín de/ ii licto fimili corruerite Aut qua libertate corrípere peccan ΠΝ tem,cü tacitus fibi ipfe reípondeat,eadem δα γης quae nis corripiteItag qui epifcopatum defyderat, bonum opus 1. Tímo38 ο defyderat.Opus inquit,non honoré,non elorià. Opor; m s tetauté illum& tetimoniü habere bonü ab his quiforis scii funt: utnon in opprobrium incídat δὲ in laqueum dia; Can boli.CL uod autéait, unius uxorís uír: fic intelligerede,—' 3 τὴ bemus: utnó omnem monogamum digamo putemus Ἂν effe meliorem: fed quo ís poffitad monogamiam& con t τῇ tinentià cohortarí, qui fui exemplum praferat ín docen i à do. Efto quippealiqué adolefcentulü cóiu gem perdidif πῶ fe:& carnis neceffitate fuperatü,accepiffe uxorem fecun,"| dam:quam δὲ ipfam ftatim amiferit, δὲ deinceps uixerit i continéter: alium Yo ufq ad(enectam habuiffe matri» e moniti δὲ uxoris ufum: utplariq exiftimant faelicitate, i nuncia carnis opere ceffafle:quis uobis e duobus uide/: s tur efTe melior, pudicitior, cotinentiore Vticp ille qui ín» isis fatlix etià in fecundo matrimonio fuit: X poftea pudice na .& fancte cóueríatus cft:& nó is quiab uxoris amplexu, d nec fenili eft feparatus atate. Non fibi ergo applaudat, in; "in quicunq quafi motr;cgamus Εἰ ρίαν, q omní digamo fit melior: cüín eo magis fit electa faclicitas q voluntas, Q.uidam bli Ὧν ttd Tti [inia| Tui fint,€ unam uxore JA QC.uidam dehocloco ita fentiunt: Iudaicz(inquiunt) ^. confuetudinis fuit,uel binas uxores habere,uel plures: quod etiam in ueteri lege de Abraham& Iacob legim?: '& hocnuncuolunt effe praceptum:ne ís qui epifcopus «ligendus eft;uno tempore duas pariter habeat uxores, "Mult fuperfticiofius magis dj uerius, etíà '€os qui cü getiles fue habucrint:qua amif? fa, poft baptifmum "Chrifti alterà duxe/ rint, putant ín facer/ dotio nó legédos:cti utitp(i hocobferuadü fit, illi magis abepifcopatu arceri debeant:qui uagam per meretrices anteexercentes libidiné,unam regeneratí uxorem acce; ;perínt: δὲ multo dete(tabilius Πε fornicatii effe cum plu/ ribus, d digamum reperirí: quia in alio infoelícitas ma/ ὁ fubdítos. Opórtet enim epifcopum fine crímine effc, ταπζρ dei dífpenfatoré non proternum, nó iracundü, nó uínolenti,nó percuToré,nó turpís lucri appetitoré: trímontj eft:in alio ad peccandü prona lafciuia. Montaz— nus& qui Nouati fchifma fectan£, nomé fibi munditize prafumpfereiputantq fecunda matrimonia ab ecclefize comunione prohibenda:cum Apoftolus deepifcopis& prefbyteris hoc przcipiens,utiqp ín ceteris relaxarit; nó € hortetur ad fecunda matrimonia, fed cp neceffitati car nis indulgeat. Scripfit& Tertullianus de monogamia librum hareticum:quem Apoftolo cótraire,nemo qui, Apoftolum legerit,ignorabit. Et quídé effe fine crimíne epifcopum fiue prefbyterum:& unam uxoré habere,in noftra eft poteftate. Czterü illud quod fequitur:habere filios fideles,nó in accufatione Iuxuríe, acnó fubditos, extra noftram eft uoluntate, E(to quippe parentes bene inftituiffe liberos fuos:&a parua etate femp dominicis erudi(fe praceptís:hí fi poftea(e luxuriz dederint:& Πα’ perati uitfjs, libidini frena permiferint: nunquid culpa ad parentes redundabit:& fanctitaté patris,filíj peccata maculabunt:Si quis bene erudiuit β]ίος fuos: in his pu to fui(fe& Ifaac: qui utiq; Eau filiura fuum bene infti tuiffe credendus eft. Verü E(au fornicari?& pphanus, uix^ Gefisdprounaefcauendídit primogenita fua, Samuel quoq; IW. pRegiz,c quitalisfuir, ucinuocaret dam:€ dominus exaudiffet cham, prd (inten cinq. bién μοι in nui ΕΝΑ μα qund SN ἼΠΠ ΠΠ! ἮΝ ri. Og is quit TI lire ypult jh jam.| xindd ἡ npe vani quum ife ma fodit bob 3, s [εφ ü d anl pps dg polit Qua cum:& in tempore meífis,pluuíam hyemis impetraret; habuit filíos qui declinauerüt poft auariciam:& accipie bantmünera,S tam iniqui iudices extíterunt:ut popu lus nequad ferens, regem(ibi in fimilitudine caterarü gentiii poftularet. Ergo ἢ electio facerdotü fieret:& Ifaac mppter Efau,S8 Samuel ppter filios fuos indigni facerdo; tio putarent, Et cii peccata parentü Πῆς non imputen£, nequad iam illa uigente fententia, parétes uuam acerbà comederunt,& dentes filiori obftupuerüt, filiorü uitia parentibus preiudicabuntePrimiü itag dicendü eft,qd tam fanctum nomé fit facerdotfj: ut nobis etíam ea qua extra nos funt pofita,reputentur:non quo propter uitía noftra epifcopi nó fíamus:fed cp propter filiorü inconti; tíentiam ab hoc gradu arcendi fimus. QLua eim liberta; tepoffumus alienos filíos corripere, δὲ docere qua recta funt: cum nobis ftatim poffit qui fuerit correptus inge/ rereante doce filios cuos. Aut qua fronte extranei corri io fornicante, cum míhi cófcientia mea ipfa refpódeat; E ergo fornicanté filium:abíjce filios cuos uitíjs: feruientes.Cum auté nequam filius in una tecum com/ municat domo,tu audes dealteríus oculo feftucam de/ trahere,in tuo trabem non uidenseNon itaqp iuftus pol; ' luítur ex filiorü uíttjs: fed libertas ab Apoftolo ecclefize principi referuat:cp talís fíat quí nó tímeat propter uitía liberorü extraneosreprehendere. Deinde etía illud eft inferedü aduerfum eos qui de epifcopatu intumefcunt: & putantfe nó difpenfatione Chrifti fed imperíti confe; €utos: quíanon ftatim omnibus hís meliores fint, qui^ cung epifcopi nó fuerint ordinati: δὲ ex eo c electi(unt, ἐρῇ fe magis exiftiment coprobatos: fed intelligant pro; pterea quofdà a facerdotio remotos: quía eos uítía libe; rorum impedierínt. Si autem peccata filiorüi iuftum ab epifcopatu prohibent:quanto magís unufquiíq fe con; Tyderans δὲ(ciens: quia potentes potenter tormenta pà/ tientur, retrahetfe ab hoc non tàm.dhonore dionére:& aliorü locum qui magis digni(untnon ambietocctipá: re. Ad extremü hoc dicendum eft,in(cripturis pér filios λογιο]κούς jid eft, cogitationes:per filias ἠο,ποάξιο, τα éft; : opera intelligi: δὲ eü nunc pracipi debere epifcopü fierí: qui δὲ cogitationes X operà in fuà habeat poteftà te:€ uere credat ir Chtriíto:& nulla fub; * repentium uitiorum labe maculetur. 4 6€)po:tet eii epifcopum fine crímíne effeitands Ὀεί oífpcfatozé. Ο uzritur ergo inter difpenía; tores ut fidelis quis inuenia£?& nó comedens X bibens cum ebriofis,percutíat feruos& ancillas: fed incertü dei expectet aduentii: δὲ det cóferuis ín tépore cibaria. Inter uillicum aute& familiam hac fola difiantia eft: qp con/ | Sed hofpitalem, . fernus prepofitus eft cóferuis fuis. Sciatítacp epifcopus & prefbyter, fibí populü coferuü effe non feraü. Caxterá qua fequunt,in nobis pofita(unt,Non proteruü, id eft, non tumenté δὲ placenté fibi qd? epifcopus fit: fed quafi bonum uillicum, id requirenté, quod pluribus profit. Non iracundü.Iracundus eft,qui(emper iráfcitur:& ad leuem refponfionis auram atq; peccatí,quafi a uentó fo/ lium cómouetur. Etreuera níhil eft focdius praceptore furiofo: qui cum debeat effe manfuetus:& ἔς αν illud quod fcriptum e(t: Seruum autem domini non oportet j rixariíed humilem effe ad omnes,doctorem patientem, in manfuetudine erudientem eos qui contra ueniunti Πες diuerfo toruo uultu,tremétibus labíjs,ragata fron te,effrenatis conuicijs facie inter pallore ruborédg uaria; ta,clamore perítrepat:& errantes nó tam ad bonü retra; hat, d ad malum fua fzuitia precipitet.Inde eft quod δὲ Salomon ait:Ira perditetià fapiétes:Et,ira uiri iufticiam dei non operat.Nec yo qui aliquando irafcitur,iracun dus eft:fed ille dicitur iracundus,qui crebro hac paffio; nefupera£. Prohibet quoq epifcopü effe uínolentü: de quo ad Timotheum fcribitur: Non multo uino dedit. CQLualeeft auté epifcopum uidere uinolentum: utfenfu occupato uel exaltet rifum contra grauitatis decorem,& labijs diffolutis cachinnet:uel(i paululum triftis cuinfy P. dam rei fuerit recordatus,inter poculainfingultuspro/:. rumpat& lachrymas.Longum eft ire per fingula:& ín/ fanias.quas ebrietas(uggerítexplicare. Videas alios po/ cula ín tela uertentes, fcyphum in faciem iacere cóuiuzs alios(ciffis ueftibus in uulnera aliena proruere:alios cia mare:alíos dormitare:qui plus bibérit, fortior compu: tatur:accufationis occafio eft, adíuratum per regem fre; quentíus non bibifTe. Vomunt üutbíbantbibunt ut uo; mant. Digeftio uentris δὲ guttur, uno occupant officios Hocnunc dixiffe(ufficíat,qd fcdóm Apoftolum,in uino luxuría eft.Ecubicüq faturitas atcp ebrietas fuerínt, ibí libido domine£. Specta uentrem δὲ geniízalia,pro quali; tate uitiorii ordo membrorü.Nund ego ebrium ςα τῇ putabo:qui&(i uino confopitus dormierittame potuit peccare per uinum.Miíramur auté Apoftolum ín epifcó pís fiue prefoyteris damna(Te uinolentíam:cum in πό ri ᾳποσρ]ερς praceptü fitSacerdotes cum ingrediuntur templum míniftrare deo,uínum omnino non bibere: nagareum Φράι fanctam comàm nutriat:& nihil contà minatum,nihil mortale cófpiciat: δὲ a uino abftinere δὲ ab uua patfa,& a dilutiori quz folctex uinaccis fieri po^ tione,omníq ficera, quz menté ab integra fanítate per^ uertit. Dicat quifq quod uolet,ego loquor cófcientiani meam: fcio mihi abftínentiam δὲ nocuiffe intermi(Tam; δὲ profuifferepetitam.Poft uínolentiam autem hoc pra εἰρίοπε percuffor ficquod quidem X fimpliciter intelléj ἡ &um zdificataudienté,ne facile manum porrigat ad ce) dendum:neín os alteríus uerberandum,infanus eruri pat.Melius autem ο, πε non percu(foré ilium dicamus. effe, qui manfuetus δὲ pátiens,(citín tempore quid ἰσ2 x quenduid. £ommen.Il^ieronymi quendum(it, quid tacendum:necfermone inutili,con/ íciétíam percutit infirmorum,Non enim Apfus ecclefie "principe formans, uetateffe pugilem δὲ pancratiaften: qd etiatn plabcio€ quocunq gentili(i fuerit, reprehen 'ditur:fed hocut dixi:ne contumeliofus δὲ garrulus per; dateum, qué potuit 'modettia δὲ lenitate corrigere.Turpis ἅφ lucriappetitus ab co qui epifcopus futu/ a Sed hófpitalem,bonorum amatorem,caftum,iuftam, fanctum,contínentetn, fiue abftinentem, obtinentem eum qui fcdtm doctriná eft fidelem fermonéut potens nes quos prius negauerat,conceffifet, Tantmm íntercft inter ,ppofitionis panes δὲ corpus Chrifti, quantü inter umbram& corpora, inter imaginem& ueritatem, inter -exéplaria futurorüi:& ea ipfa qua per exemplaría prafi, gurabant.(uó itag manfuetudo,patientia, fobrietag, . moderatio,abftinen, tia lucri, hofpitalitas quog& benignitas, pracipue effe debent AÁnepifcopo: δὲ inter rus eft,effe debetalie,"t: ΠΡ ΕΠ: cunctos laicos emí, nus.Suntenimmul, fitconfolari in doctrína(αμα. δὲ cotradicentes arguere,— nentia ti No ^ti'docentes que non bara exili RIA T UT:. Φρεία,€(utita dixe; oportet, turpis lucrí e Sunténím multi S ion fubditi;uaniloqui,& mentium rim) pudicitia facer, ^gratiaquitotasdo/— deceptorcs:tnaxíme qui de circumcifione funt, quibus detiisut non 1 "mos fubuertüt,& pu ἢ dii ΙΤ ΤΙ: abopere fe immüdo tantquetumefebie Oportet filentiutn indici: quí uniuerfas fabuertunt(ον ἰδ p d tarem.Meliorautéeft— fnoS, docentes qu non oportetturpislucrigratía.^— ia&u oculi,& cogi iuxta Salomoné,mo/, Dixitquidam tationíserrore, mens Proucr 16. b dica acceptio cum iu fticia, ᾧ multa genimina cii iniquitate:& magis eligen dum ín paupertate nomen bonum, d in diuitijs nomen. ABE. Epifcopus qui imitator Apoftoli effe cupit:ha; bens uictum δὲ ueftitum, his tantü debeteffe cótentus, Ὁ οἱ αἰεασίο feruierint, dealtario uiuant. Víuant inquit, - non diuites fiant. Vnde& as nobis excutitur de gona:& 1íina tiii tunica induimur:nec de cra(tino cogitam?. Tur pis lucri appetitio,eft plus ᾧ de prefentib?cogitare. Huc τίς qd nó debeat habere epifcopus fiue prefbyter, Apo: ᾿ ftoli fermone praceptü eft: nunc ecotrario quid habere Mattb.25,c Mattb. d debeat,explicatur. α 4Γ Sed bofpítalem«c. Anteomnía hofpitalitas futuro epifcopo denunciat. Sienim omnes illud de euágelio audire defyderant:Hofpes fui,& fufce, piftis me: quáto magis epifcopus, cuius domus,omníü cómune efle debet hofpitii?Laicus eft unum aut duos, aut paucos recipiens,implebit hofpitalitatis officiü.Epi fcopus nifiomnes receperitiíinhumanus eft. Sed uereor ne απ regina Auftri ueniensa finibus terrz, audire fa; pieneam Salomonis, iudicatura eft homines temporís ui: Ecuiri Niniuite acta poenitentia ad predícationem * Jonz,condemnabunteos qui maiorélona faluatoréau dire cótempferüt:Sic plurimi in populis,epifcopos iudi;. cent fubtranentes fe ab ecclefiaftico gradu:& ea quz epi Ícopo nó cóueniuntexercétes:de quib?puto& lohanné ad Gaium fcribere. Chariffime fideliter facis: quodctig: operaris in fratrib?,& hocperegrinis: qui teftimonium dederunt dilectioni tuz cora ecclefía:quos optime facis, fi przmiferís deo digne:pro nomine em domini exierüt; nihil'accipiétes a gentilib?.Er uere fancto fpiritu in felo/ quente:qd futurü erat in ecclefijs, iam tuncreprehendit dicens:Scrípfi etia eccléfia:fed quí primatus agere cupit «ου diotrephes nó recipit nos. Propterea cum uenero, admonebo eius opera,quz facit malís uerbis detrahens de nobis:& nó fufficit ei p ipfe non recipit fratres, fed δὲ uolentes prohibet,& de ecclefia ejcit, Verenunceft cer7 nere qd predi&ü eft,in plerifqy urbibus, epifcopos fiue. prefbyteros,fi laicos uiderint hofpitalesjamatores bono rum:inuiderefremere,excómunicare, de ecclefía expel; . lere:quafi nó liceat facereqd' epifcopus nó faciat:& tales effelaicos, damnatio facerdotü(it. Graues itagyeos ha/ 1 Regnirb bent:X quafi ceruicibus fuis impofitos,uta bono abdu; cantopere,uarfjs perfecutionib? ínquictant.Sit auté epi Ícopus& pudicus qué greci σώφρονα uocant:& latinus interpres uerbi ambiguitate deceptus, pro pudico pru; dentem tranftulit.Si aute laicis imperat ut propter οὐδ, tionem abítineant fe ab uxorü coítu: quid de epifcopo fentiendü cft:qui quotidie,p fuis populíg: peccatis απ’ batas deooblaturus eft uictimas« Relegam? Regum li^ bros:& inueniemus facerdotem Abimelech de panibus propofitionis noluiffe prius dare Dauid& pueris eius: nifi ínterrogaret,utrum müdi effent puería muliere:nó utíq aliena, fed coniuge. Etnifiéos audiffet ab heri& nudiufiertius uacaffe ab opere coniugali: nequad ρα; Chrifti corpus con; . fectura fitlibera, Iuftus quoqj& fanctus epifcopus effe debet: ut iuftíciam in populis quibus praet, exerceats reddens unicuiq; quod meretur: nec accipiat perfonam in iudicio.Interlaici aute& epifcopi iufticiam hoc ínter, eft, laicus poteft apparere iuftus in paucis: epifcopüs - Yoin totexercere iuftícid poteft, quot& fubditos habet, Sanctus auté g grace ὅσιος dicitur, magis id fignificat, cum ipía fanctítas eft mixta pietati:& ad deum refertür, QLuem enim nos fanctum, grací«op uocant: quém autem illi crop, nos pium ín deum poffumus appel/ lare. Sit quoq epifcopus δὲ abftínens: non tantum (ut quidam putant)a libidine δὲ ab uxoris amplexu,(ed abomníbus aními perturbationib?: nead iracundiam cócitetur:ne illum tríftícia defjcíat:ne terror exagitet: ne laticía immoderata fuftollat. Abftinentia aute in fructi» bus fpiritus,ab Apoftolo numerata eft. Etfi exigitur ab omnibus quàto magis ab epifcopo:qui patiens& man; fuetus debet uitia ferre peccantium: coníolari pufillani, mes:fuftentare infirmos: nulli malum ,p malo reddere, fed uincerein bono malum. Ad extremü obtineat cum qui cdm doctrinam eft fidelem fermoné: ut quomodo fermo dei fidelis eft& omni acceptione dignus: fic& ille talem fe prabeat:utomne quod loquitur, fide dignum exiftimetur: δὲ uerba ipfius fint regula ueritatis, Potens quoq fit eos qui fzculi iftius curbinibus exagitant con/ folari:£ perfanam doctrina infirma precepta deftruere; Sana autem doctrina diciturad diftinctioné languida infirmzg doctrinz.Talis quoq[ες πε contradicentes at uathareticos fiue iudaos,&(«culi iftíus fapientes. Et uperiora quidem quz in epifcopi uirtutibus pofuitad uitam pertinet. Hoc yo quodait: ut potens fit confolari in doctrina fana, δὲ contradicentes arguere:referendum eftad fciétiam.C) uia fi epifcopi tantü fit fancta uita; fibt potefi prodeffe fic uíuens. Porro fi& doctrina& fermo, ne fueriteruditus,poteft fe caterofqy inftruere:& nó(ΟἹ inftruere& docere fuos, fed δὲ aduerfarios repercutere: qui ni(i refutati fuerint atep conuicti, facile queunt fim plicium corda peruertere. Hic locus aduerfus eos facit, qui inertíz fe£ ocio δέ fomno dantes, putant peccatum eíTe,(i(cripturas legerint: δὲ eos qui in lege domini medt tantur die ac nocte: quafi garrulos inuulefqy cótemnütz non animadpertentes Apoftolum poft catalogum con^ uerfationis epifcopi:etiam doctrina(militer pracepiffe. br Sunt enim multí et non fubdítíivaniloquí i e menrium Occeptozee τί, αἱ ecclefiz futurus eft prínceps, habeat eloquétiam cum uita integritate fociatà: neopera abíqs fermone finttacita:& dicta factís deficictib9 erubefcant: maxime cum fint non pauci, fed plures:'nec(ubditi,fed proteruí:quínon curent illud Pfalmiftz dicere: Nonne$14 fubiecta eft deo anima meac Sed bonà mentiü fementé, que naturaliter habet noticià dei inani per(uafione per/ uertant. Hoc quippe mihi Paulus uidetur fenfiffe,cum dicit φρεγαπάτω: non ut fimplícíter latinus interpres 23 tranftulit ἃ per m ἐμ! με qi μα ᾿ μα [υμῖ pa qai quit quum με fo Tato exit. deut pitt duni quisa ΓΙ qoid [iiam {|| εἰ diccink fiit pt enel: dich ΠΝ firmi fish fang tmt (πα ἡπαν tii Tti ΠΤ ΓΙ ἀπάτῃ cci E larat me ΤΠΕ υἱέ geri pari παν ΠΝ ἐλ την Guten ftm, ΠΝ αμ tay; fad Qua, πάν Ten Vat πμ ὑμηίῃ iyi it luni Qus ma H H A qe agent Vnd| ig pid otn,| hum qmd dcl Hp sm tay ΄ dum| up km.. ων pal| oni ai fn| sait yt μη Ted xad vind immi d m mad six yid gd piti fov [fiot μὴν um in cpiftolam ad«Titum. tranitulit,deceptores, fed mentium deceptores. Ec qui/ : dem fine fcripturarü auctoritate garrulítas non haberet fidem,nifi uiderentur peruerfam doctrínam etiam diui nistéftimonifjstoborare"Hi funt de circüci(ione iudai, -«quitunccemporis nafcentem Chrifti ecclefiam fubuer/ funt,multo antepradicant. Deng ipfeliber, oraculorü titulo prenotatur: quem quía uidebatur diuinum ali/ ' quid repromitteret propterea Apoftolum arbitror infpe xiffe,ut uideret quíd gentilium díuínatío pollíceretur;& intemporeabufum effe uerficulo,fcribentem àd Titum. galia: dequib?&ad 9 Dixit qidam ex illis propríuseorum propheta: Cte— τὸς; CR ug DRE Se tenfes femper médaces, male beftiz,uentres pigri/Te;—&ore esame toc exequif.Prnosan; límonium hocuerum eft: ob quam caufam increpa ηνία hoc loce id CSI ντ Sa illos actiter: ut fani fint ín fide, non attédentes iudaicis etià in alijs feciffe de, izadGalaras expla, fADulis,& mandatis homínü auerfantíü ea ueritate. Fender inam natione dictauimus.'"d: Omnia munda rum,cum contiona/ Taleshomiesdoctor- returad populum:& ecclefie, cui animz populorti credit funt; fcripturarü "debetratione fuperare:€ filentium illis teftimoniorum pondere imponere: quí non unam aut paucas domos, fed uniuerfas cum domínís familij(qs(abuertunt: do/ centés de ciborum differentijs,de fabbati íam olim abo, litione,decircumcifionis iniuria:atcp utinam hoc ipfum «elo fidei facerent, ex partealiqua poffet ignofci:dicente 1!; Romaro.a'"Apóftolo: Confiteor celum dei habent, fed non(τα "fcientiam. Verum quia deus eft uenter ipforum, turpis lucri gratía uolunt proprios facere difcipulos: ut quafi magiftria fectatoribus fuisalantur.Poflumus autem& aliter interpretari hoc quod díctum eft,turpis lucri gra; tia:ut putemus Apoftolum communi uerbo ufum,quo omncs haretici cum peruería docént,(e homintüi folent 'alferere lucratores:cum non lucrum fit, fed perditio ani mas interficere deceptorü. Contra,qui erranté fratrem "fuumiuxta euanoelium corripuerit:íi tuerit ille conuer f t gelium puerit:fi fuerit ill τ fus,lucratus eft οι. πιο enim maius lucrum poteft 'éffe:aut quid preciofius, dj fi humaná animà quis lucre turcOmnis igitur doctor ecclefiz, qui ad fidem Chrifti tecta ratione perfuadet, honeftus lucrator eft. Ecomnis hareticus quí quíbufdá praftigijs homínes fallit δὲ falli/ tur loquit qua nó oportet, turpis lucri gratia. a«T£2í/ gít quídam ex{ΠῚ 0 ρτορείησ eozum pzopbeta εξ. CLuantü ádtextü fermonis,S ad cótinétiíam loci pertinet, hoc qd? ait:Díxit quida ex illis proprius eorüi ,ppheta: uidet ad eos referri, de quíbus fuperius eftlocutus: maxime qui de circücifione funt: quos oportet refrenarí: quí uniuer/ fas domos fubuertunt, docétes que non oportet turpís lucri gratía:ut equat: dixit quídà ex illis propríuseorü qppheta. Q.uia Yo in nullopphetarü,quí apud Iudaeam uaticinati funt, hic hexameter uerficulus γεροτίξ: uide£ mihi dupliciter legendü:ut hoc qd'ait: Dixit quídam ex illis pprius eorü ppheta,cü fuperiorib?copulet:hui? rei gtatía reliqui te Cretz:ut ea qua decrat,corrigeres:X fe; quát:dixit quida ex illis pprius eorü ,ppheta, id eft, Cre tenfium.Sed quía multa in medio funt: δὲ hocabfurdü uide£,& forte nemo recipíat: propterea cü fuperioribus, qua magis uicina funt, aliter aptandü eft, ut legamus: Suntein multi X nófubditi,uaniloquí,& métíum dece; ptores:maxime auté qui de circücifione funt: ds multos δὲ nó fubditos,uaniloquos,& mentíü deceptores,cü hís qui decírcücifione funtoportet refrenari: qui uniuerfas domos fubuertunt:docétes quz nó oportetturpis fucri gratia:dixit quida ex illis propríus eorü propheta: ut id - quodait, propríuseorum propheta: non fpecialiter ad iudaos δὲ eos maxime qui de circumcifione funt, fed ad - multos referatur, quí non fubditi funt,€ uaniloqui,& mentium deceptores:qui πε quía ín Creta erant, Cre; tenfes fuifTe credendi funt. Dicitur autem ifteuerficulus in Epimenidís Cretenfis Poete oraculis repperirí:quem ín prafentíarü(iue illidens propheta uocauít: gp fcilicet tales chríftiani,tales habere merean£ prophetas: quó& spphete erant Baal,& ,pphete cófufionis,& alij offenfio; num,& quofcung uitiofos prophetas fcriptura comme morat: Síueuerequía de oraculis fcripferit atq refpon/ fis, qua& ipfa futura pranuncient:& ea qui uentura in Arcopago, quz eft curia Athenienfium difputaret,in: 'ter cxtera ait: Sícut& quidam de ueftrís poetis dixerüt: Ipfius emm& genus fumus:quod hemiftichium in Phz/ nomenis Aratilegitur: quem Cicero inlatinum fermo/ nem tráftulit: Germanicus Cafar,& nuper Auienüs: δὲ multi, quos enumerare perlongü eft. Ad Corinthios quog:qui& ipfi Attica facundia expoliti:& propter lo; corum uiciniam Achenienfium fapore conditi funt: de Menandri Comoedia uerfum fumpfit Jambicum: Cor, rumpunt mores bonos colloquia mala. Nec miri fi ,p ' opportunitatetemporis gentilium poetarum uerfibus abutatur:cum etiam de infcriptione arz aliqua commu tans, ad Atheniéfes locutus fit;Pertranfiens e(inquit) & contemplans culturas ueftras, inueni& aram in qua fuperfcriptum eft:Ignoto deo. Ω πό τας ignorantes colitis,hocego annuncio uobis, Infcriptio auté are non τὰ οὐδε ut Paulus afferuit ignoto deo:(ed í:a: Díjs ΑΠΣ '& Europz, δὲ Aphrice: dijs ignotis& peregrinis. Verü quía Paulus non pluribus dijs indigebat ignotis, fed uno tantum ignoto deo,fingulari uerbo ufus eft: ut do; 'ceretillum fuum effe deum, quem Athenienfes in arz tí tulo prepotaffent:& recte eum(cientes colere deberent: quem ignorantes uenerabantur, δὲ nefcire nó poterant. Hocauté Paulus faciebatraro: δὲ utloci potius ᾧ often, ' tationís opportunitas exigebat: in morem apium, quz de diuerfis lloríbus folent mella componere:& fauorü cellulas coaptare.Sunt qui putent huncuerfum de Cal limacho Cyrenenfi poeta fumptum:& aliqua ex parte non errant. Siquidem& ipfe ín laudib? louis aduerfus Cretenfes fcriptitans: qui fepulchrum eius feoftendere gloriabantur,aít: Cretenfesfemper mendaces: qui δ fe; pulchrumeius facrilega mente fabricati funt. Verum (utfupra dixim?)ínteger uerfus de Epimenidepoeta ab Apoftolo fumptus eft: eius Callimachus in fuo poe mate eft ufus exordio. Siue uulgare prouerbium, quo Cretéfes fallaces appellabant,(ine furto alieni operis in metrü retulit.Purant quidam Apoftolum reprehenden dum, gimprudenter lapfus Πε: δὲ dum falíos doctores arguit,illum uer(iculum comprobarit: quod propterea Cretéfes dicunt effe fallaces, cp louis fepulchrum ínane cóftruxerínt.Sí enim(inquiunt) Epimenidces fiue Calli» machus propterea Cretenfes fallaces& malas beítías ar guunt:& uentres pigros, quod diuina non fentíant: δὲ louem qui regnet in calo in fua infula fingantfepul/ tum:& hoc quod ΗΝ dixerunt, effe uerum Apoftoli ση’ tentía comprobatur:fequitur louem nó mortuum effe, fed uíuum. Imperiteigitur Paulus idololatrie deftru/ ctor:dum aduerfus perueríos doctores agit: deos quos impugnabat, afferuit. uibus breuiter reípódendum eft:ficutín eo quod ait: Corrumpunt mores bonos,col loquia praua:Etin illo: Ipfius enim δὲ genus fumus: nó ftatim totam Menandri Comodiam:& Arati librum probauit:fed opportunitate uerficuli abufus eft:íta& in prafentiloco,non totum opus Callimachi fiue Epimeni dis:quorüalter laudes louis canit, alter de oraculis fcri, títat, per unum uerficulum confirmauit: fed Creten/ cs tanti mendaces uitio gentís increpauit: nó obillam. .X 2$ Oopinionem, $o. DI C Aat. me L,Corta$.d £ommen.lbicronymi opíníoné qua funtarguti a poetis, fed ob ingenità men; οὐ tiendi facilitate, de proprio eos gentís auctore cófutans. .QLuiautéputant totü librü debere fequi eum qui librí Tude.d parte ufus fitzuidentur mihi& apocryphum Enoch, de. quo apoftolus ludas in epiftola fua teftimoniü pofuit, inter ecclefie fcriptu/ illiin ara annotauerant: debere Ρα]& cetera qua in ara ícripta fuerant fequí:& ea qu Atheniéfes faciebant, facere: quia cü Athenienfib? in cultura ignoti dei ex par .te cófen(erat.Abfit utargumentü& fcholafticá elegantia . án calumnia trahà. Nemo eft tà ficcarius,& tà parricida, tam ueneficus, qui nó aliquid boníalíqti fecerit. Ergo fi unum bonüillíus uidens probauero:& in caterís mihi incumbet neceffitas, quae mala fuerint approbandi.Sií inimicus aduerfus nos iurget& clamitet,nóne inter uer . bafimultatis δέ rixz aliquid loquet ueritatisc«qd& a no bisquoq aduerfus quosloquit,nó ufqgquaqg reprehen ..ditur.Itag δὲ Callímachus& Epimenides, nó ideo uera dixerüt louem deum effe:& reliqua quz in eorüi carmi; nibus cótinentur, quía Cretenfes fallaces funt:fed in eo tinmodo uerum locuti funt, quía ingenitü Cretenfium uitium expreífere mendactj: qui quia fallaces funt, non ftatim δὲ uerü nó aliqti dixerüt.Nec eim Iupiter deus, id^ circo nó effet,fi Cretenfes uera loquerent:fed illis tacen/ tibus,quí mortuus erat, dei uocabulü non haberet.De: nig utíciamus Apoftolum nó fortuito,& ut libet tranfi/ toríe(ut illi arbitrant) fed cófyderate€ circumfpecte,& exomni partefe protegenté aduerfum Cretéíes locuti: Teftimoniü(inquit) hocuerü eft: nó totüi carmé de quo teftimoniü fumptii eft:non uniuerfum opus:fed tin hoc teftimoniü,hic uerficulus Q mendaces uocant. Et sie .qui in una tin poematis parte cofenfit, catera confutafle .credendus eft. Qr uó autem uel Cretenfes mendaces,& ftulti Galatz:uel dura ceruice ifrael: uel unnaquaqp pro/ uintia pprio uitio denote£, in epiftola Pauli ad Galatas . differuimus. Et quia nihil amplíus eft qd? híc poffimus -afferre,illo cotenti fumus.) uamobré increpa(ait/illos acríterzMendaces quippe funt,& malz beftíz,& uentres pigríqui falfa perfuadét qui ferarü ritu fanguiné fitiunt deceptorü:& nó cü filentio operantes,fuii pané mandu; cant: quorü deus uenter eft,€ gloria in cófufione eorüi: & increpa ut faní fint in fide.De qua fidei(anitate& in cófequétibus loqui£:Senes fobrios effe honeftos,pudi/ «os, fanos ín fide,S charitate, patiétía:ad quá fidei fimi litudiné,doctrinz quoq fanitas appella£.Erít(ait)tem/ pus απ(ang doctrine nó acquiefcent, Sunt δὲ fermones fanitatís,de quibusad Timotheum ín prima epiftola lo 1Tímo.a quitur: Si quis aliter docet,& nó acquiefcit fanis fermo; nibus domíni noftri lefu chrifti: δέ qua fcdm pietate eft doctrínz.Etin fectida:Exéplum habes fanorü uerborü 2, Tímo.r,d quza meaudifti.Q) αἱ hanc habétfidei δὲ doctrina fani tatem atq; uerborü,nó attedent iudaicis fabulis& man; .datishominü auerfantium fe a ueritate. Acquíefcamus paulifper iudais: δὲ eorü qui apud eos fapiétes uocant, ,patiéter ineptias audiam?: δέ cuncintelligem? quz funt iudaice fabulz,fine auctoritate fcripturz,fine ulla affer; tionerationís,anilia quedà S fabulofa fingentiü:de qui Efa.39,d. bus Efaias ,pphetauit dicens:Populus hiclabijs me ho: norat:cor autem corü longe eít a me.Sine caufa auté co; Junt me,docétes doctrinas δί mandata hominü.Q. d'te/ Mattb.rg,a ftimoniüfaluator ín euàgelio coprobans,arguit eos legi dei mandata hoím pratuliffe.DDeus quíppe ait:Honora patré δὲ matre, Illi Yo tradiderüt: quia quicung dixerit patri δὲ matri: munus quodcüg eft ex me;tibi proderit: & non honorificauit patré[τ& matré, Si quis poft ad; uentum Chrifti cócidit& non circticidit:iudaicis feruít:. fabulis:& mandatis hominü auerfantiü ueritatem.Non em qui ín manifefto iudazus eftfed qui in occulto,& cir/ .cumcifio cordis in fpiritu, nó'itera: Si quís paícha agit, non ín agyimis fynceritatis& ueritatis: ut extermínet ex anima fua omne ue; ὅ“Ὁ:""am Mas'hf"1 tus fermentü malitiz eere RIA ο Omnid munda máüdis: coinquínatisauté& infidelib?^& nequis εἴης ar, lus derecoditiseftlo nihil mundum:fed polluta efteorü δὲ mens δὲ confcien endi fabulas fum ; Sges onc» tía. Confitént fe noffe deum, factis auté negant:execra DES ET Siquis icd .re:quiaapud Athe;— biles& ínobediétes; δζ δά omneopus bonum reprobí.— relurgens cüchrifto: nienfes ignoti deum s Tuyo ,Becquarens eaqua colere fe dixit, quem furfum funt,fed que deorfum, dicitnetetigeris:ne guftauerís:netractaueris, quz funtin corruptione, ipfo ufu fcd'm precepta& do étrínas hominüifte fequit iufticias nó bonas,& precez pta nó bona. Vbiautéeft ueritas& lex fpiritualis, ibi iu, ftificationes bonz,& precepta funt optima: qua qui fe/ '-cerit,uiuetin eis. 4«LO mnía mundamundíe«C. πα fuperi? dixerat:Suntem multi, nó fubditi,uaniloquí, δὲ deceptores,maxíme qui decircücifionefunt: δὲ de his quí ab εἰς decepti fuerant, confequenter addiderat: In; crepa illos acriter,ut(ani fint in fide:nó íntédentes iudai cis fabulis,& mandatis hominü aueríantíü ueritaté: Et quó ad Galatas δὲ ad Romanos pleniffime difputa£, pu tabant inter cibos effe diftantià:cü aliqui mundi, aliqui uiderent immüdi: ,ppterea nuncinfert: Omnía munda müdis:his uidelícet qui ín chrífto credunt:& fciuntom/ nem creaturà boná effe:& nihil abijciendü qd? cum gra^ tiarum actione percipit, Coinquinatis aute δὲ infidelib? nihil mundü: quía polluta eft eorüi& mens& confcien, tía:propterea ctíam qua munda funt per naturá,eis im/ munda fiunt:Nó ϱ uel mundü fitaliquid uelimundik fed p qualitate uefcentiti,& mundü mundis,& immun/ .dum contaminatis fiat. Alioquin infideles quofq atdg pollutos,etíam panis benedictionis,& calix domínicus nó íuuat:quía qui indigne comederit de pane illo,& de calice biberít, iudicium fibi manducat& bibit. Aduétu chrifti purgata funt omía.C uz ille müdauit,nos cómu nicare nó poffum?. Sed cófyderandü ne iíta tractantes, occafione illi herefi demus: qua iuxta Apocalypfim& Apotstz.f ipfum quoq apoftolüi Paulü fcribenté ad Corinthíos, putat de idolothytis effe uefcendü: quia omnía munda r.Cort$b funt mundis. Nuncem Apfo nó fuit propofitum de hís quaimmolant daemonibus difputare:fed aduerfus iu/ dxos,quifcd^m legis abolitz difciplina, quzdàá munda, quzdàarbitrabant immüda.Non eim(inquit)poffum? rmCortio meníx dominiparticipare,& menfe demoniorü:necua lemus fimulbibere calicem diii, δὲ calice damoniorü.In nobis ítagyeft comedere uel müda uel íÍmmunda. Si ei ntüdifumus,munda nobis eft creatura.Si auté imundi & infideles, fiunt nobis uniuería cómunia:fiue per inha bitantéin cordibus noftris harefim,fiue per confcientià delictorü.Porro fi cófciétia noftra nos nó reprehenderit: δὲ habuerim? fiducia pietatis ad dim: orabim? fpiritu, orabim? δὲ mente:pfallem? fpti,pfallem9?& méte:& pro» cul erim? ab hís,de quib? πᾶς fcribit:Polluta eft eorü& més& cófciétia. b€ Cofitent fe noffe ocíi:factío auténe) gatit cc. Hi ἅτ polluta eft δὲ mes δὲ cófcíétia, deü fe noffe cófitent:factis auté negant:fcd?m illud quod ín Efaía di citur:Populus hiclabíjs me honorat: cor autem eorum Efa. longe efta me, QLuó igitur labíjs quís honorat,& corde procul recedit:ita deum fermone quis confitens, operiz bus negat. Negans auté operibus deum, confcífione(i7 mulata,recte execrabilis€ prophanus eft:& nulla uerí2 tatis ratione perfuafus, inobediens& incredulus appel latur. Vnde euenit utad omneopus bonü reprobus Πὲς q» fcilicet& ea que naturali bonitate fuperatus forte bo? πὰ fecerit: non fint bona, dum mentis peruerfitate funt reproba.Exiftimant quidam in eo tà deum negari,fi in perfecutione quis a gentilib? comprehenfus, ferenuerit chriftianü. Sed ecce Apoftolus omnibus que peruería *- funt factis, 194 (imp gil μη git Fd dy tsi ἐδ igno αἰαὶ μέ μη αι ipte Mia getan ἡ ἐμ] hio tzitür ts b irt fits ἡ τι Tos Gam feu ὧν tty tinis Dora Ίαν Ισ Qt tín δ ῃ übt Sri en Wy p i mu ain epiftolam ad«Litum funtfa&is,deum afferit denegari. Chriítus fapientia eft, iufticia,uerítas, fanctitas, fortitudo. Negatur per infipi/ entiam, fapientia: per iniquitatem, tufticia: pet menda; cium,ueritas:per turpitudine fanctitas:per imbecillita/ tem animi fortitudo, Et quotienfcuncp uincimur uitijs atd? peccatis, totiens: dcum negamus. Bt ecótrario:quotiésbin 9 quidagimus, deum p confitemur.Nec arbi trandum eft in die íu dicij illos tantüa dei filio denegàados, qui in martyrio chriftü denegarüit:fed per omniaopera, fer; mones,cogítationes,chriftus uel negatus negat, uel con feffus contitef.De hac puto cófeffione δὲ difcipulis pr/ Ata cepit dicens:Eritis mihi teftes in Hierufalem,&in omni Iudaa,& Samaría,& ufcp ad extremü terre: utin omib? bonis operibus atq» fermonib?, mens chriftü ipfi dedita confiteat. Eft δὲ quadà laudanda negatio: de qua& ipfe : Titum«,c Άρθας δίε: Vtabnegantes impietate& fxcularía defyde; ria,cafte, S iufte, X pie uiuam? in prafenti(2culo: expe/ c&tantes beatà fpem X aduétü faluatoris noftri dei. Ο uà negatione qui negauerít& fequi uoluerit faluatorem lo/ Lw9.€ quentem:CLuicung uoluerit ueniread me, abneget fe metipfum: exutus ucteré hoiem cii operíb? ei?:& indu tus nouüfequet deum fuü, CL uó autéfe quis abneget, cótemplandü eft. Pudicus fornícatoré qd? príus fuerat, negat:fapiens imprudenté,iuftus iniuftum, fortis infir/ mum.Etutin cómune deomnibus loquar: totiens ne; gamus nos, quotiens príora uítía calcantes, definimus effe qd fuim?:X incipim? effe qd?ante nó fuim?. τα. ἘΠ voloquere qug oecet fanam voctríaa. Aliud eftfanam doctrinaloqui: aliud ea quz fanz . conueniunt docere doctrínz: quía ín altero fimplex ti inftitutio eft:ín altero ctí eo qd? do Matth, s.c ces uitae qq correctio eft. QLui emfoluerítunü de man: datis iftís minimis X docuerit(ichoies,minim? uocabit inregno ccélorü: díío pracipiéte difcipulis,nó(olum in fneditatíone fcrípturarü eos laborare debere,ut qua fcri ptafunt,replicet& códantin memoriz thefauro:ed pri? faciant qu precepta funt, Qcuicundp yo fecerit& do; cuerít, ille uocabit magnus in regno coelorit. Nifi enim fuperereffa fuerit noftra iufticia Ícribarü iuftícia& pha; Mat533.2 rifxorii,nó poffumus ingredi regna coclorti: rui fupra Moyfi cathedram fedentes dicunt,& non faciunt:& alli eantonera importabilía,quz ceruicib? hoím ipontit:& ipfi minimo digito noluntea cótirigere.Hoc igitur nunc Apfus Titum filii in chrifto,& di(cipulü[τῷ docet:ut ea loquat qua fana doctrinz cóueniant: quia tunc doctri; nz(it(anítas, cüi doctorís doctrina pariter€ uíta confen tiant, bé[ ence fobzíoe effeiboneftoeipudícoe/fanos ín fideiet cbarítateiet patíentía. Gieneraliter Tito ante prci/ piens quidipfeloqui deberet ad cüctos, in eo qd? ait: Tu Yo loquere qua decet fanam doctrinà: nunc p fingulas fpecies quid unamquáaqp atatem deceat,exponit. Primi fenibus uíris coueníentia:deinde anus quid deceat: ter/ tío quz adolefcentibus apta fint tam maribus uidelicet, cb foeminis:lícetin precepto mulierti uetularü de adole fcentibus foeminis mandata fubiecerit: ut non tam ipfe doceret adolefcentulas,d$ quid a uetulis docerent,expo neret,Extremo deferuís,& per fingulas atates,& condi tiones,(ic decenter precepta cóftituit: ut fermo eius,uitae morumdqp fit regula, Senes ígitur fobrios effe,(iue uigi, lantes:quía νεφάλιοι ρα gracos utrumq fonat: hone: ftos:utatatis erauítate,morum grauitas decoret. Pudi/ €os,ne in aliena atate luxurient: neíam frigido ad libidi nem fanguíne,exemplo fint adolefcentibus ad ruínam, Sanos ín fíde:de qua fídei(anitatefupra dixim?, Sanos auté non tín in fide,uerü& in charítate€ in patientía:ut ὅλαι, τοῖν cum primam fidei habuerint fanitatem,audianta falua Matb,8,b tore:Fidestua tc aluum fecit; Bcalibi: Neg in ifraeltan, P uum. 1V xoloquére que decet ond. s fanam doctxíná. Senés fobríos effe; honeftos, . pudicosfanos, in fide& charitate,& patíétía. tam fidem inueni.Etpropter candem fidei fanitaté, fiant Ε΄ Abralre:de quo fcríptü eft: Credidit Abraham dco, & reputatum eft εἰ ad iufticiam. Ec Abacuk de hac fidel fanitate cómemorás ait:[τις atitex fide mea'uiuit, Re; legead Hebraos epiftolam Pauli apoftoli:fiue cuiufciiqi : ᾿ς alteriuscameffepi/ tas:quia(ἃ inter eccle. Ca. II fiafticas eft recéptai toti illum catalo/ gum fidei enumerá: in quo fcríptum eft: Fide maius facrificiü εἰ Abel a Cain obtulit deo:& Enoch tranflatus eft;ne uideret morté:& Noe de his que necdü uidebat, deo credés fabricatus eft arcam: δὲ Abraham in terram quà nefciebat, egreffus eft. Etne uideret fcriptura nullum mulieribus fidei exemplum. dare:in eadem epiftola fcribitur: quia δὲ Sara acceperit uirtuté ad recipiendü feme alieno iam atatís fuz tépore: Anus fimiliter : quia fidelem eum qui repromíferat, arbitrata eft. 1.38 datur ibi fides Ifaac δὲ lacob, δὲ lofeph, Mioyfi quoa; δὲ Rahab,X caterorü: quos melíus poteft fcire, qui ipfam So. Ι23 Gefit«.b Abakuk,2,a Heb,rr. epi(tolam legerít.(3 uomodo eftigitur fidei fanitas: ita. cadem(α πίτας& in charítateeft. Q.uisautem fanitatem ὦ poffidet charitatis, nifi ille qui primüi deum dilexerit ex tota anima fua,€ ex toto cordefuo,& ex totis uiribus fuiseDeinde chriftí preceptum audiens in proximum: Diliges proximum tuum ficutteipfum, díuiferit charí/ tatem: quía ín his duobus mandatis pendet omnis lex δὲ propheta. Ὁ αἱ habet fanitatem charitatis, non emu ' latur,non ínflatur,non agit perperánon inhonefte,noni ad iracundiam concitat,non cogitat malum,nó gaudet fuper iniquítatecogaudet auté ueritati: omnía fufiinet, omnía credítoía fperatomnía praftola£, Et quia chari; tas nundp excidit: quiin charitatis eft fanitate, nunds& ipfe corruíit.Siquidem nectríbulatio eum,necangufiía, nec fames, nec perfecutio, nec nuditas, nec periculum, nec gladius feparare poterita fanitate charitatis quà ha; buerit in chrifto Iefu. Quid de gladio& caterís minori busloquar:qux non poffunteum díuidere,qui(anita, tis poffidet charitatem: cum nec mors, nec uita: necan/ geli,necprincipatus:nec prafentía, nec futura:nec forti; tüido,necaltitudo:nec profundü,necalia quzlibet crea; tura poffit(epararecum qui habet charitate fanítatis ín chrifto lefucSi intellecta eft a nobis fanitas charitatis,de fcripturis aliquod(umamus exemplum, eorum quíin infirmitate funt charitatis. Ait faluator de extremis tem; Mattb,s.g 1, Cort. i5. b poribus: Q.uía cii multiplicata fuerit iniquitas refrige/ Mattb.4.b Ícet charítas multorü. Calida quippe eft charítas ín his qui feruent ín fpiritu: frigens autem δὲ glacialis& geli; da,in hís qui flatus aquilonis durifTimos(ufcepere. Ab Eiere.r.c aquilone ef exardefcent mala fup omnes inhabitantes terram.De hoc frigore charitatis δὲ Amnon infororefua Thamar obriguerat. Timédum ergo,neforte&nos hac infirmitate charítatis aliquando fuperemur.Nonnundg. ením euenit, ut príimü a nobis in uírgíne uein quamli. betfoeminá fit fancta dilectio: δὲ cum mollita mens fue; rit in affectus, paulatim fanitas charítatis languore pal/: lefcat,& infirmari incipiat:& ad extremam mortem dili. gentem ferat. Vnde& Apoftolus cauteS& prudenter Τί». motheo przcipit, utexhortetur adolefcentulas in omni caftitate. Ofnis αυτό caftítas,ín carne, fpiritu, δὲ aníma eft,ne(candaligetut oculus:neín pulchritudine uultus foemínz haretes pédeam?: neblanda nosaudire uerba. delectet:ne ad fimulatos fermones,mens prí? dura mar cefcat. Caueant ergo(ut diximus)tam iuuenes, d fenes: tam adolefcentulz, jj uetulz: X omni diligentia cufto/ diantcor fuum:ne per fanítaté dílectionismorbus cha; ritatis íntroeat:& per amoré fanctum fiat non fancta αἱ) lectio,quz illos pertrahat ad gehennà.( ui fanus eft in. fíde,qui fanus in charitate,íanus quoq it in patiétia:&. patíétia qua maxime ín tentationib? cóprobatur: quia; '"x s hihílprodeft 2,Regona 1, Tímo,5.a £onmen.lloieronymi ὦ nihil prodeft habui(Te quz fupra enumerauimus, nifi omnes diuitiz δὲ mercimonia quibus onufta nauis eft, in tempeftate feruentur:& perflantib? hincinde uentis, abíq naufragio ea qu& bii parta fu ntliberent. Q.uiem perícuerauericufcp in finem,hicfaluuserit. aq[zinto fimiliter ín babítu fan; croinon íncentrícea/mnó φίπο multo feruíenteg/ 9.^:, relecredatitana illa beneoocétes'vtadca/— uíno multo feruíentes,bene docentes, ut ad caftítatem erbe en fecreri T ί ᾽- n-- e"" κ. cubile: no/ farm ONE ado! erudíát adolefcéulas:ut amét uítos fuossutamétfilios:- pr. mas apusPerus prace/— pudicas;caftashabétes domus diligentiam, benígnas,— biculum fuum:cum d YA user? fubditas uitís fuis, utuerbum dei nonblafphemetur.—$779 Tar ντα uis,tan; Ἵν ἘΞ? f: 2^, sn: uafculo um ti. b Iuuenes fimiliter exhortare ut pudici fínt ín omnibus: tem ita diliguntfi eos φρο, A τείρίμι exéplüprzbens bonorü operü:índoctrina,in UE radiant d ΤΑ itrandum eft,quo?::;, ἐξ pum quz ΡΟΠΗΣ ínteetítate δὲ caftitate, in fermonefano& irreprehenfi^ eoscótriftaredocen/ uafulum habetin;.— biliut qui ex aduerfo eft,reuercat nilhabensdenobís— doque bona funt firmum,ftatim& ani diceremali, libertaté tribuere pec νεῶν ma infirmior fit. Vn; candi: non eftamare de nunc pracipit εἰς: filios, fed odiffe.Eru, 2. Cort 11,c utin ipfis quoq illud Apoftoli compleatur: Virtus in infirmitate perfici£:& dicitur,ut δὲ omnia babeant, qua fenibus uíris funt pracepta cómuniter, in eo fcilicet qd? ait: Anus fimiliter, hoceft: ira utuíri fenes inomnibus honeftz fobriz, pudicz, fana in fide& charitate,& ρα’ tientia:& pro fexu fuo hoc habeant proprium: ut fint in habitu fancto:fiucut melíus legitur ín graeco«4 καταδή” ματι Ἱεροπφεπεῖς utipfe quoq earum inceffus δέ motus,. uultus, fermo, filentium, quandam decorís facri pre; ferant dignitatem. Et quia hoc genus muliercularum «/Tímo.s.b e(fefolet garrulum, iuxtaillud: Simulautem& ociofz F t Tímo.2, difcunt circumíre domos:non folum autem ocíiofz, fed δὲ uerbofz& curiofz, loquentes qua non oportet: Pro; pterea eas uulteffe non incentrices,id eft,non accufatrí/ ces: non tales qua utalíís placeant, dealíjs detrahant: Autcerte quia ipfz adolefcentíam íam tranfgreff« funt, de adolefcentularum atatíbus difputent, δὲ dicant: illa ficornatur:illa fic comítur:ficilla procedit: amat illum: amatur ab illo:cum etiam fi hec uera fint, nó tam apud ceteros debeát accufare,dp ipfam fecrete Chrifti charita/ te corripere:€ magís docere ne facíat,(pin publico ac^ cufare quod fecerit. Solent hz ztates, quía corporis fri/ xere luxuríam: licet intplurime, qua nec canos fuos - erubefcant:& ante gregem nepotum,trementes uirgun) culx componantur,uino fe dedere pro libidine:& cum ' ánter pocula fibi prudentes uifz fuerint& facunda:mo; rum quafi aufteritatem afTumere, loquentes hoc quod fibi uídentureffe:& non recordantes illud quod fuerüt. A uini ergo nimio potu anus prohibeant: quoniam qd in adolefcentibus libido,hocín fenibus ebrietas eft. Aut. quomodo poteft docere anus adolefcétulas caftitatem: cum(i ebrietatem uetulz mulieris adolefcentula fuerit imitata, pudica effe non poffit.Signanter autem expref/ fit,non uino multo feruientes: Seruitus enim quzdam eft δ΄ extrema conditio, uino fenfus hominis occupari: δὲ nófuum ος(τά uini. C) uía igitur docuit quales pri/ imo anus deberet efTe: δὲ poft illa quz cum fenibus uirís habent communia, etíam propría earum expofuit: ut honefto&(ancto habitu δὲ omni decore fint plena: nec accufatrices,nec alijs detrahentes, nec uíno fenfibus oc/ cupatis: Nunc confequenter doctrínz εἰς frena per; ᾿ mirtit:utcum tales faerint,docendi habeant libertatem: üt fcilicet doceantea quz bona funt. Licetením in alio d loco dixerit: Docereautem mulieribus non permitto:fic intelligendum eft,ut ín uiros fit illis doctrina fublata.. Caterum adolefcentulas doceant quafi filias fuas. Prí/ mum caftitatem:quía adueríus hanc magis in atate flo, renti pugnatínimicus: δὲ uirtus eius omnis contra fae/ minas in umbilico uentris eft: deinde ut ament uiros fuos,diligantfilios,CLuz doctrina eft amare uirosicum « Ants fimilítet ín habitu fancto, non íncenttices, non ἡ boc non in eloquio docentis, fed in corde amantis(it conftitutum: V ult eas amare uiros fuos cafte: uult ínter uirum& mulierem effe pudicam dilectionem: ut cum pudore& uerecundia,& quafi neceffitate fexus reddat potius debitum uiro, d ipía exigat ab eo:S opera líberg rum afi oculos dei€ ΤΟΤΕ perpetrá re diantur quoq adolefcentulz, ut domus habeant dili; gentiam. Et quia poterat euenire, ut dílígentia domus cum aufteritate regeret:X per hoc Apoftoli praceptum, matrona feuerior fieret in feruulos: ideo copulauit)be; nignas:uttuncfe crederet mariti bene domum regere, fi cum benignitate imperetferuulis, non ín terrore. Nec; non& fubditas uiris fuis: ne forte diuitijs& nobilitate perflatz, dei fententiz non meminerint: per quam fub; iecta funt uirís. Ait quippead mulieré:Ad uirum tuum conuerfio tua:& ipíetui dominabitur.In quo fané fcripture confyderanda prudentia eft: quia non uiro hocdominus fitlocutus,& dixerit: Dominaberis uxori tuz, fed ipfi mulieri: ut illi premium relinqueretobfe/. quele,dum in poteftate eius eft, Π dei uelit obedirepra, ceptis: feruire uíro δὲ marito effe fübiecta: ut quodam: modo effet libera feruitus,& dilectione plena: ideo fer, uiens eft uiro, dum eum metuit offendere. Etením non eft creatus uir propter mulierem, fed mulier propter ui; ΓΙ. Ἐξ cum caput mulieris uir fit: caput autem uiri, Chriftus: quzcunq uxor non fubíjcitur uiro fuo, hoc eft,capiti fuo:eiufdem criminis rea eft, cuius& uír(i non fabijciatur Chrifto capiti fuo. Verbum autem domini blafphematur: uel dum contemnítur dei prima fenten, tía:& pro nihilo ducitur: Vel Chrifti infamatur euange/ lium, dum contra legem fidemq; naturz,ea quechri/ ftiana eft& ex dei lege fubiecta, uiro imperare defyde; rat:cum etíam gentiles foemina uiris fuis feruíant com/ munilegenaturz, b q[ 3uuenee fimílíter exboztare vt pudici fint ín omnibus teípfum exemplum paebene bonoz operum im ooctrína/ín integrítate/et caftítate/ín fermone fa. πο et írrepzebenfibilí vt quí exaduerfo eft i reuereatur πρ babere oe nobío oícere malí, Sicucin eo quod fupra pra, ceperat dicens: Anus fimiliter in habitu fancto:fimilitu/ dinem anuum dixeramus,ad fenes effe referendam: Ita nuncín eo quod intulít:Tuuenes fimiliter ortare ut pu dici(int: fimílitudinem iuuenum adanus: δὲ per anus ad fenes arbitramur aptandam: utfenum habeant fo; bríetatem,& honefti fint δὲ pudici,& fani in fide& chari/ tate,€ patientía. Anuum autem ín habitus fanctitate, utnon fintaccufatores,non uino multo feruientes,bene docentes,& cetera. Proprium autem adolefcentulorum hocpofuit, utpudici(int ín omnibus:tam fcilicet men/ te, gj corpore: tam opere, d$ cogitatione: ut nulla fitin adolefcente fufpitio turpitudinis. Etlícet quidam de lae tinis ita exiftímentlegendum, Tuuenes fimiliter hortare ut pudici fint: X pofiea inferant, in omnibus teipfum formam prabens bonorum operum: tamen fciamus, in omnibus, ad fuperiora cffercferendum: id eft hor; . tareutpudicifint inomnibus., Sciendum quog eft αῷ continentia non folum in carnis opere& animi concu; pifcentia, H πὶ loq [4 px τοὶ Mín f ἀπ ΠῚ ἡ ar MIT ) mx rou ttn; Gate trí irr bie ἡ tardi pau tando trag pia hnit leí perii ari ΠῚ (cont fimon m 1 My p a du mp D ἀ dy ing ktm liy πὶ rH unii Ut p Nn dio d tdi üt i ui 1. ity Rp o iru M ike' αἰ td nu! quidy| edu fms| {1} ὙΠ| jl qu| jtd ἡ! S 3j epiftolam ad«Lítum pifcentia, fed in omnibus rebus neceffaria fit: ne honor tes índebitos appetamus: ne accendamur auaricia: ne "ulla paffione fuperemur.Teipfüm inquit formam prz, bens bonorum operum. Nihil prodeít aliquem exerci; tatum effe in dicendo:& ad loquendü εἰπε linguam: "hili plus exemplo do Inhisautem omnibus,quz non füntcontraría deo:ut(i . dominus ea iubet quz non funt aduería fcrípturis(an^ ctis, fubíjciatur feruus domino. Sin uero contraria prae "cipit, magis obediat fpiritus ᾧ corporis díio.Diligéter at ' tédite απ cógrua plonis pr&cepta decernat.Serui,inqt, : B dominis fuis fubditi '€ucrit ᾧ uerbo. Des Qoid nA: EI Amm P uu fintinomibus.In alio nig q mpudic?eft:* Sei dominis fuis fubditi fint in omnibus: fint pla; ᾿ oco difputis de lfis puis difert? fit: fiad cétes,non contradicentes, non furantes; fed omnem fi ait:Filij obedite paré, ΝΟ 4edientts| dem oftendentes bonam ut doctrinam faluatoris πο;-tib^Filios quippede 'cohorteturifermo e- babes:: Sibi«et parentibus obedi infirmus eft,& au&to ftrí dei ornett iti omnibus.. re;Seruos uero impe ritatem non habet co HORE T ἘΠΕ^TMiluxitenim^ ráti domino effe fub, hortandi.Et econtra, . tío Quis(itrufticanus& tardus ad loquendum/ffi caftus fucrit, exemplo fuo homines poteft ad uitz fimilitudiné impellere.) uod aute ait,in incorruptione:ficaccípien/ dum:quod incorruptio proprie uirginitatem fonet, De/ nig qui uirgines funt,uuleo incorrupti appeltarifoleht: & qui uirgines effe dcfierint,corruptínominantur:& di cimus,illa quz fuit olim uirgo corrupta eft. Vnde& Ti» tum exiftimo príufc$ carnis opere Occuparetur: euapge/ lio credentem accepiffe baptiíma: δὲ uirginem perman^ fife: nuncab Apoftolo ut in incorruptione formà fui prebeatcómoneri: quà quidem incorruptionem in Τί, motheo non uidemus, Nam cum ei diceret, Nemo ado/ lefcentiam tuam contemnat: fed forma efto fideliü ín fer/ mone:íin conueríatione, in charitate, in fide, in caftitate: deincorruptione tacuit,& tantü pofuit caftitatem. Cafti τ fasautem& in czlibatu abfq uirginitate intelligi poteft: yCort74 Nifi forte caftitatem accipiamus in mente: incorruptio/ nem uero ín corpore:íiuxta illud quod alibi in uirgínis 'definitionefcribitur:ut fit anta corpe& fpiritu: Ecipfe nuncconfequéter adiunxit:In doctrina:in íncorruptio/ ne:in pudicitia.PofTumus 3 pudicítiam δὲ incorru ptío/ nem,& in doctrina integritate interpretari:nifi quod fpe 'cialiter fequi£(ermóe fano& irreprchéfibili,ppriü habe .'etfup doctrinz inftitutióe preceptü. ΩΣ aütait,fermóe L,Cortir.c irreprehéfibilinó qd ullus tàtz facüdia& prudeéti« fit, uta nemine reprebédat:reprehédüt qppe& apfi X eua gelifte ab hereticis δὲ gentibus:fed quod nihil dignum reprehenfione dicat aut facíat:licet aduerfaríj fintad re/ prenendendum parati. Et quia funt multinon fubditi, uaniloqui€ mentium deceptores:qui oderunt in por/ tis arguentem,G fermonem fan&um abominantur:pro pterea exemplü nos in omnibus przbeamus: in doctri najin integrítate,in pudicitia,in fermone fano&irrepre; henfibili: ut adueríarfj uite& doctrínz nofirz fanitate pterríti:nó audeat accufare: hoc eft,nihil uerifimile in ac cufatione confingere. Et reuera ufq» hodie uídemus nó nullos in ecclefijs, quads hac rara auis fit;tantz grauita; tis continentizqp elle:ut etiam ab aduerfaríjs habeant te/ fiimonium:& dicatur,uir magnus eft ille:& fancta con; uerfationis:probífqs moribus nifi effet hareticus.Nemo eft enim tam immoderate ímpudétia,ut(ΟΠ 5 radios pof fisaccufare tenebrofos,& clarum lumen caligine noctis offundere. Vnde& Apoftolus haceadem pracaués ait: Vtauferam occafione his quí πος occafionem. Poteft autem is quí ex aduerfo e(t δὲ diabolus intelligi: qui ac; cufator eft fratrum noftrorum: ut loannes euangcelifta pradicat:qui cum níhil habuerit mali qd'nobís obíjciat -€rubeícit:& crimínator non poterit criminari. Diabolus Mattband alitín latina lingua criminatoréfonat. a&[ Seruioomí nie fuí fubditi(int ín omníbue/fint placentes non cotradícé tta τῇ, uoniáà domínus& faluator nofter quiin euan/ gelio ait: Venitead meores qui laboratis δὲ onerati eftis & ego reficiam uos:nullam códitionem, aetatem, fexum, abeatitudine arbitratur alienum: propterea nunc Apor fiolus& feruis pracepta conftituit: fcilicet ut parti ος; . Clefiv πιει τί corporís Chrifti. Ec quomodo fupe; rius fenes,anus,adolefcentulas, iuuenes, quid Títus eru dire deberet edocuit:ita nuncferuis apta pracepra con; frituit,Primum utfubditi(int dominis(uis in omnibus, :.. iectos.Necillud pute mus effecontrarium quod in alia epiftola, mulieres(aír) fubiecta fintuiris:&{πας fubiectas uiris fuis afTeruit uxores:quafi eode uerbo&in(eruís δὲ in uxoribus ufus fit.CLuodammodo enim maritus uxoris eft dominus: Ipfe inquit dominabitur tui, Erat& faluator fubiectus parentibus fuisi fed cum adhuc duodecim effet anno; rum:& nihil dífferreta feruo,dris omnium: necdum ei ad perfectá uiri etatem qua poffet hareditaté capere pet uenerat. Sed δὲ alibi ας ἐο fcriptum eft: quia cum fubie, &aeifucrintomnia,tunc ipfe filius fubücietur οἱ qui fibi fubiecit omnia,utfit deus omnía in omnibus, Subfcien tur autem οἱ omnía:cutn dixerit dominus domino meo fedea dextris meis:donec ponam inímícos tuos παθεῖν» lum pedum tuorum.In(ubiectis feruís düs fubijcitur. Etquomodo p nobis dicitur effe maledictum: cum nó fit maledictü,fed uera benedictio:ita pro nobis uel fub» iectus ícribitur, uel nó fubiectus: fi aut fubditi fucrímus deo aut nó fubditi. C) uidam hüclocum ita legüt. Serui diis fuis Γαδ αἰεί(int. Et poft? huc ufqp diftinxerínt infe, runt: ín omnibus placeant: cum ín greco alius fitordo lectionis:id eftferui dominis fuis fubditi(intín omnib?: ut equatur Ἐναρέσουσξιναι: qd' nos lícet nó plenetamé ex parte alíqua interpretari pofTumus,ut cóplaceát fibi: ne uidelicet(uper códitione fua uídeatur είς dei iniqua fen,: tétía, Sed quó pauper iuxta menfurá[πᾶ faluari poteft: δὲ mulier ín fexus infirmitate a regno dei nó excludit;&. omis códitío(cdm ordine futi beatitudine cape potefüiíta δὲ ferui coplaceát fibi qd ferui fint:& nó idcirco putét deo fe feruire nó pofTe, qa fubicécti fint hoib?:(ed in eo magis placere uoluntati dei,(i€ dominis fuis fubditi fuerint in omnibus:& cóplacuerintfibi in códítione fua:& qd' de, inceps Apfus pracipit exequant, ut nó(int cotradicétes, nó furátes: uel maximü feruom uítiü δ, diis cotradicerez δὲ cü aliqd iufferint fecti muffitare.ltag; Titi cómonet,ut per doctrinà fanam ab his qui chriftiani ferui funt:iftiuf. modiauferat paffioné, Sienim qux dominus imperat neceffe habetíeruus implere:cur hocipfüm nó cum bo, na faciat uoluntate,fed δὲ dominü offendat δὲ tandem fa cíat α iubetur:maxime cii X deus ad aquà cótradictio nis offenfus fit.Et in alio loco de murmuráte populo lo; quatur: Definata me murmuratío eorum:& non mo; rientur.Poft contradictione& aliud feruorü uitíum,do, étrina chrífti corrigatne fures fint.Fur autem nó folum in maioríbus,fed etíam in mínoribus iudicatur. Non em id qd' furto ablatü eft:(ed mens furátis attendit, Quo in fornicatione€ adulrerio,nó idcirco díuerfa fit fornicatio autadulterít,fi pulchra uel diues, deformís aut pauper: meretrix uel adultera πες qualiícüq illa fuerit, una eft fornicatio uel adulteríü:Ita δὲ ín furto, quátüciiq) feruus abftulerít furtí crimé incurrit. Vi& in Moyfi lege fures nónund feptupiü,nónunds quadruplü reddere cópel, lunt:X interdü obtrunca£ interdum uendit fur ipfe pro H$6 124.: C Έρθ, 6.ἃ Col. 2.6 Έρδ.ς.ς CoL3.c Luzg [ΑΦ ΙΟ ἃ furto:de quibus nuper uobis ín Leuitico expofuiffe me Leuitt.19s memíni. δὶ autem hocprohibetur in feruo: quáto ma/ gis in libero: ne aut iudex rapiat: aut miles non con; tentus ftípendíjs fuisaliena deuaftetePulchre quidam uír apprime grauís, cum οἱ cuiufdam íudicis lauda/ retur íntegrítas;X diceret de co ille qui laudabat: noti εἰ fur: Refpondit, optimum feruum faceret, fi nec fu, X 4 gitiuus £ommen.2ieronymti mino deo tuo:& ín té complacuit ἀπο deo tuo:ut effes εἰ μὴ Ἰατία ergo defydería fant, quz ἃ müdi iftius príncipefug geruné cü fint fzculí,cü fzculi hui?nube prráfeut Nos autem cum pudice& iufte,nec corporcícilicet, nec men; τς peccátes uixerimus in chrífto: pie quoqp uiuemus in hoc fzculo:quz pietas expectat beatam fpem,& aduen: tuin glorie magni dei& faluatoris noftri iefu chrifti.Si/ 'cutenim impietas, magni dei reformidat aduentumt:ita fecura deoperefuo& de fide illum píetas praftolatur. Vbieft ferpés Arríusc ubi Eunomius colubere Magnus deus iefus chriftus,(aluator dicitur: non primogenitus óinnís creatura: non uerbum dei& fapientia, fed ie(us chriftus: quz uocabula affumpti hominis funt. Neq; ucro aliti iefum chriftü, alium uerbü dicimus: utnoua "hérefis calünia£:fed eundé δὲ ante fecula,& poft cula: &antemundü& poft Maria: imo ex María,magni deti appellam? faluatoré noftrü iefum chriftü:q deditfemet/ ipíum,p nobis, ut przciofo fanguine fuo nos redimeret abomni iniquitate,& mundaret fibi populü περιούσιομ, ita quippehabetur ín graco:& bonorum operum face/ tet emulatorem. Sepe mecum confyderans quid(ibi uellet uerbüm περιούσιορ,& a fapientibus faculi huius interrogans fi forte alicubi legiffentsnund ínuenire po/ tui qui míhí quid fignificaret exponeret.) uáobrem có pul(us fum ad uctus inftrumentü recurrere: unde arbi/ trabar& apoftolü fumpfiífe qd? dixerat. Hebraus em ex hebrais,&(cd?m lege pharifzus: utiqpíd ponebat in epi/ ftola(ua,qd in ueterí teftaméto legiffe(e nouerat.In Deu teronomio ítaqy repperi: QLuonià populus fanc? tu,do/ * E itiuus effet: intantum furti fufpitio ab ompi libero:dev 1 i pl Ω jp & effe aliena. Sint itaq ferui fubditi dominis fuis in— in populi περιούσιομ ex omibus populisgfuntfupfacie—^ n omnibus, fint complacétes conditioni fuz,ut.non ferant terra, Etin centefimo tricefimoquarto píalmo; ubi nos ym afpere feruitutem:non contradicant dominis:non fur&£/— habemus:Pfallite nomini eíus quoniam fuaue eft: quo: i tur:& poft hzcín omnibus fidem bonam oftendant:ut^ niamíacob elegit(ibi dominus,ifraelin poffeffioné fibi: gi do&rinam faluatorif| pro seat eftin pot s $ 5.;:;""ες ioné,in erzco(οὶ yu denos em apud.» Illüixit enim gratía dei faluatorisomnibus hominibus:. pum einer n carnales dominosin^ erudiens nos, ut abnegantes impíetatem δὲ Íxcularía ιν Aqui ῥᾳ S Nel Pind defydería;pudice δὲ iufte δὲ ρίε uiuamus in hoc fxculo: εν Sono ss n deum maioracómit expectantes beatam fpem δὲ aduentum eloría magni unl ἃ Théó| js i. Ornat autem do;: ἐν"Lr. μη, e“περιουσιασιμιὸ sni non pied ple dei& faluatoris noftri iefu chrifti: quí dedit femetipfü^ tinmeraies, ERA id quz conditioni fuz. pro nobísut nos redimeret ab omni íniquitate:& mun.— tionem fyTlaba fecere"" aptafuntfadi.Etedi/ daret{δὲ populum egregium,emulatorem bonorum nó fenfus Ον n uerío cófundit eam, P- 7-..', igitur pro eo qd ett d qui non cft fübiecus b operum, Hac lóquere& exhortare& increpacu omni in greco περιούσιομ, yii inomnibus;cuicon/ c imperio.INemó te contemnat. νι: III in hebrzo WeAO, exe mii Ἅ ditio fua difplicet: q ΐ Admone íllos preffit Ea/peropsid eft, rico cótradictor atq; frau egregium uel pracit goi dator innullofidem—. Ὡς; is T puü: pro quo uerbo wal bonam oftendit. Q,uomodo enim poteft fidelis effe in[ἢ alio uolumine latino fermone utens,peculiare, inter; jut (ubftantía dei,qui carnali domino fidem exhibere nó po pretatus eft. Recte igitur chríftus iefus,magnus deus no TT et uite ο 41 3lluxít επί cratía ocí faluatozía omníbusbomí^ fteratipfaluator,redemitnos fanguine fuo:ut fibi chri,[άρα 'nibue:erudíene nos! vrabneganteo ímpíetatem τ fecularía ftianum populü peculiarem faceret:qui peculiaris tunc ἘΠῚ 'vefydería«&.Poft catalogum doctrinz ad Titum:quid fe éffepoffet,i bonorü operü emulator exifteret. Vnde&il μιαὶ nes,quíd anus,quid adolefcentulas βείαπεπες, quid ad ludqd'ineuangelio(cdm latinos interpretes fcriptü eft: qu extremum feruos erudire deberet:recte nunc intulit: Panem noftrum quotidianü da nobis hodie: melius ín Mattb ία Tuxit ením gratia dei faluatoris omnibus hominibss. graco habetur panem noftrum Επιούσιομ: id pracipuii, Bd Non eft enim aliqua differétia liberi δὲ feruígrxci& bar, egregium,peculiarem;eum uidelicet qui de coelo defcen ζοδιόιε idol '"pari:circticifi& habétis preputium, mulieris& uiri: Sed— dens ait:Ego fum panis quí de coelo defcédi. Abfit quip αι cun&iin chrifto unum fumus:uniuerfi ad dei regnum— peutnosquiin craftinum cogitareprohibemur:idepa^—;: πη FE o docamur:omnes poft offenfam patri noftro reconcilian—neifto.qui poft paululum concoquendus& abijciene— ΠᾺ di famus:non per merita rioftra,fed per gratiam faluató dus eft in feceffum:in prece domínica rogare iubcamur, Lame ris: Vel quod dei patris uiués&fubfiftens gratiaipfefit— Nec multum differt inter£zriovotop δὲ περιούσιομιρταροῖι; H P chriftus: Vel quod chrifti dei faluatoris hac fitgratia:X— tioenim tantümodo eft mutata non uerbum. C) uidam: kN non noftro meríto faluatí fimus:fcd?m illud quod in Ἐπιούσιομ exiftimant ih oratione dominica pané dictum, gu t$:55b alioloco dicit: Pro nihilo faluabis eos. cuz gratiaom/ qd'fuper omnes ουσίας fit:hoceft,fup uniuerfas fub(tan MT nibus hominibus ideoilluxit;uterudiretnosabnegan^—tías. QLuod fiaccipitur,non multum ab eo fenfu differt ian tes impíetatem& fzcularía defyderia, pudice& iufte&— que expofuim?. QLuicquid eif egregiti eft& pracipus Fils pieuiuereín hoc fzculo. Ω. υἱά fitautem abnegare im;— extraomnía eft,& fuper omnia. b€f lec loquere«ez pietatem&(xcularía defyderia: ex eo qd? fupra expo/ boetare c íacrepa cum oimní Ππρετίο. Tria pofuit:loquere,. sini fuimus: deum confitentur fe noffefacis autem negant:— exhortare, X increpa. Ecquidem ineo αὐ’ ait, loquere: ity intelligi poffe cofido:& p cótraría differta cótraria. Sacu ad do&rinam uidetur effe referéedum.Q) uod uero intu/ ájà lit,exhortare:id eft παρακάλει: aliud quoddam in graco fignificat din latino. παρᾶκλκσις quippe magis con/ folationem dp exhortationem fonat. Hoc uerbum δὲ fu" péríus de adole(centibus eft locatus:Iuuenes fimiliter confolare, pudicos effe ín omnibus. De quo nos in fuo loco ita utin latino legitur:quafi exhortare fcriptum effe M éxpreffimus, Confolatur igitur audientem qui dicít:Ro sii gamus pro chrifto reconciliamini deo:& feipfum humi an liat& fubécitur lucrifacíat quem confolatur. Ω d uero: d tertium eft,increpa:confolationi míhi uidetur effe con; its trariuni:ut quicüq confolationem contempferit,incre/ τὰ patione fitdignus: δζ mereat audire: Obliti eftis conto^i: i lationis: quz uobis ut filíjs loquítur. Ad Timotheum""^ oi: quod alteram confolatiohem,& increpationem alteram il legimus, dicente Apoftolo:[πῆ oportune,importune,, viso, 4a Nx argue, increpa, confolare. Et ibi quidem increpatio an;. ων te affümitur,& poftea confolatione feuerítas tempera/ Dun tur. Hic uero ante uult difcipulos confolari: δὲ ft non vn profecerint confolando, tunc corripi, δὲ corripi cum om s ni imperio. Sic enim intelligo hoc quod dictum eft:In/ ir crepa cum omni imperio: ut fpecialiter ad íncrepatio» ον MU nem& non ad duo[προτίοτα in commune referatur. Ring Mn inr ttes Neq enim conuenit dicere: confolare cum omni impe/ rio,&loquere cum omni imperio: fed tantummodo ín» crepacum omniimperío. ς ά[ Ίβειπο te contemnat. Ext ftimet aliquis hoc ipfum πῆς δά Títum fcribi qd ad Ti/ Hain inotheum dictum eft: Nemo adolefcentiam tuam conz t Τίπιοιφις ἂν temnat,Nos uero iuxta graci fermonis differentia aliud EL. putamus ἔχῃ F. fnepiftolam ad itum "*"Α΄ putamus fignificare περιφρονείτω quod hic fcribitur,& lr ο aliud καταφρονείτω quod ad Timotheum dictum eft:& Qr. prapofitiones περὶ uel κατὰ fenfum facere diuerfum. ü| QLuodautem non fortuito,& ut liber Paulus apoftolus, xL non folum nominibus δὲ uerbis:uerü etiam prapofitio/ TM nibuf díuer(is utatur jp uarietate caufarü: pfpicud fieri poterit*^.. ex co qd ait: Mulier Na E ij| aCortanb ur eim ex uiro: uir uero hb per muliere. Et alibi: (ἡ| Romamd Q.uiaex co& peum M E& in ipfo funtomnia. km p Necnó& illud: Pau; ty p lus αρῖς nó ab hoib? TM neq p homíné. Exifti mi mam? itaq καταφρόν M^wepadcontptü pi 500:| i á prie ptinere:uel ci qs ínter eculeii laminaíq diftétus,có/ πὶ tenit dolore:& nec íüdicis cóminationé, nec circüftátis populi tremítü ptímefcit:fed pro cofeffione martyrijuni ] uería fupplicia οοπεξηίε& defpicit. Econtrario auté eft& ᾿Εθιασμδ malus contéptus,de quo€ Habacuk fpiritu fancto in fe [ loquente teftat: Videte contéptores δὲ infpicite mirabilia δὲ difperdimini.Iuxta qd' ad Timotheü quoq fcriptü di; |&Timo.4«a ximus: Nemo adolefcentià cuà contenat:íd eft,nolo te ta "E. lem exhibeas,ut poífis ab aliquo meríto contemni.zrsei/ φρόγασιο autem illud fonat, ficut Stoíci tamen afferunt, qui diftinguüt inter uerba fubtiliter: ο quis cóofides fibi fealio e(fe meliore, defpicit εἴ que inferiore putat:& fu : d eft plus fapiens,humiliorem exiftimat dignum efle contéptu.Tale ο ἆ intumefces fuperbiz uanitate,& coelti ipfum foléq defpícies apud gracos qdà dixiffe deludit: ἀεροβατῶ καὶ πεφιφρονῶ τὸμ Kiop: qc? nos latine poffum? - dicereifcando p aere€ pluris me noui effe dj(οἰξ-περιφρό cie ergo quz nuncad Titum ponitur,illum fenfum ha Xa| bet:Nemo eorü qui in eccleíijs(unt,te fegniter agéte fic ui inr uat, ut fe putet effe meliore. ualis em aedificatio erit di br fcipuli,fi Pu en magiftro effe maiores Vnde nó folü den| epifcopi,prefbyteri δὲ diaconi debent magnopere proui; QN- dereutcunéctü populü οί praidét,couerfatióe& fermo (1 ne pracedat:uerü δὲ inferior gradus:exorciftz, lectores, m ME zdítuí:& omnes omnino qui domui dei feruiunt.G) uía Td uUchementer ecclefiam chrifti deftruít, meliores laicos mad*€ffed clericos. Ca. Ill ym n:-£wone íllos pzíncípibus c poteftatíbus fubdí; js cat uv toe effeiobediread omne opus bonum«€, Tale jj^ Remama. quíd δὲ ad Rhomanos fcribit: Omnis anima iin poteftatibus fuperioribus fubdita fit: Non eft enim poteftas nifia deo. C d' quidem preceptum,€ hic & ibi ppterea püto editi: quia ludz galilei p illud tem pus dogma adhuc uigebat: δὲ habebat plurimos fecta; tores:cuius& in Actís apoftolorum Πε métio, fcriptura Adis. f referente: Ante hos ein dies furrexít Theodas dices qué; dam feeffe magnum:cui appofiti funt uíríi quafi tría mí lia.Etpoft hunc furrexit ín diebus cenfus Iudas gali/ lzus:qui ínter cztera hoc quafi probabile proferebat ex lege:nullum debere domínü nifi folum deum uocari:& 'eos qui ad téplü decimas deferrét, cafari tributa nó red/ dere, πα barefis intantü creuerat,ut εἰ pharifzop:& : multà parté populi cóturbaret:íta utad diim quoq no» d| Matbaa,b ftrum referrecur hec quaftío: Licet Cafari dare tributü ! an noncQ. uibus ἀπο prudenter cauteg refpondes ait: Reddite qua funt cafarís cafari:& quz funt dei deo.Cui teíponfioni Paulus apoftolus congruens docet princi; patibus& poteftatibus credentes debere effe fubiectos. ἀρχαῖς quippe quz leguntur ín grzco,magis principa; y| tus d principes fonant:& ipfam fignificant poteftatem: ! n non eos qui in poteftate funt homines. Sed quia dixe/ "TE tat:admone illos principatibus& poteftatibus fubditos hil effe: poterat hís qui tormenta formidant,occafio δά πο "i gandum darí:dum iuxta Apoftoli dictum fe affererent j jn principatibus& poteftatibus effe fubiectos;& facere qd? 11» δὲ: -Dmóneillos principib?& poteftatib? fubdi; . tos efIe,obedite,adomne opus bonü paratos A... À cfleineminéblafphemare:non liítioíofos effe, effe modeftos: omné oftendétes máfuetudiné ad om; » nes homines.Fuimus ἐπὶ aliquádo δὲ nos ftultiínobe: dientes,errantes.feruientes.defyderijs δὲ uoluptatibus «a. IH iuberent:propterea fubiecitObediread omneopus bo; num.Sibonum eft quod pracipit imperator& praes, iubentis obíequere uoluntati. Sin uero malum& cón; tra deum fapit: refpondeci illud deactibus apoftolorii: Obedireoportet deo magis dj hominibus.Hoc ipfum& deferuis intelligam? uxorib? apud uiros: δὲ ας Π[ῆς apud paré tes;iqd in illistantum debeant domínis,ui, rís,parétibüs effe fub iecti: que contra dei Q.d uero fequitur: Paratos effe: duplici/ uaríjs ^A tr legendum:ut ucl Donde: fubaudiatur,ad om: néopus bonum paratos effe: ucl certe cum/fupioribus, copulato hoc quodait, obedire adomneopus bonum: apud dominos:& de $0. D$ C Adtse mandata n6 πείς,. δὲ bucufg finito:quafi aliud proprium δὲ fpecíale praece, ᾽ prum fit paratos effe: iuxta illud qd'in Leuitico fcripti eft: Hircü q emitti£ maledicta populi fuftinenté, tradi in manus hominis parati, Si quis ergo paratus eft ut&zro; πομ-παῖορ teneat δὲ educat illü in defertum,& ibi εἴ dif perdat, E quantumin fe eft, forte maledictionis extermi net:is cum obedierít omi operi bono,etíam paratus erit. Poteft autem δὲ aliter accipi,paratos effe:utomnia que cüq eüenitepoffunt fibiiín anímo prafigurent:& cum acciderint,nihil quafi nouum fuftineat: fed εἰς prepara ta intomnía. Neminem quoq blafphemare,non fimpli citer accipif. Nec enim ait:neminem hominé blafphema re(ed abfolute neminem: nó angelum,nonalíquá crea/ turà dei.Omnia quippe quaa deo facta funt: ualde bo» na funt. Cr uádo Michael archangelus cum diabolo dif, Leuit.16,b D i Iude.e putabat de Moifi corpore:non fuit aufus inferre iudicii. blafphemiz: fed dixit, iinpet tibi deus,Si igitur Michael non fuitaufus díabolo,& certe maledíctione dígniffimo iudicii inferre blafphemiz:quanto magis nos ab omni maledicto puti effe debemus: Merebatur diabolus ma; ledictum:fed per archangeli os blafphemia exire nó dej buit.Relege ueteres libros, δὲ uide qua tribusin monte Garigín conftitute Πε πε benedícerent populo:& que in montealtero ut maledicerent. Ruben;qui maculaue; ratthorum parétis:& Zabulon nouiffimus flius Liz:S ancillarum liberi,in monte Ebal ponunt:ut maledicant eis qui maledictíone funt digni, Longum eft fi nuncenu meré quomodo Iacob qui ad benedictioné uocauerat fi lios dices:ut benedicà uobis:poftea quafi in benedictio? neconfotiet: maledictus furor eorü, quía procax:& ipfe disloquat in Genefi: Maledicta terra ín opíb? tuis. Hoc nunctanti dixiífe fufficiat: qd? blafphemare chrifti difci pulos non oportet:Nec qd addit,efTe litigiofos. Si em fu mus filíj pacís:& uolum? fup nos pacé requiefcere,& ac ceffimus ad hierufalem coeleftem, que ex pace nomen accepit:cum his qui oderunt pacem habeamus pacé:& quátü in nobis eft ci omibus hoibus pacati fimus:non folum οἴ modeftis,fed ctiam cum rixofis:quia nula uir tus eft ferre manfuetos:locüqs demus irz,omné oftendé Deu.27.b ΟΞεῆ 49:2. Ibidé5,c tes manfuetudinem ad omnes homines: non qd' uang^ gloríz defyderio nos effe manfuetos omnibus homini bus oftendere debeamus: fed dum omnes ferimus,& iniuríz uicem non rependimus,ipfía opera notiora uni» uerfis fiant. Poteft aliquis ob iactantiam& opinionem uulgi απάτης popularem,fimulare apud quoídanr man(uetudinem,& fingere bonitatem. Sed ubi non eft uera δὲ genuina δὲ folida manfuetudo,nefcio an eum effe manfuetü poffitomnibus perfuaderi. δ 4Γ fuimus: ením aliquando c moo(tobedíentee:errantea/feruíentea oe/ fyderáo c voluptatíbus«c. CQLuzrat aliquis quomodo Paulus fueritftultus incredulus, errás,&(eruiés uaríj$: defyderíjs δὲ uoluptatíb?, ín malicia,& in inuidia,odío^: fus, δὲ odiens: antequam faluatoris noftri bonitas atqs clementia , ζῶ ἐν:/ |£ommenlbicroymi ὁὃδςτοὲ» Ι BE chementiaperlauacrumfecunda regenerationis ei fal; aütiftauera effe crediderint,neceffe eft ut curam habeat G) gg uum faceret: n6 ex íufticie operibus quafeceratfedex— bonorüoperti:per qua hareditas dei€ fpes uite prapa, μι mifericordía fua,effufo abüdanter&largefuperapofto/— ratur«terna.Et pulchre ut maiorem fidem faceret,nó di viridi losatq credentes per iefum chriftü(piritufan&o:uthe,—xitqui credunthominibus:fed qui credunt deo. Neceffe qal reditatem gratíz confecuti,fpem uite in perpetuü poffi^ εἰ ει ut curam bonorüopcrum habeant: quz adímple m derent, Etcerte legi; e ta temniftadio per| í-d'm iufti/ ie ie ο ον-;.- etrata,iunt bona uti jg puta Rum mm Rh uatijsin malicia& in ínuidía agétes,odiofi.odiétes alte Perama Ene nona td e fine quada ue, dr. τη. Cumauté bonítas δὲ humanitas illuxit faluato- ὃ ii ue que μη! cücifum octaua die:,(dana:"MA: ir geneaiogtas: amc hebraü ex hebrais, fis noftrí deíinó ex operibus iuftícizz quafecímus ros:—; orenroc να m (cdm lege pharifzü, fed(cdm mifericordíá fuam faluauít nos: per lauacrü que reir ey lege e με de tribu Beniamin, εκ; ΞΕ“ὦ TO. uita c, Q uía multi/ yu A&ua cruditiad pedes Ga— Fegenerationís δὲ renouationis fpirituffanctiqué effu- Mes St dinerbe Mar m ; malielis& abinfan/. dítfapernosopuléter períefam chriftum faluatoret— quafiióes: propterea fr tia facrisliterisinfi/| noftrum: iuftificati illius eratia haredes efficiamur Salomon de his qui qn tutum.Ad qd refpon: η. Η: quztunt deü locut? m deturjudaos qui at 8 fcd'm fj pemuitz aterna.Fidelís fcrmó,& de his uolo eft dicens:Re&e aute Prou 2 teaduentü faluatoris| te confirmare:ut curam habeant bonisoperibus prae^- GUzrentes eum inue t. mii &paílionéeius&re/.— ᾿ τ 2;- nerüt pacé. Ὁ οί; iin furrectionem in lege ε[ῖο qut credunt ín domino. Hc bona funt δὲ utilia τὰν deum non recte pi ucrfatifantilicer non. ἡ homínibus.Stültas autem quzftiones& eenealogías- qu«rüt pactinueni, rs . plenam:attamen ali/; A Lr E AD lee do. renó poffunt. Pluri, αἰ qua ex parte habuif;& contentiones: pugnas qua ueniunt ex iege, deul/.|. maexépla funt quae; a fciufticiam:ficutSy^— ta Sunt quippe ínutiles δὲ παπα. rentíii non recte deii, diu meon quog€ Anna; Iudzi praue quzrüt hint η Hareticum A[Y 4pphetiffa in templo deüfperantes feeum{π|0 dei feruienseftrepta. ὁ.;. inuenire poffe fine M Poftd uero ρρΐας coclamauit, crucifige,crucifigeeti:no..chrifto.Haretici uano fermonü ftrepítu concrepantes: E habemus regé nifi cefarem:& fanguis cíusfupnos&fu^ quaruntquéinuenírenó poffunt. Philofophi quoq δὲ"m per filios nofiros:& ablatum eft ab εἰς regnum dei,&tra— barbari de deo uaria fentiétes,quafierunt deii. Sed quia rf ditum gentifacienti fructus eíus:ex eo tempore quiín— non rectequarfierüt, fuerüit eoru fatuz quaftiones:putày p chriftum nó credidit;fuitftultus,errabundus,incredu/— tium deüi humanis fenfibuspoffe comprehendi. Ab his F m lus,& feruiens uaríjs uoluptatibus. An nó uobis uide£- igitur Paulus nosreuocat quaftionibus. Caterum ad is| : Paulus fuiffe(tultus: quando habebat celum deifednó^ íapictes& quz fcripturarü auctoritate funtfulte,magis ΕἾ s - fcd'm fcientia:& pfequebat ecclefia,&lapidantiü Stepha^ cohortat δέ puocat, prxceptorü nó nefcius faluatoris;ín Fu / num ueftíméta feruabatecum intantü ο ή cótrafaluato| gbusait:Cr uarite& inuenietis:pul(ate& aperiet uobis: i Acta vem inftigatus exarferit:utliteras afacerdotibusaccipet:— petite& dabi£ uobis: Omisein q quarit inueniet:& qui Lon KS pges Damafcü ad eos 4 ín chriftücrediderátuinciedose. petitaccipiet:X qui pulfataperietur ei: modo nó fitcor/; in F Autullas poterat habere uirtutes fine uirtute deichrifti^ pusnoftrum fubditüi peccatis:& íngredict in nos fapien d iefu:auteftuanté lammáreftinguereuoluptatü:cünon^ tia.Exerceat fenfus:mens quotidie diuina lectione pafca i effet cemplii deic πτὰ aüt maior poteft effe malicia& in^ tur: quaftiones noftra ftulte no erunt quarftióes.Q. d il uidia,dp cótra abfentes epiftolas íumere: δὲ ubicpchrifti| auteait:genealogías& contentiones€ ríxas qua uenit m ' uaftare difcipulosenolle ipfum faluü fieri:& caterisq fal| exlege deuita: proprie pulíat iudxos: qui in co fe iactát em ui effe poterat inuidere:odiffe chriftíianos& cófequenter^ X putantlegis habere noticia, fi noia teneant fin guloriíi: T aboinib? odiü ,pmererí. Quis at maiorerror&inobe;. que quiabarbara funt,& etymologias eorü nó nouim?: ὑπ diétía& uecordia, ᾧ ροζ; refpirauit dies δὲ prateríertic— plerüdpcorrupte proferuné a nobis.Etf(i forte erraueriz εἰν umbrz, legem abolita πος γεγο,& dicere: neattre&ta^ mus inaccétu,ín ἐχεεηῆοης δὲ breuitate fyllaba:uel bre n ueris:necontigeris:neguftauerisi& apparentefolidoci^— uía pducétes,uel pducta breuiantes: folent irrídere nos an bo δὲ uirili:infantiz lactecuperepotari.Diligentiusatté/— impitiz: maxie in afpiratióib? δὲ ηνία cü rafura gula Ut damus,& inueniemus in prafenti capitulo manifeftiffi» literís pferédis.Hocauté euenit qd? Lxx.interpretes,p ds it má trínitaté.Benignitas quippeatq clamentía faluato/ in gracü fermonelex diuina tráflata é:fpeciafr Y heth litera SR s non dett nó. akenes αἱ(αἱ ΜΗ δὲ Y ain,& cateras ifttufmodi: qa cii duplici afpiratione in πε abundep iefumchriftufaluatore nofiri;uiuificauitnos ἵ m linguá tiene no poteritis Iis additi 3 expref ὑπ ορ M ο odi n» ferüt.Verbicaufa:ut Rahel, Rachel dicerét& hieriho,hiez s in uità eterná.Salus credétiti myfteriü trinitatís eft, Alij fícho:S hebron chebtom& feor f. In ali τὰ hunclocüita intelligunt:ut nó de Paulo& apoftolis,fed ifie deficit. ἰὸς icorsiegoran alis So eostor μὰ ἰ dif ido- Ξ natus ifte deficitNam nos€ greci unà tantü lram.s. ha/| fübapoftolorü ρίοπα, ας αἰῆς dictum putét: ut quó fub bem?:illi uero tres, C f; D. fad ΠΩ, ΜΕ fe pfona fua δὲ Apollo δὲ Cephaz de diffenfione& fchífmate| sili ucro tres, Ὁ famech, y fade GC v iniqua diueríos ari ιο, δα arguebatin Corinthíjs eft locuc:itaetiàinpritiloco, lonos poffidét.Ifaac& fion p?? fade fcribüt:ifrael p τ fin,, Um fe& apfos nominàs: offies q in chrifto crediderátquales.& tri nó fonat hoc qd(cribit, Seon rex amorraorü p Ὁ fa;“ΒΩ fuerintante regeneratíoné lauacri uitalisofiderit.Simul^ mech Iram&,pnüciat& fcribi£.Si igit a nobis hzcnomí τι δε δὲ humilitas ei? etadmiráda,qd' q omné utilitatéiu,— nü& liguz idiomata,ut uidelicet barbara,nó ita fuerint"td fticiácp legís sin qíquilias δὲ purgaméta contépfit:recte— expreífautexprimunt ab hebrais,folet cachinnüattolle üt fe fine chrifto uitis omib?feruiffe memorarit, ἃ{ΓΦ 46)^ re& iurare(e penit? nefcire qd dicim?. Vii& nobiscurz ἰχῃ lie fermo:c oebís volote confirmare«c. ος qd'aitfidelis— fuitoés ueterislegis libros:s uir doct? Adamáti? inexé tà fermo,ad(πρίοτα iügendü eftin qbus premiferat,utiu/ ρα digefferat, de cafariéli bibliotheca defcriptos,ex ipfis jor fificari ipfi? gratía heredes efficiamur fcd'm fpem uite— autétícis emédare,in qb?& ipfa hebraa pprijs(üt chara lii aternz. Dignus er fide fup haredítate deifermo,&fup—&erib9 uerba defcripta:& gracis Iris tramite expreffa ui Ki fpe uite eterne Vnde oportet dehis,nó dubiü,nótimen^ cino.Agla etià& Simmach?. Lxx.dg;& Theodotio fuü πα té X ipfum credere:& ut οτοαδι cateri cófirmare. ΝΟ οΙ^ ordínétenét.Nónulli uero libri& maxime hi q apud he ἂμ aüt hoc,fed δὲ hoccüi ceteris his q uoluerint credere có/— braosuerfu cópofiti funt:tres alias editióes additas ha; ity firmádi) éidpropter ait:Et de hís uolo tecófirmare,Q,ui— béuquá antá δς fextá& feptimá tráflationé uocát:auctorí Ua itaté fine Zír epiftolam ad«Lítum "A tatt(inenoibus interpreti cofecutas.Hacimortale illud ingeniü fuo nobis laboré donauitut nó magnope ptime fcam? προ iudeorü: folutis labifs,& obtorta lingua, δὲ(tridente faliua,& rafa fauce gaudentiü. Eft& illis alia "occafio fuperbiz: quoniam ficut nos quí latini fumus, Tatina nomina& ori; .gines de lingua no» ftra habentia,facilius "memorie tradimus: τὰ illi a parta atate, Zorobabelomníü generatioes ita méoriteruelociterqpp cürrunt,ut eos fuii putes referre nomen: Hoc nos qaut alias literas didicím?;aut certe fero credidim? in chriftà: rarü fenfum ᾧ uerba fe&amur:fi forte nó ita nouim?,pu : tàtfein noib? referédis,& ín fupputatióe annorü,& in ne . potibus X abnepotibus, auis,proauís,& attauis doctio/ res, Audiuiego quédà de hebrais q fe rhoma in chriftü credidiffe fimulabat: de genealogíjs diii nofiri iefu chri, fti qua fcripta(Πε in Matthzo& Luca facere quaftione: qd' uidelicet a Salomone ἰῷ ad lofeph: necnumero fibi,necuocabulorü xqualitate confentíàt: qui cü corda fimpliciü puertiffet: quafi ex adytis& oraculo deferebat : quaídautíibi uidebat folutiones:cii magis debuerit iu; fticiam δὲ mifericordía δὲ dilectioné dei quarere:X poft il Satis forfitan de hebraorü(upcilio δὲ plus ᾧ neceffe fue; tit dixerimus: fed occafio nobis data eft,de genealogtjs δὲ cótentione& rixis quz ex lege ueniüt differendi. ία’ ᾿ fecticiquorum Ariftoteles princeps eít: folentargumen tationü retía tedere,X uagam rhetoricz libertate in fyllo/ giímorüfpíneta cócludere:hi ergo qui ín co totos dics δὲ noctes terüit:ut uel interrogent uel re(pondeàt: uel dent "gpofitioné uel accípiàt, affumat, cófirmét atq cócludàt, -quofdà cótentiofos uocácqui utlibet,nó ratione fed fto» macho difputent lítigantii. Si igit illi hoc faciunc quorü proprie ars contétio eft: quid debet facere chriftian? nifi omnino fugere cótétionécRixe ddp legales penit? refpue dzfünt iudaog ftultíci relinquedaz: Süt em inutiles B bus necaudiétib? píat. Q uíd em mihi,pdeft fcire Gtan/ nos uixerit Mathufalé:qto ατατίς fuz anno Salomon for - ti? fitcoiuge:ne forfiran Roboà undecimo tatis illius XY anno nat? effe credat*& multa iftiufrmodi,qu« aut diffi cile eft inuenire ,ppter librorü uarietate:&(düi paulatim de inemédatis inemédata fcribunt)errores inolitos:aut -&tía(iinueniremus magno ftudio& labore, nihil pfutu; racognouimus.Frequeter accidit ut habeamus pugnas eerte ex hocrumufculo turpía fectamur lucra.C. uid em “τοσο fpumátibus labíjs, δὲ latratu garrire canti:cü(im plex δὲ moderata refpófio,aut poffit te placare fi uera eft: ἡψ| autfi falfa, lenitera te& placabiliteremedari.€ logretü τ φρο ο bomine poft νη c alterá cozreptioné oeuíta«c. Nomen | ον harefeos& in epiftola ad Corinthios poni£: Oportet em :---&harefes in uobis effe,ut probati quiq; manifefti fiant, 5€ Erad Galatas inter carnis opera numeratur: Manifefta autéfuntopera carnis:qua funt fornicatio,immundicia, luxuria, idololatría, uenefícia, inimícitíz, contentiones, Gat bis ficut przdixiquoníam qui hzcagunt,regnü dei non foffidebüt.In quibus diligéter eft obferuandü,qd quó catera uítia quz inter carnis opera numerata funt exclu . düt nosaregno dei:ita etía nobis hzrefes auferát regnü ' dei:& nó intereft quó quis, dü tantüi excluda£ aregno. “Ως autem magis mirü fit,etíam illud.deactibus apofto ΤΗ 4 ΕἸατξείς hominé poft uná δὲ alterá correptioné deuí; ta:fcíés qd'fubuerfus€ eiufmodi:& delingt 3€a femet "uernaculafuifermo? ὃ ipfo dánat?. Cü miferó ad te Artemá aur T ychicá:fe;. autetià fi infantes fum? ecclefie mácipati:magis fcriptu lafiforteoccurriffet,de nominib?& numeris difputare.. δὲ uana:qua tantü fpecie Íciétí habét:caterü nec dicéti»-legis,nóob defyderiti ueritatis,(cd ob iactatiam glori,. : dàmapud eos qui audiüit, docti uolumus aftimari:aut. émulatióes,ira,rixz, diffenfióes, harefesinuidia,ebrieta: : ttS,comefationes:& catera his fimilia:qua praedico uo». Xa INI$0. 126 lorum uidetur efferelegendü,fidem noftrám in chrifto, δὲ ecclefiaítica difciplina íam tunca peruerfis hominib? harefim nuncupata. Nos eii(ínquiüt) iudzí ad apofto lum Paulum,necliteras a teaccepimus deiudza:necue Actt.s8.e niens quis de fratribus annüciauit nobis:aut locutus eít aliquis de tein mali. Petimus aucem,utau diamus a te quid feri, tias: de hare(i ein ifta notü eft nobis: quià ubiq εἰ cótradicitur. " nis uocabula, penitif ftína uenire ad me Nicopolim:ibi em ftatui hyemare. Etlicet nomen hare/ fimis fenfibus imbi^: 0S πος"enam legis feos Mileti non dicat; berunt:& ab exordio ρου'... aPaulotamen opera : adáufq ad extremü mnomínant£, loquence ad prefbyteros ecclefiz:Ego fcio quonià ueniét poft ab/ τρι4ξ,Σος fceffum meü lupi graues in uos: nó parcétes gregi:& ex - uobis ipfis confurgét uiri loquétes puería:ut abducant difcipulos poft fe. Hac in tráfitu dicta(int:ubi δὲ alibi hae refis appelletur: Nunc ipfum nomen uidetur pleniffinie uentilandü.Harefíis grace ab electione dicitur,qd fcilicet unufgfíg id fibieligat qd' ei meli? effe uidea£.Philofophi Qq Stoici, Peripatetici, Academici, Epicurei, illi? uel illi? harefeos appellant.Superfluü εἶ ire per(ingula,& Mar, cione, Valentini, Apellen, Hebione. Montanum, δὲ Ma, nichztüi cum fuis enumerare dogmatibus:cii perfacile Πε unicuig cognofcere qbus finguli ducant erroribus. Ar rius δὲ Eunomíus,€ nouzauctor harefcos: utinà tà no ti non effent,minus foríitan plurimos decepiffent. Hare, tícum igitur hominem poft unam correptionem:fiue ut ingrzeco melius habetur νουθεσίαμ«ἰσίτα:νουθεσία au tem commonitionem magis δὲ doctrinam abíq increpa tione fignificat. Legit in latinis codicibus, qd uerü papa qq Athanafius approbabat,Po(t unà δὲ alterá correptioné:qd fcilicet nó(ufficiat tanti(emel εἴ corripi uel cómo neri quí aliquo fit deprauatus errore:fed δὲ fecunda fit ei adhibéda doctrina:ut in ore duorü aut trium το fiet... omne uerbü.() uareauté poft prima δὲ fecunda corre; ptioné deuitandus fit:reddit caufas dicés:qd fubuerfus eft eiu(modi,& peccat, cum fit a femetipfo danatus. Out ein femel bifqs correptus,audito errore fuo nó uultcorrí gi:errareexiftimat corrígété: ecótrario fe ad pugnas δὲ iurgía uerborü parans, eii uultlucrifacerea quo docet, Proptercauero a femetipfo dicitur cfTe damnatus: quia fornicator,adulter,homicida,K cetera uitía,per facerdo tes de ecclefía propelluntur. Harcticí autem ín femet/ ipfos fententiam ferunt,(uo arbitrio de ecclefía receden/ tes:quz receíTio,propriz conícientie uidetur effe dam/ natio. Inter hzrefim δὲ(chi(ma hoc effe arbitrant:qd? hae τοῖς pueríum dogma habeat. Schiíma propter epifcopa lem diffenfionem ab ecclefia feparetur: quod quidem in principio aliqua ex parte intelligi pote(t. Caterum nullum íchifma non fibi aliquam confingit herefim: ut recte ab ecclefia receffiffe uideatur. b4j€um mífero ad te Zirteman aut Z ycbícti:feftina veníre ad me tBicopolímz ibi ením ftatu byemare, Legimus in exordio iftius epifto lz:Huius reí gratía reliqui τε Cretz:utea que deerant corrigas:& conftituas per ciuitates prefbyteros,ficutego tibi difpofui: Vt quía Cretenfes nuper crediderant:rece dente Paulo δὲ ad alías ecclefias tranfeunte: non dimit» terentur orphaní:fed haberent apoftolicum uírum: quá ca quz uídebátur deeífe corrígeret.C) uia ergo poft ἔπη) damentum aliarum ecclefiarum neceffarius erat Titus: quizdificium fuperfirucret: fcribiteijut cum Arteman uel Tychícum:unum fcilicet e duobus qui fecum fue» rant, Cretam mififfetimpleturus locum eius: ipfe Nico» polim ueniret:;ibi(e hyematurü effe conteftás,Ex quo pa ternos Pauli in Cretéfes probemus affectus, Neceffariüi habet Titii in euangelij minifterium:tamen non eü ante ad fe uult uenire, nifi inlocum cius Artemas ucl Ty» chicus fucceffor aduenerít. Nicopolis ipfa eft, que ob ui &oriam Augufti, quod ibi Antonium Cleopatramq fus perarit nomen accepit, eiim im zZ:cnam legis A Cort, Lb L'Timo,c.b Prouer.3, Gal s.b Mattba3.c "£ommen.lbieronymi— 8 4L Zenam legío ooctozem« zipólloifollícite pzgmítte vr. níbil ülio oefit.Itec(t Apollo de ᾗ δὲ ad Corinthios fcri/ bit: Vnu(quiftp ueftrum dicit:Ego fum Pauli: ego aute apollo:ego uero cepha. Fuitauté uir Alexandrinus ex iudzis,ualde eloquens δὲ pfe&tus in lege:epifcopus Co7 rinthiorü: qué ppter diffenfiones quz in Corintho erát,ad ui/ ci Zenalegis docto; re putandü eft tranf/ fretaffe:€ Pauli epi/ » Zetám legisdoctoré& Apollo, follicite primitte, ut inam infulà Crea 5 nihil illis defit.Difcint auté δὲ noftri bonisopibus pr c effe ín neceffarijs ufibus:ut nó infructuofi fint. Sálutát: ο tequi mecü funt omnes.Salüta eos quí nos amátín fL quz nó facit fructü bonü, excidet& in ign& mittet, Hor at dico:quía q parce feminat,parce& metet. Apoftolicis uirís€ euageligatoríbus chrifti ín neceffaríjs uibus nol le tribuete:fterilitatis feipfum eft condénare.: c 61 Cal tant te quí πιεῖ funt omnee. Vel folita confuerudine ufus eft, ut Titum ab omi; ceretfalutarí:uelcer; tepropríe ín Titü,qd talis cífet;ut amorem eorü quí cum Paulo eràt omniü mereret, ftola diffentionibus ς de Gratía dómiíni noftri cum omnibus uobis. Magna uerolausTi; quz corínthi orte fu τί, per Paulü ab omni eranttemperatis,rur/ bus falutari. oO fum Corinthum re/ DE ΗΝ uertiffe:Zenam uero legis doctorem;de alio fcripturzlo co quis fuerit,nó poffum?dícere:nifi hoctantü,qd& ipfe apoftolicus uir,id operis qd Apollo exercebat habuerit, chrifti ecclefias extruendi. Pracepit itagp Τίτο, ut qi de Creta ad Gracià nauigaturi erant: nó eos facíat fitarcíjs indigere,fed hábere ea qua ad uiaticum neceffaria funt. b(L oífícár aute c noftríbonís opibus pzeeffe ín neceffaríja vfibue:vr nó ínfructuofi fint, Supra dixerat, Zenàlegis do &torem& Apollo follicite praemitte, ut nihil illís defit: Quia ergo poterat fuboriri occulta rrifio: ut nó tà Títus dq qcüq epiftolz lector hoc diceret:& unde Tito,ut αἰεί cü nó habétibus Ιαγρίγεξς Soluít μᾶς quaftione,& quafi nihil(ibi opponat elidit, dicedo: Dicat αὔτ& noftri bo» nísoperibus przeffe in neceffaríjs ufibus: utnon infru; é&tuofi(int. Noftros,fuos uocat qui in chrífto credideràát: qui quía chrifti erat,recte X Pauli& Titi appellari mere? bant.Habes inquit in difcipulos poteftaté:doce eos non e(Teinfructuofos: fed euageliftis& apoftolicíis uirís qui bonis operibus feruiuntminíftrare:& míni(trare non ir quibuícüq caufis,fed ín neceffaríjs uibus: Habétes qp peuictii€ ueftimentü,híS contenti fimus: Et quí altarío feruitit, dealtario uiuant:& qui partícipes fpiritualii no ftrorü facti(unt, debet nobis fua pticipare carnalía.Etne forfitan uel epiftola Pauli uel praecepti Titi facile cotem» nerét:infructuofos uocat, ας φ euageliftis nó miniftra; uerint. Dicit& Salomon ín Prouerbijs: Fruct? uero ele; emofyna.Er ipfe Paulus primü fpüs fructü charitate uo cat. Charitas atit in COicatióe δὲ ín minifterio uel maxime cóprobat, Vcnó inquit infructuofi(int. Omnis eii arbor ΟΣ ἡ luta eos quí nosamát ínfide.Siomnis qui anat, amarctín fide,& nó effent alij qui abfq fide diligerétsnundj Paulus ad amoré fidé ap; pofuiffet, dicens:Saluta eos quí nos amàt ín fide. Amat quippe& matres filios,ita ut morté pro eís oppetere fint paratz:fed nó amantiín fide:& uxores maritos quibus frequétiffime cómoríunt,fed amor ille nó fidei eft. Sola fáctog: dilectio in fide diligit, intatü ut etíá frilleq diligi£ infidelis fit:tfi fana? in fidecti diligat: fcm illud: Omia uefira in fide fiat. Ec alibi: Diligite inimicos ueftros.Dili git fan&? inimicos fuos:X ideo in fide diligit:qa credit in eü qui pollicitus eft fe p expletione mádati retríbuturü effemercedem. eq[£atía οΠί noftrí cá omnibus νοῦίσ, Sciendum quod in οταςῖς codicibus ita fcriptum efi: Gratíacum omnibus uobis:ut nec domini nec noftri in bus qui feci erant dis qa jn Luéd libris feratur autentícis.In comune itaq fanctís atq cre; dentibus, Tito& cxteris qui cum eo erát,ímprecatur gra tia.Et quomodo Ifaacpatriarcha benedixit filium fuuri Iacob:& ipfe duodecim patríarchas: apoftoli dg: ingre; dientes domum dicebant: Pax huic domui:Et fi digna erat domus, requiefcebat pax eorum fuper eam: ἢ uero exhibebatfe indígnam,reuertebatur ad eos quí eam fué rantímprecátita δέ nuncín fine epiftola fuz Apoftolus gratiam credentibus imprecatur:quie cum uoto habe; bat effectum,& erat ín poteftate credétium, fi talem fe be nedictus,qualem benedicens prebere uoluiffet. t " Commentaríorü in epiftolam ad Titum finis, DIVI HIERONYMI PRESBYTERI IN EPISTOLAM AD PHILE MONEM AD PAVLAM ET EVSTOCHIVM PROEMIVM. t D - femper apoftolum,nec omnía Chrifto ín feloquente díxiffequía nec humana ín pA becillitas unum tenorem fancti fpiritus ferre potuiffet:nec huius corpufculi neceffi πρὶ tates[ub prafentía domíni femp complerené:uelut dífponere prandíum,cibü car pere;efuríre faturarí,ineefta digerere, exhaufta cóplere:taceo de czterís qua exquifíte δὲ coacte replicantzut affirment fuiffe aliquod tempus ín quo Paulus dícere non auderet: Viuoíamnon— cgo.uitit uero in mechriftus.Ft illud:An experiment quxtitís eius quí in me loquít chríftus? Quale ínquiüt experímentü chrífti eft audite:Penulá quá reliqui Troade, apud Carpá ueniés H Manto| eS, Vi nolunt inter epiftolas Pauli eam recipere quz ad Philemone fcribitur: aíát nó τες affe:Et illud ad Galatas: Vtiná ὃς excidantur qui uos conturbant. Et ín hac ipfa epiftola: Símalauté& prapara mihi hofpiciázFocauté nó folii apoftolís, fed phetis quoq; fimiliter acidifIe. Vnde fiepíus fcriptü feratur:Factá eft uerbü απί ad Ecechicl fiue ad quélibet aliii pro phetarü:qa poft expletà uaticini,rurfum in femet reuercés, homo comunis fieret e propheta: δὲ excepto diio noftro íefu chrifto:in nullo fancti fpiritü remanfiffe.Q d'(iená& Ioannes δα” ptifta acceperat:ut fup qué uídiffet fpirítü fanctà defcédenté δὲ manente ín eo,ipfüm εἴς cog, nofceret.Ex quo oftendit faper multos quídé defcendere fpiriti fanctü:fed proprium hoc efle faluatoris Pu i íi tuli lati i et £ín epiftolam ad'bilemonem Se. L7 A Éfaluatorisinfigne:quía permaneat ín eo. His δὲ cxteris iftiufmodi, uolunt aut epiftolá non effe ᾿ Pauliqui ad Philemoné feribitur;aut etíá(i Pauli Πε, nihil habere qd' zdificare nos poffit:sta plrifqp ueteribus repudiatá:dum cómendandi ταπεᾶ fcribatur officío.no docendi. At ecotrarío | quigermanz authoritatis eam effe defendunt:dicunt nundj ín toto orbe a cunctís ecdefis fuif? | fe falceptá nifi Pauli apoftoli crederetur:& hac lege ne fecandá quidéad Tímotheá δὲ ad Gala tas cos debere fufcipere:de quibus& ipfi humanz imbecillitatis exempla protulerüt:Penulam Ορ reliqui Troade;apud Carpü ueniens τος affer: Et,utiná excidantur quí uos contürbant, In veniri giis δὲ ad Romanos δὲ ad cateras ecdefías: maximeq; ad Corínthíos remíffius δὲ quotidíano pene fermone dictata:in quibus Apoftolus loquatur: Catetís at eco dico nó düs: Quas& ipfas quía aliquid tale habeant:aut Pauli epiftolas no putandas: aut fi ifta: recipiun£, tecipiendá efle δὲ ad Philemoné, ex przíudicio fimili receptarü. Valde auté eos δὲ fimpliciter errare:fi putent cibü emere.hofpiciü preparare, ueftiméta coquírere,effe peccatü:& afferere a fe 'tefugarí fpíritüfanct.fi corpufculí paulifper neceffitatib? feruíamius, Nolite;inquít Apoftolus, contríftare fpiritüfanctá in quo fignati eftís ín die redéptionis. Quibus operibus fpitítu(fanτης contríftetur, propheta cómemorat,multis in ordine uítíjs peccatifqs digeftís:ad extremis inferens: In omnibus iftis cotriftabas me. Alioqui calicé aqua frigida porrigere, pedes làuare, immolare uítulá;prandiü prepare peccatü fit:cá fcíam? ex hís reb? in dei quofda filios adopta ri.Non eft buius tempotís ad omnía refpondere:xquía necomnía quz illi proponere folent in tulimus.Q d' fino putant eorá effe parua; quorü& magna funt:alterü míhí codítoré, iuxta Va lentínü,Marcioné δὲ Appellen, formic,uermiüiculicalocuftarü:alterá coeli; terrx, maris& an^ celorum debent introducere. Àn potíus eiufdem potentiz eftiíngenium quod ín maioribus exetcucris etíam ín minoribus nó negare.Et quonià Marcionis fecimus mentionem, Paulí effe epiftolá ad Philemoné.falrté Marcione authore doceantur. Qui ο ceteras epíftolas eiufdé;uct T p nó fufceperít:uel quzdá in hís mutauerít atq corroferít:in μᾶς folà manus no eft aufus míttere: ο. '. quiafuaillam breuitas defendebat.Sed míhi uidétur dum epiftolá fimplicitatís arguunt.füam ímpetítiá prodere:nó intelligentes quid ín e fermonibus uírtutis acfapientia lateat:qua: orantibus uobis,& ipfo nobis fancto fpírítu fugeeréte:quo fcripta funt fuis locis explanare conabimur.Si auté breuítas habe£ contéptui:conténatur Abdias, Nahum,Sophonías&alij duo "dem propheta:ín qbus tam mira δὲ tam grandía funt qux feruntut;ut nefcías utrü breuítacé fermoná ín illis admirari debeas,an magnitudíné fenfu. d fi íntellieerent hi qui epiftolàad Philemoné repudiant:nunquá breuitaté defpicerent:qua pro laciniofis legis oneribus, euanoelico decore confcripta eft:dum breuíatum confummatüqy fermone facit dns fuper terram, EA iam ípfaapofto uerba ponendafunt:quxítaíncpiunt,—— EM m i men familiarius habebat.Siquidé δὲ ille faul, rex iudez, perfecutor dauíd,de tribu beniamin fuit, Ο ο auté(au lusanobis dici£:non mirü et hebrza nomina ad fimili, tudinegracorü δὲ Romanorü cafuum declinari:ut ficut prolofephlofephus: placob Iacobus: ita p Saul quoqj τοῖν HUN:: Saulusin noftralin/ gua acfermone dica; COMMENTARIORVM HIERONYMI IN EPISTOLAM AD PHILE MONEM.LIBER VNVS -. 2julue vínctue fefu cbziftí« 2 tmotbeus fra' S terrfobilemoní oílecto« coopatozí noftro«€. A Prepo/: da tid qu miu mé los Ἴ n| y fal 0 i Wi| eruerío, in epiftolas auli di&arí ame uo bis placuit, Nam cü idcrebro OPaula& ᾿ Euftochium petere/ tis ut facerem:€ ego Obnixene facerem re cufaré:falté paruà€ quz uobis utnumero uerfuum,ita fen(u quoq;& ordine uideba£ extrema, ut differere coe/ giftis.Rem ítag principij ín fine tentabo:& qd alius in exordio(tatím apoftoli quereret:quare,aut quo tépore, uel quo cognominante eSaulo Pauli nomen acceperit: hocego nunc facere compellor:ne mu quidem(ut dicit) antehanc diéin eum facereaufus. Neq; uero putádum εἴασα fimplícioribus latinis legit: faulü ante dictü effe, & nó faul;quia& detríbu beniamin erat;in qua hocno/ Auer remus vinctus cbzifti icf c i ΕἼ Límotheus frater,.Philemoni dilecto& co: loperatori noftro:& Apphiz forori: δὲ Ac[chippo commilitoni noftro: δὲ eclefix tur. uaritur igitur, cur,jaut quo iubente, uel antiquum nomé amiferit, uel nouum . fumpferit. Vt ex abrà abraham dicere£,dei Auffione perfectü eftz ut ex farai farz uoca/ bulü fieret:zque dei imperiü fuit. Ecut ad nouü inftru/ mentii ueniá:ut fímon,Petri nomé acciperet:& filij Zebe dei Q^ ΛΔ beni reem:hocé filij tonitrui uocarent:drii noftri[οί chrifti uoce praceptü eft. C) uare auté e faulo Paulus dictus fit, nulla fcriptura memorat. Audacter itagp facià, fed forte uere, de actibus apoftolorü fufpitio, nes meas affirmans.Legimus in eis qd? fanctus fpiritus Antiochíz dixerit: Separate mihi barnabam δὲ faulü in opus ad qd affumpti cos, Tunc iciunátes δὲ orátes,impo y neneg quain Actas. a .£ommen.IDoieronymi nentefckg eis manus, diimiferunt iffos. Cui cü Seleuciam fyriz de(cendi(Tent:& nauigantes Salamina Cypri, qua nunc Cóftantia dici£,perueniffent: haberétqp feci in mí nifterio lohanné:,ppter qué poftea«dificatoriüi ecclefia iurgíü cócitatü eft:& omni infula peragrata,Paphü υίῳ ueniffent:inuenerüt.— quedàmegü pudo— rin domo ta eft. Gratiauobis δὲ pax a deo patre noftro,& domíno noftro Iefu Chrifto...—.— 'prophetam noie Bar iefu. cum proconfu/. le Sergio Paulo uiro . prudente.(3. ui acci/ εἰς Barnaba δὲ Saulo; defyderabat dei ern onem ab εἰς audire.Refiftente itaqp mago,& a fiderecta: ergium de; - Brauante, Saulus(aitfcriptura) qui& Paulus, repletus piritu(ancto intuens in eum dixit: Ὁ pleneomnií dolo, δὲ omni fallacia,fili diabolí, inimice omnis iufticie, non ' definis(abuertere uias diii rectas? Etnunc ecce manus diii(aper te eris cecus nó uidens folem ufd ad tépus. Confeftimq cecídit in eum caligo& tenebra: circuiés quartebat,qui ei manus daret. T unc proconful cü uidi(, fet fa&um,credidit,admirans fuper doctrina dfii.Et cil a Papho nauigaífent Paulus,& quí.cum eo erant;uenerüt Pergen Pamphyliz.Diligéter attéde, qd hic primü Pauli nomé accepit. Vt ein Scipio fübiecta Aphrica, Aphricani fibi noméaffampfit& Metellus Creta infula fubiugata, infigne Cretici fua familiz reportauit:& imperatores nuncufqiromaníex fübiectis gentib*?, Adiabenici, Par/ tici, Sarmatici nuncupant: Ita& Saulus ad praedicatio; nem gentium miífus,a primo ecclefie polio proconfule Sergio Paulo,uictorizfuz trophiza retulíterexitqy uexil .Jum,utPaulus diceret eSaulo.Si autem& interpretatio nominis quarítur, Paulus in hebrzo, mirabilem fonat: Reuera miri ut poft Saul, qui interpretat;expetitus:eo ἡ ᾿αὦ δά uexandü ecclefiam, fuiffeta diabolo poftulátus: de pfecutore uas fieret electionis.Plus forte.d5 oportuit, fed neceffarie difputatü eft. Qr uod aute fequit:uincrus Jefu chrifti:in nulla epiftola hoc cognomine ufus eft: li/ cetín corporeepi(tolarü,ad Ephefios uidelicet& Philip? peníes δὲ Coloffenfes εἰς(e in uinculis ,p cófeffione tefte «ur. Maioris auté mihi uide£ fuperciltj: uinctum felefu Chrifti dicere, apoftolü, Gloriabant quippe apoftoli,. φ dignifuerant ,pnominelefu chriíti córumeliam pati. "Sedneceffaria authorítas uinculorü. Rogaturus ,p One fimo,talis rogare debuit: qui poffitimpetrare qd? pofce/ ret. Foelix nímirü qui nó in fapiétia, nó in diuitijs, nó in eloquétia δὲ potentía faculari, fed in chrifti paffionibus -.gloríat, Tali& ad Galatas epiftolá fermone cócludens: *Decatero( ait) nemo mihi moleftus fit:ego ein ftigmata δὶ noftrilefu chriftíin corpore meo porto. Non omnis auté qui uinctus eft,uinctus eft ΟΠΗ: quicunqs,p chrifti noie& ,p eius confe(f'one uínci£,ille uere uinctus dici£ lefu chri(ti:& fanguis effufus ἐς tantüi martyre facit, quip chrifti nomine fundit. Scribit igit ad Philemoné Romz uinctus in carcere; quo tempore mihi uident ad Philippéfes, Coloffenfes,& Ephefios, epiftola effe dicta/ te. Ad Philippéfes illa ex caufa:primü,qd cü folo Timo, theo fcribit, qd? in hacepiftola facit. Dehinc c» uincula faa manifefta dicit fafta pro Chrifto in omni pratorio., Ὁ υἱά fitauté pratoríü, in ipfius epiftola fine fignificat. Salutantuosoimes fancti, maxime auté qui de Cafaris domo funt. A Cafare miífus in carcere, notior familiae cius factus,perfecutoris domum, chrifti fecit ecclefiam. Deindeait:Quidàáautéex cótentíone chriftum annun/ ciant,nó fyncere,exíftimátes preíTurá fe(ufcitare uincu/ Tis meis, Porro δὲ ad Coloffen(es principiü fimile: Pau/ lus apfus lefu chrifti per uoluntatem dei, δὲ Timotheus frater.Etin cófequétibus:Cuius factus fum ego Paulus miinifter:qui nunc gaudeo in paíTionib? ,p uobis,& ad» impleo ea qua defunt paffionum chri(tiin carne mea ,p corporeei?,qd€ ecclefia.Etin fine:Salutatio mea manu Pauli:memores eftote uinculorti meorum. Hocideo;ut fcíamus has quoqpepiftolas de carcere,& intet uincula. fuiffc di&atas.lllud aute pprie habet ad Coloffenfes: qe idem Onefimus qui nuncPhilemoni cómenda£, etam erlator εἰπίαξ fermonis fuit. Denicp ait:(1 ua circame untjoia uobis nota faciet Tychicus chariffimus frater& mínífter fidelis,& conferuus in díío: qué mifi ad uos,ad hocutcognoícat qua circa uos funt:& confoletur corda ucftra cum Onefimo chariffimo,& fideli fratre, qui€ex uobis, δι auté Philemon ad Gratiasagodeo πὲ hac epfa fcribi) tur, Onefimi domin9 eft: imo frater effe coepitin díío:& ad Coloffenfes refer£ qv Onefim? ex eis fit: ratio nos ipfa& ordo deducit, ῳ δὲ Philemon Coloffenfis fit:& eo tépore cómunéad omné ecctiam Onefim? epfam tulerit:d priuatas δὲ fui cómen, datríces ad diim literas fumpferat.E(t& aliud indiciü, gs in haceadéepla δὲ Archipp?noia£:cui hiccii Philemone fcribi£: Dicite(inquit) Archippo:utde miniftetiü qd? acce piftia domino:utíllud impleas. Ο. ποά eft minifterium quod Archippus accepit a dominot Ad Philemonélegi mus: Et Archippo cómilitoni noftro,& ecclefie qua in domo tua eft. Ex puto autepifcopü eum fuiffe Colof/ fenfis ecclefiz:cui admonet ftudiofe& diligéter praeffe: Auteuabgelij pradicatoré.Aut/(i ita nó eftillud mihi in pr&fentiarü fufficit, cp& Philemon& Archippus&One fimus ipfe qui literas perferebat ,fuerint Coloffenfes:& eodem tépore,quatuor(utante dixim?)epiftola fcriptae funt. Ad Ephefios yo illam ob caufam,qd pro chrifto& hic uínctum fe effe dica: eadé qua ad Coloffenfes iuf) ferat, in huius quocpepiítola fine praecipiat: utuxores fubijciant uiris:& uirí uxores diligant: ut filij obediant parentibus: ut patres nó prouocétad iracundiam filios fuos:utferui obediant dominis carnalib?:ut diii relictis minís,ca feruís qua iufta funt,prabeant:& ad extremü epiftolam fuà hocfinecócludat: Quid agam, notü uo; bis faciet Tychicus chariffimus frater,& fidelis minifter in dfio: quem mifi ad uos in hoc ipfum, ut cognofcatis quz circa me funt,X cófolet corda ueftra. Tychicus aüt is cít,qui€ ad Coloffenfes c Onefimo mittit:& eo tem; pore Oncfimü habuit comité: quo Onefimus ad Phife/ monem literas perferebat, Et Tímotheus frater, In alijs epiftolis Softenes δὲ Siluanus,ínterdutn δὲ Timotheus aífumit. In quatuor cm Timotheus:quia uel eodé tem; pore, uel przfente Timotheo caterífcp dictate fint, Ω ᾧ ego duplici ex caufa factü puto: ut& epiftola maioré ha beret authoritate, quz nó ab uno Ícribebat:& quia nul/ la zmulatio erat inter apfos: fi quid forte Paulo dictan, te, alíj fpiritus fuggeffifTet: abfqg ulla trifticia addebat Paulus in literis quas dictabat.Scd?m id αὐ ipfe Corin; thíjs pracepit:utfi alio ppphetante,altj fuerít reuelatum: taceatille qui prius ,pphetabat:lta ipfe quoq» pracepti fuii opere cóplebat:€ ,ppter pauca quz alio addiderat fuggeréte,ut fuá:ita alteri? quoq epiftolà prafcribebat: Philemoni(inquitdileco.Non habet in graco ἀγάπη fug, quod dilectus dicit:fed ἀγαπητῷ, id eft, diligibili, Él dile αὐτῷ 8 diligibilé hoc intereft:q dile&us ap pellari poteft& ille qui dilectioné non meret. Diligibilis. Yois tin qui merito diligitur.Deniq:& inimicos noftros diligere precipimur:qui funt dilecti fed non diligibiles, Amamus quippeíllos: nó quía amari merent, fed quia precipit eos odio nó habendos.Illud yo qd' in quadra; gefimiquarti pfalmi titulo pranota£,pro dile&o:melius habetin graco, p diligibili: quí locus manifeftiffime de chrifto intelligt£. Licet em iudi edidia, hoc eft, amatü dei,Salomoné díci putent, cp ei a deó fitob(apientià πο; 2. Regrite men impofitü:tii amatus dei quis magís dici poteft, nifi is de Qín euangelio pater loqui: Hic eft filius meus di/ lectus in jmíhi bii coplacuí, huncaudite. Denig& in E(aía ita fcríptum habet: Cantabo dilecto canticum dili Eís.fd gibilis uinez mea, Viriea facta eft dilecto. Et hoccírcüi, cifio deri iudaico accipiendü putans,impegit in lapi dem offenfionis δὲ petrá fcandalí:nó recogitans uineam qua deagypto tranílata e(t,effe domü ifrael:& chriftum. ' bicdid Ἔ με duri igtur qi Chri Apt o0 qi 7 aqu gant ocor p fimo! act με mulio Sii ΓΝ ἐμ ἀμ pm ο ὯΝ ΓΝ ἀμ! ΓΝ {μῶν μέ μενα ἀπ ging μι (θη {παι B , Apa Br ΟΙ (ύψη Dreh hr toco fumíon a finta Πες Ίδη 1] mug «Οὐ d— iui t uui ἔμ! ΠΝ ΤΥ hui dti Pul ld Niatgng (rim Wild lii Tug t iin Vp Wn Je si hay lani tibus Να M mm μη hing c mir ifii him| odriy| iniri didi] dan diii etai I ty| dong am Wing| fd ad) i.d Τη dedi cen Ql mart Αν lodi dalli ipCu ΙΙΙ φημ οὐ aida figi diio cos oft il ΤΠ Digi "ἣν hic dici ucl diligibilem,uel diletum: dum&ipfe diligi meret a anctis,&(anctieum diligunt:offerétes ei magis charitate, ulla charitatis premia poítulantes. Scribüt igitur Paulus δὲ Timotheus Philemoni chariffimo& co operatori: qui ideo chariffimus dictus eft, qd? in codem Chri(ti opere uerfe£. jn epiftolam ad'(Obilemoné So. 129 in miniftros eius odio& infidelitate tenuatur.Quodau Ὁ tem díco,tale eft: Crédit quifpiam ín conditorem deum:* non poteft credere, nifi prius crediderít de fanctís eius ueraelle qua fcripta funt: Adaim a deo plafmatü: Euam x cofta illius& latere fabricatam:Enoch tranflatti: Noe NE-naufrago folum ον’ Apphizquogíorori—;|;"Qr ar,—Defcruatum: Quuod. nó habenti infefal(e s'Gratídsago deomeofemper,memoriam tui faciensin primu: ium ruod s να fias Sm oratíonib? meis:audiens charitaté tuam ,& fidem quá terra fua& cognatio: TE CMM habes ín drio Iefu,& in omnes fanctos eius:ut comuní- ne iu(fus exire,circü/ arbittor οὔ Paulo& Timotheo contra ad; uerfatios pro Chriftá ὁ. Don: nominédimicanté extitiffe uictor&& ppterea nunc com ilitoné dici, cp in eodem.certamíne bellog fuperauerit. ambiguum, utrü cccleíiz qua in domo Archippi fit:an eiquz in domo Philemonis.Sed mihi uidet non ad Ar; chippi, fed ad Philemonis rerédurn effe perfonam:cui - ipfaquoqrepiftola deputat. Nam licet Paulus& Timo theus paritetfcribantad Philemoneé, Apphiam;Archip; pum,X ecclefiam: tamé ín fequétib? approbat Paulum tifimodo ad Philemoné fcribere unum cü uno fermo: cinari Gratías ago deo meo femper& memoriam tui fa; ciens.Huncauté more(cribendi in ηδη ας epiftolis ei9 inuenire poteritis:cp cti plures€ ad plures in praefatione ponant, poftea per toti corpus epittolz, unus difputàs Gal 3.d inducat. lllud qd'ad Galatas(cribens Apoftolusait:In τς hriftifidenihil referre,genrilis fit aliquis,an iudaeus:uir anmulier: feruus,an liber, tí in hocloco perfpicuü fit. Inter duos quippe uiros& apoftolicos, inter cooperato/ rem Pauli,& comilitoné ei?,mmediü Apphiz normé inferi tur:uttalí ex utroq latere fulta comitatu,nó uideat ordí nem fexus habere,íed meriti, Qd aute ait: Gratía uobis δέ paxa deo patre noftro€ domino le(u chrífto,adhuca . duob? ad plures(γί διε:&in omnib? pene eplis xquale « principitim eft:ut gratí eis X pacéa deo patre& chrifto diio imprecetur.Ex quo oftendit unam filíj patri(c efe naturà:cum id poteft filius preftare qd? pater:& dicit id . pater prítare qd filius.Gratia auté eft,qua nullo merí/ to necopere faluaámur, Pax,qua recóciliatí deo. per chri, ftum fumus:utibi:Obfecram? jp chrifto, recoaliamíni deo.-ας[ιδιαπασασο oco meo femper mermozíam tuífa ciens ín ozatíonibus πιείσ«C. Hzc iam nó ut Paulus& Τί» motheus,Philemoni δὲ caterís:fed ucfolus Paulus,ad fo Jum Philemoné loqui£:Gratias,inquiens,ago& memo, tiam τα} facies in oratíonib? meis. Ambigue yo dictuim, - utrum gratias agat deo(uo(emper ,an memoriam eius faciat in orationibus fuis(emper.Etutrungp intelligi po^ “το, πὲ εἶτ pracipitalijs, ut in omnibus gratiasagant deo;nullis anguftíjs poterít coartari:ut gratias femp deo ipfenon referar.Siauté p fanctis δὲ melioribus quibuf Paulus femp orabat:Sanctus αὐτὸ δὲ Philemori eftytanta habenis in fe fidem& charitate i it non folum auditu ei, fed etia ópere nofceret:& pro Philenione femper óraffe , Paulum;credibile eft:quo fcilicet fídes δὲ charitas quam ' babebatin chrifto,& in omnes fanctos eius, per commu . hicatione fidei δὲ operationem agnitionis in omni bono, Chrifti mifericordia(eruarctur: δὲ de charitate quidem qui habebatin chrífto Iefu, δὲ ín omnes fanctos eius:nó ᾿ difficilis interpretatio eft, qua poft deum dilígere iube; "mur& proximos, Nunc hocquzrit,quomodo eandem "fidéin chrifto lefu habere quis poffit,& infanctos eius: &r? κοιν em refonat charitate quà habes in ἀδο Iefu& in os fanctos εἰ”. Ad expofitioné huius loci de Exodo fu; Exo.19,5, tnamus exempli: Credidit populus deo δὲ Moyfiferuo eius: Vna atqj eadem credulitas in Moyfen refertur& ín deum:utpopulus qui credebat ín díím, eque credidiffe dicatur in ferum. Hocauté non folum in Moyfe, fed in omníbus(απο eíus eft:ut quicundq credidit deo, aliter €ius tídem recipere non queat, nifi credat& in fanctos £ius, Non eft eii in deum perfecta dilectio& fides, qua &atío fidei tu cuidens fiat ín agnitione ofis boni,qd' Scribit etiam ecclefiz, qua iri domo eius eft. Verum hoc -Cifionem quam in(i; gnum futurz prolis acceperat;pofteris de τ nobis reliquit: C) uod Ifaac . oblatus;uictima fit:& ϱ illo.aries ímolatus,coronatufqp fentibus;paffioné domini deformarít:C) uod Moyfes& Aáron decem plagis σογριῦ afflixerint. Q.d' ad uocem lefu filij Naue preceíqs, fteteritfol in Gabaon:& lunà ín ualle Ailon, Longum eft.diuería Iudicum gefta percur; rere toram Samfon fabulam,ad ueri folis(hoc quippe nomen eisfonat) trahere facramentü,. Ad Regum libros rh arii bi ueniam:qii in tépore meffis obfecráte Samuele, pluuiz * décozlo€ luminarepente manarunt:& Dauíd unctus : inregéeft:& Nathan& Gad prophetauerüt myftería:cii Elias igneo raptus eft curru:& Elifeus fpiritu duplici, mortuus mortuum(ufcitauit. Hzc& cetera qua de fan/ ctisfcripta funt: nifi quís uniuerfa credidetit, in deum fanctorüi credere non ualebit: necadduci ad fidem uete; ris tcftamenti, nifi quecunqp de patríarchís& prophetis & alfsinfignibus uiris narrat hiftoria coprobarit: utex fidelegis,ad fidem ueniat euágelt:& iuftícia dei in eo re; ucletur ex fide in fidé:(icut fcriptürefi:luftus autéex fide Abacuk.2.a uiuit. Pracipitur.& in alio loco:Sancti eftote,qim ego fan L-euitt19.a ctus fum, dicit diis deus uefter, Eadé fanctitas feruis de, bet& diio:& fanctificans qppe δὲ fanctificati ex uno oes, Nó putem? leue Philemonis praedicatione, fi eandé fide habeatin fanctos, ᾧ δὲ in deü. C) ui credit deum fanctü εἴς, πεί noerrat. C. d(i quis hotem qui fan&üs nó eft, fanctü effe crediderít:& dei εὖ iunxerít focietati, Chriftü uiolat:cyi? corporís,oés mébra fum?. C) ui dicitinquit, iuftü iniuftü:& iniuftü iuftü,abominabilis utergp apud deum eft: fimiliter qui(anc&tü dicitefTé nó fanctü:& rur/ fum nó fanctüafferit(anctü, abominàbilis apud deum eft. O&s credétes((cd'm Apl'um)chrifti corpus efficiunt,( Cortó.d , Cui inchrifti corpeerrat& labi£: αἰγὸς mébrü ei? uel fanctü eífe,ciinon fit:uel nó(απ effe,cü fan&ü fituide &lí crímineobnoxius fiat, Va(aít Efaias)qui dicüt dulce, Efa.g,e amartí:& amarü,dulce:ponétes tenebras Iucé:& lucem, tenebras. Dulce puto effc fanctimoniam:amarü qd(an, éimoniz cótraríüi eft:zque lux fanctimonia íntelligi po teíi,tenebra contraríz fanctitati.C) uifputas e nobis pro bandis numi(matibus,callidus trapegita,non errabitin difcretione(anctorum;Q ui cum in deum πεῖ in fanctos eius equalé charitate habuerit& fidem,ipfius fidei com municationé debet habere non difparé: ut(icut credít& diligit,ita dilectione fuam& fidem opere cófumat.Vnde καὶ epa fiat in agnitione omis boni: fiue utin graco melius habet,efficax: ἐνεργις ein;pprie tranifferrí poteft, efficax(iueoperatrix:ut non folum fídem nobis& chari tatem in deum& in fanctos eius füfficere poffe credam?; fed id qd? credimus;opere cópleat. Poteft auté accidere: utquis habeat fidem,€ eam opere confumet: uerü fim» plicitér& nude,nó habens agnitíoné,nec fcientíam eíus: iuxtaillud Apoftoli:Confiteor celum dei habétfed non Roma.10.a fcd'm fcientià. Sunt hodie plariq fimplicíü, qui faciunt opera íufticiz:& non habet corü quz ipfi operant fcien/ tiam, Vndeaddidit: Vt cómuniícatio fidei tux operatríx fiat in agnitione omnís Ροπί,Ο. uantís gradibus quan/ tifcp faltib?, apoftolicus in altiora fermo feten dit, Habet quifpiam charítate€ fidem ,in deum& in fanctos είς; fed for(itan non equali eam íinomnes lance cómunicet. "Communicetfor(itan in cunctos, fed opere nó expleat: uolunrate impleat:aliquis δ΄ opere, fed geftorü fuorum, E om y à perfectam £ommen.Ipieronymi E perfectam habere non poteft notionem. Sit talis αποφ ; qui& opus habeat δέ{οίεη: fed nó omnis habetboni; ^ Multae iufte, máfuete, ftudiofeqy perpetrás, impar eft fuis in alid parte uirtutib?.An nó talis PhilemoncHabet. quippe cómunicationé operatricis fidci δὲ charitatisin: quod poftulat: iamnon pro feruo Phílemonis, fed pro filio(uo feafferit deprecari: δὲ illo filio quem genueritin.,. uinculis euangelij,hoc eft,qua Ὁ chriftieuangelio(υ nebat: qui cum ante inutilis domino fuo tantum fuerit; necenim feruus fur atq fugitiuus alterinocuit,nifidfio. agnitione offis boní. d εν: ει fas runcesóntratio* uz cüinapoftolis..;;; T---. utilitatis compéfatioz ὦ n p putemsob ὁ inuobís eftin chrifto. Gaudiüm em magnü habuit?^ ne qua ipf erano ide sis peat ,fi.& cófolationé ín charitate tua, quia uifcera fanctorum ενος Ον inillis fit: i o. QE: ν ουν 1 aulü,plus. ina quia Chnfli requieuerunt per te frater.Própter qd niultá fiduciam chartis Mass a ef:utquicquidboni habens ín Chrifto Iefu, imperandi tibí quod prodeft oda an D & in Philemone lau/ EATUR ICI A nami Ὡς Κα τίς ταὶ πάς aít: ὦ. αἱ ti datur, deapoftolo/ pPter charitatémagis obfecro, eum fis talis ut Paulus aliq inutilis fuit. Ti» rum exemplo fumi£:. e fenexinunc auté& uinctus lefu Chrifti. Obfecró ce de biinquitolinà cue: indebonüfit:quiade ον ΩΙ Ξ ορ inui: ΄ πα ΒΒ α γη fisnuncaute&miht. fonte chrifti ducatur,: meo filío que genui in uinculis Onefimo:qui tibi align& tibi utilis. Vtilis do ar&audtum ei πια... ínutilis faícnuncaüt δὲ ibi δὲ míhi utilis eft,que ΤΟΠ^ mino in eo:quia pof;. gnum babuim" et cov- eibi Τα αὐτὸ illiid eft;mea uifcera fufciperqué ego uolüeram mecá detínere:ut p te mihi miniftraret ín uin rum requíeuerunt pte. culis εαᾶσοϊή, Sine cófilio auté το nihil uolui facere: ut nó quaft ex neceífitate bonü αι effet, fed uoluntariü. ΄ folatíonem ín cbaríta/ 4e rua:q? víicera fancto frater. Pleniusincul: .cat& edocet, quare di xerit: gratías ago dco meo,íemp memoríà::; tui faciens inorationibus meis. Dignum fiquidem erat agere οτατίας deo fup charitate Philemonis: qui interhü cordis affectum,& profundos aními fanctorü receffus, fufcipiendo refecerat, Ἐς μος idioma apoftolicum eft:ut femper uifcera uocet, uolens plenam mentis oftendere charítaté, Vnde gaudens cum gaudentíb?,& cü his qui requieuerant,refe&um effe credens: habetlatíciam non tran(itoriam δὲ leuem:X quz fortuito poffitaccidere,(ed magnà,& p uteratin Philemone charitas,eminété: quà augebat confolatio fuper Philemonis charitate defcen». dens,plena a patre mífericordiarü,X deo totius confola; tionis, θά Ἔδεορίοτ qo multá fíducíam babere ín cbzifto -(écfuiimperanditibi quod pzodeft pzopter cbarítaté: magío obfecroicum fie tal(o vt paulua fenex:muncautem« víncrua (efucbzítt. Multis in Philemoné laudib? antepramiffis: cum res talis{εργο qua rogaturus eft: qua€ praftanti fir utilis& roganti,poterat Paulus magís imperare, pe tere.Et hocex fiduciailla ueniebat, ῳ qui cantaob chri/ ftum opera perpetrarat,uticp impar fui in cxteriseffe no poterat. Sed uult magis petere dp iubere,grandi petentis: authorítate propofita: per quà& Apofrolus obfecrat, δὲ fenex& uinctus[εἴα chrifti. Totum auté pro quo rogat,: illud e(t: Onefimus feruus Philemonis, fuga furto cu mulans quxdam rei domeftice compilarat: hic pergens ad!taiíam,ne in proximo facilius poffet apprehendi,pe/ curiam domini per luxuriam prodegerat. Hoc nequís putet temere& ut libet,a nobis fictum,in fequétibus di/ fcat: Nundpenim Paulus diceret:Si quid nocuittibi aut debet, hoc mihi impura: Ego Paulus fcripfi manu mea, ego reddam.Necfponfor rei fieret ablata,nifi effetid qd ablatum fuerat diff;patum.Hic igitur cum ob confeffio/ nem Chrifti, Paulus Romz effet in carcere, crediditin chriftum:& ab eo baptigatus,digna poenitétía, maculas uitz priorisabfterfit: intantü ut is apoftolus conuerfio,. nis cius teftis fiere:quí quondam Petrum increpauetat, non recto pede in euangelfj ueritate gradienté.C) απ igiturad peccatum& ad facínus pertinet, quo dominü lxfcrat,ueniam non.meretur: quantü vo ad Apoftoli te; ftimoniü,qui fcíteum plene effe cóuerfum,grandi pon dere premitur qui rogatur: ut quie íeruo fugitiuo atq raptore minifter apoftoli factus erat. 0) uod aute aliud habebat apoftolus minifterium, nifi euangelif Chrifti Tefu:íam non quafi a domino, fed quafi aconferuo,& eo euangelifta,ignofceretur εἰ: αὶ feruus effet Chrifti fimi, liter& minifter.: c«[&bfecro te oe meo filío qué genu( ín νίποι 6 onefimo:quí οί aliquando ínurilíe fait: nunc φυτῷ: t mibi« tíbí vrilio efti que remifi δ«C. Volens impetrare. fec& Paulo feruire,p diio fuo. Paulo yoín. eo utilis: quia illo in. carcere ín που]. detento; poffet ei ἐπ. euágelio miniftrare,. Simulauté admíran -., dum demagnanimi; tate apoftoli& in chriftum mente feruentis. Tenet incar.. cere:uinculis ftringit:(qualore corporis charorü fepara tione,poenalibus tenebris coarta£: δὲ nó fentit iniuriamz. n6 dolore cruciac:nihíl nouit aliud, nifi de chrifti euanz. gelio cogitare.Sciebat feruü:fciebat fugitiuü: íciebatali». qfi raptoréad chrifti fidem effe cóuerfum.Grandis labo. ris eft talem hominé in eo perfeuerare qd? coepit, Idcirco.' filid(ud δὲ filiü uinculorü δὲ miniftrü euágeltj in uincu/ lís cóftituti inculcat acreplicat:uc Philemon ille pruden. ter& difpenfatorietantü in prafatione laudatus: nó au».. deret negare;ne fuis laudib? uideret indignus. Qd'auté, aic: Tu aute illü,id€mea uifcera fufcipe:hoceft,qd pau». loante dixi:uifcera fignificare internum cordis affectü,& ᾿ plenàex animo uoluntaté: cum toti quicquid ín.nobis, eft(ufcipi£ a rogato: Alias aütomnes liberi,uifcera funt, parentü. of«σίπε confilio αυτό tuo níbil voluí facere: vt. nó quafi ex ueceffíitate boni ruum effet fed voluürarífi. Hoc qd'a plarífcg quzri£, δὲ(epiffimeretractat: quare deus^ homíné faciens,hó eum bonü τεῳ códiderít:de prz/. fenti loco folui ρδε, Si εἶν deus uoluntarie& nó ex necef, fitate bonus eft, debuit homine faciés,ad fua imagine δύ fifitudine facere:hoc eft, ut ipfe uoluntarie& nó ex necef fitate bon? e(fet. C. ui αὔτ afferüt ita eum αερα fieri,ut malü tecipe nó poffet:hoc dícüt:talis debuit fieri qui ner ceífitate bon? effet, E nó uoluntate.Qv fi talis fuiffet effe/, étus:qui bonü nó uoluntate,fed neceffitate perficeretinó. effet dco fifis:qui ideo bon? eft: quia uult,nó quia cogit.. Ex j manifeftü eft rem eos intet fe po(tulare cótraria.Nà. ex€o q dicunt,debuit hó deo filis fieri:illud petunt,utli beri fieret arbitrij, icut deus ipfe eft.Ex eo atit qd inferüts talis debuit fieri, qui malü recipere non poffet:dü neceffi taté ei boniimportantillud uolunt,ut homo deo fifis δ᾽ fieret. Potuit itaqy& apoftolus Paulus δίς uoluntate Philemonis,Onefimum fib! in minifteriü retinere.Sedfi. hoc fine uoluntate Philemonis feciffet: bonum quidem: erat,(cd nó uolütariü: Q.d' auté nó erat uoluntariü, alio genere arguebat non efTe bonü. Nihil quippebonü dici poteft,nií(i qd? ultroneum eft. Ex d apoftoli confy deran». da prudentia eft: Oui idcirco fugitiuü ferui remittitad. dominü:ut profit domino fuo: qui prodeffe nó poterat,: fi diio teneret abfente. Superior ergo quaftio ita folui£: -Forfitan enim. Potuit deus homin£ fine uoluntateeius facere bonum,:^^ Porro fi hoc feciffet:non erat bonü uoluntariü, fed necef/ fitatis: Qr d? auténeceffitate bonü eft,nó eft bonü:& alio. gencre malum arguitur, Igitur proprío arbitrio nosre/, linquens,magis ad(nam imaginem δὲ fimilitudinetm fev. cit.Similem autem deo effeabíolute,bonum εἶ,..΄. eX Prout. c uem er Forni dim ΓΙ pcd ΓΝ ημία bane duct doli c {μία «Git b tig ει [πάς indi dn ἴψσες lang tihi yis, Lo his, ilti ' hitin {νη} tabla bf pm(m Τη lm ay Tf fif tite tcl gi jd (uiri ἡ. gie (αὶ T ΤῊ πμ jin vitii young md uit yii boni 3n epiftolamad'Bbilemonem b δα ζουι επί(deo oifceffit ad bozam a tezvt ererná iu teciperco«c. Nonnundj malum occafio fit bonorü:& ho; miitum praua confilía, deus uéttít ad re&tum. Qd dico: manifefti? exéplo fiet.Iofeph fratres(ui celi ftimulisinci/ pro bonorum omaiti fuit. Deníg ipfe poft caad fratres: Vos in/ $o. 129 more dictautfed mea manu ipfe confcripfi. Credeigitur mihi pro Onefimo pollicenti. Hoc autem dico quali ad - extraneum loquens. Caterum(i ad ius meum redeam: ᾿ ες ftianus effectus es:te ipfum mihi debes;(d fi cu meus: ::: es,& tua otnnia mea. ερ qui tuüseít, meus efi.Poterant igitur eo |.' propterfermonem chrifti:quem tibiéuagelicaui& chri, ὁ tati, l(maelitís uiginti aureis uédiderüt.Hociniti X patri." ^& fracib? X omi&gy: cau « Fórfitan enim ideo difceffit ad horam a teutatemnüil «μα reciperes.Iam non ficutferaum,fed plus feruo fra, funt, Onefimus quo.: s mala& deus cogita/ irem charíffimum, masime mihi: py magis 2U^. juntati tux relinquo. uitdemebona. Simi btem tibi& ín catne δὲ ín domino. 5i ergó habes me utmercedem habcàs le gd& in One« focium, fufcipe illum ficut me. Siaütem aliquid nocuit ionefende, . peffum?ielligere,qd— τι- e[Sta frater ego te Tnalaprincipia,occa/ tibi aut deber:hoc mihi ἐπὶ uta. Εσὸ paulusícrpfima fruarin οοπίπο, Pro» princip fioes fuericrei bona. Si εἴ diim nó fugit/ fct,nundp ueniffet Ro τοῦ ubi erat Paulus incus in carcere, Si Paulü ín uinculis nó παει, nó rccepiffet fidem in chriftum.Si ἡ chrifti non habuiffet. peer: a fidem:nund Pauli effe&us filius,in opus edanpeli mit: teretur.Ex quo paulatim δὲ per gradus fuos reciprocàn/ te(ententia,ideo minifter euangelíj eft factusOnefius:' quia fugita domino.Pulchre autem addens forfitan,fen tentíam temperauit, Occulta funt quippéiudicfa det:&c temerarium eft quafi de certo pronunciare α dubiuni. e(t For(ican inquit ideo difceffi:caute timide,trepidanter ':&nótotü fixo gradu:ut fi non pofuifTet for(itan, omriib? féruis fagiendum effet ut apoftolici fierent, CL d autem ad Bioram iunxit: horam pro tépore debemus accipere, Ad comparationé enim aternitatisomnetempus breue 'eft.Vtcaternü illum reciperes. Nullus zternus dominus' ferui(ui:poteftas quippe eius δὲ utriuícg conditio;morte finitur.Onefimus uero qui ex fide chrífti factus eternus eft:&terno Philemoni,quia ín chriftum δὲ ipfe credide/ at fpícita libertatis accepto, iam nO feruus fed frater coe piteífe de(cruo,frater charilfim? frater atern?:zterno& ápiapfo ἀποφ fuo:cui Onefimü ut carnis ante conditio: $tapoltea(püs copulabat.Et tüc quidé qfi eratei fubieet? in carne,nó erat et ictus in drio:nüc αὔτ ei& in carne iun tus é& in dfio.Ex dítelligim?feruti q crediderit chrifto, duplici domino fuo lege conftringí,ut ei& carnis nece; fitate iungaturad tempus:& in eternü fp copuletur. b« Síergo babes me foctumifüícipe(lum ficut me.Phile/ mon Paulü focii habere cupiebat:& in chriftü credés,ta icsutigy uolebat habere pfectus,ut Paulo fimilis fieret δὲ' *icomunicaret ín uinculis. Confyderemus ergo quanti láclaudetur One(imus:quantü profeciffe dicatur:cum ità recipiédus fit ut Apf'us:& fic eius diis uc Pauli debeat defyderare οποτε, Breuiter qd dicit tale eft. Si me uis fiabere cóforté, habeto δὲ Onefimüi:qué ego conforte& fi lium meum X uiícera mea habeo:qué fi non fufceperis, τος habere uolüerís:& ipfe íntelligis qd? me habere non c«LO taralíquíd ποουί tibi ant oebet: boc míbí ünpiuta.Imitator domini(ui& chriftum in fe loquentem' Rabens, ea iuxta uires fuas debetfacere qua chriftus.Si ein illc infirmitates noftras portauit& plagas noftras do luitiufte Apoftolus pro Oncfimo feopponit,E fpondet quz ille debebat. Vt autem fupra diximus εοεῖ illud eft, qd ablatum furto δὲ per luxuríam perditum,non pote/ szatabfolui:qd Philemon grandi precio penífabat: dum . pto feruo fugitiuo δὲ pecunia perdita,& fratré charifTi/ muüm,& fratrem reciperet aternum:& ftolum faceret debitorem. manu mea:£go reddam: vt on oícam tibfiquía« pfum te tníbí oebes. Quod dicit taleeft: Quod Oncfimüs furto rapuítego me fpondeo redditurum: cuids fponfionis, epiftola hac δὲ manys teítís eft propria:quà non folito ' pu mea.Eco reddá,ut no dicátibi, quia& ipfi te mihi E debes.Ita ftatér ego te fruar ín diio: Réficeuifcera mea s ín chrifto.Cófidés deóbediétía va(αἱρῇ tibifciés qi fup id qd' dico fadics,Símül at& ppa mihi hofpícid. er eum fibi Apos "Ὁ«£go paulus(αρ: prietatem graccàm Ia Spero ei SES: yr dilutius nefcio quid magisaliud did qd'eft(criprüfonamus. Sicut ei ΤΗΝ. τ o . tinus fermo non ex^ plicat. Quod. eniti ait μα) δελφέιμαι dd. dam quafi aduerbiü « blandientis eft. Nos 'autem interpretátes,' átafrater, aquatius& ana iltud hebraicü,pro ἃ frequenter Lxx.interpretes 94 W. tránftuleruna in lingua fua fignificat deprecantis affer ἡ autem áit:Ego te fruar in domino:aliud multo incelligiz tür p putatur. Apoftolus non fruiturnifi co qui niultàs ἡ in fe habet concinnétefcp uirtutes. Ettotum quod οί ᾿ dicitur pro uarietate caufarum!; fapientiam uidelicetziu,, '&umiundenonnund Symmachus proanadzcdsiboc^— &(tobfecro tranftulit:[τὰ&noseandemín gracalingüa' uim patimur:quam graci fuftínent in hebraa, QLuóod' ftíciam,cóntinentíam, manfuetudinem, temperantiam,^ caftítaté: has imprecatur Philemoni:utcum his abun daueritipfeeo perfruens impleatur, Et néputes illa frui» tioné dici qua nos fepe noftri inter nos praíentia delecta Tür:addidít,in domino:utex eo qd? domini nomen ad» Τσ δα eft,intelligeretur& alia effe fruitio:qua quis αν domino perfruatur."f.{ηοῖος víícera mea(πο. Sicutipfefrui uult Philemonc ín domino:ita uifcera fua Onefimum:quem& fuperius codem nomíne appella, "uit;refici uult per Philemonem.Et ambigue dictutn:utrü 'uifcera Pauli in chrifto Onefimus fit: an uifcera Páufi Oncfimus per Philemoném in chrifto reficienda fint. Si fuperius accipere uolueris: rece Pauli in chrifto uifce £a dicentur Oncfimus:quem ín üínculis chrifto genuit" Sipofteriusiin chrifto reficiendus eft Onefimus a Phile^ "snone,dum eius ἐπ chrifto fermonibüs eruditur.— ς 4L£onfidene oe obedíentía tua fcrípfi τί: fcíene quota fuper(dq oíco facíes. Qui prafumit deco qué rogatu/ rus eít:ípía quodámodo prafumptione praiudicat πὸ εἰ negare liceat quod togatur.Porro fi fcitilie quí poftu» lat plufdf rogauit rogatum effe facturum: ideo minora petit, ut habeat rogatus uoluntariam& maiorem pra, ftatione mercedem.Si autem Philemon hacad hominis: ppm facitiquáto magis facietob dilectionem dei? rnidemerito Apoftcli uoce latdatur: quod mandata cius opere prauertat, 8 poffit dicere: olüntàrià oris tum eft, uincat eos quítantümodo imperata fecerutit, & iubentur dicere: Serui inutiles fumus: quod débüiz' inus facere fecimus. Virginitas quocp propterea maío» ri praemio coronatur:quia bet:& ültráimperatafetendit.[Ὁ«roimul autem 2 pze para míbtbofpicium.Non putotam diuitem fuiffe Apo»: ftolüm θέ tantis farcinis occupatum: ut de preparan? do ageret hofpicio:X nó una coritétus cellula,breue cor oris fui fpaciti;zdes ampliffimas exitimaretz Sed ἃς d efi fpectat Philemori ad feeffe ueriturum: magis fa^ xiat qd'rogatus eft.Si autem hoc non difpenfatorie,fed meicorbplaceant tibi domine: ρα faciens d pracce^ receptum domini non haz, C g apoftolo magis ᾧ Paulo hofpiciü preparandü eft. Ven; "turus ad nouam ciuitatem,predicaturus crucifixum:& inaüdita dogmata delaturüs,fciebat ad fe' plurimos con .«uríuros:& neceffe erat primtü,ut domus iti celebri effet "urbis loco ad quá fa; EE E E cile couenice£, Dein: deurabomniiporra* petócnim per orationes ueftras donari me uobis, irate.uacua, üt am; b alütatte Epaphras concaptíuus meus ín chrifto iefu: Marais, Aríftarchus,Demas, Lucas cooperatores mei. ma(pectaculoy lods ς Gitátía domini noftri íefu chrifti cum fpiritu ueftro.. 'plaqu& plurimosca peretaudictíü,ne pxi hiéturpi uicinia dete; ftabilis: poftremo ut in plano pot? effet fi, -tadqjincoenacio.(3. πᾶ ob caufa ο exiftimo etíároma in: códucto màfiffe biénio. Nec parua,utreor erat máfio,ad quà iudaoz turbz Qtidiecofluebát, 4«[ Speroením p. ozatíóee veftraó oonarí me vobla.Filiü patrí,deus rogatus indulget: δὲ frater[pe fratris oratione feruat.Apfus aüt totíus ecclefie precibus conceditur,ob eorü qui εἴ audi; turi funt utilitaté.Et hoc donum,non tam in eum dicitur effe qui differt a martyrio ad martyrii praeparatus: din €os ad quos apoítolus míttitur.Q) d' autem crebro Pau/ lusin carcerefuerit;& de uinculis liberatus fitiipfe in alia loco dicit:In carceribus frequéter: de quibus nonnurid $.Co.ht ο 7" domini auxilío,crebro ipfis perfecutoribus nihil dignü in eo morte inueniétibus dimíttebàtur, Necdum em ἵα’ per nomínechriftiano fenatufconfulta procefferát: nec dü chriftianü fanguiné Neronis gladius dedicarat, Sed . Pro nouitate predícatióis:(iue a iudzis inuidétíbüs;fiue ab his qui fua uidebantidola deftrui:ad furorem popu, lis concitatis,mi(fi in carcerem,rurfum impetu& furore depofito laxabantur.Et hoc íta effe ut dicimus,apoftolo; A&tt.is.d rumactatefrantur:in quibus δὲ Felix loqui£ ad Agrip/ pam:poturffe dimitti Paulü,fi non appellaffet Cafarem. Et qüia nullà inuenerit caufam prater qu&ftionesquaf dai de religione propria:& de quodà icfu quem Paulus uiuere pradicabat.Ex quo aniaduertimus,& a czteris íu 'dicibus fimiliter eos potuiffe dimitti:id agéte domino ut in totoorbe noua pradicatio dilfeminaretur, δ 4154, lutat te&papbzaa concáptiuue meus ín cbzifto(efü;afvar/ cue; Ziríftarcbue/£»ermae/Z ucae cooperatozee me, 1d qd in principio dícebamus,quonià ad Coloffenfes epiftola eodem in tempore,& per eunde efTet Ícripta baiulum lite rarum, quo ad Philemonem quoq fcriptum eft:etiam eorum qui falutantes inducuntur nomina docent. Nam & in ipíaita(críbié:Salutat uos Aríftarchus cócaptiuus mus:& Marcus cófobrinus barnaba:& Epaphrasqui eft ex uobis feruus chri(ti. Ecpaulo inferius: Salutat uos Lucas medic? chariffim?, δὲ Demas:€ dicite Archippo: uide miniíteríü qd'accepiftíin domíno,utillud impleas: ᾿ δὲ memores eftoteuinculorum meorum. Si autem ex eo aliquis nó putat pariter fcriptas,qd' ad Coloffenfes pau» ca fint nomina quz hic non ferantur affcrípta: fciat non omnesomnibus aut amícos effeaut notos:& aliud effe .priuatáad unü hominé:aliud publicàad uníuer(am ec, clefiam epiftolà fieri.Salutatte inquit epaphras cócapti/ 2. Cort. 1r,e Phib3.a uus imeus in chrifto iefu. Ο), αἷς fitEpaphras concaptiu? Pauli,talem fabulam accepimus. Aiunt parentes apofto li Pauli de gyfcalis regione fuiffe Iudae:& eos cum tota prouintia,Komana uaftaretur manu:& difpergerentur in orbeiudzi,in tharfum urbem ciliciz fuifle tranflatos: "parentü conditione adolefcentufü Paulum fecuti: Et fic poffe ttare illud qd de fe ipfe teftatur: Hebrai(unc& ἔρος líraelitz funt& ego:(emen Abráhe funt& ego. Et rur/ fum alibi.Hebraus ex hebrzis:& cetera qux illum íu/ deum magis indicant dj tharfenfem, C) dfi ita eft,poffu mus δὲ Epaphram illo temporecaptü fufpicari, quo ca; ptus eft Paulus:& cum parentibus fuís in Colo(fis urbe Afiz collocatü,chrifti poftea recepiffe fermoné. Vndead Coloffenfes ut fu 0 pradiximusícribitur;Salutétuosepa,—^ πῇ: ΣΚΟΗΗΠΟΗ.ΙΡΙΕΓΟΗΥΙΗ. ο.-. E uerequis exiftimatimperatii:ut fibi. hofpiciü praparet: phras qui et ex uobis, fermus chifii femper folicitus sp uobisin oratióibus.Hoc fi fe ta habeat, δὲ Ariflarchus τ qui concaptiuus eius in eadem epiftola dicitur: ad€an/ dem intelligentíam deducétur:nifi forte reconditum ali, quid δὲ facratü ut quida putant in uerbo cáptiuitatis eftendit: αὐ capti pa riter€ uincti, ín ual, lé hanc adduái fint lachrymarum.Q, d(i neutrü recipi£,ex co qd' hic additi eft in brífto iefu:poffum? fufpicarí eadem eum Romz phrifto uin, πεν: νε-».€ula fufijnuiffe qu Paulüm:& ut απ δεῖ chriftiita.captiuum quoqjei? po, tuiffe dici.Aut certe ita, qd? nobilis& ipfe fit in apoftolis, - utAndronicus δὲ Iulia, de: quibus ad Romanos(cribi/ tur: Salutate Andronicum δὲ lulíam cognatos& con; captiuos meos,quí funt nobiles in apoftolís, qui&an/ ; temefuerunt in chrifto iefu, Hxc de Epaphra. Caterum cooperatores euangelij& uinculorum fuorum, cum ad Philemonem epiftolam fcriberet, Marci ponit:qué puto euangelij conditorem:& Ariftarchum cuíus fupra feci, mus mentionem:€ Demam de quo in alio loco querí; tur:Demas me dereliquit diligens prafens fzculum:& abiit Theffalonicam.Et Lucam medicum,qui euangeliü & actusapoftolorum ecclefiís derelinquens:quomodo . ápoftoli de pifcatoribus pifcium, pifcatores hominum facti funt: Ita de medico corporum,in medicum eft uer/ fus animarü:de quo& in alío loco: ΜΗ inquit cum illo?«Cort&e fratrem:cuius làus eft in euangelio per omnes ecclefias: cuius liber quotiéfcüq legítur in ecclefijs:totiés eius me: dicina non ceffat. ς€[95:atía oomíní noftrí iefü cbziftí .€um fpirítu veftro. Sicut a melíore parte hominis capite numeratur populus iírael: dicente fcripturafcd?m capi; . taeorum: ítaintoto quidé homine& ín omni parte(an; étorum:gratia e(t dfi iefu chrifti. Sed a maiori δὲ meliori parte: id c(t fpü, per fynecdochen, de toto homine dicit. Gratiá ἐπὶ noftri iefu chrifti cü fpiritu ueftro. Cum auté in fpiritu gratia fuerittotum facit hominem fpiritualem: ut X caro /piritui(eruiat:& anima non uíncat acarne:& redacta fimul in(ubftantiam fpiritualem adharcantdo mino:quia qui adhzret domino,unus fpiritus eft.Inter/ pretatur autem fcd'm iudaos Paulus,admirabilis, Timo theus,beneficus,Philemon,mire donatus,fiueos panís: aborenonaboffe.Apphia,continés autlibertas.Archip pus,longitudo operis. One(imus,refpódens.Epaphras, frugifer δὲ uidens(iue fuccrefcens, Marcus,fublimis mà dato. Ariftarchus,mons operís amplioris.Demas,filens, Lucas,ipfe cófurgens.C. ux fi nomínatuxta interpreta/ tationem fuam uolueritis intelligere;non eft difficile,ad, mírabilem atcp beneficum pracipue ad. eum ícribere, cuí uniuer(a conceffa fint uitía:& os eius pateatad cle; ftem panem.Deindead contínenté& liberam& ad. lon; gitudinem operis: qd' nuni a fancto labore defiftat, .Sríbereauté pro eo quí refpondeat teftimonio fuo,nec «πο εἰ σα! fpecialiter epiftola dedicatur; falutariab uber tatecrefcente: Eceum qui factus fit per mandata fubli/ míor:illocp qui per maiora opera in montem ufq fuccre uerit:ab eo quoq quí pofuit cuftodià orifuo,& oftium munitum labijs fuis:qui idcirco forfitan filuit: quía ad modici Apoftolü dereliquerat: Et ad extremi ab co αρ fe ipfe confurges quotidie augeatur:proceffufq habeat: dum eius euangelio orbis impletur;& totiés crefcit, qtio; tiens auditus δὲ lectus adificat. .,. COMMENTARIORVM HIERONY "^ MIIN EPISTOLAM AD: ἦ PHILEMONEM H kal Ν΄ EN qui XT e ty imd παπί. ΠΚ ὙΠ fid rade meti| ἽΝ οὐ Ἵν Gat qm adhi irse ΗΝ [041 ΗΛ spi ΝΙΛ )ο tait TU eum f ἽΝ amd dd bordo onio funt ΤΠ naa[o nuftru go dol viti quid míabuf αὐ ui " Mi ON! | i 4 xu iiid Me Im i— l: ΠῚ aid TORT fa Πα ἀπ! iue E itl n ΠΟ tes(unt ΠΣ ΠΝ rt ito ftem ΠΙΑ quii im ΠῚ mater ἀπε ti: Khi ἘΠ "η ut tà quif "ES -*3 εν τὸν ΕΗ EX,7 B2 Ἐπ τ τ το τ στ εν|$o. 131 .PROEMIVM CO MMENTARIORVM IN EPISTOLAS DIVI PAVLI SI TERIS tuíscurfim mihiallatís,& laboribus δὲ curís in facrís codicibus defu* 4 dareme cogis iam míhí fenefcéte corpore, δὲ uírib? latfefc&ib? Heliodore fancte: 3€ idq in epiftolisbeati Pauli apoftolíiqua: δὲ fcíétía pracdicatoris δὲ líma iufticiz: tá B| magnz& przdícando& docendo teftimonio fpirituflancti prolata τα dilaratze a Τό funt;ut coparare aut coxquare ueterí teftamento δὲ euanoclicz doctrínz non. dubitemus: ipfe ein reuclante fibi fpüfancto cognouit, dá fe raptíi effe ufag ad tertii corlá ín corporc aut extra corpus afferit: hoc eft ufcy ad tertíamlegem ucterísnouíqy teftamenti, In corpore aut extra corpus: id eft neq; perlegern naturz, neq; per legem líterz, fed per fpiritumfanctum οἱ, omnibusapoftolís mínimo,nouiffime datum per Iefum Chriftum domin noftrü;per quem habemus acceflum ín paa ifta,ín qua δὲ ftamus& gloríamur.INos uero fimpliciter expofuifTe bre uibufq; fermoní & interpretantur& praedicantur, COMMENTARIA IN EPISTOLAM .. PAVLI AD ROMANOS ass ziulus.O uarimus quare Paulus fcribat 4 cum faulus antca fit uocatusc Q) d' ex mo 'refanctorü feciffe credendü eft: qui in uir ie IS( cietes, mutato noie funtuo/ ' cati,ut effent etía ipfo noie noui:ut Abrahá & Sara& Cephas. ; Aliter.Paulus.Sicut aliorü fanctorü tam inueteridsín nouo te ftamento:id eft abra/ ^: weed a mhoonco2 onn mento meritorü mu/ tata fant nomia:ita& ο domini noftrí.Per qüetn accepimus gratiam apofto Paulus in gratia,pfi/ P latum:ad obediendum fidei ín ómnibus gentibus pro ciens nomen fibi ipfe mutauit. b(Ger? 1 nomine eíus: ín qüibus eftis δὲ uos uocatí íefu chrífti deluicbaifti A feruo coc* omnibüs quí funt romz dilectis deí üocatís(anctis. pit,exemplum nobis humilitatís oftendés; ΓΣ Gratía üobis&pax a deo patre& domino noftro iefu. quafi imitator eius.q exinaniuit feipfüfor?.- n; mam feruiaccípiens,& humiliauit feipfum factus obe; diens ufq: ad mortem: propter qd? δὲ deus illum exalta; uit: δὲ hic per fídele primum feruítium meruit apofto/ latii. Jtem nó.(cd'm tímoré,(ed(cd^m dilectioné:ficutípfe dicit: Viuo autem iam n6 ego,uiuít uero in mechriftus. € X Oocatue apoffolus.Iam ín praíentía ad hocuocatus ut effet apfus.Ité oftedit no folü uocatü fead apoftolatus gratiá:fed&(egregatüi in przdicationé gentfü, utípfe me morat.Nos in gétib?,ipfi atit in circücifione, Vocat? ergo achrifto ad apoftolatü:fegregatus auté in praedicatione entíüi:utoftedat unà effe fübftantià patris& filij& ρα από. Ὁ&[&egregatuo.Sicut in actibus apoftolorü fpi Kitty, a rituffanctus dicitiSegregate míhii barnabဠpaulum ín opusad qd'elegi eos. e 4T 3n euaugclíó cef. Euangelitt, latinebona annüciatio dicitur:natiuítatis fcilicet chrifti, paffionis δὲ refurrectionis& ín σαι] afcéfionis, f T£ ente pzomiferat p pzopbetae fuos. Oftenditfe chriftü n aliü predicare,d; eum cuius euágelíü ,pphete ab hieru/ falépromiferáteffeuenturü. g ϐ 3ufcrípturíofanctís. Ipfosatferít dei prophetas effe& illas fcripturas fanctas qua de chrifto ante cecíncrüt. Verü totus híclocus cótra maníchzos facit,ubi dicit, qd euagelíü ante fit pmiffum & p prophetas dei& in fanis fcripturis,& α chriftus Kd'mcarnéex dauid ftirpe,id eft de María uirgie Πε crea ον iulusferuus iefu cbai Ξ Mti uócac? apoftolus,fegregatüs in ?| cüangelíum dei: qd ante prómife^ Y8 rat per prophetas fuos in fcriptürís i anctis de filió fuo, quí factus eft εἰ ; ES ἢ εχ femíne dauid fcdin carném: qui bà& Petri δὲ catero/ m pracdeftinat? eft filius dei in uirtute, fcdim fpírítüm fan rum, pfetu&incre/, Crificationis, Ex refutrectióne mortuorum iefu chrifti, us cotnperíes. Eius nempe epiftola magnificentius ab omnibus fapientibus tus cdm qd predixerat Efaías, b 4 Z»efiliofuo.Multi filij gratia,bic natura:cuius etiam in carne natiuitas diíTi milis ceteris inuenitur,co quod ex uírgine natus eft. {«[ st factuo cft ci ex femine oauíd. Factus per fpiritüir fanóum. ké&[gocomcarnem.Addendo(cd'm carnem, & Fotinum excludit δὲ Arriüi, Si em(ον carné fac? eft: fcm uerbi πεί fubftan; tiam factus non eft. L 4T uf pzgdeftinarus eft fílius oct in vírture, Dicetido: in uirtute, oftendit nó folitü hu manz natura efTe có; ceptü, fed abfim uirili femine ex uirgine,p/ creatü, Inferédo auté m ero«coóm fpirirum fanctíficanioif.Ofredit creatorem(πῇ fpiritü fanctum.ltem ut fit in omnibus ipfe ρεῖ’ matum tenens,fcd'm fpiritum fanctificatio nis predeftinatus,ut prior omib? incorru/ ptibilitatif uirtute fur gcret δὲ uiam refurrectionis dei filijs aperiret. Dequi/ bus ipfe dicit: Qruia filij dei cum fint fili refurrectio/ nís. ἃ(Lx refarrectíone moztuozum íefu cbzí(tí oomínf nofirí.Non omníü refurgentium,fed ad chriftum perti, nentíü.In ipfo chrifto refurrectióis formaeft. o 41 Ἴδεῦ quem accepimus gratíam z apoftolatü. Gratiam in baptif7 mo.Apoftolatum;quando a fpiritufancto directus eft. Apoftolus ein grace latine miífus dicitur, Item recto or; dine,accepta gratía,honorem apoftolatus meruifTe fe di» cit.. p ἀ ΓΖ obediendum fidei. Oftendit euangelfj gratía obedientibus predicandá. ᾳ«[ 3n omníbue gentibus. Apofiolatum accepít,ut iari non legi, fed fidei obedirét. Γ«[[20 noitínecíuo. Vice nominis ei? fungimur,utipfe ait:Sicut mifit mepater& ego mitto uos. Priterum:Q) ui uo$recipit,merecipit, σ&[ 3a quibue eftío c voe vocatí (εἴ! cbzifti,Et in uobís:id eft Romanis apoftolatum ας’ cepimus. t(p innibuo quí[απ rome cilectío oci. Hoc eítomnibus credentibus, quos equaliter diligitdeus fi, neacceptione períonz iudei uel graeci. ν ΑΓ Clocatís fanctía.San&is uocatione αεί πο meritis facti. Irem id^ circo dicit fanctisquoníam gratíam fpirituflancti habe/ tibus priedicabar. x d[fatía vobto c pat a oco patre € ooimino noftro íefü ebzífto. Talis e(t ubícp falutatio eius, ut& commemorct in nobis beneficia dei, δὲ cptetin no 5 bisintegra chrifto, Eía.7.c Mattburo,d Tl^04 Zcítíoenimmíbi Kommen. ΑΖ bisintegrapmanerequia X gratis nobis peccata dimiffa funt,X recóciltati fumus deo p morte filij eias. Cómonet etià pacificos«(Te debere, unà candéqpgratià confecutos. 8 αἱ TYímáü quídé gratíae ago oco πιεο. Natura, deus om niü eft:merito X uolütate,paucorti:ut de? Abrahà:fcdm qd' hic fuüi nominat deü. ὃ{δεν(eum & impediebar plurimum uenire aduos. πα ιο. queri fructum babeait ín vobío. Mercedem λιν λο 7 minatfructum, 0([ C(cutcín cetero φοπηδιδ. Sub, auditur,habeo. p«ίδιρείο ac barbarío,(apientíbua «infipíétibus ocbítoz(um. Sapiétes,gracos philofophosz '. barbaros, infiptentes -* 2;; b. appellat. q[3t cb:íftà pzo omnib? vo. ὑ chirifto,Primüm quidem eratías ago deo meo pér íe- οὗ iv me prptá na . bis.Hocett,nó pro iu ' deisíolis. c ϐέδυια c fum chríftum pro omnibus uobís:qüia fides ueftra— vobísdromgeftíoeng ΄ e ΄ ΄ Li Η ΄ elí* Ü fides vellraamimea,*annundítur ín uniuerfo mundo. Teftís nim mihieft— E7536 Ω αἱ Romae tur ín vntucrfo müdo. Ottendit quó Roma; norü fides omnib? ec .elefijs cognita fit: Vel certe quod eadé fides quá Romani tenétin eftis:zque infipistib9 deus cni feruío ín fpirítu meo in euangelio filij eius,^ utgracis euangelica, ε qd' fin íntermiffione memoríam ueftrifaciofemper Μαι r«Uflon ením erubefco euange, ς in orationibus meis, óbfecrans fi qo modo tandem— lium, Re&e dicit non aliquando profperum íter habeam ín uoluntate dei— feerubefcere radica tionem crucis, qua | uniuerío mundo ab.| ueníendi ad uos. Défydero enim uidere uos, üt ali^— credentibus dei uir, apoftolispradicttut^— Quid impertíar oratía uobis fpiritualisad confirman— tuseítin(στ, Irem Item prudenter lau hocad taxationé fub dat, ut prouocet ad ΚΕ dos uos:id ét fimul confolarí in uobís per eam qua tiliter pertinet paga; qfetum:Siue quia| inuicem eft fides ueftra atq; mea.INoló autem uos— norum:quicünóera omni müdo mirum beícát credere deum fuit Romanos credi, ignorare fratres: quía fepe propofui uenire ad uos?—(aum Touem propier diffe, qui idolorum^& prohibitus fum ufq; adhuc, ἧς aliquem fructum.— inanem libidinem, nimia fuerant cultu; animalía irrationabi/ τῷ Ξ"d 2* xL. - ra poffcífi, ita utom, ὃ habeam in uobís, ficüt& in εν gentibus, Gt jag infenfibilia effe nium gentium diis pcis ác barbaris, fapientibus δὲ infipientibus debitor^mutatum:nobiseru; . quas uicerant defer; uirent.Sed& ümpii, 4 fütm:ítáqp qd ín mepromptum eft&uobís quiromz beícendum putant dominum propter: cirer cor fidem lau/.* cftís euangeligare. INón ením erubefco euangelium.— falutem perditi ho/ daffe.redendum eft, cuius nunc deuotío demenftratur. eft ocus. cuí feruío(n 1 Virtiis ením deieft ín falutem ómnicredentiiüdzo—"inis credere crucv fixum: cum ín altéto ; prímum δὲ oraco. lüfticía enim dei ín eo reuelatut— horrendum fitdede/ 3 ἐκ fide ín fidem: ficit fcriptum eft:lüftus autem εχ cus;in alteroadmira da pietasatq uirtus. fpintumeo ín euange. t fide uiuit. Reüielatur ením íra dei de ccelo fupér omné— Simul& illos hare [ιο filij eíus. Hoc eft, :in toto corde meo δέ prompta deuotione: n: . mea deferuio. δι enim uolens hoc ago; mercedem ha; beo. Siue uérbum hic fpiritum nominauiít, ut eft illud: Verbo domini coeli firmati funt,& fpiritu oris erus om/ nis uirruseorum. ε{ΓΘ fine íntermíffione meimozía : veftri(acio femper ín ozaríonibue meíe. Hic oftendit fe om niaex dilectione dicturum,ut liberius audiatur:& dat -exemp[um fine intermiffioneorandi. f«[€bíecrane. ; Q.ualiberationead uos quandoq perueníam in uolü: tate dei. Aliterenim profperum iter non habeo,niíi me ; uoluntas dei quz omnia nouit illuc direxcrit, utaliqué Bae s habeam fructum. Vndein actibus apoftolorü legimus, εἰ τό eosalioire uolentes,alio deftinatos. Siue(οι illud Ia/ lácobi.z. cobi:Si deus uoluerit& uixerimus, faciemus hoc uel 113 lud.«[í quo modo tandem alíquando pzofperum fter babeaim ín voluntate oeí ventendí ad voe. Demonftrat fe cuncta que agebatex dei gerereuoluntate. b«ο fydero c ním vídere voo.Hicottendit quomodo eos fupe; iuslaudauerat qui ad confirmandum aliquid gratie indigent fpiritualis..(([ Cit alíquíd ímpertíar gratíe vo bíe fpírírualía ad confirmandos vos. Romanos Petri prz dicatione fidem tenétes confirmare fe uellePaulus dicit: non quo minus accepiffenta Petro:fed ut duobus apo; ftolis, teftibus atq» doctoribus, eorii roboraretur fídes. k 4[ 3d eft fimul confolaríít vobíe per eam que ínuícem εἰς idea veftra args mea. Vt per cómunem fidem inuicem confolemur..| αγ Bolo επί voe ígnozare fratree: quía fepe pzopofuíf ventre ad vos.Per cómeantes autem fratres audirepotuiftis, m«[£t probíbítuo fum vfqs adbuc. Ottendit(z occupatum neceffitate euangelij predicandi Romam adhuc ire non poffe.Item prohibitus hic occu patus accipitur: dum alijs prouincfjs przdicauerit: ἣν cutipfeexponit in fineepiftole fug dicens:Propter qd? impietatem— cos tangit, qui hac της indigna deo re; fugiunt,ut hominem indueret quem pro falute humani generis paffiont traderet:non intelligentes níhil dignius creatori dj crea turz fuz curare falutem:maxíme cum ipfe per μος παῖ ra detrimentum quafi impafífibilis fentire non poffit. ᾽ $€i Glírtue enim Ὀεί eft(n(alutem. Nulla maior uirtus eft ᾧ quz deuicta morte homini perdito reddit uitam. -Ε€ Qinnícredeutí. Qr uàáuis infirmitas uideatur incre dulis. v€«[ 3udeo pzímum« grgco.Siue qd'iuftum fue rít:ut quomodo Abraham credens ex gentibus per(6/ lam primam fidem faluatus eft: ita cxterí credentes fal/ uarentur.Siue quod illud teftamétum quod per legem deus uerax promiferat,debueratexhibere. x«ην» εἴ ením ocíin eoreuelatur, Oftendit ex fide uniufcuiufgy noftrum, pradicationis fidem pofferoborari, y{ΓΚ fíde ín fídem,Siue αἵ ex fide iuftificatur iudzus,& in fide gentilis. Et ideo expofuerit ut cacologiz uitium decliná/ ret. 5[GO ícut fcríptum eft.Non ex operibuslegis.'. a«ἲ Suftueautem ex fide vínit. Propterea hoc dicit:quía finefide: πος εἰ fine fpe retributionis bonorü operuni, perficere uirtutes nemo poterit: ficut& ípfead Hebraos. perhibes docet. Sine fíde autem impoffibile eft placere :deo. Credereenim oportet accedentem ad deum, quía eft: inquirentibus feremuneratorfit. b«pfveuclatur ením íra oeí oe celo, Si dicentibus Manichzis crudelis af? feritur deus ueteris teftaméti, quia fuper peccatores uin» dictam inducat: quomodo hocloco ab Apoftolo dicit à deo noui teftamenti uindictam ἱπηρῆς hominibus infe/ rendam?Vnde moníiratur unum eundemq: deum effe noui€ ueteris teftamenti,Item incipit ad partem gentiü loqui,dicitqp dei iram per euangeliti reuclari(iue per πὰ ture teftimonium:nouerunt eim bomines& beneficia& plagasexpectaredecodo,€[uper omnem impe ἣν f$" μι PT. inp iram E [o ΓΙ «ii (ii tento fica ra d καί quii μα! TT μι qu [01 ἠ dini fiam quá nin (ipi ficit dido pina, titm frasi πα lo ο ls in lsiq quid n ἐν pi θα ' famil llaq tll dy fitr rm Ranjfe fitr dg, ἄγῃ η 0 ἢ li t t fà itg fium t ttg Vini Uf Du M iid tig| Ua pup ey omina| m droite ΠΕ {Πα μι}. TT ἀπ| auo ris pd adju cc pera papi ioruinitd it titt Jer fy dift ὦ ὑπμ ἡ nnd dpt TE anual nus ini ond ug cdit riot adir TIU {ἀπ ἢ (ἡ ὙΠ Ἷ xara 1) ἯΙ T rm d ἘΞ Tu. ifuept bid γα"! ἘΞ b: » impietatem fecerürit, TS31b eft illud: Et tu remi/ pedi E mu Tue ἘΞ: ZI Ξῷ πο Ὡς δι. 5ju cpiftolanr ad Romanos ὦ A utm c intutticiam bomímm.Tres effe uidentur impiera: tes,Prima X maxima in deum,que dad ud blafphemia aut per idololatriam admittitur,Secanda in parétes,aut Leno iniuría aut cótemptus:ficut fcribitur ín Leuitico,Si quis dormieritcum uxore patris fui, morte moriatur: ambo "Tertiaiextraneos: ut dis mei.Et plura alía, Qua enumerare per; ὃ It dei mánifeftum eft ín illis, Deüs ením illis manife ongumeft.Siueom. eftauit.Inüifibilia enim ipfius a creatura mundi per ea t'quz facta funb intellecta confpiciuntür: femipiterná αποςρ eius uirtus& díuínitas,ita ut fint ínexcufabicles. Quia cum cogüouiffent deum, nón ficit deum "uero ad omnia pec/ b glorificauerunt áut eratías egerunt fed cüanueruntín «ata pertinere uidea/| cooítationibus fuis:& obfcüratum eft infipiens cor nis 1pietas, ad diuer/ ' fas idolorum cultu/ ras referenda eft: ut impietas quafi ad in/ iuriam dei: iniufticia wur. aq[£onmmquí, veritatem oci ín ἐπι, f eorum. Dicéntes enim fe effe fapientesftülti facti funt. Et mutauerunt eloríam incorruptibilis dei;in fimilitu/ - flicia indigne mate; m dinem im3einís corruptibilis hominis: δὲ uolucrum ríe detinente doloré,&& quadrupedum& ferpentium, Própter quod tradi e dit illos deus ín defydería cordiseorum ín immündi, teagnitainiufteagüt.? cíam.ut contumeliis afficiát corpora fua ià femetipfis, r Qüía commutauerunt uerítatem: dei in. mendacium: quomodoomnís ho s& cóluerunt& feruíierunt creatur potíus Cp ereatomo naturalem habés.« iati eft betiedictus ín fzecularamen, Própterea tra, ftícía oetínent. Verita/ ' tem nominis dei iniu Item fcientes delin/ quunt qui dei ueríta b«[&»uía quod no; tuit eft οεί. Oftendit &ntellectum, agnofcit effeinfequedam fub; y. didit illos deus in paffiones ignomínizx, INdm foeni fiàtiam ínuifibilem, qua diuerfas in ho: "minibus artes δὲ αἱ) fciplinasjoperatur. Q.uoetià exéplo inuifibilis deus ma. niteftatur hominibus, ex hís operibus qua operatus ' φῇ δ operatur:fimul& mens trinitatis demonftrat ima ginem, in qua generat ínfirum fibi uerbum δὲ infepav. : tabilem habet fibimet natum uerbum fapientia. Item &quod poteft naturaliter fcire de deo quod fit,& qd? iu; ftus. c qp zP»anífe(tum eft ín illío. In confcientts eo: ' rum. Omnis nàg creatura deum fe noffe teftatur:& ab alio factam indicat: cuíus uoluntati fibi.parerene; -* ceffe fit.Sienim deus füummum magnum eft, inui(ibi/ ' lis; incomparabilis, incomprehenfibilis, inzftimabi ἡ | lis& quifuper omnia fit: id eft cui necp proponi ali; quid neg poffit quar: fiue magnitüdine fiue clarita/ ' teuel potentia:manifeftum eft hoc nulli creaturz poffe competere, quz δὲ oculis uídetür ratione colligitur,& aftimatione iíudicatür. Maior autem omnibus per om/ nianulla eft creatura:quia omnes fealterutrü uincunt. ' Alía enim magnitudine,ut celum,terra. Alia claritate, πο] πη ucl ftella. Alía'altitudineut mare,lIta ergo per uiderur quia nullum elementum fit deus. Ὁ ποὰ auté facta(intmutabilitas eorum quae non poteft cadere in — sternitatem demonftrat. Quod uero nó feipfa fecerint, manífe(tum eft: quia fi feipía fecerunt,iam erant antecp ' Éierent utfe facere poffent: quod ualde abfurdum eft dicere. Cum uero uariant,& ordines fuos permutant;& alterutrü cedunt:oftendunt fe ab uno authore facta,& - nonfuá/fed domini fui facere uoluntatem: cuius tranf, ' gredi non poffunt imperium, Ὁ 4 έδεμο ením illia .. Wanifeftauit. V irtas enim eiusocculta,ex his que palam ' funtaftímatur.Si ením ea quz uident, tam praeclare ab *€o facta funt, ut quidam illa deos putarent δὲ eterna . afferere tentareht: quanto magis factorem fempiter/ mum δὲ omnipotentem& ímmenfum cífe intelligere 'potueruntzícdm Sapientíz librum dicentem: Ad cutus magnitudinem, creatutarumy coinparata, poterit ho/ sImpietatern δὲ iniufticiàm hominum, eórum qui uefifti impietatem οὖν; t'ritatem deiin iniufticia detinent: quía quod notum So. 13i rum creator uiderí&ce,^e qp ΠΝ ΠΟΙ entm ρῆυο ἃ ΠΩ *ereatura mundí per ea que facra fant intellecta confpicium: "par. Tam euidenter intellecta(ant:ut confpecta dican» tur, fF.(KT Oempíterna quog rítio virtue τοπία{ἃ ^wt(iatineecufabileo:quía cuin cognontffent oenrm.Biue pet :"náturam,fiue per fa, "éturàm ἃ rationem. '$ ϐ[ Ίβο ficarocü elodíficauerür/aur ard» "Πα egerunt, Pro eo qd tales facti funcut deum poffint agno; feerefi uelint,^ c ^b d Sed euanuerunt "facoaitationibue ο, .Putantes fe. dei ma/ "gnitudinem in cogi, tatione poffe compre, .hendere,euanuerunt zin naturali fapore;cre Wtüras pro creatore uenerat.(«p tob fcaratem eft fnfipiena '€o? eonun; Receden/ tes a lumine uerita,. ^tis.[κα 4Γ£ícentes “ἐπί feetie fapientee, Q.uaft qui inuenif fent quomodo inuifi, . bilis deus, per: fimu^ Jacrum uifibile cole, vetur.|«δη ctífunt: c morauerunt "elozíam(ncozruptibí, lie oei ít fimilítudíne. 'Non intelligétes nul, : d 2 Jam fimilicudiné ha^ bere mortale immortalis, δὲ incorruptibilefempiterni. m«| 3magínís coruptíbilie bominíe c volucrum c "quadrupedum 2 ferpentíum.Non hominis folum,fed ima ginis hominís:& nó huius(απ,(σα ccíam ánimalium, Hiclouis cultores appellat,qui eum propter amores foe, :nzeorum “ diffinvos in ifta afferunt tranfformátum: δὲ idcirco fe illi tales imagines confecra(Te,in quibus libidini fatiffecit; n«[ fzoprer αὐ tradidit(llos oette ín oefpdería cozdis '€osuiti.In hoc quod deus tfadidi(Te dicitur propríjs defy deríjs peccatores, oftendit non qd' ipfe fitcaufa, fed qd? perlonganimitatem δὲ patientiam non inducendó uin, dictam,patitur eos fcd'm cordis fui agere uoluntatem: hocfacit uolens eos ad poenitentiam conuerti, Item ενα dere ín fcrípturis dicitur deus,cum non retinet delinqué tes propter arbitríj libertatem:ficut in pfalmo dicit: Et di mifi eos(cdm defyderiacordis eorum. ὁ«[ Su(mmáü ἀῑσίς.Ο πα eft in turpibus minifterfjsidolorü. pq Gt contuimelije affícíant cozpo2a ftta. Dum(ibi in facramen/ tiseorum,cauteria X combuftiones inflipunt. ἃ€ 3n femetípfio. Vr quafi amentes ipfi in fe, fuorum fint uindi - ees delictorum. t&4[ yuía commutauerunt verítatem. ocí ín mendacíum.Commutauerunt uere dei cultum in mendaciü idolorum, quz falfo prodigijs coluerunt;& quodámodo ftultis mentiuntur effe quod non funt. : e«£t coluergar« feruterunt creature potíue d creato» trí. Non folum dilexerunt, fed etiam feruierunt: fed αὶ ΤΠ alicuius creature cupiditate uincitur, ipfi feruit, 'Aquo enim quifq fuperatus eft,huius& feruus eft, "t«ui eft benediciuo infecula. Cui fiferuiffent, fieri benedicti in fxcula potuiffent.O. ui ením feceríruolun tatem dei, manet in eternum: ficut ipfe manet ín«ter num. Y([[vopterea tradídít illos veue ín paffíones Ígnomitíe.Propter caufas fuperius memoratas,in hisfla gitijs funt dímitfi. x diam femine cozum immuraner runt naturalem víur{Π cum vfümiquí eft contra aacuram. 5 2 Omnía £ommnien.lieronymí Omnia peruerteruntin deum peruerfi. Nepenim ordi,^— día.Cr uomodo aliis poterant mifereri, qui in fe miferiy. Q ἱ p nem naturz feruarunt:quínaturz dereliqueruntautho— cordes ἐπε ΤΗ Εἰσοοτααρεῖ ογοίπεπι ἀϊρεῖα 9 T .Infandorum ením idolorum cultura, omnis mali.-peccata,de illis dicuntur, qui derclinquentes deum, ab Fem indem a«Oímiliterautem cmafcu— eouiciffim(unt derelicti, Caucamus ergo& nos neqd W lí relícto SR vu feitiíteleparferunt ín ocfrderije fuíG^ malü ex his habentcs,(imiliter B os" n(ΠΟ ima ín:: G^., es turpítudíné; dimid. f nouíffent non íutelleze x opcrantes. EHrenaa— ΠΟΞ corum ímmutauerunt naturaléufam,in eam ufum— runrogoníam quí τὰν íi libidoomodum M a qui eft contra naturam, Similiter autem.& mafculí: P ον" - η. P Y:.". 9 ͵* 1 πο.: tu RE dide relicto naturali. ufü fcemina: exarferunt in defyde- modo unufquí hy. ἢ ag : tuíterrozeluiínfemer— rijs fuis in inuícem:mafculi ín mafculos turpitudinem ΤΗ fc a. dco... ΜΗ | ipiis rrinimies mus b operantes:& mércedem quam oportuit errorísfui ín. 7 AES" deiobliti erant;necfe. ς femctipfis recipientes. Et ficát non probauerunt deum&ipfe αι homíné' E. ἥν»-"* 18..* Ἂν τς EE o* habere ín noticía: trádidít illos dcusin reprobumfen- Ἐοο νει με ag ἐν νά baucrunt oenm babe; ὁ furn:ut facíánt ea qux non conueniunt, répletos Om/ cofbi αἰ dipl" rein eric, Non ne ὃ ní iniquitate, malicia, fornicatíóne, auarícía, nequitia,- d^. e mam de yn cierunt, fed mini d dE DC; at Icíam.: probaucrunr.Illeem. καὶ plenos inuidia, homicidijscóntentione,doló;malieni^^ dicic: no intellexerüc. μα probat peii ubere 4 tate: fufurrónes, detractóres, deó. odibiles, contütne- ανα ees,: s illum in prafenti ha;^ liofos, fapérbos, elatos, inuentores malorum, paren^. turoefc puniendos," ιν ασ? tibüs non obedientes, ínfipiéntes, incompofitos fine s i pedes ents; με . ΄ ᾽ ΄ τν. ed S aar s affcctióne, δίῳ fcedere. fine. mifericórdía. Ὁ ὑΐ cum: εἰ ππαιεπε, x ς΄(hm fenfum. Nonreprobà*iufticiam dei cognouiffent;non intellexerunt: quonia αν E ΕἸΣ" οἱ fene S m τα F ew talía agunt,digni funt morte:nón folum qui ea.(enne Nc— e4rGifadanrea qug— faciunt fed ctiam qui confentíunt facientibus... ceretiharc nonomnia. m non congentunt: Ho/ CAPITVLVM. lI- fe feciffe, addidit, qui: l| minifacere. f q['fRe confentiunt facienti/ aul pletoo omní íníquíta/ y- Rópter quod. inexcufabilis es o homo om». bussSed&quiiniftis H: qii το"alicia. Iniquitate,[ἰσαῖίζας, In quo enim alteram iudi non confenfit quiiu,. C3 i tum E&maliciam,principa nis qui uacas.in q^^ dicabát huiufmodi: Lu ** ks Cans τν ui cas teipfurn condemnas. Eadem ením agis tanen idololatrízcó— es tiorti οὓς.« ος. ἣν να. ε nop τς entiédo,quzomnid."| More ieu ἢ ταὰξ QUE íudicas. Scimüs enim quoniam iudicium dei eft porum Caput& cau, tutt nicationem autem&— fcdm ueritatem in eos quí talia agunt. Exiftímas. n τά ον^. denin auanciam imulii7| autem hoc o homo ornnís quí iudicas cos qui talia—"Ie uidebatur.—. I 5 xit: quia utricp pene a NES Mea τς τ Ca. ei. NN idololatria εδραταξ. agunt& facis ea: quia tu e gies iudicium dei? Àn*fRopter q$, fidi requirit ia AL Ple a ditiitias bonítatis eius δὲ patiente δὲ longanimita πων i dío.Pulchre inuidia tísconténis?Ionoras quoniam benignitas dei ad poeni|.— mo ommo.- wm homicídio focíauit: tentiam.— quí fudícae. 3n quo tinte quia príma huius crí επί íudicae alrerumi. πμ mini ipfa materia€."^s aM.: teípfum condemnasg..^ pit (.€[ Conrenríone. Contentio eft,ubinon'ationealiquid,— adem enim agíó οὓς(udícas. Ones huiufmodi q díju, tita fed animi pertinacia defenditur:& ubí iam non ueritas— dicabantmaximetamen hi qui habentin reprehenden.{{π| ασατίξ ξὰ proximusfatigatur.: k£»olo.Occultama/| do iudicium iudices& domini,conueníuntur, Natura.^o qi licia blandis fermonibusadornata. 1[Z/aligníta; lienim iudicio dignam facis profertunufquifqpfenten; titm te. Malicie uotum,uel opus, malignitas appellatur. tiam:omnefdqp ταση ανν τα mercri ρεοηίδ,{πῃ m 4[Cwufurrones. Murmuratores,non in faciem,fedin δέ maliciam habereíupplicium, 3.«[€5cmus ením nes aurem loquétes. n q[é»etracozearoco odíbiles. Nihil— quoníam füdicíum oeí ef frm verítarem ín eoe quí talía qid εἴ enim tam odibile iid d elo cui pér fimilitudi ARI ESifinias arem ber o beno n iudícae ens ei ttr nem eradicandí poena detractionis fcriptaconiungitur.— talíaagunt« facte ea:quía tu effügieo ludicium oci 2 5cdm(St , 9«[Contumeltofos. Ο urueloces funt ínuerbisiniuz— ueritatem erítiudicium,quo iudicabuntur huiufmodi NA τίσ, p&r&uperboeiclatos/inuentozee imalozá.C) uiuule^ quicondemnarein alíjs potueruntqua ipfi committere Eur fupergredi quod e(t,fuperbus eftficut diabolus perdit nontimueruntSi enim tu peccator,peccatorem tibi fimi fq feipfum quod eft.O) ui ením fuperalios uulteffe,hicin,— lem iudicas:quanto magis deus iuftuste iudicabit πίον T: fa fefie& ideo fequitur. Inuétores malorum:quía fem?— ftumzneilli mala placere& difplicere bona forfitan ui[μὴ per fuperbía excogitac€ inuenit mala: σας authorfu/— deantur: Ο αίρρς quem fine perfonarum acceptione επ perbiz per elationem fuam inuenit(ibi malum quod an nec amicis fuis, necangelis legimus peperciffe peccanti/ t: non fuerat. Elatus autem dicitur, qui effertur fuper bus.Humanum autem iudicium multis modis corrum M menífuras fuas. η d]»arentibue nou obedientes.— pitur. Amore,odio,timore,auaricia fzpe iudicij integri» im Veri parentes funt,quí perfemen uerbi generant inlu;— tasuiolatur:& contra tuftície regulam ínterdum mife» fedi cem filiosad uítam eternam. Γ Q[ 3nfipfenteei(ncom,^ ricordía inclinatur. a q[£in oiuítíae bonítatie cíue€ fite po'itos.Q. uia fonte fapientiz recefferuntneceffeeftue— patíentíe c longanímítatio contemnioz 3cno:as quoníam" inordinateferantur. 6€[ íne affecrioneabfqg federe,— benígnitas oeíad penítentíam te adducit. Hic aperte monz ὟΝ Alffzctio eftadimpletiocharitatis,& LSinemifericoz;— ftratur quare peccatorí defydetia cordis fui dimiferie i deuss Mi i10 Ne jr Aut ἢ ο| tín.| Jd [y dcr Tos deg miM quais| mig hut ΠΝ ΓΝ Μη. nia hu ὙΠ fot| (trat oio ΠΝ LA (Ε΄ ume nog c qum ur M μίαν| Πρ, (imp di s quid T E idt foit commit mil jai [ur «api In pn i visor c igi Min MO T t aq pot| jdn" in E η epiftolam ad Romanos deus:& cum poffit prohibere peccantem,uel inferre uín dictam,mauult conuerti ad poznitétiam. Item nunquid. - propterea tibi de impunitate blandiris, quia deus in Ecti.s.b fbidem Iob.24..d E 4, rafenti non reddit: δὲ cu longitudinem temporis δὲ ἃ, undantíam bonitatis intuens,putas iam non effciudi/. S HH$0 contra confcientíam fuam nititur defenfare.&«[£t B5 C quí nó acquíefcunt veríratí: credunt autem ítquirati, Buan gelicz ueritati non credunt& coníentiunt iniquitati, ut relicto creatore, deferuiat creatura.| b«τα c indíaua^ tío.In iudicio poena funt.| 41 Z ribulatio zanguftía. Có cium τν τς τν Έντα [ententiam: INon tar/ t:' few ponitentiz, ficut dat dominus promif 5 tefitiam te adducit?Seclindum autem duriciam tuam[s Dont ei: Tuncdi fis fedi Rotienter ὯΝ»& impernitens cor,thefalrícas tibiiráín die irz δὲ re»—centintra& ponen, ΄ ΄.. ΄ἑ ε» SN LS Η ΄ r1 ΄ Ld. 0451 παμεγειτε τα μὰν uelationís iufti iudicij deíquí reddit unicuíq; fecandá VON ORAL nes ad porinntiam c opera eius.His qüíde qui fecundüà patientia δοπῆορε: φῶ conuerti. Bonus eit. ος«αἱ δη: DOR AE H-.. fermo dirigit ad om», τος πάτο, κεῖτ et α rísglóríam& honorem& incorruptionem qtixrenti^* o rdi obnoxio puniendo. Vndeadi t busuitam aternam. Flis aütem quífunt ex contentío/ os legi:In quo etíá iu^ monet propheta: Ne ν᾽ S naz4rani ον ΘΗ͂Ι denas daipatiter cótínen£,. tardes cóuerti ad do; s ne δὲ qui fo acquiefcunt ueritati:credunt autem IntqUi— qqcico aüríudasgéti minum,.neg diferas: τατίεἰγὰ& indienatío.tribülatío& anguftía: ín ómnem. liantefert: qm prar e diein diem:fubito& adita mmi rantrism ει infi naturalelege X Moy».. uenitira eius, X in te/ animam bominis operantis malum: iuda Ανα m& filegem fcriptam ha^' poreuindidia difper;! erac, Gloríá autem& honor& pax omni operáti bo/ bé. k« 3nomnem det te. Ec iterum. Ne" num:itidao prim'nenim ρα auimábomímeoperd^ ο en lido primum δὲ erxco. INÓnenítn eft acceptío VERE REED E accidit mihi crifte:eft enim altiffimus pa^ tiens redditor, Multi e perfonatum apud deum. Qíiicüg ením fine lege pec^ cauerunt, fine lege peribunt. Et quícicp in lege peccaz :€ βγεί. Anime poe; nam Apoftolus com. minatur ,ppter hare tiam«εἰ decenas legis iufti fantapud deum,fed factores legis iuftifica- ᾿ς S delaquere dictis nonuultítatim puní:^(^"E*&animà negant pol/ repeccantes:putatur. ἢ buntur.Cüm enim gentes qut legem non habent, DA/ fe peccare. Bue ani/ enim aut res huma,* türalíter ea quz legís funt faciunt:eitifmodilegem non^ ma pro toto homine, nas minime curare, autculpas indulgere quía differt. Plaricg etíam cótra fe calum. niitur,curinprafen/. ti nonreddit: rion in» - telligentes quod Πίτα fieret, nullus pene hominum τε: maneret: nec und de iniuftis fierent iuíti. Ideo autem. hominibus uidetur deus diu expectare peccantes: quia noscum parui temporis fimus,annos cencum αγία” tem pütamus:llleautem apud qué mille anni pro uno funt die,centum annos unius hora fu fpacio non coz. quat:quapropter hoc paruum eft apud eum:cum etiam hominesíoleant multo tempore correptionem fperare peccantium. ἃ 4[€cóm ourícíam aurem tuam« impe níteie coz. Tu autem impudens eger,ad uulnera maio; taabuterís ipfo remedio:quía iuxta fentétiam beati Iob: ponitentizloco abuterís in fuperbíam, Vndenon agni, ta pietasmaius tibi iudicium parat; ut uindictà fentiat qui mifericordiam fentirecontempfit. Iterum,omne eir. cor quod non fentitiinduratur,Hoc enim modo indura uitdeuscorPharaonis, b.«[ Z befaurí;ae tibí(rà iu οίε (re« reuelatíófo(uftí iudici oci: qu reddet vnícuqs fm ope. racíue.Iri diem iudictj,iram tibi fuper íram ipfe condis: qui die definito δὲ certo tempore apparebit,€ 4515 quídem quí$m pattenríam boní ορετίσ. Boni operis mer ces pet pátientiam expectatur:quía in prafenti uita non. redditur.Per fidem enimambulamus& non per fpecie, Ettunceritperfectum opus./fi in fínem uídp durauerít: quiaqui perícueraueritufg in finem,hic faluus erit, oztam« bonozem«(ncozrupttonem.Gloriam,qua fanéti fulgebüt ut fol. Honorem, filiorum dei quo nibil eft maius:per quem ctiam angelos iudicabunt.Incorru ptiohem uíteperpetuz,€«[&uerentibuo vítam gter^ nam. uiper patienti opera quarit uitam eternam; ifta omnía confequitur. Et qui habet hanc fpem,in eo: fan&ificatfeficut& illefan&tuse(t. f«βοίο autem quí funtex contentíone. Audiant qui fzpe uicti,animofitate contédunt,& timet ín confuetudine peíffima permane; re,neiftaomnia fupereos deputentur:Iam fuperius di/ &um cítcontentiofum hunc effe fpecialiter qui aliquid t habétes;ipfi fibi fantlexiqüi oftendunt opus legis fai ptum íncordibus fuisteftimonium reddentc illis con^ dicitur,ficut in Gene, gintaanimabus agy prum introiffe refer) ταν. tem zbonoz« parom: fcientia Íbomínfoperant(bonum.Gloriacontra iram, honor con. .traindignationern.Et quod fupraincorruptionem, hic. acemiappellat. πὶ. 41 3udco peímum 2 greco. Ω πο. uptaanimam,hic hominem nominanit. Primum auté. pro quidem ponit.Siue primü credulitatis temporenon honore. n. 4{᾿δῆοπ εἰς enin perfonárum acceptío apud | αΓβίοία αι... eum.Ergo nec gentes(ibi ας ignorantia falfa: πες iuda. .de legis círcumciitone δὲ priuilegio blandiantur. o(Luícüg cnim finelege peccaueruntifine lege pert?: bunt.£t quícáq: ín lege peccauerunt! per legem(udicabun/ tur. Sine lege literz,in lege natura:hoc loco,peribunt& iudicabunrur:unum uoluit intelligi: quía& qui perit, per dei iudicium ροτίεδὲ qui iudicatur,peccator ρει, effe(ed factores. Etpaulo inferius, dicit gentes ín dic drit. iudicádas. QLuisenim dubitattam fub lege pofitos ᾧ(i ' nelege degentes,nifi Chriftum crediderint periturose p-«ξλοπ επί audíto:ce legíc tufti fant apud. ocum fed factozco legío(u(tífícabuntur. Redditrationem quare nó fint gehtibus meliores. Vnde& nobis timendum eft, ne audientes legem.& non facientcs,cum gentibus perea^: mus: ficutipiecalibi dicit: Ne cum hoc mundo damne quis forte díceret,legem non habent:ad quà formam po . teruntiudicari. r['IBaruralíterea que leaío funt facifit ^mur:q e[fumenímn gentee que legem non babent. Ne. Siue de his dicit, qui. naturaliter-iufti fuertitantelegem:|. fiue quietiam nuncbonialiquidoperátur,. e ΔΓΕ αν modilegem non babenteo/ípfi fibí fuz lex, Oftendit illos non efTe(inelege;ut δὲ, gentes inexcufabiles faciat,& iu» dis deproprietate gloríam tollat... t€[&huí offendunt opuelegíe fcríprum{1} cozdibue füíeiteftímoníum. reddente (ll(a confcíentía(pfozum.Natura agit legem in corde per conícientia teftimonium:flueconícientia ceftatur legem.. gratulando pec/ haberc timendo dum peccat: δὲ uictis ur 0. m 11$ 75. CAS fi:lacob.cum feptua/, G.i,4.6.c .cutícriptum eft: uia peccatores peribunt, Nam& fi/&3,5&.c . miles illos facit dicédo:Non auditores tanti legis iuftos E f«£t pzobae vtílíoza(ntractue per leg£. Eligis maiora, & inter minore difcernis.CLuz enim per naturam πο ra probantur, utiliora funt per legem. ας«[i£onfidío teípfum effe oucem cecozum. Ο) uorü cor obfcuratü eft. b«Γι εοτῦ quí ín genebzfo funr, Ιρποτδεία,(([£rü. dítozc(nfipíent(. rui dei nó habétfapientia.. k€f 2253 ftrí infantíG.Paruulorüztateuelfenfu.|€[ ll»abenté o?má fcienríe τ veritatíe tn lege. Ad quà femper refpiciés,: errarenópotes, im«[ uiíergo alíum ooceerteípfum nó ' tocestSimiliter gentibüs dixerat: C) ui enim alium iudi cas,teipfum condénascQ.ui ínlege requíefcís o iudze, quare tri(grederis Ἱερξς 3 αἱ gloriaris in deo: qreinho/ norás deücQ.ui nofti uolütaté eius: quare nó obteperas ej? uolütatic Qui pbas utiliora:cur tutilia fectaris.Dux cecorü,quó uià non uídes re&tà?Si em uideres: p ipíam utiqj ambulares.Si lumées aliorü,cur nó abfjcis opa te/ nebrarücEruditor ínfipientidut quid timore díii qui eft initium fapientiz,reliqui(ti?zMagiiter infantium,quomo do puer cs in fenfu? Qui habes formam fcientiz uerita; tisin lege,quarenecipfefequeris,necalios fequi peffimo: exemplo permittis? CLuare non conuenit uita tua do/ étrinztua:& opustuum deítruit fidem cuam: Vnde fict utlexatenoncuftodita,non folum tibi nihil profit, fed etiàr maioris criminis reum,(uum contemptorem obti neat. t([€uíprediícae nonfurandum/ furarío. ΩΣ αἱ dari dicunt abfcódendo ab hominibus furarís chriftü. o( Quí oícíó non mecbandum/mecbarío. Non eft una machia.Nam ómne quod deo debet anima,(i alicui pri terii deoreddiderítmoechatur,— p...[Guíaboinína; ríotdola: facrilegíts facía. Sacrilegiti eft qd? propriein dcü cómittié:quafi facro fancti utolatio. εξ tn bóc inquit In quo commiíttis facrilegium, tdolotatra effe monftraris, σ᾿ quía perfpecta inuenitur carnis circumcifione ceffante, ueram illam cordis effeuenturam., Et prauaricator 1e; giseft, dum non fequitur id quodibi predictumeft,. v«(ση pzepuríum íuftíciae legío cuftodíat: nonne peeputía(lliuo(n circücífióe reputabíturz V ifibiliaindigee inuifibilib*, inuifibilia nó indigét uifibilib?: eo.qd uifibi: liaímago funtinuifibilium:& inuifibilia ueritas fintuifd bilium:ideo circüciflo carnis, indiget cordis. Circüciflo autem cordis,non indiget carnis:quia imaginenon indi getueritas:imago autem índiget ueritate, Cluxritur fa. πε: ἄπαγε fit data circumcifio,fi per feipfam non prodeft, Primum,utagnofceretur dei populus inter gentes. De» nid quando foli erant in eremo, circumcifi non fue» runt. Siue ut corpora corum agnofcerentur iri bello.: Nam quod in talí membro fignantur,hac caufa eft. Pri. mum, ne aliud membrum aut debile fieret, aut turpe quod publicé uideretur. Iterum; propter gratie pro^ miffionem, in qua crant per caftitatem placituri. Siue utchriftus fignificaretur ex eius femine nafciturus:ad quem futura erat ifta carnalis,qua fpiritualem habe/ bat afferre: Cuius typum gerens Iefu naue, populum fecundo circumcidere iubetur. κα«[ t(udicabít(d quod ex natura eft pzeputío legem confummane te quí pet. literati círcamcifionem pazeuarícatoz legío co, Siue dum literae circumcifionem fectaris, circumcifioném fpiritus accipere dedignaris: fiue non fequendo quod lex di; cit:boc eft üt chrí(tó credens,uerá circücifione acceperís; Y«Bon επί quí ín mariífefto(πάρησ eft ,negs quí in mánifefto ín carne círcumcífio: fed quí(nabfcondíto ία; deue eft. Ipfe eftuerus.Omnia enim quaantea circa exté tforem homine gereljaritur figura interioris habebant, Etcirciüicifio 7 : catis,etiam fi nullum homínü uercatür i fe qui peccat. y 0 E ἃ€£tínter fc inuicem cogitationum accufanríum:aur etía— q«Cot ínlege glosario: p uarícattoné ἱερίο oe ínbono. G oeíendentíum ín oíe cum tudicauerít oeus occulta bomínü.^ rag.Exponitacrilegiti qa dicit r€f foméeifi oeíp yos Dicit altercationes cogitationum effe,cum quid facien/— blafpbemaf ínter gentea. 9€ excut fcriptis eft. In Efaia; Bid dum uel non faciendum, diutina deliberatione decerni?!— Prapofterato ordineante pofuit teftimonium dj diceret 7 mus: δὲ(ecundü hoc fei dn si dis iedüiiudicdáóé^£.^. v Y Δ Ῥ- qu Mus able 385: ermo dilapfus eft,ut tesi dedfimd s, 4 fcientía ipforurm:& intérfeinuicem cogitationum act^«. quoq ox propria UN lumuenonignoraffe fantium,autetíam defendentium;in diecum iudicabit Wentione dicebar: eo robamur.Síiuecon; e M d EE em fenfu fcriptum ciétia& cogitationes b deus occulta hominum fecindum euangelium meum reppeterit. Vel τες; fioftrzeruntindieíu.« perfefum chriftum. Si dutem tu iudaus cognomínz». ra quoy.iniuftis ad τος ἐπ σον dam erís:& requiefcis ín lege:& elóríaris ín deo:& nofti Por omen deii hiftorizcognofcéda: f uoluntatem eius:&| róbasutiliora inftructus per le^. cutfcriptüefiPollae: "δα ipfe nos accufa/.$ gemyc&nfidis τρί Τα ,. Funtnomen meüim?':.; e etiam éxcu, P gem:cónfidis teip fam effe ducem excoranm lümen dl ter gentes:dum dicis fabüt,(icut fcriptum t ram quí ín tenebrís fatterüditorem ínfipientium:ma^ turpoputusdeiintee eft: Arguam te&(ta^. k Gift en ín FM E eut orj.. quas gentes captíui; P5494 c Arguam ves ἃ giftrüm infantium; habentem formam fcientizc& Wer.. Suas sem démà, b«Γη mtatísínlege.O lii ergo alium doces,teipfum non doces.: morabantlemicp—: euangelitim meum per.* Quí pradicás non furandum, furaris. Qüí dicis non— aitPerbonzopaug,'' (fum cbaftum.Scám dám, moxcdharis Odabominatis idola[aci ftra benedicit deusg quod annuncío per: p moechan um, acc arís. Qi abomínaris ídola, ACl^- itanunc nóredte có, lefam chriftum iud: a legium facis. Οὐ inlege oloríarís, per prauarícationé.— uer(antibus blafphe) cabit deus, ς(LO lecisd inl Nom inde Βαζ,. 7€ t«[€í(rcüdífio: autem fudeus cogno,"epis Cem inonoras. vomén enim del per uos Dial^ ou(de prodeft fieseng mínarts. Hic εστι t phematur ínter gentes: ficür fcriptum eft. Citcümeifio ere ERU 'fe ad iudzos, docens.;:: 2: cato? legía ce: circi, qe CUOI COCEHS: quidem prodeft fi legem obferues. Sí; autem przuari, Ποια ριερυπίπη fa. debereeffe iudzum:— cator legis fis,círcumcifio tua przputiü facta eft.Si ἰσὺ aa di CLuomodoni cumqeffeuerum,cu. ΜΥ ρα ρο: 1ἱ ρτοάςϊ-Ρεο2. - 4us Agent funtbo/" tur P rep uti iuftícias legis cuftodíat:nonne P Rp-. defttépore fuo fignüit: na. Ὁ(ftrequie; r tíum illiusín cireumcifionem reputabiturz Et iudicabit prodeft fi iufticia cu fdte fn lege. Confidis{41 Quod ex natura eft przputíum legem confümans,!"seftfgnaculüadé-. uel fecurus es.; É: ᾿: fit, Ceterü fie illafu: H τς€£tgloare(n— te qui perlítteram δὲ circumcifionem preuatícatorle^— perfuüerituegaui'g ᾿. Ότοτ ποῦ volünaem|» eís es,[No énimquiin manifefto iadaus cftineqg qua— ere faciebat iuda, eíus.Gloríaris teíolà Θ΄. ud-o— in maniícfto& infantiaextermina noffe deum,eiufcp uo: ΤΑ tiantedp faperet: fiue. Iuntátem ασποίςετε, quia in lege facit effez: nt | jr ui Gm τ pi"d P" m μι pi gum qd π.ᾷ (tis aní ^ jet [o qid pan| rd «nol tion ipei diat (tide fti, μην qud {νη ΠΣ ΠΤ quid a det: fnr fü T fnfise (tem (ΠΠ t5: qui δῖα Πχ ty, Ππιῃ — Uia "n| W DTE TM Dun TH Rott, di Wr uh idi SII lup Bb uini ond vdd üpgb kay VNTTUM teli Μπα M (ΟΠ peel vi Y atit arat) mnt Vm Ma ind sg tis tad Cri (444 , x petu! zt npn pnis D E [Ην Th uidi ntm iria dune nin Bor 4o. "EN Ta B quod carnalis circa; Cifionis prarogatiua, a ré εἰ με δ co:díg. De qua fcripruim inlegeefts y[ἡ nouiffimis diebus circumcidet deus cor tuüm,& cor femínis tuíad dominum deum tuum amandum.Et ité rum:Circumcidite uos deo ueftro,& circumciditepr&^ menimus,nóobferuantes pracepta eius, promifionüm... quum cordis πεῆτί, δ. 41 3n fpirítumontíttera:cuíió^— retributione fráudam?, Vndeoftendi£ deus uerax:quia | Tue nones Penn; i quz promifit(arctis, REED i inmanifefto incarne eftcireameifio.fed quíínabfcono εν Ανν gisíedfecendnum no b díto iadzeus eft:& circuimcifio cordis in fpiritü, non liz. yt ín diluuio& So7 quodinteriora que, fétaxcuius laus non ex hominibus, fed ex deo eft.-"n msn m " quzfolum Wide εἰναι Vidergóamplius^^^ Ca. IIl-^' ορδιοίπθοὀηιτο σαι. Τα Oid ergo iudzo eft:aut qua: utilitas circumeifionis e sube enss. Lalo (μάςο: aut " que νε; Sinepiftolamad"Romanos 7 Multumperomnem modum. Prímürn qui7. dern: quía credita fant illis eloquía dei. taedr ε Qüid enim fi quidam illorum non crediderunt? Nun, 7 $o 54. quem eftfi in illistindicatqui ideo peccauerunt,ut illis iuftior appareret. Item nó qd noftra iniquitasaddat iu».. fticiam deo, fed in tempore quando iniudicià cum. deo beus. bunc muanduniz Ὁ υἱα iuftícia dam» fecundüte, humana πήρε" zum quid inctedulitas illoram fidem dei euacuauit? Abfit. GERA ERE Sue meer Omm iudei f Eftáutem deusuerax: omnís autem homo mendax,— SL Een vitas Dre interrogatis dicié:re/. icit fcriptum eft: Vt iuftificeris in fermonibustuis, δὲ. dauítín glozía ipfius. {ρδάξις Aplo, πιε Hoceft, creuit,. quide(ecüdum om» nem modum, Ideo auté multum inter» €Cifionem in carne ac/ ceperüt,(ed quia cre; dei.Item reddit ratio: nem, quod lex con/ tempta non profic:& o nullis operib? fulta, fit uana. Interrogat iudaus,Ex cuius per fonarefpondec:Mup,! eft faftus quifg:nón eft intelligens: non eft requirens tum peromnem mo:? στα, min£s dediinauerunt, fimul índtiles facti funt: dum.:Nam(i ipfius fenfus eft: multii per omnem modum:& ws dn es omnis homo mendax:quomodo poftea contrauenit di. cens: Si autem iníquitas noftra iufticiam dei commen/: dat,quid dicemus? Nunquid iniquus deus? ΑΠ δις, Poftremo,quomodo iud«os nihíl amplius habere con firmat,fi hic multum haberecómemorat Ὁ&[ fen quidem quía credíra fit ilfío eloqufa oef, Hoc eftís dicturi: primum,quod credita füntillis eloquia deí: δὲ gentibus - nulla, 641£àuid ením(i quídam illozum non credíderuntz TRunquíd(ncredultae eozumifidem oeí euacuauít 2 2lbfit.Gdfia Fidem promifforücü(it dicti Abrahz: CL uía ín femine. (πο benedicentur omnes gétes.:- fa[£ft autem oeus ve . faromníe autem bomo mendag.Hicomnis, pro maxima: «— Phit.z,c Parte dicit:ficuttiOmnes fua quaerunt. EtOmnes me de; reliquerunt. Lucaseft imecü folus. g«[ cutfcríptü eft: τι iuftíficerío in fermonibue tuíe:et víncao cum(udica/ Πίο. In píalmo quinquagefimo. Hoc teftimonium ita pofuitpars aduería, quafi diceret: Propterea ego pecca/ ui,uttu iuftus appareas,me iudicádo. Sed uerus fenfus ficfe habet: quia promiferat fe deus fine perfonarü acce/ ptione in peccantibus uindicare:& quidam eius patien^ tiam mendacium iudicabant: uincit cum iudicauerít, quando eorum facta punietiin quibus nemo putauerat uindicari.Aliter:Probafti te curam de hominibus habe; requi per prophetam, mea abfcódita reuelaftí: δὲ uicifti ἐο5 qui teincuríofum humanorum actuum effe confin: gunt. Huc ufqpobiectio cucurrít: iam incipit Apoftolus £cfpondere,. 4Γ Or aütem(πίαυίτασ noftra: íuftícíam oeí coimendatiquíd picemuez Ἠυπανίά iníquue eft oeus z Ini; uíncas cum íudicaris. Si dutem iniquitas noftra, iufti cam ἀεἰ commendat, quid dicemus? Nunquid int etinonquiacircum; ὁ 45 eft deus qüi infert íram?Seclindum hominem di t co t Abfit. Alibquin quomodo íudicabit deus hunc, ditafantilliseloquia"'nundum? Sí nim ueritas dei ín meo mendacio abun. ὁ dauít ín gloriam ipfius, quid ádhuc δὲ ego rant pécca tot íudicorzEt non ficut blafphemamur:& ficut aiunt » quídam nos dicere: Faciàmus mala, ut ueníant bona. ἡ Quórum damnatio íufta eft. Ὁ üid iC Praxcellim?. eos? Nequadj. Caufati enim famus iudasos& στον, quid ampli? habcat s omes füb peccato effe. Sicüt fcriptum eft: Quía non. €60? Hoc eft, ínfüpee métior homo, q lau dari deberem, ἢ mco médacio, dei ueritas cóprobat.o([£ ands peccato?(udícoz/ et nio fic vt blafpbemamurs : slicuratunr quida nog - δία. Vt qui me ita tem,S nó ficut quida nos aiunt dicere: qd? quanto maiora mala - fecerím?,tanto maio; ra bonarecipiamus.: p€ facamuomalar: vt veníantbona. Hoc ᾿ fortaffis ideo puta; ur.(0585 0^ o5. 5.4— bantquianon intel/ lexerunt qd qdà dicebat: Vbi obundauitpeccatü fuper, abundauitgratía, qq uo: pamnatío tufta eft. uid. iuftius, Gut hancpoenam fentiát, quà nos ncgare men; nonet titi funt; qui nihil magis p iuftum dei iudici predica,. mus, fé[huídergo? Tvrecellimue coeztfiequags.£a, fatí ením fumuo 1(υάροσ et arecoe omnee füb peccato effe, Nos ex[πάς nullam unde maiores fimus inuenio cau fam. Hocenim ínueftigauit ratio, fub peccato effe& iu^ daos& gracos: quod non ratione fola colligimus, fed. «tiam de iudzis teftimonio comprobamus, Item hoc oftendít:quomodo iudzilicet legem δὲ prophetas habe. rent, nihil tamen amplius d$ gentes habeant: quiaom;. nes fimiliter peccauerunt,& egent gloría dei, cut fcríprum eft:&huía non eft íuftus ας, In pfalmo ter, tiodecimo. Pfalmus ifte undehoc teftimoniü fum ptum eft, de infipienteloquitur: quod teftímonium in Δάση).. . tu Chrifti, pracipueoftendit impletum, tempore fcilicet. paffionís,quo nullus iuftus cum pateretur,puto inuen τὰ πω τ 4"floneftíntellígeno: noneft requíreno ση QLui non requirit fundamentum,neceffe eft ut declinet; Υ G Cinnee oeclínanerunt. Ο αἱ non íntelligit, non re; quirit: feu ideo, non intelligit: quia non quarít. Deus autem tuncrequiritur, cum eius uoluntas ínquiritur: quia omnis qui peccat,nó uídit eum,nec cognouit eurn: eo quod quí peccat, domini(uí non cognofcit uolun: tatem,Nam& uulgo neícire dicitur,cui? uoluntas igno» rataeft,-&&LOlinul inutile faci fünt.Inutiles ad opus; ad quod fuerunt procreati. 5 4 Noncft nabit iniufticiam: fà. "8(Ouidadbucet iudicor ego quicüqs' iudicat quafi peccan» eqQ Sí,. Roma.5.d C D 4 qfloncfi qui fadatbonummon eft νίῷ ad vium. Nec Apoftolus. Item fi non eft qui faciat bonum,quomodo inferius, plabem fuam ra, deuorantes, 8 inepam confilium confundentescPlabs enim dei non erat,fi bo/ num non faciebat:maxime cum iufta ibidem generatio oftendit qualiter debeatobferuart: S iternm punirenos xia,non dans ueníam panitenci: Chriftus autem remit, fionem peccatorum donat credentibus:& docet quo; modo debeant carnis uitia uitarí, atcp prudentia refeca/. ri. p«Ῥεγίεφειη επί cognítio peccatí. Non remiffio appelletur, Hoc ma;; ε pesa Rd esu ;; 13:3 o. Ideo enim perle; M τὰ pai rol 4 nón eft quí faciat bonum:noneft ufq ad unum. Se^ gem quid fit ἐμὰς ad Agen caufam.^ pulchrüm patens eft guttur eorum: língüis fuís dolofe tümagpofcinirquia moa ͵“ autin obiiuione erat «c S,? agebant: uenénum alpidum fub labis eórum. Qué, Zutineb NNODERUE Fotoredoctrinzfuz f rum os maledictione δὲ amáritudine plenum eft:uelo- m licere Jeniora δι adulatione conta/- ἶ uaqg non cognolce; minans, δὲ interfi 7. b ces pedes corum ad effundendum fanguinem, Con^ bantur effe peccata: ciens audientes.Ideo. 1 trítíó& ínfoelicitas in uíjs eorum:GC uíam pacts nonco-« id εἰ, que alíjs non enim fepulchrum di; οὶ í í ο ΩΩ. Θα, hecbant:urconcu/ πανε clauditur,ne. gnouerunt: non eft tunor dei Ante ocul s cort Sd pifcentía, ebrietas,& ge. siuentib? ex 1 mus dutem quoníam quzcung; lexloquiturhis quíit^ cecrahuiufmodi. halatione fa ec, wlege fantloquitur. Vt ómne os obftruatur:&fubditüs aq Bux anm oe recpeitem., Y; ε,,"" έ pd(uía oolofe age; ο fiatomnis mundus deo:quíi ex opetibuslegísnoníu- παι εἶς, Hocet adi bant. Aliudore pro/» ftificabítut omnis cato coram íllo. Perlegém enim co^— GE quíaiufticia qua mittentes, aliud cor; ar P àm(ine leoe iuftícía dei:., dnchriftomanifeftan deuolutante,— 1 gio pecaatí. Nluncautém finelege iuftícía dei mani^^ qa erar, intege natus Ὁ qon afpt/- τ feftata eft.teftificita a lege& prophetis. Tufticid autem A non mr Sogni um. Horum ferpen;: πε: Í le» tium peíffimum PR. deiperfidem Iefü Chrifti, in omnes& fup omneSqui— gis Μογῇ& prophe effe τὐρῶ m tcreduntíneum.DNon enim eftdiftínctio.O mnésením— tarum»annuncaniy €«rcublabijeco:G.-/ doi Infsficiri 7 ne predícantur.Iterm e un corde,* peccauerüt& egent gloría dei.Iuftifickti gratis PE fine lege littere ν fL Giuo:um oe male; y tíam ipfius, pér redemptione qu eft ín Chrifto Iefu:^ cia Frasietan que díctíone.Non eft uni? ἢ 8(δἰ:; nobis gratís a deo generis maledictio. à quém propofuit deus propiciatorem pet fidem in fan,:nata'eft: nó noftro fa» Quicquid enim πια’» guine ipfius, ad oftenfionem iufticiz: fuz propter re-— borequarita:& aper lo uoto dicitur, fine| miffionem pracedentium delictorum in fuftentátio- tius per exépla Chri, dubio maledicitur.; νε. fti, euidentiora pate» s€étamariudine πε dei, ad oftenfionem íufticiz eiusín hoc tempore:— fada, qua latebanrin plenum eft.Amaritu/ utfütipfe lege. τε Ζεμῆων do contraría eft dul/:'' taalege et priopbetís. cediniuerborü det.' Siueiufticia hac pra b 4 Cicloces pedea cozum ad effündendum fanguinem, Siue fimpliciter homicidas dicit: fiue interficientes ani/ mas adulando. Vnde in actibus apoftolorum dicit Pau Ad&t.20.f lus:sMundus fum abomni fanguine. Non enitn fübter, fugi, quo minus uobís anngnciarem omne confilium ἀεί.(QL£ontrítío et ín(elicítao ín νῇσ cozum:et víam pa; cío non cognouerunt. Conteruntur δὲ infoelices fiuntani^ ma in doctrinis corum, uel ín exemplis conuerfationis eorum. k{« füoncefíltímo? oc(ante oculos eozum, In timore dei conclufit: qui(i timorem dei femper anteocu. los habuiffent, non πείς deliquiffent. Necyenim audet feraus domino prafentepeccare.| 4Γ&imue autem quoníam quecund ler loquitur: bíe quí ín lege funt i loquí/ tur.Ne dicerent, hac in pfalmo de gentibus dicta, often; ditqua in lege dicta funt: his quí in lege funt, loqui, Q.uaritur fane, quomodo íudai dixerunt deum non effe. Non utiq uerbo dixerunt,fed opere, Nam confiten tur quidé fe noffe, factis auté negant, Ergo gentes híc nó appellat:qui iam de illis talia dixeratin propria cauía., m«Gir omneoeobftruatur.Non folum gentiti,fed etiam iudaorüi:dum nó habent unde gloríari poffint. n[£t (ubditue βατ omníe mundue veo. In confeffione peccati, ο€uía exoperíbuo legío non íuftifícabítur omníe caro (ΟΣΗ(llo. Modo non iuftificatur, Siueopera legis, cir; cumci(íone dicit fabbatum,X cateras cerimonias: quae non tam ad iufticiam,dp ad carnís leticiam pertínebant. Jtem non cótraria fibi dicit Apoftolus, fuperius dicens: QLuioftenduntopus legis in cordibus fuis: Eenunc di, cit: Ex operibus legis non íuftificari omnem carnem. Carnem accufat, cuius prouidentia legi dei fubíjcere nó pote(t.Lex enim oftendere nouit peccatüm: non tamen dicata efta lege& gpphetis: in nottiffimis temporib? effe. uentura:(iue cognitio peccati,a lege δὲ prophetis teftimo niumaccepit. θά 3uftícía auré ocí per fidem íefu cbafftá (m omnes et(uper omnee quí credunr ín eur. Tufticia, qua credi£ Chrifto. τά Όση efi eft oí(tinctío. Inter iudarum &grecum. v€ mnneeením peccauer(ir t egent glosa.— ocí.QLuianonhabentfuam, Εάῑ 3uftíficatigratíeper gratíam ípfiue. Sine ulla operü actione per baptifmum, quod omnibus non merétibus gratis peccata donauit, y«C rredenptíonem que eftín cbzifto íefü. Cua nos redemit fanguine fuo de morte:cuí per peccatum uendi/ ti fueramus, fecundum Efaíam dicente: Peccatis ueftris Είδα uenundati eftís. C! uam morté Chriftus uicitquianon peccauit. Omnes autem reí eramus morti: cuifeillein^ ὁ debite tradidit,ut nos fuo fanguine redimeret. Vndepro pheta przdixerat:Giratis uenundati eftis:&(ine pecunia Eft redimemíni. Hoceft, quia nihil pro uobis accepiftis, δὲ Chrifti eftis fanguine redimendi.Simulíllud notandü: quia redemit nos,non emit: quía ante per naturam ρῶν. us fucramus, licet fimus no(trísab eo alienati delictis. Tunc(ane fructuo(a erit redemptio noftra, fi peccare ceffemus. 5€[€uem piopofuít oeue, In promptu ans teoculosomnium pofuit:ut qui redimi uult,accedat.* 441"(v:opícíatozem per fidem ín(anguíne(pfiue ad offetia flonem(μίας fug. Vt propicietur eis qui credunt feeius fanguineliberandos. b«['f»zopter remíffionem pzece» dentíum oelictoz. Propterea paffus e(t Chriftus, ut pro^ pofitum dei fedaret:quo tandem punire decreuerat pec catores.(ΕΓ 3nfuftentatione oci ad oftenflonem(uftície eíue(n boc tempoze, Vult oftendere deum quidem ad hocexpecta(fc, uctandem(e corrigerenr delinquentes, ἘΠῚ Ξ Hilos uera "Mta folus. dari πα Plait ἔμ fiinf file ἔμ Adhusdi LITT fide Mit I Π| sf Idi "mj lop, diu y πμ UT Uy| us tà| Wr, dit Em| ii| n ui ΤΥ di| m: qa unt Hh in| Yon ng tti futi ido ή T] iiri Or t lita [Πω pi ahi ἽΝ eil niis fi m eia guid ignit ην ἠἠῑθίθι oun nni aid iquat αἰ vitat T d capiti mu 3n cpittolam ad"&omanosΠίος stéro male ufos patictia dei, in maiora ,plapfos effe - peccata, Vndelob illeíuftiffimus fuo temporeait de pec catore: Deditei deus locum poenitentia: 8. illeabutitur eoinfuperbíia. a q(Gtfitípfeiuftue criuftíficans eum fam effeumbram& typum legis prafenti ucritatesnunc autem infertapprobare fe legem ín quo ipfe teftimoniü. perhibet.Abraham,non ex operibus legis,fed ex fide iu, ftificatus eft.rem,legem ergo qua circücidi pracipit fu^ 'perfluam iudicamus, Abit, Immo ftare faciamus, dum ὅσ, 155 quí ex fide eft(eftt cbzíft, Ο αἱ folus iuftus inuentus eft, & quem ipfe iuftífi cauerit: non exope/ xibusedexfide.-b«€ Gbíeíl ergo glo». ríatío rua?£ xclufa cft, Ad iudzum loqui: ne glorieris te ope 7. ribus meruifTe iufti/ ciam.Item interroga; tio iudai eft. Et re/ fpondetur ab Apo: ftolo: Excluía eft.[εξ Iudzus interrogat: €«Γεια legem? 3Sácoum:zlId εἰ, per naturalem. Opera le^ gisrefellunt ab'Apo Ποῖο, o«pon. €5cd per legem fideí, Per quam legemcFa; &orum* Non. Sub; auditur, e(t: fed per legem fidei. Legem, dicitftatum Εἰ ἀεὶ τεῦ minum, πος eft, no uum.teítamentum, eq Zirbitramur enm fuftíicarí bomíiné per fídem fine operíbusle gie. Certi fumus, uel iudicamus. Abutun; tut quidam hoc Ίο’ co ad deftructionem operum íuftíciz, o7 a ut fit ipfe αἴας δὲ iuftificins eum, qui ex fide eftIefu ς Chrifti. Vbi eftergó eloríatío tua? Exdufa eft. Pé 5 quam legem? Factorum? INón. Sed per legem fidei. ε Asbitrámur enim iuftificarí hominem per fim fine t opetibusleeis.An iudaórum deus tantum? Nonne& ὃ gentíum*? Immó δὲ gentium. Quóníamquidem unus i eft deus qui íuftificat circümafionem ex fide, δὲ pr^ & putíum per fidem.Leoém erco deftruimus per fidem? . Abfit.Sed legem ftatuimus."Καν P "v Vid ergó dicemus inueniffe Abraham pz trem noftrüm fecündum camem τ Sí éním o23Ze Abraham ex opetibus legis íuftificatus eft: Lh es. habet gloríám fed nonapud deum.Qüid . ením dicit fcriptura τ Credidit Abraham deo:& re ; pütatum eft illi ad íufticiam. Εἰ autém qui operatur: metces non írriputatur fecundum gratíam, fed fecar ; Dauid dicit, beatítudínem hominis οὖί deus accepto 5 fett iuftícíam fine operib?: Beáti quorum τοσα funt iniquitates:& quorum tecta funt peccata. Beatus uir probamus uerü effe α΄ dixit: legem legi, teftamentüi teflamen; to:circücifionem cír, .ücifioni(ucceffurà; Ca. 111 Να ergo oíceimus ínuenítfe: Zbeabarn EOM Reuo/ catiit illos ad: caput círcücifionis: ut qd initio conftiteritadhá beat in toto. in 4Γ Ἴδα treim noftrim.Patrena fcd?m carnis circüci» fionem.Nam fides ia niente confiftit, n qr δη carné, Dé cens fcdm carnem, oftendit traducécar)| nis effe non anima.. o 4r&tenimabzaba icatu eft. Si ex eo qd? fe citcücidit iuftifica/ tus eft, nihil ílli deus donauit,fed ex fc ha, buit gloriam. Aliter, . Si iuffa pfecit,apud femetipfü habet glo; riam,non apud deu, : a,::...€ekoperíbue ἱεσίσ η. τ dum debítum. Εἰ uetó quí non operatur: credentíau-: ἮΝ ὃ 3 . tem ín eum quííuftificat impium, reputatur fides eius z ad íuftícíam fecndum propofitum eratíz dei: ficüt& :; 2::;:«ΓΙίραδει αἰοείοιε lam fidem poffefuf, ΟΠ non imputauit domínus peccatum. Ὁ(d nó apud earn ficere affirmates:cum' Beatitudoergo— cens: habet gloriam, τοπία raméalibi dicat Apo fed nonapud deumz ftolus:Si habuero ornnem fidem, ita ut mótes tranfíferà: charítaté auté non habed,níhil mihi prodeft,In qua cha; ritate,alio loco legis afferít plenitudinem continerí dices: Plenitudo legis eft charítas. C; d? fi haceorum fenfui ui» dentur effe contraría;fine quibus operibus legis, Apofto lus iuftificari hominem per fidem dixiffe credendus eft, fcilicet circücifionis uel fabbati,& ceterorum huiufmo; dí:non abíg iuftície operibus: de quibus beatus laco; - lacobi, d bus dicit: Fides(ineoperibus mortua eft: hicautem de illo dicit: qui ἀα chríftum ueniens fola cum primum cre dit fidefaluatur. Addendo autem,operibus legis:often/ ditcífeetiam grati opera. f&pZiniudeonm ocue rz Ίβρηπετ geurii? Nenquid iudaos folos de? creauit:aut deillisfolis curam gerit? Nam δὲ gentes peccaüerunt& uos:& fi uos conuertimíni,& illi. Si uobís uenit chriftus ex lege promiffus, δὲ illis. Nam δὲ frequenter prophe^. t? ctiamde iudaorum uocationedixerunt, ς᾽ 6Γ 3m; itio z sentíum.Pulchremodum feruauitin uerbis mmo dixit:utoftenderet magis gentes quàuis non erant circi Cii. Et Abraham ante circücifionem iuftus, Et reddit ra, tionem ne iudzos excludereuidererur, b«[€)uo/ níamiquídem vnus Όρο quí íattíficat. Vtricp uni deo& unt chriftocredidifis,(4«Di ircücifionem ex fideipzgpu^ (υπ per fidem. Tpfum eft ex fide& per fidem:fed ufus fcri. pturarum híc eft, utin£jfdem caufis mallent mutare ef repetere fermonem: ficut in Daniele fcriptum eft: Ότο» pter Abraham feruum tuum& Ifaac dilectum tuum, & Ifrael(anctum tuum. k— G[Zegemergo oe/ ftrutimus per fidem Zibfit. oed legein ftarüímus, Non: €ontraria fibi Apoftolus dicit,(uperius afferens exclu/ --oftendit eum ex operibus fuis gloriam habere, δὲ not ex deo. q Q&uíd ením fcríptura oícit:€redidít ab:zabam veo. Tam magna fuirfides abraha,uc& priftis na οἱ peccata donarentur,X fola prz omni íufticia doce; retur accepta:& tanto deinceps amore flagrauit:ut fuper omníafeopera prepararet. r([treputatum eft eíad íuftícíam. Etidco habet gloriam apud deum,(οι qd^ lexprobauit, 6([£íautemquíoperaturimercee non re putatur ad αγατίδι fed fm oebítum.Debitoris enim eft face re quz iubentur: nifi paruerit, damnatur:fi autem fece rit,non habet gloríam: quia inutilis adhuc feruus dicis tar,qui nihil amplius ᾧ preceptum eft operatur, Aliter, Nonilli gratís donatur iu(ticía,(ed merces redditur ope rum priftinoram, Ε QT£í veroquímnó operatnr:creden: t(aurem ín eum quí(uftíficar(impium! reputatur fídee cíus ad íuftícíarm. Conuertentem impium, per folam fidem iu ftificat deus,non opera bona que non habuit, Alioquin per impíetatisopa fuerat puniédus.Simulattende quía: non peccatorem dicit iuftificari per fidem, fed ímpiumz. hoceft nuper credentemafferuit. v([ com pzopofí». tur gratie oci. Cuipropofuit gratis períolam fidé pec, I cata dimittere. καὶ«[Soicut« oauid oícít beatítudiné bo7 miínío. Magna beatítudo eft(inelabore legis& poenitétíae, diii gratià promereri: ficut(i quis aliquá dignitate gratis, accipiat. y€[duíoeue accepto fert iuftíc(à Πας operib?,. Ad hoc fides prima ad iufticiàreputa£,ut depreterito ab foluac:& de prafenti iuftifice£:& ad futura fidei opa prae, pare£. 5 ά[βροπ Qrá remiffe funr íníqtates« ἄγ recta fü pa. 3Pcar" vír cuí nó ipuratiít ofio peti, Qr d' ροεπίιοξ.ηδ' tenet; α΄ tegit,no apparet;&idcirco minime iputa£, C cela f» Í δη[εἴα fA. — Kommen. | E Quidam dicuntremittiper baptifum, tegi laboribus 'parríiténtiz, non imputari per martyríum"Alij autem dicunt,remiffis per baptifmum peccatísaügeri charita/ «em in deó, qux operit multitudinem peccatorum: de/: "inceps nó finitírputari;dum bonis quotidieoperibus, 1nala prateritafüpe/ tantarz α 4[ 3Deatítu .doérgobecía circum, au ctíam(a pzeputio? Vultiftam beatitudi, f2;& circumcifionis, δὲ chriftianitatis. qz reputata eft abzabe fides ad(Πε. Om/ nes eninyconfitemur ..& cofentimus: üt qd? ratio de Abraham in ris obferuemus, c€€uuomodo ergo. i hi eíus,ut hazrés effet mundi:fed per iufticiam fidei. Sí reputataeft εἰ:(tt i^& eim qui ὀχ ίεσε haredes funt;exinaníta eft fides: abolíAta eftpromiífio. Lex éním íram operat. Vbi éním non cumcífiore| an(i1. pze/ » Beátítudo reo hacín circumcifione tantum manet:an cifioe radrum mater: p etíam ín przputio? Diícimüs enim: quía reputata eft c Abraha fides ad iufticiám. Quóniam ergo reputata nemtribus tempori,» efteíiin circumcifione,an in prxputiotINon ín círcünt^ busaflignare Natw/ ς[σης(od ín prxputío.Et fignüt áccepitcircumcifio^ t nis,fignáculum íufticize fidei quz eftín przputio, Vt b Liicmueenin:|(it bireromnium credentium per praputium: ut repu tetur δὲ illis ad íufticíam:& fit pater circumcifionis:non his ti quí fantex circumcifione, féd δὲ hís qui fectant ueftigia fidei, quazeft ín przputío patrís noftri Abra^ uenerit, hocdecate/ s ba, Non éníim perlegem promíffio Abrahaz aut femi; promiffam Abrahz, ut pater cfTet multarum gentium: δὲ(i ita eft, iam uidebitur deo fine caufa credidiffe. |«[ Zekenim(rani operatür. Ομ] iniuftis eft pofita;&. magis erauauit péccarc.üolentes; ᾧ abfoluit per fcien; giIÀsg it p qu Ρ tiam cumulando delicta.Si ením τας! effetis, peccatum non haberetís, m 4| Cibi επί non eft lex 1 πες pzeuarícatío z fdeo ex fíde vt fecundi eratíam firma fit ῥιο» “Πίο omní femíní:nó €íquíerlege eftfolum/ fed et eíquí ex fideeft abzabe: quí eft pater fcríptum eft:£uía pa» tret multarum gen/ tíum pofüí te, Cum ergo fides exinaniri non poteft, nec pro/ miífio aboleri: non eft ex lege hereditas, fed ex fide. Lex enim nó donat peccata,fed damnat:& ideo non poteft omnes gentes putio? Videam? utri mt ibas: à filios facere Abrahas circumcifio ex iufi/— eftlex,neqg pruarícatío.Ideo ex fideutfcdim oratíam— quia αρ quod cía; an iufticia ex cír/ ν:-α- E f oemityt: I omnes fub peccato Me Παν, Kirmafit promíffto omni femini. INon οἱ quiex legeeft ure nt το ταῖς € tHoníncramic— folum fed& ei quíex fideeft Abrahas;qui eft paterom trang puniendi, fione rfed ín pzeputío., Du s(Dui idesautem dimiffis Quia ahteiuftus; dp nium noftr um:ficut fcrip tum eft: Quia Patrem multa, per gratíam peccatis, circumci(us. e[£t 5 rum gentíü pofui teanté deum cuí credidiftí: qi uiui- e d credis filios - fignüm accepít círeum ὦ:--- efficit Abrahae: fiue .εἴποπίσ. Ne dicerent; P ficat mortuos: uócat eaque non funt, tamm ea qux quia non eft qd pre; ergo füperfuecircü; αὶ funt.Qui cótrà fpem in fpecredidit: ut fierét pater mul— uaricerur, ubilexna citus eft: ignum ait effc iufticiz non δὰ αν d manes. ferecentum effet annorü,& emortuam uuluam Sarz. eid M Ans dig ΡΜ quà ρτᾶ-ς In reprómiffione etiam ἀεί nion harfitauit diffidentia, deno. o Cou Beric&acnim fuit, utr fed confortatus eft fide:dans oloríám deo; pleniflime SIC SS τὸ fignàculum mercre/.. fciens:quía quzccüqp promifit deus, potés eft δὲ facere.— dum dicit, ut prae, 'tur.Semperenim res Ὁ á ldeo&—ticonueníatcauíz. plena fignatur, Siue i p«I€t vocat ea que utoftéderet: driuftus non funt| tandis ea que & fidelis effet, qui dolorem fibi ex mandato deinon dii; bitauit inferre, Non putetis fuperffuum quod ab effen; tiarum domino iubebatur:(icut nec parricidium credi; ditimpium,quod fons praeceperat pietatis.& Γι fit pater omníum credentíum per pzeputíum: vt reputetur et illíad íufticíam»et fit pater círcumcífionte: non bíe tan; tum quí funt eecírcumcíftoue i fed et bío quí fectantur νο» gíafideíque eft ín pzeputío patrío noftrí abzabg. Vt omnes quíiex gentibus credunt; filij fine Abraha: dum δὲ illis fola fidesad iuftíciam reputatur: Erüit& ipfi circumcifi, fed corde.Siuequia in prapütíoiuftus fuit, ut effet incir camciforum pater: δὲ cíircumcifus iuftus permaníit, ut circumciforüm iuftorum fuerit pater.- b.[fion - enítri per legeirpoomít(io abzabé aut femíaf efus. Hic enim légem ipfam circumcifionem appellat: eo quod poffit omne praceptum,lex intelligi.(4[ ltbereeeffet mumn/ díifed per íufticíam fidef. Siueut in femineeius, quod eft Ghriftus,benedicerentur omnes gentés: quz illi in hare ditatéa patrefunt data, Siue ut cum có recumbant gen; tesinregno colorum. Κ΄. 4Γ erm quteglege bere, deo funtiexínaníta eft fideg: abolíta eft pzomíffio. Si 11li foli utuos uultiscircumcifi haredes funt; nGimpleuit deus δε" tarü gentíü:fcd'm quod díctum eft ei:Sicerit femétuü gmentum." Ε4ΓΘΙ/ ο ficut ftella coeli,& tancg arena maris. Et nó infirmátus. enaculum íufticie Πάεἱ eft{η fidemeccofyderauit corpus fuum emortuü: cam 'ratpater. eít:fiue non eft quod uindicetur, ubi lex nece(faría non eft, n[ute oeum cut omníum noftrum:ficutG funt. uauis& in principio uocauerit quz non erant,. ftatim effe coeperunt: tamen hic defilíj defperata concez ' ptione fignificat: quía iam non eranteís tempora genet randi, qq[£uícontra fpem(n(ρε credídít. Contraípem naturz eft:utcentum annoruim homo ex muliere aque. iam feíTa, qua etíam in iuuentute fterilis fuiffet: femen fuum ficut ftellas coeli crederet effefuturum. r«ει fieret pater multará gentíum:fcóm quod oícturti eft εἰ: Sic erit femen ruuim. C) ui nec unius filij iam per fe effe potez $(«|£tnonínfirmatue eftín fide. Cruaritue quomodo Abraham iam emortuo οοτροτς͵ βίος de Ce/ tura generauerat,quí deSara ante nó potuít€ Idcirco de Sara non genuit: quía€ fenex erat δὲ fterilis: in illa uero. quafi in iuuene,curfu naturzfacile potuít generare. ταΓΊΙ ες cofyderauit cozpue ΙΕ emoztuái s cum fere centum effetannozum;/ cemootuam vuluam fare, Nihil natura con fyderat fides: quia omnipotentem nouit effe qui dixit: vx«[ 3n repzomiffione ctíam oeí no befitauit oiffidentíaifed confozratue eft fide. Nec de fe, nec de fenectutis impoffi/ bilitate,nec depromiffionis magnitudine dubitauit, k«Lane gloríà oco/pleníffime fcíene:qz απο pzomífit ocusipotés eft« facere. Tancj de pracepto gratias S co ΜΝ ἐμ . eum d fufcítauít fefum vomirum. noftrum a ;€tecrediderim? Chri t &mepittolam ad"Xomanos A s E Sdeoctreputatum eft(llf ad(utícían: Quia tam ροῦν. - fecte& firmitercredidit, b.[Ion eftautemferíprum ... tantum pzopter fpfum: quía repuratum eft(ll(ad íufticíam] .. fedet propter nos quibus repurabítur, Non uteius folum . fidem(ciremus,. qua domino placuit: qui ideo etíam . tentatus eft; ut& ip fe(e notfet, δὲ nos fe, , queremur, . ftum amortuis refur rexiffe:quomodo ille ὃ Ideó& reputatur eft illi ad iuftícíam. INon eft dutem. -€€f redetibueít| fcriptum ti propter ipfum: quía reputatum eft illi ad. - fufticíam, fed& propter nos quibus reputabitur: cre^ modnuío.Sitam perfe, c dentibüsin eum qui fufcitauit Iefum Chriftum domi-. ὁ num noftrum mortuis: qui traditüs eft propter de-licta noflra,& refarrexít propter iuftificationem no^ W39. V$0 136 ες intercedentefoluetur, Habemus ergo unde honefte& fine periculo gloriemur. Magna enim gloría eft deimis . ad fumma crefcere: de nihilo ad maxíma peruenire rde ^ limoad celum: δὲ deferuitute uocamur ad regnum: fi tamen omnifaculi gloria δὲ iucunditate contépta:in illo folo quod nobis pto; mittitur, glotiemur, Ω πο E fi feceritis, tale eít: quale fi quis niano plumbeo con tempto,gemmam ΓΟ giam confequat:dqids nec ficfit digna corn; paratio; quía:qiüis hicprecium diftétta/ credidit corp? fuum ow men manet utriufqs poffe ad generandü c fram, Cu QNA: Ca, εξ E corruptio: ibí oin iuificari d mor;€ Vítificiti igitur ex fide, pácéhabeamusad deum| corrupiibitibus cor^ tuum. ΔΓΕ τα,|: vif n& ruUpta,& aternís ca/ dítue eft pzopter oelí;$ per dominum notum lefu chriftum: p er que Ps mutantur, ͵ ἰαποῖτοι et refurrerít δὲ acceflum habem? per fidem ín gratia iftam ín| qp o:obarío vero ippter fuftificarionem. ὃ quá ftamus;& oloríámurin fpeolorixfüíorü dei|Non— feet: tpceaurem mon noftram. Ὁ ui morte.!: Law 2: coifuadiz, Spes futu; fua, nta peccata abo; k folum dutem, fed& eloríamur in tribulationib?: Ícien; torum omne confu; leuic&in eaqualia/. tes quod tribulatio patientíam operatut:patíentíaau-—fionem expellit: Vn; te qua mortuus eít, i tem probationem: probati uero fpem. Spes autem de probatur non ha; neceífario refurgens à h bere fpem, qui prae Apparuit τς ined mtn confundit; quià charítas dei diffufa eft ín cordib9— piis cum aet : t".. Η Η Hi 3 πῶ Ca, v. nhoftris pérfpitítum fanctum, quidatuseftnobis. Ve—(pena cbarítso eiitcon ig/ equidénim Chriftus cam adhuc ínfirmi efTemus fcd'm buenoftris. Magnitu turecfide, Κεν’ p p?.4.“ 297225 τοῦ: o beneficiorum ex, tractata caufa ἢ(ΕἸ ΠΡ(5, ptóimpijs mortuus cít? Víxénimproíufto— Po DTE el quare nemo eorü cx operibus iu/ ftificatus fit, fed om^ nes ex fide: quod ex; emplo Abrahz pro; bát:cuius fe filios effe foli iudzi putabant: oftendit ratione, quod non genus neccircumcifio fed fídes faciat filios Abraha:qui ex fola prima fide iuftificatus eft.CLua ratione conclufa,pacem €os habere hortatur: quía nemo fuo merito, íed omnes equaliter dei gratiafunt faluati. ὁ 4"facem babea, inue ad ocu per oomínum noftrum(είπε cbaíftum. Vel fubieai(imus utríq; deo:fiue pacem ἀεί non tantum fz «ulihabeamus, g 4Γ[oer quem etacceffum babemus per fidem ín aratía(íta, Per quem acceffimus prope, qui .eramuslonge. b 4Γ 3uquaftamus.Q uíante iaceba; mus.{[rtgloríamur(η fpe αἴοτίς β[ίορυιη oeí. Glo; tiamur nos fperare filiorum ἀεί gloríam poffefTuros, Tantumq eft quod fperamus, quantum ex fe nullus auderet:ne non(pes,(ed blafphemía putaretur:eo quod multis pro fua magnitudine incredibile uideatur. kf tBon folum autemifed et glozíamur ta tríbulationíbus: fcíentes quod tríbulatío patíentíam operatur: patíentía ου’ teint pzobatíonem. Non folum in gloriz fpe, fed etiam in faluberrimis tribulationibus gloriamur, magnitudine Apramíj cognofcentes:ficut Iacobus ait: Omnegaudium exiftimate fratres, reliqua. Vnde δὲ gaudere debemus aliquid pati pro nomine dei, ut acquiramus de tribu/ Jationefinienda przmíum ínfinitum. Confyderatione ,enim premtj, nullum poffumus condignum zftimare laborem. Nam δὲ(cimus homínes propter aurum ultro feadbeftias deputare:quod tamen in eternum non po» teruntpoffidere: quanto magís nos exemplo apoftolo/ xum ίη tríbulationibus gaudere debemus Q.uz qui; dem cum fint temporales, xternam falutem acquírunt: &a doloribus liberant fempiternis,. Cum multi propter fpem paruz falutis,& curam corporis ,mmaximos fufti/ nueruntcruciàtus: nectamen perfectam poffunt con fequi fanitatem:qua etiam fi prouenerit,paulopo(t mor e quis morítur: nám p bonoforfitan quis audcat mori. t Comméndat autem charitatem fiiam deus ín nobis: 'quóniá fi cam adh eflem?, fcd'n: »quóniá fi cam adhuc peccatores effem?, fcd'm tempus nem charitatis: quee perfecta confidit& ti mere non nouit.Item manifefte hoc often/ t dir quia quzcücpho ] - Chriftus minibus adeo patte "dorfantur,per fpiritumfanctum tribuuntur.| nap(yer fpíríumfanctt/quí oatus eft nobía. C! uomodo nos deus diligat,ex hoc cognoícimus: quíanon(olum nobis per. . filij fui mortem peccata dimifit, fed δὲ fpiritumfanctum nobis dedit, qui iam oftendat glorià futurorii. . quíd enün cbeíftue cum adbuc fnfirmí effemua. Vt quid irt . debítepro nobis mortuus eft, nifi ut manifeftaret fuain ο Gr charitatem: cum adhuc peccatorit δὲ(celerti languorib9 premeremür? p[ com tempus.Scdm tépus infirmi, quo íam defecerat pene iufticia,Siue quía ultimo tempo re paffus eft chriftus:fiue ad widuitépus ut pradiceba£ . eftmortuus. α ϐ Doinpiomormus eft. Vulroftende; re,quía Ὁ imptjs mortuus eft:ut ex benefíciorüi contem/ platione eíus gratiam cómendaret:& in mercato delicti, quanti eum debeam? diligere, demóitraret:& tanto be; "neficio δὲ fancto, an aliquid ρεαροπεπάϊ fit, uiderem?: .cüillenobisimpfjs nec uitam fuam prapofueríit: né nie/ ceffariam nobis denegaret morte. r&[ Clír eii Ὁ íufto ds imo?íf. Ideo ,p iuíto difficile morit: quía iuftus nó habet mori.Pro morituro enim forte moritur alter. ος απ . pzobotto fozfitan quío audcar mo?í. Bonus ipfe eft, qui&. Auftus. Dicit em ali 1 bonum.Forfitan autem,hoc eft, tam facile audeat, ne illi iniuríafíart, t4[£ommendataute cbaríraté fuam ocue in -ποδίο. Amabilem facit, cum infinuat quantii nos diligat: quando ením indebite aliquid preftatur, tunc maxime .charítas cómendatur, OQ) uid eim tam indebite, Grut fine /peccato díis pro feruis impíís moreretur: uniuerfitatís «códitor dignaret apparere in homíne€ cótemni prore^ paratione,pprizcreaturz. vef£ouonía fi εὖ adbucpec/ .Catozeeeffemuo. Notandü q plarücp Apoftolus credénz tes iam in Chrifto fuiffe peccatores, dicens: iam non effe fignificat:ut qualiter(e exhibere debeant, di de ;hri us bi: Mandatum fanctum,& iuftum& Rom 3.7.C Ε !"Roma.t4. Koi. ποιοι mU a Cb:itus pro noble ποτό eft:multo(citur magíe íü ftíficarí nac.Si peccatores tantum dilexit, quanto magis cuftodietiuftose δ 61 3nfanguíne ipfiue falut erímue ab fra per ípfum.Non animalium, ficutin lege. Caucamus ergo,ne peccando eum pollutü dicamus: ficut dicit ipe Apfus ad Hebraos; ατα cm ime(τίς ρτό nobis mortuus eftimultoigítur magis iu' effemuerecoriciliatífu Ius bcoper ΠΟΙΟΙ ὃ ftificati nunc ín fanguine ipfius falui erímus ab ira per filjcP.Peccatoresint| ipfum.Si éním cum ínímici effemus,recondliati fumus mictfuntcontemnen do: ficutdicirApfus: ο deo per mortem filij eiüs:multó magis tecociliati, falui Scitis quia amicitia| erimus inuítaipfiusNón folum autem, fed&gloriaz legem peccatum, fed non ita putabatur effe pegcatum: quia iam pene obliteratum fuerat in nattira, ltem dicése Vícqad legem, Moyfi fignificat.Inferens autem, peccati non imputa£ cum lex non eft: naturalem íterum often; ditlegem, per quá preuaricarus eft Cain:& poft ipfum quí naturalem lege prauaricatifunt, 0 «C foeccatum autem fion itmputabaturicum ler nó effet. Qr uomo, do mors regnabat, fi non imputabat pec) catum«€ nifi fubau/ hui? mundi inimica k EN; dias, ín prafentinon etdco:Quuieügem—muríndeo perdomínü noftrum Iefum chriftum, per να uoluerit amícus effe."«acionz ἶ Pró fi m ed regtiauít ccepitnus. E ropterea πος feculi hui?, inimicus f quem Bunc reconciliatione accep Ph T; π|0 26 ab adamivíqs ad deicognofcit.Inimici 6 perunum homíné, ín hüncmundum peeatuintrauit:— moyfen.Siuedum no ergoactibusinonna/ κα δὲ per peccatüm, mors:& ίσα ín omnes homines,mors effer qui inter iuftum tura.Reconcilíatiau/, D. i Víaadlct& iniuftum ante dif; tem: quía cóciliati na καὶ pertranfijtin quó omnes pecauctunt. q adlegém τίη gueret, putabat fe turaliterfueramus.—| ej peccatü etat ira mundo,Peccitum auténó íimputa^ omnibus dominari, Siuenó folum ín eos o 4[. Z5ulto magíere/ concilíatíifalut ουσ fumus: quáto magis inei? glorificabimur?turi.Nam πόα ficut delictum,ita& donü. Siem ünius delicto, multi mortui funt: multo magis gratía deí:& / donümíngratíaunius homínísTefu Chrifti ín plures muria oco per ΌΟΙΗ’|«bun dauir Ernón ficut per unum peccatü.ita δὲ don. uita, fi eam fuerimus imitati? e&[ tHonfo/ lum auté/íed et glozfa/ num noftrá(εἴμ! οτί ftum: per quénuncre/ ὁ INam iüdícim qim exuno ín codemnationé: στὰ, concilíatfonem accepi. ε εί 3uatem ex multis delictis ín iuftificationem.Si éním mus. Non folum no; mbatur,cam lex non effet: fed régnauit mors ab Adam, ín víta dpfins. 8 pe παΐᾳ ad Moyfen: etíám ín eos quí non peccauerunt ín mort Chrift(aluati. Γι[ρα[σαι prauaricationis Adzsqui eft formá fuz quí preceptum ficut Adam tráfgreffi funt: quib? iuffum eft,ne animam in fanguine manducarent: Et de filijs Alsrahz, quibus circumcifio manda ta e(t:fed etiam in eos qui fine pracepto le; gem contempferena/ murz. Π GT éríamín eoe quí no peccauerüt bisuitadabi£fempi^ uníus delicto mors regnauit per unum: multomagís ínfimdítudínépzguarí terna, federiquadi abundantiam gratíz δὲ donationís& íufticia;acipien—«ποπίσσᾶς, Hi fant fimilítudo per Chri,: Eun: quinon in fimilitudi fium pmiti£diuine—tesinruita, regnabunt per unum Iefutn Chriftum. nem prauaricationis glorie:ficutdicitapo—'!: Igiturficut^ Ada peccauerüt: qui : pernaturalemlegem s, 1οδ.3.4 ftolusIohánes:Non; dum apparuit quid erimus: quoniam cum apparuerit, fimileseierimus. Γά["[zopterea ficut per vnum bom: nem. Siper unum hominé Euam, peccatum intrauit in mundum:ínfaniuntqui dicunt:anted deceperit diabo; lus Euam,péccatum fuiffe in mundo, Item hicoftende; re uult propterea Chriftum paffum: ut quí fequentes Adam difcefferamus a deo, per Chriftum reconciliare: murdeo. 6 d&[ 3ubuncmundum peccatum íntrauítzet per peccatímoze.Exempio,uel forma:CQ.uomodo cum non effet peccatum, per Adam aduenit: ita etiam cum peneapud nullum iuftícia remanfiffet, per chriftum eft 'xreuocata.Et quoniodo per illius peccatü,mors intrauit: [τα δέ per huíus iufticiam, uita eft reparata: futura, non 'prafens, b(Lt ítainomuco bomines oco pertraufijr. Dum ita peccant, δὲ(fimiliter moriuntur. Non enim in "Abraham;& Ifaac,& lacob pertranfijt: de quibus dicit p domirius: Omnesenim illi uiuunt. Hicautem ideo di/ 2» Cort.s.c Citomnes mortuos: quia ín multitudine peccatorüi non : p&$2.d'excipientur pauciiufti,(icutíbi: Non eft qui faciat bo/ num: non eítufqgiad unum. Ecomnís homo mendax. "Siue in cosomnes pertranfijt:qui humano, non coelefti riti uiüebant. Item nunc Apoftolus mortem anim fi/ gnificat: quía Adam preuaricans mortuus eft: ficut€ "Egecb.18,e;ppheta dicit: Anima qua peccat, ipfa moriet, Tranfiuit ἐπί& in omnes homines, qui naturalem legem praua *icatifunt,( ϐξ 3nquoomneepeccauerunt. Hoc eft,ín eo quodomnes peccauerunt,exemplo Adz peccant. k€[ Οίας ad legeai enítu péccamuarerar ín mundo. Lex pec/ .€atiuindex aduenit: ante cuiusaduentum liberius ucl prafenus uitzjlongitudinefruebant«Erat quidem ante tranfgre(fi funt:€ nó ficut Adam p mandatü. ος Guí eft foama futurí. Siue ideo forma fuit Chrifti: quia ficut Adam finecoitua deo factus eft:íta ille ex uirgine fpiritu fancto operáteproceífit.C) uidàá dicunt forma ecótrario, hoc eft:(icutiile peccati caput ita& ifte iufticiz.Item for, ma Chrifti Adam factuseft.Sicutenim Adam prímus mandatum dei przuaricans exemplum eft, legemdei prauaricareuolentibus: fic& Chri(tus uoluntatem pa; tris complens, exemplum eft imitari eum cupientibus, p: KCiBam non ficut oelícrum/íta et oonum.Ne in forma, «qualitas putaretur, 4«|. Ofením vnius oclíctoi mulrí mozruí funt: multo raagío eratía oeí« oon(i ín gratía νπίησ bomíníe(είν cbzíftí( plures abundauft.Hic manifefte do/ cet: quia non generaliter de omni homine dicit, dicens: unius delicto, multi mortui funt: quía cómuni& natu/ rali morte:non folum peccantes, fed δὲ iufti moriuntür. τ-«Γιξεποῦ ficut per vnum peccatumiíta ct oonuim. Sed amplius. e[Bam(udícíum quídem ex υπο ín condem/ natíonemm.Ex uno iufto peccante,proceffit iudicium mor tis. te[atíaantem cx multíe celíctío ín(uftífícatíonerm. Ω πία non inuenit Adam multam iufticíam, quam fuo exemplo deftrueret: Chriftus autem gratia fua, multo/ rum peccata diffoluit. Ec Adam folam formam fecit de/ licti: Chri(tus uero δὲ gratis peccata remifit:& iufticia deditexemplum..v ΑΓ Síením vníus oelícto mozere, (παπί: per vnum: multo πιασίσ abundantíani gratícet o0/ tatíonís et(είς accíptcureo(n vítai regaabunt per vnum. fefum cbzíftum. Ο. uare multa peccata dimifit,abundan; tia donationis fpirituffan&ti: quía. multa: funt dona. Τρία cnim iufticia donatur per baptifmü, non.ex meríto poffidctur, Hoc eft de filijs Noe: Gefga — ἘΞ ΞΞ δα Wit tuj ἵ ἔχῃ ἐδ vig ἴω Ma Lil ' hoies iuftificati funt? 6 - yniue obedíentíam ft δ᾽ md - Sinepíftolam ad'Komanos: n|... podes-ᾱ-{{3ίπιν ficat per vnius eelíeti in omnes omiies it condcuationé ες per vníus iufticíá(rrommes ' bomínee ín(uftíficaríoné víte. Mors regnauiti(übauditur, ita& per idiítificationé gratia regnauit. Itéq fuperiüs di/: cicNunquidiniquus deus quiinfert iram? Ercadiecits: " git-.Manifeftata eft eim quátítas peccáti ut fciretur gratíz maghnítudo:& redderemus competés debitü charitatis, e{ἘΠῚ ficur regiauír peccat(i(ἢ tmozté:íta τ gratía regnat p fuftícía(n vítá eternáiper tefum σε τ of noftram. Sicut abundater confirmatü eft regnii peccati per contemptü Icgís:ita€ regnii gratia, confirmet per multorüi remiffio né peccatorü:& inde(inenté deinceps iufticiz actionem. Τὰ ergo oicemusz2/»anebimus(4, VI Δ(προ vt aratía abunderzzibfit.£uí emo?». giuifumus peccato. Nenon intellieétes dicerét:. Si gratía crefcitin magnitudine delictoge pec m i.— care debemusut poffit magis ac magis gratia abundare. Abfit.Ego deillis dico quosita fides in uenit,nó denobis qui iam mortui fumus peccato tit gra tiauiueremus. 6 4ΓίΟυδ adbuc viuemue ín illo, Vult cà firmü effe baptigatü tanqp perfecti, b«pin ignozatío. Autnunquid neícitis ipium facramentum baptifmatis? ί«[ uia quíciqs baptícatí eftío íi cbzífto(ο."Tribus mo dis baptifmiül accipitur in fcripturis; Aqua δὲ fpüffanéti, E ,, d ignisappellat? eft:& fanguinis ín martyrio:de απο. jv butant faluator dicebat: Baptifmo habeo,baptigari, k. q[3n. b ftificationé uite, Sicütem per inobedientiá unius hois "n, ionóratis fratres:qüía quícitq; baptigati fa £& v1 fo B moste ipfiitobapticati fuimus. Vt illi cómoriamur inbap/ tifmo..|&E££onfepultíeifi fumue cumíllo per baptifmá fn imoztézvt quo cbzlftue fürrerít a moztu(a per alozíam pa trío:ta« noe ín nonítate víte ambulemus. Oftédit nos pro ptetca ita bapticari,ut per myfteriü confepeliamur chri» iue fpi qi omodo oM QE: εὑ fto, ctiminib? morié/ teft uni? delictoada,.- η 5 1i c 0(f οι:— E. tes,& renüciantes pr του'omneshomines con a Ioitürficatper unius delicti iit otnneshomines in con ftinz uitzsut quo m . demnarecünecun?| demnatione/fic& p uniusiufticiá in omneshoies ín ία).. tet glorificat in filij re chriíti iufticia,omnes eta À δι:. furrectione: ita& per - noftre conuerfatióis Omnes. dices no peccatores coftituti funt multi,ita δὲ perünius obedien ὦ nente ab oibus generaliter dicitsfed /— 52. 2... nud 33&eantEfnbskanienrahs. honorct:ut nefigna uniufcuiu(d partis fi€ ua iufti conftituen£ multi. Léx aute ubintratit;ut abü- ες quide ueteris x qna : olco malen? e daret delictü. Vbi aüté abundauit delictü.fupabunda,- goin in nobis; Alioquin inueniun£ TT 2 la quM XN ΠΕΣ Τα αι 4e» Apo ἵνες ο aliquid uelle τ eéshoiesiuftificatiin ὁ Lit δὲ gratia. Vt ficüt regnauit pecctüinmortem:ita8t eem Mq Es ..-.ehrifto,ficut&inada, gratiaregnet per iuftíciam in uitam atema:per iefum* qd uolüt aut cupiüt νο Ὑ ;ultra qui puniatur,: ην ΠΝ mox τ: ἱ gati: quicücp adhuc " D RANA vein foy Vidérgo Senis* Manebimus I peccato?— ueteris uíteerrrorib? επί νηί bom, utgratiaabundetz Abfit. Qui ei mortui fu^ implican. m[65i hieipeccatozea conftir ᾽ς ο... KC CD-Qui ΟΕ η cóplátatifacti fom? '" 0Η font mulrí:ítaep. 6 tnus peccato: q o adhucuiuemus in illozÁn^ fünflítudíni moztío e(?/ fimul c refürrectíonía cipium quod folebat effe-delícti, Omnis enim qui facit peccatum,(eruus eft peccatí.. αεί enim πολυ efti uftificatue eft a peccato. Hoc eft alienatus eft a peccato, 7 | A: Π l[3 i ς᾽ D ΄ 221» s i. 2 D-t e ΐ 6 e τ musin chrifto íefu,ín mórte ipfius bapticati fum??(5 rims S conet : dentia adm petunt. i[ερ ením fumus cum illo per baptifmü in morté: ut pares eius po/ rutmulti:itaXchrifti.^-, Wu pif vli τα νος Εν d terimus eflepticipesz| ' obediétía iuftificant quo chriftusfurrexit a mortuis per gloríá patris: ita& EU i RM pr multi. Grande enim..m nos ín nouitateuítz ambulemus.Si em cÓmplantati fa| immutatiin cóuerfa, | eum Ην Αἰ fum? fimilitudini mortis ei? fimul& refurrectióiseri- dp Ra |€ Eccausc fübíura 5 mus.Flóc(ciétessqauetus ho noftet fimül crucifixus eft,| ria. n«δος Γείξιεσ , Wevtabundarerodr. ἧς deftniaf corp9peccatiit ultra nó feruiamus peccato,. dfavetue bomo πο/ | Gum. Q uia naturale E er d pt o ὁ Cu t; uo os fer. CuLuruerere ho» '" Kgé habentes hebrai.? Qüi em mortu? efbiuftificat?eft a peccato.Siaütémor^ mine terrenii Adam &ícibr acceperunt:— pi famus cá chrífto:crediinus quia fimuletíá uiuemus— imitando peccabanr, D épterea dicicfuübin/— o i: d. 2.7- 0..— oq eodmucucdfius g trauít.Ipfiemad ma, 5 Οἵ illo, Sdéntes qd' chriftusrefüroés ex mortuis íánon— eft.Per baprifmum e D. ioré mercede accipie«.morít:mors illiulrano diiabit. Ὁ),&m mortu9 épéto,| crucifixum intellige, ' teslegeéperfuanegli/, 9. feme 3 uteuinituibirdeo:... quimembrü decor/ gendánoncuflodien. y Ortu eft feme Q^ autc uiuit, uiuit deo.1ta& 0S exi-' pore eius effectus es, tes,in mai? ceciderüt Dcos τὰ infe Ε΄ ftimate- Et íllequidem inno^ delictum:nedicerét,-—————: xium corpus appen fed nobíslex peccati dimilit: rio;inquit, uenit dimittere^ dit,attu noxiüi fufpendasauitijs:in quo myfterio Moy -{τἀ demonftrare delicta Ec dum(cienter peccatur,coepit— fes ferpentem aereum in deferto fufpendit, p«Ώι oe; Ὁ abüdaredelictü:quafifi diceret: utuideo,lex peccatü nó— ftruiatur cozpue peccatísvt vltra noferufamus peccato. Hoc ''* abftulit/fed adiecit:no taméfuo uitio fedillorü, fubintra^ eftyutomnia uitía deftruatur: quia unum uitíum,mem/ ;^ uit,boceft fubito inrrauit:& ita contigit ut abüdaret de/| brum eft peccatitomnia,corpus totum. Chriftus enim Ἴ ες lietum. Ὁ qr Obíauré abundauit elictíi Γορονυπάσηϊες^ noexparte fed integer eft crucifixus.Siue ut corpus no^. (0 L7. gratía.Sicutait faluator: Cui plus dimitti£;amplíus dili firum defirustur a leruitute peccati fiat iufticin mano, y. 6.$.4 KE e Mortuus ei omnino nó peccat.Ita& q natus eft de deo-. non peccat. Crucifixus enim omnibus membris dolore occupatis, peccare uix poterit. r«[6í autem moztut fumus cum cbaífto:credímus quía fimul etíam víuemus οἴ fllo.Si cómortui non fumus,nec conuiuemus:quía eius nonfumus membra. ὁ qj xíentee αὖ cbziftue refurz gene ex moztuío íam non mozítur. 2£»02e(lí vltra πο 007 imínabítür.Ita δὲ nos fi híc uoluntate mortui(uerimus:fe cundam non timebimus mortem. Siue iam nà poteftis iterum baptigari:quia chriftus non poteft prouobis íte,' rum crucifígi;ficut dicitad Hebrzos: Impoffibile eft eos Hzb,68 quiferel illuminati funt&c. C. uibus nó poenitentiam negat:fediterationem baptifmidiffitetur.—' t(25 επί ποῖ eft peccato 1 moztuuo eft(εἰπεῖ, Quia ipfe peccata noftra portauit,& pro nobis doluit, ne decatero peccaremus. v£x» autetn víuiti víuft teo. Viuitin eloríadeicatis, κα«[ 3ta« voe ckíftimatel— voe 102009 quídé effc peccatoivíuéteó iure εν icfu EEN — Eg(ef. Ο παῖὶ membra eius femel 105 fcitote commor^: níó veftre. Humani dico:quia nondts ad pfenti poteftis- α tuos debereiam femp uiuere deo in chrifto:in quo uita^ audire diuinü. Cum enim multo magis debetis feruire!-''noftra ab(conditaeft apud deum,quem induti,eius[ε;᾽ íufticid ᾧ peccato cuiante feruiftis:ego tamen cocedo ín: i quamurexemplü. 8«['IBonregnet peccatum ín vefro firmitati ueftra ut tanti iufticiz.féruiatis.Siue ita:xhuma: ποτα! cozpoze: vt obedíatía cocupifcentijo eíus. In cor^^ naiáratioe digna loquor, qd omes mecü fentirepolfent, brine ftimate toS mortuos quidé effe peccato: diaentes aut€ μη tüemibra veftra. corpore, expofuit: p: a deo,in chrifto iefu.NÓn ergo regnet peccatü ín ueftro mk nice nid negperbibearomébza. exhibeatis mébraueftra arma iniquitatis peccato;fed— ftraferuirefuftícietnfg veftra arma inidrarfe ς éxhibeteuos deo tancj ex mortuis uíuétest& membra GEAR C aA prato fi uie(ut ε ueftraarma iufticizx deo.Peccátü ei uobis πὸ düabit. φατε, carnaliter de' in malos ufus uere; 7 INón eir füblege eftis/fed fub gratía. Quidérgoz Pec cepa cape sii e cabimus;qim nó fumus fub lege, fed fub orátia? Abfitz /— ciastorus homo effia nandi Simul nomm i Anntfcitis quoniá cui exhibetis uos fetuos ad obedien Rab I AR d (ud ueitpamiex,. dumzferuieftis eius cuí obediftisfure peccatíad morté— rgpiraragprauatan— bibeat per arbitrijl/:& fiue obeditionís ad iufticiam. Gratias autem deo quod RE ή ντ ἀπ τοῦ ον ΗΝ ό ι fuiftisfcri peccatixobédiftis auté ex cordeinream for^| τς peccar; Fd εξ mo:uís víuentee, m má doctrinz ín quatraditi eftís, Libérati autem a pecca MORIR ICE Tang quiam er nto/ferüi facti eftis iufticiz. Flumanüm dico propter ín^ γρ ην 3 carnaliter ufui£ πες o firtnitatécarnis ueftrz.Sicht enim exhibuiftis membra: ρ(Γῇ εἰ fernfeffe pecato. OQ Été μο[τα feruireiimmüdiciz& iniquitati ad ihiquitaté:ita Π6 peccatfiliberí fuí Ότα ve(tra arma{|| τη uefiza ferireiuftidze immani: ftío iu(tícíe. Hoceft in deoco.Vtocülusqui nunc exhibetémebra ucftra feruire iufticize ín fanctifi^:- nulto οἱ penitus fer: ante ideas ad MT catione. Cüm em ferui effetis peccati,liberi fuiftis iufti^ ΡΟ: cupifcendü:nuncui/:- mer-ᾱ- ν΄...,..betieftoteabomipec απ uetien acia. Quéen à fructü habuiftis tunc in illis in quibus(i, 4 C ucago damn Sed reliquis: e nuncerubefcitiszINam finis illorü mors eft. Nüncuero... fructum babulftis τῆς. » pics dips liberatia peccato:feruí autem facti deo, habetis fructü ip iiri cibus τν d ^^ ienoohabitur.Non teftrum in fanctificationé:finem uero uitam xtermam,: fllozum Bou, H uos uincet peccati. 8€, ΦΈΡΕΙ:otáti 2 doi η... lusfine dubio Πυξ" Ε oo E Stipéndíaem peccati mors;grátía auté dei uita RID.(eirca re qua per fedpfcáiquafi ραάα: ο in chriftóíefudominonoftro..— Ca, ΝΠ poenitentiam eruber gogus penne m"-Niignóratis fratres:fcientibus enim legemlo, ide Cmn eR del Φ. 4 ΄.. ΝΟ ei adhucaudis 7 quor:qüia lex in homine dominatur quanto— in prifnis ἀξ’ ας, grámaticüifed orato/ y. tempore uiuit, INám qua fub uiro eft mulier:.. beicicquicüiqpaütera. rem:fiuenó debetdo'' m η- miuenre.. Ῥεΐεῖε iufticia, fru&a ᾿ minari.Item nó quía-' us ποστ”. ejus ignorat. προς impoffibilefit peccaz rc his qui gratia acceperüt:ideo dicit peccatum in uobis nódiabit. f«fion cim fub lege eftío! fed füb gratía.Sed bene fciens quia hi qui fub gratia funt, alienífunt a mul ;: tis& a diuerfis praceptis legis, ab oneríb? eius:quz da Leuitt.14. ta eft propter duricià cordis iudaorü:ut eft illud:Lepro; fam dom deftruere& longe a ciuitate in loci imundü Ῥῆςεις. CL ui em participes funt chrifti grati, dídicerüt quéadmodüoportet uincere paffiones:& deum diligere: Deu.6.a ac pximiü(uii:(icut ícriptü et: Nó em eftis fub lege, fed fub gratía:gratiam uincendí€ doctrine prebuit exem/ lum. g«[&uíd ergo?»eccabíimue:qim non fumus fub 'ge.Ne diceret: Ergo ceffante uíndicta legisimpune pec camus. b«[Gedfub gratía. Zibfit.Si peccatis,fub gra («Lii neícítíoiqm cuf ekbíbetío voe fer, tia non eftis. toe ad obedíendüiferuf eftíe eíue cuf obedíftfe:(iue peccatí ad mo:téifiue obedítíonís ad íuftícíá? Si uolueritis pecca; ες tisferuire,incipictis fententia legis fubiacere,qua& uindi/ catin peccátes:fi aute iuftície obedieritis,nó eftis fub Ie; gefedfub gratia. Καὶ αΓιδιοπαο auté Όεο αὖ fuiffe fcrui peccatí.Fuiftis inquitfed noóeftis, 1 ΑΓΕ θεά δ auté ἐκ coide ín ea ἔολπα ooctríng(1 qua tradírí efto, Ex corde dicit, hoceft fideliter. im«[ Zíberatíauréa peccato.fer/ uí facti eftí(uftícíe.In doctrina δὲ exemplo chrifti:qui nó fóluti peccata,fed etiam occafiones auferre docuit deli, éorüm. f(Γ Bumánum oíco pzopter tafirmitatetn car» d inis e. peccannecinprafen/.| tialiquem fru&ü habent: δὲ mortém perpetuain futuro pcipient: CLui uero feruiüt drio,& in prafenti fructü ha/ bentdonum fpirituffan&i:& ín füturo uitam aternám. Ν? Aliter.CLualem fru&tü in actione illius rei habüiftist in cuius etiam recordatione uerecundiaefte f QJ ffc vero líberatía peccato/feru( autem factí oeo:babetío Πυαθ veftrum ín fanctíficat(one: finem vero vítarm eternam, Hoc. ipfam ideo fru&us eft quod uiuetis fanctificati per bap»' επ. se«Γηρεπάία peccatí moze. Cui peccato miili ᾿ tat,remunerationé accipit mortem. Item premiüi quod offertad deceptioné noftrà: hoc morseft. t.«[£:tía autem ocí víta etema.Non dixit fimiliter ftipendia iufti^. ciziquia non eft antedi temuneratur in nobís, Non εἶτ᾽ nofiro labore ατα eft,fed dei munere condonata.«΄ v«Γῦη cbiífto(εί is noftro. Eft ιν fiue uita, a. *fB íanozatío fratree: fcíétibue εἰ legem loquot.^ Hicincipit difficultate legis oftendere,ut illos' hortétur ad gratiam fineeius tímoretranfire. "Y«LQuíalexín bomíne comínatur quanto tempoze ví uít.Homo:fiuelexhomíni, s«['Ham que füb víro eft' mulíerivitente víro allígata eft legí:€»í autem mozmue fue»' rít vír cíusifoluta efta lege vírí. Comparationelegis,man/ datüm uirum appellat:utoftendatlegé fine effectu uín». dicta quafi mortuam,nobis iam mortificatis impedire' non poffet ΞΞ ξΞ Ec Ex ns ju qui eati - 3 τὰ Ain epiftolam ad'Romanos ᾱ- rion poffe:quo minüsexintegró ad clirifum qui refur;— fecit. 1-[ed peccatüm non οδάπουί nífiperlegem, Hic rexita mortuis tranfeamus: qui meríto nobis uiuerct,fi inueniíTet quod punire poffetin nobis. a 41 36ítur νί,uente víro vocabitur adultera fi fuerít cum alto viro:fi au/ tem mootuue fuerit vír cíugiliberata eft a lege vírí vt non fi adulrera fi fuerit cum. 8lío vro. CEdiu αἱ uicuir,tamdiu illi fe; εἰπε e(t πετ uolü taté:cum autem illo mortuo,al:o uiro miu lier fuerit copulata,tà nonilli fcd'm prioris éiuéteuiro alligata eft leei,Si at mortuus fuerit uir ei? cundü eiusfoliusne/ s foluta eft alegeuiri.Ioítür uiuéte uiro uocabit adulte ra fi fuerit cü alio uiro.Síauté mortuus fucrit uir eius,li/ berata efta lege uírí ut nó fit adultera, fi fuerit cum alío c uiro. Iti, fratres meí& uos mortificati cftisleei pércor £q, VII in perfona eíus hominis loquitur qui legé accipit: id eft, quiprimum dei mandata cognofcit:cum ep habet delinquendi. π|:«απ concupifcentíam ne» fcicbam nifi lex oicérer; Bon concupifces. Non dixit: non* habebam autnon fa, ciebam, fed ne(ciebà: cupifcentiam effe pec catum. Item ficatfu» men.in tenebris uel offernidiculum uel fo» ueam oftendit: fimilt ter& lex przcanedü uiri ον dinéet— pus ος fitis alterius: qui ex mortuis refurrexitut δὲ obferuandü effe a Beni rr 3n ο fructificetis deo.Cüm enim effemus in carne:paffiones Beas fae fidcs tíficarí ets leí.Nor— Deccatorü qua perlegem erant,operabanturin mébris— legem ibat bor Wuitiuxta cóparatio^ ς noftris ἧς fructificarent morti. INünc autcm foluti(ἃ εξ, legem illis dicere mortuá:fedqd'uer/ s mus alege mortis in qua detincbamuriitdut feruiamus bifeisdicerenoaude"in nouitatéfpiritus,& nón in uctuftatelitterz. Q üid erbatintellectui αετοί!’ quit.€«ver cozp?: go dicemus: Lex peccatum eft? Abfit.Scd p&catü non: ebiifti vt fitiealterlu8 πὶ coonoui;nifi per lceem.INm concupifcentiá nefcicbà; γί! quí ee moatuía re^ fürreritvtfrücficers^ nift lex diceret, Non conaupifces. Occ fione autem acce . teo.Cómoriédochrl o pta:pcccatüi permandatü operatum eft in me ómnem ? concupifcétíam.Siné lege enim peccátum mortuü erat. enimeffemue ín came)!; Eeó auteimuiucbam fine lege aliquando. Séd cum ue^ v Πες mandatum, peccatüm reuíxit, Ego aütem mor^ jtinmébríe noftra,» tuus fum,& intentum eftmihi mandatum quod crat Cum elemusincar/ v ad uítam;hoceffe ad'mortem:INarm péccatum occafio^ fto; q dánauit pecca; tüin carne.- o QT ü paffíones peccatozü-à Eerieeem Taupe tiali couerfatione,paf nam εἴς dicimus. accepta peccat urn per eftín me, Hic peccatis diabolum appellat:fi cutin Apocalypfi πο mínatur: fcilicet au^ étor peccati, Dicit er? gooccafionem man/ dati:quod excufatioz ᾿ nem ignorantíe ab/ ftulit. Grauíus enim facit ds ante pecca e re: ficut omnis inui/. fionem nocendi am/' plectitur: quando alifloconcupifcéirope πὸ accepta permandatum(cduxitimei& per illud ocd^ quid committi ei rabatur in oculis&'— diItacs lex quidem fancta δὲ mandatum fanctum ὃς«αἱ ille molitur infir it cxterts mébrís ca| utum dí ὁ(Omnem tera paffióes:qua(α΄| 1U4UT3— concupifcentiá: Cy uae men per Ιεροί ο ζην-—. fueratlege prohibita," debantür effe peccata.Item in carne eft:qui uoltitate car» nis ducit:& legi dei obedire prohibet: quia non poteft duobus dominis feruire; Nücauté gratia fpiricuffanci,' docti paffiones uincere,in carnenon fumus: quia mor: tii fumus legi, qua doctrínà gratiz nó continet, e 4 CIF fructíficarent moerí. Vt nos legis feueritas interficeret. {€ Runcauté foluti Πο a lege moztís ít qua octíneba mur. Morientes peccato;iri quo detínebamuralege.. $«το vrferuíamueín nouítate(píritue.Spiritualisgra είς preceptis δὲ nó litera legis.Item feruitus noua eft;nó diligere mundü néqea qua füntín mundo: carnís cu ramnó facere in concupifcentijs.Lex em bona terre pro mittés, nutrirenouítamatorü carnis defyderia.Tufte hic difcipuli fu legi mortui furit, quoníà mundo abrenun,' cíauerunt,: b-{γίξεποπ ín vetuftaré lítere; Nunc(cripte. & naturalis legis facit mentione: quía fcriptalex& natu; rálem continec.Infert autem dicens: Nani cócupifcentià nefciebà nifi per legem. Perfonà iuuenis fumitoftendere uolens:quía cpdiu fumus infantes, omninó quid fit con cüpiícétía ignoramus, Cü δῆς crefcere coeperimus;inititi accipit concupifcétiaqua a lege prohibita eft in noftram éruenire noticiam cum iam poffimus difcernerebont malum, í 4L&uíd ergo o(ceimue? Zeg peccatum eft? QLuiaab ea femp morté dixerat effe(olutá, ltem ex hinc vulto(tendere: quoniam non cuftodiendo legem,non fuitlegis infirmiras,fed human uoluntatis, D'icédo au tem:Peccatum non cognoui nifi per legem: perfonà pue ria(Tumit;qui per etatis infirmitatem legi obnoxius nó &ft:fed ubi adoleuerit,fub lege effe incipit& m&data cog» . pnofcere. k 4Γ δή, Cótra Manichaos.C. d ἢ dixerint, timuit fcandalü:femper ergo nmuit, δέσμη contra le/: gem locutus eft, Vudeergo uos au diftis, quod illenon p«Gne lege ením.Penelex in obliuione erat natüralis; qua(uggerebat quid fit peccatum: idcirco lex litera fu». perduéta eft:ut commoneret oblitos. Item fi cum lex πδ΄ effe; peccatum mortuü eft: Infaniurit qui de Adam per^ ο. ο hoceft nefciebam có, n: 4«[Cccafione αἰ mandarum operatum. düstunc magisocca$o. 1538 c traducé afferiltad nos uenire peccatü. Propterea hic di:-citpeccatum mortuü eft:quia in infantibus qui finetege' funtnon uíuit:id eft impune cómittitur.Nam maledícé ΄ tc infante,parentibus uidetur e(fe peccatum,non tamen^ uíuum fed mortuum. 4€[*eccatum morüum ett; Puer licet peccet,mortuum eft in eo peccatum:quía nón eftlegifabiectus, r«[£goautem viuebar fine legealé* quando. uafi iu(tü δὲ liberü uiuere me putabam; fiue in prefenti uiuebam. Item cum autem puer effem, legi ΄ obnoxius noneram. ὁ«[ Ced cum veníffet mandari, In fíneobliuionis recognitü eft peccatü adueniente man dato:utomis qui dud fecerítmortuü feeffe cognofcat,' t€ Tveccatum reuírit, Vbi adoleui δὲ copi effe fub lege; δὲ delictü,quod εὖ effem puer per ignorantià erat in me mortuü,reuixit in melege domináte.Ita ergo inquit mà. datüi quod erat ad uitam datum,boc mihi in morteinu& εὖ eft pueritie confuetudine δὲ more peccádi. Item, quia uixerat per naturale(ciencia,& mortuü fuerat per obli»: uionem,ídeo dicitur reuixiffe perlegem. ν f i£godüt. mo»tuue fum. C. uia(ciens przuaricsui.-&{ιξε(nue'' tüm eft mibimandat(i αὖ erat ad vírami boc effe ad mostés Q.uod cuftoditü proficiebat ad uitam, neglectii duxig. ad morteim.Item poená mortem dicit, quá nobis peccati per deceptioné fuá acquifiuicoftendens téporalia& ter4 rena quz putan£ effe bona:& legé prauaricare firadens, j quz uità aternà faciétib? repromirtít. y. 4[ Ham pecca fü occafione accepta p mandatü fedurít me/v píllud occidít,"ἢ οφ ἐν quidé(acr« mandaró fancrác toftum e bonam,' : A» Cobra E Mattb. s.c Nj 1:4 SO Kem.'''. Contra impugnatores legis, A cótra eos ἃ iuftici3 a boni tate ra mpage δὲ(ancta δὲ bona dicit& iufta; Nifi inqt, Io5,17.d abüdauerit iufticía ueftra. Θεά δὲ de? nónundj in ueteri infiruméto bonus,& in nouo dici£ iuftus. Pater iufte;ait 'αῆς. Contra Martíoniftas hic locus facit, a q[£àuod εἶν fcentiztati: domináte fibi lepe cómiffi reputa£in culpa: factum eftultramodum peccatü. Ὁ i'[veccátum per. mandatü.Nuncex perfona eius qui etatem legitimà πα’ béc;fermo pfertur.Q αἱ ein dicit: Ο uia lex fpiritaliseft: (εἰρίατα condénat propria uoluntate peccante. Vnde ad iecit: Ego auté carnalis fum, uenundatus fub peccato:ut oftendat,qui cum effet liber ipfe fe uenundedit péccato,* Quid ef iterum αἰεί uod em operor non intelligo: hoceft,nolés difcernere nocere,uoles noceo. Aliena defy .. dero,in eis frandarenon optans: hoc ein oftendit dicés: Nonei quod uolo ago:hoceft míhi bonü fieri, fed qd? odi illud facio:[παν intelligit mihi malü fieri, Si em qd? nolo:mihi malü fieri hoc facio:cófentio legi, qa bona eft:. praecipiens qd tibi fieri nó uis,alfj non feceris; e ΓΙ, mue ením αὐ lex fpíríualíe eft. Cruz fpiricualia mandat. f.«Lo autem carnalío fum.Ego quácüc legem accipio, & carnaliteruiuerecófuéuí. g«| Cjenüdatue fub pecca to. uod ením opero nor íntellíao.'-IBHon effi αὐ voloiboc &$0:fed αὐ odí íllud facío.Propofito peccato, ut(i confilici €ius accepero,ipíius feruus efficiar,(ponte memetipfum fubijciens:etíà quafi inebriatus confuetudine peccatorü ignoro quid facio. Q.uod eim operor non intelligo. Siue {τὰ pronunciandü.Ego non intelligo malü effe quod n; uitusadmitto,cum malum nolo goma quod cómitto: unticpcum lege fentío:que mala& non uult& prohibet. Poreft auté δὲ intelligi:Si pecco,legis feueritasí meipfum fubijcio. Item inuenitur peccare qui tiolüntati carnis in. feruit.- Ὁ 4Γ(5 αυ οὗ nolo íllud facío! confentío legt qi bona eft.Si ea quzjex precepitcontraría uoluntati carz nis,cuftodire uoluero,fcd?m carnem qd' nolo illud facio: (ς πὶ uero uolütaté fpüs, legi dei fpiritualí atqy bona co». uenio.€ é['fBuncautéiam non ego opeto? illud. Ante có fuctudinéergo libens ego ipfe facicbam.lItem dices; Iain* non ego operor iffud:oftendit quia non' eft homtnisra; tionalis,irrationaliüi anitmaliii ricu uiuedü; Inferés auté, quod habitatin trie peccatü: docuit quía totü fe tradidey rit palfionibus carnis,quz déo funtinimice.'k«TC ed οὐ babitat ín me peccatur, Habitat quafi hofpes; δὲ quaf .€obonum eft mibíifa/ í E a rM Simia Cr 1 ΟΠΕ. ϱ αρ] με; ἀρ ην iunum: ut áccide Non mm Se« iüftum& bonum. Qüod etgobonum efbmihifa ctum—(ilice, nó naturalia; :mortis extititfedego ὃ eft mors? Abfit.Sed p&catü ut appateat peccati, p bo-* T Eois ch dion xm eran d rod cnüopatücftmihi mort&ütfiatftpra modü peccaspec—(y carne mea bonum peccatum vt appareat. ὃ catum per mandatü. Scímüs eim quia lex fpititalis eft: Non ἀκῖε Non deca : fem rper ond ταν ς Egó auté carnalis fum,uenündatus fub peccato.Q uod b iR s PPerbonülegiseue, ctim operor,no intelligo.Non enim quod uolo bonü,* qui peccádi cófuetu» daf precii t ab PR e hoc So fed quod odio malíi;llud facio. Si aütem qd s bábet:& caris uni 4:*" ao*-"-"ad E z T ien infans. nolo illud facio:confentio legi, quoníá bona eft. Nünc m.(fam velleadíay q ante fine lege erat, k autéíamnon ego operorillud fed qtiod habitat ín me'—€tnib( Et wolüras; £o op q icü copit adolefcere,|—-Q. A TEE DIE:(2.— fednóefteffe&us:qa *"& a parétibus nihilo;| pecatü.Sdo inimquía no habitat in me, hoc eftín ΟΙ’ carnalis confaeudo minus phiberi pec/^ nemea bonum.INam tielleadiacet mihi: pérficereaute, wolütati refiftit. Itera Katüincipiatapparee ὃν^ eor oro K FICA Ξ 2,1 ΠῚ uoluntas carnisama. ée.Apparerautécum 9 ΟΠΗ ΠΟΠ ínuenío.Non ἑπία quod uolo bonü hoc turmagis ᾧ dei.Ideo: illud'uitare didicerit. p facio/fed quod nolo malumhoc ago. Si altem quod' dicituelle adiacemrdpfum em peccatü ἢ.; ind ooo ΘΒ aye]. αι διε αὐ mihi bo; περιοδείας ινε nolo illad facio:iam non ego opcror illud.fed quodha gsumReriuolonó pft. folum. nó abfcndi£ 4 bítatínme peccatü.Inuenio igiturlegem uolenti mihi. ΝΑ Ui Eig id ς facere bonum:qüoníam mihi malum adiacet. Cónde Eg rue p düiamuenianóme; lectorenimlegidei fecandü interiorem hominem. Vi ᾿ benii non ínuenio NS ΤΗ ὁ déoautem aliam legem ín membris meis repugnánté n neo dis Antelegem modüha rlegímentis mea: EROR mein lege pecatiqua^ cíofedqbnolomali D. ici νο εαν, reftín membrísmeis.Infeelix ἔσο homo: quís melibera. am Senna eid: (center admi. πὲ» bit de MON n isl Cd ἀνία dei piefum chríftü^ uicetiam cü nooprae hócdkitqfpecatb 15-7550 no ΠΡ UU'dominum incurrit, p.&«oíaürcum pet ataté obno/. q5.nolo(lud(Δείο! nà. xium non etat adole, ego opetozillud.fed α΄ babítat(n me peccatG. Nego q inuit? fed cófuetudo Ρος». cati: qua τῇ neceffitaté mihiipfeparaui, q€[ 3uuenfo(cif legé voléti míbi facerebonü.Si ego uolo,inueniomíhi legé bonü facerecontra adiacens malü.lté hoc eft qd'aít,. fcdm animx uolüntaté bonü uelle fefacere:adiacere fibi malum iuxta defyderiacarnis. r€[&»uonía πο* adíacet.C) uod dicit: Qum mihí malum adiacet: oftendis quia non per neceffitatem peccát: fed propría uoluntate: ducitur ad peccatü,cü uult effe carnisamator; 6 εδ delecto? eri legi oeí&m(ateríozem bomínem. Confentio lev' gi fecundü mentem.Item interior homo nofter rationav. lis& intelligibilis,eft anima quz confentit degi dei. Lex: enim eius eft rationabiliter uiuere:& non.dud. irrationa bili animaliüi paffionibus.Exterior uero, eft.corpus πὸ ftrum.Eiíus auté lex prudéta carnis eft:qua docet edere & potare, δὲ cateris uti luxuríjs que repugnant rationi,: Et(i fuperauerintlegi peccati fubíjciüt, Sicenit ita eft Ql. cut quidam aftimát:quia quod nolumus hoc facimus. . t(L Gídcoautem alíam legem(nmembzío mets. Defyde» ria confueta uel perfuafionem inimict; v«[1Repugnatt tem legí mentía meg. Confcientíz fcilicet nacurali;uel legi diuinz quz in menteconfiftit. p«[£tcaptíuantem me. ín lege peccatí que eft(a mébrío meío, In confuetudiné de; Ὁ , litori. y 4Γ Sufelítego bomo quío me líberabít:oe co27: , poze moatío buíus, Ego ἃ fic detineor, quis meliberabit: deconfuetudine mortifera corporali. 5. 4 ρα oeí p. (εἴπη ο αυτ oomínt noftrum. Admirabiliter intulitdi: cens:Gratía dei per ieíum chriftum dominü noftrums quía quz Moyfes& naturalis lex nó docuit: hzc docuit. dis nofter efus chriftus:contemnere mündü& fupera». reuitia. Vnde beatus Apoftolus hoc docet, dicens: Cui: gaps d autem chrifti funt, carnem fud crucifixerunt cpm uitíjs & cócupi(cétfjs. Item qué lex nó potuit liberare: nüiquid |. nenPaulus ib un qi ation qa dint ἡ! Not ét ΙΙ! fcm fiat TU. Meat ἡ! écart πμ qud {επί feta pati ttm [πᾳ inert PEU am dif, fitta . tmüf aod [rrulr Να tox ditoly νο, "trust ish pan teil (ἰῇ hurtg μπῇ la I pn Atnsin πο tria οι ὑπ T liq tin(d Wins Üttyf | yi ᾳ "δαν 1 mori Να lide" igi b ἢ n 1 diy B fiat, quoniam ante in epiftolam ad Romanos & nonPaulusnondü erat dei gratia liberatus? Vnde pro? '"baturiquia exalteríus perfona hzcloquit, a 4Γ 3eítur e€go(pfe mente feruío lect Ὀεί. Recapitulat ut concludat:&t rur(um in perfotiaeius qui fub lege erat hec loquitur, b«Γιζογης autem legí peccatí. Homo carnalis duplex eft quodámodo& in fc/ £g.— VIII fitnon peccarefiuelit, 1«[ Glt(uflíficatío legís(mplere£ ínnobío. Vt quod in illis RU gnante carnali confuetudi ne implerenó potuit,in nobis faltéimplea£ quí exemplo chrifti mortificabimuscarne, m«[€huínon fmcarne embiülam^/fed fm(pii.£nhui erf fmi carné fütique carnío(Πε : fapíunt; quí vero fim fo B9 C D ia. vil sdominü noftrum: Ieitüregoipfe mente fetuio leoi dei: τα que ipeum:: RES si eo S bearne autem lege peccati, C»— VII μάρδοζαιθς confiru, EIE:; c niin?;: ὃ:'useft.C)uádo ergo tíoíoettbis* Ihilergó nuncdamnationis efthísquifant in^ ry, ΤΕ του eto V quí funt ἐπ chrifto iefu quinon fecundü carnemambulát. τὸ dici£:qn uero fpiri τις feli qnt nem P1 Léx enim fpiritus uita: in chrifto iefu, libérauit- εαν DM RUM apfs nihil inillis di» t mealege peccati& mortis.NNam quódimpoffibileerat ᾿ fubftantia, cum eade isa Sonne. ait$ legiin quó infirmabatur per carnem: detis filium fuum aer n fime ::; ἘΠ S- E M, dfixrüt. Ὁ{λες i mittens in fimilit&dínem carnis peccati:& dé peccato T A pprià duo en HE pA ι damnauit peccatum in carne,lt iuftificatioleois imple men mA μὰ . 2 uie-- ula cognata Í Εερξαρρεῖίαι, ε«ΓΥ( m retur in nobís:qüi non fecundá carné ambulamus, fed| frin RPM wd ime Spe fccundü fpiritum.Q ui enim fecundü camem funt,quae— n qm pzudentía tificat peccatores. carnis funt;fapiunt:quí uero fecundü fpirità fant, qu comis meret: pua: f SOS ενα, η funt fpiritus fentiunt.INam prüdentía carnis mors eft: Norm m qa eS caro » Hicofte/; 2: E e 0.1 T morsíed prudentia, ditqmlex p infirmi,? prudentia autem fpititus uita X pax.Q fioníam fapié τας AD ed ατΟΝς εἰ carnis nópoteat tíacarnis inimica eft deo.Legi enim dei non eft fubie^— zterná ραπᾶ Ποπ mplerí.In eo aut&£ín p à, ορ: à:: SAT cat. Itcm ípfe alibi di/ quodict;Deuscum ἃ ctamécením poteft. üi autem in came funt,deó pla- abt dro Sun fun mififetin£ cere non poffunt. Vós autem in carne nó eftís fedinfpi^ náeffe malo uicem re imilítudinem cátnis«t 74.(7-5 irí:'rar i: ἐπ z ferre, Talisergo pru^ ενα em ORIS rítusfi timen fpirítus dei habítat ín uobis. 5í güísauté ior, mortem pari catum mifiedemon r fpiritum chrifti non habet;hicnon efteíus.Siautéchri/| tranfgrediédo prace; incarnationé erat fí/ carne qua ad peccan . düeffet pcliuior, ipfe tamen abíq; peccato eam fufceperit.Etid/ circo dicit in fimilitu dinem carnis peccati fufcepta carne ueniffe: δὲ peccati in cadé carne dánaffe:quonià carnem quá fufceperat,ín, rioxià feruauerit ab omni contagione peccati. Ite legem dicit nó precepta facríficiorü, δὲ catera qua erát umbra, ufq ad tépus chrifti data:fed illà quà δὲ diísnofter iefus 87 ὃ chriftus docuit dices: Omnia quzciiqp uultis ut faciant uobis homines:fic€ uos facite illis.Ifta eft emlex& pro/ phete.Infirma ein erat qua nos uolebamus.Non ei im; 'poffibilia mádata. Vnde filius dei formá ferui accipiens, factus eft homo,ut peccatüi damnaret in carne,€ nos in, . firueret quéadmodüboporteat peccatií damnare in car; ne:utiuftificatio legis impleaturin nobis. σ 4['3nquo (üfirmabatur per carnetm.n illis infirmabatur nori in fe. b«Γῶλευσ filium fuum míttene. Contra Phorínti qui ne/ atfili8antecarne,(«p 3nfimíltudíne cárnío peccatí; Dicens in fimilira dine carnis peccati, oftediteum eandé quidé carné:fed abfq peccato portaffe.Item híc fimilitu do ueritaté habet:ficut adam genuitad fimilitudine fua, Bimiléergo cxterís hoib? carné diis de? nofter iefus οτί ftusaffumpf(it. k 4£t oc peccato oánauít peccaríi(η«c. Quafi(i dicas:de hofte expugnauit hofte Síue ficut ho; fias quz p pctó offerebàát in lege, peccati noie uocabant, cum ipfi delicta nefcirét:(icut(criptü eft: Ecimponét ma/ nus(up caput peccati fuí:Sic& chri(ti caro qua pro pec) catis noftris oblata eft,peccati nomé accepit. Or uida aüt dicüit qd peccato iudzorü qd? drim occiderüt, peccatum diaboli qd hofté decepat per hominé condenarit: ficut Hoa, ad Hebrazos dícit: Vcper morté deftrueret εἴ qui habe7 bat mortis imperiü.Síue de illius carnis fubftantia qua ante feruiebat peccato,uicit nunds peccando peccatii:& ih eadé carne damnauit peccatü, utoftéderet uoluntate αἲῖς in crimine nó natura, qua talis a deo facta eft,uy pof ftus ín uobis eft;corpus quídem mortuum eft propter li?:&fufcepta poftea.» peccatum: fpiritüs uero uit propter íuftificationem. 5 Q» fifpiritüs eiusqui fufcitauit iefum a mortuis, habi^ tat ín uobís:qui fufcitauitíefum chriftam a mortuís;ui ptum.Spirítus uero prudétiz,in prafenti pacem habet,€ non reddendo uicé δὲ uita in futuro. Prudentia ueroa prouidédo eft appellata. o«έδησ .. míam peudentía carnís (nímíca eft Όρο. Ῥ εαί enim ef non eft fübíecra. Non ipfa caro,ut Manichizi dicütfed fenfus carnalis inimicus eft deo.Omne ef non fubiectü inimicü eft:& quicüiq fe uo luerit uíndícare,etíá ueteris legis nónunds modum exce dic. p«CRecením poteft.Impof(fibile dixít:utuel(iceos acarnis cócupifcétjsreuocaret.«Γι auté ín car; nefunt.Hic probatur quía fuperius non carnem,fed opa accufauerat carnís:quía quibus hoc dicitur,utigp in car/ ricüiuebant. Γ 4«[i»eoplacerenon poffunt, Fieri e nà poteft ut carni deditus,aliquádo nó peccet. 6.«[ Glos auté ín carne non eftio fed(n fpírítu, Hoc eft in fpirituatib? operibusoccupati. t([e^ítamenfpírítue veí babítat ít vobío. Hicoftendit,quoniá fpirituffan&us patris& filij fit.Item in íllo fpüs dei habitatín quo eius apparent τσ) ctus:ficutaitad Galatas: Fructus auté fpirkus eft,charie tas,gaudiü&c, v[^f quío autéfpírítü οί non ba^ bet:bíc non eft eíuo.Spiritus chrifti eft humilitas€ patien tia:omniürp uirtutü eft:qui dilexitinímicos δὲ ,p eis ora/ ui. Kk«Síautécbriftue(n vobíeefticozpue quídé moz/ τοῦ eft pzopter peccati, Si chri(tüi imitamini, carnalis(ση fus quafi mortuus nó refiftit, Vnde€ Dauid aiebat:Ego tandp furdus nó audieba,& ficut mutus non aperiens os fuum&c. y(Spíritus vero víuítpeopter(Ποιο, Nunc fpiritti noftrü fignificat: qui propter iufticia fuam uíta appella£,quafi iuftificans corpus, beata illa aeterna uíta,ltem fpüs uiuitutiuftícid operet. Non eifi hoc folü quaric,uta carnalibus ceffemus,fed etia ut fpiritualía fa ciamus, 3([»fifpüscfue quí fufcitauít(είστι ἃ moz, tuíc babítat(η vobía:quí fufcítauit(efum cbzíftá a mozrufet vtuíficabít c motalía cozpo2a veftra pzopter(nbabítanrerm fpicítum eíus(n vobíe.Si επ purifícati utin nobis fpirituf^ (anctus habitare dignet;nó patit deus teplü fpüs interi/ À 35 redd uificabit Gabs.d; T$37€ νι. C τεϊεά quó iefam a mortuis fufcitauit:ita& corpora ue/ peccata donant;& εἴς uita terna preftabi£ confortiti'an«R. firareítaurabit. 4[rgo fratee oebítozes fumus non— gelorüi, fplendor folis,& cetera que fanctislegimus ο) 0 Nn. carní vt fm carnem víuamue. Hoctotüagitutoftendateis— promiffa. m 4Γ 51 furürá αἰοιίᾷ quereuclabi£ fnnobío,— 2s legem nó effe neceffariá:qua carnalib? dataeft.Item ma—'Modo ei abícódita eft c chrifto in deo:& nondüappa-; Μ nifeftenüc oftendit: qanó de cómuni& naturali morte— ruit quíd erimus:qd' drisrepromifit fan&tis, n 4 Ίαπι. 0 fans ess UC Vett en: JE, ennemi ἦ icés:[cif^ 1. up, ἐ;, elatíotiéfilioza οείε i camévirerinemmoge, tificabit.& mortalía corpora ueftra propter inhabítan MARE AUR N míni.Significat auté. o t£ fpiritü eius ín uobis.Ergó fratres, debitoresfum? nó— cü, diner modisex n morté pozn aterna. d ΞΡ Qi κι ponütSiueoiiscrea i me προς ORARE carni ut fecandá carné uiuamus. Sí&m fcd'm carné ui», epa i τήν Ἔ i mana mala Mieres c xerítis,moriemíni,Si autém fpiritu facta carnis mortifi^ pusexpe&atqatutic μ onus, laudat f; irit ie sari m err(rie:: TA in meli? cómutabi£," & uituperatcarné:cü 5 σσ Quicig em fpiríca dei agun£hifant fiucágelica fiueróna/.. Y ipfe doceat, dicens:Et.« filij dei, INón enim accepiflis fpirítá fcruítutis irerüinti— liscreatura. Peu?eii di &.Cor,7,Eirgo cogitat αμα δε^ more fed accepiftís fpiritum adoptionis filiorüdei:im^ dicineniangdosglo peag ΟΡ díiutfir fan&a cor, 4*7,: ΖΞ; riàdefyderare fancto v pore& fpirira.Nouit. f-qiio damamus,abba pater.Ipfe enim fpirítüsteftimo^ τῆ, Q uida eti fic di μί ει δὲ menté accüfare. s níá reddit fpiritu noftro quod fumus filij ἀεί, Siaür—«ἴτ Δάαπι δ Euacffe ΩΝ 'dicés: Homines cor/£lá δέ har-d d ἰαξ deitolizredes ad..creaturá, dsolim fer, Lo ruptiméte:hocem di— Lir)& hzr:des:hazredes quide aerconaxredes aut chri». pens a fpe diuinita; bir eeddne pois mi fti:fi tamén compatimur. ἧς eloríficemur. Exiftimó emi τίς uanitasi ΡΕ:"E ximà pa a ü,;,...m corruptioní: effecerit h ddiyderia hüani'cor/ αἱ guodoon funtcondígnapaffioncs huiustemporisdd^ 4 Criirens ex emet s poris effe: αὦ εἰ cue futuram gloríam quz rcuelabítur ín nobis.NNam ἔχρε,— ipfis peccátcs fed fer pii rationalib? ani,;(az ülnen det: is iftípati: malibuscomuneha,* Ctatio creatura reuelationé filiorü dei expectat. Váni- NP NOne RS! i bemus Sicutemcete ὃ tati ením creatura fubiectà eft;nón uolens, fed propter berabunfjur μανεῦ ni raanialía de terra ha; zt nii CX. πατῇ:: 7 corruptiói deferuiat, hi bent natiuitate: ita X cuui fubíccit eain[ρειαμία δὲ ipfa creatur a liberabit a Οι επι creaturá di;€ nos. corpus. Ania aüt feruítutecorruptionis ín libertaté oloriz filiorü dei.Sd^ cüteffeqcüguígad. n noftra(ρΏς eft íncor/ ἔς ic.|.: ufu: aduetiü chrifti iufti fà frm poreus δὲ ratióalis δὲ rmusem qd omnis creatura ingemifcit ἃ parc υία; erunt:qa& ipfi nódü μ ^..ÁmortalisSiemícd'm 6 adhuc. N6 folü aüt ill fed& nofipfi primitias fpüs ha; accipiétes expectant, drin : carne uixeriti:,morie ἄγρς RE infi i í πᾶ tir deo,p nobis aliqd me ἐπ ied τήνας bétcs,& ipfi intra nos gemímus adoptíoné Bion et We Me C λα-" D epoftcarnalsho ο 07008 tis CxpeetanWS. aat illi:(ed& nosípfi ΜΙ mines iufticiam cuttodire.non.poffant... c.«[Oíauté ἰη quíbns completafuntnecdü tenemus fed in fpe fufti E fpírità facta carnis moerífícágeritioivíuetío. Spiritualibus^ nemus: djuís que multi uidere iuftí cupierunt uideri. mus actionibus,carnis opera fubiecetitis.Notádum faneope:^ mus.1té dícés:Si τῇ copatimur ut& glorificemursXinfe?—' fint ra carnis, non fubftantiam accufare.. Ὁ«[€)uícáiqs alit^^ res:Expectatio creatura: De rátióali creatura fermone fe tim fpiritu οεί aguntur:bífilü oeí funt. Q uicüqs merentur fan--cít:& nó ficut qdà exiftimát de irrationali uel infenfibili, wit ctoTpü gubernati:Sicut ecótrarío:q peccantfpü diaboli^ qua ad(eruituté hoim creata&:& poft hac pitura, qfi(οἱ qd agunft,ab initio peccatore.Ité αςῦς(cdm dectrinafpiri^— obfcurabif,& luna nó dabiclumé fuü δὲ ftella cocli cadit dii tuffan&i utuunt:ipfi funt quifpüdeiagunt. e[ion^ fupterrá:& tüceritnouü coelü& noua tpa. Creatura αἲ Mit effi accepiftis fpirità feruitutía(terá in rimoze:fed accepíftis^ adáé& eua qua adhucexpectatfca deo recipeadoptio/ tiq fpifi adopríonts filíozá oe. Notandü eft, qa iudzi&fifilif né. oq Glanítatíei creatura. Vanitas eft ome qd' qiig ft.(dm .deierátiti cüeffentfüb legeuelutfub pedagogo agées,— nit.It&uanitas é preuaricatio:cui fubiecta eua,nó ppría ik fpiritü timorís habebàt.Item iudi acceperütípiritü qui^ uolütate,fed a(erpéte decepta fpe illa ἃ audierat:Eteritís m állos adferuituté cogeret per timoré. Timereém(eruorü— dfidij,(ciétes bonü& malü. Seruítus aüt eft corruptióis ori «(t: diligere filiorü:ficut fcriptü eft:Seruus dim fuütime.— quaaudiuitadàá:Terra es& in terrà ibis. In refurrectióe σα ἵπι bic:& fdius diliget patré fuü.Tlliergo quioperari charita. τεςερεαγί(ütincorruptione filiorz dci. p 4Γ&ubiectaeft. ii i εἰς uoluniatenolebát:timoris neceffitatecogant.Nosue— Si angeli hoibus míniftrát. q«[ 836 voléo/fed ppter efi. A roomnia uolütarieoperemur:utfilios nosomesprobe,—dfübiecireáínfpeet.Iam nó feruiet eis q deiimaginécor Ἢ mus nó feruos timoris. Ité uos Rhomaniin adoptionéfi. ruperüt. r 4 Scím^eifi qb oiecreatura íngemífdt c partu s lios: uocati eítis,nó ficut iudzi qui fubditilegisimpio,m^ rítvfqsadbuc.Sicut gaudétágeli fup poenitétes: ita dolét ZM feruitutetenebanr. f[3n icamamueabbapater.Q ui— fup cóuerti nolétes.Ité nc cómuné creaturá noíat,poft^" uocat patré,filiü fe effe profitet. Debetergo patriin mori δ δὲ euá, iuftos q fuerüt τ κά tépus chrifti;q& ipfi s busfimilis inueniri:ne noie quoq; inuacuum ufurpato, adz&euzqdicüt creatura(imul cógemiícüt, recipe de/ lt maiorí poena fubiaceat. g€[ 3e eri fpüe reftimonf(i red B deris premía uirtutü qua diis pmifiteis. 6 41 οι e det fpírítuí noftro d fumus filá oeí,Teftimoniü adoptiois.(οἱ atit lla(ed«nofipfi«c. No(olü angeli q benigniores: ω eft qd habemus fpiritü per qué itaoramus,Tantàem ar. nobisíuntdehuiufmodi dolét,fed etíá nos q ἰἆ fpimfam ih ram accipe nó porerantnififilij. b[€Síatfilcbere^ habem? detalib9 ingemi(cim?:ficut& Hieremias inge/ Ἢ dee:beredee quídé oí: cobgredee antem cbzifti.O ui me/— miíces aiebat: σα mihi aia qa períjta terra reuerés:& re d ow vs ret effe fili? merc£ effici hares patris& uerifiliicohares.— líq.Ité dices: Nó folü aüt ílla fed δὲ nofipfi primitias fpiis Hes t i («οί tí cópatímur, Si talia patimur cü neceffe fueritip^ habétes:manife(te edocuit: qa nó de irratióali uel infen τῇ noie ei?: qualia prulit illepronobís.-κ« Otcglosfice.—(ibilicreatura(ermoné fecerit,qua nó pticipat fpfnfém, hh b.Iob,s.d mur.Sicut lohánesait:Scimus qm τῇ apparueritfimiles— fed de factis dicitq deo placuerüt naturali lege, fimili&"i eierimus,|«Lc ríftimo eii αὖ nó funt condígue ραῇίο;^ Moyfi:Difcipuli aütchrifti primitias dicüt habere fpi, b nca butue tépozíe. Hic uult futurágloríà cómendare ut— ídeít prima δὲ Gclara chariímata,p qua dítauerüt oéóm thu η preffuras facilius tolerem?.Ftreneranihilpof^ terrà. Nó eim εἶτα fuit gra antelegé& in lege moyfi. Et qs. m ct hó códignü pati gloria colefti: ου fitaliseffetillag^— Bores(ine di(cipli chrifti.hebrzis ícribés docet: Sed& δὲ.' lis modo eft vita.C) uicad em paffus fuerita morteplus^ oésteftimonio fideipbati nó accepert repromííTioné deo Ni nO cft ᾧ«tí p peccatis fuis antea mereba£, Nunc abt& d nobis meli? aliqd ρυίᾳξις;& nene ποῦ co(ümaréts, ἰ Expedtanté E |^05 s ficati fumus. Nondürem ipfam pmiffam percepim?,fed " gott b fperam?:ficutad Corinthios aitPer fide ein ambulam?, "lin& nó perfpecíé. bf Gypesautéque vídetimó eft(pea cc. ' Q.d'uidetur,nófpera£:fed(i propriü eft,poffidet. Nulla e» eim fpes in rebus uifiz$ m€[ Git fit ípfe petto» bilib? eft chriftianis." T:;; 2c, nus imul(ταν Nonenimnobispre 9 Xp&ctantes redemption corporisnoftri.Speeir falui gene mee θα; £m PAPIRU e facti fumus.Spls auté qux uidet, nó eft fpes..Namqd'. exmortaisin gloria, autem αὖ nó vídemue€ uidet quis quid fperatzSi áuté qd'nó uidem?f, peram?, ORGENICU Hie fpem per garni per patíctiá expectam?, Similitérauté& fpüsadiuuat^ qua in eo erac filius peas ero fides« infirmítaté noftrá.Nam qüíd orem? ficut oportet πεί- ERCIORT Rt eft premij: quía q t mus:fedipfe fpüs póftulat p nobis gemitib?2inenatra-^ quafide? inter ellat non uidet,credit:&— p 4.:antE Cu; TEN,- fed quafi fa"c; VERNA HUM bilib?. Qüi auté fcruta£ corda, fcit ed defyderetfpüs:- ἰὸς αὐ OON d PA: fecora ef ἀειδῆ i quid cdm deü poftulat p fanctís.ScimPáutéqi dili— aürpzedefinauitibos ἢ 70 7 Misbeos Panérano^Eentibusdeuni omíacooperant inbonü;hisqüifafm—« νοῶν! τὸ"Οὐδὲ .:: RT;*: d$" relciuit credituros, τ bis neceffaria e(t, πε. πετ γῆν funt fancti. Nam ds praíciuit& prede- precum ream: in SCR eR ὁ ftináuit conformes fieri imagínis filij fai: ütfitipfe pri— aute giekites colto. is i à:. 2; Ἢ; mess RES nó inuitos. t t ii parittiaefie ησπουί, hos& uocauit:St Qsuocauíthos& iüftificauit: sauté— his;(edin tepore eft, d ed ο να... πα Hoc ideo dicit, ppter "i E- fpiritus uma(nir, 9 ires& V OMA fid er 8o dicem?ad σθένος: Μὴ mítaté noftrá. οι» haec? Sí deus pro nobis,[uis cotra nos? Qüí etíá pprio^ tuitàdei gratiá iudi» ind.hancípem adiuuat: τ, zb ἐν xd Ru UNS στα PP πο carent. Ergo uocan£ i ut nó terrena,fed coe,. filio fao fio pepercit. fed jp nobisomnibus{ adidit illa: P E EON utcre "ἡ κῆϊα Podslenu in, ὁ quómé nó εἰ«ἃ illo ofiía nobis donauit?Qüisaccu^— danscredentes iuifüfi i aenim eft noftra: xf S cete tuu mio πὰς V. nt[γη ο ἂν X Heminetnetra. fabicadaerfusclectosdeicDeusquiiuftfiarQuiseft srépbeumil “ étrina(anctifpüis adr e quí codemnet? Chríftüs lefus quitiortuuseftimo quí— gratarü. ο[Eid ds P ined doe ε& refurrexit, qui eft ad dexterá dei:qüí etiam ínterpel σεν ν ἔλαθ Wy t nefcim?.Q uiaad,»lat pronobís. Qüis ergo nosfcparabit a clarítátechri-^ coranos: Vültofteir iti ον fti? Tribulatio, ananguftia, an fames, annuditas,an— dere qd nemo potli | 5. mus.:, ER.: ireeos αὐ}. »| GS R idco nobis. y eft; uíd proptertemortificamuttotadie. ὁ: deque mun eed ᾿ ς: πεσει: Wis. ΤΣ. Qque,pmillaeft,confe'. jl ceduntur prouifione d p"I^ Eftimat fumus quant: eo qd? pfectà dd.., diuinaficur&ipfeali-; m 3s quain illiseft chari má Come biait: Propter qd? ter dim rogaui, ut difcedereta της, δὲ... tas,omtiemcaufam mortalis timoris forasexpellat.:—' yip reliqua. Aliter: Difficileorationisnoftrz defyderium— pp€Auíetía ρρτίο filío fuo nó pepercít:fed Ὁ nobío cibus ΠῚ(τά τη qd? corde cócepimus,exprimere uix uoce ualem?: ἐγ undefubíecutuseft; f q[£»edipfefpírítus poftulat pzo fe nobíe gemítíbue inenarrabtlibus. Deus ereo qui fcrütaf nyit corda,X fi fermone cóprehendere non fufficimus:nouit yit ánquantü modo credere cupiamus.Scit camen quía pro. ΠΝ fanctis rebus, nó pro fzcularib? poftulam?(cdm ipfius jr uoluntaté. gp€»uíauté fcrutat coadai fcít quid oefyde/ pt ratfpírítus.O uafifummus facerdos, b€j£2uíafcóm py eum poftulat po fanctío.Hic gratiam fpiritus, fpiritü no μα&Cott14» minauit:ficutalíbi dícit:Si orauero lingua, fpiritus me? í til rii ftulare nos facit gemitib?, qui enarrari nó offunt: ficut ql tentare nos dici£ deus utfcíat, hoceft, ut ícirenos faciat (i quales fimus. Sed δὲ hoc commune qd diís fieri iubet, gii ὲ ipfe dicit operarí:ut illezdificauit domi, autille codice. nib fecit:cü nec ipfe fcripferit, nec ille coftruxerit, Item grati ," fpiritus,nominatfpirítü: qui docet nos,p nobis diio po; Li. Efauta ftulare,ficut Είαίας dicit: Spiritus fapientia& fcientia 8ξ: E«Ἡ ρους intellectus. Et Corinthijs fcribés dicit: Sic& uos quonia iT: emulatores e(tis fpirituüi, ad edificationé ecclia quaerite utabundetis.{41&címue αυτ αι οσα οεῦ omía d"«ooperant(n boni. Omiía quactiq fecerim? uel ραπ ἔα εν m à| timus ,ppter dilectioné dei ,offiia nobis ad mercedé cre; αι fcunt. Omnia efi quzciüicp iuftus fecerit,profperabun£; i! ἤ 4r Dío quí(cóm pzopofitüi vocati(unt fanctí."IBarm αποσ: M geíciuit.Scdm.qd? ppofuitfola fidefaluare quos prefciz à á Beratcredituros;& quos gratis uocauitad faluté,multo:. M x 23s. uiuat εν ὃν ΠΝ .. fSuepiftolamad:'Aomanos. Κα. Υπ Δ a£rpectanteo redéptioné cozporíe noftr(.& pe ei falu^ ὦ orat: X zemulatores eftís(pirituü,Poftulat auté:quia po παρίς glorificabit ad falutéoperantes,- T€t p:cdeft(/ inauit cofozmee ΠΕ(magínío filij füí; Predeftinarcide cft . qd prafcire. Ergo ds preuidit cóformesfüturosin uita,| uoluitut fierent cóformes ingloría. C) ui tranfformaáuit . corp?. humilitatis noftra, cóforme corpóri claritatis fuz,— tradídír illá.Prasmifit tradit, uttradentib? maneret liber/ τὰς αὐ γῆ: δὲ nobis patíétiz móftrarct exeplü.O. d dieit, pomnib?,notandü quia nó paliquantis. qe uónó etíá εὖ illo oia nobíc oorauít? Quid póthabere charius, qd nobis neget,qui filii nó negauit? rf&xuíe accufabít . aduerfus electoe oet«C. uos deus elegitcredentes,ac fii gnis& uirtutib? iuftos oftendit:quis p priftinis audebit: accufare delictis, uel p cótemptu legalium mandatorüe'! οι biiftuo(εἴπο quí mootuue eft: mo quí refürrekít C; Scdm affumpti hominis loquit foriná: qui mortuus eft: & refurrexit.. tQ&uictía(nterpellat pro nobís. Vt cum. ipfo fimus,ubi ipfe eft. Solerit plané Arriani ex intérpel^ lationis caufa,mouere calumnia, dicetes:qd? qui interpel fatur,interpellante Πε maior. C) uibusrefpondendü eit, deum obliuioné non pati:ut pro ipfis cómoneat femper quos ipfe elegit:(ed in hoc interpellareeum dicit, dum . femper patri hominé qué fufcepit, quafi nofirü. pignus: oftendíc& offert ut uerus pótifex δὲ zternus.. v eT uis ergo noe feparabít a cbarítate cbzíftí?Z ribulatior an angu: {εί: aii perfecutíol an fameo«€. Pofttanta& praeclara be/: neficía uel pmiffa: quz poteríttam grauis effe preffurat^ quz nos ab eius charitate diuellat:& dicédo omnes doy; cet tales effe debere: qui a Chrífto nec perículis debeant: feparari. Tunc yo iudzi uolebant illos à chrifto ita fepa/: rare,utadlegiseóscuftodiam reuocarent. x.(huía: pter temoeríficamur tota oíe. Non propter aliqd crime, ed pptet te,qui dixifti: Beati eritis cti pfequent uos, Re; $o. l4o ς: 151 £ommcett. aq£(timatí(um? ficut oues occífonfe, Hoc in nobis chri ftianis maxime impletur:quibus non licet nofinetipfos defendere,fed exemplo diii& magíftri:qui ficut ouis ad quíbue eft cbzíftue(có carnésd eft(up omnía oeno benedi; cue«c. Contra Manichzum, Photínü, δὲ Arrium: quia δὲ ex iudais eft(cdm carne,& deus benedictus tn facula: cti duétuseft,omnia illata patíetiffimetolerare.^ ficut& Thomasadorat& dicit: Deusmeus,deus meus, bao. ín bíc ο” fuperaimP? pea eüdoilexitnos.Has^ Qd'illeconfirmat dicens: Quia uidifti,ideo credidifti, oifes tribulationes ,p εἰ€ fon aud ῳ E rio du? Eftimáti futm? ficut oues occifionis.Séd ín hisomib? Αρθας doleaciudzos lexit, πε σε πιοτοτεξ« peram?, ppter eü quí dilexit nos. Certüs fum em: quia erede ἢ Fri bis.Etqn p eius:. acl; itttin τα ΙΝΕ CIUS necp motsneq; μια, ρα angeli, ned principat?, neq inane fuiffe ucrbum maxie triumpham?: uirtutes,neq inftantía,neqs tura,necp fortitudo,neg; de etis“πὸ de» mc: bcp:: τίη qui fcd^m car prm ene ο altitudo,neqgy pfundi,nég; creatura alíapoteritnosíe— p Ro faac Chriftus drisparidi,« pararea charítate dei; qz€ ín chrifto Icfu dio noftro. η nati funt; fed gnatuseft. c&[£cer/, Erítátem díco ínchrifto lefu:znon(Ca. IX quileruants fidépa tue fum eim:quíanegy.; aeu a pin. Uarcharü,de quorü mo:g/neq víta«c.Pro mentior,teftímoníü mihi perhibéte cóofcíétía femine putant, lem certo cófido:quia nec mea ín fpü(cto: qm trífticia mihi maona eft, qua fuperi? dixerat fimihi quis mortem^d di Ootabáéfi ἔσοί e. dolere fe, qd genus mine£,necfiuítà pro^$ δὲ cotinuus dolor cordi meo. ptabaem So ipie ana, ifrael Apprio uitio ex, mitacnecfifeangeli— thema effea chrifto profratrib? meis, quifuntcognati— cluderctaregno dr dicata diio deftinatii,; by λει ας ΘΩ͂ adoptio Efi. hzcofhia fuerüt: Hic necfifeangelosprin ὃ meifcd'm carnéquifunt ifraelita:Grü adoptio éfilionz,^ oGendit illos qui n& cipémentiaé:necfiin€& ofiá& teftamétü& legiflatio δὲ óbfequii δὲ ρα:— creduntnó effe filios rzfentihonorécon/ ἢ ο 5 ncauib? eft εἰς f di e aur eft fi Abraha:ne eiib? iw rat, neg fi pollicea£ 5 TU pátres ex quib eft chriftus εἰ η, à up dais preiudicarepu/ gen futurorü: nep.» ornía de? bridictus in fzcula,amé. NO duté φ exciderít tari δι Spent ei ROS Ore eC ο Y bü dei.Nó em οὓς qüi ex dreücifionefuntifihifunt μεσα Aper ο inferno deterreat: uel. p ifraelitae: as q feméfünt Abrahz οὓς fili:fed inIfaác^ o«tBonentmompes rofandiatt Kent a uocabi£tibifeméid nó quifilij carnisbifildeifedq ὦ ΔΉΣΕΙΣ nos poterit a Chrifti. v filij funt pmiffionis;ftimant ín femíne.Prómiffionis nem d eméfuntabu fecernere charitate. η hu- tép9 uenía:& erit ϑασα β]ί9,—XPr'omueefilij.Si non WP ερ στης, δα y bü hoc eft:Scd'm hóctép? ueniá;& Sarefli^ nes rhaliquants οἴία poterítnoe fepare: Nonio Etfinon oés ifraelitz, s cbarítate oef.Omné ifrael funt: funt ergo penecreaturá nominauit:& nó fuithis cótentus nifi ad diderit;ut etià ἢ ficalia creatura: necipfa ualeat feparare, e«Lue eft(n cbzífto(εἴ; ofío nro.Deü diligicín Chrifto, cui? dilectio cófiftitin cuftodia mandatorüficut ipfe ait: Si diligitis me,mandata mea feruate. Nec nó imitatione amoris fui in fraterna charítate cóftítuit dicés:In hoc co/ gnofcét hoics:quia mei difcipuli eftis, fi dilexeritis inui, οἷοξ, 4.4 cem.Etlohannesait:Si fratré qué uides,non diligis:deüi uénó uides,quó potesdiligeree Ca. IX rítaté oíco(tt cbzífto(ο εξ, Contra iudaos acturus,prímü illis fatiffacit:nó feodíj caufa hac dícere,(ed amoris: eo qd? doleat illos nà credere chri(tum: ad ὃς primü faluádos aduenerat. C) d? autem dícit:íe in chrifto dicere ueritate, oftendit hominé baptigatü: gui per cómunicationé corporis δὲ fanguinis chrifti in ἱρίο manet,& ipfe in illo: quicquid uel facit uel loquit,in chrifto eum loqui ucl agere,cui? eft mebrü.Et quicquid οἱ illatum iniuríiz fueric, chrifto fifiter írrogari. Nà qd ait: Conícientià fibi in hacparte teftimoniü perhi bere:íllüi docet ueritaté difcere,cui? cófcientià in omnib? atteftat, Nec eti médacíj reü,interna accufatióe cóftituit. Ité Apis fetriftem dicit ualde pfratrib? fuis fcm carne, qui dicit nullà nos fepararea charitate chrifti: fcies fe qri perfecutor erat,& optabat fe anathema effea chrífto: uo; catii a chrifto fcd'm ei? mifcd'iam:& uolebat eos credere, δὲ candé miícd'iam promereri. q€[€ ptabá etfi ego tpfe anatbeima e(fea cbzífto«C Optabam aliqtri cü perfequerer chriftum,no modo optaré:íciebam qd'ipforti effent hec oia.Sed ρος cognoui ueritaté, dereliqui eos ds taliter diligeba,& ipfi nódü cóuertunt. bT quo?(i adoptio eft filíozG De ipfis e dicebatzFilius meus rimogenitus ifr.(€[€t elozía« teftamentü« legíflatío, eteris latio, noui promiífio. k 4T£tobfequíG etpzo πος eft minífterium angelorii uel prophetarum, IL uonm patres. Abraham;lfaao&lacob. m«€x. uí funt ifraelítei ex gentib? aliquanti,in quibus non eft dolus, p Ccd ín ííaac vocabítur δέ femen. In folo Ifaac uocati funt, etíàtunc filíj Abrahz:nó etià in I(mael, οἷ& ipfe ex eius ftir pe defcéderet.Item femélfaac, non ifti quí fcd?m carnem «Πα! funt:fed hi qui fcd?m fpiritum funt hoc eft, fcd^m fi, dem Ifaac. Q ui eir talis, huius promiffio eft& adoptio filiorü.Habebat ei prímogenitü Efau:& nó eft a deo di/ lectus,nifi ifrael. q€[ 3d eft non quí βΙή carnío/bí filij οείς fed qui filij pzoimíffionie funtieft(imant ín femíne. Iímael εἶ (γάτα carnalem ufum natus cft ex ancilla: Ifaac yo fuper naturam de fenibus ex repromiffione dei eft generatuss Itanuncchri(tianos promifíTio facitfilios Abrahz,quam meruit fides: ut fcilicet pater fit gentium plurimarum, τ. 4»:omíffíoníe επί verbum boceft. Hicoftendit po; fteriorem populum more Ifaac effe repromiffionis. 6([S$comboctempue veníamiet erít fare filíug. Antes nafceremini: imo priufd Rebecca Efau δὲ lacob utero Iohuog. fuo funderet, inlacob dilexi πος τη EfauIdumaádodio. habui. Qr uem locum Paulus spoftolus myftica difpu/ tatíone euentilans, fcriptum ad Romanos: duo pariter teftímonia de Genefi Malachíaq: coniungit. Sed δὲ Re/ becca de uno concubitu habens Ifaac patrem noftrum. Nam cum nondum nati effent,aut aliquid egiffent boni ucl mali:utfecundum electionem, propolitum dei ma; neret: non ex operibus, fed ex uocatione dictum cfteií: Quia maior feruiet minorí:Sícut fcriptum eft:Iacob di/ lexi: Efau autem odío habui, Hoc enim quod dicitur: Sicutfcriptum eft,& ad Genefeos librum,& ad prophe» tam Malachíam refertur, Et non folum ait: Iacob di Ἱεχί anteds nafceretur: δὲ odio habui Efau, príufd ex matris utero funderetur:íed in pofteros eorum amo^ rem meum δὲ odium conferuaui. Odium ín Efau,cuius montes qui appellantur Seir, redegi ín folitudinem,& urbes feci εἴς defertas,& a ferpentibus ac befiíjs obti Nenfolum autcm Gefi.£4e Malus moi μὲ ΤΙ igit titt ' mti }«bà (ma ari (μη DIC (0 ihi qui fria quii fiu hti ἡ lene puni irf) bise πι πμ Us itin fiin ἔν NT y LR d) Lue hin di mg Ἐπ η!: Jnd B titii Dom Lt uir adt tit [πό ΤΠ} ΜῊ hon math hti 7 pn ou vid ad jo prit ὙΠ ΠΩ qud idt j didt po? κὸν ἡ pi Td " n' ρα MM Beecbig.f€ per Ecechicle: Si, Lx - ,:-Snepiftolam ad'Komanos E«C16(οἱ aat íllaifed t rebecca.Non(ΟἹ autéItmael& "Maacqui duis ex uno quidé patre, diuerfa tri matrefunt generati:nó funtunii apud deum, fed etia lacob δὲ Efau: quiex uno funt de Rebecca nati cócubitu αΏό nafceren * tur. fidei fantapud deum merito fepatatitut ,ppofitü dei. Nunqddicit figmenti ei quí fe finxit, quid me feciftificz Nuncapfs cótradícenté fibi fuperi?increpat;óoftédes hoc ipfum qd dicit: Cni uult;iniferez:& qué uult,íindurat;Ec: quidadhuc quarié« Volütati eim€i? qs refiftere poterit Ex hocigit demóftrat eü efTe pprij arbitri] uel uolütatís; ΝΣ EC ἀρ τ Ὧ Ene Vb e INonfolá aute illa.fed& tebecca x uno cocubitu habés ΕΣ IE C HRS Taergo&nuncquos ς Tfaacpatrisnoftri.Cü em nodü náti fuifTent, autaliqd /quem uult, induratz erediruros,elegi:&— Doníeoiflent aut malit fed'm electioné propofità de— sanat i rhanbs: & ift Eiern e maneretnó ex operib?, fed ex uocante díétà eft eiquiá— qd'ingendiexíeu as ibit(rer mo cn t maior feruíet minori ficát fcriptà eft; Iacob dilexi: Efau aid τρια ΚΣ ns Bem noftrum. Ο μα sautéódiohabui.Oüid ergo dicem? Nungdiniquias—cerehicaütin coin ἃ nouüaliquidacceffe. καὶ tus fum:& mifcd'íam przftabo cái míferebor.lei£nón— iberieffe arbitrij:qui M MM εα ed 1üolentís neg; currentís.fed miferétis eft dei. Dicit tím Suet cle dri iudicio ond nat fullen«z. fcriptura Pharaoni: Quía ín hoc ipfum excítaui te, ut Fee ena et HERR Ed oftendam ín té uírtuté meá:& ut annuncíef nomé meá grddi paredes geminis quinoncre; nin uniuerfa terra.Ereó cuius uult;miferet:& quem uult, h Ie COE ἰκόδε Ἔξ ἀϊεαδήςίξέ, Ὁ ΓἼΠδ᾽ κα índurat.Dicis itàqy mihí:Q uid adhuc quxrít? Volun^ alios utcurrerét, ad/ να voca- us 030. MEL SN Lm— d o Σ hortatus e(t dices:Sic τίοης οἰκτῦ ete. Pr;»tatiem eíusquisrefiftit? O hó εὖ qui esquí refpodeas.— currite utocs CUu tentadeinóprziu/— deo? Nlungd dicit figmétà εί qui fe finxit qd me fedíli—hédats.Viintelligi£ dicat pctóres, fi con Gerti Goluerint. Dicít lixero pctórí: morte. motierís, δὲ ille τοῦ.; fus iufticiam fecerit: uita üiuct;& nó moriet..eqT ἐδυία πιοίο feruíet που. φεῆ,λς,ς In Genefeos libro dictü eft:Duz gentes& duo populi.in üterótuo:K ppfus ppfm fuperabit:& maior feruiet mi/ nori.Ergo pphetía nó de hís eft, qui(cd?m carne funtTa,cob& Bíau: fed de hís qui futuri erantex operibus boni. & mali:& ex ipfis operib? απο dei habere,aut miferi cordíá eius confequi. f«[ ícut fcríptá eft: Jacob oílexí: efauaüté odío babuí. Hocauté qd? dicit:ficutfcríptü eft. ad Genefeos libri,& ad ,pphetà Malachíam pertinet. In Geneíeos libro ad Rébeccà dicit: Dux gétes€ duo ppfi i utero tuo. Vi bfi oftedicApfs pmíffiones nó effe eorü qui(cd?m carne filij funt Abrahz,fed eorü qui fidépatrü. feraantatcpcuftodiür. g 4[&»uíd à oícemuez TBundd íní quítae apud oci zibfit. Timuit ne qd Ipfe ppterea dixe; ' rat; ut pbaretapud deti prarogatiua generis nil ualere:. fiue iam tüc fignificatti pofterioré ppFm mclíoré futuri,. nó intelligéetes,putarét eum dicere: qd? alios deus bonos faceret;alios malos,(cd'm ipforü fententià:qd erat iniqrü puníte:quinó fua fponte peccaffet: proponit fibi ex ad; uerfo teftimonia,quib? ipfi hoc affirmare folebat. αἱ) bus exéplís p breues fubiectiones reípódet, oftendésita intelliginó poffe. b&[ zP»oyft ením oícít: ZE»íferebozcuí iifereoz: c mífcóíam pzeftabo, Hoc recto fenfu ita itelligit;. lifi?'miferebor quem prafciui poffe mifcd'iam jpmereri,. utiam tuncillíus fim mifert?, fep Cuímífereboz.Ecótra/ rio iudei(ermo ξ οί nó uolentis necp currétis. Et iterü: Ergo cui? uult,miferet:& qué uultindurat. Nó em αρῖς tollit qd in ppría uoluntate habem?:quí fuperius dicit: i Ignoras quía bonitas deitead patientia adducitcEtiterü jd,*Timo,2,c Timotheo fcribit: In magna aüt domo,nó folü funt uaía aurea δὲ argentea fed δὲ lignea δὲ ictilia.Ec quzdà qdé in.. hónoré,quzdá in cotumelia.Si quis αὐτὸ mundaueritfe ab hís,ericuas ín honoréfanctíficatü, k«T Sgíf nó volen.. tío ned currétio/fed míferétía eft oeí.Hoc loco Paulus αρῖς uftpad illu locii: OQ uíd efi adhuc querit Voluntati eii., ei? quis refiftére poterit?perfoná de cótrario affumit,uez: niéntis δὲ dicétis:nió effe in nobis autrecte,autmalü age:. τε[εά in dei arbitrio cóftitütü:qui cuius uult,miferet: δὲ quéuultiadürat, Homo tu quís esqui cótradicas deoz p fic? An nó habét poteftaté figulus luti ex eadé maffa fa cere aliud quidé uas ín honoré, aliud yo ín cótumeliá? quia híc interrogatis. uoce utitur:€ redar/ guentis potius, di ne/ antis."[T eoícít eit críptura pbaraoní eC. Hoc&illi male ppo» CRfideus - nunt.Sed hicloc? duob?modisa diuerfis exponit:Siue qd unufgfqymodü δὲ finé pétórü πο; implet ut punia£ ficutfodomitz€ amorrzí, Hic ergo ià modü excefferatz'& idcirco uoluit de? ΟΠ de iam perituro alijs puidere:ut ὁ .. ppiusei? agnofceret iufticid ipfi? atcp yrutésut nec pecca rent,nec fuosaduerfarios uererent/Taleé hoc qd' in Pha "taoncgeftü edle(i medic? de cruciatu ià dánati rei mul. tis ipueniatfanítaté;cau(ías inquírédo morborü. Vel ἢ iur dex οἳ poffit criminofum ftatim punire, ad oim timore diuerfis pcenis afficíat.Stue ἀεί patiétia indurat? eft. Cef^ fante em plaga dei durior fiebat:& duis fciret eti nó con? uertí:tii etià in ipfo fuam clemétiam uoluit demóftráre, m 4L£rgo cut? vultimiferet:z qué vultiindurat.Ergo fi hoc* fic intelligit: Cui? uult miferet:& que uult, índurat; qd? fatis iniquü eft:& ita ,ppofitio ueftra concludit,ut dicatis malicíz ueftra:nó uos effe caufam,fed diii uolütate, cui cótradici nó poffit: fed refiftit híc rationi ufeípfa natura. iufticiz dei, t 4[ ῥρίσίο ítags mibi:€huid adbuc querí£«c. Apls cótraaduer(aríos dicit: Dicis ἰραορ mibi: Ὁ uid ad» hucquarí£zEt iterü infert, cófirmans hoc qd díxerat:hó' tanto magis uere quarit,& iufte ex ybis είς, Nemo eia ppriinó habes uolütaté, dicere pót de deo: quid adhuc quarít, Vri re&e argués ei? imprudétia, dicit: Tu qs esq refpódeas deo? Cui ei a deo indurat? eft:ficut tu dicis,' cótradicere fuo creatori nó poteft: quafi nó habes ,ppria* uoluntaté:ficut& lutü infenfibilis materia ποσί(uo re fpóderenó pót:quía in ριᾶτε figuli pofitüieft. o«[£2 bó tu doce d refpondeae oco τί uibufdà uidet& hoc ade hucex ipfog pfona dicere:quia ipfum eft dícereoneminé : poffecótradicere uoluntati dei alteri? miferétis,alterü in» ἡ durantis:X addere nemíné deo refpódere. Or vida yo dt| cuntià hincapfm refpondere:qd etíà fiita effec utilli ca» Iumnían£,nó debere cos fuo refpodere factorí: co qd ta»: lesfimus ad cóparationé dei,quale ad fuü eft luti artifice ὁ figmentü.In graco habet, μενοῦνγε ὢ ἀνθοωστεα eft,o hà tanto magis.'p«T Zin non babet práté fígulnelutíex οοᾶξ: imaffa facereatíud quídem vas(n bono:é«c. Scd'm hos qui hzc uerba Apfi dicunt: maífam dicitomnes in egypto commorantes; quia δὲ ifrael ibi idolis deferuierat. s Q» fi deus ἼΧ$09. 141 ..£ommen. aZ fl cuo volens oftendere fram«t. Ο uiaillumdiu— fenfus contradicentibus applicatur:hik rpondetApo/ E fuftinuitblafphemanté,X populü(αὖ uarísoperib? af^— ftolus:& breuiter recapitulat quaftionem dicens: uid fligenté. Praterea ᾧ innoxia etate paruulorücrudeliter^ ergo dicem? ad ea quz nobis obiecta(unt:nifi quia gen, iuiferat enecare.Ité cópetés refpofum:quíapatiétia& ei?^ tesuocatz, crediderunt;&illicrederenoluerunt.—— bonkas facit cos qui ρρτίᾷ habét uoluntate uiuédi,fiue 4«[ 3uftíciam autem que ex fide eft. Qr uia iu(ticia ex fide uafa irz(iue mifcdia.. emnt illi ας ΜΗ b«Ga(re apta ín. Zderei hori z.;5 luerunt. rep 3i E Cp: πρίν do«; fideüs uolens oftédere iram& notá faccre. Pott^ epofecrando leg£ iu; peccata fua, uafa ira: υ fuá,fuftinuit in multa patíétia afa írz apta ín interítüz— ftídgin iem Hift digna funt facti,& a£r niti:: ias cur non peruenit.£huare? en ctipfisad interiii* Ut oftender& díuítias glo rie fuz ín uafa mifcd κι, μα— Quisnóerfdefedque praparata. c«ΓΏ: ο praparauit in glori.Quós δὲ uocauít:no folum ex íu^— ἢ ες operibus legis. ἵνα νοῖα γος: n dxiisfed etíá ex gentib?:ficüt ín Ofee dicit: Vocabó no Reddiccam s rens Dignierantmifcdia: s plxbé meá,plxbé med:& nón dilecta, dilectá:& nó mí^'| quia falfo in operib? qa& minora cómife/ κ(ricordiá cofecutá,mifcd'íam cofecutam.Etéritínloco— 8loríad credere πον. rant, δὲ grauit fuerát πλ: η 2r. lueruncquafiíiüfticidafüidi. Ὅ«ξ ποσο: i ubi dictà efteis: INó plabs mea uos: ibi uócabunt filij| gratiam reputantes: Fs εἰν qw f ἀεί uíui.Efaids adt damat p ifft Si fu&ritnumerusfllio— dicens dona pond. e/fed etíá^;--; 2 Ζ: lui itc Seni rum ififtancg arena maris.rcliquize faluze fient. Vérbü— buslegis iuftificari fe agyptiorü exierat ο οί cofummans& abbreuíans ín azquítate: quia uerbü— putans, in legem[α΄ filijs ifr: qd'(i dc? per brediatü Dcer dásfi"Trí. Etfi dixitE(aias: fticiz, ideft ad fidem fonà acciperet, folus» breuiatà faciet dns fupert:rrà. Etficur praedixit ElalaS*— Chrifti dedignando: ifr debuit habere 5d ο Nifi dris fabáoth rdiquitletnobís femen;ficut fodoma ELA ::^: j 9 endert er im ipo igi 98 pfactie(lem*:& ficut gomorra files fuiflem?, Ric lapídé offenfionís t£. étes uocauitadíidé. dicem?,g,gétcs qux nó fectabané íufticid;apprehede^ ΤΗ lapidem, cdm eosauté q hac"d ZETA? τ᾽ nó offendit: qui aüté: cipi ίνα qnac ἃ runt iufticia Iufticiá aütqua ex fide eft. Ito fectán-— Cecus ef. Mond daorüplonadiipu, dolegéiufticias in legem íuftícix nó peruenit. Quare? ΟΣ ὦ contigit iudais, tanc Inrantüinquiüt Ὁ μία no exfide, fed quafi ex opcrib?.Offendératem. απο fua malic:a ex»' Q$suoluitfaluauit:ut—, 3::: cacauít:& Chriftum etigétesclegeritido, ἰῃ pide offcnfionis ficut fcriptum eft: Ecce pono ín:| non agnofcentes cri lolatras,q nücpferuie| fionlapidé offenfionis,& petram fcandali:& omis αὐ. Cifixerunt: Sed Bid; tant deo:& ex ifr pau ΠῚ:: círco lapisoffenfionif.-.. cos uocaret,(cd?m τς; credítínüeum, non confundetur..| Ca. X δὲ petra fcandali, prz ftimonium Efaiz, ον Ratrés: Voluntas quídécordis mei& obíecra-— dictus eff Chriftuss ες €«[ cut ín ofec oíc, M ipn et τς Ce ro] quimuliinnaiuií, P Nó ppm, duastrib?* tío ad deum fit pro illis in falucem.T'eftimóÓni— rare eius& paffione, dicii&nómi(cdiam| enim perhibeo íllís:qd' zzmulationéquidem deihabét,—fcandalüpatiuné:fi/ ο ος cófecutà, decé cribus. din foonstim. σης imiaftidamder:^5 fcriptü eft: Q:uia Mattba4a f4[ Clocabo non plebé Υ fed non fcdim fcientíam. Ignórantes ením íuftidam dei.—(an dalicabantur in πιεῖ, ἱροῦ πιεῖ. Hoc^& fuam quacrétcs ftatuere;iufticiz dei nofuntfubíecti..«o.Er Apoftolusaie 60 loco ludà fignificat. Linisenim; Chriftum crucifixü,&Cotid—" €€tnó ollecráioíle iudais(candalü: gen ctam:et non míícoram tíbus ftulticíam:ipfis" €ófecutáunífcóíam cofecutá.Ifraelitic pp'm. b«T€terít^ uero uocatis, Chriftum dei uirtutem δὲ dei fapientíam. ín loco vbi oícrá eft eío:nó plebe mea vos. Gentes demon^— Vnde& hicíequitur: Qruicreditineo, nonconfundet,—— firatin chrifto credituras:(icut düsin euágelio per para»— Petrusquoq dicit:quod credentibus lapís electus(itan Peta bolam loqui nuptíali coena facta,cum ifraeluenireno/— gularis:incredulis uero offen(ionis,- t«Γιξεοιππίο quí luiffet:& pro ipfo gentesuocant.{«[ 3bívocabuntfild— crediderítíneum;mon confundetur.Non iudaus folus, fed Όεί víuí. Vocatione gentium fignificat. k αιξίαίσοαυξ— omes credentes in eo nó cofundent de priftinis delictis, damat p i(rt. Comunicatio p ipfiseffe moftra:. Iq Of TRatrce:oluntae quídé cozdiemeíet Ca, X fucrit nuimerue filio(ΠΠ tangs arcta marte«C. Paucitaté obfecratio ad ocü fit Ὁ íllíe ín faluté. Hic feoftenz £orü crediturà effe demonftrat. m ευη enim con dit nó folis labíijs, fed€ corde pro inimicisoraz. fümmane z abbzeuíane ín equítare:q? verbü bzeufatü faciet— re. ΧΕΙ eftimonium ením perbibeo illisquod bíie füper terrá.Hi(torie hoc habetfenfus: Sicutego uer,— emulatíonem quidem oci babent i fed non fcóm fcfentíaim.: bum abbreuio δὲ cito definio: ita deus hocomniueloci/— Habent(cientià fectandzlegis, fed non intelligunt:quía: tate perficiet. In prophetiaautéuerbü breuiatü,nouum—— Chriftus fcd m legem uenit. Et quía per legem iuftificari teftamentü accipit: quiain eo breuiter cóprehenfafunt— non poffunt periclitantur reuera,fi ine(cientia fia: quia omnia&clau(ía. m[rficut pzedixitefataa. Benepra/— fepeuertiturincontraria. y 41 3gnozantee enim(uftt^ dixit:quía fuperius(criptum eít, ο iMífiofisfabaorb— cíamoefet(uam qugrentee ftaruere!(ufticig ocí nó funt fube relíquiffet nobie femen€. Cr uía non eft paffus paucos— fectf. Ignorantes quod deus ex fola fíde iuftificat δ. fü/ iuftos perirecum multitudine impiorüinfide,nifi femé^ ftosfeexlegisopéribus,quam non cufiodierunt effepuAbraham Chríftus fuiffet miffus ad populum liberan/— tantes: noluerunt feremiffioni fubtjcere peccatorum,nedum quicorruiffe. p e[éOuídergo otcemuo:qgenteg— peccatores fuiffe uiderentur:(icut fcriptum eft: Pharifzt que nó fectabant iu(ticíamrappzebenderütiufticíam?Sifu^' autem fpernentes confilium dei in femetipfis,noluerunt periora ex perfona apoft: li dicunt: hicfibiiterü propo/—baptigari baptífmo lohannis. Item quía facrificía Ιε/ nit:quía poterant dicere,(i nó eft ira ut dicimus: quianó:— gis:€ cetera quz umbra erant ueritatis, qua per ΟΙ’ eit uolentis negcurrentissquomodo gentes inuenerunt.— ftum perfici habebancpra'feniía Chrifti ceffanerunt;cul* iufticiam quá nundp antea quafierüt.Ifraelyo quarens:— crederenoluerüt: Bene dicit Apoftolusjufticiam fuam femper iufticià, nó potuit inueniretSí yo totus füperios' quia íam non dei efi,(cd ipforum, Finisenim: πα 4 Ay fini tef [ral fuot tit; E uU Ty | Kt Mns τε E ET BR iof ΠῚ f Cu Mitt ir jpuitil potui. maid. ag c lica ipit TO didt £m Ἢ. aou jo ; noi icit mi, gm can d ἠ δα s gant " piedi £euit θα(üftícía que ex B η epiftolam ad'Aomanos CA a«$inisen legiaicbziftio αηδία orit crediti. Talis et illequichrifttum credidit; die qua credidit, qualis ille qui uniuerfam keinen b€ Zf»oyfee em farípfit:qim ribus, altera fola fidei. c^£g, que ex lege eft.Ipfe Moyfes diftinxit in Leuitico in. tet utrág iufticia fidei fcilíceratqs factorü:qd altera oper X$o 142 quíímiocant llüit, Vnus dominus omniti&'abundansmifericordía& falute/habetundelargif. mn 4[£mnía eim uim qniocanerit omen GONE aluueerít.£xuó ergo ínuocabunt/ín qué non credíderünrzIn Iohele.De gen"2. tibus obiectio iudaorii,qd deum inuocare nó REDE obrfag o.&[ 2ut quomodo. credulitate accedente fiat. Ité Apfus ofteny: dére uolens differen; tiam iuftície legis, ac fidei, tete uocat Moy. fen.Ite docente de iu 7 fticia legis, qui fece 7. rit homo, uiuet in ea, De iufticia aut£fidei:Ne dicafínquitin cor detuo:qsafcendetin. €xlü:hoceftine dubi. tes credere mandato, qd futurü eft annun». ciare chriftü, qui uen. turuseft daretibiiu/ ὃ Finisémlegis,chriftus:ad iufticiá omi aedéti. Moyfes c ém fcripfi:qim(μα que ex legeeft:qüi fecerithomo, uiuet in ea. Quz auré ex fide íufticia.fic dicit: INe dixe ε ris in corde tuo, qüis afcédet in ceelü,id eft ο dedu cere;aut quis defcédet in abyffum:hoceft chrift à mor t tuís reuocare?Sed qüid dicit fcriptura? Propeeftuerbü ín oretuo,& ín corde tuo, hoc eft uerbü fidei qd' predi e camus:quiá fi cofíteatís in ore tuo drim Iefum:& in cor. detuo credideris, qd' deus illum füfcitauita mortuis, ὃ falulis eris. Córde em credit ad iuftíciá:ore αὔτ cofeffto k fitad falute. Dicit em fcriptüra:O mis quí credit ín illa, credet εἰ! quem non. audieruntz£àuomodo. autem audent fine pae dícante2£3uomó vero. - pzedícabunt i nífi mío . tatitur? Ciuia.nunds - ad illos pphetz funt: τη, p.«put. cupiam eft:£2p(ρε). cíoi ipedes euágelícam tím pacem: euangeli. cantíum bona. Ittorü: pedes pulchri fant qui pacem. annun/ ciant: illorum autens - qui annüciant fzculi: ης ον. Sire! Pur em idé diis omníü,diues in omes qui inuocantillü.O mis 4 4 Sednonomnea. Boctéporenemo per," em qüiícüg ínuocauerit nome dní,faluus erít.Q uomo od sia P ἘΠ ΤΑ eetoo inuocabütín quénó crediderit? Aüt quo credent— audierunt, ad quos wr ipi ἀνε Ὅλα. εἰ φαξπό audierüt? Quo autéaudiét fine przdicantez ore e rend| dam ex hoc loco püz p Quó yo prxdícabütnifi mittant:ficüt fcriptü eft: Qz. nemo eft deftinatus. i gs operibus mer 2 éd nóomnes obediüt euágclio.Efaíás em dicit: Dfie, muínro?Quiscredit— duluerba dedarant* quis credidit auditui noftro? ES fidesexauditusaudí 9$ RR snobis, D quídeuita interroga. t tasautem peruerbum Chrifti.Sed dicó: Nunquidnó—atjsannuncaremus.— tus eterna, mandata: audiuimus, e(£r. legis opponit dicens: Mattbig.e Si uisin uitam ueni^ re ferma mádata; Vit. Y ifrael nó copnouit?Primüs Moyfes dixit Ερὁ ad amu ΓΗ Hicrefpoy intelligimus: qd qui lationem uosadducam innon gentem: in infi fio Apoftoli. t ας. fuo tepore legé ferua^ tionem uos a ucamin nion gentem: in gentem ii^ oíco:THunquíd nó au. d iw Rid e pientem ín iràm uos mittam. Efaíásautern audit δὲ di, dicrunit ét quidem.| nam."Truseetux:; b tíam ante illos δὰ crfideeftíuftidaificof^ cicInuentus fum a non quxrentibus me: palam dppa-— dire confirmat, Uoc** etilleoírerío ín coz/ lle vaudierunt?Et quidé in ómnéterrá exíuit fonus corü:& r in fines orbís terrx uerba corum Sed dicó: Nunquid go fides ex auditu: at» ditus autem per ver^. v.([3nomnéterram. ^" eundühiftoriàdele/ . detuo.Tlle quidem f&/ gehocdixit:fed Apo)—^ e ταν ftolus illud ad chriftum aptat: quia lex necin coelo fuit, necinabyffo..Siue ideo illud(emper iubetlex meditari, utibichriftum ualeantínuenire. e«[uícafcender ín ctdlumi( eft cbzífturm oedacere: aut quíe oefcender ín abyfz fui εξ Q:uià Chriftus deus δὲ homo eft, in. eo quod deus uerbü,qui ci ín forma dei erat, femetipfum exina^ niuitformam ferui accipiens, factus eft homo: Propter, €a dicit: CLuis afcédet in coelum, hoc eft chriftum dedu/ cere, Deducete dicit(cdm formam dei:reducereaute ex mortuis, fcd^m formaferui, f 4T&ed quíd oícít fcríptura: "[»zope eft verbü ín οὓς tuo et íi cozde tuo: boceft verbum. Der3o,e fideí αὐ pzedícamua.In Deuteronomio. Νου fcilicet te^ * τιν” ftamentii, σα&uía(i cófitearío(a oze tuo ofím fefumi et (t code tuo credíderío«€. Teftimoniü cordis,eft oris con feffio. b 4Γ&aluue erío. A delictis praterítis cü futuris. (4L£02dc eífi credit ad(uftícía:o2e aüit cófeffío fit ad falute. Ergo(i fides fufficitad iufticiam,& confeífio ad falutem, inter iudeum& gentilem credentes nulla difcretio eft, Efa,gs.2 f 4T£»ícit eii fcriptura:€inníe quí credít(villi. In Efaía, /Nonfolumiudeus. lion confundetur. Nolite ergo. tios illos confundere de priftínis actibusquos fcriptura "dicitconfundínonpoffe, m«p fflon enim eft o(ftínctío 4udei et greci; am idem vorige orinitiiofueo(n ortinea c tui hís qui meno interrogabant. Ad ífráel autem dicit: eríuít fonus eozur: et πε oobío terre verY ἜΝ:. baeo. Vult ποςτεftimoniü per Allegoria, uocibus intelligi prophetarum.. κ GSedoícortfflunquídífrael non cognouít? Gentes effe uocandasadfidem. y«πεί moyfee ofcít. Ideo. prímus Moyfes: quia omnes pene propheta poftea de entium falute díxerunt,$—{€coad emulatíonem Yos adducarm(i non genrem:ín gentem infipíentem/ín iram voeiníttam.In cantico Deuteronomíj. Anted credide/ Deut, e rint deum, non erant gentes dei. CLuafi ergo dicat, eos qui non funtgens mea,uocabo: δὲ credent mihi ad ue/ ftram írritationé:ut quibus maiores debuiftis effe, gau» deatis zquare:ficut fi quis habeat filium inobedientem, & ad corrigendum eum, dimidium patrimohíj fui ,det feruo fuo, uttandem ille conuerfus gaudeat, uel fi tan? tum accipere mereatur, Síue non eramus gens: quía mortuieramusinpeccatis, 4«[fíaíasautem audítet vícít: 3nuentus fum a non querentibus me. Gentibus quae non deum in lege,fed in idolo ignoranti requirebant, b«p flamapparuieío quíimne non(aterrogabant.Not deum, fed demoniía interrogabant per augures& ha». ruípices idolorum δὲς aftrologos, suns c«21d(frael οὗτοι oícít. Ipfe qui talia gentibus ire pros mifit iudzís: ecce qualia comminatur, ut(ciatís utrungg. pradictum. d ες Tota die Tota die Zomm en. Ε 3« Zotaoícerpandí.Tototéporemirabiliauelplagas— fcriptum eft:Nificredideritis,nG intelligetis, t(LSíat Eta» Ια S icriptun S ds,ni ὔ ἣν, oftendisE necficcredereuoluerüt. b(T25a[αἰριᾶ& ῥδεᾶίε(llo oeus fpifi copunctíóta«e. In Είοια. Απ Q}" nuemeao ad populum nó credenté εξ, Extenfio homine uita& mors:qd placueritei,dabifilli:neliber/- 4 manuüjilegoricefignatcruce.^ Ca. ΧΙ tasícilicettollat arbitrij.Deiérgo dare,permittere eft.Spi ρ - 3coergo:"ilunqutd repulítoege populüfüü?^ ritumaute cópunctionis,que defyderabant.Semper ein; E ZibfiQuiafansill— τ, LR ας i o obs amb Bde xs uf E m humiliauerat: modo κα 8 1;: adu ΓΞ--&reduliinam Π uolui ῄ quaíi bonus doctor b Totádie exp ἀπά mánus meas ad P opulum fo creden fent habere fpiritum. ᾷ -εδίο[ατατ eos, neillos tem.fed contradicentemmihi,^: Ca. ΧΙ fidei acocpilfent, Sed μ nm EXAeFDAFE ιν t Ico érgo: Nunquid deus repulit populá fuüz ον m; repulit,nec femp,nifi-ᾱ- Abfit. Nam δὲ οοὸ ifraclita fum ἔχ femine, bitant;& ramío ac" E ΡΟ cero ποσα a.! Abrahádetribu Beniamin. Non répulit deus plebem. Rene fimm(ibl d fum.Siomnesrepalif ὁ fuá quá reíciuit.An néícitis in Elia quid dict fcríiptu Hocéiilocoppheta-^ SR» ra:quéadmódá interpellat deá aduerfumifrael?Drie,- ἐς ipRdelp" qui m" vetribubeníamin.No i prophetas tuos ocdderützaltaría tua fuffoderüt:&€gO habet cüunufquifqy 5 : e mi krelictus fum folus:& quarüt anitná meá.Sed quid diat Feo ipeenn/ E" 0 eie 157 κ” νε ο ΡΣ ἢ w^ 4-- í - plebéfuá er Bídui.—illidininü refponfumzReliqui Pap milia uirorü,: 1um,dei dicat trade, ᾗ iit Ια nó P AR ἃ qui nón ciruauerüt genuaante Baal.Sicereo&ín hoc: eant TODA; ατα. gd ainnetc, Ptépore reliqüiiz fcd'm electione gratia: dei faluze fadtx. q libertate. Haceis à tieín€i ἠά Midi fat 5 funt.Siáutegratía, iam no ex opetíb?: Alioquin eratia“ fet ep prsrqua e rurd.InRegülibro,^; π m 9. αν e;,: no ftatim peccanti m fcriptüeftdeElia, 1 fam no et δ atia.Q üid ergo? Qd quaxebat{πεῖ μος ἐπέεγε uindictam, nec i b 4L£àhucadmodt(/ ς nó eft cofecutus.Electió auté cofecuta eft: cxtéri yo eX- bonis BEA ruf i terpeltor Set adierte ε cxcati funt.ficüt fétiptá eft: Dedit illis deus fpiritü com ML Oe podes| Ἢ biam tollitne glorien punctionis:oculos ut πὸ uideant:& aures ut nó audiát, tant: ficut de uelami/ s Gift crediderat: Σ ΕΓ ín hodiérná die. Et Ρα dixit: Fiat menfacorü^ Pecordis, M Coin is — dpfifoliremanferunt Coramipfisin laquei& in captioné& in fcandalü,& in. vauíd oícít: 4íatméfa 6.69. . deo.(ALEbfie ppbo— setributioneillis. Obfcurenf oculicorü neuideant:&— to: coram ipfi«tiet hi E: raotwosocideürz.''&: Ἐν.1p. vorum{Π 0 femper Omnes pphetz, illa y dorfum eorü femper ínamua.Dícó ergo: Nunquidíic(mopmua. Aliterfemp Όἳ Y tfimodo fciebatque" 5 offenderütur càderent? Abfit.Sédillorüdelicto:falus—íncuruá onera peto» illis fuiffenta driore/?. ft eétib? ut ifl ΕΞ len£ 5 dífü d ΠΕ Πε diuiri rum:ucnó dímittant| uelata, Vii&rex Hie; ὃ Ον getib^ utilosazmu επ΄. 1de Ιένα πΟΓΗ diuitía: ni(i crediderint: quía r | remi dubie intrt^ funtmundi:& dimínutio eorü díuitiz: gentiü:quanto. in paffióe end bea, ή : gat:liíneahoraqua ς ᾿"talea tis- εν θε 2^"ho, 1 5. tifuntpafcha come; camilloloquebarur, ὃ magisplenítudo cord: Vàbisenimdico gentibPrzgdiü ἄξιος, Προ επ delli n j|. apudeumíermodii— quidem ἔσο furn genti Apoltolus, minifteri meum^ phetat, qfaluatore pi | A Re: baber et, Sed$ FIR Side: oie Eyes Preis bonorificabo,— aceto δὲ felle porarün^ | 44 Regt.4.e dicit: quomodo Ὡς og ui ras"ds&tiipfis dicit Petr*:| |l; disab codita me:Itá: due ew A i. Et nunt fcioxquia per Aát.s.c αἱ i ergo δὲ Eliás hocloco prater feelTealios qui deüicolerét,— ignorátià feciftis hocPoenitemini ergo,& bapticer απ d j ignorauit. k(T σε quíd oícit illi otuind refponfum C δι... quifqrueftrü.EtipfePaulus poft modicü ait Et illifi nó Romac ι i Jppheta tanti latuerüt;quantomagis uos nefcitis multi— permáferintin incredulitate,inferen£:ut(ciam?quia fpi,:: itü ! iüdaorü& faluatifunt& faluandi. lé€uínóocuruauez— ricus cópunctionis facultate illis nó abftulit couertendi, Νὴ } rünt genua antebaal.Non folum immolando,idolís ferui Deníc(ftatim ipfefoluit in fequétib9 uerbis, Itéfacerdo; pii Ἢ tür,fed etià delinquendo.Si ein deus factisnegatur,utig:— tescüarbitrant: qd fichri(tü interfecerint,haberét femp tq i δὲ demoneshonorant. ΙΙ«ot ergoerínboctempoze,— menfam facrificiorü δὲ decimarü facta eft íllis in aqueit, t |.. Sicutergotuncnóomntes perierüt, ta& nuncalíquantí— Perdiderütem téplüi in Quaná fpem habuert:& πᾶς funt μ :. faluant. ne fielíquíe fcóm electíoné gratíe oeífaluefacte— inter gétes maledicti. YQ 2(co&:ffundd ficoffenderütz t | futit. Electio gratiz,fides efi:ficutopera,ele&tíolegis,Ca^^ Modo iterü partéreleuat iudeor, 5T Cit cadefét. νι, pu ];terüm qua electio, ubi nulla diuerfitas meritorum? Nó penit?& irremediabilt ceciderüt. a T€5(lloz( velí/ ftp | οὐ Síautem gratía/íam nó ex operíbue.Ne dicerétilli, de— ctüfalusé gétíb?«C. Vía adeo illos dilexit, ut pter falu LT P. quibus Elíz dicit: Iufti érant: ifti yo peccatoressquomó— temillorü gétes uocarent:Qeas uidétes ad regnü deiad/ pt l. ele&i(unt,fubiecit: quía& ipfi gratis faluatifuntficut&^ mitti,uel(ic facili? cóuerterent.[τ quia difpéfatio dei ita t || gentes. p T οί gratía(am nó eft graría. Qruíagra/-fuit:utp mortéchrifti,ome gen? humanü αἰ πατεῖ: ficut t | tüiturn munusappcellat, q«|&»uíd ergo? ΕΘ qugrebat I diis dicit: ΟΠ exaltat? füero,oia ad metraham: ideo Tolurs.é li Ι(fracliboc nó eft cófecutug. Ideo i(rael totus nó eft confecu... dicit'Sed illorü delictü falus gétium. Dicés aute: νεος hs li tus iuftíciam: quia eam nó ex fide quarebat,fed ex folis-&mulen£,oftedit:quía ni(i gétes chrífto credidiffent, re/ Wu. | operibus legis fe iuftíficari putabat: cum maxime legis liquíizillorüi nundpfaluatzfuifTent, b&L€39 νο dts Plattb.33.c mandata cótemnerez, Vndeafaluatorearguunt:culice{Ποφῇ oíuírie funt mdi«c.Si delicti eorü tantü uobis pro[t τς liquantes, δὲ camelü glutientes Item ,ppterea hocdicit:—fuitsutfine operibus legís, uos illis facerét coharere:&(d Qu quia iudaorü erant ,pmitfiones, per quasuenturuserat—paucieorücredétes,oés uosad faluté uocarüt:quáto ma lar . chriftus faluare eosa fuis peccatis:fed quiauenit&non gisfioes crediderüit, prodeffe poterát uobis p doárina? pi - crediderüt;ideo dicit: Ifrael nó eft cofecutus, rq€ lecíüo— c[ Clobíoeri oíco gétib?. Vultoftéderead iudzorü falu tv, αυ cófecüta eft. CLui per fide electi funt. 9Q[€cteríWo— tem magnoperefeftinare, Ὁ«| 2E díu ddé eco fum'gérít(iy excecatí fant, Cateri per infidelitatem excacati funt: ficut apoffolueuninifter(G πο τ bonozíficabo, ΩΣ diu fuero in Ἢ οὐ εοτροτς[κῃ am tuia| LA d Ν΄ Απ! (μή ὦ T kg ἀν. [άν| xe qas| d dae Ημ”. nem. Δ. ciet tico sino tni d VT d d: nidi daro μέ. ox dint ἀπ jobs fg quon edd joi otn infr a finepiftolam ad/Aomanos. torpore cóftitutus,honorificabo minifteriti noftrü:dum exemplo meo, plures eorum faluare contendo. à Q[ f quomodo ad gmulandum pzouocem carac meam. Vt omni modo talem me exhibeam,, ut me defyderent imitari, b€€:(aluoc facíam alíquoecy(llo. Vel aliquantos,quia noluntoies. ce oí: erf amíffío eoz( recon eiliarío etmundi, Νε;* honorificabo,fiquó modo ad xmulandum prouocem petitquod dixeratía.* carnem meam:& faluós faciam aliquos ex illis.i énim erus. Ὁ[ue Difumptío nifi vítaee* amiffio eorü recóciliatio eft mundi:qüxaffumptio;nifi momo: Vnde gen/«uitaex mortuiszQ) fi delibatió fancta eft,& maffa-Er. Prémor slirádixfancta,&rami. Quod fi aliqui exramis fracti €x illorü uiuerét mor te«Ἐκ iudzis mor; δ funt:tüi auté ci oleafter efles,infertus cs in illis:& focis muischrusudiaps kradicis δὲ pinguedinisoliux factus es: noli eloridri ad Sui ds inde libera. uerfus ramos.Q, fi ην tu radícé portas, fed pM A Poe see ad υερτὰ ριον! radix te.Dicis®o:Fractifantramiutegoinferar.Be^— ftrt fies Apnd homi ει απουίαιι Λνῆς mne pres incredulitatéfracti funt. Tudutemfideftas:— bileetaridos furcu;ie zd fidem αἱ;»noli altá fapére,fed time. Si emn detis naturalib? ramis KS reformare: apad udai ἢ crediderint, Ρ nó pepercit;ne fortenectibiparcat, Vide érgo bonitaté deumomnia poiibi emos adum«& feueritaté dei.In eós quidé qui cecideruntfeueritaté:— v id cfituerna Ίαν αν ,inteautébonitatédei.fipérmanferísiubonitate.AMio-— fpa Cras sno maffa. Si dui pau/ e qüin δὲ tu excideris. Sed& illi fino permanferintíníne— patrescorum natura NOS ag&omne;'aedulitateinferent. Pótens eftem deus iterü inferere em en eB, de fi credant. Hicprimi/» illos. Nam&fi tu ex naturali exafuses oleaftro:&t con^— ra:& per(ucceffiones tas Cnm Sie; tra náturá infertus es in boná oliuam: quanto magíshíi pen icon en lum μεδτποτῦ, ui^ γ quifcdim naturam ínferen£ fus oliuzzINoloéniímuos^ naturaliter ἀρ E bus Chur fim; nent fratres myftetíi hóc, utno fitis uóbifmetipfis ἰρευτιυοῦ ee Cape dixfanaaictrami Ra, 5fapiétes:quiá cxcitas ex parte contigit ifrael, donécpleNN wg. NI$76 tibifi peccaueris... p.«T Clídeergobonttater et(cueríta/ tem oci. Contra eos qui alium deum iuftum,alium affe; runtbonum. Etcontra eos qui negant deum in peccan; tibus uindicare. q€ 3n eos quidem quí cecíderüt ες; títatem:íin re aurem bonitatem oeí, Q uia illi iufte fractí funt,€tu clementer infertuses, r 4T Cof permanfería(n bonita te.In fide,qua tibi deí bonitate collata eft. 661&líoquínet tüek; cíderíe:(ed et(llí fi non permanferínt ín íncre/ dulítate/inferentur.Sin uero, δὲ tu feueritaté fenties,&illí bonita/ tra naturà gentilé po dix,patriarchzrami,| pitudo oétíum intraret:& ficomnis ifrael faluusfieret.— Pulum in(itü dicitin apti: δος εἴ, δὲ primi 8''..».fadice:hoc eft, In fide δὲ noui(fimi fancti ex ξ 8 icut fcripti patriarcharum:& nó tpfis funt.Ité hocloco Ícd'm naturà arborü gadicem, Abraham fignificat: quoniam propter fidem, pater multarü gentium uocatur. Ramos tero pofteros eius,fidem fimiliterretinentes. 6.«[é£3uod(íalíquí ex ramie fracti funt. Non ppter té fracti funt, fed ,ppter illos tu infertus es, quia illifractifunt. b«[Z aurem cum oleafter effcoiínfertue eo ín íllío. Olea quidem, fed inculta atqpfilueftris.Item hoc loco cótra natura gentile populü infitum dicit in radice,hoc eft, 1n fide patriarcharum:€ non fecundum naturam arborum quafi infertum, pro príi generis fructum ferre: fed bonitatem radicis fequi, inquaminfertuses,{«Ltfocueradícíoet pínguedí; πίο οἴίυε factus eo.Radicis patrum, pinguedinis Chrifti, k«1 Bolí alozfari aduerfue ramoe:quod fi glozíarío: non tu radícem po:ae i fed radíe te. Noli de illorum perditione gaudere: alioquin audies quod non illí per te ftant,(ed tu per illos. Nectu illis uitam praftas,íed illi tibi. [€£oício ergo: fractí funt ramíivt ego(nferar. 3ene pzo7 pter íncredulirarem fractí funt Tu dicis ideo illos fractos, uttu inferaris: Videamus fi propterea,& non magis pro» ter incredulitatem fuam ceciderunt, m«υπο ft3.Non ením deus períonam tuam acciperet,& il/ losfinecaufa proíjcere. m«['fBolíaltum fapere!fed tí/ ine. Q.uidam hunclocum non intelligentes, nec atten . dentescau(am uel períonas, de qua δὲ de quibus loqui/ tur Apoftolus, putant hic fapientiam effe prohibitamne QLuodfiítaef(ecundum illos, inuenietur fibfjpfe con/ trarius:qui hic uetat, quod alíbi,ut Ephefij& cateri acci piant, magnis fupplícationibusad dominum depreca; tur, Noli ergo altum fapere, δος εἴς, noli contra eos effe fuperbus.. od&íením Ὀευ naturalibus ramfe non pe; petcítine(οτε nec ríbí parcat. Si illis non pepercit propter éncredulitatem, qui ex radice fancta(uns; multo minus qua( infertum,proprij generis fructum ferre: fed boni; tatem radicis fequi,ín quà infertuseft, καὶ«[£t contra naturar ínfertue ce ínbonam olíuam:quanto magíe bí quí fecundum naturam(nferentur fug olíug. Contra naturara eft oliuz inferereoleaftrum:quia magis ramus(olet uim radicis imitari, ᾧ radix ramorum infuam uertere qua; litatem; y['fBoloením voeígnozarefratreo.Hoc τὸ) tum contraillos,nefuperbiantgentes. 54{ 2E»yfteriuimi boc. Arcanum quod hominibus ignotum cft, quare faluatz funt gentes: quia occafionem εἰς falutis etíam cacitas praftiteritifrael, 4€lrmon Πο voblfinerípfis fapíentee, Ne fecundum humanam fapientiam dicatís: Nos deus elegit, δὲ illos abiecit, Ὁ. 4[ ε ία cecitae ex parte cótígit ín ífrael.Intancum ifrael δὲ delicta δὲ perfidia occuparüt: ut ueniret tépus, d gétes omnes admíttereng ad uitam:& ita omnis ifrael per fidem folam faluaretur; quomó gentium plenitudo uíta aquales effentin Chri» fto:quía ínzquales fuerant in delictis,«ΑΓ onec ple nítudo φόρα intraret:et fic omnío ífrael faluue βγει. Tarn diu permanfit, donec gentes(αἰ μαῖα uiderent, qd? om/ nes uocati funtad falutem: fiue ex Iuda δὲ ifrael,& lege fcilicet.Item hocoftendít:quontà intrante in fidem Chri fti gentium fupplemento: tunc gelo δὲ emulatíóne per meti, reliquí populi iudaorum credentes in Chrifto falui fiant.Praponítautem interdum Apoftolus gentes, populo hebrzorum in fide,ea ratione, quoniam etiam ᾖ aliquanti ex illis Chrifto crediderant: tamen legís Mo faicz adhuc pracepta feruabant. Vnde& ipfi poftea ex^ emplo gentium, chriftíanam fidem, integre cuftodire coeperüt,Nofi enim pro multitudine, plenitudine dicit: fed quia repletifunta domino noftro:ficut& ipfeait Pau Ius decredentibus: Et ipium dedit caputfuper omnem ΤῊ t B"eccdeíiam, 145 c Ἠλίετει δις ecdefláim;qua efl(οιρςιρθας plenitudo ciusiqüi om/ niainomnibusadimplet.&« cut fcríptá eft: Clenfet ex fion quí erípíat et auertat impferate ab íacob. CL uidam hacomnia futura exiftimant. CLuibus reípondendum eft; Ergo& hocteftimóntum: Venictex fion qui eripiat t ipfo omnis creaturaaccepitinitíum,& per ipfum regit, & in ipfo omnía concludun£ nec ipfe continet ab ullo.: 6«| 3pfibonoet glozía«c. Ipfe folus glorificandus efte cuius cft ctiá qd'fumus δὲ uiuimus,ac mouemur.Simaul τ€€uoniá eelpforet per(pfütmiet fa(pfo fimt omfa.Ab. G IR MN RTL CS ftus adueniat libera, 5 DiCüt fcriptum eft: Venietex Πο quieripiat δὲ avertat«ταύ, dcus íd effe: ex re: Ra deo protépore.» ímpietatemab lacob.Et hócillis áme teftamentá cim omn Ὡς τς| opu ML dad c abftulero peccata éorü.Scd'm euángeliti quide iniri* ον lis,quó pereunt non* propteruos: fcd'melectióne autéchariffimi PpErpa^ να re eS ὃ«ΓΕῚ f tres.Siné poerittétia er funt dona δὲ wocatio dei; ΙΟ αργα, Ἐν quodde. punidiábílueropaá semaliqri& uos no credidiftis deo:nünc auté míferícor-:[s ευδρεμιθα eiat, eom. sme e díam confecuti eftis ppter incredalicaté illorá:ità&ifti ᾿ ME ΙΟ, εν Hicremias:q?nónífi 1 nunc nó ctediderüt in ueftrá mifcd'íam, üt& ipfitmnife^ intelligedum edocet ποὺ abolitis peccitif.& rícordíam cofequant. Condufit em deus omía íri ποτό ορ E xt νο inni mifércatur. O altitlido díuitiard fa» ibas ER NS Inm» ΜΑΝ ΡΟΗ Qua de nobis pradico,Chri, ο eius,Sininueftigabilesuiz εἴ’.( üisem cognouit fen^- fen&i dii ἀἰχούαει πιο. fium prohibentesnó? furn diiiaut quis cofiliari? eius fuit:aut qüis prior dedit^ é&ib? loqui ut falua do dícit,quales fe εχ hibere debeant,utíer tQ orando Ὁ illi& retribue£ ei? Quóniá ex ipfo,& pipfum,&ín ipfo 1 fum'domibi habere poopter patrég. δι δι« ctíoné αἰξ cbaríffümi ο funt ERG honór δὲ οἱοτία ίη fzcula fecilorü: Amé; ^w Bfeabitaqruos fratres pérrni^^ Ca. ΧΗ mereantur, που» de dogmatibus dicit credai i(Ti/ ínciam moralía.do ΡΗΝΟ:: ἢ fericordiam deí:ut éxhibeatis corpora ueftta; nns Y€ Ἴδετπιίον. menda ALONE v hoftilmuíaentéfancta deó placentéraróna Ποιά Dee CLE VH E Hp à bileobfequiíum ueftrü.Et nolitécoformarí huic faculo,^ liberati fum?. με Gt iden, Ben po fed reformamini íti nouítate fenfus ueftri: ut probetís qpea een à pei enn πὸ pe c quz fituoluritas ἀεί bóna,& beneplacens,& perfecta.. anima, nóanimaliü, nic Abraha free« Dico em pergratiáqua: data eft niihi órnib? φ' funt er οι σα dictione ponite f interuos:ón plus fapere cp oportet fapere, fed fapere^ imaculataoffereban fj crediderint, falua/& ad fobrietaté:& unicüiqg ficut deus diuifit méfura Πα. bugtur, f«ία em πῆ εἰ vosuó ce, 1 oicütem in uno corpore multa mébra habem?: omnía |:^ auté mébra nó eundé actá habét,ita multiunü corpus dídiftío oco. ando ᾿ adhuc iili credebant; s« Buncautémiíferf cozdíam cófecurí eftía popter fncredulítaté(llo268.Non ueftro merito. b qT Sta et(Gi nuncnon credíderüt ín veftrá mífcófam. Mifericordia: 'gentiü, Chriftus eft.{4 etípfiinifcolam confequan£. Intantü nó crediderüt:ut& ipfi operib? fuis nó iuftíficeri tur,(ed mifericordiaficut& uos, k€f£onclufit ε oeua omuía ín(ncredulítate.Non αἱ cóclufit fed ratione conclu fit quos inuenit in incredulitate, hoceft, ἱπάσος omnes & gentes híc conclufit: quía antca tudzi peccatores tmi erant,on etiam perfidi: ροή auté Chriftum nó credi, derunt,gentibus funt equales:& omnes fimiliter miferi cordiam confequunt,[df&iromníum mifereat. Hac de caufa. me(Ὁ alrítudo oiuítíar( fapíentie et fcíentíe oef. Laudat fapientiá dei: quitamdiu expectauit fcd^'rn pre? fcienitiam,donecomnes mifericordia indigerent: ut ὁ ΠῚ) níbus de falfa iactantia operügloriatolleret. π[427 íncóbzebenfibilía funt fudicía eíus/« inínueftígabileo vig εἰ. Iudicia dei,abyffus multa. Aliqui enim comprehendere nonpoffunt.. ὁ([£uíocním cognouit fenfum oomíníe Ante nemo cognouit: nam in prefenti ipfe Paulus πο fciebar,quialtjs oftendebat,Nos aute fenfum domini ha bemus:Siuelegem ipfius per fe nemo cognouit& nemo pecultarí deo confabulatione infiructus, doctrina nó in». digetlepis..p«δα confilíaríus cíue fuit? Vc eius noueritfacramenta. ἃ«[2lotquío pzío2 oeditillílet re» tríbuetur οἱ. CLuis priorfecitaliquid boni& non dei mi fericordià glorificet, fed(uo fe merito recepiffe glorietur,. tur.& uiua. y«Io, ftíam víuenté i fanctá, Hoc eft;caftam& alie: nam ab omní.morte. peccati.$E copla centé.D fio, nó hoib? ' C 5^ e tfplacetefiuetalisel. placethoftia. 44 4fationabíle obfequíti veftrü. Omne: opus bonum tunc placet deo,fi rationabiliter fiat. Nam: mercede priuatur: utputà fi quis hominü caufa ieiuna, bonüobfequiü infipiéter facit;ita& deomib? adiacétib*. fentiendü eft. b[t nolíte cófozmari buícfeculo«c. Νο} lite fimiles effe filiis mundi, qui fadi eftis filij dei: fed re» nouate fenfim ueftrü pet qué regit corp?&oiamébra dirigun£,ut etíá corporis actus noui fiant: ᾗ pofitis uo/ luntaté dei& fenfum ei? agnofcere, Hac ei πῦ nifi nouo fenfui reuelant. cT XPonaiet bfiplacéo/et pfecta. Hoceft, qd bonü Πε δὲ meli? δὲ optimü... o 4Γ ῥδίοο erfi per.gratíá quie cata eft rmíbí.Prohibet ufum humanz fapietiz, qua prater legé eft:nó fenfu pprío loqui fe dicit,fed authori/. tate gratiz dei, e qp€? mnib? d(unt(nter γοσ αἱ funtfa cerdotes fiue doctores: quorü cateri fequunfexemplü fq 16 plue fapereifs opoctet fapere«€. Plus uult faperej" qui illa fcrutat,quz lex non dicit. Vnde& Salomonait:fumus-' Altiora tenequaf(ierís:& maiora te nefcruteris: fed qua: Eco przcepittibi deus,illa cogita femp.«T€t vnícuíqficut. oeue oíuífit. Norandü qd deum dicat fpiritüfanctü, quà. ad Corinthios ait, dona diuidere fingulis proutuult, s, Corb b€«L25enfurá fideí. Men(ura fidei;uirtutis intelligéda eft gratia: quánon nifi fideles accipitit.(ῑδίουι city(tt vno. cozpoze multa méb?a baberus cc. Per cóparatione corpo rís,cos ad cócordià cohorta£,ne uel hinc móueant:quia. donaaccepere diuerfa: novenimt potttanrommia babes: inguli, git ων ftat aci à e ἐπ Fidi, qii uni «Ομ ἀμί que ἀμ γ{ b fern ordi |{90 tri iab det, ΓΙ , patti! Vei ifi dtns b boli βία ἐπι NU ἐν Wdttq δὶ ὑπ & Et tin afr Dd T bu timi hitrii (οι ΜΠ t ata inis dy, {πη} τμ lilang (n πο ti into: Vd Cy] M aud wi bv bua old beri : Qu ἀμ 1: TT Y nj win quil y 1 foci frin yo tni amid Yi qutt (oy εἰ [η ri. Ont! f, Nt faith ἀκα ἼΩΝ pi idt favit ἼΩΝ f orit git? mi i ΤΗ gere ínuitos hofpites detí/ trutn quod habem?, umftachsHG lU τὸ αν πο κ:: ici£, magisacmágischari t fütmus in chrifto:fineuli dut£alteralteri? mébrazhaben- p quad tasin νε ασε tes auté donationesícd'm eratiam qua dataeftnobis—^deoplacueruntange eutébonationeg fcm ς differétes.Siué prophetiá fcd'm ratione fidei: fiu? mini ire COS "μά Quee ποῦ efterium in míniftrando:fiué quí docet ín doctrína.Qui^ quentíbue vos:bene . nu?: ς.. DE dut. Η 1 P í LIST dne f exhorta£ in exhortando:qüi tribuitin fimplíctare: αὖί, diete ouem donátis arbitrio pen? b praeft in follicitudine:qui miferetur in hilaritate. Dile, utrücp nos facere de; dec Eromnib^ quidt| ἐγ. fin&fimulatione.Odientesmalijadharétesbono. bereAitem&bearus credétib? gloria pro; k puer regi περ pr. ,. Petrus Neq maledi/ j pe 3.8 γατα: ἐπ ατυτοήεά}(πατίτδιξ fraternitatis inuicem diligétes;honóreinuicé^ áum pro maledidio,^ qui tam müdum cor^ pravuenictes Sollicittidinenópierifpiritüferuétes dro^ fedecótrarío benedi; haboerit, uthocme; αὶ ferui Sp?"p.c A n AE centes, t 4T audere catur, gratiauirtudi. 5 lcruientes,5p& gaudentes,intribulatióne patiétes,ora-^ cum gaudenrib? /flere accipit ctiiin prafen, 3 tioníínftantés: neceffitátibusfanétorü comünicantes:—ciflentíb?. Vrfi quid ti, c& Siuepiopbe/ ς italitit£ fecta GP CUR atitur unum mem, tíam$niratione fidei. t hofpitalitàté fectantes. Benedicite perfequétibus uos. rum, cópatiant om Fil rone: fie* Benediate δὲ nolite maledicere. Gaüdere cü gaudenti- nia Intra- Sicutlob unufquitpem tani. 7 Dus:flere cum flentibus.]dipfum inüicé fentiétes. Nón ο am USE a alta fapientes.fed humilibus confentientes. Nolite effe το homínes in t. Item(cdm fidem etos is f 5* meceffitateEt dris fle; quz unicuiq; a deo PP rudentes apud uo fmetip fos s. Nulli malum pró malo tibus Mariz, ad fletü: data eft atcp conceffa. ς reddentes, fedens bonasmon tin corá deo,fedetía^ prouocatur,utnobis p Stuemínifterium, ors ornib9 hominib9.Si fierí poteftqd'exuobíseft;—dareexeplü.Necem— ínminíftrando. Mini)'- ded cd T LV ios pro Lagaro qué erat Iof.tr. fferium facerdotalis; e cit omnib? homínib? pacéhabétes. Non uofmétipfos^ fuícitaturus, feuiffe ud diaconat offici-|€ defendétes chariffimi, fed datelocum írz.Scriptüm eft— credéduseftinecpro ᾿ D emouequioocttn τὶ^. D i ci fas T.:^ pteríncredulitate illo D . odrinaquíerbowat s cm: Mihiuindictam, δὲ egó rettibuam dicit dominus.|^ rum, quicifzpenon Jinesbosando. Ο αἱ—"d: Σεν ᾿ς Sed&í(i crediderüt mirabilia. ἔ docet, maioréeo qui— e anon e e facientiNos autéiam exhortat.Exhortari ei,p uirib? fuis poffunt,etiáiinus^ peruerfo modo flemus cü gaudentib9,& gaudem? cum periti. Notandü(ane qd'tertio tin pofueritfiuesqdquare /— entibus Si quis em laudatus fuerit cótríftamur:(l quis "V fecerit fpiritualis debet le&toragnofcere. f[&uitribuit^ ceciderit,exultam?. Vnde oftédim?nos qui talía facim?, infütiplicirate.Omnib? fimpliciterlargiturcunctoscre?^ decorporechriftinó effe, quí nó dolem9 de uno mébro dens bonos effe,& indigere que petunt. g«€ ilpieeft /— praciío: fed inimici(umus partís noftrz,& amici partis ín follícirudíne.O) tí przeft ecctiz uel fratribus;debeteffe^ aduerfz: quino dolem? deacienoftra uiros fortíffimos ..»follicitus. bep&xuimiferetur inbilarítate. Maxímecirca^ corruentesinec gaudemus fi uideamus eos fortiter dimi 7"'égtotos miífcd'iam exhibendo.Siue mifericordiz tirulus. cantes: puis ipfitam ualidi non fimusad pugnandum. generalis eft, qui circa ofies placido exhibenduseftani» y«[ 3dípfum πη οὗ fentíenteo. Vt ita alteri fentiatis ficut 1,Οοτι,»,ὃ mo. Hilare ein datoré diligit deus: δὲ tríftem(ine dubio,&obifmetipfis, 54]οη οἴτα fapiétee/fed bumilibue con. odit: quia melius eft uerbü bonü füper datum optimi,— fentíentes.Superba fapitifte, qui(uam.per(e ulci(ci cupie [εξ oilecrío(ine imulatíoue«&, Tota puritás debeteffein^ íniuriam:& nó humilib? rebus, id eft humilitate confen chriftianis,ficut deus puraluxeft.Fingereenimferuorü— tit. 4«[Bolíteeffe pzudentes apud vofmetípfos.Nolite eft.Et diligamus non lingua timi, fed opere& ueritate.]ra| inhumana fapientia gloriari: fed ftulti eftote fzculo, ut etia(neceffe fuerit, pro ínuicé moríamur. 4Γ I£baríta,— fitis diio fapietes:(icut(criptum eft: Beatus homo quétu: tem fráterniratíe ínuícé oflígenteo.Ita uos diligite,quafiex^ erudierís dfie:& delegetua docueriseum. ὃ«ΗΝ unamaátregenerat,(4j ll2ono:e(nuícem pzeuententes,— malá p malo reddentee.Humana(apiétia eft,(i quxram? Hoc(ifemper feruarem?,& charitate δὲ patientiátenere/, uicem reddere inimicis, Stulticia em eft ín hoc(culo, fi mus:f(icutalibi ait: Alter alterutrü maioreaftímantes.Si— percutienti& aliam maxillam prabere uolueris ὦ d(i ením fios omibus minores iudicaremus,neculttoalícui tanta patientiz δὲ humilitatis fueris: nó(ΟἹ apud düm; iniuria facerem?: necillatà nobis grauíter depütarem?,| fed& apudoies homines poterís probabilis apparere. m«| Sollicírudíue nó pigrí.Neper follicitudínem feculi,| c€["[vzoufdenteobona:mó trf cozá oco! fed εµᾷ«ορ bomí/ pigri in deiopere efficiamini& inertes, t1€f Gpírítu—. mibua.Tantti caueneideo faciassutnon deofed(olisho» (cruerteg.C) uia frigidos dominus nóamat,& in tepidis| minibus placere defyderes, Ὁ 4Γ Sífierípoteftquoder- naufíat. Tunc plane fpiritu feruemus, fi feculo frigidi^ vobíeeftici omnibus bomíníb? pac£babétes, Ὁ d'ueftrür fumus. o«f Z»omínoferufenteo. Non fzculoneqr uitio,| eft;uosciiomnib? ρας habetote: δὲ dicite cum ,ppheta: feddeo. ϱ pe gaudentes.Spenon prafentiSpese:| Cum his quioderütpacé,eram pacificus: optantes fcili/$&.r9.b lacobig,a zin cpiftolam ad Χο πο δ A. fingulinefuperbiretnulli? egétesnecoimes eade, ut coe porischriftifimilitado in nobis mon(tre£ Item qd? dicit ín uno corpore multa mébra, ppter diuerfitate officiorüi. dicit. Non em pótoculus audire, necaurís uidere,&fic ἡ exteraintelligeda, 4(ΓΦ íngulíautéalteralteri? mébza. quz tiídetur,noneftfpes. q«[ 3n tríbulatióne paríenteo. Propter gaudium fpei füturz,omnia fuftinete: ficuc dit Omnegaudium exiftimate. Γ΄«[€iatíoní(nftanteo, Inftaritía orationis nobis praftacauxilium in aduerfis, 9«['iHeceffitatíbue fanctoz cómunícantee.Miniftrate eis qui propter Chri(tum,fua omnía contemnentes,alienís ad tenpusindigent tninifterijs. C uidá codices habent; Κα. ΧΙ Memorfjs fanctorü cómunicantes: qd? ita intelligit, qd? meminerint,in qualibus(από, πεὶ quib?operibus pro; meruerínt det,ut participes cor fiant imitantes femper. Denigfequitur: t ll»ofpítalíarem fectantee. O) vía& hocfanctifecerunt:ficut Abraham, ficut Lot, quí etiam cetconueríioné eorum atqj faluté:(icut quz uobis fieri poffit. e«['fBon vofimetípfos oefendentee cbarifinífed oatelocum íre, Aut fugiendo,aut permittendo nocere, | fa[ Gcriptá eft ei: zBoibí víndíctà, Ego quafi meam dicit düs;non quafi ueftrà iniuriam uíndicabo:qim dicit pro. pheta: QLui uos tangit, tandj qui tangit pupillam oculi: Zacb.2,c ípfius, 6 Q[goretríbuam oícír ofía.Facienti bona,re/ B z tribuere fo. I4.4. ΓΕ s coo oo τ αν -^ tribuetepromittit. a« Sdetfi furit(πίστα tue/ciba. (liuin:fi fitit| porum oa illí. Noli illi negare, qd? deus nulli negat: iuis litblafphemus& impius. Ὁ€. rim cíene| carbonee ígnie congeree fuper caput eíue. V ες fibi carbones intellexerit per fuam indebità mifericordiam congregari ,excutiat: 04 ll2ocenimfa ' quitaté. ὁ tant:ficut Petrus percuffit Ananiam& Sapphirs&Pau Αδις lusmagum. Π4 ἘΠ εκ ín(ram εἰ αυτοί agít. ΟΣ uia ct.3.b deus non diligit malos:qui oditomnes qui operant ini € 3drog neceffítate fübdítí eftote: non folum pter íram/fed εἰ ppter cófcíentíd.Non folum quia pof; funtpoteftates etíam eos m εὐ eser» Sed δὲ fi efurit ínimiclis tuus,diba illuim:fi fitit, potüda αρνιαϊανν αμα --buerataliquádo per; 6 illi.Flocein faciés,carbones ignis cogeres fup caput ei?. eu eed oum Cera nonet.« Noli uínd ámalo,feduínce in bono malá. Ca. XIII— jint facerdores delitas: fi ideo cam 9 Mnis inimapoteftatib?fublimiorib? fubdita fed εἰἰᾶ quia fanctis if D cnukipsl fitnón eftein ptás.nifi a deo.Quaedutéfunt,| prive εις, Όσα Snap d de;$ J adeo ordinata funt. Iágg qui refiftit potefta^ δι cotra precepta ui precari, iem hor loy ti, dei ordínatíoni refiftit. Qui autem refiftunt, ipfi fibi; σον θα deum debere:qui fo;* damnationéacquírunt. Nam príndpésnó funttimori^ reftatib;recteautem lem mi rint tace. i boni opetis,fcd malí. Vísáuté non tímere ptátécBónü παν STET con p bor aon. 1 fac,& habebislaudéexilla. Dei ἐπι minifterefttibiin^ quia bonalitiufia üt & porando, eum ad. s bonü.Sí auté malum fcceris, tíme. INÓn ein finecaufa e P edet m ids prenne»gladíum portat. Dei ern mínifter eftuindex ín itm ei t P isto εξ. Poffunt fiillein malícia periti quí mali agit. Ideóqg neceffitate fubditi eftote:nó fol- ἃς npn fedet iere ignem ης, ο ppteríram,fed etíá ppter cófcientiá.Ide ein tribus inel um RA i víndiamalo/fedvin/ τὰ praftatis. Miniftri em dei(πεί hocipfum feruíen /— Siueideo regibustri cc ín bono malum. llle. 4 τος P eddice ergo omnib? debita. Cui tributi,tributü:. dicitur υἱοί alterü, ma pote v ftatíbue füblímío:íb?(nbdíta fit. Hac caufa ad; uerfus illos prolata efi:qui fe putabant ita ha bere líbertaté chriftianà:ut aut nulli honoré deferrét,aut tributa dependerét.C).uocüq ergo modo eos humiliare. delyderat:ne forte ,ppter fuperbià, magi(d ppter deum cótumcelià patian£.Ideoxp docet illos humilitatetempus redimere, Alíter:qd? fublimiores poteftates,ecclefiaftice dignitates intelligant, e«[ 110 eft ei poreftaeinifia oco. Etquó deus dicit per pphetà: Regnauertit, X nó.ex met. («LG yucauté fanria oco ozdínata(unt. Si de(culi potefta. JA.tibus dicere uidea£,nó ideo iufteerunt:etiá fi a deo exor Sap..a diuni acceperüt. Scd?m defyderíü uniufcuiufgy dantur. Mam dicicSalomon: Ω. Π1 data eft nobis poteftas a deo, Sed cum effctis miniftri regni illius,non recte iudicaftis, Horrende& cito apparebit uobis, Xc. Conftituit enim a, deo ut iuíte iudicet: δὲ ut peccatores babeant, qd" tímeát, nepeccen. GI 9taq d refiftít poreftatíi οεί ozdínatíonf refiftít«c. Sicut ad Rahab dicitur Ὁ αἱ exierit foras, ipfe fibireuserit. b. 4Γ fam peíncípee non funt tímoz(bonf operío/fed malí. Malus debet timere poteftaté:nam bon? non habet quod timeat: qui fl iniu(íteocciditur,gaudet. í 4| Clíc auté nó rímere poteftatéz Accipe cófilii meum,3 nundtimebis, Κάῑγβοπ faciet babebíe laudem eg(lla, Τρία damnatio malorü,laus eftbonorü,{ΕΓ ἐδ εἰ εν» «εν eft tibi(a boaG:fi auté malefecerío/tíme.Q:ui protua follicitus e(t quiete, Item híc dicendo: MiníRer efttibi bonicauf(a;oftendit in his quzrecta funt iudicibus obe diendum, πο ἐπ illis quz religioni contraria funt. in.«[fBonením fine caufa gladium poztat:oeí em míníffer eft. Etán te habetofficium, fi peccaueris: nectibi proficit ad mercedem. Siue facerdotes gladium fpiritualem por buta praftatis: quia -uoluiftís poffidendo* quieum adíuaduxe t cui MA MARE IE) tímóré,tímoréci honórého.(culo efie(διεὶς np RE? norem. Nemíni quíctg debeatis.nifi ut indiicé diligatis. Minis auiem de ergo tefecerit fibiui$ Qui em diligit;pximü,legéimpleuit.Nam nó ádultera.(iceisreddant, qd εἰς eatem Disnonocidesnó faraberís;nó falfum teftimoniü di^ ακίδες det do:fautéperpatien, C€S,nó cocupifces:& fiqd' eftaliud mádatü,in hocybo.. docuitle. q& fei Wan fers eum s inftaurat. Diliges proximü ταῦ ficut teipfum. Dilectió ΤΟ uidi.- Ca, Xlll» proximi,malum non operat, Plenítüdoergolegis,eft Όδε eria eleemofjna z£»níe aní bb Sana s*..dile&io.^ debitüappellari.Di: spiega E cit fcriptura: Inclina Ecti.4.8 pauper! aurétuá:& redde debitü cuü. γά[£uí vectígali vectiasl. Vectigal noftrü eft,ut ranfeuntib? donem?:uel nos tráfeuntes fedétib? ad uíam,& índe ueniétib? ἰαγρία mur. eI£uítínoséitímosé. ruo ergo fcriptü eft alibi: Prater deti neminé effe timédü« Sed(ic inquitage ut ne PFfi miné timcas.Timor eii dei,timoré expellit humanti.Sed qi caufas adhuc timorís habetis, neceffe eft ut.timeatis. τα£u bonozéibonozé.Etia timoré maiorib?,honorétit aqualibus. v«[^ffiemíní quícis oebearío.Praclare dixit Apls,reddenda unicuigs qua deben£, fola tín dilectione nos inuicé obnoxios effe debere. Si auté femper fratrib? debuérim5, dilectione(eruem?,ut perpetuz charítati có/ nectamur.Nà nó adulterabis,non occides,nó furaberis, nó cócupifces:& ἢ quid eft aliud madatii,in hoc Y bo in ftaurat:Ité nemini debitü nó réddatis. ΑΓΔ vt ínuícE oflígatío.Hoc(ΟἹ femp debet manere, qd nund píolui pót. Y€ Quícifi οὐ οἶς prím/legé impleuít, Βοάτι ἀπὲ parabola(ine diícretione cunctis miícdiam fieri iubétls οὔτις hó ,pxim? effe céfendus efr,[εξ dilectione ideo pre/ mificquia fidelibus(cribebat,& de iuftície cóuerfatione tractabat. 564{818 nó adulterabío«c. sbilígco pxím6 tu ficutteípfum. Recapitula£ ofis iufticía in pximl dilectio ne:& iniufticia παίοιξ, απ plus caterís nosamam?, Qui ein ficut fe diligit pximü:nó folum illi malüi nó facit; fed etiam bonü facit:quía δὲ circa fe utrung cupitimpendi, 8€ 2ilectío prímümalá no operat. Επᾶ bonü nó facere, malü cft. Nà Π uiderit illà fame periclitari: nóneipfeillü^ aM occidit[ ille ctiaffluat,nó dederit uictü:djuis ei proprias nótulerit facultates. C) ορ enim in quactiqp neceffitate fuccurrere morituro pót:fi non fecerit ,occídit, b«rfle nítudo ergo legíoicft oilecrío. Hoc eft perfectio,-.. die H li . Midi δα ἡ πῇ δι ΕΙ i ona dy sd Iro tray hb Pati (ít ἡ td Wt die Ron ., Stepiftolam ad'&omanos... A ,8.(Létbócfcienteo tempus:qe boza efiam os oe fomno. ^us Urge Hoc eft;utad perfe&tiora rendatis. Non em femp... Heb;s.c debetis effe paruuli& lactentes,(icut alibi dicit: Etenim.. Diti| iy| ATI εν| Dn| i ἢ dd Mt itii| quán| ou ts qu e tidid,| aud ἵνα mds ns ΤΠ} (4 «M ji fund di puli pa: ri ont aig ον μι” nma ttd μά ada altiót git dur ΐ TT. M tb li nj gini μι! 'ύ'. tizconfürgam?:Iam. ., uttenebrofa&fomni torpore depreffa opera relinquen/ CESinluminehoceff; τὸ ποτ c Res cum deberetis magiftri effe δές. Item hortat Apoftolus, '' in bonisoperib? am; bulemüs.Ité de(om;'* dilectio.Et hác fcientes tempus: quià hora eft iam nos no inertiz& ignoran de fomno RE Ninc em propior eft noftra falus, limus. Nóx praceflit.díes aute appropin: τς ber funcei pzopíoz- ο quatit. Abijciàimus ergo operatenebrarü,& induamur : eftnoftrafalus/di cum e,,. ἷ enim fcientialucet.— c ᾧ cumcrediü credidimus. Scena r arma lucissficat in di&honefte ambulemus. Nóh in coalus,qi qn didimus. nio... m ef uiaotem JAlitef:Si fdcírco tibi heratur: quia alium eiufdé;ppofiti, carni» bus ,;p fuà fide uefci perhorreícéns, forte €ognofcis Ὁ noli effe füdexalteríüs uolun "tatis, tiec éxigere ab nus. 8 i αρα ας πο τισ ode ας ντ.^»"aliquo. Vriicui proficiete,propior ei ᾿ mefationibus& ebríetatibus.non in cubilibus& imptr- D FA lor b dicitijs.nón in οδεοπείσης&mulatiohe,fed indtiimini' in uoltrtàte demiffum eft: fedfi tbi fcanda, SES XH ο,[4ς autabftinentia confractus,ant fe infirmus eftiolus manducet Infirmus aut atateaut Corpo C ris calore. Irem hic probattquianon deiudais dicat ,ut quidaputant,fed de abftinétibus: Non em carties fcm . kgem,fed fola oleramanducaban uu Each o pce Ἐπὶ το δὰ dnfirmitas animz ge; : Iumeft,& nóuíscar, X peopínquaüft. Com. . pareeffit:bíea autéap, ὁ 7 parat diei fcientiam, &ignorantiam nocti, ἢ. Ofte.4.5 Noctiaffimilaui ma; ὃν Κα ποτα: arma σαι iudicat omné diem, Vnufquifg in fuo(σπα. fideliter hoc prata . ludis,hoceft,luminis ἐξ: δ“Προ. τορι αρ ς 1 τὴ mítautforteafperita Iob. opa induamur.Q ui. S abundet.Qüi fapit diem; diio fapit:& qui mánducat; te ualitüdinis, autfe/ Ὡς iim ma ai cdi.; domíno manducat. Giratíás enim agit deo.Et qui nón RE Pee PT E Β ritáté;uenitadluce, manducat,domino rion manducat: eratías ágit deo.'. manducation manda ᾿ς e( S tarínofeboue- tont oco 19 os 1777 C" INéemoenim: ο ο fpernar.Ha fteainbulemue.Sicut Ὁ Ἐν το bebant inter fe fcan/ H Ερδιφνά non habes fciéntíam, b4Libüdamusergo fnanducat,manducanténon íudicet. Deus enim illuin induamur arma tucío. Cum ignorátia a fux diei,probibet unumquemzq agere, qd? nocte libere , Committebat: íta& fcientia nos prohibet legis maridata .€ontemhere: quod fcíamus nos femper a deo uideri. Cx ᾿ς féBonincoriefatíonibus εἰ ebzferanibusi nó ín cubilibus etímpudicítije. Comefatio,e(t menfe collatio.Nos νο μα’ bemus fpirituale cóuíuium dicentes: Cum conuenitis, ἀρνία falmü hábeat,& catera.Ebrietaté ergo per; niciofam effe,& luxuriz materíà: ex hinc cognofcimus; quiaímpudicítià fubíunxit, Etalibi ait: Noliteínebriari .- uinoinquoeftluxuria, g«['Honíncótentíoneet emu, "' látíone. Etíam contentione δὲ inuidiam criminofam effe: , dederis concupifcentiam anima tuz, in gaudium facies, 4d& alijs multis probatur exemplis,dícéte lacobo:Si enim.. $eoóamarohabetis&c. b«[ced(nduimíní of(οι £briftum.Solus Chrítus uideat in üobis,non uetus πο)" mo, Q.ui enim dicitfe in Chrifto manere:debet ficut ille ambulauít,G ipfe ámbulare:ín quo omes funt uírtutes, mon aít:Poft concupifcentias tuas non eas.Etíterum:Si "teinimicistuís uenire.^^ Ca. XIIII les dicit: quí carnes quz in macello tunc téporis uende/ bantur, idololatrías effe credebant:& ppter hoc Πορ tantes,ne polluerent,oleribus uefcebant, Vnde przcipi turab Apoftolo: ne ímperiti ità fentientes iudicent, qui habentfídein:omnia qua in macello uerieunt fine diíce ptátioriemanducét: quoníam omnís creatura dei bona eft:& nihil damnandum eft eorüi, qua deus hominibus ad edendum creauit,{6{ Hon ín oífcépratíoníbus cog, farfonum.Nolite(cdm üeftras cogitationes, quem lex ηδ. iudicat iudícare, m 4Γ 2ilíuo eríítii credit fe mandu 7 &areotunía.Q αἱ tantam fidem habet,ut non moueatur 'domínum Tefüm Chriftum:& árnis atram nefee EC νι S: ' INfitmüratie iri fide affumite: nón iri difceptatio| fcd'm Ofte dicentem: 4, níbuscogitationum. Alitis enim creditfe ianducare cetítis ín defyderijs.' trem tuam: faduseft: ὁ Otmnía.Qui aütem infirmus eft;olus manducet Τε qüi. . populusmeus tanj:» mandücat;inon manducantem non fpernat:& qüí non opera tenebzarum iet ἃ affimpfit. Tu qüíses;qui iudicas alienum feruum?Do bi ὁ fminó fuo ftat aut cadit: ftabit dutem. Potens eftením. . ciamusfimul&ope; ε deusftatuereillutn. Nam ali&isiudicatdieminter diem: f«L€rcarnío curari ne fecerítía ín oefyderie. SicucSalo,. ."IBfirinum autein(n fide affumíte. Hicoblique illos.. ' increpareíncipit:qui fe fortes putabant, utimmo derate carnibus ucícerent.Item hic infirmos fide/ : ietunat,€ nó ppter homines, marnducat:gfae ei agít Όρο. ui ppter dáim manducat: nibus uefci, tíbijpf impone modum: δὲ meliüs fácies,fola ole . ra manduca. Magis unufquifq per tuam -aquanímitatéad ab, ftinentíà prouocef,ds ' irrítatus de hoc can; : daliget te; Magis in edendiscarnib? con; firmetur, quod tum rion potes quafi cul» - painalio reprehede; te; fi unufquífq» aut άρα ος quafi carnales iudicabant: δὲ illiillostands ftultos irrídebant,& fuperfticiofos iudicabant. pact » químnó mauducat/manducanté non(udicer:oetie enír illum. affumpfir. Itaillos deus uocauit;ut te. "fudicae al(enü ferui? Cuius tu authoritatis es, ut iudices. »eum qué lex nóíudicateVnde&Iacobus ait: αἱ iudi; qe Z uquíseed cat fratre(cilicet fapientiore fe; iudicat lege. Cirterü ipfe Paulus contra mandatü facientes iudicauit;& alijs iudi: candi tribuit facultate. Ad eumqui fide infirmus eft(er, mo dirigit,nó eum debere iudicare manducanté.Omía quacung in macello ueneunt:qui robuftus fide eít, om nia munda mundis effecognofcit. r€T:£»fio fuo ftaraut .€adít.Siucuiuit fiue morit:quía δὲ ille ppter deum abfti . net:& íllefcdóm deum manducat. tene eft erri oeue ftatuereillum. Deus qui tres pueros legu minibus paftos, meliores apparere fecit,£p illos qui de eq Stabírauté po; menfa regis edebant, poteft δὲ illos diutius faceré ín cor; -poreftare, rep Bamalíae(üdícar ofer(nter o(em:alius . θυ(udícat omné oíemi«c. Iudai in efcis diem ihiter diem iudicarenàpoteraüit. Ergo de ieiunio& abftinétía dicit, .quznó funtfub certo modo legis redacta:ut unufquifqs tanti faciat; quantü poteft: quantii mercedé habere uo , luerit. Vndefequitur: Vnufquifq id faciat in talí caufa, quod melius eíle iudicat. Item: hoc eft quod dicit, ali/ -quos εἴς:(αὶ certis anni temporib?, alios effe quiomni tépore uitz fuz ab εἴα carnium decreuerüt abftinendü. v(LGuifapítoiemiofiofapit.Drio(apit qui ppter dei X«L£t quí manducat/ofio utprzdicandi euágelíü poffit habere uirtuté:nó(uz gu Iz ftudet, fed aliorü falutí: ppter qd? couerfi,ezas referat ,deo. Y eL€tdnonmanducatrofio nó manducat: Ζ gratíae agít Όεο. Cr uia per exéplü illius multi(aluan£,& gratías referüt deo, CL ui em uoceagit gras folus agit:qui autem 5 etidinopere Iacobi.4.c Da£ü.f.c etitin operein mulusagit. aq'fiemo επί noftrum fibí vítiítiet nemo fibí mozítur cc. Nemo fidelium fibi uiuit, δὲ nemo fibi moritur:quia Chriftus pro omnib? mortuus eft:ut& qui uiuuntíam nó(ibi diuant,fed illi.Cauendü ecótrario,ne nos aut nobís uiuamus manducando: aut T: 4: x: fi ppter talia cótendimus. ἃ«T fon eft eif regifioel eíca étpotug.Non p efcam iuftificamur.Sed δί hoc notandi, q nó dixeriticiuniü& fobrieras nó eft regnti dei fed efca á potus. Item híc manifeftemonftrat, quonfamregnd^ €lorü cibum δὲ potritn nó habet temporalem, fed illic. propter homines mo fpiritialiter utuitur, tamurieunande.|| Memésenima noftri fibi αἱαίς δύ nemo fibimori£. δίας. paper gandtm tip frusmo:uueeftetre/ enim uiuimus,drio uiuimus: fiue morímur, diio mori». Αρ Ω μα pet Πο εξ Aden? mur.Siue ergo uiuímus fiue morímur, domini fumus.. βίον, ν FTN nico δὲ mortuosfufci, In πιὸς εί chriftus mortuus eft& refürrexitzuc& uito,| iufticiaibi& paxubí τρίς. Nihil ergo τε/, rum δὲ mortuorá dominet. T'uautém quid iudicasfra- οὐδ δον an utuüínuenia:tii ὃ trem tuum:aüit tu quare fpernis fratré tuit Omnés em. nione mper wifi auté RH(udícae fra; ego dicit dns:quoniá αἱ flectet omnegenu:Stomnis. bocfeniif cbziftol pla; WemmürQpaawto clincua cófitebi£ deo.Itág; unufquifqg noftrü pro fera^ Το Sopas Fita qna oq aur m e tionéreddet deo. Non érgo amplius ínuícé iudicemus.: minenemo pótdubt. ᾿ quare fpernlo frarem.( Sed hóciadicate magis.ne ponatisoffendiculum fratrí.. eT eMe n fiemit t uel fcandalá,Sció& cofido ir; diio Iefu:quía. nihilcom». funrifecremur. epus 5 uacue ieiunantem?|| rnunc per ipfum,nifi εἰ qui exiftimatquid comune effe,| iiicé osde. buit, eq One uam willicómene eft. Sí tnim pptercibum fratertuuscontrí— y qp érqurcáífiouío, ftí.Tuncconfcientias" ftarur,íam nón fcd'm charitaté ambulas.Nolícbótuo| níefuntiinuicemcifto uoto fecerimus. ablafphemet bonáü ποιῶ. Non eft em régnü dei,efca^ terum εἴτα εἰ ne Mom Wien:& potus, fed iufticid, δὲ pax,& σαυαί in fpiritufan&to, minempedenla nue:qf mibifezemr e Qüi emn in hocferuitchrifto,placetdeo,& probatuseft. ppterefcamoeere^... | ene T eUnIS t hominibus.Iriqp qux pacis funt. fectemur& qüx σα, Spo ti, Homme ca Hocteftimonio pro/ 7 ficationis funt, inuicem cuftodiam?, INoli Pp eícam. y«Γιθιππίο ανάσα bat: quiaomnes foli. Y deftruere opusdei.Omniá quidé munda funt. fed má mda fuat Repetit qd? domiíno reddem? no firorum actuum ra,» lum eft homini, qui per offendículü manducat.Bónü tionem,$(3:38 v eft no manducarecarné,& nó bibereuinü:néq;inquo^ wideref, σε oed ms. vnd nons me frater tuus offenditur,aut fcandaligat;aut infirmatur. Dehis quibuslexta/ e Tu fidem quám habes penestemetipfum,habecoram ἰρίαπι müdum, illis Ce EROR ande v.deo.Beátus quí non íudicat femetipfum in eo qd' pro^ fiimalum ἢ ρει ἡ. 4 reddet etía deo peo ebat. οὐ autem difcernit fi manducauerit, damnatus^ a«L35on& eftuó man ergo n«Bon. f eftiquifnonexfide. Omnéautem quodná eftex fide, parc cmn e tod ii (udícem?.Suffüicitqd?^ peccatum eft. λος ο Seul quid fitper αἲ offen» nuncufgfeciftis..— Debemus deredicebatinfirmüi í Q[ Scdboc íudícate Item hoc loco laudat magíe i ne ponatío offendículum fratrí vel fcandalum. Hic fubtiliter ingreditur ad abítinentiam cómendandam: dicit illos abftinere debere djuis firmi fint, neexemplo: illorü,infirmi ícandalum patíant. k«[€5cío et cófido(n. ofio(efu:quía nibil comune per ípfum.Non hoc ideo dico: quía putem aliquid comune effe. Per Chriftum ein fcio omnia effe mundata. Commune eif dicit, quicquid im. mundü uide£ínefcaiudaorü.[4{Ἰ8{Π οί quí exíftimat: quíd cómune effe/íllí comune eft. Illi per cófciencia fit com mune,qui adhucrítu iudaico,aliquid poft chrífti fidem' in talib? caufisarbitratímmundü. mI eem pzoptet cíbum frater tuue cótrí(tat. Non dixit, propter ieiunium: fed ne illum tuo exemplo aut prouoces, aut compellas, n€«[ 3am nó fcóm cbaríratt ambulas. C) uía inuítus man ducat,qd illi nó expedir.Etíam nó diligis proximü ficut το nó illius utilitaté cogitas(icuttuam. Ογ fBolícíbo tuo(μπι perdercip2o quo cbzíftue moztuue eft, Non dixit, abftinentia τα ἴσας quida uolunt. p[ Ίβοη ergo blaf, pbernerur δου noftrá. Libertaté quà habem? in ἀπο, ut omnia nobis munda fint:nó ea ita debem? uti, ut uidea mur ppter gulam δὲ epulas ambulare.Siue blafphemᣠfuperius dixerat ,ne creaturam damnare :quidé abftinentià carnis& uini:fed multo magis admo^ net, ppter(candalü fratris abftinendü effe a cibo& potur eorü,quaz idolis immolant. b 4Γ ο(n quo frater tuu offendi£iaut fcádolícatiaut(firmat. Infirmat a pudicitia, Vinum eii& mulieres apoftatarc faciunt etiá fapientes, cq Zu fidem quam babee penee temetípfum| babe cozat. Όεο.ί in hocfidelem te putas:fic manduca,ut nemo tuo infirmetur exemplo.. o p 35catue 9n nó(udícat fentet/ ípfum(neo quod pzobat. Οία non probando coníyderat, fed alterius falutem infirmi.— €« Guíautem oífcernít fi manducauer(t| oámnarue eft Si quis de alio difcernat δὲ dicat: Ππξ ἢ manducauerit, plane damnandus eft.Hoc non habet fides,& ideo fub/ fequitur f«ιδία non ex fide. Non eftením ex fide, (itu alium idcirco códemnas:quía teieiunante,ille man ducat, Aliter: τὰ feita dijudicat. Idipfum enim eft difcretio δὲ iudicium: quía& iudicium difcernendo fit, &ldifcretio iudicando, g€f£O mneautem quod non cft ex fide; peccatum eft. Non ex fide, qua per charitatem operatur. CLuicquid ergo alium deftruit, ex fidenon eft,& idcirco peccatum. εν. NM S, (t^ D«benus Ecol uam infirmitatem qi ni at bis di nib (0, nil mu Να ra η ri fun no ci n o pa adt cti dil tot μα τς Νὰ duc e( f hos [rn mod ) dá di tili lust dica firai fitus. Mig ΠΝ fs| ἀξ Unan liy hy um alin nort πῃ &im fip pitt τε piti Un Xt di) ὉΠ dati) ta C e) erani] 11 yin Ht om ὦ ga Ad fact | dun (n iiy tad. jdm d [s unii, pu xtti (ΚΟ nd joi ju ipn d yai d jme y i ᾖ ᾖ qui aii Y. pel Snepiftolam ad'Romanos.—£3. Á δ 1 Cort, Sc B o([£tenimcbitus|^ Laudate oésgétes drim,& magnificate εἴ oés populi.| boztibtíngétibnscno BG I ἱροῦ Iit: Etrarfus efaías aíErítradixieffez& qüiexurgatregere Miirmocatabo, Tulit|, ᾿ fis nó quarit(πᾶ τον κ} gentes:ín eü gentes fperabüt.Deüs autem fpeí e gentiü ARR docet Fo diii eii ob alic; uos omní gaudio δὲ pace ín cr&dendo: ut abundetís in εἰς pracidtam: ts eft, S impropia ama, 5 fpe& uirtute fpirítullancti. Certüs fum autem fratres| ipíc chríüus in US db Ῥδ.αι, Exo,118.b ego,qui factus fum infirmus,ut infirmos lu/ "Ww£bemueautétos firmío:ee ímbecfllítateo infir mozum fuftínere. Si uere firmi eftis,(ic facite ut crifaceré. b«Γιο nobís placere: υπ quífqg pzoxímo(uo placeat, Non a nobifip(is fed a proxi míscollaudemurifió—- ος cut& alibi(uum πο» bis proponit exéplii, dices:Sicut€ ego om nibus per omnia pla/ ceo,nà quarés quod v. ὢὣ e" c multis ut falui fiant. Nemo eif pót edifica realteg cui per boná uitá nó ante placue/ rit.Sed δὲ(ibi placétes funt,qui propria có/ moda quarentes,fuà faciüt uoluntatem. c 41 3n boni edífica/ που, Oftendit modii placédi δὲ caufam: ne ad uanam gloriápla ceámus.Simul cü di; cit: In boná adifica; tionem:oftendit ma; là éffe:(icut eft illud: Aedificabit ad man/ ducandü idolothita, ftruic templum c. e e[ Sícut fcríptá eft: Sinpzopería impzope rantíá tibí ceciderunt ἤριπε. Cruacüq nó» folü chrifto,fed etià fanis exprobrant dei caufa,deo im propari dicunt: ut eft illud: Vbi eft de? tuus? f quc cq eit fcríipra funt ad noftrá ooctrínam fcrípta funt. Nihil ein Ícriptü eft fine caufa. Nam& merita uel tentationes iu ftorü ad nofira proficitit edificatione: quía deo manife; ftiffimierant.«ἲ< per patíentíá« confolatíoné fcríptu rari(pem babearmus.Per(cripturarii folatia,(pem futurà patiétiffime expectamus:ficut fcripti eft: Pax multa di; lígétibus lege tuá:& nó eft illis(candalü:hoceft q cófola tionelegis utun£,moueri ulla cétatione nó prit, ut p exe pla patíentiz δὲ cófolatiois eorü que fcripta funt fpere/ mus cófolationem etíam in.prafentibus tentationibus. Magna ein caufa folatíj eft, i que nos patiamur, diim noftrü iefum chriftum& fanctos eius fcíam? effe perpef fos. b 4| Zcueauté patíétíe z folatá.Hocloco deü patie/ tiz,(píritüfanctü fignificat, q donat nobis fcd'm chriftü unanimes glorificare deü& patre drii noftri iefu chrifti. Ité patiétiz eius qua eft in conuerfione& folatio, nó ira necp diffidio. í£ 4|£et vobío tdípfurm faperee ímalteru/ trum fin íefum οτι. Vc unufqui(dg(ic quarat falute alterius quafi(uà ficut chriftus fua morteoes faluauit a morte. k αι vnanimeo vno oze bottozífícctio oci z pa τῷ οΠί noftri εἴα cboífti, Tücuere deus honorificat,(i uno animo δὲ cócordi uoce laudatur. Si em duo cóuenerint fup terràex omire,quacücp petierint,fietillis, 1€['f20/ prer αὐ fufcípíte(nuicé, Propter honore dei inuicé onera ueftta portate:(ic adimplebitis lege chrifti: qa nos fuíce/ pit;in fe ci e(Temus impíj.() uato ergo magis nos ínuicé utfimiles,nos fuftinere debemus, lterü hic utrüq) popu Ebemiüs aüt nos firmiores imbcecillitates infir; morá fuftinerce& no nóbis placere, V nufqfqy. ueftrü proxio fio placeat ín bónü ad xdificamihi utile eft, fed qd* ἃ tíoné.Etéin chriftusnó fibi placuit, fed ficüt fcriprá eft: t Impropía improperantiá tibi cediderát fup me, Q z^ 6 cy em fcripta für, ad noftrá doctrínà fcripta füt: üt Ὁ ραπξείᾷ& cofolationé fcripturag:(pem habeam?.D 9 i aütpatiétiz δὲ folacij det Gobis idipm fape in alterutrü k fcdim iefum chriftü:üt unanimes uno ore honorificetís ! de δὲ parédnií noftri iefu chrifti.Própter qd' fufcipite 5 inuícé ficüt&chríftus fufcepit uosín honoré dei. Dícó em chrift iefum miniftrá fuiffe circicifiois ppterueri ϱ taté dei ád cofirmádos pmiffiGes patrü:gétés aüt fup 4 mifcrícordia honorare ded: ficüt(criptü eft: Propterea confitebor tibi ín gentibus dfie:& nomíní tuo cantabo. 7 Etitérü dici: Latamini gentes ci plxbe eius, Et iterüm ο lectione:repleti ómni fcientía:ita ut poffitis alterutrum « monere. Aüdatius autem fcripfi uobis fratres ex parte, Ium ad unitaté horta£, Cófentio uobis o iudzi quia chri. ftus uobis pmilfus ad uos uenerit primü:& gentes.pro» pter miferícordià dei uocat fint: tri unii corp? eftis cffe &i. m«LOícut zcbifítue fufcepít vos i bonoséoef.Siue in glorià diuinitatisifiue propter honoré dei, n ἐγ ἐϑίοο Ὁ erfi ἀεί(efuim míni 2opter verítaté ef. Hic o(iendít qm fe» : juxta ,pmiífiones p trüex ipfís natus fit pleret. Item non ue; míniftrare,& dare a nimáà fuà redéptioné pro multis, ο 4[2ld confírmádae príffío^ περ ρα. ΟΣ αἷα illis , promiferat chriftus: ficut ipfe dícit: No ue ni hifi ad oues perdi tas domusífrael,— p«Lentes aute(up iíferícozdía bonozare mittitur,plus diligit. η 4L Sicut fcríprá eftz *"D:opter bec confitez tos: quia& ip(i fure incorporeeius,— r art(ter oícít:ZLe» i tatíní genteo cum ple : beeíüe. Q ui cüipfis eftis ad(alutem adducti. e[títerum:Zaudateomnes gentes ofirit: c magníficate εἴ oce populí.£t rurfum οἴοίοσ áít:£rít radit íeffe.Ie(fe pater fuít dauid,de cuius femine, id eft Maria,nátus eft chriftus. t€£t quí epurget regere gentee:ín εἴ aentee fperabüt. Nó de profelytis afferit,fed: tand ín ftr futffecircücífionis ὁ cudü cárnéchriftus, Ὁ ut precepta legis imi » nerat miniftrari,(ed. Mattia 9,4 teu. Cui em plus dí Luct.7.g & illud huicloco(imile eft: Nó deficiet princeps ex iuda, Gefii49.B nec dux de faamoribus eius, Vnde probat uere íam ue. niffechriftü, in quo omnes gentes fperare manifeftü eft, y«ἳ xusautem fpeí.In quo omnes fperamus:hocoften dit quó de?abíq uirtute(püffancti,no replet aliqri natio. ne gratia,qm unü donü eft patrís&(puflancti. x«ης pleat vos ortiní gaudío 2 pace.Pax fideliit,in fpe debet efTe futura.Etibi ome gaudii ubi pax eft, Nullü uero ín dif? fen(ionegaudiü fed uniuería mocfticia. Y€[ 3n credédo vtabüdetíe(n fpe« vírtute fpüffanctí. Abudatiía, in fpe, in fpü,uirtutibus confiftit&(ignis, s«[€ertue fum at fra treo πιεί egoípfe oe vobío.Bonus doctor laudando pro uocat ad profectum ut erubefcant tales non effe quales ab Apfo putant. a{ΓΙ ípfiplenieftío oilectíone.Pro/ uiditne und contentíofius dura íncrepaffe uideat, Vel diffidétes aut ftultos oftédít chriftianos femp alterutrü.^" "moneredebere, b«γηβερίοι omni(cíctía:íta vt poffít(s alterutrum monere. Hoceft noui& uetérís teftamenti. c«L Ziudactue auté fcripfi vobíe fratres ex parte. Imo ideo magís(cribendi fiduciam habui,quia noui uoSut pru» dentes cito accipererationem: ficutícriptum eft: Argue Proücr.o.b. fapientem,& amabit te. Item hoc loco aut humilians fe Apoftolus loquitur:autcerte quoníam habentibusiam—. pradicationem Petrí,ipfeaudeat predicare; 4 Tánjid e. Μοδ Waeuosquotdatugi à tindpín memoriá uos reduces, prpter gratiá qux da^ o p: tuos. Ὁ 4[GancifU:« ta eft mihi a deo:üt fim minifter chriftiiefu in gétibus, τ«Éravobíe σάω tano Sum ὃ fanctificás&uáoeliü dei:ütfiat oblatio σξε accepta; 8t ι νιὸς Ra ᾿ effedemonftrans,ad rfanctificata in foafets Habeá ἰσίέ gloriá in chriftoíe Qruiaitaues exhibe. £m a idamemur$fuad ded. NG ém audeo aliqd log eorü qua p me ΟΕ τ πέπες apudaos humanum contem/ b ficit chriftus.in obediétiá σε, ἐπ lierbo& factisin uir^- SU diutius remo; panca prrdi είτε itutefienorü& pdigíort;in Gircute fpüffancti:ita üt ab* teil P RAPI "Kohel.2,d ' igni fanctificata uel αι ἃ CLuiafedit fup apo/ t. Cort. d Aommen. ἃ([Z and(n memo:(á voereducene. Recordans uos effe | prudentesfiuenon ignaros,non doceo,fed cómoneo ut. fciétes. Ὁ€['[»zoprer gratiá que vataeft míbía oco.Non propter munera terrena ucl laudé,fed ut impleam offt/ cium qd'accepi. c«LElt fim mínifter cbeiftí iefü ín gentí/ Όσο. Seruiens euan/: fancta uideat εἴϊε nó (από, cii nó pficicur fancte. Vnde dicitur: - híerufalé p circuitá ufgy ad illyricá repleuerím euágelíá ι chrifti.Sic duté przdícaui euágeli hoc: nó ubí noiatus: Tow boni:Sicutcupio diffolui& effe chrifto. Et: Cóncupiuit anima mea deíyderare iuftificationes tuas, r«χε multíe fam pzecederitibus annía. Crualis neceffitas fuerit oftendít,qua illum multísdetinererannís. e[ed cum(n bífpauiam peoficiící ceperoi fpero quod paeteríena :^-. yídeam vos.Vtrum nó credere idigebàt, » fed tantümodo con: firmari. Siueideo ex Sanctificate ieiunii, t eftchrift?:ne fup alíená fundamétü adificaré: fed ficüt parte:quía nulla ma; id eft fanctü facite fi: ἢ fcriptá ef:Qm qbüs nó eft annundatü de co,uidebüt:^ gnitudo temporis fa, üemóftrate. e 4L Gt Ἐπ iu E πα LE. lie: σριδέ ἀφο Τρίο ciat charitatem. fiat oblatío gentíüac/ ο GL 4 ΠΟ audierüt de eo,inteliiget: ppter q.&ipedieDar— y qr1uncíaítur po, ἄρ! t Gnd μ p plurímü πεπίγε ad uos:& prohibitus fum υἱῷ adhuc. fd x bien, üfancto. Vt exéplo" ην να χε κ κά, νο, δν oc mihi reftat dein/ ἐκ gétesefficia&ho; ἃ INüc uto ulteri? locá fo habés in his rcgiónib*: cüpidi. Ccepsutueniam, ftia deo accepta, non. r tatéaüt hábésueniédi ad uos ἐκ mültisíá pracedétib?— x«pzPíniftrarefam fufceptafed fpüfan/ &o: ficut fcriptü eft: ftolos quafi ignis:& uifz(Πε eis uarie lin; gua. f€ ll2abeo ící tur clozíam cbeí(tí íefu dd Ὀεῦ. Ου! gloria; tur,in dornino glorie tur. Gloriam habeo apud deü, licet apud homines infamer& maculer. φ«[ ου ei audeo aliquid loq eozum que per me nó etfícit cbaiftue in obe; díentía gentium. Hic oftéditchrifti& fpirituffancti;unam effe potentiam atqy . uirtutem. Item nón aufus fum aliquid dicere me ín his dütaxat rebus propria uirtute fecife,& nó omnía per me effe deum operatü. b«[ Cierbo«factíe ín vírtute απο’ rum 2 pzodígiozum. Hoc eft doctrina δὲ(ignis. Non enim déoperibus hic, fed déuirtutibus loquebatur. í€[ 311 virtute fpiríruffancti. Vnam effe uirtutem atq» potentiam. k«| 3ta vrab bíerufaleim per círcuitum vfq ad illyrícum re pleuerim euangelíürti cbzíftí. Repletur euangelium,cum .€tiam gentes credunt,|€[Oícaüré bocpedicau(euan, Efa.52.d giten vbíiomítiatue eft cbzíftue: ne fuper alieni fünz amentum ediíficarem.Non omnis qui fuper alienü fun/ damentü edificat,tnale facit: fed(i edificet Δα τῇ δίς, Ηίς feudo apfos tangit;qui femper ad eos qui iam credide: rantibant€ παπα gentes:quia non poterant uirtu/tesoperari.Etoftendit perfectefelaboraffe,qui& funda/ mentü pofuit& xdificiü fupftruxit. m«T eícut fcripti e(t.In Efaia.Oftendit fuum laborem iam ante fuiffe prae di&um. n Γέρου qu(bue non eftannuricíatü oe eo vf . debunticquínon audíerunt intellígét.Oftenditur chriftus inapoftolis€ per uirtutes quz ín eius nomine fiebant. ᾽ 0{ Ῥλορτετ οὗ c impedíebar plurímü veniread νοσ.Εχ’ T3.u$.c Philr.c pofuit illud qd in capite dixerat. p€[ Ced pzobibírue 7 fum vfqs adbuc.'tBunc vero viteríus locum non babene ín bíeregionibue. Vbi iám toti firmi funt, caufam fe negat habere ponendifundamepntü. q«[upiditatem aute babeng véniédi ad vos. Notandum,effe cupiditate etiam φετος fanctorum intellige. totum. Exemplo eorum prouocat Rhomanos ad fimi, fé gratiam ab alijs apoftolis, &tío. Sancti erant ín ο annis:cü ín hífpánià pficifci ccepo, fpero qd' prateríés^ pierre quiomni/ i uídeáuos&a üóbis deducar illuc.fi uobis prímüexpte— bus fuisc ὁ fruítus fuero.INüncigi£ pficifcar ín hierufalé, miniftra. v refanctis.Probaüerütem mmacedonía δὲ achaia cóllas ioné alíquá facere ín paüipes fanctorü, qui funt ín híe^ ἃ rufale. Placaít enim eís,& debitóresfunt eorü. INdm fi ^ fpiritualium eorum participes facti funtgentilcsdebét c& ín carnalibus míniftrare eís.Hlocigitür aim confum᾿ς máuero,& affignauero eis fructü hücp uos proficifcar v íi hífpanía.Scióauté quoniá ueniens ad uos: ín abun bus fuis diftractis,& anteapoftolorum pe des depofitis, oratíor . ni, lectioi,doctrínag uacabát.C. uales aüt fuerint,ex hoccogno fcitur,ut ipfe αροίϊο; lus per fe illis perge/ . recminiftrare: δὲ qui, '. bus oblatione fuam effe.optat acceptam: id eft ueam dígnené ^ accipe,oftedens hoc dantía| nontam prodeffeac cipétibus d$ dantib?, v ἘΠ Hoccótra illos facit q lori perfectióis impugnat. y«f^(v:obauer(it eii mace; onía c acbata collatíonéalíquá facere. Probauerunt hoc fibi utile fore,(i collationem aliquam fumptuum facerét fanétis. 3€[3npauperee fanctozum quí funt ín bferu/ falem."folacuít enim εἰσ. uia propter íanctorum zdifi cationem effe pauperes uoluerunt.Siue fimpliciter pau; a[€t ocbítozee funt leopus,oftendens hocillis non immerito placuiffe, b«Bam fi fpírítualium cocum partícipee factí funt gentílee! oebent« ír carnalíbue míníftrare εἰσ. ruta do^ ctores ex ipfis habebant, δὲ focij facti fuerant radicis, . pinguedinis oliuz: ἱάσοφ unufquifg ín quo abun dat debet alterí impertire.-ς—«[ 2ocígítur cum confümmaucro« affignauero είς fructum bunc, pzoficíícar per vos ín bifpaníam. Si uos bene exhibueritis, abun/ dauit nobis bona doctrina ín uos: quía quantum pre ficit difcipulus,cantum prouocatur ad.docendum δὲ doctor. Sicut alibi ait: Os noftrum patet-ad uos o 1.Corió4 Corinthij. Siue abundanter. benedicitur ín aduentu meochriftus in uobís. Ὁ[Cxcioautemquoníam . veniene ad vos! ín abundantía benedícríonía cbeíftí ver níam. Sciens Apoftolus quoniam propter praedicatio; hem chrifti Romam uinctus ducenduserat, in abun; dantia benedictionis pradicat fe effe uenturum, Vel certe quoniam conífcius fibi: erat,nibílominus. habere Obfecro G 1 (ri, ια τ gati πι frat En gc Viti Rho Ii liti lal da T Ct Vn υοὴ δ fi S "ni μι ί Ἢ Vid ife | . Su epíttolam ad/Aomanos«£a, XVI ZA a(«(Obícroígítur voefratres perfi noftrá tefum οτί”-(146 céruiceo fuppofaervüriqutbus noh folumti ego gratíag fe 147 -"flum.Rogatut pro co tota inftanter oret ecclefia: quía no/ uicmultü ualere praces in cómunt multorü.lacobo eii occifo,Petrus fratrü pracibus de carcere liberat: qui nó : tam illi G fibi benefíciü preftiterüt fcilicet ut eius poffint - ago fed« cuncte ecclefie genti. ProbàáGo meam doctrina, fepericulo fubiecerunt, propter quodillis omnes eccle/ ' fiegratiasaguntiquia perillosego feruatusfum,—^ - A«€t oomefticam eogum ecdefiam. Oftendit congre, doctrinafirmarí.—— b 4L€t per cbarítaté (ρῆσ vt adíuuetía me - fnozatíonib? veftrío Ὁ tic ad οεῦ. Spiritua; lisenim charitas facit - Jtpto inuicem exore εἰς,-ς«[ Gt líberer ab(fidelibus quí funt án(udeaic obfequa πιεί oblatio accepra fiet ín) εν bfervfaléfancrío. Siue utomnes credant:(i/: ue fidelib? εἰπῆ τᾶς, . in manusinfidelium non incurram,nead "os uenire non pof; - fim, o«Γι veniam 8d vos ín gaudío per yolüratem Όεί!« refrí/ gerer vobifcum. Tunc in gaudio ueniam,fi oblatio mea:ab eís ac cepta fuerit:& fecur? -. uerbum dei abundàá . tius loquar. Triíticia :enimanimi multum impeditad dodtrini.| €«ἔθει autem pa cia Πε cum. οιηπίουσ - vobío 2im&, Deuspa - cis non πιῇ in paci; ficis e(t. Pulchreauté finiuit, duob? popu; lisin concordiam re; uocatis,': Qa. XVI. .WEmnendo auté vobís pb«ben fo; ac 7 rozeim no^ 'Πτῆ, lam quafi finito textu epiftolz, ut(07. let commendationis gratiam fubter adne; xuit.Item híc mon: ftrat Ápoftolus non accipiendam aut eli/ gendam períonà eífe s dantía benedictionis chrifti ueniam; Obfearó ero uos fratres per domínurm noftrum íefum chriftam, δὲ per charitatem fancti fpiritus:ut adíuuetís me ín oratio: c nibus ueftríspro me ad deüt líiberer ab infidelib? quí: funtín íudza:& obfequij meí oblatio acceptafíat ín híe * rufalem fanctís: üt ueníá ad uos ín gaudio peruolunta «tem ἀεί, δὲ refrigerer uobifcum. Deüs autem pacis Πε cim omnibusuobís.Amen;...-. ^xYOmméndoautéuobis phebé(4. XVI fororé noftram,qüx eft ín mínifterío ecdefiz, ς. Z/qux eft céchrxis: üt eá fufcipíatis in diio digne fanctis,& affiftatís ei in cq negocio ueftri indígue v tit. Etern ipfa quoq affiftit multis δὲ mihipfi. Salutáte: kprifcá& aquila adiutores meos in chrifto iefu: quí pro: ania mea fuas ceruíces fuppofuerüt:Quib? ego no(οἰ: ! egogratías ago/fed δὲ cunctx. ecdefia: centiü:à domtm fticá ecdefiá eorü.Salutate cpanetü dietum mihíqui eft primitiuus ecdefiz afix in chrifto iefu.Salutate ma, »ríam qux multum laborauit in uobís.Salutaté andro--: nici& íuníam cognatos& concaptiuos mcos: qui funt .nobiles ín GNU& ante me fuerunt ín chrifto iefu.Salutate amplíatà dilectiffimü mihi indrio.Salu tate urbanü adiutoré noftrü ín chrifto icfu: δὲ qn dilectuni meum,Salute apellenprobutni ín chrifto.Sa^. lutate eos q funt ex aríftobuli domo.Salutate herodio-. nem cognatum meum, Salutate eos quí fantex narcifci . domo,qui funtín domino. Salutate tryphenam& try; .phofam:quz laborant ín domino. Salutate perfidam . charíffimam:qua multum laborauit ín domíno. Salutaterufum electum ín domíno:& matrem eíus& med. e Salutaté afyncritüi δὲ ΣΣ; hetinám, patrobá . hermeri: δὲ quí cá eís funt fratres.Salutate philoloeum. gation£ fidelium, ες clefiam nomínari, m«Salutateepez nerum oílectum míbír : quí eft peimít(uuoafíe ít cbzífto«-&oalutate maríam que z multus labo?auit(ή vobís.Pri mitiuos ecclefiz afize, iftos omnes quos fa» lutatintelligsimus ex noíbus fuifle peregri ' nos:per quorum εκδ . plum atq; doctrina, - noóabíurde exiftima, mus credidi(fe Rho; manos. ἢ[6alu tatc atidromícum e ΠΙᾺ - Πα cogtiatoso τ comcs ptíuos meos quí funt : nobíles fn αρο[οϊίσε. -quí« ante mie fuerunt ín οσο.€5alutate amplíarum oílectiffi./ mum míbí(a oomímno. €5alutate vrbanum ad fatozé noftrum ín cbr fto«(tàcbyn oílectum. imei. Soalurate ἀρεῖ» len pzobum(i εἶθ. €5alutate coe d funt ee aríftobulí ootmo, 93» lutate berodíomé cog^ natum meó,&oalutate eoe dunt ek narcífeí toro quí funt ín oíto,. €Salutate trypbenam Vtrypbofam que labo rant ir oomíno,Soalg; tatc perfidam cbaríffí/ imam que multü labo, rauít ín oomíno. δα» litate rufum εἰεο(mn vorníno.£t matrem cíus« meam. Aetate nó partu matré(alu : tate. Hi ex iudais erat δὲ quiafimulcüPau; " Jo fuerant tribulati, . Νε] uel foeninz, qr & iuliam,nereum δὲ fororéeius,& ΜΜ om neécterríititideo nobi Rhomanis per mulie Ρ nes qui cum eís funt fanctos. Salutáte inuicem ín ofcu-|. es noc merito habe; mittit. In eadé epiíto laaitis foeminis man: rem ut fercur literas. o fancto, Salütant uosomnes ecclefiz chrifti. Ὁ datfalutem. d I ai €«ές eft(η imínífterío ecdefie que eft(n cécbagío. Sicut: etiam nunc in oriétalibus diaconiffz mulieres,in fuo fe; xu minifirare uidentur in baptifmo, fiue in minifterio uerbí:quia priuatim docuiffe foemínas inuenimus,ficut-ἕPrifcillam,cuius uír Aquila uocabatur.. b€[ Ct eam fufcípíatío it oomíno vigne faticrío:c affíftatío εἰ(π quoctiqy negocio veftrí índíguerítío, reri ípfa quoq afffftít multis 4mibüpfi, Vtadiuuetis eam fiue(amptuumopibus,fi, ue olatio:quia€ ipfa quádiu habuit;plures adíuuit. 14&alutate pzífcam« aquílamadíutozeo meos ín. cbzífto (ει. Lui confirmaffefe Apoftolo dicuntur in fidexquos.. -&ideoadiutores appellat:quia inopere doctrínarü ubi... - ipfe laborabat ifti iuüerunt, καὶ«Lui pro gníma. mea - bantur: qui adproz Rogo autem inter ceteros fuerant zs deftinati,quiqp-prio/ res Paulo credidi(fe,ipfius teftimonio referuntur.- o([Calutateafyücríton pblegontaim; bermamnipatroba .bermen:z quí cum εἰσ(unt fratres.€oalutate pbílologum e (ulíaminereum e fozorem eíuo t olympíadem« omnee qué cuim εἰσ funt(anctos.Suo exemplo nos docet quales ami, cos debeamus in noftris literis falutare: non díuites fze/ culí, facultatibus uel dignitatibus honoratos: fed gra; tia acfide locupletes.«[&^alutare ínuícem ít ofculo fancto.&oalutant vos ommeoecdefie cbzíftí. Non fi&e uel fubdole quale Iudas tradidit faluatori. Ideó enim in ecclefia pax prímo annunciatur: ut oftendat fecum omnibus effe pacificum qui corpori communi, . eaturusefichrile 0. 200.2 Πα Rogoautem - fectum Rhomanorff Ο 4. D Maier tid are ani o idi ————————— εν ρν Ω "Ἔγοο tímotbeue adíu, ΟΠΗ. a-fRogoalít vos fratres vt obferuetíaeos d oíffenfióeo c ndícula pzeter ooctrín quá vos oídícíftío facíuntiz oeclí im ab ΩΝ cemodí εἶ! cbzífto oíio noftro nó feruititi fcd fuo ventrí.De illis dicit qui ex circücifione illo tepore uenerát,ieiunia δὲ abftinentíam deftruentes,neomenias δὲ fabbata& ceteras reuelatíonem myfterij. Myfterium de uocatione untuer; farum gentium in legediu fuerat occultatü, quod nunc per Paulum euidenter patefactum eft euangelíü in chrá fto per teftimonia prophetarum: quía quàuís de genti, tibus ante multa dixiffet, tamen quomodo& in chri/ fto unum fierét& iu, dizi, nemo tam aper; ferias, uenenis rete;» Rogo autemuos fratres,ut obferuetis eos qui diffenfio. ἱεσορποπεται jit) pradicabàt,di(Tentie/ tcs ab aplica dodri/"nes& offendicula prater doctrinam quá uos didiciftis| mare enim poterant na,&fratribusoffen/€ stg dedinate ab illis.Huiufcemodi em chrifto do dicula praparantes. quofdam ad fidem quafi profelytos ad; b«L€tper oulceefer/» míno noftro non feruiunt, fcd fuo uentri: δὲ pér dulces.| miendos. k r£ à motitac bencdídíót8—(«mones δὲ benedictiones feducuntcorda innocenti,— PO'lbue eternfe radi feducunt cozda ínnoce tí. Per blandiméra, c Veftraém obedientia in omníloco diuulgataeft. Gau— eftperfcripturag pro. quod nuc patefactum & adulationes,cpto» deó ioíturin uobis:ifeduolo uos fapientes efTe in bono: Pbetarum.Defcendés fermone compofitas. autem dicit quid eft. c rGetraemobedit,&fimplices in malo.Deusautépads conteratfatanam^ patefa&um. tíainomniloco oíuül/—(ub pedibus ueftris uelociter, Gratía dii noftríiefuchri.—|«Le ecundá piece gata eft. Si illis obedi/ ptum: eterní οεί, Pra)| ftis qbus non debui/ ft;uobifcum.Salutat uos tímotheus adíutor meus,&— cepit deusut oés gen füs:quáto magisno/. lucius& iafon& fofipater,cognati mei.Saluto uos ego: tes obedit wii Ὁ 2; ΄ ΄;- A u: tertíus qui fcripfi epiftolam hanc in ἀῆο, Salutat uos| qo, Ec nixa bis obedire debetis Nam& illi propterea ad uos uenerüt,quia. e gàius hofpes meus,& uniuería ecdefia.Salutatuós era- barquirolastrtura, fciebàvuosp obedié^(fic coris citritatis,& quartus frater. Girátía dí no^ tiam(implicé cíto pof volo vos fapíétee effei liter fticutione boni uel(a) ín boio c fimplíces ín. i dicationé iefu chriftifecindü reuelationé myfterijtem ρίξεες effepoffumus: malo.i»e'aütpadecS& b ribus zcternís tacitiquod nuncpatefactü eftperfcri llle natura: Cui per terat farana füb pedib? iefum chriftum glo» veftrío velociter.! pturas prophetarü, fecindum praeceptum aterní dei| ria& horior in facula tía ofiínoftriiefu εί’" ad obeditione fidei ín cunctis gentibus cgnitifoli(a- feculorü. m«Lad ftí vobífcum.€oalutat to2meue«lucius τα’— cula fzeculorum. Amen. obedítíoné fideíín cui píenti deo,per iefum chriftum:cai honor& gloría ín fie— aris aentíbue.. Spirit Finis. fanctüfignificat]tem Ὁ infert: 8([€ogníti apiens,ficutna»' ifti ο:; d, turaliterbonuscum ἡ fefeduci. Ὁ[aw ς{πε(εἴτι chrifti cà omnibus uobis: amen. Εἰ atem quí— tamen& homo dica; deo ígitur ín vobíe:fed potens eft uos confirmare itxta euangcliii meü,& pra tur bonus:fed nosin fon cfofipater coguatí 24 Υ.;: πιεί. ΞΑΝᾺ τος ego- Ad Corinthíos epiftola príma. fol fapiemtoto porte tertíus quí fcrípfi epí^ o ouo' fum cbaíftum: p folam ín vfio.oalutar P 9 Jiulus vocatus apoftolus πολ glozía ín fecula fg vosgaíusbofpeeme? a κα ΑΕ) icfü chrifti per uoluntatem dei& fofthénes ασ πε,— & vniuerfa ecdefia.—, f 191 frater ecdefiz ἀεί, αὐ eftcorinthisfanctifi-———— QLuiabona eft obe»: Ίο... ὦ: i: dientia,fed firationa, 9 δισ ατα) citis in chrifto ἰο[ι uocatis fanctis.cum om-— Commétariorum ἡ bilisfit:& ideo uolo uos fapientes eífe in bono,ut malü nefcié; tes,(üb pedibus inno dia DEAD centi deponatis inimicum.Ita enim dedit nobis domi/ nus poteftatem calcandi fuper fcorpiones atcp ferpétes,^ δὲ omnem uirtutem inimici:id eft ne nobis praualeat:& omnibus fuper eum mébris liberisac folutis ambulare poffimus. e q[Salutat voecraftue arcaríus cíuitatís« quartue frater. Hic arcarium ex arcario dicit:(icut gentes. credentes ex gentibus fzpe uocauit, íecundü confuetu/ dinem legis qua abigailuxorem nabal adhuc appel/ lat,cum iam illo mortuo ín Dauid matrimonium tran; fife. f€[aría vomíni noftri lefu cbzíftí cum omníbus vobís imer. Hac e(t fubícriptio manus eius in omni bus epiftolis,ut in ea etíam cómoneret beneficia chrifti, €«L&(autem quíporeis eft vos confirimare, Signis atgy doctrinis, Item hic patris perfonam monftrat. Defcen; dens autem dicit: manifeftatü hunc per fcripturas pro phetícas fecundum imperium aterní dei: fpiritum fan/ ctum fignificat.Item infert: Cognitum eft foli fapiéti deo per chriítü iefum: cui gloría in fzcula, Hocloco patrem δὲ filium manifefteloquitur.C) uod autem dicit: Cogni; tum eft(oli(apienti deo: in σου πη ΠῚ munere,myfter íj fignificattrínitate. b«p 3uxtaeuangelit meti c pzedíca tionem(efü cbeífti. Vt(ic uiuatisquomodo ego chrífti exe plo δὲ auctoritate gentibus pr&dicaui,{«[ Cecundü ibus qui iíntocant nomen domini noftri íefuchrifti: inepiftolamad Rho inompi anos finis, COMMENTARIIIN PRMAM ΕΡΙSTOLAM AD CORINTHIOS, ————. Siulue: quod nomen praponit in épiftolis, ; AR a auctoritatis effe nofcendü. Item aliter.Pau Ἢ lus apfus:cónectens in epiftola fratrti noia: e uel humilitate fuam fignificat: uel coopato s aub re elfe ei apoftolice praedicationis oftendit. p« Gloca?apls(efu cbaiftí p volütaté οεί. Volütate dei uo cat qíd ad fide,(ed fua fponte& fuo arbitrio credit: ficut E, m Υψ ΠῚ αν πιῇ αἰτίῃ Actib?: Νδ fui incredulus coelefti uifioni. q«[£t Αδιαές di: foftbenee frater ecclefie ocí.Frater, inquit, non apoftofus; Hücautem idcírco fecum fcribentem'inducit: quia ex ipfis doctor eft:& pro hís ualde follicitus. γ᾿(Γέθ eff cozíntbí. Oftendit qui(unt ecclefia dei, fancti fcilicet&t''' immaculati:quía ecclefía neg-maculà habetneqirugás—— & ideo his fcríbit qui integram adhuc feruabát,non quf^ perdiderütfanc&ítatem.Nam iftos honorat litteris;illos^ auctoritatecommendact, 6[€anctíficatío ἰπ νο— fefu vocatíe fanctío. Τετ baptífmum fanctíficatío,€ ur ora nibue quí ínuocant nomen oormíní noftrí{εἰ οί, Pro prie facerdotum eft ínuocare dominum: Quibus dicitur: Sic benedicite filíjs Ifrael, inuocantes nomen πο Tig tfj pni. ιά ΝΤ disi Gra à QU pe dit dtt] meum faper íllos, Et Pfalmifta dicit: Ec Samuel inter 4955. ig (Οδ qui mad) δι di S f qii! iita ΠΠ ydp? soft jut sit j v" - Sin epiftolam ad£oxintbíos- τοῖς ἠβανς eos qui ínuocant nomen:eius. Ὁ. aem facerdotem füiffe illaresprobat:quia S facerdoti fueceffit& hoftias offerez bat.Dequoetià fcd'm hiftori dictüeft: Sufcitabo rnihi fácerdotéfidele-Cl;ui cpuis nó fitex genere Aaron; tame de.tvibu Lcui effe in Paralipomenon legit:quiaipfehüc^ Hiciam caufamcontra diffenfioné aggredi£, m(p Der. e pe RE MAE M p ΣΩ loco ἱρίοιν& noftro, Giritia obis& paxa deo:. ei inquo PIRE ER Gd c patte noflro& drio iefu chrífto.Girátías ago.deo meo: confpexittis. n Git fploxitiro. Ον. femp pro uobísin grátía ἀεί qua dara eftuobisin chri. prp V; oni icons cerdotes&(uo& apo. ὃ fto efu:qüía in oibus diuites facti eftis in illo, im mni: atqidicatis. o«pt iios fangen.t üerbo& ία omni fdiétia:ficát teftimoniü chrifti Πα”- μὸ BER vobis fetis Πιαεϊταρθ nominant,$ tüeftínuobis:it ut nihiluobis defit nulla στατία expe:- εἴ ἐκ contétionenar (S edes μπες' Ctantib? reuelationé diii noftríiefa cheiftisqüí&teofus, Cunt ΡΟΣΙ Rchaizoftéditfehas— mabítuos αἴ infinéfine crímine;in dieaduér? diio: ineadéfcentía.Siung—- ἐς DOES i ftri icf chrifti.Fidelis delis p quéuocati eftis in focieta; fnis profanis, ραπεποῆτο τοῆο(ας 1 t€ filij eius icfu chrifti dni noftri, Obfecro alitéuos δα. pereo, ὃ«τοπ eu 3e DAUERN» per nomédiií noflri iefu chrifti: ücidipfum dicatis οἶσε: ieanmerte τρις re nolebát.«δια, p δέ nón fint in nobis fchifmata.[είς aüté pérfectiin eo^: pis αι funt PRESA eR mom a dem fenfi,& in eadéfciétía. Significat: ét em mihi de. NIRE. intet vog αμεσα εἶ νοδίν tobisfratres mei ab hísquifuntchloes:quía cótentióes. Ancaotus credidorie ín cbzifto(eu, Primü v fumtinter uos. Elócauté díco; quod unufquífgs ueftrü/ aliquid deabfentib?: C ον αν ας didt.Egoquidéfum Pauliegoautemapolloregouero CU GrP(ir Non τι ει ag ή gan ded. ὃ cephe:ego auté chrifti. Diüifuseft chriftusz AER Et neri Qus vide los debere: T E P aulus crucifixus e pro tobísaut- nomiue pau iba Bc. Sed(m eques. fapiétianoinHdtnecg v ptigau eítis? Girátías ago deo meo;quod neminem ἅς», habebatutnofletabz aíettíoín(llo.Inomni tiomíne meo bap SSMES Baptigaui αὔτ δι ftephana:. dicitad Coloffenfes:. Ri bs ERICH id domü:cxterum nefdo.fi quer alium ueftrum baptiga-- Ff Serre abGns Colofíeii,2.a Dei pphetas conti. 7 Uerím.INón em mifit me chiríftus bapticare.fed euáge- fene gaudes δευξάξα, ti ke len Hee Ἡ lígare:nón ín fapientía uerbí:üt nó euacactur crux chri; orem. eir a. dircos qiiad üdechri 9 fti Verbüm enim crudis pereuntibusquidéftulticia eft:— rsiios κα agere ur. füaccefferüt;omigra—^^^ hisautem— audiebat nocredidic. tia tunc efTe ditatos: τε muncauténó iuxta fidem cóuerfantes, uacuefactà mon; firat gratía quá perceperüit,€€«[ 3n omní verbo.«ín om tí fcíenría.Id e(t non tà noui cp ueteris ceftameti. f«[€; cut teftünonii cb»íftí confirmati eft(n νοδίσ. Teftíimoniü quo ait:Omnis fcriba doctus ín regno colori fimilis eft homíni patrifamilias q profert de thefauro fuo noua& vetera. GQ[ Jta vt níbil vobío ocfit ít vila eratía, Vnde $29,7.b aitSalomon; Venerunt mihi omnía bona pariter οἳ illa, id eft ci fapiécia.- b4[£xpecrátíbue reuelationé οί noftrí fefucbziftí. Ile uere expectataduentü chrifti, q in omni; bus prapatus e(t.Reuélatio auté dicit diiiaduétus:quia modo a nobisabfcóditus eft.(|&huí« confirmabít vos víqg ad fíné fine crímíne ín oíe aduétuo oftí noftrí íefu εἰ). tin$, 4 Per doctriná:ficucait Dauid:Cófirma mein uerbis tuis. Ibidem,x, Etiterü:Pax multa diligetibus lege cua,& nó eft illisfcan μα qu {1 non jt pi Lit oil nra pil i Yos. dalü. Irenraliter. Orat pro ipfis αεί ad fíne uitae fuae irreptehéfibíles in aduentum düinoftri iefu chrifti perv maneàt, Καὶ ΕἸ-fídelio oeuo per qué vocat εἶδ(n focieta; téfilij eíuo ἰε[υ cbzíttí οΠί noftri. Cina focietate lohanes ex ponit,dices: Q.m de? lux eft, tenebr£in eo nó funtul/ Iz.Si dixerímus qafocietaté habem? cti eo,& in tenebris $ Timo,2,.c ambulamus,métimur.EtPaulusait: Si cómortui(um?,' & couiuemus:(ifuftinemus,X córegnabimus;Hiclocus cótra Arrianos facit; qui in'hoc minore effe filii uolunt, quo per ipium omnia facta referunt, cü hoc etid ín patre cadat:per qu£ in focietaté{ΠΠ eius credétes uocat, Item alíter.Hoccótra Arrianos ualet qui müniftrü precepto ri patris filii dicücqm fcriptiieft:z Omnia g ipfüm facta I So I43 funt:hicauteoftendié quía p deii patré wocati funtin c& munioneiefuchrifti diii nrí. Hucufcqp cii laude prafatio, U dL. bfecro auté vos fratres, Ad unà fentiendi concorz dia reuocat:ut& ipfi οὓς ide loquant horta£,.. Itéaliter, νεα ον EE s finecaufa quafi deaty fenribus,quorum conuerfationt in fpirítu cognofcebar,: τ{έλος át ofco qo-vnufquífqs veftrü oícdit:€ co ddé fune paulí zc.Sub noie apfom,pfeudo apfos.tágit,qui eos per. fapiétiacircüiuenerac müdi,utunu(quifg eius fediceret, cílecui? doctrínà elegiffet q aduería docebacSiergo nec; deuerís apfís hoc dici permittit: quanto magis de falfis nólicebit?. s«[d»íuifue eft cbofftus. Diuidit corpus cis: mébradiffentiüc.. t 4L'ffunquíd paulus crucífigue eft p. vobíe:aut ín note paulí baptícati eftío2Poteft iftud dici his qtelicto chrifti exeplo,fanctos ueteris teftamenti in folis. díuitijs cupiüt imitari: Nunquid Abrahàá crucifixus eft pro uobis,autiti nomine ob baptigati eftiscEtillud dii, ubi docemur non quarere quid alij difcipulo iubca/ tur;dicentis Petro:Q, uid ad το,εᾶ mefequere.. v«[ f£:3. Ἰοῦοξῖς tíae ago oeo meo qo nemíné veftrü baptícaui uífi οἰ ρα«c. uod it contigit,ut illos paucos bapticarem, qui fe nà. dicuntín meo nomínebaptigatos.. ltem aliter.IHlorumm. ipforü neminem nífi quos numeraui.: x 41 ση επί: mífítiue cbríftus baptícare/fed endgelícare.Non ufurpauie minora facere qui poterat offícia implere maiora. Sicut hodie& epifcopus ucl facerdos,(i uoluerit; diaconi pote» ritimplereminifterium. y[Hon ín fapíentía νετ Cumrpoffint apoftoli etíam fermones fapientiz praedica τε, Πρ docét,ne aftuciz pradicatioís affcribat ρύαξ tíà& euacuetur crux chrifti. 5« Cit non egactietur ΟΕ, εἰσί. Euacaátenim uim crucis: qaurcs declamatione, permulcét, 4] Clerbü eif cruce peütíbue quide ftultícia c(t. Przdicatie. crucis non intelligentibus uirtutem deis V [OAM ftulticla uidetur dei filium dicere crucifixum: fideles au. tem intelligunt dei effe uirtutem: qua mors uicta eft,& diabolus fuperatuseft. a«[Bíoautem qui falní fluntíd eft nobís! vírtua Ὀεί eft. Fides enim eorum eos faluos fa, &bdie εἰς. b«LO críprumeft eiim: Toérdam fapíenríam fapíen, fuefeculí. Tonne ftulram fecít oen faptentiá buíus mundi? QLuíacquirit fapientia fzcularé uel quicüqp alijs dere/ busobícurisinquirit. f«γ tam quía ín ocífapíentía nó cognouír mundus per fapíenríá oeum.Factura müdi,dei(a pientia eft fabricata:in qua per fapientia naturalem quae ad hoc data δὲ creata fuerat, debuit cognof(ci ipfe qui fece/ tat:(ed qii non agnouerunt homincs:alia illis medicina fuccurrit. Itemaliter, Hocloco fapiétiam dei, ordina; tionecreaturarü que uident oftendit: ex quibus deti au étorem uenerari& agnofcere debuerunt, g€['folacufr tco per(tultícíá pzedicatíonía faluoe facere credentes.Non quod uere ftulticia fit praedicatio crucis: fed quía apud tilos íitahabere£. b 4υοπίᾷ«(udef figna pertít.Iudai ex confuetudíne prophetarü figna petunt, qua etíà uide tescrederenoluerüt. í«|€t aredífapíentía querüt. Artis diale&icz δὲ humanz fapiéetiz ratione. ΚΑΙ fosautem piedícamus οί küm. Multü fua doctrinam ab dllorü fenfu difcrepare demonfitrat. 1«[ 3udeíe quídem (candalá,Scandalicanf ἢ audiunt chriftü a fe crucifixü. Siue fcandalüillis e(t audire chriftü mori potuiffe que illi qua(iimmortalé expectant, Inde eft quod dicebant: Nosaudiuimus ex lege quia chriftus manet in aternü: nó intelligétes, qa primü pati íllü oportebat δὲ fic in glo; riàfuaintroire, τη«[£entíbueauté ftultíciá.Scd'm mà danà fapientia ftulticia uidetur deii credere crucifixum. n«ΓΎρήσοιμέ vocatís(udeío atq grecíoicbzfftü vel virtu» tét ocí(ρίξε. Hic nó dtuinitate chrifti dicit dei uirtuté B fapientia fed ordinationécrucis.— Item aliter: Ipfi iu/ dai& gétcs cB crediderint intelligüt uircuté del eflc qua deuicta morte homfnéreuocauitàd aitam:& fapiétiam qua nos a dominatione diaboli liberauit:qd'ante per in credulitate íntelligerenó ualebát. er Quiaqóin ee: ocí:fapíétíue eft bomínfb?. Ω. πο Πο putat deijomné humaná fapientíà antecedit:quia fapiétia fua liberarinó tíum.Hocin aduenit: Pom S peres Tuatori it ad/."" e ΄ ἢ 4718 ΄ myiterium tunt lal/ fal A ci ideft ad ni,* hisalitem qui falui fiuntiid eft nobis.dei uírtus eft.Sai αὐτί, pf rab infir hilü WS ς(€t" ptüm eftenim:Perdam fapientiamfapientium:& prü- an ΩΣ et pude pradem* dentiam prudentium reprobabo. Vbi fapiens, übi fori-— PP ριραπιεο επαύσες piícatoresartérhetor« ba,übi inquifitor huius Ízculi? INonneftultáfecdt deus^ potuerüs, crucifixiin es& Philofophi t fapientiam huíus mundi? INam αδία ín deí fapientia T Hire qi plane,undefithzcfa s non cognouit mundus per fapientíam deum: placlít. τίοπέ veftram fratres, Pei ιν, τον eroe deo per ftulticiam przdicationis faluos facere creden preme eot τ: dd m ἱ P óní ἐμὰ ὧν. αρεϊυποδζ orad fapiétiám ftendatqui qd'omnisfíapientíaa; tes. Quóníam δὲ iv 1gna petunti gr. tpietr utoftendatquiía non it: ή 1 iu:: deft gloríatio c ordiü. Hocei haber αὶ ludis qlidem fcandalum: gentibus autem ftultíamz— gis obeft,dum fuper, fenfus τας ut»ípfisautém uocatis iudxis atcp gracis;chriftum dei uit, Dia fapientie nob ebíeqcus& paulatim etutem& dei fapientiam:Q uiá quod ftultum eft ἀεί, 4,(εἰ fapiétiz fubiacere meditádo pficiat.In/ p pientiuseft hominibus. Etquód infirmum eft dei, fo^ note r qe eres amm Pini atiuseft hominibus. Videté enim uocationem ueftram ibis A ie d| nüttà exquilita quz. τ fratres:quia non multi fapientes fecundi carnem:non— tee:nó mulrí nobiles, eren demmi di e multi potentes,non multi nobiles: fed αὐ ftulta funt Ης vais S ne fenfum quem deus máüdi elegit de?,ut cofundat fapiétes:& infirma mundi pitos,S fortiores apo fe ex creans enne elegit de?,ut cofundat fortia:& nobia müdi δὲ οὔτε gol S nobis tatéinquirendà dede ptibília elegit de?,&£a quz nó funt;utea qux funtde-—(cendereia&tabant, Fac(uad inquirenda, ftrueret:üt nó glorie£ ois caro icofpectuei?.Exipfoaüt ecd am uererüt. Similiter δὲ F uós eftisichrifto iefu: Qüí fact?&nobfapiétiaa deo δὲ γε confundat fapien/ de diuitísac fortitu/ 5 íufticia& fctificatió& redéptio:üt quéadmodü— teerctnfirms müdí de dine& de omnibus f ota εἰ ΙΙ οἰοείαε ἐν dà ict, Ca. II gít Ότο vt confundat poffum? exiftimare, ὃ T egó ciueni(lem aduos frés. nonüeni p fub.— díccontempriblia de: Ὁ ΕΓ δι faptene! vbí- mm ΣΝ t- Mmitarg δίεθευθ. Q.uiadum fcríba.ld eft doctor." 5.1.":-. nfemcetipfis non con e( eb ínquífitosbu fidebàt,celerius credi derunt.Semper enim fapientium& diuitum δὲ fortium gloria increpatur, ficut ait propheta: Non glorietur fa/ pterea piens in fapientia fua, necp fortis in fortitudine fua, neq diues in diuitijs(uis: fed ipfe dominus quod per prophetam dixerat, ipfe ad noftrum compleuit exem, lIum.Nafcerido ením de matre paupere, diuitias repro auit,Dum autem literas non diícit, refutat fapientiam fzcularem.Cum uero traditusnon refiftit fed patienv ter fuftinet crucem, ín humana fortitudine prohibet -gloriari. Humilient ergo(e deo huiufmodifi uolunt δὲ ipfi cum caterísliberari. t[tes qugnon funt vt €a que(unt oeftrueret, Luz non funt fapientia, fortia,no bilia,ut que funt talia diffipare. v«γε ποπ ρϊοείε» tur omníe caro ín confpectu eíus. Omnis caro nó fpiritus, quia carnalis eft ífta gloriatio. ᾿ς«[ripfoautem vos eftío ín cbzifto(efü.Si ergo ex ipfo eftís, nolite ea qua ille reprobatadmirari, y Q[€»uífactue eft fapíétía nobíaa oco« uftíc(a. Nobis factus eft(ibi femper fuit: ut fcilicet nos faceret(apientes δὲ íuftos& fanctos. Item aliaex pofitio. Cum fit chríftus dei patris fapientia,tunctamen cum quis in illum crediderit fapientia εἰ chríftus effici tur. 5([Etfanctífícatío« redemprío. Redemptio πο’ ftre falutis,.a€[ Cit quéadmodü fcríprü eft: νι gloz(ati. fn vomíno glozíetur.Non ín femetipfo aut ín fupertus có/ prehenfis. Et a H £. ego cium veníffem ad voo fratres. ruis often derat non illos debere humaná fapientia admi/ rari,fuo dq hoc exéplo cófirmat,eo qd'ipfenó p 'humaná apiétia predicafet, ς QL'1Hó νεπίρίοῦ limitateu κος τ pluma ἐμαὶ ΙΕ poris toán n quit Jat od s rapit 14 d ine po inl «η epiftolam ad£oxintbios Κα. n$0.[149 A limitate fermonie/aut ρίζης annücíans vobía teftmonía cbziftí,Nolurpompaticum eloquentiz iactare(ermone in predícatione diuina. ἃ€«['IBonením iudicauí me fcíre alíquid(ater vos nífi(cfum:cbziftü. Id eft non fum gloria; tus inaliquo ni(i in chrifto..b«[€tbunccrucifícü. Qd ftultüapud homines e(feuidetur. c 4Γιξε ego ín(nfirmírate«tí; tofuí apud voe. Neq enim alio modo deü ri:non iactantia necp liacarnali. Ὁ€[£t ertio mete« predíca; limítaté fermonis aut fapientiz,annuncians uobis tefti imo:« tremoze mul, a moniumchrifti.NÓn enim íudicaui me fcirealiquid in δ ter uosnifi iefum chriftum, δὲ hünccrudfixnm. Et ecó conueneratpredica/ inínfirmitate δὲ tímore δὲ tremore multo fui apud uos: ?& fermó meus δὲ prxdiícatío mea nón ín perfuafibilibushumanz fapientíz uerbís:fed ín oftenfione fpiripaffum,dicens: Cui peccata noftra ipfe portauitin cor; t.Pe.g.d porefuo fuper lignü. Item alio loco: Chrifto igitur ραῇθ incarne, o 4ΓΞσεὰ[ουν fcriptá eft:&huod oculus non ví ge σα. dít necauríe audíuít«C. Memoratorum fcilicet príncipum mens hac uidere non potuit: quja credere noluerunt, : CLuídam fane dictt oculusnon uidituir ginem peperiffe,nec|. iufti ficut fol fulge?: bunt. αἱ habet au, res inquitaudiediau. diat;& in cor hominif non afcédit,homines coheredes chri(to fu tio mea. Ο ία diale;; tus& uirtutis:üt fides ueftra non fit ín fapientia homi Οδ. p«| tBobía étici erant Corinthi, nolüitapudillos diG. s num,fed in uírtute.dei.Sapiéntiam autem loquimur ín putationeuti, πὸ πος$ ter perfectos, Sapiéntíam ucro non, huius fxculi neq; quoq illis.noua ali; qua philofophia ui,! príncipum huius faulí;qui deftruuntur: fed. loqüimur deretur,fed niagisil& dei(apientíam in myfterío quz abfcondita eft: quiam 1 przdeftínauic deus ante fecula ín eloríám noftram: ο in pfuafibilib"? quim nemo principum huius fxculi cognouit, Sí éním cognouiffentznuncg dominum οἰογία crucifixi(Tent. 5i vvírtutío.Cruiarbe/ ο οὓς fcriptum eft:quod oculus nonuidit, necaurís audi uit,nec ín cor homínis afcendit: qux pra parauit deus . Phisquidiligunt illum.INobis aützm reuclauit deus per: £4 Ὡν ἤάεο vetrané.|(oiim(uum,Spirítüsenim omnía fcrutatur: etíá pro lisuirtutes X miracu fademonfirautt. buiniane fapíétíe wbío fed ín oftenfione fptia toríca habet. colores perfuaforios:in una quag; materia. fit in fapíétía.bomiínü: fed ín vírtute vef, Sa^ τ funda dei. Ο ᾖίς enim fcit hominum qua funt homL pientíahoministem/^ písinifi fbiritns homínís quí ín ipfo eft? Ita δὲ qua dei poralis,ad breue pro deft. Virtus auté dei 9 funt nemo cognouit nifi fpíritus ἀεί, INos aütem non utaterna, datfinefi^ foírírum buiusmundií acepímus: fed fpiritum quí ex neprofe&ü. G«[ 65a píentíam autem loqui; ἡ deo eft:üt fcíamus qua a deo donata funt nobis: qu & loquimur non ín doctis humanz fapientiz uerbis:, ε fed ín doctrina fpiritus. fpiritüalibus fpiritualia compa liabemus diuinà/fed» rantes, Animalisduté homo non percipit ea qux funt uos ià tuc capemint. 5 fpiritus dei. Stulticia&ním eft illi,& non poteft íntelliinur ínter perfectoo.. Neputetis& nos fa; pientíatn nó habere: me poteratis: qua ἰᾶ éredétibus aperitur, 4 gere:quía fpírítualiter examínatur. Spíritüialis autem b«rSapftíam vero^ ídicatomniía:& ipfe a nemíne iudicatur: ficut fcriptá non buíus feculí προς ρείπείρ buius feculf ες quí oeftruunf, Siuere- e du τὸ gum fiué philofophorü,qui ἐπ hoc feculo primatü(αρίξ tíztenereuidétur. C) ui cum fapientíafua per nofirum euangelium deftruuntur. í ϐ&»edloquímur oeí fapíen: tíam iu mínífterío que abfcondíta eft. In euagelio quod(ὅν tinet natíuitate chriftipaffionem&c.: k ΕΓ uam prede: ftinauít oeue ante fecula.Síue in prafentia,(iuein lege an/ s liatb,rs.c tetepora, Multi enim prophete cüpierunt uidere& non üideruntr. 1«|€t alozíam noftram. Ο αἱ credimus chrí fto, tt[uà nemo pzíncípum buíuefeculí cognouít. Pi/ latus, Caiphas δὲ caterí,quorum etiam ignorátía dam/ nátur: quianon debuerantignorare."m ασε(σα souíffentinunds oomínü maíeftatíe crucífiríffent. Hoc loco: ád defenfioné peruerfi dogmatis, duz harefes abutunt, Apollinartj fcilicet δὲ Αὐγή, Vna ut perfectam affümpti hominís naturam deftruat. Alía ut dei uerbum afferat effe paffibile: πο erat intelligens; maieftátis domt/ num etiam a(fümptum homínem dictüineqpifta(ciens, non diuinitatis fed humanitatis paffibilem effe natura. Item alia expofitio. Dominus maíeftatis carrie patitur, . Carne crucifigitur,carne moritur,fubftantia autem dei/ tatís impaffibilís eft. Et fimili modo etiam apoftolus Pe/ rus teftatur in epiftola fua,chriftum pro nobis in€árne autem reuelauít συ per fpíritum(υπ, No. bis qui fide merui; mus fpiritum. dei ac/ cipere,qui eius nobis, uoluntatem oftendit, q«LO pírítue επί omnía. fcrutatur ἐπα" ο pfunda oef. Eti qua infecreto dei confilio: cógefcüt. r dL»uís enim fcír bomin& que funt bomínio:ní(t ptio bois d ín ípfo eft«€. Quz cogitatióes uef fent in-hoie. ltéalía expofitio.Praclarum hocaduerfus hareti^ COS q creaturá fpiritüi f&f dícüt, Vnde hic oftedit nó folü creatu rà nó effe,uerüetià qd' ipfe folus iteríora dei δὲ profunda rimetur: quippeut eiufdéna; turz atcp fubítatie Πε cüchrifto. e q['fBos auté non buíue mundi fpíriti accepímus: fed. fpírít& qui ex oeo eft. QLuicüq mundana fapit,nó fpiritum dei s uidet habere fed τη’ «Σα, rq Gt(camus Sec:. queaoeo conata funt nobís. Vt íciamus quáta nobis a deo collata funtp chrifti aduentü. v«[ ue«lodmur nó(η ooctío bumane fapíetíe verbío fed(η ooctrína ρῦσι uz etíà uobís annüciamius, nona philofophis uel grámaticis, fed a dei fpiritu erudi, ti; κα«[Spírítualibue fpírítualía cóparantee. Illis ea di» centes quí poffuntaudire: non enim poffunt ni(i a fibi cognitis&fimilibus comprehendi. y:€[ZInímalío au, tei bomo non percípít ea que funt fpírítus ocí. C) ui fpiri»: tam dei nó habet,animalis eft: quia animalium ritu uct. fatur,qui putatnihil effe poft mortem. Etideo utanimal Ώξισί libidinicp cotnmiíttitíe, eterna morte periturus,. s([Sultícía c(t enim íll({ποπ potcft íntelligerequía fpi». rítualíter ezamímnatur.Stulticia illi uidet primo α ílle qui. & paífus& mortuus e(t& refurrexit:totius creaturz nüc. domínus przdicet. Secüido contemnere propría bona; alteri prébere maxillam:& catera his fimilia chrifti man, dara. 4"«[Sopírítualie auté(udícat oría:«(pfe a nemíne; fadícatur.Judicat uana effe, in quibus carnales hotnines. dele&antuür.;Et ipfeita fe agit uta nemine iudicetur.Siue othía fpiritalis difcernit& intelligit& fenfu illius ab.ho. mine nó intelligituranimali. Item alia expofitío.Om/ hià dícit qu& funt(piritaliaNon em artes δὲ GAS uiu auris audiuit. Tunc Mattbars.f — Cities huíus mundi, animalis homo nifi fpiritualiter intel; ligat, fcire potet. 4 4€ouícením cognouít fenfum vomiíní! aut quís ínflrutít eumzSenfum domini qui eftin uiris fpiritualibus,fine fpiritu dei nemo cognouit. Item fenfus: hic intelligentiam fignificat, b«Boo autem €dífícatío eftío. Non in potentia fed in nerbo'aditrmamus coli deiagrum δὲ extruitemplum..n«[cxcóm gratíam: ocí que oata eft míbí. Non fecundü meam uirtutem,Siue ponendi fundamentum gratíam accepi,ut ibi predica, rem,ubichriíftusnófueratnunciatus. o«Ώι fapíia fenfum siti babe/ κενή undam . i fpiritum ὁ"n:: um ti tum pofuí. ING ipe uoi pmasm 4 eft: Qüís enim cognouit fenfum domini: aut quís in^ mno ard τας αι. m b firaxit ου, INós autem fenfüm chrifti habetnus. ponere fundamentii, Ζ΄ ego fratref iQ ΤΠ p«Γιο autéfüper noit potuí vo-ᾱ- o ART ο... εί, Aliusdodor. bíeloquíqua c: T egófratresnonpotui uobísloqui quafí fpi^— inftituit fupra fidem fi fpíritualíb? quà ego fundaui, fed quafi. carnalíbue. 2 ritualibus;fed quaft carnalibus. Tancg parüulis q«ΓΏ πανί auté Modotimens περι. e'in chrífto:lac Gobís potum dedií,no efcam. INon rue quó füperedifi/ sie cium saper. dum ením poteratis:fed nec nuncquídem poteftisad- εν Ὁ dies Ee: ipfi utparuuliaudie;. f hucenímcarnales eftís.Cám enim fitínteruos celus&^ confurgat. r«46 ΡΠ ΠΕΡ pat ος ἀπ εσείς S COntentio:nonne carnales eftís: 8’ fectindáü hominem game em iy &obisuire defuitau, b ambulatis? Clm enim quis dícat,ego quidem fum pau— ter íd quod pofitum. diendi. ker Αν** iilius autem;ego apollo:nonne homines eftiszQ Gid ef ritis is Non pofitio. ArguitApo/ ο. ῃ llóz αμία lus? Miniftri eiuscuí alius chriftus qué. gratiam quàin prin/.& credidiftissEtüinicuiqs ficut dominus dedit. Ego planta— predicare, prater ic; cipio credentes acce/ tacollosteauitied deasnünci ü dedit. Ir fum cui fide firmiffi perant, perdíderin,! uizapollo rígauit:fed deus nuncíncrementüdedit.Itàgg— a Gredidigis. Hoc Videtur auté hoclo/ co uniuerfos ín com/ mune increpare. ΟἿ nec quí plantat eft aliquid. neq; qui rígat:fed qui íncre mentum dat deus.Q αἱ autem plantat& qui rígat unü folum agitur ne per doctorum negligen, tiam,obnoxíj incipía hireprehendanf qui— funt, Vnufquifq; autem propriam mercedem acdpiet, εἰς ΤΟ noniuxta fidem con.| fecandü fuum laborem,Di enim fumusadiutores:dei ὃ. ΚΣ ZI ONIS anre ueríant. o TZ and H RAE Ae Mr ri να, beredificat fupra fun, paruulío(n dbiilloNó» agricultura eftís:dei zdificatio eftis.Sectindü oratiá dei daménm bocEiufde etate carnali ,fed in nili Γη ΙΖ: Ze wo, atrtiseftquifuperadi chrifo. e([ Zac vo? que dataeft mihí;ütfap ies architectus fundamétü Po fícat,licet mínor fitín bíapotüsedízc. Ηος ὃ fuízalíis auté fuperzdificat. Vnüfquifq; autemuideat^ opecuiusille eft qui δὲ bearus Perus ai:/ enomodo fupergdifice.Fundaméntum ením aliud ne— pofuit fundamenta, Deponentes igit om/: T A A 1 NÓ ergo unufquifgy nem malicam δὲ(;[10 poteft ponere prater íd quod pofitum eft: quod| homo fuper fidé(uà mulationetandmo/ s eft chriftusiefus.Si αδίς autem fuperadificatfaprafun^ adificat,fed quilibet do geniti infantes,ra/*; Uu, doctor: quia nec pa tionabiles&finedo;. t damentüm hoc, aurum, argentum, lapides preciofos, rietes per fe aliquan; lolacconcupifciteut—: νεο"ligna. do poffunt erigi,nifi. in eo creícatis in falu/-.*. fuerint ab operatore tem.Si ergo adhucil, conftruc&ti.ltem hic liparuuli funt quiomnem maliciam abiecerunt,& qui nondum funt in uirtute perfectí, quid de illis cenfendü efi,quibus omnis malicia dominature f Γι επίηι fit ínter voe celue« contentío:nonne carnale eftío? Ecce de quibus αἰεῆς carnales iudicantur: quz non proprie per carnem fiunt fed de carnali(enfu talia defcendunt, $«[£t fmbomínem ambulatío. ΟΣ πὶ nihil amplius ha/ bet jp cateri homines:fecundü hominem dicítur ambu; larefed in hocloco ob defenfionem fingulorum homi, num,hominesappellantur. b«[£um ením quí oícat ego quídem fui paulí:alíus autem ego apollo: nónebomí, nea eftío? Vultnosplus effequá homines.(«Γυᾷ igítür eft apollo:quíd vero paulue:míníftrí εἰ 6 cuí credídí/ ήΠίσ. Sinos nihil fumus quos míniftros ipfe conftituit, Quáto magisilli quiin carnalibus glorianturz k«[£t viícuígs ficut oeus oedít:ego plátautzapollo rígauít fed oe? incrementi oedít.Hoc ipfum non ex nobis eft, fed dei do nücft,ut per manus meas figna fierét quz uos excitaret ad fid&& apollo fua uos doctrína firmaret: qa ficut plan. ta fineaqua,fic fides(ine do&tria marcefcit. Si ergo& plà tatio& fons dei eft: quid nobis affcribitis qfi aliqd πὸ, ftra uirtutefecerimuse| 4Γ Stag neq d plantat eftalíqd/ neas quírígat fed quí ítcremenrum oat oeuo«C. Nifi enim de? incrementü dederít,(ine caufa laboramus. Nos mer cenaríj(amus in alieno agro. Alienis utimur ferramétis: nihil habemus proprium nifi mercedem noftri laboris. m QL»ciením(iuo adíutozee: ocf agrícultura οί: ocí maágiftros& doctores fignificat(aper fundamétum α΄ eft chriftus homines recte inftituere uel praue,in χα». bus magiftrorum doctrina in dieíudictjin ignereuelaz bitur,ubi confumptis peccatoribus probati manebunt, Doctoresauté(uper his qui probati faeruntmercedem retributióis accipiétiin illis uero quos ignis exurit, dam no afficientur:quía inuacuum laborauerunt.Idem auté magiftri in iudicium uenientes,falui fiencfi tamen ipfi caufa non fuerint perditorum. Quod autem ait:Si ο’ iusopus arferit, damno affectus crít, Non hicut quidà putant ín igne flamma arfura funt opera, fed homines qui ita operati funt ut mereantur incendio deputari. Si autem opera,id eft crimina punientur,(aluo eo qui per? petrauerat,non erítei damnum fed lucrum, Vnde maní fefteoftenditur ficut fupra comprehenfum eft homines effeaurum,argentum,lapides praciofos,ligna foenum, ftipulam.C) uia acceptis inftitutionibus magiftrorum, uclobferuantprzcepta uel negligunt. t 4L Zlurumiar gentum lapídee pzeciofosilígna! fenum ftípulam vnfufcuz. fufqs opus manifeftG erít:oíee enim oomínt oecarabít qug (6 cue reuelabít. In ecclefia tria genera funt bonorume Eftbonum:;& melíus, δὲ optimum. Q.uod autem pri» mo aurum pofuit, ut fermo melius texeretur, fiue ad. fortitudinem non ad fpeciem comparauit. Quia argen tum fortius eft auro ideo meliori ponítur loco, Tría funt ecótrarío genera malorum:Malum,peíus€ pe(fimum.; Ω μα liguis,foeno, ftipula comparantur. d Etuniu(cuiufdy am AAA. A oce um. Qu M ia dt UE. nnl Qua T.u 23 c.f“τα σ΄.-. ove tn. logi tipi tpe ΠΗ, ide nei| μὴ ΝΑ ti quit Van 1} η boc ihm mig qu ad cda xir uenit until niti ju d form jut eq Vnd (thon foni find [gy y nd uni ἘΞ Ξαϑ . bítatín vobío.Nefícitis "reducendo: uelcerte. ὁ - tiam excludendam. Zinepiftolam ad£ointbíios—£a. nmm 8«[£t vniufcuíufqs opus quale fitiígaía pzobabít: ἤ cuíuo opus mauferítiquod fuperedíficauit mercedem accipiet. Au rum&argentü non folum nó ardent(cd per igné fpledi diora radiabunr,Ligna uero δὲ cxtera cremabutur.Siue examinationem iudicij, igni uoluit comparare: iuxta confuetudinem(οτι; prurarum. b(rof ipfifumusfireloriandum, n Cutiníaentm veftra funti τς paulue/fíue apollo! ftue ρα noa veftrí famue:vos aür οτί: fiue muriduaifiue vítarfiue moss. Omnia crea; ta funt propter fanctos:qui cum nihil habeat, pofTident : cuncta, Peffumus autem hacad libertatem referreat ΡΙτγῆ, σε qd uelintin2 telligat fiue mortem cuusopusarenroe; ligna foenum ftipulam:uniufcuiufcg opas manifeftum—(ueniam, o res pímentü patíet.Siqs— erit.Dies enim domini dedarabit: quía in igne reuela^— ue picfentía fiue fur» negligéter aut uerbo docuerit aut exéplo, ra ΘΟ πη 4 ením ve a bitur:& üniufcaiufcg opus quale fit, ignis probabit, Sí— e ip Q uod η) perdet laborem íuü.— cuiusopus manífcrit, quod fuperzdificauit, mercedem^ étístam prafentía dj QLuia opus aridum infirmumqp perfecit, b accipiet, Si cuius Opus arftrít, detrimentum patietur: futura diuinitus fint attributa: item chri ς 3picautem. ς ipfe atem faluus erit, fictamén quafi per íonem. INe^— ti uitam morremqpfi faluerit.In propria.,{τς qüía templum dei eftis: δὲ fpiritus dei habitat ín gnificat, C.uoniam iufticia. Ὁ«[e5ícta propternos δὲ mor; - men quafi per ígnem..€ uobis? Sí quisautem templum dei uíolaucrit: difper^| tuus e&t&refurrexic. Quod fi illenonni— der illum deus. Templum enim deifanctum eftquod— P«ἲ ορ αυτοι ebat ροτ ίρπστη faluus erit fií-Sic eft chriftus dei qui iuftus ex ,pprio ὃ cftís uos.INemó uos feducat.Si quis uidetur inter uos ficatabbi de? dicitur eft: quia negligenter— fapiens effeín hoc fxculo:ftultus fíatutfitfapíens,Sa- επι,& hocfidedi/ edificauit difciplos, vinitate uelis intelli» quid de illis ec q&! pientía enim huíus mundi, ftultícia eft apad deum. οἱ; Cacerü hic deat? & infuper(candalicàt exemplo.€€i Ώς, fermone nó adificát,& Scriptüm cft ením: Comprchendam fapientes inaftu fumpi hóminis for) ma tractatur,(ecan/ i tía corum.Etiíterüm: Dominus nouit cogítatíones fa^— qui qua& dicitur fcitie quía templi Ὀε m pientium: quoníam uana funt. INemó ítaq; glorietur uncus. ἃ ἅΓ bii e(tío:« fpirítus ocí Ρα’ fiucin fingulis(iuein uniuerfa eccle(ía. plum vef víolauerít;— uoa oifperdet illum. ουσ," 2 emplum erf oet fati, cum eft qo εἶσ vos.& Siucíuii corpus pec; cando,fiue ecclefiam »in homínibus.O mnia éním ueflra funt(iue paulus, fi cuius fitis templum, ucapollo, fiue ccphas.fiue mundus.fiue uita,fiue mors, Ca Ἢ]: ο fiué przcfentía,(iue futara. Omnía ením ueftra funt:uós f«[Oíquie αυτό tem.$ autem chriftichríftus autem dei. ftue autem ocí. Q.ual fihomo. 3icut nos etí/ ftünet. bono : vt τσ : cxíftí 4 ορ» IH. fato:eo tmínífteríozumt Ic nósexiftimet homo ut míniftros chrift;& οί’— vei, Non ut aquales penfatores mínifteríorum dei. Flicidm quaritur chro. 9.«Life íam querítur(nter οι» inter difpéfatores, ut fidelis quísinueníatur. Mi,— fpenfaro:ce vt fidelia ad prauam doctrind; bí atitem pro ninimo eft,utauobisiudicerautabhu ἀμ inueufarur.Inter/ exemplo proprio de, x locum Nouatíani op ponere ad poeniten/ Q.uibus refponden/ dum eft, ad quid hoc ueniz non habebüt, $«'Deino voe fedu/ Ccar.Propria uel aliena adulationedeceptus. b«[Oíquie vídetur ínter voofa píene effe ít boc feculo:ftultue fíat vt fit fapiens. Hic pro» ' priemundi increpat fapientes,quos humana fapientia non permittebacíentire diuina, Aliter. Si quis ad red/ dendá uicem iníuriz, fi cadem fecerit, putet fe effe fapie/ tem,ftultus fiat:In hocenim feculo ftultus eft qui euan/ fag. s E pelica uoluerit implere precepta. Q.ui enim percutienti alteram prebet maxillam,uoluntate ftultus eft,non na» tura,(([Soapícntía entm buíue müdí ftulricía eft apud | oum. Nihil ftultius eft qyucuelit fe qui non poteft uin/ dicare,& deo(uà non referuat iniuriam. Etíta decontu; melía uindictam apud deum perdet,& de patientia mer cedem..k«[Oxcríptum eft enim Compzebendam fapíe, "φρο ínafturiacozun. Ad cffugiendam manum deí,nulla fuffragaturaftutia,|([£titerum:£20mínusnonít co^ eítarionee faptentíum quoníarm vane funt. Nihil utilitatis conferuntad falutem. m«[emoítaq eloxfetur ín bomínibue. In fatíis fcilicet apoftolis, humana tantum fapientibus,cum necin nobis quidem,fed in eocuimus rogantís tox eft, id mano díc.Sed πὲφ meipfum íudico. INihil éním mihí|(eam nic uos pura ftruendo.Solenthüc Y conícius fum.fed nón in hoc iuftificatus fum. Qüíauté— tis confcientias iudi/ cari; t é[2bbíau a iudicat tme dominus eft.Iticy fratres nolite ante tf^— pem pio minimo cft νε pus iudicare quoufq; ueníat domín?;quí& illuminabit a vobteíudíceri αυτα abfcondiíta tenebrarum: δὲ manifeftabit confilia cor ipfum fcribit: Spem b dium:& tünclaus erit unicuíq a deo. bumano oíe. Huma/ num íudiciü nullius dico momceétí, in quo fzpe ueritas δὲ iufti/ cia fruftratur, Dieni enim hominis nó σσ! Hzcautem cupiui,Hieremiasait. v«[&ed πεῷ uieípfun(udíco. Ego qui confcientiam meam optime noui, nihil effe me iudico, Neq meipfum iudico.——. M τ«b enim míbíconfciue fum. Male fentiünt qui ἄν cunt: Nemo poteft uitarepeccatum, y«[S9ed non{1 bocíuftífícatue fum. Hoc pro humilitate dicit. Nihil enim mihi fum confcius:unde fuper homínes debeam gloria» ri.SihocPaulus dicit: Ω uid a nobis dici debeat cogitari dum eft.Sed non ín hociuftífícatüs(um. ὁ 4Γ νἀ} teim iudícat me oomínue eft. Non in quo me quidam itá laudant:quia ita quifcp aliena laude non iüftíficatur,ué ne maculetur infamia, V nicuiq; enim apüd deum quod eft,non quid díciturimputarur. 8€[3faq helite íudí care antetempus quoufqs veníat oomínue quí{Ππ|π|Πα δ abícondíta tenebearuimie matifeftabfr confilía cozdium. Ho ino uidet ín facie.deas aütemin corde.— b«[t tunc laue erít vnícuíqs a ocó. Tile nero lauda/ bilis eft qui dei teftítnonio laudacur,apud quem omniíá occulta& inui(a futit cognitae: SE à. Hacautett 8o. Ίδο Hiereiv. b à; | | t noftras publice fpe; ἃ«δρ fratreo tráffícuraut(nine apollo pzopter vo. Vtanobís humilitatis fumatis exemplum: ne fu, pra difciplinam fcripture audeat unufquifqy aduerfus alteri pro alio inflarí, doctore male cótentíonis-euerfo, b«[Gtínnobío oífcat(o nefupea di fcríptü eft;Ciuue adacr fue alterü(nflerur pzo .atío. Hoceft quod di; citne unufquifdg ma gi(trum propríü pra dicans,alter aduer/ a FIxcaütetn fratres tranfficuraui ín me& apollo: pro^ e pter uos,üt ín nobis difcatis:ne fupra ép fcriptum eft, c unus aduerfus alterum ínfletur pro alío. Quüis ením te Zommem. 7 s c εν mus. Rogamus deum pro his quí nos blafphemant;-ᾱ«ΓΕ andi purgamenta bufue mundi factí fuii. Sict ícriptü eft:luftus imundus eftapud malos. r-& On, níum pertpfema ν[ορ adbuc.Omntum humillimi atq füb Aecti..9{ἳ Ίβοη vrconfundam vos bec fcríboifed vr; líos meos cbaríffinos ioneo, Poterant con fundi defua eloría ἢ €os nó releuaret. Nó enim ruborem illo, fusalterü incitetur, rü cupiebat fed pro, € 4 υἱδ επίπιτε eif» difcernít? Q üíd autem habes quod non accepífti: Sí fectum. t Qai «eruit zc. Hicad ipfos 5 ο ΠΣ η operi; fioecemmiílía ρεᾶσασ inflatos per eloquen/ t autem accep ifti: quid glotiarís quafi non aep ens*€o:(i babeatíe(η cot tiam, uerba cóuertit: ς lam faturáti eftis: íam diuites facti eftis. Síné nobis fto/fed non multos pa, quis te dífcernit cu/ ius momentifisz: b d[Cuídauremba/ bee quod non accepí, flí. CLuid enim boni ex temetipío habes, quodanullo didiíce/ τις: οἱ dei dono mini me confecutus fis. e regnatis;Et tinam regnetís:ut& nos uobífcum regne v mus.Püto ením quod deus nos apoftolos nouiffimos koftendít.tancg mortí deftinatos:qüía fpectaculum faι cti fumus mundo δὲ angelis δὲ hominibus. INós ftuli propter chriftum:uos autem prudentes ín chrífto.INos infirmí:uos autem fortes. Vos nobiles:nos autem ígno €«LSíaurem accepi; τ biles, Vícs ín hdnchoram δὲ efürimus,& fitimüs& nu; tree, Omnes qui ab alio iam genitis minit ftrant, patres dici πδ poffunt. v«λα i czífto fef per εὐ gelu ego voe genuf, In nouam uítam me primü przdicante;re formatos uos effe me miniftis. t[Rogo παρα Ιον A5. difumus:& colaphis cedimur δὲ ínftabiles fumuss&la;— P nee'imltatones in proprio gloriaris. ὁ borámus operantes manibus noftris, Malcdicímir,&— lorü eft in omnibus Fa Sananmadi? benedicimus, Perfecutionem patimur, δὲ fuftínemus, ponas UR Hocincrepatiuo πιο; α Dlafphemamur, δὲ obfecramus. Tand pürgamenta δά νοῦ titotbefideft do leeedumuetp 707 v huígs mundi facti fumus, ómníum petipfema ufq ad, Re a e S ínenobíeregua s huc.INon ütconfundam uos,hzc(cribo:fedutfiliasme— to&delior ef cateris, tío.In nullo noftri in; tanto charior cun; digentes. b[€t vrinam reanetío vt.«. Vtinà nó effeus falfa ' gloríatióe decepti, for ità(imulregnarem?. f£«D Tuto enim ευ nos apoftoloe που’ ti oeftítatos. Nos om niü ultimos ad gen; tcs cand$ àd mortem direxit. Καὶ«Γδυία fpectaculá facti fumus buíc mundo zangelío tbomínibus. Omnes &antiniurias,fiueue reangeli δὲ homines, fiue fancti homines & peccatores, ο V«lios ftulií propter cbziftumivos autem psudentea fn cbeifto:noe infirmí! voe aurem foztes: vos nobilea/ nog eurem íanobiles.Nos rand(tulti propter chriftum om; nía fuftinemus: Vos autem ita uultis effe chriftiani, ut prudentíam faculi teneatís, Nos infirmi quía uicem red dere nolumus: Vos autem reddendo,fortes uos effe glo; riamitii. Nos níhil habentes uolütaria paupertate deie/ €ti:Vos uobis etíam nobilitatem terreni generis uendica tis... i 4| Clfgínbanc bozam. Ab initio predicationis noftrzuíqiin prefenstempus.. t«T refurímue« fití iue« nudi famuse« colapbfe cedímur ínftabiles fmus. ion ftamus ín(edibus certis, ubicp euangelij neceffita: teíactamur. ο([£tlabozamuc operates manibueno, (trío. Sictamen operabantur uc doctrina officium ma» gisimplerent, p q[ZPaledícimur z benedicinue: perfe «uríonem patímur c(uftisenrtto:olafpbemamar.« obfecra, t oschariífimos motieo.INam fi decétn milía padagogo « rum habceátisin chrifto: fed non multos patres. INam noe νο regnem?.* in chrifto icfü pereuangelíum ego uos genui. Rógo ery go uos imitatores mei eftote:ficut δὲ ego chrifti. Ideó tnifi ad uostímotheum:qui eft filius meus chariffimus ; δὲ fidelis ín domino:qüi uos commonefadiat uías memos oftédit tandiimoz. ο as quae funt in chrifto ícfu: ficüt ubíq; ín omni ecde^ ? fia doceo. Tandg nón uenturus fim ad uos, fic infláti fint quídam. Veníam autem ad uos cito fi dominus »uoluerít:& cógnofcam non fermonem corum qui infla e ti funtfed uirtutem, INon&ním ín fermone eft regnum 5 deifed(4 uirtute. Q δ 4 uultiszín üírea ueníam ad uos anín charitate δὲ fpiritu manfuetudinisz é&is. 5«έδηίνος comonefacíat vías me ae que fuat ín cbzífto (εἴ. ui uos δὲ meís litteris& fuo commo neret exemplo:aliud ením fine alío prodef fenon poterat. Ω ποπιοάο femper δὲ ubiq ΠΕΠ exem 'oncordat. b«Zandj non ven, [ύτυσ fi ad vos. Hic incipit caufam forni/ cationis arguere. Omnino j quídam. Cleníam au^ tei cíto ad vos fi 00» Μπο voluerít.Tamdiu aliquis de(cientia fal(a fe iactat,' ufígiquo uerz fcientiz praedicator aduenit. o([£rcognofcam non fermonem eozum quí(affati funt fed vírtutem.Examinabo non eloquentiz pompam, fed conuerfationis effectum,ubi uirtus fidei effe probatur, e«[fon ením(n fermone eft regnum oeí/fed{1 νι» te. Hic oftendit nihil prodeffe doctrínam abíg iufti» cie operibus, εἰ qui non faciat qua facienda períaa/ det.-(«[ Quid vultío. Benignus magifter difcipulo^ rum correctionem ín eorü poteftate dimittitur fi poená tere uelint,clementi(fimus confolator adeffet, Si autem: nollent, durus ultor affi(teret peccatorum. $[3n vírga veníam ad νο ín cbarírate« fpiritu manfactudíiío. Qr uali uirga uenit Petrus ad Ananiam Αι Ibidemjl &Sapphiram,& ipfc Paulus ad magum. Omnino α΄(ít vbíqmr omní ecdefia ooceo.' plum cum doctrina. ς«reicinflati funt .da up TE ος... Mie die. i^ dev. aunt. deum ὡὠ-ὦὲ eiii ιν... e3 £X.£2 το ὧν t lí Mq Μ΄! θέα AUTE Vli Aus d Dum» il| (hs πα} Miri Qi| yid ία! harm TR 1 η) εἰν Qt. dit dea vt x ax μα! um dia ht. Μ᾿ ΤΠ auam arguet. ή ΤΠ ΔΩ E tHiere.9,a Hieremia,q air uis δι us quam,& oculis meis B 4RIUS.g xs LI Zin epiftolam ad£otíntbíos^. ^ natusfi b 4Γ nter voefoznícatío:c ralío y foinicatío qualío necínter gétee:íta vt vxosé pa ΤῊΝ".tríe qe babeat. In ecclefia cui uos praefTe ui» demini, c«f£t vos inflatteffío z noninagío luctü Dabuí ftía. Vana fcientíain/ flamini&:curam de 4 hisqui pereunt non Β΄ habetís:utaut corri,—& gantur aut ab eccle; fafeparentur. Cum. Ἆ. bonos paftores fem^$Etüosin per legamus popu/ li defleffe peccata:ut ibit capiti meo a/ fontemlachrymarüz pt oftenderet fibi nó affectum. doloris fed lachrymas defeciife. Ὁ.«οι tollat oe me; dio veltrum quí boc opusfecíir.Siue homo (αἰ peccauit. tollat, fiuc fatanas εῆςίαξ(ἢ nonkhabetper quem y Z£»níno andítur.Oftendit quare fuperiora mi & Mnínóauditur interuós ο. ης. V B fornicatio:& talis fornicatio qualis nec ínter: entes:íta ut uxoré patrís fui aliquís habeat. ati eftís:& non magís. luctum habuiftis: ἐς ε tollaturde medio ueftrum quí hoc opus fecit.Egó qui; den abfens corpore; prafens autem fpirituríam iudica t utut pra'fens, eüm qui fic operatus eft ín nomíne domi Αἱ noftri Τε chrifti:congreeatis uobís δὲ meo fpiritu. scum uirtute domini icfü, tràdere huiufmodi fatanz in einterítum cárnis: üt fpiritus faluus fit in die domini no^ HflriiefachriftilNon eft bona. eloríatio ucftraINcfcitis, quiamodicum fermentumitotam maffam corràmpitz & Expüreate uctus fermentum, ut fitís noua confperíio, ficut eftis acymi. Etenim pafcha noftri ímmolatuscft £9. πο,[121 hil in uobis cotierfationis príftin2 vélinquatisiquod fynceritatem poffit nature corrumpere, pafcba noftrum immolatue eft cbziftus. tag epulemur πδ΄ Anfermento ueteríimegs í0 fermento malície z nequítigifed-in acyméofyncerítàtío ς verítatío, Non figura fed ueritas; Et iudai quidem.(epté M diebus acyma come cv! debàát. Nosucro fem per,fi fimpliciter δὲ pure Yfemur. C. uia iníeptem diebus mü dus. eft factus: quí femper ín fuo ordine reuoluitur, Et quo»: tidie nobís aenus oc/ ciditur,& paíchaquo tidie.celebramus: fi fermentum γα] είς δὲ nequitiz non habe mus, Ὁ uid eft enim alíud πιῆ corruptio natura, fermentum: quod& ipfum prius anaturali dulcedine irecedens, adulterino acrore corruptü efte οι Qr xcrípti vobia CHEER€(£go chrift?,Itaq; epulemur: no in fertméto ueterineg infer{ τριβοίθης cóiifcea quídemabfene corpo» ΒΘ CE ο ΑΣ dd" amíui foonícarüo: nott seipzeíeno ante fpiritu méto malicia&neqtiz, fedín agymisdy Dceritatis δέ 6. για foonícaniio puítg ghudicaui v pieno. mrítatís,Scripfi uobis inepiftola;ne cómifearminiforníca mandi ΠΡ ont Prafenté fe ἐς dicit“0. x1 TM μές. ΒΊΩΙ AH ἢ ᾿ Ταρϑδοίδυσ) αὐ ídolís infpiritune ex folo Πε νθη utícp fornácaríjs huius müdi;autauaris, aut ra Fosse siyr deir auditu abíerité dam; fiaffe putaretur: fe; «ndum illud Elifei » pacibus,aut idolis feruientibussalióquin debueratis de o hocmundo exiíTe.[Nuncaáter Íctipfi-uobís non com. in hacepiftola ita fcri pfi, nó uta gentibus fed ab'hís qui pec; dicétis ad Gieci. No» p mifceri.Si is qüi frater nothinatur ínter uos eft forníca, cant in ecclefia ἱερῶν Beine οὔτι-- τοῦ auarus, aut dolis feriens, aut malédícus, aut αετού f«L£um quí Πεορς: a€briofus,aut rapax, cüm huiufmedi nec cibum furnere., circo precipue uiti tis: Roin Ne r Quid éním mihi de hi$ qui foris funt iudicare? Nonne, einer εεϑηῖοῖαιε, £ongregatio vobío ς 5e his quí intusfunt; uos iudicatis? INam eos qui foris. fira pficerét ifideles, aneofpfritircum virt ες: te:ofitlefu. Ὁ uipro τ ἢ funt deusiudicabit.Aüferte malum exuo^ n«[Zlíoquís oe» bueratío ve bocantums me: erat prafens, fiue bifip fis; WM roe Big Ca: uo ον εν-^ do οχίε, Siue ita: fin indi&rart:meartianz νολ:. Mi Vdetaliquisuefttum habés negocíumaduer^ autem,mclius uobis &oritate; per quà dni fusalterum, fuerat de bacluce má quod uirtus affiftit grate, indigere peir 9€ Z raderebuíufio: ti Ben Yu Aser τὸ- commonitioné a gen tlífataue ín(nteríi carnío. Vt arripiendi illii corporaliter habeat poteftate, Ο uod dum uiderit fenec carnishic, necin futuro,fpirirus requiem habiturü,de facto poeni; €eatut faliret, Siue fic ασ pro meritis fuis de ecclefia pellitur,&fatanz tradit poteftati: ut dum caro eius per bornitentiam afflicta quendam interítüm patitur,fpiri/ tus conferuetur, Habet ením confuetudinem fcríptura; uthominé ín pártetotum intelligat, Siue ita,quía δὲ hic &ripture mos eft utincarnecarnales ac? interíre;in ρὲ titu uero fpiritualis conueríatio falua fieri demonftret. kem hicoftendit eiéctutn extra ecclefiam rabido ore dz; 3pmonum laecerandum,fi permanferit nolens carnis uitía mortificare,ut poffit uitam fanctàrecuperare, b dI lr fpítitue faluue fit ín ofe oomíni nottrí(οί ο: Ο ποπίᾶ ánfpiritü(atanas accipere non poteft poteftatem, ut do miniiudicioreferuetur,.-í€[ 1Boncftbora αἰοείαπίο ve; ftra:nefcítía quía modícum fermeütum totam maffaa cozrá pit.lgnoratis quia malo exemplo poffunt plurimi interi 23:5 TeSed& per unius delictum,in omnem populti iudao/ tumiramdeilegimusadueniffe, k:éfi£rpurgate vey tuo ferinenttum vr fitío noua confperfio ficut eftío acyiné Ν tium confortío feparari. οἱ«E^ffiuncauté[στρ vobie nó commifcerí, Sed magis quod fcripfi; hoc eft ne talibus coniungamini. p. 4ί(6 quí frater nomínatur ít tcr. voe eft foonícatoziaut auarue/aut ídolíoferufeneiaut ina ledícue/ant ebzíofue/aut rapar. Non ex.fola opinione uiv tandus eft. Sed Π quis frater folo nomine appellatur,cá fornícator detegaturaut fur,ab hoc feparari iubemurt L erétenim.. D (ES ficut fcriptum eft: ui fe iungitfornicaríjs,nequam eft: Ecci.19.a putredo€ uermeshareditabunteum. esa o3 e£umbuíuimodinec cibum fumere. Nec commu: nem: quidem cibum cum talibus participandum effe conceffit,: Ὁ-«[&uid eníminibi oebíe quí fozío funt(uv dícarezHoceft deinfidelibus. τ. E rRNE αὐ«Bonae oe bío qui inre fant νοο(udícato;"Hari " eoe quí fozía funt oeuo iudicabit, Nunquid non. uos de his folis qui fantintra ecclefiam iudiícatise; t: ΓΞ υΐειτε molum ex vobifipfis. Ο πο facilius eospoffi bo^. tis docere qui forisfunt,..' DE ud Cidetalíquís veftrum babens negocíum aduer/ fae alterum. Auderaliquís.contra przceptum ς 3 domini r ᾿ c b. n ^ "n EEUU iIMattb.19.d domini uenire dicétis:Si quis ttuTt tecti iudicio contéde/ re& cxtera. Notandum quodaliquando apoftolus in medio caufz quam agit, quofdam fenfus inferat δὲ dela &re iactet,quibus explicitis rurfus reuertat ad caufam. 4«[ 3udícarí apud íníquoe« non apud fanctoe.Hic pro ifa fraudem patímíntifed voe íniuríam facttíe« fraudarís, Cum illata fecundum euangelíj praceptum,& domini exemplum patienter fuftinere deberetis: uos econtrario non folum nó fuffertis, fed εἰ nó factentibüs irrogatis. - m&[€tbocframríbus. Q.uod nec inimicis reddere de beretis fratribus facerenon timetis. v«γα üefcit(a quía(níquí regni ocí noi poffídebunt, Cr uod regnum deinon poffidebuntnifi omnia peccata baptifmi gray tiadiluantur. 0[Rolíteerrare:necpfoenfcarüinegg ídolío ferutenteeieeg adulter(i necp molleo! egg mafculozti deftruetur uentris fubftantia, fed efus ciborum δὲ uen? trís opera ceffabunt. Ο uoníam regnum corlorum fi cut idem Apoftolus ad Rhomanos dicit: neqpefcane Remate— i; fous eft. v—&[£opue aurem non foznícationé τὰ vomíro!« vomínue cozpost. Non fornicationi,fed do mine v 6 bat Ον tüciu concubítozee! πε ft" dices non fuiffe:quia 38 4n ME ree! neq auaríi i esr dicuntur. ὁ fusalterum, itidicari apud íníquos, δὲ non apud fan. ΙΟ) boe E b din ΑΗ e ctos? Àn nefcitis quóniam fancti de hoc mundo iu^ AR CUM i h Alam fau: TR Mj. 44? 6.3. z 3 m απο ΡΟ quod* dicabunt?Et fi in üobís iudicabítur mundus: indi μὰ ῥοῦν«CS ἢ ης γρ ἑῑίς qui de minimis iudicerisz INefcitis quoníam— uobis foa demon“: it,difcipulis dicens:—: 3 4.; 1 ην η Φ. icere ad falutem, cü p Sedebitis δὲ uos iudi angdlos iudicabimus: quanto fiae ficcularía: 5^ omnepeccatum pet/ 1 br cantes duodecim wi. f cülaria igitur iudicia fi habueritís: cóntemptibiles qui manés excludat are! H bus Ifrael: etiamom"m:: n, uM gno:Sicut ad Gala. E. Dus Kadreamom funtiü ecdefía, illos conftituite ad iudicandum. d mea ev On ἢ ἡ tens, qui€os faerint ς icrecundíam ueftram dico. Sic non eft ínter uos(4, opacarnis:quefunt|{ imitaci.Na:n ex iplis: i 2 cni TE Η,.ς fornicatio, imüdiciz, q ers pins quifquá quí pollit iudicare inter fratrem fuum: fore mdr ἐμ ῳ co aliusfucceffiricui. b fed fráter cum fratre iudicio contendit:& hoc apud— fimilia:qua pradico ν nihil fuerat τερτο/ infideles, Iam qüidem omnino delictum eft in uo^"obi: quoniamqut» miffum.Paulusquo ,,.—, 4. dia betis í' taliaagunt: regnunz di Ὁ& Barnabas apo/| bis, qtiod iudicia habetis inter uos. Qare non ma/— dei non confequent," Πο funt ordinata— oís iniuriam accipitis« Quare non magis fraudem— Idco autem addidit, d fancto PAR minit Sed mes un S dai δέ his fimilia,neqs ne&n "tq erflimvobe patiminic Sed uos iniuriam facitis ,& fraudatís:&^ parer prater hacalia d SodicibiR mms. ης framribus. Án néfcitis, quia íniqui regnum dei eT ἰὼν ὡξ τορηῦ αἱ τας Ρον/}: 1.1: ina ἷ ΐ i firo pick»non poffidebunt: INolíté errare: neq; fernicaríj, ne^ MALA a" "9« 3nàienl ues ορ idolis feruientes, neg adulterí, neg; molles; negy quidé folito fed blu T ui oe mínímífe tui-.(είπα: ctio. tReiditio quoníá mafculorum concubitores,necy fures, neq; auarí, neq UU ed C(n" απρείοσ indiciis, ebríofi, neg; maledici, τ rapaces: E m deípof^?—Nolitedeprateritisti d quanto qiagío fecula;— e: i ΓΕ ΡῈ;«η."eoe mere peccatis, tanrü qui ría τ Ergo indigni(ἄς»fidebunt. Et hac aliqan 9 quidcm: iftis: fed ab/ ne poft baptifmü de: Qu de rebus exiguis iu/ luti eftis, fed. fanctificati eftis, fed. iuftificati eftis: ín— Jinquatis.Aut quiut-. 5 05 πὶ dicare,qui€ mun/ Amt ini ἘΠ PET n: affolet prauétus fue; cu ματα τι τρια, 3 Omine domíni noftri iefu chrifti: δὲ in[pírita dei wipe iii er s los iudicabunt.lllos. v noftri ,'Omníd mihi licent: fed non omnía expt^ conuerta£. ltem om t angelosqui cumcar., χης, Omni mihi licent: fed ego fub nullius redi, niapeccata,bapti(mk f! nem non habuerint,. qnie:: gratia diluuntur... uif peccareuoluerunthi t gar poteftate. Efca uentri, δὲ uenter efcís: dels autem—"Temalia expofitio ἐν quiin carnefanctief/ ς hunc& hanc deftruet.Corpüs autem non fornicatio. Hoc contra harcticog μ fe uoluerunt iudica i fedi mino: domi; dicit q chriftü& ípiri nit bun, e(Sal, nife domino:& dominus corpori. τ wmfandia deopa/ Ἢ τί(citur iudicia fi ba/ mp c. /Deusuero| trefeparare conáture n4 bueritío. Ου dere/ Hic enim oftenditue adi bus(zculi oriuntur. quoníam ficut patet, hii .f«i£ ontempribilee quí funt(a ecclefía/ üllos conftítute— ita& chriftus& fpirituffan&us peccata. abluit, iufti» Wu ad(udicandam.Poffunt dehisetiam illi qui minimi funt ficatatcpfanctificat. 4€[ Sünomíne ὈΠί ποῦ(εἰ«8 θές in ecclefia iudicare. Item contéptibilesin ecclefia eosiu;— ftícfpírituoeínoftrí.Ablutiin nominc chrifti(anctificati ái dices dicit, quos appellat in inferioribus infideles. perípiritüdei, r€«L& mníamibilicent: fed nó οί D * 8«Ld verecundíam veftram οίοο.«δίςηὖ eft(nter vog pedifit.CLui de fornicatióe tractabat, uoluit gula δὲ intéé" (apíens quifquà quí poffit(udícare ínter fratrem füum.Eru^^ perátiá, materiá fornicatióis oftédere& fimul deftruete; ti befcere debetis eo quod nemo fit inter uos tam fapiens[εξ hoc dicit:qa liberi fum arbitrij& licetmihi agere qd" q nouerit caufas inter fratres difcernere sut nó neceffefit uelim: non τῇ debeo ipfealiquo peccato effe fubie&tuss f - publicelitigare. b[éedfratercumfratre íudíocon— e«[&»mníamtbi lícent:fed ego fub nullíue redígar pote" tendítiz bocapud infideles. Duplex peccatum eft δὲ qd ftate.£fca ventríiz venter efcío. Licet nobis manducare& d iudicio contenditis:& quía apudinfidelesuosadiurgia^ bibere,fedfi nimium uentri fubditi fuerimus,ipfum lici Qi ptouocatis.(«[3am quídem omníno ος eff ín— cum trahit nos ad illicita:hoc e(t ad fornicationem:ita δὲ m vobís,lam hoc folum delictum eft quod contra przce/— de omnibus intelligendum, quz cum peccati non gts pum acids cbrifti.&—«€ uod íudícía babet ínter^ occafionestamen poffunt capere delictorum. Si νοῦ σἱ femper pacem habere deberetís,ctiam cum t{λείο αυτί bunc banc beftruet.Et hzc duo: id c£ δ terum temporalium detrimento feruaram. efcam δὲ uentrem,& hominé his abditum& uoluptati^ hu S ι 4 Quarenon magíe íníuríam acdipítíesquaremontna^ bus feruientem.Item in refurrectíone mortuorum non bi Qn Te tit li teil TE nidi tu T mini mot pil "NN b| qd jii ὡμ ΗΝ mid up "mu ri dol "d e ( κω gm d A—mifioexhibeatur& dominus corpori copulabitur. Dor minus enim nobifcum cít dpdiu fuerimus cii illo,(i de/ reliquerimus eum, δὲ illenos derelinquet.. 4£»cus veroeroomáínum fufcítauít: et nos(ufcttabit per vírtürem τυ. uia caput noftrü(ufcitauit€ nos fufcitabit, ἢ ta menei? membra per fanctítaté effe merea/ mur. b«feris* D'eüsuero δὲ dominum fufcitauit:& nos fufcitabit per |uontam cozpo:a ve; b uirtutem fuam. Nefcitis quóniam corpora ueftramem raimembzalüntcbzí^| V... ή PR P» δις Omnis eccicfia,« Dra funt Chrifti Tollens érgo membra Chrifti, faz corpus Chrifti eft: ὃ cíam membra meretricis? Ας, Àn neícitis: quóniam qui adharet meretrici, unum corpus cflictur, Erunt ergo manbza&bá/ f enim inquit duo ín carne una. Qui áutem adhaeret finguli autem mem» bra. ς«[ollens ΄ *inepiftolamad£ountbios. Κα, vr—$o. IST 0. 4T£lozíficateet po:tate oeum(n cozpoze veftro Glove fificate deum actibus ueftris: X portare eum, eius ima ginem confcruando:(icut ait alibi: Sicut portatimus imaginem terreni:ita portemus inanem ccleftis, € quíbra à aurem ferá B pfilttíomt : bí, Incipit deconiugfs:ante efr expugnauit illicita ᾧ de licitis loqueret, n«onaneftbo, mínt mulierem no taie. fti. Tollit chrittimem 6 OE 2n A T:&cre ὁ paopter foaní 7 ipe ρθε deo, unus fpiritus eft. Fugité fornicationem ει 8f PPP ΨΠΝΗ fea corpore Chri; enim peccatum quodcung fecerithomo, extra corpus— φρίκῃ fuam vrosé ba quimnéusetmer?— eft: qui autem fornícatur, ín corpus fuum peccat. Au Puta m «fadam membza. i tiefcitis: quóniam membra ueftra, templum funtfpi^— víroébitum reddar.fu merciríciazZibfit. ΝΟ& rituffancti;qui inuobis cft^quem habetisa dco,& nón dixít fornicatoris: ut Oftenderet eum eiuf,! ctis ueftri.Empti ením eftis predio magno: glorificáte δὲ portate deum ín corpore ueftro. dem δὲ criminis eífe, & nomínis, cuius illa ΠΟ VII ui,hoceftfecundum eft: Apud homines Po ie ceps' coniugij ufum, non ον! ΤΡ)" E quibus autem(τρείς mihi: bonüm eft ον Sed: uiri ᾧ mulieris ad; NE,.. quoníam multos ín? Andi, homíni mulíerem non tangere. Propurfot-- Cunnentes huic do/ e(2n SCA nícatíonem autcm unufquifq; fuam uxorem Cr(cripfifüs re^. niam quí adberet me: Ἢ TR ἭΝ ΠΗ agarí, concedatur perríci| vitum copus habeat:& unaque fuum uitum habeat«Mxoriuir— IPEan s Cone iM efficrur:eruntenim i,— debitum reddat:fimiliter autem& uxoruiro. cando moriant.Ergo B quít ouo ít carne vua, ju Mulier fui corporis- hoc Apoftoli exem 7 Quomodo cum uxo plo,iprimís, uirgit ».. relicíte, ita δὲ illicite cum meretrice una caro efficitur per amorem, f4[£uí. autem adberet oeoj viue fpírítue eft. C. uomodo per car fis opera, caro fít: ita per opera dei, fpiritus efficitur. € 4 fusitefomícationé. Cuius crimen uídetis cffe gra; uiffimum. Ὁ«[ mneením peccatum quodcungs fe; €erít boumo! etra cozpue eft: qui aurem foznícatur!(1 coz/ pue faum peccat. Omne peccatum poteft€ ab uno com/ mitti: qui membrum dici poteft,non camen corpus, In fornicatione auté duo pereunt,etíá corpus, Graui? ergo malum eft,in quo due anime moriuntur. Grauare uultfornicationis caufam, quz illis per confuetudinem leuiffima uidebatur.ltem alía expofitio: De hís qui funt in coníugio conftitutt, Apoftolus(amit exemplum. G2«d Ὁ αδί inquit) fcriptam eft: Erunt duo in carneuna:id eft, uir& uxor, unum corpus efficitur« Vndefi aliquis ipforum fuerit fornicatus,peccat ín alium, quafi in pro/ prium corpus. Refidua autem peccata, fpecialia uniuf^ cuiuícp funt:nec alterum condemnant. f (€ Zinuefcítíc: quoníam membz?a veftra i templum funr fpíritulfanctí: quí ín vobíe eft quem baberíaa oco. Cui Ε΄. grauiffimam iniuríam facitis fornicando. k«ptnon cflío veítrí: emptí ením eftíopzecío magno. QLuinon etfuus, non debet fue uoluntati feruire: fed Alliusa quo emptus eft, fecundum ipfius iuffum dicen^ Lue.9.€ tis: 0 ui uult poft meuenire, abneget femetipfum fibi, Si ef bomo a feruo pauca pecunia cóparato, cótinuam exigit(eruitutem: quanto magis ille qu: nos fua morte BDe,ud redemite SicutaitPetrus: Scientes quod non corrupti/ bilibus, argento uel auro redempti eftis de uana ueftra «onuerfatione paterne traditionis, fed preciofo fangui, τις: quafi agni immaculati δὲ incontamínati Chrifti. Aliter:Refcindít emptionís pactum quifquis inculcaue tit ius teftamenti:& a feruili conditionealienus eft, qui libertate(μα uoluntatis non impeditur, inilíter autem ct vro& viro. Bonum fuerat illud quod uobis in primordio predicas. Εν. nitas δὲ continentia pradicatur. Et fi quis feíncontinentem non erubuerit confiteri, in languorem incontínentie reclamanti,non denegetur remedium nuptiarum. CLuomoco(i peri». tus medicus inquieto egro,& negantí fe poffea pomis omnibus abftinere: concedat aliquantum, ne ille pert niciofa prefumat. Incontinenti reuera ufus,& tempo! re,& xtate,& loco,& infirmitate prohibetur, Caftitas uero poteft iugiter cuftodiri. Illud ergo debemus appe tere, quod facilius cuftodire fine impedimento ullo pofz fumus& ín perpetuo poffidere. Sed obíjcere amatores luxuriz folent: Vt quid ergo prima dei benedictio,cre4 fcere δὲ mktiplicare cóceffit: Vtterra(cilicetreplerct: qua iam impleta, debemus ab incontínentia temperare. Sed: potuit inquies ones homines deterra formare,(i fempez illi ufus coniugi non fuerat placiturus. Sed non quarie tur quid potuit fcd quid fecit:cuí omnia poffibilia funt, Ipfam deniqs Euam noluit deterra facere, fed de cofta. Siautem putas nobis antiqua tempora ín omnibus com uenire:Imítare Adam, qui fitiam(utita dixerim) fuam accepit uxorem. Cain fimiliter,fi non pudet δὲ catteros qui proprías in matrimonium accepere forores. 0 uo fi fierinon debet,omnia domínum fecundum prafcien, tiam fuis emporíbus ordinaffecredamus: ut qui tunc terram impleri uoluit, modo plus diligit caftiratem s cui€ grande premium repromiíttit. lllud etam dicen^ dum eft:quod nec fecundum uetus te&amentum, quof dam uxores habuiffe uideamus. Quia ibi uxores li^ berorum caufa habere permiffum eft: non propter nimiam libidinem exercendam: qui in hoc etíamt animalibus deteriores effe nofcuntur:quo necanco fi» lios ,probant fe non filiorum caufa'nupfiffe. Ω.υί au» tem ea fola caufa coniungitur, ftatim fe abftinet poft conceptum. Et ceffante iam per atatem partu, ccíTas & ufus. ἑ;: C 4 Mulieríuicorpori$ α. Σ1.5 triduana, 3 «c lier faí(οεροτία poteftatem nom babet 1 fed vír: -fümílíter autetm c vír fuí cozpozie poreftatem uon baberifed amulíer.Corpus dicitur omne quod iungitur, Sicut ergo mulier corpus dicitur viri:ita δὲ uirjcorpus mylieris ap: pellatur.Ideo ΠΟ Π uoluerit mulier contraire,in córpo/ priz uoluntatis accepit donatiuum,. f.«T ico aute tion nuptíe et viduis Incipit aliam caufam deinnuptis,. $«LJonumeftillíofi tic permanferínti ficuterego. Ma, gnopere-appetendum eft, quoda tanto doctore lauda, tnr. b.€L uod finonfe contínentinubant.Notandum re fuo,íd eft in uxore, quod incontinenti/ Dubium auemnon. s Muliéefatcorporis poteftatem non habecfeduir; Sí,. Pusnuptasieeduv «t,multmagisno/ militerautem&uir fuí corporís poteftatem nonhabcet,. ít cnim hubercieb vat ie μὰ cup b fed mulier. INolité fraudare íguícern, ni f forteex con^, ps: ΕΝ prrualre. ὢ ποπίᾶ— fenfu ad tempus, ut uacctis oratiení: S ἵγοτατη reuerti:"punitur: ficut Indas: £60(S dut? conc, ΕΤΗ{η ídipfum, ne téntet uos(αγαπας propter ínconz in Genef de fuss Geist ditexneceffitate Apo.* tínentiam ueftram. Hocalütem dico fecanduminduL. k q[tb(sautéquímia fe unidipa gentíam,&non fecundum ímperium. Voloautem om: νεο T nir m T reuertan e es uos efle ficut meipfum, Sed ünufquifcy proprium /nimecauía aliqua di niscaua,ambo for/ 1 Dícó autemfion nuptis& uiduis: bónum eft illis, fi fic. amíue:vxozéa víro nó nícationis crimenad κ permanferínt ficut.& cgo.Quód fi non fecontínent;nu. ΡΜ Βιοίήρεεαι funt inconinentes. i bant. Melilis eft ením nubere cp uri.Hisalitem químa« νης αἰ ee &terü aute fi unus £duob? confyderans pramiü caftitatisuo/ Jueritcóotinere,incony tinenti affantire non i trímonío functi funt;przcipio: nón φρο, fed domínus; muxorema díro'non difcedere. Quod fi difcefferít, ma^ tiereírinuptam:aut uíro fuo reconcilíarí: Et aír uxorem 7 » 209 dimittat. Nam catérís dico οσο,πο domínus: Si τας fecundum con/ fuetudinem iudaoy rum, quam domi» nus interdixit dicés: CREDE ο quis fráter uxore habet infidelem: δὲ hac confentit ha^ BAM να dimitratillam.Etfiquamulierfide, Salamduxeit ma xuriaadcótineniam[15 habetuiruminfidelem:& hiccofentíthabítare cum— cipiona ego. fed diis: tane debennonad. pilamondimittatuirá.Sanctificitus eft em uir infidelis SA Due E declinare:dwispluy. permulíeré fídclé& fanctificata eft mulicrínfidelis per— i5(ena habebat chri ülum.qui uoluei; ἡ autem fandti funt, Quódfi infidelis difcedit, ΝΤ quiaipíedomin? pe Pu ien, Ori fei. NA xiu wi το ANonenim.. femetipfum dehocin ontinere, agere de,. ere: utíncontinentía' affentiatán idip(um. Nedum ille continet; illa peccet. Anima quz peccauerit; ipfa morietur. Nec enim ferui, tuti fübiectus e(t frater aut(oror in eíufmodi.Neqj enim uocauit nos deus ín immundicía,(ed in fanctificatione, Aliter:quia uoluit uiro effe fubiectà, folam. fibi ab(tulit libertatem.. b. 4Γ 1fjolíte fraudare ínuícem:nífifozte ex eonfenfü.ad tempus: vt vacetía ozatíoní/ er ítermu-reuer; επί ín ídipfum. Negare uidetur incontinentes ora tioni poffe uacare: quz in eo πε mínor eft-cóommu/ gíoni: qua catechumini δὲ poenítentes erant, quí com municarenon poffunt;Non folum Βος ἢ nouo, fed etíà ip ueteriteftamento fanctificantur a muliere: ut defcen/ denti domino in montem; affiftere mereantur, Hic pro/ batur quid poffit perpetua continentia;fi tantum ualuit : nde& ín Regnorü libro pané facerdotalé nà ΏΙΠ continentes accipiunt, Quam ob cau fam neceffitas, legé foluere uenialíter potuit fuffragio charitatis, Vnde XPej4.b& Petrus horta£ noftrasoratíones mínime impedirí.de bere. c.&[ Ietentet voa fatanao p?opteríéncontínen/ tíam veftram. Notandum quod-ad duos refpiciens ín4 €ontínentes,unínon praiíudicet contínenti.ltem ne uno feretrahenti ,alius fornicetur.: o. 4Γ E2oc.aptem oíco fecundum índulgentíaniet non fecundum imperium, Cola autein omuee voe effe ficat meípfam. Hoc ut paruulis in dulgeo,nó precipio ut perfectissnam omes homines cu pio mílii fimiles inueniri. Noui em quanta caftitas merz €ede penfet, Nund hoc uoluiffet Apoftolus, fi fierioma nino non poffit....e4T Sed vnufquifas pzopzíum vonum babet ex oco:alíue quídem fici alíus vero(ic. Hoc«(,proz Ζ:.1.); L Mm MNA νο^. euangelio dixit.^ τ«Ἔ Θυοὰ fi oífcefferít| manere(anupram: aur víro fuo reconcilíari: et vír vxozem non o(mítrar. Si ob aliquam caufam difcefferít, alij non nubat: autfuo uiro fi uolue/ rit, reconcilietur: quia hoc dialteri nubere melius efle manifeftum eft.. n«["iHam ceteri oíco egonmon οί nue. Confilium do quod mihi utileeffe uidetur, ο ο. o([ Sí quíe frater vxozem babet ínfidelem:et bec confentít babítore cuin fílloinon ofmíttat íllam: et fi qua mulier fidelía babet víruim(nfidelem:et bic confentit babítare cim ílla/ nó^ 42 pímítrat vírum.. Si quis folus credideríte duobus:non quo permiferit fidelem infideli cotungi.Non enim dixits fiquis ducit fed fi quishabetinfidelem;-----ς Ρ« Cancíficatue eftentm vír ínfidelíe per mulíerem fto delen: et fanctifícata eft mulíer(nfidelía per vírum fidelem. Exemplum refert:quía fzpe contigerit; ut lucrifieret.uir per mulierem. Vnde δὲ beatus Petrus aít; Vtfi quinon σεν} credunt:uerbo, per mulíerum. conuerfationem(ine uerbo lucrifiant: id eft cum uiderint easin melius com; mutatas, cognofcant omnes dei legem ita confuetudi, ne inueterata potuiffe mutari.Item ideo uir& uxor Ὁ: inuicem fanctificantur: quia ex traditione dei, anctze funtnuptis. ἃ-« Zilíoquín filij veftri(mmundí effent: uuncaurem fancrí(ant. Si non íta effet ut dico, filij ueftri:, η i adhuc ínfideles permanerent:(zpe enim. contíngerct, ut filij illos parentes quí crediderant, fequerentur. Sub qua fpe credi uoluit, alterum faluari poffe, tam libero/ r:um exemplo,d coníugis, ἡ PEU. Γ...«Quod fiínfidelío oífcedít| oíícedat. Maritus enim ud uxer non fuptdomino praferendé ,... 5. T Non enim Q.uicungs dimiferie Mattbug.b (di Wk icy LT dui! ty Qni wr'΄ 10 hh 1 iE diui Yi vidi OY Tren "d ung Mu$i nibo ψ qu aal WE ΠΕΣ any Jarn -Ὦ '. ἅ ορίοϊοπ ad Cosintbios Κα, vir Ἂ ἃφ-θβοη enim fersitti(übíectue eft frater vel fozoz ín είν) tnodí. Non enim τὰ ligatus eft in eiufmodi caufa, quafi uere illi feruire neceíTe fit, δὲ propter alterum interire, b d[3paceauteim vocauít voe veus. Caterum non ad diffidium fumus uocati: ultro ergo difcedere non debe; mus. c([ Gude enim fcio malier: fi ví, ramfaluumfadeaz1n* Non enim feruituti fubiectus eft frater uel foror ín eiuf dubium quidem po/ ὃ modi.In pice autem uocauit uos dcus. Vnde éním fcis ὁ mulier,fiuitum faluam facies? Δ ἀξ unde fcis uir, fi munire credenda funt. elíeretn faluam fades? Nifi unicüícs ficut diuífit dominus. Vnumquemy ficut aocauit deus, íta ambulet:& fanctificatus dicatur, f ficut ín omnibus ecdefijs doceo.Circümaifüs alíquis uo catus οί πο adducat preputium. In prxputio autem dumhuncquéexpo$alíquisuocatus εἴ πη círcumceidatur. Circüimoafio níhil eft: δὲ prputium nihil eft, fed obferuatío mandatorá fuit: fed emperam, biguain melius eue, Simul quarendum, quomodo fuperius de cuius hic falute dubítatur:nifi fecun fuimus intellectum, 0€ Ziut vndefcío vír/ «ο, qui hominibus liber eft,(eruus eft Chrifti. Ambo ergo unum funt, Non eft enim perfonarum acceptio apud deum. 4f Ἔιεσίο emptíeftíe; nolite ficri(erui bominüz vuufquííqs ὅ ín d vocatue eft fraterin boc permaneat apud otum.Precio empti efti, hoc eft, chrifti(anguine com pa/ rati: nihil ergo pro pter homines facia/ ad oculum feruien; tes, quali hominibus: placentes: fed quafi ferui Chrifti, facien; tes uoluntaté dei ex animo,Xcatra,|.. m 4 e viraimbis autem.Et de hoc con; fuluerant, ubi effet precepta uirginitas, n 4i'Pxeceptum vo» ἵπίπ που babeo. Qr d? À 3r br nm.: penc: ᾽ iE fimulíeremfaluam fa;& dei. Vnüfquifa; ín qua uocatíoneuocatuseflíneaper.—(ub pracepto eft, fi des 81 per te credat.( tmancar Scruus uocatus es;non fittibicurz: fed t pó &fíaluafit. e«E Τι, fivnícuíes ficuroigifir* tes fierilibermaeisutere.Qüi enim in domino uocatus non impleatur, ΡΖ nit: Impletum mor; tetantum caret: cuía Tid ΝΤ eft feraus libertus eft domini. Similiter quiliberuoca^ nii ex died qd ::: fa DA BENE N“ρον, OGeDebexolui,-ambuler: etficutínom! Cus efoferaus eft Chrifti Précio emptieftis:noliteficri— oer gonstum autem Ἰηδυσεςείήσ ooceo, Vel cum infideli con; iuge, uel etíam cum tio,(iue circumcifus, feruus autliber, adducat peeputíum:ín Ριερηπο aut&aliquís. v ΔΙ σάτα es uxori;noli quzrere folutionem.Solutus es vocan eftnó dirum x ab uxore;noli quzr-re uxorem.Síidutem acceperís uxo rem,non peccafti:& fi nupf^rítuirzo,non pecauit. Trifumnecdebocpomi Υ bulationem tamen carnís habebunt huíufinodi. Ecó cídatur, Non putet fe fuperflue circumci, teat: fuitem(uo tem, pore neceffariüi, Siue* autem uobís parco.Hoc itc dico fratrcs. hoc modo: nó addu. cat praputium, quo 23 finelegis cerimontís uiuat: quia tunc quibufdam apo; ftoli permittebantopera legalía cuftodire, ne fubito a le; eretracti, candalum paterentur. Item alia expofitio: uidens eft hoc loco,nó híc de circumcifione carnísaut przputíio apoftolum loqui: necp ením fieri poteft, cir cumcifum aliquem poffe preputium adducere,(ed ad £osfermo eft: qui funt in coniugio conftituti: hocenim dicit: Si quis ad fidem dei accefTerituxorem non habés: poftmodum gentilem coniugem non debet accipere, Si autem in tali copula conftitutus, ad fidem fuerit uoca/ tus,non debere cum coniugale uinculum foluere,. $4£írcumcífio níb(l eft:er pzepuríum níbil eftifed obferua tío mandatozum oet. Hoc tempore nec prodeffe poterit, necobeffe, b«[ Glaufquífgs in qua vocatione vocatus eftiínea permaneat:[στη vocare ee| non fit tíbí cure. Chriftianz religioni ,códitio nó poteftobefle feruilis:ne . dicas ergo: quó deo poffum placcre, qui feruus fumi? Deus enim non conditionem afpicit,(ed uoluntaté qua rit& mentem. í d[edetfi potee&erí l(ber/ magío vtere. Vfqpadeo non prodeft libertas, necferuitus.. nocet, Item fimiliter ad eos quí matrimonio iuncti funt, Apottolusloquié dicens:Sed δὲ fi potesliber fierijmagis ütere:fi tamen tibi dco pudice uolenti feruire, non fuerit molefta:quando forte tio confortio,etiam ipfa àd deum poffirconuerti, k.«όλη επί η pomino vocatus cft feruuo: libertue eft oomíni: fümiliter quí liber vocatus eft feruug eft ο είθ, ο αἱ hominis feruus eftliber eft deo;& feruí hominum, Vnufquifg ergo in quo uocatus eft n frater,ín hoc permaneat apud deum. De uí τρίτο au fideli: fiue ín prepu, 5 tem przceptum domini non habeo: cónfilium autem ἢ do τὰ τόμ miferícordíam confecutus a domíno,, üt fim f«CCiramafusali;; fidelis. Exiftimó ergo hocbonum effe própter inftan^ quis vocis eEin03. ς tem neceffitatem: quóníam bonum eft homini ficefle, 0o. Confilíü eft aure faluatoris dicentis: runt ,ppter regnum colorü. ρά Zands miferícozdiam confe) cutue 4 oomiio, Suo exemplo docet, non. nifi in domíno glo randum, ἃ«| Gr fi fidelío. Domini mei femper feruiítio. Occupatus. Nd re&xiftimocraoboé bonum effe. Hic exi(ti mo, non pro dubio pofuit, fed pro certos OE...— ficut€ illud:Puto era quod X ego fpiritum dei habeo. 5(4 oprer inftantem ucceffirateim, Id e(t, prafentís uite follicitudi, nem,quz multum poteft obeffe iuftície:& qua ρταςί’ pueiuncti matríroonfjsimplicantur. t[£ouoniam. bonum eft bomíni ficeffe. Duplex bonum eft:& folliciz tudínibus mundicarere: δὲ uirginitatís premium expe; care. v 41 ίσοι ce vxoztinolt querere folutíonems folutue es ab vroze/ nolí querere vxo:ern. Ita uult folutos non ligari: quomodo πες folui diffidio ligatos admittit; κ«Γ.Σ οὔτε acceperío vxozeunon pecca(tíet fi nupferít virgo/tion peccauít. C) uia libere uoluntatis es,fi non uís εἴς maior,2fto uel minor.Nuptiz enim peccatü nó funt? fed per follicitudiné mundi qui nubunt, legem feruare uix poffunt. Aliter:lllos dicit non peccare ἢ nubant,quí nondum deo uouerint caftitatem. Czterum qui uel in corde fuo promifit:(1aliud fecerit, habet damnationem: quía primam fidem irritam fecit.C) d enim erat licirum, . Yempusbreueeft. 15 tis:ficutalibi αι ίση Epbiéà Suntquife caftraue; Matifig.b RE D per uotum fibi£cit illicitum:ficut Ananiz& Sapphirz, Ad 8. quib? de precio poffeffionis(ui retinere nihil licuit: Ob qua caufam δὲ fübica morteproftratifunt. γ€f Z ribu, latíonem τῇ carnis babebunt buíu(imodi. Maledicto fe Ευ fubífjcientes,(iue follicitudiné fxcularistribulationis& trifticíz patient, 5 4[ go αυτό vobío parco. Vobis uirgi/ nibus:ut minori labore,maíoré poffitis implere iufticide ἃ ϐ li2ocítags oico fratree.Hicomni intentione etiam ha/ bentes uxorcs ad continentià cohortat: ut multo magis fuadeat non nubere non habentes, Tempus breue eft: :..&omimem. cordefuo. o ϐ[ Golo autem vos fine follicítudíne effe. Debemus& nos uelle, quod Apoftolus uellefe dicit: ne incontinentes, contra eius uideamur facereuoluntatem. eT&2uífine vyoze eft:follícítue eft que oomíní funtiquomodo placeat oco: quí aute cuim vxoze eft:follícítue eft que(gar mundé, Multum nobis expedit follicitudine carere mundana, ne forte Luct14«d fpinzíuffocentfemen,& dicere incipiamus:Villam com paraui: boues emí: uxorem duxi: ad cenam uenire nó poffum. f«[éOuomodo placeat νχοί. O.uale eft uxori magis uelleplaceredideoe$«I£toiuífus eft. Ὁ υοά diuifum eft, unum non poteft effe: quia unítas diuifionem omnino nonaccipit, b[étimulter íanu; pta et virgo/cogítat que oomínt(untzvt fit fancta cospoze c fpiríru. Corporeab ufu coniugali:(pirítu,a rerum mun: danarum(ollicitudine: dum tota diuino feruitio manci patur.(Q[éOugautem nupta eft:cogítar que faut mundít quoriodo placeat víro. Nuptam uiro placere afferit cogi tando,qu& mundi(unt: íinnuptam uero deeo quod illi nulla cura fit(zculí. Cruz ergo uirum non habet:& tamen que mundi funt, cogitat: cui placere defyderat? ' Nonneincipietilli nupta preponi, que cogitando mun dana, complacet uel maríto:cü hac nec marito qué non habet,poffitplacerenecdeo. καὶ.«γ΄»oxobocad vtí/ - litatem veftram oíco: non vt láqueüi vobío imicíam: fed ad íd quod boneffurn eft:et quod facultatem picbeat/fincíit E QC« Q£Zempuobzeueefi:relíquum eftivt et quí babent vxo; 1qu recitandi nou babentee fitt. Tempus uitznoftrz modi/— pedímeito oomínum obfecrandí, Neceffitatem illis uíde/ cum afferícut doceat uoluptatem,quz cíto finitur: non ταῦ imponere: Dícitfe quid illis expediat commonere magnopereappetendam, fed magis concupifcendum'. eos,Simulattende: quía fi hocillis πεῖς erat quod Apo; -effe em um praemium caftitatis. be[£rquiflentitaugs— folus(uadebat, illud minus utile xus ο uole/ mon flentee: et quí gau ant, Í quí denotands nó gauden, ΄ Ρα; autem turperm fe vide; τεστ angue ode,« Tempüs breue eft. Rd eftut& qui habent uxo rícxftimar fuper vir; non εν ντ ἡμῖν ἐν b testandi non habentes fint:& qüí flent;cancj nonflen gine τὰ! quad(it id L^ jd]--. Ὡς ἃ urpisu WagnowambQrai test quígaudentcandy non gaudentes& quí emunt,— Geriporeris fi ερίσην &iftudinbreuitra tando no poflidentes:& quí uruntur hoc mundo,tandg tem uirginem fuam, fibit: tempus ein om^ ος Li| hai. nubere non permit/ nisreifubfole epus* On utantur. Pratérit σπίτι figura huíus mundi. Volo. a ins felitforni ᾽ ιν νε" D,(à::" iota. plangendi,&catera. ὃ autem uos fine follicitudine εἰς Ὁ üi fine uxoreeftfol.— cata.'tem'bocloco no “ΤΡ πε"8"[icituseft quz domínifüntquomodo placcatdeo.Q αἱ— Potes diet e fzculü, quafiumbra f auté cum uxore eft:follícitus eft qua funr mundi, quó- enim poteftatís illo/ Όσον με Nolise ero δ modo placeat uxori,& diüifus eft. Et muliér innupta& Tum Pom sm d citijnehui?poffefio/ Uirgo;cogítat qux domini funt: utfitfancta corpore&— rinentia:(ed unum ne perdatis aternam..| foiritu,O fc autem nupta efb;cogítat qux funtmundí,| quema habere pror Etfigurà querentes,: κι Ἰ priz carnis arbitriü, incipiatis amittere ue k quomodo placeat uiro. Porró hoc ad utilítaté ueftr am. eam incorruptam fer ritatem. Hicemmun^ dico:nonutlaqueum uobísinijciam; fedadiíd quod. ware... m :dus,imago futuri eft:::. taopostetfieríiquod Si ergo talis eft ima honeftum eft:& quod facaltatem praebeat fine impedi— putr factarinon peccati | go ipla Beas qualis 1 mento dominum obfecrandi.Si quis autem turpem fe ἢ nubat. Si il περῆς e ihoctam ᾿᾿, P AT Uo. 5 uerit ,ppter filia u impéediligtisquan Uideriexiftimat fuper με μα faa, quodfitfuperadul τα πιαιξιρεηατη paren to magis illud men mta:& itd oportet fierí,quod uult facíatsnon peccat,(inu- τόδ quidé ufgp ad legi E rn is c ε,"D.,[ [5 amare det"ες abat. Nam qüiftatuitíncorde fuo firmus, nonhabens Tam pam sud ΗΑ dimiffuros,quotidia— neceffitatem: poteftatem autem habens fuz ποϊππητα, τε, quod melius ἐξ: meram exem tís:&hoc iudicauitín corde fuo,feruare uirgínem fuam, ῆ em im neue? £D| tenos(οἷος credim». o bene facit. Teitür δὲ quí matrimonio íungit uirginem εἴ. n ΕΓ'famquf tumorrales qua ne p fuam,bene fadt:& qui non iungit melíus facit. Mulier t πολιὰς Bo f; generati« Vndéfapi/ a alligata cftlegi,quanto tempore uír eíusuíuit.Quód fi— ceffitatem:porcftatem epsfemperaorüc— dormiíerit uír cíus liberata efta lege. Cuí autem uult, aem Pa n! : 5 A.:, eI WW.::, Eccs,7,a cente fcriptura: Cor' nubat:tantum ín domíno.Beátíor autem erítfific per^— áírtn cozde fuoi ferüa/ fapiens indomdk, e manferit fecundum meum confilium. Putó autem qd' τ vinnm! ὃν us. ric 1 in"e] actr.ilietirmus ita omni homini:& cui δέεσο fpiritum dei habeam. Ca."3 VIII tuit, cui? puelle con/ uultdabitbonum in ἘΞ Dchísautem(εηίας, patris firma/ uerit uoluntátem. Et "non illum compellit filia nece(fitas facere quod ποῖς; bat,ficut illum de quo fupra locutus eft.: o« 3gíturctquímatrímonío(iungit virginem fuamibene facít: et quí non(ungít| melíue facít.[τὰ concludit uirgi/ num caufam, uteas faciatín omnibus meliores. Vnde prudentib? femper meliora δὲ perfectiora féctanda funt: quía nec ín fzcularibus δὲ caducis norunt médiocríbus effecontenti, p—«[2/»ulier alligata e(t legí:quarito tent poe vír eíuo vtutt.Hic incipit de bigamis et uiduis, q(QQuodfioonníerít vír cíuo;liberata eft ἃ lege:cutaue tem vult i nubat: tantum ín oomíno. Sccandurn legem libera facta efta uinculo coniugalí, Quod fi nec tünc continere uoluerit, conceduntur illi etiam fécubdahue ptiz,tantum utinfideliumrítunonnubat.—^^. f«Ἱβεστίοι autem erít/fi fic permanferít(candum méuims confilíuim.Beata habés maritum, fi cuftodíat caftitatem, Beatior uidua:quia minor in labore, maiorem ínueniet caftitatem, Beatiffima uirgo, quzfine labore ad(um: mum praemium poffit peruenire, 6« jutoauremquodcet ego fpírítum peí babeai. Ne meum confilíum tanq; humanum contemnatis, τα LFU AME ' Dchisáutem δ | | | | | f Ι f t ΐ ῄ τΞ o 1141 ixi| tiny gd| ttl rdi| md: ]l rol] d ΑΟ [furi 1114| ΜΡ, uut AUTRE bia diy ti tfm i puis uri il Tie ui qui tt η” ΗΝ] vs. ό μά! vot d idus hm gn (ick cunt Zin epiftolam ad£o:intbíos € bíc aurem queídolís facrífícantur.Incipit de Ξ idolothytis, de quibus etiam dixerat:(3 ία quidàín templis edebant, idolum nihil effe dicentes: creatura dei fe debere uti:€ erra/ . bantuetifimilís ratióe decepti:hocincrepandü Apofto; patris:ficut ille dicit& infert dicens: Ὁ uia ex ipfo,& per Κα ΜΝ$0. I$4. ipfum,& in ipfo füuntomnia.Item per quem, etíam deo c patri affcribit ,idem Apoftolus in hac eadem epiftola dicens:Fidelís deus per quem uocati eftís in communio zr Corti b nem filij eius Iefu Chriftí domini noftri. lus dicit ad eos qui habent fcientiam di $udicandi, nihil effe — qd idolis immola£., Hoc ergo ait.b 4f δεί 1nus/quía omes(cíen tíam babemus. Id eft, non omnibus eftno/ ticía,Et nos omes no^ uimus ficut uos: fed funtaliqui qui igno/. *ant, c{ία τας Πίο fcientia quz ex fenfu ,pprio δὲ hu; snano defcendit, eos . quiprater eam diui/ nam non habuerint, inflat:& quz conie; €turis magis nititur, d exemplis. Caterü fi diuinainflatut qui dam putant: quare il. . losamplius uult do/ cendo inflare? Et in principio ipfius epi/ ftolz, gratias fe dicit 'deo agere:quod om; ni(cientia fint repletí, fuü quoq alibi pro; ponit exemplum, di, cens: Et fi imperitus fermone, fed nó fcien. τία,δαρε etiam arguit ignorantes: Et igno/ rantiátenebris οὕρα» rauit, Galatas eque ftulticia notat: necnó 'Ephefijs lumé fapien tiz(uppliciter depre/. ὃ Ehís atem qux idolis facrificantur, fcímüs: c quía omnes fcientíam habemus. Scíéntía in^ ὃ flat:charitàs uero xdificat. Sí qüís auté fe exi ftimatfcirealiquid:nondum cognouit, quemadmodü t oporteateum fcire,Si qüis autem diligit deum, hícco^ e gnítus eftab eo. De eícisatitem quxidolís immolant, Ícímus:quía nihil eft idolum ín mando: δὲ quod nullus e eftdeus;nifi unus.Nam δὲ fi funt qüi dicantur dij, fiue ín ccelo fiue in terra.Siquidem funt dij multi& domini & multínobis támen unus eft deus pater, ex quó omnía, 1&ngs ín íllo,& unus dominus lefus chriftus, per quem momnía,& nos per ipfum. Sed nón in omnibus eft fcien. »tía.Qüídam auté cum cofcientia ufq; nunc idoli, quafi idolothytum manducant: δὲ confcientia ipforum cam efitínfirma polluitur. Efci autem nos non commendat p deo. INeq;&éním fi manducauerímus, abundabímus: qneq fi no manducauerimus,deficiemus. Videte autem r neforte hzclícentíaueftra óffendiculum fiat infirmis. e Si énim quís uiderit eum qui habet fcientíam ín ídolio recumbentem: nonne conícientía eíus cur fit infirma, ΚαΓ£rquoormníai ct. noo ín illo;et vnus oo; inínue(efus cbeíftus. Calumníam ex hoc loco commouent Ar riani: quod cüiunus tantum deus dicitur pater, filius a deitate feiunctus fit. Q.uib9 refpondendü:(i ideo. nó eft fili? deus, quia unus eft deus pater, Ergo& pater nó erit. dominus,quía unus. e(t domin? Chriftus, Siautet pater nó ex, cuditur a domina/ tione, nec filiusa dei», tate:Sed utrüd utriqs. commune eft, 14 fer quem omnías. et nos per ípfum.. Per. filii omía facta funt, fed& nos per ipfum. fumus faluati,-: m€f cdnonínom, níbus eft(cíentía.Non οὔλας fciunt: quia per cótemptum idolorir, δὲ non magis uenera μήν. catur. Ὁ€f£barítac yero edíficat. Ω ία non quarít quz fua funt,fed qua zdificet fratres, e€[ Síquícaute feexíftimat(círealíquíd nondá cognouít zc. Si quis fibi uidetur fapiens, ftultus eft: qui enim uere fapiens eft, infipientiorem fe omnibus arbi; Prontt 26.5 ratur, Vnde Salomonait: Vidi uirum qui fibi fapiens ή εἴς uidebatur, δ΄(pem habuit infipiens magis dpille,.—: fAL Síquío aute oílígft oeumibíc cognítue eftáb eo. Ille Ίοδ,αα,ε diligit deum, qui xdificat fratres: ficut dicitur Petro: Si amasme,pafceouesmeas. 6.«[£cefcíoautem que ídolís ímmolantur i fcímte quía níbil eft ídolum ín mundo: ttquodnullue eft oeus 1 nífi vnus. Repetít quod fuperius dixerat fe fcire,& quid fit,euidentius oftendit. b«Bam ctfi funt quí ofcantur ο i fiue in celo. fiue(n tetra: fiquídem fünt οὔ mult(/et oomíni multí, In coclo, 't$.St.b anpeli: δὲ(ancti, ín terra: de quibus dicitur: Ego díxí Bap.3.b di eftis,& domini funt fancti eorum,quos iudicabunt: dequibus dicitur:Iudicabunt nationes, domínabun; tur populis, í.«[IBobíc ramen υπο eft oeus pater. Cuius uirtute ex níhilo omnia funt creata, Item hunclocum haretíci íta accipiunt, perfonam patris fi/ líjqpfeparantes, ut dicantunum deum patrem: ex quo. omnia, dicunt domino: id eft, Chrifto είς maíorem, per quem omnía, Hac autem& filio ficut patri effe com Romártd muniía,idem Apoftolus ad Romanos docet dicés:Q)uís enim cognouit fenfum. domíni: id cft Chrifti, non dei ἐπ χ-.. 4. tionisgratiamandu, B &dificabítur ad manducandum idolothyta?Etpetibit— ceis. ἔς εἴ€nídam. D infirmus ín tua confcientía frater, propter quem Chri. em em vont ftus mortuus eft.Sic autem peccantes ín fratres,& per».—(dolorbyrá manducat: cutíentes confcientíam eorum ínfirmam,iín chrifto pec. d FORINT ded ..,- Li[: ε catís. Quápropter fi efca fcandalicat fratrem meum,nó— ἐν, ὦ i a die manducabo carnem ín aternum τς fratrem meum— fic babens adhuc in ᾿*: conicientia iua. quo/ fcandalicem. Ca. ΙΧ: modo antedj crede/ Non fumliber,^ rent,manducabant,; o 4[£ícaautemnosg. iori commendat oco. Sicut dicit Άρραυς propheta: Βεῖῖ Αρβεῖν θ᾽ manducaftis& bibíftis,nonne uobis manducaftis& bí» .biftise. pe ες ο fimanducauerimus/abundabímtue:. πες πὖ manducaueráünus/oeficiemue. Cui e dubium. -eftnullum neg; manducando abundare,nedj non man. ducando egere: cum econtrarío illis magis formidanda. inopia fit,qui gulam retinere nó norunt.Sed qa magni». tudíni fidei fuz quz idolis ímmolata(Πε ucfci, affcríbe, bebátideo Apoftolus nein illis edendis fideiabundàa tíam,ned ín non edendis inopiam effeteftatur. αι. dete auté ne fozte bec lícentía νεῖτα. Videtene quod πο bis fufficere minus creditis ,alijs obfit, Poteft& illis dici. qui deftruunt exemplo,qd edificant uerbo. r€[€ffen^ diculum fiat ínfirmís. Ne per uos offendant δὲ cadant. e([ Sí ením quís víderít eum quí babet fcíentíari(n(dolo. tr recumbentett 7c, Qr υἱοῦ(candaligauerit unum deput Mae; [illisiftis, expediteiut mola afinaria fufpendatur collo. eius,& mittatur ín profundum maris.) uanto grauior poena illos expectat: ut ad comparatione illius, hoc qd? grauiffimiü eft,leue putetur. Et notandü quod ín chrífta. peccare dixerit,qui ín membro peccauerit Chrifti.—^. τα€9uap:opter fi efca fcandalígat fratrem meum/non mam. ducabo carnem ít eternum ec. Non folum efca, fed οτί. qua fcandaligare poterunt fratre. ζα,. Τὸν Non fum liber, Qu fum líberimó fum apoftolue.Sicut alij? Nü/ quid non fum,(uam illis replicat formam:qd etiam licita contempferít, ne alíj etus infirma renturexemplo. bI Honnecbzíftum(efuim vominum noftrum vidí 7«Bonne opus ineum νοο eftío(ti oortínoz£t fi alije nó fum apoftolus:fedta/ 4 men vobíe fum. Ad b quos.non fum dire/ étus a domino, id eft adiudaos. ug Ὁ- Kommen nam deficiente hotnine;&ifta deficiunt:non tamen pro» príe dei curam merent,. 0-4£uoníam veber ín fpe quí aratarare: et qui tríturat(n fpe frucrua percípíeridí. Debet fructü fuilaborís percípere:& quitriturat, debet de ipía areamàducare, p[Soínos vobío fpáalía femínauím?^e magnum eftifí nos car - malía veftra metamus. On fuinlibér.non famapoftolus:nónne οτί»^ sj uobis ípiritualia& ftum lefu dominum noftrum uidi? Nonne^ diuina feminauims, opus meum uoseftís ín domíno: Et fíalijs na "nunquid grauabi; mus uos, fi a uobís cq[ Bam fignaculum. c fum apoftolus,fed tamen uobisfürn: nám fignaculümr^ quacarniopus(unt, apoftolatus πιοί νος apoftolatus meí uos eftis in diio..Meà defenfio apud eftíoín ofio.Indicíum uelimus accipere. q«LO íalü poteftatis apoftolatus mei eft, t cosqüí me interrogant, hzceft:INünqüidnonhabe— veftreparticipes funi quod per me domi/ ς miis poteftaté maánducandi&bibendi?INunqüidnon 4816 mo portus nos: no credidiftis, fignis Si illia uobis accepe; & uirtutibus prouo,.habemuspoteftaté fororé mulíerculata circumduicenz| runt, quib? minime cati. Ὁ{Γῴασς, y dí:ficlit& exteri apoftoli& fratres domíni δὲ Cephas?^ debebaf, pfeudoapo fenfio apud coe. Inde apoftolus effe defen/ ΠΟΙ fcilicet,. quos Aut folüs ego δὲ Darnabas non habemus poteftatem. nini] uobis certum dor. e«[Guímeín f hocoperandí?Qüís militat fuísftipéndijs unc? Quis— eft contuliffequanto terrogant i bec eft. In gr&co habet, iudicát. magis noS accipere t plantátuíneam,& de fructu eius non edit? Quíspaítit ροισηίπης, ἢ uobis f4"Hunquíd nonba/ m oregem;& de lacte gregis nonmanducat?Nunqüídfe-— effe uic femen bemus poreftatématv, candum hominem hzzcdico? Am&lexhacnóndicez Γ€ Όεὰ nonvfi v ducandi« bíbend(?zHa mue bac poteftate:fed bemusporétaé con Scriptumeftem inlege Moyfi:INonalligabisos oui^ omníafuftínemue: ne cefamadhodefum/' trituranti Nunquid de bobusctita eftdeo& An, ppter ptu ueftro uiuendií, fine noftro labore. quod offendículum ος mue euangelío cbziftí, nos utíq; hacc dicit? INam ppter πο ὑείῳ fcripta funt.— Hoceft, famem δεν g« tlundduon babe, quóniá debetin fpe qui arat atáre: δὲ qui tríturat ín fpe tim,nuditatem liben/ imus prátem foz02é mu tiffímetoleramus: ne líerculam círcumdücen. Ρ fructusperdp iendi. Sí nósuobis fpirítualía feminaui^ pnos adueríarísoc/ di. Nondixiumulie/ mus:maenum eftfinoscarnalíaueftra metanius? Sí— cafioneaccepra deuo res ducédí,ne deuxo rantibus offendatís, ribus dicere putare; 4 alij póteftatís ueftrzipartícípes funt: quarenorpotíus^ Aut ne cui predica turfedcircumducen. c pos?Sed niónufi fumushac poteftateifed omniafufti^— tío nofira in aliquo diinquitper prouin/ εἰας., quz neceffaría reprehenfibilis uidea de(uísfacultatib? mi« Nlefcítis quóniam qui in facrarío operantur:quae defa-^ ne maculata, et cetérí apóftolí et fra; e« Befcitío quoníá érárío fuat,edunt?Et qai altario deferuiüt, cutn altario quí íti facrarío operan tea oominízcepbaez ε participant? Ità δὲ dris órdináuit hís qui euangeliüan^ tur: que oc facrarío z/üt folus eco«barna baeuon babemug po^ nunciant,de euáaelío uiuere. Ego auté nullo horü ufus fuat i edunt: et quía, tarío oeferuíunt i cuit teftatemn boc operan,* füin.INon aüté fcripfi hac,utítafiant íame.Bónum eft— altarío partícipant. -, diNonilloscondem.. em míhímaois mori, cp uteloríámeam quíseuacuet,— Apudiudaos fecum ' γαῖ, fed(üum datex/ dum cófuetudinem emplum. Illienim fi; y Nam& fi euángelicauero;non eft mihi eloría.INeceffi-« vereris tetaméti εἰ delioribus pradicà; tasením miht incumbit. Vx éním mihíeftfi no eudge-— hocexemplum eade bànr:& apud íudeos repetendo cófirmat. ΄ um Φις s): antiqua hac eratcon.? gelígaueto: Sí éním uolens hoc ago,mercedem habeo:«t(3a er οἤδοιάϊπα, füetudo, ut neceffa/ ria doctoribus a difci pulís preberentur: qd? gentes adhuc rudes poterat fcan daligare.(4[έδυίο mílitat. Alíjs etiam exemplis probat fibi debitum hocfui(fe. Κα«C uíeftípendis vds. Suis,€ non publicis,uel eorum,pro quibus militat. |.«Γιο plantat víncam! et oe fructu eíue non edít:quío paícít gregem i et'oelacte gregía non manducat Ρον com; paratíonem uinez X gregis, populum uult intellígi: fi/ 08.79.b cutibi:Vineam de xgypto tranftuli(ti. Etíterum: Dabo Hiere.se yobis paftores fecundum cor meum:& pafcét uos cum difciplina.. m 4Γ 1Bunquíd fcóm bomíneim becoícoz Id eft,nunquíd ρτορτίο tantum fenfuloquorz ne[Zinet Deu25.2 lecbecuon oícír?eocríptum eft enim ín lege moyfi:tBon οἱ; lícabía οὐ bouítríturantí: fHunquíd oe bobüe cura eft oco? gin propter tioe vtíq bec oícírz1Ham paopter noe νεῷ«c. XX.uomodo ergo εἰ depecoribus cura eft« Ecad lonam deNiníue dicit: in quafunt homínes€ pecora multa e Sed deipíis propter hominem cui creatà funt, cura eft: fiaut uitbíe d cuangeliü am nonciant/ oeeuangelío^^. vítere:ego aut nullo bozíí vfüue fum. Dicens: Dignus eft operarius mercedefua. νά Bor autéfcrípfi becivtíta fiant ít ie. Non hacidcirco fcríbo, ut uel modo fiat qd? ante factum fit:(ed uobis exempla prabeo tam propríj, G alieni difcriminis: faltem ab illicitis abftinere, cum uideatis me aliorum caufa falutis, debita non minus d licita contempfiffe. Ε΄.€Bonumeftenün míbí magíó mozí/di vt alozíam meam quíe euacuet. Etiam fifa»^ 7 me morerer, propofitum meum,de quo ante deum glo rior, πό poteítimmutari. y 4 Dametfieuange/ lícauero/mon eft ΠΡΙ gloeía: neceffítas cnim míbtimcumbit. Cum omniía feceritis przcepta, debita uos dicíte per 2 foluiffe. Non enimaliquid amplius feciftis unde οἷον riaripoffitis. 5«[Cleením míbí eft finon euangelicaue: ro.Damnationem habeo. 84{{δί ením voleno bocagot imercedem babeo τῷ. Tunc magisuidebitur uoluntariif, fi amore eius licita contemnantur, Qus eft ergo ud itn (itc uit «i Cn bir ὑᾳ By [I lum t, qua ftn pa ifa itii ittm pron rar Qro fnt fidem tui —— τς Bepiftolam ad Corintbios «€ Cue eft ergo mercea ie3«c. πα interroget, hide maioré poffit habere mercedem:& ipfe refpondet, figratís antiunciem; necacceptam exerceam poreftaté; b«riam cum liber effem ex omnibus! omnium ime feruum fedi: vt plurestucrífaceré, Cum poffem uti libertate mea & de ceteris non cu rare:omnibus tameri . eüpaflusfum, uteos? fiaut£ inuitus, difpéfatio mihi credita eft. eft ereo merces tea: ut euágelíü pracdicans, fine fumptu poná euangelium:ut αὖ abutar poteftate mea ín euangelio? faceré faluos. cT£t faa? fam(υάρίο rang legem cantum Moyfi videntur accipere.. catorib? data ede per m brauíüzSiccurrite,ut coprehendatis. Omnis em qui in k fam,ut omncs facere faluos. Omnia autem facio ppter X» x$6 ptati. go igtur fic curromon quafi in facertuim ac.[τα ftígo cozpus meum«€, Non inuanum curro uel fingo cet tamen,(ed caftigo corpus meum δὲ feruituti fubtjcio,per abftinentiam δὲ afflictionem atqp labores,(icutalibi aida : ieiuntjs multis, in üí7 gilijs,in fame δὲ firi,in trigore δὲ nuditate,in laborib?,ín carcerib? iudguo i vtíudeos μι} EON ἘΝ ie os,prophetas,& alios hare Quaado fe d INam cülibér effem ex omnib?,omniü me feruü feciiut facies paffos, multa rificauit in téplo: q:£3 ς., n A talia memorauit,;: Eq. ὁ plures lucrifacerem.Et facts fumiudzístandpiudzus, ο qr-4fefonc cialüe eit M b ο utíudxoslucrarer.His qüí fub leoc funt, quai fub lege ΗΝ ων re quí fub lege fünti/ qua vul x γι] pzobue effidàar. Νου fub lege cffem.Otten/« elem, eum ipfe non eflem fub lege:ULCos qui fub lege faciendo qua díco.: : dit quomó fuerit c f erant.lucrifaceré.His qui finelege eranttancg finelege— 1(o X (ἰδ. δύ ipfe iudeus. ς e(femicü Πηξίεσε dei no eflem fed ín lece effem chritti:| 8o enim ?oteít& ita intelligi,: o A S ih. ὦ νά 4 Yos απο» qd famáritanos dixe.? ut lucrífaceré eos qui finelege crát. Fáctus fum ínfirmis τας μην. εἰς effe fub lege: qui.| infirm9:ut infirmos luctifaccré. Omnib? ómnia factus[τεσ το Nequis confi dens in co folü, cq» bar ptigat? e(t: ἀπείη eíca . επΓιΓῆ ipfenoneffem 1 euáocliü,ut partícepsceíus effídar.INefatisqd' híquiin—fpiriali uel potu, pus fub lege«c. Nó eft(ub ft E: eu P P seuid f Sq 4., tetfibideum parcere, trum proponitexerna fcribi£, f«[lbíoquí-;, mere AF τ; ΞΕῚ plum: quo oftendat fütelcgeeráritangfi," agone cótendítab omnib? fe abftinet:& ili qhidem ut πε nelege ellen: Sect corruptibilé coronáacdpíant,nos auté incorrupta.Eeo UE[ες geliterz:Xagétibus— τς 1- τί—; uent. q€€torfice τ ümprimisíolamfide!EMfut ficcurro;nó quaft in íncertá:fic pugno;non quafi moyfe baptícatt funt« Stu: quaünon aerem uetberans. Sed caftigo corpus me(i,& ín fcruí^ In Moyfe,qui Chrifii haberet pracepta le; ἰ dispo ΩΣ µε:: typum gerebat, Item WO Due pF tutem redíco:ne fore cumalijsprzdicauerím, PUES e LEN obferuare doceret: fi ipfe reprobus effidar. m C. X|^ GQfiin umbra δὲ typo ueincoquoillosad|| W Oloemuósignorarefratres:qmn patresnoftri— fiebanenonin uenia fidei credulitatem nó te,poftea uero prafen tamlegalibusdo&ri, Omes fub nube fuerunts& omnes mare tranfierunt:&— riachriti complent. rá[ 3n nube cin marí, nis, rationabilibus 4 omnes in Moyfe Od funt ín nubé δὲ ín marí:& argumentis prouoca bar. Sicar Athenis;* omnes eandéfpiritalé efcam manducauerüt:& omnes ciffe perhibetur,phi/ t eandé potü fpiritalé biberüt.Bibebánt auté defpiritali τᾶν, * cófequéte eos petra:pétra auté erat Chriftus. Sed nón e: ínpluribus eorü beneplacitumeft deo. Nam proftrati borando,dum dici:,(ein deferto.Flacduté ín figura facta funt noftrí:ut lofophos& paganos per philofophiam δὲ ararum titulum ex 7 Circumiuí aras ue/ Πας τ δὲ ut quidam ücfirum dixerunt, gr£um finelege oci non effem fed ín legeeffem cbeíft«t. Contra Αγείαπος& Photinianos, qd deus fit Chriftus. Etiá hoc notandüi qd nouum teftamentü,lex appellaf. b«L'actu fum(nfirmfe fufirmue:vt infirmos lacrifacere. ᾿ Propterinfirmos holera rnanducaui, cü(ecurus poffem &arnibus uefci promifcuis,(4 mníbue oimnía factuo fum/vt omnes faceré faluos,. Non aliquid mihi, nec quz/ vens,quod mihi utíle eft:(ed qd? multis.Item aliter,in his qua fuperius memorauimus:non ut quide maleexifti mantillam;etia illicitís confenfiffe, Κα για aurem facío ppter euaugelíum/ vt partícepe eíueetficíar. Vcin eo partem merear haberecum fanctis, ἰ ἄ[-^Befcitío ῳ bí d ín ftadío corrüt loiee quidé currunt zc. Hicftadi curíum; íufticiz uelfidei comparauit:quía quó illiccum omnes íntra ftadium curruntinó nifi qui bri cucurrerít, dignus premio iudicat: ita€ hic puis intra fidei metas, cuncti credétes cotineant: folitamé qui iufte uixerint, pramiu ceelefte percipient.Ité hocioco inter eos qui in ftadiocur tuntunum accípienté palmam: fignificatomnem recte fidemtenenté,& praceptaferuanté, m 4L unísením quííaagoue contendítiab omnibus feabftier. Abomnib?. eicis,qua curfum eorü impedireconfueuerüt, Dq[£t Quia& nubis pro£ prium humoré por: e«[£romnea eandz fpíritalé εἰ imáducauerüt«c. Man na, figurà corpis chri fti fuit. τ Q[yDibebaé auté oe fpíritalí confe» quéteeos petra.Often . αἰ Apfus:qimpplus ifrael diu in deferto fuit, perómne iter eorüi fequebaé noníimus .€os petra. Vnde populo οἵ omni fubftantia fua fluenta fuffecerüt: donec perueniétes ín terrà Moab,putcum efe fodetüt aquarü:terra repromiffionis in proximo contti» tuta. vel verráautem erat cbzíftue C) uia chriftus erat poftmodü fecuturus:cui? figurà tunc petra gerebat. Id circo pulchre díxit,cofequéteeos petra. Kk«| Sednon(ἢ pluríbue eozti büplacítít eft oco τέ. Ita ergo δὲ uobis erit,f eos uolueritís peccando imitari. yp 2gcout£(n figura facta funt noftrí το p(is uere facta[σης ατα in figura erát noftra:ut timeam? talía agere,ne talia incurram?. Omiía eft qua in populo ífrael illo tempore facta funt in figue ra, nuncin nobis ín ueritate celebrant, Sicut em illi pee Moyfen ex zgypto liberati της ἔς nos per quemliberfa, cerdoté uel doctoré de fzculo liberamur. Deinde chríe ftiani facti,ducimur per deferta:ut p exercitíü conteprus mundi& abftinétiz,in obliuione nobis eant«gypti πού luptates:ita ut nefciam?ad feculii repedare.Ct yo bape timi mare tranfim?, cunc nobis diabolus cü fuo exercis tu ται Pharao demergit. Deinde manna cibamur,& potum accipimus de Chrifti latereemananté. Claritas αυοφίοξιία τα columna ignis,in nocte feculi deinóe firaturt fllíquídé vt cozruptibilé cozoná accípíantznoe autétncoera»{ &c.Sicut ad Hébrz; Heb Lg E -'£onmen.: S dici: C. αἱ manducat carné meam,& biberit fanguinem Tof..f ftratur:& in tribulationis ευ, diuinz cófolationis nube protegimur.Poft que ουρία fi peccauerimus,ifta nobis Ficb.10,e folafuffragari nó poterüt:ficut& ad Hebrzos dicit:Irri/ tam quis faciens legé Moyfi duobus aut tribus teftibus, fine ulla miferatione punit, Q,uanto magis putatis de/ meü:in memanet,£egoineo. pé[£rpaníoquéfrang() - mueinóre partícípatio εοιροτίο οΠί ΕἸ τὰ δὲ panis idolo; latríz,demonü participatio effe monftrat, qf fOmneg ἀάξ oc vno pane 4 oe vro calíce partícíipamus.lta fi cü ido; teriora mereri fuppli; cía, qui filii dei con culcauerit,& catera, ἡ à 41 Ἰδὲς ídololfatre : efficiamíni! ficut quída exíipfiscc.In idolio re cumibentiü αἰῶ! adeo negocíüm aggraua/ uíc, ut illos idolola’ tras fuiffe definiat. b&FBeq fooanícemuri ficut quídà ex ípfíe foz nícatí futit cc. Notan^ dum qd nó folü ido/ lofatrz períre dicun/ tur. ca[ iBegotente/ mus οί«C. Ec híc Chri(tus deusoften: ditur: quia deum dí/ Nume.14.d xiífelegimus, tenta/ 'uéruncme decíes. or Z enraucruntieta ferpentíbue perierunt. $$77«c Dicétes, nunquid po teft deus parare men fam iri deíerto« e4[ Ίβεορ murmuraue τίσ ficut quíd3 eozü murimurauerunt vc. In tribulationib? ,ppter Chriftum. Γάῑ lec autein omnía in figura contítgebant(llío cC. Οἵα qua illís cótige/ runt,(cdm factafua qdéreceperüt: fed εἴ ideo fcripta funt, ne nos putem? impune peccare.Si em adhuc paruulis& rudibus non pepercit,quanto inagis nobis qui lege perfectiois accepim? nó parcct,fi talia fece; rimus. gq[ 90 4006 fínce feculozü ocuene/ rünt.In quos tota tem porü perfectio decu/ curri, b 4Γ ϑ 4 à(τε{ΠῚ ftare ví deat ne cadat. Videat, ne per hoc ipfum ca; dat: qd fe ftare firmi, non fimus cocupifcétes malorii, ficut δὲ illi cócupierunt. ο Neq idololatra efficàmini ficut quidá ex ipfisquemadmodáà faiptá eft:Sedit populus manducare& bibe ὁ re; δὲ furrexerütludere.Neqg fornicémur.ficut quida ex ipfis fornicati funt:& ceciderüt una dieuiointitría milia. 5 Neq; téntem? Chriftá ficut quídá eorü téntauerüt:& a « ferpetib? períerüt. INeq; mürmuraueritisficut quidam eorü murmüurauerunt:& perierunt ab extermínatore.: .£ Hacáutéomnía in figura cotingebant illís:fcripta funt 6 auté ad correptioné noftrá,in quós fines fxculorá deue e nerunt.Itàg; qui fe exiftimat ftare, uideat necadat. Ten ᾗ ταείο uós no apprehendat, nifi humana.Fidelis dutem deus eft;quinó patíc£ uos tentari fupra id qd'poteftis: | fed facit etíá cü tentatione prouentü, ut poflítís(η; π nere, Própter qd chariffimi mihífugite ab idolorü cul tura, Vt prudétib? loquor, uobifipfi iudicate qd" dico. ? Calix büdictiónis cui bridícímus, nonné comunícatio e fanguinis Chrifti eft? Et pánis quem frangímus,nóne pattícipatio corporís ἀπί eft? Quoníam unus panís& unum corpus multi fumus: omnés quidé de uno pane τ& dc uno calice participam?. Vídcté ifrael fcd'm catné. : Nóné qui edunt hoftías participes funt αἰτατίς? Q Gid ergo? Dico qd' idolis immolatü fit aliquidaut qd' ido^ lur fit aliquid* Sed qux immolant gentes, ἀσπιοπῆς, ínimolant,& no deo. Nolo auté uos focíos fieri dacmo^ ν níorum.INon póteftis calícé dri bibere, δὲ calicé ἀπο. níorum.INon potcftís menfz domíní participes effe,& Ὁ menfa damoníorum. An zmulamür dim? Nunqüid fortiores illo fumus? Omniá mihi licent, fed non om a nía expediunt.O mnià mihi licent, fed n6 omnía xdifu - cant.[Nemo quod fuum eft quarat, fed quod alterius. ὃ Omnéqd'ín macello uenit, manducate: níhil interroc Ee Άρτος cofciétiam.Diii eft térra δὲ plenitudo ei?. » Si quis uocatuos infideli ad coena, δὲ uultis ire: omne j; quod lolatris de uno pane comedim?,unü cum^ ills corpus efficimur. τά Gídeteifrael(cóm. carné. Carnalis ifrael, carnales hoftías offe, rebat: ficut fpiritalis, facrifícia fpiritalia of, - fertchrifto.Item ideo Ícd'm carné,qd iuxta Iram nó fpiritalit fer/.uiertit. ο Q[ fflonned edunt boftías; ρα» pce funraltarío? Sicut illiedétes hoftias par, tícipes fiebant diuini^ altaris:ita iftí fimilitee' idolorü. t&€uidàr oíco φ ídolío itmolatí$ fitalíqd τῷ. Przuenit, ἡ nequis diceret: Ergo dicis uím aliquà ha» bere idoli, uel poffe polluere: Nó inquit, ἡ idolü infenfibile pol: luit, fed demones: q téplis prafidétad ho; mines deprauandos, δὲ(uo feruítío manci pandos, νά B6 po teftío calícé ofi(bibere et calícé oemoníog«C. Non poteftis& dei& damonü cffe partici» pes. Κάῑ Zin emula/ inr ofim. Alij codices habét: Ipíi me gelaue runt in diio: hoc eft, ad celum prouocaue runt, yp unquid foztíozeo illo fumus Ω αἱ ifta non fecitind (i fcifTet hínc fide fir miffimà cóprobari, in boc quoq dediffet exéeplum, 76Γέ2ηια míbt lícét/ fed no omíá expedíuut.Omia quae alege nó prohibent licent: quia per fenó habet peccatti,(ed nó femp expedilit: quia Occafionem ηδη ter gloríat:fiue uideat ne fallat.(€T Z-entatío voe nó ap; pecbendatimífi burana. Non uobis uenítextrinfecus itta tétatio, qua uobis fpóte generatis: quam εἰ fi tormétis cogeremini, admittere nó deberetis.Hoc idco dicit:quia fpótanea uoluntate,ímolata idolís máducabàt. Κάῑ ί; delis aüt oc? eft d πὸ patíct vos tétarí ftipza(d αὐ poteftís. (Lui fe pollicitus€ fui nois caufa tribulatione patiétib? affuturüi,ut ibi: Multz tribulatioes iuftorüi c,[4T&ed facíet εἰ c& tentatíone pzoueutü/vt poffítío fuftínere. Non amplioré uobis tribulatione uenire patietur,d fuftínere pofficis. mL»zopter q9 cbaríffímí mibíifugite ab ídolo; füim cultura zC.Propter omia quz fuperius coprehendi. n 4r£alícbüdictíonís οί büdicimus.Ideo primi calicem nominauit,ut poffit de panelatíus difputare.: o[ου fie comimunícario fanguíníe cbeiftí eft? Sicut-ipfe falyator generant delinquédi. 4«ηνία míbílícéti fed nó oifiía edíficant«€. Omne quod expedit lícet:n6 omne qd licet, expedit: fed nos Apoftoli exéeplo δὲ Chrifti nó debemus illat confyderare qua licent, fed illa potius qua ποδίδ expeditit€ xdificant fratres: ut nó quaeram? quz nobis folis téporaliter profint,& alijs fortenocent. b 4f€ mne αὐ ín macello venít/ tnanducate«C. Si uultis manducare carnes,(alté de macello cóparate,tantü ne ín idolio come datís:& nolite interrogare utri ímmolatz fint,ne cogno fcentes uos,omnía immolara effe refpódeant& nó poffi/ tis ppter cófcientíaà manducare, cef ὢΠ eft terra etple/ nítudo cíue. Si ἀπ! funt, munda funtomnía fimpliciter utentib?. o q[C^í de vocat voo infidelifi ad cenáret vultía írezomne αὐ vobíe apponit/manducate«€. Conceffit irc fi uelint, Tunc fane debet chriftianus ad infidelem ire, ἢ τοις Ω σι να 0— * £23. σα. C vm C£. ex εν i £in epiftolam ad£otintbíos. nouit effe profectü: ficut(aluator qui ad hoc ibat, ut aut. "figna faceret; aut doceret:(icutapud pharifzum,primo. ipfum docuit non diuites pafcendos effe, fed debiles. Deinde fimul difcumbétes docuit humilitaté etià in ac?' εαδίεα cu(todire.Po(tremo legifperitosarguitarrogariz ὦ tes: co qd? nec ipfi re/ darguerentíuperbià, nec alios paterentur; ' quod uobis apponit, manducate: nihil interrogantes 4 Q[ Couídientiáanré| pptercófcientia.5i quis auté dixerít:hoc immolatà eft £a ΧΙ«ο. mafculus,neq foemina fed uoluíteas effe fubiectas, n(r£ aput po cbiífti r'oeus.Scdmaffumpti Ποῖα formas: 156 " vir.Scdm ordine naturalem. Caterti in chrífto Iefu neq c Item ídeo caput Chrifti deus: qm fufceptà incarnationé fcdm hominé, deitas que in co inerat, gubernabar: ficut Deus erat in chrifto, mundi reconcilians. fibi. ΑΓ GC mnío νί' ide Apfus alibi dicit: A» Cors, doíco nó tuá/fedalteri^,—^y..;.: Wi o 5.. cy"ang, Nequispuwtilagof idolis, ποϊίτε manducare jppter illá qui indicauit,& pro... grano ei ppherone,| eai RES ὠπιςάῶ a pter cofcientíá: Confcíentià aüt dico nó tuá.fed αἰτοείδ. tura praedicans, - ide i: ταν. Ἵ ΄ ΄: E"C sh à(ερ beras mes udícatap^ Vt quid em libertas mea iudicat ab aliena cófcíétiazSi reso NT t alíenacóídenia?Hoc ς egó cü gratia participo, quid blafphemor p co q» ora^ nit δὰ caufam: quia ΄ δε νεα ενος tias TA? Siue ergo manducatis fiue bibitis, ucl aliud Rd ORAmIRUINC utme alius reprehen.. e quid acítis,.omia in eloríam ἀεί facite.Siné offenfione. do capiteprocedebàt^ Mc CT eee em t eftotciudzis&eentibus,& ecdefi deisficüt& ego per— Inecdiefiam gloriae blafpbeinoz pzo eo Φ omnía omnibus placeo, nó quxrés qd' mihiutile^ no(olum inhomefd fees s men. Me eft: fed. quod multíssutfaluifiant. Ca. XI erac d etiam Sup. fub libertatis fpecie, b Mitatóres mei eftotc,ficut δὲ ego Chrifti. Laüdo ftabat. Vir ergo" li^ ες, ξ Send 1aüt uos fratres,q» per oia mei memores cftís:& ficüt tra burns dete abere di. o«[Oiueiman/^ didi uobís, prxcepta mea tenetís. Volodutéuosícre,—(a Chriftus. Muliet ducatíe fiucbibltisze, 1 qd' ómnís uiri caput;chriftus eft:cfput autem mulierís, yo debet effe uelatas :' Nihil magis agendü ως Ὁ, 5. Geil; TE^^ utoftendatur, quia " eftchriftano,qiutin ὁ αἰττοῖρατ yo ehriftideus.Omnis uir órans uel prophe- debet effe humilis δὲ hy omni opereeius, dci.? tansuelatócapíte,deturpat caput fu. Omnísduté πὰ. fubiecta. qq fife "i Sera PNE τος. lierorans aut pphetans nó uclato capíte, deturpat ca^ πὸ οι ao E. fij! Chtifidosrinapot; putfuü. Vnum em efbacfi decaluet.Nam fino uela£— Gapiteroeturparcapur iir B FREE ML IR a mulíer, tondeatur. Si yo turpe eft muliericonderi aut.- ΣΤΗ ei;, Effete iudeieer.gent(, τ decaluarí.uclet caput fuü. Viírquidéno debetuelareca| in(uo exu, aucin do μὰ buo ze. Quiia&iudzi, ρας(uit: qim imágo& gloría dei eft: mulierautégloria πιο, ΓΕΙ Glirquidem had) tand de idololatrjs. t.,(Na tait üi li f fed muli..-. WÓoebet velare caput vd derenóaudebant:&, Ererr nón e(t creatus uir ppter mulícré.fed mulierpro-— nutrire.—— Ὁ "m gétes in colendis ido;-:::; ᾿ς::^-e«penmagoetelo i lisfirmabani:&chri, 7 pter uirum.Ideó debet mulíeruelaméhaberefüperca-— ríapefész.Viradima Ἢ ftianitalide(trueban. Y purfüum,& propter angelos. Verüntamé neqauírfine— ginédeifa&tus.eft: δὲ n turexéplo.(4[-ι,. ΗΠ erf poi domi hanid idcirco liber eft, Mu» bus placco«Ego me ὁ mulíer deuiro, íta δὲ uir per mulierem. Omnia autem tüdinem. eft M VP RERR R κκ deo. Vofipfi iudicáte: decet mulierem nonuclatam τα, ΑΓΒ δ vir με Si quisme fine cau/» otare deum.INec ipfa nàtura docet uos.: muliere efti fed mulier faodiffeuolueritego^.:': Chuirquidem^€kvíro. Ex cofta fcili/ μὲ non fum in culpa.- HS Nund Apoftolus ipfe fe laudat: rh fead extollentiam faudat,(ed fuo exéplo illos ,puocatad profectü. Vnde& nos ad hocfolü debem? uelle placere: ut ficut illius tir deus noftrà nouerit cófciétíá: quia nó hoc,ppter fauore, fed ,ppterfalutéhominumfacimus.(Ca. XI -"Z»ítatozes mei eftote/ ficut et ego cbzffti. Chriftus nihil ,ppter fe fecit aut paffus eft, fed falutis caufa - multorti.ltem qui nó quaritea quz fibi foli expe/ ^ diantfed δὲ plurib?,ut(alui fiant:ipfe imitator€ Chrifti, qüi p nobis& patfus eft,S& mortuus, b 4L Zaudoautem “Ὁ woefratresiqg pomnía meímetmozes eftío.Incipit de diela/ mentís:€ laudando ad ratione ,puocat:quía in Πᾶς càu/ fa; authoritate legis non haber quà profert.Hacirriden/ do ντα dicít,qd eius precepta minime ferüarent, («γι ficut tradídí vobíe/pzecepta mea tenetíó. Or uafie/ gem pracepta mea tenctis(ciétes illü ín mefpiritü loqui, Qui in lege locut? eft& pphetis. ΚΓ Colo aüt voe fcire, Etíà in hocuolo uos ínftruere, ut illud fintiliter terieatís. I4€» oiío νίτί caputic»zíftua eft. Vir nulli fubiectus ett ni(i chrifto, qu(& homo δὲ deus eft. Mulier uero, X chri, fto δὲ uiro debet effefubieca, in 41 Capa agté inulíeríot cet uirí, v{Γιεν ao eft creat? vír ος, Vir;ppter feip(um factus eft:mulier yo ad uiri adiutorii creatae, x[360 oebet mulier vclamé bte fup caput fuG. Velamen, fignum poteftatis effe declarat. y«p£tpropterangeloe.ltem hocloco angelos,ecclefrjs prafidentes dicit: ficut& Malachías jppheta teftat facer/ dotem angelíü e(fe dicés: Labia ein facerdotis,cuftodiunt fcientia: Ec legem requirentex ore eíus:quía angelus diíá exercituum eft:Síue uere ppter honoré angelorum, qui ecclefiz aífiftere perhibent. 5 ϐ Cleruntá neq vír fine mu. Malacba.b líereineag ἐπ οὐ fine víro ít offo. Confolat illas, ne nitnidi. eas grauaffe uideat:& nec uir(ine muliere poteft nafci, necmulierfineuiro. 4 ϐ οι ficut tnulíer oe víro:íta e£ vír per tmulíeré. Hoc εἴ, ἐπ príncipio, Pót δὲ ita dici: Sicue Euaex Adamtita(cdóím hominem,Chriftus ex Maria,. ber C uinía autéer oeo. Contra Maníchaos, quí negant carnéfactam a deo. cf Glofipfi iudícate«C. In ipforü iu. dicio ponit, ut fua cófcientia cóuincant, Ὁ q['Mecipfa narura oocet voo.Poreft dici,(i hoc natuta eft: quare nori aboffib? gentíb? cuftodit? quía illia natura deciderürz ficut ex multis alijs coprobat. Πλεπί fine lege uiuunts &(i apud illos loquere£ Apfus; alfs rationib? uteretur. 5s: ὡς“Ἡ a Qauirquidé j 1 ὧν ,'.£ommen. a 25 vír ἀδέ ficomá nutríat 4. Nacarzi ut comam nu» SERRA ἐν pracepto deuotiffimefaciebant. be€i capilli p velamíne oarí(unt eí,Expofuit qd' dixerat,(i non uelat& tondeat.«4Ο quie auré νίάεξ cotentíofue effe, Praueníitillosnequís díceret:ubi fcriptü eft,uelaltjs ar. tía cos d nó babét?Cófundebant,ab oib? denotati:cü ita debeát cómunicarcuteü qui obtulerit,nemo cognofcat,. q«LGuíd oícá vobíezlaudo vos/ín bocnó laudo. Sicutin..“ἢ alijs laudaui ubi laudabiliter egiftis, in hocomnino nó. laudo, τάοο εἴ! accepía ofiorqó«tradídi vobig.Non gumentís huíc RE m summe« obs ma: retrationi. oq['1Hos“8.12 Cet aiieviak 1 tl Af.; idi, feda diio illu tal cofuemdinénóba.* Οὐ uirqüidéfi comá nutriat, ignominiaeftillsmulier οι, cur ipea bem?.Siue cótenden/» Yo fi comá nutriat; ploría eftilli: qi cápilli p'uelamine ΑΗ ab hoibus,(δεν ες URS Kd ς ἀατί funt eí.Si qüis αὐτέ uidet cótentiofus elfe: nóstalé τε, mnia de dide Q.uz manfuetudini.€ cófuetudiné nó habem*:néq ecdefia deí.Hoc áuté pre idus. lam hinc qua(i: oti? cótentionib? του nó ín meli| Srsiueniri oblitus cómemorat Pob E('IDocamt ὃ cipio:nó laüdans q, πό ín meli? fed ín deteri? cóuenitis. S m firhuius. picipio.Confyderan ἢ Prímü quidécoueniétib? uobis inecdflam,aüdiofciffu-^ myfteríj acramend, de d καὶ kras effe inter ας, δξ ex parte credo. αι ὅροτιοι& haz t€ Jndnor rad (olüacceptütaléicu— refes effeiut& qui pbati funt, manifefti fíantín uobís. νά Accepitpanemic ftodiuit. Vndenoeft, Coueniétib? οἴσο uobisiniunü ,íam ngeftdricaconá 926 ἀρξο τέ Hoceft, laudand? o nó femp zdueare. Vnufauifa em fud eet erefumitad-. benedicés:ctiá paffu/. crefcitin meliussquia ma ο nr quig; em HAcceHa Pre unita man rus, ultimam nobis fies copiae em m ducándüiFxalitis quídé efurít:alius aüt ebrius eft. Nun commemorationem, ecc ee ener in&ins»qüid domosnó habetis ad mariducandá& bibendác liqui. C. ucaduoda lacte pote£: aut g litte? Aut&cdiam dei conténitis:& cónfunditiseosquinóoha ἢ quis peregre profi, ντα ΙΤ ΤΗΝ a bent Quid dicam uobísz Laudo uosstn hocnólaudo.— tque ditigu, pignus rudimentis accepit.* Epó em accepía diio, qd'& tradídíuobis: quóníá dris^ quat utátienfcügril CLuáto ígitur magis ια Ίντι Sb d u ων. x: z. luduiderit, poffit eif illeünefpeeftquinó ν lefus ínq nocte tradebat iáccepit pan,& gratías agés'᾿μοποῆεία BR amicitias foli nó ficit, fed'etia r fregit ,& dixit: Acipite& manducate: hóc eft Corpus. memorari: qd ille à. PARURE πιεῖ qd" p uobís tradet. Hoc facite ín med cómemora- pet dile ne accepi. gf HHélau—tioné.Similiter& calicé poftcg ccenauit,dicés:HHiccalix^ pótuidereuel fetu.. τον EM πετσί nóuü teftaimentü eftín meó fanguíne.Hocfadtequo- Ἐ t e m e Subaudit witupero,$titnfciqy bibetis,in meá cómemoratíoné. Quótiéfcigg— der τὲ, ἃ αἱ man, Hi qdin detcri? pficitis.— ét máducabitís pané hunc,& calice bibetís, morté dri— ducatcorpus mei, b4 twimüddécoue ᾿ς.«, bitis dontedenüir. Id- zd. bibit meü fanguine. nictib? vob(η eccllam.- o annua ItiS, onec νεα. τὰς απο; maducauerit— jn memanet& ego in in M M ε panéhünc& biberit calícé dri índigne:reüs erit corpo. iu nde agnofcerel s ΠΟΙΟ ΙΟΙΠΗΓΔΘ... as Cl sazmic τι--€bet, σας chriftl,. cffe ittervoa t. Sctm. f ris& fanguinis dii. Próbet ait feipfum homo:&ficde| corpus cdit, aut ἀφ mihi a ἀῆο reuela: orans::: paneillo(φηρσαίης bibit:znegd tum efifiue quia fcio: indignü εἰ faciat,cui* cótentiofos uos εἴς. κά"flam opoetet et berefeo effe«C. CLuia tales cótetiones habetis, neceffe€ 10s εἰἃ ufqpad Tarefes peruenire.Sicut(i dicas;ille q tantü bibit neceffe habetinebriari.Item nó hoc dicit Apfus: quia debét effe tixrefes, fed quía inter fe fciffuras habebant: ideo dicit: oportet hoc effe,& neceffe eft hzrefes effe. 14[ C oóueníété bued vobíe ín vnüiiam nó eft ofíícá ἐς máducare«C. Jam noneft diica,fed humana:qri unuífquifq tandi coenam ΡΥ folus inuadit:& alij q nóobtuleritnó impertit:ita ut magis ppter faturitate quà ppter myfteriü uideamíni cóuenire.Caterü diiica cena,omib?debete(Te cómunis: quiailleomib? di(cipulis(uis qui aderant, equaliter tra didit(acraméta, Coena auté idéo dicit:quia dns in coena ..tradiditfacraméta.[τ hoc ideo dicit: quia in ecclefia con ueniétes oblatióes fuas feparatim offerebát:& poft com; munioné quacundpeis defacrificijs fuperfuilTent,illicin €cclefta cómuné coená comedentes,paríter cofumebant., mI€talíue ἠάξ efurít/alíus auté ebzíus eft, Or uicüqp nó obtuliffet,nó cómunicabat: quía oia foli qui obtuleràát, infumebant. αἱ hunclocü ad íllosreferüt, qui epu fasin ecclia faciebat, ΑἸ τού: uidáefurit quida ebrius e(t:ideo dicic,quia(uperueniétib? medíocrib?& uolen tibus(umere(acraméta, deerant: qi ab illis qui obtule/ eantoblationes in cómuni couiuio fuerant cuncta con/ fümpta. ne['iHiunjd oomos nó babetío ad ianducand etbibend(zSi uultis faturari,domi manducate. Sanctifi;. catío eff eria in paruo cófiftic. o«T glut ecclefiam oeí con temoítig.Faciétes cam triclinià epularü. p€&tcófundí : corpus effectus eft, yf toic calír nouum teftamenti eft. Quia uetus, hocper fnguint animaliíü portendebat.. 5€] 3n co fanguine Ρος μας. Ec uetus€ που per fana, guiné dedica£:quia(ine morte firmü effe nó poteft teftar mentü,-aq[€ouotié(các bibetío/ín red comemozatíon& Adeo ftocfaluator tradidit facramétum, ut per hocfemp. cómemoremus:quia p nobis εἰ mortuus.Nam δὲ ideo cü accipimus a facerdotib?,cómonemur:quia corpus. δὲ fanguise(t Chrifti, ut beneficfjscius non exiftamus in». rati, b«[&uotíéícung ei manducabítie pané bunc«t. iue ipfi myfterio nunciatís,fiuein cordib? ueftrís agno. fcitis. c«γάλοπες νεπία:. Tamdiu memoria opus eft, donecipfe uenire digne£. o«Ντα dcundp manducaue τίς pané buncicbíberit calict οΠ((πάίσης.. Sicucfcriptü eftt Omnis müdus manducabit.Et iter: Anima qua man/ ducauerit,immunda exterminabit de ppfo fuo. Et ipfe dis ait:Si ante altare recordat? fueris: quía habet frater. tuus aliquid aduerfum te: relinque munus τ ante ali tare, X uade recóciliari fratri tuo, Príus ergo pfcrutanda eít cófcientia,fi in nullo nos reprchendit:&(ic autofferre aut cómunicaré debemus. C) uidà(ane dicunt:quia nO: indignü, fed indigneaccipienté reuocet a fancto.Sí ergo eti dign? indigne accedés retrahit, into magis indign? qui nó pot accipere digne. Vii oportet ocíofum ceífare a uitijs:ut fan&ü diii corpus fanctepercipiat. eq[ Reus erít cozpo:íe et fanguínío ofif. C) uía tanti myfterfj facra/ mentü,p uili defpexerit, f€T"[v20bet από feipfum bó«C. Siin linteum, uel uas(ordidum,no illud. mittere au deti. quanco mag is Exo.40.4 Mah d τε Wy ^pa| iori tini| ar ud qii (αὶ ἰν dnb nan uia rd ή en ᾿ pied igi d big fa nod πόδι peu vti nou hie] nib o 14 (πό fnis ΤΠ μα eil, qu obf, Jat jud (πιὰ suot . Mattf.7.c «(η cpiftolam ad£orintbíos A quáto magis ín corde polluto:quà immüdicià deus fup οἵα execrat:& qua fola iniuría ei? eft corpori.Nam δὲ Io feph ille iuftus ppterea findonemüda inuolutum in fe/ £4 xi 90 H7 pris mei. oL íuíflones o gfaríi(unt«C. Hicuultoften dere gratiz fpüffancti diuifioes effe,no ipfi? Et duis hic locus,ppriecótra Macedonios faciat,q fpmfanctü περᾶὲ pulchro nouo corp? dii fepeliuit: prafigurás corp? diii accepturos,tam mundà menté debere habere, ᾧ noua, aq Guíenimmandu «at et bíbít(πάίσηε«c. Dupliciter reus effe/ &us, prafumptionis fcilicet,& peccati,— b 4 Bon oáudicane €o:»puse ofif. Nó difcer nensàácibo cómuni, €([3dcoínter vos multí πῆπη z imbecíl leo«€. Erat prafens correptio,& nunc eft: fed qa miti talia pati/ unt,putam?cófuetu/ dinis effe qd culpa e. Trib? fane caufis in; firmitates adueniunt corpales, Aut ex ten tatione, ficut Iob δὲ Tobia: aut ex pecca/ to,(icut Afaph regi, S his quí in prafenti ab Apló arguuntur:aut ΦΧ ΔΙ intemperatía, ut Timotheo:& his 4 iuben£ medicüi hono rare, Huictin caufz, humana pót fuccur rere medicina. Item fignificat Corinthios ppter fupradicti pec catü, eerotatioe& im becillitate ex mortea diio effe correptos.: o«pum udícamur autéa ofio/coarípímur 4C.Correptio paterna e(t pietatis, ut poení/ teamus: ne cü infide/ libus mundi damne; murín ternum, €. 4L tag fratree πεί cum couenítío adiman ducandt ínuícé expe: s paneillo edat:& de calice bibat. Qi ei máducat& bi υ bitíndiene,iudiciü(ibi manducat δὲ bibit;,nó dijldicás: c corpus dni.Ideó inter uos multi infirmi& imbecilles:& 2. dormiunt multi.Od' finofmetipfos dijudicarem?,non » utiq; dijudicaremur.Düm íudicamurautéa ἀπὸ corri e pímurzut nó cii hocmüdo damnemur.Ttág, fratres mei c couenitis ad manducandü.inuicé expectate. Si quis ε efurit,do mí máducet:ut nó ín iüdiciü coueniatis.Cate^ raaütécum uenero, difponam. Ca. XII E fpiritalib? dutem nolo uósienorate fratres. Scitísduté qi cum gétes efíctis ad fimulaca. i fnuta prout ducebamíni euntes. IdeO notii uobis facio, ἘΦ nemo ín fpü dei loquens,dicit anathema Icfu.Et né. e mo pót diceretdnis Iefusinifi in fpafcto. Ditifiones yo eratíará funt.idéaüt fpüs.Et díuifiones míniftratíonü funt.idé aüt dris. Et díuifiones operationà funt.idé yo e de?:quí opera£ οἵα ín οπου. Vnichiq; atit da£ manife. q ftatío fpüs ad utilitate. Alij qüidé p fpirítà datur fermo r fapiétiz. Aij duté fermo(εἰξεία: fcd'm eunde fpíritá. Al 5 terí fides ; opératio Σ genctali in eódé fpá;alij erátía fanitatii in uno fp(i, alij uirtutü;alij pphétia,alij dífcrétio fpiritua, alij - uarüi, alij intérpretatío fcermonü. FTec auté t oia ópera" unusatqy idem fpüs,diüidés fingulis prout. c uult.Sicütem corpusunum eft, δὲ mébra habet multa.. Oiiíaauté mébra corporís τ fint multa.unii tri corp? ὃ funt:ítà& chriftus. Ete in από fpü oés nos in unü cor pus baptígati fumus,fiue iudai. fiue gentiles, fiuc ferui, ζ fiueliberi:& omnes ínunó fpiritu uocatí fum?. Nam&effe deü. Dicédo ein(emp ide, οἵα ἔς dicere de fpüfanéto declarat.Sed δὲ paulopott ait: Hac aütoia cooperat un? atqride fpüs: utei δὲ deü δὲ dim demonz ftraret: Tfi contra Ar^. tíanos nó mediocre é argumentü:q de hoc caiüníari(οἱξε ας ρεί mo ptr;(cdo fili?,tertio fpüffaüs noiat. Hie em iftum ordine per^ mutauit. Ité manife fta przdicatio é, uni? deitatis atcp fubftáciae patré& filii δὲ(pm (πὶ effe,qui práre ut dis€ de?,fingufqui: . buíq ut uult grarü donalargit. pef Ciné.— cuíq auté oat manifer [tatio ρῆο«c. Vtap/ pareat Πα fpiritüfétm accepifle. q«r8 ἂ4ξ p fpifi οοξ fermo fapiétíe.Sapientizfer mo€, fapiéter δὲ apte acrationabilt loqui, & poffe differere, uel docere qd? norít fanei Qui ex dono habet fapiétiz fine fuo cona tu loquit δὲ labore:& nemo illificut btó Ste phano praualet con? traire. Ad utilitate:& incredulorum,utcre dant:& credentes, πὲ firment, γή οὓς fito fcictíe«C, Vt(ciae legis myftería expla» nare: ucl ut praterita nouerit, aftimet de futuris, e€ Zilterifi/ dea«€. Hic fides,pro; digia facienda, quae mótes tráfferat.Abü/ oífponá. Cztera de ipfi? myftertj facraméto. £tate«c. Ὁ uia nemo aliii expectabat;ut cómuniter offer retur. f 4f Git no ín íudíci couentatío. No in fanctificatio né/fedad iudiciüi coueniebár. e(£etera οῦτ 8i venero! a. ,(€ fpírítalib? aute. Incípit de fpiritalib? facra. métis, Crefcente fide, iam linguarü οἵα quà ppter infideles acceperàt,de(inebat: hincerZ^ o plurimi cótriftati, adhucetia hanc gratia habétib? inuidebàát,oib? donís Πᾶς maioré effe putátes, (4-Ώοίο vos íaiozare fréo. Nolo uos huius myftertj nez fcireratione, ke[»cítío αὐ αι εὖ getee effetio ad(πα lacra muta.Hoc eft, irrationabiles,fcd?m ,pphetà dicente: T$4544d Similes illis fíant quí faciüitea:& oes qui cofiduntin εἰς, I4 T[our oucebamíníeuntes. A magis uel aurufpicibus idolorü. i 4| 3óonotü vobío facío«C. Vtína irrationabí les mobile(q nó fitis:cum religione em€ mores mutare debetis,& noffe ueftrz fidei rationem, n 4[£tuemo por oícerc:ofie icfuoimífi(t fpüfctó. Ὁ. δεῦρο operarios ini/ quitatis domin? cognofcet,fi etià uirtutes fintoperati:& de? malís operib? denegat? Sed nemo pót íi fpüfancto diím appellare,nifi qui eti& uerbís& operib?cófitet.Tté docet Corinthíos:nifi ín fpufctó,hoc€,in bonís operib? cóueríantes, diim Iefum dicant, eis prode(Te non poffe: ficut δὲ ipfe diis in euagelio dicit: Non ois quí dicit mihi, - die düeintroibicin regnü coclorü:fed qui facit uolütate ^ fiaecifi reri pofuit peffe&u. ΓΙ οἵα fanítarii zc. Ve -curctegrotos. v eL Zllij opatío etutü. Op? yitutis eft,da/ monía eijcere;uel mortuos fufcirare. E&[Zilij ppbetía, 'ος eft;ut futura pradicet, y(ΓΖ bifcretío fpirítuti«c. Vtqualis uel ἅ ρα ueniat uclloquat,itelligat. 5q[21lij (ttterptatío fermonü. Ali? interpretarí poterat, qua ali? Ισ queret. a&[ll»ecauté ota operat vn?atqs(défpüe.Sioia un? fpüsoperat, dre cótriftarís cp alid gram accepifti:& aliü dfi maion inuaferit,emularis ἐς hoc nó nia, fed in donàtis fitpofitü práte. b 4Γ£»íuídée fingulis put vult.Sic quoq fpi dii dicit: dü nó iuffus, fed uolüitari? operat,€&[ Gxícut ον cozp? vnü eft«C, Per coparationé corpís, oftendit nó naturà mébrose fed officia efTe díuer fa:& nemíné debere curare cui? fitorficij, dum oes uno eodéqfpü animent,Sumit exéplü ex humano corpe:ut doceatiíta effe eccfias in chrifto unti corp?, ficut füt mem. brain corpore hominis:ne aduerfum alteri alter πεῖ. o4[ Jta« cbzíftusNotandi c» chríftus p corp? fuü dica£ ecctia. ε[£teiír ín vro fpü«C. Vcunü corp? efficiamur in chrífto. Ὁ uorum ergo fpiritalia& caleftía cómunía funt,debétterrena δὲ carnalia cómuniter poffiderefcidim fentétiá pphete: Nonne pf un?ettoitnclté hic maní'efte Maíaer;s 8 oftédit: qm q bapticant in noie pris& fili&(püffancti, in una bapticant fub(tàtía: qm erinitas deitatis nó habet diuerfitaté,dicéte Aplo, ἔφ£t omnes ít vno fpi vocatí D s fumus, C ^ UPOImme ioo bn dua fum?.O. uafi potionatí fpti, qué accípitit baptigati p ma/ nus impofitione. 44Η« co:pus.Reuertit ad exéplü. b[156 cft vni méb2«c. Nó pót totü corp?, unü officíü agere:fed unüiqd'qy mébros: id agitad qd aptü€. c 4T€t oíxerít peo.Pes eccliz dici pót,q ad intercedédü egredit, fíat vn& τηζοτ«C Sicutait Salomon:Cordelat&te,uuli? Pro floret. Nos auté cópaffioné& cógratulationé in cótraria permutam?. 54 Ώου alit e(tío cop? cb:ift.Hoce, ecctia decarne eí?,& deoffib? ei?:ficucad Ephefios ait, a[£t inéb?a oc iéboo. Toti,corp?:finguli,mebra, b Qr t ἀ[ά. V Corti4a Adcta6.b edi SS fum man?. ἐξ pofüít oe?. Modo η ax-, s coz(ἢ. infi mhrit POP. ipfumuult mébrorü e«URofum oecorpe ὃ ΓΝ δὲ córp? nó eft ünü mébri, fed mlta.Sí dixérit pes« ordinédenó tres «t. Dicebat fins€ tqínnoófum mán,nó fum de córpore:n(i ideo nó eftde c οι iectef pzímo fe decorpe:quiahác e. ce Efi dixcriraurissqim no fum oculus, nófumde 206. Nóinfynago, quam alij acceperüt peru ΠΕΝ ipe guis^ ganeputemusei de gem no habebat, f corpéinü ideo nó eft decorpe?Sitótü corp?oculus,ubi« antiqs dixiffe phe, η Suo iT 99$audit?:Si δεῖ audit?,ubi odora?zINicaüit pofuit de?. sisi ert Rus fciétes,ubifuntaudi, i tn&bra,unüqdq eorü in corpe ficat uoluit.» fi é(fent. debueratnominare; Pd a.--*---.-- Ἰ ores; ga ito Οἷα ει mébrü,ubi corp? INácaütmiti quide mébra, Too poet oésauditores, qseric! unt at corp?.]No pot aüt ócul? dicere manui; opatua: planatobfcura,pphe bon e doris mali ὡς$ nó índígeo:dut iterü caput pedib?.no eftísmihi n&effa νε, ἕνα hei exor, pus efficiamurichri, o rij. Sed mito magis d uíden£ mébra corpísinfirmiora^ Nàq pphetat hoib?, io ὦ«T Bác apo. p cffe;neceffaríora funt. Et q pütam? ignobilioramébra loquit ad adificatio LI se e^a--- τ ς.»- ε ᾽ one cucincorporeapte& 4 efTe corpís)his honóré abundátioré circüádam?.Et QI cofolatióes. εδρα) erdinate cenae r hónefta funt noftra.abundátioré honeftaté habét.Ho inde ues«C Hic ir :1ta-^-- ΄ ͵ ute.€ TE mé5ra ta ια eneftaaücnoflra nulli? egét. Sed de? tépérauitcorp?ei^ oui ignia matoratu unufgfcpa deo ad id| ροή νι Ccorpze nificat. f(G)pítu/ αὐτοῦ τῆ, ordin. cuí deerat;abundátioré tribuédo honoré ut nó fit fchif γαρ adiu/ I5 ος πα, maincorpefedin ipfe pinüicéfollicita fint mébra. fori nde Fasloin gram haberent, reli. 5 Et figd páti&unü mé rü,copatiunfoiía mebra:fiu£glo^ cedone:Veniadiuua apii ia κ sríaf unü mébrü;cogaudét οἷα mebra. Vós aüt eftis cor nos s τα[ιτ ἵνν mébra. ké[fiácafit? puschrifti,& mébrà de mébro. Et Gídá qdé pofuit de?— gulos, puc apti funt multa ddé mébza! νη P P ς?tàs τα η gus: put EL fh; ΄- s- ΄*:, aürco:p?.Hoceft,bu ὃ in ἑκα P"no aplos/fcd'o PP h: κ doctores,dein doce«c. Hocé qd fu manü:qd mitamem ὁ de ytutés,exinde gratias curationü, Ópitulatíones, gu^^ peri?dixcracSi effent braoftedic, I4['fBon & bernátíones,genera línguard,interptationes fermonü. oia unüi mébrü, ubi Otautéoculue oícere" AT. s- 4. corp?. íe insulam Inanuf c£, Ideo inuice e Nüngd oésapli? Nungdoés pphetezNunqd oésdo^ íaütcbarífimata me; indigemus, utmagis—&torescINungd' os ytuteszNungd οἷς gratiá habent líoza. Hoc éfectamini acmagischarítascÓó^^ ὁ—. πο sslincuisi e 2. prophetas. Κ[ξε firmef.Namfiunus Curatíonü Ὁ Nungd oéslínguisloquunt? Nungd oéS— adbuc excellentiozm. ess haberes aduer p interptané? Emulámíni atcharifmata meliora. Erád-— Ingraco habet/fuper s inflare£. DEP M»: ΖΔ. MAE e ip-bo iin hucexcelléioréuiá uóbisdemoftro. Ca. XIII— 1 4r eam vobíeve putpedib^.Sacerdos, y Ilíngüis hoim loquar&angelor:chárítatéauté^ móftro.Charitaté per efcapnt-manmipc, nó habeá factus fum uelut zs fonás,autcymba-— Vui πος m. seus des ecclie. Sí dixerit auricula: quz fapiés. ο lum tínníens.Et fi habuero pphetía, δὲ nouerím myfte Vult nos magis illa quarere quz ex no^ auditoreft: Nauris p ria ota ar 8mné[οἰξείᾷ:& fihabuéro omnéfidem,itauc— Pisfunt&ad uitam inter catera auferrí α΄ et Ec ρα 2 funt, d figna quae dici£ aludaa pE(aa mótesttráfferam:charitaté auteno habuero,nihilfum.^ non(unt in nfaptáte Et.c,c ppheti:Nó(ατα οσα, Er fi diftribuéro ín d ἄοξα£a., pofita, XIII PER ίσια θήν; Etfi diftribuéro ín cibos pauperü οὔθ icis meas: oie st. nó6ideonóeftdecor^'';.; itradidero No-folü oim hoím,fed eti pore. η«Γλοη εἴ mibi neceffarij.Oculus€ q intelligit:os, ille q docet uel fo qui£ linguis. ο ὥς mlto nag!«c, Membra qua fperni tis in ecclia, maioris utilitatis effepbané:ficut in corpe fi/ ne manib?,& pedib? uiuit fine inteftinis oino nó uiuit,. p«C£t que puratti? íanobílioza εξ. Nó quo uere(int talia. ἡ€ I2ísbonoxé abundátíosé circidam". ΟἿ cauti? αεί!’ metis& diligéti?cótegun£. r 4L tà iaboucefta(Gr nra cc.. Quz p fe pulchra funenulli? tegmínis egent pulchritu dine:uteft caput& man?. ὁ q[55 o8 téperautt coep^«c, Minorib?maiora dona cücedésmt q honore minor erat, gfaabundaret. Γά[ Cit nó fitfcbifina Ecozpe. Vt p inuice follicitifim9:dü alterutro indigem?,ne qs fcquat, δὲ gra & honorepriuatü. v€[ C5 íínidipm p(πυίςζ follícíra fint téb:a.Sicut oculi uíat? pedib?prauidét,& man? p toto corpeopant:& oía alterucrü mébra deferuiüt. x4£t fi dd patíf vná πιζοτῦ«C. Si unümébrü dolet, τοι corp? af fligit:X ad fanitaté e? mebraoía collaboràt. γε Síucglo: fi qua funt angelorü. n«T£ barítaté«c. velut go«c.O.d nó ex fe,fed ab alio impulfum folü fonitü reddit,& dele ctatauditü.Charitas yo cx nobis eft,& oém poflidet fru étum. o€tfibabuero ppbetía zc. Hic futura predíca re,myfteriorü cognitio eft δὲ omnium fecretorü. Scientia:. yo, noffe oia quz fuerüt δὲ funt.Si ifta oia tà magna fine charitatenihil funt:quàáto magis fine abftinétia ieiunio, δὲ his fimilib?:in quibus fibi plaric relicta charitateglo rian£, ρίξε omné fcíentía. Et hic ícientia magna: quía cii his cóputa£, etiam fi minor fit charitate. q&[ tfi ba/ buero oimné fidem(ta vt monteo tranfferam οξ« Hic intel ligitur magna fides effe, qua in euangelio grano(inapis comparat: quz non propter modicitatem, fed propter integritatem,ucl uigorem appofita eft. Notandum fane quod inter cetera etiam omnís fides qua montes traní/ferat,fine charitate non profi, ref t ficiftribuero ín ct/ bes pauperfi oce facultatce, Αρῖως de fummo charitatis bono tractans, αμήν ἡ μή veces S EE. 8 Zinepitolam ad£ovintbios... Κα,— xim ο, 148 bono tractás, magnis εὖ pculdubio rebus pratuli(fe cre dédus é:nedp em potuerüt rei füma cóparari nó magna: qd cx ipfis fpecieb? agnofcit. Nà linguis homini loq& angelorü,& habere pphetia& οἵα myftería noffejoémqs fciétia polfidere, S habereoém fidé,& ignib? fe cremadü tradere, magna effe quis nefciate His εὐ tis argumetis nitun£ exoluere, ubi dicicur ad diuité Vadeuen/ Y de oia qua habes& dapaupib?. a 4[£t* fitradídero cozp? meü τῇ, Non,ppter deum, fed pprer glorià hu/ maná. Vel certe fiqs horum eft charitas.. Ectimini charitaté: amülamini fpíritalia, magis aüt prophetetís.Qüi eim log£ lingua, nó hoibus * logf,fed deo.INemo em audit.Spüs aüitélogt myftec ría. Νά q pphétat;/hoib?logt ad xdificationé δὲ exhor tationé δὲ cofolatíoné.Quilogt lingua.femetipm zdifi ftrare profecti. p€ uádo factue füm vír,euaceaví que erant paruulí. Expofuit qualiter euacuent, qua fuperius rítatis. r(L'er(peculü in enigimate.Per fpeculum legis, qfi rerü imaginé con, -teplamur.. ο ες müdicontépt? anne;* δὲ trádidero corpus meum itautardeam:charítatem—(είς αὐ(356 Id ein αἰέαθπι οι πᾶ εἴν autem non habuero, nihil mihi prodeft-Cháritaspa- praféía. t[Hunc etnecrei fümaide tiensefk beni ft. Chári mula£:. ἐραποίζο ex ρθε τῷ, charitati cópare£,nec ns eit, benigna ejt. Cáritas non amulat ion agIC— Sicurme pfeare deus 4-- M"--^ ΓΒΕ“- Da peregi uippo e ρρεγᾶ:πό inflat:nó eft ámbitiofa:nó q&xrít fuafunt:^ nouit, ita& ego qua nerc£qd illorüíenté/ Ε 55 δές coi Ins σα δεν lup ini funt diuia ςορηοίςᾷ, εἰ ἀεῆταιίε ατεηῦοι 5 πὸ ἐπί ἐ-πό cógitat mali:nó gatidecfup iniqtateicon-— er ipuncanz πανε id ess(acl eee m eáudet aütueritati.O ía fuffertoiacredit,oiafperát,oía fides. In prafenti tria tpe óecogéte-Ι-᾿: ἘΠῚ m ον, Πὲς κερὶ 4h;,. hacojinfuturo(ola d Wolibeffepracepar, ἱ iuftinet,Cháritas niicg excidit,filie pphetiz euacuabü/^(Er erra ut aplis Εἰοτίᾶ τοι.; wturfiuelinguz ceflabüt.fiue fcíétía deftruet.Ex peer^&fanáorü οπιπίᾶ p, at, qd nó uolütarie fe ao0fcim9 ἴης 9(5 Xuré scie manebit, Magiserg: ccrintfed inuit&nri" cognoft am^& ex pte Ῥ phetam* Ca να qd P^ qa ως ei AE zuipf&osuanosco e fecti éreuacuabit qd' ex pteeft. Ca&lem puuPloQy— aliquàdo ceffabic Ire Ri rtakerius barut puulus,fapicbáut paruuP:coeítabá ut paruuP, ἱπρατς Sie Sip 2-- ΄ HA I 1:“1. an 0, i E ilis Tuerüt exercete.1té ali 9 Qn aütéfact? fum uir:euacuaut q erat paruulí. Vidém?: nite sides abis: REACUES Eid; nüc p fpéulü ín enígmate,tücáuté faciead facié. INiíe.| opusnó habetSpem. Cüparef,cótraeosqil* COgtiofco ex pte: ttc aüt cognofcá ficut δὲ cognít? fam.. m cam is re dir lud deeuangelioua/ ὃ INücaüté manét fides fpéscharitas ιία hzcimaíoratit— qn uidemus. Chart Ca. XIII ligit δὲ credit δὲ(perat X«[Speeicbarítas tría bec: maíoe autem. bozíi eft cbarítas.Om ne qd' fperamus cre/ dimus, nó omne qd credimus(íperamus, τν Ine adr ig ed atit prophetat,ecdefiádei xdificat. Volo aüté οὖσ ca ΧΙ irácoténes εἴ giuffic ὁ doSloq EE aüt pphetare.INà maiór éq pro£ctemini cba» nos maliciam proxi/ e ᾱ hit Itnouis.nifi forte[γοερεοε- 1 rítaté.Omico MERC pai phetat dj q loqüí£ líneuis;nifi forte íterptct, ut εκ οί ES Nico . dit.Hoc e ipía fola -eitnó ἐπί, m&[ επ morte prauarica s xdificationé accipiat. Nücalité frés fi uenero ad nos,lín. dmini: qa irs wrexifiés. b{ξθα— cuísloqués:qd uobís pdero.nífiuobíslogrrautínreue^ veftra eft poteat, títae patíte ᾧ τ, Sem; t NE me 4, à i:- sp£mulamníntfpir(/ pbiünolés.Modode latióe;aut ínfciétia,aut in pphetíaautin doctrina. Tri χα zz. Bc fpiritalia ΝΟ ERU& qux fine aia funt,uocé dátía: fiue tibia(iue cithara: nifi^ donaamulariues ac cies charitatis. Moi x:: eA Me dein tents quia mukum— diltinctionem fonítuum dederis eme ficturid Wo. ον τν Πτι 4 quod caníturaut quod catharígat? Ettnim fiíncertam— hortor. 8«Lui ei iniuras.c«tEbargar uocem det tuba:quis parabit fc ad bellá. Ita δὲ uos per ei gu eid non emulat 2c. Nemo lingu3, dehisquzdicüf accí illi qué uere amatin, videt,cuiufuis eii effe cófpiciat efiz uel honoris, fed oém. ci?£alicitaté, qfi fà libéter amplectit. o(['ió eftambíé.-— doía. Maior effe alijs nó ambit: fup frés nó cupit diiari. ε QC186 querít ᾖ fua funt. No quarit qd" fibi tantti fit utile, fed qd' multis. f«Γ-Ώδ(τίς, Nó incitat ad iurgiaab illo qué diligit. c€ 185 cogttar mal(í. Non folü nó facit, fednecogitarqde. b«Leon gaudetfup ínídtate. Cótri/ fiat fi qué iniquü aliQd uel feciffe uel paffum effe cofpe/ xerit,{ 4L f 6gaudet αὔτ verítatí τξ,[ἃ eft bonis opib?uel fideiucritatis. K&[€ mnía fperatiomn(a füffíner. Sutfert ániuriasfatiffaciéti credit, fperateius emedationé, δὲ do; nec corrigat patiéter expectat.|€[£ baríraenunds εκεί” [πε pzopbetíe euacuabunt«c. Non οἵα fcimus,necomia prophetamus,Et ita utin nsaíus profi, ciam?, defiruené:p ifta em ad pfecta uenimus.;, n«Γᾶ. αὐτὸ vererít αὐ ρεπεειῇ eft τῇ, Ο πο fancrís promi(fum. etinfacuro. o«L 8 ειν paruulusiloquebar vr paruu^ luo«c Exéplo carnalis increméti uult fpiritalem demon. manetin futuro. Aut certe qua uera. : pitintelle&ü nifi de?, δὲ qui interpresádi donü accepituel q eiufde eft lingua. b Soíríreautéloquíf myftería, Itera lingua fignificate c«fad ppbetarzc.Notandü qim pphetià doctrina di cit: expofuit Qt modis intelligéda fit pphetía. Cr uicuqs μιᾶς habet, ppheta effc cefend?eft. Ὁ€[&lolo alit oce vos lod τέ, Hoc φαξ uolo,(ed illud malo:hocnó ,phibeo,illud ;exhortor.€(['iBámaíozé d ppberat. Q uia X hoc ma* gnü op? é charitatis p cp multi;pficiüt. f«L5 d lodt lí Guío. Q,d' uos pracipuii exiftimatis,"Rf fozteutecctia €dífícatio.accípiat. Si interpretc£ equalis effe poterit pro phedi. 6 ἸΏῆς αὔτ fréo«c.Suü illisppponitexepliierit uobis fola adtniratio nó ,pfe&?,nifi uobis aut iterpreter aut plana faciá legis occulta qua noui;aut ,pphetías ex/ ;ponajaut uos moralib? doceà inftitutis, b(Lf ea à fi neaiafunt τέ, Cü hac íínanimátia nifi diftinctioné habeat non poffuntreddere cantilena δὲ ut fuperftua refpuunt, 'quáto magis uobis q fpiritalis eftis, fuauitas non aures debet mulcere fed mentes,. í&[£renim fi(acertà vocem oettuba quío parabít«c. Si uox s incerta fuerit utrü 4 lolénitatis tas uero ideo maiof. . eftomibus: quia q di Ο memorauit,. q ἀΓ Ciídemus nunc. Quafi paruulí,quinó.. poffuntferena cordis luce,perfecte lumen perfpicereuez E ** 4 ue.£omimett. LA folénitatís an belli(it nemo pugnabit:íta ergo δὲ ucfter intelligédus eft fermo ut poffit ad fpiritale ρα! chrifti milites prepare.-4€£rítío ei(n aera loquenteo tá inul/ ta«c. Etiá(i cà multa loq mini utgenera(untlinguarum: mánó íntroibit fptis fapiétiz. ο«[ 3n lege fcríptá εἴτα. (t aláelínguío zc. Eta hocfignüi dabo ut p(an&os meos inufitato fermoneloquar,& nec fic eloquente íntelligét. t«του lítgue ín figni funt nó fídelibus.Hicoftenditur quid ,pderitcü oninia in aera foluané& nulli profíciátz b 4L£t níbil fine voce εῇ. Nihil(ine uocelin guáhabés.«ΓΙ nefcíero τζ, Omnis fer mo q nó itelligit, bar bar? iudicat. o«[£t álodf mibí barbarue. fic« voe«c. Qm(püa [ία dona fectamini,il/ la magif quaríte qu &dificent auditores. eq étídeoquíiloquit língua/oret vt ínterpze (εξ. Oratio hoc loco eris elocutio ítelligit, Sic ergoloquatur,ut gratie uerba quz di; cit,poffintintelligi:fi ueoret,utilli tterpre/ tádi gratía donetur.: f«L1Dam(i ozélíngua fpírírus meus oat. Hoc dicit: qm(i quis incognitis alijs lin guis loquat,mes ei?, nó ipfi efficit fine fru €tu fed audiétí:qcqd ein dicit ignorat.lté fi lingua dicam,non ego loqr,fed fpüs,qui in meeft.Si aütad ora tionéreqrat fpüs.fer/ mo nó íntelligéd? eft, qui nónundp mente alia cogitanté pracat; ασε at mea fi nefructu ézc. υἱ nó intelligo qd? loquor. b« Orabofpírítu zc. Qui em interpreta£, neceffe eft utantein/ telligat αὐ’ alíjs eft di/ éturus.ltem(ic eftlo; "quendumi ut intelli/ eaátalij. í«[€ eterü fi "bfidixerío fp.Bridicit οὔτε qd' ucre& ícd'm deüdicit. k 4T€àuío fuppletlocü ídíote.Lai cti fignificat q nullo gradu ecclaftico fun if. Aliter.Inanitate ciétie in corde ignari língu& nifi manifeftü fermoné dederitís:quó fdiet id qp 4 díci£ Erítis ém ín aera loquétes. T ἃ multa utputa gene ra línguarü funt ín hoc mundo: δὲ nihil πε uoce eft.Si c érgo nefciero uirtuté uocís:ero ei σαί logr barbar?:& q ο loqüi£ míhi;barbar?.Sic& uos qim aemulatores eftis(ρί e rítuü ad zdificationé ecdiz dríte ut abüdetis.Et ídeó q t log£ linguazoret ut iterptet.INà fi óré língua,fpüs me? β orat:mésáüt mea fine fructu é.Q uid ergo? Orabó fpá i orabo& méte.Pfalla fpa:pfallá δὲ méte.Caxterü fi bndi } xeris fpü:qs fupplét locá idiotz? quo dicet amé fup ταᾶ mbridictionezQ m qd dícas;nefcit. Nátü qdébi eratías 5 agís fed alter nó zcdificat. Grátías aco dco meo,qp oim e ueftrü ligualodr.Sed iécliauolo qnq; y ba fenfu meo P ies& aliosinftrua:cg decé milia y bon: ilingua.Frés. a nolíte püeti effici fefib?:fed maliciá puuli cftote: fenfib? τ αὔτ pfecti eftote.In lege&m fcriptá eft: Q im in alijs lin» guis& ín alijs labijs logr ppfo huíc,& nec fic exaudi é ε medícit dis.[τάς língus ίπ Πσπῖ funt, no fidelib? fed v infidélibus:prophétiz aütno infidelib? fed fidelib?.Si ; ergó cóueníatuniuerfa ecdefia in unü:& oéslínguis lo; 5 quant:intrétduté ídíotz aut infideles:nóné dicet, qd in; b fanitis?Sidutéo£s prophetétiintret aüt qs infidelis uel ídíota.couíndit ab oib?, dijudicat ab oib?. Occulta eim c cordis ei?manifefta fiüt:&(τά cadésifacié.adorabit deü ο pronücids qp üere de? ín uobis fit. Ὁ üid ergo eft fres? c Cü couénitis.unufquifgy ueftrü pfalmü habet, doctri/ t ná habet;apócalypfim habet/linguá habet, ínterptatío $ né habettoia ad zdificationé fiant, Siüe língua qs logé fecundá duos:aut ut multü tres& p ptes δὲ unus ínteri prete£.Si até no fuerit íterpres,taceat ín eccfia: fibi at kloquat δὲ deo.Próphetz: aüt duo aut tres dícát:& cxteτί dijudícét. O, fialij reuelatü fuerit fedéti, prior taceat Poteftís em οἷς p fingfos pphetare:ut oés difcát,& oés t exhortent.Et fpüs pphétarü prophetis fubiectus eft. Νου ει. . 6«Γθιπιπία 88 ρἀί» «τείςξις fide, figna ςεαῆς qii infideliüi caufa danda effe, Bdicebat, ν«[ Scd infidelibus, Vt ei? fal; tem admiratione mo uerent. x«T'(oopbe τίς auté nó(nfidelibus fed fidelíb?. Maior eft ergo δὲ utilior qua fi/ delib? pdeft&(emp eítopus. Y«LO ert 60 cóueníat vnígerfa ecclefia(η vnáü«c. Hoc eít(i fieri pót ut cocer deret uobis qui οὖς hoc uultis. 5(| 3i tret t ídíota aur ínfide, lío.[diote nup crede: tes dicun£ hoc loco. a«Bone oícét qo(η, (anítía.Sicut iudai de aplis dixerüt: Hi ple; ni funt mufto.Aliter, ficutinitio apfi qfi ας) ceperüt fpiritüfanctüi ui(i funt quafi ebríj.. b.«[ Gíattoéo ppbe tét τε ΕΘ cculta etíá coz díe ei? manífefta fiunt. Ω.Π eius pul(atur có fcientia per doctrina, c(Lt ita cadéo ínfa/ cíeuy adozabtt oet«€, Sicut Nabuchodono for adorauit Daniclé: Vere deusuefterípfe Daisee eft deus: poftd$ fom; niü quod oblitus fu/ erat δὲ interpretatio/ nem eius audiffet.. o«[&uidergocftfrg trea. C) uid ergo eft fa ciendü,uel quid defi niemus effe tenendi. . e«pum conuenítíor vnuíquifqs veftrá pfal má babet€. Hoc cft intelligit pfalmum.. f«[ Zipocalypfin bar betilínguá babeti(nter .prationé babet.Reue/ lationé aliquà myfte/ riorum,quod intelli, gitur reuelatio. qs implet? 1 4T€2u6 oícít amé fup tuá bfidíctíoné«C. Q.uo tux phibet bridictiói teftimoniü uel cófenfum,«ΓΗ ΤΗ quídébene gratíasagíe«CO uod fupius dixerat,omni bridicas, hicipfü exponit, ne[Sratías ago oco αὖ oim ^weftrü linguís loquo2.Ne putetis me Πᾶς Qqp gratiá nó ha; bere,& uos ideo phibere, δὲ idcírco nóloq. o«[ din ecclefia volo dnqs verba fenfu meo lod. Sed malo ppauca ad pfe&ü log,quà multa qua nulli pficiát. Ω uidà fane quarüt qua funtqnq uerba:a qbus ecótrario,qua fint decé milía eft querendü. p«Γι alíos ínftrua cc. Id e(t proprio intellectu δὲ fimpliciróne. q«[-$rés nolíte pue; ríeffíci fenfib?.Scire debetis Φα futura funtlingua,uel £jrefint datz, r 4T^ed malícía paruulteftote zc. Malicia Sapa dcbetís paruulíeffe nó fenfu:fimul oftendit neminé nifi paruulü malicia,(enfu efTe pfectü. C uia in maliuolà ani catoné fiant. Nihil(itin uobis quod non uos alterutrum zdificet. b 4T fuelíngua quie loquítur fm otios aut mul tumtrea per partee« vnuo interpzetet. Hoc eft uiciffim prophetantes dicant,& unus paulatim interpretétur. í«| Oíauremnon fuerít(aterpzeo; taceat ín ecclefia: fibí ail temloquatur τ oco, Sua coníciétía δὲ dei teneat cum gra tiam hanchabere. k 4Γ]»2opbete ouo aut tree oícantz ceterí odudicent. ΚΖ; fi alij reuclatum fuerít fedentípzíoz ra» ceat,'*oreftíe effi«C. Non ftantibus fed pphetis fedenti» bus, l 4L£tfpírítus pzopbetarü peopbetíe fübíectue eft. 'Ίβρη eft enim oíffenfionío oeue fed pacíe, Siue gratia fpiri tus alteri ,pphetaz cófenfit;utalterutrü fibi cedat:(iuefpi/ ritum humiílitatis δὲ charitatis debent habere propheta, Cuia de? q i ipfis eft,nó e(t de? diffenfióis neq fupbia. ltéhocait;ga in quo eft ípüs pphetie, ipfe alíjs;pphetis - p focietaté (ift man : ΠῚ | ipno fad frin fri ΠῚ ἅμ in ii buy thy ΠῚ LE luris| "6 ne,| rtu. Kis ΜΙΝΙ treat váfit rdi agit Tuo Nui viis almum. pir vis brian pini? ἽΠΠΩ] |ui sadi ἢ ΠῚ} ΠΗ Td d 1j litt ab gia mm npo gi s p film. quid Ἢ ^in epiftolam ad Zo:intbios-.. À pf(ocietatégratiz(ubie&?e(t:in d nó emulat alterü pphe tareciieifüeritreuelatit, ἃ«[ C ícut z(nommíbus ecce; fáa. Siceft ubig,nenouialiqd me uobis imperare pu^ teds. b«LZ»uli;reo in ecclefia taceant«€, Οία contra ^ erdinem e(t natura uel legís, utin cóuentu uirorum foe: mina ἰΙοαπαπέ uz WM. XV bus& multa uirtutü figna faciétib?haberi fides,effe ipfü chríítü qué euágeligant:fed ut maiore beatus Apl'usau! toritate firmarechüc effe chriftum faluatore müdi:que Moyfes€ pphete annüciauerunt: ideo(cd'm fcripturas pradíctü effe cómemorat:ficur inter catéra Efaias,pphe fo. 159 Caodelires doce* Nonerfi eft diffenfionis deus. fed pacissficlir Sin om^— onus coracondenie prudentia& caftiraté» nibus ecdefijs fctóne doceo. Mulieres inecdefijstaceát.— fe obmure(cit. hé in, gnatlocüubítacedt. ς cit.Si qd aütéuolüt difcereidomi ὑΐγοϑ fuos ínterrogét.— pultura,& diuité pro ο αν«Turbeeftei mulierilog ín ecdefia. An a üobís περᾷ Ote proptecs teta c Si dd amé volár. t ἀεί pceffizautin uos folos puenitzSi qs idet ppheta— dierefurreationéchri μα ο qua fib uobis: qadnifüt COSN UTERE radiim uocabatabra ὁ mádata. 1qsaut ignorat ignorabi£.]táq; fres ατα’ poft duos dies, in die Οἴεο,δ.8 refeasctdifcereue; autéhonefte& fcd'm ordinéfiátin uobis. Ca. XV. eius. γ ἐγξεαεγείων, ες, domi illas hoc qd publice no dece; batfacere debere pre cepit.€(T£n a νο’ bísfermo ocí pzoceffit «C. Nungqd doctrina chriíti aut ex uobís «ít, aut apud uos re; manífit, De fcientia(i7 militer eít dicedum. f« íquís vídet pzo Ξ ξ το o afa T Otü alité uobis fado frés enáceliü qd'pdicauí uobís:qd' δὲ iccepiftis:in qiio ftatís: p qd'& fal uamíní:qua ratioe pdicanerim uobis.fi ténetis: ftra credidiftis. Trádidi eim uobis ín primisqd" ? δὲ Áccepi:qm chríftüs mortuus eft pro pétis noftrísfe^ τ cundá fcripturas:& qa fepult? ε τᾶς qiia refurrexit ter/ ? tía die fecüdü faripturas:& quía fus eft cephe:& poft. » hocundecim.Deinde üifus eft plus d$ qnoétis fratrib? rexírtertí Οίε zc.Sicut Ofee dicit: Viuificae bit nosi biduo δὲ die tertiarefurgemus, ' e«L£t quia vífue eft cepbe.O. d in euáge: lio dici£: ApparuitSi Tuct.24.e moni. t«[€t poft bec vudecím.Iterti Pe/ tro& reliquis decém. v Αἱ£»eínde vifus eft pluía dngétio frarrib? pe efie«c. Hoc pro atís uerü propheta, fiifta cognouerit diii fimul:ex qb? multímanét uf. Σ rüt. Deindc üifus eft iacobo:deinde ἀρῆς oibus. INouif fimul«c. Vides qain euágclio nó oés fcri, adhuciqdá αὔτ dormiemandata.eífe ᾖ dico:: ἰὰ d E E LA-: CS, pte(unt uifiones nifi fiqsaütignoratbac, 5 fime autc omniü ἀπ abortiuo üifus eft& mihi. Ego qua: fufficerét ad fide ignorabif& a nobis,^ ἐξ fum minim? aplorü.qui nó fum dignus uocariapfs— Hicauté qm de apis &adüodicéteeisqui ς η ISium defiá de LC Nue Qu ifamídad' dixerat ξείᾷ boc addi, feineiusnoieprophe ς 4Π} plecutus ium ecdetia dei. Saratia aute deifumid qd ditine apfitandpinti/ ταῖς dicebant, πείοϊο ε fum:& στατία ei? in me uacaá nó fuitfed abündáu? illis— mieius purarené effe xos.€ 4{ 34 frée métiti, Ecut maior fi/ emulamíní ppbetare Tissus μοίμις pzobí/. V er ego fiue illi,fic pracdicauim? δὲ[ς τε ἀ{π|5.5.Αὐτέ— ftiu ts haberem bete, lllud fectamini,. z CL easu-li E EN MN T. 234: nnilti uiuere dicunt «hoc prohibere nolite, s chríftus praedicat qd efürrexit οι.» qdá di- q poffint interrogati b Aes"δε ΤΗ εἴς ín uobis qm refurrectio tnortuarii rió eft? Sí aüt re ον ἰῷ erunt &£fmo2 t.Nihil.: E eibusbon chri* RE είπε vifus guerío ordieautp có; furrectio mortuorum non efintgi chriftus refurrexit, τς facobo. Iacobo feorfa tétionem uel inanem Siautt^ apparuit. y ΑΓ Zoc(u/ gloríam faciatis.. deaplíe oib*.Siueite/. tá alit vobie facio fro cuagdlíi εξ. Ca.-XV Incipir caua refurrectiois.Inter catera, qdà co : ex ueteris(εἰξεία pra(umptióenegare:q hicab φρο arguüt. ΚΓ caccepiftío.Ne illi hoc nó credidif feuiderent: ueloés creditü refpuiffe. 1 41 314(taco«c. In cui? doctrina ftatis,& p qd'faluté fperatis:& ín prefen. ti de diuer(is infirmitatibus(zpe(aluamini. m€[ ua sónefdícauerítn. Tota ratio praedicationis noftre hac eft, utreíurrectioneé credatis: hoc eft ein primü omni qui. -&hrifio deferuiunt: alioqn fupfiu? ois labor€ orationü iciuniorügy qué in hacuíta patimini, cü uobis hic pfpe taucl aduerfa cü infidelibus effe cómunia uídeant:(icut -& ipfi folentpagani.pponere: quid ab illis amplíus πα; bemus,& ποεῖ! eft: Sí horü laborum pramiü ín uitaalía nó habemus, peiores illis fumus: quía illi uelin prafen: tiuoluptatü δὲ luxurie confolationem habere uidentur. n«LS itenctío nfi fruftra credidíft(o, Si fidei ueftrz& la/ boris premium non fperatis, faperfluüi hac credidiftis, ο([Z.radídi em vobíeín pzímío.In primordio fiue maxi. me. p 4Γ οὐ caccepí. Velalegeuel a prioribus, fiue preuelatione chrifti,. q 4 Δι cboiftus moaruue eft pzo paie noflrío fm(eripturas.Poffet quide ἀρ pradicad/ ὃ oibus laborauí.INon ἔσο aüt.fed eratía dei mecá. Silie rinthíorii etíà refurrectione carnísau(i fuerat des multitudini té» rü,(iueaplis ds extra duodeci ad fidicadü mifi. s 4] ο uiffineauté ommníG. Ne putaret eti audita pori? ᾧ uifa nar rare. a« Z-ands oim abo:íuo.De cui?uita defperatü eft. b«raifueeft zmíbf.In uía fcilicet uel in téplo...c«T£go. eim(um míním? aptoz. Minim? tpe,nó labore. Ὁ έλη Ecci.i2,a ἐδ fum oígfi?«c.Fili peccafti ne adijcias iterüi fed δὲ de pri C ta dicit: Sicut ouis ad Efa.s3.c' ftinis deprecare. Vri& p Efaiá diis dicit: Ego fum q deleo Εἴδ.42-4 iniqtátes tüas:3 nó memorabor,tu aüt memorare. Me/ líus eft emi dímiffa recordarí peccata, dj detéta obliuifci. e«L6raocífum(dq(fum τόνο fuittine fructu, ficutil leq talentü düi defodit ín terrà. f«[ Sedabüdatiue illo Mart.zs.c oib? labozauí. O.uia illis diuti?.€€] 1o egoatit zC Nori ex meled gra deiinec fe fine gra diciti euagelio laborafTe ne córra illud qd? fuperi? dixeratfibi aliqd dari uideret, hec gratiá fine fe ut liberti feruaret arbitríü, b 4Γ fue em. εαο«C. Vri igit X nos fic predicauim?& uos(imilr credi, diftis:Qa chrift? idcirco furrexit prim?,ut uia refurreétio nis apiret: hoc íllis comeorar ut illi qd cófequés€ negare nó poffint.(([€i αὔτ οί” pdícaf zc. 0 ua cófequeta rónis. là e hoc ip(ü refurrectio€ qd' chrifi?a mortuis re furrexict, ke[ auo qdà σίοῦε«c. Altes ex alfo pedet: aut αὐ negare aut utrüq neceffe cófíteri.{41 λες ο (t?refütregiti Citer rei no futura exeplü dare nó pe : ἰαυιξ : a«οι áuté cbziffuo nó refürrexítiinania eft prediícariono, ftra τό Ergo& nos fine caufa hzcptedícauim?*(i uerenó. refurtexit,S uós in illii fruftra credidiftis. C.uidàá hereti ciani réfurre&tioné üolüt affigtrare nó carnis, fed refur τ gerenó dici£ nifi qd' cecidit& refurgitergo neg anima."morte cecidit,riecp fé periacuitcorp'salior| Go ec chriftasnorefürrexit: inanis eft prdicationoz . vftrarinaniseft& fides ueftra.Inüenimur ἀν ὃς falfi te b«LSnuentmur att— ἀεί: teftimoniü diximus aduerfus ἀρ,(μα tauerit chriftüzqué no fufcitauit, fi mortui nó refurpüt. cótra deüiinuenimur.| ΝΨᾷ fi morti no refurgüt, neq: chriftus refurrexit. Q». qn furgere magis d refurgere diceretur. (οἱ te(teó oeí«c, Non folü uaní fed etià falfi εχετε qdé mortui nó refurgür. cd fBá.» fi chriftüsno refurrexit;ana eft fides ueftra, Adhucem fimoztui nonrefureüt.| e(tis in peccatisueftris; Ergó δὲ 4 dormicrüt in chrifto, εξ. Sed qii deillo πε’ mo dubitat:& deno:€ períerát.Si in hácuitatm ín chrifto fperátes fumussmí. ferabiliores fumus omnib? hoibus.INunc αὖτξ chriftus furrcxit«C. Simerie e: ἢ refurrexíta mortuis primitis: dormíéntiá:qmqüídé per. | hominé mors,& p homíné refürrectio mortuon: Et fi -kcütín adá οὓς moriunt,íta δὲ in chtifto o&s uiuificabun: Aur ita:oés in refur/! tur. Vnüfquifqy aüt in fuo ordíne primitiz chriftüs:deinde hí qui fant chriftitq ín aduétu eíus credíderüt. Deta diluan£.Si ergo nó:^ inde finís:cü trádiderít reenü deo& patri: cá eudcuaue. rcfurrexit, nec nobís| vie oen príncipatü& poteftaté& uírtuté. Oportet at bis nemo dubitet. o«ΓΡ fi cbzí(?nó re fe poft triduü refur/ teéturü,métic?eft ctíà fe peccata dimittere. re&tióe eius baptiga, . murutnoftra pecca/ (οσα(unt peccata. e«L€rgo« quí 2077. a illü regnare, donec ponat oés inimicós fub pedib?eius... mícrütincbzifto períe', Nlouiffimeauté inimica deftruet mors.O mnía em fub: tüt.Maxíme de his di^ εἶτα pro chrifto fune. ο iecít fub pedibus eius.Cü atitém dícat,omnía fübiccta mortuí:inecaufaef:,(ant οἱ, fine dubio prater ed qui fubíecit οἱ omía.Cü au tem fübiccta fuerint illi omnia:tunc& ipfe filius fubie^ f([O(ínbacvítatat, tus erit illiq fubiecit fibi omía: üt fit deus omía ín om- hanc uitá pdidertit fi aliam nó habebunt; dncbiíftofperantes— m D uu Á: Wabsadoac as r nibus: Alióquin qd fadét qui bapticant pro mortuis: fumus oibus boibus; PUE: oU S ata lili em uel in prafenti ^R lorian£: nos ἄς hie tribulatióes quotidie fuftinemus. eL iHunc ου cbziftue refurreríta moztuíe.Oruod apud οἷς eft certü:qa in primis probatii eft.: b«['Datmítig voz titét((i. uia primus in incorruptióe furrexit.Si ergo ca pütrefurrexit, neceffe eft etià ut cetera mébra fequant. f ATL€»uoniaquíde per bouínem mo:e«C. Sicut per adam. morsíntrauit,quía primus ipfe eft mortuus:ita per chri fturh refurrectio,quia primus refurrexit.Et(icut illemo erieüdum forma eft,ita& τε refurgentiü. Aliter:fpem τε’ futrectionis uolens oftendere hoc dicit:ficut in adà mor. tales fumus:fic& in chrifto immortales erimus, kqT€t ficut ít adam omtieo mozímur/íta τίη cbzí(to omnes νι” .€ábunt, Omnes qdé refürget, fed foli hi uiuificabuné in ' ehri(to,qui chrifti merebunt copulari corpore. Item de : gómuni morte& decommuni refurrectione dicit. [«ζημία auté(η fuo ozdíne. Teporís uel honoris; m d oimítiecbzíftue τξ.οείπἂς finío«C Της erit finis om niüctid mortis, cum uniuer(i refurgent, f«£umntra, ,, lliderítregnü oco« patrí. Regni fcilicet humani generis, " Scd'mPetri epi(tolà& Apocalypfim lohànis, patri tradé dàafTerit effe per filiüi: ut ibiregaet deus per gloriá, ubi p uitia diabolus ante regnabat. Deo δὲ patri. Deo fcd'm humaniítaté,patri(cd?m deitate.Hoc oco caltiniari folent A«ríani dicétes minore effe filíü. Si em tradet, inquiunt, pátri regnü:ipfe utíq íam regnare definet. C.uibus pri; Ino dicendü e(t:quia hic nó de trinitatis fubítátia, fed de kefurrectiope tractabat, quà chrifti refurrectione confir/ "mat. Ergo fcd'm fubítantiam cius loquitur quí a mor/ ' guis refurrexit. Si τῇ ideo chriftus non regnabit: quia re/ Jgüütraditürus eftpatrí:ergo nec pater regnaratanted ei stadat a ilio. Si aüté pater nó tunc primü regnauit qjuis tuncífufcipíatregnii,nec filius illum Φις trádere όσα. curamittit.. Aliter.In hocdeo patrichriftus regnütráy- ὦ . dit:quoni& nemo poteft ad patre uenirenifi credideritín--lofus.a atís'pétis,edacuabü£ 0 a nobis οὓς cotrarte^: ptátes:ab éo qd nobif-ίς(equétibus princi»"Ὁ chrifto,ficut ipfein euangelio dicit: Nemo uenit ad patre nifip me. oq euacuauerit oém principari có Euacu | pantur poteftáte quia' nos uiceràánt. Virtus* ponat.Cum omnib?: fcilicet fuis. Donec, . nó femp fine fignifiz--'fcatis,& cetera talia. Alíter.Oportetinqt^ regnare oib? chriftü donec inimicos&in 'feicredulos;fubfjciat: fibi δὲ patri. Nó ὃ ait una fubiectio: nà iu) ft? ad fe fide& credu litate uenientes fubij,cit.Infidelesauteni&' ipios deftrués;fubiu, gabit aterno fupplir: ciodeputados.^" - CO mneeináünios: fub pedibus εἴθ σι. ἢ 4] uolütate, alij erüt neceffitatefubieci: r«CiBouiffuna autem (nímíca oeftruef 1nois 4€. Diabolus qui in Apocalypfi peccatü δὲ mors appellat: dà Siomnino.&n| |*'-^ auctor eft peccati δὲ mortís. άρον eum quí fübíecít omnía, Caute Apo ftotüs dicit filio qui deo patri fubiecicomnía,cunctaelfe fubiecta:ne& ipfum fimul cum omnibus qua fübie &ta funt, credamus effe fubiectum: quoníam a dextris patris fedet: equali poteftate cum patreíudicaturus. t«C Cumaurein fübíecra fuerír Πέ omnía, Hic απο Ar^ riani ita calüniantur,ut dicant,quia poft refurrectionem omniü δὲ fine: eritfilius patrí fubiectus,ut minor fcilicet. maíori. CL uibus reípondendü eft:Subiectioné non fem perad diminutione honorís pertinere,fed etíam ad cha/ ritatis offici: maxíme cü& fpiritus prophetarü prophe tis dicat effe fubiectus:utno(it deus ibi diffenfionis fed pacis.Etipfe diis lofeph ac Mariz fcribitur fuiffe fubiez pi;.g étus.Multi(ane de hoccapfo diuerfa fenfertit. Nà qdà dí cüt ficut in fuis efuriétib? efurtjt uel cibat,ita& ín eccl quz eft corp? ei? ipfe(ubüjcit. Alij aiit qd' ipfa humana natura quà índuit, in gratiaractionem femper fitfubie cta diuinitati:cui fecum ununi faciendo omhía fubicce/ rit. Multi etiaalía δὲ diuetfa dicunt, quz inferere& eni merare,prolixü cft. v ΑΓ€t fir oc?oia(n oib?. Tüc de?oía in oib? erít,cü euacuata morte,& omi malicía uel errore deftructo/folus regnabit in cüctis, e 4T ίσα ddfacict d baptícán£ p mo:tuío. Cruicüep bapticati fuüim?in chri fto,in morte ipfi? baptigáti fumus: id eftià qfi comortui cii illofumüs,C. uid ergo pdeft nos huic mtido που μᾶς cótéptü uoluptatü uita nó fequit aternacIte hoceft qd dicít:qa nó folü ppter remiffioné pétós: bapticát fed & ppter refurrectioné carnis n£z. Carné αὖτ noftrà mor? τυᾶ appellat qii hac morte ania nó morit. Vii íncrepádà ait:Áut qd facient q bapticant p mortuis ἢ οἴπο mortui nó refurgüt, id é qd baptigari op?€ carnéfi nó refurgátt qus à; Siomninó catficut eft illud:Ego-de? uefter donecíene: ἡ εἴ eorü noftra pecca.-: tafunt, pe Epowet: ett(ll regnare ooneé. ἡ -——— o£ e, noi. πὰ i. ΞΕ ἘΞ» 2 γος. οὖν Aud, nii tii n tis aii (cil Qu| fitit| inn' mín liqui i guai pdiü pati Cane αὐ yl nad wu qui ΚΣ μαι 18 may riori πμ ife Nil ginti à hoa yit rd aum {κι} Tr qud gpidt init pat ( 2n epiftolam ad£Zoxíntbíos 8.«LS iomníno moztuínon refürgüt vt quíd τ baptícantur ' πο«c. Si níhileffetin futuro nó eram?tà fiulti ut tátas tribulationes pillis pateremur, b«I£ouotídíe mozíoz. Semp paratus ad morté,& quotidie expecto me pro ue/ ftragloria morícurü.. c{Γ[ver glozíam veftram fratreo. "Per,nó femp(ignifica S tio iuraméti eft. Nà fi dicà per puerü, mifi, τοῦ ftatim p puerü iu/ ταῖς recte putabor. Ὁ qr&uam babeo ín. €bzífto íefu ofio noftro. Ego habeo mercede »'Siómnino mortui nó refurgunt: ut quíd& bapticátur b proillis? Vt quid& nos peridítamur omni hora.Q uà.. » tídíe moríorzpropter ücftrá eloríá fratres qtiam habeo eín(τί iefu diio noftro. Si fecünda homíné ad be'Πίας pugnaut ephefixquid mihi prodeft, fi mortui non Κα XV$0. ἴδο - furrectione reftituet, Dicédo atit datilli corpus ficut uo, luit& nó(icut uultoftedita principio confiitutioné dei imutabilé pmanerc. n ΓΕ οὖ refurgét moztuí«c. Multi folét pponereutrü debilia corpora ucfunt defuncta re; - furgàt. QLuib? rüdendü eft in refurrectióe nó debilitaz -tís αἱ ΟΠ fed itegritaté repari nature.Nunds em tá debileeft corp? ᾧ cü fueritin pulue/ ré refolutü.Q) ui ergo «reditur totü reddere curex pte repare du; bitet,hocé uerbi gra, laborü in-uobis: etià: à à: cur nó reddat oculos fiuos MUR ΩΝ f refureunt?Nanducemüs δὲ bibamus;cras ením morie. q P refiituet corp9, ritis.€ 4"nbo s. ρω] teet oq 3nfipice τὸ αὐ ἴδ míné ad beftíae pugna Emur. Nolite feduci.Corrümpüt mores bonos colloga minae nó vinificobu/ Aitepbefiiquíd mibi p. mala.Euigilaté íufti:& nolite pecare. lenórantíá enim.— pai? πολ, Ο οἱ εὐ "deftifimootuí nó refur €tzSi nihil remune; m dei qdá habét, Ad relierentía uobis loquor. Sed dicet naturalibus. exéplis 'edecere debuerasad fatióisa deo pro hoc deve réfureét mortui? Quali aütcorporeueníét?^ hucdiuinis pmiffio τηε pero qua ο Infipíéstiqd' femínas nó uiuificat:nifi prius moría£.."eT indes Re Tenue. replace. 9 Etqüid feminas? ΝΟ corpus quod futurü. eft feminas:. M EI E fururüm eit Aliter.Hic bets SS- fed nudá eranum,utputa;trítici; aut alicuius cxterorü.. fed nia gran n Si» fi(editione aductfus.? Deus auté dat illi corpus ficut uult: δὲ unichiq; femínà lbs E dA eum moucratpopu/ spropriü corpus. INon ómnis caro eadem caro,fedalía— arifta:ita& corrupii, Jaré propter Diane τομ ο;aliatiotuauni; ali tá cii bile corpus ín gloría idolü, cuius culturà id ua a pecorum, aia uo uerum, la.au ep au. réfurgit cüaugméto. quidne apfica ὃ Et córpota ccleftía δὲ corpora terreftría.Sed ali quídé 4«δες η i :deftruebat. auté''.: xal; πος nz Aa cae Je.—COmus,purvoluit.Si^ bounce vibes ecleftium gloría:alía auté tereeftríti. Alia daritas folís: eL dC, ascügbuspugnauit γ-αἶία darítasiuna:& alía darítas ftellarum.Stella éním a— fuit, utoia femina c Apfs, aduerfarios ho: η ο Πρ.": 4. putruerincin ampli? c OE λυ θὼμ ftella differtín darítate: fic& refurrectío mortuorum, Pour idéinaliaepfamemo$Semínatür ín corruptione:furgetin íncorruptione.Sé^— vuícuiqs feminfi pp: 3. Timo 4,d rat dicis;Etliberatus. ὃ gnínaf{η(onobilitate furottín eloría.Seminatürinin;€*Pus. A«édeqa p^. fum deoreleonis. In o 5 priü corp? dixerit nó ELLE. ul τοι σις εἴ, Dices uero quid quo oftendit fe(xui tià Neronis SII qi prima uice Rho;;: mq primas Ko-títuale:ficat fcriptum eft. mihi prodeft fi mor/.* tui nó refurgüt:illorüi dogma deftruit;d dicüt ante cor/ pora anias in coelo factas,actü quendá ppria couerfatio nis habui(fe, Aliter.Multa dicuntur in epiftolis qua in actib? nó cótínen£:& multa in actib?quzin epiftolis nó fcribunt.Per allegoríà auté beftiz poffunt intelligi ad/ :ueríariz poteftates: ficutait in pfalmo: Ne tradas beftijs PP T*d anímas confitentes tibi:ad quas hic dicitfe pugnaffe. i f 4I Zauducemus« bíbanr?:crae er mozíemur. Increpat €xéplo,pphetz στα deditos, defperariGe futuroge,cuius tei crímé negat eísremitti ὅδ moriant. g«ο; lítefeducí.Ab hís quitalíaloquütur. b q[i£ oxumpunt Ano: borioe colloquía mala. Ne dicerent, ergo tales nos iudicas q facile feducamurznó inqt de uobís timeo fed ας illog c6uerfatione fortnido:fed quó mala colloqa bo mos mores corrüpunt:ita ecótrario bona colloqa, malos mores zdificát.{ αΓιυίς[γείυες nolíte peccare.lileiu ;ftuséqnó peccat. kT 3anooáttá eii oeí ddà babét.Igno tàt uirtuté ἀεὶ, ἡ εἶ putát fufcitare nó poffe,potentía eius £x(ua imbecillitate cefentes. 1«[.Zidreuerentíà vobío lo, Quo?.Vt erubefcatis uos hís fermonib? ιαπ adhuc par; «ulos erudirí. πὶ ΕΓ Sed oícet alída. Ipfefibi ex cótradi ΚΕ píona pponit. Alíter.Preclarü hocloco δρᾷς dere/ furcectióe carnís,frumétorü(umitexéplü, Ο uorü feme «ünudü(eratur,nó ita ut terrz mádat renafcit, fed ficut án principio(cdm ordiriéunicuidp feminü qualecorpus :de? effe precepit;& quéeadmodi iuffit terrà pducereor/ linationefua, durat& pmanet: Ita& unicuiq; hóminü ^«atné quá unicuiqp initio na(cédi fpscialiter cribuit, in re xS A t firmítate:fure?t ín uírtute.Seminatür corpus anítnale, furget corpus fpirítuale.Si eft. corp? animale, eft& ἢ ρί alienü. σα} ου οἷσ caro eadé ζαγο[εᾶ alía boríná!alía pecozü, Cuius iuffu in prínz cipio terra, tanta& tà ds: n diuería corpora απ” mata quz nó accepat dedit,qd mirü(i ei? iuffu homin& reftituat quéaccepite t€[ Zllía volucr(ii alía at pifcium. Similr€ deags intellige, quz tant diuerfitaté uolucrü δὲ pifcii ediderüt. v&[£t co:pa celeflía« cospaterreftría, CLuitalíafecit corpora elementorti, cur non poffit exi guü corpus humanü reficere? x.€[&cd alía dé celeftít 'Fa&useft . glozía:alía att terreftríó«C. Tota cóparatiois huius díuer? tas ad hioc facit,ut credas unti gen? repare facile poffe 4 táta fecitex nihilo. y«[ Cella eif a ftella oiffert in claríta τες c refürrectío moztuoz Stellar diuerfitatiiu(torumy differétid cóparat:quos gradus uirtutü in gloria, n6 pec cata faciét effe diueríos.Nà peccatorü diuerfiras in coelo. nó eritfed in poena, 5&[&eimínaf ín coaruptióe. Vt necfe bres iam neccatera corruptibilitatis genera patiantur.. Aliter.Sanctis δὲ peccatorib? refurrectio carnis cómunis &ft:fed fanctorü corpa eterna gloría ueftien£ cü incorru ptione& immortalitate, à 41&emínatur ín íanobilítate, -QLuíd tam ignobile ᾧ cadauere b€i urget ín gloría, Ingloría(plendoris utfol. c€f€»cinínat ín ínfirmítare. Imbecillitatis humana. Ὁ€f urgit ín vírtute, In αἰτεῖς textérnitatis,€(p einína£ coopue anümale zc. Hic anía male eft corp? qa nó femp habet fpmfctm. Tüc yo fp ma nebit in fctis.Ite femia£ corp?anialefurgit corp?(püale, Aliter. Animalecorpus dicit qt conditü terre corrüpif. Spirituale uero qd incorruptü refurgit,ut poffitaera pe» netrare feftínans ad coelos.Primus adam ad hoc factus *€fttantum ut uíueret.Nouiffimus adam,id eft chriftus, Adeo fufcepit homínem,ut uiuificaret, /" Faáuseft C ^ 4 4 facuoeft primuo bomo adam£n anímá víaentémo: uiffunu3 ada:n in(irit viuíficante. Notandü quod cum duosadam dict, eiufdem naturz utrofqy Q. uod cótra Manichzos& Apollinariftas facit: qui ne^ gant a dei uerbo pfe&tü homine effz fufceptü, b«cd q^ piue αὐ fpirituale τε fcd αὖ aiale«€. 5:1 mue bó oc terra terte/ nue:fecüdue bó oe cc/ lo celeftía«c. Cocleftis dici£,qa nó humanz fragilitatis ritu, fed di uina maieftatis nutu 'Β΄ cócept? ξ& enixus: mà ufq adeo nàaturà "noftrà habuit,ut fecü dus adà dicat& ho. Aliter. Hic primi δὲ fecundü homine, iu/ xta opera terreftréX ᾿«cleíté dicit: Nam€ chriftus(ζω carné, x noítra maffa fuit. €«[€tqualío celeftío taleo τ celeftceg.Si ideo ut haretici uolüt,no» ftri generís affumpt? " homonon fuit: quia το ες dicitur: ergo πες naturz noftrz funtqui cocleftes αρ” pellant.Si uero dehís "nemo dubitat, nec de illiset ambigédum. Ὁ«[ 3gítur ficut poz/ tauímue ímagírtetti ter vení«c. Peccator, adze imaginem portat:iu/ ftus uero imaginem chrifti.Ergo ficut por tauimus ueterem ho 4miné antebaptifmti, ita& poft baptifmü ἦ portemus nouum. e«ΓΠλος οι otco fra tre8,q? caro 2 fanguíe fegnü οεί poffíderenóo . poffunt«c. Frequéter fcriptura carnem pro '6pibus nominat car/ nis utibi:Vosauté ín carne nó eftis, fed ín fpiritu. Aliter. Caro ficut eft; regnü dei no poffidebic, nifi imor/ *alitateueftita. ο. f:«Γιξτοε myfteriti vo Ρίο ico. Obfcuritate fignificat nominádo suyfteriü.&[9 ὅσ deinonftrat. ο Factüs eft prímus homo adam in animá uíuentem: no υ uiffimus adam ín fpiritá uíuificanté.Sed nón príus qd" fpirituale eft.fed quod anímalecft:deínde quod fpiri^ tuale;Prímus homo de terra terrenus, fecundus homo ς decoelo celeftís. Qualis terrenus:tales δὲ terreniEt qiia » lisceeleftís:tales& coeleftes. Igitür ficut portauimus ima « gínéterrenisportemus& imaginé cccleftis. Hoc aütem dico fratres:quía caro δὲ fanguis regnum dei poffideré non poflunt:neg; corruptio incorruptelam poffidebit. * Ecé myfterium uobis díco.O mnes qüídé refurgemus: b fed n6 omnes ímmutabimur.In mómento, in íctu ocu i li ín no&i(fima tuba. Canet ením tuba, δὲ mortui refur/ & gent íncorrupti:& nos immutabimur. O pórtet em cor ι ruptibile hoc induere íncorruptionés& mortale hocín^ n ducre ímmortalítaté. Cum aüité mortale hoc índuerit ímmortalitaté:tüc fict fermo qui fcriptus eft: Abforpta n cít mors in uíctoría. Vbí eft mórs uictoría tua? Vbi cft ο mors ftímulus tuuszStimulus αὐτό mortís peccatü eft: ? uírtüis uero peccati lex, D'eó autem gratías qui deditno r bísuictoría per domínü noftrü iefam chriftum. Itág; s fratres meí dilcai ftabile(tote& immobiles:abundá tesín omni opere drii.femp fcientes quod labor uefter non eft ínanis in domino. Ca. ANI t E collectis aité qua fiunt in fanctos: ficut ordínaui ín ecdefijs ealatiz: ita& uos facite pér F uná abbaci Vnübjuifq ueftrü apud fe repo. nat,rccondens quod ei bene placuerítiut nó cum uene; » ro tunccollectz fiant. Cum aürem pra-fens fuero, quos pbauctítis p epíftolas;hos mittá perfcrre grati ueftrá in híerufalé.Q, fi dienü fuerit,ut ego ed; mecii ibüt. Ve niá aiit ad uos.cii macedoníá ptráíiero.INà macedoníá ptráfibo. Apud uos auté forfitan mancbo: uel ctíá hye mabo:ut uos me deducatis quocüq; íero.INolo em uos tnodo ín tráfitu uidere.Spero ern me aliquantulü temy poris manere apud uos:fi domínus petriferit. PRSE Permanebo Nouiffima tuba, nouiffimus aduentus intelligit chiifti: mortui auté uel peccatoresintelligendifunt: qui etíà iy uétes mortui effe dicunt,utad poenam autimmortales autabíq aliqua membrorü diminutione refurgantiuel certe(fimpliciter omnes mortuos refurgere dicit:& folos fanctos cii hís quí ui, ui iuftí inuéti fuerint in gloria immutari. k«[ portet ei coy ruptibíle boc. Nece(Te et fieri quod promif, fumeft.|«| 3nduc; re íncozruptel3«€. Εἰξ quod induit,& eft(i militer indumétum, m(pcumautrémooa leboc«.Zibfozpta eft 17026 írt- víctozta: Ve euacuatís caufis mor tis per. diuina uic&o/ rià: fibi abforptanon appareat, n«οι eft ino?s víctozía tua: σι efLimo:e ftimulug tuue: Prophetaex p^ fona iuftorü loqui£ ánfultantium. mortí, o(LS tímulus autem moetíe peccat eft.Sa, ᾿ gittz mortís peccatif, per.qd anima iugu» lantur. p 4 το ero peccatílez.Dum fortius& maius fitp Ícientíam peccatum, q Q[ 2o autem gra; tíae quí oedit nobis vf ctozíaim«C. Victoriam illias peccati in quo lex per carnalem no/ ftrá uoluntate fuerat infírmata,quam chrí ftus cruce& exéplo deftruxit. re[ 3tag fratre meí oilecti Red dita rcfurre&ionisra. tione de qua παν bàt: hortat eos in dei ope pmanere ià cet7 tos de retributióe fu» tura. ὁ«Γ Srabiles . eftoteciumobíles abu dantes ín opere oomí^ πί«€, Nemo uos de gradu fpei futura ul tra permoueat., Ca. XVI |€ collectif φῇς d fiát ín fanctog/ quídé refürgemue/ fed nó omues(mmutabfmur.Omnes he mines refurgét:fed foli qui regnaturi(unt ín gloria,mu^ | tabunt. Siue ita,reíurgemus οὓς q in aduétu chrifti mor καὶ inueniemur.Non omnes imutabun£ quiin corpore fint reperti,quia(ancti foli beatitudinis gloria confequé tur. Aliterin quibu(ídà gracis codicibus habet. Omv nes efi dormiemus,nó omnes imutabimur.In alijs aüt: (Omnes em non dormiemus, omnes auté imutabimur. quod quadrat magis ad fenfum Apoftoli: qa hic(ermo *:on deomnibus generaliter dicitur fed de folis fanctis. b(C3nmométoti fcri oculí.Per εξ ος, nimia breui tacé uult(ignificare mométi, ut ααᾶτα fit dei potéría ex re fürrectióis celerítate cognolcas, 1 L3 που tuba«c. ficut ozdítauí ecclefia£Xalatíe:(ta« voo facíte Ὡς fum 'ptibus dicit,q p fingulas ecclefias collecti, hierofolymá anctís pauperibus mittebant,.-- v ει υπό fabbarí. πα fabbati,diiica dief eft: ficut in euangelio dici£, dfim unafabbatifurrexiffe. x«ΓΏπυίασίας veftrum apud fe reponati recondeno η εί bene placuerít: vt πῦ οἵ venero τῆς collecte fant. Vc paulatim referuantes,non una hora grauari fe putenczut hilares datores diligantur a deo.^. y Qum auté ρτρίεπο fuero«c. Clení αὔτ ad vos cii mma, cedontá ptranfiero«€. Quia ita fe ἀρᾶς macedones,ut n6 fit neceille mihíapud eos diuti? demorari: Apud uos aiit neceffe ὃ utmaneà uel hyemé Multa ein füt quae cortigat in uobis;ficut medic?ibi moràá babetubi plures egrotàt. Permane e 1! v Fa E: ἘΞ -(iig I (80 (9 £u fipb pur ἰθὺ tts[ἢ ilism labi Quar ΓΝ und ftti Cr frm fca ht fta Qui1 Tony ἤν Don haut DT tim th ttg tung s n ciii. Nite ied| TIO ng η| Κα. Uri' anim ig pU eiu miti m s ΕΠ ΩΝ TATE XOU ^ art lona ata quac nuc dant xit(Ὁ mesa: {ποι ἐῶ ΠΝ pam ΄ rubi TE εν ji Nay nid fifa που ᾿ ΟΝ {} ΠΡ 731 ἡ ria . Znfecundamad Zosntbios δα, 1 a«[[»ermanebo aütepbefi vfas ad'pétecoftentoftíi em«c; Ideo ibi permanebo, quia cum mihí euidens datus fit adi; tus predicadi funt plurimi,qui refiftát.b&[€f ait venerít $imotbe?: videte vt(ite tímoze fit apud vos.) pus επί ΟΠ operatur ficut ego:ne quío illá ergo fpernar.Sine tribu lationis formidine,uel etiam ueftri conteptu. c dr»educite αν ill» Pérmanebo autem ephefiufqy ad pentecoften.Ofti eim mihíapertü émagnü δὲ euidés;& aduerfarij multí fratribus.Nihiladmit 59 üt uenerít tímothe?,uidete ut fine tímore fit apud uos. Opus er ἀπί opatur.ficut δὲ ego.INe quis ergo il o€Pcspolloamé ἰᾶ fpernat.Déduate απ in pace,ut ueníat ad me. fratre vobía notum fa. ο Expecto em illum cum fratrib?.Deapóllo autem fra: tre uobis ποι fadio,qin multum rogauí eum,utueni^.[pf ey" 3 iu ret ad uos cü fratrib9,& πεί; no fuit uoluntas eíusut 48) bo Je] apo nunc ueniret. Veniet auté cum οἱ uacuum fucrit. Vi^ vacuum τέ. Vigilae κ gilate, ftate ín fide,uiriliter ágite δὲ cónfortamíní,oia mentisoculis ad dia/& em ueftra ín charitate fiant.Obfecró auté uos fratres, i pace vt veníat ad ue E kpecto enim{{{ 4 cus tétes;quod ad anime eius faciat lafionem. είο α iultá rogaut £ vtveutretadvos cü fratrib?:c vríqs nó πε volütas/vt πᾶς vétrct. &lenict. autem cum εἴ εἰ boliaftutias,pracauc/: uS: i ue dlas.State,quia ftátib? noftís domü ftephang δὲ fortunati& achaiciqm funt^ epi&olárum,primü fu. Phifs,d «ófo:tamíni οι eri nof vitra ín cbaritare- fl^ e deerat;ipfi fappleuerunt.Refecérunt em δὲ meü fpiridifficilefomnus οργω prímitizachaiz,& ín mínifterium fanctorum ordínaueruntfeipfos.ut δὲ uos fubditi fitis eiufmodi,& omni pit.c«I Glírilíter agíte Miuliebris enim omís $0. Ι6Ι manus confueta fubfcriptio.o-«E£ barítaó inea cum órtinf. ' bue vobís. Vt quomodo üo$ ego diligo,ita& in chrifto in; uicem diligatis.p€[.3n cbzífto íefu.Non(τοῦ ἀπ feculi cha: ritatem.q€[ Zliren, Confirmatio eft benedictionis hic fet^. mo,ficut fuperius ipfe demon(trat: quomodo inquiens-ᾱcitamé fuper tuam be nedictioiein^... Finis Epíftol ad Co . rinthios prima, COMMENTARIA IN SECVNDAM.E PISTOLAM AD. Q.uarittyri omnib? epiftolis contra ufuin. um nomé ponat, d co rii ad quos litterz der ftinantur. Sed hoc ex inconftantía& uarie: coopetáti& laboráti. Gaudeo autem ín prafentiafte-. authoritate apoftolici tas indicatur. f€f£t ας, Vt(itin ueftra uir tute profectus,omnia Boninanis lore cam κ αυτης uos ecdefiz afia. Salutát uos in diio multum afedchartatiseratia— 2 cuia δὲ prifcarcum domeftíca fua ecdefia.apud quos facerefeftiate,g αν fezosuté vos frames δὲ hofpitor.Salutantuos o€s fratres.Salutate ínuice ín ποβο oomum ftepba.| ofculo f&o.Salliratio mea.manu pauli.Si qsnó amat ng cfoztunatt c acbaíd quontà funt pzünftie m drim noftrum iefutn chríftum,fit anathema márana/ acoaig« ín minera tha, Giratià dii noftri chrifti uobifcum.Cháritas mea fctóz o:díaaucrütfeíp fca:vt c voefübditífy 5 cum omnibus uobis ín chriftó iefu.Amen.— Secunda epiftola Paulíad Corinthios.—.. e tuus apoftolusíefu ΟΣ 2A$i Ripernoluntaté dei,& timótheus frater Kf. ecdefiz dei quae eft corinthi,cit ómnibus bad anctís qui funt ín uniuerfa achaía. Gr tío eíufmodí et omni €ooperátí«labo?antí. foaudeo οὖν ín pfitía ftepbane«foztunatí, acbaíci: qiia íd αὖ πο! bío oeerat:ípfi fupple &erunt.Quía prafen/ tes fütapuduos,& in ^ ev 1$ v D c ordinis, quia mipori/ phanz& fortunati. achaíci, quoniam idquoduobis— busfcipiitzut etia fe culi iudices folent'ad eos quos regunt, fcri) tum δὲ ueftrum.Cógnofciteergo que eiufmodi funt.— pra dirigere ver volíó taté Οεί ἰά eftnon hof minii uolütate.Si mu] uult oftendere non fir. neuoluntate patris fe miffiachrifto.e&T£t. tímotbeue frater«£ Non dixit paulus& tj Tpotheus,quia πῦ am boapoftoli.Ad philip péfes uero ubi nà cd táta authoritaf neceffa ria,feruiambo ponug tur. t«Lum oro? far εἰσ quí«C. Hic fanctj píít accipi facerdotes, q in prima ponuntur inuocátes diim;& ad philippéfes cii epiftól illis magnum poteftís tíauobis δὲ paxa deo patre noftro δὲ domino iefuchrí— pis& diaconib^, Ideo. habere profect.Siue» fto,Bénedictus deus et pater domini noftri iefu chrifti quía mihi uenerunt,p sobisminitrareoffici* patet mifeticordíarum,&déus totíus cofolatíonis,qui umcharitatis.b€TRe 5 confolatur nos in ómnítribulatione noftra,üt pofi mus& ipfi confolarí eos qui ín omni preffura: funt charitateprouobisue per exhortationem qua exhortamur& ipfi a deo. feceruat erf z ime fpí z veftrum.Meü fpiritii firum pro mea lztícia, tefeceriit. í«Γ ICogno. ἜΣ fcíte εγσο q efufimodt funt. Vnde& alibi ait: Cognofcite eos qui itaambulat,ut habetis formá noftra. Hos cognofcite, honorate coenofcétes eorum ftudiii uel labore, Κα«[&alu tát voe ecce afig. e»alutant vos ín. oíio multum aquíla«c. Domefticam cógregationem fraternitatís, ecclefiam nomi παι}€ Galutatío inea manu paulí.&oí quío non amat oo mínum noftrum(efum cbzíftum fit anatbema.Sicut illis q tii amat redéptio uetur?eft chriftus.Ita& qui eiinon amat anathema fit,id eft ut illos abominet& perdat. tn«2». rauatba. Magis fyrüieít d hebraü, tametfi ex cófinio utra/ rumq línguarumaliquid hebraii fonet. Et interpretatur eis nofter uenit.n&LéSratía oomínimoftri voblfcid. Propriae autem poftea nomina tes, eos pratermi(fos. εἴς putaret. Cum fint in ecclefia comprehen: fi Achaiz,cui? eft me/ tropolis Corinthus, vé] ra vobíez para Ω Πι ficut— ees parre c oominoíe fu cbiifto. Hac eft folíta falutatio.Hic gratias agit deo gau dens feideo confolari utipfi alios confoletur. t δν nedíctue Όρο pater oomínf noftrí(efu. pater míferícozdía. QLuia ex ipfo et omnis mifericordta.y Q[£t ος” totíue co folatíoníe quí confolatur r9. Id cft perfectz confolationis, uianon eft minustribulatione folatiim.5 41 ὅ ornf ΠῚ bulatíóe noftra.Id eft no ín aliquibus, fed in oibus.a«Ὡς poffímue« ípfi confolarí cos quí ín omní p:effura funr:per exboztatíonem qua exboztamur«ípfía oco.Td cft proptei tealiberamur,ut& nosalios confolari& de. trifticía libera/: tepoffimus.Aut ita formam dat nobis alios confolandi,ut per exhortatione qua ipfia deo. confolamur: agnoíca mus tur,neparum intelligg DES ᾿ς£ommen. hod dede εἰπε fe neminem derelinquat:& multó snagis in futuro remunetet,quos etia in prafenti nó deferit. a«Γρυοπί ficut abundant paffíones cbzífti(n nobío.1d éftprorioie ο. b. 4Γ 3tactp cbzíftt abüidar cófolatío hottrá. Vt Petrus cft decarcereliberatus,& Paulus uifionedomiíni δὲ uoce cohfir/ matus in tetnplo. t. q Gincauem trí,? Ὁ üioníam ficat abundát pafTiones chrifti in nobis:itd p«fam clo:anoftrabeceft. Ideo in ipfis pafficnibus gloriamur qm coníciétia nos minime reprehédit,co quod gloriz uel lucri caufa docereuideamur. η€[£-eftimoníó cófcientíe noftre.Id eft beati mundo corde,qm ipfi deii ui debunt, rep£3uodínfimplícitate(yncerítate ocíno eff, QLuó de? fimplex eft & fem. e« Ώου (n fapíentía carnali fed bulamur pzo veftrae. ς& perchriftum abundat confolatío noftra. Siüeauté ítgraría veí cóuerfarf bostàattone ct falute, Ω υἷα uos ad falutetmt fumus ín mondo. Hoc tribulamur pro ueftra exhortatione δὲ falute:fiue cófo— 5(υράοὶς μεὶ agure bortamur:ud utuobif| lamur pro ueftra cófolatione:fiueexhortamur pro ue,— docétes,ut fapietia car exempli oleràti Pr€»(tra exhortatione& falute,qua: operatur tolerantíam beamus. o«Que nalis qua mercede diftrahi£,fed eratis:ficut operaturfufereníam| earundem paffionutn quas& nos patimurzut. fpesno à deo fees uel. eorundem paffíonum| fte, firma fit pro uobís.Sciéntes qrn ficut focij paffio;— dei folus caufa docer νετ noe patímur: vt. mus. ft([?lbun^ pce noftra fiia πὲ f num eftis:ficerítis€ confolationis:nón ením uolumus dantíüs auré ad vos; vobíe.Id eftideo libé/^ jonorareuos fratres detríbulatióe noftra quz fata eft— A quibus necuicum ramur ut ipfa re con^ qui nobis iure debe£ firmemini non perti 5 ἱπ afíaxqm fupra modü grauatí famus fuprauirtutem:^ accepimus. v«186 mefcere paffiones, uel P ít at tederet nos etíáuiuere.Sed ipfiín nobifmetipfis:—entalía feribimus vor utuos hortemur pati; Ρίο, Non confundor, enterferreilla que ad— fefpófüm mortís habuimus:ut nó fimus fidentesínno^ qui; uos noftis cer» praféntemconlolatio,* bis:fed in deo qui fufcitat mortuos:quí de tantis per^. tum εἴς quod dico. tiem ptinent& futura. ΓΣ«| Quá quelegíftís: t«θες quo; culís nos eripuit δὲ eruítín qué fperamus:qm& adhuc:« coduiftie, d eftquehíam ficut focij paffio τ erípietadiuuantibus& uobis inoratíone prónobis:ut— Iegiftis in epiftola.cor inum eftío, fimul« con; folatíoni erítía. Id eft ma. pro uobis. €^«Donením volu: gnouíftis in conícien» ο Ocultar perfonis facierá eíus quacín nobis eft do-—£7(Γδραοαῖιᾷ haceft fpes noftra fir, p natíonis:per tnultos eratíz agantur pro nobís. INám wfígínfinemcognofce a gloria noftra hzc eft éftimonium cofcientia: noftra: meti propofitii nó mu mug voe(gnozare fra ὁ Q uod in fimplicítatecordis δὲ fyncerítate deí:etnón τα. 5 q[oicutercor weovemibularoneno— ín fapientia carnali:fed ín σταεία deiconuerfati fumus— gleutfliserpartenos. ftra que facta eft i afia. Narrat fuas paffióes,$i hoc mundo:abündantius autem ad uos.INÓn ením— ciaütueneritexitegro QLuía nodi finis eft, iut illife ad illarum., alia fcribimus uobis cp qualegiftis δ cognouiftis.Sp&— cognofcetis.aq Θνία comparationem par/ glozía vra nos fumug tia pati cognofcant ,.. 5 ro auté quod ufcp ín fínem cognofcetís:ficür δὲ coenoz Προ voe noftra. maximecum illi talía. a iftis nos ex parteqüía gloría ueftra: funus ficut& δίς gloriantur difci: patiantur,qui uice chri fti faerantdeftinai Si ὃ 105 noftra:ín dié domini noftri iefu οτί, Et háccon quó& magifter in bo puli de bono doctore, eut fi quisdifripuP do υ fidentía uolui príus ueniread uos;üt fecundá gratiam^— nis difcipulis οἰοπαῖ. leat fup iniuría fua, ο b«γη oíeontnoftri audierirmagiftri ma, Liaberetis:& per uos tranfirem ín macedoniá:& iterum—(5 coiitri, Ω αάο et ἰότα perpeffum,confo artnacedonia uenírem ad uos:& a uobis deduci íníu,^ ueri magiftri& boni latione accepta dolere definit. 4«Πο Θ niam(üpza mod gra/ ς fum? At qux cogito,fecundum carnem cogito: fit« volui pzíue venire ad ? apud me eft& nó eft: Fidédlis φᾶς deussqüía fermono— Y6eld cft quod nibi uiatí fumus, Supra uír tutem grauati podere pn diícipuli probabüturé :[j H adii?». ε dzam.Cüm ereo hocuoluiffem:nüquid leuitate ufus ς{τ bac cofidétía aliud ueftrum diui d$ fter qui fuit apud uos:non eft ín illo,eft& non: fed eft(ασ. Ὁ«re eam: «Lira vr rederet nos& in illo eft; Dé enim filius(είς chriftus-quiin uobis. demgratía babererío, víuere.Ita ut mori om ,;: 4C.. uía prima in pri hi defyderio cupere; per nos pradicatus eft:per me δὲ Siluanum δὲ Timo;— mohabuitisaduetur: mus.{ 4 Θεά fheum non fuit ín illo, cft& non:fed eft in illofuít,—uelutgratià feciidam: ípfi ποδίσ refponfum rafentiz mea ροῇ ΙΗ mo?tís babuímue: vr Q.uetquor nin haberetis, non fimue fidentes{1}€ αἰ(£6 crgo bocuo tos. Hoc eft innoftra prudentia uel cautela. k 4[&»edín beo quí fufcítauit moztuoe. Ipfa mors docuit nos omne humanüauxiliü defecife,& ab illo folo(perandü effe reme ' diü: cui etia poffibile eft mortuos fufcitare. 1 4 υί δὲ [όπιο pículíe eripuít nos t eruít adbuc ín qué fperam? qm lí berauit nog.Scit(e adhuc mita paffurü qfperat fe liberádü, im. 4pZdíuustíbue vobíe. Nifi laborás nó dicitur ab alio íuuari, m{ει ocatíoné ρ2ο nobío. Mult ualet oratio totius ecclefiz:qua Petrü decarcereliberauit. oq«[Cltex ínultar& pfoníe fácíer& eíue q ín nobíe eft oonatíófe p mul, (ο gratíe agunt oco pzo nobía.TId eft utex multorüi cóuen tu,p eo quod uobis dónamur, dfio gratíz referant:uel qa multis donati fumns,plüres COuertétes,p tios gratia agüt. luíffem εξ. uia promiffum non impleuerat, ne leuítatis accufaret feexcufat, f«f Zlut ἃ cogíto fin carné cogíto.Id eft ecundü carnaléuoluntaté,carnale enim eft aliqué nulla maiore caufa exiftente nó faeere que promifit ς«Γι fitapud me eft c non. Ideo non cogito fecundü carné utnó médaxuel duplexinueniar. b q[-fídelíc autem oeus. Ita δέ nos p quos ipfeloqui£: dum eü imitamur nó fumus infideles, i«f€ouía fermonoflter qui fítapud voeno eftítt (llo/eft c non. Nulla in co ambiguitas, nec nos uobis(1 musaliquando mentiti,— k αἲ£»eí επί filíue(εἴ«c. Quare cü pmififfet ire fead céturionis puerü nó perrexit? Sed affuit fpüali gratia q non affuit pritía corporali. Sed eft - iniHofuit.i.imutabilis ueritas,utad Moyfen dicit:Q, ui eft Ἐχοιά mifit me -———-^-—— dub em, n id ia ll ίσα, Νο“ ος o dann t st νο πο tío. Id eft,certus fum:— « Ty 7o T£9 2» η Τ3 ο.Ξῷ εν- iij Yogi απ| Yiiottt Sy tb di fni tix TI] ΜΠ Jy m d) noct, gius Jis (estt (πα y dia dio | qui' ung (14 Ἱ yiri ΤΠ] dia nal ——— 'nós teus.Spiritu fan; .€touel chrifmate, -- Ὁ tquífignauít . infecundam ad£orintbios - inifit me.Ille effi uere eft;qui femperidéeft; ἃ«[€uotát . enímpromíffiotiee ocí füntin(ο eft.£t(deo τέ, Omnis ue .-gitás promiffionis in chrifto eft:qua per nosad dei gloria . fredicatur, b&[&u( auté cófirmatnos vobifcü ín cbzífto. Gratía δὲ doctrina. Et quia dixerat per nos,modo oftendit . deii totüfacere,qui in . eisiftaomnia opera? eft. c€£tqui vnyír ε Quótqt enimpromiffiones dei funt ín illo eft.Ideo& b per ipfum dícímus amen deo ad gloriá noftram. Q hi c auté cófirmat nos uobifcü in chrifto,& αὖί unxit nos licitus, t(p 1Hon vtcorrítemínf:fed(ία qua cbarítaré babeá.Non ideo cómemoro ut iterü contriftemini:fed ut fciatis meoia in charitate feciffe.-y€[ 2Ibüdáríusi vobíe, Ex maiori follicitudíne, abiidantioré cognofcire charitate, k(S íquísaütcontríftauít me:nó me contríftauit, C) uia p illi?peccatii uos etía correpti, amplíus'pro feciftis.Siueq me emé dauit,non me penitus cotriftauit, y 4 ed ' exparte,Id eftex ea fo - hos.lllud ignatur qd? deus& qui fignauit nos& dédit pignus fpiritusin cor« lüparted nocuit fibi, S Siu icis“δ f dibus noftris.Egó auté teftem deum ínuoco in ánimà demi PERSE| e€£t oedít ρίφη υ med, quod parcens uobisnon ueni ultra Corinthum:— onerem oco yos. dco (imei HRADRUA A i nón quía domínamur fidei ueftrz:fed adiutores fu,{ιδο θα eir SEnen grátià:omnis at ara k mus eaudij ueftrí.INám fide ftatis. Call^ duriciamdelperaucrit Πρ ES l Tatuiáutéhocipfum apud me:ne iteturn in είν docile RAT Θυδίαε . preciü eft,cui? tata eft . arta, f([£go aute. . eaufáno impletipmif . fi/hoc non fu& leuita - αἰ{ΠΟΥ infirmitati .tem.{«Γῖβοῦ quía ας τ ΝΟ qd' ideo cre -minemur,ficut in lege terrem?,fed omnia ad '$addéatis:neipfa liber m teftem ínuoco, Reddit uobis acrius uindica/ toimínamur fide vel dideritis ut uobis do/ facerdotef: et ideo uos üeftra facimus emen dationem,uthic in εὖ Ácientia& in perpetuo cii primi credídíftis.apud uos in gaudio fui. t.«ΓΣ eif €ótrífto ego uoe:et quís eft quí me lgtíficete Propterea id fa εἰσ utpoffim gaudere deuobis. n ἅΓΗΙΠ αὐ corriftarur er πε. υἱ em cótríftatur, intelligit fe peccaffe:ficut eger q doloré fentit, poteft percipere fanitaté, S ad medici laticiam tinere, o«|£tbocípim fcrípfi vobío. Modo em ideo fcri o ucl ante fcripfi ,ut lítterís emédati, prxfentem me gaude tefaciatis, p€ Citno εἴ venero trí(tícia fup triftíiamba bcarm, Trifticiam habeo quia peccatis: qua magis augebit, fiuos nó perfecteuídero emendaffe. 4 6 fe quíb^opoz tuerat mne gaudere.De quibus femper gaudere debuera;uel deémendationegratulari, r di(Confídene(tomníbus γοῦίο«€. Id eft confido uos intelligere, quia tiic fit uerum gaudiü ueftrii(i ego gaudeàá, Siuecófido quod me taliter di ligatis,ut meii gaudit ueffrüeffedicatis, 6«[θοίρ tUobte per mulrae lacb:ymas. Primam epiftolam qua uos cercipui;& hincintelligendum dj fuerit deomniü(alute fol ftícía ueníré ad uos.Si&nim ego contrífto uos:& » À. 7 quis eftq me lxtificeo;nifi qüi conriftatur ex me? ἢ Ethóapfum fcripfi uobís:ut nón cum uénero trifticíá a fuper trífticiá habeam:de quibus oportuerat me Eme Y abündantius ín uobis.Sí quís autern contriftauít me: Y non me contriftauit:íed&x parte ut nón oneré omnes 4 uos.Süfficit illi quí eiufmodi eft obíurgatío hac qua: ὃ fita pluribus:ità ut econtrarío magis donetis& cónfo» lemini:né forteabundantíori trífticía abforbeatur qui ε eiufmodi eft.Própter quod obfecro uos ut confirmetís t in illum charítaté. Idéo enim δὲ fcripfiuobis ut cogno, fcam experímentü ueftrüan ín omnibus obedientes ὃ fitís. Ci autem aliquid donatis:& ego. INdm δὲ ego Non de illo folü dicit quí paternum polluié thorum ,fed de omni peccante:znam multos illic peccaffe, epiftola rima denionftrat; curiq die fuerit cónet fus non. memorabun turpeccata eius,—— Ὁ 4['fiicfortcab(idá: tíoze tríftícía τί Νεος teper deíperationé in: dülgentiz abforbeat gurgir uitioge&a dia olo perfuafus,ad infi delitatisetblafrhemia tate'üfifueritisipeius;?.$;; NM maiora precipitia de: « σι fide καὶ quod donauí:fi quid donauí propteruos ín pérfona— ducatur. e 4L Ἰδιορέ flatís,Fidenonkege, 1 chrifti: ütnon circumucníamura fatana. Non ením— quod obfecro vos vt ideredédochrifto Πα;."ure(p. Wm:;-. confirmetío ínill(i cba κε ορια. Call. mignoramus cogítationes eius.(τι ueniffem autem— γύρα, Ω uaperfectere Έα autem— troadem propter euangelium chrifti& oftium mihi^ cognofcatfeueniácon bocípim apud: flet in domí in habui ἥ so; decutü. f 4[ φάεο εν memeiterü ín apertum effetín domino:non habui requiem fpirítui— 4 fcripfi voble vt co» tríftiauentré| meo:co quod non ínuenerím Títum fratrem meum.— gnofcam«c. Vc uidea &d voe. Cogitaui uel í fedualefa,—fiquóobaudiftis iuin di(pofui,ne in trifticia dicádo:ita obaudiatíg fecundo ueniré. Οἱ in índulgédo, Obedié tia εἴτι Πα uera& pfecta eft, qua in nullo conténit. 6€«[£ vf atit alíjd oonatie:et ego.Sicutuobifcii uíndicaui:ita& do nouobifci. b«[fBáeregoqó oornauí.Nóin mea pfona fed in chriíti q dixit: C) uacüicp folueritis in terra,erüt& in coelo fofuta, í«[ x dd vonauí ppter vos. Neuos graue míni uelcótriftemini. k«[ 3n pfona cbzíftí, Cr uiauice fungimurchrifti,|«γι πὅ círcüneníamur 4(4144 tC. Nec eif ei? ignoram? ucrfutias, Ide fimiliter círcüuenit p ni míam duriciam peccatores,ut pereant defperando:quó ni inia remiffione minime corrigedo. Vnde Salomon ait: Nó αἴτεε deputandum. r dere:cónfidens in omnibus uobíssquía meü gaudium«δια vt econtrar $ QL3nanimámed. ὁ omnid ueftrum eft.]INam ex multa tribulatione&an^— río magíe vonctíe. ἡ : Cuius fecreta folus ag 2 is iof aobis pe"m t Vtcótraobiurgationé .mofit, εΓῤὂρο:: guftíacordís fcripfiuobís per multáslachrymas:inón— aoncisuenia,[€t ene vobíenó veni Yl τς contríftemini:fedut fcíatis quá charitatem habeam τδίοίεπιπί, Verbis p/ tra£o:íntbum.Ne in: hetize dicentis, No 4^ o mortem peccato;"Ececb, 18.1 ris, Et, iniquus qua!€t35.c ε.α Η Mattfaó.c declinas in dexteram necp finiftra. C) uàuis ergo teta epifto P lacontra Nouatü fit,tamen hic euidentiffime oftenditur a diabolo circüuentus poenitentiá denegare:cuíus ifta uerfiiy tía eft:ut fub fpecie iufticiz fallat incautos, 1 4Γ ΚΠ venif fem αὐτῷ troadé ppter euangelíü cbzí(tí. cc. Modo illis uult probare quanto amplius eos diligat: quorü caufa tantura follicitus eft ut cum effent illiomnia profperata,nullam re: E 2 quiem rener,4.d t i | | i Eat a. quic habuerit, quta Titii qu&ad eos uidendos miferat, nó inuenit,timés iam ne minímeeos correxiffct, quia non; dici quicdirenücíauerat Títus.a«[&xed valefacíce cío Ὁ fect? fum. Cito inde egreffus fum:quauis occafioné habue rim przdicadi. bj 3mmacedoniá.Per quama uobis Ti Aominen, fignificante duriciam mentis corum,ficut δὲ uelathen faclei.. Moyfi,cordis eortiuclam& ienorantía portendebat, Nos ucro quauis lege chrífti fcriptain euangelíjs habeamus:tii imprimis non quafi abfentes tabulis fcriptis,fed prefentesperauditum domini uerba corde fufcepimus, Euangelia tus erat τῷ reditu I rus. Vicinior eftenim Macedonia achaiz dj troada:deniqp cum ibi e(fet,dicit Titii poftea aduenifke...€[T autem gratíae qui fei: per rríumpbat noo íi] &b:ífto. Triiphare faz: citnos per chriftü, uel in nobis ipfe triGphat. Ὁ dDI£todo:m no! tícíe fug«€. Odor noti cie dei,per doctrinam manifeítatur δὲ figna. Odor aüt ideo dici£, quia: fenti£ potius ᾧ gidetur:& quía primo «redentes,aliquid tani quam p modicü odo; rem fentire. ualebant. e-(Luíacbiíftí bo nug odo? fum^oeo t€. Ω υἱάᾷ ita dicunt, no: fter labor deo femper εἴς gratus, qaomnib? pradicam? feu. uelint credere feu nolint: fed hicproprie de íllis dici tur, qui uel fanabátur per ipfos,uel in quib? ?(ed tialefaciens eis, profectus fum in macedoniá. Deo « áutem gratías qui femper tríumphat nos in chrífto ie/ ο fu:& ódorem ποσα fuz tnanifeftat per nos in omní e loco:qüiía chrifti bonus odor fumus deo ín hísquí fal uí fiunt:& in his qui pereunt. Alíjs quidem odor mort tís ín mortéalijs autem edor uítz in uitam. Etád hac s quístam idoneuszTNÓn eii fumus ficut plurími adul terantes uerbü ἀεί: féd ex fynceritate ficut ex deo cora deo in chrifto loquímur. ἡ.. Call. ἕ- Ndpímüsiterum nofmetipfos cómendare. Aüt Í nunquid egemus ficut quídam cómendaticijs epí ι ftolís ad uos aut exuobis. Epiftóla noftra uos. w eftis fcripta ín cordibus noftrís qux fcitur& legitur ab vomibushominibus manifeftatiqüioniá epiftola eftís ? chrífti míniftráta a nobis&(criptá,nó attramento:fed; pititu dei aíuí:nó ἐπ tabulis lapideis:fed in tabulis cor a discarnalibus.Fidücíam φατέ talem habemus per chri ε ftum ad deum. INón quod fufficientes fimus: cogitare e aliquid a nobis quafi ex nobís:fed fufficiéntia noftra ε exdeoeft.Qüi& idoneosnosfecit miniftros noui teuero poftmodum fcri: pta funt,ad memoria pofterorum,Si ergo;in. excufabiles funt qui legem ín lapidibus-acce perüt:qntomagis nog qui uerba chrifti fufce pimus fi peccemus;ut ad Hebraos fcribi£,Si Heb,s b enim illi non effugerüt fuper terram loquente: illis,& reliqua, q.«f íducíam autt talem babemus p εὑ. ftum ad oetim, Qruia: nouimus uos per nos credidiffeiuel qd? nos. non humana epiftola fed gratía diuina com mendat. r«Ώου. quod fuffícíétea fimus. «€. Vult oftédere fe.ni. hil fua prudentia faces reucluirtute,quía pau. chominesrufticinun quá fine dei gratia toj tum mundum faluare potuiffent. e([&ed (δία τα noftra ekoeoeft. Ideo hoc premi(it,. quia dicturus erat tan 1 ox ως ων απ epe Me dide ex ihi diu— Eu νι uni uindicta fiebat, Bon?*(taméti:nón littera fed fpiritu, Littéra enim occiditfpi^'omaiusfe i Moyfen ergo odor in υπ quia iuftus., tait ídoneuo. Ad hac myftcrium fufcepiffez .erítus autem uíuíficat. Quod fi míniftratio mortís litte^ quanto maiuseft nor e ,uteos a falfis apo f.«Γιά bec quie; rís deformata ín lapidibus fuit ín gloría:it ur nó gor uum teftamentum fe/ facienda quis poteftta. 9 fent intendere filij ifrael in facié moyfi própter i idoneus efle quà nos. gultus eius qua: euacuatut:quó nón magís miniftratío— bus reuocaret, quiadhocfumus ele; &i.: ο.«['fBon ením fu/ LIE o mue ficur plurímí adulterdutea- verbum oeí. Pfeudo apo/ ftolos tangít,humanü fenfum diuina predicatioi mifcétes, Vnde Efíaias ait, Caupones tui mifcent uino aquarhi,id eft mera doctrine adulatióis mollia uerba, quibPhomines πὸ fam incbriati ferueant dj dclectati tabefcant. b.€[€cd cx fynceritate fícut ex oeo ít cbzífto loquímur. Ex deo;pceffit doctrina quà fcimus ipfo prafente in perfona dicere chri». ΕΠ, ἃ eft ficutipfe predicauit.— ΟΙ. 1Rcípimus.íter& ποππεπρίοο comendare.Nó ut có^ mendemus nos uobis i(ta dicendo, laudare nos to lumus:fed hac neab alijs feducamini cogimur có^ memorare. k«[8lurnunquíd egeimue ficut qui; &arti«€. Qcuos non commendat gratia uirtutü, illos digne ,€ommendantepiftolzamicorü.| 4£píftola noftra vos tRíc.Per ucftram fidern omnibus comendamur, ficut alibi dicit, Signaculti apoftolat? mei uos eftis.. m«[&crípta ín €o:díb? zc. In cóícieritijs noftris: δέ uos nobis predicanti/ bus credídiffe,uel in cordenoftro€ predicatio p quà epifto: la noftra eftis facti, quz cognofcit& ᾧ legitur ab omnibus hominibus δὲ manifeftatur,..n.«Γέθυοπιᾶ epíftola εἴ (24 míniftrata a nobíc. Omnibus manifeftum eft chri! ftouos per rioftra credidi(fe doctrina, confirmante uirtute fpü fancto, Siueuere hinc cognofcimini chrifti effe, qd? ei? "fpmaccepiftis. o&[ ZP»ínítrataanobíe. Hoc eft fpiritu fancto prepatata. pe[(£rfcrípra:nó attramento:fed fpíri tu beí viu( non ín rabulía Iapídefo 7C. Hic differentiam ín ducitlegis& gratia;Iudai in duramateria legé acceperunt, : iocidonel adimplendum nón effemus,- L6 80 v(ihonlítera fedfpírítu. Non littera legis, fed fpiritai Oti ᾖοῖις fibi detrahenti/ t.€ Guíc ídoncos. noe fecít míniftroa πο uíteftamentí.Dumad. τς fpiritus gratie rminittrants,£^«Γ΄ Zítteraením occídit:píritus autem víuíficdt. CQ;uomodo alibi dicit legem effe fpiritale fpiritalibus.Carterü peccatores occidit:gratía aut uiuificat impii conuefterité, Or uida dicit qd' hiftoricus intellect? occidat:nefcientes quod necubiqp híftoría,nec ubiqy poffit allegoria feruarí:nà ficut ἢ da in figura dicta funt, ut fi pre; cepta uelif allegorice intelligere omné uírtuté eorti euacuás omnibusaperuifti uiam delinquendií.Sed ille uerus fpiríl talis intellectus eft.qui nó uerifimilibus coloribus pulchri médaciii pingit,(ed uirtute rerüi ipfam γᾶ exprimit ueritatis y« Quod fimíní(trarío ποσί lítterío oefozmata fn ἱδρέdíbus fuít(n οἰογία.Ο. uz mortificat peccatores:caterü ipfe eatn fanctam δὲ iuftam δὲ bonam alibi dicit. s« Sita vt nó poffent íntédere fili(rael ín facíemoyfi 1d eft cocra ma nichzos,Niiquá em apoftolus poffet cótrarío cópare, id& maiaréminiftrorii noui teftamenti djMoyfi gloria dicere ft. inter eos nó uideretur effecómunio, 4 4Γ[»zopter glozí vultus efue à euacuat. Gloria legis per gloriam euangelii euacuatur:fed ita euacuatur ut gpficiat:ficut infante ipfe dif cit euacuari in uiri perfecti aetatem.Semen quoq euacuatur in fructum, melior fructus femine, fed fine eo effe nó poteft Fructus non peritfed multiplicatur femen in fructu:δὲ ita euacuatur ficut prophetia& fcientia deftruentur. δ᾽ 4[Guomodo non magío míníftratío fpírírue erít(n glo ríg,In gloria no(tra qua ut perfecta. non poteft i sd : τὰ L[— M RE M e πὶ e — f ἘΞ“ΞΡ τὸ« LC W^ τσ fo c T| EIN tps its Tola mis i LN Ww} hus| fitt Wl iT itg " ἴδῃ Ni a| TIT dd d lili qq Cin i] ni ini y ud nig| gg|. und 8 dme X peii ΙΑ ia D T wn TT dti i, itl {||} Duca iiti (rra Tm sid vi 1 yup Yun alii ἘΞ΄ spill| η aii Qo" fin jor vidt yis Try τς εν. νε ' in fecundi ad£orintbios. à«[ Bam fimíní(tratío oardarioníe ín glozía eft. Expofuit quod fuperius dixerat:litetàm occidere, miniftrationem. e(fe mortisíam damnádo peccantes. b ο ma; gía abundat míní(teríà(uftícíe ín lozí3. Q. uod miniftrat iufticiam admirtédo peccata..€€[ Bam nec glozificarü. eft αὐ clarüít ibacpar πε τε τῶ. In eomparatio/ ne glorie euangcli/ ría legis: utorto fole; luméobtunditurlu; nzcüti íuotpe ma/ gnü habeat fulgoré: hocoridit etià dns cü aícédés monté folus, fplendore folis uifus fpititus ετίς in eloria.Nam fi miniftratió damnationis czobumbratur glo: v ineloría eft:multó magis abundat minifteriü íufticia:. c íngloría.NNam necelorificitum eft quod daruit in hac e patte:propter excellent oloríá. Si ém qd' euacua£ per loríá eft:multo magís quod manet in eloría eft. ία ς pons igitur talem fpem mülra fiducia utímur. Et non. s ficüt moyfes ponebat uelamen füper faciem füá: ut no £& Tnm θο.-1ό 7 ῥοεὸ babétée baicadiníniftiat(on)(uyta q9 πη... cozdíà confecutí fumus. uia per nos idoneitanto. officio nóeramus. ν αγ Bon ocficimus. Inóm/ nibustribulationibus noftrís. x q[&ed abdícáe imus occultà oedecozío.1d eft occulta uitiogs.Dedec? ξ εν ει: delinquere ον Πὰς . lanteo ín attütía. Non. dicantes. 5 Εἰ δε adulterátee verbü oet; fando peccata: ut αἰ» qui caufa lxtificandi cor hoís uerbo dei fet moné uilé admifícené 'eíttadiafTe:cü tfi mo, E CU as| 4^. 5&perterram repunt; fes δὲ heliasuifiinglo* intenderent filij ífrael in faciem eius: quód euacuatur: ὁ qr eed ín manifeta; ria,referatur: δὲ ideo., fed δεῖ fant fenfas eorum. Ὑ[ορ ín hodiernü diem. tíoue veritarie«c. Sed uox defup pris ipm η. RH ν folü pracepit audiri.&idipfum üelamen in le&íone ueteris teftaméti manet. Anon reuelatum qiiod ín chrifto euacuatur: fed ἔα ín hodiernum diem cum legitur moyfes,uelamen pofitü η eft fuper cor eorü. Cum átitem conuerfus fucrit ad dea 5 auferet uelamé.Dnis aüé fpiritus eft. Vbi aütem fpüs a domin&ibi libertas.INos uero omes reuclata facie οἷον fpe falui facti fumus.;" ríam ἀπί fpeculantes, in eándem imaginem uan tor e mamura darítaté ín daritatem antetg a domini(pi^ Ὁ«[ Sí cním qo.cua; cuaf£ p glo:íà eft«c. Si euácuádü per gloria datü eft te(tametiüi, dn to magis erit qd? pma netgloriofü..e«ία bétceígítur raléfpem. Taléfpem g9loriz,qa f«rz»ula fiducía ντ mur. in deo-qui fecit nosidoneos. q dL£t πὸ ποτ τέ. ΝΟ itafa, t cim?;gaiaomes chri Ca. Deóhabentes hancadminiftrationem.iuxta qd' - tnífericordíam confecutí fümus: nón. deficimus: ita manifc(iüi ὃ apud hoies ueri effe quod dicimus;ut eorü coti; fciétia teftimoniü phl beat nobis, q τ πηδῶ. b QT οι οεο.Ν bó '* minibus, íd nó, pptef ipfos eís nos cómceti^ dam?. c ἄν fi etià operti eft euaaeliti no firum«c. Ο σα ali; quis illi obieciffet, qd? μᾶς πη omnes intelli, gant ueritate, fed noti credentes inquit ue fubdoli non fideles: . lui ftiani uidet gloria diii x à a Qe etià plurimi iüidaorü fan&ofpüreuclane, 5. M. fed abdicámus occulta dedecorís: nón ambulan- e IRI ΓΗ Όπου intéderentfilá 5 tes ín a(tutía:neqy ddulterantes uerbum deí:fed ín má,| quibue vene buius fe) íírael vfq ín fínem τ,:: RE fend S noimetipíosad culí ezcecauít tétee it ufginfinéeusiideft— hifeftationeueritatisscommendantes nofmetípfosad κοι 77 peo(στ ufg in finé uita eius: ita lex nà intelligit τί αἲ in fine εἰ": id e(t dü chrifto credat, b G6 5 cuacuot, Ve; lamen nunceuacuat. inchrifio. 퀫[ ed obtufi funt fenfus eozi. Yfas ít bodíernii otc. Nifi em crediderint, itelligere fcd?m pphe tam omnino nó pof» funt. Καὶ 41 3dípm ve; lamen ín lectíone vete/ ríe teftaméri manet nó o reuelat(j. Cuius figura illegeftabat in facie,|«T€29(n €biífto.euacuat.O. ui finis eft legis, m{$ed vfq; in bo; díerná ofé cii leaítur moyfeo/ velamen«€. Ignoràátiz:fuper cor eorüi quibus legit moyfes:id eftiudaorü. πε a(it cóuerfue fucrit«c. Cü couerfus fueritiuda?(icut moy fes conuertebat ad drim audiendü. o«|£»&ieauté(ρΏῆσ eft.Nihil inillo ob(curü ueluelatü. p. 4| Cibí αὐτὸ[ρῆσ ΟΠΗ l(bertae. Liber eft(píritus:& idcírco nó poteft uela men accipe,cüi τηαρίς ipe omnia reuelet: quía qui fpiritu dei habet,omnia illi nuda funt& apta: quía fpüis omnia fcrutat. q«€[ foe vero ocoreuclata facte gloziá ofií(pecu, lanteo.Euideter& clare dfi gloriácontéplamur. r[ 3n eaidé ímagíne tranffozmamur. CQ. uà düs oftendit in mon Corus, d te/ficutalibi dicit: C) uitranffigurauit corpus humilita/ tis noftrz,cóforme corpori claritatis fuz: Siue tráfforma mur quotidie& nitímur tranfformari, e«[ 73 glo:ía(ἢ glo:íá randi a ofi( fpiritu, Id eft.ab hac gloríain futurá pro ficimus,(piritu dominioperante,^ Ca.[{Π| Sou in. ὃ omnem conícíentíam hominum corám deo.C, fi&iá opertum eft euangelium noftrum, in hís qui pereunt » eftopertum:ín quibus deus huíus fzculi excxcauít mé tes infidelium ut non fuleeat illuminatio euangelij οἷο. Fría chrifti qüi eft imago dei. Non&ním nofmetipfos pradícamus:fed iefum chriftum domínum noftrum. $ INosaütem feruos ueftros p iefum: quóníam deus qui i díxit de tenebris lucem fplendefcere: ipfe illuxit ín cor/ dibus noftrísad illuminationem fcientíx εἰατίτατίς dei. pót ita accipi quó prí ceps müdí qa ipfe ἢ) bi in ifidclib?uédicat£ principatü:fed ,ppte£ {τα itelligedü eft ut di camus dei metes infi delià hui? feculi me» rito infidelitatis exca caffe: ficut ait falua; tor:In iudicium ΕΠΙ, inhuncmuridüthn üt qui nó uident uídeat & qui uidét ceci δες RES Etipíe Apoftolüs ali; biait:C. uia non crediderunt ueritati,(éd confenferuh£ iníquitatí:mifit illis deus fpiritü erroris: hoc eft dari per/ mittit,quia credere noluerüt:quafifi medícus ínobedie/ tem egrum deferat, ipfe egrirudiném dícitur jplongaffe cum tota illius culpa(it, quía atidire contempfit. Ta/ men(i rurfus roget δὲ obremperet, poteft recipere fani4 tatem. e(LG uleftiinago vei.Imago expreffa fübftan/ tía dei,(icutfcriptü eftad Hebraeos. f 41 1Ho cim nofinct ípfoe pzedícamue/fed iefum cbzíftum ofim noftri Oui erri cómoda propria quaritnó chriftü, fed femetipfüm pra dicat,(icut qui fuo uentríferuiüt. g€[ Ώου autéferuoa veftroe per(ευ. Oruia ueftrz utilitatromnia procürá/ mus,exemplo chrí(ti qui forrná feri accepit,non gloríae necauariciz caufa docemus. ΔΓΕ τ, oeus d otkit o€ εὁπουτίο lucé fplédefcére.Hoc οδεύα οὓς inimicos ueteris te ftamétí:quiaa patrechriti eft dac,{ d["S pfe illucit(ii co:zdíbue πο«C. Huit primus in cordibus noftris p iefum chriftain, t nosaliosilluminarepoffimtis.|— : DE In faci in facie nü. y QiHonambu^. turpislucri gra pra— Per adulationé exci? calumnia hareticorü' i. Coi & Co.rc.d a€ n facte αεί(cfi. Cruz claritas€ in facieclirifti ma ior ᾧ moyfituel ín pfona chrí(ti nos homines fciétia illu/ minamus. b«p IPabemus aurem. Hic incipit oftendere quaretáta€ talia patiant: qa de hoc illis pfeudoapoftoli detrahebàt, c«CZ. be(aurái íft«c. Thefaurü gratia fpiri ealis in fragili corpe baiulamus, inj etía . cüalios fanemusipfi aliQties infirmamur, ut qd facimus nó no ftrz uircutis,(ed dei e(fenofcac. o([ 3n omnibue tríbulat(oné patímur zc. Perfecutio né qdé patimur, fed . Ὁ folatiü futurz fpei, " n6 anguftiamur fed amplius delectamur, ei Zzipozíamur/fednó eeftitníimuripfecurioné patimur, Eccede& op p:obrtis,fed diuio nó Gefolamur auxilio. f«Libecimuri fed no: pimue. Ví.pad defpe rationé uite uenim?, fed nó morímur: fed δὲ(i morimur nó perí mus.$ 41 Sép mo:tí fícatíoné íefu cbaifti(m cope nfo círcüferétee 4£, Per tribulatione, fi&alibt ait:Cruotidie tíam:ergo fi cómori/ mur ínat, δὲ cóuiue/ mus, ΠῚ αὐτῷ nolüt cómorí,nec cóuiuent, b 4rGup eri noo q νυ m mocté tradi, mr. C uadiu fumus in corpore.{4Γ 520) pter icfam;:vr c vita íe; (u manifeftet τέ. Non ppter opa mala, fed peter corp? ei?,id eft ecclefia patimur, qd? paffus eftille pro πο”. bis atuita ci?,hoceft aterna manifefietur incarne noftra mor; tali,ut poffit fieriim/ t.Iob,s.a mortalis. Nondü ent apparuitin nobis qd erimus. k[rgo Πολ ίπ nobís opat«C. Nunudin nobis femp crit mors& in uobis uita& fatu»--:animalecorpus quod dei quodámodo manu dícit cffe ra& piis: 1[ leabéteea(it cde fpírítüfideítC. Increpat— plafmatü, hoci i eos q falfisapfis crediderüt:idcírco Pauli paffionib?fub iacere quia fidei mioris fit. Si ergo p fidé tribulari nó pof fit,ccontrario oftendit fe propter fidem ralía fuftinere:il/ los uero caufas odij no habere p adulationé atq diffidiüi Vndead Galatasait: Ὁ αἱ uolüt in carne placeretantü, Gal. 6.€ ut crucischrifti pfecutioné minime patiant m qp£redí^ di ppter qo locutue fum«C. Hoc teftimortio credere fe pro bar Sieinilleideo qa credidit loquebat: nemo eif fanae méti$ alteri affirmat qd' ipfe nó credit:ergo& nos σα ἴσαν mur inquit credimus: qui etíam propterea tribulamur. n&rSxdíéteo qiti d fufcíraaít íefum«C. Firmiter tenétes Πᾶς f.déa qua nec morte diuellimur. ο&[€t noe cá fefu fu, fcitauít zz. Sicucillü fufcitauit δὲ nos,fi pro eo morimur. p«Oa ppter vos. Oiaideo patimur qa fideliter ue(trà faluté quzrim^& optamus, q«L Cit graab6dáe pmlrog: ᾽ morímur pueftrá glo £ommes * in facit chrifti íefu.Habemüsautem thefaürum iftam c in uafis fictilibusut fublititas fit uirtutis dei: δὲ no ex e nobis.In omnibóüs tribulationetn patímur:fed non an e guftíamur.Apóriamur:fed non deftituimur.Perfeav. tíonépatímur: fed non derelínquimur. Humilíamur: t fed nonconfundimur.Deijcimür:fed no perímus.Sem ς pér mortificationem íefü chrifti ín corpore noftro cit/ i mur propter icfum:ü δὲ uita iefu manifefte£ incarne k noftra mortali. Ergo móts in nobis σραξ: uíta auté irt t uobis.Fabéntes auté eundé fpi fidei:ficut fcripti eft: » Ciédídi propter quod locut? fum:& nos credímus p: spter quod& loquímur:fciétés qm quí fufcitauit iefum: ὁ ὃ& nóscü iefu fufcitabit,& coftituet uobifcii. OO mníáem 4 propter uos:üt σταεία abundás per multos ín gratíarü c actione abüdetin eloriá dei.Própter qd' nó deficim?. e Sed lícét 5 qui foríseft nofter homo corrüpat: τῇ[54 int? eft renouat de die ín dié.Id&m qd' in priti eft moy. » mentaneü& leuc tribulationis noftra:(upra módá ia F fablímitate ατέτη οἰοεία pódus opat in nobis: nón contéplantibus nobis quz uident:fed quz nó uidentur.Quz ei uíden£,téporalía funt: quz auté non ui; denturxterna funt, Ca; V. 5 Címüs em qm fi terreftris domus noftra huius: habitationis diffolua£:quod zdificationéex deo 4.Ἀ. 7 habemus dómí no manufactá:fed aterná in coe »lis. Nam& in hócingemifcimus. habitatione tioftram ς qux de coclo eft fupindui cupientes:fi tri üeftíti& non ο nudi ínueníamur.INam δὲ αὖί fumus in hoc tabernacu ᾽ lo ingemifcimus grauatí:e o quod nolumus expoliíari, ξ fed(apueftíríiüt abforbea£ qd mortale efta uita. Qi: s at efficit nos in hocipm de?q dedit nóbis pign? fpás. MOL: Audentes .€ut ad Romanos ait: cüferentes:ut δὲ uíta íefu mahifeftef ín corporibus no» v ftris.Sempérenim uos qui uiuimus ín mortem tradi; . pód?íeruás metapho : ráftathera:uel qd tri? . piti fublimiraté glo; ^ Y« 186 oréplátib? no απ ucl paffióib? uel : códitióe natura fuc» um fpiritale fiet,perfpiritum. b«ΓΙ za bocíngemíícin?«€. Gemitus hic;p laboreaccipit:qa ci gemitu laborat:ficut& partus r|labore ponit.Ad hoc ergo laboram? utilla fupindui mereamur, c«[Sítfi ve ΠΗ τα nudí iueníamur. A fide uel ope pietatis. o«['IBá - td(iue ín boctabertaculo(naemífcím? grauatí eo! qno» lumtue ecpolía.tc, Nà quiui inuenien£,hoc laborabüt ut nó expolient ab igne cü peccatorib?;cü oia ceperint οἷο) méta cófumi:fed ut cü iuftís immottalitate fup indui mé reant.€«[ Cit abfo:beat αὖ mo:taleefta víta. Ὁ d'abíor bet nó apparetcü(it, ficat ferrüi(i mittat in igné manen? te ei? materia totü fitignis τη δὲ fpledoré& caloré ipfius-' ignisaffumit. f[Xu aürefficitnos in bocípm οι”. Dei .-hoc dicitfacere, ne cui impoffibile uideretur. c«p ui oedítnobío pígnue fpírítue. Ο uinobis dedit pignus fpi/ ritus utfciamus quia cemplü fui fpüs perire non patitur. ᾳ Fr. gfartiactíóeo εξ, Hüc fenfü habetxut p multitudinécredty(ἃ d tiü ppter gratia abüdanté:S grarü actío abüdet in gloria..dei. r 4ΓἼδτοριεῖ αὐ nó oeficimus. Propter uos&.ppter. glorià dei in oib? tribulatióib?& opprobríjs nó ceffam?, e«L Ocd lícet(6(οτί eft nf bó coorüpat«€. Licet corpus paffionü iniuríjs cor, rumpat,anima tfi ρε futurorum quotidie cófirmat ad oia fufti, néda,. t«23 íd οὔ pfis eft cc. Prafens cri bulatio'intolibet tpe pfeueràás,ad cópatio/ néiméfzegfiz«terna breuis δὲ facilis eft:fi/ Exiftimo em qd' non Roma$4 füt códigna ραί[ιδες huius tpis ad futura "glorià, v«Γῶυρια mod( ín(blímírate, Q.uía nulla cópatio póteffe. x€£terui οῑδείς pondue opaf ít nob. Q. uia illud leue p dixerat,ideo pofuit ᾽ bulationü pód? quz fupra modi funt in riz aternaiperficiat,. bío d vident«C. Deus fibilib? necbonis mo uemurnec malis qa. ἨΛ utragfiniüf, Ca. V} ξιαιυϊεῖαα. Hl fiterreftrío o0 Ὁ mue noftra τζ, Ὁ σαί! aliqs εἰ ἀϊκίει, αἴ πα c» rít cü(cià me effe mor talé:ideo refurre&ío/ τος iduxi.Dom* nta inqt terrenü corz pus,in din hoc fzcfo. adhuccorpafr habi» ται: ante aduentüi ΐ ίνα e ra o ME Rer re RENE ΙΑ» να ον) η ον Ro^.«,οὧ-Ὁ rit diffoluti, coclefté incorruptione ex deo corpe reuiuifcéte fu/ mem?. a«E Poinfi δ manufacram«c. C) uia DM --2'“- σὺ€ n3 73 If TM t4) σὺ«»ν-- ὦ’.-“ὦ 4—o——-— ὸια£u. LL o£ Au dinis 4 3 ἐμὰ F ἢ im ipf yy Toy f Uis|: o ki| Va| lies du[| uml hij| ti, du". Wis|. di|. (ny t a[ i| hi πα pj n| dg 1 Vg img| mi id, by Du ur uti "m flftdu dit jor! eiat wid ἀμ ΠΝ iru yr lt αἱ iat c writ in d τ qp it vi (A δαν ONU INI PIN uwteNPEMEEN jn fecundam ad£oiintbios 8€ 2Wuderites igitur femper ét(centes. Ideo hoc auderh9 - petere:quia ζαία in corpore fumus ín πάς uita, incertis factamur euentibus,finem noftri exitus nefciétes, Cum αὐτὸ excefTerim? e corpore, tunc fcirnus nos ἀῆο propin quare: qi aduerfíis δὲ incertis(amus feculi moleftijs li/ fürus(n boc co»poze/ percarínamuüra vomt/ ἡ AMidentés igitur fcmper& fciétes: quóniá dum fumus nondü fpecie poffide- ἑ rnanifefti fumus.Spéro autem& ín confcientijs ueflrís mus.Audem?auté&& tsanifeftos nos elTe:[Non(εδω commendamus nos. cófenrim? δὲ prorfus hocaudenteriegim?;! uobis. fed óceafioné damus uobis οἰοτίαπαϊ pro nobis: ficutalibiait: Diffol/ m ας habeátís ad eosquí in facie eloriantur,& non ín cor».. ui& cum chrífto effe, multo magis melius. ὁ d€-Situ€ enitn mente excedímus deo, fius fobrij fumus. cQ Z»agíe percgrína.? uobis. Charitas em Chrifti urget nos aeftimántes hoc: ."quoníá fi unus pro omnib? mortuus eft, erco omnes mortui funt.Er pro omnib? mortuus eft chriftus: ut& cari, S€LÉtPit/: τἀ μίμμπε ίαση nó(ibi uíuant:fed δί quí pro ipfis mor; tía co:pe.Bri ait, pere: grinaria corpe: quia adid(umus iterü re^ entes εἴτε ad oominü. - Quand creatori fuo.: tuus eft δὲ refurrexit. Ἱκά ο; nosexhoc neminénouím? nullacreatura Πα’,(Fm carne, Et fi cógnouimus fcd'm carnem chriftum, fens: fed nos quodà/ modo tncilli magis r fed nuncíam nó nouím?,Si quáergo in Chrifto noua , cteatura,uetera tranfierüt:ecce facta funt omnía noua; prafenisenimas ,ut etiam perfecti, cuma Z2... 9. ὧν- qr fu llc em en) fagiit 2 Ο míadutéex deo quí nós recoalliauit fibi per chriftá: tate(cíuncti. Siue qd? A KL: ἂν ti (ο nos,deoprafen— teserimus,quia fecundü illum abfentes εἴς πα Ὁ ροῖ/ fumus. 64}&tídeo contendínue fiue ab(entee i fiue pae/ fenteo placere illí.lam modo tales effe a&tu conamur qua les futuri fumus in regno,natura incortuptibili fine du' bio€ perfecti. Hoc dicit:qpdiu in müdo pofiti peregrina; mura díio,conuerfatione bona id agamus:utei in futu; to placere Gpexcefferim? e corporc, ibialiquidoperantes dei pro» mereamur. f 4f€ ifie em nosmanífeftarí opozter afi rri» buttal cbzífti.Pro magnitudine potétiz fedentismagnitu - dotribunalis,& terror iudícij eítimandafunt. σάξ Cit - referat vnufquí(as pzop?ía οοἸροτίο prour effi! fiue boni! fiue mal. Quia derefurrectiois tépore fecerat métioné:. uultoftendere animà oiia per corp?operatà fiue bonü, fiue mali. Venitead mebrdicti.Ei:Difceditea me male: di&i. b 4T&cíétee Gtímozé ofií boib? fuadcm?«€. Scietes quátus metus fit diuini iudicij, homínib? fuadem? ut ea ueant:deo auté manifefti fum?, fi nó& nos formidam?.. íQ[ Spero auté et(a cófcíenráe veftrío matífeftos noe effe. CEuis male uobis fuggeftii(it denobis: puto tamen qd? nó recipiat con(cientía ueftra de nobis aliud fufpicari d$ nouit:nec poffitalijs magis fídem accommodare d fibi. &4[ 186(teri comédam? noe vobío. Ὁ uia fuperius dixe/ rat:incipim? nofmetipíos cómédare. 14T«^ed occafioné oamue vobíe glozíandí φ ποῦίο, Cotra pfeudoapoftolos, quíprimü per detractíone odium εἰς uolebant inferere: uteis fides facili? haberct, τη 4Γ Cit babeatíoad eos d(it facíe clozíant/et nó cozde. Vt habeatís ad eos qui ín carnà libus,& in uifibilib?& nonin cófciétfjs gloriant. Oruid refpodere potcítís cótra ea qua de noftra obtrectatione confinguntzutetiam fui cordis teftimonio, reuincantut, poffumus: non ut quídà putant:quia poftea fn«T Cíueením mente excedit? oco. Si inquit fenfu pro^ prio,recta peruertim? in αἰτία, ipfia deo excidimus,atg alienamur ab eo.Si aute integre fentímus& fobrfjuobis fufficit noftra predicatio. Dicebant ením de illis,fi eor efIecmemoria corá deo, ΠΠ talia paterenf, Q.uidam aliter dicunt: Siue in ectafi(um? deo, fiue nfo fenfu loquimur πο to pesqini mur. in hoccorpore;peregrínamura dno. Per fidem ein am seen. odr κως for quíaadhuc nofum? γης T--. Wuglumus vobie.Siue in hareditate parer; Dülatmus,X nó per fpecié.Audem? auté δὲ bonáuolun: j56i,ecs oocer uos; ROGA AED ergo ctatem habemus máoís peregrínari a corpore δὲ prafen P AT ξυμ πδερίαι nó debem uius o, eI jeg ile-.(2.''(θ οί verger noo. Ne M M MEM ο efleád düm:& idebócontendimus fiue abfentes.fiue v Rd eite δες curare:;fed Bee t prafentes placete illi.O mnes em nos manifeftatíopor:. quatenus uicem eius artfs cotenti, defyde:.. ,. TP Πρ τρίρε γε ΒΗ ΓΗ ία. ἵερεέπάργε charitatis riumomne&ftudii? tec ante tribunal Chrifti: üt refe ac unufquifag top na ideft ut pro eiuscor/ perueniédi adpacria. b corporís prout ceffit.fiue σου, fiue malum. Scí?ntes^ pore patiamur, qui habeamus:quiafide— eroo tímoré domini homínibus fuademus:deo autem, mori pro nobis mor» adhuc fperamus, δὲ o te dignatus eft. quoní3 fi vnus;p om^ - Dibüs to:tuue efti εν’ $0 oinnes moarüí fonts εἴ pomibns moztuus eft cbziftus. Solus ία». uentus eft, qui uc im immaculata hoftia pro omnib? qui erantin peccatis mortui, offer retur. Γά Ciretquí viuunt/ íam no fibí ví/ uant. Ei debem? uità nofirá,qui illà in om» nibus fua morte fer/ uauít, Si quis ergo fuam poti? d; dei uo» luntaté facit: fibi ui/ : uit,non illi, Vndeipfe δὲ deditnobis^ uult poft meuenire,. git. Deabolitione ueterü,€ renouationecreaturz, “δὲ recóciliatione noftra ad deum per drim nofirü lefun Chriftum. ΤΕΓ Ντο ποο ex bocniemínem noüíimus(cóm. ' carne. Id eft carnaliter círeumcifum,& carnales cerimo nias fernante, X nuilius ueterum imitamur exemplum. Y«£tficognouimue fcói carnem cbzíftum/fed unc íamg not rioutius, Cognouimus inquítfcd'm carnem Chri^ ftum: quando maledíctum factus, patibulum crucis pro noftra falute fuícepit, Nuncautem non itacogno/ Íciímus:non enim eftiam paffurus pro nobis, qui(emet proomnibus δὲ mortuus et,&refurrexit..— Aliter: Etfi cognouimus chríftum, cum adhuceffemusfecundum carnem:fed nunc iam non nouimus.) uia eis exempla ueterum proponebat:aít Chriftum carnaliter circum, cifum cum iudzís omnia celebraffe. Séd nunc iam ifta non nouimus: quía poft refurrectionem eius, ne^ uumeítteftamentum. Aliter: Qiuiinfirmi funt, αν naliter credunt Chrifto: perfecti uero intelligürit iam pott réfurrectionem nihil imbcecillitatis in eo effe car/ nalis. Εξ.(SO íqua ergo íncbzífto noua creatura? vetera tranfierunr:ecce facra fünt omriía noua, Si quis cre^ αἰτίη Chrifto,noua eft creatura: intelligens uetera, fuo tempore fuiffe diftuncta,& amodo nouo more uiuert/ dum. y[£mníaautem ek Όεο. Qruía etíam pracepta innouata funt, tamen& noua δὲ uetera ab uno déo pro diuerfitatetemporum funtdifpenfata. 3«[&»uínos recócilíauít fibi. Quia peccando fueramus ab eo auerfi. 4«δε, Pe Chritt doctrinam, pariter δέ exemplum, . B 4 Etdeditnobís ἃ«[£itinantesboc ui: abneget femctipfum fibi, c, e Led εί d pio ípfis moztuue eft; et refurrexit. - Propter calumniam,femper mortis refürrectioné adiun D ΄ -dominusait: Siquis Maubureid Leuí.26.b Cokz,b Aplfo: Qr uía in ipfo Leuitt1,et.3, Tob,12,e aq[£t vedítnob(o mínífter(um reconcíliatíonío. Vt& nos alios reconciliare poffimus. b€«[€»uoníam quidé ocue erat ín cbzíftor mundum recocilíane fibí. Tribus modis in; effc deum legimus:Scdm infinitaté omni creatura:ficut ipfe dicit per ,ppheta: Nónecoclum δὲ terrà ego impleo?. Scd'm fanctificationé δὲ peculiaré inhabita a;" 21.* E P*- s BIET ΄ νε. ἘΣ tioné in fanctisiuxta b& dedit nObís mínifteriá récondilíationís.Q uóníá qui illud: Et inhabitabo« dem deus erat in chrifto mundá reconcilíans fibi: nón ínillis,Scdm plenitu dinem diuinkatis in. ὃ reputans illis delicta ipforü:& ρδίαίε ín nobís uerbum r reconciliationis. Pro chrifto ergo legatione fuàgimur ε tancg deó exhortante per nos. Obfecrámus jp chtifto, Chrifto:dicente alibi -. v ait: Portate dei in corpeueftro:ficut ille fe ab oib? pati«ΟΡ blafphemari:& ἐῇ in prafenti uita ingratis etiam fua be/ neficía nó denegat. e 4[ 3nmulta patíétíai ín tríbuiatíoní bue.Ofis lefio,tribulàtio eft. t€[ 3n neceffitatíb?, Oe qd neceffe eft,feramus ut neceffe eft. νά 3n attguftijo. Anguftia,eftoisegen carceríbua; ín(edítíonf bueiín labozibus.Mia/ nuum,uel difcurfuij, Y«Γι vígílás.Non min? métis, d; corpo; ris. 54η(είἰυπήσ. habitatomis plenitu/ Ape ro fa:». MNotandü ieiunia.cü do diuínitatis corpo; s recocilíamíni deo.Eum quíno nouerat peccatü, p o^: uirturib? numerari, rali, munda ΓΡ t bís peccati fecit: ut nós cfficeremur íufticía dei in ipfo. 8. GL Sncafttareiita ciliansfibi. ce flou ai n eft uera caftitas, quz reputans íllís oeffcta. ὦ Díuuàntes autéexhortamur:ne Ca.|. VI nec mente polluitur. iplozii.Hoceft, ρετίο κ inuácuü στατίᾶ dei recipíatis.Aiténim: Tem» ὃ€L3nfcictía.Notan lam fidé cognofcens,! ερ 2 dum ο(ciétía(it ínter ot(£t pofuit írmobía μι:.&À pore accepto,exaudiui te:& ín die falutís ad^: fpecies uírtutum. δυῦ recocilíaríofo τῷ, αι iuui ἐς, Ecce nunctépus acceptabile:eccé nuncdíesfalu^— c4L3nlongantmítate, Vt.pchrifto nosrecó 5|.-. inidatiBsullam offeníioné Ph Id€ fuftinétia longa. cui?chrifti uice legatí* minifteríü noftrü: fed ín ómnib9 exhíbedm? nofmet^— nulliybis nris amari fum? dei, e([£ andi oeoerboztante pnoe, PIOS ficüt dei miniftros.In multá patíentía, ín tribulapeccatü fecit.Scmil/ ἃ tes.Sicut eoéntesmultos autem locapletantes, Tándg tudíné generem?:& dicat de nobis:Fau Ideftnóex nobis lo/ ὃ tionibus;ín n&ceffitatib?,in ánguftijs.ín pldois, ín carce esed e uimur,fed ex deo.;: ος 9 ον. ti defyderiü. eq[3u FAL bfecram? p cba 2 tibusin fcdítionib?;in laboribus,in üigiliis, initunis. e Dudienüe fto/recócilíamíntoro.? In caftitáte;in fcientii,in longánimitate.ín fuduitaten^ nos όν qva o didi pores? fpirítufanctó,in charítáte non ficta, ín uérbo ueritatis, ar nibo precamur, fed ,ppter f ín uirtute dei: Perarma íufticix ἆ dextris& a finiftrís, nobis uolum? facere, dad pro nobis Paf^* pér oloriam& ienobilítatem, pérínfamíam δὲ bonam JR άσμα” ipfum, récóciliemini f famam. Vt feductores δὲ ueraces, fict qui ἰσποιίδξ— re& ueritate, g[3n ο ον seen v cognitiquafi morientes, ecceuíüimus:urcaftigár&:— Verbo vertratío.ldet, fi, g«L£umdnóno^^*& ificati.Otafi triftes, f 3 in ybo chri(ti:(iap:e ucrat petii pzo ποδία.» non mortíficati. Quafi triftes, femper autem gauden^ proferatur& uere;ne fiat de ueritate men; lud:Chriftus q abfqg. n;; daciü. b«[ 3n vírru; peccato erat, p nobis. nihil habentes,& omnia poflidentes. Uo τε οί«t. In ytute dei, dicit factus peccati:: iod Osnoftrum patet.. fiuelegis, contra dia/ quía pro peccatis no: bolum dimicemus,: ftris mortuus eft: Pater ἢ nobis Chriftum, quí peccatü neíciebat,peccatü fecit; hoc eít,ficut hoftia;p peccato ob: lata,peccatü uocabat in lege:ut in Leuitico fcripti eft:Et imponet mani fuper caput peccati fuí: ita& Chriftus ,p peccatis noftris oblatus,peccati nomen accepit. bera oe efficercmur(μία oet irípfo.Non noftra, nec nobis, ; fo2iuuantesauré τὸ, Verbo uosadiu; Ca.VI uantes, k[Bc ínuacuái gratíá oeírecípíatío, Inuacuü gratià dei recípit, qui in nouo tefta; : méto nó nouus efthoc eft, nihil in illo ρῆςίες L4 Alter: Z pe accepto exaudíuí tezc. Acceptü cépus ad exaudiendü δὲ ad faluté miferandü, in hac uita prafenti eft:ficutait faluator: Ambulate dum lucé habetis:neuos tenebra cóprehédant. inf£cce nunctépue acceptabile, Sicutalibi:Dum tépus habem? aít, operemur qd'bonü e(t.Dies aute ideo dicitur hzc uita:quia ad operandü eft apta:& cócludit nocte iudicijquaz dies tenebra erüt pec catorib?, nó lux,in quaíam nemo poterítoperari.Eftatí quoq affimila£ hoc tépus: ín cui? cóparatione,formica dici£ hyeme fperareuenturam. n«|£cce nunc oíeefa/ lutío.Modo folà poffum? inuenire(aluté:quia iuxta pro pheta teftíimoniti,in inferno nemo cófitebit. o ϐ[Ίβειπί níoantes vila offenfioné«£C. Nemo a nro offendat exéplo: nenó tam ΠΟΙΕΙ͂ uitium putet effe, legis, p[edín omnib?.Non in aliquatis. q€[£€rbibeain? nofmetípfos. Oines auté huj? cauíz ín nra funt poteftate. rf e»ícut ocí métíftros. Dei minifiti, de debet, prout poflibile eft imitari,utex actu cognofcanf dei effe cultores, Vii alibi í.«Γ Zi vextrío εἰ ἃ Πη τίσ. Nec profperis eleemur,nec frangamur aduerfis, k«[[ver alozíà et íanobilítaté,Glo ríam uirtutü,X ignobilitaté carceris, Le[ Ἰδοῦ infamiam etbon3 famam! vt feductozeo er veraces. Ab alijs ut uera/ ces laudamur:ut feductores ab alíjs infamamur:ficut& ipfefaluator appellatus eft a iudzis feductor: quz om nia zqualiter ferimus, ne extollant nos laudantes, nec defjcíant detrahentes: quia neceffe eft utramqp parté ali^ quando mentiri, Vndead conícientiam redeuntes, non debemus alijs magis fidem accommodare d nobis. m. 41 Sicurquí(gnoti er cogníti.1gnoti perfidis& ingra/ tis, cogniti a fidelibus& iuftis. n«[£auafimozíentco: et ecce viuímus. Hoc eft, τ: δα mortem peruenientes: ficut quando lapidatus eft,& mcrtuus aftimatus fur/ gens docebatin ἰγῆτῖς, o 4 Cit caftígatí er non moztifi/ catí. Caftigans ca(tigauit me dominus,& morti non tra; diditme. p q[p€uafitríteo/femper autem gaudenteg. Triftes feueritate uultus: corde uero etiam in tribulatio; negaudentes. 4 4 Sícuregentcenmultoe autem loci plerantes. In hoc ipfo quo nobís egemus, alíjsabunda/ mus:;dum per nos eleemofyna fiunt:(iueterrenis egenz tes,alíos bonis codleftibus facimus locupletes. Simul ανν tendendü, quó omnía quafi pati fe dicit: non tfi pati,ut oftendatí(ta efTe, quafi imagines paffionüi,ad cóparatío nem premíj(empiterni, τ 61 75 απ; nibil babéreoic orfiía poffídentes. Sicut ait Solomon, eius qui fidelis eft totus müdus diuitiarü. Nam excepto qrofnía noftra deifunt: nemo plus habet,g qui nulli? indigecille yo nihil eget, qui prater tia. ΧΑ 3n plagíe;ín «κ Tn, "i ley ιν ΠΥ Τὴ mp ith id s f Κα πια ῥα| fiy| E ilii (tit Att [n| ontadi ΠΠ Jem Viti t din (Opus au Wet 1 Wr Ρον jn fecundam ad£ozintbios à qui prater necefTaria nihil requirit;- Ὡς feparatióe fideliü ab infidelibusi& quod omnes faneti templum(int dei; Δα C enofftrum patctad voe o cozíntbi:coanoftruu dila &atuin eft, Ita fumus ueftro profectu puocati, ut tacere pe; nitus nó poffimus.Profectus«nim diícipuli, aperitos. ma gitiri.Etcor dilatatat,' &pamplificat, id eft fa/ it fenfibus abundare 8 Os nófttumpatetad uos o corinthijicornoftrum dila » tati eft. Non anguftiamini ín nobíssanguftiamini au. illi deus latitudinecor€ ten ín uifceribus ueftrís.Eindem auté habentes remu dis,ficut arenam ma; ὃ perationé:tancf filis díco;dilatamini& uos. INolíte iü Sicut de folomone(οτι ptum eft. C.uia dedit cis. b«L'f6anguftía ihíniínmobísjanguttía* um ducere cá infidelibus.Q x ením participatio iu^ ftícíz cà iniquitate:aut quaefocíetas lucí ad tenebras? fermonisanguftiaifcd 5 sait couétio chriftíad belial? Aut qux pars fide quia ualidiorem uos li cü infideli? Qüi adit cofenfus templo ἀεί aum idolis: máíníauté ín vífceríbua γε[τίο, Non ex nobis non poteítis audire do Done εκ τα εν i Vosem eftis téplá dei uiui, ficut dicit de?;Quoniám in bis caufa procedit ani} habítabo ín illis,ét ínambulabo ínter eos;&&to illorü guftie, c QT&andem. Stem babeytee remp.» 9€?& ipfi erunt mihi populus.Própter qd exite deme A3. VI$9. 165 rentes abdicaucrintinfideles; me patrení habebitis fem; ΟΠ piternum. r 4Γ£»ícít oie omnípotens. Addi ditoipotés,ne cuii mpoffibileuidere£. Ca. VII Έ]ο ergo babentco pzorníffionce cbariffimi: Τὰ. .tás& tales prorníffiories habétib?,quato ftudio inundanda eft dotnuf taléhofpitem receptura: δὲ dei filij quo de» bent patréin oibus.id: fticie cpibus imitari. t([25»undcitius noo ab oí ínquínamento τσ fptis.Inquina: métum carnis eft ασ per carne admittitur, δρῦς uero, quod. fola: cogitatione peccatur. Y ΕΓ]»crficientee fam. ctíficationem. Τῦς erit perfecta. fanctificatio,. fiutraqi munda ferué: tur. x αγ 3n tímozécon i doy qe ton Po de. Oeí.Noninlaude ho^ serariont. Si eundem. e dio eorum:& fepararmíni dicit dris:& immündü ne teti s ueltimore;... inueritis laborem. P gGeeieice προ MAS εἰ α, 8” ρίξε ποῦ, Ίβο». Δυεκοπεῖ ταηιῦ, qui 4 5.^0 X ego tecipid uos:& éro uobis in patré: C uos TIC τ απο Au tum dicere poffumus*€titís mihi in filios,& filias:dicit dris óipotés. Ca. VIL ριεανοά αἰείπειια, ἂν» capíatis. να ἴησ oíco/oilataminf.c νοῦ, Ο ταῦ filij. meo. exéplo dilatamini:ut e maiora recipiatif. Siue dilatari.. e€]"IBolíte fucum oucere cum infi.{τ dico» Praediximus em dd ín cordibus noftris eftis delíbuo. Nolite illis co:, ad comoríendum& ad conuiuendü: Mülta mihi fidu ᾿ε ca eftapud uosimülta mihi oloríatio;p uobís. Répletus fum confolatione:fupérabüdo gaudio: ín omni trí bulatione ueftra. INám δὲ cum ueniffemus in macedoiügi, ucl aequari: quía iugum fimul. nontra/ hunt,ni(i pares; id eft: polite pfeidoapofto/$ lis feciari, uel his qn. ἢ As érgo habentes promiffiones: chariffimiz mündetnus nos ab omní inquinamento car ν᾽ ἢ πιο δὲ fpüspérficentes fanctificatione in ti^ facerdotesin doctrina. ἡ note dei. Cdpite nos.Nemíne lxfim9:némíné corrupi exemplo fuo pracipit 2 mus, nemine cítcüuenimus.INón ad códénationemue. ue quod uiuimus,ut . exemplü noftrum te^ neatis, 5 4] qIHemínem co:xrupimus. Mala do^ é&rina. 4«['flemíné círcüuenímue. Vt eius. aliquid tolleremus.. b 4 IBonad condem/ natíoné veftram oíco« *(*:edíximtie em«C... N6 me excufádo, uos: tales expono: non efitpoffum de uobis hoe fentire quos. diligo,ut: fuperius. commemo» ídolio recumbebant., íam:nullam requiem habüítcaro noftra: fedótmnem— rau. c ΕΓ 22ulra f«LOur enim partíd.| tribulationem paffi fümus.Fórís pugna: intus tímo-—'mibí fiducia efr apud patio íuftícíe c ín(quí κ κ: 4 p vos. Multà mihi Πάω tate:aut ἃ focíetae luci. Fe Séd qui confolatur humiles confolatus eft nos'de/^. cian dediftis loquen7 adtenebzaecNulla fir. us ín. Aduenar εἰ, INon folum autem in aduentu , cius, fed ctíam ín confolatione; ín qtia confolatus eft: mn uobis, réferens nobis.ueftrum. defyderium. ue^ ftrum fletum: uéftram amulationem. pro: me- €ut neccü tenebris. lu. €i. Simul oftédit nemi: nem poffee(Te iuftum & iniuftti: ualdecótra gia: exépla proponés; ο« Cucauté conuen tio cbzíftiadbelíalzaut——— E; que pare fídelí cum ínfideli?Penitus illi nó poteft conueni/ te. Inbelial autem diabolum; fiue antichriftü in uocabulo: idoli nominauit.. b.€T€» uí auté cenfenfus templo ocí cá ídolío: voe επί eftío templum veí víui.Idc!a ipfos homi nes dicit, qui idola colunt:quía templa funt damonum:fi/ cut iufti templum dei funt.{ 4$oícut oícít ocue quoniam (nbabítabo in(lllo. Cum δίῳ(it deus: tamen in illis pro^ prie habitare fe dícit:qui eius gratia; perfruütur:& qui mii dum ei praeparat fuí cordís hofpitia. k 4£tíntereos.am. bulabo. Omnes eorum fenfus obtinebo;uel percurram,. 1 4 tero(Πορ Όευο. De? enim naturaomniü eft;uolun/' tate paucorü,nó em eft deus mortuorü fed uiuorü.m 4Γ t épfi erunt mibi pplus. Ο. αἱ uolütate ferui füt nó natura tàj. tum. nf Topter quod exíte oe medío eoaum:« fepara; mínídícit ofie.Actu uel conuerfatione uel familiaritate non loco. ο([£tímmundum non tetícerítío. Omnis qui pec/ catimmüdus eft:immüdus em apud ἀοῖ ofüís iniquus; p«L£tego recipíá vog.Si uos illi eiecerint. q€[. rero γοδίο ín ρα τ voe etítío mibi in filíog vfillag.Siuos.pa & di:quía in omnib?obe: diftis,fiue quia multi: mea nobis diligi non ignoro. Ὁ«T ια mibí clozíatío p20 vo^ bíe. Apud alias eccle fias:deueftraemenda tione miht applaudo, e Qepletue füm confolatíone. Poft multam τί ita ut magis: ' ftícia.Siuefermo mihi fuppeditat confelationé, ueftro pro: .uocatus exemplo δὲ profectu... f. 4Γ&Superabundo ασ’ dío:(i1 omní tribulatione veftra. In omni tribulaticne ue/ ftratantum gaudeo,ut obliuifcar omnium preffurarü,-' e« Ham« cum veníffemue(η macedoníam: nullam γε quíé«c. Oftendere illis uult quantam preffuram magnita/ do gaudij fuperarit.. b«[ ed omnem tríbulatfonem paffí fumus. Nullum genus tribulationis experti non fumus; {- 41 ξοτλίσ pugne:íntue rímozce. Pugna contra infideles; δὲ timor de fratribus falfis:fiue timebamus ne fcandaliga^ renturinfirmi, κ.«[&ed d confolatur bumílee τος eft humiliatos paffionibus δὲ afflictos..1.€[ 3n aduentutíro 7Bon folum cc. Non folum quia defyderatus aduenit, fed etiam quia illa hunciauit:propter quareius maxime: expe/ ctabamus aduentii, i 4| 3n qua cófolatue«c.Poft[νά qué jp uobis nobifcü habebat, n«[ Referéo ποδί«C. Pro nofira cétriflatióe:X quoriidà peccatis. o€[ εἴτ etmuld tioné zc. Quuiauicermea aanulati etis dei emulatióe pecca : tes,[ως τὲ d Kommen. b fes, fiuetriplex eft emufatio aut imitatióisaur inuidizaut de qua agit in prafenti. a 4Γ 3ita vt macíe gaudcré. cuia Οδ mó correxiftis uos fed etia ampli?jpíeciftis. b 4 ισ ἡ πᾷ τή cotriftaui vos in epíftolamo me penítet.£ tfi peníte tct vídeno qaod(η epíftola(lla«C. Et fi me poenituiffet,co quod uos durius cor^ típuerim: tarné uefter Σε εἴ q εἰεῶ eft fcripfi:neq effi p me hac fola emtdatg ucl correpta eft caufa. ἃ 4€cd ad manífeftandafollícitn) dinem«c. Ne putetis nos aliqd poffe latere,dum pro uobis fumus nimia cura folliciti. r 41 3dco quoq cófolatí fum?. Quia uos caftos pbatis effein negocio.& 4Γ 3n confolay tione at noftra abun; dantítie magíe gauífi facicprofe&us,utnon. pitá ut magis gauderem.Q uóniam δὲ ficontriftaniuos—(omit In bocastam mepomniat:quafifi jn epiftola,non tne pornitet.Et fi poeníteretuidens qd'— pliusgratulati fumufs dicat medicus, etiam fi doluiffet mihitam—€piftolailla,& fiad horam uos contriftauit: nuncgau quod ita a uobis titi (pis eft refe&i?, utntij ardenti me ufum effe deo:ion quía conttiftati eftís:fed quia contriftati eftís ᾧῷ ἀε ei?mente pofitis €auterio:(ed nüc ρα’ deo,nó quia doluiftif, c ad peenítentían. Cóntríftati ením eftís fecundü de: recedere. Profectuf qp Ρε difcipulori, fpirita fed quia dolorilleuo;? üt in nullo detrimentum patiamini exnobís.Q iem— lia gaudia funt magi, bis pfit ad falutem.— fece dum denim tríftida eft;poenítentíam ín falutefta— rorü- t«LÉtfíquid «p éotríftati er eftío apud ill oe vobís glo ': Η Wurst- nal fecundum oeurti;Non. t bilem operatur: fzxcülí autem trífticía, morté operat.^ riamefum.Q uafi pe fecundum fzeulum«.& Ecc& eim hocipfumfecundü deü contriftaríuossquan; τίν medicus agit; qui o(LCiría nullo oetrí/ uulnus ià prope fariaz teritur patíamíni ες ὃ tan in uobis operatur follicitudinem: féd defenfioné: ἐς biaais unáisibus ποδίσ, Aut noftrane/ 1 fed indionationem,(δά tíimorerm, fed defyderium, féd— fouet, ut facilius cav eligétia. Aut üt uenié/ teríj uftura fanetur, tesaliquéuetri dam s,&tmulationem,féd uindictam.In ómnibus exhibuiftis|,«Γήλου(um οδία, paremus.€ Γάθη^ uosíncontamínatos efTe negocio.loítür etfifcripfiuo;— fuect.Confufioneng ο fecatidá ου trí habet glia de profectu ftícía eft: penítentíam P bís:tiotf propter cum qui fecit íniuríam:nec propter eü Γά 3ta c glodatíono n falutem ffabilé ορε! 4 quí paffus eft:fed ád manifeftandam follicittudínem Πτα quefuitad títtime ratur.Eft e poeniten tia diabolica aduerfa t noftram quam habemus pro uobís coram deo. Id£o rítae factaeft.Dereb? iuftis,nó uanitatis,fed faludi: fiquisdebono s quoq; confolati famus.In cónfolationeautem noftra— ueritatis eft gloríatio. ope poeniteat, Stabílé operatür,ftabilé falute abundantius magis gauifi fumus fup gaudio títíquía Υ«Lt ντα cius abíidátíue(nvobíg t, (iue permanentem ρος t refectus eft fpiritus ei?ab oibusuobis.Etfiquidapud^ Omia uos affetuum nitentía. De propicia/ tu ein ipéccatorum,nó »illá deuobís eloríatus famn.nón cofufus füm:fed ficut— cius πιστα defyderác: ut oculi prafentià: au, debemuseffe ἔπε me, r ofnía uobis in ueritate locuti füm?:ita δὲ oloríátío no^^ τες fermoné,os collo τι, f eLSpciliattrl y ftra Quz fuit ad citi, ueritas facta eft.Etüifceraci?abi— quium expectet. ᾿ flícía nioctem. opera, s q[€uó ο ποιες turSaculitrftiiaet; dantius ín uobis funt:ireminifcentis omnium ueftrum— pemoze excepiftis di aut ἀξ amilfis rebus.; obedientiam, cio ο tímore& tremore excepiftisillü.— li. Obedientis fidele propríjs,aut dealienis non inuafis dolereue| 8 Gidudeo quod in oibuscófido inuobis. torquerí;Secundü de; iv defcripfit:qui enim ex Ca. VIII charitate obedit, εἰ» git. 4«[&audcoqó de alterius fozlicitate κ TO tàm autem facimus uobis fratres gratíam^ metcótriffare quedili um uero tríftícia eft:fi,€ ue fua, fiuealiena luge ᾿ recómiífa. ας«T£cce £f bocípfum fm oci ὃ tia gaudij ipforum fuit:& áltiflima paupertas eorum » ᾽ z]€ dei, qua data eft ín ecdefíjs macedoníz: qd?— opus cofido in vo» ín multo experimento tribulationis abüdan-— bío.Feciítis megaude τε: quia de obedientia veftra nid potui haze; córiftar( τξ, Hocipfi e abundauit in diuitias fimplicitatís eorum.Q üia fecun— fiare:& deminifterio quod modo factü eft, p uos docere: quid r tinterutrág tritici. f uoluntarij fuerunt;cim multa exhortatione obfecranb 4[ Ged ocfenfioné, Qruidi habet. fed ες(C9 10S gratíam& communicationem mínifterij quod » dü uirtutem teftimoniü illis reddo: δὲ fupra uírtutem— infetós., Ca. VII &amauté facímue vo bío Πο εξ, Caufam in cufationem: ingraco$ Πε ín fanctos. Et nón ficut fperauímus: fed femet; choat de collectis& ex aüt ατοολογίαμ, id eft ipfos dedetunt primum domino: deinde nobís fatiffactione pracepti fcilicet dicit.C;uidam— dicunt hoc loce, fed prapofitionem in fatíno effe fuper; fluam. Apud gracos uero confequentiam, ftructura εἴν fe fermonis.— í«['&xed índígnatíonem. Contra peccan tcs, non negligentiam. Καὶ(ΓΟ εἰ tímozem.Tímorem do; ni;nó fecuritaté,|.€f ed oefyderíum. Nó faftidium,fed delyderium noftri. m[ced emulationem, Contra pec/ «antes: ne ultra peccarent:nó remiffione. n.€[ cd víndí ctam. Non uenia nociuá:fed uindictam falutaré. o 4 32 oibue czbibuíftíe voe(ncótaminaroe effe negocio. Prob: ftis uosimmunesa culpa:contamínatus em authoritatem nó habetuindicandi. p 4Γ 3gif« Παρ vobío nio ppter εὖ quí fecit ín(uría;nec pter εὖ quí paffug eft. Non ppter eüq ὅτε fecit iniuria tatti, nec ppter ipfü folümodo ραιτξ fcripfi Pót& ita dici. Non ppter eti q excomunicauit: neg emplo eccfiarü illari eos ad pniam& elec: mofyná puocat,utná putaret fibi graue, qd? paupiores uideat iafeciffe, c εδ in multo cc.gaudi ipfozá fuit. Tüc maxime gaudet, αὖ fue rint tribulati,fciétes apoftolos cóturmeliaicócilio paffos p noiechrifti,publicalticia fuiffe gauifos. o«ἴ£t altíffima pauprae coz abüdauít ín oítítíaeeC. Multi qdé ín terrena facultate ftit paupes: fed in magna fimplicitate füt diuites, plus cupiétes dare quà habét: ac ppterea de?animü magís dbatquá qd'dextera porrigit: q eín quatii pat facit, totü fe. cit:fifiter diues δὲ paup,quauis diues ampli? dare uideaf, cQ Quía m víruté«C, Verbis prapofteris hoc dicit. Το per uoluntate monii illreddo:qd? fecüidü uíref faciétes fupra utrtuté ol taríj fuerüt. f«p£ümulta exbozraríóe«C. Mulcü fuadétes nos,rogaucrüt,ut gratater quz offerebat fufciperem? in πὰ nifteriü(córü.g QT.£t nó ficut fpe. τ, Απιρί δῷ euam ccerüt, ig) ii eL A. MEE, died en uus uus LOL -—:- NA wil iM fad ἯΙ nid qid «Ty! 7 xit. oui ΤῊ ν V uni ΠΗΝ Ti unt qai "o yt a i) d sit nu puri ἀμ TM us . nefua,etiam hoc in uo aj fecundam ad£Zosintbios——£g. ΝΠ—$6 166 A féceruritinomcótenti fua dare féd fcípfos pritrio dito tradi: derüt, deinde nobis, hoceft deus uidet uolitaté eorünos effectum. a Τετ voluntatem oeí. Nó ut nobis placeret: fine domini uoluntate. ὃ 4 ta vt rogaremue títum: yt quemadimodum cepítzíta c perficiat ín vobis ctíam era^ . ΠΩ í(tam. illorum deuotióe accenfi fumus 4 mittereeumad uos,ut ὃ Pet uoluntaté deititi ut rogatemus títü: utquéadmo;. dum ccepítiíta& perficiat in uobis etíam eratíam ifta. c Séd ficut in omnibus abundatis fide, δὲ fermone& fcientia:& ín omni follicitudine infuper δὲ charitate ue. ftra in nos:üt& in haceratía abundetis.INón quafi im tate; prout quic ha». perans diíco:fed per aliorum follicitudinem etiam uepu e mite t ftrz charitatis ingenium bonü comprobans.Scitis&m Κα Sedfiurín oft gratiam domini noftri le(u Chriftiiquoniam propter bueabüdarfefidetftt^ nios coenusfactus eft cum efTet diues: ut illius inopia: PR effetís:&cofilium ín hoc do; Hocenitm uo. per« cbarítate veftra.« bisutile eft;qui non folum facere: fed δὲ uelle copiftís. doctrina δὲ difpofitio? bis pficía;nequid mi rius ceteris habeatis. De collaudatione co/:$ tinthiorum δὲ equali;€ mone« fcíentía: c ín otuní follícimdíneinfu 105 aqualiter dabunt,(i ánufqüifq; tantürii dederit;quantüimt peteít, non fecundum quod no habct: Hóc& Tobias di; cebat ad filiü: Prout habueris fili fac eleemofyni; καὶ«ΓΩ ein vt alie fit remíffio: γοδία autem tríbulatío: fed€x c. Tob Non dico ut uobis níhil feruetis;fed quod quidem utrífgs: (ufficiat.- 1«T Cleftra: abundantía/llorum ín opfam fuppleat: vt cil lo:um abundantía ver ftre«c. Dateillis carna lia, ut& illi uacantes;. poffint uobis reddere: fpirítalia. ΤΠ! em duo gradus, fine alterutro: effe non poffunt: iam emille pfectus to eri de carnalibus cogitan: do,quauis mifericors;: cum non habet cuí da: re uel quomo dare do caar. m€«r&2uí multi babuít nó abundauíts ín nos. Nota cum fide T ER LR fru 5}. t qui modíci nó míno: fcientiam effelau dabi P abanno priore.Nüncuero δὲ facto perficite:ut quéad- Zane mna hoc οἱ e RES m modum promptus eft anímus uoluntatis:íta fit& per nd qued τν να ac era deti.-.(ση ο. 1: 15 Qi iai) P: pulus ín deferto,cuiusskip iiir ὁ ficiédiex eo quod habetis,Síénim uoluntas prompta| tempio docemur qd catis;in hoc p m da eft(ecandü íd quod habet,accepta eft;nonfecundü id— omnis ο peremini.€ 03 η afe aluo ερι εἰς.. tíageneretuermes.Si/ Emperang bícofed per^ quod non habet. INón etim ut alijs fit remíffio: uobís: mila ofenditur que aliorum follícitudinem. autem tríbulatío:fed ex azqualítate in prafentí tempo»^ deus dat,omib?zqua etíam veftre cbarítaz: re:ueftra abundátia.illori inopiam fuppleat: ut illorü. tío ἱπρεπίᾷ bond com pzobane. ΝΟ impero: abundantia ueftrz inopíz fit fupplementum ut fiat necexigo: fed confilí τη celitas: ficut fcripti eft: Qi mult habuit no abunda do: ut ficutin multis formá alífs prabetis: n αἱτδζ qui modicum nó mínorauít.Cirátías autem ago lia effe debere. Et pro/ pter huius teftimonij authoritatem;utült no bis Apoftolus prafen tía ofa εὖ cómunia, ut & pfecti doctrina non ita&inifto operefada*. deo qui dedít eandem follicitudínem prouobisincor; sblcondans& haben/ tis; Eft enim.uobis fic iüigenita pietas, utab. detitiquoníam exhortationem quidem fufcepit: fed alijs cam dicere mi^ cur follicitior effetfuauolütate profectus eftad uos. nime cgeatis, f€ Gdtío enim. ο Mifimüs atitem cumillo fratrem noftrum, cuius laus eratíam comíní vo 7. p eftineuágelio per omnes ecdefias. INón folum autem tiri(εἶδ; cba: απο!{δε ordinatus eft ab: ecdefijs comes peregrinationíam pzopter vos ege' nuefactue eftici eflet nísnoftrze ín hancgratíam quac míniftratur a nobís oíneo:vt(lliue ἐπορία ἃ domini eloríam:& deftinatam uolütatem noftrá. vos víuttee effetío.I£ E. cófilí(tbocoo.l2oc: D'euitantes hocne quís nos uituperet ín hac plenitu^ efti voble vifleett- NS.» dine quar miniftratur a nobis ín domíni eloríam.Pró. ignoratis dei filii pro pieruospauperemfa,. tídemusenim bona,non'folum coram deo:fed etíam. &um: qui uniuerío! ᾿ς coram homínibus. Mifimtüs autem cum illis& fratré noftráqué probauimus in multis fxpe follicitü efle: rum erat conditor& dominus: ut eíus ex; emplo;bonis cceleftít büs ditaremini. Si er/ goille propter uos tempotralía uniuería contempfit: quan! to'magis uos: dare debetis parua, non ucítra, imo fua ei reddere:[ρ: enim datur;quicquid eius caufa porrigil tir. Simul δὲ contra Fotinum facit:quod prius quam pau: per fieretchriftus diues erat;quía habitabat in patre. e«ruínonfolG facererfed τ velle«c, Oftendit quofdam: poffe facere non uolentes:cum aut importunitas petentis, aut authorítas pracipientis exigeret, b 4Γ"liunc vero fa: cto perfícite: vt quemadmodum pzoimptuse eft«c. C» uod uoftuntarie incoepíftis,implete,Omnís ením boni operis fi: nis eft expetendus.. Quia ficut factüi inuiti,acceptü nó eft:: átauohüntas infructuofa eft,habentibus eam fine facto. i«[Gí eif voluntas pzompra eft(ecundü(d quod babet;ac ceptaeft«c. Ne putetis miealiqué fupra uires cogere,aut tà tum in hac caufaa paupere quantü a diuite expetere«Onies-' tes(ubftantiá mundi; nó denegét eis uicti, ri? cibo fuo. n KL Ora tíae at ago oto d«C; Gratía quidé exhorta4 tionis, X ueluntate,p^ priafeftinauit,ut mer, cedé haberet: nó inui, tus quafi eiit credita: difpefatio. o«[ ἢ mue att οὔ(llo fratre no(tr(icu(? lauseft zc, Hoc deLuca intelligi^: tur: quía laudem irf euangelio conícriben;: do uidetur habere prae* caterís: qui etíam act? aplorü prater euange/' lia fcripfit. p«['fHon: folum autéifed ozdinatue eft ab ἐγ εἶσ comes peregrína/ tíonío noftre in banc gratíam que míniftratur a ποδίσ, Tefti moriío ecclefiariu idoncü ei& probatü fuiffe demonftrat;: α-«Γ Zid oííí glozí3:c ocftinarà volütaté noftrá.Propofita fiucparatà. f£»euítatee bocine de noev ítuperet ín bac ple nítudíne zc. Ne qs dicat quomó chrif? lege impleuit:cii ui: deamus chriftíanos,non tantam eleemofyná facere: quan? ta fieriinlege praceptü eft, r€["[»zouidemue eri bona no: folum co2aim oeo:fed etíaim coeani bominibus, Nihil enim propter humanam gloríaim facimus: fed tamen nolumus ut per nos aliquis fcandalum meríto patiatur: fed'ut om/ nes uidentes opera noftra bona, magnificent patrem no» ftrü. 6 4L zP»ifünue aüt cuim illíe c fratrem ποι ΟΣ ui^ dà hoc de apollo afferüt di&ü. τ«ές jpbauíitiue ín: multíg fspeiollicdee.Tetimoni ili darus facillaodias,: unc Nuncautem Dienuseftem opera; Matib.to. b rti t ναι νο | AZomimermn. 4«C'ffluncofit follicitíorémulto«€, Multo niicfollicitioré comprobamus εἴ ppter uos, quia uefira obedientia pro; uocatur,fiue quia adiutia tito, fiue quia perferpfum com probauit. b.(ue pro títo qui eft focíue ieue íi uobío edíutor:fíue fratree noftrí«€, Cruod dicit, hoc eft. Τὰ Titi cauíaqui eorum οὓς» dientiam collaudaue^ rat: ᾧ eorum quí ad s INüncautem multo follícitiorem confidentia multa ín— es σα eos bum annunciare falutis. Hoc eft autem qui parce feminat— ἢ parce δὲ metet. Centra louinianum etía hiclocusfacitubi' meritorum gradus effe monftrantur.Et qui feminat in be nedictienibus de benedictionibus δὲ metet. Econtrario er go in maledictione feminans,inde& metet: ficut fcriptum eft.Non femines mala in fulcis iniuriz& non ipfum fuerant pariter. b uos:(ite pro Tito qui eft focíus meus, δὲ inuobísad,^ Vnufquifg prout de deftinati:íta fe exhibe/ rét:ut& charitatis(γη iutor:fiue fratres noftri apoftolí ecdefíarü οἰοτία Chri ftinauit in corde fuo, id eft uoluntarius nà ceritaté& apoftolice c fti, Ofténfionemergo quz eftcharítatís ueftrz& no^— coactus, non εκτ pro ipis loris ui^. fte olorí pro uobísín illos oftendíte ín faciem ecdetatem, incófpectuom,“" nium comprobarent. fíarum:. c 4 GO ftenflonéergo, que eft cbaritatío ue! ftre« noftre gloríe, p vobíe ín(Illos oftédite fn facíé ecclefiar(i. Vt Am dé minifterío quod fit ín fanctos,ex abü;. danti eft míhi fcribere uobís.Scio ením prom rem fac uultum tuii,(639b ρεῦ animü ueftrü, pro quo deuobiís elorior Siautem defcientiain cia aut ex neceffitate, hilarem enim datore diligit deus,(eciidum fapiétiam Salomonis, Et ín omní dato,hila; Ca. IX.. telligi£,Hilarem in la; uideant ueri effe qd. e apud macedones:qüoniam& achaía parata eft ab à— borefuo uult effe do; ditur in omnibus t no prateríto:& uéftra zemulatio prouocauitplurímos.^&oremficutdefe alij eccle(ijs deueftro pro bidicit.Sienim uolés. fectu.Siuealiteroften« Mifimüs autem fratrcs,ut ne quod eloríamur de uo^ μος ago, mercedéha/ dite charitate ueftrá,& bis,euacuetur ín hac parte:üt quéadmodü dixi para^— beo&reliqua. de quacoram omnib? ecclefrjs eloriamur. Ca. ΙΧ, -Ὑ 8:15 vetní| os in hacfubftantía, Né&effarium ergo exiftimaui to uífterío αὖ ti fitissne cum uenerínt macedones mecum& ínuene^ tínt uosimparatos:erubefcamus nos:utnon dícamus^ formidarent,(iuegra; m.«f oreneeft auté tcug.Siueneinopians| tuítum donum fapien tie. n(L éOmnemgra fit(η fan» earefratres:ut preueniantad uos:& praparent repro τίαπι abundare facere o dose 3^& miffam benedíctionem:hancparatam effe:ficquáfibe— f!vobfe. Gratiam na buudatí eft fcentiz,quia exindep. míbí fcribere uobís,— edictionem,non quafi auariciam. Hoc autem dicoz— opera uetra,deo gra; €5cío eii cc, Mutareui detur fanctos,hic fen; αἱ parcefeminat: parce€ metet. Etq feminatinbe^— treferuntur. A fro gia 5. éu enim frumenti uie fum:& ideo quidam. Bedictionibus:de benedictioib?& metet. Vnufquifgs εἰ δὲ oleifui multipli; dicunteii fuperius de^ prout deftínauitín cordefuo:nonextriftída autexne— cati funt. o ΕΓ Ot ís laicis dixi(fe: híc uero de facerdotibefan&tis,&, Ceflitate.Flilàrem enim datoré diligit deus. POtens eft nem fuffídentiábaben otmníbus femper orm; Alíj ucro aiunt εἴ de s autetn deus,ómnem gratíá abundare facere ín uobís:— teeabundetíoínomue eleemofynis hucufg: tractafíe, modo αὐτὸ ο bt ín omnibus femper omnem fufficientíam habétes, opue boni, Ita uctam. carnalium. mifericor; deminifterio uebico abundetisín omne opus bonum.Siícut fcriptum eft:— diarumquam fpirita; monere: quod fancti; ficatis per baptifmum ὃ Difpérfit dedit pauperibus:iüfticia eius manet ín ἔχοι lium, id eft doctrinae rum opus bonum pof exhibet, Hiuero duo v lum fzculi.Qüi autem admiíniftrat femen feminanti&— feisimplere/ficutferi fenfus ufcp ad finem, San& ad máducadü pftabit.Et mültiplicabit feméue caufa diligenter utriqe fütcolligédi.e αγέλη ε(trum: δὲ àugebít incrementa frugum íufticiz ueftrac: vam τ acoafs parata. ürín omnibus locupletati abundetisin omné fimpli; eft ab anno preteríto. ptum. eft; p.«Gíper(it oedít auperíbue.Siue fen/ u pauperib?, fiue fub ftantía: ficut fuperius Tota prouincia cuius Cítatem:quae operaturpernos gratíarü actionem deo.— ait itlorum abundan; caput eftis,per nos ad hocminifterium pro^ uocataeft. f q[£t veftra emulatío prouocauít plurímos. Hiczmulatio pro imitatione ponitur. g 4Γ ZZ»ifimue au; tei fratreoivt ite quod aloríamur oe vobto/euacuet(n bac parte.Supcrius memoratur:Q. uí uos cómoneantne aliter inueniant;in parte doctrina, fiue minifteríj quam putaba. b Gitquemadinodtum οίχί paratí Πίστης cum venerínt ec. Sinos erubuerimus quafi falfo eloriantes: quanto mapis uos& pro ueftra negligentía,€ pro noftro rubore Multa enim confufio eft:(iquis pro eo qui eum diligiterubefcat. («L'iBeceffarium ergo exí(tnaui rogare fratreo: vt pue» níant ad voe: pagparent reproiníffam benedíctionem«c. Siue a benedicendo,fiue quia per humanitatem eorum be nedictio nafcitur dei. k 4T€oícquafibenedíctíoneminon quafi auaricíam. Benedictio erit fi grato animo tribuatur. l qr i2ilarem επί oatorem vilísit oeus. Auarus autem hi lariter dare non nouit.In fcientia autem auarus eft,qui fen fum non uult implere quem coepit, Vnde dominus nemi; nem in uía falutare pracepit,hoc eft nullí tranfitorie uer/ .QLuoniam tía, ueftrz inopiz fit fupplementum;. 4«p 3uftícía eíus matretín eternum. Rebus temporali» bus,aternaiufticiacomparatur. Γ΄ 4Γ ΕΘ υΐ autemadmíi ní(trat autem femen feminanti:« panem ad manducandü p ftabít.Hocait: C, uod deus quiuelleeis preftitit, etíà face re perficiat in uobis, Hoc eft deus qui tibi dedit unde di/ fpenfes, efurientem minime patietur. Si autem ad femen uerbi referas. C. ui dedit officii docendi,praftabit δὲ efc tibi:modo ad hoc foli uacareuclis. ὁ€f£tfemen veftrá. Humilitatisuelfermonis. t 4Γ£taugebít íncrementam frugum í(ufttcíe veftre.Fruges iufticie funt facultates,cü de εἰς fit iufticia. Cum uero autinique congregantur, aut ad auariciam uel fuperbiam poffiden£,fruges iniquitatis fi^ unt, Pratio ein grauans tritícum ín populo, maledicitur: fiue fruges iuftíciz, fermones funt dei. Defructu ein labo; S3p44. rum fuorum atiabi£fapiens; v«[Cirínomnibueloci pletatí abundetíe(η ornnem fimplícítatetn: que operatur p noe gratríarum actionem oeo. Vt(ine difcretione omnibus fimpliciterindigentibus ribuatis.Non quarentes cui, fed quare detis. Ectyas 90] DA [rini t D gia dign D bus. ἐλ t, com | wf hh tdi tola ορ ΠῚ Sm ἶ a ili Mon (str AUT ἕν, ΠΠ (fd tili ig LM bitis 100 4 ᾿ Nis Vini tg| s| tio| 2 Mig| id| iy| uw) mid m c TUS TI Wd d Jua| ἡ. n yu dtu vy vii ὦ ἯΙ / T ΕΠ doin inopia » pd ΜΠ ' orto εἰμ. Ο πίτα». ' dignatuseft, in fecundam ad£Zoxíntbios A quaredetis.. a«έθηοπ mínífteríó butusoffíci cc. Du plicé poteftis habere mercedé,& perfectione fanctorü,& eatiarü in diio actiones, Aliter.Non folii docet fanctos, ed domíno gratiasagit,qui nos tanta fapientia erudiuic. b 4L Der probartoné mínifterá buíte«c. Per hoc minifte/ riüc(leppbaminichri—- 055 ftiani, magnificantes dcüp operü cofeifio,* Q'ttoniá minifteriü huius officij non folum fapplet;ea qux defunt fanctis.fed etíá abundat per multas στατία. Aliterperfe&tedo; b rum actiones ín drió;pér probationé:mínifterij huius: «ctis&oftéditis diui^'. elorificantes deum ín obedientía confeffionis ueftrz,. né ficut ecótrarío alij factis negare dicunt. nüeífe,in quo deum eee ar n fil d Ὁρ chrifti& fimplicitáte. cómunicationís ας. Πτα in illos;& ín οὔο.δὲ in tpforü obfecratione;p uobis,. Ὁ defydérantíü uos ppter eminenté eratiá deiin uobis. tcs fiue docentesbo;- e Girátías ago deo fupinenarrabilidono cius. Ca. X. ε--- Ρίς αὖεξ οσο paulus;obfecro uos p manfüetudiné '"& modeftiamchrifti: qüi in fade quidem humilis J.B fuminteruos:abfens autem confido in wobis.R.o niftratio huiusofficij{ σὸ autéuos ne prafens audeam pér eam confidentíam. quaciáinhocabun&quaexiftimor audere ín quofdam:qui arbitranturnos catis.€«£t íün/ plicítate«c. In omnes fimpliciter tribuen na,quz cómunicatis. e poti? d$ donatis,certi' uos οἴ multiplici ea 6. fenore recepturos,.-. Hacoiaoperat admi dac: oDbefyderan εἰ vospzopteremine! tancp(ccundü carné ambulemus.In carne éním ambu-. £n x Je. 107 ftructioné munítíont confilía ceftruétes.Meniuntenim& circüidant doctrínam(uam falfi doctores aGutie argu, métís: quas aereas poteftates Apoftolus deftruit uirtute. gratiz fpiritalis:(icutíllum magum uias drii peruerfis Aa, difputationibus fubuertentem,Paulus uerbo cscauit, Item cogitationes ad, ucrfarig;qua aduer/ fus chritü fugeerun n qr£tomnéaltírudí; . fuefcíentíá oeí.O, uid tam fuperbü quà di^ iinis cótraire doctrí^ nis? o4[pftíncapri Ultaté redígctee omné fntellectá ín obfequíü bzífti.lllos deftruim? qui fab nomie obfe; quiíjchrifti,oém intel lectü fentétiz cupiüt captiuere. p et in promptu babentea vlcifcí omnem(aobedíá entriat«C. Paratí ad ulcifcendü omné in, εὖ gratí oeí(n lantes:nó tamen fecundü carné militamus. INam arma- pléta fueritobedictia, Cris ἀμίξηοῖι ga, militizno(tra non carnalia fant: fed potentia deo,ad:— Hoc dicit Apoftolus, εἰξ fiue(cietiz(iue mi'" deftrüctione munitionü confilia deftruétes:& omn&ém fcricordiz ceteri emi ede ds EM 9 altitudine extollente fe aduerfns fcientía dei:& ín εἀρείuítatem redígétes omne íntellectü ín obfequíü chrifti: e& ín prómptu habentes υἱοίίςί omnem inobediétíam: pietate fua. conferre. a cum ímpleta fuerit ueftra obedientia. Q ᾗπ fcd'm facie funtuidete.Si quis confidit chrifti fe effe:hoccooitet ite τῷ apud fe:quía ficut& ipfe chrifti eft: ita& nos. INam dc Apoftoli potefta/&&r(i amplitis aliquid geras fuero de poteftate πο» beofüper ínenarrabilí tam nobis gratiam De armis carnali; bus& fpiritalibus,& te, δὲ dehis q feipfos cómendareconant,, t ftra qua deditnobis dris ín xdificationem:& nón ín de. ᾿ς vftructionéueftram, non erubefcam. Vt atitem non exí.. ftímertancp terrere uos p epíftolas: quoniáquidé ορί; ᾿νοῦ permáfue- ftolz inquitit oraues füt& fortes:pfentía atit corpís ín ε firma δὲ fermo contéptibilis: hóc cogitet qui eiufmodi godch cie pof- eft:quía quales fumus uerbo per epiftolas abfentes:ta» et de iiuriofis ulcilei,» les δὲ przfentesín facto. INón enim audemus infere—"Dfeautemego paulus obfecro. tudínem«c. Ea uos máafuetudine ro: noluit, ut uel fero fe cortigerét, g ΓΘ μέ líe füim ínter νοῦ τί. Semper fanctorti prae fentià, per nimia hu r militacem, minus íntelligctibus poteft e(Te contemptui; Abfíentes uero(i neceffe fuerít, confidenter fuam indicat portaem Qu prafentes,fic funt quafi nihil poffint ha ere uirtutum, fitamen nihil delicti repererint ín fubie Cis, bep 1Rogoautem νοῦ ΠΕ pzefena audeam. Ita agite nemihi necefTe fit manifeftare uirtutem.— í€f[ver eam. confídentíam qua eciftímoz audire(n quofdá, Nam omnis exiftimatio facta eft:ficuceft,Puto aüt qd?& ego fpiritum deihabeà. Καὶ«puíarbírantur ποσταπῷ Ρ carméam bulemuc.Q ui putant nos nihil amplius cateris bomini bushabereuirtutis. 1 4[ 3n carne εἰ ambulantes! non tamen fm carné viílítamue c. In corpore uídemur incede ες[ἐά ut dei minifirí fpiritaliter militamus.Arma qppe militiz noftre non funtfacta de ferro,nec manu homi; nisfabricata(unt, fed potentia dei: qua plus uel uerbo.. Ώρα», qua alij hominescarnalibusarmis. πὶ«θόος. re aut comparare; nos quibufdam quí feipfos comfa facie quidem bumf/: mendant:fed& ipfi ín nobis nofmetipfos mentientes, modo paratum fe ef» feulcifciomné inobe dientíáà cum ea quz | precipiuntur imple; uerint.ltem cum iam ueftra per nos obedi/ illínon audiantur po teítatem fe uindicàdi accepiffea diio, quía métiunt, q«[€Oue fin facíem funt vídete, Hoc eft abillis q in fa cie gloriantur cauete, Tam manifefta eft rei ;pbatio ut facillima fit intellectu.Siue ab his hypocritis uobis σα) uete qin praféría slo riantur. f Γι ἀσ᾽ -€onfidít ορ effec, Nemo tàm frultus eft ὦ quifefolüm chrifti , etfíampiiuiealídd glo/ ríatue fuero be potefta - τε ποῦ«& Nam&(i : memagis poteftatem a chrífto accepiffe dixero d$ czteros ut Apoftolus, non erubefcam:quiía uerü dico,& nó gloriz fed edificationís cauía compulfus hzcfacio. t«Γιρεπό(η oeftrüctíoné ve ftram nó εγυδεῖοᾷ. Vnam illi δὲ u(utpatà& in de(tructio; néexercerecupiuntpoteftatem, ν«[ Gt nonegiftímer quafiterrere vos p epiftolae«c, Hoc ideo dico,ne quis me & cóparantes putetilla cómínari quz implere non poffum,ut deme' iactant deceptores. ἃ{λος cogitet quí efufimodieft«c, C.uiputathoc,ícíat omnía me poffe facere fi neceffe fit quz promitto, Nam obedientibus per humilitaté ínfir/ mus, peccátibus per feuerítaté fortis exífto. y[180 eii audemus(nferere4C.Id eft non debemus ita deum 60]' temnere ut coezquemur aliquibus,qui fuis laudib? tna lüt d dei gratia cómendari: nec de nobis poffum? maio raíactare fumus, 5«[ ed«(pfiin ποῦίο ttoftietípfog (udicanteg.Nom excidimus menfurz nofira terminos. Etcóparantes tur deftruédas dicit, néettollentéfe aduer, ο obedientiáà cum im/. entía fuerit impleta, elfegloria£. e«[1h3 mb ; Sparoateó nofimetipfos ποδίσ. Non mínorib?:fi ται ὑπ fint,apfis(enon modo equales faciüt,fed etiamantponunt. b{ηβοσαυξηδίη immenfim glo/ ríabímur τέ. Nihil fapra menfura humaná facim?,fed in apoftolatus gra, quantü nobis diis donare dígnat? ερ quà uobis Corinthfj nunc ferpens fimiliter quefdá(educit, oehenn& propter fofum terrorem afferétes nominari, quà aut penitus nó efferautaternam non effeaffirmat,contra authoritatem: omnium fcripturarum. m e[«£texcídanta fimplícítate, QLuia dei uerbü fimptt credere,nó eft hominum peruer. forum. o(é2uceft: .:;... fn cbzifto íefu. C. Cei ie i ον?& cómparantcsnofmetipfos nobís.Nosalitemnon ín— efus de C musfed precepto.— ífnmenfum gloriabimur:fed fecundü menfuram regu^ νο ΩΝ οὐ ΩΝ la qua menfus eft nobis deus menfuram pertingendi ην πα En pro: ebifliNónio,uriliq. ufqgaduos.Nonenim quafi non pertingentes'ad uos P. min 5 quive ας να ο c fuperextendimus nos. Ν[ερ ad uós ením peruenimus« qi, UG 1*- ΄ ΄ à ny» 71:; ᾿ iL inimméfum glozátes vin euangclio chrifti;nón ín immenfum gloríátesínalie,^ mue«t. Siuobisamz $n alíenís labozíb?. 1m; méfum eft ín alienis faborib? gloríari.ἩΗ ε nis laboribus. Spem aütem habentes crefcentis fidei ueftrz ín uobís magnificari fzcandü regulam noftram plius aliquid ονααpredicaretur ᾧ per nos accepiftis, recte: aütem femperadfide ερ in abündantía:etíam ín illa qux ultrauos funt euange—€05 lobis Bponiforr les ibát,qui figna mi» Ἢ bán Ru"A 4 εἰς: δ AB ΤΡΙ{ O^ fran pateremini, Ὁ nime quarebant, e lígare;non ín ise BS det prepara unt. 3&LÉriftino cnini| e 4L Gpemautembaz» oloríari.O ui dutem eloríaturin domíno eloríetur. INo— bl! me minue feciffe. bentes«€. ΘΟ σ᾽ non ᾽ 8 orari Οι a e o Me mínus feciffe iftis ámunera a uobis, fed i ením qüi feipfum commédat;ille probatus eft: fed qué quí hihil funt nepu^ iercedéa deo ueftre— deus commendat, Ca. ud Γ aS fidei expectamus. ais Ok 3 Se Do xultlief(el.4. 8poftolis. uáto ma. f( 3nabundantíaiL* Tínám fuftineretis modicum quid infipien- gis Petr? X cateri pr là que yi νοῦ funr b: tic mex: fed& fupportate me. Emulorénim— dicit WS ER enaugelícarelde(t,no:^ qur s oto ,; acepiffe. 6(18 τ enin entpaduosiut,, W. uosdeíaemulatione. Defpondi enímuosuni impie fim fermo ficit peruenire:fed cii muiro;uíreiínem caftam exhibere chrifto. Timto autem Ἢ fed non icta, Nó ^3 fia. Ἡ i Ξ επ, í ᾽ Ed- í ifti n fi TB mera CS ERE i; neficutferpenscuam feduxit aftutía fua:íta corrüpan. V Hd 6{Ώου ín elenare, 5 turfenfusueftri,& éxcidáta fimplicitate qti eft ín chri- EU ων «ala ín bíe ἢ pzepara/ iefu, Nam fi is αὖί uenit alí T wmdicac!«&L3nomnfbue aut ta font elozianf. Sicuc" ftoiefu Nam f η. alium chriftum P radicat manifeftue fom in vo illideprzparatisiam— quem non prx dicauimus: autalíum fpírítum acdpítís^ bíe,Oftendit integri ab alijs impudenter gloriantar. b 4L&»uí quem non accepíftíssaut aliud euangelium quod non taté fud, qua per dedi omnia fecerit,cií πες ὦ auté alozíaturrín;ofio 4 recepiftis,recte pater emíní. Exiftimó enim nihil tne mi auaricíánec gulà πες φἰοίεξ, Ιᾶ gloriariin.* nusfecife a máenís apoftolis. Nam δὲ fiimpérítusfer^— gloriam ab eis aliqii dio exhorta£, cuius fcd f d qa Εἰς αἱ i, feftu quareret. y QT 8lut uírtutes in eo opatz t ftnone,led non icientia. omnibus autem manifertus nundd peccatá fedíac. om.:«Bon εἰ» fumuobís.Aut nünquíd peccatum feci meipfum humí— Sifortehocfolü Ῥεῖ quí feípfum comendat 1. eniin orat ην; cauí qui propteruos οδοί τε ϑείρίᾷ 7 Καπου uos exaltemini: ὁ ioniíam gratís euangelium Ca incita δὲ toncelfa commenda quiipfe p dei euanoelicaui uobís:alíás ecdefias expolíauíaccipiés^ contépfi. zd ces laudatfe: lllum uero:“: rA: nit: 5 eratío euangelitt euatt. αν ede, 3 ftipendíum ad mínifteri ueftrum. Etcütn effem apud gelicaut νοδίδ. Cui. gnorü uirtutibuscó; a uos,& egerem:nulli onerofus fui, Nam quód míhide^^ neg pane quoddia/ mendat. Ca. XI:;,. num,qué ordíhauit Zim,«ταῦ, fuppleueruntfratres quí ueneruntde macedonía: T Mrd ftíneretío imodícum. quíd(nfi; nete me qui multum fuftinere cófueuiftis imprudentiá meam,. deo infipiéte fe dicit: quía illi neceffe erat, vn $liqua defe dicere, licet uera: ut oftendat quà uere infi piétes funt qfalfo(elaudát. ἱ«[€5éd« füuppostateme. finulo2 effi vos τί Id eft,non ftimulo liuorís inflammor, fed uostand pater diuina emulatíone cuftodio, ut pof? fim uos immaculatos chrifto coniungere: tanto maio/ reftudio conuerfatos,quanto meliori eftis fponfo iunge di. folam deum commínatum effe mortem, nec effeiam il^ laturum.Ita& pfeudo apoftoli afferebant ideo euangelíj' pracepta addita,ut uel fic lex antiqua feruaretur:& eam tolam fufficere cuftoditam perquirunt amulatores.Jam b& íi ómnibus fine onere me uobis feruaui& feruabo. :$ Eftüeritas chrifti ín me:queníam hac eloríatio non ín plentíe ine cé.Sufti,« fríngeturín mein regionibus achaíz.Q üare? Quía no t diligo uos:Deus fcit. Quód autem fado δὲ faciam:ut amputem occafionem eorum quí uolunt occafionem: τι(LZ émeo autein ne ficut[εγρξο euam feduxít aftu. tía fua«c. Serpés ευ dé deo métiendo feduxit,affirmans: y 4r alíae ecclefias e. políauí«c. Οὗ uobis predicare, mihi ma/cedones.miniftrabàtz s«£um effe apud: ΥΟΘ 1C. Hoc fuitex ue ritate infirmitate por4 tareparuulopsutnec Μεν ὦ tüc gqdé uellet accipe cliegeret. aq[fflamqomíbíoeerat fuppleuerütfrée«ce Qui nó occurrebát,manibus adorádo fratres quos no» uerüt falfos:nec pfeudo apoftolos fufceperát,qnimo uin cebant. b([£t(η omníbue fine onere zc. Quando in^ firmos uos habueritis. cT eft verítae αεί(ame.Siv cut chriftus femel ftatuit,nec negauit neceffe eft uraliqa nó métitusitafacia. Ὁ«[éOuonía bec glozíatío non ín fríaget(nime z&.Gloriationé, propter deüi cóceffam cótens nit pracipue fi inopiam patiatur.€[€ uarez υία utin quo non oflíco vos:oeue fcít. Ipfe nouitutrü uos diligam an non.Imo ídeo a uobis non accipio:quia multüi uos dili». go. f 4 auté facío et faciam vramputcim occafionent. €eoruna &| d inier c a lta gay ipt rior RM c bod| 14 από ἽΝ 7 rog xad "c yis Qi quii ordi apt «ditt Cdi sim virt rm d xf. Ημ jogart απ río s qui Ny qi jit iuit μη” fnit yt pi digna jn A jin pter deü docerent,(ia diícipulis nihil expe/ teré. 8 418 εἰυΐ)? πεί quo eloríantur,inueniátur ficat& nos. Nam eítf- imodí pfeudo apoftolí 5 modi pfeu L ft Prarii b τη σα: ^ ειδη. fünr.Dicetes: Hac di; d P T; do ap oftoli fant ope rai fubdoli, eanffigu εἰς dfis,cü ipe nami,* rantes fein apoftolos chrifti. Ecnón mirum: Ipfe enim ain fecundam ad£ozintbíos eo:um quí volunt occafioné«C, Hic reddit caufam, quare ipfenó acceperit, E aduerfarij cur docerent gulam,auari εἰάφ fectarent,quarétes ppauctiadditü inuenirelucran di,uthic uel pané acciperet, illi aurum licétius exigerét. Ideo tollit occafione Apfs,ut in hoc appareant qui pro/ Κα. ΣΙ b(Fuonfam mult glozfantur fm carné&ic ego glozíabo:: Q.uoniam in nobilitate terrení generis gloriari, carnale eft. fq Zibenter ein fuffertio infiptenteaicum fitíeípfi fa pientes. Video enim uos cum edocti fitis, nullius mo mentiinfipiétibus facileconfenfi(fe. k«p uftínerío et fiquíe voo ín feruítuté redicit. Legis ucl pha rifzorum qui domi natum in populum exercebanc,[«ΓΙ quís oeuo2at: fí quía feri eos ϑζυιίίοπες ἃ efatanas tranffigurat fein angelum lucis, Nón ergo eft sapit. Cenumia uel corde tuo loquütur. OUS; NS Γη... Iunera.5iquis acci; bepOperaifubdo( στι fi miniftri eius tranffieurentur uclut miniftri νι ΟΣ ΤΩΝ : ρε είς t íi po;; iufticiac quórum finiserit(ccandi opera eorum.Itérum"«οι qnie ERN, 0109(221 ubdo;:::; ΄.:.:. udaica fuperbia,ue Api ATA díco ne quis putet me ínfipientem effe. Alioquin uelut ας κα Huperba us cü aliud agit, ut(ub contemplatione επ, gelice pradicatióif có trcs, ut hominib? pla; ceantnece(fe eft adu, ccant;€ placendo ac; cipiát:ea quz cómen ἡ ΓΑΙ quis accipit:fi qs extollit: fi qsín fadém uos cxdit, . dantur dicit;nonea. 5 Sechndü ienobilitatem díco, quafi nos infirmi fueriquz zdificentaudié tem.Plariqy corum. 3 nus ín hacparte.In qiio quis aude&in infipientía dico nontam pecunia de;; aüdeo& cgo.Hebrzi funt& egó.Tfraelita:(unt δὲ cgo, fyderat dq honorem, arbitrates(e fummis' P emenabrahz fant δὲ cego.Miniftri chrífti fant δὲ ἔσο. "opibus effeditatosfi» Vt mínüs fapiens dico plus cgo.In laboribus plurímís: ín carceribus abundantius: in plagis fupra modum:ín mortíbus frequenter. À iudeís quinquies quadraee- dere. r«[Zludeo et nas una mínus accepi. T'er αἰτοίς cxcfus fam: femel lapi . bent, Veriauté& fim. 7 datus füm:tér naufragium feciznocte acdíe in profun;/ ab omnibus collau; dentur:fed nec pecu; .nias.ideo fpernunt: quia non habent, fed - quia in recóditis ha» infipientem accipite metut δὲ ego modicum quid elos ríer.Qüod loquor,non loquor fecundü deum:fed qua/ . tegatrapacitatem.Ta ὃ fi ininfipientia in hacfubftantia gloriz:quóníam mulles enim przdicato/, ej gloriantur fecundá carné: δὲ cgo eloríabor. Libéntet enim fuffertis infipientescum fitís ipfi fapientes. Suftilari,utadulandopla* nétís cním fi quís uos in feruítutem redigit: quis deuo neris djlitate. n 4{ 5. quío ín faciem voe ce/ dit.Si quis etiam pra [έπος obiurgat. o«[&cóm ignobilíta teim oíco. Ienobilitas eii maxima ἐξ, fi qs filius dei, de terrena nobilitate fe iactet, p Quai noe infir, iní fuerim?(a bac pre. Abillis minus aliqd habeamus, q 4T 3n quo απο áudet, Hic fe apoftolís cóparat la/ platione.Item notan; dum quod quafi te; meraríum dixericau cgo.Poffum audere fi uolo. e«ΓΙρεδιρί funt ego:ffraelite für plices magiftri apo/ v do maris fui.In itíneribüs fxpe:pcriculis luminum:pe; τεθο τέ, tin hoc glo ftolosimitantur,dicé^. ,, HEN 2s. fiantur;:& ego buius tes: Negenimfuim?— rículis latronum;periculisex genere, periculis ex genti» fum gentis. t| Zfbi» infermone adulatio— bus: perículís ín ciuitate: periculis ín folitudine: perí^—müricbzifti funt ego, nis aliquando,nec ín ΕἸ ἣν culis in falfis fratrib In labe Notandü αὐ(i qs de occafione auaricie; 5 Οδ ΙΠ fmart: periculis 1n. fallis fratribus. In labOtC— chriftifolum miniftey neq quarétes abom nibus gloríam nec a tran(figurat feín ange, lá lucis. Non tam faci bus quafi angelis lu, cis,fides habenda:ne forte tranffiguret fe fa: tanas in angelum lucís,& decipiat ac fallat incautos, o4 10r perm magná fi míníftrízc. Non mirum fi mi/ niítrifatana,auaríciz,id eft eloriz caufa fingant fe iufti/ cíampradicare. e ϐ[€ouo:(i Ππίο erít fim opera ípforít, Malaopera,malus finis expectat. f 61 Sterum oíco ne quíeputet me ínfipfenté effe cC. Iam fuperius dixit: Sufti; nete modícum quid infípientía mez:& reddideratratío; nem:quia gelo dei eos gelaret: non gloríz defyderío effet deícaliquid dícturus:ne eius in odium uerfi,falfos apo; ftolos fequerentur.Si ergo infipientia eius tam fapies eft, G fapiens erít ipfa fapientiar Simul notandum quía mi/ rum effe non debet,(ad tempus falfa doctrina przua/ leat,cuius authoribus ín fine uindicta pmittif. σα loquozimon loquo fm. oeum«c. Si hic neceffitate populi compulíus, negat fe fecundum deum gloríari, quid - deillis(entiendum eft,qui fola iactantia gloriantur fubz ftantiz gloriz? ΕΠ enim alia uera(ubftantia gloriandi. & erumna: ín αἰσί]ῆς multis: in fame δὲ fiti: ín íciunijs uobis. c€p£rnon* multis. In frígore δὲ nuditate: pratér illa quz extrínfeiírá:ipfe ef fatanae.» cus funt ínftantía mea quotidiana follicitudo omníum ecdefiarü. Quis infirmatur:& ego non ínfirmor? Quis lc omnis, autaliqui. ς fcandalícatur:& ego non uror? Si glóríari oportet: rio gloríe£,nó fapien» ter hocfacit. v(T GIt mí? Γορίζο oíco plua ego:ía labozíbus plu» ritnío 2€. Cr uings αἱ cibustricenas& no^ uenas quafi tr&áfgref forlegis accepit. Hzc auté in actibus apo; ftolorum non omnía reperiuntur:quiía πες in epiftolisomniía quz ibi fcripta funccontinentur. x ΕΓΖ ermaufragíum fecinocte acote fa pzofundo marío fuí. In ultimo periculo,cum nauim in profunda tempeftate deductam, moras fluctuum ope; ririputaremus. y 61 3n ítíneríbue fepe: perículio flumf nuin zc. periculío ín falfio fratribus zc. αἰ explorare(ub, introierüt noftrálibertaté. 5€[ 3nlaboze c erüna:ín νίσί láe multío: ín fame τ fití eC. Fames neceffitatis eft,ieiunid uoluntatis. ἃ«[ eter ílla que extrínfecuo funt inftan/ tía mea quotídíaua follicítudo omníá ecclefiará. Prater illa quz per maníuctudiné leuiora efTe uidenf. b«[€uís fnfirmatur τ ego nó ínfirimoziquíe fcandalícatur zé.Non dí, xit candaligor:quiain fide fcádalicatur, Cum ínfirman tibus infirmor:cum pereuntibus perire me credo:(ic em uror trifticía ucanimo ardere meíentiam. ς Qj€i glo» ríari opoztet. Nam ἢ gloriari nece(fe eft,nó in his qua ad lztíciam fed quat ad mocrorem pertinét ΩΝ 2 Que qua infirmitatis $o. I6$8 borü fuorü contem, C τ 8 4f Oue(nfirmíratío mee fint αἰοζίαδος, Manifefte infir/ mitates fuas Apoftolus,tentationes quas fuítinebat per/ fecationefqp Ποπίιοας, Item omnes faperiores neceffita; tes,uno infirmitatis nomie definiuit, eo quod humanas , Kommen.: 16 ^ 31 m€[oarco auté dte quío me eeíftímet fupoa(d αὖ vídet«€, Sufficiunt manifefta,etiam(i celentur occulta,- n&[£t tie magnírudo reuelatíonü ectollat ineroatue eft mbi ftunu. πὸ τί. CLuanta putatis effe quz ccelo, ut merito mihi imbecillícates ifta pre noftrííefu αεί! fcit d eftbenedícrue ín fecula αὐ non mientíoz, Rem quafi difficile dictu; rus,quod iudzi con/ traeum etíam princi pes gentium concitaf fent,anteimploratte/ ftimonium dcei:ncue τὰ hociactátiz impu» taretur quod aducr/ fuseum etiam regna furrexerint,& nihil potuerint przualere. tHizcaütidcirco enu/ merat, ut oftédar ad inter(it inter ueros δὲ falfos apofrolos. c dr é»amafd pzepos ς fitae genito arere re/ τς Gisicüítodtcbar cíutta/ &em oamafcenoráü«c. Prepofitus gentis il; . Jius erat cutimpera/ bat Aretarex. Ca,.. XII 73 clo:xíarí ο’ posteri πό er 4^ pedit quidem. ; 1. iNon mibiex; pedit, qui neceffitate -compellor. c[cle : ain autem ad νέο. 3-68€ reuclatióea Όο» erui.Sibi inffrmita/ - tes, domino uiftones *' affcribit. f£.«p Odo : bominem in cbaiito.Si ue humilicatis caufa -xde fe;n alteri? pfona loauírur:fiue dealio: / uerum poteft utrücp conftate. gute ennos quaruo:decim ὁ fiuc ttt cozpoee fiue ck; tra: co:pue 4C. Quia írérum repetit often, * dicaliam fuiffeuifio; : nem. Vide quanta ne --eeffitas fuic, ut quod annis quatuordecim τ celauerat, prodere co ' gerecur. b{ἄιξε(cío batufinodi bomíné fi. BE ilt Co2p022 fiue ek ualeat, b 61 ἔϑει!θ« pater oomíní t qiix infirmitatis mez funt gloriabor. Déus& pater do mini noftri iefu chrifti fcit; qui eft benedíétus in fzcula.. c quod non mentior, Dámafci prepofitus gentis aret regis cuftodiebat ditatem damafcenorum:ut mecom prehenderet.Et per fencftram ín fporta dimi(Tus fum per murum:& ficeffugi manuseius,. Ca. XII δ: Τοἱοτίατί oportct:non expedit quidem. Veniám| autem aduifiones δὲ rcuclationcs domini. Sco homíném ín chrífto ánte annos quatuordecim:. fiue ín corpore nefcio: fiue extra corpus,nefcío:deus fcit. s raptum huíufzemodi αἵ ad tertium coclum.Et(ο hu. ες $ H | iutcemodi hominem fiue ín corpore fiue extra corpus, nefcío: deus fcit, quoníam raptus eft in paradifüm& τ alidiuitarcana ucrba qux non licct homini loqui. Pro & hüisfcemodi gloríaborzpro me autern nihilnifi ín infir 1 mítátibus meis. Nam& fi uoluero eloríari, non ero in^ m fipiens:ueritaté ern dicá. Parco. alitem ne quís me exi ftimet fupra íd quod uídet in me:aut audit aliquid sex me. Et ne mágnitudo reuelationum extollat me,da. e tus eft mihi ftimulus carnís mex OA fatanz qui e mc colaphiget. Própter quod ter domínutna rogaui ut difcederet a me. Et díxit mihi: Sufficit tibí gratia 'a meaimam uirtus ín infirmitate perficitur. Libenter ig^: tur gloríabor ín infirmitatibus meís: ut inhabítet ín c me uírtus chrífti, Proptér qood placeo mihi ín ínfir, * mítatibus meís:ín contumelijs:ín néceflitatibus: ín per » fecutionibus:in anguftijs pro chrifto. Cum enim infir^ * mor,tunc potens fum. Factüs fum infipiens, hos me coegiftis. Ego enim a uobis debuí commendari. ING " hilením minus feci ab hís qui funt fupra modum apo/ ; ftoli. Tamétfi nihil fum:fiona tamen apoftolatus mei. facta funt fuper uos ία omni patientía:in fignís X pro4 digijs& uirtutibus, Ὁ üíd eft enim quod mínus habui ftis pra: cxteris ecdefijs, nifi quod egoipfe non graua; uí uos? Donate míhi hanc iniuríam,Ecce tértio hoc pa ratus fum míhi demonftrarct, Stimulum carnís, an gelum fatana: tenta; tiones pfecutionum, apoftolus fe fuftinuif fe(ignificat, o«LG me colapbícet, Aut trí bulationes fufcitan/ ον do,aut dolores.C.ui , damením dicunt e frequenter dolore ca pitis laboraffe.^. p« Ῥεορίετ quod ter ooiníni rogauí vt Οἱ, cederet a me:t oírít mí bí:eufficít tibi gratía mea Τζ. Hic intelligi^ mus εἰ fan&os ig^ norater nónungalia inimpctrabilia poftu laffe:timul etiam dif, cimus quod ímpor: tuna petitio,uel τείρδ : fum mereatur,(i non meretur effectum; '- QLZíbeurer ígitur glocíaboo íu infirmíta/ tibue meis«c. Poft cognoui prodeífe,qd nocere putabam, τα D:opter quodpla: ceo míbi(n. infirmitaré bue meie: ít conzume/ lás. Non in honori» bus. 9 61 J3nneceffé tatibus. Non inocio, ποῦ η΄ diuitíjs: Ὁ t 4 3n pfecurionibus in anguftáe pzo cbe» fto.Non pro crimine: unde faluator docuit utfola. caufa iufticie patiamur:Petro fimi, liter idatteftante. ^v(pi£um ením(afir» mo: ruic potete fum. Maxíma potentia eft infirmari pro chrifzo, δὲ magn: diuitiz in; digere. x€«p-fadus fum ínfipfeng.Infipie/ : tem effe dicit, aliqué fein laboribus iacta/ re uel uirtutibus. y«L Goo me coegítía: tra cozpue nefcio: oeue fcítxquoníam raptue εἴξίη paradí/ furit: lierando. A»oftolus hunc talem hominé,oftendit - fecitdo effe raptum: femelufqp ad tertium coelum, ubi - uidituifiones:X femel in paradifum,ubi reuelata funtei incffabilia uerba.(&[£taudiuitarcana verba que πο {τὲ οί lod. Siue quz nulli dicerefas εἰ, πε qua im. poffibile et humanam enarrare naturam, Hoccontra Arrianos, k q4['f»20 buíufmodí alozíaboz: pro meauteim bil, Vifione uel homine: pro me autem non gloría borin mea uirtutezquia non eft reuelatio mea fed dei. 1&r ffiífi ín ínfírinítatibus meíe. Ham«fi voluero glozíarí nóaero ínfiptens«CHic uidetur often dere,cum dealio dí cat, etiam(e dicat caufam gloriandi habere nolle. utuosdenuo commendemus. 5([£emetfi πεν fumfigna tamen apoftolatue mci facta fant fuper voe ín ong nipatientía cc.Ego quidem nihil fum ut homo,fed apo? ftolatus,(ua in uobís figna monftrauit: hoceft patientia ín moríbus:.& prodigía in fignis. a 4ἲ ία eft επί qo mínus babuíftíe pze ceteris ccdefija τί, Ccuibus αἲξ apoftoli przdicarunt. De integritate Apoftoli,& feueritate accepte poteftatís a domino in cos qui poenitentia negarunt agit. b«L£c .y09:« non cro vobíó ce tertío boc paratue fui venire: grauis, effet(timulus, neceffarius, qui mehominem effefemper . ego ením ἃ vobía oebuf cómendarízc.Sed hoc uos coegi? ἢ , ftis,qui cum alíjs de me fatifFacere deberetis quod nibil mínus fuerim a magnis apoftolis, iterum opus habetis νε uus ei oe liia ae adi n us ην ον i RC Ets na ρω. DL A S dA ou datu FF. » My| UP (tg| | Um| m| ity 1 € j à MEM M Wine κου firmamur,fed.in futu apudvos.Nóficu(u— rationcs,inflatíones, fcditiones fint inter uos. INe ite^ foc illo n6 in noftra pi?dixiplacem?nob, ,,—— ailie 9 are Ri aimul fed dei uirtute uiue/ fednenobiscinene,"IU C"enero humiliet mede ap ud dos lugedm mul. mus. t Q[Gofmet; rim?necefefitácrius| tos ex hís qui ante peccauerunt:& non egerunt poe-( on ER(ieftía ia. ., indice. 8€I£o| nítentíam fuper mmundida δὲ fornicitione:& impu»: fidtfpfi vos probare. 1 vá ocoítcbzíftoloaut/ men Αν mundida X canone. P Siin fideeftis, in uo murz&. Qluéfalere dídtíaquam σείστης, 5 Ca. XII bis uos cognofcite:da ' luget poenitétià non zin fecundam ad£orintbios grauíc. Hon eii quero que veftra funrfed yoa.Salutem ue ftram defydero,non munera. a 4 λος εἶϊ oebérfilij pa rentibuo tbefaurícare:fed parétea filia. Ego magis fi habe rem,uobis dare deberem.. b«£go autem líbentiffime ámpendam«c. Ο πού habeo labore nimio ,impendo,& piutsrofum impe; p Ae" in vobís à. Perfecta enim di».: An) AR ἢ ΄-ς Rp, πδίπημυ Ὁ uem le&iononíolumroii fatus fum uenire ados:& non cro grauis uobis.|Non js infirmum,fed po» quodhabetgratisim 3 ením quzto qux ueftra(μπε ίσα uos.INecénitn debent pendis, fed etiam ipfa libenter fuperimpen, 5 filij parentibus thefauricare:fcd parentes filijs.EgO auIh necffeet.— temlíbentilfime impédam:& fapimpédar egoipfe pro Ο υᾶτο magis inuorc4 Sdelosgovos— nb bus ue(trís abüdatiusslicct plus uos diligés,minus- bis carptoribus fui.' nó grauaui zc. Per om ἐφ 2 i ETAT r(tam« fi crucift» pa fe purgat ipforü e diligar.Sed eft6.Ego uos no grauauf:fed cá effem aftu, μια 5 ek ínfirmítare emper conícíentiam' HN: NI ATIUM ne ᾿. Roftrafed νία ex vír» teiéinuocisGmar, Lu$dolouos cepi. Nunquid per aliquem corum quos* gebe; Ο crucifty & quomodo(e ab i.* tmífiad uos,circamueni uos? ogaüi titum,& η σαι— xusénofire eft infirz lis poffint cauere de; monftrans. o4[ Ro eauí títum« mífi cum. aliquid uobis αρα litad me perferendüc riruambulamus:nóne εἰἰἀξ veftígioz None rimus£ f«I€Mim pu ᾿βείσαῦ εκτηίαῃρπον hitionesanimofíitates,difTenfiones,detractiones fufur-. ápoffibileeft. DG Z( meo em ne foae cum wenero:uon dlee volo. faueni3 vos τί. Timeo κα fi uos non inuenero * illo fratrem. INunquíd títus uos cíircumuenit? INónne codemfpírítu ambulauimus? Nonne eifdem ucftipijsc illo frarré«c. Nunqd. f Olim pütatísquod excufemus nos apud uos. Corátn deo inchrifto loquimur.O mnía autem chaziffimi pro: €«[Ἰῆδηε εοάεπι Τρί, ν pter xdificationem ueftram, Tíméo enim ne forte cum uenero:nó quales uolo inueniáuos:& ego inueníar a unofpiritu omníage i nobis qualem non uultís: ne forte cóntentíones, στη (χο tettíó hocuenío ad uos, utin ore duorum uel tríum teftium ftabitomne uerbum.Prxdixi enim δὲ pradícó: ut prafens uobis& nunc ab4H— xn bus cnücabfenebía quf ante peccauerüt«c. Ο αἱ poft do? cumenta priorum peccauerint, non ipfis parcam: quía antecedentium ruina, fequentes debet facere cautiorcs. o ά[ Zin ezperímenrü querttíe eíue d it meloqntf cbzítucz An in mechriftü tétatis: utrü in uobis ualeat uindicarez nefciis. 4«ped potere eft(n vobío; uirtutis. s[Bam «oe(üfirmí fumus ín íllo τζ. Siue, qui nos quafi infirmos pro» uocatis, iuenietis nos uiuere cum chriífio prafenti quidem in/ te fentétià ín peccáte, G uidete fi nó ftatim εὖ ueftro y bo uidicta. procedat. va[Zinuó cogttofcítíe vofipfoss iuflos&egouobise lenshísqui ante pecauerunt;& cxteris omníbus:quo/- qeebiiftue íefüg(n vo uerusinueniar.Blan eníam fiuenero, iterum non parcam. Àn expérímen^— bíeé.Deiuírtus,fi i dimentís mínas iun ANE T, γεν ιν| Uosminimereprobà gi.{4 λείος P tum quarrítis eiusqui ín meloquítur chriftus: Οὐ m(Spero auté ἐοπιξείοπεδιεπιαίατίον quobis non infirmatur, fed pótens eft ín ποδί5. αι&— αὐ eognofdtie«Spe nee/ anímofitateo«C, E Cif eu freni"ul T:. touos fenfaros quà ΡΟ er fi ccücifixus eft ex infirmitate, fed ufuítex uirtute de, fos ἀφ ἐδ ΦΘΩ bat fcueriffime uin;. s INam& nós infirmi fumusin illo: feduiuemus cameo— e qroiamus αὔτ θεᾷ dicare. Qeuid faceret.| ey virtate dei ín trobís, Vofmtipfos tentatefieftisin— vr nibil mall faciaría finoftristemporibus adueniret, qb? adco ν fide:ipfiuos probate.An nón coenofcitis uofimetipfos: μὴ ΤΙ, ifta ne putan: tur qde effe peccata. Y . parationé aliorü cri, qua chriftus iefus in nobis eft? Nifi forte reprobi eftis, ex bía quíante pecca/ Meran z.Hoceftcon. Uit nos probati parearnus, fed ut uos quod bonum cft traNouatianospoeni. 5 facíatís, INosautéut reprobi fumus. ING poffamüs cm a aliquid aduerfus ueritatern: fed pro ueritate. Gaüdemus enim quoniam nos infirmi fümus,uos autem ρον .» tentes eftis.Floc& oramüs ueftram confütmmationé. citíaqui gellerunt, Im.« Ideo éním hacc abfens fcribo,ut nó prafens durius agá^(iq p cerro peccaue: tétix negatores: fi ein ag«ntes:uticp deage; tibus gaudet, Id[ t foaícatíone« impudt püdicitia grauior e(t* fornicatione: quafi patrís accepit, Οσα,- ΧΙ fecetertío boc venío ad voe:vt(n o:e ouozum vel contraManichzos. αι 4 Ῥιροίγίς pgdico vr|pzcfenti/ peró autem quod cognofcitisiquía nos non fumus re k«£t lugeá multos. y probi.Oramüs autem deum ut nihil mali facíatís, non τς M monfiruofa turpitudo: ficut ille fecit qui uxoré' ze trium τοί(tabír omme verbürn.Secundü leger. τί, oed vt voe quod E Ροπῆ eft facíatío.lIHos mus.Si enim mali ali^ ' qdfeceritis,nos uindi cádo parebím? ρα» ti:(ed maluiímus nos ciatis, 5«ο eim rit. 2 q[:Daudeimua ei qi infirmi fam?«c6. fecundü| Gaudemus fi non fit neceffe ut noftra uirtus appareat, tentem effe nec: ipfi: mitatís: qd' uiuit fuc ' ín uirtute dei cum in“uosuindicare cepe, rimus. Síue nos in|. autem vt repzobí fi» reprobos uideri, tàtü ' utuos qd bonü eft fa. poffumus alídd aduer fus verítatéec.Innocé-tiz em nofira fentétia obeffe nó poterit, nifi.: $o. 169 ficut Petri apparuit in fapphira δὲ anania. b ἁ[ίδος Ados. ozamue vefiram coufümmationé, Vt uos perfecti fitis atcp. potentes.€ 6Γ 3dco becabfeus fcríbo vr nó paefene ou/ τίυσ 393 4C.Si nó correxeritis uos, durius adhuc"νι 5 um ut)/^ KommedW. 0 εν Une fum dfcribendo denuncio. a«T 3i edíficatíonem. Vt & uos decetero emendetis:& alij peccare formident., b[£t nó ín ocftrucríoné,'Ad qua(ibi pfeudoapoftoli fo ei 'teftatem ufurpant. ς€ g»eceteroautem fratreo gaud ge:perfectí eftote/ ekboatamínf. Notandum quod(οτί ὡς’ ' elefize(σεις, dicit eos "oiftes debere effe per/ " dubetíeinuice exhor/ "πα. nía erít vobífct. ΑΟ' ' fionis& odifj,contra^ εἰς uobifcum πα’ fectos:& quod laícos o«[ 3dípfum fapite."Dyaceim babete 4 oeus pacíe« oilectío tf quin author diffen/ rius erit uobis:& uos cum illo permanebi; tisin eternum: fiille COMMENTARIA IN EPISTOLAM AD GALATAS. Ca. I εῶτε, diulue apoftolus nó ab bomíníbus neqs per 9: bomínem. Sicut(acrarü fcripturarü tefta προ το - fecundum poteftatem quá dominus dedit mihi ín κά ? ficatíónem& nón in deftructionem. De cxteró fratres $ gaudete: perfecti eftote, exhortamíni: idipfm fapité. ἃ guam habete:& deus pacis δὲ dilectionis erit uobifcü.| e Salutaté ínuicem ín oculo fancto. Salutant uos omnes t fancti. Grátía diii noftri iefuchrifti:& charítas ἀεί δὲ cóὁ munícatio fancti fpitítus fit cüm omnib? uobis. Amen. fericfemper. ἐγ Salutate(πυίςξ ín ofculo facto, Calu; tant vos ommnee fandí. Nó honoratiaut diuites, f€45:3 tía ofi ποτέ(εἴ! cbziftí« cbarítae oeí« comunícatío[απ fpíritus. Contra Arrianos,qui ideo patrem maiorem εἴς contendunt: quia plzrüqp primus σε ordi; ne,$ níbus vobío amen. ἢ Non aliquantis:(iue quod omnes in his donis uelit effe per oS, " Commentariori 'in fecundam epifto, lam ad Corinthios finis, tiec(untortiiee fratreo ecclefia galatíe. Neíolusifidigne ' ferreputare£,fuam cóculcari doctrina; Apoftolus obiur gaturus galatas propter conuerfationé fuam,non απ €x fua perfona(cribit ad eos, fed ex omníü fratrü,qui tur cófortio feci erarit: quos in epiftola ad corinthios apfos re 3: lauthoritas:Neminé ueniread patrem nifi αἰ.[τ neminé uenire ᾽ ad δ ὉΠ quem uo ' cauetit pater& fpiri/ tuffanctus: ita δὲ hoc ' loco manifefte often, ditur Paulum apofto lum ín euangelij prz ' dicationé, per iefíum '€«hri(tum δὲ deum pa trem uocatum εἰς 8 ' fanctofpiritu: quéad modüliber apoftoli/ ' corü actuü docet, di/ Aáta5.a . quod affümpíi eos. . Kem& ínfra ín eodé ^loco:Etipfi quidem cens:Miniftrantibus aute illis domino,€ ieiunatibus dixit fpi; rituffanctus.Segrega temihi barnabam,X » Julius apoftolus non | E Tab hóminibus neq; per hominem: fed per iefum chriftum δὲ delim pa trem:qüi fufcitauit eutn a mortuís: Pix quí mecum funt omnes fratres ec M“-. ie eise clcfrjs σα]αεία.. Giràtia uobis& páx » a deo patre noftro δὲ domino iefu chrifto: qui dedit a femetípfum pro peccatis noftrís: üt eriperet nos de pra r fentí fxculo nequá.fecándü uoluntaté dei& patris no^ ὃ ftrischi eft gloría ín fzzcula fazculerum armen. Mírór qd' fictá citotranfferímíni ab co qui uos uocauit ín gratiá chríftiín aliud euangelí&:quod non eft aliud, nifi fnt ὃ aliqüi qui uos conturbant:& uolunt contiertere euange uocat, dicés:Siue fra; tres noftri apii eccle; fiam eloriz ο, n«δα vobíó.Orua fola eftis fide faluati. ο(L£tpara eo cpa tre noftro«c. Cr ua re; τοις delictis omni; bus, reconciliati[Πε rantdeo. ᾿ p{ΔΝ oedít femetípfum ιο ' peccatía noftrís.Oft&» dit beneficia Chrifti quibus exiftebàt in» grati,in lege qua pec : cátoribus data eft,ut uere cupientibus, cü illis omnia effent pec cata dímiffa, q«[ Gt eríperetnoe oc poen tí feculo nequá. Non Saulum ín opus ad τα ΠῚ a fpiritu fancto abierunt feleutiam. Q.uod autem hic iefum chriftum. ; primo loco ponit,& ita demum patrem,& alibi indiffe/ renter deum patrem anteponit,frequéter etià fpiritüfan/. έξι, hoc oftendit: quoniam in patre& filio δὲ fpiritu ' fancto,non ordo,non maior aut mínor,fed una eft glo/ tia cademqfubftantía. Ο πο uero dicit,nedp per ho/ minem, fed per íefum chríftum: hic perfonam deitatis oftendit. Q.uod autem aít: quí fufcitauit eum a mor tuís: affumpti hominis fignificat incarnatione.: Aliter: Non humana prafumptione, ut ílli dicunt: neg; per apoftolos alios, ut Aaron per moyfen,fed p ipfum domi num,ut Moyfes G'omnes apoftoli uel propheta, fed ple τὶ Ὁ hominibus ordinantur,cum indigne fauorepo, puli patientia domíni contemnentes,diuino facerdotio contra meritum ordinantur.{ 4[ ed per(eum«εί; ftum. ui ΡειτΏ δὲ cxteros apoftolos ín minifteriüi apo: ftolatuselegit. kf£tocá patré. Oftenditunaeffepa; tris& filijoperatione. ἶ€f&Nuífufcítauíteüi a moztuís. Scd'm qd mori potuit,fcd'm carnéfcilicet.* m«L&r quí v lia chrifti.Sedlicet nós aut angelus de oclo euágelicet » uobís prxterég qd' euágelicauim? uobis, dnathema fit. duod faculií nequa it, fed qd' mala fint, quzaguntur in fzca lo: ficuc& dominus b auc^ in euagelio dicit:Suf/ ficit diei malicia fua.Non quía dies mala fit,(ed propter Sicut : illa,quz in eiustemporeaguntur uel bona uel mala di/ citur.{εξ mala fculi opa dicunt quz cómíttunt íri ipfo, τ αἰ&ccundá voluntaté oeí c patrío noftrí.Non fecüidü me ritanoftra, e([ cui eft glozía(n fecula feculozum amen, Infinitis beneficijs, infinita gloría debetur. t í αὐ fictam cíto tranfferímíni cc. Manifeftatis beneficijs,mi» rarife dicit quodab illo potuerint feparari. ν«ΓΗ funtalíquíquí voe conturbant. Nam euan gelium uerum aliud effenon poteft, nifi chrifti.«e€ptvoluntcone uertere euangelium cbzífti.Dum lex. ad euangelium pro^ fecerit:illi peruerfo ordine euangelium ad legem pro^ uocarenitunt. yq Sedlícet nos aut angeluc oc celo εὐῷ gelícet vobío pzeterqs euágelicauíimus vobíe. Breuiter ofi uoluitpraiudicare píonz,quando necapoftolus contra id quod primü pradicauerat, nec uocem de coclo loqué/ τίς angeli permifit'audire, Facit autem fententia contra omnes haretícos,qui traditiones apoftolicas mutare co^ Sicus επ ο' LConis i F Manf.éd mant. 5€L£knatbema(i. Hoc eft abominabilis uobis fit, η su yan, P- ᾿ς Snepiftolam ad /&alatas [I WA"u€pfoicot pocdípimurer nuncíterum oíco: Cíquís vobíá| uocem audiui feddei, n^«Γι venibíerofolymam Mig|- angelicanerit pzeter(d quod accepíftíoranarbema(it. Re^ αὐ antecefíozes meos apoftoloo/fed σῇ ín arabíam:« iteríi "mj| petiuumfortiuscommendatur. b q[2/»odoenímbo,.reuerfuefum oamafcum. Non quod mihi neceffe fuit, ut LUMI Minibus fuadeoran oco: Nunquid, ppter hominesuoóbís ab.llisaliquid edocerer:fed de Damafco in Arabià pro^ hy|"faadeo, ficut propter iudaorum traditionesante fácie^— tinus ibam, ut docerem quod mihi a deo reuelatum fue m|: Ῥυοηζηαεις θυ rat. of f»eíndepott A. odia hominü fé non.q.. diis»ib. νε ΩΣ 20 QU 005. a, dMHneetres. Oftendi us: timentem, liberéde/ 9 Sicüt predéximus»& nunciterum dico: Sí quisuobis ὡς RSS ORE ud| fendereueríatem,—-'euáeelicauerit prater íd quodacepíftís anathemafit,—«eri ,qui vibus iam Ὁ].. xQXuqugrobomít, y Mito tnimHaminibusiadea sa deo^ An τα ντ annis alijs predica, |—'- Ὡς Sueplacre? Vbicig«Modo enim hotninibus fuadeo,an deoz An quxtóho— ταις p 4L Gen bero | dincaddirimenro sli» minibus placere? Sí adhuc hóminíbus placerem,Chri, Tomum. Q.uando 1 Want Ἱρ τησ εν, efti feraus non effem. INotüm enim uobísfaco fratres ἐξ ἀῑαραϊίς tungere Mu|.jBen&Imalampar/— ὁ"- ον ΣΕ το iur Y e et attentabat, ΝΥ. στα accipitur infcri/ f ἐφ πσοϊίαπτ quod euancelícatum οἴ ἃ πλε; quiá no εἰς, 4 ΕΓ&lidere perum. ii|"pturis. Veeft illud: e dum hominem, Ν ítn ego ab homine δὰ Etfufceptü fe ab illo | ξιης, Omnishomo men,"€ um homínem. ec; enim ego ab homine acce inchantate demon duse Qué dicunt pi illud neq; didici, fed per reuclationem efa Chrifti. ἤναι:&incabreuite : Ὅ 5, 0.4 hoieseffecEt Nonne. Ας enim conuerfarianem meam τν iQ. porenihildifcere po/ € Cort3,a homines eftiszEt:Se,$ Δ üdiftis enm conuerfationem meam aliquando in Fern ΕΞ προ :«undum hominem bíüudaífmo: quóníam fupra modum perfequebarecde^— apud eum oicb? quín, | ambulaislgiur qui. fiam dei, δ expuenabam illam: δὲ proficiebam iniu decim. Videndigra cungtalibusplacere αι O2 ο. tia,non difcendi. i molut: neceffe e— daífino fupra multoscoatancos meos íngeneremico, eq[ailiam autem apo " uteorü faciatuolun/ abundantiusaemulator exiftenspaternarum tnearum— ffolozum vídi nemíne, d"Mem.Sandiautem ος o po c3.» co|,^—.. JNeuelabillisdidicif d. deotm δὲ deti amanti i traditionum: Cum abtem placuítei quime fegregauit.feuideref,- t€L'IBift μὲ| ,busplacentquíplus kexutero matris mex:& uocauit per gratiam fuam,ut facobum fratré oomí; vw d homínes elfe me/|. peer Eliam fam in me uteuan icarem lun, ip PEE: Qrtatuor mo/ ἰὼ"ruerunt; oq Gad,! Teüelaret iium fuum ín me, ut enange icaremil Umi dis fares appellari τὶ Ι. buc poniiprs pier» gentibus:cOntínuo no acquieui carni δὲ faneuiní. ἵνα. quis dubitatPrimo, μὴ| gderenrqun RS fedabrj ín Arabiam:& itcrü reuerfus fum Damafcum.| quarto;affectu. Vnde Qut Wfumchrifti. e(l 1Ho oT... doaAfkannencreosniethiosn sons udo Jacobus fcd?óm coena. iml. mmením vobis fado eL cinde poft annos tresuéníhíerofolymam uidere De— P Pega liie|* fratre euangelium cc.) trum:& mánfi apud eum diebus quindedm. Alium^ dicitur: quoniam de A.Vultpurgareufarpa.*2utém apoftolorum uídi nemínem, nífi Iacobüm fra-— Maria Cleopha foro an|"tonis&humanztra f. ER EN I n s ES E re matris dominí,nar b|'diionisinfamam.. tremdomíní.Q uxautemfcribouobís,ececoramdeo:— mseffemonfiraur. d fü cnisnonet fom» quía non mentior. Deinde uéníin partes Ὀγεία& Ci». Y.«θείας ventín bi bomínem: neqs ením. ete Be ἘΠΕ ρα κ Πας edes T d UR partee fyrie et cilítíe z qui ER ab[ροιπίης accepí. ΕΩΣ. Eram autem 19notus facieecdeirs Judae, qui— eremauté ignotua fa^ T flludnegroídicfedp^ erantin Chrifto. Tantum autem auditum habebant:— cíeecdefie ndeg. No» ἐμ"reuelatíonc(οἴη ΟΠ,-“. ΓΣ ζ ΠΟ t ali d—..... tandüquiapertrien^ (init| Neg ame confinxi, quoniam qui per eque a. nos iquan Q;, nunc euan- nium eccleftjs iudaz id Tes ab alio εν αν v gelicat fidem quam aliquando expugnabat:& ín mé Poi Ds UR t phuegaquogdidy 4 X dantium 50 cquo o9 o Y Σά£ue erant ín d j4 Εαν μας Canfiabantdeum,—— Cu.——— II——{0 oct. Svorfum qui d pnm. δεῖ ναί iq"wEindepoftannós quatuordedm iterá afcén ex RI erant,eccle vil| ftieenim conuerfatíoz—.- αρ να Υν ὠὰ μλι CR fia habebantur: nec s m-mem mieanralíquando—.? di hícrofolymam cum Damaba, affumpto€ hisquierantex gen iei fatadatiino.Necuos ῷ— 7 Tito. Afcéndiautem fecundum reuclatíoné: enr rante. "LE«redolaterequod di^ ἃν ὦ f crim illi fi aie-licoínoétibus, T«€tínme«carífica, *^C ORendere uult j c& cóntulí cum illis euangelii quod pradicoíngétibus. PA cum Dei, dd n Jfirmitér tenuerit iu^— Seorfumautem^ cili maxima nafcitur iti daifmi: δὲ ᾧ fidelíter EE Ps ἰ admiratio:&lauda/ id-"protraditionibus patrum expugnari ecclefiam: utin? ᾿ batur deus quihocfoluspoffetefficere.—— Defalfis -|* 4elligamus eum non potuiffeíndehumanoconfilio,nifi—fratribus,& dePetro in circumcifione; Paulo Yo in gen T τ reuelatione feparari diuina. Ρ ΓΘ συ δ ρα modG^ tibusordinatis. coa. 4... id Toreaaredetam oeíiet erpugnabatn íllam:et pzofícíe/ Y i inde poft annos quatiozdecím. Quando de p^: bam(níudafíio Πτρτα multos coetaneos meos«C, Non fu, B oneribus legis quaftio mouebatur. ( En praomnes,ne iactabundus putaret.(| C uim autépla, 2| 3terum afcendí bíerofolymam cumbar^ ἐμ|- ΓΗ οί quí mefegregauít ex vrero matrío mee. Hic prafcien" mabaiaffumpro ctíto.Non uoluntate mea;fed " i iam deí,ad dilectionem apoftoli antedi nafcere£ often?—.impertj diuini neceffitate. b«| zifcédí αυτό fcóm reuclatío m: xdit.Item quí meín prafcientiaab uterofegregauitquan— nem.Hocait Apfus: Cum uenirem(ínquit)hierofolymá αν: ὁ uoluit fecit quod fciebateffefuturum.&&[£tvo,— fcd'mreuelationem deí:congregatíoni fratrum per aedifi ion- tatit per gratíam fuam, Non meis meritis.[6{ Citreue^— cationé meam reddidi ratione: feorfum& apoftolis:nó ilti laret filiam fuum ín mervreuangelígarem(lum ín gentíbug,— utabillisin aliquo in(truerer, quippe qui plena fueram ja Vtfillum füum,per megentibusreuelaret, mi«[£on;—gratiàcófecutus:fed ut manifeftare eis recto ordine,me ph- inito non acquíeui carut et fanguiní. Hoc dicit: quoniam— Chriftieuangelium predicare. c&[£tcontulícum iilíg on ᾿ fcd m myfterium reuelationis,commiffamfibipredica,. euangelíum quod pzedíco ín aentíbus. Non didici, fed con Dn* tionéeuangclij exercuerit: negutunccarnis&fanguínis— tulieuangelium,per quod gentes fola fidefaluantur. ji ων. Ε 4 Storíumautem C E ἃ«QScofumautembísquí vídebanturalíquíd effe. Ne illos di(cipuli decuangelio dubitare putarent. b ϐ[ δε fozte ínuacuum curreret aut cucurríffem. Hoc non eft du/ bitàntisfed potius confirmantis, ς€[Sediegpritus quí mccum erat/cum effer centilío compulfue eft círeumcídí. Inuacuum cucurrit. t([ Sed piopter fub; íntroductoe falfoe fra/ treo. Reddit caufas,. cur circumcidit Ti/ tum: non quia illí cir cumcifio prodeffet, fed ut ícandalum im minens uitaretur, e(wuífübintroíe; runt explozare líberta^ tem noftram quam ba bemue ín cbeifto íefu: vt noo ín fervitutem re dígerent. 1 ua abío/ luti fumus aiugole/ gi. f«Quibus πε ad bozam ceffí^ mue fubíecttonívt ve titae cuangelij peritia/ neatapud voe. Vtpe: riculum uitaremus: & cíTept in nobis qui ueritatem. euangelij. «onfirmarent. 6 4L Zib bío aurem quí videbant effe alíquíd. Hic eos fignificat,qui Galatas iudaigarecó pulcrat:qui aliquan; do infignes inter difci pulos apoftolorü fue rant: quicp prafenti téporca fidecbriftia/ na ad obferuationé iudaicà cóuertebant. b«f Quales aliquádo fuerínti níbil mea ínter eft:beue enim perfona bomíníe non accípít. Non mihi cura eft, quia cü domino am; bulauerunt:quía nec tempus prziudicat fi dei, nec perfona labo ri. I«[ ZD»íbíauré«c. quod credít(á eft míbf euangelium pzgputij. Vtpradicem in géti, bus ficut illi iudais. Κάῑ cut etpetro cir «umcífioníe: quí enti operarue eff petro(ἢ apoffolarum círcumcí, Ποπίο operatue cft et mibiínter actes«c. In nullo fum illo inferi/ or; quia ab uno deo Zommen. e oeórfum autem hís qui uidebantur aliquid οΠο-αὲ for. « τε íínuacuum currerem aut aucurrifTem. Sed négs Titus quí mecum erat, cum effet gensis compulíus eft circum « cidi:fed própter fubintroductos falfos fratres,qüi fub» íntroierunt explorare libertatem noftram quam habemus ín Chrifto Iefu: ut nos ín fcruitutem redigerent: t quibus néq; ad horam ceffimus fubiectíoni, ut ucrítas s cuangelij permaneat apud uos.Ab hís dutem quí uide e bantur efle aliquid,qüales aliquando fucrínt,nihilimea intereft. Deus ením perfonam bomínis non. accipit. : Mihi aütem quí uidebantur effe aliquid, nihil contulerunt: fed econtra cum yídifTent quod creditum eft mihi. keuangclíum prazputij fict& Petro circamáfionis, Qui ením operatus eft Petro ín apoftolatum circumcífio^ nís,operatus eft δὲ mihi inter eentes. Et cum cognouift fent gratíam quz data cft mihí: Iacobüs& Cephas& « lohannes quí uidebantur columna effe, dextras dedc» runt mihí δὲ Bárnaba focietatis: ut nos in gentes, ipfi" ο autcm ín circumcifionem tantum:ut páuperum memo p res effemus.Quód etíam follicitus fai hocípfüm facerc. a Cumautcm uenifIet Cephas Antiochíam,in faciem εἰ. ε reftitisquia reprehenfibilis erat. Príüs enim ζῇ uenirent s quídam Iacobo, cam gentibus edebat. Cum aütem uenifTentfubtrahebat& fegregabat fe, timens eos qui ex circumdifione erant: fimulationi eius confenferunt: t exteri iuda:ità ut δὲ Barnabas ducercturab εἰς in illam fimulationem. Sed cüm uidiffem quod non recte am» bularent ad. ueritatem euangelij, dixi Cepha: córam Σ omnibus;Si εὖ cum iudaus fis. eéntíliter uiuis& nó iu^ b daíce: quómodo gentes cogis íudaicare« INos náturac udi,& non ex gentibus peccatores, Sdéntesautem ῷ non íuftificatur homo ex operibus lecis, nifi per fidem lefuchrifti:& nos ín Chrifto Iefu credimus ut iuftificemur ex fide chrífti,& nó ex operibus legis. Propter qd' » ex operibus legis non iuftificabít omnis caro. Quód fi quarétes iuftilcar in chrifto,inuenti fürus& ipfi peccatores: nunquíd Chriftus peccati minifter eft? Abfic. t wien Sienim Eo s. antíocbíat/ín facfem εἰ reftít(iqz repzebenfibilíg erat.Ciala tarum ínfirmitas,cópelliteum narrare:qd'nec ipfi ἀρ ον. rum principi Petro pepercerit: ueritate euàgelíj nà liber re defendentí:ficut etia ad profectü Corinthiorü manife ftat: uifioné quam annis quatuordecim cclauerat. Hoc auté totü ait,ut often, ἀφείς nundi circum, 'cifionis fuiffe factoré qd dello fali apofío li cófingebant. Ne & alibi dicit: Ego aüt. Gat fratres,(i circücifione pradico,quíd adhuc períecutione patiore 1E fous ei d ven rent quídam íacobo! Cnm gentibusedebat... Sciens fibi ottenfum, ut nullius generis ho miné uocaret imun^ dum. eq[ Cumauté Yeníffenti fübtrabebar εἰ fegregabatfesc ΝΟ ideo reprebenfibilis erat,quiacüillisede/ ὁ bat: fed quia poftea propter hores fe fub/ trahebat. t&[ 3ta vt ct barnabae ouceretur ab εία in(llam fimula, Ποπ. ui mecum. ad gétes miffus, níhil inter eos docuerat effe difcriminis. Y€. Scd cá vidiffemi .q9 nó recte ambularét 3d veritatem euágelij. Ως hoc ppter fcan dalum faceret iudao rum:tamen publice illum cóuení,ut& iu; dais fuperbia,& gen, tibus defperatío tolle retür,£4 Oíti c οὓς cozam οιππίδυσ. Publicü(candalum non poterat priuate curarí, γεζϑί (υάρυν fig. Si tu non tenes quod natus es: quó illos facis tenere quod nati non funt? Rationem reddit, nó iniuriam facit. 5«L Dentilíter νίυίο et nó ἰμάδίος, Nóex ope ribus legisfed fola fi, deficutgentes,uitam in chrifto ínueniffe te nofi. a«[€ uomó gentes cogíe(udaíga/ T€« Cur fubtrahis te tand a peccatorib?€ fumus in minifterio ordinati, 14f Jacobi et cepbag ct fobannee qui vídebanrur columne effe. Super quas erat ec cle(ia cófirmata. m q[£»extrac oederunt, ita nos docere debere," ἢ 641 Z»íbietbarnabg focíeratio«c. Ambo enim miffi erantfimul,utgentibus predicarét. οι ρα perum memozes effemue. Ο αἱ omnía fua di(tríbuentes, adapoftolorii pedes,precia deponebant: Vel quorü bo; nafuerant a iudzis inuafa:ficut legimus ad Hebraos.: p€ ett follicitue fuí bocipfum facere. Hoc eft, qd in omni pene fcribitepiftola, ο 4L aute veniffet cepbag b«['floonatura(udeí/z non er gentibue peccatozee. Pec/ catores tame eramus: quia cóclufit(criptura o:nnía fub peccato.([ Sxclentee autem ᾧ aon íuttíficatur bomo eg optríbue legíe nífi per fídé«C. Opera legís,circumcifio&. fabbatii,dies efti,& catera: qua non propter iufticiam, fed àd edomandam populi duritiam funt mandata. 0€ 6 fi queréteo iuftificari ín cbzifto«€, Si enim gentes. fides(ola non faluat,nec nos: quia ex operibus nemo iu. fificatur.Ergo adhuc peccatores fumus,& chriftus pec. catorü mínifter eft, rand? non ualens peccata du^ ienim . α μιν Los tif Tn iri dun| dora trois f enti yr| Jui 4 pea| Cio| nono, (anda rat yt (0 jS x nau aas ut nona 7) fadi Tu (Nia £i Sin cpiftolam ad /&alàtas 84 E eif qu£ oeffrurí íterum becreedificoipzguaricatozé. üecóflítüo.Si de(truxí iudaos,& nüc(ucilli dicüt) ipfos * srexdificomez fentétie preuarícator inuenior. b 4]€ co ORA efi per legei/legi moztuue fum, Hoc eft qd dicitperlegé^ chrifto corrigatis.Síue qd" hic,fitamé, nó dubitantis fer .. Chrifti, legi Moyfi mortuus fum: aut certe per ipfam^ mofit, fed porius cófirmátis,(cd^m illud: firaméiuftum us Nye: is eiuf, eft apud dcum retri/ ;. démíumobíeruato; qua. 7 S uy: MS 0,^. buere quinos tribu/ - nibüsliberarüs:quo^ Siénim quz deftrüxi iterum hacrezedifico, prauarícaz ucro qurnos em n . niam fctiptim eftín^ torem meconftituo.Ecó enim pet leeem.lecítortuus. t-€£tutergo rríbuig Geür5.b eadélege: Ὁ ία ΔΒ) Ὁ íü d unii as Ch ifto cón£i: t SLE Viíué γοῦίο Γρ«C. Spiriti: .faham ex fide iufti^ e. um ut eo uruam z CiDritoconrixus ium qud« vIUO| fana fola fide acce/ : fane τῆ i nes ex fautemíam non ego zuíuit uero ín me Chriftus. Quód: pitis quí nó nifi a iu .;eperibus legis. Item τς αν uneniuoit Srde fi ER VTERSEAEEEE is accipit:iu(tos aüt *' petlegem Chrifti, le; s'autepuncumoin camen fide uino filij dei su: dilexit* finelegis onerib? effe. grlittera:& Moy l^ i mer& tradidit feípfüm pro me.INonabijció gratíá dei.^ wos sour m(zb, - ge uteri fum mor/, Qro eleleod iullicia.eroo oratischriftus mort'. vabam credidit oco: et ' tus: quia ipíafe cef; à Stem P legé iufticia.ergo gr atis chriftusmortuus eft. reputat eft illi ad iu» .. fatüram effe pradi/ q, Iníenfati Gálatequisuós. Ca. 111 ficamlta&uobisad cec«eoo, fafcinaditnon obedireuctitati? Antéquorá— iUfticiam fola fufficie - yinam.QLuía legem: er. s.- fides. Εά[ξοσποῖεί/ ^Ufuáminnouanit, ο ο'oculos Chriftus Iefus profcríptus eft:&íntio— reergo:quía dex fide ;.9 Q£biifloconfius.? bis crucifixus.Flócfolum auobisuolo difcere. Ex ópe- funr ibi funt fld στα’ t fumcrücí. Omnibus?^-4-: EM NES ΕΙ ταν: be. Siuc iuda, fiue Ὁ peccatis quib? lex eft ribus leeís(pírítá acepiítis.an exaudítu fidei? Sicftul— eraci; non carnaliter εἰς data,(um mortuus:" r tíeftís:ut cüm fpítitu cceperítis;nunccarne confumma^ circücifi. γέλιου ;. ergo lex mihi miniz..-. Τσε µας ἢ iat""d dene autc fcriptura«c. ut meeft neceffaria.. S mun ant pa fel S ine caula, i1 tamen 1106€ cauia. qzbenedícent ia feem "€ 4 Gliuoautem fam; Qui ἔγσο tribuit uobis fpirítum:& operatur uirtutes in: meegenree, Non una nóego. Vetushomo,. bis m ibustesi ditifideteficutlcipt gens iudaíca: fed om Df ΕΓ Όίμενεποίη πε uo ΕΟΓ us ρε ΕΝ aucitu Tide: λιζΕ criptu, nes quz ex operibus RU doce aiio M v eft:Abrahám credidit deo,& reputatum eft illi ad iufti- Ks Ew ierüde t^^ Chriftus in quochri/ ο o. efr ες να εἰ ρα 2. 4$. 35 ϐἱ 3eiturquier ftus uegetat actus& ἢ daim.Cognofcite eroxquia qurex fide funchi funt fiii' funtibidicent cá ἀεί... τον, uitam, G&[ Cioanté y Abrahz. Próuidens auté fcríptura:quía ex fideiuftifl^^ abzabam. Non enim $5 nunc víuoin carae ít circücifz(unt gentes, '"catgentes deus prxnuncauit Abrahae quía benedicen: £Eq. ΤῈ So. * fide viuo filij oeí.In fo t: a: ὦ-,. ,- utpoffintex operib? - Jafide: quianihilde, 5 turinte omnes gentes.loítür qui ex fidefuntbüdicen£^ benedici. a€ wí ;beolegiantiquz.| 4 cumfideli ΑΡΗ nmerbusleois. CU eii εν operibug "bar Quíoílexit me: et jo fideli Abraham. Quicing ením exopcribu slegis legio funt/ fub maledí/ - iradidirfeipfum p me, ὃ funt,fub maledicto fant.Scriptum eftem: Maledictus«. aro funt«&. Quia ita . Non pecuníam,non omnís quí nó permanferit ín omnibus qua[αύρα[πε- pravaluitcófuetudo "πα απ precium,—. 145 d vu: αν. peccidi,utnemo iam "fedfe,(apto abicio c 1f libro lezís utfaciat ea. Quóníam auté in legenemo- perfciatlcgem, * gratiam oet. Non de/»(uftificatur apud deum,maníi cftum eft: quià iuftus ex b 41 Z/»aledictue om ::: nía d nom permauferít “Ότο ΠΗ effeingratus: "urpro mé etíam mo; quí me tantü dilexit, eft gratía,(i míhi fola non fufficit. k(T Of ."ením per leaé(uftícia/ τς ΒΗΥ͂ theta τ ergogratío cbzíftus moztuue eft. Si lex poterat iuftificare, fuperflue mortuus eft Chriftus. Ca. IH :“"Ἠπίεπαιί galatg. Non eft contrarium falua; torís uerbo, quo fratrem fatuum uocari pro hibuit: non enim hic dícitur finecaufa, ο. m«[ uís vos fafcínauítzPer uulgi uerbum, Sap quc inuidiam fignificauit:ficutait Salomon: Faíciínatio nu/ gacítatis obícurat bona, n&j πο quom ^ oculos cbeíftus(είπα pzofcríptua εξ. Ὁ uibus per meam przdicationé ita manifeftata eft paffio cius, ut ipfum afi "uos pendere putaretis. Profcriptus eft,(ententiam danr/ "nauonís accepit. o«[tíavobío crucifirue, Qruafi "apud uos omnía facta(int, Siue fic, quem uere pro dam 'nato£ mortuo etíam nunc uilem habetis, dum putatis 'eum üobis non füfficeread(alu:em. Ὁ 41 Il2ocfolum a vobie volo vifcere.Hocunum uosinterrogo. q[£r operíbue ἱερίσ fpirítum accepíftíoran ex auditu fide? Si ex "merito fidei(pirítam accepiftis, quid nobis lex amplius poterítdarez τά Gic ftultíeftio: vr cum fpírít ceperítío! "nuuc carne cófummamíní. Cum neciudai aliterípiricum accipiant,quam per fidem Chrifti,uos econtrario puta/ 'tisuobis fpiritum non fufficerefinelege, ὃ€£anta ε fide uíuít. Lexáutem non eftex fide: fed qüi fecerít ea, : s uiuctín illis. Chriftus nósredemit de maledicto legís, reretur. Abiectaenim.^-: ᾽ 1;, ᾿ n δ :'' factuspro nobís maledictum:quía fcriptum eft: ín omníb? que ferípta fuat ín líbzolcgío vrfa cíat ca. Hoceft, qd nó omnía ufqrad finem legís mandata[γα uerit. QLuaritur fane Maledictus - hocloco,(i fides fola fufficiat chriftiano: X utrum nó fic maledictus, qui euágelica precepta cótemncet. Sed fides ad hocproficit:ut ín primitíjs credulitatis accedentes,ad . deum iuftíficet: fi deinceps in iuftificatione permaneats . caterum fiaeoperibus fidei, non legis,mortua eft fides. Ω uie non credit mandatis,& eos qui euangelij pra cepta cótemnun:,maledictos effe, S faluator cdocuit,di, cens: Difcedite a me maledicti ín igné eternü, Et Jacob? Mattf.24.d apfus,uni? mandati tranfgreíTore, omniü reum effe de/ Iacobí.2,b thonfirauit. c€[& uoníà αυτό ín lege neino(uftificat apud . oeummianífeftü eft. uia nemo íllam feruat: idee dictü eít,cp fola fideiuftificandi effent credentes.Tté uulc ofteét . dere:quía ex operib? legis Moy(niuftificari hó nó poffit, nifi habuerit€ fidem: quz ueniam dat credenti in deo, Noneim qui creduntin chrí(to,finelege uiuere poffunt, Ὁ€ Guía íuftue cx fíde víuír. Perfecta fides eft: no folum chriftum, fed δὲ chrifto credere, e 4T Lex autem nó eft ce fide. Non iuftificatfolafides. Γά[ Θεὸ d fecerit ca viuct ín. /fllíig.Suo labore conquirat iufticiam, δὲ uiuet in aternti, € 4 C beíftue nos redemit tc. Oui fub maledicto nó erat; quia p oía lege impleuit, Etideo indebito maledicto εἰ”, nofirti debitu copenfatü eff,ut liberet tráfeuntes ad fidé, Maledictus 17: paffi eftíe fine caufa) fi τῇ fíne caufa. OGendit quia in Ga/ latia conftituti,pro chrifti fide paffi funt perfecutionem. Item tanta fine cau(a ,p chrifto toléraftis, fi noniterü pro C £ommern.|| ας dum Chriftus πεηίγες,: 14T£:dfnata peraneclos,. E ᾗ ἃ«-βροϊεδίσιισ οιποίσ quí pendet(nlígno. Sic e(t(cri, prum:Sí cui fucrit iudicium.mortis,(ufpendetis eum in ligno.Non ideo maledictus, quia pendet: fed ideo pen/ det, quia maledictus, Chri(tus ergo cui non erat iudi cium mortis: nec caufa fubeunda crucis& maledicti Σο Ὺ Hocloco Moyfen, dei δὲ hebrzorum mediatorem fignifj cat, legem per angelum domini accepiffe: ficut in libro Actuum apoftolorum Stephanus dicit: Hic eft Moyfes, Άδισς qui fuitin ecclefia ín folitudine cum angelo, quí loque Kohct2.g reatus, pro nobis ma ledictü fufcepit: quia omnes maledicti era; mus,& debiti ligno: & ideo maledicti: qa non permanfimus in omníbus quzícripta erantín lege. δ lt fn gentíbus benedíctío abzabe fieret ín cbzífto fefü. Vt fola fide,gen? tes benedicerentur ín Chrifto,(icut promif fum fuerat Abrahz. €«[ Gr pollícíatíoné fpíritua accípíam? per dein. Qua per loe; lem prophetam om/ ni carni promíffa eft: id et uniuerfo generi hominum. o«[-rameeifcóm bomínem oíco: tamen bominíe confirmatum teítament(i. Humano utor exemplo: com/ parari enim humana diuinís, propter επί; dentioré íncellectum poffunt: zquarínon poffunt, e«[ Remo fpernít aut füperozdí/ itat: abzabe oícte funr p:omíffíonee et femínf eíus«€« Οία poft tantum temporis da; taeítlex. f«λος autem oíco reftamen/ tum confirmatá ἃ oco, In Chrifto Iefu. ς«Que poftqua dríngentoe et trígínta anoo facta e(t lex: nó {τί facír ad euacuan dam pzomíffíoné. Ne s Maledictüs omnis qui pendetin ligno: ut in gentibus ς benedictio Abrahz: fieret in Chrifto Iefu, ut póllicita^ » tionemfpirítus accipiamus per fidem. Fratres fecandü homínem díco:tamé hoinínís confirmatum teftamen« tum πειπό fpernit aut fuperordinat. Abrahae dict funt promíffiones δὲ femini eíus. Non dicit,& femini^ bus.quafi ín multis:fed quafi inuno, δὲ femini tuo qui t eft Chriftus. Hocautém dico teftamentum confirma ϱ tum adeo, qi poft quadringentos& triginta annos, facta eft lex:non irrítum facit ad αθανασία promif. e fionem. INamfi exlegé hareditas.iam non ex promit fione. Abrahx autem per repromi(fioné donauit deus. & Quid igitür lex? Proptér tranfpreflionem pofita eft, 1 donecueníretfemen οἱ promiferat: ordináta per ange " los ín mánu medíatoris.Mediatór autem unius nó eft: ὁ deüs autem unus eft. Lex ergó adueríus promi(Ta dei? Abfit.Si ením data effet lex qua poffet uíuificare, uere. 4 exlege effet iuftícia. Sed cóndufit fcriptura omnía fub pecaato: ut promíílio ex fide Iefu Chrifti daretur cre s dentibus. Príüsautem dj ueniret fides, fub legécuftodiebamur: condufi ín eam fidem qua reuelanda erat. t Itágylex pedagogus nofter fuit in Chrifto, utex fide ν iuftificemur. At ubi uénit fides.íam non fumus fub ρα; dagogo. Omnés enim filij dei eftis per fidem, qua eft ; ín Chrifto Iefu. Quicüng: enim in Chrifto Iefu bapti » gati eftís, Chriftum índuiftis.Non eft iudaüs neq; ovx cus:non eft feruusneqy liber:non eft mafculus παρ fce» είπα. Omnes enim uos unum eftís ín Chrifto Iefa. ; Siautem uos batur eiin monte St, πᾶς Item legimqsan, gelos perlegem populo affuiffe. rie m«r3nmanumedía, tozío. Siue Moyfi(uc quidam putant) fiue Chrifti. Nam& Moy fes( aiunt) inter ded & populum medius fuit, n« Z5edíato: autem vníue non eft. ld eft, unius partis. o«[ beusauté vnus eft.Hoc ideo addidit, ne quís putaret Chri ftum ab unitate di/ uina naturz penitus efle diuifum: quia mediatoris fufcepif/ fetofficiü. peer ergo aduerfus pzomíf fa ocíz δε. eoi cnim vata effet lex que pof/ fet víuíficare i ec εγίε, ge effet íuftícía. Sicut ad Romanos αἰσῷ ᾧ Remafa ὗ impoffibile erat legi in quo infirmabat, fcilicet, qua a nemine feruaba£. q(Sd conclufit fcriptura om, nia(ub peccato:vt p:o imíffio ex fíde íefu είν ftí oaretur credétíbus. Adueniente Chrifto, qui fub lege Moyfi erant, conclu(íi funt peccato, ἢ ultra ín lez gisobíeruatione per; manere uoluerint: Quia maledicti qui umbrz legis deferuie runt, uerítate przíen te,ltem oftendít,quo/ quis putet effe contrarium: quoniam in libro Genefeos / Geiage ad Abrahama deo dicitur: Scito prenofcens,quod pe; regrinum futurum fit femen tuum in terra non fua:& fubfjcient eos feruituti:& afligent quadringentos an; nos:& hic Apoftolus tríginta annos amplius ponat. QLuodautem dicit, hoc eft, feptuagefimoquinto aetatis fux anno, Abraham accepit a deo repromiffionem:a quotempore ufq ad initium legis Mofaice, quadrin/ genti& triginta anni,hac ratione complentur:Ex tempo rerepromiíTionis ΓΦ ad centefimum annum Abrahz: quando Ifaac filius ei natus fuit,uigintiquings anni nu/ merantur. Poftea quinto atatís anno, líaac paruulus, ab I(maele coepit affligi:ficutidem Apoftolus in hac ipía epiftola(cribit. Euidenter ergo monítratur fecundü er; moné dei ad Abrahá factü, poft centü triginta annos re promiffionis,femen eius perfecutionibus laborare coe/ pife. b«Για Πες legeberedítae; íam non ex pz07 imíifione: abzabe autem per repzorníffíonem oounauít oeug. Non perlegem,quz necdum erat. Í([€Ouíd(gítur lexe Q.uareergo data eftlexe ἃ€T"[vzopter rranfgreffionem pofita eft i oonec venírer femen cul pzomíferat. Propterea data eft, ut nos non tranfgredi, uel cogeret,uel doceret, hiiam non potuit inueniri, qui daretur credentibus: ut neceffe effet fola fidefaluaricredentes. Γ«ftue aw tein ᾧ veniret fideo. Ρε ueniret,cui crederemus. €€ Sublegecuftodícbamur/conclufi ín eam fidem que reuclanda erat. Seruabamura lege, huic fidei quz erat fuotemporereuelanda. t«[ 3taglet pedagogueno, fter fait uy cbzífto: vcex fide fuftíficemur. Ad diíciplinam nos arctius retentans: perfectam doctrinam ucro magi, firoferuabat. v ΕΓ Zitvbi venírfideoiíam non fumue fub pedagogo.Perfcéta etatis dicipuli,non indigent pae dagogo. καὶ[| C mneeerh filij oeí eftíe per fidé| que cft ín cbzifto tefü. Equaliter δὲ iudzi δὲ gentes per folà fide(à lij deicftis, qua credidiftis Chrifto. y ΑΓ€uícung eit ín cbztíto iefü baptígatí eftíoi cbzíftü índuíftie. ἘΠῚ dei induti,& toti membra eius effecti filij dei fitis neceffe eftz Vtquid ergo uobis lex qua feruis δὲ peccatoribus data eft,quibus per baptiímum peccata remiífa funt? 5«Hon eftíudgue nec grecue: non eft feruuo neqs líbers tion eft mafculue neq fcmina: omnee ením voe vnum eftía ín cbzífto íefü. Ante enim non(folum inter iudzum X grecum, fed etíam intertribum& tribum erat magna diuerfitas, S1autem uos E ME. a dide dx uc cda/ kde oj ul an o mt ρον ο ΩΝ endi ΠΝ. n Te Tr d qua ἴω tecti ond Mum oli Quan TU gef bui no nal qum ἼΩΝ qnt Td Í : i, Cort, 7.8 in epíftolam ad /£alatas: 8 4Γ Síautt voe εἰσ|| ergo feme abzabe eftío«C. Si omes T ünum corpus eítís chrifti, Abrahe feme etis δὲ περί haredes:non ex carnali(emine, fed ex diuina promiffionegenerati, Ca. 1Π| :''“ὅρο 4υτείΗ«c. füb tutozibuse ct actozíbiie eft«C. CLuia diíatum qndà .tis,idolisexhiberent. 1 "£e πι οι[1772 obferuare uellent, ficut antea idolis fecerant, Nam ία’ dais ifti dies idcirco conceffi fupt,ne eos amore feftiuita/ «[ Buncabtem cum cogno: uerítio oeum πο cognítífitíoa eo. Ante ignorabaufi, niabillo,quia no nouit iniquos:& non ὥος illum quae fiis, fed illeuos pete facerdotes& princi;; M ΩΣ Ἐς 9;- ditosrequifiuit, pesexercebancquos- 8 Díautérn uos Chrifti,ereo femé Abrahae eftisfecundá ταν uomo conver; edes ἀδοτοῖὰρ,,» Rremonem haredes.(ἃ. III]. ὀ tímini feum ad ἱπῆτ ellat, Νο ο auté nó Ἶ b um: itia er egeua elementa dominari,fedforma 5 B ἢ Ico dutem: Quanto tempore harres paraulus quíbue benuo fertiire prebereiubent:quia— B? eft nihil differta feruo:cum ficdominus om^— vult'cEuideteroftenz facerdotale genus fu nium, dit Apoftolus(βίας mus,X omía cómuní: ed fub tutoribus& actoribus eft αἱ ad ΩΝ tas poft acceptam fi^ ter liabem?:qjuisper c nítum tempusa patre. Ità δὲ noscum e(lemus paruuli,^ dem Chrifti, ad idoz i'osperciplamss 7» fnb elemétis mundi eramus feruientes. At ubi uenit ple lorum iterum rediífe cramém.(4 3raet: RR A τ:' culturam. Π 6 ícs nos có effemueparuu e nítudo temporis, mifit deus filium fuum factüm ex mu— obferuatío i e menfeot lí; fub clementíemun? e lere£a TI ettempoea ret; iere m fub lege:ut cosqui fub lece erant, redime- p annos, dí eramus feruienteg. ς facti εἰ eec- M fub! 5 fant. redi. Nosnon fimiliterobr Dierum uidelicee& ὃ retutadoptiónem filiorü recíperemus.Quóníam auté—(eruamus: non eninx tempori, qua fuerat eorü infirmitati necef faría,,p téporis quali/ tate. Ὁ Q[ Zit vbi venít plenítudo τξρογίσι fit oeue filum fuum, Impictü iam erattem pus quando legem per malam confuetu idinem nemo poterat cuftodire, eq[ 558) cum er muliere. Di, cens factum ex mu; liere,(exum fignifi cat,aon corruptione, Czterum ut mani/ fefte oftenderet na^ tum ex uirgine, ait: eftís filij dei, mifit deus fpiritum fili fui ín corda ueftra i damantéabba pater. Itácy iam nó eft feraus, fed filius: &qd'fifilius δὲ hzres per deum.Sed cnc quidé ignoran 1 tes deum his quí natura non funt dij feruiebatis.INünc autem cum coenoucritís deum,ímo cogniti fitís a deo: m quómodo cóuertímíni iteram ad infirma& egena ele» menta; quibus denuo feruire uultis? Di&s obferuatis,& ο menfes& tempora δὲ annos. T ímeó ne forte fine caufa ϱ laborauerim ín uobís.Eftoté ficut ego:quía& ego ficut 3 uos.Frátres obfecro uos,nihil melxfiftis. Scitis autém quía per infirmitatem carnís euangelícaui uobis íam^ ο pridem:& téntatíonem ueftram in carne mea non fpre Kalendas colimus ,. nec dies feftos, ficut illiin luxuria& epu» lis, fed in fynceritate agymaepulamur.: o«[ímeonefo:e fine caufa labozauerim ín vobte. Níhil enínmr prodeft Chriftianos. uos factos,fi ifta iterü obferuetis. i p«|£ítoreficutegor quía etego ficut voa. imitamini gentiliter viuenté:quía δὲ ego. ' gentiliter uiuo, iuda ca obferuatione de/ Hoc eft qd? dicit: me: 2 Η Gabi.c ex muliere, non per. ὁ Uiftis, neq refpuiftis: fed ficüt angelum deí excepiftís/ pofira: ficut Apofto/. mulierem, Ineoauté* tmeficüit Chriftum Iefum. Vbi eftérgobeatitudoucz— Iusin haceadem epi quod dicit:ex mulie; ν 2 4 07; d O1,; meo. Ποία Petro apoftolo: remonftratnon mo,? ftra? Teftímónium ením perhibeo uobís:quíafifier^ diciSicu cum(isiu; refolito exconuentu potuifTet;oculos ueftroseruiíIetis& dediffetis mihi. daus,gentiliter uiuis uiri δὲ famine, fed' Ergo inimi quomodo cogís gene ar 2 SN go inimicus euim per fpiritüfanc&tü, ex tes iudaicare? matretantü, Chri(tü"ee EE incarnationem hominis fufcepiffe. Nam idem Apofto/ Ius ad Corinthios fcribens ait: Sicut mulier ex uíto, íta δὲ uir per mulierem. Vnde ficutinprincipio generatio/ nis,mulier ex uiro fumpta eftita δὲ Chriftus fecundum carnem,ex matre tantum eft, Omnis autem refidua hu» mana generatío,non eft ex muliere(ecundum Apoftoli dictum, fed per mulierem: utclareat generatio hominü exuiropermulierem crearí, f. ΕΓ Sacrum fub lege: vt eos απ[σὺ lege erantiredímeret. Chriítus fub lege factus e(t: utpeccatum ín carne uíncens,credentes ín fea legis uínculiís liberaret, Ipfeaute fub legetamdiu fuit, doncc baptigatus, noui teítamenti incíperet euangelium prz dicare. Item fi fub lege fa&us non effet, íudzos faluare non potetat: gentes uero poterat pofitus fub lege redi/ mere.$«[ Giradoptíonemn filíozum reciperemus.Non enim omnes recepi(femus adoptionem, fi factus fub Ie/ enoneífe. b 4Γ€àuoníamautem eftíe fili οεί; mifit veue(pírírum filij fu ín cozda veftra clamanté i abba pater. Exhocnos probat filios effe dei, quoniam fpiritü Chri» füiaccepimus,{{ιο ΙΙ uon eft feruue/fed filíue: quod fifilius/et bereo per oeum.C. uid uís iterum feruus e(fe, quiiam filius δὲ heres es? Item híc manifefte often; dit:quia cotus populus,unusfilíus uocatur. ke]$ed tuncquídem íanozautes veum /bíe quí natara non funt odi feruíebarío. Conuertít fe ad illos,qui ex gentibus credide fant, arguit illos; quia dies feítos& tempora tudzorüi ο-α-«Γ-Ριαεσοὔίεαο ΥΟΦΙΗ(ΡΗ πιεἰρήίσ. Vt meríto Ριπεοείς me inimicitiarum: δι nonfalütis ueftrz caufa moueri, Γ 4Γ€círíeauten. quía per infirmitatem carnío euangelícau( vobío(αιπρείαξ, Velper paffioné uel ctiam per naturalem infirmítatemz: quia thefaurum gratiz in uafis fictilibus baiulabat.. e«[rtentationem veftram(n carne mea non fpzeuiftía/ necp refpuíttio.Increpando hoc Apoftolus dícit: quia cit fidem Chrifti apud Galatas praedicaret, períecutionem: ab incredulis ciuibus eorum paffus e(t: δὲ nihilominus ipfi tentationi δὲ uarfjs iniurijs permiferunt Apoftolum fubiacere. Item grandis tentatío eft, fi uir fanctusaut infirmetur,aut impuneladatur. Sed ideo ifta pati per^ míttitura dco, ut uirtutem per infirmitatem perfiíciatz δὲ utcortuptionem hanc fentiétes; incorruptam uitam, maíori ftudio δὲ amore perquirant,: t«.εὰ Παν απρείμη oci ἐκοερίίδ me. Cum feange/ lis comparatum gaudet,probatangelos hominibus effe maiores, νψΨ d[Sícurcbeiftum fcfum.Non folum ut angelum..£j Gibicftergobeatítudo veftra? Qi uan nunc taliter fafcepiftis. 4 2 eftimoníuimms ením perbibeo vobío: quía fi fierí poruíffet| oculoe veftros ᾿ eruíffetio et oediffetio mibi. Oftendit quanta eum charita: te dilexerint:& quomodo fe totos eius doctrinz tradide: rint. Vtiqp chariffima corporis(ui membra eidem trade» recupicrant, hancfolam euágelico luminí dignam effe uici(licadinem arbitrantes,fi ua lumina εἰ reddidiffent, "Ergo inimicus Zommen. ΄. E 33€£rgo fínimícus vobíofactue famiverá οίζεπο νοδία, Ha: eft códitio uerítatis, ut eam femp inimicitiz fequan tur:ficut per adulationé perniciofam, amicitiz conqui/ runtur. Libenter em quod delectat, auditur:& offendit tribus premebantur:nobis autem quafi filifs, moctatib9 moniítis adimpletis,feruilia onera aufcruntur:fed illi(7 cerdotibus(uis ex debíto feruientes, tributa etiam red; dere cogebantur: nos prater charitatem nihil debentes, omnequod nolumus.Itaenim&hi diligere coeperant— antiftítes noftros uoluntariehonoramus, 1m(LOuc fabbatiocia,& dicrü efto, Cui? typum ü«di Ημ χι" ΄“. abuttiynagoea. iei ed ὁ Ergó ínimicus uobis factus fum, uerum dicens uobis— qr uia eno mona lum:quiomnéconti,? Emulantür uos non bene,fed exdud:reuosuolunt:at— eftínarabía;quí con? ὦ nentiá(uo illis exem: lo monftrabat. «Γ€&mulautur vos non bene! fed exdude,; re vos volunt: vtillos emulemím.Emulus δέ ámítator,poteft δὲ ini/ c illos zmulemini. Bóná autéazmulamíni ín bono fem e per:& no tantü cum prarfens fut apud uos. Filíoli méí quos íterum parturío,donecformet Chriftus inuobis. ἕ Vellem áuté effe apud uos mode,& tutáre uocé meá: $ quóniam confundor ín uobis. Dicité míhi quí fub lege functue eft eíique nuac litatibus locorü,uult intelligi diuerfitatem teítamétorü ο feruit cum(filijs fuis, eft bierufalé. Ex qua». Cumfilishieruale, ὦ micus intelligi:Sic nó: ἀν e M rd p j gentibus feruit. benc πίστας ,qui uultis effe? Legem nó legiftis:Scriptá eftemiquoniam ρ€ 3lla antem que uralium deíjcar,n3. Abraham duos filios habuit:unum deancilla&unum.[γί εἰ! picem ipfe proficiat,;:::que pera em delibera.Sed qui de ancilla, fcm carné natus eft: qui ΓΕ ποτα τέ, Rededu ο. cem meliora charif/ i auté de θεγαιρεῖ τεργοιαϊίοῃξ: que funt perallego^— cit Apoftolus, δίσγα mata,€ 4 3oonum autégmulamíni ίπ ο’ nofemper: et nó tant eum p2efene fum apud voe,Nolite illos zmu lari, fed bonum fem, per emulamini: non in prafentia mea tin. o q«[$ilíolíinciquoa iter. parturío; oonec fozmet cbaitue ín vo/ Ρίο. Euidéter μος αὐ» uerfus harcticos τα’ let:qui poft baptifma peccaub?, poenitetíà non dant. Item in il/ Io uere Chriítus for/ matur,qui uírcutem fidei eius intelligit:& in quo omnis conueríatio eius exprimitur atqj depingitur.€ 4Γ Clel; lem autem effc apud vos modo. αἱ quanta uos audire mereminiícriberetanta non poffum, f Για ' vocem ΠΟΔΙ. Vocem blandientis patrís, in rigoré ma: giítriueteris mutare.& q[€^uoníam confundozín νο’ bíc.Detrimentum difcipulorum, confufio eft magiftri: ficut profectus eorum, eft gloria przceptorís, Confun/ dítur autem:quia íam filij facti, rurfum ferui effe cupier bant bL cite αἰ. quífub lege vultía effe«€. quonia abzabam ouoe filíos babuít«€. I(macl,carnis: Ifaac, filius fidei. Illum em Abraham fcm carnalem ufum genuit: iftum contra naturam promiffionefufcepit. 6«[ hug funt per allegozíam oícta, Q.uz quidem funt per Allego/ tiam dicta,hoceft,alia ex alíjs figurata. Deditautem re; gulam hocloco Apoftolus, íntelligédi allegoricas ratio/ nes, fcilicet ut manente hi(toriz ueritate, figuras ueterís teítamétiexponam?.Nam cum dixiffet, Abraham duas uxores ueriffime habuiffe: poftea qd prafigurauerint, demó(trauit:€ hoc ipfum ibi fecit: ubi aliqua fanctorü honeíta gefta referuntur:non ubí peccata notantur. Cze teri delicta dicere per myftería: autímpoffibilitatis, aue ígnorantie, deum eft criminari. Ὁ αἱ autem alíter fua. monfítrare non poterít íacramenta: autcerte putans fibi quorundià peccata neceffaria, prius illa generaliter con; demnet: fed δὲ poftea reprehendendo atq uindican: do o(tendat: illa non propter fua myftería fieri uoluifz fe: precepta ueto difficile inueniet Apoftoli,taliterexpo Ὁ nentis: neeorum uitam uideretur eneruare, kh αες επί funt ouo teffamenra. Verus€ nouum,(ingulos po/ ulosgenerantia.|[Cum quídem in monte ἤπα eruítucem generane. ludzi metu prefentium cogeban/ tur, utfere: nos uero ργατοῆς inuitamur,utliberi:& illi * ríam dicta.Elxc em funt ἀπὸ ceftamenta: πα quide mín monte Sína, in feruítutem generans, αἶα cft car. » Sind em mons eft ín Arabia:quí coniunctus eft eí,qua ὁ nuncefthierufalé: δὲ ferüit cam fils fuis. Illa duté que furfum efthíerufalem libera eft: qua: eft mater noftra, ἡ ficut fcripcá eft: Lactáre fterilis qua nó parís: erümmpe& ο dama quz nó parturís:quiá multi filij defert magis qj s eíüs quae habetuirum.INos áutéfratres(τ πὶ Ifaacpro r miflionis filij fam?. Sed quó tüncis qui fcd m carné na7 tus fuerat pérfequeba£ eum qui fcd'm fpimn:itd& nunc. lem effe generatione filiorü: quía non illic generat-filios:(ed hic per fidem renatosin Chrifto,poftea fu(ci; pit:& eorum quosfu Íceperit, mater effict/ contra dogma eoríi, quí dicunt animas de coelo propter pec/ catum, in terras de; mítti:€ nafcentibus corporibus infun/ : Sedquid. dí. CLuodautemait: : Multi filij defertz ma gis ᾧ quz habetuirum.Filios defertz, fignificat ecclefie ροραῖος ex gentibus congregatos. Habentem autem αἱ rum, fynagogam iudaorum ieftatur:ficut Ofce prophe ta monftrat: ludicate matrem ueftram, iudicate: quia ipfa non uxor mea:& ego non uir eius. Item ecclefia ma; ter eft tam gentilium credentium, ὦ etiam iudaorum: cuius filij ferui e(fe nó poffunt. Et ideo δὲ mediator nouí teítamentí de coelo aduenit pontifex: δὲ euangelium nó in uno loco ,fed ín toto mundo eft praedicatum, qq Z ctare(terili que non parío. Prophetico teftimonio probat meliorem προ, iudaos matrem habere, r«€rumpe et dama que non parturío. Clamor,pro pro: phetíaponiturinhocloco. e«[€uía multi filij ocferte magís. Hoc prafigurabat Anna qua dixit: Sterilis qua - peperitfeptem:&[σετοία ín filijs infirmataeft. t«ΓΣ cíue que babet νίγπ ue uizum habere putans, de foe cunditate gloriat. Aut quia habebat uirum anted, eíjce/ returcum filiofuo. v ἲ ΊΏοο autem fratree fcóm(faac p:ormíffioníe filij fumus. 0. uomo de Ifaac, ita& denobis ' eft AbrahzrepromiíTum: quod(cilícetin eo benedicen/ daeffent omnes gentes. κα«f Oed quomodo tuncía qui ícóm carnem natue fuerat.Semper carnales homines. eos qui fpiritales funt,perfequuntur. Vnde mírum non eft: i modo carnei δὲ(zculares, homines fanctos tribu/ lent& affligant: imo inde cognofcendi funt iufti efTe,(i a talibus opprimantur. y ΕΓ qverfequebatur cum quí fecundum fpíritum. In Genefi quidem hoc fcriptum eft: C uia illuferat Ifaac Ifmacl.Sed Apoftolus oftendit non fimplicem lufum fuiffe, quem perfecutionem appellat. Q.uia fcurrilem eum δὲ leuem ficut ipfe erat, facere cu/ piebat: ne illi poffit ín hereditate praferri. Ideo Abra» ham defjciendo eum, uocem Sara iubet audire, η ἱ.5«Ἔ ὅτε ες.[τα& i(ti(eruos fuos(ibi(imiles facere quati ferui prater mortalia pracepta, etiam diuerfisope' nituntur.^: i Sediquid dicit falem coele(tem(οτι ἢ d tur, Hocautem ualet. Οἴει» ἃ e E2548 ΄ is uRegtia fs fi Q fi V fis | Y Giu b Νι Lr fn (Qr tibi q imi| vh| "vus[ (is| tq| td tu| ari, qu| wk p ei 1H ini| Mam χα| tad| tS ἢ aeque vitu dara: ασ giai jm vimos (t d fij tisque IJ: ansia nua d deron γα! m homi yum toro fidi T P ipm t dint με jo Bn Τὼ js qii M /** eumcídentí fe: quonia ^in epiftolam ad /£&alatasA s«Sequidoicit fcriprarae£iüceancílam erfilíá eiua τ, x C5tumuis fe extollat iniquitas, ancilla eft:&(ubüjcieda: farictis:(icuc& iudei:quís Abrahz filios fe iactencdgdiu. filij ancilla fuerint ,nobifcum hareditatt habere nó pof, funt.- b 4Γ 3tamfratreenonfumue aucille ΑἸ ἡ τἀ libere: qua libertate noe εστί» ftusliberauít.Non de bemus ancillafequi;* 564 quid dicit fcriptara? Erjceanallam& filium cius: matrerelicta: quiali p non enimhhares erit filius ancillae cum filio liberz. τὰ" cet eiufdé uiri fuerit S ndi.£p:; 2!.* fidecrucis dico effe(a. wxórtamenadiem, fatresnon fumusancill fil, fed liberz:qualibertate με, τα να pus: quia Sara tem; nos Chriftus liberauit.- au V pfi quf vos pus nódum uenerat c€ D AT MF ond». conturbant, Si putant.| Pene a Ον, Ψ ὃ Taté& nolite íterá iugo fecuicutis contineri. Foce. fbiBocprod(ες τα Z'ate er nolite e 7 ego Paulus dico uobis: quóniatn fi αἰτοπιπαίσα» folem circumcidanz (rerüíüugofer?, 1.5 s δῆτ; ΣΕ ΕΣ Df. a tüur,fed etiam abícin/ uitutio conr,^ nini: Chriftusuobis nihil proderit. Teftificór autem. ema tierí. State in fide euágelij: iam em tempus legis effluxit: dais:rahere; qd! nec ipfi ferre poffunt. Ὁ(L£cceego paulus audenter díco, neimi; nem pertímefcens. eumcidamíní/ cbzíftus vobis nibil pzoderi.» Cictm fermentum,;totam maffam corrumpit.Egó corQuia folum illi ad a fídoin uobísin domino, nihil aliud fapietis. Q αἱ autem conturbat uos; portabit iudicium quícunq; eft ille. f 4 Zeftificonautem τ Ecóauté fratrés fi circumafionem adhucprxdico:quid eadhucperfecutionem patior? Ergó euacuatum eft fcan pebítoz eft vaiuerfele;.* dalum crucis? Vtínàm abftindan£ qui uos conturbant. gis faciendc. Ο ui ca^., Vs eim ín libertaté uocatí eftís fratres; trn ne libertaté falutem uobis fuffice renonputatís,' rurfue οί bomini cír putopetii legis fufce/ pit,neceffeeft ut cate; Ὁ ἴΠ occafione dctís carnis: fed p cháritaté fpiritus feruite* ra membra fuftineat, Y fnnícéOmnís énimlex ín uno fermoteimpleturrDiline maledicto Γαία’ ceat. g€[£uacuatí ὃ£5 pximü tuü ficürteipfam.Q d' friínuicé mórdetis δὲ εἴίσα cbzílto: quí{π|6* comediítis,uidcté ncab inuicécofummamiíni. Dico auté ce iuftíficamínt a ara; tía excídiftie.Si in lcge.* in Chrifto: Spiritu ambulate:& defyderíá carnis non. fpem ponitis,& iufti/ ficare poffe uos credi. tis, infirmá Chrifti gratiam iudicatis:& quod íam gr tis confecuti eftís, από nomrhabentes,proprtjs uultisla boribusadipifci, b€['IBoeenim fpírituey fide fpem iu; ftície expecramue; Spiritali conuer(atione perfecta fidei,' fperamus ios iufticiz immortale accepturos effe mer; cedem. í«[1Bam íi cbzífto(εἴ πες circumcifio alíquíd valetimeqs pzeputium. Nec circumcifio prodeft;nec pra putium nocet temporibus chriftianis,&«f&^edfidea que per cbarítatt operatur. Ergo δὲ fides operatur per cha ficatem,non per tíimorem: qui enim credit deo, attendit mandatis: nam qui credit futurís, amplius operatur,dj qui praeíentem metuitpoenam.| q[£urrebatíobene. Fidei greffibus,& moralibus difciplinis. m 4Γ Θυΐσ vos(inpedíuít verítatí ποπ obedire z Ο) uis íllefuit qui le/ gisoperib?implicauit,ut curfum ueítrz fidei impediret, Ῥ-«[fBemíni confenferítía:perfuafio becaon eft ex eo quí vocat vos. Necillis nec míhí;(ine uerbis deí confentíre débetís: quí uos iterum ad poenitentíam uocat, 9 4[ Zb»odícum fermentum i totam maffam cozrumpft. Ne quis diceret: Cur omnes corripis, dum non omnes erraucrunt? Ofrtendít quod modicum malíciz fermen: tum, totani poffit ecclefíam,& maffam fuam a.ueritate. corrumpere. p.«[(£go corifído iu vobío ín comíno/qo nibil alíud(apietía. Quam habetueritas Chrifti. de q« Qui autem conturbat vosipoztabir íudiciurm quícungs rurfus omni homíníciraumadenti fesquoníam debitor, s eftuniuerfz legis faciendasEuácuati eftís a chrifto ς quí noliteiugum cumiu ὃ ínleceiuftificaminia gratía excidiftis. Nos nim fpiríi tuex fide fpem íufticie expectamus. Nam ín Chriftó: lef, neq; circumafio aliquid ualet, neq; prxputium: bicovobíe.Ego uobis ᾧ fed fides qux percharítaté operatur. Cürrebatis bene:. - s quis ας ímpediuituerítati non obedire? Nemini cóa-. e(LQuoníamficir, fenferitis.Perfuafio Βαζ eftex eo qui uocat uos. Mo ua"V$96 circumcifionis nóinimicusfum-ut affirmatur.: ο(£rgo euacuarum et fcandalum crucie 2 Ideo.(cahdalum ρα’ liatio membri profíz . inferant. *tum ne per occafioné tis. ΕΓ cd per cba; rítatem fpírítus ferui» perbiam per fpeciem libertatís in(inuo:(fed fpontaneum effe uo; lo feruitium,non co ením lex ín vno fermo» ncímpletur.Leois etii mone concludi:& in uno hoc przcepto có pleri, 35 4Γ£ilíacg piorimum tuum. Τι lectio uel charitas, in : eius quatuor modís con^ fitit: hoceft, in dei dilectione, qua prímna eft: fecunda, fi nos mctipfos fecundum deum amemus:tertia, proxi/ mos:quarta,etiam inimicos. Deum ergo plus dj nos di» ligere debemus:proximum ficut nossinimícum ut pro ximum.Proximus diligebatur in lege:€ ni(i deum pri^ mo dilexerímus, nos míniíme poffumus non peccando diligere: δὲ nos diligamus, ad quam formam proxi/ mos diligimus:quod fi proximos non amamus,quan/ do inimicum amare poterimus? Si ergo uolumus dile; &íonem habere,primo deum plufd noftras animas di/ ligamus: quod índe probatur, fi propter deum etiam faluiem noftram,& ipfas animas contemnamus. a€[ Θίωυ tcípfum. ΟΣ αἱ fecum proximum diligit, γα; complet genera mandatorum:íd eft, nec malum facitulliinec bonum facit. b«£o»uod fi ínuícem πιο: detíe et comedítío. Per contentiones finguli uos meliores alterisiudicando. c«ἵ€lídete πε οὗ inuicem confum^ mamíní. Dum alter alteri occafio perditionis extat.. perficietis, te ituícem. Non fu/ 75 . tftille, Ab euangelij ueritate, qp goautem fratreofi^ circumcífionem adbuc ρἐεάϊςο i quíd.adbuc perfecutíonem patío:? Qruod de meuobis mentiti funt deceptores,:ta . mealíjs pradicare, Ο uid perfectione patior, fi ipfius tiuntur: quía in fola. cí;multo magisablu το. uidam dicunt: Vtinam errore abíci,' fi, ueritatís radicibus; verGos ἡ επί libertatem vo». τοί εἶθ fratrco:ti ας libertatem ín occafio 7 metr oetío carío.Tan .circumcífionis,ad lez gis feruitium redea/ acum. yé[C mnis| ipíamoralía quacücg' funt,uno pofluntfer? o«[£íoautem(ncbzifto: Spíríruambulate.Spiritalíz busactibus,quos infra defcribit. eq[i£toe(ydería care nío noi perficietíe. Non quo caro fine anima cócupifcatz fed quando ipfa anima carnalía cogitat, caro diciturz quàádo uero fpiritaliaeunus cum deo{τ fpiricus. CE diu ergo duplex in nobis eft defyderium uel uoluntas, ron perficimus quacüq uolumus,uno zdificante in nobis, G.&alo c b δὲ alio deftruéte. a(T€aro eii cocuptfcít aduerfue fpírítü: fpüe ουτέ adueríue carm. Carnalis confuetudo aduerfus fpiritale defyderíü. ὃ 4Γ fl2ecer fibt ínuicem aduerfauf; vruon quecung vultío: dla faciarío. Hoc facitratio,ut non uoluntatem fequatureffe&tus, c«[ 21 fpíritu ου’ -£omma.- duis ueram doctriná euacuare οοπαξ. ut plures uídea£. babere diícipulos:huiufmodi tamen fealterutrü ad iia; cundiam prouocare confueuerunt: jidiu fibi inuicem - inuiderenon definunt. Inanís aliter gloria eft: fi ex his qua non pracipiuntur in lege, otnnes cogamus facere,. iínf/uó eftí fub lege. Si uos fpiritalib? per omníaactibus occu/ petis,nó eft uobislex neceífaria,qua carna libus data eft. Ὁ 4L zb»anifefta funt auté opera catuíe. Nó 'eít difficile difcernere ánterutraqpopera.. e«rug funt foaníca/ giormmundícíarmptu díciria/lururíanidolozii fecuttuo! veneficiarínt mícíríe«c. Inímicitías, & catera fequétia,car nalia dicit: quz ani ma funt, non carnís: neManichai eü fub ftantíam carnís accu fare putarét: fed om, ne malü carnale diffi * piunt, omnebonum Ípiritale, quia εσεῖς/ fie. fe] Quepiedi/ «o vobie ficur pzedíxf. Ex his catera collíge/ rcpoteram:qua com pendij gratia prater/ ^ ifi. 6£uoníam τς quitalía agunt; regnü ocí non confequentur. Notandum atcp plan geadum,qd conten; tiofos atq diffidentes ueliracundos,cti ido lolatris,& ueneficíis, . δὲ homícidis penitus exclufita regno. b. 4[-$ructue autem fpírítus! eft cbarírae. Οὐ: τη! uirtutü pri/ ma eft charitas, quà in quatuor partes di^ uifibilem annotaui/ mus. í«[ Saudium. fpiritale. k« ari patientía, Eam cum odientibus pacem. |. eL:Denignítaeibonftas. Semper bene uellefacere, ᾿ τι 4Γ Zonganímítae, Illatas iniurías fuftínere patienter, s perfidetis.Caró enim conatpifcit aduerfus fpiritü:fpiri. b tus autem aduerfus carnem. Hoc énim fibi inuicem ad^ c uerfantur:xut non quxcunqg uultis;illa faciatis. Quód fi ο fpiritu ducímini,non eftís fub lege.Manifeftà funtauté « opeta carnis:qüz funt fornícatio.immundicia,impudi^ citía,luxuria,idolorü feruitusueneficía; inimicitia; con^. tentíonesmulationes,irz,rixz,diffenfiones θέμα, in, uidiz, homicidia,cbrietates,comefationes, δὲ πο fimi ? agunt regnum deí non confequentur. Früctus autem Hpiritus,eft charitas.g 7 bonitas, longánimitas, mánfuetudo, fidés, módeftia, ? contínétía;caftitás. Aduérfus huiufcemodi ftlex. s contínetía;caftitás. Aduérfus huíufcemodi non eftlex. 3 Qüíautem funt Chrifti;carnem fuam crudfixerütcum t uitijs δὲ concupifcentijs.: Q4.. VI *(^y lMpiritüuiuimus fpiritu δὲ ambulem?.INÓn effe f oW camurínanís gloria cupídi, ínuic&m prouocan-. ᾽ tes, inuicé inuidentes. F'rátres δὲ fi proccupatus homo fuerít ín alíquo delicto: uos quí fpírítuales eftis, s huiufcemodi inftruite in fpiritu lenitatis: cónfyderans teipfum, ne& tu tenteris. Alter alterius onera portate:. ς& ficadimplebitis legem chrifti. Nam fi qüis exiftimat » fealiquid efTe cum nihil fit;ipfe fe feducit.O püs autem ε fuum probet unufquifgy: δὲ ποίη feméripfo tim gloriá t habebit,& non inaltero. Vnufqüifqy ením onus fuum e portabít. Comm(nicet auté ís quí catechícatur uerbo » eíqui fe catechigat ín omnib? bonis.INolité errare:deus i nó irrídetur.Q iem femínauerit homo, haec& metet: quoniá quí feminat in carne fua, decarne δὲ metet cor^ k ruptioné. Qüi auté feminatín fpiritu, de fpiritu metet t uítam acternam. Bónum aut facientes no deficiamus: τρ Ur E tempore credit. Ό«Γ t lia:qux prdico uobís ficut przdixi: quóníam qui talía. gáudium,pdx,patiétía;bénienitas, quantü nó facimusz & cum ipfinonipote/ rimus,hac fuperflua dicamus, y 4Γ 3nuíz ce pzouocanteeiínuf cem inuídenteo. Siirz ridendo feductos ad iracundiam prouoce' tis,& illi uobís inui» deant. 5([-$ratreg et fi pzgoccupatue bor mo fuerít ín alíquo oe» lícto τ Ηος illis dicit, qui non fuerant per; fuafi: ut pfzuentos corrigant manfuetez Sanein his preueni£ humana fragilitas. quz leuiora füt ,& ex infperato cótingunt, Caterum nó εργα! uentio, ubi aliquid » cum confilio diu me: ditato committitur,, 4«[£onfyderaas te/ fpfumne tu tenterie, Q.uia δὲ tu ipfe δον. mo cum fis, potes in aliquo prauenirí:& adiutorio indigere fi, . cutfani infirmos fu/ ftinent:& mortuosfe' peliunt uiui: quia& ipfi infirmari δὲ mori, fe poffe credunt. b 4(πίτες alteríus one ra poatate: et fic adím plebítíe legem. cbaiftí. Lex Chrifti, charitas - eft: ficut ipfe dicit: Mandatü nouum do[of.13,d uobís, ut uos ínuícé diligatis: ficut& ego dilexi uos, Notandü q gratia, lex dicatur. cL'tBam fi quícexífté iat fe alíquid effe cam. níbil fitiípfefefeducít, Q.uife putat nó pof/ fe tentari:fiue qui plus.defelaudanti, ᾧ[τα conícientia ó pue auté fuf pzobet vnufquífqg. Teftimo/ t1 4L ZP»anfactudo.Nulli iniuriam irrogare, ο€]-fídeo. Vel debes credere,uel omnibus promiffa complere,. p 4L 2/odeftía. Νεος[σας irafci. q«f(Contínétía, In con» iugfjs piritalibus. τά€aftíras.In uirginib? intelligit. er Zduerfue buíufcemodí non eft lep.Non ein ifta prohi buit:í(ed& qui noui implet, nó eft fub ueteríteftaméto, t€€uíauté funt cbzíftíicarmefuam crudífizerüt cum vírás €t concupífcentiie. Si omnia fimul αἰτία crucifixa funt:& caro quafi pendens in ligno,nó concupífcit:ut quid πο’ bis lex qua data e(t ad uitia coercenda« Simul illud no; tandum quod cos dixerít Chrifti effe, qui carnem cum uitfjs crucifixerüt, Hoc contra illos,qui folam fi; dem fufficere arbitrant. Ca. I 3 fpiritu vínímus/fpírítuz ambulemus.Si per fpi; ritum uitam habemus, fpiritaliter cóuerfemur:; & noncarnaliterlegi feruíamus. ΓΚ.'IHonefficíamur, ínaníe σἰοείς cupidi. Inanis οἰοτία eft cupidus,qui alteri* níocófcientiz. epit ficin femetípfo trf glozíá babebít/ εἰ(naltero.In(ua cófcientia,& nó in alterius adulatio: ne:fiue ín fua iuftícia,nó alieno peccato. Nemo ein profi citad alteri? detrimentü:nec ex illi? delicto iuftior qpfue rit,apparebit. Γά πυρ eiii one futi poztabít.Non em onus ei?aufert laus fectantis. ο]£omunícer autc is d catecbícat verbo«€. Siue obedientía uerbo,& actibus imitationé,fiue fübftantiam uictus. b 41"fBolíteerrares oeue nó(rrídef. Homo poteft a ferpéte, dei uindictam ne gante irríderi,f(icut Eua: Nam deus exhibet qd pmittit: nam utomné eius aftutià excluderet: ampli? primo pec cantib? reddidit, d promi(it:& uxori Lot etíà qd? nó dixe ratfecit.{έδυς ο femínauerítbóibecc meter cc. αἱ fpem habet in circücifione carnalí:uel qui uitia feminat, metetponá. ke[€huíautéfeminat ín(p& τζ. υπ ρυ ritali couerfatione feminat,uel fide. ἰ ξβοπύπι autc fa/ cíenteg non ocficíamug. Sicut Eccle(iafticus ait: Non im/ : pcdiaris orare Beide 4d Am ub dba) m MD ue Loo ou o se om 1} ui| 10} ied d mud wt| jii|. wr] dnt ΗΝ ἡ| mis Odd| pit ΙΙΙ Η΄ cu xd wed μα (Lei a wi Tit ép ὙΠ T d ist 'fto credunt fideles di | ptí(mum fanctificati, :Siue(ic intelligendu,'"mem iss d RÀ. quod(cribatfidelier g ctus deus& pater domini noftri Iefu chrífti, qüí bene; ελ» ἕἔ πρι? dixitnosin omni benedictione fpírituali,in cocleftibüs funtepbefüc fidelibus καὶ ín Chriftó: Sicut elegit nos ín ipfo ante imundi confi 1 tatíonem: ut efTemus fancti& immaculati ín cofpéctu fed his qui credunt cíusin cháritate. Q üi predcftinauítnos ín adoptíoné. 4n Chrifto. à; Tm s 'o^q[(τοπία vobíe et par. Tunc uobis ualebit gratia,fi οἱ nó fitis ingrati:faluté -Án cbzífto(εἴ!. Non :omnibus Ephefijs, Zin cepiftolam ad£pbefios : ἃ pediaris orare femper: δὲ nó uérerísufqpad morte iuftift cari:quonía merces domini manet in eternü.Indeficien tem em iuftícia,indeficiens pramiu fubfequi£: quia qui períeuerauerit ufqp ín finem,faluus erit. ἃ 4Γ£ empoze em fuo metemus non ocficientes.Nunc tempus feminanz dieft,nonnietendi,.' .b 4Γ£rgo oum tem;"Ame"MU Ἐ pue babem?. Viimü ὃ ternpore enim fuo metemus nó deficientes. Ergó dum fementis hoctempus. c tempus habemus, opéremur bonü ad omnes:maxime eft: feftinemus ergo campos omnes fere, ὃ Autem ad domefticos fidei. Videté qualibus lítteris[αεί γε: fed magiseos,qui. e pfiuobis mea manu. Quicünq; enim uolunt placere ín carne,hí cogunt uos ciraumcidi: tantum ut crucís chrífti tempore meílis,alís f perfecutionem non patíantur.INcq; énim qui circumcis duntur.legem cuftodiunt: fed uolunt uós circumdídi;ut sdorfeeumaráneauté incarneucftra gloríent Mihi aüitem abfit gloriari, nifi ín cruce domíni noftri Iefu chrifti: per quem mihi mun & paganis omnib? i-duscrucdifixus eft,& ego mundo. In Chrifto ἐπί Iefu neq circumcfio aliquid ualet neq; praputiá, fed noua ciamusecalicuiqd kcreatura. Et quicüng; hancregulam fecuti fuerint, pax funtuberrimi,replea mus;ne incipiamus ambulantib?efurire. €((O peremur bon θὰ vomeffícoe fidet. Indigentibus iudzis chriftianis, bonis ma 15 mifericordiam fa £2. I1$o 174 mundue crucffixue eft) et eco mimdo. Νου in propria iu; fticia uel doctrina,fed in fide crucis:per quàm mihi om nía peccata dimiffa funt: ut ego mundo morerer,& ille mihi. 1«[ 3ucboífto ἐπί} τε! neos círcumcítio alí-tíd valet ueqs pagputíum i fed. noua creatura. Hoc tempore folum hoc prodeft: fi quis renatus in Chri fto,noua conuerfatio ne utatur:ut prophe/ noua meíTem:;& ne fe minaueritís inter fpi nas. Circücidite uos deo ueftro:& circum cidite praputiü cor; dis ueftri. k«pt quícáq: bancregulam fecutí fuerínt| par fü» per ο et míferícoz/ día. Q uia in fola fide fpes collocat anima; rum.[| é[étíüper ífracl oet. Dei eft ergo στ comuniter! fuper illos& mifericordía.& fuper ifrael dei. De cxtéro hes R untex ífrael, tribuit, denegemus: Bg ids ce s e. üt ifraclite: Ru aenecem qui nemomihi moleftus fit. Egoem ftigmata domini lefu hi enira ema peculiarem fídei ex/ nín corpore meo porto.Ciratià domini noftri lefu Chri-— mibímoleftuefir: ego hibent famulatum. o«T Gídete qualíb? lír terío fcrípfi vobío mea E qanu. Intelligite non timeam, quilitteras manu. mea nuperícípfi.| e«[&uícungs ením volunt placere ín -€arneibí cogunt vos círcumcídí: rant vt crucío αεί per; fecutíoner non patíantur. ΟΣ αἱ iudais carnalibus place/ re defyderant, crucis Chrifti perfecutionem fuftinere ti» mentes,(4 βεο επί qui circumcidunturi legem cufto/ diunt. Si circumcifio legem faceret cuftodire, aliquid ui/ deretur habererationisiftaperfuafio.& 4Γ€oed vov lunt voe círcumcídí/vr íi carne veftra glozientur. Vc de car ne ueftra apud iudaos laudem habeant:fiue quod difci: pulos ad fetraxerínt, glorientur. Ὁ 41 zE»ibí antéabfir glozíaríiníft ín cruce oomíni ποΏτί(eft cbziftí: per qué πη COMMENTARIA IN EPISTOLAM AD EPHESIOS. Ca 1 ss Ziulue apoftoluefefu cbaffti/per volunta, X remm oc(.Non meis meritis. b«[€m/ níbue fanctío.Omnes fan&i fideles,non mini,ex co quod chri εἰ, non tamen fancti funt:quia non per ba f Em ue(tra,ueftris meritis deputàtes. Pácem yo recóciliatio/ :nisobferuabimus,fi nihil eius bonitati uel iufticiz dein «epsfaciamuscótrarib,€«[ Zi ocopatrenoftroier ono ftí cum fpiritu ueftro fratressAmen. «1 5tulus apoftolus(οί £7| nibus fanctis αὖί funt Ephefi: δὲ ΙΕ fidelibus in Chrifto Iefu. Gratía Σα"1 uóbís δὲ pax a deó patre noftro orsa δὲ domíno lefu Chrifto. Benédi^ ením ftígmata bomí/ ní(εί ít cozpoze meo poto. Nemo meam; plius interroget, quafi dubitans: quia omnem expofui . ueritatem.Ego enim figna δὲ caracteres,non circumcifio nis,fed crucis& paffionis in corpore meo circumfero. n€ Πα oomínínottri íefu cbzíftí cum fpíríu veftro fra/ trce.Subfcriptio talís eft Apoftoli, Optat autem ur gra; tia.eos domíni, non legis opera comitentut, Simul δέ attende: quía cum fpiritu ueftro dixerit,non cum car ne: in cuius circumcifione gloriantur carnales:uos auté fpiritaliter connerfamiíni,ut fpiritaliter circumcifi. ' Commentariorüiin epiftolam ad Galatas finis, (εἰ cbzífto. Vnum effe patré€ filium demonftrat, utiqg pariteroperantes. Γά[ 3Penedíctue oeue et parer ofií no, ftrííefü cbzíftí. Laudat deum, eo qd? conauerít infrà fcri» pta.€€[€uibeuedírit noe ín omni büdícrione fpirítualf. . Nonaliquantis, fed omnib? fpiritalib? gratie bfidictio, nibus: ut quó in το» bis nihil deeft ex illo, ita Seinen ei? nihil 1 MA.: defit ex nobis. Chrifti, peruoluntatem dei: Óm^— p qrncdeftib».Non in carnali jpfperitate, necinterrena abun/ dantia.{{4{ Ὅη οι» fto. In capite omnia membra benedixit. k«Γ Sicutelegítnos ín fpfo ante mundí cón flíruríonem«c. Ο uia nihil nouü é eiapud qué ofnía erát, anteds fierent. Non ut quidá heretíci fomniát 8195 antea ín coelo fuiffe. feeregatàs.: 1.«13i : cófpectu eíus.Non ho minum. m«[ 3ncbarítate.Hoc fecit:fiue imrmaculatos diligitdeus. n«[&3ví pzcdeftinauit noc ín adopríon: filío rum.Hocpradeftinauít, ut haberent poteftatem filti det fieri homines,qui credere uoluiffent: ficutfcriptum efi: 1 Loquebanf filiorum C taaitInnouateuobis Hícre, 4..8 ifracl:Non enim om/ Roma.9 b D Áommen. Loquebantur uerbii cum fiducia omni uolenti credere: α-€(Ser(efüm cbzíftii(n ípfum. Vt membra eíus fimus, b 4&cóm ppofitü voluntatíe füg.Non fcd^m meríta no; fira. ε{ 3nlaudé glozíg gratie fug. Vt laudemus gloría gratizei?, o 4 3n qua cratíficauir noe íi otlecto-filio fuo. tuos fufcitare arra cft, quata critifta poffeffiozPignus yo' - promiffis fide operat fpiritu promiffionis, quinó carni ὦ promiffuseft, τά 3nredéptioné acquífitíoníe in laudem glozíe(pfiue. Quos redimedo fuo fanguineacquifiuit; utctia in hoclaudem? gloria cius. v€] fvopterea c ego ΄ In qua gratía gratos fecit nos fibi in'Chri/ fto. e€ 3n quo babe imus redeimptíouciper fanguíné eíuo ín remíf fionem peccatozü«C. Non folum redemit, fed etíà peccata remi fit:(ine labore nofiro, [ος nos fecitfcdm diuitías gloriz eius. f«LQuefuperabun/ dauit(n tobíe(n oim 7 tí fapíentía.cc. Plufd .abundauicutnó folü a morteredéptis gra; tis peccata dimitteret, fed etiam nobis tantà fapiétiam donaretut uolütatis ei? occulta myftería nofcerem?, €«L 3n oífpenfatíone plenítudínía tempoz. In nouiífimis tempo/ ribus: qii iam omnís ^ difpenfatio temporü legis.&€ natura pro; . phetarumep tra(íacta "^ eft, b«D Snftaurare omnía ín cbzífto) que (ncelío et-que ín terra funt(1(pfo. Multi fup hac re-díuería: dixe runt. Nam: quidam ὃ filior& p&r Iefum chriftüm inipfumfcd'm própofitum ; uoluntatis fuz, in laüderm eloríz eratíz: fuz: ín quà era ε tíficauitnos in dilecto filio fuo;ín quó habemus redem ptionem, per fanguinem eíus ín remíffioné peccatorü, t[οσα diuitías στατία cíus: qux fupérabundauit in no^ bisin omni fapiétía δὲ prudentía: ut notü faceretnobís | facramentü uoluntatis fuz, fcdim beneplacitü eius qd. -ς propofuit ín eo ín difpéfatióne plenitudinis tempor, v ínftatirarcomnía ín chrifto,qua in ccelis& quac ín terra i funtin ipfo.In quó etíá nosforte uocati fumus, ρταάξ-. ἰ ftinati fcd'm própofitü eius qui operatur omnia fcd'm " cónfilíum uoluntatis fux: ut fimüs in laude οἰοτία eius,: ? nos quí ante fperauímus ín chrífto. In quó δὲ uoscum audifletís uerbutn uerítatis, euangelíà falutis ueftrze:in * quó&arcdentes fignáti eftís fpirita pmiflionis fancto, : qui eft pignus hzreditatis noftra in redéptióné acqui^ »fitionis ínlaudéelorízxipfius. Própterea δὲ ego audíés fidem ucftram, quxeftín Chrifto Iefu& dilectióné in y omncs fanctos:nón ceffo eratíasagens pro uobis, me;: : 1 εἰ. E pe i. 4 ΄ 5 tnoríam ueftri faciens in orationib? meis:ut deüs domi ni noftri Icfu chriftí pater oloriz, det uobis fpiritum faὃ pientía& rcuclationís ín agnitiónem eíus, illuminátos audíce fidc veftráique e(t i cbzifto íefu. ΟΣ firmiter teneatis fide lefu, k€f£toilectío, nem(η orfiee fanctos. Hoc eft, fide opcrib9 cóprobatis:& omnes bonos(ine exceptio; nepíonz uel noticia diligitis. Cauere aut& a pfeudoprophetis,& nóomni fpiritui cre; dere: δὲ nó δῇ proba; tioné nobis iudicare precipit: y«Hon| ceffo grae agéo p vo,-bío/memozíà veftrí fa cíeae ít oronib? meío. Non utquídà in íu; cunditate conuiuij: mihiautem nihilora tione iucundius, 5«| Git ocuo ofií nr(íe " fucbai(ti pater glozíei oet vobíe Πρ fapíen τίς et reuelatíonío.No» ^ tandum: quía fide& charitatem habetib?, fapiétía a diio predi; catur:noueratenim ἡ " adiutricé effe yitutii. 7$« 3nagnítíoncer, QXuó optat utagno/ fcant deum,quéufcs | | | Ej aiuntcoelos,animas;. c Oculos cordís ueftri: ut fciatís qüz fit fpes uocatíonís^ adeo noucrant: utei| trram,corporaacc?— eíus:& quae αἰτίας olorize haereditatis εἴας in fanctís.— credétes, omes pter| pienda ,-Alíj coelos,- Eraie Πε, X tad ἘΣ ο ipfum diligerentfan/| przceptahabuerant— quí credimus fcdm operatione potentía uírtutís eíus,—utperfe&teagnofcant terrà εἴτε gétilcs affir/ LI in h ito Ίσία fuftitans illu magnitudiné ci? atqg mant. Aljueroaffe, quA operatus eit in chriito λεία, lutatans 1 umamor. uirtutem, qua poteft i id n ΗΝ pco ξ tuís:& cónftituens ad dexterá fuam ín cocleftibus,fupér. promiffa premis lostigniticari, fed eo; A amant PIPL-:-. ponas implere, ἵνα; rüfciétiam:exchrití OImmC prinapatum,& P oteftaté,& uirtute domína- gnitudineé: quí cum f ei tempore ,pfecíífe, m ipi ς donem, ubic fit, nihil eü pót! qui tand ignari in 7 oinino latere: qui emt f terrogabant:(τς eft ifterex glorie? Et docentur díim.. jpcerto cognoucrit,nullo poterit in loco peccare: πᾶ qui( eum effe ytutü.Sed qin inftaurari nó dicit, nifi lapfum: mclius eft fieorü gaudium in falute hominü inftauratü ; effe dicam?:qd? habuerantanted bomines a íufticia pe; nitus declínarét,In terra yo inftauratü genus hominti p. .Chri(tü nullus ignorat.(| 3u ἃ etíà nos fozte vocati(u^ ' mus. Nos quiex iudais credim?.« 4Γ"[»:edeftínatí.Per * fidem,(iuepracognití.|[com propofitum eíus. ᾿ Prepofuitommia reftaurare: fed primo oues perditas do/ * musifrael. m[ui operaf omnía.Omniüi horü caufa, * uoluntas dei e(t:quaratíonabilem ες no dubium eft, n[S5com cófilíG voluntatío füe.Nó fcd^m merita noftra. oq Cit fimus ín laudé glozíe eíue. Vt per couerfationé no ftram,&(igna quz facim?, det gloría deo.. p 4|'tHoe quí ahtefperauím?(n cbzífto.Nos apti uel iudei, quilpriores credim? chrifto:fiue ex legeexpectauimus. q«[ 3n quo et voe οὔ audíffetíe νει δ verítatigieuagelíü falutío veftre. In quo etià uobis gétibus annunciataeftfalus. τά. : quo et credentee,In d euagelio.(iue chrifto.. eq€oígnatí ettielpiritu pmiffionfofcto/ qeftís píanue beredítatjo.nre. Hinc«ognofcimini.unü effe, quia eundé fpiritü accepi; fiis;cui? figaa,arrafunthareditatisfutura.Si ergo mor, humanü teftimoniü erubefcit, multo magis diuinü pov' terit reuererí. Vii fili cü facerdotes effent, deü nefciffe diz cunt:quia prafentià δὲ potétià eíus minime timuerüt.Et Iohánes apfusomné qui peccat,deü nó cognouiffe con; firmat," be[ 3llumínaroe oculos cozdíe veftrí.Spiritalia pmiffa nó nifi fpiritalibPoculis peruiden£, c[it fcíatt . que fit fpee vocatíoníe cíüe«€. Si fciretis ad quantà fpem uocati eftis,emne fpem faculi fácile cócéneretís:& fi diui tías hereditatis dei uideretis,omnis terrena uobis horre bithzreditas.Nemo eff regnü οἵ opib? fuis(perans, cu rator effe,€ mediocré fubftantiam poffidere dignatur. o Qt que fit(uperemínéo magnítudo tutís οἱ«c. Omis magnitudo ytutum deí in natura ucllege fuperemitiet, qa praftitít chríftianis utfilio fuo nó parcere:utéum ca. ; putnoftrü factü, ad(πᾷ dexterà in cocleftib? collocaret. €€€t cóftítuéo ad oexterá fua(ii celeftib?. Hic dextera,p honore poni£:ne deus corporcus effe credat.Nam& pa tera dextris effe fcribit chrifti. Diis inquíta dextris tuís,«greg ᾿ς confregit in dieirz fuz reges. Ambo ergo a dextris funt: - quíanihil eft in.díuinitate finiftrü. f 4€uper οι piincíparü cf poteftaté«t. Οία unum eft iam cum deo affumptus -—— f. t y| Jy Y y V ἷ jtd A: 2n epiftolam ad£pbefios affuiptus homo qui fufcitatus eft: ad, 4 tomnenomé qo nomnat τῷ. Si qd etaliud, ὃ q[£roiía fübíecít fub pedib? e(us«c. fup omné ecclefiam zc. Ecclefia omniü ple: nitudo mébrorüeft, c QT€yuí omía ín omnib?adímplef. fn feculie fuperuentétibue. Ante pradeftínauit;qd' erat his téporibuscópleturus. ὁ«[ Zibundantee oíuítíae eratíe fue, Vere abundans eft gratia,qua nó folum peccata do» nauit, fed etiam cum Chrifto refufcitans, in dextera del fi oes credent, tunceritcorpus eius effectus in om» nibus mébris. Totus emin membris,nó in fingulis impletur, ne ulla fic diuer(itas mc; ritorum. Ca. II £- vos conuí ficauít cii effe tío tmotuf be líctío et pctio veítrío.Incipit collata beneficià replicare:ic "juxta officii manda/ torü ex cotemplatióe donatz índulgentiz, auidius concitentur. Mortui ein erant pec, 'catis faciétibus, ficut Adam δὲ Eua ín deli/ tjs uiuentes. e([ 90 qb^alíqii ambulaftío. Notandü φ in pecca? tis ambnlaffeillosnó ambulare dixerit. f 4L cóm feculü mun αγ”. Szculi homi; nibüs,fimiles fequen tes diaboli uoluptate. σεῖς cóm pincípem ptátío aerte but?fpüo. S:d'm principe illius FUN ,quihui? aeris atellitib? fuis ad deci piendos diuerfis pec «atis hoies,diues erat poteftate. b epi nunc operaf ín Πίο oíffídentíg. Operatur fuafione,nó ui:in eos quinon credunt.Tllí autem quí defperant atq diffidunt de pro» miffione dei, dicun£ filtj diffidentiz, ficut filij irz, X gehenna,& mortis.(«1 3ndbus et nos oce alíaft cóuer farí finus. Nó folum "ος eentes nó creden do,fed& nos iudzi peccando. k 4Γ 3 s tioné&Lómne nomé qd' nomínat: nó foli in hoc(iecu» lo.fed οείᾷ in futuro:& Ómnia fubíecit fub pedib? cius. Et ipfum deditcaput fup omne eccliam: quz eft corp? « ipfius δὲ plenitudo eius,qüi omia in oribus adimplet. ?3 1 uós couíuificauitcü effetis mortui Ca. Π e delictis δὲ peccatis ueftris,in qüib? aliqiambu: laftis fcm[οσα mündi hui*:fcd'm príneipém poteftatis aeris hui? fpüs qi nunc operat ín filios difz t fidentiz:in quib?& nos omes aliqri couerfatí fumus in t defyderíjs cirnis noftra faciétes uoluntaté carnis δὲ coᾧ gitatíoni:& eràmus natura filij[τας ficut& cxteri,Dctis » autéqui diues eftín mífed'a, pptér nimiam charitate ο{πᾶ qua dilexit nos:& cá effem? πιδτταί peccatis.conui8 ficauit nos in chrifto:cui? στάτία e(tis faluati:& contefuÍcítauit& cofedere fecit in cacleftibus ín chrifto Iefu: ut ς oftenderét ín fxculis fuperueniétib? abundantés díuiὁ tías gratiz fuz ín bónitate fup nosin chrífto Icfu. Gir r tíaem eftís faluati perfidé: δὲ hocnó ex uobís. Déi ἐπὶ ; donü efb;nó ex operib?ut ne quís glorief.. Ipfiisénim fumus factura crcati ín chrifto Iefu ín operibus bonís: » qua przparauit deus utin illis ambulem?. Própter qd' memores eftote,galiqri uos quí eentes eratis in carne: 4 quí dicebámini praputiü ab ea qux dicitur circücifio ín c carné manufacta:qui erátis illo in tempore finechrifto, e aliénati a couerfatione ifrR& hofpités teftamétorüi pro ε: ἹΣ, ἊΝ$;: ὁ tniflionís fpém non habétes,& finé deo ín hoc mundo, » Nuncatité in chrifto Iefu uos qui aliqii eratís longe. fa^ & C eftís ppeín fanguine chrifti.Ipfe em eft ρᾶχ noftra, n qui fecitutrag; υπ: δὲ mediü paricté maceria folu&ns » inimícitías ín carne fua:leeem mándatorü decretis euap euans,ut duós códat ín femetipfo in απὸ nouo homine a facíés pacem: ut réconciliet ambos ín uno corpore deo: percrucé. in coeleftibus coliocauit,. t. ΕΓ 3a bonitate fuper nosín cbaifto lefu. Exemplo uel corpore Chrifti. v«Γ πα enim eftig faluatí per fídem/z boc no ct vobío.Non me: . ritis prioris uite, led fola hide: fed tamé nó fine fide. Σε δεί efi bonum eftinó ek operí bue: vtne quie glozíe; "tur.Q.uafi fuis meriz τίς aliad i bàaptifmà accepiffet. y 41 3pfi? εἶ(tin? factura creati ín cbaito iefu in operi; bue boníe:que pzepaz rauít oeue! vr ín ΠῚ Φ ambulem?.Q uianu: perfumus in chrifio renatí:ut qua in euan gelijs(ἀπε defenfa. 5« Popter σό me; inio:ce eftote 0 aliaft voe auí gciree eratis ín carie. Cómemorat illa,ne detantá igno/ bilitate quà ad[απ mam regní perducti funt dignitate inti» grati beneficijs largi; toris, a QT ἐμ! olce/ bamínf pzeputtü ab ea que οἰαξ circumcífio. Gentes, praputiums iudzi,circumcifio di ceban£, bq[ 3ncar^ ne manufacra In ma; nu humana: ín cat^ ne, non in fpiritu dei autcorde. τά[έληΙ eratía íllo ín tempoze fine cbzifto. Nefciétes chríftum, idola(πε fibiliacolebatis,—. Ὁ 4L Zilíenatia οοπυεῖ fatíotie(frt. αἱ runc erat populus dei. εα[£tbolpiteoteftae mentoz(i Etiam(i cre/ deritis,profclyti, hoc oe/yderije carníe noftre τῷ. Ο) fi mens nra reb? terrenis 82 cárnalib? inharebat:nó folü defyderabàt fed δὲ faciebát quacüds mala cogitatío fuggeffifer, L4[ 4t eram? nar ra filij(rg τ, Ita nos fraterne traditionis cófuetudo poffe; derat, πε οὓς ad dánationé nafci uíderemur. m«[£»eug ut d oíuee eft(a mifcóía. Mifericors hoib?: quia oia dilí 'gis quz creafti:necemodiés aliqd cóftituifti, n 4Γ[9207 p» nímf3 cbarítate«C. Nimía charícas eft,rebelles feruos quafi filios diligere. ΝΠ confyderandü eft quanti diligit fanctos& pfectos, qui cantü dignat? eft diligere pétóres, o 4L£t cá effem? moztut petia cC. Sine peccato, ficutchriz ftus perbapuímüfaciédo. p 4Γ€ uíus οἵα eftío faluatí. Propter ufum fiue quí p uobis gratis nullo ueftro iuftí» ciz merito intercedéte mortuus eft, cum ipfe reus non effet. q{ιξε cozcfufcítauít er cófedere fecít tn celeftibue(nt €b?ífto(είμ: Νο poffüm? defperare qd'noftra iam ρον. de: natura:quia ubí caput eft,íbi erit& corpus:ficut ipfc lob.t7.d ait; Volo ubi ego fum,& ifti func mecü, re Groftidere *eft.adueng habebamini. Γάζ"f»omíffionte(pem nó bar bentea. Quà deus promifit Abrabz,illífoli peráre aide bantur.&«[i£tfine ocoín bocimundo. Multos em falfos deos fequétes,unti amierant uerbum, b q[fhluncauté ftt cbiífto(εί voe ἡ alíafi erarío longe 2C. Ita uc iudavos fe? queremini qui cü deo eranc.(q[ 3n fanguíne cbeífti.Cre dendo uos effe(anguine eius& pa(Tioneliberatos.^... ΚΑΙ 3ρίεεῆι eft pax nfa εξ. pfe eft reconciliatio uttiufcg populíadinuicead deü; 1€[£t πιε patieté tnácerte; Medius paríes,S fepi$ δὲ maceties,onerá legis erant, α΄ os populos diuídentés: δὲ idéo ipfe paries inimicitia ro^ minant. it« Soluce rifnícítiae(ri carne füa. Círcücifia nis€ caterorü: quz fió tám dei uoluntas,(saut tépori$ tatio,aut ρρΏ duritiaexegerat. n([ Pegé tnandatoz ος cretíe euacuáa. Per(olá fide iüftificàs moralia fola decer? nens. o«| Cit ouoo códat ín femerípfo. ladaü& genre iri fuocorpe zqtiàliter cóiungens. p€[ 31 vito réuoboié. & Inunü ppltà chriftianü ex düob? εἰς τᾶς ἃ ἅΓ 1Rc/ τς ἃ. 8. οι wr ΘΟ ἤ E AC ΚΟΠΟ! ovo ns εδοίίοι ambo εξ. uiaambo p peccatii fuerant inimici,, a«T jer cruce interficiéo inimicitiae zC.Per fola fide crucif, quz nulli deterret:nó em grauis aut difficilis& quà hre eti latro potuitcrucifixus. b qf£t vcuiéo euangelícautt pacé«c. Ad hocuenic,ut diffidés humanü gen?.in femet, eloquío fzculari. ἃ 4Γ(Θηοᾶ αἰῆο generationíbuó nó ef agnit εξ. Sciebant quidem ,ppheta priores gentcs effe uocandas: non τῇ fciebant nullam inter ipfos δὲ iudaos difcretioné futura, τά 3n fpíritu effe geates cobrredeg, Per fpiritü mihi reuelatüi fiue in fpiritu illos focíatos effe ipfo Gin deo;ad recó ciliationis gratiam re uocare, C(TéAip ípm babem? acceffur ambo ín viro fptrítu ad patrem, Nemo uenit ad parre, ni(i p.me.In uno(ρα, unü corp?, unti(pm habet, δὲ(i; gnü pacis. oL£rgo (4 no cftío bofpiteo«c. Jam non extranei δὲ ;pfelyti:necein fepara uítnos de? a populo Eía.56.a(uo:(icüt dixit Βίαιας: fcd ciues, q(unt eiuf/ dem originis uel που fpitij, X habitationis. €«| Supedificatí fup fundamenti aptozá et φρθειατ«c. Prophe tarü noui teítamenti: q in quib? Agab? fuit: Chriftus eft εὐἰᾷ fun :damétü,qui etià lapif dici£ angulatis,duos coiunges& cótinens paríetes, Ideo autem fundamentü:&(αν mus eft: quia in ipfo fundat& cófummat ξοοῖια, ᾿ f& τείας tépli fanctá(n otio.In :téplo(ἐδ nó pfit lapi edes nififancti poní: aid. cóparationé tépli *hierufalé dixit extrui «ορ chrifti, id eft ec κει:& mfto. maiore müdicià& fanctitate habet ueritas ᾧ ἑπτὰ) qo.$« L 3nqct vos Κοράνι(a raber/ πα! oef ít fpüfcto. e per crücem interfici£s inimicitias in femetipfor& uenis evágelicauit pacéuobisqui longe fuiftis:& pacé hís quí c ppe:qi p ípm habém? acceffum ambo in uno fpü ad ο patré.Ergó íá nó eftis hofpites δὲ aduénz fed eftisciues. e(ctórü δὲ domeftici dei, fupérzdificati fup fundamétà. apforü δὲ pphetarü ipfo fummo angulari lapide Chtit ftolefu:in d omnis zdificatío coftructa, créfcic in téplá 9e B bernaculá deíínfpiritufancto.^ Ca. III τ ἢ Vilisrei gratia egó Paulus uinctus chrifti Icfa ! próuobis gétib?: fi τῇ aüdiftis difpéfationé eratíz dei, "qux data eft mihi in uobis: qm fcdim reuelationé nótü e factü mihi& facramétái. ficut fupra fcripfi ín bréui: pro^ p utpoteftis koe íntellioere prudentía meá ín minifté arío chtífti;qd' alijs genérationib? nó eft agnitá filijs ho mínü:ficuti πᾶς reuclatü eft fanctis apfis ei? δὲ pphetis τίη fpü effe σξεές cohzredes& cocórporales, δὲ cópartíci t pespromifitonis in chrifto Iefu p&uágeliü; cui? factus vfum ego mínifter fcdim donü erátiz dei, qua: data eft ? míhí ícd'm ópationé y tutis ei?. Mihi&m oit fancton: ; minimo dataé gratia hzc in gétib? tuágelicare inucfti α gabiles diuitias chrifti:& illumináre οὓς, αμα fit difpéfa ? tío facraméti abfcónditi a fzculis.in deo αι oia creauit: v ut ínnótefcat principatib? ὃς ptátib? ín coeleftib? p ecde c fiam mltiformis fapiétía dei fcdim pfinitióné fzeculorü, t quá fecitin chrifto icfu ἀπο noftro:ín d habém?fiduciá; s& acceffum ín cofidétía p fide eius. Própter ἅά peto ae deficiatis ín tribulatíóib? meis p uobís, ἢ€ efia ueftra. v Huíus τοί erátía lecto genua mea ad patré ἐπί noftri fanctá ín diio. In ᾗ δὲ uós cozdificamíni ín ta-. non carnis circumci/ fione. 8p£tconcoz pozalee et compartí/ c«ípea pzomilfionío{η cbzífto íefu.Id δ, uni? corporis: non folum cohzredes,qd pofuit diuerfi generis effe, necfolum cócorpora les:quiía poffunteiuf dem generis filif,non eiufdem ín haredita, teeffefubftantie,— t«[ jer euangelium επί factus fum ego mínífter. Per mei prae dicationem omnib? innotefcet: quia hoc mihi peculiariter re; uelatum. ve[Scóm conum eratíg Όεί«c. Non fcdm merítum meum. Κάῑ δόη operatíonem vírturío eiuo. Cui? uir'usme cófirmauit:fiue cuius uírtutes meum cori/ firrmanceuangelium. «ΓΡ er omuifi "fancto:t mínimo oata eft gratía bec. Mint/ ro tempore, non là/ bore.Notandüni qd inter fanctos fe hu/ miliando fecerit gra/ tum, 34[3ngétib? euangelícare inueftíga bíles oíuítías οτί. Annunciare futuras hereditates, diuitias promiífas: quas fen/ fushumanusappre/ hendere nó ualetni(l per reuelationem. ' P W i ci ——— "MWtcüapfis&prophe iefu chriftitex ἃ oís paternitas íncolis& intertanoiat:—a&p£rillumínareont, "Πες habitaculum να:: utdetuobis!t9!quefíitoífpéfario deifpititalenómanu—^^^“" d; dpa facramentí, Iudeis δὲ Ka, IN. 3:50:32: s entibus huius facra factum. Y Gtuerd gratía. Quá fuperi? memorauit, qd? ; fili?dei δὲ gétes faluauerit€ iudaos:X utroíg fecerit unnm.(«f(£go paulue vínctue εἰ επί A E.fefu.Siue catenis,(iue chri(ti amore ligatus:nó "ipoffum meà ni(i diii facere uoluntate:Sane quó uinctü : fenominat, cófirmateuágeliü Chrifti. Oftendit quanta fiéfpes,. p d talia pati libéter amplectit:cum poffet apud 'áudazos,utlegís doctor€ magnis diuitijs abundare:& fummo honore gaudere... k ϐ 520 vobío απ”. εδ η -uàagelitiinimici ,ppter uos:quia uos fimiles effe dicim? judaorü.:|«[ Sí tfaudíftis oífpcfatíoné gratíe oeí«C. Si . tii firmiter retinetís mein uobis difpenfatione accepiffe Mattb.24.d doctrine. Ὁ αἱ em fidelis(eruus δ΄ prudens,qué confti tuítdíis fuper familiá fuam:ut detillis eícam in tépore, τ«Lm íícoóm reuelatíoné. Nó[οτι humanà doctrina. n« tBorum factum iiíbí cf facrameutü ficut πηρα(τρ, lud«os& gétes unii effe in chrifto. o«T 3nb2euí: pzout : poteftío cc.Non quantü potera ego fcribere, fed quantü ::tiosaffequi ualebatis...p.«E 3uínifterío ebzifli.Non menti pan dererationé. b«Γ΄ Zibícondítí a(ρου! ín oco. Hoc eít,qd' in primis téporibus, foli deo cófirmatü erat, € Sui omnta creauít.Eciudaos& gentes: iueomnem creaturam,ut fenfus contra Marcionem proficiat,& om neshareticos. Ὁ4Γ Cltínnotefcat pzíncípatibue et pote/ ftatibuo ín celeftíbue p eccleiam multífozmíc fspíentía ocf. Vtper mehís qui rebus cozleftibus per omné ecclefiam principan£ multiformisfapiétia innotefcat. eqT com p:efinitíonem feculoz& i quà fecít ín cbzífto íefu ofio noftro. (Quà prafiniunt δὲ hoctempore:quando iam homines aliter aluari non poterunt, ni(i chrifti fidefaluentur. f«Γ΄ 3nquo babemue fiducíam et acceffum ín confidentía per fídem εἰσ. Non per noftram iufticiam, fed per cum cuius fides peccata dimifit, ς ϐ Ῥτορίε: quod peto ne ocficíatío ín tribulatíonibue meío ρτο vobíe/ que eft lozía veftra. Ne meaudiétes impune ladií:ad deü nó pertinere putetis, in ἅ magis gloriari debetis:intelligentes ΠΟΠ’ taabíq certa fpei fiducia fuftinerenó pofle, b 41 ouíue reí gf flccto genua aea ad patre ofií noftri(fu cbatftt: ex d. Ka EE omni. η ρα ΠΣ το μμ τὸν UM Αν TU Myr| imei| yx| vá| seh)| ieri (0i! mud acd| qub nus unti ax. yit (twin j Inca μια tii yat Zin epiftolam ad£pbefíos Δ ombioparemítao(n celíe er ín terra ποῖαῖ. Ex quo omis pa^ ternitas nomé accepit.Siue ex quoofmis res,pater noia£. a«Lit oet vobie fr oíuíríae alozíe fue«C. Vt uos per illu/ minationé(ciétiz δὲ díuitiarü fructü cofirmer, b«3n £a» ΤΠ ο. 176 omnii compago membrorum,quz ad unam fpem funt uocata falutis. Vnde diligentius legere debent hunclo/ cum hi qui ín fxculi occupationibus ligati, putant ἢ) bi licere peccare, δὲ alíjs non licere: com omnes ín unum Prouet.14.a buftus eft, ibi habitat chriftus, non ubi ex; térierfaginatür. ο τ € 4[ 3n cbarítate radí - cari z fündatí. Vr in ci? amore firmiter. 4/ vent,beneficiorti eius recordatur, ut. eum cognitis eius bencfi/ . cis diligerent... o 4[ GI poffítíó cópze bendere, Vt ex omni .pte magnitudine(cie tig adipiíci ualeatis, eq Eüomnibue fan; -€tío. Cr uzre fapien/ .tiam apud malos δὲ . nó inuenies. Etalibi, énteríoze boie babítare cb:«c. Vbi interíor bó p fídero Τδίάς In corde autem boni requicícit fapientia, f«[ Que(it latítudo ς longítudo«(μία € p:ofündü. Οσα dicüt qd latitudo fpa ciofa uia intelligatur: lógitudo.uita xterna: altitudo σας: pfun; dum infernus: ut fci/ icethorii omníü no/ ticia habentes, noue/ rint quid diligat uel qdrefutét, δα .reeiíam fupeminétem €barítatem οδοί. θα; pereminet fructus, b«Eit(inpleamínién omnéplenitudíné oef. - Vt efficiaminí plení : omnibus uirtutibus; [«|£íauté quí potés . eft omnía facerefuper/ - abüdáter«c.Frequen, ter maiora tribuit nó "folum dj petimus fed « ut det tiobis fédim diuitias gloria: fuz uirtute corrobo » rati p fpiritü cius ín interíóri homine chriftü habítare c pfidé in cordib?ueftrís in charitate radicati& fidarí:ut ? poffitíscoprehédere οἵ ómnib? fanctis.qtue fitlátítudo t&logitudo δὲ fublimitas δὲ pfundü. Sciréetíá fupemi^ e nente fciétiz charitate chriftitüt impleamíni ín omnem i plenitudine dci Εἰ até quí potés eft oia faccre fupabüdáter cj petímus aut intellioim? fcdim uirtute que ope* ra£ ín nobisiipfi οἰδηία in ecdfa& in chrifto icfu in óm/ nes gencrationes feculi feculorü Amen, , Bfecrü ítaqj uos ego uinctus in drio: ut diene B ambuletis uocatione qua uocati cftísci ómní | humilitate δὲ máfuetüdine;cü patiétía fuppór p tantes ínuícé ín charitate:folliciti ferüiare unitate fps in a uínculo pacis. Vnü córp?& unus fpüs:ficut uocati eftís inuna fpe uocationis ueftrz. Vnus düs,una fidcs, unà * baptifma. Vnüs deus δὲ pater omniü qüàií fuper omnes ε& peromnia& ín omnib? nobis. Vnichicy auténoftrü ? data é gratíafcd'm ménfura dónatióis chrifti. Propter γα dicic Afcédens ín alti captiuá duxit captiuitaté:de; dit dona bomínib?,Q. aütafcénditquid cft nifi quia ὁ& delcédit primü in inferibres partes terr? Qi defze^ c dit ipfe eft& qui afcendit fup οἷς coclos: üt adim pleret ο omnía.Et ipfe dedit quofdam quídem apoftolos:quof * dam autem prophetas: alíós uero euangeliftas: alíós s autem paftores& doctores, ad cónfummationem Janctorumín opus mínifterij, ín adificationem cor ἘΣ porís Γη- ἀνὰ ὁ τ ἐς h ᾽ corpus baptigati,eundem fpiritum acceperint, δὲ in uriá fpe uocati(int dei.Si/ ue fic:fi unum fpiríciü habetís& ex uno pa? tre deo nati eítis, no7 lite uobis de terrena nobilitate aliquid ar^ rogarene ueftra glo4 riam amittatis... τ€i Cine oeue? ρά’ ter omnium. Etiam eó rum qui ex gentibus crediderüt. e 4T£2ui fuper omnee« per om nia c(n omníbue vo» bía.Super omnes uit tutcs ut potens, peg omnia opera fua,quí immenfus omnibus chriíftianis, fecádum quà habitare digna? cur. E.(C Onicuígs autem. noftrum.oatá eft cratía. Non mul/ ta funt corpora, per uarietátem gratíarii, fed membra diuerfa. v(Secundum menz furam; Nontarm πο fire cápacitatis quá illius largientis, & 41 Gonaríonie cbzi^ Πί. Ad quágratíam.q feaptauerit, ipfam có fequítur:urputa: qui ftudiofus legis eft, fà pientiáà multà: oranti & ieiunanti concedí/ tur fpirítus poteftas. y ΕΓ Dopter quod of cít: Zifcendene ín alti captiuam ο capti/ tíratem zc. Quos dia bolus captiuos tene? batad mortem, chri» ftus capti uauitad ui! etiam qppetere intelli^—.- ᾿“΄. j : gimüs,quaoperatur in nobis. k€T Κρ cloría ínecde/ "Πα c(n cbzífto ἰε[υ. Quia ueniens chriftus fibimet ad dei gloriáecclefiam congregauit. 1 4 31 omnes generatio neo feculí feculozá.Immenfa beneficia imméfis laudibus-. - celebranda, nó(ΟἹ de his qua chriftítéporibus contu; -litfed etia quz antefecit,facie.Amen.— Ca. ΠΠ T Y3Dfecroítags vos ego vínctue(η ofío: νε ofgne ἃ ambuletío vocatíone qua vocatí eftío. Ego uos rogo qui ucftri caüfa fum uínctus,ut uos ἀεί ; F filium agnofcentes,dignetanto honore con: uetíemini:quia una dignitas eft qua agnofcuntur pro/ griainftitura,- n df um omníburmilítate c manfuctudi/ -fie cum patíctía.Et mentis δὲ corporis.Humilitas uera ni hil ibi uendícat,manfuctus nullí nocet;patíens nulli ui/ '€em redditiniuriz.. ὁ αγ&uppostanteo inuícem(η cba "rítate.Sufferunt δὲ philofophifed non in charitate. Nos "uero non ut laudarí,fed ut ille quem fuftinemus profi; ciat diligentes fuftineredebemus. p«[ollícitiferua; * re vutatem fpírítuo(η νίυουίο pacío. Per uinculum pacis Άδιη..Γ in uobis unitas(ρΏς continet, Multitudinis ei creden/ "tium eratcor unum& aníma una, 3 αἲ Cinutm cozpue .,&vhuefpírítue ficut vocatí efto ít vaipe vocatfonis νε’ *-ftresc. Vnum confen(um debet habere in uno corpore. tam:ad caput noftrum in coeleftibus collocanduim,. 3«ΓΩ autem afcendít/quíd eft nífi quía τ oefcehidit.Expo nit cur díca£ afcédiffe,que nufd effe non dubii eft: fe» cundum formam(fcilicet ferui: ad quam ΠΟΠ localitet fed dignanter defcenderat. a ϐ] 90 ínfer(o»ce partee ter . re.Infernum fub terra effenemo iam ambigat, b&revt oefccdít(pfeeft τὸ. ui defcédit οὗ aia in infernü,ipfe ctt . ania& corpe afceditin coelti, c&[ eit adímpleret oia.Glo ría triumphates,(iue qua fcripta funt,fiue dum iam hu manitas cum diuínitate unum effcctumeft. Ὁ«[f£t (pfe oedít quofdam quídem apoftolosiquofdám autem pzo pbetas. Cótrá Arrianos utfilíj& patris una fitoperatioe Nam ad Corinthios deum pátretm dicit in ecclefia or? dinaffe:hic uero Chri(tum hoc dixilfe commemorat. e ΓΙ δ vero cuangelítae. Omnis apoftolus eaange? "liftasnonomnis euangelifta'apoftolus: ficut Philippus quiuhus erat ex feptem. f ίοσ autem pafroiee€ voctozee.Paftores uero omnes qui funt ídonci adalios 'inftruendos, Omnis ergo pa(tor doctor:non omnis qui ᾽ doctor οἴῃ δ. paftor. 4| 4d confummatíone fanctoz«c. ' Vtpérficiantur fancti fiue eorum numerus impleatur, omnes funtconftítuti ad zdificándà ecclefiam qua cor? pus chrifti eftsut omnes ad perfectione fidei perducante νο ος Ww Sue £ornimer. a«[ onecocaimramue oéeín voítate fidei. Hocuotü etiá falis doctoribus ineft:íd eftjuolo omnes effe ficut me. br£tagnitíoníofilij ocí.Llleagnouit gratia filij dei q nó peccatiqa omnis qui peccar,nó uidet cti nec cognouit eti. ς α 3n vírü perfectüi(nméfura etatío plenítudíuío εἰ. Qui enim dicit feín: nizimpiorü& premit iuftoy, neceffe eft ut prafentibus uoluptatib? adhzreátq futura defperát: Venite X frua, mur bonis qua funt,& catera. ᾿Ε€[ 3nopatióc(mmüdi δα εἰς εἴ, Omia crimina, imüidicie& auariciz noie cóprehé dit. v«[Cloo ait nó íta otdícífte cbaiftá«&Et icucillenó — gttilirita uiuatis:]Ille "«hrifto manere,debet:(f.&:;"az61 Cnuerechriftü audt quà ille ambulauit,* Pris chrifti; donec exam amusomncesin unitaté fidei uit& ab ifo didicitq ανν πες an; c& ἀσπίτ[οπίς Β] 7 dei in üiri pfectit;in méfurá xtatis ple ην muU norü cius atatem,fe se dii TRA-: z tib? uenit. f rebel nítudínis chríftizüt íam nó fimus parauli fluctuátes,& e aA Sd o«ar amp fimue e circiiferamur omni uento doctriuz ín neqüitia homi^ illeuere mottu? eft& paruuli fluctuáteo«€. ειτε:“ΠΑ ΞΕ:: C"Su&auez(a,(urrexit ut nos uere Vrnófmusignoran gin aftatíaad circüuéntioné erroris. Veritáté aut fa, Fured ns τον ὑεῖ tes necdubíjac uacil, ᾗ ciétes ín charítate,erefcdmusin illo per omnia qüi eft ca Τά Peponie voofm látes,& more imperi: e“ Η. 3 poíftinaouer(atíoné ve ραθεισμιουτιοῖδεν put chríftus:ex quo totü corpus compactá δὲ conexá dicibew Tii dociring uento no/ (γα fidei uelut appe per omné íuncturá fubmíniftratiois fcd'm opatione ín k ménfurá uniufcuiufq; mébri augmentü corpis facit.in qd(it uet? h6& quó deponaé, fcilicet ut; dentes,ne facile nau: ΡΟ m...^; if" ftinos errores abíjciat fragemus,autad por! dificationé fui in charitate.Hoc igitür dico& teftificor| nuismadi a6 mé «um pfcétióis ρυρῷ"ín drio:tit iá no ambuletis ficut δὲ eétes ambulátinu&^—brifcorpisfed m&e& peruenire poffimus. e nitate fenfus fui; tenebris obfaaratu habetes intellectá: cóuerfatione mutaf. Feedí.if.g e«L3nnequítíabomi 9^74 7 1e edu Rn 2d 5€ Gu« corrüpi fn. nü«c. Nequitia homi ὃ alíendtí auita ἀεί perienórantiá; quz eft in illis proptér, Sedes errozío, Er nü,aftutis difputatio e AT ad zh defect:..— ciésuolütate carnali RE ATURS ERU e cxcitaté cordis ipforü:qüi defperátes femetipfos tradi cogitationi. ὁ 4{δε fu detorquet incau/ t derüt impudicitiz in operatione ímmüdic omniís in nouarmíní at(pá mé" ros. f«Led drelue.» auaricia Vos αὐϊεξ πὸ ita didiciftischrifti:fitnillüaudi—"re Sicut Here miti quoddà erroris y flís:& in ipfo edocti eftís:ficüt eft ueritas in iefu. Depó ποιῇ& fpin nouum, fuiremediü putent ς nite uos fcd'm príftinácouerfationéueteréhomine:qui ὃ b«Cet(aduítenonum mulios[ες traxerínt 2, τ;;. o.- p. bomínc.Ex ueteriitel aderroré, fiueerranti* COrtüpit fcd'm defydería erroris. Renotiamini adt fpiri ligenouü, c«ΓΗ A remedii finc lar tu metis ueftra:& induite που hominéqüi fcd'm deü s""e gea ore promitrtetes, per"1 γι:€]" xpolut 9. manere facititin erro. ὃ creatus cft ín íuftícia δὲ fanctitateueritatis.Própterqd?— hd ΙΝΕ αν εεε re.«΄Θετίοτ οὖς facíenreo ín cbarítate, . Omnia ín ueritate ϱ’ | pter charitate enin δὲ nihil in hypocrifi 4. 4 3:: fades. b éh£refca' lite loc dare diabolo; lius pfecione εχ οὔ) ni parte creícamus. (€ ftue«C.Ex capite con; nexü corpus, p oém fubiüctioné opatióis. creícit dü fe alterutrii mebra aedificat diligédo:ita ut πη quodd mébrüin fua méfura augeat: hoc εἶ ut q eft p fa piétidoculus,in eorü numerü creícat q oculi officiti geri/ turífüt:S(ingula αμα mébra proficíát. Καὶ 4[ 3n men furà vníufcuéufqs mébzí augimentá. cozpozís facit«c. Dum fingula mébra crefcüt,maius efficitur corpus. 1 q[20c igitur oíco z tefíficoz(t ofío.Q uos fuperi? obfecrauerat, hic in dfio obteftationeconftringit. m αγία nó am, buierío ficut z genteo ambulant. Nolo ait folo uos noie effe chriftianos:& deü ore confitentes opibus denegare,fed quantü ínter diabolü diftat& deü,tanta differétía debet filij deia filijs diaboli in opibus difcrepare, Ne deti labíjs ' honorátes, cordis tímorelongius affiftamus:& dicat de . nobis;:Sinecaufa colüt me:hoc εἰ εχ mea cultura nullos accipiétfructus. n«[ 3n vanítatefenfue fuf. Vani func em oes ποῖος qbus nó eft fapiétia dei. o Q[-enebzío ob; fcurará babéteo íntellectá. Sed ignorátia δὲ müdanarü re: rum follicitudinum a caligineac tenebris obfcuratum. Ῥ«LAlfenatía víta ocí.]Ili ideo a uita alienati funt dei qa ignorát:uos αὔτ qa cognouiftis deü feq debetis. q«[[ver Áenozanríó qugeft ín illis. Notandü qa contéptus ignoran '"tiàgenerauit. r Q[]»zopter cecítaté codie coz 2C. Dice tiünoeftdeus, ὁ(£f ocfperáteo«C. Defperátes poe « deponétes mendacíüloqüimíni ueritatem unufquifq; t ο proximo fuo:qrm fumus inuicé mébra, Irí(cimini,& nolite peccare.Sol no Gccidat fup iracundiá ucftra.INOΟὐκ furaba£,iam no furetur:ma mue fn íllopoia, nil,& gís auté laboret opérádo manib? fuis, qd' bonü eft: uc ! ut babeat unde tribuat neceffitate patiéti, Oris fermó &uíeft caputcb;í m malus ex oreueftro non procedat: fed fi αἶα bonus eft » adzdificationetn fidei: üt det gratíam audíentibus. "ne€nofiro gratiam accipíantaudientes..atü: ut falíceciuftus δὶ(&üs& uerax ficat de?,ut(citate yitaris hoc eft,quz uanáhó, mirnü gloriáaucupaf iuftü eft perfequeris. o 4 fiopter qo ocpo nétee médacía. Hic de fcribit ipfa fpecies ca : Et nolite cognoftif. eq Zod míní Yítatévenufd(qs cis prio fuo c Nemo(αὖ circtiueniat nó uanitatis fitpdis,' cüfcriptüficIufteqd ftitatis,qb?nouus hó, fratréqa unü corp?fum?,& nó prit altég mébraá fe fallere necem man? illuditoclo,aut detes lacerát mébra,ni(i for teubi fpüsimüd? ihabitat. fT 3irafcimíni« nolíte pecca; fera nóiebriet mété fed yitas difpefetznectua iiuriifed. fratris aiaduerte pém. 6«|&ol no occídar fup íracüidis veftrá.Ne(ciétie lume in tua idignatióe deficiat. b 41 Mo liteloc(i oarí oíabolo.Irafcédo uel dlibetalio delicto. Por» ta efi diaboli e(t p&tin: ficut hó iuftus fpüffancti porta eft.(€&uífürabat«C. magío aüt labozet. Alienos labo resaliqti direptos nüc fuo labore copéfer,& operado ttf buat indigétib?,q multos furádo fecitegétes. k«f Ope rádo maníb? qóbonfi cft zc. Nó qd' malü:fanteim multe uelinhoneftz, uel male artes,ut maleficía δὲ οἵα ᾗ nó ad nature neceffitate fed ad cocupifcetian: pficiüt uoluptaté |€ Gio fermo malue«c. Nó un? nec duo fed οὓς malifer mones,in hoc chriftíani debét effe crucifixi. m ΕΓ Oed R debon?eft τιν(ilétiü fpofuit(ed dlitacéloquédi móftra uit,utois fermo fide zdificet chriftiand:& os noftrü folüi appetat uerbü dei.Simul notádü qa hoc uniueríx ενος pracipit. n«[ Cit oct gratí3 audíéríbue. Hoc cít qd alibi dicit:Sermo uefter in gratia fit fale conditus: in(zrmo, Coleée* Etcnolite bia. gi r gil Viii writ| ij| iid| TINI ud favit| vits tad hdi aiti roni "1 irf breit ri ilt αἰῶ j inti Eía.58.a Yob,7.f {03 Ὁ ΜΠ) Matb,.6.f iilo Df qii ἢ jcvr on Iob.10.c Α΄ 4jn epiftolam ad£pbefios a QL£t nolite cotríftare(príanctá oeí, Hominib? loqués, cotnparatione inducit humanam: utex nobis intelliga; mus quanta fpiritui fancto iniurià facimus,cum domü eius,ín nobis aliqua peccati forde polluimus.Et quía de hofpitio fuo nobis codolet: ideo fibi dolens triftis abícez dit. Caterü trifticía 82 ira€ cetera huiufmo: diin nobis paffiones funt: quia paffibiles. fumus: In deo uero difpenfationes:nos il, lainuiti patimur: ille uoluntate ad. noftrà emendationem affu,:: mit.Ethac.eftque nauituobis.. affamit deum&ho/, πὲ minem; harü condi^— tionü diuerfitas€ na n. tura, b e«[ 3uquofi» auatíeftía cc. Síignacu ὃ lü fanctifpirit? in die baptifmi. accepiftis: που fignaculü habe reccepiftis. ce£m nísamarítudo.In qua contrífítatur.. fpiri/ tuffanctus. Recte au, tem pofuit amaritu/ dinem: quía ipía eft prouocatio..0 q[ t ira: Omnem aufert irà; e«ptíndígna, tío.Indignatio ex fup biacíi,cum aliquem iudícamus indignü: ídeo εὖ nolumus fu/ ftinere, f(€t da/ Πολ. Ὁ αἱ ex furore defícedít qué non ha; beàtchriftiani. Cate τῷ Efaias bii clamare iubetur. Sed& ipfe ie fus clamabat in tem, plo: Ω αἱ fitit ueniat δὲ bibat.& dL£rblaf pbernía tollatur a vo; bíe cum omní malícía. (Luz uel inimico po teft uicem reddere, b«ΓιβΠοις autem ín/ k atabuletis ς uicem benígní.Seruat ordinem legisut non folum mali,. 'cía tollatur fed etiam benignitasinferatur.—( ΕΙΡ £o:zdeo.Id eft condolentes.— k€['Z»onanteo(nuicem«c. : Remittétes peccata:ne uobís dicatur:Serae nequà,omne debitü dimifitibi:oportuit& te dimittere conferuo tuo. €5tote ergo(mítatozee oeíficutfilij ται ν cbariffíimi.Imitatione enim nó natura filij dei fu; mus:ficutait faluator: Vt fitis filíj patris mei quí “ων incoliseít&c, map tambulate ín oílectíone fi curz cbzíftue οἰεχίΓπου, Vnde δὲ lohánes apoftolus ait: In hoccognouimus charitatem:quia illeanimam fuam pro nobis pofuit. Debemus ergo δὲ nos pro fratrib? ani; 'masponere.- n([£t tradídít ατα γτα. Voluntarie "ipfefetradidit,nó áb alio inuitus tra ituseft. o XT'[»zo tiobís, Pro peccatoribus ut fierent iufti.. p 4[€ blatío/ nem boftíá oco ín odozem fuauítatío. Suauiffimus deo odorefítcharitas. ἃ«[-fo:nícatío autem z omnío ímmü dícía c auarícía,. Omnia crímina breuiter cóprehedit,duo rum crimínum defignando radices." Ι«λες nomíne£ fn vobio ficut oecet fancros. Cófyderandü(fcilicet nó licere fieríquod nonlicetnominare. 9€[ Ziur rurpítudo aut ftultíloquí$. Hoc etiam in filt;js hominü reprchédit hone/ ᾗ Ernolite cóntríftarefpíritumfanctum dei: ín quà fienaὁ tí eftisin dieredemptionis, Omnis àmaritudo& irà& t índignatió.& damór δὲ blafphémia tollatur a uobis. f£ cum omni malicia. Eftóte autem inuicem benieni: mife. irícórdcs,donántes inuícem,fiait δὲ deus in chrífto: ο. uo(δὲ:: —AStóte creo imítatores dci ficut filij chariffimi:& -4 anibülare ín dilectionc, ficut δὲ chríftus dilexit //nos:& trádidit femetipfum pró nobis oblatióné ὃ δέ hoftiam dco ín odorem fuauitatis.Fornicatió autcm r& omnis immundicía aut auaricia néc nominetur in uo e bis ficut decec fanctos:aüt turpitudo; aut ftultiloquiti, ὁ aut ἀπε τάς, quac ad rem non pertínct; fed máoís gra; r tiarüactio.Clócenim Ícitote;íntellieentes quod omnis. fornicator,aut ímmüdus.aut auarus: quod eft idolorü ᾿ feruitus,non habethareditatem ín regno chriftí δὲ dei. Σ Nemó uos feducat índnibus uerbis: própter hacc ením. ὃ uenitira dei ínffiliós diffidentíz, Noli δ cipes eor. Eratis énim aliquádo tenebra: πᾶς auté lux, εί diio. Vt filij lucisambulate. Fructüs ením lucis eft ín. t omni bonitate& íufticia δὲ ueritate: próbantes quíd fic. s beneplacitum deo.Et nolité communicare opetibus ín-. fructuofis tenebrarum:mágis autem redarguite, Qr. | erm ín oculto fiüt ab ipfis:türpe eft δὲ dicere.O mníá mautem qüxareuuntura lumíne manifeftantur.O mn »ením quod manifeftatur lumen eft. Proptér quod di^ s cít: Surge quí dormis: δὲ exüree a mortuís.& il'hmia nabit te chríftus. Vídeté itaq; fratres quomodo caute non quafi infipientes: fed uc ' eii Garguuntia lumie manifeftan£.Sicut ad corínthíos ait: ν$6 um moués g grauiítati nó cóuenít chríftianz qa ad rcm nàptinetcocle(tem& diuinà. v q«[ éd magío graríarü actio.Hoc magis femper tractare debetis. quomodo deo δέ actu δὲ cogitatioeplaceatis. x€[ ll2oceri(citote íntellí 177 .ftorum, t 4 Ziut fcurrílitas que ad rem non pertítet; Ri, c .6étee qà oie foezníca/ qui folà fidem dicunt modiactus non deo, Hareditas aute regni calorü deí filfjsoanon cat.Dícendo μος,(ΟἹ modo opus eft ut ἢν des Πε δὲ homo οτί .baptifma confequa£, - hib? verbíá. Qr uz ho mínem liberare non poffunt, ἃ 4 τῶ) pier bec venit ira oet. Ex prateritis futura cognofcite:fi fodomí ín diluuio perierunt, filíos oíffídentíe. C) ui non crediderüt iram comínantis fc fuper denturd. c€['IBolí te ergo επί! ptícíipeo €ozum. Si in peccatis, iudicio. delperátium ΄€ 23: m: ite crgo effici partí tis& in pana confor. tes, Ὁ&[£ratíe ἐπ 6 alíquando tenebze:náüc autem lur ín ofio. OQ. ri nefciebatis dni πο” tate. Nunc uero om^ nia cognouifiif.Crua tum ergo ínter lucem diftat& tenebras, tan tum a priftina con^ uerfatione difcrepare debetis. e«Γη» ctue erf lucío(tt omní bonítate«(uftícía z verítate. Tale ha betícientíafructum. f«["[»:obanteo quíd fit beneplací, fapíentes redimentes . τῇ oco.Ex lege probate quid beneplacéat dco,)non quod hoiesafferüt. g&[£t nolíte comunicare opibus fafructuo fia tenebzarü. Nó ,pdeft quicqd ficfine(ciétia ueritatis:qa neclux pótcomunicare cü tenebris. b 4| Z/»agíe aüt re dargüíte. Nó folii cómunicare nolite;fed etià redarguite. í«Luc(t occulto ftant ab ípfís. In fecretis locis domorii ' ueltépli, k α΄ υγρε οῇ etíam oícere. Nobis dícere turpe eft quz illi uel in tenebrís facere non erubefcür,[4 Dia Occulta etíá cordis eíus manifefta fiunt; Et tunccadeés ín ; faciéadorabis deii pnücians qd deus uere eftín nobis. in 4[ mne ei αὐ imanífeftat lumé eft. Incipit lumé cffe cü ; credíderitS& uobisadiungitur.. n&L'[eopter αὖ cícíts €urge quí oozmío. Voce alicuius fapientis confcien/ tià increduli pulfare cupientis:de(fomno ignorantia ex : ris& ipfelux. q«[Clídetcítaq: frarree αὐ caute ambule £o χέει σά vtfapiétes. C) τα fili(αριδεία Iucis,ne alicui . offendículü detis, R incipiatis ci caufa pditionis exiftere, Rediments pcet uobis? b 4T 3n: participes fueritis,eri: to? 2C. Cótra illos agit fufficeresquía huiufz led damoniexhibet. diaboli praeparatur. y ἀΓΊΒειπο vos fedu; quauis peccet perire ἡ nonpoteft. 5 4| 3ua' tis nó pepcit,&'hisq“ἢ 1, Cott,144e citat. ο.[4t exurge a motuío. A peccatis ucl idolis.' τ p e£triíllumtuabitte cbaíftue. Cum οἱ credideris,cfficiez ΚΟΠΟ. 8«Γιβοδίπεποσ tempus. Ν εἴτα(apientia uel cautela. b eT£àuoníá díco mali(unt. Non dies mali funt per fe,fed per homines: ficuclocus malus dicitur,in quo aliquid 'cómittitar mali,€[f*zoprereanolíte fierí(mpzudétee fed(ntellígétes que fit volütae ocí.Scrutamíni lege in qua δὲ uerbo oftenderet&exemplo. ἃ«Ot fitfanctae fm, iaculata.Si omnib? immaculata eft,maculati ab ea alie/ nieffe céfentur,nifi rurfum per poenitentiam fuerint ex; purgati. r{τα vírí oebent oilígere vkozee fuae vt coe po:a fta. Ice jles uxores cupiüt inuenire,tales exhibeant eius uoluntas agno/ fcicur. Ὁ 4 ἸΗοί τε fnebzíarí víno(n quo eftluzuría«C. Exponit continentia utilitate:" QLuíaluxuriz mate riam expetere nó con uenit crucifixis, fed fpiritu(ancto repleri. 'eq«[ Z oquentes vobíf metipfie ín pfalmía« bymnníe z cantícío fpí/ rítalibus.Non ín acti; bus fzculi:(icutaít;p pheta:Vtnonloqua: tur os meü opera ho: minum. f€oantá tco« pfallentee ín coz; díbuo veftrío. Ne ore tantum uerba dei re/ fonemus,«ο míno gratíae ἀφεπίεσ p:o omníbue cc. Siue bonís(iue malif;ficuc aitlob. Sicenomen do mini benedictum. b€£»co patri fubíe αἰ πιο i rímoze cbzí ftí. Nó humano timo re uel auariciz ftu; dio, ficut quidà fuis patronis adularí con fueuerunt. í[Zu {τεσ vírío fuío fub/ dite fínt. Non eos ficutcorinthios lacte alebat,fed perfecto ci bo continétiz nutríe/ bat. Timet ein ne cef; fante in plarifqy cat/ nisofficio,aut mulie; tibus fubiectio,autin uiris ceffaret charita/ tis affect?^: δὲ πε από diuortium-docuiffe erederecur. Ceterum taleeft,ut noua uítz pradicator nulla ex iftente caufa hoc do/ : ceret quod naturali^ - ter poífidebant. Geia$.b . Mería, ficut cbziftus caputeft edlefie«c. Redditiuftam σα; ? rediméntes tempus: quóniá dies mali funt. Propterea c nólíte fier imprudentes,fed intelligentes qua fituolun e tas dei. Et nólite ínebríari uíno, ín quo eft luxuria: fed ε impleamíni fpírítu fancto: lecris uobifmetípfis in t pfalmis&hymnis δὲ canticis piritalibus: cántantes δὲ s pfallentes in cordibus ueftrís dominó, gratías agentes efemp pro omnib? ín nomíne drií noftri íefu chrifti, deà (& patrí. Subiecti ínuícé ín timore chrifti. Mulieres ui* rís fuis fubdita: fint ficit domino:qüonia uir caput eft mulieris:ficut chrift? caput eft ecdefiz:ipfe faluator corοτίς ci9.Sed ficut ecdefia fubíecta eft chrifto:ita'& mu πὶ Pon fuis in omnibus. Viri diligite üxores ueftras » ficut δὲ chríftus dilexit ecdefiam:& feipfum trádidit pro ο ea:ut illám fanctificarct,müdans eam lauacro aqux in p uerbo uitz:üt exhiberet ipfe fibi eloríofam ecdefiá;non habentémaculá aut ru am,autaliquid huiufmodi:fed 3 üt fit fancta& immaculata. Ita δὲ üirí debent diligere e uxores fuas ut corpora fua. üí fuam uxoré dilieit, fe^ ipfum diligit. Nemó enim undj carné fu odio habuít: vfed nutrít& fouet eá:ficüt δὲ chrift? ecdefia:quía mebra fumus corporis eíus decarnéeius& de offib? eíus. Pro; y pter hocrelínquet homo patré& matré fuá;& ddhare5» uxori fuz:& erüt duo ín carne una.Sacrámentü hoc magnü eft. Ego autem dico in chrifto& ín ecdefia. Ve s rütamén& uos finguli unufquifq; uxorem fuam ficut feipfum diligat:uxor autem timeat uirum fuum. Ca. VI b Ilij obédite parentibus ueftrís ín domino. Hoc : énim íuftum eft.Honóra patrem tuum& πα. f trem tuam:quód eft epis primü in pró, miíTione:ut bene fit tibi:& fis longauus fuper terrà. Et e uós patres nolite ad iracundiá prouocare filios ucftros: fed educate fe uxorib?. e«[ uí fuam νχοι oflígíti fe» fpfum ollígít. Cruia duo füt in carneuna. t«Ctfiemo ením vnd carnem fuam odíoba, buít, fed nutrít«fouet cà.NG uteilabores€ dolores. infligat, fed ut fecura faciat δὲ qe; tà. Non nuptias dam nat/fed ad continen; tiam cohortatur. v e ícut τ cbiftus ecdefiam quía ινα (umue εοιροξίο eíus. Membraeius εὖ de: bentín omnibus imi tarí. Kk«[£c came cíue t oc offibue eíus "fvopter D. relíiquet bó patré« tnatré fuá, Amoreí(i non bono. y€€tadberebít vro rífug«C. Obiectio ex pfona carnaliü uolen tium fe amare carna/ liter, ut quibufdam uidetur. 5 ΓΑ’ mentum boc magnum eft:ego att oíco ítt αεί fto« ín ecclefia. Ego hocinquit in chrifto intelligendum dico, & in eccfía,unde uos maioreaffectu debe; tis uxores ueftras(an ctas diligere(ία; les qui ante dilexiftis peccatríccs,& ín gen/ tilitate carnales. a([Gerütamen« voefingulí vnufquífqs vrozem fuam ficut fe^ ipfum oí(lícat: vxozau tem tímeat vírum futi. Subiecta(it tandiin/ firmior ut regneture Ca, VI kq C cut oomíno. OQ. uomodo(ara fubdita eratabrahz, dominüeumuocans.|«[€2uoníam vír caput eftmu^ - fam(ubiectionis:quia& prior eft uir& utriuígy corpo/ ris debeteffefaluator. m€[ Clírí oílígíte vxozeo veftraa ficut c»:íttus oilexít ecclefia. Tam fancta€ tam uenera; - bilicharitate.- n 4Γ€t feipfumtradídít ρ20 ca. Ita& uos Hcb.to d pro fanctítate uxorum;nec mori fi neceffe fuerit recufe; us. o«[Gtillam fancrífícaret mundane lauacro aque ín verbo γρ. Aqua lauit corpus,animà doctrina müdauit, ficutait ad Hebrzos: Afperíi cordaa confcientia mala& ΑΙ corpus aqua müda:ita& uos corpora uxori con Ícientiz animas,mundate doctrinis, ϱ«Γι exbiberet - pfe fibí aloríofam ecdefiam non babenrem maculam aur ra gam«€, Ita fibi chriftus müdauit ecclefia,ut antiqua crí/ mína ablueret,& nouas maculas quomodo incurrim?, "ή obedíte parentíbus veftrío ín vomíno.Parat illos difciplinz,qua illos a parentibus fecundü deum pracepiterudiri, c[ ll2ocením(uftum eft. Vcmutuam inuicem dilectionem exhibea/ tis, Ὁ€[lonozapatrem ruum c márrem fuam.lubet ho: norare parentesfed bonos. Caterum contra deum ui/ - uentes ipfe etiam Moyfes prohibuitagnofci, eq uod eft mandatum pzímurm.In fecunda tabula primum,quz ad humanitatem pertinentía pracepta fex numcro con4 tinebat.Prima ením tabula proprie officia exigebat. Γεῖ 3n pmíffione cC. fuper terram, Νδ in hacterrain qua ἱπιρῆ nónund&€ in parétes(celefti fenefcüt:fed fup cerrá illà quà diis mitibus ,pmittít,in qua iufti habitabunt,€ cui? bona uifurü effefecredür. g€Lrpatreenolitead fracídíá puocare filíoa veftroe(ed vocete coeín ορια 2 cozrcprióe ofi Siucin moderatióe.X nó irrationabilite: ; ucrberando, -—-^ p ou CR s P ug s Αν auo dunscd dU auasaeuse"ie mant umumüua eh -— m] W al y| Xin Op ἢ At "tí| L1 ἢ TTE lius| (hm 1} mili| qn| v|. Jidon tak tau| pus|. nons ἢ ad| vun do| md surdi e dia| ssp nde jr indt un lg ia Tr "dui τ wit posito vitio num d "T d em Ἢ ἼΩΝ (δν v τον f - obedientia δὲ είπα; 3n epiftolam ad£pbefios (AC Serberando:fiuenecos ad fxcülarià ftudia prouocates "áracundiam dicere faciatís:(ed diuina legis eos inftitui/ te difciplinis:talibus ergo parentibus precepitobedire. 8«[έδεγηί οὐεάίες oominío carnalibus, Non enim uenit chriftus conditiones mutare, Nam feruitiüi non natura dedit,fed captiuitas fecit:neqpex maledi/ &oCham,urqdapu fed educate illos in difciplina δὲ correptione domini. tantcüex eo regesle/ 2. Serüi obedite dominis carnalibus cüm timore& tre^ gam? effe generatos. Maledictum illudin. ὁ fhorezin fimplicitate cordis ueftri Πού chiífto. INonád filischam,impletum e ocilum fcruientes, quafi hominibus placentes: fed üt t feraichrifti facientes uoluntatem dei ex animo,;cüm bo fia aoluntate feruientes ficut domino,& non homíni^ ὁ bus:fciéntes quoniam unufquifq; quodcüqg fecerit bo fuis dominis inutiles&rium,hocrecipict a domino,fiue feruus fiue liber.Et uos i domini cadem facite illis, remiítténtes minas: fdientes. quía δὲ illorum δὲ uefter dominus ἐξ in coelis:& perfo^ fios deiplisiam facti& parat acceptio non eft apud deum. De cxtéro fratres eft qui ifrael funt(ub/ iugati. Prouidet fane hic Apfs, ne doctríha deiin aliquo blafphe meti credentes ferui fiant. Et qui forte per miíTurus erat, alios feruos fieri chriftia/ iricipiat poenitere, Sí yo uiderit.eos ín me;! confortámínt ín doiníno& ín potentia uirtutis eius.Inlius pfeciffe& ex infi m duite τις armaturam deí:ut poflitis ftare aduerfus in^ delib?fideles effectof, nó folü alios optabit Παΐας díaboliquóniam non eft nobis colluctatio adcrederefamulosfuos o uerfüscarnem δὲ fancuinem:fed adu?rfus príndpes δὲ X lane ἷ Ρ fed etià ipfe fortaffe faluabi. bep£ür Ppoteftates:aduérfus mundi rectores tenebrarum ha. 3 CUERO YI$6 17Ὁ aduerfus pzíncípes« poteftateo, Cui fibi principatum inhuius mundi homines ufurparunt:& qui ignoran/ tesanimas perpeccata feducunt. ϱ([ oed adueríug mundí rectoseo tenebrarum barum. Cótra demonum po teftacem,qui fibiin homiries mundi huius poteftate ca/ píétes, ignorantiz er, roribus prafumunt, qui tenebris εδρατᾶ» tur:ficut ipfeait: Fuí/ ftis em aliquádo tene bra,nuncautemtux tra fpiríralia neqüirte [η celeftíbus.Sunt au tem fpiritales bonita/ tes in coxleftibus in aere, ubi uolucres coe liappellantur.-—— r€| j»opterea. acc( inimicos. 6«[Clt poffitís refiftere(η οἷς ialo.Non(ibi malus eft díes,fed nobi(quà do impugnamur a malo. t Q[£t ínom níbus perfectí ftare, Non in aliquàtis per; . fectum. uult homi/ more ctreimo:w ínfim, ἃ rum,contrà fpiritalia nequitix in codleftibus.Própterca^ nem.Sed& hoc πον plícitate zc. Cu omni ri füupbia δὲ(imulatio nedepofita. c 4Γ(δί e acdpíte armaturam dei at poffitís réfiftere ín díe malo: tióe humilitatisprio,$& in ómnibus perfecti ftare. Stat£ergo fuccincti lum f bosueftros ín üierítate:& indüti loricam íuftíci: δὲ cal^ tandum quod oim; nes ad perfectionem hortatur. v«Jta te ergo fuccíact lum boe veftree. Perfecte cut ín cbaífto. Hoc in. cát pedes ín prayparatione euangelij pacis. In omni^.— tae, lumbis mentis ifto fi i;9 311 OE EE ΞΕ chrífto i; quicqd e^ ς bis firmentes fcutum fideitia quo poffitís omnía tela, contéplatione hoib? exhibet. Ὁ«Γ-1λό αὰ ncquíffimí ignea extinguere. Et galeim falutis affumi;. eculü feruíenteo quafi.€ tear gladiüm fpíritus quod eft uerbum dei, pér omné boibue placentes. ΝΟ fuccincti: hoc eft in omni przlio prepa; rati:& ab omnibus curís fzculi expedi» ti. k Q[3nverítate, timétes dominos ran.« Oratione X obfccrationé;orátes ómni tépore infpirítu: Nonhypocrifi:znemó tum,quafi ipíis non deo placere uolentes, €«Lcd vt feruí cbzi/:: fií facíenteo voluntatem ocí epanfmo In bis quz ἀεὶ non funt contraría uoluntati. In multis enim concordat «um lege naturali animus dominorum: quía feruos X: fideles€ fobrios& caftos& humiles habere defyde/ rant. f ap£umboria voluntate feruíentee ficut ofíor zno "bominibus. Nó cum murmuratione,ne apud homines gratiajapud deum mercede priuemini. ς«T€cientee qm vaufquifqs quodcíiqs fecerítbonum«c. CLuicquid pro pter dominüfeceris, habebis ab ipfo mercedé,nec te de/. fperare faciat conditio feruitutis. b q[£t vos oomíní eadem facíte illío.Ne(i fugerint, cua maliciz incipias dez putare non legi. Hoc etiam paganus feciíTet,(i aliter tra^ étarctur przceptü: δὲ tu audire de illo non uis quod iu. Πυπι ες í-([fRemítrentee mínae/fcícatee quía πολυ « vefter oomínus eft«€. Minamíni propter diíciplinam, fed remittite propter mifericordiam: δὲ ut uobisa ueftro domino remittatur,apud quem utícp unum eftis:ut hz redítas quz promiffa eft,una fitín uobis. Κ ΑΓ£»e ce tero fratreo. Generaliter epiftolam exhortatione conclu dit. 1«[£onfo:tamíní(n ooimíno τί potentía vírturía fíus.Exemplo domini& uirtute. πὶ 4 3nduíte voe ar miatura ocí vt poffitío ftare aduerfus ínfidiao oíabolf. Con, tra fpirítales hoftes,fpiritaliaarma fuméda füt:uta αι militudine díaboli natura armorü fortitudine protega/ ταῦ, n d[uíanoneft nobíó colluctatío ee carné «(angulteim, Caro δὲ(anguis bomo dicitur. o[eed &inipfo enim coronatur nifi s: qui legitime certauc ri; y«[€rínduti ozícam fuftície. Sicutlorica multis circulisuel armillis intexitur: ita δὲ iufticia diuerfis uirrutum connceéti" tur fpeciebus.Monetautem non folum peccatoris con fcientíam,fed δὲ uentris continentíam:nec non δὲ ad foe/ morum uídq pertingitlibidinem coercendam.: à«[:t calciatí pedes ín pzgparatíone enangelij pacio. ;um fiducia incedentes intrepide predicate," a€ 3n ommníbue fumentea fautum fidei ín quo poffítíe omnía tela nequíffimt ígnea extínguere.In omnibus certaminibus fi» de muniamur. ΟΣ τὰ ficut(cutum ipforum quoq ἂν morumi ἀείεπίίο eft: δὲ fine hoc omnis arinatus ineft». mis eft:ita& ha uirtutes fine fide faluare non poffunt. ' Nam ficut fcucum omnia iniecta repellit δὲ recutit;ita & fides omnes diaboli perfuafiones extinguit: quauis quafi lumen ratíonis habere uideantur." b«ίξ; ga» leat falutío affümíte. Qcuz omnes capitis fenfus,a pra7 uis officijs protegat&abfícondat. c«[£tgladíum fpt/ ritus quod eft verbum Ὀεί. Nemo militum audet ad bel, lum fine gladio proficifci:fe enim utcüiqp tuerí poteft: fed hoftem non ualet occidere.Nonnunz etiam ab au daci inimico perimit δὲ armis omnibus expoliatur: ita fine dei uerbo,iuftíciaomnis intutaeft. Ὁ€] Teroit nem ozatíonem« obfecráttonem. Semper hunc gladium poftulate. e"Q[G'anteeomni tempose ti fpiritu. Non impediaris orare femper: δὲ pro rebus fpiritali/ bus deprecari,.: S : Ecin ipfo ἴῃ ἄπο. q«Γζοι píte armaturam oet, Quia tales hábetis c ΝΑ ΗΝ ο. -£ommem aq£t ín(pfo vigilantes ít omnmí(παπα c obfecratíone, Nihil ei prodeít dormientis morelátere corpore, S ani; mo przgrauari,dü io hac uanitate nec ab ποῖς poffit ali quidímpetrari. b«['D:oomniíbuefanctío.Sancti efto» te,utpoffitsorareprofanctis,€(£t pio me: vt oetür míbí(ermo c. Vcabü dàter& fine metu ex; ponam perfecutioes 4& in ipfo tiigilantes ín omni inftantía δὲ obfecratíone proficiant,fed δὲ neintribufationibus deficiat: ucl nein aliquo conrriftentur. f«p[Par fratribus« cbarítae cum. fidea oco patrenoftro z oomítio iefü οσο. Pax& chari, tas& fides, perfe&ii faciuntchri(tianü. Tamen(ine fide infructuofa eft charitas;(icut fides fine charitate uel pa; ce.Charítas maior eft non haberi quis;non ucl odia tudzoy,mu.? pró omnibus fanctis.& pro méutdetur mihi fermo ín. tamen&amarí, niti in chrífti populi ratione. Ὁ«ΓΡ apertíone orís meí,cum fiducia notum facere myftetiü 6«LOratíacum otinf quo legatíone füngoz. ο euágcelij;pro quo legatione fungorin catena ifta: ita ut— noftrum(efum cbiiftü ín catena ífta(ta vt zc. Omnisenim uerbi le gator,talía neceffeeft— fcíatis quac circa me funt;quid agam:omnía uobísriota τοτίπο more perfacu ᾿εἰπίρίο audeá proutoportetmeloqui.Vtaütem& uos"ἢ fcezruprione, Ta quorum corde,adul uc fuftincaz ed uct/.. faciet tychícus chariffim? frater, fidelis minifter in do— laria chrifti dile&io bum dei non poteft alligarituncema/ mino:quémífiaduosín hocipfum,ut cognofcatis qua: nó uiolatur. ior fiducia erit fi τὰ’& circa nos funt;& confole£ corda ueftra. Páx fratribus δὲ tionabiliter dicatur, &(abundanter εκ, charitas cü fidea deo patre noftro δὲ domino iefu chri^ primatur ratione. ς fto. Grátiacum omnibus quí diligunt domínü noftrá Commentariorü ε 4{{|π δυτεπι« vos." hri VINE: e—... AnepiftolanadEplie fcíatío que círcamefüác“ΙΕ ς ritum in Incorruptione. met.: 27. os finis, Dis: quídagam«c. 5ος» tcagit,non folum ut. COMMENTARIA IN EPISTOLAM. :: ΑΠ. PHILIPPENSES. Ca. 1: «ug Zlulus«£(motbeue ferui(εί cbzíftí, Am S boferui,non ambo apoftoli. Omnis em ay,"Qi apoftolus feruus: nóomnis aütferuu ei^ ji apo: ί«£r omníbue(an., ctío(n cbaífto(εἴ! zc, Αγ Q.uianemo finechri Καὶ ἢ ftofanctuseft:Ecfan). 1 étis nó omnibus, Phi lippenfibus etíam pa 5: φαπίς, k([£um om$9) δέν. níb^epífcopío«c. Hic! Péiwr m Roe T e Πάει. Perficiendo qd? do&i fuerint ut doceát. v ΓΙ. (notemífefucbíftí. νο αἆ diem; quo de corporé recede/ bat.Ex quo iam ad dii unufquifcqp feruatur aduentum. κ«ία et míbí(uftá bocvC. Charitas enim omnía fpe, rat, Υ([£0q9 babeam vosín cozde τό, Taritü uos di ligo ut mihi memo; riam πεί, πες hac πὶ 2lulus et«Limotbceus tríbulatío nec follici, tudo defenfionís au; L(eruiicfu chriftitomnibüs fanctís ín. fera. s qp rconfir/ chrifto iefu, quí funt philippis,cüm.. matíoneeuangelá.Có Jud 8 epifcopís δὲ d ία us 440 jbis& paxadeo patre noftro& do— dicantis.. a«Γῶο» ;:; firmatio euangelfij,eft faconibus: Giratía UO. confiàstollerátía pra cíoa gaudij πιεί omes 2 j:^ 1.* ii mino ícfuchrifto. Grátíasago deo— yoséfie Hocfentio de epiícopos prefbyte/ mmeo ín omni tnemoria ueftri, femper ín cüctísoratioib?^wuobis& credo: quia rosintelligimus:non em in una urbe plu; » meis,pró omníbus uobis c(im eaudio:deprecationé fa; his focij eftis,ita erítís res. epifcopi effe po/. o ciens fupércómunicatione ueftra ineuangelío chrífti:a.&gaudij fempiterni: tuiíTet, fed etia hocin apforü actib? habet. qeo ía omuí inemozía veftrí.Bonorü memo celebrat. τι σε per ín ozatíonib? meia. ? prímá díe ufq; nunccónfidens ín hoc ipfum: qüía qui | 4L&rarías ago oco.; ccepitin uobís opus bonum,pérficiet üfq ín diem chrí^— αἱ οἰ τη tribulationi: ἕ fti iefu.Sicür eft mihi iuftum hoc fentire pro omnibus puse Ero SE riácü gratiarüactioe 5 uobísieo quod habeá uos in corde& ín uínculis tneís,^ gaudeatis. b{ΓΖ εν 2& in defenfione& cónfirmationeeuangelijfociós gau,—fhíseifimibí oeue quá Siue fic: fcio uos ita cuangelío credidi(Te, cupía οἷα vos effe ín " n y or η.€ Oftenditcircaeos di, ὃ α[ mei omnes uos efe. T eftís éním mihi eft deus: quo— vifceribus íefü ον. Ietionefuápro qui^ ς capiam omnes ios effe ín uifceribus ἰεία chrífti. Echóc bus(emper oret. Siue effe eius ín uifce π«γιο οιηπίνησγο ὃ OFO Ut charitas ueftra magis ac magis abüdet in Íciéntía fydero tandi uifcera Ὁίσ.Ο ία omnesta/ e& ín omní fenfurut probetis potiora:utfitísíyncéres&«πμ. ς«Γι boc lesettis. o«€um eaudío oepcatíoné fa; cÍena. Non in peccati: alicuius trifticia uel moerore. p«T Cuper cómunícatío, fie veítra(η etiaugelio.O uia mihí cómunicaftis in euan^ gue predicado.. q«I Zi pzíma οἷε vfqs nunc. Ab initio idei ueftrz:deprecor ut perfeueretis:fiue quod cómuni cátis'ab initio pradicado.. r«[£onfidene(προς ἐρήμη. Cófido me ipetrare. e[ία d ccpit ímvobía ορ" boná, Capit doctrinà fiue gratíà fciétiz largiendo. t ει, fineoffen(a— 99 Vt cbarírae veftra dct. Vt uos ín eo qd habetis amplius abundetis, o 41 3n(cíentía c omní fen» fu vt pzobetís potioza. Notandum quia fcientibus adhuc fcientià deprecatur, ut(ynceres inomnibus effe ualeant, Nemo enim eger an fanari poffitagnofcit,.€«ΓΙ Πσ fyncereo«fine offenfione ít oíe cbzífti. Synceris matería eft qua naturam fuam feruatnulla extrinfecus corruptio/ nefucata;tale uinü femp in melius proficit non in ἔων epleti pace. Poteft ei odio. bue quí oílígunt oin. ficüt mez tribulatio. ribus: ftue ita uos de» imagís ac magíe abun. vex PP A ed uu. ah MR. deu iar bo anna co 5 0 I— ἘΠ ὙΠ᾿— 2— AE— RR. VN ed poli yo dt irit Di 34 qd ite pi d (ἐν " jp Tipus ΜΠ "T Snepiftolamad'Qbilippenfes^£a. 1 dA E ADRepletfrucna(utticie per iefari ορ. Non folà γα, &resab omni corruptione fitis(ed etiam fructu iufticiae abundetis,exemplo chrifti:qui nó modo malicià nó ha^ bet,fed etíà bono redundat. δ«δη alozíá laudé ocí. Vt glorie deus in actibus ueftris. ς«[ xcireauté volo vos fratres zc. Hic có; folatur eos defuá tri; bulatióe:quía audie; 5 fine offenfa ín diem chriftir&pleti fructi iufticiz per ie rantcum uin&umin.? fum chriftum ín elóríam& laudem dei. Sciréautem uo urbe Rhoma cuftodi τὶς Ὁ WD:5agíoad lo uosfratres quia quz cíca me fart, mágis ad profcpofectüvenerüteuan— Ctum uenerunt euanoelijíta utníncula mea manifefta| opprobriis. t4 Sd &dj«.Noníolünon ο΄... 4 o0 s 2 Lh AR do n eoa.. fnormí fiducia ficutfé/ obfüntfedetiampro βεεπείπ chrifto.in omni pratorío,& in cxterís omni» ΡΕΝΑ iwl fuerunrdum mani v bus:üt plures e fratribus ín domíno cónfidentes,in tini τοῖς deterrere v LE. ΟΟΕΠΠΕΠΟΠΡΙΟΗ eulismeis abundantius auderent fine tímore uerbum—"lc magnificabif cba quo crimine, fed pro chrifto omia fuftine/ s deíloqui.Quidám quidem δέ propter ínuidíam& conre. ει plurese fratribus ínofio. Plu," tentíonem.Qtiídam autem& propter bonam uolun res mea tribulatione tatem dliriftum przdicant.Q üidam ex charítate fcíén^ ,^ tes quoníam in defenfione euangelii pofitus fum.Q ài ᾿ dam autem ex contentione chriftum annunciant non fyncere:exiftimantes preflura fe fufcitare uinculis meis. dum meuiderür pro( Οία enim?Dum omni modo fiue per occafionem ficóftantes effecti funt didoctrina. f 4£6 fidétes ín viculío meíc «c. Vinculorü meorü exéplo funt incitati, chrifto libetiffimefu^" ie p (ποτε, 6([Guídà? epe hiapud credétes glo; riam auferrefe pacar,." Ipiritus iefü chríftifecündum expectationem δὲ fpem nefolusmihi uendi/? tneam:qüía in nullo confündar:íed in ómni fiducia fi^ care uidear fcientiam predicidi. b peut." Cit femper:& nünc miagnificabitur chriftus ín corpore dáauré τ pter bond. ᾧ πίθοις per uitam fiue per mortem. Mihi enim üiuevoluntatem cbaíffum. 5 ve Chriftus eft δὲ mórilucrum.Q» fiuiuére in carne hic p?edícant, Alij etiam alios faluare uolétes, b mihi fructus opetis eft& quid cligam, ignoro: coartor fidéliter chriftüiannü' ς auteim e dugbus, defyderiüm habens difiolui& effc εἴ chrífto:inulto magis melius: permanere autem in caruero ex mea charita/' v ne tieceffaríum propter uos.Et hócconfidens fcio, quía ἐ manebo& pérmancbo omnibus uobis ad prófectum k«[Sxtcteeqfitioe ς ueftram δὲ gaudium fideut grátulatio ueftra abundet ínchrífto iefu ín me, per meum aduentum iterum ad nz dile&tióis affectu,* aos. Tantü dígné euangelio chrifti conuerfemini:ür fi/ ciant. í«έλιάσιη €x cbarítate. Cruidate adíuuát me cuáge: lium defenfando.: fenfione euágelij pofi tuefum. Non huma:' Cd dude- uecum uenero& uidero uos: fiue abfens audiam de RASA Ld| euangelii ordinátü,&uobis:quía ftatís in uno fpiritu unánimes collaboran-[ται εχδρ]οιδε το. ιεΓΟι autenet, 6o; ο τς μα μα; sc.—COtriftent,manfug fe cótentíonecbzíftuman ὦ Ks fidei euangelii& innui teeamin ab aduerfarijs: carne fpü prophetico nundatz.Alj dolore. quaft illis caufa perdítionis:uobís autem falutis.^ ,pmitit. Ὁ€ tboc pradicàtadmegra/— ἐξ Ethoc ερυβάδαί(είο αειύαπε». uandii;jfi plures di^ bo.Nà fotü credo, fed. fcipuló$ facientem, SC etia certiffime noui.| doctriná mea, totü orbe implere contem: ut ex hoc fal εξ maior mihi cimulet íniuría uel preffura, m«[ uid ert) oum ornní modo fiue per occafíoné, Odíj uel ínuídiz,' ε΄€ Sue per occafioneri c, Simplícis uel pure predi»: cationis.- o«[£ bzíftus annudcíetur c(πρός gaudeo«C. Non mihi curz eft qua praedicent mete, dütnodo quod: cupio;chrifti nomen omnib? innotefcat:&' a multis cre^ datur.) uapropter δὲ modo gaudeo δέ iti futuro gaude bo. p[*»íoer quíabocmibí pzoueníet ad faluté per ' oxatíoné veftraim.O uod míhi nocere putánt,in falutem próueniet*quia nó folum per uerbum& paífioné meàt fed ctia pet odium,chriftí ecclefíiaaugmétatur. q ΔΓΕ fübntüriftrattone fpírítue(efu cbzíftí. C) uia ad meà p omia* faluteguberntt.- r«[ Socóm erpectatíoné c fpem mea. . ἦν: ructítatem chriftüs annücietr:& ín hoc gaudeo:. ccórentioné-Dum mi. a falutem per ueftram orationem, δὲ fubminiftratiónem «ο, Quia deomnibus his expecto& fpero mercedem. $«[ uía ínnullo confundoz, Neq in uita neg; in morte neq;in contumelíjs, necp in opprobrijs; denig; in nullo apoftolus cófundebat. Nos in oiib? erubefcimus:& in. quo uituperamur ultra non facimus: duis fecundum deii ceeperimus: un^ deoftédímus nos lau dibus,non chrifto fer uire, Apl'us non con? fundebat in catenis, nos confundimur in ftus(n cozpore teo. Inimicis fuis infultat, qd ei nocere non πᾶ leant.Si em eum occi derint,martyrio coro nabit. S i feruauerint adchriftü annücianz dü,plurímü faciet fru étum.] καὶ(T Oiue p vítam fiuc per mozté, Etuíta nofira& mors netchrifti. y«ΓΣ» ὑἱ επι víucre cbziftua eft.Non alía caufa uo lui uiuere nifi chríftíz : uteius corpus aedifi cem. 3([£timozílu cr.Corona. aq«[2z fi víuere ín carne bíc míbí fructus opío eff. Si uiuerein carne me uotuerinr, habebo té» pusoperadi, beret quíd elígá íano2o.«€. Intantüi mihi utrags cóueniüt, ut quid eli» gam fcire nó poffim, oíffolui effe εὖ εἰσίν fto: multo magie(πε mihi iftud nece(Tariis uobis, Et morté illos e(£t pmanebo oib^vobío.N6 mihi id effc n& mei caufa, f«[z1d jpfectü veftrü« gaudíü fide.Profeaü de tru&u fi» dei uéftrz& gaudiü habeatis,(iue ut gaudeatis: qa ue» fira me fides& oratio cóferuauit, g«[ Git aratulatíove(ira abüdet ín cbzí(to(εί«C Vt poftdg uiferim uos, item abüda. ti? gratulemini, b ΕΓΖ antá oigne ευδφεϊίο οἰ τ ouerfa. mín. Oa eius precepta feruátcs fiue digne cuageltj pr^ dicatorib? cóferuare debetis.£ ϐ Oit fiue εὐ venero(δα 179 ad magnificentia pti». €«L2cfyderii babes. líus τῷ Πα melius Ποτίο ín vro fpi. Sicut legimus:quia erateis cor unum 8ὲ A ar, a.£, aníma unà:nec σαί fuum dicebat: fed erátillis omnia. cómunía, k 41 Gnenünce collabozantee fidei euanaelij.. Omnis pügna unanimiter aggreffa uictoria parit. eT f ín nullo terreatmimíab aduerf: mia«C. Neq uerfutis αρα tionibus,nec paffionib* opprobríj(tp“τώ Quia: uobis ἢ | E Aonimem. vobis magis ad mercedem poffunt prodeffe,Sícut apo Aust ftoli ibant gaudentes:quia pro nomíne diii digni habiti funtcótumeliampatí, aq«|£tbocaoco: quía vobío oo; natur eft ρ2ο cbzífto.Cuia uult uos coronari probatos, ficuc Iob pmittritur tentarí.CLuia nec uinci habebat,K ei9 maocíeffet. In qua erat, fiue quia abíg peccato. erat ad. 4 imaginé dei(cilicet., p{ΓΒ ΟΠ rapítiaarbítratus eft fe εἴς. £qualé oco τέ. Cr uod erat humilitate, celauitdans nobis exempl ne in his gloriemur qua forfitannó habemus,. q€L*omáferoí acdptena.Ita ut etíà pedes lauaret difci gloria ampliada erat aduerfario fuperato atpcofufo. b«Gt non(οἱ ín eum creda/ tío«C. Occafio fidei a deo donata ο.) uia fi nó ueniffctchriftus δὲ docuiffet, nó τὶ crederem?:cates& fi déuoltütaria,in actib? legimus:nó folü crgo nuit ut fidei meritum fed ctia ut martyrii/ miti habeatis,du uos tentari deus patitur utuincatis. c Γ΄ certamen babentee«€. Nihil nouü patimíni, fed hoc qd' przfentes uidiftisin me, δὲ nüc abfentes de me audi; ftis.Non fitergo illud uobis indignum,in ἃ nos confpexiftis glo; riari, Ca. Ὕ 3quáereocó folarío ín cbzi fto.Si in omni 7Z tribulatióe ab ipfo folo cofolamini, non,fit ueftra confola E tio,patrimonil terre/ nü. ς 4{Ξϑ αὐ fola; tíum cbaritaríe. Cha; ritas chrifti,nó amico τὰ. fee íquafocíe tae fpáe.Spiritalium, nó carnaliü.€«Tí qua vifcera miferatío^ 4 Et hóca deo. Οία uobis donatum eft pro chrifto: e nón folum ut ín εἴ credatís:fed ut etíam pro illo patía « míni:idem cértamen habentes, quale δὲ uidiftis in me;. & nuncaudiftis de me. Ca. ἢ Iqia ergo confolatio in chrifto: fi αὐοά folatió , charitatis: fí quà focietas fpiritus: fi qa uifcera miferationis:impleté eaudítim meum: üt idem. fapíatis,eandé charitatem habétes,unanímes idipfum fentientes,INihil pér contentíoné neq; per inanem olo 1 ríam,fed in hümilitate fuperíores fibijnuícem arbitran m tes;non qux fua funt finguli confyderátes: fed ea qux: s aliorum,Hocéním fentitein uobis quod& in chrífto eV meg , δ lefu.Qüi cam ín forma dei effetsnón. rapinam arbitra; tus eft efTe fe zxxqualé deo: fed femetipfum exinaniuit,. ὃ formám ferui accipiens, ín fimilitidinem hominü fa^ ὁ Cus, habítu ínuétus ut homo: hümilíauit femctipfü » factus obediens ufq ad mortem: móttem autem crucís.Própter quod δέ deus exaltauit illum:& donauit i Υ línomen. qüod eft fuper omne nomen: üt ínnomíne[εία omne enu flectatur.ceeleftium,terreftriutu, δὲ in/ ὃ apiid ómnís lingua confiteatur,quiá dominus ς iefuschriftus ín eloría eft dei patris. Itdcg chariffimi ε mei ficut fempet obediftis:nónin prafentía mei tantü: ; fed mülto magis nunc ín abfentia mea, cim metu& v tremore ucftrá falute operamini. Deüs eft em η οραξ CRAS MU τς REOR pulorü.: t«γῆν fi inflítudíné bomini fa; n «tug. Interdü fimilitu: do recipit ueritatem, nam genuit Adam fi; lium(cdm imaginé δὲ(imilitudiné fuam, δὲ uocauitnoméeius. Seth. In fimilitudine, humana humilita /. te feruiédo cum om^ nium dominuse(fet, 9(L£tbabítu(nue, tus vt bomo. Hocut uerum fit, ficut quafí unigeniti a patreita intelligedü. t q[Bou το τα femetípfum fa. erue obediene viqsad mo:té. Vt nobis perfe cz obedientiz mon/ ftraret exemplum. ν αἰ Z5bo:éautécu/ εἶθ. πα nulla mors. poteft effe deterior. x ΑΓ Dopterqo τος". exaltauít illum« oona; ' uít illí nomett. Q.uia feaffump?homohu| hona miliare dignatus eft, ᾗ ' diuinitas quz humi, ' liari nó poteft, εἴ! qui, ' humiliatusfueratex/.altauit. Sed& illi do/ natum eft nomen, quía ante nó habuit:. unde recti? locus híc. fecundü humanàána, turam intelligendus πίο.. Veftri miferemi/ ni potius ᾧ parenti, b 4[ 3mplete gaudíá mei. Ὁ uod iam habeo ex parten talibus em doctor exultat. Aliter,(i qua mihi a uobis con folatio exhibetur in chrifto:& fí quod folatium charita/ tis:fi qua uos focietas fpirit? córrectit:& fi qua(int apud uos uifcera pietatis, hoc mihi preftate, qd? rogo,ut gau/ dium noftrü unitatis& electionis impleatis. f QT Cit(dé fapíatío;eandé cbarítaté babenteo«C. Nolite charitaté fcin. dere,fentiendo diuerfa. k«['IBíbil per contentíonéneqs per ínané glozíá.Nealiquid non dei emulatione faciatis, fed utqui(cpaliusuideatur. lp edín omníbumílía/ te fupío:ce fibinuícéarbítratee.Si oes a qbus iniurià patí/ mur,fupíores arbitraremur facile patientíà(eruaremus, Nemo eff apochre uela díio egre fefert iníuriá confecu/ tum. im 4(Bon que fua funt παι confyderaree/fed que glío:á. Non quz nobis folis expediüit,fed qua& αἰῆς pro. funt. n«Libocei fentíte ít vobío quod« ín cbzífto{εἴ}. Vultoftendere chriftü,non pro fe fed pro alíjs paffum:fi uetam humilis fenfus fit in uobis ᾧ fuítin chrífto. Mul; ti preterea hunc locü ita intelligunt, qd'(cdm diuinitaté fe humiliauerit chriftus,fcd'm forma uidelicet fcdóm quà equam azqualitaté αεί πο rapinà ufurpauerit, quà na/ turaliter poffidebat:Et exinaniuít fejnon fubftantia ea^ cuans,fed honoré declinans, fortà ferui:hoc eft naturà hominis induédo:X p ofnia homo tantümodo atq» hu» militatis fuz obediétiz nec crücis morterecüfando.Q, d? inchrifto iefu:fcd?m qd? unctus et,chriftus eft, icfus no» men accepithoceftfcd?m bomine, ο αυ cumit fos/ cft ῷ diuinam. Sier^ go hos ex alto refpici^ mus,exemplo chri(ti fratribus feruiamus. Si emille do minus& magi(ter,(eruís δὲ difcipulis miniftrauit,quan/ to magis nos tqualibus€ maioribus feruire debemus, δὲ deo δὲ fanctis eius ία; ad mortem ctiam obedire:ne. magiftrum humilem,fuperbi difcipuli non fequamurs δὲ dominum mitem ferui contemnamus íngratl.; y«LC uod cft(uper omne nomen. Cui enim angelorum, dixitfiliusmeusestue 5«[ Cltínnomiítte(εἴ omne ge nu flectatur celeftíum; terreftríá. Vc omnes fimul hominé, adorét cum uerbo affumptü. a q[€t ínfernonm. Hic, infernorum cuftodes inducit... b€[£tomnís lingua có. fiteátur. Omnium gentium fcilicet, ce[€nuía oomínug (εἴ cbzfftue ín. glozía eft Ὀεί patrío. Hoc eft in natura ὃς gloría deitatis, dum eiufdem eft glorie cuius pater. o 4L 313g cbaríffimí me ficut femper ο ρα, Exemplo. eius qui ufqy ad mortem obediuit.. e 4 fion(a pzcíem tía met ri. Quafi ferui ad oculum ferüientes. fé[e9ed multo imagío nunc(t abfentía inea. C uia fi quid meprzefenti liberius agebatís corriere poteram. e erum me: tu Iremóze falutem veftr2m ooeramtni. Non cum περί! gentia,fed ficut ait lo^: Vezebaromnia opa mca propter deum,fciens απο non parceres delinquéti.Etfuper hu Elééa milem δὲ quict:m& trementé uerba dei fpirituffanáus requieicit, 10«ἲ s»eue οἳἳ εἶν outoperatur in vobío c vel, let pzoficere. Velleoperatur fuadendo:& premia promiz endo.Q ui perfeucraueritufcp in finem,hic faluus erit.: Caterü proficere noftrü omnino nec ucllegcd cftiquía νυν ως ων deu ie iun inno ulla ων bu νο £n epiftolam ad'Dbilippenfes tirüdi ciu(dem locidéfinitionetenetdr.:a ΕΓ το δο, na voluntate.Siin ea maneatis, ὃ«[£imniía autem fact; te fie murmurationíb?. Inpratüs eft feruus,q grauia diii fui queritur efe práécepta.OLuiem murmurat de prace ptis, dubitat de premijs.Hicetiam fioperatur,non eft fi Kq. πὶ fo. Ί90 Qrópter hoies factus obediés ufqp ad morte, v qr f»unc ígitur fpero iue míttéread voe zc. Modo cm incertus fum. k γι΄ ου auté iti oíío: qfi cipfe venía ad vos cíto. Nori folü illum mitto qué unícti habeo folatium. y q['tfecei - faríi atitem exiftímaut epapbzoditü fratré e cooperatozem, ne querela. Vnde ali, $.Corio,b. biait: Nep murmu/ raueritis, X cetera, € Έξι befitatíonib?, De mercedefutura, o€ Git fitío fine que/ rela t fimplíces ficut(i lif oci 2C. Sicut dcus uos fecit. Confydera; tccuius filij(itis, qui cüinomibusfanctus acpurus(ic filios nó poteft habere degene res, e«γη medío natíonío pzaue atq pz uerfe,. C uz omne ra; tionabilis nature per uertit ordinem€ per didit,{πο de lucete Πε lumínaría íi ιπυσᾶο. Sic luceat dei gen?in generc hu mano, ficuc(οἱ€ 1’ na iliuminát müdü. €«LGeibum vire con tínétes. Vtperuos il luminent δὲ exemplo cófirment. b«[zid Prouer72. cior3 mes, Gloria pa B tris filiom eft,utaitSa lomon.{«[ 3noíe £bzífti.In die iudicij k«[uíanon(nua; s ínuobis&uelle& proficere próbonauoluntate. Om. Ὁ nía autetn facite fine murmurationibus δὲ hafitatióni ο bus:üt[είς fine querela: δὲ fimplices filij dei fine repre^ t henfioneín medió nationis prauz atq; peruerfz: intér s quos lucetis ficut luminaria ii mundo:uérbum uítz có " tínétes.ad eloriàm meam ín diéchrifti: quía non inuaf cuum cucarríned, ín uacuum laboraui. Sed&fi imó. lor fupra facrificium& obfequiá fidei ueftra: gaudeo m& congratulor omnibus ucbis. Idipfum alitem& uos » gaudete δὲ cogratulamíni mihi. Spero αὔτ ín diio iefü e tímotheü me cito mitteread uos:üt& ego bono απῖο p fin cognitis qua círca uos funt. Nemíném em habeo tam unanímée.qui fyncera affectione pro uobis follici? tus fit. Omnes enít qua fua funt; querunt: nón qua eiefu chrifti.Expérimentum autem eius cognofciteiquo/ ε níám ficut patri filius mecum feruiuit ín euágelio. Hc v igitür ἔροιο me mítteread uos mox ut uídero quz cir» ca me funt.Cónfído autetmín domino: quoníá δὲ ipfe y ueniam ad uoscito. INeceffariüm auté exiftímauí epa» phroditum fratrem& cooperatoré δὲ cómmilitonem :s meum:uefttum autem apoftolum: δὲ miniftrüm ne. v ceíTitatis mez mittere ad uos:quoníim quídé omnes , Neceffariü: uobis δὲ cooperatoré propte£ euagelijop?.: 5 ej£f cómilitone meum: ve: firumapoftolít. Com; milito propter hono? rem:quía& ipfe acce; perat ín illis apoftolà tusofficiü. 3«ες míuiftrum neceffitatíó meg mírtere ad vào, Ω uia uenit mez ne» ceffitati miniftrare, uobis. b q([»uoniá quídé omnes vos vefg "derabat. Charitatem eius circa ilios follici/ tam cómendat: uc ipfeab eis amplius di ligatur. ς(£t me; ftuecrat pzopterca αὖ audierarte. ínfirmatü; Trifticie ueftrz cau7 fa moeftus erat,co α΄ uos per infitmitatis fuz nunciti paueret£ nimii contriftatos. o«iam« ítfirmor? eft νίᾳ ad mo:té: fed oeue mífertus eft eíuó, Vt maiorem docédo colligat γαίης e«r 1360 folü aute eíuo cuum. cucurrí neas in^ P 1... werüetiam 4 imiei:ne trí Uacuá labozanf. ὢ αἱ« 105 defyderabat:& morftüserat;propterea qd' audíe/— ficia up rrifticiá babe talem deo populüac/.» ratísillum infirmatum. INàm& ínfítmatüs eftufq; ad— rem-Netritiiciá carce ull Ρ 1 E 1 ft Π m Piani αυ.| αγορά« fi τεηγα ἃ T fteius.Nonfolumauteem— ΕΠ τα defolarióif una imoloz fupza facríficís:* fnottemziee cus mi eiuse--- onioum;: augeret, f«ἲ-εῖί -—«t, Eram fi Scan eíus:terüetiam δὲ meí:ne trifticiam fuper trifticíam ha η mifi(1 er ifici Wc GERNE B E UE αν vt vifo tlio iterum ga μὴν Sun acria&OPle t berem.Feftinantiis ergo mifi illum:utuifo illoíterum— xis pro cuius ca "m tuli dco:uincit pfeà?.£ caudeatís:& egó fine trifticia fim.Excipite ἰεᾶορ illá cá uiuos abfenria οδτην uu E Sn erii i omní gaudio in domíno:& éufinodi cam honoreha- Απ 6 Eregofi/ T αὐ| I η 2:? A 3 5 ᾽» s ru ΄ n pe fiucíanon timeo mo.&betotc:quóníam propter opus chriftiufq;ad mortem' mibi ποῖτα trifüicia n gio fidei uc/ sacellittrádens animá fuam:ürimpleretíd quod exo. S LC ὧν ue quia υεῆτα fidi bísdeeratergameum obfequíum.— 2... ÉfoifioHo. Soluétes ἢ ít minifiraui, m«94 κα Ecxterófratrestmeioaudete(ἃ,[ΠΠ quéfrupulüdecius m épfum autéc voe con; zo erus Minnilom ην uns eaudete c cógratulamí ὁ in domíno: eade üobís fcribere mihí quidem. fucepác.( qT£teiuf/ per ní mibi. QLuia mibi ο ᾖ 7 nonpigrum,uobis aütem neceffaríum. Vide; modici Ῥοποῖε babi/ ve grande premiüi eft,p ἃ t SEI" rofe.Nólolühücque.. und uobis occidi, fiue dà.» te canes, uüidcte malos operarios, üídete(ος: tonem. fter eft; doctor fed δὲ ha mihi expedit folui.; Nosei oésqtalis gra fütBo/ up n 4([Operoaóriofo ὁ i.., morat k4[ rfi pro j mun écfu timotbe mecíto mítteread vos. Datexéplünoteme— pterop^ εἰν ἃ moztéacceffít. C) ut mihi nó timuit nm requid definiédi;(ed omnia{ρε diii pmittédi. o«[€lt— in carcereminiftrare. ἰ[6 radéeanfmá[8.1 man? ini x egobono anímo fiin,cognítio que círca vosfünt, Veíciatis^ micogshoceparar? ad morte. tfi 41 Gir impleret íd qé oc imi? quía uos mez paffiones minímeterruerunt, p{δε— eratac. Vtreliquü ueftrü erga mefolus ipleret obfequiü. (nn«πίη efi babco tam vuanímné quí fyncera affectíone pzo vo»€€ cetero(τσ mei gaudeteítoro. Ca.^ 1 z hill CON jj il bifoilícitus fit. Q.ui ita πος pro omníü ueftrü falute fol licitus(it.. q 4L mnes eii que fua funr querunt. Como» dum uel quieté, nolentes proanima tribulàri. Ὁ}«Lio quetefu cbzíftí, Non curantes decorpore del exéplo chri/ fii qui pomniü falute mori minimerecu(auit. 9 q[£t/ perímeintü eíuo cognofcíte. Vt dlis(itnoueritis, εἰ 2 ἢ, fur patrífilfue mec ferutuír ín euangelío.Scd'm homine, Nó in rebus humanis uel in alid preter in domiino gaudeatis, ὁ&[£adé vobíe fcribe, re«é.Eadé repetere que pris dixetà, ῥ ο bís atit neceffaríá. Sicut horto crebri? irrigari« q«[ Glide te cane, Hic cótra pfeudoaplos aitchrifti etiágclit lacer tes, Γά[ Clídete malos ορατίοσ. Ὁ. υἱ qd'nos bii cótruxi mus,defirüeteconant, ο(LGlídete ο Ποπ. Cócifio em H z potius de : so cKommaal c 7[34 . potius ff circücifio funt dicendi. 48.€[ 106 effi fumuo citcücitoiuí(pirítuferuimus oeo. Nos fumus uiri iudai, qui non unius membri pellem fed totius carnis uitia am ^. putamus,fpiritaliter fcilicet circücifi. ὃ[t alosíamur án cbzífto íefti c. In fola fide chrifti)non in circücifione cat.. farrectíoneim que eft ex moztufe. Ad illam qua perfe&torfi zt eft proprie,nó ad íllam quà ctíam inuitos habere neccf/ fecít, v€«['fBonquodiam acceperim.Q) uía mundinó dum finis aduenit, fed in fpeeft quod credimus;non in nali, c αρ«ego babeaim contidentíamm ^ dncarne. Ne quis pu; tet mc hoc ideo dice te: quiaego gloríadi caufam non habeam & idcirco nó gloríer. τς t( Oíquícalius ví; detur confidere(tt car Ως: ego magíe círcutm, - füocc.CLuia ex illís forte aliqui erant pro fclyti: ego fecundü ge . mnusnon poft annos,. "utaliqui peregrini. €«£e tribubenía/ mía. QLuz femper cü - suda coniuncta fuit, f«[loebzgue ex be b:cío.Non ex gétibus eíelytus. c com ' Megepbarifeue. Legif/ . peritus ucl diuifus a :'turba,quinó poffem offequod probare. δ 4 Scóiu emulatío, nei gfequée ecclefia , Ὅεί. Ταδιᾶ habuiemu ; lationé ut nefcius εἰ €cclefiam infectarer, («S cóm(ufticíá que ínlege eft. Prímus fui - inomnibus in quib? . Alli falfo gloriatur:fed . quia hoc tempore il/ . Janonualere cogno^ ui,ideo illa nulli? du .(0 momentí:& tandi . 4mpediméta ρήςίο q bus me uítam acqui/ rere poffe putabam. 'k 4L£onuerfatue fine . querela.Omniü iufti/ ficationum& cerimo níarü purifícationem & mandata comple; bà: fed hzcnulla pu; taui dü credere chrí/ fto quz lexipfa pro; miferat.|([ edd a INósením fumus círeumcifio,qui fpiritu feruímus deo: υ δὲ gloriàmut ín chrifto íefu:& nó ín carne fiduciam hac bentes:cpip δὲ ερό habeam confidentíat ín carne.Si. .* quís alius uidetur confidere ín carne:ego magis circum cifus octauo die ex genere ífrael de teibü beniamin,he; bras ex hebraris, fecüindá leeem pharifzus: fecndá ;«mulatíoné perfequens ecdefiam dei: fecndà iufticiá Iquzinlege eft conüerfatus fine querela.Sed qux míhi fucrunt lucra:hacc arbitratus fum propter chriftum de mtrítmenta. Verütamen exíftimo omnía detrímentum effe propter eminentem fcientiam iefü chrifti domini meí:propter quem omnía detrímétum fedi: δὲ arbitror n. ut ftercora,ütchriftum lucrifadam:ut δὲ ínueniar ín iL »lo,nón habens meam iuftícíam qux exlege eft, fedil e lam qüz ex fide eft chrifti iefu: qu ex deo eft iufticía * ín fidead cóenofcendum illum& üirtutern refurrectio s nis eíus,& fociétatem pafTionísillius:configuratus mor t tí cíus,fi quó modo occurrá ad refurrectionem, quz eft: ; ex mortuís:non quod íam acceperim, aüt iam pfectus » fim, Seqüor autem fí quo modo comprehendam: ín Σ quo& cóprehenfus fum a chrifto iefu. Frátres ego me 4 nonarbítror comprehendiffe. Vn&m autem.qua qui dem retro funt oblíuifcenssad ea uero qua funt priora e extendens meipfum,;ad deftindtum perfequorad bra cuíum fupernz uocattonís dei ín chrifto iefu. Qáicügg ergo perfecti fumus,hoc fentiamus,& fi quid aliter fa^ c pitís,& hócuobiís renelabit deus. Verütámen ad quod : peruenímus üt idem fapíamus,& in eádem permanea ? mus regula. Imitatóres mei eftote fratres,& obferbate eosquí itaambulant.ficut haberís formam noftram. &Multí éníim ambulant quos. fape dicebam uobis: i Nunc aütem.& flens dico inímicos crucis Chrifti: Ἢ á::: quorum τε. k«L2lotíam perfectue für, Adhucaitfe de pfectione hac, δὲ de tali refurre; &ione fufpenfum... y€€cquo? autem(t quo modo coimpzeben dam«C.Si comprehé, : dan: merit apoftola tus,in quo apoftola; tu a chrifto fum com prehéfusc.5[fra tree ego me nom arbí, troz comp2ebendifie, Sehumíliádo, omni; bus gloriam.tollit, δὲ uniuerfos puocatad pfectione. a«η autem que quídem re^ tro funt oblíüífcene τῷ, Hoc folum(cio, quía quotidie proficio,& prateritum laborem non computans, ad príora feftino:fiuele/ gis obliuifcés ad per/ fecta euangelij przce pta meteneo. b(ΓΖ oecftínarum perfequoz bzauíum fuperne vo catíonfe οεί ín cbzífto (εἴ. Ο. πο deus promiíficín chri fto in celis: quod nó ni(i uincétes accípiét, car uícág ergo per fectí fumus; boc fena imue. C)! uomodone; p fe εξ perfectum, 14] funt,nifi humili tatís gratia hoc dictis accipias? υἱοῦφρν fectus eft hoc fentíat, uetera fcilicet obliui» fcendo,& noua fectà; do: quia perfecti de/ béteffe difcipuli chri fii:licet fuperius de pfectione premíj, hic uero de fcientia fit lo» cutus. oq[oíquid alíter fapitío: cboc vo bís oeus reuelabír. Sá erfectis ἡ míbí fuerunt lucraibec arbítratue fum pzopter cbzíftum oe; trímenta. Ad comparatione inuenti auri,cótemniturara. mentü:quis ab uno[ίε conditum,& pro temporis qualí tateneceffarium... n 4Γ Clerüramé exíftémo omnía oetrí^ mentum effe τέ. 2 arbítroz vt ftercoza. Stercora ciborum funt reliquie,& quondam rerum utilium purgamen; ta. n Gtcbiiftum lucrífacíam z inueníar ín illo. Vt chri ftum habeam caput, δὲ eius inueniar membrum. Ὁ«iBonbabens meam íuftícíam que ex lege eft. Hoc eft mneolaborequafitam. ϱ«Θεά íllà que exfídeeft cbet, (tí íc(u:que ex oco eft íuftícía ín fide. Sed illà quz a deo pro^ prie& fola fide collata eft chriftianis. q&[ 21d cognofcé dum(tlm. Vtbencficium eius perfecte cognofcam, t 4[€t vírtutemrefutrectíonío eiue, Quia ideo furrexíe utnos fimiliter refurgamus. Ο πὶ autem hoc uere cog/ nofcit,(atis agicfi omnino non peccet. 5 q[£tfocícraré paffíonte illíue:configuratus moztí efus. Si enim compatí, mur& conuiuimus,:: 5«Ef quomodo occurram ad re/ quid altj deusreuelauit: Aliter inquit non aliud: hoc eft aliaaffertionenonfide. c[Gerütamen ad quod perue? nímug. Ad perfectíonem nouiteftamend.. f 4 Cltídeng fapíamuo.ldem fir,aliter fcilicetalter nóaftruat.&€€t {η cadem permancamue regula. Non enim fcire fafficitfi» nefacto, b 41 3mítato:ee meí eftotefratreo: Me fequi/ "mini,nonfalfosapoftolos. 1«[tobferuste coequiíta ambulant/ficut babetis foztmam noftram. Dupliciter dicit obferuare,uel ad imitandum uthic:uel ad cauendum(i "cutad Rhomanos ait: Obferuate eos qui diffenfiones& k«[z5ultí enim ambulant quoe fe Romaaéé offendicula faciunt. pe oícebam vobío.De his dicit quí pem paffionis chrifti per quam peccata ἀπ 1 futt auferétes, in lege cerimo hías collocabàt. Poteft& de louiniani ftudiis accipi, qui ieiuniorum afflictionem δ΄ omnem corporis cruciatum, in luxuriam δὲ epulas conuerteric..{6 σης autem ὁ flene oíco ínímícos crucío οδοί, Notandum qq uero affe &tu, omni falute opraucrit,qui cdam íBimicos qud chritti G dm und 1] diy γα sni| prs| yw 1 T» tyi vitu] tui d ox ἡ yn| ida| mto xi,|. Aib Quid cios| jt o d dul a| aui pui ΠΝ αμ. jc dita εὐ (0 ὙΠ vifo Jii qup mos. fed etiam corpo; : rifuo;omnia fecit efTe .tentíá qua fibi cücta scs. i€[ auditi meti "fola chrifti fide,ut fu; . perius..comprehédi, Ai gaudiü nó habetis. utmagisac magis gaudii confirmet. e«| Z/»odeftía -vettra nota fit omnibus bomínibus.Tudazis δὲ géiibus om, Snepitodlamad'Qbiippenfcs—£o. m uA chri deebar, ultro ini interítü properantes. aqréauo rum finie eft iínterítue, Ὁ. uia in corruptióe(emtnant car» nis, ὃ 4T Énuozurm oeue ventereft. Ὁ οἱ fein hoc putát deo feruire, fi comedant, non audientes prophetam di^ cente: Si manducaueritis δὲ biberitis,nóne uosmáduca tis& bibíitisz ᾿ς«T it glozía its cófufioe ipfo, fum t£incircücifione ὃ Quorum finis interitussquórum deus uenter eft:& elo ὃ τίὰ ín cofufione ipforü qui terrena fapiüt. INoftrd auté fano(n οἰ eft. Hoc.* conuerfatío[η ccelis eft. Vnde etiám faluatorem expe nó poteft dicereterre/ f Ctamus,domiínü noftrü iefum chriftum: qi reformabitcorpus humilítatis noftra;configuratà corpori da» récrpecram? Ὀῆπι πον g rítatís fux,fecindü operation£ uírtutís fuz:qua ctíam ftrum íefum cbziftum. . QLuicaput é noftrü. - f 4 uí refoanabit uerecundi membri. Ὁ qr'iHoftra ait couer nis uitijs mácipatus. €«| Ὁπάε etíá faluaro poffit fubijcere fibi omnia. «o:ue bumilíratío no b i ftreiconfiguratü cozpí Ε earítat! fug.Sicuemó,! unüexuiuentibus& unü cx mortuis, clari» COtnpar:adiuud illasquz mecum laborauerunt in eud/ tatis fu corpori càfi/. gelío,cüm demente δὲ cxterís adiutoribus meísiqhiorü gurat:exeéplü refurre conisoftendes&in ὁ nomina funtin libro uítaz Gaüdete ín diio femper:íté/ mertuis& inuiuend s rutn díco gaudete. Modeftiía ücftra nota fit omnibus bus. e comope tationéqua poffit fibi ὁ hominibus:Diis ém prope eft. Nihil fólliciti: itis,fed in fubücereorhta. Q uia; omni óÓratíone& obfecratione cum eratíarüactione, nó folü conformauit fubiecta;(iue fcd'm fe li poffibile eft. |£aq fréo meí -€«bari(fíimíz oe; fyderatiffíní. € cozona mea.Per uos & in futuro. corona; bor. k(TOicftarem* dici ín quibus fum fufficiens effe.Sció δὲ humilíari, fcio & abundare. Vbíq; δὲ in omnibus inftítutus fum: δὲ fa k tíari δὲ efürire δὲ abüdare δὲ penuríá pati, Ὁ πιὰ poffü Ípemponétes incó 1 íneo qui me cófortat. V crütámen benefeciítis.cómuni ootníno cbariffimí. In uetíatione cclefti. 1«[&uodiam rogo etyebenoepzecosid...“΄. ᾿..^: Ápfum fapere ín oomíno. Quod dicit, id eft, una mecum -hemulieres fciétes erantlegís:qua fimiliter ut(ας eade -fentírecómemorat& hortat, im q[£tíarogote« germa . fte cópar. Germanus dictus eft noie,qui egerat,cópar offi Lej..n«p Adíuua illae quemecí labozauerunt ín euágelío. ΝΟ uiros fed foeminas qua erát docétes,nó in ecclefia fed in domo... 0 4Γ£ um cleméte« ceterío adiutozibue meíe. Clemésex philofopho magnz doctrine uir,qui Rhomz epiícop? fuit: p 4€3uo2ü noia funt ín libzo víte. Ne mole ftc ferrét(ua ποῖα τη hac epiftola cóprehéfa,fcripta effe di ᾿ς eitircoclis.Huius libri etià Moyfes& Dauid meminit& düs in euágelío,-ᾱ«[/PDaudcte ín ofío femp. Qr uia fcu r ΕΓ 3terü oíco gaudere. Repetit, nibus:quiuos tribulant& pfequütur. t«[£e eim ' p:epeeft.Scic quid opus(it anteq? petatis ab eo: fiue de Τα fritres mei chatiffimi& defyderatiffimi: gaüdíum meum δὲ corona mea:fic ftaté in domí: no chariffimi,Euodiám rogo& fyntychen depre ftrauitáin monte cum scor idipfum faperein diio. Etíam rogo& te germane y petitiones ucftrz ínnotefcant apud deum. Et páx dei quz exuperat omnem fenfum,cuftodiat corda ueftra ;& íntellicétías ueftras ín chrífto iefu. De cxtéro fratres fubiecit, etiam hocil, ὃ quaxüqp füt uera, quaxcücp pudica;quacüq: πα, qua; '- cigfancta, quzcüq; amabilia,quacüq; bona fame:fi Ca."HD 6 μὲ uirtus.fi qua laus difciplinz: hacc cogitate quie δὲ (diciftis δὲ accepiftis δὲ auditis δὲ uidiftis ín me. Flac e agité:& deüs pacis erít uobifcum. Giaüifus fum autem C.uiapfecio/ t in domíno ucheméter:quoníá tandé aliquando reflo^ ruiftis pro me fentíre.ficut δὲ fentíebatis.O ccupati τᾶς in prafenti latificor, 8 eratís.Non qüafi propter penuríam díco.Eoó enim di νο. 181 congruétibus cogitationibus, follicitudine geritesd em . dfis nobis prope fit optime nouiftis, fcd'm illud:luxta .€ft αῆς hís quitribulato(üuntcorde. ν€["IBitbil foilícírf fitía. Nolitecogitaré quid manducetisaut quid indua/ míniehecomniagentesinquirüt. x ef*edinomnío:a tioue τ obfecraríone cá eratíarüactioe petítío: nee veftre ínnote«€. Non cü murmurati/ one,auttriíticia:ttinc poteft oratio: uefirá digna eífe auribus fal uatoris: fi pro omni/ b? quz patimini gra? tias rcferatis ficutapo ftoli faciebat. y έΓιξε pax Όεί que exruperat -omné fenfum cuftodíar cozda veftra 2C. Ὁ τὰ malos fuftiner δὲ in/ gratos. Chrifti pax qua pro fuis perfecu» toribus exorabat: fi recogitemus omnem mentem fuperat& in elinat, Hac ergo pax corda δὲ intclligetias ue(tras exemplo chrí fti cuftodiat. 5«| xe cetero fratreg. Ad ex tremü ut omnia bre; uiter coprehendam, 8«[ Guecüq(unt ve, r3. Permanenda. b«Θυείῦφ pudíca. -quecáqe tu(tarquecqs fancta/ quecíqs ama/ bílía.zc. Ὁ ία omnís natura. humana no» uit diligenter amare quod bonum eft. ς«[ Sí qua vírtus/fl - qua laue oifcíplíne:bee cogitare que« oídicí^ ftío τέ. Virtus tolerá» tie fine laus conuer» fationis,& reliqua bo na, quz δὲ didiciftis uerbo, accepiíftis ex: emplo X audiftis au ribus€ uidiítis ocu, lis: hzc tantümodo cogitate, Ὁ[Dec agite. Non enim fola fine actu fufficit cogi, : tatio.Hazc pofteriora, illaexplanant fuperiora, e«[ t ocuo pacis erít vobif, cuu. Sí hzc non modo cogitetis, fed etiam faciatis. f«[Sauífue aurem fum ín oomíno vebementer: quoníam tandem alíquando reflozuíftío zC. Iterum flore boni operís Ca. o cantes recepiftíis,qui mei immemores occupatione non uolun; tatearefacti fueratis effecti."&« Ίβοη quafi pzopter pe; nuríam oíco.Non propter meam inopiam, fed proptef ueftrum fructum díco meeffegauíifum. b«[£co effi eidící(π quíbue fum fufficiene effe. A chrifto omnía aqua: nimíter ferrefum edoctus,{«[5cío cbuinílíaritfcio abundare. Cibíqs«(n orinibue ínftítutuo fum:« faríarí εἴ} ríre c abundare« penuríam patí. Vcnec abundantia extol lar,necfrangar inopia. k ϐ[ mníapoffum ín co quitime confoztat. Dans intelligentíam uel fua doctrina confir? mat.|«f Glerüramen benefecíftío) comunícanteo tribu latíonímeg.Non enim debuít tnea inopía ueftrum impe dire mercedem,: H 2 Scitis autem. SH SHEER 14 Gefi.8.d facrificium Noe deus Ease £ommien. Ἢ 4«f Odtíoautem? vos pbüippenfes«£O uando profe; ᾿ς étusfum,(citis,quía uos folosa quibus(umptus accepi ᾿ mus elegím?, fideliores uos omnib? iudicates. b€ 3n ratíone oatí z acceptíi nífi vos folí. Dantes carnalia, fpi/ ἡ ritaliaaccepiftis, c«Γέιίο tbeffaloníca femel cbío zc. ' fedrequíro ποῦ αν danréínratíoe veftra. accepta εἴ τα eorü qui in peccatis durauerititteprobat. $€ Zeueatit meueipleat offic oefyderíó veftrü τζ.Ο uia ut pfecti alia defyderare nó poterat, ni(i quz funt fcd'm diuitias dei non fzculi,& qua ad glorià pertinetchri(ti, b«[Salutateoém fanctá(n cbeífto íefü c Erát em omnes fancti ds faluereiuber & oéspracepit faluta Abüdas fru&usora,* Catites tribulationi mez.Scitisaütem δὲ uos philippen. riácur&in omnibus etiam abfentibus mi; d. PR. y- ᾽ i. b: nifrar. Ὁ 4[]Dabeo^ à macedonia;nulla mihi ecclefía comunicauit ín rátío-. tionis eft,cum fanétis^ fes, quodin principio euangelij quando profectus fum ᾿ epiftolis facit:&pro; culdubio uerum di; xiffe credendus efi: ' eutemoinníazabüdo: c ne dati& accepti;nifi uos folí:quiá& theffalonicam fe.' Si uere[απ erant, repletue fum exceptíao οὗ epapbeodíto ᾧ mífi med δὲ bis ín ufum mihi mififtis: non quia quao dapeccatores utiqinon erant; quia nó pec/ ' fite.Prouocateoslau' tum,fed requiro fructam abundantem in ratione de^— catoresfed(an&tierát . dando&grariasrefe ftra Τα οὗ autem omnía& abundo.Repletus fum ex—'àm poterant effeqd rendo. eL 3nodo erant, d; poterat non ren fuanttatis, Odor. e ceptísab epáphrodito quz mififtis ín ódorem fuauita—«(re quod non erant. fuauitatis,nóinreob. f tís hoftiám acceptam placenté deo.Déus autem meus ἰβίξ fanctos homines * Jata, fed in mentís de; hacrationee(Te ροή» uotione cófiftit:(cuc^ impleat omne defyderium ueftram fecundumddíuitías/ pileet.-{«Γον, n defcribitur odorat?, δ fuas in οἱοτία ín chrífto iefu. Deo διιτξ δὲ pattí noftro— tant vosomneefanat maríme autem quíoe «ὦ ipfedicatnec car; ὃ gloría ín fzcula fzculorum:Amen.Salutáte omnéfan- ᾿ ce(aris pomo füt.Q ui nibus nec animalià^ ctum in chriftoiefu.Salutantuos quí mecum funtfra;^ funrnuper decafaris ' fanguincfe delectari. - f€ ροδίαπι acepta! treS-Salutant os omnes fanctítmaxime autem quí de : placent beo. Noran/— cxfaris domo funt. Grratía domini noftri iefu chrifti cá dum αὐ eleemofyna i TT ONE hoftia appellat: qua fp πα ueftro. Amen. ' ficuca fanctisoblata, -COMMENTARIA IN EPISTOLAM -"AD COLOSSENSES&. Ca 1 a, elulus apoftolue íefu cbzíftí per voluntaterm. ird Όείτ tínotbeus frater! bíe quí funt cotoffis 72] fanctío« fidelib? fratríb?(η cbei(to fefu.£52. 3£8 tí3 vob trenoftro.Etchriftoie, t ' fu domino noftro. l eL raríae agímue "Όρος patrí ofií aoftrí [οί«τ«C.« oíler ctíoné ín oce fanctos. Sine exceptione pfo; Πατ uel noticiz, folà domo conuerfi,.. ; Commentariorum in epi(tolam ad Phi/ lippenfesfinis,— cübens,mínifteriti chrifti exhibet uolütate. τι etis ᾿ manífeftauit nobío o(lectíoné veftra(n(ρῦ-Ο ἃ habetis in fpiritalibus charitaté. e 4Γ 3dco«noe er qua oíeaudiuí^ mue«c. vt(mpleaminf agnitione voluntatíe είη6. C. uia eam aliter facere nó poteítis: quod prophe intelligens dicebatad deü.Doce me facére uolütatem ἔοι“Μπα apoftolns iefi|«masa ας πιο | ET chrifti p uoluntate deí,& timothe? letío oígue oco! pom frater,his qui funtcoloffis fanctis— níaplacentearín omni opere bono fructíficam Nes i$ s fidelibus fratrib? ín chrifto iefu:[εν τε. Bene ille deo Gratiauobís& paxadeopatreno— ambulat, qui εἰ per omniía placet,oc elt, ἐμ(ro. Girátías agimus deo δὲ pattí τε! opere bono οἷ diligitis in omnibus' dfií noftri iefu chrifti femp prouobisorantesaudiétes ἰκίδεία dei fru&ificet. "fanctitate. t 4Γ[v0 Simul expofuit qd' prerípemquerepotira Πα ueftrá ín chrifto iefu, δὲ dilectioné quá habetis ín FI uii) eft νοδίο το 6 τέ. Ν᾽ m factos omes: própter fpem qua repofita eft uobís in. cebat:hoceft,dmodo propter homiínü lau ' dem,fed propter uità ecdlísquaaudiftis in uerbo ueritatis euágelij qd' pue^ deus detuelleuelad . íuuet& confirmet:do «ternáquzinchrifto» nít ad uos:ficüit& ín uníuerfo müdo eft:& fructificat&— cendo fcllicet(apien/ eft. np Oícut« i vní uerío müdoeft:z mai» C εεῖς ficüt in uobis,ex ea die qua audiftis& cognouitia,& intellectum gra tiarü tribuendo, non ficat. Aliudtricefima,-ᾱ ftiseratíá dei in ueritate:ficüt dídiciftisabepaphra cha^ liberate arbitrij aufe aliud fexagefimum, aliud cétefimü,(cdm rííimo conferuo noftro:qui eft fidelispro uobis míni^. tédoficutetii in pr fenti orat utimplean£ o{{{| σείείς. ἴὰ nt^ ὁ nemueftram in fpiritu.IdeÓ& nosex quadie audiui ὀ ὀ ciusin omni fapieor mero uel uirtute, tía δὲ intellectu fpiri/ pLOírínvobíoeg— musnon ceffamus pro uobís orantes δὲ poftulantes:— qii; quo poffint di caviequaaudifíost. ut ímpleamiíni aonítione uoluntatíseíus in omnifa- gne deo per omnía Q.uieius biificíiàma ambulare. v«[ 80 lisadib? noeuacua,' plentía δὲ íntellectu fpíritali: ἃε ambuletís digne deo^ omn( vírture confozta q«Γ-δίαν oídidtís' peromnía placétesín omni opere bono fructificátes: τί, Virtus magna eft ab epapbza cbaríffumo inueteratum uincere cóferuonoftro deti* crefcentes in(cientia dei, iri ómni uírtute confortatí— uiorum: ucl in pat delío«c. Fideliter pro uobis in oratione ins fcundüpotentià— fionibus carnís infir mitatem fuperare. ' Secundi Ari μοί p. H | T | Ι | [ | ( | ἱ ( ( ! ü ἷ ! f ! ἵ A f ῇ h hi d ..&nepiftolam ad£oloffenfes UA ia X Scompotéra clarítatís eíuo. Vt δὲ uos ficat& illepa/ - tienter oiafufferatis. b 4Γ 3n oii patícría c longanítnita, ο te cá gaudío.Ibi eft uera loónganimítas δὲ patiétía,ubiali,: * quis gaudet etia fuftíneré qd? ραεξ.: cq] zarías agétes : Oto«cPlus uocatio latificet,cp affligat trifticia paffionü. Cognomiat forte fan ctorü(orte haredita, - τὶς, ἴσας οτί(criptura : ἀοίας,", cómerorat:qa Iefus . terrà diuifit in forte, ;. 9«r uíerípuitnos . 6e ptáte tenebzarum, -:'Abignorantia uel er; rore. e&érrraftulír (n regnum filij oflecio níó fue. De regno er; roris δὲ mortís., quo & dilecti& filij fiere; mus,[4] 3nquoba; beinius redempríone c Γιου peccatozü. . Redemptis fide,p ba; pti(mü peccata dimi; fic. a«[£uíeft(mago Όεί iunifibílio. δεξι ει epiftoláaad Hebraeos. .b«nogenitus εὐ eiscreaturg.Primoge nitus(cdm affumpti ; hominisformam,nó | ερς(εά honore:iuxta Exo. 4»f illud: Filius meus pri . mogenitusifrael. -{ X«L uoníaminipfo ..€ódíta funt vníuerfa ín D.«ciíeciterra«zld co tra Manicheos facit. - Rep e mnía per ípfum et in ípfo creata funt. 'In ipftus creata funt poteftate. I4€t ipfe . tftante offiesietoia(n Ápfoconftant. Dump ipfum fubfiftunt, ah] iti ss am«Etípfeeftcapur .€oopodío eccle. Οία - omnes credétes,eius -membrafunt— n«ruteft principii piimnogenítue ce moz, : quie; Incorruptibilis . glorie. o 4L'Olrfit ín ΟΠΗ” ípfe pzímatum tenéo. Tam in uifibili bus,d ín inuifibilib? $27) y dy vai fü d {||} im) tud mad tti ung nt (a ípfo cóplacuitomné .plenítadínem oíuíníta tío inbabítare.In alíjs, hoc eft, ín apoftolis, patriarchis, uel pro/ phetis, gratia fuit ex parte. In chrífto auté tota diuinitas habita , uitcorporaliter,qua:; . fifi dicas(ummaliter. ;«reaturis. p€[£àuía "voelanctos. Neeius beneficii irritii faciétes, fitis iterum inimici, v«[ptínmaculátos ef ΚΚ... πὶ. ὸ. IQ. irrepzebenfibileo cozam. Τρίο. Vide fi(ciebat fe impoffibilia ptacepiffe."e. ΕΙ... peteritis immaculati effe, fi homi t Kd'm pórétíá darítatis εἰϑιία bmni patiétia&longani-. ς mítate cum gaudío,erátías agentes deo δὲ patríxqui díὉ genos nos fecit ín parte fortis fanctorü ín lumine. Ss ε€rípuít nos de ptáte tenebrará, δὲ tráftulic ín régnádilig t dilectionis fuz: ín d habém? redéptioné δὲ remiffioné' & pecatorü.Q üi'eft imago dei inuilibilis,prímógenítus i ofscreaturx:qm in ipfo coditá funtuniuerfa in coelis δὲ: ín terra,uifibilia& inuifibilía, fiue throni, fiue ἀῑαϊίο» & nes, fiue príncipatus.fiue ptátes. Omnid p ipfum δὲ in ἡ t ipfo creata funt:& ipfe eftanté οἷς, δὲ omia ín ipfo con »[tanc.Ft ípfe eft«ἄρας corporis cci, qüieft principia e prímogeniítus ex mortuis: ut fit ín 6mib? ipfe prímatü ὦ p tenés. Quià ín ipfo cóplacuit omné plenítudiné diuíniatatis ínhabítare:X p εἴ récociliari omía ín ipfum,pacifi τ cans p fanguíné crucis οἱ, Πέ quz ín coelis, fiue qua ín. e tettís funt. Et uós cá effetis alíqni alienatí δὲ inimici fen fun operib? malisinücauté recociliauit in corpecarnís $€i? p morté exhibere uos fanctos δὲ imáculatos& irre^ » prehéfibilescorá ipfo.Si τῇ pérmanetis in fide fundati. 7& ftabiles& imobiles a fpe cuácelij qd audiftis,quód pradicatum eft in uniucrfa creatura qua füb coclo eft. 4 Cui? factüs fum ego Paulus mínifterqui niíceaudeo e in paffionib? p udis adimpleó ea qua defunt paf- fionü chrifti in carne mea pro εν ei? qd eft εταῖα. « Cui? factus fum ego mínifter fc m difpéfatióné dei, quz dataeft mihí ín uobís: ut ímpleá uerbü dei, myfte tium qd' abícoditü fuíta fxculís δὲ ceneratíonib?: πᾶς ? aüré manífeftatü eft fanctís ei?, quib? uoluit de? nótas t facéte díuitias οἰοτία(acramétí hui? ín gentib?:qd. eft ᾿ chríftus ín uobis fpes olorizqué nos annüciam?, corrí píentesomnéhominé:& docétes ín omni fapientia, ut 6 exhibeám? omné homíné perfectá ín chrifto Iefuzin ἃ & laboro, certando fcd'm operationem eíus quam operaturínmeinuirtute.— C Oloer uósfcite quale follicitudinéhabeam b Ca Il pro uobís δὲ pro hísqui fant Laodicez:& quícunq; no - uiderüitfacíé πιεᾶ ín carne: ut confolent corda ipforü, inftructi ín charítate,& ín ones diuitias plenitudinis intellectus ín ασαίεϊδε myftetij dei patris& chrifti lefu: ἃ€€t per cum recócílíar( oia ín(pfum«C. Per queni funt : homines emundati. r€T&(ue que ín celíoifiue que ín ter^ ría funt. Terrena coeleftibus,quz ab éis per contrarietate πίτα fuerátfeparata. Vnde orare docemur, ut uoluntas dei quemadmodü celebratur ín coelis,ita fiat δὲ ín terris. e 4L£t vos εἴ effetíoalíari alíenatf er inimici«C. Quz fue, rintinimícitíe euidentilfime declarauit, t€[£xbibete án quo funt "ffi permanetío fn fide fundatíi« fiabülee z immobiles: Tunc ΠΏ uos exépla minime decipi&t, fed firmiter fa e Y€ Zilpreuigeld αδ "Δυο. Spem euan; gelíí,cotra euangeliü - uiuente$fperare non peffunt. ᾿54{ οί p?edícatü eft ín vmiüer fa creatura que fub ce» “Το εἴς, Rationábili(cifá cet, Notandum fanc . quó omné creatur, -homínes folos nori; nauit.-. 2([ uígofa, . étefümr ego paulus ὁ. mínífteri quínuncgau....—.» deofnpatfioníbüe C. Ότο αἰῆς patirur:quia - pipfoante paffüs eft hriftus. berierad^ (mpleo ea que oefant palfionum: οτί τέ. " Víqiadeo prafentib9 nóterreor perfecutio nibus,utmihiparuü elTe uidea£ qd'patior, quoaduí(g ín me paf fto implea£: ficut ad Hebraos dicit Vrnó fatigeminianimis ue ftris deficiétes, nódü em ufq? ad fanguine reftitíftis. cq T eocom oíifpéfatíonerm Ὀεί τί. Doctrinz euàgelicz, quam uobis gétibus iu(fus fum erogare, t 4T tHuncauté maní^ feftatum eft(crie εἰ! δ) db? voluít oeuo. Tem» .porequo uoluit gen/ - tes uocare,quíb? do» luit fanctis aperuitfa cramentü. ες]ο/ tae facere oíuitíao τᾶ, QLuiaidem domin? ΟΠΗ díues: in om» nes qui inuocat illü. ἘΦ(ὁ eft cbeíftue iis Ὑοῦίο fpee glozígi qué noe annundam?:cozrí píétes oém boiem«C. Iudazum δέ gracurh, [ευ€ liberd.Simül attende, qp omnes fa/ pientiam doceat.. 6«Ώι cxbíbeamius οι bormíné ρει (n cbzífto εἴα«c. Nov tandü ῳ offes conef exhibere perfectos. €lo ei voeífcírezc.erquícundsnó Ca, 1 víderunt fací mea τὸ, Ομ!(i me utdiffent:& ' charitatem meam erga fe δὲ diuitias myftertj plenius cognouiffent: maiorem praftitif 7 fent affectum, δὲ abundantiam rationís a me: quà ab ipfo Chrifto didici docerentur: nemfuiffentconfecutí,— & per hac confolatio/ H 4 In quo funt 4 Hebt2.a D 4«Regt.5.g, cut Helifei fpiritus cü τας: p^ στο ας ce ES τὸν Ὄ uu B.${τι quo fünt orte tbefauri fapíettie et(clentíe. Ὁ αἱ Eía.33.b: latcbantin litteris legis(icut Efaias aitIn chefaüris falus (cd'm ees noftra uenit. b[ Zibícodít(. Cui Moyfi erancuelamine contectí, c T πος οὐϊό oícorvr nemo vos oecípíat ín fublí mitate fermoud. Idcirco melius fuiffet,ut ego prafens in/ i3£ommak ος oos veftre.O.uia non fofum peccantes, fed etii non circum) ci(i in lege pariter. damnabuntur.Cum ergo dupliciter indigni effectis, filiorü confortes effectiefüis, ρ«[onut, ficauit cum íllo/ oonane vobía omnía celícia, Auferendo. caufas mortis;id eft peccata, 4 4[£»dlene quod aducrfus .firuerem: fed famen nes erat sbirosrapbt .breuiteromnefapíen,." TX sti oecretíi qo erat contra tiam in ipfo effecom/ b In quo(unt omnes thefauti fap ietia& fcientia: abícón τί cc. Chirographü, - plex: ut 0 ud. c díti.Flocáutem dico, ut nemo uos decipiat in fublími- ΗΝ legis eft. . fermon&phílofophiz I 1$41, Mndealibiait: Chri, . qua contraillum eft, Ὁ fate fer mon. Nam&fi corp Ore abfens fum, fed fp fi ftus nos redemit de nófolà nontimeatis, τα uobifcá fum:gaudens& uídens ordin&ue(lrü δὲ fír^— maledicto legis, quia dedeium Rate emamentum eius,qua in Chríftoeft fidei ueftraz;Sicüt ead fico:poze abfenefum/ ergo accepiftis Iefum chriftum dim noftrü,in ipfo am máferit in libro legis, ea fpüvobifcum fü.* bolotertadicfri δὲ fuperzdificatiinipfo,&cofirmátiin—"tfaciatea Quidam «C.Habebáchancgra$7: PR E aen Mn uero chirographum iam apoftoli,utalibi fide:ficuc& dídiciftis, abundantes in illo ín gratiarum— dicunteffe, quafi(cri .peliti:quídalibiage/& 2&ione, Videt ne quís uos decipiat per philofophiá -& inanem fallacia fcd m tradítioné homiínü:fcd'm elerctur,agnofcerent: fi ptam quandà apud deum memorià pec: catorü. Vnde ipfe in , Giiegifuitin uia.Sup.( menta müdí;& no fcdim chrifta:quià in ipfo inhabitat Canticis dícít: Nóne . plensid qd'eft de utí ispietitudodiititáti liter:& eftis ín illà haccongregata funt ;:litateueftre fidei: uel. h omnis plenitudo diuinitatis corporaiiter;X eftis ín ill apud της, δὲ fignata Εν πα repleti, qui eft caput omnis príncipatus& poteftatís. jn refus mesibr i nó poflum. ΓΗ ufi tuto-; ieremíias aít:Pecca, e δίας eigo accepi! In quó δὲ ireamifi eftis, cítecifione nómanufactain amudrin ungac ftis ΠΟ mexpolíatíone corporís carnis: fed ín círcümcifione Iefu τν απ κα Etiam noftri/tn iplo ambula, 7: ra:«s Γ Δ; ας deleta eft in cru; te.Exemplüchríftiin" chrifti confepulti εἰ in bap tifmo:in quo& refurrexiftis ce, dum dímiffis pec; uobis fafficicad uità:.perfídéoperationis dei.qui fufcitauit illum a mortuis. canis, eriam memoria etía(i aliquid interím ᾿ ἢ"ui τν ᾿-ς Oblitaeftdelictorü. ος Tunusice ir παρε, eEtuüscum mortuí effctis ín delictis& preputiocamís peres Do nopiín tis. j«URadicatie ρ ueftrz:conuíuificuit cá ille.donans uobis oia delicta:— cipatuset poteffatce. fuperedíficatí(n ípfo. 3: Π:. Vtper morté deftrue εδ τον E delens qd áduerfus nos erat chirographü decreti: qd RENT αν Ae mentiualidum edifi^ erat cotraríum nobis.Et ipfum tulit demedio, affigens^ mortisimperium, fe ,ciumfupercrefcit.— v;{: 82 ἐκρο[ίαης στης 5 oteít tá, offerendo procis. €(rconfirmat(íu 9 illnd ends erexpollan Ρον. d» po AS^&(rf radurit confi fide i ficut et oídíciftíos t duxítcofidéter palam,triüphans i osin eipfo.INemó denter palam itríum. abundantes. ín illo ín. ergo uos íudicet ín cibo,aut in potu,autin parte dieife— pbane illos ín feipfo, eratíarilactione.Sem;— ta uf(abb"C f did brafi Deuicit palam cruci, percreícétesinillosg v fti, aut neomeniz;aut fa atoruiquaiuntumbrafutu— fixusconfufionecon d omnib? beneficis x rorum corpus auté Chrifti, Nemóuosfeducatuolens—temptatriumphauis . eius grátias referétes, Abr aiderene do vos in humilítate δὲ religione angelorü, quz non uidit am non occidendo, fed moríendo.: ut nobis k ΠΕ PT phon. 4: bulans fruftra,inflatus fenfu fux carnis: δὲ nón tenens ΜΑ .pblamc.Gontrap τς A: I ia monftraret exem : mm ait, qüorü? caput, ex quó totum corpus per flexus&coiunctiones plum., πὶ«Γη ASA pene νετ ανα, s fubminiftratü& coftructum ctefcít in aligmétum dei. ergo νοῦ(udicet ind, de elementis eft, δὲ de nx À Y: MF: oaut in potuec. Nu uifibilibus creaturis, b οἱ οιρὸ κο eftis cum Chrifto ab elementis huius Iumergo ín hoc iudi & ex rebus naturali/« mundí:qüid adhuc tancj uinentes mundo decernítís?^ cium εἶ αὖ etum/ busuirtutéexiftimát— ide.Netetigeriis,—bra:& ceffauitcorpo αἰεί dicétes: ex nihilo Te to eR ied ιν; re ueniente:quiaima :Πετί nihtl poffe:& ani gineopus nó eft,ueri maautinitium nó habere aut effe mortalem:& uirginé parercomnino non poffe: fed δὲ deum ex hominenafci, ; morí,atq refurgere ftulrum effe.:((|€nía ín ípfo(nba, ., bítatomufe plenitudo oíuínitatío cozpozalíter. Omnis ple/ niítudo diuina naturz in corporeei? inhabitat, ΚΑΙ(£t eftíe ín llo repletí quí eft capuroumnío pzíncípatue et pote,: flatío.Si illius fcientia docemini,qui prodidit initium in/ uifibili creatürz:quíd uobis coferet qui nihil plus intel/^ ligunt,Gi quod uident. 1 4Γ 3 quo et círcumcífi eftío; -eircumcífione non manufacta ín expolíatíone cozpozíe car^ nie. Hic iam pfeudoapoftolos taxat, neab ipfis quidam :feducantur. m([ Sed(η círcumcífione εἴα οτί confe, pultíeiinbaptifimo.Per quam totum homínem expolia/ fus. n« 3nquocetrefurreciftío per fidem operatíonía . eei rquífüfcirauít ilurm a moztuíe. Surrexiftis.in: nouam uitam,credentes eum etiam propter hoc furrexiffe.| 0€.£t vos cum πιο τι effecti ín oclícría c psepurío carnía tateprafente.-y{Γέδηρίυπε vmbza füturoz«c. Tunc em futura erant,quz modo funt, c(T'fliemo voe fedu/ cat volene(n buriilítate et relígtone angelozum«€. Nemo ficta humilitatefuperbus:& angelos feuidere méiens, fruftra fe fuper homincs iactet: qui uifiones a fao corde loqui: fiuenemo tam humilis fibi δὲ religiofus uideat: utangelos qui deü uident(e uidere mentiaf. y 4[£tnó ᾿{επέο caput. Chrífto nó credens, quioim fanctorü caput eft, 5€£r dtotü co»p?«CQ uia mébrisptotü corpus membra iungunt, Ω uicüq ígitur extra hoc corp? eft, cptumlibet fe iactet,illecaput nó habet,qd' eft chriftus q eftuita. a€[ Ὅπ αυρπεπτ oeí. Augmentü illi? corporis qd unitüeftdeo. ὃ 4Γ(Θ ὁ mostut eftío cá cbzífto ab cle mentíe bui? müdf.Poffunt íntelligi età auaricia, luxuria, & cetera his filia, c&T£»uíd adbuctands víuétes mundo oecernítíezNe fifirudiné quide ullam uiuétitiin mundo uoluitnos habere, hoc eftjillorü qui futura nó credunte Ne tctigeritis, Ξ zu Ξ Ξ ΞΞ Ξ 5 5 ΕΞ: E EFE (fe hid P eiut utor Ι | L tur| you ) .. Sn epiftolam ad£oloffenfes niue. -"et vooambuloftío alíquando εἶ v(nerékte(v illíe c£. Nolite 2€ fle tetígeritíomeqs συ σείει πες conrrectauerítís. - AMiotactu& guftu& cótre&atione, quo hi qui in concu; Fieenris aburunpatectrena dili otir αντ. bi rQue * fantoiaín faterítu(pfo vfu.Ex partib?mundi,conditione* ipfius aduertim?:cui em smébra coponunt atq foluun; *- wur, neceffe eft utto/ is *«entetradiderunt:qd? ' quéfolüaternü intel. e cecra Mlortuiem etis, Gc uitá aeítra abícódita eft cum tusaliqi compofitus fuerit,&qficpfoluat: 5 INe tétigeritis,neq, euftaucrítis, neq; conttectaucritís: t quz funt ómnia in interitu ipfo ufu fcd'm pracépta&.— non minus e(t urpis. Non ergo mortalia ,p immortalib? debent diligi δὲ aeternis. τε] Sdmp:;eceptaz— píentíx ín fuperftitione δὲ bumilitate:& nó ad parcen: dumcorporí, nó ín honore aliquo ad faturitaté carnis. "gr Gitür fícofurrexiftiscachrifto,que— Ca. TI futfum funt quarite: ubi C hriftus eftin dextera: dei fedés: Ο ὥς furfum funt fapíte;no qua fuper- bue fuis. Cum aciib* boctrínae bomínt«c. Scdm qd multi εἰ homines, natura do; mundus: effet aliqri foluédus:& ideo deo Texerunt, licetfuper: ftitiofe, tamen humi; fiieraeneratifunc:& e χης δὲ uos apparebitis cum ipfo ín eloría: Moitificite : 6 parcedü duxerüt corpori:nec carnem. 1 ergo mébrá ueftra qua: fünt luper terrá, fornicátioné, infaturitatehonoran^ ímmüdicia libidinc.cocüpifcétià malà, δὲ auárícíá, qua '«dam, utpote moritu; - ram.Aliter:Non uos n eft fumulacrorü feruitus: pptér qux uenitira dei fuper: . nam, qua Γαριξεισας 9 iuctetis inillis.Nuncautédeponite δὲ uos oiíairám, | abfinétiz fpeciefub; p índionationé, malicia blafphemiam,türpé fermone de ὃ orc ueftro.INolité métiri ínuicé,&xpolíantes uos ueteté * füctio:tam ftultame/ ὁ homíné cü actib? fuiss& índuéntes nouit, eum qui re^' : noua£ in aenitione ἀεί fcd'm imáginé eius qui creauit - ornatur. In qua tam ' infirmandas mentes; v eum:ubi non eft nafculus δὲ fcémina,eétilis δεί ασε», quafi quidalaqueus^ circumeifio& preputía barbarus& fcytha.feraus& li* Witatióis intétio: cui? feducat philofophia n filios incredulitatis,in qüí ad liumanam doctri: uana eft corporis af; bonüad capiédas& o diabolo áucupante, m ο. itàcpnuncambulare, ne fruftra uideamini crédidie. 0€ 3ram/índígnarioncmalícíáiblafpbemi. Ipfa cft quae inebriat mente, p maliícià inferre alterí, quod pati nolis, p«L Zurpem ferinonc oc oze γεῖτο. Qcuia hicin difcipli/ nisfilijs hoim nó con το magis dei, quibus 2 fermo ὃν αδένα. - doctrínashominü,qua funt rationé quídé habétiafa-. ὁ«ractiremertriinnf «etn, Non decet ene tíri inuice filios nreri/ tati$, cami de ueritate τ ΕΓ(£xpoliantee vos niece ll. νειοῦ borníné cii actí^ uoluptatüm. ὁ q[£f índuentes nod& ietm. chtífto in deo. Cá autéchriftus apparuerít uita ueftra,^ áreuouat inaqnitíone Ocí.Cum cognoueris cuius imago eft:X'in/ quantü debet& po/ teft,nititur fimulare, t([ com ftaginem eiue quí creauít enims 9&uosambulaftís alíqn cá. Exit imagine in vL Cibíno επιστ» lue z femíéna/geutilte e íudgue dircumcifío δὲ piepuríum rbarbarue ctfcyrba/ feruus ctlí^ ber.Apud deum non genus uel cónditio, cd conuerfatio fola. x ép ecdomníaetin prztenditur: quo fa; 5 ber fed οἵα& in órnib? chriftus. Induitéuos ergo ficut— omnib? cbatftus.Om; cilius malum fuüfe/, electi dei fancti δὲ dilecti uifcéra mífcd'iz, benienitaté, πες quicung bapti : quésinducat, Ca,IlI S uM RU M d O,... gatifumus,chriftum Τίμα ἢ cour 5 humilitatémodeftiam,patientia, fuppórtantesinuicé— induimus.— ᾽τεμίβίο ο εδ, ὃ& dondintesuobifmetipfis;fiqüisaduerfusaliquéha^— y€«L3nduíte νοσ εἶρδ' florquefürum κοι ἰξ; Ποὺς cdomin" donauit uobis, ita m ficut electi oeíifanctí eg .. funrqugríteze, Ὁ Det querela: icut& domin onauit uo iita δζ dos. oltectí. Illa deponétes Confequenter Fimo? Super ómnía autem heccharítatem habete, quód eft indes: que: M Eee €ommortuos, deinde;,. unorlodtinnic iE nl ifti exultit inco κας,"ον -«onfarrexiffenos di, ὃ uiticulum perfectionis«Ες páx Chrifti exultét ín COf^— py qmiferícoadig i bent? εἰ: πες(ΟΠ τοῦτα πιο dibus ueftris: ín qua δὲ uocati eflís in uno corpore,— guíratem bumtlitare/ ri fed etiam οσεῖο nos" is-&gratieflote, imodeftià! parfentíatm, uiuere hortatur:hnihil j ᾿ QLuíailla mébra di: ángttérrenü ambiatis,nihil mortale quaratis, eq hue - furfam fant fapíteitió que füper terram τῷ, Cocleftem fecta, minífapiétíam: fed nos laboriofius humana(αρίεπεία ftudi&impendimus:& artibus uiliffimis ingeniti occu/ pamus. f4[€t víta vraabfcondíta eft cá cbaífto ín oeo«C. Cuiafiltj dei cum fimus,nódum apparuit.Scimus qm «um apparuerit, fimiles ei erimus. Non ergo debemus: δίς οί τᾷ quarere eloriin prafenti:ne de nobis quoqg dica£:Perceperunt mercedé fua. GT ZP»oztíficate ergo. CL profefli e(tis,implete. b 4Γ ZE»ermb:a veftra que funt - fuperterrá. Membra uítiorü ueftrorü:fiue malum mem, brorum,nominat ueftra membra. ὁ 4Γ onícationéiím mundícíadibídine. Omné impudicitia&immüdiciam δὲ libidiné nominauit,& f£ oncup(ícétía mala. Eft em con Dai9.( cupifcentia bona. Vnde Daniel uir concupifcétiarü ap/ T5,u$.c pellatur. EeDauíd inquit: Concupifcit& deficit anima mea in attía domini. 14[£t auarícídique eft fünulacroz feruítua.Nihil prodeft deo noie,& idolis operibus ferüi, ve. τῇ QL'foeopter que venit(ra Ὀεί fuper filios tncredulíta, .tís.Super Sodoma δὲ eos qui in diluuio perierüt.Ex prz terítis ergo exeplis,futuratiméda funt, o«[ 3uquibue ""xerat,hacuifcera nominauit, :(nüícem, Exemplo Chrifti, qui infirmitates noftras porz a d Cupporentes tau. δ[troonantee vobífinctíptio.Indulgentes inuicem, ficuc Chriftus omnibus indul(it: etiam pro perfecutoribus orans: ut& nobis a patre coclefti, debita 155. nófitomnemedacio. praiudicatfexas,uel, remíttantur:ne impleatur in uobis illa fententia: Homo Ecti,s8.a homini referuat iram:& a domino ασε medelam,& cztcra.. c 4 S quíeaduerfio atíquem babet querelam, Vnufquifqpmaliciz proximi fui nó meminerit, neforte exigétes a cóferuis etia ,ppría indulta reddere οσα, o«ἀγσίων ο οοπιίπυο vonauít vobíaiíta et voo.Si ille in» 'dulfit qui potuít,uindicta aut nulla, aut fatis parua cft. ε Q[tPuperomníaautem bec cbarttarem babere, Super Tixcomnía eft charitas: quia omnem quem diligimus, fuftinemus:& nó omnem quem fufferímus, diligimus, far uod eft vínculum perfectíonío. Charitas enim mtl» 2. tamembrainunum colligitcorpus. 64£rpakcbair ftí. Non(σα, quam nobis rcliquit: qui pro omnibus mortuus eft,& nosinimicos dilexit,— b— e[ i£ xultet(i cozdibus veftríerít qua et vocatí eftío ít vno ζοέροςς. Not in facic fallaciter arrídente, uel(crmone dolofo. Ftgrati eftote, E a(Létearatieftote.Beneficifs(cilicet chrifti.In nonnullis G exéplaribus habet,gratia eftote:hoceft,nolitelegia(fimi^ míno cbzífto feruíte.Ipfe emferüit deo,qui propter ipfum Jaríquz uicem reddit,fed gratiz:quaignofcitetiiinimi^ homini feruit, 4,«Lui επί! íniüriam facitireciptet(d cis,& Ὁ eis diim deprecat,* b«Γεν cbiíftíbabítetin— quod íníque geffit 1C. Siue feruus qui dominuni contem, -vobíeabundáter. Hic oftendit uerbü chriftinófufficienz— pferit;fiue dis qui feruü inique tractauerit:ideó hoc di/ «ter(ed abundáter ου εἰς uc ΤΡΙ ha; laicos habere debere δ᾿; σιν Δὲ nud; beant, fcientes fi HIC ROC eee aal gráti eftote. Veérbüchrifti habitet ín uobis abundan iputam non efr im br Ed cq 3 c ter.ín ómní fapiétía docétes&icómonétes uofrnetipfos— iuriam md deum. omnífapíentía«t. Vt. κι s: Blei-;,: ,Ca, IHI fapiéter&rationabili ὃ ift pfalmís& hymnís& cintícis fpiritualibus: ία gan πηπί αὖ ην o4[3n tcantántes ín cordib? ueftrís do.Omné ἡ ἀςῖορ facitis füftum eft :pfalmíeretbymnío!et— 6. nri ME dal:(M.-ᾱ.. et equum, T ntioo fpitialib? im iny bo aut ín opere, oia in noie dni noftri Iefu chrifti: fere pt eratía.PfalmisutDa s gratías agentes deo& patrí p ipfum. Mulierésfubditz^ magis uos(entirede; uid:hymnis,uttrià. ἡ efhore uirisueftrís, ficitoportet índrio. Víridiligite Ῥέπεῷ dominos. Vn uerorü:cantícis, ut: e: M a: de δὲ patresfamilias oyfi:x£ caterorum,- uxoresueftras:& nolite amarieffeadillas.Filijobedite^ appetiantur.— qua untfpiritalia:&| ΑΕ ofa:hocem τ eftín dro. Patrésno. 9«LOdentee quonia n6 carnalib? uel tur;; parétibus in οἵα ij cem placitá et nd a es et vos oomínum babe pibuscantilenis. litead indignationé prouocare filiosueftros:utnó pu^ ο n cdlo. Qiualem eq£anantceín coz&filloanimo fiant.Serüi obedite p omía driíscarnalib?:^ circa uos dominum dibus vfísofio.Nufd i lá f:- fi hoib lacétes:fed ín ft uultís effe, tales& legim? aliquém fine! nóad óculü eruietes,qual nor us placetes:ied ilif^ τος eGtoteconferuis, BASS εγω, ne» plícitate cordís timétes ἀπ. uódcüq fadtisex ani^ t ην να ceflecft hic, in corde, ΡΝ» c στο, τῷ.[9- vigilantes it ea. Negli ex cordeintelligifcili. 5 mo opetarmíni ficut ἀπο, δέ nó hoib?: fciéntes qa diio Mui Eds cet,ut no folüore,ed p accipietis retributioné hareditatís, drio chriftó ferite.— tisoratio, Ηὶς ab ho» etiá corde cantemus: dí m fiue fari lori 2i.- minepraualetimpe/ Confitebor(inqoribi: 4 Q'üi em iniuría facit;recipiet id qd inique geflit. Ecno— LIEPES PE on dominein toto corde'eftperfonarü acceptioapud deü.(4. 111— tíarumactíóe. Proom sd n qs, Omíni qd' íuftü ἐξ& zqui, feruís praftate: ἠίρυ qua conceffa . aut ín opere«c; Siue. 9. fciéntes qm& uos drm habetísín colo.Orá-— p p antes imul et: 'docetis, fiueoperami Φα πιο inea in oràtiarüactione: ord ptobíszC. Vobisem ὁ hi,nihiladueftráfed F tioni inft ate,uígilantes ifieain gratiarüactione: ΟΓΑ”. ραπ” fide tribula omíaaddiigloriam—tesfimul& Ὁ nobis;ut deusaperíat nobisoftii fermo^ dioneliberemur, uo, B facatssdeograsref?— nís adloquédá myftetíü chtifti;ppterqd'etiáuinctus— bisproficietin do&ri rentes,qui filium fuü- M:;; na,. Υ Ώειποπί(ς; ad hzc docéda defti: v fum,ut mánifeftem illud:itaut oportet meloqui.Infa^ Πιν Πάτα vto | a YLOpo?/ nare dignat* eft:(iue 5 piéntía ambulatead eos qui foris funt;tépüsredímen^— tet me loqut. Vt ipfe H peráctusueftrofdeo ὃ ds":; 2t 4:,€; deftinet quid agédü, ratirreferantur. Ὁ tes.SermO uefter femp in gratia fale fitcoditüs:ut fcía^ quando, uelcui de/' ^ 4 eitis finde? tis quo opórteat uos unícuicg refpodere.Q üz circa me Te predic deut E GN eftote viria vrio Ι ficu:,[ p, TY: aias aít: Vt fcíam Efa.$0. opo:erínofio.Scàm funt oiauobísnota faciet Tychicus caríffimus frater /— ando oporteat me icimLa, Tegem,in ες quen d fidelís mínifter,& conferuus ín drio: qué mifi ad uos de. IDOD ueniunt domino, ἢ: AR uL s(41 snlapíeutía am^ br eiríoilícíte vro)- ad hocipfam,ut cognofcat qua eirca dos funt:& cofo^ bulare ad eoe quífozía ree veftrae τε Nund letar corda ueftra ca Onefimo chariffimo& fidelifra^^ funt. Noliteeos ultra rem naturale hortare ἢ hh: AMI AI:£:-.— ad iracundiam pro turniüconinéese, Oquiex uobis eftqui oia qux hic agunt, nota fact ἂς ir«uno«zen, feccpiffent: ficatad.€ uobis. Salutáruos Aríftarchus concaptiuus meus,&— pus rednentes. De Ephefios plenius πο’ malo tempore, bonij . piouocare filios vos οι Έά' vatüeft. ἰφ-Ώροιτες tiolítead índígnatíoné 4C. Neexafperati ira^ cundi fiant,qui exem plo ueftro, patietiam: difceredebuiffent,-- τ k 4T Seruí obedíte per omnía ὈΠ(6 οαγηαϊθυσ.Ο) ui carnis folam dominatione exercet. 1 q[ Hor ad oculá feruiéteo! quafi bomínibae:placentes. Non ad hoc ἐπὶ, ut homini/ bus uideamini carnalibus laborantes. tn 4&ed ín fim. plícírate coedío tímentes ofim.O ui ubiq) femper uidet,& : cüftóditomne quod factum e(t...«f€ uodcung faci; tía iecanímo operaimíní: ficut oftoet non bominibus.Non neceffirate códítionís, fed religionis facite uoluntate: ut “ρε opera ueftra diio gratíz referan£,cum ex tépore cre/ . dulitatís talía uiderint proficiíci, ο 4p cíenteoq'a oo; tníno accípietío retríbutíonem beredítatío. Nolite putare - uefirumánfructuofurm ἐς Ícruitium qd propter deum s Marcüsconfobrínus Barnaba, de quo accepiftis man^ data.Sí uenerít ad uos fufcipite illum. Et Iefus qui dici tur iuftus,qui funt ex círeumcifione. Hi foli fant adir .tores mei ín regno deí,qui mihi fuerunt folatio. exhibitum, ccefefti remuneratione pénfabi£, ράβδο tempus ueftra pru/ dentia facientes,. b&[ erino vefter fem per(n gratía. In nouo - fcilicetteftaméto, uel certe gratü proferatís M ΤῊΣ fermonem, ce ale fit códítue.Sapientie& rationis, ne ftulta noftra religio a philofophis& gétib?exíftime£, Ὁ«[ Clt(cíatio quó opoz teat voe νηῷ refpodere. Aliter paganis, aliteriudais, aliter hereticis cótradicétib? ueritati. Vnde δὲ Petrus aít: Salutat uos Parati femp ad fatíffactione&c,- e έδης círca mefüut! 4 pec oia vobíe nota facíet tycbícus cbariffim?«€. Securos illos uulteíTe de fua incolumiítate, ne hac effent triftícia occu/ pati. Γά[€oalutat vosaríftarcbue cócaptínue me?.Simul uinctus erat,(iue compatiebatur charitatis affectu. €.«E£r marcue cofobzínuesC. ῦ2ί folí fant adíutozce πεί ít regno ἀεί 2c. In nouo teftamento,per αὐ íntra£ regnü: ficut fatanas mors dicitur:quia ἱρίς ceuía mortís, : Salutat uos A..pbeaerquí ες voblo eft * feruue ο fefü«e. η! epiftolam ad«Lbeffalonicenfes 94“σου voecpa; vt ftetío pfectí et plení ín omn voluntate Όεί, Tam erant pfecti,qui' perfeuerare monent. aboré ergo cog: fuis orationibus adiutia; bat, b«LZ eftimontii €i lí perbíbeo τέ, d funt laodícegic d bíera polí. Tales erát primi εξροτίς difcipuliapo/. ftolorii, ucimitarené magiftros,& prooim effent falute folliciti. «re alutat voelucae inedíc? τῷ, Euágelifta ex medico erat, ficut COMMENTARIA IN EPISTOLAM; ;PRIMAM AD THESSALONI p CENSES.' Ca. a. Zjulus et filuamus ct incre ecdefie beffalonicenfi inm, Q-uia per ipfos filijs nunciati: ficut& Co, rinthijs, qd! δὲ ad eof/ demínícda cómemo ταῖν b«3 Ὀεορῖς| nfoic ofio(εἰ cbzíffo. QLuia per fidem fili, ὦ tiin pfe dpifilio erát: Quia quícung con/ fitet filiu, X patré ha; bet. cC. Gra vobíoz par. A deo pref(cilicet, δὲ diio nio Iefu. Chri; fto. o 4T 236 acím?, teo femp p offiíb? vo; bía.CLuiaoim nobis. gratía, memoria eft, €([ZP»einozíá veftrí facíettea(n ozatíonib? ὃ nfío fine íntermífione. In idefinétiorone,me moríz quátitas€ di». lectionis oftédit,quà| eotüi merita poftula/ bant.[4 Zb»emo:es. : operíafidef vette τα» bo:zío, Non immerito: illius fídei memores funt,quam δὲ iufticiz labor δὲ charitas ας, étus& paffionü tole; tantia cóprobabant. €(rcbarítaríoet νε«ὦ. Ad deü atré nrm, Qui per? cte charitatis eft, fu ftinet oia patiéter ppter fpem futurá. b€€5cienteo η ollectí«C. Retinentes tépus electionis ue(tra,qualiter nos predícauerimus, δέ uos crediderítís.{ άρια euágel(it : nfm€. Notandü ῳ ílla efficax poffit efTe doctrina, qua iufticie cóméda£ exéplo. Κάῑ Ced«in rure. In uirtute fiue fignorü,(iuetolerantia paffionü.|&[£t ínfpüfcto. C.ué deuote accepiítis:uel cui? ytuté p figna móftraui/ inus, IJ«ει(η plenitudine implta.Períectionis jiufticir, Kg. I a Salutát uos Epaphras, quí exuobiís eft feruus Chrifti "Yefu.femperfollicitus p uobis in orationibus. ut ftetis b perfecti& plenii in omni uoluntate dei. Teftimónium ením illi perhibeo.g) habet multum laboré pro uobis, c& prohis qui funt Laodicez,& qui Hierapoli. Salutác uos Lucas medicus charíffimus,& demas. Salutate fra. tres quí funt Laodicez, δὲ nympham& qua ín domo. . eius eft ecdefiam. Etcá lecta fucrit apud uos epiftola hac, facite ut δὲ ín Laódicenfium ecclefia legatur:& ea. ο qua Laodicéfium eft,uobís lega£. Et dicit Archippo: Vide minifteriü qd accepífti i in ἀῆο, utillud impleas:e Salutatió mea manu Pauli. Memores eftote uinculonz meorü. Gratía diii noftri Iefu chrifti did Amen. |^fulus ct filuanue et | fium in dcà patre noftro,& domi| no lefu Chrifto:| Grati uobís ὃς | pax. Gratids agimus deo femp jp omnibus uobis: mémoríam ueftrí f cie inorationib?. noftris fine íntermiffionemémo $tes operis fidei ueftra δὲ laboris ὃς charitátis& futi nentíz[ροί dii noftri lefu Chrifti ante deum δὲ patré e noftrá, Sciéntes fratres dilecti a deo electioné ueftrá: i quiá euangeliá noftrü non fuit ad uos in fermone tir 1(ed& ínuitaré δὲ ín fpáfancto,& in plenitudin?n mul ta:ficlr.(citis quales fuerimus in uobis. proptet uos. Et ὁ uos ímítatóres noftri facti eftís& dni, éxcipiétesuerbü m tribulatione multa cum gaudio fpiritafancti: i[τὰ ut facti itis forma omnibus credentib? in Macedonía& r ín Achaia. A uobis énim diffamatus eft fermo ατα. folum ín Macedonía& ín Achaía, fed& in omni loco ? fides ueftrá qux eftad deum profecta eft t it ut nó fit. ν» nobís necefle quícóg loqui. Ipfi énítn de nobis annui, ciant qualé introità habuerímus ad aos:& quó cóuerfi eftis ad deutná fimulacrís feruite deo uiuo& uero: δὲ ex re filia eius de ccelis qué fuícitauit ex mortuis. , pecta u q', ad ocü.Et nofirz con Ca. Π ] Kien erípuítnos abí Írauentura. Hu Nam& ipfi 1 Timotheus eccfiac Thetfalonicen- $o. 184. Matthzus íam apfüs adhuc dicit publíca/ nus. Ὁ 4[£toícitear: cbíppo«€. Hic diaco/. nus fuiffeperhibe£....e. q«[ Salutatiomea. manu paulí.memozeg. eftote vínculos πίον Fui zC.Siue orate; ut reddar uobis:iuen me mentote, quia ποῇ τὰ hac patior cauía: 8£ imitaminí tolerantià paffionum. i Commétariorum in epiftolà ad ον fes finis, Sacro δε οὶ uitz."« Θα ο qualeo fuer? ín vobís ppter vos. Ad profectü ueftrü etià ab illicitis abfti . n&tes,nt inferi? cótinet. o€(£t νοῦ imítatozeo noftrí t£; In paffionib? uerbü fufcipiétes:(icut& nos docuim?,& dis predicauit, Ρ εἰ ἐταριξιίεῦ verbum ín tríbulatíone multa cá gaudío fpirí/ : tuffanctí.Hoceft;uere in fpüfancto gaudez te:ficuc δὲ αρῖος fecif7 felegim?. η(αν factí(itio fozma orfiíb?. eredctíbus ín macedo/ . níaetín acbaia.Perfe/— &orü exepla, forma omnib? credentibus exhibct:uefiro ergo. exemplo εὐ prouín cix profecerunt. ΓάΓ 2 vobícoiffana,s tue eft fermo ofiítnom folá ít macedonía et(π᾿ acbaía/fed τίη oi loco.— Natura fam: hac éftz| ut iuebonü fiuema/ lum nunciàns, ubigs. ofüi celeritate difcur,: rat. 8€[ ideo veftra qug eft ad ocü.pfccta eit. Auobísad deunx conuerfa,.£ ια. vtnó fit n'obía neceffe quícdi loquí.Id, ut no bis incipientibus,ali^ quid de ueftro exem plo, ipfioptime fcire fedicant, v«Τρ enít oe nobío annumnz ciant, qualem τοί babuerimus ad ves:€ quoinodo cóuerfi eitíg ftantiz δὲ ucftrz cone uerfationts omnibus nota efi qualitas. xALA firmulacríe ferire oeo víuo et vero. Simulacrü aft/ mulando dicic.Pulchre ad deum uerum δὲ uiuum,a fal fis dominis conuerfieffedicuntur. y«Γι: expectare filium etus oc cclía quem fufcigauít ex moerute iefum. Talis efi, utfiducialiter δὲ cum gaudio aduentum domíni exa pectetis. 54€xví cripait noo ab íra ventura. Dimitren do: peccata:& doctrina fua ,S excniplo ab ira nos liberauit, lam ergo ín(ρε libertatem babemus. Ca. π Nam& ip C παπα παν σα E hgt ug ἘΞ(ἘΓᾺ ZOmmek 50 το ΠΡ ΘΗΝ gg Commemoratillos, uc ἀσποίςζαηι uerti quod dicunt:& eorum magis proficiant exemplo. bL&xuía nó inaníe fuít«C. Non eft ínanis fere mo,qui complet cóftantia paffionis, ce Cícut(οἰ ín T.«ipfi(citía fratreo(ntro(tG noftrum ad vos. mus. SQL 2f»emosee eifi fact efilo frameo labo:to noffr(e fatígatíonteimocte τ oíe operantea. Laboré manuü nocte δι fatigationé uerbi die: Ceterum femper operabar, αὖ docebant. t(Re qued veftr grauaremus, Apud iftos δὲ Corinthios€ Ephefios laborauit, quib? occafionem pbilíppis. Qui a ali): ϑυξετο cupiebat, uel var RR Am Am& ipfi(citis fratr&sintroitü noftráaduos: θεα ημας ncc expatifíe períe/ v| quiá no inanis fuit,féd ante paffi multa,& con- νε Doedicinimuoin cutiones, nec pradi/^ c i z ΓΟ ὁ ος 6458s vobleedagelíü oe c. νο tumelíjs affecti: ficüt fcitis in Philippis, fidüciá duci babuím? ín eo.« habuimus η deo noftro loqüi ad uos euangeliü dein nro.Cininos liberare.€ ulta foflicirdine.Exhortátio em noftra πὸ de errore, in prafenti uel in futu ro ρδε, δὲ laborisnii ᾗ πέψῃ de immüdicianéq ín dolo, fed ficlit probati fum? mercedéomnibuste 1 a deo:ur crederet a nobis cuangeliüiíta loquímur: non cópe(are, eq£ oquí ad vos euágelíum vei. quafi bominib? placétes,fed deó:quí probat corda πον :(la. Ng emaliqr fuím? in fermone adulationis, ficut tranfitorie fed in foli Ícítis,nécy in occafione auarícíz, de? teftis eft,neq; quaerentes ab hominibus elotíá;neg; a uobis, neq ab alíjs: ᾽ boztatíoeifi tioftranó ὁ εἴ poflem? uobis oneti effeutchrifti apfi.Séd facti fu, oeerroze. Ideo nó et; p musparuuli in medio ueftrum, tándj(i nutrix foueat fi a lios fuos:ità defyderátes uos cupide, uolebam? tradere multos poffe regnare e uobis:nó folü euáocliü dei, fed οτί aíasnoflrasiquóniá «ὦ Chrifto:ficutalibt,(ife nobisfacti eftis.Memóres ein facti eftis fra» tteslaborísnoftri δὲ fatigationisnocte& die operátes, 6«Γιβεῷ ocímmun;.» né quemág πε erauaremus,przdicduimus in uobis r euáeeliü dei. Vos teftes eftis& deus, cp fancté& iufte, b«CBecinoolo.NG,& fine querela uobis quí credidiftis,affuim?: ficüt fitis ín multa follicítudíne,, Non negligenter, ne citudine non parua, fedmulta, f4[€r/ ramus: erratein qui/ cunqp putat uel docet Gab 6b dicic: Nolite errare: quía deus nóirridet, dícia. Sicut louinianí doctrina fuit, cótra cóftantiam no/ ftram docentes,aup— qualiter unüquéq; ueftrü tard pater filios fuos depre fuadétes. 4 Sed fi/ 5 cantes uos δὲ cofolantés.teftificati fum9 ut 3mbularetis cut,pbatífumue a oco «t.nondfiboibuepla« digne deo qui uocauituosin(πᾶ regnü& eloriá. Ideó & nos gratías agim? deo fine intermiffione:qm cá acce pzobar cozda noftra. ὃ pilletisa nobís uerbá auditus dei: dccepiftis illud no ut. Integrijfia deo pro?" e uerbühomínü.fed ficut eft uere uerbü dei: qtti opera t inuobís quícredidiftis. Vos£ním imitatores facti eftis fratres ecdefiarü dei, qua funt in Iudza ín chrifto Iefüz Ve Ίλιον εἶδ aliai fuf.& Cinif eade paff eftis& uos a cotribulib? ueftris, ficut& centeg. C αἱ falli ροί’ funt, k4[ σε Ὀεο bati€ ab ipfo in hoc officiüi deftinati: qui cordisocculta rímat. ius(nfermone adula tíonis ficut fcítío. δὼ Ὁ ipfi a tudzis:qui δὲ dim occiderüt Iefüm δὲ pphetass& cut qui hoib? placét, tandp egrís defydera; taomnia cócedentes, gentes, m q[ Begin occafione ausrície τέ.! f'üper illosufqp in finé.INós aüt fratres defolati a uobis Omnis qui adula£, aut,ppter auariciam, aut;ppter uaná gloria adulat:illeuero ppter deü docere probat,quiiita nó querit. n«[£6 poffem? vobíe onerí. effeivt cbzfftíapli. Velin hoc qd? deus ordinauit: id eft uc. decuágelio uiueremi?. o«[ Gxedfactífumue paruulíín πιεάίο veftrü.Humiliantes nos,& nec honoré debítü re;; quirentes, p[Z and fi nutrix fouearfilíos füos.Humi» Πας(εἰη oinib?, paruulo fe cozquans:ut illos ad maio ta(ua imitatione perducat. Nam.& balbutit interdum lingua:& máducare fingít;& cü eis lenteambulare cori fuefcit. q«[ 3t oefyderantes vos cupide! volebamue tra dere vobís«C. Sicut nutrix nó folü uerbü, fed etiáomné fenfum perfectionis fuz in paruulü tranffundere cupit: utei cito poffit zquari:ita nos omia fecimus: p quz pfi», cerepoteratis. ΓΑ€» cbaríffiminobte δαί ἐσ. Ότο» pterfide& couerfationé ueftrá,qua fuperíus memorauá lum conteftatur. x€£5(aucte et íufte) ipie. etfinequerela vobis 4 eredídiftie i affuimue, Neuobis ullam offen fioné dare uiderem?, y 4 Sícutfcitío dlíter vnüquégs veftrü tá pater filíos«C.Paruu/ losnutrix fouet:pro; ficientes uero iam pa terinftituít. 5 q et confolantee teftíficará fumue In tribulatio; nibus promiffionib* chrifti uos fum? con^ folati. 4 4Γ Gitambu/ larette oígne oco. Di» gne deo ambulat,qui nihil deo agit indi; gnum. ὃ 41&uívo/ cauít voe ín(ui regnü et glozíá. Q. d? nó nift eius fimiles poffide; bunt, iufticiz fcilicet & fanctitatis exéplo. ς 4| 3dcoet noo gras agímue oco«CO» pri mi de deo auditis, fiue audieritis deum, o(q[Zicepíftio(llud nó vt verbó boim«€, Vtuerbum hominü accipít, quí conténíts uos autem ítacredi/ di(tis, ut ab ipfo deo audireputaretis,:^ e«[ Gui operat ín vo. bíe d credídíftío. Ver». i nos perfecuti funt,& deo nó placét:& oinib? hómínib9?.— bo uel fignis:fiueuit/ aduerfan£prohibétes nos oétibus loqui,ut falui fiant, δὲ mortem eorü negli.& ut impleant peccata fua femper. Péruenit ením ira dei tutes exercet. Creden hac figna fequentur, f«|&los ením(míta». to:ce factí eftíe fratreseccefiará ocí«C. αἱ. ü; bus dicitur: Nam&uinctís compaffi eftis,& rapinam bonorum ueftrorum cum gaudio fufcepiftis.:& 4 έδυία cadem paffieftíeet.. ΥΟΦ4 contríbulíbue veftríeificut et ípfi a íudeío. De uobis. plus miror,qui neclegis nec pphetarü habuiftis exem» pla. bf&uietoomínü occiderunt(efum ct peopbetaer et nos perfecuti funt«€. Ο υἱά mirum finos mali perfe/ quuntur:quí nec ipfi domino pepercerunt.([ tort nibue bominibus aduerfantur/ pzobibentes nos gentibus loquí vt falpí fiant«€. Non folum iudaos impediunt,fed etiam gétibus inuident, ad(ον cumulum peccatori, k 4 feruenítením(ρα oeífuper illos vfq; infinem.Siue quia predico d poena captiui funt: fiue quía ablatus eft non credentibus intellectus. 1.«ου autem fratres adtempus Sicut Samuelpopu; uReguna H tes enim(ait Marcus) Maréd oefolatia νοδία ad tempue τῷ, Sicut alibiait: Etcorpore 1. Corta abíens,(cd fpiritu pra(ens, S Abundantíus ' Bn piimam ad Cbeffalonicéfes—£a. ΤΙ—$o. I85 ἃ 3 q«[Aibuidadrua feftinanimus ἐξ Το mpedíuft aoo fata; nao. Tribulationibus perfequentii. b ἐΓέϑας εἰξεπίπι noftra fpesiaut gaudiü/aut cozora elozíe«C. Non immeri, to uos defyderamus,per quos latici gaudiü fperamus, latione noftra τί. Omne neceffitaté& tribulatione nó fen tímus,prz magnitudine gaudij ftatusue(iri. r&[€ m nunc vitímuerfi voe ftatíe(n ofio. Etía(i occidamur,uiui/ mus:qa uita noftra in ueítra firmitate cófiftit. e 4[€3uá &glorizcoroni.(4 Closeifi effío glozía nf er gaudíii. Bóni magiftri, omne fpem, δὲ gaüdium,& s ad tépus horz;afpectu nó corde;abundantitis feftina-em gratíarüactioné poffumue oco retríbuere po vobís vé, Triplicé latici cau» fam nobís ueftracon C Efa.43.b £leriamfolentcollo/“7 uerfatiopraftarquía tare inprofe&udilt^ uímus faciéueftrá uidere οὔ multo defyderío. Quoniá-&vos ρθεις:& diis pulorum.(ἃ. Ilf; ος S el per uos benedicit:& qw ορια αὐ uolumus ueníread uos: ego quidé Paulus& fernel&. Pr; prabetis exépli πό ftit: b iterü,fed impediuít nos faranas. Ὁ ἦα eft enim noftra:«ien acie hon teo ampli?. Ws S e antíue ozanteaivt ví; M Rede hd pida fpes, aut gaudiü ,aut corona gloria Nonne UOS,ADt^ deampofacíer vertr3. minénoftrüuenire. c drimnoftrü lefum chriftum ín aduentu eius? Vós em ORE quan alfs €-« placutt nobís eftisoloría noft dium.|.]]^ defrderandi fint fra/ TD(5 οἱοτία noftra& oaudium. Κα. remanere atbenie folí. g E EA.- tribus, quostanrum Maluimusfolirema, ὃ Roptér quod non fuftinentesamplíus placüit ipfe defyderat: Q.uis nere ,pnefcire quid,. nobisremanere Athenis foli: δὲ mifimüs Ti^| enim em famam pe ageretis, fe ét ΠΠ τὰ είς. ἃ err li perit, uidere noncu; fraré s tnotheum fracrénoftrü& míniftrüm deiineuangelio μαι v«Li£t cóplea/ mus 2 imorbe( fratre| in P p Ly nor rure que e chrífti, ad cónfirmandos uos δὲ exhortandos pro fide mS EXTR κ΄ "hd imo:; id,; EN fis. des fedpriüsiddi&ücft.! πείξγαιας n&mo moucatütr ín tribulationibus iftis. Ipfí: gésucfiramimas har sd 6 πλ ein ἢ ἐπί(citis q» in hocpofiti fumus. Nam δὲ cü ἀρπάπος Ei ES t'y fuaned οἱ rin effemus;pradicebamus uobis paffuros nos tribulatio- cÍrigat νἱᾷ 4E. Remo Bw etiam uulgo dicunt. m nes:ficat& factü eft,& fcitís.PrÓpterea 8 ego amplius vs eel fcan alis Ji Γ vir PX 21-4145» 1-7- ui notter impe ἫΝ D NIS* non fuftines, mifi ad cognofcendü fidéueftrázneforte— εν κα μος σαμδίας, m j doe pfideveftra.Pro 5 tentauerít uos ἐς qui tentat,& ínánis fiat labor nofter. r E πετ AS LO i; 2- s MC LER:" lins| pus uuu p Nuncáutéueniente Tímotheo ad nosauobís,&an- RR NRI: veftrá. sl T. fiis.(4 Cirnemo mo nuncíante nobis fidem& charítatéueftrá: δὲ quia me^ Quia um Phone ἐμὰ' seem OUR moríam noftri habetís boná, femper defyderátes nos S P M PEU af| neomnes:fedneuel a uidere;ficut& nos quoq;& uos: ideó confolati fumus^ Vrnó folum chriftia/ iia ges ὄρθια fratres ín uobís in omni neceflitate δὲ tribulatione πο. Bass Rdesivisens VAI-[4: ο UM PASA COPAIN τὰς ὁ" ῳ 5 gin PSU fumue, r ftra perfidéueftrá: quóniá nuncuinimus, fiuosftatis|(cd nature gratia dili iin Non ergo mirari ας’ s in dno.Quám em gratíarüactioné poffumus deo retrí Sous eisin Quod a betis,fcierites nos ali^ ἜΡΙΝ Sp is: di denm? iguerínt, mifcd'iam in| fMahio.b dicentedio:Ecceego t uosante diim deum noftrü: nócteacdieabundantíus^ τί deus exhibet, non Ἧ mitto uos ficut'oues i; as facéucitti: A copied negetís. 8€f έΏηειπ; T in medio luporü. Er* Ofantes,ut uideamus facíéueftrá: δὲ copleámus ca qux— saimodá et noo ín vo» "::.- a: Ξ a: Bus bi 1 gobars.g iterüiEcce dixi uobis: ε defunt fidei ueftra. Ipfedutem deus δὲ pater nofter& us M ο(ΟΣ arti utin mepacé habea; düs Iefus Chriftus diríeatuí firamaduos. νὸς 8 Yeltra.Fecitabun» fi'tissinBocautéfacu,? O15 J€lus n us irigatutam no'' 2 dare,ut& uosaliorü n ir. Pepreffuram.— auté domínus multiplicet& abundare faciat cbaritaté e ΕΝ Y sisi e erem ud ἆ ueftrá ín ínuícém& ín omnesiquémadmodü&nosín Cure cr Na um bariuevobís paflüros Ὁ nobisad confirmanda corda ueftra finé querelà ín fan n homines. cur de ide Ν ui:- a z-:, acharía, Heli ἃ uon t&Neuosiplanoui&itateante deum δὲ patré noftrü ín aduétu dri noftri CRAT: A UFABEE, ito RR URGE Rd Iefu chrífti cá omnib? fan&tiseius:Amen. Ca. III| eriismibi iufti, dicit " B's p S, ος € SORORIS E cxteró ergo fratresrógamus uos& obfecra— dominus ἐν τὰ Ae PA B im learnte P---“Δ e p Ἐν qu DA RGFUIRICRHE mus ín diio Iefu: ut quemadmod( accepiftís fratre, t pterea et ego zc. eR: a nobis,quó oporteat uos ambulare& place^ fot bu ὅ Ducit δεν ην αν il c re deo:fic&ambuletis,ut abundetis magís.Scítisénim—(otstionem incipitex wd|«atis.deü efle, qualía"qux praecepta dederim uobís per drim lefum.Hac eft hor ὃ cr xxi i Pauunécmüdenut^ enimuoluntas dei, fandtificatio ueftra:utabítineatis— 8 v9«C qué opos (t uere, ἢ 4Γ 36 quí eg uos a fornicatione: placere oco: ficetam» qi tétat. Sicutlob a diio Am E Pe: buletío τς uib? uia jus ipbat, oq£rínauíofiatlabosnofter. Sialiquéfcrupulü^— Chriftus eft, dignis eo greffibus ambulate: quia cum «at patiemini, Notádü doctriná dicilabore, p(p'iBuncafir atate fides augeri debet& mor ἐκ τῆς cum atate car, gm venéte tíotbeo adioe a vobío| erannuncíantetiobíofidé^— nis,& cibuscrefcit& frudiü. e«[ citis er que pzecepra M et cbárítare veftra τξ Cr uia firmiter chrifto credentes, te»— oederím vobíe per ofim(efüm: beceft entm volante ocír Π'"etis fidem:S nos folita dilé&tionediligttis. q«f 3dco. fauctíficarío veftra εξ. Sanctificario ab omni ἱποδειηςηείβ. t oru contolarífuitiuo fratre(η vooío in omaf neceffitate« δι} reuocat chriftianu,cui íncótinentí non expedit(πότ πὶ ^d chrifüicorpus &orimert. Chrifti corpus attingere maxime cum Moyfes iudaos: fan&tificare uolés, ppm toti ab offi foemina fe cótinere ὁ pracepit,ut dei potiri prafentía mererent, a«[Citíciat vnufquífas veftrum vae fuum poffídere(n fanctífícarione et. 'pottoze. Suü corpus unufquifq caftum feruádo fanctifi " buletío ad eos quí fozío funt) et πυϊίασ alíquíd vefrdereno, ud Ne uos ipfi denotent,qui praftare uidentur. ᾿ n 41 ο». lumus auté voe íanozare fratreo oe oonmienribue. Dormit* ei,qué certü eft furrecturü:(icut dictum eft in enágelio - firmis, paffíode oefyderá: fi/: cet& honoret.Símul cófyderandü:quia eis tand pfectis, nó ficut Corinthijs fcribit ἐν’ b q[ Bon ín (πες genteo qug tano ranr oeum. Ne nimia & immoderata libidi. ni feruier.tes, fimiles ..gétib? fiatis, qua ceti : amatorem: caftítatis.. ες ignoràr. c([£tuede fupercredíat neas εἴτ, cumueníat ín aegodo .^ fratré fuum Ne quis poft deuotam conti; nentià δὲ confenfum, * fratrifuo aliquam cir. . cumuentioné ui cir/ ο, cumferre nitat: fiue in quolibet negocio, ες nequisalterum frau , det, op vinder eitofio oe b.e ουσ. ^ 4€. Non folum defor nicatione: δὲ publíca " eurpicudine, fed etià : détranfgzeífioné pro pofiu. Cr uifquis eii cótinentià deo. uoue/ rit, fecit fibi illicitum qdlicebat. eT ton em vocauír nos oeue inimmundicia. Qr uz "corpus Chrifti au/ *; denter non permittit . accipi. f€ ed ínfan . etíficatíoné. Vrexem» 7 plo Chrifti uiuatis. ὦ ui em habé-fpem ;"hanecin eum,(anctifi . catfe, ficuc δὲ illefan ".étuseft, e«[ 3taqs d ^ becfpernit:non bomt/ .. fier fpernítifed oeum 4€. Non me, fed eum "Απ meloquit chrí : ftum:cui? fpiritui in ' jurià facit omnis qui non(πες uerfatur.b4T ic cbarítate auré ' fraternitatio nó neceffe « uos a fornicationerut fcit unufquifq ueftrü uas fuum: b poffidere in fanctificatíone δὲ honore:nón ín paffione: ς defyderíj.(icut δὲ gétes quz ignorant deum. Et né quis. fapergredía£ neq; circumueniat ín negocío fracré fuis. ο quóniam uíndex eft dris de his omnib?,ficut prdixi^ « mus uobís δὲ teftificaci fumus.[Non éním uocauit nos deus ínimmiüdicia.fed in fanctificátione.Itdq; quihzc fpernit:non hominé fpernit.fed deum:qui etíam dedic i tatis nó neceffe habuim? fcribere uobis. Ipfi&nítn uos a deo didiciftis, ut diligatis inuicé. Eten illud facitis in:. komnes fratres ía uniuerfa Macedonia. Rogámus auté t uos fratres, atabundetis magís& operà detísut quieti firís:& ut ueftrüinegociü mist operemíni manibus m ueftris:ficut precepim? uobís ut δὲ hónefte ambuletis ad eos qui forís fünt:& nullius aliquid defyderetis.No. »lum(üs autem uos ignorare fratres de dormíentibus:ut ο nón cótríftemini ficut δὲ cxteri qui pem nó habent.Si ? enim ccédímus φ Iefus mortuus eft& refurrexit:[τὰ 8 deus eos qui dormíerüt per lefurn adducet cá eo. Hoc * em uóbis dicímus in uerbo dni: quíá nos quí uíuimus, : qui refidui fumus ín aduentu driiznó prxueniémus eos » quí dormierunt. Quóníam ipfe dris in iuffu δὲ in uoce ὃ archangeli δὲ in tubá dei defendet de ccelo:& mórtui . qui ín chrifto funt,refurgent prími.Deínde nos quí uiuimus quí relínquimur,fimul rapíemur cá illis in nubi; bus obuíá chrifto ín aera: δὲ[ίς fempér cü diio erimus. . Ἰιὰφ confolamini inuicem ínuerbisiftis.(αν V Ἢ Etépórib? auté δὲ mométis fratres nó indíge tís ut fctibam? uobis. Ipfi em diligenter fcitis: e quíá dies diii ficut fur.in nocte ita ueniet. Cá ο er dixérint:pax δὲ fxuritas.tuncrepentínus eís fuper" c ueniet interitus:fícüt dolor in utero habétís,& nó cffut gient. Vosáuté fratres nori eftis in tenebris:ut uos díes :; e 3- illetand .. bie oícimus ín verbo. " oermíní. Ex euangelif.fententía.: e«f€iuía. . noe quí etuimus: quí . Το! fam? ín aduéiur , bomníní.Semper Apo». delagaro. o. 41 Gitnoncontríftemím ficut et ceterí quí: |o fpemnonbabent. Ali, ter debet flerequi pez. regrepergit,aliter ille. qui moritur. p€f Of. ením credimus qicfua moztüue eft et refur/ rexit. Si ea credimus quz non uidemus: & pereius refürrectio . nem certi fumus nos. ueniam confecutos r. . curilludfimiliter nà . credamus, quod gen. v fpiritá(πὰ fanctá in nobis. De charitáte auté frarerni: tes qui-uidena deo noncredunt.—. η« 3tactocuo coo. quí oozmierunt per(ο. fum radducet-eum eo. Qui capurfufcitauitt, etià catera membra, fa(citaturü fe promit ocerfi νο» ftolus dtem. domint fecit haberefufpectü, quafi eos in.corpore . ánueniret., ΕΑΓ Don piguenfemus eoa quí ooaníerunt, Tam uer: lox erit corii refürre ,&tio, ᾧ noftraaffum . ptio. ve Quoniam Ípfe oominue ín(μα et ít voce arcbangelí. Terrorem illius diei monítrat, quo om/ nis poteftas cali, δὲ elementa mouenda ' funt: ut nos(ἃ ἡ mus quali cófcienug diem domini expe/ &emus. r.€€tín tuba ocí oefcendet o€ «ζίο. Si ad hominis tubam terra uidetur permouerí, quanto magis ad dei: ficut Elias quoq terribilé με 'pabuimue fcribere vobío. Videte ᾧ perfecti erant qui de '€ahto δὲ tam neceffario pracepto,nó indigebát admone/ ri.{4 3pficnim vosa oco oídiciftisivt oilígatio ἰπυίςξ To5.3-d τζ. Α chrifto;qui dixi: Mándatü nouum do uobis. Hoc .nouum ett, ut proalterutro moríamur:quía hoc uetus, non fuüerattettamentum, Καὶ«['Rogamueautem vos -fratreeryrabundetíao magte et operá octío, Hoceft, utiam: ignotos quofq diligatis. 1^«Γι quieti fitío:et vr veftri. 'iegocium agatie! et operemíní manibus veftrío«€. Cui» dám inquiete per diuerforum difcurrebánt domus:alí/ quaetiam adreligionis opprobrium poftulantes ab in/ fidelibus:quamep ad eos in fecunda plenius exequitur. Vnde magis uulteos uel propríj negocíjcura uellabo/ re rianuum occupari; d$ ociofitatis detrimentum,& in; quietudinis habere peccatum. 161 Citer bouefteam/ in monte domini uidicaduentum. y«[ ει πόζα quía cbzífto funt i refurgent pzüní«z. Ο αἱ in Chrifto mortui fuerint,refürgét primo: qui uiuí inuenti fuerintfanéti, cum ipfis pariter rapientur: quí non iudicabuntur, fed .potíus iudicabunc..5«[€t fic(emper cumofiocrímug. In eadé οἰοτία aternitatis. a 4Γ 3taqs cófolamíní inuícéin "v verbío(ftío.Notandü q latis hoc pracipit, ue alterutrü fe doctrínis inftruant,(8.“ i£ tépozib?auté«C. Spfi erii oílíaéter(cítte Ἐπὶ» dentiffima euágelij lectióe edocti, c&T νο Όίερ οὔί(icut fur ín nocte(ta veníet. C) f oes fcíet dormire fecuros, Ὁ[icum effi oíxerínr:par et fecuritas zc. Tunc maximetimenda eft poena ,quam nuncnon expectant. e«[ Oícutoolo:ín vrero babétíoret nó effugicnr.Sicucmu lier ueníente partu, dolores nó effugir, f 4L Closautéfra/ tres nó edis. ο; Η Sinphmamad Cbeffalonicemfes—£a. v—$o. 186 D treenó eftío(n renebiie:vt voe oíeg ille raads fur cópzeben, dat. Nó éftís adeo ignorátes, ut nefciatís uos femp para/ - toseífe debere. a 4] ce effi νου ΗΠ ἡ lucia eftío ct filü ο ί, Scientiz ueritatis. bon fumuenocriío πες tenebza/ ΤΙΜΗ. Quia ficut tenebra, ita€ ignorantia, dat fiduciam delinquédi.cé[ 3gít—: Ποῦ oo2miaimue ficur iuriam facit,male facit:& qui uicem iniuri reddit iniu; riam facit,& male facit: quia ut fuperius dictum eft:om» nisqui faciciniuriam,malefacit.—£ 4Γ Gedíeanper quod bonum eft/fectamiíni ἐπ inuícemet ín omues. Non fo/ lum in uos chri(tianos, fed etiam in omnes homines, γα] Semper gaudete. Incon(cientiz purita G etcrteri. Ὁ αἱ ῶς dor; 9 illetandj furcomprehendat.Omnés enim uos filijlu- 4. er incirenmi mierunt, eiiam obliti. υ cís eftis& filij dei, INon fumüs noctis neg; tenebrará.. funt(ui, Ὁ[Sed vígilemus εἰ(στη ἡ, ὁ igitur non dormíamus ficut& cxterí, fed uigilemüs δὲ mue. Acédite uobis, e fobrij fimus. Q ὑ enim dormiunt, nocte dormiunt: t quí ebrij fant;nocteebrij funt. Nosáutem quí dici[α΄ in ebrietate ,& curis 6 mus. fobrij fimus: índuti loricim fidei, δὲ charitatis, δὲ e galeam fpem falutís: quóniam non pofuitnos deus in^ ne grauentur corda .uettra ín crapula δὲ huius uitz: ergo δὲ nocte εὐτή funt. Ideo quia ín tenebris funt. ἐ(IBoeantem quí"n ficut& facitis. Rogamus autem uos fratres ut noueríoíeí fumuefobzá fí/»tís eos qui laborant inter uos,& prafunt uóbis in do. mus, Nos qui diem Chriftum habemus,? mino:& monentuos ut habcátis illosabundantius in: charitate propter opus illorum,& pacem habete cum S. qL3ndutloicam^ eís.Rogdinus autéuos fratres,corripite inquíctos.con^ fidc: e cbarítatís«c. 9 folamini pufillanimes.fufcipite infirmos, pátiétes eftoy ΄ f* Ῥ ΄ P s etead omncs. Vídeté ne quis malum p malo alicui red. quaí&loricealibico t dat:fed femper quod bonum eft fectamini ín inuicem Ὁ αἲ ιο.*& ín omnes.Sempér gaudcte.(iné intermi(fione orate, nec Ocioft; nec ebrij e(Te debemus. Fice& charitate,& iu fticia omnia cóftant, parauit. f ría non pofuít noo veusiníram zc.Inira ὁ ín ómnibus gratías agite δίας εἰς éním uoluntas dei funt pofi: quiaiam& ín Chrifto Iefu in omnibus uobís. Spitittm nolite ex iudicati funt, í{ Cuímouuseft ὃ tínguere,prüphetías nolite fpernere, Omnia auté pro/ bate:quod bonum eft.tenete: ab omni fpecie mala abfiue vígilemfiueoo? ὃ{ποτε uos. Ipfe atem deus pacis fanctificit uos per míamue: fimul cáillo€ omía:utintéoet fpiritus uefter.& aníma& corpus, fíné querela ín aduentu domíni noftri lefu chrifti feruetur. pusinueniamurfem ὃ Fidelis eft qüi uocauit uos,qui ἔπ facict. Fratres orate. jp nobis.Salutate fratres omnes in ofculo fancto. Adquod confolamínt inní. i iuro uós per domínum, ut legatur epiftola hzcomni, cemiet edíficatealteru/& bus(anctis fratribus, Gratid domini noftri Iefu chrifti pzonobío. Vrnosnó moreremur, ke Gt víuamue.. Vt fiue in corpe, fiueextra cor; per cum ipfo uiua; mus..| 41 fvopter lemus.fiue dormíamus, fimul cum illo uíuamus. Ότο» ociofi& ebrij fant, 1 pterquod confolamini inuicem, δὲ xdificate alterutrá, fione ozate. Si iugiter nó potes lingua, falté .«orde:ficut Moyfi ta/ centi dicitur: Qr uid clamas ad mezSiue omnis actus πετ ta lis fit, ut. p uobis fem» per deum oret, Po] e uerfatione ueftra,do/ tur. 5 6] lloec eft enirti - voluntae oeíín cbzifto Ícfuttt oibus vobío. omnia impleta eft;ita & in uobis omnibus impleatur. ae[ pt rítum nolite exrimaue re.S iritum exhorta/ tionis, quaftionibus . nolite extingaere. Sí/ . ue fpiritum ,p gratía linguarü pofuít:ficut ait:Si oraueto lingua, Ípiritus meus orat: - quó etiam ad Corin, thios dicit: Et loqui linguís nolite prohi, bere, ita δὲ híc fpiritü nó extinguendü cffe te(tatur, b 4Γ 520, re«c. Siue futura prae dicentes,fiue prateri, funtcótrariaqua di» fuerít,refutate, Exog4 d curainebriant men,'& θη. η om me 2. Υά Jn omnibus gra; tem, eqrOuíenim— iram, fed ínacquifitione falutis per dominum noftrü— rias agíte. Inomnib? pozmíunti nocte 002 1 Tefuim chriftum.quí mórtuuseftpronobis:utfiutuigi—Suacciderint,(icue amiüntszqutebed funr; Κ: xu pronobt fiue o J]ob:fiueín omni con mino 9ratíz referan». Sicut in Chrifto per: D t. Cort, 14. ε LCotisg pbetías nolíte[perne». ta differétes: tantum, ut probetis, Περί δ᾽. cuntur: fi quid cale trum 4 ficut et facítío. Κα Sp/eautem oeus Notandum quía hoc uobifcum: Amen. pacío. Ο αἱ omnía fu laicis pracipit: quos ἐπ: ftinet,etiam blafphe». etíiámonet,utftudeàt mantes, Ὁ 4 Sancrf exhibere officia charitatis. ΠῚ«C fsogamue autem νοῦ. fratres vr noucrítío eoe quí labozant(uter voe. Vtintelliga tislaborem eorum, monent voe, Exemplo iuftície,nó poteftate terrena:ficut aitPetrus, o«[irbabeatíoillos abandautiue ín cbarí, tate pzopter opue fllozü:et pace babete cuim eíe. Prefbyteri qui laborantín uerbo, dupliciter honorandi funt:id eft charitatís obfequio,S ordinis dignitate. p—([1Roga/ tug autem vos fratree:cozripíte inquietoe:cofolamíni pu. fillanímeo,Pro diuerfitate morborü, diuerfitas adhiben» da eft medicinz,llli corripiendi,ne pereantiiftí confolan di funt,ne deficiant. q«[ Soufcípíte tafirmos.Suftinete nüper credentes,qui nondum funt cófírmatí.. r ΑΓ δ) tienteo eftore ad omnes. Etiam ad correptos: quiaimpa. 66 Glidere nequía tnalum pzo malo alicut reddat. Omni diligentia caue, ne. cüi infirmiora uc ígnarus, uel uicem mali reddas: quia tiens non corrigitur, fed irritatur. ultro aliquem id facere non credo, Omnis enim qui in n t pecfant vobíe ín oomino: et(nteger fpiritus vefteri er anima et co»pus. Gratía fpiritus quis in fe femp integra fit: nó tame iti nobis integra,nifi abintegris habeatur. fj«ine querela(a aduentü comb níno(tritefü οτί(eruerür. Vícp in diem iudicii: quia nó funttantum initialaudanda,(ed finis. ᾧ eT-fídelie cft qui vocauít vos. Οἱ dixit: Venitead meomnes qui la/ boratís& onerati eftis,& cgo uos requicfcere faciam,' b«&uíetiam facíet«c.Oruod promifit:(—«βισίυγο vos per ootnínutm/ vt legatur épíftola bec omníbuefancría flet vos peromnfa.Siue gratia/fiue doctrina,€«Γι. Ματ fratribus. Adiurare permíttitur,non iurare. k δια». tía oomínnoftrí[εῖη cbaifti vobiícum: amen, Gratia cum omnibus perfeueret, Comníentariorum in epiftolam primam ad Theffalonicenfes finis,: E .. fides vefira.ldeo laus ι £ommen. COMMENTARIA IN EPISTOLAM SECVNDAM AD THESSA. LONICENSES. Ca. I: , zulue et filuanue et tímorbeusyecclefie Ζ θεῖ 2 alone m ít oco patre noftro et ooimítio ἢ{εἴ εἰ)., 'ecclefiá conquafiuit, b«[€i(upercrefcít auget. cq[€tabum "dat cbarítas vníufcu/ '$ufqs veftrá ín inuícé: p ^tulus ct filuarm ct tíz N| motheus, ecdefiz: Theffalonicen^ l| paxa deo patre noftro& domino venerít glozíftcarí(η fatictío fuío. Ipfe in fuis eloriandus eft membris quz folísfplendore fulgebunt. p'«p£r admírabilíc fierí(t omníbug quí credíderunt. Mirabuntur impfj,&irrifores humilitatis,in fubitatione falutis infpe; ratziuftorum. qf£àuíá credítum eft teftímontum no» (trum füper vos(tt ofe fllo. C cuia multi in die illo, noftto tefti/ monio credidiftis, à:. t(3nquoetíam ο:4, 8l fium{η deo patrenoftro& domí^— muefemper Ὁ vobis; no]ε[α Chrifto. Gratia uobis δὲ— Yt^íenet vos fuavo, catíone: oeus nofter. Vtdigni inueniami/ i Stet opti νὸν ia n RS Lefuchrifto.Gratías agere debem? did à quod er τὸ euo?temur It eccie^ NE v, η.--*qu esin/ füsociInantüprof, ὃ femper deo p uobís fratres,itaut dignü eftzquóni[α΄ τ κεῖ, no erant digni, citis: ut nó folum alíj uos inferiores qui* a εἰ σε,", ἐν. collaudentfedeuam Ueftrum in inuicemita ut&nofipfiin uobiseloriemur—(yer opuofideiín yir nofipfi uos prafera/ ο ín ecclefíjs deí pró patíétia ueftra δὲ fíde:& ín omnibus ET gra, ih9 imi LI EL E: Msc,:::. tia, Í mum Ey heo perfeaitionibus ueftrís δὲ ttibulationibus,quas fuftine| 47 Ma QU tíentía vetraet fide et t tisinexémplum iufti iudicij dei: ut digni habeámini ín ved functi ác. ánommníbueperfecutío|... 1 εν τῇ τη μος ται caríficeturno, nibue veftrío ettribu, 9“510 dei,p quo δὲ patímini, Si támé iuftum eft apud men oomíni noftri cfi lationfbus/quasfutí,^ deum retribuere tribulatione his quí uos tribulant:& eum in voblai e vog πέσ. Nifi futuracre/ b í(tri ini reduiet[ in ri í ín íllo. Ecutchrifti no dereds ,ifta minime ἱ uobis qui trib ulamíni.requiem nobifcum n rtuclatío, men in ueftrís actib9 fuftreuelleis,— nemdomiíni lefu de coelo cum angelís uírtutís eíus ín.— clarum(it:& uos in e 4p 3nexéplum íuftí fadícii oeí. Vcexeplü detüis,íuftum dei iudi cium expectádi: qué nó dubitantis: quafi F dicatifi tamé foris po y noftri Iefu chrifti δὲ nóftrz congregationis ín ipfum:ut ; non cító moucamíní a ueftro fenfa, necp terreamíni, ὅ necp pérfpítítü, πες per fermoné, neq; pét epiftolam « tandp p nos mífTam,qüafi inftet dies domíní, Ne quie » uos feducat ullo modo.Quóníam nifi uenerit difcefTio. teft iudicare iufticia: qd iuftum eft: nam ficut indubitanter Ὁ nomine domirii pa/ tientibus requíem:íta & incunctanter tribu lationem his qui eos tribulant repromifit. b 4T&t vobie quí trí/ . bulamíni/requíem ποδία. uia nobis compatimini. ος Á εξ 3ureucatíonem oomíniíefü oe celo cum angelío vírtu, * tíecius. πὶ uenientuindicare.. kq«T 3n flamma ígnío pantío víndícram. Sí potuit lamma,dei imperío tres pue rosomnino non tangere: quare non eadem potétia alíjs feuior,alíjs mitior effe credaturcHoc contra eos propter; «aquod poenam conícientie(omniarunt: quia hocíllis impoffibileuidebatur. I«[Iís quí no nouerunt oeum: εἰ αὐ! non obedíunt euagelío oomíní noftrí[οί cbzí(tí. Non folum quinon nouerunt,fed etiam qui non obaudiunt euangelij difciplinis: m«f€huíperas oabunt(n interí, tueternao.Poenas in eo qui patítur,non poteft dící, n αἰ(facíeoomíníret a glozía vírtutío eiua. A iufti con/ fpectu, fententiam damnationisaccipiant, o[€um ς perctefcit fides ueftra:& abundat charítás uníufcuiufqg t flammi ignís dantis uindíctam his qi non nouerunt deum: δὲ quí non obediunt euangelio domini noftri. 7 Iefuchrifti. Qüi poenas dabunt ín ínterítu zternas à fa Ogamüs autem uos fratres per aduentá dni 5. qL€tímpleat omné eius(ignis δὲ uirtuti/ bus gloriofi,) v€f Secundum gra, tíam oeí toftr(ér 00) ρον Ον end ο εἷς domíni,&a eloría uirtutis eius, cum u£nerít elorifi- m αὶ PEERS beamíní(η regno Όεί: p cari ín fanctis fuis: δὲ admirabilis fieri in omnibus qui— fumus: utquod non T Boocne crimi Ci a credíderunt: quí creditüm eft teftimonium noftrum— Palfemus/largiarer. . quigloríameitribue r fuperuosín dieillo. In από etíam oramus femper pro€ gamue s TH uobis,ut digneturuos fua uocatione deus nofter:& ím e gnam. e Oitamé ο pleát omnem uoluntatem bonitatis fuz,& opus fidei^ aduentum Ὀοιπίπί πο, fam. E6 apnd neum: in uirtute: ut daríficec nómé domíni noftri Iefu chrifti ar DU Qus mem bí quí voetríbü. ν΄ à ínuobis,& uos ín illo fecindum gratiamdei fefumcerus. ὁ lasrHicitamen,con—' noftrí& domiíni Iefu chrífti. Ca. I]*«£tnoftre con, firmantis fermo eft, te: gregatíonío ít ipfi. Q.uádo ad quatuor uentos codlí congre/ abuné electi, ut ubi current& aquíla,... 3L Cit nó cíto mouea; mínía vfo fenfu i neqs terreamín(. Perfacilis . eft qui de domini ad, uentu contra euapge . licam fententià com/ mouetur. à[leg perfpírítumimeg per fermonem. Nefigna uos terreant quafi per fpiritüi facta: quia& hoc faluator ante przmonuit:nec fermo dialectice uos fedu cat. b q['fBeg per epíftolam. Ned per nos poterant,& hoc diabolica excogitare uerfutia,fícut in multis apocry phisapparet,qua ad fidem perfidia faciendam,apofto/ lorü nomine íntítulàtur. c«f&uafi(aftet ofeo oomíní. primum: "IBequíe vos feducat vllo modo. Dicentes híc chriftus,ec/ ceiliic. o«péàuoníamnífi venerít oífceffío peíma. Nifi antichriftus uenerit,non ueníet chriftus. CLuod autem diíceffioné hic dicit:alibi refugam appellauit. In latinis exemplaribus utrumgp ita intelligendum eft, quod ni fi ueneritrefuga ueritatis, flue(ui principatus defertor, fiue difceífio gentili aregno Rhomano,(icut in Daniele per beftia voluntatem boníratío uerit corp?,illic conv Mattb Mattb D ΣΑ. ΕΞ “Ὁ. "m alid — ir k ilt moti ig rds {ὦ d 10] ΠΝ, hx led vn m " ὙΠ ἡ} ή, N qu |t "m {τ uid T ή| : E | L iw c iy| di| '' 8uü(πα ad Cbeftalonicéea. per beftizima ginem dicit. aT£treuelatuo fuerít bouro peccatí, Diabolus fcilicet. b 4Γ filius perdíttonia. CQ uia eum quafi(ibi natum,[εγαίείο poffidebit:qui fecundum. Efaiam conturbare dicitur gentes. cep&uí aduerfatur etextollitur/fupza omne quod oleitur, ocio«Supra omné ,£9, oi caía 0t0.C, uía charitaté recepimus üeritatis:& proptee ἡ hocnos diligitdeus,. o 4[é3uodelegerirnós oeuo ρε mítías ín falute(n fanctíficatione fptrírue et(n fide verítatíó, Videns paratos ad crédendum(icut& alibi, recumbeti uiro Macedone reuelatum eft p. 4r 3u qua et vocauté "ο 1417 εκει[s per CUR πο ta ciactabit:ut fa ruri ín acquifitf πό rigereuelaugerefedi ς EROR Sis ἐγένου ὦ& extollitur iss omne quod fü cbzifti Δά Ποσο’ cat:X templum híeru: falem reficere tenta/ dicitur deus,aut qd' colitur:íta ut ín templo dei fedeat; Cati fumus, üt chrifti glóriam acquiram?: - bit: ekle ce.» oftendens fe tanig fit deus:nón retínetís quod. cumad/ Scimusenimquonià 1 moms redu Ducellem apud uos, hax dicebam uobis. Et nunc quid- maps aer fimi, fucugehum foluar: ἢ ξ detíneat fcítis;ut réueletur ín fuo tempore, Námmyfte. q 31pfratree fta, quzresíudaos eum te.In fide déritatis im pro Chriftofufcipere 5 rium jam operatur iniquitatis:tantü,ut qui tenet nunc fen ge deem fuadebit, in fuo rion teneat, donec de medio fiat. Ectunc reuelabíturilleini- πεῖς raditionee quad deinoie uenientem. fi vldíciftio; fiue per fer) omiínus lefus in. o«LHonrerinerieiq? quus, quém dom inus lefus ín& rlicier. fpiritu. orís fui, Et' Men γε εν’ εὖ adbuc εἴτιῃ apud καὶ deltrüet illuftratione aduentus fuicümcuiuseftaduen^ folum nofira. Quan vosibecoicbam vor— tus fecundum operationem fatana: ἶ ínomní uirtute&. dofuauulttenerinó B ΓΟ: nit. fer ατα myfte/ Ed bío: et nunc quíd oe/ τίπεος fcítío. Hoc eft, qua mora eft, utnon ueniat, e«r e reuelc£ ín fuo teimpoze. Qo? tempus ποηδῆ adue rium íaim operatur ínt/ quítatía tin.In his quí falíis. doctrinis eius, prauium faciüt ire: ἘΠΕ etm quos, beatus Iohan; nes,in müdum dicit. exiífe.& 4L Cit quíte/ . fignis& predigijsn mendacibus;& in omni feductione. i iniquitatis, his: quí pereunt: οὐ. quodi ueritatis charita^ tem non.Lreceperütt utfalui fierent.Ideo mittet. illis deus moperatíonem erroris,ut credant mendacia: ut íudicen^ tur omnes quí non crediderüc ueritati, fed confenferüt » íniquítati. INos dutem debemus gratías agere deo fem. » per pto uobis fratres dilecti a dco. quàd elegerit nos deus primitias ín falatem í in fanctificatione Ípiritus& .p ín fide uerítatís; n qud δὲ u'ocauít uos per euangelium noftrum ín. acquifitíonem e gloríz. dorníni folii. lefu addi. Apoftcelica auré to mundo pradicat? fa, 6 4L 3pfeaureni ter nofter qui oilerif | pattem putat: prior foleat nomiari, uult extranea fuper? utbaptifmi facramer. traditio eft,quain to/. oomínus nofter ícfüs. cbziftus/er oeug ct ρα’| noo.Edáfi non merid ο fuim?, Contra Αγ. facit, απ ideo máioré. quia. net nac teneat| Oottec t 4L£t oeditcorifola/ oericdio fiat: er mne. ἃ chrifti. Iriqs fratres ftate& téactetraditiones quas dí^— flonem erernárezfpeni reuclabit.(lle íníquue." bonaniui graríá. Pro/ Donec regium qd nunctenet,de medio auferat priufd Aati/ ες reueletur.. b Γι oomínus fefuo(uterficíet fpiritu o:íe fuf. Coelefti impe rio-uelfolo.(ἄγιξε' oeftriet ἠπταπδε ad uentus fuí.Ο ία fi; cut fulgur ubíq co rufcabitin mundo,fo lutis commotiíqg ele/ mnentis per ignem. k4r£um cutueeft ad; uentue fcóm operatío, uem fatang íi οι vír tuteet fíania et pzodí €ijo«C Sicutante pre díxit: dabunt(igna, ut(íeducantfi fieri po teft etíam: ele&os per phantafiam fimula/ tionemdqp uirtutum: ficaclamnes& Mam brecoram Pharaonefecerunt, m.(£o q vetítatem cba rítatía non receperunt vt falui fierent: ídeo míttet fllio oeua operationem errozía/vt credant mendacíó. Permittit ueni/ re:nam(i deus mittit,non eft operatio παπα". να θε "urs; tudícentur omnee quí non credíderunt verítarifed confenfe, runt íníquítatí.Non fe ,ppter incarnationis chrifti obfcuri «atem excufent, diuinis non crédidi(fe uirtutibus:cü ho» 4nini crediderint, diabolica artefalente, n4 Ίβοσ ου vcbennue gratíao agere 0€0 iis poo yobío frateo vile; dicíftis, fiue perfermoné, fiue per epiftolamnoftram. 6 Ἰρίεᾶ áutem dominus nofter Teíus Chriftus,& deus& t pater riofter qui dilexit nos,& dedit cónfolationé atet/ enam,& fpem bonam ín eratía, Éxhorte£ corda πετά, r& cofitmet in ómni opere δὲ fermone bono." Ca, III ν. Ecateró fratres orate prot nobís:ut fetmó dei B currat δὲ darificetur ficut δὲ apud uos:& üt li. beremur ab ímportunis δὲ malis hominibus.. bI Non ením omníum eft fides. Fidelis dutem deus eft. ς qui cónfirmabítuos& aiftodíeta malo. Confidim(iis autem de uobís fratres í ín domino:quoníam qua&cunq; precipimus. facitís δὲ facíctís. Dominus autem díri^ cat corda ueftra ín charitate deí δὲ patíétía. οτί, De « nunciámusautem uobís fratres ín nomíne domini no ftri lefu Chriftixut fubtrahatis uos ab omni fratre ambulante ínordínate,& non fcd'm traditioné quá acce mi(fionem, fiue fpirt/ grace paracletus apf fpes máalain grátia. v«Ltboó:et coidá. veftra 4 cófirinet. νι) . tutib? ἃ reaeláriones Εάῑ 3norititope fer morneborlo. Pri? ope & poftea fermone.-. au[ὲ pe nó/ bie. Dat humilitatis exemplum,& occafio hem charitatis ὁ üt,p alterutro aüdaci? ex/ oremus.Simul notati düm in quibus cad/ fis oráre pofcat Apo ftolus, 5&[ Gitferinó ocí curtat et claríficetf ficut«apud vós.Cur; rat afentía magnificet auditorüprofeta. 4€rvi liberemur ab ímpoztuníe z nralie bomínibue:tto eri ο eft fides. Non otnnes creduntjidéo cotradicüt. b.€T:€í/ delíaauté oeuo eft. uia nó relinquitnifi rélinqueétes Τε, e qr&xuí cófirmabít voe et cuftodíet a.malo, In fide per da étrinà 3 grati. Ὁ4Γ onfidimtie απ pe vobíé frarreo ti perunta nobis, "efie zc. Reuelafido qtiáta Πως απ amoris fui caufa(οὐ) tumelias patíétibus promifit. ef£»entinciámneanteni vcbie fraireg in nomine οοπ«c. Qo iain prima lenius : 4. Ccomonuimüss tum confolatoté, ,quipellatur.Poteft effe 3 d credentíü, 841 1Hon .;.- aue voble ad(mfranz. τοι nos. Ne cui oc/ - qd'fan&ifeab eis feparanit, erubeícant. Hui? planeloci ως£oniicn. c&monuimüs:& emendare fenofaerüunt. Vel hoc modo, ambulantes,nó ad quiete fedétes. b(Ted curiofeagen.-( tes. Inquirétes quid in unaquac ciuitate uel puinciage ταῦ, δὲ domo,{4 β2ίσουιζά cfufmodí funt«C. Non ipfos poft alterá correctione definit comonere.. k([ Git εἴ fp authoritate fubtrahendü eft ab omni chriftíano, qui nó fcd?m Apoftoliinceditpracepta, ἃ«[ 3pfiením(αείσ quemadmod( opoztear(mítarínos 2c. Qui fumus forma.. quan Qruiedigns a peranta nobis.Ipfi$ním fcitis quemadmodum opor^ eft optrari? mércede:- teat itnítari ios:quoníánon inquicti fuimus interuos:: fua, ceL Sed vt nof; metípfosfozmá vare» ned gratís panem manducauíimus ab aliquo, fed inla bore δὲ faticatione, nocte acdíe operantes: ne quem cafionéauariciz,qua nispraeberemus.. o4(Pam ct cum effe, tmuncíabamus vobío.. ' CLuiapreuidebam*? fi que non vult operae τί * lino fequantur:fi nó auaricia. fed deicau,"^ líte deficere benefacientes(Οὐ δά fi quis non obedierit: '"faambulare fedicüt.| cof«Bec manducet. "Hecf(itinquietudinif uerbo noftro per epiftolam huncnotate:&non com^ -5 mífceamini carm illo ut cónfundatur.Et nolite quafi íni monfolum poma fed: p micum exiftimare,fed corrípite ut fratrem. Ipfe dutem edam emendatio».... dens bacis det uobís pacem fempiterná ín omní loco. «61 Ziudíuímusením duc et ipei, νυν fater vos áfdá ambu;. Dominus fit cá omnibus uobis. Salutatío rnea manu lareínquíete«c, Red/ ilí.ad'eftfionü ín omni epiftola.ita fcribo: Grati tixcaufis;adquosle domini noftri Iefu chrifti cum omnibus uobis:Amen. gitimedebeatperiine. ᾿ Vari s E rubus 17 par e re:fcilicetad inquiete «COMMENTARIA: IN EPISTOLAM ^^ PRIMAM-..AD TIMOTHEVM τς, iulueapoftoluoíefücbeiftí..—.. Ca. 1. 34 Authoritas X nominis& officij prznotat,. A.ppter sos quib? eratrefpáfur?, b qT9cóm κο ΜΑ Ὀε(18::[2A vies δες,» egeat Aulus aportolue ícfu fupe ne AN, Biel Chriltífcd'm impérium dei falua, patrís& filij unti im 0) μι totis noftri& Chrifti lefu fpei no/ perum demontrar, 1| fira: Timótheo dilecto filio in f filíoinfide.Infide fi, ο|| SZ i Mi de. erátía& mifericordía,& paxa lio nonincarne,(Dia SD ΖΩΑ| deo patre δὲ chrifto Iefu domino Ὁ«Γ:atía erimíferí/ co2día τ. Gratis mite ε ποῆτο, Sícüt rogaui te ut remaneres Ephefi, cum irem ᾿ ricordiam confecuti,.. ín I VIacedoníam: ut denunciares quibufdam. nealiter Mar qa recóciliatifum? deo, e eq Gícut rogaií te vr:$ docetent, néqp intenderent fabulis& cénealogíjsinter-remaneres epbefi zz; κ minatís: qua quaftiones praftant magis dj xdificatio QLuib? in actib?pra/ Y d Η ΄ fid Fi ed, e dixeratintraturos lu.! ΠΕΓ dei, quac eft ín fide. Fínis utem praxepti eft chari gos.quigeegini por tasde corde puro δὲ cónfcieritia bona,& fide nàn ficta. ᾿ 6 ᾿ 3"(a 1: foe P t φ: 2 intenderet. fabulíe^.^ ἃ qüibus quidam aberrantes conuerfi fant ín uaniloQ.uas Deuterofés| quíum;uolentes effelecis doctores: non intelligentes, appellant. Vnde ín ξ enágelio,docétes do," Bep qua loquant Aeg de quibus affirmant. cimiüs étrinas homini con,. aute quia demnantur. gf£t: lentío operáteo/fuG.pane manducet. ueftrum erauaremus, INon quafi aon habuerímus po fons eft inquierudi/. cteftatem, fed'ut nofmétipfos formam daremus uobis Ὁ ad imítandü nos. INam δὲ cüm cffemus apud uos, hacc musapud voslbecoe.« denuncíabamus uobis:quóníam fi quísnon uult ope. rarinéc manducet. Audiüiimus em inter uos quofdarn. aliquos taleseffe fu^ Ὁ ambulare ínquiete: nihil operantes, fed cüríofe aperi turos, ed€àuoníam i tes.Hisáutem qui eiufmodi funt;denuncíamus& ob^ ut fedeant quieti," feramus ín domino lefu chrifto: ut cüim filentio ὁρῶ aut(i uerifuntapofto: 1 rantes,fuutn panem manducét. Vos aütem fratres πο: Non cüinquietudine alienü.| ε Closauté fratrea nolíte;ocficere benefacíétes.Non om nibus,fed talibus da;: ri prohibeo: neputez tis mebonioperis có» fuetudinem amputa τς. 10 4Γ Ofquíenon obedíerít bo nio«C, Si quis tertio noluerit emédari, n«f Ότο funda£. Νδ ut penit?: abfcindatur. o«T€t nolíte qfi(nímíci εί’ ftímare 1 fed co:rípíte . vtfratré.Corrigite,uc .emédet:& noliteab; fcindere, ut defperet, Eger curádus eft, nànecandus:; riein apo/ -ftafiam| inquictudo: uertatar.-: p(| 3pfe αυτοί oeua pacío 2C. His ybis omes epfas , fubfcribebatiexcepta Galàtarüi,quà ex inte gro,manu ppría per? fcripfit:ut poft eam nec fibi, nec angelo crederetur,. 3 Commehtariorüin ᾿ fcd'am epfam ad Thef falonicenfesfinís, genealogije(ntermínatío, Generátionibus antiquorü: in ες quib? fibi fammà fcienti uendicant, fiomnes ab initio generationes enumerét. ὃ 4Γ€»ue queftíonee ιρλ) nagío d$ edificatíonc οεί«C. Tam ueteres cótrarictates,d3 generationü follicitudines fupfluas. í€-fínfe οὔ paece ptíeft cbarítae bc(02) de puro. Charitas dei & proximi,in qua to/. talex pendet& pro; phetz: hac fi decor/ de puro fit, difficile delinquere poterím?; k«£t cofcictía bona. ' Vtcófcientia tua tefti moniü perhibeat ue: rítati. I4€tfíidenon ficta.Fides enim ficta eft quz folo orepro. mitti£,& actu nega£» m qrZiquíbus quída aberrátee cóuerfifunt (n vanfloquí(i«C. Infi nite(tulticie eft: non intellecta, de magis non. intellectís uelle firmare. περί” auté quía bona eft leg, . Vta deo,pmulgataé, :pro qualitate εξροτίς: ficut alibi lex fancta .eftappellata. -.-- dosi à —— hj nit| m m up diti ᾿ iw|. Mig MC iu ὁ o I M δ Won idm| yp du c Wu aM ns d pd c abiti) nin um) ἽΝ NM mque um {4| "eM Ε Tet did. oum Wm od ibit -'ον | — T M nia op yg wai μ}}}} ..füprmamad«imotbenm ὦ A eftappellara. a 4Γ Θὲ quío ea leaítüne vtarur.Si quisfciat quibus, quare, ζβαία habenda fit data. b«T'&xcíétee boc q:let íufto π eft pofita.Ergo-chriftianis no opus eft, quí funtiuttificati per chriftum:qui didicerür etiam occafto, nes fagere delictorü: nam ut quid dicitur: Non occides, quibus irafcino per/ em mittite. c4T Sediín, füftíe et tron fubdítíe:' lllisomnib? data efi: quos abiectis crími/ Ὁ QI£t fiquíd aliud fang Soctríg τξ, Sunc ἡ Cübítorib9.plaoíarijs, mendacib?& períuris:& fi qüiid ergo doctrin noa;- aliud fana: doctrinz aduerfa qua eftfcd'm euáocliü na:cótra dsetía data : e CM LA ο Ξ o ἡ,-"mE» SV Al H p αὐ CHASE f gloría: beáti dei,qd'aédítü eft mihi. Ciratíds agoeiqui furie&aleftibusinfii, ὃ me:cofortauit ín chriftolefa drionoftro:quià fidele me tutís. Οία ergo ibi quzrüt, qdhicnó ha demóftrat,€«[5lo/ Τίς beatí δεί, Per qua lorificatur deus. «E uod credítü eft cui éeuangcliti crede retrait. g«pras 3 leticordià cofecutus fum: ut in méprímo oftéderet chri ago εἰ d me cófozauít. v ftus efus omné patíétíá ad informátioné eorü quícre. carnis, utex prafene j::: correptiGedifcanrfu, ο. turit iudici nó περα): ín cbzifto íefu«c. Cü effem inutilis&;n&,, 5 dituri(unt lli ín uitam aterná. Regi duté fzculorü immus.b4r€uísfide,^ mortali.inuifibilifoli deo honor& gloria ín fecula fac ε ciloríamé.Hocpracéptü comédo tibi fili Tímorhee' accufator fui eft: ut. y fcd^m prxcédétes in te pphetias:ut militésin illis bona. f ftatim cliceeperitad/ Y militi habens fidé δὲ bóná cofciétía. Quáqüidárepel— X letti tite exíftíimauír«c. Iu&us in priinordio uer(íarius cotündat, («Sedinifcilam vei. ὃ lentes círca fidem naufragauerüt;ex quibus eftHyme-. | y nixus δὲ Alexander, quós tradidi fatanz: ut Bdifranrnonblafphemar.. Ca. 1H-— Bfecró igi primit omníikfieri obfecrationes, credés, intclligerena. r Otatiónes,poftulationes,eratíaractiones; p ómnib? ualebam. 4DSuper/ homínibus.pro regibus δὲ omnibusquí ín fublímitate cofecutusfum:qzígno ς rane fecí. Leuius ος peccatüignoratir de, Wi monfirat, kéT πα) ο Ὁ credulítate. Ὁ αἷα nó abundauít 3uré ata τί, Vbi autém iniquiras: 8 COftituti funt: ut quieta&ttranquillam uitam agam? in abundauerat: ftatim. w otnhi pietate δὲ caftitate; Hocem bónü eft.& accept » corá faluatore noflro deo: qüi omes hoíes uult faluos qui mihi magna pec, T fierí,& ad ágnítionetn uetítatis uenire. V nüs em deus,| » unus& mediator dei δὲ homínü, homOchriftus Iefus: ut credidt, amplius copi diligere chrifiü: cata dimifit, t«f Σὲ delíe fermo« omní ac, ceptíoneofgnus.Que omescredant;& oím| cófcíctia uerü effe cognofcant."T Quía cbifítue(efus( venit(n burc mundü pcrózeo faluoe facere.Ergo& me αι’ uauit inter Caterós pctóres: tunc em fneríto mihi ργαίαν' dicarct fifolos iuftosuocareueniffer, o€f€uo10 pri; inue ecofum.Hic fum, p fui,ponit:ficut Mattheus dici£.. publican?,cü íam chriíti effetaplas.. p«[ ed(deo mífe qt Cit ín mepoímo offenderet cbzí(tue fefue om paríétía, CXuictià perlecutorib? cóueffíis nó'folum indulget, fed etiám confert apoftolatus honore, t 6Γ 21d(nfozmatíoné ἐοτῇ d credíturí fant illí ín vítà eterná;Ad exéplü,ut ne de/.: fperet;-6 4 tfRea( auté(eculozti imozraliíttífibili«6: Qui mihi ueniam tribuit non meréti.Rex ἐπι parui.téporís δὲ, mortálisjacuifibilis,& capax éoníortis, honoré& gloriá io: ὃ autéquíabona eftfex ἢ qhís ea leoitíme uta£:(citntes impie et ρειδείδ τό. c hocquíalexiufto no eft pofita.fed iniüftis& nó fubdí. tis,mprjs δὲ peccatorib?,fceleratis δὲ cotamínatis,patrinibusnitif reuocare,| cídís& matrícidishomicidis.fornícarijs mafculorü coti prum cómendo ribi fili mitimotbee, Hucufcp ας Πάτα(uo; -quóaduerfaríjs refponderet: hinc datauthoritaté ordiy - nándi,docédi,quaq precepta füt cómédat, v 4T Ocóni piecedétes(n te ppberías. Scdm qd'etià ante hoc officii. .. habebàs grátia pro tcein illia bona mit(? in qua cótra:diabolüi ' armis,fidé in Chrifto. qd doces. a4 uà αὐ repeliéteo círeg Maleuiuendo;ipfam quog fidenrperdide Quramore uitiorii €(T uos tradídí fa» . pberare. In interitü reiad emedandü tra; diti,nó ad perdendü, rfobfecratíonee. Ob fecratio,íimpenfior eff oratio.€ 4T C?3tioce] poftulatíones atatía/ ;Fümactíonea. Pro eo qd nos dignos fecité pregib? 2C. Vt cogno "sectas habeant gétes; Iilorim enim pace; tranquillitas nofira confiítit: fed& fi πο " bischriftianis fit pet fecutionís turbatio s oinísinquietudo cef/ abit, 6« et quíetati) et. tranquíllam vítam agamue íti . omnípíerateercaftitate. Ad hocnos uulteffe quietos, ut pietate& ca(títate,nó diffen(ione atqp luxuria, tranquill£ tas noftra proficiat.-b€T lioocein bonü eft er accepti ce, Vtqüieti in fanctisoperib? feruiam?.(4|€ oifea bo - mímeé vult faluoe fieri. Hic.pba£ nemíntoporteread cre/ rícozdíam confecutue fü. Vc Dauid ait:Doceboiniquos: ἡ uías tuas: impftj ad te conuertent, Sí mihi uiderintinA dulta peccata,tunc docebo nemínem defperare debere..: dendum uim inferre,nec tollere arbitri libeftate. Sed δὲ illud'hocloco foluit de induratióe Pharaonis;,& Caetera huiufmodiobiectionis αμα βίος». ke£t ad agnitíoné verítatío ven(re.Si ἱρ ti uocanti deo có(entirc uoluerint;. [ε Cinue effi oeus c£, Vnus cíà deus pater& filias& fpi; ricu(fanctus:id eft,unainitribus ini lie natura eft deis tatis.“π| 4 Domo ciftusíefüs.Sicutunus deus,íta unuseft mediator iriter deà δὲ homies uninerfos ὁδοῦ eft, nullus aliüstalis;nec Moyfes, necaliquis ὁποίας: quia hic& homo erat& deus, Sed quía de traditióe erat 4 di&Gurus, téporalé haberepótinóndifempiterna. ἐξ ἐρδςρερῷ».( : pheanok Και.. Ι tiam.Bona militíaeft;. δὲ uitianilitafur.. 0 y«LiDabene fidé. Pro... pfectà.- 54Dftboná: cofciétíam.1mplendo :. fidem nagfraganerür; ..€Xiftimauit ponés ín mínifterío, Qui prius blafphem?. πες fimul δὲ legem. 1 fai δὲ perfecutor,& cotumcliofus.fed mifed'im deicon euangelís cócordare 5 fecorus fq m:quía ignorans feci ín incrédulítate.Suptrabundauit auté gratía ἀπί noftri cá fide& dilectione, qux εἴξ{η chrifto Tefa.Fidelis ferm8&omi aceptione mibi.Ne dicerencad," dienus:quidchriftus Iefusuenit ín hunc mundá pecca ucrfartj:quis eratille, 5 tores faluos facere, quórü prím? ego fum.Séd ideo mi-^ runt, quà habere α)'' debant: fiue etià iam-.. uitia defendentes. ο ος b(r£ xquibuseftbyj... meneue ct alerandera ad harefim.tráfierüts. tanc! vt offcantnó blaf. tur pzímá..... " Omüififie,: etid,p his qui uos per.: fequunt& tribalante: ^ fel Toro oibus boib9/... fcant deüi(iue utfub. i | Ü ^ dic&turusideo homtné folüimodo nominauit.. 4 Q[.uí ocdít redépríoné femetfpfum p omníb?. Ile(e p omnibus dedit, fi oines redimi uellent. b«T£uíue tefttmoníá tem ροείουσίυίσ cófirmat eft.In teftimoniü generi humano, fanctz uite dedit exeplü:quia& ,ppheta fuis ceftimoniü fuere temporib?: no uiffimeaute mifit fi/ lium fuü ad colonos; equi dedit rédéptione femetipfum P omnib?. Cauiüis τς, €«L3nápofinefum. ς ftímoniü temporib? fuis cofirmatáü eft: ín quó pofítus ο fun ego przdicator& aplus. Vetitáté díco.nó métíor, ego pzedicatoz« aple. Jn chrifti teftimonio, ctíone. Chrifti, dile&ione proximorum, E«ει(at ctíficatíone cum fobzfetate.Notandum qd fola fides ad(αν lutem εἰ qui poft bapti(mum fuperuixerit,non fufficiatz nifi fanctitate mentis& corporis habeat:qua fine fobriez tate difficile cuftoditur,. Ca. πι.. :: AL 3delío εἴ». 4 m"o:fiquís : V epífcopatá: ... Oefyderat.: Primü laicof inftítuít: de qb? optimi quíg fiuechrito. ο([Ώε,— doctorgentiü in fide δὲ yítate. Volo ergo üítos orare in(acerdotiti elíguri; rítatem ofco«e Glolo. ἵπ omniloco leuántes putas manus fine ira δὲ difcepta νοῦ ΟΣ τὸ. Magi/ tur:& fic dicit quales debeantordinari,“. fiergenti datlegem f tíone.Símilítér δὲ mulieres in habítü ornato.cüim uete- pp Ponüopueodf oradi, ucauthoritate P eandia δὲ fobrietate ornantes fe,& nó íntórtiscrínib?,— derat. Adbonioperis faluatorís,neqpi mon defyderiü eti prouo? teneqri hierofolymis t autduro,aut margarítis,uel uéfte praxciofa: fed ῳ decét(αι no ad honorem, aliqs orádi eligat lo^ ἐπ mufieres;bromíttentes pietatéperopera bona.Muliér 7«Γθροπειεῖιερί, οὗ, fed in fpüsq ubíq fcopü írrepzebenfibilé nobifcü effcitelligi£, oin filentio dífcat cá omní fubíectione. Docére auté IU effe. Autecclefiz prin Sane dehoc loco, plierinó permítto.neq; dominaríín uirum,fed effein fi^^ cepsnóeritquaideo haccaufaa iudeif mo '"Apis fine macula ali tafuit quaftio, quiin. a lentío.A dam éním prim? formatus ef; deindeEua.Et— pj geünininaq eni? in hierofolymis orare «templo folummodo τ Adam nó eft feductus: mulier auté feducta ín pracudrí.. Yrozío vírá; Viris nec -hoélícet, ᾧ uelatíime cupiebát, eQ[Zeuan— catione fuit. Saluabit autem pet filiorü eéneratíonéfi«(eani nulo magis geo purae manus το* xede&fanguineoom ὁ niqpopere malo.Tefti ἄ monit eminnocétie, 7 7v permánferínt ín fide& dile&ióne;& fanctifica- ᾿ς illa quz etiam laico tionécumfobrietate.. Κα...: Idelis fermó.Si quis epifcopatü defyderat;.boz. pore. c(inam rohibent, Ρο, zíum.Et méte& cor/ e manui eleuatio: ἃ num Óbus defyderar, Opórtetein epifcopum itrepre^. P'Udentt/pudici His Non folii auté man? omnib? fpiritalib? or abope/fed età mente 5 henfibilem efle,uniüs uxoris uirum, fobrilüim.ornátü,^ namétis, σειοοῖρίν is cogitat, qui fibi tisopus;cücta plebs dímitti petit, debet ha b pércufforé;fed módeftü:nónlitigiofum,no cupidü.fed E rectorisforma prouo bere mundas.Nemo! fr domui bene prepofitii, filios habentéfubditoscü— cetur. e«Locos. aliquid impetrare po reo. Omnia qua dixi Tam y bo, ᾧ explo. -teftaliacogitando,- komnícaftítate. Si quis auté domui fua δῇ prxeffe ne^— Siem oim uora tire τα Similiter εἰπυϊίεν 1 fcit; quo ecdefíz dei diligétiá habebit?INon nebphytü:. uoluerit ueldeberez,. quomodo oimes ua; deuiris. 6€. 3nba,"ne infaperbiáelatusin iudicitincidatdiaboli.OpOt^— dor retpondere s bim oxmaro.Honetto— terauté& illum teftimoniá: habere bonum ab hís quí.. qnt magis facerdos: δ Í tín t ῶ,: e ε z“ ᾽;": Ι T" h LCG vercamdiaet»foris fant:ut nó ín ópprobrium incidat,& inTaqueum pem ren qun fobríetate oanantce fe, m Ἢ; τν ο diaboli^ teniseft. TI Hac íuntornamenta vínolentéái. Vtfiducia/ foeminz chriftiane..(€[£tnóínto:tío crín(b?. Non de;^ 'bentoccafioné dare cócupiícétia. kf lut auro/aut mar -Garítío; πὰ terre funt partes: cuius eft hó düs inftítu/. tus. l4[ Ciel vefte pzecíofa. Crue pre nimía fubtilitate, mecfrieus arceat:& de cui? precio,plurimi ueftiri eiu(de g natura hoies potuiffent. m 4Γ(σε ᾧ oecct tnulíeree/pzo míttétee caftítart per opera bona. Ita ergo πὸ fünt ,pmit/* tenti fed negantiü caftitaté, n«4L 2»ulíer ía(ilétío oífcat τῇ omní(übíectíoe. Difcat quidé,fed ο omí humilitate 8Ζ *€haritate. ο£»ocereauté mplíerínó peraítto.Publice ' nó permittit:nam filii autfratré debet docere priuatirn, "Ρ«Beg oomínaríín vírG/fed effe(η filentío.Ne magifte, ' rium(ibi ufurpando fuperbiat,fed taceatín ecclefia. 'q« dam ei pzím? fozmatus eftioeínde eua. Reddit cau? ' fam, dre eas uelit effe fubiectas:fcilicet quia δὲ pofterio/ res in factura funt,& priores in culpa. rf 3n peguaríca : tione füít«C. In praeuaricatione fuit mandati.Sed nó ideo : defperet mulier:quiá p baptifmü ασε Που; generatio; "ipfa faluabi£,non Eua,fed credens mulier: quíaEua ad 'exéplü adducta eft creationis: nó de ipí(ius falute ppríe tractabat.(πιεῖ! quomo iufticia iufti fup ipfum erit:& quó Noe,Tob,& Daniel filios fuos liberabüt:fic per filíos Eua faluabit, eq[ ípermáferínt.Sicut fupeti? de plu s Timo2.e-ralinumero mulierü,adfingularé dices, mulierín filenz tio difcatita& hic redíjtad plurale,. t 3n fide et oíle^ liter poffit corripereebriofos.:&«fon percuffo:é.Siue 'nefitpetulans ad czedendü:fiue ne malo exéplo cófcietr tias feriatinfirmorü. b[ed miodeft(i. C ui οἵα faciat cü menfura."([Bon lítígtofuminó cupídum, Seruü dei nóoportet litigare. Lites auté& iurgia maximeex cupi? dítatib? eriunt, ΚΑΙ«Σί deauté oomuí fue bfi pzeeffenez (citi qtio ecclefie ocí oiligetià babebítz Ipfe in fequentibus expofuit, fi filíos in caftitate δὲ humilitate nutriuit: hinc eius dilígétia coprobat:fi eff filios(uos erudirenefciuit; quótantos dei filios gubernabit, quorum mores[τν numerü funtdiuerfi? uel quafiducia, qui indifciplina7 tos habet Πίος, audebit exigere difciplinam?. Ie['ffiom neopbytü ἐπεί füperbíà elatue i ín(adíciü incidat oíabolfa Nenuper renatus, cito poffit per ignorantiam exaltaríz & putetfenon tam minifteríum humilitatis, d; adminfe ftrationem fzcularís poteftatis adeptum:& condena? tionem fuperbia mereat: ficut diabolus qui per iactan/ tiam íudícatus atzp deiectus eft. m 6Γ(D postet auteim e£ illum teftímonfum baberebonum ab bío quí fozíofunt. V fincoffenfione iudais,infidelib? atq; gracis;prarfit eccle» fie dei. Omnes eit naturaliter nouerüt culpareuiítia;& laudare uirtutes. t. 4Γ Cit non ín oppeobzium fucidaties (nlaqueum oíabolí. Vt non uituperetur minifterium no2 firum:& per illum diabolus multos in laqueum tencat, quipoterantfierichriftians..... Diaconcs fimiliter [MR - fü pimamad«rimotbenmi^^^£à iiti ἣν i A s bíaconcefüniliter.Irreprehen(ibiles; utepifcopieli»! Quando dicebant:Gloría'in excelfis deo: quando ílli in G Ἢ| ίσον τε ορ«ur deprefbyterisnullàfeceriementioné:| eremo miniftrabant, y 4Γ fvzedícarum e(t gentíbue. In ἣν| ed eos ín epi(coporü noie cóprehendit: quiafecundus,— gentibus,omne genus hominum comprehendit. ο n| imo peneunus eft gradus:ficutad Philippenfesepifco/— y Γι redítü eft in mundo/affumptum eft iri cfozía. ίαση’ i i pisac diaconis fcribit, cum una ciuitas pluresepifcopos. tibusapoftolis afcenditincodlum.. Οὐ, ΠΗ à ον ip ue ἔτος S CN Γον : Kb? apoftolerüfa 4 4.0 4 Ty- DoTouilinh.suinisbns nec manífette οἷ» N preíbyteros. ecclefie b diabolí- Diacónes fimilitér pudicós.nón bilíngués;nó ὃ cítz&.Prophe i icurus Miereiobymas ὁ multó uítió deditos; nó türpelucrü fectantes.hábétes— À- z tiem indu; cogregasaítInterce e τ Ὁ Guo σα Dehifaezneenhont C(itatfectü, c antiqui τ tera uidcte gregé,in f myfterim fidei in cofcientía puta. Ec hi ἆ ite probené dicebát: Hac dicit fpi in Suas bianttus epi ὃ ptimü:& fic miniftret nullum crime habetes Mulieres ΡΗΤΗ a« AU ων. coposordinauit, επ n rahzteefahreie deles: em τεπᾶξιεο[ρ ΕΓ» i b. 4L fudícoa.Con s fimiliter padicas,nón detrahétes,fobrids, fideles In Om— rioercocmíniaoeno/ M LG(ες, t hibus.Diacónes fint unius uxoris uiri: qui filijs fuisbri«— nio. Omis harcticá fs€&['iDon bilingueo. m, Lara damih9 COnisnhhmWniianeri^ doctrina,demonum my| Sufurro δὲ bilinguis" P rint& fuis domib^ Qüi em bh miniftrauerínt grà,- arte compofita eft. m| multos turbat, pace ὁ dum boná fibí acquiréc& multám fiducíá ín fide, qu£ b p 3nbypocr(i/lo; a Ι habentes.'Ὁ 4] Ίδοῦ ς eft ín chrifto Iefu.Hactibi fcribó fili Τίπιοιπες, fperás Quentid mendaci cc; Wi multo νίπο oedítos.— ite ad tecito Sram£tardaneto atiis oi z. lnhypocrifiloquun: Rx| Conceffit neceffitai.—[πῈ uefnite a tecito.1rautetat auefo,Uutidasquomo| tura cünócótneàt; ui| Parum, vd golf opotteat te ín domo dei cóuerfari, qux eft ecdefia dei tum RARE Wa)| a ius. HE. 4. δον]- a m ες, Eillu-deriuit edam nuptias (à| e P Di pepe n ὃ uiui. columnà δὲ firmamétü ueritatis.Et tnánifefte ma- EE Ha E is eir Tere uar s gnum eft pietatis facramentum, qd mánifeftatum cít ΜΕΡΗ dei; din(t de coeleftibus την» κ t πε*: xt. DET. ἘΣ parce uütétes indicét; | ο... carne, δὲ(αίοάτασι eft ín fpiritu» apparuit angelis, τῇ ipfi comefTationi/ tg ανν σάς Ίντα, f pradícitum eft gentibus,créditum eft ín müdo,— bus Scent Huc T7] det 10 coicicris pura, M ELEME ή 13: a:: ta caftitatem δὲ abfti; na Myüeuüetepato Nmyafltunprameftinglora— Ca.— IH—— soam prada WE, chrifti redéptio εἰ(αν, 5 Piritüs autem manifefte dicit:quía ín nouüiflimis. nec naturà, nec crea? ἯΙ furis hümanadiergo: téporib? difcedét quidáa fideatcedentés fpíritb2erro-— 10777 damnet, ΔΕΗ intelligit pure,nó có/ fundit de humilitate e tís& doctrinis demoníorü in hypócrifiloquétiü men. lud fortiores horta£: iftud concedit infir Ni| TE21 1 H Dd*, Ly.-—- m.᾽--- ΄--: H i 5104: νι Chri&i. δίασή!.Ῥριεῖ ς daciói e cauteríatá habétíü fud cofcieuiapróhíbétiü nu—"is.Tlliauté hoc non B ὑπ ἸΒΘοίΟΙ praedicat my berebftineredeibis.disd enditad perdbiédü τῶ amorecaftiratis&ab— ni«Πεν fidei, ,ppter qd ere:abiunere a cibIS,qs deus creauit ad per πρι u eu ftinentiz, fed adob/ m deberpradicarinon| evatiardactione fidelib?, δὲ his qui cognouerüty'itaté:^ umbrandüeius iuf ii ultra debitü myfteriü ον: Cu quía cíam faciebat: fanctio ἂν-queftü- effe exiftimet Οία οἷς creatura dei bona eft, δὲ nihil retjciendum qd res uideri uolentes, ds τὰ| ord E vir cü gratiarüactione percipic.San&tificat ern per uerbi* iik quiamore fei hu folum epifcopsfed&* dei δὲ orationé.Hic prarpónés fratribS bon? erís míni^ qcbaciticerne forni we itti ante ordinatione: e fter chrífti Iefü;enütrítus y bis fídci& bonz doctrínz,— cationis ime incur, -: να ανα€ quáaffecutus es. Ineptás atité& auiles fabulas deuita, πὰ eR NANI fis-terpudicag. Similiter$ Exérce auté ceipfum ad pietatéiNam córporalís exer» Amator, fed inimicis: 4 z€as ut díacones eligi^. Χ0 0 κί:ert eni DE- E^;. ΕΠ caflitatis: dum ἡμῶν δε a deir eh iar τ éítatío ad modicü utilis eft. Pietásautéad omía utilis.| o aude to s qddehisdicat, quas. eft: ptomifTionem habésuitz, quz nunceft& futura.— lic incotinérib? obli ἀῶ adhuchodiein οτίςη καὶ E 1,{᾿ς κ i::Gn9 In d to nuptíarü remedio; ái ες diaconi(fas appel; Fidelis fermó& οὔτι acceptione dign?. Inhócem Libo. fornicatíóis facit ἐπι) aid lan. ép flo tetrabé«ο| amuss χε ἀπό cQ pis; S] τοῦ Q.uodillisex ui- ie UH Elo—. bibentíü nubereiabft(/ ed pracipuedominant, k 4Γ Cobzíae/fideles(tomníbus.^ nereacibíe τ. Si ad ppríetate fermonis attédas:mófirug yd In nullo dubitantes.[6Γ£»íaconee fint vníuo vxosío virí— fanefcio quz praedicatio predicat: quz tam nubere; ἢ nic Me 46. Non utfi nó habuerint, ducant:fed ne duas habeant.— abftinere,phibeat, dícétíü hec oia quz fequüt. o(T ll2ec nécil Sienim dígniorem facit uxor, cur nó magis& digami€ ριρροπέο fratrib? C Libra ín omib? tenés, G ofa rationar sd tríigamiordinant« im 4|&uí eibi mínírauerín.Often— biliver,& moderate difpéfans.[2«£nutrítus fbie fideí4 cgit ditnó minífteriiitm,fed qualitate miniftertj premiüpro^ bong ooctríng«c. υἱὰ(acris legis litterisab infantia erui TU. mereri, n«Lad bonü fibíacquíré.Bonü,hic;pgradu^ dirusfuerat.Verba ppriz fidei(unttraditio fymboli;Ba η malori pofuit:funtem minores. o[£tmultàfiducíátn^ naxo doctrina,qua uita inftituit chriftiana, fé[ 3nep/ ". fideique íncbzífto(είν, Apud dfim perédi,& apud hoies[86 autéctanilee fábulao«c.Fidei uel religioni nonaptas;.— initi docédi;ucl etia arguedi. p[Ilaec tibi fcríbofilítimorbee σα e xerceteipm ad pieraté. Pietas eft eti cü cua tribula/ Regiis: m«αι Vcauthoritate habeas;p me οἵα ordinandi, hui? epi,^ tioealtjs fubuenire ficut Sareptana{πάτα fecit. berti. gil ftola fciétia cofirmatus. q(p olumma z firmamentü ve^— cozpalío exercítatíó ad modici vtilíe é, Sarictarü balnease, "T rítatís,In qua nuncfola uerítasftatfirmata: qux anteín— uenationi;X huíufmo dique ad breue tépus in carnali "i lege erat pofita uel nature, qux folafuftinetzdifictum.^— proficiüt(anitate. t4[ joietae att adoia vtílíe€«6; Ecad m? r&L&tmanifefte magn eft píetarío facramentíi. Ο d(cire— prefenstepus,S ín fututü: nam& ipfa uidua X ín prae; "T-tecupío facramétü incarnationis Chrifti,perquágeneri— fentícaftaeft, δὲ merces eius mánietin ea,— k 41 Sridelís " humano pietas.collata.eft. θα]€30 maníteftatitefttrcar— fermoetoititt( accepríonebíguua. Verus apud omniti.cori n jl- fi. CLd nuncín carne eius declarat eft, τά£tiuftifica— fcientia,& cai nemo refiftit:[4T 3n bocei labozám?«C; m«um eftinfpirítu.Demoftratücít, v&LZpparuítangclío, στα ζει(itapud homines, nihibnos dignum odio Ju i 5$ perpetrafié: :. perpetra(fe.O.uid aliad(equi£, ᾧ αὖ ppter uità c : fem blafphemamurz 3«LG uíeft faluatoz oim boimima, . racrimina nó liabet, ^ κίιπε fidelí(i.Oim in prafentifideliü in futuro.Siue quia οἷς de periculis liberat,& maxime fideles, bqT Ῥερείρς becet ooce.Pracipe ut fiarit,doce quomo fiant:uel quali. premio remunerada fint. ς 4] TRemoado; lefcenria tu conténar, 5 ramus δὲ maledicímur:quía fperamus ín deá uiui; qui Sicageutadmiratiói ὃ eftfaluator oim hoim,maxime fidelia. Praecipé hac& rule, n tibi p pphetiácüimpofitióe manui prefbyterij. ας " meditáre;in his εἰναι jpfectüs cuus manifeftus fit om apud ds quí gráuio; Prophetíz gratiam hábebat cum ordinatione epifcopa/ tus, im q[ü2ecmedítare. Omnisein profectus ex medi tationedeícendít, n«[ 3nbísefto. Non enim omnis quiin his eft, meditatur. oT Cit profectue tuue manífe; fiue fitomníbüe. Tunc manifeítus erit,(i in meditatione fis femper: δὲ cüm manifeftus fueris, poteruntexemplo tuoad meliora proficere, p«LZittende em tibíet ooctrí/ neiínfta ín ill(e:boc enim facíene:et teípfum faluum facíee:z eoe d te audíint.Primo tíbi,deinde doctrinz: utubtqg& actu falues illos do&rína pariter& exemplo. Ca. V 4C Y(Επίοιεπι ne íncrepauerteifed obfecra vt patré. Ne - indigneferens,fea iuniorecorreptü exafperct,& nó proficiat:fed obfecra,ut(uo quafi pater exem ploinftituatiuniores. f«[ 3uuenes vt fratre, Ctuia hac uíaliberius cómonentur: fimiliter& forores. e«i Zinue vt matre. Cum omnireuerentia. Γάγ Suuen culae vt(0202e6(η omní caftírate. Et mentis& corporis.. Y€líduas bonoza. Neceffaría prebendo,uelfolatio cófouendo. Γά[θθυς vere vídue(μη. Πας ueras uiduas effe definiuit: que uniuerfis curís exutz funt, δὲ ab om/ nibus defolatz. y 4Γ€ qua aüté viduo filíos autniepo; ᾿ tes babetiofícat ρφη oomü(uam regere«t. Tamdiu re, d ppter υἱεῖ diffimi gat domum, ddiu docet filios paruulos aut nepotes: ut quoda parentíbus pietatis accepít,filijs reddat: ita tame ucnó hac excufatione, auariciz ftudeat,fed fufficiétiam tantum fibireferuet: δὲ neliberís eius ipfa occafione det feculo feruiendi. 5 4£àhue auté yere vídua eftet ocfolatat fperet ít oeum:c(nfter obfecratíonibue ζοτα; tíoníbue nocte ac Οίε, fis priu contéptui ὁ doce; Nlemó adolefcétiátuácóténat, fed ἐκξρὶά efto fi. tia Phara PEE przcipit, qd in illius f ἀεἰ ín v bó.in couerfatione;ín charitáte;infidé, ínca^ a«Γβαν ημείς, D s 4M d ftitdte.Dum uenió attéde lectioniexhortationi;& do Meet vene m" fideli Paruü et infu. ἢ Ctrínze,INoli néeligere oratíá; qua eftin tesqliz data eft /— modum naturzéxce : dit, delitijs deputat, Híc maxímie nofiri. temporís uiduas tan magnu$habet: Hoc nibus Αεεξάξ em tibi δὲ doctrínz,inftainillis'locem^ gíequecum homine multi eft; uttalem fe M 98 E Ya s uz natura, jlicung exhibeat;perquéerià| faciés:& teípm faluü facies,& eos qteaudiüt. Ca. V. panno nó ueftíát;pa/ e QE dnrbóo ct Nihil*/ Eniórem ne íncrepaueris; fed obfecraut patrem. ΑΟ τῆλε, €.Nihí:; de(tis aliudmagisloquaris t. wm Ititienes ut fratresanüsut matres,iuuenculasut|. παπι. bep£rbocpie au ΗΝ 3 fororesin omi caftítate. Víduds honora;qüx ue- RAM ἴων E r reuíidux fant.Si d aüté uidua filios aut nepotes habet,. reprehenfibilés eas d plum, f& δη οτι, difcat prímü domü fuamregere;& mutuáuicé reddere- ΘΙ eplü illís di zsLtarr nn ἐῶ ia.'auté στῇ ASIE parétib9.Hoc emi 0 eftcorá deo. Quacdutéuere€ eds aen: j $4 δν fide. Cn i uíduaeft& defolata.fperet índeü:& inftet obfecratío- rum curaim non babe ca,uel pfecta. bap 3a ib;&.(9: ρ΄... ΤΟΙ͂Σ, ὡς€ negauít:et eft ΠΗ) πίστα στ nocteacdie.INá qüx ín deliijs eft. ee nesamreres un caftítare.Menris& cor. 9 ΔΙΣ ὃν ΟΓΔΠΟΠΙ: q; 4, Ge 9eterío:. Si quis poris: cuiusinfignia b uíuens,mortua eft.Echóc pracípe, utírreprehenfibiles^ uiduasabijcitautpu d nt tatum c fint.Síqüisautéfuorá δὲ maxime domefticorá curam| Pillos em επίο attende lcctioní/» no habet;fidé negauít:& eft infideli deterior. Víiduáeli^«riorcinfideli: quia wipe rk το, gaturnómiín? fexaginta annorá, quz fuerícunius uiri ὃ io nare n: ieri Sl r uxor,ín óperib? bonísteftimóniühabés.fifiliós educa^ tarem:Siue(iq s el modo intelligant ob!$ uit, fi hofpitió recepit. fi fanctorá pedeslauit, fítríbula.— fillosorphanosnegli fcura: ut poffint fieri d ee ientib9 fubminitrauic ἊΣ opusboni gat, huius fententia quz leguntur. j tíonem patientib? fubminiftrauit, fiómneopusbonü—&ineincurricSimul κ--« 8olí ιτ. t fubfecuta eft. Adolefcétióres auté uídaas deuíta. Cutn ronda quon qanm mm« ením luxüríata: fuerínt,ín Chrifto nubere uolunt:hia^— actibus coueifatior acceptü η nó»bentés ἀαπηπατίοηξ: quía prímam fidem írritam fece MN à exercet. ue: ΝΤ: ἢ OPEM κο, ο ua elígaf nos ata eft tibi per pro, ὁ Unt» Simuláutem δὲ ocíofe difcunt círaimire domos: bres siu giis pbetíam cüimpofitío,— Ea.nonfole— rum quefüerít vnius tie manut pzefbyterü,^— vírí voz Tales uoluit: eligi diaconiffas,qua omnibus effent exemplü uiüendl, εά]- 3noperíbus boníe.Si ex tempore uiduitatis fua ifta. oria cuftodiuit. f«TZ cft(moníü babég.Sicut Tabitha.: € CS filioseducau(t.Subauditur,deo. b€[Gíbo/ fpitío recepít:fi fanctoeum pedee lauít.Si non folum humi litatis habet infignía: cuí non fufficit hofpitio fufcipere, fed etiam manu proprialauarehofpitum pedes.—. («| Sítríbulatíonem patientibue fübmínfftrauít. Hoc eft,. incarcerepofitisuelegrotis, Κα«T&íomneopuébo;: num fübfecuta eft. Breuiter uniucrfa conclufit. ub |«[ Zidolefcentíozee autem víduas oeuíta: Deuita alijs minifterio diaconatus praeponere, ne malum pro bono deturexemplum. ΠῚ 4Γ Γι επί luxurfare fuerínti τῇ cbeifto nübere volunt, Cum(ub eo tempore religionis, abundantiam habuerint: qua(ape folet generare luxu riam. mn[iDabentes oamtaríonem: quía pzimam fidein írrítam fecerunt. ua fe uiduas promiferant permanfüz ras. Hzcregula non folum ín uiduis, fed ín uítginibus cótinétibus:quz primá fíde irrità fecerüt,intelligeda eft. oq ímulautem et ocíofe oífcunt círcumtre vomos.Diui no:minime timorc detétz, nec marití poteftate fubíectz, nullag cura domefticz oscupationisaffcript,^. Nen folum Q.ualis erat Annafir puse oh * E ---- Ψϕψ.Ἄ Qu) Remant4. d inde fi tráfgre(Tz fuerintdamnatiónéacqrür, c€[ σαι. treffamiliae cffe. Matreffamilias dici poffunt etià qua du; -oshabentuel tresfet, ς΄. » uos; hoc dicit ne ex. hoc noie avaricia de; 8 301(οἰ ociofe.fed δὲ uerbofe& curiofe loquétes quie &ndat. oq flulláoc υ no oportet. Voló aüt iuniores nubere:filios procreare:| .$ mátreffamilías effe:nullá óccafioné dare aduerfarío ma e ledicti gratía.Iam&mn quadá couerfz funt retro poft fa. t taná.Siqüis fidelis habet uiduas, fubminiftret illisut cafíoné oarc aduer.sc. ' Sii incontinétes funt, uel ne per illas religio blafphemet. e Q1 3 ——. fn pímam ad«Limotbeun. A 2 ffonfolum ocíofe ctloqué.( 06 opoz. Dum uolütatis|. "^fuzcupiüt prebereexemplü. b«[ Clolo ergo«t. Volo,. quia neceffe eft ut tales ante hoc faciát P illud promittát: & fimuloftendit quas infirmitates creaturarü medicina. poffitfanare. x€f οι bomínü ρει manffefta für cc. Detecti excómunicant:(iuc plagis prafentibus dánant. y€ Quondà autem zfübfequunt.In futuro iudicioifiue . hicdiu laterenon poffunt: non ergo debent facileordi/ . nari, 3{πες - factabora maniífefta abfcódi ciuitas fupra monté pofita, fed εἰ: »qua adtépus latent, non poffunt diutius er quedà cóuerfefuat^ 9^7 ἢ ο. E ícun st Reddit caufas dre. e no graue£ ecdefia:üit hís quaeuerz uidua func fufficiat font fub iu . easnubereuellepre/' b(75: a αν ην ο ΤΗΣ E niha ϱ ΟΥ̓ so leruü dixerit necüpurare,«oti bene prafunt prefbyteridiplici honore digniha.." Oioofuos. musopraregaque; kbeant:maxime qüilaborát in uerbo& doctrína.Dícit.—"e, omni da promiffum ppofi., ἐξῇ(rribturac No infrznabis os bouitriturári: δὲ diga?- bonore oignos arbir ς tüdeononreddentes—^: un ε A^trenf,Non folum bo^. fuerantfornicaz.— meftopatíus mercede fua. Δάση prefbyterà accufa^— nos ed eria infideles. f«LSiquíefiddeóba., ríonénoli recipe;nifi fub duob9auttribusteftibus.Péc ὃ«UlBenomé voniínt beat víduasfub.cc.In—. dba x: z'^&voctrínablafpbemmee - domo ppriautparé, 9cCates corá omnib? argue:it exteri tímorébabeant. Te-. n. Ne uideant p reli| tib?. g«LOtbieque. p ftorcórádeo& chrifto iefu& electis angelis ei?,ut hacc a cuftodías fine preiudicio:nihil faciéns in alterá pté de; ;dínádo.Manüscito nemini impofuerissnéqy comuni.. vere. vidug funt. fuffi/ ciat. Crux funt om; - niü auxilio defolatz. b«[ Qui berie poefünt νι αντ, απ τῶν. ΤΙ“1 Nefibizqualemcon.. piloyterí. Ο αἱ im,* Caueris peccatis alienis. T'eipfum cafta cuftoi.Nolíad AU Fee um fuu» hücaquá bibere, fed modíco uino utere ppter όσα). ππορίο ει S fer." τ. uplícíbonoze- aal- 136 την τν Ἐς τ», ἱερᾶς infidelibusti/. E eb RAM rchü tai; δὲ frequétes tuas infirmitates. Q ἠοταπάᾶ ho, b ON TEE βοή ἃ doctrinz. ὦ míná peccata manifefta funt. przcedentía ad Ἱπα οί: πιαρίς debent feruire kaLoarimedlbor v eu διά aür δὲ fabfequür.Similiter&factábonama—fdcibusquorücha), ,. rant(0 verbo cooctrí/ 5 17 CAU" ee dio vo In ritatis participes ος."Σ na.Nondixitomniü— nifefta funt:& qua aliter fe habét, abfcodi no poflunt.— maér, eq loecooce qui habét uerbü, fed Vicüng;(unt fub iugo ferui.(Ca. WI*exbostere.Doce ita, quilaboratin uerbo. B 1- ML S di B 7 05 debere fieri, exhorta/. -Caxerü omnes habe,^ ἢ dnosfuos omni honore díonos arbítrent:né re premiti oftendere| OPNEYC AA? nomen dii δὲ doctrína blafphemef. Qüí aüt ee ἢ Cedo ον ἱ: TAN NM 1 Docet/z toD acque, "Hóínfrenabísos bo;— bh fideles habé diios,nó concemmatzquia. fra fcit fanis fermoib? οὔ. μ iori τ. γα ib.»ttes funt:fed mágis feruíát: quia fideles funt& dilecti: Baitietaebam τει: ispftarecarnalíaa q t A V a bo QF.- m plierate eit oocmrt/ bus alij fpiritalia có;* ρε πμ particip es funt. Flac ἄδος.& exhortare. ne.Nouiteítaméti,ue . fequun£: quía occu; t Sí quis aliter docet,& non acquiefcic fanis fermonibus^«eriseiíeuera doctri| pati ín doctrina,necef faria(ibi puidere nó poffunt. m 4] ziduer fue pzefbyterü accufa/ tíoné noli recipe. Iniu, fiü eft etíà aduerfus laicü accufatíoné reci pere,cü hoc nec fecu, lares facíat:quáto ma gis aduerfus dii fa; cerdotéz n«['[»eccá teo ἐο:ᾷ oib* argue. Sí de illis fuerit cóprobatti. ο«[ CIt ceterítítmozé babeat. Vi détes tenemini pepciffe. p 4Γ[Ζ εἴϊος cotá veo« cbiifto. (εἴυ εξ, Obteftatur ΠΏ diuina δὲ coelefti teftificatione, ut. nulla illi res preiudicetad ifta feruada, nec electi apgeli,. qui facrís a(Iiftuntaltaribus. q«[fB(bil facíée ínaltera. pté otciínádo.Neq in dextera neqiin finiftra. r αρα). mue cíto nemíní(mpofuerío.INifitale inueneris qualé dixi.. e 4| ορ comunicauería peccatía αἰ ει σι Cómunicare cü, dicit peccatis q nó probate? fuericordinat?. t«[ εἰρη. caftü cuftodi. Non alios cuftodire przcipit,ut poffiraudé terarguere delinquétes.. v ἘΓΊΠΟΙΓ adbucaquati biberei fed modíco νίπο vtere«c. Ne putaret etiam abftinentiz fe| formáin&rmis dare debere:maxime cü audieríra magi/. ftro dicente:otinibus bonü effe nion bibere uini. Dat er go εἰ cófilii ac plus doctrinz caufam ᾧ ab(tínétiz curet: düi noftri iefa chrifti:& ei qua fecundum pietatem eft $ doctrinz: fupérbus eft, nihil fciens: fed languéns cítca & quaxftiones δὲ püpgnas uerborum, ex quibus oríuntur 1 ínuídiz, contentiones, blafphemiz, fufpitiónes mal mconflictationes hominum mente corruptorum:& qui nauetitatepríuati funt,exiftimáatid quaftü effe píetao tem,Eftaüté quaftus magnus pictas cum fufficientía. gione, in deterius pz. 'feciffe. c ει απξ fídelce babét ὈΠοσηδ. conténantzqe fréo funt.-. naeft,:g([Cupbus. eft nibil(cíeno. Super., alios feextollés,cü nó: fit defurfum uenies, quà praedicat fapiétià. b 4 cdlanguée cfr, ca queftíonee. Nec em recuíando penitus fi?. dem, morítur,nec ad "uerfitatis fcientia con. ' Nihileni ualeícit,fed diuerfis. Wo:!- occafionib? languet. f«Γιβερύσπασ verbo:um. Reli&o fenfu uerítatis,ambi. guiítates uerborum obferuant:ficut manichzi ex uerbo diuerfitatem teftamentorum.- k«[£xquibue ozíuntur ínuídígicontentíoneo! blaípbeiíe, Ω τὰ generant lites ac. blafphemias in deum,pugnàdo fermoníbus, 1 εν fpíciones male. Siue harefim de altero fufpicantur, fiue audientes putantefficere ueritatem, ΙΙ e[(C onflíctatío nee botnínum mentre cozruptozum!« quía veritate paíuatí. funt. Ab integritate euangelíj uel natura. n 4{Π xtitíma tíuim queftum effe píeratem. Ὁ αἱ putant quaftus fui cau;. fa,nouum uenifle teframentum.| o 4 με autem que». ftue magnuo, píeras cum fuüfficientía Multum inquirit. qui habet pietatem, cum fufficientia non luxuriz, fed naturz efi,Siue ficut pieras eft cultura dei:ita impietas eft contemptus.; 5 Qu rude l 4 Nihileif Us -füntzé.Non enimi por Mantis b t 7] 3 ond o2 eevm E à«hibilennulimuetnbunc mundá cc. Nudi nati ἔα, nius,nudi etia morituri.) uicqd híciueni£,hic relinque tür:noeft noftrü quod nófemp noftrü eft. Tandj pegrini ergo fufficiéti ufu contenti(imus: illas diuitias acquira/ "imus quas nobi(cti ad corleftem patríam ferre poffimus,; b εἰ l2abétee aüit alí/ niti phiberéueritati:fcilicet pro ea ctiá moriédo, soi t feruee mádatü.Sicut illeufepad morte, a. 41 Sxíne macu, la irrepbéfibíle.Maculat Qdamodo& rephédi facit máda: ta,q peccat. b 4L Όί inaduétü ofií noftri(οί cbzíftí; Oui , Rfeueraueritufgiin finé,hicíalu? erit.€ uéfuforem - pozib?oftédetbtüo«e.: iméta τ quib? tegamur: bía contentí fünue.Su peri? dixerat fufficie; tíam;quicgd his am^ pli? eft, diuitiis depu tatur. c(flam quí vol(it oíuíteo fierí. Vo luntaté diuitiarü defi niuít: quz uolütas€ habétib? eft& quare tib?, o« Jucídunt iitentaríonemi c(πα,. que6 oíabolí.Occafio tétatióis eft€ laque? diatoli ,uelle habe; e art re diuitias, oefydería multa ες να quaergo diuitiarum defyderia fatiantur. f(Ouemerguntbo, mine in(πτεγίΓ z pdí^ tíoné.Dum ambitíóe -bónorum tumentes, .ad clos eleuati,ufcp :ad inferos demergüt: ufq ad homicidíj per Xeniürt factiones. $«LRadíy efi omni: imalozüi eft cupídítas. QLuia δὲ fons é8 om niü criminü augmen τ. Radix excifos fem : per défius reparat ra/ mos:euelléda eft ergo radix,ne rami fü per: flue excidátur. b eréauá quídá appe; tenteg errauerüt a fíde. Hoc eft;recefferüt a fi .depromiffoz dei,dü prafentib*?oblectant, "s«[i£t ínferuerütfeoo lozíb? imülrío. Ὁ πιᾶτο ampli? habuerint,tà a Niliilenimíntülimrus ín hunc mandum: haud dubiá ς quibus tegamurthis contentí fimus. INam αδί uolunt v díuítes fieri, íncídünt ín tentatione& in laquei díabo ΕἸ 8. défydería multa δὲ inutilía δὲ nociua.qü mergüt s homínes ín ínteríturn& perdio ies enim om e niim máloram eft cupiditas: quam quidá appetentes i errauerunt a fide& ínferüetunt fe doloribus multís. * Tüautem ο homo ἀεί hzc fuge. Sectar£ uero iuftíciá, τι pietatem ,fidem,cháritatern, patientiam, máfuetadin. 5 Certà bonum certamen fideizápprehendeüítam ater? nám:ín quá uocatus es,& cónfeffus es boná confefTio* nem córam multis teftibus. Précipio tibi corá deo qui Y uiüificat omnía:& chriftó iefu qui teftímonium reddi; ? ditfub pontio pilato bonam confeffionem: ὧς ferues ὃ mandat fine mácula irreprehenfibile ἐπ ín aduétü c ἀπί noftri íéfü chtiftiiquérn fuis téporib9?oftédet beat? : fiue defyderàtes alie; ᾿ y.Regt21. nas opes, ut Achab ο& folus potés, rexregü,& dris domínátíü:qüi folus ha ἐ bet imortalítaté:& lücé habitat ínacceffibilé: αὖξ nullus hominü üidit:fed necuidere pot:cuí eft honor& impe f ría fempiternum:Amé.Dititib? hui? fzculi cipe nón & ublime fapere:néq; fperate ín incétto diuitiarum, fcd. ín deó uíuo qüi preftat nobis omía abüde ad fruéndá ὁ ben agete:díuites fieri ín operibus bonis facile tríbüe. ? récomunícare,thefaüricare(οί fundamétum bonum ; in fututum:üt apprehendant uerá uítam. O tímótliee ε depofitü cuftodi,deuitàns prophanas uocü nouitates v& óppofitióes falfi nominis fcientiz: quá quidá;pmit/ Ε tentescítca fidem exciderunt. Girátía tecam. Amen. to plures foHi, d HS ον να-lüpótde?, o«Γη υ quía necatferre qd poffum?. Habéntes αὔτ aliméta&: fo ! aui^E»&Mlefolus jpprieha: ' betqangelis& hoib? ᾽ dedithabere,Nos aüt folus babet imotelíta-: necfoli nec nobis ha; bem? utillézHoccó,: tra manicheos qma, linaturà putát imor/ | talem atq; ppetuam. e£tlucébábitat in, acceffibílé.Omi creatur r&;Nemo ením nouit: ' patré nififiliP:negylfi/ἡ liüinifi pater:& fpüf/. fanctus utrüg etiam' 'ferutat pfunda dei, f« Qué nullusboim ον 4€. Nemo nouit fed unufqfq:;p meri, . to intelligit.Nà& fole táto ápli?uidét fingi: quáto puri? fueritaciesoculoz. qp díuf. tib? but?(ρα βείρε. Sunt δὲ alteri?(culi— diuitef q emüt(ibi au ᾿ rü'ignitia deo:& qui ' habentauxz in coelo, necnó q proferütno: ua& uetera, b[1186 fublímefape.In primis "principale eos tetigit : morbü.Diífficile diui téínüenies nó fupbü qpaupes uel parétes agnofcat:& q nó grar uiter ferat minimefl/ bi abiferiore honoré deferri.(4 IBeqgfpe rare. Nó fperádo uile fcüt:& cü fpernüt,ero gant. ke 3n(ücerto -oiuítíarü.De qb? incertüeutrüilleubian tu illis celerius -citudinü fuftinét cruciat?: unde δὲ dris diuitiarü erünas fubtraharis,mttis em cü uita fublata funt. Alfj pprijs eas ' citcareliqua concupifcentiz uerba afferuit fu ffocare. a! auferri oculis uiderücnónulli etià inuiti extraneís reli^ "Kk e«r£cuautébomo oecí;.Non diuítiarüi homo,fed dei: nec " n Ἢ i m ΠΗ d mjámonzferuus fed chrifti,cuius funt omnia qua uidé/ tur. I Il2ecfuge. C uafi caufas perfidiz,uel dolorum. m QT&ectare vero íüftíc(3/píetaté/fidé, In his te cupio di/ : ditijseffe locupletem. n 4Γ barítatem.Dei& proximi, o« atríentíamanfüetudínc. Patientia fuftínedi,manfue 'tüdinénonnocédi, p 4[£erta boni certamé fídei.Bonü certamen eft,non pro rebus fxculi(ed ufqpad morté pro fidei ueritate certare(icut fcríptü eft:In iufticia agonigare pro ani tua:& ufq ad morté certa pro iuftícia: Siue,ut illi ftudet in'diuitíjs oia uíncere,ita δὲ tu in fide. q ερ» prebende. Ὁ πὸ modo ego comprehendi, r(Gam eterná ín quà vocatue ee. Vtilli eerere cupiunttempora/ lem. e 4Γ€&tconfeffüs ο δοηᾷ confeffionem.In baptifmo abrenticiando fzculo& poinpiseius. t e[Cozam mul querüt.|«[&edín oco víuo. Cui? fütoia. in«[€i pr flat nob oia abáide.O. ui idco abüde pítat utuiuam?,etid alíjs largiétes,nó ut grádi labore deftruétes maíora hor/ rea faciam?, n«[ Zld(ruédó. Nó ad occultádü uel nego» ciandü. ὁ 4Γ 30i agereioíuítee fieri ín opíb? bonís. Nó 1n. auro δὲ argéto. p([ acíle tribuereicóícare. Or ui faciletri buit,cito diues cffe ceffabit.Tribuere donare eft: οδίζατε: yo multü dare. q«[ Z. befaurícare fibí τέ, Vade uédeoia qua habes δὲ da paupib?:& habebis thefaurü in cóclo:& ueni fequere me:qd? pfectióis£fundamétü. r&[ Zippbé de verá vítá. Hacen nó€ uera uíta que i fuo nó pmanet ftatu. Vanita(ein fub fole dícit Ecclefiaftes, e ep€ timo tbee oepofitá cuftodí. Comedatü a nobis feruádü tibi fi/ dei depofitücuftodi. t 4Γ£»cuitáe;ppbarao εξ, Ὁ d'a me non audifti,nec ab angelo fi dicat libenter admittas, Ξξ tío teflíbuo.Sacerdotibusuel miníftris uirtutibufq cocle füibus. v«΄Ῥεσίρίο tíbt cozam beo. Pracipic authori^ tate magiftri, k ἀεί víuificat omnia. Omniaqua αἱ '. uütetià fi αγοβᾶς ϱ eius potétiá reuiuifcüc. y 4p 3mcbzifto fef teftimonii reddídít füb pontío pílato bona cófeffíoné. Icb.1$,d Dicés ad pilatiEgo ad hoc ueni in μᾶς müdü utteftimo Y eL£t oppofíitíoes falfi noie«€. Arcis diale&ice, p ds fi/ bi infinitam rerum fcientiam hareticí prormittür,& ideo afidei ueritatecadunt—([/Dzatía recum.Permaneatin CHeküüunp,. νο εν ὃν τ ος TT à Cómétariorü in primà epiftolà ad Timotheü finis,— m oftédit,& iugiter orá/ !«αἱ prebetexemplum. m b«Ez emo: lacbzy/ d narum piargm/vt gau nt dío(mplear. Cuas ,p m 1 a:meabunde profudi/ igit fti, ut& me ad triíti; hal:ciam puocares:quas im: tua. adopto ρταίσ/ μ| tii celeuari;£ 4Γ Re/ ie|:€«ozdatíonem. accípíco. da|-efug fídef que eft ín te 1.: pon ficta: que babíra/ Qi; uít ρε ín auía tua. vd VER e uere te do. effein opibus copro^ ΓΙ Todd bat: ficatTIacob? defi Nn niuit,€ quz ad teex. yid: auiz fucceffióis infti/ diam T M ad^ jo sn ἽΝ" i" Qn yit p Roma.3t,a at "n n "gen gnícundiadimobbam|.£& ^ COMMENTARIA IN SECVNDAM.-. '.. BPISTOLAM AD TIMOTHEVM. 4$ 375) 38 2lulua apoftoluo fefü cbzíitípet voluntate dA. y"4 vt. Nonmceis merítís:(iuc achrifto mif: η΄ πα apoftolus(ΕΠ οἰνβ,ρον uoluntatem dei fecun dei uolütate. b «undá: p:emtffionem wíte que eft-(η cbzífto {εἴ Condignum ex; hibens promiffione feruitium.- c«εί, motbeo cbaríffímo fi; Aío. Chariffimo,id eft cxteris chariore.— €£atía«(πε cozdía c pae a oco pa: treet cbiífto(είν oomf no noftro.Talis eft(8. : Tutatio Pauli,utin ea omnia patris€ chri; ftibeneficia memore «ur,€«[Oratíae ago -oeomteo.Deo quinos talem in alterutcum docuit charitatem: f aL υί fetuío a p20^ .genítozíbus ít coafcíe tía pura. Omis origo mea coluit πη chrí/ fium:nó. maliuolétía fed legis emulatione uaftabi. g4[£uod fine ínteriiffione ba^ beam tuí memozíá ft ocatíoníbuie. mcío! o «te ac ofe oefyderáo te - Sídere. Bt charitatem .tutione,quafi hzreditario iure defcendit.. k. 4L£t ma^ : tre tua cuníce. uia prior credidit...|«[£ertue fum au/ .gem quod« ít te."[»zopter quá caufam admoneo te. Ω, ία comprobaui fidem tuam, cómoneri indiges non doceri. m 4T Gi refufcitea gratíá oef. Ccuafi tribulationibus dor, -mitantem. ἢ άΓέδυς eft(ate per ímpofitíonem manuum. ancarum.Adepifcopatum fcilicet; o«F'(Ponením oediít «ποδί oeue fpiritum tímozíe/fed vírtitío. Contenendi pae pas,llli meríto humana fupplicía uidentur formídare : qui peccant:utalibi dicit: Si autem malefeceris, time,, p«L£t oilectíólo« fobzíetatía.Siue pro domino fiue pro «alterutro.Libenteretiam moríamur,ut omníafobría me tefaciamus. α«L'lBolíírags erubefcere teftímonià oom» ní πο παρ me víticrum eíuS. Quia nibil confufione düm promiffionem uítz: quz eft imo filio: Grátía δὲ mifericordía δὲ paxa deo patre& chrifto iefu do; ε ππίπο noítro. Grátías ago deo s puratquód fine íntermiffione habeam ταί memoríam in orationibus meís.nocte ac díe defyderans te uidere.: e Memórlachrymarum tuarum, ut gaudío implear: ze. i córdationem accipiens eíus fidei qux eft in te non fü éta:qux δὲ habítauit primum ín auía tua loídei&t may: κοτὲ tua eunícexertüs fum autem quod in te. Propter mquam«caufam admoneo te: ἧς refufcites gratiam ἀεί » quac eft in.te per impofitíonem manuum mearum.. o INón ením dedít nobis deus fpiritum timoris.fed uir ? tutís& dilectiónis δὲ fobrictatis. INolí itàqy erubefce te teftimonium domíninoftri neq; me uinctum eius, * fed collaborá euangelio fecindum uirtutem ἀεί: quí * nós liberauit δὲ uocauít tiocatione fua fancta: nón fe-. cundum opera noftra.fed fecundum propofitum fui r& pratíam quz data eft nobis in chrífto iefirnte tem Υ pora fxcularía.Mánifeftata eft autem nunc pét illum a nationem faluatoris noftrí iefi: chrifti, αὖί deftruxit quídem mortem:illumínauit autem uitam& íncorru» ὃ ptionem per euangelium:ín quo pofitus fum ego pra » dícator& apoftolus& magifter gentium. Ob quá cau ἕ fam etíam hxc patíor: fed nón confundor. Scío ἐπίαι s cui credidi& certus fam, quía potens eft depofitüm e meuim feraare in illum diem. Formám habe fanorum uerborum quz a-me audífti ín fide& in dile- (&ione in Chrifto Iefu. Bonüm depofitum cuftodi pet fpititumfanctum quí habitat ín nobis. A n ESSA TH ne Scis enim hoc do, reftituecin futuro. b ceuftodi,. án chrííto icfu, tímótheo- charífTi- t meoxcüí: fetuío a progenitoribus meis in. confcientía $0. dignum chriftus exercuit: fed nec ego quem πο, ob aliquod crimen,fed propter deum hac omnia quz pa/ tiorfuftineo. r€[&Xed collaboza cuangelío. Tua conuet. fationefiue doctrina, 6 61 cecundi virtutem oeí.C) uze fuacaufaadiuuat laborantes.| t 4Γ ou(moelíberauír zvocauit vocatíone fan». cta. Scilicet a peccatis v«τοι fm opera. noftra/fed fm ριοροῇ. tum fuum z aratió.que Όαϊα eft nobie(Πορεία ftofcfu. Quo propo (uit nofgratis aluare. perchriftü. Κάῑ zin, tc teipoza fecularíae Q.uantum ad prz fcientiam dei,ante(zx. cula iam donauít.N3 homines folent filíjs parare βάϊα, priufdi nafcantur. y[σα nífeftata eft auté nunes. QLuzante latebat, 54][oer illum(natío, nein faluatozíe noftrá (εἴ: οί. Verbis(οἱ δ᾽ licec δὲ exemplis.—: 8€€uíoeftruxit quí. dem mootem:iliumíng. vít autem vítam z(nz . Covruptíonem. Doctrí na, fua δὲ conuerfaz tíone deftrüxit pecca. tà, qua mortem ho» minis generabant,&. oftédít quomodo ui» ta Sincorruptio quaeratur. b ej Ῥειευᾶ. gelium. Volentes do». cuit,non coegit inui, tos.€«πμ quopo: (itus füm ego predíca,. to:« apoftolue«ma gífter gentíum. Ad có». parationem aliorum. poffüt díci magiftri, Ad«comparationem. nemo magifter ue/. rus. Ὁ[C baquaur. caufam bec patíoz.NG obaliquod ctimen,fi. cuti nos pati Petrus. hortatur dicens: Ne». mo ueftrü patíatur, quafi homicida,fi aui té utchriftianus,non erubefcae, e[xcd non confundoz. Hic. non erubeícit in. ca tenís,cum nos in.folis opprobrijs confundimur,—, f«LSxío ením cuícredídé 2 certüe fum i quía potens eft. Scio enim eum fidelem& potentem. ς᾽.«£»epofi/ : tum imeutm feruare ín illum oíem. Apud me ipíe qd? depo? fuit, copferuabit: rue quod ego apud illum commen? «ολο babe fano rum verboaum que.a iie audíft(n fide τ ín oflect(one(8 cbiífto íeíu. Secundum meam formam uide δὲ doce, quà a me breuiter accepifti, quomodo integre credere δὲ álterutrum diligere debeamus. .$-«p9Pontim oepofirum meum cuftodí per fpírítumfan ctum quí babírat(η vobía. Ω πού apud re per fpiri, tumfanétum commendaui: adiutorio eius depofitum Scis enim hoc D t. Pe. 4, ἃ £y 2m or HE o 40 c Comma o EC E a(Sdeefibocqóagerfi funtameocoquíinafiafunt«t.— ceffo, ἃ 4L 3deo ottínía füftínea ppter electos. Téo tri, G Idcirco te cómoneo,quia quos non putabam me dere, buniauxiliü petiuiac poftea cxfarem appellauijitpme--: liquerunt, b qp foermiferícoidíam ofis onefipbozioo/ ,— cófirmentur,cü has pàffiones potuerim moriédo fitiire.... τ! cc, Vituperat defertores,& laudat permanentes:ut— r(Ot cípfifalut&ofequant que eft ín cbzífto fefü ze. Quz à DédgpAE M certat ín agone,no coronabi£ nifi legitime certauetít. Ὁ Ce INTE cómenda fidelibuebo;& Labórantéagricolá oportet pritü de fructibusaccipe,.. credam*noaliud po. : miu hide i Intelligeqtie díco.Dabíteim tibi dis ín omníb?intelle. ρε finge | porum gea eftfolius. πὶ P Punk efto dómíniüt iefüm chríftum refurrexif-.; tas cótfa fe'nó faciet, (eR Ea die»fea mortuis ex femine dauid fecandü&uangeliói mei SPI id| «aliosooctre, Νου(ο»in quo laboro ufq; ad uincula quafi male operans:fed fice cot beo.Sub te' lüipfi epus ἐν ἃ üerbum dei non eftalligatá. Ideó omnia fuftíneo pro RIP Ud ἣν σα ΠΡΟΣ Πίο f pter electos:üt& ipfi faluté confequant qua eftín chri^ dere verbie.Sinetefti" cbaiftí fefu. Ideo mili e fto iefu οἵ oloría coclefti.Fidelis fermó:nam fi comortui.. monfís(cripturarum tes dicimur;qa hoftes 2 huiuímodi etíà cone care. b.«Xp'memo 17. Her; zr: tantenimomníaacu| milíran oco! implicar.* delis ή δα, feipfum non poteft. ας COO." mine& fabtlitatefub fc negocije fecularib^: y ne teftificans coram deo. INoli cóntendere uerbís: ad ni... MAE C UB st Coparanone miii 5 hilemutile éft;nifiad fubuerfioné audienti, Sóllicite--. pF UE EE datmulto magisnos.«.auté curateipfum probabilem exhíbere deo: operari;. tert cura teípfüm pao teta i93 n. σ d- pao erhíhere: ΕΝ*incofufibilé:écte tractanté uerbum uerítatis, Própha-- tabem estibarr ono. chrifto placeamus:c. a auté& uaniloquía deuita. Multá em Ρα ad im, Ἢ rajüttaléte apud dei-eriam faculi militesa:? ierat ferio eoríi ut cancer ferpit,Ex qüib3efthyme,. Cxhibeasquo merito reliquis actibus-ua^“.: bu A Lad i ΤῊΝ ΡΝ potfittíbi popul? obz' cét,utpoffintimpato f ng? δὲ philet?,q a ueritate exciderát, dicetés refurrectío^ audite. ἃ«LO pera. εἰ[πο placere pfecte,.' Rab a ios HE;.nemiam, fíüíncofufibilé.Itaui»''. («Liam«quí certat| odas ER ων ín agonecc.Aliacom/. Bm dra j cientibus erubefcant,: paratione idipfum dicit. Multi em certantfedillefolasq δ«["fRectetractantéverbá verítatío.Tlle recte tra&dat,qexé/ deterreatab imitationemala,&ad exemplü prouocetbo— falusin chrifto,eft nónuda fed gloria ueftita:tiec terrena:: 3 MM irae 4 Sds tnim hocquod auerfi fanta me omnes quiin αὔα 4,504 IX MM Idcircoiuenit,qafol/ b funt:éx qbus eft phygelus& hermogenes.Dét uif i- emos Veris ο Cordi diis onefiphori domui: qraiapeme refer, ΡΥ ΡΟΣΩΣ conóomnesquaren c uít:& catená πιοᾶ nó erubuitfed cám rhomáa uenifTet; ᾿ς fumuscomortui DE ERE RET follicíte me quafiuít δὲ ínuenit. Det illi diis inueníte mí. ἐσφῳρίθον ὦ Ca. I|- fericordíaa diioin illa die; Et quanta ephefi míniftta-| re porrimus Βοος i ον A -tareíngra; ο 7 V érgofili mí confortare ineratia qua eftin. finuerimus cum ne tía que eft chtííto íefu:& qux audifti a me per multoste Kee Rer sued Aie| (n cbzífto íefu«€. Siue prafentibus multis, tibi dedi mádata qua liter docere debeas:fi/ te que dixí, multis prophetarum exem.» habemus, cótra ὅδ[ἃ boriofe debeni? dimi t. ftes; hzc cóménda fidelibus hominibus qüís ídonei erunt δὲ alíos docere. Labóra ficut bonus miles e chrifti iefu. INemó militans deo implicat fe negocijs: i fxcularibus;ut οἱ placeat cuí fe probauit. Nam& qii. t futnus;S cóuiuemus:fi fuftinémus,& coreenabimus:fi » negaüerímus,& ille negabit nos:fi nó credimus, ille firegnare poterimus(i mul. Y([Oíncega tentío nó edificar fed ᾿ de(truitaudiétesspu, uerímne/z ille negabít-1106: fi ti oti cfedítmuor flle fidelia piranet: ner tota uireute uiceritcoronat,| k«[ Éabo:anté agrícolam opottet pzíimG oe fruct(b? accípe.Né diceretsunde ergo üt €urus fum, fi metotü occupauero in doctrina: oftendit εἴ primitias fructuü.a populo debere accipe;ptater mier! cedem quam a domino accipiet ín futuro.. 1 47 3intellí/ $c que oíco:vabít er tíbí oíte t oribus íntellect.Eorü à ἡ propter quarétes occafione,céparationis uelamine fue tátobumbrata. carhís refurrectioné negant,;cofequéter etíam chrifti ne^ gabant:fed& aduer(us illos qui negantchrittü- in carne ueni(fe:às iohanes antíchriftos appellat... 4T. cóm euá.. $elí meti Secüidü qd' me pradicareno nefcitis.. ο 4] 9n... quo labozo vfqs ad víncula quafi male operás, Non tamen male. p«[ Sd yerbü ocí n6 eft αἰ πατῇ. C) uia& prafen tes fiducialiter doceo,& literis abíentes confirmare rion i. 4 Z5emozefto orm(ίση cbzíftum refürrexíffe a mo:tuío ex femíne oanid.Hoc contraillos qui: plis fua dicta confirmat, Ornamétum enim uítz,do&tri» na:firmamentüuerbi,opus, c p eopbána apt νᾶ) niloquía oeuita:mülrá eri pzoficíát ad(mptetaté. Irreligios''' fas hareticorü fabulas qui negant refurrectione, perds. utiq iudicis timore fublato,ad omnem impietate&ad cunctacrimina peruenif. o éTi£tfermo eozurti vr cam .€erferpít. Cancer dicitur uultus quod in mámillís πα)' fcitur foeminarum: cui nifi οἰτό fabuentum fuerit, cum . uirus ad cor ferpédo puenerit,nullüremedium eft.Ita& ', hzreticorü funt uítàádacolloquia:ne p aures irremedia/. biliter uulnerent métes. e€£x quibueeftbymengua t. pbilerus quía verítateercíderüt. Nomina fignat,ut noue/ títquos debeat pracauere. uitate collecta quafi refurrcxiffe, Sed fir ; f«[£íciteo refurrectóoné , fam facram« fubuertunt quozundi fidem. In fllíjs,(iueoffa ὦ uitrificata ín Ecechielé ifraelís interpretabantur de capti 4ufecmndamadimotbemm.£a. ΙΙ— fo. 148 dum. Vnde ait Hie; remias:O ifrael dj ma gnaeít domus domi. ni&c.In qua funt gi; ganía mixta cum triti co:mam refurrectioné negátes,in eccfía effe nópoffüt Ὁ 4[Ί1ῆ6 folum fünr vafa aurea. zargentea.Preciofa& fortía. e q[Ocd« li^. ἀπε τ ficrilía.Infirma. ᾽ f«(€t quedamquidé ín bonozé: quedá autéín contuielià: fi quía ergo feemüdaberit ab. (ftíe«c.Si quisfea do £toríb? hareticis πεῖν dauerít,€ credidérit án refurrectióne futu ram, iudici dei, per omneopus bonü im plereftudet, 66{ 3u uenílía autem oefpde/ tía fuge. C. uia hi ex fe nióribus effe non pof funt,(ihzcagat qua grauitati non conue: niunt chriftianz,Saiuuenibus uincütur fi habeant leuitatem. b a&ectare vero(uftí .«íam/fidetuifpemicba» rítatem.Hic fidem in; tegritatem dicit,— {«[ Et pacc, illá pace. qua religioni debe£, k«€um bís quí(η/ uocant comínum oe ὁ fpem.charítatem δὲ pácem clim hís quí ínuocant domi: m quztiones deuita:fciens quía senetant lites. Serutim »autem dómiíni non oportet litieate.(«d mánfuetü effe. » ad omnes, dócibilem, patientem, cotm modeftía corri. p pientem cos qui refiftuntueritati: πὲ quando det illis deus peenitentíam ad cognofendam ueritatetn:& το. Ὁ y&ione:fine páce,criminatores,incóntinétesimites:fine ᾿ξ benignitate:próditores:próterui.tumidi,& uoluptatá| v amatores maoís Cj dei.Habéntes fpeciem quidem pie ὁ tatís:Dirtutem autem eius abnecantes, Et hós deuita. ε Exhíséním funt qui penetrant domos,& captiuas dui ftiterüt moyfi:ita δὲ hí refiftuncueritati: hómines cor^ Infipientia fipifcát a diaboli laqueis: a quo captiuí ten&€ ad ipfius EK ἫἪ Ocaütem fctoquia in nouifTimis diebus ία” c eel fL'abüt tempora petículofa: δὲ erint homines tA. ἢ(εἰρίος amantes:cüpidielati, fuperbi,blafphe’ » miparéntibus nó obedientes:ingrati fcelefti: fine affet cunt mulíerculas oneratas peccatis,qüx ducütur uarijs e defyderijs:femp difcéntes δὲ nunc ad fcientiá ueritatis » perueníétes, Qüemadmodü auté Iánes δὲ Iambres re krupti mente:reprobi circa fidefed ültra non proficient. liy DUE 8«εὐ firmá fondamentá ocí(tati babés fignaculii boc.- muitem,blandamqscorreption& ut accepta ratione refipi,- Q TS—* Inquorücordefideschrifti erar fundata;non funt edu;"^" CW fcant.Simul& contra Nosátianospoenítetie- Ὁ iy e{10} uel moti;€ hoc quia dei efferit habentes iudicii ficut negatores qui hareticos conuerfos ueníam Ut Nume6,e. Moyfitempore fuit in quo Dathan& Abiron fubuerfi nópoffeconfequiperhibent- Qa. Hb. E d funt: non fimul cum ἱπιρῆς perierünt deoillos effeopti.&cautem fcíitorquía ín που oíebueinfts iw| ἐν um το τι. punt νο η umeriicriptu e Mini:: ᾿ ofa. Non fit tibi mi; d bro. bép£ogwu hem iam factam: δὲ fübuerterunt quorundam fidem. jum qnod quoridie is| bemínuedfunteíue:t« Sed firmüm fundamentum deiftathabens fignaculü^ peiora ueniunt. mj ΑΟ^ hoc.Coonoliit dominusqui funteius&difcedatabini μι, Mt erunt bo» η omníequiinmocatwo/? OC. Oghouit cominus qui tunt eius or CCTAEaD ΙΕ mines feip(oa aman, s men eomínf. Vt(ion- e quitateomnis quí inuocat nomen domíni, Inmágna« tee-Non dcigloriam, | gna autem Ὀοῖπο. Μαν t fed δὲ lignéa& fictilia:& quadam quídem ín honoré,-. ri&inauariciaiacta " πᾶ domtü,noneccdes dam antominvantimsliam Ninicone een Ῥηπαι, t«p Oupbi si ladiiaegdapurr, dUMam autem in contumeliam. δὲ quisergo feemün- pear eei, y quz nó habetmacu;. dauerit ab iftis, erit uas in honorem fancüificatum:&. lint difcere, doctrina Bneprugifdmun ,utledomínoadomneopusbonum paratum.luüeni^ sfürpant v αἳ pa reatibus non obediem. teo:ingratüfceleftifirg affectione. Veterib?(ci licet doctoribus, qui eos per éuangelium genuerüit. Κα ρα ceicriminarozes.Pacis fanctorum.:y 4| 3n contínenteoiímmitegr {πὲ benígnítate." In. omnibus üitjs.'' 3 61 Dvodítozes. ἴῃ» uicem occupantes,:' 3 6Γ διοϊεγιί! tunt» df voluptarum amato; reo magis d oci. Sol: licituido índicium eft abundantioris ama v toris, quí enim fzculi. uoluptates d; domi ipracepta libentius audit aut loquitur, .taliseft. b«Προ. tea fpeciem quídé pie» tatís. In habitu uel . doctrina. c«Γι» tutem auremelíue ab/negauteo. Ipfani ren operibus: abnegan». tes, Opt boooc» ulta.Ne corrumpant,: mores bonos, Collo4 quiapraua, e q[t£e bíaením funt quí pene trant oormmos:« capti» uae ouctírmulferculag . oneratae peccat", Πας , capiüit qua funtonez ratz peccatis,impund «o:de püro.Beati mundo corde:de quibus dicitur: quid— taté illis ac uenia promittétes:fiueinfirmas mentes quae me uocatís deum,& non facitis que dicoe(«[ tul, [36 autem« finc oífcíplíta queftíonea oeuíta:fcíene quía ge^. “πες τεσ. Stulte omnes δὲ fine difciplina legis(unt qua Πίος», πὶ eT&eruum autem oomíní non opotet lítíga, ge. Seruus eft chrifti,qui nó clamauit neqp contédit neqy audiuit quifd uocé eius,(ecundü quod Doeg propheta "τα ϊκίε, 0«[ Oed maníaüerum effe ad omnes. Non fo/ Tumadamicos. o q«[ocibílemipatíentemicum mode/ (ία cozrrípíentem eoe quí refi(tunt verítat. Omnes. fem: per docere patienter,non in furore,fed cum modeftia.. p« IBequando oet íllío neus peníteatíam ad cognofceti/ dam verítatem:c refipífcanta ofabolilaqueío a quo captíuf tenentur ad ípfius voluntatem.Non de dei bonitate dubi/ tatfed deaccipientii prauitate, Detillis deus perpetua fominiscóparárur. f ϐέδυς oucunt vario οείγάετήα. Noua femper diícere cupientes,€«[ Simp olfcenteo v numndi ad(cíearíart veritatíe peruentunt.O, uia nihil defíe nitum tenet: απ traditiones udlt tenere diuerfas, nó qbatas,Ab uno ein dictaab alio deftruunt. b q[£hu& ádmod(ü a6t íamneo c(ábzee reftírerüt moyfi:íta τί γεν terüt veritati. Sicutillip magice artispftigias: ita& ifti p arguimétorü fallacia. Simulg oftendit moyfen ueritatis fuiife doctoré aduerfus obtrectatores ueteris teftamétí, {€ IDomínes coerupri inéte repzobí círca βάδ. Tam mori buscorrupti ᾧ circafidem reprobi, Kk[ed vltra nó 'pzofictent. De omnibus hareticis dicitfed de his cuos tunccito nouerat in fpiritu deftruedos.Caterum iplein, ferius quofdam in peius profecifTe praedixit, cum nce τ Infipientía ; n aqr 3ufipfentía en(im eoznm manffe(ta erít omníbuo ficur c ' filozum fuít. Confeffi(unt, fed digito fuperato,. ὃ 4ΓΖ auremaffecurua ca meam ooctrínam c. Plus tibi crede de me d illis:fiue idcirco tibi non timco,quía fcio te doctri/ nam δὲ uirtutem meam optime cognouiffe... c[Ρα fecatíones ΡΟ e delectare defy, ualía míbi facra funt TETTE ἢ: c. lerant, non compun qua anm τί, Ex his* Infipiéntía enim corum manifefta eritomnibus:fis$6, 5 Lt a vat potuifti cognofcere, υ cat& íllorum fuit. Tu alitem affecutus es meam do/ tare quide idtm: menihil propter ΝΣ tiia C s; ΓΕ(0146 Δ}{6} mínes facere qui tan/ ctrinam:inftitutíonem. propofitum fidem, longanimi conuertentur.À uerita ta íi pa(Tus.:«€t ctatem.dilectionem, patientiam, perfecütiones, ρα[ίο ο legis gu i dà exomníbue erípuít ime 5 ΑΗ: τ ΡΗΗ σσ δῖ, δαϊγαείδε5 huma μι ἐμὰν fies:qualía mihifacta funt antiochiz;iconijlyftrissqua eg omnibus eripiet,fife, Ὁ les perfecutiones faftinuí:a éxomnibus eripuit me do. non uindicaturü effe quaris. e[Ct 9| rings Er ómpes quí pie uolunt. uiuere ín chriftoiefu, X concinnat., F4LZu ncequí píe volunt vi^. τν ddp: κα Yero vigila:(tommnib μετείη ἀντί, perfec. t perfecutioné patientur. Maliaütem homínes&(edu/— laboza. Ὁ μα κά tíonern patíentur.Non cient ín θείως σιτᾶτος&ínerroremmitterv, iaépertinentaudien OE eA en cores proficient ín peíus,errát s&ín etre remmítten, UPC en nes,qui non occidüt&tes.Tu uero pmanein his. qux didícifti,& adita funt. euangelíte, Verbum» animasin adulando-, tibi(ciens a quo dídiceris. Et quiaab infantíafacraslit-— tuum,;operibuscon/ Timendum ergono/ E ΠΕ πίτες d(aiuteri perfi formetur.£ 4Γ 25i» biseft,nenon pieui, kteras noftí quate poiiunt initruere ad lalutem perti^— pífter((mple zc, Epi uamus,qui nibil pati.; dem qux eft ín chrífto iefa. Omnis éním fcriptura di; fcopatus(cilice.Non mur propter deum.—,. d ft η S1 31.. f.- em femp ero ín corpo («xbalauébom(, uínitusinfpírata.utilis eft ad docendum, ad arguene.— ze uc valeam comone geo cícductose ριοῖ dum, ad corripiendum, ad erudiendum ín iufticia: ut. e«Lco ei" cient(η peíue erráteo c QUE MAE AE TU eliboz/crépue refo ín errozem. qiíttenteg, perfectus fithomo dei ad omne opus bonum infttv.(oni mee ínftat. Mor Hocdeadulatoribus Gg ος τον Ee ον 8 tem fuam, facrificit dicit, qui dum a ftul/ ο πα η.(to ος eni ιτ]... co futürü dixit, ut tishominibus diligü τ. Eftíficór cotam deo δὲ chrifto íiefu qui. iudi, EIE NOTET tur magis ντ de/ caturus eft uíuos&€ mortuos:€ pet aduétum—prouocet. 5€[JBonà cipiunt:(iue de hare/ 2 tn eítis: η 5 εἶ certametn. certauí«c. ticisaccipiendum. Ἀ uu JP fius& regnum eus P redica üerbum infta Modo iam confiden; $«LZ u vero perma; o opportune importune:argüe,obfecra, ΙΠΟΓΕΡΔΙΏΠ omit—terhoc dicit,in extre, neinbís que oídieilil.» Sarientia ὃς doctrína. Erit ením tempüscum fanam. mouitlimite confi Nolo ifta te terreant uclíeducát. b«L£t ercdíta funt t(bf. A deo Comme. i-o vo δου 4 doctrinam nón fuftinebunt fed ád[ια defydería coa; ὁ cetuabüt fibí magiftros prüiientes auribus:& a üerita/ E ^. p«£rítrempus cam fanam ooctríná nion fuftiebunt, Ve; ram& perfectam ficut ifrael audire nolpit próphetas,. ᾳ«[Cedad fua oefydería coacerüabüt ΤΝ Τα; les magiftros inquirent, qui ea dicüt quz ipli audire de, fyderant,ut fecuri delinquant, p€T[v:uríentee auribus, tutus: comparatione auté utitur ín agone Certantiü, α ΔΓ“ 'nos, í(f CXcíens antt p RupY Ε να V vo Π 1 dem feruauf.Fidern fu Pau oiemo:rquf tequídeim auditum auertent:adfabulas autem cone epa ofc] focos ab infantia η s uertentur. Tu üero uícila: itt ómnibus labora: opis υἱῷ ema De 3n apoftolo, us p lcge.» faceuangeliftzzminifterilim tuüm implefobriuselto. ρίζα, πταίει ades. E Ent y Egó enim iam delibor: δὲ témpus refolutionis mex: ΜΗ ΑΗ {περ λέτε διρεθιάς 5 inftat.Donüm cerramen certauizcurfum confümmani, ἔα νας ἀρ κι στον ει η jam nàfuf$fidém feraaui.In reliqüo repofita eft míhí corona iufti em pro ἐμ ficiuntad falutem. T πε vadat mila:: η ila die ης τ΄. 60306. C€L Ίου(ο; I«'Omnisehíaipm| C&quam reddet mihí dominus ín illa die iuftus iu. i se περί. Ὁ πία ra Ὀἰμίπίπισ infpírata: ς dex.INón folum autem mihi,fed&his qui diligunt ἠδ᾽ períonis debetur vilisettad oodd te v ad'entumeins.Feftináad meuenirecito,Demas em—"ieritum,(edlaboriAdeo data eítlegisine πο ος X tube pig ος τ“τε£o Ὁ ΓΘεάτρίδαυοῦ firucio,utei? οσο τῆς dereliquit diligens hoc fzculum:& αθῆς Theffa-— lígunt aduentum eíus. σαν ιν ,iufte e lonicam, Crefcéns in Galatíam: Títus in Dalmatíam: ΓΕ κ .. Ca. Il. sLucas eft mecum folus. Marcüm affume δὲ adduc ο docuiffe. Siue q Eltfico?.. tecam: eft enim mihi utilis. in. mínifterio. Tychí-. ficagunt utaduenti^ €o23it! OcO P:»:^n.., domihilibenterexpe tduftoie cum autem τί Ephefum. Penülam quam reliqui^ acc, e 4Γ ξείηπα δὰ : L.. fuquííudi/ UUI Cebyil dep n idt troade— me veníre cito. deaf €atur? cft víuoo c moz... ncoerelíquit otlígena tuoe 4C. Conteftatur.. bocfeculi cc, Neceffe illum per uniuerfa quz credit religio chriftiana,ut πετ’ bum dei ínftanter annüiciet. Ο πὶ iudicaturus eft uiuos &mortuos, CLuía uiuos inucnict,mortuos fufcitabit. n4r f»odíca verbü:ínfia oppoztuneltportune.Opportu niieft libenter audire. Importunü eft inuito predicare, Ὁ€f Zirguerobfecrai iricrepa ín omní patíentía z ooctríta, Awguepeccantes,conteftare ne peccent,Increpa refiften; tesiíed hecomnia cum patientia& fecundü doárinam, erat ut diliges feculii,non amante(«culum relinqueret. Omneem anial adfibifimilecoiungit.: f ep£reíctoitt ealatià: títue ínroalimatia:lucae eft mecá folue Iti mitfi(ἄς, Έσσης nondeferuerür,&«p 2/»arci affe caddüctec:eft ei míbí vtilíe(n mínífterío«c. Verbi dei, uel cuíaflibet ricceffi tatís, b 4Γ Ἰδεπυ! quá relíqui troade apud carpái«t. Non dixit penulam méam:potuit enim conuerfus aliquis,ad pedes eius inter catera impoluiffe uendendam. το Alexander ls di i| l- 1 1 Kato| Άι 1 d Ξ OUI ITE C mp p dat ui pcs "ld [edid| qua uie i xod QU P Β Zn epiftolam ad«Litum & εἴ Bllexauder eraríus multa mala mibi oftendír:reddat illí oie fi opera eiue, QLuoniá uerbis dei reftitit,cum habe; bátrationé. be[éOuem ztuoeuíta. Monet caueri latrà/ ts. cp Glaldeein reftítít verbío noftríe. Si noftris re(ti/ tit,quanto magiscuise Ὁ 4Γ 3n príma immea oefenfione ne momibíafuírgt.O n— primü coepi euágeliü defendere, ἐ 4 o me. Cum dicitfibi do minum in omnibus troíade apud carpum ueníens affer tecum δὲ libros: míbí aftitít«ofo»xauít s maxime auté δὲ membranas. Alexánder zraríus mul ta mala mihi oftédit:reddet illi dominus fecundü ope. affuiffe: netimeat co, P τὰ eítisiqtiem δὲ tu deuita. Valde énim reftítit uerbís £3.|$o 1909 δὲ iniuftis:Giuis hominibus durum effe uideatur. ὁ r q[ Ziute tempooza fecularía, Ante omnia tempora apud fe propofuitper filium faluarecredentés. 6 αἲ ZP»anife ftauít autem tempo:ibue fuite verbum fuum, Tunc manifer ftauit confilium fuum,quado praícierat fatum effe om nem fcilicet mundü aiufticia diuerfum. t 4| 3n picdícatío/ ne que credita eff iv, bí fecundi pzeceptum faluatozío noftri cef, Ὁ πὸ paulum& bar boratur. f qOtp|, a.: ΓΝ N am αν íitfed nabamfegregare prae me pzedícatío impleat? noftris. P rina(fca defenfione nemo mihi affuit, f 4 ςερίεπερεπείθτις pra caudidtomneogétes, e omnes me dereliquerunt:no illís mpuretur. Dómínus— dicarent.— v ἐΓΖ το Non quod ego mori.; antem míhí aftitit& confortauit me:t per me praedi s catío impleatur: δὲ audiant omnes genres:& libératus e füm de oreleonis.Liberaüit me dominus ab omni ope mime abomnt opere καὶ re malo:&(αἱ αὐταὶ faciet ín regnum füum«κε εἴτε; cài timéerem.$«etlí beratus fuim oe ozeleo Ais. Perfecutoris, b«LX iberauír me oo; malo. Ab infidiantiü malignitate, í([£t falus facíet ín regnum (Ρ0ΙΗ celefte.O uomo do hicliberatita ín re gnü ducit. Κάι gloria in fzecula fzeculorum: Amen. Saluta prífrum& τα. aquilam& onefiphori domum. Eraftus remanfít co^ ι rínthi. Tróphímum autem reliqui infirmum mileti.Fe/ ftína ante hyemem uenire. Salurant te eubulus& pu&lozía fn fgcula fecufo/ m dens& linus δὲ daudía δὲ fratres omnes. DOminus íe/ oilecto filio fim com; anunem fidem σιτία Ζ pax ἃ Oto patre 7 cbzifto(εἴ faluaro:e nofiro. Secundum fi; dem filius,non natu, ΕΣ di IPoíue ref eratia reliquí te crete; vtea que oeíunt corrí, gas«conftituae per cé uitatea pzefbyteroo ft cut ceo oífpofui tibí. Quz defuncrecto te orbita uen fuschriftus cum fpirítutuo. Giratía uobifcim, Amen. PUE d en relíqut infirmum myle e: poterís ordinare cum tí«c. Hic proba£ quia ἘΠ A. picem. oés in ecclefia fuerint non propter fanitaté Epiftola ad Titum.. redi, Y«ΟΙ quís carnalé tantü apofto li curabantfed ut εἰ figna monfirarét, qa hicfuü difipulü no" 91 5lulus feruue oci apo fine crimine cft; vnius yrocís vír. Notandü qd'in facerdote etiam αἰῆς licita prohibenz curaoit nt As Ρ 8(tolüs autem ícfu chrifti fecimdü NT* dnos ba rítu tuo. C.uia carne| fidem electorum dei:&agnitioné qq one lupurig: aurmó morus, fpiritalier: lueritátis: qux fecundü píetatéeft— fubditos.Ne non pot uiuis,| fit audenter corripe/ "Commentariorum ᾿ΕΟΜΜΕΝΤΑ -— RIA IN EPIS "TOLAM AD cati. o«Lipoltoluo fcf cbzifti. Non omnis feruus apoftolus. Ideo autéchri^ fii: quia ab ipfo miffus fueratprzdicare. p ἀΓ ει dem electozutt oef cagnítíoné veritatíe«c. Secundü eam fidem,qua credentes clecti funt, cti cognofcerét ueritate: quzagnitío non ex merito eft/fed ex domínica ueritate. η«Guam pzomífit quí nonimentíur oeng. Sinon men/ titur, non exhíbet aliud ᾧ quod promifit, iuftis fcilicet / in fpem uitzz zterna: quá prómifit Butaesientessusiits Ui riori trientitur deus ante témpo in epitolà ad Timo;«Τὰ fxculatia:mánifeftauitautem temporibus fuis uetε bum fuum ín pradícatióne:quac credita eft mihi(εστία ν d praceptum faluatorís noftri ἀεί: T itó dilecto filio ecundá communem fidem: Giratía& pax a deo patre r& chrifto iefu faluatorenoftro.Huiüsrei gratia relíquí te cretz:ut ea qux defunt, corrígas:& conftituas per ci t uítates prefbyteros:ficat δὲ ego difpofai tibi: Sí qüis fi» necrímine eftuníus u xorísuit, filiós habes fidelesno s ín àccufatione luxuríz: aut non fübditos. Opórtet ei η, Έτ’ v epífcopum fine crímíne effe fict dei difpenfatorem: ji εν c nón füperbumnon íracundáin ó uínolentü:nó peuffo dod.?rénonturpisluai capidum: fed héfpitalé, bénígnum, re delinquentes: fiue ut experimentü eius doctrinz, de domus fuz difciplina ποίςα» tur. à(LO poer ením ερίορυ fine erímíne effe ficur oej oífpenfatozcm.Ipfura dicitepifcopum qué fuperius prefbyte/ rum nominauit, b(| Sícut ocí oifpen, fatozem. Sí ergo hu» manarii legü difpefa tores prefbyteri qua rütur,€ 108 quales effe debent qui diui: na iura dífpenfante c«L'tBon fuperbuim/ nó iracandü;nó.víolen tum non peraitozemi non turpís incrí οπρί/ dum.Non debet difcipulus chrífti pcutere:q pcuffus eft, δὲ nonrepercuffic,Non turpe lucrü adulando fectari,ter rennm fcilicet qui cocle(tía δὲ diuina promittit, Ὁ 4[ ed bofpiralem. Primo uitia damnauít,ut uírtue tes infererct fecundum confuetudinem fcripturarum. €(L2Benignum. Vthofpites non cum trifticia, fed cuz beniuolentía fufcipiat, fobrium Sobrium, E AMattb.s.a !| Kommen. 4([Oobefumiuftum/fanctum! continentem. Incontinen/ εἰᾶ uel cótinétià nuns nominat apl'us,nifi in caufa luxu riz;iuftum iudicio,contínentia fanctum:ne quia unius uxoris fecerac mentionem,locum incontinentize dediífe putaretur, b ep Zimplectentem cum quí fm oocrínam lio putantiuftificari non poffe. r«Tum fintabomína τίς(ncredibileo: τ ad omne opue bonü repzobí. In fola cófeffione legis religiofiores fe dicüt,cü illanon faciant que quzrunt.' Ca, 1l €i autéloquere que oecent faná ooctríná.Q uz eft fidelem fermonem. Diligentem doctrinà δέ femper indeloqué, tem,non fabulas(/ culares X uanas.| c«[ Cit potene fit et bosztari ín. ooctrína fa; na zc. Talis eligen dus eft,qui exhortari pof; fit, contradicétes ar guere in doctrina fa; na,quz fanataudien tes,fiue que nulla fal fitate corrupta eft. o«runt enímmultí etíam ínobedienteerva fníloquí« feductozes. Apoftolice doctrina non obtemperantes, & ad nullum profe; étum loquentes. e«L2:»aríme auterm quí oe círcuimcífione (μπε. ΟΙ humanas poti? traditióes obfer uàt d: diuía màádata, €. 4L uos opottetre;. dargui/quí vníuerfae tomnoe fübuertüt«C. Ωμ iam fuperflua temporibus chriftí: cerimonías autem iu dzorum ab eis doce/ ridicit. c«Γλίνιεά, dam et ίσο pzopzíue fpfo:i pzopbeta. Cal, limach? fcilicet. Vide quales(πε η etíam a fuis caleteftimonium pmerent, b«re tenfeo femper menda, Ceo. Amantes menti; ri,noxij oratores,pa/ riterociofi.(€ 253 lebeftie:ventreo pígrí. Ideo ferias δὲ ocia li/ benter admittunt, κ«£eftíinoníG boc νοῦ eft τᾶ, vt fau fiit ín fide nó íntédétee(u; daícío fabulío«€. Tra ditionibus humaniís, deqbus diis in euan gelio iudeis loqui 7 tur:fecundü Efaiam, Eía.92.d domínünon in corde fed in Tabfjs honorátes. 1«[ Zluer ὃ fobritim, iuftum; fanctum, continentem, amplecténtem eum qui fecundum doctrinam eft fidelem fermo. c nem:ut pótens fit exhortarí in doctrína fana: δὲ eos ὁ quí contradicuntarguere. Sünt ením multi etíam ino. ebedientes,uaniloqui δὲ feductoresmaximé autem qui. t décircamáífione funt:qüos oportet redargui, quí uniuerías domos fübuertunt.docentes qux non oportet, s turpis lucri gratia.Diíxit quidam exillis ppríus ipforü ὃ propheta: Crétenfes femper mendaces, malz béftia: k uentres pigri. T eftímoníüm hocuerum eft.Quam ob caufam ínctepa illos dure;ut fani fint ín fide: non íni tendeutes íudaícis fabulis& mandatis hominum aber 7 fantium fea ueritate. O mnía münda,müdis: cóinqui o natís autem& infidelibus nihil eft mundum: fed íni/ ? quínatzx funt eorü& mens& confcientía. Cónfitent fe r noffe deü,factisauté negant: cám fint abominati& in credibiles:& ad omne opusbonü reprobi. Ca. II e V aütem loquere quz decent fanam doctri t nam.Senés:ut fobrij fint; pudici.prudétes: fa^ M niinfidein dile&tione:ín patíentía. AnüsfiἘ milíterín habítü fancto: non criminatríces: nón mul » to uíno feruientes:béne docentes, ut prudentiam do4 ceant. Adolefcéntulas,ut uiros fuos ament, filíos fuos diligant.prudentes, caftas, fobrías, domüs curam hac bentesibenienás.fubditas uítis fuíssut non blafpheme ὁ turuerbum dei.Iuüenes fimiliter hortare ut fobrij fint. t In ómnibus téipfum przbe exemplum bonorum opeὃ rüm:iín dóctrína ,ín integritate ,in grauítate. Verbum i fanum írreprehenfibile, üt isquí ex aduerfo eft uerea &tur:ibil habens malum dicere de uobis, Serüos do; mínís fuis fubditos efle, in omnibus placentes non A contradicentes, non fralidantes, fed ín omnibus β. n dem bonam oftendentes, ut dóctrínam faluatotís. ο noftri dei ornent ín-omnibus, Appátuit ením στα, tía dei δὲ faluatorís noftri omnibus hominibus, erudiens ad uità pertínét chri, G fti. t€ Senece vt fo, Ρε fint«C, Hic fenes, atate δὲ ordine poffüt intelligi,ecclefie pra/ cipue feniores,qbus oibus formà prebere ἡ neceffe eft. νά] Zinus fimilr. Quz ad alia, rum eligeban£ exem plü. e«η babitu faucto: nó crímínatrí/ ces. Habitus eii non fanctus eft, de ᾗ alibi dicit:Non tertis crini bus,& relig. v[fo imulto νίπο(εγυίζιεσ, Sed paruo utentes, 5«L3bene oocéteo τῷ, Docere illis permifit, fed foeminas:& hoc . nóin ecclefia fed pri, uatim. 4€f Zidole(cé tulae! vt víros fq06 3; iment«c. Non alíenos, fiue ideo dicit,nealíe qua cótinétes erant, non diligerent uiros fuos:& ybü dei tans diffidiü przdícas cul paret. b«p bomus curam babéteg.Ne αἱ; ros fuosin aliquo có triftarent. c Q 3Bení guae/(πάτο vírís fuie: vt nó blafpbertet-verbi ocí.Ne uel ipfe blafpheméc,íi gentes funt,uel alíj uidentes eas peiores effe&tas quà fuerátante fide, Ὁ 4 3uuenee Πες bo:tare vt fobzij fint. Auferétes ab εἰς ς΄ famluxurie. eq[ 3a omnibus. Cruz iun; gun£ fiue non folum corpore fed& mente. f«|£ cípm pzebe exé plá bonozáü oper. Ne exéplo deftruas uer; bü:€ ut audéter cor ripias: delinquentes. ς«4L 3n ooctrimna ínite .gritateiióuítate. C) uo (οἴ mododoceri pótiitegritafg;o nec munerib9corrüpit fantíü fe a verítate.Noui(cilícetceftameti, mp€ mía má da mundis. C. uia adhuc fecündum legem immüda uo; cabant. n«[&oínquínatío autem« infidelibus. Coin/ quínati€ infideles funt,qui non creduntiugum legisa collo credétium dominum abftuliíTe, id et omnia que temporaliterfuerantinftituta. ο 4ΓΊΠΙΙ οἵδ mundum. Eorti quz in fciétia corü, imundaíudicátur. p qp ed "fnquínarefunt eosum mene« confcientía, Etiam in hoc ipio. q 4£onfitenrurfe ποῖς ocuimfactíe aurem negant. *Semeltus chriftum dicunt noffe ut ex lege promiffum: fed factís eius aduentum negant:icum fe fine legis auxi necacceptióe pfonz. b 41 Glerbü(πῇ írrepzebéfibile.Nul líus adulatióis acce(ióe languens. í 4Γ Ὁτίο d exaduerfo eft vereat null mali babéo oícere oe vob. Cr ui tibi pót có. tradicere fi qd in tetale notauerit. k«f Oeruoo ofifo fuí fübdítoe effe«C. Q u& imperát iufta. 1«[ πό cótradícen/ tes.Ne murmurationé faciétes,& merccde priueminí,& homíni exiftatis ingrati. πὶ€ 116 fraudátea fed oibus ff déboná oftédenteg. Siue in hís qua illis cócedun£,(iueut in opeoftedátbonü effe qd' credüc. n.«Lit vocríná fal uatozíe nfí oe oamnóir«€. Dü eorüi opib? laudant. o(T Zip parult ctf gratía ocí«c. Nullam conditionem excipit. Erudiens Nudp| és Vii Crac nx a alti tiit δα ie Quz ton la din dd T: ο t ud t inqua xat jn pomi T o joi ην η cpittolam ad σα... 4«[€rudiene nos:vt abnegantee(mpfetaté c fecularía 06) ^ fgdería, Saculare eft ornne defyderium carnale δὲ omnis. ες habitatioteniporalis, ὃ([ oobiíc.Perfecte, domino di. cente: Attendite ne grauentur corda ucítra in crapula X: ebrietate X curishuiusuitx, ς ΕΓ 3ufle τρίε viuamuo érbocfeculo.luftiia^^^—— -ᾱ etüdiens nos, ut abnegantes impietatem δὲ facularía. P defydería.fobrié, ὃς iulté δὲ ρἷς uinamus in hoc. fxculo,. non temperat nifi pie tasadiügat. o[Er pectantee beata fpem.' Qu uieius mádata fer. ' wauerint. e([ tad; uentum glozíe ragní Dcí« faluato:ie noftrí feíu cbzift. Spiritum dicit magnum de, quia ipfitis expecta» mus$aduentum.^ f«{ῶι vedít femet; ípfüm p:o nobíe«c. ὢ uiafededir,cauea. mus ne beneficii ei? inane& irritum facia mus. gr Pecloj; - fe t ekbo:tare, Omnis "b«Γιξτεαγσυε ο oimní. fermo tuus in hac ex; hortatíione coníiftat. ámpio. Acríter argue ος quííta nó uíüüt. {εβειποτε contem, hiat. Talem te exhibe ne contemni poffis. Vita enim authorita/ tem tribuit uerbo, Ca.. Il Ίοσ pzíncí/ & pibuocpo Ao Meoreftatibus fübditos effe:bícro obe "^. ἄπτε: Zid omne opus. . bonum paratos effe. .; Νο ad aliqd' malü. Iq'Beminemblafpbe ^ mare. Ne illos qdé q " merétur. m(180 lítíciofos effe! fed mo: : deftoo. Ne uicem red; dendo prouocét lite, n εἰ Cnem oftendé tco manfuerudinem ad omnee bomínee.Non folum ad bonos uel Adamícos. o(ra . mueeníin alíquando Ζ oe ínfipíentee z incre duli:etranteo 4€. Ne défperent correptio; neíua,opponitexem plum fe,qa& nos fuí mus inqttales:debee mus igit patiéter eo7 τῦ infipientia collera re. p[υπ autem faluatozío noftrí ocí: nó ex operibus«c.(ed fm miferícozdia δη£»none(L, ξα. III dclíe eft fermo. Ne quis dubitet, ? expectántes beatá fpem δὲ áduentü glori magni dci ε& faluatoris noftti iefu chrifti: qüi dedit femetipfum. | prónobis ut nos redimeret ab omáüii íniquitate, δὲ mü, datct fibi populum acceptabilen fectatorem bonorü 8 operum.Hac loqüere δὲ exhortare,& argue cum omni. i imperio. INémo te contemnat. C III κ'. Dmóneillos principibus& poteftatibus fub-* του effe:dícto obedireiad omneopusbonü. E paratos effe.Nemínem blafphemarc: non lítí. ^ giofos efle.(ed modeftos,omn£m oftendétes manfue/. ο tadinem ad omnes homines. Eramüs enim aliquan^ ᾿ do δὲ nos infipientes incredulíicrrantes, feruiézes defy deríjs& uoluptatibus uaríjs:ín malicía& inuídia agen p tes,odibiles,odíentes inuicem. Cüm autem benipnitas -& humanifasapparuit(αἰματοτίς noftri dei: nó ex ope tíbus íuftíciz qua: fecimus nos,fed feciidum mifericor^ a díam fuam faluos nos fecit:per lauàcram'fegeneratíor nis& renouatíonís fpíritaíTancti: quem effudit ín nos. ο abunde per íefum chriftum faluatorem noftrum: üt iuftificati eraría ipfius haredes fimus feaimdum fpem t uitx xternac Fidelis fermo ες. Ἐξ de his üolo te confir;' s mare:ticcurent bonís operibus praeffe qui credüt deo.. Y Fizc fantbóna δὲ utilía homínib?. Stultds at αμα[ο. 4. nes& genealogias& contentiones& puenás leoís dee uita.Suntením inutiles& uanz.Hareticüm hominem ἡ poft unam δὲ fecundam correptionem deuita, fciens ᾿ quia fabuerfus cft qui eiuímodi eft:& delinquit cà fit « proptío íudicío condemnatus, Cám mifero ad te ar/ teman aut tychícum, feftina ad me uenire nícopolím: Ibi ením ftatui hyemare.Zzenam legifperitum δὲ apol » lo follicite przmitte, ut nihil. ills deíit. Difcant alitem & ueftri bonis operibus preffe ad ufus neceffaríos, « ut non fint infructuofi.Salutánt te quí mecum funt om nes.Saluta eos quí nos amant ín fide. Giratia dei cum omnibusuobís.Amen. ὦ τς τότε benígnítas c burranítae αρρανιίε excipitapoftolos quos falutat. faluoe noo fecít.Siuelargitas mifericordiz dei fiue fecun, dum homínem οτί, tioni z renouatíonío fpírítuffancri. Quia nos fpiritu(fan/ étus per bapaufmum renouauit. q«δεν lauacrum regenera/ r«[ Quem effudít ín ios abunde per(είν cbziftum faluatoze ποτ. Abun, dantius d in ueteri teftamento, ο«[ Gitíuftificatí gra tía(pfiusiberedee finus fim fpem víte gtermg. Non(ecun/ amant,fiue qui fideí caufa nos am Commentariorum in epiftelam ad Titum finis; $o. I9o dum.carnalem hireditatern ditztemporalis, t«γ-ζ’ Y(toc bío volo te cotfirinare; Confirmare fcienté,non infiruere ignoran? tem.. καὶ€ Gircurearboníe operibus pereffe qui credunt. Όεο.Δαά bona opa docéda pracífe.: y 4Γ δις funt bona c vtíliabomínib*. Hxc, nonílla quz fequun, tur... 5«Για autem quéftíonee τος nealogíae z contentio»." fea. Non uult nos fu». erfluis: contentioní/ busimplicari,qua ínlege de generationi .bus oríürur: fed hzc loqui femper de quiz. bus proficient audié, stes. 38«LÉrpuenao. legio oeuíta:(mnt enéminurileoc vang. C ua^ ficontrariz oppofitio nesquas haretici có/ fectantur. ὃ-ᾱ-λς reticum. bomíne- pof ὙΠ41Π fecundam coz». repríoné ocuita/fciene— quía fubuerfue cft qué eiufimodf eft zc. Nec: circa ipfos nos occu» pari permittit fi corre ΡΟ iterumnon corri; gaht:ne:tepusinani cótentíóe perdamus: & aliquid proprio iu dicío conat? nihil effi ciat:qa unícuiq;ima/ net libertas arbitríj;& funiculis peccatoris unu(quifcqs conftrinv zur. c(p£ummáé cro ad te arteman aur tycbícüfeftína. ad ine venire nícopolím(δὲ iesiperri capolloio αρετής ofo lícíte fimítte vt nibii [ίο θεῆς, Vt nihil per dant de fructu doctri natardantese ο. o 4r ifcaur autem veftribonís operibug pzeeffe ad vfue ieceffa ríoe: vt non fiat(Γι ciuofi.Idipfum.repe/ tit quod fuperius οί’ xerat: Curent bonis operibus praeffe cre, dents,€«οί; tant requí mecum fung omoeg. Soaluta eog ἃ 'noe amát ín fide.(5227 tía ocícü οιππίδυσ vo bío.C.Lui nos fidelitee ant.Notandum quod ABL a C. ' COMMENTARIA IN EPISTOLAM “ΑΠΡ PHILEMONEM...Ca I ——M€ iulio víncruotefu cbaifti. In carcere ucl 1| cua ror uel coniunx cre; '' ditur. c Qp£tarcbíp o cómilitoni noftro. íc diaconus erat, de. quo àd Coloffenfes ait: Dicite archíppo: Colof4.d Vide minifterii qd pde:. accepifti ut illud ím/ pleas. Ὁ ἅΓιξι ecde οὐ fiequeínoomo rua eff, $&:atíavobía z par ce. Cum omní gratíarü actione δὲ cum θα dioexorat. e ασ: . 45 ago oco meo Τζ. audíée ebarítaté tua« fidem. OQ uz nobis in bonisoperibus inno ιοί. f«p euá ba bee ín oíto íefu« ín om nce fanctoa. Ω αἱ dili git caput, neceffe eít eum omnia diligere mébra. g«Γι imunícatío fídeí tue euí dene ία:«€. Omnes fanctos diligis,intan, tiutomnes boni no ^ ftrorüinchrifto eui/ - denter te fidelem effe cognofcát. b«pau. N.! ín catenís, d adiutozí noftro: c Zippbie cbariflüng. In Áommen. «Cbilemout odtecto iefu,& tímothcus frater, Philemóni dilecto adiutori noftro:& apphíz aisi(οτοτί chariffimz,& archippó comi [Qe 1litoninoftro:& ecdefiz quz ín do; zl ον στ) no tua eft: Gratía uobís& paxa * deo patre noftro δὲ diio iefa chrifto. Grádias ago deo meo.femper memoríá tui faciens in orationibus meis, f audíens charitatem tuam δὲ fidem qüam habes ín do. s míno iefu& ín omnes fanctos: ᾗτ communicatio fidei tux euídes fiat ín agnitione omnis operis boní ín chri » fto efu. Gaudium ením magnum habui δὲ confolatio nem ín chatítate tua:quía uifcera fanctorum requíeue; i tüt per te frater.Própter quod multá fiduciá habens ín chrifto íefu, imperandi tibí qnod ad rem pertinet: pro; ! pter chárítatem maoís obfecro cum fis calís ut Paulus mfenex:nuncautem& uinctus íefu chrifti obfecrBte pro meo filio quem genui ín uinculis onefimo, quí tibi ali . quando inutilís fuit:nuncautem δὲ mihi δὲ tibi utilis, » quemremifi tibi. Τα atirem illum ut mea uifcera fufci/ ο pe.Qem ego uolueram mecíi detinere, ut pro temíhi p míniftraret ín uinculis euangelij. Sínecónfilio autem atuo nihil uolui facere:üti neuelut ex neceffitate bonum "Be ulus vinctus ο. nuí(n vínculíó C nefimo qut tíbí aliquando fnnrilte fuit cz, Cuando erat gentilis uel carnalis. n&[Z uautem ít lá vt inea vifcera fufcípe: Velut filium noftrum chariffi/ ταῦ, ὁ 4 έὗ ego volueram mecum oetínere'vt poo te. Wibí mintttraret(n vinculío cuágelij.Ex hoccognofcequa^' lis fit, qui mihíita pla cuit uttua uice mini; firaret. p q[oínecó filío a&t tuo níbil voluf facere. Ita loqui£ ut eum adipfum remit/ tat fiue ut magis eius utilitas cómendetur, “ἃ e Otnevelutexne ce(fitate boná tu effer fed voluntarit.Notan dum qd' neminé πο» luerit neceffitate bo/ ní aliquid facere, ne mercedem amiítteret, r«| Y ojfitaneri(deo offceffít ad bozam a ter vrín eternum{{{ recí» peree. Forte hoc dei prouidentia procura uít e Jamnóvt feruum /fed pao feruo cbaríffímá fratré. lam enim non quafiex ne ceífitate feru9fed qua fi frater uoluntarius. .£«LZ»aríne míbís quáto auté imagío είς ín carne c ín oomítio, Cui& carnaliter&(e cüdü fidem debetob, fequium. v«(oí ergo ime babes focíurm fufcípe íllum ficut me, Si me diligis, ita illà f abuí: un me: fufcipe Πουετησ:ασία δὲ τὸν στρ εἶναι"tuum effet.fed uoluntarium.Forfitán enim ideo«(χε—«o παν diligo μὴ .. gate tua:q vifcera ην efitad horama te,ut ín ternum illurn reciperes:iám no p Fo 3 TCR RI re 1 utferuum;fed pro feruo chariffimum fratrem:máxíme— μα εν mibi imputa. cipiens refecifti.- míhi IO autem τηᾶοίς tibí:& in carne& ín do; E pautas ipf ma 1A Ῥώρτα Sm ν míno.Si érgo mehabes focium.fufcipe illum ficat me.— no oícs rit ec fiam '. éxito teu fmperandf» Si aütem aliquid nocuit tibi;aut debet, hoc mihi impu ipae P oio ve .Cum nobis cau/;; ae oonaríme νοῦίο, z mcam e ofer ta.Ego paulus fcripfi mea manu: ego reddamut non. jones irr qu . eaimperáditschari dícam tibí quod& teipfum mihi debes. Tta frater eoo— prima uice it ex ur/ Watefacidiobíerare— tefruarín domiíno:refice uifcera mea in chrifto, Confi, bedimiffus. v«rea malumus d iubere, TES Ea: γρ: lutat te epapbrae con -Kk4pSadremprne, dens in obedientíatua fcripfi tibifiens quoníam&fü— capimemeue zi. No ;Qufadrempünetre| períd quod dico facies.Símul autem δὲ para mihi ho, slicuiuscriminiscau : chriftianz. ἶ«ιο; i kt pet fa,fed fidei focierate, -ptercbarítatemmagís X ipitiutm.INam fpero per. orationes ueftras donari me"υ obfecrocii ralíafie vt» uobis,Salutdt te epaphras cócaptíuus meus ín chrífto “απο(πεῖ zt. Mori—«0. iSatíftarchus.d l di": [εαν talis dis ille,g in iciu:marcus,aritarchus,demas& lucas adiutores meí: Commentariorum "fene&uteenáprochri— Giratía ἀπί noftri iefu chrifti cü fpiritu ueftro. Amen,— inepiftolam adPhile οποία non recu 5 Ἔ Pr monem finis, Τι. in«Te bfecrote pro filío meo quem ge p——RRÓ p". M — bi,| $0. I9I m εὐ DIVE HIERONYMI AD PAVLINIANVM IN LIBRVM EN A 7 075725 0 DIDYMI DE SPIRITV SANCTO PRAEFATIO.| à τῇ Vm ín Babylone uerfarer:& purpuratae meretricis efTem colonus:& iure quirítii αὐ d' uerem:aoluí gattíte aliquid de fpírítu fancto,& ceptum opufculum,eiufdem urbís ὡς NS 9l poni dedicare:Ft e«e olla illa qua: in Hieremía poftbaculü cerní£a facie Aqui m. 15. 3 lonis cocpitardere:& pharíficoruim condamauit fenatus:& nullus(είνα uel fictus; ἊΝ fed omnis quafi indicto fibi prlío doctrinarum, aduerfum me impetitíz factio coniatauit; a" lico egouelat poftliminio Hlierofolymá fum reuerfus:& poft Romulicafam& ludorá luper us calía,diuerforía Mariz δὲ faluatoris fpeluncam afpexi.Itaq; mi Paulínianefrater.quía fupra: hi^ dictis pontifex Damafus qme ad hocopus primus impulerat.íá dormit in Chrífto:tá tuo df Ων| uenerabilii míhi ancillará Chrifti Paulx& Euftochíj nüc adiutus oratu:canticum quod can im,| farenori potui ín terra aliena:híc auobís ín Judza prouocatus immurmuro, gps mul mI to locum exiftimans,quí faluatorem mundí,dg quí fratrís genuít parricidam. Et ut authorem ὍΝ titulo fatearmalui alieni operis interpres οχίίξογε, βίας quidam faciát)informís cornícula,alíe "; nis fé colotibus adornare. Legi dudum cuiufdam libellos de fpitítu fancto:& iuxta comici fent? ves téntiam;ex Gracis bonis;latina uidi πό bona.Níhil ibi díaletici, nihil uirileatq; dífttictum; im quod lectoréuc íngratis ín affenfum traliat:fed totam flaccidum,molle,nitídum,atq formo» "i fum δὲ exquifitis hincíde odoribus pigmentatum.Didymus uero meus, oculum habés fpon, ii fede Cantíco cantícog: δὲ illa lumina quac in candentes fegetes fublimari Iefus przcepit.pro^ "s cl altius intuetur:& antiquum nobís moré reddídít:ut aidés, ttocetur propheta. Certe quí hüe ied p eetitlatinoram furta cognofcet:& contemnet ríuulos;cum coeperit hauríte de fontibus.Impe 21 fíttis fermone eft& non(cientía:apoftolicam uirá ex ípfo fermone exprimens,tam fenfuü no: es: mine dj fimplicitate uerborum. BE:| S pande i| e Ξ τὰ: DIDYMI DE SPIRITV SANCTO LIBER: "T Nu Or dM ME ον.DIVO HIERONYMO INTERPRETE. Ξ Ἢ η Minibus quídem qux díuina[ππεισαπὶ reuerentía& uchementi cura oportet interi ve V ἯΙ dere; maxime autem hís qux de fpiritus dínínitate dícuntur:prafertím cá blafphe. wm| ΙΕ}, mía ín cum fineuenía Πίτα ut blafphemantís pocna tendatur:non folum ín om^ a fes ne prxefens fiecalum.fed etiam ín futurum. Δίς quippe faluator blafphemanti ín/ jn fpiritum fanctum:non effe remiffionem,necp ín ifto zzculo,necg in futuro. Vnde magis ac ma;| in gis oportet. íntendete: qux fcripturarum de eo relatío fit:ne ín aliquem faltem per i gnoran/ ΣΝ tíam blafphemíx error obrepar.Expedicrat quídem fideli& timido moderanti uires fuasimade gnítudinem prafentís quaftionis filentío prateríre:S rem plenam perículo,non ín fuum difcri tdi n eher Venim ueniam quídá temeri a pos recta uía etíam E ge erígütz ui δὲ hzc de fpiritu fancto íactitant:qux neq ín fcripturís lecta,neq; a quod eccdefiafticorum ue:" μι| terum ἜΡΙΑ funt,copulfi fumus equis dio ile side des:quxg fit noftra de na€o. ορίπίο, ctíam fcripturarum teftímonijs comprobare: né imperítía rantí dogmatís hí quí ad contratía opponunt; decipíant eos qui fine dífcu(fione follicíta,in aduerfariorum fentétiam fta "^ tím pertrahuntur. Appellatio fpiritus fancti& ca qux monftratur exipfaappellatione fubftan tía;penítus ab his ignoratur quí extra facram fcripturam philofophantur. Solummodo eri ín noftratibus lítterís,& notío cíus δὲ uocabulü refertur, tam ín nouís Cj ín ueteríbus, Veterís qp d peteftamenti homo Dauid particeps cíus effectus ,orabat ut ín fe permaneret, dicens:Spirítü. ini tuá fanctü ne auferasa me.Et Danieli adhuc puero fufcitafle dícítur deus fpirítá fanctum:qua i fiiamhabitantemn eo.INecnon etíam ín nouo teftaméto, hi uirí qui deo placuiffe referuntur, fpiritu fancto pleni funt.Iohannes quippe adhuc in matrís utero fanctificatus exultat, Et Iefus a mortuis refurgens:cum infufflaffet in facié di(cipulorum ait: Accipite fpítitum fanctum. Ple. fia(ant uolumína diuínar: fcripturará hís fermonibus: quorum congeriem ín prafenti opere dígetete faperfedí:quía difficile non eftexhis quz affumpfímus unumquemgy lectorem fibi fimilía reperire. INemo autem fufpicetur alium fpítítum fanctum fuifle í fanctis uirís ante ad/ K uentum do p»——— Ο(uentum dni:& alium inapoft η ἥ u ii | | id DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO. ipulís: δὲ quafi nomína ín differentibus effe fub ftantijs.Poffumus quidem teftimonia de diuipis litteris exhibere:quía idem f pirítus& in apo/ ftolis& ín prophetis faerít.Paulus ín epiftola quam ad Hebraos fcribitide pfalmorum ποία, mine teftimoníum proferés, ab fpiritu fancto id dictum eflecómemorat. Et ficut dicit híc fpüs (fan&tus:Hodie fiuocé cíus audíerítis, nolite obdurare corda ueftra&c. In fine quo ο; duum apoftolorá cam ludais difputans ait:Sicut fpiritus fanctus locutus eft per Efaíam prophetam ad patres noftros.dícens:auditionem audietis, non íntellieetís.Neq; enim Paulus alium haz bens fpiritum fanctum:hax de eo fcrípfit;qui ín pphetis anteaduentum domini alíus fait: fed εἷ- οο cuíus& ipfe pattíceps fuít:& omnes quí in fide confummatz uirtutis ferebantur. Vnde&. qum artículo eíus memínit, quafi folitaríum δὲ unü efle conteftans:ubí dicit non fimpliciter προ, μα ἅγιος eft fpiritus fanctus, fed cum additamento artículi τὸ πνεῦμα ἅγιομ: hoc efthic fpi titus fanctus.Et Efaiam prophetaíle cómemorat cü articulata uoce, διὰ τὸ πνεῦμα. ἁγιορίίά eft p hücfpititü(από δὲ nó fimpliciter νεῦμα ἅγιομ.Ρειγας ἃς in eo fermone quo pfentibus pfuaz debat:Oportucrat,inquit,impleri fcriptura quá locutus eft fpüs fanctus:íd eft τὸ swiss ἅγιομερ os Dauid deluda:oftendés& ipfe eundé fpiritü.& in prophetís δὲ ín apoftolis operatum.Ple^ níus dehocinconfequentibus tractabimus:cum dicere ceeperímus,non folum drim uetbü fa&um efIead prophetas fed& fpititum fanctü:quía δὲ infeparabiliter poffidetur, cum unigeníto filio αι. Τρία uox fpitítus fancti, nó eft uacua appellatio:fed fubíacentis effentiz demonftra trix:pattí Πίος focía,& a creaturis penitus aliena. Cur ením creaturz ín uifibilia& ín ínuifibi^ Jía:id eft ínicorporalía δὲ in íncorporalía partíantur: nec.de corporalibus fubftantijs eft fpiti «tus fanctus,anímz δὲ fenfus habitator, fermonis& fapicti&(cientiz effector:nec de inuifibiAibuscreaturis.Hixc. quippe omnia,(αρίοπεία δὲ cterarum uírtutum& fanctificationis capacia funt.Ifta uero fübftantia,de qua nücfermo eft:fapientiz& fcientia: δὲ fanctificationis effectrix eft. Neq; ením inueniri poteft alíqua in fpiritu fancto fortitudo;aut operatio fanctificationis uirtutifqy quá ab extraneo quodá fuftineat:quia iftiufmodi natura;mutabilís eft. Porro fpíti^ tus fanctus.confeffioneomniü immutabilis eft fanctificator.(cientíze diuinae δὲ uninierforü attri butor bonorum:& üt breuius dicam.ipfe fübfiftens in his bonis qux a domino largiuntur.Nà éündem euangelij locii Matthaeus Lucafay defcrbens:alter ex hís ait: Quanto magis pater cce leftis dabit bona petentibus(ον Alter uero: Quanto magis pateruefter cocleftis dabit fpiritum Tuá fanum petentibus fc? Ex quibus apparet fpiritum fanctum plenitudinem effe donorü ᾿ dei: δὲ ea qux diuinitus adminiftrantur non abf eo fübfifterezquía omnes utilitates qua ex . donorum dei gratía füfcipiuntur,ex ifto fonte demanant.Quod autem fubftantíaliter bonum ; éftinon poteftextranex Sus e(Te bonítatísscum ipfum tribuat cxterís bonitatem.[οί ma^ "hífeftá efGiiona corporalibus tantum: fed δὲ ab incorporalibus creaturís extraneum effe fpirij. - tam fanctum:quia caters fübftátíz Banc fubftantíam fanctificátionis accipiuntiifte uero non tantum nó eftcapax fanctíficationis alienz, fed infuper attributor eft& creator, Denícs qui có munione eíus fraunturparticipes dicuntur fpítítus fancti, fanctificati utiq; ab eo. Perfpicue em (criptum eft; quod fpirítuieratíz;ín quo fanctificatus eft;contumelíam faciens: grauí punietur peccato.Sí autem fanctificatus eft per comubionem fpiritus fanctixoftenditur quod ipfe parti €cps cíus fuerit,& largitor fanctificationís fpiritus fanctus.Apoftolus quoq ad Corinthios[αἱ bens:& enutmeráns eos qui regnum coelorum funt cófecuturiaddit dicens:Et hac quidem fuir [tis:fedabluti eftis fed fanctificati eftis.fed íuftificati eftis ín nomíne Iefa Chrifti& in[pirítu ἀεί noftri.Spiritum dei non alium afferens effe cj fpiritum fanctum. Etením ín confequétibus idem approbat,dicens: INeimo ín fpirítu dei loqués, dicit anathema Iefu:& nemo dícit dominü Tefumnifi in fpirita fancto:fpirítum dei,fpiritum fanctum effe confirmans.Si igitur fanctifica/ toreftinon mutabilis fed immutabilis fübftantiz oftenditur.Immutabilem autem fübftantíá , dei tantum& unigeniti filij eius,manifeftifTime tradunt díuína xloquía:conuertibilem δὲ muta bilem ómném creátura fubftantíam pradicantia. Ergo quoníam fubftantia fpiritus fancti τοῦ conuertibilis, fed inconuertibilis demonftrata eft non erit creatura ὅμουσιομ. Effet quipr, Ῥε δὲ creatura imraütabilis, fi cum patte poneretur δὲ filio; eandem hábeus inconuertibilita; tem, Omne m i| ibl qul dm| Vati yen| X"0 uni| ἐμ. dios. jm dori| pa i fusi gm| gla T cli} ut mio ΓΙ m um pn| dus| qut don| jum| ἐμ| DIDYMVS DESPIRITV SANCTO. τ$o. 192 A teniOmneenim quodalieni bonicapaxeft;ab hacfubftantía feparatur.T ales autem funtaun. Étz:creatura:deus uero cum bonus fit:fons δὲ príncipium bonorum eft:facitíoítur eos bonos, quibus fe ímpertit,bonusipfe non factus ab alío.fed fubfiftens:ideo capabilis,nó capax. Vni... eenítus quocp filius,eius fapientia& fanctificatio non fit fapiens.fed fapientes facít:& non fan étíficatur.fed fanctificat. Vnde& ipfe capabilis eft,& πό capax. Cum igitur inuifibilis creatura, quam rationabilem δὲ íncorporalem fubftantíam uocarí confuetudinis eft;nó fit capabilis; fed capax:fi ením capabilis effet;nullius boní capax effet.per fe fimplex ipfa fubfiftés&alterius bo Εἰ receptatrix: partícipatióe habeat bonii,& nó de his quz habét ab alíjs.fed de his quac habét alía intelliga£, patre δὲ filio habítís magis cy habentib?icreatura uero habéte,& non habíta:de fpiritu quoq fancto retractemus:& fi quídem ipfe quoq, partícipatióe alteríus fanctímoni . fánctus eft,connumeretur cxterís creaturis.Sí uero fanctos facit capaces fui: cum patre pona£ δὲ filio.Quod autem ab alíjs capiatur fpiritus fanctus,& non αἰία capiat:& nunc& in fectarum uolumine prout potuímus expreffimus:& ex omni fcriptura fermonem noftrum affirmare per fadle eft.Beatus quoq; Apoftolus ad Ephefios fcribens aít:In quo δὲ credentes fienati eftís fpi rítu promiffionis fancto,qui eft pignus hzreditatís noftra. 5i ením fienantur quídam fpiritu, fancto.formam δὲ fpeciem eius affumentes:ex hís eft fpiritus fanctus,quz habentur& non ha; bent:habentibus illum fignaculo eíus impreffis. Ad Corínthíos quoq; idem fcribens:INolite,ia quit;conttíftari fpiritum fanctum;in quo ficnati eftís:fienatos effe conteftans eos quí fufcepe» rant comunionem fpírítus fancti. Quomodo erm difciplina: δὲ uírtutis affumptor.fignaculum. δὲ fipuram(ut íta dícam)ín fuum ferifum recipit eius fcientia, quam affumpfit: fic& is qui fpírit? fancti patticeps efficit:per cómunionem eíus fit fpíritualis pariter& fanctus. Ipfe fpititus fam. é&us;fi unus de creaturis effet:faltem círcüfcríptam haberet fubftantiam:ficut uniuerfa qua fa^ éta funt.INam& fí non círcáfcribantur loco.& finibus,inuifibiles creatura: tamen proprietate: fubftantíx finiuntur.Spiírítus autem fanctus cum ín pluribus fit:non habet fübftantíam circa. faíptam.Mittensquippe lefus przdicatores doctrina: fuz,repleuít cos fpítítu:& ínfuflans in faciem corum: Acdpite;inquit.fpirírum fanctum, δὲ eutites docete omnes gentes,quafi.omnes. eunctis-gentibus mitteret. Neq; enim omnes apoftoliad omnes gentes paríter funt profecti, fed quídam in Afiam, quidam ín Scythiam,&alij in alías difperfi nationes:fecundum difpen, fationem íllius quem fecum habebant fpiritus fancti,cuomodo δὲ domínum diícentem:uobif7 cum fu omníbus dicbus ufq; ad confammationem fxculí, His δὲ illud congruit: Accipietis uíitatem fuperuenientis fpítícus fancti in uos,& eritis teftes mihi ín Flierufalem,& in omni Iud:a&Samaría;& ufq; ad extremá τοῖα, Si ergo hi ín extremiísfinibus terrx ob teftímonia diii conftítuti, diftabant ínter fe longiffimís fpacijs: aderat autem eis inhabítator fpiritus(anie. ctus incitcüferiptam.demonftratur aneclíca uirtus ab ἢ ifusalies(-: rat fimul eo/| x finoulís quibufq; angelis.principatibi| diationibus ínhabitator affiftit:& ut homínes fanctiticans.alterius c funt hoies eft natura: fic&alías creaturas fanctificans,alius ab earum eft fubftantía:quoníam omniís creatura nó ex 7. eth αι fua fubftantia,fed ex comunione alteríus fanctítatís.fancta perficitur. ΡΕ funt quidé fancti)(e«7 σαι 7 angeli,ín euangelio faluatore dícentementurum effe filium hominis ín maieftate fua δὲ patrís,. le δὲ lanctorü angelorü.Et Cornelíusín Actibus apoftolorum a[απέῖο angelo fcribitur accepif^. 7 fe refponfum:ut Petrum ad fe Chrifti difcipulum uocaret; Verum fanétí funt angeli participat: ὁ tíone fpititusfancti,& inhabítatione unigeniti filij dei; qui fanctitas eft& cómuniícatío patrís.: ῥ" 17s 7A De quofaluator ait:Pater fancte.Si ígitur angeli non ex propría fubftantia fancti funt, fed ex participatione(anctz trínítatís: alia angelorü oftéditur a trinitate effe fubftantía. Vt em patet.^fanctificás, alius eft ab hísq fanctifican£:& filius eftalius ab hís quos efficit fanctos:íta& fpüs farictusalteri?eft fubftátiz: ab his ds fui largitione fanctificat.Si uero haretíci propofuerint,ex natata conditionis fis: angelos fanctos effexconfequenter cogenter dicere ὁμουσίους efle trínítatí, & inconuertibiliter eos iuxta fubftantia fanctos efle. Sí aüt dd M ME dé qui pies 03€ mula CA μὰ τῷ γεν adio rq Γ΄ ῥεκκέ“ο ἢ x. Ho»£9d€ e to phum. Apu ja den: st bl, ο) OR Imo» Qele M 77(ων AC flne ^£. ᾧ&& socia aha DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO C. demnaturx effe cam cxteris creaturis:non tamen candem habere fanctitatem;quam hothíneg . habent:neceffarío deducentur,ut dicant multo melioris homínes effe fübftantíz:cum hi per có muníonem trínitatís habeát fanctitatem:& angeli propría natura fancti ab ea fint alieni, Sed , uota funt homínutn perfectorum:& ad confammationem fanctitatís ueníentíum quales an eclís fierí.Augeli quippe hominibus,& non homínes angelís auxilium tribuunt, míníftzantes εἰς falutem,& annunciantes eís ἰατοίοτα dei beneficia.Ex quo liquido oftédítur, honorabiliores & multo melíores effe angelos homínibus,per germaníorem,ut ita dicam,& pleniorem trínita, tis aflumptíonem.Quapropter cum alius fit fpírítus fanctus ab hís quae ipfe fanctificatsnon eft uníus naturz,cü cxteríscreaturís qua εἴ recipiunt.Si aüt alterius eft natura a creaturís,g ín p pría fubfiftit efTentía: íncreatus& íneffectus oftenditur. Multa: fcriptura: funt, qua fine ambi, guitate conuincant, alteríus eum a cunctis conditionibus effe natura. Quidam etíam fj píritu fancto pleni effe dícuntut:nemo autem fiue ín fcripturis.fiue ín cofuetudíne plenus creatura dij εξ.[ρωσ ein aut fcriptura fibi hocuendicataut fermo cómunís:ut dicas plenü effe quépiaan, gelo:throno,driatione:foli qppe diuínz natura,híc couenit fermo:dicimus aüt uírtutís& difci, plínz j(da effe plenos: illud:R epletus cft fp fancto:nó alíud fignificantes cp plenos οὗ cofü , sata atqj pfectz uirtutis. Scriptü eft de Ioáne: Et fpü fancto implebit adhuc ex utero matris fua. Et iter, Repleta eft fpiritu(ancto Elifabeth. Et poft αἴία. Ες fpiritu fancto repletus eft/Za charías pater eius haud dubíum:quin& Ioannes prophetauit.Necnon in. Actibus apoftolo, ἡ tum de multis credentibus quí ín unü cóuenetant refertur Repleti funt fpá fancto.Cü aüt par ticipabilís fit fpás fanct?;ad(imilitudiné fapiétia ac diífciplinz,nó ín caffis noib?fciétia:(übftan tíá poflidet: fed per naturá fanctificanté& implenté bonis uníuer(a bonus ipfe fubfiftit:iuxta quá& repleti quídé fpiritu fancto effe-dícuntur:ut ín Actibus apoftolorum fcriptum eft:Et re pletí fant omnes fpiritu(ancto:& loquebantur uerbum deí cum fiducia. Quomodo ením qui aliqua difciplina plenus eft: quia perfecte eam habet, erudite& fübtiliter poteft deea pro» ferre fermonem: fic quí fpiritum fanctum confümmate acceperínt: ita ut impleantur eo: cam D fiducauerbum deiloquuntur: quía prafens fpiritus find Sina deo uocéminiftrat. Hine—^ quídam cum fupercilio aít:hac dícit fpiritus fanctus.Et Apoftolus.Sed implemíni,inquitfpiri tu fancto.Et ín multíslocis Actuü apoftolorü,pleni fuiffe fpítitu fancto difcipuli dii feribunz tur.Confyderate ergo fratres uiros ex uobis teftimonium habentes feptem, plenos fpiritufan €to& apientíaEt de Stephano: Cum autem plenus effet fpiritu fancto:intuens in ccelum ui; ,dit eloríam dei:& Iefum ftantem a dextrís dei.Et de electionis uafe dicit. Saulus autem qui& CEA plenus fpiritu fancto, intuens ín eum aít.Et ín commune de uníuerfis credentibus an^' notatur. Difcipuli quoqy replebantur gaudio& fpititu fancto.Aneeli autem prafentía fiue alij. cuíus alterius excellentis naturx: qua: facta eft;nó implet menté atcp fenfum:quia& ipfa aliu de completut.Quomodo enim ex plenitudine quís accipiens faluatorís,plenus efficitur fapíen tia δὲ uirtute& iuflicía δὲ fermone deíific qui fpà fancto plenus eft; ftatim uniuerfis donationi» bus dei replet fapiétia fcientia fide;cxterifqy uirtutibus.Qui igitur implet uniuerfas creaturase qux tamen poflunt uirtutem δὲ fapientiam capere:non eft ex hís qua ipfe complet.Ex quo col, licítur alterius eum effe fübftantíz: quá funt omnes creatura. Diximus& alibi:quía fuperintel ligatur ín fancti fpirítus fubftátía etíá plenitudo munerum diuínorum.Deníc impoflibile eft gratíam dei fortírí quempíam:fi non habeat fpirítum fanctum:in quo approbamus cuncta dei dona confiftere, Quod uero is quí habeat eum:fermoné quog fapientiz,& reliqua bona ρου. fecte confecutus fit:& nunc manifeftefermo demonflrat,& paulo ante diximus fubftantíam bonorum dei fpiritum fanctum effe;cum pofüimus exemplum: Dabit pater fpiritum fanctum petentibus fe,& dabít pater bona petentibus fe. Nec exíftímare debemus ἢ pirítum fanctum fecandum fubftantías efTe díuifum.quía multitudo bonor dícatur: I mpaffibilis ením δὲ indiuifibilis atq immutabilis eft: fed iuxta differentes efficientías& intellectus, multis bonorum uocabulís nuncupatur:quía partícipes faos non iuxta unam eandemq; uírtutem communio^ mne fuí donet: quippe cum ad utilitatem uníüfcaiufqs aptus fit:& repleat bonís eos, quibus ít dicat fe adeffe debere.Denig Stephanusprímus ille teftis uerítatis,& dignus fuo nomine,ple/ ^i ᾿ nus fapien/ Em δώρου : DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO.^'^-«ο, I95 liec|" A nüsfapientia δὲ fpiritu fancto dictus eft:fapicntia confequentet fapetintellecta; comimorante ti V inco fpiritu fancto.ficut loquitur fcriptura.Et elegerunt Stephanum plenum fide δὲ fpiritu(86 UN cto apefiol.Et: Stephanus auté plenus eratía& uirtute, faciebat prodígía& fiena magna in ilm,|.populo.Et adhuc de eodem.Er nó ualebant réfiftete fapientiz& fpirítui,quí loquebatur ín íilo; εν P lenus ením fpiritu fancto uír beatus& fidei effectus eft partíceps,qua ex fpirítu fancto uenit? TM: iuxta illud: Alij autem fides in eodem fpiritu.Et gratíatn atq uírtutem,itixta eundem fi piritum Ἢ habens/fígna δὲ Ραϊοία magna faciebat ín populo.INecnon& illis donationibus feciidum eüdé TN fpirítà affluebat:qua uocantur curationum gratix atq, uirtutes. Et hacc enítn ín enutnerátione | donorum deí, ín fpiritu δὲ fecandum fpiritum,in príma apoftolí Paulí epiftola ad Corinthios EN ᾿ collocantur. Intantum autem Stephanus díuína eratía abundabat: ut netno contradicentíatii δὲ eorutn quí aduerfus eum dífputabantualerent refiftere fapientia: δὲ fpirítui quí logaebatu m in illo.Erat quippe e fpiritu ancto fapiens. Vnde& ad difcipulos fuos Iefus perfpicue proda; iti mar.Cum introducti fueritis ad príncipatus& poteftates& cócilía δὲ fynagogas:nolíte efle foli sid líciti quid uos oporteat dicerezaut quíd loquamíni ín illo tempore.Dabuntur enim uobís a fpii d tu fancto fermoncs fapientia quibus nó queant contradícere:ne hi quidem quí uehementeriti es| difputationibus callent.Sed ponamus ipfum teftímoníum quod íta contexítur.Cum autem ít sth troduxeríntuosin fynagogas ad príncipatus δὲ poteftates: nolite follíciti efle quomodo, aut pli| quíd refpondeatís.Spíritus επί fanctus docebit dos ín eadem hora que oporteat dicere.Et ία Mis alío euangelío.Ponite ergo ín cordibus ueftris non prarnedítari quemadmodum refpondéa7 tili tís:Eco quippe dabouobis os δὲ fapientíam:cui non ualeant contradícereaut refpondere. Βρίlu rítu dero fancto tribuéte apoftolís uerba aduerfus eos qui euágelio cottaibat:dilucide oftendi ΤῊ tür ín fubftantia eíus fuperíntelliei fapientia: δὲ fcientia(ermonem. Quomodo autem faluátor Cra ín illa hora os δὲ fapientíam difcipulis laroiatut;quibus contradicerenon queant, ne hí quidem kan qui apud homínes xloquentiffimi putantur:non eft huius temporis diflerere: quia nunc pro-: mmo poles oftendere fuperintellioi femper íi fpiritu fancto dona uirtutü:íta ut ís qui eutri ha lura et, donationibus dei plenus habeatur. V nde δὲ in Efaia;ipfe deus cuidam dicit: Ponam fpirí qi tum meum fuper femen tuum:& benedictiones méas fuper filíos tuos. Nücg ením accipit quif ilu)(δ fpirituales benedictiones dei.nifi praefferit fpiritus fanctus, Q αἱ ením acceperít fpiritum priva B fanctuni; cofequenter habebit benedictiones,id eft fapientíam δὲ intellectum δὲ cetera:de quiz cami biis ita fcribit Apoftolus.Propter hoc& nos,ex quo díe audíuímus;non ceffamus orantes pro mail üobís δὲ deprecantes utímpleamini cognitione uolüntatis eius in omni fapientia δὲ intellíeen Dp 5 tia fpitítuali.ambulantes digne deo.Eos ením qui digne fibi per opera δὲ fermones& pruden iliud tíam íncedunt;impleri aítuoluntate deí.ponentis fuper eos fpiritum fanctum:ut ímpleátur fa Ya di píentia δὲ íntellectu;& reliquís fpirítualibus bonís.Sapíentía autem& intellectus qua ín fpirí/ wn tu fancto funt, a deo dátur.Dominus inquit;dabit fapientiá:& a facie eius fapientía& intelle outil Ctus pcedit:cü ea fapientia qua ab hoibus uenit non fit fpirítualís, ed carnea δὲ humana.De — hacítagy Apoftolusfcribit:INon ín fapientia carnalí.fed in eratía dei con ueríati f umus ín η» € do:carnalem fapientíam.dícens quz ín rebus corporeis ex humano fubfiftit cogítatu.Porro fpi ipd ritualís fapientía& intellectualis, círca inuífibilia& íntellectualía fe tenés: per operationé fpüs (ibid fancti capientibus fe.fui prafentiam tribuit. In multís απο; alijs locis Apoftolus memorat ín “" ο΄ fpirítusfancti fubftantia deí munera commorarí.ficut in illo:Deus autem fpei repleat uos oiní - fd& pace ín credendo: ut abundetis ín fpe δὲ virtute fpiritus fancti. Deusautem largitor fari onorum; fpem quam promífit, reddet ín uirtute fpiritus fancti, his qui habent illum: eau " dío& pace complet eos: qui ímperturbatam& fedatam cogitationem poflidentes; latas ha (μα bent mentes δὲ ab omní perturbationum tempeftate tranquillas.Quí autcm ín uirtute fpiritus "m fancti przdictabona fuerint confecuti: etíam rectam fidem ín trínítatis myfterío confequérur. à Ji Inalío quoq loco eiufdem epiftola: No eft(inquit)regnum dei bus δὲ potus: fed iuftícía δὲ - pax& gaudíum ín fpíritu fancto. In fpiritu enim fancto íufticiam,id eftuniuerfam uirtutem; n& quam fupra diximus pacem,deí saudio copulátam effe afferens:hís quí fe audire poterant in j i: K 2 manifeftiffime mino DIDYMVS DE SPIRITV$ANCTO C manifeftiffime probatinon alía hacbona dj fpiritus fancti efTe fubftantiam. Cum ergo σὲ--| * bona ex largitione fpüs fanctí ad hoies ueníant: uocatío gentíum quá introduxit per doctrina Kuáeclicam, acceptabilis δὲ fanctificata redditur in fpiritu fancto:quia δὲ in hacfanctificatos δὲ acceptos faciens fpiritus fanctus:(ubftantía eft bonorum dei.Et qui illo plenus eft:uniuerfa iu&ta rationem agít; docés rectemiuens irreprehenfibiliter: figna atq portenta uere perfecteg; de*ionftrás, Habet ei fortitudiné fps fancti preftantem fibi thefaurü δὲ caufam plenitudinis "'omníum bonorum.INouit Petrus difcipulus domíni Iefu.largitíonem fpiritus fan&ti,donorü dei effe naturam. Ait quippe ad eos φί obíurgabant introitum fuum ad Cornelium, Si itag; qualem eratíam dedit illis deus prebens fpiritum fanctum,quomodo& nobis in principio: 'ego quis eram quí pofem prohibere dominum: Et infuper ad fuos. Agnitor,inquít.cordium deus, teftimonium tribuit eís, dans fpiritü fanctum ficut& nobis:& nihil dífcreuit ínter nos& τος,[ία müdans cotda eom. In hücfenfum congruit etíá illud quod in multis locis dicítur.fpiri τὰ fanctá daría domino. Iacob puer meus.fufcipiam eum:]lfracl electus meus.fufcipiet e aní; "ma mea:dedi fpiritum meum ín eo.Et adhuc. Quí dat afflatum populo conftituto fuper e& "haud dubíü quin terrá& fpiritá calcantibusea. Oftendimus autem fupra non alium efle fpiritum ἀεί; 8ζ alium fpiritum fanctum.Paulus quoq. Charítas.inquit, dei diffufa eft in cordibus ueftris,per fpiritum fanctum quí datus eft nobis.Et illud. uanto mass pater uefter coeleftis 'dabit fpirità fanctá petentibus fe. Ifte autem fpiritus effufus quoq; eflea deo fuper omnem carnem dicitur: ut prophetent δὲ uífiones uídeant, qui eum acceperint fecandum Ioelem, qui ex perfona dei loquitur.Effundam de fpiritu meo fuper omnem carnem:& prophetabunt filij ueftri& filz ueftrz.Effufio quippe fpirítus,caufa extitit pphetandi:& uidendi fenfum pulchri tudinég, uerítatis.Ipfum quoq effufionis nomen,increatam fpiritus fancti fubftantíam proz bac. Neg; em deus ci angelü míttitaut alíá creaturá:effandam dicit de angelo meo;aut princi D patuautthrono;aut driatione. In folís qppe hís d ab alijs participátur, hic fermo cófentit:ficut δὲ nüc pauloante decharítate dei diximus:qua effufa eft in cordibus eorum qui fpiritá[από teceperunt. Charítas,ínquit,deí diffu(a eft in cordibus ueftris,per fpiritum fan&tum,qui datus eft uobís.Saluator quoq qui:& ipfe capabilis eft:in fimilitudinem quoq; unguenti effufus di cítur, Vnguenturm effüfum nomen nium. Nam ütunguentü quod uafe continetur, habet qui^ dé odoris fubftantiá:fed prohibetur longíus fpargi;quia uafe intrinfecus daudítur:cam autem.—. uas forís fuerit effufum,emittit pcul beneolentíá ζᾶ Chrifti nomé bene olens ante adué&ü ei?,in folo Ifraelis populouerfabat, quafi Iudex uafe indufum. Notus eri αἰτίη Iudza de*:in Ifrael magnü noméei?.Quádo aüt corufcans ín carne fua faluator,ín uníuerfam terrá,quín po ᾽ tíus ín oém creatura extédit nocabulá füü:impleto eo qd' fcriptá eft: ΟΣ admírabile eft nomé ταῦ ín uniuerfa terra:quibus corifequenter Apoftolus loquitur:INon ein aliud nomen datü eft fub ccclo;ín quo oporteat faluari nos:Et pfalmifta ad dominü loquitur. Magnificafti fuper om nía nomen fanctum tuum:tunc completum eftnguentum effufum nomen tuum. Significat autem effufionis uerbum, largam δὲ diuitem muneris abundantíam.Itaq; cá unus quis alícubi autduo fpítítum fanctum accipíunt:non dicitur;effundam de fpírítu meo, fed tunc quando ín uníuerfas gentes munus fpiritus fancti redundauerit.Et ad Titum Apoftolus falutemfactam gentibus cómemorat:INon ex operibus iuftíciz qua fecimus nos:fed per lauacrum fecunda re; generationís& innouatíonís fpiritus fancti,quem effudit fuper nos abundantcr.Et hic em larz gam attributionem fpírítusuerbum effufionis oftédit.Ex quibus uníuerfis docemur,capabilé fpiritus fan&i effe fubftantiam,& ex hoc íncreatá, Capabilé fubftantia uocat:quz capitur a plu ribus,& eis fai confortíü tribuit:capacéuero ed qux cómunícatioe fubftátie alterius implet: δὲ capies aliud,ipía nó capit ab alio.Capabilí quippe ftatím incouertibile,& incouertibili xternd eft confequés: αμ ecótrarío capiéti conuertibile,& couertibili creabile fübfequés eft. Nihil ergo decreaturís inconuertibile: propter quod ποορ fempiternü eft. Non folü igitur quod ín hoibus eft rationale;cóuerti£ δὲ creatur:uerüetiá ín oibus creaturis hac eadé couerfio repeti£.INà& anj 'gelon:couerfiones& ruinas.díuína zloquía demóoftrant. Licet em multitudo angelog:,& alíare εν: excellentium Um hiy ἡ ni ἢ) | ἢ tl ibi Tm si ss ΠΠ!’ 1 1 Tra n| pit| il [γῇ Misi| tg am d |n ji 0t ad xum| uf di| niit aut ute lt T it gun lup voit t T qr ii | Vie Ki| ; Ν| W nij| DIDYMVS DÉSPIRITV SANCTO. Ὁ$0. 194. Z excellentium uirtuttim,in beatitudine δὲ fanctimonia perfeuerent:tamen car in ea, quz firi lé habét naturá couerfa fint:dilucide oftédit in primo eos ftatu nó per ímmurabilitaté fu füb ftátiz:fed per follicítius in drio feruití permanere.INeq, ei pót coxqualíá diuerfa effe natura; Náquía ome genus hominü mortale eft:& finguli homines mortales funt: ut e díucrfo quoqj fi quade füperioribus immmortalia funt:haud dubium quin omnía ín codem genere& fpecie tonftítuta.fint ímmortalía. Cum autem hxc fe íta habeant,etíam fi unus angelus conuertibilis apparuerít,omnes conuertibiles erunt:lícet non fint conuerft ín beatitudine perfeuerantes:quo modo& cuncta homínum corpora diuifibilia πη non omnia díuidantur, Quadam erri eorum ρα[α díuifioném,ex relíquorum fimilium fuí;naturam interpretatur. His ita ediífTertís: altetíus fubftantia a uifibilibus& ínuifibilibus creaturís fpiritus fanctus oftendítur.Sí aüt hoc uerum eft:impijfime quídam ínter omnia connumerant fpiritum fanctum:d:cétes ín eo quod omníaper uerbum a deo facta funt,etíam fignificari fpiritus fancti facturá. Neq; em unum ex omnibus:fed aliud extta omniía per fubftantiam exutroq; demonftratus eft fpiritus fanctus. TNam fi creatura ut faperíus oftendimus diuíditur in corporalía,& ín íncorporalia, δὲ conditus eft fpis fanct*:uticy aut uifibilis;aut inuifibilis creatura erit.id eft corporalis, aut incorporalis: Vetutri corpus nequaéj erit;ficut príus diximusicum doceat δὲ fcientíam praftet: δὲ a ienfu δὲ aníma capíatur. Sed neg inuifibilis ereatura erít:ut pauloante deeo dífputauímus. Vnde& iApoftolusin epiftola quáad Hebrzos faipfitalíü ed effe ab omnibus angels demóftrat di^ cens: Cui eni angelorum dixit aliquando:fede a dextris meis,donec ponam ínimícos tuos fca bellum pedumtuorumz?Nóne omnes funt adminifttatores fpiritus.in mínifterium miffi,pro/ pter eos qui accepturi erant falutem?Et poft alia:Quomodo nos cffugiemus tantam neeligene tesfalutem? Qus principi accipiens ad lequendum per dominü,ab his qui audierunt ín nos cofirmata eft:teftimoníü dante deo fignis δὲ prodieiis δὲ uarijs uirtutibus δὲ fpiritus fancti di uifionibus, iuxta fuam uoluntátem.Hoc eniti quod ας οἱ angelorum, xque accipitur,ac fi dice tct;nullízper angelicam tiomen fignificans omnium fübftantíam inuifibilii creaturarum.INegg enim ulli quidem angelorum& alia cuidam rationabili creatura dixit deus:fede a dextris meis. Incommune ítag; fermo pronuncíat:nó effe dictum cuidp areaturz, fede a dextris meís.Et hoc in cómune de creatura.Et pronücians deornibus ínuifibilibus creatutís:ait eas effe adminiftraz tores fpirítus.Proptet quod fübiecit.Nóne omnes funt admíniftratores fpirítus ín απο[επί mifTi: Licet οηί non omnes fingillatim iniuifibiles créaturz miffe fant:tamen quía eiufdem ee nerís δὲ honoris αἰία miffx funt, quodammodo& ipli poflibilitate funt mifzemiffará confo? tes zqualifq; fübftantíi. Quomodo igitüralius eftab uniuerfis creaturís dominus, per quetri. principium ad loquendum acceperat illa magna falus;cuius neglieentes Apoftolus nolens nos effe ait: Quomodo nos effugiemus tantam neclicentes falutem qua príncipium accipiens ad loquendum per domínum εἰ hís quí audierunt ín nos confirmata eft:Sed δὲ deus qui teftimo nium perhibet fignis& portentis{Π| falutizalius eft ab omnibus adminiftratorijs fpiritibus: δίς δὲ fpiritus fanctus.cuíus díuífionibus iuxta uoluntatem eius teftimonium perhibet deus; diftribuens eum, non per concifionis partes. fed per communionem quibus eum praftare dez creuerít: alteríus eft& ipfe fübftantiz abhis in qua difpartitur effufus.Igitur quoníatn appro^ bauítnus íuxta fcripturarum fenfum.alium extra omnem creaturam efTe fpiritum fanctum:ín, caffum ímo ἱπιρίε quidá creatá eü effe oftédere uolentes;teftimonío utun£ quo oia p uerbü fa ελα referuntur:ut fcilicet ín oibus,etiá terna fubftantia cotíneatur. Et quia ad conditione eius approbandam etiam propheticü fermoné ufurpant dicente deo;creo fpiritum: etíá in hoc eos monftrare debemus prorfus ab intellectu uetítatis alienos. Nét em de fpiritu fancto propoft tusfermo pphetz fuít:ut ex ipfa ferie δὲ contextu loquij íntelligit.Siquidé Amos ppheta ex perfona dei.Przparare;inquítad inuocandá deum tuum o Ifrael:quoniá ego fum firmás tod fruum δὲ creans fpiritü:& annuncíans ín hoies Chriftà fuü:faciens diluculà& nebulá,& afcen7 dés fup excelfa cerr:dns deus omnipotens nomen eius, Des efn qui fe fpiritá condere fuerat plocutus δὲ facere:& conitrud dixit fe firmare;& diluculum δὲ nebulas facere. Sí ipítur ín prcdit &ta narratione perfeueramus:íd eft in conitruo& dilucalo δὲ nubibus:eundem narrationis ot? : K 4 dinemetíam DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO. C dinéetiá in fpüteneredcbemus:ut id quod dicit a deo tale fit: Vt inuoccs me q deus fum;q uni uería procuro,quí& creator fum omnium,qui firmo tonítruum,& condo fpirítum,quí dilucuy lum δὲ nebulamad quafdam utilitates facio homiínü:prapara te ut ínuoces o Traclut cá pra; aratus fuerísad ínuocandá,& me orauerís qui fupra dícta coftítuo.foclicitate téporá δὲ aliorá pum largitionibus perfruaris: me tibí per fingulos annosomnia iuxta natura ordinem miniftrantexit fecunde annus fluat, ut fuís fpacijs horarü momenta decurrantsut fuo tempo; rc tonítraa mugíant,ut falutarís aura oportunis flatibus infpíret. Sí uero per alleeoríam.toni^ truum δὲ dilucalum δὲ nebula δὲ creatío fpirítus íntelligantur:non fubftantíam reí, fed figuratá interpretationem fienificabüt.Q uod fi e diuerfo oppofueritmanifefte de Πρ fancto hac dici: quía inferat ad creationé fpirítus;illud quod fequitur:Et annücíans ín homínes Chriftum fud, in hebrzo habetur,annuncíat ín hominem loquelam fuam:quod fcilicet qui creator eft omni, ipfe ctíá pphetis infpiret;& fuam per eos hominibus indicet uoluntaté.Et ad hoc refpodendü eft, quía quídá hzretíci alíü extra creatorem domínum patrem faluatorís mentitntur:hocím^ pijflime pradicántes: non fceleratam eorum fufpitionetm prouidentesa deo percutí dicente: Eco formans tonitruum& creans fpirítum:& alias mundi partes faciens& eubernans: annun cio ín homines Chriftum meüm. Et hoc ením prouídentíz mez opus fuper omnía opera mea eft:utnon folum eotum quz forís funt: fed.& qua ad emolumentum anímx δὲ mentíshumiy litatem pestinét.caufa fubfiftam.Ergo hoc quod dícitur.creo fpiritum: zque arbitror pofitum acfi díceretur,creatis uentum, Deus quíppe flatus hos qui per ἀςτίς tnotum efficiuntur, difpofitione fua ducit:fecundum illud quodaalibi legimus. Qs producit uentos de thefautis fuis. θεν ne áutem quod ín ipfa fententia non aít:qui creaui,fed qui creo fpiritum.Si ením de fubftantia litate fpiritus fancti fermo efTet,dixiffet utiq; qui creaui.INeq; ením femper eundem creat. Nunc aüt confequenter de flatu dictum eft qui créo, quía nó femel uenti facti(unt:fed in eo qd'fübfitüt Qtidíe fiunt. INeg; em fruílra fine artículo q ín grxco fermone fingularítatis fignificator D—efbnuncfpiritus creatus dicitursquoníam non eft fanctus,cum pene femper fpirítus Edi artículo nomínet ut ín illo&vcó τὸ ανεῦμαιία eft ipe fpüs teftimonii perhibet fpítítui noftro-Et alibi ἀντὸς sip τὸ qoosiodi,id eft;ipfe eft q aiuificat.Et rurfum: δίς& qux dei füt;nemo cognouit ΠΤ τὸ ονεὖμα, id eft fpiritus ἀοἰἐτὸ γὰρ πνεῦμα, hoc eft fpiritusem fautatur omia etíá alta dei.Et multa qua de fcriptutis facris excerpere poffibile eft. Quod ficubi raro fine artículo nomi, natur fpiritus fanctusiSciendum eft cum additamento eum nominari fignificante magnifi, centiatm eius.Sí quidem dicitur aliquando δὲ fine articulo, cum non ipfe per fe, fed participa tío eius oftenditur: utputa fpiritus heliz, δὲ fpiritu ambulate: δὲ quxcun; hís fimilia fant; e Q uoniáigitur ex his,qua memoraui& ex multis alijsnon effe creaturam fpiritum fancturm demonftratum eft: nufcj conditionibus cónumeratus eft:fed femper cá patre δὲ filio pofitus: nunc uídeamus quam cum utro, habeat indifferentiam.In fine epiftola: fecandac quà α Co» ritithios fcribit Paulus, ait: Gratía domini noftri Iefu Chrifti:& charitas αεί, δὲ cómunicatío fan &í fpitítus fit femper οἵ omnibus uobís.Oftenditur quippe ex fermone pfenti una trinitatis af fumptío:cum ís quí gratíá Chrifti accepit;babeat eam tam per adminiftrationem patrís, ζῇ per largitionem fpiritus fancti.Datur enim a deo patre&Tefa Chrifto: iuxta illud: Gratía uo^ bíícum δὲ pax a deo patre& domino Iefu Chriftoinon aliam dante gratiam patre,& alíá faluatore. Sí quidem δὲ a patre δ domino[ε[α Chrifto eam dari defcribit: fpiritus fancti communícatione completam.INam& ipfe fpirítus dictus eft oratía:fecundum illud.Et fpiritui gratiz íníuriá faciens,in ὃ fanctificatus eft. In Zacharía quoq, repromittit deus effufam fe, id eft abundantiffime tributurum Hierüfalem fpiritum gratia: δὲ miferationis.Cum ein quis fpi ritus fancti acceperit eratíá:habebit eam datam a deo patre,& a lefu Chrifto domino noftro. Vna igitur etatía patrís δὲ fili& fpiritus fancti operatione completa: trínítas unius fabftantize demoftrat.Ín alio απο; loco:Chatítas,inq uít,dei οἵ omnibus uobís:quaa trínitate δὲ tribui£ δὲ firmatur. Ait qppe(aluator.Quíaudit uerba mea δὲ feruat eathiceft qui diligit me.Q ui auté diligit me.diligetur a patre meo,& ego diligam eum. Neq; ein alía dilectio eft faluatoris fuper his quíamantur:&alía dilectio patrís.Deusenim diligit ín falutem:quia fic dilexit deus mena ut filia | pientiá dei δὲ fermoné,& ín omnibus uerítatem:habebit quoq; confortíum fanctítatis ín patre δ filio& fpiritu fancto;Fidclis autem deus, per quem uocatí eftís in communicationé filij eius; Stibit δὲ Iohannes de patre.Si in lamíne ambulamus,ficat ipfe eft ín lumíne,communicatio^ mem habemus cumillo. EtadhucCómunícatío autem noftra cum patre& filio eius Iefu Chii fto.Ioítur quicungy commuuicat fpirítui fancto,flatím communicat patri δὲ filio.Et quí carita tem habet patris habet eama filio contributam perfpititum fanctum. Sed δὲ qui particeps eft gratiz: lefu Chrifti:eandem eratíam habet datam a patre per. fpítitim fanctum. In omnibus approbat eandé operationé c patrís& filij& fpüs fancti. Quorg aüt una eftoperatio,una : eft& fubftantía:quía quz eiufdé fubftantia: ὅμουσια fünt:eafdé habent opatioties: δὲ qua alte ri^ fübftátiz: δὲ ἀμομούσια, difTona atq; diuerfa funt.Neq; er ex his tát qua pmifimus trinitatis unitas doce£: fed ex innüerabilibus alijs:de qbus rurfum(απ fuá ordíné pauca ponetnus, : ed Petrus Ananíá ín eo quod ín uenditioe agrí.cui? fe totü pracid obtuliffe dícebat.frau : défediíletex medio:fancti funes unitatem ad deü;non fecundum numerü. fed iuxta fübftan/ tíam comprobauit,dícens:Ananía;quare compleuit Satanas cor tuum ut métitetis fpiritui(an &o,& abíconderes de precioagtí?TNonne manens tibi manebar,& uenditum ín tua erat pote! ftatez Quare pofuiftiin corde tuo hanc rem?TNon homínibus mentitus es.(cd deo.Si enim qui diio mentit;mentit fpititui fancto: δὲ qui fpiritu fancto mentitur, mentit deo: nulli dubium :eftconfortíum fpiritusfancti effecum deo.Et quomodo fanctítas fubfiftit ín deo:eodem mo:do& deítas intelligitur ín fpiritu fancto. Ifte autem fpiritus fanctusquem díximus eiufdem τρίτα e(Te cum patre;etiama filij diuínitate non differt faluatore dícente dífcipulis:Cum in fy nagogam ad principa& poteftates íntroduxerínt uos:nolíte folliciti effe quomodo aut quid refpondeatis.Spiritus enim fanctus docebit uos ín illa hora quid debeatis dicere.Ponite in cor, dibus ueftrís non prazmeditarí ad refpondendum:Ego ením dabo. uobis os δὲ fapientiam, cuí non poterunt refiftere aut contradícere.Et ín hís quippe dicens ,non debere eos effe follicitos quid refpondeant contradícentibus:quía ín eadem hora doceantur a fpiritu fancto quid debeant ref; podere:ftatitm intulit qua fit caufa fíduciz. Ponite, dicens,in cordibus ueftrís non pe meditari ad refpondendum:ego enim dabo uobis os δὲ(apientiam,cui non poterunt refiftere, autcontradicere.Cum enim dixerit ín tempore refpondendidoceri eos a fpiritu fancto quid debeant refponderejin fequentibus ait:Ego ením dabo uobis os δὲ fapientiam&c. Ex quibus oftenditur fapientíam qux difcipulis datura filio.fpirítus fancti effe fapientiam: δὲ doctrinam fpiritus fancti, domini effe doctrínam, unutmqy natura& uoluntatis effe confortium fpiritus fancti cum filio.Et quía fuperius demonftratum eft focium effe per naturam fpiritum unigeni^ to dei& deo patrisfilius uero δὲ pater unum funt, iuxta illud:Eco δέ pater unum fümus,non dí uifa& infeparabilis fecundum naturam oftenfa eft trínitas.Tn alio quocp euaneclio dicitur ING. ením uos εἴ 5 qui loquimini fed fpiritus patris ueftrí qui loquítur ín uobisiSí ergo fpiritus pa tris ín apoftolís loquitur docens eos qua debeant refpodere:& qua docentur af pírítu,fapien^ tía eft quam non poffumus alíam prater filium íntellieere, líquido apparet eiufdem natura fpiritum efe cam filío,& cum patre cuius fpiritus eft. Porro pater δὲ filius unum funt. Toí^ tur trínítas fubftantia unitate focíatur. Per aliud quoq; fcripturatum exemplum:tríníta tis unitas δὲ natura δὲ uírtus oftenditur, Filius δὲ manus& dextera δὲ brachium. patris. dicitur. Sicut crebro docuimus, ex hís uocabulis; unius&aturz- indifferentia. demon? ftratar.Spiri/ DIDYMVS DE SPIRITV.SANCTO.$o. 19$ À-utfiliie fuum unigenitum daretut omnis qui credit ín ipfüm non peteatifed habeat tritá ztter mam.Similier δὲ filius quia uita eft:ut tribuat uitam δὲ falutem, dilioit eos quos uult fieri melio tes, Vndeamarefe diciteam quí amatura patre.Et deco ponítur ín propheta: Et ipfe faluabit illos, quía dilexitillos.FHancdilectioné fructà effe fpiritus fancti, cóteftatur Apoftolus:ficut δὲ gaudium δὲ pacem:qua a patre míniftratur& filio.dicens: Fructus autem fpiritus; gaudium, ; Fata charitas effufaeft ín cordibus credentium per fpiritum fanctum. Charitas - quippe, aít ἀεί diffufa eft ín cordibus ucftris ín fpiritu fancto. Omnís quippe qui commünicat fpititui fancto,perparticipationem eíus communicatiiuxta illud:Et communicatio fancti fpiri» tus fit fcmper cum ominibus uobís. Et ín alio loco:Si qua comunicatío fpíritusicum habuerit fa^ Ji DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO C ftratur Spiritus etíam fanctus, digitus dei, fecandum coniunctionem naturx patris& filij no : minatur. Siquidem ín uno de euangelíjs aduerfus eos quí fignis domíní detrahebant dicen: tes:In Beelcebub príncipe daamoníorum εί damoniía fcifcítans faluator ait:Sí ego ín Beelce bub eíjcío damonía.filij ueftri ín quo efjciunt?Sí autem ego ín dígíto dei eíjcío darmonia: ergo fuperuenít ín uos regnum deí.Hunceundem locum,alíus euangelifta defcribens:loquétem in» tulit fllium.Sí autem ego ín fpiritu dei eíjcio daimonía.Ex quibus oftendítur digitum dei,effe fpiritü fanctü.Si ergo coíüctus eft digitus manuí,& manus εἰ cui?manus eft,& dieítus fine du. bio ad eius fubftantíam refertur;cuius digitus eft. Verum caue ne ad humilía deiectus,& obli» tus fermonis de quo nunc dífputatur, depíngas in animo tuo corporalíü artuum díucrfitates: δὲ incipias tibi magnítudínes& inzzqualitates& cetera corporum maíora uel mínora membra. C X FAM στρ amanu,& manum ab eo cuíus eft manus,multís ínzqualitatibus dif crepare:quía de íncorporalibus nunc fcriptura loquítur,unitaté tantum uolens,nó etíam men. furam fubftantíz demonftrare:ficut enim manus nori díuíditur a corpore, per quam cücta pee ficit& operatut:& in eo eft;cuius eft manus:fic δὲ digitus non feparatura manus cuíus eft digi tus:ítagy refjce inzqualítates δὲ menfuras cá de deo cogítas:& intellige dígítí& manus δὲ totius fabftantiz unitatem: quo digito,lex in tabulis lapideis fcripta eft.Per alíam quoq; fcripturam, fidei noftrz probationem πιοπταῖς perfacile eft.Solus fapiens dictus eft deus: non accipiens ab alio fapientíam,negg per cuiufdam alteríus fapíentíz partícipationem;fapiens nomínatur, Siquidem multi fapientes dicuntur,non ex fua natura, fed ex comunicatíone fapientix. Deus ueto no alteríus fapientiz: participatione, πεῳ aliunde fapiens effectus,díctus eftfolusfapiés,— & generans fapientíam,& alios faciens fapientes.Q ux fapientía dominus noftet eft Iefas Chri ftus,qui dicitur dei uirtus& dei fapientia.Spírítus quoqy farictus dicitur fapientía.Siquidem δὲ ín aeteribus libris refertur, repletum effe Iefum naue a domíno fpiritu fapientiz. Sicut ergo foD lusfapiensdeus,non accipiens aliunde fapientiam:fed fapientes faciens δὲ generans fapiétiam, folus eft fapiens extra omnes quí per nuncupationem eíus fapientes dícuntur, multitudo quip: Ρε fapientium falus mundi:& qui femetipfos cognofcunt)hi funt fapientes:& rurfum cum fue τίς cum fapientibus fapiens erís:fic δὲ fpiritus fanctus non accipiens aliunde fapientíam,dictus eft fpiritus fapientia:hocením ipfum quod fubfiftit.fpiritus πει, eft:& natura eíus.nihil eft aliud nifi fpiritus ueritatis δὲ fpiritus dede quibus íam abundanter ín fectarü uolumíne difpu. tauimus. Vndene cadem fuperflue replicemus:contenti fimus difputatione prateríta, DIDYMI DE SPIRITV SANCTO LIBER SECVNDVSDIVO HIERONYMO INTERPRETE..!| NW) Via icitur fpiritus fapientia& ueritatis infeparabiliter cam filio eft, ipequocp fa: píentía fubfiftit δὲ uerítas.Si ern capax effet fapicntiz δὲ ueritatis, ín id aliquado AQ Ji deícenderetut defineret habere quod aliunde fufceperat:id eft fapientíam δὲ ue^ Pee JJ ritatem.Et filius fapientia δὲ ueritas, ipfe fubfiftens n6 feparatur a patre;qui folus. fapiens δὲ uerítas.fcrípturarü uocibus predicatur.Eundem círculum unítatís atq; fubftátiz(ρί. títus fancti, fecandum íd quod fapientiz& ueritatis eft fpiritus, uidemus habere cum filio:& rurfum filiuma patrís non difcrepare fubftantia. Cum autem filius ímago fit deí ínuifibilis, δέ forma fubftantia: eíus, quícáiq; ad hancímaginem ucl formam ímagínantur atq; formátur, ad ducuntur ín fimilitudinem dei: iuxta uítes tamen humani profectus.iftiufmodi formá δὲ ίσια». ginem confequentes.Similiter δὲ fpiritus fanctus cum fit fignaculum deí:hi qui formam& ima ginem«οί capiunt: fignati per eum, ín eo ducunturad fignaculum Chrifti fapientíx δὲ fcienz tía& infuper fide plení.INam díuifiones operationum funt,ídem autem ipfe fpírítus quí opera. tur omia ín omnibus.O peranteergo patre multiplicé charífmatá plenitudíné:multiplicat eam. fllius fubfiftentem per(ρίΗε fanctü. Alij er per fpiritá dat fermo fapientia. Alij uero fcientia feciídá eüdé fpiritü. Alij fides ín eodé(pü:& catera ἢ ab apoftolo enüerata funt dona, quibus addit: Hizcaüt oia opera£ unus atq; idem fpitítus:diuidens fingulis prout uult. Vnde difcen^tes operatrícem:& τα dícam,di(tributrícem naturam fpiritus fanctí:non obducamur ab hís qui: dicuntoperationem& aon fübftantiam dei effe fpiritum fan&tum.Et exalijs quoq; plurimís | locis fubfiftés .]: DIDYMVS DE SPIRITY SANCTO.———$0. 196 n E&—lodsfubfiftés natura demonftrat fpüs fanctizut ín illo qd'apoftoli fcrib&t: Vifum eft em fpiri.* s 1 tui fancto δὲ nobis:quia hoc quod dicitur uífum eft;non operationem fignificat, fed naturam: hi:. qmaximecum δὲ de domíno fimile quid reperíatur:ut.Sicat domíno uifum eftjta factü cft.De ^ty| aíq δὲ fcrmones cíus fpiffime le&títantur:ut in illo: Ieiunantibus εἰς& miniftrantibus:id eft di "t| fcipulís ΟΠΗ, αἰκίε fpirítus fanctus: Separate mihi Barnabam δὲ Saulum ín opus quod uoca ἐὰ tií cos.Qux uox diuinitatis& authoritatís índex, nó creatam,fed increatam fübftantíam mon le 5. ται, INecg ením fpiritus fanctus ín aliud quoddam opus uocauit Batnabam δὲ Paulü qd ἰὼ ο΄ gqonfitpattís& filij: cam mínifterium quod eís cómifit& tradidit fpiritus. ρατείς δὲ filii(it mini Tis fteríá. Ad Galatas Paulus loquif.Qui em operatus eft Petro in apoftolatü circücifionís: opera Ens| τη οἵ δὲ mihiín gentes δὲ Barnaba-.Paríter em ad natíoncs fpiritus fancti authoritate directi bu| fant.Chrifto quoq operante in apoftolis.fpitítus completum eft minifterium:ut ipfi apoftoli Dt£ófitent fe in Chrifto loqui,& id quod fuis oculis uiderunt:& miniftti facti funt fermonis.id dig eft Chrifti:& difpéfatores myfteriorum dei.Déníqs quafi príncipatum in facerdotio poffiden: d tcs,& iniciatores fidei a Chrifto funt demonftrati;dícente:Funtes ite δὲ docete omes eentes,ba: (μὰ ptízantes eas ín nominepatris& filij&(pás fancti.Et ficat Apoftolus fcribit rectíffime: Vnus ua“εἰς domínus.una fides,unum baptifma.Q uís non ex ipfa cogetur ueritate fufcipere índiffere ds tiam fancta trínitatis: dum una fitfides ín patre& filio δὲ fpiritu(ancto:& lauacrum detur im| atq firmetur in nomine patrís δὲ filij δὲ fpiritus fancti? INon arbitror quem ram uecor* Y dematqrinfanum futurum: ut perfcétum baptifima putet quod datur in nomíne patris& fi^ ak lij. ineaffumptione fpiritus fanctí:aut rurfus in nomine pattís& fpiritus fancti. filij uocabulo ist pratermiffozaut certe ín nomíne filij€ fpiritus fancti:non ρταροίιεο uocabulo patrís.Lícet eir ini quis poflit exiftete faxei, at ita dicam, cordis& penitus mentis aliena: qui íta baptizare cone "i&ur,utunum de praceptís nominibus prxtermittatzuidelícet contrarius legiflaror Chrifti: ta^ in: men fine perfectione baptizabít: imo penítusa peccatis liberare non poterit, quosa fe baptiza/ s| tos exiftimauerit Ex hís colligitur q indiuifa fic fubflantía trínitatist& patrem πεῖς fil elle pu zi] trem: filium uere patris filium:& fpiritum fanctum uere patris δὲ dei elle fpiritum: δὲ infuper iss| fapi&ia:& uetitatis,íd eft fl] dei.Fac eft falus ergo credentiü,& difpéfatio ecdefiaftícae difcipli sit| Ain hac trínitate perficit Nam cá faluator diftipulos fuos ad pradicandum euangelium mi/ " B fcrit:&ad dogmata ueritatis docenda pater in ccefia conflícuilfe dícatur.prímo apoftolos,fe/ | 9 eundo prophetas.tertio magiftros:füper hacre etíam apoftoli congruente fententía:Et ficut ϱ/ bati furius a deo ad credédü euágclíü:ficloqmur:nó ut hoibus placentes.fed deo q pbauit cor .“ἀαθοῆεαιος eofdé ds Chriftus maeiftros effe pcepit,& pater ρτοδασίς,& fpiritus fanctus dí Apenfatores& prarpofitos ín ecdefia conftituife perhibetur. Sí quidem cum miletum Paulus wi^ apoftolus pref byteros de díuerfis locis δὲ piurimis ecdefijs cGeregaffet: Attendite,inquít,uobís ΤΙ.& uníacrfo gregi faper quos fpiritus(anctus pofuit uos epífcopos ad regendam ecdefiam ο» εἶν Amíní:quam acquífiuit per fanguínem fuum.Si cním quos Chriftus ad euaneelízandum δὲ bai sib prízandas nationes mifit fpiritus fanctus ecdefía pra pofuit patris fentétia deftinatos:nulli dut inb-bium eft,unam patris δὲ filij& fpiritus fanctí operationem δὲ probationem:& confequéter ean ra. dem trínitatís efTe fabftantiam.INecnon δὲ illud confyderandum,quod ín corde& fenfu habita "a«té nó poteft creatura;nifi deus δὲ fermo eius in fpiritu fancto:ficut ad quofdam loquitur patet. αἱ Iuhabitabo in εἰ5, δὲ ínambulabo.Et δά ipfum quidá dirigit uocem. T u aute ín fancto liabítas "m aus Ifrael. Altus qppe ín altís habitat uniuer(z códitor creatura. Habitat uero δὲ unigenitus fi |". lias ἐπ méte pura;& corde credenti. Per fide qppe habitare Chrift ín ínteríori hoic, in fpü aít (n-Apoftolus;ita fcribens ín fpá:In ínteriori hoie habitare Chriftü per fidem in cordibus ueftrís, m| Jpfe quoq; de fe log: Viuitín me Chrift?.Et ite.Quí in meloquié Chriftus.Fz faluator: Ve is- hiemus,ínqt,ego& pater,haud dubíii quín ad εὖ q peepta ei?feruauetít, δὲ manfioné apud eá im faciem?.Porro fic fermo ifte cotexit. Sí qs diligit me fcrmoné meá feruabit.Et pater me?dilieet -«ΕΠ δὲ ad οὔ ueníem9,& manfioné apud εὖ faciem?.In alío d; loco,ois natura ratíonaliü creata qu arü,domus dicit(aluatorís.Sicut auté fup domü{πᾶ dis lefus,cui? domus fumus nos:íta do; ir nus Chrifti templá dei eft; in fpás eiufdé inhabitat dci. Seribens quippe Corinthiis Paulus v been ait; Nefcitis ΤΩ à DIDYMVS DE SPIRITV. SANCTO; C. aitINcfcitis quíatémplum dci eftís,& fpititus dei habitat ín ποὺ iscSi aut£ín domo δὲ templa Á ἢ quo pater δζ faluator ínhabitat,ilíco inucnit δὲ fpüs fanctus:ex hoc índíuifa trínitatís fubflatia—' detmonftra£.Et poftnó multa eiufdé ερίοϊα, Nefcitís.inquít;quía corpora ueftra templü fpi, títus fancti fant,quem habetis a deo? Cum ergo fpiritus(anctus.fimiliter ut pater δὲ filius,mé; tem δὲ interiorem hominem ínhabitare doceatur:non dícam ineptum.fed impium eft eum dij ccre creatura. Difciplinas quíppe;uirtutes díco δὲ artes,& hís contrarías perturbationes&impe títías ὃς affect?,in animab? habítare poffibile eft:nó tamé ut fubftátiuas,fed ut accídétes, Crea"n tam uero naturá ín fenfu habítare impoflibile eft. Quod fi uerum eft:& fpiritus fanctus abfq ulla ambicuitate fubfiftens,aníma eft habitator δὲ cordis:nulli dubium eft, quín cam patre filio credi debeat íncreatus.Ex omnibus igitur quz pracedens fermo differuit:incorruptibilis& fempíternus fecüdum naturam patrís δὲ filij fpiritus fanctus demoftratus:uniucrfam de fe amy bíguítatem abftulit δὲ fufpitionem: neunus de creatís fubftantijs exiftimetur.is qui fpiritus dci fit:quemexite de patre. faluatorís in euangelio uerba dedarant. Cum uenerit;inquit.confoc lator quéego míttá uobis fpiritü ueritatis qui a patre egredítur:ipfe teftímoniii dabit de me, Confolatorem autem uenientem fpiritum fanctum dicitzab operatíone ei nomen imponens: quía no folum confolatur eos quos fe dignos reppererít:& ab omni tríftícía& pertutbatioe red dit alíenos:uerum incredibile quoddá eaudíum& hilarítatem eís tribuit: intantum ut poffit uis deo etatias referés, quod tali hofpite dígnus habeatur dicere:Dedifti lxtícíá in corde meo, Mdh quippe lxtícia ín eorum corde uerfatur:quorü fpiritus fanctus habitator eft. Ifte fpítitus fanctus confolatora filio míttítur:non fecundum angelorum, aut prophetarü;aut apo: ftolorum mínífterium:fed ut mítti deceta fapientía δὲ uerítate fpirità dei,indiuifam habétéca eadem fapíentía& ueritate naturam.Etením filius miffus a patre non feparatur, nec difiüeitur abeo,manensín eo δὲ habés illum ín femetipfo. Quin fpiritus ueritatis fupradicto modo mif fusa filio.de patre egredítur.non aliunde ad alía tranfmierans.Impoffibile quippe hoc pariter & blafphemum eft. Si ením hic fpiritus ueritatis iuxta naturas corporum certo fpacio circum D íriptuseftaliunm deferenslocum adalium commigrauit.Sed quomodo pater non confiftés! inloco,ultra omnem corporum eft naturam: Ita δὲ fpirítus ueritatís nequadg locorum finedau ditur:xum fit incorporalís:& ut uerius dícam excellens uniuerfam rationalem creaturam. Ο μία ergo impoflibile eft;& impium ifta quz díximus ín corporalibus credere: exire de patrefpirita— fanctum fic intelligédum: ut fe faluatorde deo exííTe teftatur.dicens:Ego dedeoexiui&ueni, Et ficutloca δὲ comtnutationes locorum ab incorporalibus feparamus:fic δὲ prolationes intus dico δὲ forís ab intellectualium natura difcernimus:quia ifte corporum funt recipientium tactá δὲ habentium uaftítates.Ineffabili itacy δὲ fola fide noto fermone credendum eft faluatorem dí etum effe οχίς a deo, δὲ fpiritum uerítatís a patre egredi, loquente: Spiritus quí a me egre ditur.Et pulchre,quí de patre,ínquit;egredítur. Cum em dicere poffet de deo,fiue de domíno, fiue de omnipotétemnihil hon: tetígit:fed aít,de patrenon quod pater a deo omnipotente fit alíus: quía hocfcelus eft etíam cogitare: fed fecundum proprietatem δὲ intellectum paren^ tís,egrediab eo dicitur fpiritus ueritatis. Lícet em ex deo frequenter fe dicat exiffe faluator:proprietaté tame&(ut ita dícam)familiaritatem,de qua íam fxpe tractauimus,ex uocabulo magís libi patrísaffumit,dicés:Ego in patre& patcr ín me,Et alibí: Ego& pater uni famus,& multa alía his fimilia,quac ín euácelio obferuas lector ínueníet.Ifte ereo fpíis fanctus q de patre egredic:teftificabit ínqt.dris de me,teftímoniü fimileferens οἱ patris teftímonio,de d aít: T'eftímo/ niü dícit de me,qui mifit me pater. Míttente aüt filio fpiritum ueritatis,quem cofolatoretn uo/ cauit.fimul mittit δὲ pater. INeqy en pater mittente filio no míttít:cum eadéuoluntatepatrís& ΕΠ fpás ueniat: faluatore quoq per.pphetá loquente,ficut manifeftum effe poterítci qui totum perlegerít locum: Et dominus mifit me& fpitítus eius: Sí quídem non folum filium,fed & fpiritim míttit deus.Sed δὲ apoftolusloquítur.Qua nuncannuncíata funt uobís per eos quí euangelizaucrüt uobis.fpá fancto miffo de coclis.Et ín libro quí fapiétía fcribitur,ab hís qui di uína charífinata confecuti funt,uox eratías deo perferens deftínatur. Quz autem ín codlís funt quis inueftípauit?uoluntatem autem tuam,quis cognouit: nifi quod tu dediftí fapientíam& m E fpiritum DIDYMVS DE SPIRITY-SANCTO^.$0. 197 "s f A fpiritumfanctum cium mififti de excelfisTEt ficcortecta funt femitz eorum, qui fuper terram. ij erant:& placita ribi edocti funt homines, Et in prafenti fiquidem lectione, non fola fapientia E inj deí.id eft unigenitus filius eius dat a patre,fed& fpüs fanctus mittit. In ipfo quoq; euangelio: ti datí pdica£ a patre, mitti fpüs fetàs.faluatore dicéte:Et ego rogabo patré meü& alii parade? Un tum dabit uobís;ut fit uobifcam ín ternum fpiritum(έν ION iterum.Paradetus autem fpi. ΤΙ ritus fanctus,quem míttet pater ín nomine meo:ille uos docebít omnía.INam δὲ in his fermo» 12 níbus,alium paradetum dare dicitur pater:nonautem alium ab co, quí a filio mittítur, fccandà. tj illud:Cum αἲε uenericille paradetus.qué míttá uobis a patre.fpirítum ueritatis. Quem alium. i paradetum nomínauít,non iuxta naturx differentiam.fed operationis diuerfitatem. Cá enim. bn faluator,mediatorís δὲ legati perfonam habeat:ex qua pótifex deprecetur pro peccatis noftris,. iiy faluans in fempiternum eos,qui per ipfum accefferüt ad deumquía femper uíuens interpellat. " pro εἰς patrem: fpás fanctus fecundü aliá fignificantiam paradetus ab eo quod confolatur'ía iu ttifticia pofitos nuncupatus eft. Verum noli ex filij& fpirítus fancti operatione diuerfa, uarias. wu zaftimare naturas. Siquidem ín alío loco repetítur paracletus fpüs.legati ad patré perfona fun» ti Es inillo:Quid em oremus iuxta id quod oportet nefcimus:fed ipfe fpüs interpellat pro no. 7 isgemitibus incnarrabilibus:q aüt fcrutatur corda.(cit qd defyderet fpás,quó fecüdü deii po. η ftulat pro fctis, Saluator quoq; οὐζοἰαείοηξα qfpís fétüs paracletus nücupatus eft, οροταέ ín 19 cotdib? eom q ea indigent.Scriptá eft em:Er humiles ded cofolatus eft. Vnde& ísq hocbe:. » neficiü fuerat cofecutus,eii praedicans loquebatur.Dine, feciidum multitudine dolorum meon: ki in corde meo,confolationes cux Lctíficauerunt cor med. fiuc dilexerüt animam meam: Ντους Ἢ| ením fcriptum efTe modo, in diuerfis exemplaribus inuenitur. Sed δὲ pater, deus omnis confo. ai| lationis dicitut:confolans eosqui in tribulatione funtut ex ipfis anguftijs per paríentíam(αἶαν er tem prímá: dehíne coronam gloria confequátur,Spirítus igitur confolator;& fanctus,& fpirir á tus ueritatis datur a patre:ut femper cum Chrifti dífcipulis commoretur: cam quibus& ipfe g falmaror eft dicens:Ecceego uobifcum fum μὴν ad confummationem fxculi.Cum autem femrapoftolis δὲ fpiritus fanétus affit atfilius:fequítur ut& pater cum ipfis fit: quía quí recipit filiurm,tecipit€ patrem:& manfionem filius aim patre facit apud eos,quí digni aduentueius extítetint.Sed δὲ ubi fpiritus fanctus fuerit, ftatim inuenitur δὲ filius.Siquidem cum in prophe tis fpiritus fanctus(it.faciens eos futura przcinere,& alía quz prophetalís operationis funt:fer mo ἀεί ad eos dicitur factus:ut ad id quod ad confuetudinem prophetarum cft, hac dicit dor minus,etíam illud addatur:fermo qui factus eft ad Efaiam.fiue ad relíquos.Quod autem pro o phetz fpiritum fanctum habuerínt: deo manífefte loquente cogaofcimus. Ait e: Quacungs mandaui in fpiritu meo feruís meís prophetis.Ft faluator ín euangelio fignificat iuftos uiros, Εξ cos quí ante aduentum fuum,populo uentura cecínerant,fpiritus fancti afpíratione completos. Interrogás qppe pharifxos quid eís de Chrifto uidetetur:& audies quia eflet fii? Dauid: loquitur:Quomodo Dauid in fpiritu uocat eum domina dicens:dixít dominus domino mco v fede a dextrís meiszSi ergo Dauíd uocat eum ín fpirítu fancto dominum,quomodo filius eius M e(t:Et Pctrus ad confortes fidei loquítur.O portebat impleri feripturam quam pradixit fpiri " tus fanctus per os Dauid de Iuda&c.Er in eodem rurfuslibro. Q ui p fpirítum/inquit, fanctü “ ore Dauid puetí ταί locutus es:Quare fremuerüt gétcs,& populi medítati funt inania? Efaías 3 quoq cum fermone deiimpulfus ad prophetádum fuillctifpiritus fancti imperío prophetaf i fe perhibetur:utín fine eorüdé actuum fcribitur. Bene fpiritus fanctus locutus eft per Efaíam W prophetam ad patres ueftros,dícens: Vade ad populum iftum,& dic: Aure audietís:& reliqua. s Flanc igitur prophetiam quam apoftolus Paulus affirmata fpiritu fancto pronunciatam.ipfe n liber propheta domino dictam efTe commemorat.Et audíui.ínquitEfaias,uocem domíni di 1 centé: Qué míttam, δὲ quis ibit δα populum íftumzEt dixi: Ecce ego, mitte me. Vade, inquit, Ἢ& dicpopnlo huic:Aure audietis.Et poftalia ipfe dominus ait:Et conuertentur& fanabo illos. '" Et ftatím ppheta. Quoufq; dfie?cum em dis ad prophetá dixiffetsut ea quz fcripta funt dice; i tet,& ppheta iubentidiio refpodifTet,ufqgd diie;ea qua ín ppheta a diio dicta(unt,in ρα feto 4 cómemorata Paulus affitmat.Ex d liqdo oftendit ut fepeiá diximus,uná& uoluntaté& natu^ ή κᾶ dii εἴϊς ὃς fpititus fancti,& in nuncupatione fpüs,ctiam nomen diii íntelligiQuó em ad Co L rínthios DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO. C rinthiosuocabulá dei(πρ patrepofiti,& domini fup filio.necy patrí aufert dominationé.nem filio deitatem:fic quidem eadem ratione qua pater diis eft& fili? deus eft, fic& fpititus fanctus diis nücupatur. Sí ας dfs.confequenter δὲ deus:ut pauloante íam diximus,cum uocem apo. ftoli Petríad Ananiá, quí pecuníá fubtraxerat poncremus:quía δὲ deítas fupintelligi£ ín fpà fancto. Veg: qm índe quxítionis ordo deductus eft:cá aüt uenerit. paradetus ἢ püs fétüs, qué mittet pater ín noíe meo,illeuos docebit oia: Ace nücex ipfo fermone quxramus, fi qd íneo; poffimus inuenire οἵ hís cofentíre qua dícta funt.Spim fanctüa patre ín fuo mítti noie, falua. tor affirmat:cü proprie faluatoris nomé fit filius:fi quidé naturz οποτε, δὲ ut íta dicam pto), príetas perfonam: ex ífta uoce fignat.In qua appellatice filij, miffus a patre fpás fctüs:non fer, uus,nó alienus,nec difiunctus a filio intelligac.Et quo filius ín patris appellatione uenít, dicens: 'egoucní ínnoiepatrís πιεί; filij quippe tantíímodo eft in noie patris uenire: falua proprietate filij ad patrem,& patrís ad filium:fic econtrarío;nullus alius uenit ín nomine patrís: fed uerbi gratia;in drii δὲ dei δὲ omnipotétis.Quod manifeftius aduertere poterís prophetas relegens ex animo. Nam δὲ Moyfes magnus dei mínifter δὲ famulus, in nomine eíus quí eft: δὲ ín nomíne dei Abraham δὲ Ifaac δὲ Iacob uenit,deo ad eum loquente:fic dicesfilíjs Ifrael; qui eft;mifit me ad uos.Et rurfus,dices eís:Deus Abrahá,.Ifaac& Iacob mífit me ad uos:Setuos: quippe íufto, rum quales erant de quibus dixit: mandabo ín fpiritu meo feruis meis prophetis, ín noie dei facta eft míffio.Et quía dienos fe exhibuerunt deo:in nomine dei ueniffe referantur. Rurfus p ficientes in maius, δὲ fub unius ἀεί imperío cofiftentes,in omnipotétís dei nuncvpatione uene rint. Quia uero filij Iíraelin Aegypto commorantes, didicerunt eos quí τι funt quafi deos co lere,& mundi partes α[μίπο honore uenerarí:confequens fuit, ut Moyfes fub eius quí eft uoca bulo ad eos mitteretur:& a falfis eos liberans dijs. ad ueram tranfduceret deitaté,& ad domí/ , mum patrum Abraham Ifaac& Iacob. Q uomodo ergo ferui quí ín nomine domíni ueniunt D per hocipfum quod fubiecti funt& feruiunt indicát domiínum.propríetaté cías referentes,fet^ , uiquippe funt drii:fic& filius q uenit in ποῖς patris propríetaté patrís portat δὲ nomé, δὲ p hacc unigenitus dei filius approbat.Quía ereo fpüs fanctus ín noie filíja patre mitti£, habens filij proprietaté fecandá qd' de?eft, nó tamen filictaté ut fili? ei? fit, oftendit quía unice fit anctus ad filíaVnde& filij dictus eft fpás,p adoptíon£ facíés filios cos,q fe recipere uoluiffent; Quia εἴη πα, eftis filij dei;tmifit pater fpm filij fui ín corda noftra, damanté abba patet.Ifte auté fpi títus fanctus, qui uenitin noie fili miffusa patre:docebit oia eos quí ín fide chrifti pfecti funt. Omnáía autem illa qua fpíritualía funt ὃς intelle&ualía:&(ut breuiter uniuerfa condudam) omnía ueritatis δὲ fapientíz facraméta. Docebit uero non quafi doctor δὲ magifter difciplina: ε o. , quáaliunde eft confecutus.Síquidem μος εοτ eft;quí fapientíam& artes aliquas ftudio indu. , fuíag didicere: fed quafiipfa ars atq; doctrina&(αρίξεία ueritatifc; fpirítus,inuifibiliter méti infínuat fcientíá diuinorz.INá& pater docet fic dífcipulos fuos:dícente illo quíab eo doctus fue ᾿ tat:deus docuífti me fapiétía:& audacter alio códamáte:Docuifti me de?a iuuentute mea, atq; ita ος fiant docti. Dei quocp filius δὲ fapiétia dei δὲ ueritas fic docet participes fios: ut difcipli^ πᾶ nó arte doceat. fed natura. Vnde δὲ eii docent(οἱ magíftrü uocare difcipuli. Has eafdé difciplinas qua dant a patre& filio ín corda credentiii(püs(&tüs míniftrat hís qaniales effe de^ ficrint. Anialis quippehomo nó pcipit ea qux fpás funt;arbítrás c£ ftulticiá quz dicunt. Qui . ueroa pturbatíoibus purgaucerít mente fuá:fpiis fancti difciplínis,id eft fermonibus fapientia: fcientízq; cóplebit'iintantü ut ís q ea füfceperit dícat:INobis aüt reuclauít deus p fpiricá πέτα Deus aüthís q fe ítapparauetint fpin fapiéti reuclatióify largit;ad cognofcendá femetipms gacipiétes fpm fapientia, nó aliunde.fed ab ipo ἐρᾷ fancto efficiunt fapiétes,& ab ipfo íatelli . gütdfim& ας ἡ dei eft uolütatis,& eiidé ipm fpi ipo reuelante coenofcüt;ut fciant qa adrio donata funt eís:íta ut ís quí fueric fpin reuelationis δὲ fapíétiz cofecutus. fafficiés fit ueritatis do gmata pdicare: nó hüana,fed dei arte fubnixus:ficut δὲ uná ex hís apfim poffum?audire dicite. Ex pdicatio mea δὲ fermo me?nó ín pfaafioib9hüanz fapiétiz uetbís:fed ín onfione fpiis& uít tutís dei.Equalé uero fpüi uírtuté nó poffum?aliá pter Chrifti drin noftr interptarí: Ipfeem difcipulis ait:Accipietis ei uircaté fpüs fcti ueníenté fap uos.Et ad Maria angelus:fpüs inquit, ᾿ fanctus fuperueniet ín te,& uírtus altifimi obumbrabit tibi. Creatrix igitur uirtus. altíflimi Lacus M| fpiritu(αὖ :| DIDYMVS DE SPIRITV$ANGTO;$o. 198 à A fpitita fancto fuperdeniéte in uireinem Maria, Chrifti corpus fabricauit:quo ille ufis tem pe; 5 Ἢ fine uii natus cft femine.Ex quibus oftenditur εἴς fpiritü fanctü creatorem:ut iam in doetnaà i ᾿ tum uolumine breuiter oftendímus.Et ín palmo ad domínum dicitur: Auferes ab eis fpirituns, PR ἴω! επί δὲ defidenti& ín terram fuam reuertentur:Emitte fpirítumtuum& creabuntur,& rertoua E ἸῊ bis facié terrae INec mítü fi duícitantü corporis f| püs{ anctus coditor fit:ci patri filioq; fociatus, ab. cadé poteftate creaueritomía qux pater ereauit& filius.Emitte em,ait,fpirità tuü& creabun£. es Porro íafrequéter oftédímus eiufdéoperationis efTe fpirità fanctü cuíus cft pater& filiusi&t in nl eadé operatione unam effe fubftantiam,& reciproce εοτῇ qua ὅμουσια funt,operationé απο; "M non οἵδε diuerfam. Vc autem& aliud quocp teftimonium quod nos poffit adíuuare in fidefpí "| titus fancti ponamns: ín euanoelío itafermo contexítur.Adbuc multa habeo uobis dicere:fed an| non poteftís ea portate modo. Cum autcm uenetit ille fpiritus uerítatís: diriget uos in.omnem a: ueritatem. Neq enim loquetur afemetipfo.fed quacung audiet loquetur: qua uentura fuat n annuncíabit uobis. Ille me darificabit:quia de meo accipiet& annunciabítuobís.O mnia quas "i habet pater,mea(unt.Propterea dixi uobís:quía de meo accipiet δὲ annunciabit uobís.Ex his il enim facramétoram uerbis edocemur,quod cim multa docuiflet difcipulos fuos Iefus díxe« od. rit:adhuc habeo pluríma dicere uobis:quía uerbum iftud, adhuc multa habeo dicere uobís,o: ᾿ς ὰ il ad nouos quoflibet& penitus dei eratíauacuos Seed adeos quí auditores uerbog: eius ὶ d necdum fuerant omnia cófecuti. Q uxcunq; ením fufficere poterant tradens eis, ín futuri tema&. ud pus telíqua diftulít:qua fine difciplina fpiritus fancti fcíre non poterant: quía ante aduentum. ud B düicxpaflionisno erat datus hoibus fpüs fanctus,euangelifta dicente;INo enitn erat cuicj fpin| ritus datus:quia Iefus necdum erat glorificatus. Glorificari dicetis lefutn, mortem guftare pro edi cunctis.Itaq poft refurrectionem apparens difcípulis fuís δὲ infufllans in faciem eorum:accipi mp te ínquit.fpiritum fanctum.Et rurfum.Accipietis uirtutem fpiritus fancti uenientis fuper uos. Se Quo ueniente ín corda credentíd, implent fermonib? fapiétia:& fcictia:& fic fpirítuales effecti, πα| fufcipiunt fpás fancti difciplina, quz poflit eos deducere ín omné uerítaté,INecdaem ínftante(ἢ αἰ ἢ hora,ín d oportebat eos fpá fancto repleri, τᾶς quádo dixit ad eos, adhuc multa habeo uobis này| dicere:xconfequéter addidit.fed nó poteftis ea portare modo. A dbuc ením typo legis& umbrae] du& imaginibus feruientes:nó poterát uerítaté,cui? umbrá lex portabat ínfpícere: unde neqy fpíri E iti tualía fuftinete, Cá aütait, uenerit ille, hoc eft paradletus fpirítus ueritatís: díríget uos in ome| ij Dem ueritatem:fua doctrína& inftitutione uos tranfFerens a morte lítterz ad fpiritum uiuificá 1 hia) tem:ín quo folo omnís fcripturz uerítas pofita eft. Ipfe ergo fpitítus ueritatis ingrediens pura 1 ἴα} e.&fimplícem menté, fignabit ín uobis fcientiam ueritatis: femper noua ueteribus adíungens,| T ditiget uos ín omnem ueritatem. Ad deum quoq patrem quídam allegans precesloquitur.Di— J mb. tíge mec ín uerítate tua:hoc eft in unigenito tuo:propría uoce teftante:ego fum uerítas. Quam E us ἢ perfectionem tribuit deus míttens fpiritum ueritatis: qui credentes ín totam dírícat ueritatern, 1 T! Dc hínc ín confequentibus de fpiritu ueritatis, quía patre míttatur,& fit paradetus.(aluator 4] íi& ucrítasaít: ING eim loque£ a femetipfo: hoc eft nó fine πις, δὲ fine meo& patrísarbítrío:qa ín ds| Áeparabilísa mea δὲ patrís eft uolütate:Quia nó ex fecftfed ex patre δὲ me eftihocem ipm qd T fubfiftit& loquit;a patre δὲ me illi eft.Ego ueritatéloquor:íd eft infpíro quz loquitur. Siquídé! ἣν fpüs ueritatis eft. Dícereaüt& loqui ín trínítate;non fecundá confuetudiínem noftram qua ad, τὰ; nos inuicem fermocinamur& loquímur accipiendum:fed iuxta formam íncorporalíum natura 4 xi| tum,& maxíme trínitatís quz uoluntatem fuam inferit in corde credentium:& eotum quí eam| al audire funt dienithoc eft dícere& loquí.Nos quippe homínes quando de alíqua re ad alterum| Mm ᾿ loquímur:prímá quod uolumus,mente cócipimus abíq; fermone. Inde ín alterius fenfutn uo; i létes tráfferre.lingua organü coómouemus,& quafi quoddam ple&trá chordis dentium collidé à! tes, uocalem fonum emíttímus.Quomodo ígitur nos línguam quam palato dentibufq; collidi| DI tus,& ictum aerem ín díuerfa temperamus adloquía,ut nobis nota comunicemus ín alíos: ita| 5|'&auditorem necefTe eft patulas prabere aures:& nullo uício coarctatas, ín ea qua dicuntur eri| M geret poffit ita fcírequa proferuntur,quomodo nouítea illequi loquitur.Porro deus fimplex Ἵ ja& incopofitz fpíritualifas natura, neq; auresneq; organa,qbus uox emittit habet, fed folitaria] j" M:||: ἃ LL: ínconipre| jh d b, [ |. n " jt n y r id l; ; ii ΕΣΣΕΝ τ ΑΝ DIDYMVS ΡΕ SPIRITV SANCTO, C incomprehenfibilifq: fubftantia;nullis membris partibufq; componitur. Qua quídem de filio & de fpitítu fancto fimiliter accipienda. Si quado ergo legimus ín fcrípturis:díxít domínus do. míno meo:Etalibi:Dixít de? fiat lux: δὲ fi qua his fimilia:digne deo accipere debem?. Neq, ef igtorantefilio qui fapientía δὲ ueritas eft;pater fuam nunciatuoluntatem:aim omne quodlo quítur fapiens uerufcy fübfiftens, ín fapientía habeat& ín fübftátía.Loqui ergo patrém&au; είτε filium: ucl econtrarío, filio loquente audire patrem, eiufdem naturz ín patre& filio con fenfufqy fignificatio eft. Spiritus quoq; fanctus.quí eft fpiritus ueritatis fpiritufcy fapientiz, non poteft filio loquente audire qua nefcít:cum hocipfum fit quod profertur a filio,id eft pce densa uetítate;cofolator manans de cofolatore,de?de deo fpüs uerítatis pcedes.Denicy ne qs illáa patris δὲ filij uolütate δὲ focietate dífcerneret:fcriptü eft.INo em a femctipfo loquet:fed{1, cut audiet loque£. Cuí etíá fimile de feipfo faluator ait:Sícut audio& iudíco.Et alibi.Non pot filias facere quicdg,nifi quod uiderit patrem facientem. Sí ením unus eft patri filius: non iuxta. Sabcellij dictum, patrem δὲ filium confundentis:fed iuxta índifcretionem effentia fiue(übftany tíx:non poteft quictg abfay patre facere:quía feparatorum diuerfa(unt opera:fed uidens ope; rantem patrem& ipfe operatur:non fecundo eradu.& poft íllum operans. Alía quippe patris, alía filij opera effe inciperent: fi non zqualiter fierent, Scriptum eft auté: Quae ením ille facit: haud dubium quín pater:hacc eadem filius fimiliter facit.Quod fi operante patre δὲ filio;nó iux tdordínem,primi δὲ fecundi.fed iuxta idem tempus operandi eadem δὲ indiffimilia fübfiftune uníuerfa qux fiunt; δὲ filius non poteft a femetipfo απίοζ/ facere,quía a patre non poteft ἔραν rarífic& fpiritus fanctus nequacj feparatusa filio, propter uoluntatís naturzq confortiums nó a femetipo cedit loquí:fed iuxta uerbü δὲ uerítaté deiloquít uníuerfa qux loquitHácopi nionem fequentía domíni uerba confirmant,dicentis.1lle me darificabit.id eft paracletus:quia de meo acipiet.Rurfum hícaccipere,ut diuina natura conueníat intellieédum. Quomodo εξ eo filius dans, nó príuatur hís ἐμ tribuít,neg; cum damno fuo impertit alíjs:fic& fpiritus πᾶ acipit quod ante non habuít.Si ením quod príus non habebat accepit,tranflato in alium mus nere,uacuus largitor effectus eftceffans habere quod tribuit. Quomodo igitur fupra de natu» ris incorporalibus dífputantesíntelleximus.fic δὲ πᾶς fpiritum fanctum a filio accipere,d quodi fuz natutz fuerat cognofcendü eft:& nion dantem δὲ accipientem:fed unam fignificare fubftay tiam.Siquídem δὲ filius eadem a patre accipere dicitur, quibus ipfe fabfiftit. Neg; enim quid aliud eft filius,exceptis hís quz οἱ dantur a patre:neqy alia fubftátía eft fpíritu fancti prater id quod datur cía filio.Propterea aüt ífta dicütur:ut eandé in trínitate credamus effe naturá fpás. fancti ἢ eft patris& filij.Quia ergo οἷς hüana uox nihil pót aliud iudicare cg corpora:& επι tas.de quanücnobis fermo eft;oés materíales fabftantías faperat:idcirco nullá uerbü pot ei p» priecoaptari,& eíus dignificare fubftantiam;fed omne quod loquimur καταχρκοικῶς, id eftals ufiue eft;& de íncorporalibus cunctis,& maxíme cum de trinitate loquímur. Glorificat ítag; fi lium fpiritus fanctus;oftendens illum δὲ in apertum proferens hís quí mundo corde eum inte ligere δὲ uidere funt dieni,& fplendorem fubftantiz δὲ imaginem inuifibilis: dei fcire. Rurfum imago ipa oftendens fe purís mentibus elorificat patré,infinuans eum nefciétibus:ipfe em aíts Οαί uidet me;,uídet δὲ patrem.Pater quoq; reuelans filiumhis quí ad calcem fcientíz perueni^ ré merucrunteloriíficat uníeenítum fuum,;oftendens cíus magnificentíam atq; uirtutem. Sed & ipfe filius tribuensfpiritum fanctum his qui fe dignos eius munere przparauetunt, δὲ parv dens füblímítatem elorifícationis& magnitudinis cius uirtutem:elorificat illum. Deínde itu tetpretationem inferens από ἀἰκίῆοι, ἲς meo accipiet, ptínus fubíecit: Omnía qux habet patet mea funt:propterea díxi,de meo accipiet δὲ annuncíabit uobís:quodámodo loqués:Lícet a paz tre procedat[ρα uerítatís,& det illis deus fpiritá fanctá petentib? fe: camé quía omía quac ha bet pater mca funt,& ipfe fpirituspatrís meus eft,& de mco accipict.Caue autem cum ífta dícié tur;ne graue labaris intellieentíaz in uícium,& putes rem aliquam effe& poffeffionem qux a pa tre habeatur acfilio: Verà qux habet pater iuxta fubftátíam:id efb;axernitaté immutabilitaté, incorruptíonem,ímtmutabilem bonítatem,de fe& ín fe fübfiftétem:hxc eadem habet& filius: Etquacung funt filij;/haxc eadem& pater habet.Procul híncabfint díalectícorum tendiculzs δὲ i di s| fophifmata τη DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO.$0. 199 UH A fophifmataageritatepellantut:que occafionem impietatís expia przdicatione capientia.di/ NN cunt;Ergo δὲ pater eft filius,& filius pater.Sí em díxiffet, oia quxciíq; habet deus;mea funt: ha» ὮΝ| beret ímpietas occafionem confingendi:& uerífimile uíderetur effe mendaciá.Cá uero dixerit thy ,omnía qua habet pater mea fünt:patris nomine fe filii dedarauit.paternitatem qui filius erat, T non ufürpauit: quát& ipfeper adoptíonis gratíam, multorü fanctorum fit pater.fecundü i | lud quod ín palmis legitur:Si caftodierint filij tuí. Et iterum. Si dereliquerint filij eius legem dy| mearm.5ed ín hoc fermone fenfuq; przpofito,confequéter ea quz diximus fuperius patris effe, iy| habet& filius,& qua: filij funt.habet&[ρΏς fanctus.Ait quippe, de meo accipíet: propterea& fti uentura annücíabit nobis. Per fpiritum fiquidem ueritatis:fanctis uiris futurorum fcientia cet, i| tacócedítur. Vnde δὲ propheta hoc eodem repleti fpitítu.pranüciabant fenfu:& quafi pracfen; tm tía intuebantur,qua erant deínceps fecutura, Satís hac abundecy iuxta ingenij noftrí pauper» iy ται ἄς piafenti επαποοίῆ capitulo díxiffe fufficiat.Sí quibus aütdns reuclauerít,& in uícíniam S ᾿ ueritatis adducti funt;magifcky poffuntcernere uerítaté;difputationi illorum cócedamus melío " ra.qbus ille fufirapa£ q eft fpüsueritatis:S petimus eos q lecturi fant ut ignofcát imperitíx:ftu Li diocg dent ueníá, capiéti totü deo offerre quod potuítilícet[πᾶ nó quiuerit implere uoluntate. m.Proponamus& apoftolíad Romanos epiftola: teftímonía:quzcg nobis in illo uíden£. pra ἴα[επί materíz congruere uentilemus. Vt íuftificatio,inquítegis impleatur ín uobís,quí non íux li ta carnem ambulatís:fed fecundum fpiritum.Qui ením iuxta carne funt:ea qua: carnís fant fa^ xd piunt. Qui uero íuxta fpíritum:ea quz fpiritus funt fentiunt.Sapientía quippe carnis mors.Sa, τ| pientiaautem fpírítus.uíta δὲ pax:quoníam fapientia οαταίς ínímica eft deo:leoí quippe deí πᾶ E fübíjcitur. Neq; enim poteft.Qui uero in carne funt;deo placere non poffunt. Vos autetn non BH eftis in carne,fed ín fpititu:fi tamen fpiritus ἀεί habitat in uobis. Sí quís autem fpiritum Chri it fti non habet:hícnó efteius.Si φατέ Chriftus cft ín uobis: corpus quidem mortuü eft propter pis peccatum:fpirítus uero uíuit propter íuftíciam.Si auté fpiritus cíus qui fufcitauit Iefuma mormuy tuis habitat ín uobis;qui fufcitauít Iefum Chriftü a mortuisuiuificabít& mortalia corpora qe; in B fura ppterinhabitanté fpirítü eius ín uobis.Ereo debitores fumus non carni: ut fecundá carné [μὰ uíuamus.5i enim fecundum carnem uíxerítisymoriemini.Si autem[ρίτίτα facta carnís rnortifiifi| cauctitísuíuetis.Quícung ením fpiritu dei aguntur:hi filij funt dei.INon enim accepiftis fpiritá gl feruítutís iterum ín tímore:fed accepiftis fpiritum adoptionis,ín quo clamat? abba pater. Ipfe. uti em fpiritus teftimonium perhibet fpiritui noftro quia fumus filij deí.Si autem fili;& fe tii Fixredes quidem dei,cohzredes autem Chrifti:fi tamen compatimur,ut& conelorifícemut.In Qm| prxfentí apoftoli Fio laria de focietate fpiritus,quam habet cum patre δὲ filio demon: ὯΝ ἢταπέ, Ait quippe Apoftolus: iuftificationé diuina δὲ fpiritualis ἱερίς expleri in hís:nó quí iux; à tacarnéambulant, fed íuxta fpírítü: Iuxta carné ambulanté οἴ q per uoluptates δὲ uícía catnís ποὺ corpori copulat? facit oia quac carnís[τ& corporís opa,apoftolíc? fermo defcripfit. Porro iux m tafpitítá ambulanté eíi,q ín pceptis legis dei δὲ euágelij eradiés, fpirítaliá fequitur ordíné mà; | datorum. Siquídé ficut carnalium uícium eft ea fapere qua carnis funt;ea cogítate quz corpo di rutn:fic econtrarío fpitítualiü uirtus eft, femper cocítare de coeleftibus δὲ zterníss& hís tracta^ uv re qua fpiritus funt.Sed carnis fapientía ilíco morte fibi focíatainterficit eos qui iuxta carnem nA ἢ} gister& fapiunt:fapientia uero fpiritus, més tranquillitatem δὲ pacem δὲ uitam habentíTH bus felargitur xternam.Quam cum poffederint:omnes perturbationes δὲ genera uíciorum, δ "m ipfos quoc damones quí hac fügeerere nituntur habebunt fub pedibus fuís.Sapíentía ergo " carnis ο morti iuncta fit:ínimíca eft deo.Inímícos quippe eos reddit quí fuis legibus uíxerint; T cótraría femper& repugnans uoluntati δὲ"4 dei.Neq; ením fierí poteft:ut qui in fapientía car " niseft.deí pracepta cuftodíat δὲ uoluntati illius fubíjciatur.Quádiu feruímus uoluptatibus:fer : ii uite deo non poffumus. Cum autem titillantem fi ubíecerímus noftris ped ibus luxuríam:& to» " tos nos ad fpirítii tráfferentesnequacg fuerimus in carne:id eft ín carnís paffionib?:tüc fubijcie id mur deo. Neg; efn de carne hac ín qua uíuimus,& ín cuíus uafculo noftra aníma contínet,, apfi , fermo eff,qa oés fancti corpore&carnecircidati placuerüt deo,fed ad id ροιίϑα 4 cotra dei pce if ptüexbumana focíctate perpetrat,de qbus eft:Diligcs dim deü tuü.Et,qd'tibí no uís fieri&c. n"| LL 5 Vosaüt jd E » E E Ε |: 4 UY DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO. C Vosaüt(ait)haud dubium quin diftipuli Chrifti,qui fapientía[ρῖς fufcepiftis& uitá pacismó ftis in carnc;id eft in cathis operibus:tieq; eius opera perpetratís:fiquidem fpiritum deí habe, οἱ tisin uobís.Idem αὔτ fpirítus dei δὲ fpüs Chrifti eft:deducés δὲ copulans eum quí ín fe habuerit . diio lefu Chrifto. Vnde& in confequentibus fcribitur.Si quis autéfpiritum Chrifti non ha; :-Betthicnon efteius.Rurfum ín prafentí dífcímus focíetatem quam habet fpiritus fanctus ad ᾿ς sdeum δὲ ad Chtiftum.Sed δὲ in epiftola Petri.fpiritus fanctus effe Chrifti fpüs comprobatur: τ Sautantesinquit,& inquítétes.id eft propheta,de quibusei fuerat fermo fuperior, ín quo ait, *:qualetempus fignificabat[5 qui ín eis erat fpítitus Chrifti: teftificans in Chrifto paffiones& ea * qu£ pofterát fecütüra decreta:in qbus reuelatü eft:quía no fibí,fed nobís míniftrabant ea quz: . siuncannunciáta fünt uobis per fpítitum fanctum.Ifte autem fpirítus fanctus díctus eft& fpi títus dei: no ín prafentí tantü fermonce,fed& ín alíjs locís compluribus:ut ibi.Ea qua dei funt, rimo noit nifi fpiritus dei.D'einde fequitur poft hoc quodait: Sí quís autem fpiritum dei nó - habetthiícnon eft eius:& íüferturzSi autem Chriftus ín uobís:& manífefliffime demonftratur : nfeparabiléeffe fpirítá fanctá a Chrifto: quía ubícág; fpüs fanct? fuerit;ibi δὲ ChriftusefG& - andeamq; Chrifti fpüs difcefferit;inde pariter recedit δέ Chriftus.Si quís eim fpirità Chrifti no - habetihicnó efteius.Cui coiuncto,fi quís contraríü affumat:dícere poteft. Sí qs Chrifti eft;ita ὦ - ut Chriftus ín eofitin hocfpüs deíeft.Hocauté ide δὲ de deo patre fimiliter ufurpandü.Si qs * fpiritum dei non habetiifte non eft eíus.Cui rutfüm contraríum fi quís affumat,dicés: Sí quis * dei eftzín Hiocfpiritus dei eft. Vnde fcribitur:INefritís quía tem plum dei eftis,& in uobis habi, -tatfpirítus deizEtín Iohannis epiftola.In hoccognofcitur deus habitans ín quibufdam, cum manfetit ín eís fpititus quem dedít.Ex quibus omnibus indiffociabilis atqy indifcreta trinitatis fübftantía demonftratur.Cum ergo aít:Sí Chriftus ín uobis eft,corpus quidem mortui ppter s peccat:nequad uitijs lafciniacqg deferuiens,fed mortíficatutn peccato non commoueturad μὲ *€ía:& nequacp erit uítale peccato. Poftcg autem corpus peccato mortuü fuerít: Chriftus ín hís » quifaa corpora mortificauerütprafens fpitítü uita: oftédit per iufticiá, fiue correctioné operü - míttutà immotrtaliü:fiue fidem lefu Chrifti,in his qui iuxta fidem illius conuerfantur. Deinde - Apoftolusalio fyllooifmo cotunctoutíturquod fienificantíus díalecticí αξίωμα uocát;& ait:Si ; aüt fpüs eius qui fufatauit Chriftuma mortuís habitatín uobís:qui fufcitauit Chriftá a mor» tiis uiuificabit& mortalia corpora ueftra per inhabitantem fpiritum fuum in uobis: Nonne -tibinidetur dícereiquía fi fpiritus eis qui fufcitauit Chriftum Iefum, id eft quí eiufdem Iefa Chrifti fpitítus eft habítatín uobis:confequenteruíuificabun£ δὲ mortali corpora ueftra cum 3immottalí& anímabusab co qui fufcitauit Chriftum Iefum a mortuis príncipe δὲ prímogenitii - tefürrectionis?Et quibus tale tantáüq, diuinitus pet fpiriti munus indultá eft, debitores fumus -fpiritui non carní;ut íuxta eam uiuamus.Siquidem quí iuxta carnem uíxetit;morietur illa mor - teque peccatum fequitur.Peccatum quippe cum confammatum fuerit,generat mortem fecun dum Iacobum. Sed δὲ Egechícl peccanté animam moti fcribit.Separatur ením íam a uíta quae in fapientia fpiritus collocata eft.Si quísautem tranfcenderítuítam carnís,& fpiritu opera cat» nis mortificauerítiuiuet beata xternaqy uíta,relatus ín filios dei δὲ directus ín uíam rectam;proy pterfpiritá fanctum,quí δὲ dei fpiritus appellatur. ením.inquitiuxta carnem uixeritis: d -riemíni.Quod fi fpiritu facta carnís m ottificaucrítís;uiuetis.Et in cofequentibus, Quotquot em fpiritu dei apütur:hí filij funt dei, Rurfutn refocillans eos;& cofolans δὲ jpuocans fperare melio ta quibus loquebat ait:Non er accepiftis iterum fpiritum feruitutis in tímore: id eft nó fimili» -tudíne feruorum,metu& terrore poenarum uos abftinetis a uicijs,quía habetís uobis datum a patte fpiritum adoptíonís:íd eft fpíritum fanctum,quí ipfe fpiritus& dei& Chrifti δὲ ueritatis dicitur atqp(αρίοπεία:» Sí adtem fpiritus ifte adoptat ín filios deícos quorum dignatione fui liabítator efficitur: tibi: confequentíum fuper potentía eíus intellicentíam derelinquo. Por "ko ín hocadoptionis fpiritu damant quí habucrínt illam patrem deum: ficut oftendit fetmo,di 'cens:In quo damamus abba pater: ipfo fpiritu quí nos adoptat in filios,teftimonium prabéte 'pattícipatione fuiquod a noftro fpiritu poffidetur:quía filij deí fumus.Cui confequens eft dei DIDYMVYS DE SPIRITV SANCTO.$9. 200 a A qgdég(ipatté, hxredítarías nobis diuitias cotulifle,fpiritalia dona:Chrifti uero cobacredes nos ὦ| eíle,co qd' fratres cius ρον-στατίᾷ& benignitaté ipfius appellamur.Erímus αὔτ hzredes deco) ὁ ᾿| hzredes autem Chrifti,(i compatíamur: ut& cocloríficarí οἱ ex paffionü focietate mereamur. Ul Verum quía δὲ hoc iuxta id quod potuimus ediffertá eft: poponamus pphetz capítulü,que W dam de fpítítu fancto contínens:ut non folum de nouo;uerumetíam de ueterí teftamento fu^ i. per cíus fide intelletugy doceamur.Nam δὲ fuperíus prxlocuti fumus,in omnibus fanctistam hís quí poftaduentam domini noftri faerunt, dp etíam retro,in patriarchis uidelicet δὲ prophe tís,fpüs fancti eratíá fuifTe uerfata:&t eos diuerfis charifmatibus uittutibufq; copleffe.Q uomo do ením uníus dei δὲ unigeniti eius gratiam poflidentes,tam hí quí ante; etíà illi qui poft ad uenti eius íufticiae erexere uexillum,ueritatis(unt fcíentíam confecutí:fic& fpiritusfancti era» tíam poffidebant: quía infeparabilem a patre δὲ filio effe fpiritum fanctum, in multis fupra locis oftendímus.Scriptum eft ergo ín propheta: Mifericordiz domini recordatus fum, δὲ uit tutís ei9.ín omibus quz retribuit nobis dfis:iudex bonus domui Ifraelinferens nobis iuxta mi^ fericordíam fuam,& iuxta multitudine iuftíciz μα; τ díxit:INo populus meus filij, δὲ no pra^ uaricabun£. Et factus eft illis ín faluté ex ori tribulatione eomnon legatus;neq; angelus, fed ipfe faluauit eos, eo qd'dilexetít eos:& pepcerit eís.Ipe redemit eos& fufcepit eos,& exaltauit eos ín oib? dieb? faculi.Ipfi uero nó crediderüt δὲ irritauerüt fpiritá fanctü eíus,& couerfus eft εἰς ad inimicítia.Ipfe debellauit eos,& recordatus eft dier antiquos. Q αἱ eduxit de terra pa^ ftoré ouium:qui pofuit ín εἰς fpiritá fanctum, congregans dextera Moyfen.Qui frequéter dei adepti funt beneticia:fcientes στατία magis& mifericordía eíus,cj pptijs ex fe fuiffe operibus có fecàtos: quafi uno omnes confenfu δὲ anímo concordantes loquuntur, miferícordiz domini re/ cordatus fum. Cogítantes enim qux ab eo frequenter in Moyfe dona fufcepetint: eratías re^ fcrunt:& cum miferícordía,etíam uírtutü dfi recordátur, fiue mírabiliii qua crebro p eís fecit in popalis.fiue profectuü anímz, qbus per legé&;pphetas δὲ pracepta eíus falubria eruditi funt. Siquidem in fctipturís nomen uírtutis utrágy fignificat. Recordarí adt fe miferícordia δὲ uirtutum eíusiínquiunt.ín omnibus qux retribuit eís,non íuxta íufticiam fuam:fed iuxta tniferícor díam δὲ bonítatem eíus, qui eft iudex domui uídéti δὲ fenfui müdo corde cernenti domínum. Hocfiquidem ex Hebrzo fermone ín língua noftra interpretatur I(raeld eft mens uidens domínum.Licet enim tormenta& cruciatus iudex nonnundy ínferat iudicium merentibus:tamen B quí caufas rerum αἰτία íntuetur, uidens propofitum bonitatis eíus, qui capit cortígere peccantem, bonum illum confitetur, dícens:Inferat nobís iuxta mifericordíam fuam.Si ením ἱπίασίεα tes eorum quos íudícat attendat domínus quis fuftinebitzPorro quía apud dominum propi εἰατίο eft: domínus uidelícet nofter atqj faluator.ínfert nobis fecum mifericordíam fua om nía quz nos prouehantad falutem. Inferens quocp íuxta mifericordiá fua,& hoc faciens íniudi co,cum iuftica nobis tribuit, qux admíxta mífericordiz bonitate largitus eft. ὶ »--Ξ E AX ;DIDYMI DE SPIRITV SANCTO LIBER TERTIVS INTERPRETE DIVO HIERONYMO, gi Reuendus eftex prafenti capitulo hzretícorum error:qui bonitatem a iufticia fe^ κί 3 parantes:alíum deum bonumaalíum iuftum finxerunt. Ecce ením imprafentíarü Val ipfeeftdeus δὲ bonus& iudex,& iuxta miferícordíam fuam iuftíciamq reftitués: Eis Ci pariter bonus íuftufqg fubfiftens.Fruftra igitur íniquum dogma fimulantes,bo num deum euangelij:& ueteris teftamenti iuftum effe defendunt:quía& in plurimis alíjs locis δὲ nunc ín prophetz fermone,iudex bonus fcribitur deus:& econtrario quod nolunt, ín Pauli 1) pott qi Ue:; 2»,:,: ν ^ Ί apoftoli epiftola(quí certe noui teftaméti pradícator eft)deus iuftus iudex refert. Repofita eft μήν. vigi ie ipud LL 2 57 sni y| Li n sitom, DIDYMVS ΓΕ SPIRITV SANCTO, C.mihi.inquít.corona iufticiz;quám reddet mihi dominus ín illa dic iuftus iudex. Idem eft ergo| lícet nolint,noui&ueterís reftaméti deus, uifibiliá& inuifibilii conditor:faluatore etíá in euan| grlío iuftá δὲ boni patremliquido atteftante: Pater iufte, mundus te nó cognouit.Et alio loco,, -INemo bonusnífi unus deus.Sed δὲ ínucteri lege alibi iuftus;alíbi bonus dicitur deus. In pfaL mís.Tuftus domínus,inquit,& iufticias dilexit. Et econtrarío in Hieremía. Bonus dornínus hís quí füftinenteü. Rurfus ín pfalmis.C!z bonus deus T(rael;his qui recto füt corde. Et hac quídé € laterecontra haereticos ftrictím dicta(unt. Tempus autem cft:ut propofitum prophetz ordi -mem profequamur,qui τα contexítur:Et dixit;haud dubíutm quin dominus: Nonne populus meus fili;nec prauarícabunturzINon erant.ínquit, fimiles hís quí generati funt& exaltati:& -€ü quí genuit illos, defpexerc.Et factus eft eis in falutem íd eftillis de quibus dominus aít:ING/ ne populus meus filij& nó prauaticabü£. Hocem ipfum quod non puarícati funt;nec fpreue, "τς patré;cís factus eft in falutéuel ob idipm quod appellati funt filij, caufa οἷς falutis effectus eft.Qua falus a Chrifto diio cotributa:angeli quoq; ad paftores uoce firmaf, dícétis:Ecce euá gelíco uobís gaudii magnü qd'erít omi populo:quía natus eftuobís hodie faluator,g eft Chri flus dis ín ciuitate Dauid. Ipfe factus eftcunctís quí ín eum credunt occafio falutis xterna,& ipfe eft faluator mundi;quíuenit quaere quod perícrat.Eti dl eft, de quo chorus fanctorá ca/ nít:Deus nofterdeus faluandi. Quía igitur deus erat qui falutem prxbebat zternam:dictum eft:non legatus,neq;angelus;id eft non propheta.non patríarcha,non legiflator Moyfes fal; uauit eos.Omnes ením quos nomínaui;poterant ad domínum fungi legatione pro populo. Deni; Moyfes interpellans eum pro delínquéte plxbe aít:Sí dimittis eis peccatum eorum di mítte.Sed obfecrauitueniam quadraginta diebus ieiunans,& mífericordíam dei,animzxe affi €tione prouocans. Nemo autem de horum numero legatorum poteft effe faluator, ind ígens& D ipfe eo qui falutis largitor uerus eft. Nam& angeli Ορ Ορ fpiritus fint:& ad diuerfa propter cos ui falutem accepturi funt,míniftería míttantur:non funt tamen authores falutis, fed eum quí Ss falutis efb;interpretantur δὲ nuncíant. Vnde dictum eft:non legatus,neq; angelus.fed ipfe diis faluauit eos.INO propter alíud qd:fed propter id quod diligeret eos& parceret eís.Parcere αὔτ diciturquafi creatutís fuís:uxta illud quod alibi fcribitur. Parces autem omnibus domine amatoranimarüiquia tux füt:neqy em odies quod fecifti. Quapropter& pro eorá falute pro prío filio n6 parcens pater,tradídit εἴ in morté:ut per morté filij(αἱ, deftructo eo qui habebat mortís impetium,hocceft díabolo,redimeret οὖσ qui ab eo captíuitatis uínculo tenebantur. Vn de fubicié:Ipe aüt redemit eos,& fufcepit eos,& exaltauit illos.Sufcipit e exaltatqy faluatos, & redemptos ín füblime tollit uirtutum alís:& eruditione& fcientia ueritatis nonad unum e. tantum& alterum diem fed in omnibus diebus xternitatis, habitans ín eis, δὲ cum eis δὲ ufqs ad confummationem fxculi uitam eís ttibuens.falutifcg author exiftens.O mnibus autem díe bus fzculi illumínás corda eon:no finit eos ín tenebris ignoranti& errore uerfari.Et hoc puto effe quod fcriptum eft:ín omnibus diebus exaltari eos.Quiía uero mutabiles δὲ ad uícía fponte labentes.poft tanta beneficia deo fuerant increduli,& pracepta illius reli querunt, δὲ exacerba^ uerüt fpiritum fanctum deí,qui eís multa bona lareítus eft: in pecatá fimile corruerát hís qui poftd geniti funt δὲ exaltati fpreuerunt patrem fuum, Vel certe nunc ipfi defcribuntur, qui€ ante defcripti funt:fiquidé δὲ ibi poft peccatá dicitur ad cos: Dereliquiftis dominum,& ad ira cundíam concitaftis fanctum Ifrael& nunc quod ipfi non crediderunt& exacerbauerunt fpiri- tum fanctum eius.Ex prafenti ergo loco focietas fpiritus ad dominum Rene Qu derelím quit dominum δὲ eft iacredulus,& ad iracundiam prouocat fanctum Ifrael, δὲ exacerbat fpiti^ tum fanctum eíus. Eadem índíenatío fuper peccatoribus tam ad f, píritü fanctá, ᾧ ad fanaà Jfracl refert. Vnde δὲ ín confequentib?fimilis copula trínítatís oftendítur,dicéte fcriptura dfim Adinimicítias effe conuerfum hís quí exacerbauerunt ἢ pitítum fanctum eíus,& tradídiffe eos Áempiterno cruciatui poftdp non fermone, fed rebus ín fanctum cíus fpiritum blafpheinaue tunt, Ipfe ieitur qui εἰς conuer(üs eftad inimicitias, debellauit eos δὲ fubiccit maliplicbus, Μη longifgs DIDYMVS DE'$PIRITV SANCTO,. ο, 70 A^ longifz cruciatibus: ut πες ín prafenti tempore, nec in fututo confequanttr üeniá peccato» ' rum. Exacerbauerunt enim fpiritum fanctum εἰμ, δὲ blafphemauerunt ín illum. Si autebi * uoluetís μος ἄς Iudxis intelligere qui crucifixerunt dominum faluatorem:& ídcírco exacérba^ uerunt fpiritum fanctumiíd quod fcriptum eft:ipfe debellauit eosad illam eft intelligentiam -xeferendá: quod Romanis traditi funt.quáado uenit fup eos íra ἀεί ín fine. In uniuerfo enim or» ' becunctifa: regionibus foli exules patriz;ín terra uaganturaliena:non urbéantiquam, non fe/ des proprias poflidentes:(4 quod prophetis δὲ faluatori fuo fecerunt, receperant. Quía επί fanguinarij δὲ uefano femper furorecapti:non folum prophetas occiderütlapidauerantq; eos -qui ad fe iffi fuerant:fed ad impictatis culmen egrefli; dominum faluatorem qui pro cuncto, - vum falute defendere dignatus füeret ad. terras, prodiderunt δὲ crucifixerunt: propterea εχ pulfifunt urbe;quam prophetarum δὲ Chrifti cruore maculauerunt.Secundum igítur bunc fena fum debellatos osa domino intelligere debemus:non ad breue tempus;fed ad omne futurum faclum. Vfqj ad confummationem quíppe mundi(ut ἀἰκίανας)ρτοίαοί atq; captiuin uniuer "fisaberrant nationibus;non urbem,non regionem propriam poffidentes. Attamen quía natu taliter benígnus eft δὲ mifericors ís quí cos debellauerat, tribuit εἰς locum peenítentiz,fi uelint ad meliora conuerti. Vnde& dícié: Recordatus eft dierum faculi. Recordatus cnim tempo tü fatarorum,daufam íanuam aliqua ex eís parte referauítiutpofté íntrauerit plenitüdo geri/ "tíum,tuncois Ifrael(quí hac fuerit dignus appellatione)faluetur. Licet er ín id temeritatis eru» -Ρεπποπεεῖ q propter eos mí(Tus fuerat interficerent, dicétes:Saneuis eius fup nos,& fup filios oftrosttii deus fufcitauit εἴ de terra;in cui?corde trib9diebus& tribus noctibus fuerat cómora tus paftoré ouí(i fan: Siquidé ítacontexitur.Q ui eduxit de terra paftoré ouium fuam. Q uod ueto paftor ouíum deus qui nuncprophetali fermone defcribitur dominus fit: manifc(tíus ít euangelio dífcímus: ipfo faluatore teftante:Ego fum paftor bonus, δὲ anímatn meá ροπο pto ouibus meís.Et terum.O ues mez uocem tneam audíunt.Poft hxc omnía prophetes ait: Vbi *eftqpofuit fuper eos fpirit fanctum?A dmiíratur quippe de quanta felícitate ad quantas mí Tetías peruenerínt. Et quomodo loquítur?Quí eos redemerat qui pofuerat ín illis fpiritá fan €um fuum habítans cum eis,ubi nunc eftz quo abiit: Dereliquit eos: quía ipfi príus derclique 'tunt& ad íracundíá prouocauctüt fanctü Ifrael. Pofuerat at dudü ín εἱς fpirítá fanctà deus, cum adhucboni effent:& praceptis eius obfequi niterentur.His ením tátummodo fpírítus fan: étus inferitut: quí uícijs derelictis uirtutum fectátur chorum:& iuxta eas& pereas in fide Chri füiuictitant. Q uod fi paulatím neeligentía fügcerente, ceeperínt ad peíora cofluere: concitant aduerfumfe habitatore fuü fpirità fanctü:& εἴ qui illá dederat conuertütad ínímicitías. Fluic quid fimile& Apoftolus ad T'heffalonicenfes fcribés ait.INeq; em uocauit nos deus ad imm: dicia fed ad fanctificationé.Itag; qui fpernit.fiue quod melius habc in Grxco;qui przuarícatur,non homínem prxuarícabitur,fed deum,quí dedit fpiritum fanctum fuum ín uobis, Nan in his fermonibus deus uocansper fidem ín fanctificationem,id eft;ut fancti fpitítus fierent cre dentes:dedit εἰς fpirítá fanctü.Et cpdiu praecepta dei feruauerunt:permanfit in eís fpiritus fata Cus quem acceperunt. Quádo uero amore lubríco corruerunt,& ad ímmundicíam funt. delap; fi:fpreuerunt fiue prxuaricati fant domítum,qui dederat εἰς fpiritum fanctum: ut non immu 'diciz deferuirét, fed ut fanctificarétur. Vnde poenas luent quí{πα cómiferüt;no quafi homine, fed qua(i deum fpernentes.Ft ut fcíamus dominum effe fpiritum fanum quí datur credenti^ "bus.ex ipfius prophetz Efaiz dífcamus zloquío,qui índucit ad quépiam dicenté dirim.Spiritus meus ínte eft,& uerba mea dedi ín os tuü.Oftendit em ex fermone prafentí,quod quí accepe; ritfpirítum dei.fimul cá eo δὲ uerba deí poffideat:fermones uidelicet fcientiz δὲ fapientize. Nec. non& ín alio loco eíufdem prophetz deus loquit.Dedi fpm meü fuper eü.Qui ergo pofuit ín eis(pirítum fanctum:Moyfen dextera fua fanctificati e(Te coómemorat.fiue illum illaftrem ui/ 'tum& myfteríorum ἀεί ínítíatoré,de quo ad Iefum filium naue dominus aít: Moyfes famulus emeus:fiuelegem fuam, qux ín ueteri fcripta eft ipftrumento, INatn crebro legiffeme memini n or: LL; Moyfen Ϊ DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO. C Moyfen appellatum effe pro leceut ín Apoftolo. Víq; ín hodiernum diem, quando legitur Moyfes. Et Abraham ad díuitem ín fupplícijs conftitutum.Habent.ínquit,Moyfen& prophe tas.Et certe liquido comprobatur ib, Moyfen;non fupradictum uírum fignificatum Ποιο le gem.Porro quxeft dextera ἀεί que adduxit Moyfen,nifi domínus& faluator nofterzIpfe eft ením dextera pattís,per quam faluat;exaltat δὲ facit uírtutem:ficut alibi de deo dicitur. Salua; uitei dextera faa,& brachium fanctum eius.Et rurfum. Dextera dotmíni fecít uíttutem,dextera domíni exaltauít meson moríar,fed uíuam δὲ narrabo opera domini. Et certe uocem hancex perfona dominíci hominis proferrí,quem unigenitus filius dei affamere dienatus eft ex υἱτοίν ine,ex ípfoloco manifeftiffime comprobatur:quía ipfe eft dextera dei, ficut fcript eft ín Acti E" apoftolorum: quod factus fit ex fe:aítie Dauid fecundum carnem, genítus de uirgine fu, petueniente in eam fpítítu fancto: uírtute excelfi obumbrante eam.De quo Dauid prophe; tauít ín fpáqd' a mortuis refurgés, affüptus fit in.coelos, dextera deí fubleuatus.Scribi£ ibí au té ín hunc modü. Prxuidens idem Dauid locutus eft de refurrectione Chrifti:quoníam nó eft derclíctus in inferno:neq; caro eius uidit corruptionem. Flunc Tefum fufcitauit deus: cuí nos omnes teftes fumus,Dextera íoitur dei eleuatus.& repromi(lionem fpiritus fandi acdpiensa patrereffadit hoc donum ín nobis quod uos uídetis δὲ auditís:neq; enim Dauid afcendit ín co. los. Nulli quippe dubium,exaltatum dextera dci,& ab inferis refurgenté effe dominutn Iefum: ficut ípfe ícríptura fermone teftatus eft. Ifte ergo quí refurrexiíta mortuis dícit:Ego dormiui δὲ fomnáü ccepi,& refürrexí, quia dominus fufcitauít me.Ipe ergo fermone dei affumptus ín ccelüz eleuatus eífe ab ea(de qua fupra dixímus)dextera dei prxdícatur:& Negli repromiffices fpi ritus fanctía patre,& effudifle illum ín credentes.ita utomníum linguis loquerentur magnalia dei.Nam δὲ driíicus homo accepit communicationem fpiritus. fancti: ficut ín euangelijs íctibu tur.Lefus ergo repletus fpiritus fancto:regreffus eft a Iordane. Et ín alio loco. Reuerfus eft Ie fus ín uirtute fpiritus ín Galileam. Flac autem abfcg ulla calumnía de dominico homine qui totus Chríftus,unus eft Iefus filius dei, fenfu debemus pietatis accipere:nó quod alter& al tet fit:fed quod deuno atq; eodem quafi de altero fecundum naturam dei&homínis difputetut:& quía deus uerbum unigenitus filius ἀεί, neq; immutationem recipit, nec augmentü. Siquidem ipfe eft bonorum omnium plenítudo.Satis abundeq; de propheta teftimonio di, fputatü eft: nücad reliqua pergamus: ut quomodo fcímus qd' pater δὲ filíius.fanctos& bonos fui communicatione perficiuncfic fanctus quoq fpirítus, participatione fuí;bonos efficiat fan/ &ofqy credentes:& ex hoc etíá unius εἴ patre& filío fubftátiz efTe doceat.Dicit ín pfalmisad drim. Spás tuus bonus deducet mein terrá rectá.Scimus aüt in quibufdá exéplaribus farípt effe:fpüs fanctus tuus. Porro ín Efdra abfq ulla ambíguitate bonus fpüs appellatur.Spirítà tuum bonum dediftí:ut eos faceres intelligere. Quod autem pater fanctificet, Apoftolus fcribit dícens:D'eus autem pacís fanctificet uos perfectos.Et faluator aít: Pater fancte,fanctifi^ cà eos ín uerítate,quía uerbum tuum eft uerítas.Perfpicue dicens: ín me quí uerbum tuum fum & ueritas tua, fanctifica illos, fide δὲ confortío mei. Dictus eft δὲ alibi bonus deus.INemo bo; nus nifi unus deus. Superíus quoq; oftédimus quoniíá filius fanctificet, Paulo ín eadem uerba congruente,Etenim qui fanctificat δὲ quí fanctificátur: ex uno omnes. Sanctificantem figni ficans Chriftum:& fanctificatos eos, quí poffunt dicere: Factus eft nobis fapientia ex deo Chriftus,& iuftícía δὲ fanctificatio. Appellatur fiquidem δὲ fpirítus fanctificationis. Vnde δὲ ad eum dicitur, Et omnes fanctificati fub manibus tuis,& fub te funt. Bonus dominus nofter Iefus Chriftus,& ex bono patre generatus eft:& deco legímus:Cofitemini domíno quo níam bonus, Cófiteantur autem illi qui ab eo aut ueníam obfecrát peccatorum,aut gratías refe runt eiusclxmentíz pro indultis beneficijs.Spíritus quoq; fanctus eos quos dignatur imple/ re fanctificat:ut fuperius iam demonftratü eft: quando oftendímus eum participabilem δὲ a máltis fimulcapi pofTe. Et nunc ín ρταίοητί Pauli teftimonio largitor fanctificationis often/ dit;in eo quod aít: Debemus aüt& nos cratías agere deo femp Ὁ uobis fratres dilecti a diio: quía εἰς: hj DIDYMVS DE. SPIRITV SANCTO,-$0. 20L "| A φαία εἷερίε deus nos primitias in falutéin fanctificatione fpiritus fancti& fideueritatis.Nam δὲ h|. inhoclocochatifmata dei fubintellicütur ín Γρίείσανατ ία fanctificatione fpüs.fides patíter δὲ «i, uetitas poflidentur. Quía ergo recte δὲ pie&ut fe uerítas habet hecdiximus, fanctificationis; η, bonítatifco uocabulum, δὲ ad patrem;& ad filium,& ad fpiritum fanctam aque refereturificut te, ipfaquog appellatio fpiritus, Nam& pater fpiritus dici£:ut ibi Spíritus eft deus:& filius fpiti m 9, tus.Drisinquit, fpiritus eíus.Spüs aütfanctus.femper fpüs fancti appellatione cenfeturinó qd à|,€xconfortio tátum nominís fpiritus cum patre ponatur& filío:fed quod. una natura; uná poffi 5. deat&nomen.Quía ucto fpiritus uocabulum multa fignificat:enumerandüm eft breuiter,quí wl, bus rebus nomen eíus aptetur. Vocatur fpiritus δὲ uentus. ficut ín Ecechiele: Tertíam auté par^ ul, tem difpergesin fpiritum: hoceft ín.uétum. Quod fi uolueris fecüdum hiftoriam illud fentíte;-. iy|.. quod fcriptum eft:In fpiritu uiolénto conteres naues Tharfis:no aliud ibi fpiritus δδ uentus ac i.&ipitur.NNecnon Solomon ínter multa hoc quoq; munus a deo accepit;ut fciret uiolentías fpiri/ "M. tuum:no alíud fe ín hoc accepíffe demóftrás.cg fcire rapidos uento: flatus,& qbus caufis eon ul, natura fübfiftat. Vocatur δὲ aníma fpüs,ut ín Iacobi epíftola.Quó corpus ταῦ fine Γρ mortuá: m. eft.& reliqua.Manifeftiffime enim fpiritus; hic nihil aliud nifi anima nuncapatur.Iuxta quá íty. al tdligentiam δὲ Stephanusanimam fuam fpiritum uocans:Domiíne,inquit.Tefu fufcipe fpirità ul. meum.Tllud quoq; quod ín Ecdefiafte dicítur:Q uís fcit an fpiritus hominis afcendat furfum, 85. "us. fpitit? iumenti defcendat deorfum.Cóofyderandü utrum nam& pecudum aníma: fpiritus-ap^ ἢ pellentur. Dici£ eti excepta anima,& excepto fpiritu fancto,fpüs alius qs efTe in homine, de ἃ τὰ, Paulus fcribit. Quis emn fcit homínit ea que funt hois;nifi fpüs hois quí in eo eft? Si emn uolueἢ. Kit contendere quifpia anímá hic fignificari ín fpá, qs erit homo;cuíus cogitationes& atcana δὲ .. fecteta cordis occulta πείείας homo,nifi fpiritus eíus: quía de corpore folítarío hoc íntelligere 3 uelle perftultum eft. Quodffi arguta nititur fraude furripere, de fpiritu fancto hac fcripta cot " B teftanstfi diligenter uerba ipfa confyderet,ceffabít aflerere mendacium. Sí quidem ita fcript ", eft-Quis emícit hominü qux[ἅτ homínis nifi fpiritus homínis quí ineo eft.Síc& ca qua funt 3 i 5 deí;nemo fcit nifi[pititus dei. Quomodo em alius eft homo;alius eft deus:fic& fpiritus hois, à ii qui efti eo feparatura fpiritu ἀοί qui eftín eo,qdiem fpiritum fanctum E oftédimus. » ,Sed& ínalío loco idem Apoftolus anoftro fpü.fpirità dei fecernens, ait:Ipfe fpüs tcftímoníü n perhibet fpiritui noftro:hoc fienificás, quod fpírítus deíid eft fpítítus fanctus, teftímoniü fpiri n ταί noftro prxbeat:quem nunc díximus effe fpiritum hominis. Ad Theflalonicenfes quoggilnM. teger,inquit.fpüs uefter δὲ ania δὲ corpus.Sícut er alía eft anima δὲ corpus aliud:fic& aliud cft n fpírítus ab aníma,qux fuo loco fpecíaliter appellatur.De quo& orauít.ut integer cái animaffer^ si tetur δὲ corpore:quía ínctedibile eft;atqy blafphemum orare apoftolum,ut fpiritus fanctus in) μ:| teget feraetur:qui necímmutationé poteft recipere;nec profectü.De humano ergo,ut diximus à ᾿ fpítitu,in hocloco apoftoli fermo teftatus eft. Appellant quo; fuperna ratíóabilefep uirtutes; 3 quas folet faríptura angelos δὲ fortítudiínes nomínare uocabulo fpüs,ut ibi:Q αἱ facis angelos. " tuos fpíritus. Etalibí: None omes füntadmíniftratores fpiritus? Puto ad huncfenfüm&illud. s refetri, quod ín Actibus apoftolorum fcribitur.Spirítus ἀπί rapuit Philippi,& nó amplius ed. ?1 uídit eunuchus.íd eft angelus domini ín fublime eleuans Philippum.tranftulit illum ín.alium ip" locum.Ratíonales quocy alíz creatura;& de bono ín malum fponte propría: proftuentes: Τρί” E. ritus pefimi δὲ fpiritus appellantur immundi: ficut ibí: Cum autem fpírítus- ímmundus d exierit ab homíne,Et ín confequentibus. Affumit feptem alíos fpiritus nequíores fe. Spíti2 9 tus quoqj demones ín euangelíjs appellantur. Sed δὲ hocnotandum:nunéj fimpliciter fpi; d“μια fed οὔ aliquo additaméto fpirítà fignificari contrarít:ut fpüsimmáüdus;& fpüs daemonis: ἡ] ᾿Βίποιο qui fancti fantfpas;abfq; ullo additaméto fpíis fimpliciter appellant, Sciendü απού; μ᾿ qd'nomé fpüs,& uoluntaté hominis δὲ aními fentétía fonet. Volens quippe apoftolus uíreíné: ln"non folá opere, fed& mente fanctam efferíd eft non tantum corpore, fed& motu cotdiís ít ᾧ£erno ταῖς, ut fit fancta corpore& fpiritu:uoluntatem fpirítu,& corpore opera fienificans.L Confydera utrü hocipfum ín Efaia.fonet qd' fcriptü eft:Et(cient qui fpü errat intellecta. Qui. enim errore DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO ei errore iudicij alía pro alijs bona exiftimant:accipient intellectü ut cotricatur error illorás ut,p prauis ca d recta funt elígát.INecno& illud: Vna fortitudo fpüs ueftri,uide an idipm ofté dat.Et fuper omníauocabulum fpirítusaltiorem δὲ myfticá ín fcripturís fanctis fignificat intel lectum,ut ibi: Líttera occíditfpiritus autem uiuificat: litteram dicens fimplicem δὲ manifeftam iuxta hiftoriam narrationem: fpiritum uero.fanctum δὲ fpítítualeeffe quod legitur. In hanc congruit uoluntatem& illud: Nos fumus circücifio,qui fpiritu domino feruientes fumus: δὲ no in carne confidentes, Qui emi non líttera carné cócidüt.fed cor fpiritu circicidüt,aufereritesom ne cías fuperfluum quod generationi proximum eft δὲ amicum:hi uere fpítítu cítcücifi funt:in oculto Iuda& uere Ifracltezn quibus non cft dolus.Quií tranfcendentes umbras& imagines uctetís teftamentircultores uerí,adorant patrem ín fpiritu δὲ uerítate.In fpiritu,quía corporalía δὲ humilia tranfcenderunt.In uerítate;quía typos δὲ umbras δὲ exemplaria relinquentes:ad ipfi us uerítatis uenere fubftantíam:& ut íam diximus, hutnili δὲ corporea uetborü fimplícitate co^ tempta,ad fpírítualem leeís noticiam peruenerunt. Flaccinterím íuxta poffibilitatem íngenij noftri, quot resfpírítus fignificaret attígimus: fuo tempore quíd unumquodq fienificet, fi Chriftus ttibuetit differturi.NNonnundg autem fpírítus,& dris nofter Iefus Chriftusid eft dei fi lias appellatur.Benignus fiquidem eft fpiritus fapientia.Et in alio loco.Domínus autem ἐρίτί, tus eft ut ante diximus: ubi etíam illud adiunximus:fpiritus deus eft:non iuxta nomínis tan tum communíonem.fed iuxta natura fubftantízq, confortíum, Quomodo enim quorum dis üería(abftantía eft,interdum euenítut communi uocabulo nuncupentur:& hac diícunturtid. pwaetíta eorum quorum eadem eft natura atq; fubftantia, eum focietate uocabuli, natura. quoq; xqualitas copulat:& difciplinz díalecticotü eft appellare hac συρώριµα.. Idcitco δὲ fps uocabulà δὲ fi quid aliud ín trinitate ufurpari folet συμώρυμομ eft: uerbi gratia: fpiritus bonus,& cxtera hís fimiliade qbus pauloante petítrínxim?. Porro ad hz neceífarío deuoluti fum?:ut quía frequenter appellatio fpiritus ín feripturis eft refpería diuinis:no labamur ín nomine: fcd unumquodq; fecindum locorum varietates& insciis accipiamus.O mni ítaq; ftudio ac diligentia uocabulum fpititus:ubi δ΄ quomodo appellat fit contemplantes: fophiftmata eorá δὲ fraudulentas decipulas conteramus:qui fpititum fanctum afferunt creaturam. Legentes ein in propheta: Ego confirmauí tonitruum ,& cteans fpiritum: norantía multiplicis in hac pari tefermonís, putauerüt fpiriti fanctü ex hoc uocabulo demóftrarircíi ín pfentíam fpiritus no» men uentum fonet. Necnon ín Zacharía audienteslocutum dominum, quod ipfe fit qui reat fpiritum hominis,in eo exiftimauerunt fpiritum fanctum,etiam ín hoccapítulo fignificari:non animaduertentes quod animam homínis,aut fpiritum quem tertíum ín homine efTe iam dixi mus,fpirítus appellatio fignificet.Ergo ut pralocuti fumus,quomodo unumquodey dictum fit confyderemus:neforte per ignorantíam ín barathrü decidamus erroris. Siquidé in alíjs rebus ex cofortío uocabulorum error eueniens:confufionem δὲ pudorem εἰ qui errauit importat: de fupnis uero δὲ díuinislapfusad praua, ad axterná poená deducit& barathrü:maximecü femel deceptusnoluerit refipifcete:fed(aum defenfare impudenter errorem. Decebat etíam,& magni tudo uoluminis exigebat;ut finem acciperet oratío. Verum quia infert fe quaftio aduerfus ea qua fuperíus dífputauímus: quá idcirco τᾶς pratermifimus.ne textum fermonís írrumpetetz δὲ inter piam praxdícationem,impía contentio poneretur:neceffaríam puto ad propofitum re^ fpodere:& lectoris atbitrio quid fuper hís fentíat derelinquere. Difputátibus ergo fupra quod animam uel mentem homínis nulla creatura iuxta fubftantiam poffit implere;nifi fola trinitas: quíatantammodo fecundum operationem δὲ uoluntatis erroré fiue uíttutem,;animus de hís qua: creata funt impletur:oborta eft quzítio noftra, quafi fentétíam foluens,quod creata fub ftantía qua ín fcripturis fatanas appellatur.ingrediatur in aliquos:& cor quorundam ím^ plere dicatur. Nam ad eum quí medietatem predjde agro uendito fibi aliud profitens te» feruarat, a Petro ἐροβοίο dictum eftzAnania quare ἱπιρίεαίς fatanas cor tuum ς Et de Iu/ da loquitur ipfe faluator,quod íntrauerit in eum fatanas. Ad quod poftea refpondendum eft: interim nunc ad id quod. fcriptum eft; quare impleuit fatanas cor tuum:quomodo || fatanas ij t h DIDYMVS DESPIRITV SANCTO;- So 20 fatariis mentem alicaius:& principale cordis impleat: non ingrediens in eum,& ín fenfum eítisatqy ut íta dícam adytum cordis íntroiens: fiquidem hac poteftas folíus eft ttínítatís: fed quafi callidus quidá δὲ nequam ac fallax fraudulentufcy deceptor,ín eos anítmá humanam mali cíz affectus trahít, per cogítatíóes δὲ incentiua uíciorü, quibus ípfe plenus eft.Deníqs& Elymas magus filius diaboli;tuxta mal iciam;nequitíamq fi ubfiftens,plenus omni dolo, δὲ omní tnalí» cia fcribitur:(atana patre eius hanc οἱ aoluntatéquafi ex cófuetudine uicion ín naturá uerterite. Arguens itaq οὔ apfus Paulus atqj cotrípiensait:O plene omni iniquitate& oii dolo,fili día boli.ínimice íufticix dei. uia em uetfipellis& callid9,oém ín fe dolá fraudulétiz fufceperatap pellat fili?diaboli,qa implebat ipe;oine principale illisfraude& iniqtate& omi malícia:iritátü illicés εἴ ατα; decipiés,ut ipfe fatanas implefTe anímá ipfi?;& habitare in eod putaref:quéad. os fux peruerfitatís dolos, miniftrá fibi ac famulü przparauerat. Ad iduero quod fecüdü po: fueramus exempli, quía in Iudá íntroiffet fatanas:hoc dicendü eft. Obferuans diabolus qbut^ dam motíbus δὲ operationum fignís;ad qua potiffimum Iuda: cor effet uícia prodíui? deprehendit eum patere ínfidijs auariciz:& reperta cupiditatis ianua,mifitín mentem eíus quomo^ do defyderatam pecuníam acciperet:& per occafionem lucri; proditor maeiftri& faluatoris fui exifteretargentum propríetate commutans,& fufcipiens precium fcelerís a pharifzis atq; Iudae is.Hacereo C dis occafio.locum tribuit fatana:ut ín cor eíus introiens, impleret ed pef^ firhauoluntate.Introiuit ergo:non fecundum fubftantia, fed fecandum operationem: quía ἐπ}. troire ín aliquem, increatz natura efteíius, quz participetur a platíbus. Imparticipabilis erga: díabolus efG;/non creator. fed creatura fübfiftens. Vnde δὲ conuertibilis atq; mutabilis: e fancti» tate decidit atqj nírtute. Diximus fupra μετοχικῶς, id eft qd'participatione capiat, efTe íncortu» ptibile&immutabile δὲ confequenter xterntim.Q uod autem mutari poteft factum effe,$t ha. bere príncipium. Porro: quod incorruptibile fit; efe& reto& deinceps fempiternum. Non ergo ut quídam putant participatione naturze.fíue fubftantiz implet quempiam díabolus,aue cius habitator efficitur:fed per fraudulentíam δὲ deceptionem δὲ malíciam inhabitare ín eo cre ditur qué repleuít. Hac autem fallacia etíam prefbytétos qui aduerfus fufannam ín crudelitaté fe uerterant íntrauít:implens animas eorum íncendío libidinis& fera{οπή uoluptate. Scriptt eft ením. Venerunt autem δὲ duo prefbyterí pleni iniqua cogitatione, His infidijs impleuit δὲ uniuerfum populum Iudzorum,dicente propheta de co: Va gens peccattíx, populus plenus pecatís femen peffimü, filij iniqui. Semen qppe nequá díabolus:& filij eius ppter iniquitaté δὲ plenitudinem dicti fant peccatores. Sí autem ab hís qui cíus ín fcripturis filij nominantut, iuxta fubftantiz participationem non capitur:(íquidem ímpoffibile hoc effe in creaturís frc» quenter oftenfum eft: neq; alíus quís poteft eum capere participatione fübftantíx: fed tantumiodo aflumptione fraudulefitiffimz uoluntatis.O perationem quippe δὲ ftudía,non fo^ lum bonotum operum, fed etíarn malorum ín creaturis diximus: naturam uero atqj fub. ftantiam folius ín alios poffe trinitatis intrare. Abundeutreor occurfum eft propofita: qua: ftioní. Quía ueroíneptum δὲ ftultum uidetur aduerfus fatua refpondere:& fiquíd in bucy, cam ruetit impiorum, hoc uclle diffoluere: non ením tantum impietas eft fcelerata propo» nere,quantü& de fceleratis falté refiftenté uelle tractarezidcirco illud quod folent tractare pr terco/facrilega aduerfus nos audacía,pdamantes.Si fpüs fanctus creatus non eft:aut frater eft dei patrís,aut patruus eft uniceníti Iefa Chrifti,aut fili? Chrifti eft,aut nepos eft dei patrís,aut ipfe filius dei eft;& iam nó erit unigenitus domínus Iefus Chriftus ci alterá fratré habeat. Mi^ feríatqy miferabiles, non fentientes de incorporcís& inuifibilibus iuxta corporalia δὲ ΠΡ difputari non lícere naturam.Fratrem effe uel patruü, nepotem uel filium, corporum nomína funt, δὲ imbecillitatis humanz uocabula.Ttínitas uero omnes has pratereredítur nuncupaz tiones.Et quotienfcung; ín aliqua de hís cadít,nominibus noftris δὲ ínconetuís uocabulis:non fua natura loquitur. Cum igitur fancta fcriptura amplius de trínitate non dicat, nifi deum patrem effe(aluatoris, δὲ filium generatum εἴς ἃ patre:hoc tantummodo debemus fentire quod fcriptát DIDYMVS DE SPIRITV SANCTO. C quodfciptá eft. Ec oftenfo quod fpiritus fanctus increatus fit:confequenter. intelligete,quod—;. .. suíusho e[tcreata fübftantia.recte patri filio ορ focietur.Flacc iuxta aloquij noftri paupertatem—— inprafenci dictafufficiant:tímorem meum quod de fpiritu(ancto loqui aufus fim índicantía. Quicungy ením ín eum blafphemauerit:non(οἱ ín hoc fzculo:uerumetíá ín futuro non dimit tetur cí:nec ulla miferícordía δὲ uenía referuabítur illi, qui conculcauerit filium deí& iniuríam fe .cerít fpítitui eratízei? ín quo fanctifícatus eft. Quod quidé δὲ in deo patre eft intclligendü.Nà qui blafphemauerit ín eum& ímpíe egerít:fine uenía cruciabítur,nullo pto co dominü deptecante,ficut fcíiptum ἐπε αἱ autem ín domínum deum peccaucrít;quís orabit pro eo? Necnon &quifiliü negaucrít coram homínibus:negabitur ab eocoram patre δὲ angelis eíus. Ergo quía pullauenía in trínítatetm conceditur blafphemantibus:omni ftudio& cautela eft prouidédum, dit neín breui quidem paruoq; fermone difputantes.labamur.Quín potíus fi quís hocuolumé legereuoluerit:quxfumus ut mundet fe ab omi opere malo δὲ cogitationibus peffimis:quo pof fitilluminato corde ea intelligere qua dicunturz& plenus fanctitate atqy fapientia, ignofcereno bis ficubí uoluntatem noftram, non impleuit effectus:& tantummodo confyderet qua mente qd di&um fit:non quibus expreffum fermonibus.Sícut ením pietatis fenfum nobís audacitet iuxta noftram cófcientíam uendicamus: íta quantum de co loquí pertínet, uenuftatem rheto; ricam facundíamqy iuxta confequeritíam textumgqg fermonis, nos procul abefTe fimpliciter có; fitemur. Studij quippe noftri fuit, de fcripturis fanctis differentibus.pic intelligere qua fcripta funt& imperitiam menfuramq noftri non ignorare fermonis, Fels ks INoni Tomi Commentaría Diui Hieronymiin Matthzum δὲ Maraim,& ín diui Paulí epiftolas, uidelicet ad Galatas, Ephefios, Titum, Phílemonem, necnon commen, : tatía ín oés Pauli epiftolas.fed incerto authore,poftremo Diídymi defpü fan.. cto libra a Díuo Hieronymo uerum complectentís Finis. BASILEAE IN.AEDIBVS IO.FROBENNII; IMPENDIO. BRVNONIS, BASILII ET BONIFACII AMORBACHIO , RVM, AC IOANNIS FROBENNII CHALCOGRAPHI ET XACOBI RECHBVRGII CIVIVM BASILIENSIVM, MEN! SB MAIO. AN.M. D.XVI. a Primum uacat Hieronymi in Canon fecundus.. Canon quintus b «aptiuam homo natus uos fuerint Sed fi quis. c Et afcendens Etcomminatus: "'Iradetautem Tues qui "ud obferua Proponit In illo tempore Nauicula ε uiri δὲ mulieris uenit opprobríjs delitiae f bientem fapra feruum harifzi z uobis e Sicutenim neauxilio lenius dictum oui(fime. CANON TERNIONVM. h Et congregati domusuacans. - ri. Spiritus facerdos i fporte plene. imilitudo gauerunt plebem diadema Erantautem. matris fue— "annorum l effet ad terram - iretin hierufalem urquiin ad cultorem m recte dicis illum& dici; theamina binas n erexit dicitis,quía £x difcipulis quia ego o diui Hieronymi Etqui mecum & hierofolytnisquos dica VP uel malum Diui Hieronymi pretes ediderunt Quid igitur q ex. pertropologiam dixerunt incircumciía congregata. r ludere. hümanum Abraham terrz puluerem S Iíteautem pleni fint dus:& Diui Hieronymi|. t diffipato ecclefia deo uerbo funt,forni, u inter pfalmum uolüi congregare ptionedomini quia illa x QLuidam de tranftulit, funt factis: piícentia fafuatorís hic díci uel Forfitan Proemíutrü tatem deus:& Etcircumcifio A poffidetur non poffe non Paulus Expectantz; B corpore fingufi,. Ethoc Debemusautem limitatem Etuniufcuiufqgy-Omnino mino exhibe. CLue e(t ergo nouit effe quanto magis - bono αν Permancbo mifitme Nam fi audentes Ε. Quare detis eorum qui tauis eicut ἐγχέαι Sed quid pediaris affumptus ems] paternitas Repleti utrumq; Ἂ chrifti deflebat Secandum potentíati Abundantius tres non perbeftize eít appellata. Díacones Non feum Diui Hieronymi tem.Omne nus fapientía excellentiung fpiritum(anctum piritu fancto fophifmata quidem quafi longifqy ae r — σον σοῖς:n-— ευ: T T ELA"-. sd Misi RR—Ó—€^-- M tg XR --- αι“παν ον » * $ | me E Ὕ. dt ν φαν bip, ft τ» ^* 2 22 cA Y! r3 ᾱ.